COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 09.10.1995 
COM(95) 458def. 
VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD 
LINGUA PROGRAMMA 
ACTIVITEITENVERSLAG 1994 

INHOUDSOPGAVE 
INLEIDING p4 
I. GLOBALE ANALYSE p 8 
A. TAALKUNDIGE ORIËNTATIES VAN DE UNIE EN LINGUA p 8 
B. LINGUA BIJEENKOMSTEN EN MANIFESTATIES IN 1994 p 14 
C. STUDIES EN PUBLIKATIES p 17 
D. FOLLOW-UP EN EVALUATIE p 18 
E. VERSPREIDING ' p 18 
F. PUNTEN DIE VERBETERD MOETEN WORDEN p 19 
G. CONCLUSIE - TOEKOMST VAN LINGUA p 20 
II. STATISTISCHE ANALYSE VAN DE ACTIES VAN HET PROGRAMMA p 22 
A. DE DECENTRALE ACTIES p 22 
1. Bijscholing voor leraren vreemde talen 
in het kader van mobiliteitsbeurzen (actie IA) p 22 
2. Mobiliteit van jongeren tussen 16 en 25 jaar 
in het kader van Gezamenlijke Onderwijsprojecten (actie IV) p 24 
B. DE CENTRALE ACTIES p 27 
1. Bijscholing van leraren vreemde talen 
in het kader van Europese Samenwerkingsprogramma's (actie IB) p 28 
2. Talen en het bedrijfsleven (actie III) p 31 
3. Financiële steun aan verenigingen en technisch onderzoek (actie VA) p 36 
4. Bevordering van de minst gebruikte 
en minst onderwezen talen (actie VB) p 37 
C. DE ACTIE 'HOGER ONDERWIJS' p 41 
Bevordering van het vreemde-talenonderwijs 
aan de universiteit (actie II) p 41 
INLEIDING 
LINGUA1 was, in zijn eerste fase tussen 1 januari 1990 en 31 december 1994 een actieprogramma dat 
gericht was op de kwalitatieve en kwantitatieve verbetering van het vreemde-talenonderwijs in de negen 
officiële en twee niet-officiële talen van de Gemeenschap. Het voor de uitvoering van het programma 
vrijgemaakte budget bedroeg ongeveer 200 miljoen ECU waarvan daadGl 
werkelijk iets meer dan 153 miljoen ECU daadwerkelijk toegekend is. 
Sinds zijn oprichting heeft LINGUA ernaar gestreefd: 
1) de kwaliteit van het vreemde-talenonderwijs te helpen verbeteren en de taalkundige behoeften en 
verworvenheden te evalueren; deze evaluatie was voor iedereen van belang, maar misschien nog het meest 
voor het bedrijfsleven, 
2) zoveel mogelijk mensen van de voordelen van taalonderwijs te laten profiteren, de verscheidenheid aan 
te moedigen en het gebruik van die talen van de Unie te stimuleren die het minst gebruikt en het minst 
onderwezen worden. 
In het jaar 1994 kon LINGUA, dank zij een budget van 44,2 miljoen ECU, een nog steviger plaats 
veroveren, zijn verworvenheden consolideren en nieuwe projecten opzetten (zie de verdeling van het budget 
voor 1994 op de volgende bladzijde). 
1 Met LINGUA-programma werd bij Besluit 89/489/EEG van de Raad van 28 juli 1989 aangenomen en 
gepubliceerd in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen nr. L 239/24 
Het budget voor LINGUA in 1994 
Los van de technische bijstand aan het programma werd het budget in 1994 als volgt over de acties 
verdeeld: 
ACTIE IA 
- Bijscholing van leraren vreemde talen 
(individuele beurzen) : 8,0 milj. ECU 
ACTIE IB 
- Bijscholing van leraren vreemde talen 
(Europese Samenwerkingsprogramma's en 
voorbereidende bezoeken aan deze Programma's) : 2,2 milj. ECU 
ACTIE II 
- Mobiliteit van studenten en docenten 
in het hoger onderwijs in het kader van 
Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's : 8,5 milj. ECU 
ACTIE III 
- Bevordering van het vreemde-talenonderwijs 
in het bedrijfsleven 
(steun aan projecten met betrekking tot taalkundige 
onderzoeken, lesmateriaal, erkenning en 
voorbereidende bezoeken aan deze projecten) : 8,3 milj. ECU 
ACTIE IV 
- Mobiliteit van jongeren tussen 16 en 25 jàar 
in het kader van Gezamenlijke Onderwijsprojecten : 11,5 milj. ECU 
ACTIE VA 
- Financiële steun voor verenigingen, 
seminaries, publikaties... (inclusief subsidies 
voor de Nationale LINGUA-Agentschappen) : 1,9 milj. ECU 
ACTIE VB 
- Bevordering van het onderwijs in de minst 
gebruikte en minst onderwezen talen van de Unie : 3,8 milj. ECU 
Totaal 44,2 milj. ECU 
LINGUA in 1994 
Terugblik op enkele belangrijke cijfers 
In 1994 : 
* konden dankzij de decentrale acties (acties IA en IV) : 
- 6802 leraren een bijscholingscursus volgen in het land waarvan zij de taal 
onderwezen 
- 29837 jongeren en 3319 leraren aan Gezamenlijke Onderwijsprojecten 
deelnemen, via 1460 partnerschappen tussen onderwijsinstellingen in de twaalf 
Lid-Staten 
* Dankzij de centrale acties van het programma (acties IB en II - inclusief 
voorbereidende bezoeken - acties VA en VB) : 
- konden 276 partnerschappen met daarin 1357 partners worden opgezet ten einde, 
via de voorbereiding en uitvoering van ambitieuze projecten met een groot 
vermenigvuldigingseffect, de bijscholing van leraren vreemde talen en de 
taalvaardigheid in het bedrijfsleven en in het algemeen te verbeteren en te 
bevorderen 
- behoorde meer dan 55% van het totale aantal doeltalen van de voorgestelde 
projecten tot de minst gebruikte en minst onderwezen talen van de Unie 
* Dank zij de actie 'Hoger Onderwijs' (actie II) : 
- konden 225 Interuniversitaire Samenwerkingsprojecten met daarin 1277 
verschillende partners worden gevormd, waardoor voor 10378 studenten mobiliteit 
werd gecreëerd 
* In alle centrale projecten (inclusief de Interuniversitaire Samenwerkingsprojecten : 
- vertegenwoordigden de universitaire instellingen bijna 66% van de betrokken 
partners 
* Buiten de Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's : 
- vertegenwoordigden de universitaire instellingen 34% van de partnerschappen en 
de bedrijven, beroepsverenigingen en beroepsopleidingen bijna 21% 
LINGUA van 1990 tot 1994 
Terugblik op enkele belangrijke cijfers 
In vier jaar tijd : 
* konden dank zij de decentrale acties van het programma (acties IA en IV) : 
- bijna 19000 leraren een bijscholingscursus volgen in het land waarvan zij de taal 
onderwezen 
- bijna 83000 jongeren en meer dan 8000 leraren aan Gezamenlijke 
Onderwijsprojecten deelnemen, via bijna 4000 partnerschappen tussen 
onderwijsinstellingen in de twaalf Lid-Staten 
* Dank zij de centrale acties van het programma (acties IB en III - inclusief de 
voorbereidende bezoeken - acties VA en VB) : 
- konden meer dan 800 partnerschappen met daarin bijna 3800 'jaar-partners' 
worden opgezet ten einde, via.de voorbereiding en uitvoering van ambitieuze 
projecten met een groot vermenigvuldigingseffect, de bijscholing van leraren 
vreemde talen en de taalvaardigheid in het bedrijfsleven of in het algemeen te 
verbeteren en te bevorderen 
- behoorde bijna 55% van het totale aantal doeltalen van de door deze 801 
partnerschappen voorgestelde projecten tot de minst gebruikte en minst 
onderwezen talen van de Unie 
* Dank zij de actie 'Hoger Onderwijs' (actie II) : 
- konden bijna 900 Interuniversitaire Samenwerkingsprojecten met daarin bijna 
4300 'jaar-partners' worden gevormd, waardoor voor meer dan 32000 studenten 
mobiliteit werd gecreëerd 
I. GLOBALE ANALYSE 
A. TAALKUNDIGE ORIËNTATIES VAN DE UNIE EN LINGUA 
De nieuwe Europese Commissie, die sinds januari 1995 is geïnstalleerd, heeft duidelijk de wens te 
kennen gegeven haar contacten met de burgers te versterken, toenadering tot hen te zoeken, hun 
zorgen van alle dag te delen en hen te helpen antwoorden te vinden voor de problemen waarmee zij 
te maken hebben. 
Eén van de toenaderingspogingen was al diegenen die hier behoefte aan hebben, de nodige middelen 
te verschaffen om doeltreffend met hun equivalenten in de andere Lid-Staten te communiceren. Via 
een betere communicatie zullen de Europeanen elkaar beter leren kennen en begrijpen en meer bereid 
zijn op cultureel, sociaal en economisch niveau met elkaar te delen. 
De verdere ontwikkeling van de meertaligheid in de Unie lijkt dus een essentiële voorwaarde voor 
de opbouw van een Europa dat al zijn elementen en al zijn leden respecteert. 
Dit belangrijke thema van de Europese problematiek is verscheidene malen aan de orde gebracht in 
1994, namelijk ter gelegenheid van het LINGUA-colloquium in Bonn, Duitsland. De beleidvormers 
maakten toen van meertaligheid en gelijke kansen voor alle talen hun belangrijkste werkterreinen. 
Het maakte tevens de kern uit van de besprekingen die, zowel in de Raad als in het Parlement, 
voorafgingen aan de aannneming van de nieuwe programma's SOCRATES en LEONARDO, 
programma's waarin de talen een plaats krijgen toebedeeld die zij verdienen. 
A.l. STUDIE, ONDERWIJS, EVALUATIE VAN BEHOEFTEN EN VERWORVENHEDEN 
A.l.l. Vreemde-talenonderwijs 
Het belangrijkste doel van het LINGUA-programma was de kwantitatieve en kwalitatieve bevordering 
van het vreemde-talenonderwijs. De Commissie heeft hiertoe concrete initiatieven genomen die het 
aantal personen moeten vergroten dat een taalopleiding kan volgen, evenals het aantal lesmaterialen 
dat in de steeds grotere behoeften moet voorzien. Dë Commissie heeft verder de Lid-Staten sterk 
aangemoedigd om het talenaanbod in de verschillende institutionele en para-institutionele structuren 
van de Lid-Staten uit te breiden. 
Wat het aantal produkten betreft dat aan de leerlingen ter beschikking wordt gesteld, valt op dat tal 
van originele onderwijscombinaties zijn gecreëerd en dat tegenwoordig hele sectoren worden bereikt 
die voorheen niet of nauwelijks aan bod kwamen. Nu ook doeltreffende procedures voor de 
verspreiding van deze produkten worden ontwikkeld, zullen steeds meer gebruikers hiervan kunnen 
profiteren. 
De maatregelen voor taalkundige bevordering waren vooral gericht op de aanmoediging van: 
a) de mobiliteit op uiteenlopende niveaus en in uiteenlopende sectoren, 
b) de bevordering van originele, taalmethodes en onderwijsprogramma's die in alle instellingen -
kleuterscholen, basisscholen, secundair of hoger onderwijs - kunnen worden gebruikt, evenals in 
initiële of bijscholingsinstellingen voor beroepsopleiding en in opleidingscentra voor het 
bedrijfsleven. 
c) de verzorging van taalonderwijs voor jonge kinderen en de ontwikkeling van lesmaterialen die dit 
moeten stimuleren en vereenvoudigen, 
d) een grotere aanwezigheid van de taalkundige dimensie buiten het algemene onderwijs, vooral in 
het technisch en beroepsonderwijs. 
Deze maatregelen worden hieronder beschreven en hebben zowel betrekking op het aanleren als het 
onderwijzen van vreemde talen; zij zijn van grote invloed geweest op de kwaliteit van dit vreemde­
talenonderwijs en hebben sterk bijgedragen tot diens verbetering. Andere maatregelen zijn de 
activiteiten waaraan een groot aantal leraren hebben deelgenomen in het kader van initiatiever van 
tal van instellingen en verenigingen die gespecialiseerd zijn in taalproblemen (werkgroepen, 
conferenties, seminaries, colloquia, symposia, verscheidene bijeenkomsten...)2. Deze activiteiten 
hebben geleid tot een verrijkend debat, transnationale contacten en een vruchtbare uitwisseling van 
ervaringen. 
a) Mobiliteit 
In vijfjaar tijd heeft het programma 200.000 personen mobiel gemaakt. 
. meer dan 120.000 jongeren hebben enkele maanden kunnen werken aan een onderwijsproject over 
een door de partners overeengekomen thema (Gezamenlijke Onderwijsprojecten - GOP's) en op die 
manier, via bezoeken of uitwisselingen, kennis kunnen maken met de realiteit van een ander land, 
. meer dan 30.000 studenten hebben, in het kader van Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's , 
een door hun gastuniversiteit erkend deel van hun studie aan een universiteit in een andere Lid-Staat 
Jamnen doorbrengen, 
2 
zie 'Statistische analyse van de acties van het programma', actie VA, blz. 35 
zie 'Statistische analyse van de acties van het programma', actie IV, blz. 24 
zie 'Statistische analyse van de acties van het programma', actie II, blz. 40 
. en meer dan 40.000 leraren hebben dank zij een speciale beurs hun (taalkundige, pedagogische en~ 
culturele) vaardigheden kunnen bijschaven in de landen waarvan zij de taal onderwijzen5, terwijl de 
leraren uit het hoger onderwijs mobiel konden zijn in het kader van de hierboven genoemde 
Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's. 
Het programma heeft tevens, in het kader van voorbereidende en studiebezoeken, de mobiliteit 
mogelijk gemaakt van duizenden: 
. leraren in het kader van de Gezamenlijke Onderwijsprojecten 
. potentiële partners in de Europese Samenwerkingsprogramma's 
. en potentiële partners in taaiprojecten voor het bedrijfsleven 
Deze mobiliteit, waarvan men in de loop der jaren heeft gemerkt dat ze steeds meer in de richting 
van de minst gebruikte en minst onderwezen talen ging, is een conditio sine qua non voor de 
Europese eenwording. In LINGUA vond deze mobiliteit massaal piaats in omstandigheden die haar 
kwaliteit en doeltreffendheid garandeerden. Het spreekt vanzelf dat zij nooit zo'n omvang had kunnen 
hebben zonder de stimulans en de materiële steun van de Gemeenschap. 
b) Onderwijsmethoden en -programma's 
Tal van projecten hielden zich bezig met de ontwikkeling van nieuwe en originele 
opleidingsinstrumenten en lesmaterialen en hierbij werd meestal gebruik gemaakt van nieuwe 
onderwijstechnologieën. Dank zij deze technologieën konden motiverende en gevarieerde 
multimediaprodukten worden samengesteld die de lesmaterialen pedagogisch doeltreffender maakten, 
een grotere verpersoonlijking van het opleidingsproces mogelijk maakten en belangrijke 
schaaleconomieën voortbrachten. Een groot aantal projecten maakte tevens gebruik van de 
mogelijkheden van het open en afstandsonderwijs: het enige goede antwoord op de algemene 
uitbreiding van het vreemde-talenonderwijs en dus op de democratisering van de verschillende talen. 
Deze ontwikkeling van nieuwe lesmiddelen had betrekking op het vreemde-talenonderwijs in het 
algemeen, de verzorging van vreemde-talenonderwijs voor jongeren in technische en 
beroepsopleidingen en aan iedereen die in de best mogelijke omstandigheden mobiel wil zijn6. Zij 
heeft tevens bijgedragen aan een beter vreemde-talenonderwijs voor het personeel van bedrijven7. Tal 
van onderwijscombinaties en onderwijs-en opleidingsprogramma's waarin deze combinaties gebruikt 
kunnen worden staan op het ogenblik ter beschikking van alle belangstellenden. Zij beslaan alle talen 
van de Unie en alle mogelijke niveaus. 
5 
6 
7 zie 'Statistische analyse van de acties van het programma', actie IA, blz. 22 
zie 'Statistische analyse van de acties van het programma', actie VB, blz. 3.6 
zie 'Statistische analyse van de acties van het programma', actie III, blz. 31 
10 
Wij wijzen met name op de inspanningen van sommige partnerschappen om na te denken over cfë" 
mogelijkheden van de specifieke ontwikkeling van luistervaardigheden(zijn eigen taal spreken, door 
de gesprekspartner worden begrepen en hem begrijpen wanneer hij in zijn taal spreekt) en om goede 
onderwijscombinaties te ontwikkelen die deze vaardigheden moeten bevorderen., 
De bijscholing van leraren heeft profijt gehad van de Europese Samenwerkingsprogramma's8. Dank 
zij deze Programma's konden, binnen partnerschappen met de belangrijkste Europese instellingen die 
gespecialiseerd waren in de opleiding van leraren vreemde talen, nieuwe opleidingsprocessen worden 
ontwikkeld. Deze opleidingen vormden steeds grotere en steeds solidere transnationale netwerken, 
waardoor een collectief debat en de samenvoeging van uiteenlopende menselijke en materiële 
hulpbronnen mogelijk is geworden. De Europese Samenwerkingsprogramma's hebben bijgedragen 
tot een grotere professionalisering van het beroep van leraar vreemde talen en als zodanig tot een 
duidelijke verbetering van de kwaliteit en de doeltreffendheid van het onderwijs. Zij hebben tevens 
de inpassing van een authentieke Europese dimensie in de opleiding van deze leraren bevorderd en 
integeren vanzelfsprekend op hun beurt deze dimensie in hun eigen onderwijs. 
Wat de ontwikkeling van onderwijsinstrumenten en lesmaterialen betreft, heeft het communautaire 
initiatief de uitvoering van projecten mogelijk gemaakt die moelijk realiseerbaar zouden zijn geweest 
op het niveau van één enkel land of in het kader van bilaterale partnerbetrekkingen. 
c) Onderwijs voor jonge kinderen 
Onderwijs voor jonge kinderen, was een prioriteit van het LINGUA-programma. Het heeft, zowel 
in het kader van de Europese Samenwerkingsprogramma's als in dat van projecten die betrekking 
hebben op het ontwerp, de uitwerking en de ontwikkeling van lesmaterialen en onderwijsprogramma's 
voor kinderen, een groot aantal partnerschappen op dit gebied gefinancierd. 
LINGUA in grote mate verantwoordelijk is voor de officiële integratie door de Lid-Staten van dit 
type onderwijs in de programma's van sommige instellingen. 
d) Taalvaardigheden in het technisch en beroepsonderwijs 
Het technisch en beroepsonderwijs heeft gedurende lange tijd in zijn programma's weinig aandacht 
besteed aan talen en de leerlingen die deze richting studeerden, werden in de meeste Lid-Staten 
achtergesteld ten opzichte van hun collega's in de meer algemene richtingen. En toch hadden de 
bedrijven waarin deze jongeren later hun beroep moesten uitoefenen steeds meer behoefte aan 
medewerkers die in uiteenlopende mate één of meerdere talen konden begrijpen en spreken. Het 
aanbod was hier dus slecht afgestemd op de vraag en aan deze tegenstrijdigheid moest beslist iets 
worden gedaan. 
zie 'Statistische analyse van de acties van het programma', actie IB, blz. 28 
11 
D:; bovengenoemde Gezamenlijke Onderwijsprojecten hebben tienduizenden jongeren uit heT^ 
technisch en beroepsonderwijs in de gelegenheid gesteld geprivilegeerde contacten te leggen met hun 
tegenhangers in andere Lid-Staten. Het feit dat het voorbereidende werk voorafgaand aan de 
uitwisseling van deze jongeren deel uitmaakte van hun normale schoolwerkzaamheden en dat dit 
werk vaak tot lesmaterialen heef geleid die speciaal zijn afgestemd op het werkterrein van het 
onderwijsproject (materialen die door de jongeren, met de hulp van hun leraren, zijn ontwikkeld en 
die door anderen gebruikt kunnen worden) verschaft het gebruik van de taal een nieuwe en 
motiverende dimensie en integreert dit niet alleen in de studie van vakken als geschiedenis, 
aardrijkskunde, wiskunde en wetenschappen, maar ook in de studie van meer op de toekomstige 
beroepsactiviteit gerichte vakken. 
Andere Europese Samenwerkingsprogramma's specialiseerden zich in de bijscholing van leraren 
vreemde talen in het technisch en beroepsonderwijs, hierbij rekening houdend met de specifieke 
kenmerken van de betrokken doelgroepen en het type taal (specialistische talen), en boden speciaal 
afgestemde 'lespakketten' aan. 
De speciale aandacht van het LINGUA-programma voor personen die in sommige Lid-Staten 
traditioneel 'taalkundig onterfd' zijn, heeft in sommige sectoren tot een sterke herwaardering en een 
grotere erkenning van de talen geleid. Verder heeft het programma een groot aantal tieners en jonge 
volwassenen opengesteld voor een bredere realiteit dan die waarin zij gewoonlijk bewegen. Deze 
jongeren maakten zo beter kennis met hun Europese tegenhangers, waardoor zij elkaar beter leerden 
begrijpen en waarderen. 
A.1.2. Evaluatie van de taalkundige behoeften en verworvenheden 
Alvorens een geschikt en doeltreffend taalkundig atieplan kan worden opgezet, moet eerst een zo 
nauwkeurig mogelijke inventarisatie worden gemaakt van de taalkundige behoeften van de 
doelgroepen en moeten de verworvenheden van de genomen maatregelen worden geëvalueerd. 
Deze twee dimensies zijn in het LINGUA-programma altijd in aanmerking genomen in alle acties 
die tot het ontwerp, de uitwerking en de ontwikkeling van lesmaterialen leidden. In de keuze van de 
in het kader van het programma te ondersteunen projecten heeft de Commissie voortdurend de 
grootste aandacht besteed aan twee elementen die zij van essentieel belang achtte: enerzijds de 
noodzaak voor de partnerschappen om een een voorafgaande studie te verrichten naar het belang van 
hun toekomstige prestaties en anderzijds de noodzaak voor deze partnerschappen om voorzieningen 
te treffen voor het testen van hun produkten en de evaluatie van hun impact in termen van een 
verbetering van de taalvaardigheden van de burgers. 
De Commissie heeft in het kader van de actie van het programma voor het bedrijfsleven projecten 
gesteund die betrekking hadden op de vaststelling van analysesystemen die gebruikt zouden kunnen 
worden voor de uitgebreide bestudering van de taalkundige behoeften van de bedrijven binnen hun 
globale strategie (talenaudit), de inventarisatie van de bestaande voorzieningen voor een evaluatie 
van de taalvaardigheden en een debat over de mogelijke rationalisering van de kennisniveaus en de 
bijbehorende communicatieve vaardigheden (erkenning). 
Bovendien nam zij deel aan door de Raad van Europa georganiseerde seminaries en werkgroepen 
over de (officiële) erkenning van de taalkundige verworvenheden. Vervolgens nodigde zij op haar 
beurt de Raad van Europa uit voor haar eigen bijeenkomsten over deze thema's, tijdens welke experts 
uit verschillende Lid-Staten over deze problemen debatteerden en passende aanbevelingen deden. 
De Commissie heeft dus in het kader van het LINGUA-programma steeds alle mogelijke initiatieven 
gestimuleerd die zouJen kunnen bijdragen tot de vaststelling van methoden voor behoeftenanalyses 
en die tot ideeën konden leiden betreffende de invoering van homogene en transparante systemen 
voor evaluatie en erkenning van de talenkennis. 
A.2. VERSCHEIDENHEID, MINST GEBRUIKTE EN MINST ONDERWEZEN TALEN 
Wat de talen betreft die in de verschillende initiële of bijscholingsopleidingen aan de kandidaat­
linguïsten worden aangeboden, wijst een bestudering van de praktijken in sommige Lid-Staten uit 
dat het er steeds meer worden en dat de situatie weliswaar nog niet ideaal maar toch al een stuk beter 
is. Deze verscheidenheid is ten dele te danken aan de activiteiten van LINGUA en aan de verbintenis 
die de Lid-Staten in het kader van het programma waren aangegaan om in hun onderwijsprogramma's 
een grotere keuze van talen te bieden. 
In elk geval ging bij alle door het LINGUA-programma gefinancierde acties de voorkeur uit naar 
taalkundige verscheidenheid. 
Zoals in het Besluit van juli 1989 al werd gesteld, ging in de selectie van te ondersteunen projecten 
speciale aandacht uit naar diegene die bij hun werkprogramma uitgingen van een redelijk talenpalet 
of die op het niveau van de latere ontwikkeling van hun produkten een eenvoudige overdracht 
garandeerden naar andere talen dan die aanvankelijk voorzien waren. 
Ten aanzien van de minst gebruikte en minst onderwezen talen leidt de politieke wens tot de opbouw 
van een multicultureel en dientengevolge meertalig Europa noodzakelijkerwijs tot de ontwikkeling 
van passende strategieën die het mogelijk maken om, daar waar de behoefte bestaat en waar 
voldoende vraag is, om alle talen uit de Unie te onderwijzen. 
De redenen voor een bevordering van de minst gebruikte en minst onderwezen talen zijn zowel van 
politieke en culturele als van intellectuele en economische aard. Maar ongeacht de reden pleiten zij 
alle voor een grotere ontwikkeling van deze talen. 
De 'Statistische analyse van de acties van het programma' die op deze globale analyse volgt, toont 
duidelijk aan dat de taalkundige verscheidenheid door LINGUA werd gesteund en dat de elf talen 
waarop het programma zich in diens eerste fase richtte, in alle acties aan bod kwamen. Verder zien 
we dat de projecten in het kader van acties ter ontwikkeling van de minst gebruikte en minst"" 
onderwezen talen, al deze talen aan bod lieten komen. 
LINGUA heeft in zijn verdediging en bevordering van de minst gebruikte en minst onderwezen talen 
zeker een grote bijdrage geleverd, zowel door het aantal als de verscheidenheid van de dank zij hem 
ontwikkelde onderwijscombinaties en voor deze talen bedoelde materialen. 
B. LINGUA BIJEENKOMSTEN EN MANIFESTATIES IN 1994 
B.l. COMITE, NATIONALE AGENTSCHAPPEN 
In 1994 kwam het LINGUA Comité twee maal te Brussel bijeen, een eerste maal op 11 en 12 april 
en een tweede maal op 14 november. 
Bij deze laatste gelegenheid wilde de Commissie het Comité en de Nationale LINGUA-
Agentschappen bijeenbrengen, wat tot interessante uitwisselingen leidde en alle nationale 
verantwoordelijken de mogelijkheid bood onderling en met de Commissie over de toekomst van 
LINGUA en over diens inpassing in de nieuwe programma's SOCRATES en LEONARDO van 
gedachten te wisselen. 
De twee bijeenkomsten stelden het Comité verder in staat de balans op te maken van de 
verschillende acties van het programma en de daaropvolgende strategieën te bepalen. Zij stelden tot 
slot de deelnemers in de gelegenheid om over het probleem van de bevordering van de minst 
gebruikte en minst onderwezen talen te debatteren en het verslag van de Commissie over het 
vreemde-talenonderwijs in de Unie te bestuderen en te bespreken. Dit verslag bood een kritische 
synthese van de nationale verslagen uit de Lid-Staten. Zoals gewoonlijk waren de bijdragen van de 
leden van het Comité talrijk en verrijkend en hield de Commissie er zoveel mogelijk rekening mee. 
De Nationale LINGUA-Agentschappen kwamen eveneens twee maal bijeen, de eerste keer op 30 en 
31 mei in Spetses, Griekenland, en de tweede keer op 14 en 15 november in Brussel, waarbij de 
14de november werd gekozen als dag van de gemeenschappelijke bijeenkomst van Comité en 
Nationale Agentschappen (zie hierboven). 
Tijdens deze bijeenkomsten maakten de Agentschappen de balans op van de operationele uitvoering 
van de acties van het programma. Verder werden zij er ingelicht omtrent de ontwikkeling van het 
proces van goedkeuring van de nieuwe programma's. En tot slot konden zij er over hun betrekkingen 
en over hun functioneren in een netwerk discussiëren. 
De tweede bijeenkomst van de Agentschappen was tevens de gelegenheid voor de afgevaardigden 
om hun toekomstige collega's uit de nieuwe Lid-Staten en de landen van de E.E.R. te verwelkomen. 
B.2. MANIFESTATIES 
B.2.1. Manifestaties in de Lid-Staten 
In 1994 werden in de Lid-Staten drie belangrijke manifestaties georganiseerd. 
a) Saarbrücken 
De eerste had op 27 en 28 februari plaats in Saarbrücken. Haar thema was het onderzoek naar en de 
analyse van taalkundige behoeften in het bedrijfsleven. 
Zij maakte het mogelijk: 
. een concept uit te werken voor een talenaudit volgens principes die door alle potentiële gebruikers 
werden erkend, 
. de middelen te bepalen om het gebruik van de in het kader van LINGUA ontwikkelde 
onderzoeksinstrumenten uit te breiden en zich bij nieuwe projecten te baseren op de resultaten van 
deze onderzoeken, 
. normen, methoden en instrumenten voor te stellen voor regionale, sectorale en bedrijfsaudits. 
b) Gent 
De tweede manifestatie vond op 24 en 25 juni plaats te Gent. Hier was het, in de lijn van het 
symposium uit 1991 in Veldhoven, de bedoeling de balans op te maken van de Europese 
Samenwerkingsprogramma's. 
Bij deze gelegenheid: 
. werd de vooruitgang geëvalueerd die sinds het symposium van Veldhoven op het gebied van de 
bijscholing van leraren vreemde talen was geboekt, 
. konden de coördinatoren van de lopende Programma's elkaar ontmoeten en de balans opmaken van 
hun acties, 
. kon van gedachten worden gewisseld over de mogelijkheden om de lopende projecten en de 
opleidingen van de verschillende Lid-Staten in een netwerk op te nemen, 
. kon worden nagedacht over mogelijke middelen om de bijscholing van leraren vreemde talen te 
erkennen. 
c) Bonn 
De derde manifestatie werd op 28 en 29 november georganiseerd in Bonn. Zij wilde de deelnemers 
laten nadenken over de problemen in verband met de studie van een vreemde taal: "de sleutel voor 
communicatie en mobiliteit in een gemeenschappelijk Europa". 
Zij leidde tot: 
. het terugkijken op vijfjaar LINGUA-programma, 
. voorstellen inzake de bevordering van vreemde-talenonderwijs in het kader van de nieuwe 
programma's SOCRATES en LEONARDO, 
. een debat over nieuwe mogelijkheden voor de bevordering van het vreemde-talenonderwijs in 
Europa, buiten deze programma's om. 
B.2.2. Andere bijeenkomsten in de Lid-Staten 
In alle Lid-Staten werden nationale bijeenkomsten over de Europese Samenwerkingsprogramma's 
tussen projectcoördinatoren, partners, potentiële kandidaten voor nieuwe Programma's, beleidmakers 
en vertegenwoordigers van de Nationale Agentschappen en de Commissie georganiseerd (met 
uitzondering van Griekenland, Luxemburg en Nederland, waar voor 1995 bijeenkomsten staan 
geprogrammeerd). Het doel van deze bijeenkomsten was de teams bijeen te brengen die in eenzelfde 
land actief zijn en op die manier op nationaal niveau de vorming van netwerken te stimuleren tussen 
de lopende projecten en de instellingen die gespecialiseerd zijn in de bijscholing van ieraren vreemde 
talen. 
Verder werden in sommige Lid-Staten "partnerschapsbeurzen' georganiseerd. Tijdens deze 
bijeenkomsten konden de Nationale Agentschappen die gespecialiseerd waren in Gezamenlijke 
Onderwijsprojecten en de instellingen die mogelijkerwijs aan een dergelijk project zouden kunnen 
deelnemen, in contact treden met instellingen uit andere Lid-Staten die belangstelling hadden voor 
dit initiatief, met het doel hun leerlingen aan een gemeenschappelijke onderwijsactiviteit te laten 
deelnemen. 
B.2.3. De bijeenkomsten te Brussel 
Tenslotte werden in België drie grote bijeenkomsten georganiseerd. 
Op 20 januari kwam een werkgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van Nationale Agentschappen 
en specialisten uit verschillende Lid-Staten, bijeen om van gedachten te wisselen over de problemen 
in verband met de minst gebruikte en minst onderwezen talen, over de impact van het LINGUA-
programma op dit gebied en over de aanvullende middelen die ingezet moeten worden voor hun 
bevordering. 
Vervolgens kwam op 4 februari een groep experts bijeen om de strategie voor een doeltreffende 
verspreiding van in het kader van het LINGUA-programma ontwikkelde lesmaterialen te bespreken, 
opdat een zo groot mogelijk aantal potentiële leerlingen hiervan zou kunnen profiteren. 
En tot slot ontmoette een speciale groep met verantwoordelijken uit het LINGUA-programma en 
vertegenwoordigers van de Raad van Europa elkaar op 9 februari, om de complementariteit te 
16 
bespreken van de werkzaamheden van de Commissie en de Raad van Europa op het gebied van een 
doorzichtige erkenning van taalkundige verworvenheden. 
C. STUDIES EN PUBLIKATIES 
Cl. STUDIES 
De vier studies die in het verslag van 1993 waren aangekondigd en waarmee aan het begin van 
datzelfde jaar een begin was gemaakt, werden in 1994 voortgezet en de resultaten aan de Commissie 
doorgegeven. 
Ter herinnering: de eerste studie had betrekking op de bijscholing van leraren vreemde talen, de op 
dit punt gespecialiseerde instellingen en de typen opleiding die deze instellingen bieden; de tweede 
studie was toegespitst op de lesmaterialen ten behoeve van het personeel van de KMO's en KMI's; 
de derde studie richtte zich tot de nationale en transnationale verenigingen die zich bezig hielden met 
de bevordering van talen en de vierde was bedoeld om een lijst op te stellen met de belangrijkste 
produkten die binnen en buiten LINGUA tot stand zijn gebracht, met het oog op het onderwijs van 
en in de minst gebruikte en minst onderwezen talen. 
C2. PUBLIKATIES 
* verschenen in 1994: 
. Verslag inzake het vreemde-talenonderwijs in de Unie (kritische synthese van de nationale verslagen 
uit de Lid-Staten, voorzien in het Besluit van 28 juli 1989) - herziene versie van juli 1994 
. Gids van Gezamenlijke Onderwijsprojecten 
. Language Audits and Needs Analyses (notulen van het Symposium van Saarbrücken) 
. LINGUA Compendium 1993 
. LINGUA Activiteitenverslag 1993 
* in voorbereiding (gepubliceerd ofte publiceren in 1995): 
. Notulen van de Europese Conferentie van Bonn ("De studie van een vreemde taal: sleutel voor 
communicatie en mobiliteit in een gemeenschappelijk Europa") 
. Notulen van het Symposium van Gent ("De Europese Samenwerkingsprogramma's - 2de 
Symposium") 
. LINGUA Produktencatalogus 
. LINGUA Compendium 1994 
D. FOLLOW-UP EN EVALUATIE 
Net als in voorgaande jaren hield de Commissie zich geregeld met deze twee zaken bezig. 
Ook dit jaar waren zij voor de centrale acties gebaseerd op de door de projectcoördinatoren 
overhandigde tussentijdse en eindverslagen, die uitgebreid bestudeerd werden. Anderzijds hebben de 
door de Commissie in overleg met de Nationale Agentschappen in alle Lid-Staten en voor alle acties 
georganiseerde vergaderingen voor de hergroepering van projecten (met verplichte aanwezigheid van 
de coördinatoren maar ook geregelde deelname van partners), geleid tot een follow-up en tot 
verrijkende uitwisselingen tussen de partnerschappen onderling en tussen de partnerschappen en de 
Commissie. 
De bestudering van de verslagen en deze vergaderingen werden in 1994 afgerond met een groter 
aantal individuele bezoeken aan projectcoördinatoren, die de Commissie in staat moesten stellen zich 
ervan te vergewissen dat de inhoud van de projecten in de aanvraag overeenstemde met de 
uiteindelijke inhoud. 
Voor de decentrale acties hebben de geregelde contacten van de Commissie met de Nationale 
LINGUA Agentschappen tijdens bijeenkomsten in Brussel of tijdens bezoeken aan de verschillende 
Lid-Staten, alsook de activiteitenverslagen die de Agentschappen regelmatig op verzoek .van de 
Commissie moesten indienen, tot een doeltreffende follow-up en evaluatie geleid. 
E. VERSPREIDING 
Daar de meeste projecten die in het kader van de centrale acties van het programma worden 
gefinancierd, intussen aan hun einde zijn gekomen, hebben wij nu ook veel meer volledig afgeronde 
onderwijsprodukten. 
Ter informatie: alleen al de twee acties 'Talen en bedrijfsleven' en 'Bevordering van de minst 
gebruikte en minst onderwezen talen' hebben, volgens de laatste telling in 1995, 314 produkten op 
papier, 196 audioprodukten, 116 videopr'odukten en 308 informaticaprodukten (waaronder 67 
multimediaprodukten, die tekst, beeld en geluid combineren) voortgebracht. 
Ten einde iedereen die dit wenst van de resultaten van LINGUA te laten profiteren, dienen deze 
produkten nu op grote schaal te worden verspreid, in eerste instantie natuurlijk onder de 
aanvankelijke doelgroep, maar daarna ook onder andere groepen die mogelijkerwijs geïnteresseerd 
zijn. 
Hiertoe is het absoluut noodzakelijk dat zoveel mogelijk potentiële gebruikers op de hoogte worden 
gesteld van het bestaan van de LINGUA-produkten. De Commissie heeft daarom besloten een 
catalogus van al deze produkten samen te stellen in de vorm van een geautomatiseerde databank? 
Deze catalogus geeft voor elk produkt precieze informatie over de doeltalen, de onderwijstalen, de 
niveaus, de ontwikkelde vaardigheden, de onderwijssituaties, de typen lesmaterialen, de gebruikte 
technologieën en de doelgroepen en -sectoren. In 1995 worden drieduizend exemplaren van deze 
catalogus gedrukt en ter beschikking van hulpbroncentra gesteld, alwaar zij kunnen worden 
geraadpleegd. 
Zo heeft de Commissie contact gezocht met de verantwoordelijken van het netwerk van de Euro-
Infocentra. Deze centra zouden de ideale partners kunnen zijn voor de verspreiding van de LINGUA-
produkten en potentiële gebruikers zouden er informatie kunnen krijgen over de ontwikkelde 
onderwijscombinaties. Deze gebruikers zouden er misschien ook een demonstratie kunnen krijgen 
van sommige produkten. 
De Commissie plant tevens andere mogelijke verspreidingspunten (universiteiten, 
documentatiecentra,...). 
F. PUNTEN DIE VERBETERD MOETEN WORDEN 
De huidige acties van het LINGUA-programma zullen allen worden overgenomen door de 
programma's SOCRATES en LEONARDO. In deze nieuwe programma's ziet de Commissie, ten 
behoeve van een nog grotere impact van de initiatieven inzake de bevordering van het vreemde­
talenonderwijs, toe op de verbetering van een aantal punten. 
De volgende punten hebben altijd de voorkeur gehad; het gaat hier om blijvende taken waaraan we 
altijd het grootste belang moeten hechten: 
. integratie van de Gezamenlijke Onderwijsprojecten in de normale lesprogramma's van de 
schoolinstellingen, zodat zij door de deelnemers als een volledig erkend bestanddeel en niet als 
keuzeactiviteit worden gezien, 
. ontwikkeling van de banden tussen de Europese Samenwerkingsprogramma's en de 
bijscholingsbeurzen die aan leraren worden toegekend, 
. ontwikkeling van de mobiliteit van jongeren en van leraren vreemde talen naar de landen waar de 
minst gebruikte en minst onderwezen talen worden gesproken, 
. netwerkvorming tussen Europese Samenwerkingsprogramma's en instellingen die de bijscholing 
verzorgen van leraren vreemde talen (dit was één van de prioriteiten van het symposium in Gent), 
. ontwikkeling van de banden tussen initieel onderwijs en bijscholing van de leraren vreemde talen 
(in het kader van de uitbreiding van het werkterrein en de reikwijdte van de Europese 
Samenwerkingsprogramma's), 
. integratie van een sterke taalkundige dimensie in de opleiding van niet-taaldocenten 
. deelname van gebruikers aan alle partnerschappen die onderwijsprodukten voortbrengen, 
. ontwikkeling van onderwijsprodukten voor het onderwijs van de minst gebruikte en minst 
onderwezen talen die in de bestaande produkten het minst aan bod komen, 
. ontwikkeling van onderwijsprodukten en -modules die luistervaardigheden tot stand brengen of 
verbeteren, zodat alle minst gebruikte en minst onderwezen talen ervan kunnen profiteren. 
Hiernaast zijn er enkele problemen ten aanzien van de evaluatie en verspreiding die eveneens 
speciale aandacht verdienen: 
. kritische analyse van de impact van de in het kader van de bijscholing van leraren vreemde talen 
genomen maatregelen op het vreemde-talenonderwijs in de instellingen, 
. kritische analyse van de impact van de Gezamenlijke Onderwijsprojecten op de 
onderwijsinstellingen en op het vreemde-talenonderwijs in deze instellingen, 
. ontwikkeling van middelen en systemen voor de evaluatie van de verworvenheden en 
vaardigheden van leerlingen, studenten en personeel van bedrijven die onderling zo transparant 
en vergelijkbaar mogelijk zijn. 
. steeds bredere verspreiding van de LINGUA onderwijsprodukten. 
Tot slot zijn de twee punten hieronder van belang voor de Lid-Staten en vallen zij rechtstreeks onder 
hun bevoegdheid: 
. algemene vervanging van leraren die in het kader van hun bijscholing mobiel zijn, zodat zij ook 
tijdens het schooljaar stages kunnen volgen en niet alleen tijdens de vakantie, 
. onderwijs van een steeds groter aantal talen in de instellingen en ontwikkeling van onderwijs voor 
jonge kinderen. 
G. CONCLUSIE - DE TOEKOMST VAN LINGUA 
Het SOCRATES-programma, dat bij Besluit van het Europees Parlement en de Raad op 14 maart 
1995 werd aangenomen, en het LEONARDO-programma, dat bij Besluit van de Raad op 6 december 
1994 werd aangenomen, bevatten beide een belangrijke taalkundige dimensie. 
Niettemin is het grootste deel van het huidige LINGUA-programma terug te vinden in het 
SOCRATES-programma en zijn er zelfs nieuwe maatregelen voorzien. 
Het LINGUA-deel van SOCRATES bepaalt dat de volgende onderling nauw verbonden acties in 
aanmerking komen voor communautaire financiering: 
. actie A : Europese Samenwerkingsprogramma's (actie IB LINGUA) 
. actie B : immersiestages voor taaldocenten (actie IA LINGUA) en niet-taaldocenten 
. actie C : taalkundig assistentschap (nieuwe maatregel) 
. actie D : ontwikkeling van lesmaterialen (actie VB LINGUA) en instrumenten voor de evaluatie 
en erkenning van taalkundige verworvenheden 
. actie E : uitwisseling van jongeren in het kader van Gezamenlijke Onderwijsprojecten (actie IV 
LINGUA) 
20 
. aanvullende maatregelen: bevordering van de Europese samenwerking op het gebied van hef 
vreemde-talenonderwijs (actie VA LINGUA). 
Anderzijds is de taalkundige dimensie ook terug te vinden in de andere delen van SOCRATES, meer 
in het bijzonder die betreffende het hoger onderwijs (ERASMUS) (actie II LINGUA) en het 
schoolonderwijs (COMENIUS). Verder zullen de banden worden aangehaald met de ontwikkeling 
van open en afstandsonderwijs en volwassenenonderwijs (beide reeds aanwezig in LINGUA). 
De veranderingen en aanvullingen ten opzichte van het huidige LINGUA-programma schuilen vooral 
in de maatregelen voor de initiële opleiding en bijscholing van leraren, in de invoering van een 
stelsel van assistentschappen en in de ontwikkeling van manieren om de taalvaardigheid te meten. 
Het enige deel van het programma dat niet door SOCRATES wordt overgenomen, heeft betrekking 
op de bevordering van talen in het bedrijfsleven en dit deel is in zijn geheel in het LEONARDO-
programma te vinden. 
U ziet het, de verworvenheden van het LINGUA-programma blijven dus volledig behouden en zijn 
acties worden in de nieuwe programma's doeltreffend ontwikkeld en versterkt, want zij zijn hierin 
zowel verticaal - in een specifiek taalkundig deel - als horizontaal - de talen vormen het middelpunt 
van alle andere acties - aanwezig. 
De Besluiten bepalen dat de twee nieuwe programma's gezamenlijk beheerd worden zodat onderwijs 
en opleiding als complementair kunnen worden beschouwd vanuit het standpunt van 'levenslang 
onderwijs'. Dit geldt vanzelfsprekend ook voor de delen die betrekking hebben op de bevordering 
van de communicatieve vaardigheden van de burgers van de Unie en wij willen er hier op wijzen 
dat de Commissie zich niet alleen ten doel heeft gesteld een globale benadering van alle taalkundige 
activiteiten in elk programma te garanderen, maar ook erop toe te zien dat er middelen zijn om de 
behandeling van de taalkundige dimensie tussen de twee programma's te coördineren. Hier moeten 
overlappingen worden vermeden en moet de interne logica van het programma en de cohesie en 
onderlinge afhankelijkheid van de verschillende acties behouden blijven. Zo kan de verbetering van 
de taalkundige en communicatieve vaardigheden van de Europeanen, die de belangrijkste zorg is van 
de verantwoordelijken uit de Unie, doeltreffend gegarandeerd worden en de impact van LINGUA 
blijven toenemen. 
II. STATISTISCHE ANALYSE VAN DE ACTIES VAN HET PROGRAMMA 
LINGUA omvat vijf acties die op basis van de manier waarop zij worden beheerd, in twee categorieën 
kunnen worden onderverdeeld: 
- de zogenaamde 'decentrale' acties worden beheerd door de Lid-Staten, in samenwerking met de Europese 
Commissie, 
- de zogenaamde 'centrale' acties worden over het algemeen door de Europese Commissie beheerd. 
A. DE DECENTRALE ACTIES" 
A.l. Bijscholing van leraren vreemde talen in het kader van mobiliteitsbeurzen 
(actie IA) 
Het aantal deelnemers is opnieuw toegenomen in vergelijking met het vorige jaar; in 1993/94 
konden, dankzij een budget van bijna 7,68 miljoen ECU en een gemiddeld LINGUA-beursbedrag 
van ongeveer 1070 ECU, 6802 leraren in het buitenland een bijscholingscursus volgen; d.i. een 
toename met meer dan 12,5% in vergelijking met 1992/93, toen het aantal leraren met een beurs 
6037 telde. Sinds het begin van 1991 namen in totaal 18612 leraren aan deze actie deel. 
(in 1994 bedroeg het beschikbare budget voor de bijscholingsperiodes in 1994/95 8 milj. ECU) 
8000^ 
6000 
4000 
2000 
90/91 91/92 92/93 93/94 94/95 
Actie IA - Ontwikkeling van het aantal deelnemers tussen 1990 en 1995 
(cijfers bij de kolommen in de grafiek: 1990/91, 516 ; 1991/92, 5257 ; 1992/93, 6037 ; 1993/94, 6802 ; schatting 
voor 1994/95, 7500) 
Net als de voorgaande jaren hebben de beurzen steeds meer leraren de mogelijkheid geboden om 
een bijscholingscursus te volgen in het land waarvan zij de taal onderwijzen, zodat zij, net als hun 
voorgangers, niet alleen hun beheersing van deze taal kunnen perfectioneren en hun 
Daar de onderwijs- of uitwisselingsactiviteitentijdens het schooljaar plaatshebben, zijn de projecten die in 1994 
voor deze acties in aanmerking komen, noodgedwongen projecten die tussen 1 oktober 1993 en 30 september 1994 
plaatshadden; deze projecten worden dus door de Nationale LINGUA-Agentschappen gefinancierd uit het budget voor 1993 
22 
methodologische capaciteiten kunnen verbeteren, maar ook hun kennis van het doelland kunnen 
uitbreiden; zij konden op deze manier hun algemene professionele know-how vergroten; verder 
hebben zij zichzelf dank zij de stages een uitgebreid beeld kunnen vormen van de dagelijkse 
realiteit van de taal die zij onderwijzen, wat een absolute voorwaarde is voor een levendige en op 
de realiteit gebaseerde pedagogiek. LINGUA stimuleert dus een doeltreffender uitoefening van de 
beroepsactiviteit van de leraren vreemde talen. 
Ook al zijn de meeste aanvragen nog steeds bestemd voor het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, 
gevolgd door Duitsland en Spanje, is het aantal Ieraren dat een bijscholingscursus volgt in landen 
met een minst gebruikte en minst onderwezen taal, met name Griekenland, Italië, Nederland en 
Portugal, in vergelijking met verleden jaar aanzienlijk toegenomen. 
Men kan redelijkerwijs aannemen dat deze nieuwe mobiliteit van leraren naar landen met een minst 
gebruikte en minst onderwezen taal niet mogelijk zou zijn geweest zonder stimulans en ondersteuning 
van LINGUA. Daarom moeten de inspanningen ten gunste van deze landen beslist worden 
voortgezet. 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
P 
UK 
totaal Gezonden leraren 
91/92 
202 
98 
2312 
73 
460 
480 
72 
613 
19 
121 
144 
663 
5257 92/93 
286 
112 
1957 
169 
625 
778 
101 
683 
7 
212 
243 
864 
6037 93/94 
265 
208 
2236 
240 
727 
741 
124 
921 
13 
217 
239 
871 
6802 Ontvangen leraren 
91/92 
21 
4 
447 
35 
. 577 
1416 
114 
189 
1 
29 
8 
2416 
5257 % 
0.4 
0.1 
8.5 
0.7 " 
11.0 
26.9 
2.2 
3.6 
0.0 
0.6 
0.2 
46.0 
100.0 92/93 
32 
2 
581 
87 
588 
1434 
199 
283 
20 
62 
49 
2700 
6037 % 
0.5 
0.0 
9.6 
1.4 
9.1 
23.8 
3.3 
4.7 
0.3 
1.0 
0.8 
44.7 
100.0 93/94 
45 
12 
521 
79 
663 
1561 
435 
355 
5 
96 
51 
2979 
6802 % 
0.7 
0.2 
7.6 
1.1 
9.7 
23 
6.5 
5.2 
0.1 
1.4 
0.7 
43.8 
100.0 
Actie IA - Aantal gezonden en ontvangen leraren per land in 1991/92, 1992/93 en 1993/94 
23 
A.2. Mobiliteit van jongeren tussen 16 en 25 jaar in het kader van Gezamenlijke 
Onderwijsprojecten 
(Actie IV) 
Ook de uitwisselingen en bezoeken van jongeren in het kader van Gezamenlijke Onderwijsprojecten 
(vreemde talen-onderwijsprojecten tussen instellingen in verschillende landen) zijn opnieuw 
toegenomen in vergelijking met 1992/93. In 1993/94 konden namelijk, dank zij een budget van 10,5 
miljoen ECU en een gemiddeld LINGUA-beursbedrag van iets meer dan 280 ECU, 29837 leerlingen 
(bijna 30% meer dan in 1992/93) en 3319 leraren (meer dan 36% meer dan in 1992/93), dus in 
totaal 33156 deelnemers van deze mobiliteit profiteren (bovendien is er ook nog een aantal 
unilaterale projecten, waarvan de deelnemers niet in deze statistieken zijn opgenomen). Bij deze 
cijfers moeten verder nog de 1774 deelnemers aan de 1186 voorbereidende bezoeken (met het oog 
op de tenuitvoerlegging van de projecten) worden geteld. Sinds begin 1991 hebben in totaal 82699 
personen van deze actie geprofiteerd, naast de 5304 leraren die hebben deelgenomen aan 
voorbereidende bezoeken met het oog op de tenuitvoerlegging van projecten. 
(NB: in 1994 bedroeg het beschikbare budget voor de Gezamenlijke Onderwijsprojecten 1993/94 
11,5 miljoen ECU) 
90/91 91/92 92/93 93/94 94/95 
Actie IV - Ontwikkeling van het aantal deelnemers tussen 1990 en 1994 
(cijfers bij de kolommen in de grafiek: 1990/91, 4335 ; 1991/92, 19909 ; 1992/93, 25488; 1993/94, 33156 ; 
schatting 1994/95, 40800) 
Wij wijzen er nogmaals op dat, evenals in voorgaande jaren, de Gezamenlijke Onderwijsprojecten 
nooit voor meer dan 50% van de totale kosten van de operaties door de Gemeenschap kunnen 
worden gefinancierd (met uitzondering van projecten die voor achtergestelde bevolkingsgroepen 
bestemd zijn of die uitsluitend betrekking hebben op de minst gebruikte en minst onderwezen 
talen; zulke projecten worden voor maximaal 75% gefinancierd). Dit houdt in dat de rest van het 
benodigde geld buiten het programma wordt gezocht; soms krijgt men subsidies van de betrokken 
ministeries of lokale autoriteiten, wat een duidelijk bewijs is dat de Lid-Staten, gestimuleerd door 
LINGUA, het belang hebben ingezien van de Gezamenlijke Onderwijsprojecten en er niet voor 
terugdeinzen om te investeren in de mobiliteit van jongeren en in de perfectionering van hun 
taalkundige vaardigheden. 
24 
Evenals voorgaande jaren waren de meeste Gezamenlijke Onderwijsprojecten van buitengewoon 
cultureel en pedagogisch belang, zowel voor de onderwerpen en het onderzoek van de studie als 
voor de activiteiten van de jongeren en hun leraren. Deze activiteiten bevatten nog altijd zowel een 
interculturele als taalkundige dimensie. Mede dankzij de harmonieuze vereniging van deze twee 
dimensies krijgt het onderwijs een echt internationaal element en vertonen de instellingen in het 
algemeen en het onderwijs van andere vakken dan talen in het bijzonder een ware Europese 
dimensie. 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
P 
UK 
totaal Gezonden deelnemers 
91/92 
' 418 
830 
3140 
304 
2851 
4860 
455 
2471 
0 
1434 
313 
2833 
19909 92/93 
665 
1124 
3120 
533 
5424 
4801 
895 
3212 
62 
1708 
715 
3229 
25488 93/94 
915 
1415 
3503 
808 
6413 
6120 
615 
7053 
172 
1499 
1251 
3392 
33156 Ontvangen deelnemers 
•91/92 
689 
1130 
1777 
291 
1632 
4200 
548 
1417 
42 
418 
280 
7485 
19909 % 
3.5 
5.7 
8.9 
1.5 
8.2 
21.1 
2.8 
7.1 
0.2 
2.1 
1.4 
37.6 
100.0 92/93 
754 
1170 
2418 
627 
1889 
6052 
662 
2066 
72 
938 
551 
8289 
25488 % 
3.0 
4.6 
9.5 
2.5 
7.4 
23.7 
2.6 
8.1 
0.3 
3.7 
2.2 
32.5 
100.0 93/94 
843 
2399 
3137 
967 
2498 
7021 
953 
3469 
38 
1327 
1215 
9289 
33156 % 
2.5 
7.2 
9.5 
3.0 
7.6 
21.1 
2.9 
10.4 
0.1 
4.0 
3.7 
28.0 
100.0 
Actie IV - Aantal gezonden en ontvangen deelnemers per land in 1991/92, 1992/93 et 1993/94 
Gezien het omvangrijker budget nemen alle landen toe in vergelijking met vorig jaar, zowel ten 
aanzien van de gezonden als de ontvangen deelnemers (voor de laatsten met uitzondering van 
Luxemburg). De ontwikkeling van de mobiliteit in termen van gastlanden toont duidelijk aan dat het 
Verenigd Koninkrijk en Frankrijk veruit de meest bezochte landen zijn gebleven, maar in 
vergelijking met vorig jaar valt toch een teruggang te bespeuren, vooral voor het Verenigd 
Koninkrijk, zelfs als we de positieve ontwikkeling van de cijfers voor Ierland meerekenen. 
Daarentegen neemt het aantal landen met minst gebruikte en minst onderwezen talen duidelijk 
10 Deelnemers, jongeren en begeleidende leraren (deze laatsten vertegenwoordigen gemiddeld 10% van het totaal) 
25 
toe: Portugal (+121 %), Denemarken (+105%), Griekenland (+55%) en Nederland (+42%). Italië doet 
het dit jaar 68% en Spanje 33% beter. Ierland heeft op haar beurt 44% meer bezoekers getrokken, 
maar het is voornamelijk de Engelse taal die hiervan profiteert. 
Zoals gewoonlijk slagen sommige landen (België, Duitsland, Frankrijk, Nederland, Portugal) er 
weliswaar in de stroom enigszins in evenwicht te houden, maar ontvangen andere toch opnieuw meer 
jongeren bij hen dan zij zelf uitzenden. Dit geldt vooral voor het Verenigd Koninkrijk, waar het 
aantal ontvangen deelnemers het aantal gezonden deelnemers drie maal overtreft. Dit blijft 
natuurlijk de nodige problemen opleveren voor de wederkerigheid van de uitwisselingen met dit land. 
Verder valt op dat ook dit jaar Spanje en vooral Italië meer mobiele jongeren uitzenden dan zij bij 
hen ontvangen (twee maal meer in het geval van Italië). 
Net als bij de voorgaande actie is het ook hier duidelijk dat het LINGUA-programma zijn rol als 
stimulator zeer goed speelt door te streven naar een taalkundige diversifiëring en door de minst 
gebruikte en minst onderwezen talen te bevorderen. Deze zouden zonder LINGUA zeker niet 
tot stand zijn gekomen. De principes van de Gezamenlijke Onderwijsprojecten (die in 1993 tot 
de publikatie van een 'Gids van de GOP's' leidde) en hun praktische implicaties maken nu vast 
deel uit van het dagelijks leven van een groot aantal leerlingen en leraren. 
TUSSEN 1990 EN 1995 ZAL 
LINGUA, 
BUITEN HET UNIVERSITAIR ONDERWIJS, 
DE MOBILITEIT 
HEBBEN MOGELIJK GEMAAKT VAN 
nagenoe< 40.000 LERAREN 
VREEMDE TALEN 
meer dan 120.000 JONGEREN 
26 
B. DE CENTRALE ACTIES 
In 1994 werden 524 projecten ingediend; zij telden 2498 coordinateurs en partners en hadden 
betrekking op de volgende activiteiten: 
- Actie IB : De bijscholing van leraren vreemde talen in het kader van Europese 
Samenwerkingsprogramma's (ESP's) (42 projecten ontvangen) 
- Actie III : De bevordering van talen in het bedrijfsleven (218 projecten ontvangen) 
- Actie VA : De bevordering van de doelstellingen van LINGUA door transnationale verenigingen 
of instanties (89 projecten ontvangen) 
- Actie VB : De ontwikkeling van algemeen lesmateriaal voor het onderwijzen en aanleren van de 
minst gebruikte en minst onderwezen talen van de Unie (78 projecten ontvangen) 
Verder hadden zij nog betrekking op: 
- De studiebezoeken of bezoeken ter voorbereiding van Europese Samenwerkingsprogramma's(ESP's) 
of taalkundige actieprojecten in het bedrijfsleven (97 projecten ontvangen). 
Van de 524 aanvragen konden 276 projecten (met 1357 coördinatoren en partners) in aanmerking 
worden genomen (d.i. bijna 52,5% van de ingediende projecten); in vergelijking met 1993 betekent / dit een toename van bijna 12% van hjt aantal aanvaarde projecten. 
Evenals in 1993 waren de ingediende projecten in 1994 over het algemeen van zeer hoge kwaliteit 
en als het budget niet zo beperkt was geweest hadden meer projecten voor financiering in 
aanmerking kunnen komen. Nu werden alleen die aanvragen in overweging genomen en financieel 
gesteund die bijzonder goed waren, weinig kans op slagen hadden zonder steun van LINGUA, 
bijzonder innovatieve activiteiten of produkten voorstelden en tegemoet kwamen aan duidelijke 
behoeften, zowel inzake inhoud als de betrokken doelgroepen en -sectoren. De selectie was dus in 
Î994 net als in voorgaande jaren bijzonder streng. 
Ter informatie kan worden opgemerkt dat de totale kosten van de 524 in het kader van de centrale 
acties ingediende projecten meer dan 91 miljoen ECU en de bijbehorende subsidieaanvragen bijna 
43 miljoen ECU bedroegen. De totale kosten van de 276 aanvaarde projecten besloegen 22,5 
miljoen ECU en de bijdrage van de Commissie bijna 15 miljoen ECU. 
De gemiddelde financiering van een aanvaard project besloeg in 1994 iets meer dan 65% van het 
gevraagde bedrag en zo'n 31 % van de totale kosten. Net als voorheen waren de toegekende 
financiële bijdragen minimumbedragen die onmisbaar waren om de uitvoering door de 
partnerschappen van de in de aanvraagformulieren vermelde produkten of activiteiten mogelijk te 
maken; want de ervaringen uit het eerste werkingsjaar van het programma met één van de centrale 
acties leren ons dat een verspreiding van de communautaire hulp over een groter aantal projecten 
slechts de opheffing van vele van hen tot gevolg had, daar de partnerschappen bij gebrek aan geld 
hun projecten moesten beëindigen. 
27 
De ondersiaande tabel toont de ontwikkeling van de situatie voor de centrale acties (alle acties) 
tussen 1991, het jaar waarin de eerste projecten werden gefinancierd, en 1994. 
1991 
1992 
1993 
1994 
totaal Ontvangen 
projecten" 
320 
306 
443 
427 
1496 Aanvaarde 
projecten12 
93 
148 
199 
227 
667 'Jaar-Partners'13 
324 
714 
935 
1144 
3117 
Aantal ontvangen en aanvaarde projecten en het aantal partners in de aanvaarde projecten sinds 1991 
B.l. Bijscholing van leraren vreemde talen 
in het kader van Europese Samenwerkingsprogramma's (act?e IB) 
- In 1994 werden 42 aanvragen ingediend, waarvan 25 verzoeken om verlenging (d.i. meer dan 
59% van het totale aantal aanvragen), met 195 partnerinstellingen. 
Van deze 42 aanvragen konden 38 projecten worden aanvaard (d.i. meer dan 90% van het totale 
aantal aanvragen en bijna 19% meer dan in 1993), waaronder de 25 verlengingen (d.i. bijna 66% 
van het totale aantal aanvaarde projecten en 100% van het aantal verzoeken om verlenging). Deze 
projecten konden worden uitgevoerd voor een contractuele periode van 1 september 1994 tot 31 
augustus 1995. ' ' 
Deze 38 partnerschappen vroegen van het LINGUA-programma een bijdrage ter hoogte van 2983514 
ECU (d.i. bijna 27% meer dan in 1993) en uiteindelijk kon een communautaire subsidie worden 
toegekend van 2236893 ECU (d.i. bijna 75% van het totale gevraagde bedrag - ongeveer 18% meer 
dan in 1993 - en iets minder dan 27% van de totale kosten van de projecten). Dit laatste bedrag 
houdt geen rekening met de hulp voor voorbereidende bezoeken. Inclusief deze hulp voor bezoeken 
bedroeg de totale communautaire steun voor Actie IB ongeveer 2260000 ECU. 
De tabel op de volgende bladzijde toont de ontwikkeling van de stand van zaken in actie IB tussen 
1991 en 1994 en noemt voor elk jaar het aantal ontvangen projecten, het aantal aanvaarde projecten 
en het aantal 'jaar-partners'. 
Buiten de 'Voorbereidende Bezoeken' 
12 zie voetnoot 11 
13 De cijfers ten aanzien van de 'jaar-partners'weerspiegelen het feit dat een partner in een project van langer dan 
één jaar even vaak wordt opgenomen als hij in de ingediende aanvragen voorkomt 
28 
1991 
1992 
1993 
1994 
totaal Ontvangen 
projecten14 
51 
62 
39 
42 
194 Aanvaarde projecten15 
12 
25 
(waarvan 7 verl.) 
32 
(waarvan 22 verl.) 
38 
(waarvan 25 verl.) 
107 
(waarvan 54 verl.) 'Jaar-Partners'16 
40 
110 
130 
178 
458 
Actie IB - Aantal ontvangen en aanvaarde projecten en het aantal partners in de aanvaarde projecten sinds 1991 
(tussen haakjes: aantal verlengde projecten) 
- In 1994 waren bij de 38 aanvaarde Programma's 178 verschillende instellingen betrokken (bijna 
37% meer dan in 1993). 
- Alle Lid-Staten waren in de projecten vertegenwoordigd, hetzij als coördinatoren, hetzij als 
partners. Slechts twee Lid-Staten - Denemarken en Ierland - waren geen coördinatoren, maar wél 
betrokken bij zes partnerschappen. Het valt natuurlijk op dat de landen waar de meest verspreide 
talen worden gespreken, in de partnerschappen sterk vertegenwoordigd zijn, maar sinds het begin 
van het programma tekent zich elk jaar een sterker wordende tendens af: de pedagogiek van 
vreemde talen in het algemeen en van de gebruikte methodologieën zijn niet langer het alleengoed 
van de Noord-Europese landen. De zuidelijke landen zijn zeer goed vertegenwoordigd en uiterst 
actief op het gebied van de ESP's: 21 instellingen in Spanje, 15 in Italië, 9 in Portugal en 7 in 
Griekenland. Verder wijzen wij er nog op dat, gezien het aantal inwoners in vergelijking met het 
aantal leraren en leerlingen vreemde talen, de instellingen eigenlijk zeer evenwichtig over de twaalf 
Lid-Staten zijn verdeeld. 
- Alle talen, inclusief het Iers dat in 4 programma's, en het Deens dat in 3 programma's als doeltaal 
is gekozen, maar zonder het Letzeburgesch, kwamen in de projecten voor en ofschoon het Engels, 
Frans en Duits nog altijd de meest vertegenwoordigde talen waren, volgden het Spaans en het 
Italiaans ze op de voet en waren het Portugees, Nederlands en Grieks ook zeer goed geplaatst. 
Gezien het effect dat de Europese Samenwerkingsprogramma's net als vorig jaar kunnen hebben 
op het talenaanbod in de instellingen, heeft de Commissie er bij de selectie opnieuw zoveel 
mogelijk op toegezien dat deze programma's bijdragen tot taalkundige verscheidenheid en tot de 
bevordering van de minst gebruikte en minst onderwezen talen. Deze twee elementen vallen in 
de ESP's duidelijk op en hun aanwezigheid laat zich enerzijds verklaren door de zeer uiteenlopende 
14 . , , 
zie voetnoot 11 
15 zie voetnoot 11 
16 zie voetnoot 13 
29 
instellingen die bij de projecten zijn betrokken en anderzijds door het gemak waarmee de meeste 
ESP's overstappen naar andere talen dan degene waarop zij aanvankelijk mikten. 
- Wat het type kandidaten betreft, zijn twee categorieën verantwoordelijk voor twee derde van de 
projecten: de plaatselijke of regionale onderwijsautoriteiten en de hoger-onderwijsinstellingen. 
Bij deze twee groepen horen de Italiaanse IRRSAE, de Franse MAFPEN, de Duitse Landesinstitute 
en de universiteiten die in sommige landen zoals Spanje, Griekenland, Nederland, Portugal en het 
Verenigd Koninkrijk, belast zijn met de bijscholing van leraren. 
m 1994, 
hebben 
de EUROPESE SAMENWERKINGSPROGRAMMA'S 
-ESPV 
178 VERSCHILLENDE 
INSTELLINGEN 
GESPECIALISEERD 
IN DE OPLEIDING VAN LERAREN VREEMDE TALEN 
bijeengebracht 
******* 
ALLE INSTELLINGEN IN DE UNIE 
DIE OP DIT GEBIED 
HET BELANGRIJKST EN MEEST REPRESENTATIEF 
ZIJN 
WAREN IN DE PARTNERSCHAPPEN 
VERTEGENWOORDIGD 
- De selectiecriteria waren ook dit jaar weer gebaseerd op verschillende parameters die met name 
betrekking hadden op de volgende aspecten: 
.10 
. de kwaliteit van de projecten, die geëvalueerd wordt vanuit het oogpunt van de bijdrage dfë~ 
zij kunnen leveren aan de verbetering van de bijscholing van leraren vreemde talen en hun 
docenten, vooral op het gebied van methodologie en vernieuwing 
. voorkeur voor de gezamenlijke produktie van onderwijsprogramma's, lesmaterialen en/of 
bijscholingsmodules voor leraren vreemde talen en hun docenten 
. het belang van transnationale partnerschappen en vooral van deelname door 
bijscholingsinstellingen uit elk van de Lid-Staten, hetzij als coördinatoren, hetzij als partners. 
- Wat de algemene tendensen van de 'cru 1994' van Europese Samenwerkingsprogramma's betreft, 
kunnen we stellen dat: 
1. de geselecteerde projecten een belangrijke impact moeten hebben op de kwaliteit van de 
professionele ontwikkeling van de leraren en hun docenten. 
2. veel projecten aanbevolen werden omdat ze de integratie vatt nieuwe theoriemodellen in 
de opleidingsprocessen bevorderden 
3. de voorkeur verder uitging naar projecten die de basis legden voor een doeltreffende 
verbinding tussen de twee delen van de actie 'bijscholing van leraren vreemde talen' (ESP's en 
mobiliteitsbeurzen - zie actie IA, in de decentrale acties van het programma) 
4. de meeste geselecteerde projecten rond zeven grote thema's draaiden: de Europese 
dimensie, de samenstelling van materiaal voor de bijscholing van leraren en hun docenten, de 
introductie van talen op de basisschool, zelfstudie als onderdeel van de opleiding, nieuwe 
onderwijstechnologieën, bijscholing voor tweetalig onderwijs en bijscholing voor het onderwijs van 
gespecialiseerde talen. 
- Van de 18 ingediende aanvragen werden 9 voorbereidende bezoeken voor de uitvoering van 
Europese Samenwerkingsprogramma's gefinancierd. 
B.2. Talen en het bedrijfsleven (actie III) 
- In 1994 werden 218 aanvragen ingediend, waarvan 82 verlengingen (d.i. meer dan 37,5% van 
het totale aantal aanvragen), met 1101 partnerinstellingen. 
Van deze 218 aanvragen konden 101 projecten worden aanvaard (d.i. meer dan 46% van het totale 
aantal aanvragen en zo'n 4% meer dan in 1993), waaronder 66 verlengingen (d.i. bijna 65,5% van 
het totale aantal aanvaarde projecten en meer dan 80% van het aantal verzoeken om verlenging). 
Deze projecten konden worden uitgevoerd voor een contractuele periode van 1 juli 1994 tot 30 juni 
1995, voor projecten die tijdens de selectieronde van 15 maart 1994 waren ingediend, of van 1 
januari tot 31 december 1995 voor projecten die tijdens de selectieronde van 15 september 1994 
waren ingediend. 
Deze 101 partnerschappen vroegen van het LINGUA-programma een bijdrage ter hoogte van 
12931909 ECU (d.i. ongeveer 10,5% meer dan in 1993) en uiteindelijk kon een totale 
communautaire subsidie worden toegekend van 8175000 ECU (d.i. meer dan 63% van het totale 
verzochte bedrag - zo'n 2% meer dan in 1993 - en bijna 30,5% van de totale kosten van de 
projecten). Bij deze som houdt men geen rekening met de subsidies voor voorbereidende bezoeken. 
Inclusief deze subsidie voor voorbereidende bezoeken komt de totale communautaire subsidie op 
ECU 8270000. 
De tabel op deze bladzijde toont de ontwikkeling van de stand van zaken in actie III tussen 1991 en 
1994 en noemt voor elk jaar het aantal ontvangen projecten, het aantal aanvaarde projecten en het 
aantal 'jaar-partners'. 
1991 
1992 
1993 
1994 
totaal Ontvangen 
projecten17 
185 
170 
254 
218 
827 Aanvaarde projecten18 
58 
86 
(waarvan 34 verl.) 
97 
(waarvan 57 verl.) 
101 
(waarvan 66 verl.) 
342 
(waarvan 157 verl.) 'Jaar-Partners'19 
195 
441 
509 
566 
1711 
Actie III - Aantal ontvangen en aanvaarde projecten en het aantal partners in de aanvaarde projecten sinds 1991 
(tussen haakjes: aantal verlengde projecten) 
- In 1994 waren bij de 101 aanvaarde Programma's 566 verschillende instellingen betrokken (+11% 
in vergelijking met 1993). 
De instellingen die het meest vertegenwoordigd waren, waren de universitaire of para-
universitaire instellingen (167, d.i. ongeveer 29,5% van het totale aantal instellingen dat bij de 
projecten betrokken was), gevolgd door de beroepsopleidingen voor initieel en 
bijscholingsonderwijs (75 instellingen, d.i. bijna 13,5%). Hierna kwamen de KMO's en de 
organisaties van KMO's (67, d.i. bijna 12%), gevolgd door de uitgevers en verspreiders van 
lesmateriaal (40 instellingen, d.i. iets meer dan 7%) en daarna de non-profit organisaties (36 
instellingen, d.i. bijna 6,5%). Eveneens aanwezig in de partnerschappen waren, in afnemende 
volgorde: vakverenigingen en -organisaties - waaronder 3 verenigingen of federaties van leraren -
(35, d.i. iets meer dan 6%), Kamers van Koophandel (29, d.i. iets meer dan 5%), 
talenopleidingen en -centra (27, d.i. meer dan 4,5%), officiële instanties - nationale of lokale 
autoriteiten (25, d.i. bijna 4,5%), alsook, in minder belangrijke mate, beoordelingsinstanties (4) en 
17 zie voetnoot 11 
zie voetnoot 11 
19 zie voetnoot 13 
32 
grote bedrijven (3); tot slot werden er nog 30 uiteenlopende organisaties en instellingen geteld die 
geïsoleerde categorieën vertegenwoordigden (bijv. adviesbureaus). 
- Alle Lid-Staten waren in de projecten vertegenwoordigd. 
- Alle talen waren in de projecten vertegenwoordigd: het Duits, Engels en Frans bleven, met 
47,5% van het totale aantal doeltalen, beslist in de meerderheid, maar deze meerderheid was wel 
veel kleiner dan vorig jaar (bijna 5% minder), waarmee de tendens van de afgelopen jaren wordt 
voortgezet; de groter wordende belangstelling binnen de partnerschappen voor de minst gebruikte 
en minst onderwezen talen en voor hun gebruik in situaties waar voorheen andere talen 
overheersten, heeft zich dus opnieuw voortgezet; zelfs als men het Spaans en Italiaans, die met bijna 
23% van het totale aantal doeltalen hun plaats van belangrijkste van de minst gebruikte en minst 
onderwezen talen van de Unie bevestigen, waren de overige 6 talen alleen al goed voor meer dan 
27% van het totaal, en dat in een actie die niet speciaal voor hen bestemd was; de enige 
achterblijvers zijn opnieuw het Iers en het Letzeburgesch, talen waarvoor nog zeer veel zal moeten 
worden gedaan. 
- Het type project dat het meest werd ingediend, had ook in 1994 betrekking op.het ontwerp, de 
uitwerking en ontwikkeling van lesmaterialen (83 projecten van de 101); ver daarachter kwamen 
enkele projecten voor de ontwikkeling van opleidingscursussen (6 projecten), voor het onderzoek 
naar en de analyse van taalkundige behoeften (4 projecten), en 1 beoordelingsproject. Let wel dat 
in de meeste projecten die betrekking hadden op lesmaterialen, een eerste fase voorzien of al 
afgerond was waarin een serieuze analyse werd gemaakt van de behoeften waaraan deze 
lesmaterialen zouden moeten beantwoorden. 
Het gebruik en de ontwikkeling van nieuwe onderwijstechnologieën in de lesmaterialen blijven 
van groot belang. De overgrote meerderheid van de geselecteerde projecten ontwikkelen produkten 
waarbij de computer wordt gebruikt (interactieve multimediaprodukten, produkten die gebruik maken 
van hypermedia) en vele doen een beroep op optische geheugeneenheden als de CD-ROM en op 
telematicanetwerken. Ook wordt steeds vaker een vocale kaart gebruikt waarmee de stem van de 
leerling in multimediatoepassingen kan worden opgenomen en zijn er projecten die een beroep doen 
op satelliettelevisie en/of videoconferenties. 
Het succes van nieuwe onderwijstechnologieën had een dubbel rechtstreeks effect: enerzijds zijn 
de systemen complexer geworden, wat hogere ontwikkelings- en produktiekosten met zich 
meebrengt, maar anderzijds bieden de explosie van de markt van CD-ROM tegen toegankelijke 
prijzen en netwerken van het type INTERNET perspectief op een bredere en voor de uitgever 
interessantere verspreiding. 
Het open en afstandsonderwijs (O AO), een essentieel element van een individueler perspectief voor 
het onderwijs van vreemde talen, is veruit de meest vertegenwoordigde onderwijssituatie. Doordat 
met OAO tevens een maximale verspreiding in andere Lid-Staten of naar andere bedrijfstakken 
mogelijk is, hechtte de Commissie zeer veel belang aan dit onderdeel in de lijst met voor de selectie 
van te ondersteunen projecten belangrijke parameters. 
33 
- De selectiecriteria van de projecten waren voornamelijk gebaseerd op de criteria in de 'Gids voor 
Aanvragers' van LINGUA: 
. aantoning van de noodzaak van het project en betrekking bij dit project van meerdere in het 
project gespecialiseerde partners uit andere Lid-Staten 
. geldigheid en haalbaarheid van de doelstellingen overeenkomstig de criteria en algemene 
prioriteiten van LINGUA 
. overeenstemming tussen coördinatie, werkplan en financiën 
. kwaliteit van het partnerschap in termen van transnationaliteit, taakverdeling, know-how en 
betrokkenheid/vertegenwoordiging van de gebruikers, 
. kwaliteit en rechtvaardiging van de methodologie en eventueel van de geplande technologie 
. perspectieven en garantie van de verspreiding van de produkten. 
Hiernaast werden, ten einde te voorkomen dat de nieuwe projecten bestaande projecten zouden 
overlappen en om zo goed mogelijk aan de behoeften te voldoen, ook de onderstaande prioriteiten 
in acht genomen. Zo moesten de projecten betrekking hebben op: 
. in het bedrijfsleven minst gebruikte en minst onderwezen talen 
. lesmaterialen voor vergevorderde leerlingen, in het geval van de meest onderwezen talen 
. doelgroepen die door de bestaande projecten nog niet worden bereikt 
. overdracht, na 'analyse van de behoeften, van de resultaten en de produkten naar één of 
meerdere andere talen, zoals: 
. de aanpassing, aan native speakers van taal C, van een project over het onderwijs van taal 
A aan native speakers van taal B 
. het gebruik van innovatieve methoden en technologieën die in het kader van het ontwerpen 
van lesmateriaal voor taal A zijn ontwikkeld, bij de uitwerking van lesmateriaal voor taal B. 
34 
IN 4 JAAR TIJD 
hebben aan 
DE PROJECTEN VOOR HET BEDRIJFSLEVEN 
- ACTIE III -
1754 INSTELLINGEN 
IN 
339 PARTNERSCHAPPEN 
deelgenomen 
EN TOT NU TOE 
242 ORIGINELE 
ONDERWIJSCOMBINATIES 
geproduceerd 
- Over het algemeen droegen de activiteiten die door actie III van het programma worden 
gesteund ook in 1994 weer sterk bij tot een grotere belangstelling bij bedrijven en personeel voor 
het aanleren van vreemde talen in het bedrijfsleven. 
- Van de 79 ingediende aanvragen werden 40 voorbereidende bezoeken voor de uitvoering van 
actie Hl-projecten gefinancierd. 
35 
B.3. Financiële steun aan verenigingen (actie VA) 
- In 1994 werden 89 aanvragen ingediend, met 386 partnerinstellingen. 
Van deze 89 aanvragen konden 42 projecten worden aanvaard (d.i. iets meer dan 47% van het 
totale aantal aanvragen en ongeveer 55,5% meer dan in 1993) 
Deze 42 partnerschappen vroegen van het LINGUA-programma een bijdrage ter hoogte van 726317 
ECU (d.i. bijna 31% meer dan in 1993) en uiteindelijk kon een totale communautaire subsidie 
worden toegekend van 525424 ECU (d.i. bijna 72,5% van het totale verzochte bedrag. 
1991 
1992 
1993 
1994 
totaal Ontvangen 
projecten 
28 
22 
57 
89 
196 Aanvaarde projecten 
8 
14 
27 
42 
91 'Jaar-Partners'20 
38 
70 
105 
184 
397 
Actie VA - Aantal ontvangen en aanvaarde projecten en het aantal partners in de aanvaarde projecten sinds 1991 
- In 1994 waren bij de 42 aanvaarde Programma's 184 verschillende instellingen betrokken 
(ongeveer 75% meer dan in 1993). 
De instellingen die het meest vertegenwoordigd waren, waren de universitaire of para-universitaire 
hoger-onderwijsinstellingen (37, d.i. meer dan 20% van het totale aantal instellingen dat bij de 
projecten betrokken was), de non-profit organisaties (26, d.i. meer dan 14%) en de betrokken 
ministeries of departementen van ministeries (22, d.i. bijna 12%). 
- Alle Lid-Staten waren in de projecten vertegenwoordigd. 
- Door de aard van de actie en van haar doelstellingen waren alle talen op de ene of andere manier 
in de projecten vertegenwoordigd. 
- De typen projecten die het meest werden ingediend hadden allereerst betrekking op de 
organisatie van conferenties of colloquia (32 van de 42 projecten), gevolgd door publikaties (16 
projecten) en activiteiten van instanties en verenigingen (10 projecten). 
In de manifestaties, colloquia en andere seminaries die voor een communautaire subsidie in 
aanmerking kwamen, kwamen zeer uiteenlopende thema's aan de orde: deze hadden met name 
20 zie voetnoot 13 
36 
betrekking op de opleiding van leraren vreemde talen, op nieuwe onderwijstechnologieën en op 
de bevordering van de minst gebruikte en minst onderwezen talen. 
Andere initiatieven waren gericht op bijeenkomsten voor de follow-up, evaluatie en synergie van 
projecten 
- Over het algemeen kon Actie VA in 1994 haar werkterrein nog beter dan in 1993 uitbreiden en 
diversifiëren en haar activiteiten nog duidelijker aanpassen aan de globale strategie van het 
programma. 
Actie VA maakte in 1994 een belangrijke ontwikkeling door. Het is belangrijk dat de door dit type 
actie voortgebrachte initiatieven kwantitatief en kwalitatief kunnen blijven groeien en dat de 
verschillende Europese verantwoordelijken op het gebied van talen de mogelijkheid krijgen elkaar 
te ontmoeten ten einde ideeën en ervaringen uit te wisselen. Tevens van belang is dat dit type actie 
gebruikt kan worden om bij te dragen tot reflectie over de verschillende taalkundige acties van de 
Commissie en om de strategie te ondersteunen van een brede verspreiding van de taalkundige 
produkten, bestemd voor onderwijs- of andere doeleinden, die met communautaire financiering 
mogelijk zijn gemaakt. 
B.4. Bevordering van de minst gebruikte en minst onderwezen talen (actie VB) 
- In 1994 werden 78 aanvragen ingediend, waarvan 29 verzoeken om verlenging (d.i. meer dan 
37% van het totale aantal aanvragen), met 339 partnerinstellingen. 
Van deze 78 aanvragen konden 46 projecten worden aanvaard (d.i. bijna 59% van het totale aantal 
aanvragen en bijna 7% meer dan in 1993), waaronder 26 verlengingen (d.i. zo'n 56,5% van het totale 
aantal aanvaarde projecten en bijna 90% van het aantal verzoeken om verlenging). Deze projecten 
konden worden uitgevoerd voor een contractuele periode van 1 juli 1994 tot 30 juni 1995, voor 
projecten die tijdens de selectieronde van 15 maart 1994 waren ingediend, of van 1 januari tot 31 
december 1995 voor projecten die tijdens de selectieronde van 15 september 1994 waren ingediend. 
Deze 46 partnerschappen vroegen van het LINGUA-programma een bijdrage ter hoogte van 5677790 
ECU (d.i. ongeveer 16,5% meer dan in 1993) en uiteindelijk kon een totale communautaire 
subsidie worden toegekend van 3786000 ECU (d.i. meer dan 66,5% van het totale verzochte bedrag 
- bijna 15,5% meer dan in 1993 - en bijna 36,5% van de totale kosten van de projecten). 
37 
1991 
1992 
1993 
1994 
totaal Ontvangen projecten 
56 
52 
93 
78 
279 Aanvaarde projecten 
15 
23 
(waarvan 7 verl.) 
43 
(waarvan 22 verl.) 
46 
waarvan 26 verl.) 
127 
(waarvan 55 verl.) 'Jaar-Partners'21 
51 
93 
191 
216 
551 
Actie VB - Aantal ontvangen en aanvaarde projecten en het aantal partners in de aanvaarde projecten sinds 1991 
(tussen haakjes: aantal verlengde projecten) 
- In 1994 waren bij de 46 aanvaarde Programma's 216 verschillende instellingen betrokken (d.i. meer 
dan 13% in vergelijking tot 1993). 
De instellingen die het meest vertegenwoordigd waren, waren de universitaire of para-
universitaire instellingen (125, d.i. bijna 58% van het totale aantal instellingen dat bij de projecten 
betrokken was), ver daarna gevolgd door de uitgevers en de fabrikanten en verspreiders van 
lesmateriaal (19, d.i. bijna 9%), officiële instanties - nationale of lokale autoriteiten (14, d.i. bijna 
6,5%), talenopleidingen en -centra (12, d.i. meer dan 5,5%), non-profit organisaties (10, d.i. meer 
dan 4,5%) en lerarenverenigingen of-federaties (6, d.i. iets minder dan 3%). Eveneens aanwezig 
in de partnerschappen waren, in afnemende volgorde: beroepsopleidingen voor initieel en 
bijscholingsonderwijs (5), de KMO's en de organisaties van KMO's (eveneens 5), alsook 2 
vakverenigingen en 2 beoordelingsinstanties; tot slot werden er nog 16 uiteenlopende organisaties 
en instellingen geteld die geïsoleerde categorieën vertegenwoordigden. 
- Alle Lid-Staten waren in de projecten vertegenwoordigd. 
- Alle minst gebruikte en minst onderwezen tale.n waren in de projecten vertegenwoordigd, 
waarbij het Italiaans bijna 13% van de doeltalen van het project uitmaakte, het Spaans en het Grieks 
elk bijna 12% en het Nederlands en het Portugees elk ongeveer 11%; dit betekent dat het besluit om 
actie VB voor te behouden aan de steun voor de diversifïëring van het onderwijs van en in de 
minst gebruikte en minst onderwezen talen ook dit jaar weer duidelijk is toegepast. 
21 zie voetnoot 13 
38 
IN 1994 
werden de 8 MINST 
GEBRUIKTE en MINST 
ONDERWEZEN TALEN 
in de UNIE 
89 KEER 
ALS DOELTAAL 
GEKOZEN 
INDE 
46 GESELECTEERDE 
PROEFPROJECTEN 
- Het type project dat het meest werd ingediend had betrekking e p het ontwerp, de uitwerking en 
ontwikkeling van lesmaterialen (44 van de 46); de overige twee projecten waren gericht op de 
ontwikkeling van lesprogramma's. 
- Ten aanzien van het gebruik en de ontwikkeling van nieuwe technologieën die in de door de 
partnerschappen geproduceerde lesmaterialen worden geïntegreerd en de dimensie 
'Afstandsonderwijs' kan worden gesteld dat de opmerkingen over actie III (zie blz. 18) ook voor 
actie VB gelden. Deze elementen zijn zeer duidelijk aanwezig in het merendeel van de projecten 
en zijn van enorme invloed op hun impact en hun doeltreffendheid. 
39 
LINGUA - ACTIE VB 
DE BEVORDERING 
VAN DE 
MINST GEBRUIKTE 
EN 
MINST ONDERWEZEN 
TALEN 
EN DE 
TAALKUNDIGE 
VERSCHEIDENHEID 
- De selectiecriteria waren ook hier voornamelijk gebaseerd op die van de 'Gids voor Aanvragers 
LINGUA' en in aanmerking kwamen alleen die projecten die betrekking hadden op het ontwerp, de 
uitwerking en ontwikkeling van lesmaterialen (en hun integratie in de lesprogramma's) ten behoeve 
van de minst gebruikte en minst onderwezen talen waarvoor nog niet genoeg methodes of 
onderwijsmaterialen bestaan. 
Verder ging speciale aandacht uit naar projecten die betrekking hebben op één of meerdere van de 
volgende leersituaties: 
. zelfstudie 
. afstandsonderwijs 
. door geavanceerde technologieën ondersteund onderwijs, met name mültimediatechnologieën 
(gezamenlijk gebruik van informatica, video en audio) en satellietverbindingen. 
40 
Bovendien ging de voorkeur uit naar projecten die voorstellen doen tot overdracht van dé~ 
resultaten van een lopend of afgerond LINGUA-project naar één of meerdere van de minst gebruikte 
en minst onderwezen talen van de Unie. 
- Actie VB blijft zeer belangrijk binnen de taalkundige initiatieven van de Commissie want het 
succes van de taalkundige verscheidenheid en de bevordering van de minst gebruikte en minst 
onderwezen talen in alle andere initiatieven in de communautaire onderwijs- en scholingsprogramma's 
hangt in grote mate van haar af. Het is in feite grotendeels aan haar te danken dat de lesmaterialen 
die deze verscheidenheid en bevordering bewerkstelligen, kunnen worden samengesteld. Tot nu toe 
zijn al 88 belangrijke onderwijscombinaties ontwikkeld maar er worden er nog meer verwacht, 
afhankelijk van het werk van de lopende projecten. Deze combinaties bestaan bijna allemaal uit 
geavanceerd materiaal en over het algemeen zijn de materialen, perfect afgestemd op een 
doeltreffende studie van de minst gebruikte en minst onderwezen talen als vreemde talen. Voortaan 
beschikt het grote publiek dat een dergelijke taal wil leren, over uitgebreid en gevarieerd lesmateriaal 
van goede kwaliteit. 
C. DE ACTIE 'HOGER ONDERWIJS' 
Bevordering van het vreemde-talenonderwijs aan de universiteit (actie II) 
Actie II van het LINGUA-programma dekt de interuniversitaire samenwerking en de mobiliteit 
en uitwisseling van studenten en personeel uit het hoger onderwijs. De administratieprocedures van 
deze actie zijn dezelfde als die van het ERASMUS-programma en er zijn gezamenlijke regelingen 
getroffen voor het beheer van ERASMUS en actie II van LINGUA. 
Net als in voorgaande jaren werden de aanvragen zodanig geëvalueerd dat de uiteindelijke selectie 
duidelijk de prioriteiten van het LINGUA-programma weerspiegelt. De voorkeur ging verder 
uit naar de minst gebruikte en minst onderwezen talen en naar projecten die gericht waren op de 
opleiding van toekomstige leraren vreemde talen. In het geval van bezoeksbeurzen ging speciale 
aandacht naar de bestudering van de taalkundige problemen van studentenmobiliteit en van de 
toepassing van nieuwe onderwijstechnologieën op het aanleren van vreemde talen. Verder werd 
ook veel aandacht geschonken aan projecten voor de invoering van cursussen gericht op de studie 
van een vreemde taal als hoofdvak, in combinatie met een ander vak. 
Eveneens als in voorgaande jaren zag het selectiebeleid er in 1994 op toe dat de meerjarige 
subsidies voor de meeste programma's die in 1993/94 waren aanvaard, opnieuw werden bevestigd; 
tegelijkertijd werd er bij de universiteiten op aangedrongen nieuwe interuniversitaire 
samenwerkingsinitiatieven te blijven ontwikkelen. 
Alle partners in de Interuniversitaire Samenwerkingsprograma's die aan het einde van de normale 
driejarige cyclus om een speciale verlenging van hun contract vroegen, moesten aanvullende 
41 
inlichtingen verschaffen en de beslissing inzake verlenging werd slechts genomen nadat de ISP's zeer 
nauwkeurig aan een aantal speciale prestatiecriteria hadden voldaan. 
De onderstaande grafieken tonen de evolutie van het aantal instellingen dat betrokken is bij de 
Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's en het aantal mobiele studenten tussen 1990 en 1995. 
90/91 91/92 92/93 93/94 94/95 
Actie II - Evolutie van het aantal instellingen dat betrokken is bij ISP's, tussen 1990 en 1994 
(cijfers bij de kolommen in de grafiek: 1990/91, 215 ; 1991/92, 627 ; 1992/93, 972 ; 1993/94, 1147 ; 1994/95, 1277) 
90/91 91/92 92/93 93/94 94/95 
Actie II - Evolutie van het aantal mobiele studenten tussen 1990 en 1994 
(cijfers bij de kolommen in de grafiek: 1900/91, 1897 ; 1991/92, 4180 ; 1992/93, 6724 ; 1993/94, 8847 ; 1994/95, 10378) 
- Van de 242 aanvragen voor Interuniversitaire Samenwerkingsprogramma's (1,7% meer dan 
verleden jaar), werden in 1994 225 ISP's geselecteerd voor het universitair jaar 1994/95 (ofwel 
42 
een daling van 0,4% ten opziohte van vorig jaar); zij hadden betrekking op 10378 studenten 
(17,3% meer dan in 1993/94) en 866 docenten (25,9% meer dan in 1993/94). 
- Wat de beurzen voor studiebezoeken betreft, konden 37 van de 44 ingediende aanvragen 
worden aanvaard; waar mogelijk werd de voorkeur gegeven aan aanvragen voor 
bezoeksbeurzen die betrekking hadden op de minst gebruikte en minst onderwezen talen en 
aan aanvragen die duidelijk een dimensie bezatten van een 'opleiding van toekomstige, leraren'. 
Het aantal geselecteerde projecten nam in 1994 in vergelijking met 1993 met 19% af en net als in 
voorgaande jaren is het globale aantal bezoeken zeer laag gebleven. Dit is ten dele te wijten aan 
het feit dat er sinds het begin van het programma weinig of geen aanvragen zijn binnengekomen 
voor cursussen die een minst gebruikte en minst onderwezen taal combineerden met één of meer 
andere vakken. 
43 
BIJLAGEN 
STATISTIEKEN 
1994 
Bijlagen 1 t/m 4 hebben betrekking op de decentrale Acties IA en IV 
Bijlagen 5 t/m 11 hebben betrekking op de centrale Acties IB, III, V en de voorbereidende bezoeken 
Bijlage 12 heeft betrekking op Actie II 
44 
LINGUA 
C 
DK 
GR 
NL 
UK BILAGE 1 - ACTIE IA - MOBILITEIT LERAREN PER LID-STAAT 
T 
H 
U 
I 
S 
L 
A 
N 
D Bg 
Bfr -
Bnl 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
P 
UK 
Totaal 
% 
Rang GASTLAND 
Bg Bfr 
12 
5 
21 
3 
41 Bnl 
4 
4 
45 
| 0,60 | 0,06 
0,66 
10 
B DK 
4 
1 
7 
12 
0,18 
11 
DK D 
1 
1 
31 
26 
19 
17 
83 
47 
65 
8 
17 
206 
521 
7,66 
4 
D GR 
36 
5 
32 
1 
2 
3 
79 
1,16 
8 
GR E 
14 
9 
33 
199 
109 
18 
20 
59 
202 
663 
9,75 
3 
E F 
3 
107 
49 
510 
36 
136 
53 
208 
9 
49 
96 
305 
1561 
22,95 
2 
F IRL 
11 
43 
198 
1 
69 
45 
4 
35 
29 
435 
6,40 
5 
IRL I 
2 
14 
18 
168 
2 
9 
23 
6 
113 
355 
5,22 
6 
I L 
1 
4 
5 
0,07 
12 
L NL 
1 
70 
4 
20 
1 
96 
1,41 
7 
NL P 
34 
1 
1 
13 
1 
1 
51 
0,75 
9 
P UK 
1 
16 
54 
39 
1001 
181 
485 
477 
561 
4 
74 
86 
2979 
43,80 
1 
UK 
GASTLAND TOTAAL 
5 
45 
215 265 
2Ô8 
2236 
240 
727 
741 
124 
921 
13 
217 
239 
871 
6802 
100 % 
0,07 
0,66 
3,16 3,90 
3,06 
32,87 
3,ë3 
10,69 
10,89 
1,82 
13,54 
0,19 
3,19 
3,51 
12,81 
100 Rang 
6 
10 
1 
7 
5 
4 
11 
2 
12 
9 
8 
3 Bg 
Bfr 
Bnl 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
P 
UK T 
H 
U 
1 
S 
L 
A 
N 
D 
BIJLAGE 2 - ACTIE IA - IN- EN UITGAANDE STROMEN PER LID-STAAT 
1 
| c= 
r" ' 
• 
i 
• 
i 
r ••" — I 
i 
1 
-3000 -2000 -1000 
GEZONDEN LERAREN O 1000 2000 
ONTVANGEN LERAREN 3000 
LINGUA/RAP. 94/AN. 1/2 
LINGUA BIJLAGE 3 - ACTIE IV - MOBILITEIT JONGEREN PER LID-STAAT 
T 
H 
U 
1 
S 
L 
A 
N 
D Bg 
Bfr 
Bnl 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
P 
• UK 
Totaal 
% 
Rang GASTLAND 
Bg 
10 
10 Bfr 
41 
35 
105 
10 
150 
16 
15 
20 
22 
414 Bnl 
60 
74 
40 
73 
15 
32 
42 
336 
760 
0,034 J 1,388 j 1,126 
2,547 
10 
B DK 
12 
58 
352 
68 
121 
464 
25 
630 
12 
87 
97 
233 
2159 
7,24 
12 
DK D 
26 
79 
202 
10 
16 
335 
492 
83 
675 
77 
148 
79 
592 
2814 
9,43 
4 
D GR 
22 
13 
93 
96 
226 
329 
30 
41 
20 
870 
2,92 
7 
GR E 
61 
78 
195 
69 
759 
58 
373 
23 
166 
12 
458 
2252 
7,55 
3 
E F 
20 
112 
124 
332 
124 
2270 
72 
226 
1815 
10 
244 
309 
691 
6349 
21,28 
2 
F IRL 
38 
40 
117 
33 
284 
20 
210 
46 
70 
858 
2,88 
6 
IRL I 
35 
44 
286 
228 
308 
419 
873 
72 
252 
110 
476 
3103 
10,40 
5 
I L 
20 
14 
34 
0,11 
11 
L NL 
31 
48 
94 
81 
218 
139 
22 
288 
19 
46 
198 
1184 
3,97 
8 
NL P 
13 
69 
96 
55 
94 
164 
36 
209 
65 
286 
1087 
3,64 
9 
P UK 
152 
60 
383 
1557 
2049 
1860 
1709 
291 
306 
8367 
28,04 
1 
UK* 
GASTLAND TOTAAL 
20 
368 
435 823 
1284 
3183 
721 
5810 
5420 
552 
...., 6403 
157 
1344 
1122 
3018 
29837 
100 % 
0,07 
1,23 
1,46 2,76 
4,30 
10,67 
2,42 
19,47 
18,17 
1,85 
21,46 
0,53 
4,50 
3,76 
10,11 
100 Rang 
9 
7 
4 
10 
2 
3 
11 
1 
12 
6 
8 
5 Bg 
Bfr 
Bnl 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
P 
UK T 
H 
U 
1 
S 
L 
A 
N 
D 
BIJLAGE 4 - ACTIE IV - IN- EN UITGAANDE STROMEN PER LID-STAAT 
DK 
GR 
NL 
UK f 
r 1 1 fl 
• ; f 
-8000 -6000 -4000 -2000 
GEZONDEN JONGEREN 2000 4000 6000 8000 10000 
ONTVANGEN JONGEREN 
LINGUA /RAP 94/AN.3/4 
LINGUA 
BIJLAGE 5 - CENTRALE ACTIES - ONTVANGEN EN AANVAARDE PROJECTEN IN 1994 PER LID-STAAT 
STAAT 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
P 
UK 
TOTAAL ONTVANGEN PROJECTEN 
IB 
2 
6 
1 
1 
7 
9 
1 
3 
2 
10 
42 III 
10 
12 
30 
43 
20 
35 
4 
17 
1 
8 
4 
34 
218 VA 
7 
5 
11 
9 
9 
22 
9 
1 
3 
1 
12 
89 VB 
5 
5 
6 
18 
3 
9 
8 
4 
7 
3 
10 
78 BEZOEK 
4 
7 
13 
8 
14 
22 
1 
10 
3 
15 
97 TOTAAL 
28 
29 
66 
79 
47 
95 
13 
49 
3 
24 
10 
81 
524 
STAAT 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
P 
UK 
TOTAAL AANVAARDE PROJEKTEN 
IB 
2 
6 
1 
1 
6 
6 
1 
3 
2 
10 
38 III 
6 
4 
17 
12 
11 
11 
1 
11 
1 
6 
3 
18 
101 VA 
4 
4 
2 
4 
6 
12 
4 
1 
1 
4 
42 VB 
3 
4 
4 
7 
2 
7 
4 
2 
3 
3 
7 
46 BEZOEK 
1 
4 
8 
2 
7 
9 
3 
3 
12 
49 TOTAAL 
16 
16 
37 
26 
27 
45 
5 • 
26 
3 
16 
8 
51 
276 100 
90 
80 
70 
60 
50 
40 
30 
20 
10 
0 
60 
50 
40 
30 
20 
10 
0 D BEZOEK 
DVB 
• VA 
y m 
D IB 
B DK D GR E F IRL I L NL P UK 
D BEZOEK 
DVB 
• VA 
y in 
DlB 
B DK D GR E F IRL I L NL P UK 
LINGUA/RAP 94/AN. 5 
LINGUA BIJLAGE 6 - CENTRALE ACTIES- VERDELING VAN PROJECTET^^TPEïTGîîCnrREGIO'S 
\R1:BRDDEUTSCHLAND 
Ril : Schleswig-Holstein. R12:Hamburg 
R13: Nledorsachsen, R14: Bremen, RT5: Nordrheln-Westfaten, 
Rl 6: Hessen. Rl 7: Rhehland-Pfalz, R18: Baden-Württemberg. 
R19: Bayem, R1A Saartand, RIB: Bertn. R1C: Brandenburg, 
RID: Meclcenburg-Votpommem, R1E: Sachsen, 
RIF: Sachsen-Anhalt, R1G: Thüringen 
\R2: FRANCE : Total = 45" 
R21 : Ie de France, R22: Bassin Parisien, 
R23: Nad - Pas-de-Calais, R24: Est. R25: Ouest, R26:Sud-Ouest, 
R27: Centre-Est. R28: MécHetiannée, R29: Départem. dOutre-Mer 
\R3: ITALIA '.Total = 26 
R31: Nord Ovest. R32: Lombardia, R33: Nord Est, 
R34: Emüia-Romagna R35: Centro, R36: Lazto, R37: Campania, 
R38: Abruzzi-Moïse, R39: Sud, R3A: Steïa. R3ft Sardegna 
IR4: NEDERLAND ; Total = 16 I 
R4l: Noord-Nodeiland, R42: Oost-Nederland, 
t-Nederland 
; Total = 16 
w ^St Guadeloupe (F) 
~ ~~\ 
RC2 Açores(P) Martinique (F) 
R29 ^* 
?C3 Madeira (P) Réunion (F) 
RB7. Canaiias (E) Guyane (F) 
UNGUA/RAP 94/AN. 7 
^ft 
BIJLAGE 8 - CENTRALE ACTIES - AANVAARDE PROJECTEN IN 1994 - AANTAL COÖRDINATOREN EN PARTNERS PER LID-STAAT 
Staat 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
P 
UK 
Totaal IB 
Coör 
2 
6 
1 
1 
6 
.6 
1 
3 
2 
10 
38 Part 
6 
6 
16 
7 
21 
26 
5 
15 
1 
7 
9 
21 
140 III 
Coör 
6 
4 
17 
12 
11 
11 
1 
11 
1 
6 
3 
18 
101 Part 
17 
31 
56 
39 
59 
76 
16 
60 
3 
18 
28 
62 
465 VA 
Coör 
4 
4 
2 
4 
6 
12 
4 
1 
1 
4 
42 Part 
16 
7 
17 
2 
12 
24 
5 
13 
4 
8 
7 
24 
139 VB 
Coör 
3 
4 
4 
7 
2 
7 
4 
2 
3 
3 
7 
46 Part 
9 
9 
10 
22 
20 
13 
6 
21 
2 
11 
10 
37 
170 Bezoeken 
Coör 
1 
4 
8 
2 
7 
9 
3 . 
3 
12 
49 Part 
13 
12 
15 
11 
13 
21 
23 
8 
• 1 
7 
16 
24 
164 Totaal 
Coör 
16 
16 
37 
26 
27 
45 
5 
26 
3 
16 
8 
51 
276 Part 
61 
65 
114 
81 
125 
160 
55 
117 
11 
51 
70 
168 
1078 
IB 
DKËEL_ 
GR P=l 
Ep==3 
IRL =3 
NL^ 
P P=3 
UK ^—m—=3 
1 1 1 
10 20 30 III 
Bp DK i—J 
D^=1TJ 
GR m—3 
E i=J 
F ^ZZITZZJ 
IRL P 
NL P 
P P=J 
UK — 1 
50 100 VA 
B t=' DK BJ 
D ~~:."Z] 
GR. 
E jj^J _ 
IRL 3 
LP 
NL p 
P^ 
UKfc==l 
20 40 TOTAAL 
DPart 
• Coör 
50 100 150 200 
VB 
DK .p 
D ^ 
GR ~rzi:zi 
EEE=:] 
IRL'J 
NL«=] 
P^ 
UK ^ . l 
20 40 BEZOEKEN 
Bt=l 
DK .,=3 
GR P=J 
IRL l 
I.P 
Li 
NL P 
P =1 
UK —, ' 
1 ' ' i 
0 20 40' 
i 
BIJLAGE 9 - CE RI : BRD DEUTSCHLAND ; Total =114 I 
Rl 1 : Schleswig-Holstein, R12:Hamburg 
R13: Niedersochsen, RI 4: Bremen, RT5: Nordrhein-Westfalen, 
R16: Hessen. Rl 7: Rheintand-Pfalz, R18: Baden-Württemberg, 
R19: Bayern, R1A: Saarland, R1B: Berlin, R1C: Brandenburg, 
RID: Mecldenburg-Vorpommern. RIE: Sachsen, 
RIF: Sachsen-Anhatt, RIG: Thüringen 
R2: FRANCE : Total = 16Ö\ 
R2l : He de France, R22: Bassin Parisien, 
R23: Nord - Pas-de-Calais, R24: Est, R25: Ouest, R26:Sud Ouest. 
R27: Centre-Est, R28: Méditerrannée, R29: Départem. dOutre-Mer 
: Total 
R3l : Nord Ovest, R32: Lombardia, R33: Nord Est, 
R34: Emilta-Romagna, R35: Centra, R36: lazio, R37: Campania, 
R38: Abruzzi-Molise, R39: Sud, R3A: Sicilia, R3B: Sardegna 
; Total = 51 
R4l : Noord-Nederland. R42: Oost-Nederland, 
R45: Zuid-Nederland, R47: West-Nederland 
: Total = 61 
7~v~ l tf^ c 
w —3» Guadeloupe (F) 
~ ~~\ 
RC2 Açores(P) Martinique |F) 
ay Q 
R29 ^J 
RC3 Madeira (P) Reunion (F) 
RB7 Canarias(E] Guyane (F) R5l : Vlaams Gewest, R52: Région Wallonne, 
R53: Bruxelles-Brussel 
IR6: LUXEMBOURG : Total = 11 \ 
IR7: UNITED KINGDOM : Total = 168] 
R7l : North, R72: Yorkshire and Humberside, 
R73: East Midlands, R74: East Anglia, R75: South East, 
R76: South West, R77: West Midlands. R78: North West, 
R79: Wales, R7A: Scotland, R7B: Northern Ireland 
Rd: IRELAND : Total = 55| 
R9: DANMARK : Total = 65 
LINGUA 
BIJLAGE 10 - CENTRALE ACTIES - AANVAARDE PROJECTEN IN 1994 - VERDELING PER TYPE COORDINATOR/PARTNER 
Type coördinator/partner 
1 = Departement ministerie 
2 = Plaatselijke overheid 
3 = Regionale of plaatselijke ondcrwijsinstantie 
4 = Instelling voor hoger onderwijs 
5 = Onderzoeksinstituut gespecialiseerd in de 
didactiek van vreemde talen 
6 = Instelling voor opleiding taalleraren 
7 = School 
8 = Talencentrum 
9 = Vereniging ol federatie van taaldocenten 
10 = Organisatie van initiële beroepsopleidingen 
11 = Organisatie voor permanente beroepsopleiding! 
12 = Organisatie voor KMO-opleidingen 
13 - Onderwijsorganisatie voor volwassenen of arbei 
14 = Kleine en Middelgrote Ondernemingen 
15 = KMO-organisatie 
16 = Groot bedrijf 
17 = Organisatie van grotere bedrijven 
18 = Kamer van Koophandel of Industrie 
19 = Sedoriéle organisatie 
20 = Vakorganisatie 
21 = Arbeidersvereniging 
22 = Uitgever, softwarefabrikant 
23 = Onderzoeksinstantie 
24 = Non-profitorganisatie of -instantie 
25 = Andere IB 
C 
3 
0 
12 
13 
4 
3 
1 
0 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
1 
38 P 
7 
2 
27 
69 
2 
13 
4 
0 
12 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
4 
140 III 
C 
3 
2 
4 
20 
3 
0 
0 
5 
0 
3 
12 
9 
3 
1 
3 
0 
0 
2 
2 
2 
1 
8 
2 
11 
5 
101 P 
9 
3 
4 
125 
15 
4 
4 
18 
3 
5 
35 
20 
17 
27 
7 
3 
0 
27 
7 
15 
5 
32 
2 
25 
53 
465 VA 
C 
3 
3 
0 
4 
0 
0 
0 
2 
2 
1 
3 
1 
2 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
1 
1 
2 
0 
12 
4 
42 P 
19 
3 
3 
33 
10 
0 
9 
4 
2 
0 
12 
2 
1 
0 
0 
0 
0 
3 
1 
6 
7 
4 
0 
14 
9 
142 VB 
C 
0 
0 
2 
17 
1 
0 
1 
2 
3 
0 
2 
0 
0 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
7 
0 
3 
7 
46 P 
9 
1 
2 
99 
6 
2 
2 
7 
3 
0 
3 
0 
0 
4 
ü 
0 
0 
0 
0 
2 
0 
12 
2 
7 
9 
170 Bezoeken 
C 
2 
1 
5 
8 
1 
2 
0 
3 
0 
3 
4 
4 
2 
3 
1 
0 
1 
3 
0 
0 
1 
1 
1 
1 
2 
49 P 
2 
0 
0 
2 
1 
0 
1 
3 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
3 
0 
7 
145 
164 Totaal 
C 
11 
6 
23 
62 
9 
5 
2 
12 
6 
7 
21 
14 
7 
6 
4 
0 
1 
5 
2 
3 
3 
18 
3 
27 
19 
276 P 
46 
9 
36 
328 
34 
19 
20 
32 
20 
5 
50 
22 
18 
31 
7 
3 
0 
30 
8 
23 
12 
51 
4 
53 
220 
1081 Ë-j' TOTAAL 
:JJ 
DP 
M c 
i i 1 \ 1 1 1 
0 50 100 150 200 250 300 350 
LINGUA/RAP 94/AN. 10 

LINGUA 
BIJLAGE 11 - CENTRALE ACTIES - AANVAARDE PROJECTEN IN 1994 - AANGEVRAAGDE EN TOEGEKENDE BEDRAGEN PER LID-STAAT 
STAAT I I 
GEVRAAGD TOEGEKEND 
B 1,219,821 863,761 
DK 986,165 697,230 
D 3,162,644 2,040,418 
GR 2,978,503 1,772,423 
E 2,062,867 1,264,460 
F 3,153,723 2,089,312 
IRL 561,715 410,000 
l 2,320,409 1,627,294 
L 344,000 231,750 
NL 1,377,920 797,185 
P 859,623 570,640 
UK 3,469.295 2,474,136 
TOTAAL j 22,496,685| 14,838,609 GEVRAAGD 
3,500,000 
3,000,000 
2,500,000 
2,000,000 
1,500,000 
1,000,000 
500,000 
0 10% IRL 
2% F 
14% 9% TOEGEKEND 
11% IRL 
3% 
D GEVRAAGD 
y TOEGEKEND 
UNGUA/RAP 94/AN. 11 
LINGUA, 
BIJLAGE 12 -ACTIE II -ALGEMENE STATISTIEK 
Deelnemers ISP 
ISP - programma's 
Deelnemers SM 
Studenten 
Studenten - maanden 
SM - programma's 
TS - programma's 
CD - programma's 
IP - programma's 
Deelnemers ISP 
ISP - programma's 
Deelnemers SM 
Studenten 
Studenten - maanden 
SM - programma's 
TS - programma's 
CD - programma's 
IP - programma's 
Deelnemers ISP 
ISP - programma's 
Deelnemers SM 
Studenten 
Studenten - maanden 
SM - programma's 
TS - programma's 
CD - programma's 
IP - programma's 
Deelnemers ISP 
ISP - programma's 
Deelnemers SM 
Studenten 
Studenten - maanden 
SM - programma's 
TS - programma's 
CD - programma's 
IP - programma's Alle aanvragen 
ontvangen 
1,340 
242 aanvaard 
1,277 
225 
Alle aanvragen 
ontvangen 
1,302 
10,734 
77,227 
233 
121 aanvaard 
1,246 
10,378 
74,900 
218 
75 
Uitbreidingen 
ontvangen 
336 
69 aanvaard 
336 
69 
Meerjarige activiteiten 
ontvangen 
330 
2,441 
17,023 
67 
10 aanvaard 
330 
2,441 
17,023 
67 
10 
Nieuwe aanvragen 
ontvangen 
214 
43/ aanvaard 
184 
36 
Nieuwe aanvragen 
ontvanaen 
190 
1,402 
9,102 
38 
16 aanvaard 
167 
1,235 
8,091 
33 
7 
Bijzondere uitbreidingen 
ontvangen 
790 
130 aanvaard 
757 
120 
Bijzondere uitbreidingen 
ontvanaen 
782 
6,891 
51,102 
128 
51 aanvaard 
749 
6,702 
49,786 
118 
44 % aan­
vaarding 
95.3 
93 
% aan­
vaarding 
95.7 
96.7 
97 
93.6 
62 
% aan­
vaarding 
100 
100 
% aan­
vaarding 
100 
100 
100 
100 
100 
% aan­
vaarding 
86 
83.7 
% aan­
vaarding 
87.9 
88.1 
88.9 
86.8 
43.8 
% aan­
vaarding 
95.8 
92.3 
% aan­
vaarding 
95.8 
97.3 
97.4 
92.2 
86.3 aanvaard 
1992/93 
1147 
226 
aanvaard 
1992/93 
1,129 
8,874 
63,585 
220 
70 % toename 
in 1993/94 
11.3 
-0.4 
% toename 
in 1993/94 
10.4 
17.3 
17.8 
-0.9 
7.1 % aanvaarding-
in 1992/93 
96.5 
95 
% aanvaarding 
in 1992/93 
96.6 
96.5 
97.2 
94.8 
65.4 
Nieuwe activiteiten in uitbreidingen 
ontvangen 
0 
0' 
0 
0 
16 aanvaard 
0 
0 
0 
0 
5 % aanvaarding 
31.3 
Nieuwe aanvragen + nieuwe activiteiten.in uitbreidingen + 
bijzondere uitbreidingen 
ontvanaen 
190 
1,402 
9,102 
38 
60 aanvaard 
167 
1,235 
8,091 
33 
21 % aanvaarding 
87.9 
88.1 
88.9 
86.8 
35 
Nieuwe activiteiten in bijzondere uitbreidingen 
ontvangen 
0 
0 
0 
0 
28 aanvaard 
0 
0 
0 
0 
9 % aanvaarding 
32.1 
Notes: 
SM = Studentenmobiliteit 
TS = Docentenmobiliteit 
CD = Ontwikkeling Studieprogramma's 
IP = Intensieve programma's 
LINGUA/RAP 94/AN. 12 J 


ISSN 0254-1513 
COM(95) 458 def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 
Catalogusnummer : CB-CO-95-502-NL-C 
ISBN 92-77-94042-5 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg