A4-0170/95

Resolutie over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de coördinatie tussen de Gemeenschap en de lid-staten met betrekking tot onderwijs en scholingsacties in de ontwikkelingslanden (COM(94)0399 - C4-0158/94)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie over de coördinatie tussen de Gemeenschap en de lid-staten met betrekking tot onderwijs en scholingsacties in de ontwikkelingslanden (COM(94)0399 def. - C4-0158/94) en de resolutie van de Raad van 25 november 1994,

- gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking en het advies van de Commissie cultuur, jeugd, onderwijs en media (A4-0170/95),

A. overwegende dat onderwijs een fundamenteel mensenrecht is,

B. gezien de betekenis van onderwijs en opleiding voor de democratisering en de opbouw van de rechtsstaat en zijn instellingen,

C. ernstig verontrust over het feit dat sommige ontwikkelingslanden fors hebben gesnoeid in hun begrotingen voor sociale zaken en onderwijs omdat zij financieel verstikt worden door hun buitenlandse schulden of door een sterke economische terugval,

D. overwegende dat het noodzakelijk is een toereikend aanbod aan basisopleiding te verstrekken in die zin dat zowel kinderen als volwassenen met de kennis en vaardigheden worden toegerust die zij nodig hebben om een zo goed mogelijk gebruik te maken van de kansen die hun geboden worden onder de omstandigheden waarin zij werkelijk leven en voorts gezien de waarde van een dergelijke basisopleiding in termen van sociale cohesie en de integratie van het individu in de samenleving,

E. gezien de rol van onderwijs en opleiding als onmisbare basis bij de uitvoering van andere gebieden van ontwikkelingssamenwerking als gezondheid, gezinsplanning en werkgelegenheid, en toeneming van de acceptatie van de hierop gerichte inspanningen door de bevolking,

F. gezien de rol van onderwijs en opleiding bij de bestrijding van armoede door het stimuleren van de produktieve en creatieve krachten, als sleutelfactor voor de duurzame verbetering van de levensomstandigheden en de welstand,

G. overwegende dat onderwijs en opleiding de kansen op werkgelegenheid bij de zich snel wijzigende omstandigheden en eisen van de arbeidsmarkt verhogen en overwegende dat de opleiding van een eigen bestand van gekwalificeerd en vakbekwaam personeel bevorderlijk is voor een autonome ontwikkeling,

H. bezorgd over de talrijke studenten en vaklieden die, na de afsluiting van hun met grote inspanningen gefinancierde opleiding, deels vanwege het gebrek aan adequate werkgelegenheids- en inkomensvooruitzichten hun land verlaten en hun kennis en vaardigheden in geïndustrialiseerde landen beschikbaar stellen waar financiële stimulansen worden gegeven die boven de macht van ontwikkelingslanden gaan, en deels op grond van politieke, etnische of godsdienstige overwegingen,

I. bezorgd over de problemen die door de houding van sommige landen worden veroorzaakt tegenover het recht op onderwijs voor allen, met name meisjes en leden van religieuze minderheidsgroeperingen,

J. gezien de steeds slechter wordende situatie van miljoenen vluchtelingen en ontheemden (als gevolg van oorlog, crisis en armoede) wier onderwijs ontwricht is en wier situatie een belasting betekent voor naburige, vaak even arme, landen, terwijl hun bekwaamheden worden verspild,

K. gezien de rechten van de inlandse volkeren op onderwijs in hun culturen, erfgoed, talen, geschiedenis en tradities,

L. gezien de rechten van meisjes en jongens op gelijke kansen en de positieve invloed van de schoolopleiding en vorming van meisjes en vrouwen op hun maatschappelijke positie en de demografische ontwikkeling, volksgezondheid, kindersterfte en de inkomenssituatie van het gezin,

M. overwegende dat een voor allen toegankelijke basisopleiding en mogelijkheden voor een beroepsopleiding die beter aansluit bij de plaatselijke situatie en de regionale afzetmarkten de ontvolking van het platteland kunnen indammen en tegelijkertijd kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van het platteland,

N. gezien de waardevolle rol van NGO's als essentiële componenten van strategieën voor veranderingen en innoverende activiteiten in de ontwikkelingslanden,

