Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD inzake het standpunt van de Gemeenschap in de ACS-EG-Raad van Ministers ten aanzien van het besluit betreffende het gebruik van de reserve van de kredieten voor langetermijnontwikkeling van het 9e Europees Ontwikkelingsfonds ten behoeve van schuldverlichting

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

1. Inleiding

De Europese Gemeenschap speelt een actieve rol bij de voorbereiding en uitvoering van grote initiatieven ten gunste van ontwikkelingslanden, zoals schuldverlichting voor arme landen met een zware schuldenlast (HIPC-initiatief), het Wereldfonds voor de bestrijding van hiv/aids, tuberculose en malaria (GFATM of "Wereldfonds"), reproductieve gezondheid, initiatieven van Johannesburg etc. Dergelijke initiatieven ten gunste van de ACS-landen dragen in aanzienlijke mate bij tot armoedevermindering, het hoofddoel van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst die is ondertekend te Cotonou op 23 juni 2000, maar ook van het ontwikkelingsbeleid van de Gemeenschap.

Aangezien het EOF de voornaamste financieringsbron is van de communautaire steun voor ACS-landen, dienen (verdere) bijdragen voor deze initiatieven ten gunste van de ACS-landen afkomstig te zijn van het EOF. Het bedrag dat in het kader van het 9e EOF is gereserveerd voor intra-ACS-samenwerking (300 miljoen EUR) is te gering om alle initiatieven te bekostigen. Er dient derhalve een beroep te worden gedaan op de reserve van het 9e EOF. Het gebruik van de reserve van het 9e EOF voor nieuwe initiatieven draagt tevens bij tot de versnelde implementatie van de middelen die voor de ACS-landen zijn gereserveerd in het kader van eerdere Overeenkomsten van Lomé en de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst, die is ondertekend te Cotonou op 23 juni 2000. Een algemene evaluatie van de implementatie van het 9e EOF is gepland in 2004. De feitelijke omvang van de vastleggingen en betalingen zal als uitgangspunt dienen voor die evaluatie. Het gebruik van de reserve van het 9e EOF voor nieuwe initiatieven en op basis van mechanismen voor snelle uitbetaling zal bijdragen tot een snellere implementatie van de steun voor ACS-landen.

Op basis van de Overeenkomst van Cotonou en het Intern Akkoord tussen de EU-lidstaten, heeft de Commissie het EOF-comité voorgesteld de steun van de Gemeenschap voor nieuwe initiatieven, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs, vrede en veiligheid, en voor de initiatieven van Johannesburg voort te zetten door 204 miljoen EUR over te dragen van de reserve van het 9e EOF voor regionale samenwerking naar de toewijzing voor intra-ACS-samenwerking. Dit voorstel heeft tot gevolg dat de kredieten voor regionale samenwerking volledig worden geabsorbeerd. (Het voor regionale samenwerking beschikbare totaalbedrag is 1 204 miljoen EUR [1], waarvan 700 miljoen EUR wordt toegewezen voor regionale indicatieve programma's en 300 miljoen EUR reeds is toegewezen voor intra-ACS-samenwerking). In deze situatie kan de ACS-EG-Raad van Ministers passende maatregelen nemen, overeenkomstig punt 8 van het Financieel Protocol van het 9e EOF, dat kan worden toegepast wanneer de middelen waarin de instrumenten van de Overeenkomst van Cotonou voorzien, opgebruikt zijn.

[1] In het Financieel Protocol van het 9e EOF wordt een bedrag van 1 300 miljoen EUR uitgetrokken voor regionale samenwerking. Aangezien 1 miljard EUR van het totaalbedrag van het 9e EOF (13,5 miljard EUR) afhankelijk is van de evaluatie van de bereikte resultaten in 2004, is in werkelijkheid echter slechts 1 204 miljoen EUR beschikbaar voor regionale samenwerking.

Tegen deze achtergrond stelt de Commissie voor dat de Raad zijn goedkeuring hecht aan bijgaand besluit inzake de overdracht van 335 miljoen EUR van de reserve van de kredieten voor langetermijnontwikkeling van het 9e EOF naar de kredieten voor regionale samenwerking, ten behoeve van schuldverlichting.

2. Schuldverlichting

Het initiatief voor arme landen met een zware schuldenlast (HIPC-initiatief) is in 1996 opgezet en in 1999 verder versterkt op de G7-/G8-topontmoeting in Keulen, met het doel de schuldenlast van deze landen tot een draaglijk niveau terug te brengen. In november 1996 is het HIPC-trustfonds opgericht om multilaterale kredietinstellingen die bij het HIPC-initiatief betrokken zijn, financieel te steunen en hen te helpen hun overeengekomen bijdrage aan de schuldverlichting te realiseren. Uit het trustfonds kan financiële steun worden verleend ten behoeve van terugbetaling van schuld, rentebetalingen, en overname en aansluitende kwijtschelding van schuld. Het trustfonds wordt beheerd door de Internationale Ontwikkelingsassociatie (IDA).

Van de in totaal 42 landen die in aanmerking komen voor het initiatief, hebben op dit moment 20 landen het 'decision point' bereikt (d.w.z. dat deze een voorlopige kwijtschelding van hun schuld kunnen krijgen), en 6 het 'completion point' (d.w.z. dat de definitieve kwijtschelding van hun schuld kan beginnen). Voor deze 26 landen bedraagt de totale schuldverlichting, waaronder die in het kader van traditionele mechanismen en met inbegrip van de bijkomende bilaterale kwijtschelding van schuld, circa 40 miljard USD in netto contante waarde. Dit resulteert in een vermindering met ongeveer tweederde van hun totale schuldenlast. Hierdoor kunnen deze landen een forse stijging bekostigen van hun uitgaven voor armoedevermindering.

Bij Besluit nr. 1/1999 van 8 december 1999 [2], Besluit nr. 2/2001 van 20 december 2001 [3] en Besluit nr. 3/2002 van 23 december 2002, heeft de ACS-EG-Raad van Ministers middelen toegewezen voor schuldverlichtingsmechanismen ten gunste van ACS-landen met een zware schuldenlast, voor een totaalbedrag van 1 185 miljoen EUR. Eerder al had de EU-Raad voor ditzelfde doel een bedrag van 40 miljoen EUR gereserveerd bij Besluit nr. 98/453 van 6 juli 1998 [4], afkomstig van de rentebaten van EOF-rekeningen [5]. Die middelen waren bestemd (i) om de algemene financiering te dekken van het initiatief voor arme landen met een zware schuldenlast (HIPC-initiatief), ter hoogte van 680 miljoen EUR (donorbijdrage [6]), en (ii) om schulden en rentebetalingsverplichtingen aan de Gemeenschap te dekken van ACS-landen die in aanmerking komen voor het HIPC-initiatief, ter hoogte van in totaal 545 miljoen EUR (crediteurenbijdrage).

[2] PB L 103, 28.4.2000, blz. 73.

[3] PB L 56, 27.2.2002, blz. 19.

[4] PB L 198, 15.7.1998, blz. 40.

[5] De Gemeenschap leverde verder uit de begroting nog een bijdrage van 54 miljoen EUR voor het HIPC-initiatief, bestemd voor landen in Latijns-Amerika en Azië.

[6] Samen met de bijdrage uit de begroting heeft de Gemeenschap tot dusver als donor een bijdrage geleverd aan het HIPC-trustfonds van in totaal 734 miljoen EUR.

Volgens de meest recente schattingen [7] is het totaalbedrag dat voor het HIPC-trustfonds vereist is, 3,42 miljard USD, inclusief de eventuele extra schuldverlichting (zogeheten 'topping-up') in het geval van buitengewone externe factoren, waarmee de landen na het bereiken van het 'completion point' te maken kunnen krijgen. De totale toezeggingen voor het HIPC-trustfonds bedragen slechts 2,62 miljard USD. Het trustfonds kampt dan ook met een financieringstekort van 800 miljoen USD voor de 34 landen die op dit moment zijn begroot. Het voorgestelde bedrag voor een nieuwe EG-bijdrage aan het trustfonds is 200 miljoen EUR, berekend op basis van een eerlijke lastenverdeling tussen alle donoren.

[7] "HIPC initiative - Status of implementation". Gezamenlijk verslag van het IMF en de Wereldbank, 23 september 2002.

De geschatte kosten van deelname van de Gemeenschap aan het HIPC-initiatief als crediteur bedragen op dit moment circa 680 miljoen EUR, inclusief de kosten van 'topping-up'. Gezien de huidige omvang van de toezeggingen van de Gemeenschap, namelijk 545 miljoen EUR, wordt voorgesteld 135 miljoen EUR te gebruiken voor de financiering van het gat tussen nog uitstaande schuld en rentebetalingsverplichtingen.

Het totaalbedrag van de voorgestelde nieuwe bijdrage aan het HIPC-initiatief voor ACS-landen bedraagt derhalve 335 miljoen EUR. Aangezien de kredieten voor regionale samenwerking volledig zijn opgebruikt door de bestaande toewijzingen en door de nieuwe toewijzing voor intra-ACS-samenwerking van 204 miljoen EUR, dient de nieuwe bijdrage voor het HIPC-initiatief afkomstig te zijn van de reserve van de kredieten voor langetermijnontwikkeling van het 9e EOF. Een daartoe strekkend besluit van de ACS-EG-Raad van Ministers is derhalve noodzakelijk.

Om bovengenoemde redenen stelt de Commissie voor dat de Raad zijn goedkeuring hecht aan bijgaand voorstel inzake het gebruik van de reserve van de kredieten voor langetermijnontwikkeling van het 9e EOF.

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD inzake het standpunt van de Gemeenschap in de ACS-EG-Raad van Ministers ten aanzien van het besluit betreffende het gebruik van de reserve van de kredieten voor langetermijnontwikkeling van het 9e Europees Ontwikkelingsfonds ten behoeve van schuldverlichting

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 310 juncto artikel 300, lid 2, tweede alinea,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Overeenkomstig artikel 15 van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst, ondertekend te Cotonou op 23 juni 2000, is de ACS-EG-Raad van Ministers bevoegd op grond van de overeenkomst besluiten te nemen en kan de ACS-EG-Raad van Ministers overeenkomstig punt 8 van bijlage I passende maatregelen nemen, indien de middelen waarin de instrumenten van de overeenkomst voorzien opgebruikt zijn.

(2) De middelen van het 9e EOF voor regionale samenwerking en integratie zijn opgebruikt. Het standpunt van de Gemeenschap in de ACS-EG-Raad van Ministers dient derhalve te worden vastgesteld met het oog op de goedkeuring door de ACS-EG-Raad van Ministers van een besluit over de bijdrage van de Gemeenschap aan de schuldverlichting van arme ACS-landen met een zware schuldenlast door een beroep te doen op de reserve van de kredieten voor langetermijnontwikkeling van het 9e EOF,

BESLUIT:

Artikel 1

Het standpunt van de Gemeenschap in de ACS-EG-Raad van Ministers ten aanzien van het gebruik van de reserve van de kredieten voor langetermijnontwikkeling van het 9e EOF ten behoeve van schuldverlichting, is gebaseerd op bijgaand ontwerpbesluit van de ACS-EG-Raad van Ministers.

Artikel 2

Kleine wijzigingen van het ontwerpbesluit kunnen worden overeengekomen zonder dat daartoe een besluit van de Raad vereist is.

Gedaan te Brussel, op

Voor de Raad

De Voorzitter

BIJLAGE

Ontwerp

BESLUIT VAN DE ACS-EG-RAAD VAN MINISTERS

betreffende het gebruik van de reserve van de kredieten voor langetermijnontwikkeling van het 9e Europees Ontwikkelingsfonds ten behoeve van schuldverlichting

DE ACS-EG-RAAD VAN MINISTERS,

Gelet op de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst, ondertekend te Cotonou op 23 juni 2000, inzonderheid op punt 8 van bijlage I,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Bij Besluit nr. 1/1999 van 8 december 1999, Besluit nr. 2/2001 van 20 december 2001 en Besluit nr. 3/2002 van 23 december 2002, heeft de ACS-EG-Raad van Ministers middelen toegewezen voor schuldverlichtingsmechanismen ten gunste van ACS-landen met een zware schuldenlast, voor een totaalbedrag van 1 185 miljoen EUR. Van dit bedrag is 545 miljoen EUR gereserveerd voor de verlichting van de schulden en rentebetalingsverplichtingen aan de Gemeenschap en 680 miljoen EUR als bijdrage aan het door de Internationale Ontwikkelingsassociatie beheerde HIPC-trustfonds.

(2) Om te voorzien in verdere steun voor schuldverlichtingsmechanismen ten gunste van arme ACS-landen met een zware schuldenlast, dienen aanvullende middelen te worden toegewezen voor intra-ACS-samenwerking, voor een totaalbedrag van 335 miljoen EUR. De kredieten voor regionale samenwerking en integratie, als gedefinieerd in artikel 3, onder b), van bijlage I bij de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst, zijn opgebruikt. De benodigde middelen worden derhalve overgedragen van de niet-toegewezen middelen van de kredieten voor langetermijnontwikkeling van het 9e EOF,

BESLUIT:

Artikel 1 - Schuldverlichting

Een bedrag van 335 miljoen EUR wordt overgedragen van de niet-toegewezen middelen van de kredieten voor langetermijnontwikkeling van het 9e EOF naar de middelen voor intra-ACS-samenwerking van de kredieten voor regionale samenwerking en integratie, en gebruikt voor schuldverlichting ten gunste van ACS-landen die in aanmerking komen voor het initiatief voor arme landen met een zware schuldenlast (HIPC-initiatief), overeenkomstig artikel 66 van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst. Dit bedrag kan voor de volgende doeleinden worden gebruikt:

- betaling van schulden en rentebetalingsverplichtingen aan de Gemeenschap van ACS-landen die in aanmerking komen voor het HIPC-initiatief (135 miljoen EUR);

- bijdragen aan de financiering van het HIPC-trustfonds voor ACS-landen (200 miljoen EUR).

Artikel 2

Overeenkomstig artikel 13, lid 2, van bijlage IV bij de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst, verzoekt de ACS-Raad van Ministers de Commissie de steun voor schuldverlichting te financieren, voor een totaalbedrag van 335 miljoen EUR, als gedefinieerd in artikel 1 van dit besluit.

Gedaan te [...], [...]

Voor de ACS-EG-Raad van Ministers

De Voorzitter