1 -/! COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 12.04.1995 
COM(95) 127 def. 
;'\t" •$ 
5V MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT 
,pul over een Memorandum 
*' \, lit. betreffende de activiteiten van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie die 
;r ;X ?% verband houden met de doelstellingen van de artikelen III en IV van het Ver-
} $*v\ drag inzake de niet-verspreiding van kernwapens (NPV), dat is voorbereid voor 
1 * *$,.* ' de in 1995 te houden Conferentie inzake de herziening en verlenging van het 
J" , NPV. 
" *A .;£ 
*'v' 
^. 
1. Bij de vaststelling in juli 1994 van het gemeenschappelijk optreden be­
treffende de vœrbereiding van de in 1995 te houden Conferentie inzake de 
herziening en verlenging van het Verdrag inzake de niet-verspreiding van 
kernwapens (17 april - 12 mei 1995) heeft de Raad van Ministers in zijn 
notulen opgemerkt dat de Commissie ter ondersteuning van het in artikel 
2 bedoelde optreden zal zorgen voor een bijdrage over de ervaring van de 
Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en over haar rol op het gebied van 
het vreedzaam gebruik van kernenergie. 
2. Het navolgende Memorandum vormt de bovenvermelde bijdrage van de Commis­
sie. De Commissie legt dit Memorandum ter kennisneming voor aan de Raad 
en het Parlement. Het wordt eveneens voorgelegd aan de in 1995 te houden 
Conferentie inzake de herziening en verlenging van het Verdrag inzake de 
niet-verspreiding van kernwapens. 
a 
Memorandum 
betreffende 
de activiteiten van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie 
die verband houden met de artikelen III en IV van het 
Verdrag inzake de niet-verspreiding van kernwapens 
Dit document is door de Commissie van de Europese Gemeenschappen 
voorbereid voor de in 1995 te houden Conferentie inzake de herziening en ver­
lenging 
van het Verdrag inzake de niet-verspreiding van kernwapens 
* 3 
amoppsopgftVB 
I. Samenvatting 
II. EURATOM: doelstellingen van niet-verspreiding en behaalde resultaten 
A. Doeleinden van het Euratom-Verdrag 
B. Verdeling van de bevoegdheden in het kader van het Verdrag 
C. Het Voorzieningsagentschap van Euratom en bepalingen inzake de le­
vering en uitvoer van nucleair materiaal 
D. Veiligheidscontrole van Euratom 
E. Sanctiebevoegdheid bij schendingen en de rol van het Hof van Jus­
titie van de Europese Gemeenschappen 
F. Samenwerking bij het gebruik van de resultaten van nucleair tech­
nologisch onderzoek voor civiele doeleinden 
G. Nucleaire veiligheid en stralingsbescherming 
III. Het NPV en Euratom: verwezenlijking van gemeenschappelijke doelstellingen 
A. Onderlinge steun van regionale en mondiale samenwerking op nucleair 
gebied 
B. Samenwerking met en steun van de internationale organisatie voor 
atoomenergie; verenigbaarheid en wederzijds nut van regionale en 
mondiale regels voor veiligheidscontrole: 
C. Samenwerking met derde landen op het gebied van de vreedzame toe­
passing van 
kernenergie 
BIJLAGE I De huidige situatie op het gebied van kernenergie in de Europese 
Unie 
BIJLAGE II Voortgangsrapport over TACIS/PHARE - nucleaire veiligheid 
â 4 
I SAMENVATTINCP 
1. Dit Memorandum, dat door de Commissie van de Europese Gemeenschappen 
namens de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie is voorbereid, bevat ten 
behoeve van de Conferentie van 1995 inzake de herziening en verlenging 
van het NPV, een beschrijving van de hoofdlijnen van het in 1957 onder­
tekende Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoom­
energie (EGA of Euratom), de betekenis ervan voor de niet-verspreiding 
van kernwapens en de activiteiten van de EGA die verband houden met de 
doelstellingen van artikel III en XV van het NPV. Het vormt ook een bij­
drage aan het gemeenschappelijk optreden dat in juli 1994 door de Raad 
van Ministers werd vastgesteld (krachtens artikel J.3 van Titel V van het 
Verdrag betreffende de Europese Unie inzake een gemeenschappelijk buiten­
lands en veiligheidsbeleid), waarin de Europese Unie een standpunt in­
neemt ten gunste van de onbeperkte en onvoorwaardelijke verlenging van 
het NPV in 1995. 
2. Euratom werd in 1958 opgericht. Bij het begin van de gezamenlijke Euro­
pese inspanning was de bezorgdheid over de onderlinge veiligheid bijzon­
der groot en vooral nucleaire zaken wekten grote zorg. Het voornaamste 
doel van het Euratom-Verdrag was te trachten voorwaarden te scheppen om 
te komen tot een vreedzaam/civiel gebruik van kernenergie, te zamen met 
een vitale en concurrerende nucleaire industrie. Als onmisbaar onderdeel 
van deze ontwikkeling werden in het verdrag regels opgenomen voor con­
trole op het gebruik van nucleair materiaal. Uit de ervaring van Euratom, 
waarbij momenteel twee landen zijn aangesloten die over kernwapens be­
schikken en dertien landen zonder kernwapens, blijkt dat goed vastgelegde 
wettelijke verbintenissen en transparantheid van vreedzame nucleaire 
activiteiten een basisvoorwaarde vormen voor het ontwikkelen van een diep 
geworteld vertrouwen tussen buurlanden. Samenwerking op het gebied van 
het vreedzaam gebruik van kernenergie, een steunpilaar van de moderne 
industrie, is gebaseerd op deze transparantheid en op de voorspelbaarheid 
van gedrag op nucleair gebied. 
3. Euratom verwezenlijkt deze doelstellingen op twee onderling samenhangende 
manieren. De talrijke samenwerkingsactiviteiten van deze gemeenschap op 
het gebied van het vreedzaam gebruik van kernenergie betref f en het nomi­
nale eigendomsrecht van Euratom op splijtstoffen, industriële joint-ven­
tures of betrekkingen met derde landen en dragen bij tot het gemeenschap­
pelijk nut van de Lid-Staten, waarbij tevens transparantheid van nucle­
aire activiteiten onder buurlanden wordt gewaarborgd. Het systeem van 
veiligheidscontrole, dat nauw samenwerkt met de Internationale Organisa­
tie voor Atoomenergie, bestrijkt de civiele splijtstof cyclussen van alle 
Lid-Staten. De associatie en samenwerking tussen Lid-Staten, hun regio­
nale organisatie (Euratom) en de mondiale organisatie IAEA zijn flexibel 
gebleken en aanpasbaar aan veranderende omstandigheden. 
4. Het Euratom-Verdrag is van onbeperkte duur. Na samenwerking op hét gebied 
van kernenergie voor vreedzame toepassingen en transparantheid als regi­
onale verbintenis te hebben geaccepteerd, hebben de Lid-Staten van de 
Europese Unie ook hun verbintenissen binnen het internationale klimaat 
van niet-verspreiding aanvaard. Hun veertigjarige ervaring met regionale 
samenwerking en vijfentwintig jaar mondiale inspanningen op het gebied 
van niet-verspreiding vormen een aansporing om de onvoorwaardelijke ver­
lenging voor onbeperkte duur van het NPV £n 1995 eenparig te ondersteu­
nen. Het NPV is het enige mondiale en internationale wettelijke instru­
ment op het gebied van de niet-verspreiding van kernwapens. Het is ge­
richt op de zorg voor de veiligheid van alle leden van de internationale 
gemeenschap door het risico van verspreiding van kernwapens te minimali­
seren en het legt langdurige technologische en industriële verplichtingen 
op ten aanzien van het vreedzaam gebruik van kernenergie. 
Il EURATOM: DOELSTELLINGEN VAN NIET-VERSPREIDING EN BEHAALDE 
RESULTATEN 
A. Poeleinden van het Euratom-Verdrag 
1. Het Euratom-Verdrag werd in 1957 onertekend door de oorspronkelijke zes 
Lid-Staten van de Europese Gemeenschappen. De Europese integratie was 
vanaf het begin bedoeld om herhaling van gewelddadige conflicten in Eu­
ropa te voorkomen en de economische welvaart van alle Lid-Staten te be­
vorderen. Deze tweeledige doelstelling wordt in het Euratom-Verdrag weer­
spiegeld en geeft er een specifieke impliciete betekenis aan voor niet-
verspreiding van kernwapens. 
2. Hoewel in het Euratom-Verdrag niet-verspreiding niet met name genoemd 
wordt, kan met zekerheid gesteld worden dat het tegenwoordig een instru­
ment is waarmee de niet-verspreiding wordt bevorderd. Bovendien voorziet 
het verdrag in samenwerking met derde landen en internationale organisa­
ties die zich bezig houden met de ontwikkeling van kernenergie voor 
vreedzame doeleinden.. 
Enkele hoofdstukken van het verdrag bevatten bepalingen die van speciale 
betekenis zijn voor het bevorderen van niet-verspreiding. Dit zijn: 
Hoofdstuk VT (voorziening), Hoofdstuk VII (veiligheidscontrole) en Hoofd­
stuk IX (de gemeenschappelijke markt op het gebied van kernenergie) . 
Andere hoofdstukken, zoals Hoofdstuk I, V, X, evenals artikel 199 inzake 
onderzoek, gezamenlijke activiteiten en het recht van de Gemeenschap om 
internationale overeenkomsten te sluiten, zijn ook van belang in zoverre 
zij steun bieden aan de activiteiten die vallen onder de bepalingen van 
Hoofdstuk VTI, veiligheidscontrole, dat het gedeelte van het Euratom-Ver­
drag vormt met de grootste directe betekenis voor het doel van de niet-
verspreiding. 
B. Verdeling van de bevoegdheden in het kader van het Verdrag 
1. De Europese Raad is verantwoordelijk voor het vaststellen van de algemene 
politieke richtlijnen. De Raad van Ministers is de primaire wetgevende 
instantie in het kader van het Euratom-Verdrag. De Commissie van de Eu­
ropese Gemeenschappen (hierna te noemen * de Commissie ' ) heeft het recht 
van initiatief voor wetgeving en is verantwoordelijk voor het verzekeren 
van de passende uitvoering. Het Hof van Justitie van de Europese Gemeen­
schappen zorgt ervoor dat bij de interpretatie en toepassing van het 
Verdrag de wet wordt geëerbiedigd. Het Europees Parlement heeft primair 
de taak om de begroting van de Euratom-Gemeenschap goed te keuren. Het 
ontvangt ook verslagen en heeft het recht om informatie te vragen aan de 
Commissie en de Raad. 
2. Het Euratom-Verdrag bestrijkt geen terreinen die te maken hebben met 
buitenlands of veiligheidsbeleid. Kwesties betreffende niet-verspreiding 
die buiten het toepassingsterrein van het Euratom-Verdrag vallen, werden 
behandeld in het kader van de Europese Politieke Samenwerking (EPS), die 
zorgde voor samenwerking tussen de Lid-Staten op het gebied van het bui­
tenlands beleid. Met de inwerkingtreding van het Verdrag betreffende de 
Europese Unie in 1993, worden deze kwesties nu behandeld als onderdeel 
van het Gemeenschappelijke Buitenlandse en Veiligheidsbeleid, dat de EPS 
heeft vervangen. 
c. Het Voorzieningsagentschap van Euratom en bepalingen inzake de levering en uitvoer van nucleair materiaal 
1. Een belangrijk activiteitenterrein van de Gemeenschap voor het civiele 
gebruik van kernenergie is de verantwoordelijkheid van de Commissie en 
het Voorzieningsagentschap (VAE) voor de levering van splijtstoffen. In 
artikel 2 (d) van het Euratom-Verdrag is vastgelegd dat het tot de taken 
van de Gemeenschap behoort om een regelmatige en billijke levering van 
nucleair materiaal aan gebruikers te garanderen. 
Deze taken worden vervuld middels een gemeenschappelijk voorzieningsbe-
leid voor nucleair materiaal volgens het beginsel van gelijke toegang tot 
hulpbronnen, in het kader waarvan het VAE het optierecht heeft op ertsen, 
grondstoffen en bijzondere splijtstoffen die in de Gemeenschap geprodu­
ceerd worden en oefent het zipn uitsluitend recht uit om contracten te 
sluiten, als vastgelegd in artikel 52 van het Euratom-Verdrag. Het Agent­
schap heeft het recht om contracten te sluiten voor de levering van ert­
sen, grondstoffen en bijzondere splijtstoffen afkomstig uit landen binnen 
of buiten de Gemeenschap. Het beleid van de Commissie en het VAE is er op 
gericht om te grote afhankelijkheid van één enkele hulpbron te vermijden 
(diversificatie) en om te garanderen dat binnen het kader van eerlijke 
handel de levensvatbaarheid van de nucleaire industrie in de Gemeenschap 
wordt gehandhaafd. De Commissie kan richtlijnen aan het VAE geven en 
heeft het recht van veto over zijn beslissingen. 
2. On rechtsgeldig te zijn moeten contracten voor de levering van nucleair 
materiaal (ertsen, grondstoffen en bijzondere splijtstoffen) door het VAE 
gesloten worden. In de praktijk betekent dit dat over alle contracten 
betreffende de overdracht van eigendomsrechten op grondstoffen of het 
recht op het verbruik van speciale splijtstoffen, waaronder contracten 
voor het lenen of uitwisselen van materiaal, door de leverancier en de 
gebruiker kan worden onderhandeld, maar dat deze ter ondertekening aan 
het VAE moeten worden voorgelegd. Contracten die slechts betrekking heb­
ben op omzetting van materiaal (bijvoorbeeld bewerking, produktie), wor­
den overeenkomstig artikel 75 van het Euratom-Verdrag middels een kennis­
geving aan het VAE gemeld. 
Het VAE controleert of contracten verenigbaar zijn met de bepalingen en 
doelstellingen van het Euratom-Verdrag en het voorzieningsbeleid van de 
Gemeenschap en of deze conform zijn aan de internationale verplichtingen 
van de Europese Gemeenschappen, bijvoorbeeld wat betreft de bepalingen 
inzake veiligheidscontrole die in de contracten zijn opgenomen. Het Di­
rectoraat Veiligheidscontrole van Euratom wordt geïnformeerd over de 
bemoeienis van het VAE met contracten (het sluiten van een contract of de 
ontvangst van een kennisgeving) en kan aldus controleren of vervoer van 
materiaal, dat van te voren in een kennisgeving van uitvoer of invoer 
wordt gerapporteerd, door een relevant contract wordt gedekt. 
Ten aanzien van de veiligheidscontrole en de niet-verspreiding vormen 
deze activiteiten van het VAE een nuttige aanvulling op het doelmatige 
systeem voor vroegtijdige waarschuwing, omdat contracten normaliter ruim 
vóór het fysieke vervoer van nucleair materiaal worden gesloten. 
3. Overeenkomstig artikel 59 van het Euratom-Verdrag moet voor de uitvoer 
van binnen de Gemeenschap geproduceerd nucleair materiaal door een be­
schikking van de Commissie toestemming worden verleend. Er kan geen toe­
stemming worden verleend indien de ontvanger van dergelijke leveranties 
niet voldoet aan de eis van de Commissie "dat de algemene belangen van de 
Gemeenschap" zullen worden geëerbiedigd en indien de bepalingen en voor­
waarden van deze contracten strijdig zijn met de doelstellingen van het 
Euratom-Verdrag. 
D. Veiligheidscontrole van Euratom 
1. Overeenkomstig de bepalingen van Hoofdstuk VII van het Euratom-Verdrag 
moet de Commissie "zich ervan vergewissen of op het grondgebied van de 
Lid-Staten: a) de ertsen, grondstoffen en bijzondere splijtstoffen niet 
voor andere (t.w. vreedzame) doeleinden worden aangewend dan waarvoor de 
gebruikers verklaard hebben ze te bestemmen en b) de bepalingen met be­
trekking tot de voorziening en elke bijzondere verbintenis betreffende c-
ontrole, die de Gemeenschap heeft aangegaan in een akkoord met een derde 
staat of een internationale organisatie, worden nageleefd". Daarvoor 
heeft de Commissie een onafhankelijk systeem voor veiligheidscontrole 
ontwikkeld, dat een zeer breed terrein bestrijkt. 
Alle civiele nucleaire materiaal op het grondgebied van de Lid-Staten 
moet vallen onder de veiligheidscontrole van Euratom. 
In 1994 bestond de voorraad die valt onder de veiligheidscontrole van 
Euratom uit: 
242.500 ton uraan (natuurlijk, laagverrijkt en verbruikt), thorium 
en zwaar water 
12 ton hoogverrijkt uraan 
330 ton plutonium 
De bovenvermelde nucleaire materialen werden aangewend verwerkt, vervoerd 
of opgeslagen in: 
380 grote nucleaire installaties, waaronder kerncentrales, verrij-
kingsf abrieken, produktief abrieken, opwerkingsfabrieken, omzet-
tingsfabrieken en opslagplaatsen, meer dan 400 installaties, waar 
gewoonlijk nucleaire materialen in kleinere hoeveelheden worden 
gebruikt, zoals vervoermiddelen, tijdelijke opslagplaatsen, inrich­
tingen voor conditionering van afval en overige. 
Behalve voor de door de Commissie geëxploiteerde installaties berust de 
verantwoordelijkheid voor de fysieke bescherming van nucleair materiaal 
bij de afzonderlijke Lid-Staten. Cp het gebied van de veiligheidscontrole 
zijn de Lid-Staten echter verplicht om hun civiele nucleaire materiaal te 
onderwerpen aan de regels en voorschriften voor veiligheidscontrole van -
Euratom. Informatie over nucleaire activiteiten wordt door de exploitan­
ten van nucleaire installaties rechtstreeks aan Euratom verschaft. 
Zoals boven is vermeld heeft de veiligheidscontrole van Euratom als voor­
naamste doel te voorkomen dat ertsen, grondstoffen en bijzondere splijt­
stoffen niet voor andere doelen worden gebruikt dan waarvoor deze bestemd 
zijn. De reikwijdte ervan is dan ook groter dan die van de IAEA-veilig­
heidscontrole . 
In de twee Lid-Staten die over kernwapens beschikken zijn de veiligheids­
controle van Euratom niet van toepassing op materiaal of installaties of 
gedeelten van installaties die voor defensiedoeleinden zijn bestemd. Voor 
de civiele splijtstof cyclus is de uitoefening van de Euratom-veiligheids­
controle echter gelijk voor Lid-Staten met en zonder kernwapens. 
Cm het materiaal en de installaties overeenkomstig het mandaat van Hoofd­
stuk VII van het Verdrag te controleren, heeft de Commissie sinds 1958 
een groot aantal Euratom-veiligheidsinspecteurs aangesteld. Dezen hebben 
onbeperkt recht van toegang, voor zover dat noodzakelijk is om de veilig­
heidscontrole uit te oefenen. Euratom is gemachtigd om zonder toezicht 
van de regering van een Lid-Staat rechtstreekse administratieve informa­
tie van die nucleaire industrie te verkrijgen en om de bedrijven op het 
gebied van nucleaire veiligheidscontrole in- structies te geven. 
Het aantal inspecties van nucleaire installaties was als volgt (in per-
soondagen): 
1989 
7417 1990 
7564 1991 
7757 1992 
7916 1993 
8418 1994 
(voorlo­
pig) 
8778 
E. Sanctiebevoegdheid bij schendingen en de rol van het Hof van Justitie van 
de Europese gemeenschappen 
3. 
1. Exploitanten zijn verplicht om de Commissie te informeren over technische 
aspecten en om staten van de inventaris bij te houden. Als de veilig­
heidscontrole niet wordt gesteund of zelfs wordt verhinderd, kan de Com­
missie door het Europese Hof van Justitie gemachtigd worden om naleving 
van de voorschriften af te dwingen. Voor deze controle en naleving heeft 
de Commissie het recht om de steun van de nationale autoriteiten te vra­
gen en deze te verkrijgen. In andere gevallen waarin blijkt dat de ver­
plichtingen ten aanzien van de veiligheidscontrole niet op bevredigende 
wijze worden nagekomen, kan de Commissie ingrijpen en een waarschuwing 
geven, bepaalde voordelen intrekken (zoals financiële en technische 
steun), bepaalde personen in de installatie vervangen door anderen die 
door de Commissie en de nationale autoriteiten zijn benoemd, of splijt­
stof terugnemen. 
Als blijkt dat een Lid-Staat niet tot samenwerking bereid is, heeft de 
Commissie het recht om tegen de desbetreffende regering bij het Europese 
Hof van Justitie een zaak aanhangig te maken.. 
2. Ook het Hof van Justitie heeft verreikende bevoegdheden als middel om 
volledige naleving af te dwingen. Het Hof mag de bepalingen van het Ver­
drag interpreteren en controleren of voorschriften in overeenstemming 
zijn met het Verdrag. De Commissie mag tegen een Lid-Staat bij het Hof 
een zaak aanhangig maken als deze zijn verplichtingen die voortvloeien 
uit het Verdrag niet nakomt. Lid-Staten mogen tegen de Commissie bij het 
Hof een zaak aanhangig maken als ze van mening zijn dat deze haar ver­
plichtingen niet is nagekomen of dat zij haar bevoegdheden heeft over­
schreden. Tenslotte kunnen individuele personen een klacht indienen over 
beschikkingen, waarmee hun rechten worden geschonden. 
F. Samenwerking bij het gebruik van de resultaten van nucleair technologisch 
onderzoek voor civiele doeleinden 
1. Het Verdrag spoort aan tot samenwerking op het gebied van onderzoek tus­
sen de Lid-Staten onderling en met derde landen. De Commissie is er mede 
belast het onderzoek op het gebied van de kernenergie in de Lid-Staten te 
bevorderen en te vergemakkelijken en het aan te vullen door het ten uit­
voer brengen van het onderzoek- en onderwijsprogramma van de Gemeenschap. 
Onderzoekactiviteiten op nucleair gebied worden ter vermijding van du­
plicering geregistreerd en gecoördineerd. 
Verder produceert de Commissie een lijst van gebieden waar onderzoek 
noodzakelijk is om het technologische vermogen van de Unie als geheel te 
versterken. Ze kan ten laste van de reguliere begroting financiële en 
technische bijstand verlenen aan onderzoekprojecten. 