1. is van oordeel dat alle kinderen, zonder onderscheid naar geslacht of herkomst, toegang dienen te hebben tot een toereikend basisonderwijs en, zo mogelijk, tot minstens vijf jaar officieel onderwijs, dat de inspanningen voor een zo volledig mogelijke alfabetisering van de volwassenen moeten worden voortgezet, en dat succesvolle nieuwe benaderingen ondersteund en uitgebreid moeten worden; acht het prioritair om versterkte inspanningen te leveren om het onderwijs aan vrouwen, die tot dusver op dit gebied zijn verwaarloosd, bij de zaken te betrekken;

2. beveelt invoering aan van verplicht onderwijs, die waterdicht moet zijn en geen "mazen" bijvoorbeeld de mogelijkheid van het "afkopen" mag bevatten, om in het bewustzijn van de bevolking de betekenis van onderwijs voor het verzekeren van de toekomst van de kinderen in de samenleving als geheel te verankeren; beveelt aan met financiële stimulansen, zoals compenserende uitkeringen en beurzen het schoolbezoek in het kader van het economisch haalbare aan te moedigen in plaats van kinderen als arbeidskrachten te gebruiken en dringt erop aan dat het institutionele en financiële voortbestaan van basisscholen wordt gegarandeerd door alternatieve financieringsmethoden die rekening houden met de sociaal-economische werkelijkheid van de betrokken landen;

3. is van mening dat, met name ten aanzien van de basisvorming, flexibele onderwijsvormen noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld in de vorm van mobiele scholen en docenten om in te spelen op bepaalde zeer specifieke behoeften in regio's of landen met rondtrekkende bevolkingsgroepen of straatkinderen;

4. benadrukt dat adequate maatregelen tegen kinderarbeid moeten worden genomen die kinderen in staat stellen naar school te gaan en de ouders tegelijkertijd het bestaansminimum bieden;

5. dringt erop aan dat bij het overleg over basisvorming ook aandacht wordt besteed aan de situatie van kinderen in rampgebieden, krottenwijken en vluchtelingenkampen;

6. verzoekt tevens om bijzondere steun voor het onderwijs aan vluchtelingen of ontheemden, dat zij mogelijk in hun eigen taal moet plaatsvinden ten einde de eventuele terugkeer naar hun land van herkomst te vergemakkelijken;

7. wijst op de mogelijkheid van de combinatie van basisvorming met het verwerven van basiskennis op levensgebieden als gezondheid, waaronder reproduktieve gezondheidszorg, voeding, milieu, ambachten en landbouw; acht het eveneens noodzakelijk dat het onderwijs inzake de rechten van de mens wordt uitgebreid, zoals ook de Commissie bepleit;

8. wijst op de ontoereikende manuele vaardigheden van brede kringen in de ontwikkelingslanden die te wijten zijn aan een gebrek aan manuele activiteiten als kind en benadrukt daarom het belang van adequaat onderwijs, bijvoorbeeld handvaardigheids- en knutsellessen al op de basisschool;

9. wenst dat er in de eerste jaren en bij de basisopleiding bijzondere prioriteit aan wordt gegeven dat alle kinderen de mogelijkheid krijgen, zo mogelijk zowel in hun moedertaal als in de officiële landstaal of landstalen onderwijs te volgen en dat de plaatselijke en openbare autoriteiten het juiste gewicht toekennen aan de gevolgen van het beleid in dit opzicht en de betrokkenen hiervan op de hoogte stellen; spreekt zijn afkeuring uit over het beleid van landen die aan jongens en meisjes van verschillende nationale herkomst het fundamentele recht ontzeggen op onderwijs met gebruik van de moedertaal, waarvoor internationale organisaties en internationale verdragen waarborgen hebben vastgelegd;

10. doet een beroep op de ontwikkelingslanden om in overleg met hun plaatselijke gemeenschappen praktische initiatieven voor te leggen om duidelijk te maken hoe een grotere prioriteit kan worden gegeven aan met overheidsgelden gefinancierd basisonderwijs dat niet discrimineert ten opzichte van meisjes of kinderen van achtergestelde volksgroepen;

11. stelt vast dat de opzet van de leerstof, de leerdoelen en lesmethoden, alsmede het lesmateriaal een zaak zijn van de ontwikkelingslanden en rekening moeten houden met hun culturele eigenheid, met name gezien de rechten van de inlandse bevolking; beseft dat het belangrijk is het vermogen te denken en een onafhankelijk oordeel te vellen aan te moedigen, het onderricht in burgerrechten en -plichten en het begrip van de democratie te bevorderen, en onderstreept de noodzaak plaatselijke gemeenschappen bij besluitvormingsprocedures te betrekken, bij voorbeeld in verband met het onderwijs in de moedertaal;

12. wijst op de noodzaak van een meer gerichte onderlinge afstemming in de planningsfase alsmede van een planning op de langere termijn op alle gebieden van onderwijs en opleiding, met name via een proces van decentralisering van autoriteit en via een grotere inschakeling van plaatselijke gemeenschappen en waarschuwt voor de gevolgen van conjuncturele besnoeiingen op dit gebied van sociale programma's bij kortingen op de begroting en verschuivingen van de middelen;

13. bepleit op grond van de kwalitatieve en kwantitatieve tekortkomingen bij het onderwijs- en opleidingswezen prioriteit te geven aan gedecentraliseerde capaciteitsbouwmaatregelen binnen onderwijsstelsels en aan de verbetering van het onderwijsmanagement op alle niveaus met inschakeling van plaatselijke instellingen zodat het meest efficiënte gebruik kan worden gemaakt van de beschikbare hulpbronnen om de kwaliteit van het geboden onderwijs en het participatieniveau te verhogen; hierbij moet er door gepaste maatregelen voor worden gezorgd dat het aandeel van de meisjes niet achterblijft bij dat van de jongens;

14. acht een prioritaire bevordering van onderwijs- en opleidingswegen op zijn plaats die met het oog op het grootste nut voor de ontwikkeling zijn aangepast aan de natuurlijke, economische en maatschappelijke werkelijkheid van de volkeren van elk land;

15. acht het essentieel dat alternatieve, niet-officiële opleidingskansen aan kinderen en volwassenen worden geboden die niet in staat zijn een reguliere schoolopleiding te volgen of die gedwongen waren het officiële schoolstelsel voortijdig te verlaten;

16. erkent het belang van de actieve deelneming van ouders, docenten, alsmede organisaties van de plaatselijke gemeenschap bij het bieden van een zo goed mogelijke opleiding en verzoekt hen in de toekomst hieraan deel te nemen;

17. roept op tot een de generatiegrenzen overschrijdende benadering van het onderwijs waarbij sprake is van erkenning van de wisselwerking tussen de investering in de alfabetisering van volwassenen en het onderwijs aan kinderen, met name van de relatie tussen de alfabetisering van vrouwen en het onderwijs aan meisjes;

18. beschouwt de opleiding en nascholing van leraren, een betaling die hun prestaties recht doet en die personen aantrekt die werkelijk belang stellen in het geven van onderwijs en hen motiveert om zich aan algemeen aanvaarde hoge kwaliteitsnormen te houden als een centrale voorwaarde voor de verbetering van het onderwijs- en opleidingsstelsel;

19. wijst op de betekenis van voortgezet onderwijs en de opleiding van leerlingen in technische, ambachtelijke en administratieve beroepen en beveelt de ontwikkeling aan van normen voor een geregelde opleiding op dit gebied en van bescherming op het gebied van sociale verzekeringen en arbeidsrecht; onderstreept de betekenis van voor het land specifieke opleidingsconcepten;

20. acht enerzijds het scheppen van geschikte arbeidsplaatsen voor daarvoor opgeleid leidinggevend personeel en anderzijds opleidingsmogelijkheden voor volwassenen die in de informele sector werkzaam zijn dringend noodzakelijk om aan de basisbehoeften van de bevolking te voldoen en de ontvolking van het platteland te verhinderen;

21. verlangt dat toegang tot het beroep, plaatselijke en openbare bestuursorganen en regeringen en oprichting van ondernemingen met name ook voor vrouwen worden gesteund, waarbij de nadruk moet worden gelegd op de overdracht van know how op gebieden waarop vrouwen traditioneel actief zijn, zoals de (klein-) handel en de produktie en verwerking van levensmiddelen;

22. beveelt gezien de schaarse middelen een realistische planning van de behoeften aan met betrekking tot het voortgezet en hoger onderwijs, alsmede het beroepsonderwijs, beantwoordend aan de vraag van het bedrijfsleven en de overheid, waarbij tevens een manier van planning wordt gekozen die een weerspiegeling vormt van de mondiale context en het belang van een duurzame maatschappelijke ontwikkeling;

23. roept op tot steunverlening aan regionale samenwerking tussen universiteiten en andere hogere onderwijs-instellingen om de op dit niveau mogelijke uitgebreide besparingen te verwezenlijken en de solidariteit tussen buurvolkeren te bevorderen; daartoe kunnen ook jumelages en uitwisselingen tussen onderwijstinstellingen en plaatselijke initiatieven dienen;

24. bepleit dat waar dat mogelijk is plaatselijke instellingen en organisaties alsmede deskundigen en arbeidskrachten worden ingeschakeld bij de planning en uitvoering van de door de Gemeenschap en de lid-staten gefinancierde projecten, waarbij de belangen en behoeften van vrouwen in alle fasen door een gelijkgerechtigde deelname in aanmerking moeten worden genomen; onderstreept dat gestreefd moet worden naar partnerschappen met NGO's wanneer onderwijsprogramma's dankzij hun veldervaring beter op de behoeften van plaatselijke gemeenschappen kunnen worden afgestemd; verder moet naar een hogere inschatting van de innovaties van NGO's worden gestreefd en moeten hun resultaten beoordeeld worden;

25. constateert dat innovatie en hervorming in de onderwijssector doelen op lange termijn zijn die beleidsvormen op lange termijn van de zijde van de autoriteiten vereisen en onderstreept de noodzaak van een daarop afgestemde betrokkenheid op de lange termijn van de zijde van de Gemeenschap en de lid- staten wanneer men wil dat maatregelen in deze sector positieve resultaten opleveren;

26. wijst op het belang ervoor te zorgen dat de maatregelen die door de Gemeenschap en de lid-staten worden genomen ter ondersteuning van opleiding en beroepsonderwijs leiden tot ontwikkelingen die praktisch en financieel gezien voor de plaatselijke bestuursinstanties op de lange termijn draagbaar zijn;

27. onderstreept dat het noodzakelijk is verbetering te brengen in de doeltreffendheid waarmee plaatselijke, voor opleiding en beroepsopleiding bestemde fondsen worden gebruikt en is van mening dat de nadruk moet liggen op de bevordering van innovaties zoals leren op afstand die ontworpen zijn ter verbetering van zowel de kwaliteit als de beschikbaarheid van officieel onderwijs;

28. bepleit meer coherentie en efficiëntie alsmede de uitwisseling van gegevens en ervaring, een zo rationeel mogelijk gebruik van de menselijke en financiële middelen en een coördinatie van het op de verbetering van het onderwijs- en opleidingswezen van de ontwikkelingslanden gerichte beleid via functionele organen op het niveau van het hoofdkantoor en de uitvoeringsmedewerkers van de donors, waarbij ook rekening moet worden gehouden met de ervaringen van landen buiten de EU;

29. beschouwt in dit verband een uitwisseling van gegevens en ervaringen alsmede een arbeidsverdeling bij de uitvoering van de programma's als een veelbelovend beginpunt en doet de aanbeveling de in de onderwijssector actieve internationale organisaties, niet-gouvernementele organisaties alsmede de donorlanden en het Europees Parlement hierbij te betrekken;

30. beveelt aan dat een aanzienlijk percentage van de EOF-kredieten uitsluitend bestemd wordt voor onderwijs en opleiding, onder meer voor het uitvoeren en steunen van acties, uitwisselingen en onderwijsprogramma's die worden opgezet in samenspraak met de begunstigde landen en met de NGO's die ter plaatse actief zijn op het gebied van ontwikkeling en liefdadigheid;

31. beveelt aan dat aandachtig bestudeerd wordt of het mogelijk is de aflossing van schulden van bepaalde ontwikkelingslanden om te zetten in "onderwijskrediet", zodat een nieuwe economische bloei mogelijk wordt die meer financiële zekerheid waarborgt;

32. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad en de regeringen en parlementen van de lid-staten.