1 COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
i-t '»f 
it v'r 
it i: 
it j, ii 
Brussel, 23.04.1998 
COM( 1998) 203 def. 
DERDE VERSLAG VAN DE COMMISSIE 
BETREFFENDE DE ONDERHANDELINGEN OVER 
DE TOEGANG TOT DE MARKTEN VAN DERDE LANDEN 
VOOR OVERHEIDSOPDRACHTEN OP DE ONDER 
RICHTLIJN 93/38/EEG (DE RICHTLIJN NUTSBEDRIJVEN) 
VALLENDE GEBIEDEN 

INHOUDSOPGAVE 
INHOUDSOPGAVE 2 
INLEIDING 4 
A. SAMENVATTING VAN DE ONDERHANDELINGEN 6 
B. OP 31 DECEMBER 1997 VAN KRACHT ZIJNDE OVEREENKOMSTEN NAAR 
INSTRUMENT 8 
1. De wto-overeenkomst inzake overheidsopdrachten. 8 
1.1. Inleiding. 8 
1.2. Procedures 9 
1.3. De werkingssfeer van de GPA: aanbestedende instanties in de nationale bijlagen. 10 
1.4. De werkingssfeer van de GPA: opdrachten voor leveringen, diensten en 
bouwwerkzaamheden. 14 
1.5. Gevolgen van de inwerkingtreding van de GPA met betrekking tot artikel 36 van 
Richtlijn 93/38/EEG 15 
2. De overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte: de EVA-landen 15 
3. Associatieovereenkomsten: landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE's). 16 
4. Opdrachten in de telecommunicatiesector 17 
4.1. Inleiding. 17 
4.2. Israel, the bilateral agreement on procurement by telecommunications operators. 17 
4.3. Korea, de bilaterale overeenkomst over aanbestedingen door 
telecommunicatiebedrijven 18 
C. LOPENDE OVEREENKOMSTEN (PER 31 DECEMBER 1997): PER SECTOR 20 
D. GEVALLEN WAARIN DE ONDERHANDELINGEN ZIJN AFGESLOTEN MAAR DE 
OVEREENKOMSTEN OP 31 DECEMBER 1997 NOG NIET VAN KRACHT WAREN 32 
1. Onderhandelingen in het kader van de GPA: toetreding van nieuwe leden 32 
2. Associatieovereenkomsten: landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE's). 32 
3. OESO: conventie ter bestrijding van omkoping. 33 
E. INFORMATIE OVER BELEMMERINGEN OP HET GEBIED VAN 
OVERHEIDSOPDRACHTEN EN VOORGESTELDE MAATREGELEN. 34 
F. VERDERE ONDERHANDELINGEN 36 
1. WTO-kader 36 
1.1. De GPA: uitvoering en herziening. 36 
2-
1.2. Algemene overeenkomst inzake de handel in diensten (GATS) 37 
1.3. De ministersconferentie in Singapore: mandaat voor het vaststellen van regels 
inzake de transparantie bij overheidsopdrachten 37 
2. Bilaterale onderhandelingen. 38 
2.1. Douane-unie: Turkije, Andorra en San Marino. 38 
2.2. Handelsovereenkomsten: Zwitserland 40 
2.3. Associatieovereenkomsten: Cyprus en Malta. 40 
2.4. Euro-mediterrane associatieovereenkomsten: Israël, Jordanië, Marokko, de 
Palestijnse Autoriteit, Tunesië en andere mediterrane landen. 40 
2.5. Samenwerkingsovereenkomsten die kunnen uitmonden in onderhandelingen. 42 
2.6. Samenwerkingsovereenkomsten die enkel voorzien in samenwerking 43 
3. De telecommunicatiesector. 44 
G. WAAR VINDT MEN INFORMATIE OVER BUITENLANDSE AANBESTEDINGEN EN HOE 
DWINGT MEN ZIJN RECHTEN AF. 46 
1. Informatie over overheidsopdrachten. 46 
2. De rechten van Europese leveranciers in het buitenland. 47 
H. LUST VAN OVEREENKOMSTEN OP HET GEBIED VAN OVERHEIDSOPDRACHTEN DIE 
OP 31 DECEMBER 1997 VAN KRACHT ZIJN 49 
1. Lijst van overeenkomsten 49 
2. Gevolgen van de inwerkingtreding van deze overeenkomsten met betrekking tot 
artikel 36 van Richtlijn 93/38/EEG. 51 
I. LIJST VAN OVEREENKOMSTEN OP HET GEBIED VAN OVERHEIDSOPDRACHTEN DIE 
OP 31 DECEMBER 1997 NOG NIET VAN KRACHT ZIJN 53 
LANDENINDEX 54 
INLEIDING 
1. Dit is een verslag van de stand van zaken op 31 december 1997 
betreffende de toegang van communautaire leveranciers, aannemers en 
dienstverleners tot markten in derde landen op gebieden die vallen onder 
Richtlijn 93/38/EEG van 14 juni 1993 over de coördinatie van de procedures 
voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en 
energievoorziening, vervoer en telecommunicatie (de "richtlijn 
nutsbedrijven")1. Het verslag wordt ingediend overeenkomstig artikel 36, lid 
6, en artikel 37, lid 2, van deze richtlijn. 
Op 3 maart 1993 heeft de Commissie voor het eerst een verslag2 ingediend 
over de vooruitgang bij de onderhandelingen op de gebieden die onder 
Richtlijn 90/531/EEG van 17 september 19903 vallen. Deze richtlijn is 
inmiddels vervangen door Richtlijn 93/38/EEG van 14 juni 1993 die zowel 
opdrachten voor leveringen, voor de uitvoering van werken, als voor het 
verrichten van diensten betreft. Op 7 september 1994 heeft de Commissie 
een tweede voortgangsverslag4 ingediend. Sedertdien zijn door de 
Commissie geen verslagen meer ingediend, daar in de periode onmiddellijk 
na de afsluiting van de Uruguay-ronde geen nieuwe multi- of bilaterale 
overeenkomsten zijn gesloten. 
3. In 1996 en 1997 is enige vooruitgang geboekt, waarvan de resultaten in dit 
verslag worden gepresenteerd. Voor een goed overzicht van alle nieuwe 
(en toekomstige) implicaties van de onderhandelingsprocessen heeft de 
Commissie er echter de voorkeur aan gegeven om in dit verslag niet alleen 
de vooruitgang, maar de algehele stand van zaken op dit gebied uiteen te 
zetten. Daarom wordt - zo nodig bijgewerkte - informatie gegeven over de 
overeenkomsten die de Gemeenschap al met derde landen heeft gesloten 
met betrekking tot opdrachten op de onder de richtlijn vallende gebieden, 
met inbegrip van de WTO-overeenkomst inzake overheidsopdrachten (de 
GPA). 
Na een samenvatting van de onderhandelingen in deel A van het verslag 
worden in deel B de van kracht zijnde overeenkomsten naar juridisch 
instrument behandeld. In deel C worden de resultaten per sector 
weergegeven en deel D beschrijft gevallen waarin de onderhandelingen zijn 
afgesloten, maar de overeenkomsten nog niet van kracht zijn. Deel E bevat 
1 PB L 199 van 9.8.1993, blz. 84. 
2 COM(93) 80 def. van 3.3.1993. 
3 PB L 297 van 29.10.1990, blz. 1. 
4 COM(94) 342 def. van 7.9.1994. 
-4 
informatie over de belemmeringen op het gebied van overheidsopdrachten 
en de voorgestelde maatregelen. In deel F wordt ingegaan op de 
verschillende bilaterale of multilaterale onderhandelingen over dit 
onderwerp die de Commissie momenteel met derde landen voert of zou 
kunnen voeren. In deel G wordt verklaard hoe men informatie verkrijgt over 
buitenlandse aanbestedingen en hoe Europese leveranciers, aannemers en 
dienstverleners hun rechten kunnen afdwingen. Tot slot zijn in deel H en I 
lijsten opgenomen van alle relevante overeenkomsten met 
publicatiegegevens. 
-5 
A. SAMENVATTING VAN DE ONDERHANDELINGEN 
5. Op multilateraal niveau trad op 1 januari 1996 de GPA (WTO-overeenkomst 
inzake overheidsopdrachten) in werking. De Commissie ziet er inmiddels op 
toe dat de in de overeenkomst vastgelegde verplichtingen door de andere 
partijen worden nageleefd. Met Aruba; Hongkong, China5; Liechtenstein en 
Singapore zijn de onderhandelingen afgesloten en deze landen en 
gebieden zijn nu volwaardig lid van de GPA. Het overleg met Chinees 
Taipei6 en Panama over het aanbod van deze landen wordt voortgezet. 
Toetreding van Chinees Taipei tot de GPA is echter pas mogelijk als de 
toetredingsprocedure voor de WTO is afgerond (zie B.1 en D.1.1). 
6. De belangrijkste resultaten die de Unie gedurende deze periode op het 
gebied van de toegang tot de markt voor overheidsopdrachten heeft 
bereikt, zijn evenwel de bilaterale overeenkomsten met Israël en Korea en 
de onderhandelingen met Zwitserland. 
7. Met Israël werden twee overeenkomsten gesloten. De eerste betreft de 
bilaterale uitbreiding van de draagwijdte van de GPA voor beide partijen. 
Deze zijn met name nieuwe verplichtingen aangegaan betreffende 
aanbestedingen in het stadsvervoer waarop nu ook door EG-leveranciers 
kan worden ingeschreven. De tweede overeenkomst betreft de 
telecommunicatiebedrijven. Deze bilaterale overeenkomst valt buiten de 
draagwijdte van de GPA (zie B.1 en B.4). 
8. Een soortgelijke overeenkomst is gesloten met Korea. De Koreaanse markt 
voor telecommunicatieproducten (en occasionele diensten) is nu 
toegankelijk voor Europese leveranciers. De overeenkomst heeft alleen 
betrekking op de openbare telecommunicatiebedrijven in Korea. In een 
afzonderlijk memorandum heeft Korea zich evenwel verplicht om zich niet in 
te mengen in het aanbestedingenbeleid van de particuliere dienstverleners 
in de telecommunicatiesector (zie B.4). 
9. De diensten van de Commissie hebben met de Zwitserse autoriteiten over 
een algemene overeenkomst inzake overheidsopdrachten onderhandeld. 
Over bijna alle punten werd overeenstemming bereikt, maar formele 
goedkeuring is alleen mogelijk in het kader van het ruimere 
onderhandelingspakket met Zwitserland. Deze overeenkomst zal naar 
verwachting alle onder Richtlijn 93/38 vallende sectoren openstellen voor 
EG-leveranciers, met inbegrip van aanbestedingen door openbare en 
particuliere instanties met exclusieve en speciale rechten (zie E.2.2). 
Hongkong, China is nu de officiële naam van dit gebied, die derhalve in dit verslag zal 
worden gebruikt. Er zij evenwel op gewezen dat alleen Hongkong partij is bij de WTO (en 
de GPA) en de rest van China niet. 
Afzonderlijk douanegebied Taiwan, Penghu, Kinmen en Matsu, hierna genoemd Chinees 
Taipei. 
10. Er zal nog verder overleg met een aantal landen plaatsvinden, met name 
naar aanleiding van al door de EG ondertekende bilaterale akkoorden 
waarin is bepaald dat nog verder zal worden onderhandeld. Op multilateraal 
niveau is voorts in 1997 in het kader van de WTO begonnen met drie 
processen die naast elkaar plaatsvinden: een eerste herziening van de 
GPA, overleg over regels inzake opdrachten voor het verrichten van 
diensten en overleg over de transparantie van overheidsopdrachten (zie F). 
-7 
B. OP 31 DECEMBER 1997 VAN KRACHT ZIJNDE OVEREENKOMSTEN NAAR 
INSTRUMENT 
11. Verscheidene overeenkomsten tussen de Gemeenschap en andere derde 
landen op onder de richtlijn vallende gebieden zijn inmiddels van kracht 
geworden. De belangrijkste is de overeenkomst inzake 
overheidsopdrachten (GPA), een multilaterale overeenkomst in het kader 
van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) (zieB.1). In de praktijk bestrijkt 
deze overeenkomst evenwel niet alle sectoren die onder de richtlijn 
nutsbedrijven vallen. 
12. Het door de GPA gevormde kader wordt aangevuld door andere 
overeenkomsten die los hiervan staan, zoals de Overeenkomst betreffende 
de Europese Economische Ruimte (zie B.2) of de bilaterale 
overeenkomsten met de landen van Midden- en Oost-Europa (zie B.3). Tot 
slot is een afzonderlijk gedeelte van dit verslag gewijd aan de 
telecommunicatiesector (zie B.4). 
1. DE WTO-O VEREENKOMST INZAKE OVERHEIDSOPDRACHTEN. 
1.1. Inleiding. 
13. Overeenkomstig artikel IX, lid 6, onder b), van de GATT-overeenkomst 
inzake overheidsopdrachten (Tokio-ronde) werden onderhandelingen 
gevoerd om de werkingssfeer van de overeenkomst uit te breiden tot 
instanties van lagere overheden en openbare nutsbedrijven en tot werken 
en andere opdrachten voor dienstverlening. De onderhandelingen vonden 
plaats in het kader van de Uruguay-ronde en werden op 15 december 1993 
in Genève afgerond. De nieuwe overeenkomst inzake overheidsopdrachten 
("de GPA") werd onder voorbehoud van ratificatie op 15 april 1994 tijdens 
de ministersconferentie in Marrakesh ondertekend. Op 1 januari 1996 trad 
zij in werking7. 
14. De EG trad toe tot de GPA, als een van de multilaterale overeenkomsten in 
bijlage 4 bij de Overeenkomst tot oprichting van de WTO, door goedkeuring 
van een besluit van de Raad8. Het besluit werd door de Raad aangenomen 
na de ratificatieprocedure overeenkomstig artikel 228, lid 3, tweede alinea, 
waarin de instemming van het Europees Parlement vereist wordt. Die 
instemming werd op 14 december 1994 gegeven. 
7 Zie hieronder voor Korea; Aruba; Hongkong, China; Liechtenstein; Singapore. 
8 Besluit 94/800/EG van de Raad van 22 december 1994, PB L 336 van 23.12.1994, blz. 1. 
Voorts werd de tekst van de GPA later in 1996 in alle officiële talen van de Europese Unie 
gepubliceerd (PB C 256 van 3.9.1996, blz. 1). 
15. De volgende landen hebben de overeenkomst ondertekend: Canada; de 
Europese Gemeenschappen en vijftien lidstaten; Hongkong, China9; 
Israël; Japan; Korea10; Liechtenstein11; het Koninkrijk der Nederlanden 
met betrekking tot Aruba12; Noorwegen; Singapore13; Zwitserland; de 
Verenigde Staten. 
16. Zeven WTO-lidstaten hebben de status van waarnemer: Argentinië, 
Australië, Bulgarije, Chili, Colombia, IJsland, Panama, Polen en Turkije. 
Voorts zijn er twee niet-WTO-lidstaten als waarnemer toegelaten, namelijk 
Chinees Taipei en Letland. Ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en 
de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) 
hebben waarnemersstatus. De Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) en de 
Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank (IABD) hebben ook om toegang als 
waarnemer verzocht. Sommige landen met waarnemersstatus hebben om 
toetreding tot de overeenkomst verzocht (zie D.1). 
17. De GPA laat zich eigenlijk in twee afzonderlijke delen onderverdelen. Het 
eerste gedeelte heeft betrekking op de procedures die door de betrokken 
instanties bij de gunning van opdrachten moeten worden toegepast (zie 
B.1.2), terwijl het tweede gedeelte bestaat uit bijlagen waarin precies staat 
aangegeven wat voor elk van de partijen onder de overeenkomst valt. Dat 
wordt bepaald door de aanbestedende instantie enerzijds (zie B.1.3) en van 
de betrokken leveringen, werken of diensten anderzijds (zie B.1.4). 
1.2. Procedures 
18. In de procedures is vastgelegd aan welke eisen moet worden voldaan met 
betrekking tot: de aankondiging van voorgenomen opdrachten, 
erkenningssystemen, aanbestedingen en de gunning van opdrachten; de 
specificatie van goederen, werken en diensten zodat de markt voor een 
grote verscheidenheid van inschrijvers toegankelijk is; transparante 
procedures voor de selectie van kandidaten en de evaluaties van offertes; 
objectieve criteria voor de gunning van vooraf aangekondigde opdrachten; 
beroepsprocedures die garanderen dat inschrijvers die menen dat inbreuk 
is gemaakt op hun rechten, snel genoegdoening kunnen zoeken. 