2. Het Gezamenlijk Centrum voor Onderzoek (GCO) is een door het Verdrag 
opgericht orgaan met de taak wetenschappelijk onderzoek, waaronder nu­
cleair onderzoek, uit te voeren en te bevorderen. In het kader van het 
onlangs goedgekeurde O&O-kaderprogramma (1994-1998) wordt de helft van de 
GOO-begroting voor onderzoek op nucleair gebied (254 miljoen ecu) toege­
wezen voor veiligheidscontrole en ook voor rechtstreekse steun aan de 
IAEA. 
Het onderzoek van het GCO is bedoeld om binnen redelijke tijd resultaten 
of nieuwe technieken op te leveren, waarvan de toepassing noodzakelijk is 
om de verplichtingen ten aanzien van veiligheidscontrole, die voortvloei­
en uit het Euratom-Verdrag of het NPV, na te kunnen komen. Het is vooral 
noodzakelijk om nieuwe technieken te ontwikkelen, teneinde de nieuwe 
uitdagingen aan te kunnen gaan die samenhangen met de ontwikkeling van de 
splijtstofcyclus en de verbetering van de controlesystemen. 
3. De Gemeenschap heeft in 1994 het Vierde Kaderprogramma voor 0T0 en het 
Euratom-programma voor de periode 1994-1998 goedgekeurd. Aan 0T0 op het 
gebied van energie (niet-nucleaire energie, nucleaire veiligheid en ther-
monucleaire fusie) is 2,3 miljard ecu toegewezen. Op nucleair gebied 
heeft het Vierde Kaderprogramma voor de EGA de volgende doelstellingen: 
verbeteren van de kennis op specifieke terreinen (reactorveilig-
heid, beheer van langlevende radionucliden, risico van verspreiding 
van splijtstof...) 
in het kader van de lange-termijndoelstelling van het communautaire 
programma voor thermonucleaire fusie gemeenschappelijk prototypes 
van betrouwbare en milieuvriendelijke reactoren ontwikkelen, om te 
komen tot de bouw van economisch levensvatbare elektriciteitcentra­
les die kunnen voorzien in de behoeften van potentiële gebruikers. 
Voor de periode 1994-1998 is het primaire doel de plannen vast te 
stellen voor de eerste experimentele fusiereactor ITER (Internati­
onal Thermonuclear Experimental Reactor). 
G. Nucleaire veiligheid en stralingsbescherming 
1. Hoewel nucleaire veiligheid niet rechtstreeks verband houdt met de doel­
stellingen van niet-verspreiding, is deze toch belangrijke factor voor de 
toenemende geloofwaardigheid van het vreedzaam gebruik van kernenergie in 
de Europese Unie en in een ruimer verband, vooral gezien de gevolgen van 
het ongeval te Tsjernobyl. De laatste tijd vormt de financiële en tech­
nische bijstand met het oog op de verbetering van de veiligheidsmaatre­
gelen" in kernreactoren in de landen van de voormalige Sovjet-lfriie en 
Midden- en Oost-Europa een bewijs van de druk op de Europese Unie om op 
dit terrein een hoofdrol te spelen. 
Alle activiteiten op het gebied van nucleaire veiligheid op communautair 
niveau zijn gebaseerd op het Euratom-Verdrag en, wat betreft de techno­
logische aspecten van nucleaire veiligheid en het beheer van radioactief 
afval, op resoluties van de Raad die werden aangenomen in 1975, 1980 en 
1992. 
2. Onder toepassing van artikel 31 van het Verdrag werd wetgeving op het 
gebied van stralingsbescherming aangenomen. Naast de richtlijn inzake 
basisnormen voor veiligheid werden acht wetgevingsbesluiten vastgesteld 
op het gebied van het vervoer van radioactief materiaal en afval, besmet­
ting van voedsel, publieksvoorlichting, medische bescherming van pati­
ënten, medische bescherming van personeel dat werkt met radioactief ma­
teriaal en snelle uitwisseling van informatie in noodsituaties waarbij 
radioactieve stoffen vrijkomen. 
Krachtens artikel 35 controleert de Commissie de werking en doeltreffend­
heid van installaties voor milieubewaking die in de Lid-Staten zijn ge­
ïnstalleerd. Er worden gemiddeld 3 tot 4 inspecties per jaar uitgevoerd. 
3. Op voorstel van de Commissie heeft de Raad op 19 december 1994 een reso­
lutie aangenomen over een beleid op het gebied van het beheer van radio­
actief afval. In de resolutie wordt met name gesteld dat elke Lid-Staat 
verantwoordelijk is voor een passend beheer van het radioactieve afval 
dat op zijn grondgebied wordt geproduceerd, terwijl de mogelijkheid voor 
samenwerking tussen Lid-Staten wordt opengelaten. 
4. Op het gebied van de veiligheid van nucleaire installaties dienen de Lid-
Staten en de Commissie overeenkomstig een resolutie van de Raad uit 1992 
te streven naar een gelijkwaardige en bevredigende mate van bescherming 
van de gezondheid en het milieu in de Gemeenschap op de hoogst haalbare 
veiligheidsniveaus en bij te dragen aan de internationale aanvaarding van 
soortgelijke hoge veiligheidsniveaus. In deze resolutie wordt aanbevolen 
de samenwerking tussen de veiligheidsautoriteiten van de Gemeenschap te 
versterken en de know-how en ervaring over te dragen aan de landen van Midden-
en Oost-Europa en van de voormalige Sovjet-unie. 
De voornaamste zorg van alle Lid-Staten betreft de veiligheid van nucle­
aire installaties en de verdere verbetering ervan volgens de nieuwste 
technologische mogelijkheden. Het blijkt dat de verschillende nationale 
aanpakken van dezelfde veiligheidsproblemen een voordeel zijn voor de 
10. 
ontwikkeling van de veiligheid, mits de nationale praktijken onderling 
worden vergeleken en verschillen worden opgespoord om tot verbeteringen 
te komen. 
Ill HET NPV EN EURATOM; VERWEZENLUKING VAN GEMEENSCHAPPELIJKE 
DOELSTELLINGEN 
A. ONPKRTtTW?Fi FÏVm VAN RffîT"ffiMiF, W F^TAJ.?; rcïAJ/fWÏFyTm» np Tgnr^ATK CZR-
SIEQ 
1. Hoewel Euratom niet werd opgericht als organisatie voor niet-versprei­
ding, is zij tegenwoordig een regionale organisatie met het doel de sa­
menwerking op het gebied van de vreedzame toepassing van kernenergie 
tussen de Lid-Staten te bevorderen en ertoe bij te dragen dat hun doel­
stellingen en verplichtingen op het gebied van niet-verspreiding worden 
verwezenlijkt respectievelijk nagekomen. De nauwe onderlinge band tussen 
een regionale organisatie en het mondiale systeem wordt in de tekst van 
het NPV erkend: 
Artikel III.4 erkent het recht van de staten om zich te associëren voor 
het sluiten en vervolgens uitvoeren van overeenkomsten inzake veilig­
heidscontrole met de IAEA, zoals de Lid-Staten van de Europese Unie die 
geen kernwapens bezitten, hebben gedaan in de overeenkomst inzake veilig­
heidscontrole INFCIRC/193. 
2. Euratom is de regionale organisatie met de langste ervaring, waarvan de 
activiteiten nauw samenhangen met de letter en de geest van het NPV, in 
het bijzonder bij het ontwikkelen van de onderlinge relatie tussen een 
regionaal en een mondiaal systeem voor veiligheidscontrole en van de band 
tussen regionale en mondiale samenwerking op het gebied van het vreedzaam 
gebruik van kernenergie. 
