Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD inzake aanvullende macrofinanciële bijstand aan Servië en Montenegro tot wijziging van Besluit 2002/882/EG van de Raad tot toekenning van aanvullende macrofinanciële bijstand aan de Federale Republiek Joegoslavië

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

In de afgelopen twee tot drie jaar hebben de autoriteiten van Servië en Montenegro met de economische hervorming en stabilisering opmerkelijke resultaten geboekt. Macro-economische stabiliteit is verwezenlijkt en in stand gehouden en er is een begin gemaakt met belangrijke structurele hervormingen. Met de privatisering van staatsbedrijven via veilingen en aanbestedingen zijn goede vorderingen gemaakt en met de herstructurering van de industriële en financiële sector is een begin gemaakt.

Ondanks de huidige moeilijke situatie in het land na de moord op de Servische premier op 11 maart 2003 blijven de autoriteiten ijveren voor economische hervormingen. Het land is gedurende de gehele periode van de noodtoestand, die na de moord voor enkele weken was ingevoerd, betrekkelijk stabiel gebleven. Kennelijk hebben de instellingen, met name in Servië zelf, deze schok opgevangen en zijn de politieke hervormingen van de afgelopen jaren niet in gevaar gekomen, alhoewel de hervormingen bij de rechterlijke macht en in de media alsook de bestrijding van de corruptie krachtdadig moesten worden voortgezet.

Het proces van economische hervorming en stabilisatie is ondersteund door de verschaffing van macrofinanciële bijstand door de Gemeenschap. Een eerste pakket van 345 miljoen EUR werd in juli en december 2001 goedgekeurd en in 2001/2002 uitgevoerd. Op 5 november 2002 besloot de Raad van de Europese Unie het land aanvullende macrofinanciële bijstand te verlenen tot 130 miljoen EUR, in de vorm van een lening voor een bedrag van maximaal 55 miljoen EUR en een giftcomponent ten belope van maximaal 75 miljoen EUR (Besluit van de Raad 2002/882/EG). Het belangrijkste doel van deze bijstand is bij te dragen tot een houdbare betalingsbalanspositie en tot de versterking van de reservepositie van het land. Een eerste tranche van deze bijstand te belope van 40 miljoen EUR werd in december 2002 (de zuivere gift beloopt 30 miljoen EUR) en februari 2003 uitgekeerd (leningcomponent van 10 miljoen EUR).

Na de moord verzocht de Servische minister van Financiën om aanvullende macrofinanciële steun van de internationale gemeenschap op basis van de eerste ramingen door de Servische regering die aangaven dat de economische vooruitzichten voor 2003 aanmerkelijk waren verslechterd. De Commissie kondigde op de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen van 14 april aan bereid te zijn van de resterende macrofinanciële steun van de Gemeenschap een betrekkelijk grote tweede tranche meteen uit te keren, afhankelijk van de voorwaarden die voor de bijstand gelden, en aanvullende macrofinanciële steun van de Gemeenschap voor te stellen om alvast eventuele betalingsbalansbehoeften op te vangen die later in het jaar door het IMF zouden kunnen worden vastgesteld. De Raad was verheugd over de voorstellen van de Commissie en verzocht de bevoegde organen deze voorstellen spoedig te onderzoeken zodat snel beslissingen kunnen worden genomen.

Inmiddels hebben de diensten van de Commissie de evaluatie van de tweede tranche beëindigd en zijn tot de bevinding gekomen dat de tussentijdse evaluatie bevredigend is. Na de afronding van intern overleg zal de tweede tranche van 65 miljoen EUR, in de vorm van een lening te belope van 35 miljoen EUR en een zuivere gift ten bedrage van 30 miljoen EUR, naar verwachting in augustus 2003 worden uitgekeerd. Er blijft dan nog een bedrag van 25 miljoen EUR voor de derde tranche, met een giftcomponent van 10 miljoen EUR.

