8. 8. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 208/57 
2.3. Economische en technische aspecten 
2.3.1. Hoewel ook hogere maximumwaarden te ver­
dedigen zouden zijn, kunnen op basis van de waarden 
van 18 en 11,5 ton voertuigen gebouwd worden die in 
elk opzicht aan de behoeften voldoen, met name op het 
punt van kostprijs voor de voertuigen en de veiligheid 
die bereikt wordt door gewichtsverdeling over de twee 
assen. 
2.3.2. Uitgaande van een zelfde basistype kunnen 
aanhangwagens of motorvoertuigen met laadruimte 
zonder belangrijke wijzigingen worden afgeleid. 
2.3.3. In de landen waar tot nu toe lagere maxima 
hebben gegolden (Duitsland, Ierland, Verenigd Konink­
rijk) zullen de nieuwe maxima, naarmate het betreffen­
de voertuigpark moderner is, geen merkbaar nadelig 
effect hebben op het wegennet. 2.3.4. Afgezien van de gevallen waarin de voorgestel­
de nieuwe waarden een verhoging van het laad­
vermogen met zich brengen, zou de Commissie kunnen 
proberen de economische consequenties voor de ver-
voerondernemers te becijferen in landen waar tot nu 
toe een hoger MTG geldt (België, Griekenland, Spanje, 
Frankrijk, Luxemburg, Nederland, Portugal; in De­
nemarken en Italië geldt reeds een limiet van 18 ton). 
2.4. Veiligheid, sociale aspecten en milieu 
2.4.1. Objectieve gegevens voor een beoordeling zijn 
niet voorhanden, maar het is redelijk te veronderstellen 
dat dit voorstel geen nadelige consequenties zal hebben 
voor het verkeer en de veiligheid op de weg. Ditzelfde 
geldt voor de sociale aspecten, gezien de aard van 
het vervoer dat met de betreffende voertuigen wordt 
verricht. 
Gedaan te Brussel, 2 juni 1988. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
Advies over de vierde EG/ACS-Overeenkomst 
(88/C 208/17) 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 23 februari 1988, overeenkomstig artikel 20, 
paragraaf 4 van zijn Reglement van Orde, besloten een advies op te stellen over de vierde 
EG/ACS-Overeenkomst. 
De Afdeling voor externe betrekkingen, die met de voorbereiding van de desbetreffende 
werkzaamheden belast was, heeft het advies op 20 mei 1988 goedgekeurd. Rapporteur was 
de heer Delhomenie. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 256e zitting (vergadering van 3 juni 
1988) het volgende advies uitgebracht, dat met meerderheid van stemmen (2 stemmen tegen 
en 4 onthoudingen) is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. Met dit nieuwe advies over de samenwerking 
tussen de Staten in Afrika, het Caribische gebied en de 
Stille Oceaan (ACS) en de Gemeenschap wil het Comité 
nogmaals benadrukken hoeveel belang het aan de in­
houd van de Overeenkomst en de tenuitvoerlegging 
ervan hecht. 
1.2. Het Comité stelt vast dat de situatie in de meeste 
ACS-landen achteruit blijft gaan. Door het schul­
denprobleem, de gekelderde grondstoffenprijzen, de in­
ternationale monetaire instabilieit, de geringe groei pro capita in de ACS-landen en van de wereldeconomie is 
in tal van ACS-landen uit sociaal-economische oogpunt 
een kritieke situatie ontstaan. En met de allesbehalve 
gunstige vooruitzichten op korte en middellange termijn 
is deze crisis voorlopige nog niet van de baan. Bovendien 
zal het ontwikkelingsproces op den duur door het uitge­
put raken van de natuurlijke hulpbronnen en de grote 
bevolkingsgroei worden bemoeilijkt. 
1.3. Volgens het Comité zal bij de toekomstige over­
eenkomst met deze ontwikkeling rekening moeten wor­
den gehouden en zullen de absoluut noodzakelijke ont-
Nr. C 208/58 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 8. 88 
wikkelings- en financiële-saneringsinspanningen van de 
ACS-landen met de nodige voorzieningen en voldoende 
financiële middelen moeten worden gesteund; een en 
ander op basis van een dialoog, contractuele afspraken 
en een op de eigen ontplooiing van de ACS-landen 
gericht ontwikkelingsproces op langere termijn, welke 
de grondslagen voor een samenwerking tussen gelijk­
waardige partners vormen. 
