EUROPESE COMMISSIE 
18.5.2011 
SEC(2011) 581 definitief 
[…] 
[…] 
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
Samenvatting van de effectbeoordeling 
bij 
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees 
Economisch en Sociaal Comité en  het Comité van de Regio's -  
 
       Betere rechtspositi e voor slachtoffers in de EU 
{COM(2011) 274 definitief} 
{SEC(2011) 580 definitief}  
 
NL 1   NL 1. BELEIDSCONTEXT EN PROCEDURE  
In het programma van Stockholm (2010-2014) dr ong de Europese Raad aan op aanvullende 
maatregelen om de behoeften van slachtoffers va n misdrijven in onze rechtstelsels centraal te 
stellen. De Commissie gaf hi eraan gehoor met haar actieplan ter uitvoering van het 
programma van Stockholm. In bijlage I va n het werkprogramma 2011 van de Commissie 
staan de rechten van en steun voor slachtoffers  van misdrijven vermeld als een strategisch 
initiatief. Het Europees Parlement heeft de Raad tevens opgeroepen om een alomvattend wetgevingskader vast te stellen dat de slachtoffers van misdrijven de ruimst mogelijke bescherming biedt. Bovendien is in het vers lag van de Commissie over het burgerschap van 
27 oktober 2010 onderzocht hoe hinderpalen voor de  uitoefening van de rechten van de EU-
burger kunnen worden weggenomen door meer gewicht toe te kennen aan op EU-niveau 
verleende individuele rechten. Het past binnen  deze aanpak om de rechten van slachtoffers 
alsook de procedurele rechten van verdachten en beklaagden in strafprocedures te versterken.  
De probleembeschrijving, doelstellingen en onderzochte beleidsopties berusten op de 
uitkomst van een openbare raadpleging, twee stud ies door externe contractanten en de door de 
Commissie verzamelde expertise. Ook werd een  interdepartementale stuurgroep opgericht. 
2. P
ROBLEEMOMSCHRIJVING  
Criminaliteit is een groot probleem in Europa: jaarlijks wordt ongeveer 15% van de EU-
bevolking rechtstreeks het slachtoffer van een misdrijf1. De effectbeoordeling heeft 
betrekking op de kwaliteit van de behandeling die slachtoffers tijdens de nasleep van een misdaad en gedurende de daaropvolgende strafprocedure krijgen, en op hun recht om, 
ongeacht hun nationaliteit of land van vestiging, in alle EU-lidstaten volgens dezelfde 
minimumnormen te worden behandeld, met inbegr ip van niet-discriminerende toegang tot de 
rechter.  Door de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon beschikt de EU over nieuwe 
bepalingen op strafrechtelijk gebi ed die een duidelijke  rechtsgrondslag bieden waarop de EU 
minimumnormen betreffende de rechten van slac htoffers kan baseren, ter bevordering van het 
wederzijds vertrouwen en de wederzijdse erkenning van vonnissen. Dit betekent dat de 
justitiële diensten vertrouwen moeten hebben in elkaars normen betreffende billijkheid en rechtvaardigheid en dat de EU-burgers ervan moeten kunnen uitgaan dat dezelfde 
minimumvoorschriften gelden als zij in het buitenland reizen of wonen.  
Momenteel bieden de meeste lidstaten slachtoffers van misdrijven wel enige mate van bescherming en hulp, maar wordt er in de rechtsgang over het algemeen onvoldoende 
rekening gehouden met de positie en de behoeften  van slachtoffers in strafzaken. Mensen die 
in Europa het slachtoffer worden van een strafb aar feit, kunnen er niet van uitgaan dat zij met 
respect zullen worden behandeld en toereikende  hulp, bescherming of toegang tot elementaire 
rechten bij het procesverloop zullen krijgen. Om  hierin verandering te  brengen dienen de 
lidstaten de normen inzake de rechten van slach toffers op te trekken tot de normen die volgen 
uit internationale inst rumenten en de rechtspraak van he t Europees Hof voor de rechten van 
de mens (EHRM).  
                                                
 
1 Volgens gegevens van Eurostat zijn er in 2007 in de EU-lidstaten 30 miljoen strafbare feiten 
(uitgezonderd lichtere vergrijpen) gemeld (Eurostat, Statistics in focus 36/2009). Op grond van de 
internationale enquête over criminaliteit in " The Burden of Crime in the EU " 
(www.europeansafetyobservatory.eu ), wordt ervan uitgegaan dat van 60% van alle strafbare feiten geen 
aangifte wordt gedaan, wat betekent dat er per jaar naar schatting in totaal 75 miljoen burgers 
rechtstreeks het slachtoffer worden van misdaad (circa 15% van de EU-bevolking).  
 
