Nr. C 269/12 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 13. 11.  78 
HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ, 
Gezien  artikel  198  van  het Verdrag  tot oprichting  van  de 
Europese  Economische  Gemeenschap, 
Gezien  het op 23 januari  1978  gedateerde  verzoek  van  de 
Raad  om  advies, 
Gezien  het op 31 januari  1978  door  zijn  Bureau  genomen 
besluit,  de Afdeling  voor  energie  en nucleaire  vraagstuk-
ken met  het opstellen  van  een advies  en een rapport  inzake 
dit voorstel  te belasten, 
Gezien  het  advies  dat  op 7 april  1978  door  genoemde 
Afdeling  werd  goedgekeurd  (39e  vergadering), 
Gezien  het rapport  dat door  de rapporteur,  de heer  Bor-
nard,  werd  voorgelegd, 
Gezien  de beraadslagingen  tijdens  de op 26 en 27 april 
1978  gehouden  158e  zitting  (vergadering  van  27 april), 
BRENGT  VOLGEND  ADVIES  UIT, 
dat met  43 stemmen  voor,  3 stemmen  tegen,  bij 16 ont-
houdingen  werd  goedgekeurd. 
1. Verschuiving  van  de dispensatieregeling 
1.1. Het  Comité  merkt  op dat  olieproducerende  Lid-
Staten  thans  tot 15 % van  hun  verbruik  van  derivaten  van 
op hun  grondgebied  gewonnen  aardolie  mogen  aftrekken. 
Gedaan  te Brussel,  27 april  1978. Het ziet  in dat  van  deze  alleen  voor  olieproducerende 
Lid-Staten  geldende  dispensatieregeling  slechts  op be-
paalde  Lid-Staten  een  impuls  uitgaat  om in de Gemeen-
schap  zelf gewonnen  aardolie  te gebruiken.  Het  is zijns  in-
ziens  in het belang  van  de Gemeenschap,  alle  Lid-Staten 
hiertoe  te stimuleren.  Het  Comité  stemt  daarom  in met  het 
voorstel,  de dispensatie  in de toekomst  te laten  gelden 
voor  alle  Lid-Staten,  voor  zover  zij derivaten  van  in de 
Gemeenschap  gewonnen  aardolie  verbruiken. 
2. Stijging  van  het minderingspercentage  van  15 tot 40 
2.1. Het  Comité  is van  mening  dat de produktie  en de 
bodemreserves  van  ruwe  aardolie  in de Lid-Staten  op zich 
al bijdragen  tot verhoging  van  de voorzieningszekerheid 
in de Gemeenschap,  waarbij  de voorgeschreven  mini-
mumvoorraden  evenwel  een  essentiële  basiswaarborg 
vormen.  Opvoering  van  de produktie  kan  dus  aanleiding 
zijn voor  een zekere  vermindering  van  de voorgeschreven 
minimumvoorraden,  te meer  daar  hierbij  tevens  de moge-
lijkheid  tot bezuiniging  gegeven  is. Deze  vermindering 
moet  echter  worden  gezien  in samenhang  met  de door  de 
Commissie  zelf  genoemde  principiële  verplichting,  de 
normale  leveranties  van ruwe  olie  en olieprodukten  tussen 
Lid-Staten,  ook  bij bevoorradingsmoeilijkheden  te hand-
haven.  Het  Comité  dringt  erop  aan  dat de Lid-Staten  zich 
formeel  hiertoe  verbinden;  deze  afspraken  dienen  zo no-
dig door  internationale  verplichtingen  te worden  gevolgd. 
Afgezien  van  het voorgaande  stemt  het Comité  in met  het 
voorstel,  het  minderingspercentage  van  15 te verhogen. 
Over  de vraag  of dit percentage  tot 40 zou  moeten  worden 
verhoogd,  kan  het  evenwel  geen  uitspraak  doen  omdat 
niet duidelijk  is hoe  de Commissie  tot  dit  percentage 
komt. 
