A4-0410/97

Resolutie over de mededeling van de Commissie "Europa en de VS houden hun blik op de toekomst gericht" (COM(95)0411 - C4-0411/95)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie (COM(95)0411 - C4-0411/95),

- gelet op de politieke verklaring en het gezamenlijk actieplan van de Europese Unie en de Verenigde Staten, die in december 1995 in Madrid werden ondertekend,

- gelet op de EU-VS-topconferentie van 5 december 1997,

- gelet op zijn resolutie van 20 november 1997 over de nieuwe Transatlantische Agenda (EU-VS-betrekkingen) ((Deel II, punt 4 van de notulen van die datum.)),

- gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid en het advies van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid (A4-0410/97),

A. onder verwijzing naar het belang van de gemeenschappelijke waarden van de Europese Unie en haar lidstaten en de Verenigde Staten van Amerika, met name op het gebied van de fundamentele vrijheden en de eerbiediging van de democratische regels,

B. overwegende dat de betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten op het punt staan een nieuwe fase in te gaan als gevolg van het verdwijnen van de tweedeling in de wereld waardoor de periode van de Koude Oorlog werd gekenmerkt,

C. erop wijzend dat de Euro-Amerikaanse betrekkingen zich op een evenwichtige wijze moeten ontwikkelen en dat zij een belangrijke bijdrage moeten leveren aan de versterking van de internationale instellingen en de totstandbrenging van een nieuwe internationale orde die aanvaardbaar is voor allen,

D. ervan overtuigd dat de nieuwe internationale context vraagt om een vernieuwing van sectoren, doelstellingen en methoden van de transatlantische samenwerking,

E. overtuigd van de noodzaak een verdergaande samenwerking te ontwikkelen in sectoren die zich als nieuwe prioriteiten op het gebied van de veiligheid aandienen en waarvan een dreiging voor de vrede uitgaat die zowel de Verenigde Staten als de Europese landen raakt,

F. van oordeel dat het wenselijk is om in het kader van de gemeenschappelijke samenwerkingsinstanties over te gaan tot een nauwkeurige inventarisatie van de nieuwe prioritaire sectoren waar Europeanen en Amerikanen wederzijds profijt zouden kunnen hebben van een verdergaande samenwerking, en dan met name voor wat betreft het terrorisme, de grote georganiseerde criminaliteit, de handel in verdovende middelen, het witwassen van geld, illegale migratie, de ontwikkeling van mafianetwerken en de verspreiding van kernwapens,

G. overtuigd van de noodzaak om de samenwerking voort te zetten en uit te breiden ten aanzien van een aantal onderdelen van het buitenlands beleid waar duidelijk sprake is van gemeenschappelijke belangen, zoals de hervorming van de Verenigde Naties, als uitgevoerd door de secretaris- generaal, de heer Kofi Annan, de voortzetting van de ontwikkelingshulp, het bevorderen van de democratie en het eerbiedigen van de mensenrechten, met inbegrip van de principiële afschaffing van de doodstraf, vredesacties, en de oprichting binnen bestaande internationale organisaties van doeltreffende instrumenten voor preventieve diplomatie,

H. erop wijzende dat er nieuwe mogelijkheden voor samenwerking tussen de EU en de VS ontstaan in het noorden, dat de VS en drie EU-lidstaten behoren tot de oprichters van de Arctische Raad en dat de Europese Raad de Commissie onlangs heeft verzocht om in 1998 een verslag over de noordelijke dimensie van het EU-beleid op te stellen,

I. in dit verband opmerkende dat, ondanks het ontbreken van een werkelijk Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid, het externe optreden van de EU doelmatiger gebleken is wanneer dit in samenwerking met de VS plaatsvond, vooral wat betreft het beheer van de crises in het voormalige Joegoslavië en het Midden-Oosten en overwegende dat alleen door een nauwere en evenwichtige samenwerking tussen de EU en de VS duurzame oplossingen gevonden kunnen worden voor crises waarin belangen van beide partijen op het spel staan;

J. onder verwijzing naar het belang van de betrekkingen tussen Europa en de Verenigde Staten op het gebied van defensie, en met name wijzend op de belangrijke rol die het Atlantisch Bondgenootschap tijdens de periode van Koude Oorlog heeft gespeeld, maar van oordeel dat het thans in de nieuwe internationale context noodzakelijk is een overigens ook door de Verenigde Staten zelf bepleite, meerEuropese veiligheids- en defensie-identiteit te ontwikkelen,

K. evenwel betreurend dat er met betrekking tot de behandeling van het vraagstuk van de keuze van nieuwe leden van de NAVO sprake was van een unilaterale opstelling, en dat tot dusverre geen concreet gevolg is gegeven aan de resoluties van de Atlantische Raad van Berlijn betreffende de totstandbrenging van een Europese defensie-entiteit in het kader van vernieuwde Atlantische structuren,

L. betreurend dat de Amerikaanse regering, in tegenstelling tot de regeringen van bijna alle lidstaten van de EU, niet bereid is tot ondertekening van de verklaring van Ottawa van 1997 waarbij het gebruik van landmijnen wordt verboden, ondanks de vernietigende werking van dit wapen, die dag in dag uit in het voormalige Joegoslavië wordt aangetoond,

M. eveneens betreurend dat het Amerikaanse Congres tot dusverre niet bereid schijnt te zijn zijn verplichtingen aan de Verenigde Naties na te komen, doordat het de betaling van de achterstallige Amerikaanse contributies blijft weigeren, waardoor het zowel zijn eigen geloofwaardigheid als de financiële grondslag van de Verenigde Naties ondermijnt,

N. met nadruk wijzend op de dringende noodzaak eindelijk een reële inhoud te geven aan het beginsel van de "Europese pijler" van het Bondgenootschap in een nieuwe continentale context die vereist dat de Europese landen in geval van crisis kunnen beschikken over eigen militaire interventie-instrumenten die onafhankelijk van het beleid van de Verenigde Staten kunnen worden ingezet,

O. betreurend dat de Verenigde Staten ondanks de multilaterale verplichtingen die zij met name in het kader van de WTO zijn aangegaan, zich op het gebied van de internationale handel het recht van exterritoriale toepassing van hun nationale wetgeving hebben toegeëigend, alsmede het recht om unilateraal internationale sancties opleggen die ernstige gevolgen hebben voor de transatlantische samenwerking,

1. verwelkomt de mededeling van de Commissie, de Nieuwe Transatlantische Agenda en het gemeenschappelijke EU/VS-actieprogramma als waardevolle instrumenten ter versterking van de nog steeds belangrijke transatlantische betrekkingen en hoopt dat deze initiatieven nog positievere resultaten zullen opleveren;

2. is van mening dat de versterking van de betrekkingen tussen Europa en de Verenigde Staten een belangrijke factor blijft voor de stabiliteit van de internationale gemeenschap, maar dat deze versterking gepaard moet gaan met een herstel van het evenwicht in de betrekkingen teneinde te kunnen komen tot een werkelijk partnerschap;

3. staat positief tegenover de ontwikkeling van gezamenlijke initiatieven op het gebied van de internationale politiek, op voorwaarde dat daarbij het evenwicht tussen de partners in acht wordt genomen, en dat met name de Europese Unie en de lidstaten daarbij niet uitsluitend als geldschieters worden betrokken, en op voorwaarde dat er bij deze initiatieven rekening wordt gehouden met de gerechtvaardigde belangen van alle lidstaten van de EU in dicht bij de EU gelegen gebieden;

4. wenst een versterking en verdieping van de dialoog en de samenwerking in een aantal prioritaire sectoren die nieuwe uitdagingen vormen voor de internationale stabiliteit, en dan met name de bestrijding van het terrorisme en de zware, georganiseerde criminaliteit, wereldwijde milieukwesties, de handel in verdovende middelen en splijtstoffen en ook de bestrijding van de mensenhandel, de sexuele exploitatie van kinderen en de illegale immigratie, allemaal praktijken die zich mede als gevolg van de opening van de grenzen, de dereglementering van de internationale handel en de liberalisatie van het kapitaalverkeer op verontrustende wijze uitbreiden;

5. is van mening dat milieubescherming en een praktisch uitvoerbare politiek ter preventie van een wereldwijde klimaatsverandering, tezamen met de nucleaire veiligheid en de bestrijding van de verspreiding van kernwapens, voor de hand liggende onderwerpen voor samenwerking tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie zijn, en dat op die terreinen coherente gemeenschappelijke initiatieven kunnen worden ontplooid die op het niveau van de gehele internationale gemeenschap vruchten zouden kunnen afwerpen;

6. betreurt in dit verband het alles behalve op de toekomst gerichte standpunt van de VS met betrekking tot de op de conferentie van Kyoto aan de orde gestelde problematiek van klimaatverandering, evenals de Amerikaanse houding met betrekking tot bont dat afkomstig is van dieren die met voetklemmen gevangen zijn;

7. roept de Unie, haar lidstaten en de VS op om samen te werken bij de ontwikkeling van de arctische en andere noordelijke regio's in het kader van de Arctische Raad, en van de noordelijke dimensie van het EU-beleid;

8. dringt aan op een uitbreiding van de Euro-Amerikaanse samenwerking in het bijzonder binnen de internationale instellingen op het gebied van het beheer van crisissituaties en het inzetten van vredestroepen in conflictgebieden; is van mening dat de opneming van de Petersberg-missies de WEU in staat zullen stellen in dergelijke omstandigheden een belangrijke rol te spelen en dat een Euro-Amerikaanse ondersteuning ook de vorming van regionale vredestroepen zou kunnen vergemakkelijken, iets waarmee in Afrika al een begin is gemaakt;

9. doet een beroep op Commissie en Raad om als onderwerp op de Transatlantische Agenda het te Ottawa goedgekeurde Internationale Verdrag tegen het gebruik van landmijnen op te nemen en er bij de Verenigde Staten op aan te dringen dit te ondertekenen om niet een historische kans voorbij te laten gaan om vrede en ontwapening naderbij te brengen;

10. is van oordeel dat volksgezondheid en consumentenbescherming onderwerpen zijn waarbij een van geval tot geval gedifferentieerde aanpak niet op zijn plaats is en dat daarom de EU en de VS het recht en de plicht hebben om een niveau van bescherming vast te stellen dat het mogelijk maakt om gevaren waarvan het bestaan wetenschappelijk is bewezen, het hoofd te bieden;

11. verzoekt de Unie, de lidstaten en de Verenigde Staten hun inspanningen op het gebied van de publieke ontwikkelingshulp te handhaven en te coördineren ten einde een optimale rationalisering van het gebruik van de door beide partijen daaraan bestede kredieten mogelijk te maken; is van mening dat de transatlantische dialoog tevens de mogelijkheid moet bieden om met name de Amerikaanse parlementsleden te wijzen op de negatieve gevolgen die bepaalde handelsinitiatieven, zoals de bij de WTO tegen de GMO-bananen ingediende klacht, kunnen hebben voor het ontwikkelingsbeleid;

12. meent dat de institutionele afspraken van de Nieuwe Transatlantische Agenda versterkt moeten worden om een effectieve aanpak te verzekeren van het grote aantal thema's dat in de dialoog aan de orde zal moeten komen;

13. doet een beroep op de Commissie om, ter bevordering van de ontwikkeling van minder onevenwichtige betrekkingen, de Europese belangen op het gebied van de buitenlandse handelsbetrekkingen nauwlettend in het oog te houden en duidelijk en krachtig te verdedigen, en daarbij met name in het kader van de onderhandelingen met de Verenigde Staten toe te zien op een strikte wederkerigheid van de concessies, evenwichtigheid met betrekking tot de toegekende voordelen en globalisering ("linkage") van de onderhandelingen, met name met betrekking tot de WTO-"panels";

14. richt opnieuw tot de Commissie het verzoek om democratische transparantie bij de handelsbesprekingen met de V.S. te waarborgen, door het Europees Parlement in kennis te stellen van de richtsnoeren die zij denkt te volgen, in het bijzonder ten aanzien van de onderhandelingen over het MIA (Multilateraal Investeringsakkoord);

15. spreekt zijn veroordeling uit over de pogingen om een extraterritoriaal karakter toe te kennen aan bepaalde nationale Amerikaanse wetten, zoals de wet-Helms-Burton en de wet-d'Amato-Kennedy, hetgeen volledig in strijd is met de internationale verplichtingen die de Verenigde Staten zijn aangegaan, en wenst dat men er in het kader van de transatlantische dialoog niet voor terugschrikt om deze delicate onderwerpen in alle openheid te bespreken en men zich daarbij niet beperkt tot overeengekomen onderwerpen waarover gemakkelijk consensus kan worden bereikt;

16. stelt vast dat uit de recente en vermijdbare uitbreiding van het aantal handelsgeschillen tussen Europa en de Verenigde Staten (wet-Helms-Burton en wet-d'Amato-Kennedy, fusie McDonnell-Boeing, exclusiviteitscontracten, gascontract met Iran...) blijkt dat het noodzakelijk is dat de Europeanen beschikken over dezelfde juridische instrumenten als de Amerikanen teneinde compromissen te bereiken waarbij reëel rekening wordt gehouden met de Europese wensen en belangen;

17. verzoekt de transatlantische samenwerkingsinstanties zich bezig te houden met het vraagstuk van door deelstaten van een federatie of lagere overheden vastgestelde beperkingen van handel en investeringen die een extraterritoriale draagwijdte hebben, teneinde te voorkomen dat besluiten als die welke door de staat Massachusetts zijn genomen tegen Myanmar een algemeen karakter krijgen, en er in het algemeen op toe te zien dat de ontmanteling van algemene protectie-instrumenten (zoals bijvoorbeeld de "Buy American Act") in elke sector vergezeld gaat van een daadwerkelijk verdwijnen van de handelsbelemmeringen;

18. verzoekt de Verenigde Staten het verbod op de doodstraf te beschouwen als een uitbreiding van de werkingssfeer van de grondrechten en deze straf daarom voorgoed af te schaffen;

19. verzoekt de Commissie de ontwikkelingen met betrekking tot de NAFTA en het plan voor de oprichting van een vrijhandelszone van de Amerika's (FTAA), waarover de besprekingen in april 1998 in Santiago de Chile zullen worden hervat, met bijzondere aandacht te volgen, gezien de gevolgen daarvan voor de Europese handelsbelangen en teneinde met name de economische en culturele betrekkingen die de lidstaten van de Unie en de landen van Latijns-Amerika nauw met elkaar verbinden, in stand te houden;

20. acht het daarom zinvol ook de betrekkingen met Latijns-Amerika in het kader van de Nieuwe Transatlantische Agenda tussen de EU en de VS te plaatsen;

21. verzoekt de Commissie de mogelijkheid te onderzoeken om de EU een grotere permanente presentie te geven in bepaalde delen van de VS, en met name in Californië en aan de Westkust van Amerika, en de ontwikkelingen op het gebied van de geavanceerde technologieën en in de audiovisuele sector nauwgezetter te volgen, gelet op de asymmetrische betrekkingen die er op dit gebied tussen de EU en de VS bestaan;

22. keurt de extraterritoriale effecten van de wet-Helms-Burton en de wet- d'Amato-Kennedy sterk af en steunt de door de EU geopende procedure voor geschillenbeslechting in het kader van de WTO; mocht de "schikking" die de EU en de VS op 11 april 1997 hebben bereikt niet leiden tot een oplossing, dan zal de EU moeten terugkeren tot de WTO-panelprocedure;

23. gelast zijn bevoegde organen, en verzoekt de nationale parlementen van de lidstaten en het Amerikaanse Congres de verschillende communicatiekanalen en ontmoetingsmogelijkheden waarover zij beschikken aan te wenden om te bevorderen dat Euro-Amerikaanse crises worden voorkomen, met name door de Amerikaanse parlementsleden erop te wijzen dat dezelfde politieke doelstellingen (bijvoorbeeld de bestrijding van staatsterrorisme en de verdediging van de mensenrechten) ook kunnen worden nagestreefd met andere, even legitieme vormen van aanpak (een strenge sanctiepolitiek of een samenwerkingsbeleid in het kader waarvan partners worden gedwongen tot meer transparantie);

24. dringt er bij de EU en de VS op aan om alles in het werk te stellen om hun buitenlands beleid en hun externe acties te coördineren ter bevordering van democratie en de rechtstaat, en aldus te voorkomen dat oneerlijke concurrentie ontstaat, die ten koste van de mensenrechten gaat;

25. roept de EU en de VS op om hun beleid ten aanzien van controle op de export van wapens op basis van overeengekomen criteria te coördineren ten einde te voorkomen dat de terughoudendheid bij de export ongewild wordt ondermijnd, en om afzonderlijke initiatieven van de VS en de EU in die zin te stimuleren; meent dat ook deze kwestie onderdeel moet zijn van de Nieuwe Transatlantische Agenda;

26. wijst erop dat een van de belangrijkste elementen die kunnen bijdragen tot de versterking van de Euro-Amerikaanse samenwerking wordt gevormd door de actieve medewerking van de vertegenwoordigers van de zakenwereld aan de transatlantische dialoog, omdat daarmee vooruitlopend op de werkzaamheden van de onderhandelaars een significante bijdrage kan worden geleverd; vindt derhalve dat zij moeten worden betrokken bij de vaststelling van de gespreksthema's, zodat zij de reële problemen behandelen die zich op het gebied van de toegang tot de markten voordoen;

27. is van mening dat hun nauwe betrokkenheid bij de samenwerkingsmechanismen er ook toe zal kunnen bijdragen crises te neutraliseren en de samenwerking te richten op concrete oplossingen die bijdragen tot de opheffing van wettelijke belemmeringen voor handel en investeringen, en dat in dat kader tevens op elkaar afgestemde acties ten aanzien van derde landen kunnen worden voorgesteld, bijvoorbeeld met betrekking tot de toegang tot de Japanse markt, de bescherming van de intellectuele eigendom in China en de inachtneming van fundamentele maatschappelijke en milieunormen;

28. dringt er bij de EU op aan om het de Amerikaanse vertegenwoordigers duidelijk te maken dat het volstrekt ontoelaatbaar is om normen op het gebied van volksgezondheid en consumentenbescherming te veronachtzamen en dat er daarom strengere regels moeten gelden voor genetische engineering en dat het verbod op de invoer van met hormonen behandeld rundvlees daarom naar behoren dient te worden uitgevoerd;

29. is ingenomen met de sluiting van de akkoorden betreffende een nieuwe transatlantische agenda en het gezamenlijk actieplan, en wenst dat deze twee institutionele kaders de mogelijkheden bieden voor de ontwikkeling van een bredere samenwerking en een verdieping van de dialoog tussen Europeanen en Amerikanen en bijdragen tot de vernieuwing van de transatlantische band, die ook in de toekomst in een door de ineenstorting van het communisme radicaal veranderd internationaal klimaat een essentiële factor moet blijven die bijdraagt tot vrede en internationale stabiliteit;

30. is van mening dat een dergelijk perspectief tot de vorming van een breed institutioneel kader tussen de twee partners moet leiden, waarbij meer interparlementaire samenwerking plaatsvindt en er ruimte is voor het door de voorzitter van de Commissie, de heer Santer, in zijn inaugurele rede voor het Parlement in 1995 voorgestelde begrip van een nieuwe transatlantische markt;

31. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en de parlementen van de lidstaten alsmede de regering en het Congres van de Verenigde Staten.