COMVIISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(93) 191 def. 
Brussel,5 mei 1993 
i^jmöasa 
„ÉÉfeiö» 
TOEGANG VAN HET PUBLIEK TOT DE DOCUMENTEN VAN DE INSTELLINGEN 
MEDEDELING AAN 
DE RAAD, HET PARLEMENT EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE 
- 2 -
TOEGANG VAN HET PUBLIEK TOT DE DOCUMENTEN VAN DE INSTELLINGEN 
INLEIDING 
Bij de goedkeuring van het Verdrag betreffende de Europese Unie te Maastricht op 
15 december 1991 werd een verklaring afgelegd betreffende het verbeteren van de 
toegang van het publiek tot informatie. Deze verklaring luidt als volgt : 
"de Conferentie is van oordeel dat de doorzichtigheid van het 
besluitvormingsproces het democratisch karakter van de instellingen en het 
vertrouwen van het publiek in het bestuur versterkt. Dientengevolge beveelt de 
conferentie de Commissie aan de Raad uiterlijk in 1993 verslag uit te brengen 
over maatregelen om de toegang van het publiek tot de informatie waarover de 
instellingen beschikken, te vergroten. 
De Europese Raad van Birmingham verklaarde vervolgens dat de Gemeenschap haar 
burgers moet laten zien wat de voordelen zijn van de Gemeenschap en van het Verdrag 
van Maastricht, en dat de Raad, de Commissie en het Parlement meer moeten doen om 
dat duidelijk te maken. De Commissie werd in Birmingham tevens verzocht haar 
werkzaamheden met betrekking tot het verbeteren van de toegang van het publiek tot 
de informatie waarover de Instellingen van de Gemeenschap beschikken begin 1993 af 
te ronden. 
De Europese Raad van Edinburgh zette de werkzaamheden om de Gemeenschap een opener 
en transparanter karakter te geven, voort. Er werden specifieke maatregelen 
goedgekeurd om een begin te maken met het proces dat moet leiden tot een grotere 
openbaarheid van de werkzaamheden van de Raad. De Commissie had reeds vóór 
Edinburgh een reeks maatregelen genomen om de doorzichtigheid te vergroten. 
Deze omvatten het voorleggen van het jaarlijkse werkprogramma in oktober, om een 
bredere discussie mogelijk te maken, ook in de nationale parlementen; breder 
overleg vóór het indienen van voorstellen, onder meer door gebruikmaking van 
groenboeken; het sneller openbaar maken van Commissiedocumenten in alle talen van 
de Gemeenschappen; en een hogere voorrang voor de codificatie van wetteksten. De 
Commissie heeft deze initiatieven genomen, zich ervan bewust dat zij wat het voeren 
van een open-deurbeleid betreft reeds een prijzenswaardige voorgeschiedenis heeft, 
in het bijzonder in vergelijking met de bij de nationale administratieve organen 
bestaande gebruiken. Traditioneel heeft zij steeds voor inbreng van het publiek 
opengestaan, omdat zij van mening is dat een dergelijk proces van fundamenteel 
belang is voor de ontwikkeling van een gezond en efficiënt beleid. 
De Europese Raad van Edinburgh juichte deze door de Commissie genomen maatregelen 
toe. Bij dezelfde gelegenheid herhaalde de Europese Raad zijn aan de Commissie 
gerichte verzoek haar werk ten gevolge van de verklaringen in het Verdrag van 
Maastricht betreffende een betere toegang tot de informatie begin volgend jaar af 
te ronden. 
ANTWOORD 
De Commissie beschouwt deze verklaring als een belangrijk element van het beleid 
van de Gemeenschap met betrekking tot de doorzichtigheid van de instellingen. Een 
betere toegang tot informatie zal een middel zijn om het publiek dichter bij de 
- 3 -
Instellingen van de Gemeenschap te brengen en een diepgaander debat over het beleid 
van de Gemeenschap te stimuleren, waarbij de burger zich nauwer betrokken voelt. 
Het zal ook een middel zijn om het vertrouwen van het publiek in de Gemeenschap te 
doen toenemen. 
De commissie heeft ter uitvoering van van de verklaring van Maastricht een 
vergelijkend onderzoek verricht naar de huidige situatie met betrekking tot de 
toegang tot informatie in de Lid-staten en in een aantal derde landen. De 
resultaten van dit onderzoek zijn samengevat in de bijlage, zoals gevraagd in 
Maastricht. 
Het onderzoek naar de feiten heeft een beeld gegeven van de verschillende 
ervaringen met een verbeterde toegang tot informatie. Twee belangrijke elementen 
spelen daarbij een rol. 
In de eerste plaats moet door de overheid zelf een reeks maatregelen worden genomen 
die ten doel hebben het algemene publiek over haar activiteiten in te lichten. Wat 
dat betreft hebben zowel de Instellingen van de Gemeenschap als de Lid-Staten van 
bij de oprichting van de Gemeenschap talrijke initiatieven op dit gebied hebben 
genomen om het publiek te informeren en beter bewust te maken van het door de 
Gemeenschap gevoerde beleid. 
In de tweede plaats moet de informatie ook beschikbaar worden gesteld op verzoek 
van een lid van het publiek. Een aantal landen hebben in dit opzicht een vrij lange 
traditie ontwikkeld, die in de loop van de jaren is geëvolueerd. Dit beleid is 
gebaseerd op het beginsel dat toegang wordt verleend, terwijl terzelfdertijd de 
publieke en particuliere belangen worden beschermd en de goede werking van de 
betrokken overheidsdienst wordt gewaarborgd. 
In bepaalde landen krijgt het publiek toegang tot bepaalde soorten van informatie, 
terwijl daaraan in andere gevallen algemene regels betreffende de toegang zijn 
verbonden. Richtlijn 90/313/EEG inzake de vrije toegang tot milieu-informatie is 
een voorbeeld van een initiatief van de Gemeenschap betreffende de toegang tot 
informatie op een bepaald gebied. 
VERDER TE ONDERNEMEN STAPPEN 
Het vergelijkend onderzoek naar de situatie in verschillende Lid-staten en derde 
landen in aanmerking genomen, pleit veel voor de verdere ontwikkeling van de 
toegang tot documenten binnen de Instellingen van de Gemeenschappen. 
De Commissie is daarom bereid verdere stappen te ondernemen om een kader voor het 
verlenen van algemene toegang tot documenten te ontwikkelen. Dat zal een aantal 
aanpassingen van de werkmethoden van de Commissie nodig maken, maar zij beschouwt 
de algemene toegang tot informatie als een bijzonder belangrijk instrument om de 
Gemeenschap dichter bij haar burgers te brengen. 
De Commissie is van oordeel dat het beginsel van de toegang tot beschikbare 
informatie ook door de andere Instellingen en Lid-Staten zou moeten worden 
toegepast. Zij verzoekt de andere Instellingen mede te werken om een kader te 
ontwikkelen, dat ten minste de basisbeginselen en een reeks minimumeisen omvat. Het 
sluiten van een interinstitutionele overeenkomst kan een eerste stap in die 
richting zijn. Er zou bijzondere aandacht moeten worden besteed aan de specifieke 
rol van iedere Instelling binnen het bestaande interinstitutionele kader. 
- 4 -
Om tot de ontwikkeling van een dergelijk kader bij te dragen stelt de Commissie van 
haar kant voor bij de werkzaamheden uit te gaan van de volgende beginselen, die zij 
later verder zal uitwerken : 
Toegang wordt verleend tot documenten, die nauwkeurig zullen worden omschreven; 
De toegang tot zulke documenten zal worden verleend na een voldoende nauwkeurig 
verzoek van het publiek; 
- De persoon die het verzoek indient is niet verplicht de redenen op te geven 
waarom hij het document wil; 
Er moet zo snel mogelijk antwoord worden gegeven op een verzoek om informatie. 
Een verzoek om informatie kan worden afgewezen ter bescherming van : 
de persoonlijke levenssfeer; 
vertrouwelijke industriële en financiële gegevens; 
de openbare veiligheid, inclusief internationale betrekkingen en monetaire 
stabiliteit; 
informatie die in vertrouwen aan de Instellingen is verstrekt. 
Indien een verzoek wordt geweigerd, moet de Instelling schriftelijk antwoorden en 
de redenen voor het besluit opgeven. 
De Commissie zal de tijd die nog resteert vóór de Europese Raad die eind juni te 
Kopenhagen zal worden gehouden, gebruiken om het beleid betreffende de algemene 
toegang tot documenten verder uitwerken, zij is voornemens het resultaat daarvan 
aan de andere Instellingen voor te leggen in het kader van een tweede mededeling 
over de transparantie, waarin vooral aandacht zal worden besteed aan een algemeen 
kader en specifieke acties om de Gemeenschap doorzichtiger te maken. 
5 -
BIJLAGE 
TOEGANG VAN HET PUBLIEK TOT INFORMATIE 
(Vergelijkend onderzoek) 
- 6 -
TOEGANG VAN HET PUBLIEK TOT INFORMATIE 
(Vergelijkend onderzoek) 
INHOUD 
1. Historisch overzicht 
2. Toegang tot informatie - Vergelijkend onderzoek 
2.1. Algemeen 
2.2. Lid-Staten en derde landen 
2.3. Kwantitatieve analyses 
2.4. Instellingen van de Gemeenschap 
Overzicht van de wetgeving inzake de algemene toegang tot informatie 
- 7 -
HISTORISCH OVERZICHT 
In vele landen heeft de overheid vaak getracht om binnen een kader van 
geheimhoudingsregels te werken die bestemd waren om de openbare belangen te 
beschermen (zoals defensie, buitenlandse zaken enz.). Er werden derhalve 
veiligheidsvoorschriften vastgesteld om de bescherming te verzekeren van 
gegevens die niet voor vrije publikatie waren bestemd. 
Tevens werd een aanzienlijke wetgeving uitgebouwd ter bescherming van de 
burger zelf wat persoonlijke gegevens inzake onder meer gezondheid en fiscale 
aangelegenheden betreft. 
De grondgedachte achter de beperking van de toegang tot informatie in het 
bezit van overheidsdiensten is duidelijk tweeledig, namelijk de bescherming 
van zowel de openbare als de particuliere belangen. 
Traditioneel deelt de overheid de bevolking haar besluiten via officiële 
publikaties mee (staatsblad en dergelijke). De bevolking wordt tevens op de 
hoogte gehouden via de verantwoording die de ministers tegenover het Parlement 
moeten afleggen, via het toezicht van externe instanties als de Rekenkamer en 
de rechtbanken, via de vrije toegang van het publiek tot plenaire zittingen 
van het Parlement en de diverse parlementaire commissies en tenslotte via het 
wettelijke petitierecht. 
Keerpunt 
In de loop van de jaren zestig groeide de overtuiging dat meer openheid moest 
komen in de 'betrekkingen tussen de overheid en de burgers. Deze overtuiging 
was voortgevloeid uit het verlangen naar een versterking van de democratie, 
met andere woorden naar een meer democratisch bestuur. Er werd geoordeeld dat 
aangelegenheden die de bevolking raken, en in het bijzonder de manier waarop 
deze aangelegenheden werden beheerd, meer in de openbaarheid moesten worden 
gebracht. Een ander motief lag in het feit dat, terwijl de taken van de 
overheid voortdurend uitbreiding namen, de parlementaire controle daarop 
steeds minder doeltreffend bleek te zijn. 
Ook werd ervan uitgegaan dat meer openheid zou leiden tot een beter 
geargumenteerde discussie over het overheidsbeleid en tot een verbetering van 
de controle op de werking van de overheidsdiensten. 
Beleidsmaatregelen 
In een aantal Lid-Staten en derde landen werd dan ook geleidelijk aan een 
reeks maatregelen ingevoerd die erop waren gericht meer openheid en een 
grotere doeltreffendheid in de werking van de overheidsdiensten te brengen. 
Aan deze nationale maatregelen waren mechanismen verbonden waarmee de 
betrokkenheid van de bevolking bij het administratieve besluitvormingsproces 
moest worden uitgebreid. Dergelijke maatregelen bestonden onder meer in de 
verplichting om de bevolking vooraf te raadplegen (bijvoorbeeld door 
publikatie van Groenboeken of Witboeken), in het recht om een publieke 
hoorzitting te eisen en in de toekenning aan de bevolking van het recht om 
wetsbesluiten voor te stellen, en de daaraan verbonden verplichting van de 
betrokken overheidsinstantie om deze goed te keuren of in aanmerking te nemen. 
- 8 
Tevens werden de voorzieningen uitgebreid om de bevolking meer toelichting en 
een betere motivering van de besluiten te verschaffen, om de publikatie van 
definitieve besluiten te verbeteren en meer mogelijkheden inzake beroep tegen 
administratieve beslissingen te bieden. In bepaalde gevallen werden nieuwe 
kanalen voor beroep ingevoerd, bijvoorbeeld door middel van de aanstelling van 
een ombudsman. 
Tenslotte werd in een aantal landen het beginsel toegepast dat de door de 
overheidsdiensten bijgehouden informatie over het algemeen toegankelijk moet 
zijn voor de bevolking, behalve in een beperkt aantal gevallen, waarin om 
specifieke redenen de toegang tot deze informatie niet kan worden toegestaan. 
2. TOEGANG TOT INFORMATIE - VERGELIJKEND ONDERZOEK 
2.1. Algemeen 
Er zijn drie verschillende tendensen waargenomen in verband met de uitbreiding 
van de toegang tot de door de overheidsdiensten bijgehouden informatie : 
de toekenning aan burgers die partij zijn bij een rechtsgeding van het recht 
om administratieve dossiers te raadplegen. Dit recht vloeit voort uit het 
algemene recht op verdediging. In vele gevallen wordt dit recht verleend 
ongeacht of de betrokken burger bij een rechtsprocedure (beroep) is betrokken. 
Deze ontwikkeling heeft geleid tot de invoering van een aantal specifieke 
regels inzake de toegang tot informatie naar gelang van de aard ervan; 
de toekenning aan de betrokken burger van het recht om dossiers met 
persoonlijke gegevens te raadplegen. Hier kan het gaan om door de overheid 
bijgehouden dossiers inzake bij voorbeeld aanstellingen en benoemingen. Dit 
recht kan ook de toegang omvatten tot door de particuliere sector bijgehouden 
dossiers (bij voorbeeld verzekeringsmaatschappijen). Ook hier zijn een aantal 
specifieke regels vastgelegd inzake de toegang tot de informatie naar gelang 
van de aard ervan ervan; 
de toekenning van het recht op algemene toegang tot de door de overheid 
bijgehouden informatie (ongeacht of de betrokken burger/vennootschap 
specifieke belangen heeft of bij een rechtsgeding is betrokken). Daartoe zijn 
een aantal wetsbesluiten vastgesteld inzake de algemene toegang tot de 
informatie. 
Uit enquêtes is evenwel gebleken dat, naargelang van de hierboven beschreven 
ontwikkelingen, de situatie in de diverse landen verschillend is. In sommige 
landen is aan de bevolking alleen het recht op toegang tot informatie van 
specifieke aard toegekend, terwijl in andere landen het recht op toegang tot 
informatie algemeen is. In nog andere landen gelden zowel voorschriften van 
de ene als van de andere soort. 
Actieve en passieve informatieverstrekking 
Uit het onderzoek is gebleken dat een ruimere toegang tot de informatie op 
twee manieren kan worden bereikt. In de eerste plaats kunnen de 
overheidsdiensten er (wettelijk) toe worden verplicht alle ter zake diendende 
informatie (bij voorbeeld omzendbrieven, beleidsverklaringen, 
organisatieschema's, enz) op eigen initiatief beschikbaar te stellen aan de 
bevolking. 
- 9 -
Vervolgens kan de overheid op meer passieve (wettelijke) wijze worden 
verplicht informatie beschikbaar te stellen wanneer een burger daarom 
verzoekt. Hierbij gaat het om informatie die aan de basis van 
regeringsbesluiten ligt, zoals rapporten, studies, verslagen, nota's, 
omzendbrieven, instructies, adviesen, vooruitzichten, facturen, registers en 
informatie van andere aard die in geschreven, geautomatiseerde of audiovisuele 
vorm wordt bijgehouden. 
Voorwerp van het onderzoek 
Het vergelijkende onderzoek is beperkt gebleven tot de regels inzake de 
toegang tot informatie op verzoek (passieve informatieverschaffing) zoals die 
is vastgelegd in de wetgeving inzake de algemene toegang tot informatie. De 
wetgeving inzake de specifieke toegang tot een bepaald soort informatie en de 
actieve informatieverschaffing door de overheid werden niet in aanmerking 
genomen. Het eerstgenoemde onderwerp werd uitgebreid behandeld in het kader 
van een andere studie die op verzoek van de Commissie is verricht (Publaw 1, 
1991). Naar aanleiding van deze studie heeft de Commissie een aantal 
voorstellen ter zake gedaan (zie verder). 
2.2. Lid-Staten en derde landen 
Binnen de Gemeenschap is het recht van de bevolking op toegang tot officiële 
informatie wettelijk geregeld in Denemarken, Frankrijk, Griekenland en 
Nederland. In België worden momenteel op nationaal en op regionaal niveau 
ontwerp-voorstellen besproken met betrekking tot het recht op toegang tot 
informatie. Evenals vele andere landen hebben Portugal en Spanje in hun 
grondwet een algemeen recht op toegang tot informatie opgenomen; zij hebben 
echter nog geen specifieke wetgeving ten uitvoer gelegd. 
Wat de landen buiten de Gemeenschap betreft, werd de wetgeving betreffende de 
toegang tot informatie bestudeerd in de Verenigde staten, Canada, Noorwegen en 
Zweden. In laatstgenoemd land bestaat dit recht al meer dan 200 jaar. 
Al deze wetgevingen (zie bijlage 2) hebben één ding gemeen : zij geven de 
bevolking het recht op toegang tot informatie op verzoek (zij het met bepaalde 
uitzonderingen op de verplichte informatieverschaffing om openbare en 
particuliere belangen te beschermen). 
Belangrijkste kenmerken 
Doel van de wetgeving 
De invoering van specifieke wetgeving met betrekking tot het recht van de 
bevolking op toegang tot informatie wordt beschouwd als een vitale factor voor 
het goed functioneren van een vrije samenleving, omdat aldus de democratie in 
het bestuur van een land verder wordt uitgebreid. Het recht op toegang tot 
informatie wordt daarom beschouwd als een fundamenteel recht van de burger, 
waarmee de betrekkingen tussen de overheid en de burgers die zij ten dienste 
staat worden geregeld (mensenrechten van de derde generatie). In dit verband 
heeft de Raad van Europa een aanbeveling goedgekeurd over het recht op toegang 
tot de door de overheidsorganen bijgehouden informatie. De Lid-Staten worden 
in deze aanbeveling verzocht systematisch het recht op toegang tot dergelijke-
informatie in te voeren. 
- 10 -
Voorts worden nog een aantal voordelen opgesomd van de invoering van wetgeving 
inzake de toegang tot informatie. Zo wordt onder meer gewezen op het systeem 
van "checks and balances", waarmee de werking van de overheidsorganen kan 
worden nagegaan en gecontroleerd, alsmede op de verbetering van het beheer en 
de verzekering van een betere verdeling van de middelen en op het feit dat de 
burgers ertoe worden aangezet vrijwillig aan de werking van de 
overheidsdiensten deel te nemen en met meer belangstelling en met meer kennis 
van zaken over het overheidsbeleid te discussiëren. 
Verlangde informatie 
De in de studie onderzochte wettelijke bepalingen verlenen de bevolking in 
principe toegang tot elke soort van informatie die door de overheid in 
bestaande documenten wordt bijgehouden. De term "document" moet ruim worden 
opgevat en omvat niet alleen traditionele vormen zoals geschriften en foto's, 
maar ook moderne informatiedragers (bij voorbeeld microfilms, 
computerschijven, magneet- video- en audiobanden). Er wordt ook van uitgegaan 
dat een verzoek om informatie alleen wordt ingewilligd indien het om 
informatie gaat die meteen beschikbaar is (d.w.z. waarvoor geen gegevens uit 
verschillende bronnen moeten worden bijeengebracht en samengevat). 
Wanneer het evenwel automatische gegevensverwerking betreft, is het vaak 
moeilijk dit beginsel te handhaven. In zweden bij voorbeeld geldt de regel 
dat het selecteren of sorteren van gegevens tot op zekere hoogte wordt geacht 
tot een bestaand document te behoren, indien zulks met routinehandelingen kan 
worden gedaan. 
Welke instanties zijn verplicht toegang te verlenen ? 
De overheidsdiensten die wettelijk verplicht zijn toegang tot informatie te 
verschaffen, verschillen van land tot land naar gelang van de bestuursvorm. 
Over het algemeen vallen in landen met een federaal stelsel alleen de federale 
autoriteiten (inclusief de onafhankelijke regulerende organen) onder de 
wetgeving inzake de toegang tot informatie. Bovendien voorziet de nationale 
wetgeving (in tegenstelling tot de federale) vaak in het recht op toegang tot 
door de nationale autoriteiten bijgehouden informatie. In België bij 
voorbeeld worden zowel op nationaal als op regionaal niveau initiatieven 
genomen om toegang tot informatie te verschaffen. 
In vele andere stelsels geldt de wetgeving inzake de toegang tot informatie 
voor alle overheidsinstanties (ook voor de onafhankelijke organen). 
In sommige landen bevat de wetgeving tevens specifieke bepalingen met 
betrekking tot het recht op toegang tot informatie en adviesen van 
onafhankelijke raadgevende lichamen, d.w.z. lichamen die een of meer 
overheidsinstanties over een bepaald onderwerp adviseren. 
Wie kan om informatie verzoeken ? 
In de meeste van de onderzochte gevallen is in de wetgeving voorzien dat 
iedereen, ongeacht zijn nationaliteit, over het recht op toegang tot 
informatie beschikt. In bijna alle gevallen is de persoon die om informatie 
verzoekt niet verplicht een reden voor dat verzoek op te geven. 
- 11 -
Hoe wordt informatie beschikbaar gesteld aan het publiek ? 
Er zijn in wezen vier manieren waarop een persoon informatie kan verkrijgen : 
hij kan verzoeken om een volledig exemplaar van een document, om een 
samenvatting, om een uittreksel of om de toestemming inzage in het document te 
krijgen. Bij de keuze van een van deze vormen dient de overheid rekening te 
houden met de voorkeur die de verzoeker te kennen heeft gegeven. 
Uitzonderingen op het recht op toegang tot informatie 
Uit de studie blijkt dat de gronden voor afwijkingen van de wetgeving op het 
recht op toegang tot informatie aanzienlijk verschillen naar gelang van het 
land. In bepaalde gevallen is de uitzondering verplicht, in sommige 
facultatief en in andere afhankelijk van de situatie. 
In alle landen waar onderzoek werd verricht, zijn in de wetgeving 
uitzonderingen opgenomen. Daarin kunnen twee grote categorieën worden 
onderscheiden : 
- uitzonderingen in verband met de bescherming van het algemene openbare 
belang. Informatie mag niet worden verstrekt als zulks schade toebrengt een 
de internationale betrekkingen, de staatsveiligheid, de nationale veiligheid 
en defensieaangelegenheden, de economische en financiële belangen, het 
onderzoek naar misdrijven en de vervolging van de daders, inspecties en 
dergelijke; 
- uitzonderingen in verband met de bescherming van de persoonlijke 
levenssfeer. Zo worden specifieke persoonlijke gegevens niet aan derden 
medegedeeld wanneer zulks buitensporige schade zou toebrengen aan de 
persoonlijke levenssfeer van de betrokkene. 
In sommige landen worden ook uitzonderingen gemaakt voor interne werkdocumenten 
waarin persoonlijke beleidsopvattingen worden geformuleerd. 
Termijnen waarbinnen het publiek een antwoord mag verwachten 
Deze termijnen variëren van tien dagen tot twee maanden. In sommige gevallen 
doen de autoriteiten alleen de toezegging "zo snel mogelijk een antwoord te 
verschaffen". Meestal wordt de wetgeving de mogelijkheid geboden om de termijn 
in bijzondere omstandigheden met een aantal werkdagen te verlengen. 
Kosten voor het verstrekken van informatie aan het publiek 
In de meeste gevallen worden exemplaren van de verlangde documenten tegen 
kostprijs beschikbaar gesteld. Personeelskosten vallen evenwel buiten deze 
berekening. 
Rechtsmiddelen tegen afwijzing van een verzoek om informatie 
In alle onderzochte gevallen kan beroep worden aangetekend bij een onafhankelijk 
lichaam, zoals een administratieve rechtbank, de Raad van State, een ombudsman 
of een voorlichtingsambtenaar. 
- 12 -
2.3. Kwantitatieve analyses 
Het is moeilijk gebleken gegevens te vinden om de tenuitvoerlegging van deze 
wetgeving te meten. Er bestaan kennelijk geen centrale diensten waar de 
ingediende verzoeken worden geregistreerd. Niettemin blijkt uit een gedeelte 
van de geraadpleegde literatuur dat van het recht op toegang tot de informatie 
van de overheid meer gebruik wordt gemaakt door personen of vennootschappen 
met economische belangen dan dat informatie om louter persoonlijke redenen 
wordt opgevraagd. 
In het Franse systeem kan de verzoeker, indien zijn verzoek om informatie 
wordt afgewezen of niet binnen een bepaalde termijn wordt beantwoord, zich 
wenden tot de "Commission d'accès aux documents administratifs ("CADA") voor 
«en "avis". Het aantal "avis" is voortdurend toegenomen : van 470 in 1979-
1980 tot 2098 in 1989. Het tienduizendste "avis" werd in 1989 afgegeven. 
In Canada maakten in de periode van 1983 tot 1991 48.493 personen gebruik van 
hun recht om officiële stukken in te zien. Over dezelfde periode werd 31 % 
van de verlangde informatie volledig en 37 % gedeeltelijk vrijgegeven, terwijl 
8 % op informele wijze werd behandeld. In totaal werd 4 % niet vrijgegeven en 
kon op 20 % van de verzoeken niet worden ingegaan. De uitzondering hadden het 
vaakst te maken met informatie waarbij derden zijn betrokken en persoonlijke 
gegevens. In totaal was daarmee 39,5 miljoen dollar gemoeid, wat neerkomt op 
817 dollar per verzoek. Er werd 586/961 dollar aan kosten betaald, dit wil 
zeggen iets meer dan 12 dollar per verzoek. In de jaren 1990 en 1991 was 54 % 
van alle verzoeken in het kader van de wet inzake de toegang tot informatie 
afkomstig uit de zakensector en 28 % van individuele personen. In Australië 
werden in de jaren 1990 en 1991 ongeveer 25.000 verzoeken om informatie 
ingediend. 
2.4. Instellingen van de Gemeenschap 
Huidige situatie 
Het EEG-verdrag bevat een aantal voorschriften betreffende de doorzichtigheid 
van de administratie in verband met het verstrekken van informatie. Het gaat 
onder meer om voorschriften betreffende het niet openbaar maken van 
inlichtingen die onder de geheimhoudingsplicht vallen (artikel 214 EEG), het 
niet-openbaar maken door de Lid-Staten van inlichtingen die worden geacht 
strijdig te zijn met de wezenlijke belangen van hun veiligheid 
(artikel 223 EEG), de verplichting om de besluiten van de Gemeenschap bekend 
te maken (artikel 191 EEG), de verplichting om de redenen te vermelden waarop 
dergelijke besluiten zijn gebaseerd (artikel 190 EEG), het vaststellen van 
voorschriften waarmee de Commissie ertoe verplicht wordt de betrokken partijen 
de gelegenheid te geven hun standpunt bekend te maken over bij voorbeeld 
gevallen waarin de mededingingsregelingen en met name de regels voor 
ondernemingen van toepassing zijn (artikel 85/90 EEG) en tenslotte de 
verplichting tot het jaarlijks publiceren van een Algemeen Verslag over de 
werkzaamheden van de Europese Gemeenschappen (artikel 18 van het 
Fusieverdrag). 
- 13 -
Vele van de bepalingen van het EEG-Verdrag worden ten uitvoer gelegd door 
middel van specifieke besluiten, zoals bij voorbeeld het statuut van 
toepassing op de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen, Verordening nr. 3 
(EURATOM) van de Raad ter uitvoering van artikel 24 van het Verdrag tot 
oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (PB L 406 van 16.58 
blz. 63), de Verordening van de Raad van 1 februari 1983 betreffende het 
openstellen voor het publiek van de historische archieven van de EEG en 
EURATOM, waarin wordt voorzien in de toegang tot de archieven na afloop van 
een periode van 30 jaar (PB L 43 van 15.2.1983 blz. 1), het Besluit van de 
Commissie van 7 juli 1986 met betrekking tot gerubriceerde documenten en de 
desbetreffende beveiligingsmaatregelen (SEC 85 1132 def.) waarin bij 
voorbeeld is bepaald dat aan gevoelige inlichtigen van commerciële aard die 
zijn verstrekt in het kader van het mededelingsbeleid een aangepaste 
geheimhoudingsgraad moet worden verleend, en waarin tevens de voorschriften 
zijn vastgelegd betreffende de rubricering van documenten en de opheffing 
daarvan alsmede betreffende de behandeling van door de Lid-Staten verstrekte 
gegevens, en de Verordening van de Raad van 11 juni 1990 betreffende de 
toezending van de onder de statistische geheimhoudingsplicht vallende 
gegevens aan het Bureau voor de statistiek van de Europese Gemeenschappen (BP 
nr. L 151 van 15.6.1990 blz. 1). Deze verordening is van toepassing op de 
doorgifte van gegevens aan het Bureau voor de Statistiek, wat onder de 
bevoegdheid voor de nationale Bureaus voor de Statistiek valt en waarop de 
statistische geheimhoudingsplicht van toepassing is. Voorts is nog een 
aantal interne voorschriften vastgesteld binnen het kader van de interne 
werking van de diverse instellingen. 
In de loop der jaren is relevante jurisprudentie ter zake vastgelegd door het 
Hof van Justitie (zie bij voorbeeld de zaak Zwartveld versus de Commissie van 
februari 1988 waarin op 13 juli 1990 arrest werd gewezen). 
Op het niveau van de Gemeenschap bestaat geen algemene wetgeving die 
specifiek betrekking heeft op de toegang tot informatie; op het gebied van 
het mededingingsbeleid heeft de commissie echter wel een aantal expliciete 
voorschriften vastgesteld waarbij dit aspect in aanmerking is genomen (zie 
12e jaarverslag over de mededinging, 1982 blz. 42-43). Een onderneming die 
bij een rechtszaak is betrokken kan toegang krijgen tot het dossier 
betreffende een bepaald geval. Dergelijke toegang is evenwel beperkt door 
het verbod dat de Commissie is opgelegd om zakelijke geheimen met andere 
ondernemingen te bespreken en door de noodzaak om het vertrouwelijke karakter 
van de interne en/of werkdocumenten van de commsisie te bewaren. 
Bovendien moet worden gewezen op artikel 47 van het Verdrag tot oprichting 
van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, waarin is bepaald dat de 
Commissie geen ruchtbaarheid mag geven aan inlichtigen die door hun aard aan 
het beroepsgeheim zijn onderworpen. 
In 1990 keurde de Raad Richtlijn 90/313/EEG goed waarbij aan ieder natuurlijk 
of rechtspersoon in de gehele Gemeenschap het recht wordt toegekend op vrije 
toegang tot de door de overheidsinstanties bijgehouden informatie op het 
gebied van het milieu (PB L 158 van 23.6.1990 blz. 56). In bepaalde 
specifieke gevallen kan deze informatie worden geweigerd. Deze richtlijn is 
in werking getreden op 1 januari 1993. 
- 14 -
Deze voorschriften zijn van toepassing op de milieu-informatie die in het 
bezit is van de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten. Zij zijn niet van 
toepassing op de gegevens die door de Europese instellingen worden 
bijgehouden. De Commissie heeft evenwel in de memorie van toelichting bij 
het voorstel voor de richtlijn te kennen gegeven dat zij initiatieven zal 
ondernemen om het beginsel van de toegang tot informatie (op het gebied van 
het milieu) ook op de organen van de Gemeenschap te doen toepassen (COM(88) 
484 def. van 28 november 1988. 
De Commissie heeft onlangs specifieke voorschriften voorgesteld betreffende 
de bescherming van persoonsgegevens en het vrije verkeer van gegevens 
(COM(92)422-def). Hiermee wordt beoogd het vrije verkeer van gegevens binnen 
de Gemeenschap te vergemakkelijken en tegelijk te zorgen voor een hoog 
beschermingsniveau bij de behandeling van persoonsgegevens. Het voorstel 
voorziet tevens in het recht van het individu om zijn eigen persoonsgegevens 
te raadplegen. Tevens wordt een uitgebreide opsomming gegeven van de 
uitzonderingen die gelden voor persoonsgegevens die in overheidsdossiers zijn 
opgenomen ten einde belangen zoals de nationale veiligheid, defensie, 
rechtszaken, enz. te beschermen. De ontwerp-richtlijn ging vergezeld van een 
verklaring van de Commissie over de toepassing van de beginselen inzake de 
gegevensbescherming op persoonsgegevens die in het bezit zijn van de 
Commissie of van andere instellingen van de Gemeenschap. De 
tenuitvoerlegging van deze beginselen wordt voorbereid. 
- 15 -
OVERZICHT VAN DE WETGEVING INZAKE DE ALGEMENE TOEGANG TOT INFORMATIE 
Inleiding 
Onder "wetgeving inzake de algemene toegang tot informatie" worden de regels 
verstaan op grond waarvan een algemene toegang tot administratieve documenten 
wordt toegestaan. Dit betekent dat de toegang niet tot een bepaald gebied 
wordt beperkt en dat degene die om de informatie verzoekt geen betrokken partij 
hoeft te zijn. Daarnaast bestaan nog andere regels die de toegang tot de 
informatie tot bepaalde personen beperken of vereisen dat de betrokkene wettige 
of op zijn minst gegronde belangen kan aantonen. Deze regels hebben 
bijvoorbeeld betrekking op vennootschapsregisters, bevolkingsregisters en 
inlichtingen betreffende kredietrisico's. 
Hierna volgt een overzicht van de situatie ter zake in de landen van de 
Gemeenschap en in enkele derde landen : 
België 
Diverse ontwerp-voorstellen met het oog op de algemene toegang tot de 
informatie zijn op de verschillende regeringsniveaus in behandeling. 
Denemarken 
Wet nr. 572 van 19 december 1985 op de toegang tot overheidsdossiers. 
Frankrijk 
Wet nr. 78-753 van 17 juli 1978, titel 1, betreffende de vrije toegang tot 
administratieve documenten en wet nr. 79-587 van 11 juli 1979 betreffende de 
motivering van administratieve besluiten en de verbetering van de betrekking 
tussen de overheid en de bevolkingen. 
Duitsland 
In Duitsland bestaat geen wetgeving inzake de algemene toegang tot informatie. 
In de Wet op de administratieve procedures komen enkele bepalingen ter zake 
voor. Toch bestaat het recht op toegang tot informatie op bepaalde specifieke 
gebieden, hoofdzakelijk wat de bevolkingsregisters betreft. 
Griekenland 
Wet nr. 1599/1986 betreffende de betrekkingen tussen de staat en de burger, de 
invoering van een nieuw soort identiteitskaart en andere bepalingen, 
artikel 16. 
Ierland 
In Ierland bestaat geen wetgeving inzake de algemene toegang tot informatie; op 
bepaalde gebieden is de toegang tot informatie wel toegestaan. 
- 16 -
Italië 
In Italië bestaat geen wetgeving inzake de algemene toegang tot informatie. De 
toegang tot administratieve documenten wordt geregeld in het kader van niet-
contentieuze administratieve procedures. 
Luxemburg 
In Luxemburg bestaat geen wetgeving inzake de algemene toegang tot informatie. 
De toegang tot administratieve documenten wordt geregeld in het kader van niet-
contentieuze administratieve procedures. 
Nederland 
Wet van 31 oktober 1991 betreffende de openbaarheid van bestuur Staatsblad 703. 
Portugal 
Bepalingen inzake een algemeen recht op toegang tot informatie zijn in de 
Grondwet opgenomen. Bovendien bestaat op bepaalde specifieke gebieden het 
recht op toegang tot informatie. 
Spanje 
Bepalingen inzake een algemeen recht op toegang tot informatie zijn in de 
Grondwet opgenomen. Bovendien bestaat op bepaalde specifieke gebieden het 
recht op toegang tot informatie. 
Verenigd Koninkrijk 
In het Verenigd Koninkrijk bestaat geen wetgeving inzake het algemene recht op 
toegang tot informatie. 
Canada 
Wet op de toegang tot informatie van 1983. 
Noorwegen 
Wet nr. 69 van 19 juni 1970 betreffende de openbare toegang tot documenten van 
overheidsdiensten, gewijzigd bij Wet nr. 47 van 11 juni 1982 en Wet nr. 86 van 
17 december 1982. 
Zweden 
Wet inzake de persvrijheid, hoofdstuk 2, Open behandeling van 
regeringsdocumenten. 
- 17 -
Verenigde staten van Amerika 
Wet op de toegang tot informatie van 1982 (5 USC Section 552), onderdeel van de 
"Public Information, Agency Rules, opinions, Orders, Records and Proceedings 
(5 USC Section 551-559). 

ISSN 0254-1513 
COM(93) 191 def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 oi 
Catalogusnummer : CB-CO-93-228-NL-C 
ISBN 92-77-55704-4 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg