Advies van het Economisch en Sociaal Comité over "De landbouwaspecten van 'Agenda 2000' (mededeling van de Commissie)"

(98/C 73/21)

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 2 oktober 1997 besloten overeenkomstig artikel 23, derde alinea, van zijn Reglement van Orde een advies op te stellen over "De landbouwaspecten van 'Agenda 2000' (mededeling van de Commissie)".

De Afdeling voor landbouw en visserij, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 6 november 1997 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Bastian; co-rapporteur de heer Wilms.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 350e Zitting van 10 en 11 december 1997 (vergadering van 10 december) het volgende advies uitgebracht, dat met 93 stemmen vóór en 23 tegen, bij 9 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. De voorstellen voor een hervorming van de gemeenschappelijke marktordeningen (GMO's) in de sectoren akkerbouw, rundvlees en melk zijn ingegeven door de situatie in de landbouwsector, die wordt gekenmerkt door:

- de stijging van de wereldbevolking, die de komende tien jaar naar verwachting met circa 1 miljard zal toenemen, en de toeneming van de koopkrachtige vraag naar levensmiddelen (met name vanuit Azië);

- de hervatting in het jaar 2000 van de WTO-onderhandelingen over de vrijmaking van de wereldmarkten voor landbouwproducten, overeenkomstig de slotakkoorden van de Uruguay-Ronde;

- de waarschijnlijke uitbreiding van de EU met de landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE) en Cyprus;

- de voortzetting van het Euro-mediterrane partnerschap met de landen uit het zuiden van het Middellandse-Zeegebied (met name via de oprichting van een vrijhandelszone met deze landen tegen 2010), wat zowel voor de ontwikkeling en de stabiliteit van het gebied als voor de toekomst van de mediterrane producten van de EU van kapitaal belang is.

1.2. In Agenda 2000 spreekt de Commissie zich ondubbelzinnig uit voor een versterking van het concurrentievermogen van de communautaire landbouwsector, zodat de producenten ten volle kunnen profiteren van de gunstige ontwikkeling op de wereldmarkten (). Zij stelt daarom voor, de hervorming van 1992 uit te diepen en uit te breiden door de overschakeling van prijsondersteunende maatregelen op rechtstreekse steun te versnellen, en daarnaast ook een coherent plattelandsbeleid op te zetten ().

2. Algemene evaluatie

2.1. Het Comité is ingenomen met het verschijnen van het Commissiedocument Agenda 2000, dat bedoeld is als basis voor een diepgaande discussie. De landbouwers en ondernemers van de EU en van de kandidaat-lid-staten van Midden- en Oost-Europa moeten een duidelijk beeld krijgen van het toekomstige gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB).

2.1.1. Het landbouwhoofdstuk in Agenda 2000 is volgens het Comité voldoende gedetailleerd om de voortzetting van het debat over de ontwikkeling van het GLB mogelijk te maken en de besluitvorming in de juiste richting te sturen. Hoofdzaak is daarbij de uitstippeling van de toekomstige beleidskoers in de landbouwsector, waarbij in ieder geval rekening moet worden gehouden met de in paragraaf 1.1 aangegeven ontwikkelingen en de mogelijke gevolgen hiervan voor de Europese landbouw.

2.2. Het Comité stemt weliswaar in met de grote lijnen van de in Agenda 2000 vastgelegde toekomstige doelstellingen van het GLB, maar onderstreept dat de middelen die de Commissie daarbij voor ogen heeft hier en daar in het onzekere worden gelaten; vandaar de onderstaande kanttekeningen.

2.2.1. De Commissie schetst een aantal "politieke" doelstellingen () waaraan het GLB in de toekomst moet beantwoorden: verbetering van het interne en externe concurrentievermogen van de communautaire landbouwsector (met name met het oog op de volgende WTO-onderhandelingen), veilige en kwalitatief hoogstaande levensmiddelen voor de consument, de verzekering van een redelijke levensstandaard voor de landbouwbevolking en het leveren van een bijdrage tot de stabiliteit van de landbouwinkomens, de inpassing van milieudoelstellingen in het GLB, de bevordering van duurzame landbouw en hernieuwbare energiebronnen, het scheppen van alternatieve inkomensbronnen voor landbouwers en hun gezinsleden en de vereenvoudiging van de communautaire wetgeving (vooral in het licht van de toetreding van de landen van Midden- en Oost-Europa).

2.2.2. Het Comité beklemtoont dat het Verdrag van Rome ook in de toekomst de eerste bron blijft voor de hoofddoelstellingen van het GLB, maar sluit zich grosso modo wel aan bij de in Agenda 2000 vastgelegde doelstellingen. Deze dienen volgens het Comité niet in een bepaalde rangorde te worden vermeld, omdat zij stuk voor stuk van belang zijn. Wel betreurt het dat de Commissie slechts zijdelings ingaat op twee andere, in zijn ogen primordiale aspecten van het landbouwbeleid, nl.:

- verbetering van de bodembezetting, door rekening te houden met de regionale kenmerken, en aandacht voor de invloed van het GLB op de toeleverings- en de verwerkingssector, die een niet te verwaarlozen rol spelen bij de ontwikkeling van de plattelandsgebieden; zo kan met name worden gedacht aan een sterkere economische samenwerking tussen de producenten en de verdere uitwerking van een echt beleid ten behoeve van het verwerkings- en afzetapparaat, overal in deze gebieden. Concreet komt dit erop neer dat moet worden gestreefd naar een evenwichtige spreiding van de landbouwproductie en aanverwante productieactiviteiten over het hele grondgebied, door een billijkere geografische en maatschappelijke verdeling van de kansen op ontwikkeling en werkgelegenheid, met name in plattelandsgebieden; ook moeten de impact van het landbouwbeleid op ieder onderdeel van de landbouwproductieketen en de gevolgen van dit beleid voor de inkomensverdeling onder de loep worden genomen;

- erop toezien dat de werkgelegenheidssituatie in de landbouw, met name in de toeleverings- en de verwerkingssector en in de plattelandsgemeenschappen, niet achteruit gaat; de strijd voor meer werkgelegenheid staat immers bovenaan de agenda van de EU.

2.2.3. Het Comité is van mening dat de EU en de lid-staten, niet in het minst ook om de werkgelegenheid in stand te houden, alles in het werk moeten stellen om de productiviteit en het concurrentievermogen van de landbouwsector verder te verbeteren, de vestiging van jonge landbouwers te stimuleren, en het scheppen van arbeidsplaatsen voor gekwalificeerde personeel in de landbouw, de aanverwante sectoren en het ambacht te bevorderen.

2.2.3.1. Om bovenvermelde doelstellingen te verwezenlijken (verbetering van de productiviteit en de concurrentiepositie van de landbouw, stimuleren van de vestiging van jonge landbouwers en creëren van werkgelegenheid), moeten de nodige maatregelen worden genomen om de oprichting van nieuwe coöperaties te vergemakkelijken en de bestaande coöperaties te ondersteunen; landbouwcoöperaties zijn immers de spil van de economische activiteit op het platteland. Bovendien krijgen hun producten een toegevoegde waarde mee omdat zij rechtstreeks op de markt terechtkomen, wat de beste waarborg is voor een stabiel landbouwinkomen, en zodoende ook de werkgelegenheid en de ruimtelijke ordening ten goede komt.

2.2.3.2. Bovendien dient de landbouw als stuwende kracht achter de plattelandseconomie te blijven fungeren (door de banden met de toeleverende en de afnemende sectoren nauwer aan te halen en de banen in landbouw, ambacht en industrie beter op elkaar te doen aansluiten). Zo kan de landbouw ertoe bijdragen dat de plattelandsbevolking in de vijftien EU-lid-staten in het komende decennium op peil blijft.

