EUROPESE COMMISSIE Brussel, 23.5.2022 COM(2022) 629 final MEDEDELING VAN DE COMMISSIE Update verscherpt toezicht - Griekenland, mei 2022 {SWD(2022) 700 final}



ACHTERGROND De economische ontwikkelingen en het beleid in Griekenland worden gemonitord in het kader van het Europees Semester voor de coördinatie van het economisch beleid. Sinds 2018 en het einde van het financiële steunprogramma worden ze ook gemonitord in het kader van het raamwerk voor verscherpt toezicht overeenkomstig de artikelen 2 en 3 van Verordening (EU) nr. 472/2013 ( ). Met het verscherpt toezicht voor Griekenland ( ) werd erkend dat Griekenland maatregelen moest blijven doorvoeren om de (potentiële) oorzaken van economische en financiële moeilijkheden aan te pakken, en tegelijkertijd structurele hervormingen moest doorvoeren om een robuuste en duurzame economische groei te ondersteunen. Verscherpt toezicht biedt een omvattend raamwerk voor het monitoren van de economische ontwikkelingen en de uitvoering van noodzakelijk beleid na de voltooiing van het financiële steunprogramma. Daarmee kunnen recente economische en financiële ontwikkelingen in Griekenland op regelmatige basis worden beoordeeld, kunnen de financieringsvoorwaarden voor overheidsschuld worden gemonitord en kan de schuldhoudbaarheidsanalyse worden geactualiseerd. Verscherpt toezicht biedt tevens een raamwerk voor de evaluatie van de algemene toezegging die Griekenland op 22 juni 2018 aan de Eurogroep heeft gedaan om de hervormingen die in het kader van de financiële steunprogramma’s zijn goedgekeurd, voort te zetten en te voltooien en om ervoor te zorgen dat de doelstellingen van de belangrijke hervormingen die in het kader van de programma’s voor financiële bijstand zijn goedgekeurd, worden veiliggesteld. In dat verband werd het verscherpt toezicht ingezet om de uitvoering te monitoren van specifieke toezeggingen om de in het kader van het programma ingezette essentiële structurele hervormingen op zes sleutelgebieden binnen de overeengekomen termijnen tot medio 2022 te voltooien: (i) budgettair en budgettair-structureel beleid; (ii) sociale zekerheid; (iii) financiële stabiliteit; (iv) arbeidsmarkten en productmarkten; (v) de Griekse Maatschappij voor Activa en Deelnemingen (HCAP) en privatiseringen, en (vi) de modernisering van de overheidsdiensten ( ). Dit is het veertiende verscherpt-toezichtverslag voor Griekenland. Dit verslag is gebaseerd op de bevindingen van een missie georganiseerd op 6 april 2022 en op regelmatig overleg met de Griekse autoriteiten. Deze missie werd uitgevoerd door de Europese Commissie in samenwerking met de Europese Centrale Bank (ECB) ( ). Het Internationaal Monetair Fonds heeft deelgenomen in het kader van zijn Post Financing Assessment-raamwerk (PFA), terwijl het Europees Stabiliteitsmechanisme heeft deelgenomen in het kader van zijn systeem voor vroegtijdige waarschuwingen en in overeenstemming met het memorandum van overeenstemming van 27 april 2018 over de taakverdeling tussen de Europese Commissie en het Europees Stabiliteitsmechanisme. In dit verslag wordt een beoordeling gemaakt van de stand van uitvoering van de toezeggingen die Griekenland aan de Eurogroep heeft gedaan ten aanzien van de voltooiing van hervormingen tegen medio 2022. Dit verslag kan voor de Eurogroep als basis dienen wanneer deze moet beslissen over de vrijgave van de volgende reeks beleidsafhankelijke schuldmaatregelen ter waarde van 748 miljoen EUR. Deze maatregelen zijn op 22 juni 2018 met de Eurogroep overeengekomen en omvatten de overdracht van bedragen die gelijk zijn aan de opbrengsten (income equivalent amounts) van de Griekse overheidsobligaties die in het kader van het Securities Markets Programme (SMP) en de Agreement on Net Financial Assets (ANFA) door centrale banken worden aangehouden, en het afschaffen van de renteopslag voor bepaalde leningen die door de Europese Faciliteit voor financiële stabiliteit zijn verstrekt. De zesde tranche beleidsafhankelijke schuldmaatregelen is vrijgegeven na de bijeenkomst van de Eurogroep van 6 december 2021. De toezeggingen die Griekenland in juni 2018 aan de partners van de Eurogroep heeft gedaan – en die de basis vormen voor verdere schuldverlichtingsmaatregelen – zijn vastgelegd voor de periode tot medio 2022. De Eurogroep zal beslissen over de vrijgave van de resterende schuldverlichtingsmaatregelen. Rekening houdend met de geboekte vooruitgang in de voltooiing van de toezeggingen zou de vrijgave van de laatste tranche van de schuldmaatregelen eind 2022 kunnen plaatsvinden. In dit verslag worden ook de specifieke toezeggingen uiteengezet die de basis kunnen vormen voor een beslissing van de Eurogroep over de vrijgave van deze laatste tranche van schuldverlichtingsmaatregelen. Hoewel de autoriteiten het merendeel van hun toezeggingen zijn nagekomen, zijn sommige elementen nog niet helemaal voltooid. De lijst van toezeggingen die de basis zal vormen voor de laatste betaling bestaat dan ook uit de resterende stappen. De lijst is overeengekomen met de Griekse autoriteiten en is als bijlage bij dit verslag gevoegd. De succesvolle uitvoering van het merendeel van de beleidstoezeggingen en de effectieve implementatie van de hervormingen hebben de Griekse economie weerbaarder gemaakt en de financiële stabiliteit van het land versterkt. Dit heeft het risico op negatieve spill-overeffecten op andere lidstaten van de eurozone merkelijk verminderd, zodat de situatie die ten grondslag lag aan de toepassing van het verscherpt toezicht doeltreffend is aangepakt. De autoriteiten blijven zich inzetten voor de uitvoering van hervormingen en voor de voltooiing van openstaande elementen. Op basis van deze overwegingen kan de Europese Commissie mogelijk besluiten om het verscherpt toezicht niet te verlengen nadat dit verloopt op 20 augustus 2022. Als het verscherpt toezicht niet wordt verlengd, dan zou het toezicht op de economische, financiële en budgettaire toestand van Griekenland worden voortgezet in het kader van zowel het gevestigde post-programmatoezicht() als het Europees Semester. al Er zou ook toezicht blijven op belangrijke hervormingen en investeringen in het kader van de uitvoering van het Griekse herstel- en veerkrachtplan() . Een monitoring van de specifieke toezeggingen om als basis te dienen voor de laatste tranche van de schuldmaatregelen zou worden uitgevoerd in een eerste post-programma-toezichtsverslag dat in november 2022 zal worden gepubliceerd. ALGEHELE BEOORDELING Na een sterke opleving in 2021 zal het post-pandemisch herstel zich in 2022 voortzetten in een iets trager tempo, onder invloed van de hogere energieprijzen en de economische impact van de Russische militaire agressie tegen Oekraïne, in een context van aanhoudende onzekerheid in verband met de pandemie. Volgens de voorjaarsprognose 2022 van de Commissie zal de groei naar verwachting 3,5 % bedragen in 2022 en 3,1 % in 2023. Naar verwachting zullen investeringen de belangrijkste stimulans voor groei zijn, maar particuliere consumptie en de netto-uitvoer zullen ook bijdragen aan de toename van de economische activiteit. Het primaire overheidstekort dat onder verscherpt werd gemonitord bedroeg in 2021 5,5 % van het bbp, wat 2,1 procentpunt lager is dan wat vorig jaar in de herfst werd verwacht. Vooral het snelle economische herstel is een positieve verrassing. Het begrotingsbeleid blijft accomoderend in 2022, aangezien sommige pandemie-gerelateerde nood- en ondersteuningsmaatregelen nog steeds van kracht zijn dit jaar, terwijl er tijdelijke fiscale maatregelen werden genomen als reactie op de gevolgen van de stijgende energieprijzen in 2022. In haar stabiliteitsprogramma 2022 richt de regering zich op het bereiken van een overschot van 1,1 % van het bbp in 2023 en een verdere verlaging van de hoge schuldquote ( ). De meeste ondersteuningsmaatregelen met betrekking tot de energieprijsstijgingen of de pandemie zullen geleidelijk worden afgebouwd tegen 2023. Tegelijkertijd wil de regering de groei ondersteunen door de verlaging van de solidariteitsheffing en de socialezekerheidsbijdragen die tijdens de pandemie werden geïmplementeerd permanent te maken. Als gevolg van het economisch herstel daalde het werkloosheidspercentage tot 14,7 % in 2021, waar het in 2020 nog 17,6 % bedroeg en in 2013 piekte op 27,8 %. Hoewel dit nog steeds een van de hoogste werkloosheidscijfers in de EU is, zal het naar verwachting verder dalen in 2023. Voor de toekomst wordt verwacht dat de groei in werkgelegenheid robuust zal blijken gezien de nog steeds sterke economische groei. Het armoederisicopercentage blijft hoog (17,7 % in 2020). Over het geheel genomen concludeert dit verslag dat Griekenland de nodige maatregelen heeft genomen om zijn specifieke verbintenissen na te komen, ondanks de uitdagende omstandigheden die het resultaat zijn van de economische gevolgen van de nieuwe pandemiegolven en van de militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne. De autoriteiten zijn een aantal specifieke toezeggingen nagekomen op het gebied van het beheer van de overheidsfinanciën, onroerendgoedbelastingen, arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, milieu-inspecties en justitie, en hebben ingestemd met de verlenging van het mandaat van het Grieks fonds voor financiële stabiliteit. Griekenland heeft ook bredere structurele hervormingen voltooid zoals de hervorming van het systeem voor overheidsopdrachten en het opzetten van een afdeling gerechtelijke statistieken bij het ministerie van Justitie. De Griekse autoriteiten blijven zich inzetten voor de uitvoering van hervormingen en hebben zich ertoe verbonden verdere acties te ondernemen om vooruitgang te boeken met uitstaande toezeggingen. De Europese instellingen verwelkomen de hechte en constructieve samenwerking van de autoriteiten op alle gebieden en moedigen hen aan om de ontstane dynamiek vast te houden en, zo nodig, de inspanningen op te voeren om alle toegezegde hervormingsmaatregelen op tijd te voltooien met het oog op het besluit over de laatste uitbetaling eind 2022, met name wat betreft de hervormingen van het beleid voor de financiële sector, de eerstelijnszorg, het kadaster, de codificatie van arbeidswetgeving en het behalen van de overeengekomen streefdoelen voor het wegwerken van achterstallen. De rest van dit hoofdstuk bestaat uit een overzicht van de vooruitgang die is geboekt in het kader van het verscherpt toezicht op de zes belangrijkste domeinen van de Griekse toezeggingen, een evaluatie van de recentste verwezenlijkingen tijdens het laatste kwartaal (de “huidige verslagperiode”), en een presentatie van de resterende hervormingsmaatregelen onder de bestaande toezeggingen. Budgettair en budgettair-structureel beleid Griekenland bereikte zijn na te streven primaire overschot van 3,5 % van het bbp in 2018 en 2019. Na de uitbreken van de pandemie heeft de Europese Commissie in 2020 de algemene ontsnappingsclausule geactiveerd die een tijdelijke afwijking van de begrotingseisen mogelijk maakt, inclusief de begrotingsdoelstellingen van Griekenland zoals gemonitord onder het verscherpt toezicht, op voorwaarde dat dit de houdbaarheid van de openbare financiën op middellange termijn niet in gevaar brengt. In haar mededeling van 3 maart 2021 ( ) heeft de Commissie ook het standpunt uiteengezet dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, moet worden gezien als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de EU of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (eind 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Toegenomen onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in de context van een oorlog in Europa, ongeziene stijgingen van de energieprijzen en blijvende verstoringen van de toeleveringsketens rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. Wat de structurele begrotingshervormingen betreft die werden voltooid in het kader van het verscherpt toezicht, heeft Griekenland zijn beheer van de overheidsfinanciën verbeterd door het voltooien van een hervorming van de kasmonitoring en prognoses voor zijn schatkistrekeningsysteem, en heeft het de beloningsstructuur van de Onafhankelijke Autoriteit voor Overheidsontvangsten verbeterd door het aannemen van een speciale salaristabel waarmee de instelling medewerkers van hoog niveau kan behouden en aanwerven. Deze speciale salaristabel vormt een aanvulling op de uniforme salaristabel die werd aangenomen in het kader van het financiële steunprogramma, en ze zou als basis kunnen dienen voor andere instellingen. In de huidige verslagperiode hebben de autoriteiten verdere toezeggingen voltooid op het gebied van het beheer van overheidsfinanciën en fiscaal beleid: ·Wat betreft het beheer van overheidsfinanciën hebben de autoriteiten de werkzaamheden voltooid voor verdere verfijningen van de functionele begrotingsclassificatie (onderdeel van de hervorming van het rekeningenstelsel). Deze hervorming zal een diepere analyse van de overheidsuitgaven mogelijk maken en zo het ontwerpen van economisch beleid helpen verbeteren. ·De autoriteiten hebben ook de uitvoering voltooid van meer dan 200 aanbevelingen van de Griekse Rekenkamer om de opstapeling van achterstallige betalingen te voorkomen, evenals een bredere hervorming die de begrotingsprocedures vereenvoudigt en de betalingsketen in de overheidssector versnelt.

·De autoriteiten hebben een hervorming van de ENFIA-onroerendgoedbelasting voltooid. De hervorming past nieuwe marktgerelateerde onroerendgoedbelastingwaarden toe, verbreedt de heffingsgrondslag en zorgt voor een eerlijkere en efficiëntere onroerendgoedbelasting. De autoriteiten hebben de belastingaanslagrekeningen voor 2022 uitgegeven en de betaling van de eerste tranche van de belasting is verschuldigd in mei. De autoriteiten hebben toegezegd om tegen oktober 2022 de volgende stappen te ondernemen: ·Naar verwachting zullen zowel niet-pensioengerelateerde achterstallen als pensioenachterstallen weggewerkt zijn tegen augustus 2022, waarmee de toezegging zal worden voltooid. Na een afname van het tempo bij het wegwerken van de achterstallen in de eerste maanden van 2022, betekent dit een vertraging van zes maanden met betrekking tot niet-pensioenachterstallen en twee maanden wat betreft pensioenachterstallen. Deze vertraging is grotendeels veroorzaakt door de aanhoudende pandemie, de stijgende energieprijzen, de trager dan geplande levering van IT-verbeteringen en een lager dan verwachte opbrengst van eerdere maatregelen. De autoriteiten hebben een reeks aanvullende acties voorgesteld, en reeds deels uitgevoerd, om het proces van het wegwerken van achterstallen te versnellen. Deze acties omvatten maatregelen om op structurele basis de liquiditeit van ziekenhuizen en openbaarvervoerbedrijven te verbeteren, en gerichte wijzigingen in het toekenningsproces van pensioenen. ·Op het gebied van belastingadministratie moet het elektronische inningssysteem volledig operationeel zijn in alle diensten van de Onafhankelijke Autoriteit voor Overheidsinkomsten tegen september 2022, waarmee de toezegging zal worden voltooid. Naar verwachting zal het systeem de belastinginningcapaciteit van de Autoriteit versterken. Vier van de zeven modules zijn nu operationeel in de centrale belastingdienst, en de overige drie zullen operationeel zijn tegen september 2022, in overeenstemming met de afgesproken tijdlijn. Sociale voorzieningen In het kader van het verscherpt toezicht heeft Griekenland zijn stelsel van sociale voorzieningen gemoderniseerd door de oprichting van het Gemeenschappelijk Pensioenfonds te voltooien, de uitrol van alle drie de pijlers van de regeling voor een sociaal solidariteitsinkomen/gegarandeerd minimuminkomen, en de toepassing van een nieuw model voor het voeren van een actief arbeidsmarktbeleid. Tot nu toe ontvingen ongeveer 400 000 mensen het gegarandeerde minimuminkomen en naar schatting zullen ze de komende twee jaar allemaal een geïndividualiseerd actieplan ontvangen. Het resultaat van de hervormingen en het economisch herstel is dat het aandeel van de bevolking dat risico loopt op armoede is afgenomen van 20,2 % in 2017 naar 17,7 % in 2020. Het blijft echter bij de hoogste in de EU. Griekenland heeft ook het systeem van subsidies voor het lokaal openbaar vervoer herzien, het belangrijkste instituut opgericht dat verantwoordelijk is voor gecentraliseerde inkopen in de zorg (EKAPY) en een aandeel van 30 % bereikt van gecentraliseerde inkopen op de totale ziekenhuisuitgaven. In de huidige verslagperiode hebben de autoriteiten een andere toezegging voltooid op het gebied van arbeidsongeschiktheidskeuringen en de afgesproken vooruitgang geboekt bij de terugvorderingen voor gezondheidszorg: ·De autoriteiten hebben wetgeving aangenomen om een nieuwe aanpak in te voeren voor arbeidsongeschiktheidskeuringen gebaseerd op zowel medische als functionele criteria. Deze nieuwe aanpak betekent een aanzienlijke verbetering tegenover het huidige systeem waar de arbeidsongeschiktheid wordt beoordeeld op basis van puur medische evaluaties. De aangenomen wetgeving voorziet met name in multidisciplinaire beoordelingscommissies die bestaan uit psychologen, ergotherapeuten en maatschappelijk werkers die een door de Wereldgezondheidsorganisatie voorgestelde methodologie zullen toepassen voor het beoordelen van functionaliteitsaspecten van de onderzochte personen (genaamd WHODAS 2.0). De commissies zullen naast eerdere medische beoordelingen ook dagelijkse moeilijkheden in overweging nemen op het gebied van bijvoorbeeld cognitie, mobiliteit, socialisatie, beroepsleven, zelfzorg enz. Deze aanpak zal vanaf de herfst 2022 voor het eerst worden gebruikt op proefbasis gedurende 24 maanden om persoonlijke bijstandsuitkeringen toe te kennen aan 1 000 mensen met een handicap. ·De terugvorderingen voor gezondheidszorg (d.w.z. uitgaven die het bij wet vastgelegde plafond voor overheidsuitgaven aan farmaceutische producten en andere zorgdiensten overschrijden en die bij leveranciers van farmaceutische producten en zorgverstrekkers moet worden teruggevorderd) verloopt volgens schema voor zowel farmaceutische producten als overige diensten, en dit valt toe te juichen. De autoriteiten hebben toegezegd om tegen oktober 2022 de volgende stappen te ondernemen: ·Na de goedkeuring van wijzigingen in de primaire wetgeving inzake het eerstelijnsgezondheidszorgsysteem zullen de autoriteiten begin juni 2022 de secundaire wetgeving aannemen waarin de belangrijkste elementen van het systeem worden gespecificeerd, zoals de patiëntenregistratie en poortwachtersfunctie. De autoriteiten hebben zich er ook toe verbonden om een patiëntenregistratie te starten, met als doelstelling om 25 % van de totale bevolking in het systeem te registreren tegen het einde van oktober en 50 % tegen het einde van 2022, evenals om de IT-infrastructuur voor registratie en afspraken te voltooien tegen eind juni. Tegen eind juli zal de registratie van zelfstandige huisartsen in het systeem een niveau bereiken dat toelaat dat minstens 85 % van de bevolking gedekt wordt door het systeem. Tegen oktober zullen de autoriteiten de stimulerings-/ontmoedigingsregeling voor de registratie en de poortwachtersfunctie activeren. De hervorming van het systeem voor eerstelijnsgezondheidszorg vormde een belangrijk onderdeel van het financiële steunprogramma, met als overkoepelende doelstellingen een verbeterde toegankelijkheid tot de gezondheidszorgdiensten voor burgers, een sterker bestuur en meer efficiëntie. Bevolkingsregistratie en een effectief poortwachterssysteem zijn belangrijke bepalende elementen die bijdragen aan het bereiken van deze doelstellingen. In het nieuwe raamwerk worden deze belangrijke elementen nagestreefd door middel van financiële prikkels. Een dergelijk systeem heeft, na volledige implementatie, het potentieel om de doelstellingen te verwezenlijken. Tegelijk creëert het uitdagingen om gelijke toegang te waarborgen en om de doelstelling te verwezenlijken dat de volledige bevolking moet gedekt zijn, wat zorgvuldig zal moeten worden gemonitord. ·De doelstelling om tegen medio 2022 een aandeel van 40 % te bereiken aan gecentraliseerde inkopen in de ziekenhuisuitgaven zal worden gehaald, waarmee de toezegging is voltooid. De autoriteiten worden aangemoedigd om de geplande aanbestedingen snel uit te schrijven zodat het doel wordt bereikt. Financiële stabiliteit en gerechtelijke hervormingen Na een uitstekend jaar wat betreft de afbouw van niet-renderende leningen in 2021, verschuift de focus geleidelijk naar de afwikkeling van niet-renderende schulden voor levensvatbare debiteuren, evenals naar een duurzame verbetering van de winstgevendheid en de kapitaalpositie van banken. Het aandeel niet-renderende leningen bedroeg 12,8 % op individuele basis in december 2021, een sterke daling ten opzichte van een percentage van 30,1 % eind 2020 en 40,6 % eind 2019. Door gebruik te maken van securitisaties in het kader van de Hercules-regeling voor de structurering van activa hebben twee van de vier systeembanken eind 2021 een aandeel van niet-renderende leningen geregistreerd van minder dan 10 %, terwijl de andere twee naar verwachting uiterlijk eind 2022 aan dezelfde doelstelling zullen voldoen. Niettemin blijft het aandeel niet-renderende leningen in Griekenland het hoogste van de eurozone. Daarnaast heeft de beperkte netto-instroom van nieuwe niet-renderende leningen ( ) zich voortgezet in het vierde kwartaal van 2021 en zal deze nauwlettend moeten worden gemonitord, aangezien de risico's voor de activakwaliteit van de banken blijven bestaan. Bovendien hangt de succesvolle afwikkeling van niet-renderende schulden in toenemende mate af van kredietservicers die verantwoordelijk zijn voor het beheer van gesecuritiseerde en verkochte leningen. Hoewel de sanering van de bankbalansen ervoor heeft gezorgd dat de kapitaalbuffers en winstgevendheid van de banken zijn blijven krimpen, dragen de verminderde voorzieningsbehoeften en de groei van intern kapitaal door een verbeterde basiswinstgevendheid bij aan betere vooruitzichten voor 2022. Niettemin blijft de kapitaalpositie van banken een van de zwakste in de eurozone en blijft de kwaliteit ervan