NL    NL  
 EUROPESE  
COMMISSIE 
Brussel, 5.6.2013  
COM(2013) 341 final 
  
VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE 
RAAD 
Convergentieverslag 2013 over Letland 
 
(Opgesteld op verzoek van Letland in overeenstemming met artikel 140, lid 1, van het 
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie) 
{SWD(2013) 196 final}  
 
NL 2   NL VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE 
RAAD 
Convergentieverslag 2013 over Letland 
 
(Opgesteld op verzoek van Letland in ov ereenstemming met arti kel 140, lid 1, van het 
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie) 
1. D OEL VAN HET VERSLAG  
Overeenkomstig artikel 140, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de 
Europese Unie (hierna "VWEU" genoemd) moeten de Commissie en de Europese 
Centrale Bank (ECB) ten minste om de tw ee jaar, of op verzoek van een lidstaat met 
een derogatie1, aan de Raad verslag uitbrengen  over de vooruitgang die door de 
lidstaten is geboekt bij de nakoming va n hun verplichtingen met het oog op de 
totstandbrenging van een economische en mone taire unie (EMU). De meest recente 
convergentieverslagen van de Commissie en  de ECB, die betrekking hadden op alle 
lidstaten met een derogatie, zijn in mei 2012 goedgekeurd. 
Dit verslag is opgesteld in reactie op een verzoek van Letland, dat op 5 maart 2013 is 
ingediend. Een meer gedetailleerde beoordeli ng van de stand van de convergentie in 
Letland wordt verstrekt in een technische bijlage bij dit verslag (SWD(2013) 196). 
Op de inhoud van de verslagen die door de  Commissie en de ECB worden opgesteld, 
is artikel 140, lid 1, VWEU van toepassing. In  dit artikel is bepaald dat de verslagen 
een onderzoek moeten bevatten naar de ve renigbaarheid van de nationale wetgeving 
van elke lidstaat, met inbegrip van de st atuten van zijn nati onale centrale bank, met 
de artikelen 130 en 131 VWEU en met de statuten van het Europees Stelsel van 
Centrale Banken en de Europese Centra le Bank (hierna de "ESCB/ECB-statuten" 
genoemd). In de verslagen moet ook worden nagegaan of in de betrokken lidstaat een 
hoge mate van duurzame convergentie is bereik t aan de hand van de mate waarin aan 
de convergentiecriteria (prijs stabiliteit, overheids financiën, wisselkoersstabiliteit en 
langetermijnrente) is voldaan. Tevens dient rekening te worden gehouden met 
verschillende andere factoren die in de  laatste alinea van artikel 140, lid 1, VWEU 
worden opgesomd. De vier conve rgentiecriteria zijn  nader uitgewerkt in een aan de 
Verdragen gehecht Protocol (Protocol nr. 13 betreffende de convergentiecriteria). 
De economische en financiële crisis h eeft hiaten in het huidige systeem van 
economische governance van de economische en monetaire unie (EMU) blootgelegd 
en heeft laten zien dat beter gebruik moet worden gemaakt van de bestaande instrumenten van het systeem. Het huidige onderzoek vindt plaats in de context van 
de hervorming van de governance van de EMU, die de afgelopen drie jaar is 
doorgevoerd om een duurzame werking van de EMU te waarborgen. De convergentiebeoordeling is  dan ook afgestemd op de bredere aanpak van het 
"Europees semester", dat vroegtijdig en op  een geïntegreerde manier kijkt naar de 
uitdagingen voor het economisch bele id bij het waarborgen van houdbare 
overheidsfinanciën, concurrentievermogen, st abiliteit van de financiële markten en 
                                                
 
1 De lidstaten die nog niet aan de nodige voorwaarden voor de aanneming van de euro hebben voldaan, 
worden "lidstaten met een derogatie" genoemd. Denemarken en het Verenigd Koninkrijk hebben vóór 
de aanneming van het Verdrag van Maastricht een opt-outclausule bedongen en nemen niet deel aan de 
derde fase van de EMU. 
 
NL 3   NL economische groei. De belangrijkste vernieuwingen op het gebied van de hervorming 
van de governance moeten de beoordeling va n het convergentieproces van elk van de 
lidstaten en de duurzaamheid van dit proces versterken, en omvatten onder andere de 
door de hervorming van het stabiliteits - en groeipact in  2011 versterkte 
buitensporigtekortprocedure en nieuwe inst rumenten op het gebied van het toezicht 
op macro-economische onevenwichtigheden. In  dit verslag wordt in het bijzonder 
rekening gehouden met de evaluatie van het door Letland ingediende geactualiseerde 
convergentieprogramma van 20132 en met de bevindingen in het 
waarschuwingsmechanismeverslag3, dat past in het kader van de procedure bij 
buitensporige macro-economische onevenwichtigheden. 
Convergentiecriteria  
Het onderzoek naar de verenigbaarheid van de nationale wetgeving , met inbegrip 
van de statuten van de nationale cen trale bank, met artikel 130 en met de 
nalevingsverplichting uit hoofde van ar tikel 131 VWEU omvat een beoordeling van 
de inachtneming van het verbod op monetair e financiering (artikel 123 VWEU) en 
van het verbod op bevoorrechte toegang (artikel 124 VWEU), de consistentie met de 
doelstellingen (artikel 12 7, lid 1, VWEU) en taken (a rtikel 127, lid 2, VWEU) van 
het ESCB en andere aspecten die verband houden met de integratie van de nationale 
centrale bank in het ESCB op het ogenblik van de invoering van de euro.  
Het criterium inzake prijsstabiliteit  is als volgt in artikel 140, lid 1, eerste streepje, 
VWEU vastgelegd: " het bereiken van een hoge mate van prijsstabilite it […] blijkt uit 
een inflatiepercentage dat di cht ligt bij dat van ten hoogste  de drie lidstaten die op 
het gebied van de prijsstab iliteit het best presteren ". 
In artikel 1 van het Protocol betreffende de convergentiecr iteria wordt verder bepaald 
dat " het […] criterium inzake prijsstabilite it betekent dat een lidstaat een houdbare 
prijsontwikkeling heeft en een gemiddeld inflatiepercentage dat, gemeten over een 
periode van één jaar vóór het onderzoek,  niet meer dan 1½ procentpunt hoger ligt 
dan dat van ten hoogste de drie lidstaten di e op het gebied van prijsstabiliteit het 
best presteren . De inflatie wordt gemeten aan de  hand van het indexcijfer van de 
consumptieprijzen op een vergelijkbare bas is, rekening houdend met verschillen in 
de nationale definities "4. Het vereiste van duurzaamheid houdt in dat een 
bevredigende inflatieontwikkeling vooral to e te schrijven moet zijn aan een passende 
ontwikkeling van de inputkoste n en van andere factoren die de prijsontwikkeling op 
een structurele manier beïnvloeden, veeleer dan dat ze de invloed van tijdelijke factoren weerspiegelt. Het convergentieond erzoek omvat derhalve een beoordeling 
van de factoren die van invloed zijn op de inflatievooruitzichten, en het wordt 
aangevuld met een verwijzing naar de meest recente inflatieprognos e van de diensten 
van de Commissie
5. In samenhang hiermee wordt in het verslag eveneens beoordeeld 
                                                 
2 Beschikbaar op  
http://ec.europa.eu/economy_finan ce/economic_governance/sgp/conver gence/programmes/2013_en.ht
m 
3 De Commissie heeft haar eerste waarschuwingsmech anismeverslag gepubliceerd in februari 2012 en 
haar tweede (in het kader van de cyclus voor 2013) in november 2012. Op basis van de conclusies van 
beide verslagen is niet overgegaan tot een diepga ande evaluatie van Letland in de context van de 
procedure bij macro-economische onevenwichtigheden. 
4 Voor de toepassing van het criterium inzake prijsstabiliteit wordt de inflatie gemeten aan de hand van 
de geharmoniseerde indexcijfers van de consumptieprijzen (HICP’s), als omschreven in Verordening (EG) nr. 2494/95 van de Raad. 
5 Alle in dit verslag voorkomende voorspellingen voor de inflatie en andere variabelen zijn ontleend aan 
de voorjaarsprognoses 2013 van de diensten van de Commissie. De prognoses van de diensten van de 
 
NL 4   NL of mag worden verwacht dat het land ook de  komende maanden de referentiewaarde 
zal halen.  
De in april 2013 berekende referentiewaarde voor de inflatie bedroeg 2,7 %, waarbij 
Zweden, Letland en Ierland de drie best presterende lidstaten waren6.  
Het is raadzaam om landen waarvan de infl atiecijfers niet als een zinvol benchmark 
voor andere lidstaten kunnen worden gezien, niet tot de best presterende landen te 
rekenen. In het verleden zijn ook in de convergentieverslagen van 2004 en 20107 
dergelijke uitbijters gesi gnaleerd, omdat hun inflatie percentages sterk van het 
gemiddelde voor de eurozone verschilden. In de huidige situatie verdient het 
aanbeveling Griekenland van de best pr esterende landen uit te sluiten omdat 
inflatiecijfer en -profiel  van het land in ruime mate  van het gemiddelde voor de 
eurozone afwijken, vooral als gevolg va n de ernstige aanpa ssingsinspanningen die 
moeten worden geleverd en de uitzonderl ijke situatie waarin de Griekse economie 
zich bevindt, alsook omdat de inaanme rkingneming ervan in een onwenselijke 
vertekening van de referentiewaarde z ou resulteren, wat afbreuk zou doen aan de 
eerlijkheid van het criterium8. Griekenland is vervangen door Ierland als een van de 
best presterende landen. 
Het convergentiecriterium  dat op de overheidsfinanciën betrekking heeft , is als 
volgt in artikel 140, lid 1, tweede streepje, VWEU vastgelegd: " het houdbare 
karakter van de situatie van de o verheidsfinanciën: dit blijkt uit een 
begrotingssituatie van de overheid zonder een buitenspo rig tekort als bedoeld in 
artikel 126, lid 6 ". Bovendien is in artikel 2 va n het Protocol betreffende de 
convergentiecriteria bep aald, dat met dit criterium wordt bedoeld dat " ten aanzien 
van de betrokken lidstaat op het tijd stip van het onderzoek geen Raadsbesluit 
krachtens artikel 126, lid 6, van het Verdrag is genomen, waarin wordt vastgesteld 
dat er in de betrokken lidstaat een buitensporig tekort bestaat ". In het kader van de 
algehele versterking van de economische governance in de EMU, is de secundaire 
wetgeving inzake de overheid sfinanciën in 2011  uitgebreid, onder meer met nieuwe 
verordeningen tot wijziging van het stabiliteits- en groeipact9. 
                                                                                                                                                         
Commissie zijn gebaseerd op een reeks gemeenscha ppelijke aannamen met betrekking tot externe 
variabelen en op de veronderstelling dat het beleid ongewijzigd blijft (al wordt wel rekening gehouden 
met maatregelen waarvan voldoende bijzonderheden bekend zijn). De prognose van de referentiewaarde is aan grote onzekerheden onderhevig omdat zij wordt berekend op basis van de inflatieprognoses voor 
de drie lidstaten waarvan wordt verwacht dat zij tijd ens de prognoseperiode de grootste prijsstabiliteit 
zullen hebben, hetgeen de mogelijke foutenmarge vergroot. 
6 Voor dit verslag zijn gegevens gebruikt die vóór 16 mei 2013 beschikbaar waren. 
7 Respectievelijk Litouwen en Ierland. 
8 In april 2013 bedroeg de over een periode van twaalf maanden gemeten gemiddelde inflatie in 
Griekenland 0,4 % en in de eurozone 2,2 %, waarbij wordt aangenomen dat het verschil tussen beide 
ramingen in de komende maanden verder zal toenemen. 
9 Op 13 december 2011 zijn een ri chtlijn betreffende minimumeisen voor nationale begrotingskaders, 
twee nieuwe verordeningen inzake macro-economisch toezicht en drie verordeningen tot wijziging van 
het stabiliteits- en groeipact (SGP) van kracht geworden  (een van de twee nieuwe verordeningen inzake 
macro-economisch toezicht en een van drie verordeningen tot wijziging van het stabiliteits- en groeipact 
bevatten nieuwe handhavingsmechanismen voor de eurozonelidstaten). De wijzigingen hebben, naast de 
operationalisering van het schuldcriterium in het ka der van de buitensporigtekortprocedure, een aantal 
belangrijke nieuwe elementen in het stabiliteits- en groeipact ingevoerd, in het bijzonder een 
uitgavenbenchmark als aanvulling op de beoordeling van de geboekte vooruitgang bij het halen van de 
specifieke budgettaire middellangetermijndoelstelling voor elk land. 
 
NL 5   NL Het VWEU omschrijft in artikel 140, lid 1, derde streepje, het wisselkoerscriterium  
als " de inachtneming van de norma le fluctuatiemarges van het 
wisselkoersmechanisme van het Europees Mo netair Stelsel, gedurende ten minste 
twee jaar, zonder devaluatie  ten opzichte van de euro ". 
In artikel 3 van het Protocol betreffende  de convergentiecriteria is het volgende 
bepaald: "Het [...] criterium inzake deelnemi ng aan het wisselkoersmechanisme van 
het Europees Monetair Stelsel betekent da t een lidstaat ten minste gedurende de 
laatste twee jaren vóór het onderzoek,  zonder grote spanningen de normale 
fluctuatiemarges van het wisselkoersmechani sme van het Europees  Monetair Stelsel 
heeft kunnen aanhouden. Met name mag de betro kken lidstaat tijdens die periode de 
bilaterale spilkoers van zijn valuta tegenover  die van de euro niet op eigen initiatief 
hebben gedevalueerd "10. 
De relevante periode van twee jaar voor de beoordeling va n de wisselkoersstabiliteit 
in dit verslag loopt van 17 mei 2011 tot en  met 16 mei 2013. Bij de beoordeling van 
het criterium inzake wisselkoersstabi liteit houdt de Commissie rekening met 
ontwikkelingen in de aanvullende indicator en, zoals ontwikkelingen met betrekking 
tot de deviezenreserves en de korte rente,  alsmede met de rol van beleidsmaatregelen, 
met inbegrip van interventies op de valutamarkt, bij het handhaven van de 
wisselkoersstabiliteit. Waar zulks relevant  is, wordt in de analyse ook rekening 
gehouden met het effect van externe offici ële financieringsrege lingen, en met name 
met de omvang daarvan, het bedrag en de aard van de steunbeta lingen en eventuele 
gestelde beleidsvoorwaarden. 
Artikel 140, lid 1, vierde streepje, VWEU schrijft voor dat "de duurzaamheid van de 
door de lidstaat die onder een derogatie va lt, bereikte converge ntie en van zijn 
deelneming aan het wisselkoersm echanisme van het Europees  Monetair Stelsel, […] 
tot uitdrukking [moet kome n] in het niveau van de rentevoet voor de lange termijn ". 
In artikel 4 van het Protocol  betreffende de convergentiecriteria wordt voorts bepaald 
dat het " criterium inzake de convergentie van het niveau van de rentevoet betekent 
dat een lidstaat, gemeten o ver een periode van één jaar  vóór het onderzoek, een 
gemiddelde nominale langetermijnrent e heeft gehad die niet meer dan 
2 procentpunten hoger ligt dan die van ten hoogste de drie lidstaten die op het 
gebied van prijsstabiliteit het best presteren . De rentevoet wordt gemeten op basis 
van langlopende staatsobligaties of vergelijkbare waardepapieren, rekening 
houdend met verschillen in de nationale definities ."  
De in april 2013 berekende referentiewaarde  voor de rentevoet bedroeg 5,5 %. De 
referentiewaarde is daarom gebaseerd op de  langetermijnrente in Zweden, Letland en 
Ierland11. 
In het Convergentieverslag 2012 was de la ngetermijnrente van Ierland, een van de 
drie best presterende lidstate n op het gebied van prijsstabil iteit, niet in de berekening 
van de referentiewaarde voor het crit erium inzake de c onvergentie van de 
langetermijnrente opgenomen omdat zijn ove rheidsobligatiemarkt toen ernstig was 
verstoord. De langetermijnrente van Ierland is sindsdien echter veel dichter in de 
                                                 
10 Bij de beoordeling van de naleving van het wi sselkoerscriterium onderzoekt de Commissie of de 
wisselkoers dicht bij de WKM II-spilkoers is geblev en en kan er eventueel ook met de redenen voor een 
appreciatie rekening worden gehouden, in overeenstemming met de Common Statement on Acceding 
Countries and ERM2 (aangenomen op de informele zitting van de Raad (Ecofin) van 5 april 2003 te Athene). 
11 De referentiewaarde voor april 2013 is bere kend als het gewone gemiddelde van de gemiddelde 
langetermijnrente in Zweden (1,6 %), Letland (3,8 %) en Ierland (5,1 %).  
 
NL 6   NL buurt van die van andere lidstaten van de eurozone komen te liggen en de toegang 
van Ierland tot de obligatiemarkt is veel  verbeterd, wat laat vermoeden dat de 
langetermijnrente van Ierland wederom een zinvol benchmark is geworden. 
In artikel 140, lid 1, VWEU wordt tevens  voorgeschreven dat ook andere factoren 
moeten worden onderzocht die relevant zi jn voor de economische integratie en 
convergentie. Deze andere factoren omvatten de integratie van de financiële en de 
productmarkten, de ontwikkeling van de lope nde rekening van de betalingsbalans en 
de ontwikkeling van de loonkos ten per eenheid product en andere prijsindicatoren. 
Laatstgenoemde indicatoren worden onderzocht  in het kader van de beoordeling van 
de prijsstabiliteit. De aanvullende factoren  zijn belangrijke indicatoren die aangeven 
of de integratie van een lidstaat in de eurozone zonder problemen verloopt en die een 
breder inzicht in de duurzaamheid van de convergentie verschaffen. 
2. V ERENIGBAARHEID VAN DE WETGEVING  
In het convergentieverslag 2012 werd b ij de beoordeling van de juridische 
convergentie geconcludeerd da t de wetgeving van Letland, en met name de wet op 
de Latvijas Banka (Bank van Letland, BvL) , niet volledig verenigbaar was met de 
nalevingsverplichting uit hoofde van ar tikel 131 VWEU. De onverenigbaarheden 
betroffen vooral de onafhankelijkheid van de centrale bank, het verbod op monetaire 
financiering en de integratie van de centrale bank in het ESCB op het ogenblik van 
de invoering van de euro, wat betreft de  taken van het ESCB als neergelegd in 
artikel 127, lid 2, VWEU en artike l 3 van de ESCB/ECB-statuten. 
Naar aanleiding van de beoordeling in he t convergentieverslag  van 2012 heeft de 
regering van Letland, in samenwerking met Latvijas Banka, wijzigingen in de wet op 
de BvL opgesteld, die het parlement van Letland op 10 januari 2013 heeft 
aangenomen. De wet op de Bank van Letland, als gewijzigd, is vol ledig verenigbaar 
met de artikelen 130 en 131 VWEU. 
3. P RIJSSTABILITEIT  
In Letland lag de over een periode van tw aalf maanden gemeten gemiddelde inflatie 
op het moment van de vorige conve rgentiebeoordeling in 2012 boven de 
referentiewaarde. In de pe riode van twaalf maanden tot en met april 2013 bedroeg 
het gemiddelde inflatiepercentage in  Letland 1,3 %, waarmee het ver onder de 
referentiewaarde van 2,7 % lag. Het inflatie niveau zal in de komende maanden naar 
verwachting onder de referentiewaarde blijven. 
Nadat de HICP-inflatie op ja arbasis in 2008 een piek be reikte van 15,3 %, leidden 
een aanzienlijke aanpassing van de nominale lonen en een correctie van de invoerprijzen tot een periode  van negatieve nominale infl atie in 2009 en 2010. Toen 
de cyclus omsloeg en een stijgende te ndens van de mondiale grondstoffenprijzen 
inzette, trok de gemiddelde inflatie aan  van -1,2 % in 2010 tot 4,2 % in 2011, mede 
onder invloed van verhogingen va n de indirecte belastingen.  Naarmate deze tijdelijke 
effecten wegebden, ging de inflatie een ge matigder ontwikkeling ve rtonen en liep zij 
terug tot 2,3 % in 2012. In april 2013 was de inflatie op jaarbasis afgenomen tot 
-0,4 %. 
Volgens de voorjaarsprognoses 2013 van de  diensten van de Commissie zal de 
jaarlijkse HICP-inflatie in 2013 naar verwachting op gemiddeld 1,4 % uitkomen, 
onder meer wegens dalende energieprijzen  en een verlaging van het normale btw-
 
NL 7   NL tarief met 1 procentpunt vanaf juli 2012. Aa ngenomen wordt dat de jaarlijkse HICP-
inflatie in 2014 zal versnellen tot ge middeld 2,1 % tegen de achtergrond van een 
aantrekkende binnenlandse vraag en de vrijm aking van de elektriciteitsmarkt. Het 
prijspeil in Letland (ongeveer 71 % van het gemiddelde van de eurozone in 2011) geeft aan dat er ruimte is voor verd ere prijsconvergentie op lange termijn. 
Duurzame convergentie houdt in dat de inach tneming van de referentiewaarde het 
gevolg is van achterliggende fundamentele economische ontwikkelingen veeleer dan 
van tijdelijke factoren. In het geval van Le tland heeft de btw-verlaging van juli 2012 
bijgedragen tot het huidige lage peil va n de over een periode van twaalf maanden 
gemeten gemiddelde inflatie. De analys e van de achterliggende fundamentele 
economische ontwikkelingen en het feit da t de referentiewaarde ruimschoots is 
gehaald, ondersteunen een positief oordeel wat het voldoen aan het criterium inzake 
prijsstabiliteit betreft. 
Voor de inflatievooruitzichten op middella nge termijn zal het met name belangrijk 
zijn dat de lonen in eenzelfde tempo stijgen  als de productiviteit, wat op zijn beurt 
vooral zal afhangen van een flexibel blijvende arbeidsmarkt. Vooruitblikkend is het van essentieel belang dat de duurzame c onvergentie niet in het gedrang wordt 
gebracht doordat er zich opni euw een kredietgedreven expa nsie van de binnenlandse 
vraag en een daarmee gepaard gaande stijgi ng van de activaprijzen – met name op de 
huizenmarkt – voordoet. De kans dat een derg elijk scenario werkelijkheid wordt, is 
klein als gevolg van de bele idsreactie van Letland op de  crisis van 2008-2009, terwijl 
evenmin wordt verwacht dat de combinatie  van factoren die in het verleden de 
krachtige kredietexpansie hebben veroor zaakt (ingehouden kredie tvraag, versnelde 
financiële verdieping en integratie, snel le krimp van de risi cospread), in de 
voorzienbare toekomst wederom zal voorkomen. Om de prijsstabiliteit op 
middellange termijn te handhaven, zal het er op aankomen te zorg en voor een beter 
bedrijfsklimaat, vorderingen te maken bij he t aantrekken van nieuwe investeringen, 
de resterende knelpunten op de arbeidsmar kt aan te pakken en een concurrerende 
prijsvorming op de productmarkten te ga randeren. De prijsontwikkeling zal ook 
afhankelijk zijn van de handhaving van een prudent begrotingsbeleid, met inbegrip 
van een voorzichtig lo onbeleid in de publieke sector, teneinde ervoor te zorgen dat 
de binnenlandse vraag in overeenstemming blijft met de fundamentele economische 
ontwikkelingen en ertoe bij te dragen de  inflatieverwachtingen  te verankeren.  
Letland voldoet aan het criterium inzake prijsstabiliteit. 
-40481216
jan-07 jan-08 jan-09 jan-10 jan-11 jan-12 jan-13Letland ReferentiewaardeGrafiek 1: Letland - Inflatiecriterium sinds 2007
(procent, voortschrijdend gemiddelde over 12 maanden)
Noot: De punten stemmen overeen met de verwachte referentiewaarde en 
de gemiddelde inflatie over 12 maanden in het land in december 2013.
Bronnen: Eurostat, voorjaarsprognoses 2013 van de diensten van de  
 
NL 8   NL 4. O VERHEIDSFINANCIËN  
Ten aanzien van Letland geldt momenteel een Raadsbesluit betreffende het bestaan 
van een buitensporig tekort (beschikking va n de Raad van 7 juli 2009). De Raad 
heeft Letland aanbevolen het buitensporige te kort uiterlijk in 2012 te verhelpen. Het 
overheidstekort in Letland kwam in 2010 uit op 8,1 % van het bbp, maar nam in 
2012 af tot 1,2 % van het bbp, met name da nkzij een aanzienlijke consolidatie-
inspanning. Volgens de voorjaarsprognoses 2013 van de diensten van de Commissie 
zal het begrotingstekort bij ongewijzigd beleid in 2013 op 1,2 % van het bbp en in 
2014 op 0,9 % van het bbp uitkomen. De bruto overheidsschuld liep in 2012 terug tot 
40,7 % van het bbp en zal naar verwachti ng verder dalen tot 40,1 % van het bbp 
tegen eind 2014. 
In maart 2012 heeft Letland het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur in 
de EMU ondertekend en in mei 2012 is de desbetreffende bekrachtigingswet 
aangenomen door het parlement. Dit komt neer op een additionele toezegging om een op stabiliteit gerich t en houdbaar begrotingsbeleid te voeren. Bovendien heeft het 
parlement in januari 2013 in laatste le zing de wet op de begrotingsdiscipline 
goedgekeurd. De wet voert het begi nsel van het nastreven van een 
begrotingsdoelstelling over de  gehele cyclus in (waarbij  een structureel tekort van 
0,5 % van het bbp als benchmark wordt geha nteerd) en zal een kader voor een op 
regels gebaseerd begrotingsbeleid tot st and brengen, met name door procyclische 
uitgavenverhogingen te beperken. De we t bevat ook bepalingen tot oprichting (op 
1 januari 2014) van een onafhankelijke begr otingsraad, die toezicht zal houden op de 
inachtneming van het samenstel van begrotingsregels. Een onverkorte 
tenuitvoerlegging van de wet op  de begrotingsdiscipline zal  van cruciaal belang zijn 
om de risico's tegen te g aan die verbonden zijn aan de druk om het begrotingsbeleid 
te versoepelen na de succesvolle ui tvoering van het aanpassingsprogramma.  
Gezien deze ontwikkelingen en  de voorjaarsprognoses 2013 van de diensten van de 
Commissie is de Commissie van mening dat he t buitensporige tekort is gecorrigeerd 
dankzij een geloofwaardige en duurzame verlaging van het be grotingstekort tot 
minder dan 3 % van het bbp in 2012, de door de Raad aanbevolen termijn. De Commissie heeft de Raad daarom aanbevolen  de beschikking betreffende het bestaan 
van een buitensporig tekort in Letla nd in te trekken (SEC(2013) XYZ). 
Indien de Raad besluit de beschikking be treffende het bestaan van een buitensporig 
tekort in Letland in te trekken, voldoet het land aan het criterium inzake de overheidsfinanciën. 
0102030405060 -12
-10
-8-6
-4
-2
0
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013(*) 2014(*)
Overheidssaldo (ls) Conjunctuurgezuiverd saldo (ls) Brutoschuld (rs)Grafiek 2: Letland - Begrotingssaldo en  schuld van de overheid
Bron: Eurostat, diensten van de Commissie.(percentage van het bbp)
(*) Voorjaarsprognoses 2013 van de diensten van de Commissie.omgekeerde schaal
 
 
NL 9   NL 5. W ISSELKOERSSTABILITEIT  
De Letse lats neemt sinds 2 mei 2005 deel aan WKM II, d.w.z. langer dan acht jaar 
op het moment dat dit verslag is goedgekeur d. Bij de toetreding tot het WKM II heeft 
Letland er zich eenzijdig toe verbonden de lats binnen een fluctuatiemarge van ±1 % 
van de spilkoers te houden. Tijdens de be ide jaren voorafgaand aan deze beoordeling 
week de wisselkoers van de la ts niet meer dan ±1 % van de spilkoers af en hebben er 
zich geen spanningen voorgedaan. De wisse lkoers van de lats bewoog zich meestal 
aan de sterke kant van de unilaterale  band doordat de Letse Schatkist haar 
omvangrijke internationale valutareserves op de markt converteerde. Eind 2012 en 
begin 2013 zakte de wisselkoers van de lats  in de richting van het midden van de 
band omdat de Schatkist haar aanbod van vr eemde valuta's terugschroefde en de 
markt een toetreding tot de euro verw achtte. Andere indi catoren, zoals de 
ontwikkeling van de internationale valutarese rves en de korte rente, wijzen niet op 
druk op de wisselkoers. De la atste uitbetalingen door het IMF en de EU uit hoofde 
van het financiële bijstandsprogramma vonde n plaats in respectievelijk augustus en 
oktober 2010. In juni 2011 keerde Letland met succes terug op de internationale obligatiemarkt met een emissie van schuldpapier in USD, gevolgd door verdere transacties, wat wijst op  een goede markttoegang.  
Letland voldoet aan het wisselkoerscriterium. 
6. L
ANGETERMIJNRENTE  
In de periode van twaalf maanden tot en met april 2013 bedroeg de gemiddelde 
langetermijnrente in Letland 3,8 %, waarm ee zij onder de referentiewaarde van 
5,5 % bleef. De gemiddelde langeterm ijnrente van Letland had tijdens de 
beoordeling van de convergentie van 2012 als referentiewaarde gefungeerd (5,8 %) 
en is sindsdien geleidelijk verder teruggelopen. Het lange renteverschil tussen Letland 
en de eurozone voor benchmarkobligatie s is in 2010 sterk verkleind, doordat het 
vertrouwen in de koppeling van de wisselkoers zich herstelde, de consolidatie van de 
begroting vruchten afwi erp, en de conversie va n de middelen van het 
bijstandsprogramma voldoende liquiditeiten in  lats opleverde. Na een onderbreking 
in 2011 heeft de verkleining van het rentev erschil zich in 2012 voortgezet naarmate 
het marktvertrouwen in Letland verder ve rbeterde. De Schatkist is teruggekeerd op 
de binnenlandse markt voor obligaties met een  looptijd van 10 jaar door in de eerste 
helft van 2011 tot diverse kleinere emissies  over te gaan. In 2012 heeft de Schatkist 
een nieuwe reeks benchmarkobligaties op 10 ja ar uitgegeven, zij het voor slechts een 
beperkt bedrag, omdat zij kon bogen op een gun stige liquiditeitspositie, die ten dele 
toe te schrijven was aan haar  succesvolle emissies van in USD luidend schuldpapier. 
Letland voldoet aan het criterium inzake de convergentie van de langetermijnrente. 
7. A NDERE FACTOREN  
Tevens is onderzoek gedaan  naar andere factoren , zoals onder meer de 
betalingsbalansontwikkelingen en de integr atie van de financ iële, arbeids- en 
productmarkten. Het saldo op de externe rekening sloeg in 2008-2009 om van grote tekorten tijdens de jaren van hoogconjunctu ur in een overschot van ongeveer 11 % 
van het bbp in 2009, dat terugliep to t ongeveer 1 % van het bbp in 2012. Het 
handelstekort is scherp ge daald in vergelijking me t 2008, maar is sinds 2010 
enigszins verslechte rd als gevolg van het herstel.  Na in 2009-2010 een significante 
correctie te hebben vertoond, is de reële e ffectieve wisselkoers vrijwel ongewijzigd 
 
NL 10   NL gebleven en bleef Letland verder aan exportmarktaandeel winnen. De 
inkomensrekening is in 2009 omgeslagen in een overschot als gevolg van de 
omvangrijke voorzieningen voor verliezen op leningen welke zijn getroffen door 
banken die in buitenlandse handen zijn. In  2011 liet zij echter wederom een tekort 
zien omdat de meeste banken weer winstg evend werden. Het BDI-saldo is geleidelijk 
verbeterd in vergel ijking met 2009, maar is in 2012 enigszins afgenomen. Het 
bijstandspakket van de EU en het IMF te r ondersteuning van de betalingsbalans, dat 
eind 2008 aan Letland werd verleend, is  in januari 2012 met succes afgerond. 
Letland heeft in totaal ongeveer 4,5 miljard EUR geleend van het totaalbedrag van 7,5 miljard EUR dat in het kader van het bijstandsprogramma beschikbaar was gesteld. Letland heeft vertrouwen in zijn beleid en zijn herwonnen markttoegang en 
heeft derhalve niet om een vervolgp rogramma gevraagd. In december 2012 heeft 
Letland zijn met het programma samenha ngende verplichtingen jegens het IMF 
volledig terugbetaald, terwijl de aan de Eur opese Commissie verschuldigde bedragen 
tussen 2014 en 2025 opeisbaar zullen worden. 
De Letse economie is sterk geïntegreerd in de EU-econom ie door handels- en BDI-
betrekkingen, terwijl de arbeidsmarkt blijk heeft gegeven van een grote mobiliteit binnen de EU-markt en een aanzienlijke flexib iliteit, ook al is er sprake van een hoge 
structurele werkloosheid. Geselecteerde indicatoren voor het ondernemingsklimaat 
wijzen erop dat de prestaties van Letland min of meer in de lijn liggen van het 
gemiddelde van de lidstaten van de eurozone. De Letse financiële sector is sterk in 
het financiële stelsel van de EU geïnte greerd, voornamelijk doordat het bankstelsel 
voor een groot deel in buitenlandse handen is . In de context van het internationale 
financiële bijstandsprogramma is het fina nciële toezicht sterk aangescherpt. De 
samenwerking met de toezichthouders va n het land van herkomst is verder 
geïntensiveerd. 
Letland heeft een lange traditie van het ve rlenen van diensten aan niet-ingezeten 
bankcliënten, vooral bedrijven uit GOS -landen, en geniet daarbij diverse 
concurrentievoordelen. Het toezicht op het niet-ingezeten bankbedr ijf brengt extra 
uitdagingen met zich mee, onder meer wegens  het grensoverschrijdende karakter van 
transacties. De nationale toezichthoudende autoriteit heeft diverse maatregelen 
genomen ter verkleining van de specifieke risico's die aan d eze bedrijfsactiviteit 
verbonden zijn; banken met een niet-ingezeten bedrijf smodel dienen een hoog 
percentage liquide activa aan te houden en zijn aan extra kapitaalvereisten 
onderworpen. In de toekomst zal het van groot belang zijn de risico's voor de 
financiële stabiliteit nauwlettend in het oog te houden, klaar te staan om indien nodig 
verdere toezichtmaatregelen te treffen, en de antiwitwasvoorschriften vastberaden ten 
uitvoer te leggen. 
*** 
In het licht van haar beoordeling van de ve renigbaarheid van de wetgeving en van de 
mate waarin aan de convergentiecriteria  is voldaan, alsook rekening houdend met 
andere factoren en op voorwaarde dat de  Raad haar aanbeveli ng tot stopzetting van 
de buitensporigtekortprocedure opvolgt, is  de Commissie van mening dat Letland 
voldoet aan de voorwaarden voor de aanneming van de euro.