NL 2   NL De EU heeft in eerdere wetgeving al regels vastgesteld met betrekking tot de rechten van 
slachtoffers in strafzaken. Hoewel deze wetgev ing wat doelstellingen en toepassingsgebied 
betreft nog steeds relevant is, kijkt de samenlevi ng inmiddels alweer anders tegen slachtoffers 
aan en zijn er nieuwe doelstellingen bijgekom en die moeten worden verwezenlijkt. Bovendien 
is de wetgeving niet op doeltreffende wijze ten uitvoer gelegd. De  huidige EU-wetgeving 
schiet dus tekort waar het gaat om de behoeften van de slachtoffers.  
De gesignaleerde problemen zijn  als volgt samen te vatten: 
Probleem A : De huidige EU-wetgeving volstaat niet  om de situatie van slachtoffers te verbeteren – zij is vaag, 
bevat geen concrete verplichtingen en is niet uitvoerbaar; zij is dan ook gebrekkig ten uitvoer gelegd door de 
lidstaten. 
Probleem B:  de lidstaten hebben onvoldoende oog voor de behoeften van slachtoffers van misdrijven – 
slachtoffers krijgen geen 1) erkenning en respect, 2) bescherming, 3) hulp, 4) daadwerkelijke toegang tot de 
rechter en 5) daadwerkelijke toegang tot schadeloosstelling en herstel.   
De gevolgen van criminaliteit  en het niet vervullen van de behoeften van slachtoffers leidt ook tot aanzienlijke 
verborgen kosten , onder meer op financieel en medisch vlak.  
2.1. Probleem A – De EU-wetgeving  volstaat niet om de situatie van slachtoffers te 
verbeteren 
De EU heeft Kaderbesluit 2001/220/JBZ inzake de status van het slachtoffer in de 
strafprocedure (hierna "het kaderbeslu it" genoemd) aangenomen, alsook Richtlijn 
2004/80/EG betreffende de schade loosstelling van slachtoffers van misdrijven (hierna "de 
richtlijn schadeloosstelling"). De mate waarin deze twee wetgevingsinstrumenten ten uitvoer 
zijn gelegd, verschilt echter pe r land. De richtlijn schadeloos stelling is door de lidstaten 
grotendeels omgezet, maar in hoeverre zij we rkelijk doeltreffend is, moet nader worden 
onderzocht. De tenuitvoerlegging van het kade rbesluit is daarentegen niet toereikend. 
Hoewel het toepassingsgebied van het kaderbes luit de meeste rechten van slachtoffers van 
alle soorten misdrijven bestrijkt en over he t geheel genomen nog steeds relevant is, moeten 
nieuwe maatregelen een breder pakket van r echten en plichten voor de lidstaten omvatten. 
Binnen de justitiële cultuur is namelijk steed s meer oog voor de slachtoffers; er wordt niet 
meer alleen gekeken naar de rechten en behoe ften van de vervolgde personen, maar ook naar 
die van de slachtoffers. Het toepassingsgebied va n de EU-wetgeving inzake  slachtoffers moet 
dan ook worden bijgesteld in het licht va n de uitkomsten van nieuw onderzoek naar 
slachtoffers, met name wat betr eft de onderlinge erkenning van beschermingsmaatregelen en 
toegang tot de rechter. Het kaderbesluit heeft de beoogde resultaten, na melijk het vervullen van de behoeften van 
slachtoffers en het bereiken van minimumnorme n voor de behandeling van slachtoffers in de 
hele EU, niet verwezenlijkt of naderbij gebracht.  Geen enkele lidstaat kan met recht beweren 
het kaderbesluit volledig ten uitvoer te hebben gelegd. Dat deze wetgevingstekst niet 
doeltreffend is, komt door de dubbelzinnige form uleringen en het ontbreken van concrete 
plichten en van mogelijkheden om bij in breuken op te treden tegen lidstaten. 
Voortbouwend op bestaande instrumenten en d eze aanvullend, zal het nieuwe rechtskader 
voorzien in minimumnormen teneinde te waar borgen dat de positie van slachtoffers er 
wettelijk en beleidsmatig in de hele EU op voor uitgaat en dat de slachtoffers van misdrijven 
in alle EU-lidstaten dezelfde  basisrechten, diensten en to egang tot de rechter krijgen. 
2.2. Probleem B – De lidstaten hebben onvoldoende oog voor de behoeften van 
slachtoffers van misdrijven  
De behoeften van slachtoffers kunnen worden verdeeld in vijf categorieën: behoefte aan 
erkenning en een respectvolle en waardige behandeling, behoefte aan bescherming, behoefte 
aan hulp, behoefte aan toegang tot de rechter en  behoefte aan toegang tot schadeloosstelling 
en herstel. Het feit dat deze behoeften in de lidstaten over het algem een niet voldoende of 
 
