NL Publicatieblad van de Europese Unie C 121/1

ADVIES nr. 4/2015

(uitgebracht krachtens artikel 287, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie)

over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Fonds voor strategische investeringen en tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1291/2013 en (EU) nr. 1316/2013

(2015/C 121/01)

INHOUD

Paragraaf Bladzijde I. INLEIDING 1-4 3 Het investeringsplan voor Europa 1-4 3 II. ALGEMENE OPMERKINGEN 5-26 4 Governance van het EFSI 6-8 4 Wetgevingskader 9-12 4 Verantwoordingsplicht van de Commissie 13-16 5 Controlemandaat van de Europese Rekenkamer 17-20 6 Financiële verplichtingen voor overheidsfinanciën 21-24 6 Tussentijdse beoordeling/herziening van het meerjarig financieel kader 25-26 7 III. SPECIFIEKE OPMERKINGEN 27-45 7 Artikel 1, lid 1 — Risicodragende capaciteit 28 8 Artikel 2, lid 2 — Europees Investeringsadviescentrum 29-31 8 Artikel 5, lid 3 — Uitgaven van de EIB 32 8 Artikel 5, lid 4 — Cofinanciering uit de ESIF 33 8 Artikel 7, lid 2 — Verlening van een volledige garantie 34 8 Artikel 8 — EU-garantiefonds 35-37 8 Artikel 10 — Verslaglegging en verantwoordingsplicht 38-41 9 Artikel 12 — Evaluatie en herziening 42-43 9 Artikel 13 — Transparantie en openbaarmaking van informatie 44 9 Artikel 20 — Overgangsbepaling 45 9 BIJLAGE — Afkortingen en verwijzingen 10

DE REKENKAMER VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), en met name artikel 13, lid 2, en artikel 17, lid 1,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name artikel 172, artikel 173, artikel 175, derde alinea, artikel 182, lid 1, artikel 287, lid 4, de artikelen 317 tot en met 319 en artikel 322, lid 1,

Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, en met name artikel 106 bis;

Gezien het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Fonds voor strategische investeringen en tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1291/2013 en (EU) nr. 1316/2013 (1);

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

I. INLEIDING

Het investeringsplan voor Europa

1. In reactie op de afname van het aantal investeringen sinds 2007 heeft de Commissie in november 2014 een „investeringsplan voor Europa” („het investeringsplan”) opgesteld (2). De interventielogica achter het investeringsplan is dat „… Europa legio investeringsbehoeften heeft en tal van economisch levensvatbare projecten waarvoor financiering nodig is. De uitdaging bestaat erin spaartegoeden en financiële liquiditeit op productieve wijze in te zetten ter ondersteuning van duurzame groei en werkgelegenheid in Europa” (3). Het investeringsplan dient de nationale publieke financiën niet te belasten en geen nieuwe schulden te creëren. De Commissie verwacht bij de volledige uitvoering ervan gedurende de komende drie jaar 1 tot 1,3 miljoen nieuwe banen te creëren.

2. Het investeringsplan is opgebouwd uit drie hoofdonderdelen (zie grafiek): — de oprichting van een nieuw Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) om gedurende de komende drie jaar (2015-2017) ten minste 315 miljard euro aan aanvullende (hoofdzakelijk langetermijn-) investeringen te mobiliseren; — de totstandbrenging van een projectenpijplijn in combinatie met een bijstandsprogramma zodat de investeringen daar terechtkomen waar zij het meest nodig zijn; — een routekaart om Europa aantrekkelijker te maken voor investeringen en knelpunten in de regelgeving op te heffen. Grafiek Het investeringsplan voor Europa Bron: COM(2014) 903 final, blz. 5.

3. Het voorstel van de Commissie voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Fonds voor strategische investeringen en tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1291/2013 en (EU) nr. 1316/2013 („het voorstel”) brengt het rechtskader tot stand en voorziet in begrotingsmiddelen voor de eerste twee onderdelen van het investeringsplan (4).

4. Het EFSI zal worden opgezet binnen de Europese Investeringsbank (EIB) als beheerfonds (5) van onbeperkte duur om de risicovollere onderdelen van projecten te financieren. Er wordt een garantie van maximaal 16 miljard euro (6) afgegeven ter dekking van het extra risico voor de EIB. De garantie zal voor een bedrag van in totaal 8 miljard euro worden gedekt door de EU-begroting met middelen uit de bestaande marges daarvan (2 miljard euro), de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen (3,3 miljard euro) en het Horizon 2020-programma (2,7 miljard euro). De EIB zou zich voor 5 miljard euro vastleggen. De lidstaten kunnen een bijdrage leveren aan het EFSI op een risicodragend niveau (een aanvulling op de huidige bijdragen), via een investeringsplatform of door cofinanciering van specifieke projecten en activiteiten.

