COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(90) 296 def. - SYN 228 
Brussel, 17 juli 1990 
Gewijzigd voorstel voor een 
BESCHIKKING VAN DE RAAD 
betreffende een specifiek programma ter voorbereiding 
van de ontwikkeling van een operationeel 
EUROTRA Systeem 
(door de Commissie krachtens artikel 149, lid 3, 
van het EEG-verdrag ingediend) 

-1 -
TOELICHTING 
1. Deze mededeling betreft een gewijzigd voorstel voor een beschikking van de 
Raad tot goedkeuring van een specifiek programma ter voorbereiding van de 
ontwikkeling van een operationeel EUROTRA-systeem, overeenkomstig actielijn 
8.4 van het tweede kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling (Besluit 
87/51e/Euratom/EEG). 
De juridische grondslag van dit voorstel is artikel 130 Q, lid 2 , van het 
verdrag» 
2. De Commissie heeft haar voorstel op 6 december 1989 bij de Raad ingediend 
(C0M(S9)603 def. SYN 228). 
Op 25 april 1990 heeft het Economisch en sociaal Comité hierover een gunstig 
advies uitgebracht. 
Het Europese Parlement heeft op 13 juni 1990 tien amendementen op het 
voorstel van de Commissie aangenomen. 
Van de tien amendementen heeft de Commissie er acht aanvaard. Amendement 
nummer 5 Is gedeeltelijk verworpen, aangezien over de formulering ervan 
vooraf geen overeenstemming was bereikt tussen de commissie en het Europese 
Parlement. 
Amendement nummer 7 is naar de geest aanvaard: de verwijzing naar bestaande 
systemen Is weggelaten, aangezien het niet altijd mogelijk is met 
terugwerkende kracht compatibiliteit te bereiken. 
3. Overeenkomstig artikel 149, lid 3, van het Verdrag wijzigt de Commissie 
haar oorspronkelijke voorstel. 
4. Van de Raad verlangde beschikking 
De Commissie verzoekt de Raad het gewijzigde voorstel voor een beschikking 
van de Raad tot goedkeuring van een specifiek programma ter voorbereiding van 
de ontwikkeling van een operationeel EUROTRA-systeem gosd te keuren. Het 
gewijzigde voorstel is als bijlage bij deze mededeling gevoegd. 

Gewijzigd voorstel voor een 
BFflCrllKKINfi YAN PE RAAP 
betreffende een specifiek programma ter voorbereiding 
van de ontwikkeling van een operationeel 
EUROTRA Systeem 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische 
Gemeenschap, Inzonderheid artikel 130 0, Md 2, 
Gezien het voorstel van de Commissie^1), 
In samenwerking met het Europese Parlement*2*, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité*3*, 
Overwegende dat artikel 130 K van het Verdrag bepaalt dat het 
Kaderprogramma ten uitvoer wordt gelegd door middel van specifieke 
programma's die binnen elke actie worden ontwikkeld; 
Overwegende dat Besluit 87/516/Euratom, EEG(4> betreffende het 
kaderprogramma van communautaire werkzaamheden op het gebied van 
onderzoek en technologische ontwikkeling (1987 - 1991) onder meer 
voorziet In activiteiten op het gebied van taalkundige problemen 
(actielijn 8.4) en meer bepaald In de voorbereiding van de 
ontwikkeling van een operationeel computervertaalsysteem; 
Overwegende dat de Raad bij Besluit 82/752/EEG(5) een communautair 
onderzoek- en ontwikkelingsprogramma Inzake een geavanceerd systeem 
voor automatische vertaling (EUROTRA) heeft goedgekeurd; 
Overwegende dat Besluit 82/752/EEG in verband met de toetreding van 
Spanje en Portugal werd gewijzigd bij Besluit 86/59l/EEG<6>; 
Overwegende dat de Raad bij Besluit 88/445/EEG(7) de overgang van 
het EUROTRA-programma naar de derde fase heeft goedgekeurd; 
Overwegende dat de Raad bij Beschikking 89/4lO/EEG<8) een 
specifiek programma Inzake de voltooiing van EUROTRA heeft 
goedgekeurd; 
Overwegende dat In Besluit 82/752/EEG Is bepaald dat bij de 
voltooiing van het EUROTRA-programma een prototype van een 
operationeel systeem beschikbaar moet zijn voor een beperkt gebied 
en voor een beperkt aantal tekstcategorieën; 
(1) PB nr. 
(2) PB nr. 
(3) PB nr. 
(4) PB nr. L 302, 24.10.1987, blz. 1 
(5) PB nr. L 317, 13.11.1982, blz. 19 
(6) PB nr. L 341, 04.12.1986. blz. 39 
(7) PB nr. L 222, 12.08.1988, blz. 1 
(8) PB nr. L 200, 13.07.1989, blz. 15 
- 3 -
Overwegende dat Besluit 82/752/EEG met betrekking tot het 
werkprogramma voor de derde fase voorziet In de voorbereiding van 
de verdere ontwikkeling van het systeem; 
overwegende dat de herziene 
doelstellingen van het EUROTRA-
programma In hoofdzaak op 30 juni 
1990 zullen zijn bereikt. 
overwegende dat dank zj-\ het EUROTRA-
programma op het gebied van het 
linguïstisch onderzoek aanmerkelijke 
vooruitgang ie geboekt voor wat-
betreft alle talen van de 
Gemeenschap, 
overwegende dat dit programma moet 
uitmonden in de totstandkoming van 
een hoogwaardig wetenschappelijk 
prototype op het gebied van de 
automatische vertaling, i 
Overwegende dat wordt verwacht dat de resultaten van het EUROTRA-
programma een stevige basis zullen vormen voor de voorbereiding van 
de ontwikkeling van een operationeel meertalig 
computervertaalsysteem voor de negen officiële talen van de 
Gemeenschap; 
Overwegende dat wordt verwacht dat het programma In belangrijke 
mate zal bijdragen aan de economische, sociale en culturele 
samenhang van de Gemeenschap en de voordelen van de veel talIgheld 
in de Gemeenschap zal aanwenden om de doelstellingen van de Interne 
markt te verwezenlijken; 
Overwegende dat het programma de eerste stap betekent naar de 
ontwikkeling van een operationeel computervertaaIsysteem; 
Overwegende dat de Gemeenschap, de Lld-Staten en de Europese 
Industrie bijkomende Inspanningen zullen moeten leveren om dit doel 
te bereiken; 
overwegende dat de functionele, 
financiële en tijdsvoorwaarden om het 
programma te evalueren vervuld zijn; 
dat deze evaluatie het zal mogelijk 
maken na te gaan in welke mate het 
onderzoek op dit terrein een 
communautaire meerwaarde tot stand 
brengt. 
Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk en technisch 
onderzoek (CREST) werd geraadpleegd; 
Overwegende dat het Raadgevend Comité Inzake beheer en coördinatie 
-Taalkundige problemen- (CBC-12) gunstig advies heeft uitgebracht; 
Overwegende dat een raming moet worden gemaakt van de financiële 
bijdrage van de Gemeenschap die voor de uitvoering van dit 
programma noodzakelijk wordt geacht; 
Overwegende dat dit bedrag Is opgenomen In de Financiële 
vooruitzichten in bijlage bij het Interinstitutioneel akkoord van 
29 Juni 1988<9>; 
Overwegende dat de daadwerkelijk beschikbare kredieten zullen 
worden vastgelegd door middel van de begrotIngsprocedure 
overeenkomstig de bepalingen van het bovengenoemde 
Interinstitutionele akkoord; 
- 4 -
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD: 
Artikel 1 
Hierbij wordt een specifiek programma voor onderzoek en 
technologische ontwikkeling met een duur van twee jaar vanaf 
1 Juli 1990 goedgekeurd betreffende de voorbereiding van de 
ontwikkeling van een operationeel EUROTRA-systeem zoals 
gedefinieerd in de bljlaae. 
Artikel 2 
1. Voor de uitvoering van het bij deze beschikking goedgekeurde 
programma worden communautaire middelen ten bedrage van 
10 miljoen ECU noodzakelijk geacht, Inclusief de uitgaven voor 
vijf tijdelijke medewerkers. 
2. De begrotingsautoriteit bepaalt 
hoeveel kredieten jaarlijks 
beschikbaar worden gesteld. 
Artikel 3 
De voorwaarden betreffende de uitvoering van het programma en de 
percentages van de financiële deelneming van de Gemeenschap staan 
in de blJlage vermeld. 
Artikel 4 
1. In de loop van het eerste kwartaal, 
van 1993 doet de Commissie het 
Europees Parlement en de Raad eeq 
evaluatieverslag toekomen over de 
resultaten van het huidige programma. 
2. Het evaluatieverslag wordt 
opgesteld door onafhankelijke 
deskundigen met inachtneming van de 
in de bijlage vernelde doelstellingen 
en m overeen3te*rjr.ing met artikel 2, 
lid 2, van besluit 87/516/EURATOM, 
ESG. 
Artikel 5 
1. De Commissie is verantwoordelijk voor de uitvoering van het 
programma. 
2 \n de door de Commissie gesloten overeenkomsten worden de 
rechten en plichten van de betrokken partijen, alsmede de 
voorwaarden voor de verspreiding, de bescherming en de 
toepasslna van HA «nH*r7r>Aicresultaten vastgelegd. 
Artikel 6 
1 De Commissie wordt bijgestaan door een adviescomité bestaande 
uit de vertegenwoordigers van de Lld-Staten en voorgezeten door 
de vertegenwoordiger van de Commissie. 
2 De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een 
ontwerp van de te nemen maatregelen voor. Het comité brengt 
over dit ontwerp, zo nodig na het houden van een stemming, 
advies uit binnen een door de voorzitter overeenkomstig de 
urgentie van de aangelegenheid vast te stellen termijn. 
3. Het advies wordt opgenomen In de notulen. Bovendien heeft elke 
Lld-Staat het recht zijn standpunt In de notulen te laten 
opnemen. 
4 De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het 
comité verstrekte advies. ZIJ stelt het comité In kennis van de 
manier waarop met het advies rekening is gehouden. 
- 5 -
Artikel 7 
Krachtens artikel 130 N van het EEG-Verdrag is de Commissie 
gemachtigd over overeenkomsten te onderhandeten met internationale 
organisaties, derde landen die met de Europese samenwerken op het 
gebied van het wetenschappelijk en technisch onderzoek (COST) en 
Europese landen die met de Gemeenschap raamovereenkomsten voor 
wetenschappelijke en technische samenwerking hebben gesloten om aan 
het programma in zijn geheel of aan onderdelen ervan mee te werken. 
Waar raamovereenkomsten voor wetenschappelijke en technische 
samenwerking tussen Europese landen en de Europese Gemeenschap 
werden gesloten, kunnen In deze landen gevestigde organisaties en 
ondernemingen deelnemen aan een In het kader van dit programma 
opgezet project. 
Artikel 8 
Deze beschikking Is gericht tot de Lld-Staten. 
Gedaan te Brussel, Voor de Raad 
De Voorzitter 
- 6 -
BIJLAGE 
1. Doelstel I Ingen 
Dit programma vormt de eerste stap naar de ontwikkeling van een 
operationeel geavanceerd computervertaal systeem dat geschikt Is 
voor alle officiële talen van de Gemeenschap. De specifieke 
doelstellingen van het programma zijn: 
a) Verwezenlijking van de voorwaarden voor de overgang naar een 
operationeel systeem 
- Implementatie van een geschikte ontwikkelIngs-, proef- en 
onderzoekomgeving voor de ondersteuning van grootschalige 
systemen; 
- uitbreiding van het taalkundige bereik en beproeving op grote 
schaal van de analyse- en synthesemodules voor alle EUROTRA-
taten; 
- definitie van gemeenschappelijke methoden voor ontwikkelingen op 
grote schaal ten behoeve van computervertaling en andere 
toepassingen in verband met natuurlijke taal; 
- experImenterIng met en evaluatie van re laIsoverbrenging vla een 
Interface-structuur ; 
- onderzoek, uitvoering van een prototype en beoordeling van nieuwe 
taalkundige modellen met het oog op de verbetering van de 
IntertalIgheld van de Interface-structuur en op de beperking van 
overgeneratIe; 
- onderzoek, uitvoering van een prototype en evaluatie van methoden 
ten behoeve van domein- en tekstspeclfleke kennis voor 
vertaling en andere toepassingen. 
b) Bevordering van lexicografische en terminologische werkzaamheden 
- definitie van gemeenschappelijke methoden.en hulpmiddelen voor de 
Integratie van bestaande lexicale en terminologische 
verzamelIngen; 
- medewerking aan de definitie van Internationale tekst-, lexicale 
en terminologische normen. 
«•» intensieve samenwerking; mot de I 
instellingen op nationaal'' niveau met _;•*; 
'i: •• ;....•':>• het doel lexicale en terminologische '"•' 
verzamelingen te harmoniseren en 
systemen onderling ; 
compatibel te traken. ... _. ' \. 
- 7 -
c) Opleiding on samenwerkingsprojecten 
- opleiding van onderzoekers en deskundigen door Middel van een 
beurzensysteem; 
- opzetten van, experImenterIng met en beoordeling van 
samenwerkingsprojecten tussen onderzoekinstellingen en de 
IndustrIe. 
2. Prioritaire actielijnen en wetenschappelijke en technische Inhoud 
2.1 SysteemontwikkelIngs-, proef- en onderzoekomgevIng 
Op basis van de kritische beoordeling van het prototype en de 
specificaties die tegen eind Juni 1990 zullen zijn verwezenlijkt, 
zal de Europese programmatuurIndustrIe worden belast met de 
volledige Implementatie van een systeemontwikkelIngs-, proef- en 
onder zoekomgevIng. 
Deze omgeving moet beschikken over: 
- een doeltreffend en gebruikersvriendelijk formalisme voor de 
beschrijving van taalkundige feiten (voor het coderen van 
woordenboeken en grammatica's); 
- een specifiek gegevensbeheerssysteem voor het opstellen en het 
bijwerken van uitgebreide woordenboeken en grammatica's met 
speciale gebruikersdiensten voor het toevoegen, controleren en 
wijzigen van de taalkundige gegevens; 
- een doeltreffende regelvertolker die geschikt Is voor uitgebreide 
woordenboeken, grammatica's en teksten; 
- een reeks proefhulpmlddelen, met name gericht op Interactieve 
run-time beproeving en correctie van woordenboeken en 
grammatIca's. 
BiJ de systeemontwikkelIngsomgeving moet In het bijzonder aandacht 
worden besteed aan de modularltelt met het oog op het 
gebruik van de taalkundige hulpmiddelen voor computertoepassingen. 
De diverse modules moeten op verschillende wijzen onderling kunnen 
worden gecombineerd en moeten met externe toepassingen kunnen 
worden verbonden. 
2.2 Taalspecifiek onderzoek- en ontwikkelingswerk 
2.2.1 Aanpassing en uitbreiding van de bestaande Implementaties 
Voor alle negen talen zullen de door middel van het EUROTRA-
programma tot stand gebrachte analyse- en synthesemodules met het 
oog op ai gemeenheid en met Inachtneming van de kenmerken van het 
herziene formalisme worden aangepast. 
Op basis van deze aangepaste implementaties zal het grammaticale 
bereik geleidelijk worden uitgebreid tot meer soorten teksten en 
onderwerpen. Het ligt niet in de bedoeling om In deze fase op grote 
schaal lexicale en terminologische ontwlkkelIngswerkzaamheden uit 
te voeren In afwachting van het resultaat van het onderzoek 
betreffende het computergebruik van lexicale en terminologische 
hulpmiddelen (zie punt 2.3). 
- 8 -
2.2.2 Relalsoverbrenglng 
Op basis van onderzoek en experimenten moet worden bepaald of deze 
methode haalbaar Is en welke de optimale Implementatiestrategie Is. 
2.3 Algemeen taalkundig onderzoek 
Deze actielijn heeft ten doel de taalkundige prestaties van het systeem en 
de kwaliteit van de vertaling geleidelijk te verbeteren. ZIJ omvat drie 
hoofdpunten: 
algemeen taalkundig onderzoek ter bevordering van de IntertalIgheld 
van de Interface-structuur en ter beperking van cvergenerat Ie-, 
toepassing van onderwerpspeclfleke kennis (terminologieën, 
classificaties, paradigmatische relaties, domeinmodel I en, 
kennlsbanken, enz.); 
Invoering van tekst- en onderwerpspecifleke beperkingen ter 
vermindering van overgenerat Ie. 
Tijdens dit programma zal zeker enige vooruitgang worden geboekt, maar 
voor de toekomst zijn grotere Inspanningen vereist. 
2.4 Onderzoek naar geavanceerde systeemarchitecturen 
Om InnovâtlemogelIJkheden te creëren en de snelle vooruitgang op het 
gebied van apparatuur- en programmatuurtechnologleën bij te houden, Is 
permanent onderzoek vereist naar vernieuwing van formalisme en 
programmatuur- en apparatuurarchItecturen. Dit onderzoek zal In een aantal 
gevallen lelden tot de uitvoering van experimenten en prototypes (b.v. 
parallel Ie systeemarchitecturen). 
2.5 Computergebruik van lexicale en terminologische middelen 
De bijzonderheden betreffende deze actielijn zullen worden bepaald aan de 
hand van In 1989 en 1990 uit te voeren projectdefinitiestudies. 
ZIJ zal naar verwachting uit de volgende twee hoofdonderdelen bestaan: 
ontwikkeling van methoden en hulpmiddelen voor de conversie van de 
geformaliseerde elementen van bestaande woordenboeken die meestal 
betrekking hebben op orthografische, fonologische, morfologische en 
syntactische Informatie; 
onderzoek naar het gebruik van de nlet-geformalIseerde elementen 
van woordenboeken die meestal betrekking hebben op 
onderwerpclassificatie, tekstsoorten, definities en voorbeelden of 
citaten. Dit vergt geavanceerd onderzoek waarvan het resultaat 
momenteel niet voorspelbaar Is. 
- 9 -
2.6 Tekst-, lexicale en terminologische normen 
Deze actie hangt nauw samen met het toekomstig computergebruik van 
lexicale hulpmiddelen. De Commissie zal Internationale activiteiten op dit 
gebied steunen en bevorderen en wel In nauwe samenwerking met 
beroepsorganisaties en nationale en Internationale normalIsatle-
InstItuten. 
2.7 Onderwijs en opleiding 
Er zal een aantal onderzoekbeurzen aan postunI versltal ren worden verleend 
zodat zij kunnen deelnemen aan onderzoek- en ontwikkelingswerk met 
betrekking tot de bovengenoemde projecten. 
2.8 Evaluatie 
Na afloop van het programma zullen de resultaten door onafhankelijke 
deskundigen worden geëvalueerd. 
3. UitvoerIngsregelIngen 
Deze actielijnen hebben verschillende doelstellingen en vereisen dan ook 
verschillende organisatorische, contractuele en financiële regelingen. 
3.1 Dienstver leningscontracten 
De Implementatie van de systeemontwikkelIngs-, proef- en onderzoekomgevIng 
(actielijn 1.2) die alle deelnemende partijen van eenzelfde reeks 
hulpmiddelen zal voorzien, zal door middel van aanbestedingen aan 
industriële contractanc-.n werden toevertrouwd. I_n 
elk contract r:) worden bepaald welk 
deel va n do kredieten uit de 
c or. mu r. a u t -'.>/>• begroting wordt 
3.2 Nationale onderzoekgroepen 
De werkzaamheden betreffende de verschillende talen (actielijn 2.2) zullen 
worden uitgevoerd door nationale onderzoekgroepen In de Lld-Staten en 
zullen door de Gemeenschap en de Lld-Staten gezamenlijk worden 
gefInanclerd. 
3.3 Samenwerkingsprojecten met kostendellng 
Het algemeen taalkundig onderzoek (actielijn 2.3), het 0&0 naar 
geavanceerde systeemarchitecturen (actielijn 2.4) en naar het 
computergebruik van lexicale en terminologische hulpmiddelen 
(actielijn 2.5) zullen door middel van samenwerkingsprojecten worden 
uitgevoerd door ondernemingen, onderzoekinstellingen en EUROTRA-groepen. 
De specifieke projecten en contractanten zullen worden geselecteerd op 
basis van een ultnodlng tot het Indienen van voorstel len. pe communautaire 
bijdrage voor deze projecten wordt 
van geval tot geval vastgesteld, maar 
bedraagt in geen geval meer dan 50%. 
- 10 -
3.4 Beurzen 
Aan î^tt'nHcJjapOMJL^k gekwalificeerde 
poBturiive-re it airen felL—_£?!> '1': r z oe k e r f» 
(up doc to raal en ._Pj?JiL<i.f •> c t o r a a 1 
niveau ) zullen beurzen worden 
toegekend. 
3.5 Subsidies 
Voor actielijn 2.6 zal de Commissie subsidies verstrekken aan 
beroepsorganisaties en normalisatie-Instituten. 
4. Indicatieve onderverdeling van de uitgaven 
Het bedrag van 10 miljoen ECU dat voor de uitvoering van het programma 
noodzakelijk wordt geacht, wordt Indicatief als volgt onderverdeeld 
(x 1000 ECU): 
a) SysteemontwikkelIngsomgeving 2 000 
b) EG-bljdrage voor de nationale onderzoekgroepen 4 000 
c) Samenwerkingsprojecten met kostendellng 3 000 
d) Opleiding, subsidies, evaluatie 1 000 
Totaal 10 000 


-'t n ' ISSN02S4-IS13 
COM(90) 296 def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 
Catalogusnummer : CB-CO-90-322-NL-C 
ISBN 92-77-61928-7 
VERKOOPPRIJS lui 30 blz.: 3,50 ECU per 10 blz. meer: 1,25 ECU 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg