12.7. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 174/3 
II 
(Voorbereidende besluiten) 
COMMISSIE 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 70/220/EEG inzake de on­
derlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten met betrekking tot maatregelen tegen 
luchtverontreiniging door uitlaatgassen van motoren in motorvoertuigen 
COM(86) 261 def. 
(Door de Commissie bij de Raad ingediend op 23 juni 1986) 
(86/C 174/04) 
V 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 100, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Europese Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal 
Comité, 
Overwegende dat het op 22 november 1973 door de 
Raad goedgekeurde Eerste Actieprogramma van de 
Europese Gemeenschap ter bescherming van het milieu 
reeds oproept rekening te houden met de laatste vorde­
ringen op wetenschappelijk gebied in de strijd tegen de 
luchtverontreiniging veroorzaakt door uitlaatgassen van 
motorvoertuigen, en om in deze zin de reeds vastgestelde 
richtlijnen aan te passen; dat overeenkomstig het Derde 
Actieprogramma verdere inspanningen moeten worden 
geleverd met het oog op een aanzienlijke verlaging van 
het huidige niveau van door uitlaatgassen van motor­
voertuigen veroorzaakte verontreiniging; 
Overwegende dat de onderlinge verschillen die kunnen 
ontstaan in de nationale voorschriften met betrekking tot 
de emissiegrenzen voor deeltjes afkomstig van motoren 
met compressieontsteking (dieselmotoren), die als goed-
keuringscriteria worden gehanteerd voor voertuigen die 
met die motoren zijn uitgerust, aanleiding kunnen geven 
tot belemmeringen voor het vrije verkeer van deze pro-
dukten in de Gemeenschap; dat het derhalve noodzake­
lijk lijkt hiervoor gemeenschappelijke normen vast te stel­
len; 
Overwegende dat in Richtlijn 70/220/EEG van de 
Raad (') grenswaarden zijn vastgesteld voor de emissies 
voor koolmonoxide en onverbrande koolwaterstoffen die 
0) PB nr. L 76 van 6. 4. 1970, blz. 1. van dergelijke motoren afkomstig zijn; dat deze grens­
waarden voor de eerste maal overeenkomstig Richtlijn 
74/290/EEG van de Raad (2) werden verlaagd en over­
eenkomstig Richtlijn 77/102/EEG van de Commissie (J) 
aangevuld met grenswaarden voor de toegestane emissie 
van stikstofoxiden; dat de grenswaarden voor deze drie 
soorten verontreinigingen achtereenvolgens werden ver­
laagd bij Richtlijn 78/665/EEG van de Commissie (4) en 
de Richtlijnen 83/351 /EEG (s) en ../.. ./EEG (") van de 
Raad; 
Overwegende dat het toepassingsgebied van Richtlijn 
70/220/EEG bij Richtlijn 83/351/EEG werd uitgebreid 
tot voertuigen van bepaalde categorieën voorzien van 
motoren met compressieontsteking (dieselmotoren) zon­
der dat evenwel bepalingen werden vastgesteld voor de 
specifieke emissies van deze motoren; dat uitsluitend de 
roetemissies onderworpen zijn aan de bepalingen van 
Richtlijn 72/306/EEG van de Raad O; dat het echter 
met het oog op een betere bescherming van de volksge­
zondheid noodzakelijk is de totale deeltjesemissies van 
deze motoren te beperken; dat grenswaarden voor de 
deeltjesemissie worden vastgesteld die in overeenstem­
ming zijn met de thans in de Gemeenschap beschikbare 
meest geavanceerde stand van de techniek op het gebied 
van dieselmotoren en dat de beproevingsmethode ver­
meld in Richtlijn 70/220/EEG moet worden aangevuld 
door overneming van desbetreffende Amerikaanse bepa­
lingen inzake de monsterneming en analyse van deeltjes­
emissies; 
Overwegende dat het voorts wenselijk lijkt de indeling 
van de voertuigen naar zuigerverplaatsingscategorie, als­
mede de toepassingstijdstippen voor de nieuwe Gemeen­
schapsbepalingen over te nemen uit Richtlijn ../.. ./EEG 
zodat de inspanningen van de automobielindustrie kun-
O PB nr. L 159 van 15. 6. 1974, blz. 61. 
O PB nr. L 32 van 3. 2. 1977, blz. 32. 
(4) PB nr. L 223 van 14. 8. 1978, blz. 48. 
(5) PB nr. L 197 van 20. 7. 1983, blz. 1. 
(•) Doe. 4011/86 van de Raad van 13. 1. 1986. 
O PB nr. L 190 van 20. 8. 1972, blz. 1. 
Nr. C 174/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12.7.86 
nen worden geconcentreerd op de aanpassing aan een 
gemeenschappelijke algemene regeling en de administra­
tieve procedures voor goedkeuring van de dienovereen­
komstig gewijzigde typen motorvoertuigen tot een mini­
mum kunnen worden beperkt, 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
Artikel 1 
Richtlijn 70/220/EEG wordt als volgt gewijzigd: 
1. De titel komt te luiden als volgt: 
„Richtlijn van de Raad van 20 maart 1970 inzake de 
onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-
Staten met betrekking tot maatregelen tegen luchtver­
ontreiniging door emissies van motorvoertuigen". 
2. De bijlagen I, III en IIIA worden overeenkomstig de 
bijlage bij deze richtlijn gewijzigd. 
Artikel 2 
1. Met ingang van 1 april 1987 mogen de Lid-Staten, 
om redenen in verband met de luchtverontreiniging door 
de emissis van de motor 
— voor een type motorvoertuig met een motor met 
compressieontsteking de EEG-goedkeuring of de af­
gifte van het in artikel 10, lid 1, laatste streepje, van 
Richtlijn 70/156/EEG van de Raad (') bedoelde do­
cument of de nationale goedkeuring niet weigeren, 
— het voor de eerste maal in het verkeer brengen van 
voertuigen met motoren met compressieontsteking 
niet verbieden, 
indien de emissies van dit type voertuig of van deze voer­
tuigen voldoen aan de bepalingen van Richtlijn 70/220/ 
EEG. 2. Met ingang van 1 oktober 1988 voor wat betreft 
typen motorvoertuigen met een motor met compressie­
ontsteking en met een zuigerverplaatsing van meer dan 
2 000 cm3, met ingang van 1 oktober 1991 voor wat be­
treft typen en motorvoertuigen met een motor met com­
pressieontsteking en met een zuigerverplaatsing van niet 
meer dan 2 000 cm3, met ingang van 1 oktober 1994 en 
voor wat betreft typen motorvoertuigen met een zuiger­
verplaatsing en niet meer dan 2 000 cm3 en met een mo­
tor met compressieontsteking en directe inspuiting, 
mogen de Lid-Staten: 
—r- niet langer het in artikel 10, lid 1, laatste streepje, 
van Richtlijn 70/156/EEG bedoelde document voor 
typen motorvoertuigen afgeven, 
— de nationale goedkeuring van typen motorvoertuigen 
weigeren; 
indien bij de betreffende typen motorvoertuigen de 
emissies niet voldoen aan de bepalingen van de bijlage 
van Richtlijn 70/220/EEG, zoals gewijzigd bij onderha­
vige richtlijn. 
3. Met ingang van 1 oktober 1989 voor wat betreft 
motorvoertuigen met een motor met compressieontste­
king en met een zuigerverplaatsing van meer 2 000 cm3, 
en 
met ingang van 1 oktober 1993 voor wat betreft motor­
voertuigen met een motor met compressieontsteking en 
met een zuigerverplaatsing van niet meer dan 2 000 cm3, 
en 
met ingang van 1 oktober 1996 voor wat betreft motor­
voertuigen met een zuigerverplaatsing van niet meer dan 
2 000 cm3 en met een motor met compressieontsteking 
en directe inspuiting, 
mogen de Lid-Staten het voor de eerste maal in het ver­
keer brengen van deze voertuigen verbieden indien de 
emissies daarvan niet voldoen aan de bepalingen van de 
bijlagen van Richtlijn 70/220/EEG, zoals gewijzigd bij 
onderhavige richtlijn. 
Artikel 3 
De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en bestuurs­
rechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op 
1 april 1987 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de 
Commissie daarvan onverwijld in kennis. 
Artikel 4 
O PB nr. L 42 van 23. 2. 1970, blz. 1. Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
12. 7. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 174/5 
Bijlage 
Wijzigingen in de bijlagen van Richtlijn 70/220/EEG, zoals gewijzigd bij Richtlijn ../.. ./EEG 
BIJLAGE I 
TOEPASSINGSGEBIED, DEFINITIES, AANVRAAG OM EEG-GOEDKEURING, EEG-GOEDKEU-
RING, VOORSCHRIFTEN EN PROEVEN, UITBREIDING VAN DE EEG-GOEDKEURING, CON­
FORMITEIT VAN DE PRODUKTIE, OVERGANGSBEPALINGEN 
Punt 1 luidt als volgt: 
„1. TOEPASSINGSGEBIED 
Deze richtlijn is van toepassing op de emissies van verontreinigende uitlaatgassen van alle 
motorvoertuigen met elektrische ontsteking, alsmede op de emissies van verontreinigende 
uitlaatgassen en deeltjes van motorvoertuigen met motoren met compressieontsteking van de 
categorien Mj enNt bedoeld in artikel 1.". 
Punt 2.1 luidt als volgt: 
„2.1. Onder „type motorvoertuig" voor wat betreft de beperking van verontreinigende uitlaatgas­
sen en deeltjes van de motor, motorvoertuigen die onderling geen wezenlijke verschillen ver­
tonen zoals:". 
Punt 2.4 wordt als volgt aangevuld: 
„Verontreinigende deeltjes zijn bestanddelen van de uitlaatgassen die bij een temperatuur van 
ten hoogste 52 °C in het verdunde uitlaatgas met filters overeenkomstig bijlage III worden 
afgescheiden.". 
Punt 3.1 luidt als volgt: 
„3.1. De aanvraag om goedkeuring van een type motorvoertuig voor wat betreft de emissie van 
verontreinigende gassen en deeltjes van de motor wordt ingediend door de fabrikant of diens 
gemachtigde.". 
Punt 5.1.1, eerste zin, luidt als volgt: 
„De onderdelen van het voertuig die van invloed kunnen zijn op de emissie van verontreini­
gende gassen en deeltjes moeten zodanig zijn ontworpen, geconstrueerd en gemonteerd dat 
het voertuig onder normale gebruiksomstandigheden en ondanks de trillingen waaraan de 
onderdelen zijn blootgesteld, aan de voorschriften van deze richtlijn voldoet.". 
Punt 5.2.1.1 luidt als volgt: 
„5.2.1.1. Proeven van type I (controle van de gemiddelde emissies van verontreinigende gassen en 
deeltjes na een koude start)". 
Punt 5.2.1.1.2 wordt als volgt aangevuld: 
„De koolmonoxide-, de koolwaterstof- en stikstofoxidenemissies worden vastgesteld, evenals 
de deeltjesemissies van motoren met compressieontsteking.". 
Punt 5.2.1.1.3, tweede zin, luidt als volgt: 
„Het opvangen en analyseren van de gassen, alsmede het afscheiden en wegen van de deeltjes 
moet geschieden overeenkomstig de voorgeschreven methoden.". 
Nr. C 174/6 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12.7.86 
Punt 5.2.1.1.4 luidt als volgt: 
„5.2.1.1.4. Onder voorbehoud van het bepaalde in de punten 5.2.1.1.4.2 en 5.2.1.1.5 moet de proef 
driemaal worden uitgevoerd. De verkregen massa koolmonoxide, de gecombineerde massa 
koolwaterstoffen en stikstofoxiden, de massa stikstofoxiden en — bij voertuigen met moto­
ren met compressieontsteking — de deeltjesmassa, moeten voor de desbetreffende voertuigca­
tegorieën minder dan de hieronder vermelde waarden bedragen: 
Zuigerverplaatsing 
C 
(in cm3) 
C > 2 000 
1 400 < C < 2 000 
C < 1 400 Massa koolmonoxide 
Li 
(g per proef) 
25 
30 
45 Gecombineerde 
massa koolwater­
stoffen 
en stikstofoxiden 
U 
(g per proef) 
6,5 
8 
15 Massa 
stikstofoxiden 
u 
(g per proef) 
3,5 
6 Deeltjesmassa (') 
(g per proef) 
1,3 
(') Bij voertuigen met een motor met compressieontsteking. 
Voertuigen met een motor met compressieontsteking en met een zuigerverplaatsing van meer 
dan 2 000 cm3 moeten, voor wat betreft de emissie van gasvormige verontreinigingen, vol­
doen aan de grenswaarden die gelden voor de categorie met een zuigerverplaatsing tussen 
1 400 en 2 000 cm3.". 
In punt 5.2.1.1.4.1 wordt het gedeelte tussen de haakjes geschrapt. 
Punt 5.2.1.1.4.2 luidt als volgt: 
„5.2.1.1.4.2. Het in punt 5.2.1.1.4 voorgeschreven aantal proeven kan, op verzoek van de fabrikant, op 
maximaal tien worden gebracht, op voorwaarde dat het rekenkundig gemiddelde( xj) van de 
drie verkregen resultaten voor elke aan een grenswaarde gebonden verontreiniging, respec­
tievelijk voor elk aan een grenswaarde gebonden totaal van twee verontreinigingen tussen 100 
en 110 % van de grenswaarde ligt. In dit geval hangt de beslissing na de proeven uitsluitend 
af van de gemiddelde resultaten van alle tien proeven (x < L).". 
Punt 5.2.1.1.5.1 luidt als volgt: 
„5.2.1.1.5.1. Er wordt slechts één proef uitgevoerd indien de verkregen waarden voor elke aan een grens­
waarde gebonden verontreiniging, respectievelijk voor elk aan een grenswaarde gebonden to­
taal van twee verontreinigingen minder bedragen dan of gelijk zijn aan 0,70 L.". 
Punt 5.2.1.1.5.2 luidt als volgt: 
„5.2.1.1.5.2. Er worden slechts twee proeven uitgevoerd indien voor alle verontreinigingen, respectievelijk 
totalen van verontreinigingenVj < 0,85 L bedraagt, maar tevens voor ten minste één van de 
verontreinigingen, respectievelijk van de totalen van verontreinigingen V! > 0,70 L. Boven­
dien moet zijn voldaan aan de voorwaarden Vj + V2 < 1,70 L en V2 < L.". 
Punt 7.1 luidt als volgt: 
„7.1. Als algemene regel geldt dat de conformiteit van de produktie, voor wat betreft de beperking 
van de emissie van verontreinigende gassen en deeltjes van de motor, wordt gecontroleerd 
aan de hand van de in bijlage VII vervatte beschrijving en, zo nodig, op basis van de in punt 
5.2 genoemde proeven van de typen I, II en III of van enkele van deze proeven.". 
In punt 7.1.1.1 wordt de tabel vervangen door onderstaande tabel: 
„Zuigerverplaatsing 
C 
(in cm3) 
C > 2 000 
1 400 < C < 2 000 
C < 1 400 Massa koolmonoxide 
Li 
(g per proef) 
30 
36 
54 Gecombineerde 
massa 
koolwaterstoffen en 
stikstofoxiden 
u (g per proef) 
8,1 
10 
19 Massa stikstofoxiden 
L3 
(g per proef) 
4,4 
7,5 Deeltjesmassa (*) 
U 
(g per proef) 
1,7 
(*) Bij voertuigen met een motor mer compressieontsteking. 
12.7. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 174/7 
Voertuigen met een motor met compressieontsteking en met een zuigerverplaatsing van meer 
dan 2 000 cm' moeten, voor wat betreft de emissie van gasvormige verontreinigingen, vol­
doen aan de grenswaarden die gelden voor de categorie met een zuigerverplaatsing tussen 
1 400 cm3 en 2 000 cm3.". 
In punt 7.1.1.2 luidt de tweede alinea als volgt: 
„Het voor het oorspronkelijk beproefde voertuig in aanmerking te nemen resultaat is het 
rekenkundig gemiddelde van de resultaten van de drie met dit voertuig uitgevoerde proeven 
van het type I. Vervolgens worden voor de koolmonoxide-emissies, het totaal van de kool­
waterstofemissies en stikstofoxidenemissies, de stikstofoxidenemissies en de deeltjesemissies 
het rekenkundig gemiddelde (x) van de uit de steekproef verkregen resultaten, alsmede de 
standaardafwijking S berekend. De produktie van de serie wordt geacht in overeenstemming 
te zijn met de voorschriften indien aan de volgende voorwaarde wordt voldaan: 
x + k • S < L 
waarin: 
L = de volgens punt 7.1.1-1 toelaatbare grenswaarde, 
k = de statistische factor afhankelijk van n en gegeven in onderstaande tabel is:". 
Punt 8.3.1.1 luidt als volgt: 
,,8.3.1.1. Voor de goedkeuring van een voertuigtype worden de in de tabel van punt 5.2.1.1.4 ver­
melde grenswaarden vervangen door onderstaande waarden: 
— massa koolmonoxide: 2,11 g/km, 
— massa koolwaterstoffen: 0,25 g/km, 
— massa stikstofoxiden: 0,62 g/km, 
— deeltjesmassa (*) 0,25 g/km. 
Aan deze grenswaarden wordt geacht te worden voldaan indien zij door de beproevingsre­
sultaten van een voertuigtype bij vermenigvuldiging van de afzonderlijke massa's verontreini­
gingen met de dienovereenkomstige achteruitgangsfactor van onderstaande tabel niet worden 
overschreden: 
Reinigingssystem 
der uitlaatgassen 
1. Motor met elektrische ontsteking en met 
oxidatiekatalysator 
2. Motor met elektrische ontsteking zonder 
katalysator 
3. Motor met elektrische ontsteking en met 
driewegkatalysator 
4. Motor met compressieontsteking Achteruitgangsfactor 
CO 
1,2 
1,2 
1,2 
1,1 HC 
1,3 
1,3 
1,3 
1,0 NOx 
1,0 
1,0 
1,1 
1,0 Deeltjes (*) 
— 
— 
1,0 
(*) Bij voertuigen met een motor met compressieontsteking. 
In de gevallen waarin de fabrikant het bewijs heeft ontvangen voor achteruitgangsfactoren 
die specifiek zijn voor het voertuigtype ten aanzien waarvan procedures worden toegepast 
voor de afgifte van documenten voor exportmarkten binnen de Gemeenschap, kan van deze 
factoren steeds dan als alternatieven gebruik worden gemaakt indien overeenstemming tot 
stand wordt gebracht met de in dit hoofdstuk vermelde grenswaarden.". 
Nr.C 174/8 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12.7.86 
BIJLAGE III 
PROEF VAN TYPE I 
(Vaststelling van de gemiddelde emissies van gasvormige verontreinigingen in een bebouwde kom met druk 
verkeer na een koude start) 
Punt 4.2.1 luidt als volgt: 
„4.2.1. Het opvangsysteem voor de uitlaatgassen moet de mogelijkheid bieden de reële massa te 
meten van de verontreinigingen in de uitlaatgassen. Hierbij moet gebruik worden gemaakt 
van het monsternemingssysteem met constant volume. Hiertoe moeten de uitlaatgassen van 
het voertuig constant met de omgevingslucht worden verdund onder gecontroleerde omstan­
digheden. Voor meting van de uitgeworpen massa's door middel van deze methode moet 
aan twee voorwaarden worden voldaan: het totale volume van het mengsel van uitlaatgas en 
verdunningslucht moet worden gemeten en er dient een proportioneel monster van dit vo­
lume te worden verzameld en geanalyseerd. 
De massa's van de uitgeworpen gasvormige verontreinigingen worden bepaald aan de hand 
van de gecorrigeerde concentraties in het monster, rekening houdend met de concentratie 
van deze gassen in de omgevingslucht, alsmede aan de hand van de flux tijdens de proef. 
De massa van de uitgeworpen deeltjes wordt vastgesteld door tijdens de volle duur van de 
proef uit een proportionele deelstroom de deeltjes op passende filters af te scheiden en de 
hoeveelheid gravimetrisch overeenkomstig punt 4.3.2 te bepalen.". 
Punt 4.3.1.1 dient als volgt te worden aangevuld: 
„— Deeltjes: 
gravimetrische bepaling van de afgescheiden deeltjes. De deeltjes worden op telkens twee in 
de bemonsteringsgasstroom achter elkaar geplaatste filters afgescheiden. De massa van de 
afgescheiden deeltjes moet per filterpaar tussen 2 en 5 mg bedragen. Het filteroppervlak 
moet bestaan uit een materiaal dat waterafstotend is en inert voor bestanddelen van uitlaat­
gassen (PTFE of gelijkwaardig materiaal).". 
Punt 4.3.1.2 dient als volgt te worden aangevuld: 
„Bij de weging van de afgescheiden deeltjes moet een nauwkeurigheid tot op l/|Xg gewaar­
borgd zijn.". 
Punt 4.3.2 dient als volgt te worden aangevuld: 
„De monsternemingsapparatuur voor de deeltjes bestaat uit een verdunningstunnel, monster­
nemingssonde, filtereenheid, deelstroompomp, doorstroomregeling en -meetinrichting. De 
deelstroom voor de bemonstering van de deeltjes wordt over twee achter elkaar geplaatste 
filters geleid. De opneemsonde voor de bemonsteringsstroom voor de deeltjes moet zodanig 
in het verdunningskanaal zijn geplaatst dat een representatieve gasstroom van een homogeen 
mengsel van lucht en uitlaatgasmengsel kan worden opgenomen en dat op het opnemings-
punt de temperatuur van het lucht/uitlaatgasmengsel niet meer bedragt dan 52 °C. De tem­
peratuur van de bemonsteringsgasstroom mag over de gehele lengte van de opnemingsleiding 
(opnemingssonde — meetapparatuur voor de doorstroming) niet meer dan ± 3 K, en de 
doorstroming niet meer dan ± 5 % schommelen. De massa van de tijdens de beproevings­
fase afgescheiden deeltjes wordt door middel van differentiële weging bepaald. 
De benodigde deeltjesfilters worden ten minste 8 en ten hoogste 56 uur in een open tegen 
stofafzetting beschermde schaal vóór de proef in een klimaatkamer geconditioneerd (tempe­
ratuur, vochtigheid). Na conditionering worden de filters gewogen en tot het tijdstip van 
gebruik bewaard.". 
12.7.86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. Cl 74/9 
Punt 7 luidt als volgt: 
„7. NEMEN VAN HET GAS- EN DEELTJESANALYSEMONSTER" 
Punt 7.1 luidt als volgt: 
„7.1. Monsterneming 
De monsterneming begint bij de aanvang van de eerste beproevingscyclus zoals omschreven 
in punt 6.2.2, en eindigt aan het einde van de laatste periode van stationair draaien van de 
vierde cyclus.". 
Punt 7.2.1 dient als volgt te worden aangevuld: 
„De filters waarmede de deeltjes zijn opgenomen, moeten uiterlijk één uur na de proef in de 
kamer worden gebracht, daar tussen 1 en 56 uur worden geconditioneerd, en vervolgens 
worden gewogen.". 
Punt 8 luidt als volgt: 
„8. BEPALING VAN DE HOEVEELHEID UITGEWORPEN GASVORMIGE EN DEEL-
TJESVERONTREINIGINGEN" 
Punt 8.2 luidt als volgt: 
„8.2. Totale massa van de uitgeworpen gasvormige en deeltjesverontreinigingen. 
De massa M van elk verontreinigend bestanddeel der tijdens de proef geproduceerde uitlaat­
gassen van het voertuig wordt bepaald door berekening van het produkt van de volumecon­
centratie en van het volume van het desbetreffende gas, waarbij wordt uitgegaan van onder­
staande volumemassawaarden onder de hierboven aangegeven referentieomstandigheden: 
— voor koolmonoxide (CO): d = 1,25 g/l, 
— voor koolwaterstoffen (CH^gs): d = 0,619 g/l, 
— voor stikstofoxiden (N02): d = 2,05 g/l. 
De massa M van de door het voertuig tijdens de proef uitgeworpen deeltjes wordt berekend 
uit de gewogen deeltjesmassa op beide filters. Ten minste 95 % van de deeltjes moeten zich 
op de eerste filter bevinden. Onder deze voorwaarden kan voor de berekening van de massa 
der uitgeworpen deeltjes worden volstaan met de massa der deeltjes die op de eerste filter 
aanwezig zijn. 
Bijlage 8 bij dit aanhangsel omvat de desbetreffende berekeningsmethoden (met voorbeel­
den) voor de bepaling van de massa's van de uitgeworpen gasvormige en deeltjesverontreini­
gingen.". 
De titel van aanhangsel 5 luidt: 
„BESCHRIJVING VAN DE UITLAATGASMONSTERNEMINGSSYSTEMEN" 
Punt 2.1.3 luidt als volgt: 
„2.1.3. Voor de analyse moet een monster worden genomen waarin de verhouding tussen de hoe­
veelheid verdunde uitlaatgassen en de hoeveelheid verdunningslucht constant is. 
De massa's van de uitgeworpen gasvormige verontreinigingen worden bepaald aan de hand 
van de concentraties van het proportionele monster en het tijdens de proef gemeten totale 
volume. De concentraties in het monster worden gecorrigeerd, rekening houdend met het 
gehalte aan verontreinigingen dat in de omgevingslucht aanwezig is. Bij voertuigen met een 
motor met compressieontsteking worden bovendien de deeltjesemissies bepaald.". 
Punt 2.2.2 luidt als volgt: 
„2.2.2. Het monsternemingssysteem voor de uitlaatgassen moet de mogelijkheid bieden de gemid­
delde volumeconcentraties te meten van de CO2, CO, HC- en NOx-bestanddelen, alsmede 
de deeltjesemissie bij voertuigen met een motor met compressieontsteking, welke aanwezig 
zijn in de uitlaatgassen tijdens de proefcyclus van het voertuig.". 
Nr.C 174/10 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12.7.86 
Punt 2.4 luidt als volgt: 
,,2.4. Aanvullend monsternemingsapparaat voor beproeving van voertuigen met motor met compressie-
ontsteking 
2.4.1. In tegenstelling tot de gasmonsterneming bij voertuigen met elektrische ontsteking, bevinden 
de bemonsteringsplaatsen voor de monsterneming van koolwaterstoffen en deeltjes zich in 
een verdunningstunnel. 
2.4.2. Ter beperking van warmteverliezen in het uitlaatgas van het laatste stuk van de uitlaat tot de 
inlaatopening van de verdunningstunnel, mag de lengte van de hiervoor gebruikte buisleiding 
ten hoogste 3,6 m en, bij een buis met thermische isolatie, ten hoogste 6,1 m bedragen. De 
binnendiameter mag ten hoogste 105 mm bedragen. 
2.4.3. In de verdunningstunnel, een recht uit elektrisch geleidend materiaal bestaand buisstuk, moe­
ten turbulente stromingsomstandigheden heersen (Reynoldsgetallen > 4 000), zodat het ver­
dunde uitlaatgas homogeen is en monsterneming van representatieve gas- en deeltjesmonsters 
verzekerd is. De verdunningstunnel moet een doorsnede hebben van ten minste 200 mm. Het 
systeem moet geaard zijn. 
2.4.4. Het deeltjesmonsternemingssysteem bestaat uit een opnemingssonde in de verdunningstunnel 
en twee achter elkaar geplaatste filters. In de stromingsrichting zijn voor en achter het filter-
paar snelschakelafsluiters aangebracht. 
2.4.5. De sonde voor de monsterneming der deeltjes moet als volgt zijn uitgevoerd: 
De sonde moet in de nabijheid van de middellijn van de tunnel, ongeveer 10 cm stroomaf­
waarts van de inlaatopening van het uitlaatgas, zijn ingebouwd en een binnendiameter heb­
ben van ten minste 12 mm. 
De afstand van het monsternemingspunt tot de filterhouder moet ten minste gelijk zijn aan 
vijfmaal de diameter van de sonde, maar mag ten hoogste 1 020 mm bedragen. 
2.4.6. De meeteenheid van de monstergasstroom omvat pompen, gastoevoerregelaars en meetappa­
ratuur voor het debiet. 
2.4.7. Het systeem voor monsterneming van de koolwaterstoffen omvat een verwarmde monsterne­
mingssonde, -leiding, -filter, -pomp. 
De monsternemingssonde moet, op dezelfde afstand van de inlaatopening van de uitlaatgas­
sen, zo zijn ingebouwd dat een wederzijdse beïnvloeding van de monsternemingssystemen 
wordt vermeden. De binnendiameter moet ten minste 4,5 mm bedragen. 
2.4.8. Alle verwarmde delen moeten door het verwarmingssysteem op een temperatuur van 190 °C 
± 10 °C worden gehouden. 
2.4.9. Indien de debietwisselingen niet kunnen worden gecompenseerd, dan moet er een warmte­
wisselaar worden geïnstalleerd en een temperatuurregelaar overeenkomstig punt 2.3.3.1 
waarmede een constant debiet kan worden gewaarborgd en dus ook de proportionaliteit van 
het monsternemingsdebiet.". 
Punt 3.1.4 dient als volgt te worden aangevuld: 
„Deeltjesbemonsteringssysteem 
— S4 Monsteringssonde in de verdunningstunnel; 
— Fp Filtereenheid, bestaand uit twee achter elkaar geplaatste filters; omschakelinrichting 
voor andere parallel geplaatste filterparen; 
— Bemonsteringsleiding; 
— Pompen, debietregelaar, meetapparatuur voor het debiet.". 
Figuur 1 wordt vervangen door de volgende nieuwe figuur 1: 
Figuur 1 
Schema van een bemonsteringssysteem met constant volume met verdringerpomp (PDP-CVS) 
Naar de buitenlucht Naar de buitenlucht 
U^J-
-0 e er 
P 
O. < P 3 
Q-m 
W 
c 
o 
T3 
I 
3-P 
•o 
O 
Uitsluitend voor meting aan dieselmotoren benodigde apparatuur 
Nr. C 174/12 Publikatiebladvan de Europese Gemeenschappen 12. 7. 86 
Punt 3.2.4 Dient als volgt te worden aangevuld: 
„Deeltjesbemonsteringssysteem 
— S4 Monsternemingssonde in de verdunningstunnel; 
— Fp Filtereenheid, bestaand uit twee achter elkaar geplaatste filters; omschakelinrichting 
voor andere parallel geplaatste filterparen; 
— Bemonsteringsleiding; 
— Pompen, debietregelaar, meetapparatuur voor het debiet.". 
Figuur 2 wordt vervangen door de volgende nieuwe figuur 2: 
Inlaat voor de 
verdunningslucht Figuur 2 
Schema van een monstememinssysteem met constant volume met gebruik van een venturibuis met kritische stroming (CFV-CVS-systeem) 
Naar de buitenlucht 
Naar de buitenlucht 
BA 
e 
< 
O-n 
W 
c 
o 
^3 
O n 
3 
*T3 
o 
Uitsluitend voor meting aan dieselmotoren benodigde apparatuur 
Nr. C 174/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12.7.86 
Punt 3.3 wordt als volgt aangevuld: 
„(Uitsluitend voor voertuigen met motoren met elektrische ontsteking)". 
Aanhangsel 8 luidt als volgt: 
„AANHANGSEL 8 
BEREKENING VAN DE MASSA VAN DE UITGEWORPEN VERONTREINIGINGEN 
1. Algemeen 
1.1. De massa van de uitgeworpen verontreinigingen wordt berekend met behulp van onder­
staande vergelijking: 
M; = Vmix • Q; • kH • Q • 10-6 
waarin: 
Mj = massa van uitgeworpen verontreiniging i in g/proef, 
Vmix = volume van de verdunde uitlaatgassen, uitgedrukt in l/proef en herleid tot nor­
male omstandigheden (273,2 K; 101,33 kPa), 
Qi = volumemassa van verontreiniging i in g/l bij normale temperatuur en druk 
(273,2 K; 101,33 kPa), 
kn = vochtigheidscorrectiefactor gebruikt voor de berekening van de massa van de uit­
geworpen stikstofoxiden (geen vochtigheidscorrectie voor HC en CO), 
C; = concentratie van de verontreiniging i in de verdunde uitlaatgassen, uitgedrukt in 
ppm en gecorrigeerd voor de in de verdunningslucht aanwezige concentratie van 
verontreiniging i. 
1.2. Bepaling van het volume 
De tekst van het vroegere punt 1 wordt ongewijzigd overgenomen. 
1.3. Berekening van de gecorrigeerde concentratie van verontreinigingen in de monsternemingszak 
De tekst van het vroegere punt 2 wordt ongewijzigd overgenomen. 
1.4. Berekening van de vochtigheidscorrectiefactor voor NO 
De tekst van het vroegere punt 3 wordt ongewijzigd overgenomen. 
1.5. Voorbeeld 
De tekst van het vroegere punt 4 wordt tot en met 4.2 ongewijzigd overgenomen. De punten 
4.3 en 4.4 komen te vervallen. 
2. Bijzondere bepaling voor voertuigen met een motor met compressieontsteking 
2.1. HC-meting voor motoren met compressieontsteking 
Ter bepaling van de massa van de HC-uitworp bij motoren met compressieontsteking wordt 
de gemiddelde HC-concentratie berekend met behulp van de onderstaande formule: 
t2 
J cHr * dt 
tl HC 
Ce = 
t2 — t, 
12.7. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 174/15 
12 
I CHC ' dt = integraal van de tijdens de proef door het HFID-analysetoestel geregistreerde waarde 
ti (t2 - ti), 
ce = in de verdunde uitlaatgassen gemeten HC-concentratie in ppm, 
ce = vervangt rechtstreeks CHC m a^e overeenkomstige vergelijkingen. 
2.2. Bepaling van de deeltjes 
De deeltjesuitworp Mp wordt berekend met behulp van onderstaande vergelijking: 
(Vmix + Vep) X Pc 
Mp = 
Vep 
Vmix — het volume van de verdunde uitlaatgassen (zie punt 1.1.3) bij normale omstandig­
heden, 
Vep = volume van het door de deeltjesfilter gestroomde uitlaatgas bij normale omstandig­
heden, 
Pe = massa van de op de filter afgescheiden deeltjes". 
BIJLAGE UIA 
GELIJKWAARDIGE BEPROEVING ALS DE PROEF VAN TYPE I BETREFFENDE DE CON­
TROLE VAN DE EMISSIES BIJ KOUDE MOTOR 
4.2.1 
4.3.1.1 
4.3.1.2 
4.3.2 worden als de nieuwe versie van de dienovereenkomstige punten in bijlage III. 
Punt 6.2.2.7 luidt als volgt: 
„6.2.2.7. Schakel het gasstroommeetapparaat in, stel de kleppen van de monsterselector zo in dat de 
te bemonsteren stroom wordt geleid naar de verzamelzak voor de „overgangsfase" van de 
uitlaatgassen en naar de verzamelzak voor het verdunde luchtmonster van de „overgangs­
fase" (schakel de analysatorsysteemintegrator voor de dieselkoolwaterstoffen in en teken dit 
eventueel aan op de registratiekaart); schakel de kleppen bij de bemonstering zo in dat de 
deeltjesfilters voor de overgangsfase doorstroomd worden; draai de contactsleutel om en start 
de motor.". 
Punt 6.2.2.11, eerste zin, luidt als volgt: 
„Schakel na de 505 seconden durende vertraging gelijktijdig de bemonsteringsstroom naar 
de zakken voor de „overgangsfase" om op de zakken voor de „gestabiliseerde" fase waar­
door de deeltjesfilters voor de gestabiliseerde fase doorstroomd worden, sluit het gasstroom­
meetapparaat nr. 1 (evenals de dieselkoolwaterstofintegrator nr. 1) (teken dit aan op de die-
selkoolwaterstofregistratiekaart) en schakel gasstroommeetapparaat nr. 2 (en dieselkool­
waterstofintegrator nr. 2) in.". 
Punt 6.2.2.13, eerste zin, luidt als volgt: 
„Schakel, vijf seconden nadat de motor is stopgezet, gelijktijdig het gasstroommeetapparaat 
nr. 2 (en dieselkoolwaterstofintegrator nr. 2) uit (noteer dit eventueel ook op de koolwater-
stofregistratiekaart), sluit de kleppen voor de deeltjesfilters voor de gestabiliseerde fase en 
stel de monsterselectiekleppen in de stand klaar voor gebruik.". 
Punt 6.2.2.16 Na de eerste zin wordt de volgende nieuwe zin ingevoegd: 
„Bij voertuigen met motor met compressieontsteking is voor de warme-startproef eveneens 
slechts één paar deeltjesfilters vereist.". 
Nr. C 174/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12.7. 86 
Punt 6.2.2.17, eerste zin, luidt als volgt: 
„Schakel na de 505 seconden durende vertraging gelijktijdig het gasstroommeetapparaat nr. 1 (en 
dieselkoolwaterstof integrator nr. 1) — teken dit eventueel aan de op de dieselkoolwatersto-
fregistratiekaart — uit, sluit de kleppen voor de deeltjesfilters af en stel de monsterselectie-
klep in de stand „klaar voor gebruik" (uitschakeling van de motor vormt geen onderdeel van 
de bemonsteringsfase van de warme-startproef).". 
Na punt 7.7 wordt het volgende nieuwe punt 7.8 ingevoegd: 
„7.8. De gebruikte deeltjesfilters moeten uiterlijk een uur na de uitlaatgasproef in de daarvoor 
bestemde ruimte worden gebracht, daar tussen 1 en 56 uur worden geconditioneerd, en ver­
volgens worden gewogen.". 
De punten 8 en 8.2 krijgen de nieuwe versie van de dienovereenkomstige punten in bijlage III. 
De titel van aanhangsel 5 krijgt de nieuwe versie van de titel van aanhangsel 5 van bijlage III. 
2.1.3 
2.2.2 
2.4.1 
2.4.2 
2.4.3 krijgen de nieuwe versie van de dienovereenkomstige punten van aanhangsel 5 van bijlage 
III. 
Punt 2.4.4 luidt als volgt: 
„2.4.4. De monsternemingsapparatuur voor de deeltjes bestaat uit een monsternemingssonde in de 
verdunningstunnel, drie filtereenheden, gevormd door telkens twee achter elkaar geplaatste 
filters waarop de bemonsteringsstroom van een beproevingsfase kan worden omgeschakeld. 
De drie filtereenheden worden in de fasen „overgang na koude start", „gestabiliseerd na 
koude start" en „overgang na warme start" na elkaar door de bemonsteringsgasstroom 
doorstroomd.". 
2.4.5 
2.4.6 
2.4.7 
2.4.8 
2.4.9 krijgen de nieuwe versie van de dienovereenkomstige punten in aanhangsel 5 van bijlage III. 
3. De systemen komen overeen met die welke beschreven zijn in punt 3 van aanhangsel 5 van 
bijlage III, zulks met de uitzondering van het feit dat telkens drie zakken voor uitlaatgas­
monsters en monsters van de omgevingslucht zodanig parallel zijn opgesteld dat zij na elkaar 
door middel van snelschakelkleppen op de bemonsteringsgasstroom kunnen worden aange­
sloten. Bij de beproeving van voertuigen met dieselmotor worden dienovereenkomstig drie 
filterparen voor de deeltjesmeting parallel opgesteld. 
Aanhangsel 8 luidt als volgt: 
„AANHANGSEL 8 
BEPALING VAN DE HOEVEELHEID UITGEWORPEN VERONTREINIGINGEN 
1. De uitgeworpen hoeveelheden verontreinigingen worden gepaald aan de hand van onder­
staande vergelijking: 
MjcT Mis , 0 c7 MiHT Mis 
Mi - 0,43 ScT + Ss ' SHT + Ss 
M; = massa van de uitgeworpen verontreiniging in g/km, 
MicT = massa van de uitgeworpen hoeveelheid verontreinigingen i in g in de eerste fase 
(overgang koud), 
M;HT = massa van de uitgeworpen hoeveelheid verontreiniging i in g in de laatste fase 
(overgang warm), 
12.7.86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 174/17 
Mjs == massa van de uitgeworpen hoeveelheid verontreiniging i in g in de tweede fase 
(gestabiliseerd), 
SCT = de in de eerste fase afgelegde afstand (in km), 
SHT = de in de laatste fase afgelegde afstand (in km), 
Ss = de in de tweede fase afgelegde afstand (in km). 
2. De in de afzonderlijke fasen uitgeworpen hoeveelheden gasvormige verontreinigingen wor­
den berekend aan de hand van de volgende formule: 
M; - Vmix x Qi x kH x Q x 10-6 
waarin: 
M; = de massa van de uitgeworpen hoeveelheden verontreiniging in g/fase, 
Vmix = verdunde hoeveelheid uitlaatgas in l/fase, gecorrigeerd volgens standaardomstan-
digheden (273,2 K en 101, 33 kPa), 
Qi = dichtheid van verontreiniging i in g/l bij normale temperatuur en druk (273,2 K 
en 101,33 kPa), 
kn = vochtigheidscorrectiefactor voor de berekening van de uitgeworpen hoeveelheden 
stikstofoxiden (bij HC en CO vindt geen vochtigheidscorrectie plaats), 
Q = concentratie van verontreiniging i in de verdunde uitlaatgassen, uitgedrukt in ppm 
en gecorrigeerd door de verontreinigingsconcentratie i in de verdunningslucht. 
3. Bijzondere bepalingen voor voertuigen met motoren met compressieontsteking 
3.1. HC-meting 
Bepaling van de HC-emissie in de afzonderlijke fasen vindt plaats overeenkomstig punt 2.1 
van aanhangsel 8 van bijlage III. 
3.2. Deeltjesmeting 
Bepaling van de deeltjesemissie in de afzonderlijke fasen vindt plaats overeenkomstig punt 
2.2 van aanhangsel 8 van bijlage III.".