Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 2262/84 houdende bijzondere maatregelen in de sector olijfolie

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

Met het oog op de toepassing van de communautaire voorschriften inzake olijfolie was het noodzakelijk controlebureaus op te richten die erop toezien dat de voorschriften in de olijfolieproducerende lidstaten in acht worden genomen.

In Verordening (EEG) nr. 2262/84 van de Raad, laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 150/1999, is bepaald dat de werkelijke uitgaven van de bureaus tot en met het verkoopseizoen 2001/02 voor 50% uit de algemene begroting van de Europese Gemeenschap gefinancierd worden. Voorts is in die verordening bepaald dat de Commissie vóór 1 oktober 2001 moet nagaan of de Gemeenschap nog verder moet bijdragen in de uitgaven van de bureaus, dat zij zo nodig een voorstel bij de Raad moet indienen en dat de Raad vóór 1 januari 2002 overeenkomstig artikel 37 van het Verdrag een besluit moet nemen over de eventuele financiering van de betrokken uitgaven na het verkoopseizoen 2001/02.

Bij Verordening (EG) nr. .../2001 van ... houdende wijziging van Verordening nr. 136/66/EEG en Verordening (EG) nr. 1638/98 met het oog op de verlenging van de steunregeling en van de kwaliteitsstrategie voor olijfolie, heeft de Raad besloten dat vanaf 1 november 2004 een nieuwe steunregeling wordt ingesteld. De huidige steunregeling blijft dan ook van kracht tot en met het verkoopseizoen 2003/04. Bijgevolg zou moeten worden bepaald dat de Gemeenschap tot en met het verkoopseizoen 2003/04 blijft bijdragen in de uitgaven van de bureaus die bepaalde controles verrichten in het kader van de steunregeling voor de olijfolieproductie. Voorts zou moeten worden bepaald dat de Gemeenschap ook bijdraagt in de uitgaven van de bureaus in het verkoopseizoen 2004/05, om hen in staat te stellen de nodige aanvullende verificaties met betrekking tot het voorgaande verkoopseizoen uit te voeren en de continuïteit te garanderen van het in artikel 1, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 2262/84 bedoelde controlesysteem.

De financiële consequenties voor de begroting van de Gemeenschap worden voor de begrotingsjaren 2002 tot en met 2005 geraamd op in totaal 43,5 miljoen euro.

Vóór 1 oktober 2004 gaat de Commissie na of het nodig is dat de Gemeenschap na het verkoopseizoen 2004/05 nog verder bijdraagt in de uitgaven van de bureaus.

2001/0181 (CNS)

Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 2262/84 houdende bijzondere maatregelen in de sector olijfolie

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 37,

Gezien het voorstel van de Commissie [1],

[1] PB C , ..., blz. .

Gezien het advies van het Europees Parlement [2],

[2] PB C , ..., blz. .

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Op grond van artikel 1, lid 5, laatste alinea, van Verordening (EEG) nr. 2262/84 van de Raad [3] moet de Raad vóór 1 januari 2002 op voorstel van de Commissie een besluit nemen over de eventuele financiering van de uitgaven van de bureaus na het verkoopseizoen 2001/02.

[3] PB L 208 van 3.8.1984, blz. 12. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 150/1999 (PB L 18 van 23.10.1999, blz. 7).

(2) Bij Verordening (EG) nr. .../2001 van de Raad van ... houdende wijziging van Verordening nr. 136/66/EEG en Verordening (EG) nr. 1638/98 met het oog op de verlenging van de steunregeling en van de kwaliteitsstrategie voor olijfolie [4], heeft de Raad besloten dat per 1 november 2004 een nieuwe steunregeling wordt ingesteld. De huidige steunregeling blijft van kracht tot en met het verkoopseizoen 2003/04. Bijgevolg zou moeten worden bepaald dat de Gemeenschap tot en met het verkoopseizoen 2003/04 blijft bijdragen in de uitgaven van de bureaus die bepaalde controles verrichten in het kader van de steunregeling voor de olijfolieproductie. Voorts zou moeten worden bepaald dat de Gemeenschap ook bijdraagt in de uitgaven van de bureaus in het verkoopseizoen 2004/05, om hen in staat te stellen de nodige aanvullende verificaties met betrekking tot het voorgaande verkoopseizoen uit te voeren en de continuïteit te garanderen van het in artikel 1, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 2262/84 bedoelde controlesysteem. Vóór 1 oktober 2004 moet de Commissie nagaan of het nodig is dat de Gemeenschap na het verkoopseizoen 2004/05 nog verder bijdraagt in de uitgaven van de bureaus.

