2009
HET BEHEER VAN DE KASMIDDELEN 
DOOR DE COMMISSIEEUROPESE 
REKENKAMER
Speciaal verslag  nr. 5
ISSN 1831-0915
NL

HET BEHEER 
VAN DE KASMIDDELEN DOOR DE COMMISSIESpeciaal verslag  nr. 5   2009
EUROPESE REKENKAMER(uitgebracht krachtens artikel 248, lid 4, tweede alinea, EG)
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie2
EUROPESE REKENKAMER
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxemburg
LUXEMBURG
Tel. +352 4398-45410
Fax +352 4398-46430
E-mail: euraud@eca.europa.eu
Internet: http://www.eca.europa.eu
Speciaal verslag  nr. 5   2009
Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet 
via de Europaserver (http://europa.eu).
Bibliografische gegevens bevinden zich aan het einde van deze publicatie.Luxemburg: Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen, 2009ISBN 978-92-9207-303-9
© Europese Gemeenschappen, 2009
Overneming met bronvermelding toegestaan
Printed in Belgium
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie3
INHOUD
Paragraaf
I-VI SAMENVATTING
1-8 INLEIDING
1-4  ACHTERGROND
5-7  RELEVANTE RECHTSVOORSCHRIFTEN
8 DE ACTIVITEITEN VAN DE EUROPESE COMMISSIE BETREFFENDE HET BEHEER VAN DE KASMIDDELEN
9-12  REIKWIJDTE EN AANPAK VAN DE CONTROLE
13-39  BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN
13-20  NEEMT DE COMMISSIE DE VOORSCHRIFTEN EN REGELINGEN INZAKE HET BEHEER VAN KASMIDDELEN IN ACHT?
13-18 BEHEER EN RAMING VAN DE KASMIDDELEN
19 BEHEER VAN GELDEN TER GOEDE REKENING
20 PERSONEEL — GEVOELIGE FUNCTIES
21-39   HEEFT DE COMMISSIE INTERNECONTROLESYSTEMEN INGEVOERD DIE EEN VERANTWOORD BEHEER 
VAN DE KASMIDDELEN GARANDEREN?
21-23 ALGEMENE ORGANISATIE VAN DE ACTIVITEITEN VAN DE COMMISSIE INZAKE KASMIDDELENBEHEER24-26 RISICOBEHEER BIJ ACTIVITEITEN INZAKE KASMIDDELEN
27-29 PRESTATIEMETING EN VERGELIJKENDE ANALYSE (BENCHMARKING)
30-32 BEHEER VAN FIDUCIAIRE REKENINGEN
33-34 BEHEER VAN GELDBOETEN
35-38 VERWERKING VAN BETALINGEN EN BEHEER VAN BANKREKENINGEN39 PERSONELE MIDDELEN
40-47  CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
40-43  NEEMT DE COMMISSIE DE VOORSCHRIFTEN EN REGELINGEN INZAKE HET BEHEER VAN DE KASMIDDELEN IN ACHT?
44-47   HEEFT DE COMMISSIE INTERNECONTROLESYSTEMEN INGEVOERD DIE EEN VERANTWOORD BEHEER 
VAN DE KASMIDDELEN GARANDEREN?
 ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie4
SAMENVATTING
I.
Het beheer van de kasmiddelen bij de Com-
missie wordt gevoerd door twee direc-toraten-generaal (DG’s): DG Begroting  
(DG BUDG) en DG Economische en financiële 
zaken (DG ECFIN). DG BUDG is verantwoor-
delijk voor het beheer van de kasmiddelen 
van de gehele door de Commissie beheerde 
begroting en van het Europees Ontwikke-
lingsfonds. DG ECFIN is verantwoordelijk  
voor het beheer van de kasmiddelen van  andere, buiten de begroting vallende posten 
en voor de investering van communautaire gelden.
II.
De controle had in de eerste plaats ten doel, de kwaliteit van het beheer van de kasmid-delen door de Commissie te beoordelen en meer bepaald na te gaan of de Commissie:
de voorschriften en regelingen inzake  a) 
het beheer van de kasmiddelen in acht heeft genomen;
internecontrolesystemen heeft ingesteld b) 
die een verantwoord beheer van de kas-
middelen garanderen.
III.
De Rekenkamer heeft onderzoek verricht  
op de volgende belangrijke terreinen van  
kasmiddelenbeheer:
algemene organisatie van de activiteiten a) 
van de Commissie inzake kasmiddelen-
beheer;
risicobeheer van die activiteiten; b) 
prestatiemeting en vergelijkende ana- c) 
lyse (benchmarking);planning en raming van de kasmidde- d) 
len;
beheer van fiduciaire rekeningen; e) 
beheer van geldboeten; f) 
verwerking van betalingen en beheer  g) 
van bankrekeningen;
personeel. h) 
IV.
De drie voornaamste wettelijke verplichtin-
gen van de Commissie zijn:
ervoor te zorgen dat zij voldoende mid- a) 
delen ter beschikking heeft om de kasbe-
hoeften te dekken die uit de uitvoering 
van de begroting voortvloeien;
systemen voor het beheer van de liquide b) 
middelen in te voeren waarmee zij ramin-
gen van de kasmiddelen kan opstellen;
over de op het credit van de eigenmid- c) 
delenrekeningen geboekte bedragen te beschikken, voor zover dat nodig is ter 
dekking van haar behoeften aan kasmid-
delen ingevolge de uitvoering van de  
begroting.
V.
De belangrijkste conclusies van de Reken-
kamer zijn:
de Commissie neemt in het algemeen de  —
belangrijkste voorschriften van de com-
munautaire wetgeving in acht;
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie5
de Commissie heeft omzichtige ramings- —
procedures voor het kasbeheer opgezet waarmee zij verzekert dat zij voldoende 
middelen ter beschikking heeft om de  
kasbehoeften ingevolge de uitvoering  
van de begroting te dekken;
de procedures van de Commissie voor   —
de overmaking van gelden tussen de  
eigenmiddelenrekeningen van de lid-staten waren niet voldoende gedocu-menteerd;
als gevolg van de voorschriften van de  —
verordening inzake de communautaire  eigen middelen accumuleren zich tijdens 
de tweede helft van het jaar aanzien-
lijke saldi omdat eigen middelen wor-
den overgeschreven naar de rekeningen 
die door de lidstaten op naam van de  
Commissie zijn geopend op basis van  
begrotingskredieten;
de bestaande internecontroleprocedures  —
betreffende de uitvoering van betalin-
gen en de bankrekeningen waren in het 
algemeen doeltreffend, maar anders dan DG ECFIN voerde DG BUDG geen docu-
mentatie over haar beheer van de risico’s 
die voortvloeien uit activiteiten met kas-
middelen en waren er ook geen proce-
dures opgezet om alle aspecten van haar prestaties te beoordelen;
gebrek aan coördinatie tussen de DG’s   —
van de Commissie op een gebied waar  
een gemeenschappelijke aanpak van  
kwesties zoals risicobeheer en -controle 
noodzakelijk is. Dit leidde tot een situ-atie waarin de limieten van de gelden  
die bij handelsbanken konden worden  
aangehouden werden vastgesteld door 
de betrokken DG’s, zonder dat het alge-
hele risico dat de Commissie bij elke  handelsbank liep in aanmerking werd  
genomen;
geldboeten worden aangehouden op   —
specifieke rekeningen-courant, zodat er 
een verhoogd risico op verlies bestaat.SAMENVATTING
VI.
De belangrijkste aanbevelingen van de  Rekenkamer zijn:
de Commissie dient de documentatie   —
over de procedures betreffende haar  
kasstroomramingen te verbeteren;
de Commissie dient de werking van het  —
huidige stelsel van eigenmiddelenreke-
ningen te analyseren met het oog op een verlaging van de saldi op deze rekenin-gen gedurende de tweede helft van het 
jaar;
de Commissie dient procedures in te   —
voeren die de coördinatie van haar kas-beheersactiviteiten waarborgen;
DG BUDG dient de documentatie van   —
zijn risicobeheer te verbeteren en de  
reikwijdte van zijn prestatiemeting te  
vergroten;
de Commissie dient bij voorrang tot een  —
conclusie te komen in haar streven naar 
een optimale oplossing voor de verwer-
king van voorlopig geïnde geldboeten.
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie6
INLEIDING
ACHTERGROND
 1.  De begroting van de Europese Unie voorziet in de financiering van een 
breed scala van acties in de Europese Unie en daarbuiten. De Europese 
Commissie voert de begroting onder haar eigen verantwoordelijkheid 
uit in overeenstemming met het Financieel Reglement1 en binnen  
de grenzen van de begrotingskredieten. In het kader van de begro-tingsuitvoering in 2007 verrichtte de Commissie ongeveer 1,5 miljoen betalingen aan derden. Die derden omvatten zowel EU-ambtenaren en -gepensioneerden als overheidsinstanties in de lidstaten die  middelen beheren, en particuliere bedrijven en personen die recht-streeks steun genieten krachtens een communautaire regeling. In  2007 bedroegen de door de Commissie verrichte betalingen in totaal 114 miljard euro.
 2.  Voor deze betalingen moeten er vlot financiële middelen beschikbaar 
zijn. Er zijn twee grote categorieën ontvangsten: eigen middelen en 
andere ontvangsten2. De voornaamste componenten van de ontvang-
sten zijn eigen middelen berekend op basis van de belasting over de 
toegevoegde waarde (btw) en eigen middelen op basis van het bruto 
nationaal inkomen (bni) van de lidstaten. Elke lidstaat opent een  
rekening op naam van de Commissie en betaalt daarop maandelijks 
zijn bijdrage aan eigen middelen (zie tekstvak 1 ).1 Verordening (EG, Euratom) 
nr. 1605/2002 van de Raad 
van 25 juni 2002 houdende 
het Financieel Reglement van toepassing op de algemene 
begroting van de Europese 
Gemeenschappen (PB L 248 van 
16.9.2002, blz. 1), zoals gewijzigd 
bij Verordening (EG, Euratom) 
nr. 1995/2006 (PB L 390 van 
30.12.2006, blz. 1) en Verordening (EG, Euratom) nr. 1525/2007 
(PB L 343 van 27.12.2007, blz. 9).
2 Voor meer bijzonderheden 
wordt verwezen naar hoofdstuk 4 van het Jaarverslag van de 
Europese Rekenkamer over het 
begrotingsjaar 2007.
KASMIDDELEN EN KASEQUIVALENTEN
(miljoen euro)
Saldo per 
31.12.2007Saldo per 
31.12.2006
Rekeningen bij de schatkisten en 
centrale banken van de lidstaten11 313 11 467
Rekeningen-courant 956 933
Beheer van gelden ter goede rekening 81 82
Kassaldo 2 3
Kortetermijndeposito’s en andere 
kasequivalenten1 367 976
Aan restricties onderhevige 
kasmiddelen (geldboeten)5 037 2 924
Kasmiddelen en 
kasequivalenten — Garantiefonds249 440
Totaal 19 005 16 824
Bron:  Jaarrekening van de Europese Gemeenschappen, begrotingsjaar 2007.TABEL 1
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie7
3 Verordening (EG, Euratom) 
nr. 2342/2002 van de Commissie 
van 23 december 2002 
tot vaststelling van 
uitvoeringsvoorschriften van 
Verordening (EG, Euratom) 
nr. 1605/2002 van de Raad houdende het Financieel 
Reglement van toepassing op 
de algemene begroting van de 
Europese Gemeenschappen 
(PB L 357 van 31.12.2002, blz. 1), 
zoals gewijzigd bij Verordening 
(EG, Euratom) nr. 1261/2005 (PB L 201 van 2.8.2005, blz. 3), 
Verordening (EG, Euratom) 
nr. 1248/2006 (PB L 227 van 
19.8.2006, blz. 3) en Verordening 
(EG, Euratom) nr. 478/2007 (PB L 111 van 28.4.2007, blz. 13).
