!*QpPgPPJPQ£ 
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 13.03.1996 
COM(96) 73 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, 
AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE 
EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S 
DE UNIVERSELE DIENST 
IN DE TELECOMMUNICATIESECTOR 
IN HET PERSPECTIEF VAN EEN VOLLEDIG GELIBERALISEERDE OMGEVING 
EEN ESSENTIEEL ELEMENT VAN DE INFORMATIEMAATSCHAPPIJ 

INHOUDSOPGAVE 
I INLEIDING 3 
II HET HUIDIGE CONCEPT VAN DE UNIVERSELE DIENST IN DE 
TELECOMMUNICATIESECTOR IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP 4 
III ONDERWERPEN MET BETREKKING TOT DE ONTWIKKELING VAN DE 
UNIVERSELE DIENST OP DE KORTE TERMIJN 8 
IV DE ONTWIKKELING VAN DE UNIVERSELE DIENST IN DE 
TELECOMMUNICATIESECTOR EN TOEGANG TOT GEAVANCEERDE 
DIENSTEN IN DE CONTEXT VAN DE INFORMATIEMAATSCHAPPIJ 18 
V CONCLUSIES 23 
BIJLAGE 1: AGENDA VOOR MAATREGELEN OP DE KORTE TERMIJN (1996-
1998) 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE 
EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
AAN DE LID-STATEN TOEGESTUURDE VRAGENLIJST 
BIJLAGE 3: LIJST VAN ORGANISATIES DIE SCHRIFTELIJK HEBBEN 
GEREAGEERD OP HET DISCUSSIESTUK OVER DE UNIVERSELE DIENST 
BIJLAGE 4: SAMENVATTING VAN DE HOOFDPUNTEN UIT HET OPENBAAR 
OVERLEG NAAR AANLEIDING VAN HET "DISCUSSIESTUK OVER DE 
UNIVERSELE DIENST" 

I INLEIDING 
In de tot stand komende informatiemaatschappij zijn steeds meer mensen - zowel thuis 
als op het werk - afhankelijk van moderne communicatiemiddelen. Het is van wezenlijk 
belang voor alle burgers en bedrijven om met elkaar te kunnen communiceren en in 
interactie treden, zij het via telefoon, fax, e-mail of elektronische media. Het beleid van 
de Europese Commissie met betrekking tot de informatiemaatschappij was vanaf het 
begin erop gericht te vermijden dat een "twee-standenmaatschappij" tot stand komt, 
waarbij een breuklijn ontstaat tussen hen die toegang hebben tot de nieuwe 
mogelijkheden en er goed mee overweg kunnen, en zij die niet ten volle gebruik kunnen 
maken van deze voordelen. 
Het begrip universele dienst is een dynamisch concept, dat zich bovendien voortdurend 
ontwikkelt. Het is een van de sleutelelementen van de informatiemaatschappij en de 
prioriteit die eraan wordt toegekend moet worden beschouwd in de context van het 
communautaire beleid van volledige openstelling van de telecommunicatiemarkten voor 
concurrentie vanaf 1 januari 1998'. 
In de telecommunicatiesector volgen de vernieuwingen elkaar voortdurend op en is er 
sprake van een snelle technologische ontwikkeling. Deze sector is van kritisch belang 
voor het algemene concurrentievermogen van Europa's economie. 1998 is een echte 
"poort" tot de informatiemaatschappij, omdat daadwerkelijke concurrentie ervoor zal 
zorgen dat zowel zakelijke als thuisgebruikers de voordelen van keuze, kwaliteit en 
laagst mogelijke prijzen wordt geboden. Binnen dit kader komt het huidige concept van 
de universele dienst, zoals dat in de richtlijn Spraaktelefonie^ naar voren komt, overeen 
met de verplichting toegang te verlenen tot het openbare telefoonnetwerk en te 
zorgen voor een betaalbare telefoondienst voor alle gebruikers die daar 
redelijkerwijze om vragen. Dit concept zal bijdragen tot de verbetering van het 
thans in de Gemeenschap bestaande niveau van de dienstverlening en kan 
garanderen dat deze voordelen op brede schaal beschikbaar worden en dat actief 
rekening wordt gehouden met de belangen van de consument. 
In het licht van de politieke overeenkomsten van 1993 en 1994, die het gevolg zijn van 
het overzicht van de Commissie over de telecommunicatiesector van 1992^ en waarin 
men zich ten gunste van een volledige liberalisatie van de sector heeft uitgesproken, 
hebben zowel de Raad4 als het Europees Parlement5, het Economisch en Sociaal 
Comité6 en het Comité van de Regio's^ erkend dat liberalisatie hand in hand dient te 
gaan met parallelle maatregelen om een regelgevingskader in te stellen dat de levering 
van de universele dienst garandeert. 
Het Europees Parlement stelt met nadruk: "... het centraal belang van universele 
dienstveheningsbeginselen, om te zorgen voor het complementaire karakter van de 
economische en sociale doelstellingen... en het evenwicht tussen liberalisatie en de 
noodzaak betaalbare basisdiensten voor alle consumenten te behouden", en de Raad 
stelt ten aanzien van universele dienstverlening dat zij het mogelijk maakt "toegang te 
geven tot een gedefinieerde minimumdienst van gespecificeerde kwaliteit voor alle 
gebruikers, waar ook gevestigd, en, in het licht van specifieke nationale 
omstandigheden, vooreen betaalbare prijs". 
In antwoord op deze standpunten wordt in het regelgevingskader voor universele 
dienstverlening op communautair niveau dat nu tot stand is gebracht, de omvang van 
de universele dienst vastgesteld, wordt ingegaan op het begrip betaalbaarheid en 
worden thans regels vastgesteld voor de financiering van de universele dienst in een 
geliberaliseerde omgeving. 
De Commissie heeft deze mededeling tegen de geschetste achtergrond opgesteld. Zij 
heeft dit gedaan in het licht van de resultaten van een enquête over het niveau en de 
kwaliteit van de dienstverlening in de Lid-Staten en van een openbaar overleg over met 
de universele dienst verband houdende kwesties, dat in de herfst van 1995 heeft 
plaatsgevonden8 (de gedetailleerde resultaten hiervan zijn te vinden in de bijlagen 2 tot 
en met 4 van deze mededeling). Deze mededeling heeft een drievoudig doel: 
- ten eerste, een beschrijving te geven van het huidige concept van de universele 
dienst op telecommunicatiegebied, zowel wat betreft het regelgevingskader als het 
bestaande niveau van de universele dienst in de Lid-Staten; 
- ten tweede, in te gaan op praktische kwesties en oplossingen en maatregelen voor 
te stellen voor de toekomstige ontwikkeling van de universele dienst, en 
- ten derde, de universele dienst in de telecommunicatiesector in de bredere context 
van de informatiemaatschappij te plaatsen. 
HET HUIDIGE CONCEPT VAN DE UNIVERSELE DIENST IN DE 
TELECOMMUNICATIESECTOR IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP 
Waarom is een concept voor de universele dienst op Europees niveau nodig? 
In het verleden bestond er geen harmonisatie op Europees niveau van de universele 
dienst in de telecommunicatiesector. De prioriteiten werden op nationaal niveau 
vastgesteld en aangezien er in de meeste Lid-Staten geen concurrentie bestond, leidde 
dit tot uiteenlopende resultaten: positieve ontwikkelingen zoals volledige digitalisering 
van het netwerk in Frankrijk of de zeer hoge penetratiegraad in de Scandinavische Lid-
Staten, maar ook zorgwekkende tekortkomingen in sommige landen, zoals slechte 
dienstverlening, lange wachttijden voor het krijgen van een aansluiting of voor het 
herstellen van storingen^. 
Wanneer dit patroon van sterk uiteenlopende ontwikkelingen, kenmerkend voor een 
aan een monopolie onderworpen omgeving, niet zou worden aangepakt, zou dit een 
grote bedreiging betekenen voor de door het Verdrag voorgeschreven versterking van 
de economische en sociale samenhang. Hetzelfde streven om te zorgen voor een 
evenwichtige ontwikkeling in de verschillende delen van de Gemeenschap moet ook 
van toepassing zijn in een geliberaliseerde omgeving. 
Daarnaast is het bestaan van een bepaald minimumpakket van diensten van wezenlijk 
belang voor de ontwikkeling van de interne markt. Verschillende niveaus van 
dienstverleningsverplichtingen in de Lid-Staten zouden de invoering van heel Europa 
bestrijkende telecommunicatiediensten belemmeren. 
Het ontbreken van coherente nationale benaderingen van de universele dienst kan ook 
belemmeringen opwerpen voor een daadwerkelijke concurrentie. 
Een verdere politieke impuls ging uit van het Verdrag van Maastricht waarin de 
verplichting werd opgenomen om te zorgen voor het behoud van een hoge mate van 
consumentenbescherming in het communautaire beleid^. In dit opzicht zullen de door 
liberalisatie vrijgekomen marktkrachten een hoofdrol spelen bij het verbeteren van de 
keuzemogelijkheden voor de consument en van de kwaliteit van de dienstverlening. 
Wat is de universele dienstverleningsverplichting die thans in de Europese 
Gemeenschap wordt ingevoerd? 
Met de goedkeuring door het Europees Parlement en de Raad van de richtlijn 
Spraaktelefonie in december 1995 heeft de Gemeenschap nu voor het eerst 
gemeenschappelijk de omvang van de universele dienstverleningsverplichtingen in de 
EG vastgelegd. Daarbij is ervoor gekozen verplichtingen op te leggen die een bepaald 
niveau van de dienst garanderen in een geliberaliseerde omgeving en die het 
bestaande niveau van de dienst in een groot aantal delen van de Gemeenschap zullen 
verbeteren. 
De gedetailleerde beschrijving van de universele dienst in de richtlijn Spraaktelefonie 
wordt aangevuld met een pakket maatregelen (met betrekking tot de praktische 
aspecten van de universele dienstt, die een onderdeel vormen van de voorbereidingen 
op een geliberaliseerde omgeving''''. 
In het laatste element van het huidige concept zal worden voorzien door de 
richtsnoeren die de Commissie zal hanteren bij het beoordelen van de wijze waarop de 
Lid-Staten voorstellen de universele dienst te financieren. Zij zullen in september 1996 
worden gepubliceerd. 
De definitie van de universele dienst die uit het hierboven geschetste kader naar voren 
komt, stelt de maximumomvang vast van de diensten die mogen worden opgenomen in 
de berekeningen van de kosten van de universele dienst. Alleen deze kosten mogen 
met andere marktdeelnemers worden gedeeld. 
Terzelfder tijd blijft het voor de Lid-Staten mogelijk om, overeenkomstig het 
subsidiariteitsbeginsel, aanvullende verplichtingen op telecommunicatiegebied op te 
leggen, zoals de verplichte levering van bepaalde technologieën of faciliteiten, en/of 
doelstellingen op nationaal niveau met betrekking tot de dienstverlening of de dekking, 
op voorwaarde dat deze evenredig, niet-discriminerend, op transparante wijze opgelegd 
en in overeenstemming met de mededingingsregels zijn. Eventuele aanvullende 
financiële lasten in verband met het voldoen aan dergelijke verplichtingen mogen niet 
worden betaald uit het mechanisme voor de financiering van de universele dienst. 
a. Omvang 
De in de richtlijn Spraaktelefonie gegeven verplichtingen omvatten de levering van 
de spraaktejefoondienst via een vaste verbinding, waarover ook met een fax en 
een modem kan worden gewerkt1^ evenals de levering van diensten met 
tussenkomst van de telefonist, nooddiensten en een dienst inlichtingen (met 
inbegrip van de levering van abonneelijsten) en de levering van openbare 
betaaltelefoons. 
De gebruikers dienen ook toegang te hebben tot gepubliceerde informatie over de 
kosten en prijzen van diensten, over de kwaliteit ervan en of is voldaan aan de 
kwaliteitsdoelstellingen^. 
Door de toegang tot het netwerk op te nemen in de omvang van de universele 
dienst, wordt gebruikers de mogelijkheid gegeven niet alleen toegang te hebben 
tot de vastgestelde spraaktelefoondienst, maar tot alle diensten die kunnen 
worden geleverd over de huidige telecommunicatienetwerken (d.w.z. elke burger 
zal toegang kunnen krijgen tot interactieve en online-informatiediensten, met 
inbegrip van het Internet, voor zover zij beschikken over een computer en een 
abonnement hebben bij een Internet-dienstverlener14). De kwaliteit en de snelheid 
van de verbinding zal echter van invloed zijn op het gemak waarmee deze diensten 
kunnen worden gebruikt. 
De aldus vastgelegde omvang van de universele dienst komt tegemoet aan de wens 
van het Europees Parlement dat de gebruikers dienen te beschikken over een 
efficiënte, betrouwbare en betaalbare dienst, met een vastgestelde (en bewaakte) 
mate van dienstverlening met betrekking tot de tijd die nodig is om een telefoonlijn te 
verkrijgen, de kwaliteit van de transmissie en de doorgifte van oproepen en de tijd 
die nodig voor het herstellen van storingen. Door het bevorderen van nieuwe 
diensten gaat de richtlijn ook in op de oproep van het Parlement voor zeer specifieke 
dienstenelementen, zoals de beschikbaarheid van gespecificeerde facturen, 
nummeridentificatie, toonkiezen en overdraagbaarheid van nummers^. 
b. Betaalbaarheid 
Ook al is er een politieke consensus tot stand gekomen over het feit dat 
betaalbaarheid een sleutelelement is bij het vastleggen van een concept van de 
universele dienst, toch is dit geen expliciete eis van de richtlijn Spraaktelefonie. 
Betaalbaarheid moet op nationaal niveau worden vastgesteld, omdat dit nauw 
samenhangt met specifieke nationale omstandigheden en nationale 
beleidsdoelstellingen (zoals regionaal ontwikkelingsbeleid). 
Het huidige concept van de universele dienst zorgt er alleen maar voor dat de 
nationale regelgevende instanties prijsbeperkingen kunnen opleggen met betrekking 
tot de universele dienst en in het kader van regionaal ontwikkelingsbeleid. Een 
dergelijke aanpak is in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel. In 
tegenstelling tot gebieden zoals technische prestaties of kwaliteit van de dienst, 
waarvoor objectieve normen kunnen worden vastgesteld, lijkt het niet gepast te 
voorzien in een maximum- of minimumniveau voor de betaalbaarheid (hetgeen een 
prijsregulering op Europees niveau zou inhouden) die voor alle Lid-Staten van 
toepassing zou zijn. 
Niettemin is betaalbaarheid van cruciaal belang voor de bereikbaarheid van 
telecommunicatiediensten voor alle burgers en er zal nauw worden gelet op de in 
de Lid-Staten gemaakte vorderingen (zie deel III). 
c. Financiering van de universele dienst 
De overgang van een monopolistische naar een aan concurrentie onderworpen 
omgeving houdt in dat regels noodzakelijk zijn om vast te stellen in welke mate de 
met de levering van de universele dienst verbonden financiële lasten tussen de 
marktdeelnemers moeten worden verdeeld. Er zijn ook gemeenschappelijke regels 
voor heel de Gemeenschap nodig om te berekenen hoeveel het leveren van de 
universele dienst kost. 
De maatregelen waarmee de omvang van de universele dienst worden vastgelegd, 
gaan derhalve vergezeld van beginselen voor de kostenberekening en financiering 
ervan door middel van het voorgestelde kader voor interconnectie •", alsmede een 
mechanisme waarmee de Commissie kan nagaan of nationale regelingen voor de 
universele dienst in lijn zijn met het communautaire kader1 ^. 
Dit kader voorziet dat betalingen worden gedaan hetzij (i) aan een onafhankelijk 
fonds voor de universele dienst op nationaal niveau, waaruit betalingen zouden 
worden verricht aan exploitanten die de universele dienst leveren, of (ii) 
rechtstreeks aan de exploitanten die de universele dienst leveren, als een 
aanvullende betaling op de commerciële tarieven voor interconnectie met hun 
netwerk. 
Deze regels zullen later dit jaar worden aangevuld met de richtsnoeren betreffende 
kostenberekening en financiering waarnaar hierboven werd verwezen. 
De zekerheid op regelgevingsgebied die met het huidige kader tot stand werd gebracht, 
is van wezenlijk belang voor de Lid-Staten om hun nationale regelgeving voor te 
bereiden de deadline van 1998. Wanneer in deze mededeling wordt verwezen naar het 
communautaire kader, wordt derhalve verwezen naar het hele pakket maatregelen ter 
voorbereiding van de omgeving op volledige liberalisatie, tenzij anders is aangegeven. 
De verbetering van het niveau van de dienstverlening tussen 1990 en 1995 
Het niveau en de omvang van telecommunicatiediensten die in de Europese Unie 
worden aangeboden, zijn in de afgelopen vijf jaar verbeterd (zie de tabellen van 
bijlage 2). De gebruikers merken dit aan een aantal zeer praktische punten. De keuze 
betreft thans meer dan de kleur van het telefoontoestel. In bijna alle Lid-Staten zijn de 
wachttijden voor een telefoonlijn sterk verminderd. Er zijn minder vaak storingen en zij 
worden sneller hersteld. In veel landen worden schadevergoedingen betaald aan de 
klanten wanneer afspraken niet worden nagekomen of wanneer de lijn te lang buiten 
dienst is. 
In Denemarken, Frankrijk, Nederland, Finland, Zweden en het VK beschikt meer dan 
negen van de tien huishoudens over een telefoon (zie tabel A1 van bijlage 2), en in 
Duitsland wordt deze verhouding zeer dicht benaderd, zelfs na de hereniging. Er is ook 
sprake van verbetering in een aantal van de minder begunstigde regio's van de Unie zo 
zijn bij voorbeeld de nationale telefoonnetten van Ierland en Portugal aanzienlijk 
uitgebreid, waarbij het percentage bereikte huishoudens groeide van respectievelijk 
66% en 47% in 1990 naar 80% en 75% vandaag, hetgeen ten dele een gevolg is van 
de investeringen die hebben plaatsgevonden via het STAR-programma van de 
Gemeenschap (Special Telecommunications Action for Regional delevopment). 
Wat betreft de prijzen van telecommunicatiediensten is de algemene trend sedert 1990 
dat de vaste elementen (aansluitkosten en huurabonnementen) omhoog gaan, hetgeen 
ook geldt voor de lokale gesprekken tijdens piekuren. Terzelfder tijd zijn internationale 
en lange-afstandstarieven aanzienlijk verlaagd en heeft een groot aantal Lid-Staten de 
beschikbaarheid van daltarieven voor lokale gesprekken uitgebreid ter compensatie 
voor de verhogingen in de piektarieven. Uit de door de Lid-Staten ingevulde 
vragenlijsten blijkt dat voor zeven van de acht Lid-Staten die voor de prijsverandering 
een gemiddeld cijfer konden leveren, de algemene prijzen reëel tussen 5% en 43% zijn 
gedaald. 
De gebruikers worden steeds veeleisender. Een steeds groter deel van de burgers 
maakt gebruik van een mobiele telefoon. In de Scandinavische Lid-Staten geldt dit voor 
bijna één op vier personen. Een telefoonlijn thuis is niet langer slechts met een telefoon 
of een antwoordapparaat verbonden, maar wordt gedeeld met een fax of een modem. 
Er bestaat een brede reeks van diensten met toegevoegde waarde of groene nummers, 
en zelfs binnen de basistelefoondienst kunnen veel gebruikers beschikken over nieuwe 
geavanceerde telefoonfaciliteiten, zoals de mogelijkheid hun oproepen naar een ander 
telefoonnummer door te laten schakelen, of een indicatie te krijgen dat op dezelfde lijn 
een ander gesprek wacht. 
Hoewel de algemene trend er een is van verbetering ten aanzien van het niveau en de 
kwaliteit van de dienst, is toch een aanhoudende druk door concurrentie en regelgeving 
noodzakelijk om ervoor te zorgen dat dit proces zich voortzet en zelfs versnelt naarmate 
de concurrentie daadwerkelijk wordt ingevoerd. 
Wat zijn de redenen voor deze voortdurende verbetering op het gebied van 
telefoondiensten? 
De verbeteringen op gebied van kwaliteit en keuze zijn een direct gevolg van de 
dalende kosten en de grotere betrouwbaarheid van nieuwe diensten en apparatuur. 
Ook de concurrentie op het gebied van eindapparatuur, diensten met toegevoegde 
waarde en mobiele communicatie hebben de innovatie gestimuleerd en geleid tot 
lagere prijzen en een betere klantendienst. De scheiding van de exploitant en de 
regelgever van telecommunicatiediensten, zoals sedert 1990 bepaald door het 
communautair recht, heeft geleid tot een doeltreffender regelgeving doordat de 
overheid ernaar heeft gestreefd duidelijke doelstellingen vast te leggen, vaak in de 
vorm van vergunningsvoorwaarden of in onderhandeling tot stand gekomen contracten 
met de verantwoordelijke exploitant. 
Ill ONDERWERPEN MET BETREKKING TOT DE ONTWIKKELING VAN DE 
UNIVERSELE DIENST OP DE KORTE TERMIJN 
Uit het openbaar overleg kwam duidelijk naar voren dat er een reeks problemen blijft 
bestaan met betrekking tot het huidige niveau van de dienst en ten aanzien van de 
gevolgen van een geliberaliseerde omgeving. 
Ondanks algemene verbeteringen in de dienstverlening, blijft een aantal 
problemen bestaan: 
Waarom stelt de Gemeenschap op dit ogenblik geen bredere definitie van de 
universele dienst vast? 
Hoe zal de betaalbaarheid van de universele dienst in een geliberaliseerde 
omgeving worden behouden? 
Wat zal er gebeuren met de uniforme nationale prijzen in een volledig 
geliberaliseerde omgeving? 
Hoe kan de universele dienst worden verbeterd in de minder begunstigde en 
minder bevolkte regio's en gebieden van de Gemeenschap? 
Wordt op adequate wijze voorzien in dienstverlening voor gebruikers met een 
handicap of bijzondere behoeften? 
Wordt voldoende effectief toegezien op de normen voor de kwaliteit van de 
dienstverlening in de Lid-Staten en wat behoort de rol van de Europese 
Gemeenschap te zijn bij het vaststellen van die normen? 
Hoe kunnen de gebruikers in verschillende Lid-Staten het niveau van de 
dienstverlening, de prijzen en zelfs de betaalbaarheid beter vergelijken en hoe 
kunnen zij een grotere rol spelen bij het vaststellen van de normen voor de 
kwaliteit en betaalbaarheid van de dienst? 
Waarom stelt de Gemeenschap op dit ogenblik geen bredere definitie vast van de 
universele dienst? 
Het vaststellen van de omvang van de universele dienstverleningsverplichting 
staan gelijk met het vinden van delicaat evenwicht. Een te nauwe visie van de 
universele dienst kan inhouden dat burgers worden uitgesloten van volledige 
deelneming aan de maatschappij. Een te brede visie kan ertoe leiden dat de 
concurrentie, die de belangrijkste drijvende kracht is achter betere diensten, lagere 
prijzen en innovatie, zal worden gehinderd, doordat nieuwkomers op de markt zullen 
worden afgeschrikt. Het behartigen van de belangen van alle burgers houdt in dat op dit 
gebied een goed evenwicht moet worden gevonden. 
De universele dienstverleningsverplichting houdt momenteel niet in dat moet worden 
voorzien in huurlijnen1^ of ISDN'9. Dit zijn echter diensten waarvan de levering op 
basis van kostengeoriënteerde tarieven reeds in heel de Europese Unie wordt vereist 
dan wel aanbevolen. Een verbreding van de universele dienstverleningsverplichting 
wordt momenteel nog als voorbarig ervaren, met name omdat: 
- dit ertoe zou kunnen leiden dat gebruikers en huishoudens betalen voor diensten die 
zij niet nodig hebben of gebruiken; 
- de ermee verbonden kosten (wanneer zij moeten worden gedeeld met andere 
marktdeelnemers, bij voorbeeld door middel van een fonds voor de universele 
dienst) te hoog zouden zijn voor nieuwe bedrijven op de markt, hetgeen ertoe zou 
leiden dat de voordelen die de invoering van concurrentie voor alle gebruikers 
inhoudt, op de lange baan zouden worden geschoven; en 
- het risico bestaat dat diensten worden geleverd of zelfs gesubsidieerd die gebruikers 
op een normale commerciële basis zouden kunnen betalen. 
De levering van een betaalbare spraaktelefoondienst zal reeds inhouden dat de 
huishoudens en bedrijven, waar dan ook in de Gemeenschap, met elkaar kunnen 
praten, faxberichten of e-mail sturen, computers aansluiten om over het Internet te 
"surfen" en gebruik maken van andere online-diensten. Het betreft hier dezelfde 
telefoonlijn waarover nu al diensten als telefoonbankieren, telewinkelen en online-
informatiediensten worden geraadpleegd en waarover het zelfs mogelijk zou zijn video-
op-aanvraag-diensten te sturen. 
Terzelfder tijd blijkt uit de resultaten van de enquête in de Lid-Staten dat in sommige 
delen van de Gemeenschap zelfs dit basisniveau van de dienstverlening ook nu nog 
niet is gegarandeerd, hetgeen moet worden gecorrigeerd door middel van een 
regelgevingskader dat het mogelijk maakt nieuwe investeringen te doen en door een 
sterke en actieve nationale regelgevende instantie, omdat anders de regionale 
verschillen zouden kunnen toenemen en de reeds vermelde twee-standenmaatschappij 
zou kunnen ontstaan. Eerste prioriteit moet derhalve worden gegeven aan de 
totstandkoming van een daadwerkelijke universele dienstverlening in heel de 
Gemeenschap, met name in de minder begunstigde regio's van de Gemeenschap. 
Tegelijk wordt algemeen dat de universele dienst een dynamisch en zich 
ontwikkelend concept is dat dient in te spelen op de behoeften en verwachtingen 
van de burgers van Europa. Dit houdt in dat de omvang van de universele dienst moet 
worden herzien, als basis voor meer concrete beleidsactiviteiten, voor zover van 
toepassing. Toch moeten de aan universele dienstverleningsverplichtingen 
onderworpen partijen een bepaalde mate van zekerheid hebben om hun investeringen 
te kunnen plannen. De snelheid van de ontwikkeling van het concept dient derhalve te 
wórden afgewogen tegen het belang van een voorspelbare omgeving voor 
investeringsbeslissingen. 
De Commissie zal daarom tegen 1 januari 1998, en daarna op regelmatige tijdstippen, 
verslag uitbrengen over omvang, kwaliteit, niveau en betaalbaarheid van de 
universele dienst in de Europese Gemeenschap, en daarbij de noodzaak overwegen, in 
het licht van de bestaande omstandigheden, van een aanpassing van de omvang van 
de universele dienst op Europees niveau, rekening houdend met noodzaak voor een 
voorspelbare regelgevingsomgeving te zorgen. 
Op de belangrijkste punten die in een dergelijk verslag aan de orde moeten komen, 
alsmede de criteria voor deze beoordeling, wordt in hoofdstuk IV ingegaan. 
Hoe zat de betaalbaarheid van de universele dienst in een geliberaliseerde 
omgeving worden behouden? 
De kosten van de exploitanten zijn dan wel dramatisch gedaald, maar dit is vaak niet 
doorberekend in de vorm van lagere prijzen voor de gebruikers. De prijsniveaus 
variëren aanzienlijk tussen de Lid-Staten (zie tabel A7 in bijlage 2 voor een vergelijking 
van de prijsniveaus voor 1995 in ecu). Nu de volledige concurrentie naderbij komt, 
proberen de exploitanten hun prijzen aan te passen. Dit is een gevolg van zowel de 
bestaande eisen van het communautair kader dat de prijzen in een monopolistische 
omgeving kostengeoriënteerd moeten zijn2u\ als de bedreiging dat concurrenten lagere 
prijzen vragen, voor de meest winstgevende diensten (d.w.z. zakelijke diensten, 
interlokale en internationale verbindingen). 
Dit proces van tariefaanpassingen, dat het gevolg is van politieke beslissingen om over 
te gaan tot een liberalisatie van de sector, houdt in dat voor sommige gebruikers, met 
name op de korte termijn, voordat de concurrentie zich echt doet voelen, de telefoon­
rekeningen hoger kunnen uitvallen21. Het aanpassingsproces blijft een fundamenteel 
element van de voorbereiding op een volledig geliberaliseerde omgeving22. Daarnaast 
is het van wezenlijk belang ervoor te zorgen dat de noodzakelijke, verdergaande, 
maar tevens geleidelijke tariefaanpassingen niet ten koste van de gebruikers 
gaan, met name thuisgebruikers die vrij weinig interlokale en internationale gesprekken 
voeren, en derhalve niet kunnen profiteren van de lagere tarieven op dit gebied. Dit 
belangrijke punt kwam goed naar voren in het openbare overleg, waaruit bleek dat het 
huidige kader, hoewel het de betaalbaarheid wil bevorderen, nog geen expliciete 
verplichtingen oplegt om diensten voor een betaalbare prijs aan te bieden. 
Op de korte termijn is het van groot belang de meest kwetsbare groepen gebruikers, en 
thuisgebruikers in het algemeen, te beschermen tegen de gevolgen van het 
aanpassingsproces. De Lid-Staten moeten erop toezien dat de nationale regelgevende 
instanties waar nodig speciale tariefpakketten2^ prijsstops24 en andere mechanismen 
instellen om de gevolgen van het aanpassingsproces op aansluitingstarieven, 
maandabonnement en gesprekskosten te verzachten. Dit is vooral van belang in de 
aanloopperiode naar de geliberaliseerde omgeving en voor gebruikers in de minder 
begunstigde en minder bevolkte regio's van de Gemeenschap. Dergelijke gerichte en 
speciale tariefregelingen bestaan reeds, in verschillende mate, in alle Lid-Staten, en 
een overzicht ervan is te vinden in tabel A10 van bijlage 2. Eventuele lasten die met de 
levering ervan zijn verbonden, kunnen worden gefinancierd uit het fonds voor de 
universele dienst. 
Zoals hierboven vermeld zal in het voortgangsverslag vóór 1 januari 1998 ook worden 
ingegaan op ontwikkelingen met betrekking tot de prijzen van verschillende 
telecommunicatiediensten en zal worden nagegaan of verdere maatregelen op 
10 
communautair niveau nodig zijn om te zorgen voor een betaalbare toegang voor alle 
burgers. 
Er moet echter op worden gewezen dat het in de eerste plaats gaat om betaalbaarheid 
en niet om het tegenhouden van eventuele aanpassingen van de prijsstructuren. De 
betaalbaarheid van de totale dienst voor alle gebruikers en met name voor bijzonder 
kwetsbare groepen zoals gehandicapten of personen met lage inkomens, moet worden 
gehandhaafd. De beoordeling van betaalbaarheid moet vooral op nationaal niveau 
worden overgelaten aan de verantwoordelijke nationale regelgevende instantie, binnen 
het kader van de communautaire wetgeving en rekening houdend met de specifieke 
nationale situatie en de standpunten van de gebruikers en de 
consumentenorganisaties. Consumentenorganisaties hebben ook gewezen op de 
noodzaak op Europees niveau de relatieve betaalbaarheid van diensten met elkaar te 
vergelijken. 
Betaalbaarheid betreft niet alleen de totale prijs, maar voor veel gebruikers gaat 
het ook om het beheer van hun wekelijkse en maandelijkse uitgaven en de 
voorspelbaarheid van de telefoonkosten. 
Zodra er daadwerkelijke concurrentie is, zal waarschijnlijk een veel bredere reeks 
betalingsmogelijkheden worden aangeboden, bij voorbeeld door de aansluitingsprijs te 
spreiden over een aantal kwartaalbetalingen of door het betalen van een hogere 
maandelijkse abonnementsprijs, maar met gratis of goedkopere lokale of nationale 
gesprekken. Met een dergelijke flexibiliteit zouden de gebruikers, met name die met 
lage inkomens, beter kunnen voorspellen wat de telefoon elke maand kost. 
Terzelfder tijd wensen veel gebruikers meer informatie op hun facturen over hun 
telefoonuitgaven. 
Tot slot willen de gebruikers ook meer controle over wat zij uitgeven, bij voorbeeld door 
de mogelijkheid om oproepen naar bepaalde nummers te blokkeren, zoals diensten met 
een bijzonder gesprekstarief of internationale gesprekken. 
Wat zal er gebeuren met de uniforme nationale prijzen in een volledig 
geliberaliseerde omgeving? 
In een volledig geliberaliseerde omgeving zullen de diensten waarschijnlijk op veel 
innovatievere wijze tot een pakket worden samengevoegd en geprijsd, waarbij voor de 
meeste gebruikers werkelijke keuzemogelijkheden en besparingsmogelijkheden worden 
geboden. Zoals hierboven reeds is opgemerkt, is het terzelfder tijd een fundamentele 
verantwoordelijkheid van de nationale regelgevende instanties ervoor te zorgen 
dat de universele dienst betaalbaar is voor alle groepen gebruikers, onder druk van 
de concurrentie of tengevolge van regelgeving. 
Dit houdt in dat de regelgever een beoordeling moet uitvoeren van wat in het licht van 
specifieke nationale omstandigheden mag worden beschouwd als een "redelijke" prijs 
voor gebruikers in bepaalde gebieden. 
De Lid-Staten eisen nu dat de verantwoordelijke exploitant tenminste voorziet in een 
standaardpakket van prijzen voor het hele grondgebied (dit houdt dus eigenlijk een 
verzameling geografisch uitgemiddelde tarieven in) voor de meeste, zo niet alle 
telecommunicatiediensten (met inbegrip van de basisspraaktelefoondienst). Het gevolg 
is dat dezelfde tariefbanden in heel het land worden aangeboden, zelfs wanneer de 
kosten die zijn verbonden met het leveren van een aansluiting en van diensten in de 
ene regio hoger zijn dan in een andere. In het verleden heeft dit ertoe bijgedragen dat 
de diensten betaalbaar bleven voor burgers in alle delen van het land. 
11 
In een monopolistische omgeving houdt een dergelijke geografische prijsuitmiddeling 
niet automatisch in dat de exploitanten verlies maken bij het leveren van alle diensten in 
deze dure gebieden, omdat ze bij gebrek aan concurrentie prijzen kunnen rekenen voor 
hun diensten die geen deel uitmaken van de universele dienst, zoals huurlijnen, 
hetgeen zorgt voor winstgevendheid zelfs in dure gebieden. 
In een geliberaliseerde omgeving dient elke aanpak voor uniforme prijsstelling 
betaalbaarheid te garanderen en te verbeteren. De situatie is echter een stuk 
complexer dan voorheen. 
Naarmate de concurrentie tot stand komt, met name in steden en andere gebieden 
waar de dienst relatief goedkoop kan worden geleverd, kan het voorkomen dat de 
nieuwkomers op de markt zich concentreren op klanten in deze gebieden en lagere 
prijzen bieden dan de verantwoordelijke exploitant. 
Wanneer strikt de hand wordt gehouden aan het handhaven van uniforme nationale 
prijzen, zou dit ertoe leiden dat (i) wanneer de prijzen worden gehandhaafd op het 
huidige niveau, de verantwoordelijke exploitant het risico loopt grote delen van zijn 
marktaandeel in de steden en goedkope regio's te verliezen, of (ii) wanneer de prijzen 
nationaal worden verlaagd tot het niveau van de lagere prijzen die de concurrenten in 
bepaalde gebieden aanbieden, de bijdrage die andere marktdeelnemers moeten 
leveren om het verschil bij te passen dat ontstaat door de mogelijk lagere inkomsten in 
dure gebieden, zou moeten worden verhoogd2^. 
De concurrentiedruk zal er waarschijnlijk voor zorgen dat men geleidelijk de strikte 
geografische uitmiddeling verlaat voor veel flexibelere tariefstructuren. Dit kan inhouden 
dat verschillende tarieven worden gevraagd voor dezelfde diensten in verschillende 
gebieden binnen eenzelfde Lid-Staat. 
De grotere flexibiliteit moet afhankelijk worden gemaakt van het regelgevingskader, 
dat: (i) gepaste maatregelen dient te bevatten om de betaalbaarheid te garanderen 
(zoals hierboven beschreven); (ii) ervoor moet zorgen dat de verhogingen voor 
gebruikers in afgelegen en plattelandsgebieden alleen worden ingevoerd om te 
voldoen aan kostenoriëntering en niet om de exploitanten een compensatie te 
bieden voor lagere omzetten ten gevolge van lagere prijzen elders, en; (iii) ervoor 
moet zorgen dat de prijsverschillen tussen dure gebieden en goedkope gebieden de 
betaalbaarheid van de universele dienst niet in gevaar brengen. 
Hoe kan de universele dienst worden verbeterd in de minder begunstigde en 
minder bevolkte regio's en gebieden van de Gemeenschap? 
Het bestaande regelgevingskader (en met name de verplichtingen ten aanzien van de 
spraaktelefonie, interconnectie en de minimumverzameling van huurlijnen) is ontworpen 
om de universele dienstverlening in heel de Gemeenschap te garanderen, maar de 
Commissie en de Lid-Staten zijn zich bewust van de bijzondere problemen van de 
minder begunstigde en minder bevolkte regio's2^ 
De kwesties van omvang en betaalbaarheid van de universele dienst, en van 
telecommunicatiediensten in het algemeen, zijn van kritiek belang voor de minder 
begunstigde regio's van de Gemeenschap. Dit weerspiegelt het traditioneel lagere 
niveau van ontwikkeling, vraag en inkomens in dergelijke regio's, alsmede de soms 
hogere kosten die zijn verbonden met het installeren, exploiteren en onderhouden van 
faciliteiten, in verband met lokatie of klimaat. 
12 
Deze problemen, waarop werd gewezen door een aantal exploitanten, regelgevers en 
gebruikersverenigingen uit deze regio's, worden des te kritischer in de context van de 
informatiemaatschappij. De Commissie zal ervoor blijven ijveren dat de combinatie 
van liberalisatie en nieuwe technologieën de bestaande regionale verschillen 
binnen de Europese Gemeenschap eerder verkleint dan vergroot. 
Gezien het feit dat de volledige liberalisatie nog niet is doorgedrongen tot in een groot 
aantal van de minder begunstigde regio's van de Gemeenschap, is het moeilijk de reële 
impact te beoordelen en na te gaan welke positieve gevolgen zij heeft gehad voor de 
verbetering van de kwaliteit van de dienst, keuzemogelijkheden en prijzen, of voor het 
verhogen van particuliere investeringen. Voorts dalen, ten gevolge van nieuwe 
technologieën (zoals mobiele of draadloze telefonie), de kosten voor het verlenen van 
de universele dienst in afgelegen en plattelandsgebieden gestaag en kunnen zij nog 
verder dalen wanneer telefoondiensten in combinatie met andere, nieuwe diensten 
kunnen worden aangeboden (zoals audiovisuele en informatiediensten). 
De op geliberaliseerde markten, zoals in het Verenigd Koninkrijk, Finland en Zweden, 
opgedane ervaring of de geconstateerde snelle groei van mobiele netwerken onder 
duopolie-omstandigheden stemmen echter hoopgevend, al moet men voorzichtig zijn 
met het direct generaliseren van de in meer ontwikkelde landen van de Gemeenschap 
opgedane ervaringen naar andere regio's van de Gemeenschap, met name gezien de 
hogere relatieve kosten die zijn verbonden met de levering van de universele dienst in 
minder begunstigde regio's2^ 
Anderzijds is er beslist reden tot bezorgdheid betreffende de grotere gevolgen van 
prijsveranderingen voor zakelijke en thuisgebruikers in deze regio's en de snelheid 
waarmee zij zullen kunnen genieten van de voordelen die zijn venbonden met 
concurrentie, in vergelijking met de ontwikkelde gebieden van de EG. Daarnaast kan 
het liberalisatieproces, dat particuliere investeringen stimuleert, eerder leiden tot 
investeringen in diensten en infrastructuur in regio's met een hoge vraag en relatief lage 
kosten. 
De Commissie moet vooral letten op het gevaar dat de verschillende snelheden 
waarmee de regio's van de Gemeenschap zich voorzien van de infrastructuur, diensten 
en kennis die nodig zijn voor de totstandkomende informatiemaatschappij, leiden tot het 
voortbestaan van een achterstand en een verdere vergroting van de sociale en 
economische verschillen. Met deze kwesties moet dan ook rekening worden gehouden 
in het cohesiebeleid van de Gemeenschap. 
Wat betreft het dubbele doel om netwerkinvesteringen en de levering van diensten in 
alle Lid-Staten te bevorderen en daarbij een grote ontwikkelingsachterstand van 
verschillende Lid-Staten te vermijden, moet verder op nationaal en communautair 
niveau prioriteit worden toegekend aan de ontwikkeling en uitbreiding van de 
bestaande netwerken. 
Naast het door de universele dienst gegeven kader, zullen de Structuurfondsen van de 
Gemeenschap alsmede andere initiatieven van de Gemeenschap en van de Lid-Staten 
- ter aanvulling van de particuliere financiering - blijven bijdragen tot de vernieuwing en 
ontwikkeling van de telecommunicatie-infrastructuur in minder begunstigde regio's van 
de Gemeenschap, zoals reeds met succes is gedaan in grote delen van Ierland. 
Zo moet met name de voltooiing van de programma's ter digitalisering van het 
netwerk, vooral in Griekenland, Portugal, Spanje en Zuid-ltalië, grote prioriteit krijgen. 
Ook moet rekening worden gehouden met de behoefte aan relevante 
opleidingsinitiatieven en aan proefprojecten die erop zijn gericht bekendheid en vraag 
te bevorderen. 
13 
Om al deze redenen moet de vooruitgang van de ontwikkeling in deze regio's 
nauwlettend worden gevolgd, ten einde de nodige maatregelen te nemen ter 
versterking van de economische en sociale samenhang. Gedetailleerde aspecten van 
dit toezicht op de vooruitgang, met name wat betreft de ontwikkeling van de prijzen en 
het verzamelen van gegevens waarmee een vergelijking van de relatieve 
betaalbaarheid van diensten kan worden uitgevoerd, worden hieronder uiteengezet. 
In het licht van dit toezicht zal de Commissie op gezette tijden vaststellen of definitie en 
omvang van de universele dienst moeten worden herzien en of gebruik moet worden 
gemaakt van nieuwe of bestaande mechanismen (b.v. regionaal ontwikkelingsbeleid) 
om rekening te houden met de specifieke gevolgen van de liberalisatie in deze 
gebieden. 
Wordt op adequate wijze voorzien in dienstverlening voor gebruikers met een 
handicap of bijzondere behoeften? 
Bepaalde groepen klanten hebben bijzondere behoeften, waaraan de universele dienst 
vandaag niet altijd tegemoet komt, of althans niet voor een betaalbare prijs. Het 
Europees Parlement heeft met nadruk op deze kwestie gewezen. Telecommunicatie 
vormt voor dergelijke gebruikers een echte levenslijn met de rest van hun 
gemeenschap en het concept van de universele dienst zou ervoor moeten zorgen dat 
dergelijke gebruikers beschikken over een equivalent niveau van dienstverlening 
voor een betaalbare prijs, in vergelijking met gebruikers zonder handicap, rekening 
houdend met de netwerkontwikkeling en de marktvraag. In het overleg naar voren 
gekomen voorbeelden betreffen zowel de levering van diensten thuis (zoals video- of 
teksttelefoons voor doven) als op openbare lokaties. Daaronder kunnen, waar nodig, 
ook bijzondere diensten vallen (zoals relaisdiensten waardoor teksttelefoongebruikers 
kunnen communiceren met gebruikers die niet over een teksttelefoon beschikken) of 
speciale aangepaste apparatuur. 
Een tweede element van de uitbreiding van het huidige "bedekkingsgebied" van de 
dienstverlening tot specifieke gebruikers kan bestaan in het aanbod van bijzondere en 
innovatieve diensten (zoals voice-mailboxes in het openbare netwerk) voor gebruikers 
die niet gemakkelijk oproepen kunnen ontvangen, omdat zij geen toegang hebben tot 
een eigen telefoon. Groepen die van een dergelijke dienst, waarmee thans in een 
aantal Lid-Staten wordt geëxperimenteerd, profijt zouden kunnen hebben, zijn bij 
voorbeeld daklozen, waaruit blijkt dat telecommunicatie een rol kan spelen in het 
bestrijden van sociale uitsluiting. 
Het is eerder een zaak van nationaal beleid dan van financieringsmechanismen voor de 
universele dienst of een dergelijke specifieke financiële steun beschikbaar moet zijn 
voor de betaalbaarheid van dergelijke diensten voor bijzondere groepen gebruikers. 
Wordt voldoende effectief toegezien op de normen voor de kwaliteit van de 
dienstverlening in de Lid-Staten en wat behoort de rol van de Europese 
Gemeenschap te zijn bij het vaststellen van die normen? 
In de richtlijn Spraaktelefonie wordt reeds van de Lid-Staten geëist dat zij indicatoren 
vaststellen voor de kwaliteit van de dienst ten aanzien van een hele reeks verschillende 
zaken, zoals de tijd die nodig is om over een telefoonlijn te kunnen beschikken, hoe 
lang het duurt om een verbinding tot stand te brengen en welk deel van de openbare 
betaaltelefoons normaal dient te functioneren. Hierbij wordt eenvoudig voortgebouwd 
op de bestaande praktijk in de meeste Lid-Staten. De resultaten van de exploitanten die 
aan deze normen moeten voldoen, moeten ook worden gepubliceerd. 
14 
Ook al zorgt deze maatregel voor grotere transparantie, hij zal alleen volledig effectief 
zijn wanneer hij wordt ondersteund door een actieve bewaking en, voor zover van 
toepassing, verplichtstelling van dergelijke normen (met adequate sancties, tot aan het 
eventueel intrekken van vergunningen, wanneer de doelstellingen voor de 
dienstverlening bij voortduring niet worden nageleefd) door de voor telecommunicatie 
bevoegde regelgever in de Lid-Staat. Voorts dienen er duidelijke en directe procedures 
te bestaan waarmee de gebruikers klachten tegen de exploitant kunnen indienen. 
Wanneer we verder kijken dan het bestaande kader, is het van belang dat de 
verschillende niveaus van de kwaliteit van de dienst, alsmede de verschillende 
doelstellingen die op nationaal niveau zijn vastgesteld, niet leiden tot belemmeringen 
voor de ontwikkeling van de interne markt en tot distorsie van de concurrentie binnen 
de Gemeenschap. Het is eveneens essentieel dat bij het vaststellen van niveaus van 
de dienstverlening, de Lid-Staten een hoge mate van consumentenbescherming blijven 
behouden. 
In deze context, en onderworpen aan het subsidiariteitsbeginsel, dienen op het niveau 
van de Europese Gemeenschap minimumdoelstellingen voor de kwaliteit van de dienst 
te worden vastgesteld, als een referentiekader waarbinnen de gedetailleerde nationale 
doelstellingen (rekening houdend met de specifieke situatie van elke Lid-Staat) kunnen 
worden vastgesteld. 
Hoe kunnen de gebruikers in verschillende Lid-Staten het niveau van de 
dienstverlening, de prijzen en zelfs de betaalbaarheid van de dienstverlening 
beter vergelijken en hoe kunnen zij een grotere rol spelen bij het vaststellen van 
de normen voor de kwaliteit en de betaalbaarheid van de dienst? 
Het is duidelijk dat er ondanks algemene verbeteringen nog steeds een aanzienlijke 
verscheidenheid bestaat in de kwaliteit en het niveau van de dienst in de Lid-Staten en 
de mate waarin sancties bestaan en worden toegepast wanneer exploitanten niet 
voldoen aan de doelstellingen. Deze kwestie hangt samen met de problemen waarvoor 
sommige nationale regelgevende instanties zich geplaatst zien bij het verkrijgen van 
basisindicatoren voor de universele dienst, zoals het aantal huishoudens met een 
telefoon, en door het gebrek aan vergelijkbaarheid van bepaalde gegevens tussen 
verschillende Lid-Staten. 
De bepalingen van de richtlijn Spraaktelefonie zouden hierin verbetering moeten 
brengen, doordat de verplichting wordt opgelegd om indicatoren voor de kwaliteit van 
de dienst op nationaal niveau vast te stellen en bekend te maken. De gebruikers 
wensen echter meer dan dit en de verschillende niveaus van de dienstverlening in de 
Lid-Staten hebben gevolgen voor het aanbod van paneuropese netwerken en diensten. 
Meer in het algemeen geldt dat de consumenten nauwer moeten worden betrokken, 
zowel op nationaal als op Europees niveau, bij het vaststellen van doelstellingen voor 
de kwaliteit van de dienst en nog algemener bij alle besluitvorming met betrekking tot 
de toekomstige ontwikkeling van de universele dienst. 
15 
TOEZICHT OP DE ONTWIKKELING VAN DE PRIJZEN EN VAN DE RELATIEVE 
BETAALBAARHEID VAN TELECOMMUNICATIEDIENSTEN IN DE EUROPESE 
GEMEENSCHAP EN AANPASSING VAN HET EUROPEES 
TELECOMMUNICATIEKADER OP DE KORTE TERMIJN OM DE HIERBOVEN 
BESPROKEN PROBLEMEN TE VERHELPEN 
I. TOEZICHT OP DE ONTWIKKELING VAN DE PRIJZEN EN VAN DE RELATIEVE 
BETAALBAARHEID VAN DIENSTEN 
Overeenkomstig met het algemeen voorstel om tegen 1 januari 1998 omvang, niveau, 
kwaliteit en betaalbaarheid van de universele dienst in de Gemeenschap te herzien, is 
de Commissie van plan, in nauwe samenwerking met de Lid-Staten en 
voortbouwend op lopende werkzaamheden op nationaal niveau, om: 
V een "dienstenpakket" vast te stellen waarmee kan worden gezorgd voor de 
vergelijkbaarheid van de relatieve betaalbaarheid van diensten binnen de 
Gemeenschap en binnen verschillende regio's in de Lid-Staten; 
V vast te stellen wat de uitgavenstructuur inzake de universele dienst in de 
Gemeenschap is (d.w.z. welk aandeel, op nationaal en op regionaal niveau, van 
de gemiddelde uitgaven voor huishoudens en bedrijven betrekking heeft op de 
huur, op lokale, interlokale en internationale gesprekken en op verbindingen met 
diensten met toegevoegde waarde (met een bijzonder gesprekstarief); en 
V vast te stellen, binnen de Lid-Staten, door welke factoren de kosten van de 
universele dienst worden veroorzaakt (d.w.z. in stedelijke of 
plattelandsgebieden; door het geven van subsidies aan specifieke groepen 
klanten of bijzonder dure gebieden). 
Aan de hand van de vergaarde informatie zullen de Gemeenschap en de Lid-
Staten de te verlenen steun beter kunnen richten en een "beste praktijk" kunnen 
vaststellen. 
16 
II. AANPASSING VAN HET EUROPEES TELECOMMUNICATIEKADER OP DE 
KORTE TERMIJN 
De Commissie is van plan de volgende kwesties aan te pakken, in het bijzonder door 
middel van een wijziging van de richtlijn Spraaktelefonie2**. Zij neemt zich voor: 
V De definitie van de universele dienst verder te ontwikkelen om te voorzien in een 
duidelijke verplichting voor de Lid-Staten om toe te zien op de betaalbare 
levering ervan29; om ervoor te zorgen dat voor een betaalbare prijs een 
equivalent niveau van de dienst wordt aangeboden aan gebruikers met een 
handicap ; dat de gebruikers meer informatie krijgen over en ook meer controle 
kunnen uitoefenen op wat zij betalen^; en ervoor te zorgen dat gebruikers 
toegang kunnen hebben en gebruik kunnen maken van interactieve diensten 
(zoals telebankieren of geautomatiseerde centrales)^1. 
V De Lid-Staten te verplichten de beperkingen weg te nemen die thans het aanbod 
van gerichte of flexibele tariefregelingen beperken; en ervoor te zorgen dat zij 
de passende maatregelen (b.v. gerichte tariefregelingen en prijsstops) nemen 
die nodig zijn om de betaalbaarheid van de diensten voor alle gebruikers te 
behouden, ook voor bijzonder kwetsbare groepen zoals ouderen, gehandicapten, 
personen die de telefoon niet vaak gebruiken of lage inkomens. Deze 
maatregelen zijn van bijzonder belang in de overgangsperiode tot aan de 
volledige liberalisatie. 
V Rekening houdend met de verplichting dat de tarieven geleidelijk aan de kosten 
worden aangepast, de Lid-Staten te verplichten erop toe te zien dat: 
de prijsverhogingen in afgelegen en plattelandsgebieden niet worden 
gebruikt ter compensatie voor mogelijke verliezen aan inkomsten vanwege 
prijsverlagingen elders; en 
de prijsverschillen tussen dure gebieden en goedkope gebieden de 
betaalbaarheid van de universele dienst niet in gevaar brengen. 
V Ervoor te zorgen dat meer informatie wordt verzameld over de omvang, het 
niveau, de betaalbaarheid en de kwaliteit van de dienstverlening in de EG^2. 
Dit is van wezenlijk belang wanneer men de universele dienstverlening aan een 
doeltreffende controle wil blijven onderwerpen en binnen het bestaande 
communautaire kader geëigende doelstellingen wil kunnen vaststellen voor de 
kwaliteit van de dienst. 
V Minimumdoelstellingen voor de kwaliteit van de dienstverlening op Europees 
niveau vast te stellen, op basis waarvan gedetailleerde nationale doelstellingen 
(rekening houdend met de specifieke situatie van de betreffende landen) kunnen 
worden vastgesteld. 
17 
Voorts zal de Commissie: 
V Maatregelen van de Lid-Staten en van de Gemeenschap bevorderen waardoor 
de gebruikers een betere toegang kunnen krijgen tot computernetwerken zoals 
het Internet^ (met betrekking tot de netwerktoegangssnelheid). 
V Vóór 1 januari 1988, en op regelmatige tijdstippen daarna, verslag uitbrengen 
over de kwaliteit, het niveau en de omvang van de universele dienst in de 
Europese Gemeenschap. In het voortgangsverslag zal met name aandacht 
worden geschonken aan de ontwikkelingen met betrekking tot huishoudelijke 
gebruikers en gebruikers in de minder begunstigde regio's, met inbegrip van de 
geboekte vooruitgang op het gebied van de tariefaanpassingen. Overige 
onderwerpen waarop in het verslag zal worden ingegaan, worden in hoofdstuk IV 
besproken. Zoals hierboven reeds vermeld, zal in het verslag worden ingegaan 
op de eventuele behoefte om in het licht van de dan bestaande omstandigheden 
de omvang van de universele dienst op Europees niveau aan te passen, rekening 
houdend met de noodzaak van een voorspelbare omgeving voor 
investeringsbeslissingen. 
V Een grotere betrokkenheid van de vertegenwoordigers van de consumenten bij 
de besluitvorming ten aanzien van de huidige en toekomstige omvang van de 
universele dienst bevorderen (met name met betrekking tot het vaststellen en 
controleren van de kwaliteit en de betaalbaarheid van de dienst). Daarbij zal men 
moeten kunnen beschikken over voldoende relevante informatie met betrekking 
tot de omvang, het niveau, de kwaliteit en de betaalbaarheid van de universele 
dienst in de EG om voor een grotere transparantie en een effectieve 
betrokkendheid van huishoudelijke gebruikers te zorgen. Er wordt overwogen een 
bewakingscomité op Europees niveau in te stellen om de belangen van de 
consumenten te vertegenwoordigen. 
De bijlage bevat een agenda voor deze maatregelen. 
IV DE ONTWIKKELING VAN DE UNIVERSELE DIENST IN DE 
TELECOMMUNICATIESECTOR EN TOEGANG TOT GEAVANCEERDE 
DIENSTEN IN DE CONTEXT VAN DE INFORMATIEMAATSCHAPPIJ 
De universele dienst wordt erkend als een essentieel element van de 
informatiemaatschappij. Dit kwam ook tot uiting op de bijzondere G7-top over de 
informatiemaatschappij te Brussel in februari 1995. De deelnemende ministers stelden 
dat "toezien op de universele levering van en toegang tot diensten" een van de acht 
kernpunten vormt voor de verwezenlijking van een gemeenschappelijke visie op de 
informatiemaatschappij. 
De Gemeenschap ondersteunt door middel van haar regelgevingskader de levering en 
de ontwikkeling van de universele dienst en kijkt tegelijkertijd verder dan het bestaande 
concept van de universele dienst in de telecommunicatiesector, om door middel van 
een hele reeks initiatieven het gebruik van geavanceerde telecommunicatiediensten in 
onderwijs en gezondheidszorg in de context van de informatiemaatschappij te 
bevorderen (bij voorbeeld door middel van proefprojecten, stimulerende maatregelen, 
18 
promotieactiviteiten en de bevordering van openbaar/particuliere 
samenwerkingsverbanden). 
De recente hervormingen op telecommunicatiegebied in de Verenigde Staten kijken 
ook verder dan het bestaande concept van de universele dienst in de 
telecommunicatiesector, hetgeen bij voorbeeld tot uiting, komt in wetgeving die beoogt 
de zo breed mogelijke toegang tot kwaliteitsdiensten voor redelijke prijzen te 
bevorderen en erop toe te zien dat plattelands- en dure gebieden toegang hebben tot 
telecommunicatie- en informatiediensten die redelijkerwijze vergelijkbaar zijn met die 
welke in stedelijke gebieden worden aangeboden^4. 
In de VS-wetgeving wordt echter gepoogd verder te gaan dan het ontwikkelen van de 
basisdefinitie van de universele diensten binnen een regelgevingskader dezelfde 
prioriteiten aan te pakken die nu ook op de agenda van de Gemeenschap staan. In de 
VS-wetgeving wordt de levering van toegang tot geavanceerde 
telecommunicatiediensten voor scholen, de gezondheidszorg en bibliotheken 
aangewezen als een van de beginselen voor de "bevordering van de universele dienst" 
in de toekomst. Vergeleken met de aanpak van de Gemeenschap lijkt het alsof men in 
de VS probeert het beleid inzake de universele dienst in de telecommunicatiesector te 
vermengen met doelstellingen op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg of het 
informatiebeleid op nationaal niveau. 
In de Gemeenschap is de regelgevingsaanpak inzake de universele dienst nauw 
afgebakend door de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel. Dit heeft ertoe geleid 
dat de maatregelen van de Gemeenschap beperkt zijn gebleven tot wat nodig is voor 
de interne markt voor telecommunicatiediensten en het behoud van een hoge mate van 
consumentenbescherming. De ontwikkeling van de definitie van de universele dienst in 
de telecommunicatiesector is echter hoe dan ook slechts een van de factoren die een 
rol spelen bij de invoering van geavanceerde telecommunicatiediensten in de 
Gemeenschap. 
Criteria voor de ontwikkeling van de universele dienst op telecommunicatiegebied 
in de informatiemaatschappij 
Bij het vaststellen van de basis voor de toekomstige ontwikkeling van de universele 
dienst komen fundamentele vragen naar voren. Moet de universele dienst in de 
telecommunicatiesector verder alleen worden gesubsidieerd door ondernemingen in die 
sector of moeten andere financieringswijzen (bij voorbeeld meer directe financiering 
door de overheid stimuleren van openbaar-particuliere samenwerkingsverbanden) 
worden overwogen? Dient het kader dat thans op communautair niveau wordt ingesteld 
slechts te voorzien in antwoorden op het risico dat de marktkrachten alleen niet zouden 
voorzien in een adequate garantie voor een betaalbare dienst voor alle burgers, of 
moet het meer inhouden en pogen de ontwikkeling van de markten en/of technologieën 
te sturen en te ontwikkelen? In dit stadium kunnen geen eenvoudige antwoorden 
worden gegeven. De uitdagingen van de informatiemaatschappij zullen dan ook worden 
beantwoord met zowel een zich ontwikkelend concept van de universele dienst als een 
hele reeks andere openbare en particuliere initiatieven ter stimulering van de vraag en 
het aanbod van informatiemaatschappijdiensten. 
Gebruikersvraag en technologische ontwikkeling moeten de voornaamste bepalende 
factoren zijn voor de toekomstige ontwikkeling van de universele dienst^. 
Voor elke uitbreiding zal derhalve moeten worden uitgegaan van een combinatie van 
een op de markt gebaseerde analyse van de vraag naar en de brede beschikbaarheid 
van een bepaalde dienst enerzijds, en een politieke beoordeling van de sociale en 
economische wenselijkheid ervan anderzijds. Alleen wanneer aan deze twee criteria 
19 
wordt voldaan, is het gerechtvaardigd een wettelijke verplichting op te leggen die 
garandeert dat de dienst universeel voor een betaalbare prijs beschikbaar is. 
In deze mededeling wordt op dit ogenblik niet gepoogd telecommunicatiediensten aan 
te wijzen waarvan de opname in de universele dienst in de toekomst dient te worden 
overwogen, er wordt veeleer gewezen op algemene gebieden waarop reeds 
werkzaamheden plaatsvinden in de context van de voorbereiding op de 
informatiemaatschappij. Daarnaast eist het bestaande kader reeds van de Lid-Staten 
dat zij doelstellingen vaststellen voor de geheel de Gemeenschap omvattende 
invoering van bepaalde geavanceerde telefoonfaciliteiten^ (die nu geen onderdeel 
vormen van de universele dienst) en dit zal een belangrijk element blijven in de aanpak 
van de Gemeenschap. 
Zoals vermeld in hoofdstuk II, zal de Commissie tegen 1 januari 1998 een uitvoerige 
beoordeling maken van de omvang, het niveau, de kwaliteit en de betaalbaarheid van 
de universele dienst in de Europese Gemeenschap en zal zij, in het licht van de dan 
bestaande voorwaarden en rekening houdend met de hierboven uiteengezette criteria, 
de noodzaak overwegen de omvang van de universele dienst op Europees niveau aan 
te passen. 
Voorbeelden van kwesties in verband met de toekomstige ontwikkeling van 
universele dienstverleningsverplichtingen die in het eerste voortgangsverslag 
zullen worden besproken 
Naast het beoordelen van kwesties die verband houden met het niveau en de 
kwaliteit van de bestaande dienstverleningsverplichting, zal in het voortgangsverslag 
worden ingegaan op: (i) technische indicatoren voor het niveau van de dienst (en 
eventuele kosten die verbonden zijn met de levering ervan), (ii) het bestaan van 
eventuele bijzondere sociale of economische behoeften, (iii) de ontwikkeling van 
de prijzen en van de relatieve betaalbaarheid van de diensten; en (iv) ontwikkelingen 
in andere delen van de wereld. 
Met betrekking tot de eerste twee onderwerpen zal in het verslag onder andere 
worden ingaan op: 
Technische indicatoren per Lid-Staat, zoals: 
penetratie van personal computers in huishoudens en percentage huishoudens 
met toegang tot online-diensten 
mate van netwerkdigitalisering 
penetratie van ISDN in bedrijven, huishoudens en lokale gemeenschappen 
penetratie van telewerken 
percentage scholen, ziekenhuizen en bibliotheken met toegang tot online-
informatiediensten 
Kwesties betreffende bijzondere sociale of economische behoeften: 
kwesties met betrekking tot onderwijs- en gezondheidszorginstellingen 
kwesties met betrekking tot minder begunstigde of minder bevolkte regio's 
specifieke sociale behoeften van bijzondere gebruikersgroepen (zoals 
gehandicapten) 
20 
Bevorderen van de informatiemaatschappij 
Naast het behoud en de ontwikkeling van de universele dienst zullen 
openbaar/particuliere initiatieven een grote rol spelen bij het bevorderen van de 
beschikbaarheid van nieuwe telecommunicatiediensten in de informatiemaatschappij. 
In de context van de informatiemaatschappij dienen nieuwe interactieve diensten 
toegankelijk te zijn voor alle burgers in de Gemeenschap, zodat de voordelen van 
nieuwe technologieën en diensten voelbaar kunnen worden in gebieden als opleiding 
en onderwijs, gezondheidszorg en toegang tot openbare informatie. Dit zou op zijn 
beurt de algemene economische effectiviteit van de maatschappij ten goede komen. De 
belangrijkste rol voor telecommunicatie is die van een snelweg waarover een groot 
aantal van deze nieuwe diensten kan worden aangeboden; concurrentie stimuleert 
prijsverlagingen en innovatie die het hart vormen van de huidige revolutie. 
Er kwam tijdens het openbaar overleg een brede consensus naar voren over het feit 
dat, hoewel de universele dienst op telecommunicatiegebied in de Europese 
Gemeenschap niet apart kan worden beschouwd van deze bredere politieke visie op de 
informatiemaatschappij, noch de toegang tot dergelijke diensten, noch de diensten zelf 
op dit ogenblik dienen te worden opgenomen in het concept van de universele dienst. 
Niettemin legde de Commissie de nadruk op het belang van opleiding en onderwijs in 
de informatiemaatschappij, met name wat betreft het door de werkende bevolking 
aanleren van de in het informatietijdperk noodzakelijke vaardigheden, ten einde 
werkgelegenheid en concurrentievermogen te bevorderen. De Commissie heeft zich 
derhalve voorgenomen de toegang tot en het gebruik van geavanceerde 
telecommunicatiediensten in de onderwijssector te bevorderen. Zowel beschikbaarheid 
van geavanceerde telecommunicatiediensten als verbeteringen op het gebied van de 
prijzen, de kwaliteit van de diensten en de snelheid van het netwerk zullen 
waarschijnlijk automatisch voortvloeien uit de volledige liberalisering van de omgeving. 
Daarnaast dient echter te worden overwogen in welke mate deze ontwikkelingen verder 
kunnen worden bevorderd door regelgeving of andere maatregelen. Een specifieke 
vraag is of scholen, hogescholen en universiteiten over lagere prijzen moeten kunnen 
beschikken voor hoge-snelheidstoegang tot het netwerk of voor het gebruik van huidige 
of geavanceerde telecommunicatiediensten. Dit leidt op zijn beurt weer tot de kwestie 
van de verhouding tussen de universele dienst op telecommunicatiegebied en bredere 
beleidsdoelstellingen op onderwijsgebied, en hoe dergelijke lagere tarieven zouden 
kunnen worden gefinancierd wanneer zij voor de betreffende exploitant een financiële 
last inhouden (men kan zich bij voorbeeld afvragen of dit direct door de overheid moet 
worden gefinancierd als onderdeel van de onderwijsbegroting, dan wel door middel van 
het mechanisme dat werd opgezet voor de financiering van de universele dienst op 
telecommunicatiegebied, of via nog andere mechanismen ?). 
Deze onderwerpen zullen verder worden besproken in de binnenkort uitkomende 
mededeling over de burger en de informatiemaatschappij en, in een iets bredere 
context, in het licht van de uitgebreide herziening van de universele dienst op 
telecommunicatiegebied in 1998. 
In het algemeen komen nieuwe en geavanceerde telecommunicatie- en 
informatiediensten echter in de eerste plaats tot stand als antwoord op marktkrachten 
en gebruikersvraag. De rol van de Gemeenschap, overheden en andere openbare 
instellingen is enerzijds het spelen van een katalysatorrol en anderzijds te zorgen voor 
een regelgevingsklimaat dat gunstig is voor innovatie. 
21 
Hierboven is al gewezen op maatregelen in het verlengde van recente wetgeving in de 
Verenigde Staten. In Europa loopt thans een aantal initiatieven die zijn gericht op het 
stimuleren van openbaar/particuliere samenwerkingsverbanden en het versterken van 
bekendheid en vraag. Dit komt overeen met de prioriteiten die werden vastgesteld in de 
mededeling "Op weg naar de informatiemaatschappij", COM(95) 2443^. 
In deze mededeling werd benadrukt dat de rol van de Gemeenschap zich toespitst op 
(i) stimulering van projecten (door de levering van informatie en het verhogen van 
bekendheid van de informatiemaatschappij betreffende initiatieven; door tot stand 
brengen van samenwerkingsverbanden tussen betrokkenen uit verschillende sectoren 
en tussen organisaties uit de openbare en particuliere sector, alsmede door het 
adviseren inzake beschikbare financienngsmogelijkheden) en (ii) financiële steun door 
de Gemeenschap voor bepaalde projecten, die hetzij zorgen voor de relevante 
infrastructuur en de ontwikkeling van bekendheid, vaardigheden of diensten (door 
financiering via het kader van de transeuropese netwerken; de communautaire 
structuur en cohesiefondsen; de Europese Investeringsbank en het Europees 
Investeringsfonds, en door middel van communautaire programma's ten behoeve van 
opleiding en onderwijs, zoals SOCRATES en LEONARDO), hetzij de nodige 
onderzoek- en ontwikkelingsactiviteiten stimuleren die leiden tot nieuwe concepten, 
prototypes of diensten die van essentieel belang zijn voor de totstandkoming van de 
informatiemaatschappij (door middel van het OTO-kaderprogramma en met name door 
middel van het ACTS-programma (Advanced Communication Technologies)). 
Openbare toegang tot diensten van de informatiemaatschappij 
Door middel van deze maatregelen steunt de Commissie de uitbreiding van "openbare 
toegang" tot de informatiemaatschappij. Dit betreft de aansluiting van scholen, 
hogescholen, universiteiten, ziekenhuizen, openbare gebouwen, bibliotheken en 
andere openbare toegangspunten tot de informatiemaatschappij^. 
De Commissie zal in de reeds genoemde mededeling over de informatiemaatschappij 
en de burger onderzoeken hoe de verscheidene lopende initiatieven op nationaal 
niveau om de impact op het dagelijkse leven te versterken, beter kunnen worden 
gecoördineerd. 
Openbare en "gemeenschaps-"toegang kunnen van bijzonder belang zijn in minder 
begunstigde regio's, waar het risico bestaat van een vertraging bij de toegang tot de 
geavanceerde telecommunicatiediensten wanneer men de marktkrachten alleen laat 
werken. De Commissie zal, in het kader van het Voortgangsverslag vóór 1 januari 1998, 
de ontwikkelingen nauw op de voet volgen, aangezien openbare toegang, binnen een 
redelijke tijdspanne, een middel kan zijn om de problemen te overwinnen inzake het 
verlenen van toegang tot een groot aantal geavanceerde diensten en 
informatiebronnen voor individuele personen en voor de non profit- en 
vrijwilligerssectoren. Het betreft hier groepen die anders zouden kunnen worden 
uitgesloten in verband met de dure initiële investeringen in eindapparatuur, computers 
en netwerkaansluitingen. 
De Commissie zal de geboekte vooruitgang bij het uitbreiden van de openbare toegang 
in het oog blijven houden, zowel in de minder begunstigde regio's als in de 
Gemeenschap als geheel, ten einde regelmatig te kunnen vaststellen of er behoefte 
bestaat aan aanvullende maatregelen of aan een eventuele herdefiniëring van het 
concept van de universele dienst op Europees niveau. 
Nader te bestuderen kwesties 
22 
Bij het tot stand komende kader voor de informatiemaatschappij moet rekening worden 
gehouden met een reeks van factoren. 
- Lage netwerkgebruikstarieven zijn van wezenlijk belang voor een brede invoering en 
acceptatie van online-informatie en - diensten. 
- Een groot aantal diensten van de informatiemaatschappij zal worden geleverd 
zonder enige regelgevende interventie. 
- Er kunnen maatregelen vereist zijn om ervoor te zorgen dat openbare instellingen 
toegang hebben tot deze nieuwe diensten. 
- Initiatieven die met name particulier/openbare samenwerkingsverbanden stimuleren, 
dienen verder de beschikbaarheid en invoering van nieuwe 
informatiemaatschappijdiensten te bevorderen, met name wat betreft de ontwikkeling 
en bredere invoering bij thuisgebruikers. 
- "Openbare toegang" dient verder te gaan dan het bevorderen van de fysieke 
verbinding, en dient ook adequate opleiding, ondersteuning en investering in 
apparatuur te omvatten. 
Sommige van deze onderwerpen, zoals de noodzaak van lagere tarieven, zijn nauw 
verbonden met het huidige kader voor de universele dienst; andere gaan veel verder 
dan alleen het telecommunicatiebeleid, en betreffen ook het beleid inzake onderwijs, 
gezondheidszorg en opleiding. 
De integratie van het beleid inzake de universele dienst in de bredere ontwikkeling van 
de informatiemaatschappij dient verder te worden overwogen. Dit proces zal worden 
ondersteund door het in deze mededeling voor 1998 aangekondigde verslag over de 
omvang, het niveau en de kwaliteit van de universele dienst in de Gemeenschap. Er 
wordt dan ook een resolutie van de Raad bestudeerd betreffende het gebruik van 
multimediatechnologieën en -diensten voor onderwijsdoeleinden. Het vaststellen van 
het toekomstig beleid inzake de universele dienst zal ook rekening moeten houden met 
de resultaten van lopende en toekomstige besprekingen, in het bijzonder met 
betrekking tot het Witboek over "onderwijzen en leren: op weg naar de lerende 
maatschappij" in de context van het Europees jaar voor onderwijs en opleiding 
gedurende 1996, en het aangekondigde Groenboek over de sociale aspecten van de 
informa tie ma a tschappij. 
V CONCLUSIES 
In deze mededeling wordt de universele dienst aangewezen als een essentieel element 
van de informatiemaatschappij, maar zij vormt slechts één van de vele factoren 
waardoor de burgers van Europa het nieuwe en opwindende tijdperk van de 
informatiemaatschappij kunnen betreden. Ten einde het transformatieproces te 
versnellen en te ondersteunen, komen de volgende drie groepen conclusies naar 
voren: 
1. Het huidige concept van de universele dienst vormt een stevig ankerpunt voor de 
lopende hervormingen van de regelgeving op nationaal niveau voor het bereiken van 
de volledige liberalisatie van de telecommunicatiesector in Europa. 
- Het huidige concept van de universele dienst komt overeen met de verplichting 
toegang te verlenen tot het openbare telefoonnetwerk en een betaalbare 
telefoondienst te leveren aan alle gebruikers die daar in redelijkheid om 
23 
vragen. De gedetailleerde elementen die deel uitmaken van deze dienst worden 
vastgelegd in de richtlijn Spraaktelefonie en zijn voldoende voor het opstellen van 
nationale regelingen voor de universele dienst, in overeenstemming met de 
richtlijn Volledige mededinging. 
- Een kader voor de kostenberekening en financiering van de universele 
dienst kan worden gevonden in de richtlijn Interconnectie en de richtlijn Volledige 
mededinging. Er worden gemeenschappelijke beginselen vastgesteld om te 
bepalen hoeveel de universele dienstverleningsverplichtingen kosten. Deze 
kosten mogen worden gedeeld met andere marktdeelnemers, hetzij (i) via een 
fonds voor de universele dienst op nationaal niveau of (ii) door directe betalingen 
aan hen die de universele dienst leveren. Op dit ogenblik wordt gewerkt aan 
richtsnoeren voor het beoordelen van de nationale benaderingen van 
kostenberekening en financiering. 
- Eventuele aanvullende financiële lasten in verband met het voldoen aan door de 
Lid-Staten opgelegde verplichtingen op telecommunicatiegebied buiten de 
omvang van de universele dienstverleningsverplichting mogen niet worden 
betaald uit het mechanisme voor de financiering van de universele dienst. 
2. De universele dienst in de Gemeenschap kan en moet op de korte termijn worden 
versterkt: 
- Betaalbaarheid vormt het hart van het kader voor de universele dienst op 
telecommunicatiegebied. De eis van betaalbaarheid moet duidelijker worden 
gemaakt. Daarnaast moeten de Lid-Staten erop toezien dat passende 
maatregelen worden genomen die nodig zijn om de betaalbaarheid van de 
diensten voor alle gebruikers te behouden (bij voorbeeld prijsstops, gerichte 
tariefregelingen), met name in de overgangsperiode voorafgaand aan de 
volledige concurrentie. Het voor 1 januari 1998 aangekondigde voortgangsverslag 
zal ook een beoordeling omvatten van de ontwikkelingen op het gebied van de 
prijzen en van de relatieve betaalbaarheid van telecommunicatiediensten in de 
Gemeenschap. 
- Voor gebruikers in afgelegen of plattelandsgebieden mogen 
prijsverhogingen, afgezien van aanpassingen ten einde kostenoriëntatie te 
bereiken, niet worden gebruikt om te compenseren voor omzetverliezen ten 
gevolge van prijsverlagingen elders. Voorts mogen prijsverschillen tussen dure 
gebieden en goedkope gebieden de betaalbaarheid van de universele dienst niet 
in gevaar brengen. 
- De definitie van de universele dienst zal zorgen voor het aanbod van een 
equivalent niveau van de dienst aan gehandicapte gebruikers voor een 
betaalbare prijs, en de Lid-Staten worden aangemoedigd de burgers te voorzien 
van een betere toegang tot computernetwerken en online-diensten (hogere 
toegangssnelheden tot het netwerk). 
- De Commissie zal meer nadruk leggen op de kwaliteit van de dienst en de 
mate van betaalbaarheid, zowel op Europees als op nationaal niveau (met 
inbegrip van bewaking, toezicht en het toekennen van vergoedingen wanneer niet 
aan de doelstellingen wordt voldaan), en zal een grotere rol inruimen voor 
inspraak van de consument, met name bij het vaststellen van normen, van de 
mate van betaalbaarheid en van de toekomstige omvang van de universele 
dienst. 
24 
- De Commissie zal maatregelen stimuleren in de minder begunstigde regio's 
om het proces van netwerkdigitalisering daar te versnellen. De ontwikkelingen 
zullen nauw op de voet worden gevolgd, om erop toe te zien dat de burgers in 
deze regio's zullen profiteren van de komst van de concurrentie, en de Commissie 
zal ervoor blijven ijveren dat de combinatie van liberalisatie en nieuwe 
technologieën de bestaande regionale verschillen in de Europese Gemeenschap 
eerder verkleint dan vergroot. 
3. De universele dienst is een zich ontwikkelend dynamisch concept en zal een 
belangrijke rol spelen bij het tegemoetkomen aan de uitdagingen van de 
informatiemaatschappij. De Commissie zal tegen 1 januari 1998 verslag uitbrengen 
over de omvang, het niveau, de kwaliteit en de betaalbaarheid van de universele 
dienst in de Gemeenschap en, in het licht van de dan bestaande omstandigheden, 
de noodzaak tot aanpassing van de omvang van de universele dienst op Europees 
niveau overwegen, rekening houdende met de noodzaak een voorspelbare 
omgeving tot stand te brengen voor investeringsbeslissingen. 
- Elke uitbreiding van het huidige concept van de universele dienst moet een 
combinatie inhouden van een op de markt gebaseerde analyse van de vraag 
naar en beschikbaarheid van de dienst, met een politieke beoordeling van de 
sociale en economische wenselijkheid ervan. 
- Openbaar/particuliere initiatieven zullen een hoofdrol spelen bij bevorderen 
van de beschikbaarheid van nieuwe telecommunicatiediensten in de 
informatiemaatschappij, met name in de minder begunstigde regio's van de 
Gemeenschap. 
- Openbare toegang is een belangrijk middel om de informatiemaatschappij tot 
bij alle burgers te brengen. Er zal worden toegezien op de geboekte 
vooruitgang bij het uitbreiden van die toegang, ten einde op regelmatige 
tijdstippen na te gaan of aanvullende maatregelen dan wel een herdefiniëring van 
het concept van de universele dienst nodig zijn. 
- De informatiemaatschappij werpt vragen op die veel verder gaan dan de 
universele dienst op telecommunicatiegebied alleen. Een algemeen 
communautair beleid voor de informatiemaatschappij moet rekening houden 
met aspecten van het beleid inzake opleiding, gezondheidszorg en sociaal 
beleid. 
Richtlijn ../../EG van de Commissie tot wijziging van Richtlijn 90/388/EEG van de Commissie betreffende de invoering van 
volledige mededinging op de markten voor telecommunicatie ("De richtlijn Volledige mededinging"). 
Richtlijn 95/62/EG betreffende de toepassing van Open Network Provision (ONP) op spraaktelefonie ("de richtlijn 
Spraaktelefonie"), PB L 321 van 30.12.1995. 
Mededeling aan de Raad en aan het Europees Parlement betreffende het overleg over het overzicht van de situatie in de sector 
telecommunicatiediensten, COM(93)159 def. van 28 april 1993. 
Resolutie 94/C48 van de Raad van 7 februari 1994 over beginselen voor de universele dienstverlening in de 
telecommunicatiesector, PB C 48 van 16.2.1994, en Resolutie 95/C258 van de Raad van 18 september 1995 over de 
tenuitvoerlegging van het toekomstig regelgevingskader voor telecommunicatie, PB C 258 van 3.10.1995. 
Resolutie van het Europees Parlement van 19 mei 1995 betreffende het Groenboek inzake de liberalisering van de 
telecommunicatie-infrastructuur en kabeltelevisienetwerken - deel II A4-0111/95; PB C 151 van 19.6.1995. 
25 
6 Advies van het Economisch en Sociaal Comité van 13 september 1995 over het Groenboek inzake de liberalisering van de 
telecommunicatie-infrastructuur en kabeltelevisienetwerken - deel II, PB C 301 van 13.11.1995. 
^ Advies van het Comité van de Regio's over de mededeling van de Commissie: Europa op weg naar de informatiemaatschappij. 
Een actieplan (COM(94)347 def.). CvdR 21/95 ESP/ET/AG/ym en CvdR 21/95 Aanhangsel D/BAN/JKB/NF/as. 
® De Lid-Staten hebben een gedetailleerde vragenlijst ingevuld over het niveau en de kwaliteit van telefoondiensten op hun 
grondgebied. De resultaten van deze door de Lid-Staten ingevulde vragenlijsten zijn te vinden in bijlage 2. Er werd door meer 
dan 100 organisaties deelgenomen aan een openbare hoorzitting te Brussel in oktober 1995 en er werden meer dan 60 
schriftelijke commentaren ingediend in antwoord op een discussienota die aan meer dan 400 organisaties was verstuurd. In de 
bijlagen 3 en 4 is een lijst van deelnemers te vinden, alsmede een samenvatting van de belangrijkste besproken onderwerpen. 
9 Voor een gedetailleerde beschrijving van het bestaand niveau van de dienstverlening in de Lid-Staten, zie bijlage 2. 
1 ° Artikel 129A van het EG-Verdrag. 
^ Zie het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake interconnectie op telecommunicatiegebied, 
wat de waarborging van de universele dienst en van de interoperabiliteit door toepassing van de beginselen van Open Network 
Provision (ONP) betreft, COM(95)379 def. van 19 juli 1995 f De Interconnectierichtlijn"). Hierin worden met name de 
beginselen uiteengezet die moeten worden toegepast bij het berekenen van de kosten van de levering van de universele dienst 
en van de systemen die kunnen worden gebruikt voor het verdelen van de betreffende kosten (hetzij een fonds voor de 
universele dienst, hetzij een systeem van aanvullende prijzen). 
'2 De Interconnectierichtlijn geeft een technische beschrijving van het soort verbinding waarover diensten worden geleverd. Zij 
bepaalt dat alleen de levering van het openbare vaste telecommunicatienetwerk deel uitmaakt van de universele dienst. De 
universele dienst houdt niet in dat de gebruikers het recht hebben op een mobiele telefoon, hoewel draadloze technologie een 
belangrijke methode kan zijn om te voorzien in de universele dienst in afgelegen regio's (b.v. door gebruik te maken van een 
radioverbinding om een vaste telefoon in een afgelegen huis of boerderij met het net te verbinden, in plaats van daarvoor een 
vaste telefoonlijn te gebruiken). 
13 De Lid-Staten dienen de verplichtingen van de richtlijn Spraaktelefonie vóór 13 december 1996 ten uitvoer te leggen. 
'4 Een maandabonnement voor online-dienstverleners bedraagt meestal 4 tot 15 ecu. Het is waarschijnlijk dat zich in Europa een 
trend zal voordoen waarbij de telecommunicatie-organisaties een goedkope Internet-toegang aan hun abonnees aanbieden, 
hetgeen de kosten voor toegang tot bepaalde interactieve diensten nog verder zal verlagen. 
'° De Interconnectierichtlijn legt de Lid-Staten op overdraagbaarheid van nummers in alle grote bevolkingscentra in te voeren, ten 
laatste tegen het jaar 2003. Voor een beschrijving van deze overige diensten, zie de woordenlijst bij tabel A6 in bijlage 2. 
16 Zie de Interconnectierichtlijn en de richtlijn Volledige mededinging. 
' ' In overeenstemming met de richtlijn Volledige mededinging moeten dergelijke regelingen vóór 1 januari 1997 naar de 
Commissie worden toegezonden en zullen zij met name worden beoordeeld om ervoor te zorgen dat de voorgestelde 
verplichtingen niet-discriminerend, evenredig en transparant zijn (d.w.z. duidelijk geformuleerd zodat de aanvragers de omvang 
van hun verplichtingen van tevoren kennen); gebaseerd op objectieve criteria (hetgeen in geval van conflicten een beoordeling 
door een rechtbank mogelijk maakt); en alleen worden opgelegd aan de door het communautaire kader voorziene 
ondernemingen. 
18 Richtlijn 92/44/EEG van de Raad van 5 juni 1992 betreffende de toepassing van Open Network Provision (ONP) op huurlijnen, 
PB L 165 van 19.6.1992. 
26 
19 Aanbeveling 92/383/EEG van de Raad van 5 juni 1992 betreffende het aanbod van geharmoniseerde ISDN-
toegangsregelingen en een minimumpakket van ISDN-voorzieningen in overeenstemming met de beginselen van Open 
Network Provision (ONP), PB L 200 van 18.7.1992. 
2° Zie de richtlijn Spraaktelefonie en de richtlijn Huurlijnen. In een monopolistische omgeving beschikten de exploitanten over 
een aanzienlijke vrijheid van handelen bij het vaststellen van hun prijzen, hetgeen meestal leidde tot het behalen van 
aanzienlijke winsten op internationale en interlokale gesprekken. De prijzen ondervonden geen druk van concurrenten die 
eventueel lagere prijzen zouden hebben gevraagd. Gezien de afwezigheid van concurrentie heeft het regelgevend kader van 
de Gemeenschap de verplichting opgelegd dat bepaalde tarieven kostengeoriênteerd moeten zijn totdat daadwerkelijke 
concurrentie wordt ingevoerd. 
21 In de tabellen A8 en A9 van bijlage 2 wordt een overzicht gegeven van de tariefaanpassingen tussen 1990 en 1995. 
22 De eis voor kostenoriëntering is een centraal element van de beginselen met betrekking tot tarieven voor 
telecommunicatiediensten in de Europese Gemeenschap (zie de ON P-kaderrichtlijn (90/387/EEG) en de daaropvolgende 
ON P-richtlijnen betreffende huurlijnen en spraaktelefonie). 
In overweging 17 van de richtlijn Volledige mededinging worden de Lid-Staten opgeroepen "zo spoedig mogelijk over te gaan tot het 
afschaffen van alle ongerechtvaardigde beperkingen inzake tariefaanpassingen door telecommunicatieorganisaties, met 
name de beperkingen die verhinderen dat tarieven die niet kostengeoriênteerd zijn en die ten laste van de universele 
dienstverlening komen, worden aangepast. 
Artikel 4, punt c, van de richtlijn Volledige mededinging bepaalt dat wanneer de vereiste tariefaanpassingen niet voor 1 januari 1998 
kunnen worden voltooid, de betrokken Lid-Staten bij de Commissie verslag dienen uit te brengen over de toekomstige 
maatregelen voor het voltooien van de aanpassing, met inbegrip van een tijdschema. 
23 Gerichte tariefregelingen die bij voorbeeld voor lichte gebruikers zijn ontworpen, of voor ouderen of personen met lage 
inkomens, kunnen een combinatie kunnen aanbieden van een lage prijs voor eerste aansluiting, lage maandelijkse 
abonnementsprijs en een beperkt aantal gratis of goedkope gesprekseenheden per maand. 
24 Prijsstops houden in dat de jaarlijkse verhoging van de prijzen, zij het voor de hele telefoondienst of voor specifieke 
onderdelen daarvan (zoals het abonnement voor thuisgebruikers), wordt gekoppeld aan de inflatie of beperkt tot een nog 
kleinere stijging. Dit kan dus leiden tot reële verlagingen van de prijzen voor gebruikers, en tevens de exploitant aanmoedigen 
om de efficiency te verbeteren. 
25 In werkelijkheid zullen lagere prijzen in een aan concurrentie onderworpen omgeving waarschijnlijk leiden tot meer 
telecommunicatieverkeer, hetgeen de totale gevolgen van de prijsconcurrentie voor de totale inkomsten van dergelijke 
exploitanten zal verminderen. 
26 Zie de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement "Overleg over het Groenboek inzake de 
liberalisering van telecommunicatie-infrastructuur en kabeltelevisienetwerken", COM(95)158 def. van 3.5.1995 en Resolutie 
95/C258 van de Raad van 18 september 1995 over de tenuitvoerlegging van het toekomstig regelgevingskader voor 
telecommunicatie, PB C 258 van 3.10.1995. 
2' Schattingen betreffende de kosten van de universele dienstverlening, opgesteld ten behoeve van het Groenboek 
Infrastructuur, suggereren dat de kosten verbonden met de levering van de universele dienst voor de meeste van de twaalf 
Lid-Staten 1-2% van de totale omzet bedroegen. De cijfers voor Ierland en Italië waren ongeveer 3%, Spanje ongeveer 6%, 
Portugal 7% en Griekenland 15%. Er moet met nadruk op worden gewezen dat dit schattingen zijn, waarbij niet kon worden 
uitgegaan van de volledige details van de onderliggende kostenstructuren. Er zijn thans in bijna alle Lid-Staten studies onder 
27 
handen voor een uitgebreide analyse. De eerste indicaties wijzen erop dat de in het Groenboek Infrastructuur gegeven cijfers 
vrij goed met de werkelijkheid overeenstemmen. 
28 In artikel 32 van deze richtlijn wordt reeds bepaald dat de Commissie tijdig een herziening van de richtlijn moet voorstellen, 
zodanig dat het Europees Parlement daarover tegen 1 januari 1998 kan beslissen. 
2s De betaalbaarheid zal worden ondersteund door de levering van gratis gespecificeerde facturen op aanvraag en de 
beschikbaarheid van selectieve nummerblokkering. De gebruikers dienen ook in staat te zijn de kosten van de eerste 
aansluiting te spreiden, en de exploitanten met buitensporige of discriminerende waarborgsomregelingen dienen deze te 
vervangen door meer evenredige manieren om controle uit te oefenen op het krediet (zoals van te voren overeengekomen 
kredietlimieten). 
30 Hiervoor kan bij voorbeeld worden gedacht aan gespecificeerde facturen en alle klanten de mogelijkheid geven tot 
nummerblokkering. 
31 Hiervoor is het nodig dat in de Lid-Staten de lopende invoering van toonkiezen in de netwerken wordt voltooid. 
32 Een belangrijk element van de kwaliteit van de dienstverlening op nationaal niveau is de verplichte toepassing van 
kwaliteitsdoelstellingen en het bestaan van klachtenafhandelings- en schadevergoedingsprocedures. 
33 Hiervoor is vereist dat de gebruikers kunnen beschikken over netwerken met de nodige transmissiekwaliteit zodat zij 
datacommunicatiediensten bij de gewoonlijk beschikbare transmissiesnelheden kunnen gebruiken. 
34 De aanpak in de VS houdt met name een verrekeningsmechanisme in voor de lasten die zijn verbonden met de levering van 
voorkeurtarieven voor scholen en bibliotheken, al moet veel nog in detail worden uitgewerkt. Er wordt ook een particuliere 
stichting opgezet (The National Education Technology Funding Corporation), ter bevordering van de financiering en 
ontwikkeling van aanvullende diensten, om particuliere financiering voor de sector aan te trekken. 
35 In de Verenigde Staten zijn vier criteria vastgesteld ter beoordeling van mogelijke kandidaten voor universele dienstverlening: 
(A) Van wezenlijk belang voor onderwijs, gezondheidszorg of openbare veiligheid; (B) Een grote meerderheid van 
thuisgebruikers heeft zich, op basis van marktkeuzes, geabonneerd op de betreffende dienst; (C) De dienst wordt door 
telecommunicatiecarriers geleverd over openbare telecommunicatienetwerken; (D) De dienst is voor het publiek van belang, 
van nut of noodzakelijk". Uit deze lijst komt duidelijk naar voren dat er in de voorgestelde wetgeving sprake is van een 
vermenging van doelstellingen met betrekking tot de universele dienst en van bredere beleidsdoelstellingen in verband met 
onderwijs of gezondheidszorg. 
3" De richtlijn Spraaktelefonie geeft een lijst van deze diensten. In tabel A6 van bijlage 2 wordt aangegeven in welke mate een 
aantal van deze diensten reeds beschikbaar is in de EG. 
3' Mededeling van 31 mei 1995 over een methode voor de invoering van toepassingen voor de informatiemaatschappij en 
voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende een geheel van richtsnoeren voor 
transeuropese telecommunicatienetwerken, COM(95) 224. In de mededeling werd een brede reeks projecten met betrekking 
tot toepassingen, algemene diensten en basisnetwerken aangewezen. 
38 Op het onderwerp openbare toegang wordt ook ingegaan in "Building the European Information Society for us alt', 
interimverslag van de Groep van Prominente Deskundigen over de maatschappelijke aspecten van de 
informatiemaatschappij. Er wordt ook op ingegaan in de lopende werkzaamheden van het Forum voor de 
informatiemaatschappij. Het doel scholen, ziekenhuizen en bibliotheken te verbinden wordt reeds onderzocht in een aantal 
Lid-Staten en legt een grondslag aan de tot stand komende aanpak in de Verenigde Staten. 
28 
BIJLAGE 1: AGENDA VOOR MAATREGELEN OP DE KORTE TERMIJN (1996-1998) 
BIJLAGE 1: AGENDA VOOR MAATREGELEN OP DE KORTE TERMIJN (1996-
1998) 
Datum Maatregelen 
1gg6 J Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot 
wijziging van de richtlijn Spraaktelefonie. 
De Lid-Staten beginnen met het opstellen van vergunningsregelingen voor 
leveranciers van spraaktelefonie en openbare netwerken, zoals voorzien in 
de richtlijn Volledige mededinging. 
De betrokken Lid-Staten vragen eventueel uitstel aan voor de termijn van 
1998 en leveren alle nodige economische gegevens die nodig zijn voor de 
beoordeling van de rechtvaardiging van een dergelijk uitstel, zoals voorzien 
in de richtlijn Volledige mededinging. 
Gemeenschappelijk standpunt inzake de ONP-richtlijn Interconnectie (met 
inbegrip van beginselen voor de kostenberekening en financiering van de 
universele dienst). 
Gemeenschappelijk standpunt over de voorgestelde richtlijn van het 
Europees Parlement en de Raad betreffende een gemeenschappelijk kader 
voor algemene goedkeuringen en individuele vergunningen in de Europese 
Gemeenschap. 
tpmhpr 1996 Mededeling over de criteria van de Commissie voor de kostenberekening en 
P financiering van de universele telefoondienst in de EG. 
HnoamKariQûR Gemeenschappelijk standpunt over het voorstel voor een richtlijn tot wijziging uecemueriyyo , . ..,.. ,.. _ •. • r _• van de nchtlijn Spraaktelefonie. 
Goedkeuring van de ONP-Interconnectierichtlijn. 
Goedkeuring van de richtlijn Vergunningen. 
Mededeling door de Lid-Staten van goedkeuringsregelingen voor 
spraaktelefonie en de levering van openbare telecommunicatienetwerken, 
met inbegrip van de verplichtingen betreffende de universele dienstverlening. 
, ° ^u ' Indiening van de besluiten van de Commissie betreffende de 
goedkeuringsregelingen. 
Publikatie in de Lid-Staten van de door de richtlijn Volledige mededinging 
voorgeschreven informatie met betrekking tot vergunningsprocedures en 
voorwaarden voor interconnectie. 
Goedkeuring van het voorstel voor een richtlijn van de Raad en het Europees 
Parlement tot wijziging van de richtlijn Spraaktelefonie. 
.qqR * Volledige liberalisatie van telecommunicatiediensten en 
-netwerken, met eventueel overgangsbepalingen voor bepaalde Lid-Staten, 
voor zover gerechtvaardigd en onderworpen aan nader onderzoek. 
Eerste voortgangsverslag van de Commissie betreffende de omvang, het 
niveau, de kwaliteit en de betaalbaarheid van de universele telefoondienst in 
de Gemeenschap. 
29 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE 
EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
In deze bijlage worden de resultaten gegeven van een onderzoek naar de dienstverlening 
die thans in de Europese Gemeenschap wordt gevonden. Er wordt op vijf onderwerpen 
ingegaan: 
(I) Algemene ontwikkelingen in het aanbod van telecommunicatiediensten; 
(II) Kwantitatieve indicatoren over de penetratiegraad van de dienst; 
(III) Kwalitatieve indicatoren over de dienstverlening; 
(IV) De beschikbaarheid van geavanceerde telefoondiensten; en 
(V) De mate van tariefveranderingen en het bestaan van bijzondere of gerichte 
tariefregelingen. 
Deze informatie is in de eerste plaats gebaseerd op de antwoorden van de Lid-Staten op 
een door de Commissie in de zomer van 1995 verstuurde vragenlijst. Een kopie van deze 
vragenlijst is aan het eind van deze bijlage te vinden. 
I. ALGEMENE ONTWIKKELINGEN IN HET AANBOD VAN TELECOMMUNICATIEDIENSTEN 
De voorbije tien jaar heeft een aantal ontwikkelingen op het gebied van de techniek en van 
de dienstverlening aanzienlijke gevolgen gehad voor de aard van de basistelefoondienst. 
1. De ontwikkeling van vrij goedkope faxapparaten en modems betekent dat gewone 
telefoonlijnen in toenemende mate worden gebruikt om naast spraak ook gegevens en 
beelden door te sturen, zij het met een relatief lage snelheid. 
2. De digitalisering van het telefoonnet in combinatie met betere signalering betekent dat 
een hele reeks nieuwe telefoondiensten op de basistelefoonlijn wordt aangeboden. Het 
gaat onder meer om doorschakelen, doorverbinden, wachttoon, voice-mail en diensten 
die identificatie van de oproepende partij mogelijk maken ("nummeridentificatie"). Deze 
toegevoegde diensten kunnen voor telecommunicatie-exploitanten belangrijke 
opbrengsten opleveren. Verder is het nu heel gemakkelijk om klanten gedetailleerdere 
facturen te verstrekken, bij voorbeeld gespecificeerde facturen. 
3. Ofschoon veel van de bovengenoemde diensten nog niet op grote schaal worden 
aangeboden of door alle telecommunicatie-exploitanten op de markt zijn gebracht, met 
name voor particuliere abonnees, bieden de meeste exploitanten een ISDN-dienst 
(digitaal netwerk voor geïntegreerde diensten) aan en plannen een aantal ervan in 
bepaalde gebieden ISDN-verbindingen aan te bieden voor dezelfde prijs als een analoge 
verbinding. Het ISDN wordt nu al gebruikt voor toepassingen waarbij de gebruikers extra 
functies vragen. Voorbeelden daarvan zijn desktop-videoconferenties of datatransmissie 
als alternatief voor dan wel back-up van huurlijnen en voor faxen van Groep 4 of met 
hogere snelheid. 
4. Er heeft een explosieve groei plaatsgevonden op het gebied van de draadloze téleïonie, 
met name voor mobiele cellulaire netwerken en wat betreft het aantal abonnees. 5% van 
de telefoonabonnees in de Europese Unie zijn momenteel aangesloten op mobiele 
netwerken1. Draadloze communicatie biedt nu in bepaalde situaties een aantal 
belangrijke gebruiks- en kostenvoordelen boven draadtelecommunicatie. Vooral het 
30 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
aanbieden van draadloze verbindingen aan klanten in afgelegen of dunbevolkte 
gebieden is aanzienlijk goedkoper dan de installatie van een vaste lijn. Ook lokale 
draadloze toepassingen worden, vooral in Midden- en Oost-Europa, beschouwd als een 
middel om het netwerk snel te verbeteren en te voldoen aan de bestaande extra vraag 
naar telefoondiensten of om concurrentie op lokaal vlak in te voeren. Voorbeelden zijn 
onder meer het gebruik van draadloze telefonie op het platteland in Spanje2 en 
Duitsland, en DECT-technologie (digitale Europese draadloze telefoon) voor 
concurrerende lokale diensten in Finland. 
5. Satellietcommunicatie heeft haar eerdere beloften met betrekking tot de levering van een 
universele telefoondienst nog niet waargemaakt, doordat er tot voor kort nog 
reglementaire en technische beperkingen bestonden, die samen de groei verhinderden. 
Toch kan de nieuwe regelgeving, samen met de opkomst van persoonlijke 
satellietcommunicatie, de rol van satellietcommunicatie verder ontwikkelen door het 
verbinden van de meer afgelegen gebieden in de Unie. Ter ondersteuning hiervan heeft 
de Commissie een kader voorgesteld voor de gecoördineerde selectie en 
vergunningsverlening voor persoonlijke satellietcommunicatiesystemen3. Er is ook ruimte 
voor het tijdelijk gebruik van VSAT4 om geïsoleerde gebieden van telefoondiensten te 
voorzien, in afwachting van de opbouw van een meer permanente terrestrische 
infrastructuur. 
6. Dank zij het dereguleringsproces kan steeds meer voordeel worden gehaald uit 
ontwikkelingen op het gebied van hybride vaste netwerken (waarvoor eerst glasvezel en 
dan coaxiale eri/of koperkabel voor een deel van het lokale netwerk wordt gebruikt) die 
zowel telefoondiensten als kabeltelevisie kunnen ondersteunen, waar nieuwe concessies 
zijn verleend en het volgens de regelgeving was toegestaan. Door het gebruik van 
dergelijke technologieën, gecombineerd met de komst van ISDN/breedbandnetwerken 
en digitale compressietechnologieën, gaan de economische kosten van de universele 
telefoondienst er heel anders uitzien, terwijl de dalende transmissiekosten moeten leiden 
tot tariefstructuren die minder afhankelijk zijn van afstand en gespreksduur. In een 
dergelijke omgeving kan het gecombineerde aanbod van telefoon-, informatie- en 
amusementsdiensten, zodra er sprake is van effectieve concurrentie, de exploitanten de 
mogelijkheid bieden om de telefonie-elementen lager aan te rekenen, vanwege het 
efficiëntere gebruik van hun netwerken en de dubbele bron van inkomsten. 
II. KWANTITATIEVE INDICATOREN VAN HET NIVEAU VAN TELECOMMUNICATIEDIENSTEN 
In de afgelopen vijf jaar zijn de kwaliteit en het niveau van telecommunicatiediensten in de 
Europese Unie voortdurend gestegen. Dit komt naar voren uit de gedetailleerde 
antwoorden op de door de Lid-Staten ingevulde vragenlijst en in een aantal commentaren 
die in antwoord op de discussienota werden ingediend. Een aantal kenmerken van de 
huidige omgeving verdient een nadere bespreking. 
1. Globaal gezien is er sprake van grote verbeteringen in de Gemeenschap ten aanzien 
van het aantal huishoudens met een telefoon (zie tabel A1). Terwijl de penetratiegraad in 
huishoudens in Frankrijk, Nederland en de Scandinavische landen in 1990 al ruim 90% 
bedroeg, en sedertdien nog verbeterde, was er sprake van een nog sterkere groei 
elders. In 1990 beschikte in Ierland slechts 66% van de huishoudens over telefoon, 
terwijl dat nu 80% is, en in Portugal groeide dat percentage in dezelfde periode van 
47,1% tot 74,8%. Het is echter opvallend dat ten minste vijf nationale regelgevende 
instanties zeffs vandaag niet beschikken over openbare gegevens betreffende deze 
fundamentele maatstaf van de universele dienst. Voorts is het zo dat zelfs wanneer 
gegevens zijn verstrekt, zij niet rechtstreeks tussen de Lid-Staten kunnen worden 
vergeleken. 
31 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
2. Het EG-gemiddelde van het aantal huishoudens met een telefoonlijn (zie tabel A1) is 
dan ook aanzienlijk toegenomen van 87 tot 96 lijnen per 100 huishoudens. Deze cijfers 
bieden een betere vergelijkingsmogelijkheid voor de situatie tussen de Lid-Staten, maar 
maken geen onderscheid tussen de huishoudens/personen met meer dan 1 telefoonlijn 
(bij voorbeeld een zakelijke en/of faxlijn en een lijn voor huishoudelijk gebruik) en die 
zonder telefoon. Dit leidt ertoe dat in Denemarken, Frankrijk, Luxemburg, Finland en 
Zweden de penetratie van telefoonlijnen in huishoudens meer dan 100% bedraagt. 
Tabel A1 Penetratie van de telefoondienst in de Europese Unie 
Land 
BE 
DKÓ 
DE4 
GR 
ES 
FR 
IE 
IT 
LU 
NL 
AT 
pTö 
Fl 
SE' 
GB 
EU-
gemiddelde Percentage huishoudens 
met een telefoon1 
1990 
n.b. 
94,3 
80 
n.b. 
n.b. 
94 
66 
n.b. 
n.b. 
93 
n.b. 
47,1 
95ö 
98,7 
88 
-1994 
n.b. 
n.b. 
89 
n.b. 
n.b. 
96,4 
80 
n.b. 
n.b. 
96,5% 
n.b. 
74,8 
97ö 
98,7 
91,1ö 
-Residentiële hoofdlijnen 
per 
100 huishoudens2 
1990 
81 
103 
81 
80 
80 
104 
60 
90 
88 
96 
n.b. 
43 
103 
121 
89 
87 92 
106 
93 
96 
89 
111 
75 
99 
105 
96 
n.b. 
64 
104 
121 
99 
96 
Bron: Nationale regelgevende instanties; de Europese Commissie (1995) 
n.b. betekent dat de nationale regelgevende instanties niet over deze gegevens beschikken. 
Het EU-gemiddelde is zonder Oostenrijk. 
Noten 
1. Alle in dit deel van de tabel verstrekte gegevens hebben betrekking op de meest recente periode waarover 
informatie beschikbaar is (normaal 1994). Waar mogelijk worden in deze nota aanvullende gegevens 
verstrekt. 
2. VSAT - Very Small Aperture Satellite Terminal (kleine satellietantennes). 
3. Bron: Tele Danmark. 
4. In dit cijfer zijn de nieuwe deelstaten opgenomen. 
5. Deze cijfers hebben betrekking op de penetratiegraad voor het Portugese vasteland (met uitsluiting van 
Madeira en de Azoren). De penetratiegraad voor huishoudens in 1994, met inbegrip van die eilanden, 
bedroeg 74,8%. 
6. Geschatte cijfers voor 1990 en 1995. 
7. De percentages hebben betrekking op 1989, het laatste jaar waarvoor cijfers werden berekend, gezien de 
zeer hoge penetratiegraad die bereikt is. 
8. De gegevens hebben betrekking op maart 1995 (Bron: "UK Family expenditure survey"). 
32 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
3. De algemene groei van de penetratie van de diensten breidt zich uit tot de meeste 
andere gebieden: het totaal aantal hoofdlijnen (zakelijk en huishoudelijk); mobiele 
abonnees, en de levering van openbare betaaltelefoons (zie tabel A2). Wat betreft 
openbare betaaltelefoons, steeg het EG-gemiddelde van 2,9 tot 3,1 per 1.000 inwoners, 
waarbij het percentage op nationaal niveau ofwel hetzelfde bleef ofwel steeg, met de 
enige uitzondering van Italië (waar de penetratiegraad reeds de hoogste binnen de EG 
was). 
Tabel A2 Penetratie van vaste en cellulaire telefoons (per 100 inwoners) en van 
betaaltelefoons (per 1000 inwoners) in EG 
Land 
BE 
DK 
DE 
GR 
ES 
FR 
IE 
IT 
LU 
NL 
AT 
PT 
Fl 
SE 
GB 
EU-gemiddelde 
gemiddAverage 
gemiddAverage Hoofdlijnen 
per 100 
1990 
39 
57 
40 
39 
32 
50 
28 
39 
48 
46 
42 
24 
54 
68 
45 
43 1994 
45 
60 
48 
48 
38 
55 
35 
43 
55 
51 
47 
35 
55 
68 
49 
49 Cellulaire 
telefoons 
per 100 
1990 
0 
2,9 
0,4 
0 
0,1 
0,5 
0,4 
0,5 
0,2 
0,5 
0,5 
0,1 
5,2 
5,6 
2,1 
0,9 1994 
0,7 
9,7 
3,0 
1,4 
1,0 
1,4 
1,7 
3,9 
3,2 
2,0 
3,5 
1,8 
13,3 
16,0 
6,1 
3,6 Betaaltelefoons 
per 1000 
1990 
1,3 
1,3 
1,7 
2,1 
1,1 
3,2 
1,5 
7,7 
0,8 
0,5 
4,3 
2,6 
4,1 
4,3 
1,6 
2,9 1994 
1,5 
1/6 
2,1 
3,5 
1,4 
3,5 
1,8 
6,8 
0,9 
0,7 
4,3 
3,3 
4,6 
3,7 
2,1 
3,1 
Bron: Nationale regelgevende instanties (1995) 
33 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
III. INDICATOREN VOOR DE KWALITEIT VAN TELECOMMUNICATIEDIENSTEN 
1. Naast deze algemene kwantitatieve verbeteringen stellen bijna alle Lid-Staten nu 
doelstellingen vast ten aanzien van de kwaliteit van de dienstverlening, controleren deze 
en publiceren de resultaten. Deze praktijk is nu nog versterkt door de eisen van de 
richtlijn Spraaktelefonie (zie hieronder). Deze indicatoren, die in het algemeen zodanig 
zijn vastgesteld dat een jaarlijkse verbetering van de dienstverlening is vereist, zorgen 
ervoor dat de gebruikers informatie krijgen over wat zij van de dienstverlening mogen 
verwachten en vormen derhalve een sleutelelement van de universele dienst. 
Terzelfder tijd komt uit de resultaten van de vragenlijst naar voren dat er een aanzienlijk 
verschil bestaat tussen de vastgestelde en/of bereikte normen in de verschillende delen 
van de Gemeenschap, en hoe moeilijk het is om de situatie in de Lid-Staten met elkaar 
te vergelijken. De resultaten worden hieronder samengevat: 
2. Wachttijd bij eerste aansluiting op het net (zie tabel A3) 
In bijna alle Lid-Staten worden hiervoor doelstellingen vastgesteld en de meeste 
publiceren ook enige informatie over de bereikte leveringstermijnen. De gemiddelde 
wachttijd voor een aansluiting op het telefoonnet varieerde in 1995 in de Lid-Staten van 
één dag in Zweden, tot 45 dagen in Oostenrijk en 220 dagen in Griekenland. De 
exploitanten in de meeste Lid-Staten bereiken een groot aandeel (60%-80%) van de 
aansluitingen binnen 5 tot 20 dagen. 
34 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
Tabel A.3 Beoogde wachttijd bij eerste aansluiting op het net en bereikte wachttijden 
in de EG1 
BE 
DK 
DE 
GR 
ES 
FR 
IE 
IT 
LU 
NL 
AT 
PT 
Fl 
SE 
GB Gepublic 
eerde 
informatie 
ja 
ja 
ja 
n.b. 
neen' 
ja 
IÙ 
soms'u 
n.b. 
n.b. 
n.b. 
n.b. 
ja 
ja 
n.b. 
alleen BT en 
Mercury 
publiceren 
regelmatig 
statistieken Beoogde wachttijd 
90% binnen 20 werkdagen^ 
95% op de met de klant 
overeengekomen 
aansluitingsdatum. De 
resterende 5% binnen 10 dagen. 
80% binnen 20 werkdagen 
80% van nieuwe aansluitingen 
binnen 30 werkdagen5 
n.b. 
binnen 5 werkdagen0 
n.b. 
voor nieuwe aansluitingen: 60 
dagen 
voor overname: 30 dagen 
n.b. 
1 maand 
n.b. 
2 maanden (95V1.5 maanden 
(96)/1 maand/12 
Minimumniveau: 
2,8/2,4/2 maanden 
n.b. 
binnen 5 dagen'^ 
BT: voor thuisgebruikers: 
binnen 8 werkdagen 
voor zakelijke gebruikers: binnen 
6 werkdagen 
Mercury: toegang voor 
indirect verbonden klanten: 
binnen 2 dagen na bestelling16 Bereikte wachttijd 
90,9% binnen 20 werkdagen 
61,3% binnen 5 werkdagen^ 
98% als beoogd 
87,1% binnen 20 werkdagen in de 
Westerse Bondsstaten 
42,3% binnen 20 werkdagen in de Oosterse 
Bondsstaten 
98,3% van de lijnen worden geleverd op de 
met de klant overeengekomen datunv 
gemiddeld 220 dagen° 
gemiddeld 5 werkdagen 
gemiddeld 8 dagen** 
gemiddeld 11 werkdagen 
75% van de opdrachten van de klant binnen 
2 weken afgehandeld ' ' 
97,8% van de aansluitingen als beoogd 
60% binnen 30 dagen 
98% binnen 3 maanden 
11% na meer dan 3 maanden 
96% als beoogd 
gemiddeld 45 dagen 
gemiddeld 0,4 maanden (september 95) 
5,4 dagen gemiddeld '^ 
gemiddeld minder dan 1 dag 
BT: voor thuisgebruikers 85,3% als 
beoogd 
voor zakelijke gebruikers 76,4% als 
beoogd15 
Mercury: 72,8% van de aan­
sluitingen op de overeengekomen datum1 ' 
n.b. = niet beschikbaar 
Noten Bron: Nationale regelgevende instanties (1995). 
1. Alle gegevens in deze tabel hebben betrekking op de recentste periode waarvoor informatie beschikbaar 
is (gewoonlijk 1994). Voorzover beschikbaar wordt in deze noten aanvullende informatie gegeven. 
2. Doelstelling uit het beheercontract van Belgacom. De voor 1995 vastgestelde doelstelling bedraagt 80% 
van de aansluitingen binnen 5 werkdagen. 
3. In 1993: 26,6% binnen 5 werkdagen en 83,9% binnen 20 werkdagen. 
4. Deze cijfers hebben betrekking op de tweede helft van 1994. In de eerste helft van 1994 werd in de 
westelijke Bondsstaten 83% van de lijnen binnen 20 dagen geleverd. 
5. Doelstelling voor 1995. 
35 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
6. Gegevens per 31.12.1994. 
7. Informatie geleverd door de Spaanse adviesraad inzake communicatie. De aan deze instelling verstrekte 
informatie is voor het publiek toegankelijk. 
8. Doelstelling vastgesteld in het contract van France Télécom met de Direction Générale de Postes et 
Télécommunications (jaarverslag DGPT 1994). 
9. Cijfers per 31.12.1993 (bron: jaarverslag DGPT 1994). 
10. De laatste gegevensreeks is op 21.3.1994 gepubliceerd. 
11. In 1993: gemiddeld 19 dagen. 
12. Doelstelling en aanvaardbaar minimumniveau vastgesteld in het contract tussen ICP en Portugal 
Telecom, voor de periode 1995/1996/1997. 
13. In 1993: gemiddeld 5,3 dagen; in 1992: gemiddeld 5,5 dagen. 
14. De doelstellingen vormen een onderdeel van de servicegarantie van Telia. 
15. De gebruikers kunnen niet alleen een directe aansluiting op het Mercury-netwerk aanvragen, maar 
kunnen ook indirect, via BT of een andere lokale connectie, toegang krijgen tot Mercury's langeafstands-
/internationale netwerken. Toegang wordt verkregen door het kiezen van een specifieke prefix (132), na 
het aangaan van een abonnement bij Mercury. 
16. De cijfers hebben betrekking op de periode 1994 - maart 1995. Voor april 1995 -september 1995 zijn de 
overeenkomstige cijfers 86,9% en 78%. 
17. Mercury bracht in 1993 gemiddeld 82,5% van de aansluitingen tot stand op de met de klant 
overeengekomen datum. 
36 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
3. Storingshersteltijd (zie tabel A4) 
Er wordt in alle Lid-Staten gebruik gemaakt van doelstellingen en zij zijn meestal vastgesteld 
als een percentage herstellingen binnen één werkdag; deze doelstellingen worden in het 
algemeen voor 85% tot 95% bereikt. Daarnaast bieden exploitanten in twaalf Lid-Staten 
schadevergoedingen aan klanten wanneer een bepaalde reparatiedoelstelling niet worden 
gehaald. 
Tabel A.4 Beoogde storingshersteltijd, bereikte storingshersteltijd en beschikbare 
schadevergoedingsregelingen in de EG1 
Land 
BE 
DK 
DE 
GR 
ES 
FR 
IE 
IT 
LU 
NL 
AT Schadehersteltijd 
Beoogde hersteltijd^ 
71% voor het einde van 
de volgende werkdag3 
100% binnen ^werk­
uren 
80% binnen 3 werk­
dagen 
60% binnen 24 uur5 
binnen 6 dagen0 
92% voor het eind van 
de volgende werkdag' 
n.b. 
n.b. 
binnen 5 dagen0 
binnen 12 werkuren 
binnen 1 dagD Werkelijke hersteltijd 
81,3% van de herstellingen als 
beoogd 
91% als beoogd 
82,5% als beoogd 
57% als beoogd 
98,4% van de storingen 
worden binnen 24 uur 
behandeld 
86,3% binnen de doelstelling0 
90% binnen 2 dageny 
67,3% op dezelfde dag 
97,1% binnen 2 dagen 
86,2% op dezelfde dag 
100% binnen 10 dagen 
98% als beoogd 
93% binnen 24 uur Schadevergoedingsregelingen 
n.b. 
wanneer Tele Danmark niet voldoet 
aan de doelstelling inzake de 
verandering van bestaande aansluiting 
op het openbaartelecommunicatie­
netwerk, of wanneer zich storingen 
voordoen in het 
telecommunicatienetwerk die leiden tot 
verbreken van de verbinding, 
vermindert Tele Danmark de 
abonnementsprijs naar verhouding, 
voorzover het bedrag 25 DKK 
overschrijdt. Het bedrag wordt op de 
eerstvolgende factuur van de 
abonnementsprijs afgetrokken. 
gestaffeld kortingsstelsel (tot een 
volledige vergoeding van 100%) voor 
te lange wachttijden bij aansluiting op 
het net en schadevergoeding, 
afhankelijk van de aard van de dienst 
en de vertraging, voor aansluiting op 
het net en herstelling van storingen4 
basistarief wordt vergoed wanneer niet 
wordt voldaan aan de 
storingshersteltijd 
vergoeding van een evenredig deel van 
de maandelijkse abonnementsprijs 
voor de lijn wanneer herstellingen 
langer duren dan beoogd 
n.b. 
geen regeling 
n.b. 
abonnementsprijs wordt vergoed 
wanneer niet wordt voldaan aan de 
beoogde storingshersteltijd 
vergoeding van tweemaal de 
maandelijkse abonnementsprijs 
wanneer niet wordt voldaan aan de 
beoogde storingshersteltijd 
vergoeding van 1/30 van de 
maandelijkse abonnementsprijs voor 
elke dag vertraging t.o.v. de beoogde 
storingshersteltijd 
37 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
TO­PT Doelstellingen: binnen 2 
werkdagen 83% (95)/ 
85% (96)/ 90% (97) 
Minimumniveau: 
75%/80%/85% 92% binnen 2 werkdagen 
(september 1995) 
TT vergoeding van de maandelijkse 
abonnementsprijs, overeenkomend 
met het aantal dagen waarvoor de 
dienst onderbroken was 
Fl n.b. 66,4% binnen 24 uur 
binnen 1 werkdag '^ vergoeding van het maandelijkse 
basistarief wanneer de lijn meer dan 
48 uur binnen 1 maand buiten gebruik 
is 
SE 93% als beoogd vergoeding van het 
kwartaalabonnement wanneer een 
nieuwe aansluiting niet binnen 5 dagen 
wordt verschaft of wanneer een storing 
niet binnen de beoogde tijd wordt 
hersteld 
GB BT:eind van de volgende 
werkdag6 
Tegen meerprijs 
bestaande bijzondere 
diensten die een snelle 
herstelling garanderen 
Mercury: voor de 2100-
dienst, binnen 24 uur, 
voor de indirecte dienst, 
90% binnen 24 uur 98,9% van de storingen bij 
zakelijke gebruikers en 95,2% 
van de thuisgebruikers herstelt 
binnen twee werkdagen13 
68,3% binnen 4 uur 
94,1% binnen 48 uur vergoeding beschikbaar voor 
verschillende soorten tekortkomingen 
in de dienstverlening, hetzij op basis 
van een dagelijkse vergoeding, hetzij 
de daadwerkelijk geleden financiële 
schade, tot maximaal 1000 UKP14. 
Schadevergoeding beschikbaar voor 
het overschrijden van de beoogde 
hersteltijd, afhankelijk van de aard van 
de dienst en de lengte van de 
overschrijding, tot maximaal 
5000 UKP. 
n.b.: niet beschikbaar 
Noten Bron: nationale regelgevende instanties (1995) 
1. Alle gegevens in deze tabel hebben betrekking op de recentste periode waarvoor informatie beschikbaar is 
(gewoonlijk 1994). Voorzover beschikbaar wordt in deze noten aanvullende informatie gegeven. 
2. Voor zover mogelijk, en wanneer geen specifieke doelstelling werd geleverd, wordt de beoogde 
storingshersteltijd afgeleid van de tijdslimieten die worden gehanteerd in de daarmee overeenkomende 
schaderegeling voor het vaststellen van de schadevergoeding, zie noot 6 hieronder. 
3. Doelstelling voor 1994, zoals vastgesteld in het beheercontract van Belgacom met de Belgische regering. De 
doelstelling is voor 1995 op 76% gesteld. 
4. Zo geeft bij voorbeeld een vertraging bij aansluiting op het netwerk met 10 werkdagen de abonnee het recht 
op een korting tot 30% op het aansluitingsgeld, en een vertraging van meer dan 2 werkdagen voor 
herstelling aan basistelefoondiensten op 50 DEM. 
5. De bijzondere circulaire van 24.7.1995 tot wijziging van de Griekse telefoonverordening legde een beoogde 
hersteltijd van 5 werkdagen op voor 1995 en van 3 werkdagen van 1996. 
6. Beoogde hersteltijd afgeleid van de tijdslimieten die worden gehanteerd in de schadevergoedingsregeling ten 
behoeve van het vaststellen van het recht op schadevergoeding. 
7. Doelstelling zoals vastgesteld in het algemeen contract van France Télécom met de Direction Générale de 
Postes et Télécommunications (Bron: jaarverslag DGPT, 1994). 
8. Cijfers per 31.12.1993 (bron: jaarverslag DGPT 1994). 
9. Dit cijfer heeft betrekking op door de klant gemelde storingen. Lijnstoringen worden voor 88% binnen 
2 dagen wordt hersteld. 
10. Doelstelling en aanvaardbaar minimumniveau zoals vastgesteld in het contract tussen ICP en Portugal 
Telecom, voor de periode 1995/1996/1997. Er is een schadevergoeding beschikbaar na drie dagen zonder 
dienstverlening wanneer de exploitant verantwoordelijk is, en na tien dagen wanneer er sprake is van force 
majeure. 
11. In 1993 werd 73,5% van de storingen binnen 24 uur hersteld. 
12. De doelstellingen worden door Telia per contract gegarandeerd. 
13. De cijfers hebben betrekking op de periode april 1994 - september 1994. In dezelfde periode werden 87,6% 
van de zakelijke en 75,5% van de huishoudelijke storingen hersteld binnen de 5 werkuren, respectievelijk 
9 werkuren, of op een met de klant overeengekomen datum. 
14. Op basis van de dagelijkse vergoeding heeft de klant het recht op 1 maand huurprijs voor elke dag 
vertraging. 
38 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
4. Percentage functionerende openbare betaaltelefoons (zie tabel A5) 
Betaaltelefoons spelen een bijzondere rol bij het compenseren van het gebrek aan 
telefoonpenetratie, met name in plattelandsgebieden. Voor de Lid-Staten waarvoor 
gegevens beschikbaar zijn, lijkt een zeer groot aandeel van deze betaaltelefoons te 
functioneren (tussen 92% en 98%). Toch waren de nationale regelgevende instanties in zes 
Lid-Staten niet in staat gegevens te verstrekken over het percentage functionerende 
openbare betaaltelefoons. 
Tabel A5 Percentage functionerende openbare betaaltelefoons in de Lid-Staten in 
19941 
BE 
n.b. DK 
922 
973 DE 
n.b. GR 
95 ES 
n.b.4 FR 
n.b.5 IE 
meer 
dan 93 IT 
95 LU 
meer 
dan 97 NL 
95 AT 
97 PT 
99,9. Fl 
n.b. SE 
±98 GB 
94,66 
n.b.: niet beschikbaar 
Noten Bron: nationale regelgevende instanties (1995) 
1. Alle gegevens in deze tabel betreffen de recentste periode waarvoor informatie beschikbaar is (in de meeste 
gevallen 1994). Wanneer aanvullende gegevens beschikbaar zijn, worden zij in deze noten gegeven. 
2. Betaaltelefoons met munten. 
3. Betaaltelefoons met telefoonkaarten. 
4. De gemiddelde hersteltijd voor alle soorten openbare betaaltelefoons (d.w.z. opgesteld op particuliere en 
openbare lokaties) bedraagt 2,8 uur, voor openbare telefooncellen is dit 10,6 uur. 
5. Het algemeen contract van France Télécom met de Direction Générale de Postes et Télécommunications 
bepaalt dat niet meer dan 5% van de openbare betaaltelefoons meer dan 24 uur buiten dienst mag zijn. Per 
31.12.1993 was 4,8% langer dan deze periode buiten bedrijf (bron: jaarverslag DGPT 1994). 
6. Deze cijfers hebben betrekking op de openbare betaaltelefoons van BT voor de periode oktober 1994 - maart 
1995. Voor de voorgaande 6 maanden bedroeg dit 95,9%. 
5. Leveringstermijn en indicatoren voor een kwaliteit van de dienst, zoals verplicht 
gesteld in bijlage II van de ONP-richtlijn Spraaktelefonie 
In overeenstemming met de richtlijn Spraaktelefonie5 zullen de Lid-Staten vanaf eind 
1996 doelstellingen moeten vaststellen en publiceren voor leveringstermijnen en 
indicatoren voor de kwaliteit van de dienst voor de exploitanten die vallen onder de 
richtlijn, met betrekking tot: 
- Wachttijd bij eerste aansluiting op het net 
- Storingspercentage per aansluiting, storingshersteltijd, percentage verbindingsfouten 
- Benodigde tijd voor het ontvangen van de kiestoon, benodigde tijd voor de opbouw 
van de verbinding 
- Statistische gegevens over de transmissiekwaliteit 
- Wachttijden bij diensten met tussenkomst van de telefonist 
- Percentage functionerende openbare betaaltelefoons die met munten of met 
telefoonkaarten werken 
- Juistheid van de facturen 
39 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
De resultaten moeten jaarlijks worden bekendgemaakt en de Commissie zal in het 
Publikatieblad bekendmaken waar deze informatie op nationaal niveau kan worden 
gevonden. De keuze van de indicatoren is gedeeltelijk het gevolg van werkzaamheden 
die reeds binnen de OESO, ITU en ETSI6 werden ondernomen. 
IV. BESCHIKBAARHEID VAN GEAVANCEERDE TELEFOONDIENSTEN 
1. Er is een steeds grotere reeks van geavanceerde telefoondiensten (zie tabel A6) thans 
commercieel beschikbaar of op proef beschikbaar in heel de Gemeenschap, al is de 
mate van invoering vaak verbonden met de mate van digitalisering van de nationale 
netwerken. 
• Toonkiezen (DTMF) is beschikbaar in alle Lid-Staten (maar soms beperkt tot 
abonnees die op een digitale centrale zijn aangesloten). 
• Wachttoon en doorschakeldiensten zijn ook op vrij brede schaal beschikbaar, terwijl 
nummeridentificatie in vijf Lid-Staten wordt aangeboden, en exploitanten in nog 
eens drie Lid-Staten dit opnemen in hun ISDN-aanbod, en er voorts in nog eens drie 
Lid-Staten plannen zijn om deze dienst aan te bieden of er althans een proefdienst 
voor aan te bieden in 1996. 
• Blokkeringsfaciliteiten zijn beschikbaar in twaalf Lid-Staten (hoewel in Oostenrijk, 
België, Denemarken en Finland deze mogelijkheid thans is beperkt tot bepaalde 
diensten met toegevoegde waarde). 
• Voice-maildiensten zijn beschikbaar in zeven Lid-Staten, en er lopen proefprojecten 
op dit gebied in nog eens drie Lid-Staten; deze faciliteit vormt een normaal onderdeel 
van het GSM-netwerk. 
2. Drie van deze faciliteiten (toonkiezen, doorschakeling, nummeridentificatie op nationaal 
niveau) worden in de richtlijn Spraaktelefonie aangewezen als elementen van de 
telefoondienst die volgens op nationaal niveau vastgestelde datums moeten worden 
geïntroduceerd. Zij zijn steeds meer beschikbaar in substantiële delen van het netwerk. 
40 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
Wachttoon (Call Waiting) is een dienst waarmee de abonnee (door een specifieke 
toon) tijdens een gesprek op de hoogte kan worden gebracht van een nieuwe 
inkomende oproep. De gebruiker kan deze oproep dan aannemen, afwijzen of laten 
wachten. 
Doorschakelen (Call Forwarding) is een dienst waarmee de gebruiker het netwerk 
kan opdragen alle binnenkomende oproepen voor zijn nummer door te schakelen 
naar een ander nummer (hierbij moet onderscheid worden gemaakt tussen het 
doorschakelen wanneer de lijn bezet is of wanneer er niet wordt opgenomen). 
Doorverbinden (Call Transfer) is een dienst waarmee de gebruiker een tot stand 
gebrachte verbinding kan doorschakelen naar een derde partij. Voor de 
oorspronkelijke oproep kan de gebruiker van deze dienst zowel de oproeper als de 
opgeroepene zijn geweest. 
Nummeridentificatie (Calling Line Identification) is een dienst die ervoor zorgt dat 
het nummer van de oproepende partij wordt doorgegeven aan de opgeroepene partij 
voordat de verbinding tot stand wordt gebracht. De oproepende partij kan eventueel 
beperkingen opleggen aan de manier waarop zijn nummer wordt doorgegeven aan 
de opgeroepen partij. 
Toonkiezen (Dial-Tone Multi-frequency (DTMF) operation / Touchtone Dialling) 
is van essentieel belang voor het gebruik van veel nieuwe interactieve 
telefoondiensten. Het is gedefinieerd in de ONP-richtlijn Spraaktelefonie en houdt in 
dat het vaste openbare telefoonnetwerk gebruik moet kunnen maken van DTMF-
telefoons voor het doorgeven van signalen aan de centrales, gebruik makend van 
tonen zoals vastgelegd in de ITU-T-aanbeveling Q.23, en tevens dezelfde tonen 
gebruikt voor eind-tot-eindsignalering door het netwerk heen, zowel binnen een Lid-
Staat als tussen de Lid-Staten. 
Digitaal netwerk voor geïntegreerde diensten (ISDN) (Integrated Services Digital 
Network) is een netwerk dat via één toegangspunt, gebruik makend van de 
bestaande abonneelijn, zowel spraaktelefonie als tekst, gegevens en beelden nog 
doorgeeft. 
41 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
Tabel A6 Beschikbaarheid van geavanceerde telefoonfaciliteiten in de EG 
Land 
BE 
DK 
DE 
GR 
ES 
FR 
IE 
IT 
LU 
NL 
AT 
PT 
Fl 
SE 
GB Toon­
kiezen 
(DTMF) 
ja1 
ja 
ja 
ja5 
Ja 
ja 
ja5 
ja5 
ja 
ja 
ja 
ja18 
ja 
ja 
ja Wachttoon 
ja2 
ja5 
ja 
ja5 
ja9 
ja 
ja5 
ja 
ja 
14 neenIn 
ja 
ja™ 
ja 
ja 
ja Doorschakelin 
g 
ja2 
ja5 
neen® 
ja5 
ja9 
ja 
ja5 
ja 
ja 
ja 
ja 
ja18 
ja 
ja 
ja Voice-mail 
over het 
openbare 
netwerk 
ja 
ja5 
ja 
neen 
neen 
ja 
ja5 
11 neen'• 
neen 
11 neen'' 
ja16 
ja16 
ja 
ja 
11 neen • • Identificatie 
van de 
oproepende 
lijn 
ja3 
neen6 
ja 
neen 
10 neen u 
ja 
neen 
ja3 
neen 
15 neen'° 
ja3 
ja 
ja 
ja 
ja Blokkerings 
-faciliteiten 
ja4 
ja7 
ja 
neen 
neen 
ja 
neen 
ja12 
ja13 
ja 
ja17 
ja18 
ja19 
ja 
ja 
Noten 
1. 
2. 
3. 
4. 
5. Bron: nationale regelgevende instanties (1995) 
Voor 93,5% van de lijnen van het openbare geschakelde telefoonnetwerk. 
Voor 60% van de lijnen van het openbare geschakelde telefoonnetwerk. 
Beschikbaar op het ISDN. 
Blokkering van kioskdiensten beschikbaar. 
Commerciële beschikbaarheid afhankelijk van het feit of de abonnee op een digitale centrale is 
aangesloten (percentage abonnees in die landen tussen haakjes aangegeven): DK 55%, EL 3%, IRL 
75% en Italië 67%. 
Geleidelijke invoering vanaf februari 1996. 
Blokkering van specifieke diensten met toegevoegde waarde commercieel beschikbaar; blokkering per 
lijn of per oproep van oproepfaciliteiten (zoals identificatie van de oproepende lijn) zal in december 1995 
worden geïntroduceerd. 
42 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
8. Technisch mogelijk op ISDN maarthans niet commercieel beschikbaar. 
9. Voor 47,8% van de abonnees geldt dat zij toegang kunnen hebben tot deze dienst. 
10. Er bestaan plannen om een dergelijke dienst in 1996 aan te bieden aan abonnees die zijn aangesloten op 
een digitale centrale. 
11. In 1995 liepen proefprojecten met voice-mail. 
12. Blokkeringsfaciliteiten voor interlokaal verkeer en kioskdiensten. 
13. De klanten kunnen per lijn oproepfaciliteiten laten blokkeren. 
14. Proefprojecten in 1995 en invoering in 1996. 
15. Proefprojecten in 1995. 
16. Beschikbaar voor mobiele telefoon (GSM). 
17. Blokkering van toegang alleen beschikbaar voor specifieke diensten met toegevoegde waarde (niet per 
lijn of oproep). 
18. Beschikbaar wanneer dit technisch haalbaar is en voor CLI beschikbaar op ISDN wanneer dit technisch 
haalbaar is. 
19. De klanten kunnen per lijn de oproepfaciliteiten laten blokkeren of de toegang tot specifieke diensten met 
toegevoegde waarde laten blokkeren. 
V. DE BETAALBAARHEID VAN TELECOMMUNICATIEDIENSTEN IN DE EUROPESE 
GEMEENSCHAP OP DIT OGENBLIK 
Zoals in de mededeling aangegeven is voor het merendeel van de gebruikers de globale 
betaalbaarheid van de telefoondienst het belangrijkst. In veel van de ontvangen 
commentaren werd er ook de nadruk op gelegd dat de gebruikers beter moeten worden 
voorgelicht over wat zij betalen en dat zij daarover meer controle moeten kunnen 
uitoefenen. Dit wordt des te belangrijker in een omgeving waarin het algemeen volume 
van het telefoongebruik toeneemt en er sprake is van een toenemend aantal nieuwe 
audiotekstdiensten, die informatie- of amusementsdiensten leveren en die vaak duurder 
zijn dan de normale universele telefoondienst. 
De prijsniveaus binnen de Gemeenschap zijn al redelijk gevarieerd. Een indicatie van de 
absolute niveaus wordt gegeven in tabel A7. 
43 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
TABEL A7: Telefoonkosten voor huishoudelijke gebruikers in de Lid-Staten van 
de EG (vierde kwartaal 1995) 
Aansluitingskosten^ Abonnements-prijs^ 
(nieuwe aansluiting) (tweemaandelijks) 
BE 90 23 
DK 212 27 
DE 46 23 
GR 160 11 
ES 133 16 
FR 39 12 
IE 148 25 
IT 99 12 
LU 64 11 
NL 93 22 
AT 90 24 
PT 77 19 
Fl 169 20 
SE 79 20 
GB (BT) 117 17 
GB(MCI)4 I 117 25 
BE 
DK 
DE 
GR 
ES 
FR 
IE 
IT 
LU 
NL 
AT 
PT 
Fl 
SE 
GB (BT) 
GB(MCI)' Lokaal gesprek van 3 minuten 
Piekuren 
0,10 
0,13 
0,11 
0,10 
0,07 
0,09 
0,12 
0,13 
0,08 
0,08 
0,15 
0,06 
0,12 
0,08 
0,12 
n.b Daluren0 
0,03 
0,07 
0,04 
0,10 
0,07 
0,03 
0,02 
0,09 
0,04 
0,04 
0,15 
0,02 
0,12 
0,05 
0,05 
n.b Interlokaal gesprek van 
3 minuten 
Piekuren 
0,58 
0,29 
0,87 
0,98 
1,00 
0,81 
0,67 
0,92 
0,08 
0,25 
1,21 
1,17 
0,28 
0,24 
0,30 
0,23 Daluren0 
0,23 
0,14 
0,40 
0,65 
0,42 
0,28 
0,46 
0,34 
0,04 
0,13 
0,90 
0,59 
0,17 
0,14 
0,18 
0.15 
n.b: niet bekend 
Noten 
1 Alle prijzen in de tabel zijn uitgedrukt in ecu en bevatten de BTW. 
2 Dit zijn minimumprijzen met uitsluiting van de uur- en materiaaikosten die in sommige Lid-Staten worden 
geheven. 
3 De abonnementsprijzen betreffen de prijs voor één lijn in de hoofdstad. In Duitsland is hierin voor 2,42 ecu 
gratis gesprekken opgenomen. 
4 De abonnementsprijs van Mercury omvat de abonnementsprijs van BT plus de prijs van de autorisatiecode. 
5 Er is rekening gehouden met de laagste daltarieven. 
6 Zie noot 5. 
7 Mercury biedt geen lokale gesprekken voor thuisgebruikers. 
44 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
Geboekte vooruitgang bij de aanpassing van de tariefstructuren in de Gemeenschap 
en de gevolgen daarvan voor de algemene betaalbaarheid van de universele 
telefoondienst 
1. In tabel A8 wordt een overzicht gegeven van de algemene verandering van het niveau 
van de prijzen van telecommunicatiediensten in de Lid-Staten van de Europese 
Gemeenschap tussen 1990 en 1995 (een gedetailleerd overzicht van de verschillende 
elementen binnen deze globale verandering wordt gegeven in tabel A9). Deze informatie 
is gebaseerd op de door de nationale regelgevende instanties verstrekte informatie en is 
berekend op basis van nationale praktijken. Het is dus niet mogelijk prijsveranderingen 
direct tussen de verschillende Lid-Staten te vergelijken, zodat het moeilijk is 
prijsveranderingen in verschillende delen van de Gemeenschap met elkaar te 
vergelijken. 
Bovendien geven de tabellen A7 en A8 procentuele veranderingen weer en blijkt 
hieruit niet welke prijzen werkelijk worden berekend. Het is dus niet mogelijk 
conclusies te trekken betreffende de gevolgen van deze verhogingen op de 
algemene betaalbaarheid van de betrokken diensten. 
Toch blijkt uit de gegevens dat er belangrijke veranderingen in de tariefstructuren 
plaatsvinden en met name dat er sprake is van een algemene trend naar verhoging van 
de vaste elementen in het tarief voor de universele dienst (aansluiting en abonnement), 
alsmede hogere prijzen voor lokale gesprekken tijdens piekuren en, in de meeste Lid-
Staten, daarmee overeenstemmende prijsverlagingen voor regionale, interlokale en 
internationale gesprekken. 
2. Informatie betreffende de huidige beschikbaarheid van gerichte of bijzondere 
tariefregelingen wordt gegeven in tabel A10. 
45 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
Tabel A8 Gemiddelde algemene tariefveranderingen 1990-1995 (schattingen van 
de NRI) 
De aangegeven tariefveranderingen zijn in reële termen aangegeven; de nominale 
veranderingen zijn voor zover beschikbaar tussen haakjes aangegeven. 
Gedetailleerde gegevens betreffende de veranderingen voor installatie/ 
abonnement/lokaal/regionaal/nationaal en internationaal zijn te vinden in tabel A8. 
Algemene procentuele verandering van de tarieven (1990-1995) 
BE1 rTb 
_ _ 
DE1 m7b 
GR* - 43,2 (-7.2 nominale verandering) 
"Es1 rTb 
FR*3 -14 (- 3.4 nominale verandering) 
__ _ 
IE -42 (-25 nominale verandering) 
TÖ rü) 
NL4 + 3.7 (Verplichte diensten) 
+ 6.6 (Kleingebruikerstarief) 
AT1 rTE 
PT -10,2 (+ 27.6 nominale verandering) 
__ _ 
SE° - 8 (+ 8 nominale verandering) 
GBÖ - 23,7 (-10,2 nominale verandering) 
n.b: niet bekend 
Noten in tabel A8 Bron: Nationale Regelgevende Instanties (1995) 
1. Gegevens ontvangen voor veranderingen van individuele tariefelementen, maar geen globaal cijfer 
beschikbaar. 
2. Globale tariefverandering voor gesprekskosten alleen. 
3. Periode 1990-1994. 
4. De verstrekte gegevens betreffende prijsverandering van een niet-gespecificeerd pakket van diensten in 
verhouding tot de consumentenprijsindex. 
5. Berekend op basis van de Telia-index voor het eigen tarieven pakket. 
6. De algemene cijfers voor de totale procentuele verandering van de BT-tarieven tussen 1990/91-1994/95 
hebben betrekking op een algemeen gewogen gemiddelde van alle diensten in het prijscontrolepakket, niet 
alleen de in de tabel aangegeven diensten. 
Informatie en controle over wat de klanten aan telecommunicatie besteden 
3. Hierboven werd informatie verstrekt over de toenemende beschikbaarheid van 
blokkeringsfaciliteiten voor thuisgebruikers, hetgeen een zekere mate van controle biedt, 
doordat zij oproepen naar bepaalde soorten diensten (duurdere diensten) of in sommige 
gevallen langeafstands- en/of internationale gesprekken kunnen blokkeren. 
46 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
4. Daarnaast verplicht de richtlijn Spraaktelefonie met ingang van eind 1996 de Lid-Staten 
ertoe doelstellingen vast te stellen voor de beschikbaarheid van gespecificeerde 
telefoonfacturen - een dienst die steeds vaker beschikbaar is in de EG. Dit is een 
belangrijke manier om de gebruikers voldoende informatie te verschaffen over wat zij 
aan de telefoon hebben besteed. Toch werd in een aantal commentaren met nadruk 
gesteld dat de huidige lange factuurperiode het voor sommige gebruikers moeilijk maakt 
controle uit te oefenen over hun uitgaven, en dat derhalve zou moeten worden voorzien 
in een waarschuwing bij buitensporig of ongewoon gebruik van een bepaalde 
telefoonlijn. 
Het gebruik van bijzondere en gerichte tariefregelingen in de EG 
Als onderdeel van de algemene doelstelling met betrekking tot de betaalbaarheid van 
telecommunicatiediensten, bestaan er in alle Lid-Staten bijzondere en gerichte 
tariefregelingen (zie tabel A10 voor alle details), zodat de algemene betaalbaarheid van 
de universele telefoondienst voor bepaalde categorieën gebruikers wordt verbeterd of 
kan worden gericht op bepaalde groepen gebruikers met specifieke behoeften of 
specifieke oproeppatronen. Er bestaan tariefregelingen voor kleingebruikers in 
Frankrijk, Ierland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk. Dergelijke regelingen zijn met 
name van belang in de context van tariefaanpassing, omdat het vooral de gebruikers zijn 
die weinig bellen, of weinig interlokaal en internationaal bellen, die een prijsnadeel 
kunnen ondervinden van de herschikking van de tarieven. Daarnaast bestaan er in 
België, Duitsland, Frankrijk en Oostenrijk sociale tariefregelingen voor gebruikers met 
lage inkomens. In alle Lid-Staten, met uitzondering van Luxemburg, Nederland en 
Finland, worden ook diverse vormen van speciale tariefregelingen voor ouderen en 
gehandicapten aangeboden. 
Door een aantal organisaties, met name die welke de belangen van gehandicapten 
vertegenwoordigen, werd in deze context gewezen op de noodzaak dat dergelijke 
tariefregelingen voor dergelijke gebruikers automatisch beschikbaar zijn of dat tenminste 
de ermee verbonden administratieve formaliteiten zo eenvoudig mogelijk zijn (zodat het 
bij voorbeeld niet nodig is om voor elk van die tariefregelingen een aparte aanvraag in te 
dienen). 
47 
Tabel A9 Tariefveranderingen in de EG tussen 1990 en 1995 
In het algemeen wordt de procentuele verandering aangegeven (nominale verandering tussen haakjes): een * geeft aan dat het een reële 
verandering betreft, wanneer geen nominaal cijfer wordt gegeven 
ö 
BE» 
DK 
DE^ 
GR4 
ESÖ 
FRD 
IT 
IE n.b. 
+0,5% 
n.b. 
-43,2% 
(-7,2% 
nominaal) 
n.b. 
-14%* 
(-3,4% 
nominaal) 
n.b. 
-42%* 
(-25% 
nominaal) lrt$&Uatte 
Aansluiting/set up 
+39% 
Bestaande lijn 
-37% 
+8,3% 
-15,4% 
+105,2% 
1990-1994 
+2,38% 
1995 
-15% 
+30%/ 
(+16%)* 
n.b. 
geen verandering HW 
+35% grote gebieden 
+50% middelgrote 
gebieden 
+70% kleine gebieden 
+3,5% 
-15,4% 
+68,1% 
+24,2% 
+3,5% 
Thuisgebruikers: 
+42% 
Zakelijke gebruikers: 
geen verandering 
geen verandering UJ&ôUv;4^ s 
+7,6% 
+8,5% 
-15,4% 
+89,1%* 
+192,3% 
+30,7% 
+25% 
(+11,5%) 
Piek:+41% 
Zakelijk: +12% 
+10% +5,8% 
(interlokaal 
verkeer tussen 
aangrenzende 
zones) 
geen 
verandering 
n.b. 
-23,5% 
-29,5%ö 
(-37%) - 5,8% 
(interlokaal 
verkeer tussen 
niet-aangrenzende 
zones) 
-20,6% 
-55,4%* 
(>100km) 
+68,6% 
+10,6% 
-34,5% 
-19%(>100km) 
(-27,5%)* 
Piek:-11% 
Zakelijk: -6% 
-4,610 Voorbeelden: 
Frankrijk 
22,0% 
Italië -33,3% 
Spanje -28,6% 
VS -40,0% 
Japan -55,0% 
-5,0%* 
Voorbeelden: 
VS -68,9%* 
Noorwegen -33,9%* 
-1,6% 
Voorbeelden: 
EU -11,7% 
VS -51,7% 
-7,5/15% 
-18,7% 
(-27,5%)*9 
Voorbeelden: 
VK piek -20% 
VK goedkoop -20% 
VS piek -43% 
VS goedkoop -48% 
Voorbeelden: 
VK -4,7% 
Overige 
4,7% 
48 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
ö 
LU 
NL'1"1 
AT 
PT 
Fl 
SE'lb 
GB" Globale 
..verandent*g -
n.b. 
Verplichte 
diensten 
+3,7%* 
Kleinge-
bruikerstarief 
+6,5%* 
n.b. 
n.b. 
-5%'^ 
-%* 
(+8% 
nominaal) 
-23,7%* 
(-10,2% 
nominaal)18 : Installatie 
geen verandering 
geen verandering 
+33% 
-0,6%* 
n.b. 
n.b. 
Thuisgebruikers: 
-0,7% 
Zakelijke 
gebruikers: -
33,1% Hüut 
n.b. 
16,7% 
geen verandering 
-5,9* 
n.b. 
+15 tot 20%lo 
Thuisgebruikers 
exclusief: +37,5% 
Zakelijke gebruikers 
exclusief: +37,7% 
Groot verbruikers: 
+54,4% ; Lokaal 
n.b. 
Gemiddeld: +22% 
Piek: +26% 
Goedkoop: +18% 
geen verandering 
+13,7% 
+14,2%u 
+2,4(%) 
+60%'D 
-13% .."..»ï.f.i&.>. r.'."l 
-
Gemiddeld: 
+22% 
Piek: +26% 
Goedkoop: 
+18% 
-40% 
-
n.b. 
-19,8% Nattàaaal^^ ; y 
-
-11% 
-22,2% 
Piek:-61,2% 
n.b. 
B1-tarief:-19,5% 
B-tarief: -35,5% ! Internationaal ?x, s ;* % 
: fs¥....?...f..... f..:. :. 
1995:-13 tot 50% 
21,3% 
n.b. 
35,6%* 
Voorbeelden14 
Zweden 
47,4% 
Duitsland 
19,2% 
VS 
26,8% 
n.b. 
-22,3% 
Bron: Nationale regelgevende instanties (1995) 
n.b.: Niet bekend. Gegevens betreffende de veranderingen in een specifiek tarief tussen 1990 en 1995 niet bekendgemaakt door de NRI. 
Noten 
1 Belgacom betaalt de eerder door de klanten betaalde waarborgsom terug. 
2 Periode 1994-1995. Sedert juli 1995 zijn de oproepen van Denemarken naar andere EU-landen, Noorwegen en Zwitserland met 20% in tarief verlaagd (buiten de 
piekuren). Een vergelijkbare vermindering van 20% voor oproepen naar de VS en Canada vond plaats in januari 1995. 
3 Periode 1990-1994. De inflatie voor deze periode komt overeen met +15,4%. 
49 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
4 Algemene gemiddelde tariefverandering voor oproepen alleen. 
5 Veranderingen alleen voor 1994. 
6 Periode 1990-1994. 
7 De procentuele verandering betreft zowel de aansluiting als het abonnement. 
8 Vermindering kan worden toegeschreven aan het instellen van grotere lokale zones. 
9 De geleverde gegevens betreffen een aantal verschillende tarieven zowel voor binnen de EU/grensoverschrijdend -19% (-27,5%) als voor Noordamerikaanse routes -
32% (-29%). 
10 Met inbegrip van oproepen naar Noord-lerland. 
11 Sedert 1 juli 1993 bedraagt de duur van een tariefeenheid 4 minuten (piektarief) en 8 minuten (daltarief). Sedert 1 mei 1995 wordt een maandelijks minimum van 20 
gesprekseenheden per abonneelijn in rekening gebracht. 
12 De gegevens betreffen de prijsverandering van een ongespecificeerd pakket diensten ten opzichte van de consumentenprijsindex. 
13 De algemene verandering is berekend voor thuisgebruikers die vooral lokale telefoondiensten gebruiken. Het resultaat zou verschillend zijn voor zakelijke gebruikers, 
omdat die meer gebruik maken van langeafstands- en internationale communicatie en omdat voor deze diensten de prijzen aanzienlijk zijn gedaald. 
14 De gegevens betreffen de prijsverandering van een ongespecificeerd pakket diensten ten opzichte van de consumentenprijsindex. Het pakket omvat 8% van het 
aansluitingstarief; het jaarlijkse abonnement en 750 lokale telefoongesprekken van 4 minuten gedurende de dag. 
15 Laagste tarief en goedkoopste exploitant: (1990) Telecom Finland en (1995) Telivo. 
16 Periode 1993-1995. 
17 Berekend op basis van de Telia-index van tarieven. 
18 Prijsveranderingen voor BT. 
19 Het algemene cijfer betreft de gemiddelde percentuele verandering in de tarieven van BT tussen 1990/1991-1994/1995 en heeft betrekking op een algemeen gewogen 
gemiddelde van alle diensten in het prijscontrolepakket, niet alleen op de in de tabel vermelde dienst. 
50 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
Tabel A10 Bijzondere tariefregelingen voor bepaalde categorieën gebruikers in de EG 
land Beschrijving van de regeling 
BE Het contract tussen de Belgische staat en Belgacom legt een aantal tariefverlagingen om sociale of humanitaire redenen op. 
i) sociale groepen: ongeveer 370.000 personen genieten het sociale telefoontarief (8,1% van het totaal aantal aansluitingen). Er worden de volgende 
tariefverminderingen toegepast: 70% vermindering van de aansluitkosten, 50% vermindering van het abonnement en 50 gratis gesprekseenheden per 
2 maanden. 
ii) ouderen en gehandicapten: verminderde tarieven voor ouderen (65+) en gehandicapten. 
DK Specifieke teksttelefoondienst voor slechthorenden, met inbegrip van de levering van verschillende soorten eindapparatuur. De dienst wordt geleverd 
op niet-commerciële basis. 
Verminderde tarieven voor slechtzienden en blinden bij het gebruik van de abonneelijstendiensten. 
DE Verlaagd tarief voor ouderen, gehandicapten en personen met lagere inkomens. Deze bijzondere groepen krijgen een vermindering van 5 DM op het 
abonnement en 30 gratis gesprekseenheden per maand. Er zal in 1996 worden overgegaan tot een tariefherschikking waarin grotere kortingen zijn 
voorzien. 
Er bestaat geen tariefregeling voor "kleingebruikers" en een dergelijke regeling is ook niet voorzien. 
GR i) Gehandicapten: voor blinde abonnees zijn bijzondere kortingen geïntroduceerd. Zij beschikken over 150 gratis gesprekseenheden per maand voor de 
eerste hoofdtelefoonlijn die op hun naam wordt geopend. Daarnaast zijn er in luchthavens, trein- en busstations en ziekenhuizen bijzonder ontworpen 
openbare telefoonkaart-betaaltelefoons geïnstalleerd. 
Er is geen speciaal beleid voor "kleingebruikers" in de context van de universele dienst. 
ES i) Ouderen en gehandicapten: er bestaan een bijzonder "sociaal abonnement" dat een korting van 95% op het maandelijks abonnement omvat en een 
korting van 70% op de prijs van eerste aansluiting op het net voor personen die ouder zijn dan 64 en gehandicapt (en met een inkomen beneden een 
bepaalde grens). 
FR i) Gehandicapten, ouderen en sociale gevallen: er zijn gereduceerde tarieven voor bijzondere en sociale groepen, zoals gehandicapten, ouderen (65+) 
die alleen of met hun partner leven, en oorlogsveteranen. Deze kortingen houden een vermindering van 50% op het abonnement in, 40 gratis 
gesprekseenheden per maand (binnenland) en gratis toegang tot informatiediensten. 
ii) Het tariefpakket voor "kleingebruikers" voorziet in een korting voor gebruikers die minder dan 26 gesprekseenheden per maand opnemen. 