De Voorzitter 
van bet Economisch  en  Sociaal  Comité 
Basil  de FERRANTI 
Advies  inzake  de mededeling  van  de Commissie  aan  de Raad  betreffende  een  communautair 
actieplan  inzake  radioactieve  afvalstoffen 
De tekst  waarop  de adviesaanvrage  betrekking  heeft  is bekendgemaakt  in Publikatieblad  van  de 
Europese  Gemeenschappen  nr.  C 249  van  18 oktober  1977,  blz.  8. 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
Op 22 augustus  1977  heeft  de Raad  besloten  het Economisch  en Sociaal  Comité  overeenkom-
stig de bepalingen  van  artikel  170  van  het Verdrag  tot oprichting  van de Europese  Gemeenschap 
voor  Atoomenergie  over  bovengenoemd  voorstel  te raadplegen. 
B. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  heeft  beraadslaagd  over  zijn  advies  inzake  voornoemd  on-
derwerp  tijdens  zijn  op 26 en 27 april  1978  te Brussel  gehouden  158e  zitting. 
Dit advies  luidt  als volgt: 
13. 11. 78 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 269/13 
HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
Gezien  artikel  170  van het Verdrag  tot oprichting  van de 
Europese  Gemeenschap  voor  Atoomenergie, 
Gezien  het op 29 augustus  1977  gedateerde  verzoek  van 
de Raad  van  de Europese  Gemeenschappen  om advies, 
Gezien  het op 27 september  1977  door  zijn  Bureau  geno-
men besluit,  de Afdeling  voor  energie  en nucleaire  vraag-
stukken  te belasten  met  het opstellen  van een advies  en een 
rapport  inzake  dit onderwerp, 
Gezien  het advies  dat tijdens  de 38e  vergadering  van  10 
maart  1978  door  genoemde  Afdeling  werd  opgesteld, 
Gezien  het door  de rapporteur,  de heer  Schlitt,  voorge-
legde  rapport, 
Gezien  de beraadslagingen  tijdens  de op 26 en 27 april 
1978  gehouden  158e  zitting  (vergadering  van  27 april), 
Overwegende  dat het Comité  ook  is verzocht  advies  uit te 
brengen  inzake  de mededelingen  van  de Commissie  be-
treffende  hoofdpunten  van een  communautair  beleid  in-
zake  opwerking  van bestraalde  kernsplijtstoffen  (1) en de 
snelle  kweekreactor  als keuzemogelijkheid  voor  de Ge-
meenschap  - motivering,  stand  der werkzaamheden,  pro-
blemen  en vooruitzichten; 
Overwegende  dat deze  drie  documenten  nauw  met  elkaar 
samenhangende  vraagstukken  behandelen  die centraal  in 
de discussie  over  de toekomst  van  kernenergie  in de Ge-
meenschap  staan; 
Overwegende  dat de relatieve  plaats  van  kernenergie  ten 
opzichte  van de andere  energiebronnen  in de verschillende 
alternatieve  modellen  in de Gemeenschap  in een  vroeg 
stadium  dient  te worden  vastgesteld; 
Overwegende  dat  de Gemeenschap  de huidige  onder-
zoeks-  en demonstratieprojecten  bij voorrang  dient  voort 
te zetten  betreffende  alle aspecten  van de technologie  en de 
nucleaire  veiligheid  en dat bovendien  dezelfde  betekenis 
moet  worden  toegekend  aan een rationeel  energiegebruik 
en aan  de voortzetting  en de ontwikkeling  van  de pro-
gramma's  betreffende  alternatieve  energiebronnen; 
Overwegende  de noodzaak,  een nucleaire  veiligheidscode 
voor  de Gemeenschap  toe  te passen,  waarbij  „veilig-
heidsmotieven  een  van  levensbelang  zijnde  voorrang 
(moeten)  hebben  op enigerlei  overweging  van  economi-
sche,  industriële  of politieke  aard";  dat  experimenten 
moeten  „bijdragen  tot een optimale  beperking  van de res-
terende  risico's", 
BRENGT  VOLGEND  ADVIES  UIT, 
dat met  74 stemmen  voor  en 7 stemmen  tegen  (2 onthou-
dingen)  werd  goedgekeurd. 
O PB  nr. C 199  van  20.  8. 1977,  blz.  2. 1. Algemene  opmerkingen 
1.1. Het  Comité  is het er met  de Commissie  over  eens 
dat een bevredigende  oplossing  van het probleem  in ver-
band  met  radioactieve  afvalstoffen  in de meeste  Lid-Sta-
ten een factor  van doorslaggevend  belang  is geworden  in 
geval  van  uitbreiding  van de toepassing  van kernenergie. 
In sommige  Lid-Staten  wordt  aan  de afgifte  van vergun-
ningen  voor  nieuwe  kerncentrales  thans  zelfs  de voor-
waarde  verbonden  dat eerst  een overtuigend  systeem  moet 
worden  voorgelegd  voor  de veilige  verwijdering  van 
hoogactief  afval.  Terecht  beschouwt  de Commissie  de be-
handeling  en de definitieve  opslag  van radioactieve  afval-
stoffen  als een probleem  dat niet  de afzonderlijke  Lid-Sta-
ten, maar  de Gemeenschap  als geheel  aangaat,  en dat vol-
gens  het Comité  dan ook  zo spoedig  mogelijk  op Gemeen-
schapsniveau  optimaal  kan  worden  opgelost. 
1.2. De  Gemeenschapsinstellingen,  onder  meer  ook 
het Economisch  en Sociaal  Comité,  hebben  in het verleden 
voortdurend  gewezen  op de problemen  in verband  met  de 
verwijdering  van radioactief  afval  en op de noodzaak  van 
krachtigere  Gemeenschapsinitiatieven  op dit gebied.  Van-
uit dat  standpunt  bezien  beschouwt  het  Comité  het 
voorgestelde  actieplan  als een verdere  en omvangrijkere 
maatregel  voor  het ontwikkelen  en beproeven  van  opti-
male  procédés  voor  de verwijdering  van radioactief  afval. 
1.3. Het  Comité  acht  het van belang  erop  te wijzen  dat 
de problematiek  rond  de radioactieve  afvalstoffen  onge-
acht een eventuele  uitbreiding  van de toepassing  van kern-
energie,  tot een oplossing  moet  worden  gebracht,  aange-
zien als gevolg  van  de tot nog  toe uitgevoerde  nucleaire 
programma's,  ook  de toepassing  van  kernenergie  en nu-
cleaire  programma's  voor  militaire  doeleinden,  al radio-
actief  afval  is ontstaan,  dat,  evenals  alle  in de toekomst 
nog te produceren  afval,  veilig  en zonder  gevaar  op te leve-
ren moet  worden  opgeborgen. 
1.4. Het  heeft  het Comité  voorts  tot tevredenheid  ge-
stemd  dat de Commissie  de problematiek  rond  de radioac-
tieve  afvalstoffen  voor  de eerste  keer  ook  in een ruimer 
verband  behandelt,  waarbij  naast  technische  ook  bestuur-
lijke,  financiële  en politieke  vraagstukken  aan  de orde 
worden  gesteld,  en dat de Commissie  mogelijke  oplossin-
gen voor  deze  vraagstukken  aan  de hand  wil doen. 
1.5. Het  Comité  is het er volledig  mee  eens  dat het 
zwaartepunt  komt  te liggen  bij de behandeling  van hoog-
actief  afval.  Het  verneemt  tegelijkertijd  tot zijn  voldoe-
ning  dat de communautaire  O & O-projecten  op dit ge-
bied niet  alleen  op hoogactief,  maar  ook  op middel-  en 
laagactief  afval  betrekking  hebben;  de in de toekomst  uit 
te trekken  begrotingsmiddelen  zullen  voor  2/3 voor  hoog-
actief  afval  en voor  1/3  voor  middel-  en laagactief  afval 
worden  bestemd. 
