GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT (EG) Nr. 12/95 door de Raad vastgesteld op 29 juni 1995 met het oog op de aanneming van de beschikking van het Europees Parlement en de Raad van . . . tot opstelling van richtsnoeren voor transeuropese netwerken in de energiesector (95/C 216/04)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 129 D, eerste alinea,

Gezien het voorstel van de Commissie (1),

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (2),

Gezien het advies van het Comité van de Regio's (3),

Overeenkomstig de procedure van artikel 189 B van het Verdrag (4),

Overwegende dat energie vanwege haar specifieke eigenschappen zo rationeel mogelijk geproduceerd, gedistribueerd en gebruikt moet worden met het oog op duurzame ontwikkeling, en dat de capaciteit tot exploitatie van hernieuwbare energiebronnen in de betrokken gebieden op generlei wijze mag worden belemmerd of vertraagd;

Overwegende dat de opzet en ontwikkeling van transeuropese netwerken in de energiesector bijdragen tot de verwezenlijking van belangrijke doelstellingen van de Gemeenschap, zoals de verwezenlijking van de interne markt en de versterking van de economische en sociale samenhang;

Overwegende dat de aanleg en ontwikkeling op het grondgebied van de gehele Gemeenschap van transeuropese netwerken in de energiesector ook als specifieke doelstellingen hebben de betrouwbaarheid en continuïteit van de energievoorziening in de Gemeenschap te verhogen en een evenwichtige werking van de interne markt voor energie en de verbetering van het concurrentievermogen van de Gemeenschap mogelijk te maken;

Overwegende dat, om tot de verwezenlijking van genoemde doelstellingen bij te dragen, de ontwikkeling van de koppelverbindingen van de elektriciteits- en aardgastransportnetwerken binnen de Gemeenschap, vooral in de gebieden waar versterking van de netwerken noodzakelijk is en in die welke nog geïsoleerd zijn, alsmede de ontwikkeling van die verbindingen en netwerken met de in Europa en in het Middellandse-Zeegebied gelegen derde landen, moet worden versneld;

Overwegende dat de voltooiing van de interne energiemarkt vereist dat initiatieven worden ingebed in het kader van een algemene energiestrategie die niet alleen de voornaamste criteria en doelstellingen van de Gemeenschap op dit gebied vastlegt, maar ook en meer in het bijzonder de voorwaarden voor de liberalisering van de markt voor energieprodukten omschrijft;

Overwegende dat de onderlinge koppeling van de elektriciteits- en gasnetten met de derde landen die het Verdrag inzake het Energiehandvest (5) hebben ondertekend, overeenkomstig dat Verdrag dient te worden verricht;

Overwegende dat op het gebied van transeuropese energienetwerken een richtinggevend beleid van de Gemeenschap geboden is met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel;

Overwegende dat het met het oog op de ontwikkeling van deze netwerken op Gemeenschapsschaal noodzakelijk is de projecten aan te wijzen die van gemeenschappelijk belang zijn; dat voor de verwezenlijking en de interoperabiliteit van de netwerken een gunstiger klimaat moet worden geschapen;

Overwegende dat de projecten van gemeenschappelijk belang aan de doelstellingen moeten beantwoorden en in het kader van de bovengenoemde prioriteiten moeten passen; dat slechts rekening gehouden zou moeten worden met projecten die gezien de economische, sociale en technische factoren een potentiële economische levensvatbaarheid bieden; dat in dit opzicht het begrip levensvatbaarheid, naast de financiële rentabiliteit van projecten, ook andere elementen omvat, zoals de betrouwbaarheid en continuïteit van de energievoorziening, de versterking van de economische en sociale samenhang en de bescherming van het milieu in de Gemeenschap;

Overwegende dat in de meerderheid van de projecten in de energiesector particulier kapitaal wordt gebruikt en zal blijven worden gebruikt en dat er derhalve bij de aanwijzing van projecten van gemeenschappelijk belang in het bijzonder op moet worden toegezien dat concurrentievervalsing wordt voorkomen;

Overwegende dat voor de tenuitvoerlegging van de onderhavige beschikking een comité dient te worden ingesteld;

Overwegende dat er op 20 december 1994 een "modus vivendi" tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is overeengekomen betreffende de uitvoeringsmaatregelen met betrekking tot besluiten die volgens de procedure van artikel 189 B van het Verdrag zijn genomen,

HEBBEN DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD:

Artikel 1

(Doel)

Bij deze beschikking worden de aard en de strekking van het richtinggevend beleid van de Gemeenschap op het gebied van transeuropese energienetwerken omschreven. Daartoe worden richtsnoeren opgesteld die de doelstellingen, de prioriteiten en de grote lijnen van de maatregelen van de Gemeenschap op het gebied van transeuropese energienetwerken bestrijken. In deze richtsnoeren worden projecten van gemeenschappelijk belang op het gebied van de transeuropese elektriciteits- en aardgasnetwerken aangegeven.

