Nr. C 25/28 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 1. 85 
Advies inzake een ontwerp-aanbeveling van de Raad betreffende de bevordering van maat­
regelen ten behoeve van vrouwen (') 
(85/C 25/12) 
De Raad heeft op 8 mei 1984 besloten, overeenkomstig de artikelen 100 en 235 van het 
Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch 
en Sociaal Comité om advies te vragen inzake de voornoemde ontwerp-aanbeveling. 
De Afdeling voor sociale vraagstukken, die met de voorbereiding van de desbetref­
fende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 8 november 1984 goedgekeurd. 
Rapporteur was mevrouw Weber. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 221e zitting van 21 en 22 novem­
ber 1984 (vergadering van 21 november 1984) het volgende advies uitgebracht, dat met 
77 stemmen vóór en 27 stemmen tegen, bij 6 onthoudingen werd goedgekeurd: 
1. Inleiding 
1.1. Grondslag van het recht van werkende man­
nen en vrouwen op gelijke behandeling zijn in de 
Gemeenschap drie richtlijnen van de Raad betref­
fende gelijke beloning (Richtlijn 75/117/EEG), toe­
gang tot het arbeidsproces, beroepsopleiding, pro­
motiekansen en arbeidsvoorwaarden (Richtlijn 
76/207/EEG) en sociale zekerheid (Richtlijn 
79/7/EEG). Deze richtlijnen zijn verder uitgebouwd 
door een resolutie van de Raad van 12 juli 1982 
betreffende een actieprogramma van de Gemeen­
schap ter bevordering van gelijke kansen voor 
vrouwen. In dit licht heeft de Commissie voorts nog 
drie richtlijnen die betrekking hebben op gelijke be­
handeling in beroepsregelingen van sociale verze­
keringen, gelijke behandeling bij zelfstandige arbeid 
en ouderverlof en verlof om gezinsredenen, alsmede 
een resolutie ter bestrijding van de vrouwenwerk-
loosheid voorgesteld. 
1.2. Uit de in het verleden opgedane ervaringen is 
gebleken dat met regelgeving ter verwezenlijking 
van gelijke behandeling en gelijke kansen doorgaans 
niet kan worden volstaan als men feitelijke ongelijk­
heden uit de weg wil ruimen waarmee vrouwen in 
het arbeidsproces worden geconfronteerd. De Com­
missie is daarom al twee jaar geleden met haar actie­
programma gaan ijveren voor gelijke kansen voor 
vrouwen door middel van positieve maatregelen. De 
hiermee opgedane ervaringen, die zijn opgetekend 
in een tussenrapport over de uitvoering van het ac­
tieprogramma ter bevordering van gelijke kansen, 
hebben uitgewezen dat het idee van positieve maat­
regelen weliswaar in toenemende mate wordt aan­
vaard, maar dat de Lid-Staten op dit gebied over het 
geheel genomen helaas zeer weinig activiteiten ont­
plooien. Bovendien moet worden vastgesteld dat 
noch in de particuliere sector, noch bij de overheid 
in de Lid-Staten tot dusverre systematisch program­
ma's voor positieve maatregelen zijn uitgewerkt. Zo 
ontbreekt het in de meeste Lid-Staten niet slechts 
(') PB nr. C 143 van 30. 5. 1984, blz. 3. aan een algemene strategie voor positieve maatrege­
len, maar worden positieve maatregelen dikwijls 
zelfs door wetgeving in de weg gestaan. 
1.3. In de gegeven omstandigheden acht de Com­
missie het daarom gewenst dat de Lid-Staten in na­
tionaal verband een raamwet voor positieve maatre­
gelen uitwerken. Daartoe wordt een strategie, dan 
wel een programma voor maatregelen ter bevorde­
ring van de positie van vrouwen in het arbeids­
proces aanbevolen. 
1.4. Het Comité schaart zich achter de opvatting 
van de Commissie die het, uitgaande van de met het 
actieprogramma van 1982 opgedane ervaringen, zin­
vol acht, de Lid-Staten een programma voor posi­
tieve maatregelen voor te stellen. Wel zouden de 
intenties van de Commissie zijns inziens beter tot 
hun recht komen in een richtlijn dan in een aanbe­
veling, omdat de Lid-Staten alleen zo kunnen 
worden aangezet tot snelle uitvoering van energie­
kere maatregelen. Wel vindt het dwingende voor­
schriften in het huidige stadium niet de geschikte 
methode om de voorgestelde positieve maatregelen 
ten uitvoer te leggen. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. Het Comité stelt vast dat de werkloosheid on­
der vrouwen in de Gemeenschap zeer groot en in de 
meeste Lid-Staten zelfs groter is dan de werkloos­
heid onder mannen en dat vrouwen in talrijke be­
roepen en sectoren van het arbeidsproces, met name 
waar het om beroepen gaat die een zekere verant­
woordelijkheid inhouden, thans zijn ondervertegen­
woordigd. In het verleden zijn talrijke maatregelen 
genomen om gelijke behandeling van en gelijke 
kansen voor vrouwen in het arbeidsproces te bevor­
deren. Deze maatregelen hebben echter niet altijd 
het verwachte resultaat gehad. In een periode van 
economische crisis bestaat bovendien het gevaar dat 
de door de vrouwen verworven positie op de ar­
beidsmarkt en haar penetratie in traditioneel door 
mannen uitgeoefende beroepen geleidelijk weer on-
28.1.85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 25/29 
gedaan worden gemaakt, vrouwen in toenemende 
mate weer in een nadelige positie terechtkomen en 
het met de traditionele rolverdeling tussen mannen 
en vrouwen in de samenleving bij het oude blijft. 
Juist in een dergelijke economische fase — hierin is 
het Comité het met de Commissie eens — is het bui­
tengewoon belangrijk dat de reeds gestarte maatre­
gelen ter bevordering van gelijke behandeling van 
vrouwen worden voortgezet en zelfs worden geïn­
tensiveerd. Daarnaast dienen uiteraard ook nieuwe 
maatregelen op stapel te worden gezet. 
2.2. Aangezien de vigerende rechtsregels inzake ge­
lijke behandeling op zich de feitelijke ongelijkheden 
niet uit de weg hebben kunnen ruimen, dienen alle 
belanghebbenden — regeringen, werkgevers, werk­
nemers, e. d. — maatregelen te nemen om de achter­
stelling van werkende, in het leerlingstelsel op te 
nemen of werkzoekende vrouwen tegen te gaan en 
de deelneming van vrouwen in alle beroepen en sec­
toren van het arbeidsproces, dus ook op verant­
woordelijke niveaus, te bevorderen. 
3. Bijzondere opmerkingen 
Ad punt B. 1. a) 
Het Comité stelt voor, de tekst achter punt B. 1. a) 
als volgt te formuleren: 
,,a) de nadelige gevolgen tegen te gaan of te com­
penseren die voor vrouwen in het arbeids­
proces en bij het zoeken naar werk en een 
opleidingsplaats in een bedrijf voortvloeien 
uit bestaande attitudes, gedragspatronen en 
sociale structuren die in de samenleving op 
een bepaalde rolverdeling tussen man en 
vrouw berusten.". 
Ad punt B. l.b) 
De technologische veranderingen zullen de ko­
mende jaren op de arbeidsmarkt tot aanzienlijke 
herstructureringen leiden. Hiermee moet nu reeds 
rekening worden gehouden. Daarom dienen de nu te 
nemen positieve maatregelen volgens het Comité 
ook gericht te zijn op bevordering van de participa­
tie van vrouwen in alle beroepen en sectoren van het 
arbeidsproces die goede toekomstperspectieven 
bieden. 
Ad punt B. 4. a) 
Het Comité stelt voor, de tekst achter punt B. 4. a) 
als volgt te wijzigen: 
„actie om het brede publiek te informeren over en 
beter te doordringen van de noodzaak, de gelijke 
kansen van vrouwen in het arbeidsproces te be­
vorderen; met name jonge en werkloze vrouwen 
te informeren over scholing vereisende beroepen 
in de nieuwe technologieën en „typische mannen­
beroepen" ten einde de bereidheid om in deze sec­toren werk te zoeken, te vergroten; de waardering 
voor de vrouw in haar hoedanigheid als werkende 
mens te vergroten door onder andere voorlich­
tingscampagnes in de media en op de arbeids­
plaats te voeren en voor alle beroepen zo mogelijk 
een mannelijke en een vrouwelijke benaming te 
creëren.". 
Ad punt B. 4. c) 
Volgens het Comité zouden de beroepskeuzemoge-
lijkheden voor vrouwen ook moeten worden uitge­
breid door het verlenen van financiële steun aan 
bedrijven die vrouwen voor tot nu toe voornamelijk 
door mannen uitgeoefende technische beroepen in 
de industrie opleiden of hierin aanstellen. 
Ad punt B. 4. d) 
Speciale programma's voor scholing en vooroplei­
ding dienen volgens het Comité slechts te worden 
opgezet, indien zeker is dat deze niet tot discrimina­
tie van vrouwen zullen leiden, maar inderdaad een 
positief effect zullen sorteren. 
Ad punt B. 4. e) 
Het Comité stelt voor, bij de opleiding in particu­
liere ondernemingen en bij de overheid op voorstel 
van de sociale partners naar bepaalde quota voor 
vrouwen te streven. 
De genoemde maatregelen dienen in elk geval bij de 
overheid te worden genomen. 
Ad punt B. 4. f) 
Het Comité wijst erop dat het een andere verdeling 
van beroeps- en gezinstaken alleen waarschijnlijk 
acht, indien zowel voor grotere flexibiliteit als voor 
verkorting van de individuele werktijd, en vooral 
van de dagelijkse werktijd, voor mannen en 
vrouwen wordt gezorgd. 
Ad punt B. 4. g) 
Wil men bereiken dat vrouwen aan de besluitvor­
ming in vertegenwoordigende organen van werk­
nemers, werkgevers of zelfstandigen deelnemen, 
dan zou volgens het Comité deze organen een even­
wichtige verdeling van de functies over mannen en 
vrouwen kunnen worden aanbevolen. 
Bijlage 
Het is het Comité duidelijk dat de in de bijlage voor­
gestelde programma's voor positieve maatregelen op 
Nr. C 25/30 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 1. 85 
Bijlage, fase 2 
Bij het verzamelen en het analyseren van statistische 
informatie dient voldoende rekening met de be­
scherming van persoonlijke gegevens te worden ge­
houden. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
G. MUHR 
BIJLAGE 
bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité 
Verworpen wijzigingsvoorstel 
Het volgende overeenkomstig het Reglement van Orde ingediende wijzigingsvoorstel is tijdens de 
beraadslagingen door het Comité verworpen: 
Punt B. 4. e) 
Dit punt wordt door volgende tekst vervangen: 
„Het Comité heeft geen bezwaar tegen bijzondere maatregelen — waar zulks gewenst is — om 
het percentage van vrouwen die aan beroepsopleidingen deelnemen en beroepen kiezen waar 
zij traditioneel ondervertegenwoordigd zijn, op te voeren; wel is het gekant tegen quotasyste­
men waarbij tevoren percentages van mannen en vrouwen worden vastgelegd die in een 
bepaalde categorie of op het totale personeelsbestand werkzaam mogen zijn. Daarom wordt het 
als ongewenst beschouwd dat als „voorbeeld" „streefcijfers voor werving" zouden moeten 
worden vastgesteld.". 
Motivering 
a) Quotaregelingen staan haaks op het streven naar gelijke kansen. 
b) De sociale partners zouden de grootste moeilijkheden krijgen wanneer zij een beslissing over 
de beginselen van het quotasysteem dienen te nemen. 
Uitslag van de stemming 
Vóór: 41, tegen: 60, onthoudingen: 4. de werkplek kosten met zich brengen. Deze kosten 
kunnen echter op den duur worden afgeschreven en 
moeten bovendien ten behoeve van de verbetering 
van de positie van vrouwen worden geaccepteerd. 
Gedaan te Brussel, 21 november 1984.