[4] PB L

(3) Wegens de wijzigingen in het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap moet de verwijzing naar artikel 43, lid 2, van het Verdrag worden vervangen,

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

Verordening (EEG) nr. 2262/84 wordt als volgt gewijzigd:

1. In de op één na laatste alinea van artikel 1, lid 5, wordt "drie jaar" vervangen door "zes jaar".

2. In de laatste alinea van artikel 1, lid 5:

a) wordt "2001" vervangen door "2004" en "2002" door "2005";

b) wordt "artikel 43, lid 2" vervangen door "artikel 37, lid 2".

Artikel 2

Deze verordening treedt in werking op de zevende dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

Brussel,

Voor de Raad

De Voorzitter

FINANCIEEL MEMORANDUM BIJ DE VERORDENING

Beleidsgebied: Landbouw en plattelandsontwikkeling

Activiteit: Bijkomende uitgaven

Benaming van de actie:

Verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 2262/84 houdende bijzondere maatregelen in de sector olijfolie

1. BEGROTINGSPLAATS + OMSCHRIJVING: B2-511

2. ALGEMENE CIJFERS

2.1. Totale toewijzing voor de actie (deel B): 43,5 miljoen euro aan vastleggingskredieten

2.2. Looptijd

De verkoopseizoenen 2002/03, 2003/04 en 2004/05, met als begindatum 1 november 2002 en einddatum 31 oktober 2005.

2.3. Meerjarenraming van de totale uitgaven

a) Tijdschema voor de vastleggings- en betalingskredieten (financiële steun) (zie punt 6.1.1)

(in miljoen euro, tot op 3 decimalen nauwkeurig)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

2.4. Verenigbaarheid met de financiële programmering en de financiële vooruitzichten

[X] Dit voorstel is verenigbaar met de bestaande financiële programmering.

2.5. Financiële gevolgen voor de ontvangsten

[X] Dit voorstel heeft geen financiële gevolgen (betreft technische aspecten in verband met de tenuitvoerlegging van een maatregel).

3. BEGROTINGSKENMERKEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

4. RECHTSGROND

Artikel 37 van het Verdrag.

Artikel 1, lid 5, van Verordening (EEG) nr. 2262/84 van de Raad.

5. BESCHRIJVING EN MOTIVERING

5.1. Noodzaak van de communautaire steun

5.1.1. Doelstellingen

Algemene doelstelling

Verlenging met drie jaar van de periode waarin uit de algemene begroting van de Europese Unie een financiële bijdrage wordt verleend in de werkelijke uitgaven van de vier controlebureaus.

Motivering van de actie

De financiering van de bureaus is verantwoord: de financiële belangen van de Gemeenschap moeten worden beschermd en er moet worden tegemoetgekomen aan de eisen van de betrokken lidstaten, voor wie het specifieke controlesysteem zware extra kosten met zich brengt.

Keuze van de wijze van steunverlening:

- Voordelen t.o.v. andere opties (comparatieve voordelen).

- De financiële steun van de Gemeenschap vormt niet alleen een bijdrage in de middelen die de bureaus nodig hebben, maar verleent hen ook een zekere onafhankelijkheid ten opzichte van de verschillende nationale controlediensten.

- Vergelijking met soortgelijke maatregelen van de Gemeenschap of de lidstaten.

Het systeem met deels door de Gemeenschap, deels door de lidstaat gefinancierde bureaus is specifiek voor de olijfoliesector; het gaat om de toepassing van een controlesysteem dat niet vergelijkbaar is met andere op nationaal niveau beheerde voorzieningen.

- Verwachte afgeleide en multiplicatoreffecten.

De financiële bijdrage van de Gemeenschap is veel lager dan 1% van de in de sector olijfolie betaalde steun, maar maakt het mogelijk een doeltreffend controlesysteem toe te passen dat ontegenzeglijk een afschrikkend effect sorteert. Medefinanciering van de bureaus is dus absoluut rendabel, met name omdat de administratie in de olijfolieproducerende lidstaten niet in staat is om de door de communautaire regeling voorgeschreven controles uit te voeren.

Voorts hebben de door de bureaus verrichte controles tal van onregelmatigheden en soms zelfs fraudegevallen aan het licht gebracht.

- Belangrijkste onzekerheidsfactoren die een negatieve invloed op de specifieke resultaten van de actie kunnen uitoefenen.

De belangrijkste onzekerheidsfactoren houden verband met de technische problemen die de lidstaten bij de toepassing van de voorschriften kunnen ondervinden.

5.1.2. Maatregelen in het kader van de evaluatie ex ante

a) Situatie voordat de bureaus waren opgericht:

Kritiek van het Parlement en de Rekenkamer op ernstige tekortkomingen in de voorschriften in de sector olijfolie, vooral ten aanzien van de steun voor de olijfolieproductie in Italië.

b) In de evaluatie ex ante worden als redenen voor het opzetten van de controlebureaus in de sector olijfolie aangegeven:

i) de administratieve structuur van de olijfolieproducerende lidstaten is te weinig afgestemd op de uitvoering van de controles die in de communautaire regeling zijn voorgeschreven, en daarom is het voor deze lidstaten van vitaal belang dat zij een beroep kunnen doen op administratief autonome instanties die deze taken uitvoeren;

ii) de controles moeten bij een zeer groot aantal partijen worden verricht;

iii) de begunstigden van de steun vormen twee aparte categorieën (grote en kleine producenten);

iv) er zijn te weinig controle-instrumenten (olijventeeltkadaster, computerbestanden, enz.).

5.1.3. Naar aanleiding van de evaluatie ex post genomen maatregelen

Bijgevolg zijn in het kader van Verordening (EEG) nr. 2262/84 van de Raad controlebureaus opgericht, die de eerste jaren voor 100% door de Gemeenschap werden gefinancierd.

Naarmate de voorschriften geleidelijk werden uitgebreid, spitste de Commissie de controles van de bureaus meer toe op bepaalde gebieden (consumptiesteun; aankoop, opslag en verkoop van olijfolie door de interventiebureaus; onderzoek naar de bestemming van de olijfolie en de olie uit afvallen van olijven; regionale opbrengsten; verhoging van het aantal controles in de oliefabrieken, enz.) om te garanderen dat de door de Gemeenschap verrichte betalingen verantwoord waren. Met het oog hierop is de Commissie de bureaus tot het verkoopseizoen 2001/02 voor 50% blijven financieren.

Na de vaststelling van Verordening (EG) nr. 2366/98, laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 647/2001, is het aantal verplichte controles in de oliefabrieken verhoogd, en de bureaus controleren elk verkoopseizoen ongeveer 5 500 van de naar schatting 11 500 fabrieken in de producerende lidstaten. In Verordening (EG) nr. 1273/1999 is o.m. bepaald dat regionale opbrengsten moeten worden vastgesteld. Deze twee punten compenseren, wat de controles betreft, ruimschoots de afschaffing van de consumptiesteun. Bovendien zijn bij de genoemde verordeningen controles ingesteld betreffende nieuwe aanplantingen, de kwaliteit van de geproduceerde olie, olie in particuliere opslag, tafelolijven, enz.

5.2. Voorgenomen maatregelen en wijze van financiering uit de begroting

- Er moeten controles worden verricht bij in totaal ongeveer 11 500 oliefabrieken, 370 producentenverenigingen en 2 300 000 producenten.

- Het is de bedoeling dat in elk verkoopseizoen minstens 30% van de oliefabrieken wordt gecontroleerd en dat zoveel mogelijk aangiften van oliefabrieken en teeltaangiften van producenten aan een kruiscontrole worden onderworpen. Voorts moet de bestemming van de geproduceerde olie en van de afvallen van olijven worden gecontroleerd. Meer dan 20% van de middelen van de bureaus besteed aan de vaststelling van de regionale opbrengsten.

- In het kader van het werkprogramma verlegt de Commissie het zwaartepunt van de controles naarmate de voorschriften worden gewijzigd.

- De bureaus melden de geconstateerde onregelmatigheden aan de lidstaat, die de voorgeschreven sancties moet toepassen. Op basis van deze kennisgevingen kan de Commissie de situatie tot op zekere hoogte volgen en als de lidstaten niet ingrijpen, kan zij in het kader van de goedkeuring van de rekeningen financiële correcties opleggen.

Het budget bedraagt 50% van de werkelijke uitgaven van de bureaus. De communautaire bijdrage wordt bepaald op basis van een werkprogramma en een geraamde begroting die de bureaus elk jaar bij de Commissie indienen.

5.3. Wijze van uitvoering

De Commissie en de functionarissen van de ministeries van Landbouw in de lidstaten houden toezicht op de werkzaamheden van de bureaus via controles ter plaatse, kwartaalvergaderingen, correspondentie en de procedure voor de jaarlijkse erkenning van de gedeclareerde uitgaven.

6. FINANCIËLE GEVOLGEN

6.1. Totale financiële gevolgen voor deel B - (voor de hele programmeringsperiode)

Wijze van berekening van de totale kosten van de maatregel (in miljoen euro): bepaald op basis van de bestedingen in het verleden: Italië 21,8 - Spanje 9,3 -Griekenland 8,0 - Portugal 4,4.

6.1.1. Financiële steun

Vastleggingskredieten (in miljoen euro, tot op 3 decimalen nauwkeurig)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

6.1.2. Technische en administratieve bijstand, ondersteuningsuitgaven en IT-uitgaven (vastleggingskredieten) - Neen

6.2. Berekening van de kosten per overwogen maatregel in deel B (voor de hele programmeringsperiode) - Neen

7. GEVOLGEN VOOR HET PERSONEELSBESTAND EN DE HUISHOUDELIJKE UITGAVEN - NEEN

8. TOEZICHT EN EVALUATIE

8.1. Follow-upsysteem

Geselecteerde prestatie-indicatoren

Om voor een correcte toepassing van met name de communautaire steunregeling in de sector olijfolie te zorgen, voeren de bureaus de controles uit die hun overeenkomstig de communautaire regeling worden opgedragen, registreren zij de onregelmatigheden die zij daarbij constateren, en stellen zij de diensten van de Commissie en de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaat daarvan in kennis.

Weliswaar hebben de bureaus in de eerste jaren met allerlei moeilijkheden te kampen gehad, maar geleidelijk is hun werk voor de nationale overheidsdiensten belangrijker geworden. Nu kan worden gesteld dat de vier bureaus beschikken over competent personeel met ervaring op het gebied van de controle op de diverse maatregelen in de sector olijfolie.

De resultaten van de activiteiten van de bureaus kunnen evenwel niet uitsluitend aan de hand van cijfers (verrichte controles, voorgestelde sancties, teruggekregen steun, geïnde boetes, enz.) worden beoordeeld. Aangenomen mag worden dat de verleiding of de mogelijkheid om te frauderen alleen al door het bestaan van de bureaus is verminderd. Dit afschrikkend effect is echter zeer moeilijk te meten.

8.2. Evaluatiesysteem en periodiciteit

Aanpak en frequentie van de evaluaties

De diensten van de Commissie hebben de activiteiten van de bureaus van zeer nabij gevolgd. De prestaties van de bureaus worden regelmatig door de Commissie geëvalueerd en elk jaar worden de resultaten van hun activiteiten in het EOGFL-verslag vermeld. Nu wordt voorgesteld de communautaire cofinanciering van de bureaus te verlengen voor een periode van drie jaar, te beginnen met het verkoopseizoen 2002/03. In de loop van 2004 zal de situatie worden geëvalueerd.

Beoordeling van de behaalde resultaten

Gezien de specifieke problemen in deze sector kan worden gesteld dat de bureaus een essentiële rol vervullen in de controle op de betokken maatregelen. De resultaten van de verrichte controles worden zowel door de Commissie als door de verschillende nationale overheidsdiensten gebruikt. Daarom is het wenselijk de huidige financiering van die werkzaamheden te verlengen voor de verkoopseizoenen 2002/03, 2003/04 en 2004/05.

9. MAATREGELEN VOOR FRAUDEBESTRIJDING

De bureaus dienen regelmatig een werkprogramma in. Voorts houdt de Commissie voortdurend toezicht aan de hand van de financiële overzichten. De Commissie onderzoekt de financiële situatie aan het einde van het verkoopseizoen en neemt een besluit over de hoogte van de werkelijke uitgaven van de bureaus, op grond waarvan dan de bedragen worden bepaald die aan de betrokken lidstaten moeten worden toegekend.