A4-0327/95

Resolutie over het 24ste verslag van de Commissie over het mededingingsbeleid

Het Europees Parlement,

- gezien het XXIVste verslag van de Commissie over het mededingingsbeleid -1994 (COM(95)0142 - C4-0165/95),

- gezien het antwoord van de Commissie op de resolutie van het Parlement van 16 maart 1995 over het XXIIIste verslag ((PB C 89 van 10.4.1995, blz. 146.)),

- gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en de adviezen van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger en de Commissie externe economische betrekkingen (A4-0327/95),

A. gelet op de verdergaande liberalisering van het handels- en dienstenverkeer in het kader van de tenuitvoerlegging van de resultaten van de Uruguay-Ronde waardoor de mogelijkheden van internationaal opererende ondernemingen mundiaal gezien steeds groter worden,

B. overwegende dat het nastreven van een vrije en eerlijke concurrentie door middel van een aantal regelingen een van de hoekstenen van het vrije-marktproject en van de Europese integratie als zodanig is,

C. overwegende dat het mededingingsbeleid gericht moet zijn op de bevordering van de doeltreffendheid en het concurrentievermogen van produktie en distributie, zodat aldus een bijdrage aan het scheppen van werkgelegenheid wordt geleverd terwijl de belangen worden beschermd van al degenen die bij de produktie- en distributieprocessen zijn betrokken (eigenaren en werknemers, consumenten) en ook het milieu wordt ontzien,

1. is ingenomen met dit 24ste verslag van de Commissie over het mededingingsbeleid en de in grote lijnen juiste uitvoering van de mededingingsregels van de Gemeenschap waarvan het getuigt, en tevens met het afzonderlijke boekje dat in gemakkelijk verteerbare vorm een samenvatting bevat van de besluiten en ontwikkelingen van het jaar;

2. juicht het feit toe dat het aantal hangende zaken overeenkomstig de artikelen 85 en 86 in vergelijking met 1993 aanzienlijk is gedaald en stemt in met de krachtige maatregelen die de Commissie heeft genomen tegen bepaalde grote kartels in belangrijke economische sectoren;

3. stelt vast dat de taak van de Commissie steeds ingewikkelder wordt door de explosieve ontwikkeling van het aantal strategische overeenkomsten, en de moeilijkheden die zich voordoen bij het afwegen van de positieve uitwerkingen daarvan tegen de noodzaak de vrije concurrentie te behouden;

4. stelt eveneens vast dat het aantal meldingen van concentraties aanzienlijk is gestegen, en dat daaronder meer gevallen zijn die grondiger moeten worden onderzocht;

De mededingingsautoriteit

5. geeft uiting aan zijn bezorgdheid over de grote achterstand aan ongepubliceerde besluiten in DG IV, die blijkbaar gedeeltelijk te wijten is aan vertalingsachterstanden; verzoekt meer middelen aan het DG toe te wijzen en aandacht te besteden aan de verbetering van de organisatiestructuur en aan toegang tot informatietechnologieën; spreekt echter lof uit over de snelheid en doeltreffendheid waarmee met name de fusie-task force tot besluiten komt;

6. betreurt ten zeerste de verdeling van bevoegdheden tussen de directoraten- generaal van de Commissie, hetgeen betekent dat bepaalde gevallen van steunmaatregelen van staten door andere DG's dan het DG IV worden onderzocht en stelt voor alle gevallen van staatssteun in handen van DG IV te geven, zodat dit zich tot de werkelijke autoriteit van de EU op mededingingsgebied kan ontwikkelen;

Doorzichtigheid en subsidiariteit

7. acht openheid en doorzichtigheid van vitaal belang voor de aanvaarding door het publiek van het mededingingsbeleid; verwelkomt in dit verband het Commissie-initiatief van het Directoraat-generaal mededinging regelmatig een nieuwsbrief te publiceren over de vooruitgang bij mededingingszaken, maar verzoekt het Directoraat-generaal mededinging zijn voorlichting, met name over zaken in verband met staatssteun, verder te verbeteren;