II. ALGEMENE OPMERKINGEN

5. De opmerkingen in de hiernavolgende paragrafen hebben betrekking op het voorstel. De Rekenkamer is bereid de Raad en het Europees Parlement verdere inbreng te leveren in het kader van de huidige wetgevingsprocedure.

Governance van het EFSI

6. Hoewel de juridische status ervan in het voorstel niet wordt gespecificeerd, heeft het EFSI zijn eigen governancestructuur. Een bestuur zal de strategische oriëntatie, de strategische toewijzing van activa, het operationele beleid en de werkingsprocedures vaststellen, met inbegrip van het investeringsbeleid van de projecten die het EFSI kan ondersteunen en het risicoprofiel van het EFSI. Het lidmaatschap van het bestuur is evenredig aan de omvang van de bijdragen, maar besluiten zullen bij consensus worden genomen. Zowel de Commissie als de EIB zullen een vetorecht hebben in het geval van een eventuele toetreding van nieuwe contribuanten.

7. Projecten die in aanmerking komen voor ondersteuning door de EU-garantie zullen op basis van het investeringsbeleid en de richtsnoeren zoals vastgesteld door het bestuur, door een onafhankelijk investeringscomité op hun eigen waarde worden geselecteerd, zonder enige sectorale of geografische spreiding. Een positieve beoordeling door het investeringscomité is noodzakelijk voor ondersteuning uit het EFSI. Het uiteindelijke besluit over de financiering van EFSI-projecten zal evenwel door de bestuursorganen van de EIB worden genomen, na raadpleging van de Commissie en overeenkomstig de statuten en interne procedures van de EIB (7).

8. Hoewel er in het voorstel is aangegeven dat er aan de door de EU-garantie gedekte financierings- en investeringsverrichtingen van de EIB niet onaanzienlijke financiële risico's zijn verbonden en dat het niet onwaarschijnlijk is dat er een beroep op de garantie zal worden gedaan (8), komt het meerderheidsbelang van de EU-begroting in het EFSI niet tot uiting in de governancestructuur ervan. Deze structuur is opgebouwd uit een tweeledige regeling. De Commissie zal alleen rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor het beheer van de middelen van de EU-garantie, terwijl de bestuursorganen van de EIB verantwoordelijk zullen zijn voor de daadwerkelijke investering van de middelen.

Wetgevingskader

9. Het voorstel laat een aantal belangrijke aspecten open voor een toekomstige overeenkomst tussen de Commissie en de EIB, zoals het opzetten van het EFSI als een afzonderlijke garantiefaciliteit binnen de rekeningen van de EIB, zijn governance- en internecontroleregelingen, alsook de beoordeling van zijn prestaties. De voorwaarden van deze overeenkomst zullen aanzienlijke gevolgen hebben voor de verlening en het gebruik van de EU-garantie.

10. Hoewel de Financiële Regels (9) het rechtskader voor de uitvoering van de EU-begroting vormen (artikel 317 VWEU) en het gros van de EFSI-middelen hieruit komt, zullen de specifieke bepalingen van de Financiële Regels bovendien niet van toepassing zijn op de EU-garantie voor de EIB en het Garantiefonds (10). Hoewel deze bepalingen werden geïntroduceerd om een aantal tekortkomingen aan te pakken met betrekking tot het gebruik van financiële instrumenten (11), is er geen adequate verklaring gegeven voor een dergelijke uitsluiting (12). Het zou nuttig geweest zijn om te weten of de Financiële Regels worden gezien als obstakel voor het aantrekken van particuliere investeerders. In dat geval zouden er ruimere consequenties moeten worden getrokken voor andere, vergelijkbare regelingen.

11. Hoewel de eigen regels van de EIB van toepassing zullen zijn, is niet duidelijk in hoeverre deze regels zullen zorgen voor de naleving van de fundamentele beginselen die zijn vastgelegd in de Financiële Regels, zoals goed financieel beheer, transparantie, evenredigheid, non-discriminatie, gelijke behandeling, additionaliteit, niet-verstoring van de concurrentie en onderlinge afstemming van de belangen tussen de Commissie en de financiële partnerinstelling.

12. Om mazen in de wetgeving te voorkomen, moeten de financiële instrumenten van de EU door middel van gestandaardiseerde bepalingen worden geregeld, waardoor coherente instrumenten die van toepassing zijn op meerdere beleidsterreinen worden bevorderd. Waar wordt afgeweken van de Financiële Regels, moet dit naar behoren worden gemotiveerd. Artikel 290 van het VWEU bepaalt dat essentiële onderdelen van de wetgevingshandeling in handen van de wetgever moeten blijven en door de verordening zelf moeten worden afgedekt. Indien een bevoegdheidsdelegatie aan de Commissie noodzakelijk is, moet deze delegatie worden beperkt tot de niet-essentiële onderdelen. In de verordening moeten de doelstellingen, de inhoud, de strekking en de duur daarvan uitdrukkelijk worden afgebakend ter waarborging van de nodige transparantie.

Verantwoordingsplicht van de Commissie

13. De Rekenkamer heeft erop gewezen dat er bij instrumenten waarin de EU samenwerkt met de particuliere sector een passende mate van transparantie en verantwoording ten aanzien van de openbare middelen nodig is. Daarbij is het ook noodzakelijk dat de prestaties van dergelijke instrumenten worden gemeten ten opzichte van de beoogde resultaten van de gefinancierde activiteiten (13). In dit opzicht bestaan er verschillende redenen voor bezorgdheid.

14. Hoewel de essentiële prestatie-indicatoren pas zullen worden bepaald in de nog te sluiten EFSI-overeenkomst, lijkt de verantwoordingsplicht tot dusver meer te zijn gericht op output dan op resultaten en effecten (14). Verder is het niet duidelijk of de Commissie voornemens is de verslaglegging van de EIB aan te vullen met een eigen beoordeling, en in hoeverre de Commissie in haar jaarlijks evaluatieverslag over de financiën van de Unie aan de hand van de bereikte resultaten (artikel 318, tweede alinea, VWEU) in zal gaan op het EFSI, met name met betrekking tot de onderliggende veronderstellingen van het investeringsplan wat betreft gegenereerde nieuwe investeringen en gecreëerde banen. Tot slot is de directeur, als lid van het investeringscomité dat geen besluiten neemt over daadwerkelijke investeringen, verantwoordelijk gemaakt voor de prestaties van het EFSI. De belangrijkste besluitvormers (het bestuur van het EFSI en de bestuursorganen van de EIB) lijken niet te zijn onderworpen aan enige procedure van publieke verantwoording tegenover de begrotingsautoriteiten.

15. De Commissie vervult in het kader van de EFSI-regeling verschillende rollen. Ze is de manager van het EU-garantiefonds en lid van het bestuur dat verantwoordelijk is voor de vaststelling van de strategische oriëntaties en de benoeming van het investeringscomité. Daarnaast is ze één van de leden van de Raad van bewind van de EIB en wordt ze telkens geraadpleegd voordat een financierings- en investeringsverrichting door de EIB wordt goedgekeurd. In elk van deze rollen verkrijgt de Commissie de nodige autoriteit en relevante informatie om de volledige verantwoordelijkheid voor het daadwerkelijke gebruik van EU-middelen op zich te kunnen nemen, zoals bepaald in artikel 17, lid 1, VEU en artikel 317 VWEU. In de verordening wordt deze verantwoordelijkheid niet uitdrukkelijk genoemd.

16. Zoals hierboven is aangegeven (zie paragraaf 8), is de governance van het EFSI vormgegeven in een tweeledige regeling. Deze keuze mag de volledige verantwoordelijkheid van de Commissie met betrekking tot de uitvoering van de EU-begroting echter niet ondermijnen. Bovendien zou een diffuus verantwoordingskader er onvermijdelijk toe leiden dat het belang van de kwijtingsprocedure voor de EU-begroting wordt aangetast.

Controlemandaat van de Europese Rekenkamer

17. Het voorstel bepaalt dat de Rekenkamer het recht heeft om „de EU-garantie en de uitkeringen en terugvorderingen op grond van de EU-garantie die aan de algemene begroting van de Unie toe te rekenen zijn” te controleren (15). Deze bepaling zou de controlerechten van de Rekenkamer inperken, omdat deze zo is geformuleerd dat de rechten slechts de uitkeringen en terugvorderingen op grond van de EU-garantie lijken te betreffen, maar niet de controle van de in het kader van het EFSI uitgevoerde verrichtingen, de volgens de EFSI-ontwerpverordening op te zetten instrumenten/entiteiten/faciliteiten, zoals het Europees Investeringsadviescentrum (EIAC) en het EU-garantiefonds, of het beheer door de EIB en het EIF van financierings- en investeringsverrichtingen waarvoor de EU-garantie is gebruikt bij de uitvoering. Als zodanig zou de kern van de EFSI-activiteiten buiten de reikwijdte van de controle van de Rekenkamer vallen.

18. Het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie verleent aan de Rekenkamer de bevoegdheid om de wettigheid, regelmatigheid en het goed financieel beheer van alle ontvangsten en uitgaven van de Europese Unie te controleren. Ter waarborging van transparantie in het beheer van overheidsmiddelen dient de Rekenkamer bovendien de resultaten van haar controles openbaar te maken. Voor de vervulling van haar taak heeft de Rekenkamer onbeperkt toegang tot alle bescheiden en inlichtingen die zij voor het vervullen van haar opdracht nodig acht, inclusief in de gebouwen van alle natuurlijke of rechtspersonen die betalingen uit de begroting ontvangen (artikel 287, lid 3, eerste alinea, VWEU) (16). Het is daarom aan de Rekenkamer om het bereik van haar controles te bepalen, waarbij zij ook rekening houdt met de internationale controlenormen (17). Het EFSI vormt hierop geen uitzondering. Met name kan de voorgenomen niet-toepassing van de Financiële Regels niet resulteren in enige inperking van de bevoegdheid van de Rekenkamer.

19. De Commissie dient er in dit licht voor te zorgen dat alle partijen die zijn betrokken bij activiteiten die overeenkomstig de EFSI-verordening en de EFSI-overeenkomst worden ontplooid (inclusief financieel intermediairs en eindontvangers) ervan op de hoogte worden gesteld dat de Rekenkamer recht heeft op toegang tot alle informatie die zij voor haar controles nodig heeft, zoals is vastgelegd in artikel 287, lid 3, eerste alinea, VWEU.

20. Om volledig uitdrukking te geven aan de bevoegdheid van de Rekenkamer, dient artikel 14 van het voorstel te worden vervangen door de volgende tekst: „De externe controle van de activiteiten die overeenkomstig de EFSI-verordening worden ontplooid, wordt uitgevoerd door de Europese Rekenkamer overeenkomstig artikel 287 VWEU.”.

Financiële verplichtingen voor overheidsfinanciën

21. De regelingen voor risicodeling zullen in de EFSI-overeenkomst worden bepaald. Aangenomen dat de risicodeling wordt vastgesteld op basis van het „eerste verliesbeginsel”, zouden de door de begunstigden bij banken afgesloten leningen worden samengebracht in het portfolio van het instrument. In het geval van wanbetaling zou de EU-begroting het meest risicovolle gedeelte afdekken (18). De EU-garantie vormt de belangrijkste financiële verplichting (tot 16 miljard euro). Daarnaast zullen de jaarlijkse kosten in verband met het EIAC ten bedrage van maximaal 20 miljoen euro (tot en met 31 december 2020) ten laste van de EU-begroting komen. Tot slot zullen ongespecificeerde, bijkomende kosten uit de EU-begroting moeten worden betaald wanneer de EIB namens het EFSI financiering verleent aan het Europees Investeringsfonds (EIF).

22. Het is belangrijk dat men zich ervan bewust is dat de gegeven garanties de EU-begroting uiteindelijk met verdere risico's kunnen belasten. In het voorstel worden voorwaardelijke verplichtingen voor de EU-begroting die hoger zijn dan de vastgelegde middelen (19) niet uitdrukkelijk uitgesloten, en wordt er geen maximum gesteld aan de EIB-uitgaven. Om ervoor te zorgen dat de aansprakelijkheid van de Commissie de (uit de EU-begroting gefinancierde) EU-garantie niet overstijgt, moet er worden voorzien in algemene immuniteit en vrijstellingen tegen rechtsvorderingen van EFSI-begunstigden (20). Daarnaast moet er een onvoorwaardelijk maximum worden gesteld aan de kosten die de EIB namens het EFSI maakt.

23. Hoewel het investeringsplan de nationale publieke financiën niet dient te belasten en geen nieuwe schulden dient te creëren, moedigt de Commissie de lidstaten aan om aan het EFSI bij te dragen, rechtstreeks of via de financiering van investeringsprojecten. Deze bijdragen worden door de Commissie niet in aanmerking genomen bij het bepalen van de begrotingsaanpassing in het kader van het preventieve dan wel het corrigerende deel van het stabiliteits- en groeipact (21). Bovendien kunnen de lidstaten de nationale cofinanciering van de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) ook verhogen tot boven het wettelijk verplichte minimum. Onder bepaalde omstandigheden zal worden getolereerd dat de lidstaten tijdelijk van de begrotingsdoelstellingen op de middellange termijn afwijken in verband met de nationale cofinanciering van investeringen in het kader van de ESIF, de regeling voor het trans-Europees vervoersnetwerk·en de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen (22).

24. Een toename van de overheidsschuld kan om die reden niet worden uitgesloten. Om dergelijke bijdragen te leveren, moeten de lidstaten (en/of hun nationale stimuleringsbanken) wellicht inderdaad middelen lenen. Ingeval de lidstaten tegengaranties bieden aan het EFSI, wordt het risico van schuldverhoging slechts uitgesteld. Tot slot is er voor door het EFSI gegarandeerde projecten wellicht aanvullende publieke financiering nodig na de voltooiing van het project (bijvoorbeeld vanwege onderhoud). Dit kan leiden tot negatieve reacties op de financiële markten, wat kan resulteren in hogere schuldendienstkosten, met name voor de landen die het zwaarst zijn getroffen door de economische en financiële crisis. Het is ook van het grootste belang dat er voldoende aandacht wordt besteed aan de algehele impact van het EFSI op overheidsschulden en -tekorten en dat deze wordt beoordeeld aan de hand van transparante en consistente criteria.

Tussentijdse beoordeling/herziening van het meerjarig financieel kader

25. De oprichting van het EFSI zou aan een dringende behoefte moeten beantwoorden. Deze is niet gevalideerd door een evaluatie vooraf (23) waarmee, onder andere, het volgende had moeten worden vastgesteld: welke beleidsopties er voorhanden zijn om dezelfde doelstellingen door middel van bestaande instrumenten te behalen (24); op welke basis er werd gekozen voor de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen en het Horizon 2020-programma als de belangrijkste financieringsbronnen, ondanks de grote hefboomwerking daarvan op investeringen (25), en wat de consequenties zouden zijn van een vermindering van de middelen ten behoeve van die programma's voor het dichten van investeringskloven, het wegwerken van knelpunten en het bijdragen aan de Europa 2020-doelstellingen (26).

26. Op basis van het bovenstaande en in samenhang met mogelijke aanvullende acties waarover de Commissie medio 2016 zal beslissen (27), biedt de tussentijdse beoordeling/herziening van het meerjarig financieel kader (MFK) (28) de wetgever de mogelijkheid om de door het EFSI bereikte voortgang te beoordelen en om eventueel noodzakelijke corrigerende maatregelen te nemen. Bij deze gelegenheid dient de Commissie ook te rapporteren over de voortgang van een eerste reeks maatregelen die in december 2014 werden aangenomen voor de aanpak van het regelgevingsklimaat en het wegwerken van investeringsbelemmeringen (29).

III. SPECIFIEKE OPMERKINGEN

27. Dit deel bevat nadere opmerkingen met betrekking tot het voorstel.

Artikel 1, lid 1 — Risicodragende capaciteit

28. Het zou dienstig zijn een definitie te geven van het begrip „risicodragende capaciteit”.

Artikel 2, lid 2 — Europees Investeringsadviescentrum

29. Een Europees Investeringsadviescentrum (EIAC) zal ondersteunend advies verlenen voor de identificatie, voorbereiding en ontwikkeling van investeringsprojecten en treedt tevens op als een technisch adviescentrum (ook met betrekking tot juridische kwesties) voor projectfinanciering binnen de EU. Dit omvat ondersteuning met betrekking tot het gebruik van technische bijstand voor het structureren van projecten, het gebruik van innovatieve financiële instrumenten en het gebruik van publiek-private partnerschappen. Er zijn andere adviesinstanties waarbij de EIB, de Commissie en de lidstaten zijn betrokken, zoals het Europees Centrum voor PPP-deskundigheid (EPEC) en het „Financial Instruments — Technical Advisory Platform (FI-TAP) for ESIF” (het financieringsinstrumenten- — technisch adviesplatform (FI-TAP) voor de ESIF). Er zou moeten worden verduidelijkt hoe het EIAC voor toegevoegde waarde en onderlinge afstemming met andere beschikbare deskundigen zal zorgen.

30. Het EIAC zal hoofdzakelijk worden gefinancierd uit bestaande toewijzingen voor technische bijstand door de EIB in het kader van lopende EU-programma's (de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen, Horizon 2020). Er is evenwel voorzien in aanvullende financiering tot een maximumbedrag van 20 miljoen euro per jaar tot 2020. Wat dit betreft zijn er geen details of benchmarks vermeld ter verantwoording van deze aanvullende financiering.

31. In het voorstel wordt noch de rechtsvorm van het EIAC, noch zijn operationele structuur gespecificeerd.

Artikel 5, lid 3 — Uitgaven van de EIB

32. Het risico van niet-betaling van EIB-uitgaven wordt volledig gedragen door het EFSI, met een maximum van 160 miljoen euro. Deze uitgaven zijn niet gedefinieerd en vallen mogelijk hoger uit vanwege de beheerskosten die door de EIB worden gemaakt wanneer zij financiering verleent aan het EIF. De looptijd van het EFSI is niet begrensd; derhalve zijn de geconsolideerde totale EFSI-beheerskosten (inclusief het EIAC) onbekend en bovendien onbegrensd.

Artikel 5, lid 4 — Cofinanciering uit de ESIF

33. Gezien de projecten die volgens de website van het EFSI op dit moment in de pijplijn zitten, zouden de meeste daarvan in principe in aanmerking komen voor financiering door reeds bestaande EU-instrumenten. Als een project financiële ondersteuning ontvangt uit verschillende financieringsbronnen, binnen verschillende rechtskaders, kan dat tot een conflict tussen de toepasselijke regels leiden. Deze onderwerpen worden niet behandeld in het voorstel.

Artikel 7, lid 2 — Verlening van een volledige garantie

34. Het voorstel voorziet in de volledige dekking door de EU-garantie (tot 2,5 miljard euro) voor aan het EIF verstrekte financiering met het oog op de uitvoering van financierings- en investeringsverrichtingen voor het mkb, mits de EIB een even groot bedrag aan financiering zonder EU-garantie verstrekt. In de praktijk zal het hefboomeffect voor het door het EIF beheerde deel van de EU-garantie niet ontstaan bij het EIF, maar alleen bij de deelnemende financiële intermediairs.

Artikel 8 — EU-garantiefonds

35. In het voorstel wordt noch de rechtsvorm van het fonds, noch de werking ervan aangegeven.

36. Het fonds is bedoeld als liquiditeitsbuffer voor de Uniebegroting tegen door het EFSI geleden verliezen bij het nastreven van zijn doelstellingen. Een ratio van 50 % tussen de overmakingen uit de EU-begroting en de totale garantieverplichtingen van de EU is vastgesteld op basis van ervaring. Het voorstel bepaalt dat de Commissie een gedelegeerde handeling kan vaststellen met het oog op een aanpassing van de bovengenoemde ratio met 10 %, ofwel 800 miljoen euro (artikel 8, lid 6, en artikel 17, lid 2).

37. Hoewel deze aanpassing de ratio kan vergroten of verkleinen, is er geen bepaling betreffende de rubrieken van het MFK en de begrotingsonderdelen die geraakt worden door een eventuele toename van de liquiditeitsbuffer om de situatie het hoofd te bieden waarin de 50 % aan overmakingen uit de garantieverplichtingen niet volstaat. De Commissie zou dit aspect moeten behandelen in haar eerste beoordeling van de toereikendheid van de omvang van het Garantiefonds die zij vóór 31 december 2018 moet verstrekken.

Artikel 10 — Verslaglegging en verantwoordingsplicht

38. Er zou moeten worden aangegeven welke criteria worden toegepast ter beoordeling van de toegevoegde waarde, de mobilisatie van middelen van de particuliere sector, de geraamde en feitelijke outputs, en de resultaten en gevolgen van de financierings- en investeringsverrichtingen van de EIB op geaggregeerde basis, zoals bedoeld in lid 2, onder b).

39. De in lid 2, onder f), bedoelde jaarrekening van het EFSI moet vergezeld gaan van een controleoordeel van een onafhankelijke externe controleur.

40. De vervaldata voor de verslaglegging, bedoeld in de leden 1 tot en met 3, moeten worden aangegeven. Bij de vaststelling van de termijnen moet er met name rekening mee worden gehouden dat de Commissie in staat moet worden gesteld de relevante informatie in haar jaarrekening te verwerken.

41. De planning van het in lid 6 bedoelde jaarverslag over de stand van het EU-garantiefonds zou moeten worden afgestemd op de planning van de voorlopige jaarrekening, of op de termijn voor het krachtens artikel 142 van de Financiële Regels vereiste verslag over het begrotings- en financieel beheer, te weten 31 maart.

Artikel 12 — Evaluatie en herziening

42. De geplande evaluaties moeten worden uitgevoerd door onafhankelijke externe partijen.

43. Het zou passender zijn om op basis van de aard van de onderliggende programma's verslag uit te brengen over de EFSI-projecten, om zo aan te sluiten bij de levenscyclus van de betreffende investeringen.

Artikel 13 — Transparantie en openbaarmaking van informatie

44. Indien er in een overeenkomst tussen de Commissie en de EIB nadere regelingen worden vastgesteld, is het aan te raden deze overeenkomst openbaar te maken.

Artikel 20 — Overgangsbepaling

45. De EU-garantie mag ook worden ingezet ter dekking van projecten die door de EIB en het EIF in de loop van 2015, nog voor de inwerkingtreding van de verordening, worden gefinancierd en buiten hun gewone profiel vallen. In dit geval zal de Commissie beoordelen of deze verrichtingen door de EU-garantie kunnen worden gedekt. Dit zou afwijken van de bepalingen volgens welke projecten op basis van het investeringsbeleid en de richtsnoeren zoals vastgesteld door het bestuur, door een onafhankelijk investeringscomité op hun eigen waarde worden geselecteerd, zonder enige sectorale of geografische spreiding.

Dit advies werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 12 maart 2015. Voor de Rekenkamer Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA President Bij afwezigheid Igors LUDBORŽS Lid van de Rekenkamer

(1) COM(2015) 10 final van 13 januari 2015.

(2) COM(2014) 903 final van 26 november 2014.

(3) COM(2014) 903 final, blz. 4.

(4) Wat betreft het derde onderdeel van het investeringsplan betreffende het regelgevingsklimaat en het wegwerken van investeringsbelemmeringen, heeft de Commissie een eerste reeks maatregelen opgenomen in haar werkprogramma (COM(2014) 910 final van 16 december 2014, bijlage III).

(5) Een contractuele overeenkomst tussen de Commissie en de EIB, zie artikel 1 van het voorstel en bladzijde 6, voetnoot 6, van het investeringsplan.

(6) De EU-garantie zal hoofdzakelijk worden ingezet ter ondersteuning van schuldinstrumenten voor infrastructuur en innovatie (bijna 70 %); het overige deel wordt opgesplitst in gelijke delen ter ondersteuning van deelnemingen in infrastructuur en innovatie, en ter ondersteuning van kmo's en midcap-ondernemingen via het Europese Investeringsfonds (EIF).

(7) Zie artikel 19, lid 2, van het EIB-statuut (Protocol nr. 5 bij het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie).

(8) COM(2015) 10 final, blz. 30 en 31. Er wordt ook vermeld dat de projecten zelf kunnen kampen met vertragingen bij de uitvoering en kostenoverschrijdingen, en dat de kostenefficiëntie van het initiatief te lijden kan hebben onder onvoldoende aanvaarding van de instrumenten door de markt en mettertijd veranderende marktomstandigheden, met alle negatieve gevolgen van dien voor het verwachte multiplicatoreffect.

(9) Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 298 van 26.10.2012, blz. 1).

(10) Zie titel VIII van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012.

(11) Zie Speciaal verslag nr. 4/2011 „Controle van de mkb-garantiefaciliteit” en Speciaal verslag nr. 2/2012 „Door het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling gecofinancierde financiële instrumenten voor het midden- en kleinbedrijf”.

(12) De uitsluiting van de Financiële Regels wordt genoemd in overweging 30 van het voorstel en wordt simpelweg gemotiveerd door de vormgeving van de EU-garantie en het Garantiefonds.

(13) Landschapsoverzicht 2014 „Hiaten, overlappingen en uitdagingen: een landschapsoverzicht van EU-regelingen inzake verantwoording en controle van de overheidsfinanciën”, paragraaf 52; Landschapsoverzicht 2014 „De middelen van de EU optimaal benutten: een overzicht („landscape review”) van de risico's voor het financiële beheer van de EU-begroting”, paragraaf 12, onder e).

(14) Zie artikel 2, lid 1, onder g), van het voorstel en bladzijde 27, paragraaf 1.4.4.

(15) Zie artikel 14 van het voorstel.

(16) Het Verdrag voegt hieraan toe dat, ten aanzien van het beheer van de ontvangsten en uitgaven van de Unie door de EIB, het recht van toegang van de Rekenkamer tot informatie waarover de Bank beschikt door een tripartiete regeling tussen de Rekenkamer, de EIB en de Commissie wordt bepaald. Bij ontstentenis van een regeling heeft de Rekenkamer desalniettemin toegang tot de informatie die nodig is voor de controle op de door de EIB beheerde ontvangsten en uitgaven van de Unie (artikel 287, lid 3, derde alinea, VWEU).

(17) Zo bepaalt de norm ISSAI 5000 (Principles for Best Audit Arrangements for International Institutions — Beginselen voor de beste controleregelingen voor internationale instellingen) dat alle internationale instellingen die met publieke middelen worden gefinancierd of gesteund, dienen te worden onderworpen aan de controle door hoge controle-instanties, ter bevordering van transparantie, verantwoording en governance; de norm ISSAI 5010 (Guidance for Supreme Audit Institutions — Richtsnoeren voor hoge controle-instanties) beschrijft de achtergrond, resultaten en beginselen van de beste controleregelingen voor internationale instellingen.

(18) Het „eerste verliesbeginsel” is van toepassing op het leninggarantie-instrument voor TEN-V-projecten (LGTT) en op het Initiatief inzake de Europa 2020-projectobligaties (PBI), waarbij het portfolio is opgedeeld in twee tranches: een „portefeuille met eerste verlies” (PFLP) en een „restrisicotranche” (RRT). De PFLP-tranche wordt beschouwd als de meest risicovolle tranche in het geval van wanbetaling. Deze is opgesplitst tussen de EU-begroting en de EIB, die respectievelijk 95 % en 5 % van het PFLP houden. De PFLP-tranche is vastgesteld op 30 % en in het geval van wanbetaling zal de EU-begroting tot 28,5 % van de portfoliowaarde moeten dragen. Hoewel de EIB het totale risico van de RRT-tranche zou kunnen dragen, is de kans dat de RRT wordt aangesproken in de praktijk slechts klein. Normaliter zal de PFLP-tranche de verliezen opvangen.

(19) Zie artikel 140, lid 3, van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012.

(20) Onder de EFSI-begunstigden (die in het voorstel niet worden gedefinieerd) vallen kredietnemers van financiële instrumenten met EU-garantie die door de EIB worden uitgevoerd in het kader van de EFSI-overeenkomst.

(21) Bij een overschrijding van de tekortreferentiewaarde die enkel aan de bijdrage te wijten is, klein is en naar verwachting tijdelijk, leidt de Commissie geen buitensporigtekortprocedure in. Wanneer de Commissie een overschrijding van de schuldreferentiewaarde beoordeelt, houdt zij geen rekening met bijdragen aan het EFSI (zie COM(2015) 12 final van 13 januari 2015, blz. 5).

(22) Zie COM(2015) 12 final, blz. 7.

(23) De voorwaarden voor een evaluatie vooraf zijn vastgelegd in de artikelen 30, 31 en140 van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 en in overweging 53 daarvan. Zie ook de artikelen 18 en 224 van Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1268/2012 van de Commissie van 29 oktober 2012 houdende uitvoeringsvoorschriften voor Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie (PB L 362 van 31.12.2012, blz. 1).

(24) Een mogelijk alternatief was de verhoging van het kapitaal van de EIB geweest.

(25) Van de TEN-V-financiering (bijna 80 % van de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen) werd verwacht dat elk miljoen dat op Europees niveau werd besteed 5 miljoen aan investeringen van de lidstaten zou genereren. Daarnaast zou elk miljoen 20 miljoen aan investeringen van de particuliere sector genereren: een ratio van 1:25. Er werd ook verwacht dat één euro uit het EU-kaderprogramma voor onderzoek en innovatie zou hebben geleid tot een toename van door de industrie toegevoegde waarde van 7 euro tot 14 euro (zie Memo/11/469 van de Commissie van 29 juni 2011).

(26) Bijvoorbeeld op basis van de vooraf door de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen geïdentificeerde projecten (zie bijlage I bij Verordening (EU) nr. 1316/2013 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 348 van 20.12.2013, blz. 129)).

(27) COM(2014) 903 final, blz. 16.

(28) Artikel 2 van Verordening (EU, Euratom) nr. 1311/2013 van de Raad van 2 december 2013 tot vaststelling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2014-2020 (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 884).

(29) COM(2014) 910 final, bijlage III.