Artikel 2

(Werkingssfeer)

Deze beschikking betreft:

1. bij elektriciteitsnetwerken:

- alle hoogspanningsleidingen, met uitzondering van leidingen van distributienetten, en de onderzeese verbindingen voor zover met deze leidingen en verbindingen interregionaal of internationaal elektriciteitstransport gebeurt;

- alle apparatuur en installaties die voor de goede werking van het betreffende systeem onontbeerlijk zijn, met inbegrip van de beveiligings-, controle- en regelsystemen;

2. bij aardgasnetwerken:

- de hogedrukgasleidingen, met uitzondering van leidingen van distributienetten, waarmee de regio's van de Gemeenschap vanuit binnen of buiten de Gemeenschap gelegen bronnen van aardgas kunnen worden voorzien;

- de met bovengenoemde hogedrukgasleidingen verbonden ondergrondse opslaginstallaties;

- de terminals voor de aanlanding, opslag en hervergassing van vloeibaar aardgas (LNG), alsmede methaantankers naar gelang van hun capaciteit;

- alle apparatuur en installaties die voor de goede werking van het betreffende systeem onontbeerlijk zijn, met inbegrip van de beveiligings-, controle- en regelsystemen.

Artikel 3

(Doelstellingen)

De Gemeenschap bevordert de onderlinge koppeling, de interoperabiliteit en de ontwikkeling van de transeuropese energienetwerken alsmede de toegang tot die netwerken, overeenkomstig het bestaande Gemeenschapsrecht, teneinde:

- de daadwerkelijke totstandbrenging van de interne markt in het algemeen, en van de interne markt voor energie in het bijzonder, mogelijk te maken en tevens de rationele produktie en distributie en het rationele gebruik van energiebronnen en de exploitatie van hernieuwbare bronnen aan te moedigen, om de kosten van energie voor de consument te beperken en het concurrentievermogen van de Europese economie te versterken;

- de ontwikkeling en ontsluiting van de minder begunstigde gebieden in de Gemeenschap te vergemakkelijken en aldus tot de versterking van de economische en sociale samenhang bij te dragen;

- de continuïteit van de energievoorziening te verhogen, onder meer door de betrekkingen met derde landen op energiegebied in wederzijds belang te verbeteren, met name in het kader van het Verdrag inzake het Energiehandvest en van de door de Gemeenschap gesloten samenwerkingsovereenkomsten.

Artikel 4

(Prioriteiten)

De prioriteiten van het Gemeenschapsbeleid op het gebied van transeuropese energienetwerken zijn:

1. wat elektriciteitsnetwerken betreft:

- aansluiting van de geïsoleerde elektriciteitsnetwerken op de onderling gekoppelde Europese netwerken (a);

- ontwikkeling van de koppelverbindingen tussen de Lid-Staten onderling (b) alsmede van de binnenlandse koppelverbindingen voor zover die voor de benutting van de koppelverbindingen tussen de Lid-Staten nodig zijn (c);

- ontwikkeling van de koppelverbindingen met de in Europa en het Middellandse-Zeegebied gelegen derde landen waarmee tot een verhoogde betrouwbaarheid en veiligheid van de elektriciteitsnetwerken of tot de elektriciteitsvoorziening in de Gemeenschap wordt bijgedragen (d);

2. wat aardgasnetwerken betreft:

- introductie van aardgas in nieuwe gebieden (e);

- aansluiting van de geïsoleerde aardgasnetwerken op de onderling gekoppelde Europese netwerken, met de voor dit doel noodzakelijke uitbreidingen van de bestaande netten, alsmede de aansluiting van de gescheiden aardgasnetwerken (f);

- uitbreiding van de transport- (aanvoerleidingen) (h), aanlandings- (LNG) en opslagcapaciteit (g) die nodig is om aan de vraag te voldoen alsmede diversifiëring van de aardgasbevoorradingsbronnen en aardgasaanvoerroutes.

Artikel 5

(Beleidslijnen)

De hoofdlijnen van het beleid van de Gemeenschap op het gebied van transeuropese energienetten zijn:

- de aanwijzing van de projecten van gemeenschappelijk belang;

- het voor het ontwikkelen van deze netwerken creëren van een gunstiger klimaat, overeenkomstig het bepaalde in artikel 129 D, derde alinea, van het EG-Verdrag.

Artikel 6

(Criteria)

1. Een project voor een energienetwerk kan van gemeenschappelijk belang zijn wanneer aan de volgende criteria wordt voldaan:

- het moet passen binnen de werkingssfeer van artikel 2;

- het moet beantwoorden aan de doelstellingen van artikel 3 en aan de prioriteiten van artikel 4;

- het moet uitzicht bieden op potentële economische levensvatbaarheid.

2. De indicatieve lijst van de projecten van gemeenschappelijk belang staat in de bijlage.

3. Elke van een Lid-Staat of van de Commissie uitgaande aanvraag tot bijwerking van de bijlage wordt door de Commissie ingediend en volgens de procedure van artikel 9 behandeld.

De in lid 1 vermelde criteria zijn van toepassing wanneer een besluit wordt genomen over dergelijke aanvragen.

Voor projecten van gemeenschappelijk belang die het grondgebied van een Lid-Staat betreffen is de goedkeuring van de betrokken Lid-Staat vereist.

4. De Lid-Staten nemen alle maatregelen die zij nodig achten om de verwezenlijking van projecten van gemeenschappelijk belang te vergemakkelijken en te versnellen en vertragingen tot een minimum te beperken, met inachtneming van de communautaire regelgeving en de internationale overeenkomsten op het gebied van het milieu. In het bijzonder moeten de nodige vergunningsprocedures snel worden afgewikkeld.

5. Wanneer delen van projecten van gemeenschappelijk belang op het grondgebied van derde landen zijn gelegen, kan de Commissie in overleg met de betrokken Lid-Staten voorstellen doen, in voorkomend geval in het raam van het beheer van de akkoorden van de Gemeenschap met deze derde landen, en overeenkomstig het Verdrag inzake het Energiehandvest voor de derde landen die dat Verdrag hebben ondertekend, zodat deze projecten ook door de betrokken derde landen als van wederzijds belang worden erkend teneinde de verwezenlijking van deze projecten te vergemakkelijken.

6. De evaluatie van de economische levensvatbaarheid bedoeld in lid 1, derde streepje, wordt gebaseerd op een kosten/baten-analyse, waarbij rekening wordt gehouden met alle kosten en baten, ook op middellange en/of lange termijn, uit het oogpunt van de milieuaspecten, de continuïteit van de voorziening en de bijdrage tot de economische en sociale samenhang.

Artikel 7

Bij de behandeling van de projecten zal ernaar worden gestreefd rekening te houden met de gevolgen voor de mededinging en de mogelijkheden van particuliere financiering of van financiering door het bedrijfsleven.

Artikel 8

Deze beschikking loopt niet vooruit op de financiële verplichting van een Lid-Staat of van de Gemeenschap.

Artikel 9

(Comité)

1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie.

2. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het comité brengt advies uit over dit ontwerp binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie. Het comité spreekt zich uit met de meerderheid van stemmen die in artikel 148, lid 2, van het Verdrag is voorgeschreven voor de aanneming van de besluiten die de Raad op voorstel van de Commissie dient te nemen. Bij stemming in het comité worden de stemmen van de vertegenwoordigers van de Lid-Staten gewogen overeenkomstig genoemd artikel. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.

3. a) De Commissie stelt de beoogde maatregelen vast wanneer zij in overeenstemming zijn met het advies van het comité.

b) Wanneer de beoogde maatregelen niet in overeenstemming zijn met het advies van het comité of indien geen advies is uitgebracht, dient de Commissie onverwijld bij de Raad een voorstel in betreffende de te nemen maatregelen. De Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen.

Indien de Raad, na verloop van een termijn van drie maanden na de indiening van het voorstel bij de Raad, geen besluit heeft genomen, worden de voorgestelde maatregelen door de Commissie vastgesteld.

Artikel 10

De Commissie stelt over de uitvoering van deze beschikking om de twee jaar een verslag op dat zij aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's voorlegt.

Artikel 11

Deze beschikking treedt in werking op de derde dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Artikel 12

Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten.

Gedaan te . . .

Voor het Europees Parlement

De Voorzitter

Voor de Raad

De Voorzitter

(1) PB nr. C 72 van 10. 3. 1994, blz. 10.

(2) PB nr. C 195 van 18. 7. 1994, blz. 33.

(3) PB nr. C 217 van 6. 8. 1994, blz. 26.

(4) Advies uitgebracht door het Europees Parlement op 18 mei 1995 (PB nr. C 151 van 19. 6. 1995), gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 29 juni 1995 en besluit van het Europees Parlement van . . . (nog niet verschenen in het Publikatieblad).

(5) PB nr. L 380 van 31. 12. 1994, blz. 24.

BIJLAGE

TRANSEUROPESE ENERGIENETWERKEN Indicatieve lijst van projecten van gemeenschappelijk belang (1)

Elektriciteitsnetwerken

a1 Verenigd Koninkrijk Magee-Crytton-Moffat

a4 Griekenland - Italië Epirus-Puglia

b1 Duitsland - Denemarken Bjæverskov-Bentwish

b4 Frankrijk - België Moulaine-Aubange

b6 Frankrijk - Italië Grande Île-Piossasco

b7 Frankrijk - Spanje Cazaril-Aragón

b9 België - Luxemburg Aubange-Bertrange

b10 Spanje - Portugal Aldeadávila-Douro Interior Meson-Lindoso

b11 Finland - Zweden

c2 Denemarken: Oost-West-verbinding

c3 Nederland: Noordoostelijk deel Zwolle-Meeden-Eemshaven

c4 Frankrijk: Noordoostelijk deel Sierrentz-Mulbach

c5 Italië: Noord-Zuid- en Oost-West-verbindingen 15 deelprojecten

c6 Spanje Golf van Biskaje, Middellandse-Zeeverbinding

c7 Portugal: Uitbreidingen van de koppelverbinding met Spanje Pego-Rio Maior II Recarei-Douro Interior

c8 Griekenland: Oost-West-verbinding

d3 Duitsland - Noorwegen met inbegrip van de vergroting van de capaciteit van het net in Noorwegen

d5 Italië - Zwitserland Gorlago-Robbia d6 Oostenrijk - Italië Lienz-Sandrigo d9 Griekenland - Turkije Thessaloniki-Hamitabat

d11 Noorwegen - Nederland met inbegrip van de vergroting van de capaciteit van het net in Noorwegen

d13 Spanje - Marokko Pinar-Melloussa

d14 Verbinding om de Oostzee heen: Denemarken, Zweden, Finland, Estland Letland, Litouwen, Wit-Rusland, Polen, Duitsland Gasnetwerken

e4 Spanje Galicië, Estremadura, Andalucië, Zuid-Valencia, Murcia, LNG Ferrol e5 Portugal Setúbal-Braga

e6 Griekenland Bulgarije-Athene, LNG Revithoussa

f1 Ierland - Noord-Ierland

f2 Verenigd Koninkrijk - Vasteland Bacton-Zeebrugge

f3 bis Luxemburg - Duitsland

f6 Portugal - Spanje Leiria-Córdoba, Braga-Tuy-Oviedo

g1 Ierland LNG

g3 Frankrijk LNG Montoir

g4 Italië LNG Montalto di Castro

g8 Spanje Opslag Gaviota, Huete

g9 Portugal Opslag

g11 België Opslag Loenhout

g12 Denemarken Opslag

h4 Algerije - Spanje - Frankrijk

h5 Algerije - Tunesië - Italië

h6 Rusland - Oekraïne - Europese Unie

h7 Rusland - Wit-Rusland - Polen - Europese Unie

h11 Bulgarije - Griekenland

h12 België - Duitsland met inbegrip van de verbinding Bernau-Eynatten

(1) Met onderhavige beschikking wordt niet vooruitgelopen op het onderzoek naar de milieuaspecten van de projecten.

MOTIVERING VAN DE RAAD

I. Inleiding

1. De Commissie heeft de Raad op 8 februari 1994 op basis van artikel 129 D, eerste alinea, van het Verdrag een voorstel toegezonden voor een beschikking van het Europees Parlement en van de Raad tot opstelling van een geheel van richtsnoeren voor transeuropese netwerken in de energiesector.

2. Het Europees Parlement heeft in eerste lezing advies uitgebracht op 18 mei 1995. Het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's hebben op 27 april 1994, respectievelijk 17 mei 1994, advies uitgebracht.

De Commissie heeft op 31 mei 1995 overeenkomstig artikel 189 A, lid 2, van het Verdrag een gewijzigd voorstel bij de Raad ingediend.

3. In zijn zitting van 29 juni 1995 heeft de Raad overeenkomstig artikel 189 B van het Verdrag zijn gemeenschappelijk standpunt vastgesteld.

II. Doel

4. In het voorstel voor een beschikking worden de aard en de strekking van het richtinggevend beleid van de Gemeenschap op het gebied van transeuropese energienetwerken omschreven.

Het strekt meer bepaald tot vaststelling van de werkingssfeer, de doelstellingen, de prioriteiten, de grote lijnen van de maatregelen en de critera voor de projecten van gemeenschappelijk belang op het gebied van transeuropese energienetwerken. In de richtsnoeren worden voorts projecten van gemeenschappelijk belang op het gebied van de transeuropese elektriciteits- en aardgasnetwerken aangegeven.

III. Analyse van het gemeenschappelijk standpunt

5. De Raad heeft aan groot aantal amendementen aangenomen waarom het Europees Parlement had gevraagd en die de Commissie in haar gewijzigde voorstel had overgenomen. Hij heeft met name de volgende amendementen letterlijk of inhoudelijk overgenomen:

- Amendement nr. 1

De Raad heeft dit amendement van het Europees Parlement inhoudelijk overgenomen in de eerste overweging.

- Amendement nr. 3

De Raad heeft het door het Europees Parlement gevraagde amendement, waardoor deze beschikking in het algemene kader van de energiesector wordt geplaatst, inhoudelijk overgenomen in de vijfde overweging.

- Amendementen nrs. 4, 8 en 11

De Raad heeft de door het Europees Parlement gevraagde amendementen houdende opneming van verwijzingen naar het Energiehandvest verwerkt in de betrokken overweging en artikelen.

- Amendement nr. 6

De Raad heeft het door het Europees Parlement voorgestelde amendement letterlijk overgenomen.

- Amendementen nrs. 7 en 9

De Raad heeft deze twee door het Europees Parlement gevraagde amendementen inhoudelijk overgenomen in artikel 3, eerste streepje, omdat hij deze wensen meent te kunnen delen.

- Amendement nr. 10

De Raad heeft het door het Europees Parlement gevraagde amendement inhoudelijk overgenomen.

6. De volgende twee amendementen, die de Commissie in het gewijzigde voorstel had verwerkt, heeft de Raad echter niet overgenomen:

- Amendement nr. 5

De Raad heeft dit amendement van het Europees Parlement niet overgenomen, omdat hij de betrokken overweging in het licht van de bepalingen van deze beschikking niet noodzakelijk acht.

- Amendement nr. 2

De Raad heeft dit door het Europees Parlement gevraagde amendement niet overgenomen, omdat daardoor een in artikel 129 B van het Verdrag neergelegd beginsel op losse schroeven zou worden gezet.

7. De Raad heeft de door het Europees Parlement gevraagde amendementen nrs. 12 en 13 niet overgenomen. Hij acht de instelling van een raadgevend comité namelijk niet gerechtvaardigd omdat de projecten van gemeenschappelijk belang vooraf door de betrokken Lid-Staat moeten worden goedgekeurd (artikel 129 D, tweede alinea). Daarentegen heeft hij wel de door de Commissie in haar gewijzigde voorstel opgenomen aanvulling op de elfde overweging overgenomen, waarin wordt verwezen naar de "modus vivendi" tussen de drie Instellingen waar het de maatregelen betreft ter uitvoering van de volgens de medebeslissingsprocedure vastgestelde besluiten.

8. De Raad was van oordeel dat in de indicatieve lijst van projecten van gemeenschappelijk belang geen projecten moeten worden opgenomen die op het punt staan om afgerond te worden of reeds afgerond zijn, evenmin als projecten op lange termijn waarvan de potentiële levensvatbaarheid in dit stadium niet kan worden beoordeeld. Amendement nr. 14 ("Verbinding om de Oostzee heen"), dat door de Commissie niet in het gewijzigde voorstel was opgenomen, is in deze context door de Raad wel overgenomen; de amendementen nrs. 15 en 16 heeft hij daarentegen evenals de Commissie niet overgenomen.