NL Publicatieblad van de Europese Unie C 345/24

Bekendmaking van een aanvraag overeenkomstig artikel 50, lid 2, onder a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

2013/C 345/12

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 51 van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad (1) bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag.

ENIG DOCUMENT

VERORDENING (EG) Nr. 510/2006 VAN DE RAAD

inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen (2)

„ELBE-SAALE HOPFEN”

EG-Nr.: DE-PGI-0005-01071-13.12.2012

BGA ( X ) BOB ( )

1. Naam

„Elbe-Saale Hopfen”

2. Lidstaat of derde land

Duitsland

3. Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1. Productcategorie

Categorie 1.8. Andere in bijlage I bij het Verdrag genoemde producten (specerijen, enz.)

3.2. Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

Plantkundige gegevens:

Hop (Humulus lupulus L.) behoort tot de hennepfamilie (Cannabaceae) en tot de brandnetelorde (Urticales). Het is een meerjarige, tweehuizige plant, d.w.z. dat op één plant uitsluitend ofwel mannelijke ofwel vrouwelijke bloeiwijzen voorkomen. Voor de feitelijke teelt van hop zijn alleen de vrouwelijke planten van belang, omdat alleen zij hopbellen (vruchtkegels) kunnen produceren. Hopbellen bestaan uit een spil, een steeltje, draagbladeren en schutbladeren. Aan de basis van de draagbladeren zitten kleine gele zakjes. Dit zijn klieren die hoppoeder (lupuline) bevatten, een stof die van vitaal belang is voor de brouwerijsector.

Producten:

De bescherming op grond van Verordening (EU) nr. 1151/2012 die wordt aangevraagd met betrekking tot de naam van de in de Elbe-Saale-regio geteelde hopplant is uitsluitend van toepassing op gedroogde vrouwelijke hopbellen en de door verwerking verkregen producten, te weten hoppellets type 90 en type 45, CO2-hopextract en ethanol-hopextract. De ruwe hop wordt verder verwerkt om de volgende redenen:

— lagere vervoers- en opslagkosten,

— betere strooibaarheid (pellets) in vergelijking met ruwe hop,

— de mogelijkheid tot automatische dosering in brouwerijen, en

— beter gebruik van bittere en aromatische stoffen tijdens het brouwproces.

Gebruikelijke hopproducten zijn: hoppellets type 90 (90 kg pellets geproduceerd uit 100 kg ruwe hop), met lupuline verrijkte hoppellets type 45 (45 kg pellets geproduceerd uit 100 kg ruwe hop), CO2-hopextract en ethanol-hopextract. Bij het pelleteren worden de hopbellen vermalen en met behulp van een matrijs tot pellets geperst. Om met lupuline verrijkte hoppellets type 45 te maken, wordt de ruwe hop in diepgevroren toestand vermalen. Vervolgens wordt de hop door een zeef gehaald om resten van de vruchtkegel te verwijderen. Tijdens geen van deze beide procedés worden stoffen aan de hop toegevoegd.

Hopextract wordt geproduceerd door met behulp van een oplosmiddel zoals CO2 of ethanol de inhoud te scheiden van de eerder geproduceerde hoppellets of de ruwe hop. Hopextractie is een fysisch procedé. Het oplosmiddel wordt uitsluitend als transportmiddel gebruikt en wordt aan het eind van het procedé opnieuw in de kringloop gebracht. De uit beide procedés resulterende harsextracten zijn zeer stabiel wanneer ze worden opgeslagen.

Gebruik:

Hopbellen uit de Elbe-Saale-hopregio en de producten die worden verkregen door deze hopbellen te verwerken, worden vrijwel volledig (99 %) gebruikt voor het brouwen van bier. De bitterstoffen en etherische oliën in hop die in de Elbe-Saale-regio wordt geteeld, hebben een grote invloed op de brouwwaarde.

In de regio Elbe-Saale, momenteel de op een na grootste hopregio in Duitsland, worden voornamelijk de bittere rassen geteeld, bijvoorbeeld:

— Hallertauer Magnum,

— Herkules,

— Hallertauer Taurus,

— Northern Brewer,

— Nugget,

— Hallertauer Merkur.

Verder worden er in de regio Elbe-Saale kleine hoeveelheden aromatische rassen zoals „Perle” en „Hallertauer Tradition” geteeld.

Algemene en kwaliteitsgerelateerde kenmerken:

De werkgroep Hopanalyse (Arbeitsgruppe Hopfenanalyse) brengt jaarlijks een verslag uit over het gemiddelde alfazuurgehalte van diverse vers geoogste rassen uit verschillende hopregio's. De bittere rassen hebben een hoog alfazuurgehalte. Het gemiddelde alfazuurgehalte van het meest geteelde ras, „Hallertauer Magnum”, was 13,25 % gerekend over 15 jaar (1997 tot en met 2011). Het aromatische ras „Perle” dat in de Elbe-Saale-regio geoogst werd, had een gemiddeld alfazuurgehalte van 7,35 % gerekend over 10 jaar (2003-2012). Deze waarden werden verstrekt door laboratoria van opkopers. De hopregio’s bestrijken een groot gebied, waardoor telers partijen hop van consistent hoge kwaliteit kunnen verbouwen.

3.3. Grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

—

3.4. Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong)

—

3.5. Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

Het gehele productieproces van de ruwe hop, met inbegrip van de verpakking en eerste certificering van de geoogste gewassen, vindt plaats op de hopboerderijen en dus in het afgebakende geografische gebied.

3.6. Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken, enz.

—

3.7. Specifieke voorschriften betreffende de etikettering

—

4. Beknopte beschrijving van het afgebakende geografische gebied

Elbe-Saale-hop mag uitsluitend worden geteeld in het geografische gebied, bestaande uit de volgende gemeenten en stedelijke gebieden, of de tussen haakjes genoemde plaatsen of districten die onder die gemeenten of stedelijke gebieden vallen:

in Saksen: Mügeln, Ostrau, Großweitzschen, Leisnig, Göda, Burkau, Panschwitz-Kuckau, Elstra, Weißenberg, Löbau, Schönau-Berzdorf a. d. Eigen, Bernstadt a. d. Eigen, Grimma, Priestewitz en Klipphausen;

in Saksen-Anhalt: Bernburg (Weddegast), Köthen (Baasdorf), Südliches Anhalt (Edderitz, Großbadegast/Klein Badegast, Prosigk, Maasdorf), Nemsdorf-Görendorf, Obhausen, Querfurt, Salzatal (Beesenstedt), Elsteraue (Rehmsdorf en Spora, met inbegrip van de districten Sprossen en Oelsen), Gleina, Zeitz, Kretzschau (Grana, Salsitz), Wetterzeube en Molauer Land (Casekirchen, Molau, Aue);

in Thüringen: Saaleplatte, Kutzleben, Heringen-Helme, Weißensee, Gangloffsömmern, Frömmstedt, Großenehrich, Rottleben, Sondershausen, Schkölen en Monstab.

5. Verband met het geografische gebied

5.1. Specificiteit van het geografische gebied

Hopgewassen in de Elbe-Saale-regio worden vrijwel uitsluitend geteeld in zorgvuldig gekozen gebieden met diepe, losse grond die behoort tot de rijkere grondsoorten met een waarde tussen de 60 en 100, en die al meer dan vijftig jaar hop van goede kwaliteit oplevert.

De zwarte aarde en löss (vergelijkbaar met zwarte aarde) van de Magdeburger Börde, het Querfurter Plateau en het Thüringer Bekken in dit geografische gebied zijn bijzonder geschikt voor de hopteelt. Andere goede gebieden voor het verbouwen van hop zijn onder meer de diepe, licht aangetaste, lichtgekleurde lössgronden tussen Leipzig en Dresden, zoals de Lommatzscher Pflege, en de alluviale gronden in de brede riviervalleien.

Het klimaat in de Elbe-Saale-regio, de meest noordelijke hopregio in Duitsland, is grotendeels vergelijkbaar met dat in andere bekende hopregio’s. Aangezien deze regio meer in het noorden ligt, duurt het tot zes dagen langer voordat hopgewassen gerijpt zijn dan in zuidelijker gelegen hopregio’s in Duitsland. Ook de lagere langetermijngemiddelden van de bodemtemperatuur tijdens het groeiseizoen, van maart tot en met augustus, beïnvloeden de rijpingstijd. Het langetermijngemiddelde van de jaarlijkse neerslag is lager dan dat van andere hopregio’s (450 l/m2 tegenover 650 l/m2). Om een stabiele opbrengst te garanderen, wordt momenteel in 74 % van de gebieden waar gewassen worden verbouwd (in 2011) naar behoefte druppelbevloeiing toegepast om de lagere neerslag in de maanden juni, juli en augustus te compenseren.

Stakenconstructies van voorgespannen beton vormen een andere factor die zorgt voor een betrouwbare opbrengst van hopgewassen. Deze constructies, die uitsluitend in de Elbe-Saale-hopregio worden gebruikt, gaan lang mee, vragen weinig onderhoud en zijn zeer stabiel en stormbestendig.

Hop is een windgevoelig gewas. Het is dan ook belangrijk om niet alleen een gebied te kiezen dat beschut is tegen de wind, maar daarnaast ook gebruik te maken van kreupelhout dat van nature al aanwezig is dan wel in de loop der tijd is geplant als bescherming, of om waar nodig enkele of dubbele rijen snelgroeiende bomen te planten.

Het risico dat oogsten op grote schaal verloren gaan als gevolg van hagel of storm is beperkt dankzij de relatief grote afstanden tussen de afzonderlijke hopboerderijen. Een ander voordeel, en een nadere voorwaarde voor een betrouwbare levering vanuit de hopregio, is plantgezondheid, d.w.z. hopplanten die vrij zijn van schimmelziekten, zoals de verwelkingsziekte, waarvoor op dit moment geen chemisch bestrijdingsmiddel bestaat. De Elbe-Saale-hopregio bestrijkt hemelsbreed ongeveer 280 km van oost naar west en ongeveer 85 km van noord naar zuid. Dit gebied telt momenteel 29 hopboerderijen (teldatum 2010/2011).

In de Elbe-Saale-regio wordt al meer dan duizend jaar hop verbouwd. De eerste documenten waaruit blijkt dat in dit geografische gebied hop werd verbouwd, dateren uit de elfde eeuw. Sinds de dertiende eeuw is de hopteelt in deze regio aan wettelijke voorwaarden gebonden. Er is aanzienlijk bewijs dat er in het zuidoosten van Duitsland sprake was van een florerende hopcultuur en dat er een traditie was van handel in hop, bijvoorbeeld de hopmarkt in Dresden. De eerste gedetailleerde en nauwkeurige aanwijzingen voor hopteelt in dit geografische gebied dateren van het begin van de achttiende eeuw. Al in 1784 wordt verwezen naar de hoge kwaliteit van hop uit dit geografische gebied. Hop uit dit geografische gebied kreeg grote bekendheid en deze hopregio ontwikkelde een zeer goede reputatie. Om deze reputatie te behouden, werd al in de zestiende eeuw een waarmerk ingevoerd, vergelijkbaar met het waarmerk dat wordt gebruikt in de hopregio Spalt. Ook vandaag nog wordt de oorsprong van hop uit het traditionele teeltgebied Elbe-Saale officieel bevestigd door middel van een waarmerk.

Uit veel plaatsnamen vallen de historische wortels van de hopteelt in dit geografische gebied nog af te lezen. Ook de voorraadschuren en eesten voor hop die er nog altijd staan, getuigen hiervan, evenals het feit dat op de wapenschilden van veel steden hopmotieven voorkomen. In de negentiende eeuw besloeg het hopteeltgebied meer dan 1 000 hectare (tegenwoordig vallend onder drie deelstaten van Duitsland). Tot het begin van de twintigste eeuw nam dit gebied echter in omvang af en in 1934 werd hop alleen nog voor gebruik door lokale brouwers geoogst in tuinen in het district Hildburghausen. Vanaf 1950 werd opnieuw hop aangeplant, met technische ondersteuning van het buurland, de Tsjechoslowaakse Socialistische Republiek. Vanaf 1964 werd het bittere hopras Northern Brewer uit het Verenigd Koninkrijk ingevoerd (licentie verleend in 1968), wat een grote stap voorwaarts betekende. In 1985 werden in meer dan 80 % van het hopteeltgebied bittere hopgewassen verbouwd — voornamelijk Northern Brewer en vanaf 1973 een kleine hoeveelheid van het bittere ras Bullion. Het bittere ras Hallertauer Magnum wordt hier sinds de vroege jaren negentig van de vorige eeuw verbouwd. Bittere hopsoorten maken, met ten minste 87 % van het teeltgebied en meer dan 86 % van de opbrengst van de gewassen, ook nu nog een groot deel van de geteelde hop uit; een aandeel dat in geen enkele andere hopregio in Duitsland wordt gehaald.

De eerste keer dat de Elbe-Saale-regio (met haar centrum in het voormalige district Saalkreis) in verband met hop werd genoemd, was in 1947 in de context van een lezing aan de landbouwhogeschool van Halle-Gröbers. Tot 1957 werd naar hop die in deze regio werd verbouwd, verwezen als hop uit „midden-Duitsland”. De hop werd geëxporteerd als „Saale-hop”. In 1966 kreeg dit ras voor het eerst de gouden medaille tijdens de jaarbeurs van Leipzig. In 1971 sloot de regio zich aan bij de internationale conventie van hoptelers (International Hop Growers’ Convention — IHGC) en werd zij erkend als „DDR-hopteeltgebied”. Pas vanaf 1990 wordt de regio „Elbe-Saale” genoemd.

De hopregio bestrijkt een groot gebied, dat in de loop der tijd grotendeels hetzelfde is gebleven. Als gevolg daarvan zijn kortere rotatietijden mogelijk en kan de benuttingsgraad voor machinerie en apparatuur worden verbeterd, zodat hop efficiënter kan worden verwerkt en geteeld. Het betreffende grote gebied is van cruciaal belang voor de productie van hoppartijen van consistent hoge kwaliteit.

De klimaatomstandigheden zijn uitermate belangrijk voor de lupulineproductie. Een onderscheidend kenmerk van hop uit de regio Elbe-Saale is dat ze wordt geteeld in en rond het bekende wijnbouwgebied Saale-Unstrut en in de Elbevallei. In de middeleeuwen werd dit gewas de „wijnrank van het noorden” genoemd en verving het op veel plaatsen de druivenplant omdat het minder hoge temperaturen nodig had.

5.2. Specificiteit van het product

Bittere hop, die dankzij het hogere alfazuurgehalte efficiënter is, wordt voornamelijk gebruikt om tijdens het brouwen de bitterheid te regelen. Het merendeel van de hopgewassen in de Elbe-Saale-regio is bittere hop. Tot 1990 werd de hop die in de regio werd verbouwd, hoofdzakelijk gebruikt om te voorzien in de lokale vraag van brouwerijen in de DDR. Sinds 1990 wordt de in de Elbe-Saale-regio geteelde bittere hop overal ter wereld gebruikt door de grootste brouwerijen.

Hoewel hop in de DDR in de eerste plaats werd verbouwd om te voorzien in de lokale vraag en er nauwelijks sprake was van uitvoer, voldeed de kwaliteit van de hopgewassen uit dit gebied al in 1970 duidelijk aan internationale eisen.

De hopgewassen uit de Elbe-Saale-regio kregen internationale waardering in de eerste bijeenkomst van het wetenschappelijk comité van de IHGC in 1974 en de XXVIIIe IHGC-conferentie in 1980 in Dresden, omdat de hopoogsten in grote gebieden van maximaal 90 hectare (1979: 35 Zentner of 1 750 kg) de vergelijking met de oogsten in de Bondsrepubliek konden doorstaan.

Hoptelers deden meer kennis op over nieuwe hopteeltmethoden en technologische ontwikkelingen op dit terrein in het kader van de „centrale uitwisseling van ervaringen” die van start ging in 1960. Deze traditie werd met succes voortgezet in de vorm van de „Elbe-Saale Hopdag”, die vanaf 1996 elk jaar werd gehouden en sinds 2002 eens in de twee jaar plaatsvindt. Doel van de Hopdag is de belangstelling van plaatselijke brouwerijen voor lokale hop, een grondstof die essentieel is voor hun productie, te stimuleren. Sinds 2006 wordt regelmatig een „hopkoningin” gekozen, als ambassadeur voor de hopgewassen uit de Elbe-Saale-regio op regionaal, nationaal en internationaal niveau.

De uitgebreide lokale knowhow op het gebied van de hopteelt wordt sinds begin 1950 ondersteund door een lange traditie van hoponderzoek in Jena. In 2009 is in de gemeente Groß Santersleben een „hopinformatiehuis” geopend dat een schat aan informatie biedt over de Elbe-Saale-hopregio.

Voor vele regionale brouwerijen staat hop uit de Elbe-Saale-regio voor topkwaliteit. In sommige brouwerijen met bijbehorende eetgelegenheid, zoals de Bayerische Bahnhof in Leipzig, wordt uitsluitend gebruikgemaakt van ruwe hop en hoppellets uit de Elbe-Saale-regio. Lokale brouwerijen zoals Altenburger Brauerei GmbH, Brauerei Landsberg GmbH en Privatbrauerei Schwerter Meißen GmbH nemen tegenwoordig bovendien hoppellets af die zijn geproduceerd uit lokaal verbouwde ruwe hop. Hopgewassen uit de Elbe-Saale-regio worden, voornamelijk door handelsondernemingen, uitgevoerd naar landen overal ter wereld: circa 40 % naar brouwerijen in EU-lidstaten (met inbegrip van Duitsland) en meer dan de helft naar landen buiten de EU. Internationaal opererende brouwerijen kunnen bier van hoge kwaliteit garanderen, gemaakt van onder meer de grote en homogene hoppartijen uit Elbe-Saale. Zo worden hoppellets en hopextracten uit de Elbe-Saale-regio gebruikt door de bierreus Radeberger Gruppe KG, de huidige marktleider op de Duitse biermarkt, die in vrijwel heel Duitsland actief is.

Sinds 2004 verstrekt het Elbe-Saale-teeltgebied elk jaar tijdens de Duitse hopbeurs handelsmonsters van zijn bittere hoprassen ter vergelijking met alle andere hoprassen die in Duitsland worden verbouwd. In een rondvraag bij telers over de drie beste hoprassen behaalden hoptelers uit de Elbe-Saale-regio in 2007 en 2008 de derde plaats, in 2004 de tweede plaats en in 2005 de eerste plaats.

5.3. Causaal verband tussen het geografische gebied en de kwaliteit of de kenmerken van het product (voor een BOB) dan wel een bepaalde hoedanigheid, de faam of een ander kenmerk van het product (voor een BGA)

Het eerder beschreven klimaat, de bijzondere bodemgesteldheid, de ligging, de afstand tussen boerderijen en de specifieke teeltmethoden (aard van de stakenconstructie, bescherming tegen de wind, druppelbevloeiing, enz.) vormen gezamenlijk de beste basis voor het verbouwen van hop, met name voor de bittere hoprassen. Deze factoren vormen tevens het fundament voor gegarandeerd stabiele oogsten en een consistent hoog alfazuurgehalte in hopgewassen uit de Elbe-Saale-regio.

De grote partijen uit de Elbe-Saale-regio, met hun consistent hoge kwaliteit, worden geroemd door zowel regionale brouwerijen als de grootste internationale brouwerijen, bijvoorbeeld in Latijns-Amerika, Midden-Europa en Oost-Europa. De lange traditie van de hopteelt in de Elbe-Saale-regio en de huidige positie ervan als de op een na grootste hopregio in Duitsland hebben eveneens bijgedragen aan haar goede reputatie en wereldwijde faam.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

(artikel 5, lid 7, van Verordening (EG) nr. 510/2006 (3))

Markenblatt Vol. 25 van 22 juni 2012, deel 7a-aa, blz. 10037

(http://register.dpma.de/DPMAregister/geo/detail.pdfdownload/35552)

(1) PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1.

(2) PB L 93 van 31.3.2006, blz. 12. Vervangen door Verordening (EU) nr. 1151/2012.

(3) Vgl. voetnoot 2.