TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad betreffende nauwere samenwerking bij de instelling van het Europees Openbaar Ministerie (“EOM”) is vastgesteld op 12 oktober 2017 en in werking getreden op 20 november 2017. Het EOM heeft op 1 juni 2021 de taken op het gebied van onderzoek en vervolging op zich genomen die het bij die verordening waren opgedragen. Het EOM is belast met het instellen van onderzoek naar, het vervolgen en het voor de rechter brengen van daders van, en medeplichtigen aan, strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie als bedoeld in Richtlijn (EU) 2017/1371 schaden, zoals bepaald in Verordening (EU) 2017/1939.

Overeenkomstig artikel 8 van Verordening (EU) 2017/1939 maken de Europese aanklagers deel uit van het centrale niveau van het EOM. Samen met de Europese hoofdaanklager vormen alle Europese aanklagers, dat wil zeggen één Europees aanklager per lidstaat die deelneemt aan de nauwere samenwerking bij de instelling van het EOM, het college van het EOM. De Raad heeft in juli 2020 de eerste 22 Europese aanklagers van het EOM benoemd.

De ambtstermijn van de Europese aanklagers bedraagt zes jaar en de Raad kan besluiten deze met maximaal drie jaar te verlengen (artikel 16, lid 3, van Verordening (EU) 2017/1939). In artikel 16, lid 4, van Verordening (EU) 2017/1939 is bepaald dat om de drie jaar een derde van de Europese aanklagers moet worden vervangen en dat de Raad overgangsbepalingen moet vaststellen voor de benoeming van de Europese aanklagers voor en tijdens de eerste ambtstermijn. Op basis hiervan heeft de Raad Uitvoeringsbesluit (EU) 2019/598 van de Raad van 9 april 2019 vastgesteld, waarin is bepaald dat de ambtstermijn van de Europese aanklagers uit acht lidstaten, vastgesteld door loting, drie jaar moet bedragen en niet mag worden verlengd. De ambtstermijn van deze Europese aanklagers verstrijkt dus in juli 2023.

In artikel 16, lid 2, van Verordening (EU) 2017/1939 is bepaald dat de Raad een van de door de lidstaten voor de functie van Europees aanklager voorgedragen kandidaten selecteert en benoemt na ontvangst van het gemotiveerde advies van de selectiecommissie, bedoeld in artikel 14, lid 3, van die verordening. Krachtens laatstgenoemde bepaling moet de selectiecommissie uit twaalf personen bestaan, die op voorstel van de Commissie door de Raad worden benoemd en worden gekozen uit voormalige leden van het Hof van Justitie en de Rekenkamer, voormalige nationale leden van Eurojust, leden van de hoogste nationale rechtscolleges, hoge aanklagers en personen die bekend staan als kundige rechtsgeleerden. Een van de gekozen personen moet worden voorgedragen door het Europees Parlement. De ambtstermijn van de huidige leden van de selectiecommissie verstreekijkt op 9 oktober 2022, overeenkomstig artikel 1 van Besluit (EU) 2018/1275 van de Raad.

Aangezien de selectiecommissie moet worden vernieuwd om gesprekken te kunnen voeren met de kandidaten die door de lidstaten zijn voorgedragen voor de vervanging van acht Europese aanklagers, steldet de Commissie op 28 oktober 2022 een besluit van de Raad voor tot benoeming van de leden van de selectiecommissie. Na de goedkeuring van het voorstel nam een van de door de Commissie voorgestelde leden, gekozen uit de categorie hoge aanklagers, nieuwe functies op bij het ministerie van Justitie. Bijgevolg komt hij niet langer in aanmerking als “hoge aanklager”, zoals vereist bij artikel 14, lid 3, van Verordening (EU) 2017/1939. Ter vervanging van het voorgestelde lid dat niet meer in aanmerking komt, stelt de Commissie een andere kandidaat voor die wordt gekozen uit de categorie hoge aanklagers. Alle bij dit gewijzigde voorstel voorgedragen leden voldoen aan de bovengenoemde vereisten van artikel 14, lid 3, van Verordening (EU) 2017/1939. Een van de gekozen personen werd op 7 juni 2022 voorgedragen door het Europees Parlement. Bij het voordragen van de twaalf leden van de selectiecommissie heeft de Commissie rekening gehouden met de noodzaak om te zorgen voor evenwicht wat betreft geografische spreiding, geslacht en kennis van de rechtsstelsels van de aan het EOM deelnemende lidstaten.