Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de associatie van de landen en gebieden overzee met de Europese Economische Gemeenschap (,LGO")

(ingediend door de Commissie)

Inhoud

DEEL I: ALGEMENE BEPALINGEN

Hoofdstuk 1: Richtsnoeren

Artikel 1 Doeleinden en beginselen

Artikel 2 Essentiële elementen

Artikel 3 Minst ontwikkelde landen en gebieden overzee

Hoofdstuk 2: Institutioneel kader: trilateraal partnerschap en bilateraal beheer

Artikel 4 Trilateraal partnerschap

Artikel 5 Parlementaire Vergadering ACS-EG

Artikel 6 Bilateraal beheer

Hoofdstuk 3: Actoren

Artikel 7 Principes

Artikel 8 Betrokken actoren

Artikel 9 Taken van de actoren

DEEL II: SECTOREN VAN DE SAMENWERKING

Artikel 10 Sectoren

Artikel 11 Productiesectoren

Artikel 12 Ontwikkeling van het handelsverkeer

Artikel 13 Handel in diensten

Artikel 14 Handelsgerelateerde gebieden

Artikel 15 Sociale sectoren

Artikel 16 Regionale samenwerking en integratie

Artikel 17 Culturele samenwerking

DEEL III: INSTRUMENTEN VAN DE SAMENWERKING

Titel I: Samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering

Hoofdstuk 1: Algemene bepalingen

Artikel 18 Doelstellingen

Artikel 19 Principes

Artikel 20 Richtsnoeren

Artikel 21 Toepassingsgebied

Artikel 22 Begunstigden

Artikel 23 Programmering en tenuitvoerlegging

Artikel 24 Comité van het EOF - LGO

Hoofdstuk 2: Middelen die de landen en gebieden overzee ter beschikking worden gesteld

Artikel 25 Financiële steun

Hoofdstuk 3: Steun voor investeringen van de particuliere sector

Artikel 26 Bevordering van investeringen

Artikel 27 Financiering en ondersteuning van investeringen

Hoofdstuk 4: Aanvullende steun bij fluctuerende exportopbrengsten

Artikel 28 Aanvullende steun

Hoofdstuk 5: Steun voor andere actoren van de samenwerking

Artikel 29 Doelstellingen en financiering

Hoofdstuk 6: Steun voor humanitaire hulp en spoedhulp

Artikel 30 Doelstellingen en middelen

Hoofdstuk 7: Uitvoeringsprocedures

Artikel 31 Technische bijstand

Artikel 32 Financiële controle

Hoofdstuk 8: Europees Ontwikkelingsfonds (EOF)

Artikel 33 Uitvoering van het EOF en overgangsfase

Titel II: Economische en commerciële samenwerking

Artikel 34 Doel

Hoofdstuk 1: Regelingen voor de handel in goederen

Artikel 35 Vrije toegang voor producten van oorsprong

Artikel 36 Overlading van niet van oorsprong zijnde producten in het vrije verkeer in een land of gebied overzee

Artikel 37 Kwantitatieve beperkingen en maatregelen van gelijke werking, verbodsbepalingen

Artikel 38 Gevaarlijke, ongevaarlijke en radioactieve afvalstoffen

Artikel 39 Maatregelen van de landen en gebieden overzee

Artikel 40 Toezichtclausule

Artikel 41 Vrijwaringsmaatregelen

Hoofdstuk 2: Handel in diensten

Artikel 42 Doel

Artikel 43 Algemene beginselen inzake vestiging en dienstverlening

Artikel 44 Latere wijzigingen

Artikel 45 Zeevervoer

Hoofdstuk 3: Handelsgerelateerde gebieden

Artikel 46 Lopende betalingen en kapitaalverkeer

Artikel 47 Mededingingsbeleid

Artikel 48 Bescherming van intellectuele-eigendomsrechten

Artikel 49 Normalisatie en certificatie

Artikel 50 Handel en milieu

Artikel 51 Handel en arbeidsnormen

Artikel 52 Consumentenbeleid en bescherming van de gezondheid van consumenten

Hoofdstuk 4: Monetaire en fiscale vraagstukken

Artikel 53 Fiscale uitzonderingsclausule

Artikel 54 Belasting- en douaneregeling aangaande door de EG gefinancierde opdrachten

Artikel 55 Belasting van inkomsten uit spaargelden

DEEL IV: REGELING VOOR PERSONEN

Artikel 56 Beroepskwalificaties

Artikel 57 Beroepsopleiding

Artikel 58 Voor de landen en gebieden overzee opengestelde programma's

Artikel 59 Euro-Info-correspondentiecentra (EICC)

Artikel 60 Burgerschap van de Unie

DEEL V: SLOTBEPALINGEN

Artikel 61 Wijziging van de status

Artikel 62 Herziening

Artikel 63 Inwerkingtreding

Artikel 64 Publicatie

Bijlagen

Bijlage I A // Lijst van de landen en gebieden overzee

Bijlage I B // Lijst van de als minst ontwikkeld aangemerkte landen en gebieden overzee

Bijlage II A // Financiële steun van de Gemeenschap: negende EOF

Bijlage II B // Financiële steun van de Gemeenschap: Europese Investeringsbank (EIB). Leningen uit de eigen middelen

Bijlage II C // Financiële steun van de Gemeenschap: De door de EIB beheerde Investeringsfaciliteit

Bijlage II D // Financiële steun van de gemeenschap: Aanvullende steun bij fluctuerende exportopbrengsten

Bijlage II E // Financiële steun van de Gemeenschap: Begrotingssteun voor ontwikkelingslanden

Bijlage II F // Financiële steun van de Gemeenschap: Communautaire programma's die voor de landen en gebieden overzee zijn opengesteld

Bijlage III // Definitie van het begrip ,producten van oorsprong" en regelingen voor administratieve samenwerking

Bijlage 1 bij BIJLAGE III // Aantekeningen bij de lijst in bijlage 2 bij bijlage III

Bijlage 2 bij BIJLAGE III // Lijst van be- of verwerkingen die niet van oorsprong zijnde materialen moeten ondergaan opdat het verkregen product het karakter van product van oorsprong zou verkrijgen

Bijlage 3 bij BIJLAGE III // Formulier voor het certificaat inzake goederenverkeer EUR.1

Bijlage 4 bij BIJLAGE III // Factuurverklaring

Bijlage 5A bij BIJLAGE III // Leveranciersverklaring voor producten van preferentiële oorsprong

Bijlage 5B bij BIJLAGE III // Leveranciersverklaring voor producten die niet van preferentiële oorsprong zijn

Bijlage 6 bij BIJLAGE III // Inlichtingenblad

Bijlage 7 bij BIJLAGE III // Formulier voor het verzoek om en afwijking

Bijlage IV // Invoer in de Gemeenschap van goederen die niet van oorsprong zijn uit de landen en gebieden overzee, doch zich aldaar in het vrije verkeer bevinden, en regelingen voor administratieve samenwerking

Bijlage 1 bij BIJLAGE IV // Formulier voor het overladingscertificaat EXP.1

Bijlage V // Vervoer van gevaarlijke stoffen en radioactief afval

Bijlage VI // Euro-Info-correspondentiecentra (EICC)

TOELICHTING

LGO 2000

Voorstel voor een besluit van de Raad (,LGO")

1. Achtergrond

Besluit 91/482/EEG van de Raad van 25 juli 1991 betreffende de associatie van de landen en gebieden overzee met de Europese Gemeenschap [1], zoals gewijzigd bij Besluit 97/803/EG van 24 november 1997 [2] en verlengd bij Besluit 2000/169/EG van 25 februari 2000 [3], is van toepassing tot en met 28 februari 2001.

[1] PB L 263 van 19.9.1991, blz. 1.

[2] PB L 329 van 29.11.1997, blz. 50.

[3] PB L 55 van 29.2.2000, blz. 67.

Het besluit dat hierbij wordt voorgesteld moet dit besluit opvolgen met ingang van 1 maart 2001.

De grote lijnen zijn reeds vastgesteld bij Verklaring nr. 36 inzake de landen en gebieden overzee, die aan de slotakte van het Verdrag van Amsterdam is gehecht. De intergouvernementele conferentie vergelijkt daarin de ontwikkelingen sinds 1957 in de Gemeenschap en in de landen en gebieden overzee en ,verzoekt de Raad om de associatieregeling overeenkomstig artikel 187 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap te herzien tegen februari 2000, met een vierledig oogmerk:

-de economische en sociale ontwikkeling van de LGO doeltreffender te bevorderen,

-de economische betrekkingen tussen de LGO en de Europese Unie te ontwikkelen,

-meer rekening te houden met de diversiteit en de specifieke kenmerken van de onderscheiden LGO, mede wat de vrijheid van vestiging betreft,

-de doeltreffendheid van het financieel instrument te verbeteren."

Het voorstel is in het licht van deze verklaring met name gebaseerd op:

-de unaniem aangenomen resolutie van het Europees Parlement van 11 februari 1999, gebaseerd op het initiatiefverslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking;

-de mededeling van de Commissie Bezinning op de status van de met de EG geassocieerde LGO en richtsnoeren voor LGO 2000 (COM(1999(163 def. van 20 mei 1999), waarin de Commissie de landen en gebieden overzee en hun status ten opzichte van het gemeenschapsrecht beschrijft. Dit document startte het fundamentele debat over de associatie van de landen en gebieden overzee met de Gemeenschap en presenteerde richtsnoeren voor 2000;

-het overleg met de vier lidstaten waartoe de landen en gebieden overzee behoren;

-en vooral het overleg dat op 29 en 30 april 1999 plaatsvond in het kader van het partnerschap tussen Commissie, lidstaten en landen en gebieden overzee, waaraan door de hoogste autoriteiten van de landen en gebieden overzee werd deelgenomen.

2. Presentatie

Qua concept en formulering is het voorstel enigermate gebaseerd op de overeenkomst met Zuid-Afrika en de overeenkomst van Cotonou met de ACS-staten.

Zoals ook in de overeenkomst van Cotonou het geval is, is de tekst ingekort (74 artikelen in plaats van 242 in het vorige Raadsbesluit). De details zijn in veel gevallen in bijlagen opgenomen.

3. Structuur van het besluit

De structuur is simpel gehouden, in vijf delen:

I. Deel I: Algemene bepalingen

Na een opsomming van de beginselen en doelstellingen, zoals die in het vierde deel van het EG-verdrag zijn opgenomen (art. 182-187), wordt gewezen op de diversiteit van de landen en gebieden overzee en wordt vooral aandacht besteed aan de minst ontwikkelde ervan.

Ook wordt aandacht besteed aan de instellingen van het trilaterale partnerschap, waaraan de landen en gebieden overzee grote waarde hechten.

II. Deel II: Sectoren van de samenwerking

Een nieuw element (post-Lomé) is hier dat de samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering ook betrekking heeft op de handel in diensten en handelsgerelateerde sectoren, teneinde de landen en gebieden overzee zich te helpen aanpassen aan de wereldeconomie.

III. Deel III: Instrumenten van de samenwerking

A. Titel I: Samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering

De totale bedragen zijn tegelijkertijd met de FED- en ACS-middelen vastgesteld bij het Intern Akkoord voor het negende EOF.

Er zijn vier typen financiële middelen:

-programmeerbare toewijzing (voor landen en gebieden overzee en regionale samenwerking)

-Investeringsfaciliteit (= Cotonou)

-aanvullende steun bij fluctuerende exportopbrengsten, spoedhulp en hulp aan vluchtelingen, aanvullende toewijzingen voor de best presterende landen en gebieden overzee (= Cotonou)

-leningen uit de eigen middelen van de EIB.

Een vijfde financieringsbron wordt nu eindelijk uitdrukkelijk genoemd: algemene maatregelen die gefinancierd worden uit de begrotingslijnen die openstaan voor ontwikkelingslanden (noodhulp, aids etc.) zijn ook op de landen en gebieden overzee van toepassing.

Bepaalde wensen zijn geuit door het Europees Parlement (11 februari 1999) en de landen en gebieden overzee, gesteund door de lidstaten waartoe zij behoren (30 april 1999):

-een speciaal LGO-fonds in de begroting

-beheer volgens het EFRO-model.

Omdat de financiële vooruitzichten voor 2000-2006 al zijn vastgesteld, kan het speciale LGO-fonds pas vanaf 2007 worden ingevoerd.

De op het EFRO geïnspireerde procedure wordt daarentegen nu al voorgesteld voor de programmeerbare toewijzing (negende EOF), wat een belangrijke wijziging is.

