8. 2. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 35/15 
Advies inzake het derde periodiek verslag van de Commissie over de situatie en de sociaal-
economische ontwikkeling van de regio's van de Gemeenschap 
(88/C 35/09) 
De Commissie heeft op 10 juli 1987 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 2, 
lid 2, tweede alinea, van Verordening (EEG) nr. 1787/84 van de Raad van 19 juni 1984 
betreffende het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling het Economisch en Sociaal 
Comité advies te vragen over het bovengenoemde verslag. 
De Afdeling voor regionale ontwikkeling, ruimtelijke ordening en urbanisme, die met de 
voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 
24 november 1987 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Della Croce. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 251e zitting (vergadering van 16 december 
1987) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. De Commissie heeft dit derde periodiek verslag 
aan het Comité toegezonden met het verzoek hierover 
advies uit te brengen, zoals het dit ook in juni 1982 f1) 
en maart 1985 (2) n.a.v. de publikatie van de twee vorige 
periodieke verslagen heeft gedaan. 
1.2. Daar het Comité in beide gevallen een belangrijk 
advies heeft uitgebracht, waar het nog steeds achter 
staat, zal er ook in dit verband naar verwezen worden. 
Het advies over het tweede periodiek verslag bevatte 
een aantal opmerkingen en suggesties betreffende o.m. 
de negatieve gevolgen van de uitbreiding van de Ge­
meenschap (die in 1986 haar beslag heeft gekregen), het 
gebruik van andere indicatoren bij het analyseren van 
de situatie in de regio's, het effect van de toekenning 
van steun van het Europees Fonds voor regionale ont­
wikkeling (EFRO) in de betrokken gebieden, de gevol­
gen van dergelijke steunmaatregelen voor het nationaal 
beleid van de lid-staten en tenslotte de presentatie en 
de structuur van het periodiek verslag zelf. 
1.3. T.a.v. het regionaal beleid van de Gemeenschap 
wees het Comité er in datzelfde advies op dat de econo­
mische en sociale convergentie — een van de voornaam­
ste doelstellingen van de Gemeenschap — aanzienlijk 
werd bemoeilijkt door de toenemende problemen als 
gevolg van de perifere ligging van sommige regio's, 
de achteruitgang van bepaalde sectoren en de grote 
verschillen op het vlak van de infrastructuur. Daarom 
pleitte het Comité nogmaals voor een energieker regio­
naal beleid en voor méér financiële middelen. 
1.4. Het Comité stelt met voldoening vast dat het 
derde periodiek verslag waarover het nu geraadpleegd 
wordt nog grondiger en uitgebreider is dan de vorige en 
dat met vele suggesties van het Economisch en Sociaal 
Comité en het comité voor regionaal beleid rekening is 
gehouden. 
Het derde periodiek verslag werpt dan ook een verhel­
derend licht op de toestand in de diverse regio's van de 
(!) PB C 252 van 27. 9. 1982, blz. 20. 
(2) PB C 160 van 1. 7. 1985, blz. 8. Gemeenschap en maakt het bijgevolg mogelijk passende 
maatregelen uit te werken om de aanzienlijke ontwik­
kelingsverschillen tussen de regio's weg te werken. 
1.5. Dit verslag maakt de communautaire instanties, 
de Europese politieke wereld en de bevolking van de 
Gemeenschap erop attent dat de situatie in sommige 
regio's zeer slecht is en dat onverwijld de nodige mid­
delen ter beschikking moeten worden gesteld om daar 
iets aan te doen. 
1.6. Bijzonder interessant is de inleiding van het ver­
slag, waarin de voornaamste bevindingen worden sa­
mengevat en een aantal conclusies worden getrokken. 
Deze inleiding geeft de lezer een algemeen overzicht van 
de situatie en bevat tevens — impliciet — een groot 
aantal suggesties voor de koers die op het vlak van het 
regionaal beleid zou moeten worden gevolgd. 
Dat vooral het belang van de conclusies in het licht 
wordt gesteld, betekent niet dat het verslag zelf en de 
daarin opgenomen tabellen en grafieken minder belang­
rijk zouden zijn — deze vormen integendeel een bui­
tengewoon interessant relaas. 
Vooral de hoofdstukken over de regionale verschillen, 
het peil van de infrastructuurvoorzieningen, het pro­
bleem van de convergentie en cohesie, de regionale 
aspecten van andere onderdelen van het EG-beleid en 
het landbouwbeleid in regionaal verband verdienen de 
aandacht. 
2. Structuur van het periodiek verslag 
2.1. Bij een vergelijking met het vorige jaarverslag 
valt vooral de gewijzigde structuur op. 
Het derde periodiek verslag begint nl. met een sa­
menvatting van de inhoud en een aantal conclusies, 
waardoor de lezer in een oogwenk kennis kan nemen 
van de hoofdpunten van het verslag. 
Na deze inleiding volgt dan het eigenlijke verslag, waar­
in vier grote onderwerpen aan de orde komen : 
— de regionale verschillen in de Gemeenschap, 
Nr. C 35/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 2. 88 
— convergentie en cohesie in de uitgebreide Gemeen­
schap, 
— regionaal beleid en cohesie op communautair ni­
veau, 
— historisch overzicht van het regionaal beleid van de 
Gemeenschap. 
Tenslotte bevat het derde jaarverslag nog een aanhang­
sel met kaarten, tabellen en nadere toelichting bij bij­
zondere onderwerpen, zoals b.v.: 
— werkloosheidspercentages, 
— gedeeltelijke werkloosheid en problemen i.v.m. het 
meten hiervan, 
— berekening van de synthetische index, 
— verschillen in loonkosten, 
— industriële regio's in verval, 
— typologie van de landbouwregio's, 
— perifere regio's, 
— prognoses inzake bevolking en behoeften aan 
arbeidsplaatsen, 
— regionale effecten van het gemeenschappelijk land­
bouwbeleid. 