10 De akte van toetreding van Hongkong, China, werd op 20 mei 1997 nedergelegd en de 
overeenkomst is op 19 juni 1997 in werking getreden. 
De overeenkomst met Korea is op 1 januari 1997 in werking getreden. 
11 De akte van toetreding van Liechtenstein werd op 19 augustus 1997 nedergelegd en de 
overeenkomst is op 18 september 1997 in werking getreden. 
12 De akte van toetreding van Aruba werd op 25 september 1996 nedergelegd en de 
overeenkomst is op 25 oktober 1996 in werking getreden. 
13 De akte van toetreding van Singapore werd op 20 september 1997 nedergelegd en de 
overeenkomst is op 20 oktober 1997 in werking getreden. 
-9 
19. De in de GPA vastgelegde procedures zijn in wezen identiek aan die in de 
richtlijnen van de Gemeenschap inzake overheidsopdrachten. Het was dus 
niet echt noodzakelijk om deze richtlijnen te wijzigen. Het werd evenwel 
nuttig geacht om ze op enkele punten aan te passen teneinde de praktische 
toepassing van zowel de richtlijnen als de GPA te vereenvoudigen en te 
verduidelijken. Aldus werd een richtlijn aangenomen tot wijziging van de 
klassieke sectorrichtlijnen14; de richtlijn tot wijziging van de richtlijn 
nutsbedrijven zal spoedig worden aangenomen. 
1.3. De werkingssfeer van de 6PA: aanbestedende instanties in de nationale 
bijlagen. 
20. Het tweede gedeelte van de overeenkomst bevat de specifieke nationale 
bijlagen met de lijsten van instanties van de centrale overheid en die van 
lagere overheden15 en van andere openbare instanties en nutsbedrijven die 
hun opdrachten plaatsen overeenkomstig de bepalingen van deze 
overeenkomst16. Deze bepalingen zijn alleen van toepassing op opdrachten 
met een waarde boven van tevoren vastgestelde drempels die van land tot 
land kunnen verschillen (zie C, tabel 2). De rechten van de leveranciers, 
aannemers en dienstverleners uit elk land dat partij is bij de overeenkomst, 
lopen uiteen naar gelang van de draagwijdte van het nationale aanbod dat 
in de overeenkomst is opgenomen. Derhalve zijn binnen een bepaalde 
sector de verplichtingen van de aanbestedende instanties ten aanzien van 
de behandeling van leveranciers, aannemers en dienstverleners niet 
identiek voor alle landen die de overeenkomst hebben ondertekend. 
Bovendien verschillen deze verplichtingen bij hetzelfde land van sector tot 
sector. 
21. De werkingssfeer op het niveau van de centrale overheid werd vastgesteld 
op basis van meestbegunstiging die uitsluitend geldt voor de landen die 
partij zijn bij de overeenkomst. Op het niveau van de lagere overheden 
werd overeenstemming bereikt op basis van wederkerigheid. 
22. Het toepassingsgebied in de sector nutsbedrijven werd eveneens 
vastgesteld op basis van wederkerigheid. Dit is strikt in overeenstemming 
met de bepalingen van artikel 36 van de richtlijn nutsbedrijven. De 
wederkerigheidsbenadering van de Gemeenschap komt tot uiting in de 
14 Zie Richtlijn 97/52/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 1997 tot 
wijziging van de Richtlijnen 92/50/EEG, 93/36/EEG en 93/37/EEG betreffende de 
coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor 
dienstverlening, overheidsopdrachten voor leveringen respectievelijk overheidsopdrachten 
voorde uitvoering van werken, PB L 328 van 28.11.1997, blz. 1. 
15 Bijlagen 1 en 2 van aanhangsel I van de GPA. 
16 Bijlage 3 van aanhangsel I van de GPA. 
10-
algemene toelichting en afwijkingen van het meestbegunstigingsbeginsel, 
zoals dat in haar aanbod is vervat. 
23. De toegangsmogelijkheden voor EG-leveranciers tot markten van andere 
partijen, te weten Canada, Israël, Japan, Korea, Noorwegen, Zwitserland en 
de Verenigde Staten, is in een eerder verslag17 in detail geanalyseerd. Er 
hebben zich sindsdien geen wijzigingen voorgedaan behalve wat Israël 
betreft, waarmee de EG een bilaterale overeenkomst tot uitbreiding van de 
draagwijdte van de GPA-verplichtingen heeft gesloten. Hieronder wordt 
nader op deze overeenkomst ingegaan. Bovendien zijn details opgenomen 
van de door Aruba; Hongkong, China; Liechtenstein en Singapore 
aangeboden instanties, daar deze landen intussen tot de GPA zijn 
toegetreden. In deel C van dit verslag zijn verklarende tabellen per sector 
opgenomen. 
- Uitbreiding van de draagwijdte van de GPA met betrekking tot bestaande partijen 
bij de overeenkomst: Israël 
24. Israël heeft geen aanbod gedaan voor het stadsvervoer; het stadsvervoer 
werd evenwel met uitzondering van de busdiensten opgenomen in een 
bilaterale overeenkomstig. Artikel 36 is dus alleen van toepassing op 
Israëlische ondernemingen die goederen leveren of diensten verrichten op 
het gebied van busdiensten. Deze bilaterale overeenkomst verruimt tevens 
het toepassingsgebied van de GPA op bilateraal niveau met betrekking tot 
bepaalde diensten en opdrachten door ziekenhuizen. 
25. De overeenkomst gaat verder dan de GPA-verplichtingen. Israël heeft zich 
namelijk ook verplicht tot een eigenonderdaanbehandeling voor 
EG-leveranciers, producten en diensten met betrekking tot opdrachten van 
gemeenten die niet op de GPA-lijst van instanties van lagere overheden 
staan. 
• Het aanbod van Aruba. 
26. Aruba heeft een algemeen aanbod gedaan dat alle sectoren omvat die in 
het definitieve aanbod van de EG zijn opgenomen19, waaronder ook 
openbare instanties die actief zijn op het gebied van de elektriciteits- en 
drinkwatervoorziening, het stadsvervoer en haven- en 
17 COM(94) 342 def. van 7.9.1994. 
-' naast de onderhandelingen over deze bilaterale overeenkomst werd ook onderhandeld 
over een andere bilaterale overeenkomst over aanbestedingen door 
telecommunicatiebedrijven (zie hieronder). Zie het besluit van de Raad van 24 februari 
1997 betreffende de sluiting van twee overeenkomsten tussen de Europese Gemeenschap 
en de Staat Israël inzake aanbesteding door telecommunicatiebedrijven respectievelijk de 
overheid, PB L 202 van 30.7.1997, blz. 72, en met name blz. 85 e.v. Deze overeenkomst 
werd op 10 juli 1997 ondertekend en is op 1 augustus 1997 van kracht geworden. 
19 Hoewel er ten aanzien van Aruba wel enkele verschillen zijn in de lijst van diensten en 
bouwwerkzaamheden. 
11 -
luchthavenfaciliteiten20. Aruba is zelfs verder gegaan door in zijn aanbod 
ook opdrachten door zijn telecommunicatiebedrijf op te nemen. 
- Het aanbod van Hongkong, China. 
27. Het aanbod van Hongkong, China omvat de watervoorziening, het 
stadsvervoer en de haven- en luchthavenfaciliteiten. De diensten die 
verantwoordelijk zijn voor de watervoorziening, de bescherming van het 
milieu en de riolering zijn instanties van centrale overheid die bij hun 
opdrachten gebonden zijn aan de bepalingen van de GPA. De toegang 
voor EG-leveranciers is gegarandeerd vanaf de volgende drempels: 
130 000 SDR voor goederen en diensten en 5 000 000 SDR voor 
bouwwerkzaamheden. 
28. Railway Corporation en de Kowloon Canton Railway Corporation. Zij 
exploiteren het openbare en lokale spoorwegnet en de metro. Voorts zal de 
Mass Transit Railway Corporation de nieuwe spoorverbinding met het 
tweede vliegveld van Hongkong, China op Chek Lap Kok exploiteren. Beide 
maatschappijen zijn opgenomen in bijlage 3 van het aanbod van Hongkong, 
China. De drempels bedragen 400 000 SDR voor leveringen en diensten en 
5 000 000 SDR voor werken. Alleen de Peak-kabelspoorweg en de 
traditionele tram, die in particuliere handen zijn, vallen niet onder de GPA. 
29. Ook de exploitatiemaatschappij van de luchthaven is opgenomen in 
bijlage 3 van het aanbod. Hiervoor gelden dezelfde drempels als voor het 
stadsvervoer. De luchthavenexploitant is de belangrijkste aanbestedende 
dienst in de luchthavensector, met name voor de nieuwe luchthaven van 
Chek Lap Kok, waarvan de bouw reeds is begonnen. Materiaal wordt 
aangeschaft door de New Airport Buying Group die deel uitmaakt van de 
afdeling opdrachten van het Government Supplies Department, dat is 
opgenomen in de lijst van bijlage 1 (centrale overheid). Dat betekent dat de 
drempels lager zijn: 130 000 SDR voor leveringen. De Civil Aviation 
Authority is ook opgenomen in de lijst van bijlage 1. 
30. De belangrijkste aanbestedende dienst in de havensector is het Civil 
Engineering Department van de Works Branch van de overheid. Het Marine 
Department en het Planning Department zijn adviserende diensten die ook 
onder de voorschriften van de GPA vallen. Er zij op gewezen dat de haven 
van Hongkong, China en aanverwante industrieën goed zijn voor circa 15% 
van het BNP van Hongkong, China. Hongkong, China is de meest bezochte 
containerhaven in de wereld en zijn ligging aan de Zuid-Chinese kust is van 
strategisch belang, als opslaghaven voor China en als centrale haven voor 
de Aziatische en wereldhandel. 
20 De andere sectoren in de richtlijn nutsbedrijven maken derhalve geen deel uit van de GPA, 
te weten energie andere dan elektriciteit, vervoer ander dan stadsvervoer en 
telecommunicatie. De gunning door Spaanse nutsbedrijven van opdrachten voor het 
verrichten van diensten valt pas vanaf 1 januari 1997 onder de GPA. Aanbestedingen van 
Portugese en Griekse nutsbedrijven vallen met ingang van 1 januari 1998 onder de GPA. 
12 
31. Het aanbod van Hongkong, China omvat niet de elektriciteitssector daar 
deze in particuliere handen is. De overheid van Hongkong, China heeft zich 
er evenwel toe verplicht om zich terzijde te houden en daarbij verzekerd dat 
zij geen enkel belang heeft in de elektriciteitsbedrijven noch invloed wenst 
uit te oefenen op hun opdrachtenbeleid. De regulerende instantie, het 
Electrical and Mechanical Services Department, is wel opgenomen. Hoewel 
deze het elektriciteitsnet niet exploiteert en geen diensten aan het publiek 
levert, schrijft zij opdrachten uit voor elektronische en elektrische 
apparatuur ten behoeve van andere openbare diensten en projecten, zoals 
ziekenhuizen en overheidslaboratoria. Aangezien de toegang tot de markt 
is gegarandeerd, zal ook in deze sector geen discriminatie van 
EG-leveranciers meer bestaan. 
32. De beroepsprocedures zullen evenwel pas een jaar na de inwerkingtreding 
van de overeenkomst van kracht zijn. 
• Het aanbod van Liechtenstein. 
33. Liechtenstein maakt deel uit van de Europese Economische Ruimte. 
Overeenkomstig deze overeenkomst genieten de EG-leveranciers meer 
voordelen dan in het kader van de GPA (zie B.2). Het is dus niet nodig om 
het GPA-aanbod van dit land in detail te bespreken. 
- Het aanbod van Singapore. 
34. Het aanbod van Singapore omvat aanbestedende diensten in de sectoren 
stadsvervoer, havenfaciliteiten en luchthavenfaciliteiten. Voor zijn 
watervoorziening is Singapore grotendeels afhankelijk van Maleisië en 
Indonesië. De Singaporese overheid kon deze sector dus niet in haar 
aanbod opnemen. Alleen opdrachten door het ministerie van Milieu of het 
ministerie van Handel en Industrie vallen onder de GPA. Het ministerie van 
Milieu is vooral verantwoordelijk voor de riolering en de bestrijding van de 
verontreiniging. Voor instanties van de centrale overheid liggen de 
drempels op 130 000 SDR voor leveringen en diensten en 5 000 000 SDR 
voor werken.supplies and services, and 5 000 000 SDR for construction 
services. 
35. Wat de elektriciteitssector betreft, is de Singaporese regering op het 
ogenblik doende Singapore Power, het staatsbedrijf, dat niet onder de 
overeenkomst valt, te privatiseren. Dat betekent dat de bepalingen van de 
GPA alleen van toepassing zijn op opdrachten door het ministerie van 
Handel en Industrie. Het aanbod van de Europese Gemeenschap zal in dit 
verband een afspiegeling zijn van het aanbod van Singapore, daar een 
verwijzing zal worden opgenomen in de algemene aantekeningen van de 
EG bij de overeenkomst. Artikel 36 van de richtlijn nutsbedrijven, dat aan 
communautaire bedrijven een preferentiële behandeling toekent, blijft dus 
van toepassing op elektriciteitsproducten uit Singapore. 
13-
36. De Maritime and Port Authority of Singapore, de Land Transport Authority 
of Singapore en de Civil Aviation Authority of Singapore zijn de 
belangrijkste aanbestedende diensten voor de haven-, stadsvervoer- en 
luchthavensectoren. Zij zijn alle drie opgenomen in de lijsten. De 
drempelwaarden bedragen 400 000 SDR voor goederen en diensten en 
5 000 000 SDR voor werken. De discriminerende bepalingen van artikel 36 
zijn voor deze drie sectoren dus niet van toepassing. 
1.4. De werkingssfeer van de 6PA: opdrachten voor leveringen, diensten en 
bouwwerkzaamheden. 
37. De onder de GPA vallende opdrachten betreffen leveringen, diensten en 
bouwwerkzaamheden. Wat de levering van goederen betreft, heeft de 
overeenkomst betrekking op alle producten (op voorwaarde dat de 
aanbestedende instantie in de lijsten wordt genoemd). Er zijn alleen 
uitzonderingen met betrekking tot defensiegoederen en een zeer gering 
aantal andere producten. 
38. Wat de opdrachten voor diensten en de bouwwerkzaamheden betreft, 
vallen alleen de door elk land in bijlagen 4 en 5 van aanhangsel I 
genoemde categorieën onder de GPA. Bovendien wordt door sommige 
landen voor elke categorie diensten het wederkerigheidsbeginsel 
toegepast. Dat houdt in dat een aanbestedende instantie van een van de 
partijen bij de overeenkomst er alleen op toe hoeft te zien dat verzoeken om 
deelname en inschrijvingen uit de Europese Unie gelijk worden behandeld, 
als de EU óok haar markt voor de betrokken dienst openstelt voor 
leveranciers uit het betrokken land (zie tabellen in deel C)21. 
39. Voorts zijn de GPA-verplichtingen ten aanzien van opdrachten voor het 
verrichten van diensten slechts bindend als zij overeenkomen met de 
verplichtingen die in het kader van de Algemene overeenkomst inzake de 
handel in diensten (GATS) zijn aangegaan. Met andere woorden, 
overheidsopdrachten in specifieke sectoren staan alleen open voor 
GPA-lidstaten als de betrokken dienstensector deel uitmaakt van het 
GATS-aanbod van het betrokken land. 
21 Met betrekking tot de Verenigde Staten zij er in dit verband op gewezen dat 
EU-leveranciers toegang hebben tot Amerikaanse opdrachten op subfederaal niveau, 
hoewel de dienstencontracten op het overeenkomstige niveau in de EG niet toegankelijk 
zijn voor Amerikaanse leveranciers. Deze situatie is het gevolg van de bilaterale 
overeenkomst en houdt verband met het beperkt aantal instanties in de Amerikaanse lijst 
voor het subfederale niveau. 
14 
1.5. Gevolgen van de inwerkingtreding van de 6PA met betrekking tot artikel 36 
van Richtlijn 93/38/EEG 
40. Overeenkomstig artikel 36 van de richtlijn nutsbedrijven kan de voorkeur 
worden gegeven aan EG-bedrijven, maar alleen bij aanbestedingen voor 
producten van oorsprong uit derde landen waarmee de Gemeenschap 
geen multilaterale of bilaterale overeenkomst heeft gesloten waarin een 
vergelijkbare en effectieve toegang voor communautaire ondernemingen tot 
de markten van deze landen is geregeld. 
41. Ten gevolge van het sluiten van de GPA en de bilaterale overeenkomst met 
de Verenigde Staten tot uitbreiding van de werkingssfeer van de GPA is 
artikel 36 van Richtlijn 93/38/EEG niet meer van toepassing op 
aanbestedingen voor producten van oorsprong uit landen die de GPA 
hebben ondertekend wat betreft de gebieden die afhankelijk van het 
aanbod van deze landen onder deze overeenkomsten vallen. Teneinde op 
dit gevolg van de GPA te wijzen, werd in het Publicatieblad een toelichting 
gepubliceerd22. Voor nadere informatie, zie G.2. 
2. DE OVEREENKOMST BETREFFENDE DE EUROPESE ECONOMISCHE RUIMTE: DE EVA-LANDEN 
42. De Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte ("de 
EER-overeenkomst") werd op 2 mei 1992 door de Gemeenschap, haar 
lidstaten en de EVA-landen ondertekend; hierin is in artikel 65 en 
bijlage XVI vastgelegd dat de bepalingen van de richtlijn nutsbedrijven ook 
van toepassing zijn op de EVA-landen23. De EER-overeenkomst trad op 
1 januari 1994 in werking voor Oostenrijk, Finland, IJsland, Noorwegen en 
Zweden en op 1 januari 1996 ook voor Liechtenstein. Wat Noorwegen 
betreft, werden de markten aan het eind van de afwijkingsperiode 
(31 december 1994) op basis van volledige wederkerigheid opengesteld. 
Na de uitbreiding van de Europese Unie op 1 januari 1995 met Oostenrijk, 
Finland en Zweden zijn de bepalingen inzake overheidsopdrachten in de 
EER-overeenkomst alleen nog van toepassing op de volgende drie 
EVA-landen: IJsland (vanaf 1.1.1994), Liechtenstein (vanaf 1.1.1996) en 
Noorwegen (vanaf 1.1.1995). 
22 Zie PB C 322 van 9.12.1995, blz. 9, inwerkingtreding van de WTO-overeenkomst inzake 
overheidsopdrachten in het licht van artikel 36 van Richtlijn 93/38/EEG. 
23 Zie PB L 1 van 3.1.1994, blz. 3. 
15-
3. ASSOCIATIEOVEREENKOMSTEN: LANDEN VAN MIDDEN- EN OOST-EUROPA (LMOE'S). 
43. Met de meeste LMOE's heeft de Gemeenschap bilaterale overeenkomsten 
gesloten. De meeste van deze overeenkomsten, de zogenaamde 
"Europaovereenkomsten", zijn associatieakkoorden inzake de 
voorbereiding van de ondertekenende landen op toetreding tot de Europese 
Unie. Tijdens de Europese Raad van Kopenhagen in juni 1993 werd 
besloten dat de landen die met de EU "Europaovereenkomsten" hebben 
ondertekend, voor toetreding in aanmerking kunnen komen. Op het 
ogenblik zijn slechts zes van de tien "Europaovereenkomsten" waarover 
werd onderhandeld van kracht, namelijk die met Bulgarije24, de 
Tsjechische Republiek25, Hongarije26, Polen27, Roemenië28 en de 
Slowaakse Republiek29. 
44. De "Europaovereenkomsten" bevatten een clausule betreffende 
overheidsopdrachten. Deze clausule is in alle zes overeenkomsten 
praktisch gelijk en bepaalt dat vennootschappen uit de LMOE's volledig 
toegang krijgen tot de aanbestedingsprocedures in de Gemeenschap en 
daarbij niet minder gunstig worden behandeld dan EG-vennootschappen. 
45. EG-vennootschappen die overeenkomstig specifieke bepalingen in de 
betrokken landen zijn gevestigd worden ook als binnenlandse 
vennootschappen behandeld. Dit is van toepassing op joint ventures en 
dochtervennootschappen, terwijl filialen en agentschappen zijn 
uitgezonderd. Dit is in duidelijke bewoordingen opgenomen in de akkoorden 
met Roemenië en Bulgarije. Wat de andere vier overeenkomsten betreft, 
werd een briefwisseling met dezelfde intentie toegevoegd30. 
46. Aan het eind van de overgangsperiode, die voor deze zes landen tien jaar 
gerekend vanaf de datum van inwerkingtreding van de overeenkomsten 
bedraagt, zullen alle EG-ondernemingen op dezelfde wijze als 
binnenlandse ondernemingen worden behandeld en op basis van 
wederkerigheid volledige toegang hebben tot overheidsopdrachten31. Tot 
dan is artikel 36 van toepassing. 
24 PB L 358 van 31.12.1994, in werking getreden op 1 februari 1995. Zie art. 68. 
25 PB L 360 van 31.12.1994, in werking getreden op 1 februari 1995. Zie art. 68. 
26 PB L 347 van 31.12.1993, in werking getreden op 1 februari 1994. Zie art. 66. 
27 PB L 348 van 31.12.1993, in werking getreden op 1 februari 1994. Zie art. 67. 
28 PB L 357 van 31.12.1994, in werking getreden op 1 februari 1995. Zie art. 68. 
29 PB L 359 van 31.12.1994, in werking getreden op 1 februari 1995. Zie art. 68. 
30 Zie PB L 347 van 31.12.1993, blz. 267, voor Hongarije; PB L 348 van 31.12.1993, blz. 182, 
voor Polen; PB L 359 van 31.12.1994, blz. 212, voor de Slowaakse Republiek en PB L 360 
van 31.12.1994, blz. 212, voor de Tsjechische Republiek. 
31 De overgangsperiode voor deze landen loopt af op 31 januari 2004 voor Hongarije en Polen 
en 31 januari 2005 voor Bulgarije, de Tsjechische Republiek, Roemenië en de Slowaakse 
Republiek. 
16-
4. OPDRACHTEN IN DE TELECOMMUNICATIESECTOR 
4.1. Inleiding. 
47. Landen die de EER-overeenkomst hebben ondertekend zijn verplicht om de 
EG-regels toe te passen op overheidsopdrachten, inclusief opdrachten in 
de telecommunicatiesector. EG-leveranciers hebben derhalve toegang tot 
de markten van IJsland, Liechtenstein en Noorwegen. 
48. De telecommunicatiesector valt niet onder de GPA; in de laatste fase van 
het overleg trok de EG haar telecommunicatieaanbod in bij gebrek aan een 
geloofwaardig tegenaanbod van de andere belangrijke partijen. Dat 
betekent dat de meeste partijen bij de GPA besloten hebben om de 
opdrachten van hun telecommunicatiebedrijven niet onder de overeenkomst 
te laten vallen. Alleen het Arubaanse telecommunicatiebedrijf (Setar) is 
volledig gebonden aan de voorschriften van de overeenkomst. Israël heeft 
zijn nationale communicatiebedrijf op basis van wederkerigheid in zijn 
aanbod opgenomen en Korea heeft zijn overheidsbedrijf (Korea Telecom) 
opgenomen voor alle opdrachten behalve die voor de levering van 
telecommunicatieapparatuur. 
49. Het overleg met Israël werd derhalve buiten het kader van de GPA gevoerd 
en leidde tot een bilaterale overeenkomst. Na de inwerkingtreding van het 
telecommunicatieakkoord tussen Korea en de Verenigde Staten, dat 
Europese leveranciers benadeelt, heeft ook de EG buiten de GPA om met 
Korea een akkoord gesloten waardoor EG-ondernemingen nu toegang 
hebben tot de Koreaanse markt voor telecommunicatieapparatuur. 
50. Wat deze sector betreft wordt dus alleen afgezien van toepassing van 
artikel 36 van de richtlijn nutsbedrijven voor IJsland, Liechtenstein, 
Noorwegen, Aruba, Israël en Korea. 
4.2. Israel the bilateral agreement on procurement by telecommunications 
operators. 
51. Het akkoord met Israël was de eerste bilaterale overeenkomst in deze 
sector. Tijdens de GPA-onderhandelingen bood Israël zijn nationale 
communicatiebedrijf, Bezeq, op basis van wederkerigheid aan (met 
uitzondering van de levering van kabels). Daar de Gemeenschap 
uiteindelijk besloot haar aanbod in deze sector in te trekken, voerden Israël 
en de EG bilateraal overleg over de telecommunicatie- en andere sectoren 
(voornamelijk stadsvervoer, zie B.1.3). Dat overleg resulteerde in de 
17-
bilaterale overeenkomst inzake opdrachten door 
telecommunicatiebedrijven32. 
52. Wat Israël betreft heeft de overeenkomst betrekking op aanbestedingen 
door Bezeq, mobiele telecommunicatiebedrijven, kabelbedrijven wanneer 
deze telecommunicatiediensten verstrekken, en internationale 
exploitatiemaatschappijen. De lijst van telecommunicatiebedrijven van de 
EG omvat de bedrijven die zich reeds aan de regels van Richtlijn 93/38 
moeten houden. De standaard regels inzake aanbestedings- en 
beroepsprocedures zijn in het geval van Israël van toepassing op 
opdrachten met een waarde van ten minste 355 000 SDR voor leveringen 
en diensten en 8 500 000 SDR voor werken. Voor de EG zijn de drempels 
gelijk aan die in de richtlijnen (600 000 ecu respectievelijk 5 000 000 ecu). 
Wat de diensten en werken betreft, is deze overeenkomst van toepassing 
op de lijst in bijlage II van de overeenkomst. In ieder geval is het 
non-discriminatiebeginsel van toepassing op alle aanbestedingen door 
telecommunicatiebedrijven ongeacht de waarde van de opdracht. 
53. In de overeenkomst wordt rekening gehouden met de bijzondere bepaling 
in de richtlijn nutsbedrijven van de EG waarin is vastgelegd dat de richtlijn 
niet van toepassing is op opdrachten van telecommunicatiebedrijven die 
overeenkomstig de desbetreffende wetgeving volledig vrij en effectief 
concurreren33. Tevens is bepaald dat de overeenkomst niet vóór 1 januari 
1998 in werking zal treden voor Portugal en Griekenland. 
4.3. Korea, de bilaterale overeenkomst over aanbestedingen door 
telecommunicatiebedrijven 
54. Na intensief overleg hebben de EG en Korea een overeenkomst gesloten 
waardoor Europese leveranciers toegang krijgen tot de markt voor 
telecommunicatieproducten (en occasionele diensten)34. De Koreaanse 
markt is circa 6 miljard US$ per jaar waard. Er zij in dit verband nog eens op 
gewezen dat Telecom reeds is opgenomen in bijlage 3 van het Koreaanse 
32 De onderhandelingen over deze bilaterale overeenkomst werden gelijk met die over een 
andere bilaterale overeenkomst over overheidsopdrachten gevoerd (zie hierboven). Zie 
besluit van de Raad van 24 februari 1997 betreffende de sluiting van twee overeenkomsten 
tussen de Europese Gemeenschap en de Staat Israël inzake aanbesteding door 
telecommunicatiebedrijven respectievelijk de overheid, PB L202 van 30.7.1997, blz. 72 en 
met name blz. 74 e.v. De overeenkomst werd op 10 juli 1997 ondertekend en trad op 
1 augustus 1997 in werking. 
33 Zie artikel 8, lid 1, van de Richtlijn Nutsbedrijven en artikel 1, lid 6, van de overeenkomst. 
34 Zie besluit van de Raad van 22 april 1997 betreffende de sluiting van de overeenkomst 
inzake aanbestedingen in de telecommunicatiesector en van de overeenkomst in de vorm 
van een memorandum inzake aanbestedingen van particuliere telecommunicatiebedrijven 
tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Korea, PB L 321 van 22.11 1997, 
blz. 30. De overeenkomst werd op 29 oktober 1997 ondertekend en trad op 1 november 
1997 in werking. 
18-
GPA-aanbod voor andere aanbestedingen dan die voor 
telecommunicatieproducten. 
55. De overeenkomst is alleen bindend voor het netwerk van het 
overheidsbedrijf Korea Telecom dat goed is voor circa 80% van de 
Koreaanse markt. Bovendien kunnen particuliere bedrijven onafhankelijk en 
op basis van non-discriminatie op opdrachten inschrijven. Krachtens de 
overeenkomst zal Korea discriminerende wetten en praktijken op het gebied 
van aanbestedingen intrekken respectievelijk beëindigen en zal de EG 
afzien van verdere toepassing van artikel 36 van de richtlijn nutsbedrijven. 
56. De standaard regels inzake aanbestedings- en beroepsprocedures zijn van 
toepassing op opdrachten met een waarde van ten minste 450 000 SDR 
voor Korea. De voor de EG geldende drempels zijn gelijk aan die in de 
richtlijnen (600 000 ecu). In alle gevallen is het beginsel van 
eigenonderdaanbehandeling van toepassing op opdrachten met een 
waarde van meer dan 130 000 SDR. 
57. In de overeenkomst wordt rekening gehouden met de bijzondere bepaling 
in de richtlijn nutsbedrijven van de EG waarin is vastgelegd dat de richtlijn 
niet van toepassing is op opdrachten van telecommunicatiebedrijven die 
overeenkomstig de desbetreffende wetgeving volledig vrij en effectief 
concurreren35. Tevens is bepaald dat de overeenkomst niet vóór 1 januari 
1998 in werking zal treden voor Portugal en Griekenland. 
58. Hoewel de overeenkomst pas op 1 november 1997 in werking is getreden, 
aanvaardde Korea Telecom reeds vanaf de datum van parafering 
(22 november 1996) eerste verzoeken om erkenning door Europese 
leveranciers. Op deze wijze haalde een Europese firma begin december 
1996 reeds een order ter waarde van 30 miljoen US$ binnen. 
35 Zie artikel 8, lid 1, van de Richtlijn Nutsbedrijven en artikel 1, lid 5.2, van de overeenkomst. 
-19-
C. LOPENDE OVEREENKOMSTEN (PER 31 DECEMBER 1997): PER SECTOR 
59. In de tabellen 1.1 en 1.2 worden de rechten beschreven die leveranciers, 
aannemers en dienstverleners uit de EU in derde landen hebben bij 
opdrachten voor de verschillende nutsbedrijven. Er wordt toegang verleend 
wanneer het bedrag de in deze tabel aangegeven drempelwaarden te 
boven gaat. 
60. Opgemerkt zij evenwel dat alleen de EER-landen en Zwitserland de in de 
EU gebruikte aanpak hebben overgenomen, waarbij een volledige sector 
voor leveranciers uit een bepaald land wordt geopend of gesloten. De 
andere landen gaan verplichtingen aan ten aanzien van bepaalde 
aanbestedende instanties die op deze gebieden actief zijn36. Soms is de 
toegang vrij beperkt wegens het geringe aantal instanties dat in de lijst is 
opgenomen. Omdat er dan niet van een vergelijkbare toegang sprake is, 
past de EU op de desbetreffende sector dan ook geen 
eigenonderdaanbehandeling toe. Toch kunnen ondernemingen uit de EU 
soms profiteren van een eigenonderdaanbehandeling in deze specifieke 
sector met betrekking tot het beperkte aantal instanties dat wel door het 
derde land in het aanbod is opgenomen37. 
61. Tabel 2 geeft de waarde in nationale valuta van de drempels die door de 
GPA in bijzondere trekkingsrechten (SDR) zijn vastgesteld. 
62. Wat diensten en bouwwerkzaamheden betreft, kan de lijst van de in deze 
sectoren bestreken diensten van land tot land anders zijn. Zie de 
tabellen 3.1 t/m 3.10 en 4.1 t/m 4.10 voor nadere bijzonderheden. 
36 Bij deze aanbestedende instanties kan het echter gaan om ministeries of lagere overheden 
die als zodanig onder de bijlagen 1 en 2 van de GPA vallen. Ze hoeven dus niet 
noodzakelijkerwijs te zijn opgenomen in bijlage 3 van de GPA. 
37 • Dit geldt met name voor de Verenigde Staten aangezien in de bilaterale overeenkomst met 
dat land een evenwicht is bereikt. Zo hebben ondernemingen uit de EU toegang tot 
opdrachten die door bepaalde luchthavens in de VS worden gegund. In verband met het 
beperkte aantal opdrachten heeft de EU echter haar luchthavensector niet geopend voor 
leveranciers uit de VS. 
-20 
- Tabel 1.1: Rechten van leveranciers, aannemers en dienstverleners uit de EU in 
derde landen. 
Er wordt toegang verleend bij opdrachten met een waarde die ten minste gelijk 
is aan de in deze tabel aangegeven drempels (a). Bij de sectoren gaat het enkel 
en alleen om een indicatie. Men dient de volledige lijst van aanbestedende 
instanties voor het land in kwestie te raadplegen (b). 
Landen 
Sectoren 
WATER 
ELEKTRICITEIT 
ENERGiENETTENr 
MU.V. 
ELEKTRICITEIT 
ENERGIE 
(exploitatie van 
een geografisch 
gebied) 
HAVENS 
LUCHTHAVENS 
STADSVERVOER 
VERVOERS-
NETWERKEN 
MU.V. 
STADSVERVOER 
TELECOMMUNI-C 
ATIE Leveringen 
Werken 
Diensten 
Leveringen 
Werken 
Diensten 
Leveringen 
Werken 
Diensten 
Leveringen 
Werken 
Diensten 
Leveringen 
Werken 
Diensten 
Leveringen 
Werken 
Diensten 
Leveringen 
Werken 
Diensten 
Sectoren 
Landen EER-landen: 
IJsland, 
Noorwegen & 
Liechtenstein. 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
' EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EER-landen: 
IJsland, 
Noorwegen & 
Liechtenstein ARUBA 
400 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR 
400 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR 
400 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR 
400 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR 
400 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR 
400 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR 
ARUBA CANADA 
^:!!!!;t$!!!l|il!!!B •;•'W4 
CANADA HONGKONG, 
CHINA 
130 000 SDR 
5 000 000 SDR 
130 000 SDR 
Geprivatiseerd 
(geen barrieres) 
Geprivatiseerd 
(geen barrieres) 
Geprivatiseerd 
(geen barrieres) 
130 000 SDR 
5 000 000 SDR 
130 000 SDR 
4 000 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR 
4 000 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR 
HONGKONG, 
CHINA ISRAEL 
355 000 SDR 
8 500 000 SDR 
355 000 SDR 
355 000 SDR 
8 500 000 SDR 
355 000 SDR 
355 000 SDR 
8 500 000 SDR 
355 000 SDR 
355 000 SDR 
8 500 000 SDR 
355 000 SDR 
355 000 SDR 
(c) 
8 500 000 SDR 
(c) 
355 000 SDR 
(c) 
355 000 SDR 
8 500 000 SDR 
355 000 SDR 
ISRAEL 
21 -
- Tabel 1.2: Rechten van leveranciers, aannemers en dienstverleners uit de EU in 
derde landen 
Er wordt toegang verleend bij opdrachten met een waarde die ten minste gelijk 
is aan de in deze tabel aangegeven drempels (a). Bij de sectoren gaat het enkel 
en alleen om een indicatie. Men dient de volledige lijst van aanbestedende 
instanties voor het land in kwestie te raadplegen (b). 
Landen 
Sectoren 
WATER 
ELEKTRICITEIT 
ENERGIENETTE 
N 
MU.V. 
ELEKTRICITEIT 
ENERGIE 
(exploitatie van 
een geografisch 
gebied) 
HAVENS 
LUCHTHAVENS 
STADSVERVOE 
R Leveringen 
Werken 
Diensten 
Leveringen 
Werken 
Diensten 
Leveringen 
Werken 
Diensten 
Leveringen 
Werken 
Diensten 
Leveringen 
Werken 
Diensten JAPAN 
130 000 SDR 
15 000 000 SDR 
130 000 SDR (d) 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
EG-richtlijnen 
130 000 SDR 
15 000 000 SDR 
130 000 SDR (d) 
130 000 SDR 
15 000 000 SDR 
130 000 SDR (d) 
130 000 SDR 
enige 
railinstanties 
15 000 000 SDR 
enige 
railinstanties 
130 000 SDR 
alleen enige 
railinstanties (d) KOREA 
450 000 SDR 
15 000 000 SDR 
450 000 SDR 
450 000 SDR 
15 000 000 SDR 
450 000 SDR 
450 000 SDR 
sommige 
instanties 
15 000 000 SDR 
sommige 
instanties 
450 000 SDR 
sommige 
instanties 
450 000 SDR 
sommige 
instanties 
15 000 000 SDR 
sommige 
instanties 
450 000 SDR 
sommige 
instanties 
130 000 SDR 
5 000 000 SDR 
130 000 SDR 
itgesloten voor EU 
itgesloten voor EU 
itgesloten voor EU 
itgesloten voor EU 
itgesloten voor EU 
itgesloten voor EU SINGAPORE 
Privatisering 
gaande 
400 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR 
400 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR 
400 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR ZWITSERLAND 
400 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR 
400 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR 
400 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR 
400 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR 
400 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR VERENIGDE 
STATEN VAN 
AMERIKA 
Meestal 
uitgesloten 
Meestal 
uitgesloten 
Meestal 
uitgesloten 
400 000 SDR 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR 
Sommige 
diensten 
uitgesloten 
400 000 SDR (e) 
5 000 000 SDR 
400 000 SDR (0 
Sommige 
diensten 
uitgesloten 
Meestal 
uitgesloten 
Meestal 
uitgesloten 
Meestal 
uitgesloten 
Meestal 
uitgesloten 
Meestal 
uitgesloten 
Meestal 
uitgesloten 
-22 
VERVOERS-
NETWERKEN 
MU.V. 
STADSVERVOER 
TELECOMMUNI-
CATIE Leveringen 
Werken 
Diensten 
Leveringen 
Werken 
Diensten 
Sectoren 
Landen 130 000SDR 
enige 
railinstanties 
15 000 000 SDR 
enige 
railinstanties 
130 000 SDR 
alleen enige 
railinstanties (d) 
JAPAN itgesloten voor EU 
itgesloten voor EU 
itgesloten voor EU 
450 000 SDR 
(g) 
15 000 000 SDR 
450 000 SDR 
KOREA SINGAPORE , 
ZWITSERLAND VERENIGDE 
STATEN VAN 
AMERIKA 
(a) De hier aangegeven drempels komen overeen met die in de verschillende bijlagen 3, die doorgaans de instanties in deze sectoren 
omvatten. Anders dan in de EU-bijlagen kan het voorkomen dat een in deze sectoren actieve aanbestedende instantie is opgenomen in 
bijlage 1 (bv. nationale havenautoriteit) of in bijlage 2 (bv. gemeentelijke nutsbedrijf). In deze gevallen zijn de drempels van toepassing die 
zijn aangegeven in deze bijlagen. Tabel 2 geeft alle drempels met het equivalent van de SDR's in nationale valuta. 
(b) Zie de desbetreffende overeenkomst. In de meeste gevallen zal dit de GPA zijn. 
(c) Met uitzondering van instanties die buslijnen exploiteren. 
(d) De drempel voor diensten van architecten, ingenieurs en andere technici voor zover deze door de overeenkomst worden bestreken 
(dwz. CPC-groep 867, met uitzondering van 86712-13, 22, 24 en 27) bedraagt in Japan 450 000 SDR. 
(e) Voor bepaalde aanbestedende instanties in de Verenigde Staten is de drempel voor leveringen en diensten het equivalent in SDR van 
250 000 US $. 
(f) Met uitzondering van opdrachten in de sector scheepsbouw. 
(g) Opdrachten van Korea Telecom vallen binnen de GPA, behalve wat telecommunicatieapparatuur betreft, waarvoor een afzonderlijke 
bilaterale overeenkomst bestaat. 
(*) ZIE VOOR DIENSTEN EN WERKEN DE TABELLEN 3.1 T/M 3.10 EN 4.10 T/M 4.10. 
• Tabel 2: Drempelwaarden in bijzondere trekkingsrechten (SDR), omgerekend naar 
nationale valuta 
LAND 
EER-LANDEN: IJSLAND, 
LIECHTENSTEIN EN NOORWEGEN 
ARUBA 
CANADA* 
HONGKONG, CHINA AARD VAN HET CONTRACT 
Leveringen, diensten en werken 
Leveringen en diensten 
GPA, bijlage 1 
Leveringen en diensten 
GPA, bijlage 3 
Bouwwerkzaamheden 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 1 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 2 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 3 
Bouwwerkzaamheden 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 1 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 2 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 3 
Bouwwerkzaamheden DREMPELWAARDE 
INSDR 
Drempels vastgesteld 
in Richtlijn 93/38 
130 000 
400 000 
5 000 000 
130 000 
-
355 000 
5 000 000 
130 000 
200 000 
400 000 
5 000 000 DREMPELWAARDE IN 
NATIONALE VALUTA 
Drempels vastgesteld in 
Richtlijn 93/38 
HK $ 1 433 000 
HK $ 2 204 000 
HK $ 4 409 000 
HK$55 109 000 
23-
ISRAEL 
JAPAN 
KOREA 
SINGAPORE 
ZWITSERLAND 
VERENIGDE STATEN VAN AMERIKA Leveringen en diensten 
GPA bijlage 1 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 2 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 3 
Bouwwerkzaamheden 
Leveringen en bepaalde diensten 
GPA bijlage 1 & 3 
Leveringen en bepaalde diensten 
GPA bijlage 2 
Diensten van 
architecten-ingenieurs en andere 
technici -
GPA bijlage 1 & 3 
Diensten van 
architecten-ingenieurs en andere 
technici -
GPA bijlage 2 
Bouwwerkzaamheden 
GPA bijlage 1 
Bouwwerkzaamheden 
GPA bijlage 2 & 3 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 1 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 2 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 3 
Bouwwerkzaamheden 
GPA bijlage 1 
Bouwwerkzaamheden 
GPA bijlage 2 & 3 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 1 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 3 
Bouwwerkzaamheden 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 1 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 2 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 3 
Bouwwerkzaamheden 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 1 
Leveringen en diensten 
GPA bijlage 2 
Bepaalde leveringen en diensten 
GPA bijlage 3 
Bepaalde leveringen en diensten 
GPA bijlage 3 
Bouwwerkzaamheden 130 000 
250 000 
355 000 
8 500 000 
130 000 
200 000 
450 000 
1 500 000 
4 500 000 
15 000 000 
130 000 
200 000 
450 000 
5 000 000 
15 000 000 
130 000 
400 000 
5 000 000 
130 000 
200 000 
400 000 
5 000 000 
130 000 
355 000 
400 000 
-
5 000 000 US$190 000 
US $ 366 000 
US$519 000 
US$12 430 000 
Yen 18 000 000 
Yen 28 000 000 
Yen 65 000 000 
Yen 210 000 000 
Yen 650 000 000 
Yen 2 160 000 000 
Won 151 000 000 
Won 233 000 000 
Won 524 000 000 
Won 5 830 000 000 
Won 17 490 000 000 
SFR 248 950 
SFR 383 000 
SFR 766 000 
SFR 9 575 000 
US $ 190 000 
US$519 000 
US $ 585 000 
US $ 250 000 
US$7 311000 
* Canada is nog geen verplichtingen aangegaan op het gebied van water, 
energie, vervoer en telecommunicatie. 
-24 
Tabellen 3.1 - 3.10: Lijst van diensten die voor dienstverleners uit de EU gelden 
Tabel 3.1. EER-landen: IJsland, Liechtenstein en Noorwegen 
DIENST CPC NR. 
Alle diensten genoemd in bijiage XVIA en XVIB van Richtlijn 93/38/EEG 
Tabel 3.2. Aruba 
DIENST CPC NR. 
Rechtskundige diensten 861 
Accountants 862 
Belastingconsulenten 863 
Ingenieurs 8672 
Diensten in verband met computers 841 
Adviezen op het gebied van bedrijfsvoering 865 
Franchising 8929 
Verzekeringswezen 812,814 
Banken en effectenhandel 811,813 
Hotels 6411 
Amusement 9619 
Recreatieterreinen en stranden 96491 
Sport 9641 
Vervoer over water (goederen- en personenvervoer) 72 
Ondersteunende activiteiten voor het vervoer over water: vrachtbehandeling 74 
Goederenvervoer: tussenpersonen/verzending van goederen 74 , 
Ondersteunende activiteiten voor het vervoer over water: opslag 74 
Wegvervoer 71231,71234,71239 
Tabel 3.3. Canada 
DIENST^ ^TPCUR^^^^^^ 
Canada is nog geen verplichtingen aangegaan op het gebied van water, energie, vervoer en 
telecommunicatie. 
Tabel 3.4. Hongkong, China 
Diverse diensten in verband met computers ~843,844.845,849 
Leasing en verhuur zonder bedieningspersoneel 83101 -83106, 83109 
Onderhoud en reparatie 633,8861,8866 
Markt- en opinieonderzoek 864 
Beveiliging 87304 
Reiniging van gebouwen 874 
Reclamewezen 871 
Koeriers 
Telecommunicatiediensten (voor bepaalde soorten diensten kan een vergunning uit hoofde van 7523,843, 7521, 7529, 
de telecommunicaWewet nodig zijn). 754 
Afvalwater- en afvalverzameling en -verwerking 9401,9402 
Financiele diensten (er is een lijst van uitzonderingen: 81402,81339, 8119, 81323, 81339, Ex 81 
81319, 8131, 8133, 81339, 81333, 81321) 
Luchtvervoer (m.u.v. postvervoer) 731,732,734 
Wegvervoer 712,6112, 8867 
25 
Tabel 3.5. Israël 
DIENST CPC NR. 
Architecten . 8672-3 
Ingenieurs 8671 
Stedenbouw 8674 
Diverse diensten in verband met computers 841-3 
Reclamewezen 871 
Markt- en opinieonderzoek 864 
Adviezen op het gebied van bedrijfsvoering 865-6 
Afvatwater- en afvalverzameling en -verwerking 9401-5 
Tabel 3.6. Japan 
DIENST CPC NR. 
Ondemoud en reparatie van auto's ~6~112 
Onderhoud en reparatie van motorrijwielen en sneeuwscooters 6122 
Overig vervoer te land (m.u.v. 71235 Postvervoer) 712 
Verhuur van zeeschepen met bemanning 7213 
Verhuur van binnenvaartschepen met bemanning 7223 
Luchtvervoer (m.u.v. 73210 Postvervoer) 73 
Tussenpersonen op het gebied van het goederenvervoer 748 
Koeriers 7512 
Telecommunicatie 
• Elektronische post 7523 ' 
-Spraakpost 7521 
- On line opzoeken van informatie en databanken 7523 
• Elektronische berichtenuitwisseling (EDI) 7523 
- Uitgebrekte faxdiensten 7529 
- Omzetting van codes en protocollen 7523 
- Online-verwerking van informatie en/of gegevens (incl. transactieverwerking) 7523 
Diverse diensten In verband met computers 84 
Markt- en opinieonderzoek 864 
Architecten, ingenieurs en andere technici 867 
Reclamewezen 871 
Vervoer met pantserwagens 87304 
Reiniging van gebouwen 874 
Uitgeven en drukken 88442 
Reparatie van producten van metaal, machines en apparaten 886 
Afvatwater- en afvalverzameling en -verwerking 94 
Opmerkingen: 
6112 Omvat niet onderhoud en reparatie van auto's, motorrijwielen en sneeuwscooters die speciaal worden aangepast en 
geïnspecteerd om te voldoen aan de voorschriften van instanties. 
7512 Omvat niet brievenkoeriers. 
867 Architecten, ingenieurs en andere technici op het gebied van de bouwnijverheid, zijn inbegrepen, met uitzondering 
van onderstaande diensten als deze afzonderlijk worden uitbesteed: 
Definitieve ontwerpen, deel uitmakend van CPC 86712 Bouwkundige ontwerpen; 
CPC 86713 Administratie van contracten; 
Ontwerpen bestaande uit één definitief plan of een combinatie van definitieve plannen, specificaties en 
kostenramingen behorend tot CPC 86722 Technische ontwerpen voor de bouw van funderingen en 
bouwwerken, of CPC 86723 Technische ontwerpen voor mechanische en elektrische installaties voor 
gebouwen, of CPC 86724 Technische ontwerpen voor de bouw van weg- en waterbouwkundige werken, en 
CPC 86727 Diensten van ingenieurs tijdens de bouw en de installatie. 
88442 Uitgeven en drukken zijn niet inbegrepen wanneer het materiaal met vertrouwelijke informatie betreft. 
Tabel 3.7. Korea 
In de algemene aantekeningen voor Korea wordt gespecificeerd dat een 
in bijlage 4 opgenomen dienst alleen dan voor een bepaalde partij geldt 
wanneer deze die dienst zelf in bijlage 4 heeft opgenomen. In de praktijk 
komt dit erop neer dat alleen de volgende lijst van diensten van kracht is 
voor dienstverleners uit de EU: 
-26-
Onderhoud en reparatie 633,8861,8862,8863, 
8864, 8865, 
Onderhoud en reparatie van vaartuigen 8866 
Vervoer te land: uitsluitend containervervoer, excl. cabotage ' 71233 
Telecommunicatie: elektronische post, spraakpost, online opzoeken van informatie en 7523 
databanken, elektronische berichtenuitwisseling (EDI), uitgebreide faxdiensten, incl. opslaan 
en doorzenden, opslaan en terugzoeken 
Diverse diensten in verband met computers: 
- advisering in verband met de installatie van computers 841 
- toepassing van programmatuur 842 
- gegevensverwerking 843 
- databanken 844 
- onderhoud en reparatie van kantoormachines (ind. computers) 845 
Accountants en boekhouders 862 
Markt- en opinieonderzoek 864 
Adviezen op het gebied van bedrijfsvoering en projectbeheer 865, 86601 
Architecten 8671 
Ingenieurs 8672 
Geintegreerde diensten van ingenieurs 8673 
Stedenbouw en landschapsarchitectuur; aanverwante wetenschappelijke en technische 8674 
adviezen; technische tests en toetsen • 
Aanverwante wetenschappelijke en technische adviezen 86751,86752 
Tests en toetsen op het gebied van samenstelling en zuiverheid (uitsluitend inspectie, tests 86761, 
en analyses van lucht, water, geluids- en trillingsniveaus 
Technische inspecties 86764 
Reclamewezen 8711, 8719 
Uitgeven en drukken, voor een vast bedrag of op contractbasis 88442 
Afvalwater- en afvalverzameling en -verwerking: 
- afvalwaterverzameling en -verwerking (uitsluitend industrieel afvalwater) 9401 
- afvalverzameling en -verwerking (uitsluitend verzameling, vervoer en verwerking van 9402 
industrieel afval) 
• reiniging van uitlaatgassen en lawaaibestrijding (niet in verband met 9404, 9405 
bouwwerkzaamheden) 
- tests en evaluaties op milieugebied (uitsluitend milieu-effectrapportage) 9406, 9409 
Tabel 3.8. Singapore 
DIENST TPC7JR",™I"™"^^^~ 
Accountants en boekhouders 862 
Architecten 8671 
Adviezen op het gebied van bedrijfsvoering 865 
Reiniging van gebouwen 874 
Hotels en restaurants (incl. catering) 641-643 
Reisbureaus en reisorganisatoren 74710 
Gidsen 7472 
Gegevensverwerking 843 
Databanken 844 
Veterinaire diensten 932 
Advisering in verband met de installatie van computers 84100 
Advisering in verband met systemen en programmatuur 84210 
Vertalen en tolken 87905 
Elektronische post 7523 
Spraakpost 7523 
Online opzoeken van informatie en gegevensbanken 7523 
Elektronische berichtenuitwisseling (EDI) 7523 
Productie van films of video's 96112 
Distributie van films of video's 96113 
Vertoning van films 96121 
Vertoning van video's 96122 
Bibliotheken 96311 
Ingenieurs 8672 
Koeriers 7512 
Biotechnologie 
Tentoonstellingen 
Commercieel marktonderzoek 
Binnenhuisarchitectuur 
Professionele adviezen op het gebied van landbouw, bosbouw, visserij en mijnbouw, ind. 
diensten in verband met de aardoliewinning 
27 
Tabel 3.9. Zwitserland 
DIENST CPCNR. 
Onderhoud en reparatie 6112,6122,633, 886 
Vervoer te land, ind. vervoer met pantserwagens, en koeriers, m.u.v. postvervoer 712 (behalve 71235), 
7512, 87304 
Personen- en goederenvervoer door de lucht, m.u.v. postvervoer 73 (behalve 7321) 
Postvervoer over land, m.u.v. die per spoor en door de lucht 71235,7321 
Telecommunicatie 752* (behalve 7524, 
7525, 7526) 
Finandele diensten ex 81 
(a) verzekeringswezen 812,814 
(b) banken en investeringen" 
Diverse diensten in verband met computers 84 
Accountants en boekhouders 862 
Markt- en opinieonderzoek 864 
Adviezen op het gebied van bedrijfsvoering en diensten in verband daarmee 865, 866*** 
Architecten, ingenieurs en gemtegreerde diensten van ingenieurs, stedenbouw en 867 
landschapsarchitectuur; aanverwante wetenschappelijke en technische adviezen; technische 
tests en toetsen 
Reclamewezen 871 
Reiniging van gebouwen en beheer van onroerend goed 874, 82201 - 82206 
Uitgeven en drukken voor een vast bedrag of op contractbasis 88442 
Afvalwater- en afvalverzameling en -verwerking 94 
met uitzondering van spraaktelefonie, telex, radiotelefonie, semafonie en satellieten. 
met uitzondering van opdrachten voor financiële diensten in verband met de emissie, in- en verkoop of overdracht 
van aandelen of andere financiële instrumenten en de centrale bank. In Finland moeten betalingen van 
overheidsinstanties (uitgaven) worden geleid via een bepaalde kredietinstelling (Postipankki Ltd) of via het Finse 
postgirosysteem In Zweden moeten betalingen aan en van overheidsinstanties worden geleid via het Zweedse 
postgirosysteem. 
met uitzondering van arbitrage en bemiddeling. 
Tabel 3.10. Verenigde Staten van Amerika 
In beginsel worden alle in de universele lijst van diensten (document 
MTN.GNS/W/120) opgenomen diensten bestreken, met uitzondering van 
de volgende categorieën: 
1. 
2. 
3. 
6. 
7. Alle vervoersdiensten, alsmede lanceringen (CPC-categorieën 71, 
72, 73, 74, 8859, 8868). 
N.B.: wanneer vervoersdiensten deel uitmaken van een 
leveringscontract, vallen ze niet onder deze overeenkomst. 
Dreggen. 
Alle diensten die worden aangeschaft voor in het buitenland 
gelegerde strijdkrachten. 
Opdrachten inzake het beheer en de werking van bepaalde voor 
overheidsdoeleinden gebruikte faciliteiten van de overheid of van 
particulieren, inclusief onderzoek- en ontwikkelingsinstituten die 
door de federale overheid worden gefinancierd (FFRDC's). 
Openbare nutsbedrijven, met inbegrip van telecommunicatie, ook 
indien in verband met automatische gegevensverwerking, met 
uitzondering van uitgebreide telecommunicatiediensten (d.w.z. met 
toegevoegde waarde). 
Onderzoek en ontwikkeling. 
Drukkerijen (uitsluitend voor instanties op subfederaal niveau die 
vallen onder bijlage 2). 
-28-
In de algemene aantekeningen wordt evenwel gespecificeerd dat een in 
bijlage 4 opgenomen dienst alleen dan voor een bepaalde partij geldt 
wanneer deze die dienst zelf in bijlage 4 heeft opgenomen. In de praktijk 
komt dit erop neer dat alleen de volgende lijst van diensten van kracht is 
voor dienstverleners uit de EU: 
DIENST CPC NR. 
Onderhoud en reparatie 6112,6122,633,886 
Vervoer te land Alleen 7512, 87304 
Telecommunicatie* 752* (behalve 7524, 7525, 
7526) 
Financiele diensten ex 81 
(a) verzekeringswezen 812,814 
(b) banken en investeringen" 
Diverse diensten in verband met computers 84 
Accountants en boekhouders 862 
Markt- en opinieonderzoek 864 
Adviezen op het gebied van bedrijfsvoering en diensten in verband daarmee 865, 866*** 
Architecten, ingenieurs en gelntegreerde diensten van ingenieurs, stedenbouw en 867 
landschapsarchitectuur, aanverwante wetenschappelijke en technische adviezen; technische 
tests en toetsen 
Reclamewezen 871 
Reiniging van gebouwen en beheer van onroerend goed 874, 82201 - 82206 
Uitgeven en drukken voor een vast bedrag of op contractbasis 88442 
Afvalwater- en afvalverzameling en -verwerking 94 
met uitzondering van spraaktelefonie, telex, radiotelefonie, semafonie en satellieten. 
met uitzondering van opdrachten voor financiële diensten in verband met de emissie, in- en verkoop of overdracht 
van aandelen of andere financiële instrumenten en de centrale bank. In Finland moeten betalingen van 
overheidsinstanties (uitgaven) worden geleid via een bepaalde kredietinstelling (Postipankki Ltd) of via het Finse 
postgirosysteem In Zweden moeten betalingen aan en van overheidsinstanties worden geleid via het Zweedse 
postgirosysteem 
met uitzondering van arbitrage en bemiddeling. 
-29 
- Tabellen 4.1 - 4.10: Lijst van bouwwerkzaamheden die voor dienstverleners uit de EU 
gelden 
Tabel 4.1. EER-landen: IJsland, Liechtenstein en Noorwegen 
TsOUvWvfRKZMMHEDeT™ CPC NR. 
Alle activiteiten opgenomen in bijiage XI van Richtlijn 93/38/EEG 
Tabel 4.2. Aruba 
BOUWWERKZAAMHEDEN CPC NR. 
Bouwkundige werken 512 
Tabel 4.3. Canada 
BOUWWERKZAAMHEDEN CPC NR. 
Canada is nog geen verplichtingen aangegaan op het gebied van water, energie, vervoer en 
telecommunicatie. 
Tabel 4.4. Hongkong, China 
"ToTTwWERKZAAWWED^ 
Alle bouwwerkzaamheden opgenomen in afdeling 51 van de CPC 51 
Tabel 4.5. Israël 
"BoTlwWfEm<ZAAMHED^ 
Bouwrijp maken van terreinen ' 511 
Bouwkundige werken 512 
Civieltechnische werken 513 
Monteren en optrekken van geprefabriceerde constructies 514 
Gespecialiseerde werkzaamheden In de bouw 515 
Installatie 516 
Afwerking van gebouwen 517 
Verhuur van bouwmachines 518 
-30 
Tabel 4.6. Japan 
BOUWWERKZAAMHEDEN CPC NR. 
Alle bouwwerkzaamheden opgenomen in afdeling 51 van de CPC 51 
Tabel 4.7. Korea 
BOUWWERKZAAMHEDEN CPC NR. 
Bouwrijp maken van terreinen 511 
Bouwkundige werken 512 
Civieltechnische werken 513 
Monteren en optrekken van geprefabriceerde constructies 514 
Gespedaliseerde werkzaamheden in de bouw 515 
installatie 51(5 
Afwerking van gebouwen 517 
Tabel 4.8. Singapore 
BOUWWERKZAAMHEDEN CPC NR. 
Bouwrijp maken van terreinen ~511 
Bouwkundige werken 512 
Civieltechnische werken 513 
Monteren en optrekken van geprefabriceerde constructies 514 
Gespedaliseerde werkzaamheden in de bouw 515 
Installatie 516 • 
Afwerking van gebouwen 517 
Verhuur van bouwmachines 518 
Tabel 4.9. Zwitserland 
BOUWWERKZAAMHEDEN CPC NR. 
Bouwrijp maken van terreinen 511 
Bouwkundige werken 512 
Civieltechnische werken 513 
Monteren en optrekken van geprefabriceerde constructies 514 
Gespedaliseerde werkzaamheden in de bouw 515 
Installatie 516 
Afwerking van gebouwen 517 
Verhuur van bouwmachines 518 
Tabel 4.10. Verenigde Staten van Amerika 
"^OUWNUVERTIEID1- mm^^mmmm^mmmmm^m'^^mm'^^m^^pcH^m^^mmm^m'^ 
Alle bouwwerkzaamheden opgenomen in afdeling 51 van de CPC 51 
31 
GEVALLEN WAARIN DE ONDERHANDELINGEN ZIJN AFGESLOTEN MAAR DE 
OVEREENKOMSTEN OP 31 DECEMBER 1997 NOG NIET VAN KRACHT 
WAREN 
1. ONDERHANDELINGEN IN HET KADER VAN DE GPA: TOETREDING VAN NIEUWE LEDEN 
63. Binnen het kader van de GPA is onderhandeld over uitbreiding van het 
aantal ondertekenaars van de overeenkomst. Na de inwerkingtreding ervan 
in januari 1996 hebben andere landen, bijvoorbeeld Panama, een formeel 
verzoek om lidmaatschap ingediend. Sommige landen zijn inmiddels lid 
geworden (zie B.1). 
64. Chinees Taipei38, dat nog geen lid van de WTO is, heeft ook formeel om 
toetreding tot de overeenkomst verzocht. 
2. ASSOCIATIEOVEREENKOMSTEN: LANDEN VAN MIDDEN- EN OOST-EUROPA (LMOE'S). 
65. Er zijn Europaovereenkomsten gesloten met Estland39, Letland40, 
Litouwen41 en Slovenië42; op 31 december 1997 waren deze nog niet in 
werking getreden. 
66. De bepalingen inzake overheidsopdrachten in deze overeenkomsten zijn 
gelijk aan die in de zes al beschreven overeenkomsten. Er is evenwel een 
belangrijk verschil wat de beoogde overgangsperiode betreft. 
67. Voor Estland geldt geen overgangsperiode. Dat wil zeggen dat alle soorten 
vennootschappen uit de Gemeenschap toegang moeten hebben tot 
overheidsopdrachten vanaf de datum van inwerkingtreding van de 
overeenkomst. Voor Letland en Litouwen eindigt de overgangsperiode 
uiterlijk op 31 december 1999. Deze is niet van toepassing op 
dochtervennootschappen en joint ventures van EG-vennootschappen. 
38 Zie doc. GPA/IC/5 van juni 1994. 
39 Ondertekend op 12 juni 1995, zie art. 67, doe. COM(95) 207 def. De overeenkomst treedt in 
werking op 1 februari 1998. 
40 Ondertekend op 12 juni 1995, zie art. 68, doe. COM(95) 207 def. De overeenkomst treedt in 
werking op 1 februari 1998. 
41 Ondertekend op 12 juni 1995, zie art. 68, doe. COM(95) 207 def. De overeenkomst treedt in 
werking op 1 februari 1998. 
42 Ondertekend op 10 juni 1996, zie art. 69, doe. COM(95) 341 def. De Interimovereenkomst 
betreffende de handel en aanverwante zaken trad in werking op 1 juli 1997, hoewel zij al 
sinds 1 januari 1997 voorlopig werd toegepast (zie PB L 344 van 31 december 1996, blz. 1, 
en PB L 151 van 10 juni 1997, blz. 38). De Interimovereenkomst bevat evenwel geen 
clausule inzake overheidsopdrachten. 
-32-
68. Voor Slovenië geldt een overgangsperiode van zes jaar gerekend vanaf de 
inwerkingtreding van de overeenkomst. De overgangsperiode is niet van 
toepassing op in Slovenië gevestigde EG-vennootschappen in een van de 
in de overeenkomst genoemde vormen. 
3. OESO: CONVENTIE TER BESTRIJDING VAN OMKOPING. 
69. Op 20 november 1997 keurden de lidstaten van de OESO, met 
uitzondering van Australië, en vijf niet-lidstaten (Argentinië, Brazilië, 
Bulgarije, Chili en de Slowaakse Republiek) een conventie ter bestrijding 
van omkoping van buitenlandse ambtenaren bij internationale 
zakentransacties goed. [De conventie werd op 17 december 1997 
ondertekend.] Deze conventie is het resultaat van twee jaar werk bij de 
OESO over het tot misdaad verklaren van omkoping van buitenlandse 
ambtenaren43. Deze conventie zou de toegang moeten vergemakkelijken 
tot overheidsopdrachten in derde landen die de conventie hebben 
ondertekend, daar internationale zakentransacties met ambtenaren 
doorgaans ook overheidsopdrachten omvatten. 
43 Zie http://www.oecd.org voor nadere informatie. 
-33-
E. INFORMATIE OVER BELEMMERINGEN OP HET GEBIED VAN 
OVERHEIDSOPDRACHTEN EN VOORGESTELDE MAATREGELEN. 
70. Hoewel de Gemeenschap met het oog op de opening van de markten voor 
overheidsopdrachten een aantal internationale overeenkomsten heeft 
gesloten, zijn op internationaal niveau nog niet alle belemmeringen 
weggenomen. De Commissie maakt zich zorgen over de moeilijkheden 
waarmee de EG-industrie thans op belangrijke markten te kampen heeft. 
71. In 1996 werd dienaangaande een belangrijk initiatief genomen: de 
markttoegangsstrategie44, die ten doel had belemmeringen te identificeren 
en prioriteiten voor acties terzake vast te stellen. In het kader van deze 
strategie begon de Commissie met behulp van de lidstaten en de Europese 
brancheorganisaties en -bedrijven aan de omvangrijke taak om alle 
beschikbare informatie over de belemmeringen voor de Europese export te 
verzamelen teneinde een uitgebreide gegevensbank op te zetten die 
voortdurend wordt bijgewerkt en die kan worden gebruikt voor de 
vaststelling van prioriteiten op het gebied van de toegang tot de markt. De 
Market Access Database is on line toegankelijk via Internet op het volgende 
URL-adres: http://mkaccdb.eu.int/ of op de EUROPA-website 
(http://europa.eu.int). 
72. In deze gegevensbank zijn ook de overheidsopdrachten opgenomen. Tot 
nu toe omvat zij informatie over overheidsopdrachten voor de volgende 
landen: Australië; Bangladesh; Belarus; Brazilië; Bulgarije; Canada; Chili; 
China; Egypte; Filipijnen; Hongarije; Hongkong, China; India; Indonesië; 
Japan; Korea; Maleisië; Marokko; Mexico; Nieuw-Zeeland; Pakistan; Polen; 
Rusland; Singapore; Slovenië; Chinees Taipei (Taiwan); Thailand; 
Tsjechische Republiek; de Verenigde Staten en Zuid-Afrika. De Commissie 
is zich ervan bewust dat de informatie in de gegevensbank over 
belemmeringen bij overheidsopdrachten kan worden verbeterd. Zij is dan 
ook blij met alle bijdragen dienaangaande, met name van leveranciers die 
concrete ervaringen met dergelijke belemmeringen hebben opgedaan. De 
Commissie is voornemens om op basis hiervan de informatie aan te vullen 
en de gegevensbank op dit gebied voortdurend bij te werken. In 1996 is 
een studie afgerond over de marktmogelijkheden en de belemmeringen 
voor overheidsopdrachten in bepaalde derde landen45. Met deze studie 
werd beoogd de Commissie hulp te bieden bij het vaststellen van haar 
prioriteiten en de voor onderhandelingen benodigde achtergrondgegevens 
te verschaffen. 
44 Mededeling over de mondiale uitdaging van de internationale handel: Een 
markttoegangsstrategie voor de Europese Unie; COM(96) 53 van 14.2.1996. 
45 Zie PB C 158 van 24.6.1995, blz. 10. 
34-
73. De meeste belemmeringen op het gebied van de overheidsopdrachten 
betreffen discriminerende wetgeving van onze handelspartners ten aanzien 
van opdrachten die niet onder de overeenkomsten vallen (bv. "Buy 
Americarï'-bepalingen in de Verenigde Staten; reserveringen voor het MKB 
in Korea en andere landen), gebrek aan goede informatie over opdrachten 
(bv. veel publicaties, geen contactadressen enz.) of het ontbreken van 
goede dwangmaatregelen (bv. geen remedies beschikbaar). 
74. De Commissie stelt enkele maatregelen voor om deze belemmeringen weg 
te nemen. Zowel op multilateraal als op bilateraal niveau zijn nadere 
onderhandelingen gepland om discriminerende wetgeving in derde landen 
uit te bannen (zie F). Bovendien is het de bedoeling dat hierdoor de 
toegang tot informatie over overheidsopdrachten in derde landen wordt 
vergemakkelijkt en dat Europese leveranciers worden geholpen hun 
rechten in het buitenland af te dwingen (zie G). 
75. In dit verband zij opgemerkt dat de Commissie op 27 november 1996 een 
groenboek over overheidsopdrachten in de Europese Unie heeft 
goedgekeurd46. Hoofdstuk 6 van dit groenboek is gewijd aan opdrachten 
buiten de Unie. De Commissie is voornemens om na een bezinnings- en 
overlegperiode snel een mededeling goed te keuren waarin de hoofdlijnen 
van haar toekomstige beleid op dit gebied worden uiteengezet46bis. 
46 Zie document COM(96) 583 def. van 27.11.1996. 
46bis De Mededeling van de Commissie betreffende de overheidsopdrachten in de Europese 
Unie is aangenomen op 11 maart 1998, zie het document COM (98) 143 def. 
-35 
F. VERDERE ONDERHANDELINGEN 
1. WTO-KADER 
76. In het kader van de WTO zijn momenteel naast elkaar onderhandelingen 
gaande over drie onderwerpen die betrekking hebben op 
overheidsopdrachten: de herziening van de GPA, de GATS-regels en de 
regels inzake transparantie als uitvloeisel van het mandaat van de 
ministersconferentie in Singapore. 
1.1. De GPA: uitvoering en herziening. 
• Uitvoering. 
77. De partijen bij de GPA ronden thans een procedure af waarmee zij 
kennisgeven van nationale uitvoeringswetgeving, zodat kan worden 
nagegaan of zij hun verplichtingen ook werkelijk nakomen. In dit verband 
doet de Commissie ook onderzoek naar de toepassing van de GPA door 
bepaalde ondertekenaars en probeert zij vast te stellen welke 
belemmeringen er nog zijn op de markten van deze landen voor 
overheidsopdrachten47. 
• Herziening. 
78. De GPA verlangt dat de landen zich aan vrij gedetailleerde regels houden, 
maar garandeert niet altijd dat discriminatie tussen binnenlandse en 
geïmporteerde goederen en diensten bij overheidsopdrachten wordt 
tegengegaan. Dientengevolge is de werkingssfeer voor een aantal landen 
vrij beperkt (zie B.1.1). 
79. Artikel XXIV, lid 7, onder b) en c), voorziet in onderhandelingen ter 
verbetering van de overeenkomst om zo de grootst mogelijke uitbreiding 
van de werkingssfeer bij alle partijen te verkrijgen en eventueel resterende 
discriminerende maatregelen en praktijken te elimineren. In dit artikel wordt 
een beroep gedaan op de partijen om uiterlijk aan het eind van het derde 
jaar vanaf de datum van inwerkingtreding verdere onderhandelingen te 
beginnen. In verband hiermee besloot het GPA-Comité tijdens de 
vergadering van 4 juni 1996 een begin te maken met de herziening van de 
GPA, die tot doel heeft de overeenkomst toegankelijker en aantrekkelijker 
te maken voor niet-leden en aan te passen in verband met de opkomst van 
nieuwe technologieën. 
47 Zie PB C 192 van 3.7.1996, blz. 16. 
-36 
80. In 1997 is een begin gemaakt met deze onderhandelingen, die onder meer 
betrekking hebben op de volgende belangrijke elementen: a) uitbreiding 
van de werkingssfeer van de overeenkomst, met name tot sectoren die nu 
nog niet hieronder vallen; b) uitroeiing van discriminerende maatregelen en 
praktijken; c) vereenvoudiging en verbetering van de overeenkomst en 
eventueel aanpassing aan de vooruitgang op het gebied van de 
informatietechnologie. Met deze onderhandelingen wordt beoogd het 
lidmaatschap van de overeenkomst uit te breiden door deze toegankelijker 
te maken voor landen die nu nog geen partij zijn. 
1.2. Algemene overeenkomst inzake de handel in diensten (6ATS) 
81. De Algemene overeenkomst inzake de handel in diensten (GATS) geldt 
voor alle maatregelen die van toepassing zijn op het leveren van diensten in 
alle sectoren die onder de GATS vallen. Voorlopig gelden de verplichtingen 
uit hoofde van artikel II (meestbegunstiging) en artikel XVII 
(eigenonderdaanbehandeling) nog niet voor opdrachten, maar er is wel een 
mandaat om multilaterale onderhandelingen te beginnen over 
overheidsopdrachten voor diensten (GATS artikel XIII, lid 2). Dit mandaat is 
een erkenning van het feit dat een effectieve liberalisering van de handel in 
diensten niet mogelijk is zonder multilaterale regels inzake aanbestedingen. 
82. Na de inwerkingtreding van de GATS in 1995 is een aantal WTO-leden met 
dit mandaat aan de slag gegaan, waarbij het echte werk in 1997 is 
begonnen. De werkzaamheden schrijden voort op basis van discussies 
over een aantal centrale begrippen, met name over de vraag hoe een 
dienstentransactie moet worden gedefinieerd, en over transparantie. Het 
resultaat van deze onderhandelingen moet leiden tot speciale regels voor 
dienstenopdrachten die een aanvulling moeten vormen op de toepassing 
van de bestaande GATS-regels en met name de verplichtingen inzake 
eigenonderdaanbehandeling en meestbegunstiging. 
1.3. De ministersconferentie in Singapore: mandaat voor het vaststellen van regels 
inzake de transparantie bij overheidsopdrachten 
83. Tijdens de Ministeriële Conferentie te Singapore begin december 1996, zijn 
de ministers overeengekomen om discussies op gang te brengen over 
regels met betrekking tot de transparantie van openbare aanbestedingen. 
Het oorspronkelijke voorstel van de Europese Gemeenschap bestond erin 
onderhandelingen te voeren over een interimovereenkomst inzake 
transparantie en geschikte procedures bij opdrachten voor het leveren van 
goederen; daarbij was daadwerkelijke toepassing van de 
eigenonderdaanbehandeling en meestbegunstiging op alle 
37-
overheidsopdrachten in alle WTO-lidstaten het uiteindelijke doel van de 
Gemeenschap. 
84. Tijdens de ministersconferentie in Singapore van begin december 1996 
werd uiteindelijk overeengekomen dat een werkgroep zou worden opgericht 
die tot taak heeft een studie uit te voeren naar de transparantie bij 
overheidsopdrachten, daarbij rekening houdend met het nationaal beleid, 
en op basis van deze studie elementen te ontwikkelen die in een 
overeenkomst hierover moeten worden opgenomen. 
85. Op basis van dit mandaat houdt een onlangs opgerichte werkgroep van de 
WTO zich inmiddels bezig met de transparantie bij overheidsopdrachten. 
2. BILATERALE ONDERHANDELINGEN. 
2.1. Douane unie: Turkije, Andorra en San Marino. 
• Turkey 
86. Het Europees Parlement stemde op 13 december 1995 in met het besluit 
van de Associatieraad EG-Turkije van 6 maart 1995 om de slotfase van de 
douane-unie te laten ingaan; dit besluit kon daarmee op 31 december 1995 
van kracht worden48. 
87. In het besluit over de douane-unie wordt gedetailleerd ingegaan op de 
maatregelen die tijdens de slotfase moeten worden genomen,'waarbij het 
schema wordt gevolgd van de Overeenkomst van Ankara van 1960 en het 
aanvullende protocol van 1970, die onder meer in de volgende maatregelen 
voorzien: onmiddellijke wederzijdse afschaffing van douanerechten en 
heffingen van gelijke werking voor industrieproducten, de onmiddellijke 
wederzijdse afschaffing van kwantitatieve beperkingen en maatregelen van 
gelijke werking met betrekking tot de in- en uitvoer van industrieproducten 
en onmiddellijke goedkeuring door Turkije van het gemeenschappelijk 
douanetarief en het gemeenschappelijk handelsbeleid (met enige 
uitzonderingen). 
88. Industrieproducten uit de EG krijgen dus toegang tot de Turkse markt. 
Discriminatie van deze producten in Turkije (of van Turkse producten in de 
EG) kan in strijd worden geacht met het verbod van maatregelen van gelijke 
werking als kwantitatieve beperkingen. 
89. Wat de toegang van Europese leveranciers tot Turkse 
aanbestedingsprocedures betreft, voorziet het besluit inzake de 
douane-unie alleen in de mogelijke start van onderhandelingen over de 
48 Besluit 1/95 van de Associatieraad EG-Turkije van 22 december 1995 inzake de 
tenuitvoerlegging van de slotfase van de douane-unie; PB L 35 van 13.2.1996. 
-38-
wederzijdse opening van de markten voor overheidsopdrachten na de 
datum van inwerkingtreding. Te dien einde stelt de Associatieraad een 
datum vast voor het begin van de onderhandelingen en evalueert hij 
jaarlijks de vorderingen die op dit gebied zijn gemaakt49. In haar mededeling 
van 15 juli 1997 over de toekomst van de betrekkingen met Turkije50 
noemde de Commissie vorderingen op dit terrein als prioritaire doelstelling. 
- Andorra en San Marino. 
90. De overeenkomst inzake de douane-unie met het Vorstendom Andorra 
bevat geen specifieke bepaling over overheidsopdrachten51. Wat het vrij 
verkeer van goederen betreft, voorziet de overeenkomst in de wederzijdse 
afschaffing van douanerechten en heffingen van gelijke werking, de 
wederzijdse afschaffing van kwantitatieve beperkingen en maatregelen van 
gelijke werking bij de invoer en de goedkeuring door Andorra van het 
gemeenschappelijk douanetarief en het gemeenschappelijk handelsbeleid. 
91. Industrieproducten uit de EG krijgen dus toegang tot de Andorrese markt. 
Discriminatie van deze producten in Andorra (of van Andorrese producten 
in de EG) kan in strijd worden geacht met het verbod van maatregelen van 
gelijke werking als kwantitatieve beperkingen52. 
92. De op 16 december 1991 ondertekende overeenkomst inzake een 
douane-unie met San Marino bevat geen specifieke bepalingen 
betreffende overheidsopdrachten53. Deze overeenkomst is evenwel nog 
niet geratificeerd. Tot de inwerkingtreding ervan is een interimovereenkomst 
van kracht54, waarin ook geen bepalingen over overheidsopdrachten zijn 
opgenomen. 
49 Zie artikel 48 van Besluit 1/95. 
50 Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de verdere 
ontwikkeling van de betrekkingen met Turkije, zie document COM(97) 394 def. Van 
15.7.1997. 
51 Zie Besluit van de Raad van 26 november 1996 betreffende het sluiten van de 
Overeenkomst in de vorm van een briefwisseling tussen de Europese Economische 
Gemeenschap en het Vorstendom Andorra, PB L 374 van 31.12.1990, blz. 13. 
52 In een gemeenschappelijke verklaring komen de partijen overeen dat het Gemengd Comité 
een gelijksoortige uitlegging aan de maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve 
beperkingen zullen geven als hieraan wordt gegeven in het kader van de binnenlandse 
handel van de Europese Gemeenschap. Zie PB L 374 van 31.12.1990, blz. 22. 
53 Zie de ontwerp-overeenkomst tot instelling van een douane-unie en samenwerking tussen 
de Europese Economische Gemeenschap en de Republiek San Marino, PB C 302 van 
22.11.1991, blz. 10. 
54 Zie Besluit van de Raad van 27 november 1992 betreffende het sluiten van de 
interimovereenkomst inzake handel en een douane-unie tussen de Europese Economische 
Gemeenschap en de Republiek San Marino, PB L 359 van 9.12.1992, blz. 13. 
-39-
2.2. Handelsovereenkomsten: Zwitserland 
93. Zwitserland maakt wel deel uit van de EVA, maar besloot op 6 december 
1992 niet mee te doen aan de Europese Economische Ruimte. In januari 
1993 verzocht het om bilaterale onderhandelingen over een groot aantal 
onderwerpen, waaronder ook overheidsopdrachten, ter vervanging van de 
handelsovereenkomst van 1972 (waarin geen regels over 
overheidsopdrachten waren opgenomen). 
94. De onderhandelingsdoelstelling van de Europese Gemeenschap is een 
bilaterale verruiming van de werkingssfeer die verder gaat dan de 
verplichtingen van de GPA die door Zwitserland is ondertekend. Het is dan 
ook de bedoeling om de toegang tot de Zwitserse opdrachtenmarkt gelijk te 
trekken met de toegang binnen de Gemeenschap, die geldt voor alle 
sectoren van nutsbedrijven voor zowel overheidsinstanties als particuliere 
instanties (met speciale of exclusieve rechten). De draagwijdte van deze 
overeenkomst zou dan gelijk zijn aan die van de EER. 
95. De onderhandelingen gingen van start op 12 december 1994 en bevinden 
zich nu in de slotfase. 
2.3. Associatieovereenkomsten: Cyprus en Malta. 
96. De Associatieovereenkomsten met Cyprus55 en Malta56 bevatten geen 
bepalingen over overheidsopdrachten. 
2.4. Euro-mediterrane associatieovereenkomsten: Israël Jordanië, Marokko, de 
Palestijnse Autoriteit, Tunesië en andere mediterrane landen. 
- Israël 
97. In artikel 35 van de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie 
tot stand wordt gebracht met Israël staat dat de partijen de nodige 
maatregelen nemen om hun respectieve markten voor overheidsopdrachten 
en voor opdrachten van nutsbedrijven voor de levering van goederen en 
diensten en de uitvoering van werkzaamheden verder open te stellen dan 
zij uit hoofde van de in het kader van de WTO gesloten overeenkomst 
inzake overheidsopdrachten ten opzichte van elkaar op basis van 
55 Overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese 
Economische Gemeenschap en de Republiek Cyprus, PB L 133 van 21.5.1973, zoals 
gewijzigd. 
56 Overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese 
Economische Gemeenschap en Malta, PB L 61 van 14.3.1971, zoals gewijzigd. 
40 
wederkerigheid verplicht zijn57. Dit artikel werd aangevuld met een 
gemeenschappelijke verklaring betreffende overheidsopdrachten waarin de 
partijen de verplichting aangingen om formele onderhandelingen met het 
oog op het sluiten van een overeenkomst te voeren. 
98. De Euro-mediterrane overeenkomst werd op 28 september 1995 
geparafeerd, maar is nog niet geratificeerd58. Wel brachten de partijen de 
gemeenschappelijke verklaring ten uitvoer en werden er twee 
overeenkomsten over overheidsopdrachten gesloten die op 22 december 
1995 zijn ondertekend (zie hierboven). 
99. In ieder geval is artikel 35 van de Euro-mediterrane overeenkomst zo nodig 
nog steeds een basis voor verdere onderhandelingen. 
- Jordanië, Marokko, de Palestijnse Autoriteit en Tunesië. 
100. Er zijn tot nu toe vier andere Euro-mediterrane overeenkomsten (met 
Jordanië59, Marokko60, de PLO ten behoeve van de Palestijnse Autoriteit 
van de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook en Tunesië61) 
ondertekend, maar alleen de interimovereenkomst met de PLO is ook in 
werking getreden62. De overeenkomst met Tunesië zal waarschijnlijk 
binnenkort in werking treden. De bepalingen in deze overeenkomsten met 
betrekking tot overheidsopdrachten zijn beperkter dan in de overeenkomst 
met Israël: er wordt enkel gesteld dat een wederzijdse geleidelijke 
57 Zie het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie inzake de sluiting van een 
Euro-Mediterrane Overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de 
Europese Gemeenschappen en hun lidstaten enerzijds en de Staat Israël anderzijds. 
Document SEC(95) 1719 def., blz. 17. 
58 Ondertussen is een interimovereenkomst goedgekeurd. Zie het Besluit van de Raad en de 
Commissie van 22 december 1995 houdende sluiting door de Europese Gemeenschap van 
de Interimovereenkomst betreffende de handel en aanverwante zaken tussen de Europese 
Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, enerzijds, en de Staat 
Israël, anderzijds, PB L 71 van 20.3.1996, blz. 1. 
59 Zie het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie inzake de ondertekening 
en de sluiting van een Euro-Mediterrane Overeenkomst met Jordanië, doe. COM(97) 554 
def.). 
60 Zie het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie inzake de sluiting van de 
Euro-Mediterrane Overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de 
Europese Gemeenschappen en hun lidstaten enerzijds en het Koninkrijk Marokko 
anderzijds. Deze overeenkomst werd geparafeerd op 10 november 1995. Zie document 
COM(95) 740 def. 
61 Zie het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie inzake de sluiting van de 
Euro-Mediterrane Overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de 
Europese Gemeenschappen en hun lidstaten enerzijds en de Republiek Tunesië 
anderzijds. Deze overeenkomst werd getekend op 17 juli 1995 en was de eerste van de 
zogeheten Euro-Mediterrane Overeenkomsten. Zie document COM(95) 235 def. 
62 Zie het Besluit van de Raad van 2 juni 1997 betreffende de sluiting van de 
Euro-Mediterrane Interim-associatieovereenkomst voor handel en samenwerking tussen de 
Europese Gemeenschap, enerzijds, en de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie ten behoeve 
van de Palestijnse Autoriteit van de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook, anderzijds, 
PB L 187 van 16.7.1997. 
-41 
liberalisatie van de markt voor overheidsopdrachten op basis van 
wederkerigheid wordt beoogd. De Associatieraad zal te dien einde de 
nodige stappen doen. Het is dus mogelijk dat in de toekomst over 
overheidsopdrachten wordt onderhandeld. 
• Overige mediterrane landen 
101. Momenteel is de Commissie in onderhandeling over de sluiting van 
Euro-mediterrane overeenkomsten met Algerije, Egypte en Libanon, terwijl 
binnenkort ook onderhandelingen met Syrië van start zullen gaan. In de 
Verklaring van Barcelona van 28 november 1995 wordt bovendien 2010 
genoemd als streefdatum voor de geleidelijke totstandbrenging van een 
vrijhandelszone in het kader van een nieuw Euro-mediterraan partnerschap. 
De deelnemers aan de Euro-mediterrane Conferentie van Barcelona van 27 
en 28 november 1997 waren, naast de Europese Gemeenschap en haar 
lidstaten: Algerije, Cyprus, Egypte, Israël, Jordanië, Libanon, Malta, 
Marokko, Syrië, Tunesië, Turkije en de Palestijnse Autoriteit. 
2.5. Samenwerkingsovereenkomsten die kunnen uitmonden in onderhandelingen. 
102. De samenwerkingsovereenkomst met Mexico voorziet in de geleidelijke 
openstelling van overeengekomen markten voor overheidsopdrachten op 
basis van wederkerigheid. Te zijner tijd moet de bij de overeenkomst 
opgerichte Gezamenlijke Raad een besluit nemen over passende 
regelingen en een tijdsschema63. 
103. De EG heeft met Chili een bilaterale overeenkomst gesloten die ook een 
clausule over de samenwerking op het gebied van overheidsopdrachten 
bevat64. Deze behelst dat de partijen overeenkomen samen te werken om 
op basis van wederkerigheid open, niet-discriminerende en overzichtelijke 
procedures te verzekeren bij de gunning van overheidsopdrachten en 
opdrachten van instanties met bijzondere en exclusieve rechten op 
centraal, federaal, regionaal, provinciaal en plaatselijk niveau. Om dit doel 
te bereiken komen de partijen overeen de mogelijkheid te onderzoeken een 
63 Zie de Overeenkomst inzake economisch partnerschap, politieke coördinatie en 
samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de 
Verenigde Mexicaanse Staten, anderzijds, inzonderheid art. 10. De overeenkomst is nog 
niet in werking getreden. Zij werd op 23 juli 1997 geparafeerd en is op 8 december 1997 
ondertekend. Het voorstel van de Commissie voor een besluit van de Raad is gepubliceerd 
in PB C 350 van 19.11.1997, blz. 6. Ook werd een Interimovereenkomst betreffende de 
handel en aanverwante zaken ondertekend (zie het voorstel van de Commissie, PB C 356 
van 22.11.1997, blz. 28, inzonderheid art. 4). 
64 Zie de Kaderovereenkomst voor samenwerking ter voorbereiding van een associatie van 
politieke en economische aard tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, 
enerzijds, en de Republiek Chili, anderzijds, als einddoel, en vooral art. 11; PB L209 van 
19.8.1996. Deze overeenkomst is nog niet in werking getreden, aangezien de 
ratificatieprocedures nog niet zijn afgerond. 
42 
akkoord te sluiten over de toegang tot de opdrachten in deze sectoren met 
overzichtelijke, eerlijke voorwaarden en een duidelijke klachtenprocedure. 
104. Dergelijke clausules zullen waarschijnlijk ook worden opgenomen in 
toekomstige handelsovereenkomsten waarvoor de Mexicaanse of 
Chileense overeenkomst als model dient. De Commissie heeft inmiddels 
onderhandelingen aangeknoopt met Zuid-Afrika65 voor het sluiten van een 
handelsovereenkomst. 
2.6. Samenwerkingsovereenkomsten die enkel voorzien in samenwerking 
105. Een soortgelijke clausule, maar met een beperkter bereik, is te vinden in de 
ontwerpen voor partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten met de 
Nieuwe Onafhankelijke Staten. Deze overeenkomsten voorzien in 
samenwerking tussen de partijen met het oog op de vaststelling van 
voorwaarden voor de gunning via openbare en op concurrentie gebaseerde 
procedures van contracten voor het leveren van goederen en diensten, 
vooral door middel van aanbestedingen. Over toekomstige 
onderhandelingen wordt evenwel niet gesproken. Er zijn partnerschaps- en 
samenwerkingsovereenkomsten gesloten met de volgende landen: 
Oekraïne66, Rusland67, Kazachstan68, Kirgizstan69, Moldavië70, 
Belarus71, Georgië72, Armenië73, Azerbeidzjan74 en Oezbekistan75. 
Alleen de overeenkomst met Rusland is al in werking getreden76. De 
overheidsopdrachten zouden daarom te zijner tijd in aparte 
overeenkomsten kunnen worden geregeld, hoewel dit niet 
noodzakelijkerwijs het doel is van bovengenoemde clausules. 
106. Ook in de samenwerkingsovereenkomst met de Voormalige 
Joegoslavische Republiek Macedonië is vastgelegd dat de partijen 
65 Zie persbericht IP/96/258 van de Commissie. 
66 Zie document COM(94) 226 def., inzonderheid artikel 47. 
67 Zie het Besluit van de Raad en de Commissie van 30 oktober 1997 betreffende de sluiting 
van de Overeenkomst inzake partnerschap en samenwerking tussen de Europese 
Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Russische Federatie, anderzijds, PB 
L 327 van 28.11.1997. Deze overeenkomst is in werking getreden op 1 december 1997. 
68 Zie document COM(94) 411 def., inzonderheid artikel 48. 
69 Zie document COM(94) 412 def., inzonderheid artikel 48. 
70 Zie document COM(94) 477 def., inzonderheid artikel 44. 
71 Zie document COM(95) 44 def., inzonderheid artikel 39. 
72 Zie document COM(96) 135 def., inzonderheid artikel 48. 
73 Zie document COM(96) 136 def, inzonderheid artikel 48. 
74 Zie document COM(96) 137 def., inzonderheid artikel 48. 
75 Zie document COM(96) 254 def., inzonderheid artikel 47. 
76 In de interimovereenkomsten met de overige Nieuwe Onafhankelijke Staten staan geen 
bepalingen over overheidsopdrachten. 
-43-
samenwerking op het gebied van overheidsopdrachten zullen bevorderen 
en stimuleren77. 
107. De overeenkomst met de Mercosur bevat geen clausule over 
overheidsopdrachten. Ingevolge de artikelen 4 en 5 van de overeenkomst 
komen de partijen evenwel overeen samen te werken op handelsgebied 
zonder enige sector uit te sluiten. Op basis van deze artikelen zouden in de 
toekomst onderhandelingen over overheidsopdrachten kunnen worden 
gevoerd78. De handels- en samenwerkingsovereenkomst met Albanië 
spreekt niet specifiek over samenwerking op het gebied van 
overheidsopdrachten, maar enkel over algemene samenwerking op 
commercieel en handelsgebied79. 
3. DE TELECOMMUNICATIESECTOR. 
108. Tijdens de GPA-onderhandelingen pleegde de Gemeenschap bilateraal 
overleg met de VS over opdrachten op telecommunicatiegebied om goede 
toegangsgaranties voor haar leveranciers te verkrijgen. Hierbij lag de 
nadruk op het belang van de toepassing van bepaalde vormen van 
discipline teneinde doorzichtige en open aanbestedingen te waarborgen, 
met name door particuliere Amerikaanse telecommunicatiemaatschappijen. 
De VS waren evenwel niet in staat hierover harde afspraken te maken. 
109. In dit verband zij eraan herinnerd dat de Verenigde Staten in mei 1993 bij 
het uitblijven van een overeenkomst over deze sector besloten sancties op 
te leggen aan ondernemingen uit de Gemeenschap die inschreven op 
bepaalde aanbestedingen van de federale overheid, met name opdrachten 
met een waarde beneden de drempel. Hierbij ging het onder andere om 
dergelijke opdrachten van federale elektriciteitsbedrijven. De Gemeenschap 
antwoordde op weloverwogen en ingehouden wijze door tegensancties op 
te leggen aan inschrijvers uit de Verenigde Staten80. De Verenigde Staten 
77 Zie Besluit van de Raad van 27 november 1997 betreffende de sluiting van een 
samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Voormalige 
Joegoslavische Republiek Macedonië, PB L348 van 18.12.1997. Deze overeenkomst 
treedt in werking op 1 januari 1998. 
78 Zie Interregionale kaderovereenkomst voor samenwerking tussen de Europese 
Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Mercado Comün del Sur en zijn 
deelnemende Staten, anderzijds; PB L 69 van 19.3.1996. 
79 Zie het Besluit van de Raad van 26 oktober 1992 betreffende de sluiting van de 
Overeenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Republiek Albanië 
inzake handel en commerciële en economische samenwerking, PB L 343 van 25.11.1992. 
Deze overeenkomst is in werking getreden op 1 december 1992. 
80 Verordening nr. 1461/93 van de Raad van 8 juni 1993 betreffende het openstellen van 
overheidsopdrachten voor inschrijvers uit de Verenigde Staten van Amerika, PB L 146 van 
17.6.1993, blz. 1, en Verordening nr. 1836/95 van de Raad van 24 juli 1995 tot aanvulling 
van de bijlage bij Verordening nr. 1461/93 betreffende het openstellen van 
overheidsopdrachten voor inschrijvers uit de Verenigde Staten van Amerika, PB L 138 van 
2.8.1995, blz. 4. 
-44-
hebben evenwel hun voornemen kenbaar gemaakt om op dit punt in de 
toekomst naar overeenstemming met de EU te streven. 
110. In ieder geval is wat deze kwestie betreft nog niet duidelijk vooruitgang 
geboekt zodat de Amerikaanse sancties tegen Europese leveranciers en de 
Europese tegenmaatregelen voorlopig van kracht blijven. 
-45 
G. WAAR VINDT MEN INFORMATIE OVER BUITENLANDSE AANBESTEDINGEN 
EN HOE DWINGT MEN ZIJN RECHTEN AF. 
1. INFORMATIE OVER OVERHEIDSOPDRACHTEN. 
111. Aanbestedende diensten uit de landen die de EER-overeenkomst hebben 
ondertekend kondigen hun aanbestedingen aan in het Publicatieblad van 
de EG, S-reeks, en in de TED-gegevensbank81. 
112. De aanbestedende diensten in de landen van Midden- en Oost-Europa 
kondigen hun aanbestedingen aan overeenkomstig hun desbetreffende 
wetgeving. 
113. De leden van de GPA publiceren hun aankondigingen in de media die 
worden genoemd in aanhangsel II tot en met IV van de GPA: 
- Aruba: Landscourant (Arubaans staatsblad) en plaatselijke pers. 
- Canada: Government Business Opportunities (GBO) en MERX 
(http://www.merx.cebra.com). 
- Hongkong, China: The Government of Hong Kong Special 
Administrative Region Gazette; de dagbladpers; Kowloon-Canton 
Railway Corporation web page (http://www.kcrc.com). 
- Israël: The Jerusalem Post. 
-Japan: Kanpö (bijlage 1), Kenpö, Shihö of daaraan gelijkgestelde 
media (bijlage 2), en Kanpö (bijlage 3). 
- Korea: Kwanbo (Koreaans staatsblad) en The Seoul Shinmun. 
- Liechtenstein: lid van de EER, zie hierboven. 
- Noorwegen: lid van de EER, zie hierboven. 
- Singapore: the Republic of Singapore Government Gazette. 
-Zwitserland: Feuille officielle suisse du commerce (bijlage 1 en 
bijlage 3), officiële publicaties van de Zwitserse kantons (26) 
(bijlage 2 en bijlage 3). 
-Verenigde Staten: The Commerce Business Daily 
(http://cbdnet.access.gpo.gov). Nadere informatie over instanties in 
bijlage 2 van aanhangsel I kan soms ook worden gevonden in de 
officiële publicaties van de staten, zoals bijvoorbeeld the New York 
Contract Reporter. 
81 Zie de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, zoals gewijzigd, met 
name bijlage XVI, en de Regeling betreffende de bekendmaking van EVA-kennisgevingen 
inzake aanbestedingen die als bijlage is opgenomen bij de Slotakte van de 
EER-overeenkomst; PB L 1 van 3.1.1994, blz. 461 en blz. 552. 
46-
114. Wat de door de informatietechnologie geboden mogelijkheden betreft, 
hebben de diensten van de Commissie een aantal Internetsites gevonden 
die toegang geven tot officiële en niet-officiële gegevensbanken met 
informatie over overheidsopdrachten in derde landen. De adressen van 
deze gegevensbanken kunnen worden verkregen via de SIMAP www 
homepage op het volgende URL-adres: http://simap.eu.int/. 
115. Om de toegang tot de onder de GPA vallende markten te vergemakkelijken 
heeft Directoraat-generaal XV opdracht gegeven tot een studie die 
informatie moet verschaffen over de uit de GPA voortvloeiende kansen voor 
EU-ondernemingen82. Deze studie zou meer inlichtingen over de GPA 
moeten verschaffen waardoor EU-ondernemingen meer te weten kunnen 
komen over en beter voordeel kunnen trekken uit nieuwe 
exportmogelijkheden. De resultaten van deze studie zullen in 
gebruikersvriendelijk en praktisch formaat bekend worden gemaakt. De 
studie werd eind 1997 afgesloten. De resultaten zullen naar verwachting in 
1998 worden gepubliceerd, onder andere langs elektronische weg op de 
SIMAP homepage (http://simap.eu.int). 
2. DE RECHTEN VAN EUROPESE LEVERANCIERS IN HET BUITENLAND. 
116. Europese leveranciers en dienstverleners die op aanbestedingen in de EER 
willen inschrijven, hebben alle rechten en kunnen gebruik maken van 
dezelfde beroepsprocedures als binnen de EG. 
117. Ook de GPA bevat gedetailleerde voorschriften over beroepsprocedures 
voor leveranciers die genoegdoening zoeken. Hoewel een minnelijke 
schikking wordt aangemoedigd, is elke partij overeenkomstig artikel XX 
verplicht te zorgen voor niet-discriminerende, snelle, doorzichtige en 
doeltreffende procedures die leveranciers in staat stellen beroep in te 
stellen tegen beweerde inbreuken bij de gunning van opdrachten. Elk 
beroep wordt voorgelegd aan een rechterlijke instantie of een 
onafhankelijke beroepsinstantie die geen belang heeft bij het resultaat van 
de aanbesteding (onafhankelijke beroepsinstanties moeten aan een aantal 
eisen inzake de procesvoering voldoen). Beroepsprocedures moeten 
voorzien in ten minste voorlopige maatregelen en het ongedaan maken van 
de inbreuk op de overeenkomst of vergoeding van het geleden verlies of de 
geleden schade (welke beperkt kan zijn tot de kosten van het opstellen van 
een offerte of van het protest). 
118. De EU kan een zaak aanhangig maken bij het orgaan voor 
geschillenbeslechting van de WTO, als zij van mening is dat een partij bij de 
82 Zie PB C 192 van 3.7.1996, blz. 14. 
47 
GPA zijn verplichtingen overeenkomstig artikel XX niet is nagekomen83. 
Een klacht van de EU zou in dit verband in sterke mate zijn gebaseerd op 
de door benadeelde EU-leveranciers verstrekte informatie. De Commissie 
moedigt leveranciers en dienstverleners dan ook aan om de diensten van 
de Commissie in kennis te stellen van problemen met overheidsopdrachten 
in het buitenland. 
119. In twee gevallen heeft de Gemeenschap gebruik gemaakt van de door het 
memorandum inzake geschillenbeslechting geboden mogelijkheid om een 
verzoek om formeel overleg in te dienen. Het eerste geval betrof een 
aanbesteding van het Japanse ministerie van Vervoer voor de aankoop van 
een MTSAT Satellite-based Augmentation System (MSAS)84. Na een 
periode van overleg werd een voor beide partijen bevredigende oplossing 
gevonden en het geschil bijgelegd85. Het tweede geval betreft de 
toepassing van de GPA door subfederale instanties in de Verenigde Staten 
en met name de wet tot regulering van contracten tussen de overheid en 
ondernemingen die zaken doen met of in Birma (Myanmar) die op 25 juni 
1996 door de Commonwealth of Massachusetts werd ingevoerd (hoofdstuk 
130 van de wet van 1996)86. In wezen komt de betwiste bepaling erop neer 
dat ondernemingen die geen zaken doen in Birma een prijspreferentie van 
10% hebben. Ook Japan heeft in dit verband om overleg verzocht87. Bij het 
schrijven van dit verslag is het overleg nog gaande. 
120. Ook in de overeenkomsten met Israël en Korea over aanbestedingen in de 
telecommunicatiesector is een bepaling met betrekking tot 
beroepsprocedures opgenomen. De voorwaarden komen overeen met die 
in de GPA die door Israël, Korea en de EG is ondertekend. 
83 Zie artikel XXII van de GPA. Uiteraard zijn de regels betreffende geschillenbeslechting van 
toepassing op de gehele GPA en niet alleen op artikel XX. 
84 Zie verzoek om overleg van 26 maart 1997, document GPA/D1/1 van 1 april 1997. 
85 Zie kennisgeving van 31 juli 1997, document GPA/D1/2/rev.1 van 14 augustus 1997. 
86 Zie verzoek om overleg van 20 juni 1997, document GPA/D2/1 van 26 juni 1997. 
87 Zie verzoek om overleg van 18 juli 1997, document GPA/D3/1 van 21 juli 1997. 
-48-
H. LIJST VAN OVEREENKOMSTEN OP HET GEBIED VAN 
OVERHEIDSOPDRACHTEN DIE OP 31 DECEMBER 1997 VAN KRACHT ZIJN 
1. LIJST VAN OVEREENKOMSTEN 
MULTILATERALE OVEREENKOMSTEN 
WTO-overeenkomst inzake 
overheidsopdrachten 
(GPA). 
- ten aanzien van Canada, EG, Israel, 
Japan, Noorwegen, Zwitserland en de VS 
- ten aanzien van Aruba 
- ten aanzien van Korea 
- ten aanzien van Hongkong, China 
- ten aanzien van Liechtenstein 
- ten aanzien van Singapore 
Overeenkomst betreffende de Europese 
Economische Ruimte (EER). 
- ten aanzien van Usland 
- ten aanzien van Noorwegen 
- ten aanzien van Liechtenstein ONDERTEK 
ENING 
15.4.1994 
2.5.1992 GEPUBLICEERD IN: 
PBL336, 23.12.1994 
PBC332, 9.12.1995 
PBC256, 3.9.1996 
PBL134, 20.6.1995 
(bilateraal met VS) 
PB L1, 3.1.1994 
PB L86/58, 20.4.1995 INWERKING 
TREDING 
(einde van 
over-
gangsperiode 
) 
1.1.1996 
25.10.1996 
1.1.1997 
19.6.1997 
18.9.1997 
20.10.1997 
1.1.1994 
1.1.1994 
(31.12.1994) 
1.1.1996 
49 
BILATERALE OVEREENKOMSTEN 
Associatieovereenkomsten met de landen van 
Midden- en Oost-Europa 
- Bulgarije 
- Tsjechische Republiek 
- Hongarije 
- Polen 
- Roemenie 
- Slowaakse Republiek 
Overeenkomst in de vorm van een 
briefwisseling tussen de EG en de Verenigde 
Staten van Amerika inzake 
overheidsopdrachten. 
Overeenkomst tussen de Europese 
Gemeenschap en de Staat Israel inzake 
aanbesteding door de overheid. ONDERTEK 
ENING 
8.3.1993 
4.10.1993 
16.12.1991 
16.12.1991 
1.2.1994 
4.10.1993 
30.5.1995 
10.7.1997 GEPUBLICEERD IN: 
PBL358, 31.12.1994 
PB L360, 31.12.1994 
PBL347, 31.12.1993 
PBL348, 31.12.1993 
PBL357, 31.12.1994 
PBL359, 31.12.1994 
PBL134, 20.6.1995 
PB L202, 30.7.1997 INWERKING 
TREDING 
(einde van 
over-
gangsperiode 
) 
1.2.1995 
(31.1.2005) 
1.2.1995 
(31.1.2005) 
1.2.1994 
(31.1.2004) 
1.2.1994 
(31.1.2004) 
1.2.1995 
(31.1.2005) 
1.2.1995 
(31.1.2005) 
1.1.1996 
1.8.1997 
OVEREENKOMSTEN OVER SPECIFIEKE 
SECTOREN 
(TELECOMMUNICATE) 
Overeenkomst tussen de Europese 
Gemeenschap en de Staat Israel inzake 
aanbesteding door telecommunicatiebedrijven 
Overeenkomst inzake aanbestedingen in de 
telecommunicatiesector tussen de Europese 
Gemeenschap en de Republiek Korea ONDERTEK 
ENING 
10.7.1997 
29.10.1997 GEPUBLICEERD IN: 
PB L202, 30.7.1997 
PBL321, 22.11.1997 INWERKING 
TREDING 
1.8.1997 
1.11.1997 
-50 
2. GEVOLGEN VAN DE INWERKINGTREDING VAN DEZE OVEREENKOMSTEN MET BETREKKING TOT ARTIKEL 36 
VAN RICHTLIJN 93/38/EEG. 
121. Overeenkomstig artikel 36 van Richtlijn 93/38/EEG van 14 juni 1993 kan 
een communautaire preferentie worden verleend. Er is evenwel vastgesteld 
dat dit alleen van toepassing is op aanbestedingen voor producten die van 
oorsprong zijn uit derde landen waarmee de Gemeenschap niet in 
multilateraal of bilateraal kader een overeenkomst heeft gesloten die de 
communautaire ondernemingen op vergelijkbare wijze daadwerkelijk 
toegang verschaft tot de markten van deze derde landen. 
122. Overeenkomstig Besluit 94/800/EG van de Raad van 22 december 1994 
betreffende de sluiting, namens de Europese Gemeenschap voor wat 
betreft de onder haar bevoegdheid vallende aangelegenheden, van de uit 
de multilaterale handelsbesprekingen in het kader van de Uruguay-ronde 
(1986-1994) voortvloeiende overeenkomsten88 en Besluit 95/215/EG van 
de Raad van 29 mei 1995 betreffende de sluiting van de overeenkomst in 
de vorm van een briefwisseling tussen de Europese Gemeenschap en de 
Verenigde Staten van Amerika inzake overheidsopdrachten89 is artikel 36 
van Richtlijn 93/38/EEG in onderstaande sectoren niet meer van toepassing 
op offertes die producten bevatten van oorsprong uit de genoemde derde 
landen: 
- productie, vervoer of distributie van drinkwater: producten van 
oorsprong uit Aruba; Hongkong, China; Israël; Japan; Korea; 
Singapore en Zwitserland; 
- stadsvervoer, automatische systemen, tram-, trolley-, bus- en 
kabelverbindingen: producten van oorsprong uit Aruba; 
Hongkong, China; Israël (met uitzondering van busdiensten); 
Singapore en Zwitserland; 
- luchthavenfaciliteiten: producten van oorsprong uit Aruba; 
Hongkong, China; Israël; Japan; Singapore en Zwitserland; 
- zeehaven-, binnenhaven- of andere aanlandingsfaciliteiten: 
offertes uit Aruba; Hongkong, China; Israël; Japan; Korea; 
Singapore; Zwitserland en de Verenigde Staten van Amerika; 
- productie, vervoer of distributie van elektriciteit: producten van 
oorsprong uit Aruba; Hongkong, China; Israël; Korea; 
Zwitserland en de Verenigde Staten van Amerika; 
- telecommunicatie: producten van oorsprong uit Aruba; Israël en 
Korea. 
123. Er zij tevens op gewezen dat IJsland, Liechtenstein en Noorwegen de 
Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte hebben 
88 Zie PB L 336 van 23.12.1994, blz. 273. 
89 Zie PB L 134 van 20.5.1995, blz. 25. 
51 
90 ondertekend90 en dat dus artikel 36 van Richtlijn 93/38/EEG onafhankelijk 
van de toetreding van Noorwegen en Liechtenstein tot de Overeenkomst 
inzake overheidsopdrachten niet meer van toepassing is op 
aanbestedingen op de onder de richtlijn vallende gebieden voor producten 
van oorsprong uit IJsland, Liechtenstein en Noorwegen. 
Zie Besluit 94/1/EGKS, EG van de Raad en de Commissie van 13 december 1993 
betreffende de sluiting van de Overeenkomst betreffende de Europese Economische 
Ruimte tussen de Europese Gemeenschappen, hun lidstaten en de Republiek IJsland, het 
Vorstendom Liechtenstein en het Koninkrijk Noorwegen, PB L 1 van 3.1.1994, blz. 1. Dit 
besluit werd met name gewijzigd door Besluit 94/2/EGKS.EG van de Raad en de 
Commissie van 13 december 1993 betreffende de sluiting van het Protocol tot aanpassing 
van de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, PB L1 van 
3.1.1994, blz. 571, en door het Verdrag betreffende de toetreding van Oostenrijk, Finland 
en Zweden, PB C 241 van 29.8.1994, blz. 9. Zie ook Besluit 1/95 van de EER-raad van 
10 maart 1995 over de inwerkingtreding van de Overeenkomst betreffende de Europese 
Economische Ruimte voor het Vorstendom Liechtenstein, PB L 86 van 20.4.1995, blz. 58. 
-52-
L LIJST VAN OVEREENKOMSTEN OP HET GEBIED VAN 
OVERHEIDSOPDRACHTEN DIE OP 31 DECEMBER 1997 NOG NIET VAN 
KRACHT ZIJN 
BILATERALE OVEREENKOMSTEN 
Associatieovereenkomsten met de landen van 
Midden- en Oost-Europa. 
- Estland 
- Letland 
- Litouwen 
- Slovenie ONDERTEK 
ENING 
12.6.1995 
12.6.1995 
12.6.1995 
10.6.1996 GEPUBLICEERD IN: 
voorstel, COM(95)207 
voorstel, COM(95)207 
voorstel, COM(95)207 
voorstel, COM(95)341 INWERKING 
TREDING 
1.2.1998 
1.2.1998 
1.2.1998 
niet bekend 
53-
LANDENINDEX 
Albanië, 44 
Algerije, 42 
Andorra, 38, 39 
Argentinië, 9, 33 
Armenië, 43 
Aruba, 6, 8, 9, 11, 17. 23. 25, 30, 46, 49, 51 
Australië, 9, 33, 34 
Azerbeidzjan, 43 
Bangladesh, 34 
Belarus, 34, 43 
Birma, 48 
Brazilië, 33, 34 
Bulgarije, 9, 16, 33, 34, 50 
Canada, 9. 11, 23. 24, 25, 30, 34, 46, 49 
Chili, 9, 33, 34, 42 
China, 6, 34 
Chinees Taipei, 6, 9, 32. 34 
Colombia, 9 
Cyprus. 40. 42 
Egypte. 34, 42 
Estland, 32, 53 
Filipijnen, 34 
Georgië, 43 
Hongarije, 16, 34, 50 
Hongkong, China, 6, 8. 9, 11, 12, 13, 25, 30, 34, 
46. 49. 51 
IJsland. 9, 15, 17. 21, 25, 30, 49, 51, 52 
India, 34 
Indonesië, 13. 34 
Israel, 17 
Israël, 6, 9, 11, 17, 18, 26, 30. 40. 41. 42, 46, 48, 
49, 50, 51 
Japan. 9.11. 23, 24, 26, 31, 34, 46. 48. 49. 51 
Jordanië, 40, 41,42 
Kazachstan, 43 
Kirgizstan, 43 
Korea, 6. 8, 9, 11, 17, 18, 19, 23, 24, 26, 31, 34, 
35, 46, 48, 49, 50, 51 Letland, 9, 32, 53 
Libanon, 42 
Liechtenstein, 6, 8, 9,11, 13,15, 17, 21, 25, 30, 
46,49,51,52 
Litouwen, 32, 53 
Maleisië, 13, 34 
Malta, 40,42 
Marokko, 34,40,41,42 
Mercosur, 44 
Mexico, 34, 42 
Moldavië, 43 
Noorwegen, 9,11,15,17, 21, 25, 30, 46, 49, 51, 
52 
Oekraïne, 43 
Oezbekistan, 43 
Pakistan, 34 
Palestijnse Autoriteit, 40, 41, 42 
Panama, 6 
Polen, 9, 16, 34, 50 
Roemenië, 16, 50 
Rusland, 34, 43 
San Marino, 38, 39 
Singapore, 6, 8, 9, 11,13, 14, 24, 27, 31, 34, 36, 
37, 38, 46, 49, 51 
Slovenië, 32, 33, 34, 53 
Slowaakse Republiek, 16, 33, 50 
Syrië, 42 
Thailand, 34 
Tsjechische Republiek, 16, 34, 50 
Tunesië, 40, 41,42 
Turkey, 38 
Turkije, 9, 38, 39, 42 
Verenigde Staten, 9,11, 14,15,17, 20, 23, 28, 
31,34,35,44,46,48,50,51 
Voormalige Joegoslavische Republiek 
Macedonië, 43, 44 
Zwitserland, 6, 9, 11, 20, 28, 31, 40, 46, 49, 51 
54-
ISSN 0254-1513 
COM(98) 203 def. 
DOCUMENTEN 
NL 11 10 08 12 
Catalogusnummer : CB-CO-98-257-NL-C 
ISBN 92-78-35199-7 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
_ 6 *> -