1. Deze vernieuwing is in de eerste plaats een antwoord op de zeer kritische opmerkingen die tijdens de partnerschapsvergadering van april 1999 zijn gemaakt over de tenuitvoerlegging van de eerdere associatiebesluiten. Voor deze op de EFRO-procedures geïnspireerde werkwijze zullen specifieke uitvoeringsmaatregelen voor het LGO-besluit worden vastgesteld, waarvoor de richtsnoeren in principe door dit voorstel worden bepaald. Deze uitvoeringsmaatregelen moeten met name rekening houden met de reorganisatie van de diensten voor buitenlandse betrekkingen van de Commissie, die momenteel aan de gang is.

Deze aanpak is gebaseerd op de beginselen van partnerschap, complementariteit en subsidiariteit:

-de samenwerking wordt ten uitvoer gelegd in overeenstemming met de door de bevoegde autoriteiten van de landen en gebieden overzee vastgestelde ontwikkelingsdoelstellingen, -strategieën en -prioriteiten;

-de samenwerking is flexibel van aard en wordt aan de situatie van elk land of gebied overzee aangepast.

De bevoegde autoriteiten van de landen en gebieden overzee stellen een ontwerp voor een ,enkelvoudig programmeringsdocument" (EPD) op en leggen dit aan de Commissie voor. Het EPD wordt, wanneer de overlegfasen zijn afgesloten, goedgekeurd in de vorm van een financieringsbesluit van het comité ad hoc EOF-LGO.

De tenuitvoerlegging ervan is de taak van het betrokken land of gebied overzee; de algemene voorschriften voor de tenuitvoerlegging worden door de Commissie vastgesteld en bij elk EPD gevoegd.

Om de effectiviteit van de communautaire maatregelen te beoordelen vinden ex ante, halverwege de looptijd en ex post audits en evaluaties plaats. Het betrokken land of gebied overzee is de eerste verantwoordelijke voor de financiële controle van de maatregelen. Bij in gebreke blijven beschikt de Commissie echter over dwangmiddelen.

2. Wat de methodiek betreft zijn er twee vernieuwingen:

-terugvorderbare steun: de ,Investeringsfaciliteit". Deze ondersteunt commercieel levensvatbare ondernemingen in met name de particuliere sector, dan wel in de openbare sector, voor zover deze de ontwikkeling in de particuliere sector ondersteunen.

-aanvullende steun bij fluctuerende exportopbrengsten. Deze wordt verleend wanneer aan een bepaald aantal voorwaarden is voldaan.

B. Titel II: Economische en commerciële samenwerking

Handel in goederen en diensten, handelsgerelateerde gebieden.

1. Voor goederen zijn de belangrijkste voorstellen:

a) Zoals al sinds 1991 het geval is, hebben goederen uit de landen en gebieden overzee (in tegenstelling tot de ACS-staten) volledige toegang tot de EG-markt, onder voorbehoud van specifieke bepalingen in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid voor twee bijzonder gevoelige sectoren: rijst en suiker.

Dit is voor geen enkele andere overeenkomst van de Gemeenschap het geval. Aandacht is daarom nodig voor de cumulatie van oorsprong uit ACS en LGO, vanwege de twee verschillende toegangsregelingen. Dit heeft geleid tot omleiding van ACS-producten via de landen en gebieden overzee. Het principe van beperkte cumulatie, waarover de Raad eind 1997 voor twee gevoelige producten (rijst en suiker) moeizaam tot overeenstemming is gekomen, blijft daarom gehandhaafd. Verder wordt voorgesteld om binnen het maximum voor rijst (160.000 ton) een contingent voor de minst ontwikkelde landen en gebieden overzee in te stellen en een tariefcontingent voor boter te openen.

De wijzigingen houden rekening met de ervaring die sinds de goedkeuring van Besluit 91/482/EEG is opgebouwd. Het is moeilijk gebleken het evenwicht te bewaren tussen enerzijds het beginsel van vrije toegang voor de producten van de landen en gebieden overzee tot de communautaire markt en anderzijds de doelstellingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. In een aantal gevallen hebben de Commissie en de Raad vrijwaringsmaatregelen moeten nemen, wat weer geleid heeft tot een groot aantal beroepszaken voor het Hof van Justitie of het Gerecht van Eerste Aanleg (meer dan 30 zaken tot dusver).

De Commissie meent dat een oplossing voor de lange termijn kan worden gevonden door markttoegang te verlenen op een aantal tevoren vastgestelde voorwaarden, in plaats van vast te houden aan een regeling van in beginsel vrije toegang, waarop dan uitzonderingen worden gemaakt in de vorm van uitzonderlijke vrijwaringsmaatregelen. Een dergelijk aanpak garandeert voor het bedrijfsleven stabiliteit en voorspelbaarheid van de voorwaarden voor de toegang tot de markt.

Voorlopig kunnen de landen en gebieden overzee hun douanerechten handhaven (niet-discriminerend en meestbegunstiging, behalve voor andere ontwikkelingslanden). Deze situatie kan worden besproken tijdens de onderhandelingen over de regionale vrijhandelsovereenkomsten waarin de overeenkomst van Cotonou voorziet, met name wat betreft de betrekkingen tussen de landen en gebieden overzee en bepaalde ultraperifere gebieden van de Gemeenschap.

b) Behoudens de in 1985 vastgestelde beperking van cumulatie, zijn de oorsprongsregels sinds 1991 niet veranderd. Sinds de Europese Raad van Essen geldt een algehele harmonisatie van de preferentiële oorsprongsregels: in wezen gaat het om een nieuwe vereenvoudigde presentatie, naast modernisering en aanpassing aan de ontwikkelingen op technisch gebied.

In een beperkt aantal gevallen leiden de voorgestelde wijzigingen tot nieuwe mogelijkheden (factuurverklaringen als bewijs van de oorsprong) of ook verbeteringen (minimale bewerking) ten gunste van ondernemingen die een daadwerkelijke bijdrage leveren tot de plaatselijke ontwikkeling.

Minimale bewerking verleent niet de oorsprong van een land of gebied overzee, en is bovendien uitgezonderd van de cumulatie. In het licht van het streven naar bevordering van de plaatselijke ontwikkeling en naar harmonisatie van de oorsprongsregels is de lijst van minimale bewerkingen bijgewerkt en aangevuld.

Ten slotte wordt voorgesteld ook de procedure voor de technische bijwerking van de oorsprongsregels aan te passen aan de procedure van het douanewetboek voor andere preferentiële regelingen.

c) Verder wordt, nadat ter plaatse het EG-douanerecht is geïnd, vrije toegang tot de EG-markt verleend voor goederen die zich in de landen en gebieden overzee in het vrije verkeer bevinden, doch niet van oorsprong zijn uit de landen en gebieden overzee (deze regeling staat sinds 1991 bekend onder de benaming ,overlading").

Dit is een ontwikkelingsvorm die in 1991 is opgezet, uitsluitend voor de landen en gebieden overzee, door een budgettaire overboeking naar de begroting van de landen en gebieden overzee (inkomstenderving voor de EG-begroting). Vermoed wordt echter dat sommige landen en gebieden overzee de douanerechten aan bedrijven gedeeltelijk hebben terugbetaald, of vervoerssteun hebben verleend om deze bedrijven te compenseren voor de afstand tot de EG. Daarom is een clausule inzake staatssteun ingevoegd, volgens welke de Commissie (na raadpleging van een comité) bij uitzondering verlening van staatssteun of LGO-steun kan toestaan.

2. Wat de handel in de diensten is, naast het feit dat deze nu onder de samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering valt, het belangrijkste aspect de regeling voor vestiging en dienstverlening:

-de Gemeenschap mag niet discrimineren tussen de landen en gebieden overzee;

-de landen en gebieden overzee mogen niet discrimineren tussen lidstaten;

-de landen en gebieden overzee mogen hun ingezetenen een voorkeursbehandeling geven; de clausule over voorafgaande instemming van de Commissie wordt geschrapt, wat gezien kan worden als de consequentie van het recht dat de landen en gebieden overzee hebben om de douanerechten op goederen uit de EG te handhaven.

Zoals dat ook in het verleden verboden was, mag de Gemeenschap op haar markt de onderdanen en ondernemingen van de landen en gebieden overzee niet discrimineren. Overigens wordt de nationale behandeling hun slechts toegekend in het kader van de GATS-verbintenissen, om te voorkomen dat de Gemeenschap verplicht wordt deze gunstige behandeling uit te breiden tot alle sectoren en alle leden van de WTO. Om een dergelijke situatie ook te vermijden voor landen of gebieden overzee die GATS-verbintenissen zijn aangegaan, wordt uitdrukkelijk bepaald dat het verbod op discriminatie van onderdanen en ondernemingen uit de EG op de markten van de landen en gebieden overzee eventuele GATS-verbintenissen onverlet laat.

Wat de handel in diensten betreft is het besluit door deze nieuwe verwijzingen naar de GATS verenigbaar met de WTO-regels. Deze wijken enigszins af van het beginsel van niet-discriminatie zoals dat in het verdrag is vastgelegd (artikel 183, lid 5), maar dat beginsel is volgens dat verdragsartikel van toepassing onder voorbehoud van bijzondere bepalingen die door de Raad zijn vastgesteld. De Raad heeft voor de landen en gebieden overzee reeds uitzonderingsbepalingen op het beginsel van niet-discriminatie vastgesteld, door hen toe te staan hun ingezeten een voorkeursbehandeling te geven (zie het derde streepje hierboven).

Wat de handel in goederen betreft bepaalt het verdrag dat de douanerechten in de betrekkingen tussen de landen en gebieden overzee en de Gemeenschap worden afgeschaft, maar ook dat de landen en gebieden overzee douanerechten mogen heffen wanneer deze voldoen aan hun ontwikkelings- of industrialiseringsbehoeften of begrotingsopbrengsten opleveren.

Het vraagstuk van de verenigbaarheid van de associatie met de regels van de WTO is van bijzonder belang, omdat de Gemeenschap tegelijkertijd haar solidariteit met de landen en gebieden overzee herbevestigt en het belang benadrukt van de naleving van de verbintenissen die in WTO-verband zijn aangegaan. Dit vraagstuk moet daarom in dit dubbele perspectief worden bezien.

Al zouden de landen en gebieden overzee kunnen afzien van het hun bij het verdrag verleende recht om douanerechten te heffen, dan nog is het niet wenselijk in het kader van dit voorstel simpelweg het beginsel van wederkerigheid in te voeren. Op politieke, hoewel niet op juridische gronden (zie de uitspraken van het Hof), kunnen de landen en gebieden overzee recht doen gelden op een ten minste even gunstige behandeling als de ACS-staten. Gezien ook het feit dat het bij de landen en gebieden overzee om kleine, kwetsbare eilanden gaat, is het wenselijk het einde van de voorbereidingsperiode voor Cotonou af te wachten en pas dan de wederkerigheid in de handelsbetrekkingen tussen EG en LGO aan de orde te stellen.

Bij die herziening zal rekening moeten worden gehouden met de ontwikkeling van de regeling voor het handelsverkeer tussen EG en ACS-staten. Opneming van enkele van de landen en gebieden overzee in toekomstige overeenkomsten tussen ACS-staten en de EG inzake economisch partnerschap (hiervoor komen zeker niet alle landen en gebieden overzee in aanmerking) is een mogelijkheid waarvoor dit besluit zal moeten worden herzien.

IV. Deel IV: Regeling voor personen

Dit betreft aspecten die specifiek zijn voor de landen en gebieden overzee, naar aanleiding van een aantal rechtzaken en overeenkomstig intern beleid dat reeds sinds 1991 openstaat voor ingezetenen van de landen en gebieden overzee: communautaire programma's (o.a. Erasmus en Socrates), Euro-Info-correspondentiecentra, burgerschap van de Unie voor ingezetenen die volwaardig staatsburger zijn van een lidstaat, e.a.

V. Deel V: Slotbepalingen

In verband met de ingrijpende wijzigingen die de associatieregeling vanaf 2006 zal ondergaan doordat wordt overgegaan op budgettaire financiering, alsmede de verwachte onderhandelingen over vrijhandelsovereenkomsten tussen EG en ACS in ongeveer dezelfde periode, wordt voor het besluit een geldigheidsduur tot en met 31 december 2007 vast te stellen, d.w.z. tot de datum waarop het negende EOF afloopt.

Tenslotte is er een herzieningsclausule, waarin nu reeds wordt vastgelegd dat de voorschriften inzake handel en diensten op den duur met de WTO-regels in overeenstemming moeten worden gebracht (zie ook onder III).

Om al de bovengenoemde redenen stelt de Commissie de Raad voor bijgaand besluit goed te keuren.

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de associatie van de landen en gebieden overzee met de Europese Economische Gemeenschap (,LGO")

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, hierna ,het Verdrag" genoemd, inzonderheid op artikel 187,

Gezien het voorstel van de Commissie [4],

[4] .