4 Artikel 61, lid 1, onder f), 
en lid 3, van het Financieel 
Reglement.
5 Artikel 58 van de 
uitvoeringsvoorschriften. 3.  Daarnaast opent de Commissie bankrekeningen bij centrale banken en 
handelsbanken om betalingen aan derden te doen en int zij andere 
ontvangsten dan de bijdragen van eigen middelen aan de begroting 
door de lidstaten. Regelmatig worden gelden van de eigenmidde-
lenrekeningen overgeschreven naar de voor betalingen gebruikte  
bankrekeningen. Op deze betalingsrekeningen moeten voldoende  
middelen blijven staan om te garanderen dat de activiteiten van de Gemeenschap zonder onderbreking kunnen worden gefinancierd.  
Per 31 december 2007 bedroeg het totale saldo op alle rekeningen 
19 miljard euro (zie tabel 1 ).
 4.  De Commissie heeft systemen ingevoerd voor het beheer van haar kas-
verrichtingen en meer bepaald haar kasstromen (ontvangsten en  betalingen), het openen en beheren van bankrekeningen, liquidi-teitsramingen en -beheer.
RELEVANTE RECHTSVOORSCHRIFTEN
 5.  Volgens het Financieel Reglement en de uitvoeringsvoorschriften daarbij 
behoort het beheer van de kasmiddelen tot de opdrachten van de  
rekenplichtige3. Er wordt weliswaar geen algemene definitie gegeven 
van het beheer van kasmiddelen of de belangrijkste componenten  
daarvan, maar afzonderlijke taken die doorgaans deel uitmaken van 
het beheer van de kasmiddelen, zoals het beheren van bankrekenin-
gen, betalings- en aansluitingsprocedures, worden voldoende gede-
tailleerd beschreven.
 6.  Het Financieel Reglement bepaalt dat de rekenplichtige onder meer 
verantwoordelijk is voor het beheer van de kasmiddelen, en dat de 
rekenplichtige als enige bevoegd is het beheer te voeren over de  
kasmiddelen en kasequivalenten4. Verder bepalen de uitvoeringsvoor-
schriften dat de rekenplichtige erop moet toezien dat de Commissie voldoende middelen ter beschikking heeft om de kasbehoeften te  dekken die uit de uitvoering van de begroting voortvloeien en dat hij of zij systemen voor het beheer van de liquide middelen invoert waarmee ramingen van de kasmiddelen kunnen worden opgesteld
5.
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie8
 7.  De verordening van de Gemeenschappen betreffende de eigen midde-
len6 bevat bepalingen betreffende het beheer van de kasmiddelen. 
Deze bepalingen stellen het financieringskader vast waarbinnen de Commissie moet handelen en beschrijven de doelstellingen van de 
Commissie in verband met het beheer van de kasmiddelen. De belang-
rijkste bepalingen in de context van dit verslag worden weergegeven 
in tekstvak 1 .
DE ACTIVITEITEN VAN DE EUROPESE COMMISSIE 
BETREFFENDE HET BEHEER VAN DE KASMIDDELEN
 8.  Twee directoraten-generaal van de Commissie verrichten activiteiten 
inzake kasmiddelenbeheer: DG BUDG en DG ECFIN. DG BUDG is ver-antwoordelijk voor het beheer van de kasmiddelen van de gehele  
door de Commissie beheerde begroting, en van het Europees Ont-
wikkelingsfonds. DG ECFIN is verantwoordelijk voor het beheer van 
de kasmiddelen van andere, buiten de begroting vallende posten,  
voornamelijk de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) 
in liquidatie, de leningen en investeringen van middelen van de Euro-
pese Gemeenschap en Euratom, alsmede bepaalde fondsen die door financiële instellingen worden beheerd krachtens een volmacht van 
de Commissie
7. Diagram 1  geeft een overzicht van het systeem van de 
Commissie voor kasmiddelenbeheer en tekstvak 2  geeft een samen-
vatting van de voornaamste taken.6 Verordening (EG, Euratom) 
nr. 1150/2000 van de Raad van 
22 mei 2000 houdende toepassing 
van Besluit 94/728/EG, Euratom betreffende het stelsel van eigen 
middelen van de Gemeenschappen 
(PB L 130 van 31.5.2000, blz. 1), 
zoals gewijzigd bij Verordening 
(EG, Euratom) nr. 2028/2004 (PB L 352 van 27.11.2004, blz. 1).
7 DG ECFIN beheert een 
uiteenlopend aantal financiële 
instrumenten uit hoofde van zijn 
kasverrichtingen in verband met 
activiteiten buiten de begroting om. Deze omvatten verrichtingen 
in verband met het beheer van 
ongeveer 2,2 miljard euro — zijnde 
de activa van de EGKS in liquidatie 
en andere fondsen beheerd 
krachtens een volmacht — en 
bankverrichtingen (het opnemen en verstrekken van leningen) 
waarbij de openstaande leningen 
o.g./u.g. van EG/Euratom/EGKS 
in liquidatie eind 2007 nagenoeg 
1,8 miljard euro beliepen.
BEPALINGEN VAN DE VERORDENING BETREFFENDE DE EIGEN MIDDELEN
Bij de schatkist van elke lidstaat of bij het orgaan dat de lidstaat aanwijst moeten eigenmid-• 
delenrekeningen op naam van de Commissie worden geopend. De lidstaten dienen de eigen 
middelen op het credit van deze rekeningen te boeken. Deze rekeningen worden zonder kosten 
bijgehouden8.
Op de eerste werkdag van elke maand moet één twaalfde van de relevante totalen van de begro-• 
ting worden geboekt op het credit van de rekeningen voor btw- en bni-middelen9.
De Commissie beschikt over de op het credit van de rekeningen geboekte bedragen, voor zover • 
dat nodig is ter dekking van haar behoeften aan kasmiddelen ingevolge de uitvoering van de 
begroting10.TEKSTVAK 1
8 Artikelen 6, lid 1, en 9, lid 1, van Verordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000, zoals gewijzigd.
9 Artikel 10, lid 3, van Verordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000, zoals gewijzigd.
10 Artikel 12, lid 1, van Verordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000.
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie9
OVERZICHT VAN HET SYSTEEM VOOR KASMIDDELENBEHEER BIJ DE COMMISSIEDIAGRAM 1
Bron:  Europese Rekenkamer.
Lidstaten
EU-instellingen
Begunstigden
Leveranciers
DG BUDG
Financiële 
instellingenFinancieel 
Reglement en
uitvoeringsvoorschriften
Verordening betreffende 
de eigen middelen
Internecontrolesysteem van DG BUDG
BetalingenOntvangsten
Ontvangsten
BetalingenRisicobeheer Planning
Raming
Risicobeheer Planning
RamingBankrekeningen
Bankrekeningen 
en vermogensbeheerInternecontrolesysteem van DG ECFINBeheer van de kasmiddelen

Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie10
SAMENVATTING VAN DE VOORNAAMSTE TAKEN BIJ HET KASMIDDELENBEHEER 
VAN DE COMMISSIE
Planning en raming van de kasmiddelen
Ramingen van kasstromen (schattingen van in- en uitstromen).• 
Opnames uit eigenmiddelenrekeningen (rekeningen bij de schatkisten en de centrale banken).• 
Beheer van ontvangsten en betalingen
Bijhouden en controleren van de dossiers van derden.• 
Verrichten en monitoren van betalingsverrichtingen.• 
Aansluiten van de ontvangsten met door ordonnateurs afgegeven inningsopdrachten.• 
Aansluiten met bankrekeningen.• 
Deviezentransacties.• Beheer van bankrekeningen
Openen en afsluiten van bankrekeningen.• 
Selecteren van handelsbanken (aanbestedingsprocedures).• 
Controleren van bankrente en -kosten.• 
Beheer van gelden ter goede rekening.• 
Beheer van fiduciaire rekeningen.• 
Beheer van geldboeten.• 
Beheer van investeringen.• TEKSTVAK 2
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie11
 9.  De controle had voornamelijk ten doel, de kwaliteit van het beheer van 
de kasmiddelen door de Commissie te beoordelen. Hiertoe werden 
twee vragen gesteld:
neemt de Commissie de voorschriften en regelingen inzake het  —
beheer van kasmiddelen in acht?
heeft de Commissie internecontrolesystemen ingevoerd die een  —
verantwoord beheer van de kasmiddelen garanderen?
 10.  De Rekenkamer heeft de tweede vraag behandeld aan de hand van een 
selectie en onderzoek van de belangrijkste gebieden van het kasmid-delenbeheer van de Commissie dat door DG BUDG en DG ECFIN wordt uitgevoerd. Het betreft:
algemene organisatie van de activiteiten van de Commissie inzake a) 
het kasmiddelenbeheer;
risicobeheer van die activiteiten; b) 
prestatiemeting en vergelijkende analyse (benchmarking); c) 
beheer van fiduciaire rekeningen; d) 
beheer van geldboeten; e) 
verwerking van betalingen en beheer van bankrekeningen; f) 
personeel. g) 
 11.  De controle had geen betrekking op de processen die zijn ingevoerd voor het 
beheer van de financiering van de andere communautaire instellingen 
en organen, zoals de Europese agentschappen, noch op investerings-
besluiten van DG ECFIN bij het beheer van andere, buiten de begroting 
vallende posten, waaronder de leningsactiviteiten ter financiering van 
communautaire leningen. De Rekenkamer maakt in haar jaarverslag mel-ding van het beheer van het Garantiefonds voor externe maatregelen door 
de Commissie en van de naleving van de relevante wetgeving betreffende de financiële verrichtingen van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) in liquidatie. De controle was gericht op begrotingsjaren 2006 en 2007. Ook werd aandacht besteed aan ontwikkelingen in de praktijken van de Commissie tijdens de eerste helft van 2008.
 12.  De controle omvatte bezoeken aan DG BUDG en DG ECFIN. Controle-infor-
matie werd verzameld door middel van onderzoek en beoordeling van de bestaande regels en procedures, bestudering van documentatie, testen van controles en verrichtingen, alsmede door gesprekken. Ter vergelijking werden ook praktijken betreffende het beheer van kas-middelen bij andere openbare lichamen bekeken en werd de relevante wetenschappelijke literatuur bestudeerd.REIKWIJDTE EN AANPAK 
VAN DE CONTROLE
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie12
NEEMT DE COMMISSIE DE VOORSCHRIFTEN 
EN REGELINGEN INZAKE HET BEHEER VAN KASMIDDELEN IN ACHT?
BEHEER EN RAMING VAN DE KASMIDDELEN
 13.  De drie voornaamste wettelijke voorschriften die de aard van het door 
de Commissie te verrichten kasmiddelenbeheer omschrijven, zijn:
de Commissie zorgt ervoor dat zij voldoende middelen ter beschik- a) 
king heeft om de kasbehoeften te dekken die uit de uitvoering  van de begroting voortvloeien;
de Commissie voert systemen voor het beheer van de liquide  b) 
middelen in waarmee zij ramingen van de kasmiddelen kan  opstellen
11;
de Commissie beschikt over de op het credit van de eigenmid- c) 
delenrekeningen geboekte bedragen, voor zover dat nodig is ter 
dekking van haar behoeften aan kasmiddelen ingevolge de uit-
voering van de begroting12.