zorgelijk, omdat deze een hoog en stijgend aandeel latente belastingvorderingen omvat. De toenemende onzekerheid rond de economische vooruitzichten in de nasleep van de Russische agressie tegen Oekraïne zou in de toekomst kunnen wegen op de kredietgroei. Wat betreft de hervormingen van de financiële sector die in het kader van het verscherpt toezicht zijn voltooid, heeft Griekenland de kapitaalcontroles die tijdens het financiële steunprogramma werden opgelegd volledig opgeheven, een ingrijpende hervorming van het insolventieraamwerk voltooid, waaronder een regeling voor buitengerechtelijke schikkingen en het aanbieden van financiële opleidingen voor rechters om die hervormingen door te voeren, terwijl er recent een begin werd gemaakt met het opzetten van een sale-and-lease-back-entiteit. Het Grieks fonds voor financiële stabiliteit ontwikkelde een exitstrategie voor de verkoop van zijn belangen in de systeembanken en Griekenland bevestigde de aanpassing van het mandaat van zijn selectiepanel aan dat van het fonds. In de huidige verslagperiode werd er verdere vooruitgang geboekt met de uitvoering van de overeengekomen acties in de financiële sector, maar er blijven uitdagingen bestaan, met name wat betreft het wegwerken van de achterstand in particuliere insolventiezaken en uitgewonnen overheidsgaranties. De autoriteiten hebben een toezegging met betrekking tot het Grieks fonds voor financiële stabiliteit afgerond en een aanbesteding uitgeschreven voor het geïntegreerde casemanagementsysteem voor rechtbanken: ·De platformen onder het nieuwe insolventieraamwerk leveren geleidelijk aan resultaten op, met name wat betreft de buitengerechtelijke schikkingen, en er worden voortdurend verdere verbeteringen ontwikkeld. ·De opwaartse trend in de toewijzing van nieuwe zittingsdata voor lopende particuliere insolventiezaken werd voortgezet maar het aantal definitieve gerechtelijke uitspraken is beperkt. ·Gelijklopend neemt ook de organisatie van veilingen toe, en een groeiend aandeel van de activa die worden overgedragen door succesvol afgesloten veilingen worden verworven door andere entiteiten dan banken. ·Ondanks enkele verbeteringen is de tijdlijn voor het wegwerken van de achterstand van uitgewonnen overheidsgaranties aangepast om rekening te houden met de geaccumuleerde tekortkomingen in de uitbetaling van uitgewonnen garanties en onverwachte juridische uitdagingen die de betaling van bepaalde claims verhinderen. De autoriteiten beoordelen mogelijke oplossingen om de resulterende vertragingen in de betaling van dergelijke claims te beperken en blijven zich inzetten om de deadline voor de voltooiing van alle betalingen te behouden, d.w.z. tegen het tweede kwartaal van 2024. De goedkeuring van de nieuwe Code betreffende de organisatie van justitie en de status van rechters zal naar verwachting toelaten om de achterstanden uit het verleden sneller weg te werken, en een goede werking van het nieuwe insolventieraamwerk verzekeren.

·De concessieprocedure voor het oprichten van de sale-and-lease-back-entiteit zal naar verwachting in mei van start gaan, en er wordt een tijdelijke steunregeling voor kwetsbare debiteuren ingesteld om een vlotte overgang te waarborgen voor de tijd die nodig is totdat de nieuwe entiteit haar activiteiten begint, naar verwachting binnen maximaal 15 maanden. ·De autoriteiten hebben overeenstemming bereikt met de Europese instellingen over een hervorming van het Grieks fonds voor financiële stabiliteit. De wet zal naar verwachting binnenkort worden aangenomen. De looptijd van het fonds is verlengd tot eind 2025 om het fonds toe te laten zijn tweeledige doelstelling te verwezenlijken, namelijk zijn activa effectief af te stoten en tegelijkertijd bij te dragen aan de stabiliteit van het Griekse bankwezen. De hervorming stroomlijnt de bestuursstructuur van het fonds en omvat een reeks principes die als leidraad zullen gelden bij de afstotingsstrategie. De speciale rechten van het fonds zijn ook gestroomlijnd. ·De autoriteiten hebben de aanbesteding gelanceerd voor het geïntegreerde casemanagementsysteem voor burgerlijke en strafrechtzaken (OSDDY-PP). Het contract zal naar verwachting uiterlijk eind 2022 worden toegekend en in de daaropvolgende 36 maanden worden uitgevoerd. De autoriteiten hebben toegezegd om tegen oktober 2022 de volgende stappen te voltooien: ·Elektronische vorderingen bij administratieve rechtbanken moeten volledig zijn voltooid en de autoriteiten verbinden zich ertoe om dit tegen eind juni 2022 te verwezenlijken, waarmee deze toezegging zal worden gerealiseerd. De uitvoering vordert en het platform dat het mogelijk moet maken om initiële stukken, memoranda en procedurele documenten in te dienen in het kader van lopende procedures is klaar en zal volledig operationeel zijn in juni 2022. De uitbreiding van de functionaliteiten is in een proeffase van start gegaan, twee maanden later dan eerder was voorzien, vanwege vertragingen bij de opdrachtnemer. ·Een aantal specifieke stappen ondernemen in het kader van de overeengekomen maatregelen in de financiële sector, met name wat betreft het wegwerken van de achterstand in particuliere insolventiezaken en de achterstand in overheidsgaranties. De autoriteiten zullen ook een bredere gerechtelijke hervorming agenderen in het parlement, namelijk een nieuwe Code betreffende de organisatie van justitie en de status van rechters. Deze code zal tal van verbeteringen introduceren met betrekking tot de uitvoering van gerechtelijke taken, de professionele beoordeling en bevorderingen van rechters, het disciplinair kader en maatregelen om de effectiviteit en efficiëntie van gerechtelijke procedures te verbeteren. De code werd op 13 mei 2022 verstuurd naar het secretariaat-generaal Juridische en Parlementaire Zaken en moet eind mei bij het parlement worden ingediend. De code zal onmiddellijk daarna in werking treden, behalve met name de regels inzake evaluatie van rechters, die van kracht zullen worden bij het begin van het nieuwe gerechtelijk jaar. Daarnaast zullen de autoriteiten tegen eind mei het laatste onderdeel van de secundaire wetgeving goedkeuren waarmee de eenheid voor gerechtelijke statistiek (JustStat) operationeel wordt, die belast is met het verzamelen, samenvoegen, verwerken en publiceren van gerechtelijke gegevens van de rechtbanken en het Griekse openbaar ministerie; de eenheid moet ook de kwaliteit van de gerechtelijke statistieken op een permanente basis waarborgen en verbeteren. Arbeidsmarkten en productmarkten Met betrekking tot de hervormingen van arbeidsmarkten en productmarkten in het kader van het verscherpt toezicht heeft Griekenland de uitvoering van het actieplan inzake zwartwerk voltooid, het minimumloon aangepast volgens de procedure vastgelegd in Wet 4172/13 in februari 2019 en januari 2022, de hinderklassen herzien, de procedures voor investeringsvergunningen vereenvoudigd in overeengekomen sectoren zoals transport, onderwijs, toerisme, sociaal welzijn en aquacultuur, en een contract gegund voor de uitrol van het relevante informatiesysteem. In de energiesector lanceerde Griekenland het Target Model voor de elektriciteitsmarkt en stemde het in met een antitrust remedy zodat concurrenten van het staatsenergiebedrijf, de gevestigde Griekse elektriciteitsleverancier die eigendom is van de overheid, meer elektriciteit op langere termijn kunnen kopen, waarmee een einde wordt gemaakt aan een langdurende mededingingszaak. In de huidige verslagperiode hebben de autoriteiten een aanpassing doorgevoerd van het minimumloon en een andere toezegging gedaan op het gebied van inspecties voor het toezicht op economische activiteiten en productmarkten: ·Als antwoord op de hoge inflatie hebben de autoriteiten op 1 mei 2022 een verhoging van het minimumloon doorgevoerd, de tweede verhoging in 2022, na de vastgelegde – maar vergevorderde en verkorte – consultatieprocedure. Het minimumloon steeg met 7,5 % op 1 mei 2022 ( ). De verhoging volgt op een gematigde stijging van 2 % op 1 januari 2022, na drie jaar waarin het minimumloon niet werd aangepast. De autoriteiten volgden de stappen die zijn vastgelegd in de gewijzigde Wet 4172/13 voor het bepalen van het minimumloon. In de context van het consultatieproces suggereerden de verschillende sociale partners, onderzoeksinstituten en andere actoren gematigde tot grotere verhogingen om het verlies van koopkracht door de hoge inflatie af te zwakken en om werknemers met een laag inkomen te beschermen, gezien bijna 28 % van de werknemers in het land een minimumloon ontvangt. De autoriteiten schatten in dat de reële loonstijging in 2022 niet hoger zal uitvallen dan de productiviteitsgroei – in feite verwachten ze dat de reële beloning van werknemers per hoofd in de economie als geheel sterk zal dalen in 2022, ondanks de stijging van het minimumloon. Deze schattingen komen in grote lijnen overeen met de voorjaarsprognose 2022 van de Commissie, die niettemin een sterker effect verwacht van het minimumloon op de totale loongroei in het algemeen, terwijl ze ook een daling van de reële beloning van werknemers per hoofd voorspelt. Het concurrentievermogen, gemeten aan de hand van de arbeidskosten per eenheid ( ), was voor de pandemie verbeterd, grotendeels als gevolg van een daling van de lonen en in stijgende lijn ondersteund door productiviteitswinsten. In 2021 steeg de arbeidsproductiviteit ( ) met 7,8 % en het groeipercentage zal naar verwachting gemiddeld 2,0 % bereiken in 2022 en 2023. Samen met de verwachte impact van de verhoging van het minimumloon op de totale loonstijging betekent dit naar verwachting een lichte verslechtering van de Griekse arbeidskosten per eenheid over dezelfde periode, maar minder dan in de EU als geheel. De uitvoerbasis van Griekenland blijft niettemin sterk gericht op laagtechnologische producten en het aandeel van de uitvoer in het bbp is laag, ondanks recente verbeteringen ( ). ·Met de goedkeuring van de laatste resterende secundaire wetgeving op het gebied van milieubescherming hebben de autoriteiten de hervorming van het inspectieraamwerk voltooid. De wetgeving maakt het mogelijk om het beheermodel handhaving te activeren, een systeem dat inspecteurs handhavingsbeslissingen helpt nemen op basis van vooraf bepaalde criteria en dat een geharmoniseerde aanpak ondersteunt bij de toepassing van het handhavingssysteem. De autoriteiten hebben toegezegd om tegen oktober 2022 de volgende stappen te ondernemen: ·De wettelijke codificatie van de arbeidswetgeving voltooien. Hoewel het codificatieproces is begonnen, is de termijn voor de goedkeuring van de samengevoegde teksten uitgesteld tot oktober 2022 vanwege een recente belangrijk hervorming van de overheidsdienst voor arbeidsvoorziening die in het codificatieproces moest worden opgenomen. Het ontwerp van gecodificeerde wetgeving zal in juni worden gepresenteerd. ·Wat de kadastrale hervorming betreft, vorderden de kadastrale metingen het afgelopen kwartaal verder volgens plan en 65 % van de totale eigendomsrechten zal eind september 2022 operationeel zijn of openbaar worden gepresenteerd. De ratificatie van de boskaarten is verder vertraagd, wat zou kunnen leiden tot een verlenging van de tijdlijn voor de voltooiing van het kadaster. De vertraging is te wijten aan een recente wetswijziging die het ‘bos’-statuut, d.w.z. het vermoeden van openbaar eigendom, opheft voor ongeveer 5 % van de landoppervlakte. Hoewel deze wetswijziging een aantal langdurige kwesties oplost, vereist zij een herziening van de bestaande contracten voor kadastrale metingen en brengt ze nieuwe risico’s op juridische betwistingen met zich mee voor de kadastrale hervorming. De tijdlijn voor de ratificatie van 95 % van de boskaarten is met twee maanden verlengd tot september 2022 om de nieuwe situatie te weerspiegelen. Om verdere vertragingen bij de voltooiing van de ratificatie van de boskaarten en de voltooiing van de kadastrale metingen te voorkomen, hebben de autoriteiten toegezegd om een wettelijke bepaling aan te nemen die de intrekking van het openbaar eigendom voor de bovengenoemde 5 % van de Griekse landoppervlakte mogelijk maakt. Het tempo waarin het Griekse Kadaster nieuwe kantoren opent is afgenomen vanwege een gebrek aan leidinggevend personeel, maar hun aanwervingen zijn lopend. De autoriteiten worden aangespoord om zich te houden aan de herziene tijdlijn en om de volledige hervorming te voltooien tegen december 2022. Met betrekking tot bredere hervorming in deze verslagperiode, hebben de autoriteiten het laatste onderdeel van de secundaire wetgeving goedgekeurd dat cruciaal is voor de uitvoering van de wet inzake overheidsopdrachten. De wetgeving betreft de oprichting van een nieuwe juridische entiteit die een nieuw geïntegreerd systeem voor technische specificaties en kostenberekening van technische werken zal ontwikkelen en onderhouden. De autoriteiten hebben ook een wetsontwerp voor het hoger onderwijs voorbereid en goedgekeurd in de ministerraad. De wet moderniseert en versterkt de organisatorische en onderwijsautonomie, en de flexibiliteit en efficiëntie van instellingen voor hoger onderwijs, en decentraliseert en stroomlijnt hun bestuur. Het wetsontwerp zal naar verwachting in juni 2022 bij het parlement worden ingediend. Griekse Maatschappij voor Activa en Deelnemingen (HCAP) en privatiseringen In het kader van het verscherpt toezicht heeft de Griekse Maatschappij voor Activa en Deelnemingen (HCAP) haar eerste twee strategische plannen aangenomen in 2018 en 2022, een reeks bestuurshervormingen uitgevoerd voor de overheidsbedrijven in haar portfolio, uitgebreide cycli van evaluaties voltooid van het bestuur en de benoemingen in deze bedrijven, herstructureringsinterventies opgestart in belangrijke overheidsbedrijven (hoewel vastgoedbeheer een kritisch aandachtspunt blijft), en begon ze inkomstenstromen te leveren uit dividenden. Het Hellenic Republic Asset Development Fund (TAIPED) heeft een aantal privatiseringstransacties afgesloten, waaronder de Hellinikon-transactie, de verlenging van de concessieovereenkomst inzake de internationale luchthaven van Athene, de verkoop van 66 % van de operator van het aardgastransmissiesysteem DESFA, en de concessie voor de jachthaven van Alimos, voor een totale privatiseringsopbrengst van 2,4 miljard EUR. In de huidige verslagperiode is de Griekse Maatschappij voor Activa en Deelnemingen (HCAP) begonnen met de uitvoering van het strategisch plan dat in januari 2022 werd goedgekeurd, inclusief vernieuwingen van het bestuur bij de bedrijven in haar portfolio, maar sommige acties werden teruggeschaald vanwege onzekerheid over het dividendinkomstenpad van de HCAP. De uitvoering van het coördinatiemechanisme is gevorderd met de uitvaardiging van de secundaire wetgeving die nodig is voor de uitvoering van het prestatiecontract met het gemeentelijk vervoersbedrijf Athene (OASA) en verdere stappen om de verplichtingenstaten bij te werken waarin de belangrijkste prestatie-indicatoren voor overheidsbedrijven in de portfolio van de HCAP worden uiteengezet. Op het gebied van privatiseringen werd er vooruitgang geboekt bij de uitvoering van het Asset Development Plan, en het bijgewerkte plan is goedgekeurd, waarmee de volgende stappen zijn vastgelegd voor de daarin opgenomen transacties. De autoriteiten hebben toegezegd om tegen oktober 2022 de volgende stappen te ondernemen met betrekking tot openbaar vermogensbeheer en de HCAP:

·Wetgeving aannemen voor de modernisering van het institutionele kader voor overheidsbedrijven, waaronder de onafhankelijke commerciële exploitatie van bedrijven in de portfolio van de HCAP. Na het indienen van de ontwerpwetgeving in het parlement zal de hervorming naar verwachting tegen juni worden aangenomen. Dit zal naar verwachting een belangrijke hervorming zijn die het bestuur van overheidsbedrijven versterkt. ·Een globale strategie opstellen voor het Griekse overheidsvastgoedbedrijf (KED) zodat het een ambitieus rendement kan behalen op de volledige vastgoedportfolio. Het vastgoedbedrijf verwacht deze strategie te hebben opgesteld tegen eind mei 2022. ·De gedetailleerde haalbaarheidsstudie voor het Olympisch Sportcomplex Athene (OAKA) lanceren in het kader van de toekomstige overdracht aan de Griekse Maatschappij voor Activa en Deelnemingen (HCAP). De autoriteiten verwachten dat dit tegen juni 2022 zal gebeuren. ·De overdracht voltooien van de in aanmerking komende vastgoedactiva die zijn opgenomen in het pakket voor 2018 van het Griekse overheidsvastgoedbedrijf. De autoriteiten zullen, met name wat betreft de privatiseringstransacties in het kader van het Asset Development Plan, actief proberen vooruitgang te boeken in de volgende domeinen: ·Het Hellenic Republic Asset Development Fund (TAIPED) staat op het punt om de privatisering te voltooien van de infrastructuur van het staatsgasbedrijf (DEPA), die naar verwachting in privéhanden zal overgaan voor een aanzienlijk financieel bod van 733 miljoen EUR (voor het belang van 65 % van TAIPED komt dit overeen met tot 476 miljoen EUR). De privatiseringstransactie is bijzonder belangrijk omdat er wordt verwacht dat de koper, een Italiaans bedrijf, het gasdistributienetwerk van het land zal helpen verbeteren en uitbreiden. ·Ondanks enige vooruitgang lopen de bouwwerken en vergunningen voor de tunnels op de Egnatia-snelweg vertraging op, en het risico bestaat dat de snelweg niet klaar zal zijn voor de overdracht aan de gekozen concessiehouder tegen eind 2022, zoals gepland. Dit kan ertoe leiden dat de overheid compensaties moet betalen aan de concessiehouder, waarbij de concessiehouder de bouwwerken, vergunningsaanvragen en gerelateerde kosten op zich neemt. De concessie is een vooruitbetaling waard van bijna 1,5 miljard EUR, bovenop de reguliere jaarlijkse betalingen door de concessiehouder. ·De lopende aanbestedingsprocedure voor de concessie van de ondergrondse aardgasopslag in Zuid-Kavala, die bijzonder belangrijk is met het oog op meer zekerheid in de energievoorziening, kan pas doorgaan nadat de toezichthoudende instantie voor energiekwesties een besluit neemt betreffende haar raamwerk voor de tariefvaststelling. Dit besluit heeft vertraging opgelopen en zal nu naar verwachting worden genomen tegen eind mei 2022. ·Andere lopende transacties, in het bijzonder deze voor de regionale havens en de ‘Gournes Heraklion’ (ontwikkeling van een deel van de voormalige Amerikaanse militaire basis op Kreta) vorderen goed. De autoriteiten zullen doorgaan met de uitvoering van het Asset Development Plan. Openbaar bestuur In de context van het verscherpt toezicht hebben de autoriteiten de benoeming voltooid van permanente secretarissen en directeurs-generaal als onderdeel van de inspanningen om het openbaar bestuur te depolitiseren, evenals de geplande cycli van mobiliteits- en prestatiebeoordelingen en belangrijke elementen van het geïntegreerde HR-managementsysteem, namelijk digitale organisatiekaarten en functiebeschrijvingen voor het openbaar bestuur. Met het oog op de verbetering van de rechtszekerheid en de toegang tot her recht door middel van juridische codificatie, hebben de autoriteiten een contract gegund dat moet leiden tot een nationaal codificatieportaal tegen 2024. Ze voltooiden ook de implementatie van het nationaal anticorruptieplan voor 2018-2021. In de huidige verslagperiode hebben de autoriteiten een andere toezegging voltooid op het gebied van corruptiebestrijding: ·De autoriteiten hebben belangrijke maatregelen genomen om de resterende drie aanbevelingen uit de vierde evaluatieronde van de Groep van Staten tegen Corruptie (GRECO) uit te voeren. Veel van de maatregelen zullen worden ingevoerd via de Code betreffende de organisatie van justitie en de status van rechters, die op 13 mei is voorgelegd aan het secretariaat-generaal Juridische en Parlementaire Zaken en uiterlijk tegen eind mei 2022 bij het parlement wordt ingediend. De GRECO zal de aanbevelingen formeel opnieuw evalueren in zijn verslag van 2023. Betreffende de bredere hervormingen die in deze verslagperiode zijn doorgevoerd, hebben de autoriteiten vooruitgang geboekt bij het versterken van de controle op aanwervingen en lonen van ambtenaren. Ten eerste werd een behoeftebeoordeling voor vaste en tijdelijke leerkrachten voorbereid, die naar verwachting eind mei 2022 zal zijn afgerond, na de herziening door het ministerie van Onderwijs en Religieuze Zaken. Dit zou de voorspelbaarheid van dergelijke posities moeten verbeteren, wat in het verleden heeft geleid tot grote toenames in het aantal tijdelijke posities, die later vaak werden omgezet in vaste aanstellingen. Ten tweede hebben de autoriteiten wetswijzigingen voorbereid om een aantal waargenomen afwijkingen van de uniforme salaristabel aan te pakken, die naar verwachting eind mei 2022 zullen worden goedgekeurd. Deze omvatten bepalingen om te zorgen voor een consistente toepassing van de vergoeding voor managementfuncties en reiskosten. Een nieuwe methodologie voor het toekennen van premies voor gevaarlijke en zware beroepen is klaar en de inwerkingtreding is gepland in augustus 2022. Ten slotte is het benoemingsproces voor de post van permanent secretaris bij het ministerie van Onderwijs en Religieuze Zaken opgestart en dit zal naar verwachting zijn voltooid tegen juli 2022. MACRO-ECONOMISCHE ONTWIKKELINGEN Ondanks de langdurige onzekerheid als gevolg van de opeenvolgende pandemiegolven, heeft de Griekse economie zich snel hersteld in 2021, en de scherpe economische achteruitgang van 2020 bijna volledig opnieuw ingehaald. Het reële bbp van Griekenland groeide in 2021 met 8,3 % als gevolg van het beter dan verwachte toeristische seizoen, terwijl de particuliere consumptie bijna een volledig herstel liet optekenen tegenover het niveau van voor de pandemie, ondersteund door de effectieve noodinkomenssteun die door de overheid werd toegepast en het gebruik van opgebouwde spaartegoeden. De groei werd ook gestimuleerd door een opmerkelijke stimulans van particuliere investeringen, ondersteund door de steunmaatregelen van de overheid voor bedrijven, en de geleidelijke uitrol van acties in het kader van het Griekse herstel- en veerkrachtplan, het Europees Sociaal Fonds en het Cohesiefonds. De export van goederen bleef groeien naarmate het land profiteert van het herstel in de EU en van andere handelspartners. Tegelijk blijven de stijgende energieprijzen gevolgen hebben voor de reële inkomens en het tekort op de lopende rekening. Met name onder invloed van de internationale stijgingen van de energieprijzen steeg de totale inflatie aanzienlijk tot 9,4 % in april 2022, na een gemiddeld percentage van 0,6 % in 2021. De economische ontwikkelingen in de eerste maanden van 2022, vóór de Russische militaire agressie tegen Oekraïne, zijn een aanwijzing dat het herstel in Griekenland doorzet. Hoogfrequente indicatoren voor de eerste twee maanden van 2022 wezen op verhoogde particuliere uitgaven, terwijl de economische verwachtingen sterk bleven tot eind februari, zoals weerspiegeld in zowel het vertrouwen bij consumenten als bij bedrijven. Vroege indicatoren voor het toerisme wijzen erop dat Griekenland kan rekenen op een sterk seizoen, terwijl de overheid ondersteuningsmaatregelen implementeerde om de negatieve gevolgen van de hoge energieprijzen deels op te vangen. De Russische invasie van Oekraïne dwingt tot een herbeoordeling van de economische prognoses voor alle lidstaten, inclusief Griekenland. De oorlog zal naar verwachting op drie belangrijke manieren gevolgen hebben voor de Griekse economie. Eerst en vooral heeft de oorlog wereldwijd geleid tot een verdere stijging van de energieprijzen, die naar verwachting de binnenlandse inflatiedruk zal vergroten en het reële besteedbare inkomen van huishoudens zal afzwakken. De steunmaatregelen van de overheid, de stijging van het minimumloon vanaf mei 2022 en de nog steeds grote reserve van opgebouwde spaartegoeden zullen echter wellicht gedeeltelijk de negatieve effecten op de particuliere consumptie opvangen. Ten tweede kan, ondanks het feit dat de directe blootstelling van de financiële sector aan Rusland erg beperkt is, de verhoogde onzekerheid en risicomijding, samen met de toename van het aantal knelpunten in de leveringen, zorgen voor vertragingen bij de lancering van een aantal nieuwe investeringsprojecten. Ten slotte zal de groei van de uitvoer waarschijnlijk afnemen gezien de verwachte economische vertraging voor de EU en de rest van de wereld. Niettemin blijft het toerisme naar verwachting veerkrachtig omdat de toeristen uit Rusland, Oekraïne en Belarus slechts een klein aandeel in het totale aantal toeristen vertegenwoordigen. Tegen deze achtergrond voorspelt de voorjaarsprognose 2022 van de Commissie dat het reële bbp in 2022 met 3,5 % zal stijgen en in 2023 met 3,1 %. De inflatie zal naar verwachting een piek bereiken in het tweede kwartaal van 2022 en daarna op een hoog niveau blijven, totdat ze in 2023 afzwakt. De belangrijkste stimulansen van de stijgende inflatie zijn de gestegen internationale olie- en gasprijzen, terwijl de voedselprijzen worden beïnvloed door een sterke toename van de inputkosten zoals voor meststoffen en transport. De totale inflatie zou uitkomen op 6,3 % in 2022 en op 1,9 % in 2023. De situatie op de Griekse arbeidsmarkt is verder verbeterd, maar de werkloosheidsgraad blijft een van de hoogste in de EU. De gerichte maatregelen ter ondersteuning van de werkgelegenheid in gevoelige sectoren hebben werkgevers in staat gesteld werknemers te behouden na het uitbreken van de coronacrisis en hebben het herstel van de economie ondersteund. De creatie van werkgelegenheid groeide sterk in de tweede helft van 2021, en dit zal naar verwachting ook in 2022 aanhouden, ondanks de algemene vertraging van de economische activiteit vanwege de inflatiedruk dit jaar. Volgens de voorjaarsprognose 2022 van de Commissie zal het werkloosheidspercentage uitkomen op 13,7 % in 2022 en 13,1 % in 2023. De langdurige werkloosheid – die sinds 2015 een dalende trend vertoont – is verder afgenomen, van 10,5 % in 2020 naar 9,2 % in 2021. De stijging van het minimumloon vanaf mei 2022 zal de nominale loongroei in de tweede helft van het jaar ondersteunen, gezien bijna 28 % van de werknemers in het land een minimumloon verdient ( ). De aangekondigde belastingverlagingen voor 2023 zullen naar verwachting een positief effect hebben op het besteedbaar inkomen, de investeringen en de werkgelegenheid (zie de onderstaande sectie over budgettaire ontwikkelingen).

De Russische militaire agressie tegen Oekraïne heeft de neerwaartse risico's rond de economische vooruitzichten versterkt. De prognose is gebaseerd op technische aannames in verband met de duur en de ernst van de wereldwijde energieprijsstijgingen en de verstoringen in de wereldwijde waardeketens. Ramingen van de uitgavenverwachtingen van huishoudens en van de investeringsdynamiek zijn zeer afhankelijk van deze aannames. Een verstoring van de energieleveringen aan Griekenland vormt een ander neerwaarts risico. De onzekerheid geldt ook voor het toeristische seizoen, nu het reële besteedbare inkomen van huishoudens in de landen van oorsprong van de toeristen kan worden ingeperkt door inflatie, hoewel de vroege boekingen sterk blijven presteren. Een positief punt is dat de sterke prestaties op het gebied van de uitvoer van goederen gedurende de voorgaande periode van toegenomen verstoringen aan de aanbodzijde erop wijzen dat de Griekse uitvoer veerkrachtig is geworden, wat zou kunnen resulteren in betere vooruitzichten voor de externe prestaties van het land. Tabel 1: Overzicht belangrijkste macro-economische variabelen (%) Bron: Europese Commissie BEGROTINGSONTWIKKELINGEN Het primaire tekort van Griekenland dat in het in kader van het verscherpt toezicht wordt gemonitord, is in 2021 uitgekomen op 5,5 % van het bbp. Dit is 2,1 procentpunt lager dan voorspeld in de najaarsprognose 2021 van de Commissie. De verbetering is voornamelijk toe te schrijven aan de snellere groei van het nominale bbp en een gunstigere evolutie van de belastinggrondslagen, voornamelijk bij de bedrijfs- en persoonlijke inkomsten. Dit verklaart ongeveer 1,8 procentpunt van de verbetering. Mede door het herstel waren ook de uitgaven voor sociale uitkeringen minder dan verwacht. De meeste fiscale maatregelen die zijn genomen om de sociale en economische kosten van de pandemie af te wenden zullen in 2022 geleidelijk worden afgeschaft. De meeste maatregelen zijn reeds opgeheven in mei 2022, en de resterende maatregelen zullen geleidelijk worden afgebouwd tegen het einde van het jaar, zoals een uitgebreid aanwervingssubsidieprogramma om 50 000 nieuwe banen te creëren door de socialezekerheidsbijdragen gedurende zes maanden te subsidiëren voor elk nieuw arbeidscontract, en de toegenomen uitgaven voor gezondheidszorg die deels verband houden met de vaccinatiecampagne. De fiscale impact van de pandemiegerelateerde maatregelen zal naar verwachting dalen naar 1,8 % van het bbp in 2022, waar dit in 2021 nog 7,2 % bedroeg. Met het oog op de stijgende energieprijzen heeft de overheid aanzienlijke tijdelijke maatregelen genomen om hun negatieve impact op huishoudens en bedrijven af te zwakken. Het totale volume van deze maatregelen wordt geschat op 2,3 % van het bbp in 2022, maar hun rechtstreekse budgettaire impact is beperkt tot 1,1 % van het bbp omdat een deel van deze uitgaven wordt gedekt door de inkomstenmeevallers van hernieuwbare bronnen als gevolg van de gestegen elektriciteitsprijzen (1,2 % van het bbp). Het gaat onder andere om de volgende maatregelen: I)Maatregelen om de toegenomen kosten te verlichten van elektriciteitsverbruik en gasverbruik voor verwarming: Deze bestaan uit subsidies aan huishoudens en bedrijven gekoppeld aan de overschrijding van een bepaalde drempel van de huidige elektriciteitsprijzen. Voor huishoudens dekt de subsidie gemiddeld 80 % van de prijsstijging boven de drempel (d.w.z. 90 % van de stijging voor de eerste 150 kWh die maandelijks wordt verbruikt en 70 % van de stijging voor de volgende 150 kWh), terwijl de dekking 95 % bedraagt voor kwetsbare huishoudens. Er worden geen subsidies toegekend voor verbruik hoger dan 300 kWh. Bedrijven kunnen gebruikmaken van een subsidie die respectievelijk 40 % en 30 % van de prijsstijging in het eerste en tweede semester van 2022 dekt. Zeer kleine bedrijven kregen een aanvullende subsidie voor de eerste vier maanden van 2022, die in totaal 80 % van de prijsstijging voor het verbruik in deze periode dekt. De autoriteiten hebben ook een extra verwarmingsvergoeding toegekend om het effect van de sterke stijging van de aardgasprijzen voor de periode januari-april 2022 te verzachten. De totale omvang van deze subsidies zal naar verwachting 1,9 % van het bbp bedragen tot het einde van het jaar, met een verwachte budgettaire kost van 0,7 % van het bbp. Het niveau van de bovengenoemde subsidies wordt bepaald door een formule die verzekert dat de maatregel tijdelijk is en afloopt zodra de energieprijzen onder een bepaalde drempel dalen. De autoriteiten zijn van plan de gestegen inkomsten van het emissiehandelssysteem te gebruiken om de verwachte budgettaire kosten van de maatregel te dekken. II)Maatregelen om de gevolgen van de hoge inflatie op kwetsbare huishoudens aan te pakken: Kwetsbare huishoudens, waaronder gepensioneerden met een laag inkomen, ontvangers van arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en niet-verzekerde ouderen, kregen een tegoedbon van 200 EUR toegekend. In april 2022 werd een bijkomende tranche uitgekeerd van het gegarandeerde minimuminkomen en de kinderbijslag om de gevolgen van de toegenomen inflatie te verlichten. Daarnaast werd een subsidie toegekend aan dierenfokkers om de toegenomen kosten van diervoeder te compenseren. De budgettaire kosten van deze eenmalige betalingen wordt geschat op 0,2 % van het bbp in 2022. III)Maatregelen om de gevolgen van de hoge brandstofprijzen aan te pakken: De autoriteiten besloten om gedurende drie maanden de kosten van brandstof te subsidiëren voor mensen met een jaarlijks aangegeven gezinsinkomen van maximaal 30 000 EUR, in de vorm van een prepaidkaart ter waarde van 40 EUR. Daarnaast wordt de dieselprijs gesubsidieerd met 0,12 EUR per liter, en kregen taxichauffeurs een eenmalig voordeel van 200 EUR voor de gestegen brandstofkosten. De budgettaire kosten van deze maatregelen zullen naar verwachting 0,1 % van het bbp bedragen in 2022. IV)Gerichte belastingverlagingen: De autoriteiten besloten om het verminderde btw-tarief voor vervoer, dat normaal zou aflopen in juni 2022, te verlengen tot december 2022, om het btw-tarief voor landbouwmeststoffen te verlagen van 13 % naar 6 % vanaf april 2022, en om de speciale dieselheffing van 2022 voor landbouwers terug te betalen. Het inkomstenverlies bedraagt naar schatting 0,1 % van het bbp. Gezien de uitgaven naar verwachting de oorspronkelijke begrotingsplafonds zullen overschrijden, hebben de autoriteiten begin april een aanvullende begroting van 2 miljard EUR (1,0 % van het bbp) aangenomen. Dit maakt extra uitgaven mogelijk voor maatregelen en kosten voor overheidsinstellingen gerelateerd aan de hoge energieprijzen. Om in te spelen op de toegenomen onzekerheid gaat de Commissie voor 2022 uit van extra kredieten van 0,4 % van het bbp, die ook zijn opgenomen in de prognoses van het Griekse stabiliteitsprogramma. Deze kredieten zullen naar verwachting tegen september 2022 via een tweede aanvullende begroting worden gestemd. De voorjaarsprognose 2022 van de Commissie stelt dat het primaire saldo in 2022 een tekort van 1,9 % van het bbp zal vertonen en in 2023 een overschot zal bereiken van 1,3 % van het bbp, wat in lijn is met de voorspellingen van de autoriteiten. De verbetering van de begrotingssituatie ten opzichte van 2021 is voornamelijk te wijten aan het aanhoudende economische herstel en het uitfaseren van de fiscale steunmaatregelen. Het Griekse stabiliteitsprogramma 2022 bevat zeer vergelijkbare prognoses, met een voorspeld primair overschot van 2,0 % van het bbp in 2022 ( ) en een primair overschot van 1,1 % van het bbp in 2023. De prognose houdt rekening met het plan van de autoriteiten om in 2023 twee op groei gerichte belastingverlagingen permanent te maken, de implementatie daarvan wordt in het stabiliteitsprogramma gepresenteerd als afhankelijk van de naleving van de toepasselijke begrotingsregels van de EU. De autoriteiten hebben in hun stabiliteitsprogramma aangegeven dat ze vanaf 2023 het huidige verlaagde tarief van de socialezekerheidsbijdragen en de solidariteitsheffing willen behouden. Deze maatregelen hebben tot doel de hoge belastingdruk voor huishoudens te verminderen (vóór de pandemie was de belastingwig op arbeid in Griekenland twee procentpunten hoger dan het gemiddelde van de eurozone ), de vraag naar arbeid te ondersteunen en het besteedbaar inkomen van huishoudens te stimuleren, wat naar verwachting een positief effect zal hebben op de consumptie en het economisch herstel in het algemeen. Deze bouwen voort op maatregelen die oorspronkelijk werden ingevoerd om in 2021 en 2022 de impact van de pandemie te verlichten, en die eind dit jaar zouden aflopen. De maatregelen maken met name de tijdelijke verlaging van de socialezekerheidsbijdragen met drie procentpunten permanent (waarvan 1,8 procentpunt een verlaging is van de werknemersbijdragen en 1,2 procentpunt van de werknemersbijdragen), evenals de vrijstelling van de solidariteitsheffing die tijdens de pandemie werd toegekend. De solidariteitsheffing is van toepassing op een andere belastinggrondslag dan de personenbelasting, wat mogelijkheden biedt voor een verdere vereenvoudiging van het belastingstelsel. De budgettaire kosten van deze maatregelen zullen naar verwachting jaarlijks 0,8 % van het bbp bedragen. Volgens het stabiliteitsprogramma is de uitvoering van deze beleidsmaatregelen afhankelijk van de naleving van de Europese begrotingsregels die vanaf 2023 van toepassing zijn. Na de indiening van het Griekse stabiliteitsprogramma en de limietdatum voor de voorjaarsprognose 2022 van de Commissie, kondigde de regering een nieuw pakket maatregelen aan die de gevolgen van de hogere energieprijzen moeten aanpakken. Ten eerste kondigde Griekenland een nieuw mechanisme aan om de groothandelsprijs voor elektriciteit te verlagen, en dit zal vanaf 1 juli 2022 worden ingevoerd. Ten tweede zal de bestaande subsidieregeling (zie bovenstaand punt i) van toepassing blijven tot eind 2022 en zal deze vanaf mei 2022 worden uitgebreid om een groter deel van de prijsstijging te dekken voor een maandelijks verbruik tot 300 kWh, een maandelijks verbruik van meer dan 300 kWh, en voor alle woningen, dus niet alleen het hoofdverblijf. Ten slotte zal een subsidie met terugwerkende kracht worden verleend om 60 % van de elektriciteitsrekeningen te dekken van december 2021 tot mei 2022 voor het hoofdverblijf. De omvang van deze maatregelen zal naar verwachting 0,4 % van het bbp bedragen in 2022. De autoriteiten zijn van plan om de kosten van deze maatregelen, en het verlies aan inkomsten uit hernieuwbare bronnen als gevolg van de verlaging van de groothandelsprijs van elektriciteit, te dekken door een nieuw ingevoerde buitengewone heffing van 90 % op inkomstenmeevallers voor de energieproducenten in de periode van oktober 2021 tot juni 2022 (0,3 % van het bbp) en door gebruik te maken van de reserve (0,4 % van het bbp) die al was opgenomen in de voorjaarsprognose 2022 van de Commissie. De diensten van de Commissie beoordelen momenteel of de nieuwe maatregelen in overeenstemming zijn met de richtsnoeren van de Commissie in de Mededeling over REPowerEU ( ) en de toepasselijke EU-wetgeving. Ondanks het beter dan verwachte resultaat van 2021 blijven de budgettaire risico’s aanzienlijk. De grootste risico's voor de prognose worden gevormd door de onzekerheid rond de energiemarkten, want deze kunnen de kosten van de energiesubsidies doen stijgen en druk doen ontstaan voor bijkomende steunmaatregelen, zelfs al zouden de gestegen inkomsten vanwege de hogere energieprijzen de kosten enigszins compenseren. Wat de pandemie betreft zwakt het risico op een verdere verlenging van de bestaande noodmaatregelen wel af, maar blijft het risico van de garanties die zijn afgegeven als onderdeel van de steunmaatregelen in de komende jaren nog bestaan. De recente of geplande financiële beleidsregelingen, waaronder de sale-and-leaseback-regeling voor onroerend goed van kwetsbare debiteuren, kunnen een tekort- en schuldverhogend effect hebben, afhankelijk van hun uiteindelijke statistische classificatie. Bijkomende risico’s houden verband met hangende rechtszaken, met name een zaak over de retroactieve compensatie voor verlagingen van de aanvullende pensioenen en seizoensgebonden bonussen alsmede rechtszaken tegen de openbare vastgoedmaatschappij (ETAD). Een positief punt is dat de winstgevendheid van bedrijven mogelijk hoger zal blijven scoren dan verwacht, net zoals bij het begrotingsresultaat van 2021. FINANCIERING VAN DE OVERHEID

Griekenland heeft zijn uitstaande leningen van het Internationaal Monetair Fonds vervroegd terugbetaald. Griekenland voerde begin april 2022 de vervroegde aflossing uit aan het IMF van zijn resterende leningen. Het bedrag van de terugbetaling bedroeg 1,9 miljard EUR. Deze leningen zouden volgens het oorspronkelijke schema grotendeels in 2023-2024 zijn vervallen. De vervroegde aflossing werd mogelijk dankzij de verbeterende financiële positie van Griekenland, gunstige financieringsvoorwaarden en zijn hoge kasbuffer. Griekenland zal naar verwachting tegen eind 2022 een gedeeltelijke vervroegde aflossing doen van zijn leningen in het kader van de Griekse kredietfaciliteit. De kasbuffer blijft hoog, ondersteund door een nieuwe obligatie-uitgifte en door de eerste tranche van de herstel- en veerkrachtfaciliteit. Eind april 2022 heeft Griekenland met succes 1,5 miljard EUR opgehaald op de markten door het heropenen van de 7-jarige obligatie die in 2027 vervalt. De behaalde opbrengst bedroeg 2,4 %, wat weerspiegelt dat de opbrengsten en spreads op de Duitse Bund relatief hoog zijn gebleven in vergelijking met hun niveau tijdens de pandemie. De kasbuffer bereikte ongeveer 38 miljard EUR medio april 2022 ( ). Dit bedrag omvat de eerste tranche van de herstel- en veerkrachtfaciliteit ten bedrage van 3,6 miljard EUR die Griekenland op 8 april 2022 ontving. De kredietrating van Griekenland werd eind april 2022 opgewaardeerd tot BB+ met stabiele vooruitzichten door Standard & Poor's vanwege de voortdurende verbetering van de doeltreffendheid van het Griekse beleid. Hiermee is de Standard and Poor’s-rating van het land slechts één gradatie verwijderd van de rating “investeringswaardig”. SCHULDHOUDBAARHEIDSANALYSE Na de publicatie van het verslag over de houdbaarheid van de overheidsfinanciën (Fiscal Sustainability Report) van de Commissie ( ) is de methodologie die voor de analyse van de houdbaarheid van de schulden voor Griekenland wordt gebruikt, nu volledig afgestemd op de horizontale benadering die de Commissie voor alle andere lidstaten toepast. De huidige methodologische actualisering volgt op de afstemming van de macro-economische en renteaannames die reeds in het 12e verslag over het verscherpt toezicht werden gepresenteerd met de horizontale benadering van de Commissie en betreft de aannames voor het begrotingsbeleid. De begrotingsaanname die tot nu toe in de verslagen over het verscherpt toezicht werd gebruikt ging uit van een primair saldo van 2,2 % van het bbp na de prognoseperiode op korte termijn, dat gemiddeld moet worden bereikt over de periode 2023-2060. Deze aanname zou naar verwachting in overeenstemming zijn met het stabiliteits- en groeipact op basis van een beoordeling die in juni 2018 werd uitgevoerd op basis van de op dat moment beschikbare gegevens. De herziene methodologie past de begrotingsaanname toe dat het beleid ongewijzigd blijft zoals voor alle lidstaten in de Fiscal Sustainability Reports en Debt Sustainability Monitors van de Commissie. Ze gaat er met name van uit dat het structurele primaire saldo constant blijft vanaf het laatste prognosejaar (in dit geval 2023) ( ). De begrotingsaanname dat het beleid ongewijzigd blijft impliceert gemiddeld een hoger nominaal primair saldo dan de vorige aanname over de volledige prognoseperiode. Tabel 2 vergelijkt de aannames die in dit verslag zijn toegepast met betrekking tot het primaire saldo met die van het vorige verslag. Op korte termijn zijn ze allebei in lijn met de voorjaarsbegrotingsprognose 2022 van de Commissie. De aanname van een constant structureel primair saldo houdt voor de periode tussen 2024 en 2026 een aanzienlijk hoger primair saldo in dan in de eerdere aanname, vanwege de positieve en groeiende output-gap-prognose en de besparingen op de overheidsuitgaven voor pensioenen als gevolg van eerdere pensioenhervormingen (d.w.z. lagere kosten voor de vergrijzing). Zodra de output gap sluit vanaf het einde van de jaren 2020 neemt het primaire saldo af, maar het blijft iets hoger dan in de vorige aanname tot het einde van de jaren 2050, zoals geïmpliceerd door de huidige prognose van de aannames voor het structurele primaire saldo en de vergrijzingskosten. Tegen het einde van de prognoseperiode zorgt een verdere daling van de vergrijzingskosten – als andere elementen ongewijzigd blijven – voor een aanzienlijke verbetering van het primaire saldo, dat op 3,6 % zou uitkomen in 2060 ( ). De horizontale benadering van de Commissie veronderstelt dat de hervormingen van het pensioensysteem resulteren in de budgettaire besparingen die in het verslag over de vergrijzing 2021 werden gepresenteerd ( ) en dat alle daarmee samenhangende besparingen worden gebruikt voor schuldaflossingen. Tabel 2: Wijzigingen in de begrotingsaanname Bron: Diensten van de Commissie Opmerking: De primaire saldi in deze tabel zijn in overeenstemming met het Europees systeem van rekeningen 2010 en zijn gebaseerd op de voorjaarsprognose 2022 van de Commissie voor de periode 2022-2023. Tabel 3: Belangrijkste aannames van het basisscenario – concept Bron: Diensten van de Commissie Opmerking: Het primaire saldo in deze tabel is in overeenstemming met het Europees systeem van rekeningen 2010 en is gebaseerd op de voorjaarsprognose 2022 van de Commissie voor de periode 2022-2023. Tabel 4: Belangrijkste aannames van de scenario’s – concept Bron: Diensten van de Commissie Opmerking: De primaire saldi in deze tabel zijn in overeenstemming met het Europees systeem van rekeningen 2010 en zijn gebaseerd op de voorjaarsprognose 2022 van de Commissie voor de periode 2022-2023. De actualisering van de schuldhoudbaarheidsanalyse resulteert in een aanzienlijke neerwaartse verschuiving van de trajecten voor de schulden en brutofinancieringsbehoeften in alle scenario's als gevolg van het lagere startpunt, de hogere inflatieverwachtingen ( ) en het nieuwe begrotingstraject op basis van de aanname dat het beleid niet wijzigt ( ). In 2021 kwam de schuldquote uit op 193 %, wat 10 procentpunten lager is dan verwacht in het vorige verslag. Deze verbetering was voornamelijk te wijten aan het hoger dan verwachte nominale bbp, maar ook aan het lager dan verwachte primaire tekort. Gezien het hoge schuldniveau wijst de schuldhoudbaarheidsanalyse in het algemeen op hoge risico's op middellange termijn(). In het basisscenario daalt de schuldquote tot ongeveer 32 % in 2060, terwijl de brutofinancieringsbehoefte op lange termijn onder 10 % daalt ( ). Een van de belangrijkste drijvende factoren van deze wijziging in vergelijking met het vorige verslag is de snellere stijging van het nominale bbp, vooral op de korte en middellange termijn, die voornamelijk wordt veroorzaakt door de stijging van de inflatie, wat ook wordt weerspiegeld in de marktgebaseerde inflatieverwachtingen. Deze verbetering wordt niet volledig gecompenseerd door de stijgende rentetarieven, omdat de Griekse schulden een zeer lange gewogen gemiddelde looptijd hebben die het effect van de marktrentebewegingen op korte en middellange termijn afvlakt. Een andere belangrijke factor in de bijgewerkte resultaten is het begrotingstraject gebaseerd op de aanname dat het beleid niet wijzigt. Gezien het verwachte structurele primaire saldo van 1,4 % van het bbp voor 2023 en de aannames over de kosten van de vergrijzing ligt het begrotingstraject voor 2023 tot 2060 gemiddeld 0,4 procentpunt hoger dan bij de vorige aanname van 2,2 % van het bbp. In het scenario met een hogere risicopremie daalt de schuld in 2060 tot 42 % van het bbp, en blijven de brutofinancieringsbehoeften op lange termijn lager dan 10 % van het bbp. Zelfs in het scenario met lage groei ( ) blijft de schuldquote een neerwaartse trend volgen op lange termijn en blijven de brutofinancieringsbehoeften lager dan 20 % van het bbp. Om in te spelen op de risico’s van het begrotingsbeleid, gaat een vierde scenario uit van een lager traject voor het primair saldo ( ). Dit scenario impliceert een aanzienlijk lager primair saldo van gemiddeld 0,4 % van het bbp voor de periode 2023-2060. In dit scenario blijft de schuld nog steeds een neerwaarts traject volgen, maar neemt ze af aan een veel trager tempo dan in de andere scenario's, en blijft ze hoger dan 100 % van het bbp tot het einde van de prognoseperiode. De brutofinancieringsbehoeften zijn ook hoger, en schommelen rond 15 % van het bbp op middellange termijn, en iets hoger dan 20 % van het bbp op lange termijn. Grafiek 1: Uitkomsten van de schuldhoudbaarheidsanalyse Bron: Diensten van de Commissie De beoordeling van de schuldhoudbaarheid is afhankelijk van de onderliggende aannames en wordt gekenmerkt door aanzienlijke onzekerheid die met name verband houdt met de huidige inflatieschok. Het nieuwe begrotingstraject impliceert gemiddeld een aanzienlijk hoger primair overschot dan in de vorige begrotingsaanname. Een gemiddeld primair saldo bereiken van 2,6 % over bijna 40 jaar is bijzonder ambitieus, en het zou een begrotingsdiscipline vereisen die in vrijwel alle EU-lidstaten ongekend is. De aanname dat het beleid niet wijzigt weerspiegelt het huidige begrotingsbeleid, en deze zal worden bijgewerkt na elke prognose van de Commissie. Zoals wordt aangetoond in het scenario met een lager structureel primair saldo, met meer uitgesproken houdbaarheidsrisico’s, is budgettaire voorzichtigheid essentieel om de houdbaarheid van de schulden te waarborgen. Wat de inflatie betreft, als de huidige stijging van de inflatie minder hardnekkig zou blijken dan op basis van de huidige methodologie en marktverwachtingen wordt aangenomen, dan zou dit tot een hoger schuldtraject leiden als gevolg van de lagere nominale groei. Wat de reële groei betreft, lag de potentiële groei van Griekenland recent onder de verwachting voor de groei op lange termijn in zowel het basisscenario als in het scenario met een lagere groei, die rekening houden met de verwachte groei-impact van de investeringen in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit gebaseerd op de standaard T+10-simulaties van de Commissie aangepast op basis van het QUEST-model tot het 10e prognosejaar, en die daarna zijn verankerd aan de macro-economische aannames van het vergrijzingsverslag 2021 ( ). Om de hogere verwachte potentiële groeipercentages te bereiken zal het noodzakelijk zijn om structurele hervormingen en sterke op groei gerichte investeringen uit te voeren, waaronder deze die worden gepresenteerd in het Griekse weerbaarheids- en herstelplan. Deze zijn ook essentieel voor het handhaven van gunstige rentetarieven op de lange termijn. ONTWIKKELINGEN IN DE FINANCIËLE SECTOR De Griekse banken hebben een uitzonderlijk jaar achter de rug voor wat betreft de reductie van niet-renderende leningen, nu de focus langzaam verschuift naar de afwikkeling van niet-renderende schulden voor levensvatbare debiteuren, waar mogelijk. Het aandeel niet-renderende leningen bedroeg 12,8 % op individuele basis in december 2021, een sterke daling ten opzichte van 30,1 % eind 2020 en 40,6 % eind 2019. Twee van de vier systeembanken registreerden eind 2021 een aandeel van niet-renderende leningen van minder dan 10 %, terwijl de andere twee naar verwachting uiterlijk eind 2022 aan dezelfde doelstelling zullen voldoen. De belangrijkste drijvende kracht achter deze snelle daling van de voorraad niet-renderende leningen, die van zijn piekniveau van 107,2 miljard EUR (eind maart 2016) is gezakt naar 18,4 miljard EUR ( ), waren de securitisatietransacties in het kader van de Hercules-regeling voor de structurering van activa. Er zijn nog drie securitisatietransacties door systeembanken in voorbereiding ( ) die naar verwachting op tijd worden voltooid. Voor de initiërende banken zullen de kosten van toekomstige transacties stijgen, vanwege de stijgende garantiekosten op de spreads van kredietverzuimswaps als gevolg van de impact van de oorlog in Oekraïne. Toekomstige inspanningen om het aandeel niet-renderende leningen meer in lijn te brengen met het EU-gemiddelde zullen in toenemende mate afhangen van het aanbieden van nieuwe leningen door de banken (noemereffect), evenals het beheer van leningen in wanbetaling of met het risico van wanbetaling, en hun vermogen om realistische langetermijnoplossingen te bieden. Tegelijkertijd zal de effectieve uitwinning van zekerheden van cruciaal belang zijn wanneer een succesvolle herschikking niet haalbaar is. Grafiek 2: Evolutie volume bruto niet-renderende leningen en percentage niet-renderende leningen van Griekse banken Bron: Bank van Griekenland Opmerking: Bruto niet-renderende leningen als percentage van alle leningen aan cliënten, voor leningen op de balans overeenkomstig de definities van de Europese Bankautoriteit. De nettocreatie van nieuwe niet-renderende leningen blijft beperkt, terwijl er risico's blijven bestaan voor de activakwaliteit van de banken. De netto-instroom ( ) van niet-renderende leningen hield aan in het vierde kwartaal van 2021, voor het vijfde kwartaal op rij, maar wel aan een trager tempo. De “step-up-producten” die banken aanboden aan levensvatbare klanten die geconfronteerd werden met tijdelijke moeilijkheden en de moratoria op resterende betalingen toegekend aan de horecasector zijn eind 2021 bijna volledig verlopen, terwijl het materiële aantal leningen dat profiteert van steunmaatregelen van de overheid door middel van de regelingen “Gefrya” en “Gefrya II” ( ) geleidelijk deze regelingen verlaten in de eerste helft van het jaar. Banken blijven een stabiel en beperkt wanbetalings- en herwanbetalingspercentage voor leningen rapporteren na het beëindigen van moratoria en de eerste tekenen wijzen op een gelijkaardig wanbetalingspercentage voor leningen die de “Gefyra”-regelingen verlaten, en een iets hoger percentage voor de leningen die de “step-up-producten” van die banken verlaten. De eerste solide resultaten na het einde van deze steunmaatregelen zullen echter niet beschikbaar zijn voor eind juni 2022. Ondanks het feit dat de Griekse banksector rechtstreeks en onrechtstreeks slechts beperkt is blootgesteld aan ingezetenen van Rusland of Oekraïne, zijn er daarnaast ook neerwaartse risico’s voor de activakwaliteit van de banken als gevolg van de mogelijke tweederonde-effecten op de economische vooruitzichten en het reële besteedbare inkomen van huishoudens gerelateerd aan de niet-uitgelokte Russische invasie van Oekraïne. De succesvolle afwikkeling van particuliere niet-renderende schulden uit het verleden hangt in toenemende mate af van kredietservicers die verantwoordelijk zijn voor het beheer van gesecuritiseerde en verkochte leningen. De niet-renderende schulden die niet langer op de balansen van de banken staan, blijven in handen van gespecialiseerde niet-bancaire financiële instellingen (d.w.z. servicers), die eind december 2021 79,7 miljard EUR aan voornamelijk niet-renderende leningen beheerden, waarvan een groot deel in de vorm van portfolio’s met gesecuritiseerde niet-renderende leningen in het kader van de Hercules-regeling. Deze instellingen streven ernaar de terugvorderingen te maximaliseren door middel van herstructureringen, en indien dat niet haalbaar is, liquidaties. De pandemie heeft de vlotte uitvoering van de bedrijfsplannen van de servicers voor een aantal portfolio’s met niet-renderende leningen bemoeilijkt. Het nieuwe buitengerechtelijke afwikkelingsinstrument en de normalisering van de schuldinvorderingsprocedure, die is begonnen in het vierde kwartaal van 2021, zal naar verwachting ook de inspanningen van de servicers ondersteunen om de doelstellingen van de bedrijfsplannen te bereiken. Om de kasstroomgeneratie voor sommige van deze instrumenten te verbeteren overwegen servicers bovendien de gerichte verkoop van leningenportfolio’s. De geleidelijke ontwikkeling van een secundaire markt voor deze leningen zal naar verwachting de bancaire herfinanciering vergemakkelijken van debiteuren die een herstructurering ondergaan en die opnieuw renderend worden, zodat een aantal van hen onder bepaalde voorwaarden mogelijk in de toekomst opnieuw in de leningenportfolio van banken kunnen worden opgenomen. De kernwinstgevendheid van de banken is verbeterd met eenmalige posten die op de resultaten wegen. Alle vier de banken boekten winst in 2021 als eenmalige posten niet worden meegerekend. De resultaten van twee systeembanken werden beïnvloed door eenmalige verliezen als gevolg van de sanering van niet-renderende leningen. Niettemin waren volgens de eigen berekeningen van de banken alle recurrente transacties winstgevend, wat wijst op een geleidelijk herstel van de winstgevendheid. De robuuste groei in vergoedingen en commissies heeft grotendeels tegengewicht geboden aan de druk op rente-inkomsten als gevolg van de lage rentestand en de voltooiing van securitisaties voor niet-renderende leningen ( ), terwijl de kwaliteit van de inkomstenmix is verbeterd. Gezien hun aanzienlijke portfolio’s van binnenlandse overheidsobligaties, hebben systeembanken maatregelen genomen om de impact van mogelijke stijgingen van de overheidsobligaties op hun winstgevendheid te beperken. Aan de kostenzijde zetten banken hun inspanningen voort om hun personeelskosten onder controle te houden. De huidige marktonzekerheid heeft een negatief effect gehad op de niet-gedekte financieringskosten op lange termijn van de banken, en kan gevolgen hebben voor hun strategie met betrekking tot verdere schuldemissies om te voldoen aan de minimumvereiste voor eigen vermogen en in aanmerking komende passiva (MREL) ( ), zowel wat betreft de timing als het type uitgegeven instrumenten. De banken zijn van plan om de potentiële druk op hun financieringskosten vanwege deze factoren te compenseren door de implementatie van bedrijfsplannen die rekening houden met de vooruitzichten voor de kredietgroei, de verminderde bijzondere waardeverminderingen als gevolg van de recente inspanningen om niet-renderende leningen te verminderen, en de ontwikkeling van alternatieve inkomstenbronnen door het versnellen van de digitale transformatie van de banken. De banken hebben hun ambitieuze bedrijfsplandoelstellingen voor aanzienlijke nieuwe leningen gehandhaafd, ondanks de neerwaartse risico's die voortvloeien uit eventuele tweederonde-effecten op de kredietvraag als gevolg van de huidige geopolitieke onzekerheid en hoge energiekosten. Tegelijk zou de aard van de kredietvraag door bedrijven kunnen verschuiven naar werkkapitaal eerder dan naar de financiering van investeringsbehoeften. De sanering van de balansen van de banken bleef gevolgen hebben voor de kapitaalposities van de banken, maar de vooruitzichten voor 2022 profiteren van verminderde voorzieningsbehoeften ( ) en een sterkere interne kapitaalsgroei dankzij hogere winsten. De gemiddelde ratio’s van tier 1-kernkapitaal en het totale kapitaal bedroegen eind 2021 respectievelijk 12,6 % en 15,2 % van de risicogewogen activa op geconsolideerde basis ( ). De kapitaalpositie van de banken was echter nog steeds zwakker dan eind 2020 (15,0 % en 16,6 %), een weerspiegeling van de kostprijs van de afbouw van niet-renderende leningen en de uitfasering van prudentiële overgangsregelingen ( ). De kapitaalpositie van de banken in 2021 is versterkt dankzij de succesvol afgeronde verhogingen van het aandelenkapitaal van twee banken en een aantal synthetische securitisaties ( ). In 2022 zullen naar verwachting verdere maatregelen worden uitgevoerd om het kapitaal te versterken, en de kapitaalpositie van de banken zal naar verwachting ook profiteren van organische winstgeneratie door verhoogde winsten. Aangezien het grootste deel van de maatregelen voor het verminderen van niet-renderende leningen is voltooid, wordt verwacht dat de impact op de kapitaalposities door de sanering van niet-renderende leningen zal afnemen. De kapitaalpositie blijft echter een van de laagste in de EU en de kwaliteit ervan blijft een punt van zorg, omdat deze een groot en stijgend aandeel van latente belastingvorderingen bevat (circa 64 % van het toezichtskapitaal eind 2021 op geconsolideerd niveau).