Bovendien heeft het IMF onlangs op de vergadering van de operationele stuurgroep voor de westelijke Balkanstaten van 19 juni te Brussel aagekondigd dat het uiteindelijk zijn betalingsbalansprognoses voor 2003 had bijgesteld en de behoeften aan aanvullende financiering had geïdentificeerd. Immers, in de nasleep van de moord op de Servische eerste minister zijn de vooruitzichten voor de externe positie van het land nu onzekerder. Er zijn aanzienlijke risico's met betrekking tot de ontwikkeling van de betalingsbalans, met name wat de omvang betreft van de instroom van privékapitaal, met inbegrip van buitenlandse rechtstreekse investeringen, terwijl aanzienlijke financieringsbehoeften nog voor zware druk op de economie blijven zorgen. Hoewel de autoriteiten van Servië en Montenegro tot dusverre een beleid ten uitvoer hebben gelegd dat spoort met het huidige IMF-programma, is aanvullende buitenlandse financiële steun van groot belang om de overeengekomen macro-economische doelstellingen te bereiken ten aanzien van groei, inflatie, begrotingsevenwicht en evenwicht op de lopende rekening voor 2003, en het hervormingsproces voort te zetten.

Volgens de herziene prognoses van het IMF blijft er nu een groter financieringstekort van circa 321 miljoen USD (na de IFI's) dat naar verwachting zal worden aangevuld door communautaire en bilaterale macrofinanciële bijstand, waaronder door crediteuren verleende schuldverlichting (dat wil zeggen kapitalisatie van moratoire interesten). Opgemerkt moet worden dat van dit tekort een bedrag van circa 200 miljoen USD reeds was toegezegd, met inbegrip van een equivalent van 113 miljoen USD in het kader van het huidige macrofinanciële bijstandspakket van de Gemeenschap. Tegen deze achtergrond lijkt het wenselijk dat de Gemeenschap helpt bij het verlichten van de betalingsbalansbehoeften door Besluit 2002/882/EG van de Raad te wijzigen en het totale bedrag met 70 miljoen EUR te verhogen tot 200 miljoen EUR. Verwacht wordt dat het resterende tekort zou kunnen worden overbrugd door aanvullende bilaterale bijstand. Het extra bedrag zou kunnen worden gebruikt voor verhoging van de derde tranche die in twee sub-tranches zou kunnen worden uitgekeerd, met dien verstande dat men het eens wordt over een aanvullend memorandum van overeenstemming waarin passende voorwaarden ter ondersteuning van specifieke hervormingen worden aangegeven, die onder meer herstructurering van het bedrijfsleven en de banksector en economische harmonisatie zouden kunnen omvatten.

Gelet op de uitzonderlijke omstandigheden, het hoge niveau van de schuld in Servië en Montenegro in vergelijking met andere landen van de regio en het beperkte leenvermogen van het land wordt voorgesteld een aanzienlijk deel (d.i. 45 miljoen EUR) van dit aanvullende bedrag in de vorm van een zuivere gift en het resterende bedrag (d.i. 25 miljoen EUR) in de vorm van een lening te verstrekken. De lening zou een looptijd hebben van 15 jaar een aflossingsvrije periode van 10 jaar zoals vastgelegd in het oorspronkelijke pakket. De overeenkomende stijging van de bijstand van de Gemeenschap wordt gebaseerd op de afspraak dat andere donoren vergelijkbare inspanningen zullen doen om aanvullende financiële bijstand te verstrekken.

2003/0190 (CNS)

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD inzake aanvullende macrofinanciële bijstand aan Servië en Montenegro tot wijziging van Besluit 2002/882/EG van de Raad tot toekenning van aanvullende macrofinanciële bijstand aan de Federale Republiek Joegoslavië

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, met name op artikel 308,

Gezien het voorstel van de Commissie [1],

[1] PB C ... van ..., blz. ...

Gezien het advies van het Europees Parlement [2],

[2] PB C ... van ..., blz. ...

Overwegende hetgeen volgt:

(1) De Commissie heeft het Economisch en Financieel Comité geraadpleegd alvorens dit voorstel in te dienen.

(2) In Besluit 2002/882/EG van de Raad [3] wordt bepaald dat macrofinanciële bijstand aan de Federale Republiek Joegoslavië beschikbaar wordt gesteld teneinde bij te dragen tot een houdbare betalingsbalanspositie en tot de versterking van de reservepositie van het land.

[3] PB L 308 van 9 november 2002, blz. 25.

(3) Op 4 februari 2003 is een grondwetswijziging ingevoerd en het land heet nu Servië en Montenegro.

(4) Na de moord op de Servische premier op 11 maart 2003 zijn de vooruitzichten voor de externe positie nu onzekerder, met name wat de omvang betreft van de instroom van privékapitaal, met inbegrip van buitenlandse rechtstreekse investeringen, terwijl aanzienlijke financieringsbehoeften nog voor zware druk op de economie blijven zorgen.

(5) Aanvullende betalingsbalansbehoeften in 2003 zijn vastgesteld in het kader van het huidige IMF-programma en Servië en Montenegro zullen in 2003, naast de officiële financiering die wordt verstrekt door het Internationaal Monetair Fonds, de Wereldbank en andere donoren, waaronder de Gemeenschap, aanzienlijke aanvullende buitenlandse financiering nodig hebben.

(6) Verhoging van de macrofinanciële bijstand van de Gemeenschap aan Servië en Montenegro is een passende maatregel om, samen met andere donoren, de externe financiële problemen van het land te verlichten.

(7) In het Verdrag zijn voor de goedkeuring van dit besluit geen andere bevoegdheden voorzien dan die van artikel 308,

BESLUIT:

Enig artikel

1. In de artikelen 1, 2, 3 en 4 wordt de term "FRJ" vervangen door "Servië en Montenegro".

2. Artikel 1, lid 2, van Besluit 2002/882/EG wordt vervangen door de volgende tekst:

"2. Voor de leningcomponent van de bijstand geldt een hoofdsom van ten hoogste 80 miljoen EUR met een maximale looptijd van 15 jaar. Hiertoe wordt de Commissie gemachtigd namens de Europese Gemeenschap de nodige middelen op te nemen, die in de vorm van een lening ter beschikking van Servië en Montenegro worden gesteld".

3. Artikel 1, lid 3 wordt vervangen door de volgende tekst:

"3. De in het kader van deze bijstand toegekende gift bedraagt ten hoogste 120 miljoen EUR.

4. In artikel 3, lid 1 wordt de eerste zin vervangen door de volgende tekst:

"1. De in het kader van deze bijstand toegekende lening en gift worden in ten minste drie tranches aan Servië en Montenegro ter beschikking gesteld".

Gedaan te Brussel, [datum]

Voor de Raad

De Voorzitter

FINANCIEEL MEMORANDUM

1. benaming van de maatregel

Aanvullende macrofinanciële bijstand aan Servië en Montenegro

2. Begrotingslijn

a) Giftcomponent van de bijstand (in EUR)

Begrotingslijn: B7-548

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

b) Leningcomponent van de bijstand

Begrotingspost B0-215 - "Garantie van de Europese Gemeenschap voor de programma's van door de Gemeenschap opgenomen leningen voor de toekenning van financiële bijstand aan de westelijke Balkanlanden"

3. Rechtsgrondslag

Artikel 308 van het Verdrag.

4. Omschrijving en motivering van de maatregel

a) Omschrijving van de maatregel

Verhoging van de macrofinanciële bijstand door de Gemeenschap aan Servië en Montenegro om de vastgestelde extra betalingsbalansbehoeften op te vangen.

b) Motivering van de maatregel

Vaststelling van aanvullende behoeften aan buitenlandse financiering, naast de vastgestelde officiële financiering die door het IMF, de Wereldbank en bilaterale donoren zou kunnen worden verstrekt. De uitvoerbaarheid van de economische stabilisatie- en hervormingsinspanningen in het begunstigde land is in hoge mate afhankelijk van buitenlandse financiële bijstand uit officiële bron tegen zeer gunstige voorwaarden.

5. Indeling van de uitgaven

a) Giftcomponent: niet-verplichte uitgaven, gesplitste kredieten

b) Leningcomponent: verplichte uitgaven.

6. aard van de uitgaven

a) Zuivere gift (100% subsidie)

b) Eventueel beroep op de begrotingsgarantie voor door de Gemeenschap opgenomen middelen ter financiering van de lening.

7. Financiële gevolgen

a) Wijze van berekening

De schatting van het noodzakelijk geachte bijstandsbedrag is gebaseerd op de huidige ramingen van de resterende behoefte van het begunstigde land aan buitenlandse financiële middelen.

Verwacht wordt dat voor de leningcomponent van de bijstand geen beroep zal worden gedaan op de begrotingsgarantie.

b) Gevolgen van de maatregel voor de beleidskredieten

Op de begrotingspost voor de giftcomponent van de bijstand wordt een beroep gedaan indien wordt voldaan aan een aantal beleidsvoorwaarden waarover met de autoriteiten van de Servië en Montenegro overeenstemming moet worden bereikt.

De begrotingspost voor de leningcomponent van de bijstand wordt alleen aangesproken als daadwerkelijk een beroep op de garantie wordt gedaan.

c) Financiering van de beleidsuitgaven

i) Gift

De voorgestelde verhoging van de bijstand die met deze wijziging wordt beoogd zal worden gefinancierd binnen de maxima van categorie 4 van de huidige financiële vooruitzichten (EUR), en wel als volgt:

// 2003

Vastleggingskredieten // 45 000 000

Betalingskredieten // 45 000 000

ii) In geval van een beroep op de begrotingsgarantie

* middels een beroep op het Garantiefonds dat is ingesteld bij Verordening (EG, EURATOM) nr. 2728/94 van de Raad van 31 oktober 1994, laatstelijk gewijzigd bij Verordening nr. 1149/1999 van 25 mei 1999;

* Indien in het Garantiefonds onvoldoende middelen aanwezig zijn, kan voor aanvullende betalingen een beroep op de begroting worden gedaan door middel van overdracht:

- van een eventueel in de reserve voor garanties aanwezige marge;

- van eventuele laattijdig aan de begroting betaalde bedragen waarvoor een beroep op de begrotingsgarantie is gedaan (op grond van artikel 27, lid 3, van het Financieel Reglement);

- van een eventuele marge die beschikbaar is binnen het maximum voor categorie 4 van de financiële vooruitzichten of door herschikking daarbinnen;

* teneinde aan haar verplichtingen te voldoen, kan de Commissie de aflossingen en rentebetalingen voorlopig met eigen kasmiddelen financieren. In dat geval is artikel 12 van Verordening (EG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad van 29 mei 1989 van toepassing.

8. Fraudebestrijdingsmaatregelen

Pas nadat de diensten van de Commissie, in overleg met het Economisch en Financieel Comité en in samenwerking met de diensten van het IMF, hebben vastgesteld dat het in het betrokken land gevoerde macro-economische beleid bevredigend is en dat voldaan is aan de specifieke voorwaarden die aan deze bijstand zijn verbonden, worden de middelen rechtstreeks aan de nationale bank van Servië betaald.

Daarnaast kunnen tijdens de periode waarin deze bijstand ten uitvoer wordt gelegd de Commissie of door haar daartoe gevolmachtigde vertegenwoordigers een operationele evaluatie verrichten van de financiële systemen en controles in dit land.

Ten slotte zullen op de bijstand verificatie- en controleprocedures worden toegepast onder de verantwoordelijkheid van de Commissie, met inbegrip van het Europees Bureau voor Fraudebestrijding (OLAF), en de Europese Rekenkamer.

9. Gegevens kosten-batenanalyse

a) Motivering van de maatregel en specifieke doelstellingen

De voorgestelde bijstand dient ter ondersteuning van de inspanningen van het land op het gebied van macro-economische hervormingen en vormt een aanvulling op de financiële middelen die de internationale gemeenschap in het kader van het door het IMF ondersteunde programma aan dit land verstrekt. Aldus onderbouwt deze bijstand de overgang van het betrokken land naar een markteconomie.

b) Evaluatie en toezicht

De voorgestelde bijstand is macro-economisch van aard; het toezicht erop en de evaluatie ervan geschieden in het kader van het door het IMF ondersteunde aanpassings- en hervormingsprogramma dat het begunstigde land ten uitvoer legt. De diensten van de Commissie houden toezicht op de maatregel, met name op basis van een betrouwbaar stelsel van indicatoren betreffende het macro-economische en structurele beleid, waarover met de autoriteiten van het begunstigde land overeenstemming moet worden bereikt. Voorts zullen de diensten van de Commissie nauwe contacten onderhouden met de diensten van het IMF en de Wereldbank en zullen zij gebruik maken van de daardoor opgestelde beoordelingen van de door het begunstigde land geboekte resultaten op het stuk van stabilisatie en hervormingen.

Een onafhankelijke evaluatie achteraf van de bijstand zal naar verwachting worden verricht door de Commissie of door haar daartoe gevolmachtigde vertegenwoordigers en de autoriteiten van het land moeten alle nodige gegevens verschaffen.

Het voorstel voor een besluit van de Raad voorziet in een jaarlijks bij het Europees Parlement en de Raad in te dienen verslag waarin een evaluatie van de tenuitvoerlegging van deze maatregel is opgenomen.

10. Administratieve uitgaven

Het gaat in dezen om een buitengewone maatregel, die niet leidt tot een toename van het aantal personeelsleden van de Commissie.