COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
Brussel, 10.11.2000
COM(2000) 725 definitief
Voorstelvoor een
BESLUIT VAN DE RAAD
betreffende het standpuntvande Gemeenschap in deAssociatieraad overde deelname
van (land) aan programma’s van de Gemeenschap
Aanbeveling vooreen
BESLUIT VAN DE RAAD
waarbij de Commissie wordt gemachtigd te onderhandelen overeen kaderovereenkomst
met Cyprus, Malta en Turkije betreffende hun deelname aan programma’svan de
Gemeenschap
(door deCommissie ingediend)
2TOELICHTING
1. I NLEIDING
De Europese Raad bekrachtigde in december 1999 in Helsinki het uitbreidingsproces, zoals
dat in december 1997 in Luxemburg op gang was gebracht. Voorts bevestigde de Raad de
versterkte pretroetredingsstrategie, die in 1997 was vastgelegd. Een belangrijke component
van deze strategie is de deelname van de 13 kandidaatlidstaten aan programma’s van de
Gemeenschap.
Met‘programma’s van de Gemeenschap’ wordt een geïntegreerd pakket van maatregelen
bedoeld, door de Gemeenschap goedgekeurd voor een periode van meerdere jaren, ter
bevordering van de samenwerking tussen lidstaten op diverse gebieden die verband houden
met het beleid van de Gemeenschap. Deze programma’s waren aanvankelijk exclusief
bedoeld voor EU-lidstaten, en gebaseerd op een specifieke toewijzing uit de algemene
begroting van de Europese Unie. Programma’s waarvan de begunstigden geen lid zijn van de
Europese Unie, maar niet-EU-land (i.e. de programma’s Phare,TacisenMeda), vallen
bijgevolg buitendeze definitie.
Voor de tien kandidaatlidstaten uit Midden- en Oost-Europa1is de deelname aan
programma’s van de Gemeenschap in hun respectieve Europa-Overeenkomsten vastgelegd.
Overeenkomstig de Europa-Overeenkomsten worden de voorwaarden en andere bepalingen
betreffende de deelname van deze landen door de respectieve Associatieraden vastgesteld op
basis van specifieke besluiten.
Niettemin heeft de Commissie, naar aanleiding van de conclusies van de Europese Raad van
Luxemburg en Helsinki, in haar mededeling van 20 december 1999, getiteld “Deelname van
kandidaatlidstaten aan communautaire programma’s, agentschappen en comités”
[COM(1999) 710 def.], de Raad voorgesteld de communautaire procedures voor de
goedkeuring vandeze besluitenvande Associatieradente vereenvoudigen.
2. H UIDIGE SITUATIE
De deelname van de landen in Midden- en Oost-Europa enCyprusaan de communautaire
programma’s die op dit moment voor hen openstaan wordt sinds de Europese Raad van
Luxemburg actief bevorderd. Sinds de inwerkingtreding in 1997 en 1998 van een reeks
besluitenvande Associatieradennemenonderdanen vande tien landen in Midden- en Oost-
Europa deel aan communautaire programma’s op diverse gebieden. Cyprus neemt
bijvoorbeeld deel aan programma’s op het gebied van de audiovisuele sector, onderwijs,
beroepsopleiding en jeugdzaken, als voorzien in de in 1997 gesloten overeenkomsten (van
recentere datum is de samenwerking op het gebied van wetenschappelijk onderzoek en het
MKB-programma). Maltaneemt sinds september 2000 deel aan de programma’s voor
onderwijs ( Socrates) en beroepsopleiding ( Leonardo da Vinci ). Met ingang van
1 januari2001neemt Maltadeelaanhet programma Jeugd.
Turkijeis nog niet volledig betrokkenbijcommunautaire programma’s .
Gebleken is dat van 1997 tot 1999 voor de juridische voorbereiding van de deelname van de
tienlanden in Midden- en Oost-Europa meer dan 100 afzonderlijke besluiten van de
1Bulgarije, Tsjechië, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Roemenië, Slowakije en Slovenië.
3Associatieraden nodig waren (1 per land en per programma). De goedkeuring van deze
besluiten nam zes à negen maanden in beslag: sommige besluiten traden daardoor pas in
werking toen de programma’s algeruime tijd liepen.
In het licht van deze ervaring dient, aldus het voorstel van de Commissie in bovengenoemde
mededeling, de deelname van de kandidaatlidstaten aan de nieuwe generatie communautaire
programma’s anders te worden aangepakt; de meeste van deze programma’s worden
overigens eind 1999 ofin2000 vervangendoor nieuwe programma’s.
In ieder geval, gezien de verlenging door de Gemeenschap van de programma’s waarvoor is
voorzien in deelname van de kandidaatlidstaten, enerzijds, en de hernieuwde
deelnemingsaanvragen van deze landen, anderzijds, dienen bilaterale juridische instrumenten
te worden gesloten waarin de deelnemingsvoorwaarden worden vastgelegd, in de vorm van
besluiten van de Associatieraden in het geval van de landen in Midden- en Oost-Europa en
overeenkomsten of aanvullende protocollen bij de associatieovereenkomsten in het geval van
Cyprus,MaltaenTurkije.
Uitgaande van het aantal deelnemingsaanvragen van de kandidaatlidstaten voor bestaande en
nieuwe programma’s, zouden op basis van de huidige Gemeenschapsprocedures op dit gebied
de komende maanden meer dan 150 nieuwe internationale instrumenten noodzakelijk zijn om
di tty p ed e el n am etef orm al i s e r en .
Inhet gevalvan Cyprus,MaltaenTurkijeis eendubbele procedure Commissie-Raad nodig:
voor elke afzonderlijke overeenkomst dient door de Commissie vooraf een
onderhandelingsmandaat te worden voorgesteld aan de Raad. Verder dient het EuropeesParlement te worden geraadpleegd over elk voorstel van de Commissie inzake het ontwerp
vandeafzonderlijkeovereenkomsten.
Dit zou een te zware belasting vormen voor de gebruikelijke interinstitutionele betrekkingenvan de EU en de administratieve taken van de Commissie. De teleurstelling van de
kandidaatlidstaten over de langdurige Gemeenschapsprocedures inzake de formalisering van
hun deelname aan programma’s zou alleen nog maar worden verscherpt. Er dient aan te
worden herinnerd dat de autoriteiten van deze landen zonder uitzondering enthousiast waren
over de vereenvoudiging van de procedures als door de Commissie voorgesteld in
bovengenoemde mededeling van20 december 1999 aande Raad.
3. N
IEUWE AANPAK
Ter vereenvoudiging van de procedures voor de goedkeuring van dergelijke internationale
i n s tr um en te ns tel td eC om m i ssi ed eR a a dv oor :
a) eenreeks van10 besluiten goed te keuren betreffende het standpunt van de Gemeenschap
in de respectieve Associatieraden met betrekking tot kaderbesluiten van de
Associatieraden inzake de deelname van de landen in Midden- en Oost-Europa aan de
voor hen opengestelde programma’s van de Gemeenschap;
b) de Commissie te machtigen te onderhandelen over 3 kaderovereenkomsten met Cyprus,
MaltaenTurkijebetreffendehundeelnameaanprogramma’s vandeGemeenschap.
In beide gevallen dienen deze internationale instrumenten de algemene beginselen vast te
stellen voor deelname aan de programma’s van de Gemeenschap van een land dat daarvoor
een aanvraag indient, en dienen besluiten inzake specifieke deelnemingsprocedures te worden
4overgelaten aan de Commissie. Deze procedures, met name de financiële voorwaarden,
dienen vervolgens te worden vastgelegd in financiële memoranda (in het geval van externe
bijstand van de Gemeenschap, zoals Phare) of in gewone memoranda van overeenstemming
tussende Commissie ende regering vande betrokkenkandidaatlidstaat.
3.1. Kandidaatlidstaten inMidden- enOost-Europa
De belangrijkste punten die in de ontwerpkaderbesluiten van de Associatieraden
worden behandeld, zijn:
a) de (door de Raad vande EUofdoor het Europees Parlement en de Raad van de
EU goedgekeurde) besluiten of verordeningen van de Gemeenschap waarbij de
betrokken programma’s zijn ingesteld, dienen te voorzien in deelname van de
landen in Midden- en Oost-Europa;
b) de landen in Midden- en Oost-Europa betalen jaarlijks een bijdrage aan de
programma’s; deze wordt vastgesteld in bovenbedoelde financiële memoranda
of memoranda van overeenstemming. Deze bijdrage wordt niet terugbetaald
aan de landen in Midden- en Oost-Europa, als op het einde van het jaar wordt
vastgesteld dat de resultaten onder het niveau van de betaalde bijdrage zijn
gebleven;
c) vertegenwoordigers van de landen in Midden- en Oost-Europa worden
uitgenodigd in de hoedanigheid van waarnemers deel te nemen aan
vergaderingen van de programmacomités, voor zover de besproken
agendapunten voor hen van belang zijn;
d) voor projecten en initiatieven van deelnemers uit de landen in Midden- en
Oost-Europa gelden met betrekking tot de betrokken programma’s dezelfde
voorwaarden, regels en procedures als voor lidstaten, met name wat de
indiening, beoordeling enselectie vanaanvragenen projecten betreft;
e) de kaderbesluiten zijn van toepassing voor onbepaalde tijd; een klassieke
opzeggingsclausule is van toepassing. De specifieke duur van de deelname aan
de programma’s wordt vastgelegd in de door de Commissie en de betrokken
regeringtesluitenmemoranda.
3.2. Cyprus, Malta en Turkije
Teneinde de deelname van deze drie kandidaatlidstaten aan programma’s van de
Gemeenschap op dezelfde wijze te formaliseren als voor de landen in Midden- en
Oost-Europa , is een ander type internationaal instrument vereist. Dit is toe te
schrijven aan het feit dat de juridische reikwijdte van de respectieve
associatieovereenkomsten met Cyprus,MaltaenTurkije, die respectievelijk in
1973, 1971 en 1964 in werking zijn getreden (“oude generatie”), niet voorziet in
deelname aan programma’s van de Gemeenschap, in tegenstelling tot de Europa-
Overeenkomsten met de 10 landen inMidden- en Oost-Europa (“laatste generatie”
van associatieovereenkomsten, die in de periode van 1994 tot en met 1999 in
werking zijn getreden).
In plaats van “kaderbesluiten van de Associatieraden”, van toepassing in het geval
van delanden in Midden-en Oost-Europa , dient bilateraal te worden onderhandeld
5over dergelijke kaderovereenkomsten tussen de Commissie en Cyprus,Maltaen
Turkije, opbasis vandesbetreffende onderhandelingsmandatenvande Raad.
De belangrijkste punten die in de kaderovereenkomsten worden behandeld, zijn
dezelfde als die voor de landen in Midden- en Oost-Europa (zie 3.1 hierboven),
met uitzondering vanpunt a).
In feite voorzien vrijwel alle juridische besluiten waarbij communautaire
programma’s worden ingesteld en op basis waarvan deelname van de landen in
Midden- enOost-Europa mogelijk is, tevens in deelname van Cyprus.I nd e e l n a m e
vanMaltawordt echter niet altijd automatisch voorzien, terwijl deelname van
Turkijezelfs bijna ongewoon is. Overeenkomstig de conclusies van de Europese
Raad van Helsinki dienen alle 13 kandidaatlidstaten, wat de pretoetredingsstrategie
betreft, gelijk te worden behandeld, ook wat de “deelname aan programma’s” betreft.
Omdeze redendienen de toekomstige kaderovereenkomsten te voorzien in deelname
vanCyprus,MaltaenTurkije aan alle communautaire programma’s die zijn
opengesteldvoorde landen inMidden-enOost-Europa .
In het licht van het bovenstaande wordt de Raad verzocht als volgt te besluiten:
•goedkeuren van de bijgevoegde voorstellen voor 10 besluiten betreffende het standpunt
van de Gemeenschap in de respectieve Associatieraden die zijn ingesteld in de met de
tien kandidaatlidstaten in Midden- en Oost-Europa gesloten Europa-
Overeenkomsten;
•de Commissie machtigen, overeenkomstig bijgevoegde onderhandelingsrichtsnoeren,
metCyprus,MaltaenTurkije onderhandelingen te voeren over drie bilaterale
kaderovereenkomsten waarin de algemene bepalingen en voorwaarden worden
vastgelegd die van toepassing zijn op de deelname van deze drie kandidaatlidstaten aanalle communautaire programma’s die zijn opengesteld voor de landen in Midden- en
Oost-Europa .
6Voorstelvoor een
BESLUIT VAN DE RAAD
betreffende het standpuntvande Gemeenschap in deAssociatieraad overde deelname
van(land)aanprogramma’s van de Gemeenschap
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op
artikel300, lid 2, enartikel308,
Gezienhet voorstelvandeCommissie,
Overwegende hetgeenvolgt:
(1) Het Aanvullend Protocol bij de Europa-Overeenkomst waarbij een associatie tot stand
wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en
(land)♦, anderzijds, is gesloten bij besluit van de Raad en de Commissie van
4 december 1995.
(2) Overeenkomstig artikel 1 van het Aanvullend Protocol, mag (land)♦♦♦♦deelnemen aan
communautaire kaderprogramma’s, specifieke programma’s, projecten en andere
activiteiten, en, overeenkomstig artikel 2, wordt over de voorwaarden voor de
deelname van (land)aandeze activiteiteneen besluit genomendoor de Associatieraad.
(3) De rechtsbesluiten van de Gemeenschap waarbij de verschillende programma’s van de
Gemeenschap worden ingesteld, bevattende bepaling dat deze programma’s dienen te
worden opengesteld voor deelname van de kandidaatlidstaten in Midden- en Oost-
Europa, een en ander in overeenstemming met de voorwaarden die zijn vastgesteld in
de Europa-Overeenkomsten, in de Aanvullende Protocollen daarbij en in de besluiten
vande respectieve Associatieraden,
♦[Deze formulering is slechts van toepassing voor 6 landen in Midden- en Oost-Europa: Bulgarije,
Tsjechië, Hongarije, Polen, Roemenië en Slowakije. Voor de overige 4 landen in Midden- en Oost-Europa is een andere formuleringgebruikt (geenverwijzing naar het AanvullendProtocol)].
7BESLUIT:
Het standpunt van de Gemeenschap in de Associatieraad die is ingesteld bij de Europa-
Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en (land),
anderzijds, betreffende de deelname van (land)aan programma’s van de Gemeenschap, stemt
overeen met bijgaand ontwerpbesluit vande Associatieraad.
Gedaante Brussel, op
Voor de Raad
De Voorzitter
8Voorstelvoor een
KADERBESLUIT NR. .../... VAN DE ASSOCIATIERAAD,
tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en (land), anderzijds,
van […]
tot vaststelling van de voorwaarden voorde deelname van (land)aanprogramma’s van
de Gemeenschap
DE ASSOCIATIERAAD,
Gelet op het Aanvullend Protocol bij de Europa-Overeenkomst waarbij een associatie tot
stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en
(land)♦♦♦♦, anderzijds, betreffende de deelname van (land)aan programma’s van de
Gemeenschap, inzonderheid op de artikelen1 en21,
Overwegende hetgeenvolgt:
(1) Overeenkomstig artikel 1 van het Aanvullend Protocol, mag (land)♦♦♦♦deelnemen aan
communautaire kaderprogramma’s, specifieke programma’s, projecten en andere
activiteiten, op eengroot aantalverschillende gebieden; geciteerd artikel voorziet in de
mogelijkheid hieraanandere communautaire gebiedentoetevoegen.
(2) Overeenkomstig artikel 2 van het Aanvullend Protocol, worden de voorwaarden voor
deelname van (land)♦♦♦♦aandeze activiteitendoor de Associatieraad vastgesteld.
(3) De specifieke deelnemingsvoorwaarden voor elk communautair programma, met
inbegrip van de financiële implicaties, worden vastgesteld op basis van memoranda
van overeenstemming waarover de Europese Commissie en de regering van (land)
onderhandeleneneenakkoord sluiten,
BESLUIT:
Artikel 1
(land)mag deelnemen aan alle communautaire programma’s die zijn opengesteld voor de
kandidaatlidstateninMidden- enOost-Europa.
♦[Deze formulering is slechts van toepassing voor 6 landen in Midden- en Oost-Europa: Bulgarije,
Tsjechië, Hongarije, Polen, Roemenië en Slowakije. Voor de overige 4 landen in Midden- en Oost-Europa is een andere formuleringgebruikt (geenverwijzing naar het AanvullendProtocol)].
1PB L ...., 00.00.199.., blz. ....
9Artikel 2
(land)draagt financieel bij aan de begroting van de Europese Unie, al naar gelang de
specifieke programma’s waaraanhet deelneemt.
Artikel 3
Vertegenwoordigers van (land)mogen, in de hoedanigheid van waarnemer en voor zover de
agendapunten (land)betreffen, deelnemen aan de beheercomités die verantwoordelijk zijn
voordeprogramma’swaaraan (land)financieeleen bijdrage levert.
Artikel 4
Voor projecten en initiatieven die worden ingediend door de deelnemers van (land)worden
met betrekking tot de betrokken programma’s, voor zover mogelijk, dezelfde voorwaarden,
regels enprocedurestoegepast als voor delidstaten.
Artikel 5
De specifieke bepalingen en voorwaarden, met inbegrip van de financiële bijdrage, die van
toepassing zijn op de deelname van (land)aan elk afzonderlijk programma worden door de
Europese Commissie en de regering van (land)vastgesteld op basis van een memorandum
van overeenstemming. Indien (land), overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 3906/89
betreffende economische hulp ten gunste van bepaalde landen in Midden- en Oost-Europa,
laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1266/1999 van 21 juni 1999, een aanvraag
indient voor externe bijstand van de Gemeenschap, kunnen bovengenoemde bepalingen en
voorwaardenwordenvastgesteld op basis vaneenfinancieel memorandum.
Artikel 6
Dit kaderbesluit is van toepassing voor onbepaalde tijd. Het kan door een van de partijen
wordenopgezegd met inachtneming vaneenopzegtermijn vanzes maanden.
Artikel 7
Dit kaderbesluit treedt in werking op de eerste dag van de maand volgende op de datum van
goedkeuring door deAssociatieraad.
Gedaante Brussel, op
Voor de Associatieraad
De Voorzitter
10Aanbeveling vooreen
BESLUIT VAN DE RAAD
waarbij de Commissie wordt gemachtigd te onderhandelen overeen kaderovereenkomst
met Cyprus, Malta en Turkije betreffende hun deelname aan programma’svan de
Gemeenschap
De Commissie wordt gemachtigd, overeenkomstig bijgevoegde onderhandelingsrichtsnoeren,
metCyprus,MaltaenTurkije onderhandelingen te voeren over drie bilaterale
kaderovereenkomsten waarin de algemene beginselen worden vastgelegd die van toepassing
zijnophundeelnameaancommunautaireprogramma’s.
De Commissie voert deze onderhandelingen namens de Gemeenschap, in overleg met een
speciaal comité, door de Raad aangewezen om haar daarin bij te staan, overeenkomstig
artikel300, lid 1, van het Verdragtot oprichting vande Europese Gemeenschap.
11BIJLAGE
ONDERHANDELINGSRICHTSNOEREN
1. Algemeen
De onderhandelingen hebben betrekking op een kaderovereenkomst tussen de Gemeenschap
en, respectievelijk, Cyprus,MaltaenTurkije, waarin de algemene beginselen worden
vastgelegd die van toepassing zijn op hun deelname aan de communautaire programma’s
waarvoor zijeenaanvraag indienen.
Na de inwerkingtreding van elke kaderovereenkomst en de indiening van een aanvraag door
een van deze drie landen voor deelname aan een communautair programma, worden de
specifieke deelnemingsvoorwaarden vastgelegd in financiële memoranda (ingeval van steun
in het kader van de relevante pretoetredingsfondsen van de Gemeenschap) of gewone
memoranda van overeenstemming tussen de Commissie en de regering van de betrokken
kandidaatlidstaat.
2. Reikwijdte van de deelname
Cyprus,MaltaenTurkije dienen te kunnen deelnemen aan alle communautaire
programma’s die zijn opengesteld voor de tien kandidaatlidstaten uit Midden- en Oost-
Europa2; alle 13 kandidaatlidstaten worden immers gelijk behandeld wat dit type deelname
betreft.
Voor de indiening, beoordeling en selectie van aanvragen uit Cyprus,MaltaenTurkije
worden, voor zover mogelijk, (net als voor de landen in Midden- en Oost-Europa ) dezelfde
voorwaarden, regels en procedures in verband met de betrokken programma’s toegepast als
voor lidstatenvande Europese Unie.
3. Financiële bepalingen
Cyprus,MaltaenTurkijebetalen jaarlijks een bijdrage aan de programma’s. Deze wordt
vastgesteld in de bovenbedoelde financiële memoranda of memoranda van overeenstemming,
en wordt niet terugbetaald aan deze kandidaatlidstaten, als op het einde van het jaar wordt
vastgesteld dat de resultatenonder het niveau vande betaalde bijdrage zijn gebleven.
4. Betrokkenheid bijde besluitvorming vande Gemeenschap
Vertegenwoordigers van Cyprus,MaltaenTurkijeworden uitgenodigd in de hoedanigheid
van waarnemer deel te nemen aan vergaderingen van de programmacomités, voor zover de
besproken agendapunten hen betreffen.
5. Looptijd
Deze drie kaderovereenkomsten zijn van toepassing voor onbepaalde tijd; een klassieke
opzeggingsclausule is van toepassing. De precieze duur van de deelname aan de programma’s
wordt vastgesteld inde bovenbedoelde memoranda.
2Bulgarije, Tsjechië, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Roemenië, Slowakije en Slovenië.