2.2. Door deze nieuwe structuur krijgt de lezer een 
duidelijk inzicht in de inhoud van het document, zodat 
hij er gemakkelijk de — uitgebreide en zeer volledige 
— statistische en andere informatie in kan terugvinden 
die hij nodig heeft. Deze nieuwe opzet moet dan ook 
worden toegejuicht. 
Bovendien zijn vele van bovengenoemde onderwerpen 
in het tweede periodiek verslag niet aan de orde geko­
men. Dit geldt met name voor de analyse van de invloed 
van het EFRO op het regionaal beleid en voor de 
gedetailleerde analyse van de regionale effecten van het 
gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB). 
2.3. Door deze ruimere opzet kan het periodiek ver­
slag over de sociaal-economische situatie en de ontwik­
keling van de regio's van de Gemeenschap voortaan 
worden beschouwd als een uitermate belangrijk en nut­
tig instrument voor al degenen die de regionale proble­
men met kennis van zaken willen aanpakken. De Com­
missie verdient hiervoor dan ook alle lof. 
3. Algemene opmerkingen 
3.1. In de allereerste plaats moet worden gewezen 
op twee belangrijke gebeurtenissen die duidelijk hun 
stempel hebben gedrukt op de inhoud van dit derde 
periodiek verslag: 
— de uitbreiding van de Gemeenschap door de toe­
treding van Spanje en Portugal in 1986, waardoor 
de situatie op regionaal gebied er — als gevolg 
van de aanzienlijke verschuivingen in de indicatoren 
betreffende bruto binnenlands produkt (BBP) en 
werkgelegenheid — heel anders is gaan uitzien, — de goedkeuring van de Europese Akte, waarin het 
regionaal beleid ruime aandacht krijgt en wordt 
beschouwd als een van de voornaamste factoren die 
de convergentie en cohesie binnen de Gemeenschap 
kunnen bevorderen. 
3.2. Alvorens nader op dit verslag in te gaan, moet 
er nogmaals op worden gewezen dat dit document 
duidelijk laat zien hoe groot de regionale verschillen 
nog steeds zijn, waaruit eens te meer blijkt dat het 
regionaal beleid noch op communautair noch op natio­
naal niveau succes boekt. 
3.3. De tekortkomingen van het regionaal beleid mo­
gen niet uitsluitend aan de geringe omvang van de 
financiële middelen worden toegeschreven. Ook wan­
neer theoretisch wèl voldoende geld beschikbaar is, 
schiet de bestedingscapaciteit tekort, terwij ad­
ministratieve en procedureproblemen een moeilijk te 
nemen hindernis vormen. 
3.4. Tussen 1960 en 1974 is de situatie van de achter­
gebleven regio's heel wat verbeterd en zijn de ontwik­
kelingsverschillen binnen de Gemeenschap zelfs met 
één derde afgenomen. Tussen 1974 en 1985 is deze 
vooruitgang echter weer vrijwel volledig verloren ge­
gaan; dit was vooral te wijten aan de verslechtering 
van de economische situatie, maar ook demografische 
factoren hebben hierbij een rol gespeeld. 
De eerste periode werd gekenmerkt door: 
— geringe werkloosheid, 
— lage inflatie, 
— stabiele wisselkoersen, 
— geringe onevenwichtigheden op het vlak van de 
overheidsbegrotingen en de saldi van de buitenland­
se handel. 
3.5. Achtergebleven regio's kampen met een groot 
gebrek aan infrastructuurvoorzieningen; dit heeft een 
negatieve weerslag op hun ontwikkelingsmogelijk­
heden. 
3.6. Zorgwekkend is echter vooral de sterk toegeno­
men werkloosheid in deze gebieden: tussen 1975 en 
1985 is het werkloosheidspercentage er met een factor 
2,5 gestegen. 
3.7. In het verslag wordt ook een — oppervlakkige 
— vergelijking gemaakt tussen de regionale verschillen 
in de Gemeenschap en die in de Verenigde Staten. 
Daaruit blijkt dat de regionale verschillen in Europa 
veel groter zijn dan in de Verenigde Staten, en wel 
tweemaal zo groot op het gebied van de inkomens en 
driemaal zo groot op het vlak van de werkloosheid. 
3.8. Helaas moet worden vastgesteld dat het regio­
naal beleid van de Gemeenschap weinig zoden aan de 
dijk heeft gezet, zowel in de eerste periode (toen er nog 
een ruime mate van convergentie was) als in de tweede 
8. 2. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 35/17 
periode (toen de situatie niettegenstaande de inwerking­
treding van het EFRO weer is verslechterd). Dit blijkt 
indirect uit de ontwikkeling van de regionale verschil­
len, welke voor de Gemeenschap van Tien en voor die 
van Twaalf hetzelfde beeld te zien geeft. 
3.9. De armere gebieden en lid-staten hebben te wei­
nig geld om een regionaal beleid te kunnen voeren, 
en kunnen daarom niet van de communautaire steun 
profiteren. 
De lid-staten gebruiken de communautaire steun dan 
ook vaak voor het financieren van maatregelen en acti­
viteiten die zij eigenlijk zelf hadden moeten bekostigen 
en die dus geen aanvullend karakter hebben. 
BIJZONDERE OPMERKINGEN 
4. De uitbreiding 
4.1. In het verslag wordt er niet alleen op gewezen 
dat de in de vorige jaarverslagen onder de aandacht 
gebrachte ontwikkelingsverschillen tussen de diverse 
communautaire regio's nog steeds bestaan, maar wordt 
bovendien nadrukkelijk vastgesteld dat de situatie sinds 
de laatste uitbreiding nog verder is verslechterd. 