1.4. Het Comité onderschrijft nog steeds de voor­
naamste beleidslijnen van Lomé III, zoals de prioritaire 
landbouwsector, de regionale samenwerking, de bete­
kenis van de particuliere sector en sociaal-culturele 
aspecten, alsmede een nuttig gebruik van de beschikbare 
mankracht. Toch zullen een aantal bepalingen aan de 
hand van de opgedane ervaringen moeten worden ver­
beterd, en zullen er nieuwe bepalingen moeten worden 
overwogen. 
1.5. Het is niet de bedoeling dat het Comité in het 
onderhavige advies een voorlopige balans van Lomé III 
opmaakt, aangezien dit op basis van te fragmentarische 
gegevens zou moeten gebeuren. Wel wil het Comité op 
een later tijdstip een of meerdere punten, en in het 
bijzonder de prioriteiten evalueren, zoals het ook reeds 
in het verleden heeft gedaan (1). Het Comité zou gaarne 
van het verloop van de onderhandelingen en de onder­
handelingsthema's op de hoogte worden gehouden. 
Het Comité is niet voornemens een advies over alle 
beleidslijnen van de volgende overeenkomst uit te 
brengen, maar acht het wel absoluut noodzakelijk nog 
eens te wijzen op zijn voornaamste standpunten en 
verlangens, een en ander op basis van zijn eerdere 
werkzaamheden en vooral ook van hetgeen bij de jong­
ste jaarlijkse ontmoetingen van vertegenwoordigers van 
de sociaal-economische kringen uit de EEG en de ACS-
landen besproken is(2). Bovendien wil het de aandacht 
vestigen op de nieuwe punten welke het in de volgende 
overeenkomst opgenomen wenst te zien. 
1.6. Het Comité herinnert eraan dat het zich reeds 
voor een langere duur van de Overeenkomst van Lomé 
heeft uitgesproken. Hierbij dacht het Comité aan nauw­
keurige bepalingen betreffende de uitvoeringsprotocols 
en aan de mogelijkheid om gedurende de looptijd van 
de Overeenkomst sommige uitvoeringsbepalingen te 
herzien, om zo te kunnen inspelen op initiatieven of 
bepaalde behoeften van sommige landen of een bepaal­
de groep landen (3). 
2. De stimulering van de particuliere sector 
2.1. In artikel 62 van de derde Overeenkomst van 
Lomé, waarin de regels voor industriële samenwerking 
worden aangegeven, is slechts sprake van op initiatief 
of met instemming van de ACS-landen voorgelegde 
programma's, projecten en maatregelen. 
(!) Advies doe. CES van 27 mei 1981. Rapport doe. CES van 15 
februari 1983 en advies doe. CES van 23 februari 1983. 
(2) Verslagen van de jaarlijkse ontmoetingen van de vertegen­
woordigers van de sociaal-economische kringen ACS-EEG 
van 1985, 1986 en 1987. 
(3) Advies van het ESC over de vaststelling van nieuwe richtsnoe­
ren voor een nauwere samenwerking tussen ACS-landen en 
de Gemeenschap van 23 februari 1983 (PB nr. C 90 van 
5. 4. 1983). Dit artikel voorziet in geen enkele bepaling ter onder­
steuning van particuliere ondernemers die in deze lan­
den industriële activiteiten ontplooien. 
Alleen artikel 67 noemt in vage termen de bijdrage van 
de Gemeenschap tot de ontwikkeling van kleine en 
middelgrote ambachtelijke, commerciële, dienst­
verlenende en industriële ondernemingen, vooral waar 
het de stimulering van joint ventures betreft. 
2.2. De volgende overeenkomst zou een gelegenheid 
moeten zijn om de betekenis van de plaatselijke onder­
nemers te onderstrepen en deze de mogelijkheid te geven 
hun vaardigheden te ontwikkelen en initiatieven te ont­
plooien. Het is namelijk zeer belangrijk dat de industria­
lisering een draagvlak vindt in de projecten — zelfs van 
beperkte aard — van particuliere plaatselijke maat­
schappijen die de steun hebben van financiële instellin­
gen, welke de besparingen in produktieve investeringen 
zouden kunnen omzetten. 
Voorts kan door de aan de gang zijnde privatisering 
van talrijke overheidsbedrijven in de ACS-landen een 
nieuwe groep van plaatselijke aandeelhouders en een 
nieuwe categorie ondernemers ontstaan. 
2.3. Mede door de ontwikkeling van een gediversi­
fieerd en arbeidscheppend netwerk van plaatselijke in­
dustrieën kan een sfeer van vertrouwen ontstaan, waar­
door meer buitenlandse investeerders kunnen worden 
aangetrokken. 
2.4. Het begrip particuliere investeerder zou tot 
coöperaties moeten worden uitgebreid. Deze zouden 
dan joint ventures kunnen vormen en als zodanig kun­
nen handelen en als advies- en beheersorganen kunnen 
optreden. Zij kunnen dan in alle takken van bedrijvig­
heid (formeel of informeel, op het platteland en in de 
steden, bij produktie, beheer, marketing en krediet­
verlening) een rol spelen. Zij kunnen soepele, op de 
realiteit afgestemde formules vinden, met als resultaat 
dat de bevolking bij deze zaken wordt betrokken, dat 
er werkgelegenheid, inkomens en geschikte opleidingen 
worden gecreëerd. 
2.5. Willen de ondernemingen binnen het econo­
misch bestel van de ACS-landen een volwaardige rol 
kunnen spelen, dan moet er wel worden gezorgd voor: 
— een basisinfrastructuur, niet alleen voor het wegen­
en spoorwegnet, de watervoorziening, verbin­
dingen, enz., maar ook voor een behoorlijk krediet­
en bankwezen, 
— een uitbreiding van de plaatselijke, regionale en 
internationale markten, 
— een gunstig investeringsklimaat, vooral voor par­
ticuliere investeerders, 
— rechtsbescherming voor personen en goederen, 
— een behoorlijke opvang van specialisten en leiding­
gevend personeel, 
— de instelling van investeringsinstituten in de ACS-
landen waar buitenlandse investeerders met hun 
vragen en problemen terecht kunnen, 
— en voor een betere geest van samenwerking tussen 
de overheids- en particuliere sector. 
8. 8. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 208/59 
2.6. Het Comité stelt vast dat er een faseverschil 
bestaat tussen de inhoud van de Overeenkomst en het­
geen concreet tot stand wordt gebracht. 
Met het oog op de uitbreiding van rechtstreeks produk-
tieve investeringen voorzag artikel 241 in gezamenlijk 
te verrichten studies: enerzijds maatregelen ter verge­
makkelijking en vergroting van een particuliere ka­
pitaalstroom en anderzijds de opheffing van belem­
meringen van economische, technische en institutionele 
aard die de ontwikkeling in de weg staan. 
Er zijn wel studies aan de Commissie voorgelegd, maar 
deze komen vooral neer op een constatering van de 
feitelijke moeilijkheden en bevatten geen concrete en 
constructieve voorstellen, doordat het particuliere be­
drijfsleven hier in onvoldoende mate bij betrokken is 
geweest. 
Ook moet betreurd worden dat het gezamenlijke ACS/ 
EEG-verzekerings- en garantiestelsel ter aanvulling van 
de bestaande nationale systemen (dat in art. 244 wordt 
genoemd) tot op heden niet verder is uitgewerkt. 
De onder auspiciën van de VN in gang gezette MIGA 
(Multilateral Investment Guarantee AgencyJ-procedure 
biedt met een investeringsgarantie op wereldniveau 
nieuwe perspectieven en de ACS-landen kunnen hier, 
net zoals de lid-staten van de EEG, profijt van trekken. 
Gezien de grote risico's van allerlei aard die soms wor­
den gelopen, is het echter mogelijk dat extra garanties, 
naast die van de bestaande nationale stelsels en los van 
de MIG A-garanties, toch nuttig zullen blijken en een 
gunstige invloed op de investeringsstroom hebben; 
daarom zouden de deskundigen in de ACS-landen en 
de EEG er zonder meer goed aan doen zich over de aan 
artikel 244 te geven inhoud te beraden. 
2.7. Financiële middelen 
De aanvoer van extern lange-termijnkapitaal en de 
steun van spaarders en bankwezen zijn essentiële ont-
wikkelingsvoorwaarden. 
2.7.1. De EG en de ACS-landen zouden zich samen 
moeten inspannen om nieuwe instrumenten te creëren 
waarmee de besparingen in produktieve investeringen 
kunnen worden omgezet. 
2.7.2. De huidige verwarring tussen de rol van 
enerzijds de handelsbanken en anderzijds de ontwik­
kelingsbanken in de ACS-landen is de oorzaak van een 
aantal ernstige moeilijkheden. 
2.7.3. De bij de ontwikkeling op middellange en 
lange termijn betrokken ontwikkelingsbanken zouden 
er, ook op langere termijn, op moeten kunnen rekenen 
dat zij van de nodige middelen zullen worden voorzien 
en zouden zich ook van de medewerking van goed 
gekwalificeerde deskundigen moeten kunnen verze­
keren. 
2.7.4. Deze zouden moeten kunnen beschikken over 
herfinancieringsfaciliteiten bij organisaties als de Afri­
kaanse Ontwikkelingsbank, de Europese Investerings­
bank (EIB) en de regionale banken. 
2.7.5. Het Europese bankwezen zou meer moeten 
doen om de plaatselijke handelsbanken in de ACS-
landen te helpen. Laatstgenoemden zouden met de fi­nanciering van particuliere initiatieven worden belast. 
joint ventures zouden het meest doeltreffende middel 
vormen om de door de plaatselijke banken ontplooide 
activiteiten een grotere draagwijdte te geven. 
2.7.6. Het Comité zou gaarne zien dat de rol van het 
Centrum voor Industriële Ontwikkeling en de Europese 
Investeringsbank aan een onderzoek worden onderwor­
pen en dat, eventueel, de doelstellingen en begrotings­
toewijzingen van deze organen worden bijgesteld, om 
te bereiken dat zij een meer doeltreffende bijdrage tot 
de ontwikkeling van de particuliere sector in de ACS-
landen kunnen leveren. 
Het Comité vraagt nogmaals nauwer bij de werkzaam­
heden van het Centrum voor industriële ontwikkeling 
(CIO) te worden betrokken. 
2.8. De menselijke factor 
2.8.1. In alle sectoren zou een soort technologische 
hulpdienst moeten worden ingesteld, die vooral bijstand 
zou moeten verlenen bij initiatieven op het vlak van 
opleiding, hygiëne, arbeidsveiligheid en gezondheids­
zorg. 
2.8.2. De opleiding van industriële werknemers voor 
kwalificaties die vereist zijn om een technische installa­
tie te kunnen bedienen, zou een der hoofdpunten van de 
nieuwe overeenkomst moeten zijn. Nog noodzakelijker 
wordt dit als men bedenkt dat bij deze overeenkomst 
de nadruk zou moeten liggen op de zo essentiële as­
pecten van verzorging en onderhoud, waardoor de ap­
paratuur zo rendabel mogelijk kan worden gemaakt en 
de kosten, door toepassing van rationale methodes, 
vanaf de opzet van een project tot de ingebruikneming 
van de installaties, tot een minimum worden beperkt. 
2.8.3. Het Comité dringt erop aan dat de financiële 
en technische samenwerking ook inderdaad op de 
ondersteuning van particuliere initiatieven gericht 
wordt en dat deze initiatieven in de ACS-landen, 
eventueel met de steun van corresponderende organi­
saties in Europa, in het kader van de algemene begin­
selen van de Overeenkomst voor flexibelere vormen 
van financiële en technische bijstand in aanmerking 
komen. 
2.9. De betrokken investeerders moeten de in het 
kader van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) 
afgelegde beginselverklaring inzake multinationale 
ondernemingen en het sociaal beleid onderschrijven. De 
regeringen worden verzocht de overeenkomsten inzake 
het recht van vereniging en de toe te passen sociale 
minimumnormen te ratificeren en in toepassing te 
brengen; hetzelfde geldt voor kinderarbeid. 
2.10. Het Comité heeft het altijd zeer belangrijk ge­
vonden dat de particuliere investeringen bijdragen tot 
de sociaal-economische prioriteiten en de prioriteiten 
op milieugebied in de ACS-landen. Door een volledige 
voorlichting moeten deze beter in de eventuele pro­
gramma's op korte, middellange en lange termijn kun­
nen worden ingebouwd. 
3. De rol van de economische en sociale kringen ACS/ 
EEG 
3.1. Hoewel er in de ACS-landen en bij Commissie 
en Raad een ontwikkeling gaande is in de richting van 
Nr. C 208/60 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 8. 88 
een meer actieve deelneming van de sociaal-economi­
sche kringen aan de activiteiten rond de Overeenkomst 
van Lomé, acht het Comité deze samenwerking met de 
sociaal-economische groeperingen op de verschillende 
terreinen in het kader van de huidige overeenkomst nog 
steeds onvoldoende. 
3.2. Toch wordt het des te meer noodzakelijk deze 
kringen nauwer bij een en ander te betrekken daar het 
op gang gebrachte economische-saneringsproces niet te 
verwaarlozen gevolgen voor alle betrokken bevolkingen 
zal hebben en een actieve deelneming van alle sociaal-
economische sectoren noodzakelijk zal maken. 
Deze nauwere samenwerking zou de volgende vormen 
moeten aannemen : 
3.2.1. Een betere voorlichting van en 
meer overleg met de sociaal-eco­
nomische groeperingen, waaron-, 
der ook de landbouwers. 
Het stimuleren van contacten van de beroepsgroeperin­
gen met de autoriteiten van de ACS-landen belast met de 
tenuitvoerlegging van de samenwerkingsprogramma's, 
met de delegaties van de Commissie en de diensten van 
de Commissie te Brussel. 
Het Comité vindt dat de betrokken vertegenwoordigers 
van de sociaal-economische kringen van de landen in 
kwestie moeten worden geraadpleegd, zodra de natio­
nale indicatieve programma's zijn uitgewerkt. Ook zou­
den zij nauw moeten worden betrokken bij de werk­
zaamheden inzake de vaststelling, de uitvoering, het. 
toezicht op en de evaluatie van de uit deze indicatieve 
programmering voortvloeiende programma's en pro­
jecten. 
De sociaal-economische groeperingen klagen over het 
ontbreken van informatie over programma's en projec­
ten. Zij kunnen daardoor moeilijk te weten komen wie 
hun eventuele partners in de ACS-landen zijn. 
Ten einde de wederzijdse informatie te verbeteren en 
tot een doeltreffende deelneming van de sociale en 
beroepsgroeperingen te komen, dringt het Comité erop 
aan dat de communautaire delegaties in de ACS-landen 
regelmatig voorlichtingsbijeenkomsten organiseren 
voor alle betrokken beroepsorganisaties en dat zij de 
beroepsorganisaties van de EEG en de ACS-landen be­
hoorlijk over de prioriteiten van de indicatieve pro­
gramma's informeren. 
3.2.2. Een rechtstreekse deelneming aan 
de projecten 
Iedereen ziet in hoe belangrijk het is dat de bevolking 
en de verschillende beroepscategorieën aan de ontwik­
kelingsprojecten meewerken. Microprojecten vormen, 
getuige het toenemend gebruik ervan, één van de meest 
geschikte instrumenten. In dit verband zou het zeker 
wenselijk zijn dat beroepsorganisaties, plaatselijke 
groeperingen, plaatselijke gemeenschappen en 
coöperaties, naast de niet-gouvernementele organisaties 
(NGO), meer bij de werkzaamheden worden betrokken. 
Naast een officiële samenwerking zouden er ook speci­
fieke financieringskanalen moeten komen, zoals reeds 
het geval is met de Europese NGO's, om zo de veel­
vuldige initiatieven van niet-officiële groeperingen een 
zo groot mogelijke kans te geven. 
Voorts zouden de organisaties die de sociaal-economi­
sche belangen van de EEG vertegenwoordigen, o.a.: — het hunne kunnen bijdragen door op het niveau van 
een en hetzelfde bedrijf contacten te leggen tussen 
organisaties in het land van oorsprong en het gast­
land, 
— behulpzaam kunnen zijn bij de vorming van de 
leden van corresponderende organisaties in de ACS-
landen, ter ondersteuning van een aantal organisato­
rische activiteiten, vooral wat betreft de administra­
tie, opleidingen ter plaatse, veiligheids- en gezond­
heidsaspecten, collectieve onderhandelingen, enz., 
— kunnen bijdragen tot de invoering van complete 
systemen voor beroepsopleiding, 
— de aaneensluiting van boeren, ambachtslieden en 
verschillende groeperingen in de informele sectoren 
in de stad en op het platteland kunnen bevorderen. 
Hunnerzijds zouden de coöperatieve organisaties, en in 
het bijzonder die in de landbouw- en de kredietsector, 
hun partners in de ACS-landen zeer tot steun kunnen 
zijn. 
3.2.3. Een hechtere institutionele samen­
werking 
De jaarlijkse ontmoetingen tussen de vertegenwoordi­
gers van de sociaal-economische groeperingen van de 
EEG en de ACS-landen hebben zich met de jaren op 
bevredigende wijze gestructureerd. Het Comité wijst er 
met klem op dat er voldoende geld en mankracht voor 
deze vergaderingen beschikbaar moet zijn. Het Comité 
zou voorts gaarne zien dat er terdege met de aanbeve­
lingen van deze Vergadering rekening wordt gehouden, 
omdat deze ook werkelijk het in de Overeenkomst 
beoogde effect dienen te sorteren. 
Het verheugt het Comité dat de contactgroep voor het 
eerst tijdens de Paritaire Vergadering te Lomé bijeen 
heeft kunnen komen. Het Comité meent dat de ontmoe­
ting van deze contactgroep met de Raad van ministers 
zo spoedig mogelijk zou moeten plaatsvinden. 
4. Schuldenlast en grondstoffen 
4.1. De schuldenlast van de ACS-landen is ondraag­
lijk geworden (112,5 miljard dollar, waarvan 102 mil­
jard voor de Afrikaanse landen ten zuiden van de Sa­
hara). De werkelijke schulddelgingskosten in 1986 ma­
ken gemiddeld 22 % van de export van de ACS-landen 
uit. Uit prognoses voor het tijdvak 1986-1990 voor de 
Afrikaanse landen met de zwaarste schulden blijkt dat 
aflossing en rente meer dan 50 % van de uitvoer zullen 
gaan uitmaken. 
4.2. Daarbij komen dan nog de gekelderde 
grondstoffenprijzen waardoor de pogingen van deze 
landen om hun uitvoer te bevorderen en uit te breiden, 
worden gedwarsboomd. Met Stabex zal in 1987 niet 
meer dan 20 % van de geleden verliezen kunnen worden 
gedekt. Zowel wat de grondstoffenprijzen als wat de 
groei van de wereldeconomie betreft, zijn de prognoses 
op middellange termijn weinig bemoedigend. 
4.3. Het Comité heeft de instellingen een informatief 
rapport over de schuldenlast van de ACS-landen doen 
toekomen. Het wil de in dit document voorgestelde 
8. 8. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 208/61 
maatregelen niet tot in bijzonderheden bespreken, maar 
wenst wel te benadrukken dat het zeer grote waarde 
aan een verdergaand overleg tussen de verschillende 
belanghebbende hecht. 
4.4. Het Comité deelt de mening van de Commissie 
dat de Gemeenschap meer moet doen om ACS-landen 
die structuurhervormingen doorvoeren te steunen. 
Maar dit structureel aanpassingsbeleid mag niet ten 
koste gaan van het in de Overeenkomst van Lomé zo 
belangrijke contractuele element. 
Dit houdt met name in dat de Gemeenschap zich extra 
financiële inspanningen moet getroosten die beant­
woorden aan de nieuwe behoeften van de in crisis 
verkerende ACS-landen en qua niveau met de hervor­
mingsinspanningen van deze landen in overeenstem­
ming zijn. 
Voorts zal de Gemeenschap erop moeten toezien dat de 
door haar te steunen hervormingen niet alleen doeltref­
fend zijn, maar ook uit politiek, economisch en sociaal 
oogpunt draaglijk zijn. 
4.5. De op te lossen problemen zijn zo ernstig en 
complex dat het nodig wordt een algemene strategie 
voor ontwikkelingssamenwerking op economisch ge­
bied te bepalen en ten uitvoer te leggen. Hierbij moet 
rekening worden gehouden met de financiële situatie 
van deze landen en hun schulden (totaal en per land, 
aan de financiële instellingen van de EG-lid-staten en 
aan de overheidsinstellingen van elke lid-staat afzonder-
lijk). 
4.6. De Commissie van de EG zal de maatregelen van 
de lid-staten met betrekking tot dit schuldenprobleem 
moeten coördineren. Evenzo zal het Europa van Twaalf 
veel betere resultaten gaan boeken, indien het zoeken 
naar oplossingen op internationaal niveau beter wordt 
gecoördineerd. 
4.7. Voor een oplossing van het schuldenprobleem 
is het absoluut noodzakelijk dat de wereldeconomie 
weer aantrekt en dat de internationale grondstof-
fenmarkten, met name door een betere integratie van 
de ACS-landen, worden gereorganiseerd. Stabex alleen 
kan geen uitkomst in het probleem van de 
grondstof fenprij zen bieden. Het Comité verzoekt de 
Commissie en de lid-staten te ijveren voor internatio­
nale regelingen waarmee de producent bestendige en 
lonende prijzen kunnen worden gegarandeerd. Wat dit 
betreft, is het Comité ingenomen met de bemoeienissen 
van de Commissie om tot een koffie-akkoord te komen. 
5. Sociale en culturele samenwerking 
5.1. Het Comité heeft er altijd op gewezen dat de 
sociale en culturele aspecten van het ontwikkelingspro­
ces ook in aanmerking moeten worden genomen. Deze 
fundamentele samenwerkingsbeginselen lijken nog niet 
voldoende in het ontwikkelingsbeleid geïntegreerd te 
zijn. Om een doeltreffend beleid op dit terrein te kunnen 
voeren en de huidige verwarring te kunnen vermijden, 
is het wenselijk een onderscheid tussen beide zo verschil­
lende maar even belangrijke termen te maken en 
enerzijds voor de sociale en anderzijds voor de culturele aspecten specifieke bepalingen vast te stellen. Overeen­
komstig het voorstel van de Paritaire Vergadering van 
januari 1986 zou een groep ad hoc bestaande uit leden 
van de Paritaire Vergadering en vertegenwoordigers van 
de sociale partners ACS/EEG de concrete moeilijkheden 
moeten onderzoeken die bij de tenuitvoerlegging van 
het sociale gedeelte van de derde Overeenkomst van 
Lomé zijn gerezen. 
5.2. Eén van de belangrijkste nieuwe aspecten van 
Lomé III was het aan de vorming en ontwikkeling van 
de menselijke factor toe te kennen prioritaire karakter. 
Het Comité acht dit een goede zaak en meent dat de 
mens een nog belangrijker plaats in de Overeenkomst 
dient te krijgen. 
Het Comité heeft altijd veel waarde aan opleiding en 
onderzoek gehecht. Het spreekt zijn grote voldoening 
uit over alle maatregelen ter vergroting van het natio­
nale wetenschappelijk potentieel, hetgeen alleen maar 
gunstig kan zijn voor een op de plaatselijke behoeften 
afgestemde technologie. In dit verband stelt het Comité 
voor, een omvangrijk onderzoekprogramma in de ACS-
landen op gang te brengen. 
De huidige stand van zaken (zie inleiding) heeft tot 
gevolg dat de sociale kosten zeer zwaar en soms on­
draaglijk zijn. Deze aspecten (werkgelegenheid, inko-
menspeil, verbeteringen in de leef- en werkomstandighe­
den, onderwijs, gezondheid, medezeggenschap,...) zou­
den dan ook bijzondere aandacht moeten krijgen. Hier­
toe zouden met behulp van de juiste middelen specifieke 
maatregelen moeten worden getroffen. 
5.3. Het Comité stelt vast dat aan bijlage IX van 
de Overeenkomst (betreffende migrerende werknemers) 
nauwelijks behoorlijk gevolg is gegeven. Het Comité 
dringt erop aan dat in het bijzonder punt 3 van deze 
bijlage inzake de steun aan de financiering van speciale 
opleidingsprogramma's of -projecten voor ACS-onder-
danen die naar hun land wensen terug te keren, concreet 
toepassing vindt. 
5.4. Bij alle programma's of ontwikkelingsprojecten 
moet met de bijzondere vaardigheden en behoeften van 
vrouwen rekening worden gehouden. Er dient, vooral 
op opleidingsgebied, met grotere regelmaat meer voor 
vrouwen te worden gedaan en er zouden specifieke 
maatregelen moeten worden getroffen om vrouwen 
vooruit te helpen, met name door de toegang tot le­
ningen en kredieten te vergemakkelijken. In het al­
gemeen gaat het Comité akkoord met de conclusies van 
de VN-Wereldconferentie van Nairobi, waarmee het 
decennium van de vrouw werd afgesloten. 
6. Financiële middelen 
6.1. Het Comité meent dat de voor de volgende 
overeenkomst uitgetrokken financiële middelen op de 
actuele problemen moeten zijn afgestemd; dit betekent 
minstens dat, reëel gezien, de steun per inwoner voor 
bij Lomé III reeds in aanmerking genomen doelstellin­
gen, op het huidige peil moet worden gehandhaafd en 
dat er dan voor structurele aanpassingen extra geld 
moet worden uitgetrokken. 
Nr. C 208/62 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 8. 88 
6.2. Hoe dan ook, het Comité zou gaarne zien dat 
0,7 % van het BNP van zowel de Gemeenschap als de 
afzonderlijke lid-staten aan ontwikkelingshulp wordt 
besteed. 
7. Overige punten 
7.1. Het Comité heeft de ontwikkelingen op handels­
gebied altijd met belangstelling gevolgd. Het zou de 
aandacht op twee aspecten willen vestigen: de vol­
tooiing van de binnenmarkt en de onderhandelingen 
van de Algemene Overeenkomst betreffende tarieven 
en handel (GATT), waarvan de gevolgen nog moeilijk 
te overzien zijn. Hoe dan ook, de Gemeenschap zal erop 
moeten toezien dat bij een en ander aan de belangen van 
de ACS-landen recht wordt gedaan. Het Comité wil 
later nog op deze punten terugkomen. 
7.2. Bij alles wat hierboven over de stimulering van 
de particuliere sector, de rol van de sociaal-economische 
groeperingen, grondstoffen en de samenwerking op so­
ciaal en cultureel gebied is gezegd, draait het in belang­
rijke mate om de landbouw en het platteland (vooral 
wat de ambachtelijke sector betreft), waarbij met de 
noodzakelijke afstemming van de middelen op de speci­
fieke behoeften van deze sectoren rekening wordt ge­
houden. 
7.3. Verder zou eens goed moeten worden nagedacht 
over de ontwikkeling van de dienstensector in de ACS-
landen en de noodzaak hiertoe specifieke bepalingen in 
de toekomstige overeenkomst op te nemen. 
7.4. De regionale samenwerking is een der hoofd­
doelstellingen van Lomé III. Tot dusver hebben de 
resultaten te wensen overgelaten. De zeer geringe om­
vang van een groot aantal nationale markten, de nood­
zaak tot diversifiëring van de economie en de totstand-
Gedaan te Brussel, 3 juni 1988 brenging van complementaire industrieën, de noodzake­
lijkheid van gezamenlijke maatregelen, b.v. ter bestrij­
ding van de droogte, zijn even zovele argumenten die 
voor een dialoog en continu overleg tussen de ACS-
partners pleiten. Volgens het Comité zou de volgende 
overeenkomst moeten voorzien in een geschikte fi-
nanciële-voordelenregeling voor echt regionale projec­
ten. In dit verband zou het Comité gaarne zien dat er 
meer wordt gedaan om de landen van Zuidelijk Afrika 
te helpen minder afhankelijk van Zuid-Afrika te wor­
den. Het acht het apartheidssysteem zonder meer ver­
werpelijk en dringt aan op krachtige economische maat­
regelen tegen dit systeem. 
7.5. Ook de bescherming van het milieu in al haar 
vormen (en vooral de bosbescherming en de bestrijding 
van de woestijnvorming) dient een plaats in de Overeen­
komst te krijgen. Het Comité meent dat er ten minste 
bij grote projecten vooraf een onderzoek naar mogelijke 
effecten moet worden verricht. Ook zal moeten worden 
voorkomen dat de meest verontreinigende activiteiten 
uiteindelijk terecht komen in ontwikkelingslanden met 
een minder verfijnd juridisch instrumentarium. 
7.6. Om een verspilling van mankracht en financiële 
middelen en dubbel werk te voorkomen, zal er een 
betere coördinatie moeten komen tussen de verschillen­
de particuliere, openbare, bilaterale en multilaterale 
ontwikkelingsactiviteiten, en in het bijzonder tussen de 
Gemeenschap en de lid-staten. In dit verband zou het 
Comité gaarne zien dat de Gemeenschap en de landen 
van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) ook op 
dit punt in overleg treden of zelfs gaan samenwerken. 
7.7. Ten slotte herhaalt het Comité nog eens dat het 
de rechten van de mens en hun eerbiediging altijd ten 
zeerste toegedaan is geweest. Het wijst erop dat de in 
de verschillende landen bestaande sociaal-economische 
organisaties ook een belangrijke factor op dit gebied 
vormen. 
De voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
8. 8. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 208/63 
BIJLAGE 
bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité 
(Artikel 43, vierde alinea van het reglement van orde) 
Het volgende wijzigingsvoorstel is tijdens de beraadslagingen door de Voltallige Vergadering verworpen: 
Bladzijde 10, paragraaf 7.7 
De tekst na „toegedaan is geweest" als volgt te doen luiden: 
„(...) en dat het zijn steun betuigt aan de sociaal-economische organisaties en aan de kerkgenootschappen in 
de diverse betrokken landen, die veel invloed op dit gebied uitoefenen." 
'Uitslag van de stemming 
Stemmen vóór: 22, stemmen tegen: 25, onthoudingen: 28.