[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 13.7.2005

SEC(2005) 951 definitief

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD

De maatregelen die Hongarije heeft getroffen in reactie op de aanbevelingdie de Raad op 8 maart 2005 op grond van artikel 104, lid 7, in het kader van de buitensporigtekortprocedure tot het land heeft gericht

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD

De maatregelen die Hongarije heeft getroffen in reactie op de aanbeveling die de Raad op 8 maart 2005 op grond van artikel 104, lid 7, in het kader van de buitensporigtekortprocedure tot het land heeft gericht

1. ACHTERGROND

Nadat Hongarije op 1 mei 2004 tot de Gemeenschap was toegetreden, heeft de Commissie op basis van de economische voorjaarsprognoses 2004 van de diensten van de Commissie (waarin rekening werd gehouden met in maart 2004 door het land verstrekte gegevens) de buitensporigtekortprocedure (BTP) ten aanzien van Hongarije ingeleid omdat het in 2003 een tekort had geboekt van meer dan 3% van het BBP. Op aanbeveling van de Commissie heeft de Raad op 5 juli 2004 vastgesteld dat er in Hongarije een buitensporig tekort bestond en tegelijkertijd overeenkomstig artikel 104, lid 7, van het Verdrag een aanbeveling tot het land gericht met het verzoek deze situatie te verhelpen. De Raad heeft de Hongaarse autoriteiten aanbevolen binnen een middellangetermijnkader maatregelen te nemen om het tekort in 2008 op een geloofwaardige en duurzame wijze tot onder de 3% van het BBP terug te dringen overeenkomstig het traject voor de tekortreductie dat is aangegeven in het advies van de Raad van 5 juli 2004 over het in mei 2004 ingediende convergentieprogramma. Met name is de Hongaarse autoriteiten aanbevolen vóór 5 november 2004 te zorgen voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van de geplande maatregelen om de tekortdoelstelling voor 2005 te halen.

Op 18 januari 2005 heeft de Raad overeenkomstig artikel 104, lid 8, van het Verdrag besloten dat Hongarije aan zijn aanbeveling geen effectief gevolg had gegeven en dat het voor 2005 vastgestelde streefcijfer voor het tekort naar verwachting ruimschoots zal worden overschreden. Hongarije is weliswaar een lidstaat met een derogatie, hetgeen inhoudt dat het bepaalde in artikel 104, leden 9 en 11, van het Verdrag niet op het land van toepassing is, maar het heeft wel de verplichting buitensporige tekorten te vermijden. Dit betekent dat in het kader van de BTP alleen verdere aanbevelingen op grond van artikel 104, lid 7, van het Verdrag tot Hongarije kunnen worden gericht.

Op 8 maart heeft de Raad op grond van artikel 104, lid 7, van het Verdrag een nieuwe aanbeveling tot Hongarije gericht[1]. De Raad heeft de Hongaarse autoriteiten aanbevolen binnen een middellangetermijnkader maatregelen te nemen om het tekort op een geloofwaardige en duurzame wijze terug te dringen tot minder dan 3% van het BBP in 2008[2]. Te dien einde werd aanbevolen uiterlijk 8 juli 2005 te zorgen voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van aanvullende, zo mogelijk structurele maatregelen om de tekortdoelstelling van 3,6% van het BBP voor 2005 te halen[3]. De Raad heeft met name aanbevolen om de “noodreserve” in de begroting voor 2005 fors uit te breiden en deze zo min mogelijk aan te spreken en alleen als er gegevens beschikbaar zijn die echte duidelijkheid verschaffen over het halen van de tekortdoelstelling voor 2005. Tevens werd aanbevolen dat de Hongaarse autoriteiten de termijn voor een belastingverlaging en de verlaging zelf afhankelijk stellen van het halen van de tekortdoelstellingen van de in december 2004 ingediende actualisering van het convergentieprogramma. Voorts heeft de Raad de Hongaarse autoriteiten verzocht door te gaan met de voorgenomen hervormingen in de overheidsdiensten, de gezondheidszorg en het onderwijsstelsel zodat tevens de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op de lange termijn verbetert, en elke gelegenheid aan te grijpen om de begrotingsaanpassing te versnellen.

2. RECENTE ONTWIKKELINGEN EN DOOR DE HONGAARSE AUTORITEITEN GETROFFEN MAATREGELEN OM HET TEKORT TE VERHELPEN

Kort nadat de Raad de nieuwe aanbeveling op grond van artikel 104, lid 7, van het Verdrag had aangenomen, hebben de Hongaarse autoriteiten een eerste reeks aanvullende corrigerende maatregelen ten uitvoer gelegd . Op 12 maart heeft de regering met name aangekondigd de “noodreserve” op te trekken van 0,5 procentpunt van het BBP (het cijfer dat reeds in de begroting voor 2005 was opgenomen als voorzorgsmaatregel tegen een eventuele overschrijding van het streefcijfer voor 2005) tot 0,8 procentpunt van het BBP. Deze reserve werd gevormd door middel van een algemene verlaging van een aantal belangrijke uitgavenposten. Daarnaast werden extra ontvangsten geboekt, met name van 0,1 procentpunt van het BBP uit hoofde van de verlenging van reeds bestaande licenties voor mobiele telefonie. In de voorjaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie, waarin ten dele met deze nieuwe maatregelen rekening werd gehouden, wordt voor 2005 een tekort van 3,9% van het BBP voorspeld, terwijl het officiële streefcijfer 3,6% van het BBP bedraagt. Deze voorspelling was gebaseerd op een verwachte BBP-groei van 3,9% in 2005, alsook op de informatie die in de begroting voor 2005 en in het geactualiseerde convergentieprogramma van december 2004 was opgenomen: het betrof met name de verwachting dat de rentelasten en de overheidsinvesteringen met respectievelijk 0,5 en 1,5 procentpunt van het BBP zouden afnemen en dat een verhoogde gebruikmaking van PPP-projecten zou worden nagestreefd. In de voorjaarsprognoses werd tevens gewezen op een aantal risico’s van verder tegenvallende ontvangsten (vooral BTW en sociale premies) en ontsporende beleidsuitgaven.

De afgelopen maanden waren er evenwel tekenen merkbaar die duidden op een lichte vertraging van de economische activiteit, waardoor de voorspelde BBP-groei thans enigszins optimistisch lijkt. Volgens de autoriteiten zou dit echter slechts minimale gevolgen hebben voor de begroting dankzij een verschuiving in de samenstelling van de ontvangsten: de hogere reële lonen die het gevolg zijn van de sneller dan verwachte desinflatie, leiden immers tot meer consumptie en dus tot hogere opbrengsten van de indirecte belastingen, hetgeen de tegenvallende opbrengsten van de vennootschapsbelasting compenseert.

Toen nieuwe begrotingsgegevens beschikbaar kwamen, hebben de autoriteiten in mei erkend dat diverse van de in de begroting voor 2005 gehanteerde hypothesen ten aanzien van de uitgaven en ontvangsten veel te optimistisch waren. Tegen deze achtergrond leek een totale overschrijding van het streefcijfer van 3,6% van het BBP met 1,5 procentpunt van het BBP[4] niet uitgesloten (tabel 1).

Tabel 1: Verwachte tegenvaller bij de ontvangsten en uitgavenoverschrijding in de begroting voor 2005 |

Verwachte tegenvaller bij de ontvangsten | Procentpunt van het BBP | Verwachte uitgavenoverschrijding | Procentpunt van het BBP |

Belasting over de toegevoegde waarde | -0,4 | Pensioenuitkeringen | +0,1 |

Personenbelasting | -0,1 | Geneesmiddelensubsidies | +0,2 |

Sociale premies | -0,15 | Hogere beleidsuitgaven uit de centrale begroting | +0,55 |

Accijnzen | -0,15 |

Totale tegenvaller | -0,8 | Totale uitgavenoverschrijding | 0,85 |

Bronnen: Hongaarse autoriteiten, ramingen van de Commissie. |

Om deze verwachte ontsporing op te vangen, heeft de Hongaarse regering in juni 2005 een tweede reeks aanvullende compensatiemaatregelen aangekondigd . De geconstateerde ontsporing van iets meer dan 1,5 procentpunt van het BBP zou worden geneutraliseerd door corrigerende maatregelen van dezelfde omvang, met inbegrip van de maatregelen van maart (zie tabel 2).

Tabel 2: Corrigerende maatregelen om de geconstateerde ontsporingen op te vangen |

Ontvangstenzijde | Procentpunt van het BBP | Uitgavenzijde | Procentpunt van het BBP |

Aanwending van de opbrengst van de verlenging van verlopen GSM-licenties voor de reductie van het tekort | 0,1 | Definitieve bevriezing van de in de noodreserve opzij gezette middelen van 0,6 procentpunt van het BBP | 0,6 |

Verhoging van de kansspelbelasting met ingang van 1 september 2005 | 0,015 | Verstrenging van het gebruik van kredietoverdrachten | 0,25 |

Verbreding van de heffingsgrondslag voor de sociale zekerheid met ingang van 1 oktober 2005 | 0,02 |

Verhoging van de grenscontrole op tabaksproducten | 0,04 |

Wijziging van de BTW-methode voor invoer uit derde landen | 0,025 |

Eenmalige extra ontvangsten als gevolg van de verkoop van staatseigendommen en de verhoogde gebruikmaking van PPP-projecten | 0,6 |

Totaal | 0,8 | Totaal | 0,85 |

Bronnen: Hongaarse autoriteiten, ramingen van de Commissie. |

Dit maatregelenpakket zal in 2005 in totaal een positieve invloed uitoefenen op het begrotingstekort voor 2005 en zou het mogelijk moeten maken de tekortdoelstelling van 3,6% van het BBP te halen. Hoewel deze aanpassing voor een aanzienlijk deel op eenmalige maatregelen berust, dient ook te worden erkend dat van sommige van deze maatregelen naar verwachting ook een positief effect op de begroting voor 2006 zal uitgaan. Dit is het geval voor de verhoging van de kansspelbelasting, de verbreding van de heffingsgrondslag voor de sociale zekerheid en de permanente bevriezing van de in de noodreserve opzij gezette middelen in de orde van grootte van 0,6% van het BBP, aangezien de regering zich ertoe heeft verbonden de lagere niveaus als uitgangspunt te nemen voor de begroting voor 2006.

Daarnaast heeft de regering onlangs voorstellen voor een zogeheten 100-stappenprogramma ingediend bij het parlement om vooruitgang te boeken bij het doorvoeren van structurele hervormingen. Het programma zou voor een groot deel in 2006 in werking moeten treden. Het ene onderdeel ervan heeft voornamelijk betrekking op de arbeidsmarkt en de gezondheidszorg en beoogt de sociale premies te verhogen, een hele reeks inactieve of zwartwerkende arbeidskrachten in de actieve arbeidsmarkt te integreren en de kwaliteit van de gezondheidszorg te verbeteren. Het andere onderdeel van het 100-stappenprogramma voorziet evenwel in een grondige hervorming van het belastingstelsel op middellange termijn, welke vanaf 2006 en de daaropvolgende jaren tot een scherpe daling van de ontvangsten zou leiden. De regering is voornemens deze daling, die in 2006 alleen al ongeveer 1 procentpunt van het BBP zou bedragen, op te vangen door middel van nog niet nader gespecificeerde uitgavenreducties. Dit is des te belangrijker omdat daarnaast ook de inkomstentegenvallers moeten worden gecompenseerd die voortvloeien uit het aflopen van in 2005 genomen eenmalige maatregelen ten belope van ongeveer 1% van het BBP en omdat in het licht van medefinancieringsverplichtingen ook een toename van de investeringen is gepland, die eveneens corrigerende maatregelen zal vereisen. De begroting voor 2006 dient alle maatregelen te bevatten die nodig zijn om de tekortdoelstelling van 2,9% van het BBP te halen.

3. BEOORDELING

Afgaande op de momenteel beschikbare informatie en op de bovengenoemde corrigerende maatregelen waartoe in maart en juni is besloten en die voor een deel een permanent karakter hebben, alsook in het licht van de vaste toezegging van de Hongaarse regering om in de loop van het jaar verdere maatregelen te nemen indien zulks nodig mocht blijken, lijkt het erop dat de tekortdoelstelling van 3,6% van het BBP voor 2005 binnen bereik ligt en dat de Hongaarse regering effectief gevolg heeft gegeven aan de aanbeveling van de Raad van 8 maart 2005 om uiterlijk 8 juli 2005 te zorgen voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van de geplande maatregelen om de tekortdoelstelling voor 2005 te halen. De Commissie concludeert dan ook dat het momenteel niet nodig is verdere stappen te ondernemen in de buitensporigtekortprocedure.

De begrotingssituatie in Hongarije blijft echter kwetsbaar. Om het buitensporige tekort in 2005 te corrigeren, moeten alle geplande maatregelen en ook de aanvullende maatregelen tot het nemen waarvan de regering zich heeft verbonden mochten later op het jaar verdere overschrijdingen aan het licht komen, effectief ten uitvoer worden gelegd. Aangezien de ontvangsten in 2006 wegens het aflopen van in 2005 getroffen eenmalige maatregelen en de geplande belastingverlagingen zullen afnemen en de investeringsuitgaven naar verwachting wederom zullen toenemen, zullen bovendien ingrijpende aanpassingen en een krachtdadig optreden (zoals onder meer de goedkeuring van een voorzichtige begroting voor 2006) vereist zijn om de tekortdoelstelling van 2,9% van het BBP voor dat jaar te halen. Mocht in een later stadium blijken dat niet alle voorgenomen corrigerende maatregelen naar behoren ten uitvoer zijn gelegd, dan zal de Commissie zich verplicht zien de Raad aan te bevelen het begrotingstoezicht te verscherpen en de nodige actie te ondernemen overeenkomstig het bepaalde in het Verdrag en het stabiliteits- en groeipact.

Annex

Comparison of key macroeconomic and budgetary projections

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |

Real GDP (% change) | CP Dec. 2004 | 3.9 | 4.0 | 4.2 | 4.3 | 4.6 |

COM | 4.0 | 3.9 | 3.8 | n.a. | n.a. |

HICP inflation (%) | CP Dec. 2004 | 6.8 | 4.5 | 4.0 | 3.5 | 3.0 |

COM | 6.8 | 3.8 | 3.6 | n.a. | n.a. |

General government balance (% of GDP) | CP Dec. 2004 corrected1 | -4.4 | -3.6 | -2.9 | -2.2 | -1.6 |

not corrected2 | -5.3 | -4.7 | -4.1 | -3.4 | -2.8 |

COM | -4.5 | -3.9 | -4.1 | n.a. | n.a. |

Primary balance (% of GDP) | CP Dec. 2004 corrected1 | 0.4 | 0.0 | 0.2 | 0.6 | 1.0 |

not corrected2 | -1.1 | -0.9 | -0.7 | -0.3 | 0.1 |

COM | -0.0 | -1.1 | -0.7 | n.a. | n.a. |

Government gross debt (% of GDP) | CP Dec. 2004 corrected1 | 56.7 | 55.5 | 53.0 | 50.6 | 48.3 |

not corrected2 | 59.9 | 58.6 | 56.8 | 54.9 | 53.2 |

COM | 57.8 | 58.9 | 57.9 | n.a. | n.a. |

Note: 1 The Hungarian authorities decided to use the transitional period granted by Eurostat to classify the second pillar pension funds inside the government sector. Compared to the May 2004 programme, this lowers the yearly figures for the government deficit by 0.9-1.2 percentage point between 2004 and 2008. The transitional period ends with the March 2007 notification. ² These figures are not adjusted, i.e. they include the burden of the pension reform. They are presented for the sake of comparison with the previous programme and with the Commission services autumn 2004 forecast, and given that the 2007 and 2008 target will not benefit from this re-classification of the second pillar pension funds. Sources: Convergence programme (CP); Commission services Spring 2005 economic forecasts (COM); Commission services calculations. |

[1] Zie http://register.consilium.eu.int/pdf/nl/05/st07/st07145.nl05.pdf.

[2] Bij deze aanbeveling werd uitgegaan van het herziene traject voor de tekortreductie zoals aangegeven in het advies van de Raad van 8 maart 2005 over de in december 2004 ingediende actualisering van het convergentieprogramma. Het geactualiseerde convergentieprogramma bevat de volgende jaarlijkse streefcijfers voor het overheidstekort: 4,4%, 3,6%, 2,9%, 2,2% en 1,6% van het BBP over de jaren 2004 tot en met 2008. Deze cijfers sporen met i) de beslissing van Eurostat van 23 september 2004, op grond waarvan pensioenfondsen die deel uitmaken van de tweede pijler tijdelijk, tot de verstrekking van de begrotingsgegevens in maart 2007, bij de overheid mogen worden heringedeeld, een mogelijkheid waarvan de Hongaarse autoriteiten gebruik hebben gemaakt; ii) de enigszins aangepaste kosten van de pensioenhervorming zoals vermeld in de kennisgeving van maart 2005. Indien de herindeling van de pensioenfondsen buiten beschouwing wordt gelaten, is het nieuwe streefcijfer 0,6 procentpunt van het BBP hoger dan het aanvankelijke streefcijfer voor 2005 dat in het convergentieprogramma van mei was opgenomen en waarnaar in de aanbeveling van de Raad van juli 2004 werd verwezen.

[3] Destijds verwachtten de diensten van de Commissie een tekort van 4,1% van het BBP voor 2005.

[4] Hoewel de geconstateerde ontsporingen grotendeels overeenstemmen met die waarmee rekening is gehouden in de voorjaarsprognoses van de diensten van de Commissie (waarin ook werd uitgegaan van de veronderstelling dat het grootste deel van de noodreserve van 0,8% van het BBP permanent zou worden bevroren), is de totale ontsporing toch groter dan in de Commissieprognoses werd aangenomen.