Nr. C 269/14 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 13. 11. 78 
1.6. Het  Comité  zou het overigens  op prijs  hebben  ge-
steld  indien  de Commissie  in haar  document  reeds  een 
overzicht  had  gegeven  van  de stand  van  de werkzaamhe-
den en de vooruitzichten  betreffende  de oplossing  van het 
afvalprobleem. 
1.7. Het  Comité  kan aan  de andere  kant  wel begrijpen 
dat de Commissie  zich  pas  concreet  over  het afvalpro-
bleem  en de mogelijke  oplossing  hiervan  wil uitspreken 
wanneer  zij voldoende  inzicht  in de nationale  ontwikke-
lingsactiviteiten  heeft  verkregen  en haar  meer  informatie 
is verstrekt  via het  geplande  comité  van  deskundigen. 
Slechts  door  uitgebreidere  voorlichting  van de kant  van de 
Lid-Staten  en door  aanvullende  eigen  onderzoeksactivitei-
ten kan de Commissie  volgens  het Comité  in staat  worden 
gesteld,  zich  met  kennis  van zaken  over  de afvalverwijde-
ring uit te spreken  en geëigende  maatregelen  voor  de 
oplossing  van het afvalprobleem  op langere  termijn  voor 
te stellen.  Daartoe  lijkt  het het Comité  echter  van  essen-
tieel belang  dat de Lid-Staten  zich  er in het kader  van het 
op te richten  comité  toe verplichten,  de Commissie  desge-
wenst  alle  relevante  en beschikbare  gegevens  te verstrek-
ken, zodat  deze  tot een beoordeling  kan komen  van de ge-
hele problematiek  rond  de radioactieve  afvalstoffen  in de 
Gemeenschap. 
1.8. Het  Comité  is voorts  van oordeel  dat de Commis-
sie ook  al op de hoogte  moet  zijn  van  alle  plannen  en 
werkzaamheden  in de Lid-Staten  omdat  de Commissie, 
daar  zij zich  ook  zelf  in de openbare  discussie  wil gaan 
mengen,  een duidelijke  uitspraak  moet  kunnen  doen  over 
alle vraagstukken  in verband  met  de veilige  verwijdering 
van radioactief  afval.  Dat  de Commissie  zich  ook  op het 
gebied  van  de radioactieve  afvalstoffen  in de openbare 
discussie  mengt,  acht  het Comité  een zeer  wenselijke  zaak, 
te meer  daar  uitspraken  van  de Commissie  die gebaseerd 
zijn op kennis  en ervaringen  uit negen  Lid-Staten  onder  de 
bevolkingen  veel  gewicht  in de schaal  kunnen  leggen.  Het 
Comité  beschouwt  de hearings  inzake  kernenergie  die de 
Commissie  in november  1977  en januari  1978  heeft  geor-
ganiseerd,  als een belangrijk  initiatief  in deze  richting. 
1.9. Het  Comité  is het ook  eens  met het voorstel  van de 
Commissie,  de looptijd  van  dit actieplan  op een langere 
periode,  namelijk  1978-1990,  vast  te leggen.  Volgens  het 
Comité  kunnen  de organisatorische,  technische  en poli-
tieke  vraagstukken  slechts  met een programma  op langere 
termijn  tot een  oplossing  worden  gebracht,  waarbij  het 
jaar 1990  als streefdatum  thans  juist  lijkt  te zijn  gekozen. 
1.10.  Het  Comité  gaat  ervan  uit dat nog  op tijd  vóór 
het einde  van  het jaar  gedetailleerde  voorstellen  voor  het 
actieprogramma  aan  de Raad  zullen  worden  voorgelegd. 
Volgens  het Comité  zou het daarbij  nuttig  zijn  geweest  in-
dien de Commissie  nu al en niet  pas gedurende  de looptijd 
van het actieplan  een algemene  opsomming  had  gegeven 
van de voor  ontwikkeling  in aanmerkinig  komende  tech-nieken  voor  behandeling  en conditionering  van  radioac-
tieve  afvalstoffen  enz.  en van  de behandelingsmethoden 
voor  de verschillende  categorieën  radioactieve  afvalstof-
fen, alsook  de inventaris  had  opgemaakt  van  de voor  de 
definitieve  opslag  van  afval  in aanmerking  komende 
oplossingen. 
1.11.  Afgaande  op de door  de deskundigen  verstrekte 
gegevens  is het Comité  van mening  dat het bij de technie-
ken voor  verharding  van afvalstoffen  bereikte  veiligheids-
niveau  reeds  nu overeenkomt  met  de in de industrie  toege-
paste  normen,  maar  dat het wegens  de aan radioactiviteit 
inherente  bijzondere  gevaren  geboden  is, de inspanningen 
voort  te zetten  om zo mogelijk  vóór  1990,  maar  uiterlijk 
in dat jaar,  veiligere  technieken  voor  de verharding  van 
hoogactief  afval  te ontwikkelen,  die ook  voor  industriële 
toepassing  geschikt  zijn.  Nog  afgezien  van de wenselijk-
heid van  samenwerking  en van  de noodzaak  van  een ge-
zamenlijke  actie  door  de Commissie,  zijn  aan  de andere 
kant  ook  de werkzaamheden  die de afzonderlijke  Lid-Sta-
ten verrichten  op het gebied  van de ontwikkeling  en de be-
proeving  van geschikte  verhardingstechnieken  nuttig  en te 
rechtvaardigen  in verband  met  de steeds  dringender  wor-
dende  eis, aan te tonen  dat over  beproefde  en toepasbare 
procédés  wordt  beschikt.  Alle  O & O-werkzaamheden 
zouden  dan  ook  bij voorrang  gericht  moeten  zijn  op het 
operationeel  maken  van  optimale  en beproefde  verhar-
dingstechnieken.  Het  Comité  ziet in dat natuurlijk  ook  de 
werkzaamheden  in verband  met  de aanwijzing  en inrich-
ting van geschikte  plaatsen  voor  de definitieve  opslag  van 
afval  sterk  dienen  te worden  bespoedigd.  Met  betrekking 
tot de verschillende  stadia  van  de verwijdering  van radio-
actief  afval  lijkt  het eerste  stadium,  namelijk  de verhar-
ding  van  hoogactief  afval,  echter  voorrang  te verdienen. 
1.12.  Het  Comité  constateert  dat niet-definitieve  op-
slag van verhard  hoogactief  afval  in afdoend  beschermde 
en bewaakte  opslagruimten  slechts  een tijdelijke  oplossing 
kan zijn.  Men  moet  ernaar  blijven  streven,  radioactief  af-
val op te bergen  in aardlagen  die de garantie  bieden  dat het 
afval  voor  altijd  van de biosfeer  blijft  afgesloten  en zonder 
bewaking  veilig  blijft  opgeslagen. 
1.13.  Het  Comité  is het erover  eens  dat in het algemeen 
alle kosten  die verband  houden  met  de afvalverwijdering 
overeenkomstig  het principe  „de vervuiler  betaalt"  ten las-
te van de elektriciteitsmaatschappijen  en uiteindelijk  van 
de elektriciteitsverbruiker  dienen  te komen.  Dit geldt  in 
beginsel  ook  voor  de aan de definitieve  opslag,  de laatste 
fase van de afvalverwijdering,  verbonden  kosten.  Blijkens 
alle mededelingen  en publikaties  van de energiebedrijven 
op dit gebied  verwacht  het Comité  niet  dat de kosten  in 
verband  met  de afvalverwijdering  tot een  aanzienlijke 
verhoging  van  de produktiekosten  van  door  kernenergie 
opgewekte  elektriciteit  zullen  leiden.  Een  definitieve  eva-
luatie  van de kosten  zal naar  zijn  mening  echter  pas moge-
lijk zijn wanneer  optimale  oplossingen  zijn gevonden  voor 
de verschillende  methoden  en stadia  van de afvalverwijde-
ring. 