51 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
iiiii WÊÊÊÊÈÊÊÊÊÊÊÊ^ÊÊÊÊÊIÊÊÈ WMU^ ^^i^-^9^ *i^f^;V/f&/ 
Er is voorzien in een gratis abonnement en gesubsidieerd gebruik voor specifieke gebruikersgroepen zoals doven, ouderen en gehandicapten. 
i) Gehandicapten: doven kunnen gebruik maken van bijzondere tekstterminals (Minicom) om te communiceren met niet-doven. Aangezien dit trager 
gaat dan normale spraak voorziet de exploitant in een terugbetalingsregeling volgens dewelke dove klanten tot 70% van hun oproepkosten kunnen 
terugclaimen tot een bepaald jaarlijks maximum. Daarnaast kan de staat de BTW terugbetalen op de aankoop van Minicom-apparatuur voor doven. 
ii) De exploitant geeft ook financiële bijstand aan bepaalde charitatieve vrijwilligersorganisaties, zoals Samaritans, Irish Cancer Society, Rape Crisis 
Centre enz., zodat dergelijke organisaties kunnen worden gebeld door middel van een groen numnrier of voor een lagere prijs. 
iii) Regeling voor "kleingebruikers": er bestaat een dergelijke regeling: voor de analoge mobiele dienst met aansluitkosten die slechts 41% van de 
normale kosten bedragen, een abonnement voor 103% van de normale prijs, maar met een aantal gratis nationale oproepen. 
iv) Ouderen en oehandicapten: ministerie van sociale zaken verleent steun aan gehandicapten en ouderen, d.w.z. gratis telefoonabonnement voor 
bepaalde ouderen en gehandicapten die alleen leven, of met andere onderde regeling vallende personen. 
IT Sedert januari 1995 is er een bijzondere regeling voor "kleingebruikers" op aanvraag (dit omvat een lage abonnementsprijs en lage tarieven zolang het 
gebruik laag blijft, d.w.z. tot 40 gesprekseenheden per maand: 50 LIT). 
LU P&T Luxemburg heeft geen plannen om specifieke regelingen te introduceren die gericht zijn op bepaalde sociale groepen, aangezien de 
basistelefoontarieven zeer laag zijn. 
NL Er is geen bijzondere regeling die op een specifieke groep klanten is gericht. 
AT Bepaalde sociale groepen, zoals blinden, gehandicapten, gepensioneerden, mensen met een laag inkomen en studenten behoeven de volgende 
tariefelementen niette betalen: maandelijkse basisabonnement en 1 gratis uur telefoongebruik per maand. 
PT Er zijn bijzondere tariefverminderingen voor gepensioneerden met een maandsalaris lager dan het nationaal minimumloon. Deze kortingen zijn als 
volgt: 60% korting op de op het abonnement en ten minste 25 gratis gesprekseenheden per maand. 
De exploitanten zijn ook verplicht om de volgende faciliteiten aan te bieden aan personen met bijzondere behoeften: microtelefoons met versterker, 
signalering binnenkomende oproep enz. 
Fl Er zijn geen bijzondere telecommunicatietariefregelingen. De staat financiert bijzondere diensten die gericht zijn op een aantal bijzondere groepen, 
wanneer de exploitanten daarin niet willen voorzien (d.w.z. bijzondere diensten voor gehandicapten). 
52 
BIJLAGE 2: DE UNIVERSELE DIENST OP TELECOMMUNICATIEGEBIED IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VANDAAG 
IM^ffiMP^ffl^M^M^MI 
SE Er bestaat een overeenkomst tussen de staat en Telia waarbij Telia zich ertoe verplicht te voorzien in een "kleinoebruikerabonnement" (Telia Mini). Het 
kwartaalabonnement mag niet meer bedragen dan 70% van het normale tarief en ten minste 10% van de thuisgebruikers dient van dit soort 
abonnement gebruikte kunnen maken. 
GB BT voorziet in de volgende regelingen: 
Gespreide aansluitinospriis - waarmee de prijs van de initiële aansluiting wordt gespreid over 5 kwartaalbetalingen 
(+administratiekosten). 
Waarborgsommen - BT is van plan in 1996 gebruikslimieten te introduceren, waarbij nieuwe klanten een kostenlimiet overeenkomen voor hun 
oproepen. Hiermee zou de noodzaak voor waarborgsommen voor een groot deel zijn weggenomen. 
Regeling voor "lichte gebruikers" - BT voorziet in deze regeling in het kader van de vergunning en de richtsnoeren ervan zijn in ondemandelingen met 
de regelgever tot stand gekomen. 
Ouderen en gehandicapten - nieuwe 65+-klanten dienen geen waarborgsom te betalen, tenzij zij BT geld schuldig zijn of failliet verklaard zijn (Kingston 
heeft een vergelijkbaar beleid). 
Beschermde regeling (Protected Service Scheme) - waarmee het ouderen en gehandicapten mogelijk is een derde partij aan te wijzen de afhandeling 
van de facturen op zich neemt. 
Gratis regeling voor storingherstelling met prioriteit - voor abonnees waarvan de telefoons een vitale levenslijn vormen. De regeling zorgt voor een 
behandeling met prioriteit in het geval van storing. 
Slechtzienden of blinden - ontvangen groot gedrukte/braille-rspraak-"facturen en gratis oproepen naar de dienst inlichtingen (dit wordt door alle 
exploitanten aangeboden, aangezien dit in de vergunningseisen is voorgeschreven). Gratis oproepen naar de dienst inlichtingen worden aangeboden 
aan slechtzienden en anderen die fysiek gesproken niet in staat zijn een gedrukt telefoonboek te hanteren. 
Doven - hebben toegang tot "type talk", een nationale telefoonrelaisdienst, tot de levering en financiering waarvan BT volgens de 
vergunningsvoorwaarden verplicht is. Er bestaat een korting voor TEXT-gebruikers om rekening te houden met het feit dat oproepen over een 
teksttelefoon langer duren dan een equivalent gesprek over een spraaktelefoon. Sommige kabelbedrijven bieden gehandicapte klanten de mogelijkheid 
te betalen tijdens speciaal daarvoor afgelegde persoonlijke bezoeken. 
Bron: Nationale regelgevende instanties (1995). 
53 
BIJLAGE 2 : AAN DE LID-STATEN TOEGESTUURDE VRAGENLIJST 
BIJLAGE 2 : AAN DE LID-STATEN TOEGESTUURDE VRAGENLIJST 
I - DE HUIDIGE SITUATIE MET BETREKKING TOT DE UNIVERSELE DIENST 
Vragen met betrekking tot de algemene penetratiegraad van de telefoondienst 
1. Wat was het totaal aantal zakelijke telefoonlijnen en huishoudelijke telefoonlijnen eind 
1990 en eind 1994? Geef ook recentere cijfers wanneer deze beschikbaar zijn. 
2. Wat was de verhouding van huishoudelijke lijnen ten opzichte van het aantal huishoudens 
eind 1990 en eind 1994? 
3. Wat was het totaal aantal openbare betaaltelefoons eind 1990 en eind 1994? 
4. Wat was het totaal aantal abonnees op de mobiele cellulaire telefoondienst eind 1990 en 
eind 1994? Geef ook recentere cijfers voor zover beschikbaar. 
Vraag met betrekking tot basisaspecten van de kwaliteit van de dienst 
5. Geef details over de hoofdindicatoren voor de kwaliteit van de telefoondienst die thans 
worden gepubliceerd. Geef details, voor zover beschikbaar, over de wachttijd bij eerste 
aansluiting op het net, storingshersteltijd, schadevergoedingsregeling en het percentage 
functionerende openbare betaaltelefoons. 
Vraag met betrekking tot de aangeboden faciliteiten van de basistelefoondienst 
6. Geef details over de belangrijkste dienstenelementen die door de exploitanten van de 
vaste telefoondienst', worden aangeboden. Geef daarbij aan of een van de volgende 
dienstenelementen beschikbaar is, of voor welke datum hun invoering is voorzien: 
toonkiezen (DTMF), wachttoon (call interrupt/call waiting), doorschakelen (call forwarding) 
of doorverbinden (call transfer) voice-mail, nummeridentificatie (calling line identification). 
Geef ook aan of klanten de mogelijkheid hebben per lijn of per oproep bepaalde faciliteiten 
te blokkeren (zoals nummeridentificatie) of de toegang tot specifieke diensten met 
toegevoegde waarde (zoals dure of "kiosk"-diensten) te blokkeren. 
II - AANPASSING VAN PRIJSSTRUCTUREN, BETAALBAARHEID EN BIJZONDERE MAATREGELEN 
In de meeste Lid-Staten veranderen de tariefstructuren door aanpassing ten gevolge van 
moderne kostenstructuren en concurrentiedruk, alsmede om een efficiënter gebruik van 
communicatienetwerken te bevorderen. 
De volgende vragen betreffen de belangrijkste prijsaanpassingen, of er sprake is van een 
algemene verlaging van de prijzen, of er prijsstops worden gebruikt om prijsaanpassingen 
te beheersen, over de betaalbaarheid van de telefoondienst en of er bijzondere 
tariefregelingen beschikbaar zijn. 
1. Wat zijn de belangrijkste ondernomen of geplande tariefhervormingen? 
54 
BIJLAGE 2 : AAN DE LID-STATEN TOEGESTUURDE VRAGENLIJST 
2. Is het mogelijk een indicatie te geven van de gemiddelde verandering in tariefniveaus 
sedert 1990? (specificeer met betrekking tot aansluitingsprijs, abonnements-A/aste 
prijs, lokale, interlokale en internationale gesprekstarieven). 
3. Wat zijn de precieze doelstellingen, voor zover van toepassing, van de aanpassing 
van de tariefstructuren? 
4. Welke eventuele prijsstopregelingen zijn van kracht? Welke zijn de eventuele plannen 
om prijsstopregelingen te introduceren of bestaande regelingen te wijzigen? 
5. Geef de laatste informatie betreffende specifieke regelingen (vrijwillig of als gevolg van 
regelgeving) die worden gebruikt of gepland om de dienst aan specifieke groepen 
gebruikers te leveren. Hieronder vallen regelingen voor bepaalde sociale doeleinden 
(regelingen voor gehandicapte gebruikers/ouderen/gebruikers met lagere inkomens 
enz.) en regelingen om de negatieve gevolgen van de geherstructureerde tarieven 
voor bepaalde klanten te compenseren. Geef voorts aan welke regelingen voor 
"kleingebruikers'' (vrijwillig of ten gevolge van regelgeving) beschikbaar of gepland 
zijn. 
55 
BIJLAGE 3: LIJST VAN ORGANISATIES DIE SCHRIFTELIJK HEBBEN GEREAGEERD OP HET DISCUSSIESTUK OVER DE UNIVERSELE DIENST 
BIJLAGE 3: LIJST VAN ORGANISATIES DIE SCHRIFTELIJK HEBBEN 
GEREAGEERD OP HET DISCUSSIESTUK OVER DE UNIVERSELE DIENST 
ANGA 
Antelope Consulting 
APEC - Association of Private European Cable Operators 
ARD - Radio + TV 
ASIMILEC 
AT&T 
ATC Finland 
Belgacom 
BellSouth 
Bureau Européen des Unions des Consommateurs 
British Telecom 
Conseil Nationale du Patronat Français 
Compagnie General des Eaux 
COST 219 - Nationale Research & Development Centre for Welfare & Health 
COST 219 - The Mike Martin Consultancy 
CRID 
CURDS - University of Newcastle 
Dansk Industri (Dl) 
Department of Trade and Industry (VK) 
Deutsche Postgewerkschaft 
Deutsche Telekom 
Direction Générale des Postes et Télécommunications (FR) 
ETNO 
EU Committee of the American chamber of Commerce in Belgium 
European Conference of Data Protection Commissioners 
Forchungsinstitut für anwendungsorientierte Wissensverarbeitung 
France Telecom 
Fundesco 
GEF - Global Electronic Finance Management 
GEF 
INESC 
Ingeneria y Gestion de Redes 
INTEL 
International Council of Aircraft Owner and Pilot Associations 
IPTT 
Kooperativa Institutet 
Erika Mann M.E.P. 
Mercury Communications Ltd 
MFS Communications 
Ministerie van Verkeer en Waterstaat (NL) 
Ministry of Transport & Communications (FIN) 
Ministry of Transport & Communications (S) 
Omnitel Pronto Italia 
Oostenrijks ministerie van economie en vervoer 
Portugal Telecom 
PTT Force Ouvrière 
PTT Telecom 
STET 
TAG - Telecommunications Action Group 
TELECEL S.A. 
Telecom Eireann 
56 
BIJLAGE 3: LIJST VAN ORGANISATIES DIE SCHRIFTELIJK HEBBEN GEREAGEERD OP HET DISCUSSIESTUK OVER DE UNIVERSELE DIENST 
Telefonica de Espana 
Telenor 
TELIA AB 
The Finnish Consumers Association 
Thyssen Telecom A.G. 
The Telecommunications Managers Association 
United States Council for International Business 
Universidad de Valencia 
Universitàt Potsdam 
VEBACOM 
57 
BIJLAGE 4: SAMENVATTING VAN DE HOOFDPUNTEN UIT HET OPENBAAR OVERLEG NAAR AANLEIDING VAN HET "DISCUSSIESTUK OVER 
DE UNIVERSELE DIENST" 
BIJLAGE 4: SAMENVATTING VAN DE HOOFDPUNTEN UIT HET OPENBAAR 
OVERLEG NAAR AANLEIDING VAN HET "DISCUSSIESTUK OVER DE 
UNIVERSELE DIENST" 
Gedurende het openbaar overleg werd een uitgebreide reeks commentaren ingediend. 
Het is nuttig de aandacht te vestigen op de vijf hoofdpunten die daarbij naar voren 
kwamen: 
1. Omvang van de universele telefoondienst 
Men erkent dat er sprake is van een continue verbetering van het niveau en de kwaliteit 
van de dienst in de Europese Gemeenschap. Slechts in een klein aantal commentaren 
werd gevraagd om een radicale hervorming van het bestaande concept van de universele 
telefoondienst, die wel omschreven moet blijven, maar open moet staan voor toekomstige 
ontwikkelingen in het licht van de verandering van de vraag van de klanten en van de 
markt. Toch suggereerden sommige organisaties, met name gebruikersorganisaties en 
exploitanten uit de minder begunstigde regio's, dat het huidige concept van de universele 
dienst'ambitieuzer zou kunnen zijn, en zowel huurlijnen als ISDN dient te omvatten. 
Daarnaast was er sprake van steun voor maatregelen op Europees niveau om het huidige 
concept te versterken, ten einde bestaande grote verschillen ten aanzien van de omvang 
van de diensten binnen de universele telefoondienst op te heffen en de noodzaak een 
expliciete verplichting tot betaalbaarheid erin op te nemen. De nadruk werd gelegd op het 
feit dat de gebruikers over voldoende informatie en controle dienen te beschikken over wat 
zij uitgeven (bij voorbeeld gespecificeerde facturen, flexibele betalingswijzen, zoals het 
spreiden van de aansluitingskosten over een aantal betalingen, of de gebruikers de 
mogelijkheid geven oproepen naar bepaalde nummers te blokkeren). 
2. Kwaliteit van de dienst en vergelijkbaarheid van de diensten op Europees niveau 
Een belangrijke bezorgdheid die uit het overleg naar voren kwam, betrof de aanzienlijke 
verscheidenheid van de doelstellingen voor de kwaliteit van de dienst die thans op 
nationaal niveau zijn vastgesteld, evenals de nationale controle op het bereiken van die 
doelstellingen en de beschikbaarheid en aard van vergoedingsregelingen wanneer niet 
aan de doelstellingen wordt voldaan. Deze bezorgdheid van de gebruikers werd verergerd 
door de problemen die sommige nationale regelgevende instanties hebben om 
basisindicatoren voor de universele telefoondienst, zoals het aantal huishoudens met 
telefoon, te verzamelen, en door het gebrek aan vergelijkbaarheid van bepaalde gegevens 
tussen de Lid-Staten. 
De situatie wordt voor een deel verholpen door de richtlijn Spraaktelefonie die voorziet in 
het vaststellen en publiceren van nationale indicatoren voor de kwaliteit van de dienst. Uit 
het overleg blijkt echter dat de gebruikers nog meer wensen en dat uiteenlopende niveaus 
van de dienstverlening in de Lid-Staten gevolgen hebben voor de levering van 
paneuropese netwerken en diensten, wanneer niet wordt verholpen, kan dit leiden tot een 
vergroting van de kloof tussen de ontwikkelde gebieden van de Gemeenschap en de 
minder begunstigde regio's, hetgeen de doelstelling van economische en sociale 
samenhang zou ondermijnen. 
Een andere reden tot bezorgdheid die door consumentenorganisaties naar voren werd 
gebracht, was de vraag of er wel adequate sancties bestaan op nationaal niveau om 
ervoor te zorgen dat aan de kwaliteit van de dienstverlening inderdaad de hand kan 
worden gehouden. 
58 
BIJLAGE 4: SAMENVATTING VAN DE HOOFDPUNTEN UIT HET OPENBAAR OVERLEG NAAR AANLEIDING VAN HET "DISCUSSIESTUK OVER 
DE UNIVERSELE DIENST" 
Algemeen gesproken werd door dergelijke organisaties de kwestie aan de orde gesteld 
van de betrokkenheid van consumenten, zowel op nationaal als op Europees niveau, bij 
het vaststellen van doelstellingen voor de kwaliteit en van een maat voor de 
betaalbaarheid en, meer in het algemeen, van hun betrokkenheid bij besluiten ten aanzien 
van de toekomstige ontwikkeling van de universele telefoondienst en de 
informatiemaatschappij. 
3. Kostenberekening en financiering van de universele telefoondienst 
Naar aanleiding van deze laatste overlegronde werden geen gedetailleerde commentaren 
gevraagd over de kostenberekening en financiering van de universele telefoondienst, gelet 
op de gedetailleerde bespreking ervan in de context van het Groenboek infrastructuur (zie 
COM(95)158). Deze beginselen vinden hun weerslag in de voorgestelde 
Interconnectierichtlijn en de richtlijn Volledige mededinging. 
Wanneer echter toch commentaren werden gegeven, gingen zij meestal in op praktische 
kwesties met betrekking tot de kostenberekening (bij voorbeeld de berekening van de 
waarde voor bestaande exploitanten die de universele telefoondienst leveren) of de 
financiering (de vereisten die verbonden zijn met het fonds voor de universele dienst, de 
haalbaarheid van "pay or play'-mechanismen). Het werd nuttig geacht op Europees niveau 
te kunnen beschikken over aanvullende richtsnoeren over deze praktische zaken, ook al 
zijn de belangrijkste beginselen van de regelgeving te vinden in de voorgestelde 
wetgeving. 
4. Tariefaanpassingen 
Er bestaat algemene steun voor het proces van tariefaanpassingen waar de Europese 
Gemeenschap zich op heeft vastgelegd. In veel commentaren wordt de nadruk gelegd op 
de noodzaak het proces te voltooien tegen de datum die voor volledige liberalisatie is 
vastgesteld. Veel deelnemers wezen op de voordelen die globaal lagere tarieven voor veel 
gebruikers zullen hebben. 
Terzelfder tijd werd de noodzaak erkend bepaalde groepen gebruikers te beschermen 
tegen de gevolgen van onbeperkte aanpassing van de tarieven, om ervoor te zorgen dat 
klanten niet worden verplicht het netwerk te verlaten vanwege de kosten. In deze context 
legden de consumentenorganisaties de nadruk op de rol die kan worden gespeeld door 
zowel prijsstopmechanismen als bijzondere gerichte tariefregelingen. 
5. Openbare toegang tot de informatiemaatschappij 
Het fundamentele belang van de informatiemaatschappij werd op brede schaal erkend, 
maar de tot stand komende diensten daarvan werden niet beschouwd als onderdeel van 
de universele telefoondienst vandaag. Terzelfder tijd werd steun betuigd voor het idee van 
een door de markt geleide "openbare toegang" (om scholen, ziekenhuizen, bibliotheken 
enz. aan te sluiten), al werd het niet noodzakelijk geacht in dit stadium precieze 
doelstellingen vast te stellen. 
Daarnaast werd de noodzaak erkend passende mechanismen in te stellen ter bewaking 
van de vraag naar en de invoering van nieuwe diensten op zowel nationaal als Europees 
niveau, ten einde de omvang van de universele telefoondienst te kunnen blijven 
beoordelen, en met name na te gaan in welke mate "openbare toegang" wordt ontwikkeld, 
in het bijzonder in de minder begunstigde regio's van de Unie. 
De consumentenorganisaties stelden ook met nadruk dat zij dienen te worden gehoord in 
dit bewakingsproces. 
59 
BIJLAGE 4: SAMENVATTING VAN DE HOOFDPUNTEN UIT HET OPENBAAR OVERLEG NAAR AANLEIDING VAN HET "DISCUSSIESTUK OVER 
DE UNIVERSELE DIENST 
Noten 
1 In Zweden bij voorbeeld ligt het aantal nieuwe abonnementen voor mobiele diensten voor het eerste hoger dan de abonnementen 
voor het vaste net. 
2 In Spanje bij voorbeeld maken meer dan 180.000 abonnees gebruik van draadloze lokale diensten en zijn er meer dan 700 draadloze 
openbare telefooncellen. 
3 Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreffende een maatregel op het niveau van de Unie inzake 
persoonlijke satellietcommunicatiediensten in de Europese Unie, COM(95)529 van 8.11.1995. 
4 Very Small Aperture Terminal - kleine satellietantennes. 
5 Artikel 5 en bijlage III. 
6 Zie "Performance Indicators for Public Telecommunications Operators", uit de serie Information Computer and Communications 
PoBcy, nr. 22, OESO, Parijs 1990; en ETSITechnteal Report "Quality of service indicators for Open Network Provision (ONP) of 
voice telephony and Integrated Services Digital Network (ISDN)", ETR 138, juli 1994. 
60 

ISSN 0254-1513 
COM(96) 73 def. 
DOCUMENTEN 
NL 15 08 10 
Catalogusnummer : CB-CO-96-118-NL-C 
ISBN 92-78-01691-8 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg