NL    NL NL 
NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 20.7.2010 
SEC(2010) 963 definitief 
  
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE 
RAAD EN DE REKENKAMER 
 
JAARREKENING VAN DE EUROPESE UNIE 
BEGROTINGSJAAR 2009 
         
Geconsolideerde financiële staten 
en geconsolideerde verslagen over de uitvoering van de begroting 
NL 2   NL INHOUDSOPGAVE 
NOTA BIJ DE GECONSOLID EERDE REKENINGEN.......................................................... 3 
UITVOERING EN FINANCI ËLE VERSLAGLEGGING VOOR DE EU-BEGROTING...... 4 
DEEL I - GECONSOLIDEERDE FINANCIËLE ST ATEN VAN DE EUROPESE UNIE EN 
TOELICHTINGEN DAARBIJ.................................................................................. 12 
BALANS......................................................................................................................... ......... 13 
ECONOMISCHE RESULTATENREKENING...................................................................... 14 KASSTROOMOVERZICHT................................................................................................... 15 MUTATIEOVERZICHT VAN DE NETTOACTIVA ............................................................ 16 TOELICHTINGEN BIJ DE FINANCIËLE STATEN ............................................................ 17 
1. DE BELANGRIJKSTE GEHANTEERD E GRONDSLAGEN VOOR FINANCIËLE 
VERSLAGLEGGING................................................................................................ 18 
2. TOELICHTINGEN BIJ DE BALANS...................................................................... 35 3. TOELICHTINGEN BIJ DE ECONOMI SCHE RESULTATENREKENING.......... 62 
4. TOELICHTINGEN BIJ HET KASSTROOMOVERZICHT .................................... 73 
5. VOORWAARDELIJKE ACTIVA EN VERPLICHTINGEN  EN ANDERE 
BEKENDMAKINGEN.............................................................................................. 74 
6. FINANCIËLE CORRECTIES EN TERUGVORDERINGEN NA HET 
ONTDEKKEN VAN ONREGELMATIGHEDEN ................................................... 84 
7. FINANCIEEL RISICOBEHEER............................................................................. 102 8. INFORMATIEVERSCHAFFING OVER VERBONDEN PARTIJEN.................. 112 9. GEBEURTENISSEN NA DE BALANSDATUM .................................................. 114 
10. GECONSOLIDEERDE ENTITEITEN ................................................................... 115 11. NIET-GECONSOLIDEERDE ENTITEITEN......................................................... 116 DEEL II - GECONSOLIDEERDE VERSLA GEN OVER DE UIT VOERING VAN DE 
BEGROTING VAN DE EU ROPESE UNIE EN TOELI CHTINGEN DAARBIJ.. 118 
GECONSOLIDEERDE VERSLAGEN OVER DE UITVOERING VAN DE BEGROTING
............................................................................................................................... ... 119 
TOELICHTINGEN BIJ DE GECONSOLIDEERDE VERSLAGEN OVER DE 
UITVOERING VAN DE BEGROTING................................................................. 140 
1. BEGROTINGSBEGINSELEN, -STR UCTUUR EN KREDIETEN....................... 141 
2. TOELICHTING BIJ DE VERSLAGEN OVER DE UITVOERING VAN DE 
BEGROTING........................................................................................................... 145 
NL 3   NL NOTA  BIJ  DE GECONSOLIDEERDE  REKENINGEN 
De geconsolideerde jaarrekeni ng van de Europese Unie voor  het jaar 2009 is opgesteld op 
grond van de inlichtingen die de instellingen en organen overeenkomstig artikel 129, lid 2, 
van het Financieel Reglement van toepassing op de  algemene begroting van de Europese Unie 
hebben verstrekt. Ik verklaar dat de jaarreke ning is opgesteld overeenkom stig titel VII van dit 
Financieel Reglement en de in de bijlag e bij de financiële staten beschreven 
boekhoudbeginselen, -regels en -methoden. 
Ik heb van de rekenplichtigen van deze instelli ngen en organen, die voor de betrouwbaarheid 
instaan, alle inlichtingen verkre gen die nodig zijn voor het opste llen van de jaarrekening die 
een beeld van de activa en de passiva van de Eu ropese Unie en de uitvoering van de begroting 
geeft. 
Ik verklaar dat ik op basis van deze inlichtingen en op basis van de controles die ik 
noodzakelijk achtte om de jaarrekening van de  Europese Commissie te kunnen aftekenen, 
redelijke zekerheid heb dat de jaarrekening in alle materiële opzichten een getrouw beeld van 
de vermogenspositie van de Europese Unie geeft. 
 
   
 
(getekend) 
Philippe Taverne 
Rekenplichtige 
van de Commissie  
NL 4   NL UITVOERING  EN FINANCIËLE  VERSLAGLEGGING  VOOR  DE EU-BEGROTING 
 
1. OPSTELLING VAN DE JAARLIJKSE BEGROTING 
 
De begroting van de Europese Unie (EU) fi nanciert een hele reeks beleidslijnen en 
programma's in de hele EU. In overeenstemming met de prioriteiten die de lidstaten bepaald 
hebben, voert de Commissie specifieke programma's, activiteiten en projecten in het veld uit. 
Die kunnen variëren van steun aan educatieve projecten voor de mob iliteit van studenten en 
leraren, over projecten die bedoeld zijn om een  betere werkomgeving voor werknemers in de 
EU te bevorderen tot een verbetering van de contro le van de buitengrenzen. 
Bijna 90 % van de EU-begroting gaat naar de fi nanciering van dat beleid en die activiteiten 
van de EU waarover alle lidstaten het eens zijn. Het rechtstreekse verband tussen de jaarlijkse begroting en het EU-beleid wordt gegarandeerd vi a de activiteitsgestuurde  begroting (activity 
based budgeting, afgekort ABB). De nomenclatuur van de activiteitsgest uurde begroting, die 
voor het eerst in de begroting 2004 werd ingevoerd, maakt het mogelijk om de beleidsterreinen van de Europese  Unie duidelijk te identificere n, evenals de tota le hoeveelheid 
middelen die aan elk van deze terreinen wordt toegewezen. 
De beleidsterreinen zijn onderverdeeld in ongeveer 200 activiteiten, w aarvan er meer dan 
110 begrotingsonderdelen omvatten en du s als begrotingshoofdstukken in de 
begrotingsnomenclatuur zijn opgenomen. Bij de m eeste van deze beleidster reinen gaat het om 
operationele beleidsterreinen met activiteiten ten behoeve van derden, elk binnen hun eigen 
activiteitendomein. Andere  beleidsterreinen zijn echter va n horizontale aard en zorgen voor 
de goede werking van de Comm issie, zoals „beleidscoördinatie en juridisch advies” en 
„begroting”. De activiteitenstructuur levert het gemeenschappelijke conceptuele kader om 
prioriteiten te stellen, te planne n, te begroten, te bewaken en te rapporteren, met als hoofddoel 
te komen tot een efficiëntere, zuinigere en doelmatigere aanwending van de middelen. 
De interne procedure voor de goedkeuring van de ontwerpbegroting begint met de opstelling 
ervan door de Commissie, gevolgd door voor legging aan de Raad, die dan noodzakelijk 
geachte wijzigingen kan aanbrengen. Daarna gaat  de bijgewerkte begroting naar het Europees 
Parlement, dat wijzigingen kan voorstellen of de versie van dat ogenblik kan aanvaarden of 
weigeren. Zodra een akkoord bereikt is over alle  wijzigingen en herzieningen (met inbegrip 
van, indien nodig, een geheel nieuw ontwerp dat wordt voorgesteld door de Commissie) 
wordt de begroting half december door het Pa rlement goedgekeurd. De vaststelling van de 
begroting wordt geconstateerd door de voorzitte r van het Parlement en vervolgens kan de 
begroting worden uitgevoerd. 
 
2. HOE WORDT DE EU GEFINANCIERD? 
 
De EU beschikt over twee grote financieringscat egorieën: ontvangsten uit eigen middelen en 
diverse ontvangsten. 
 
2.1 Ontvangsten uit eigen middelen en vorderingen 
De ontvangsten uit eigen middele n komen automatisch toe aan de EU om haar in staat te 
stellen haar begroting te fi nancieren zonder dat hiervoor een la ter besluit van nationale 
autoriteiten nodig is. Het totale bedrag van de vereiste eigen middelen om de begroting te 
financieren wordt bepaald door de totale uitg aven min de overige ontvangsten. Het totale 
NL 5   NL bedrag aan eigen middelen mag niet meer be dragen dan 1,24 % (1,23 % vanaf 2010) van het 
bruto nationaal inkomen (bni) van de EU. De eigen middelen kunnen worden ingedeeld in de 
volgende categorieën: 
(1) De traditionele eigen middelen omva tten douanerechten en suikerheffingen. 
Deze eigen middelen zijn verschuldi gd door marktdeelnemers en worden 
geïnd door de lidstaten in naam van de EU. Toch behouden de lidstaten 25 % als vergoeding voor hun inningskosten. Douanerechten worden geheven op 
de invoer van producten die uit derd e landen komen, aan tarieven die 
gebaseerd zijn op het gemeenschappe lijk douanetarief. Suikerheffingen 
worden door de suikerproducenten beta ald om de uitvoerrestituties voor 
suiker te financieren. De traditionele eigen middelen zijn gewoonlijk goed voor circa 13 % van de totale ontvangsten uit eigen middelen. 
(2) De eigen middelen gebaseerd op de be lasting op de toegevoegde waarde 
(btw) worden geheven op basis van de btw-grondslagen van de lidstaten, die 
voor dit doel geharmoniseerd worden volge ns de regels van de EU. Hetzelfde 
percentage wordt geheven op de geharm oniseerde grondslag va n elke lidstaat. 
De btw-grondslag die in aanmerking di ent te worden genomen, wordt echter 
afgetopt op 50 % van het bni van el ke lidstaat. De btw-middelen zijn 
gewoonlijk goed voor ongeveer 12 % van de ontvangsten uit eigen middelen. 
(3) De bni-middelen worden gebruikt om de ontvangsten en uitgaven van de 
begroting in evenwicht te brengen, d.w.z . om dat deel van de begroting te 
financieren dat niet gedekt wordt d oor andere bronnen van ontvangsten. Op 
het bni van elke lidstaat wordt het zelfde percentage geheven, dat wordt 
vastgesteld volgens de regels van de  EU. De bni-middelen zijn gewoonlijk 
goed voor ongeveer 75 % van de ontvangsten uit eigen middelen. 
Met betrekking tot de betaling van deze bedr agen, bevatten de afzonderlijke rekeningen 
traditionele eigen middelen die volgens artik el 6, lid 3, onder b), van Verordening (EG, 
Euratom) nr. 1150/2000 van de Raad zijn vast gesteld door de lidst aten, maar niet ter 
beschikking zijn gesteld van de EU, aangezien z ij nog niet geïnd zijn of er geen zekerheid is 
gesteld of omdat zij betwist worden. El ke lidstaat dient bij de Commissie een 
kwartaaloverzicht in van deze specifieke boe khouding en vermeldt voor elke soort middelen:
 
– het saldo dat in het vorige kwar taal nog moest worden geïnd; 
– de tijdens het betrokken kwartaal geïnde bedragen; 
– rectificaties van de grondslag (rectific aties/annuleringen) tijdens het betrokken 
kwartaal; 
– de geschrapte bedragen; 
– het aan het eind van het betrokke n kwartaal nog te innen saldo. 
Wanneer de in de specifieke boekhouding opgenomen bedragen aan traditionele eigen 
middelen worden geïnd, moeten zij uiterlijk op de eerste werkdag na de 19e van de tweede 
maand die volgt op de maand waarin de rechten zijn geïnd, ter beschikking van de Commissie 
worden gesteld. 
Wanneer werkelijke inning onwaarschijnlijk is , moeten de rechten in de specifieke 
boekhouding worden afgeschreven. Deze afschr ijving is gebaseerd op ramingen van de 
lidstaten zelf overeenkomstig artikel 6, lid 4, onder b), van Verordening (EG, Euratom) 
nr. 1150/2000, dat luidt al s volgt: „De lidstaten doen het la atste kwartaaloverzicht van elk 
begrotingsjaar vergezeld gaan van een raming van het totaalbedrag van de rechten die op 
NL 6   NL 31 december van het betrokken begrotingsjaar in de specifieke boekhouding zijn opgenomen 
en waarvan de inning onzeker is.” 
Op basis van de ramingen die de lidstaten hebb en verstrekt, wordt de waarde van de post 
„vorderingen op de lidstaten” aan de actiefzijde van de balans ve rminderd. Dit betekent echter 
niet dat de Commissie afziet van een toekoms tige inning van de betrokken bedragen. Ook als 
de inning onwaarschijnlijk of praktisch onmogelijk  is, wil dat nog niet zeggen dat de bedragen 
als traditionele eigen middelen verloren gaan voor de EU-begroting. Er is slechts sprake van 
oninbaarlijding wanneer de lidstaat aantoonbaar al  het nodige heeft gedaan om het bedrag te 
innen. Lidstaten die dit niet kunnen aantonen, worden financie el aansprakelijk gesteld en 
moeten het bedrag krachtens artikel 17, lid 2, van Verordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000 
overmaken aan de EU-begroting. 
 
2.2 Diverse ontvangsten 
De diverse ontvangsten als gevolg van de activite iten van de Europese Unie bedragen normaal 
gezien minder dan 10 % van de totale ontv angsten. Het betreft hier bv. geldboeten in 
mededingingszaken en invorderingsopdrachten tege n particuliere en ope nbare debiteuren met 
betrekking tot het beheer van EU-projecten. De  betaling van geldboeten die door het Hof van 
Justitie aan de lidstaten zijn opgelegd omdat zij een bepaalde uitspraak niet naleven, vallen 
ook in deze categorie. De Commissie beheert jaarlijks honderdduizend en projecten en zij 
dient elk jaar ongeveer 13 000 invorderingsopdrachte n op te stellen. Op elke schuld die niet 
betaald is op de vervaldatum, dient achtersta ndsrente te worden betaald. Wanneer schulden 
aan de EU van derden die geen  lidstaten zijn, onbeta ald blijven, zijn de besluiten van de 
Commissie (en de Raad) die de verplichting opleggen om te betalen, onmiddellijk afdwingbaar volgens de regels voor burgerl ijke procedures die van kracht zijn in het 
grondgebied waar de gedwongen te nuitvoerlegging dient plaats te  vinden. Tegen in gebreke 
blijvende debiteuren worden door de Juridische dienst met bijstand van externe 
advocatenkantoren procedures i ngesteld om de schuld te innen. 
 
3. HOE DE EU-BEGROTING WORDT BEHEERD EN BESTEED 
 
3.1 Primaire beleidsuitgaven 
De beleidsuitgaven van de Europese Unie be strijken de verschille nde rubrieken van het 
financieel kader en nemen verschillende vor men aan, afhankelijk van de wijze waarop de 
financiële middelen worden uitgekeerd en  beheerd. Overeenkomstig het Financieel 
Reglement maakt de Commissie voor de uitvoe ring van de algemene begroting gebruik van 
de volgende methoden: 
Direct gecentraliseerd beheer:  in dit geval valt de begroti ngsuitvoering rechtstreeks onder 
de verantwoordelijkheid van de  diensten van de Commissie. 
Indirect gecentraliseerd beheer:  in dit geval vertrouwt de Commissie taken tot uitvoering 
van de begroting toe aan organen van EU- of na tionaal recht, zoals de  EU-agentschappen van 
publiekrecht of met openbaredienstopdrachten. 
Gedecentraliseerd beheer:  in dit geval delegeert de Commi ssie bepaalde taken tot uitvoering 
van de begroting aan derde landen. 
Gedeeld beheer:  in het kader van deze beheersmethode worden bepaalde taken tot uitvoering 
van de begroting aan de lidstaten gedelegeerd. De meerderheid van de uitgaven valt onder de 
NL 7   NL methode „gedeeld beheer”, wat inhoudt dat take n aan de lidstaten worden gedelegeerd, meer 
bepaald voor terreinen zoals de landbouw uitgaven en de structurele acties. 
Gezamenlijk beheer:  in het kader van deze methode vert rouwt de Commissie bepaalde taken 
tot uitvoering van de begroting toe aan een internationale organisatie. 
 
3.2 De verschillende financiële actoren 
Het College van leden van de Commissie  neemt gezamenlijk de politieke 
verantwoordelijkheid, maar oefent  in de praktijk zijn bevoe gdheden om de begroting uit te 
voeren, niet zelf uit. Het dele geert deze taken elk jaar aan individuele ambtenaren die 
verantwoording dienen af te leggen aan he t College en die onderworpen zijn aan het 
Financieel Reglement en het Statuut van de ambtenaren. De desbetreffende personeelsleden 
— meestal directeurs-generaal en dienst hoofden — staan bekend als „gedelegeerde 
ordonnateurs”. Zij kunnen op hun beurt hun taken in verband me t de uitvoering van de 
begroting aan „gesubdelegeerde  ordonnateurs” delegeren. 
De verantwoordelijkheid van de ordonnateurs  omvat het hele beheersproces, vanaf de 
bepaling wat er moet worden gedaan om de be leidsdoelstellingen te realiseren die door de 
instelling vastgelegd zijn, tot het beheren van de activiteiten die gestart zijn, zowel vanuit 
operationeel als budgettair standpunt, met inbe grip van het ondertekenen van juridische 
verbintenissen, het bewaken van de resultaten, he t verrichten van betalingen en, indien nodig, 
zelfs het innen van geld. De ordonnateurs mo eten ook zorgen dat er evaluaties worden 
uitgevoerd om de haalbaarheid van hun voorstelle n te analyseren (evalua tie vooraf) en om het 
succes en de rentabiliteit te me ten van programma's die al lope n (tussentijdse evaluaties en 
evaluaties achteraf). De resultaten van deze evaluaties worden gebruikt om het 
besluitvormingsproces te helpen verbeteren en de transparantie, de controleerbaarheid en de 
kosteneffectiviteit van de interventie door de EU te verhogen. 
Goed financieel beheer en verantwoordingspl icht worden binnen elk directoraat-generaal 
(DG) gewaarborgd door de controle van het be heer (in de handen van de ordonnateurs) te 
scheiden van de interne controle en de c ontrole op het voldoen aan duidelijke normen voor 
interne controle (die geïnspiree rd zijn door de inte rnationale COSO-normen), controles vooraf 
en achteraf, onafhankelijke interne controles op basis van risicobeoordelingen en periodieke 
rapportering over de activiteiten aan de individuele leden va n de Commissie. 
De rekenplichtige  voert de betalings- en invorderingsopdrachten uit die zijn opgesteld door 
de ordonnateurs en hij is verantwo ordelijk voor het beheer van de  kasmiddelen. Hij schrijft de 
boekhoudkundige principes en methodes voor, va lideert de boekhoudsystemen, voert de 
boekhouding en stelt de jaarrekening van de in stelling. Voorts moet de rekenplichtige de 
rekeningen ondertekenen en verklaren dat zij een getrouw beeld van de vermogenspositie van de instelling geven. 
De interne controleur , die geen financiële actor in de strikte betekenis van het woord is, 
wordt aangesteld door een instelling of orgaan om de correcte werking van de systemen en 
procedures voor de uitvoering van de begroting te  controleren en advies te geven in verband 
met problemen op het gebied van risicobe heersing. De interne controleur brengt 
onafhankelijke adviezen uit ove r de kwaliteit van de beheer- en controlesystemen en 
formuleert aanbevelingen ter verbetering van de beleidsprocedures en ter bevordering van een 
goed financieel beheer. 
 
3.3 Verbintenis tot besteding van de EU-begroting 
NL 8   NL Zodra de begroting is goedgekeurd, stelt he t DG Begroting via het boekhoudsysteem van de 
Commissie middelen ter beschikking van de vers chillende diensten van de Commissie en de 
instellingen en andere organe n conform hun beleidsverantwoor delijkheden via een systeem 
dat activiteitsgestuurde begroting heet. Zo wo rdt bv. het beheer van de begrotingsonderdelen 
die te maken hebben met het milieu door de Co mmissie gedelegeerd aan het hoofd — of de 
directeur-generaal — van het DG Milieu (die in deze context de gedelegeerde ordonnateur 
voor de desbetreffende begrotingsonderdelen wordt genoemd). 
Voordat een juridische verbintenis met een derd e kan worden aangegaan (bv. een contract of 
een subsidieovereenkomst), moet er in de ja arlijkse begroting een begrotingsonderdeel zijn 
dat de betrokken activiteit to estaat. Er moeten ook voldoende middelen in het desbetreffende 
begrotingsonderdeel staan om de uitgaven  te dekken. Wanneer aan deze voorwaarden is 
voldaan, moeten de nodige middelen in de begr oting gereserveerd word en met behulp van een 
begrotingsvastlegging in het boekhoudsysteem. 
Er kan geen geld worden uitgegeven van de EU-begroting vooraleer de Commissie of een 
ander orgaan van de EU en de mogelijke ont vanger van geld van de EU een schriftelijke 
juridische verbintenis hebben gesloten. Onder he t direct gecentraliseerd beheer neemt deze 
juridische verbintenis de vorm aan van een  contract met een contractant of een 
subsidieovereenkomst met een begunstigde. 
Zodra de begrotingsvastlegging is goedgeke urd, wordt zij in het boekhoudsysteem van de 
begroting geregistreerd en worden de krediete n dienovereenkomstig gebr uikt. Dit heeft echter 
geen invloed op de algemene boekhouding (of het grootboek), aangezien er nog geen kosten zijn gemaakt. Het boekhoudsysteem van de Eu ropese Unie bestaat namelijk uit twee 
afzonderlijke, maar gekoppelde elementen: 
(a) de begrotingsboekhouding, die het mogelijk  maakt om de uitvoering van de 
begroting in detail te volgen, alsmede 
(b) de algemene boekhouding, die gebruikt wordt om de balans en de economische 
resultatenrekening op te stellen. 
 
3.4 Het verrichten van een betaling 
3.4.1 Algemene regels Er kan geen enkele betaling verricht worden tenzij er een begrotingsvastlegging is 
goedgekeurd door de ordonnateur die de  betrokken verrichting behandelt. 
Zodra de betaling is goedgekeurd in het bo ekhoudsysteem, is de volgende stap dat de 
overschrijving naar de rekening va n de begunstigde wordt uitgevoerd. 
De Commissie verricht per j aar meer dan 1,7 miljoen betalingen. De Commissie neemt deel 
aan SWIFT (Society for Worldwide In terbank Financial Telecommunication). 
 
3.4.2 Voorfinanciering, kostendeclaraties en  subsidiabiliteit van uitgaven 
Voorfinanciering heeft ten doe l de begunstigde te voorzien van een kasvoorschot, dus van 
contante middelen. De voorfinanciering kan worden  opgesplitst in een aantal betalingen in de 
loop van een in de specifieke voorfinancie ringsovereenkomst vastgestelde periode. Het 
voorschot moet worden gebruikt voor het doel waarvoor het in de overeenkomst vastgestelde 
periode werd verstrekt, of worden terugbet aald. Indien de begunstigde geen subsidiabele 
uitgaven doet, moet hij de voorfinancie ring terugbetalen aan de Europese Unie. 
Voorfinancieringsbetalingen zijn dus geen definitieve uitgaven zolang niet aan de 
NL 9   NL desbetreffende contractuele voorwaarden is vold aan, en worden daarom in de EU-balans als 
activa opgenomen wanneer de eerste betaling is verricht. Het bedrag van dit actief wordt 
(geheel of gedeeltelijk) vermi nderd wanneer subsidiabele uitgaven worden goedgekeurd of 
wanneer bedragen worden terugbetaald. 
De voorfinanciering wordt gewaardeerd tegen h aar geraamde realiseerbare waarde, waarbij 
rekening wordt gehouden met eventuele garantie s in verband met de voorfinanciering. Indien 
verwacht wordt dat de voorfinanciering niet ka n worden teruggevorderd, wordt zij als kosten 
opgenomen in de economische resultatenre kening en wordt er in de balans een 
waardevermindering van de voorfinanciering  geboekt. Over voorfinancieringen wordt 
doorgaans rente verkregen (belangrijke uitzon deringen zijn onder meer bedragen die aan 
lidstaten of als pretoetred ingssteun werden betaald). 
Enige tijd na de betaling van de voorfinanc iering zal het desbetre ffende EU-orgaan een 
kostendeclaratie ontvangen, waarin wordt gerechtvaardigd hoe het bedrag van de 
voorfinanciering door de begunsti gde besteed werd conform he t contract. De frequentie 
waarmee deze kostendeclaraties in de loop van het jaar worden toegezonden, hangt af van het 
soort actie dat wordt gesubsidieerd en de c ontractuele voorwaarde n. De kostendeclaraties 
worden niet noodzakelijkerwijs aan het einde van het jaar toegezonden. 
De subsidiabiliteitscriteria zijn vastgelegd in het basisbesluit, in de oproep tot het indienen 
van voorstellen, in andere informatiedocumenten voor de begunstigde van de subsidie en/of in de contractuele bepalingen van de subsidieovereenkoms t. Na controle worden de subsidiabele 
uitgaven ten laste genomen en de begunstigde wordt in kennis gesteld van niet-subsidiabele 
bedragen. „Subsidiabiliteit te controleren” st aat derhalve voor kostendeclaraties waarvan de 
subsidiabiliteit nog niet gecontro leerd is en waarbij de gebeurte nis die aanleiding geeft tot de 
uitgaven, zich nog niet heeft voorgedaan. 
 
3.4.3 Boekhoudkundige verwerking op het jaareinde (afsluiting) 
Aan het einde van het jaar uitstaande voorfi nancieringen worden gewaardeerd tegen het 
oorspronkelijk uitbetaalde bedr ag minus: terugbetaalde bedrag en, afgewikkelde subsidiabele 
bedragen, geraamde subsidiabele bedragen di e aan het einde van he t jaar nog niet zijn 
afgewikkeld en waardeverminderingen. 
Aan het einde van het jaar nog niet ontvange n kostendeclaraties worden in aanmerking 
genomen voor de afsluitingsprocedures aan het einde van het begrotingsjaar. In het bijzonder 
dient een raming te worden gemaakt van de su bsidiabele uitgaven die door begunstigden van 
middelen van de EU zijn gedaan, maar nog niet  bij de EU zijn gedeclareerd. Er worden 
afhankelijk van het type activiteit en de besc hikbare informatie verschillende methoden 
gebruikt om tot de beste raming van de  betrokken bedragen te komen. Bij deze 
afsluitboekingen zijn de geraamde subsidiabe le bedragen als overl opende posten geboekt, 
terwijl de geraamde niet-subsidiabele bedr agen overblijven op „subsidiabiliteit te 
controleren”. Deze bedragen worden getoond onde r de vlottende passiva, teneinde de activa 
en passiva niet te overschatten. 
 
3.5 Terugvordering na vaststelling van fouten 
Op grond van het Financieel Reglement en andere geldende wetgeving, voornamelijk die op 
het gebied van landbouw en het cohesiebeleid,  kunnen alle uitgaven worden gecontroleerd, 
ook al is het jaren geleden dat deze zijn gedaa n. Als er fouten worden vastgesteld, wordt er 
overgegaan tot terugvordering of financiële correct ies. Het vaststellen en het corrigeren van 
NL 10   NL fouten vormen de laatste fase van de controlesystemen en zijn van wezenlijk belang om goed 
financieel beheer aan te tonen. 
De subsidiabiliteit van uitgaven die ten last e komen van de begroting wordt gecontroleerd 
door de desbetreffende diensten van de EU of , in het geval van gedeeld beheer, door de 
lidstaten, aan de hand van de bewijsstukken die in de toepasselijke regels of in de 
voorwaarden van de betrokken subsidie zijn  opgelegd. Teneinde de verhouding tussen de 
kosten en de baten van controlesystemen te  optimaliseren, zijn de controles van de 
bewijsstukken bij verzoeken om saldobetaling doorgaans grondiger dan de controles van de 
bewijsstukken bij verzoeken om tussentijdse be taling. Bij de controles van de bewijsstukken 
bij verzoeken om saldobetaling kunnen dus fout en in de tussentijdse betalingen worden 
vastgesteld, die worden gecorrig eerd door de saldobetaling aan te  passen. Voorts heeft de EU 
en/of de lidstaat het recht de ju istheid van de bewijsstukken te verifiëren door tijdens of na 
(achteraf) de tenuitvoerlegging  van de gefinancierde maatrege l ter plaatse bij de aanvrager 
controles te verrichten. De geldende wetgeving voorziet in diverse procedures voor de 
behandeling van fouten die door de Commissie en door de lidstaten worden vastgesteld. 
Nadere informatie daarover kan worden gevonden in toelichting 6. 
 
4. JAARRAPPORTAGE 
 
4.1 Jaarrekening 
De rekenplichtige van de Commissie heeft de verantwoordelijkheid om de jaarrekening op te 
stellen en te zorgen dat zij een getrouw beeld geeft van de vermogenspositie van de EU. De 
jaarrekening bestaat uit de fi nanciële staten en de verslagen over de uitvoering van de 
begroting. Zij wordt goedgekeurd door de Co mmissie en wordt ter controle aan de 
Rekenkamer voorgelegd en ten slotte ter kw ijting aan de Raad en het Parlement. 
 
4.2 Jaarlijkse activiteitenverslagen 
Elke ordonnateur dient een jaarli jks activiteitenverslag op te st ellen over de activiteiten onder 
zijn verantwoordelijkheid. In d it jaarlijkse activiteitenverslag brengt hij verslag uit over de 
beleidsresultaten en getuigt hij van redelijke ze kerheid over het feit da t de middelen die zijn 
toegekend voor de activiteiten die in zijn verslag zijn beschreven, voor hun doel zijn 
aangewend overeenkomstig de beginselen van goed financieel beheer, en  dat de ingestelde 
controleprocedures de nodige garanties bieden voor de wettigheid en regelmatigheid van de 
onderliggende verrichtingen. 
 
5. AUDIT EN KWIJTING 
 
5.1 Controle 
De jaarrekening en het beheer van de middele n van de EU staan onder toezicht van haar 
externe controleur, de Europese Rekenkamer, di e een jaarverslag opstelt  voor de Raad en het 
Europees Parlement. De belangrijkste taak van de Rekenkamer is een externe, onafhankelijke 
controle te verrichten van de  jaarrekening van de Europese  Unie. Als onderdeel van haar 
activiteiten publiceert de Rekenkamer onder meer: 
(1) een jaarverslag over de activiteiten die gefinancierd zijn uit de algemene 
begroting, met gedetailleerde opmerk ingen bij de jaarrekening en de 
onderliggende verrichtingen; 
NL 11   NL (2) een oordeel, dat gebaseerd is op haar c ontroles en in het jaarverslag gegeven 
wordt in de vorm van een betrouw baarheidsverklaring over i) de 
betrouwbaarheid van de rekening en ii) de wettigheid en regelmatigheid van 
de onderliggende verrichtingen voor wat betreft de ontvangsten die geïnd zijn 
van belastbare personen en de  betalingen aan eindbegunstigden; 
(3) bijzondere verslagen over de resulta ten van controles van specifieke 
managementdomeinen. 
De Rekenkamer heeft recht op toegang tot a lle documenten die zij nodig heeft tijdens haar 
controle. De Rekenkamer voert een controle uit ov er alle domeinen van de  activiteiten van de 
EU, tot en met het onderzoek van de wetti gheid en regelmatigheid van afzonderlijke 
verrichtingen en betalingen. Zij voert ook ee n controle uit van de jaarrekening zelf, 
inspecteert indien nodig de afzonderlijke balans en de economische resultatenrekening, 
evenals de algemene presentatie van de financië le staten. Zo kan de Rekenkamer haar oordeel 
niet alleen baseren op de voorge stelde cijfers, maar ook op he t systeem en de ingestelde 
controles. 
 
5.2 Kwijting 
De eindcontrole is de kwijting van de begr oting voor een bepaald begrotingsjaar. Het 
Europees Parlement is de met kwijting belaste auto riteit binnen de EU. Dit betekent dat na de 
controle en de voltooiing van de jaarrekening de Raad een aa nbeveling dient te doen en het 
Parlement daarna dient te besluiten of het kw ijting verleent aan de Commissie en andere 
organen van de EU voor de uitvoering van de EU-begroting van het vori ge begrotingsjaar. Dit 
besluit is gebaseerd op een controle van de rekeningen, het jaarvers lag van de Rekenkamer 
(dat een officiële betrouwbaarheidsverklaring bevat) en de antwoor den van de Commissie, 
alsook op de antwoorden van de Commissie op aanvullende vragen en verzoeken om meer 
informatie. 
De kwijting vormt het politieke aspect van de externe controle van de uitvoering van de 
begroting. Het is het besluit waarmee het Europees Parlement op aanbeveling van de Raad, de Commissie „ontslaat” van haar verantwoordelijkheid voor he t beheer van een bepaalde 
begroting door aan te geven dat die begroti ng ophoudt te bestaan. Deze kwijtingsprocedure 
kan een van de volgende drie resultaten oplevere n: het verlenen of he t uitstellen van de 
kwijting. Wanneer het Parlement kwijting ve rleent, kan het opmerkingen maken over 
aangelegenheden die het belangrijk acht, waar bij het vaak maatrege len aanbeveelt die de 
Commissie terzake dient te ne men. De Commissie beschrijft de genomen maatregelen in een 
follow-upverslag en een actieplan, dat zij zowel aan het Parlement als aan de Raad toezendt. 
NL 12   NL DEEL  I - GECONSOLIDEERDE  FINANCIËLE  STATEN  VAN  DE EUROPESE  UNIE  
EN TOELICHTINGEN  DAARBIJ 
 
 Balans 
Economische resultatenrekening Kasstroomoverzicht Mutatieoverzicht van de nettoactiva Toelichtingen bij de financiële staten 
NL 13   NL BALANS 
  miljoen EUR
Toelich
ting 31.12.2009 31.12.2008 
 
  
NIET-VLOTTENDE ACTIVA:    
 Immateriële activa 2.1 72 56 
 Vaste bedrijfsmiddelen 2.2 4 859 4 881 
 Langlopende investeringen 2.3 2 379 2 078 
 Leningen 2.4 10 764 3 565 
 Voorfinancieringen op lange termijn 2.5 39 750 29 023 
 Vorderingen op lange termijn 2.6 55 45  
   57 879 39 648 
 VLOTTENDE ACTIVA:    
 Voorraden 2.7 77 85 
 Kortlopende investeringen 2.8 1 791 1 553 
 Voorfinancieringen op korte termijn 2.9 9 077 10 262 
 Vorderingen op korte termijn 2.10 8 663 11 920 
 Geldmiddelen en kasequivalenten  2.11 23 372  23 724  
   42 980  47 544  
 TOTAAL ACTIVA  100 859 87 192 
     
 NIET-VLOTTENDE PASSIVA:    
 Personeelsbeloningen 2.12 (37 242) (37 556) 
 Voorzieningen op lange termijn 2.13 (1 469) (1 341) 
 Financiële verplichti ngen op lange termijn 2.14 (10 559) (3 349) 
 Overige verplichtingen op lange termijn 2.15 (2 178)  (2 226)  
   (51 448) (44 472) 
 VLOTTENDE PASSIVA:    
 Voorzieningen op korte termijn 2.16 (213) (348) 
 Financiële verplichti ngen op korte termijn 2.17 (40) (119) 
 Crediteuren 2.18 (93 884)  (89 677)  
   (94 137)  (90 144)  
 TOTAAL PASSIVA  (145 585)  (134 616)  
     
 NETTOACTIVA  (44 726)  (47 424)  
     
 Reserve 2.19 3 323 3 115 
 Bij de lidstaten op te vragen bedragen: 2.20   
 Personeelsbeloningen*  (37 242) (37 556) 
 Overige bedragen**  (10 807)  (12 983)  
 NETTOACTIVA  (44 726)  (47 424)  
* Overeenkomstig artikel 83 van het Statuut [Verordening (EEG, Eura tom, EGKS) nr. 259/68 
van de Raad van 29 februari 1968, gewijzigd] waarborgen de lidstaten gezamenlijk de 
uitbetaling van de pensioenen. 
** Het Europees Parlement heeft op 17 december 2009 een begroting goedgekeurd waarin is 
bepaald dat de verplichtingen op korte termijn van de EU word en betaald uit eigen middelen 
die in 2010 bij de lidstaten worden geïnd of opgevraagd. 
NL 14   NL ECONOMISCHE  RESULTATENREKENING 
  
 miljoen EUR
Toelic
hting2009 2008 
 
BELEIDSONTVANGSTEN  
   
Ontvangsten uit eigen middelen en bijdragen 3.1 110 537 112 713 
Overige beleidsontvangsten 3.2 7 532  9 731  
    
  118 069 122 444 
    
BELEIDSUITGAVEN    
Administratieve uitgaven 3.3 (8 133) (7 720) 
Beleidsuitgaven 3.4 (104 934)  (97 214)  
    
  (113 067)  (104 934)  
    
OVERSCHOT BELEIDSACTIVITEITEN  5 002 17 510 
    
Financiële ontvangsten 3.5 835 698 
Financiële uitgaven 3.6 (594) (467) 
Mutatie in de verplichting personeelsbeloningen 2.12 (683) (5 009) 
Aandeel in het nettotekort van geassocieerde deelnemingen en gemeenschappelijke ondernemingen 3.7 (103)  (46)  
    
ECONOMISCH RESULTAAT VAN HET JAAR  4 457  12 686  
 
NL 15   NL KASSTROOMOVERZICHT 
  
 miljoen EUR
Toeli
chtin
g 2009 2008 * 
   
Economisch resultaat voor het jaar  4 457 12 686 
    
Beleidsactiviteiten  4.2   
Afschrijving  22 19 
Waardevermindering  447 302 
(Terugboeking van) waardeverm inderingen op investeringen  (16) 3 
(Toename)/afname leningen  (7 199) (1 759) 
(Toename)/afname voorfinanc ieringen op lange termijn  (10 727) (15 008) 
(Toename)/afname vorderingen op lange termijn  (10) 82 
(Toename)/afname voorraden  8 3 
(Toename)/afname voorfinanc ieringen op korte termijn  1 185 10 321 
(Toename)/afname vorderingen op korte termijn  3 257 131 
Toename/(afname) voorzieningen op lange termijn  128 262 
Toename/(afname) financiële ve rplichtingen op lange termijn  7 210 1 775 
Toename/(afname) overige ve rplichtingen op lange termijn  (48) 237 
Toename/(afname) voorzieningen op korte termijn  (135) (21) 
Toename/(afname) financiële ve rplichtingen op korte termijn  (79) (16) 
Toename/(afname) crediteuren  4 207 (5 703) 
Begrotingsoverschot van vorig jaar opgevoerd als non-cash ontvangsten  (1 796) (1 529) 
Overige non-cash mutaties  37 37 
    
Toename/(afname) verplichting personeelsbeloningen   (314) 4 076 
    
Investeringsactiviteiten  4.3   
(Toename)/afname immateriële activa en vaste bedrijfsmiddelen  (463) (689) 
(Toename)/afname langlopende investeringen  (284) (108) 
(Toename)/afname kortlopende investeringen  (239)  (133)  
    
NETTOKASSTROOM  (352)  4 968  
     
Nettotoename van geldmiddelen en kasequivalenten  (352) 4 968 
Geldmiddelen en kasequivalenten bij het begin van het jaar 2.11 23 724  18 756  
Geldmiddelen en kasequivalenten aan het einde van het jaar 2.11 23 372  23 724  
* De jaarrekening 2008 omvatte de geldmiddelen van het Garantiefonds als geldmiddelen en 
niet als investeringen.  
 
NL 16   NL MUTATIEOVERZICHT  VAN  DE NETTOACTIVA 
miljoen EUR
Reserves (A) Bij de lidstaten op te vragen bedragen 
(B) 
Reëlewaardere
serve Overige reserves Gecumuleerd 
overschot/(tekort)Economisch 
resultaat van het 
begrotingsjaar Nettoactiva = 
(A)+(B) 
BALANS OP 31 DECEMBER 2007 7 2 799 (68 888) 7 462 (58 620) 
Mutatie in reserve Garantiefonds  158 (158)  0 
Mutaties reële waarde 34    34 
Overige  113 (108)  5 
Toewijzing economisch resultaat 2007  4 7 458 (7 462) 0 
Begrotingsresultaat 2007 gecrediteerd aan de 
lidstaten   (1 529)  (1 529) 
Economisch resultaat voor het jaar    12 686 12 686 
BALANS OP 31 DECEMBER 2008 41 3 074 (63 225) 12 686 (47 424) 
Mutatie in reserve Garantiefonds  196 (196)  0 
Mutaties reële waarde 28    28 
Overige  (1) 10  9 
Toewijzing economisch resultaat 2008  (15) 12 701 (12 686) 0 
Begrotingsresultaat 2008 gecrediteerd aan de 
lidstaten   (1 796)  (1 796) 
Economisch resultaat voor het jaar    4 457 4 457 
BALANS OP 31 DECEMBER 2009 69 3 254 (52 506) 4 457 (44 726) 
 
NL 17   NL TOELICHTINGEN  BIJ  DE FINANCIËLE  STATEN 
 
NL 18   NL 1. DE  BELANGRIJKSTE  GEHANTEERDE  GRONDSLAGEN  VOOR  
FINANCIËLE  VERSLAGLEGGING 
 
1.1 RECHTSGRONDSLAG EN BOEKHOUDREGELS 
  
De geconsolideerde rekening van de Europese Unie betreft de rekening van de Europese 
Unie, de Europese Gemeenschap voor Atoomen ergie en de Europese Gemeenschap voor 
Kolen en Staal (in liquidatie). De boekhouding wordt gevoerd overeenkomstig de bepalingen 
van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de al gemene begroting van de Europese Unie 
(PB L 248 van 16.9.2002) en Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de Commissie van 23 december 2002 tot vast stelling van uitvoeringsvoorsc hriften van dit Financieel 
Reglement. 
Overeenkomstig artikel 133 van het Financieel Reglement heeft de Europese Unie haar 
geconsolideerde financiële staten 2009 voorbereid op grond van boekhoudregels op 
transactiebasis die zijn afgeleid van de internationaal aanvaarde boekhoudnormen voor de 
overheidssector (Interna tional Public Sector Accounting Sta ndards of IPSAS) of bij gebreke 
de internationale standaarden voor financië le verslaglegging (Int ernational Financial 
Reporting Standards of IFRS). De door de re kenplichtige van de Commissie vastgestelde 
boekhoudregels worden toegepast in alle instellingen en EU-organen die binnen het consolidatiebereik vallen en moeten uitgroeien tot een unifo rm kader voor het opstellen en 
presenteren van de rekeningen om tot een ge harmoniseerde financiële verslaglegging en 
consolidatie te komen. Deze rekeningen word en per kalenderjaar en in euro gevoerd. 
 
1.2 BOEKHOUDBEGINSELEN 
 
De financiële staten zijn bedoeld om een breed scala van gebruikers nuttige informatie te verschaffen over de vermogenspositie, de re sultaten en de kasstromen van een bepaalde 
organisatie. Voor de EU als een organisatie in de openbare sector moeten deze staten meer in 
het bijzonder informatie verschaffen die nuttig is  voor de besluitvorming en getuigen van de 
controleerbaarheid van de organisatie met be trekking tot de middelen die aan haar zijn 
toevertrouwd. Het spreekt voor zich dat dit doc ument in deze geest is opgesteld. Artikel 124 
van het Financieel Reglement vermeldt de  boekhoudbeginselen aan de hand waarvan de 
financiële staten moeten worden opgemaakt: 
– continuïteit van de activiteiten; 
– voorzichtigheid; 
– bestendigheid van de boekhoudmethoden; 
– vergelijkbaarheid van de informatie; 
– relatief belang; 
– niet-compensatie; 
– voorrang van werkelijkheid boven schijn; 
– op transactiebasis. 
 
NL 19   NL Bij de voorbereiding van de geconsolid eerde financiële staten overeenkomstig 
bovengenoemde regels en beginselen moet het management ramingen maken die van invloed 
zijn op de bedragen die worden opgegeven voor be paalde posten in de geconsolideerde balans 
en in de geconsolideerde economische result atenrekening, alsook de daarmee samenhangende 
bekendmakingen van voorwaardelijke activa en passiva. 
 
1.3 CONSOLIDATIE 
 
Implicaties van het Verdrag van Lissabon 
Na de inwerkingtreding van het Verdra g van Lissabon op 1 december 2009 wordt de 
jaarrekening nu „jaarrekening van de Europese  Unie” genoemd. Deze wijziging heeft geen 
implicaties voor het consolidatiebereik. De agen tschappen die onder de vroegere tweede pijler 
van de EU zijn opgericht, voldoen niet aan de consolid atiecriteria. Ook de Europese Centrale 
Bank (ECB) voldoet daaraan niet, ook al wordt zij in het Verdrag van Lissabon als een 
Europese instelling beschouwd. Net als de vorige jaren blijven deze entiteiten dus buiten het 
consolidatiebereik..   
Met betrekking tot de agentschappe n van de vroegere derde pijler van de Europese Unie is het 
zo dat twee daarvan, die een subsidie uit de  algemene begroting van de Europese Unie 
ontvangen, net als de vorige jaren gecons olideerd zijn (zie ook toelichting 10). Het 
overblijvende agentschap onder deze pijler, Europol, zal vanaf 2010 een EU-orgaan worden. 
 
Consolidatiebereik 
De geconsolideerde financiële staten van de  EU omvatten alle bete kenisvolle entiteiten 
waarover zeggenschap wordt uitgeoefend (inste llingen en agentschappen), geassocieerde 
deelnemingen en gemeenschappelijke onder nemingen, zijnde 40 entiteiten waarover 
zeggenschap wordt uitgeoefend, dr ie geassocieerde deelnemingen  en vier gemeenschappelijke 
ondernemingen. De volledige lijst van gec onsolideerde entiteite n is te vinden in 
toelichting 10. In vergelijking met 2008 is het cons olidatiebereik u itgebreid met twee 
uitvoerende agentschappen, twee geassocieerde  deelnemingen en één gemeenschappelijke 
onderneming, terwijl één agentschap op 31 decemb er 2008 in liquidatie is gesteld. De invloed 
van deze toevoegingen op de geconsolideerde financiële staten is niet materieel. 
 
Entiteiten waarover zeggenschap wordt uitgeoefend  
Het besluit een entiteit in het consolidatiebe reik op te nemen, is gebaseerd op het concept 
„zeggenschap”. Entiteiten waarover zeggenschap wordt uitgeoefend, zijn entiteiten waarin de 
Europese Unie direct of indirect de macht hebb en om het financiële en operationele beleid te 
sturen teneinde voordelen uit hun activiteite n te verwerven. Deze macht moet actueel 
uitoefenbaar zijn. Entiteiten waarover zegge nschap wordt uitgeoefend, zijn volledig 
geconsolideerd. De consolidatie begint op de eerste datum waarop de zeggenschap bestaat, en 
eindigt wanneer die zeggenschap niet langer bestaat. 
 
De meest gebruikelijke indicat oren van zeggenschap binnen de Europese Unie zijn de 
volgende: oprichting bij de oprichtingsverdragen of afgeleide wetgeving, financiering uit de 
algemene begroting, het bestaan van stemrechte n in de bestuursorgan en, controle door de 
Europese Rekenkamer en kwijting door het Europ ees Parlement. Het is duidelijk dat op het 
 
NL 20   NL niveau van de entiteit moet worden nagegaan of één of alle van de bovengenoemde criteria 
voldoende zijn om tot zeggenschap te leiden. 
 
Vanuit deze optiek worden de EU-instellin gen (met uitzondering van de ECB) en 
-agentschappen (met uitsluiting van de agents chappen van de vroegere  tweede pijler en 
Europol) geacht onder de uitsluitende zeggenschap van de EU te staan. D aarom worden zij in 
het consolidatiebereik opgenom en. Voorts wordt ook de Europese Gemeenschap voor Kolen 
en Staal (EGKS) in liquidatie beschouwd al s een entiteit waarove r zeggenschap wordt 
uitgeoefend.  
 
Alle verrichtingen en positi es tussen entiteiten waarover door  de EU zeggenschap wordt 
uitgeoefend, zijn buiten besc houwing gelaten. Niet-gerealis eerde baten en verliezen op 
verrichtingen tussen entiteiten zi jn niet materieel en zijn daarom niet buiten beschouwing 
gelaten. 
 
Geassocieerde deelnemingen  
Geassocieerde deelnemingen zijn alle ent iteiten waarover de Europese Unie geen 
zeggenschap heeft, doch waarin zij direct of indirect betekenisvolle invloed uitoefent op 
financiële en operationele beleidsbeslissingen. Er wordt aangenomen dat er sprake is van 
betekenisvolle invloed wanneer de Europese Co mmissie direct of indire ct 20 % of meer van 
de stemrechten bezit. 
 
Participaties in geassocieerde deel nemingen worden geboekt volgens de 
vermogensmutatiemethode, de eerste maal tegen kos tprijs. Het aandeel van de Europese Unie 
in de resultaten van haar geassocieerde deelnemingen wordt opgenomen in de economische 
resultatenrekening van de EU en haar aandeel in mutaties van de reserves in de reserves van 
de EU. De boekwaarde van de geassocieerde  deelneming in de rekening van de EU op 
balansdatum wordt bepaald door de oorspronkelijke kostprijs plus alle mutaties (verdere 
bijdragen, aandeel in de resultaten en muta ties van de reserves, wa ardeverminderingen en 
dividenden). Uitkeringen die va n een geassocieerde deelnemi ng worden ontvangen, verlagen 
de boekwaarde van het actief. Niet-gerealiseerd e baten en verliezen op verrichtingen tussen de 
Europese Unie en haar geassocieerde deelneminge n zijn niet materieel en zijn daarom niet 
buiten beschouwing gelaten. 
 
De boekhoudregels van de geassocieerde deelnemingen kunnen met betrekking tot 
gelijksoortige verrichtingen en  gebeurtenissen onder gelijke omstandigheden verschillen van 
die van de Europese Unie. De Eu ropese Unie streeft er bij part icipaties van 20 % of meer in 
een durfkapitaalfonds niet naar om  betekenisvolle invloed uit te  oefenen. Dergelijke fondsen 
worden daarom als voor verkoop beschikbare financiële instrumenten behandeld en de 
vermogensmutatiemethode wordt hier niet toegepast. 
 
Gemeenschappelijke  ondernemingen 
Een gemeenschappelijke onderneming is een contra ctuele afspraak waarbij de Europese Unie 
en één of meer partijen (de ondernemers) een economische activiteit aangaan waarover zij 
gezamenlijke zeggenschap hebben. Gezamenlijke zeggenschap is het contractueel afgesproken delen van de directe of indi recte zeggenschap over een activiteit met 
dienstenpotentieel. 
 
NL 21   NL  
Participaties in gemeenschappelijke onde rnemingen worden geboekt volgens de 
vermogensmutatiemethode, de eerste maal tegen kostprijs. Het belang van de Europese Unie in de resultaten van haar onder gezamenlijke zeggenschap staande entiteiten wordt opgenomen in de economische resultatenrekening van de EU en haar aandeel in mutaties van 
de reserves in de reserves van de EU . De boekwaarde van de gemeenschappelijke 
onderneming in de rekening van de EU op balansdatum wordt bepaald door de 
oorspronkelijke kostprijs plus al le mutaties (verdere bijdragen, aandeel in de resultaten en 
mutaties van de reserves, waarde verminderingen en dividenden). 
 
Niet-gerealiseerde baten en verliezen op verrich tingen tussen de Europese Unie en haar onder 
gezamenlijke zeggenschap staande entiteit zijn niet materieel en zijn daarom niet buiten 
beschouwing gelaten. De boekhoudregels van de  gemeenschappelijke ondernemingen kunnen 
met betrekking tot gelijksoortige verrichtingen en gebeurtenissen onder gelijke omstandigheden verschillen van die van de Europese Unie. 
 
Niet-geconsolideerde entiteiten waarvan  de Commissie de middelen beheert 
De middelen van het gemeenschappelijk stelsel van ziektekostenverzekering voor 
personeelsleden van de Europese Unie, het Europees Ontwikkelingsfonds en het 
Garantiefonds voor deelnemers worden namens  hen door de Commissie beheerd. Omdat deze 
entiteiten echter niet onder zeggenschap van de Europese Unie staan, worden zij niet in haar 
jaarrekening geconsol ideerd. Zie toelichting 11 voor nadere informatie over de betrokken 
bedragen. 
 
1.4 BASIS VOOR DE VOORBEREIDING 
 
1.4.1 Munteenheid en omrekeningsbeginselen 
Functionele en rapportagemunteenheid 
De financiële staten worden opgemaakt in miljoen  euro, aangezien de euro de functionele en 
rapporteringsvaluta van de Europese Unie is. 
 
Verrichtingen en saldi  
Verrichtingen in vreemde valuta worden omgereke nd in euro tegen de op de transactiedatum 
geldende wisselkoers. Wisselkoersbaten en -ver liezen die voortvloeien uit de afwikkeling van 
verrichtingen in vreemde valuta's en uit de omrekening aan het einde van het jaar van in 
vreemde valuta's luidende monetaire activa en passiva worden in de economische resultatenrekening opgenomen. 
 
Voor de volgende rubrieken gelden aparte omrekeningsmethoden: 
– de vaste bedrijfsmiddelen en de immate riële activa, die hun waarde in euro 
behouden tegen de bij de aankoop geldende koers; alsmede 
– de voorfinancieringen in het kader va n het Europees Landbouwgarantiefonds 
(ELGF), die worden omgerekend volgens de  koers van de tiende van de maand 
die volgt op de maand waar in zij zijn toegekend. 
 
NL 22   NL De saldi aan het einde van het jaar van in vreemde valuta's luidende monetaire activa en 
passiva worden omgerekend in euro tegen de op 31 december geldende wisselkoersen: 
Wisselkoersen met de euro 
Valuta 31.12.2009 31.12.2008 Valuta 31.12.2009 31.12.2008 
BGN 1,9558 1,9558 LTL 3,4528 3,4528 
CZK 26,4730 26,8750 PLN 4,1045 4,1535 
DKK 7,4418 7,4506 RON 4,2363 4,0225 
EEK 15,6466 15,6466 SEK 10,2520 10,8700 
GBP 0,8881 0,9525 CHF 1,4836 1,4850 
HUF 270,4200 266,7000 JPY 133,1600 126,1400 
LVL 0,7093 0,7083 USD 1,4406 1,3917 
Veranderingen in de reële waarde  van monetaire, in vreemde valu ta's luidende effecten die als 
beschikbaar voor verkoop st aan aangemerkt en die verband houden met een onderscheid 
gemaakt in omrekeningsverschillen, wo rden opgenomen in de economische 
resultatenrekening. Omrekeningsverschillen betr effende niet-monetaire financiële activa en 
verplichtingen gewaardeerd te gen reële waarde met verwerki ng van waardeveranderingen in 
de winst-en-verliesrekening, worden opgenomen  in de economische resultatenrekening. 
Omrekeningsverschillen betreffende niet-monetair e financiële activa die staan aangemerkt als 
beschikbaar voor verkoop, worden opge nomen in de reëlewaardereserve. 
 
1.4.2 Gebruik van ramingen 
Overeenkomstig de IPSAS en algemeen aanvaarde boekhoudbeginselen bevatten de 
financiële staten onvermijdelijk bedragen di e steunen op ramingen en veronderstellingen die 
op basis van de meest betrouwbare  beschikbare informatie door het management zijn gedaan. 
Belangrijke ramingen betreffen onder andere, maar niet uitsluitend de bedragen voor 
verplichtingen inzake personeelsbeloningen, voorzi eningen, financiële ri sico's verbonden aan 
voorraden en vorderingen, toegerekende ba ten en lasten, voorwaardelijke activa en 
verplichtingen en waardeverminderingen van immateriële activa en va ste bedrijfsmiddelen. 
De werkelijke bedragen kunnen van deze ramingen afwijken. Wijzigingen in ramingen worden weergegeven in de peri ode waarin zij bekend worden. 
 
1.5 BALANS 
 
1.5.1 Immateriële activa 
Aangekochte licenties voor computersoftware wo rden geboekt tegen historische kostprijs 
verminderd met de gecumuleerde afschrijvinge n en waardeverminderingsverliezen. De activa 
worden lineair afgeschreven over hun geraamde nuttige levens duur, die vier jaar bedraagt. 
Intern geproduceerde immateriële activa worden  thans in de economische resultatenrekening 
onder de uitgaven opgenom en. De kosten voor ontwi kkeling of onderhoud van 
computersoftware worden als uitgaven geboekt wanneer zij worden gedaan, evenals de kosten 
voor wetenschappelijk o nderzoek en ontwikkeling. 
 
1.5.2 Vaste bedrijfsmiddelen 
 
NL 23   NL Alle vaste bedrijfsmiddelen worden geboekt tegen historische kostprijs verminderd met 
afschrijvingen en waardeverminderingen. De hist orische kostprijs omvat uitgaven die direct 
aan de aanschaf of de bouw van het actief kunnen worden toegerekend. 
 
De daarna gemaakte kosten worden, naargelang het geval, slechts in de boekwaarde van het 
actief opgenomen of als afzonderlijk actief geboe kt wanneer het waarschijnlijk is dat de 
daaruit in de toekomst voortkomende econo mische baten of het daaruit voortkomende 
dienstenpotentieel aan de Europese Unie zullen  toevloeien en de kosten op betrouwbare wijze 
kunnen worden gemeten. De herstel- en onderhoudskosten worden in de economische resultatenrekening geboekt tijd ens de begrotingsperiode waar in zij zich voor doen. Aangezien 
de Europese Unie geen geld leent om de aa nkoop van vaste bedrijfsmiddelen te financieren, 
gaan dergelijke aankopen niet gepaard met leenkosten. 
 
Op terreinen en kunstwerken worden geen af schrijvingen toegepast, aangezien men ervan 
uitgaat dat zij een onbeperkte levensduur  hebben. Activa in aanbouw worden niet 
afgeschreven, aangezien deze activa nog niet besc hikbaar zijn voor gebruik. De afschrijvingen 
op andere activa worden voor de toerekening van de kosten aan de restwaarde over de 
geraamde levensduur als volgt bere kend volgens de lineaire methode: 
Afschrijvingspercentages 
Type actief Lineair 
afschrijvingspercentag
e 
Gebouwen 4 % 
Installaties, machines en werktuigen 10 % tot 25% 
Meubelen 10 % tot 25 % 
Vast materieel 10 % tot 33 % 
Voertuigen 25 % 
Computerhardware 25 % 
Overige materiële activa 10 % tot 33 % 
Baten en verliezen van vervreemdingen worden  bepaald door de opbrengsten verminderd met 
de verkoopkosten te vergelijken met de boekwaarde  van het verkochte actief. Zij worden in de 
economische resultatenrekening opgenomen. 
 
Leases . 
Leases van materiële activa waar bij de Europese Unie in wezen alle aan eigendom verbonden 
risico's en voordelen heeft, worden ingedeeld al s financiële leases. Fina nciële leases worden 
gekapitaliseerd bij het begin van de leaseo vereenkomst tegen de reële waarde van het 
geleasede actief of de huidige waarde van de minimale leasebetalingen, afhankelijk van wat 
de laagste waarde is. Elke leasebetaling word t zo over de financierings- en andere lasten 
verdeeld dat een constante spreiding van het u itstaande financieringssaldo wordt verkregen. 
De huurverplichtingen, zonder financieri ngslasten, worden opgenomen onder overige 
verplichtingen (op korte en lange termijn). He t rentebestanddeel van de financieringslasten 
wordt gespreid over de leaseperiode in de economische resultatenrekening opgenomen, zodat 
voor elke periode een constante periodieke rente over het resteren de saldo van de verplichting 
wordt verkregen. De via financiële lease ve rkregen activa worden afgeschreven over de 
levensduur van het actief of de leaseperiode, afhankelijk van welke periode het kortst is. 
 
NL 24   NL  
Leases waarbij de leasegever een significant deel van de aan eigendom verbonden risico's en 
voordelen houdt, worden als operationele leas es ingedeeld. Betalingen in verband met 
operationele leases worden lineair over de leaseperiode aan de economische 
resultatenrekening toegerekend. 
 
1.5.3 Waardevermindering van niet-financiële activa 
Op activa zonder beperkte levensduur worden geen afschrijvingen toegepast; zij worden 
jaarlijks op waardevermindering beoordeeld. Activa waarop afschrijvingen worden toegepast, 
worden op waardevermindering gecontroleerd te lkens als er op grond van gebeurtenissen of 
veranderde omstandigheden aanleiding is om te  veronderstellen dat de boekwaarde niet 
realiseerbaar is. Een waardeve rminderingsverlies is het bedrag waarmee de boekwaarde van 
een actief zijn realiseerbare waarde overtreft. De  realiseerbare waarde is de reële waarde van 
een actief verminderd met de verkoopkosten of de gebruikswaarde ervan, afhankelijk van 
welke waarde de hoogste is. 
 
De restwaarde en de nutti ge levensduur van de immate riële activa en de vaste 
bedrijfsmiddelen worden ten minste éénmaal pe r jaar beoordeeld en zo nodig aangepast. De 
boekwaarde van een actief wordt onmiddellijk verminderd tot de realiseerbare waarde indien de boekwaarde groter is dan de geraamde realiseerbare waarde. Indien de gronden voor 
waardeverminderingen waarmee tijdens de vor ige jaren rekening is gehouden, niet langer 
gelden, worden de waardeverminderingsve rliezen dienovereenkomstig teruggeboekt. 
 
1.5.4 Investeringen 
Participaties in geassocieerde deelneming en en gemeenschappelijke ondernemingen 
Participaties in geassocieerde deelnemi ngen en belangen in gemeenschappelijke 
ondernemingen worden geboekt volgens de vermogensmutatiemethode. De kosten van de 
aandelen worden aangepast volgens het aandeel in de toe- of de afnames in de nettoactiva van 
de geassocieerde deelnemingen en gemeensc happelijke ondernemingen die na de eerste 
boeking aan de Europese Unie kunnen worden toegeschreven, indien er aanwijzingen van 
waardeverminderingen bestaan en indien nodig afgeschreven tot de laagst mogelijke realiseerbare waarde. De rea liseerbare waarde wordt bepaald zoals beschreven onder 1.5.3 . 
Indien de grond voor waardemindering la ter niet meer geldt, wordt het 
waardeverminderingsverlies teruggeboekt tot de boekwaarde die zou zijn bepaald als er geen 
waardeverminderingsverlies was geboekt. 
Investeringen in durfkapitaalfondsen 
Indeling en waardering Investeringen in durfkapitaalfondsen worden ingedeeld als voor ver koop beschikbare activa 
(zie toelichting 1.5.5 ) en worden bijgevolg geboekt tegen reële waarde met verwerking in de 
reëlewaardereserve van baten en  verliezen ingevolge veranderi ngen in de reële waarde 
(inclusief omrekeningsverschillen). 
 
Overwegingen betreffende de reële waarde 
Omdat zij geen notering op  een actieve markt hebben en er geen betrouwbare 
waarderingstechniek bestaat, wo rden de investeringen in dur fkapitaalfondsen post voor post 
 
NL 25   NL gewaardeerd tegen kostprijs of toerekenbare intrinsieke waarde (net asset value of NAV), 
afhankelijk van wat het laagst is, waardoor iedere  eventuele toerekenbare niet-gerealiseerde 
winst in de portefeuille wordt u itgesloten. Investeringen in durf kapitaalfondsen die nog in een 
vroeg stadium zijn, worden op basis van de zelfde beginselen gewaardeerd, behalve bij 
niet-gerealiseerde verliezen die uitsluitend te wi jten zijn aan beheerskosten wanneer die niet-
gerealiseerde verliezen buiten beschouwing worden gelaten.  
Niet-gerealiseerde baten die voortvloeien uit de waardering van de reële waarde worden 
opgenomen via de reserves en niet-gerea liseerde verliezen worden getoetst op 
waardevermindering, teneinde te bepalen of zij als waardeverminderingsverliezen worden 
opgenomen in de economische resultaten rekening of als veranderingen in de 
reëlewaardereserve. De reële waarde van de toerekenbare  NAV wordt bepaald door het 
percentage van het fonds dat de  Europese Unie in handen heeft toe te passen op de NAV zoals 
vastgesteld in het laatste vers lag of, voor zover deze gegevens beschikbaar zijn, op basis van 
de precieze waarde van het aandeel op dezelfde datum, zoals meegedeeld door de desbetreffende fondsbeheerder. 
 
1.5.5 Financiële vaste activa 
Indeling
 
De Europese Unie deelt haar financiële activa in de volgende categorieën in: financiële activa 
gewaardeerd tegen reële waarde met ve rwerking van waardeveranderingen in de 
winst-en-verliesrekening; leningen en vorderingen; tot einde looptijd aangehouden beleggingen; en voor verkoop beschikbare financië le activa. De indeling van de financiële 
instrumenten wordt bepaald bij de eerste opname en op elke balansdatum herbekeken. 
 
(i) Financiële activa gewaardeerd tege n reële waarde met verwerking van 
waardeveranderingen in de winst-en-verliesrekening 
Financiële activa worden in deze categorie inge deeld als zij hoofdzakelijk zijn verworven om 
op korte termijn te worden verkocht of als zij als zodanig door de Europese Unie zijn 
aangewezen. Derivaten worden ook in deze cate gorie ingedeeld. Activa in deze categorie 
worden ingedeeld als vlottende activa indien  verwacht wordt dat zi j binnen de twaalf 
maanden na de balansdatum zullen worden gerealiseerd. 
 
(ii) Leningen en vorderingen 
Leningen en vorderingen zijn niet-afgeleide financiële activa met vaste of voorzienbare 
betalingen die niet op een ac tieve markt zijn genoteerd. Zij ontstaan wanneer de EU 
rechtstreeks aan een debiteur geld, goederen of  diensten verstrekt zonder de bedoeling de 
vordering te verhandelen. Zij worden onder de niet-vlottende activa opgenomen, behalve voor 
vervaldagen minder dan twaalf m aanden na de balansdatum. 
 
(iii) Tot einde looptijd aangehouden beleggingen 
Tot einde looptijd aangehouden beleggingen zijn niet-afgeleide financiële activa met vaste of 
te verwachten betalingen en vaste vervaldagen,  die de Europese Unie voornemens en bij 
machte is om tot het einde van de looptijd aan te houden. De Europe se Unie had in dit 
begrotingsjaar geen bele ggingen van deze categorie. 
 
NL 26   NL  
(iv) Voor verkoop beschikbare financiële activa 
Voor verkoop beschikbare financiële activa zijn  niet-afgeleide instrumenten die in deze 
categorie zijn ingedeeld of di e niet in een van de andere categorieën zijn ingedeeld. Zij 
worden opgenomen onder de vlottende of niet -vlottende activa, na argelang de termijn 
waarbinnen de Unie voornemens is om ze  van de hand te doen. Investeringen in 
niet-geconsolideerde enti teiten en andere beleggingen in aandelen (bv. 
durfkapitaalverrichtingen) die niet volgens de vermogensmu tatiemethode worden geboekt, 
worden ook ingedeeld als voor verko op beschikbare financiële activa. 
 
Eerste opname en waardering  
Aan- en verkopen van financiële activa gewaar deerd tegen reële waar de met verwerking van 
waardeveranderingen in de winst-en-ver liesrekening, tot einde looptijd aangehouden 
beleggingen en voor verkoop beschikbare fi nanciële activa worden opgenomen op de 
transactiedag, de dag waarop de Europese Unie  tot de aankoop of de  verkoop van het actief 
overgaat. Leningen worden opgenomen wanneer geld wordt uitbetaald aan de leningnemer. Financiële instrumenten worden de eerste m aal opgenomen tegen reële waarde vermeerderd 
met de transactiekosten in het geval van financ iële activa die niet worden gewaardeerd tegen 
reële waarde met verwerking van waardevera nderingen in de winst-en-verliesrekening. 
Financiële activa gewaardeerd tegen reële waar de met verwerking van waardeveranderingen in 
de winst-en-verliesrekening worden de eerst e maal opgenomen tegen reële waarde en de 
transactiekosten worden onder de uitgaven opge nomen in de economische resultatenrekening. 
De reële waarde van een financieel actief bij de eerste opname is gewoonlijk de transactieprijs 
(d.w.z. de reële waarde van de ontvangen vergoeding). Wanneer ec hter een langlopende 
lening renteloos wordt verstrekt of met een re nte beneden de marktvoorwaarden, kan de reële 
waarde worden geraamd als de contante wa arde van alle toekomstige ontvangsten van 
kasmiddelen, verdisconteerd met de geldende marktrentevoet voor een vergelijkbaar instrument met een vergelijkbare kredietrating. 
In het geval van leningen die verstr ekt worden uit geleende middelen, 
„back-to-backverrichtingen”, zijn de versch illen tussen de voorwaarden van beide leningen 
niet materieel en zijn de „alternatieve kosten” niet van toepassing, aangezi en de EU geen geld 
mag investeren in de kapitaalmarkten. Daarom  worden deze leningen gewaardeerd tegen hun 
nominale bedrag. De transactiekosten die de  EU moet betalen en vervolgens aan de 
begunstigde van de lening in rekening bre ngt, worden direct in de economische 
resultatenrekening opgenomen. 
Financiële instrumenten worden uitgeboekt  wanneer de rechten op kasstromen uit de 
beleggingen zijn verval len of zijn overgedrage n en de Europese Unie  in wezen alle aan 
eigendom verbonden risico's en voordelen heeft overgedragen. 
 
Waardering na eerste opname
 
Financiële activa gewaardeerd tegen reële wa arde met verwerking va n waardeveranderingen 
in de winst-en-verliesrekening worden vervolge ns tegen reële waarde gewaardeerd. Baten en 
verliezen als gevolg van veranderingen in de reële waarde van de categorie „financiële 
instrumenten gewaardeerd tegen reële waarde me t verwerking van waarde veranderingen in de 
winst-en-verliesrekening” worden opgenomen in  de economische resu ltatenrekening van de 
periode waarin zij zich voordoen. 
 
NL 27   NL Leningen en vorderingen en tot einde looptijd  aangehouden beleggingen worden opgenomen 
tegen geamortiseerde kostprijs op basis van de  effectieverentemethode. In het geval van 
leningen die verstrekt worden uit geleende mi ddelen, wordt dezelfde effectieverentemethode 
op beide leningen toegepast,  aangezien deze leningen de kenmerken hebben van 
„back-to-backverrichtingen” en de verschillen tussen de voorw aarden van beide leningen niet 
materieel zijn. De transactiekosten van de EU die aan de begunstigde van de lening in 
rekening worden gebracht, worden direct in  de economische resultatenrekening opgenomen. 
Voor verkoop beschikbare financiële activa worden vervolgens tegen reële waarde 
gewaardeerd. Baten en verliezen als gevolg va n veranderingen in de reële waarde van voor 
verkoop beschikbare activa worden opgenomen in  de reëlewaardereserve. Wanneer activa die 
voor verkoop beschikbaar zijn, worden verkoc ht of in waarde verminderd, worden de 
voordien in de reëlewaardereserve opge nomen gecumuleerde waardeaanpassingen 
opgenomen in de economische resultatenrek ening. Rente over voor verkoop beschikbare 
financiële activa die volgens de effectieverent emethode is berekend, wordt in de economische 
resultatenrekening opgenomen. Divide nden op voor verkoop beschikbare 
vermogensinstrumenten worden opgenomen wanneer het recht van de Europese Unie om de betaling te ontvange n is vastgesteld. 
De reële waarden van op actieve markten genot eerde beleggingen is gebaseerd op de actuele 
biedkoers. Indien de markt voor een financieel actief niet actie f is (en voor niet-genoteerde 
effecten), stelt de Europese Unie een reële waarde vast met gebruikmaking van 
waarderingstechnieken. Daarbij kan worden  gedacht aan het gebruik van recente, 
vergelijkbare zakelijke verric htingen als vergelij kingsbasis, vergelijking met de actuele 
marktwaarde van een ander instrume nt dat in wezen hetzelfde is, 
contantewaardeberekeningen en optiewaarde ringsmodellen en andere courant door 
marktdeelnemers gebruikte waarderingstechnieken. 
Wanneer de reële waarde van beleggingen in vermogensinstrumenten die niet op een actieve 
markt zijn genoteerd, niet op be trouwbare wijze kan worden vast gesteld, worden de betrokken 
beleggingen gewaardeerd tegen kostprijs ve rminderd met waardeve rminderingsverliezen 
 
Waardevermindering van financiële activa
 
De Europese Unie gaat op elke balansdatum na  of er objectief bewijs voorhanden is om te 
besluiten dat de waarde van een financieel actie f verminderd is. De waarde van een financieel 
actief is verminderd en er worden waardeverm inderingsverliezen geleden als, en alleen dan, 
er objectief bewijs voorhanden is van een waar devermindering als gevolg van gebeurtenissen 
na de eerste opname van het actief die een we erslag hebben op de op betrouwbare wijze 
geraamde toekomstige kasstromen van dat financieel actief. 
 
(i) Activa gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs 
Indien er objectief bewijs voorhanden is dat een waardeverminderingsverlies is geleden op 
leningen, vorderingen of tot einde looptijd aangehouden beleggingen die tegen geamortiseerde kostprijs zijn gew aardeerd, is het bedrag van dat verlies het verschil tussen de 
boekwaarde van het actief en de contante wa arde van geraamde toekomstige kasstromen 
(exclusief toekomstige kredietverliezen), verd isconteerd met de oorsp ronkelijke effectieve 
rentevoet van het financiële in strument (realiseerbare waarde). De boekwaarde van het actief 
wordt verlaagd en het bedrag van het verlies wordt opgenomen in de economische resultatenrekening. Indien een lening of to t einde looptijd aangehouden belegging een 
variabele rente draagt, is de disconteri ngsvoet voor het bepalen van een eventueel 
 
NL 28   NL waardeverminderingsverlies de actuele effectieve  rentevoet bepaald op basis van het contract. 
In de berekening van de cont ante waarde van geraamde toekomstige kasstromen van een 
financieel actief tegen onderpand wordt re kening gehouden met de kasstromen die uit 
executie kunnen voortvloeien, verminderd met de  kosten van het verwerven en verkopen van 
het onderpand, ongeacht of executie waarschijnlijk  is. Indien in een volgende periode het 
bedrag van de bijzondere waardeverminderingen afneemt en de afname objectief in verband 
kan worden gebracht met een gebeurtenis die plaatsvond na de afboeking, dient de afboeking 
van het financieel actief te worden teruggeboe kt via de economische  resultatenrekening. 
 
(ii) Activa gewaardeerd tegen reële waarde 
In het geval van als beschikbaar voor verkoop aangemerkte beleggingen in 
eigenvermogensinstrumenten wordt rekening gehouden met een significante of blijvende 
(aanhoudende) afname van de reël e waarde van het instrument beneden de kostprijs om te 
bepalen of er sprake is van een waardeverminde ring. Indien dergelijk be wijs aanwezig is met 
betrekking tot voor verkoop beschikbare financië le activa wordt het gecumuleerde verlies – 
gewaardeerd als het verschil tussen de verw ervingsprijs en de actuele reële waarde 
verminderd met eventuele eerder in de  economische resultatenrekening opgenomen 
waardeverminderingsverliezen op di e activa - uit de reserves verw ijderd en in de economische 
resultatenrekening opgenomen. In de econo mische resultatenrekening opgenomen 
waardeverminderingsverliezen op eigenvermogensin strumenten worden ni et teruggeboekt via 
de economische resultatenrekening. Indien in een latere periode de reële waarde van een 
schuldinstrument dat als voor verkoop beschikb aar is aangemerkt, toeneemt en de toename 
objectief in verband kan worden gebracht met een gebeurtenis die plaatsvond na opname van 
het verlies, dient het verlies te worden teruggeboekt via de economische resultatenrekening. 
 
1.5.6 Voorraden 
Voorraden moeten worden gewaardeerd tegen kostprijs of de realiseerbare nettowaarde, 
afhankelijk van welke waarde de laagste is. De  kostprijs wordt bepaald aan de hand van de 
FIFO-methode (first in, first ou t). De kosten van afgewerkte goe deren en werk in uitvoering 
omvatten de grondstoffen, directe arbeidskoste n, andere directe kosten en gerelateerde 
indirecte productiekosten (gebaseerd op de no rmale bedrijfscapaciteit) . De realiseerbare 
nettowaarde is de geraamde verkoopprijs in het gewone zakelijke verkeer, verminderd met de 
afwerkings- en verkoopkosten. Wanneer de voo rraden worden aangehouden voor distributie 
zonder kosten of tegen een nominaal bedrag, word en zij gewaardeerd tege n kostprijs of tegen 
de actuele vervangingswaarde. De actuele verv angingswaarde is wat de  Europese Unie zou 
moeten betalen om het actief op de verslagdatum aan te schaffen. 
 
1.5.7 Voorfinancieringen 
Voorfinanciering heeft ten doe l de begunstigde te voorzien van een kasvoorschot, dus van 
contante middelen. De voorfinanciering kan worden  opgesplitst in een aantal betalingen in de 
loop van een in de specifieke voorfinancie ringsovereenkomst vastgestelde periode. Het 
voorschot wordt terugbetaald of gebruikt voor het doel waarvoor het gedurende de in de 
overeenkomst vastgestelde periode is verstrek t. Indien de begunstigde geen subsidiabele 
uitgaven doet, moet hij de voorfinancieri ng aan de Europese Unie terugbetaald. Het 
voorfinancieringsbedrag wordt (geheel of gedeel telijk) verminderd naarmate subsidiabele 
kosten worden aanvaard of bedragen worden teru ggestort, en dit bedrag wordt als een uitgave 
opgenomen. 
 
NL 29   NL Aan het einde van het jaar uitstaande voorfi nancieringen worden gewaardeerd tegen het 
oorspronkelijk uitbetaalde bedrag minus: terugge storte bedragen, afgewikkelde subsidiabele 
bedragen, geraamde subsidiabele bedragen di e aan het einde van he t jaar nog niet zijn 
afgewikkeld, en waardeverminderingen. 
Rente op voorfinancieringen wordt opgenomen wanneer zij verworven is volgens de 
bepalingen van de overeenkomst. Aan het einde van het jaar wordt op basis van de meest 
betrouwbare informatie een raming van de aa n de periode toerekenbare renteopbrengsten 
gemaakt, die in de balans wordt opgenomen. 
 
1.5.8 Vorderingen 
Vorderingen worden gewaardeerd tege n het oorspronkelijke bedrag minus 
waardeverminderingen. Er wordt een waardeve rmindering op vorderingen geboekt wanneer 
er objectief bewijs bestaat dat de Europese Unie niet alle volgens de oorspronkelijke 
voorwaarden verschuldigde bedragen zullen kunnen innen. De waarde vermindering is het 
verschil tussen de boekwaarde va n het actief en het realiseerbar e bedrag, zijnde de contante 
waarde van de verwachte toekomstige kasstrome n, verdisconteerd met de marktrente die aan 
vergelijkbare leningnemers in rekening word t gebracht. De waardevermindering wordt 
opgenomen in de economische resultatenre kening. Daarnaast wordt een algemene 
waardevermindering opgenomen voor uitstaan de invorderingsopdrachten waarvoor nog geen 
specifieke waardevermindering is toegepast. Zie toelichting 1.5.14  betreffende de behandeling 
van aan de periode toerekenbare ontv angsten aan het einde van het jaar. 
 
1.5.9 Geldmiddelen en kasequivalenten 
Geldmiddelen en kasequivalenten zijn financië le instrumenten en worden gedefinieerd als 
kortlopende activa. Zij omvatten liquide midde len, bij banken opvraagbare  deposito's, andere 
kortlopende, zeer liquide beleggingen met een oor spronkelijke looptijd van ten hoogste drie 
maanden en bankvoorschotten in rekening-courant. 
 
1.5.10 Personeelsbeloningen 
Pensioenverplichtingen 
Bij de Europese Unie worden toegezegd- pensioenregelingen gebruikt. Ofschoon de 
personeelsleden van hun salaris eenderde va n de verwachte kosten van deze beloningen 
betalen, is er geen kapitaaldekking van de verplichting. De in de balans opgenomen 
verplichting in verband met de toegezegd-pens ioenregeling is de contante waarde van de 
toegezegde pensioenen op de balansdatum. De  pensioenverplichtingen worden berekend door 
actuarissen volgens de met hode op basis van opgebouwde rech ten (projected unit credit 
method). De contante waarde van de pensio enverplichtingen wordt bepaald door verrekening 
van de geraamde toekomstige betalingen met de rente op staatsobligaties luidend in de valuta 
waarin het pensioen zal worden uitbetaald en met een looptijd die vergelijkbaar is met die van 
de overeenkomstige pensioenverplichting. 
Actuariële winsten en verliezen uit ervaring saanpassingen en veranderingen in actuariële 
veronderstellingen worden onm iddellijk in de economische resultatenrekening opgenomen. 
Kosten na pensionering worden onmiddellijk  in de economische resultatenrekening 
opgenomen, tenzij werknemers gedurende een bep aalde periode (de wachtperiode) in dienst 
moeten blijven voordat veranderingen in de pe nsioenregeling effectief worden. In dat geval 
worden de kosten na pensionering lineair afgeschreven gedurende de wachtperiode. 
 
NL 30   NL  
Ziektekosten na tewerkstelling 
De Europese Unie biedt hun personeelsleden ve rstrekkingen in verband met de gezondheid 
aan via de terugbetaling van medische uitgav en. Voor de dagelijkse administratie is een 
afzonderlijk fonds (gemeenschappelijk stelse l van ziektekostenverzekering of „GSZV”) 
opgericht. Zowel personeelsleden als gepe nsioneerden, weduwen en weduwnaars en hun 
begunstigden komen voor het stelsel in aanme rking. De voordelen die aan „inactieven” 
worden toegekend (gepensioneerden, wezen enz.) worden ingedeeld als „personeelsbeloningen na tewe rkstelling”. Gelet op de aard van deze voordelen is een 
actuariële berekening aangewezen. De verplichting in de balans is bepaald op een soortgelijke 
grondslag als die voor de pensioen verplichtingen (zie hierboven). 
 
1.5.11 Voorzieningen 
Voorzieningen worden opgenomen wanneer de Europese Unie een bestaande in rechte 
afdwingbare of feitelijke verplic hting tegenover derden heeft al s gevolg van gebeurtenissen in 
het verleden, het zeer waarschijnlijk is dat een  uitstroom van middelen nodig zal zijn om de 
verplichting af te wikkelen en het bedrag op betrouwbare wijze kan worden geraamd. Voor 
toekomstige exploitatieverliezen moeten geen  voorzieningen worden opgenomen. Het bedrag 
van de voorziening is de beste raming van de uitgaven die naar verw achting nodig zullen zijn 
om de huidige verplichting op de verslagdatum af te wikke len. Indien de te waarderen 
voorziening een groot aantal posten omvat, wordt de verplichting geraamd door alle 
mogelijke resultaten af te wegen volgens de waarschijnlijkheid dat ze zich zullen voordoen. 
 
1.5.12 Financiële verplichtingen 
Financiële verplichtingen worden ingedeeld al s financiële verplichti ngen gewaardeerd tegen 
reële waarde met verwerking van waardeverminderingen in de wi nst-en-verliesrekening of als 
financiële verplichtingen die tegen geamortiseerde kostprijs gewaardeerd zijn (opgenomen 
leningen). Opgenomen leningen omvatten le ningen van kredietinstellingen en in een 
waardepapier belichaamde schulden. Zij wo rden de eerste maal opgenomen tegen reële 
waarde, zijnde de opbrengsten van de emissi e (reële waarde van de ontvangen vergoeding), 
verminderd met de transactiekosten, en verv olgens gewaardeerd te gen de geamortiseerde 
kostprijs aan de hand van de effectievere ntemethode; verschillen tussen de opbrengsten 
verminderd met de transactiekosten en de aflo ssingswaarde worden gedurende de looptijd van 
de leningen opgenomen in de economische re sultatenrekening met gebruikmaking van de 
effectieverentemethode. 
Zij worden onder de niet-vlott ende activa opgenomen, tenzij de  looptijd minder dan twaalf 
maanden na de balansdatum verstrijkt. In he t geval van leningen die verstrekt worden uit 
geleende middelen, mag de effectieverentem ethode om materialiteitsoverwegingen niet 
afzonderlijk voor opgenomen en ve rstrekte leningen worden toeg epast. De transactiekosten 
die de Europese Unie moet betalen en ver volgens aan de begunstigde van de lening in 
rekening brengt, worden direct in de economische resultatenrekening opgenomen. 
Financiële verplichtingen di e zijn ingedeeld tegen reële waarde met verwerking van 
waardeverminderingen in de winst-en-verlies rekening omvatten derivaten wanneer hun reële 
waarde negatief is. Zij worden boekhoudkundig op d ezelfde manier verwerkt als financiële 
activa gewaardeerd tegen reële waarde met ve rwerking van waardeverminderingen in de 
winst-en-verliesrekening (zie toelichting 1.5.5 ). 
 
NL 31   NL  
1.5.13 Crediteuren 
Een aanzienlijk bedrag van de te betalen posten van de EU heeft geen betrekking op de 
aanschaf van goederen of dienst en. Het betreft daarentegen onbe taalde kostendeclaraties van 
begunstigden van subsidies of van andere vorme n van EU-financiering. Zij worden als te 
betalen posten voor het gevraagde  bedrag geregistreerd wanneer  de kostendeclaratie wordt 
ontvangen en, na verificatie, door de bevoegde financiële functionarissen subsidiabel wordt 
bevonden. In dat stadium worden zij gewaard eerd tegen het subsidiabel bevonden bedrag. 
Te betalen posten die voortvloei en uit de aanschaf van goedere n en diensten worden bij 
ontvangst van de factuur opgenomen voor het oor spronkelijke bedrag en de overeenkomstige 
uitgaven worden in de boeken opgenomen wanneer  de goederen of diensten worden geleverd 
en door de Europese Unie worden aanvaard. 
 
1.5.14 Overlopende posten 
Overeenkomstig de boekhoudregels van de Eur opese Unie worden verrichtingen en 
gebeurtenissen in de financiële staten opgenom en in de periode waar op zij betrekking hebben. 
Aan het einde van de boekhoudkundige periode word en de toegerekende uitgaven opgenomen 
tegen het geraamde bedrag van de voor de pe riode verschuldigde overdracht. De berekening 
van de toegerekende uitgaven gebeurt volgens gedetailleerde  operationele en praktische 
richtsnoeren die zijn gepubliceerd door de Co mmissie en die tot doel hebben te waarborgen 
dat de financiële staten een getrouw beeld weergeven. 
Ook baten worden geboekt in de periode wa arop zij betrekking hebben. Wanneer er aan het 
einde van het jaar geen factuur is opgesteld en de dienst is verstrekt of de goederen zijn 
geleverd door de EU of er een contractue le overeenkomst bestaat (bv. op grond van een 
verdrag) worden de aan de periode toereke nbare inkomsten in de financiële staten 
opgenomen. 
Wanneer er bovendien aan het einde van het jaar een factuur is opgesteld, maar de dienst nog 
niet is verstrekt of de goedere n nog niet zijn geleverd, worden de ontvangsten uitgesteld en in 
de volgende boekhoudkundige periode geboekt. 
 
1.6 ECONOMISCHE RESULTATENREKENING 
 
1.6.1 Ontvangsten 
Niet-handelsbaten 
Deze maken de overgrote meerderheid van de ontvangsten van de EU uit en omvatten 
hoofdzakelijk directe en indirecte belastinge n en eigen middelen. Naast belastingen en 
heffingen ontvangt de Europese Unie ook betalingen van andere  partijen, zoals 
douanerechten, geldboeten en giften. 
Bni- en btw-middelen  
Vorderingen en de daarmee samenhangende baten worden opgenomen voor de periode 
waarvoor de Europese Unie de door de lidstaten  bij te dragen bedragen opvraagt. Zij worden 
gewaardeerd tegen het opgevraa gde bedrag. Omdat de btw- en  bni-middelen op ramingen van 
de gegevens voor het betrokken begrotingsjaar geba seerd zijn, zijn zij — totdat de lidstaten de 
definitieve gegevens verstrekken — voor herziening vatbaar naarmate veranderingen 
optreden. Het effect van een verandering in  de raming wordt opgenomen wanneer het 
 
NL 32   NL netto-overschot of -tekort voor  de periode waarin de ve randering is opgetreden, wordt 
bepaald. 
Traditionele eigen middelen  
Vorderingen en de daarmee samenhangend e baten worden opgenomen wanneer de 
desbetreffende maandelijkse A-boekhouding (met de geïnde rechten en verschuldigde 
bedragen die gewaarborgd en ni et betwist zijn) van de lidsta ten worden ontvangen. Op de 
verslagdatum worden de voor de periode door de lidstaten geïnde ontvangsten die nog niet 
aan de Europese Unie zijn gestort, ger aamd en opgenomen als toegerekende baten. De 
driemaandelijkse B-boekhouding (met de rechten die niet geïnd noch ge waarborgd zijn, en de 
gewaarborgde bedragen die door de schuldenaar worden betwist) die van de lidstaten is 
ontvangen, wordt als ontvangsten opgenomen ve rminderd met de inningskosten waarop de 
lidstaten recht hebben (25 %). Bovendien word t in de economische resultatenrekening een 
waardevermindering opgenomen ten bedrag e van het geraamde oninbare gedeelte. 
Geldboeten  
Ontvangsten uit geldboeten worden opgenomen  wanneer het besluit van de EU om een 
geldboete op te leggen is genomen en offici eel ter kennis is gebrac ht van de betrokkene. 
Wanneer er twijfel bestaat omtrent de solvabiliteit va n de onderneming, wordt een 
waardevermindering op het recht opgenomen. Na de kennisgeving van de beschikking 
waarbij een geldboete is opgelegd, heeft de  debiteur twee maanden de tijd om: 
– hetzij de beschikking te aanvaarden, waar na hij de geldboete binnen de gestelde 
termijn moet betalen en het bedrag definitief wordt geïnd door de Unie; 
– hetzij de beschikking niet te aanvaarden, he tgeen betekent dat hij beroep instelt op 
grond van de EU-wetgeving. 
Zelfs indien er beroep is ingesteld, moet de  hoofdsom van de geldboete binnen de gestelde 
termijn van drie maanden worden betaald, want  het beroep heeft geen schorsende werking 
(artikel 242 van het EG-Verdrag). Onder bepa alde omstandigheden kan de onderneming met 
instemming van de rekenplichtige van de Commi ssie een bankgarantie voor het bedrag geven. 
Indien de onderneming in beroep gaat tegen de  beschikking en de gel dboete al voorlopig heeft 
betaald, wordt het bedrag als een voorwaardelijk e verplichting geboekt. Maar aangezien een 
beroep tegen een besluit van de EU geen schor sende werking heeft, wo rdt het ontvangen geld 
wel gebruikt om de vordering af te wikkelen. I ndien in plaats van beta ling een bankgarantie is 
gegeven, blijft de geldboete een vordering. Indien  de kans bestaat dat het Gerecht van eerste 
aanleg zich ten nadele van de EU uitspreekt, wordt een voorziening opge nomen die dit risico 
dekt. Indien een zekerheid was gesteld, moet de uitstaande vordering worden afgeschreven. 
De gecumuleerde rente die de Europese Un ie ontvangt op de bankrekeningen waarop de 
ontvangen betalingen worden gestort, wo rdt als baten opgenomen en eventuele 
voorwaardelijke verplichtingen worden evenredig verhoogd. 
Handelsbaten 
Baten uit de verkoop van goederen en dienst en worden opgenomen wanneer de beduidende 
risico's en voordelen verbonden aan de ei gendom van de goederen op de koper zijn 
overgegaan. Baten uit een verrichting die de levering van diensten  behelst, worden 
opgenomen in verhouding tot de mate van volto oiing van de verrichting op de verslagdatum. 
Rentebaten en -lasten 
Rentebaten en -lasten worden in de economis che resultatenrekening opgenomen volgens de 
effectieverentemethode. Dit is een  methode om de geamortiseerde  kostprijs van een financieel 
 
NL 33   NL actief of een financiële verplichting te berekenen en om de rentebaten of  -lasten toe te rekenen 
aan de periode waarop zij betrekking hebben. Bij de berekening van de effectieve rente raamt 
de Europese Unie de kasstromen w aarbij rekening wordt gehouden met alle 
contractvoorwaarden van het financ ieel instrument (bv. vooruitbet alingsopties), maar laat zij 
toekomstige kredietverliezen buiten beschouwi ng. Alle vergoedingen betaald of ontvangen 
door de partijen bij het contra ct die integraal deel uitmaken  van de effectieve rente, 
transactiekosten en alle ande re premies of kortingen, word en in de berekening opgenomen. 
Wanneer de boekwaarde van een financieel actief  of een groep verwante  financiële activa is 
verlaagd als gevolg van een waardeverminderi ngsverlies, worden rentebaten opgenomen, 
vastgesteld aan de hand van de rentevoet waarmee de toekomstige kasstromen zijn 
verdisconteerd om het waardeverminderingsverlies te bepalen. 
Baten uit dividenden 
Baten uit dividenden worden opgenomen wanneer het recht om de betaling te ontvangen is 
vastgesteld. 
 
1.6.2 Uitgaven 
Handelsuitgaven die v oortvloeien uit de aa nschaf van goederen en diensten worden 
opgenomen wanneer de goederen zijn geleverd en  door de Europese Unie zijn aanvaard. Zij 
worden gewaardeerd tegen het oorspronkelijke factuurbedrag. Niet-ha ndelsuitgaven zijn 
typisch voor de Europese Unie en maken het me rendeel van de uitgaven uit. Het gaat om 
overdrachten aan begunstigden, die van drieërle i aard kunnen zijn: rechten, overdrachten bij 
overeenkomst en subsidies, bijdragen en giften. 
Overdrachten worden als uitgaven opgenomen in de periode waarin de  gebeurtenissen die 
aanleiding geven tot de overdrach t zich voordoen, mits de overdr acht bij besluit (Financieel 
Reglement, personeelsstatuut of ander beslu it) is toegestaan of een overeenkomst is 
ondertekend waarbij de overdracht wordt toegestaan, de begunstigde aan eventuele subsidiabiliteitscriteria heeft voldaan en er va n het verschuldigde bedrag een redelijke raming 
kan worden gemaakt. 
Verzoeken om betaling of kostendeclaraties die aan de voorwaarden voor opname voldoen, 
worden als uitgave opgenomen voor het in aan merking komende bedrag. Aan het einde van 
het jaar worden in aanmerking komende bedrag en die aan de begunstigd en verschuldigd zijn, 
maar waarvoor nog geen declaratie heeft plaatsgevonden, geraamd en geboekt als 
toegerekende uitgaven. 
 
1.7 VOORWAARDELIJKE ACTIVA EN VERPLICHTINGEN 
 
1.7.1 Voorwaardelijke activa  
Een voorwaardelijk actief is een  mogelijk actief dat voortvloeit uit gebeurtenissen in het 
verleden en waarvan het bestaan alleen wordt bevestigd door het al dan niet pl aatsvinden van 
een of meer onzekere toekomstige gebeurteni ssen waarover de Europese Unie niet de 
volledige controle heeft. Een voorwaardelijk actief wordt opgenomen wanneer een instroom 
van economische voordelen of dienstenpoten tieel waarschijnlijk is geworden. 
 
1.7.2 Voorwaardelijke verplichtingen  
 
NL 34   NL Een voorwaardelijke verplichting is een m ogelijke verplichting die voortvloeit uit 
gebeurtenissen in het verleden en waarvan het bestaan alleen wordt bevestigd door het al dan 
niet plaatsvinden van een of m eer onzekere toekomstige gebeur tenissen waarover de Europese 
Unie niet de volledige controle heeft, of een bestaande verplichti ng die voortvloeit uit 
gebeurtenissen in het verleden, maar die niet is opgenomen: omdat het niet waarschijnlijk is 
dat een uitstroom van middelen die economisch e voordelen of dienstenpotentieel in zich 
bergen vereist zal zijn om de verplichting af  te wikkelen of, in zeldzame omstandigheden, 
omdat het bedrag van de verplichting onvo ldoende betrouwbaar kan worden bepaald.
 
NL 35   NL 2. TOELICHTINGEN  BIJ  DE BALANS 
 
NIET-VLOTTENDE ACTIVA 
 
2.1 IMMATERIËLE ACTIVA 
miljoen EUR 
Bedrag 
  
Brutoboekwaarde op 31 december 2008 134 
Toevoegingen 39 
Vervreemdingen (3) 
Overdrachten tussen categorieën van activa 0 
Overige wijzigingen 1 
 
Brutoboekwaarde op 31 december 2009  171 
 
Gecumuleerde afschrijving op 31 december 2008  78 
Afschrijvingskosten voor het jaar 22 
Vervreemdingen (1) 
Overdrachten tussen categorieën van activa 0 
Overige wijzigingen 0 
 
Gecumuleerde afschrijving op 31 december 
2009 99 
 
Nettoboekwaarde op 31 december 2009 72 
Nettoboekwaarde op 31 december 2008 56 
 
Deze bedragen hebben hoofdzakelijk te maken met computersoftware. 
 
2.2 VASTE BEDRIJFSMIDDELEN 
 
In sommige landen kan geen onderscheid worden ge maakt tussen de waarde  van het terrein en 
die van het gebouw, aangezien beide als een ge heel werden aangekocht. De waarde van het 
terrein, waarop geen afschrijving kan worden to egepast, wordt niet afzonderlijk beoordeeld, 
tenzij dat noodzakelijk wordt voor latere uitgav en zoals de bouw van een nieuw eigendom of 
een gedeeltelijke verkoop. 
De activa van het Europees overlaysysteem voor  geostationaire naviga tie (Egnos) zijn op 
31 december 2009 onder de vaste bedrijfsmiddele n opgenomen, na in 2009 aan de Commissie 
te zijn overgedragen. Op die datum he bben deze activa een nettoboekwaarde van 
11 miljoen EUR (een brutowaarde van 40 miljoen EUR verminderd met een gecumuleerde afschrijving van 29 miljoen EUR). 
 
NL 36   NL  VASTE BEDRIJFSMIDDELEN  
 miljoen EUR 
Terreinen en 
gebouwen Installaties en
uitrusting Meubilair en 
en wagenparkComputerhar
dware Overige 
materiële 
activa Financiële 
leases Activa in 
aanbouw TOTAAL 
         
Brutoboekwaarde op 31 december 2008 3 902 368 205 466 151 2 621 122 7 835 
Toevoegingen 39 89 20 57 17 29 141 392 
Vervreemdingen (1) (15) (20) (56) (6) 0 0 (98) 
Overdrachten tussen categorieën van activa 31 (2) 0 0 3 0 (32) 0 
Overige wijzigingen 1 20 10 8 17 5 0 61 
        
Brutoboekwaarde op 31 december 2009 3 972 460 215 475 182 2 655 231 8 190 
        
Gecumuleerde afschrijving op 31 december 2008 1 616 300 149 349 92 448  2 954 
Afschrijvingskosten voor het jaar 127 66 16 60 17 163  449 
Teruggeboekte afschrijving 0 0 0 (2) 0 0  (2) 
Vervreemdingen (1) (13) (14) (52) (5) 0  (85) 
Overdrachten tussen categorieën van activa 0 (1) 0 0 1 0  0 
Overige wijzigingen 0 3 4 4 3 1  15 
        
Gecumuleerde afschrijving op 31 december 
2009 1 742 355 155  359 108 612  3 331 
        
NETTOBOEKWAARDE OP 31 
DECEMBER 2009 2 230 105 60 116 74 2 043 231 4 859 
NETTOBOEKWAARDE OP 31 DECEMBER 
2008 2 286 68 56 117 59 2 173 122 4 881 
 
NL 37   NL De nog te betalen vergoedingen in verband met financiële leases en  soortgelijke rechten zijn in de balans opgenomen bij de verp lichtingen op korte en 
lange termijn (zie ook de toelichtingen 2.15 en 2.18.1 ). Zij omvatten de volgende bedragen: 
Financiële leases miljoen 
EUR 
In de toekomst te betalen bedragen Totale 
waarde Latere 
uitgaven 
voor activa Waarde 
activa Afschrijving Nettoboek
waarde 
Omschrijving Gecumuleer
de 
vergoedinge
n (A) < 1 jaar > 1 jaar > 5 jaar Totale 
verplichting 
(B) A+B (C) A+B+C (E) = 
A+B+C+E 
Terreinen en gebouwen 785 51 257 1 465 1 773 2 558 61 2 619 (598) 2 021 
Overige materiële activa 14 8 13 1 22 36 0 36 (14) 22 
Totaal op 31.12.2009 799 59 270 1 466 1 795 2 594 61 2 655 (612) 2 043 
Totaal op 31.12.2008 738 52 250 1 520 1 822 2 560 61 2 621 (448) 2 173 
 
 
NL 38   NL 2.3 LANGLOPENDE INVESTERINGEN 
   miljoen EUR
  Toelic
hting 31.12.2009 31.12.2008 
Participaties in geassocieerde 
deelnemingen 2.3.1 382 278 
Belangen in gemeenschappelijke 
ondernemingen 2.3.2 196 145 
Garantiefonds 2.3.3 1 240 1 091 
Voor verkoop beschikbare activa 2.3.4 561 564 
Totaal investeringen  2 379 2 078 
Deze rubriek betreft investeringen die worden gedaan om de werkzaamheden van de EU te 
ondersteunen. Onder deze rubriek vallen ook de nettoactiva van het Garantiefonds. 
 
2.3.1 Participaties in geassocieerde deelnemingen 
   miljoen EUR
 EIF Artemis Clean Sky Totaal 
Bedrag op 31 december 2008 278 0 0 278 
Verwervingen 26 10 75 111 
Aandeel netto-overschot/(tekort) (2) (3) (1) (6) 
Overige vermogensmutaties (1) 0 0 (1) 
Bedrag op 31 december 2009 301 7 74 382 
 
Participaties in geassocieerde deel nemingen worden geboekt volgens de 
vermogensmutatiemethode (zie toelichting 1.3 voor nadere informatie). De volgende 
bedragen kunnen aan de EU worden toegerek end op basis van het percentage van haar 
participatie in de geassocieerde deelnemingen: 
   miljoen EUR
  31.12.2009 31.12.2008 
Activa  420 295 
Passiva  (38) (17) 
Ontvangsten  17 23 
Overschot/(tekort)  (6) 10 
 
Europees Investeringsfonds (EIF) 
Het EIF is de financiële instel ling van de Europese Unie die ge specialiseerd is in het leveren 
van durfkapitaal en garanties aan het midden- en kleinbedrijf. Op 31 december 2009 had de 
Commissie ingeschreven op een totaal bedrag van 861 miljoen EUR (van de 
2,940 miljard EUR) van het aandelenkapitaal van he t EIF. Deze participat ie vertegenwoordigt 
29,29 % van het aandelenkapitaal van het EIF.  De Commissie heeft 20 % gestort en het 
niet-opgevraagde saldo bedraagt 689 miljoen EUR (zie ook toelichting 5.13.2 ). Op grond van 
een in 2005 gesloten overeenkomst tussen de Co mmissie en de Europese Investeringsbank 
(EIB) heeft de Commissie het r echt haar aandelen op elk moment  aan de EIB verkopen tegen 
de prijs die overeenstemt met de waardering van het EIF ged eeld door het totale aantal 
uitgegeven aandelen. De waarde  van de putoptie is zo goed als nihil omdat de verkoopprijs 
wordt bepaald volgens een soortgelijke form ule als die welke wordt gebruikt om het 
 
NL 39   NL nettovermogen van het EIF te be palen. De participatie van de EU wordt dus gewaardeerd op 
29,29 % van de nettoactiva van het EIF, die op 31 december 2009 301 miljoen EUR beliepen (in 2008: 278 miljoen EUR), waarvan 2 miljoen EUR het resultaat voor 2009 betreft (verlies). In 2009 werd voor het begrotingsjaar 2008 een dividend van 4 miljoen EUR ontvangen. 
 
Gezamenlijke technologie-initiatieven 
Om de doelstellingen van de agenda van Lissabo n voor groei en werkgelegenheid te bereiken, 
worden publiek-private partnerschappen opgericht in de vorm van gezamenlijke technologie-initiatieven in de zin van artikel 171 van het Verdrag. Gezamenlijke 
technologie-initiatieven zijn  publiek-private partnersch appen die worden opgericht op 
Europees niveau om strategische gebieden  aan te pakken waarop onderzoek en innovatie 
essentieel zijn voor het Europees  concurrentievermogen. Gezamenlijke 
technologie-initiatieven zijn  een nieuw element van het zevende kaderprogramma voor 
onderzoek, technologische ontw ikkeling en demonstratie-act iviteiten, en ondersteunen 
grootschalige multinationale onderz oeksactiviteiten. Zij brengen pr ivate en publieke partners 
bijeen om gemeenschappelijke doelstellingen me t een breed maatschappel ijk belang vast te 
stellen en financiële middelen en kennis te co mbineren om deze doelstellingen te bereiken. 
Gezamenlijke technologie-initiatieven zijn een nieuwe manier van samenwerking op de weg 
naar de doelstellingen die de leiders van de EU hebben vastge steld in de Lissabon-strategie 
voor groei en werkgelegenheid. In 200 9 zijn de eerste drie gezamenlijke 
technologie-initiatieven ope rationeel geworden, nameli jk de gemeenschappelijke 
onderneming Artemis en de gemeenschappelijke onderneming Clean Sky, beide hieronder beschreven, en de gemeenschappelijke onderneming IMI, die bij de gemeenschappelijke ondernemingen ingedeeld is en die in toelic hting 2.3.2 beschreven is. Hoewel Artemis en 
Clean Sky juridisch gezien gemeenschappel ijke ondernemingen zijn, moeten zij vanuit 
boekhoudkundig oogpunt als geassocieerde deelne mingen worden beschouwd, omdat de 
Commissie over deze entiteiten bete kenisvolle invloed uitoefent. 
 
Gemeenschappelijke o nderneming Artemis 
Deze entiteit werd opgericht voor de tenuitvoerlegging van een gezamenlijk 
technologie-initiatief inzake ingebedde comp utersystemen met de private sector. Op 
31 december 2009 bezit de Europese Unie, verteg enwoordigd door de Commissie, een belang 
van 100 % of 7 miljoen EUR. De maximale indicatieve bijdrage van de EU bedraagt 420 miljoen EUR. 
 
Gemeenschappelijke o nderneming Clean Sky 
Deze entiteit moet in de EU de ontwikkeling, validering en demonstratie van schone 
luchtvaarttechnologieën versnellen, en met name  een radicaal innovatief luchtvervoersysteem 
creëren om de milieugevolgen van de luchtvaa rt te verminderen. Op 31 december 2009 bezit 
de Europese Unie, vertegenwoordigd door de  Commissie, een belang van 99,41 % of 
74 miljoen EUR. De maximale indicatieve bi jdrage van de EU bedraagt 800 miljoen EUR. 
 
NL 40   NL 2.3.2 Belangen in gemeensc happelijke ondernemingen 
 miljoen EUR
 GJU Sesar Iter IMI Totaal 
Bedrag op 31.12.2008 0 103 42 0 145 
Verwervingen 0 28 39 81 148 
Aandeel van het 
nettoresultaat 0 (51) (46) 0 (97) 
Bedrag op 31.12.2009 0 80 35 81 196 
 
Belangen in gemeenschappelijke ondernem ingen worden geboekt volgens de 
vermogensmutatiemethode (zie toelichting 1.3 voor nadere informatie). De volgende 
boekwaarden kunnen aan de EU worden toegerek end op basis van het percentage van haar 
belang in gemeenschappelijke ondernemingen: 
   miljoen EUR
  31.12.2009 31.12.2008 
Niet-vlottende activa  48 0 
Vlottende activa  192 154 
Niet-vlottende passiva  0 0 
Vlottende passiva  (44) (9) 
Ontvangsten  72 37 
Uitgaven  (169) (93) 
 
Gemeenschappelijke onderneming Galileo (GJU) in liquidatie 
De gemeenschappelijke onderneming Galileo we rd eind 2006 in liquidatie gesteld en het 
proces is nog aan de gang. Het nettoactief van de gemeenschappelijke onderneming Galileo in 
liquidatie bedroeg aan het einde van het jaar 0 EUR. Aangezien de ent iteit in 2009 inactief 
was en nog steeds in liquidatie was, waren er geen ontvangsten of uitgaven. Op 31 december 2008 bedroeg de waarde van de invest ering 0 EUR, namelijk de investering van 
585 miljoen EUR verminderd met het gecumuleerde  aandeel in de verliezen ten bedrage van 
585 miljoen EUR. 
Aanvankelijk werd op 1 januari 2007 de vera ntwoordelijkheid overgenomen door de 
Europese GNSS-toezichtautoriteit (GSA), een EU -agentschap dat in 2 004 opgericht is en dat 
geconsolideerd is in de rekening van de EU. Na de inwerkingtreding van Verordening (EG) 
nr. 683/2008 nam de Commissie van de GSA de rol van programmabeheerder van de 
Europese GNSS-programma's over. De overdracht van deze activiteiten en taken van de GSA 
aan de Commissie trad in werking op 1 januari 2009.  
Gemeenschappelijke onderneming Sesar 
Het doel van deze gemeenschappelijke ondernemi ng is de modernisering van het Europese 
luchtverkeersbeveiligingssysteem en de snelle tenuitvoerlegging van het Europese masterplan 
voor luchtverkeersbeveiliging te waarborgen door alle inspanninge n op het gebied van 
onderzoek en ontwikkeling in de EU te coördineren en te co ncentreren. Op 31 december 2009 
bezit de Commissie een belang van 87,4 % of 80 miljoen EUR (2008: 103 miljoen EUR) in 
Sesar. De totale (indicatieve) bijdrage die de  EU voor Sesar gepland heeft (van 2007 tot 2013) 
is 700 miljoen EUR. 
Internationale ITER-Organisatie voor  fusie-energie (ITER International)  
 
NL 41   NL Bij ITER International zijn de  EU, China, India, Rusland, Korea, Japan en de VS betrokken. 
ITER werd opgericht om de ITER-facilite iten te beheren, de exploitatie van de 
ITER-faciliteiten door laboratoria, andere instellingen en het pe rsoneel van de onderzoeks- en 
ontwikkelingsprogramma's inzake fusie-energie va n de leden aan te moedigen, om de kennis 
over fusie-energie van het grot e publiek te bevorderen, als ook de aanvaarding ervan, en om 
alle andere activiteiten te ve rrichten die nodig zijn om het doel van ITER te bereiken. 
De bijdrage van de EU (Euratom) aan ITER In ternational wordt gegeve n door het Agentschap 
Fusion for Energy, en omvat ook de bijdragen van de lidstaten en van Zwitserland. De totale 
bijdrage wordt juridisch gezien beschouwd als een bijdrage van Euratom aan ITER en de lidstaten en Zwitserland hebben g een belang in ITER. Aangezien de EU juridisch gezien de 
houdster is van de participatie in de gemeen schappelijke onderneming ITER International, 
moet zij de participatie opnemen in haar geconsolideerde rekening. 
Op 31 december 2009 bezit Euratom een belang van 47 % of 35 miljoen EUR (2008: 
42 miljoen EUR) in ITER. De totale (indicatieve) bijdrage die Euratom voor ITER gepland heeft (van 2007 tot 2041) is 7,649 miljard EUR.  
 
Gezamenlijk technologie-in itiatief IMI inzake inn ovatieve geneesmiddelen 
De gemeenschappelijke onderneming IMI, he t derde technologie-in itiatief dat in 2009 
operationeel werd, moet preconcurrentie el farmaceutisch onderzoek en ontwikkeling 
ondersteunen in de lidstaten en geassocieerde landen, de onde rzoeksinvesteringen in de 
biofarmaceutische sector vergroten en de betrokkenheid van kleine en middelgrote ondernemeningen (kmo’s) bij haar activiteiten  bevorderen. Op 31 december 2009 bezit de 
Europese Unie, vertegenwoordigd door de Commissie, een belang van 99,1 % of 
81 miljoen EUR. De maximale indicatieve bijd rage van de EU bedraagt 1 miljard EUR tot 
31 december 2017.  
 
2.3.3 Garantiefonds 
Nettoactiva van het Garantiefonds  miljoen EUR 
 31.12.2009 31.12.2008 
Voor verkoop beschikbare activa 1 050 887 
Geldmiddelen en kasequivalenten 191  205  
Totaal activa 1 241 1 092 
Totaal passiva (1) (1) 
Nettoactiva  1 240 1 091 
 
Het Garantiefonds voor externe acties dekt de door de EU op besluit van de Raad 
gegarandeerde leningen, met na me leningsoperaties van de EIB buiten de Europese Unie, 
alsmede leningen van de macrofinanciële bijsta nd (MFB) en leningen van Euratom buiten de 
Europese Unie. Het is een langlopend instru ment om leningen waarvoor van wanbetaling 
sprake is en die door de EU wordt gegarand eerd, te dekken en derhalve kan het als een 
langlopende investering worden beschouwd. Dit wordt aangetoond door het feit dat ongeveer 
76 % van de voor verkoop beschikbare activa ee n looptijd hebben tussen één en tien jaar. Het 
Fonds ontvangt zijn middelen uit overmakingen uit de algemene begroting van de EU ten 
bedrage van 9 % van het bedrag in hoofdsom van de operaties, uit rente over de belegging van 
de activa van het Fonds en uit nabetalingen van in gebreke gebleven debiteuren voor wie het 
Fonds de garantie heeft moeten honoreren. Een eventueel jaarlijks overschot wordt 
 
NL 42   NL teruggeboekt naar een speciale be grotingsrubriek in de staat van ontvangsten van de algemene 
begroting van de EU. 
De EU moet een garantiereserve opnemen die leningen aan derde landen dekt. Deze reserve is 
bedoeld om de verplichtingen van het Ga rantiefonds te dekke n en, indien nodig, 
aangesproken garanties waarvoor het in het Fonds  beschikbare bedrag niet volstaat, zodat 
deze bedragen ten laste van de begroting kunnen komen. Deze reserv e van 1,472 miljard EUR 
komt overeen met het richtbedrag van 9 % va n de op 31 december 2009 uitstaande leningen. 
Op 31 december 2009 bedragen de nettoactiva van het Fonds 1,240 miljard EUR. Het verschil 
tussen de nettoactiva en het bedrag van de rese rve komt overeen met het overschot dat naar de 
EU-begroting wordt teruggeboekt (232 miljoen  EUR). Reëlewaardemutaties van de voor 
verkoop beschikbare portefeuille zijn in 2009 in het eigen vermogen opgenomen voor het 
bedrag van 16 miljoen EU R (2008: 15 miljoen EUR). 
 
2.3.4 Voor verkoop beschikbare activa 
Deze rubriek omvat de investeringen en partic ipaties die bedoeld z ijn om begunstigden te 
helpen bij de ontwikkeling van hun bedrijfsactiviteiten. 
Voor verkoop beschikbare activa op lange termijn  miljoen EUR
 EBWO VRK ETF-
startersregeli
ng EFSE Overige Totaal 
Bedragen op 31.12.2008 157 204 133 67 3 564 
Verwervingen 0 11 52 26 19 108 
Vervreemdingen/buiteng
ebruikstellingen 0 (26) (4) 0 0 (30) 
Herwaarderingsoverscho
t/(tekort) verwerkt in eigen vermogen 0 (14) (14) 3 0 (25) 
Wisselkoersverlies 0 (42) 0 0 0 (42) 
Waardeverminderingsve
rlies 0 (1) (13) 0 0 (14) 
Bedragen op 
31.12.2009 157 132 154 96 22 561 
 
Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO) 
De Commissie heeft ingeschr even op 3 % van het totale kapitaal van de EBWO van 
20 miljard EUR. Op de balansdatum beliep het opgevraagde bedrag 157 miljoen EUR, dat volledig gestort is. De uitstaande betalinge n op het niet-opgevraagde  kapitaal belopen 
443 miljoen EUR (zie ook toelichting 5.13.1 ). Omdat de EBWO niet beursgenoteerd is en 
volgens haar statuten participaties ten hoogste  tegen aankoopprijs en uitsluitend aan bestaande 
aandeelhouders mogen worden verkocht, is de pa rticipatie van de Co mmissie gewaardeerd op 
de kostprijs verminderd met eventuel e afschrijvingen voor waardevermindering. 
 
Verrichtingen met risicodragend kapitaal (VRK) 
Verrichtingen met risicodragend ka pitaal zijn leningen die worden verstrekt aan financiële 
tussenpersonen om beleggingen in aandelen te financieren. Zij worden beheerd door de EIB 
en gefinancierd onder het Europees nabuurschapsbeleid. 
 
NL 43   NL Overige investeringen 
De belangrijkste bedragen betreffen het pr ogramma voor groei en werkgelegenheid, het 
meerjarenprogramma en het kaderprogramma  voor concurrentievermogen en innovatie, 
administratief beheerd door het EIF, die de oprichting en de fina nciering van beginnende 
kleine en middelgrote ondernemingen onders teunen door middel va n investeringen in 
geschikte gespecialiseerde durfkapitaalfonds en (154 miljoen EUR). Hierin is ook 
96 miljoen EUR inbegrepen voor het Europees Fonds voor Zuidoost-Europa (EFSE), een beleggingsvennootschap met variab el kapitaal (BEVEK). De globale doelstelling van het 
EFSE is het stimuleren van economische ontwikke ling en welvaart in Zuidoost-Europa via het 
duurzaam verstrekken van extra ontwikkelingsfi nanciering via plaatselijke financiële 
tussenpersonen. In 2009 is een nieuwe investering van 19 miljoen EUR voor het Energie-efficiëntiefonds voor Zu idoost-Europa (SE4F) opgenomen. 
 
2.4 LENINGEN 
In deze rubriek zijn de door de Europese Unie verstrekte leningen met vervaldatum over meer 
dan een jaar opgenomen. 
 miljoen EUR
 Toelichtin
g 31.12.2009 31.12.2008 
Uit de EU-begroting en de EGKS verstrekte leningen 2.4.1 169 179 
Uit opgenomen leningen verstrekte leningen 2.4.2 10 595 3 386 
Totaal leningen   10 764 3 565 
 
2.4.1 Uit de begroting van de Europese Unie en  de EGKS in liquidatie verstrekte leningen 
 miljoen EUR
 Leningen met 
bijzondere 
voorwaarden EGKS in liquidatie Totaal 
Totaal op 31.12.2008 150 29 179 
Terugbetalingen (19) (5) (24) 
Veranderingen in boekwaarde  12 2 14 
Totaal op 31.12.2009 143 26 169 
 
Leningen met bijzondere voorwaarden 
Deze post omvat voornamelijk leningen met bijzondere voorwaarden en preferentiële 
rentetarieven die zijn verstrekt in het kader van de samenwerking met niet-lidstaten. Alle 
bedragen zijn verschuldigd meer dan twaalf maa nden na het einde van het jaar. De werkelijke 
rentevoet van deze leningen varieert tussen de 7,73 % en 12,36 %. 
 
Door de EGKS in liquidatie vers trekte woningbouwleningen (EGKS) 
Woningbouwleningen zijn leningen die door de EG KS uit eigen middelen worden verstrekt 
overeenkomstig de artikelen 54 en 54, lid 2, van het EGKS-Verdrag. Deze leningen hebben 
een vaste rentevoet van 1 % en worden daar om beschouwd als leningen met preferentiële 
rentetarieven. De werkelijke rentevoet van deze leningen varieert tussen 2,806 % en 
22,643 %. Om praktische redenen en uit material iteitsoverwegingen wordt de transactieprijs 
 
NL 44   NL gebruikt als de reële waarde  van deze leningen bij sluiting, onafhankelijk van een toegekend 
preferentieel rentetarief. 
 
2.4.2 Uit opgenomen leninge n verstrekte leningen 
    miljoen EUR 
 MFB-lening
en Euratomle
ningen Betalingsb
alans EGKS in 
liquidatie Totaal 
Totaal op 31.12.2008 
Nieuwe leningen Terugbetalingen 
Wisselkoersverschillen 
Verandering in boekwaarde 663 
25 
(95) 
0 
(6) 494 
7 
(11) 
(1) 
(5) 2 004 
7 200 
0 
0 
99 338 
0 
(88) 
16 
(5) 3 499 
7 232 
(194) 
15 
83 
Totaal op 31.12.2009 587 484 9 303 261 10 635 
Bedrag te betalen < 1 jaar 40 0 0 0 40 
Bedrag te betalen > 1 
jaar 547 484 9 303 261 10 595 
 
MFB-leningen 
Macrofinanciële bijstand is een financieel beleidsinstr ument voor niet-gebonden en 
niet-specifieke betalingsbalans- en/of begrotingssteun aan derde partnerlanden die geografisch 
gezien dicht bij het grondgebied van de EU gelegen zijn. Macrofinan ciële bijstand wordt 
verstrekt in de vorm van middellange- of langete rmijnleningen of subsidie s, of een combinatie 
daarvan, en dient in het algem een ter aanvulling van de financie ring in het kader van een door 
het Internationaal Monetair Fonds (IMF) gesteund aanpassi ngs- en hervormingsprogramma. 
De Commissie heeft voor deze leningen geen ga ranties van derden ontvangen, maar zij zijn 
gewaarborgd door het Garant iefonds (zie toelichting 2.3.3 ). 
 
Euratomleningen 
Euratom is een juridische ent iteit van de EU die wordt vert egenwoordigd door de Europese 
Commissie. Euratom verstrekt leningen aan  de lidstaten voor de financiering van 
investeringsprojecten in de lidst aten voor de industriële produc tie van elektriciteit door middel 
van kernenergie en voor industriële splijtst ofcyclusinstallaties. Euratom verstrekt ook 
leningen aan niet-lidstaten voor het verbeteren van de veiligheid en de doelmatigheid van 
kerncentrales en splijtstofcyclusinstalla ties die in werking of in aanbouw zijn. 
De Commissie heeft voor deze leningen 481 miljoen EUR (2008: 486 miljoen EUR) aan 
garanties van derden ontvangen. 
 
Betalingsbalansleningen 
Het betalingsbalansmechanisme is een financieel beleidsinstrument dat nieuw leven is 
ingeblazen om de lidstaten va n de EU tijdens de huidige economische en financiële crisis 
financiële bijstand te verlene n. Er kunnen leningen worden vers trekt aan lidsta ten die zich 
voor feitelijke of ernstig dreigende moeilijkhe den met betrekking tot hun betalingsbalans of 
kapitaalverkeer gesteld zien. Al leen lidstaten die niet deelne men aan de euro, komen voor dit 
mechanisme in aanmerking. Er kunnen voor in totaal maximaal 50 miljard EUR leningen worden verstrekt en de leninge n zijn gewaarborgd door de algemene begroting van de EU. 
 
NL 45   NL Tussen november 2008 en eind 2009 werden ten belope van 14,6 miljard EUR leningen 
verstrekt. Er werd 6,5 miljard EUR financiële  bijstand ter beschikking van Hongarije gesteld, 
waarvan in 2008 2 miljard EUR werd uitbet aald (looptijd: december 2011). In 2009 werd nog 
eens 3,5 miljard EUR uitbetaald (looptijd: nove mber 2014 en april 2016). Aan Letland werd 
een betalingsbalanslening van 3,1 miljard EUR verstrekt, waarvan 2,2 miljard EUR in 2009 werd uitbetaald (looptijd: ap ril 2014 en januari 2015) en 500 miljoen EUR in maart 2010 
(looptijd: mei 2019). Voorts werd 5 miljard EUR ter beschikking van Roemenië gesteld, waarvan in 2009 1,5 miljard EUR werd uitbetaald  (looptijd: januari 2015) en 1 miljard EUR 
in maart 2010 (looptijd: mei 2019). 
 
Door de EGKS in liquidatie verstrekte leningen 
Deze post omvat voornamelijk leningen die door de EGKS in liquidatie uit opgenomen 
leningen zijn verstrekt overeenkomstig de artik elen 54 en 56 van het EGKS-Verdrag, alsmede 
drie niet-genoteerde obligaties van de EIB al s vervanging van een in gebreke gebleven 
debiteur. Deze obligaties zullen tot het ei nde van de looptijd (2017 en 2019) worden 
aangehouden om de schuldendienst van de opgeno men leningen te dekken. De veranderingen 
in boekwaarde stemmen overeen met de veranderinge n in de vervallen rente plus de jaarlijkse 
afschrijving van betaalde premies en transa ctiekosten die bij aanvang werden gemaakt, 
berekend op basis van de effectieverentemethode.  
De effectieve rentevoeten (uitgedrukt als een rente-interval) waren als volgt: 
Leningen 31.12.2009 31.12.2008 
MFB 0,9625%-4,54% 3,022%-5,29%
Euratom 1,071%-5,76% 3,428% -5,76%
Betalingsbalans 3,125%-3,625% 3,25%
EGKS in liquidatie 0,346%-5,8103% 3,072%-5,8103% (*)
(*) De bovengrenswaarde heeft betrekking op een lening met vaste rente die wordt gedekt 
door een renteswap. 
 
2.5 VOORFINANCIERINGEN OP LANGE TERMIJN 
 
De termijn waarbinnen de voorfina nciering kan worden teruggevorde rd of gebruikt, bepaalt of 
zij wordt opgenomen als voorfin anciering op korte of op la nge termijn. Het gebruik is 
vastgelegd in de onderliggende overeenkomst van he t project. Indien de terugbetaling of het 
gebruik binnen de twaalf maanden na de vers lagdatum moet plaatsvinden, gaat het om een 
voorfinanciering op korte termijn, die onder de vlottende activa moet worden opgenomen, terwijl het saldo op lange termijn is. 
TOTAAL VOORFINANCIERING
 miljoen EUR
 31.12.2009 31.12.2008 
Voorfinanciering op lange  termijn (zie hieronder)  39 750 29 023 
Voorfinanciering op korte termijn (zie toelichting 2.9) 9 077 10 262 
Totaal voorfinanciering 48 827 39 285 
 
Garanties met betrekking tot voorfinanciering 
Dit zijn garanties die de Europese Unie in be paalde gevallen bij de betaling van voorschotten 
(voorfinanciering) van de beguns tigden verlangt. Er zijn tw ee waarden om voor dit soort 
 
NL 46   NL garantie op te nemen: de „ nominale waarde” en de „lopende waarde”. Voor de „nominale 
waarde” houdt de gebeurtenis die de garantie doet ontstaan, verband met het bestaan van de 
garantie. Voor de „lopende w aarde” is de gebeurtenis die de  garantie doet ontstaan, de 
betaling van voorfinanciering en/of latere verrekeningen. Op 31 december 2009 beliep de 
„nominale waarde” van de ontvangen garanties in verband met voorfinanciering 936 miljoen EUR. De „lopende waarde” van die garanties beliep 724 miljoen EUR . Op 
31 december 2008 beliepen deze waarden re spectievelijk 968 miljoen EUR en 
769 miljoen EUR. Dit verschil werkt daadwerk elijk als dekking voor voorfinancieringen die 
verrekend zijn en onder de uitgaven zijn opge nomen, maar die in de  toekomst misschien 
moeten worden teruggevorderd. 
Bepaalde voorfinancieringen die in het ka der van het zevende kaderprogramma voor 
onderzoek (KP7) worden betaald, worden daadwe rkelijk gedekt door het Garantiefonds voor 
deelnemers. Op 31 december 2009 beliep het bedr ag van de uitbetaald e voorfinanciering in 
totaal 2,7 miljard EUR. Dit is een instrument  voor onderlinge verzekering, dat is opgezet om 
de financiële risico's van de EU en de de elnemers te dekken tijd ens de uitvoering van 
indirecte maatregelen van KP7, aangezien het kapitaal en de rente ervan een 
uitvoeringsgarantie vormen. Alle  deelnemers aan indirecte m aatregelen die de vorm van een 
subsidie aannemen (en dus een voorfinanc iering in de boekhouding van de Commissie) 
dragen 5 % van de ontvangen voorfinanciering bij aan het kapitaal van het Garantiefonds voor 
deelnemers voor de duur van de maatregel. Als zodanig zijn de deelnemers de eigenaars van 
het Garantiefonds voor deelnemers, en de EU, vertegenwoordigd door de  Commissie, treedt 
op als hun uitvoerend agent. Aan het einde van ee n indirecte maatregel moeten de deelnemers 
hun bijdrage in het kapitaal volledig terugkri jgen, behalve wanneer het Garantiefonds voor 
deelnemers verlies lijdt doordat begunstigden in  gebreke blijven. In dat geval moeten de 
deelnemers minstens 80 % van hun bijdrage teru gkrijgen. Het Garantiefonds voor deelnemers 
staat garant voor de financ iële belangen van zowel de EU als de deelnemers. Op 
31 december 2009 hadden de deelnemers een totaalbedrag van 561 miljoen EUR bijgedragen aan het Garantiefonds voor deelnemers (in 2008: 274 miljoen EUR) (zie ook toelichting 11). 
VOORFINANCIERING OP LANGE TERMIJN
 miljoen EUR
Beheersvorm 31.12.2009 31.12.2008 
Direct gecentraliseerd beheer  1 148 1 351 
Indirect gecentraliseerd beheer 486 275 
Gedecentraliseerd beheer 347 90 
Gedeeld beheer 37 199 26 764 
Gezamenlijk beheer 568 543 
Uitgevoerd door overige inst ellingen en agentschappen 2 0 
Totaal voorfinanciering op lange termijn 39 750 29 023 
 
De voornaamste voorfinancieringen op lange termijn hebben betrekking op acties van de 
structuurfondsen voor de programmeringspe riode 2007-2013: het Europees Fonds voor 
Regionale Ontwikkeling (EFRO), het Europ ees Sociaal Fonds (ESF), het Europees 
Landbouwfonds voor Plattelandsontw ikkeling (ELFPO), het Cohesi efonds en het Europees 
Visserijfonds (EVF). Omdat veel  van deze projecten op lange  termijn lopen, moeten de 
voorschotten langer dan een jaar beschikbaar zijn. Daarom worden deze voorfinancieringen 
geboekt als activa op lange te rmijn. Het bedrag van de bov engenoemde voorfinanciering op 
lange termijn waarvoor de EU recht heef t op rente van de begunstigden, beloopt 
1,607 miljard EUR. 
 
NL 47   NL De toename in 2009 is voornamelijk het gevolg van een derde voorschotbetaling aan de 
lidstaten voor een totaal bedrag van 5 milja rd EUR: 2,6 miljard EUR voor het Cohesiefonds, 
1,8 miljard EUR voor het EFRO en 0,6 miljard EUR voor het ESF. Voorts werden als gevolg van de economische crisis voor elk programma extra herstelpakketbetal ingen gedaan voor een 
totaal bedrag van 6,2 miljard EUR: 3,9 miljard EUR voor het Cohesiefonds en het EFRO en 
2,3 miljard EUR voor het ESF. De toename van de bedragen voor het gedecentraliseerd beheer vloeit voornamelijk voort uit de voorschotte n die zijn betaald aan kandidaat-lidstaten 
in het kader van programma's van het instrument voor pretoetredingssteun. 
 
2.6 VORDERINGEN OP LANGE TERMIJN 
 miljoen EUR 
 31.12.2009 31.12.2008 
Tegoed van de lidstaten 26 24 
EGKS-personeelsleningen 10 13 
Overige 2 2 
Garanties en deposito's 17 6 
Totaal 55 45 
Het tegoed van de lidstaten bestaat uit bedragen die voorm alige toetredingslanden aan de 
EGKS in liquidatie verschuldigd zijn. 
 
VLOTTENDE ACTIVA  
 
2.7 VOORRADEN 
 miljoen EUR 
 31.12.2009 31.12.2008 
Wetenschappelijk materieel 62 73 
Overige 15 12 
Totaal 77 85 
 
De voorraad wetenschappelijke uitrusting wo rdt door het Gemeenschappelijk Centrum voor 
Onderzoek (GCO) aangehouden en/of beheer d. Een groot deel is de voorraad 
referentiemateriaal, nucleair en niet-nucleair, die zich in Geel bevindt. Deze voorraad is 
strategisch van aard en wordt bijgehouden om in cr isissituaties onvoorspel bare toekomstige 
verzoeken te kunnen behandelen. De overi ge voorraad omvat de voorraad van het 
Egnos-project, de voorraad publ icaties die wordt aangehouden en/of beheerd door het 
Publicatiebureau en voorraden vaccins. 
 
2.8 KORTLOPENDE INVESTERINGEN 
 
Kortlopende investeringen bestaan uit voor verk oop beschikbare financiële activa, die worden 
gekocht vanwege hun rendement of opbrengst of om een bepaalde activastructuur of een 
secundaire liquiditeitsbron te creëren, en di e dus kunnen worden verkocht naargelang de 
liquiditeitsbehoefte of renteschommelinge n. In 2008 waren er onder deze post ook voor 
handel bestemde activa ten bel ope van 7 miljoen EUR opgenomen. 
 
NL 48   NL  
Voor verkoop beschikbare activa miljoen EUR
 EGKS in 
liquidatie Overige Totaal 
Bedragen op 31.12.2008 1 464 82 1 546 
Verwervingen 560 255 815 
Vervreemdingen en 
buitengebruikstellingen (573) (32) (605) 
Aanpassing aan geamortiseerde kostprijs (1) 0 (1) 
Verandering in boekwaarde 8 3 11 
Herwaarderingsoverschot verwerkt in 
eigen vermogen 25 0 25 
Bedragen op 31.12.2009 1 483 308 1 791 
 
Wat de bedragen voor de EKGS in liqui datie betreft, zijn alle investeringen 
schuldvorderingen in euro die genoteerd zijn  op een actieve markt. Op 31 december 2009 
bedroeg de waarde van obligaties met verval datum in 2010 (uitgedrukt  in reële waarde) 
242 miljoen EUR (2008: 126 miljoen EUR). 
De toename van overige bedragen is he t gevolg van nieuwe verwervingen door de 
financieringsfaciliteit met risicodeling (RSFF)  (195 miljoen EUR) en het instrument voor 
leninggaranties voor TEN-T-projec ten (LGTT) (60 miljoen EUR). 
 
2.9 VOORFINANCIERING OP KORTE TERMIJN 
 miljoen EUR
Beheersvorm 31.12.2009 31.12.2008 
Direct gecentraliseerd beheer  2 924 3 055 
Indirect gecentraliseerd beheer 1 990 930 
Gedecentraliseerd beheer 700 326 
gedeeld beheer 2 550 5 304 
Gezamenlijk beheer 832 608 
Uitgevoerd door overige inst ellingen en agentschappen 81 39 
Totaal voorfinancieringen op korte termijn 9 077 10 262 
 
De grote afname van de voorfinanciering op kor te termijn wordt verklaard door het feit dat 
voor de structurele acties onder gedeeld behe er, sommige gefinancie rde projecten beëindigd 
worden (programma's van de periode 2000- 2006), terwijl voor de nieuwe projecten 
(programma's van de periode 2007-2013) in 2009 een derde voorschot werd betaald, dat 
echter onder de activa op lange termijn  werd ingedeeld (zie toelichting 2.5). De toename van 
de voorfinanciering op korte termijn in de beh eersvorm indirect gecentraliseerd beheer valt 
toe te schrijven aan de overdracht van activitei ten van de Commissie aa n nieuwe uitvoerende 
agentschappen, voornamelijk op het gebied va n onderzoek en ontwikkeling. Het bedrag van 
de bovengenoemde voorfinanciering op lange termijn  waarvoor de Europese Unie recht heeft 
op rente van de begunstigden, beloopt 4,629 miljard EUR. 
 
2.10 VORDERINGEN OP KORTE TERMIJN 
 
NL 49   NL  miljoen EUR
 31.12.2009 31.12.2008 
Kortlopende leningen 216 114 
Kortlopende vorderingen 4 519 6 128 
Diverse vorderingen  16 23 
Overlopende posten 3 912 5 655 
Totaal 8 663 11 920 
 
2.10.1 Kortlopende leningen 
Deze bedragen betreffen leningen van 41 miljoen EUR die binnen 12 maanden na 
balansdatum vervallen (40 miljoen EUR aan MFB-leningen, zie toelichting 2.4). Onder deze 
rubriek zijn ook termijndeposito's va n de EGKS in liquidatie opgenomen: 
Termijndeposito's miljoen EUR  
 Totaal 
Bedragen op 31.12.2008 0 
Op te tellen 174 
Toegerekende bedragen 1 
Bedragen op 31.12.2009 175 
 
2.10.2 Kortlopende vorderingen 
 miljoen EUR
31.12.2009 31.12.2008 Groep 
Brutobedrag Afschrijving Nettowaarde Brutobedrag Afschrijving Nettowaard
e 
Klanten 277 (76) 201 243 (79) 164 
Geldboeten 3 370 (133) 3 237 4 590 (96) 4 494 
Lidstaten 2 198 (1 191) 1 007 2 576 (1 204) 1 372 
Overige 76 (2) 74 111 (13) 98 
Totaal 5 921 (1 402) 4 519 7 520 (1 392) 6 128 
 
Klanten 
Dit zijn invorderingsopdrachten die op 31 december 2009 als nog te innen vastgestelde 
rechten zijn geboekt en die nog niet  in een andere rubriek van de actiefzijde van de balans zijn 
opgenomen. 
Geldboeten 
De door de Commissie opgelegde geldboeten die moeten worden geïnd, beliepen in totaal 
3,370 miljard EUR. Op dit bedrag werd een af schrijving van 133 miljoen EUR toegepast. De 
toename van deze afschrijving valt toe te sc hrijven aan het feit dat sommige nieuwe 
geldboeten ingevolge de economische en financië le crisis niet door voorlopige betalingen of 
bankgaranties konden worden gedekt. Daarnaast z ijn er voor sommige geldboeten nog steeds 
summiere procedures aanhangig voor het Europees Hof van Justitie. Op 31 december 2009 waren er voor in totaal 2,952 miljard EUR garanties ontvangen (2008: 2,403 miljard EUR), 
waarbij werd aangegeven dat de ontvanger van de geldboete beroep wenste aan te tekenen. 
 
NL 50   NL Opgemerkt zij dat op 31 december 2009 290 miljoen EUR van de bovengenoemde bedragen 
nog niet vervallen was. 
Vorderingen op de lidstaten 
 miljoen EUR
 31.12.2009 31.12.2008 
Vorderingen op het ELGF 
Vorderingen op het ELGF 627 684 
Afschrijving (350)  (392)  
Totaal 277 292 
Betaalde en bij de lidstaten terugvorderbare 
BTW  38 36 
Eigen middelen   
Vastgesteld in de A-boekhouding 89 97 
Vastgesteld in de specifieke boekhouding 1 260 1 260 
Afschrijving (841) (812) 
Overige 25  16  
Totaal 533 561 
Overige vorderingen op de lidstaten  159 483 
Totaal 1 007 1 372 
– Vorderingen op het ELGF 
Deze post dekt de bedragen die door de be gunstigden van het ELGF verschuldigd waren op 
31 december 2009, zoals die door de lidstaten werden ingediend en gewaarmerkt op 15 oktober 2009 met aftrek van 20 % van het bedr ag, het percentage da t de lidstaten mogen 
inhouden voor administratieve kosten. Er werd een raming gemaakt voor de vorderingen die 
in de periode gaande van de indiening to t 31 december 2009 ontstonden. De Commissie raamt 
ook een afschrijving van de bedragen die begunstigden verschuldigd zijn en die zij 
waarschijnlijk niet zal kunnen innen. Dat een  dergelijke aanpassing wordt gedaan, betekent 
niet dat de Commissie afziet van een toe komstige inning van de betrokken bedragen. 
– Eigen middelen 
Aangezien de lidstaten 25 % va n de traditionele eigen mi ddelen als inningskosten mogen 
inhouden, worden de bovenvermelde cijfers weer gegeven na aftrek van deze vermindering. 
Op basis van de ramingen die de lidstaten hebbe n verstrekt, is een afschrijving ter waarde van 
841 miljoen EUR afgetrokken van de post „vorderi ngen op de lidstaten”. Dit betekent echter 
niet dat de Commissie afziet van een toe komstige inning van de betrokken bedragen. 
– Overige vorderingen op de lidstaten 
Onder „overige vorderingen op de lidstaten” is 72 miljoen EUR aan terugvorderingen van 
uitgaven opgenomen, alsook 8 miljoen EUR aan ELGF-voorschotten (2008: 120 miljoen EUR respectievelijk 244 miljoen EUR). 
 
NL 51   NL  
2.10.3 Overlopende posten 
 miljoen EUR
 31.12.2009 31.12.2008 
Toegerekende baten  3 655 5 402 
Uitgestelde lasten  230 223 
Overige 27 30 
Totaal 3 912 5 655 
 
Het belangrijkste bedrag in deze rubriek zijn toegerekende baten ten belope van 
3,655 miljard EUR. 
 miljoen EUR
Toegerekende baten 31.12.2009 31.12.2008 
Eigen middelen 2 209 2 576 
Bestemmingsontvangen op het gebied van 
landbouw november en december 940 1 261 
Herstructurering suiker 0 911 
ELGF: nog niet-uitgevoerde 
conformiteitsbeschikkingen  0 368 
Cohesiefonds en EFRO: financiële correcties 404 146 
EVF 0 32 
Overige toegerekende baten 102 108 
Totaal toegerekende baten 3 655 5 402 
 
Overige toegerekende baten zijn voornamelijk achterstandsrente, toegerekende bankrente en 
toegerekende rente op voorfinancieringen. 
In deze rubriek zijn ook uitgestelde lasten ten belope van in totaal 230 miljoen EUR 
opgenomen. Die bestaan voornamelijk uit vooruitb etalingen ten belope van 53 miljoen EUR 
die betaald zijn uit hoofde van bilaterale  visserijovereenkomsten met derde landen, 
36 miljoen EUR voor de Europese school, 44 miljoen EUR voor kantoorhuur, 22 miljoen EUR voor kantoorrenovatie en 17 miljo en EUR rente voor leases van vaste activa. 
 
2.11 GELDMIDDELEN EN KASEQUIVALENTEN 
 miljoen EUR
 31.12.2009 31.12.2008 
Niet aan restricties onderhevige geldmiddelen:   
Rekeningen bij schatkisten en centrale banken 10 958 15 039 
Rekeningen-courant 1 967 1 415 
Gelden ter goede rekening 42 35 
Transfers (geld in omloop) 9 26 
Kortetermijndeposito's en andere kasequivalenten 1 486  1 456  
Totaal 14 462 17 971 
Aan restricties onderhevige geldmiddelen 8 910 5 753 
Totaal 23 372 23 724 
 
NL 52   NL  
2.11.1 Niet aan restricties onderhevige geldmiddelen 
Niet aan restricties onderhevige kasmiddelen omva tten alle financiële te goeden van de EU op 
haar rekeningen in de lidstaten en de EVA-la nden (bij de schatkist of de centrale bank), op 
zichtrekeningen, haar gelden ter goede rekening, kortetermij ndeposito's en kleine kassen. 
Het lagere saldo bij schatkisten en centrale banken aan dit einde van het jaar valt toe te 
schrijven aan het feit dat begin 2010 3,5 milj ard EUR aan de lidstaten moest worden 
terugbetaald, na gewijzigde begroting nr. 10/ 2009 (vorig jaar ging het om een bedrag van 
6,6 miljard EUR). De daarmee verband houde nde verplichting is onder de vlottende 
verplichtingen opgenomen (zie ook toelichting 2.18.2 ). Ook de geldmiddelen uit nog niet 
gebruikte bestemmingsontvangsten ten belope van 2,7 miljard EUR (2008: 5,1 miljard EUR), die niet aan de lidstaten kunnen worden teru gbetaald, en een bedrag van 1,4 miljard EUR 
(2008: 1,7 miljard EUR), dat ingehouden werd om  naar 2010 overgedragen betalingskredieten 
te dekken, hadden een effect op het saldo aan het einde van het jaar . Voorts moet het 
begrotingsresultaat van 2,3 miljard EUR aan de  lidstaten worden terugbetaald door het in 
mindering te brengen op de bedragen  die zij voor 2010 verschuldigd zijn. 
De bedragen die onder de kortetermijndeposito's zijn opgenomen, hebben voornamelijk 
betrekking op gelden die namens de EU door fiduciaires worden beheerd met het oog op de 
tenuitvoerlegging van specifieke programma's die uit de EU-begroting worden gefinancierd.  
 
2.11.2 Aan restricties onderhevige geldmiddelen 
Aan restricties onderhevige geldmiddelen omva tten bedragen die worden ontvangen uit door 
de Commissie opgelegde geldboeten in nog niet afgesloten zaken. Zij staan op speciaal 
daarvoor bestemde rekeningen die niet voo r andere activiteiten worden gebruikt. 
 
NIET-VLOTTENDE PASSIVA 
 
2.12 PERSONEELSBELONINGEN 
 miljoen EUR
 31.12.2009 31.12.2008 
Pensioenen – personeel 33 316 32 867 
Pensioenen – anderen  663 696 
Gemeenschappelijk stelsel van 
ziektekostenverzekering 3 263 3 993 
Totaal 37 242 37 556 
 
2.12.1 Pensioenen - personeel 
Op grond van artikel 83 van het personeelssta tuut komen de uitkeringen krachtens de 
pensioenregeling ten laste van de EU-begro ting. Er is voor deze  verplichting geen 
kapitaaldekking, doch de lidstaten waarbor gen gezamenlijk de uitbetaling van deze 
uitkeringen volgens de verdee lsleutel die voor de financ iering van deze uitgaven is 
vastgesteld. Tevens dragen de ambtenaren door middel van een verplic hte bijdrage voor een 
derde bij in de langetermijnfinanciering van deze pensioenregeling. He t bedrag van deze 
bijdrage wordt jaarlijks herzien en aangepast  teneinde te garanderen dat deze bijdragen 
 
NL 53   NL (momenteel 11,3 % van het basissalaris) volstaan om elk jaar een derde van de tijdens het jaar 
verworven rechten te financieren. 
De verplichtingen van de pensioenregeling werden  op basis van het aantal personeelsleden en 
gepensioneerden op 31 december 2009 en de regels van het op die datum van toepassing zijnde statuut geëvalueerd. In deze waarde ring werd rekening gehouden met de beloningen 
wegens ouderdom, invaliditeit en overleving (verschillende  pensioencategorieën plus 
invaliditeitsuitkering). Zij werd  uitgevoerd volgens de methodiek van IPSAS 25 (en derhalve 
ook boekhoudregel 12 van de EU). Dit is een internationale boekhoudnor m volgens welke de 
werkgever zijn verplichting op actuariële grondslag waardeert, waarbij rekening wordt 
gehouden met de contractuele uitk eringen tijdens de ac tieve diensttijd van de werknemers en 
met de verwachte loonontwikkeling. Om deze verplichting te berekenen, werd de actuariële waarderingsmethode gebruikt die bekend staat als de „projected unit credit”-methode.  
De voornaamste actuariële hypotheses die op de waarderingsdatum be schikbaar waren en 
voor de waardering werden gebruikt, zijn de volgende: 
  
Actuariële veronderstellingen 31.12.2009 31.12.2008 
Nominale disconteringsvoet 4,5 % 3,9 % 
Verwacht inflatiepercentage 2,5 % 1,8 % 
Reële disconteringsvoet 2,0 % 2,1 % 
Huwelijkscoëfficiënt: man/vrouw 84 %/38 % 84 %/38 % 
Algemene salaristoename/ herwaardering van de 
pensioenen 0 % 0,3 % 
 
Voor de berekening werd de International Civ il Servants Life Table 2008 gebruikt. Er werd 
uitgegaan van pensionering op het moment waarop de ambtenaa r volledige pensioenrechten 
geniet, waarbij rekening wordt gehouden met de  korting voor vervroegde uittreding en de 
zogeheten "Barcelona incentive" om later met pe nsioen te gaan, ten laatste op 65 jaar. De 
berekeningen van de brutopensioenen en de g ezinstoelagen geschied en overeenkomstig het 
statuut. 
De verplichtingen omvatten de voorheen vastge stelde rechten voor de volgende personen: 
(1) het personeel in actieve dienst op 31 december 2009 bij alle  instellingen en 
agentschappen die onder de pensioenregeling vallen; 
(2) het personeel dat zich in een uitgestelde situatie bevindt, d.w.z. personeel dat tijdelijk 
of definitief de instellingen heeft ve rlaten met behoud van rechten in de 
pensioenregeling (uitsluitend die met ten minste 10 dienstjaren); 
(3) de gewezen ambtenaren en andere pe rsoneelsleden die een ouderdomspensioen 
ontvangen; 
(4) de gewezen ambtenaren en andere persone elsleden die een invaliditeitspensioen 
ontvangen; 
(5) de gewezen ambtenaren en andere persone elsleden die een i nvaliditeitsuitkering 
ontvangen; 
(6) de gerechtigden van een overlevingspensio en (weduwen of weduwnaars, wezen en 
personen ten laste). 
 
NL 54   NL De voornaamste ontwikkeling sedert  31 december 2008 was als volgt: 
 miljoen EUR
Ontwikkeling in de pensioenverplichting  Bedrag 
Brutopensioenverplichting op 31 december 2008 36 495 
Kosten van diensttijd 1 360 
Rentekosten 1 456 
Betaalde beloningen (1 035) 
Actuariële winsten (1 248) 
Wijzigingen ingevolge nieuwkomers 187 
Brutopensioenverplichting op 31 december 2009 37 215 
 
De voornaamste opmerkingen zijn: 
– De bruto actuariële verplichting werd  per 31 december 2009 gewaardeerd op 
37,215 miljard EUR (2008: 36,495 miljard EUR). Hieraan is het effect van een correctiecoëfficiënt van 1,079 miljard EUR toegevoegd (2008: 1,277 miljard EUR). Belastingen die door de begunstigden moeten worden betaald, worden van de totale brutoverpl ichting afgetrokken om te komen tot de 
nettoverplichting die in de balans word t opgenomen (aangezien van de betaling 
van de pensioenen belastingen worden af getrokken die in het j aar van betaling bij 
de ontvangsten van de EU worden  geboekt). Deze nettoverplichting 
(brutoverplichting verminderd met bela stingen) op 31 december 2009 is dus op 
33,316 miljard EUR geraamd. 
– Het aantal leden van de pensioenregeli ng steeg met 5 082 pe rsonen. Deze stijging 
houdt voornamelijk verband met tijdelijke functionarissen en assistenten van 
Parlementsleden. De laatstgenoemde categor ie werd voor de eerste maal in de 
regeling opgenomen. 
 
2.12.2 Pensioenen – anderen 
Dit betreft de verplichting opgenomen betreffende  de pensioenverplichtingen voor de leden en 
gewezen leden van de Commissie, het Hof van Justitie (en het Gerecht van eerste aanleg), de Rekenkamer, de secretarissen-generaal van de Raad, de Ombudsman, de Europese 
Toezichthouder voor gegevensbescherming en het Gerecht voor ambtenarenzaken van de 
Europese Unie. In deze rubrie k is ook een verplichting opgenom en betreffende de pensioenen 
van bepaalde Parlementsleden. 
 
2.12.3 Gemeenschappelijk stelsel van ziektekostenverzekering 
Er is ook een waardering gem aakt voor de geraamde verplich ting die de EU zal hebben in 
verband met haar bijdragen aan het gemeensc happelijke stelsel van ziektekostenverzekering 
voor haar gepensioneerde personeelslede n. Deze brutoverplichting is gewaardeerd op 
3,535 miljard EUR. Fondsbeleggingen ten bel ope van 272 miljoen EUR zijn van deze 
brutoverplichting afgetrokken om te komen tot de nettoverplichting. In  de berekeningen is 
rekening gehouden met actieve ambtenaren en ge pensioneerden uit vers chillende instellingen 
en agentschappen van de EU, en hun gezinslede n, en actieve leden en gepensioneerden van de 
Commissie, de Rekenkamer, het Hof van Justit ie, de Raad, de Europe se Toezichthouder voor 
gegevensbescherming en de Europese Ombudsma n. De disconteringsvoet en de algemene 
 
NL 55   NL salarisgroei die voor de berekening zijn ge bruikt, zijn dezelfde als die welke voor de 
waardering van de pensioenverplic hting zijn gebruikt (zie hi erboven). De lichte afname van 
de verplichting valt toe te schrijven aan actua riële winsten ingevolge wijzigingen in de 
actuariële ver onderstellingen. 
 miljoen EUR
Ontwikkeling in de verplichting gemeenschappelijk 
stelsel van ziektekostenverzekering  Bedrag 
Brutoverplichting op 31 december 2008 4 248 
Normale kosten 168 
Rentekosten 169 
Betaalde beloningen (85) 
Actuariële winsten (965) 
Brutoverplichting op 31 december 2009 3 535 
Verminderd met de fondsbeleggingen (272) 
Nettoverplichting op 31 december 2009 3 263 
 
2.13 VOORZIENINGEN OP LANGE TERMIJN 
 miljoen EUR
 31.12.2008 Aanvul-
lende 
bepalingenTerugge-
boekte 
ongebruikte 
bedragen Gebruikte 
bedragen Overdracht 
van/naar 
korte 
termijn Wijziging in 
raming 31.12.2009 
Rechtszaken 421 54 (50) (12) 0 0 413 
Ontmanteling 
kerninstallaties 819 0 0 0 (22) 111 908 
Financieel 12 67 0 0 (3) 0 76 
Overige 89 45 (12) (37) (13) 0 72 
Totaal 1 341 166 (62) (49) (38) 111 1 469 
 
Rechtszaken 
Dit is de raming van de bedragen die waarsch ijnlijk na 2010 zullen moeten worden betaald in 
verband met lopende rechtszaken. Het grootste bedrag, namelijk 409 miljoen EUR, betreft rechtszaken die op 31 december 2009 lopend waren in verband met financ iële correcties voor 
uitgaven van het ELGF en andere rech tszaken in verband met landbouwuitgaven. 
Ontmanteling kerninstallaties 
In 2008 heeft een consortium van onafhankelijke deskundigen een studie verricht en de kosten 
van de ontmanteling van de kerninstallaties  van het GCO en het afvalbeheerprogramma 
geraamd. Hun herziene raming van 1,222 miljard EUR (voorheen 1,145 miljard EUR) dient als uitgangspunt voor de voorziening die in de financiële staten moet worden opgenomen. 
Overeenkomstig de EU-boekhoudregels is de rami ng voor inflatie geïndexeerd en vervolgens 
omgerekend naar de netto contante waarde ervan. Op 31 december 2009 resulteerde dat in een 
voorziening van 930 miljoen EUR, gesplitst in het bedrag dat naar verwachting in 2010 zal 
worden betaald (22 miljoen EUR) en het bedrag dat daarna zal worden betaald (908 miljoen EUR). Gezien de geraamde duur van dit programma (ongeveer 30 jaar) moet 
 
NL 56   NL worden opgemerkt dat er enige onzekerheid bestaat ten aanzien van deze raming, en dat de 
uiteindelijke kosten van de hui dige raming kunnen afwijken. 
Financiële bepalingen 
In het kader van de MKB-gara ntiefaciliteit 1998, de  MKB-garantiefaciliteit 2001 en de MKB-
garantiefaciliteit 2007 van het kaderprogramma  voor concurrentievermogen en innovatie is 
het EIF bevoegd in eigen naam, evenwel ten be hoeve en voor rekening van de Commissie, 
garanties te verstrekken. Het financiële risico da t verbonden is aan de opgevraagde en de 
niet-opgevraagde garanties is echter beperkt. Op de balansdatum stemmen de financiële 
voorzieningen voor beide facili teiten overeen met de beta lingsverplichtingen tegenover 
financiële tussenpersonen verminderd met de  nettobetalingsaanvragen die tot op die datum 
zijn ingediend. Financiële voor zieningen op lange termijn word en omgerekend naar hun netto 
contante waarde. 
Overige bepalingen 
Het belangrijkste bedrag hier heeft betrekki ng op de ramingen van de bijdragen van de EU 
aan verschillende lidstaten in het kader van het Veteri nair Noodfonds voor bepaalde 
dierziekten die zijn uitgebroken, en beloopt in totaal 60 miljoen EUR (2008: 101 miljoen EUR), opgesplitst in 25 miljoen EUR (bedrag dat naar verwachting in 2010 zal 
worden vereffend) en 35 miljoen EUR (daarna te vereffenen bedrag). 
 
2.14 FINANCIËLE VERPLICHTING EN OP LANGE TERMIJN 
 
2.14.1 Leningen 
 miljoen EUR
Naam 31.12.2008 Nieuwe 
leningen Terugbetalinge
n Wisselkoers
verschillen Verandering 
in 
boekwaarde 31.12.2009 
MFB 663 25 (95) - (6) 587 
Betalingsbal
ans 2 004 7 200 - - 99 9 303 
Euratom 494 7 (11) (1) (5) 484 
EGKS in 
liquidatie 282 - (67) 18 (8) 225 
Totaal 3 443 7 232 (173) 17 80 10 599 
 
Opsplitsing van leningen in korte en lange termijn  miljoen EUR
Leningen Looptijd < 1 jaar Looptijd > 1 jaar Totaal op 31.12.2009
MFB 40 547 587 
Betalingsbalans - 9 303 9 303 
Euratom - 484 484 
EGKS in liquidatie - 225 225 
Totaal 40 10 559 10 599 
 
Onder deze rubriek zijn de leningen van de Eu ropese Unie met vervaldatum over meer dan 
een jaar opgenomen. De leningen omvatten de in  een waardepapier belichaamde schulden, die 
10,324 miljard EUR belopen (2008: 3,131 miljard EUR). De veranderingen in boekwaarde 
 
NL 57   NL stemmen overeen met de veranderingen in de ve rvallen rente vermeerderd met, in het geval 
van de leningen van de EGKS in  liquidatie, de jaarlijkse afschrijving van alle materiële 
transactiekosten die bij aanvang werd en gemaakt, berekend volgens de 
effectieverentemethode. De effectieve rentevoe ten (uitgedrukt als een rente-interval) waren 
als volgt:  
Leningen 31.12.2009 31.12.2008 
MFB 0,9625 %-4,54 % 3,022 %-5,29 %
Euratom 0,9031 %-5,6775 % 3,348 %-5,6775 %
Betalingsbalans 3,125 %-3,625 % 3,25 %
EGKS in liquidatie 0,346 %-9,2714 % 4,939 %-11,875 % (*)
(*) De bovengrenswaarde heeft betrekking op een lening met vaste rente die wordt gedekt 
door een renteswap.  
 
2.15 OVERIGE VERPLICHTING EN OP LANGE TERMIJN 
 miljoen EUR
 31.12.2009 31.12.2008 
Financiëleleaseschulden  1 736 1 770 
Gebouwen betaald in termijnen  395 403 
Overige  47 53 
Totaal 2 178 2 226 
 
Deze rubriek betreft voornamelijk leaseverplic htingen met vervaldatum over meer dan een 
jaar (zie toelichting 2.2). Ook inbegrepen zijn bedragen  die betrekking he bben op bepaalde 
gebouwen die de Commissie heeft gekocht, waar bij de aankoopprijs in termijnen zal worden 
betaald. Het gaat niet om leasecontracten, aangezien het eigendomsrecht onmiddellijk op de Commissie is overgegaan. 
 
VLOTTENDE PASSIVA 
 
2.16 VOORZIENINGEN OP KORTE TERMIJN 
 miljoen EUR
 31.12.2008 Aanvul-
lende 
bepalingenTerugge-
boekte 
ongebruikte 
bedragen Gebruikte 
bedragen Naar/van 
andere 
rubrieken 
overgedra-
gen 
bedragen Wijziging 
in raming 31.12.2009
Rechtszaken 16 18 (3) (1) 0 0 30 
Ontmanteling 
kerninstallaties 89 0 0 (28) 22 (61) 22 
Financieel 202 14 (50) (41) 3 0 128 
Overige 41 7 (23) (5) 13 0 33 
Totaal 348 39 (76) (75) 38 (61) 213 
 
Deze rubriek omvat het deel van de voorzi eningen met vervaldatum binnen het jaar. 
 
NL 58   NL  
2.17 FINANCIËLE VERPLICHTI NGEN OP KORTE TERMIJN 
 
In deze rubriek zijn leningen ten belope van 40 miljoen  EUR opgenomen met vervaldatum 
binnen de twaalf maanden na de balansdatum (zie toelichting 2.14.1 ) (2008: 94 miljoen EUR) 
en 25 miljoen EUR in verband met voor  verkoop beschikbare verplichtingen.  
 
2.18 CREDITEUREN 
 miljoen EUR
 31.12.2009 31.12.2008 
Kortlopend deel van verplichtingen op lange 
termijn 71 64 
Kortlopende schulden 15 260 12 026 
Diverse schulden  133 115 
Overlopende posten 78 420 77 472 
Totaal 93 884 89 677 
 
2.18.1 Kortlopend deel van verp lichtingen op lange termijn 
 miljoen EUR
 31.12.2009 31.12.2008 
Financiëleleaseschulden  59 52 
Overige  12 12 
Totaal 71 64 
 
2.18.2 Kortlopende schulden 
 miljoen EUR
Soort 31.12.2009 31.12.2008 
Lidstaten 14 903 11 386 
Leveranciers en overige 944 1 175 
Subsidiabiliteit te controleren (587) (535) 
Totaal 15 260 12 026 
 
Kortlopende schulden omvatten kos tendeclaraties die de EU ont vangt in het kader van de 
subsidieactiviteiten. Zij worden gecrediteerd voor het gevraagde bedrag op het moment dat de 
declaratie wordt ontvangen. Indi en de tegenpartij een lidstaat  is, worden zij als zodanig 
ingedeeld. Dezelfde procedure wo rdt gevolgd voor facturen en kredietnota's bij opdrachten. 
Bij de afsluitprocedure aan het einde van he t jaar is rekening gehouden met de betrokken 
kostendeclaraties. Bij deze afslui tboekingen zijn de geraamde s ubsidiabele bedragen derhalve 
als overlopende posten ge boekt (zie toelichting 2.18.3 ), terwijl de niet-subsidiabele bedragen 
overblijven op „subsidiabiliteit te controleren” . Om de activa en verplichtingen niet te 
overschatten, is besloten dat het te betalen nettobedrag onder de kor tlopende verplichtingen 
wordt opgenomen. 
Lidstaten 
 
NL 59   NL De belangrijkste bedragen hier hebben betrekking op 11,160 miljard EUR (2008: 
4,660 miljard EUR) aan onbetaalde kostendeclaratie s voor structurele acties. Ook is hier een 
bedrag van 3,524 miljard EUR opgenomen dat na een  gewijzigde begroting die aan het einde 
van 2009 werd opgesteld, aan de lidstaten  moest worden terugbetaald (2008: 
6,627 miljard EUR). Dit bedrag werd in februari 2010 aan de lidstaten betaald. 
Leveranciers en overige 
In deze rubriek zijn bedragen opgenomen di e verschuldigd zijn ingevolge subsidie- en 
aanbestedingsactiviteiten, alsook bedragen die aan publieke orga nen en niet-g econsolideerde 
entiteiten verschuldigd zijn (bv. het EOF). 
Subsidiabiliteit te controleren 
Deze schulden worden met 587 miljoen EUR verm inderd, namelijk dat deel van de verzoeken 
om terugbetaling dat ontvangen maar nog niet g econtroleerd werd, dat niet-subsidiabel werd 
geacht. De grootste bedragen betreffen de DG's die bij de structurele acties betrokken zijn.  
 
2.18.3 Overlopende posten 
 miljoen EUR
 31.12.2009 31.12.2008 
Toegerekende lasten 76 435 77 260 
Uitgestelde baten 1 976 50 
Overige 9 162 
Totaal 78 420 77 472 
De toegerekende lasten zijn als volgt verdeeld: 
Toegerekende lasten miljoen EUR
 31.12.2009 31.12.2008 
Toegerekende lasten ELGF:   
Uitgaven 16.10.2009 tot 31.12.2009 32 087 30 415 
Rechtstreekse steun 12 195 12 682 
Herstructurering suiker 735 3 787 
Overige (55)  (13)  
Totaal ELGF: 44 962 46 871 
Toegerekende lasten structurele acties:   
ELFPO en EOGFL, afdeling garantie 9 076 7 004 
EFRO en innovatieve maat regelen 11 777 10 687 
Cohesiefonds 980 2 810 
ISPA 3 4 
ESF 5 411  4 596  
Totaal structuurfondsen: 27 247 25 101 
Overige toegerekende lasten:   
O&O 1 687 1 978 
Overige 2 539  3 310  
Totaal overige : 4 226 5 288 
Totaal toegerekende lasten 76 435 77 260 
 
NL 60   NL  
Na een trage start in de vorige jaren hebbe n de structuurprogramma's 2007-2013 in 2009 een 
normaal niveau bereikt, wat de toename in die rubriek verklaart. Deze toename wordt 
gecompenseerd door een afname van de toegerek ende lasten voor de suikerherstructurering, 
aangezien blijkt dat een deel van deze middele n niet daadwerkelijk zullen worden gebruikt. 
De significante toename in uitgestelde baten valt toe te schrijven aan het feit dat twee lidstaten 
hun eigenmiddelenbijdrage voor 2010 vooraf hebben betaald. 
 
NETTOACTIVA 
 
2.19 RESERVES 
 miljoen EUR
 31.12.2009 31.12.2008 
Reëlewaardereserve 69 41 
Overige reserves:    
Garantiefonds 1 472 1 276 
Herwaarderingsreserve 57 57 
Opgenomen en verstrekte  leningen 1 511 1 528 
Overige 214  213  
Totaal 3 254 3 074 
Totaal 3 323 3 115 
 
2.19.1 Reëlewaardereserve 
Overeenkomstig de boekhoudregels wordt de aa npassing aan de reële waarde van voor 
verkoop beschikbare activa geboekt door middel van de reëlewaardereserve. 
 
2.19.2 Overige reserves 
Garantiefonds 
Zie ook toelichting 2.3.3  in verband met de werking va n het Garantiefonds. Deze reserve 
vormt de neerslag van het streefbedrag va n 9 % van de openstaande en door het Fonds 
gegarandeerde bedragen, die als activa moeten worden gehouden. 
Herwaarderingsreserve 
De herwaarderingsreserve omvat de herwaarde ringen van vaste bedrijfsmiddelen. Het saldo 
van 57 miljoen EUR aan het einde van het jaar heeft betrekking op een herwaardering van terreinen en gebouwen van de Commissie, die reeds plaatsvond voor de overgang op de 
nieuwe boekhoudregels. 
Reserve voor opgenomen en verstrekte leningen 
Het voornaamste bedrag heeft betrekking op de reserve van de EGKS in liquidatie voor de 
activa van het Fonds voor onderzoek inzake kolen en  staal. Deze reserve we rd gecreëerd in de 
context van de opheffing van de EGKS. 
 
NL 61   NL 2.20 BIJ DE LIDSTATEN OP  TE VRAGEN BEDRAGEN 
miljoen EUR
 Bedrag 
Bij de lidstaten op te vragen bedragen op 31 december 2008  50 539 
Terugbetaling van het begr otingsoverschot van 2008 aan de lidstaten 1 796 
Mutatie in reserve Garantiefonds 196 
Overige mutaties in reserves (10) 
EGKS in liquidatie: toewijzing van het resultaat van 2008 (15) 
Economisch resultaat (overschot) van het begrotingsjaar (4 457) 
Totaal bij de lidstaten op te vragen bedragen op 31 december 2009 48 049 
Opgesplitst tussen: 
Personeelsbeloningen 
Overige bedragen   
37 242 
10 807  
 
Dit bedrag vertegenwoordigt dat deel van de  uitgaven dat de EU op 31 december 2009 reeds 
heeft opgelopen en dat ten laste komt van to ekomstige begrotingen. Heel wat uitgaven 
worden volgens de boekhoudregels op transactie basis aan jaar n toegerekend, ofschoon zij 
maar effectief in jaar n+1 zullen worden beta ald met de begroting va n jaar n+1. De boeking 
van deze verplichtingen heeft, in combinatie me t het feit dat de overeenkomstige bedragen uit 
toekomstige begrotingen worden gefinancierd, to t gevolg dat de passiva aan het einde van het 
jaar veel groter zijn dan de activa. Het bedrag dat voor de periode van 16 oktober tot 
31 december 2009 aan de lidstaten moest worden betaald, beliep 32 miljard EUR. In feite wordt het grootste deel van de op te vragen be dragen door de lidstaten betaald binnen twaalf 
maanden na het einde van het betrokken begrotin gsjaar als onderdeel van de begroting van het 
daaropvolgende jaar. 
Er was een afname in de overige  bij de lidstaten op te vragen  bedragen in vergelijking met 
vorig jaar, namelijk 10,8 miljard EUR ten opzic hte van 13 miljard EUR in 2008. Deze afname 
valt voornamelijk toe te schrijven aan de to ename van 9,5 miljard EUR in voorfinanciering 
(zie de toelichtingen 2.5 en 2.9), de toename van 4,2 miljard EUR in crediteuren (zie 
toelichting 2.18) en de afname van 3,3 miljard EUR in  vorderingen op korte termijn (zie 
toelichting 2.10). 
In principe worden alleen de verplichtingen voor personeelsbeloningen  van de EU tegenover 
haar personeel uitbetaald ove r een langere periode, waarbi j de financiering van de 
pensioenbetalingen door de jaarlijkse begrot ingen door de lidstaten gegarandeerd wordt. 
Alleen ter informatie wordt hieronder een raming van de uitsplitsing van toekomstige 
betalingen van personeel sbeloningen gegeven: 
 miljoen EUR 
 Bedrag 
Op korte termijn: in 2010 te betalen bedragen 1 214 
Op lange termijn: na 2010 te  betalen bedragen 36 028 
Totaal verplichtingen personeelsbeloningen op 
31.12.2009 37 242 
Opgemerkt zij dat het voorgaande geen eff ect heeft op het begrotingsresultaat. De 
begrotingsontvangsten moeten altijd gelijk zijn  aan of groter dan de begrotingsuitgaven, 
aangezien elk overschot op de ontvangste n aan de lidstaten wordt terugbetaald. 
 
NL 62   NL 3. TOELICHTINGEN  BIJ  DE ECONOMISCHE  RESULTATENREKENING 
 
3.1 ONTVANGSTEN UIT EIGEN MIDDELEN EN BIJDRAGEN 
 miljoen EUR
Toelichti
ng 2009 2008 
Ontvangsten uit eigen middelen: 3.1.1   
Eigen middelen bni  81 978 74 479 
Eigen middelen btw  12 795 19 008 
Traditionele eigen middelen:    
Landbouwrechten  0 1 184 
Douanerechten  14 002 15 196 
Suikerheffingen  130  702  
Totaal traditionele eigen middelen  14 132 17 082 
Budgettaire aanpassingen 3.1.2 1 399 1 930 
Bijdragen van derde landen (inclusief EVA-landen)  233 214 
Totaal  110 537 112 713 
 
De ontvangsten aan eigen middelen vormen het hoof delement van de beleidsontvangsten van 
de Europese Unie. Het grootste deel van de uitgaven wordt dus met eigen middelen 
gefinancierd. De overige ontvangsten vertegen woordigen immers slechts een klein deel van 
de totale financiering. 
 
3.1.1 Ontvangsten uit eigen middelen 
Er zijn drie categorieën eigen middelen: traditionele eigen middelen, btw-middelen en 
bni-middelen. De traditionele eigen middele n omvatten suikerheffingen en douanerechten. 
Een mechanisme voor de correctie van begrot ingsonevenwichtigheden (korting ten behoeve 
van het Verenigd Koninkrijk) alsook een brutove rmindering van de jaarlijkse bni-bijdrage van 
Nederland en Zweden maken integrerend deel  uit van het stelsel van eigen middelen. De 
lidstaten houden als inningskos ten 25 % van de traditione le eigen middelen in. De 
bovenvermelde bedragen zijn nettobedragen. 
De btw-middelen vloeien voort uit de toepassing  van een voor alle landen geldend uniform 
percentage, vastgesteld op 0,30 %, op de geharmoniseerde btw-grondslag, die voor alle 
lidstaten wordt afgetopt op 50 % van het bni.  In de periode 2007-2013  was het percentage 
evenwel vastgesteld op 0,225 % voor Oost enrijk, 0,15 % voor Duitsland en 0,10 % voor 
Nederland en Zweden. De bni-middelen vormen  een variabele middelenbron die tijdens een 
gegeven begrotingsjaar de ontvangsten moet leveren ter dekking van de uitgaven die boven 
het bedrag liggen dat is geïnd uit hoofde van traditionele eigen middelen, btw-middelen en 
diverse ontvangsten. De ontvangsten vloeien voort uit de toepassing van een uniform 
percentage op de som van de bni's van alle lidstaten. 
Ten opzichte van 2008 zijn de btw-middelen gedaald met 6,2 miljard EUR, wat meer dan 
gecompenseerd werd door een stijging van 7,5 miljard EUR in de bni-middelen. Deze bewegingen zijn voornamelijk toe te schrijven aan de verschillende bepalingen die zijn 
opgenomen in Besluit 2007/436/EG, Euratom van de Raad van 7 juni 2007 betreffende het 
stelsel van eigen middelen van de Europese Un ie, ter vervanging van de bepalingen die waren 
opgenomen in het vorige besluit betreffende de eigen middelen van 2000. Sedert 2009 zijn er 
geen landbouwrechten meer opgenomen, omdat deze rechten sedert de inwerkingtreding van 
 
NL 63   NL het eigenmiddelenbesluit van 2007 thans beschouwd worden als douanerechten. De 
douanerechten zijn met 1,1 miljard EUR gedaald, wat veroorzaakt werd door een significante vermindering voor de EU-27 van de waarde van de invoer in 2009 ten opzichte van 2008. De 
suikerheffingen zijn gedaald met 572 miljoen EU R, omdat er in 2008 extra ontvangsten waren 
uit de eenmalige heffingen voor aanvullende suikerquota. 
 
3.1.2 Budgettaire aanpassingen 
De budgettaire aanpassingen omvatten het begr otingsoverschot uit 2008 (1,796 miljard EUR), 
dat indirect aan de lidstaten wordt terugbe taald door het in mindering te brengen op de 
bedragen die zij het volgende jaar aan de EU moeten betale n. Het betreft dus ontvangsten 
voor 2009. Krachtens het eigenmiddelenbesluit van 2007 wordt het Verenigd Koninkrijk een 
correctie toegestaan in verband met begrotin gsonevenwichtigheden. Aangezien dit bedrag 
door de andere lidstaten wordt gefinanc ierd, mag er geen netto-effect op het 
begrotingsresultaat of het econom isch resultaat zijn. In deze rubriek werd  echter een bedrag 
van 319 miljoen EUR geboekt dat betrekking heef t op de verschillen tussen de eurokoersen 
die voor begrotingsdoeleinden z ijn gebruikt (zie artikel 1 0, lid 3, van Verordening (EG, 
Euratom) nr. 1150/2000) en de koersen die golde n op het ogenblik waarop de lidstaten die 
geen deel uitmaken van de EMU, hun be talingen daadwerkelijk hebben verricht. 
 
3.2 OVERIGE BELEIDSONTVANGSTEN 
 miljoen EUR
Toelich
ting 2009 2008 
Geldboeten 3.2.1 2 648 3 171 
Landbouwheffingen 3.2.2 705 2 299 
Teruggevorderde uitgaven: 3.2.3   
Direct gecentraliseerd beheer  63 61 
Indirect gecentraliseerd beheer  6 4 
Gedecentraliseerd beheer  41 90 
Gedeeld beheer  1 066  1 349  
Totaal  1 176 1 504 
Ontvangsten uit administratief beheer: 3.2.4   
Personeel  1 010 974 
Ontvangsten in verband me t vaste bedrijfsmiddelen  33 25 
Overige administratieve ontvangsten  165 149  
Totaal  1 208 1 148 
Diverse beleidsontvangsten: 3.2.5   
Aanpassingen/voorzieningen  150 71 
Wisselkoersbaten  618 269 
Overige  1 027  1 269  
Totaal   1 795 1 609 
Totaal  7 532 9 731 
 
3.2.1 Geldboeten 
Deze ontvangsten hebben betrekking op geldboe ten die zijn opgelegd door de Commissie 
voor overtredingen van de mede dingingsregels. Vorderingen en de daarmee samenhangende 
baten worden opgenomen wanneer het besluit van de Commissie om een geldboete op te 
leggen is genomen en offi cieel ter kennis is gebr acht van de betrokkene. 
 
NL 64   NL  
3.2.2 Landbouwheffingen 
Deze bedragen hebben betrekking op melkheffinge n ten belope van 99 miljoen EUR (2008: 
338 miljoen EUR) en suikerheffingen ten belope van 606 miljoen EUR (2008: 1,961 miljard EUR). Melkheffingen zijn een instrument om de markt te beheren waarmee melkproducenten die hun referentiehoeveelhede n overschrijden, kunnen worden gestraft. 
Aangezien zij niet samenhangen met eerdere beta lingen door de Commissie, worden zij in de 
praktijk beschouwd als ontvangs ten voor een specifiek doeleinde. De melkquota worden 
afgebouwd, wat de afname verklaart van de ontvangsten uit heffingen. Vanaf het 
landbouwjaar 2008/2009 zullen de quota jaarlijks met 1 % stijgen totdat zij in 2015 worden 
afgeschaft. 
De suikerheffingen houden verband met het hers tructureringsfonds voor de suikerindustrie. 
De hervorming van de suikersect or heeft de interne prijs van suiker verlaagd om de kloof 
tussen de EU-prijs en de internationale prij s te verkleinen. Om de  suikerproducenten die 
minder goed kunnen concurreren, aan te moedigen  om de markt te verlaten, werd een 
zelffinancierend herstructurerings fonds opgericht, dat gefinancie rd werd met de ontvangsten 
van een tijdelijke heffing op de suikerproducenten, die als een bestemmingsontvangst wordt 
behandeld. Terwijl de betalingen van de regeling tot september 2012 zullen worden 
voortgezet, zijn alle ontvangsten met betre kking tot het suikerherstructureringsfonds op 
31 december 2009 door de lidstat en reeds gedeclareerd. 
 
3.2.3 Teruggevorderde uitgaven 
Deze rubriek omvat de door de Commissi e opgestelde invorderingsopdrachten en 
verminderingen van volgende betalingen die in  het boekhoudsysteem van de Commissie zijn 
opgenomen, waarmee uitgaven die vroeger uit de  algemene begroting zijn betaald, op basis 
van controles, afgesloten audits  of subsidiabiliteitsanalyse worden teruggevorderd, alsook de 
invorderingsopdrachten die door lid staten zijn afgegeven tege n begunstigden van uitgaven 
van het ELGF. Deze rubriek omvat ook de wijziging van de ramingen van de toegerekende baten vanaf het einde van vorig jaar tot nu. Deze rubriek toont echter niet de volledige 
omvang van de terugvorderingen van EU-uitg aven, met name voor de aanzienlijke 
uitgavengebieden van structurele acties, waar in specifieke mechanismen van kracht zijn die 
ervoor zorgen dat niet-subsidia bele uitgaven worden terugbe taald, doorgaans zonder dat een 
invorderingsopdracht hoeft te worden afgegeve n. De terugvorderingen van voorfinancieringen 
worden evenmin als ontvangsten opgenomen, in  overeenstemming met de boekhoudregels 
van de EU. 
Het belangrijkste bedrag, 1,066 miljard EUR, h eeft betrekking op gedeeld beheer en bestaat 
uit 453 miljoen EUR betreffende het ELGF en 613 miljoen EUR voor structurele acties. 
(a) Landbouw: ELGF 
In het kader van de landbouw is het bedrag dat in deze rubriek als ontvangsten van het jaar is 
geboekt, namelijk 453 miljoen EUR, als volgt samengesteld: 
– 347 miljoen EUR aan conformite itscorrecties waartoe tijden s het jaar besloten is; 
– 106 miljoen EUR in verband met fraude en onregelmatigheden: 163 miljoen EUR aan 
terugbetalingen die de lidstat en gedeclareerd hebben en tijd ens het jaar hebben geïnd, 
verminderd met de afname in de uitstaande be dragen die de lidstaten aan het einde van het 
jaar gedeclareerd hebben als terug te vorderen (57 miljoen EUR) (627 miljoen EUR aan 
 
NL 65   NL het einde van 2009 in vergelijking met 684 miljoen EUR aan het einde van 2008) (zie ook 
toelichting 2.10.2 ). 
Op 31 december 2009 beliep het bedrag van de uitgaven van het ELGF waarop na nog niet 
voltooide controles in de toekomst corr ecties kunnen worden uitgevoerd, in totaal 
2,8 miljard EUR (zie toelichting 6.4.1 ). 
(b) Structurele acties 
De in deze rubriek opgenomen terugvordering van uitgaven onder de structurele acties beliep 
in totaal 613 miljoen EUR (2008: 349 miljoen EUR). Deze subrubriek omvat invorderingsopdrachten die door de  Commissie zijn afgegeven om onverschuldigde uitgaven 
in de vorige jaren terug te vor deren voor een bedrag van 406 miljoen EUR, en de wijziging 
(stijging) van de toegerekende ontvangsten aan  het einde van het jaar voor 206 miljoen EUR. 
Slechts in de volgende gevallen word en invorderingsopdrachten afgegeven: 
– formele financiële correctiebeschikkingen van de Commissie na het opsporen van 
onregelmatige uitgaven in de door de lidstaten gevraagde bedragen; 
– aanpassingen bij de afsluiting van een pr ogramma die een vermindering van de EU-
bijdrage meebrengen, wanneer een lidstaat niet  voldoende subsidiabe le uitgaven heeft 
gedeclareerd om de totale voorfinanciering en  de reeds gedane tussentijdse betalingen te 
rechtvaardigen. Dergelijke transacties kunnen zonder formele beschikking van de 
Commissie plaatsvinden, indien zij d oor de lidstaat worden aanvaard; 
– terugbetaling van teruggevorderde bedragen na afsluiting ingevol ge het resultaat van 
gerechtelijke procedures die aan de ga ng waren op het ogenblik van afsluiting. 
Andere invorderingsopdrachten die met betr ekking tot structurele acties zijn opgesteld 
betreffen de terugvordering van voorfinanciering. Deze bedragen worden niet als ontvangsten 
opgenomen, maar gecrediteerd in de rubr iek voorfinanciering in de balans. 
Op 31 december 2009 werd het bedrag van moge lijke financiële correcties waartoe nog zal 
worden besloten, geraamd op 1,1 miljard EUR (zie toelichting 6.4.2  voor nadere informatie). 
 
3.2.4 Ontvangsten uit administratief beheer 
Deze ontvangsten vloeien voornamelijk voort ui t inhoudingen op de salarissen van het 
personeel en bestaan hoofdzakelijk uit twee bedragen: pensioenbijdragen en belastingen op inkomen. 
 
3.2.5 Diverse beleidsontvangsten 
Een bedrag van 376 miljoen EUR (2008: 321 miljoen EUR) houdt verband met van 
toetredingslanden ontvangen bedragen. De voornaamste reden voor de stijging van de diverse beleidsontvangsten ten opzichte va n vorig jaar is de stijging van de wisselkoersbaten (zie 
hieronder). Die stijging werd licht ge compenseerd door de afname van oude 
voorfinancieringen die voor het eerst in de  balans werden opgenomen, waarvan de 
tegenhanger in deze rubriek is opgenomen (5 miljoen EUR ten opzichte van 241 miljoen EUR 
in 2008). 
Wisselkoersbaten, behalve die welke betr ekking hebben op de in toelichting 3.5 behandelde 
financiële activiteiten, zijn eveneens in deze rubriek opgenomen. Deze baten vloeien voort uit 
de dagelijkse activiteiten en daarmee verband houdende transact ies die worden verricht in 
andere valuta dan de euro, alsmede uit de he rwaardering aan het einde  van het jaar die nodig 
 
NL 66   NL is voor het opstellen van de re keningen. Het betreft zowel ger ealiseerde als niet-gerealiseerde 
winsten. 
Wanneer de nettopositie wordt bekeken, waren er voor het jaar nett owisselkoersbaten van 
185 miljoen EUR (2008: nettoverlies van 504 miljo en EUR). Die positie wordt opgesplitst in 
niet-gerealiseerde en gerealis eerde bedragen en de Commissi e heeft bijna alle bedragen 
geboekt: 
Netto niet-gerealiseerde wisselkoersbaten: 
De nettobaten van 132 miljoen EUR zijn het resu ltaat van de herwaardering aan het einde van 
het jaar van de uitstaande saldi in vreemd e valuta. Het grootste deel van de baten 
(87 miljoen EUR) houdt verband met de valuta's GBP en SEK, die in 2009 tegenover de euro in waarde stegen. 
Aan het einde van het jaar beschi kt de Commissie over significan te saldi in vreemde valuta's, 
waaronder GBP en SEK, op haar bankreken ingen voor eigen middelen. Overeenkomstig 
Verordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000 houdt  de Commissie deze door de lidstaten 
betaalde middelen op haar bankrekeningen voor eigen middelen, en neemt zij deze slechts op voor zover zij liquide middelen nodig heeft voor de uitvoering van de begroting. 
Netto gerealiseerde wisselkoersbaten: 
Het grootste deel van de globale wisselkoe rsbaten van 53 miljoen EUR vloeien voort uit 
boekhoudverrichtingen in verband met eigen middelen die in andere nationa le valuta's dan de 
euro zijn betaald door lidstate n die geen deel uitmaken van de eurozone. De baten vloeien 
voort uit het verschil tussen de wisselkoers wa artegen deze bedragen door de Commissie bij 
ontvangst worden geboekt, en de wisselkoers op de markt waartegen zij in euro worden 
omgezet alvorens te worden gebruikt om de betalingen van de Commissie te dekken. Voor de 
boekhouding staat de wisselkoers per maand vast, op basis van de wisselkoers op de markt op de voorlaatste dag van de voorgaande maand. Ei gen middelen worden bij ontvangst tegen die 
wisselkoers geboekt en vervolgens in euro omgezet tegen de wisselkoers op de markt op 
latere data. 
In de loop van 2009 zijn verschillende Europe se valuta's, en dan vooral GBP en RON, 
aanzienlijk in waarde gestegen. Dit had tot gevolg dat de wisselkoers op de markt die in 
bepaalde perioden voor de omwisseling van de eigen middelen van de Commissie in die 
valuta's werd toegepast, vaak hoger was dan de  wisselkoers waartegen zij bij ontvangst waren 
geboekt. Het overblijvende de el van het verschil houdt verb and met andere boekhoudkundige 
transacties, waaronder betalingen die door de Co mmissie in andere valuta's zijn verricht. 
De wijziging in de globale wisselkoersversch illen tussen 2008 en 2009 van nettoverlies naar 
nettowinst is het resultaat van de  significante wijziging in de wisselkoersen in de loop van die 
twee jaar. In 2008 daalden verschillende Europese valuta's aanzienlijk in waarde tegenover de 
euro, terwijl in 2009 die tendens gedeeltelijk werd omgedraaid. 
 
3.3 ADMINISTRATIEVE UITGAVEN 
 miljoen EUR
2009 2008 
Personeelsuitgaven 4 898 4 563 
Waardevermindering 436 330 
Andere administratieve uitgaven 2 799 2 827 
Totaal 8 133 7 720 
 
NL 67   NL Dit zijn administratieve uitgaven die worden ge daan als onderdeel van de activiteiten van de 
EU. Het gaat om personeelskosten, waardeverm indering en andere kosten die gepaard gaan 
met de werking van de instellingen en agen tschappen (bv. huurkosten, onderhoudskosten, 
leveringen, kosten van opleiding enz.). 
 
3.4 BELEIDSUITGAVEN 
 miljoen EUR
Toelich
ting 2009 2008 
Voornaamste beleidsuitgaven: 3.4.1   
Direct gecentraliseerd beheer  8 744 7 998 
Indirect gecentraliseerd beheer  3 605 3 077 
Gedecentraliseerd beheer  137 1 278 
Gedeeld beheer  89 681 81 839 
Gezamenlijk beheer  1 655  1 188  
Totaal  103 822 95 380 
Andere beleidsuitgaven: 3.4.2   
Aanpassingen/voorzieningen  199 278 
Wisselkoersverliezen  432 773 
Overige  481 783  
Totaal  1 112 1 834 
Totaal  104 934 97 214 
 
3.4.1 Voornaamste beleidsuitgaven 
De beleidsuitgaven van de Europese Unie be strijken de verschille nde rubrieken van de 
financiële vooruitzichten en nemen versch illende vormen aan, afhankelijk van de wijze 
waarop de financiële middelen worden uitgek eerd en beheerd. Het grootste deel van de 
uitgaven, namelijk 86 %, valt onder de rubriek „gedeeld beheer”, hetgeen inhoudt dat taken 
aan de lidstaten worden gedelegeerd, onder meer op gebieden als de ELGF-uitgaven en de acties die via de verschillende structuurfondsen worden gefinancierd (het EFRO, het ESF, het 
ELFPO, het Cohesiefonds en het EVF). 
De stijging in 2009 is voornamelijk toe te sc hrijven aan de structurele acties voor de 
programmeringsperiode 2007-2013. Na een trage st art in de vorige jaren hebben deze 
programma's in 2009 een normaal niveau bereikt,  terwijl de acties van de periode 2000-2006 
worden afgewikkeld. 
 
3.4.2 Overige beleidsuitgaven 
Wisselkoersverliezen, behalve die welke betrekking hebben op de in toelichting 3.6 besproken 
financiële activiteiten, vloeien voort uit de dagelijkse activ iteiten en daarmee verband 
houdende transacties die worden verricht in a ndere valuta dan de euro, alsmede uit de 
herwaardering aan het einde van het jaar die no dig is voor het opstellen van de rekeningen. 
Het betreft zowel gerealiseerde als niet-gerealiseerde verliezen. 
 
NL 68   NL 3.5 FINANCIËLE ONTVANGSTEN 
 miljoen EUR
2009 2008 
Baten uit dividenden  (van durfkapitaalfondsen)  14 22 
Rentebaten:   
Op voorfinanciering 59 50 
Op laattijdige betalingen 132 26 
Op swaps 2 13 
Op voor verkoop beschikbare financiële activa 100 102 
Op leningen 265 105 
Op geldmiddelen en kasequivalenten 158 349 
Overige 3  3  
Totaal 719 648 
Overige financiële ontvangsten:    
Op de verkoop van financiële activa gerealiseerde winst 10 4 
Overige 76  11  
Totaal 86 15 
Huidige waardeaanpassingen 10 3 
Wisselkoersbaten 6 10 
Totaal 835 698 
 
3.6 FINANCIËLE UITGAVEN 
 
3.7 AANDEEL IN HET NETTO-OVERSCHOT/(TEKORT) VAN GEASSOCIEERDE DEELNEMINGEN EN GEMEENSCHAPPELIJKE ONDERNEMINGEN 
Overeenkomstig de vermogensmutatiemethode neemt de EU in haar economische 
resultatenrekening haar aandeel in het netto -overschot/tekort van haar geassocieerde 
deelnemingen en gemeenschappelijke ondern emingen op (zie ook de toelichtingen 2.3.1  
en 2.3.2 ).  miljoen EUR
2009 2008 
Rentelasten:   
Leasing  95 91 
Op swaps 2 10 
Op opgenomen leningen 248 90 
Overige 20  9  
Totaal 365 200 
Overige financiële uitgaven:   
Aanpassingen aan financiële voorzieningen 39 12 
Financiële lasten op begr otingsinstrumenten 73 50 
Op de verkoop van financiële activa gerealiseerde verlies 0 8 
Waardeverminderingsverliezen  op financiële activa 15 11 
Overige 57  56  
Totaal 184 137 
Huidige waardeaanpassingen 0 118 
Wisselkoersverliezen 45 12 
Totaal 594 467 
 
NL 69   NL  
3.8 GESEGMENTEERDE INFORMATIE 
 
In het gesegmenteerde verslag worden de be leidsontvangsten en -uitgaven uitgesplitst per 
beleidsterrein van de Commissie volgens de st ructuur van de activiteitsgestuurde begroting. 
De beleidsterreinen worden ten behoeve van de presentatie van de  financiële staten 
gegroepeerd in drie grote categorieën: activitei ten in de Europese Unie, activiteiten buiten de 
Europese Unie en diensten en overige. 
„Activiteiten in de Europese Unie” is de grootste categorie en omvat de talrijke 
beleidsterreinen die binnen de Europese Unie  worden uitgevoerd. „Activiteiten buiten de 
Europese Unie” betreft het beleid dat buite n de EU wordt gevoerd, bv. op het gebied van 
handel en ontwikkelingssamenwerking. „Dienste n en overige” omvat de interne en 
horizontale activiteiten die voor het functioneren van de instel lingen en organen van de EU 
noodzakelijk zijn. 
De geconsolideerde agentschappen zijn in de ve rschillende beleidsterreinen geïntegreerd. De 
overige instellingen, naast de Comm issie, zijn in een specifiek beleidsterrein gegroepeerd. De 
cijfers voor de verschillende beleidsterreinen zi jn brutocijfers voor consolidatie-uitsluitingen. 
Deze consolidatie-uitsluitingen worden gl obaal in één kolom opgenomen („buiten de 
consolidatie”). 
Opgemerkt zij dat eigen middelen en bijdragen ni et worden uitgesplitst  voor de verschillende 
activiteiten omdat zij door cen trale diensten van de Commissi e worden berekend, geïnd en 
beheerd. Zij worden hier opgevoerd om een vergelijking met het ne ttoresultaat van de 
economische resultatenrekening mogelijk te maken. 
 
NL 70   NL  GESEGMENTEERDE INFORMATIE - SAMENVATTING  miljoen EUR 
 Activiteiten in de 
EU Activiteiten buiten 
de EU Diensten - Overige EGKS in 
liquidatie Overige 
instellingen Buiten de 
consolidatie TOTAAL 
Overige beleidsontvangsten    
Geldboeten 2 648 0 0 0 0 0 2 648 
Landbouwheffingen 7 0 500  0 0 0 705 
Teruggevorderde uitgaven 1 110 64 2 0 0 0 1 176 
Ontvangsten uit administratief beheer 79 37 840 0 377 (125) 1 208 
Overige beleidsontvangsten 1 930 81 707 2 1 (926) 1 795 
OVERIGE BELEIDSONTVANGSTEN  6 472 182 1 549 2 378 (1 051) 7 532 
Administratieve uitgaven :   
Personeelsuitgaven (1 732) (737) (1 151) 0 (1 287) 9 (4 898) 
Uitgaven voor immateriële activa en 
vaste bedrijfsmiddelen (70) (18) (118) 0 (230) 0 
(436) 
Andere administratieve uitgaven (658) (311) (853)  0 (1 225) 248 (2 799)  
 (2 460) (1 066) (2 122) 0 (2 742) 257 (8 133) 
Beheerskosten :   
Direct gecentraliseerd beheer (6 279) (2 843) (278) 0 0 656 (8 744) 
Indirect gecentraliseerd beheer (2 971) (616) (4) 0 0 (14) (3 605) 
Gedecentraliseerd beheer (32) (105) 0 0 0 0 (137) 
Gedeeld beheer (89 546) (9) (126) 0 0 0 (89 681) 
Gezamenlijk beheer (368) (1 287) 0 0 0 0 (1 655) 
Overige beleidsuitgaven (726) (9) (468)  (61) 0 152 (1 112)  
 (99 922) (4 869) (876) (61) 0 794 (104 934) 
TOTAAL BELEIDSUITGAVEN  (102 382) (5 935) (2 998) (61) (2 742) 1 051 (113 067) 
NETTOBELEIDSUITGAVEN (95 910) (5 753) (1 449) (59) (2 364) 0 (105 535) 
Ontvangsten uit eigen middelen en bijdragen 110 537 
Overschot beleidsactiviteiten 5 002 
Netto financiële ontvangsten 241 
Mutatie in de verplichting personeelsbeloningen (683) 
Aandeel in de resultaten van geassocieerde deelnemingen/gemeenschappelijke ondernemingen (103) 
Economisch resultaat voor het jaar 4 457 
 
NL 71   NL  GESEGMENTEERDE INFORMATIE – ACTIVITEITEN IN DE EU  miljoen EUR 
 Economische en 
financiële zaken Onderneming en 
industrie Mededinging Werkgelegenheid Landbouw Energie en vervoer Milieu Onderzoek Informatiemaat-
schappij 
Overige beleidsontvangsten         
Geldboeten 0 8 2 626 0 0 2 10 0 0 
Landbouwheffingen 00 0 0  7 0 5 0 00  0  
Teruggevorderde uitgaven 3 5 0 60 492 3 1 6 12 
Ontvangsten uit administratief beheer 0 9 0 0 0 17 0 1 4 
Overige beleidsontvangsten 7 261 0 33 84 203 35 513 5 
OVERIGE BELEIDSONTVANGSTEN  10 283 2 626 93 1 281 225 46 520 21 
Administratieve uitgaven : (53) (243) (74) (102) (108) (265) (100) (292) (127) 
Personeelsuitgaven (46) (161) (68) (75) (88) (178) (74) (197) (96) 
Uitgaven voor immateri ële activa en vaste 
bedrijfsmiddelen 0 (15) 0 (1) 0 (9) (1) (2) 0 
Andere administratieve uitgaven (7) (67) (6) (26) (20) (78) (25) (9 3) (31) 
Beheerskosten : (35) (358) (16) (8 153) (55 539) (1 726) (192) (3 646) (1 220) 
Direct gecentraliseerd beheer (35) (159) 0 (182) (43) (607) (173) (2  647) (1 108) 
Indirect gecentraliseerd beheer 0 (39) 0 0 0 (667) (4) (922) (103) 
Gedecentraliseerd beheer 0 0 0 (3) (8) (11) 0 0 0 
Gedeeld beheer 0 0 0 (7 952) (55 427) 0 0 0 0 
Gezamenlijk beheer 0 (68) 0 0 0 (285) 0 0 0 
Overige beleidsuitgaven 0 (92) (16) (16) (61) (156) (15) (77) (9) 
TOTAAL BELEIDSUITGAVEN  (88) (601) (90) (8 255) (55 647) (1 991) (292) (3 938) (1 347) 
NETTOBELEIDSUITGAVEN (78) (318)  2 536 (8 162) (54 366) (1 766) (246) (3 418) (1 326) 
 GCO Visserij Interne markt Regionaal beleid Belastingen en douane Onderwijs en cultuur Gezondheid en 
consumentenbesc
herming Justitie, vrijheid en 
veiligheid Totaal activiteiten in 
de EU 
Overige beleidsontvangsten         
Geldboeten 0 0 2 0 0 0 0 0 2 648 
Landbouwheffingen 0 0 0 0 0 0 0 0 705 
Teruggevorderde uitgaven 0 23 0 497 0 4 1 3 1 110 
Ontvangsten uit administratief beheer 45 0 0 0 0 1 1 1 79 
Overige beleidsontvangsten 159 8 190 (1) 1 156 136 140 1 930 
OVERIGE BELEIDSONTVANGSTEN  204 31 192 496 1 161 138 144 6 472 
Administratieve uitgaven : (308) (39) (161) (69) (49) (177) (177) (1 16) (2 460) 
Personeelsuitgaven (226) (32) (105) (55) (40) (88) (1 20) (83) (1 732) 
Uitgaven voor immateri ële activa en vaste 
bedrijfsmiddelen (28) 0 (4) 0 (2) (1) (4) (3) (70) 
Andere administratieve uitgaven (54) (7) (52) (14) (7) (88) (53) (30) (658) 
Beheerskosten : (143) (544) (36) (25 789) (65) (1 341) (495) (624) (99 922) 
Direct gecentraliseerd beheer (29) (282 ) (7) (37) (65) (157) ( 395) (353) (6 279) 
Indirect gecentraliseerd beheer 0 0 0 (17) 0 (1 179) (40) 0 (2 971) 
Gedecentraliseerd beheer 0 0 0 (10) 0 0 0 0 (32) 
Gedeeld beheer 0 (260) 0 (25 710) 0 0 0 (197) (89 546) 
Gezamenlijk beheer 0 0 0 (15) 0 0 0 0 (368) 
Overige beleidsuitgaven (114) (2) (29) 0 0 (5) (60) (74) (726) 
TOTAAL BELEIDSUITGAVEN  (451) (583) (197) (25 858) (114) (1 518) (672) (740) (102 382) 
NETTOBELEIDSUITGAVEN (247) (552) (5) (25 3 62) (113) (1 357) (534) (596) (95 910) 
 
 
NL 72   NL  GESEGMENTEERDE INFORMATIE – ACTIVITEITEN BUITEN DE EU  miljoen EUR 
 Buitenlandse betrekkingen Handel Ontwikkeling Uitbreiding Humanitaire hulp Totaal activiteiten buiten de EU 
Overige beleidsontvangsten        
Teruggevorderde uitgaven 14 0 9 39 2 64 
Ontvangsten uit administratief beheer 37 0 0 0 0 37 
Overige beleidsontvangsten 81 0 (1) 1 0 81 
OVERIGE BELEIDSONTVANGSTEN  132 0 8 40 2 182 
Administratieve uitgaven : (799) (50) (146) (45) (26) (1 066) 
Personeelsuitgaven (511) (45) (129) (36) (16) (737) 
Uitgaven voor immateriële activa en vaste 
bedrijfsmiddelen (18) 0 0 0 0 (18) 
Andere administratieve uitgaven (270) (5) (17) (9) (10) (311) 
Beheerskosten : (2 924) (12) (939) (142) (852) (4 869) 
Direct gecentraliseerd beheer (1 514) (6) (610) (296) (417) (2 843) 
Indirect gecentraliseerd be heer (563) 0 (1) (52) 0 (616) 
Gedecentraliseerd beh eer (185) 0 (122) 202 0 (105) 
Gedeeld beheer (26) 0 17 0 0 (9) 
Gezamenlijk beheer (634) (6) (218) 6 (435) (1 287) 
Overige beleidsuitgav en (2) 0 (5) (2) 0 (9) 
TOTAAL BELEIDSUITGAVEN  (3 723) (62) (1 085) (187) (878) (5 935) 
NETTOBELEIDSUITGAVEN (3 591) (62) (1 077) (147) (876) (5 753) 
   
 GESEGMENTEERDE INFORMATIE – DIENSTEN EN OVERIGE   
 Pers en 
communicatie Bureau voor 
fraudebestrijdin
g Coördinatie Personeelszaken 
en administratieEurostat Begroting Controle Taalkundige 
diensten Overige Totaal diensten 
en overige 
Overige beleidsontvangsten         
Teruggevorderde uitgaven 1 0 0 1 0 0 0 0 0 2 
Ontvangsten uit administratief beheer 0 6 0 692 0 50 0 92 0 840 
Overige beleidsontvangsten (2) 0 6 54 (1) (2) 0 47 605 707 
OVERIGE BELEIDSONTVANGSTEN  (1) 6 6 747 (1) 48 0 139 605 1 549 
Administratieve uitgaven : (96) (49) (148) (1 360) (65) (51) (8) (380) 35 (2 122) 
Personeelsuitgaven (61) (36) (129) (564) (60) (38) (8) (290) 35 (1 151) 
Uitgaven voor immateriële activa en vaste 
bedrijfsmiddelen (2) 0 0 (116) 0 0 0 0 0 (118) 
Andere administratieve uitgaven (33) (13) (19) (680) (5) (13) 0 (90) 0 (853) 
Beheerskosten : (98) (13) 0 (36) (30) (261) 0 (14) (424) (876) 
Direct gecentraliseerd beheer (94) (13) 0 (32) (29) (109) 0 (1) 0 (278) 
Indirect gecentraliseerd beheer (4) 0 0 0 0 0 0 0 0 (4) 
Gedeeld beheer 0 0 0 0 0 (126) 0 0 0 (126) 
Overige beleidsuitgaven 0 0 0 (4) (1) (26) 0 (13) (424) (468) 
TOTAAL BELEIDSUITGAVEN  (194) (62) (148) (1 396) (95) (312) (8) (394) (389) (2 998) 
NETTOBELEIDSUITGAVEN (195) (56) (142) (649) (96) (264) (8) (255) 216 (1 449) 
 
NL 73   NL 4. TOELICHTINGEN  BIJ  HET  KASSTROOMOVERZICHT 
 
4.1 DOEL EN SAMENSTELLING V AN HET KASSTROOMOVERZICHT 
 
Informatie over de kasstroom wordt gebruikt om  een basis te verschaffen voor het beoordelen 
van het vermogen van de EU om geldmiddelen en kasequivalenten te genereren, en van haar behoeften om deze kasstromen te gebruiken. 
Voor het opstellen van het kass troomoverzicht is gebruik gem aakt van de indirecte methode. 
Dat betekent dat de nettowinst of het nettoverl ies van het begrotingsja ar wordt aangepast om 
rekening te houden met de gevolgen van trans acties van niet-contante  aard, latenties of 
voorzieningen voor reeds of nog te ontvangen of betalen kasstromen uit de beleidsactiviteiten, 
en baten of lasten die verband houden met investerings- of financieringskasstromen. 
Kasstromen die voortkomen uit transacties in vr eemde valuta's moeten worden gepresenteerd 
in de rapporteringsvaluta van de EU (de euro) door op het bedrag in de vreemde valuta de 
wisselkoers toe te passen die op de datum va n de kasstroom geldt tussen de euro en de 
vreemde valuta. 
Het bovenstaande kasstroomoverzicht geeft een overzicht van de kasstromen tijdens de 
periode, ingedeeld volgens beleid sactiviteiten en investeringsactiviteiten (de EU heeft geen 
financieringsactiviteiten). 
 
4.2 BELEIDSACTIVITEITEN 
 
Beleidsactiviteiten zijn de activiteiten van de EU die geen investeringsactiviteiten zijn. Het 
betreft het grootste deel van de activiteiten. Aan begunstigden verstrekte leningen (en de 
daarmee samenhangende opgenomen leningen, i ndien van toepassing) worden niet 
beschouwd als investerings- of financieringsacti viteiten, aangezien zij deel uitmaken van de 
algemene doelstellingen en derhalve van de dagelijkse activiteiten van de EU. Onder de 
beleidsactiviteiten vallen ook i nvesteringen zoals het EIF, de  EBWO en durfkapitaalfondsen. 
Het doel van deze activiteiten is immers b ij te dragen tot de verwezenlijking van 
beleidsgerichte resultaten. 
 
4.3 INVESTERINGSACTIVITEITEN 
 
Investeringsactiviteiten zijn de verwerving en  vervreemding van immateriële activa en vaste 
bedrijfsmiddelen en van andere  investeringen die niet in ka sequivalenten zijn vervat. Aan 
begunstigden verstrekte leningen vall en niet onder de investerings activiteiten. Het doel is een 
overzicht te geven van de ech te investeringen van de EU. 
Er moet op worden gewezen dat een bedrag van 8,910 miljard EUR aan geldmiddelen en 
kasequivalenten die bij de Comm issie berusten, niet beschikbaar  is voor gebrui k door de EU. 
Het betreft hier geldmiddelen ontvangen ter betaling van opge legde geldboeten, waarbij de 
tegenpartij tegen het opleggen van de geldboe te beroep heeft aangetekend. Deze bedragen 
worden in toelichting 2.11 duidelijk vermeld als „aan rest ricties onderhevige geldmiddelen”.
 
NL 74   NL 5. VOORWAARDELIJKE  ACTIVA  EN VERPLICHTINGEN  EN ANDERE  
BEKENDMAKINGEN 
VOORWAARDELIJKE ACTIVA 
  miljoen EUR
Toelic
hting31.12.2009 31.12.2008 
Ontvangen garanties 5.1 279 260 
Voorwaardelijke activa met be trekking tot fraudegevallen en 
onregelmatigheden 5.2 1 944 2 010 
Aan de gang zijnde financiële correcties (in afwachting van een 
eindbesluit) 5.3 0 4 390 
Overige voorwaardelijke activa 5.4 18 43 
Totaal voorwaardelijke activa 2 241  6 703  
 
VOORWAARDELIJKE VERPLICHTINGEN  
  miljoen EUR
Voorwaardelijke verplichtingen Toelic
hting 31.12.2009 31.12.2008 
Verstrekte garanties 5.5 19 330 17 510 
Geldboeten – Zaken voor het Hof van Justitie 5.6 11 969 10 198 
ELGF – Aanhangige rechtszaken 5.7 1 945 1 609 
Bedragen met betrekking tot rech tszaken en andere geschillen 5.8 416 281 
Overige voorwaardelijke verplichtingen 5.9 12 18 
Totaal voorwaardelijke verplichtingen  33 672  29 616  
Alle voorwaardelijke verplichtingen zouden, indien ze zich zoud en realiseren, door de EU-begroting van de volgende jaren worden  
gedragen. De EU-begroting wordt gefinancierd door de lidstaten. 
 
NL 75   NL VOORWAARDELIJKE ACTIVA 
 
5.1 ONTVANGEN GARANTIES 
miljoen EUR 
 31.12.2009 31.12.2008 
Uitvoeringsgaranties 252 239 
Overige 27 21 
Totaal 279 260 
 Soms worden uitvoeringsgaran ties verlangd om ervoor te zo rgen dat de begunstigden van 
EU-middelen voldoen aan de verplichti ngen van hun contracten met de EU. 
 
5.2 FRAUDEGEVALLEN EN ONREGELMATIGHEDEN 
 
De onderstaande tabel toont het potentiële bedr ag dat lidstaten kunnen terugvorderen nadat zij 
onregelmatige vorderingen op de structuurfonds en hebben ontdekt. Het is gebaseerd op de 
formele mededelingen van de lidstaten overee nkomstig Verordening (EG) nr. 1681/94 van de 
Commissie. De bedragen zijn uitgesplitst per lidstaat. 
Voorwaardelijke activa:  fraudegevallen en 
onregelmatigheden miljoen EUR 
Lidstaat 31.12.2009 31.12.2008 
Oostenrijk 8 13 
België 2 16 
Tsjechië 13 13 
Denemarken 2 10 
Estland 3 2 
Finland 2 3 
Frankrijk 15 12 
Duitsland 468 581 
Griekenland 25 62 
Hongarije 6 5 
Ierland 1 1 
Italië 436 441 
Letland 5 4 
Litouwen 5 2 
Malta 1 1 
Nederland 15 14 
Polen 18 13 
Portugal 82 114 
Slowakije 39 9 
Slovenië 7 1 
Spanje 277 279 
Zweden 2 2 
Verenigd Koninkrijk 347 257 
TOTAAL 1 779 1 855 
De in deze tabel vermelde bedragen zijn eerd er theoretische maxima zijn dan bedragen die 
daadwerkelijk ter beschikking van de EU-begroting zullen worden gesteld, want: 
• de lidstaten delen niet altijd de result aten van hun invorderingsmaatregelen mede; 
 
NL 76   NL • hoewel de lidstaten de Commissie op de  hoogte moeten houden van de kansen op 
terugvordering, is het onmogelijk precies vast te stellen in welke mate de 
bedragen daadwerkelijk zulle n worden geïnd. Het nationale recht voorziet soms in 
verjaringstermijnen van dertig jaar, z odat de overheid niet snel formeel van 
terugvordering zal afzien, zelfs indien de  kansen op inning slechts theoretisch 
zijn. Voor de structurele acties zijn de lidstaten voortaan verplicht aan de 
Commissie jaarlijks een overzicht van de hangende terugvorderingen toe te 
zenden (artikel 8 van Verordening (E G) nr. 438/2001), waardoor de werkelijke 
situatie beter zal kunn en worden geschetst; 
• zelfs indien de betrokken lidstaat de terugvorderingsprocedure binnen de 
voorgeschreven termijnen heeft ingeleid, is  een positief resultaat niet zeker. Dit 
geldt in het bijzonder voor invorderingsopdr achten waartegen gerechtelijk beroep 
wordt aangetekend; 
• de afzonderlijke projecten worden medegefinancierd in het kader van 
meerjarenprogramma's. Zolang een meerja renprogramma niet is afgesloten, 
kunnen de terug te vorderen be dragen niet precies worden  vastgesteld, omdat de 
middelen die werden gebruikt voor onge oorloofde uitgave n, onder bepaalde 
voorwaarden aan andere, regelmatige projecten kunnen worden toegewezen, en omdat de latere tranches en vooral de saldobetalingen het in bepaalde gevallen 
mogelijk maken de eerder gedane onregelmatig e uitgaven te regulariseren. In deze 
tabel zijn voorlopige cijf ers opgenomen die berusten op de mededelingen die tot 
eind februari 2010 zijn ontvangen en ve rwerkt. Deze gegevens kunnen worden 
gewijzigd naar aanleidi ng van aanvullende mededelingen die later worden 
toegezonden. 
Aan de hand van de door de lidstaten mede gedeelde gegevens kunnen geen nauwkeurige 
uitspraken worden gedaan over de kansen op terugvordering in afzonderlijke gevallen. De 
belangrijkste bewegingen sedert 2008 betreffen stijgingen in verband met de landen van de 
EU-10. De tenuitvoerlegging van het cohesieb eleid ging volledig van start in 2004 en 
sedertdien steeg het aantal medegedeelde  onregelmatigheden, doordat er veel meer 
medegefinancierde acties plaatsvonden en g econtroleerd werden. Een andere belangrijke 
wijziging ten opzichte van 2008 betreft he t Verenigd Koninkrijk, dat veel meer 
onregelmatigheden heeft medegedeeld na uitg ebreide controles van de gefinancierde 
verrichtingen. 
In deze rubriek is ook een bedrag van 165 m iljoen EUR opgenomen in verband met het ELGF 
(2008: 153 miljoen EUR). De lidstaten deelden de Commissie de bedragen mee die zijn 
opgenomen in hun debiteurenadministratie, alsook de  bedragen die nog in de eerste fase van 
controle verkeerden. Het zijn die voorlopige bedragen die in deze rubriek zijn opgenomen. 
 
5.3 AAN DE GANG ZIJNDE FINANCIËL E CORRECTIES, IN AFWACHTING 
VAN EEN EINDBESLUIT 
 
Deze informatie, die betrekking heeft op de terugvordering van EU-uitgaven, wordt nu samen met gerelateerde informatie bekendgemaakt in toelichting 6 bij deze financiële staten. 
 
5.4 OVERIGE VOORWAARDELIJKE ACTIVA 
 
NL 77   NL  
Deze rubriek omvat andere kleinere voorwaarde lijke activa die niet in de bovenstaande 
rubrieken kunnen worden ingedeeld. 
 
NL 78   NL VOORWAARDELIJKE VERPLICHTINGEN 
 
5.5 VERSTREKTE GARANTIES 
 
5.5.1 Op leningen uit de eigen middelen van de EIB 
 miljoen EUR  
  
"Non-risk Sharing" 
31.12.2009 
  
Risk Sharing 
31.12.2009 
Openbare  
instantie Private 
ondernemin g 
Uitstaand 
bedrag 
31.12.2009 
Totaal  
Uitstaand 
bedrag 
31.12.2008 
 
Garantie 65% 3 127 9 126 2 692 14 945 12 429 
Garantie 70% 109 1 981 506 2 596 2 908 
Garantie 75% 0 617 233 850 1 049 
Garantie 100% 0 625 196 821 1 008 
Totaal 3 236 12 349 3 627 19 212 17 394 
 
De EU-begroting staat borg voor de door de EIB tot 31 december 2009 ondertekende en aan 
derde landen toegestane leningovereenkomsten uit eigen middelen (met inbegrip van de 
leningen die aan lidstaten werden toegekend voo r hun toetreding). De EU-garantie is evenwel 
beperkt tot een percentage van het maximum van de toegestane  kredieten 65 %, 70 %, 75 % 
of 100 %. Indien het maximum niet  bereikt is, geldt de EU-garan tie voor het gehele uitstaande 
bedrag. Op 31 december 2009 beliep het uitst aande bedrag 19,212 miljard EUR, hetgeen 
derhalve het maximumrisico vertegen woordigt dat de EU moet dragen. 
Voor de leningen die worden ge dekt door de garantie van de  EU-begroting vraagt de EIB ook 
garanties van derden (staten, openbare of particu liere financiële instellin gen). In die gevallen 
is de Commissie een secundaire borgsteller. De waarborg van de EU-begroting dekt alleen het 
politieke risico van garantie s die worden gegeven onder de noemer „risk sharing”. Wanneer 
de eerste borgsteller zijn  verbintenissen niet nakomt, worden de andere risico's gedekt door de 
EIB. Bij garanties die worden gegeven onder de noemer „non-risk sharing”, worden alle 
risico's gedekt door de EU-begroting wanneer de  eerste borgsteller zijn verbintenissen niet 
nakomt. Indien de eerste borgste ller een openbare instantie is , zijn deze risico's normaal 
beperkt tot het politieke risic o, maar wanneer de garanties uitgaan van een particuliere 
instelling of vennootschap, kan dit ertoe leiden dat de EU-begroting tevens het commerciële 
risico moet dekken. 
 
5.5.2 Overige verstrekte garanties 
miljoen EUR 
 31.12.2009 31.12.2008 
Financieringsfaciliteit met „risk sharing” 94 48 
MEDA: Marokkaanse garanties 17 66 
Garantie-instrument voor leningen voor Ten-T-projecten 6 1 
Overige 1 1 
Totaal 118 116 
 
NL 79   NL Onder de financieringsfaciliteit met „risk sharing” (RSFF) wordt de bijdrage van de 
Commissie gebruikt om voorzienin gen aan te leggen voor financië le risico's in verband met 
leningen en garanties die door de EIB worden gegeven aan onde rzoeksprojecten die daarvoor 
in aanmerking komen. In totaal heeft de Comm issie maximaal 1 miljard EUR begroot voor de 
periode 2007-2013, waarvan maximaal 800 miljoe n EUR komt uit het specifieke programma 
„samenwerking” en maximaal 200 miljoen EUR uit het specifieke pr ogramma „capaciteiten”. 
De EIB heeft er zich toe verbonden om hetzel fde bedrag te geven. De  Commissie heeft een 
bedrag van 94 miljoen EUR geblokkeerd als „kap itaalallocatie”. Deze ka pitaalallocatie dekt 
onverwachte verliezen op leningen en garanties di e de EIB gegeven heeft in het kader van de 
RSFF. Het is het maximale verlies dat de Co mmissie zou kunnen lijden  wanneer verstrekte 
leningen of garanties niet zouden worden terugb etaald. Het is de bovengrens van de garantie 
die de Commissie heeft gegeven met betrekking  tot de RSFF en de EU beschouwt dit dus als 
een voorwaardelijke verplichting.  
Als onderdeel van het MEDA-programma heef t de Commissie een garantiemechanisme 
gecreëerd via een speciaal fonds, dat te n goede zal komen aan twee Marokkaanse 
organisaties, namelijk de Caisse Centrale de  Garantie en het Fonds Dar Ad-Damane. Op 
31 december 2009 viel 17 miljoen EUR onder de garantie van de Commissie. 
Het garantie-instrument voor leningen voor  Ten-T-projecten (2007-2013) wil garanties 
verstrekken om het ontvangstenr isico in de eerste fase van de Ten-vervoerprojecten te 
verzachten. De garantie moet meer specifiek stand-bykredietlijnen volledig dekken, die alleen 
kunnen worden opgevraagd wanneer de kasstrome n van het project ontoereikend zijn om 
bevoorrechte schulden te dekken. Het gaat om een gezamenlijk financieel product van de 
Commissie en de EIB, waarvoor 500 miljoen  EUR op de EU-begroting wordt uitgetrokken. 
De EIB zal ook 500 miljoen EUR toewijzen, zodat het totale beschikbare bedrag 1 miljard EUR bedraagt. Het bedrag dat hier is  opgenomen, 6 miljoen EUR, vertegenwoordigt 
de bijdrage voor onverwachte verliezen in verb and met operaties van het garantie-instrument 
voor leningen voor Ten-T-projecten. 
 
5.6 GELDBOETEN 
 
Deze bedragen betreffen door de Commissie opgelegde gel dboeten voor inbreuken op de 
mededingingsregels die voorlopig zijn betaald en waartegen ofwel beroep is aangetekend of 
waarvan niet bekend is of er beroep tege n zal worden aangetekend. Deze voorwaardelijke 
verplichting zal behouden blijven totdat in de zaa k definitief uitspraak is gedaan door het Hof 
van Justitie. De rente op voorlopige betalingen (460 miljoen EUR) wordt opgenomen in het economisch resultaat van het jaar  en tevens als een voorwaarde lijke verplichting vanwege de 
onzekerheid of de Commissie recht heeft op deze bedragen. 
 
5.7 ELGF — AANHANGIGE RECHTSZAKEN 
 
Dit zijn voorwaardelijke verplichtingen tegenover de lidstaten in verband met de ELGF-conformiteitsbeschikkingen, waarover het Hof va n Justitie nog geen u itspraak heeft gedaan. 
De vaststelling van het definitieve bedrag van de  verplichting alsook het ja ar waarin het effect 
van een succesvol beroep ten laste van de begr oting zal komen, zijn afhankelijk van de duur 
van de procedure voor het Hof van Justitie. In de  balans is een raming van de vermoedelijk te 
betalen bedragen opgenomen als lange termijnvoorziening (zie toelichting 2.13). 
 
NL 80   NL  
5.8 BEDRAGEN MET BETREKKING TO T RECHTSZAKEN EN ANDERE 
GESCHILLEN 
 
Deze rubriek heeft betrekking op twee schadeve rgoedingszaken die momenteel tegen de EU 
zijn ingeleid, op andere rechtsgesch illen en de geraamde gerechtskosten. 
Overige bedragen betreffen geschillen met leveranciers, contract anten en voormalige 
personeelsleden. Opgemerkt zij dat de eiser in  een schadevordering krachtens artikel 288 van 
het EG-Verdrag moet aantonen da t de instelling een rechtsre gel waarbij aan particulieren 
rechten worden verleend, op voldoende ernstig e wijze heeft geschonde n, dat hij zelf reële 
schade heeft geleden en dat er een rechtstr eeks causaal verband bestaat tussen de onwettige 
handeling en de schade. 
 
5.9 OVERIGE VOORWAARDELIJKE VERPLICHTINGEN 
 
Deze rubriek omvat andere kleinere voorwaar delijke verplichtingen die niet in de 
bovenstaande rubrieken kunnen worden ingedeeld.  
 
ANDERE SIGNIFICANTE BEKENDMAKINGEN  
 
5.10 NIET-OPGENOMEN VERPLICHTING EN FINANCIËLE ACTIVITEITEN 
miljoen EUR 
 31.12.2009 31.12.2008 
Niet-opgenomen verplichtinge n financiële activiteiten  5 733 4 885 
 
Dit zijn lening- en part icipatieovereenkomsten di e gesloten zijn door de  Commissie (die niet 
door de nog betaalbaar te stellen verplichtingen (RAL) gedekt zijn), maar die door de andere 
partij niet voor het einde van het jaar werden  opgenomen. De belangrijkst e bedragen betreffen 
betalingsbalansleningen die in 2008 en 2009 zijn  ondertekend maar die niet voor het einde 
van het jaar werden opgenomen (5,4 miljard EUR op 31 december 2009). 
 
5.11 GEDANE BEGROTINGS VASTLEGGINGEN, RAL 
miljoen EUR 
 31.12.2009 31.12.2008 
Gedane begrotingsvastleggingen, RAL 134 689 120 023 
 
De RAL („Reste à Liquider”) is een be drag dat de openstaande vastleggingen 
vertegenwoordigt waarvoor nog ge en betalingen en/of vrijmakinge n zijn gedaan. Dit is het 
normale gevolg van het bestaan van meerja renprogramma’s. Op 31 december 2009 was met 
de RAL een bedrag van in totaal 177,272 milja rd EUR gemoeid. Het bovenvermelde bedrag 
is deze RAL min gerelateerde bedragen die al s uitgaven zijn opgenomen in de economische 
resultatenrekening van 2009, wat bovenvermeld totaal oplevert. 
 
5.12 SIGNIFICANTE JURIDISCHE VERBINTENISSEN 
 
NL 81   NL miljoen EUR 
 31.12.2009 31.12.2008 
Structurele acties 275 761 332 995 
Protocol met de mediterrane landen 263 263 
Visserijovereenkomsten 249 401 
Galileo-programma 1 517 2 023 
GMES-programma 556 624 
TEN-T 4 289 4 571 
Overige contractuele verbintenissen 1 325 983 
Totaal 283 960 341 860 
 
Deze verplichtingen zijn het gevolg van juridisc he verbintenissen op lange termijn die door de 
EU werden aangegaan voor bedragen die nog niet door vastleggingskr edieten waren gedekt. 
Het kan gaan om meerjarige programma's zoal s structurele acties of om bedragen die de 
Europese Unie in de toekomst zal moeten be talen uit hoofde van administratieve contracten 
die op de balansdatum bestaan (bv. voor het verstr ekken van diensten als beveiliging, poetsen 
enz., maar ook contractuele verbintenissen in verband met specifieke projecten zoals 
bouwwerken). Niet alle meerjarenprogramma's bevatten verbintenissen waarvoor bedragen in 
deze rubriek moeten worden opgenomen aangezien uitgaven in latere begrotingsjaren onderworpen blijven aan de jaarlijkse besluiten van de begrotingsautoriteit of de ontwikkeling 
van de betrokken regelgeving. 
 
5.12.1 Structurele acties 
De onderstaande tabel toont een vergelijking tussen de  juridische verbintenissen waarvoor 
nog geen bedragen in de begr oting zijn vastgele gd en de maximale vastleggingen van de 
bedragen die opgenomen zijn in het financiële  kader 2007-2013. De stru cturele acties bestaan 
uit geplande steun voor de periode 2007-201 3. De vorm en de doelstellingen van het 
financieel kader dat in 2007 aanving, ve rschillen van die van de vorige periode. 
     miljoen EUR
 Bedragen 
financiële 
vooruitzic
hten 2007-
2013 
(A) Gesloten 
juridische 
verbintenisse
n
(B)Begrotingsva
stleggingen 
2007-2009
(C)Juridische 
verbintenisse
n min 
begrotingsvas
tleggingen 
(= B-C) Maximum 
vastlegginge
n
(=A-C)
Middelen voor het 
cohesiebeleid 346 543 346 136 140 318 205 818 206 225
Natuurlijke 
hulpbronnen 100 624 98 388 39 533 58 855 61 091
Instrument voor 
pretoetredingssteun 10 958 5 195 2 513 2 682 8 445
Totaal  458 125 449 719 182 364 267 355 275 761
 
5.12.2 Protocollen met de mediterrane landen 
Deze vastleggingen belopen in totaal 263 miljo en EUR en hebben betrekking op financiële 
protocollen met mediterrane landen die geen lid van de EU zijn. Het opgenomen bedrag is het 
verschil tussen het tota le bedrag van de ondertekende protoc ollen en het bedrag van de in de 
rekeningen opgenomen budgettaire verplichtinge n. Deze protocollen z ijn internationale 
 
NL 82   NL verdragen die niet kunnen worden beëindigd zond er de instemming van beide partijen, hoewel 
het proces ter beëindigin g ervan aan de gang is. 
 
5.12.3 Visserijovereenkomsten 
Deze vastleggingen belopen in totaal 249 miljoen EUR en he bben betrekking op verrichtingen 
met derde landen uit hoofde van inte rnationale visserijovereenkomsten. 
 
5.12.4 Galileo-programma 
Galileo is een wereldwijd systeem voor navigati e per satelliet (GNSS), dat momenteel wordt 
gebouwd door de Europese Unie en het Europees Ruimteagentschap (ESA). Het Galileo-programma wordt thans volledig gefinanc ierd uit de EU-begroting en het is de 
Commissie die het programma namens de EU be heert. Verwacht wordt dat de eerste fase van 
het programma, de „In-Orbit Validation” („ IOV”), in 2012 zal worden voltooid en de 
overdracht van de gecreëerde activa aa n de Commissie zal dan plaatsvinden. 
Opgemerkt zij dat de Commissie tot eind 2009 en met inbegrip van de bovengenoemde 
investering in de gemeenschappelijke ondern eming Galileo 1,028 miljard EUR heeft betaald 
aan de IOV-fase van het Galileo-programma . Aangezien dit programma momenteel nog 
steeds in de onderzoeksfase verkeert, zijn  de betaalde middelen overeenkomstig de 
EU-boekhoudregels onder de uitgaven opgenomen  en zijn er geen immateriële activa 
opgenomen. De totale (indicatieve ) bijdrage van de Commissie die voor de volgende fase van 
het Galileo-programma (van 2008 tot 2013) is gepland, beloopt 2,645 miljard EUR. 
 
5.12.5 GMES-programma 
De Commissie heeft een contract gesloten met de ESA voor de periode van 2008 tot 2013 
voor de tenuitvoerlegging van de ruimtecomp onent van de wereldwijde monitoring voor 
milieu en veiligheid (GMES). Het totale indicatieve bedrag voor die periode is 
624 miljoen EUR. In 2009 werd een bedrag van 68 miljoen EUR aan de ESA betaald. 
 
5.12.6 TEN-T-verbintenissen 
Dit bedrag betreft subsidies op het gebied va n het trans-Europese ve rvoersnetwerk (TEN-T) 
voor de periode 2007-2013. Het programma is van toepassing op pr ojecten die zijn 
vastgesteld voor de ont wikkeling van een trans-Europ ees vervoersnetwerk om zowel 
infrastructuurprojecten als pr ojecten voor onderzoek en ontwi kkeling te steunen om de 
integratie van nieuwe technologieën en innov atieve processen op de uitrol van nieuwe 
vervoersinfrastructuur aan te moedigen. Het tota le indicatieve bedrag voor dit programma is 
8,013 miljard EUR. 
 
5.12.7 Overige contractuele verbintenissen 
De opgegeven bedragen stemmen overeen met bedr agen die nog in de loop van de contracten 
moeten worden betaald. Deze rubriek omvat de  uitstaande contractuele verplichting ten 
belope van 93 miljoen EUR in verband me t bouwcontracten van de Raad, alsmede 
441 miljoen EUR in verband met bouwcontracten  van het Parlement. De overige hier 
opgenomen significante bedragen zijn 480 miljoen EUR in verband met de aankoopregelingen tussen het Agentschap  Fusion for Energy (gemeenschappelijke 
onderneming ITER en de ontwikkeling van fusi e-energie) en ITER International en 
 
NL 83   NL 165 miljoen EUR in verband met de aankoopovereenkomsten tussen het Agentschap Fusion 
for Energy, het Japanse Agentschap voor atoomenergie en ITER International. 
 
5.13 PARTICIPATIES IN G ELIEERDE ORGANISATIES 
Dit bedrag komt overeen met de betalingen die nog moeten worden verricht op het niet-
volgestorte gedeelte van de pa rticipatie van de Commissie. 
 
5.13.1 Niet-opgevraagd aandelenkapitaal: EBWO 
miljoen EUR 
EBWO Totaal kapitaal EBWO Participatie Commissie 
Kapitaal 19 794 600 
Volgestort (5 198) (157) 
Niet-opgevraagd 14 596 443 
 
5.13.2 Niet-opgevraagd aandelenkapitaal: EIF 
miljoen EUR 
EIF Totaal kapitaal EIF Participatie Commissie 
Kapitaal 2 940 861 
Volgestort (588) (172) 
Niet-opgevraagd 2 352 689 
 
Na de uitgifte van 1 000 nieu we aandelen door het EI F in 2007 schreef de  EU in 2009 in op 
nog eens 75 aandelen met een nominale waarde van 1 miljoen EUR per aandeel. In 2009 werden 20 % van het nominale bedrag en de pr emie betaald. De participatie van de EU is 
beperkt tot 900 aandelen (voor 900 miljoen EUR). Zie ook toelichting 2.3.1 . 
 
5.14 VASTLEGGINGEN VOOR OPERATIONELE LEASES 
 miljoen EUR
In de toekomst te betalen bedragen Omschrijving 
< 1 jaar 1-5 jaar > 5 jaar Totaal 
Gebouwen 334 1 236 842 2 412 
IT-materiaal en overige uitrusting 6 7 0 13 
Totaal 340 1 243 842 2 425 
 
Deze rubriek heeft betrekking op gebouwen en ande re voorzieningen die zijn gehuurd in het 
kader van operationeleleasecontracten en die niet voldoen aan de voorwaarden om in de 
balans onder de activa te worden opgenomen. De opgegeven bedragen stemmen overeen met 
vastleggingen die nog in de loop van de contracten moeten worden betaald. 
In 2009 werd voor operationele leases 364 miljoen EUR geboekt als uitgaven in de 
economische resultatenrekening. 
 
NL 84   NL 6. FINANCIËLE  CORRECTIES  EN TERUGVORDERINGEN  NA HET  
ONTDEKKEN  VAN  ONREGELMATIGHEDEN 
 
Bij de uitvoering van de EU-begroting moet ervoor worden gezorgd dat onregelmatigheden 
en fraude worden voorkomen, ontdekt en geco rrigeerd. In deze to elichting wordt een 
overzicht gegeven van de verschillende proc edures waarin de toepasselijke wetgeving 
voorziet voor de behandeling van onregelmatighe den die door de Commissie en de lidstaten 
worden ontdekt, en wordt het totale betrokken bedrag zo goed mogelijk geraamd. Het gaat om 
het laatste stadium in de toepassing van controle systemen, dat essentieel is om goed financieel 
beheer te kunnen aantonen. 
 
6.1 INLEIDING  
 
6.1.1 Overzicht van de procedure voor finan ciële correctie en terugvordering per 
beheersvorm 
Terugvorderingen en financiële correcties kunnen vol gen na controles en audits op elk niveau 
van het controlesysteem, gaande van cont roles op EU-niveau (Commissie, Europese 
Rekenkamer, OLAF) tot controles door de lidstat en in het geval van gedeeld beheer. Hoewel 
zich in elke fase van een project onregel matigheden kunnen voordoen is het mogelijk dat zij 
pas in de eindfase worden ontdekt wanneer de  begunstigde zijn verzoek om saldobetaling 
indient, dat in de meeste gevallen ter plaatse wordt gecontroleerd en/of door een 
onafhankelijke controleur wordt gecertificee rd. Er moet echter een onderscheid worden 
gemaakt tussen terugvorderingen enerzijds, en de financiële correcties waarin  de sectorale 
wetgeving voorziet anderzijds. D it onderscheid vloeit voort uit de  verschillen in beheersvorm. 
Terugvorderingen 
Op grond van artikel 71, lid 3, van het Financi eel Reglement moeten ten onrechte betaalde 
bedragen worden teruggevorderd. Van terugv ordering is in dit verband sprake als de 
Commissie of de lidstaat daadwerkelijk be dragen terugvordert nadat is ontdekt dat 
onverschuldigde of onregelmatige uitgaven zijn gebeurd. 
Financiële correcties 
Overeenkomstig de sectorale wetgeving op de vele uitgavengebieden van de EU 
(voornamelijk onder gedeeld beheer) geschied t de correctie van onregelmatigheden door 
middel van een mechanisme dat financiële corr ectie wordt genoemd. Het doel van financiële 
correcties, hetzij door de Commi ssie hetzij door de lidstaat, is het herstel van een situatie 
waarin 100 % van de uitgaven die voor financie ring of medefinanciering  (cohesiebeleid) zijn 
gedeclareerd in overeenstemmi ng is met de toepasselijke na tionale en EU-wetgeving en 
-regels.  Onder gedeeld beheer z ijn de lidstaten primair verantwoor delijk voor het verrichten van de 
nodige financiële correcties met betrekki ng tot afzonderlijke of stelselmatige 
onregelmatigheden die in operationele programma 's worden ontdekt. De Commissie is ervoor 
verantwoordelijk dat de door de nationale auto riteiten ingevoerde syst emen doeltreffend zijn 
en als dat niet het geval is, moet zij de  lidstaten financiële correcties opleggen. 
Als er bij EU-controles onter echte betalingen aan begunstigden worden geconstateerd, kunnen 
financiële correcties worden beschouwd als de eerste stap in een daadwerkelijk 
terugvorderingsproces, aangezien de lidstaten  op grond van de toepasselijke wetgeving 
 
NL 85   NL follow-up moeten geven aan de he n opgelegde financiële correcties en zelf de gelden van de 
eindbegunstigden moeten terugvorderen. Ook bij cont roles door de nation ale autorite iten zijn 
de lidstaten wettelijk verplicht om de geld en terug te vorderen van de eindbegunstigde. 
Hieronder volgt een overzicht per beheersvorm van de vers chillende procedures voor 
terugvordering en financiële correctie en het effect daarvan voor de EU-begroting. 
 
6.1.2 Direct beheer 
Wanneer de Commissie de begro ting rechtstreeks beheert, word en niet-subsidiabele uitgaven 
ofwel teruggevorderd van de begunstigde of wel in mindering gebracht op de volgende 
kostenstaat. Indien de begunstigde de bedrag en zelf in mindering brengt alvorens de 
kostenstaat in te dienen, wordt de informatie  niet opgenomen in het boekhoudsysteem. Dit is 
zeer vaak het geval omdat de meeste beguns tigden een gecertificeerde of gecontroleerde 
definitieve kostenstaat bij de Commissie mo eten indienen voordat zij hun saldobetaling 
kunnen ontvangen. In deze gecertificeer de verklaring moeten geconstateerde 
onregelmatigheden worden gecorrigeerd.  
 
6.1.3 Gedeeld beheer 
Ongeveer 80 % van de EU-begroting wordt gezamenlijk beheerd door de Europese 
Commissie en de lidstaten. Het gaat voornamelijk om uitgaven voor landbouw en plattelandsontwikkeling, c ohesiebeleid en visserij. 
Voor uitgaven onder gedeeld beheer worden uitvoerende taken en verantwoordelijkheden 
gedelegeerd aan de lidstaten, die primair vera ntwoordelijk zijn voor het ontdekken en het 
corrigeren van onregelmatigheden die door begu nstigden worden begaan en, bijgevolg, voor 
het garanderen van de regelmatigheid van de  uitgaven die bij de Commissie worden 
gedeclareerd. Het zijn dus de lid staten die financiële correcties  verrichten en wanneer zij bij 
hun eigen controles of EU-controles onve rschuldigde betalingen aan begunstigden 
constateren, zijn zij wettelijk verp licht om tegen deze begunstigden een 
terugvorderingsprocedure in te leiden.  
De Europese Commissie heeft een algemene to ezichthoudende functie: z ij controleert of de 
beheers- en controlesystemen van de lidst aten goed functioneren en neemt corrigerende 
maatregelen wanneer zij concludeert dat dit niet het geval is, zodat zij haar 
eindverantwoordelijkheid voor de uitvoering van de begroting kan nemen (artikel 53, lid 4, 
van het Financieel Reglement) . De Commissie kan ook formeel besluiten om financiële 
correcties toe te passen op de lidstaat, wanneer de lidstaat de vereiste correcties niet heeft 
verricht of wanneer er ernstige tekortkomingen zijn  in de beheers- of controlesystemen die tot 
stelselmatige onregelmatigheden zouden kunnen leiden. 
De Commissie legt financiële correcties op voor  afzonderlijke onregelmatigheden die worden 
ontdekt, maar zij is tevens bevoe gd om geëxtrapoleerde of forfa itaire correcties toe te passen. 
Extrapolatie wordt toegepast wanneer uit een re presentatieve steekproef van dossiers blijkt dat 
er sprake is van een structurel e onregelmatigheid. Fo rfaitaire correcties wo rden toegepast bij 
afzonderlijke inbreuken of bij structurele onregelmatigheden wa nneer de financiële impact 
niet precies kan worden berekend en de ad ministratieve kosten van een precieze berekening 
onevenredig hoog zouden zijn. Zelfs wanneer  terugvordering van de begunstigden niet 
mogelijk is, vormen deze correcties in beide ge vallen een belangrijk middel om de zwakke 
punten in de systemen van de lidstaten te verbeter en en zo onregelmatige betalingen aan 
begunstigden te voorkomen c.q. te ontdekken en terug te vorderen.  
 
NL 86   NL  
6.1.4 Overige beheersvormen 
Voor uitgaven onder gedecentraliseerd beheer en  indirect gecentraliseerd beheer wordt de 
verantwoordelijkheid voor de terugvordering van te n onrechte betaalde be dragen gedelegeerd 
aan lidstaten, derde landen of agentschappen.  Voor uitgaven onder gezamenlijk beheer 
worden in de overeenkomsten die met intern ationale organisaties worden gesloten, 
correctiemechanismen vastgesteld. Net als bij gedeeld beheer kan de Commissie financiële 
correcties verrichten wanneer  blijkt dat de EU-voorschriften in verband met de 
uitgavenregelingen niet correct zijn gevolgd.  
 
6.1.5 Overzicht van terugvorderingen en financiële correcties in 2009 
 
Overzicht van terugvorderingen en financiële co rrecties die in 2009 zijn bevestigd of waartoe 
in 2009 is besloten 
miljoen EUR
Financiële correcties Toelichting 2009 2008
EOGFL/ELGF/ELFPO  6.2.2 462 917
Cohesiebeleid (EU-controles)   
- Programma's 1994-1999 6.2.4 521 414
- Programma's 2000-2006 6.2.4 1 890  1 173
- Subtotaal financiële correcties  2 411  1 587
Totaal financiële correcties  2 873 2 504
miljoen EUR
Terugvorderingen Toelichting 2009 2008
EOGFL/ELGF/ELFPO  (ontdekt door lidstaat) 6.3 163 360
Cohesiebeleid (EU-controles)  6.3 102 31
Overige beheersvormen  6.3 181 72
Totaal teruggevorderde bedragen  446 463
   
Totaal bescherming EU-begroting  3 319  2 967
 
Deze tabel omvat niet de bedragen die de lids taten na eigen controles in het kader van het 
cohesiebeleid hebben teruggevorderd of geschr apt. Hoewel zij de Commissie informatie 
moeten verstrekken over schrappingen en terugvorderingen, zijn zij op grond van de 
wetgeving voor de programma's 2000-2006 niet  verplicht om terugvorderingen naar 
aanleiding van hun eigen controles afzonder lijk te vermelden. Om deze reden en om 
overlappingen met financiële correcties te verm ijden, zijn de bedragen die de lidstaten hebben 
teruggevorderd of geschrapt (2009: 1,233 miljard  EUR) niet opgenomen (zie toelichting 6.5). 
 
NL 87   NL Overzicht van terugvorderingen en financ iële correcties die in 2009 zijn verricht 
miljoen EUR
Financiële correcties Toeli
chtin
g Bevestigd 
in 2009 Bevestigd 
vóór 2009 Totaal 
EOGFL/ELGF/ELFPO  6.2.2 274 429 703
Cohesiefondsen    
- Programma's 1994-1999 6.2.4 163 137 300
- Programma's 2000-2006 6.2.4 313 96 409
- Subtotaal financiële correcties   476 233 709
Totaal financiële correcties  750 662 1 412
miljoen EUR
Terugvorderingen Toeli
chtin
g Bevestigd 
in 2009 Bevestigd 
vóór 2009 Totaal 
EOGFL/ELGF/ELFPO  6.3. 117 31 148
Cohesiefondsen  6.3. 102 0 102
Overige beheersvormen  6.3. 147 34 181
Totaal terugvorderingen  366 65 431
Totaal bescherming EU-begroting  1 116 727 1 843
 
6.2 FINANCIËLE CORRECTIE S ONDER GEDEELD BEHEER  
 
Onder gedeeld beheer verlopen de fina nciële correcties in drie stappen: 
(1) Het bedrag moet nog worden vastgesteld in  een juridische procedure op tegenspraak 
(„hangend ” - zie toelichting 6.4). 
(2) Het bedrag is vastgest eld en definitief („ besloten ” in een besluit van de Commissie of 
„bevestigd ” in een overeenkomst met de li dstaten onder gedeeld beheer). 
(3)  Het bedrag is daadwerkelijk teruggevorder d, ofwel doordat van de lidstaat gelden zijn 
ontvangen (besloten correctie), ofwel doorda t het door de lidstaa t in mindering is 
gebracht (schrapping/ter ugvordering) op een toekomstige betalingsaanvraag 
(„verricht”). Zie toelichting 6.2.4  voor nadere informatie  over nog niet verrichte 
financiële correcties. 
 
6.2.1. Landbouw en plattelandsontwikkeling 
Voor het ELGF en het ELFPO, die de afdeling Garantie van het EOGFL hebben vervangen, is 
in de toepasselijke wetgeving bepaald dat de Co mmissie financiële correcties verricht via de 
procedure voor de goedkeu ring van de rekeningen. 
Procedure voor de goedkeuring van de rekeningen 
 
NL 88   NL De Commissie voert de proce dure voor de goedkeuring van de  rekeningen. De procedure 
bestaat uit een jaarlijkse fina nciële goedkeuring van de rekeni ngen van elk betaalorgaan en 
een meerjarige conformiteitsgoedkeuring waarb ij wordt nagegaan of de door een lidstaat 
gedeclareerde uitgaven overeenkomstig de EU -regelgeving zijn ge daan. Voor het ELGF 
worden al deze bedragen in de economische resultatenrekening van de Commissie geboekt als ontvangsten. Voor het ELFPO kunnen de be dragen die de li dstaten zelf hebben 
teruggevorderd, alsook de bedragen die het re sultaat zijn van de jaarlijkse financiële 
goedkeuring van de rekeningen, doorgaans opnieu w voor het programma worden gebruikt. 
Financiële goedkeuring . De Commissie stelt jaarlijks een  besluit tot goedkeuring van de 
rekeningen vast, waardoor zij formeel de jaarrekeningen van de betaalorganen aanvaardt op 
basis van beheerscontroles en van de certificaten  en rapporten van de cer tificerende instanties. 
Conformiteitsgoedkeuring . Deze procedure is bedoeld om uitgaven die niet overeenkomstig 
de EU-regelgeving zijn gedaan, aan fina nciering door de EU te onttrekken. De 
conformiteitsgoedkeuring is derhalve geen mechanisme waardoor onregelmatige betalingen 
rechtstreeks van de eindbegunstig den worden teruggevorderd, maar  meer een sterke stimulans 
voor de lidstaten om hun beheers- en cont rolesystemen te verb eteren en zodoende 
onregelmatige betalingen aan eindbegunstigden te  voorkomen of te ontdekken en terug te 
vorderen. Een conformiteitscorre ctie ontslaat de lidstaat immers niet van zijn 
verantwoordelijkheid om op te treden te gen geconstateerde on regelmatigheden. De 
conformiteitsgoedkeuring volgt ge en jaarcyclus, aangezien zij uitgaven bestrijkt die in meer 
dan één begrotingsjaar gedaan zijn. 
Financiële goedkeuring van betalingen die zijn  verricht zonder de reglementaire termijnen 
in acht te nemen . Overeenkomstig artikel 9 van Verorden ing (EG) nr. 883/06 wordt driemaal 
per jaar stelselmatig gecontroleerd of de vastgestelde termijnen voor betalingen aan 
begunstigden door de lidstaten zijn  nageleefd. Als de termijnen ni et zijn nageleefd, past de 
Commissie verlagingen toe, waarbij rekening wordt gehoude n met bijzondere gevallen en 
buitengewone omstandigheden en met de evenre digheid. Deze financiële  correcties worden 
behandeld als „negatieve betalingen” en wo rden in de economische resultatenrekening 
geboekt als een verlaging van de uitgaven. 
 
6.2.2 Financiële correcties in 2009 voor landbouw en plattelandsontwikkeling  
 
Totaal in 2009 besloten financiële correctie s voor landbouw en plattelandsontwikkeling 
miljoen EUR
 2009 2008 
Procedure voor de goedk euring van de rekeningen    
Financiële goedkeuring en niet-nageleefde betalingstermijnen  103 58
Conformiteitsgoedkeuring  359 859
Totaal  462 917
 
Alle bovenvermelde bedragen hebben betrekking  op het ELGF, aangezien er in 2009 voor het 
ELFPO voor slechts ongeveer 0,4 miljoen EUR fina nciële correcties werd en verricht. Deze 
bedragen worden in de economische resultat enrekening opgenomen. Zie bijlage 1 voor een 
uitsplitsing van de bovenvermel de bedragen per lidstaat. 
 
NL 89   NL De afname voor conformiteitsgoedkeuring tusse n 2008 en 2009 valt toe te schrijven aan een 
aantal niet-uitgevoerde conformiteitsbeschikkingen van ei nd 2008 voor een totaalbedrag van 
368 miljoen EUR. 
In 2009 verrichte financiële correcties voor landbouw en plattelandsontwikkeling 
miljoen EUR
  Verricht in 2009 
Procedure voor de goedk euring van de rekeningen 
Financiële goedkeuring en niet-nageleefde betalingstermijnen 103
Conformiteitsgoedkeuring 600
Totaal 703
 
Zie bijlage 2 voor een uitsplitsing van de bovenvermelde bedragen per lidstaat. 
 
6.2.3 Cohesiebeleid 
In de wetgeving die van toepassing is op het cohe siebeleid is bepaald da t acties om financiële 
correcties te verrichten, zowel door de lidstat en als door de Commissie worden ondernomen: 
• Lidstaten mogen financiële correcties verrichten op twee manieren: 
– ofwel schrappen zij de betrokken uitgaven onmiddellijk uit het programma door 
deze in mindering te brengen op de volge nde uitgavenstaat die bij de Commissie 
wordt ingediend, waardoor de EU-midde len worden vrijgemaakt en voor andere 
verrichtingen kunnen worden vastgelegd; 
– ofwel laten zij de uitgaven voorlopig in  het programma in afwachting van het 
resultaat van de procedure om het te n onrechte betaalde bedrag van de 
begunstigden terug te vorderen. Terugvorde ring geschiedt door terugbetaling van 
de gelden of door de betrokken bedragen te compenseren met verdere betalingen die aan dezelfde begunstigde ve rschuldigd zijn. Zie toelichting 6.5 voor nadere 
informatie over dat soort terugvorderingen. 
De lidstaten moeten de Commissi e gegevens verstrekken over de  financiële correcties die zij 
verrichten door bedragen te schrappen en door bedragen terug te vord eren. De twee reeksen 
gegevens zijn onderschei den en aanvullend. Bij de schrappingen  worden immers alleen 
geschrapte uitgaven opgenom en waarvoor niet wordt gewacht op het resultaat van de 
terugvorderingsprocedure. Bij de terugvorderingen  worden uitgaven opgenomen die niet 
meteen geschrapt zijn maar die in de uitgav enstaat zijn gelaten to tdat terugvordering heeft 
plaatsgevonden. De lidstaten hoeven correcties naar aanleiding van EU-controles niet te 
onderscheiden van correcties naar aanleidi ng van hun eigen controlewerkzaamheden. Die 
rapportageverplichting is pas vanaf de programmeringsperiode 2007-2013 ingevoerd. 
• Financiële correcties na EU-controles en –audits, wo rden als volgt verricht: 
– Wanneer de lidstaat er na een EU-control e of –audit mee instemt een correctie te 
verrichten, kan hij de reeds gedeclareerde onregelmatige uitgaven uit de volgende 
betalingsaanvraag schrappen (die cumulatief is voor elk programma of project van 
het Cohesiefonds afzonderlijk) en de vr ijgekomen EU-midde len hergebruiken 
voor andere subsidiabele ui tgaven in het betrokken pr ogramma, die echter geen 
verband houden met de verrichting(en) w aarvoor de correctie wordt verricht. 
 
NL 90   NL – De Commissie geeft invorde ringsopdrachten af om fi nanciële correcties te 
verrichten in de volgende gevallen: 
• na formele besluiten in verband met financiële correcties; 
• bij de afsluiting van een programma; en 
• bij de afsluiting van een programma na te rugvordering door de  lidstaten van de 
begunstigden. 
In die gevallen hebben i nvorderingsopdrachten een effect  op de rekening van de 
Commissie. 
– In andere gevallen van financiële correcties geeft de Commissie geen 
invorderingsopdracht af, met name wanneer lidstaten de financiële correctie 
aanvaarden en uitvoeren. In die gevallen wordt deze informatie niet opgenomen in 
het boekhoudsysteem van de Commissie. 
 
6.2.4 Financiële correcties in 2009 voor het cohesiebeleid 
De onderstaande tabel bevat niet de resultaten van de eigen controles van de lidstaten van de 
uitgaven voor de structurele acties. 
 
In 2009 bevestigde financiële correcties 
miljoen EUR
 EFRO CF ESF FIOV EOGFL 
Oriëntatie Totaal 
Financiële correcties periode 
1994-1999:  
 Verricht 87 10 21 41 4 163
 Nog niet verricht 358 0 0 0 0 358
Subtotaal periode 1994-1999 445 10 21 41 4 521
Financiële correcties periode 
2000-2006:  
 Verricht 84 63 141 2 25 315
 Nog niet verricht 1 532 13 18 3 9 1 575
Subtotaal periode 2000-2006 1 616 76 159 5 34 1 890
Totaal financiële correcties 
2009 2 061 86 180 46 38 2 411
Totaal financiële correcties 2008 949 92 522 19 5 1 587
Opmerking: in de bevestigde cijfers van 2009 zijn financiële correcties opgenomen die 
in 2008 zijn besloten/bevestigd, maar nog ni et eerder waren opgenomen. Het gaat om 
90 miljoen EUR. 
De toename in de bevestigde bedragen voor het EFRO in 2009 ten opzichte van 2008 valt toe 
te schrijven aan de strenge ac ties die zijn ondernomen in he t kader van het actieplan ter 
versterking van de toezichthoudende rol van de  Commissie in het kader van het gedeeld 
beheer van structurele acties (COM(2010) 52) en  aan de aanvaarding van een grote financiële 
correctie voor Span je in november 2009. 
 
NL 91   NL De afname in de bevestigde bedragen voor he t ESF in 2009 ten opzichte van de bedragen die 
voor 2008 waren opgegeven, valt toe te schrijven  aan het feit dat in 2008 het bovenvermelde 
actieplan van de Commissie, dat de besluitp rocedures over hangende financiële correcties 
beoogde te versnellen, ten uitvoer werd ge legd. Hierdoor moesten er in 2009 minder 
correcties worden verricht. Van de 522 miljoen EUR in 2008 bevestigde financiële correcties 
werden bij het ESF niet minder dan 518 miljoen EUR financiële correcties ook voor dat jaar 
verricht. 
De in de vorige tabellen opgenomen cijfers z ijn vastgesteld op toerekeningsbasis, wat 
betekent dat sommige van deze bedragen al in 2009 zijn uitgevoerd (709 miljoen EUR voor 
alle fondsen) en dat de overige in de volgende jaren zullen worden uitgevoerd. 
 
Bevestigde financiële correct ies – cumulatieve cijfers 
miljoen EUR 
Periode 2000-
2006 Periode 1994-
1999 Totaal  
31.12.2009 31.12.2009 31.12.2009 
Cohesiefonds 233 273 506 
EFRO 3 797 1 633 5 430 
ESF 1 130 392 1 522 
FIOV 7 97 104 
EOGFL, afdeling Oriëntatie 36 121 157 
Totaal 5 203 2 516 7 719 
Zie bijlage 3 voor een uitsplitsing van de bovenvermelde bedragen per lidstaat. 
 
Op 31 december 2009 bevestigde financiële correcties, die evenwel op 31 december 2009 
nog niet waren verricht (cumulatieve cijfers) 
De terugvordering of de financiële  correctie is „nog niet uitge voerd” wanneer zij besloten of 
bevestigd is, maar het bedrag nog niet ge ïnd, in mindering gebracht of geschrapt is.  
miljoen EUR
Nog te verrichten op 31.12.2009 EFRO CF ESF FIOV EOGFL 
Oriëntati
e Totaal 
Financiële correcties periode 1994-1999 359 11 1 0 0  371
Financiële correcties periode 2000-2006 1 904 23 22 3 9 1 961
Totaal te verrichten op 31.12.2009 2 263 34 23 3 9 2 332
 
Het lage bedrag aan correcties dat is verricht voor beslu iten van 2009 houdt verband met het 
EFRO. Voor de programmeringsperiode 1994-1999 z ijn de meeste financiële correcties die 
nog niet in 2009 zijn verricht, fi nanciële correcties waartoe in het vierde  kwartaal van 2009 is 
besloten. Zij zullen in het eerste kw artaal van 2010 worden verricht. 
Voor de programmeringsperiode 2000-2006 mag een  lidstaat die er na een EU-controle mee 
instemt een financiële correctie te verrichten, die correctie verrichten do or het bedrag van de 
 
NL 92   NL onregelmatige uitgaven te schrappen uit de volg ende uitgavenstaat en in  plaats daarvan andere 
subsidiabele uitgaven van hetzelfde progr amma inbrengen. Aangezien voor de meeste 
EFRO-programma's en projecten van het Cohesiefonds (2000-2006) het betalingsplafond 
bereikt is, zal de aftrek va n niet-subsidiabele uitgaven pas tot uiting komen in de 
afsluitdocumenten (definitieve certificering van de uitgaven, vereffeningsdeclaratie en eindverslag over de uitvoering) die de lidstaa t in de komende maanden moet indienen. 
 
In 2009 verrichte financiële correcties (bevestigd in 2009 en in vorige jaren) 
miljoen EUR
 EFRO CF ESF FIOV EO
GF
L 
Orië
ntat
ie Totaal 
Financiële correcties periode 1994-1999:   
 Bevestigd in 2009 87 10 21 40 5 163
 Bevestigd vorige jaren 131 0 0 6 0 137
Subtotaal periode 1994-1999 218 10 21 46 5 300
Financiële correcties periode 2000-2006:   
 Bevestigd in 2009 82 63 141 2 25 313
 Bevestigd in vorige jaren 34 16 44 2 0 96
Subtotaal periode 2000-2006 116 79 185 4 25 409
Totaal financiële correcties uitgevoerd in 
2009 334 89 206 50 30 709
Zie bijlage 4 voor een uitsplitsing van de bovenvermelde bedragen per lidstaat. 
 
6.3 TERUGVORDERINGEN DOOR DE  COMMISSIE OF DOOR DE 
LIDSTATEN 
 
Deze rubriek betreft de terugvordering van ten onr echte betaalde bedragen ingevolge fouten 
of onregelmatigheden die zijn vastgesteld door de Commissie, de lidstaten, de Europese 
Rekenkamer of OLAF. 
In 2009 bevestigde terugvorderingen 
miljoen EUR 
 2009 2008 
Gedeeld beheer  
Landbouw: EOGFL/ELGF 163 360 
Cohesiebeleid 102 31 
Subtotaal 265 391 
Overige beheersvormen  
- externe acties 81 32 
- intern beleid 100 40 
Subtotaal 181 72 
 
NL 93   NL Totaal 446 463 
 
 
NL 94   NL In 2009 verrichte terugvorderingen 
miljoen EUR
 
Bevestigd in 2009 Bevestigd vóór 
2009 Totaal 
Gedeeld beheer  
Landbouw: EOGFL/ELGF 117 31 148
Cohesiebeleid 102 0 102
Subtotaal 219 31 250
Overige beheersvormen  
- externe acties 60 21 81
- intern beleid 87 13 100
Subtotaal 147 34 181
Totaal 366 65 431
 
6.3.1 Landbouw: terugvordering wegens door de  lidstaten ontdekte onregelmatigheden  
De lidstaten moeten volgens hun nationale re gelgeving en procedures vaststellen welke 
bedragen zij verloren hebben als gevolg van onregelmatighede n en deze terugvorderen. Als 
het gaat om door het ELGF gefinancierde maat regelen, crediteren zij de Commissie voor de 
geïnde bedragen, die in de economische resulta tenrekening worden geboekt als ontvangsten. 
Voor het ELFPO worden de geïnde bedrag en in mindering gebracht op het volgende 
betalingsverzoek, waarna het betrokken ELFPO -bedrag voor het programma kan worden 
hergebruikt. Als een lidstaat ni et tot terugvordering overgaat of  geen spoed ze t achter zijn 
maatregelen, kan de Commi ssie besluiten om in te gr ijpen via de procedure voor 
conformiteitsgoedkeuring en de betrokken lid staat een financiële correctie opleggen. 
De daling van ontvangsten uit onregelmatigheden valt voornamelijk toe te schrijven aan de 
positieve effecten van de meer doeltreffende cont rolesystemen in de lid staten, waaronder het 
effect van de 50%-procedure bij goedkeuring van de rekeni ngen (artikel 32, lid 5, van 
Verordening (EG) nr. 1290/2005 van de Raad). 
 
6.3.2 Cohesiebeleid 
De lidstaten zijn primair ve rantwoordelijk voor het voorkome n, ontdekken en corrigeren van 
onregelmatigheden en het terugvorderen van te n onrechte betaalde be dragen, in voorkomend 
geval met achterstandsrente. De door de lidstate n geïnde bedragen zijn  niet in bovenvermelde 
tabel opgenomen (zie toelichting 6.5 voor uitleg). De geïnde bedrag en die in deze rubriek zijn 
opgenomen, zijn rechtstreeks door de Commissie teruggevorderd. 
 
6.3.3 Overige beheersvormen 
De terugvordering van onregel matigheden die bij overige be heersvormen worden ontdekt, 
gebeurt door middel van een invor deringsopdracht, of door he t bedrag in mindering te 
brengen op een volgende betaling. In het geva l waarin de begunstigde wordt gevraagd een 
gecorrigeerde definitieve kostens taat in te dienen, wordt het bedrag van de onregelmatigheid 
niet noodzakelijkerwijs in het boekhouds ysteem van de Commissie opgenomen. 
 
6.4 HANGENDE FINANCIËLE CO RRECTIES NA EU-CONTROLES  
 
NL 95   NL  
6.4.1 Landbouw 
miljoen EUR 
Hangende 
financiële 
correcties 
op 
31.12.2008 Nieuwe 
hangende 
financiële 
correcties 
in 2009 In 2009 
besloten 
financiële 
correcties Aanpassing
en in 
besloten of 
hangende 
financiële 
correcties 
op 
31.12.2008 Hangende 
financiële 
correcties 
op 
31.12.2009 
EOGFL 1 733 657 -317 690 2 763
 
Elk jaar bepaalt de Commissie op  basis van een jaarlijkse ri sicoanalyse die voor de hele 
waaier van landbouwuitgaven verricht wordt,  welke maatregelen en welke lidstaten op 
conformiteit zullen worden gecontroleerd. De  procedure voor conform iteitsgoedkeuring duurt 
enkele jaren. Tegen het einde van 2009 waren de conformiteitscontroles voor uitgaven van 
vóór 2003 grotendeels voltooid. De  controles voor de jaren 2003 tot 2009 zijn nog aan de 
gang. 
Overeenkomstig haar beleid inzake financiële verslaggeving en algemeen aanvaarde 
boekhoudbeginselen kan de Commissie ramingen gebruiken voor de voorbereiding van de 
jaarrekening. Dit is het geval voor het bedrag van de uitgaven dat waarschijnlijk aan EU-financiering zal worden on ttrokken ingevolge toekomstig e conformiteitsbesluiten. Bij 
deze raming wordt rekening gehouden met de meest betrouwbare informatie die voorhanden is. Omdat de ELGF-correcties worden vastgesteld per begrotingsjaar waar in de uitgaven zijn 
gedaan, is het mogelijk om het gemiddelde van de  correcties per afgesloten begrotingsjaar te 
berekenen en dit percentage te extrapoleren naar meer recente begrotingsjaren waarvoor de 
controles nog aan de gang zijn. De betrouwba arheid van deze raming wordt beoordeeld op 
basis van de vergelijking met de bedragen van de „hangende correcties” voor de jaren 
waarvoor die informatie beschikbaar is, en  getoetst aan de resultaten van de 
conformiteitscontroles die in he t betrokken jaar zijn verricht. Voorts blijkt dat het gemiddelde 
van de correcties per begrotingsjaar betrekke lijk stabiel is en tussen 1,1 % en 1,9 % ligt. 
Het bedrag van 2,763 miljard EUR is een raming van het bedrag dat moet worden ontvangen 
uit hoofde van toekomstige conformiteitsbeslui ten voor controles van de uitgaven voor de 
jaren 2003-2009. 2,1 miljard EUR daarvan vert egenwoordigt de ha ngende financiële 
correcties waarvoor het bedrag berekend is op basis van momenteel lopende controlezaken 
(die voornamelijk betrekking hebben op de uitgaven van de jaren 2003 tot 2007). 
De toename van de bovenvermelde raming valt to e te schrijven aan de toename, ten opzichte 
van de vorige jaren, van het gemiddelde percen tage van correcties tegenover uitgaven (van 
1,1 % tot 1,5 %). De laatste cijfers die beschikba ar zijn voor „hangende correcties” voor 2003, 
2004, 2005, 2006 en 2007 bevestigen dit percentage  en wijzen zelfs op een hoger gemiddeld 
correctiepercentage dan 1,5 %. In dit stadium va llen de financiële gevolgen van de invoering 
in 2005 van de bedrijfstoeslagregeling moeilijk te voorspellen. Enerzijds kan ervan worden 
uitgegaan dat er minder correcties zullen zijn  in het aantal zaken. Anderzijds kunnen de 
forfaitaire correcties van de be drijfstoeslagregeling financieel gezien meer effect hebben. 
Omdat de bedragen nog niet definitief zij n, zijn zij niet in de balans opgenomen. 
 
NL 96   NL  
6.4.2 Structurele acties 
miljoen EUR 
Hangende 
financiële 
correcties 
op 
31.12.2009 Nieuwe 
hangende 
financiële 
correcties 
in 2009 In 2009 
bevestigde 
financiële 
correcties Aanpassinge
n in 
bevestigde of 
hangende 
financiële 
correcties op 
31.12.2008 Hangende 
financiële 
correcties 
op 
31.12.2009 
Structuur- en cohesiefondsen 
(programma's 1994-1999 en 2000-2006)   
EFRO 1 771 89 -1 087 - 343 430
Cohesiefonds 178 98 - 80 - 47 149
ESF 630 2 - 56 - 250 326
FIOV 35 0 - 33 0 2
EOGFL Oriëntatie + ELFPO 4 221 - 38 4 191
Totaal 2 618 410 -1 294 - 636 1 098
 
Het bovenvermelde bedrag is gebaseerd op de controlebevindingen va n de Commissie en die 
van de Rekenkamer of OLAF, die allemaal va n de bevoegde DG's follow-up hebben gekregen 
in de vorm van formele juridische procedures en hangende procedures op tegenspraak met de 
betrokken lidstaten. Dit is de best mogelijke raming, waarbij rekening is gehouden met de 
stand van zaken van de follow-up van de cont roles en de verzonden definitieve standpunten 
(of aan opschorting voorafgaande brieven) op 31 december 2009. Dit bedrag kan gewijzigd 
worden na de procedure op tegenspraak voor opsc hortingen en financiële correcties, die de 
lidstaten de gelegenheid geeft om in een hoorzitting extra bew ijsmateriaal over te leggen om 
hun vorderingen te staven. 
 
6.5 MAATREGELEN VAN DE LIDS TATEN MET HET OOG OP 
TERUGVORDERING EN FINANCIËLE CO RRECTIE VOOR DE STRUCTURELE 
ACTIES OF HET COHESIEBELEID  
 
Op het gebied van het cohesiebeleid worden de correcties die door de lidstaten na eigen 
controles of EU-controles worden verricht, niet in de boekhouding van de Commissie 
opgenomen, aangezien de lidstaten deze bedragen kunnen hergebruiken voor andere subsidiabele uitgaven. Niettemin moeten de lidstaten de Commissie actuele informatie 
verstrekken over schrappingen, geïnde bedragen  en hangende terugvorderingen van middelen 
voor structurele acties voor 2009, en cumu latief voor de perioden 2000-2006 en 2007-2013, 
en dit voor de vier structuurfondsen (EFRO, ES F, EOGFL, afdeling Oriëntatie en FIOV). Zij 
zijn echter niet verplicht de correcties die na ar aanleiding van EU-controles zijn verricht, 
afzonderlijk te vermelden. Daarom worden de fi nanciële correcties van de lidstaten niet bij 
die van de Commissie gevoegd. 
Blijkens de gegevens die door de lidstaten ove reenkomstig hun verplichting uit hoofde van de 
Verordeningen (EG) nr. 438/2001 en (EG) nr. 448/2001 zijn medegedeeld, belopen de 
schrappingen en geïnde bedragen in 2009 respectievelijk 986 miljoen EUR en 
 
NL 97   NL 247 miljoen EUR, hetzij 1,233 miljard EUR in to taal. In deze cijfers is rekening gehouden 
met de resultaten van de eerste analyse van de  Commissie, die tot correcties van bepaalde 
gegevens heeft geleid. U it de controles ter plaa tse van de gegevens va n de lidstaten, die de 
Commissie in 2009 in negen lidst aten (2008: tien lidstaten) h eeft verricht, blijkt dat de 
systemen voor het verzamelen en mededelen van gegevens nog niet in a lle lidstaten volledig 
betrouwbaar zijn, hoewel er aanwijzingen zijn dat de kwaliteit is verbeterd en dat de toestand 
erop is vooruitgegaan ten opzichte van de vorige jaren. Daarnaast zijn de cijfers onvolledig, 
voornamelijk in verband met de gegevens voor  de hele programmeringsperiode, aangezien 
sommige van de grotere lidstaten nog geen gege vens hebben verstrekt over correcties die zijn 
verricht in de eerste jaren van de periode. Toch is er zelfs wat de volledigheid betreft enige 
verbetering ten opzichte van de vorige jaren en hebben de lids taten ermee ingestemd bij de 
sluiting volledige informatie te verstrekken. 
Er bestaat voor de periode 2000-2006 een risico dat de cijfers in verb and met de financiële 
correcties ingevolge de werkzaamheden van EU-org anen (controles door de Commissie en de 
Rekenkamer en onderzoeken van OLAF) en de cijf ers die door de lidstaten op basis van eigen 
controles zijn medegedeeld, elkaar  overlappen. Een groot deel va n de financiële correcties als 
resultaat van de werkzaamheden van de EU-organ en wordt immers door de lidstaten aanvaard 
en zonder een formeel besluit van de Comm issie door hen uitgevoerd door de betrokken 
uitgaven in mindering te br engen op hun uitgavendeclaraties.  Omdat de lidstaten niet 
verplicht zijn om een onderscheid te make n tussen correcties als resultaat van de 
werkzaamheden van EU-organen en correcties na eigen controles en audits, kan niet precies 
worden berekend hoe groot de overlapping is. Voorts is het mogelijk dat een lidstaat een 
correctie pas werkelijk verricht in een ander jaar dan het jaar waarin hij de financiële correctie 
aanvaardt. De mogelijke overlapping blijft de rhalve slechts een raming. Op grond van een 
vergelijking - per lidstaat- van de cijfers van de lidstaten v oor 2009 en de bedragen van de 
correcties ingevolge de werkzaamheden van EU-o rganen die door de lidstaten zijn aanvaard, 
kan echter worden geconcludeerd dat de  overlapping niet meer bedraagt dan 
465 miljoen EUR. Voor 2008 zou de overlapping niet meer bedragen dan 600 miljoen EUR. 
In de programmeringsperiode 2007-2013 heeft de Co mmissie de jaarlijkse verslaglegging in 
haar IT-systeem geïncorporeerd.  Hierdoor zal zij gegevens rech tstreeks in elektronische vorm 
van de lidstaten ontvangen. Ook moeten de lid staten krachtens sect orale voorschriften de 
correcties die voortvloeien uit de werkzaamhe den van EU-organen afzonderlijk opgeven, om 
overlappingen te voorkomen. 
 
NL 98   NL Toelichting 6 – Bijlage 1: totaal in 2009 besloten financiële correcties en 
terugvorderingen voor landbouw en plattelandsontwikkeling 
 
Uitgesplitst per lidstaat  
miljoen EUR 
Lidstaat Financiële 
goedkeurin
g Conformitei
tsgoedkeuri
ng Gedeclareerde 
onregelmatigh
eden Totaal 
België 0 12 2 15 
Bulgarije 0 0 5 5 
Tsjechië 0 0 0 1 
Denemarken 0 101 4 104 
Duitsland 0 2 15 17 
Estland 0 0 0 0 
Ierland -2 3 2 4 
Griekenland 2 18 1 21 
Spanje 7 62 38 106 
Frankrijk 3 73 35 111 
Italië -3 5 13 15 
Cyprus 0 0 0 0 
Letland 0 0 0 0 
Litouwen 0 2 1 4 
Luxemburg 0 0 0 0 
Hongarije 6 13 2 22 
Malta 0 0 0 0 
Nederland 1 30 5 36 
Oostenrijk 0 2 1 3 
Polen 0 11 2 13 
Portugal 0 9 8 18 
Roemenië 5 0 9 14 
Slovenië 0 1 0 2 
Slowakije 0 0 1 1 
Finland 2 0 0 2 
Zweden 0 0 2 2 
Verenigd 
Koninkrijk 83 12 14 109 
Totaal besloten 103 359 163 625 
Opmerking: de bovenvermelde cijfers zijn afge rond op miljoen EUR en waar 0 staat vermeld, 
gaat het om bedragen van minder dan 500 000 EUR. 
 
NL 99   NL Toelichting 6 – Bijlage 2: totaal in 2009 verrichte financiële correcties en 
terugvorderingen voor landbouw en plattelandsontwikkeling 
 
Uitgesplitst per lidstaat  
miljoen EUR 
Lidstaat Financiële 
goedkeurin
g en niet-
nageleefde 
betalingster
mijnen Conformitei
tsgoedkeuri
ng Door de 
lidstaten 
gedeclareerde 
onregelmatigh
eden 
(terugbetaald 
aan de EU) Totaal 
België 0 12 2 14 
Bulgarije 0 - 1 1 
Tsjechië 0 - 0 0 
Denemarken 0 101 4 105 
Duitsland 0 1 16 18 
Estland 0 0 0 0 
Ierland -2 5 2 5 
Griekenland 2 189 5 196 
Spanje 7 23 30 59 
Frankrijk 3 46 34 82 
Italië -3 167 13 177 
Cyprus - 0 0 1 
Letland 0 0 0 0 
Litouwen 0 0 2 2 
Luxemburg 0 - 0 0 
Hongarije 6 - 3 9 
Malta - - 0 0 
Nederland 1 2 6 9 
Oostenrijk 0 - 1 1 
Polen 0 - 2 2 
Portugal 0 0 7 7 
Roemenië 5 - 7 12 
Slovenië 0 1 0 2 
Slowakije 0 0 0 0 
Finland 2 0 1 2 
Zweden 0 12 2 14 
Verenigd 
Koninkrijk 83 41 9 133 
Totaal verricht 103 600 148 851 
Opmerking: de bovenvermelde cijfers zijn afge rond op miljoen EUR en waar 0 staat vermeld, 
gaat het om bedragen van minder dan 500 000 EUR. 
 
NL 100   NL Toelichting 6 – Bijlage 3: totaal in 2009 bevest igde financiële correc ties voor structurele 
acties 
 
Uitgesplitst per lidstaat  
miljoen EUR Jaar 2008 In 2009 bevestigde fi nanciële correcties Jaar 2009 
Lidstaat  EFRO CF ESF FIOV EOGFL 
afdeling 
Oriëntatie TOTAAL  
1994-1999 1 995  445  10  21  41  4  521 2 516 
België  5 - -  0 - -  0  5 
Denemarken  3  0 - - - -  0  3 
Duitsland  286  49 - - -  4  53  339 
Ierland  42  0 - - - -  0  42 
Griekenland  526 - - - -  0  0  526 
Spanje  244  250  5  17  32  0  304  548 
Frankrijk  83  0 -  0 - -  1  84 
Italië  442  63 - - - -  63  505 
Luxemburg  1  0 -  4 - -  4  5 
Nederland  168  1 - -  9 -  9  177 
Oostenrijk  2  0 - - -  0  0  2 
Portugal  113  19  5 - - -  24  137 
Finland  1 - -  0 -  0  0  1 
Zweden  1  0 - - - -  0  1 
Verenigd Koninkrijk  77  54 - - - -  54  131 
Interreg  1  9 - - - -  9  10 
2000-2006 3 313 1 616  76  159  5  34 1 890 5 203 
België  5  2 -  3 - -  5  10 
Bulgarije - -  2 - - -  2  2 
Tsjechië - -  0 - - -  0  0 
Denemarken - - -  0  0 -  0  0 
Duitsland  10  0 -  2 - -  2  12 
Estland -  0 - - - -  0  0 
Ierland  26  16 - - - -  16  42 
Griekenland  867  37  2  14 - -  53  920 
Spanje 1 246 1 200  22  24  3  8 1 257 2 503 
Frankrijk  249  3 -  9  0 -  12  261 
Italië  608  135 -  80  2 -  217  825 
Cyprus - - - - - - - - 
Letland  3  1 -  0 - -  1  4 
Litouwen  1 -  1 - - -  1  2 
Luxemburg - - -  2 - -  2  2 
Hongarije -  4  41  7 -  0  52  52 
Malta - - - - - - - - 
Nederland  1  0 - - -  1  1  2 
Oostenrijk - - - - - - - - 
Polen  37  85 -  12  0  11  108  145 
Portugal  95  31  0  0 - -  31  126 
Roemenië  2 -  8 - -  14  22  24 
Slovenië  2 - -  0 - -  0  2 
Slowakije  1  38 - - - -  38  39 
Finland -  0 - -  0  0  0  0 
Zweden  11 - -  0 - -  0  11 
Verenigd Koninkrijk  149  63 -  5 - -  68  217 
Interreg -  1 - - - -  1  1 
Totaal bevestigd 5 308 2 061  86  180  46  38 2 411 7 719 
Opmerking: de bovenvermelde cijfers zijn afge rond op miljoen EUR en waar 0 staat vermeld, 
gaat het om bedragen van minder dan 500 000 EUR. 
 
NL 101   NL Toelichting 6 – Bijlage 4: totaal in 2009 verri chte financiële correc ties voor structurele 
acties 
Uitgesplitst per lidstaat 
miljoen EUR In 2009 uitgevoerde besluiten 
Lidstaat EFRO CF ESF FIOV EOGFL 
afdeling 
Oriëntatie TOTAAL 
Periode 1994-1999  218  10  21  46  5  300 
België - -  0 - -  0 
Denemarken  2 - - - -  2 
Duitsland  109 - -  0  4  113 
Ierland  0 - -  0 -  1 
Griekenland - - - -  0  0 
Spanje  3  5  17  32  0  57 
Frankrijk  1 -  0  5 -  6 
Italië  41 - - - -  41 
Luxemburg  0 -  4 - -  4 
Nederland  7 - -  9 -  16 
Oostenrijk  0 - - -  0  0 
Portugal  1  5 - - -  6 
Finland - -  0 -  0  0 
Zweden  0 - - - -  0 
Verenigd Koninkrijk  52 - - - -  52 
Interreg  2 - - - -  2 
Periode 2000-2006  116  79  185  4  25  409 
België - -  3 - -  3 
Bulgarije -  3 - - -  3 
Tsjechië -  0 - - -  0 
Denemarken - - - - - - 
Duitsland - - - - - - 
Estland -  0 - - -  0 
Ierland - - - - - - 
Griekenland  47  5  14 - -  66 
Spanje  7  14  38  0 -  59 
Frankrijk  1 -  0 - -  2 
Italië  10 -  80  4 -  93 
Cyprus - - - - - - 
Letland - -  0 - -  0 
Litouwen -  1 - - -  1 
Luxemburg - -  2 - -  2 
Hongarije -  40  1 -  0  41 
Malta - - - - - - 
Nederland - - - - - - 
Oostenrijk - - - - - - 
Polen  42 -  42 -  11  95 
Portugal  9  9 - - -  18 
Roemenië -  6 - -  14  20 
Slovenië - - - - - - 
Slowakije - - - - - - 
Finland - - - -  0  0 
Zweden - - - - - - 
Verenigd Koninkrijk - -  5 - -  5 
Interreg  0 - - - -  0 
Totaal verricht  334  89  206  50  30  709 
Opmerking: de bovenvermelde cijfers zijn afge rond op miljoen EUR en waar 0 staat vermeld, 
gaat het om bedragen van minder dan 500 000 EUR. 
 
NL 102   NL 7. FINANCIEEL  RISICOBEHEER 
 
De hieronder verschafte informatie met betrek king tot het financieel risicobeheer van de 
Europese Unie heeft betrekking op: 
– de kasverrichtingen die door de Europese Comm issie werden verricht om de EU-begroting 
uit te voeren; 
– de leningsactiviteiten van de Europese Co mmissie in het kader van macrofinanciële 
bijstand, het betalingsbalansmechanisme en de acties van Euratom; 
– het Garantiefonds voor externe acties; en 
– de leningsactiviteiten en kasverrichtingen die door de Europese Unie via de Europese 
Gemeenschap voor Kolen en Staal (i n liquidatie) werden verricht. 
 
7.1. BELEID INZAKE RISICOBEHEER 
 
7.1.1 Kasmiddelen 
De voorschriften en beginselen voor het beh eer van de kasverrich tingen van de Commissie 
voor de uitvoering van de begroting zijn vastgelegd in Verordening (EG, Euratom) 
nr. 1150/2000 van de Raad (gewijzigd bij Vero rdening (EG, Euratom) nr. 2028/2004 van de 
Raad) en in het Financieel Reglement (Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de 
Raad, gewijzigd bij Verordening (EG, Euratom) nr. 1995/2006 van de Raad) en de uitvoeringsvoorschriften daarvan (Verorde ning (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de 
Commissie, gewijzigd bij Verordening (EG,  Euratom) nr. 478/2007 van de Commissie). 
Als gevolg van de bovenvermelde regelgev ing zijn de volgende hoofdprincipes van 
toepassing: 
– de eigen middelen worden door de lidstaten betaald op rekeningen die daartoe op naam van 
de Commissie werden geopend bij de schatkist va n elke lidstaat of bij het orgaan dat de 
lidstaat aangewezen heeft. De Commissie mag slechts geld van de bovenvermelde 
rekeningen afhalen om aan haar be hoeften aan kasmiddelen te voldoen; 
– de eigen middelen worden door de lidstaten be taald in hun eigen nationale munt, terwijl de 
betalingen door de Commissi e meestal in euro luiden; 
– bankrekeningen die zijn geope nd in naam van de Commissi e mogen niet overschreden 
worden; 
– het saldo van rekeningen die luid en in andere munten dan de  euro, wordt ofwel gebruikt 
voor betalingen in dezelfde munt, ofwel periodiek omgezet in euro. 
Naast de eigenmiddelenrekeni ngen heeft de Commissie nog a ndere bankrekeningen geopend 
bij centrale banken en commerciële banken om andere betalingen te verrichten en te 
ontvangen dan de bijdragen van de lidstaten aan de begroting.  
De kasverrichtingen en de betalingen zijn  sterk geautomatiseerd en maken gebruik van 
moderne informaticasystemen. Er worden specifie ke procedures toegepas t om de veiligheid 
van het systeem te waarborgen en om te garand eren dat de taken gescheiden worden conform 
het Financieel Reglement, de interneco ntrolenormen van de Commissie en de 
controleprincipes. 
 
NL 103   NL Een op schrift gestelde reeks richtsnoeren en procedures regelt het beheer van de 
kasverrichtingen en betalingen met als doel het ope rationele en financiële risico te beperken 
en een gepast controleniveau te waarborgen. Zi j betreffen de verschillende werkingsgebieden 
(bv. uitvoering van betalingen en beheer van de liquide middelen, prognoses van de 
kasmiddelen, bedrijfscontinuïteit enz.) en de naleving van de richtsnoeren en procedures 
wordt periodiek gecontroleerd. Daarnaas t vinden tussen DG BUDG en DG ECFIN 
bijeenkomsten plaats om informatie uit te wi sselen over risicobeheer en beste praktijken. 
 
7.1.2 Leningsactiviteiten (macrofinanciële bijstand, betalingsbalans en Euratom) 
De leningtransacties alsmede het daarmee same nhangende beheer van de kasmiddelen worden 
door de EU verricht overeenkomstig de respectiev e Euratombesluiten van de Raad, indien van 
toepassing, en interne richtsnoeren. Er zijn sc hriftelijke procedurehandleidingen opgesteld die 
betrekking hebben op specifieke te rreinen, zoals opgenomen leninge n, verstrekte leningen en 
het beheer van kasmiddelen, die door de betr okken operationele eenhe den worden gebruikt. 
Financiële en operationele risico's worden vast gesteld en beoordeeld en de naleving van de 
interne richtsnoeren en procedures wordt period iek gecontroleerd. In de regel worden geen 
afdekkingsactiviteiten verricht om rente- of va lutaschommelingen te co mpenseren, aangezien 
leningsactiviteiten door middel va n „back-to-back”-verrichtingen wo rden gefinancierd en er 
geen open rente- of valutaposities bestaan. 
 
7.1.3 Garantiefonds  
De regels en beginselen voor het beheer van de activa van het Garantiefonds (zie 
toelichting 2.3.3 ) zijn vastgelegd in de overeenkomst tussen de Europese Commissie en de 
EIB van 25 november 1994 en de latere wi jzigingen daarvan van 17/23 september 1996, 
8 mei 2002 en 25 februari 2008. Het Garantiefonds werkt in een enkele valuta: de euro. Het 
investeert uitsluitend in deze valuta teneinde va lutarisico’s te vermijden. Het beheer van de 
activa is gebaseerd op de traditionele regels  inzake behoedzaamheid die worden gehanteerd 
voor financiële activiteiten. Er wordt bijzondere  aandacht besteed aan de  vermindering van de 
risico’s en er wordt voor gezorgd dat de beheer de activa een voldoende mate van liquiditeit en 
overdraagbaarheid hebben, gele t op de gedekte verplichtingen. 
 
7.1.4 EGKS in liquidatie 
De Europese Commissie beheert de liquidatie van de verplichti ngen van de EGKS en er zijn 
geen nieuwe leningen of overeenstemmende mi ddelen voor de EGKS in liquidatie gepland. 
Opname van nieuwe leningen door de EGKS blijf t dus beperkt tot herfinancieringen met als 
oogmerk de financieringskosten te vermindere n. Ten aanzien van de ka sverrichtingen worden 
de beginselen van behoedzaamheid toegepast tene inde de financiële risico's te beperken. 
 
7.2 MARKTRISICO 
 
Marktrisico is het risico dat de  reële waarde of toekomstige kasstromen van een financieel 
instrument zullen schommelen als gevolg van ve randeringen in de marktprijzen. Marktrisico 
bestaat niet alleen uit potentieel verlies, maar ook uit poten tiële baten. Het omvat valutarisico, 
renterisico en overige prijsr isico. De EU heeft geen bete kenisvol overige  prijsrisico. 
 
7.2.1 Valutarisico 
 
NL 104   NL Valutarisico is het risico dat de  verrichtingen van de EU of de  waarde van haar investeringen 
beïnvloed zullen worden door vera nderingen in de wisselkoers. Di t risico vloeit voort uit de 
verandering van de prijs van een va luta tegenover een andere valuta. 
 
7.2.1.1 Kasmiddelen 
De eigen middelen die door de lidstaten in ande re valuta's dan de euro worden betaald, 
worden overeenkomstig het eigenmiddelenbes luit bewaard op de eige nmiddelenrekeningen. 
Zij worden in euro omgezet wanneer dat nodig is om betalingen in euro uit te voeren. De 
procedures die voor het beheer van deze mi ddelen moeten worden gevolgd, zijn in het 
eigenmiddelenbesluit vastgesteld. Af en toe wo rden zij onmiddellijk ge bruikt voor betalingen 
die in dezelfde valuta worden uitgevoerd. 
De Commissie houdt een aantal re keningen in andere Europese munten dan de euro en in 
Amerikaanse dollar aan bij commerciële banken om betalingen in deze valuta's te verrichten. Deze rekeningen worden aangevuld naargela ng van het bedrag van de te verrichten 
betalingen. Hun overnightsaldo wordt zeer laag gehouden om de blootstelling aan 
wisselkoersschommelingen zo beperkt mogelijk te houden. 
Wanneer diverse bedragen (behalve eigen middel en) in andere munten dan de euro worden 
ontvangen, worden zij ofwel overgeschreven naar  andere rekeningen in dezelfde valuta 
wanneer dat nodig is om de uitvoering van betalingen te dekken, ofwel omgezet in euro en overgeschreven naar andere rekeningen in euro . Gelden ter goede reke ning in andere munten 
dan de euro worden aangevuld naargelang van de verwachte behoefte aan plaatselijke betalingen op korte termijn in dezelfde munt en. De saldi op deze rekeningen worden onder 
hun respectieve bovengrenzen gehouden. 
Aangezien alle voorlopig geïnde geldboeten in euro worden opgelegd en betaald, is er geen 
blootstelling aan een valutarisico. 
 
7.2.1.2 Leningsactiviteiten (macrofinanciële bijstand, betalingsbalans en Euratom) 
De meeste financiële activa en verplichtingen zijn in euro uitged rukt, dus in die gevallen staat 
de EU niet bloot aan een valuta risico. Via het financ iële instrument Euratom verstrekt de EU 
echter leningen die in Amerikaanse dollar zijn  uitgedrukt en die ge financierd zijn met 
leningen van hetzelfde bedrag in Amerikaanse dollar („back-to-back”-verrichtingen). Op de 
balansdatum staat de EU niet bloot aan een  valutarisico in verband met Euratom. 
 
7.2.1.3 Garantiefonds 
De financiële activa zijn in euro uitgedr ukt en derhalve is er geen valutarisico.  
 
7.2.1.4 EGKS in liquidatie 
De EGKS in liquidatie loopt een klein nettovalutarisico dat gelijk is 2,2 miljoen EUR en dat 
voortvloeit uit woningleningen (het equivalent  van 1,5 miljoen EUR) en banksaldi (het 
equivalent van 0,7 miljoen EUR).  
 
7.2.2 Renterisico 
Renterisico is de mogelijkheid dat de waarde  van een effect, en da n vooral een obligatie, 
vermindert, door een stijging van de rentevoet. Over het algem een leiden hogere rentevoeten 
tot lagere prijzen van obligaties met vaste rentevoet en omgekeerd. 
 
NL 105   NL  
7.2.2.1 Kasmiddelen 
De afdeling thesaurie van de Commissie leent geen  geld. Bijgevolg is z ij niet blootgesteld aan 
een renterisico. Zij ontvangt ech ter rente op de saldi op haar  verschillende bankrekeningen. 
De Commissie heeft daarom m aatregelen getroffen om ervoor te zorgen dat de verkregen 
rente overeenstemt met de marktrente en de  mogelijke schommelingen daarvan. Rekeningen 
geopend bij schatkisten of nationale centrale ba nken van lidstaten leveren geen rente op en 
zijn vrij van kosten. Voor alle andere rekeni ngen bij nationale centra le banken hangt de 
vergoeding af van de specifieke voorwaarden van elke bank; De geldende rentevoeten zijn 
variabel en worden aangepast aan schommelingen op de markten. 
Overnightsaldi op rekeningen die bij commer ciële banken worden aangehouden, leveren 
dagelijks rente op. Die is ge baseerd op de variabele marktr ente waarop een contractuele 
marge (positief of negatief) wordt toegepast. Voor de meeste rekeni ngen is de rentevoet 
gekoppeld aan de marginale rentevoet van de Europese Centrale Bank (ECB) voor haar 
belangrijkste herfinancieringstransacties, di e aangepast wordt aan eventuele schommelingen 
van deze rentevoet. Voor sommige andere reke ningen is de rentevoet gekoppeld aan de Euro 
overnight index average (EONIA). Dit heeft als re sultaat dat er geen risico bestaat dat de 
Commissie rente verdient aan een la gere rentevoet dan de marktrente. 
 
7.2.2.2 Leningsactiviteiten (macrofinanciële bijstand, betalingsbalans en Euratom) 
Opgenomen en verstrekte leningen met variabele rentevoeten 
Gezien de aard van de verstrekte en opge nomen leningen heeft de EU aanzienlijke 
rentedragende activa en passiva. De MFB- en Euratomleningen tegen variabele rentevoeten 
stellen de EU bloot aan renterisico. De rent erisico’s die voortvloeien uit opgenomen leningen 
worden echter gecompenseerd door verstrekte leningen waarvan de termijnen en voorwaarden 
vergelijkbaar zijn („back-to-back”-verrichtingen).  Op de balansdatum beloopt het bedrag aan 
verstrekte leningen van de EU met variabel e rente (uitgedrukt in nominale bedragen) 
0,96 miljard EUR (2008: 1,05 miljard EUR). Aanpa ssingen vinden om de zes maanden plaats. 
Opgenomen en verstrekte leni ngen met vaste rentevoeten 
De EU heeft ook MFB- en Euratomleningen me t vaste rentevoeten, die in 2009 in totaal 
110 miljoen EUR belopen (2008: 85 miljoen EUR) en die een looptijd hebben tussen één en vijf jaar (25 miljoen EUR) en van m eer dan vijf jaar (85 miljoen EUR). 
Meer significant heeft de EU in 2009 in het kader van het betalingsbalansmechanisme zes 
leningen met vaste rentevoeten lopen voor in totaal 9,2 miljard EUR (2008: 2 miljard EUR). 
Deze leningen hebben een looptijd tussen één en v ijf jaar (5 miljard EUR) en van meer dan 
vijf jaar (4,2 miljard EUR). 
 
7.2.2.3 Garantiefonds 
Schuldeffecten in het Garantiefonds die met vari abele rentevoeten zijn uitgegeven, ondergaan 
de volatiliteitseffecten van die rentevoeten, terwijl schuldeffecten met vaste rentevoeten een risico lopen in verband met hun reële waarde. Op de balansdatum maken obligaties met vaste 
rentevoet ongeveer 97 % uit van de i nvesteringsportefeuille (2008: 96 %). 
 
7.2.2.4 EGKS in liquidatie 
 
NL 106   NL Vanwege de aard van haar activiteiten staat de EGKS in liquidatie bloot aan een renterisico. 
Het renterisico dat voortvloeit  uit ontleningsactivite iten, wordt meestal geneutraliseerd door 
leningen tegen soortgelijke voorwaarden („ back-to-back”-verric htingen). Voor het 
activabeheer maken de oblig aties met vaste rentevoet ongeveer 97 % uit van de 
obligatieportefeuille (2008: 97 %). 
 
7.3 KREDIETRISICO 
 
Kredietrisico is het risico van verlies doorda t een schuldenaar/leningnemer een lening of een 
andere kredietlijn (hoofdsom of rente (coupon) of beide) niet betaalt of op een andere manier 
zijn contractuele verplichtingen niet nakomt. Het kan gaan om laatti jdige terugbetalingen, 
herstructurering van de terugbetalingen van de leningnemenr en faillissement. 
 
7.3.1 Kasmiddelen 
De meeste kasmiddelen van de Commissie wo rden conform Verordening (EG, Euratom) 
nr. 1150/2000 van de Raad aangehouden op reke ningen die geopend zijn door de lidstaten 
voor de betaling van hun bijdragen (eigen middelen). Al deze rekeningen worden 
aangehouden bij de schatkist of de nationale  centrale banken van de lidstaten. Deze 
instellingen houden voor de Commissie zo goed als geen krediet- of  tegenpartijrisico in, 
aangezien het gaat om bloot stelling aan haar lidstaten. 
Voor het deel van de kasmiddelen van de Co mmissie dat wordt aangehouden bij commerciële 
banken ter dekking van betalingen, worden de rekeningen precies op tijd aangevuld. Dit 
gebeurt automatisch door het kasmiddelenbeheersy steem van de afdeling thesaurie. Op elke 
rekening wordt het laagst mogelijk saldo aa ngehouden, in verhouding tot het gemiddelde 
bedrag van de betalingen die dagelijks vanuit di e rekening worden verric ht. Bijgevolg zijn de 
bedragen die overnight op deze rekeningen st aan, voortdurend zeer laag (gemiddeld tussen 
50 miljoen EUR en 150 miljoen EUR, gespreid over meer dan 30 rekeningen). Hierdoor is de Commissie hier slechts in beperkte mate bl ootgesteld aan kredietrisico. Deze bedragen 
moeten worden gezien in het licht van het to taal van de kasmiddelensaldi, dat fluctueert 
tussen 1 miljard EUR en 35 miljard EUR, en in het licht van het totale bedrag van de betalingen die in 2009 zijn verricht, namelijk 130 miljard EUR. 
Daarnaast worden specifieke richtsnoeren toeg epast voor de selectie van de commerciële 
banken om het kredietrisico waaraan de Commissie is blootgesteld, nog verder te 
minimaliseren. 
– Alle commerciële banken worden via ope nbare aanbestedingen geselecteerd. Om 
toegelaten te worden tot de aanbestedingspro cedures, moeten de banken minimaal over een 
rating op korte termijn beschikken van Moody's P-1 of gelijkwaardig (S&P A-1 of Fitch 
F1). In bepaalde omstandighede n volstaat een lagere rating. 
– De commerciële banken die specifiek gesele cteerd zijn voor het aanhouden van voorlopig 
geïnde geldboeten, moeten in de regel minimaal over een rating op lange termijn 
beschikken van S&P AA of gelijk waardig. Als de rating van een bank in deze groep wordt 
verlaagd, worden er specifieke maatregelen getroffen. 
– In de loop van 2009 heeft de afdeling thesauri e van de Commissie een alternatief systeem 
ingevoerd voor het beheer van voorlopig geïn de geldboeten, specifiek om het risico te 
beperken. Op grond van Besluit C(2009) 4264 van de Commissie zullen geldboeten die 
 
NL 107   NL vanaf 1 januari 2010 worden opgelegd, volgens het nieuwe systeem worden beheerd en 
niet langer bij commerciële banken worden aangehouden. 
– Gelden ter goede rekening worden aangehouden bij lokale banken die geselecteerd worden 
met behulp van een vereenvoudigde aanbestedi ngsprocedure. De vereiste ratings zijn 
afhankelijk van de plaatselijke situatie en kunnen aanzienlijk ve rschillen van land tot land. 
Om de blootstelling aan kredietrisico te bepe rken worden de saldi op deze rekeningen zo 
laag mogelijk gehouden (waarbij rekening word t gehouden met de opera tionele behoeften), 
worden deze rekeningen periodiek aangevuld en worden de toegepaste bovengrenzen jaarlijks herzien. 
– De kredietrating van de commerciële banken waarbij de Commissie rekeningen heeft, 
wordt minstens maandelijks bekeken en met een hogere frequentie indien nodig. Naar 
aanleiding van de financiële crisis werden strengere toezichtsmaat regelen ingevoerd, die 
gedurende heel 2009 van toepassing bleven. 
 
7.3.2 Leningsactiviteiten (macrofinanciële bijstand, betalingsbalans en Euratom) 
De blootstelling aan kredietrisico wordt in de ee rste plaats beheerd door van het land garanties 
te verkrijgen (in het geval van Euratom), dan vi a het Garantiefonds (macrofinanciële bijstand 
en Euratom) en ten slotte vi a de begroting van de EU (b etalingsbalansmechanisme en, 
mochten de andere maatregelen niet volstaan, macrofinanciële bijstand en Euratom). In het 
eigenmiddelenbesluit dat in 2009  van kracht was, is het plaf ond voor de bni-bron vastgesteld 
op 1,24 % van het bni van de lidstaten en in 2009 werd 1,01 % daadwe rkelijk gebruikt om 
betalingskredieten te dekken. Dit betekent da t er op 31 december 2009 een beschikbare marge 
van 0,23 % bestond om deze garantie te dekke n. Vanaf 2010 daalt het plafond tot 1,23 %. Het 
Garantiefonds voor externe acties werd in 1994 ingesteld ter dekking van risico’s van 
wanbetaling in verband met opgenomen lening en waaruit leningen aa n landen buiten de 
Europese Unie worden gefinancierd. In elk geval wordt de blootstelling aan kredietrisico 
verzacht door de mogelijkheid een beroep  te doen op de EU-begroting wanneer een 
schuldenaar een verschuldigd bedr ag niet volledig ka n terugbetalen. Hiervoor mag de EU een 
beroep doen op alle lidstaten om ervoor te zorgen  dat de juridische verbintenis van de EU ten 
opzichte van haar leners kan worden nageleefd. 
De belangrijkste begunstigden van deze leningen z ijn Hongarije, Letland en Roemenië. Deze 
landen vertegenwoordigen respectievelijk ong eveer 54 %, 21 % en 18 % van het totale 
volume aan verstrekte leningen. Wat de kasmidde len betreft, moeten de richtsnoeren inzake 
de keuze van de tegenpartijen worden toegepast.  De operationele eenheid  zal bijgevolg alleen 
overeenkomsten kunnen sluiten met in aanmerki ng komende banken, die als tegenpartij over 
voldoende limieten beschikken. 
 
7.3.3 Garantiefonds 
Overeenkomstig de tussen de EU en de EIB gesloten overeenkomst betreffende het beheer 
van het Garantiefonds zouden alle interbankinvesteringen minimaal een rating P-1 van 
Moody's of gelijkwaardig moeten hebben. Op  31 december 2009 waren alle investeringen 
(153 miljoen EUR) gedaan bij dergelijke tegenpartijen (2008: 183 miljoen EUR). Op 
31 december 2009 had het Garantiefonds geïnvestee rd in vier financiële instrumenten op 
korte termijn en waren al die investeringen (37 miljoen EUR) gedaan bij tegenpartijen met een minimumrating P-1 van Moody's of gelijkw aardig. Alle effecten in de voor verkoop 
beschikbare portefeuille zijn in overeen stemming met de beheersrichtsnoeren. 
 
NL 108   NL  
7.3.4 EGKS in liquidatie 
Het kredietrisico wordt beheerd door geregeld te onderzoeken of de ontleners in staat zijn te 
voldoen aan rente- en kapita alterugbetalingsverplichtingen. Het kredietrisico wordt ook 
beheerd door het verkrijgen van zakelijke en persoonlijke, alsmede landen- en bedrijfsgaranties. 52 % van het totale bedrag aa n uitstaande leningen is  gedekt door garanties 
van een lidstaat of een gelijkwaardige inst antie (bv. overheidsinstellingen). 36 % van de 
uitstaande leningen is verstrekt aan banken of  gegarandeerd door banken. Wat de kasmiddelen 
betreft, moeten de richtsnoeren inzake de ke uze van de tegenpartijen worden toegepast. De 
operationele eenheid mag alleen overeenkomsten  sluiten met in aanmerking komende banken, 
die als tegenpartij over voldoende limieten beschikken. 
 
7.4 LIQUIDITEITSRISICO 
 
Liquiditeitsrisico is het risico dat voortvloeit uit de moeilijkheid om een actief te verkopen, 
bv. het risico dat een bepaald effect of actief niet snel genoeg kan worden verhandeld op de 
markt om een verlies te voorkomen of een verplichting na te komen. 
 
7.4.1 Kasmiddelen 
De begrotingsbeginselen van de EU garandere n dat de totale kasm iddelen voor het jaar 
volstaan om alle betalingen uit te voeren. De totale bijdragen van de lidstaten zijn in feite 
gelijk aan het bedrag van de betalingskredieten van het begro tingsjaar. De bijdragen van de 
lidstaten worden echter in de loop van het jaar ontvangen in twaalf maandelijkse schijven, 
terwijl de betalingen een bepaald ritme volgen. 
Om ervoor te zorgen dat in elke  maand de kasmiddelen altijd toereikend zijn om de uit te 
voeren betalingen te dekken, worden procedur es gevolgd om periodie k een prognose van de 
kasmiddelen te maken. Onder bepaalde voorwa arden kunnen eigen middelen vroegtijdig bij 
de lidstaten worden afgeroepen. 
Daarnaast zorgen automatische instrumenten voor  kasmiddelenbeheer ervoor dat er dagelijks 
op elke bankrekening van de Commissie voldoende liquiditeit  is om de dagelijkse 
verrichtingen te kunnen doen. 
 
7.4.2 Leningsactiviteiten (macrofinanciële bijstand, betalingsbalans en Euratom) 
Het liquiditeitsrisico dat voortvlo eit uit leningsactiviteiten word t meestal geneutraliseerd door 
leningen tegen soortgelijke voorwaarden („back-to-back”- verrichtingen). Voor de 
macrofinanciële bijstand en Euratom dient he t Garantiefonds als li quiditeitsreserve (of 
vangnet) in geval de leners ni et of laattijdig betalen. Voor het betalingsbalansmechanisme 
voorziet Verordening (EG) nr. 431/2009 in een procedure die vol doende tijd laat om middelen 
uit de EU-begroting te mobiliseren. 
 
7.4.3 Garantiefonds 
Het fonds wordt beheerd volgens het beginsel da t de activa voldoende liquide moeten zijn om 
voor de betrokken verbintenissen te kunnen word en gemobiliseerd. Het fonds moet minstens 
100 miljoen EUR in portefeuille houden met een looptijd van minder dan 12 maanden, die in monetaire instrumenten moeten worden belegd. Op 31 december 2009 beliepen deze 
 
NL 109   NL beleggingen 190 miljoen EUR. Voorts moet mi nstens 20 % van de nominale waarde van het 
fonds bestaan uit monetaire instrumenten, oblig aties met vaste rentevoet met een resterende 
looptijd van minder dan een jaar en obligaties met variabele rentevoet. Op 31 december 2009 
beliep het aandeel daarvan 27 %. 
 
7.4.4 EGKS in liquidatie 
Het liquiditeitsrisico dat voortvlo eit uit leningsactiviteiten word t meestal geneutraliseerd door 
leningen tegen soortgelijke voorwaarden („back-t o-back”-verrichtingen). In het kader van het 
beheer van de activa en passiva van de EG KS in liquidatie beheert de Commissie de 
liquiditeitsvereisten op basis va n een prognose omtrent de uitbetalingen die werd opgesteld na 
overleg met de verantwoordelijk e diensten van de Commissie. 
 
7.5 REËLE WAARDE 
 
7.5.1 Leningsactiviteiten (macrofinanciële bijstand, betalingsbalans en Euratom) 
 
Initiële situatie:  
Overeenkomstig boekhoudregel 11 van de EU z ijn de bovengenoemde leningen voor het eerst 
opgenomen tegen hun nominale bedrag. Als in plaats daarvan IAS 39 was toegepast, zouden 
de leningen voor het eerst tegen reële waarde  zijn opgenomen. Het ve rschil tussen de twee 
boekhoudkundige verwerkingen blijkt uit onde rstaande tabel (alleen voor de 
betalingsbalansleningen op hun datum van uitgifte): 
miljoen EUR 
 Boekhoudregel 
11 van de EU 
(nominaal 
bedrag) IAS 39 (reële 
waarde) Verschil in 
boekhoudku
ndige 
verwerking 
Waardering van de 
betalingsbalansleningen bij uitgifte in 2009 7 200 6 649 551 
Waardering van de 
betalingsbalansleningen bij uitgifte in 2008 2 000 1 767 233 
De redenen voor de boekhoudkundige verwerking overeenkomstig boekhoudregel 11 van de 
EU zijn de volgende: 
– Er doet zich compensatie voor tussen opgenomen  en verstrekte leningen, omdat het gaat 
om „back-to-back”-verrichtingen. De werkelijk e rentevoet van de verstrekte lening is 
gelijk aan de werkelijke rentevoet van de opgenomen lening. 
– Het eerste verschil weerspiegelt de opportuniteit skost van een alternatieve investering op 
de kapitaalmarkt. Omdat de EU geen geld ma g investeren op de kapitaalmarkten, is de 
„optie” van de opportuniteitskost niet van toepas sing en geeft zij niet correct het wezen van 
de verrichtingen weer. 
– Het bovenstaande eerste verschil zou de volge nde jaren worden gecompenseerd door de 
renteontvangsten. 
 
NL 110   NL  
Huidige situatie op 31 december 2009: 
De geraamde reële waarde wordt als volgt bepaald: 
– Voor verstrekte leningen: aan de hand van een „discounted cash flow”-model (model van 
waardeberekening op basis van de contante wa arde van de verwachte kasstroom) waarbij 
gebruik wordt gemaakt van voor het land speci fieke rendementscurves die passen bij de 
resterende looptijd. 
– Voor opgenomen leningen: aan de hand van een „discounted cash flow”-model waarbij 
gebruik wordt gemaakt van AAA-rendementscurve s die passen bij de resterende looptijd. 
– Leningen met variabele rentevoet worden geacht hun nominale bedrag te benaderen, omdat 
de herziening om de zes maanden tegen marktrente plaatsvindt. 
In de volgende tabel wordt de geraamde reële waarde  aan het einde van he t jaar van de MFB-, 
betalingsbalans- en Euratomleningen met vaste rentevoet zodanig getoond dat die kan worden 
vergeleken met de overeenstemme nde boekwaarde in de balans: 
miljoen EUR 
 Verstrekte 
leningen 
31.12.2009 Verstrekte 
leningen 
31.12.2008 Opgenomen 
leningen 
31.12.2009 Opgenomen 
leningen 
31.12.2008 
Reële waarde 8 785 1 863 9 626 2 118
Boekwaarde 9 416 2 091 9 416 2 091
Verschil (631) (228) 210 27
 
Op de balansdatum waren de betalingsbal ansleningen goed voor 98,8 % van deze opgenomen 
en verstrekte leningen. Omdat de EU een kr edietrating van AAA heeft en de marktrente 
momenteel hoger is dan de rentevoeten waartegen de EU heeft geleend, blijkt uit deze tabel 
dat de reële waarde van de door haar opgenome n leningen hoger is dan het nominale bedrag. 
Omdat Hongarije, Letland en Roemenië, de belangrijkste ontvangers van deze leningen, 
lagere ratings hebben dan AAA, is de reële waar de van de verstrekte leningen lager dan het 
nominale bedrag, ook al is de marktrente hoger dan de rentevoet die de EU heeft aangerekend. 
 
7.5.2 EGKS in liquidatie 
De geraamde reële waarde van verstrekte en  opgenomen leningen wordt vastgesteld op grond 
van een „discounted cash flow”-model. Overeenkomstig dit model wordt de waarde van verwachte toekomstige kasstromen berekend do or AAA-rendementscurves toe te passen die 
passen bij de resterende looptijd. Er wordt aan genomen dat de geraamde reële waarde van 
tegen variabele rente ve rstrekte leningen hun boekwaarde be nadert, aangezien herzieningen 
om de drie of zes maanden tegen marktrente plaatsvinden. De geraam de reële waarde van 
leningen met vaste rente kon niet worden vast gesteld aangezien de noodzakelijke gegevens 
voor de berekening van deze waar den niet beschikbaar waren. 
De voor verkoop beschikbare effecten zijn tegen reële waarde opgenomen, d.w.z. de 
marktprijs plus opgelopen rente. Bij het waarde ren van financiële inst rumenten tegen reële 
waarde wordt geen waarderingstec hniek gebruikt die niet door waarneembare marktprijzen of 
tarieven wordt ondersteund. De nominale wa arde verminderd met een voorziening voor 
waardevermindering van de handelsvorderingen en de nominale waarde van handelsschulden 
worden verondersteld hun reële waarde te benaderen. De reël e waarde van geldmiddelen en 
 
NL 111   NL kasequivalenten met inbegrip van rekeningen-c ourant en kortetermijndeposito's (van minder 
dan drie maanden) is hun boekwaarde. 
 
NL 112   NL 8. INFORMATIEVERSCHAFFING  OVER  VERBONDEN  PARTIJEN 
 
8.1 VERBONDEN PARTIJEN 
 
De verbonden partijen van de EU zijn haar g econsolideerde entiteiten en de leidinggevenden 
van deze entiteiten (zie hieronder). Verrichtingen tussen deze entiteiten maken deel uit van de 
normale verrichtingen van de EU en derhalve  gelden er overeenkomstig de boekhoudregels 
van de EU geen specifieke verplichtingen tot informatieverschaffing voor deze verrichtingen. 
In toelichting 10 is een lijst van de gecons olideerde entiteiten opgenomen. 
 
8.2 RECHTEN VAN LEIDINGGEVENDEN 
 
Voor de informatieverschaffing over verrichti ngen met verbonden partijen met betrekking tot 
de leidinggevenden van de Europese Unie, werd en deze in vijf categorieën onderverdeeld: 
Categorie 1: de voorzitter van de Europese Raad, de voorzi tter van de Commissie en de 
voorzitter van het Hof van Justitie. 
Categorie 2: de vicevoorzitter van de Comm issie en de hoge vert egenwoordiger van de 
Europese Unie voor buitenlandse zaken en veili gheidsbeleid en de andere vicevoorzitters van 
de Commissie. 
Categorie 3: de secretaris-generaal van de Raad, de leden van de Commissie, de rechters en de 
advocaten-generaal van het Hof va n Justitie, de voorzitter en de leden van het Gerecht van 
eerste aanleg, de voorzitter en de leden van het Gerecht voor ambtenarenzaken, de 
Ombudsman en de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming; 
Categorie 4: de voorzitter en de leden van de Rekenkamer. Categorie 5: de topambtenaren van de instellingen en agentschappen. 
 
Hieronder volgt een overzicht va n hun geldelijke rechten. Verd ere informatie kan worden 
gevonden in het Publicatieblad van de Eu ropese Unie (L 187 van 8.8.1967, laatstelijk 
gewijzigd bij Verordening (EG, Euratom) nr. 202/2005 van de Raad  van 18 januari 2005 
(PB L 33 van 5.2.2005) en Publicatieblad L 268 van 20.10.1977 (laatstelijk gewijzigd bij 
Verordening (EG, Euratom) nr. 1293/2004 van de Raad van 30 april 2004 (PB L 243 van 15.7.2004)). Overige informatie is ook beschikbaar  in het statuut dat bekendgemaakt is op de 
Europa-website, dat het officiële document is waarin de rechten en plichten van alle 
ambtenaren van de EU zijn beschreven. Leidi nggevenden hebben geen preferentiële leningen 
van de EU ontvangen. 
 
NL 113   NL  
GELDELIJKE RECHTEN VAN LEIDINGGEVENDEN EUR 
Rechten (per personeelslid) Categorie 
1 Categorie 
2 Categorie 
3 Categorie 
4 Categorie 
5 
Basissalaris  (per maand)  24 874,61 22 531,36 – 
23 432,62 18 025,08 – 
20 278,22 19 467,10 – 
20 728,85 11 461,32 – 
18 025,09 
Verblijfstoelage/Ontheemdingstoelage  15 % 15 % 15 % 15 % 16 % 
Gezinstoelagen: 
Kostwinnerstoelage (% salaris) 
Kindertoelage 
Voorschoolse toelage 
Schooltoelage Schooltoelage buiten standplaats  
2 % + 167,31 
365,60 
89,31 
248,06 496,12  
2 % + 167,31 
365,60 
89,31 
248,06 
496,12  
2 % + 167,31 
365,60 
89,31 
248,06 
496,12  
2 % + 167,31 
365,60 
89,31 
248,06 496,12  
2 % + 167,31 
365,60 
89,31 
248,06 
496,12 
Voorzitterstoelage n.v.t. n.v.t. 500 – 810,74 n.v.t. n.v.t. 
Representatietoelage 1 418,07 0 – 911,38 500 – 607,71 n.v.t. n.v.t. 
Jaarlijkse reiskosten n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. ja 
Overdrachten naar lidstaten 
Schooltoelage* 
% salaris* 
% salaris zonder correctiecoëfficië n 
ja 
5 % 
max. 25 %  
ja 
5 % 
max. 25 %  
ja 
5 % 
max. 25 %  
ja 
5 % 
max. 25 %  
ja 
5 % 
max. 25 % 
Representatiekosten Terugbetaald terugbetaald terugbetaald n.v.t. n.v.t. 
Ambtsaanvaarding: 
Inrichtingskosten 
 
Reiskosten familie 
Verhuiskosten  
49 749,22 
 
terugbetaald 
terugbetaald  
45 062,72 – 
46 865,24 
terugbetaald 
terugbetaald  
36 050,16 – 
40 556,44 
terugbetaald 
terugbetaald  
38 934,20 –  
41 457,70 
terugbetaald 
terugbetaald  
terugbetaald 
 
terugbetaald 
terugbetaald 
Ambtsneerlegging: 
Inrichtingskosten 
 Reiskosten familie 
Verhuiskosten 
Overbrugging (% salaris)** Ziektekostenverzekering  
24 874,61 
 
terugbetaald 
terugbetaald 
40 % - 65 % 
Gedekt  
22 531,36 – 
23 432,62 
terugbetaald 
terugbetaald 
40 % - 65 % 
gedekt  
18 025,08 – 
20 278,22 
terugbetaald 
terugbetaald 
40 % - 65 % 
gedekt  
19 467,10 –  
20 728,85 
terugbetaald 
terugbetaald 
40 % - 65 % 
gedekt  
terugbetaald 
 
terugbetaald 
terugbetaald 
n.v.t. 
facultatief 
Pensioen  (% salaris, vóór belastingen)  max. 70 % max. 70 % max. 70 % max. 70 % max. 70 % 
Inhoudingen: 
Gemeenschapsbelasting 
Ziektekostenverzekering (% salaris )
Speciale heffing op salaris Pensioenbijdrage  
8 % - 45 % 
1,8 % 
4,64 % 
n.v.t.  
8 % - 45 % 
1,8 % 
4,64 % 
n.v.t.  
8 % - 45 % 
1,8 % 
4,64 % 
n.v.t.  
8 % - 45 % 
1,8 % 
4,64 % 
n.v.t.  
8 % - 45 % 
1,8 % 
4,64 % 
11,3 % 
Aantal personen per 31.12.2009 3 7 91 27 81 
* Met toepassing van de correctiecoëfficiënt. 
** Betaald gedurende de eerste drie jaar na vertrek.
 
NL 114   NL 9. GEBEURTENISSEN  NA DE BALANSDATUM 
 
Op de datum van goedkeuring van deze rekeninge n zijn er buiten de hieronder verstrekte 
informatie geen relevante punt en onder de aandacht gekomen van de rekenplichtige van de 
Commissie die een afzonderlijke vermelding in deze rubriek zouden vereisen. Evenmin waren 
dergelijke punten bij hem aangemeld. Bij het opstellen van de jaarrekeningen en de 
bijbehorende toelichtingen werd gebruik gemaak t van de recentste beschikbare gegevens en 
dit komt tot uiting in de hierboven opgenomen informatie. 
 
Europees financieel stabilisatiemechanisme 
Op 11 mei 2010 nam de Raad een Europees financieel stabilisatiemechanisme (EFSM) aan 
om de financiële stabiliteit in Europa te  vrijwaren (Verordening (EG) nr. 407/2010 van de 
Raad). Dit mechanisme is gebaseerd op artik el 122, lid 2, van het Verdrag en maakt het 
mogelijk financiële bijstand te verlenen aan een lidstaat die zich voor ee n feitelijke of ernstig 
dreigende serieuze economische of  financiële verstoring gestel d ziet die wordt veroorzaakt 
door buitengewone gebeurtenissen die deze lidstaat niet kan beheersen. De bijstand kan de 
vorm aannemen van een lening of een kred ietlijn die door de EU-begroting wordt 
gewaarborgd. Wanneer op het mechanisme een beroep wordt gedaan, wordt de Commissie 
gemachtigd namens de EU leningen op de kapitaal markten of bij financiële instellingen aan te 
gaan en deze aan de begunstigde lidstaat te le nen. In de conclusies van de Raad (Ecofin) 
wordt de faciliteit tot 60 miljard EUR beperkt. Het EFSM is ingevoerd naast de bestaande betalingsbalansfaciliteit waardoor  financiële bijstand kan worden verleend aan lidstaten die 
geen deel uitmaken van de eurozone. 
Opgemerkt zij, ook al is er geen effect op de  EU-rekeningen of de EU-begroting, dat er voor 
de lidstaten van de eurozone en andere deelnemende lidstaten een soortgelijk financieel bijstandspakket werd ingevoerd, namelijk de Eur opese financiële stabiliteitsfaciliteit (EFSF). 
Deze mogelijke financiële bijstand aan lidstaten van de eurozone zou worden gegeven via een „special purpose vehicle” ( SPV), waarvoor de deelnemende lidstaten garanties tot 
440 miljard EUR verstrekken. Deze f aciliteit loopt af in juni 2013. 
Daarnaast ten slotte zal het IMF ook aan bovenstaande acties deelnemen, wat naar 
verwachting 250 miljoen EUR extra aan mogelijke  bijstand zal opleveren. Dit heeft evenmin 
effect op de EU-rekeningen of –begroting. 
 
NL 115   NL 10. GECONSOLIDEERDE  ENTITEITEN 
A. ENTITEITEN WAAROVER ZEGGE NSCHAP WORDT UITGEOEFEND 
1. Instellingen en raadgevende organen  
Comité van de Regio's Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming 
Raad van de Europese Unie Europ ees Economisch en Sociaal Comité 
Hof van Justitie van de Europe se Unie Europese Ombudsman 
Europese Commissie Europees Parlement 
Europese Rekenkamer  
  
2. EU-agentschappen   
Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het 
werk Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten 
Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart Europees Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging 
Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding Europese Stichting voor opleiding 
Europees Centrum voor de ontwikkeling van de 
beroepsopleiding Europees Agentschap voor het beheer van de operationele 
samenwerking aan de buitengrenzen van de lidstaten van de 
Europese Unie 
Europees Milieuagentschap Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie 
Europese Autoriteit voor voedselveiligheid Europese Toezichtautoriteit voor het GNSS 
Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden Harmonisatiebureau voor de interne markt (merken, 
tekeningen en modellen) 
Europees Agentschap voor maritieme veiligheid Europees Spoorwegbureau 
Europees Geneesmiddelenbureau Communa utair Bureau voor plantenrassen  
Europees Chemicaliënagentschap Communautair Bureau voor visserijcontrole 
Fusion for Energy (Europese Gemeenschappelijke 
Onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie) Europees Waarnemingscentrum voor drugs en 
drugsverslaving 
Eurojust**  Europese Politieacademie (EPA)** 
  
Uitvoerend Agentschap voor concurrentievermogen en 
innovatie Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en consumenten 
Uitvoerend Agentschap Onderwijs, audiovisuele media en 
cultuur Uitvoerend Agentschap vo or het trans-Europees 
vervoersnetwerk 
Uitvoerend Agentschap Europese Onderzoeksraad* Uitvoerend Agentschap Onderzoek 
  
3. Overige entiteiten waarover zeggenschap wordt uitgeoefend  
Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (in liquidatie)  
  
B. GEASSOCIEERDE DEELNEMINGEN 
Europees Investeringsfonds Gemeenschappelijke onderneming Artemis* 
Gemeenschappelijke onderneming Clean Sky*  
  
C. GEMEENSCHAPPELIJKE ONDERNEMINGEN 
Internationale ITER-Organisatie voor fusie-energie (ITER) Gemeenschappelijke onderneming Galileo in liquidatie 
Gemeenschappelijke onderneming Sesar Gemeenschappelijke onderneming IMI* 
  
* Voor het eerst geco nsolideerd in 2009. 
** Gedecentraliseerd orgaan van de EU dat ressorteert onde r de pijler „politiële en justitiële samenwerking in 
strafzaken”. 
 
NL 116   NL 11. NIET-GECONSOLIDEERDE  ENTITEITEN 
 
Hoewel de EU de activa beheert van de hieronder vermelde enti teiten, voldoen deze niet aan 
de consolidatievereisten en zijn zij derhalve  niet in de rekening van de Europese Unie 
opgenomen. 
 
11.1 EUROPEES ONTWIKKELINGSFONDS (EOF)  
Het EOF is het voornaamste in strument voor het verstrekken van ontwikkelingssamenwerking 
van de Europese Unie in de landen van Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS-staten) en de landen en gebieden overzee (LGO). Het Verdrag van Rome van 1957 
voorzag al in de oprichting van dit fonds om te chnische en financiële  bijstand te verlenen, 
oorspronkelijk aan de Afrikaanse landen die toen nog niet onafhankelijk waren en waarmee 
sommige landen historische banden hadden. 
Het EOF wordt niet gefinancierd  uit de EU-begroting doch met r echtstreekse bijdragen van de 
lidstaten, die in het kader van onderhandelingen worden vastgelegd. De Commissie en de EIB 
beheren de middelen van het EOF. Elk EOF wo rdt gewoonlijk voor een periode van ongeveer 
vijf jaar gesloten. Sinds de sluiting van de eerste partners chapsovereenkomst in 1964 volgen 
de EOF-programmeringscycli in het algemeen  die van de partnerschapsovereenkomsten. 
Het EOF heeft een eigen Financieel Reglem ent (PB L 78 van 19.3.2008) dat voorziet in de 
presentatie van eigen financiële staten, los van deze van de EU. De jaarrekening en het 
middelenbeheer van het EOF vallen onder de ex terne controle van de  Rekenkamer en het 
Parlement. Ter informatie zijn de balans en de economische resultatenrekening van het 8e, 9e 
en 10e EOF hieronder opgenomen: 
BALANS – 8e, 9e en 10e EOF  
  miljoen EUR
31.12.2009 31.12.2008 
 NIET-VLOTTENDE ACTIVA 196 269 
    
 VLOTTENDE ACTIVA  1 389 957 
    
 TOTAAL ACTIVA 1 585 1 226 
    
 VLOTTENDE PASSIVA (860) (709) 
    
 TOTAAL PASSIVA (860) (709) 
    
 NETTOACTIVA 725 517 
    
 MIDDELEN EN RESERVES   
 Afgeroepen middelen van het fonds 20 381 17 079 
 Overige reserves 2 252 2 252 
 Van vorige jaren overgedragen economis ch resultaat (18 814) (15 784) 
 Economisch resultaat van het begrotingsjaar (3 094) (3 030) 
 NETTOACTIVA 725 517 
 
 
NL 117   NL  
ECONOMISCHE RESULTATENREKENING – 8e, 9e en 10e EOF  
  miljoen EUR
2009 2008 
 BELEIDSONTVANGSTEN 49 23 
    
 BELEIDSUITGAVEN  (3 192) (3 066) 
    
 TEKORT VAN BELEIDSACTIVITEITEN (3 143) (3 043) 
    
 FINANCIËLE ACTIVITEITEN 49 13 
    
 ECONOMISCH RESULTAAT VAN HET 
BEGROTINGSJAAR (3 094) (3 030) 
 
11.2 HET ZIEKTEKOSTENSTELSEL  
 
In het kader van het ziektekostenstelsel wordt de ziektekostenverzeker ing geregeld van de 
personeelsleden van de versch illende organen van de Europese Unie. De middelen van het 
ziektekostenstelsel zijn eigendom van het stel sel en worden niet door de Europese Unie 
gecontroleerd, hoewel de financiële activa van het stelsel door de Commissie worden beheerd. 
Het stelsel wordt gefinancierd met bijdragen van zijn leden (personeelsleden) en van de 
werkgevers (de instellingen/agentschappen/organen). Alle overschotten blijven binnen het stelsel. 
Het stelsel heeft vier verschillende entiteiten. Het belangrijkste stelse l heeft betrekking op de 
personeelsleden van de instellingen en agentscha ppen van de Europese Un ie en drie kleinere 
stelsels hebben betrekking op de personeelsleden  van Europese Universiteit van Firenze, de 
Europese scholen en de personeelsleden  die buiten de EU werkzaam zijn zoals 
personeelsleden in de delegaties van de EU. De  totale activa van het stelsel bedroegen op 
31 december 2009 297 miljoen EUR (2008: 288 miljoen EUR). 
 
11.3 GARANTIEFONDS VOOR DEELNEMERS
 
 
Bepaalde voorfinancieringen die in het ka der van het zevende kaderprogramma voor 
onderzoek en technologische ontwi kkeling (KP7) worden betaald,  zijn daadwerkelijk gedekt 
door een garantiefonds voor deelnemers. Dit is een instrument voor onderlinge verzekering, 
dat is opgezet om de financiële risico's van de  Unie en de deelnemers te dekken tijdens de 
uitvoering van indirecte maatrege len van KP7, aangezien het kapi taal en de rente ervan een 
uitvoeringsgarantie vormen. Alle  deelnemers aan indirecte m aatregelen die de vorm van een 
subsidie aannemen, dragen 5 % van de totale bijd rage van de EU bij aan het kapitaal van het 
Garantiefonds voor deelnemers voor de duur van de maatregel. Als zodanig zijn de 
deelnemers de eigenaars van het Garantiefonds voor deelnemers, en de EU, vertegenwoordigd 
door de Commissie, treedt alleen op als hun uitvoerend agent. Op 31 december 2009 beliepen de activa van het Garantiefonds in totaal 580 miljoen EUR (2008: 283 miljoen EUR). De middelen van het Garantiefonds zijn eigendom  van het fonds en worden niet door de 
Europese Unie gecontroleerd, hoewel de financ iële activa van het stelsel door de Commissie 
worden beheerd. 
 
NL 118   NL DEEL  II - GECONSOLIDEERDE  VERSLAGEN  OVER  DE UITVOERING  VAN  DE 
BEGROTING  VAN  DE EUROPESE  UNIE  EN TOELICHTINGEN  DAARBIJ 
 
NL 119   NL GECONSOLIDEERDE  VERSLAGEN  OVER  DE UITVOERING  VAN  DE 
BEGROTING 
               
 
                            
* Opgelet: doordat de cijfers afgerond zijn tot miljoenen euro, kan het lijken alsof sommige 
financiële gegevens in deze begrotingstabellen niet correct zijn opgeteld. 
 
NL 120   NL GECONSOLIDEERDE VERSLAGEN OV ER DE UITVOERING VAN DE 
BEGROTING: 
1. Begrotingsresultaat 114 
2. Staat van vergelijking van de begro ting en de werkelijke bedragen 115 
 
Ontvangsten: 
3. Geconsolideerd overzicht van de uitvoering van de ontvangstenzijde van de begroting 117 
 
Uitgaven: 
4. Samenstelling en ontwikkeling van de vastle ggings- en betalingskredieten per rubriek van 
het financieel kader 118 
5. Besteding van de vastleggingskredieten per rubriek van het financieel kader 118 
6. Besteding van de betalingskredieten pe r rubriek van het financieel kader 118 
7. Ontwikkeling van de nog betaalb aar te stellen vastleggingen pe r rubriek van het financieel 
kader 119 
8. Samenstelling van de nog betaalbaar te stelle n vastleggingen naar jaar van oorsprong per 
rubriek van het financieel kader 120 
9. Samenstelling en ontwikkeling van de vastleggings- en be talingskredieten per 
beleidsterrein 121 
10. Besteding van de vastleggings kredieten per beleidsterrein 122 
11. Besteding van de betalingskr edieten per beleidsterrein 123 
12. Ontwikkeling van de nog betaalbaar te st ellen vastleggingen pe r beleidsterrein 124 
13. Samenstelling van de nog betaal baar te stellen vastlegginge n naar jaar van oorsprong per 
beleidsterrein 125 
 
Instellingen: 
14. Geconsolideerd overzicht van de uitvoering van de  ontvangstenzijde van de begroting per 
instelling 126 
15. Besteding van de vastleggings- en betalingskredieten per instelling 127 
 
Agentschappen: 
16. Inkomsten agentschap: begrotingsramingen, vastgestelde rechten en ontvangen bedragen
 128 
17. Vastleggings- en betalings kredieten per agentschap 129 
18. Begrotingsresultaat met inbe grip van de agentschappen 130 
 
NL 121   NL BEGROTINGSRESULTAAT  
1. BEGROTINGSRES ULTAAT 2009 miljoen EUR  
  
TOTAAL 2009 TOTAAL 2008 
Ontvangsten van het begrotingsjaar 117 626 121 584
Betalingen uit de krediete n van het lopende jaar (116 579) (115 550)
Naar jaar n+1 overgedra gen betalingskredieten (1 759) (3 914)
Annulering van niet-bestede betalings kredieten overgedragen uit jaar 
n-1 2 791 188
Wisselkoersverschillen voor het jaar 185 (498)
Begrotingsresultaat*  2 264 1 810
* Waarvan de EVA goed is voor 11 miljoen EUR in 2009 en 14 miljoen EUR in 2008  
 Het begrotingsoverschot voor de Eur opese Unie wordt in de loop van he t volgende jaar terugbetaald aan 
de lidstaten door een vermindering van de bedragen die de lidstaten voor dat jaar zijn verschuldigd.
 
 
 
NL 122   NL  
* met inbegrip van overgedragen kr edieten en bestemmingsontvangsten 2. STAAT VAN VERGELIJKING VAN DE BEGROTING EN DE  WERKELIJKE BEDRAGEN  
ONTVANGSTEN 
 miljoen EUR 
Titel Oorspronkelijke 
begroting Definitieve 
begroting Vastgestelde 
rechten Ontvangsten Verschil definitief - 
werkelijk Ontvangsten als 
% van de 
begroting Nog te ontvangen 
 1 2 3 4 5=2-4 6=4/2 7=3-4 
1. Eigen middelen 114 736 110 238 110 462 110 373 -135 100,12 % 89 
3. Overschotten, saldi en aanpassingen 0 410 330 330 80 80,56 % 0 
4. Ontvangsten afkomstig van personen die 
verbonden zijn aan de instellingen en andere 
communautaire organen 1 120 1 120 1 033 1 025 94 91,59 % 7 
5. Ontvangsten voortvloeie nde uit de administratieve 
werking van de instellingen 77 85 436 335 -250 394,05 % 101 
6. Bijdragen en terugbetalingen in het kader van 
communautaire overeenkomsten en programma's 10 368 4 834 4 559 -4 191 1 238,97% 275 
7. Achterstandsrente en geldboeten 123 757 12 774 933 -176 123,25 % 11 841 
8. Opgenomen en verstrekte leningen 0 0 80 4 -4 - 76 
9. Diverse ontvangsten 30 58 85 66 -8 114,11% 19 
Totaal 116 096 113 035 130 032 117 626 -4 590 104,06% 12 407 
        
UITGAVEN – PER RUBRIEK V AN HET FINANCIEEL KADER miljoen EUR  
Rubriek van het financieel kader Oorspronkelijke 
begroting Definitieve 
begroting (*) Verrichte 
betalingen Verschil definitief -
werkelijk % Overgedragen 
kredieten Vervallen 
kredieten 
 1 2 3 4=2-3 5=3/2 6 7=2-3-6 
1. Duurzame groei 46 000 47 520 44 684 2 837 94,03 % 2 381 456 
2. Bescherming en beheer van natuurlijke 
hulpbronnen 52 566 57 107 55 877 1 230 97,85 % 986 244 
3. Burgerschap, vrijheid, veiligheid en 
rechtvaardigheid 1 296 2 174 1 993 181 91,66 % 75 106 
4. De Europese Unie als mondial e partner 8 324 8 804 7 983 821 90,67 % 220 601 
5. Beheer 7 701 8 754 7 615 1 139 86,99 % 857 281 
6. Compensaties 209 209 209 0 100,00 % 0 0 
Totaal 116 096 124 569 118 361 6 208 95,02 % 4 519 1 688 
 
NL 123   NL  
2. STAAT VAN VERGELIJKING VAN DE  BEGROTING EN DE WERKELI JKE BEDRAGEN (VOORTZETTING)  
UITGAVEN - PER BELEIDSTERREIN miljoen EUR  
Beleidsterrein Oorspronkelijke 
begroting  Definitieve 
begroting (*) Verrichte 
betalingen Verschil definitief -
werkelijk % Overgedragen 
kredieten Vervallen 
kredieten 
 1 2 3 4=2-3 5=3/2 6 7=2-3-6 
01 Economische en financiële zaken 487 345 327 18 94,82 % 14 4 
02 Ondernemingen 601 705 558 147 79,21 % 89 58 
03 Mededinging 90 107 95 12 88,32 % 10 2 
04 Werkgelegenheid en sociale zaken 11 203 9 929 8 906 1 023 89,70 % 755 268 
05 Landbouw en plattelandsontwikkeling 51 478 56 413 55 209 1 204 97,87 % 954 249 
06 Energie en vervoer 2 481 2 480 2 253 227 90,84 % 177 51 
07 Milieu 496 409 356 52 87,17 % 30 22 
08 Onderzoek 4 960 5 644 4 826 818 85,50 % 789 30 
09 Informatiemaatschappij en media 1 356 1 552 1 375 177 88,58 % 173 5 
10 Eigen onderzoek 366 735 411 324 55,87 % 314 10 
11 Visserij en maritieme zaken 927 715 592 122 82,87 % 19 103 
12 Interne markt 66 76 66 10 86,89 % 7 3 
13 Regionaal beleid 24 570 26 793 26 740 53 99,80 % 15 38 
14 Belastingen en douane-unie 106 131 120 11 91,54 % 9 3 
15 Onderwijs en cultuur 1 363 1 654 1 495 159 90,38 % 153 6 
16 Communicatie  211 229 204 25 89,22 % 16 8 
17 Gezondheid en cons umentenbescherming  582 632 526 106 83,25 % 35 71 
18 Ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid 678 830 744 86 89,64 % 16 70 
19 Externe betrekkingen 3 579 3 805 3 673 131 96,55 % 72 59 
20 Handel 79 88 77 10 88,09 % 8 3 
21 Ontwikkeling en betre kkingen met de ACS-landen 1 680 1 872 1 698 174 90,68 % 138 37 
22 Uitbreiding 1 661 1 437 1 308 128 91,08 % 18 110 
23 Humanitaire hulp 797 859 800 59 93,13 % 47 12 
24 Fraudebestrijding 74 80 71 9 88,65 % 7 2 
25 Beleidscoördinatie en juridisch advies van de Commissie 188 212 185 27 87,27 % 20 7 
26 Administratie van de Commissie 986 1 226 1 034 192 84,34 % 164 28 
27 Begroting 278 285 271 14 95,19 % 12 1 
28 Audit 11 12 10 1 90,05 % 1 0 
29 Statistiek 101 138 120 18 87,27 % 15 3 
30 Pensioenen en daarmee samenhangende uitgaven 1 160 1 136 1 117 19 98,36 % 0 19 
31 Taalkundige diensten 389 479 422 58 87,91 % 53 5 
40 Reserves 244 229 0 229 0,00 % 0 229 
90 Overige instellingen 2 848 3 334 2 771 563 83,12 % 392 171 
Totaal 116 096 124 569 118 361 6 208 95,02 % 4 519 1 688 
* met inbegrip van overgedragen kr edieten en bestemmingsontvangsten
 
NL 124   NL 3. OVERZICHT VAN DE UITVOERING VAN DE  ONTVANGSTENZIJDE VAN DE BEGROTING 2009  
 miljoen EUR 
Titel Begrotingskredieten Vastgestelde rechten Ontvangsten 
 
Oorspronkelijk Definitief Lopend jaar Overgedragen Totaal Op rechten van 
lopend jaar Op 
overgedragen 
rechten Totaal Ontvangsten 
als % van 
begroting Nog te 
ontvangen 
1. Eigen middelen 114 736 110 238 109 103 1 358 110 462 109 098 1 275 110 373 100,12 % 89 
3. Overschotten, saldi en aanpassingen 0 410 330 0 330 330 0 330 80,56 % 0 
4. Ontvangsten afkomstig van personen die verbonden zijn 
aan de instellingen en andere communautaire organen 1 120 1 120 1 026 7 1 033 1 020 6 1 025 91,59 % 7 
5. Ontvangsten voortvloeiende uit de administratieve 
werking van de instellingen 77 85 345 90 436 309 26 335 394,05 % 101 
6. Bijdragen en terugbeta lingen in het kader van 
communautaire overeenkomsten en programma's 10 368 4 430 404 4 834 4 277 282 4 559 1238,97 % 275 
7. Achterstandsrente en ge ldboeten 123 757 2 836 9 938 12 774 193 740 933 123,.25 % 11 841 
8. Opgenomen en verstrek te leningen 0 0 53 27 80 1 3 4  76 
9. Diverse ontvangsten 30 58 53 32 85 47 20 66 114,11 % 19 
Totaal 116 096 113 035 118 175 11 857 130 032 115 274 2 351 117 626 104,06 % 12 407 
           
Detail titel 1: Eigen middelen  
Hoofdstuk Begrotingskredieten Vastgestelde rechten Ontvangsten 
 
Oorspronkelijk Definitief Lopend jaar Overgedragen Totaal Op rechten van 
lopend jaar Op 
overgedragen 
rechten  Totaal  Ontvangsten 
als % van 
begroting Van de 
kredieten van 
het jaar 
10. Landbouwrechten 1 404 0 -350 350 0 -350 350 0  0 
11. Suikerheffingen 147 139 104 28 132 104 28 132 94,40 % 0 
12. Douanerechten 17 656 14 441 13 505 980 14 485 13 499 897 14 397 99,69 % 89 
13. Btw 19 616 13 668 13 743 0 13 743 13 743 0 13 743 100,54 % 0 
14. Bni 75 914 81 989 82 413 0 82 413 82 413 0 82 413 100,52 % 0 
15. Correctie van begrotingsonevenw ichtigheden 0 0 -315 0 -315 -315 0 -315 - 0 
16. Vermindering van de bni-b ijdragen van Nederland en 
Zweden 0 0 4 0 4 4 0 4 - 0 
Totaal 114 736 110 238 109 103 1 358 110 462 109 098 1 275 110 373 100,12 % 89 
 
NL 125   NL  Detail titel 3: Overschotten, saldi en aanpassingen  
Hoofdstuk Begrotingskredieten Vastgestelde rechten Ontvangsten 
 
Oorspronkelijk Definitief Lopend jaar Overgedragen Totaal Op rechten van 
lopend jaar Op 
overgedragen 
rechten Totaal Ontvangsten 
als % van 
begroting Van de 
kredieten van 
het jaar 
30. Overschot van het voorgaande begr otingsjaar 0 1 796 1 796 0 1 796 1 796 0 1 796 100,00 % 0 
31. Btw-saldi 0 -954 -946 0 -946 -946 0 -946 99,17 % 0 
32. Bni-saldi 0 -432 -431 0 -431 -431 0 -431 99,70 % 0 
34. Aanpassing i.v.m. niet-partici patie in het beleid inzake 
justitie en binnenlandse zaken 0 0 6 0 6 6 0 6 - 0 
35. Correctie voor het Verenigd Koninkr ijk – aanpassing 0 0 -6 0 -6 -6 0 -6 - 0 
37. Aanpassing eigenmiddelenbeslu it 2007/436/EG 0 0 -89 0 -89 -89 0 -89 - 0 
Totaal 0 410 330 0 330 330 0 330 80,56 % 0 
 
NL 126   NL 4. SAMENSTELLING EN ONTWIKKELING  VAN DE VASTLEGGINGS- EN BETALIN GSKREDIETEN PER RUBRIEK VAN HET 
FINANCIEEL KADER  
  miljoen EUR 
 Vastleggingskredieten Betalingskredieten 
Rubriek van het 
financieel kader Goedgekeurde 
kredieten Wijzigingen 
(overschrijvingen en GB) Overgedragen Bestemmingsontvan
gsten Totaal 
aanvullend Totaal 
toegestaan Goedgekeurde 
kredieten Wijzigingen 
(overschrijvingen en 
GB) Overgedragen Bestemmings-
ontvangsten Totaal 
aanvullend Totaal toegestaan 
 1 2 3 4 5=3+4 6=1+2+5 7 8 9 10 11=9+10 12=7+8+11 
1. Duurzame groei 60 196 2 003 19 1 705 1 724 63 923 46 000 -795 176 2 139 2 315 47 520 
2. Bescherming en 
beheer van natuurlijke hulpbronnen 56 121 585 0 6 011 6 012 62 718 52 566 -2 290 829 6 002 6 831 57 107 
3. Burgerschap, 
vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid 1 515 617 83 113 196 2 328 1 296 725 23 131 153 2 174 
4. De EU als mondiale 
partner 8 104 0 271 339 610 8 714 8 324 -224 378 326 704 8 804 
5. Beheer 7 701 -100 8 416 424 8 025 7 701 -101 725 429 1 154 8 754 
6. Compensaties 209 0 0 0 0 209 209 0 0 0 0 209 
Totaal 133 846 3 105 381 8 585 8 966 145 917 116 096 -2 686 2 132 9 026 11 158 124 569 
          
5. BESTEDING VAN DE VASTLEGGINGSKREDIETEN PER RUBRIEK VAN HET FINANCIEEL KADER  
     miljoen EUR  
Rubriek van het 
financieel kader Gedane vastleggingen Naar 2010 overgedragen kredieten Vervallen kredieten 
 Toegestane 
vastleggingskrediete
n  Van de kredieten 
van het jaar Van overdrachten Van 
bestemmingsontvangs
ten Totaal % Bestemmingso
ntvangsten Overdrachten 
bij besluit  Totaal % Van de kredieten 
van het jaar Van 
overdrachte
n Bestemmingsont
vangsten (EVA) Totaal % 
 1 2 3 4 5=2+3+4 6=5/1 7 8 9=7+8 10=9/1 11 12 13 14=11+1
2+13 15=14/1 
1. Duurzame groei 63 923 61 630 19 796 62 444 97,.69% 908 64 972 1,52 % 505 0 1 507 0,79% 
2. Bescherming en 
beheer van natuurlijke 
hulpbronnen 62 718 56 413 0 5 072 61 484 98,03% 940 253 1 193 1,90 % 
41 0 0 41 0,07% 
3. Burgerschap, 
vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid 2 328 2 118 83 63 2 264 97,.27% 50 0 50 2,15 % 
14 0 0 14 0,59% 
4. De EU als 
mondiale partner 8 714 8 038 271 173 8 481 97,34% 166 0 166 1,91 % 66 0 0 66 0,76% 
5. Beheer 8 025 7 398 8 255 7 662 95,48% 161 11 172 2,14 % 191 0 0 191 2,38% 
6. Compensaties 209 209 0 0 209 100,00% 0 0 0 0,00 % 0 0 0 0 0,00% 
Totaal 145 917 135 806 381 6 358 142 545 97,69% 2 225 328 2 553 1,75 % 817 0 2 819 0,56% 
 
NL 127   NL  
6. BESTEDING VAN DE BETALI NGSKREDIETEN PER RUBRIEK VAN HET FINANCIEEL KADER  
              miljoen EUR  
Verrichte betalingen Naar 2010 overgedragen kredieten Vervallen kredieten Rubriek van het 
financieel kader Toegestane 
betalingskre
dieten Van de 
kredieten 
van het 
jaar Van 
overdracht
en Van 
bestemmin
gsontvangs
ten Totaal % Overdrach
ten van 
rechtswege Overdra
chten bij 
besluit Bestemmin
gsontvangs
ten Totaal % Van de 
kredieten 
van het 
jaar Van 
overdr
achten Bestemmin
gsontvangs
ten (EVA) Totaal % 
 1 2 3 4 5=2+3+4 6=5/1 7 8 9 10=7+
8+9 11=10/1 12 13 14 
 15=12
+ 
13+14 16= 
15/1 
 
1 Duurzame groei 47 520 43 866 133 684 44 684 94,03 % 129 808 1 443 2 381 5,01 % 401 43 12 456 0,96 % 
2 Bescherming en 
beheer natuurlijke 
hulpbronnen 57 107 50 026 773 5 078 55 877 97,85 % 47 15 924 986 1,73 % 188 56 0 244 0,43 % 
3 Burgerschap, 
vrijheid, veiligheid 
en rechtvaardigheid 2 174 1 915 15 63 1 993 91,6 % 7 2 67 75 3,46 % 98 7 1 106 4,88 % 
4 De EU als 
mondiale partner 8 804 7 564 224 195 7 983 90,67 % 43 46 131 220 2,50 % 447 154 0 601 6,83 % 
5 Beheer 8 754 6 745 637 233 7 615 86,99 % 651 11 196 857 9,79 % 193 88 0 281 3,21 % 
6 Compensaties 209 209 0 0 209 100,00 % 0 0 0 0 0,00 % 0 0 0 0 0,00 % 
Totaal  124 569 110 325 1 782 6 253 118 361 95,02 % 877 882 2 760 4 519 3,63 % 1 326 350 13 1 688 1,36 % 
 
 
NL 128   NL 7. ONTWIKKELING VAN DE NOG BETAALBAAR TE STELLEN VASTLEGGI NGEN PER RUBRIEK VAN HET 
FINANCIEEL KADER 
  miljoen EUR 
Aan het einde van het vorige jaar nog betaalbaar te stellen vastleggingen Vastleggingen van het jaar  
Rubriek van het 
financieel kader Van vorige jaren 
overgedragen 
vastleggingen Vrijmakingen/Her
waarderingen/Ann
uleringen Betalingen Aan het einde van 
het jaar nog 
betaalbaar te 
stellen 
vastleggingen Vastleggingen 
tijdens het jaar Betalingen Annulering van 
niet-overdraagbare 
vastleggingen Aan het einde van 
het jaar nog 
betaalbaar te 
stellen 
vastleggingen Totaal aan het 
einde van het jaar 
nog betaalbaar te 
stellen 
vastleggingen 
1. Duurzame groei 119 797 -647 -39 892 79 259 62 444 -4 792 -10 57 642 136 901 
2. Behoud en beheer van 
natuurlijke hulpbronnen 14 123 -189 -7 370 6 564 61 484 -48 507 -0 12 977 19 541 
3. Burgerschap, vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid 1 535 -144 -560 830 2 264 -1 433 0 832 1 662 
4. De EU als mondiale partner 18 840 -876 -5 455 12 509 8 481 -2 528 -1 5 953 18 462 
5. Beheer 750 -90 -646 15 7 662 -6 970 -1 692 706 
6. Compensaties 0 0 0 0 209 -209 0 0 0 
Totaal 155 045 -1 946 -53 923 99 177 142 545 -64 438 -12 78 095 177 272 
 
8. SAMENSTELLING VAN DE NOG BETAALBAAR TE STELLE N VASTLEGGINGEN NAAR J AAR VAN OORSPRONG PER 
RUBRIEK VAN HET FINANCIEEL KADER  
 miljoen EUR 
Rubriek van het financieel kader <2003 2003 2004 2005 2006 2007  2008  2009  Totaal 
1. Duurzame groei 626 624 1 268 2 814 18 348 11 584 43 995 57 642 136 901 
2. Behoud en beheer van natuurlijke hulpbronnen 73 23 27 98 1 912 167 4 264 12 977 19 541 
3. Burgerschap, vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid 18 15 36 45 86 257 373 832 1 662 
4. De EU als mondiale partner 991 431 711 1 020 2 632 2 455 4 270 5 953 18 462 
5. Beheer 0 0 0 0 0 1 14 692 706 
Totaal 1 709 1 093 2 042 3 977 22 978 14 463 52 915 78 095 177 272 
 
 
NL 129   NL 9. SAMENSTELLING EN ONTWIKKELING VAN DE VASTLEG GINGS- EN BETALINGSKRE DIETEN PER BELEIDSTERREIN  
 miljoen EUR 
 Nog te ontvangen Totaal 
Beleidsterrein Goedgekeurde 
kredieten Wijzigingen 
(overschrijvingen/gewi
jzigde begroting) Overgedragen Bestemmingso
ntvangsten Totaal 
aanvullend Totaal 
toegestaan Goedgekeurde 
kredieten Wijzigingen 
(overschrijvingen/gewi
jzigde begroting) Overgedragen Bestemmings-
ontvangsten Totaal 
aanvullend Totaal 
toegestaan 
 1 2 3 4 5=3+4 6=1+2+5 7 8 9 10 11=9+10 12=7+8+11 
01 Economische en financiële zaken 442 -17 0 20 20 445 487 -179 16 21 37 345 
02 Ondernemingen 663 -2 0 96 96 757 601 -22 20 105 125 705 
03 Mededinging 90 -0 0 4 4 94 90 -0 13 4 17 107 
04 Werkgelegenheid en sociale zaken 11 188 51 2 14 16 11 255 11 203 -1 305 18 13 31 9 929 
05 Landbouw en plattelandsontwikkeling 54 682 586 0 5 993 5 993 61 260 51 478 -2 030 972 5 993 6 964 56 413 
06 Energie en vervoer 2 740 1 998 1 120 121 4 589 2 481 -171 21 150 171 2 480 
07 Milieu 483 -23 0 27 27 488 496 -126 20 19 39 409 
08 Onderzoek 4 665 70 0 654 654 5 388 4 960 -411 46 1 049 1 095 5 644 
09 Informatiemaatschappij en media 1 512 -71 0 168 168 1 609 1 356 -71 16 252 267 1 552 
10 Eigen onderzoek 371 0 0 424 424 795 366 -5 38 337 374 735 
11 Visserij en maritieme zaken 1 014 -35 0 6 6 985 927 -222 4 6 10 715 
12 Interne markt 66 -0 0 2 2 68 66 -0 7 2 10 76 
13 Regionaal beleid 37 901 629 24 6 30 38 560 24 570 2 027 192 3 195 26 793 
14 Belastingen en douane-unie 131 -1 0 3 3 134 106 13 9 3 12 131 
15 Onderwijs en cultuur 1 401 -2 0 292 292 1 691 1 363 -38 17 312 328 1 654 
16 Communicatie  214 -0 0 4 4 217 211 -3 17 3 20 229 
17 Gezondheid en consumentenbescherm ing  624 49 0 22 22 695 582 -1 30 22 52 632 
18 Ruimte van vrijheid, veiligheid en r echtvaardigheid 924 1 75 31 107 1 032 678 110 14 28 43 830 
19 Externe betrekkingen 4 072 -12 0 107 107 4 168 3 579 91 50 84 134 3 805 
20 Handel 80 -2 0 2 2 81 79 1 6 2 9 88 
21 Ontwikkeling en betrekkingen met de ACS- landen 1 894 93 265 178 443 2 430 1 680 -21 32 180 213 1 872 
22 Uitbreiding 1 081 0 6 45 51 1 132 1 661 -296 16 56 72 1 437 
23 Humanitaire hulp 797 110 0 8 8 915 797 49 6 7 13 859 
24 Fraudebestrijding 78 0 0 0 0 78 74 0 6 0 6 80 
25 Beleidscoördinatie en juridisch advies van de 
Commissie 188 -2 0 8 8 194 188 -2 18 8 25 212 
26 Administratie van de Commissie 981 12 0 99 99 1 093 986 13 126 101 227 1 226 
27 Begroting 278 -9 0 5 5 274 278 -9 10 5 16 285 
28 Audit 11 -0 0 1 1 11 11 -0 1 1 1 12 
29 Statistiek 133 -1 0 11 11 143 101 14 7 16 23 138 
30 Pensioenen en daarmee samenhangende uitgaven 1 160 -24 0 0 0 1 136 1 160 -24 0 0 0 1 136 
31 Taalkundige diensten 389 -10 0 77 77 456 389 -10 24 77 101 479 
40 Reserves 744 -241 0 0 0 503 244 -15 0 0 0 229 
90 Overige instellingen 2 848 -43 8 156 164 2 970 2 848 -43 361 167 528 3 334 
Totaal 133 846 3 105 381 8 585 8 966 145 917 116 096 -2 686 2 132 9 026 11 158 124 569 
 
NL 130   NL  10. BESTEDING VAN DE VASTLEGGINGSK REDIETEN PER BELEIDSTERREIN  miljoen EUR  
Gedane vastleggingen Naar 2010 overgedragen kredieten Vervallen kredieten Beleidsterrein Toegestane 
vastleggings
kredieten Van de 
kredieten van 
het jaar Van 
overdrachten Bestemmingsontva
ngsten Totaal % Bestemmings-
ontvangsten Overdrachten 
bij besluit Totaal % Van de 
krediete
n van 
het jaarVan 
overdrachten Bestemmingso
ntvangsten 
(EVA) Totaal % 
1 2 3 4 5=2+3+4 6=5/1 7 8 9=7+8 10=9/1 11 12 13 =11+1
2+13 15=14/1 
01 Economische en financiële zaken 445 421 0 19 440 98,90 % 2 0 2 0,35 % 3 0 0 3 0,76 % 
02 Ondernemingen 757 657 0 41 698 92,12 % 55 0 55 7,32 % 4 0 0 4 0,56 % 
03 Mededinging 94 90 0 2 92 97,29 % 2 0 2 1,96 % 1 0 0 1 0,75 % 
04 Werkgelegenheid en sociale zaken 11 255 11 186 2 8 11 196 99,47 % 6 40 46 0,41 % 13 0 0 13 0,12 % 
05 Landbouw en plattelandsontwikkeling 61 260 54 989 0 5 065 60 054 98,03 % 928 252 1 180 1,93 % 26 0 0 26 0,04 % 
06 Energie en vervoer 4 859 4 727 1 76 4 803 98,86 % 44 0 44 0,91 % 11 0 0 12 0,24 % 
07 Milieu 488 451 0 9 460 94,25 % 19 0 19 3,83 % 9 0 0 9 1,92 % 
08 Onderzoek 5 388 4 732 0 352 5 084 94,35 % 301 0 301 5,59 % 3 0 0 3 0,06 % 
09 Informatiemaatschappij en media 1 609 1 440 0 115 1 556 96,68 % 52 0 52 3,25 % 1 0 0 1 0,07 % 
10 Eigen onderzoek 795 365 0 67 433 54,39 % 357 4 361 45,37 % 2 0 0 2 0,24 % 
11 Visserij en maritieme zaken 985 974 0 2 976 99,07 % 4 1 4 0,45 % 5 0 0 5 0,48 % 
12 Interne markt 68 65 0 1 66 96,60 % 1 0 1 1,62 % 1 0 0 1 1,78 % 
13 Regionaal beleid 38 560 38 495 24 5 38 523 99,90 % 2 20 22 0,06 % 15 0 0 15 0,04 % 
14 Belastingen en douane-unie 134 125 0 1 126 94,45 % 2 0 2 1,22 % 6 0 0 6 4,33 % 
15 Onderwijs en cultuur 1 691 1 397 0 169 1 566 92,61 % 123 0 124 7,30 % 1 0 0 1 0,08 % 
16 Communicatie  217 212 0 2 214 98,32 % 1 0 1 0,64 % 2 0 0 2 1,04 % 
17 Gezondheid en 
consumentenbescherming  695 665 0 11 675 97,17 % 11 0 11 1,59 % 9 0 0 9 1,24 % 
18 Ruimte van vrijheid, veiligheid en 
rechtvaardigheid 1 032 916 75 17 1 008 97,67 % 15 0 15 1,42 % 9 0 0 9 0,91 % 
19 Externe betrekkingen 4 168 4 052 0 53 4 105 98,51 % 54 0 54 1,29 % 8 0 0 8 0,20 % 
20 Handel 81 76 0 1 78 96,18 % 1 0 1 1,63 % 2 0 0 2 2,20 % 
21 Ontwikkeling en de betrekkingen met de 
ACS-landen 2 430 1 982 265 78 2 325 95,68 % 100 0 100 4,11 % 5 0 0 5 0,21 % 
22 Uitbreiding 1 132 1 079 6 35 1 120 98,96 % 10 1 10 0,91 % 1 0 0 1 0,12 % 
23 Humanitaire hulp 915 906 0 7 913 99,79 % 1 0 1 0,11 % 1 0 0 1 0,10 % 
24 Fraudebestrijding 78 77 0 0 77 98,64 % 0 0 0 0,00 % 1 0 0 1 1,36 % 
25 Beleidscoördinatie en juridisch advies 
van de Commissie 194 183 0 4 187 96,65 % 4 0 4 1,97 % 3 0 0 3 1,38 % 
26 Administratie van de Commissie 1 093 985 0 63 1 048 95,92 % 36 0 36 3,34 % 8 0 0 8 0,74 % 
27 Begroting 274 268 0 3 272 99,07 % 2 0 2 0,74 % 1 0 0 1 0,19 % 
28 Audit 11 10 0 0 11 96,77 % 0 0 0 1,93 % 0 0 0 0 1,30 % 
29 Statistiek 143 129 0 4 133 92,73 % 7 0 7 4,94 % 3 0 0 3 2,33 % 
30 Pensioenen en daarmee samenhangende 
uitgaven 1 136 1 117 0 0 1 117 98,36 % 0 0 0 0,00 % 19 0 0 19 1,84 % 
31 Taalkundige diensten 456 375 0 49 424 93,01 % 28 0 28 6,25 % 3 0 0 3 0,74 % 
40 Reserves 503 0 0 0 0 0,00 % 0 0 0 0,00 % 503 0 0 503 100,00% 
90 Overige instellingen 2 970 2 659 8 100 2 767 93,16 % 56 10 66 2,22 % 137 0 0 137 4,62 % 
Totaal 145 917 135 806 381 6 358 142 545 97,69 % 2 225 328 2 553 1,75 % 817 0 2 819 0,56 % 
 
NL 131   NL 11. BESTEDING VAN DE BETALINGSK REDIETEN PER BELEIDSTERREIN  
miljoen EUR 
Beleidsterrein  Naar 2010 overgedragen kredieten Vervallen kredieten Toegestane 
betalingskre
dieten Van de 
kredieten van 
het jaar Van 
overdrachten Bestemmingson
tvangsten 
(EVA) Totaal % Overdracht
en van 
rechtswege Overdrachten 
bij besluit  Bestemmin
gsontvangst
en Totaal % Van de 
kredieten van 
het jaar Van 
overdracht
en Bestem-
mings- 
ontvangs
ten 
(EVA) Totaal % 
1 2 3 4 5=2+3+4 6=5/1 7 8 9 10=7+8+
9 11=10/1 12 13 14 15=12+13+14 16=15/1 
01 Economische en financiële zaken 345 300 15 13 327 94,82% 6 0 9 14 4,10 % 3 1 0 4 1,08 % 
02 Ondernemingen 705 514 16 28 558 79,21% 13 0 76 89 12,57 % 52 4 2 58 8,22 % 
03 Mededinging 107 82 11 2 95 88,32% 8 0 2 10 9,40 % 1 2 0 2 2,28 % 
04 Werkgelegenheid en sociale zaken 9 929 8 886 13 7 8 906 89,70% 17 732 6 755 7,60 % 263 5 0 268 2,70 % 
05 Landbouw en plattelandsontwikkeling 56 413 49 365 780 5 064 55 209 97,87% 26 0 929 954 1,69 % 58 192 0 249 0,44 % 
06 Energie en vervoer 2 480 2 177 16 61 2 253 90,84 % 17 75 85 177 7,12 % 41 5 4 51 2,04 % 
07 Milieu 409 328 16 12 356 87,17 % 18 6 7 30 7,40 % 19 3 0 22 5,44 % 
08 Onderzoek 5 644 4 490 36 300 4 826 85,50 % 44 0 745 789 13,97 % 16 10 4 30 0,53 % 
09 Informatiemaatschappij en media 1 552 1 268 13 94 1 375 88,58 % 15 0 158 173 11,13 % 2 2 0 5 0,30 % 
10 Eigen onderzoek 735 321 34 56 411 55,87 % 32 2 280 314 42,73 % 6 4 0 10 1,40 % 
11 Visserij en maritieme zaken 715 588 3 2 592 82,87 % 4 11 4 19 2,69 % 102 1 0 103 14,45 % 
12 Interne markt 76 59 6 1 66 86,89 % 6 0 1 7 9,47 % 1 1 0 3 3,64 % 
13 Regionaal beleid 26 793 26 564 174 1 26 740 99,80 % 13 0 2 15 0,06 % 20 18 0 38 0,14 % 
14 Belastingen en douane-unie 131 111 8 1 120 91,54 % 7 0 2 9 6,53 % 1 1 0 3 1,92 % 
15 Onderwijs en cultuur 1 654 1 310 15 171 1 495 90,38 % 14 0 140 153 9,27 % 3 2 1 6 0,35 % 
16 Communicatie  229 189 13 2 204 89,22 % 15 0 2 16 7,17 % 5 4 0 8 3,61 % 
17 Gezondheid en consumentenbescherming  632 484 28 14 526 83,25 % 28 0 7 35 5,58 % 68 2 0 71 11,16 % 
18 Ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid 830 718 7 19 744 89,64 % 6 0 9 16 1,89 % 63 7 0 70 8,47 % 
19 Externe betrekkingen 3 805 3 576 38 59 3 673 96,55 % 43 6 24 72 1,90 % 46 12 0 59 1,54 % 
20 Handel 88 71 5 1 77 88,09 % 6 0 1 8 8,56 % 2 1 0 3 3,35 % 
21 Ontwikkeling en betrekkingen met de ACS-landen 1 872 1 588 27 83 1 698 90,68 % 40 0 98 138 7,37 % 31 5 0 37 1,95 % 
22 Uitbreiding 1 437 1 250 11 48 1 308 91,08 % 9 1 8 18 1,25 % 106 5 0 110 7,67 % 
23 Humanitaire hulp 859 788 5 7 800 93,13 % 6 40 1 47 5,42 % 12 0 0 12 1,45 % 
24 Fraudebestrijding 80 67 4 0 71 88,65 % 7 0 0 7 8,51 % 1 2 0 2 2,84 % 
25 Beleidscoördinatie en juridisch advies van de 
Commissie 212 167 14 3 185 87,27 % 15 0 4 20 9,32 % 3 4 0 7 3,42 % 
26 Administratie van de Commissie 1 226 875 108 50 1 034 84,34 % 113 0 51 164 13,35 % 10 18 0 28 2,30 % 
27 Begroting 285 259 9 2 271 95,19 % 9 0 3 12 4,29 % 1 1 0 1 0,52 % 
28 Audit 12 10 0 0 10 90,05 % 1 0 0 1 7,43 % 0 0 0 0 2,52 % 
29 Statistiek 138 107 6 7 120 87,27 % 6 0 8 15 10,63 % 2 1 0 3 2,09 % 
30 Pensioenen en daarmee samenhangende uitgaven 1 136 1 117 0 0 1 117 98,36 % 0 0 0 0 0,00 % 19 0 0 19 1,64 % 
31 Taalkundige diensten 479 354 22 45 422 87,91 % 21 0 32 53 11,02 % 3 2 0 5 1,07 % 
40 Reserves 229 0 0 0 0 0,00 % 0 0 0 0 0,00 % 229 0 0 229 100,00% 
90 Overige instellingen 3 334 2 344 327 100 2 771 83,12 % 315 10 67 392 11,75 % 137 34 0 171 5,13 % 
Totaal 124 569 110 325 1 782 6 253 118 361 95,02 % 877 882 2 760 4 519 3,63 % 1 326 350 13 1 688 1,36 % 
 
NL 132   NL 12. ONTWIKKELING VAN DE NOG BETAALBAAR TE STELLEN VASTLEGGI NGEN PER BELEIDSTERREIN 
miljoen EUR  
 Aan het einde van het vorige jaar nog betaalbaar te stellen vastleggingen Vastleggingen van het jaar  
Beleidsterrein Van vorige jaren 
overgedragen 
vastleggingen Vrijmakingen/Her
waarderingen/Ann
uleringen Betalingen Aan het einde van 
het jaar nog 
betaalbaar te stellen 
vastleggingen Vastleggingen 
tijdens het jaar Betalingen Annulering van 
niet-overdraagbare 
vastleggingen Aan het einde van 
het jaar nog 
betaalbaar te 
stellen 
vastleggingen Totaal aan het einde 
van het jaar nog 
betaalbaar te stellen 
vastleggingen 
01 Economische en financiële zaken 329 -17 -129 183 440 -199 -0 241 424 
02 Ondernemingen 653 -25 -238 390 698 -321 -0 377 767 
03 Mededinging 13 -1 -11 1 92 -83 -0 8 9 
04 Werkgelegenheid en sociale zaken 24 080 -90 -8 675 15 315 11 196 -231 -0 10 964 26 279 
05 Landbouw en plattelandsontwikkeling 12 408 -98 - 6 854 5 457 60 054 -48 355 -0 11 699 17 155 
06 Energie en vervoer 4 302 -139 -1 471 2 692 4 803 -782 -0 4 021 6 714 
07 Milieu 682 -36 -225 421 460 -131 -0 329 750 
08 Onderzoek 8 253 -103 -3 319 4 831 5 084 -1 507 -7 3 569 8 400 
09 Informatiemaatschappij en media 2 255 -24 -947 1 283 1 556 -428 -1 1 127 2 411 
10 Eigen onderzoek 146 -10 -87 49 433 -324 -0 109 158 
11 Visserij en maritieme zaken 1 347 -99 -364 884 976 -229 -1 747 1 631 
12 Interne markt 17 -2 -13 2 66 -53 -0 13 15 
13 Regionaal beleid 81 674 -225 -25 542 55 907 38 523 - 1 198 -0 37 325 93 232 
14 Belastingen en douane-unie 90 -13 -54 23 126 -67 -1 59 82 
15 Onderwijs en cultuur 563 -48 -232 283 1 566 -1 263 -0 303 586 
16 Communicatie  88 -8 -68 13 214 -136 -0 77 90 
17 Gezondheid en consumentenbescherming  614 -58 -289 268 675 -237 -0 438 706 
18 Ruimte van vrijheid, veiligheid en 
rechtvaardigheid 866 -81 -308 477 1 008 -436 -0 572 1 049 
19 Externe betrekkingen 8 785 -183 -2 492 6 110 4 105 -1 181 -0 2 924 9 034 
20 Handel 21 -2 -14 5 78 -63 -0 14 19 
21 Ontwikkeling en betrekkingen met de 
ACS-landen 2 818 -54 -790 1 974 2 325 -908 -0 1 417 3 391 
22 Uitbreiding 3 905 -543 -989 2 373 1 120 -320 -0 800 3 173 
23 Humanitaire hulp 422 -23 -248 151 913 -551 -0 362 513 
24 Fraudebestrijding 29 -3 -16 10 77 -55 0 22 32 
25 Beleidscoördinatie en juridisch advies van 
de Commissie 21 -4 -16 1 187 -169 -0 19 19 
26 Administratie van de Commissie 173 -18 -136 19 1 048 -898 -1 149 168 
27 Begroting 10 -1 -9 0 272 -262 -0 10 10 
28 Audit 1 -0 -0 0 11 -10 -0 1 1 
29 Statistiek 92 -4 -44 45 133 -77 -0 56 101 
30 Pensioenen en daarmee samenhangende 
uitgaven 0 0 0 0 1 117 -1 117 0 0 0 
31 Taalkundige diensten 24 -2 -22 0 424 -400 -0 24 24 
90 Overige instellingen 366 -34 -321 11 2 767 -2 450 0 317 328 
Totaal 155 045 -1 946 -53 923 99 177 142 545 -64 438 -12 78 095 177 272 
 
NL 133   NL 13. SAMENSTELLING VAN DE NOG BETA ALBAAR TE STELLEN VASTLEGGINGEN  NAAR JAAR VAN OORSPRONG PER 
BELEIDSTERREIN  
 miljoen EUR 
Beleidsterrein <2003 2003 2004 2005 2006 2007  2008  2009  Totaal 
01 Economische en financiële zaken 0 0 0 17 93 32 41 241 424 
02 Ondernemingen 12 8 7 19 37 88 219 377 767 
03 Mededinging 0000  0018  9  
04 Werkgelegenheid en sociale zaken 133 17 28 466 4 283 1 363 9 024 10 964 26 279 
05 Landbouw en plattelandsontwikkeling 35 0 2 26 1 737 4 3 653 11 699 17 155 
06 Energie en vervoer 80 31 100 172 302 743 1 264 4 021 6 714 
07 Milieu 1 7 17 43 66 112 175 329 750 
08 Onderzoek 84 235 238 440 841 1 232 1 761 3 569 8 400 
09 Informatiemaatschappij en media 3 16 29 113 195 329 598 1 127 2 411 
10 Eigen onderzoek 1 1 0 5 8 8 26 109 158 
11 Visserij en maritieme zaken 39 17 9 34 301 32 451 747 1 631 
12 Interne markt 0000  002 1 3  1 5  
13 Regionaal beleid 412 476 1 085 1 825 13 108 7 765 31 235 37 325 93 232 
14 Belastingen en douane-unie 0 0 0 0 1 6 16 59 82 
15 Onderwijs en cultuur 12 8 7 23 43 54 136 303 586 
16 Communicatie  0 0 0 0 0 2 11 77 90 
17 Gezondheid en consumentenbescherming  4 9 14 8 23 45 164 438 706 
18 Ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid 5 1 9 19 32 156 256 572 1 049 
19 Externe betrekkingen 579 166 330 386 987 1 439 2 222 2 924 9 034 
20 Handel 0000  023 1 4  1 9  
21 Ontwikkeling en betrekkingen met de ACS-landen 131 56 103 215 346 442 682 1 417 3 391 
22 Uitbreiding 174 45 62 164 561 566 801 800 3 173 
23 Humanitaire hulp 2 0 0 0 4 25 120 362 513 
24 Fraudebestrijding 0000  045 2 2  3 2  
25 Beleidscoördinatie en ju ridisch advies van de 
Commissie 0000  000 1 9  1 9  
26 Administratie van de Commissie 0000  05 13 149 168 
27 Begroting 0000  000 1 0  1 0  
28 Audit 0000  0001  1  
29 Statistiek 1 0 0 3 7 9 25 56 101 
30 Pensioenen en daarmee samenhangende uitgaven 0000  0000  0  
31 Taalkundige diensten 0000  00 - 0 2 4  2 4  
90 Overige instellingen 0 0 0 0 0 0 11 317 328 
Totaal 1 709 1 093 2 042 3 977 22 978 14 463 52 915 78 095 177 272 
 
NL 134   NL  
14. OVERZICHT VAN DE UITVOERING  VAN DE ONTVANGSTENZIJDE VAN DE BEGROTING PER INSTELLING  
 miljoen EUR 
Instelling Begrotingskredieten Vastgestelde rechten Ontvangsten 
 Oorspronkelijk Definitief Lopend jaar Overgedragen Totaal Op rechten 
van lopend 
jaar Op overgedragen
rechten Totaal Ontvan gsten 
als % van 
begroting Nog te 
betalen 
Europees Parlement 99 99 164 86 250 137 4 141 142,54 % 109 
Raad 53 53 96 12 108 90 12 102 192,94 % 6 
Commissie 115 869 112 808 117 818 11 758 129 576 114 950 2 335 117 285 103,97 % 12 291 
Hof van Justitie 38 38 41 0 41 41 0 41 106,26 % 0 
Europese Rekenkamer 19 19 19 1 19 18 0 19 98,50 % 0 
Economisch en Sociaal Comité 10 10 16 0 16 16 0 16 164,23 % 0 
Comité van de Regio's 7 7 20 0 20 20 0 20 309,74 % 0 
Europese Ombudsman 1 1 1 0 1 1 0 1 112,93 % 0 
Europese Toezichthouder voor 
gegevensbescherming 1 1 1 0 1 1 0 1 78,73 % 0 
Totaal 116 096 113 035 118 175 11 857 130 032 115 274 2 351 117 626 104,06 % 12 407 
 
NL 135   NL 15. BESTEDING VAN DE VASTLEGGINGS- EN BETALINGSKREDIETEN PER INSTELLING  
Vastleggingskredieten 
miljoen EUR 
Gedane vastleggingen Naar 2010 overgedragen kredieten Vervallen kredieten Instelling Toegestane 
vastleggingskred
ieten Van de 
kredieten van 
het jaar Van 
overdrachten Van 
bestemmings-
ontvangsten Totaal % Van 
bestemmings-
ontvangsten Overdrachten bij 
besluit  Totaal % Van de 
kredieten van 
het jaar Overgedragen 
kredieten Bestemmingsontv
angsten (EVA) Totaal % 
1 2 3 4 5=2+3+4 6=5/1 7 8 9=7+8 10=9/1 11 12 13 14=11+1
2+13 15=14/1 
Europees Parlement 1 596 1 418 8 42 1 467 91,94% 16 10 26 1,65% 102 0 0 102 6,42% 
Raad 642 551 0 41 593 92,33% 38 0 38 5,88% 12 0 0 12 1,80% 
Commissie 142 947 133 147 373 6 258 139 779 97,78% 2 169 318 2 487 1,74% 680 0 2 682 0,48% 
Hof van Justitie 318 311 0 1 313 98, 50% 1 0 1 0,37% 4 0 0 4 1,14% 
Europese Rekenkamer 188 173 0 0 173 92,19% 0 0 0 0,21% 14 0 0 14 7,59% 
Economisch en Sociaal Comité 122 117 0 3 120 98,02% 0 0 0 0,33% 2 0 0 2 1,65% 
Comité van de Regio's 88 75 0 12 87 98,37% 0 0 0 0,08% 1 0 0 1 1,56% 
Europese Ombudsman 9 8 0 0 8 91,98% 0 0 0 1 0 0 1 8,02% 
Europese Toezichthouder voor 
gegevensbescherming 7 5 0 0 5 81,44% 0 0 0 1 0 0 1 18,56% 
Totaal 145 917 135 806 381 6 358 142 545 97,69% 2 225 328 2 553 1,75 % 817 0 2 819 0,56% 
       
Betalingskredieten  
       miljoen EUR  
Verrichte betalingen Naar 2010 overgedragen kredieten Vervallen kredieten Instelling Toegestane 
betalingskrediete
n Van de 
kredieten van 
het jaar Van 
overdrach
ten Van 
bestemmingsont
vangsten Totaal % Overdrachten 
van rechtswegeOverdrachten 
bij besluit Van 
bestemmings-
ontvangsten Totaal % Van de 
kredieten 
van het jaarVan 
overdrach
ten Bestemmingso
ntvangsten 
(EVA) Totaal % 
1 2 3 4 5=2+3+4 6=5/1 7 8 9 10=7+8+9 11=10/1 12 13 14 15=12+13+1
4 16=15/1 
Europees Parlement 1 799 1 237 186 43 1 466 81,50 % 180 10 22 212 11,78 % 102 19 0 121 6,72 % 
Raad 762 510 108 41 659 86,44 % 41 0 42 83 10,86 % 12 9 0 21 2,70 % 
Commissie 121 235 107 981 1 455 6 154 115 590 95,34 % 562 872 2 693 4 127 3,40 % 1 189 316 13 1 517 1,25 % 
Hof van Justitie 332 293 13 1 307 92,47 % 18 0 1 19 5,84 % 4 2 0 6 1,69 % 
Europese Rekenkamer 200 112 11 0 123 61,35 % 61 0 0 62 30,76 % 14 2 0 16 7,89 % 
Economisch en Sociaal Comité 128 110 4 3 117 91,69 % 6 0 1 8 5,95 % 2 1 0 3 2,37 % 
Comité van de Regio's 95 69 5 12 86 90,09 % 6 0 1 6 6,75 % 1 2 0 3 3,17 % 
Europese Ombudsman 10 8 1 0 8 84,57 % 1 0 0 1 7,57 % 1 0 0 1 7,86 % 
Europese Toezichthouder voor 
gegevensbescherming 8 4 1 0 5 64,24 % 1 0 0 1 15,02 % 1 0 0 2 20,75 % 
Totaal 124 569 110 325 1 782 6 253 118 361 95,02 % 877 882 2 760 4 519 3 ,63 % 1 326 350 13 1 688 1,36 % 
 
NL 136   NL 16. INKOMSTEN AGENTSCHAP: BEGRO TINGSRAMINGEN, VASTGESTELDE 
RECHTEN EN ONTVANGEN BEDRAGEN miljoen EUR  
Agentschap Begrotingsraming Vastgestelde 
rechten Ontvangen 
bedragen Nog te 
ontvangen Financiering 
van de 
Commissie 
(beleidsterrein) 
Europees Agentschap voor de veiligheid van de 
luchtvaart  122 102 92 10 06 
Frontex  89 80 80 0 18 
Europees Centrum voor de ontwikkeling van de 
beroepsopleiding  19 18 17 1 15 
Europese Politieacademie  9 7 7 0 18 
Europees Chemicaliëna gentschap 70 71 71 0 02 
Europees Centrum voor ziektepreventie en –bestrijding  51 49 49 0 17 
Europees Waarnemingscentrum voor drugs en 
drugsverslaving  15 16 15 0 18 
Europees Milieuagentschap 40 42 42 0 07 
Communautair Bureau voor visserijcontrole  10 10 10 0 11 
Europese Autoriteit voor voedselveiligheid  69 65 65 0 17 
Europese Toezichtautoriteit voor het GNSS  44 41 41 0 06 
Fusion for Energy 174 174 143 31 08 
Eurojust  28 28 28 0 18 
Europees Agentschap voor maritieme veiligheid  53 51 51 0 06 
Harmonisatiebureau voor de interne markt 225 194 194 0 12 
Europees Geneesmiddelenbureau  194 198 196 1 02 
Europees Agentschap voor netwerk- en 
informatiebeveiliging  8 8 8 0 09 
Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten  17 13 13 0 18 
Europees Spoorwegbureau 21 21 21 0 06 
Europees Agentschap voor  de veiligheid en de 
gezondheid op het werk  14 13 13 0 04 
Vertaalbureau voor de organe n van de Europese Unie  63 52 45 7 31 
Europese Stichting voor opleiding  20 19 19 0 15 
Communautair Bureau voor plantenrassen  13 12 12 0 17 
Europese Stichting tot verb etering van de levens- en 
arbeidsomstandigheden  20 20 20 0 04 
Uitvoerend Agentschap Onderwijs, audiovisuele media 
en cultuur  48 48 48 0 15 
Uitvoerend Agentschap voor concurrentievermogen en 
innovatie  13 13 13 0 06 
Uitvoerend Agentschap Europese Onderzoeksraad  14 13 13 0 08 
Uitvoerend Agentschap Onderzoek  22 22 21 0 08 
Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en consumenten 6 6 6 0 17 
Uitvoerend Agentschap voor het trans-Europees 
vervoersnetwerk 9 9 9 0 06 
Totaal 1 501 1 415 1 363 52  
 
   miljoen EUR 
Soort ontvangsten 
Begrotingsraming Vastgestelde 
rechten Ontvangen 
bedragen Nog te 
ontvangen 
Subsidie van de Commissie 824 796 796 -0 
Honoraria 415 399 388 11 
Andere baten 262 220 179 41 
Totaal 1 501 1 415 1 363 52 
 
 
NL 137   NL 17. AGENTSCHAPPEN: VASTLEGGINGS-  EN BETALINGSKREDIETEN PER 
AGENTSCHAP  miljoen EUR 
Vastleggingskredieten Betalingskredieten 
Agentschappen Kredieten Gedane 
vastleggingen Overgedragen 
naar 2010  Kredieten Verrichte 
betalingen Overgedragen 
naar 2010  
Europees Agentschap voor de veiligheid van de 
luchtvaart  136 107 27 150 96 52 
Frontex  90 82 2 119 77 25 
Europees Centrum voor de ontwikkeling van de 
beroepsopleiding  21 19 1 22 18 2 
Europese Politieacademie  13 10 2 14 6 5 
Europees Chemicaliëna gentschap 70 67 0 83 57 20 
Europees Centrum voor ziektepreventie en –
bestrijding  51 48 0 67 44 18 
Europees Waarnemingscentrum voor drugs en 
drugsverslaving  16 16 0 17 15 1 
Europees Milieuagent schap 42 42 0 48 40 7 
Communautair Bureau voor visserijcontrole  10 10 0 11 10 1 
Europese Autoriteit voor voedselveiligheid  71 69 0 87 67 10 
Europese Toezichtautoriteit voor het GNSS  145 119 26 120 68 52 
Fusion for Energy 404 400 4 206 133 60 
Eurojust  28 26 1 31 23 6 
Europees Agentschap voor maritieme veiligheid  49 46 0 57 46 2 
Harmonisatiebureau voor de interne markt 338 146 0 367 140 31 
Europees Geneesmiddelenbureau  194 185 0 230 181 40 
Europees Agentschap voor netwerk- en 
informatiebeveiliging  8 8 0 10 8 2 
Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten  17 17 0 24 17 7 
Europees Spoorwegbureau 21 21 0 25 20 5 
Europees Agentschap voor  de veiligheid en de 
gezondheid op het werk  15 13 1 19 13 5 
Vertaalbureau voor de orga nen van de Europese 
Unie  63 36 0 66 36 4 
Europese Stichting voor opleiding  21 20 2 23 20 2 
Communautair Bureau voor plantenrassen  14 12 0 14 12 0 
Europese Stichting tot verb etering van de levens- en 
arbeidsomstandigheden  21 21 1 26 20 6 
Uitvoerend Agentschap Onderwijs, audiovisuele 
media en cultuur  48 46 0 54 46 6 
Uitvoerend Agentschap voor  concurrentievermogen 
en innovatie  13 12 0 15 12 1 
Uitvoerend Agentschap Europese Onderzoeksraad  14 13 0 21 17 2 
Uitvoerend Agentschap Onderzoek  22 23 0 22 18 4 
Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en 
consumenten 6 6 0 7 5 1 
Uitvoerend Agentschap voor het trans-Europees 
vervoersnetwerk 9 8 0 10 8 1 
Totaal  1 972 1 647 68 1 964 1 272 377 
 
Vastleggingskredieten Betalingskredieten Soort uitgave 
Kredieten Gedane 
vastleggingen Overgedragen 
naar 2010  Kredieten Verrichte 
betalingen Overgedragen 
naar 2010  
Personeel 547 508 0 561 500 15 
Administratieve uitgaven 246 238 0 331 232 83 
Beleidsuitgaven 1 179 901 67 1 072 540 279 
Totaal 1 972 1 647 68 1 964 1 272 377 
 
NL 138   NL 18. BEGROTINGSRESULTAAT  MET INBEGRIP VAN DE AGENTSCHAPPEN 
miljoen EUR  
 EUROPESE UNIE AGENT-
SCHAPPEN Uitsluiting van 
de subsidies 
voor de 
agentschappen TOTAAL 
Ontvangsten van het 
begrotingsjaar 117 626 1 363 (796) 118 193
Betalingen uit de kredieten van 
het lopende jaar (116 579) (1 082) 796 (116 865)
Naar jaar n+1 overgedragen 
betalingskredieten (1 759) (377) 0 (2 136)
Annulering niet-bestede 
betalingskredieten overgedragen 
uit jaar n-1 2 791 188 0 2 979
Wisselkoersverschillen voor het 
jaar 185 (5) 0 180
Begrotingsresultaat 2 264 87 0 2 351
 
 
NL 139   NL TOELICHTINGEN  BIJ  DE GECONSOLIDEERDE  VERSLAGEN  OVER  DE 
UITVOERING  VAN  DE BEGROTING 
1. Begrotingsbeginselen, -s tructuren en -kredieten 
2. Toelichting bij de verslagen ove r de uitvoering van de begroting 
 
NL 140   NL 1. BEGROTINGSBEGINSELEN,  -STRUCTUUR  EN KREDIETEN 
 
1.1 RECHTSGRONDSLAG EN H ET FINANCIEEL REGLEMENT 
 
De begrotingsboekhouding wordt gevoerd  overeenkomstig de bepalingen van 
Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 va n de Raad van 25 juni 2002 houdende het 
Financieel Reglement van toepassing op de alge mene begroting van de Europese Unie en 
Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de Commissie van 23 december 2002 tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften van dit Financieel Reglement. De algemene 
begroting, het voornaamste instrument van het fi nanciële beleid van de EU, is het besluit 
waarbij elk jaar de on tvangsten en uitgaven van de EU worden geraamd en toegestaan. 
Elk jaar raamt de Commissie voor het komende jaar de ontva ngsten en uitgaven van alle 
instellingen en stelt zij een voor ontwerp van begroting op dat zij aan de begrotingsautoriteit 
toezendt. Op basis van dit voorontwerp stelt de  Raad een ontwerpbegroting op, waarover de 
twee takken van de begrotings autoriteit vervolgens onderha ndelen. De vaststelling van de 
begroting wordt geconstateerd door de voorzitter van het Parlement, die daarmee de begroting 
uitvoerbaar maakt. De uitvoering van de begrot ing is een opdracht die vooral toevalt aan de 
Commissie. 
 
1.2 BEGROTINGSBEGINSELEN 
 
De algemene begroting van de Europese  Unie is onderworpen aan verschillende 
basisbeginselen: 
– eenheid en begrotingswaarachtigheid : alle uitgaven en ontvangsten moeten tezamen in 
een enkel begrotingsdocument worden opgeno men en in een begrotingsonderdeel worden 
opgevoerd. De uitgaven mogen de toeges tane kredieten niet overschrijden; 
– universaliteit : dit beginsel behelst twee regels: 
– onbestemdheid, hetgeen betekent dat de ont vangsten niet mogen worden bestemd 
voor welbepaalde uitgaven (alle ont vangsten dekken alle uitgaven); 
– niet-compensatie, hetgeen betekent dat de  ontvangsten en uitgaven voor het volle 
bedrag in de begroting moeten worden  opgenomen en niet met elkaar mogen 
worden verrekend; 
– jaarperiodiciteit : de kredieten worden toegestaan voor  de duur van één begrotingsjaar en 
moeten dus tijdens dat begr otingsjaar worden besteed; 
– evenwicht : de begroting omvat hetzelfde bedrag  aan ontvangsten als aan uitgaven (de 
geraamde ontvangsten zijn gelijk aan de betalingskredieten); 
– specialiteit : elk krediet heeft een bepaalde best emming en moet voor dat doel worden 
gebruikt; 
– rekeneenheid : de begroting wordt in euro opgesteld en uitgevoerd, alsook de rekening; 
– goed financieel beheer : de begrotingskredieten worden  aangewend volgens het beginsel 
van goed financieel beheer, dat zuinighe id, efficiëntie en doeltreffendheid inhoudt; 
– transparantie : de begroting en de gewijzigde begr oting, alsook de definitieve rekening 
worden bekendgemaakt in het Public atieblad van de Europese Unie.
 
 
NL 141   NL  
1.3 STRUCTUUR VAN DE BEGROTING 
 
De begroting omvat: 
(a) een algemene staat van ontvangsten; 
(b)  afdelingen, verdeeld in staten van ontvangsten en van uitgaven van elke 
instelling: afdeling I: het Parlement; af deling II: de Raad; afdeling III: de 
Commissie; afdeling IV: het Hof van Ju stitie; afdeling V: de Rekenkamer; 
afdeling VI: het Economisch en Sociaal Comité; afdeling VII: het Comité van 
de Regio's; afdeling VIII: de Om budsman; afdeling IX: de Europese 
Toezichthouder voor gegevensbescherming. 
De ontvangsten en de uitgaven van elke inst elling worden verdeeld in titels, hoofdstukken, 
artikelen en posten, naargelang hun aard of bestemming.  Een deel van de middelen van de 
EGKS in liquidatie werd ter beschikking gestel d voor de beleidsbegroting van de EGKS in 
liquidatie. Deze beleidsbegroting werd jaarlijks  door de Commissie va stgesteld na overleg 
met de Raad en het Europees Parlement. De laatste begroting werd opgesteld voor de periode 
van 1 januari tot 23 juli 2002. Sinds 24 juli 2002 wo rden de ontvangsten en kosten in verband 
met de beleidsbegroting opgenomen in de jaar rekening van de EGKS in liquidatie. De nog 
uitstaande verplichtingen worden vermel d aan de passiefzijde van de balans.  
 
1.4 STRUCTUUR VAN DE BEGROTINGSBOEKHOUDING 
 
1.4.1 Algemeen overzicht 
Alleen de begroting van de Commissie be staat uit administratieve kredieten en 
beleidskredieten. De overige instellingen hebben alleen administratieve kredieten. De begroting onderscheidt nog twee soorten kredieten:  niet-gesplitste kredieten en gesplitste 
kredieten. Niet-gesplitste kredie ten zijn bestemd voor de fina nciering van verrichtingen die 
beperkt zijn tot het jaar (en voldoen aan het jaarperiodiciteitsbegins el). Zij omvatten alle 
administratieve onderdelen van de  afdeling van de Commissie van de  begroting en alle andere 
afdelingen in hun geheel, ELGF-kredieten die alleen op het jaar betrekking hebben en 
bepaalde technische kredieten (terugbetali ngen, garanties voor verstrekte of opgenomen 
leningen enz.). Het bedrag van de vastleggingskr edieten is bij de niet-gesplitste kredieten 
hetzelfde als dat van de betalingskredieten. 
De gesplitste kredieten zijn ingevoerd om het jaarperiodiciteitsbeginsel te verzoenen met de 
financiering van meerjarenactie s. Gesplitste kredieten dienen ter dekking van meerjarenacties 
en omvatten alle andere kredieten in alle hoofdstukken behalve hoofdstuk 1 van de afdeling 
van de Commissie. 
De gesplitste kredieten bestaan uit vast leggingskredieten en betalingskredieten: 
– vastleggingskredieten : dekken de totale kosten van de ju ridische verbintenissen die in het 
begrotingsjaar zijn aangegaan  voor maatregelen waarvan de  tenuitvoerlegging zich over 
verschillende begrotingsjaren uitstrekt.  Vastleggingen voor acties waarvan de 
tenuitvoerlegging zich over meer dan een begr otingsjaar uitstrekt, mogen echter volgens 
artikel 76, lid 3, van het Financieel Reglement in jaartranches worden verdeeld wanneer 
het basisbesluit daarin voorziet. 
 
NL 142   NL – betalingskredieten : dekken de uitgaven die voortv loeien uit de nakoming van de 
verplichtingen die in het begrotingsjaar en /of in vorige begrotingsjaren zijn aangegaan. 
 
1.4.2 Herkomst van de kredieten 
De belangrijkste bron van kredieten is de EU-begroting van het lopende begrotingsjaar. 
Daarnaast bestaan nog andere soorten krediete n die voortvloeien uit de bepalingen van het 
Financieel Reglement. Het gaat om kred ieten die afkomstig zijn van voorgaande 
begrotingsjaren of uit externe bronnen. 
- De oorspronkelijke begrotingskredieten die voor het lopende jaar  zijn goedgekeurd, kunnen 
worden aangevuld met overschrijvingen  tussen begrotingsonderd elen overeenkomstig de 
regels die zijn vastgesteld in de artikelen 22 tot en met 24 van het Financieel Reglement, en 
door gewijzigde begrotingen (overeenkomstig de artikelen 37 en 38 van het Financieel 
Reglement). 
- De huidige begroting wordt ook aangevuld met van het vorige jaar overgedragen 
kredieten  of wederopgevoerde kredieten. Dit zijn: 
– niet-gesplitste kredieten die van rech tswege uitsluitend naar het volgende 
begrotingsjaar kunnen worden overgedrage n overeenkomstig artikel 9, lid 4, van 
het Financieel Reglement; 
– bij besluit van de instellingen overgedrage n kredieten in een van de volgende twee 
gevallen: de voorbereidende stadia zijn beëindigd (artikel 9, lid 2, onder a), van 
het Financieel Reglement) of de rechts grondslag is laat in het jaar goedgekeurd 
(artikel 9, lid 2, onder b)). Zowel vast leggingskredieten als betalingskredieten 
kunnen worden overgedragen (artikel 9, lid 3); en 
– naar aanleiding van vrijmakingen wederopge voerde kredieten: hi erbij gaat het om 
vastleggingskredieten met betrekking tot de structuurfondsen die opnieuw in de 
begroting worden opgenomen nadat zij zijn vrijgemaakt. Deze wederopvoering 
geschiedt bij wijze van uitz ondering indien de Commissi e een fout heeft begaan 
of het bedrag onmisbaar blijkt voor de uitvoering van het programma (artikel 157 
van het Financieel Reglement). 
- Bestemmingsontvangsten , die bestaan uit: 
– terugbetalingen die bestemd zijn voor he t begrotingsonderdeel ten laste waarvan 
de oorspronkelijke uitgave kwam en die onbeperkt kunnen worden overgedragen; 
– EVA-kredieten. De Overeenkomst betreffe nde de Europese Economische Ruimte 
voorziet in een financiële deelneming van haar leden in bepaal de activiteiten van 
de EU-begroting. De betrokken begro tingsonderdelen en de uitgetrokken 
bedragen worden gepublicee rd in bijlage III bij de EU-begroting. De betrokken 
onderdelen worden verhoogd met de EVA- bijdrage. De kredieten die aan het 
einde van het begrotingsjaar niet zijn gebruikt, worden geannuleerd en aan de 
EER-landen terugbetaald; 
– ontvangsten van derden/andere landen die met de Europese Unie overeenkomsten 
hebben gesloten die voorzien in een fina nciële deelneming in EU-activiteiten. De 
in verband hiermee ontvangen bedragen  worden beschouwd als van derden 
afkomstige ontvangsten en zijn bestemd voor de desbetreffende 
begrotingsonderdelen (vaak op het ge bied van onderzoek); zij kunnen onbeperkt 
 
NL 143   NL worden overgedragen (artikel 10 en artikel 18, onder a) en d), van het Financieel 
Reglement); 
– werken voor derden. In het kader va n hun onderzoeksactiviteiten kunnen de 
EU-onderzoekscentra werkzaamheden verri chten voor externe organisaties 
(artikel 161, lid 2, van het Financieel Reglement). Zoals de ontvangsten van 
derden zijn de werken voor derden voor  bepaalde begrotingsonderdelen bestemd 
en kunnen zij onbeperkt worden overdrage n (artikel 10 en artikel 18, onder d), 
van het Financieel Reglement); en 
– na terugstorting van vooruitbetalingen wederopgevoerde kredieten. Het gaat om 
EU-middelen die door de begunstigden zijn  terugbetaald en die onbeperkt kunnen 
worden overgedragen. Op het gebied van de structuurfondsen is de wederopneming gebaseerd op een besluit va n de Commissie (artikel 18, lid 2, van 
het Financieel Reglement en artikel 228 van de uitvoeringsvoorschriften). 
 
1.4.3 Samenstelling van de toegestane kredieten 
Definitieve begrotingskredieten  = oorspronkelijke goedgekeu rde begrotingskredieten + 
kredieten van gewijzigde begr otingen + overschrijvingen; 
– Aanvullende kredieten  = bestemmingsontvangsten (zie boven) + van het vorige 
begrotingsjaar overgedragen kredieten en naar aanleiding van vrijmakingen 
wederopgevoerde kredieten; 
– Totaal toegestane kredieten  = definitieve begrotingskred ieten + aanvullende kredieten; 
– Kredieten voor het begrotingsjaar  (zoals gebruikt voor de berekening van het 
begrotingsresultaat) = definitieve begrotingskredieten + bestemmingsontvangsten. 
 
1.5 UITVOERING VAN DE BEGROTING 
 
De uitvoering van de begroting gebeurt overee nkomstig het Financieel Reglement, waarvan 
artikel 48, lid 1, bepaalt: „De Commissie voert de begroting […] uit overeenkomstig deze 
verordening, onder haar eigen ve rantwoordelijkheid en binnen de grens van de toegekende 
kredieten.” Artikel 50 bepaalt dat de Commi ssie de overige instellingen de bevoegdheden 
toekent die nodig zijn voor de uitvoe ring van hun afdeling van de begroting. 
 
1.6 NOG BETAALBAAR TE STELLEN VASTLEGGINGEN (RAL) 
 
Door de invoering van de gesplitste krediete n ontstond een verschil tussen de aangegane 
verplichtingen en de verrichte betalingen. Dit verschil, de nog betaalbaar te stellen 
verplichtingen, houdt verband met het tijd sverloop tussen het moment waarop de 
verplichtingen worden aangegaan en het moment waarop de desbetreffende betalingen 
worden verricht. 
 
NL 144   NL 2. TOELICHTING  BIJ  DE VERSLAGEN  OVER  DE UITVOERING  VAN  DE 
BEGROTING 
 
2.1 BEGROTINGSRESULTA AT VAN HET JAAR ( tabel 1 ) 
 
2.1.1 Algemeen 
De eigen middelen worden geboekt op basis van de bedragen waarmee de door de lidstaten 
voor de Commissie geopende rekeningen in de l oop van het jaar worden  gecrediteerd. In het 
geval van een overschot omvatten de ontvangste n ook het begrotingsresultaat van het vorige 
begrotingsjaar. De overige ontvangsten worden geboekt op basis van de in de loop van het 
jaar werkelijk geïnde bedragen. 
Voor de berekening van het resultaat van he t jaar worden onder uitgaven verstaan de 
betalingen uit de betalingskredie ten van het jaar, vermeerderd met de kredieten van hetzelfde 
jaar die naar het volgende jaar zijn overgedragen. De betalingen  uit de betalingskredieten van 
het jaar zijn die welke uiterlijk op 31 december van dat begrotingsjaar door de rekenplichtige 
worden verricht. Voor het ELGF worden als be talingen geboekt die welke de lidstaten tussen 
16 oktober 2008 en 15 oktober 2009 hebben verrich t, voor zover de vastlegging en de 
betalingsopdracht uiterlijk op 31 januari 2010 door de rekenplic htige zijn ontvangen. Ten 
aanzien van de uitgaven van het ELGF kan een  latere conformiteits beschikking worden 
genomen, nadat in de lidstaten  controles zijn verricht. 
Het begrotingsresultaat bestaat uit twee delen: het resultaat va n de Europese Unie en het 
resultaat van de deelneming van de EVA-lande n die lid zijn van de EER. Overeenkomstig 
artikel 15 van Verordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000 betreffende  de eigen middelen 
weerspiegelt dit resultaat het verschil tussen: 
– de totale begrotingsontvangste n van het begrotingsjaar, en 
– het bedrag van de betalingen uit de krediete n van dat begrotingsjaar, vermeerderd met de 
betalingskredieten van hetzelfde jaar die naar het volgende jaar zijn overgedragen. 
Dit verschil wordt vermeerde rd of verminderd met: 
– het nettobedrag dat voortvloeit uit de a nnulering van uit vorige jaren overgedragen 
betalingskredieten en de bij de betalingen door  veranderingen van de wisselkoersen van de 
euro opgetreden overschrijdingen van de niet-g esplitste kredieten die van het vorige jaar 
zijn overgedragen; 
– het saldo dat voortvloeit uit de tijdens het begrotingsjaar geboekt e wisselkoersbaten en 
-verliezen. 
 
Het begrotingsresultaat wordt het volgende j aar terugbetaald aan de lidstaten door een 
vermindering van de bedragen die zij voor dat begrotingsjaar zijn verschuldigd. 
 
Van het vorige begrotingsjaar overgedragen kr edieten die betrekking hebben op bijdragen van 
en werkzaamheden voor derden worden uite raard nooit geannuleerd en worden opgenomen 
onder de aanvullende kredieten voor het begroti ngsjaar. Dit verklaart het verschil tussen de 
van het voorafgaande jaar overgedragen kredieten in de verslagen over de uitvoering van de 
begroting 2009 en de naar het volgende jaar ove rgedragen kredieten in de verslagen over de 
uitvoering van de begroting 2008.  De betalingskredieten voor wederaanwending en de na 
 
NL 145   NL terugstorting van vooruitbetali ngen wederopgevoerde kredieten maken geen deel uit van het 
resultaat van het begrotingsjaar.  
De overgedragen betalingskredieten omvatten: overdrachten van rechtswege en overdrachten 
bij besluit. De annulering van niet-gebruikte betalingskrediete n die van het vorige jaar zijn 
overgedragen toont de annuleringen van krediete n die van rechtswege zijn overgedragen en 
kredieten die bij beslui t zijn overgedragen. Dit omvat ook de daling van 
bestemmingsontvangsten die naar het volgende  jaar zijn overgedragen in vergelijking 
met 2008. 
 
2.1.2 Afstemming begrotingsresu ltaat – economisch resultaat  
Het economisch resultaat van het jaar is berekend op transactiebasis. Doch het 
begrotingsresultaat is gebaseerd op het gewijzigdekasbeginsel, zoals bepaald in het Financieel 
Reglement. Aangezien beide resultaten he t gevolg zijn van dezelfde onderliggende 
verrichtingen, is het nuttig om na te gaan of zij op elkaar kunnen worden afgestemd. In 
onderstaande tabel is deze afstemming opgenom en, met vermelding van de belangrijkste 
afgestemde bedragen, opgesplits t in ontvangsten en uitgaven. 
 AFSTEMMING: ECONOMISCH RESULTAAT – 
BEGROTINGSRESULTAAT 2009 
  
miljoen EUR
2009 2008 
   
ECONOMISCH RESULTAAT VAN HET JAAR 4 457 12 686 
   
Ontvangsten    
Rechten die in het lopende jaar zijn vastgesteld, maar nog niet 
geïnd zijn (2 806) (4 685) 
Rechten die in vorige jaren zijn vastgesteld en in het lopende jaar geïnd zijn 2 563 3 485  
Toegerekende baten (netto) 436 (724) 
   
Uitgaven    
Toegerekende uitgaven (netto) 5 381 6 353 
Uitgaven van een vorig jaar betaald in het lopende jaar (432) (219) 
Netto-effect voorfinanciering (9 458) (16 446) 
Betalingskredieten overged ragen naar volgend jaar (1 759) (3 914) 
Betalingen gedaan uit overdrachten en annulering van niet-
gebruikte betalingskredieten 4 573 1 182 
Mutaties in voorzieningen (329) 4 316 
Overige (153) (88) 
   
Economisch resultaat agentschappen + EGKS  (209)  (136)  
   
BEGROTINGSRESULTAAT VAN HET JAAR 2 264  1 810  
   
Afstemmingsposten — ontvangsten 
De werkelijke begrotingsontvangsten van een begr otingsjaar zijn gelijk aan de bedragen die 
worden geïnd van in de loop van het jaar vast gestelde rechten en de bedragen die worden 
geïnd van rechten die in vorige jaren zijn vastgesteld. Daarom moeten de rechten die in het 
lopende jaar zijn vastgesteld  maar nog niet geïnd zijn , ten behoeve van de afstemming van 
 
NL 146   NL het economisch resultaat worden  afgetrokken, aangezien zij g een deel uitmaken van de 
begrotingsontvangsten. Daarentegen moeten de rechten die in vorige ja ren zijn vastgesteld 
en in het lopende jaar geïnd zijn , ten behoeve van de afstemming bij het economisch 
resultaat worden opgeteld. 
De netto toegerekende baten  bestaan hoofdzakelijk uit toegerekende baten voor 
landbouwheffingen, eigen middelen en rente en di videnden. Alleen het netto-effect, d.w.z. de 
toegerekende baten voor het lopende jaar verm inderd met de teruggeboekte toegerekende 
baten van vorig jaar, wordt in aanmerking genomen. 
Afstemmingsposten — uitgaven 
De netto toegerekende uitgaven  bestaan hoofdzakelijk uit uitgav en die toegerekend zijn met 
het oog op afsluiting aan het einde van het jaar, d.w.z. subsidiabele uitgaven die begunstigden van EU-middelen hebben gedaan, maar nog niet aan de EU hebben gedeclareerd.  
Hoewel toegerekende uitgaven niet als be grotingsuitgaven word en beschouwd, maken de 
betalingen die in het lopende jaar zijn verri cht in verband met facturen die in vorige 
jaren zijn geboekt , wel deel uit van de begrotings uitgaven van het lopende jaar.  
Het netto-effect van voorfinanciering  is de combinatie van (1) de nieuwe 
voorfinancieringsbedragen die in het lopende jaar  zijn betaald en als begrotingsuitgaven van 
het jaar geboekt zijn en (2) de goedkeuring van de voorfinancie ringen die in het lopende jaar 
of in vorige jaren werden betaald ingevolge de aanvaarding van s ubsidiabele kosten. De 
laatste zijn wel toegerekende uitgaven, doc h geen uitgave in de  begrotingsboekhouding, 
aangezien de aanvankelijke voor financiering reeds als een begr otingsuitgave werd beschouwd 
op het ogenblik van de betaling. 
Naast de betalingen die verricht z ijn uit de kredie ten van het jaar, dienen  de kredieten voor dat 
jaar die naar het volgende jaar  worden overgedragen , ook in aanmerking te worden 
genomen voor de berekening van het begroti ngsresultaat van het ja ar (overeenkomstig 
artikel 15 van Verordening (EG, Eura tom) nr. 1150/2000). Hetzelfde geldt voor 
begrotingsbetalingen die in het lopende jaar zi jn gedaan uit overgedra gen kredieten en de 
annulering van niet-gebruikte betalingskredieten . 
De mutaties in de voorzieningen  hebben betrekking op ramingen die aan het einde van het 
jaar in de boekhouding op transactiebasis zijn  gedaan (hoofdzakelijk personeelsbeloningen) 
die geen invloed hebben op de begrotingsboekhouding. Andere afstemmingsbedragen  zijn 
verschillende elementen zoals de waardeve rmindering van activa, de aankoop van activa, 
financiëleleaseverplichtingen en  financiële participaties, w aarvan de behandeling in de 
begrotingsboekhouding en in de boekhoudi ng op transactiebasis verschilt. 
Ten slotte dient het econo mische resultaat van de agentschappen en de EGKS , dat wel is 
opgenomen in het geconsolideerde economisch resultaat, te worden uitgesloten uit het 
begrotingsresultaat, aangezien de begrotingsu itvoering daarvan geen deel uitmaakt van het 
geconsolideerde begrotingsresultaat.  
 
2.2 VERGELIJKING VAN DE BEGROTI NG EN DE WERKELIJKE BEDRAGEN 
2008 ( tabel 2
) 
 
Het bedrag van de vastleggingskredieten van het begrotingsjaar in de oorspronkelijk 
goedgekeurde begroting, die op 18 decembe r 2008 door de voorzitter van het Europees 
Parlement werd ondertekend, werd vastgelegd op 116,096 miljard EUR, voor 114,736 miljard EUR uit eigen middelen te financieren. Opgemerkt zij dat de geraamde 
 
NL 147   NL ontvangsten en uitgaven in de oorspronkelijke begroting in de loop van het begrotingsjaar 
worden aangepast, en dat deze wijzigingen in  gewijzigde begrotingen worden opgenomen. 
Wijzigingen in de eigenmiddelenbetalingen op ba sis van het bni van de lidstaten garanderen 
dat de begrote ontvangsten precies overeen stemmen met de begrote uitgaven. In 
overeenstemming met het evenwichtsbeginsel moet en de ontvangsten en de uitgaven van de 
begroting (betalingskredie ten) in evenwicht zijn. 
Ontvangsten: 
In 2009 werden tien gewijzigde begrot ingen goedgekeurd. Hun invloed aan de 
ontvangstenzijde van de begroting 2009 result eerde in een totaal van 113,035 miljard EUR 
aan ontvangsten. Die werden voor een totaal van 110,238 miljard EUR (dus 4,498 miljard EUR minder dan aanvankelijk geraamd) uit eigen middelen gefinancierd en voor de rest uit andere ontva ngsten. Dat er minder behoefte bestond aan eigen middelen was 
voornamelijk toe te schrijven aan de opname  van 1,796 miljard EUR in verband met het 
overschot van het vorige jaar en aan het ge combineerde effect van een daling van de 
betalingskredieten en een stijging van de geraamde ontvangsten in de gewijzigde begroting nr. 10/2009. Daardoor namen de eigen mi ddelen nog eens met 2,888 miljard EUR af. 
In verband met de eigen middelen zij opgemerk t dat de inning van de traditionele eigen 
middelen het geraamde bedrag zeer dicht benade rde. Dit wordt verklaard door het feit dat de 
begrotingsramingen werden gewijzigd bij he t opstellen van de gewijzigde begroting 
nr. 6/2009 (verlaging met 5,226 miljard EUR) en nogmaals bij het opstellen van de 
gewijzigde begroting nr. 10/2009 (verhogi ng met 600 miljoen EUR). Deze aanpassingen 
werden enerzijds gebaseerd op de nieuwe macro-economische prognoses van het voorjaar van 2009, die minder optimistisch waren dan de vo rige, en anderzijds op de ontwikkeling van 
de werkelijke inning van de bijdragen. 
De definitieve btw- en bni-betalingen van de lidstaten benaderden ook heel dicht de laatste 
begrotingsraming. De verschillen tussen de ger aamde bedragen en de werkelijk betaalde 
bedragen worden verklaard door de ve rschillen tussen de eurokoersen die voor 
begrotingsdoeleinden zijn gebr uikt en de koersen die gold en op het ogenblik waarop de 
lidstaten die geen deel uitmaken van de EM U, hun betalingen daadwerkelijk hebben verricht. 
Uitgaven: 
In 2009 verkeerde de EU-begroting nog steeds in een overgangsfase van het ene financiële 
kader op het volgende. De vastleggingskredieten waren in  overeenstemming met de 
richtsnoeren voor de uitgaven die voor de  nieuwe programmeringsperiode 2007-2013 waren 
afgesproken, terwijl het aandeel van de be talingsaanvragen die nog betrekking hadden op het 
vorige financieel kader 2000-2006 bijna 12 % beliep. 
Wat de vastleggingen betreft, werd de oorspro nkelijke begroting (en b ijgevolg de politieke 
doelstellingen) virtueel zoals gepland uitgevoerd. Het bestedi ngspercentage met uitsluiting 
van de niet-gebruikte reserves (447 miljoen EUR voor het Fonds voor aanpassing aan de globalisering en 56 miljoen EU R voor noodhulp) bereikte 99,6 % van de begroting en werd 
slechts licht aangepast in de  loop van het jaar. Voor rubr iek 2, natuurlijk e hulpbronnen, 
werden de vastleggingen verhoogd met 259 milj oen EUR (namelijk een herstelplanverhoging 
van 600 miljoen EUR voor plattelandsontwikkeling, een verlaging aan het einde van het jaar 
van 390 miljoen EUR, en een verhoging van 49  miljoen EUR voor maatregelen in verband 
met blauwtong). Rubriek 5, beheer, nam af me t 55 miljoen EUR. Deze zijn tezamen goed 
voor een toename van slechts 0,15 % ten opzichte van de oorsp ronkelijke begr oting, als er 
geen rekening wordt gehouden met de verhoging van 615 miljoen EUR voor het Europees Solidariteitsfonds (omdat het om een rese rve voor onvoorzienbare uitgaven gaat).  
 
NL 148   NL Het uitvoeringspercentage voor betalingen, met uitsluiting va n de ongebruikte reserve voor 
noodhulp, beliep 95 % van de oorspronkelijke be groting en 97 % van de definitieve 
begroting. De voornaamste verlagingen in de betalingskredieten gebeurden via gewijzigde 
begrotingen in rubriek 1a, concurrentiekrach t, voor in totaal 738 miljoen EUR (waarvan 
448 miljoen EUR voor onderzoek), in rubriek 2, natuurlijke hulpbronnen, voor in totaal 
2,632 miljard EUR (2,192 miljard EUR voor pl attelandsontwikkeling) en uitbreiding 
(244 miljoen EUR). 
De niet-gebruikte goedgekeurde kredieten, met u itsluiting van reserves, beliepen in totaal 
2,395 miljard EUR en bestonden voornamelijk uit: het Europees Sociaal Fonds (convergentie 674 miljoen EUR en regionale concurrentiekracht 248 miljoen EUR), het instrument voor pretoetredingssteun (142 miljoen EUR), admini stratie van de Commissie (394 miljoen EUR) 
en concurrentiekracht (377 miljoen EUR verspreid over rubriek 1a). 
In het verslag over het begrotings- en financ ieel beheer - Begrotingsjaar 2009 van de 
Commissie, deel A (overzicht op begrotingsniveau) en deel B (over elke rubriek van het 
financieel kader afzonderlijk), is een ge detailleerde analyse opgenomen van de 
begrotingsaanpassingen, hun specifieke c ontext, hun motivering en hun effect. 
 
2.3 ONTVANGSTEN ( tabel 3 ) 
 
De ontvangsten van de algemene begroting van de Europese Unie vallen onder twee 
hoofdcategorieën: eigen middelen en andere ontva ngsten. Dit is vastgelegd in artikel 311 van 
het Verdrag betreffende de werk ing van de Europese Unie, dat bepaalt: „De begr oting wordt, 
onverminderd andere ontvangsten, volledig uit eigen middelen gefinancierd.” Het grootste 
deel van de begrotingsuitgaven wordt uit de eigen middelen gefinancierd. De andere 
ontvangsten vertegenwoordigen slechts een klein deel van de totale financiering. 
Er zijn drie categorieën eigen middelen: traditionele eigen middelen, btw-middelen en 
bni-middelen. De traditionele eigen middele n omvatten suikerheffingen en douanerechten. 
Een mechanisme voor de correctie van begrot ingsonevenwichtigheden (korting ten behoeve 
van het Verenigd Koninkrijk) alsook een brutove rmindering van de jaarlijkse bni-bijdrage van 
Nederland en Zweden maken integrerend deel  uit van het stelsel van eigen middelen. 
De toewijzing van eigen middelen gebeurt overee nkomstig de regels die zijn vastgesteld in 
Besluit 2007/436/EG, Euratom van de Raad van 7 juni 2007 betreffende het stelsel van eigen 
middelen van de Europese Unie. Dat besluit is op 1 maart 2009 in werking getreden, maar de 
regeling is van kracht vanaf 1 januari 2007. Bijge volg is in het begrotingsjaar 2009 rekening 
gehouden met de terugwerkende effecten. 
 
2.3.1 Traditionele eigen middelen 
Wat de traditionele eigen middelen betreft: el k vastgesteld bedrag aan traditionele eigen 
middelen moet in één van beid e door de bevoegde autor iteiten gevoerde boekhoudingen 
worden opgenomen: 
– in de „gewone” boekhouding bedoeld in artikel 6, lid 3, onder a), van Verordening 
nr. 1150/2000: elk geïnd of gewaarborgd bedrag; 
– in de „specifieke” boekhouding bedoeld in ar tikel 6, lid 3, onder b), van Verordening 
nr. 1150/2000: elk nog niet geïnd en/of niet ge garandeerd bedrag; de gegarandeerde, maar 
betwiste bedragen kunnen ook in deze boekhouding worden opgenomen. 
 
NL 149   NL De lidstaten zenden de Commissie een kwartaal overzicht van de specifieke boekhouding toe, 
waarin het volgende wordt vermeld: 
– het saldo dat in het vorige kwar taal nog moest worden geïnd; 
– de tijdens het betrokken kwartaal geïnde bedragen; 
– rectificaties van de grondslag (rectificaties/annuleringen) t ijdens het betrokken kwartaal; 
– de geschrapte bedragen; 
– het aan het eind van het betrokke n kwartaal nog te innen saldo. 
Traditionele eigen middelen moeten uiterlijk op de eerste werkdag na de 19e van de tweede 
maand die volgt op de maand waarin het recht is vastgesteld (of geïn d in het geval van de 
specifieke boekhouding), worden geboekt op de re kening van de Commissie bij de schatkist 
of het door de lidstaat aangewezen orgaan. De lidstaten houden als inningskosten 25 % van de 
traditionele eigen middelen in. De voorwaar delijke rechten op eigen middelen worden 
aangepast naargelang het waarschijnlijk  is dat zij zullen worden geïnd. 
 
2.3.2 Bni- en btw-middelen 
De btw-middelen vloeien voort uit de toepassing  van een voor alle lidstaten geldend uniform 
percentage op de geharmoniseerde btw-gronds lag, die wordt vastgesteld overeenkomstig 
artikel 2, lid 1, onder b), van het eigenmiddele nbesluit van 2007. Het uniforme percentage is 
vastgesteld op 0,30 %, met uitzondering van de  periode 2007-2013, waarin het percentage 
was vastgesteld op 0,225 % voor Oostenrijk, 0,15 % voor Duitsland en 0,10 % voor Nederland en Zweden. De btw-grondslag wordt voor alle lidstaten afgetopt op 50 % van het 
bni. 
De btw-middelen vloeien voort uit de toepassing  van een voor alle lidstaten geldend uniform 
percentage op de geharmoniseerde btw-gronds lag, die wordt vastgesteld overeenkomstig 
artikel 2, lid 1, onder c), van het beslui t van de Raad van 29 september 2000. De 
btw-grondslag wordt voor alle lids taten afgetopt op 50 % van het bni. 
De bni-middelen vormen een variabele middelenbr on die tijdens een gegeven begrotingsjaar 
de ontvangsten moet leveren ter dekking van de  uitgaven die boven het bedrag liggen dat is 
geïnd uit hoofde van traditionele eigen midde len, btw-middelen en diverse ontvangsten. De 
ontvangsten vloeien voort uit de toepassing va n een uniform percentage op de som van de 
bni's van alle lidstaten. De btw- en bni-midde len worden vastgesteld op basis van ramingen 
van de btw- en bni-grondslagen die tijdens de  opstelling van het voorontwerp van begroting 
worden gemaakt. Deze ramingen worden later bijgesteld. Dit gebeurt tijdens het betrokken 
begrotingsjaar via een gewijzigde begroting. 
De definitieve gegevens met betrekking tot de  btw- en bni-grondslagen zijn beschikbaar 
tijdens het begrotingsjaar dat volgt op het betr okken begrotingsjaar. De Commissie berekent 
de verschillen tussen de bedragen die de lidstaten verschuldigd zijn op grond van de 
werkelijke grondslagen en de be dragen die zij daadwerkelijk hebben betaald op grond van de 
(bijgestelde) ramingen. Deze btw- en bni-saldi , die positief of negatief kunnen zijn, worden 
voor de eerste werkdag van december van het jaar  dat volgt op het begro tingsjaar in kwestie 
door de Commissie bij de lidstat en afgeroepen. Gedurende de volgende vier jaar kunnen nog 
correcties worden aangebracht op de werkelij ke btw- en bni-grondslagen, tenzij er 
voorbehoud is gemaakt. De eerder berekende sa ldi worden dan aangepast en het verschil 
wordt tegelijk met de btw- en bni-saldi voor het vorige begrotingsjaar afgeroepen. 
 
NL 150   NL Bij het verrichten van contro les van btw-overzichten en bn i-gegevens kan de Commissie 
tegen de lidstaten voorbehoud formuleren ten aanzien van bepaalde punten, die gevolgen 
kunnen hebben voor hun bijdragen aan eigen middelen. Deze punten van voorbehoud kunnen 
bv. gebaseerd zijn op een gebrek aan aanvaardb are gegevens of de noodzaak een passende 
methodiek te ontwikkelen. Deze punten van voorbehoud moeten worden beschouwd als 
mogelijke vorderingen op de lidstaten voor on zekere bedragen, aangezien de financiële 
impact niet precies kan worden geraamd. Wanneer het precieze bedrag kan worden 
vastgesteld, worden de overeenstemmende btw-  en bni-middelen afgeroepen, hetzij in het 
kader van btw- en bni-saldi of via afzonderlijke afroepingen van middelen. 
 
2.3.3 Correctie voor het Verenigd Koninkrijk 
Dit mechanisme vermindert de stortingen van eigen middelen van het Verenigd Koninkrijk in 
verhouding tot de „begrotingsonevenwichtigheid” ten nadele van dit land en vermeerdert de 
stortingen van eigen middelen van de andere lid staten in dezelfde mate. Het mechanisme ter 
correctie van de begrotingsonevenwichtighede n ten behoeve van het Verenigd Koninkrijk is 
ingesteld door de Europese R aad van Fontainebleau (juni 1984)  en het daaruit voortvloeiende 
eigenmiddelenbesluit van 7 mei 1985. Het doel van dit mechanisme was de 
begrotingsonevenwichtigheid ten nadele van het Verenigd Koninkrijk te compenseren door 
een vermindering van de door dit land aan de EU af te dragen middelen. Duitsland, 
Oostenrijk, Zweden en Nederland dragen in mi ndere mate aan die correctie bij (beperkt tot 
een vierde van hun normale aandeel). 
 
2.3.4 Brutovermindering voor Nederland en Zweden 
Op grond van het eigenmiddelenbesluit va n 2007 krijgen Nederland en Zweden een 
brutovermindering van hun jaarlijkse bni-b ijdrage voor de periode 2007-2013. De 
brutovermindering - 650 miljoen EUR voor Nederland en 150 miljoen EUR voor Zweden (in prijzen van 2004) – wordt aan de huidige pr ijzen aangepast door toepassing van de 
bbp-deflator voor de EU uitgedrukt in EUR en  wordt toegekend na de berekening van de 
correctie ten behoeve van het Verenigd Koninkrijk en de financiering daarvan. 
 
2.3.5 Aanpassing in verband me t de tenuitvoerlegging van het eigenmiddelenbesluit 
van 2007 voor de jaren 2007 en 2008 
Artikel 11 van het eigenmiddelenbesluit va n 2007 bepaalt dat het besluit na zijn 
inwerkingtreding van kracht is op 1 januari 200 7. Dit betekent dat de financiering voor de 
jaren 2007 en 2008 moest worden herberekend vol gens de nieuwe regels. De aanpassing (de 
verschillen tussen het oude en het nieuwe eigenmiddelenbesluit voor de jaren 2007 en 2008) 
werd opgenomen in de gewijzigde begroting nr. 3/2009 en werd in een enkele betaling 
uitgevoerd op 1 juni 2009.  Nadere informatie over de uitvoering van de ontvangsten kan worden gevonden in het verslag over het begrotings- en financieel beheer - Begrotingsjaar 2009 van de Commissie. 
 
2.4 UITGAVEN ( tabellen 4 tot en met 13 ) 
 
2.4.1 Financieel kader 2007-2013 
De uitgaven worden per grote uitgavencategorie van de EU gepresenteer d volgens de indeling 
in rubrieken van het financie el kader 2007-2013. Het begrotings jaar 2009 was het derde jaar 
 
NL 151   NL van het financieel kader 2007-2013. Het tota le maximum van de vastleggingskredieten 
bedraagt voor 2009 134,722 miljard EUR of 1,13 % van het bni. Het totale maximum van de kredieten voor betalingen bedraagt 120,445 m iljard EUR of 1,01 % van het bni. In de 
onderstaande tabel wordt het financieel kade r voor 2013 gegeven, geraamd tegen de huidige 
prijzen. 
 miljoen EUR
 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 
1. Duurzame groei 53 979 57 653 61 696 63 555 63 974 66 964 69 957
2. Bescherming en beheer van 
natuurlijke hulpbronnen 55 143 59 193 56 333 59 955 60 338 60 810 61 289
3. Burgerschap, vrijheid, veiligheid en 
rechtvaardigheid 1 273 1 362 1 518 1 693 1 889 2 105 2 376
4. De EU als mondiale partner 6 578 7 002 7 440 7 893 8 430 8 997 9 595
5. Beheer 7 039 7 380 7 525 7 882 8 334 8 670 9 095
6. Compensaties 445 207 210 0 0 0 0
Vastleggingskredieten:  124 457 132 797 134 722 140 978 142 965 147 546 152 312
Totaal betalingskredieten: 122 190 129 681 120 445 134 289 134 280 141 360 143 331
Rubriek 1 — Duurzame groei 
Deze rubriek is onderverdeeld in twee af zonderlijke, maar onderling afhankelijke 
componenten: 
– 1a. Concurrentiekracht voor groei en werkgele genheid, die uitgaven bevat voor onderzoek 
en innovatie, onderwijs en opleidi ng, trans-Europese netwerken, sociaal beleid, de interne 
markt en bijbehorende beleidslijnen. 
– 1b. Cohesie voor groei en werk gelegenheid, bedoeld om de convergentie van de minst 
ontwikkelde lidstaten en regio's te ver hogen, om de EU-strat egie voor duurzame 
ontwikkeling buiten de minder welvarende regi o's aan te vullen en om de interregionale 
samenwerking te steunen. 
Rubriek 2 — Bescherming en beh eer van natuurlijke hulpbronnen 
Rubriek 2 omvat gemeenschappel ijke beleidslijnen voor  landbouw en visserij, maatregelen 
voor plattelandsontwikkeling en milieu, meer bep aald Natura 2000. Het bedrag dat bestemd is 
voor het gemeenschappelijk landbo uwbeleid is de neerslag van de overeenkomst die werd 
bereikt tijdens de Europese R aad van Brussel in oktober 2002. 
Rubriek 3 — Burgerschap, vrijheid , veiligheid en rechtvaardigheid 
De nieuwe rubriek 3 (Burgersch ap, vrijheid, veiligheid  en rechtvaardighe id) heeft betrekking 
op het groeiend belang dat de EU hecht aan be paalde domeinen waarin de Unie nieuwe 
opdrachten heeft gekregen, meer bepaald justitie  en binnenlandse zaken, bescherming van de 
grenzen, immigratie- en asielb eleid, gezondheidszorg en consumentenbescherming, cultuur, 
jeugd, informatie en de dialoog met de burgers . Zij is opgesplitst in twee componenten: 3a. 
Vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, en 3b. Burgerschap. 
Rubriek 4 – De EU als mondiale partner 
 
NL 152   NL Rubriek 4 heeft betrekking op alle externe maatregelen, onder meer 
pretoetredingsinstrumenten. Ho ewel de Commissie had voor gesteld om het EOF in het 
financieel kader te integreren, waren de Europe se Raad en het Europees Parlement het eens 
om het erbuiten te laten. 
Rubriek 5 — Beheer 
Deze rubriek heeft betrekking op de administ ratieve uitgaven van alle instellingen, de 
pensioenen en de Europese Scholen. Voor de  andere instellingen da n de Commissie vormen 
al hun uitgaven administratieve uitgaven, maar  de agentschappen en andere organen doen 
beide: zowel administratieve als beleidsuitgaven. 
Rubriek 6 — Compensaties 
Overeenkomstig het politieke akko ord dat de nieuwe lidstaten helemaal aan het begin van hun 
lidmaatschap geen nettobetalers aan de begrotin g zouden worden, is hier voor in deze rubriek 
voorzien in een compensatie. Di t bedrag zal beschikbaar worden  gesteld via ov erschrijvingen 
om hun begrotingsontvangsten en -bijdragen in evenwicht te brengen. 
 
2.4.2  Beleidsterreinen 
Als onderdeel van het activiteitsge stuurd beheer (activity based management, afgekort ABM) 
voert de Commissie voor haar  plannings- en beheersproce ssen de activiteitsgestuurde 
begroting (activity based budgeting, afgekor t ABB) in. Het gaat daarbij om een 
begrotingsstructuur waarin de begrotingstite ls overeenkomen met beleidsterreinen en de 
begrotingshoofdstukken met activ iteiten. Met de activiteitsgestuurde begroting wordt beoogd 
een duidelijk kader te versch affen voor de omzetting van de beleidsdoelstellingen van de 
Commissie in acties door wetgeving, door fina nciële middelen of door andere middelen van 
openbaar beleid. Door alles wat de  Commissie doet, te structurer en in termen van activiteiten, 
wordt een duidelijk beeld gegeven van wat de  Commissie onderneemt en tegelijkertijd een 
gemeenschappelijk kader geboden voor de vaststelling van prio riteiten. In de 
begrotingsprocedure worden middelen toegewezen  aan prioriteiten, w aarbij de activiteiten 
worden gebruikt als de bouwstenen voor bud getteringsdoeleinden. D oor een verband te 
leggen tussen activiteiten en de aan deze activiteiten toegewezen middelen wordt met de 
activiteitsgestuurde begroting getracht binne n de Commissie de doeltreffendheid en de 
doelmatigheid van het gebruik van de middelen te verhogen. 
Een beleidsterrein kan worden  gedefinieerd als een homogene groep activiteiten die een 
onderdeel van de werkzaamheden van de Co mmissie vormt, wat van belang is voor het 
besluitvormingsproces. Elk beleidsterrein st emt doorgaans met een DG overeen en omvat 
gemiddeld ongeveer zes of zeven afzonderlijk e activiteiten. Bij de meeste van deze 
beleidsterreinen gaat het om activiteiten ten behoeve van derden. De beleidsbegroting wordt 
aangevuld met de nodige administratieve  uitgaven voor elk beleidsterrein. 
Nadere informatie over de uitvoering van de uitgaven kan worden gevonden in het verslag 
over het begrotings- en financieel beheer - Begrotingsjaar 2009 van de Commissie. 
 
2.5 INSTELLINGEN EN AGENTSCHAPPEN ( tabellen 14 tot en met 18 ) 
 
Net als in de voorbije jaren is de uitvoering van de begroting van alle instellingen opgenomen 
in de geconsolideerde verslagen over de u itvoering van de algemene begroting van de 
Europese Unie, aangezien binnen de EU-begro ting een afzonderlijke be groting voor iedere 
instelling is vastgesteld. Agentschappen he bben geen afzonderlijke begroting binnen de 
 
NL 153   NL EU-begroting en zij worden gedeeltelijk gefinancierd met een begrotingssubsidie van de 
Commissie. 
Om alle relevante begrotingsgegevens voor de agentschappen te kunnen verstrekken, zijn in 
het begrotingsgedeelte van de geconsolid eerde jaarrekeningen afzonderlijke verslagen 
opgenomen over de uitvoering van de indivi duele begrotingen van de traditionele 
geconsolideerde agentschappen.