2.2.3.3. Overigens is het Comité zich ervan bewust dat de kaarten in de landen van Midden- en Oost-Europa, die te kampen hebben met een grote onderbenutting van de arbeidskosten in de landbouw, heel anders liggen. Voorts meent het dat de aanpak van de modernisering van de landbouw in deze landen op sociaal vlak meer dan zorgwekkend is. Het dringt er bijgevolg op aan dat de Unie zowel tijdens de voorbereiding van de toetreding van deze landen als daarna extra aandacht besteedt aan dit probleem.

2.2.4. Verder betwijfelt het Comité of het budget dat de Commissie in gedachten heeft toereikend is om de bestaande gemeenschappelijke beleidsvormen in een uitgebreide Unie voort te zetten.

2.2.4.1. Het ziet ernaar uit dat de door de Commissie voorgestelde verhoging van de financiële middelen voor de structuurfondsen en het beleid inzake economische en sociale samenhang onvoldoende is, zeker in het licht van de enorme financiële behoeften van de kandidaat-lid-staten, met het oog op de herstructurering en modernisering van hun economie, en met name van de landbouwsector en de voedingsmiddelenindustrie.

2.2.4.2. Het Comité vreest dat met de in Agenda 2000 voorgestelde maatregelen niet kan worden volstaan om de doelstelling van een stabiel agrarisch inkomen in de Unie waar te maken. Daarnaast betreurt het dat de Commissie geen onderzoek heeft verricht naar de mogelijke gevolgen van haar voorstellen voor de ontwikkeling van het agrarisch inkomen, zoals zij wel heeft gedaan voor de evolutie van de markten. In dezelfde context zou de Commissie bovendien ook moeten nagaan hoe de maatregelen in kwestie de verdere structurele ontwikkeling van de landbouw zouden beïnvloeden en wat een en ander voor de consument zou betekenen.

2.2.5. Ten slotte vraagt het Comité zich af of de Commissie de gevolgen voor de Europese economie van de overgang naar de derde fase van de Economische en Monetaire Unie (EMU) en de gemeenschappelijke munt wel juist inschat, wanneer zij uitgaat van een economische groei in de EU van 2,5 % per jaar in de periode 2000-2006. Het Comité zou graag vernemen in welke mate de Europese financiële vooruitzichten, met name voor het EOGFL-garantie, in het gedrang zouden komen indien de groei uiteindelijk lager zou blijken te liggen dan 2,5 % (zie 5.1). Ook hecht het Comité bijzonder belang aan de ontwikkeling van het agromonetaire stelsel in het kader van de derde fase van de EMU, en zal het toekomstige voorstellen terzake van de Commissie grondig bestuderen.

2.2.6. Het Comité dringt erop aan dat tijdens de discussies over de toekomst van het GLB voldoende aandacht wordt besteed aan al deze aspecten. Er dient een zo ruim mogelijk consensus te worden bereikt over de toekomstige evolutie van het GLB, in het licht van de debatten rond Agenda 2000. Het is immers niet alleen de hervorming van het GLB die op het spel staat, maar ook de verdediging van de beleidsdoelstellingen- en instrumenten bij de volgende multilaterale handelsbesprekingen.

2.3. Wat hier in het geding is, is het specifieke karakter van de Europese landbouw, die hoofdzakelijk draait om gezonde en kwalitatief hoogstaande levensmiddelen (vooral de typische teelten die van belang zijn voor ruimtelijke ordening en werkgelegenheid, verdienen bijzondere aandacht), de zorg voor het milieu en de dynamiek van het platteland.

2.3.1. Het Comité is van mening dat de EU bij de hervorming van het GLB moet vasthouden aan haar multifunctionele visie op de landbouw. De landbouw in Europa is niet uitsluitend gericht op het voortbrengen van gezonde en kwalitatief hoogstaande producten voor consumptie en non-food-doeleinden, maar is tevens van kapitaal belang voor bodembezetting en ruimtelijke ordening, en onontbeerlijk voor de economische en sociale ontwikkeling van de plattelandsgebieden en voor de instandhouding van de natuurlijke rijkdommen en het landschap.

2.3.2. Het spreekt vanzelf dat het GLB op de eerste plaats het beheer van de landbouw- en voedselmarkten tot doel heeft. De consequenties ervan op sociaal en milieugebied en op het vlak van bodembezetting mogen evenwel niet worden onderschat. Juist het streven om al deze gebieden te raken, is kenmerkend voor het Europese landbouwbeleid. Om zich met deze eigen visie in een internationale context staande te houden, dringt het Comité er dan ook op aan dat de EU trouw blijft aan haar benadering van het GLB en de aandacht vestigt op alle inspanningen die in Europa zijn gedaan om te voldoen aan de verwachtingen van de consument en de burger.

2.3.3. Gezien het complexe en broze evenwicht dat ten grondslag ligt aan het GLB, pleit het Comité voor een algemene hervorming, die gericht is op alle sectoren, en niet alleen op die welke de Commissie in "Agenda 2000" ter sprake brengt (zie 3.5).

2.3.4. Bij de uitwerking van zijn opmerkingen en voorstellen is het Comité steeds uitgegaan van het streven naar een dergelijke multifunctionele landbouw in de Unie.

3. Kanttekeningen bij de verschillende productiesectoren

De voorstellen van Agenda 2000 moeten worden bekeken in het licht van het rapport GLB 2000, dat de Commissie op 21 en 22 april 1997 aan de landbouwraad heeft voorgelegd en waarin zij de evolutie van de landbouwmarkten in de periode 2000-2006 schetst (zie bijlage 2) ().

3.1. Granen

3.1.1. De Commissie stelt voor de interventieprijs voor granen met 20 % te verlagen en in éénmaal vast te stellen op 95,35 ecu/ton (in het jaar 2000), ten einde de positie van de sector op de interne markt te versterken en mee te profiteren van de te verwachten groei van de wereldmarkt.

3.1.1.1. De prijsdaling zou (gedeeltelijk) gecompenseerd worden door de invoering van de niet-gewasgebonden specifieke hectaretoeslag van 66 ecu/ton (). De Commissie stelt voor deze toeslag te verlagen als de marktprijzen op een hoger peil blijven liggen "dan momenteel wordt verwacht" (). Het Comité zou in dit verband graag vernemen hoe en en ander volgens de Commissie zal evolueren. Ook zou het willen weten hoe de situatie er volgens de Commissie zou uitzien in het tegenovergestelde geval, nl. indien de marktprijzen zouden dalen tot een niveau dat lager ligt dan de prijs aan de hand waarvan de compensatie berekend is (te weten 95 ecu/ton).

3.1.2. Het Comité is van oordeel dat de GMO voor granen tegen 2006 aan de volgende vereisten zou moeten beantwoorden:

- de EU moet in staat zijn haar producten uit te voeren zonder voortdurend terug te vallen op exportrestituties;

- braaklegging mag nog slechts dienst doen als laatste redmiddel;

- de EU moet haar landbouwers beschermen tegen de grillige koersen op de wereldmarkt.

3.1.3. Volgens het Comité is het niet nodig de interventieprijs voor granen tot 20 % te verlagen om aan deze drie voorwaarden te voldoen. De nieuwe interventieprijs zou dan al te ver beneden de gemiddelde wereldmarktprijs van de laatste jaren komen te liggen (circa 125 ecu/ton () voor "Red Soft Winter" in de periode 1991-96). De huidige mechanismen van de GMO zouden daarbij alleen nog bij een sterke prijsdaling spelen (de interventiesteun zou dan dienst doen als vangnet). In dat geval zouden de Europese landbouwers, en de hele sector met hen, het moeten stellen zonder de dagelijkse bescherming van de GMO en zouden zij moeten leren zich te wapenen tegen de grote prijsschommelingen op de wereldmarkten.

3.1.4. Hoewel volgens de Commissie mag worden aangenomen dat de wereldmarktprijzen voor granen boven het niveau van de nieuwe interventieprijzen zullen liggen, zou de EU zich volgens het Comité op glad ijs wagen indien zij bij de volgende WTO-onderhandelingen met een volledige afschaffing van de exportsubsidies voor granen zou instemmen. Het beoogde effect van de lagere Europese interventieprijs voor de internationale concurrentiepositie zou immers aan banden kunnen worden gelegd door neerwaartse schommelingen van de valuta van de meest geduchte concurrent van de EU, de VS. Het Comité dringt er dan ook met klem op aan dat de EU de nodige speelruimte behoudt t.a.v. de hoeveelheid die met exportrestituties mag worden uitgevoerd en dat de toegestane hoeveelheden betrekking hebben op de graansector in zijn geheel ().

3.1.5. Verder pleit de Commissie voor afschaffing van de steun aan granen voor de productie van kuilvoer, in het bijzonder kuilmaïs. Het Comité wijst erop dat de gevolgen van deze afschaffing voor het concurrentievermogen van de rundersector en de hele maïssector niet mogen worden onderschat. Het Comité verzoekt de Commissie daarom een volledige studie van de mogelijke gevolgen van haar voorstel betreffende kuilmaïs te maken.

3.1.6. Ten slotte is het Comité tevreden over het voorstel van de Commissie inzake braaklegging. Het hoopt dat de veelbelovende vooruitzichten op de internationale markten werkelijkheid zullen worden, zodat de EU niet meer tot braaklegging hoeft over te gaan. Wel beklemtoont het dat de mogelijkheid van braaklegging als een vorm van productiesturing niet zonder meer mag worden uitgesloten. In dit verband verzoekt het Comité de Commissie ook om tegen de achtergrond van het verband tussen de ontwikkeling van bepaalde producten voor de voedingsmiddelenindustrie en braaklegging een specifiek programma voor hernieuwbare, non-food-teelten uit te werken, en aan te zetten tot een grootschaliger gebruik van biomassa voor energieproductie en als grondstof voor industriële doeleinden, om aldus de werkgelegenheid op het platteland veilig te stellen en bij te dragen tot de terugdringing van de CO2-uitstoot.

3.2. Oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen

3.2.1. Het voorstel van de Commissie om een niet aan de teelt gebonden hectaretoeslag van 66 ecu/ton in te voeren, komt in feite neer op een aanzienlijke vermindering van de huidige premies voor oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen (in dat laatste geval zou echter wel een aanvullende steun van 6,5 ecu/ton worden ingevoerd).

3.2.1.1. Op die manier wil de Commissie naar eigen zeggen de regelgeving vereenvoudigen, de steun loskoppelen van de teeltkeuze van de producenten, en met het oog op de "boxes" uit de landbouwovereenkomst van de Uruguay-Ronde tot een "groenere" steunregeling komen.

3.2.1.2. Het Comité vermoedt evenwel dat de EU op die manier minder greep zal krijgen op de richting die de akkerbouw uitgaat: zo zal de teelt van oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen minder lonend zijn (bij een gelijke premie) () dan de productie van granen. De kosten liggen immers even hoog, terwijl de opbrengst van de oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen lager ligt.

3.2.2. Worden de voorstellen van de Commissie ongewijzigd goedgekeurd, dan zal het Europese areaal oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen naar het Comité verwacht sterk inkrimpen, terwijl de zelfvoorzieningsgraad in de EU maar 50 % bedraagt voor plantaardige oliën en 20 % voor perskoeken. Met deze voorstellen tornt de Commissie dan ook aan een van de basisstrategieën van de EU, die 25 jaar geleden ten tijde van het Amerikaanse soja-embargo is uitgedacht, nl. het bevorderen van de productie van oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen van Europese bodem. Het Comité herinnert er nog aan dat bepaalde zwaargewichten in de internationale productie van oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen (het denkt aan Brazilië en Argentinië) hun producenten een exportbelasting opleggen, en zo de bevoorrading van de communautaire markt bemoeilijken.

3.2.3. Aangezien de prijzen van oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen al gelijk lopen met de prijzen op de wereldmarkt, is er geen geldige reden om de radicale hervorming die de Commissie voorstelt voor deze sector halsoverkop te laten samenvallen met de hervormingen in de graansector (tenzij bezuiniging in die sector een doel op zich is). De voordelen die deze maatregelen zouden opleveren (vereenvoudiging, de facto beëindiging van de Blair House-overeenkomst) wegen lang niet op tegen de te verwachten consequenties. Het lijkt paradoxaal af te willen van de Blair House-regeling, waardoor het areaal oliehoudende zaden in de EU wordt ingeperkt, om uiteindelijk toch bij een inkrimping van het areaal uit te komen.

3.2.4. Het Comité is van oordeel dat een verregaande vorm van positieve discriminatie van oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen tegenover granen in de periode 2000-2006 noodzakelijk blijft, wil men de toekomst van de hele betrokken sector niet in gevaar brengen.

3.2.4.1. Vandaar zijn voorstel om een aanvullende premie in te voeren, waarmee een massale overschakeling van oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen op granen wordt voorkomen, en het evenwicht tussen deze teelten in stand wordt gehouden (en meteen ook een bevredigende zelfvoorzieningsgraad in de sector oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen wordt bereikt). De aanvullende steun kan worden uitgekeerd in de vorm óf van wisselbouwpremies, óf van steun aan teelten met een tekort (waaronder oliehoudende zaden en eiwithoudende gewassen). Bedoeling is dat de Unie een en ander zó aanpakt dat de Blair House-verplichtingen geen probleem meer vormen. Zij kan zich dan voorbereiden op de toetreding van de LMOE, waar de vooruitzichten voor de sector oliehoudende zaden meer dan rooskleurig zijn. Aangezien de producties van oliehoudende zaden in de LMOE en de EU elkaar aanvullen, kan er geen sprake zijn van concurrentie.

3.3. Rundvlees

3.3.1. De Commissie stelt voor om "het feitelijke niveau van de marktondersteuning" () in de periode 2000-2002 geleidelijk te verlagen van 2 780 naar 1 950 ecu/ton, wat neerkomt op een verlaging met 30 %. Ter compensatie zouden de jaarlijkse betalingen per dier stap voor stap worden opgetrokken (tot 245 ecu voor zoogkoeien, 368 ecu voor stieren en 232 ecu voor ossen; daarnaast zou een premie van 70 ecu voor melkkoeien worden ingevoerd).

3.3.2. Zoals de Commissie in haar verslag "GLB 2000" () zelf al aangeeft, zou de prijs van het Europese rundvlees (1 950 ecu/ton) in die omstandigheden lager liggen dan de prijs van het Amerikaanse rundvlees in 2000 (2 125 ecu/ton, volgens de ramingen). Wel zal hij boven de prijs van het rundvlees in Australië (naar verwachting 1 738 ecu/ton) blijven, en a fortiori ook boven de Argentijnse prijs.

3.3.3. Zelfs met een sterk verlaagde interventieprijs zou de EU volgens het Comité dus niet in de eerste plaats kunnen terugvallen op de export om de ontwrichting van de rundvleesmarkt die haar tegen 2006 te wachten staat, op te vangen. In het beste geval zal zij er in slagen haar marktaandeel voor de uitvoer te behouden, en een handvol nieuwe markten te veroveren dankzij vleessoorten met een hoge toegevoegde waarde.

3.3.4. Naar de mening van het Comité wordt in de voorgestelde strategie van verlaging van de Europese institutionele prijzen naar de wereldmarktprijzen toe, onvoldoende rekening gehouden met de specifieke rol die de rundveehouderij speelt op het gebied van kwaliteit, opspoorbaarheid, werkgelegenheid en bodemgebruik en met het oog op de economische bloei van bepaalde plattelandsgebieden in Europa. Het Comité meent dat de EU op de eerste plaats moet streven naar stabiliteit van vraag en prijzen op de interne markt (wat neerkomt op een stabiel inkomen voor de landbouwers), en de productie op een zodanig peil moet houden dat zij haar traditionele exportmarkten (Noord-Afrika, Midden-Oosten en Rusland b.v.) niet kwijtraakt.

3.3.5. Het Comité zou de EU aanraden de gulden middenweg te zoeken tussen maatregelen om de productie binnen redelijke grenzen te houden en de verlaging van de institutionele prijzen.

3.3.6. Het Comité erkent dat een zekere verlaging van de institutionele prijs ongetwijfeld noodzakelijk is om de verschillen inzake concurrentievermogen en prijs tussen rood en wit (varkensvlees, gevogelte) vlees op te heffen - die door een verlaging van de graanprijs nog sterker naar voren zouden komen - en om de consumptie van rundvlees weer aan te zwengelen. De verlaging zou kunnen worden aangepast aan de verschillende vleessoorten. Het Comité vindt het noodzakelijk dat de Commissie nagaat welke gevolgen een verlaging van de graanprijs kan hebben voor de sector rundvlees (én voor schapenvlees).

3.3.7. Voorts verzet het Comité zich ertegen dat de interventieprijs wordt vervangen door een steunregeling voor particuliere opslag. De tegen 2000-2006 verwachte ontwrichting van deze markten (zie bijlage 2), waarvan de BSE-crisis onlangs nog heeft aangetoond hoe kwetsbaar zij zijn, bewijst hoe gevoelig deze kwestie ligt.

3.3.8. De Commissie mag in haar voorstellen de regionale kenmerken niet uit het oog verliezen

3.3.8.1. Het Comité dringt erop aan dat bij de volgende hervorming van de GMO voor rundvlees rekening wordt gehouden met de regionale kenmerken en de verschillende productiesystemen overal in de EU.

3.3.8.2. In bepaalde regio's, met name de regio's met een zoogkoeienbestand, is de veehouderij immers veel extensiever. In het hier door de Commissie uitgewerkte scenario zou het leeuwendeel van de hogere compensaties in geval van een prijsdaling naar de bijzondere premie voor mannelijke runderen gaan, en dus hoofdzakelijk terechtkomen bij de producenten die zich toeleggen op intensievere veehouderij. De Europese zoogkoeienstapel - met zijn minder zware dieren - en de vrouwelijke fok- en slachtkalveren zouden dan ook automatisch het zwaarst getroffen worden door de prijsdaling - zonder specifieke compensatie -, met als gevolg dat de zoogveeteelt in een impasse zou terechtkomen.

3.3.8.3. Het Comité wijst erop dat bepaalde lid-staten al hebben verzocht om bij de berekening van een eventuele compensatie voor een nieuwe daling van de institutionele rundvleesprijzen, meer rekening te houden met de oppervlakte en andere criteria. Daarmee rijst de vraag of de Commissie de gevolgen van de invoering van een premie voor de oppervlakte voedergewassen wel grondig heeft onderzocht, en zo ja, waarom deze niet in Agenda 2000 aan de orde komen.

3.4. Melk

3.4.1. Voorstel van de Commissie is het quotastelsel te verlengen tot in 2006. "De melkveehouder mag echter niet de indruk worden gegeven dat de huidige regeling, met het daaraan inherente gebrek aan flexibiliteit, eeuwig zal kunnen blijven bestaan." Vandaar haar suggestie om de "flexibiliteit" () van de huidige marktordening te vergroten. Zij stelt voor de ondersteuningsprijzen in de betrokken periode met 10 % te verlagen, en een nieuwe jaarpremie van 145 ecu per melkkoe in te voeren, ter compensatie van de prijsverlaging (bovenop de nieuwe premie van 70 ecu per melkkoe die deel uitmaakt van de regeling voor de sector rundvlees). De Commissie is van oordeel dat de EU dankzij deze flexibiliteit in de periode 2000-2006 kan blijven exporteren zonder de GATT-verbintenissen met voeten te treden.

3.4.2. Het Comité betreurt dat de Commissie in haar voorstel niet duidelijk aangeeft welke richting de sector uit moet. Het stelt de volgende lacunes aan de kaak:

- het voorstel bevat geen blauwdruk van een toekomstige melkquotaregeling (rekening houdend met de moeizame verdeling over de lid-staten);

- de van de "superheffing" uitgaande druk wordt niet verlicht;

- noch biedt het uitzicht op een blijvende opening naar de wereldmarkt;

- noch houdt het rekening met de situatie in de probleemgebieden.

3.4.2.1. Zo laat de Commissie de Europese producenten in het ongewisse, biedt zij geen afdoende oplossing voor de problemen waarmee de sector te maken krijgt en krijgen de LMOE geen duidelijk beeld van een GMO, die zij na verloop van tijd zullen moeten overnemen.

3.4.3. Het Comité verzoekt de Commissie bijgevolg om een meer ingrijpend voorstel, dat gericht is op een meer duurzame en verregaande versterking van het concurrentievermogen van de sector, teneinde zijn toegang tot de wereldmarkten te verbeteren. Terzelfder tijd is het zaak de producenten een stabiel inkomen te bieden en hun de verzekering te geven dat de melkproductie overal in de EU zal kunnen worden voortgezet (in het bijzonder in de probleemgebieden en de bergregio's, waar de melkproductie van onschatbare waarde is).

3.5. Mediterrane producten

3.5.1. Het Comité betreurt dat de toekomstige ontwikkeling van deze productiesectoren (tabak, olijfolie, rijst, tuinbouwproducten, groenten en fruit en wijn) in Agenda 2000 maar oppervlakkig wordt behandeld. De Commissie beperkt zich ertoe te verwijzen naar vroegere verslagen of toekomstige voorstellen voor hervormingen. Dat betekent dat in de discussie over de GLB-vooruitzichten nagenoeg 40 % van de totale eindproductie van de EU buiten beschouwing wordt gelaten. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan, Agenda 2000 aan te vullen met voorstellen voor deze sectoren, tenminste indien zij haar doelstellingen inzake milieubescherming en plattelandsontwikkeling ernstig neemt. De Europese landbouw is immers van het grootste belang voor de bescherming van het milieu, de instandhouding van de plattelandsgemeenschappen en de werkgelegenheid.

3.5.2. Het Comité herinnert eraan dat deze producten van het grootste belang zijn voor de Europese werkgelegenheid en voor de instandhouding van landschap en cultuur, en verwijst naar de talrijke adviezen die het ESC hierover heeft uitgebracht, met name het advies over de toekomst van het communautaire beleid in de sector groenten en fruit (), het advies over de hervorming van de GMO voor de wijnbouw () en het advies over de hervorming van de GMO in de sector olijven en olijfolie en de mogelijke opties ().

3.6. Productie in gebieden met extreme klimatologische omstandigheden

3.6.1. Met name de productie in de noordelijke regio's wordt gekenmerkt door de permanente ongunstige klimatologische omstandigheden, zoals de korte teelt- en graasperiodes, de strenge winters en het bevriezen van het land. De lange afstanden en versnipperde percelen beknotten de mogelijkheden van structurele aanpassing. Al deze factoren maken dat de kosten hoog liggen in verhouding tot de opbrengst. Resultaat van de door de Commissie voorgestelde verlagingen zou zijn dat de marktprijzen de variabele kosten niet dekken, zodat de motivatie van de producenten verzwakt.

3.6.2. Het Comité onderstreept dat de landbouwproductie in de noordelijke landen van de EU de ruggegraat is van de plattelandseconomie. De voorgestelde prijsverlaging zou de duurzame landbouwactiviteiten in deze regio's op de helling zetten.

3.6.3. Het Comité dringt daarom aan op adequate maatregelen om de productie in de noordelijke regio's aantrekkelijk te houden (evenals in de zuidelijke regio's met extreme klimatologische omstandigheden); dit kan met name door werk te maken van de voorstellen van het Comité, daarbij rekening houdend met de specifieke regionale kenmerken van de diverse productiesectoren.

4. Kanttekeningen bij de voorbereidingen van de WTO-onderhandelingen en de EU-uitbreiding met de landen van Midden- en Oost-Europa

4.1. Voorbereiding van de WTO-onderhandelingen

4.1.1. Het voorstel van de Commissie is onder meer bedoeld om de druk van de GATT-verbintenissen te verlichten (zie bijlage 3) en ervoor te zorgen dat de EU tijdens de volgende WTO-onderhandelingen goed beslagen ten ijs komt.

4.1.2. Het Comité wijst erop dat de EU er belang bij heeft bij het begin van de nieuwe WTO-onderhandelingen geen louter defensieve houding aan te nemen. Ook is het voor de beoordeling van de in Agenda 2000 vervatte voorstellen voor de landbouw van doorslaggevend belang dat de geplande rechtstreekse betalingen voor de periode 2000-2006 tijdens de komende WTO-ronde niet op de tocht komen te staan.

4.1.3. De Europese markt is de minst afgeschermde ter wereld, en de EU zou er dan ook goed aan doen tijdens de volgende WTO-onderhandelingen niet volledig af te stappen van een noodzakelijk geachte bescherming aan de buitengrenzen, en erover te waken dat haar voorschriften inzake gezondheid en kwaliteit nauwlettend worden nageleefd. Voorts wijst het Comité nog op het buitengewone belang van kwesties als de etikettering van voedingsmiddelen, genetisch gemodificeerde organismen en hormonen, die tijdens de volgende internationale onderhandelingen ter tafel zullen liggen. De EU moet de erkenning van haar regelgeving inzake voedsel en gezondheid op internationaal niveau verdedigen. Het Comité is het met de Commissie eens dat internationale milieu- en sociale normen moeten worden ingevoerd en dat in sterkere mate rekening moet worden gehouden met de consumentenbelangen.

4.2. Voorbereiding van de uitbreiding met de landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE)

4.2.1. Het huidige advies blijft beperkt tot de landbouwaspecten van de toetreding van de landen van Midden- en Oost-Europa. De strategie van de EU inzake de uitbreiding komt aan de orde in het algemene advies van het ESC over Agenda 2000 ().

4.2.2. De uitbreiding met de landen van Midden- en Oost-Europa zal tussen 2000-2006 beperkte gevolgen hebben voor het GLB.

4.2.3. Deze stellingname uit het initiatiefadvies van het ESC over "De gevolgen van de toetreding van de Oost- en Middeneuropese landen voor het GLB" (), wordt door de Commissie in Agenda 2000 onderschreven. Aangezien de landbouw in deze landen minder snel weer op gang komt dan door de Commissie in 1995 was verwacht, zullen eventuele productie-overschotten in de in Agenda 2000 beschouwde periode nauwelijks of geen gewicht in de schaal leggen in vergelijking met de overschotten van de EU15 (zie bijlage 4). Een volledige overschakeling op het GLB is volgens het Comité onmogelijk zonder overgangsperioden, meer om de LMOE in te dekken tegen de concurrentie van de bedrijven uit de EU15 en hen de kans te geven hun landbouw te herstructureren, dan omgekeerd. De budgettaire gevolgen van de eerste toetredingen zullen minimaal zijn voor de afdeling Garantie van het EOGFL (naar schatting van de Commissie tussen 1,1 en 1,4 miljard ecu/jaar; aangezien de prijzen in de LMOE na de uitbreiding in principe omhoog zullen gaan, ontvangen zij geen compenserende betalingen).

4.2.4. De pre-toetredingsstrategie van de Commissie lijkt adequaat.

4.2.5. Meer dan aan prijsondersteuning of directe inkomenssteun voor de producenten, hebben de LMOE volgens het Comité behoefte aan bijstand van de structuurfondsen om hun productie-apparaat te herstructureren en hun verwerkende bedrijven en afzetapparaat te moderniseren. Voorstellen als de vernieuwing van het Phare-programma (gericht op opleiding), de invoering van een aantal specifieke, met het oog op de toetreding ingestelde steunbedragen voor de landbouw ter waarde van 500 miljoen ecu/jaar en de financiering uit de structuurfondsen van een algemeen steunbedrag ter voorbereiding op de toetreding ten bedrage van 1 miljard ecu/jaar (), vanaf het jaar 2000, zijn op de behoeften van de kandidaat-lid-staten toegesneden.

4.2.6. Wel plaatst het Comité vraagtekens bij de door de Commissie voorgestelde structuurfondsensteun voor de LMOE die tussen 2000 en 2006 tot de Unie zouden toetreden (zie 7.6.2). Het is twijfelachtig of de voorgestelde middelen toereikend zijn om te voorzien in de grote financiële behoeften van deze landen.

4.2.7. De overname van het "acquis communautaire" is een netelige kwestie.

4.2.8. Het Comité meent uit Agenda 2000 te mogen opmaken dat de Commissie nog steeds voorstander is van de "big bang"-oplossing (onmiddellijke uitbreiding van de interne markt tot de LMOE). Dan moeten de prijsverschillen tussen de LMOE en de EU15 wel opgeheven zijn, en de voorstellen van de Commissie zijn daarop gericht. Toch zullen er tegen het jaar 2006 waarschijnlijk nog prijsverschillen bestaan, met name in de sectoren suiker en melk (en misschien ook in de rundvleessector). Deze mogelijkheid doet een aantal vragen rijzen. Zullen de nieuwe lid-staten in dat geval in aanmerking komen voor de interventiemechanismen? Zal de EU zich verplicht zien tijdens een overgangsperiode af te wijken van de regels van de interne markt? Het Comité heeft zich hierover reeds uitgesproken in het hierboven vermelde advies. Het verzoekt de Commissie aan te geven hoe de overgangsperiode tussen de toetreding en de volledige overname van het "acquis communautaire" door de nieuwe lid-staten precies zal verlopen. In elk geval moet de discussie over de toekomst van de melksector worden geopend zodra de Commissie met concrete voorstellen komt.

4.2.9. Voorts onderstreept het Comité hoe belangrijk het is dat zowel het Phare-programma als de steun ter voorbereiding op de toetreding worden toegespitst op de financiering van maatregelen om deze landen voor te bereiden op de communautaire realiteit. Men denke daarbij in het bijzonder aan de aanpassing aan de voorschriften inzake de gezondheid van dieren en planten en de omzetting van de richtlijnen ter harmonisatie van levensmiddelenvoorschriften. De Commissie dient er nauwlettend op toe te zien dat de toekenning van deze steun aan de LMOE de concurrentievoorwaarden in de Europese levensmiddelensector niet scheeftrekt.

4.2.10. In de visserijsector zal de uitbreiding vlekkeloos verlopen.

4.2.11. Het Comité merkt op dat de uitbreiding van de EU met de LMOE volgens de Commissie naar alle waarschijnlijkheid geen noemenswaardige problemen zal meebrengen voor het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB). Het sluit zich aan bij de wens van de Commissie dat extra aandacht wordt besteed aan de modernisering van de vissersvloot van de nieuwe oeverstaten van de EU. Voorts wijst de Commissie erop dat deze landen het GVB slechts behoorlijk kunnen overnemen indien zij over een adequate administratieve structuur beschikken. Tijdens de pre-toetredingsperiode moeten de LMOE technische bijstand krijgen, die dan later kan worden omgezet in structurele steun.

4.2.12. Het Comité is van oordeel dat de kosten van de integratie van de Oost-Europese landbouw duidelijk moeten worden aangegeven in de communautaire begroting.

5. Kanttekeningen bij de door de Commissie uitgewerkte budgettaire ramingen voor het GLB

5.1. De Commissie stelt voor niet af te wijken van de huidige wijze van berekening van het landbouwrichtsnoer. Zij gaat uit van een jaarlijkse groei van het communautaire BNP met 2,5 % en een inflatie van 2 % per jaar.

5.2. Het is in de ogen van het Comité essentieel dat het EOGFL-garantie de nodige financiële armslag krijgt om de voorgestelde hervorming in een uitgebreide EU te kunnen bekostigen.

5.3. De Commissie raamt de kosten van de hervorming van de GMO's voor de EU15 in 2006 op 4,3 miljard ecu. De integratie van de eerste LMOE zou ten hoogste 4,5 miljard ecu kosten. De extra kosten voor het EOGFL-garantie die voortvloeien uit de nieuwe begeleidende maatregelen voor plattelandsontwikkeling en de horizontale maatregelen in de visserijsector worden op ongeveer 2 miljard ecu per jaar geraamd. In totaal zouden de extra uitgaven onder het landbouwrichtsnoer in 2006 dus zo'n 10,8 miljard ecu bedragen.

5.4. Op grond van deze prognoses meent de Commissie dat deze extra kosten probleemloos kunnen worden opgevangen, ten minste indien het landbouwrichtsnoer evolueert zoals verwacht. Meer nog, er zou over deze hele periode een ruime marge tussen de landbouwuitgaven en het landbouwrichtsnoer ontstaan (4 miljard ecu in 2006), die de EU nodig heeft om het hoofd te bieden aan "de marktrisico's en omdat de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid moet worden voortgezet voor het einde van de periode van de financiële perspectieven". Indien de ramingen van de Commissie betrouwbaar zijn (), ziet de budgettaire situatie er vrij rooskleurig uit. Het Comité vraagt zich echter wel af of de EU zich ook aan het landbouwrichtsnoer zal kunnen houden indien de ontwikkeling minder gunstig verloopt. Het Comité verzoekt de Commissie een financiële studie over alle aspecten van dit probleem voor te leggen.

6. Opmerkingen bij de maximumbedragen, de differentiëring en de conditionaliteit van de steun

6.1. Het Comité zal zich pas uitspreken over de maximumbedragen, de differentiëring en de conditionaliteit van de steun nadat de Commissie concrete voorstellen heeft ingediend.

6.2. Het Comité wenst geen standpunt in te nemen zolang het niet over een concreet voorstel van de Commissie beschikt.

7. Opmerking bij structuurbeleid, plattelandsontwikkeling en dienstverlening op milieugebied

7.1. Structuurbeleid

7.1.1. Het Comité kan zich vinden in de in Agenda 2000 opgenomen voorstellen van de Commissie die gericht zijn op het vergroten van de efficiëntie, de ontmanteling van de bureaucratie in het structuurbeleid en het beleid inzake plattelandsontwikkeling. Plattelandsontwikkeling moet ook in de toekomst een essentieel doel van de interventie-activiteit van alle structuurfondsen zijn.

7.1.2. Het Comité betreurt dat de Commissie zich in haar voorstellen beperkt tot het vastleggen van de hoofddoelstellingen van het structuurbeleid, maar niet aangeeft welke maatregelen zij daarvoor concreet denkt te nemen. Het lijkt vanzelfsprekend dat de Commissie de verbetering van het concurrentievermogen van de communautaire landbouw tot prioriteit uitroept. Een en ander is volgens het Comité evenwel ondenkbaar indien niet de nodige instrumenten ter beschikking worden gesteld voor de verbetering van de productiestructuur en van de kwaliteit en de afzet van de producten; de efficiëntie van de productie dient daarbij hand in hand te gaan met aandacht voor het milieu en het welzijn van de dieren. De landbouwcoöperaties, waar landbouwers en veehouders de dienst uitmaken, zijn in tal van productieregio's vaak een van de weinige overblijvende ondernemingsvormen. Dit maakt de coöperaties in de ogen van het Comité tot het ideale instrument om het structuurbeleid in goede banen te leiden en de levensvatbaarheid van de ondernemingen en de ontwikkeling van het economisch potentieel veilig te stellen. Het is immers zaak alle mogelijke kansen met beide handen aan te grijpen en zich terdege voor te bereiden op de uitdagingen van de komende jaren.

7.1.3. De Commissievoorstellen zijn in de ogen van het Comité een noodzakelijke, maar niet voldoende stap naar het terugdringen van de regionale verschillen, de bevordering van de economische herstructurering van de regio's en de ontwikkeling van de menselijke hulpbronnen overal in de EU. Het sluit zich daarmee aan bij de woorden van Commissievoorzitter Santer tijdens de voorstelling van Agenda 2000 aan het Europees Parlement op 16 juli 1997.

7.1.4. Met name de vermindering van het aantal doelstellingen van zeven naar drie zal de doelstelling van een efficiëntere Europese structuursteun dichterbij brengen, tenminste indien, zoals het Comité verwacht, de steun aan plattelandsgebieden (binnen doelstellingen 1, 5a en 5b en Leader) door steunmaatregelen in het kader van de nieuwe doelstellingen 1 en 2 en Leader wordt voortgezet.

7.1.5. In dit verband wijst het Comité op het ontbreken van een regeling voor vervroegde uittreding van landbouwers, die zou moeten worden versterkt in het kader van de geplande concentratie, zodat er zo weinig mogelijk algemene problemen ontstaan bij het nog steeds niet afgeronde proces van structurele veranderingen in de landbouw.

7.2. Het budget voor de structuursteun

7.2.1. Dankzij de geografische differentiëring bij de toekenning van de middelen voor structuurmaatregelen (230 miljard ecu voor de periode 2000-2006 voor de huidige 15 lid-staten), kunnen de probleemgebieden, waaronder de noordelijke, perifere gebieden, in de toekomst op meer steun rekenen.

7.3. De regio's die in aanmerking komen voor steun uit hoofde van doelstellingen 1 en 2

7.3.1. Het Comité is bijzonder ingenomen met het voornemen van de Commissie om naast de huidige criteria ook een criterium met het oog op het definiëren van regio's met een hoog werkloosheidspercentage in te voeren. Het verzoekt de Commissie bijgevolg zo snel mogelijk aan te geven welke regio's precies onder doelstellingen 1 en 2 zullen vallen. Tevens dringt het Comité aan op informatie over de toekomst van de specifieke regelingen voor de meest noordelijke regio's met een extreem lage bevolkingsdichtheid.

7.3.1.1. Ook kan het Comité zich vinden in de plannen van de Commissie om voor de regio's die niet langer recht zouden hebben op structuursteun, een overgangsregeling in te stellen, rekening houdend met hun specifieke situatie. Zo wordt vermeden dat de resultaten die de structuursteun tot nog toe heeft opgeleverd, weer teniet worden gedaan.

7.3.1.2. Het is het Comité echter nog niet duidelijk hoe concreet gestalte moet worden gegeven aan een dergelijke overgangsregeling. Het verzoekt de Commissie daarom uitdrukkelijk te vermelden om welke regio's het gaat, en een aantal voorstellen ter discussie voor te leggen. Het Comité denkt o.m. aan de ultraperifere regio's van de EU en de regio's met een erg lage bevolkingsdichtheid, waarnaar overigens wordt verwezen in Agenda 2000.

7.3.2. Het Comité is ingenomen met het feit dat de Commissie voorstelt het communautaire initiatief "Leader" voort te zetten, maar benadrukt dat dit initiatief voldoende middelen toegewezen moet krijgen en alle plattelandsgebieden ten goede moet komen.

7.4. De regio's die in aanmerking komen voor steun uit hoofde van doelstelling 3

7.4.1. Het Comité is ingenomen met het voorstel van de Commissie om de ontwikkeling van het menselijk kapitaal ook in de buiten de doelstellingen 1 en 2 vallende regio's te bevorderen. Bedoeling is de lid-staten te helpen hun onderwijs- en opleidingssystemen en hun regelingen voor arbeidsvoorziening aan te passen en te moderniseren.

7.4.2. Het Comité is bereid ten volle mee te werken aan de uitwerking van de nodige maatregelen en criteria voor de modernisering van de arbeidsmarkt, overeenkomstig de plannen voor werkgelegenheid en het nieuwe hoofdstuk over werkgelegenheid in het Verdrag van Amsterdam. Het Comité onderstreept dat het met zijn deskundigheid, ervaring en representativiteit op het platteland ongetwijfeld een degelijke en duurzame bijdrage kan leveren aan de uitwerking van de richtsnoeren voor de Europese werkgelegenheidsstrategie. Het denkt daarbij met name aan de volgende gebieden: begeleiding van economische en sociale veranderingen; systemen voor onderwijs en opleiding gedurende het hele leven; een actief arbeidsmarktbeleid ter bestrijding van werkloosheid en sociale uitsluiting. Het Comité dringt er hier nogmaals bij de Commissie op aan, zo spoedig mogelijk de nodige initiatieven te nemen om deze doelstellingen te verwezenlijken.

7.5. Het Cohesiefonds

7.5.1. Het Comité toont zich tevreden over het feit dat de lid-staten met een bijzondere achterstand inzake economische ontwikkeling en infrastructuur ook in de toekomst nog in aanmerking komen voor steun uit het Cohesiefonds, overeenkomstig de artikelen 104 C en 130 D van het Verdrag.

7.6. Structurele steun voor de nieuwe lid-staten

7.6.1. Het Comité schaart zich achter het standpunt van de Commissie dat de landen waarmee over toetreding wordt onderhandeld, recht hebben op structurele steun. Het dringt erop aan dat de fondsen de nodige financiële middelen ter beschikking krijgen om op deze enorme behoefte aan solidariteit in te spelen.

7.6.2. Het Comité weet maar al te goed welke middelen voor elk van de instrumenten noodzakelijk zijn. Vandaar dat het zich afvraagt of de vastgelegde kredieten (38 miljard ecu van de structuurfondsen en het Cohesiefonds voor 2000-2006 plus 7 miljard pre-toetredingssteun) volstaan om de structurele problemen van de toekomstige lid-staten doeltreffend aan te pakken.

7.6.3. Het Comité zou van de Commissie willen vernemen hoe deze bedragen berekend zijn en welke concrete problemen voorrang dienen te krijgen.

7.6.4. In het bijzonder vraagt het Comité zich af welk bedrag moet worden vrijgemaakt voor de nodige aanpassingen op het gebied van de landbouwstructuur en de sociale aspecten van het landbouwbeleid in de periode 2000-2006. Ook zou het nadere inlichtingen willen over de projecten waarvoor die middelen bestemd zijn.

7.7. Vereenvoudiging en meer efficiëntie

7.7.1. Het Comité is ingenomen met de inspanningen van de Commissie om het structuurbeleid te vereenvoudigen en doeltreffender te maken.

7.7.2. Wel vraagt het zich af in hoeverre de beperking tot één programma per regio nu werkelijk tot vereenvoudiging en meer doeltreffendheid leidt, temeer daar een aantal projecten, die gedeeltelijk gefinancierd worden uit het EOGFL-afdeling Garantie, net als vroeger terzelfder tijd in één en dezelfde regio zullen worden uitgevoerd.

7.7.3. Het Comité staat achter het voornemen van de Commissie om de follow-up-comités meer armslag te geven. Het meent dat hiermee een wezenlijke bijdrage zou worden geleverd aan de doelmatigheid van de structuursteun.

7.7.4. Het Comité twijfelt eraan of de beschikbare middelen toereikend zijn voor de door de Commissie voorgestelde medefinanciering van de programma's voor plattelandsontwikkeling in het kader van het structuurbeleid (regio's van doelstellingen 1 en 2) door het EOGFL-afdeling Garantie.

7.7.5. Het staat daarentegen wel achter de plannen van de Commissie om de gezamenlijke begrotingslijnen (met name EFRO, ESF, FIOV en EOGFL) toe te spitsen op structurele steunmaatregelen en volledig te wijden aan nieuwe, gerichte maatregelen.

7.8. Plattelandsontwikkeling

7.8.1. Het Comité is het met de Commissie eens dat de veranderingen die voortvloeien uit de marktontwikkelingen, het marktbeleid en de mededingingsregels, met name de plaatselijke economie van de plattelandsregio's voor nieuwe uitdagingen zullen plaatsen. Aangezien deze veranderingen de toch al ongunstige situatie op het vlak van economische ontwikkeling zeker niet ten goede zullen komen, mogen de Europese instellingen en organisaties hun aandacht niet laten verslappen.

7.8.2. Het Comité betwijfelt of de in Agenda 2000 opgenomen voorstellen van de Commissie om het beleid voor plattelandsontwikkeling toe te spitsen op doelgerichte milieumaatregelen, een duurzame oplossing van de vele problemen in de plattelandsgebieden mogelijk zullen maken. Het ligt niet in de bedoeling de verklaringen van de Commissie in twijfel te trekken, maar wel haar ertoe aan te zetten de mogelijkheid van een nieuw en doeltreffend beleid voor een duurzame ontwikkeling van de plattelandsgebieden in overweging te nemen dat stoelt op economische projecten die op structuurverbetering gericht zijn.

7.8.3. Het Comité vindt het het overwegen waard de ontwikkeling van het platteland in het hoofdstuk "structuurbeleid" op te nemen als een afzonderlijke prioritaire doelstelling, waarbij van alle structuurfondsen gebruik kan worden gemaakt.

7.8.4. Er dient volgens het Comité uitdrukkelijk te worden vermeld dat plattelandsontwikkeling ook steun aan de agro-industrie inhoudt. Het gaat daarbij niet alleen om acties op het gebied van technologische vooruitgang, maar meer in het bijzonder ook om de bevordering van onderzoek en ontwikkeling (O& O), kwaliteit, gespecialiseerde opleidingen, afzet, enz.

7.8.5. Het Comité beklemtoont dat de landbouworganisaties in de EU op het gebied van landbouw en plattelandsontwikkeling over een schat aan ervaring beschikken. Daaruit wordt overigens rijkelijk geput in het kader van Europese programma's als Leader en Adapt, waaraan deze organisaties meewerken.

7.8.6. Het lijkt dan ook verstandig beter van de bestaande programma's gebruik te maken, hun doeltreffendheid te evalueren, en hun doelstellingen van naderbij te bekijken.

7.9. Het bescheiden budget voor "plattelandsontwikkeling" doet vragen rijzen

7.9.1. De kosten van de nieuwe begeleidende maatregelen voor plattelandsontwikkeling en de horizontale maatregelen in de visserijsector (FIOV) die door het EOGFL-afdeling Garantie moeten worden gedragen, zullen volgens de ramingen van de Commissie in 2006 2 miljard ecu belopen. In het voorontwerp van begroting voor 1998 worden de kosten van deze acties (doelstellingen 5a en 5b, FIOV, acties voor plattelandsontwikkeling uit hoofde van doelstelling 1) evenwel op meer dan 3 miljard ecu begroot. Het Comité leidt hieruit af dat het in de bedoeling van de Commissie ligt om de EU-steun voor maatregelen ter bevordering van de plattelandsontwikkeling die rechtstreeks met de activiteiten van landbouwers (en met de visserij) samenhangen, tegen het jaar 2006 af te bouwen. Het vraagt zich daarbij af of zulks niet indruist tegen de algemene strekking van de voorgestelde hervorming, en verzoekt de Commissie om opheldering.

7.10. Dienstverlening op milieugebied

7.10.1. Het Comité is het volmondig eens met de conclusie van de Commissie dat "in de komende jaren de milieumaatregelen in de landbouw een prominente rol (zullen) krijgen ter ondersteuning van een duurzame ontwikkeling van het platteland en om tegemoet te komen aan de toenemende vraag van de maatschappij naar dienstverlening op milieugebied" ().

7.10.2. Ook de stelling dat "doelgerichte milieumaatregelen in de landbouwsector moeten worden versterkt en gestimuleerd via hogere budgettaire middelen en, zonodig, hogere percentages voor medefinanciering ()", draagt de goedkeuring van het Comité weg.

7.10.3. Ten slotte kan het Comité zich vinden in de hoofdpunten van het Commissiedocument, waarin vooral wordt verwezen naar maatregelen die een extra inspanning van de landbouwers vragen, zoals biologische landbouw, behoud van semi-natuurlijke habitats, (....) "voortzetting van veehouderij op alpenweiden" ().

7.10.4. Ten slotte is het zaak de milieumaatregelen beter te integreren in de gemeenschappelijke marktordeningen.

Brussel, 10 december 1997.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() "Agenda 2000", persmededeling IP/97/660, blz. 7.

() "Agenda 2000", deel 1, blz. 30.

() SEC(97) 819 def.

() De winstderving van 12 ecu/ton waar de landbouwers in theorie mee te maken zouden krijgen, kan gemakkelijk worden opgevangen door productiviteitsverhoging en de tendens naar alsmaar groter wordende ondernemingen.

() Agenda 2000, deel 1, blz. 32.

() Cijfer van de Internationale Granenraad.

() De Unie heeft op dit moment meer behoefte aan exportrestituties voor secundaire granen, zoals gerst, dan voor tarwe.

() De invoering van een specifieke toeslag van 66 ecu/ton zal in vergelijking met de huidige situatie resulteren in een winstderving van 28 ecu/ton voor de producenten van oliehoudende zaden (dit is 2,3 keer zo veel als de winstderving van de graanproducenten, die een gedeeltelijke compensatie genieten).

() Agenda 2000, deel 1, blz. 33.

() SEC(97) 819 def.

() Agenda 2000, blz. 34.

() CES 94/95.

() PB C 110 van 2.5.1995.

() PB C 287 van 22.9.1997.

() PB C 19 van 21.1.1998.

() PB C 75 van 10.3.1997, blz. 4.

() In totaal stelt de Commissie voor de hele periode steunmaatregelen voor de LMOE ten bedrage van 45 miljard ecu voor, te financieren uit de structuurfondsen.

() Voor de periode 2000-2006 presenteert de Commissie voor alle begrotingslijnen gegevens in constante prijzen 1997, behalve voor het landbouwrichtsnoer, waarvoor de Commissie courante prijzen hanteert.

() Agenda 2000, deel I, blz. 36.

() Agenda 2000, deel I, blz. 37.

BIJLAGE 1 bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

De volgende wijzigingsvoorstellen zijn tijdens de debatten verworpen:

Paragraaf 3.4 bis

Nieuw

"Suiker

De regeling voor suiker is al sinds 1968 ongewijzigd gebleven. Het suikeroverschot in de EU15 blijft volgens de Commissie evenwel toenemen en zal tegen 2005 3,5 miljoen ton bedragen, de 750 000 ton van de CEFTA-landen (Midden-Europese vrijhandelsovereenkomst) niet meegerekend.

Toch blijven voorstellen van de Commissie uit, hoewel de suikerprijs helemaal niet meer is afgestemd op de prijzen van de concurrerende landbouwproducten. Tengevolge van de voorstellen voor deze andere sectoren zal de kloof bovendien nog groter worden.

Zoals wordt opgemerkt in paragraaf 2.3.3 is dus ook in de suikersector een hervorming nodig. Het Comité verzoekt de Commissie Agenda 2000 aan te vullen met voorstellen voor deze sector, te meer daar het de consument is die in ruime mate opdraait voor de kosten van de regeling."

Motivering

Naarmate de kloof tussen de prijzen voor suikerbieten en de prijzen voor andere gewassen - die wèl onder een hervormde regeling vallen - toeneemt, stijgen de kosten van de suikerregeling. De Commissie heeft een hervorming herhaaldelijk uitgesteld, vermoedelijk omdat de suikerregeling maar een klein beslag legt op de communautaire begroting (waarvan het leeuwendeel naar steun aan de ACS-landen en de Franse Overzeese Departementen gaat). Het is evenwel de consument die het gelag betaalt.

Het Comité gaat er vaak prat op dat het de belangen van de consumenten verdedigt. Door niet aan te dringen op een hervorming van de suikerregeling zouden we dan ook onze plicht verzaken.

Uitslag van de stemming

Vóór: 35, tegen: 71, onthoudingen: 6.

Paragrafen 6.1 en 6.2

Te vervangen door:

"Het Comité zou graag zien dat de Commissie zo spoedig mogelijk een voorstellen op tafel legt voor individuele plafonds voor directe steun en andere bepalingen die van invloed zijn op het inkomen van individuele landbouwers, alsmede voor criteria voor differentiëring met het oog op een billijke verdeling van de landbouwsteun over verschillende producenten en regio's."

Motivering

Als de middelen teruglopen, is het noodzakelijk dat de landbouwsteun allereerst wordt toebedeeld aan degenen die deze het hardst nodig hebben, en dat de verdeling van de steun niet bijdraagt aan een onrechtvaardige vermogensgroei bij een klein aantal begunstigden.

Uitslag van de stemming

Vóór: 30, tegen: 65, onthoudingen: 17.

BIJLAGE 2

Vooruitzichten op de landbouwmarkten tegen 2005, voor de EU 15 en de LMOE 10 volgens de Commissie (rapport "GLB 2000")

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

BIJLAGE 3

Tijdschema van de uitvoerverbintenissen van de EU 15 per product (1)

(Kwantitatieve verbintenissen)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(1) Uitgezonderd voedselhulp.

BIJLAGE 4

Financiële vooruitzichten voor 2000-2006

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>