MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea van het EG-verdrag over het Gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuur capaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede inzake veiligheidscertificering

TOELICHTING

1. Voorgeschiedenis

Op 22 juli 1998 heeft de Commissie een voorstel [1]goedgekeurd voor een richtlijn van de Raad inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede inzake veiligheidscertificering.

[1] COM(1998) 480 definitief van 22.7.1998.

De bedoeling van het voorstel was verduidelijking van de regels met betrekking tot de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de rechten die voor het gebruik daarvan moesten worden betaald.

Het Europees Parlement heeft het voorstel van de Commissie goedgekeurd op de plenaire zitting van 15 september 1999.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft advies uitgebracht op 26 mei 1999 [2].

[2] PB C 209 van 22.7.1999, blz. 22.

Op 25 november 1999 heeft de Commissie een na de eerste lezing van het Europees Parlement gewijzigd voorstel goedgekeurd.

Op de zitting van 9 en 10 december 1999 heeft de Raad een politieke overeenkomst over het voorstel bereikt.

Op de zitting van 28 maart 2000 heeft de Raad het gemeenschappelijk standpunt aangenomen.

2. Achtergrond van het voorstel van de Commissie

Noot: Het in deze Mededeling besproken voorstel maakt deel uit van het zogeheten "infrastructuurpakket", bestaande uit een voorstel [3] tot wijziging van een richtlijn van de Raad houdende wijziging van Richtlijn 91/440/EEG betreffende de ontwikkeling van de spoorwegen in de Gemeenschap [4], een richtlijn van de Raad houdende wijziging van Richtlijn 95/18/EG van de Raad tot wijziging van Richtlijn 95/18/EG betreffende de verlening van vergunningen aan spoorwegondernemingen [5], en het voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede inzake veiligheidscertificering, waarop deze mededeling betrekking heeft.

[3] COM(1998) 480 definitief van 22.7.1998.

[4] Richtlijn 91/440/EEG van de Raad van 29 juli 1991; PB L 237 van 24.8.1991, blz. 25.

[5] PB L 143, 27.6.1995, blz. 70.

Het voorstel inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede inzake veiligheidscertificering komt in de plaats van de bestaande Richtlijn 95/19/EG. Het herziene voorstel geeft regels voor de heffing van rechten en voorziet in een kader voor de toewijzing van capaciteit. Het omvat elementen voor de harmonisatie van de procedures voor de toewijzing van treinpaden op Europees niveau. Het voorziet in specifieke maatregelen voor situaties waarin de capaciteit beperkt is. Het schrijft publicatie voor van de voor het gebruik van de infrastructuur vereiste informatie en regels, alsmede de oprichting van een regelgevend lichaam.

3. Hoofdpunten van het compromis over de amendementen van het europees parlement

Belangrijkste doelstelling van de door het Parlement voorgestelde amendementen:

* De lidstaten meer ruimte geven bij de vaststelling van infrastructuurrechten ;

* De beslissing om gemachtigde aanvragers toe te laten aan de nationale wetgeving overlaten;

* Vereenvoudiging van de regels met betrekking tot de capaciteitstoewijzing

Volgens het oorspronkelijke voorstel van de Commissie zouden de heffingen voor goederenvervoer beperkt zijn gebleven tot de bijkomende kosten van de exploitatie van de trein, om ervoor te zorgen dat deze voor het spoor geen belemmering zouden vormen om zijn rol op deze markt volledig te spelen. Voor passagiersdiensten zouden hogere rechten zijn toegestaan, afhankelijk van tamelijk gedetailleerde regels betreffende de heffing van deze hogere rechten. Het Parlement en enkele lidstaten vonden dat voor goederen- en passagiersdiensten dezelfde regels moesten gelden, en dat de mogelijke methoden om rechten te heffen die hoger waren dan de rechten wegens de bijkomende kosten voor de exploitatie van de trein moesten worden vereenvoudigd. Het gemeenschappelijk standpunt voldoet aan deze doelstellingen, omdat het, naast de waarborgen die het schept met betrekking tot het concurrentievermogen van het internationaal spoorwegvervoer en de door spoorwegmaatschappijen bereikte productiviteitsverhogingen, er ook voor zorgt dat de infrastructuur niet onnodig te duur wordt gemaakt voor het verkeer.

In haar oorspronkelijke voorstel wilde de Commissie andere natuurlijke en rechtspersonen dan spoorwegondernemingen toelaten offertes uit te brengen, hoewel zij dan een overeenkomst voor het gebruik van de capaciteit moesten sluiten met een spoorwegonderneming. Dat hieraan behoefte is, komt doordat in veel gevallen voor deze entiteiten de aard van de capaciteit heel belangrijk is of de mogelijkheid om de capaciteit te behouden, wanneer zij van dienst verlenende spoorwegonderneming veranderen. Het Parlement en een aantal lidstaten vonden dat de lidstaten zelf over deze mogelijkheid moesten kunnen blijven beslissen. De tekst van het gemeenschappelijk standpunt weerspiegelt deze wens, en laat dus de lidstaat deze mogelijkheid.

Een algemene opmerking van het Parlement was dat de capaciteitstoewijzingsprocedure- regels te gedetailleerd waren, ofschoon het op een bepaald gebied de regels prescriptiever trachtte te maken. Om de doelstellingen van betere harmonisatie van nationale capaciteitstoewijzingsprocedureregels en een eerlijke behandeling van alle gebruikers van de infrastructuur te kunnen verwezenlijken moeten de procedure en de regels tamelijk gedetailleerd worden beschreven. Desondanks is de tekst van de capaciteitstoewijzingsprocedure op een flink aantal punten gewijzigd overeenkomstig de door het Parlement voorgestelde benadering. Derhalve is de door het Parlement beoogde algemene doelstelling van stroomlijning van de tekst bereikt, terwijl toch gezorgd is voor voldoende duidelijkheid van de afzonderlijke regels met het oog op een optimaal gebruik van capaciteit.

4. Uitzonderingen en overgangsbepalingen

4.1. Algemene uitzonderingen voor Griekenland en Ierland/Noord-Ierland

De Raad stemde in met uitzonderingen op delen van de richtlijn inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede inzake veiligheidscertificering voor Griekenland en Ierland/Noord-Ierland in verband met de geopolitieke en geografische situatie van deze twee lidstaten.

Deze uitzonderingen zijn van beperkte duur (eerst vijf jaar), kunnen op verzoek worden hernieuwd en zijn niet meer van toepassing, indien zich het volgende voordoet:

1. Een spoorwegonderneming met een vergunning in één van de betreffende lidstaten dient een officiële aanvraag in voor spoorwegcapaciteit in een andere lidstaat, of

2. een spoorwegonderneming met een vergunning in een andere lidstaat dient een officiële aanvraag in voor spoorwegcapaciteit in, naar of vanuit één van de betreffende lidstaten, in welk geval volgens de in artikel 37, lid 2, van de richtlijn bedoelde raadplegingsprocedure wordt beslist of de uitzondering in de toekomst nog van toepassing zal zijn.

De Commissie is het op dit punt volledig met de Raad eens en spreekt met nadruk de hoop uit dat de geopolitieke positie van Griekenland zich zo zal ontwikkelen dat Griekenland ten volle profijt zal kunnen trekken van de beleidsinitiatieven van de Europese Unie op het gebied van spoorwegen.

5. Conclusie

De Commissie heeft zo veel mogelijk rekening gehouden met de in eerste lezing naar voren gebrachte zienswijzen van het Parlement, door amendementen volledig of naar de inhoud over te nemen.

De Commissie is van mening dat het algemeen compromis, dat door de Raad is bereikt na intensieve besprekingen en dankzij de inspanningen van drie voorzitterschappen, het spoor-wegbeleid een evenwichtige stap verder brengt. Het zal bijdragen tot een duurzame ontwikkeling van deze vervoerswijze.

De Commissie is ervan overtuigd dat deze tweede hervorming van het wettelijk kader voor het spoorwegvervoer een belangrijke stap voorwaarts betekent op de weg naar gelijke concurrentievoorwaarden voor alle ondernemingen die actief zijn of van plan zijn actief te worden op het gebied van spoorwegvervoer, en brengt daarom een gunstig advies uit.