Een lopend onderzoek toont aan dat solidariteitsgerelateerde sectoren in de EU meer dan 40 miljoen mensen in dienst hadden in 2015. Bij wijze van voorbeeld: de teller van de geschatte beroepsbevolking op het gebied van sociale integratie en maatschappelijke dienstverlening, met inbegrip van de opvang en integratie van asielzoekers en migranten, staat momenteel op 170 000. De geschatte beroepsbevolking is groter in sectoren als onderwijs en gezondheidszorg. Ter indicatie over de mogelijke interesse blijkt uit gegevens van het Eures-portaal dat ongeveer 80 000 werkzoekenden op zoek zijn naar werk in solidariteitsgerelateerde sectoren in het buitenland.

Er zijn meer mensen bereid vrijwilligerswerk te doen dan er mogelijkheden zijn. Slechts 6 % van de jongeren verklaart dat zij naar het buitenland zijn gegaan met als doel vrijwilligerswerk te doen en van degenen die verklaren geen vrijwilligerswerk in het buitenland te hebben gedaan, zegt 88 % dat ze de kans hiervoor niet hebben gehad. In het algemeen geeft meer dan vier op de tien Europese jongeren aan dat zij graag in een ander EUland zouden willen werken, studeren of worden opgeleid.

In het kader van het Europees Sociaal Fonds en het jongerenwerkgelegenheidsinitiatief krijgen jonge mensen ruime mogelijkheden om in hun thuisland deel te nemen aan activiteiten die bijdragen tot sociale inclusie en integratie. Daarbij doen ze werkervaring op en geven ze tegelijkertijd blijk van hun solidariteit ten opzichte van kwetsbare gemeenschappen en mensen in nood in de hele EU.

Jonge Europeanen hechten veel belang aan betrokkenheid binnen hun gemeenschap. Ongeveer de helft van hen zijn lid van ten minste één organisatie. Tot de meest populaire activiteiten behoren een sportvereniging (29 %), een jeugdvereniging of -organisatie (16 %), een lokale organisatie ter ondersteuning van de lokale gemeenschap (11 %) en een culturele organisatie (10 %). Eén op de vier jongeren in de Europese Unie zijn de afgelopen 12 maanden betrokken geweest bij georganiseerd vrijwilligerswerk, voornamelijk bij activiteiten met betrekking tot liefdadigheid, humanitaire en ontwikkelingshulp, milieubescherming, onderwijs, opleiding en sport .

Het Europees solidariteitskorps zal de basis voor solidair werk in heel Europa versterken. Het zal voorzien in een krachtigere ondersteuning van organisaties in heel Europa die jonge mensen mogelijkheden bieden om solidariteit te tonen. Het zal in de behoeften voorzien van kwetsbare gemeenschappen en van de openbare nationale en lokale structuren op een groot aantal gebieden, zoals het verstrekken van voedsel aan mensen in nood, het schoonmaken van bossen en stranden, het ondersteunen van door rampen getroffen gebieden of het bieden van hulp bij de integratie van vluchtelingen.

Jonge Europeanen moeten meer en gemakkelijker kansen krijgen om hun solidariteit te tonen. Het Europees solidariteitskorps zal enthousiaste en toegewijde, bereidwillige jonge mensen met elkaar verbinden die mee willen werken aan een gemeenschappelijk solidariteitsproject. Dit biedt een inspirerende en emanciperende ervaring voor jonge mensen die willen helpen, leren en groeien, terwijl ze waardevolle ervaring opdoen. Het doel is dat in 2020 de eerste 100 000 jonge Europeanen zich bij het Europees solidariteitskorps hebben aangesloten.

"Veel jonge, sociaal ingestelde mensen in Europa zijn bereid een betekenisvolle bijdrage aan de samenleving te leveren en solidariteit te tonen. We kunnen hen daarbij helpen. [...] Solidariteit is het bindmiddel dat onze Unie samenhoudt [...] Dankzij dit initiatief zullen jongeren in de hele Europese Unie vrijwillig hulp bieden waar die het meest nodig is in crisissituaties [...] Deze jongeren zullen hun vaardigheden kunnen ontwikkelen en niet alleen werk vinden, maar ook uiterst waardevolle persoonlijke ervaring opdoen."

Op 14 september 2016 kondigde Commissievoorzitter Juncker in zijn toespraak over de staat van de Unie het idee van een Europees solidariteitskorps aan:

De Europese Unie is gebouwd op solidariteit: solidariteit tussen de burgers, solidariteit over de grenzen tussen de lidstaten en solidariteit in haar optreden binnen en buiten de Unie. Solidariteit is een gedeelde waarde die in heel de Europese samenleving sterk voelbaar is. Solidariteit kenschetst het Europese project dat keer op keer geherformuleerd en versterkt moet worden. Zij is een van de pijlers van de Europese droom die van generatie op generatie inspireert. De Europese Unie is meer dan gemeenschappelijke regels, instellingen en markten: ze is een gemeenschap van waarden.

... en sommige groepen zijn meer betrokken dan andere ...

Uit onderzoek blijkt dat de deelname van jongeren aan vrijwilligerswerk uit alle sociaaldemografische groepen kan worden verbeterd. De kans dat jongeren hebben deelgenomen aan georganiseerd vrijwilligerswerk is groter bij hen die hun opleiding op de leeftijd van 20 jaar of meer hebben voltooid (26 %) dan bij degenen die hun opleiding op de leeftijd van 1619 (20 %) of 15 jaar of minder hebben beëindigd (15 %). In 2014 heeft slechts iets meer dan een kwart van de jongeren die aan georganiseerd vrijwilligerswerk hebben deelgenomen, een soort van formele erkenning ontvangen (bijvoorbeeld een certificaat of diploma).

Er is veel belangstelling onder jongeren voor werk in een ander EUland, waar de bestaande regelingen niet volledig aan kunnen tegemoetkomen. Sinds het begin van de regeling "Je eerste Eures-baan" in het kader van het EaSI-programma (20142020) konden slechts 1 469 plaatsen worden gerealiseerd, hoewel er 8 615 registraties en verzoeken om bijstand waren.

... en daarom moet het Europees solidariteitskorps ambitieus zijn en op ieders behoeften inspelen.

Bij elkaar genomen levert dit het beeld op van een onvervulde vraag onder jonge mensen, niet alleen naar solidariteitsactiviteiten voor vrijwilligers, maar ook naar solidaire banen - thuis of in het buitenland. De rode draad is solidariteitsgerichte actie. Er moeten meer en betere kansen worden verschaft, die zeer diverse activiteiten omvatten, de juiste opleiding aanbieden en formele erkenning van de opgedane vaardigheden en ervaringen verstrekken. De activiteiten moeten een brede waaier aan vaardigheden beslaan om een brede participatie te garanderen. Deelnemers aan het Europees solidariteitskorps die hun kansen op werk willen verbeteren en tegelijkertijd willen bijdragen aan een solidariteitsproject, hebben meer mogelijkheden nodig.

III. Doelstelling, beginselen en toegevoegde waarde

De belangrijkste doelstelling van het Europees solidariteitskorps is het versterken van samenhang en het aanmoedigen van solidariteit in de Europese samenleving. Hierdoor zullen meer jonge mensen kunnen deelnemen aan een breed scala aan solidariteitsactiviteiten, hetzij door vrijwilligerswerk te doen of door beroepservaring op te doen en mee te helpen bij het oplossen van uitdagende situaties in heel Europa. Het Europees solidariteitskorps zal de nationale en lokale overheden en instanties, niet-gouvernementele organisaties en bedrijven ondersteunen bij hun inspanningen om het hoofd te bieden aan verschillende uitdagingen en crises, alsook de deelnemende jongeren. Het Europees solidariteitskorps zal gebaseerd zijn op de waarde van solidariteit. Zoals uiteengezet in de opdrachtsverklaring zal het Europees solidariteitskorps jongeren bij elkaar brengen om samen een meer inclusieve samenleving op te bouwen, kwetsbare mensen te helpen en maatschappelijke uitdagingen aan te pakken. Dit biedt een inspirerende en emanciperende ervaring voor jongeren die willen helpen, leren en groeien.

De activiteiten zullen een aantal basisprincipes volgen die de jonge deelnemers moeten naleven. Die principes hebben onder meer betrekking op het respect voor de menselijke waardigheid en de mensenrechten, de bevordering van een eerlijke en egalitaire samenleving, het leveren van een zinvolle bijdrage aan de maatschappij, het respecteren van de voorschriften en praktijken waaraan de deelnemende organisaties zijn onderworpen, of op de vrijwillige keuze van jongeren om aan het Europees solidariteitskorps deel te nemen. Alle jongeren moeten kunnen deelnemen, ongeacht achtergrond, opleiding, niveau van vaardigheden, of handicap.

Alle deelnemende organisaties, of intermediaire organisaties die plaatsing in het kader van het beroepsgerelateerde onderdeel ondersteunen (zoals openbare diensten voor arbeidsvoorziening), moeten een handvest onderschrijven, waarin hun respectieve rechten en verantwoordelijkheden tijdens alle fasen van de solidariteitservaring zijn vastgelegd: registratie, selectie en activiteiten voor, tijdens en na de plaatsing. Het handvest vereist ook dat de deelnemende organisaties zorg dragen voor veilige leef- en werkomstandigheden voor de deelnemers aan het Europees solidariteitskorps. Ook zullen zij, of de intermediaire organisaties die de plaatsing ondersteunen, de nodige opleiding en ondersteuning verstrekken om deelnemers te helpen hun taken te vervullen. Deelnemende organisaties zullen de deelnemers na hun plaatsing certificeren en waar mogelijk tevens de door de deelnemer tijdens de activiteit verworven leerresultaten documenteren. Voorts mogen de deelnemende organisaties geen financiële bijdrage of vergoeding van deelnemers aan het Europees solidariteitskorps vragen.

Het Europees solidariteitskorps zal twee elkaar aanvullende onderdelen omvatten: het onderdeel vrijwilligerswerk en het beroepsgerelateerde onderdeel.

Het onderdeel vrijwilligerswerk zal de bestaande regeling voor het Europees vrijwilligerswerk, dat wordt gefinancierd door het Erasmus+-programma, verbeteren en uitbreiden. Hier zijn in de afgelopen 20 jaar ongeveer 100 000 jongeren bij betrokken geweest. De regeling is gebaseerd op duidelijke kwaliteitsnormen, zoals de accreditatie van organisaties, en is in staat gebleken om bij te dragen aan de ontwikkeling van vaardigheden en competenties van jongeren die noodzakelijk zijn voor betrokkenheid in de samenleving en bij het zoeken naar een baan. 70 % van de deelnemers aan het Europees vrijwilligerswerk gelooft dat hun kansen op de arbeidsmarkt door hun ervaring zijn toegenomen, 74 % verhoogde hun ondernemersvaardigheden en 85 % verwierven nog meer vaardigheden door in teamverband te werken.

Deelname aan het onderdeel vrijwilligerswerk van het Europees solidariteitskorps moet een belangrijke prestatie zijn voor elke jongere en een pluspunt bij het solliciteren naar een baan. Het Europees solidariteitskorps kan voor veel jongeren in Europa de deur openen naar nieuwe kansen om deel te nemen aan een zinvolle activiteit die een opstap naar de arbeidsmarkt zou kunnen worden.

Op basis van de rechtsgrondslag van de respectieve programma's zal het Europees solidariteitskorps jongeren ondersteunen om vrijwilligerswerk van twee tot twaalf maanden uit te voeren in hun eigen of een ander land. De initiële implementatie hiervan zal voornamelijk worden gebaseerd op het gedegen en effectieve netwerk van nationale agentschappen van Erasmus+. Andere vrijwilligersactiviteiten zullen door bestaande programma's, zoals LIFE, Europa voor de burger, het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling, het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en het gezondheidsprogramma worden gefinancierd. Voor deelnemers aan vrijwilligerswerk worden accommodatie, voedsel, reizen, verzekeringen en zakgeld in de regel gedekt door EU-financiering.

Het beroepsgerelateerde onderdeel geeft jongeren een kans om te zoeken naar een baan, stage of plaats in het leerlingstelsel in een brede waaier van sectoren in verband met solidariteitsactiviteiten in een ander of hun eigen land waarvoor zeer gemotiveerde en sociaal ingestelde jongeren nodig zijn. Dit zal geleidelijk worden opgezet via partnerschappen met overheidsinstanties en -diensten (met name de openbare diensten voor arbeidsvoorziening), gevestigde ngo's en organisaties die actief zijn in deze sectoren, door bijvoorbeeld voort te bouwen op partnerschappen die al voor het onderdeel vrijwilligerswerk zijn opgezet. De selectie van deelnemers aan het Europees solidariteitskorps voor feitelijk aangeboden projecten zal via deze partnerschappen plaatsvinden. Een beroepsgerelateerd project zal tussen de twee en twaalf maanden duren en kan voltijds of deeltijds zijn. De activiteiten zullen in eerste instantie worden gefinancierd door het EU-programma voor werkgelegenheid en sociale innovatie en andere bestaande EU-programma's zoals het Fonds voor asiel, migratie en integratie en Europa voor de burger.

De activiteiten in het kader van het beroepsgerelateerde onderdeel zullen een aanvulling vormen op het werk van de nationale diensten voor arbeidsvoorziening en in het bijzonder van het netwerk voor Europese banen ("Eures"), dat informatieverlening en arbeidsbemiddeling in de EU-lidstaten in het algemeen ondersteunt. Dankzij de nadruk op solidariteit zal het Europees solidariteitskorps bestaande aanwervingspraktijken op nationaal niveau verrijken en nieuwe kansen bieden aan categorieën jonge mensen die tot nu toe nog geen ondersteuning hebben gekregen.

In het kader van een baan, stage of plaats in het leerlingstelsel wordt voor de deelnemers een arbeidsovereenkomst in overeenstemming met het nationale regelgevende kader van het gastland opgemaakt. De EU biedt steun voor de verblijfskosten bij stages en plaatsen in het leerlingstelsel. Kansarme jongeren, die stuiten op extra belemmeringen wanneer zij de arbeidsmarkt betreden (bijvoorbeeld jongeren die in armoede leven of jongeren met een handicap), kunnen verder worden ondersteund. In het kader van een baan beschikken de deelnemers altijd over een arbeidsovereenkomst en loon in overeenstemming met de lokale wetten, regelingen en collectieve overeenkomsten. Deelnemers zijn dus door deze nationale stelsels verzekerd van sociale bescherming. Om resultaten te verkrijgen die leiden tot integratie in de arbeidsmarkt van de jonge deelnemers, is een actieve betrokkenheid van de openbare diensten voor arbeidsvoorziening vereist.

De deelnemers zullen in het kader van beide onderdelen, vrijwilligerswerk en het beroepsgerelateerde onderdeel, een certificaat ontvangen, waarin nauwgezet staat omschreven wat ze in het kader van hun activiteit hebben gedaan. Voorts zal de Commissie de evaluatie en validering bevorderen van vaardigheden die zij in het Europees solidariteitskorps hebben verworven.

De toegevoegde waarde van het Europees solidariteitskorps zal zijn dat het een platform voor solidariteitsactiviteiten in de gehele Europese Unie biedt. In samenwerking op nationaal en EU-niveau met lidstaten en belanghebbenden zal het korps door de concentratie van financieringsinstrumenten een aanvulling vormen op de bestaande nationale regelingen en een versterking van de fundamenten ervan. De combinatie van één contactpunt, twee onderdelen, een effectief en efficiënt instrument voor selectie en afstemming tussen vraag en aanbod, vergoedingen, verzekeringen en certificaten, stelt jongeren in staat hun solidariteit in heel Europa te tonen.

Deelnemende organisaties kunnen gebruikmaken van het Europees solidariteitskorps en de deelnemers ervan inzetten, zodat ze met deze kostbare middelen hun activiteiten ter plekke ten behoeve van de burgers en de samenleving als geheel kunnen versterken. Door deel uit te maken van het Europees solidariteitskorps hebben deelnemende organisaties een grotere keuze aan potentiële medewerkers/vrijwilligers met de vaardigheden waar ze naar op zoek zijn. Bovendien kunnen ze laten zien dat hun organisatie of bedrijf zich maatschappelijk wil engageren, en daar hun voordeel mee doen.