Zo is het aantal werklozen in de Gemeenschap met 
30% gestegen, terwijl de bevolking slechts met 18% is 
toegenomen, en ligt het BBP van de achtergebleven 
regio's — waar ongeveer een vijfde van de bevolking 
van de uitgebreide Gemeenschap woont — thans 60 % 
beneden het communautaire gemiddelde. 
4.2. De verschillen tussen de diverse Spaanse regio's 
zijn nog groter dan die tussen Noord- en Zuid-Italië. 
Er zij op gewezen dat de uitbreiding de fundamentele 
kenmerken van de regionale problematiek niet heeft 
gewijzigd, maar dat de achtergebleven regio's in de 
Gemeenschap van Twaalf talrijker zijn en een grotere 
oppervlakte bestrijken dan in de Gemeenschap van 
Tien, zodat de regionale steun thans over een uitgestrek­
ter gebied moet worden verdeeld dan vóór de uit­
breiding. De aard van de regionale problemen is echter 
niet veranderd: de ontwikkelingsachterstand van de 
„nieuwe" probleemgebieden is aan dezelfde oorzaken 
te wijten als die van de probleemgebieden van de Ge­
meenschap van Tien. 
Dat het regionaal beleid niet voldoende efficiënt is, 
komt niet door de toetreding van Spanje en Portugal, 
maar door de ernst van de problemen waarvoor een 
oplossing moet worden gevonden. 
Door de toetreding van Spanje en Portugal dienen de 
algemene oriëntaties van het communautaire beleid wèl 
meer op Zuid-Europa te worden afgestemd. 
5. Werkloosheid 
5.1. De werkgelegenheids- en werkloosheidscijfers 
die in het verslag worden vermeld, zijn overgenomen uit de communautaire statistieken. Deze zijn echter 
gebaseerd op gegevens die door de lid-staten — volgens 
uiteenlopende, en niet altijd met de communautaire 
richtsnoeren overeenstemmende methoden — zijn bij­
eengebracht en verwerkt, en geven dan ook niet een 
geheel juist beeld van de situatie, vooral wanneer het 
gaat om gebieden met structurele gedeeltelijke werk­
loosheid, met veel zelfstandigen en hulpkrachten, en 
met een zeer omvangrijke beroepsbevolking in de land­
bouw (ver boven het communautaire gemiddelde). Dit 
blijkt b.v. uit het feit dat er in Griekenland en Portugal 
volgens de officiële statistieken slechts weinig werkloos­
heid zou heersen. De werkelijke situatie is er echter heel 
anders. 
5.2. Ook al zijn de gebruikte statistieken dus slechts 
zeer gebrekkig, toch is het duidelijk dat de problemen 
momenteel bijzonder ernstig zijn. In de 25 meest achter­
gebleven regio's bedraagt het werkloosheidspercentage 
gemiddeld meer dan 20 % (tegenover slechts 5 % in de 
25 meest ontwikkelde regio's). 
In de 23 minst ontwikkelde regio's (op een totaal van 
160 communautaire regio's) treft men niet minder dan 
25% van alle werklozen van de Gemeenschap aan. In 
de landbouwgebieden van Andalusië en Extremadura 
bedraagt de werkloosheid zelfs 30%. In Spanje is 50% 
van de jongeren werkloos. 
6. Perifericiteit 
6.1. In het verslag wordt uitvoerig ingegaan op de 
specifieke problemen van perifere regio's. Dergelijke 
regio's — en vooral die aan de buitengrens van de 
Gemeenschap — blijken met enorme problemen te kam­
pen te hebben. 
6.2. Volgens het verslag bestrijken de perifere regio's 
56% van de totale oppervlakte van de Gemeenschap, 
terwijl in die gebieden slechts 33 % van de communau­
taire bevolking woont. Verder nemen de perifere regio's 
27% van de werkgelegenheid, 39% van het aantal 
werklozen en 45% van het aantal werkloze jongeren 
beneden 25 jaar voor hun rekening. Het BBP tenslotte 
ligt er 25 % beneden het communautaire gemiddelde. 
Problemen op het vlak van de landbouw, de industriële 
structuur en de dienstverlening maken de situatie er nog 
erger. 
6.3. Gelet op de ernst van de situatie zou het mis­
schien wenselijk zijn dat in de toekomst dieper wordt 
ingegaan op de zgn. „perifericiteitsindex" (zie par. 
2.2.3.E). 
7. Eilandregio's 
7.1. In de eilandregio's — een sub-categorie van de 
perifere regio's — zijn de problemen nog ernstiger dan 
in de andere perifere regio's. 
7.2. Dat is o.m. het geval wat inkomens en werkgele­
genheid betreft. Kenmerkend voor eilandregio's is dat 
een bijzonder groot percentage van de beroepsbevolking 
Nr. C 35/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 2. 88 
(20%) in de landbouw werkzaam is en dat de industrie 
slechts een betrekkelijk klein gedeelte van de beroeps­
bevolking (23%) werk biedt. 
7.3. Verder moet erop worden gewezen dat de perife­
re ligging van deze gebieden aanzienlijke vervoers- en 
communicatieproblemen meebrengt. 
8. Problemen op het gebied van de infrastructuur 
8.1. Vooral het gebrek aan infrastructuur­
voorzieningen is in de meest achterop geraakte regio's 
van de Gemeenschap een ernstig probleem. Die regio's 
— in vele gevallen gaat het hier bovendien om perifere 
of eilandregio's — hebben veel problemen met de ver­
voersinfrastructuur, de telecommunicatie (telefoon- en 
telexverbindingen, informatienetten enz.), de wa­
tervoorziening (zowel voor irrigatie als voor de drink­
watervoorziening), enz. 
8.2. De infrastructuurproblemen komen in het der­
de periodiek verslag niet uitvoerig genoeg aan bod. Dit 
aspect zou daarom in latere jaarverslagen verder moeten 
worden uitgediept; zo zou de indicator „peil van de 
infrastructuurvoorzieningen" nader moeten worden 
omschreven en zouden ook andere facetten van deze 
problematiek onder de loep moeten worden genomen, 
zoals b.v. de weerslag van de vervoerskosten 
(grondstoffen en afgewerkte produkten) op de totale 
kostprijs van de produkten en bijgevolg op het werkelij­
ke concurrentievermogen van de meest achterop ge­
raakte gebieden en perifere regio's. 
8.3. Er zouden in dit verband plannen en pro­
gramma's voor de aanpassing van de infrastructuur in 
de betrokken gebieden moeten worden uitgewerkt, o.m. 
ook om in de behoeften op het gebied van beroepsoplei­
ding en bijscholing te kunnen voorzien en om de bedrij­
ven moderne diensten — op het vlak van de informatica, 
het onderzoek en de commerciële dienstverlening — ter 
beschikking te kunnen stellen. 
9. Synthetische index 
9.1. Een van de aspecten die zeker nader zouden 
moeten worden bekeken, is de methode voor het „me­
ten" van het ontwikkelingspeil van de regio's. De Com­
missie gebruikt hiervoor een „synthetische index"; deze 
is gebaseerd op diverse indicatoren, die op een bepaalde 
manier worden „gewogen". 
9.2. De synthetische index (zie bijlage 2.2.1.D) wordt 
berekend aan de hand van de synthetische index voor 
elke regio t.o.v. het nationale gemiddelde en van de 
synthetische index voor elke lid-staat t.o.v. het commu­
nautaire gemiddelde. 
De berekening van de synthetische index verloopt dus 
in twee fazen, waardoor zowel met de verschillen bin­nen elke lid-staat als met de verschillen tussen de lid­
staten onderling rekening wordt gehouden. 
Bij de berekening van de „tussenindexcijfers" is dezelfde 
methode toegepast als in het tweede periodiek verslag; 
wel is in het derde verslag een groter aantal indicatoren 
gebruikt. 
Daardoor vertoont de classificatie van de regio's in het 
derde verslag een aantal opmerkelijke verschillen t.o.v. 
die in het tweede verslag, die niet alleen moeten worden 
toegeschreven aan het feit dat in de analyse nieuwe 
regio's zijn opgenomen. 
9.3. Bij de berekening van de synthetische index is 
gebruik gemaakt van de volgende indicatoren: het BBP 
per werkende in Ecu (25%), het BBP per hoofd van de 
bevolking in koopkrachtstandaarden (25%), de werk­
loosheid (40 %, waarbij ook rekening is gehouden met 
de gedeeltelijke werkloosheid in de landbouw) en de 
behoeften aan extra arbeidsplaatsen (10%). 
9.4. In feite worden dus slechts twee soorten — 
enigszins aangepaste — indicatoren gebruikt, nl. het 
BBP en de werkloosheid. Om een juist beeld te geven 
van de specifieke situatie in de diverse regio's zouden 
echter méér indicatoren in de analyse moeten worden 
betrokken. 
9.5. In het licht van de informatie die in het periodiek 
verslag wordt verstrekt, zou men aan de volgende extra 
indicatoren kunnen denken: 
— een indicator m.b.t. de „problemen van verval en 
groei van steden en andere gebieden" (zie bij­
lage 2.2.3.D); in sommige gevallen leggen de proble­
men van de regionale hoofdstad nl. veel gewicht in 
de schaal, 
— een „perifericiteitsindex" (zie bijlage 2.2.3.E), 
— een algemene indicator m.b.t. het peil van de in­
frastructuurvoorzieningen (blz. 32 van het periodiek 
verslag). 
Uiteraard dient op elk van deze indicatoren een bepaal­
de wegingscoëfficiënt te worden toegepast. Deze coëf­
ficiënten moeten worden vastgesteld na een zorgvuldig 
en diepgaand onderzoek. 
9.6. Door deze indicatoren in de analyse te be­
trekken, zou men de huidige synthetische index kunnen 
„bijsturen" en „in evenwicht brengen" en tot een nog 
efficiënter instrument maken. 
Dit voorstel ligt trouwens in de lijn van het advies van 
het Comité voor regionaal beleid (zie blz. 86 van het 
verslag). 
9.7. Er zij ook op gewezen dat de verhouding tussen 
het nationale en het communautaire gemiddelde een 
belangrijke rol speelt bij het bepalen van referentiewaar­
den op nationaal niveau. Daar uit de nationale gemid­
delden echter niet blijkt hoe groot de verschillen tussen 
de diverse regio's van de lid-staat in kwestie zijn, is het 
noodzakelijk dat men ook over nauwkeurige gegevens 
over de regionale verschillen in de diverse lid-staten 
beschikt. 
9.8. Een „gestroomlijnde" synthetische index kan 
een zeer nuttig instrument zijn voor het meten van het 
8. 2. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 35/19 
ontwikkelingspeil van de regio's, maar mag niet worden 
gehanteerd als criterium om vast te stellen welke regio's 
voor steun in aanmerking komen. Bovendien moeten 
voor diverse soorten regio's specifieke indicatoren in 
aanmerking worden genomen. 
10. Vergelijking met de situatie in de Verenigde Staten 
10.1. De regionale verschillen in de lid-staten van de 
Gemeenschap zijn veel groter dan die in de Verenigde 
Staten; zo zijn de verschillen op het vlak van de inko­
mens en werkloosheid in de Gemeenschap resp. 2 en 3 
maal zo groot als in de Verenigde Staten. 
