TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

Luchtvervoer is een prioriteit voor het vervoersbeleid van de Europese Unie. Het doel van de Commissie is te komen tot een zeer performant luchtvervoersysteem dat zorgt voor naadloze, veilige en efficiënte mobiliteit van passagiers en goederen, waar zowel de burgers als het bedrijfsleven baat bij hebben. Dit vereist zeer performante systemen voor luchtverkeersbeheer (ATM) die opgewassen zijn tegen de huidige en toekomstige uitdagingen op het gebied van luchtvervoer, in termen van toenemende capaciteit en veiligheid, en tegelijk het milieueffect van vluchten de kosten voor het verlenen van luchtvaartnavigatiediensten doen afnemen.

Sinds 2004 stelt de Unie zich tot doel de prestaties van het luchtverkeersbeheer in Europa te verbeteren door verandering te brengen in de wijze waarop het luchtverkeer wordt beheerd en door de Europese infrastructuur voor luchtverkeersbeheer te moderniseren en te harmoniseren via het initiatief voor het gemeenschappelijk Europees luchtruim (Single European Sky, SES). De voltooiing van het gemeenschappelijk Europees luchtruim is een van de hoofddoelstellingen van de luchtvaartstrategie voor Europa, die op 7.1.2015 door de Commissie is vastgesteld; in die strategie wordt de voltooiing van het SES omschreven als een van de meest fundamentele uitdagingen voor de actuele prestaties en concurrentiekracht van het luchtvaartsysteem van de Europese Unie. Het SESAR-project (Single European Sky ATM Research) is de technologische pijler van het gemeenschappelijk Europees luchtruim. Dit project heeft tot doel nieuwe technologieën en operationele procedures die bijdragen tot de verbetering van de prestaties van ATM-systemen in Europa te definiëren, te ontwikkelen, te valideren en uit te rollen.

Luchtvervoer is een mondiale bedrijfstak die sterk afhankelijk is van mondiale interoperabiliteit van ATM-systemen die zorgt voor veilige, efficiënte en kosteneffectieve vluchten over en tussen verschillende regio's in de wereld. Mondiale interoperabiliteit kan alleen worden bereikt via effectieve en permanente samenwerking met andere regio's. De VS werken eveneens aan de modernisering van het luchtverkeersbeheer, met name via het NextGen-programma, dat beheerd wordt door de Federal Aviation Administration (FAA). Op dit ogenblik zijn SESAR en NextGen de belangrijkste referenties ter wereld op het gebied van modernisering van luchtverkeersbeheer. Beide initiatieven hebben tot doel de capaciteit van hun huidige systemen te vergroten door meer gebruik te maken van automatisering, informatie-uitwisseling, nieuwe benaderingen van vluchtplannen en vluchtroutes, nieuwe separatiemethoden en uitvoerig gebruik van satelliettechnologie. In deze context is mondiale interoperabiliteit een essentiële doelstelling bij de planning van de ontwikkeling van ATM-systemen; het is dan ook een van de fundamentele eisen van zowel SESAR als NextGen.

Omdat ze er beide naar streven het luchtvervoer veiliger en efficiënter te maken, hebben de Europese Unie en de Verenigde Staten van Amerika in 2011 het Memorandum van samenwerking tussen de Verenigde Staten van Amerika en de Europese Unie inzake onderzoek en ontwikkeling op het gebied van de burgerluchtvaart ondertekend. De samenwerkingsactiviteiten die tot dusver in het kader van dit memorandum van samenwerking zijn uitgevoerd, hadden hoofdzakelijk betrekking op luchtverkeersbeheer (ATM), met name samenwerking op het gebied van onderzoek en ontwikkeling (O&O) tussen SESAR en NextGen.

Aangezien deze twee programma’s zich op het ogenblik van de ondertekening van het memorandum in hun onderzoeks- en ontwikkelingsfase bevonden, lag de initiële focus op onderzoek, ontwikkeling en validering. De samenwerking in het kader van het memorandum van samenwerking, met name tussen SESAR en NextGen, heeft een hoog niveau van maturiteit bereikt en heeft belangrijke resultaten opgeleverd ter bevordering van de mondiale interoperabiliteit tussen ATM-systemen. Dit heeft beide partijen ertoe aangezet om na te gaan of de samenwerking kan worden uitgebreid tot thema's die betrekking hebben op de uitrol van ATM-systemen. Op basis hiervan heeft de Raad de Commissie op 8 mei 2017 gemachtigd om met de FAA te onderhandelen over een wijziging van het memorandum van samenwerking, teneinde het toepassingsgebied ervan uit te breiden tot de uitrol. De drie belangrijkste doelstellingen van de onderhandelingen waren:

(1) het toepassingsgebied van het bestaande memorandum van samenwerking inzake O&O op burgerluchtvaartgebied uitbreiden tot alle thema's die verband houden met de modernisering van het luchtverkeersbeheer (O&O, validering, demonstratie, uitrol), met inbegrip van ontluikende luchtvaartdomeinen en niet-technologische ATM-aspecten van het gemeenschappelijk Europees luchtruim aan bod komen.

(2) de governanceregelingen van het memorandum van samenwerking en de bijlagen en aanhangsels daarvan stroomlijnen.

(3) onderhandelen over specifieke regelingen voor samenwerking op het gebied van de ATM-uitrol, en tegelijk de bestaande regelingen betreffende "de samenwerking tussen SESAR en NextGen inzake mondiale interoperabiliteit" en "de samenwerking inzake het meten van ATM-prestaties" behouden en aanpassen aan het nieuwe kader.

De wijziging van het memorandum is tot stand gekomen na onderhandelingen tussen de Commissie en de FAA en is, op basis van een desbetreffend besluit van de Raad, namens de Unie ondertekend; het onderhavige besluit volgt het goedkeuringsproces.

•Verenigbaarheid met bestaande bepalingen op het beleidsterrein

De voorgestelde wijzigingen van het memorandum van samenwerking zijn volledig samenhangend met de luchtvaartstrategie voor Europa, het beleid inzake het gemeenschappelijk Europees luchtruim, het SESAR-project en de daarmee verband houdende wetgeving. In de strategie wordt benadrukt dat het belangrijk is het gemeenschappelijke Europese luchtruim te voltooien door de totstandbrenging van een volledig geoptimaliseerd Europees systeem voor luchtverkeersbeheer dat de kosten ten gevolgen van gebrekkige efficiëntie (vertragingen, omwegen enz.) beperkt. Van fundamenteel belang voor de totstandbrenging van een dergelijk systeem zijn de tenuitvoerlegging van het SESAR-project en een sterke en efficiënte samenwerking met de VS, teneinde ervoor te zorgen dat de systemen voor luchtverkeersbeheer van beide partijen op elkaar worden afgestemd en interoperabel zijn.

•Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie

Dit initiatief is in overeenstemming met de politieke prioriteiten van de Commissie met betrekking tot de interne markt, groei en werkgelegenheid en de rol van de Europese Unie als mondiale speler. De aanbeveling is samenhangend met het beleid van de EU op het gebied van onderzoek en innovatie en het beleid inzake de trans-Europese netwerken, waarop het onderzoeks-, ontwikkelings- en uitrolkader van SESAR is gebaseerd.

2.RECHTSGRONDSLAG

•Rechtsgrondslag