B. SAMENWERKING MET EN STEON VAN DE INTERNATIONALE ORGANISATIE VOOR ATOOM­
ENERGIE: VERENIGBAARHEID EN WEDERZIJDS NOT VAN REGIONALE EN MONDIALE RE­
GELS VOOR VEILIGHEroSOONTROLE: 
1. De relatie tussen Euratom en de IAEA is gebaseerd op de volgende wette­
lijke instrumenten: 
de kaderovereenkomst van 1975 inzake samenwerking tussen Euratom en 
de IAEA, 
de overeenkomst inzake veiligheidscontrole tussen de IAEA, Euratom 
en de Lid-Staten zonder kernwapens; deze overeenkomst, INFCIRC/193, 
is ontworpen naar het NPV-model van de overeenkomst inzake veilig­
heidscontrole, INFCIRC/153, 
de overeenkomst inzake veiligheidscontrole tussen Euratom, het Ver­
enigd Koninkrijk en de IAEA: INFCIRC/263, 
de overeenkomst inzake veiligheidscontrole tussen Euratom, Frank­
rijk en de IAEA: INFCIRC/290. 
INFCIRC/193 is de overeenkomst tussen de IAEA en Euratom die de IAEA in 
staat stelt om de veiligheidscontrole in de Euratom-staten zonder kern­
wapens uit te oefenen en die de relatie tussen de veiligheidsautoriteiten 
van beide partijen regelt. De overeenkomst werd in 1973 ondertekend en 
trad in 1977 in werking. De overeenkomst bepaalt dat de IAEA naar behoren 
rekening moet houden met het systeem voor veiligheidscontrole van de 
Gemeenschap. Het bijbehorende protocol vermeldt de voorwaarden en mid­
delen voor de samenwerking tussen Euratom en de IAEA. 
2. Om de samenwerking tussen Euratom en de IAEA te versterken en een meer 
effectieve en kostenbesparende manier te vinden om hun respectieve ver­
antwoordelijkheden te dragen, werd in april 1992 besloten tot een nieuwe 
opzet van het partnerschap (NOP) tussen de IAEA en de Commissie. In het 
kader van de NOP: 
11 
wordt het mogelijk om enkele bepalingen van INFCIRC/193 opnieuw te 
interpreteren; dit betreft met name het beginsel van observatie, 
het recht van elke organisatie om besluiten te nemen over de acti­
viteiten die zij moet uitvoeren om haar doelstellingen op het ge­
bied van veiligheidscontrole te realiseren en de scheiding van ta­
ken van Euratom en de IAEA; 
wordt de IAEA in staat gesteld om, als de NOP eenmaal wordt uitge­
voerd, haar inspectie-activiteiten in de niet-kernwapenstaten van 
de Eü te verminderen. 
De uitvoering van de NOP ging in 1992 van start voor lichtwaterreactoren 
en produktiefabrieken (LEü) . Naar verwachting zal de NOP vanaf eind 1995 
volledig worden uitgevoerd. 
3. De opzet van de samenwerking met de IAEA op het gebied van veiligheids­
controle kan als volgt worden samengevat: 
deelneming door de IAEA aan Euratom-inspecties. Dit is een dage­
lijkse uitvoerende taak. IAEA-inspecteurs nemen deel aan ongeveer 
50 % van alle Euratom-inspecties, 
rapportering van het vervoer en voorraden van nucleair materiaal 
volgens de bepalingen van de verificatie-overeenkomsten en steun 
aan het IAEA-systeem voor wereldomspannende administratie van het 
vervoer van nucleair materiaal, 
minstens twee maal per jaar bijeenkomsten van de verbindingsco-
mités, 
onderhandelingen over documenten van technische/juridische aard, de 
zogenaamde faciliteitsbijlagen of installatiebijlagen, 
talrijke contacten en werkgroepen, deelneming aan symposiums, ge-
meenschapDelijke opleidingsactiviteiten, en 
samenwerking met de IAEA voor het ontwikkelen, beproeven en toepas­
sen van instrumenten, methoden en technieken, 
het ontwerpen en de toepassing van systemen voor veiligheidscon­
trole; op enkele terreinen, zoals de grote fabrieken voor plutoni-
umverwerking, is de ervaring van Euratom met het ontwerpen en de 
toepassing van systemen voor veiligheidscontrole uniek. 
4. Op initiatief van de EG en haar Lid-Staten heeft de Raad van Bestuur van 
de IAEA tijdens zijn vergadering van februari 1993- het Secretariaat ge­
machtigd tot de uitvoering van zijn voorstellen voor een systeem van 
algemene rapportering over de uitvoer, invoer en produktie van nucleair 
materiaal, gespecificeerde uitrusting en niet-nucleair materiaal dat 
gewoonlijk in het systeem voor veiligheidscontrole van de IAEA wordt 
gebruikt. In het kader hiervan worden uitvoerende en invoerende staten 
verzocht om op basis van vrijwilligheid alle overdrachten van dergelijke 
goederen te rapporteren. Dergelijke informatie was tot dusver voor de 
IAEA slechts beschikbaar over de overdracht van NPV-partijen aan niet-
aangesloten partijen die niet over kernwapens beschikken. De nieuwe uit­
gebreide informatiestroom is bedoeld om het kennisniveau van de IAEA te 
verhogen en om deze organisatie te helpen vaststellen wanneer zij moet 
vragen de veiligheidscontrole uit te oefenen in ontvangende staten zonder 
kernwapens, die partij zijn bij het NPV. De Lid-Staten van de EU nemen 
deel aan het systeem van algemene rapportering en hun rapporten over 
nucleair materiaal worden door Euratom opgesteld (terwijl rapporten over 
uitrusting rechtstreeks door de Lid-Staten worden opgesteld) . 
5. In een briefwisseling gedateerd 7 mei 1981 is een formeel steunprogramma 
voor samenwerking tussen de IAEA en de Commissie, namens Euratom, vast­
gesteld. De hoofddoelstelling van deze samenwerking/steun is de uitwis­
seling van de technische ervaring met de IAEA die de Commissie vooral op 
het gebied van O&O in vele jaren heeft opgedaan en de praktische toepas­
sing ervan door inspecteurs in Europese nucleaire installaties. In het 
12 
algemeen resulteert deze uitwisseling van ervaring in: 
het verlenen van technische bijstand op gebieden zoals analytische 
technieken die worden toegepast voor de veiligheidscontrole van 
opwerkingsfabrieken, bemonstering van het milieu en analyse van de 
monsters, technieken voor het verzegelen van vaten met verbruikte 
splijtstof, geavanceerde inspectietechnieken, administratie van 
nucleair materiaal en algemene rapportering 
de harmonisatie van procedures en technieken die mogelijk van nut 
zijn voor de uitoefening van veiligheidscontrole, met name voor 
niet-destructieve beproeving, de aanschaf van referentiemateriaal 
en de toepassing van insluitings- en inspectietechnieken 
opleiding van inspecteurs op het gebied van niet-destructieve be-
proeving, technieken voor volumemeting en activiteiten op het ge­
bied van de controle van de fysieke inventaris. 
Bovendien werd het GCO door de Raad van Ministers verzocht een studie te ver­
richten van nieuwe technieken om de internationale controles die door de IAEA 
worden uitgeoefend te versterken, waarvoor onder meer ultragevoelige analyses 
van milieumonsters worden ontwikkeld. 