 14.  De Rekenkamer ging na of de bestaande systemen en procedures van de 
Commissie en de voor paragraaf 13 onder a) en c) getroffen maatre-gelen voldeden aan deze voorschriften. De tests van de Rekenkamer 
brachten geen significante gevallen aan het licht waarin vorenge-
noemde voorschriften niet zijn nageleefd.
 15.  Zoals opgemerkt in paragraaf 2, vormen de eigen middelen uit btw en bni 
de voornaamste componenten van de communautaire begroting. Deze 
middelen worden geboekt op het credit van de rekeningen die door 
elke lidstaat op naam van de Commissie zijn geopend, in maandelijkse 
twaalfden van het desbetreffende totaal van de begroting. Derhalve 
is, met uitzondering van de noodzaak om in de eerste maanden van het jaar eerdere financiering te verstrekken voor het Europees Land-
bouwgarantiefonds (zie paragraaf 16), de creditering van middelen 
op de eerder genoemde rekeningen van de Commissie niet gebaseerd 
op feitelijke kasbehoeften, maar op het aandeel van de lidstaten  
in de jaarlijkse begroting. Aangezien de begroting in evenwicht is, 
bestaat er dus maar een klein risico dat de Commissie onvoldoende 
middelen ter beschikking zal hebben om de kasbehoeften te dekken die uit de uitvoering van de begroting voortvloeien. Als gevolg van voornoemde methode voor het verstrekken van eigen middelen, zoals neergelegd in de communautaire verordening, tezamen met het effect 
van een begrotingsuitvoering die lager is dan gepland, accumuleren BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN
11 Artikel 58 van de 
uitvoeringsvoorschriften.
12 Artikel 12, lid 1, van Verordening 
(EG, Euratom) nr. 1150/2000.
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie13
zich tijdens de tweede helft van het jaar op deze eigenmiddelenre-
keningen aanzienlijke saldi (zie tabel 1 ). De eigen middelen van de 
begroting worden alleen gewijzigd ten gevolge van een herziening van de communautaire begroting
13. Omdat deze procedure tijdrovend 
is, worden overschotten niet zo snel aan de lidstaten teruggestort  
als mogelijk zou zijn.
 16.  De verordening bepaalt dat de btw- en bni-middelen, binnen bepaalde 
grenzen, in de loop van de eerste maanden van het jaar vervroegd mogen worden opgevraagd voor de financiering van ELGF-betalingen. De Commissie stelt een maandelijkse liquiditeitenraming op teneinde 
te kunnen bepalen of er vervroegd eigen middelen moeten worden 
opgevraagd ter dekking van de betalingen. De Rekenkamer stelde vast 
dat de bestaande documentatie noch recentelijk was bijgewerkt, noch voldoende bijzonderheden verschafte over de methodologie voor de 
opstelling van deze kasstroomramingen. Bovendien wordt financiële 
informatie over de behoeften aan kasmiddelen, die ongeveer 85 % van 
de begrotingsuitgaven uitmaken, slechts door drie DG’s verstrekt
14. 
Twee daarvan verstrekken deze informatie informeel en alleen aan 
de eenheid binnen het DG BUDG die verantwoordelijk is voor het  
kasbeheer.
 17.  De Commissie heeft ook een andere ramingsprocedure voor het beheer 
van kasmiddelen ingevoerd. Deze heeft voornamelijk ten doel, te  garanderen dat er op elke handelsbankrekening voldoende middelen 
aanwezig zijn om betalingen te verrichten. Dit is een doeltreffend, 
geautomatiseerd instrument dat de Commissie in staat stelt, zowel 
de banksaldi te monitoren als de beschikbaarheid van middelen te 
verzekeren
15.
 18.  Tot slot heeft de Commissie een derde ramingsprocedure voor liquide 
middelen ingevoerd, die tot doel heeft gelden tussen de eigenmid-
delenrekeningen van de lidstaten over te schrijven teneinde de saldi 
op die rekeningen aan te passen aan hun respectieve begrotings-bijdragen. De berekeningen die aan de overgedragen bedragen ten 
grondslag liggen, zijn gedeeltelijk gebaseerd op schattingen van  
toekomstige kasstromen. De Rekenkamer constateerde dat de voor de 
opstelling van de raming gehanteerde methodologie niet voldoende 
was gedocumenteerd en dat de schattingen achteraf niet op hun  nauwkeurigheid werden getoetst. Dit is tijdelijk van invloed op de 
saldi van de rekeningen die door de lidstaten op naam van de Com-missie zijn geopend (zie paragraaf 2).13 Voor de begroting 2007 werd 
begin 2008 een aanzienlijke 
terugbetaling verricht.
14 DG Landbouw en 
plattelandsontwikkeling, 
DG Regionaal beleid en 
DG Werkgelegenheid, sociale 
zaken en gelijke kansen.
15 DG BUDG beheerde in totaal 
33 bankrekeningen bij 30 banken 
in 26 lidstaten.
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie14
BEHEER VAN GELDEN TER GOEDE REKENING
 19.  Beheer van gelden ter goede rekening kan worden ingesteld voor de 
inning van ontvangsten en voor de betaling van geringe bedragen. 
In bepaalde situaties, bv. bij externehulpoperaties, mogen gelden  
ter goede rekening echter worden gebruikt zonder beperking op de 
bedragen van de betalingsverrichtingen16. In de meeste gevallen die 
de Rekenkamer heeft onderzocht, werd niet voldaan aan de eisen  gesteld in de uitvoeringsvoorschriften en in de interne richtsnoe-
ren voor aanbestedingsprocedures voor de selectie van de banken. Bovendien was de selectieprocedure in een derde van de onderzochte gevallen niet naar behoren gedocumenteerd.
PERSONEEL — GEVOELIGE FUNCTIES
 20.  Krachtens de internecontrolenormen van de Commissie voerde DG ECFIN 
een risicobeoordeling uit (zie paragraaf 26) op grond waarvan een 
aantal functies in 2004 als gevoelig werd aangemerkt. Aangezien  
deze lijst vrij oud is, moet zij opnieuw worden beoordeeld in het  kader van de bijna voltooide risicobeoordeling van het DG. Bij de  
risicobeoordeling van DG BUDG in 2008 kwam men tot de conclusie 
dat in de eenheid die verantwoordelijk is voor het kasbeheer slechts 
één functie als gevoelig kan worden aangemerkt, ondanks de vele en 
hoge bedragen en de aard van de transacties die dagelijks door deze eenheid worden verwerkt.
HEEFT DE COMMISSIE INTERNECONTROLESYSTEMEN 
INGEVOERD DIE EEN VERANTWOORD BEHEER VAN DE KASMIDDELEN GARANDEREN?
ALGEMENE ORGANISATIE VAN DE ACTIVITEITEN 
VAN DE COMMISSIE INZAKE KASMIDDELENBEHEER
 21.  Grote commerciële organisaties hebben afdelingen voor het beheer van 
de kasmiddelen opgericht met als uiteindelijk doel een bijdrage te 
leveren tot de maximalisering van de bedrijfsrentabiliteit en tege-
lijkertijd een doeltreffend risicobeheer te garanderen en over vol-doende kasreserves te beschikken om activiteiten te financieren.  
Evenzo hebben tal van organisaties uit de publieke sector structuren voor het beheer van kasmiddelen opgericht met als doel bij te dragen tot het bereiken van hun doelstellingen als organisatie
17. Ongeacht 
de aard van de organisatie draagt een doeltreffend beheer van de  
kasmiddelen significant bij tot het welslagen van de onderneming.16 Artikel 63, lid 1, van het 
Financieel Reglement, zoals 
gewijzigd.
17 Afhankelijk van de aard van 
de publieke organisatie kunnen 
de structuren voor het beheer 
van kasmiddelen een breed scala van activiteiten omvatten. 
Het Chartered Institute of Public 
Finance and Accountancy  (Verenigd 
Koninkrijk) geeft de volgende 
definitie van het beheer van kasmiddelen: Het beheer van 
liquide middelen omvat het beheer 
van kasstromen, bank-, geldmarkt- 
en kapitaalmarkttransacties, 
de doeltreffende controle van 
de risico’s verbonden aan deze 
activiteiten, en het streven naar optimale prestaties in 
overeenstemming met die 
risico’s ( Management in the public 
services, code of practice and 
cross-sectoral guidance notes , 
2001, the Chartered Institute of 
Public Finance and Accountancy, 
Verenigd Koninkrijk).
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie15
 22.  Met het oog op een doeltreffend kasbeheer dat binnen de grenzen van 
het regelgevingskader van de communautaire wetgeving blijft (zie 
paragraaf 7) wees de Commissie het beheer van kasmiddelen uit de communautaire begroting toe aan DG BUDG en het beheer van de  
andere, buiten de begroting vallende posten
18 en de investeringen 
van communautaire middelen aan DG ECFIN19 (zie de paragrafen 6  
en 8). Gezien de terreinen waarop deze twee DG’s deskundig zijn  
en hun rol en verantwoordelijkheden bij de uitvoering van het jaar-
lijkse werkprogramma van de Commissie en bij de uitvoering van de communautaire begroting, weerspiegelt deze splitsing van verant-
woordelijkheden de dagelijkse realiteit van de kasverrichtingen
20. 
Desalniettemin werd vastgesteld dat elk DG volstrekt onafhankelijk optreedt bij het beheer en de controle van zijn activiteiten inzake kas-beheer. Ten gevolge van deze splitsing was er in feite geen eenheid met algehele verantwoordelijkheid voor de activiteiten betreffende het kasbeheer van de Commissie en bestond er geen coördinatie op een terrein waar een gezamenlijke aanpak van vraagstukken zoals  risicobeheer en -controle noodzakelijk is.
 23.  Om bijvoorbeeld het risico van verlies door het aanhouden van mid-
delen op rekeningen bij handelsbanken te beheersen, heeft zowel  DG BUDG als DG ECFIN elk zijn eigen grenzen voor het aanhouden  
van maximumbedragen bij specifieke banken bepaald. De twee DG’s 
hanteerden verschillende methodologieën om de grenzen vast te  
stellen zonder rekening te houden met de algehele risico’s waaraan 
de Commissie bij elke handelsbank is blootgesteld. Dit was te wijten aan een gebrek aan communicatie en coördinatie tussen de beide  
DG’s op het gebied van het kasmiddelenbeheer. De praktijken van  
de Commissie inzake het kasbeheer zijn niet gericht op een beper-
king van de algehele blootstelling van de Commissie aan financiële 
verliezen.
RISICOBEHEER BIJ ACTIVITEITEN INZAKE KASMIDDELEN
 24.  Entiteiten dienen voor elk belangrijk bedrijfsproces risicobeoordelingen 
te verrichten om de belangrijkste risico’s voor het behalen van hun doelstellingen te identificeren en te analyseren. Op basis van deze beoordelingen moeten passende maatregelen voor het beheer en de monitoring van de geïdentificeerde risico’s worden getroffen.18 Behalve voor het beheer van 
liquide middelen van het Europees 
Ontwikkelingsfonds, dat door 
DG BUDG wordt beheerd.
19 De rekenplichtige geeft zijn/
haar akkoord voor het openen 
en sluiten van rekeningen bij 
financiële instellingen en zijn/haar advies over interne regels 
die zijn vastgesteld voor de 
kasverrichtingen van het DG.
20 Vergeleken met DG BUDG 
verwerkt DG ECFIN een kleiner 
aantal betalingsverrichtingen met hoge waarde. Voor DG ECFIN is de 
tijdige uitvoering van betalingen 
van groot belang. Het DG moet 
vaak binnen zeer strikte termijnen 
na een investeringsbeslissing 
betalingen verrichten. Doorgaans 
moeten betalingen uiterlijk binnen twee dagen worden uitgevoerd. 
Er doen zich gevallen voor waarbij 
de betaling moet plaatsvinden op 
de dag waarop de instructie wordt 
gegeven.
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie16
 25.  DG BUDG heeft voor zijn activiteiten inzake kasmiddelenbeheer geen 
specifieke risicobeoordeling verricht. In de algemene risicobeoorde-
lingen van DG BUDG in 2007 en 2008 werden slechts twee risico’s met betrekking tot de transacties inzake kasbeheer vastgesteld: een per-
soneelstekort in de afdeling ‘derden’ (zie paragraaf 36) en het risico 
dat de deposito’s bij handelsbanken van voorlopig geïnde geldboe-
ten verloren gaan (zie paragraaf 33). Niettemin heeft de Commissie 
voor het eerst een overzicht van de risico’s bij haar kasverrichtingen 
bekendgemaakt in de Jaarrekening van de Europese Gemeenschap-pen over 2007
21. Dit overzicht omvat risico’s die voortvloeien uit  
het beheer door de Commissie van de dagelijkse verrichtingen, ope-rationele risico’s, valuta-, krediet- en renterisico’s, en risico’s die  voortvloeien uit het beheer van voorlopig geïnde geldboeten (zie  
paragraaf 33). Er werden geen stukken aangetroffen die aantonen  
dat voornoemde risico’s actief worden beheerd en gemonitord.
 26.  Er werden weliswaar risicobeoordelingen verricht voor financiële instru-
menten waar zich belangrijke wijzigingen hadden voorgedaan, maar 
de laatste algehele risicobeoordeling van DG ECFIN werd uitgevoerd 
in 2004. Deze beoordeling bevatte een evaluatie van de impact en 
waarschijnlijkheid van potentiële risico’s voor de activiteiten inzake kasbeheer en op de financiële markten. Bovendien stelde DG ECFIN in 
2004 een risicobeheersfunctie in om bij te dragen tot een doeltreffend 
risicobeheer en toezicht uit te oefenen op het niveau van de entiteit 
en de activiteiten. Over de risico’s die in voornoemde beoordelingen 
zijn geïdentificeerd worden regelmatig risicoverslagen opgesteld en het hele jaar door worden er vergaderingen belegd om de blootstel-
ling aan risico’s te monitoren (zie tekstvak 3 ). De Rekenkamer heeft 
deze verslagen bestudeerd en geconstateerd dat de voornaamste  
risico’s die hierna worden vermeld, werden gemonitord en dat de  
per investeringscategorie vastgelegde grenzen regelmatig werden  gecontroleerd door het DG, dat zo nodig corrigerende maatregelen heeft getroffen:
marktrisico: dit is het potentiële verlies dat kan voortvloeien uit a) 
ongunstige marktbewegingen; het omvat het renterisico, namelijk 
de fluctuatie van de toekomstige kasstromen van een financieel 
instrument wegens veranderingen in de marktrente, en het wis-selkoersrisico, namelijk de valutaposities als gevolg van het feit 
dat een financieel instrument in een andere valuta dan de euro 
luidt;
kredietrisico: dit is het potentiële verlies dat een portefeuille kan b) 
lijden doordat een wederpartij in gebreke blijft of doordat diens 
kredietwaardigheid vermindert, zoals bij een lagere classificatie door een ratingbureau;
operationeel risico: dit is het risico van verlies als gevolg van  c) 
ontoereikende of falende interne procedures, mensen en systemen 
en externe gebeurtenissen.21 Jaarrekening van de Europese 
Gemeenschappen voor het 
begrotingsjaar 2007, Deel I 
(Geconsolideerde financiële staten en geconsolideerde verslagen over 
de uitvoering van de begroting), 
sectie 7 (Financieel risicobeheer).
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie17
PRESTATIEMETING EN VERGELIJKENDE ANALYSE 
(BENCHMARKING)
 27.  Het management dient toe te zien op de prestaties door systemen op te 
zetten die informatie verzamelen over de uitvoering van de geselec-
teerde activiteiten. Deze systemen dienen gebruik te maken van indi-
catoren om de prestaties te evalueren ten opzichte van de oogmerken 
en doelstellingen22. Daarnaast is benchmarking een voor het beheer 
gehanteerd proces waarbij organisaties verschillende aspecten van 
hun procedures en prestaties vergelijken met de beste praktijken en corrigerende maatregelen nemen.
 28.  DG BUDG legde een aantal indicatoren „van hoog niveau” vast in verband 
met zijn kasverrichtingen. Deze werden opgenomen in het maande-lijkse „tableau de bord” (scorebordsysteem) van het DG. Ze verwijzen naar betalingsverrichtingen (minstens één verwerkte betaling per  dag), de aansluiting met bankgegevens (aantal niet-aangesloten pos-ten ouder dan 30 dagen) en het beheer van de dossiers van derden. Deze indicatoren van „hoog niveau” bestrijken niet alle terreinen  van de activiteiten inzake kasmiddelenbeheer en niets wees op het bestaan van geschikte benchmarks.
VOORBEELD VAN ACTIVITEITEN INZAKE RISICOBEWAKING DOOR DG ECFIN
Kwartaalverslag over risico’s bij de financiële activiteiten van een eenheid van DG ECFIN 
voor het kwartaal eindigend per 31 december 2007 (fragmenten)
De beroering op de financiële markten, ook bekend als de „sub-prime-crisis”, hield aan gedu-• 
rende de verslagperiode. De betrokken operationele eenheid en de eenheid voor risicobeheer bleven de ontwikkeling van de sub-prime-crisis gedurende de afgelopen maanden van nabij volgen om de mogelijke impact ervan op het beheer van de portefeuille van obligatiefondsen en bankdeposito’s in te schatten. Met het oog op het kredietrisico werd er een bijgewerkte analyse gemaakt van de obligatieportefeuille en de banken/wederpartijen.
Ook het concentratierisico wordt bewaakt. Dat is het risico dat ontstaat wanneer er in verhou-
• 
ding te veel obligaties of deposito’s worden toegewezen aan een specifieke sector, een specifiek 
land, instrument of transactietype.
Ook het operationele risico bij transacties met liquide middelen wordt bewaakt. De naleving van • 
de interne procedures en standaardvoorschriften werd getest en de resultaten voor het kwartaal 
werden gerapporteerd en geanalyseerd. Dit was gebaseerd op het onderzoek van een steekproef van effectentransacties en deposito’s die gedurende de verslagperiode plaatsvonden.TEKSTVAK 322 Deze begrippen worden 
gedocumenteerd in 
internecontrolenorm 5 van de 
Commissie, „doelstellingen en 
prestatie-indicatoren”.
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie18
 29.  DG ECFIN hanteert een marktindex23 als benchmark voor zijn beoordeling 
van de prestaties van de effecten- en liquiditeitenportefeuille van de 
Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) en het Garantie-fonds voor externe maatregelen. In dit verband werden tolerantie-
marges vastgesteld en wanneer de feitelijke maandelijkse prestaties 
van de portefeuille niet binnen die marges vielen, nam de DG maat-regelen om de portefeuille te corrigeren. De benchmark die moest worden gehanteerd voor de beoordeling van de prestaties van de  
andere portefeuilles, namelijk geldmarktproducten, zoals deposito’s 
onder beheer van het DG, was ten tijde van de controle echter nog in voorbereiding.
BEHEER VAN FIDUCIAIRE REKENINGEN
 30.  Fiduciaire rekeningen worden gecreëerd voor bepaalde uitgavenpro-
gramma’s van de EU in het kader van specifieke door de Commissie 
gesloten overeenkomsten waarbij een financiële instelling optreedt 
als gevolmachtigde van de Commissie. Anders gezegd gaat het om 
rekeningen die worden geopend bij een financiële instelling die de middelen dan rechtstreeks beheert en uit naam van de Commissie  
betalingen verricht. De Commissie maakt middelen naar deze fidu-
ciaire rekeningen over om toekomstige betalingen te dekken. Het  
totale bedrag aan middelen dat eind 2007 op dergelijke rekeningen 
werd aangehouden was ongeveer 970 miljoen euro
24; het grootste  
deel daarvan, ongeveer 900 miljoen euro, wordt aangemerkt als kor-
tetermijndeposito’s en de rest als rekeningen-courant (zie tabel 1 ).
 31.  De controle van de Rekenkamer toonde aan dat er geen duidelijke regels 
zijn voor het openen van deze fiduciaire rekeningen. Ook is er geen expliciete strategie die erop gericht is, de door deze rekeningen  
gegenereerde rente te optimaliseren. De controle van de Rekenka-
mer bracht aan het licht dat de bepalingen van de met financiële  
intermediairs gesloten overeenkomsten verschillen. Dit kan leiden tot aanzienlijke verschillen ten aanzien van het rendement dat deze reke-ningen opleveren
25. Wel is het zo, dat deze verschillen gedeeltelijk 
kunnen worden verklaard door de uiteenlopende rechtsgrondslagen, betalingsfrequenties en looptijden.
 32.  Er wordt geen algemeen toezicht uitgeoefend op het beheer van de 
bij deze financiële instellingen aangehouden middelen. DG ECFIN  beschikt over de nodige vakkennis en systemen om doeltreffend toe-zicht uit te oefenen. In juli 2007 bood DG ECFIN zijn diensten als ver-mogensbeheerder aan de zes betrokken DG’s aan
26. Dit had tot gevolg 
dat DG ECFIN overeenkomsten met twee DG’s heeft gesloten.23 De iboxx-index wordt 
gepubliceerd door „Deutsche 
Börse AG” op basis van koersen van verschillende toeleveraars. 
Volgens DG ECFIN vormt deze 
index een marktstandaard.
24 720 miljoen euro van dit bedrag 
houdt verband met specifieke 
overeenkomsten die DG’s van de Commissie hebben gesloten met 
de Europese Investeringsbank (EIB) 
en het Europees Investeringsfonds 
(EIF).
25 Zo gelden er voor de 
renteberekening in de 
overeenkomsten tussen 
de Commissie en de EIB 
over de rekeningen voor 
risicodragend kapitaal en 
rentekortingen andere regels dan in de Europees-mediterrane 
investerings- en 
partnerschapsfaciliteit (FEMIP). 
De Rekenkamer heeft berekend 
dat de tot eind 2006 op de 
FEMIP-rekeningen gegenereerde 
rente ongeveer 0,8 miljoen euro hoger zou zijn geweest als de 
rentemethode van de rekeningen 
voor risicodragend kapitaal en 
rentekortingen was gehanteerd.
26 EuropeAid, DG Uitbreiding, 
DG Onderzoek, DG Regionaal 
beleid, DG Buitenlandse 
betrekkingen en DG Ontwikkeling.
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie19
STATISTIEKEN BETREFFENDE DE VERWERKING 
VAN GESELECTEERDE BETALINGEN
2007 2006
Aantal door DG BUDG verwerkte 
betalingen1 570 576 1 508 983
Aantal door DG ECFIN verwerkte 
betalingen1 485 1 577
Valideringen van 
bankrekeningbestanden71 879 60 637
Wijzigingen van 
bankrekeningbestanden31 703 18 227
Valideringen van derdendossiers 56 864 14 551
Aantal wijzigingen van derdendossiers 17 598 18 796
Bron:  Europese Rekenkamer, op basis van door de Commissie verstrekte gegevens.TABEL 2BEHEER VAN GELDBOETEN
 33.  De Commissie legt geldboeten op wegens overtreding van de mede-
dingingsregels door lidstaten of ondernemingen. Aan de Commis-
sie betaalde geldboeten voor lopende geschillen worden voorlopig aangehouden op specifieke depositorekeningen bij handelsbanken en mogen niet worden aangewend om andere activiteiten van de  
Gemeenschap te financieren
27. Het volume aan geldboeten dat wordt 
aangehouden als aan restricties onderhevige geldmiddelen is aanzien-lijk toegenomen, en wel van 2,9 miljard euro per 31 december 2006 
tot 5 miljard euro per 31 december 2007.
 34.  Er zijn enige informele richtsnoeren opgesteld die ook worden nageleefd, 
maar er is geen duidelijk beleid inzake de behandeling van deze  geldboeten uitgestippeld. In die richtsnoeren behandelt DG BUDG  de blootstelling aan risico’s door een specifieke minimum rating van Moody’s of een gelijkwaardige rating te eisen en door zijn posities bij elke handelsbank te beperken (zie paragraaf 23). Desalniettemin laat een doeltreffende aanpak van het risico van zulke grote geld-bedragen op specifieke rekeningen-courant bij handelsbanken nog 
altijd op zich wachten. Ten tijde van de controle waren DG BUDG en 
DG ECFIN op zoek naar een optimale oplossing voor het probleem  
van het beheer van deze omvangrijke geldmiddelen, met het doel het 
risico van verlies zoveel mogelijk terug te dringen en tegelijkertijd 
een billijk rendement te behalen.27 Bij de volgende zes banken 
worden rekeningen aangehouden: 
Fortis, BBVA, ING België, KBC, 
ING NL en CITIBANK.
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie20
VERWERKING VAN BETALINGEN EN BEHEER 
VAN BANKREKENINGEN
 35.  Elk jaar worden door beide DG’s een aanzienlijk aantal kastransacties 
verricht en verwerkt (zie tabel 2 ). De Rekenkamer onderzocht in de 
betrokken eenheden essentiële interne controles binnen het proces van betalingsverrichtingen, zoals scheiding van functies, validering door derden, toegangsrechten en de rapportage van uitzonderingen. 
Er werden geen zwakke punten van betekenis vastgesteld. De interne controles werkten over het algemeen doeltreffend bij zowel DG BUDG 
als DG ECFIN.
 36.  Voordat een betaling kan worden verwerkt, moet in het geautomatiseerde 
boekhoudsysteem van de Commissie een derdendossier worden aan-gelegd met daarin de bankgegevens en de identiteitsgegevens van de ontvanger. In 2006 bestond er een grote achterstand van circa vier tot zes weken bij de verwerking van aanvragen tot het aanleggen en wijzigen van derdendossiers. Deze werd door DG BUDG in 2007 weg-gewerkt door het personeelsbestand in de betrokken eenheid uit te breiden.
 37.  De Commissie heeft ook procedures opgezet om ervoor te zorgen dat:
de transacties die door de handelsbanken op de rekeningen van a) 
de Commissie worden verwerkt, regelmatig worden aangesloten met de bijbehorende boekingen in het boekhoudsysteem van de Commissie om eventuele verschillen op te sporen en recht te  
zetten;
bankrente en bankkosten regelmatig worden gecontroleerd om na b) 
te gaan of de ontvangen en betaalde bedragen correct zijn;
valutatransacties correct worden verwerkt c) 
28.
 38.  De Rekenkamer onderzocht de toepassing van voornoemde procedu-
res. Er werden geen zwakke punten van betekenis vastgesteld en de 
bestaande procedures waren toereikend en werkten over het alge-
meen doeltreffend bij zowel DG BUDG als DG ECFIN. Bij DG BUDG werd 
echter pas in februari 2008 formeel een deviezenbeleid ingevoerd.28 Voorbeelden van 
valutatransacties zijn: 
i) bankrekeningen worden 
aangehouden in andere munten 
dan de euro om betalingen in 
diezelfde munten uit te voeren; afhankelijk van de behoeften 
worden er vanuit eurorekeningen 
middelen naar deze rekeningen 
overgemaakt; ii) eigen middelen 
die door de lidstaten worden 
betaald in andere munten 
dan de euro worden in euro’s omgewisseld naar gelang van de 
kasbehoeften.
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie21
PERSONELE MIDDELEN
 39.  Zowel DG BUDG als DG ECFIN past standaardprocedures van de Commissie 
toe op het gebied van personeelsbeheer. Deze procedures omvatten 
de werving, beoordeling en loopbaanmobiliteit van personeelsleden die betrokken zijn bij het beheer van de kasmiddelen. De controle  van de Rekenkamer bevestigde dat er passende functiebeschrijvingen 
opgesteld zijn en dat de personeelsleden over voldoende kwalifica-
ties beschikken en voldoende ervaring vooraf hebben opgedaan in verband met de taken die zij in hun functie dienen uit te voeren. De 
eenheid van DG BUDG die verantwoordelijk is voor het beheer van de 
kasmiddelen werkt met een klein aantal zeer ervaren personeelsleden. 
Het lage personeelsverloop van de laatste jaren heeft voor een relatief 
stabiele werkomgeving gezorgd. Ingeval er echter op korte termijn belangrijke personeelsleden zouden weggaan, bestaat er gezien het gebrek aan documentatie betreffende sommige procedures (zie de paragrafen 16 en 18) een aanzienlijk risico voor de bedrijfscontinuï-
teit, dat van invloed zou kunnen zijn op het beheer en de controle van 
de activiteiten van de Commissie inzake het kasmiddelenbeheer.
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie22
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
NEEMT DE COMMISSIE DE VOORSCHRIFTEN 
EN REGELINGEN INZAKE HET BEHEER 
VAN DE KASMIDDELEN IN ACHT?
 40.  De Commissie neemt in het algemeen de belangrijkste wettelijke voor-
schriften in acht uit de communautaire verordening betreffende de eigen middelen en de uitvoeringsvoorschriften bij het Financieel  Reglement (paragrafen 13 en 14).
 41.  De Commissie heeft betrouwbare en doeltreffende ramingsprocedures 
voor het kasbeheer opgezet waarmee zij verzekert dat zij voldoende 
middelen ter beschikking heeft om de kasbehoeften ingevolge de  
uitvoering van de begroting te dekken (paragraaf 17).
 42.  Dat de communautaire verordening betreffende de eigen middelen voor-
schrijft dat eigen middelen moeten worden overgedragen naar de  
rekeningen die door de lidstaten op naam van de Commissie zijn  
geopend op basis van begrotingskredieten, heeft onder meer tot  
gevolg dat zich tijdens de tweede helft van het jaar aanzienlijke saldi accumuleren. Aangezien de procedure tot herziening van de begro-
ting tijdrovend is, worden overschotten niet zo snel aan de lidstaten 
teruggestort als mogelijk zou zijn (paragraaf 15).
 43.  De toepassing van de procedures van de Commissie die gericht zijn op:
de overmaking van gelden tussen de eigenmiddelenrekeningen a) 
van de lidstaten en
de vaststelling of er in de eerste maanden van het jaar vervroegd b) 
eigen middelen mogen worden opgevraagd ter dekking van de  betalingen,
  waren niet voldoende gedocumenteerd of recentelijk bijgewerkt. Ramin-
gen die werden gehanteerd voor de overschrijving van gelden tussen de eigenmiddelenrekeningen van de lidstaten werden achteraf niet op hun nauwkeurigheid getoetst (paragrafen 15-18).
AANBEVELINGEN
De Commissie dient de werking van het huidige stelsel van eigenmid- • 
delenrekeningen te analyseren met het oog op een verlaging van de 
saldi op deze rekeningen gedurende de tweede helft van het jaar.
De Commissie dient de documentatie over de procedures betref- • 
fende haar kasstroomramingen te verbeteren en de nauwkeurig-
heid na te gaan van de schattingen die worden gehanteerd voor de 
overschrijvingen van de eigen middelen van de lidstaten.
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie23
HEEFT DE COMMISSIE INTERNECONTROLESYSTEMEN 
INGEVOERD DIE EEN VERANTWOORD BEHEER 
VAN DE KASMIDDELEN GARANDEREN?
 44.  In het algemeen waren de bestaande internecontroleprocedures betref-
fende de uitvoering van betalingen en de bankrekeningen doel-treffend. Maar anders dan bij DG ECFIN werd bij DG BUDG geen  documentatie aangetroffen waaruit blijkt van een actief beheer en 
monitoring van de risico’s die voortvloeien uit activiteiten in verband met kasmiddelen en waren er ook geen procedures opgezet om alle 
aspecten van haar eigen prestaties te beoordelen (paragrafen 24-29 
en 35-38).
 45.  Als gevolg van het besluit van de Commissie om het beheer van de kas-
middelen op te splitsen tussen DG ECFIN en DG BUDG was er geen 
eenheid met algehele verantwoordelijkheid voor het beheer van de 
kasmiddelen van de Commissie. Er was een gebrek aan coördina-
tie tussen de twee DG’s van de Commissie op een gebied waar een 
gemeenschappelijke aanpak van kwesties zoals risicobeheer en -con-trole noodzakelijk is. Dit leidde tot een situatie waarin de limieten 
van de gelden die bij handelsbanken konden worden aangehouden 
werden vastgesteld door de betrokken DG’s, zonder dat het algehele 
risico dat de Commissie bij elke handelsbank liep in aanmerking werd 
genomen (paragrafen 21-23).
 46.  Er zijn geen duidelijke regels voor het openen van fiduciaire rekeningen 
opgesteld en er is ook geen algeheel overzicht van alle middelen  die door de financiële instellingen worden aangehouden. Opti-malisatie van de gegenereerde rente was derhalve niet verzekerd  (paragrafen 30-32).
 47.  De waarde van de voorlopig geïnde geldboeten die op rekeningen-cou-
rant bij handelsbanken worden aangehouden is de laatste jaren meer dan verdubbeld en bedraagt momenteel 5 miljard euro. Deze aanpak stelt de Commissie bloot aan het risico van verlies bij een faillisse-ment van de bank. Van een optimale aanpak voor een beter beheer van de risico’s in verband met het aanhouden van deze bedragen is geen sprake (paragrafen 33 en 34).
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie24
AANBEVELINGEN
De Commissie dient procedures in te voeren die het overzicht van • 
haar kasbeheersactiviteiten verbeteren en de coördinatie tussen 
de twee betrokken DG’s versterken.
Op het gebied van kasbeheer dient DG BUDG de documentatie van • 
zijn risicobeheer te verbeteren en de reikwijdte van zijn prestatie-
meting te vergroten.
Een eenvormig beleid en passende richtsnoeren dienen te worden • 
vastgesteld voor het openen van fiduciaire rekeningen en voor het 
beheer van de middelen van de Commissie die op deze rekeningen 
worden aangehouden.
De Commissie dient bij voorrang tot een conclusie te komen in  • 
haar streven naar een optimale oplossing voor de verwerking van 
voorlopig geïnde geldboeten.
  Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld op haar 
vergadering van 30 april 2009.
Voor de Rekenkamer
oo de e e a e
Vítor Manuel da Silva Caldeira
President
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie25
ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE
SAMENVATTING
V.
Derde streepje
De procedure voor overschrijvingen tussen 
de eigenmiddelenrekeningen van de lid-staten is formeel gedocumenteerd en met  gedetailleerde stapsgewijze instructies  
aangevuld.
Vierde streepje
De Commissie moet de verordening van de 
Raad houdende toepassing van het besluit 
betreffende het stelsel van eigen midde-
len van de Gemeenschappen eerbiedigen,  die met name bepaalt dat de lidstaten de  eigen middelen door middel van maande-lijkse twaalfden boeken op de rekening die 
op naam van de Commissie is geopend. Zie 
ook het antwoord van de Commissie op  
paragraaf 15.
Vijfde streepje
In het overzicht van de Commissie van de  
risico’s in verband met haar kasverrichtin-
gen (DG BUDG), dat een onderdeel vormt van 
de jaarrekening, is duidelijk en omstandig  
beschreven aan welke risico’s de Commis-
sie is blootgesteld, hoe die risico’s worden beheerd en welke maatregelen zijn ingevoerd 
om die risico’s te controleren, te beperken of te neutraliseren. In dat overzicht wordt ook verwezen naar procedures die maatregelen 
omvatten om operationele en financiële risi-co’s te controleren of te beperken. Kruisver-
wijzingen naar deze bestaande procedures 
zullen in één enkel formeel document van  
DG BUDG worden opgenomen.
De indicatoren die in het „tableau de bord” 
van DG BUDG zijn opgenomen, zijn de meeste relevante voor zijn kasverrichtingen en zijn belangrijke indicatoren voor zijn prestaties. Deze indicatoren worden op gezette tijden gecontroleerd en aan de hand daarvan wor-den de prestaties gemeten. Ingeval de pres-taties pover zouden zijn, worden passende corrigerende maatregelen genomen.
Zie ook de antwoorden van de Commissie  
op de paragrafen 25 en 28.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie26
Zesde streepje
De Commissie zal ervoor zorgen dat zij een 
beter overzicht krijgt van de verschillende activiteiten die inzake kasmiddelenbeheer  
worden verricht. Omdat de taken van de twee 
betrokken directoraten-generaal gescheiden zijn, bestaat er niet zoveel behoefte aan uit-gebreide coördinatie.
Omdat de uitgevoerde taken verschillen,  
worden verschillende methodologieën  gehanteerd om de risico’s te beperken. De maximumbedragen die gelden voor nostro-rekeningen die de dagelijkse kasbewegingen dekken doch waarop normaal gezien geen  omvangrijke middelen voor langere termijn worden aangehouden, moeten anders wor-den bekeken dan de maximumbedragen die gelden voor derden waarbij voor langere  termijn middelen worden geplaatst.
Zie ook de antwoorden van de Commissie  
op de paragrafen 22 en 23.
Zevende streepje
In 2008 werd het huidige systeem voor het 
beheer van de voorlopig geïnde geldboeten herzien, voornamelijk om de veiligheid te  
verhogen. Begin 2009 heeft DG BUDG een  voorstel voor een besluit van de Commissie dienaangaande opgesteld.
VI.
Eerste streepjeEind 2008 heeft de Commissie in het kader van een herziening van de gerelateerde rap-
portage-instrumenten haar procedures voor 
het opstellen van kasstroomoverzichten  en -ramingen bijgewerkt. Eind maart 2009  
zal de bijgewerkte versie van de procedure, 
die ook nadere gegevens over de ramingen 
omvat, worden aangenomen.Tweede streepje
Het huidige stelsel van eigenmiddelenreke-
ningen, dat in de eerste plaats is opgezet om de betalingen van eigen middelen te ontvan-
gen, is gekoppeld aan het eigenmiddelenstel-
sel, dat is vastgesteld bij Besluit 2000/597/EG, Euratom en de Uitvoeringsverordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000 van de Raad, die 
door de Commissie moeten worden toege-
past. In 2007 heeft de Raad een nieuw eigen-middelenbesluit (2007/436/EG, Euratom)  
aangenomen en zeer recentelijk een herzie-
ning van Verordening (EG) nr. 1150/2000
1, 
doch daarbij werd het stelsel van eigenmid-
delenrekeningen en -betalingen niet aan-zienlijk gewijzigd. Dit wijst erop dat de Raad tevreden is over de werking van het huidige stelsel.
Derde streepje
Er zullen vaker bijeenkomsten tussen de  
twee directoraten-generaal worden georga-niseerd, teneinde informatie over risico’s te 
delen en ervaringen en beproefde methoden 
voor kasmiddelen- en activabeheer op het  
niveau van de Commissie uit te wisselen.
Vierde streepje
In het overzicht van de Commissie van de  risico’s in verband met haar kasverrichtin-
gen (DG BUDG), dat een onderdeel vormt van de jaarrekening, is duidelijk en omstandig  beschreven aan welke risico’s de Commis-
sie is blootgesteld, hoe die risico’s worden beheerd en welke maatregelen zijn ingevoerd 
om die risico’s te controleren, te beperken of 
te neutraliseren. In dat overzicht wordt ook 
verwezen naar procedures die maatregelen omvatten om operationele en financiële risi-co’s te controleren of te beperken. Kruisver-wijzingen naar deze bestaande procedures 
zullen in één enkel formeel document van  
DG BUDG worden opgenomen.
1 Verordening (EG, Euratom) nr. 105/2009 van de Raad (PB 
L 36 van 5.2.2009, blz. 1).
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie27
De indicatoren die in het „tableau de bord” 
van DG BUDG zijn opgenomen, zijn de meeste 
relevante voor zijn kasverrichtingen en zijn belangrijke indicatoren voor zijn prestaties. Deze indicatoren worden op gezette tijden 
gecontroleerd en aan de hand daarvan wor-
den de prestaties gemeten. Ingeval de pres-taties pover zouden zijn, worden passende 
corrigerende maatregelen genomen.
Vijfde streepje
In het huidige stelsel voor het beheer van  de voorlopig geïnde geldboeten neemt de  
Commissie een reeks maatregelen om ervoor 
te zorgen dat de risico’s worden beperkt,  
bijvoorbeeld minimale kredietratings voor  
handelsbanken, maximumbedragen voor  
blootstelling per bank en de mogelijkheid  
om op elk ogenblik met onmiddellijke ingang middelen over te schrijven. De situatie wordt 
op gezette tijden onder de loep genomen en 
in de huidige financiële context gebeurt dit 
zelfs dagelijks.
Daarnaast werd in 2008 het huidige systeem 
voor het beheer van de voorlopig geïnde  geldboeten herzien, voornamelijk om de  veiligheid te verhogen. Begin 2009 heeft  DG BUDG een voorstel voor een besluit van de Commissie dienaangaande opgesteld.INLEIDING
3.
Op 31 december 2007 bedroeg het saldo  
op alle bankrekeningen 19 miljard euro. Dit 
bedrag omvatte een bedrag van 5,9 miljard euro
2 dat op de eerste werkdag van het vol-
gende jaar aan de lidstaten werd terugbe-taald, en bedragen die werden ontvangen  uit voorlopige betalingen van mededin-gingsboeten (5,0 miljard euro
3), uit bestem-
mingsontvangsten (3,4 miljard euro4) en uit 
andere bronnen (1,6 miljard euro) en die niet 
aan de lidstaten kunnen worden terugbe-
taald. Van het saldo werd 1,2 miljard euro5 
ingehouden ter dekking van betalingskre-
dieten die naar 2008 werden overgedragen, 
en werd 1,5 miljard euro6 aan de lidstaten  
terugbetaald via aftrek van de bedragen die 
zij voor 2008 waren verschuldigd.
5.
De Commissie is van mening dat de defini-
tie van „beheer van de kasmiddelen” in het 
Financieel Reglement betrekking heeft op  
het gewone beheer van begrotingsmiddelen 
en niet slaat op activabeheer, dat afzonder-lijk wordt behandeld.
8.
Volgens het relevante besluit van de Com-missie betreffende activiteiten buiten de  begroting is DG ECFIN „verantwoordelijk  
voor de leningsverrichtingen van de Com-missie, voor de investeringen van middelen 
en voor het beheer van de kasmiddelen van 
buiten de begroting vallende posten”. De  
eenheid Beheer van de kasmiddelen van  DG BUDG is belast met de kasverrichtingen en betalingen die uit de uitvoering van de EU-begroting voortvloeien.
2 Toelichting 2.11.1 bij de geconsolideerde jaarrekening 
van de Europese Gemeenschappen van 2007.
3 Toelichting 2.11.2 bij de geconsolideerde jaarrekening 
van de Europese Gemeenschappen van 2007.
4 Volume 1, deel II, tabel 7, kolom 9, van de jaarrekening 
van 2007.
5 Volume 1, deel II, tabel 7, kolommen 7 en 8, van de 
jaarrekening van 2007.
6 Volume 1, deel II, tabel 1, van de jaarrekening van 2007.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie28
Er moet een onderscheid worden gemaakt  
tussen de door DG BUDG beheerde kasver-richtingen en betalingen enerzijds, en het  
activabeheer door DG ECFIN anderzijds,  
overeenkomstig het door de Commissie vast-
gestelde besluit. Voor elk van deze functies is de verantwoordelijkheid duidelijk aan één centrale dienst toegewezen.
BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN
15.
De Commissie moet de verordening van de Raad houdende toepassing van het besluit 
betreffende het stelsel van eigen midde-
len van de Gemeenschappen eerbiedigen,  
die met name bepaalt dat de lidstaten de  
eigen middelen door middel van maande-
lijkse twaalfden boeken op de rekening  
die op naam van de Commissie is geopend. Sedert 2005 dient de Commissie echter tegen 
eind oktober bij de begrotingsautoriteit een 
voorontwerp van gewijzigde begroting in,  
teneinde de begroting aan te passen op  
basis van de ramingen van de ontvangsten en uitgaven. Hiermee anticipeerde zij op  het gebruikelijke overschot aan het einde  van het jaar, waardoor de eigenmiddelen-
bijdragen van de lidstaten werden vermin-
derd. Het goede begrotingsbeheer van de  
Commissie is trouwens door de Rekenkamer 
vastgesteld: in haar jaarverslag over het  begrotingsjaar 2007 (paragraaf 3.4) verklaart 
zij immers dat het beperken van kredieten 
voor betalingen duidt op een goed begro-
tingsbeheer, aangezien het getuigt van het 
vermogen te reageren op veranderingen en 
het begrotingsoverschot vermindert, zodat 
eigen middelen kunnen worden teruggestort aan de lidstaten.16.
De kasstroomramingen van de Commissie  
(DG BUDG) zijn efficiënt. De doelstelling  van de kasstroomramingen, die in arti-
kel 58 van de uitvoeringsvoorschriften van 
het Finan cieel Reglement is vastgelegd, is  
altijd bereikt: er heeft zich nooit de situatie voorgedaan dat er ingevolge een onjuiste  raming onvoldoende middelen voorhanden waren.
Eind 2008 heeft de Commissie in het kader 
van een herziening van de gerelateerde  
rapportage-instrumenten de bestaande  
procedures voor het opstellen van kas-stroomoverzichten en -ramingen bijgewerkt. 
Na het eerste kwartaal van 2009 zal een bij-
gewerkte en eengemaakte versie van de pro-
cedure, die ook nadere gegevens over de  
ramingen omvat, worden aangenomen.
18.
De Commissie wijst erop dat de procedure 
voor het opstellen van de kasstroomramin-
gen formeel gedocumenteerd is, gepubli-
ceerd is en met gedetailleerde stapsgewijze 
instructies aangevuld is. Wat de schattingen betreft die zij hiervoor gebruikt: deze wor-den zo nauwkeurig mogelijk opgesteld en  de Commissie is van mening dat de huidige 
procedures geen aanzienlijk effect hebben 
op de globale kasverrichtingen of op de  
naleving van de toepasselijke verordening.
19.
De Commissie selecteert al haar „huisban-
ken” via een openbare aanbestedingsproce-
dure. De huisbanken zijn in de EU gevestigd 
en worden gebruikt voor de uitvoering van 
betalingen die door de centrale diensten van 
de Commissie zijn goedgekeurd.
Het zou zowel materieel onmogelijk als  
ondoeltreffend zijn om dezelfde procedure 
toe te passen om in elk van de ongeveer  
150 landen waar gelden ter goede rekening 
worden beheerd, één enkele lopende bank-
rekening te openen. Deze rekeningen wor-den gebruikt om kleine bedragen te betalen, 
zodat de erop aangehouden saldi zeer laag zijn en zij worden periodiek aangevuld met ten hoogste het bedrag van de werkelijk ver-
richte betalingen.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie29
Telkens wanneer dit gelet op de plaatse-
lijke bankwezen mogelijk en aangewezen  is, wordt de bank waarbij een dergelijke  
rekening zal worden geopend, geselecteerd 
op basis van een onderzoek dat plaatselijk 
onder toezicht van de beheerder van gelden ter goede rekening wordt verricht.
De Commissie zal gevolg geven aan de  
opmerking van de Rekenkamer en de speci-
fieke selectieprocedure die in elk afzonder-
lijk geval is gevolgd, beter documenteren.
20.
Binnen de betrokken eenheid van DG BUDG 
(eenheid C1) zijn de taken in verband met  
het beheer van de kasmiddelen duide-
lijk gescheiden van die in verband met de  
afstemming van het banksaldo, wat blijkt  
uit de organisatorische structuur van de  
eenheid. Binnen deze eenheid zijn er drie  teams:
een belast met de afstemming van het   —
banksaldo en het beheer van gelden ter 
goede rekening;een belast met het beheer van de kas- —
middelen;en een belast met de dossiers van der- —
den.
Alle delegaties worden schriftelijk door  
de rekenplichtige gegeven en worden bij-gewerkt. In deze delegaties worden de  
specifieke gedelegeerde taken in detail  
beschreven.
In de delegaties wordt rekening gehouden 
met de functiebeschrijving van elk perso-
neelslid en met de taken van de eenheid.  Zoals blijkt uit het organigram zijn de taken binnen de eenheid gescheiden.
Het IT-systeem is het voornaamste con-
trole-instrument, aangezien het de scheiding van de taken garandeert (met name tussen 
de betalingscyclus en de afstemming van het 
banksaldo) en controles verricht.
Er is gezorgd voor risicobeheer en voor doel-
treffende toezichtsmaatregelen.Op grond van het voorgaande werd gecon-
cludeerd dat alleen het hoofd van de een-heid Beheer van de kasmiddelen een functie 
bekleedt die als gevoelig moet worden  
aangemerkt.
21.
Bij grote organisaties uit de publieke sector 
zoals lidstaten is het ook zo dat het beheer van activa en schulden wordt toevertrouwd 
aan een andere eenheid dan de eenheid die 
begrotingsontvangsten en -betalingen ver-
werkt. Op dezelfde manier heeft de Com-
missie een efficiënte taakverdeling tot stand gebracht tussen DG BUDG en DG ECFIN.
22.
De respectieve eenheden voor het beheer  
van de kasmiddelen van DG BUDG (begro-
tingsbetalingen) en van DG ECFIN (beheer  
van activa buiten de begroting en leningen) voeren van elkaar verschillende taken uit en 
op grond van die verschillen is het gerecht-
vaardigd om risicobeheer en -controle op  
een andere manier aan te pakken.
23.
Omdat de uitgevoerde taken verschillen,  worden verschillende methodologieën  gehanteerd om de risico’s te beperken. De 
maximumbedragen die gelden voor nostro-
rekeningen die de dagelijkse kasbewegingen 
dekken doch waarop normaal gezien geen  omvangrijke middelen voor langere termijn 
worden aangehouden, moeten anders wor-
den bekeken dan de maximumbedragen die 
gelden voor derden waarbij voor langere  
termijn middelen worden geplaatst.
Met uitzondering van de rekeningen waarop 
voorlopig geïnde geldboeten worden aan-gehouden (zie dienaangaande het antwoord van de Commissie op paragraaf 34), is het  bovendien zo dat de saldi die door DG BUDG op lopende rekeningen bij afzonderlijke han-delsbanken worden aangehouden, dermate beperkt zijn, dat het risico niet materieel zou toenemen indien ook DG ECFIN op dezelfde banken een beroep zou doen.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie30
25.
In het overzicht van de Commissie van de  
risico’s in verband met haar kasverrichtingen (DG BUDG), waarnaar de Rekenkamer in haar 
opmerking verwijst, is duidelijk uitgelegd  
aan welke risico’s de Commissie is blootge-
steld, hoe die risico’s worden beheerd en  welke maatregelen zijn ingevoerd om die  risico’s te controleren, te beperken of te  neutraliseren. In dat overzicht wordt ook  
verwezen naar procedures die maatregelen 
omvatten om operationele en financiële risi-
co’s te controleren of te beperken. Kruisver-
wijzingen naar deze bestaande procedures 
zullen in één enkel formeel document van  DG BUDG worden opgenomen.
26.
In 2004 werd voor alle activiteitenterreinen 
van DG ECFIN een risicobeoordeling verricht. 
Daarna werden aanvullende risicobeoorde-
lingen verricht voor activiteiten waar zich  een grote verandering heeft voorgedaan.  
Deze procedure voor risicobeoordeling  
wordt toereikend geacht, rekening houdend 
met het feit dat de activiteiten van DG ECFIN 
vrij stabiel zijn. Eind 2008 werd een andere volledige risicobeoordeling verricht voor  alle activiteiten van DG ECFIN.
In de loop van het jaar worden de belang-
rijke financiële risico’s nauwgezet gevolgd. 
Zie de verklaring van de Rekenkamer in  
tekstvak 3.
28.
De indicatoren die in het „tableau de bord” 
van DG BUDG zijn opgenomen, zijn de  
meeste relevante voor de kasverrichtingen 
van DG BUDG en zijn belangrijke indicatoren 
voor zijn prestaties. Deze indicatoren wor-den op gezette tijden gecontroleerd en aan 
de hand daarvan worden de prestaties geme-
ten. Ingeval de prestaties pover zouden zijn, 
worden passende corrigerende maatregelen 
genomen.
Binnen de eenheid Beheer van de kasmid-
delen worden voor elk personeelslid speci-
fieke doelstellingen vastgelegd, die gebruikt worden om hun prestaties te beoordelen.  Bij de meeste indicatoren gaat het om pres-tatie-indicatoren. Dankzij deze indicatoren 
kan het management de afzonderlijke pres-taties alsook de globale prestaties van de  
eenheid Beheer van de kasmiddelen objec-
tief beoordelen/meten.
29.
Er wordt gewerkt aan de berekening van  
een benchmark voor de beoordeling van  de prestaties van de andere portefeuilles.  
Begin 2009 werd de methodologie vastge-
steld en momenteel wordt de IT-toepassing 
getest.
30.
Bij de bedoelde fiduciaire rekeningen die  
door de ordonnateurs worden geopend met 
het oog op de uitvoering van specifieke  
begrotingsprogramma’s, gaat het om een  
ander soort rekeningen dan de bankreke-
ningen die overeenkomstig artikel 59 van  de uitvoeringsvoorschriften door de reken-
plichtige worden geopend met het oog op 
het beheer van de kasmiddelen.
Zoals opgemerkt door de Rekenkamer wor-
den fiduciaire rekeningen gecreëerd voor  bepaalde programma’s in het kader van  specifieke overeenkomsten waarbij de finan-
ciële organisatie optreedt als financiële tus-
senpersoon van de Commissie (bijvoorbeeld 
fiduciaire overeenkomsten tussen DG ECFIN 
en financiële organisaties).
Betalingen aan financiële organisaties  
zoals de Europese Investeringsbank (EIB)  
of de Kreditanstalt für Wiederaufbau (KFW) 
moeten niet altijd als fiduciaire verrich-
tingen worden beschouwd en automatisch 
als zodanig worden behandeld. Financiële  organisaties zouden ook kunnen optreden  
als projectcoördinator, als begunstigde of  
als aanvullende donor voor een trustfonds. 
In dat geval moeten de gerelateerde beta-
lingen normaal gezien als voorfinanciering 
worden beschouwd. Om dergelijke beta-
lingen correct te classificeren, moeten de  onderliggende contracten in detail worden 
geanalyseerd.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie31
31. en 32.
Na een opmerking van de Rekenkamer  
heeft DG BUDG in 2007 twee inventarisa-ties verricht (op 30 september 2007 en op  
31 december 2007) teneinde te garanderen 
dat de financiële activa die bij financiële  
organisaties worden aangehouden, volle-dig in de jaarrekening zouden worden opge-geven. Alle directoraten-generaal hebben  op deze twee verzoeken geantwoord en er 
werden controles verricht om na te gaan  
of de antwoorden overeenstemden met de 
jaarrekening 2007.
De inventarisatie vormt nu een onder-
deel van de gestandaardiseerde jaarlijkse  
afsluitingsprocedure.
Om de situatie verder te verbeteren, heeft 
de Commissie reeds voorgesteld en met de 
Rekenkamer afgesproken, dat met het oog  
op de afsluiting van 2008 aan de betrokken organisaties een officiële circulaire zal wor-
den toegezonden, opdat zij correcte, volle-
dige en gestandaardiseerde informatie over 
de fiduciaire rekeningen verstrekken.
Zoals reeds gezegd in het antwoord op para-
graaf 30 verschillen de fiduciaire rekeningen van de bankrekeningen die overeenkomstig artikel 59 van de uitvoeringsvoorschriften  
door de rekenplichtige van de Commissie  
worden geopend. Voor de bankrekenin-
gen wordt er reeds een eenvormig beleid  gevolgd. Voor de fiduciaire rekeningen zal 
de Commissie de situatie verder analyseren, 
zodat zij gevolg kan geven aan de opmer-
kingen van de Rekenkamer.
34.
Het huidige systeem dat voor het beheer  van de voorlopig geïnde geldboeten wordt 
gebruikt, is duidelijk beschreven en geba-
seerd op een besluit van de Commissie  
van 1999. De gerelateerde richtsnoeren, die 
op dit besluit gebaseerd zijn, vormen inte-
graal een vast onderdeel van alle contrac-
ten die in dit verband met banken worden gesloten.In 2008 werd het huidige systeem voor het 
beheer van de voorlopig geïnde geldboeten herzien, voornamelijk om de veiligheid te  
verhogen. Begin 2009 heeft DG BUDG een  
voorstel voor een besluit van de Commissie 
dienaangaande opgesteld.
39.
De Commissie wijst er om te beginnen op  dat alle belangrijke aspecten van de pro-
cedures voor het beheer van de kasmidde-
len formeel gedocumenteerd zijn en in veel 
gevallen aangevuld zijn met gedetailleerde 
stapsgewijze instructies.
Voorts is er voor alle belangrijke taken bin-
nen de eenheid Beheer van de kasmidde-
len van DG BUDG voorzien in één of meer  
back-ups, zodat ook bij geplande en/of  
onverwachte afwezigheden de bedrijfscon-
tinuïteit verzekerd is.
De Commissie is derhalve van mening dat er 
slechts een zeer klein risico voor de bedrijfs-
continuïteit bestaat ingeval belangrijke per-
soneelsleden op korte termijn de eenheid  zouden verlaten.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie32
CONCLUSIES 
EN AANBEVELINGEN
42.
De Commissie moet de verordening van de 
Raad houdende toepassing van het besluit 
betreffende het stelsel van eigen midde-len van de Gemeenschappen eerbiedigen,  die met name bepaalt dat de lidstaten de  eigen middelen door middel van maande-
lijkse twaalfden boeken op de rekening  
die op naam van de Commissie is geopend. 
Sedert 2005 dient de Commissie echter tegen 
eind oktober bij de begrotingsautoriteit een 
voorontwerp van gewijzigde begroting in,  teneinde de begroting aan te passen op  
basis van de ramingen van de ontvangsten 
en uitgaven. Hiermee anticipeerde zij op  
het gebruikelijke overschot aan het einde  
van het jaar, waardoor de eigenmiddelen-
bijdragen van de lidstaten werden vermin-
derd. Het goede begrotingsbeheer van de  Commissie is trouwens door de Rekenkamer 
vastgesteld: in haar jaarverslag over het  
begrotingsjaar 2007 (paragraaf 3.4) verklaart 
zij immers dat het beperken van kredieten 
voor betalingen duidt op een goed begro-tingsbeheer, aangezien het getuigt van het vermogen te reageren op veranderingen en het begrotingsoverschot vermindert, zodat 
eigen middelen kunnen worden teruggestort 
aan de lidstaten.
43.
Aangaande de opmerking van de Rekenka-
mer onder a): de Commissie wijst erop dat 
de procedure waarnaar de Rekenkamer ver-
wijst (overschrijvingen tussen de eigenmid-
delenrekeningen van de lidstaten) formeel 
gedocumenteerd is en in veel gevallen aan-
gevuld is met gedetailleerde stapsgewijze  instructies.
Aangaande de opmerking van de Rekenka-
mer onder b): de Commissie wijst erop dat 
de procedure voor het opstellen van kas-stroomramingen die gebruikt wordt voor  
vervroegde afroepingen van eigen middelen 
en de wijze van toepassing van die proce-
dure gedocumenteerd zijn. Het is de formele grondslag om lidstaten vervroegd om beta-
ling van eigen middelen te verzoeken.Eind 2008 heeft de Commissie in het kader 
van een recente herziening van de rappor-
tage-instrumenten de bestaande procedures voor het opstellen van kasstroomoverzich-ten en -ramingen bijgewerkt. Na het eer-ste kwartaal van 2009 zal een bijgewerkte  
en eengemaakte versie van de procedure,  
die ook nadere gegevens over de ramingen 
omvat, worden aangenomen.
Wat de schattingen betreft die gebruikt wor-
den voor overschrijvingen tussen de eigen-
middelenrekeningen van de lidstaten: deze 
worden zo nauwkeurig mogelijk opgesteld 
en de Commissie is van mening dat de hui-
dige procedures geen aanzienlijk effect heb-
ben op de globale kasverrichtingen of op de 
naleving van de toepasselijke verordening.
Aanbevelingen
Eerste streepje
Het huidige stelsel van eigenmiddelenreke-
ningen, dat in de eerste plaats is opgezet  om de betalingen van eigen middelen te  ontvangen, is gekoppeld aan het eigenmid-delenstelsel, dat is vastgesteld bij Besluit  
2000/597/EG, Euratom en de Uitvoeringsver-
ordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000 van  
de Raad, die door de Commissie moeten  
worden toegepast. In 2007 heeft de Raad  een nieuw eigenmiddelenbesluit (2007/436/
EG, Euratom) goedgekeurd en zeer recen-
telijk een herziening van Verordening (EG) 
nr. 1150/2000
7, doch daarbij werd het stelsel 
van eigenmiddelenrekeningen en -betalin-
gen niet aanzienlijk gewijzigd. Dit wijst erop 
dat de Raad tevreden is over de werking van het huidige stelsel.
7 Verordening (EG, Euratom) nr. 105/2009 van de Raad (PB 
L 36 van 5.2.2009, blz. 1).
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie33
Tweede streepje
De Commissie zal trachten de documentatie 
op dit gebied te verbeteren. In het kader  van een herziening van de gerelateerde  
rapportage-instrumenten eind 2008 heeft zij 
haar procedures voor het opstellen van kas-
stroomoverzichten en -ramingen bijgewerkt. Na maart 2009 zal de bijgewerkte versie van de procedure, die ook nadere gegevens over de ramingen omvat, worden aangenomen.  
Zij is echter niet van mening dat de controle 
van de juistheid van de gebruikte schattin-
gen een materieel effect zal hebben.
44.
In het overzicht van de Commissie van de  
risico’s in verband met haar kasverrichtin-
gen (DG BUDG), dat een onderdeel vormt van 
de jaarrekening, is duidelijk en omstandig  
beschreven aan welke risico’s de Commis-
sie is blootgesteld, hoe die risico’s worden 
beheerd en welke maatregelen zijn ingevoerd om die risico’s te controleren, te beperken 
of te neutraliseren. In dat overzicht wordt  
ook verwezen naar procedures die maatrege-
len omvatten om operationele en financiële 
risico’s te controleren of te beperken.
Kruisverwijzingen naar deze bestaande pro-
cedures zullen in één enkel formeel docu-
ment van DG BUDG worden opgenomen.
De indicatoren die in het „tableau de bord” 
van DG BUDG zijn opgenomen, zijn de  meeste relevante voor de kasverrichtingen 
van DG BUDG en zijn belangrijke indicatoren 
voor zijn prestaties. Deze indicatoren wor-
den op gezette tijden gecontroleerd en aan 
de hand daarvan worden de prestaties geme-
ten. Ingeval de prestaties pover zouden zijn, 
worden passende corrigerende maatregelen genomen.45.
Er moet een onderscheid worden gemaakt  
tussen de door DG BUDG beheerde kasver-richtingen en betalingen enerzijds, en het  
activabeheer door DG ECFIN anderzijds,  
overeenkomstig het door de Commissie vast-
gestelde besluit. Voor elk van deze functies is de verantwoordelijkheid duidelijk aan één centrale dienst toegewezen. Zie ook het ant-woord van de Commissie op paragraaf 23.
46.
Omdat er om zeer uiteenlopende redenen  
saldi bij fiduciaire rekeningen worden aan-
gehouden, met uiteenlopende kasstroom-patronen en termijn tot gevolg, is het  
operationeel erg moeilijk om zelfs maar de 
rente van de middelen die bij één enkele  
financiële instelling worden aangehouden, 
te optimaliseren. Zie ook de antwoorden op 
de paragrafen 31 en 32 hierboven.
47.
In 2008 werd het huidige systeem voor het 
beheer van de voorlopig geïnde geldboeten 
herzien, voornamelijk om de veiligheid te  
verhogen. Begin 2009 heeft DG BUDG een  voorstel voor een besluit van de Commissie dienaangaande opgesteld. Zie ook het ant-woord van de Commissie op paragraaf 34.
Aanbevelingen
Eerste streepje
De Commissie zal ervoor zorgen dat zij een beter overzicht krijgt van de verschillende 
activiteiten die inzake kasmiddelenbeheer  
worden verricht. Omdat de taken van de twee 
betrokken DG’s gescheiden zijn, bestaat er 
niet zoveel behoefte aan uitgebreide coör-
dinatie. Er zullen vaker bijeenkomsten tus-
sen de twee directoraten-generaal worden georganiseerd, teneinde informatie over  
risico’s te delen en ervaringen en beproefde 
methoden voor kasmiddelen- en activabe-
heer op het niveau van de Commissie uit te 
wisselen.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie34
Tweede streepje
In het overzicht van de Commissie van de  risico’s in verband met haar kasverrichtin-
gen (DG BUDG), dat een onderdeel vormt van 
de jaarrekening, is duidelijk en omstandig  beschreven aan welke risico’s de Commis-sie is blootgesteld, hoe die risico’s wor-
den beheerd en welke maatregelen zijn  
ingevoerd om die risico’s te controleren,  te beperken of te neutraliseren. Er is ook  
aangegeven welke procedures maatregelen 
bevatten om de operationele en financiële 
risico’s te controleren en te beperken.
Deze bestaande procedures zullen in één  
enkel formeel document van DG BUDG wor-
den bijeengebracht.
De indicatoren die in het „tableau de bord” 
van DG BUDG zijn opgenomen, zijn de  
meeste relevante voor de kasverrichtingen van DG BUDG en zijn belangrijke indicato-
ren voor zijn prestaties. Deze indicatoren  
worden op gezette tijden gecontroleerd en 
aan de hand daarvan worden de prestaties 
gemeten. Ingeval de prestaties pover zijn,  worden passende corrigerende maatregelen 
genomen.
Vierde streepje
In 2008 werd het huidige systeem voor het beheer van de voorlopig geïnde geldboeten herzien, voornamelijk om de veiligheid te  verhogen. Begin 2009 heeft DG BUDG een  voorstel voor een besluit van de Commissie dienaangaande opgesteld. Zie ook het ant-woord van de Commissie op paragraaf 34.
ANTWOORDEN 
VAN DE COMMISSIE
Speciaal verslag nr. 5/2009 — Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie35
Europese Rekenkamer
Speciaal verslag nr. 5/2009
Het beheer van de kasmiddelen door de Commissie
Luxemburg: Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen2009 — 34 blz. — 21 x 29,7 cmISBN 978-92-9207-303-9

Waar kunt u EU-publicaties krijgen?
Betaalde publicaties:
• bij de EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);• bij uw boekhandel onder vermelding van titel, uitgever en/of ISBN-nummer;•  rechtstreeks bij een van onze verkoopagenten. U vindt de contactgegevens op 
http://bookshop.europa.eu of u kunt ze per fax aanvragen op +352 2929-42758.
Gratis publicaties:• bij de EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu);•  bij de vertegenwoordigingen en delegaties van de Europese Commissie. U vindt 
de contactgegevens op http://ec.europa.eu of u kunt ze per fax aanvragen op +352 2929-42758.
IN DIT SPECIAAL VERSLAG ONDERZOCHT DE REKENKAMER DE 
KWALITEIT VAN HET BEHEER VAN DE KASMIDDELEN DOOR DE COMMISSIE EN BEOORDEELDE ZIJ OF DE COMMISSIE DE RELEVANTE 
VOORSCHRIFTEN EN REGELINGEN IN ACHT HEEFT GENOMEN EN 
OF ZE INTERNECONTROLESYSTEMEN HEEFT INGESTELD DIE EEN VERANTWOORD BEHEER VAN DE KASMIDDELEN GARANDEREN. DE REKENKAMER CONCLUDEERDE DAT DE COMMISSIE IN HET ALGEMEEN DE COMMUNAUTAIRE WETGEVING IN ACHT NEEMT, DAT ZIJ OMZICHTIGE RAMINGSPROCEDURES VOOR HET KASBEHEER HEEFT OPGEZET EN DAT DE BESTAANDE INTERNECONTROLEPROCEDURES IN HET ALGEMEEN DOELTREFFEND WAREN. DE REKENKAMER TROF ECHTER OOK EEN GEBREK AAN COÖRDINATIE AAN TUSSEN DE BETROKKEN DIRECTORATEN-GENERAAL VAN DE COMMISSIE OP 
GEBIEDEN ALS RISICOBEHEER EN -CONTROLE. DIT LEIDDE TOT EEN 
SITUATIE WAARIN DE COMMISSIE NIET VOLDOENDE HET ALGEHELE RISICO DAT ZIJ BIJ ELKE HANDELSBANK LIEP IN AANMERKING NAM. 
VERDER CONSTATEERDE DE REKENKAMER DAT ER EEN VERHOOGD 
RISICO OP VERLIES VAN VOORLOPIG GEÏNDE GELDBOETEN BESTAAT DIE 
OP SPECIFIEKE REKENINGEN-COURANT WORDEN AANGEHOUDEN.
EUROPESE REKENKAMERQJ-AB-09-005-NL-C
ISBN 978-92-9207-303-9