13. 11. 78 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 269/15 
1.14.  Onafhankelijk  van de vraag  wie de kosten  moet 
dragen,  is het Comité  van  oordeel  dat de verantwoorde-
lijkheid  en bevoegdheid  voor  definitieve  of tijdelijke  op-
slag voor  langere  tijd alleen  maar  bij de staat  respectieve-
lijk de overheid  kan berusten.  De met de opslag  voor  lange 
periodes  verbonden  risico's  zijn  weliswaar  in eerste  in-
stantie  theoretisch,  maar  toch  van  dien  aard  dat zij niet 
door  particuliere  ondernemingen  of organisaties  kunnen 
worden  gedragen. 
1.15.  Het  Comité  is er bovendien  zeer  mee  ingenomen 
dat de Commissie  de verwezenlijking  van een communau-
tair net van opslagplaatsen  voor  radioactieve  afvalstoffen 
aan de orde  heeft  gesteld.  Het Comité  acht  het gewenst  dat 
de radioactieve  afvalstoffen  daar  waar  zij ontstaan  ook 
worden  verwijderd  respectievelijk  voorlopig  of definitief 
Gedaan  te Brussel,  27 april  1978. opgeborgen.  Het  Comité  geeft  daarom  zijn  steun  aan  het 
voornemen  van  de Commissie,  overeenkomstig  het voor-
gestelde  actieplan  te streven  naar  selectie  van  een  gering 
aantal  geschikte  plaatsen  voor  tijdelijke  en definitieve  op-
slag van radioactieve  afvalstoffen,  zo mogelijk  gecombi-
neerd  met  opwerkingsinstallaties. 
1.16.  Tot  slot  geeft  het Comité  zijn  steun  aan het voor-
stel, voor  de gehele  looptijd  van het actieplan  een advies-
comité  van deskundigen  op hoog  niveau  in te stellen,  dat 
de Commissie  moet  bijstaan  bij de uitvoering  van  de op 
Gemeenschapsniveau  geplande  maatregelen  op het gebied 
van de radioactieve  afvalstoffen.  Het  zou  het  Comité 
evenwel  tot tevredenheid  stemmen  indien  de Lid-Staten  in 
het kader  van  dit besluit  de verplichting  op zich  zouden 
nemen,  de Commissie  alle op het gebied  van radioactieve 
afvalstoffen  beschikbare  gegevens  te doen  toekomen. 
De Voorzitter 
van bet Economisch  en  Sociaal  Comité 
Basil  de FERRANTI 
bij het advies  van het Economisch  en Sociaal  Comité 
De volgende  passage  (begin  van  paragraaf  1.11)  is vervangen  door  een  met  34 tegen  14 stemmen  goed-
gekeurd  wijzigingsvoorstel  (22  onthoudingen): 
,,De Afdeling  is op grond  van  de verschillende  procédés  die thans  worden  ontwikkeld  of beproefd  en 
van de door  de deskundigen  verstrekte  inlichtingen  de mening  toegedaan  dat  betrouwbare  procédés 
voor  de verharding  van  hoogactieve  afvalstoffen  uiterlijk  in 1980  ook  volledig  operationeel  zullen  wor-
den in de industrie.  Zij heeft  de indruk  gekregen  dat voornoemde  doelstellingen  eventueel  zelfs  nog  snel-
ler kunnen  worden  verwezenlijkt  indien  de werkzaamheden  beter  worden  georganiseerd  en geïntensi-
veerd.". 
Advies  inzake  de mededeling  van de Commissie  aan  de Raad  „De  snelle  kweekreactor  als keu-
zemogelijkheid  voor  de Gemeenschap  - motivering,  stand  der werkzaamheden,  problemen  en 
vooruitzichten" 
De tekst  waarop  de adviesaanvrage  betrekking  heeft  is nog niet  bekendgemaakt  in het Publika-
tieblad  van  de Europese  Gemeenschappen. 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
Op 22 augustus  1977  heeft  de Raad  besloten  het Economisch  en Sociaal  Comité  overeenkom-
stig de bepalingen  van artikel  170  van het Verdrag  tot oprichting  van de Europese  Gemeenschap 
voor  Atoomenergie  over  bovengenoemd  voorstel  te raadplegen.