C. SAMENWERKING MET DERDE LANDEN OP HET GEBIED VAN DE VflKflpflAMFJ TOEPASSING 
VAN KERNENERGIE 
1- Overeenkomsten inzake externe betrekkingen 
Tot de verantwoordelijkheden die door het Euratom-Verdrag aan de EGA zijn 
opgedragen, behoort de taak om met andere landen en internationale orga­
nisaties betrekkingen aan te gaan ter bevordering van een vreedzaam ge­
bruik van kernenergie. Hiertoe kan Euratom, binnen de grenzen van haar 
bevoegdheden en rechtsmacht, overeenkomsten en contracten met een derde 
staat, een internationale organisatie of een onderdaan van een derde 
staat sluiten. Kwesties op het gebied van niet-verspreiding, veiligheids­
controle, onderzoek, stralingsbescherming, veiligheid en de levering van 
nucleaire uitrusting en materiaal zijn de voornaamste onderwerpen van 
deze overeenkomsten die het kader vormen voor nucleaire samenwerking met 
derde staten. 
a. De huidige overeenkomst inzake samenwerking op nucleair gebied tussen 
Euratom en de VS trad in 1960 in werking en vormde een goede basis voor 
intensieve samenwerking op nucleair gebied. Omdat deze overeenkomst op 31 
december 1995 afloopt, wensen zowel de EU als de VS het transatlantische 
partnerschap te vernieuwen. Het is de bedoeling dat een nieuwe overeen­
komst, waarover wordt onderhandeld, voorwaarden voor politiek en niet-
• verspreiding, handel in nucleair materiaal, industriële en commerciële 
samenwerking, nucleair onderzoek en ontwikkeling en nucleaire veiligheid 
en daarmee samenhangende aspecten zal bestrijken. 
b. Euratom heeft in 1981 met Australië een overeenkomst voor samenwerking op 
nucleair gebied gesloten en in 1959 met Canada (die later werden gewij­
zigd) . Er wordt regelmatig overleg gepleegd om de samenwerking te ver­
sterken. 
c. Euratom is partij bij de samenwerkingsovereenkomst die in 1989 werd ge­
sloten tussen de Gemeenschappen en de USSR. Totdat een allesomvattende 
specifieke regeling zal zijn getroffen, vindt de handel in nucleair ma­
teriaal tussen de EU en Rusland plaats overeenkomstig de bepalingen van 
de samenwerkingsovereenkomst van 1989. Als de partnerschaps- en samenwer­
kingsovereenkomst (ondertekend in juni 1994 op Korfoe) geratificeerd is 
en in werking is getreden, zullen de bepalingen, die in zekere mate ver­
wijzen naar de samenwerkingsovereenkomst van 1989, van toepassing worden 
op de handel in nucleair materiaal met Rusland. Euratom heeft met de 
Russische Federatie ook onderhandeld over samenwerkingsovereenkomsten op 
het gebied van nucleaire veiligheid en thermonucleaire fusie. 
13. 
d. De belangstelling voor samenwerking met andere staten van de voormalige 
Sovjet-Unie blijkt uit de voorstellen die de Commissie bij de Raad heeft 
ingediend voor onderhandelingen over nucleaire-handelsovereenkomsten met 
Kazachstan, Kirgizstan, Tadzjikistan, Oekraine en Oezbekistan. Voorts is 
het ook de bedoeling om op het gebied van nucleaire veiligheid en van 
thermonucleaire fusie te komen tot samenwerking met Oekraine en met Ka­
zachstan. 
e. Verdere belangrijke internationale samenwerking vindt plaats op de vol­
gende gebieden: 
thermonucleaire fusie: ITER-overeenkomsten tussen Euratom/VS/Rus­
land/Japan 
overeenkomst over onderzoek van veiligheidscontrole met het Depar­
tement van Energie van de VS. 
2. PHARE en TACIS; twee omvangrijke programma's voor technische bijstand van 
de EG in de jaren negentig 
De Europese Commissie heeft twee programma's opgezet, t.w. PHARE (voor de 
landen van Midden- en Oost-Europa) en TACIS (voor het GOS),, die een be­
langrijk middel vormen om de verdere verslechtering van de nucleaire 
installaties in het Oosten te stoppen en de nucleaire veiligheid ervan te 
verbeteren en om een bijdrage te leveren aan de aanpassing van de veilig­
heidsnormen aan die in het Westen. In het TACIS-programma is nucleaire 
veiligheid een bijzonder belangrijk onderdeel. In samenwerking met plaat­
selijke autoriteiten is een programma voor nucleaire installaties opge­
zet. De laatste drie jaar heeft TACIS aan deze inspanning meer dan 300 
miljoen ecu besteed. 
Een voortgangsrapport over nucleaire veiligheid in het kader van Ta-
cis/Phare is als bijlage II aan dit document toegevoegd. 
Het Internationale Centrum voor Wetenschap en Technologie in Moskou werd 
opgericht om werkgelegenheid te scheppen op het gebied van vreedzame 
toepassing van kernenergie voor wetenschappers en ingenieurs in de Nieuwe 
Onafhankelijke Staten, die voorheen betrokken waren bij werk aan massa­
vernietigingswapens . Het centrum, dat in maart 1994 in bedrijf werd ge­
steld, is opgericht door de Europese Gemeenschap (TACIS), Japan, de Rus­
sische Federatie en de VS. De EG levert een bijdrage van ongeveer US$ 25 
miljoen om het Centrum te steunen. Vanaf september 1994 werden 76 pro­
jectvoorstellen goedgekeurd voor een totale betalingsverplichting van US$ 
40,8 miljoen. Deze projecten (waarvan éénderde betrekking heeft op nu­
cleaire onderwerpen) zijn van wetenschappelijke aard en van gemeenschap­
pelijk belang en bieden voor een periode van ongeveer drie jaar werkge­
legenheid aan meer dan 4.000 wetenschappers. 
3 Samenwerking met GOS-landen op het gebied van nucleaire-veiligheidscon­
trole 
a. In 1992 zijn de Lid-Staten van de EU, het Europees Parlement en de Euro­
pese Commissie overeengekomen dat verdere en onmiddellijke actie geboden 
was om met de GOS-republieken, en waar nodig, met andere Oosteuropese 
landen samen te werken op het gebied van veiligheidscontrole. De algemene 
doelstellingen van deze samenwerking en steunactiviteiten zijn: 
bijdragen aan de verbetering van de administratie- en controlesys­
temen in de GOS-republieken zodat deze voldoen aan de in andere 
landen gehanteerde normen voor de administratie en controle van 
nucleair materiaal, bijvoorbeeld de Lid-Staten van de EU, die een 
uitgebreid nucleair programma in uitvoering hebben, 
bevorderen dat dergelijke systemen voldoen aan de eisen ten aanzien 
van veiligheidscontrole die de IAEA stelt, en 
daardoor bijdragen aan de niet-verspreiding van nucleair materiaal, 
en de risico's voor het publiek van de illegale handel in nucleair 
materiaal zo veel mogelijk beperken. 
14 
b. De samenwerking ging in 1992 van start en de volgende resultaten kunnen 
reeds worden vermeld: 
er zijn ideeën voor samenwerking met het GOS uitgewerkt; de samen­
werking met de ter zake bevoegde autoriteiten en exploitanten is 
van start gegaan en heeft nu zeer concreet vorm gekregen, 
er zijn diverse symposia gehouden met veel deelnemers - exploitan­
ten uit het GOS en de Gemeenschap en de diensten van de Commissie; 
oteskundigen/inspecteurs uit het GOS hebben deelgenomen aan inspec­
ties van Euratom en zullen dit blijven doen, 
de organisatorische opzet, evenals de werkprogramma's voor projec­
ten werden met de betrokken GOS-autoriteiten overeengekomen, 
andere praktij kwerkzaamheden dan de programmering worden voortgezet 
om bij te dragen aan het ontwerpen, beproeven en uitvoeren van 
hoogwaardige aamnistratiesystemen voor nucleair materiaal. 
