in september, oktober, november en december 2015 en in januari en februari 2016 kwamen uit Turkije respectievelijk 147 639, 214 792, 154 381, 104 399, 61 602 en 56 335 irreguliere migranten in Griekenland aan;

In de eerste helft van februari werd een daling van de cijfers opgetekend, maar de cijfers zijn opnieuw gestegen in de tweede helft van februari.

tot en met 29 februari kwamen dagelijks gemiddeld 1 943 irreguliere migranten aan via Griekenland en 19 via Bulgarije, in totaal 1 962.

tot en met 29 februari zijn in totaal 56 887 irreguliere migranten over zee en over land naar de EU gekomen (d.w.z. via Griekenland en Bulgarije). De meesten van hen (56 335 ofwel 99 %) staken de Egeïsche Zee over naar de Griekse eilanden;

Het aantal personen dat vanuit Turkije irregulier naar de EU komt, is nog steeds hoog voor de tijd van het jaar: de verwachting was dat het winterse weer het aantal nieuwkomers zou doen verminderen. Over de ontwikkelingen tijdens de verslagperiode (d.w.z. van 1 februari tot en met 2 maart) kan meer bepaald worden gemeld:

Een van de belangrijkste doelstellingen van het gezamenlijke actieplan is om tot resultaten te komen, in het bijzonder wat het indammen van de instroom van irreguliere migranten betreft. Teneinde de vooruitgang te kunnen volgen, werd begin 2016 gestart met een procedure voor de verzameling van de gegevens van de EU en Turkije.

Dit is het derde verslag over de uitvoering van het gezamenlijke actieplan; het bestrijkt de periode van 1 februari tot en met 2 maart. Het heeft tot doel informatie te verstrekken over het gevolg dat Turkije en de EU aan hun respectieve verbintenissen hebben gegeven gedurende de verslagperiode, drie maanden na de activering van het gezamenlijke actieplan. Deze uitvoeringsverslagen maken deel uit van de inspanningen om de situatie nauwlettend op te volgen.

Turkije en de EU hebben op hun topontmoeting van 29 november 2015 het gezamenlijke actieplan geactiveerd dat zij op 15 oktober 2015 ad referendum waren overeengekomen. Het actieplan is gericht op intensievere samenwerking ter ondersteuning van Syrische vluchtelingen die tijdelijke bescherming genieten en de gemeenschappen in Turkije die hen opvangen en ter voorkoming van irreguliere migratiestromen naar de EU. De uitvoering van het actieplan moet dus orde brengen in de migratiestromen en bijdragen tot het indammen van irreguliere migratie.

per 1 februari had Turkije 256 700 niet-Syriërs geregistreerd, terwijl 141 059 verzoeken om internationale bescherming nog in behandeling waren. De vijf meest vertegenwoordigde nationaliteiten van migranten die om internationale bescherming verzoeken, zijn Irakezen (51%), Afghanen (25%), Iraniërs (14%), Somaliërs (2,5%) en Palestijnen (1%);

Turkije heeft op 2 maart een nieuwe reeks gegevens over de uitvoering van het actieplan meegedeeld, op basis van een overeengekomen model, zoals afgesproken in het kader van de regeling geïntegreerde politieke crisisbestrijding (IPCR). De gezamenlijke verzameling van gegevens door de EU en Turkije verloopt op een regelmatige en constructieve manier.

De wetgevende en operationele maatregelen van de Turkse autoriteiten om de irreguliere migratie in te dammen, lijken desalniettemin enig effect te hebben gehad op de migratiestromen. Andere politieke ontwikkelingen in het conflictgebied, in Turkije en in de EU-lidstaten hebben zeker ook een invloed gehad op het aantal irreguliere overschrijdingen van de Turkse grens met Griekenland (bijv. de intensivering van het conflict in Syrië; het besluit van enkele lidstaten en de Balkan-landen inzake de beperking van het aantal migranten die over hun grondgebied mogen reizen).

Het aantal vanuit Turkije in Griekenland irregulier aankomende migranten vertoont een veranderlijk patroon; het aantal is algemeen gedaald sinds oktober en stabiliseerde zich in de maanden januari en februari (zie grafieken 1, 2 en 3) op gemiddeld ongeveer 1 960 mensen per dag. Op 1 en 2 maart waren dit 209 en 2 266 mensen respectievelijk. Rekening houdend met het winterseizoen zijn de cijfers nog steeds hoog voor de tijd van het jaar - sinds het begin van het jaar zijn meer dan 120 000 migranten de EU irregulier binnengekomen via Griekenland.

Grafiek 3 toont het aantal irreguliere migranten dat per maand uit Turkije in Griekenland aankwam in de periode van september 2015 tot en met februari 2016. Grafiek 4 toont de aantallen irregulier binnengekomen migranten in diezelfde periode (d.w.z. van september 2015 t/m februari 2016) uitgesplitst volgens de meest voorkomende nationaliteiten (gebaseerd op de door de migranten bij aankomst opgegeven nationaliteit), namelijk Syriërs, Afghanen en Irakezen. De uitgesplitste cijfers tonen een afnemend percentage Syriërs (van 69% naar 51%) en een stijgend percentage Afghanen (van 18% naar 25%) en Irakezen (van 8% naar 17%).

De irreguliere aankomst in Griekenland vanuit Turkije in de maanden december, januari en februari is in de volgende grafieken weergegeven: grafiek 1 toont het aantal aankomende irreguliere migranten per dag en grafiek 2 per week.

Op 1 februari 2016 is op een bijeenkomst van de Raad van ministers gesproken over manieren om de respons van Turkije op de irreguliere migratie te verbeteren. De Raad van ministers beklemtoonde dat Turkije vastbesloten is de irreguliere migratie te bestrijden en besloot de volgende maatregelen te nemen:

In het kader van de dialoog over visumversoepeling heeft Turkije de onderstaande informatie verstrekt.

in de periode van 1 t/m 29 januari voorkwamen de Turkse instanties voor rechtshandhaving en grenscontrole dat 8 540 migranten over de zeegrenzen en 15 986 migranten over de landgrenzen vanuit Turkije irregulier naar de EU vertrokken; alleen al op 15 februari heeft de Turkse kustwacht 985 irreguliere migranten opgepakt in Ayvalık, Çeşme en Bodrum. Met name hebben de Turkse rechtshandhavingsinstanties in de periode van 16 t/m 29 februari meer dan 15 000 irreguliere migranten opgepakt;

Turkije en Griekenland hebben een werkgroep Migratie opgericht. De werkgroep is op 27 november 2015 voor de eerste keer in Ankara en op 1 februari 2016 voor de tweede keer in Athene bijeengekomen;

tijdens de periode van 1 t/m 15 januari zijn 7 011 Syriërs regulier Turkije binnengekomen en 12 769 Syriërs uit Turkije vertrokken. Voor Iraniërs waren de cijfers 65 546 en 62 226, voor Irakezen 30 026 en 26 338; voor Libanezen 3 134 en 3 230 en voor Jordaniërs 3 733 en 3 380. Afhankelijk van de geldigheidsduur van het visum kunnen vreemdelingen tot 90 dagen in Turkije blijven. Vreemdelingen die zonder visum Turkije kunnen binnenkomen, mogen binnen een periode van 180 dagen ten hoogste 90 dagen in Turkije blijven;

Tijdens een bijeenkomst in december 2015 besloot de gendarmerie haar patrouilleringsactiviteiten aan de oostelijke, zuidoostelijke en westelijke grenzen van het land te intensiveren. In dit verband werden zes provincies aan de oostelijke en zuidoostelijke grenzen alsook acht provincies in het westelijk grensgebied geïdentificeerd als primaire locaties voor versterkte patrouillecontroles.

Sinds 14 januari 2016 heeft de Turkse kustwacht toegang tot het scheepsregister van het ministerie van vervoer, waarin alle inkoop-, verkoop- en annuleringsprocedures betreffende schepen zijn geregistreerd. Daarnaast probeert Turkije toegang tot de gegevensbank van Interpol betreffende gestolen buitenlandse schepen te verkrijgen.

Turkije heeft de tripartiete overeenkomst met Griekenland en Bulgarije geratificeerd. De overeenkomst zal in werking treden na de bekendmaking ervan in het Staatsblad van Turkije.

Turkije heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de naleving van de overnameverplichtingen tussen Turkije en Griekenland. Op 24 en 25 februari zijn een Griekse en Turkse delegatie bijeengekomen in Ankara om een achterstand van 864 overnameverzoeken te behandelen. Op 26 februari heeft Turkije ingestemd met 859 van de verzoeken. In Griekenland zaten nog 308 irreguliere migranten in hechtenis; op 1 en 2 maart werd onmiddellijk begonnen met de overdracht per bus van de terugkerende vluchtelingen. Bovendien zetten Turkije en Griekenland hun gesprekken voort om efficiëntere overnameprocedures tot stand te brengen, onder meer door Turkse verbindingsfunctionarissen in te zetten op vijf hotspots (te beginnen met Lesbos) om de terugkeer van economische migranten te vergemakkelijken. Griekenland en Turkije kwamen tevens overeen een tweewekelijkse videoconferentie te organiseren om de operationele uitwisseling en samenwerking verder te verbeteren. Voorts zijn zij overeengekomen om de operationele samenwerking inzake de terugkeer van vluchtelingen met steun van de EU en Frontex te versterken, onder meer door de organisatie van gezamenlijke vluchten voor terugkerende vluchtelingen. Voorts blijven het ministerie van Buitenlandse Zaken en het ministerie van Binnenlandse Zaken overleg voeren met betrekking tot het Griekse verzoek om het aantal locaties in Turkije voor de overname van irreguliere migranten uit te breiden. Momenteel zijn er twee locaties: Dikili (aan de Egeïsche kust, in de provincie İzmir) en Ipsala (aan de landgrens tussen Turkije en Griekenland).

Op 5 februari heeft Turkije zijn visumbeleid ten aanzien van Irakezen herzien. Volgens de nieuwe regels kunnen Iraakse burgers met ingang van 10 februari niet langer een visum aan de grens verkrijgen. Om Turkije binnen te reizen, moeten Iraakse burgers een verzoek indienen bij de Turkse diplomatieke vertegenwoordigingen in het buitenland of een elektronisch visum aanvragen. Bovendien werd de procedure voor het elektronisch visum sinds 5 februari aangescherpt; deze staat nu alleen open voor de houders van een geldig visum of een geldige verblijfsvergunning voor de Schengen-landen, de VS, het Verenigd Koninkrijk of Ierland.

Turkije heeft voorgesteld over bilaterale overnameovereenkomsten te onderhandelen met 14 landen, inclusief de landen waaruit irreguliere migranten via Turkije naar de EU komen. Tevens werkt Turkije aan voorschriften om te bepalen dat de onderdanen van 18 landen die beschouwd worden als potentieel vertrekland van irreguliere migranten, in het bezit moeten zijn van een transitvisum voor luchthavens wanneer zij door de internationale transitzone in Turkije reizen.

Met het oog op de volledige inwerkingtreding van de overnameovereenkomst tussen de EU en Turkije op 1 juni, brachten de Turkse autoriteiten op 8 februari een studiebezoek aan Georgië om na gaan hoe het nationale elektronische overnamesysteem van dat land functioneert. Turkije evalueert momenteel het systeem en zal in de komende weken een besluit nemen.

Turkije kwam met Europol een ontwerpovereenkomst overeen betreffende de detachering van een Turkse verbindingsfunctionaris bij Europol. Deze ontwerpovereenkomst moet dringend worden ondertekend.

Het Turkse parlement is begonnen met de bespreking van een wetsontwerp inzake de bescherming van persoonsgegevens en heeft reeds een aantal artikelen aangenomen. Op een aantal punten strookt het wetsontwerp evenwel nog niet met de Europese normen, voornamelijk wat betreft de onafhankelijkheid van de gegevensbeschermingsautoriteit en de uitsluiting van rechtshandhavingsautoriteiten en inlichtingendiensten van het toepassingsgebied van de wet. De aanneming van wetgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens die verenigbaar is met de Europese normen, is van cruciaal belang, omdat Turkije dan nauwer kan samenwerken met Europol, Eurojust en de rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten.

Op 26 februari vond een tweede bijeenkomst van het directoraat-generaal migratiebeheer en de voor immigratie bevoegde verbindingsfunctionarissen van de EU-lidstaten in Turkije plaats om de samenwerking op het gebied van migratie te intensiveren.

Deel 3:

Uitvoering van de verbintenissen van de EU in het kader van het gezamenlijke actieplan EU-Turkije

Na het op 3 februari bereikte politieke akkoord van de lidstaten over de financieringsbronnen en werkwijzen van de faciliteit voor vluchtelingen in Turkije (de "faciliteit" genoemd), kwam de stuurgroep op 17 februari voor het eerst bijeen. De stuurgroep besloot zo snel mogelijk te starten met het verlenen van bijstand die primair gericht was op het lenigen van de humanitaire behoeften van de vluchtelingen in Turkije en het verlenen van toegang tot onderwijs voor Syrische kinderen. Momenteel zijn er rond 400 000 Syrische kinderen die niet naar school kunnen. Dat is een belangrijke factor die niet alleen hun rechtstreeks welzijn in gevaar brengt, maar ook hun kans om een toekomst op te bouwen.

Na dit besluit van de stuurgroep is de Commissie snel in actie gekomen en heeft zij een eerste tranche van 90 miljoen euro uit de humanitaire begroting van de EU vrijgemaakt voor hulpverlening door een aantal erkende humanitaire partnerorganisaties. De middelen worden momenteel aan hulpverleningsorganisaties toegekend met het oog op een snelle uitbreiding van de humanitaire bijstand, onder meer in de vorm van voedsel en non-foodartikelen, gezondheidszorg, water, sanitaire voorzieningen en bescherming in Turkije. De EU bereidt tevens de eerste maatregel in het kader van de faciliteit voor, waardoor zo'n 110 000 extra Syrische kinderen die buiten de kampen in Turkije leven, toegang zullen krijgen tot formeel onderwijs. Deze maatregel moet in de komende dagen zijn beslag krijgen. In dit verband zal volgende week een overdracht van 55 miljoen euro van de faciliteit naar het EU-trustfonds voor de Syrische crisis worden goedgekeurd.

Bovendien heeft de EU ingestemd met de financiering van een project van 20 miljoen euro uit het instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede voor de versterking van de patrouillerings- en bewakingscapaciteit van de Turkse kustwacht.

De door de Commissie in samenwerking met de Turkse autoriteiten gestarte behoefteanalyse voor Syrische vluchtelingen in Turkije is aan de gang; een eerste overzicht wordt medio maart verwacht en de voltooiing van de studie is gepland voor eind april, op voorwaarde dat Turkije de komende dagen zijn bijdrage levert. Aan de hand van de behoefteanalyse zal worden bepaald welke projecten via de faciliteit zullen worden gefinancierd. De Commissie heeft inmiddels al onderwijs en de verbetering van de inzetbaarheid van Syrische vluchtelingen als prioriteitsgebieden voor onmiddellijke ondersteuning aangemerkt. Volgens de huidige voorlopige raming kan een derde van de bijstand worden benut voor humanitaire behoeften en twee derde voor ondersteuning van de toegang tot onderwijs (een belangrijk aandachtsgebied), lokale infrastructuur en werkgelegenheid.

Tijdens de verslagperiode heeft de EU gesprekken gevoerd met Turkije met het oog op: