Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Groenboek van de Commissie getiteld 'Een toekomstig beleid inzake de bestrijding van geluidshinder'"

(97/C 206/01)

De Commissie heeft op 12 november 1996 besloten, overeenkomstig artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde Groenboek.

De Afdeling voor milieu, volksgezondheid en consumentenvraagstukken, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 1 april 1997 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Boiserée.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 345e Zitting van 23 en 24 april 1997 (vergadering van 23 april 1997) het volgende advies uitgebracht, dat met 93 stemmen vóór, één stem tegen, bij twee onthoudingen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Bij wijze van inleiding schrijft de Commissie in het Groenboek:

"Lawaai van verkeer, industrie en recreatie, een van de voornaamste plaatselijke milieuproblemen in Europa, geeft aanleiding tot steeds meer klachten van de bevolking. Niettemin stond over het algemeen de bestrijding van lawaai lager op de ranglijst dan de bestrijding van andere milieuproblemen zoals lucht- en watervervuiling."

Met het Groenboek wordt beoogd de bestrijding van geluidshinder hoger op de politieke agenda te plaatsen.

1.2. In haar document verwijst de Commissie naar het Vijfde milieu-actieprogramma van 1992 (), waarin niet alleen maatregelen ter bestrijding van geluidshinder werden aangekondigd, maar ook al een aantal concrete streefwaarden stonden vermeld (zie de bijlage bij het Groenboek). In een voorstel tot aanpassing van dit programma [januari 1996 ()] kondigde zij een actieplan aan waarin zal worden uiteengezet hoe de streefwaarden gehaald moeten worden. Zij wil in dit plan vooral aandacht besteden aan wettelijke EG-maatregelen en het lawaai van bepaalde "producten" aan te passen.

Het Groenboek is bedoeld als voorbereiding van dit actieplan.

Het Groenboek moet als grondslag dienen voor de politieke en feitelijke discussie over de omvang van het actieplan en over de bijbehorende tijdschema's en uitvoeringsinstrumenten.

2. Algemene opmerkingen over het Groenboek

2.1. Bestrijding van geluidshinder moet een onlosmakelijk onderdeel van het milieubeleid zijn. De Commissie wijst erop dat een groot gedeelte van de Europese bevolking volgens deskundigen te maken heeft met uit medisch oogpunt onaanvaardbaar hoge geluidsniveaus. Uit door de Commissie en een aantal lid-staten gehouden enquêtes blijkt dat vooral in grote steden en stedelijke agglomeraties tal van mensen last hebben van lawaai. De laatste jaren wordt door de bevolking steeds vaker over geluidshinder geklaagd. Dit komt vooral doordat het aantal geluidsbronnen (bijvoorbeeld in het wegverkeer) is gestegen. Technische maatregelen zijn dan ook hard nodig. Volgens een schatting van de Commissie hebben ruim 80 miljoen mensen last van onaanvaardbaar hoge geluidsniveaus.

Dit lijkt gezien de orde van grootte een juiste schatting.

2.2. Ten onrechte heeft de Gemeenschap in haar milieubeleid slechts sporadisch aandacht besteed aan de bestrijding van geluidshinder, terwijl hierbij bovendien slechts een paar - weliswaar belangrijke - geluidsbronnen aan de orde zijn gekomen; bovendien is zij meestal voorbijgegaan aan de vraag welke bijdrage deze bronnen leveren aan het totale lawaai waaraan de betrokken bevolkingsgroepen worden blootgesteld. Daarom zou in Europees verband een nieuwe algemene aanpak ter bestrijding van geluidshinder moeten worden ontwikkeld, waarbij het van belang is dat met name de tekortkomingen in de huidige regelingen en evaluaties worden verholpen en wordt uitgegaan van de nieuwste inzichten en technieken. Met het uitwerken van de hiertoe vereiste maatregelen mag niet gewacht worden. Het Comité vertrouwt erop dat dit programma door de publicatie van het Groenboek geen vertraging oploopt.

2.3. Het Comité stemt in grote lijnen in met het Groenboek.

Hoewel ook in dit verband het subsidiariteitsbeginsel in acht moet worden genomen, zijn communautaire maatregelen beslist noodzakelijk.

- Aangezien met de maatregelen in kwestie wordt beoogd de gezondheid van de mens te beschermen, vallen deze rechtstreeks onder artikel 130 R van het EG-Verdrag; krachtens dit artikel dient de Gemeenschap maatregelen te nemen om "een hoog niveau van bescherming" te bereiken.

- Maatregelen om geluidshinder te bestrijden (onder meer bij de aanleg van verkeersinfrastructuur en nieuwe woonwijken) hebben ook economische effecten; bij verschillen in toegestane geluidsniveaus of bij het nemen van onderling afwijkende maatregelen zouden de concurrentieverhoudingen op de interne markt kunnen worden scheefgetrokken; mede met het oog hierop dient op Gemeenschapsniveau te worden opgetreden.

- Ook met betrekking tot evaluatie- en meetprocedures zijn regelingen of afspraken op Gemeenschapsniveau nodig; alleen op die manier is het namelijk mogelijk vast te stellen of het in artikel 130 R genoemde beschermingsniveau bereikt wordt.

- Het in het Groenboek uiteengezette programma omvat niet alleen communautaire besluiten; de Commissie is ook van plan de coördinatie van de maatregelen van de lid-staten en van lokale en regionale overheden ter hand te nemen. Dit is in overeenstemming met het Vijfde milieu-actieprogramma, dat aan de diverse "actoren van het milieubeleid" gericht is. Wat dit betreft kan het programma ook d.m.v. aan de lid-staten gerichte aanbevelingen (art. 189 van het EG-Verdrag) worden uitgevoerd.

- Zonder sancties voor wetsovertreders kan de naleving van regels ter bestrijding van geluidshinder niet gegarandeerd worden.

Het Comité stelt voor om de lid-staten bij de uitvoering van het actieprogramma aan te bevelen in de nodige strafrechtelijke en administratieve sancties te voorzien. M.b.t. de harmonisering van een en ander zij gewezen op de door de Raad van Europa uitgewerkte ontwerp-conventie inzake milieubescherming en strafrecht ().

2.4. Het Comité heeft in zijn adviezen over het milieubeleid bij herhaling aandacht besteed aan de bestrijding van geluidshinder:

- advies van 13 mei 1987 over het Vierde milieu-actieprogramma ();

- advies van 1 juli 1992 over het Vijfde milieu-actieprogramma () en adviezen over de tussenbalans van dit actieprogramma van 24 en 25 oktober 1995 () en 29 mei 1996 ();

- advies van 3 juli 1991 over het Groenboek inzake het stadsmilieu ().

In deze adviezen wordt aangedrongen op EG-maatregelen van meer of minder concrete aard ter bestrijding van geluidshinder.

3. Standpunt t.o.v. de verschillende onderdelen van het Groenboek

3.1. Harmonisering van de methoden om geluidsbelasting in kaart te brengen en uitwisseling van informatie te bevorderen

3.1.1. Het Comité stemt in grote lijnen in met de voorgestelde maatregelen om geluidsbelasting in kaart te brengen, én met de maatregelen om de bevolking voor te lichten. Lawaai is vaak louter en alleen het gevolg van achteloos gedrag (ook van verkeersdeelnemers) en van slecht onderhouden en verkeerd gebruikte apparaten. Het is dan ook hoog tijd dat de Commissie en de nationale overheden beter gaan samenwerken met de NGO's die zich de bestrijding van geluidshinder ten doel hebben gesteld.

3.1.2. Om lawaai in kaart te brengen, moet het eerst geëvalueerd worden. In dit verband is harmonisering zeer belangrijk.

De Commissie wil voor de procedures om lawaai te meten en voor de evaluatie van lawaaioverlast een kaderrichtlijn opstellen. Het Comité kan zich hierin vinden. De in Europa toegepaste meetprocedures zijn al in hoge mate gelijkgetrokken. De Commissie wijst erop dat algemene consensus bestaat over de vraag welk geluidsniveau aanvaardbaar is. Bestaande overeenkomsten kunnen in deze richtlijn worden ondergebracht. Ook al hebben geluidsmaatregelen vaak betrekking op verschillende bronnen en situaties, er moet in ieder geval één uniforme procedure zijn om lawaai te meten en te evalueren.

3.1.3. Wat aanvaardbare geluidsgrenzen betreft, baseert de Commissie zich terecht op de WHO-criteria. De door deze organisatie opgestelde streefwaarden zijn momenteel de beste die er zijn.

Het onderscheid tussen lawaai dat (lichamelijke) gezondheidsproblemen veroorzaakt en lawaai dat (slechts) tot overlast leidt, kan een probleem vormen. Deze grens is namelijk niet altijd even duidelijk te trekken. De beoordeling van lawaaioverlast is zo moeilijk, omdat er ook subjectieve aspecten (de houding van de betrokkenen t.o.v. de geluidsbron en de regelmaat van het lawaai) meespelen. De WHO probeert hier met haar streefwaarden rekening mee te houden.

3.1.4. De Commissie wijst er diverse malen op hoe belangrijk lawaaikaarten zijn om een beeld te krijgen van de lawaaisituatie in een bepaald gebied; daarnaast hebben ze volgens de Commissie grote betekenis voor het opstellen van bestemmingsplannen en het voorlichten van de bevolking.

Zolang dergelijke lawaaikaarten op basis van concrete onderzoeken en berekeningen worden samengesteld, zijn ze in principe te gebruiken voor maatregelen op het gebied van ruimtelijke ordening en voorlichting. Wel moet hierbij rekening worden gehouden met de volgende randvoorwaarden, die het uitvloeisel zijn van in de verschillende lid-staten opgedane ervaringen:

- lawaaikaarten lijken alleen nut te zullen hebben als ze de basis vormen van concrete plannen om lawaai terug te dringen;

- lawaaikaarten zijn bedoeld om een beeld te krijgen van de geluidsbelasting in een heel gebied, en niet van het geluid dat door bepaalde puntbronnen wordt voortgebracht. Er kan dan ook geen specifieke informatie over bijvoorbeeld afzonderlijke woonpercelen uit worden afgeleid.

3.2. Het vaststellen van streefwaarden en het voorschrijven van maatregelen om deze streefwaarden te halen

3.2.1. Volgens de Commissie kunnen deze streefwaarden en maatregelen "in een tweede stadium" worden vastgesteld. Het Vijfde actieprogramma (van 1992!) bevat al dergelijke streefwaarden (soms inclusief tijdschema's), maar deze zijn in het algemeen niet gehaald. Uit een oogpunt van preventie moeten er voor de belangrijkste aspecten van lawaaibestrijding snel streefwaarden worden vastgesteld. Verder uitstel is uit den boze.

3.2.2. Lawaaioverlast moet volgens de Commissie niet alleen via administratieve maatregelen, maar ook met behulp van economische instrumenten worden aangepakt.

3.2.3. Hierbij wordt in het algemeen gedacht aan belastingen en heffingen, waarvan de hoogte zou moeten afhangen van de mate van lawaaioverlast. De bedoeling hiervan is tot aanschaf en gebruik van stillere apparaten e.d. te stimuleren. Daartegen heeft het Comité niets in te brengen. Belastingmaatregelen mogen daarentegen niet worden gebruikt om veroorzakers van geluidsoverlast te "bestraffen" of om de overheidskas te spekken. Economische instrumenten maken regels inzake emissiegrenswaarden echter niet overbodig; als het op de bescherming van de bevolking aankomt, lijken grenswaarden al met al geschikter dan belastingmaatregelen.

3.2.4. Eén van de economische instrumenten is een verhoogde aansprakelijkheid voor door lawaai veroorzaakte schade (aan de gezondheid!). Al in 1994 heeft het Comité aangedrongen op richtlijnen of aanbevelingen inzake een verhoogde aansprakelijkheid voor milieuschade in Europees verband (). In principe ziet het Comité belastingmaatregelen als een goed middel om een duurzame ontwikkeling te stimuleren ().

3.3. Vermindering van door het wegverkeer veroorzaakt lawaai

3.3.1. De bestrijding van wegverkeerslawaai krijgt terecht prioriteit. Ook de voorgestelde maatregelen zijn toe te juichen. Naarmate motoren stiller worden, treedt het "rijlawaai" steeds meer op de voorgrond. Maatregelen om deze vorm van lawaai te verminderen (bijvoorbeeld maatregelen m.b.t. autobanden), mogen echter niet ten koste van de verkeersveiligheid gaan.

3.3.2. M.b.t. de internalisering (via belastingmaatregelen) van door lawaaioverlast veroorzaakte kosten zij gewezen op het Groenboek "Naar een eerlijke en doelmatige prijsstelling in het vervoer (1995) ()" en het advies dat het Comité hierover heeft opgesteld ().

3.3.3. Het is belangrijk dat bij technische controles ook aandacht wordt besteed aan de lawaaiproductie van motorvoertuigen; testen moeten wel onder realistische rijomstandigheden plaatsvinden. Een speciaal probleem, vooral in dichtbevolkte gebieden, is het lawaai van het grote aantal motorfietsen. Ook deze voertuigen moeten onder realistische rijomstandigheden worden getest; in dit verband moet er zeker ook rekening mee worden gehouden dat soms na de aanschaf aan de motor wordt gesleuteld. Ten slotte is het eveneens zaak te voorkomen dat aan geluidsdempers wordt gesleuteld.

3.3.4. Een aantal aspecten van door het wegverkeer veroorzaakt lawaai moet met behulp van uitgebreidere OTO-activiteiten worden aangepakt:

- bandenlawaai moet onderzocht en teruggedrongen worden, zonder dat de veiligheid van het voertuig hiervan te lijden heeft;

- het gebruik van geluidsarm asfalt moet met behulp van EG-middelen worden bevorderd; hierbij dient echter alleen te worden gedacht aan in het kader van OTO-activiteiten uit te voeren proefprojecten.

3.3.5. De Commissie gaat slechts zijdelings in op het belang van een rationeel verkeersbeheer bij de bestrijding van wegverkeerslawaai.

Onderzocht zou moeten worden met behulp van welke instrumenten onnodig, tot overlast leidend wegverkeer kan worden vermeden. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan rijbeperkingen voor bepaalde voertuigen, bijvoorbeeld voertuigen zonder geluidsarme motoren, of voor bepaalde tijdstippen.

De Commissie noemt in dit verband ook de mogelijkheid van rekeningrijden. De ervaringen die hiermee worden opgedaan moeten, voor zover de toepassing ervan zich tot bepaalde wegenstelsels beperkt, nauwgezet geanalyseerd worden.

3.4. Spoorweglawaai

3.4.1. De Commissie geeft terecht prioriteit aan maatregelen om het spoorweglawaai in kaart te brengen en aldus terug te dringen.

Dat spoorweglawaai een belangrijk probleem is, blijkt wel uit het feit dat de planning en aanleg van tracés voor hoge-snelheidstreinen (als onderdeel van de transeuropese verkeersnetwerken) o.a. vanwege mogelijke lawaaioverlast leiden tot verontrusting onder de bevolking.

De in het Groenboek voorgesteld maatregelen ter bestrijding van geluidshinder kunnen echter gezien de stand van de techniek en volgens grote spoorwegondernemingen verbeterd worden. Een van de mogelijkheden is bijvoorbeeld het gebruik van geavanceerde vervoermiddelen ("low noise train"), waarmee een maximale emissiebeperking van 23 dB gehaald kan worden (wat dus veel meer is dan de in paragraaf 3.2 en 4.3 (ii) van het Groenboek genoemde beperkingen).

3.4.2. Regels inzake emissiegrenswaarden en aanbevelingen inzake emissiestreefwaarden moeten internationaal op elkaar afgestemd worden.

3.4.3. De Commissie is van plan om (bij wijze van economisch instrument) voor het gebruik van bepaalde trajecten een variabele tol te gaan heffen. Elke extra belasting van het vervoer per spoor leidt evenwel tot hogere kosten voor de reiziger of voor de ondernemer die zijn goederen laat vervoeren; er dient dan ook voor te worden gezorgd dat dezen hierdoor niet kiezen voor andere, in het algemeen minder milieuvriendelijke vervoersvormen.

3.4.4. Het Comité is het met de Commissie eens dat zo snel mogelijk onderzocht moet worden hoe het lawaai van treinen beter kan worden gemeten en geëvalueerd en aan de hand daarvan kan worden teruggedrongen.

3.5. Lawaai veroorzaakt door het luchtverkeer

3.5.1. Het Comité is het in grote lijnen eens met de manier waarop de Commissie vliegtuiglawaai wil aanpakken. Vooral voor de dichtbevolkte woongebieden hebben de door haar voorgestelde maatregelen hoge prioriteit.

3.5.2. De Commissie stelt voor het geluidsniveau van alle vliegtuigtypen aan strengere grenswaarden te binden. Regels tegen geluidshinder van het commerciële vliegtuigverkeer moeten internationaal, dus op een hoger niveau dan dat van de Unie, op elkaar afgestemd worden. De Commissie doet er goed aan om ook in de toekomst samen met internationale luchtvaartinstanties de invoering van strengere grenswaarden ter hand te nemen; dankzij de technologische ontwikkeling zou een en ander in ieder geval op middellange termijn zijn beslag moeten kunnen krijgen.

3.5.3. De Unie zou ook maatregelen moeten overwegen tegen privé- en sportvliegtuigen, omdat de bevolking hier veel last van heeft. Voor deze vorm van luchtverkeer zou moeten worden voorzien in:

- normen om ervoor te zorgen dat de vliegtuigen in kwestie minder lawaai maken;

- criteria m.b.t. de ligging van de veelal kleine vliegvelden die door deze vliegtuigen gebruikt worden; de bedoeling hiervan is eventuele dichtbijgelegen woongebieden tegen lawaaioverlast te beschermen;

- maatregelen om in dichtbebouwde gebieden het aantal vliegvelden en/of de openingstijden hiervan in te perken.

In dit verband wordt ook gewezen op het probleem van op afstand bestuurde modelvliegtuigen, die in de omgeving van woongebieden en wegens hun uitermate hinderlijke geluid voor overlast zorgen.

3.5.4. Helikopterlawaai wordt in het Groenboek niet als een aparte categorie behandeld. Geluidsrichtlijnen voor vliegtuigen zijn echter niet geschikt voor helikopters. Richtwaarden voor toegestane geluidsniveaus hebben meestal maar weinig uitstaande met het werkelijk geproduceerde lawaai, omdat dit sterk afhangt van de vliegmanoeuvre die wordt uitgevoerd. Bovendien cirkelen helikopters vaak lange tijd in de buurt van woningen rond.

3.5.5. De Commissie besteedt ook aandacht aan economische instrumenten om het gebruik en de ontwikkeling van geluidsarme vliegtuigen te stimuleren. In dit verband zij met name gewezen op luchthavenheffingen waarvan de hoogte afhangt van het geluidsniveau van elk vliegtuigtype.

In een aantal lid-staten, maar vooral in de VS, heeft men hiermee goede ervaringen opgedaan. De Commissie stelt terecht dat gedifferentieerde luchthavenheffingen d.m.v. een kaderrichtlijn geharmoniseerd moeten worden. Anders zouden luchthavens die dergelijke heffingen niet invoeren, een sterkere concurrentiepositie kunnen krijgen.

3.5.6. In het Groenboek wordt voorgesteld een gemeenschappelijk EU-kader voor de ruimtelijke ordening rond luchthavens tot stand te brengen. Het zou echter wel eens kunnen tegenvallen om uit de diverse in dit verband opgedane ervaringen algemeen geldige EU-waarden af te leiden. Er moet vooral worden gezorgd voor een uitwisseling van de ervaringen die men in de Gemeenschap, maar ook in derde landen (met druk vliegverkeer) heeft opgedaan. Het Comité staat sceptisch tegenover de mogelijkheid om hieruit "modellen" voor de ruimtelijke ordening te destilleren.

3.5.7. De opmerkingen van het Comité over verkeersbeheer (zie paragraaf 3.3.5) zijn hier eveneens van toepassing: de lawaaioverlast voor de bevolking kan ook door een vermindering van het totale luchtvaartverkeer worden teruggedrongen. Een dergelijke aanpak wordt echter gedwarsboomd doordat in een aantal lid-staten lagere brandstofaccijnzen gelden. Mocht het in dit verband tot een harmonisering komen, dan moet de doelmatigheid van dergelijke belastingvoordelen worden onderzocht.

3.5.8. De Commissie zou ook aandacht moeten besteden aan de lawaaioverlast die door militaire vliegoefeningen wordt veroorzaakt.

3.6. Lawaai van machines die buitenshuis gebruikt worden (bouwmachines, tuingereedschap e.d.)

3.6.1. De Commissie stelt voor de regels inzake de maximale geluidsemissie van verschillende machines door middel van een kaderrichtlijn te vereenvoudigen, aan te vullen en samen te vatten; alleen voor machines waarvoor al grenswaarden gelden en voor "zeer lawaaiige" machines zouden volgens haar nieuwe grenswaarden moeten ingevoerd.

Het leidt tot problemen als alleen grenswaarden worden vastgesteld voor machines waarvoor al regels bestaan. Tot dusver is namelijk allerminst systematisch of volgens een realistische prioriteitstelling te werk gegaan; maatregelen zijn veeleer te hooi en te gras genomen.

Daarom dringt het Comité aan op een algemeen programma ter bestrijding van lawaai van machines die in de open lucht worden gebruikt (vooral bouw-, maar ook landbouwmachines en tuingereedschap). Voor zover het niet mogelijk is machinelawaai "aan de bron" of d.m.v. regels inzake de tijdstippen of de manier waarop de machines gebruikt worden, voldoende te bestrijden, kan dit tot op zekere hoogte alleen of in eerste instantie bevredigend worden aangepakt via regels m.b.t. de afstand van dergelijke machines (bijvoorbeeld windmolenparken) tot de dichtstbijzijnde woningen.

Alleen op die manier kan een impuls worden gegeven aan technologische ontwikkelingen die de bestrijding van geluidshinder ten goede komen.

3.6.2. Eventueel via belastingmaatregelen zou ervoor gezorgd moeten worden dat geluidsarme machines vlotter hun weg naar de consument vinden. De geplande etikettering van machines zou onderdeel kunnen worden van het milieukeurmerksysteem, zoals de Commissie ook al voorstelt in het Groenboek.

3.6.3. In veel gevallen wordt hevig "machinelawaai" niet veroorzaakt door de machine zelf, maar door het behandelde object. Gebruiksvoorschriften en -beperkingen kunnen hier soelaas bieden.

3.7. Industrielawaai

3.7.1. Industrielawaai mag niet onderschat worden, vooral niet in dichtbevolkte gebieden, waar industriële installaties zich vaak vlak bij dichtbevolkte woonwijken bevinden.

Vaak wordt lawaai niet veroorzaakt door het productieproces zelf, maar door af en aan rijdende vrachtwagens en door laden en lossen buiten afgesloten bedrijfshallen. Dit lawaai moet aan industrielawaai worden toegeschreven.

3.7.2. De Commissie verwijst naar de Richtlijn inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging (IPPC); Europese grenswaarden voor geluidsemissies moeten krachtens deze Richtlijn "indien nodig" ingevoerd worden.

Binnen het kader van de IPPC-richtlijn moeten voor de belangrijkste geluidsbronnen emissiegrenswaarden worden vastgesteld, mede om scheeftrekking van concurrentieverhoudingen te voorkomen.

3.7.3. Bij de bestrijding van industrielawaai is voor milieuconvenanten tussen overheid en industrie een belangrijke rol weggelegd; wel moeten hiervoor randvoorwaarden worden geformuleerd. Een voorbeeld van zo'n vrijwillige maatregel zou ook kunnen zijn dat de bestrijding van geluidshinder een plaats krijgt in het milieu-auditsysteem ().

3.8. Externe kosten van geluidshinder; deze moeten worden vastgesteld om bij nieuwe maatregelen een kosten/baten-analyse mogelijk te maken

3.8.1. De door de Commissie geciteerde ramingen van de externe kosten van lawaai variëren van 0,2 % tot 2 % van het BNP van alle lid-staten, wat neerkomt op meer dan 12 miljard ecu per jaar in de Gemeenschap. Om een kosten/batenanalyse te kunnen uitvoeren, dienen de vaak ter discussie gestelde kosten van lawaaibestrijding tegen deze bedragen te worden afgezet. In dit verband is meer onderzoek nodig (vooral naar de "internalisering van externe kosten" met inachtneming van het beginsel "de vervuiler betaalt").

3.8.2. Ook het effect van lawaai op de gezondheid en het welzijn van mensen moet onderzocht worden; in dit verband zijn echter slechts algemene opmerkingen en ramingen mogelijk. Voor een objectief beeld is verder onderzoek nodig. Bij het vaststellen van de externe kosten houdt de Commissie er terecht ook rekening mee dat onroerende zaken die zich in de buurt van sterke geluidsbronnen (verkeer, industrie, luchtvaart) bevinden, in waarde verminderen.

3.9. Werkzaamheden ter verbetering van de kwaliteitscriteria inzake geluidshinder

3.9.1. Verbetering van deze criteria moet als basis dienen voor emmissienormen en planningprocedures.

Hierop gerichte werkzaamheden verdienen ondersteuning. Elders beweert de Commissie overigens dat de in de verschillende lid-staten gehanteerde kwaliteitscriteria elkaar maar weinig ontlopen.

3.9.2. De Commissie wil ter bestrijding van geluidshinder een tweeledige aanpak volgen; naast emissieregels moeten ook voor geluidsemmissie in een bepaald gebied ook op kwaliteitscriteria berustende grenswaarden worden ingevoerd. Het Comité gaat met deze aanpak akkoord. Emissiegrenswaarden zijn absoluut noodzakelijk; gelden alleen voor de immissie beperkende regels, dan zouden sommige gebieden economisch aantrekkelijker worden dan andere, waardoor concurrentiedistorsies kunnen worden veroorzaakt.

4. Aanvullende opmerkingen

4.1. Een programma ter bestrijding van geluidshinder moet een aantal OTO-initiatieven omvatten. De Commissie noemt diverse onderwerpen die hiervoor in aanmerking komen. Uit dit advies is bovendien een extra - zij het zeker niet volledige - lijst van projecten af te leiden.

De Commissie gaat wel in op geluidsgolven die door het menselijk gehoororgaan worden waargenomen, maar niet op niet-waarneembaar laag of hoog geluid. Wetenschappelijk onderzoek zou moeten uitwijzen of er regels nodig zijn om de bevolking ook hiertegen te beschermen. Het Comité zou graag van de uitkomsten van dit onderzoek op de hoogte worden gesteld.

De bestrijding van geluidshinder moet in het OTO-beleid van de Unie de volle aandacht krijgen; ook dient voor een betere coördinatie en concentratie van middelen te worden gezorgd.

4.2. De Commissie besteedt in het Groenboek slechts zijdelings aandacht aan een aantal aspecten die toch heel actueel zijn en in ieder geval op regionaal niveau een belangrijke rol kunnen spelen:

- lawaai veroorzaakt door recreatie;

- lawaai op binnenwateren veroorzaakt door binnenvaart en pleziervaart.

De door dit soort lawaai veroorzaakte schade aan het milieu (gezondheid van de mens, bescherming van zaken) moet nauwgezet worden onderzocht. Los hiervan moet bekeken worden of communautaire activiteiten (eventueel aanbevelingen in een kaderregeling) in het licht van het subsidiariteitsbeginsel mogelijk of nodig zijn (waarbij voor door grensoverschrijdend waterverkeer veroorzaakt lawaai een Europese of internationale regeling vereist is). Ook excessief lawaai van apparaten en voertuigen moet in Europees verband, via strenge vergunningsprocedures en technische standaardisatie, worden teruggedrongen. Anders zijn concurrentiedistorsies te vrezen.

4.3. Binnenshuis geproduceerd lawaai is daarentegen een probleem waarvan de bestrijding, zolang het niet gaat om standaardisering van apparatuur e.d., aan de lid-staten moet worden overgelaten.

Passieve maatregelen ter bestrijding van geluidshinder (speciale muren en ramen, geluidswallen enz.) en tot beperking van het gebruik van percelen of panden omwille van de omwonenden zijn duidelijk een taak van de lid-staten of van decentrale overheden.

4.4. Een aantal regelingen ter bescherming van werknemers is bedoeld om geluidshinder op de werkplek aan te pakken. Lawaai op de werkplek en lawaai in de woonomgeving hangen echter in technologisch en akoestisch opzicht met elkaar samen. Zowel bij het beschermen van werknemers als bij het toepassen van milieubepalingen moet er dan ook op gelet worden dat de oplossing van het ene probleem geen andere problemen veroorzaakt.

4.5. Er bestaat ook een nauw verband tussen lawaai en hevige trillingen. Dit wordt tot op zekere hoogte weerspiegeld in de wetgeving van de lid-staten en de methoden die door hen worden gehanteerd, al lopen de meetprocedures en de evaluaties uiteen. Maatregelen om hevige trillingen aan de bron () te voorkomen, vallen ten dele samen met maatregelen tegen geluidshinder. Hiermee moet bij het uitwerken en uitvoeren van het in het Groenboek aangekondigde programma rekening worden gehouden. Trillingen leiden vooral tot materiële schade aan gebouwen, maar tasten natuurlijk ook de gezondheid van de mens aan.

Brussel, 23 april 1997.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() COM(92) 23 def. - PB nr. C 138 van 17. 5. 1993.

() PB nr. C 140 van 11. 5. 1996.

() Raad van Europa - CM 96/99.

() PB nr. C 180 van 8. 7. 1987.

() PB nr. C 287 van 4. 11. 1992.

() PB nr. C 18 van 22. 1. 1996.

() PB nr. C 212 van 22. 7. 1996.

() PB nr. C 269 van 14. 10. 1991.

() PB nr. C 133 van 16. 5. 1994.

() Zie bijvoorbeeld het advies over de Commissiemededeling "Economische groei en milieu" (PB nr. C 155 van 21. 6. 1995) en het advies over milieubeleid en de interne markt (PB nr. C 332 van 31. 12. 1990).

() COM(95) 691 def.

() PB nr. C 56 van 24. 2. 1997.

() Verordening (EEG) nr. 1836/93, PB nr. L 168 van 10. 7. 1993.

() Onder meer het weg- en treinverkeer, bepaalde fabriekscomplexen en de scheepvaart kunnen hevige trillingen veroorzaken.