NL 3   NL ontoereikend worden vervuld, is het belangrijk ste probleem dat de voor gestelde maatregelen 
moeten verhelpen.  
• Punt 1 – Slachtoffers krijgen onvoldoende erkenning en hun behandeling getuigt van 
onvoldoende respect voor hun persoonlijke waardigheid.  Slachtoffers moeten als zodanig 
worden erkend en hun leed moet worden onde rkend. Ook moeten slac htoffers door allen 
die bij de rechtsgang betrokken zijn in de onderlinge communicatie met waardigheid en 
respect worden behandeld. Speciale aandacht dien t te worden besteed aan de behoeften van 
kwetsbare slachtoffers, zoals kinderen, gehandicapt en en slachtoffers van seksueel geweld. 
Indirecte slachtoffers (zoals gezinsleden) dienen ook te worden erkend, aangezien zij 
eveneens te lijden hebben onder de  gevolgen van het misdrijf. 
• Punt 2 – Slachtoffers worden onvoldoende beschermd . Slachtoffers dienen te worden 
beschermd om verdere misdrijven of intimid atie door de dader te  voorkomen. Wanneer 
slachtoffers van chronisch gewe ld aangifte doen, is veilighe id zowel hun eerste behoefte 
als hun grootste zorg. Slachtoffers dienen gedurende de procedure ook te worden 
beschermd tegen secundaire victimisatie als gevolg van een niet-adequate behandeling in 
verband met en tijdens de rechtsgang.  
• Punt 3 – Slachtoffers krijgen onvoldoende hulp . Onmiddellijk na een misdrijf hebben 
slachtoffers voornamelijk spoedhulp en psychol ogische eerste hulp nodig. Ook tijdens de 
daaropvolgende rechtsgang hebben slachtoffers , en met name kwetsbare slachtoffers, 
dikwijls behoefte aan juridische, emotionele of praktische hulp. Na een misdrijf kan hulp zowel op de korte als op de  lange termijn nodig zijn. 
• Punt 4 – Slachtoffers hebben geen daadwerkelijke toegang tot de rechter. Slachtoffers 
dienen toegang tot de rechtsgang te krij gen. Zo moeten zij rechtszittingen kunnen 
bijwonen, zich in strafzaken behoorlijk in rechte kunnen laten vert egenwoordigen, toegang 
hebben tot informeler juridische procedures en  het recht krijgen om beroep aan te tekenen 
tegen de beslissing om een dader al dan niet te vervolgen. Ook moet en slachtoffers de 
informatie die zij ontvangen en de procedures kunnen begrijpen.  
• Punt 5 – Slachtoffers hebben geen daadwerke lijke toegang tot schadeloosstelling en 
herstel. Slachtoffers moet de keus worden gebode n om gebruik te maken van diensten voor 
herstelrecht, als aanvulling op de gewone rech tsgang. Herstelrecht biedt slachtoffers de 
mogelijkheid om de daders rech t in de ogen te kijken, en de  daders om verantwoording af 
te leggen tegenover hun slachtoffers. Deze aanpak helpt slachtoffers om de draad weer op 
te pakken. 
2.3. Verborgen kosten in verba nd met slachtofferschap  
Elk misdrijf heeft zijn weerslag op iedereen die er  direct of indirect he t slachtoffer van is en 
ook de samenleving als geheel ondervindt er de gevolgen van. Criminaliteit heeft aanzienlijke 
economische en medische gevolgen. De daarmee samenhangende 'verborgen' kosten kunnen worden teruggedrongen door de behoeften van de slachtoffers te vervullen. De totale kosten 
van een misdrijf zijn voor het slachtoffer en de samenleving aanzienlijk. Het gaat hierbij 
zowel om materiële kosten, die voornamelijk ve rband houden met de economische sector, de 
gezondheidszorg en het strafrechtelijk apparaat, als om immateriële schade als pijn, verdriet 
en verminderde levenskwaliteit.  Door voor, tijdens en na de strafprocedure de behoeften van slachtoffers te vervullen, kunnen 
deze negatieve gevolgen aanzienlijk worden verzacht. Ook kan zo worden voorkomen dat 
deze gevolgen nog verergeren als gevolg van een  slechte behandeling in het kader van de 
 
NL 4   NL procedure. Als een slachtoffer to ereikende hulp en bescherming kr ijgt, zal hij de fysieke en 
emotionele gevolgen van het misdrijf snelle r te boven komen, waar door hij bijvoorbeeld 
minder inkomsten en voordelen misloopt of minder aanvullende medische behandelingen 
nodig heeft. Door ervoor te zorgen dat de behoe ften van slachtoffers worden vervuld, zullen 
de totale kosten van criminalite it dan ook aanzienlijk afnemen.  
2.4. De onderliggende oorzaken van de problemen 
De voornaamste oorzaken van de gesignaleerde  problemen zijn: niet-prioritering van 
slachtoffers en onbekendheid met hun behoeften (door historische en culturele factoren), 
ontbreken van handhavingsmechanismen voor de  rechten van slachtoffers en onvoldoende 
kennis van slachtofferproblematiek bij beroepskrachten. 
2.5. Basisscenario 
Analyse doet vermoeden dat de nationale wetg eving en beleidsvorming zich zonder nieuwe 
maatregelen waarschijnlijk niet voldoende zu llen ontwikkelen om slachtoffers overal in de 
EU een niet-discriminerende behandeling te ga randeren, met name wat betreft het ontvangen 
van diensten en de toegang tot de rechter.  Ook wanneer het Europees Hof van Justitie 
overeenkomstig het Verdrag van Lissabon in 2014 jurisdictie verkrijgt, biedt het kaderbesluit 
geen toereikend rechtskader, aangezien he t dubbelzinnig is geformuleerd en zwakke 
verplichtingen oplegt. Het zal dan ook moeilijk zijn om handhavingsprocedures in te voeren 
en in veel gevallen zal er maar weinig hoeven te worden ondernomen om aan te tonen dat aan 
de regels wordt voldaan. 
2.6. De behoefte aan maatregelen op EU-niveau 
Het Verdrag van Lissabon biedt een duidelijke re chtsgrondslag om justit iële samenwerking en 
onderlinge erkenning met een gren soverschrijdende dimensie te vereenvoudigen door middel 
van minimumnormen inzake de rechten van slachtoffers van een misdrijf.  Grensoverschrijdende justitië le samenwerking is breed en kan betrekking hebben op tal van 
situaties, bijvoorbeeld wanneer iemand in een andere EU-lidstaat het slachtoffer wordt van 
een misdrijf. Van een grensoverschrijdende di mensie is ook sprake als mensen in het land 
waar zij wonen het slachtoffer van een misd rijf worden (bv. wanneer het slachtoffer 
gedurende het proces verhuist of wanneer getuig en of activa zich in het buitenland bevinden). 
De grensoverschrijdende dimensie van slachtofferschap is dan ook van groot belang. Gelet op het recht van vrij verkeer in de EU, biedt de EU-maatregel dus een duidelijke toegevoegde waarde naast de nationale maatregelen.  Deze toegevoegde waarde van de EU heeft verschillende vormen. Ten eerste hebben slachtoffers in het land waar zij wonen niet  altijd dezelfde rechten als in hun land van 
herkomst, of in een land waar zij op reis of  op bezoek zijn. Dit zou een belemmering kunnen 
zijn voor het vrij verkeer van personen en dienst en, één van de basisver eisten voor de goede 
werking van de interne markt. Ten tweede blijft de kwaliteit van de rech tspraak in de EU bij 
ontstentenis van EU-minimumnorme n voor de rechten van slachtoffers achter bij de normen 
die voortvloeien uit de internati onale instrumenten en de jurisp rudentie van het EHRM. In een 
gemeenschappelijke ruimte van vrijheid, veilighe id en rechtvaardigheid is dit moeilijk te 
aanvaarden. Tekortkomingen in de huidige EU-w etgeving en de geringe afdwingbaarheid van 
internationale instrumenten maken het onwaarschijnlijk dat dergelijke normen op 
samenhangende wijze in de hele EU zullen wo rden toegepast. Het ligt dan ook voor de hand 
om door middel van een EU-maatregel te zorgen  voor gelijke voorwaarden in alle lidstaten. 
Ten slotte beperkt het ontbreken van gezamenlijke normen het vertrouwen in de justitiële stelsels van de lidstaten. Dat belemmert weer de doeltreffende werking en toepassing van op 
het Verdragsbeginsel van wederz ijdse erkenning van rechterlijke  beslissingen gebaseerde EU-
 
NL 5   NL instrumenten, hetgeen ten koste gaat van de ve rsterking van de Europese ruimte van vrijheid, 
veiligheid en rechtvaardigheid.  Overigens worden deze minimumnormen weliswaar vastgesteld met het oog op de slachtoffers van een misdrijf, maar leiden z ij ook tot een vereenvoudiging van politiële en 
justitiële samenwerking in het algemeen. De behandeling van het slachtoffer hangt namelijk op tal van manieren samen met de behandeli ng van de beklaagde en veel algemene 
initiatieven op het gebied van grensoverschrijd ende justitiële samenw erking of wederzijdse 
erkenning kunnen gevolgen hebben voor slachtoffers. Betere beha ndeling en bescherming van 
slachtoffers kan zulke samenwerking dan ook ten goede komen. De EU-maatregelen garanderen dus dat al le EU-lidstaten gemeenschappelijke 
minimumnormen in acht nemen voor ieder – onderdaan of niet – die op hun grondgebied het slachtoffer wordt van een misdrijf.  
3. D
OELSTELLINGEN  
De algemene doelstellingen bestaan erin de  totstandkoming van een Europese ruimte van 
vrijheid, veiligheid en rech tvaardigheid alsook de ontwikkeling van het onderlinge 
vertrouwen tussen de strafrechte lijke autoriteiten te vereenvoudigen. Hiertoe dient te worden 
gewaarborgd dat de rechten van slachtoffers in  de hele EU volledig worden geëerbiedigd – 
met inachtneming van de rechten van de verd ediging – en dat burgers zich vrij kunnen 
bewegen, zonder anders te worden behandeld al s zij het slachtoffer van een misdrijf worden. 
De specifieke en operationele doelstellingen zijn weergegeven in de onderstaande tabel:  
De specifieke doelstelling te w aarborgen dat de behoeften van slachtoffers van een misdrijf 
worden gerespecteerd en vervuld, is zeer bree d. Dit streven bestrijkt ook een aantal andere 
EU-beleidsterreinen, zoals mensenhandel, seksu eel misbruik, seksuele uitbuiting van kinderen Specifieke doelstelling  Operationele doelstelling
A.1 Waarborgen dat de behoeften van indirecte slachtoffers worden vervuld.  
A.2 Waarborgen dat politiemensen, openbare aanklagers, rechters en 
gerechtsmedewerkers die in contact komen  met slachtoffers, hiertoe een passende 
opleiding krijgen.  A. Waarborgen dat 
slachtoffers erkenning en 
een respectvolle en 
waardige behandeling 
krijgen  A.3 Instellen van een mechanisme waarmee de behoeften van algemene en kwetsbare 
slachtoffers kunnen worden vastgesteld.  
B.1 Waarborgen dat slachtoffers de hen verl eende bescherming niet  verliezen als zij 
op reis gaan of verhuizen naar het buitenland.  B. Waarborgen dat slachtoffers worden 
beschermd
 
B.2 Waarborgen dat er tijdens de procedure geen contact plaatsvindt tussen dader en 
slachtoffer.  
C. Waarborgen dat 
slachtoffers worden gesteund
 C.1 Waarborgen dat er slachtoff erhulpdiensten beschikbaar zijn.  
D.1 Waarborgen dat alle slachtoffe rs het proces kunnen bijwonen.  
D.2 Waarborgen dat alle slachtoffers hulp krijgen om zowel hun rechten en plichten 
als de procedure te begrijpen.  D. Waarborgen dat slachtoffers 
daadwerkelijk toegang 
tot de rechter hebben
 
. D.3 Waarborgen dat alle slachtoffers het recht hebben beroep aan te tekenen tegen de 
beslissing om wel of geen vervolging in te stellen.  
E. Waarborgen dat 
slachtoffers toegang hebben tot 
schadeloosstelling en 
herstel
 E.1 Waarborgen dat alle sl achtoffers toegang hebben tot diensten voor herstelrecht.  
 
NL 6   NL en kinderpornografie, en sluit aan bij de aanpak die op die terreinen wordt gevolgd. De 
voorgestelde maatregelen bouwen voort op de best aande instrumenten en vullen die aan. Ze 
voorzien in de vaststelling van minimumnormen inzake de rechten van slachtoffers. Zo zorgt 
de EU ervoor dat alle slachtoffers van a lle soorten criminalit eit, van terreur tot 
verkeersmisdrijven, uit hoofde van haar wetg eving en beleid beter worden beschermd.  
Bij EU-maatregelen en de tenuitvoerleggi ng daarvan door de lidstaten moeten de 
grondrechten van een ieder worden geëerbiedig d. EU-maatregelen op dit gebied zullen dus 
aan de ene kant de lat hoger leggen wat betr eft de grondrechten van slachtoffers van een 
misdrijf, maar aan de andere kant ook waarborgen dat elke be perking van de rechten van de 
verdediging of van andere grondrechten duidel ijk verwoord is, zodat de  impact voorspelbaar 
is, en tevens noodzakeljk is voor, en evenredig is  met, de bescherming die zij biedt voor de 
rechten en vrijheden van het slachtoffer.  
4. BELEIDSOPTIES  
Bij alle onderzochte opties is uitgegaan van een gecombineerde aanpak, waarbij de 
uitvoerigheid en de opgelegde hoeveelheid ve rplichtingen variëren en zowel nieuwe EU-
wetgeving als praktische maat regelen passende tenuitvoerleg ging waarborgen. Voor alle 
maatregelen zullen praktische maatregele n worden vastgesteld met het oog op de 
tenuitvoerlegging en de bepa ling van beste praktijken.  
Voor de effectbeoordeling worden vijf opties overwogen: handhaving van de  status-quo (optie 
1) en vier beleidsopties (op ties 2, 3a, 3b en 4). Voor de ha ndhaving van de status-quo zijn 
geen maatregelen op EU-niveau nodig. De status -quo volstaat niet om tot gemeenschappelijke 
minimumnormen inzake de bescherming van slachto ffers in Europa te komen. De andere vier 
beleidsopties zouden de positie van de slachtoffe rs in heel Europa verbeteren. Deze vier 
beleidsopties houden voor de lidstaten een kl eine, middelgrote of grote hoeveelheid 
verplichtingen in en vers chillen qua uitvoerigheid:  
Optie 1: 
Status-quo  Handhaving van de status-quo. Geen nieuwe maatregelen op EU-niveau.  
  
Optie 2: 
Kleine 
hoeveelheid 
verplichtingen  De minst dwingende optie. Minimale verplichtingen voor de lidstaten inzake de 
invoering van systemen of diensten; minima le aanwijzingen over de normen waaraan 
dient te worden voldaan. Als er wettelijke m aatregelen moeten worden getroffen, vergt 
deze optie de minste wijzingen in het nationale procesrecht.  
  
Optie 3a: 
Middelgrote 
hoeveelheid verplichtingen
 Wat dwingender optie. Middelgrote hoeveelheid verplichtingen voor de lidstaten inzake 
de invoering van diensten en de vaststelling van rechten; bepalingen inzake de aard van 
dergelijke diensten en een aantal toepasselijke minimumnormen. Met betrekking tot de diensten voor herstelrecht (zie onderstaande maatregel 11) worden de lidstaten echter 
niet veel verplichtingen opgelegd. Deze di ensten hoeven namelijk niet te worden 
opgezet, maar in voorkomend geval
 gelden er waarborgen en 
minimumkwaliteitsnormen.  
  
Optie 3b: 
Middelgrote/gro
te hoeveelheid 
verplichtingen  Wat dwingender optie. Middelgrote hoeveelheid verplichtingen voor de lidstaten inzake de invoering van diensten en de vaststelling van rechten; bepalingen inzake de aard van 
dergelijke diensten en een aantal minimumnormen. Inzake de diensten voor herstelrecht 
zijn er echter meer verplicht ingen dan bij optie 3a, aangezi en de lidstaten deze moeten 
opzetten en er minimumnormen gelden. 
 
  
Optie 4: Grote 
hoeveelheid De meest dwingende optie. Tal van verplichtingen voor de lidstaten inzake de invoering 
van diensten en de vaststelling van rechten.  Uitvoeriger bepalingen inzake de aard van 
 
NL 7   NL verplichtingen  dergelijke diensten en de precieze toepasselijke normen.  
Er is onderzocht hoe elke beleidsoptie zou uitpakken voor de volgende  elf maatregelen, die 
het meest zouden bijdragen tot de verwezenlijk ing van de operationele doelstellingen en 
waarschijnlijk ook voor de meeste kosten zouden zorgen:  
1 Dekking van indirecte slachtoffers 2 Vertstrekken van opleidingen 3 Analyse van de behoeften van slachtoffers 4 Erkenning van kwetsbare slachtoffers en  verlening van specifieke diensten 
5 Grensoverschrijdende beschermende maatregelen 6 Gescheiden wachtruimtes om contact tussen slachtoffer en dader te voorkomen 
7 Minimumnormen voor slachtofferhulpdiensten, bv. wat betreft steun tijdens 
procedures 
8 Bijwonen van proces 9 Aanbieden van tolk- en vertaaldiensten 10 Beroep tegen beslissingen 11 Opzetten van diensten voor herstelrecht 
5. E
FFECTANALYSE  
Van elke optie zijn de effect en uitgebreid onderzocht. De waarschijnlijke economische en 
sociale effecten van de beleidsoptie zijn het belangrijkst. Wat betreft de kosten zijn de 
gevolgen voor de overheid waarschijnlijk het grootst. Er worden geen milieueffecten verwacht. Alle opties (behal ve de status-quo) hebben positieve gevolgen voor de 
grondrechten. De opties met de gr ootste uitwerking zijn ook het meest bevorderlijk voor de 
grondrechten. Het effect van de verschillende  opties op de lidstaten is afhankelijk van de normen die zij 
momenteel hanteren inzake de rechten van slac htoffers. Aangezien de huidige wetgeving en 
praktijk in de lidstaten in wisselende mate af wijken van de in de voorgestelde maatregelen 
bepaalde minimumnormen, sorteren de voorgest elde maatregelen vermoedelijk het meeste 
effect in de lidstaten waar niet of onvoldoende op de in deze normen bedoelde wijze rekening 
wordt gehouden met de rechten van slachtoffers, terwijl het effect kleiner zal zijn in de 
lidstaten die slachtoffers al een hoog niv eau van bescherming en hulp bieden.  
6. V
ERGELIJKING VAN DE OPTIES  
Hoewel optie 1 (status-quo) zeker haalbaar is, brengt zij de doelstellingen niet dichterbij; zij 
wordt daarom buiten beschouwing gelaten. Optie 2 voldoet ook niet: zij draagt niet genoeg bij 
tot de verwezenlijking van de operationele doelstellingen die de  Europese Commissie met de 
nieuwe maatregelen nastreeft.  Naar alle waarschijnlijkheid voldoet optie 4 het best aan alle  doelstellingen. Het is echter ook 
de meest dwingende optie, die de lidstaten het mi nste speelruimte biedt. Ook brengt de optie 
extra verplichtingen mee voor de lidstaten, waar door de kosten veel hoge r zullen uitvallen dan 
bij de andere opties. Optie 4 maakt dan ook het minste kans om te worden goedgekeurd. De extra baten zouden niet opwegen tegen de extra kosten.  
 
NL 8   NL Ook opties 3a en 3b voldoen hoogstwaarschijnlijk  aan alle doelstelli ngen, maar niet in 
dezelfde mate als optie 4. Doordat deze opties de  lidstaten meer speelruimte bieden en minder 
kosten meebrengen dan optie 4, zullen zij op mi nder weerstand stuiten. Het risico dat deze 
optie minder doeltreffend uitpakt, wordt bovend ien ondervangen met praktische maatregelen. 
Gelet op de uitvoerbaarheid en financiële ge volgen van de specifieke maatregel betreffende 
diensten voor herstelrecht, verd ient tussenoptie 3a echter de voorkeur. De tenuitvoerlegging 
van optie 3a zorgt ook voor veel minder kosten dan optie 3b. Daarom wordt de voorkeur 
gegeven aan optie 3a. 
Voorkeursoptie 3a draagt bij tot be halen van de navol gende resultaten. 
Goedkeuring van wetgeving door het Europees Parlement en de Raad (tussen haakjes 
de betrokken operationele doelstelling):  
– In alle lidstaten zijn vlot toegankelijke slachtofferhulpdiensten beschikbaar en 
deze voldoen aan specifieke minimumnormen (C1).  
– In alle lidstaten krijgen polit iemensen, openbare aanklagers en 
gerechtsmedewerkers opleid ing inzake slachtofferpr oblematiek. Rechters kunnen 
beschikken over justitiële studies (A2).  
– In alle lidstaten bestaan mechanismen voor het beoordelen van de individuele 
behoeften van elk slachtoffer en het als zodanig herkennen van kwetsbare 
slachtoffers.  
– Wanneer iemand wordt aangemerkt als kwetsbaar, kan hij gebruikmaken van 
specifieke basisdiensten (A3).  
– In alle lidstaten kunnen slachtoffers tijdens  de procedures gebruikmaken van tolk- 
en vertaaldiensten, voor zover de bijzondere kenmerken van de zaak dit billijken.  
– In alle lidstaten die diensten voor he rstelrecht aanbieden, gelden bepaalde 
minimumnormen (E1).  
– Als personen die al bescherming genieten op reis gaan of verhuizen naar het 
buitenland, worden, indien hierom wordt verzocht en op basi s van wederzijdse 
erkenning, beschermende maatregelen getroffen (B1).  
– In alle lidstaten heeft het slachtoffer het recht om beroep aan te tekenen tegen een 
beslissing om al dan niet vervol ging in te stellen. Het precieze 
beroepsmechanisme wordt op nation aal niveau vastgesteld (D3).  
– Slachtoffers wordt de toegang tot het proc es alleen op basis van een individuele 
beoordeling ontzegd. Het slachtoffer wordt in  kennis gesteld van de procesdatum 
en ontvangt een vergoeding voor het bijwonen van het proces (D1).  
– Er wordt voor gezorgd dat er tijdens de procedure zo min mogelijk contact 
plaatsvindt tussen dader en slachtoffe r. Nieuwe rechtbanken beschikken over 
gescheiden wachtruimtes (B2).  
– Over het algemeen heeft de wetgeving betrekking op directe slachtoffers. Alle 
rechten gelden echter ook voor de naaste familieleden van slachtoffers van moord. 
Er is hulp en bescherming beschikbaar voor de naaste familie van alle slachtoffers 
 
NL 9   NL (A1). 
• Praktische maatregelen om de wetgevingsin strumenten te begeleiden, de uitvoering 
te vereenvoudigen en toekomstige EU -maatregelen te overwegen, zoals: 
– een studie inzake schadeloosstelling door de overheid of de dader,  
– een studie inzake de rech tshulp en rechtsbijstand voor slachtoffers van een 
misdrijf, 
– hulpprojecten voor de ontwikkeling van goede  praktijken, om lid staten duidelijk 
te maken hoe de doelstellingen in de wetgeving het best kunnen worden 
gerealiseerd,  
– eigen projecten en studies van de Europe se Commissie om de kennis op dit gebied 
te bevorderen. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om het opzetten van interactieve 
websites in alle lidstaten om slachtoffers beter voor te lichten  over het strafproces 
en hun rol daarin, maar ook om de ont wikkeling van opleidi ngsprogramma's.  
 
7. TOEZICHT EN EVALUATIE  
Er is een solide toezicht- en evaluatiemechan isme nodig om te waarborgen dat de betrokken 
rechten zowel de jure als de facto worden geëerbiedigd. De Commi ssie is van plan om, 
wanneer de uitvoering van het voorstel 3-5 jaar is gevorderd , door middel van een specifiek 
empirisch onderzoek na te gaan hoe doeltreffend het voorstel is. Hierbij zal het accent liggen 
op het verzamelen van kwantitatieve en kwalitatieve gegevens. Aan de hand van deze gegevens en de slachtofferenquêtes zou de Comm issie de naleving in de lidstaten grondiger 
kunnen beoordelen dan met de huidige middelen. Zo zou tevens kunnen worden geëvalueerd 
in hoeverre de slachtoffers zelf vi nden dat hun behoeften zijn vervuld.