23. 
BIJIAGg I 
DE HUIDIGE SITUATIE OP HET GEBIED VAN KERNENERGIE IN DE EUROPESE UNIE 
1. De nucleaire industrie in de Europese Unie heeft inmiddels het stadium 
van volwassenheid bereikt: zij beschikt over haar eigen technologie, 
bestrijkt de gehele splijtstof cyclus en levert ongeveer éénderde van de 
elektriciteitsproduktie van de twaalf Lid-Staten (in 1994) . 
Op 1 januari 1994 waren op het grondgebied van de EU 131 kernreactoren in 
bedrijf met een geïnstalleerd vermogen van 108 Gwe. Er waren vijf reac­
toren in aanbouw met een totaalvermogen van 7 Gwe. 
2. Binnen de EU verschilt de situatie van land tot land zeer sterk. De helft 
van de Lid-Staten produceert kernenergie, de andere helft niet. 
Vijf Lid-Staten hebben nooit een programma voor opwekking van elektrici­
teit door kernenergie ontwikkeld (Denemarken, Griekenland, Ierland, 
Luxemburg en Portugal) . Italië heeft het gestarte programma stopgezet, 
maar blijft wel nucleair onderzoek doen. 
In 1994 was het aandeel van kernenergie in de elektriciteitsproduktie als 
volgt : 
.... .Frankrijk 75,3 % 
België 55,8 % 
Spanje . 35 % 
Duitsland ...... 29/3 % 
Verenigd Koninkrijk 25,8 % 
Nederland 4,9 % 
(Bron: Eurostat) 
Finland 31 % 
Zweden 51 % 
3. Op het gebied van de splijtstof cyclus bestrijkt de Europese nucleaire 
industrie in alle fasen van de cyclus een belangrijk deel van de wereld­
markt. Zij neemt met name een leidende positie in op het gebied van de 
behandeling van verbruikt materiaal, waarvoor geavanceerde technieken 
toegepast worden om recycleerbaar materiaal op te werken en nucleair 
afval te conditioneren. 
4. Het nucleaire onderzoek in de EU staat op het hoogste niveau en de Euro­
pese Gemeenschap financiert zowel een gedeelte van het onderzoek van de 
huidige industriële processen (reactorveiligheid, beheer van radioactief 
afval en stralingsbescherming), als van het onderzoek van de technologie 
van de toekomst (thermonucleaire fusie) . 
5. De totale nucleaire sector van de Europese Unie bood in 1994 werkgelegen­
heid aan meer dan 400.000 werknemers. 
6. De politieke problemen rond het gebruik van kernenergie veroorzaken mo­
menteel een kwantitatieve stagnatie in de groei van het aandeel van deze 
energie in de elektriciteitsproduktie binnen de Europese Unie, dat onge­
veer éénderde bedraagt (de recente uitbreiding van de EU heeft deze si­
tuatie nauwelijks veranderd) . 
De groei van het aandeel van kernenergie is voortaan afhankelijk van de 
ontwikkeling van de publieke opinie in elke Lid-Staat. De politieke be­
sluitvormers zien zich dus allereerst geplaatst voor een probleem van 
kwalitatieve aard. 
De geprivilegieerde situatie waarin Europa ten opzichte van de meeste 
regio's in de wereld verkeert, mag niet doen vergeten dat de wereld in de 
toekomst met steeds grotere energie- en milieuproblemen zal worden gecon­
fronteerd. Kernenergie, die wordt ontwikkeld in een klimaat van politieke 
stabiliteit en verantwoordelijkheid, maakt het mogelijk om op economi­
sche wijze elektriciteit in grote hoeveelheden te produceren zonder dat 
16 
de kostbare reserves aan fossiele brandstoffen van de planeet hoeven te 
worden aangetast. Het is echter noodzakelijk om de ermee samenhangende 
milieuproblemen te beheersen. 
Dit heeft de Commissie geconstateerd en zij erlœnt voorts het feit dat 
bepaalde Lid-Staten uit politieke overwegingen hebben besloten om in de 
afzienbare toekomst geen kernenergie op hun grondgebied te produceren. 
1Z 
BIJLAGE II 
VQQRTgAiygSRftPPORT OVER TACIS/PHARE - NTTCT.mRE VEILIGHEID 
I. AI/5EMEEN OVERZICHT 
Voor de programma's gelden de volgende algemene doelstellingen : verbe­
tering van de bedrijfsveiligheid van kerncentrales en andere civiele 
installaties voor de behandeling van splijtstoffen en nucleair afval, 
verbetering van de regelgeving en bevordering van de regionale samenwer­
king op het gebied van nucleaire veiligheid tussen landen met kerncen­
trales van Sovjet-ontwerp. 
De Europese Commissie is ook belast met de verantwoordelijkheid voor het 
mechanisme van de G-24 voor coördinatie van de bijstand op het gebied 
van nucleaire veiligheid aan de landen van Midden- en Oost-Europa en van 
de voormalige USSR. Hierbij zijn 22 donors en 17 begunstigde landen be­
trokken en er is een bedrag aan bijstand mee gemoeid van in totaal 728 
miljoen ecu voor 659 projecten. 
II. UITVOERINGSTOESTAND - TACIS 
programma van 1991 53 miljoen ecu 
programma van 1992 80 miljoen ecu (waarvan 20 
miljoen ecu voor ICWT) 
programma van 1993 103 miljoen ecu (waarvan 15 
miljoen ecu voor de NSA -
Nuclear Safety Account -) 
programma van 1994 91 miljoen ecu (inclusief 
het actieplan) 
Studies van de ontwerpveiligheid 
Het TACIS-programma van 1991 (53 miljoen ecu) omvat 35 projecten, die 
voornamelijk bestaan uit algemene veiligheidsstudies (van bepaalde reac­
tortypes) of opleidingsprojecten. De resultaten van de algemene studies 
zijn toepasbaar op gelijksoortige reactortypes. 
In het kader van de programma's van 1992-1994 werd de aanbesteding en de 
gunning van contracten voor projecten betreffende ontwerpveiligheid 
voortgezet. Deze zijn voornamelijk bedoeld als follow-up of uitbreiding 
van nuttige Tacis-projecten van 1991. Aanvullende studies zijn speciaal 
gericht op reactoren van het type WER-213 en -1000, RBMK en snellekweek-
reactoren. Voorbeelden zijn een analyse van de kern van een reactor van 
het type WER-1000 en bijstand voor de oprichting van een dienstencentrum 
voor onderhoud. 
Bijstand ter plaatse 
De Tacis-programma's van 1992-1994 zijn vooral gericht op het onderdeel 
"bijstand ter plaatse", die wordt beschouwd als de meest efficiënte ma­
nier om bij te dragen tot verbetering van de veiligheid, zoals door de G-
7 is aanbevolen. 
Voor deze bijstand werden de volgende negen centrales uitgekozen: 
In Rusland: Smolensk, Sosnovy Bor, Kola, Kalinin, Balakovo en Belo-
jarsk. 
In Oekraine: Rovno, Zuid-Oekraine en Zaporozje (toegevoegd aan het 
programma van 1993) . 
