Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de Europese chipwet ter versterking van het Europese ecosysteem voor halfgeleiders

(2022/C 498/14)

Rapporteur: Thomas Gottfried SCHMIDT (DE/EVP), minister van Regionale Ontwikkeling, Vrijstaat Saksen Referentiedocumenten: Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor maatregelen ter versterking van het Europese ecosysteem voor halfgeleiders (chipwet) COM(2022) 46 final Bijlagen bij het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor maatregelen ter versterking van het Europese ecosysteem voor halfgeleiders (chipwet) COM(2022) 46 final, bijlagen 1 t/m 3 Voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EU) 2021/2085 voor de oprichting van gemeenschappelijke ondernemingen in het kader van Horizon Europa wat de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips betreft COM(2022) 47 final Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een chipverordening voor Europa COM(2022) 45 final Aanbeveling van de Commissie inzake een gemeenschappelijk instrumentarium van de Unie om tekorten aan halfgeleiders aan te pakken en een EU-mechanisme voor monitoring van het halfgeleiderecosysteem COM(2022) 782 final

I. AANBEVELINGEN VOOR WIJZIGINGEN

Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor maatregelen ter versterking van het Europese ecosysteem voor halfgeleiders (chipwet)

COM(2022) 46 final

Wijzigingsvoorstel 1

Overweging 1

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR (1) Halfgeleiders vormen de kern van elk digitaal apparaat: van smartphones en auto’s tot kritieke toepassingen en infrastructuur op het gebied van gezondheid, energie, communicatie, automatisering en de meeste andere industriesectoren. Halfgeleiders zijn essentieel voor de werking van onze moderne economie en samenleving, maar de Unie is geconfronteerd met nooit geziene verstoringen van de levering. Het huidige tekort is een symptoom van permanente en ernstige structurele tekortkomingen in de waarde- en toeleveringsketen voor halfgeleiders in de Unie. De verstoringen hebben aanhoudende zwakke punten aan het licht gebracht, met name de sterke afhankelijkheid van derde landen voor de productie en het ontwerp van chips. (1) Halfgeleiders vormen de kern van elk digitaal apparaat: van smartphones , elektrische fietsen en auto’s tot kritieke toepassingen en infrastructuur op het gebied van gezondheid, energie, communicatie, automatisering en de meeste andere industriesectoren. Halfgeleiders zijn essentieel voor de werking van onze moderne economie , de beoogde groene transitie en samenleving, maar de Unie is geconfronteerd met nooit geziene verstoringen van de levering. Het huidige tekort is een symptoom van permanente en ernstige structurele tekortkomingen in de waarde- en toeleveringsketen voor halfgeleiders in de Unie. De verstoringen hebben aanhoudende zwakke punten aan het licht gebracht, met name de sterke afhankelijkheid van derde landen voor de productie en het ontwerp van chips.

Motivering

Industriële sectoren en technologieën die van cruciaal belang zijn voor de groene transitie kunnen niet zonder chips. Zo zijn chips ingebouwd in motoren, besturingseenheden en displays van moderne elektrische fietsen en omvormers in fotovoltaïsche installaties. Zonder chips is een groene transitie niet haalbaar.

Wijzigingsvoorstel 2

Overweging 3

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR (3) Met dit kader worden twee doelstellingen nagestreefd. De eerste doelstelling is het scheppen van de nodige omstandigheden voor het concurrentievermogen en de innovatiecapaciteit van de Unie en het waarborgen van de aanpassing van de sector aan structurele wijzigingen als gevolg van snelle innovatiecycli en de nood aan duurzaamheid. De tweede doelstelling, die losstaat van en een aanvulling vormt op de eerste, is de werking van de interne markt te verbeteren door de vaststelling een uniform rechtskader van de Unie om de veerkracht en leveringszekerheid van de Unie op het gebied van halfgeleidertechnologie te versterken. (3) Met dit kader worden twee doelstellingen nagestreefd. De eerste doelstelling is het scheppen van de nodige omstandigheden voor het concurrentievermogen en de innovatiecapaciteit van de Unie en , met inachtneming van de duurzaamheidscriteria (SDG’s), het waarborgen van de aanpassing van de sector aan structurele wijzigingen in verscheidene sectoren en de betrokken regionale ecosystemen als gevolg van snelle innovatiecycli en de nood aan duurzaamheid. De tweede doelstelling, die losstaat van en een aanvulling vormt op de eerste, is de werking van de interne markt te verbeteren door de vaststelling een uniform rechtskader van de Unie om de veerkracht en leveringszekerheid van de Unie op het gebied van halfgeleidertechnologie te versterken.

Motivering

Naleving van de SDG’s is een belangrijk thema en moet worden benoemd.

Wijzigingsvoorstel 3

Overweging 13

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR (13) Om de beperkingen van de huidige gefragmenteerde inspanningen op het gebied van publieke en particuliere investeringen te overwinnen, om integratie, kruisbestuiving en rendement op investering in de lopende programma’s te bevorderen en om een gemeenschappelijke strategische visie van de Unie op halfgeleiders na te streven als middel om de ambitie van de Unie en haar lidstaten voor een blijvende leidende rol in de digitale economie te verwezenlijken, moet het initiatief Chips voor Europa een betere coördinatie en nauwere synergieën tussen de bestaande financieringsprogramma’s op Unie- en nationaal niveau, betere coördinatie en samenwerking met het bedrijfsleven en belangrijke belanghebbenden uit de particuliere sector, en aanvullende gezamenlijke investeringen met de lidstaten faciliteren. De uitvoering van het initiatief is zo opgebouwd dat middelen worden gebundeld van de Unie, de lidstaten, bij de bestaande Unieprogramma’s betrokken derde landen en de particuliere sector. Het succes van het initiatief kan derhalve alleen worden gebaseerd op een collectieve inspanning van de lidstaten, samen met de Unie, om zowel de aanzienlijke kapitaalkosten als de ruime beschikbaarheid van virtuele ontwerp-, test- en proefmiddelen en de verspreiding van kennis, vaardigheden en competenties te ondersteunen. Gezien de specifieke kenmerken van de activiteiten moeten de doelstellingen van het initiatief, met name de activiteiten van het “chipfonds”, indien nodig ook worden ondersteund via een blendingfaciliteit in het kader van het InvestEU-fonds. (13) Om de beperkingen van de huidige gefragmenteerde inspanningen op het gebied van publieke en particuliere investeringen te overwinnen, om integratie, kruisbestuiving en rendement op investering in de lopende programma’s te bevorderen en om een gemeenschappelijke strategische visie van de Unie op halfgeleiders na te streven als middel om de ambitie van de Unie en haar lidstaten voor een blijvende leidende rol in de digitale economie te verwezenlijken, moet het initiatief Chips voor Europa een betere coördinatie op en tussen alle bestuursniveaus en nauwere synergieën tussen de bestaande financieringsprogramma’s op Unie- en nationaal niveau (met inbegrip van centraal beheerde EU-programma’s en EU-programma’s onder gedeeld beheer) , betere coördinatie en samenwerking met het bedrijfsleven en belangrijke belanghebbenden uit de particuliere sector, en aanvullende gezamenlijke investeringen met de lidstaten faciliteren. De uitvoering van het initiatief is zo opgebouwd dat middelen worden gebundeld van de Unie, de lidstaten, de regio’s en bij de bestaande Unieprogramma’s betrokken derde landen en de particuliere sector. Het succes van het initiatief kan derhalve alleen worden gebaseerd op een collectieve inspanning van de lidstaten, samen met de Unie, om zowel de aanzienlijke kapitaalkosten als de ruime beschikbaarheid van virtuele ontwerp-, test- en proefmiddelen en de verspreiding van kennis, vaardigheden en competenties te ondersteunen. Gezien de specifieke kenmerken van de activiteiten moeten de doelstellingen van het initiatief, met name de activiteiten van het “chipfonds”, indien nodig ook worden ondersteund via een blendingfaciliteit in het kader van het InvestEU-fonds.

Motivering

In aanmerking nemen van de regionale dimensie.

Wijzigingsvoorstel 4

Overweging 15

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR (15) Het initiatief moet voortbouwen op de sterke kennisbasis, en de synergieën versterken met acties die momenteel door de Unie en de lidstaten worden ondersteund door middel van programma’s en activiteiten voor onderzoek en innovatie op het gebied van halfgeleiders en voor ontwikkelingen in een deel van de toeleveringsketen, met name Horizon Europa en het programma Digitaal Europa, dat is vastgesteld bij Verordening (EU) 2021/694 van het Europees Parlement en de Raad (1), met als doel tegen 2030 de positie van de Unie te versterken als mondiale speler op het gebied van halfgeleidertechnologie en de toepassingen daarvan, met een groeiend aandeel in de wereldproductie. Als aanvulling op die activiteiten zou het initiatief nauw samenwerken met andere relevante belanghebbenden, waaronder de industriële alliantie op het gebied van processors en halfgeleidertechnologieën. (15) Het initiatief moet voortbouwen op de sterke kennisbasis, en de synergieën versterken met acties die momenteel door de Unie, de lidstaten en de regio’s worden ondersteund door middel van programma’s en activiteiten voor onderzoek en innovatie op het gebied van halfgeleiders en voor ontwikkelingen in een deel van de toeleveringsketen, met name Horizon Europa en het programma Digitaal Europa, dat is vastgesteld bij Verordening (EU) 2021/694 van het Europees Parlement en de Raad (1), met als doel tegen 2030 de positie van de Unie te versterken als mondiale speler op het gebied van halfgeleidertechnologie en de toepassingen daarvan, met een groeiend aandeel in de wereldproductie. Als aanvulling op die activiteiten zou het initiatief nauw samenwerken met andere relevante belanghebbenden, waaronder de industriële alliantie op het gebied van processors en halfgeleidertechnologieën , alsook met de strategieën voor slimme specialisatie op regionaal niveau .

Motivering

In aanmerking nemen van de regionale dimensie.

Wijzigingsvoorstel 5

Overweging 19

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR (19) Faciliteiten voor geïntegreerde productie en open EU-gieterijen zijn pioniersfaciliteiten die vermogen voor de fabricage van halfgeleiders bieden en bijdragen tot de leveringszekerheid en een veerkrachtig ecosysteem in de interne markt. De determinerende factor voor de bouw van een pioniersfaciliteit kan betrekking hebben op de technologienode, het substraatmateriaal, zoals siliciumcarbide en galliumnitride, en andere productinnovaties die betere prestaties, procestechnologieën of energie- en milieuprestaties kunnen bieden. Binnen de Unie mag nog geen faciliteit met een vergelijkbaar vermogen op industriële schaal daadwerkelijk aanwezig zijn, noch mag de bouw ervan zijn toegezegd, met uitzondering van faciliteiten voor onderzoek en ontwikkeling of kleinschalige productielocaties. (19) Faciliteiten voor geïntegreerde productie en open EU-gieterijen zijn pioniersfaciliteiten die vermogen voor de fabricage van halfgeleiders bieden en bijdragen tot de leveringszekerheid en een veerkrachtig ecosysteem in de interne markt. De determinerende factor voor de bouw van een pioniersfaciliteit kan betrekking hebben op de technologienode, het substraatmateriaal, zoals siliciumcarbide en galliumnitride, indiumfosfide, siliciumnitride en andere aanverwante product - en materiaal innovaties die betere prestaties, procestechnologieën of energie- en milieuprestaties kunnen bieden. Binnen de Unie mag nog geen faciliteit met een vergelijkbaar vermogen op industriële schaal daadwerkelijk aanwezig zijn, noch mag de bouw ervan zijn toegezegd, met uitzondering van faciliteiten voor onderzoek en ontwikkeling of kleinschalige productielocaties.

Motivering

Siliciumnitride (SiN) is het ideale platform voor toepassingen op basis van fotonisch geïntegreerde circuits (PIC’s), die beschikken over een enorm spectrumbereik en een golfgeleider met ultralaag verlies. Hierdoor zijn ze zeer geschikt voor detectoren, spectrometers, biosensoren en kwantumcomputers. Omwille van de consistentie is het beter hier ook indiumfosfide te vermelden.

Wijzigingsvoorstel 6

Artikel 2, lid 1, punt 10)

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 10) “pioniersfaciliteit”: een industriële installatie die geschikt is om halfgeleiders te fabriceren, met inbegrip van front-end en/of back-end processing, die nog niet wezenlijk bestaat of waarvan de bouw nog niet vaststaat in de Unie, bijvoorbeeld met betrekking tot technologienodes, substraatmateriaal zoals siliciumcarbide en galliumnitride, en andere productinnovaties die betere prestaties, procesinnovaties of energie- en milieuprestaties kunnen bieden; 10) “pioniersfaciliteit”: een industriële installatie die geschikt is om halfgeleiders te fabriceren, met inbegrip van front-end en/of back-end processing, die nog niet wezenlijk bestaat of waarvan de bouw nog niet vaststaat in de Unie, bijvoorbeeld met betrekking tot technologienodes, substraatmateriaal zoals siliciumcarbide en galliumnitride, indiumfosfide, siliciumnitride en andere aanverwante product - en materiaal innovaties die betere prestaties, procesinnovaties of energie- en milieuprestaties kunnen bieden;

Motivering

Siliciumnitride (SiN) is het ideale platform voor toepassingen op basis van fotonisch geïntegreerde circuits (PIC’s), die beschikken over een enorm spectrumbereik en een golfgeleider met ultralaag verlies. Hierdoor zijn ze zeer geschikt voor detectoren, spectrometers, biosensoren en kwantumcomputers. Omwille van de consistentie is het beter hier ook indiumfosfide te vermelden.

Wijzigingsvoorstel 7

Artikel 3, lid 1

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 1. Het initiatief wordt opgericht voor de duur van het meerjarig financieel kader 2021-2027. 1. Het initiatief wordt in eerste instantie opgericht voor de duur van het meerjarig financieel kader 2021-2027. Voortzetting in het meerjarig financieel kader 2028-2034 is noodzakelijk.

Motivering

De periode tot het einde van het huidige MFK in 2027 is te kort om de doelstellingen van de chipwet te verwezenlijken. Een verlenging van het initiatief moet hier al worden vastgelegd.

Wijzigingsvoorstel 8

Artikel 4, lid 2, punt b), 1)

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 1) de versterking van het technologische vermogen van productietechnologieën voor chips van de volgende generatie, door de integratie van onderzoeks- en innovatieactiviteiten en de voorbereiding van de ontwikkeling van toekomstige technologienodes, waaronder de allernieuwste nodes van minder dan twee nanometer, Fully Depleted Silicon on Insulator (FD-SOI) van 10 nanometer en minder, en 3D heterogene systeemintegratie en geavanceerde behuizingen; 1) de versterking van het technologische vermogen van productietechnologieën voor chips van de volgende generatie, door de integratie van onderzoeks- en innovatieactiviteiten en de voorbereiding van de ontwikkeling van toekomstige technologienodes, waaronder de allernieuwste nodes van minder dan twee nanometer, Fully Depleted Silicon on Insulator (FD-SOI) van 10 nanometer en minder, en 3D heterogene systeemintegratie en geavanceerde behuizingen; de productie van chips van meer dan 10 nanometer, waarnaar vraag bestaat bij de verwerkende industrie in de EU, is inbegrepen;

Motivering

De focus van de Commissie op chips kleiner dan 10 nanometer is te beperkt en gaat voorbij aan de behoeften van de verwerkende industrie in de EU.

Wijzigingsvoorstel 9

Artikel 8, lid 2, punt d)

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR d) bevordering van de overdracht van deskundigheid en knowhow tussen lidstaten en regio’s door de uitwisseling van vaardigheden, kennis en goede praktijken te stimuleren en gezamenlijke programma’s aan te moedigen; d) bevordering van de overdracht van deskundigheid en knowhow tussen lidstaten en regio’s door de uitwisseling van vaardigheden, kennis en goede praktijken te stimuleren, gezamenlijke programma’s aan te moedigen en de onderlinge samenwerking tussen universiteiten alsook de samenwerking tussen universiteiten, bedrijven, onderwijs- en onderzoeksinstellingen te verbeteren, bijvoorbeeld door middel van een EU-brede uitwisselingsregeling voor onderzoekers en voor student-stagiairs in laboratoria teneinde leerkrachten en vakmensen op te leiden en te behouden .

Motivering

Het Europees netwerk van kenniscentra voor halfgeleiders moet ook onderwijs- en stagegerelateerde kwesties bestrijken.

Wijzigingsvoorstel 10

Artikel 8, lid 3

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 3. De lidstaten wijzen in aanmerking komende kenniscentra aan in overeenstemming met hun nationale procedures en administratieve en institutionele structuren, door middel van open en vergelijkende procedures. De Commissie stelt door middel van uitvoeringshandelingen de procedure voor de oprichting van kenniscentra vast, met inbegrip van selectiecriteria en verdere taken en functies van de centra met betrekking tot de uitvoering van de acties in het kader van het initiatief, alsmede de procedure voor de oprichting van het netwerk en de vaststelling van besluiten over de selectie van de entiteiten die deel uitmaken van het netwerk. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 33, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld. 3. De lidstaten wijzen in aanmerking komende kenniscentra aan in overeenstemming met hun nationale procedures en administratieve en institutionele structuren, door middel van open en vergelijkende procedures , waarbij de regionale en lokale overheden worden betrokken. Doel is synergieën met de Europese digitale-innovatiehubs tot stand te brengen en de oprichting van kenniscentra in de regio’s van de EU te ondersteunen. Deze moeten geïntegreerd zijn in hun regionale industriële ecosysteem, toegang bieden aan alle relevante actoren in de hele Unie en intensievere interregionale samenwerking mogelijk maken. De Commissie stelt door middel van uitvoeringshandelingen de procedure voor de oprichting van kenniscentra vast, met inbegrip van selectiecriteria en verdere taken en functies van de centra met betrekking tot de uitvoering van de acties in het kader van het initiatief, alsmede de procedure voor de oprichting van het netwerk en de vaststelling van besluiten over de selectie van de entiteiten die deel uitmaken van het netwerk. Die uitvoeringshandelingen worden volgens de in artikel 33, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure vastgesteld.

Motivering

Alle kleine en middelgrote ondernemingen en start-ups in de EU moeten toegang hebben tot deze centra. Dit kan worden vergemakkelijkt door het regionale niveau, dat regionale industriële ecosystemen ondersteunt.

Wijzigingsvoorstel 11

Artikel 9, lid 1

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 1. De in artikel 5, punten a) tot en met d), in het kader van het initiatief genoemde componenten kunnen worden toevertrouwd aan de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips als bedoeld in Verordening XX/XX van de Raad tot wijziging van Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad en ten uitvoer gelegd in het werkprogramma van de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips. 1. De in artikel 5, punten a) tot en met d), in het kader van het initiatief genoemde componenten kunnen worden toevertrouwd aan de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips als bedoeld in Verordening XX/XX van de Raad tot wijziging van Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad en ten uitvoer gelegd in het werkprogramma van de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips. De lidstaten zijn gehouden relevante halfgeleiderregio’s bij de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips te betrekken.

Motivering

Spreekt voor zich.

Wijzigingsvoorstel 12

Artikel 10, lid 2

(nieuw punt e))

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR e) zij ondersteunt industriële toeleveringsketens in de EU.

Motivering

Faciliteiten voor geïntegreerde productie moeten een bijdrage tot de versterking van de industrie in de EU leveren; in dat verband moeten de behoeften van de industrie aan halfgeleiders een rol spelen.

Wijzigingsvoorstel 13

Artikel 11, lid 2

(nieuw punt e))

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR e) zij ondersteunt industriële toeleveringsketens in de EU.

Motivering

Ook open gieterijen moeten een bijdrage tot de versterking van de industrie in de EU leveren; in dat verband moeten de behoeften van de industrie aan halfgeleiders een rol spelen.

Wijzigingsvoorstel 14

Artikel 12, lid 1

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 1. Een onderneming of een consortium van ondernemingen (“aanvrager”) kan bij de Commissie een aanvraag indienen om de geplande faciliteit van de aanvrager als faciliteit voor geïntegreerde productie of open EU-gieterij te erkennen. 1. Een onderneming of een consortium van ondernemingen (“aanvrager”) kan bij de Commissie een aanvraag indienen om de geplande faciliteit van de aanvrager als faciliteit voor geïntegreerde productie of open EU-gieterij te erkennen. Hetzelfde geldt ook voor ondernemingen die onmisbaar zijn voor de fabricage van halfgeleiders of die nieuwe soorten halffabricaten maken of productiefaciliteiten opzetten. De criteria van de artikelen 11 en 12 zijn dan ook van toepassing.

Motivering

Om de doelstellingen van de chipwet te kunnen verwezenlijken moet de productie van halffabricaten zoals wafers of het opzetten van productiefaciliteiten in de EU ook in aanmerking voor steun kunnen komen. De criteria moeten dienovereenkomstig worden toegepast.

Wijzigingsvoorstel 15

Artikel 15, lid 2

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 2. De lidstaten nodigen de belangrijkste gebruikers van halfgeleiders en andere relevante belanghebbenden uit om informatie te verstrekken over aanzienlijke schommelingen in de vraag en bekende verstoringen van hun toeleveringsketen. Om de uitwisseling van informatie te bevorderen, voorzien de lidstaten in een mechanisme en een administratieve organisatie voor deze updates. 2. De lidstaten nodigen de belangrijkste gebruikers van halfgeleiders en andere relevante belanghebbenden , met inbegrip van die uit gelijkgestemde landen, uit om informatie te verstrekken over aanzienlijke schommelingen in de vraag en bekende verstoringen van hun toeleveringsketen. Om de uitwisseling van informatie te bevorderen, voorzien de lidstaten in een mechanisme en een administratieve organisatie voor deze updates.

Motivering

Een beoordeling van de situatie op basis van alleen Europese en Amerikaanse gegevens is onvolledig en zegt dus weinig. Daarom moeten ook bedrijven uit gelijkgestemde partnerlanden in Azië worden betrokken bij de inspanningen.

Wijzigingsvoorstel 16

Artikel 19, lid 2

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 2. De Commissie kan , na overleg met de Europese Raad voor halfgeleiders, de in de artikelen 21 en 22 bedoelde maatregelen beperken tot bepaalde kritieke sectoren waarvan de werking als gevolg van de halfgeleidercrisis wordt verstoord of dreigt te worden verstoord. 2. Op basis van de resultaten van het overleg met de Europese Raad voor halfgeleiders beperkt de Commissie de in de artikelen 21 en 22 bedoelde maatregelen tot die kritieke sectoren waarvan de werking als gevolg van de halfgeleidercrisis wordt verstoord of dreigt te worden verstoord.

Motivering

De Commissie moet altijd zo min mogelijk interveniëren.

Wijzigingsvoorstel 17

Artikel 19, lid 4

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 4. Het gebruik van de in lid 1 bedoelde maatregelen is evenredig en beperkt tot wat noodzakelijk is om ernstige verstoringen van vitale maatschappelijke functies of economische activiteiten in de Unie aan te pakken, en moet in het belang van de Unie zijn. Bij het gebruik van deze maatregelen wordt voorkomen dat kmo’s onevenredige administratieve lasten worden opgelegd. 4. Het gebruik van de in lid 1 bedoelde maatregelen is evenredig en beperkt tot wat noodzakelijk is om ernstige verstoringen van vitale maatschappelijke functies of economische activiteiten in de Unie aan te pakken, en moet in het belang van de Unie zijn. Bij het gebruik van deze maatregelen wordt voorkomen dat kmo’s onevenredige administratieve lasten worden opgelegd. Deze maatregelen mogen alleen selectief en in het uiterste geval worden ingezet.

Motivering

Er bestaat een wezenlijk gevaar dat het instrumentarium voor noodsituaties een belemmering vormt voor investeringen en de oprichting van nieuwe bedrijven. De Europese Commissie moet duidelijk aangeven dat deze maatregelen alleen in het uiterste geval ingezet zullen worden.

Wijzigingsvoorstel 18

Artikel 21, lid 1

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 1. Indien noodzakelijk en evenredig om de werking van alle of bepaalde kritieke sectoren te waarborgen, kan de Commissie faciliteiten voor geïntegreerde productie en open EU-gieterijen ertoe verplichten een bestelling van in een crisis relevante producten te aanvaarden en daaraan voorrang te geven (“als prioritair aangemerkte bestellingen”). De verplichting heeft voorrang op elke andere privaat- of publiekrechtelijke prestatieverplichting. 1. Indien noodzakelijk en evenredig om de werking van alle of bepaalde kritieke sectoren te waarborgen , en indien technisch haalbaar , kan de Commissie faciliteiten voor geïntegreerde productie en open EU-gieterijen ertoe verplichten een bestelling van in een crisis relevante producten te aanvaarden en daaraan voorrang te geven (“als prioritair aangemerkte bestellingen”).

Motivering

Het is vrijwel onmogelijk om de productie van halfgeleiders op korte termijn aan te passen. De haalbaarheid van de interventie moet dan ook als doorslaggevend criterium worden gehanteerd. Het artikel over als prioritair aangemerkte bestellingen moet ook zodanig worden geformuleerd dat potentiële investeerders niet worden ontmoedigd om in de EU te investeren. Bovendien is het de vraag in hoeverre een en ander juridisch afdwingbaar zou zijn.

Wijzigingsvoorstel 19

Artikel 24, lid 1

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 1. De Europese Raad voor halfgeleiders bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten en wordt voorgezeten door een vertegenwoordiger van de Commissie. 1. De Europese Raad voor halfgeleiders bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten die over relevante vakbekwaamheid beschikken, en wordt voorgezeten door een vertegenwoordiger van de Commissie.

Motivering

De Europese Raad voor halfgeleiders moet een gespecialiseerd orgaan zijn, niet een louter politiek orgaan.

Wijzigingsvoorstel 20

Artikel 24, lid 2

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 2. Elk nationaal centraal contactpunt als bedoeld in artikel 26, lid 3, benoemt een vertegenwoordiger op hoog niveau in de Europese Raad voor halfgeleiders. Indien dit relevant is voor de functie en de deskundigheid, kan een lidstaat meer dan één vertegenwoordiger hebben met betrekking tot verschillende taken van de Europese Raad voor halfgeleiders. Elk lid van de Europese Raad voor halfgeleiders heeft een plaatsvervanger. 2. Elk nationaal centraal contactpunt als bedoeld in artikel 26, lid 3, benoemt een vakbekwame vertegenwoordiger in de Europese Raad voor halfgeleiders. Indien dit relevant is voor de functie en de deskundigheid, kan een lidstaat meer dan één vertegenwoordiger hebben met betrekking tot verschillende taken van de Europese Raad voor halfgeleiders. Elk lid van de Europese Raad voor halfgeleiders heeft een plaatsvervanger. De lidstaten zijn gehouden regio’s met halfgeleiderecosystemen hierbij te betrekken. Het Europees Comité van de Regio’s wijst een vertegenwoordiger aan voor de Europese Raad voor halfgeleiders.

Motivering

Gezien hun rol bij de ondersteuning van regionale industriële ecosystemen, waaronder kmo’s, alsook bij de ondersteuning van wetenschap en onderzoek moeten regio’s met relevante halfgeleiderecosystemen (bv. leden van Silicon Europe) en het Europees Comité van de Regio’s bij de werkzaamheden van deze Raad worden betrokken.

Wijzigingsvoorstel 21

Artikel 26, lid 6

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 6. De lidstaten zorgen ervoor dat de nationale bevoegde autoriteiten, waar passend en in overeenstemming met het Unierecht en het nationale recht, overleg plegen en samenwerken met andere relevante nationale autoriteiten en relevante belanghebbende partijen. De Commissie bevordert de uitwisseling van ervaringen tussen de nationale bevoegde autoriteiten. 6. De lidstaten zorgen ervoor dat de nationale bevoegde autoriteiten, waar passend en in overeenstemming met het Unierecht en het nationale recht, overleg plegen en samenwerken met andere relevante nationale , regionale en lokale autoriteiten en relevante belanghebbende partijen. De Commissie bevordert de uitwisseling van ervaringen tussen de nationale bevoegde autoriteiten.

Motivering

De regionale en lokale overheden moeten hierbij worden betrokken.

Voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EU) 2021/2085 voor de oprichting van gemeenschappelijke ondernemingen in het kader van Horizon Europa wat de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips betreft

COM(2022) 47 final

Wijzigingsvoorstel 22

Overweging 7

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR (7) De werkzaamheden die door de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips worden gefinancierd, moeten onder één enkel werkprogramma vallen, dat door de raad van bestuur moet worden goedgekeurd. Voordat elk werkprogramma wordt opgesteld, moet de raad van overheidsinstanties, rekening houdend met het advies van de Europese Raad voor halfgeleiders en de input van andere relevante belanghebbenden, met inbegrip van, in voorkomend geval, routekaarten van de Alliantie voor processors en halfgeleidertechnologieën (1), het deel van het werkprogramma bepalen dat werkzaamheden met betrekking tot capaciteitsopbouw en onderzoeks- en innovatiewerkzaamheden betreft, met inbegrip van de bijbehorende uitgavenramingen. In dit kader moeten in de raad van overheidsinstanties uitsluitend de Commissie en overheidsinstanties uit de lidstaten zitting hebben. Vervolgens moet de uitvoerend directeur op basis van dit eerder bepaalde deel het werkprogramma opstellen, dat werkzaamheden met betrekking tot capaciteitsopbouw en onderzoeks- en innovatiewerkzaamheden omvat, evenals de bijbehorende uitgavenramingen. (7) De werkzaamheden die door de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips worden gefinancierd, moeten onder één enkel werkprogramma vallen, dat door de raad van bestuur moet worden goedgekeurd. Voordat elk werkprogramma wordt opgesteld, moet de raad van overheidsinstanties, rekening houdend met het advies van de raad van particuliere leden en de Europese Raad voor halfgeleiders en de input van andere relevante belanghebbenden, met inbegrip van, in voorkomend geval, routekaarten van de Alliantie voor processors en halfgeleidertechnologieën (1), het deel van het werkprogramma bepalen dat werkzaamheden met betrekking tot capaciteitsopbouw en onderzoeks- en innovatiewerkzaamheden betreft, met inbegrip van de bijbehorende uitgavenramingen. In dit kader moeten in de raad van overheidsinstanties uitsluitend de Commissie en overheidsinstanties uit de lidstaten zitting hebben. Vervolgens moet de uitvoerend directeur op basis van dit eerder bepaalde deel en de strategische agenda voor onderzoek en innovatie het werkprogramma opstellen, dat werkzaamheden met betrekking tot capaciteitsopbouw en onderzoeks- en innovatiewerkzaamheden omvat, evenals de bijbehorende uitgavenramingen. Het budget voor onderzoeks- en innovatieactiviteiten van de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips moet ten minste gelijk zijn aan het geplande budget voor de Gemeenschappelijke Onderneming “Digitale sleuteltechnologieën”. Ook het toepassingsgebied en de werkmethoden moeten worden overgenomen.

Motivering

De raad van overheidsinstanties mag de agenda voor onderzoek en innovatie niet van tevoren vaststellen aangezien de beslissingsbevoegdheid van de raad van bestuur daardoor beperkt zou worden. De Gemeenschappelijke Onderneming voor chips moet de onderzoeksactiviteiten, de werkmethoden en het budget van de Gemeenschappelijke Onderneming “Digitale sleuteltechnologieën” overnemen.

Wijzigingsvoorstel 23

Artikel 1, punt 7), a)

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR a) in lid 1 wordt punt b) vervangen door: a) in lid 1 wordt punt b) vervangen door: “b) leiderschap van de Unie tot stand brengen op het gebied van wetenschappelijke excellentie en innovatie ten aanzien van opkomende componenten en systeemtechnologieën, waaronder werkzaamheden met een laag niveau van technologische gereedheid, actieve deelname van kleine en middelgrote ondernemingen stimuleren, die ten minste een derde van het totale aantal deelnemers aan werkzaamheden onder contract moeten vertegenwoordigen en ten minste 20 % van de voor onderzoeks- en innovatieacties bestemde overheidsfinanciering ontvangen;”; “b) leiderschap van de Unie tot stand brengen op het gebied van wetenschappelijke excellentie en innovatie ten aanzien van opkomende componenten en systeemtechnologieën, waaronder werkzaamheden met een laag niveau van technologische gereedheid, actieve deelname van kleine en middelgrote ondernemingen stimuleren , die met betrekking tot de onderzoeks- en innovatieacties ten minste een derde van het totale aantal deelnemers aan werkzaamheden onder contract moeten vertegenwoordigen en ten minste 20 % van de overheidsfinanciering ontvangen;”;

Motivering

Het is niet realistisch dat kmo’s een derde van de deelnemers aan de activiteiten ten behoeve van capaciteitsopbouw moeten vertegenwoordigen, zoals beschreven in de nieuwe punten g) tot en met j) van artikel 126, lid 1. Daarom zou de eis dat kmo’s een derde van het aantal deelnemers vertegenwoordigen, alleen van toepassing moeten zijn op het gedeelte dat bestemd is voor onderzoeks- en innovatieacties; hetzelfde geldt voor het aandeel van 20 % van de overheidsfinanciering.

Wijzigingsvoorstel 24

Artikel 1, punt 7), c)

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR c) in lid 2 wordt punt f) vervangen door: c) in lid 2 wordt punt f) vervangen door: “f) het bewerkstelligen van samenhang tussen de strategische agenda voor onderzoek en innovatie van de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips , bijdragen van andere relevante belanghebbenden, met inbegrip van, in voorkomend geval, routekaarten van de Alliantie voor processors en halfgeleidertechnologieën, en het Uniebeleid, zodat elektronische componenten en systeemtechnologieën doelgericht vorm kunnen geven aan het beleid van de Unie;”; “f) het bewerkstelligen van samenhang tussen de strategische agenda voor onderzoek en innovatie van de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips en het Uniebeleid, zodat elektronische componenten en systeemtechnologieën doelgericht vorm kunnen geven aan het beleid van de Unie;”;

Motivering

De Gemeenschappelijke Onderneming voor chips verkeert niet in de positie om de verlangde samenhang met de activiteiten van derden te waarborgen.

Wijzigingsvoorstel 25

Artikel 1, punt 9)

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 9) in artikel 129 wordt lid 3 vervangen door: 9) in artikel 129 wordt lid 3 vervangen door: 3. In afwijking van artikel 28, lid 4, leveren de particuliere leden een financiële bijdrage van ten minste 26 331 000 EUR aan de administratieve kosten van de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips, of zorgen zij ervoor dat hun samenstellende en verbonden entiteiten dit bedrag bijdragen. Het aandeel van de particuliere leden in de collectieve bijdrage op jaarbasis voor administratieve kosten van de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips bedraagt 35 %. 3. In afwijking van artikel 28, lid 4, leveren de particuliere leden een financiële bijdrage tot 26 331 000 EUR aan de administratieve kosten van de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips, of zorgen zij ervoor dat hun samenstellende en verbonden entiteiten dit bedrag bijdragen. Het aandeel van de particuliere leden in de collectieve bijdrage op jaarbasis voor administratieve kosten van de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips bedraagt ten hoogste 35 %.

Motivering

De formulering zou tot ernstige onduidelijkheden kunnen leiden. Het is niet duidelijk welke grens bepalend is: de ondergrens van ten minste 26 331 000 EUR of de bovengrens van ten hoogste 35 %. Intussen heeft de Commissie bevestigd dat de woorden “ten minste” in haar voorstel een schrijffout waren. Deze fout is in de compromistekst van het voorzitterschap van de Raad van 25 mei rechtgezet.

Wijzigingsvoorstel 26

Artikel 1, punt 13)

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR 13) Het volgende artikel 134 bis wordt ingevoegd: 13) Het volgende artikel 134 bis wordt ingevoegd: “Artikel 134 bis Aanvullende taken van de uitvoerend directeur Naast de in artikel 19 genoemde taken stelt de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips het werkprogramma van de Gemeenschappelijke Onderneming op waarmee de Gemeenschappelijke Onderneming de strategische agenda voor onderzoek en innovatie kan uitvoeren en legt hij dit ter goedkeuring voor aan de raad van bestuur, nadat hij de omschrijving van de raad van overheidsinstanties overeenkomstig artikel 137, punt f) , evenals de input van relevante vertegenwoordigers in aanmerking heeft genomen, met inbegrip van, in voorkomend geval, routekaarten van de Alliantie voor processors en halfgeleidertechnologieën .”. “Artikel 134 bis Aanvullende taken van de uitvoerend directeur Naast de in artikel 19 genoemde taken stelt de uitvoerend directeur van de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips het werkprogramma van de Gemeenschappelijke Onderneming op waarmee de Gemeenschappelijke Onderneming de strategische agenda voor onderzoek en innovatie kan uitvoeren en legt hij dit ter goedkeuring voor aan de raad van bestuur, nadat hij de omschrijving van de raad van overheidsinstanties overeenkomstig artikel 137, punt f) in aanmerking heeft genomen.”.

Motivering

Deze input wordt bij het bepalen van het deel van het werkprogramma door de raad van overheidsinstanties reeds meegenomen. Dat hoeft dus niet nogmaals te gebeuren.

Wijzigingsvoorstel 27

Artikel 1, punt 15), a)

Door de Europese Commissie voorgestelde tekst Wijzigingsvoorstel van het CvdR a) de volgende punten f) en g) worden toegevoegd: a) de volgende punten f) en g) worden toegevoegd: f) bepaalt vóór de opstelling van elk werkprogramma het deel van het werkprogramma dat werkzaamheden met betrekking tot capaciteitsopbouw en onderzoeks- en innovatiewerkzaamheden betreft, met inbegrip van de bijbehorende uitgavenramingen, rekening houdend met het advies van de Europese Raad voor halfgeleiders en de input van andere relevante belanghebbenden, met inbegrip van, in voorkomend geval, routekaarten van de Alliantie voor processors en halfgeleidertechnologieën; g) selecteert voorstellen voor werkzaamheden met betrekking tot capaciteitsopbouw overeenkomstig artikel 12, lid 1, en artikel 17, lid 2, punt u). f) bepaalt vóór de opstelling van elk werkprogramma het deel van het werkprogramma dat werkzaamheden met betrekking tot capaciteitsopbouw betreft, met inbegrip van de bijbehorende uitgavenramingen, rekening houdend met het advies van de raad van particuliere leden, de Europese Raad voor halfgeleiders en de input van andere relevante belanghebbenden, met inbegrip van, in voorkomend geval, routekaarten van de Alliantie voor processors en halfgeleidertechnologieën; g) selecteert voorstellen voor werkzaamheden met betrekking tot capaciteitsopbouw overeenkomstig artikel 12, lid 1, en artikel 17, lid 2, punt u).

Motivering

De raad van overheidsinstanties mag de agenda voor onderzoek en innovatie niet van tevoren vaststellen aangezien de beslissingsbevoegdheid van de raad van bestuur daardoor beperkt zou worden. De raad van overheidsinstanties moet wel rekening houden met het advies van de raad van particuliere leden inzake de capaciteitsopbouw teneinde de relevantie van het industriebeleid te waarborgen.

II. BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S (CvdR)

Belang van de Europese chipwet

1. wijst er met klem op dat het voor de EU als geheel, voor de lidstaten alsook voor alle lokale en regionale overheden van doorslaggevend belang is dat de Europese chipwet een succes wordt, aangezien de industriële productie in alle regio’s van Europa afhankelijk is van een zekere aanvoer van halfgeleiders. Het CvdR pleit in dit verband nadrukkelijk voor een duidelijke positionering van de EU in de wereldwijde concurrentie.

2. Het CvdR is ingenomen met het voorstel van de Commissie voor een Europese chipwet, waarmee een cruciale stap wordt gezet om de EU en haar industrie te versterken en haar veiligheid te vergroten. Het is belangrijk dat met de chipwet vraagstukken met betrekking tot de strategische autonomie van de EU en haar leidende rol op technologiegebied worden aangesneden. De EU moet wereldwijd blijven meespelen op het vlak van halfgeleiders. Terecht is dan ook de ambitieuze doelstelling vastgesteld dat het marktaandeel van de EU op het gebied van halfgeleiders, thans 10 %, moet worden opgevoerd tot 20 % in 2030.

3. Het CvdR onderschrijft de doelstellingen om de grootste strategische afhankelijkheden in de productie van halfgeleiders, in de toeleveringsketens en bij de aanvoer van grondstoffen en halffabricaten door middel van verbreding en diversificatie te verminderen, de productie van halfgeleiders in Europa uit te breiden en de leidende rol op het gebied van onderzoek en ontwikkeling te handhaven en te versterken. Het pleit er tegelijkertijd voor om de fabricage van chips van meer dan 10 nanometer, waarnaar vraag bestaat bij de verwerkende industrie in de EU, onder Verordening COM(2022) 46 final te laten vallen. Het CvdR onderstreept in dit verband het belang van de bescherming van knowhow en van octrooien, zodat afzonderlijke landen niet in een nadelige positie worden gebracht.

4. De voorgestelde chipwet is ook in het belang van een snelle en consistente uitvoering van de Europese Green Deal: als de EU niet kan rekenen op de beschikbaarheid van halfgeleiders, kan zij haar ambitieuze milieu- en klimaatdoelstellingen, een grotere soevereiniteit op energiegebied en haar doelen met betrekking tot de uitbreiding van hernieuwbare energie niet realiseren.

5. Het opvoeren van de productie van halfgeleiders moet samengaan met stappen om het energie- en hulpbronnenverbruik alsook schadelijke milieugevolgen in de gehele waardeketen terug te dringen en naleving van de duurzaamheidscriteria (SDG’s) en het gebruik van hernieuwbare energiebronnen en mechanismen voor een efficiënt gebruik van watervoorraden in productiefaciliteiten te waarborgen. In dit verband moet bijzondere aandacht worden besteed aan deze energie- en milieueffecten in innovatieve technologieën van de volgende generatie (bv. geïntegreerde fotonica en specifieke heterogene systemen).

6. Naast het veiligstellen van de aanvoer van kritieke grondstoffen is het ook zaak dat het potentieel van de circulaire economie volledig wordt benut. Het terugwinnen van grondstoffen en materialen uit apparatuur en installaties is van essentieel belang. Hiermee moet reeds bij de ontwikkeling van producten met halfgeleiders rekening worden gehouden. In dat verband moeten de nodige vaardigheden worden ontwikkeld in de regio’s en moeten de nodige subsidiabiliteitscriteria worden uitgewerkt.

7. De nadelige positie waarin de EU op het gebied van natuurlijke hulpbronnen verkeert ten opzichte van derde landen maakt haar voor de invoer van kritieke grondstoffen sterk afhankelijk van leveranciers van buiten de EU. Het CvdR spoort de Europese Commissie aan om deze strategische afhankelijkheid aan te pakken door zich meer inspanningen te getroosten en strengere eisen te stellen met betrekking tot de circulariteit van chips, met name qua ontwerp en hergebruik van materiaal, en om de handelsbetrekkingen van de EU met belangrijke internationale partners verder te verdiepen.

8. In overeenstemming met zijn advies over het actieplan inzake kritieke grondstoffen is het CvdR voorstander van nieuwe mijnbouwactiviteiten in de EU om aanwezige voorraden kritieke grondstoffen te ontginnen. Het benadrukt dat de nieuwe winning van hightech-grondstoffen in de EU gebaseerd moet zijn op O&O-plannen voor innovatieve mijnbouw met een geringe impact.

9. Lokale en regionale overheden hebben een groot gemeenschappelijk belang bij een zekere aanvoer van halfgeleiders omdat hun economieën daar indirect sterk van afhankelijk zijn. Om die reden en vanwege de nabijheid van halfgeleiderecosystemen moeten zij een centrale rol krijgen bij de uitvoering van de chipwet. Bovendien zullen alle regio’s, of er nu halfgeleiders worden geproduceerd of niet, baat hebben bij de chipwet.

10. Het CvdR wijst er in het licht van de huidige situatie op hoe belangrijk een zekere energievoorziening is voor de halfgeleiderindustrie. Het gaat er met name om dat de benodigde hoeveelheid energie beschikbaar is en het net stabiel is. Deze factoren spelen mee bij de locatiekeuze van bestaande, maar vooral ook van nieuwe faciliteiten.

Strategische doelstellingen van Europa op het gebied van halfgeleiders

11. Gezien de voortdurend veranderende geostrategische randvoorwaarden zouden bedrijven hun eigen behoeften aan halfgeleiders en de daartoe noodzakelijke toeleveringsketens beter in het oog moeten houden; zij zouden unilaterale afhankelijkheid moeten voorkomen door risico’s te spreiden. In internationaal verband moet de EU haar troef als veilige productielocatie beter uitspelen.

12. Het CvdR roept de Commissie op om in de komende onderhandelingen met de Raad en het Europees Parlement expliciet te benadrukken hoe belangrijk de chipwet is voor het behoud van de industrie in Europa en om aanvullende financiële bijdragen van de lidstaten en het bedrijfsleven te verlangen.

13. De in het kader van de chipwet beschikbare middelen zouden strategisch moeten worden ingezet om bestaande zowel klein- als grootschalige halfgeleiderclusters en halfgeleiderecosystemen, met inbegrip van de aansluiting ervan op netwerken, uit te bouwen. De kansen van de EU om zich staande te houden op de wereldmarkt voor halfgeleiders zijn het grootst als zij uitgaat van en voortbouwt op haar huidige sterke punten en daarmee de onderlinge afhankelijkheid beperkt tot “gelijkgezinde landen” terwijl zij haar unilaterale afhankelijkheid van derde landen afbouwt.

14. Het CvdR steunt de oprichting van het Europees Chips-fonds en merkt op dat pijler 2 van de chipwet in beginsel technologisch neutraal moet zijn en dat de middelen zo snel mogelijk beschikbaar moeten worden gesteld.

15. De “belangrijke projecten van gemeenschappelijk Europees belang” (IPCEI) vormen een zeer succesvol instrument, dat in verband met de chipwet van grote betekenis blijft. Wel is het zaak dat de EU en de lidstaten op alle gebieden, met name wat vergunningen en subsidies betreft, sneller handelen om de industrie, met inbegrip van kleine en middelgrote ondernemingen, op maat gesneden steun te kunnen bieden.

16. Nieuwe technologieën zijn van cruciaal belang voor de verdere ontwikkeling van Europa als belangrijke halfgeleiderproducent, om ervoor te zorgen dat zijn concurrentievermogen in de wereldwijde technologische wedloop op peil blijft: bij de implementatie van de chipwet moet open en snel op de toepassing van nieuwe materialen, zoals galliumnitride, indiumfosfide, siliciumcarbide en siliconnitride, en nieuwe processen ingespeeld kunnen worden, om chips van de volgende generatie te kunnen ontwikkelen en produceren. Hieronder vallen bijvoorbeeld fotonische chips, die essentieel zijn voor het opbouwen van een autonoom en duurzaam data-, tele- en kwantumcommunicatienetwerk en voor autonoom rijden, en kwantumchips, waarmee veel grotere hoeveelheden gegevens kunnen worden geanalyseerd, krachtigere berekeningen sneller kunnen worden uitgevoerd en gedetailleerde simulaties kunnen worden verricht, alsook hybride chips en heterogene systemen, waarbij de integratie van fotonische functies in elektronisch geïntegreerde circuits medebepalend is voor de toekomst van de halfgeleiderindustrie.

17. Het is noodzakelijk dat Europa extra aandacht besteedt aan het ontwerp van halfgeleiders en daartoe eigen ontwerpcapaciteit opbouwt.

Financiële middelen in verband met de chipwet

18. De financiële middelen die voor de chipwet worden uitgetrokken, zijn bij lange na niet toereikend. Het CvdR betwijfelt of het totaalpakket wel voldoende is om de internationale concurrentiestrijd om de vestiging van nieuwe productiefaciliteiten het hoofd te kunnen bieden. Het onderstreept dat nieuwe initiatieven nieuwe financiële middelen verdienen en betreurt dat er middelen worden overgeheveld uit succesvolle programma’s, zoals Horizon Europa en het Digitaal Europa.

19. Het CvdR roept de Commissie op ervoor te zorgen dat bij de financiële middelen sprake is van transparantie en dat er voor alle drie de pijlers voldoende middelen worden uitgetrokken. Zij zou in dat verband moeten kijken naar soortgelijke initiatieven elders ter wereld.

20. Er moeten meer nieuwe middelen worden ingezet voor de implementatie van de chipwet. Daarnaast zouden de Raad, het Parlement en de Commissie passende Europese en nationale financiering beschikbaar moeten stellen en het meerjarig financieel kader (MFK) dienovereenkomstig moeten aanpassen. Aangezien de strategische doelstellingen van de chipwet zich uitstrekken tot na 2030, moet halfgeleiders een hoge prioriteit worden toegekend bij de herziening van het MFK alsook in het volgende MFK.

21. Er moeten verdere stimuleringsmaatregelen komen om ervoor te zorgen dat naast de EU ook lidstaten, regio’s en bedrijven met de noodzakelijke middelen over de brug komen. Het is van groot belang dat de Commissie het mogelijk maakt om in overeenstemming met het recht van de Unie steun te verlenen. De steun moet worden gekoppeld aan de naleving van ecologische, sociale en governancecriteria (ESG-criteria).

22. Regio’s en bedrijven zouden de Europese Investeringsbank (EIB) moeten betrekken bij de financiering van nieuwe projecten in de hele waardeketen; de EIB kan een beslissende bijdrage leveren aan het welslagen van de chipwet.

Steunverlening en EU-staatssteunregels vanuit regionaal perspectief

23. Het CvdR verzoekt de Commissie om bij de beoordeling en goedkeuring op grond van artikel 107, lid 3, punt c), VWEU het pionierscriterium (“first of a kind in Europe”) breed te interpreteren, aangezien de klassieke en voor de mededinging op de interne markt relevante concurrentiesituatie niet bestaat in het geval van halfgeleiders.

24. Het CvdR verzoekt de Commissie om naast wijzigingen en vereenvoudigingen in de staatssteunregels en -procedures verdere verlichting te overwegen, bv. door belastingaftrek toe te staan, zodat bedrijven in de gehele halfgeleiderwaardeketen zich gemakkelijker in Europa kunnen vestigen.

25. Het is noodzakelijk dat in het kader van het pionierscriterium niet alleen steun gegeven kan worden aan bv. een “faciliteit voor geïntegreerde productie” of een “open gieterij”, maar ook aan de productie van halffabricaten zoals wafers of het opzetten van productiefaciliteiten, die voor het bereiken van de doelstellingen net zo relevant zijn.

26. Het CvdR is verheugd over de in artikel 14 voorziene maatregelen om de nationale plannings- en goedkeuringsprocedures voor faciliteiten voor geïntegreerde productie en open gieterijen in de EU te versnellen.

27. Voor een zekere aanvoer van halfgeleiders zijn echter niet alleen de productielocaties voor halfgeleiders zelf, maar ook de productiefaciliteiten eerder en verderop in de waardeketen relevant; ook deze moeten dus worden meegenomen bij de inspanningen om de procedures te verlichten en te versnellen, zodat “flessenhalseffecten” worden voorkomen.

Onderzoek en ontwikkeling vanuit regionaal perspectief

28. Het CvdR pleit ervoor dat de EU kiest voor een ruime benadering van onderzoek en ontwikkeling, waarbij klanten en gebruikers worden betrokken, en dat de ontwikkeling en innovatie niet uitsluitend op verdere miniaturisering van de nodes-structuren worden gericht.

29. Het CvdR deelt de bezorgdheid van de academische en onderzoekswereld dat de herschikking van middelen in het kader van Horizon Europa en Digitaal Europa, zoals in de chipwet wordt voorzien, ten koste gaat van andere gebieden en daarmee tot een grotere concurrentie om resterende middelen leidt. Het verwacht dan ook dat de herschikte middelen uit Digitaal Europa en Horizon Europa in de loop van de financieringsperiode weer ter beschikking van de programma’s zullen worden gesteld.

30. Het CvdR wijst erop dat nationale of regionale medefinanciering van projecten administratieve problemen oplevert en verzoekt de Commissie erop toe te zien dat de deelname aan onderzoeksprojecten hierdoor niet wordt belemmerd. Het gaat er met name om dat de randvoorwaarden dusdanig worden vormgegeven dat een flankerende steunverlening voor projecten uit nationale of regionale programma’s wordt toegelaten als medefinanciering.

31. Het CvdR roept regio’s met relevante clusters op om actief deel te nemen aan de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips als opvolger van de Gemeenschappelijke Onderneming “Digitale sleuteltechnologieën” en de Gemeenschappelijke Onderneming Ecsel.

32. Het CvdR verzoekt de Commissie om de term “proeflijn” nauwkeuriger te definiëren. Er moet zorg worden gedragen voor een brede en open toegang tot de proeflijnen opdat clusters, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en bedrijven, met name kleine en middelgrote ondernemingen, eraan kunnen deelnemen. De toegang van kmo’s tot de proeflijnen zou kunnen worden geregeld via het programma Horizon Europa of op een gedecentraliseerde manier, via nationale en regionale instanties zoals bureaus voor regionale ontwikkeling, die uit ervaring weten hoe ze startende bedrijven en kmo’s kunnen helpen bij hun oprichting, groei en consolidatie.

33. Bestaande netwerken zoals de alliantie op het gebied van processors en halfgeleidertechnologieën moeten nauwer worden geïntegreerd in het mechanisme voor coördinatie op het gebied van halfgeleiders. Alle netwerken moeten openstaan voor nieuwe actoren, aangezien ook netwerken zoals het Vanguard-initiatief of het netwerk van digitale-innovatiehubs van de EU een belangrijke bijdrage kunnen leveren.

34. Het CvdR stelt voor na te gaan hoe en in hoeverre ervoor kan worden gezorgd dat in de EU ontwikkelde knowhow veiliggesteld kan worden, bijvoorbeeld door middel van een ruimere octrooibescherming. Daarbij moeten ook veiligheidsaspecten een rol spelen.

Beschikbaarheid van vakmensen; onderwijs en opleiding

35. Het CvdR roept de lidstaten, lokale en regionale overheden en bedrijven op om aanzienlijk meer belang te hechten aan de beschikbaarheid van voldoende vakmensen: goed vakonderwijs is medebepalend voor de aantrekkelijkheid van Europa voor de productie van halfgeleiders en is een belangrijk criterium bij investeringsbeslissingen. Het regionale algemeen en beroepsonderwijs speelt een doorslaggevende rol. Meisjes en vrouwen moeten worden aangemoedigd om vaker te kiezen voor een opleiding in de halfgeleidertechnologie.

36. Het is dan ook een essentiële voorwaarde voor het realiseren van de chipambities dat er voldoende vakmensen voorhanden zijn. Er is behoefte aan een gecoördineerde strategie om de komende generatie op te leiden en leerkrachten op universiteiten en in onderzoeksinstellingen te behouden. Het CvdR pleit in dat verband voor meer uitwisselingen van onderzoekers tussen universiteiten, onderzoeksinstellingen en bedrijven en voor een gemeenschappelijk gebruik van laboratoriuminfrastructuur in de hele EU.

37. De lokale en regionale overheden beschikken over strategische capaciteiten om bij te dragen aan het creëren van synergieën tussen beleidsmaatregelen op het vlak van O & O, onderwijs, bijscholing, omscholing en opleiding, die van vitaal belang zullen zijn om getalenteerde arbeidskrachten aan te trekken en te behouden.

38. Het CvdR pleit ervoor dat de industrie, de lidstaten en de EU samen een stageprogramma voor de halfgeleiderindustrie opzetten en financieren, waarbij de stagiairs in aanmerking komen voor een beurs en zich ertoe verplichten gedurende een bepaalde minimumperiode in Europa op het gebied van halfgeleiders te werken. Het beveelt de Commissie bovendien aan om na te gaan of er specifieke programma’s ontwikkeld kunnen worden om vakmensen uit derde landen met een geavanceerde halfgeleiderindustrie aan te trekken.

39. Het CvdR beveelt aan een kennis- en innovatiegemeenschap voor halfgeleiders op te richten en stelt voor om naar het voorbeeld van de “batterij-academie” een “halfgeleideracademie” op te richten, met deelname van het bedrijfsleven en onderzoeksinstellingen.

40. Het is voor de ontwikkeling van halfgeleiderecosystemen van groot belang dat succesvolle start-ups in Europa blijven, zodat zij zich verder kunnen ontwikkelen en hun knowhow niet verloren gaat.

41. Het CvdR beveelt voorts aan in het kader van het programma Horizon Europa, bv. binnen de cluster “Digitaal, industrie en ruimte”, specifieke steun uit te trekken voor de ontwikkeling van innovatief chipontwerp, opdat de EU een voortrekkersrol kan blijven spelen op het gebied van innovatief chipontwerp en technologieën van de volgende generatie en daarbij haar onderlinge afhankelijkheid met andere delen van de wereld kan verminderen.

Gevolgen van de chipwet voor steden en regio’s

42. Lokale en regionale overheden zullen bij vestiging van nieuwe productiefaciliteiten voor grote uitdagingen komen te staan en hebben een betrouwbaar kader en de steun van de lidstaten en de Commissie nodig.

43. Het CvdR verzoekt de Commissie de gevolgen van dergelijke vestigingen voor de lokale en regionale overheden in het oog te houden. Het creëren van randvoorwaarden voor de vestiging van een faciliteit en het implementeren van flankerende maatregelen moeten worden beschouwd als regionale ontwikkeling, waarvoor medefinanciering uit het EFRO en het ESF verstrekt moet kunnen worden.

44. Daarvan zal met name een hefboomeffect uitgaan voor lidstaten met naar verhouding geringere nationale middelen. Ook de uitbreiding van bestaande productiefaciliteiten zou gesteund moeten kunnen worden.

45. Het CvdR dringt aan op een operationele koppeling van de chipwet en andere belangrijke beleidsmaatregelen en projecten van de EU, zoals Reach, het actieplan inzake kritieke grondstoffen, de nieuwe industriestrategie, het actieplan voor de circulaire economie en de AI-strategie. De regio’s moeten daarbij een krachtige rol krijgen en er intensief bij worden betrokken.

46. Het CvdR wijst erop dat technologische neutraliteit en het gebruik van bepaalde gevaarlijke chemische stoffen noodzakelijk zijn voor de productie van halfgeleiders en dat de productie, de invoer of het gebruik ervan wordt gereguleerd door de EU-wetgeving inzake chemische stoffen. Bij de in artikel 16 bedoelde risicobeoordeling moet worden nagegaan in hoeverre Europese marktdeelnemers de juridische belemmeringen bij chemische stoffen het hoofd kunnen bieden en chemische stoffen beschikbaar blijven op de EU-markt.

Veerkracht en crisisrespons

47. Het ontwerp en de productie van halfgeleiders in de EU kunnen ook bijdragen tot de veiligheid en veerkracht van kritieke infrastructuur in lokale en regionale gemeenschappen (energienetwerken, medische zorg, vervoer, bestuur, publieke voorzieningen).

48. In plaats van een “instrumentarium voor noodsituaties” zou er een “preventie-instrumentarium” opgezet moeten worden, omdat de productie van halfgeleiders zo complex is qua combinaties van verschillende geïntegreerde circuits in de eindproducten en gezien de wijdvertakte internationale toeleveringsketen dat snel ingrijpen niet mogelijk is en dus ook geen crisisresponsmaatregel kan vormen. Samenwerking en coördinatie moeten in dit verband altijd vóór interventie komen. Bijzondere aandacht moet uitgaan naar de instandhouding van de productie van halfgeleiders en de daartoe noodzakelijke beschikbaarheid van halffabricaten en onderdelen.

49. Het CvdR verzoekt de Commissie om, gezien de vele uiteenlopende factoren die tekorten en leveringsproblemen kunnen veroorzaken, rechtszekerheid te bieden en nauwkeuriger aan te geven wanneer er sprake is van een crisissituatie, welke interventiebevoegdheden dan zijn voorzien en wat er dan concreet gaat gebeuren. Om te voorkomen dat het voorgestelde crisisresponsmechanisme investeringen afschrikt, moet duidelijk worden gemaakt dat het mechanisme alleen in het uiterste geval en in proportionele mate ingezet mag worden.

50. De focus zou in dit verband meer moeten liggen op het veiligstellen van de beschikbaarheid van bepaalde soorten halfgeleiders en op de daartoe noodzakelijke (eventueel gemeenschappelijke) inkoop van kritieke grondstoffen (bv. palladium, neon, C4F6, lithium, gallium, silicium) en halffabricaten (bv. wafers).

51. Het CvdR dringt erop aan dat de lokale en regionale overheden worden betrokken bij het mechanisme voor coördinatie op het gebied van halfgeleiders, aangezien zij met hun kennis van onderzoek, bedrijfsleven en halfgeleiderclusters op lokaal en regionaal niveau een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan de beoogde netwerkvorming.

52. Bij de benoeming van de leden van de “Europees Raad voor halfgeleiders” dient voor ogen gehouden te worden dat het om een gespecialiseerd orgaan gaat en niet om een politiek orgaan. Het draagvlak voor deze Raad voor halfgeleiders en zijn werkzaamheden staat of valt met het vertrouwen in zijn leden. Daarom moeten ook de industrie en het CvdR hun expertise in de Raad kunnen inbrengen.

53. Het CvdR steunt het streven om een volledig beeld van halfgeleiderwaardeketens en van de afhankelijkheden en vereisten in de halfgeleidersector te creëren. Het betwijfelt echter of de hoeveelheden gegevens die dat oplevert, veilig en doelgericht kunnen worden verwerkt. Zonder betrouwbare gegevens van niet-Europese actoren is een goed beeld eigenlijk nauwelijks mogelijk.

54. Het CvdR beveelt aan dat de chipwet snel wordt goedgekeurd en uitgevoerd en verzoekt de Europese Commissie, de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement om rekening te houden met zijn aanbevelingen en nog tijdens het Tsjechische voorzitterschap tot overeenstemming te komen.

55. Het CvdR is ingenomen met het feit dat de Commissie in verband met de voorgestelde chipwet een subsidiariteitsanalyse heeft uitgevoerd en is het ermee eens dat de doelstellingen van het voorstel niet door de lidstaten alleen kunnen worden verwezenlijkt, aangezien de problemen grensoverschrijdend van aard zijn en niet beperkt blijven tot afzonderlijke lidstaten of tot een aantal lidstaten. Het CvdR schaart zich dan ook achter de bevinding van de Europese Commissie dat optreden op Unieniveau de Europese actoren het best op weg kan zetten naar een gemeenschappelijke visie en uitvoeringsstrategie.

Brussel, 12 oktober 2022. De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's Vasco ALVES CORDEIRO

(1) Verordening (EU) 2021/694 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2021 tot oprichting van het programma Digitaal Europa en tot intrekking van Besluit (EU) 2015/2240 (PB L 166 van 11.5.2021, blz. 1).

(1) Verordening (EU) 2021/694 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2021 tot oprichting van het programma Digitaal Europa en tot intrekking van Besluit (EU) 2015/2240 (PB L 166 van 11.5.2021, blz. 1).

(1) De alliantie wordt genoemd in de mededeling van de Commissie van 5 mei 2021 getiteld “Actualisering van de nieuwe industriestrategie van 2020: een sterkere eengemaakte markt tot stand brengen voor het herstel van Europa”.

(1) De alliantie wordt genoemd in de mededeling van de Commissie van 5 mei 2021 getiteld “Actualisering van de nieuwe industriestrategie van 2020: een sterkere eengemaakte markt tot stand brengen voor het herstel van Europa”.