10.2. Het is de eerste keer dat de Commissie een 
poging doet om de situatie in de Gemeenschap te verge­
lijken met die in de Verenigde Staten; dit is beslist 
een lofwaardig initiatief, hoewel moeilijk kan worden 
nagegaan in hoeverre de verstrekte informatie juist is. 
10.3. De Commissie meent dat de regionale verschil­
len in de Verenigde Staten kleiner zijn omdat dit land 
één uitgestrekte markt vormt; volgens haar kan dit op 
lange termijn een positieve invloed hebben gehad op de 
interne convergentie. De juistheid van deze stelling kan 
worden betwijfeld, zelfs wanneer zij in feite enigszins 
wordt gecorrigeerd en genuanceerd. Het is nl. moeilijk 
twee zo sterk uiteenlopende en heterogene situaties met 
elkaar te vergelijken. 
10.4. Overigens mag men niet uit het oog verliezen 
dat de Verenigde Staten niet alleen één grote markt, 
maar ook een politieke unie vormen. 
11. De loonkosten in de achtergebleven regio's 
11.1. In de paragrafen 38 t/m 46 van de inleiding 
(„Samenvatting en conclusies"), in de paragrafen 
10 t/m 13 van hoofdstuk 2.2.l.B, in hoofdstuk 2.2.2.A 
en in bijlage 2.2.2.A komen de regionale verschillen 
in loonkosten, produktiviteit en concurrentievermogen 
aan de orde. Uit de analyse van deze problematiek 
wordt geconcludeerd dat de loonkosten juist in de re­
gio's met de grootste problemen zeer hoog zijn. Daarom 
stelt de Commissie voor maatregelen te nemen om 
de produktiviteit in die gebieden op te voeren of de 
loonstructuur aan de specifieke economische omstan­
digheden in iedere regio aan te passen. Ook in het 
Economisch Jaarverslag 1986-1987 heeft zij hiervoor 
gepleit. 
11.2. Bovenvermelde conclusie blijkt niet helemaal 
te stroken met de informatie die in bijlage 2.2.2.A wordt 
verstrekt. 
Daar staat nl. te lezen dat de loonkosten op communau­
tair niveau over het algemeen genomen het hoogst zijn 
in regio's met een hoog BBP per hoofd van de bevolking, 
en dat de loonkosten in de stedelijke gebieden in het 
noorden van de Gemeenschap twee maal zo hoog liggen 
als in Zuid-Italië of Ierland en tweeëneenhalve maal zo 
hoog als in Griekenland. 
Het blijkt hier dus om een vrij ingewikkelde aangelegen­
heid te gaan. Overigens is het zeer positief dat de Commissie naar 
nieuwe factoren zoekt om de regionale verschillen te 
verklaren. Zij dient haar inspanningen op dit gebied 
voort te zetten en met name: 
— duidelijk aan te geven wat het „concurrentievermo­
gen van een regio" precies inhoudt, wat de economi­
sche betekenis hiervan is, in hoeverre deze factor ter 
verklaring van de regionale problemen kan worden 
aangevoerd en welke rol hij in het ontwikkelings­
proces in de regio's precies speelt. 
11.3. Het bepalen van het loonpeil en de loon­
structuur is een taak die aan de cao-sluitende partijen 
zelf dient te worden overgelaten. De overheid daaren­
tegen dient de nodige economische maatregelen te ne­
men en een passend instrumentarium in het leven te 
roepen om de algemene produktiviteit zodanig te verho­
gen dat ook de afzonderlijke ondernemingen hun con­
currentievermogen kunnen verbeteren. 
11.4. In de achtergebleven regio's schieten alle in­
frastructuurvoorzieningen te kort, liggen de vervoer­
kosten hoog, zijn de afstanden tot de grote commerciële 
centra zeer groot, laten de arbeidsorganisatie en de 
produktiestructuren te wensen over, is van een „in­
dustriële cultuur" soms helemaal geen sprake en is de 
dienstverlening op het vlak van onderzoek en ontwikke­
ling ontoereikend. 
Daarom moeten op al die terreinen maatregelen worden 
genomen om het concurrentievermogen van de onder­
nemingen in die gebieden te verbeteren, ook al vergt 
een en ander heel wat tijd. 
12. Industriegebieden met afnemende economische ac­
tiviteit 
12.1. De Commissie wijst erop dat een aantal regio's 
met een lange industriële traditie de laatste jaren sterk 
achteruit zijn gegaan doordat de bedrijven in bepaalde 
sectoren technisch of economisch verouderd zijn (b.v. 
in de mijnbouw, de ijzer- en staalindustrie, de 
scheepsbouw, de textielindustrie). 
12.2. Op het eerste gezicht zou men de indruk kun­
nen hebben dat de situatie in die regio's minder ernstig 
is dan in achtergebleven gebieden, daar de levensstan­
daard er voldoende hoog blijft en de infrastructuur er 
minder te wensen overlaat. Toch zijn de problemen in 
die gebieden even ernstig en moet er dringend een 
oplossing voor worden gevonden; ieder uitstel houdt 
nl. het gevaar in dat een industriële cultuur en een schat 
aan ervaring en vakbekwaamheid verloren gaan en dat 
vroeger zeer actieve bevolkingsgroepen vervallen tot 
een soort lethargie, met alle gevaren vandien. In het 
ergste geval kan het zelfs tot ernstige sociale spanningen 
leiden. Ten slotte zij erop gewezen dat de in­
frastructuurvoorzieningen in die gebieden in totaal an­
dere omstandigheden tot stand zijn gekomen en het 
omschakelingsproces bijgevolg niet vergemakkelijken. 
12.3. Er moet dan ook snel en doeltreffend worden 
opgetreden om de industriële basis in die gebieden zo 
spoedig mogelijk aan te passen. Er moet vooral aan­
dacht worden geschonken aan de herscholing van afge­
vloeide werknemers in crisissectoren, waarbij men zo-
Nr. C 35/20 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 2. 88 
wel voor technologische als voor sociologische factoren 
oog dient te hebben. Bovendien moet d.m.v. een studie 
worden nagegaan welke gevolgen de voorgestelde her­
vorming van de structuurfondsen zal hebben voor de 
situatie in de regio's. 
12.4. Het is een bijzonder moeilijke opgave te bepa­
len welke regio's als „gebieden met afnemende econo­
mische activiteit" moeten worden beschouwd. De door 
de Commissie gehanteerde criteria roepen enige twijfels 
op, daar uitsluitend van vroegere gegevens wordt uitge­
gaan en geen rekening wordt gehouden met recente 
ontwikkelingen. 
Men zou echter moeten kunnen beoordelen welke rol 
de betrokken bedrijven in het industriële bestel vervul­
len en in hoeverre de regio's in kwestie in staat zijn zich 
aan de gewijzigde situatie aan te passen. 
12.5. Bij het toekennen van financiële steun zou 
vooral rekening moeten worden gehouden met het eigen 
ontwikkelingspotentieel van elke regio (peil van de in­
frastructuurvoorzieningen; leeftijdsopbouw van de be­
volking; geografische ligging; migratiesaldo; al dan niet 
aanwezig zijn van een adequate infrastructuur voor de 
industriële, de toeristische of de dienstensector; 
scholingsniveau en flexibiliteit van de arbeidskrachten; 
traditie op het gebied van het ondernemerschap en in 
het coöperatieve vlak, handelskanalen; informatie-
netten) en met de houding van de sociaal-economische 
kringen. 
13. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid 
13.1. Het verslag bevat een uitvoerig en zeer inte­
ressant hoofdstuk over de invloed van het gemeenschap­
pelijk landbouwbeleid op de situatie in de regio's. 
13.2. Het is uiteraard moeilijk alle beschouwingen 
hieromtrent met concrete cijfers te staven; enkele cijfers 
zijn echter al voldoende om duidelijk te maken dat de 
situatie ronduit dramatisch is. 
De uitgaven in het kader van de afdeling „Garantie" 
van het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de 
Landbouw (EOGFL) varieerden in 1985 nl. sterk van 
regio tot regio. 
13.3. Het steunbedrag schommelde tussen 5 100 Ecu 
en 1 500 Ecu per in de landbouw werkzame persoon. 
De regio's die het minst van de steunverlening hebben 
geprofiteerd, zijn vrijwel allemaal perifere regio's in het 
zuiden van de Gemeenschap. 
Het spreekt vanzelf dat men bij het beoordelen van deze 
situatie nog met veel andere factoren rekening moet 
houden, maar toch zijn deze cijfers een teken aan de 
wand. Zelfs als men ook met die andere factoren re­
kening houdt, is het duidelijk dat het GLB over het 
geheel genomen de achtergebleven regio's helemaal niet 
ten goede is gekomen. 
13.4. Daar de ontwikkeling van de regio's ernstig 
wordt bemoeilijkt door het GLB, zij er nogmaals met 
klem op gewezen dat dit gemeenschappelijk landbouw­
beleid moet worden hervormd en dat de steunverlening 
aan de landbouw op een totaal andere manier moet 
worden aangepakt. Het GLB dient, net als het beleid in de overige sectoren, erop gericht te zijn meer cohesie 
en convergentie — volgens de Europese Akte een 
prioritaire doelstelling — tot stand te brengen. 
14. Één grote Europese markt 
14.1. De totstandbrenging van één grote Europese 
markt is wellicht een goede gelegenheid om de algemene 
economische situatie te verbeteren en dus het streven 
naar convergentie weer nieuw leven in te blazen. Wel 
moet men trachten te vermijden dat de minst ontwik­
kelde regio's helemaal niet van de voordelen van de 
nieuwe situatie kunnen profiteren en dat vooral de 
rijkste regio's erdoor worden gestimuleerd. 
14.2. Verder moet ook rekening worden gehouden 
met de problemen van perifere regio's die ver van de 
vraag- en aanbodcentra liggen. 
14.3. Ook de industriegebieden met afnemende eco­
nomische activiteit lopen het risico achterop te raken, 
daar zij er niet in zullen slagen hun produktie-apparaat 
op korte termijn om te schakelen. 
14.4. Dit alles vereist dan ook een efficiënt econo­
misch beleid met welomschreven doelstellingen en vol­
doende financiële middelen om de steunverlening ten 
behoeve van produktieve investeringen en infrastruc­
tuurprojecten aan de bestaande behoefte te kunnen 
aanpassen. 
15. Historisch overzicht van de ontwikkeling van het 
regionaal beleid van de Gemeenschap 
15.1. Een van de hoofdstukken van het verslag is 
integraal gewijd aan de diverse mijlpalen in de ge­
schiedenis van het regionaal beleid van de Gemeen­
schap: de preambule van het Verdrag, de oprichting 
van het EFRO, de eerste EFRO-verordening, de oprich­
ting van het Comité voor regionaal beleid, het besluit 
inzake de „quotavrije" afdeling van het EFRO, de uit­
spraak van de Raad van 1980 dat het regionaal beleid 
een integrerend deel van het economisch beleid van de 
Gemeenschap en van de lid-staten uitmaakt, en ten 
slotte de nieuwe EFRO-verordening. 
15.2. Voegt men daar nog de belangrijke bepalingen 
van de Europese Akte en de toelichtingen hierop in de 
recente Commissiedocumenten aan toe, dan kan men 
stellen dat het regionaal beleid — althans formeel gezien 
— sinds de oprichting van de Gemeenschap een aan­
zienlijke ontwikkeling heeft doorgemaakt. De diverse 
intentieverklaringen zijn echter niet altijd omgezet in 
concrete initiatieven, zoals de uitwerking van een pas­
send beleidsinstrumentarium en — vooral — het ter 
beschikking stellen van de nodige financiële middelen. 
16. Conclusies 
16.1. Uit het derde periodiek verslag blijkt duidelijk 
dat de ontwikkelingsverschillen tussen de diverse com­
munautaire regio's dramatische proporties hebben aan-
8. 2. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 35/21 
genomen. De synthetische index schommelt tussen 36,9 
voor de meest achterop geraakte, en 171,8 voor de 
meest ontwikkelde regio. De werkloosheid varieerde in 
1986 van 3,3% tot 30,2%. Het BBP per hoofd van 
de bevolking (in koopkrachtstandaarden) schommelde 
tussen 43,2 en 237,4. Het percentage van de beroeps­
bevolking dat in de landbouw werkzaam was, varieerde 
van 0,5 tot 59,6%. 
16.2. In de loop van de laatste twaalf jaar zijn de 
regionale onevenwichtigheden nog toegenomen en is de 
tussen 1960 en 1973 geboekte vooruitgang weer verloren 
gegaan. 
Sinds de laatste uitbreiding van de Gemeenschap is de 
situatie nog verergerd, daar het aantal achtergebleven 
regio's sindsdien sterk is toegenomen. 
16.3. Voor het regionaal beleid van de Gemeenschap 
worden slechts zeer weinig middelen uitgetrokken: 
hooguit 7 % van de Gemeenschapsbegroting. Overigens 
is het nog lang niet zeker dat een uitbreiding van de 
financiële middelen van het EFRO — zoals de Commis­
sie in haar voorstel tot verdubbeling van de middelen 
van de structuurfondsen voorstelt — tot bevredigende 
resultaten zal leiden. Dit is alleen mogelijk als de gehele 
Gemeenschap én de lid-staten hun activiteiten op elkaar 
afstemmen, alle kringen en instanties die op de een 
of andere manier invloed kunnen uitoefenen op het 
regionaal beleid hierbij betrekken, het eigen ontwik­
kelingspotentieel van de regio's zo veel mogelijk trach­
ten te benutten, hun steunverlening bundelen in geïn­
tegreerde programma's, en snelle en flexibele proce­
dures toepassen. Verder is het zaak dat de beschikbare 
middelen zo oordeelkundig mogelijk worden besteed, 
d.w.z. dat de steun minder lukraak, maar met méér oog 
voor de doeltreffendheid en het belang van de projecten 
wordt verdeeld, en dat hierop voortdurend controle 
wordt uitgeoefend. 
16.4. De Europese Akte, met het streven naar conver­
gentie en samenhang als prioritaire doelstelling, legt de 
basis voor een degelijk regionaal beleid en biedt de 
gelegenheid om de huidige tendens — toename van de 
regionale onevenwichtigheden — een krachtig halt toe 
te roepen. 
Overigens dient men te beseffen dat dit doel niet kan 
worden bereikt als het regionaal beleid niet gepaard 
gaat met een passend economisch beleid dat het algeme­
ne ontwikkelingsproces een veel dynamischer karakter 
geeft dan momenteel het geval is. Hiervoor is het nood­
zakelijk dat de investeringen — en dus de produktie en 
de werkgelegenheid — in de achtergebleven regio's 
aanzienlijk sneller toenemen dan in de Gemeenschap 
als geheel. 
16.5. Dat de economie in de achterop geraakte re­
gio's momenteel de concurrentie met die in de rijkere 
regio's minder goed aankan, is een gevolg van de perife­
re ligging, het gebrek aan goede infrastructuur­
voorzieningen en de culturele en structurele achterstand 
van die gebieden. 
Om die hinderpalen uit de weg te kunnen ruimen is in 
de eerste plaats, zowel op nationaal als op Europees 
niveau, echte solidariteit vereist. Verder zijn daarvoor ook geduld en politieke vastbeslotenheid nodig en moet 
rekening worden gehouden met de in het verleden opge­
dane ervaring en gemaakte fouten en de in het licht 
daarvan uitgewerkte nieuwe voorstellen. Ten slotte 
moet onverwijld werk worden gemaakt van de algehele 
hervorming van het GLB en van het beleid in de overige 
beleidssectoren. 
16.6. De lid-staten en de Gemeenschap moeten er in 
de eerste plaats voor zorgen dat spoedig een einde komt 
aan het werkloosheidsprobleem, want géén ook maar 
enigszins „beschaafde" samenleving kan werkloos­
heidspercentages dulden als die welke momenteel in een 
aantal regio's worden aangetroffen: in tal van regio's 
is meer dan de helft van de jongeren werkloos! 
16.7. In de hoofdstukken 3 en 4 van het verslag gaat 
de Commissie in op de problematiek rond convergentie 
en cohesie. 
De ideeën die zij daarin naar voren brengt, zijn juist en 
kunnen de goedkeuring van het Comité wegdragen. 
Zo heeft de Commissie gelijk wanneer zij stelt dat 
opnieuw het nodige dient te worden gedaan om tot 
„reële convergentie" te komen en om regio's met een 
lage levensstandaard in staat te stellen qua inkomen — 
en dus qua werkgelegenheid en produktiviteit — een 
groeipercentage te bereiken dat boven het gemiddelde 
ligt. 
Verder heeft de Commissie ook gelijk wanneer zij ver­
klaart dat het regionaal beleid erop gericht dient te zijn 
de situatie aan de aanbodzijde zodanig te verbeteren 
dat de produktie en de werkgelegenheid in probleem­
gebieden gemakkelijker kunnen worden opgevoerd c.q. 
uitbebreid en dat het algemeen economisch beleid ef­
ficiënter kan worden. Ook de maatregelen die het moge­
lijk moeten maken deze doelstellingen te realiseren — 
stimulering van de investeringen, scholing en herscho­
ling van de arbeidskrachten — kunnen de goedkeuring 
van het Comité wegdragen. 
16.8. De Gemeenschap dient zelf een efficiënt regio­
naal beleid te voeren, maar dit mag niet in de plaats 
komen van het regionaal beleid van de lid-staten. Lid­
staten met een te laag ontwikkelingspeil hebben extra 
steun nodig. 
16.9. Bovendien moeten de regionale en plaatselijke 
instanties méér mogelijkheden krijgen om zelf ini­
tiatieven te nemen en moeten zij naast financiële steun 
ook méér politieke bevoegdheden krijgen. Zij zouden 
dan zelfstandiger kunnen optreden en in samenwerking 
met alle sociaal-economische kringen de nodige maatre­
gelen kunnen nemen, vooral om een behoorlijke infra­
structuur op te zetten. 
De regionale instanties weten nl. beter dan de nationale 
overheid welke maatregelen het meest geschikt zijn om 
het eigen ontwikkelingspotentieel van de regio op het 
spoor te komen en te benutten. 
16.10. Niettegenstaande de nauwkeurige analyses, de 
concrete voorstellen en de aangegane verbintenissen 
valt het toch te betwijfelen of het regionaal beleid van 
de Gemeenschap reeds voldoende is bijgestuurd om de 
— weliswaar duidelijk omschreven — doelstellingen te 
kunnen verwezenlijken. 
Nr. C 35/22 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 2. 88 
De gewijzigde opvatting van het regionaal beleid, de 
nieuwe EFRO-verordening, de Europese Akte en het 
voorstel tot hervorming van de structuurfondsen bieden 
beslist de mogelijkheid en een goede gelegenheid om 
Gedaan te Brussel, 16 december 1987. 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. Het voornemen van de Commissie om de re­
gelingen betreffende insider-transacties bij wege van 
een richtlijn van de Raad in Gemeenschapsverband te 
coördineren, verdient principiële instemming. Het feit 
dat de insider-regelingen van land tot land uiteenlopen 
— en soms zelfs geheel ontbreken —, betekent een 
belemmering voor de totstandbrenging van één Europe­
se kapitaalmarkt in 1992, heeft een negatieve uitwerking 
op de gelijke kansen voor het gros van de beleggers en 
op de bescherming van de spaarders, en maakt het 
moeilijker, over de grenzen heen reikende gevallen van 
misbruik van voorkennis aan het licht te brengen. 
1.2. Hoewel er geen twijfel over bestaat dat de in de 
Bondsrepubliek bestaande vrijwillige regeling inzake 
insider-transacties goed functioneert, kan deze niet zon­
der meer in alle EG-landen worden toegepast. Er zijn 
met name twee factoren aan te wijzen die het Comité 
ervan hebben overtuigd dat bindende voorschriften op 
EG-niveau doelmatiger zijn dan vrijwillige regelingen 
inzake insider-transacties: 
— de aanbeveling van de EG-Commissie d.d. 25 juli 
1977 inzake een Europese gedragscode voor ef­
fectentransacties heeft niet het gewenste effect ge­
sorteerd, 
(!) PB nr. C 153 van 11. 6. 1987, blz. 8. via een versterking van de politieke wil — conditio sine 
qua non voor de oplossing van de problemen — tot 
een grotere mate van convergentie te komen. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
— de effectenbeurs van Londen, het belangrijkste fi­
nanciële centrum van de Gemeenschap met de 
meeste ervaringen, heeft zelf aangedrongen op een 
wettelijke regeling ter vervanging van de vrijwillige 
Code, hetgeen in 1981 zijn beslag heeft gekregen. 
Het is dan ook begrijpelijk dat de Commissie zich in 
haar richtlijnvoorstel door de Britse en de Franse insi­
der-wetgeving heeft laten inspireren; zij gaat in haar 
voorstel echter verder dan de Britse wetgeving, hetgeen 
bepaalde vragen (zie paragraaf 1.3) doet rijzen. 
1.3. In beginsel wordt het streven van de Commissie 
ondersteund om in EG-verband rechtsvoorschriften 
voor insider-transacties in te voeren en dus niet langer 
te vertrouwen op vrijwillige gedragsregels, die uit­
sluitend in acht worden genomen door ondernemingen 
(respectievelijk personen) die uitdrukkelijk verklaard 
hebben, zich aan deze regels te zullen houden. Hiermee 
wordt door de Commissie niet alleen in aanmerking 
genomen dat het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk dus 
al een bindende insider-wetgeving hebben, maar ook 
dat er in andere lid-staten — met name in Ierland, 
België en Luxemburg — aan gedacht wordt, insider­
transacties in het strafrecht te regelen. 
1.4. De Commissie zou moeten onderzoeken of mis­
bruik van inside-information ook nog op een andere Advies inzake het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot coördinatie van de regelingen 
inzake transacties van ingewijden (l) 
(88/C 35/10) 
De Raad heeft op 29 juni 1987 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 54 van 
het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en 
Sociaal Comité advies te vragen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor economische, financiële en monetaire vraagstukken, die met de voorberei­
ding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 8 december 1987 
goedgekeurd. Rapporteur was de heer Meyer-Horn. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 251e zitting (vergadering van 16 december 
1987) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.