8. is van mening dat kleine en middelgrote bedrijven veelal niet beschikken over informatie, en problemen hebben bij het verkrijgen van informatie, over besluiten die voor hen van belang zijn, en stelt een soort directe telefoonverbinding met DG IV voor die het MKB kan bellen om dit soort ter zake dienende informatie te verkrijgen;

9. is het eens met pogingen ter bevordering van de decentralisering van de toepassing van de mededingingsregels zo lang het essentiële evenwicht tussen subsidiariteit en de behoefte aan een "level playing field" (gelijke voorwaarden voor alle concurrenten) gewaarborgd is; waarschuwt echter ten stelligste tegen enigerlei tendens tot hernationalisering van het mededingingsbeleid;

10. dringt aan op versteviging van de democratische controle op het mededingingsbeleid van de Europese Unie en verzoekt het voor mededinging verantwoordelijke lid van de Europese Commissie met het oog hierop de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid van het Europees Parlement persoonlijk op de hoogte te komen stellen van de jongste besluiten en ontwikkelingen op het gebied van het concurrentiebeleid; deze gegevens dienen op regelmatige basis en met in overleg met de desbetreffende commissie vast te stellen tussenpozen te worden verstrekt;

11. gelast zijn bevoegde commissie de ontwikkeling van het concurrentiebeleid eens per jaar onder de loep te nemen, met name bij gelegenheid van het debat over het door de Commissie ingediende jaarverslag over het concurrentiebeleid, en zijn politieke evaluatie in dit opzicht ter plenaire vergadering bekend te maken;

12. verzoekt de Commissie een jaarverslag over het industriebeleid op te stellen dat in samenhang met de jaarverslagen over het mededingingsbeleid en de interne markt moet worden bekeken;

13. wenst dat er in het kader van het jaarverslag meer moeite wordt gedaan om de gevolgen van het mededingingsbeleid voor andere beleidsterreinen te evalueren, zoals met name het sociaal, regionaal en milieubeleid;

Uitdagingen waarmee het mededingingsbeleid wordt geconfronteerd

14. is van oordeel dat met de Economische en Monetaire Unie een geheel nieuw mededingingsklimaat zal ontstaan waar devaluatie niet langer als economisch beleidsinstrument te hanteren is; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat staatssteun niet als alternatief voor devaluatie wordt beschouwd en als middel ter begunstiging van bepaalde industrieën of sectoren, maar dat integendeel budgettaire restricties bepalend zullen zijn voor de beperking van de mogelijkheden van de lid-staten om staatssteun te verlenen;

15. wijst er nogmaals op dat in het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid met nadruk werd gewezen op de belangrijke rol die het concurrentiebeleid moet spelen bij de herstructurering van de industrie en dringt erop aan dat mededingingszaken die bij de Commissie in behandeling zijn en die de schepping van werkgelegenheid tot gevolg hebben, in dat licht worden gezien;

16. is van mening dat de Commissie zich welwillender zou kunnen opstellen ten aanzien van overeenkomsten tussen ondernemingen op dezelfde markt, zoals telecommunicatie en informatietechnologie, die het hoofd moeten bieden aan liberalisering en globalisering, en ten aanzien van overeenkomsten die het onderzoek- en ontwikkelingspotentieel van bedrijven aanmerkelijk kunnen verbeteren;

17. dringt erop aan dat verordening EEG 17/62 van de Raad over de toepassing van de artikelen 85 en 86 ((PB 013 van 21.02.1962, blz. 204.)) grondig wordt herzien en stelt voor dat de Commissie zich in dit verband soepeler opstelt ten aanzien van verticale overeenkomsten binnen sectoren, die in het algemeen doorzichtiger zijn dan horizontale overeenkomsten, en die met de voltooiing van de interne markt ongetwijfeld gebruikelijker zullen worden;

18. wijst er opnieuw op dat vooruitgang nodig is bij de verlaging van de omzetdrempels waarboven een concentratie geacht moet worden een communautaire dimensie te hebben en constateert dat met het oog op de vergevorderde staat van de integratie van de interne markt lagere drempels noodzakelijk zijn;

19. juicht de oprichting toe van een gespecialiseerde karteldienst binnen DG IV van de Commissie, wiens enige taak eruit bestaat kartels op te sporen en besluiten voor te bereiden die tot hun verbod en beboeting leiden;

20. is verheugd over de reeds genomen stappen naar de invoering van mededinging in sectoren die tot dusverre door de nationale regeringen werden beschermd; dringt aan op voortzetting van dit proces, maar herinnert aan de noodzaak van een regelgeving om de openbare belangen te verdedigen en om in de sectoren telecommunicatie en energie de beginselen universaliteit, continuïteit en doorzichtigheid in acht te nemen, die van fundamenteel belang zijn voor de openbare dienstverlening;

21. verzoekt de Commissie voorstellen in te dienen over de definitie en financiering van openbare diensten en wenst dat tijdens de IGC van 1996 een definitie van de openbare diensten in het Verdrag wordt opgenomen;

22. is tegen het gebruik van artikel 90, lid 3 van het EG-Verdrag als de Commissie een richtlijn heeft goedgekeurd zonder dat het Europees Parlement hierop democratische controle heeft kunnen uitoefenen;

23. wenst dat in het concurrentiebeleid voldoende rekening wordt gehouden met het proces van structurele verandering van de openbare dienstverlening, met inachtneming van de beginselen die het begrip openbare dienstverlening kenmerken;

24. wijst erop dat het mededingingsbeleid vergezeld moet gaan van een doeltreffend beleid voor de financiering en exacte omschrijving van een universeel dienstenaanbod, dat alle Europese burgers, ongeacht hun woonplaats of maatschappelijke positie, de verlening van bepaalde diensten waarborgt, en verzoekt om hierbij niet langer gebruik te maken van artikel 90, lid 3;

25. verzoekt de Commissie andere beleidsterreinen, zoals de ontwikkeling van de interne markt en economische groei, werkgelegenheid en het internationale concurrentievermogen van de Europese Unie in de uitvoering van het mededingingsbeleid op te nemen;

26. betreurt dat tot nu toe geen herziening van verordening EEG 4064/89 over de controle op concentraties van ondernemingen ((PB L 395 van 30.12.1989, blz. 1.)) heeft plaatsgevonden en pleit ervoor hiertoe onmiddellijk over te gaan;

27. verzoekt de Commissie de voorschriften inzake de verlening van staatssteun rigoureus toe te passen en een en ander in het kader van haar regionale beleid af te stemmen op de beginselen van economische en sociale samenhang en behartiging van de communautaire belangen;

28. verzoekt de Commissie de telecommunicatie- en postsector volledig open te stellen voor mededinging en daarbij toch te waarborgen dat de consumenten in alle delen van de Gemeenschap een efficiënte dienstverlening blijven genieten;

29. erkent dat hetzelfde niveau van dienstverlening dat de burgers van de Unie gerechtigd zijn te verwachten, gehandhaafd moet blijven, terwijl de toepassing van de mededingingsvoorschriften op openbare diensten voortdurend gecontroleerd dient te worden;

30. verzoekt de Commissie nauw samen te werken met de nationale autoriteiten van de lid-staten en met andere instanties, zoals de autoriteiten van de VS en de Wereldhandelsorganisatie, om een mondiaal kader voor duurzame ontwikkeling en eerlijke concurrentie te ontwikkelen en terzelfder tijd haar taak te vervullen bij het behartigen op internationaal niveau van de belangen van het communautaire mededingingsbeleid;

Verband tussen concurrentiebeleid, concurrentievermogen en werkgelegenheid

31. constateert dat de interne markt - met het verdwijnen van de handelsbelemmeringen tussen de lid-staten en in combinatie met een krachtig mededingingsbeleid - weliswaar grote voordelen heeft opgeleverd, maar de werkelijke problemen van de Unie, zoals het gebrek aan concurrentievermogen en de structurele werkloosheid, niet heeft opgelost;

32. verzoekt derhalve een grondig onderzoek in te stellen naar de relatie tussen mededingingsbeleid, concurrentievermogen en werkgelegenheid;

33. verzoekt de Commissie alle beschikbare instrumenten van het Verdrag te gebruiken om een dynamisch industriebeleid op poten te zetten ten einde een evenwichtige combinatie van de diverse beleidslijnen op Europees niveau te bereiken;

34. juicht het toe dat in het jaarverslag wordt erkend dat bij de bepaling van belangrijke markten, huidige of potentiële concurrenten, gezien de toenemende mondialisering, rekening met derde landen moet worden gehouden;

35. juicht het tevens toe dat de Commissie zich positief opstelt jegens samenwerkingsvormen die de doeltreffendheid en derhalve het concurrentievermogen van de betrokken bedrijven vergroten;

36. staat positief tegenover pogingen om de overdracht van technologieën te bevorderen door de wettelijke kaderregeling voor octrooi- en know-how- licentieovereenkomsten te vereenvoudigen;

37. wenst meer duidelijkheid over de reikwijdte van de samenwerking tussen de KMO's in het kader van het mededingingsbeleid;

Overheidssteun

38. is in het bijzonder verontrust over het niveau van staatssteun aan de Europese luchtvaartmaatschappijen en dringt aan op strikte toepassing van het "one time, last time"-beginsel (eenmalige steunverlening);

39. wenst echter dat overheidssteun voor de industrieën die structurele veranderingen ondergaan en overgangssteun voor de getroffen werknemers tot de moeilijkheden blijven behoren;

40. is het ermee eens dat overheidssteun niet alleen moet worden verleend om nationale belangen te verdedigen maar ook om de belangen van de Gemeenschap te dienen, en is van oordeel dat de beste plaats voor doeltreffend ingrijpen in zekere zin het Europees niveau geworden is;

41. is van mening dat bedrijven het fundamentele recht hebben zich te beschermen tegen willekeurige overheidsbemoeienis die ten gevolge van concurrentievervalsingen eigendomsrechten te niet kan doen. De rechten van derden dienen te worden geconsolideerd om een nieuwe cultuur tot stand te brengen die gebaseerd is op:

- het recht op informatie,

- het recht gehoord te worden,

- het recht opmerkingen te maken alvorens besluiten worden genomen,

- het recht op vergoeding van rechtsbijstand;

42. juicht het toe dat de Commissie beseft dat steun voor O& O en het MKB niet kan worden verminderd, en wenst meer duidelijkheid omtrent de steunverlening voor de werkgelegenheid, vooral gezien het actieve arbeidsmarktbeleid waarvoor in het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid wordt gepleit (COM(93)0700 - C3-0509/93);

43. benadrukt dat overnames en fusies voor de werknemers in de betrokken bedrijven ernstige gevolgen kunnen hebben en wenst dat het mededingingsbeleid opnieuw wordt geformuleerd om met de sociale factoren rekening te houden;

44. stelt vast dat uit richtlijn 94/45/EG van de Raad van 22 september 1994 inzake de instelling van een Europese ondernemingsraad of van een procedure in ondernemingen of concerns met een communautaire dimensie ter informatie en raadpleging van de werknemers ((PB L 254 van 30.9.1994, blz. 64.)) blijkt dat de Commissie vastbesloten is het recht van werknemers op een onafhankelijke vertegenwoordiging in grensoverschrijdende Europese bedrijven te beschermen;

45. verzoekt de Commissie alle mogelijke stappen te ondernemen om erop toe te zien dat dit essentiële democratische beginsel ook in acht wordt genomen als fusies of overnames plaatsvinden tussen EU-bedrijven en bedrijven daarbuiten;

Internationale aspecten

46. juicht het streven van de Commissie toe met betrekking tot de concurrentie op internationaal niveau gedragsregels in te voeren, en beschouwt de nieuwe samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, alsook de OESO-overeenkomst inzake steun aan scheepswerven, als belangrijke stappen op weg naar nauwere internationale samenwerking;

47. wijst erop dat deze liberalisering slechts dan ten goede zal komen aan de samenleving in het algemeen, en met name de consument, wanneer tegelijkertijd op internationaal vlak uniforme en bindende voorschriften voor het gedrag van ondernemingen worden vastgelegd;

48. pleit daarom voor een spoedig begin van onderhandelingen in het kader van de Werelhandelsorganisatie die erop gericht zijn minimumnormen inzake het mededingingsbeleid en de sociale en milieubescherming in het multilaterale wereldhandelsstelsel te integreren;

49. dringt er bij de Commissie op aan de Raad een ontwerp-onderhandelingsmandaat ter zake voor te leggen;

50. beschouwt een verbod op mededingingsbelemmerende afspraken tussen ondernemingen (kartels), controle op grensoverschrijdende fusies evenals een codex voor overheidssteun als de belangrijkste elementen van een internationale mededingingsorde, waarbij speciale aandacht moet worden besteed aan de in het kader van de Wereldhandelsorganisatie vastgelegde overgangstermijnen en uitzonderingsbepalingen voor ontwikkelingslanden;

51. verwijst met name naar het belang van de uitwisseling van vertrouwelijke informatie tussen de met de mededinging belaste instanties van de EU en van derde landen - een conditio sine qua non voor een doeltreffende toepassing van mededingingsvoorschriften;

52. erkent dat de tussen de EU en een groot aantal derde landen gesloten bilaterale samenwerkingsovereenkomsten op het gebied van het mededingingsbeleid een zinvolle bijdrage tot de verbetering van de internationale mededinging leveren, maar is van mening dat een dergelijk netwerk geen vervanging kan bieden voor een multilaterale mededingingsorde;

53. is ervan overtuigd dat een multilaterale overeenkomst ertoe zal bijdragen dat minder vaak gebruik wordt gemaakt van handelspolitieke beschermingsmaatregelen, zoals antidumping-maatregelen;

54. benadrukt dat de nagestreefde liberalisering van de internationale directe investeringen uniforme voorschriften in het mededingingsbeleid nog dringender noodzakelijk maken en herinnert er in dit verband aan dat de lid-staten van de WHO zich er in het kader van de Overeenkomst inzake aan de handel verbonden investeringsmaatregelen toe verplicht hebben bij de herziening van deze overeenkomst te overwegen of hierin ook mededingingsvoorschriften moeten worden opgenomen;

55. wijst erop dat voor een versoepeling van de handelsbetrekkingen met de landen van Midden- en Oost-Europa een zorgvuldige cooerdinatie van de mededingingsregels tussen de Europese Unie en de betrokken landen vereist zal zijn, opdat ondernemingen in de Europese Unie niet te maken krijgen met oneerlijke concurrentie van bedrijven in landen met minder strenge mededingingsregels;

56. benadrukt dat de voltooiing van de interne markt zonder grenzen voor de landen van Midden- en Oost-Europa bijna alle mogelijkheden voor lange overgangsperioden en uitzonderingsmaatregelen om snel te kunnen toetreden, heeft weggenomen en is van mening dat deze landen eerst moeten voldoen aan de wetgeving inzake de interne markt, met inbegrip van de mededingingsregels, om te voorkomen dat de Unie haar eigen fundament ondermijnt;

57. is het ermee eens dat op internationaal niveau een nieuwe reeks mededingingsregels noodzakelijk is om de handelsbelemmeringen in de openbare en particuliere sector uit de weg te ruimen; benadrukt dat dergelijke internationale mededingingsregels rekening moeten houden met sociale en ecologische factoren;

°

° °

58. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie en de Raad, de bevoegde autoriteiten in de lid-staten en EVA-landen, alsmede de regeringen en parlementen van de lid-staten en de EVA-landen.