CORRIGENDUM This document corrects document COM(2018) 890 final of 19.12.2018. Concerns the Dutch language version. In one occurrence, in the title "European Central Bank" was corrected into "European Investment Bank". The text shall read as follows:

·zij dienen tijdelijk van aard te zijn. Met betrekking tot de vandaag goedgekeurde maatregelen heeft de Commissie, in voorkomend geval, beperkingen in de tijd voorgesteld die afhankelijk zijn van de specifieke situatie in de betrokken sector;

Zoals uiteengezet in de tweede mededeling over de voorbereidingen voor de brexit, moeten noodmaatregelen op alle niveaus aan de volgende beginselen voldoen:

De Commissie verzoekt de lidstaten ook zich te onthouden van het aangaan van bilaterale akkoorden, regelingen en besprekingen met het Verenigd Koninkrijk. Deze zouden het ratificatieproces ondermijnen, in de meeste gevallen niet verenigbaar zijn met het recht van de Unie en het risico inhouden een ongelijk speelveld tussen de lidstaten te creëren. Tevens zouden de toekomstige onderhandelingen van de Unie over een nieuw partnerschap met het Verenigd Koninkrijk hierdoor worden bemoeilijkt. Zoals het geval was voor het terugtrekkingsakkoord, is het essentieel om voor de voorbereidingen en de noodplannen de gezamenlijke aanpak te blijven volgen.

Parallel daarmee is de Commissie nauw blijven samenwerken met de lidstaten om de planning op EU- en nationaal niveau te coördineren. Bij het in deze mededeling toegelichte pakket maatregelen van de Commissie is rekening gehouden met het overleg met de lidstaten. Deze actie komt bovenop de voorbereidingsmaatregelen die al zijn genomen en uiteengezet in de tweede mededeling over de voorbereidingen.

Gezien de aanhoudende onzekerheid over het ratificatieproces aan de zijde van het Verenigd Koninkrijk, en overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad (artikel 50) op 13 december, zet de Commissie de implementatie van haar noodplan onverwijld voort. De Commissie heeft vandaag alle wetgevingsvoorstellen en gedelegeerde handelingen aangenomen die zij had aangekondigd in dat actieplan. De overige aangekondigde ontwerpen van uitvoeringshandelingen zullen uiterlijk 15 februari 2019 gereed zijn, zodat de bevoegde comités hierover tijdig kunnen stemmen.

De Europese Raad (artikel 50) van 13 december 2018 heeft eveneens ertoe opgeroepen meer te doen om op alle niveaus voorbereid te zijn op de gevolgen van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk en daarbij rekening te houden met alle mogelijke uitkomsten. In deze mededeling worden de maatregelen toegelicht die de Commissie vandaag 19 december 2018, samen met andere cruciale stappen in de implementatie van haar noodplan, heeft vastgesteld in antwoord op die oproep.

Op 5 december 2018 heeft de Commissie twee voorstellen voor besluiten van de Raad betreffende de ondertekening en de sluiting van het terugtrekkingsakkoord aangenomen, zodat het akkoord aan EU-zijde in de komende weken kan worden gesloten en geratificeerd. De Europese Raad (artikel 50) van 13 december 2018 bevestigde zijn goedkeuring van het terugtrekkingsakkoord en zijn voornemen om de ratificatie ervan voort te zetten. Het terugtrekkingsakkoord moet worden geratificeerd door het Verenigd Koninkrijk in overeenstemming met zijn eigen grondwettelijke bepalingen. Ratificatie van het terugtrekkingsakkoord door beide partijen blijft nog steeds de doelstelling en de prioriteit van de Commissie.

Op 13 november 2018 heeft de Commissie in haar tweede mededeling over de voorbereidingen voor de brexit een noodplan gepresenteerd. De in het actieplan aangekondigde noodmaatregelen zijn eenzijdige maatregelen ter beperking van de schade en kunnen alleen de meest ernstige gevolgen van een terugtrekking zonder akkoord verzachten. Op 14 november 2018 zijn de onderhandelaars van de Commissie en het Verenigd Koninkrijk het eens geworden over de voorwaarden van het terugtrekkingsakkoord. Op 22 november 2018 keurde de Commissie het voltooide terugtrekkingsakkoord goed. Op 25 november 2018 onderschreef de Europese Raad (artikel 50) het terugtrekkingsakkoord en verzocht hij de Commissie, het Europees Parlement en de Raad de nodige maatregelen te nemen opdat het akkoord op 30 maart 2019 in werking kan treden en voor een ordelijke terugtrekking zorgt.

Het Verenigd Koninkrijk heeft beslist de Europese Unie te verlaten en daartoe een beroep gedaan op de procedure van artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Tenzij de beslissing wordt teruggedraaid of de termijn unaniem wordt verlengd, zal dit over iets meer dan 100 dagen een feit zijn. De Commissie betreurt deze beslissing, maar respecteert ze. Zoals werd benadrukt in de eerste mededeling van de Commissie van 19 juli 2018 over de voorbereidingen voor de brexit, zal de keuze van het Verenigd Koninkrijk in eender welk scenario tot aanzienlijke ontregeling leiden. Daarom heeft de Commissie Europese burgers, bedrijven en lidstaten consequent opgeroepen zich op alle mogelijke scenario’s voor te bereiden, de desbetreffende risico’s te beoordelen en hun reacties zo te plannen dat deze risico’s worden verminderd.

·zij worden eenzijdig door de Europese Unie vastgesteld ter behartiging van haar belangen en moeten te allen tijde herroepbaar zijn;

·zij moeten de verdeling van bevoegdheden waarin de Verdragen voorzien respecteren;

·nationale noodmaatregelen moeten verenigbaar zijn met het recht van de Unie;

·zij zijn niet bedoeld om vertragingen te verhelpen die hadden kunnen worden vermeden door normale voorbereidingen en tijdige actie van de belanghebbenden.

Krachtens artikel 355, lid 3, VWEU, en binnen de grenzen van het bepaalde in de Toetredingsakte van 1972 van het Verenigd Koninkrijk tot de Europese Gemeenschappen, is het recht van de Unie van toepassing op Gibraltar als een Europees gebiedsdeel waarvan de buitenlandse betrekkingen door een lidstaat worden behartigd. Artikel 355, lid 3, VWEU, zal niet meer op Gibraltar van toepassing zijn wanneer het Verenigd Koninkrijk niet langer een lidstaat is. Bijgevolg zijn de noodmaatregelen niet van toepassing op Gibraltar.

4.Rechten van burgers

Indien het terugtrekkingsakkoord niet wordt geratificeerd, zouden EU-burgers die in het Verenigd Koninkrijk verblijven niet langer beschermd zijn door de EU-regels inzake vrij verkeer. Onderdanen van het VK in de Europese Unie zouden vanaf de terugtrekkingsdatum onderworpen zijn aan de algemene regels die gelden voor onderdanen van derde landen in de EU. Dit zou gevolgen hebben voor hun recht op verblijf en recht om te werken op de plaats waar zij momenteel wonen, alsook op de sociale bescherming die ze genieten.

De Commissie heeft consequent benadrukt dat de bescherming van EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk en van Britse staatsburgers in de Europese Unie een prioriteit is. Zij vraagt de lidstaten een ruimhartige benadering te hanteren ten aanzien van onderdanen van het Verenigd Koninkrijk die reeds op hun grondgebied verblijven. De Commissie heeft zich in haar mededeling van 13 november ingenomen getoond met de door premier May gegeven garanties dat zelfs in een scenario zonder akkoord, de rechten van EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk op dezelfde manier zullen worden beschermd. De Commissie verwacht dat deze garantie spoedig zal worden geformaliseerd, zodat de burgers erop kunnen vertrouwen.

Recht op verblijf

Op onderdanen van het VK die in de Europese Unie verblijven, zullen de EU-regels en nationale regels die gelden voor onderdanen van derde landen van toepassing zijn waar het gaat om het recht op binnenkomst, verblijf en arbeid in de lidstaten van de EU. Voor korte verblijven (tot 90 dagen in een periode van 180 dagen) heeft de Commissie een voorstel gedaan voor een verordening waarbij onderdanen van het VK worden vrijgesteld van de visumplicht, op voorwaarde dat alle burgers van de Unie eenzelfde vrijstelling genieten in het VK. Onderdanen van derde landen die om wat voor reden ook langer dan 90 dagen willen verblijven in een lidstaat van de EU, moeten bij de bevoegde nationale autoriteiten een verblijfsvergunning of een visum voor verblijf van langere duur aanvragen. Onderdanen van een derde land die gedurende vijf jaar legaal in een lidstaat hebben verbleven, moeten overeenkomstig de regelgeving van de Unie, mits aan bepaalde voorwaarden is voldaan, de status van langdurig ingezetene in die lidstaat krijgen. De Commissie heeft in haar tweede mededeling over de voorbereidingen voor de brexit verduidelijkt dat de perioden van legaal verblijf van onderdanen van het VK in een lidstaat vóór de terugtrekking met het oog daarop in aanmerking moeten worden genomen.

Tegen deze achtergrond verzoekt de Commissie de lidstaten om:

üin overeenstemming met het recht van de Unie maatregelen te nemen opdat alle onderdanen van het VK die legaal in een lidstaat verblijven, op 29 maart 2019 zonder onderbreking nog steeds als legale inwoners van die lidstaat worden beschouwd;

üvoorbereidselen te treffen om verblijfstitels af te geven aan de betrokken onderdanen van het VK als bewijs van hun wettelijke verblijf en recht om te werken. De lidstaten, met name de belangrijkste gastlanden, wordt verzocht een pragmatische aanpak te volgen, die met het recht van de Unie in overeenstemming is, voor de afgifte van tijdelijke verblijfstitels totdat definitieve verblijfsvergunningen kunnen worden afgegeven. Er zijn verschillende technische mogelijkheden, zoals nationale wetgeving aannemen, tijdelijke documenten afgeven of reeds bestaande documenten erkennen, waarmee rekening kan worden gehouden met de specifieke omstandigheden van elke lidstaat; en

üalle nodige wettelijke en administratieve maatregelen te nemen om tegen de datum van de terugtrekking tijdelijke verblijfstitels te kunnen afgeven en tegen eind 2019 aanvragen voor definitieve verblijfsvergunningen volgens het uniform model te kunnen verwerken.

De Commissie zal verdere praktische aspecten met de lidstaten (EU27) bespreken op 20 december 2018, teneinde een coherente aanpak te waarborgen.

Voor EU-burgers die in het Verenigd Koninkrijk verblijven, zullen de vertegenwoordigingen van de Commissie, naast de diplomatieke vertegenwoordigingen van de lidstaten in het Verenigd Koninkrijk, de positie van het Verenigd Koninkrijk ten aanzien van het voortgezet verblijf van burgers van de Unie in het Verenigd Koninkrijk van nabij blijven volgen. Belangstellende burgers zullen een beroep kunnen doen op informatie en deskundigheid.

Coördinatie van de sociale zekerheid

Het recht van de Unie voorziet in gemeenschappelijke regels inzake de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels ter bescherming van de socialezekerheidsrechten van burgers van de EU die gebruik hebben gemaakt van hun fundamentele recht zich naar een andere lidstaat te begeven. De regels van de Unie inzake de coördinatie van de sociale zekerheid omvatten rechten die afgeleid zijn van het nationale recht inzake ziekte, moederschap en vaderschap, pensioenen, invaliditeit, werkloosheid, gezinsbijslagen, arbeidsongevallen en beroepsziekten. De leidende beginselen voor de regels inzake de coördinatie van de sociale zekerheid waarborgen dat burgers slechts uit hoofde van de wetgeving van één lidstaat gedekt zijn (eenheidsbeginsel), en dat zij dezelfde rechten en verplichtingen hebben als de onderdanen van de lidstaat waar zij gedekt zijn (beginsel van gelijke behandeling). De beginselen waarborgen ook dat eerdere tijdvakken van verzekering, van werkzaamheden of van verblijf in andere lidstaten in aanmerking worden genomen voor het bepalen door de autoriteiten of een persoon in aanmerking komt voor een uitkering (samentelling) en dat burgers in de regel uitkeringen waar zij recht op hebben kunnen ontvangen, ook als zij in een andere lidstaat wonen (exporteerbaarheid).

Indien het terugtrekkingsakkoord niet wordt geratificeerd, zullen de regels van de Unie inzake de coördinatie van de sociale zekerheid niet langer op het Verenigd Koninkrijk van toepassing zijn. EU-burgers die momenteel in het Verenigd Koninkrijk werken of wonen, of dat eerder hebben gedaan, maken zich zorgen over hun socialezekerheidsrechten. Dit geldt ook voor onderdanen van het VK die momenteel in een andere lidstaat werken of verblijven.

De Commissie roept de lidstaten op alle mogelijke maatregelen te nemen om aan deze zorgpunten tegemoet te komen en te zorgen voor rechtszekerheid en bescherming van de verworven rechten op sociale zekerheid van burgers die hun recht op vrij verkeer hebben uitgeoefend vóór 30 maart 2019.