[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 12 juli 2006

COM (2006)392 definitief

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, HET COMITÉ VAN DE REGIO'S EN DE EUROPESE CENTRALE BANK

- Jaarlijkse verklaring over de eurozone – { SEC(2006) 936 }

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, HET COMITÉ VAN DE REGIO'S EN DE EUROPESE CENTRALE BANK

- Jaarlijkse verklaring over de eurozone –

I. INLEIDING

1. Lidmaatschap van de eurozone vergroot de economische verwevenheid van de lidstaten doordat één monetair beleid gevoerd wordt, door de nauwere financiële en handelsbanden en door een nauwere coördinatie van het economisch beleid . Gezien deze verwevenheid worden de leden van de eurozone geconfronteerd met een economische problematiek die samenhangt met en soms dringender is dan die van de landen van de Europese Unie (EU).

2. In de jaarlijkse verklaring over de eurozone, alsook in de tegenhanger ervan, het jaarverslag over de eurozone, wordt uiteengezet hoe de Commissie tegen deze problemen aankijkt en hoe economisch beleid op nationaal en eurozoneniveau daar het best op kan inspelen. Doel ervan is vergroting van de bekendheid met en stimulering van een breed debat over economisch beleid en economische ontwikkelingen in de eurozone, zaken die voor de 310 miljoen inwoners van de eurozone van belang zijn., Ook gezien de voortgaande uitbreiding van de eurozone is dit belangrijk. Zo wordt Slovenië op 1 januari 2007 het nieuwste lid van de eurozone[1]. Met hun informatie voor beleidsmakers en het bredere publiek vormen de stukken een aanvulling op de door de Commissie verrichte analyses van de eurozone-economie in publicaties als het Quarterly Report on the Euro Area , Public Finances in EMU en de EU Economy Review .

II. VERBETERENDE VOORUITZICHTEN VOOR DE ECONOMIE

3. Na de flauwte van de afgelopen vijf jaar vertoont de economische bedrijvigheid in de eurozone herstel . Dankzij de forse bedrijfswinsten en de lage rentetarieven kijken de bedrijven optimistischer naar de toekomst. Ook de consument krijgt langzamerhand meer vertrouwen en verwacht wordt dat deze na een aantal jaren van terughoudendheid geleidelijk weer meer gaat uitgeven. De betere interne prestaties van de eurozone worden mede gedragen door een aanhoudende sterke groei van de externe vraag als gevolg van een levendige wereldhandel, maar ook een verbeterend concurrentievermogen op mondiaal niveau.

4. De groei keert terug naar het potentiële niveau, maar er is geen reden voor zelfgenoegzaamheid . Volgens de meest recente prognoses van de Europese Commissie zal de BBP-groei in de eurozone in 2006 2,1% bedragen, tegen 1,3% in 2005. De inflatie, die afgelopen jaar deels als gevolg van de hoge energiekosten nog was uitgekomen op 2,2%, blijft naar verwachting op dit niveau steken. Dit jaar wordt in de eurozone meer dan een miljoen nieuwe banen gecreëerd. Toch bedraagt de werkloosheid in mei 2006 ondanks de recente forse daling nog steeds 7,9% van de beroepsbevolking en blijft het tempo waarin in de eurozone nieuwe banen worden gecreëerd, met een werkgelegenheidsgroei van 0,9% per jaar te laag. Evenzo zijn gezien de lage potentiële groei in de eurozone van zo´n 2% per jaar onder meer productiviteitsverhogende hervormingen noodzakelijk. De aanpak van deze problemen heeft in het beleid van de eurozone voor de komende jaren de hoogste prioriteit.

5. Op korte termijn zijn de risico´s voor de vooruitzichten opwaarts, maar op middellange termijn meer neerwaarts gericht. Op korte termijn kan de economie door de schepping van werkgelegenheid en door de gunstige gevolgen van reeds doorgevoerde of nog lopende economische hervormingen in de eurozone sneller groeien dan verwacht. Op middellange termijn kunnen mogelijke verdere stijgingen van de olieprijs de voorwaarden voor groei in de eurozone aantasten. Voorts kan een ongecontroleerde afbouw van de mondiale onevenwichtigheden de mondiale groei en het economische herstel in de eurozone ondermijnen. Daarentegen kunnen de extra inkomsten van olie-exporterende landen zich weer vertalen in een hogere vraag naar goederen en diensten uit de eurozone.

III. ZORGEN VOOR EEN GEZOND MACRO-ECONOMISCH BELEID

6. Voortbouwend op het geloofwaardige EMU-beleidskader heeft het macro-economische beleid een belangrijke rol gespeeld bij het economisch herstel in de eurozone. De economische bedrijvigheid en het vertrouwen zijn mede toegenomen dankzij een ruim monetair beleid, dat in 2005 geleid heeft tot historisch lage nominale en reële rentetarieven, terwijl de prijzen stabiel bleven. Het begrotingsbeleid heeft ook een gunstige invloed uitgeoefend op de economische groei in de eurozone. Dankzij eerdere inspanningen om de begroting te consolideren, verkeerden de meeste lidstaten immers in een betere positie om de automatische stabilisatoren een breed ondersteunende rol te laten spelen.

7. Nu de economische situatie verbetert, moet de macro-economische beleidskoers worden bijgesteld. Het stimulerende karakter van het monetaire beleid van de afgelopen jaren wordt geleidelijk weggenomen. Na de laagconjunctuur dienen de budgettaire autoriteiten de Europese begrotingsbatterijen weer op te laden door verbetering van de overheidssaldo´s en door afbetaling van de overheidsschuld. Waarborging van de houdbaarheid van de openbare financiën is ook van essentieel belang vanwege de toenemende druk op de begroting als gevolg van de vergrijzing in de eurozone. Volgens de meest recente prognoses van de Commissie blijft het totale bedrag dat de overheden in de eurozone in 2006 aan nieuwe leningen aangaan, ondanks de verbeterde economische situatie ongewijzigd, ook al geven de structurele saldo´s enige verbetering te zien dankzij de verminderde toevlucht tot tijdelijke maatregelen. Om het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact onverkort ten uitvoer te leggen, moeten een aantal lidstaten van de eurozone in 2006 en 2007 een ambitieuzere aanpassing van de begroting doorvoeren dan zij in hun stabiliteitsprogramma´s van 2005 voor ogen hadden.

8. Bezorgdheid dat een aanpassing van het macro-economisch beleid het economische herstel de kop zal indrukken, is niet terecht. De echte zorg is dat de voorwaarden voor een gestage economische groei in de eurozone worden ondermijnd doordat dergelijke aanpassingen achterwege blijven en beleidsbeslissingen worden uitgesteld die nodig zijn om het herstel op middellange termijn te dragen. Wat macro-economisch beleid betreft, hebben de Europeanen door schade en schande geleerd dat afwachten niet werkt. In de jaren zeventig en tachtig heeft veronachtzaming van macro-economische stabiliteit in de goede tijden bijgedragen tot een verlammende erfenis van hardnekkige inflatie, hoge tekorten en stijgende schulden, waarmee de basis werd gelegd voor lage groei en hoge werkloosheid. Meer recent is de forse groei aan het eind van de jaren negentig niet aangegrepen om de budgettaire consolidatie die plaatsvond in de aanloop naar de EMU, te voltooien. Met een economische groei in de eurozone die voor het eerst sinds 1999 weer gestaag aantrekt, vormt een verstandige macro-economische beleidsmix, gericht op prijsstabiliteit en verminderde budgettaire onevenwichtigheden, tezamen met structurele hervormingen om de werking van de product-, arbeids- en kapitaalmarkten te verbeteren, volgens de Europese Commissie de aangewezen beleidsreactie.

IV. MEER ECONOMISCHE HERVORMINGEN IN DE EUROZONE

9. Een overwinning in de slag om macro-economische stabiliteit in de eurozone en het winnen van de oorlog om groei en banen hebben economische en politieke prioriteit. Twaalf miljoen mannen en vrouwen in de eurozone hebben nog steeds geen werk. De groei en de productiviteit zijn te laag, met name wanneer rekening wordt gehouden met de economische uitdagingen als gevolg van de vergrijzing. De Europeanen profiteren nog niet optimaal van de technologische vooruitgang en de globalisering. Hoewel sommigen de schuld van de teleurstellende groei- en werkgelegenheidsprestaties van de eurozone over de afgelopen vijf jaar bij de euro leggen, is onvoldoende vooruitgang bij de hervorming van de product-, arbeids- en kapitaalmarkten de werkelijke reden. Meer vaart achter economische hervormingen, bevordering van de concurrentie en waarborging van macro-economische stabiliteit staan centraal in het Lissabon-partnerschap voor groei en werkgelegenheid.

10. Brede steun van het publiek is voor het welslagen van economische hervormingen van essentieel belang. Hoewel de noodzaak van macro-economische stabiliteit in Europa steeds meer wordt ingezien, moet met een paar hardnekkige mythes over economische hervormingen worden afgerekend. Eén ervan is dat bij economische hervormingen een levensstandaard moet worden opgegeven die de Europeanen zich niet meer kunnen veroorloven. Hoewel economische hervormingen op korte termijn aanpassingskosten mee kunnen brengen, gaat het daarbij uiteindelijk om een verhoging van de levensstandaard in Europa. Volgens een studie van de Europese Commissie kan de potentiële groei in de EU bij omvangrijke economische hervormingen van de product-, arbeids- en kapitaalmarkten oplopen van 2% naar 3%. Dit betekent meer banen, hogere besteedbare inkomens en een modernisering van Europa´s unieke verzorgingsstaat. Een andere mythe is dat het bij economische hervormingen erom gaat Europa door de invoering van een ander economisch en sociaal model minder Europees te maken. De economische hervormingen zijn echter juist bedoeld om weer aansluiting te vinden bij de Europese waarden van ondernemerschap en sociale zorg die zijn verankerd in het Verdrag van Rome.

11. De EU-leiders hebben ingezien dat economische hervormingen een essentieel onderdeel vormen van het lidmaatschap van de eurozone. De Europese voorjaarsraad eerder dit jaar heeft er nogmaals op gewezen dat goed werkende product-, arbeids- en kapitaalmarkten in een monetaire unie een belangrijke rol moeten spelen bij het vergroten van het groeipotentieel en bij het verzachten van de gevolgen van economische schokken. Lonen en prijzen die snel op veranderende economische omstandigheden reageren, zijn ook van essentieel belang om ongefundeerde verschillen in inflatie en groei tussen de landen van de eurozone tegen te gaan. Hoewel alle EU-lidstaten baat hebben bij de hervormingsagenda van Lissabon, is het voor de leden van de eurozone extra aantrekkelijk om meer werk te maken van structurele hervormingen omdat een grotere concurrentie sneller vrucht zal afwerpen als leden van een monetaire unie hun markten gezamenlijk openstellen.

12. Het is van het grootste belang dat de lidstaten van de eurozone resoluut stappen zetten op de weg van economische hervormingen zoals omschreven in de geïntegreerde richtsnoeren voor groei en werkgelegenheid voor de periode 2005-2008. In het in januari 2006 goedgekeurde jaarlijkse voortgangsverslag van de Commissie over de Lissabonstrategie is er al op gewezen dat de lidstaten van de eurozone zich in hun nationale hervormingsprogramma´s ertoe hebben verplicht houdbare openbare financiën tot stand te brengen en de arbeidsproductiviteit, werkgelegenheid en arbeidsparticipatie te vergroten en daarbij rekening te houden met de noodzakelijke duurzame ontwikkeling. Niettemin zal een aantal lidstaten van de eurozone voor een dynamische en soepel draaiende EMU verdere stappen moeten zetten om de goederen-, diensten-, arbeids- en kapitaalmarkten goed te laten werken. Onder de voornaamste prioriteiten op dit gebied vallen: meer vaart achter O&O in de eurozone, meer concurrentie in de dienstensector en de netwerkindustrieën, met name de energiesector, en een flexibelere arbeidsmarkt.

13. Om een duurzaam sociaal model veilig te stellen, is het van cruciaal belang om meer groei en banen te realiseren. In dit verband kunnen de veelal met " flexicurity " aangeduide hervormingen van de Scandinavische landen een bron van inspiratie vormen voor de lidstaten van de eurozone. Deze hervormingen hebben geleid tot dynamische economieën doordat ze gericht zijn op vergroting van de inzetbaarheid in werkorganisaties en –relaties, maar werknemers wel zekerheid bieden, onder meer doordat aanzienlijk geïnvesteerd wordt in levenslang leren en bijscholen en in activeringsbeleid voor werklozen. Er is geen uniek model van flexicurity ; het beginsel van enerzijds vergroting van de flexibiliteit waar de arbeidsmarkt dit vraagt, en anderzijds waarborging van bepaalde zekerheden (" security" ) voor werknemers, kan op verschillende wijzen worden vorm gegeven[2]. De ervaring van de Scandinavische landen kan mogelijk niet direct worden overgedragen op andere lidstaten. Naast het feit dat de voorkeuren van land tot land kunnen verschillen, moeten beleidmakers ook rekening houden met bijvoorbeeld de budgettaire gevolgen van dergelijke hervormingen, met name in landen die nog met forse tekorten te kampen hebben of mogelijk onder budgettaire druk komen te staan als gevolg van de vergrijzing.

V. ÉÉN MUNT, ÉÉN MARKT

14. In de jaren tachtig zagen de lidstaten in dat de totstandbrenging van "één markt" in Europa een krachtig argument was voor invoering van "één munt". Nu deze ene munt er is, moeten de lidstaten van de eurozone zich scharen achter beleid dat de interne markt versterkt. In de afgelopen twaalf maanden hebben sommigen vraagtekens geplaatst bij deze doelstelling door te wijzen op de nationale noodzaak om sleutelsectoren te beschermen tegen internationale concurrentie. Dit belet bedrijven evenwel om de mogelijkheden van de interne markt te benutten, en gaat ten koste van de consument, die de voordelen van lagere prijzen en een grotere keuze aan zich voorbij ziet gaan. Vijftig jaar geleden hebben de ondertekenaars van het Verdrag van Rome gebroken met dergelijk beleid en zich plechtig uitgesproken voor een vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal, waarmee ze de basis hebben gelegd voor Europa´s economische voorspoed en politieke stabiliteit in de tweede helft van de twintigste eeuw. Door te kiezen voor een economisch beleid dat de interne markt versterkt en de eurozone en de EU als geheel tastbare economische voordelen oplevert, moet de verbondenheid met deze beginselen opnieuw tot uiting worden gebracht.

15. Economische hervormingen in de lidstaten zijn noodzakelijk om de interne markt te verdiepen en de EMU te versterken. De interne markt speelt een sleutelrol bij de totstandbrenging van meer groei en werkgelegenheid. Mede dankzij de gemeenschappelijke munt leidt deze tot een doelmatigere allocatie van middelen, grotere handelsmogelijkheden voor het bedrijfsleven en een ruimere keuze voor de consument. Het potentieel van de interne markt kan evenwel alleen tot volle wasdom komen als de lidstaten op Europees niveau overeengekomen wetgeving effectief ten uitvoer leggen. In dit opzicht blijven de povere prestaties van de meeste lidstaten van de eurozone wat betreft de omzetting en toepassing van interne-marktwetgeving een bron van zorg. Zeven eurozonelidstaten hebben de doelstelling van een omzettingsachterstand van 1,5% niet gehaald, terwijl de vier grootste eurozonelanden van alle EU-landen het slechtst presteren wat betreft het aantal inbreukzaken. Om ervoor te zorgen dat het groeipotentieel verder toeneemt en de eurozone vlotter reageert op economische schokken, is het van essentieel belang dat een verdere economische integratie tot stand wordt gebracht door meer richtlijnen om te zetten en deze beter toe te passen.

16. Hervorming van de dienstensector is voor de eurozone van cruciaal belang. Het belang van meer integratie in de dienstensector mag niet worden onderschat aangezien diensten goed zijn voor zo´n 70% van de totale werkgelegenheid en toegevoegde waarde in de economie van de eurozone. In dit verband is een onverkorte tenuitvoerlegging van de EU-dienstenrichtlijn na aanvaarding ervan later dit jaar van cruciaal belang om de concurrentie en economische dynamiek in Europa te bevorderen en de potentiële voordelen van de gemeenschappelijke munt volledig te benutten.

17. Met name integratie van de financiële markt biedt reële voordelen vanwege het gunstige effect ervan op de productiviteit, het concurrentievermogen en uiteindelijk het economische groeipotentieel. Bij slechting van de barrières voor de vorming van een uniforme eurobetaalruimte ( Single Euro Payments Area ) worden handel, consumptie en investeringen extra bevorderd. Burgers en bedrijven kunnen dan immers met het hetzelfde gemak, veiligheid en efficiëntie en tegen dezelfde kosten een grensoverschrijdende betaling verrichten als bij een binnenlandse betaling gewoon is. Vanwege het gunstige effect ervan op de macro-economische aanpassing en op de veerkracht van de eurozone bij externe economische schokken, kan integratie van de financiële markt ook bijdragen aan een soepele werking van de EMU. Uit economische studies blijkt dat integratie van de financiële EU-markt mettertijd kan leiden tot een vergroting van het BBP met 0,5% tot 1,1%.

18. De EU en de eurozone moeten voortbouwen op de successen van de euro en het EU-Actieplan voor financiële diensten. Daartoe is het noodzakelijk om bestaande wetgeving inzake financiële diensten te consolideren en ervoor te zorgen dat de interne-marktregels op tijd ten uitvoer worden gelegd en effectief worden gehandhaafd. Er zal verdere actie nodig zijn om Europa´s versnipperde retailmarkt voor financiële diensten open te stellen en het de consument bijvoorbeeld gemakkelijker te maken om de markt te verkennen om aan de beste spaarplannen, hypotheken, verzekeringen en pensioenen te komen. Een andere belangrijke uitdaging voor de komende vijf jaar is de ontwikkeling van een pan-Europese aanpak om de financiële markt te reglementeren en daarop toezicht te houden, om gelijke tred te houden met de toenemende grensoverschrijdende integratie van de financiële sector. Hoewel dit in wezen een gunstige en zelfs noodzakelijke ontwikkeling is om het economische groeipotentieel van de EU te versterken, betekent dit ook dat de nationale autoriteiten bereid moeten zijn om zich aan te passen aan en zich in te stellen op het nieuwe financiële landschap. In dit verband moet de voortdurende tendens in de lidstaten om bij de omzetting van richtlijnen in nationaal recht onnodige voorschriften toe te voegen, worden tegengegaan, wil optimaal profijt worden getrokken uit een geïntegreerde markt voor financiële diensten.

19. Om duurzame verbeteringen in de productiviteitsgroei tot stand te brengen, moet de eurozone kennis genereren, maar vooral ook absorberen en exploiteren. Een sterke concurrentie en voor bedrijven gunstige randvoorwaarden op innovatiegebied, waaronder een geïntegreerd en effectief kader voor de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten, zijn in dit opzicht van essentieel belang. Bedrijven hebben een vriendelijk regelgevingsklimaat, voldoende aanbod aan hooggekwalificeerd personeel en toegang tot betaalbare financieringsbronnen nodig. Daarnaast moeten meer middelen worden geïnvesteerd in O&O en innovatie en moeten met name Europese schaalvoordelen worden benut door stimulering van private uitgaven aan O&O en projecten en activiteiten met aanzienlijke grensoverschrijdende effecten. O&O-uitgaven liggen in de eurozone op zo´n 2% van het BBP en halen derhalve de EU-brede doelstelling van 3% bij lange na niet. Alle lidstaten van de eurozone hebben zich bij de indiening van hun nationale hervormingsprogramma´s of daarna vastgelegd op concrete doelen wat betreft de stijging van de O&O-uitgaven.

20. Hervormingen die gericht zijn op een betere benutting van het arbeidspotentieel en op vergroting van het menselijk kapitaal, zullen werknemers in de eurozone ook beter inzetbaar maken en hun mobiliteit bevorderen. Ook mag ervan uit worden gegaan dat met maatregelen die erop gericht zijn vraag en aanbod van werknemers op elkaar af te stemmen, bijvoorbeeld maatregelen om de arbeidsvoorziening te verbeteren, schokken beter worden opgevangen. Hoewel een aantal lidstaten van de eurozone hervormingen op dit gebied heeft doorgevoerd, zijn de maatregelen over het algemeen gericht op flexibele arbeidscontracten (tijdelijk werk, uitzendwerk, werkgelegenheidsprogramma´s) voor nieuwkomers en mensen die bepaalde moeilijkheden op de arbeidsmarkt ondervinden, terwijl de wetgeving voor vaste dienstverbanden die aanpassingen van de arbeidsmarkt kan belemmeren, op een aantal punten ongemoeid blijft.

21. Om het aanbod aan hoogopgeleide werknemers in de gehele eurozone te verbeteren, moeten de onderwijs- en opleidingsstelsels in veel lidstaten worden opgevijzeld. De inspanningen moeten zich richten op verbetering van de kwaliteit van menselijk kapitaal en de vaardigheden van werknemers. Het opleidingsniveau van jongeren ligt in de eurozone fors lager dan in de rest van de EU. Ook is beleid nodig om samenhangende, brede strategieën voor levenslang leren te ontwikkelen die gericht zijn op het stimuleren van al snel flexibele leertrajecten, op een significante daling van het aantal vroegtijdige schoolverlaters, op een stijging van het aantal leerlingen dat het middelbaar onderwijs volledig afmaakt, en op verbetering van de kwaliteit, relevantie en aantrekkelijkheid van beroepsonderwijs en –opleiding. De kwaliteit van hoger onderwijs moet worden verbeterd om het aandeel van universiteiten in sociale en economische innovatie te vergroten. Door netwerkvorming tussen hogeronderwijsinstellingen, centra voor onderzoek en technologie en het bedrijfsleven moeten topprestaties worden nagestreefd. Een effectief gebruik door de lidstaten van de beschikbare EU-financiering, met name het Europees Sociaal Fonds en onderwijs- en opleidingsprogramma´s, zou de verwezenlijking van deze doelstellingen dichterbij brengen.

VI. DYNAMISCHE EN SOEPEL WERKENDE EMU

22. De hardnekkige verschillen in groei en inflatie tussen de eurozonelanden verdienen aandacht. Zo bedroeg in 2005 het gat tussen de snelst- en de traagst groeiende eurozonelanden 4½ procentpunt en het gat tussen de hoogste en de laagste inflatie 3 procentpunt. Zoals besproken in het jaarverslag over de eurozone, zijn groei- en inflatieverschillen een normaal kenmerk van monetaire unies en kunnen deze samenhangen met een reeks onschadelijke factoren, zoals verschillen in bevolkingsgroei en de inhaalslag van minder rijke lidstaten. Dankzij het feit dat de conjunctuurcycli meer met elkaar in de pas lopen en minder beleidsfouten worden gemaakt als gevolg van een nauwere coördinatie van het macro-economische beleid, zijn conjuncturele verschillen in de afgelopen jaren aanmerkelijk teruggedrongen. Dit is voor een monetaire unie een gunstige ontwikkeling. Door de afnemende betekenis van conjuncturele factoren zijn de nog bestaande groeiverschillen nu echter wel voor een groot deel te wijten aan structurele factoren. Met name lijkt een aantal lidstaten zich maar heel traag aan te passen aan economische schokken en economische langetermijnontwikkelingen. Als het beleid niet verandert, bestaat de mogelijkheid dat de kloof tussen de lidstaten met een snelle groei en die met een trage groei in stand blijft en dat inflatieverschillen zich vertalen in een ernstige aantasting van het concurrentievermogen. Hoe langer wordt gewacht met maatregelen, hoe forser de ingrepen moeten zijn.

23. Om groei- en inflatieverschillen tegen te gaan, is een mix vereist van gezond budgettair beleid en economische hervormingen. De te nemen maatregelen worden omschreven in de geïntegreerde richtsnoeren voor groei en werkgelegenheid voor de periode 2005-2008. Bij handhaving van een behoedzaam budgettair beleid, met name in de goede tijden, kunnen de automatische budgettaire stabilisatoren de economische schokken opvangen die de drijvende factor achter groei- en inflatieverschillen zijn. Door economische hervormingen zullen de lonen en prijzen ook sneller reageren op veranderende economische omstandigheden en zullen middelen doelmatiger worden gealloceerd. De meeste lidstaten moeten meer vaart zetten achter hervormingen om de concurrentie te bevorderen en de productiviteit te verhogen op de markt voor goederen en diensten. Beleid dat gericht is op verdieping van de interne markt voor diensten, zoals de financiële markten, kan er ook toe bijdragen dat nationale conjunctuurcycli meer met elkaar in de pas lopen. Voorts moeten een aantal lidstaten mogelijk stappen zetten om ervoor te zorgen dat bij de vaststelling van lonen voldoende rekening wordt gehouden met prijsstabiliteit, met trends in de productiviteit op middellange termijn en met verschillen in vaardigheden en lokale arbeidsmarktomstandigheden.

VII. MONDIALE ROL EN UITDAGINGEN VOOR DE EUROZONE

24. De euro neemt als mondiale valuta een sleutelpositie in, hetgeen de eurozone voordeel oplevert en de noodzaak onderstreept om rekening te houden met internationale financiële ontwikkelingen. De lancering van de euro heeft geleid tot een aardverschuiving op de internationale financiële markten. Tegenwoordig neemt de eurozone ongeveer een zesde van het mondiale BBP en een vijfde van de wereldhandel voor haar rekening en de euro neemt als valuta een belangrijke en steeds grotere positie in op de internationale schuldenmarkt (31,5%, tegen 44% voor de VS-dollar medio 2005). De euro is ook goed voor een aanzienlijk deel van de internationale bankverplichtingen en valutatransacties. Zo is de euro sinds 1999 de op een na belangrijkste valuta voor kredieten van eurozonebanken aan niet-bancaire kredietnemers buiten de eurozone, met een aandeel van meer dan 39% in het eerste kwartaal van 2005 (tegen 44% voor de VS-dollar). De euro wordt ook alom gebruikt voor de prijszetting, facturering en afwikkeling van transacties in het kader van de externe handel tussen de eurozone en derde landen en in sommige gevallen tussen derde landen onderling. Ook neemt de euro een belangrijke plaats in de internationale deviezenreserves in en is deze goed voor zo´n 25% van de mondiale reserves, tegen 66% voor de VS-dollar.

25. De ongekende omvang en duur van de mondiale onevenwichtigheden is een van de voornaamste problemen waaraan de wereldeconomie en de eurozone het hoofd moeten bieden. In 2005 boekten de Verenigde Staten het grootste tekort op de lopende rekening in hun geschiedenis: 6,4% van het Amerikaanse BBP en 1,5% van het mondiale BBP. Het tekort wordt grotendeels gefinancierd uit de kapitaalinstroom uit Japan, China en andere Oost-Aziatische landen en sinds kort uit het Midden-Oosten (dat profiteert van extra olie-inkomsten). Hoewel de financiële markten relatief ontspannen zijn geweest onder de situatie, kunnen de mondiale onevenwichtigheden vanwege hun ongekende omvang en duur niet eeuwig blijven bestaan.

26. Een ongecontroleerde afbouw van de mondiale onevenwichtigheden kan ernstige gevolgen hebben voor de groei van de wereldeconomie en voor de internationale financiële stabiliteit. Hoewel de eurozone een lopende rekening heeft die min of meer in evenwicht is, is zij niet immuun voor de gevolgen van een dergelijke crisis. Een ongecontroleerde aanpassing van de mondiale onevenwichtigheden kan de handel van de eurozone aantasten door veranderingen in de wisselkoersen en de mondiale vraag. Voorts kan de waarde van buitenlands vermogen van inwoners van de eurozone worden aangetast. Ook kan het vertrouwen van het bedrijfsleven ernstig worden ondermijnd, met name bij een ernstige krimp van de productie in tekortregio´s.

27. Voor een gecontroleerde aanpak van de mondiale onevenwichtigheden moet de mondiale vraag geleidelijk verschuiven van regio´s met een tekort op de lopende rekening naar regio´s met een overschot op de lopende rekening. De Verenigde Staten kunnen hun aandeel leveren met hogere particuliere en publieke besparingen. Op stabiliteit gericht macro-economisch beleid en met name houdbare openbare financiën kunnen in dit verband een belangrijke bijdrage leveren. In Oost-Azië moeten de buitensporige besparingen juist worden teruggedrongen. Een overgang naar een meer door binnenlandse factoren gegenereerde groei, te realiseren door verbetering van socialezekerheidsstelsels en door ontwikkeling van de financiële markt, zou de mondiale externe onevenwichtigheden helpen terugdringen. Ook zou de ontwikkeling van Oost-Azië op langere termijn daarbij gebaat zijn. Met de toename van de binnenlandse vraag in deze landen, zullen hun spaaroverschotten (en overschotten op de lopende rekening) teruglopen.

28. Economische hervormingen in Europa zullen de eurozone helpen zich aan te passen aan mogelijk ongunstige mondiale ontwikkelingen en een rol te spelen bij een gecontroleerde afbouw van mondiale onevenwichtigheden. Beter werkende product-, arbeids- en kapitaalmarkten zouden Europa aantrekkelijker maken voor investeerders, ook al zouden ze waarschijnlijk niet leiden tot grote veranderingen op de lopende rekening omdat zowel vraag als aanbod toenemen. Ook zal niet meer dan een fractie van de verandering op de lopende rekening van de eurozone tot uiting komen als een verbetering van de lopende rekening van de VS. Niettemin blijven economische hervormingen vanuit het oogpunt van verbetering van de prestaties van de eurozone wenselijk, omdat ze het groeipotentieel, alsook de veerkracht bij eventuele ongunstige economische schokken vergroten. Op dit onderwerp wordt nader ingegaan in het jaarverslag over de eurozone.

VIII. DOELMATIGERE COÖRDINATIE

29. Voor de ondersteuning van het economisch herstel en voor de bevordering van macro-economische stabiliteit en structurele hervormingen ten behoeve van een dynamische en soepel werkende EMU zijn inzet op nationaal niveau en sterk leiderschap op eurozoneniveau vereist. De Europese voorjaarsraad van 2006 heeft het bijzonder belang erkend van versterkte structurele hervormingen in de lidstaten die deel uitmaken van de eurozone, en heeft benadrukt dat doelmatige beleidscoördinatie binnen deze zone noodzakelijk is. Naast de sleutelrol die Ecofin speelt, levert de Eurogroep, bestaande uit de ministers van Financiën van de eurozone, de Commissie en de ECB die op informele basis bijeenkomen, een bijdrage aan de bevordering van een eurozonebrede consensus over de gezamenlijke beleidseconomische problemen. De lidstaten van de eurozone zouden meer van de bijeenkomsten van de Eurogroep kunnen profiteren als zij zouden meedoen aan grondiger overleg over macro-economisch beleid en een nauwgezettere follow-up van structurele hervormingen in de lidstaten, met name wanneer deze van belang zijn voor de werking van de EMU. Ook kunnen mogelijk stappen worden gezet om economisch beleid in de eurozone doelmatiger te coördineren, bijvoorbeeld door overschakeling op een EU-semester bij de begrotingssurveillance op EU-niveau, door coördinatie van de nationale begrotingskalenders tussen de lidstaten van de eurozone en door te zorgen voor een grotere samenhang tussen macro-economisch beleid en structurele hervormingen.

30. Gezien de groeiende betekenis van de euro als mondiale valuta en gezien de problemen die om een oplossing vragen, zoals de mondiale onevenwichtigheden, is het van belang dat de eurozone op het wereldtoneel leiderschap toont . De Commissie erkent dat de afgelopen jaren enige vooruitgang op dit gebied is geboekt. Zo heeft de benoeming in 2004 van een voorzitter van de Eurogroep voor een termijn van twee jaar gezorgd voor een grotere stabiliteit in de vertegenwoordiging van de eurozone naar buiten. Niettemin blijft het door het gebrek aan gemeenschappelijke standpunten van de eurozoneautoriteiten en aan harde toezeggingen van de eurozonelidstaten in zaken die van gezamenlijk strategisch belang zijn, voor Europa moeilijk om op mondiaal niveau economisch leiderschap te tonen. De Europese Commissie is voorstandster van en bereid tot het leveren van een bijdrage aan een betere coördinatie van de vertegenwoordiging van de EU in internationale financiële instellingen en fora.

IX. CONCLUSIES

31. Een gemeenschappelijke munt brengt gemeenschappelijke uitdagingen en verantwoordelijkheden mee . In deze jaarlijkse verklaring over de eurozone zijn de voornaamste uitdagingen voor de eurozone onder de aandacht gebracht. De verbeterde vooruitzichten voor de economie van de eurozone maken een ingrijpende aanpassing van het macro-economisch beleid en met name een snellere budgettaire consolidatie noodzakelijk. Op micro-economisch gebied zijn omvangrijkere structurele hervormingen van essentieel belang voor een verhoging van de productiviteit en voor de stimulering van groei en werkgelegenheid. Ook zijn ze van belang voor een soepele werking van de EMU, omdat de lonen en prijzen zich in een aantal lidstaten te traag aanpassen aan economische schokken. Tegelijk is het voor de leden van de eurozone zeer aantrekkelijk om de interne markt te verdiepen omdat met een grotere economische integratie de voordelen van de gemeenschappelijke munt ten volle kunnen worden benut en snel kan worden gereageerd op economische ontwikkelingen. Op extern gebied is een prominentere internationale rol noodzakelijk gezien de groeiende betekenis van de euro als mondiale valuta en gezien de problemen in de wereldeconomie. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden en alle verantwoordelijkheden na te komen, is van de kant van de lidstaten inzet vereist en zijn maatregelen nodig voor een doelmatigere coördinatie van het economische beleid.

[1] De huidige leden van de eurozone zijn: België, Duitsland, Griekenland, Spanje, Frankrijk, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal en Finland.

[2] De Commissie heeft een begin gemaakt met bestudering van de verschillende flexicurity -concepten en wil in het eerste semester van 2007 met een mededeling over dit onderwerp komen.