Bijstand aan yeiXigh^idsautoritgiten 
De veiligheidsautoriteiten van de Europese Unie verlenen deze steun en 
werken in het kader van twee omvangrijke projecten, die in december 1993 
van start gingen, samen met de veiligheidsautoriteiten van Rusland en 
Oekraine. Er is een gedetailleerd programma opgezet om de bijstand te 
richten op de ontwikkeling van een sterke wettelijke en technische basis 
voor de nationale regelgevers op gebieden als vergunningsprocedures, 
opleidingen, inspecties, enz.. Daarnaast is voor de begunstigden compu­
terapparatuur aangeschaft en geïnstalleerd om de infrastructuur te ver-
la 
beteren, evenals kantoorinrichting, terwijl tevens banden zijn gelegd 
tussen hoofdkantoren en regionale kantoren. De automatisering van de 
infrastructuur en de telecommunicatietechnologie worden momenteel uitge­
breid naar de regionale centra, inspectiecentra en de kerncentrales. 
Actieplan voor Oekraine van de G-7/EU 
Na de Europese Top op Korfoe werd een bijdrage van 25 miljoen ecu uit de 
Tacis-middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het actieplan 
voor Oekraine van de G-7/EU, dàt de snelle sluiting van Tsjernobyl en de 
voltooiing van de drie in aanbouw zijnde nieuwe reactoren van het type 
WER-1000, evenals hervormingen in de energiesector ten doel heeft. (In 
de periode 1994-1996 zal de EU 100 miljoen ecu aan Tacis-middelen als 
gift verstrekken) . 
III. UITVOERINGSTOESTAND - PHARE 
Het PHARE-programma voor nucleaire veiligheid ging van start in de be­
grotingsjaren 1990/91 en heeft dezelfde doelstellingen als de TACIS-pro-
gramma's. In de periode 1990-1994 is hiervoor in totaal 100 miljoen ecu 
toegewezen. Aan de NVA werd uit de Phare-begroting van 1993 nog eens 5 
miljoen ecu verstrekt. 
PT^T-ff -jp, 1990: Twee nationale programma's omvatten projecten betreffende 
nucleaire veiligheid: het nationale programma van Tsjechoslowakije en het 
nationale programma van Polen. 
Phare in 1991: Het nationale programma van Tsjechoslowakije werd voort­
gezet met drie projecten voor de kerncentrale te Bohunice. Voor Bulgarije 
werd 1,2 miljoen ecu toegewezen aan het onderdeel betreffende energie en 
wel voor een studie van afvalbeheer. Daar de kerncentrale te Kozloduy de 
ernstige zorg wekte van de internationale gemeenschap, zoals door een 
inspectieteam van de IAEA in 1991 werd bevestigd, is een uitgebreid bij -
standsplan opgezet, bestaande uit bijstand ter plaatse, steun aan de 
regelgever en een belangrijke reeks veiligheidsstudies onder de naam 
''zesmaandenprogramma". 
Pha-rft -jn 1992: Financiering van de voortzetting van de bijstand aan de 
kerncentrale te Kozloduy en aan de nucleaire-veiligheidsautoriteiten van 
Bulgarije, Slowakije en Litouwen. Projecten betreffende afvalbeheer en de 
splijtstof cyclus zijn in uitvoering, waaronder een uitgebreide regionale 
studie van deze problemen. 
Phare in 1993: Voortzetting van de steun aan de regelgevende autoritei­
ten; oplossing van problemen rond de splijtstof cyclus en afvalbeheer, 
evenals een grootschalige verbetering van de bedrij f s- en de ontwerpvei­
ligheid van de centrales met reactoren van het type WER-440 en -213 
(Dukovany, Paks, Bohunice V2) . Het Bulgaarse nationale programma van 1993 
omvat bijstand ter plaatse en steun aan de veiligheidsautoriteiten. Het 
Litouwse nationale programma van 1993 omvat een uitbreiding van de toe­
passingsmogelijkheden van een simulator voor de centrale te Ignalina. Er 
werd 5 miljoen ecu toegewezen aan het fonds voor nucleaire veiligheid. 
Phare in 1994: Aan het regionale programma voor nucleaire veiligheid is 
20 miljoen ecu toegewezen. Aan het nationale programma voor Bulgarije is 
5 miljoen ecu toegewezen. 
IV. RTCTl^TTOMnE! Ma7m?reRT.P!NT 
Op 9 december 1992 heeft de Commissie goedkeuring verleend aan een voor­
stel voor een Besluit van de Raad tot wijziging van Besluit 77/270/Eur-
atom teneinde de Commissie te machtigen tot het aangaan van Euratom-le­
ningen aan te gaan, om aldus een bijdrage te leveren aan de financiering 
van de verbetering van de efficiëntie en de veiligheid van kerncentrales 
in bepaalde derde landen. Dit voorstel heeft op 20 januari de instemming 
gekregen van het Europees Parlement en werd op 21 maart 1994 definitief 
door de Raad vastgesteld. 
Krachtens het besluit van de Raad wordt de Commissie gemachtigd leningen 
aan te gaan, waarvan het produkt gebruikt wordt voor de financiering van 
ia 
projecten ter verbetering van de veiligheid en het rendement van kerncen­
trales in de landen van Midden- en Oost-Europa en het GOS. Om voor finan­
ciering in aanmerking te komen moeten deze projecten: 
betrekking hebben op hetzij nucleaire krachtcentrales of splijtstof-
cyclusinstallaties (in aanbouw of in bedrijf), hetzij op de buiten­
bedrij f stelling van installaties, waarvan de modernisering technisch 
of economisch niet verantwoord is, 
alle vereiste nationale vergunningen hebben gekregen, met name de 
toestemming van de veiligheidsautoriteiten, 
in technisch en economisch opzicht een gunstig advies van de Commis­
sie hebben gekregen. 
'CONCERT" (Concertation on European Regulatory Tasks) werd in 1991 door 
de Commissie geïntroduceerd voor de ontwikkeling van samenwerking tussen 
de veiligheidsautoriteiten van de Gemeenschap en de Oosteuropese landen. 
Voorgestelde terreinen voor gezamenlijke activiteiten waren uitwisseling 
van informatie over het regelgevend kader en procedures, regelgevende 
aspecten van technische en bedrij f smatige problemen, evenals bij stand aan 
de regelgeving betreffende de doelstellingen en regelingen voor de in­
troductie van nationale regelgeving op het gebied van nucleaire veilig­
heid. Begin 1992 heeft de Commissie ter ondersteuning van het CONCERT-
systeem de 'Regulatory Assistance Management Group' (RAMG) (De Manage-
mentgroep voor bijstand aan de regelgeving) opgericht, waarin de veilig­
heidsautoriteiten zitting hebben die bereid zijn om hun tegenhangers in 
Oost-Europa, als onderdeel van door de Gemeenschap gefinancierde program­
ma's voor technische bijstand (PHARE en TACIS), steun te verlenen. 
V. VQQRUITZICHIEiS 
Voor de veiligheid van nucleaire installaties zal voorrang worden ver­
leend aan steunacties voor de technische bijstand en de regelgevende 
autoriteiten. Lopende werkzaamheden aan technische harmonisatie worden 
voortgezet met de nadruk op overdracht van technologie naar buurlanden. 
Wat betreft de coördinatie van de G-24 wordt verwacht dat het meerjaren-
actieprogramma van de G-7 uitgebreid zal worden met een onderdeel betref­
fende de opslag van verbruikte splijtstof op het terrein van kerncentra­
les . De samenwerking met de IAEA, NEA/OESO en de EBWO zal worden geïnten­
siveerd. 
20. 
ISSN 0254-1513 
COM(95) 127 def. 
DOCUMENTEN 
NL 12 11 
Catalogusnummer : CB-CO-95-164-NL-C 
ISBN 92-77-87964-5 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg