MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD betreffende de aanknoping van overleg met de Republiek Guinee krachtens artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou

1. In artikel 9, lid 2, van de te Cotonou op 23 juni 2000 mede door de Republiek Guinee ondertekende ACS-EG-Partnerschapsovereenkomst worden de essentiële elementen omschreven waarop het partnerschap is gebaseerd. Tot deze essentiële elementen behoren de democratische beginselen en de rechtsstaat.

2. De internationale gemeenschap is de laatste jaren getuige geweest van een verslechtering van het democratisch klimaat in de Republiek Guinee, hetgeen overeenkomt met een schending van deze in artikel 9 van de Overeenkomst vastgelegde essentiële elementen.

3. Onder het presidentschap van generaal Lansana Conté heeft Guinee in 1990 een democratiseringsproces op gang gebracht door de goedkeuring van de basiswet, die voorzag in algemeen kiesrecht en de totstandbrenging van de rechtsstaat. In 1992 werd het meerpartijenstelsel ingevoerd en daarop volgden presidentiële verkiezingen in 1993 en parlementsverkiezingen in 1995. Ofschoon deze eerste verkiezingen niet vrij waren van onregelmatigheden, hebben zij de oppositiepartijen toch de mogelijkheid verschaft zich in de Guinese instellingen te integreren en werden zij door de internationale gemeenschap als aanvaardbaar beschouwd.

4. Deze gunstige ontwikkeling werd bij de presidentiële verkiezingen van 1998 onderbroken door de arrestatie van de oppositieleider, Alpha Conde, en een aantal van zijn partijgenoten die het verloop en de officiële resultaten van de verkiezingen hadden betwist. Een aantasting van het democratiseringsproces werd geconstateerd bij de gemeenteverkiezingen van 2000, die werden gekenmerkt door geweldpleging en waarvan de resultaten door de oppositie werden aangevochten. De oppositiepartijen van Alpha Conde, het Rassemblement du peuple guinéen (RPG), en Sydia Touré, voormalig Eerste Minister en leider van de Union des Forces Républicaines (UFR), behaalden toen in geen enkele gemeente de overwinning ondanks hun aanzienlijke electorale aanhang in bepaalde prefecturen. Ten slotte werden de voor eind 2000 geplande parlementsverkiezingen uitgesteld naar aanleiding van onlusten aan de grenzen met Liberia en Sierra Leone.

5. Het democratiseringsproces werd verder ondermijnd toen de partij van de President, de Parti du Peuple et du Progrès (PUP), in 2001 haar voornemen aankondigde via een referendum te komen tot een wijziging van de basiswet, nadat de Nationale Vergadering het wijzigingsontwerp reeds had verworpen. Deze wijziging had betrekking op de opheffing van de beperking op het aantal opeenvolgende presidentiële mandaten voor eenzelfde persoon, waardoor President Conté zich een derde maal kandidaat zou kunnen stellen, en op het benoemd worden van de wijk- en districtshoofden, die vroeger moesten worden verkozen. Deze hervormingen werden beschouwd als een stap achteruit voor de jonge Guinese democratie. De EU heeft in haar verklaring van 25 oktober 2001 uitdrukking gegeven aan haar bekommernis over de mogelijke gevolgen van het referendum voor de stabiliteit en de democratische ontwikkeling van het land, en de EU heeft toen in het bijzonder opgeroepen tot eerbiediging van de grondwettelijke bepalingen, handhaving van het machtsevenwicht, vrijmaking van de media en het opzetten van structuren die het rechtvaardig en transparant verloop van verkiezingen konden garanderen. Bij een op 8 november 2001 ondernomen demarche heeft de EU de Regering dienaangaande opnieuw geïnterpelleerd en haar aangemaand tot eerbiediging van de criteria voor een democratisch verloop van het referendum. Tegen het advies in van de internationale gemeenschap heeft het referendum op 11 november plaatsgehad in dubieuze omstandigheden. Onmiddellijk na de bekendmaking van de officiële resultaten (een opkomst van 87% met 98% stemmen voor) heeft de te Conakry vertegenwoordigde internationale gemeenschap uiting gegeven aan twijfels over het verloop van het referendum en de Regering ertoe opgeroepen de voor 27 december 2001 geplande parlementsverkiezingen uit te stellen tot na het tot stand komen van een voor alle Guinese politieke actoren acceptabel electoraal kader. De heer Dahlgren, speciaal vertegenwoordiger van het voorzitterschap van de EU voor de landen van de rivier de Mano, heeft bij zijn bezoek aan Guinee in december 2001, het verzoek aan de Regering om uitstel van de verkiezingen met het oog op een correcte organisatie ervan herhaald en de Regering ertoe aangespoord het verkiezingsproces door een electorale waarnemingsmissie van de EU te laten begeleiden. Hij heeft daarbij gewezen op de minimumcriteria voor het verkrijgen van EU-steun, te weten het opgezet worden van een onafhankelijk orgaan voor electoraal toezicht, neutraliteit van het overheidsapparaat, een verbintenis van alle betrokken partijen af te zien van elke vorm van geweld en de aanwezigheid van internationale waarnemers.

6. Als gevolg van deze internationale druk heeft de Regering besloten de parlementsverkiezingen uit te stellen, en de algemene wens te kennen gegeven steun en internationale waarnemers te ontvangen voor het verkiezingsproces. Gezien het belang van de interne politieke stabiliteit in Guinee voor het land zelf maar ook voor de stabiliteit in de regio van de rivier de Mano, en gezien de verzoeken van de EU aan de Regering de verkiezingen uit te stellen en waarnemers voor de verkiezingen uit te nodigen, heeft de EU in april 2002 een verkenningsmissie gestuurd om de vooruitgang op het gebied van het verkiezingsproces te evalueren en om na te gaan of het wenselijk, nuttig en haalbaar is steun te verlenen voor de verkiezingen en waarnemers te zenden. Deze missie heeft moeten concluderen dat de in punt 5 genoemde voorwaarden voor het houden van democratische verkiezingen niet waren vervuld. De EU heeft besloten in de gegeven omstandigheden niet verwikkeld te willen worden in een proces dat reeds door ernstige ongeregeldheden was aangetast en dat, door het ontbreken van een aantal partijen van de representatieve oppositie, volledig verstoken zou zijn van reële competitie. De EU heeft bijgevolg noch financiële en technische hulp verstrekt noch een electorale waarnemingsmissie gestuurd.

7. De EU heeft besloten wel het proces te blijven volgen voor de voor 2003 geplande presidentsverkiezingen, die het brandpunt van de electorale cyclus vormen en waaraan alle gecontacteerde partijen van plan zijn deel te nemen. In oktober 2002 heeft de heer Dahlgren, SVV voor de landen van de rivier de Mano, zich opnieuw met de autoriteiten onderhouden en de vereiste minimumvoorwaarden voor democratische verkiezingen van de EU herhaald. Op 14 november 2002 hebben de Deense minister Moeller en commissaris Nielson namens de EU aan President Conté geschreven teneinde erop te wijzen dat de EU veel belang hecht aan door de autoriteiten te ondernemen electorale hervormingen. In januari 2003 heeft een Guinese ministeriële delegatie het antwoord van President Conté gebracht en de delegatie heeft met de heer Dahlgren en met commissaris Nielson de situatie besproken. Noch het antwoord van de President noch de gesprekken met de ministeriële delegatie bevatten een echte verbintenis van de kant van de Regering om met dit dossier voortgang te maken, en de EU heeft de ministeriële delegatie verzocht haar aanvullende informatie te verstrekken over de sedert de datum van de verkenningsmissie van april 2002 ondernomen reële hervormingen.

8. In het huidige stadium, 6 maanden vóór de geplande presidentsverkiezingen, kan slechts worden geconcludeerd dat op geen enkel punt reële vooruitgang werd geconstateerd op het gebied van de electorale hervormingen en dat de autoriteiten geen blijk hebben gegeven van bereidheid spoedig naar een echt democratiseringsproces te willen evolueren. De autoriteiten hebben namelijk aan de heer Dahlgren, bij zijn bezoek aan Conakry in april 2003, meegedeeld dat de gezondheidstoestand van President Conté het hun onmogelijk maakte op het gebied van hervormingen voortgang te boeken. Toch wordt de in januari 2003 op gang gekomen verkiezingscampagne voor de uittredende President van dag tot dag onverminderd voortgezet.

9. De Commissie is van oordeel dat bovenomschreven toenemende verslechtering van het democratisch klimaat, met name het problematische referendum van november 2001, het verloop onder niet-democratische omstandigheden van de parlementsverkiezingen in juni 2002, alsook het ontbreken van tekenen van een spoedige gunstige ontwikkeling van de situatie, een schending vormen van de in artikel 9 van de Overeenkomst van Cotonou bedoelde essentiële elementen. De Commissie is dan ook van oordeel dat de laatste twee jaren de mogelijkheden van de ter verbetering van het politieke klimaat overeenkomstig artikel 8 van genoemde Overeenkomst op gang gebrachte politieke dialoog volledig werden uitgeput. Bewijs daarvan zijn de geregelde gesprekken tussen de hoofden van de missies van de lidstaten en de Europese Commissie te Conakry, de demarches bij de autoriteiten van de speciale vertegenwoordiger van het voorzitterschap voor de Unie van de rivier de Mano, de heer Dahlgren, de briefwisseling tussen de Europese Unie en de Europese Commissie, enerzijds, en de Regering, anderzijds, en het bezoek van de ministeriële delegatie aan Brussel in januari 2003. Het is derhalve wenselijk overeenkomstig artikelen 9 en 96 van bedoelde Overeenkomst, overleg aan te knopen met de Republiek Guinee.

Dit overleg moet tot doel hebben:

* te onderstrepen hoeveel belang de Europese Unie hecht aan de electorale hervormingen, en met name aan de garantie dat:

- alle bij het electoraal proces betrokken actoren ongehinderd hun rol zouden kunnen vervullen;

- de politieke partijen zich zouden kunnen organiseren en hun kandidaten vrij en ongehinderd hun kandidatuur zouden kunnen stellen en campagne voeren;

- de media vrij, ongehinderd en zonder gevaar voor pesterijen, politieke informatie en analyses kunnen verspreiden, zodat de kiezer een geïnformeerde keuze kan maken;

- de kiezers vrijelijk tot hun besluit kunnen komen;

- een orgaan wordt opgezet voor toezicht op de verkiezingen met bevoegdheid tot echt autonoom optreden en gevrijwaard tegen beïnvloeding vanuit het overheidsapparaat en de politieke partijen;

* de Republiek Guinee duidelijkheid verschaft over haar voornemens met betrekking tot het op gang brengen van een echte dialoog met de verschillende oppositiepartijen, met de bedoeling bovenvermelde hervormingen op gang te brengen;

* kan worden vastgesteld of het wenselijk is de in artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou bedoelde passende maatregelen te nemen.

Derhalve stelt de Commissie de Raad voor om Guinee uit te nodigen voor overleg krachtens de artikelen 9 en 96 van de Overeenkomst van Cotonou, overeenkomstig bijgaande ontwerpbrief.

De Commissie stelt voor tijdens de overlegperiode de aan de gang zijnde uit het 6e, 7e en 8e EOF gefinancierde activiteiten voort te zetten, met uitzondering van het begrotingssteunprogramma voor 2002, waarvoor nog geen geld werd uitgekeerd. Zij stelt daarentegen voor de ondertekening van het strategiedocument voor de periode 2002-2007 uit te stellen.

BIJLAGE

Brussel,

Z.E. de heer Kazaliou BALDE Ambassadeur van de Republiek Guinee Roger Vandendriessche-laan, 75 1150 Brussel

ONTWERP

Excellentie,

De Europese Unie heeft herhaaldelijk uiting gegeven aan haar bezorgdheid over de ontwikkelingen op het gebied van de democratie in Guinee en aan haar wens dat aan de hand van electorale hervormingen zou worden voorzien in de voorwaarden voor democratische verkiezingen.

Bij schrijven van 14 november laatstleden hebben minister Moeller, fungerend voorzitter van de Raad van de Europese Unie, en commissaris Nielson van de Europese Commissie uitdrukking gegeven aan de wens van de Europese Unie dat de Guinese autoriteiten zich op concrete wijze zouden verbinden tot bovenbedoelde hervormingen, teneinde met name te garanderen dat:

* alle bij het electoraal proces betrokken actoren ongehinderd hun rol zouden kunnen vervullen;

* de politieke partijen zich zouden kunnen organiseren en hun kandidaten vrij en ongehinderd hun kandidatuur zouden kunnen stellen en campagne voeren;

* de media vrij, ongehinderd en zonder gevaar voor pesterijen, politieke informatie en analyses kunnen verspreiden, zodat de kiezer een geïnformeerde keuze kan maken;

* de kiezers vrijelijk tot hun besluit kunnen komen;

* een orgaan wordt opgezet voor toezicht op de verkiezingen met bevoegdheid tot echt autonoom optreden en gevrijwaard tegen beïnvloeding vanuit het overheidsapparaat en de politieke partijen.

Krachtens artikel 96 van de Overeenkomst van Cotonou hebben wij de eer uw land, namens de Gemeenschap en de lidstaten van de Europese Unie, uit te nodigen voor overleg om, zoals die overeenkomst bepaalt, de situatie grondig te onderzoeken en, indien mogelijk, tot een oplossing te komen.

Wij stellen voor dat dit overleg zeer binnenkort wordt aangeknoopt, op een in onderling overleg te bepalen datum, in het gebouw van de Raad van de Europese Unie.

Met de meeste hoogaching,

Voor de Raad Voor de Commissie

Kopieën: De voorzitter van het ACS-EG-Comité van Ambassadeurs De secretaris-generaal van groep van ACS-staten