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Besluit 91/482/EEG van de Raad van 25 juli 1991 betreffende de associatie van de landen en gebieden overzee met de Europese Gemeenschap [5], zoals gewijzigd bij Besluit 97/803/EG van 24 november 1997 en verlengd bij Besluit 2000/169/EG van 25 februari 2000 [6], is van toepassing tot en met 28 februari 2001. Artikel 240, lid 4, bepaalt dat de Raad, met eenparigheid van stemmen, op voorstel van de Commissie, de bepalingen vaststelt waarin met het oog op de verdere toepassing van de in de artikelen 182 tot en met 186 van het Verdrag vervatte beginselen moet worden voorzien.

[5] PB L 263 van 19.9.1991, blz. 1.

[6] PB L 55 van 29.2.2000, blz. 67.

(2) Verklaring nr. 36 inzake de landen en gebieden overzee (hierna ook ,LGO" genoemd), gehecht aan de slotakte van de conferentie van Amsterdam, verzoekt de Raad de associatieregeling overeenkomstig artikel 187 van het Verdrag te herzien, met een vierledig doel:

-doeltreffender bevordering van de economische en sociale ontwikkeling van de landen en gebieden overzee;

-ontwikkeling van de economische betrekkingen tussen de landen en gebieden overzee en de Europese Unie;

-betere inachtneming van de diversiteit en de specifieke kenmerken van de onderscheiden landen en gebieden overzee, mede wat de vrijheid van vestiging betreft;

-verbetering van de doeltreffendheid van het financieel instrument.

(3) Het Europees Parlement nam op 11 februari 1999 een resolutie aan over de betrekkingen tussen de overzeese landen en gebiedsdelen, de ACS en de ultraperifere regio's van de Europese Unie [7], op basis van het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking [8].

[7] PE 276.723.

[8] PE 228.210 van 1.12.1998.

(4) De Commissie gaf in haar mededeling Bezinning op de status van de met de EG geassocieerde LGO en richtsnoeren voor LGO 2000 [9] van 20 mei 1999 een analyse van de aard en de ontwikkeling van de associatie van de landen en gebieden overzee met de Gemeenschap vanaf 1957. Zij wees in die tekst op de basisbeginselen en de huidige context van die associatie, en schetste de mogelijkheden om deze in de loop van de periode die op 1 maart 2000 aanvangt verder te ontwikkelen.

[9] COM(1999)163 def. van 20.5.1999, deel I en II.

(5) Overeenkomstig artikel 10 van Besluit 91/481/EEG hebben de bevoegde autoriteiten van de landen en gebieden overzee de Commissie medegedeeld welke wijzigingen en aanvullingen zij voor de toekomst wenselijk achten, met name tijdens een op 29 en 30 april 1999 gehouden partnerschapsvergadering die werd bijgewoond door de Commissie, de vier lidstaten waartoe de landen en gebieden overzee behoren en de twintig betrokken landen en gebieden overzee.

(6) Artikel 82, tweede alinea, van het Verdrag geeft aan welke de twee doelen van de associatie van de landen en gebieden overzee met de Gemeenschap zijn, te weten ,het bevorderen van de economische en sociale ontwikkeling der landen en gebieden" en ,de totstandbrenging van nauwe economische betrekkingen tussen hen en de Gemeenschap in haar geheel".

(7) Artikel 182, derde alinea, van het Verdrag bepaalt voorts dat ,de associatie in de eerste plaats de mogelijkheid [moet] scheppen de belangen en de voorspoed van de inwoners van die landen en gebieden te bevorderen, teneinde hen te brengen tot de economische, sociale en culturele ontwikkeling welke zij verwachten."

(8) Artikel 183 van het Verdrag noemt de doeleinden van de associatie, met name verwijzende naar het handelsverkeer, de financiële bijdrage van de lidstaten tot de ontwikkeling van de landen en gebieden overzee en de rechten van personen.

(9) De landen en gebieden overzee zijn geen derde landen, maar maken ook geen deel uit van de interne markt; zij dienen op handelsgebied te voldoen aan de verplichtingen die ten aanzien van derde landen zijn vastgesteld, met name wat betreft oorsprongsregels, sanitaire en fytosanitaire normen en vrijwaringsmaatregelen, zoals door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen is bevestigd.

(10) Over het algemeen dient de Raad bij het vaststellen van maatregelen krachtens artikel 187 van het Verdrag rekening te houden met de beginselen in het vierde deel van het Verdrag en met de andere beginselen van het gemeenschapsrecht [10]. Bovendien moet rekening worden gehouden met de ervaring die is verworven met de toepassing van de handelsregeling van Besluit 91/482/EEG.

[10] Arrest van het Hof van 8.2.2000, zaak C-17/98, punt 38.

(11) Deze regeling die tegelijkertijd voorziet in toegang voor producten van oorsprong uit de landen en gebieden overzee met vrijstelling van douanerechten en in oorsprongsregels die cumulatie mogelijk maken met producten van oorsprong uit de ACS-staten, waarvoor een andere regeling geldt, en uit de Gemeenschap, veroorzaakt ernstige verstoringen voor de werking van bepaalde gemeenschappelijke marktordeningen in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, met name voor de sectoren rijst en suiker, of dreigt dergelijke verstoringen te veroorzaken. Deze verstoringen zijn voor de Commissie en de Raad herhaaldelijk aanleiding geweest om vrijwaringsmaatregelen vast te stellen.

(12) Voor rijst kon door aanpassingen bij de tussentijdse herziening van het besluit [11], waardoor de mogelijk van cumulatie van de oorsprong werd beperkt, worden voorzien in toegang tot de communautaire markt die verenigbaar is met het evenwicht daarvan voor de producten uit de landen en gebieden overzee.

[11] Besluit 97/803/EG van de Raad, PB L 329 van 29.11.1997, blz. 50.

(13) Wat suiker betreft is het echter zo dat de uitvoer van de landen en gebieden overzee op basis van suiker uit de ACS-staten of de Gemeenschap zich zodanig heeft ontwikkeld dat de communautaire markt met een overschot te kampen heeft, wat ertoe heeft geleid dat de quota van de communautaire producenten verder moesten worden verlaagd, wat derhalve een verdere vermindering van de garantie van hun inkomen met zich meebracht.

(14) Het overschot op de markt betekent dat elke extra ingevoerde hoeveelheid de markt verstoort, met merkbare gevolgen voor de communautaire producenten en de begroting van de Gemeenschap. Het is niet te voorzien wanneer deze situatie kan worden opgelost en de invoer van extra hoeveelheden zonder gevaar voor verstoringen kan worden toegestaan.

(15) Deze uitvoer, die door de minimale bewerking, met slechts een geringe toegevoegde waarde, die voldoende is om de oorsprong uit de landen en gebieden overzee te verlenen, slechts een geringe bijdrage leveren tot de ontwikkeling van deze gebieden, die zeker niet opweegt tegen de verstoring die voor de betrokken sectoren van de Gemeenschapsmarkt wordt veroorzaakt.

(16) Om deze redenen moeten oorsprongsregels worden vastgesteld die voor suiker de mogelijkheid tot oorsprongscumulatie voor ACS/LGO/EG uitsluiten.

(17) Voorts moet worden bepaald dat communautaire producten waarvoor financiële voordelen zijn verkregen om de uitvoer ervan uit de Gemeenschap te bevorderen, niet door middel van de cumulatieprocedure in de Gemeenschap mogen terugkeren.

(18) Ook moet worden bepaald dat de oorsprongsregels voor de landen en gebieden overzee moeten worden aangepast aan de stand van de techniek en in overeenstemming worden gebracht met het harmonisatiebeleid voor deze regels, dat de Gemeenschap voert in het belang van de betrokken ondernemingen en douanediensten. In verband hiermee moet ook de procedure worden vereenvoudigd, zodat de regels in de toekomst gemakkelijker technisch kunnen worden aangepast.

(19) De landen en gebieden overzee zijn geen onderdeel van het grondgebied van de Gemeenschap, en het van het Verdrag afgeleide recht is derhalve niet op hen van toepassing, tenzij uitdrukkelijk anders is bepaald; binnen de Gemeenschap dienen onderdanen van de landen en gebieden overzee, alsmede producten uit die landen en gebieden, echter te voldoen aan de geldende gemeenschappelijke voorschriften.

(20) De onderdanen van de landen en gebieden overzee zijn over het algemeen burgers van de Unie; de aan het burgerschap van de Unie verbonden voordelen en verplichtingen zijn derhalve op hen van toepassing, tenzij ten aanzien van hen specifiek anders is bepaald.

(21) Met het oog op doelmatigheid en vereenvoudiging, en de beheerscapaciteiten waarover de autoriteiten van de landen en gebieden overzee beschikken erkennende, is het dienstig de voor de landen en gebieden overzee uitgetrokken financiële middelen meer in partnerschapsverband te beheren, door procedures vast te stellen naar het model van die van de structuurfondsen.

(22) Hiertoe verlenen de procedures de landen en gebieden overzee met name de hoofdverantwoordelijkheid voor de programmering en de tenuitvoerlegging van de samenwerking, die grotendeels overeenkomstig de territoriale bepalingen van de landen en gebieden overzee geschiedt; tegelijkertijd wordt bepaald dat de Gemeenschap, en met name de Commissie, steun verlenen voor follow-up, evaluatie en audit van de geprogrammeerde maatregelen.

(23) De ontwikkelingen op wereldniveau, namelijk het proces van steeds verdergaande liberalisering van het handelsverkeer, zijn sterk van invloed op de Gemeenschap, die de belangrijkste handelspartner van de landen en gebieden overzee is, de ACS-staten in de geografische nabijheid van de landen en gebieden overzee en hun andere economische partners. Wat de toegang tot de markt betreft speelt de hoogte van de tarieven een steeds beperkter rol, terwijl de handel in diensten en aanverwante terreinen van steeds groter belang wordt in de betrekkingen tussen de landen en gebieden overzee en hun economische partners. De grote lijnen van de huidige handelsregeling in stand houdende, is het daarom dienstig deze betrekkingen te ondersteunen en de geleidelijke integratie in de regionale economie en de wereldeconomie te bevorderen van de landen en gebieden overzee die zulks wensen, door de landen en gebieden overzee te helpen hun vermogen om op deze nieuwe gebieden actief te zijn te versterken.

(24) Dit besluit mag geen afbreuk doen aan de verplichtingen die door of namens sommige landen en gebieden overzee in het kader van de Wereldhandelsorganisatie zijn aangegaan. Rekening dient derhalve te worden gehouden met het grote belang dat de Raad hecht aan de verbintenissen die zijn aangegaan in het kader van de WTO en met de samenhang tussen die verbintenissen en dit besluit.

(25) Overeenkomstig artikel 2 van Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden dienen de voor de tenuitvoerlegging van dit besluit noodzakelijke maatregelen te worden vastgesteld volgens de regelgevingsprocedure waarin in artikel 4 van dat besluit wordt voorzien. Aangezien het in deze gevallen de tenuitvoerlegging van het negende EOF betreft, dienen de stemprocedures en de meerderheid te gelden zoals deze zijn vastgesteld in artikel 21 van het Intern Akkoord tussen de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, betreffende de financiering en het beheer van de steun van de Gemeenschap in het kader van het Financieel Protocol bij de Partnerschapsovereenkomst tussen de staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, ondertekend in Cotonou (Benin) op 23 juni 2000, en de toewijzing van financiële bijstand ten behoeve van de landen en gebieden overzee waarop de bepalingen van het vierde deel van het EG-verdrag van toepassing zijn [12], hierna ,Intern akkoord" genoemd.

[12] Doc. 10688/00 ACP 114 FIN 313 PTOM 21 - PB L ... van..., blz. ...

(26) De voor de tenuitvoerlegging van artikel 27, lid 2, noodzakelijke maatregelen worden vastgesteld volgens de raadplegingsprocedure bedoeld in artikel 3 van Besluit 1999/468/EG.

(27) De voor de tenuitvoerlegging van bijlage III noodzakelijke maatregelen worden vastgesteld volgens de procedure van artikel 249 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van 12 oktober 1992 tot vaststelling van het communautair douanewetboek [13].

[13] PB L 302 van 19.10.1992, blz. 1.

(28) Overeenkomstig Beschikking nr. 1999/95/EG van de Raad van 31 december 1998 [14] is de euro de munteenheid van Saint-Pierre-et-Miquelon en Mayotte.

[14] PB L 30 van 4.2.1999.

(29) Gezien het bovenstaande wil de Raad een vernieuwende benadering toepassen die samenhang vertoont en geschikt is voor uiteenlopende situaties. Deze benadering krijgt gestalte in een nieuw associatiestatuut onder de benaming ,LGO".

BESLUIT:

DEEL I ALGEMENE BEPALINGEN BETREFFENDE DE ASSOCIATIE VAN DE LANDEN EN GEBIEDEN OVERZEE MET DE EUROPESE GEMEENSCHAP

Hoofdstuk 1 Richtsnoeren

Artikel 1

Doeleinden en beginselen

1. De associatie van de landen en gebieden overzee met de Europese Gemeenschap is gegrondvest op het in artikel 182 van het Verdrag aangegeven doel, namelijk het bevorderen van de economische en sociale ontwikkeling van de landen en gebieden overzee en de totstandbrenging van nauwe economische betrekkingen tussen hen en de Gemeenschap in haar geheel.

De associatie is tevens gericht op de doelstellingen van artikel 183 van het Verdrag, met inachtneming van de beginselen van de artikelen 184 tot en met 188 van het Verdrag, waarbij met name wordt gestreefd naar bestrijding en uiteindelijk verdwijning van de armoede, naar duurzame ontwikkeling en naar geleidelijke integratie in de regionale economie en de wereldeconomie.

2. De associatie betreft de in bijlage IA opgesomde landen en gebieden overzee.

3. Overeenkomstig artikel 188 van het Verdrag is dit besluit van toepassing op Groenland, onder voorbehoud van de specifieke bepalingen in het Protocol betreffende de bijzondere regeling van toepassing op Groenland, dat aan het Verdrag is gehecht.

Artikel 2

Essentiële elementen

1. De associatie van de landen en gebieden overzee met de Gemeenschap is gegrondvest op de beginselen van vrijheid en democratie, de eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, alsmede de rechtsstaat. Deze beginselen, waarop overeenkomstig artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie de Unie is gegrondvest, hebben de lidstaten en de daarbij behorende landen en gebieden overzee gemeen.

2. Binnen de grenzen van de door het Verdrag aan de Gemeenschap verleende bevoegdheden zijn maatregelen die de Raad op grond van artikel 13 van het Verdrag neemt om discriminatie op grond van geslacht, ras of etnische afstamming, godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid te bestrijden, van overeenkomstige toepassing op de landen en gebieden overzee ten aanzien van de in dit besluit genoemde samenwerkingsgebieden.

3. De lidstaten waartoe de landen en gebieden overzee behoren zijn verantwoordelijk voor de naleving op hun grondgebied van de in de leden 1 tot en met 3 genoemde beginselen.

4. De lidstaten zien er bovendien in samenwerking met de Commissie op toe dat de financiële middelen van de Gemeenschap volgens het beginsel van goed financieel beheer worden gebruikt.

Artikel 3

Minst ontwikkelde landen en gebieden overzee

1. De Gemeenschap kent een bijzondere behandeling toe aan de minst ontwikkelde landen en gebieden overzee en aan die welke niet in aanmerking komen voor de regionale samenwerking en integratie bedoeld in artikel 16.

2. Met het oog op deze problemen omvat de samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering met name een bijzondere behandeling bij de vaststelling van de omvang van de financiële middelen en van de voorwaarden waaronder deze worden verstrekt, teneinde de minst ontwikkelde landen en gebieden overzee in staat te stellen structurele en andere hindernissen voor hun ontwikkeling te overwinnen. Bij de samenwerking wordt in het kader van de bestrijding van de armoede bijzondere aandacht geschonken aan verbetering van de levensomstandigheden van de minst begunstigde bevolkingsgroepen.

3. De landen en gebieden overzee die voor de toepassing van dit besluit als minder ontwikkeld worden aangemerkt, zijn opgesomd in bijlage IB. Die lijst wordt bij besluit van de Raad met eenparigheid van stemmen op voorstel van de Commissie gewijzigd, indien de economische situatie van een land of gebied overzee een belangrijke en blijvende wijziging ondergaat, waardoor indeling bij de groep van minst ontwikkelde landen en gebieden overzee noodzakelijk wordt, of daarentegen indeling bij deze groep niet langer gewettigd is.

Hoofdstuk 2 Institutioneel kader: Trilateraal partnerschap en bilateraal beheer

Artikel 4

Trilateraal partnerschap

1. De associatie van de landen en gebieden overzee met de Gemeenschap berust op een overlegprocedure die uitgaat van het beginsel van partnerschap tussen Commissie, lidstaat en land of gebied overzee, teneinde, met inachtneming van de bevoegdheden van de respectieve overheden van de betrokken lidstaten, de autoriteiten van de landen en gebieden overzee volledig bij de uitvoering van de beginselen van de associatie te kunnen betrekken.

Dit trilaterale overleg wordt hierna ,partnerschap" genoemd.

2. Het partnerschap heeft betrekking op elk principieel probleem dat zich voordoet in de betrekkingen tussen de landen en gebieden overzee en de Gemeenschap.

3. Hiertoe worden de volgende twee organen ingesteld.

a) Raadgevende werkgroepen voor de associatie van de landen en gebieden overzee, bestaande uit de drie eerder genoemde partners, kunnen worden bijeengeroepen op verzoek van een van deze partners; deze groepen kunnen actief zijn ten aanzien van een geografisch gebied van landen en gebieden overzee, of een groep landen en gebieden overzee die tot eenzelfde lidstaat behoren.

De groepen kunnen tevens op ad-hocbasis worden ingesteld, waarbij de samenstelling wordt aangepast aan de aard van het specifieke probleem.

b) Jaarlijks vindt een forum voor de dialoog tussen de landen en gebieden overzee en de Europese Unie plaats, hierna ,LGO-Forum" genoemd, waaraan wordt deelgenomen door vertegenwoordigers van de lidstaten waartoe de landen en gebieden overzee behoren en de Commissie.

De overige lidstaten worden op de hoogte gesteld van de activiteiten die op de jaarlijkse vergadering van het LGO-Forum aan de orde zijn geweest. Dit geschiedt als volgt:

-de Commissie doet de lidstaten vooraf de agenda van deze vergaderingen toekomen;

-de Commissie brengt na afloop van de werkzaamheden verslag uit.

Deze overige lidstaten kunnen in voorkomend geval een vertegenwoordiger naar deze vergadering afvaardigen, indien een onderwerp op de agenda voor hen van bijzonder belang is.

4. De Commissie bekleedt het voorzitterschap en het secretariaat van de werkgroepen en van het LGO-Forum.

Een vertegenwoordiger van de Europese Investeringsbank, hierna ,de Bank" genoemd, woont de vergaderingen bij wanneer op de agenda vraagstukken voorkomen die het werkterrein van de Bank betreffen.

5. Op basis van de adviezen van de werkgroepen en het LGO-Forum neemt de Commissie in voorkomend geval binnen de grenzen van haar bevoegdheden besluiten, of dient zij bij de Raad voorstellen in, betreffende de tenuitvoerlegging krachtens artikel 187 van het Verdrag van nieuwe aspecten van de associatie van de landen en gebieden overzee met de Gemeenschap of betreffende wijziging van die associatie.

Artikel 5

Parlementaire Vergadering ACS-EG

De bevoegde autoriteiten van de landen en gebieden overzee worden op de hoogte gesteld van de agenda en van de resoluties en aanbevelingen van de Parlementaire Vergadering ACS-EG.

Op verzoek van deze autoriteiten kan de Paritaire Vergadering parlementsleden van de landen en gebieden overzee als waarnemer toelaten tot de halfjaarlijkse plenaire vergaderingen.

Artikel 6

Bilateraal beheer

Het dagelijks beheer van dit besluit wordt op bilaterale grondslag verricht door de Commissie en de bevoegde autoriteiten van de landen en gebieden overzee; dit betreft met name de samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering en de samenwerking op het gebied van handel en diensten.

De lidstaten waartoe de landen en gebieden overzee behoren, delen de Commissie binnen drie maanden na de inwerkingtreding van dit besluit mede welke de - nationale of plaatselijke - bevoegde autoriteiten zijn waarnaar in de verschillende artikelen van dit besluit wordt verwezen.

Hoofdstuk 3 Actoren

Artikel 7

Principes

1. De autoriteiten van de landen en gebieden overzee hebben de eerste verantwoordelijkheid voor het vaststellen van de ontwikkelingsstrategieën en voor het opzetten, samen met de Gemeenschap en de lidstaat waartoe de landen en gebieden overzee behoren, van de samenwerkingsprogramma's.

2. De Gemeenschap erkent dat decentrale overheden en particuliere decentrale actoren een beslissende bijdrage leveren tot de verwezenlijking van de in artikel 183 van het Verdrag genoemde doelstellingen.

3. Bij de tenuitvoerlegging van deze richtsnoeren laten de partijen zich leiden door een streven naar transparantie, subsidiariteit en doelmatigheid.

Artikel 8

Betrokken actoren

1. De bij het ontwikkelingsproces betrokken actoren kunnen als volgt worden ingedeeld:

-de autoriteiten van de landen en gebieden overzee;

-de plaatselijke overheden in de landen en gebieden overzee;

-de civiele samenleving, werkgevers- en beroepsorganisaties en vakbonden, openbare dienstverleners, alsmede lokale, nationale en internationale niet-gouvernementele organisaties.

2. Voor de erkenning van niet-overheidsactoren wordt uitgegaan van hun legitimiteit ten opzichte van de wensen van de bevolking, hun specifieke deskundigheid en hun democratische en transparante structuur van organisatie en beheer.

3. Deze niet-overheidsactoren worden in onderling overleg geïdentificeerd door de bevoegde autoriteiten van de landen en gebieden overzee en de Gemeenschap, afhankelijk van het behandelde onderwerp en van hun deskundigheid en het gebied waarop zij actief zijn. Dit geschiedt per afzonderlijk land of gebied overzee in het kader van de uitwerking en tenuitvoerlegging van de samenwerkingsstrategieën.

Artikel 9

Taken van de actoren

De volgens de in artikel 8, lid 3, bedoelde identificatie aangewezen niet-overheidsactoren komen bij de tenuitvoerlegging van de in artikel 183 van het Verdrag genoemde doelstellingen in aanmerking voor het volgende:

-zij kunnen worden geïnformeerd en worden betrokken bij overleg;

-zij kunnen worden betrokken bij de uitwerking en de tenuitvoerlegging van de samenwerkingsprogramma's;

-zij kunnen worden betrokken bij de gedecentraliseerde samenwerking in het kader van gedelegeerde taken ter ondersteuning van het plaatselijke ontwikkelingsproces.

DEEL II SECTOREN VAN DE SAMENWERKING TUSSEN LGO EN EG

Artikel 10

Sectoren

De Gemeenschap draagt bij tot de ontwikkeling van de landen en gebieden overzee in de diverse in deze titel genoemde sectoren, overeenkomstig de prioriteiten die zijn vastgesteld in het kader van de ontwikkelingsstrategie voor elk land of gebied overzee, ofwel in voorkomend geval door middel van regionale maatregelen.

Artikel 11

Productiesectoren

De samenwerking ondersteunt sectoraal beleid en sectorale strategieën die de toegang tot productieactiviteiten en productiemiddelen bevorderen, met name in de volgende sectoren:

a) Landbouw: beleid en institutionele opbouw; diversifiëring, irrigatie, vermeerdering van zaaizaad, gewasbeschermingsmaatregelen, productie van meststoffen, landbouwuitrusting, verwerking van landbouwproducten, veehouderij en veefokkerij, voorlichting en onderzoek; marketing; opslag en vervoer; voedselzekerheid; landbouwkrediet; plattelandsbevolking en landbouwhervorming, grondgebruiks- en grondregistratiebeleid, overdracht van technologie, infrastructuur voor irrigatie en ontwatering en andere ondersteunende diensten.

b) Bosbouw: beleid en institutionele opbouw, alsmede het gebruik van bomen tot behoud van het milieu bij de bestrijding van erosie en woestijnvorming; bebossing; bosbeheer, alsmede rationeel gebruik en beheer van de houtuitvoer; vraagstukken betreffende het tropisch regenwoud; onderzoek en opleiding.

c) Visserij: beleid en institutionele opbouw; bescherming en rationeel beheer van de visbestanden; viskwekerij en ambachtelijke visteelt; vervoer van visserijproducten; gekoelde opslag, verhandeling en conservering van vis.

d) Plattelandsontwikkeling: beleid en institutionele opbouw; projecten en programma's voor geïntegreerde plattelandsontwikkeling; op de bevolking en de productie afgestemde steun en projecten, verhandeling in plattelandsgebieden; plattelandsinfrastructuur.

e) Industrie: sectorbeleid en institutionele opbouw; ambachtelijke productie; agro-industrie en andere productiesectoren, industrie van vervoersmaterieel; technologisch onderzoek en ontwikkeling; kwaliteitscontrole; ontwikkeling en expansie van kleine, middelgrote en zeer kleine bedrijven;

f) Mijnbouw: sectorbeleid en institutionele opbouw; technologisch onderzoek en ontwikkeling; kleinschalige ontginning enz.;

g) Energie: sectorbeleid en institutionele opbouw; elektriciteitsproductie (duurzaam en niet-duurzaam); efficiënt gebruik van energiebronnen; onderzoek en opleiding op energiegebied; stimulering van de particuliere sector ten aanzien van elektriciteitsproductie en -distributie.

h) Vervoer: beleid en institutionele opbouw; vervoer over de weg, per spoor, door de lucht, over zee en over de binnenwateren, alsmede opslaguitrusting;

i) Communicatie: beleid en institutionele opbouw; telecommunicatie en media.

j) Waterbeheer: beleid en institutionele opbouw; bescherming van de watervoorraden, afvalbeheer, watervoorziening op het platteland en in stedelijke gebieden voor huishoudelijk, industrieel en landbouwgebruik; opslag en distributie en beheer van watervoorraden.

k) Bancaire en financiële diensten en dienstverlening ten behoeve van het bedrijfsleven: beleid voor de financiële sector en institutionele opbouw, dienstverlening aan het bedrijfsleven; privatisering, participatie en marketing; steun voor commerciële en professionele organisaties (met inbegrip van exportbevorderingsbureaus); financiële en bancaire instellingen;

l) Ontwikkeling en toepassing van technologie: beleid en institutionele opbouw; gecoördineerd optreden op territoriaal, nationaal en/of regionaal gebied ter stimulering van wetenschapsbeoefening en technologie en van de toepassing op de productie; bevordering van de computercultuur in de openbare en particuliere sector.

Artikel 12

Ontwikkeling van het handelsverkeer

1. De Gemeenschap neemt maatregelen tot ontwikkeling van de handel, van de ontwerpfase tot aan de uiteindelijke distributiefase van producten.

Deze maatregelen dienen ertoe te leiden dat de landen en gebieden overzee de bepalingen in dit besluit optimaal kunnen benutten en op zo gunstig mogelijke voorwaarden kunnen deelnemen aan de markt van de Gemeenschap en aan de binnenlandse, subregionale, regionale en internationale markten, door middel van diversifiëring en vermeerdering van waarde en omvang van het goederen- en dienstenverkeer van de landen en gebieden overzee.

2. Naast de ontwikkeling van het handelsverkeer tussen de landen en gebieden overzee en de Gemeenschap wordt bijzondere aandacht besteed aan maatregelen om de autonomie van de landen en gebieden overzee te versterken en de regionale samenwerking op het gebied van handel en diensten te ontwikkelen.

3. In het kader van de instrumenten waarin dit besluit voorziet en overeenkomstig de desbetreffende bepalingen, worden op verzoek van de bevoegde autoriteiten van de landen en gebieden overzee maatregelen getroffen op met name de volgende terreinen:

a) steun bij de formulering van passend macro-economisch beleid ten behoeve van de ontwikkeling van het handelsverkeer;

b) steun bij de invoering of wijziging van wet- en regelgeving, alsmede bij de hervorming van administratieve procedures;

c) totstandbrenging van coherente commerciële strategieën;

d) steun aan de landen en gebieden overzee voor de ontwikkeling van hun interne capaciteit en hun informatiesystemen; stimulering van de rol van de handel als instrument voor economische ontwikkeling;

e) steun voor versterking van de handelsgerelateerde infrastructuur, met name ondersteuning van het streven van de landen en gebieden overzee naar ontwikkeling en verbetering van de infrastructuur voor ondersteunende diensten, met inbegrip van vervoers- en opslagfaciliteiten, teneinde hun bijdrage tot de distributie van goederen en diensten te stimuleren en de uitvoer van de landen en gebieden overzee te bevorderen;

f) optimale benutting van het menselijke potentieel en ontwikkeling van vakbekwaamheid op het gebied van handel en diensten, in het bijzonder in de sectoren verwerking, afzet, distributie en vervoer voor de markt van de Gemeenschap en de regionale en internationale markten;

g) steun voor de ontwikkeling van de particuliere sector, in het bijzonder het midden- en kleinbedrijf, bij het identificeren en ontwikkelen van producten, afzetmarkten en op export gerichte joint ventures;

h) steun voor door de landen en gebieden overzee te treffen maatregelen om particuliere investeringen en joint ventures te stimuleren en aan te trekken;

i) oprichting, aanpassing en uitbreiding in de landen en gebieden overzee van organisaties voor de ontwikkeling van het handels- en dienstenverkeer, met speciale aandacht voor de bijzondere behoeften van organisaties in de minst ontwikkelde landen en gebieden overzee;

j) ondersteuning van het streven van de landen en gebieden overzee naar kwaliteitsverbetering en aanpassing van hun producten aan de marktbehoeften en naar diversifiëring van hun afzetmogelijkheden;

k) steun voor het streven van landen en gebieden overzee naar effectievere marktpenetratie in derde landen;

l) maatregelen op het gebied van de handelsontwikkeling, met name intensivering van contacten en uitwisseling van informatie tussen economische subjecten in landen en gebieden overzee, ACS-staten, lidstaten en derde landen;

m) steun aan de landen en gebieden overzee bij de toepassing van moderne marketingtechnieken in productiegerichte sectoren en programma's op gebieden als landbouw en plattelandsontwikkeling;

n) oprichting en ontwikkeling van krediet- en verzekeringsinstellingen met betrekking tot de ontwikkeling van het handelsverkeer.

4. Voor deelneming aan beurzen, tentoonstellingen en handelsmissies wordt aan de landen en gebieden overzee slechts steun verleend voor zover die evenementen een integrerend bestanddeel vormen van algemene programma's voor de ontwikkeling van de handel.

5. Ter bevordering van de deelname van de minst ontwikkelde landen en gebieden overzee aan bepaalde handelsactiviteiten worden specifieke maatregelen getroffen, zoals de vergoeding van reiskosten voor personeel en transportkosten voor te exposeren stukken bij deelname van die landen of gebieden overzee aan beurzen, tentoonstellingen en handelsmissies in die landen of gebieden overzee, in de regio of in derde landen, met inbegrip van de kosten voor tijdelijke opbouw en/of huur van tentoonstellingsstands. De minst ontwikkelde landen en gebieden overzee wordt bijzondere steun verleend voor vervaardiging en/of aankoop van promotiemateriaal.

Artikel 13

Handel in diensten

1. De Gemeenschap stemt ermee in infrastructuur en menselijke hulpbronnen te ontwikkelen en te financieren volgens de prioriteiten die worden gesteld in het kader van de ontwikkelingsstrategieën van elk van de landen en gebieden overzee.

2. De Gemeenschap draagt bij tot de ontwikkeling en bevordering van doeltreffende en passend geprijsde zeevervoersdiensten in de landen en gebieden overzee, onder meer door:

a) bevordering van het efficiënte vervoer van lading tegen economisch en commercieel zinvolle tarieven;

b) tenuitvoerlegging van een goed concurrentiebeleid en goede concurrentieregels;

c) intensievere deelname van de landen en gebieden overzee aan internationale zeevervoersdiensten;

d) bevordering van regionale programma's voor zeevervoer en ontwikkeling van het handelsverkeer;

e) intensievere deelname van de particuliere sector aan activiteiten op het gebied van zeevervoer.

De Gemeenschap en de landen en gebieden overzee verbinden zich ertoe de maritieme veiligheid, de veiligheid van scheepsbemanningen en maatregelen ter bestrijding van verontreiniging te bevorderen.

3. De Gemeenschap versterkt de samenwerking met de landen en gebieden overzee ter verbetering en bevordering van het luchtverkeer en ter stimulering van handel en toerisme en de uitvoer naar de Europese markt van landbouwproducten met een hoge economische waarde.

Dit houdt in:

a) onderzoek van alle mogelijkheden om de bedrijfstak van het luchtvervoer in de landen en gebieden overzee te hervormen en moderniseren;

b) bevordering van de commerciële levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van deze bedrijfstak;

c) bevordering van grotere investeringen en een sterkere deelname door de particuliere sector, intensievere uitwisseling van kennis en goede handelspraktijken;

d) verlening van toegang tot de wereldwijde luchtverkeersnetwerken aan reizigers en exporteurs van alle landen.

4. De veiligheid van het luchtverkeer dient te worden verzekerd en de internationale normen op dit gebied dienen te worden ingevoerd en toegepast.

De Gemeenschap zal de landen en gebieden overzee hiertoe, overeenkomstig de bepalingen van dit besluit, bijstaan wat het volgende betreft:

a) tenuitvoerlegging van veiligheidssystemen voor het luchtverkeer, waaronder het CNS/ATM-systeem;

b) beveiliging van luchthavens, versterking van het vermogen van de civiele luchtvaartautoriteiten om alle onder hun bevoegdheden vallende aspecten van de operationele veiligheid te beheren;

c) ontwikkeling van infrastructuur en menselijke hulpbronnen;

d) alle op dit gebied te nemen maatregelen moeten worden gebaseerd op de aanbevelingen van de bevoegde internationale organisaties en moeten op de lange termijn doeltreffend en uitvoerbaar zijn.

5. De gevolgen van het luchtverkeer voor het milieu moeten zo veel mogelijk worden beperkt; hiertoe dienen met name passende milieueffectonderzoeken te worden verricht.

6. Regionale oplossingen bieden vooruitzichten die, wat vele aspecten van het luchtvervoer betreft, economisch efficiënter zijn en voordeliger. Daarom verbindt de Gemeenschap zich ertoe in geschikte gevallen maatregelen op regionaal niveau te ondersteunen en aan te moedigen.

7. Gezien het wezenlijk belang van telecommunicatie en een actieve deelname aan de informatiemaatschappij, bevestigen de Gemeenschap en de landen en gebieden overzee hun respectieve verbintenissen uit hoofde van de multilaterale overeenkomsten waarbij zij partij zijn, met name de WTO-overeenkomst inzake basistelecommunicatie.

8. De Gemeenschap steunt, overeenkomstig het bepaalde in dit besluit, de inspanningen van de landen en gebieden overzee ter versterking van hun capaciteit op dit gebied. De samenwerking strekt zich met name uit tot de volgende gebieden:

a) stimulering van overleg tussen de voor telecommunicatie bevoegde instanties van de landen en gebieden overzee en de Gemeenschap, teneinde de ontwikkeling van een competitieve telecommunicatieomgeving te bevorderen en de kostenverschillen te verkleinen;

b) totstandbrenging van een dialoog over de verschillende aspecten van de informatiemaatschappij, zoals regelgeving en communicatiebeleid;

c) uitwisseling van informatie en eventueel technische bijstand op het gebied van reglementering, normalisatie, conformiteitsbeoordeling en certificatie van informatie- en communicatietechnologieën, alsmede op het gebied van het gebruik van frequenties;

d) verspreiding van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën en ontwikkeling van nieuwe apparatuur, met name voor de koppeling van netwerken en de interoperabiliteit van toepassingen;

e) bevordering en tenuitvoerlegging van gezamenlijk onderzoek naar nieuwe technologieën op het gebied van de informatiemaatschappij;

f) uitwerking en uitvoering van programma's en beleid voor voorlichting over de potentiële economische en sociale voordelen van de informatiemaatschappij.

9. De samenwerking is met name gericht op sterkere onderlinge complementariteit en harmonisatie van communicatiesystemen op territoriaal, nationaal, regionaal, interregionaal en internationaal niveau en op de aanpassing van deze systemen aan nieuwe technologieën.

10. De Gemeenschap verleent steun aan maatregelen en activiteiten tot ontwikkeling en ondersteuning van het toerisme. Deze maatregelen kunnen betrekking hebben op alle fasen hiervan, vanaf de identificatie van het toeristische product tot de verhandeling en promotie ervan.

Doel hiervan is ondersteuning van de inspanningen van de bevoegde autoriteiten van de landen en gebieden overzee, zodat zij de voordelen van het lokale, regionale en internationale toerisme door het effect daarvan op de economische ontwikkeling zoveel mogelijk kunnen benutten, alsmede stimulering van de inzet van de geldstromen uit de particuliere sector van de Gemeenschap en uit andere bronnen voor de ontwikkeling van het toerisme in de landen en gebieden overzee. Bijzondere aandacht wordt besteed aan de noodzaak om het toerisme in het sociale, culturele en economische leven van de bevolking te integreren en aan de bescherming van het milieu.

Activiteiten ter ondersteuning van het toerisme houden in dat op lokaal, regionaal, subregionaal en internationaal niveau passend beleid wordt vastgesteld, aangepast en uitgewerkt. De programma's en projecten voor de ontwikkeling van het toerisme worden op dat beleid gebaseerd, waarbij de volgende vier hoofdlijnen worden gevolgd:

a) Benutting van het menselijk potentieel en institutionele opbouw, onder meer inhoudende:

-bijscholing van leidinggevend personeel in specifieke vaardigheden, alsmede permanente educatie op passende niveaus voor de openbare en de particuliere sector met het oog op adequate planning en ontwikkeling;

-oprichting en versterking van centra voor de bevordering van het toerisme;

-onderricht en opleiding van specifieke bevolkingsgroepen en van overheids- en particuliere organisaties die in de toeristische sector actief zijn, met inbegrip van personeel dat werkzaam is in ondersteunende sectoren;

-samenwerking en uitwisseling tussen de landen en gebieden overzee onderling en tussen deze landen en gebieden en de ACS-staten op het gebied van opleiding, technische bijstand en institutionele opbouw.

b) Ontwikkeling van producten, onder meer inhoudende:

-identificatie van het toeristische product, ontwikkeling van niet-traditionele en nieuwe toeristische producten, aanpassing van bestaande producten, wat mede de instandhouding en benutting van het cultureel erfgoed en van de ecologische en milieuaspecten, alsmede beheer, bescherming en behoud van flora en fauna, historische, sociale en andere natuurlijke goederen inhoudt, ontwikkeling van ondersteunende diensten;

-stimulering van particuliere investeringen in de toeristische sector van de landen en gebieden overzee, in het bijzonder van joint ventures;

-vervaardiging van ambachtelijke voorwerpen van culturele aard voor de toeristische markt.

c) Marktontwikkeling, onder meer inhoudende:

-bijstand ten behoeve van vaststelling en uitvoering van doelstellingen en plannen voor marktontwikkeling op lokaal, subregionaal, regionaal en internationaal niveau;

-ondersteuning van de inspanningen van de landen en gebieden overzee om toegang te verkrijgen tot diensten ten behoeve van de toeristische sector, zoals centrale boekingssystemen en systemen voor luchtverkeerscontrole en luchtverkeersveiligheid;

-maatregelen voor en ondersteuning van marketing en promotie in het kader van geïntegreerde projecten en programma's voor marktontwikkeling en maatregelen voor betere marktpenetratie, gericht op de grootste aanbieders van toeristische diensten op zowel traditionele als niet traditionele markten, alsmede specifieke activiteiten als deelname aan gespecialiseerde handelsevenementen, zoals beurzen, en productie van hoogwaardige documentatie, films en ander verkoopbevorderend materiaal.

d) Onderzoek en voorlichting, onder meer inhoudende:

-verbetering van informatiesystemen over het toerisme, alsmede verzameling, analysering, verspreiding en benutting van statistische gegevens;

-beoordeling van de sociaal-economische gevolgen van het toerisme voor de economieën van de landen en gebieden overzee, met nadruk op de ontwikkeling van complementariteit met andere sectoren, zoals voedingsindustrie, bouwnijverheid, technologie en beheer in de landen en gebieden overzee en in de regio's waar deze zijn gelegen.

Artikel 14

Handelsgerelateerde gebieden

1. In het kader van de ontwikkelingsstrategie van elk land of gebied overzee draagt de Gemeenschap bij tot versterking van de capaciteit van de landen en gebieden overzee ten aanzien van alle handelsgerelateerde gebieden, waar nodig door verbetering en ondersteuning van het institutionele kader.

2. De Gemeenschap werkt samen met de landen en gebieden overzee bij de tenuitvoerlegging van de algemene beginselen van bescherming en bevordering van investeringen.

3. De Gemeenschap bevordert de samenwerking met de landen en gebieden overzee met het oog op formulering en ondersteuning, samen met de bevoegde instanties op mededingingsgebied, van doeltreffend mededingingsbeleid, dat gericht is op de geleidelijke bevordering van doeltreffende toepassing van de concurrentieregels door zowel het bedrijfsleven als de overheid. De samenwerking op dit gebied houdt met name in dat steun wordt verleend voor de totstandbrenging en administratieve tenuitvoerlegging van een passend juridisch kader, waarbij bijzondere wordt geschonken aan de minst ontwikkelde landen en gebieden overzee.

4. De Gemeenschap blijft de samenwerking met de landen en gebieden overzee versterken, met name ten aanzien van:

a) formulering van wet- en regelgeving inzake bescherming en handhaving van intellectuele-eigendomsrechten en voorkoming van misbruik van deze rechten door de houders en schending van deze rechten door concurrenten, tot instelling en versterking van territoriale, nationale, regionale en andere instanties; dit houdt mede in dat steun wordt verleend aan regionale instellingen voor intellectuele eigendom die belast zijn met de toepassing en bescherming van deze rechten, onder meer voor de opleiding van het personeel;

b) sluiting van overeenkomsten inzake de bescherming van merken en geografische aanduidingen voor producten van bijzonder belang.

5. De Gemeenschap helpt de landen en gebieden overzee bij hun inspanningen op het gebied van normalisatie en certificatie met als oogmerk de totstandbrenging van compatibiliteit tussen de systemen van de Gemeenschap en die van de landen en gebieden overzee. De samenwerking heeft in het bijzonder betrekking op:

a) maatregelen ter bevordering van het gebruik van de internationale technische reglementering, normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures, waaronder specifieke sectorale maatregelen, in overeenstemming met het economisch ontwikkelingsniveau van de landen en gebieden overzee;

b) samenwerking op het gebied van beheer en kwaliteitsborging in bepaalde sectoren die voor de landen en gebieden overzee van belang zijn;

c) steun voor initiatieven van de landen en gebieden overzee voor ontwikkeling van de capaciteit op het gebied van conformiteitsbeoordeling, metrologie en normalisatie;

d) ontwikkeling van contacten tussen de instanties van de Gemeenschap en die van de landen en gebieden overzee voor conformiteitsbeoordeling, metrologie en normalisatie;

6. De Gemeenschap bevordert de samenwerking met de landen en gebieden overzee ten aanzien van sanitaire en fytosanitaire maatregelen, teneinde de capaciteit van de openbare en de particuliere sector op dat gebied te versterken.

7. In de geest van de beginselen van Rio bevordert de Gemeenschap de samenwerking met de landen en gebieden overzee ter stimulering van de complementariteit van de handelspolitiek en het milieubeleid van de Gemeenschap en van de landen en gebieden overzee. Deze samenwerking is in het bijzonder gericht op:

a) invoering van coherent territoriaal, nationaal, regionaal en internationaal beleid;

b) versterking van de controle op de kwaliteit van goederen en diensten in het licht van de bescherming van het milieu;

c) bevordering van milieuvriendelijke productiemethoden in passende sectoren.

8. De Gemeenschap werkt samen met de landen en gebieden overzee op het gebied van arbeidsnormen. De samenwerking kan in het bijzonder de volgende terreinen betreffen:

a) uitwisseling van informatie over arbeidswet- en regelgeving;

b) steun voor de formulering van het arbeidsrecht en versterking van de bestaande wetgeving;

c) opleidings- en voorlichtingsprogramma's (gericht op afschaffing van kinderarbeid);

d) handhaving van de arbeidswet- en regelgeving.

9. De Gemeenschap werkt samen met de landen en gebieden overzee ten aanzien van consumentenbeleid en bescherming van de gezondheid van consumenten door:

a) versterking van de institutionele en technische capaciteit op dat terrein;

b) invoering van systemen voor vroegtijdige waarschuwing en wederzijdse informatieverstrekking over gevaarlijke producten;

c) uitwisseling van informatie en ervaringen over invoering en werking van systemen voor ex-postmarkttoezicht op producten en over productveiligheid;

d) betere voorlichting aan de consument over prijzen en kenmerken van aangeboden producten en diensten;

e) stimulering van de oprichting van consumentenorganisaties en contacten tussen vertegenwoordigers van consumentenbelangen;

f) verbetering van de compatibiliteit van beleid en systemen voor consumenten;

g) kennisgeving van de tenuitvoerlegging van wetgeving en bevordering van samenwerking bij onderzoek naar gevaarlijke of oneerlijke handelspraktijken;

h) toepassing van verbodsbepalingen op de uitvoer van goederen en diensten waarvoor in het productieland een verkoopverbod geldt.

Artikel 15

Sociale sectoren

1. De Gemeenschap levert in het kader van de ontwikkelingsstrategieën van elk land of gebied overzee een bijdrage tot maatregelen voor menselijke en sociale ontwikkeling. Deze samenwerking kan in het bijzonder ondersteuning verlenen voor programma's in de hierna genoemde sectoren.

2. Versterking van onderwijsbeleid en onderwijsinstellingen (gebouwen en materiaal); taalonderwijs en opleiding van docenten; basisonderwijs; voortgezet onderwijs en beroepsopleiding; hoger onderwijs (met inbegrip van sectorspecifieke onderwijsactiviteiten, zoals landbouwonderwijs).

Wat het onderwijs betreft moet het accent liggen op uitbreiding van de toegang tot en verbetering van de kwaliteit van het basisonderwijs, door de bouw van nieuwe scholen, de renovatie van bestaande lesruimten en de verstrekking van lesmateriaal, het opleiden van docenten en het verstrekken van studiebeurzen aan minvermogende studenten.

3. Hervormingsactiviteiten op het gebied van de gezondheidszorg, versterking van het volksgezondheidsbeleid en institutionele opbouw; onderwijs, opleiding en onderzoek op medisch gebied, sanitaire infrastructuur; hiv/aids enz.

Projecten in de sector gezondheidszorg moeten bijdragen tot de verstrekking van primaire en preventieve zorg, met name gezinsplanning en gezondheidszorg voor moeder en kind.

4. Bevolkings- en gezinsplanningsbeleid, gezondheidszorg voor moeder en kind; met inbegrip van projecten voor de opleiding en vorming van de nieuwe generatie - dat wil zeggen de kinderen; enz.

5. Versterking van effectiviteit van het preventiebeleid ten aanzien van productie en distributie van en handel in alle soorten drugs, verdovende middelen en psychotrope stoffen; preventie en bestrijding van drugsverslaving, met inachtneming van de activiteiten van internationale instanties op dit gebied.

De samenwerking heeft betrekking op de volgende aspecten:

a) voorlichting, onderwijs en beleid ter bevordering van de gezondheid en het herstel van drugsverslaafden, met inbegrip van steun voor projecten voor de wederopneming van drugsverslaafden in het arbeidsproces en de samenleving;

b) maatregelen ter bevordering van alternatieve economische activiteiten, zoals programma's voor de alternatieve ontwikkeling van de gebieden waar de illegale productie van narcoticaplanten plaatsvindt, in combinatie met doeltreffende dwangmaatregelen;

c) technische, financiële en administratieve bijstand voor het toezicht op de handel in precursoren en formulering van normen die gelijkwaardig zijn aan die welke zijn opgesteld door de Gemeenschap en de betrokken internationale instanties, met name de voormalige Chemical Action Task Force;

d) technische, financiële en administratieve bijstand voor preventie, behandeling en bestrijding van drugsverslaving;

e) technische bijstand bij, opleiding in en formulering van normen voor de voorkoming van het witwassen van geld, die gelijkwaardig zijn aan die welke zijn opgesteld door de Gemeenschap en andere internationale instanties, met name de voormalige Financial Action Task Force;

f) uitwisseling van nuttige informatie voor de uitvoering van de leden 1 tot en met 5.

6. Beleid en institutionele opbouw op het gebied van waterbeheer; bescherming van de watervoorraden; afvalbeheer (water dat bestemd is voor gebruik in landbouw en energie wordt behandeld onder die sectoren) enz.

Voor de waterdistributie- en waterzuiveringssector is de doelstelling het verstrekken van diensten in gebieden waar de watervoorziening tekortschiet. Financiering ter verbetering van de toegang tot distributie- en zuiveringsfaciliteiten voor drinkwater draagt rechtstreeks bij tot de ontwikkeling van het menselijk potentieel, namelijk door verbetering van de volksgezondheid, wat leidt tot productiviteitsverhoging bij personen die tot deze diensten nog geen toegang hebben; De nog steeds bestaande noodzaak om de basisvoorzieningen voor water, zuivering en vervoer ten behoeve van de bevolking van zowel de steden als het platteland uit te breiden, moet op milieubewuste wijze gevolg krijgen.

7. De Gemeenschap werkt samen met de landen en gebieden overzee ten aanzien van duurzame exploitatie en beheer van de biodiversiteit.

De samenwerking op dit gebied kan betrekking hebben op:

a) ondersteuning van formulering en uitwerking van strategieën en actieprogramma's inzake biodiversiteit;

b) stimulering van de instelling van territoriale, regionale en subregionale mechanismen voor uitwisseling van informatie en follow-up en evaluatie van de tenuitvoerlegging van het Verdrag inzake biologische diversiteit (biodiversiteitsverdrag);

c) ontwikkeling en bijwerking van gegevensbanken inzake de biodiversiteit in de landen en gebieden overzee;

d) tenuitvoerlegging van passende maatregelen betreffende de toegang tot de biologische en genetische hulpbronnen;

e) bevordering van de totstandkoming van overeenkomsten met de particuliere sector, op voorwaarde dat de economische voordelen van deze overeenkomsten de plaatselijke bevolking daadwerkelijk ten goede komen en dat het gebruik van de genetische hulpbronnen geen afbreuk doet aan de bescherming en instandhouding van de biodiversiteit;

f) bijstand aan de landen en gebieden overzee zodat deze actief kunnen deelnemen aan de formulering van beleid en in voorkomend geval aan de onderhandelingen in het kader van het biodiversiteitsverdrag.

8. Projecten en programma's voor volkshuisvesting en geïntegreerde stedelijke ontwikkeling en dergelijke.

Wat de stedelijke ontwikkeling betreft moet het streven worden geconcentreerd op de aanleg en het herstel van wegen en andere basisinfrastructuur, zoals woningen met lage huren.

Artikel 16

Regionale samenwerking en integratie

De samenwerking dient op doelmatige wijze de verwezenlijking te bevorderen van de doelstellingen en prioriteiten die door de bevoegde autoriteiten van de landen en gebieden overzee zijn vastgesteld in het kader van de regionale en subregionale samenwerking.

1. De regionale samenwerking heeft betrekking op maatregelen waartoe besloten is door:

-twee of meer landen of gebieden overzee, dan wel alle landen en gebieden overzee;

-een of meer landen of gebieden overzee en een of meer naburige, al dan niet tot de ACS behorende staten;

-een of meer landen of gebieden overzee en een of meer ACS-staten, alsmede een of meer van de ultraperifere gebieden bedoeld in artikel 299, lid 2, van het Verdrag (Guadeloupe, Frans-Guyana, Martinique, Réunion, Canarische Eilanden, Azoren en Madeira); een aantal regionale organisaties waarvan de landen en gebieden overzee deel uitmaken;

-een of meer landen of gebieden overzee en regionale organisaties waarvan landen of gebieden overzee, ACS-staten of departementen overzee deel uitmaken.

2. In dat verband is de samenwerking gericht op:

-bevordering van de geleidelijke integratie van de landen en gebieden overzee in de wereldeconomie en de regionale economie;

-intensivering van de economische samenwerking en ontwikkeling, zowel binnen de regio's van de landen en gebieden overzee en de ACS-staten als tussen die regio's;

-bevordering van het vrije verkeer van personen, goederen, diensten, kapitaal, werknemers en technologie;

-versnelling van de diversifiëring van de economie, alsmede coördinatie en harmonisatie van het regionale en subregionale samenwerkingsbeleid;

-bevordering en ontwikkeling van het handelsverkeer binnen de landen en gebieden overzee en tussen de landen en gebieden overzee onderling, alsmede met de ultraperifere gebieden, de ACS-staten en andere derde landen.

3. De samenwerking op het gebied van regionale integratie is gericht op:

-ontwikkeling en versterking van het vermogen van de instellingen en organisaties voor regionale samenwerking en integratie om de deze regionale samenwerking en integratie te stimuleren;

-stimulering van de deelname van de minst ontwikkelde landen en gebieden overzee aan de totstandbrenging van regionale markten en van hun vermogen om deze te benutten;

-tenuitvoerlegging van sectoraal hervormingsbeleid op regionaal niveau;

-liberalisering van het handelsverkeer en het betalingsverkeer;

-stimulering van grensoverschrijdende investeringen, zowel binnenlandse als buitenlandse, en van andere initiatieven voor regionale of subregionale economische integratie;

-inachtneming van de netto overgangskosten van de regionale integratie in de begrotingsmiddelen en op de betalingsbalans.

4. De regionale samenwerking heeft betrekking op een groot aantal onderwerpen die gemeenschappelijke problemen tot gevolg hebben en die zich lenen voor het benutten van een schaalvoordeel; deze onderwerpen zijn onder andere:

-infrastructuur (met name vervoers- en communicatie-infrastructuur, alsmede de daarmee verbonden beveiligingsproblematiek) en energie;

-milieu en waterbeheer;

-gezondheidszorg, onderwijs en opleiding;

-wetenschappelijk en technisch onderzoek en samenwerking;

-regionale initiatieven voor de voorbereiding op rampen en de vermindering van de gevolgen daarvan, alsmede andere gebieden als wapenbeheersing en de bestrijding van drugs, georganiseerde criminaliteit, het witwassen van geld, fraude en corruptie.

5. De samenwerking verleent voorts steun aan projecten en initiatieven in het kader van de interregionale samenwerking, de samenwerking binnen de landen en gebieden overzee en de samenwerking binnen de ACS-staten.

Artikel 17

Culturele en sociale samenwerking

De samenwerking draagt bij tot een op de mens gerichte, in de cultuur van elk volk gewortelde autonome ontwikkeling van de landen en gebieden overzee. De menselijke en culturele dimensie dient in alle sectoren ten volle in aanmerking te worden genomen en in elk ontwikkelingsproject en ontwikkelingsprogramma tot uitdrukking te komen. De samenwerking ondersteunt het beleid van de bevoegde autoriteiten van de landen en gebieden overzee en de maatregelen die deze autoriteiten nemen tot ontplooiing van hun menselijk potentieel, ontwikkeling van hun creatieve vermogen en stimulering van hun culturele identiteit. De samenwerking begunstigt de deelname van de bevolking aan het ontwikkelingsproces.

De samenwerking houdt met name in:

-inachtneming van de culturele en sociale dimensie;

-bevordering van de culturele identiteit en de interculturele dialoog, in het bijzonder ten aanzien van de instandhouding van het culturele erfgoed, de productie en verspreiding van culturele goederen, culturele manifestaties, informatie en communicatie;

-maatregelen om het menselijk potentieel te benutten, in het bijzonder op het gebied van onderwijs en opleiding, wetenschappelijke en technische samenwerking, de rol van de vrouw in het ontwikkelingsproces, gezondheidszorg en bestrijding van drugsverslaving, bevolking en demografie.

DEEL III INSTRUMENTEN VAN DE SAMENWERKING TUSSEN LGO EN EG

TITEL I SAMENWERKING INZAKE ONTWIKKELINGSFINANCIERING

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen

Artikel 18

Doelstellingen

De samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering beoogt, door verstrekking van voldoende financiële middelen en eventueel van passende technische bijstand, het volgende:

a) ondersteunen en stimuleren van de inspanningen van de landen en gebieden overzee, teneinde hun sociale, culturele en economische ontwikkeling op duurzame wijze te waarborgen, op basis van wederzijds belang en in een geest van onderlinge afhankelijkheid;

b) bijdragen tot de verbetering van de levensstandaard van de bevolking van de landen en gebieden overzee;

c) bevorderen van maatregelen ter stimulering van het eigen initiatief van gemeenschappen, organisaties, groepen en personen en ter bevordering van hun deelname aan planning en uitvoering van ontwikkelingsprogramma's;

d) ertoe bijdragen dat de bevolking zoveel mogelijk in de baten van de ontwikkeling deelt, zulks met het oog op de bestrijding van de armoede;

e) bijdragen tot de ontwikkeling van het vermogen van de landen en gebieden overzee tot innovatie, aanpassing en omzetting van plaatselijke technologieën en beheersing van passende nieuwe technologieën;

f) bijdragen tot exploratie, instandhouding, verwerking en duurzame exploitatie van de natuurlijke rijkdommen van de landen en gebieden overzee, teneinde hun inspanningen op het gebied van industrialisatie en economische diversifiëring te stimuleren;

g) ondersteunen en bevorderen van de optimale ontwikkeling van het menselijk potentieel in de landen en gebieden overzee;

h) bevorderen van de groei van de geldstromen naar de landen en gebieden overzee, mits die aan de veranderende behoeften van de landen en gebieden overzee beantwoorden, en ondersteunen van hun inspanningen, teneinde de internationale samenwerking ten behoeve van hun ontwikkeling te harmoniseren door medefinanciering met andere financieringsinstellingen of met derden;

i) stimuleren van directe particuliere investeringen in de landen en gebieden overzee, ondersteunen van de ontwikkeling te steunen van een gezonde, bloeiende en dynamische particuliere sector in de landen en gebieden overzee en bevorderen van particuliere lokale, nationale en buitenlandse investeringen in de productiesectoren van de landen en gebieden overzee;

j) stimuleren van regionale samenwerking, solidariteit en integratie in de landen en gebieden overzee onderling en tussen de landen en gebieden overzee en de ACS-staten;

k) mogelijk maken meer evenwichtige sociaal-economische betrekkingen en een betere verstandhouding tot stand te brengen tussen de landen en gebieden overzee, de ACS-staten, de lidstaten van de Gemeenschap en de verdere wereld in het vooruitzicht van sterkere integratie van de landen en gebieden overzee in de wereldeconomie;

l) verstrekken van noodhulp aan landen of gebieden overzee die als gevolg van natuurrampen of andere, in uitwerking vergelijkbare, buitengewone omstandigheden met ernstige economische en sociale problemen van uitzonderlijke aard te kampen hebben;

m) de minst ontwikkelde landen en gebieden overzee helpen de specifieke moeilijkheden die hun ontwikkelingsinspanningen belemmeren, te overwinnen.

Artikel 19

Principes

De samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering is gebaseerd op de beginselen van partnerschap, complementariteit en subsidiariteit:

a) de samenwerking wordt ten uitvoer gelegd op basis van de door de bevoegde autoriteiten van de landen en gebieden overzee vastgestelde ontwikkelingsdoelstellingen, -strategieën en -prioriteiten, overeenkomstig dit besluit, inzonderheid artikel 1, en met inachtneming van de onderscheiden geografische, sociale en culturele kenmerken van de landen en gebieden overzee, alsook van hun bijzondere mogelijkheden;

b) de samenwerking geschiedt op zeer royale voorwaarden;

c) de middelen in het kader van de samenwerking worden op voorspelbare en regelmatige basis verstrekt;

d) de samenwerking is flexibel van aard en wordt aan de situatie van elk land of gebied overzee aangepast;

e) overeenkomstig het beginsel van partnerschap worden de maatregelen van de Gemeenschap vastgesteld in nauw overleg tussen de Commissie, het betrokken land of gebied overzee en de lidstaat waartoe het behoort; bij dit partnerschap worden de institutionele, juridische en financiële bevoegdheden van elk van de partners volledig in acht genomen;

f) overeenkomstig het beginsel van complementariteit worden de communautaire middelen ingezet ter ondersteuning van de budgettaire inspanningen van het betrokken land of gebied overzee en de lidstaat waartoe het behoort, of als bijdrage tot hun activiteiten;

g) overeenkomstig het beginsel van subsidiariteit geschiedt de tenuitvoerlegging van de maatregelen onder verantwoordelijkheid van het betrokken land of gebied overzee, onverminderd de bevoegdheden van de Commissie met betrekking tot het gebruik van communautaire middelen volgens het beginsel van goed financieel beheer.

Artikel 20

Richtsnoeren

1. De bevoegde autoriteiten van de landen en gebieden overzee zijn verantwoordelijk voor:

a) vaststelling van de strategie en de prioriteiten die ten grondslag liggen aan het enkelvoudig programmeringsdocument, hierna ,EPD" genoemd;

b) identificatie van projecten en programma's en vaststelling van flankerende maatregelen ter verhoging van de duurzaamheid en de levensvatbaarheid van de te ondernemen activiteiten, zulks in het kader van een sectorale programmering;

c) opstelling van de dossiers voor projecten en programma's;

d) voorbereiding van aanbestedingen, onderhandelingen en gunning van opdrachten;

e) uitvoering en beheer van projecten en programma's;

f) onderhoud van projecten en programma's en toezicht op de levensvatbaarheid ervan.

2. De bevoegde autoriteiten van de landen en gebieden overzee en de Gemeenschap zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor:

a) vaststelling, in voorkomend geval in partnerschapsverband, van de algemene beleidslijnen voor de samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering;

b) vaststelling van het EPD;

c) waarborging van deelneming onder gelijke voorwaarden aan aanbestedingen en toegang tot opdrachten;

d) bijhouden en evalueren van het effect en de resultaten van projecten en programma's;

e) toezien op adequate, snelle en doeltreffende uitvoering van projecten en programma's.

3. De Commissie wordt belast met het nemen van het financieringsbesluit voor de algemene toewijzing voor het EPD volgens de procedure van artikel 24.

4. Tenzij in dit besluit anders is bepaald, wordt ieder besluit dat de goedkeuring door een van de partijen bij de associatie behoeft, goedgekeurd of geacht te zijn goedgekeurd binnen zes maanden na de kennisgeving door de andere partij.

Artikel 21

Toepassingsgebied

In het kader van de door het betrokken land of gebied overzee vastgestelde strategie en doelstellingen op territoriaal of regionaal niveau, wordt steun verleend aan maatregelen die bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen die bij dit besluit zijn vastgesteld.

Het toepassingsgebied kan onder meer steun voor de volgende maatregelen omvatten:

a) sectoraal beleid en sectorale hervormingen;

b) institutionele opbouw, capaciteitsopbouw en integratie van de milieuaspecten;

c) programma's voor technische samenwerking;

d) humanitaire hulp en spoedhulp;

e) aanvullende steun bij fluctuerende begrotingsopbrengsten uit de export van producten en diensten.

Artikel 22

Begunstigden

1. Voor financiële steun uit hoofde van dit besluit komen de volgende entiteiten en organisaties in aanmerking:

a) de landen en gebieden overzee;

b) regionale of interstatelijke lichamen waarvan een of meer landen of gebieden overzee deel uitmaken en die door de bevoegde autoriteiten van deze landen of gebieden overzee zijn gemachtigd;

c) gezamenlijke lichamen die door de Gemeenschap en de landen en gebieden overzee zijn ingesteld om bepaalde specifieke doelstellingen te verwezenlijken.

2. Met instemming van de bevoegde autoriteiten van de betrokken landen of gebieden overzee komen eveneens voor financiële steun in aanmerking:

a) lokale, nationale en/of regionale overheids- of semi-overheidslichamen, lokale gemeenschappen van de landen en gebieden overzee en met name financiële instellingen en ontwikkelingsbanken;

b) ondernemingen en vennootschappen uit de landen en gebieden overzee;

c) ondernemingen uit een lidstaat van de Gemeenschap, ter aanvulling op hun eigen bijdrage, om deze in staat te stellen productieve projecten te ondernemen op het grondgebied van een landen en gebieden overzee;

d) financiële tussenpersonen uit de landen en gebieden overzee of uit de Gemeenschap die particuliere investeringen in de landen en gebieden overzee bevorderen en financieren;

e) gedecentraliseerde instanties en andere niet-overheidsactoren van de landen en gebieden overzee en de Gemeenschap, om deze in staat te stellen in het kader van de in artikel 30 bedoelde gedecentraliseerde samenwerking in de landen en gebieden overzee economische, culturele, sociale en educatieve projecten en programma's op te zetten.

Artikel 23

Programmering en tenuitvoerlegging

In de loop van de twaalf maanden volgende op de inwerkingtreding stelt de Commissie, na overleg met de landen en gebieden overzee in het kader van de partnerschapsprocedure en volgens de procedure van artikel 24, de voor de uitvoering van dit deel van het besluit en van de bijlagen II A tot en met D noodzakelijke maatregelen vast.

Deze maatregelen houden met name in:

a) de procedures voor het opstellen van het EPD en de essentiële elementen daarvan;

b) de procedures en criteria voor toezicht, audit, evaluatie ex ante, tussentijds en ex post, en voor de herziening van het EPD en de uitvoering ervan, onder andere waar het de deelname van de Commissie aan deze activiteiten betreft;

c) het opstellen van de periodieke of andere vast te stellen verslagen;

De financiële en boekhoudingsprocedures worden vastgesteld in het Financieel Reglement van het negende EOF.

Artikel 24

Comité van het EOF - LGO

1. De Commissie wordt waar nodig bijgestaan door het comité dat is ingesteld bij het Intern Akkoord tussen de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, betreffende de financiering en het beheer van de steun van de Gemeenschap in het kader van het Financieel Protocol bij de Partnerschapsovereenkomst tussen de staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, ondertekend in Cotonou (Benin) op 23 juni 2000, en de toewijzing van financiële bijstand ten behoeve van de landen en gebieden overzee waarop de bepalingen van het vierde deel van het EG-verdrag van toepassing zijn [15], hierna ,Intern akkoord" genoemd.

[15] Doc. 10688/00 ACP 114 FIN 313 PTOM 21 - PB L ... van..., blz. ...

2. Bij de uitoefening van de bevoegdheden die het bij dit besluit zijn toegekend, draagt het comité de naam ,Comité van het EOF - LGO". Het reglement van orde van het bij het in lid 1 bedoelde Intern akkoord ingestelde comité is van toepassing op het Comité van het EOF - LGO.

3. Het Comité van het EOF - LGO concentreert zich bij zijn werkzaamheden op de inhoudelijke punten van de ontwikkelingssamenwerking op het niveau van landen en gebieden overzee en regio's. Ter bevordering van de coherentie, coördinatie en complementariteit oefent het comité toezicht uit op de uitvoering van de EPD's.

4. Het comité van het EOF - LGO brengt advies uit over:

a) ontwerp-EPD's en eventuele wijzigingen daarvan;

b) de noodzakelijke maatregelen voor de tenuitvoerlegging van dit onderdeel van het besluit en van de bijlagen II A tot en met II D.

5. De vertegenwoordiger van de Commissie legt aan het comité een ontwerp van de te nemen maatregelen voor. Het comité brengt binnen een door de voorzitter vast te stellen termijn advies over dit ontwerp uit. Het comité spreekt zich uit met de meerderheid van stemmen die in artikel 21, lid 4, van het Intern akkoord is voorgeschreven. De stemmen van de vertegenwoordigers van de lidstaten in het comité worden gewogen overeenkomstig genoemd artikel. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel.

6. De Commissie stelt maatregelen vast die onmiddellijk van toepassing zijn. Indien de vastgestelde maatregelen echter niet in overeenstemming zijn met het advies van het Comité, worden zij onverwijld door de Commissie ter kennis van de Raad gebracht. In laatstgenoemd geval kan de Commissie de toepassing van de maatregelen waartoe zij heeft besloten, uitstellen voor een termijn die in elk basisbesluit wordt vastgelegd en die in geen geval langer mag zijn dan drie maanden te rekenen vanaf de datum van de kennisgeving.

7. De Raad kan met gekwalificeerde meerderheid van stemmen, overeenkomstig de weging bedoeld in lid 5, binnen de in lid 6 genoemde termijn een andersluidend besluit nemen.

8. De Commissie licht het comité in over de follow-up, de evaluatie en de audit van de EPD's.

Hoofdstuk 2 Middelen die de landen en gebieden overzee ter beschikking worden gesteld

Artikel 25

Financiële steun

1. Het totale bedrag van de financiële steun van de Gemeenschap voor de doelstellingen vermeld in deze titel onder hoofdstuk 1, de verdeling daarvan en de financieringsprocedures en -voorwaarden voor de periode van 1 maart 2001 tot en met 31 december 2006 zijn vermeld in de bijlagen II A tot en met II D en in hoofdstuk 3, onverminderd de door de Commissie vast te stellen maatregelen als bedoeld in artikel 24.

De financiële steun uit hoofde van dit besluit kan zich uitstrekken tot het totaal van de lokale en externe uitgaven voor projecten en programma's, met inbegrip van de financiering van terugkerende kosten.

2. De landen en gebieden overzee komen bovendien in aanmerking voor financiering uit hoofde van de verordeningen inzake steun aan ontwikkelingslanden genoemd in bijlage II E en de communautaire programma's genoemd in bijlage II F.

Hoofdstuk 3 Steun voor investeringen van de particuliere sector

Artikel 26

Bevordering van investeringen

De bevoegde autoriteiten van de landen en gebieden overzee en de Gemeenschap erkennen het belang van particuliere investeringen voor de bevordering van hun ontwikkelingssamenwerking en de noodzaak maatregelen te treffen om deze investeringen te stimuleren en te beschermen. Daartoe ondernemen zij het volgende:

a) zij nemen maatregelen, teneinde particuliere investeerders die zich naar de doelstellingen en de prioriteiten van de ontwikkelingssamenwerking tussen de landen en gebieden overzee en de EG, alsmede naar de vigerende wetten en voorschriften voegen, aan te moedigen aan hun ontwikkelingsinspanningen deel te nemen;

b) zij behandelen die investeerders op rechtvaardige en billijke wijze;

c) zij treffen maatregelen en stellen bepalingen vast die geëigend zijn om een voorspelbaar en veilig investeringsklimaat te scheppen en in stand te houden en sluiten overeenkomsten om in dit klimaat verbetering te brengen;

d) zij dragen zorg voor een doeltreffende samenwerking tussen de economische subjecten van de landen en gebieden overzee onderling, alsmede tussen de economische subjecten van de landen en gebieden overzee en die van de Gemeenschap, teneinde kapitaalstromen, bekwaamheden op het gebied van het beheer, technologieën en andere vormen van knowhow te bevorderen;

e) zij bevorderen de groei van het particuliere kapitaalverkeer tussen de Gemeenschap en de landen en gebieden overzee door, in het bijzonder, bij te dragen tot de opheffing van hinderpalen die de toegang van de landen en gebieden overzee tot de internationale kapitaalmarkten, waaronder die van de Gemeenschap, blokkeren;

f) zij scheppen een gunstig klimaat voor de ontwikkeling van de financiële instellingen en de aantrekking van de voor de kapitaalvorming en de ontwikkeling van de ondernemingsgeest onontbeerlijke middelen;

g) zij stimuleren de ontwikkeling van ondernemingen door maatregelen te treffen ter verbetering van het ondernemingsklimaat, inzonderheid maatregelen om een juridisch, administratief en financieel kader te scheppen waardoor een dynamische particuliere sector, met ondernemingen aan de basis daarvan, kan ontstaan en uitgroeien;

h) zij vergroten de mogelijkheden van de plaatselijke instellingen van de landen en gebieden overzee om diensten aan te bieden waardoor de lokale deelneming aan de industriële en commerciële activiteit kan groeien.

Artikel 27

Financiering en ondersteuning van investeringen

In het kader van de samenwerking worden financiële middelen voor de lange termijn ter beschikking gesteld, teneinde een bijdrage te leveren aan de bevordering van de groei van de particuliere sector en daarvoor nationale en buitenlandse kapitaalmiddelen aan te trekken. Daartoe dienen in het kader van de samenwerking voorzieningen te worden getroffen voor:

a) niet-terugvorderbare steun ten behoeve van financiële en technische bijstand ter ondersteuning van de ontwikkeling van het menselijk potentieel, de ontwikkeling van de institutionele capaciteit en andere vormen van institutionele steun die verband houden met een specifieke investering; maatregelen ter verbetering van het concurrentievermogen van het bedrijfsleven en ter versterking van de bekwaamheden van de financiële en niet-financiële particuliere tussenpersonen; vereenvoudiging en stimulering van investeringen en activiteiten ter verbetering van het concurrentievermogen;

b) advies ten behoeve van het scheppen van een gunstig investeringsklimaat en een informatiebasis om kapitaalstromen te leiden en te stimuleren;

c) terugvorderbare steun gefinancierd door de Investeringsfaciliteit;

d) leningen uit de eigen middelen van de Europese Investeringsbank.

De voorwaarden die van toepassing zijn op de Investeringsfaciliteit en de bovengenoemde leningen zijn opgenomen in respectievelijk bijlage II B en bijlage II C bij dit besluit.

Hoofdstuk 4 Aanvullende steun bij fluctuerende exportopbrengsten

Artikel 28

Aanvullende steun

1. Binnen het budget wordt in aanvullende steun voorzien met het oog op terugdringing van de negatieve effecten van instabiliteit van de exportopbrengsten, met name voor de landbouw en de mijnbouw, die de verwezenlijking van de ontwikkelingsdoelstellingen van de landen en gebieden overzee in gevaar kunnen brengen.

2. De in gevallen van kortdurende fluctuaties van de exportopbrengsten te verlenen steun heeft ten doel het veiligstellen van macro-economische en sectorale hervormingen en beleid op gebieden die door de terugval van de opbrengsten gevaar lopen, en het reduceren van de negatieve effecten van instabiliteit van de exportopbrengsten uit landbouw- en mijnbouwproducten.

3. De afhankelijkheid van de economieën van de landen en gebieden overzee van de export, met name die van landbouw- en mijnbouwproducten, moet in aanmerking worden genomen bij de toewijzing van middelen in het toepassingsjaar. In dit verband wordt de minst ontwikkelde staten de meest gunstige behandeling verleend.

4. Op de verstrekking van de aanvullende middelen zijn de specifieke procedures van toepassing van het steunmechanisme dat in bijlage II D (Financieringsvoorwaarden) is omschreven.

5. De Gemeenschap verleent tevens steun voor marktconforme verzekeringsregelingen die bestemd zijn voor landen en gebieden overzee die zich tegen de risico's van fluctuaties van de exportopbrengsten wensen te beschermen.

Hoofdstuk 5 Steun voor andere actoren van de samenwerking

Artikel 29

Doelstellingen en financiering

Teneinde tegemoet te komen aan de ontwikkelingsbehoeften van de lokale gemeenschappen en om alle actoren van de gedecentraliseerde ontwikkeling die een bijdrage kunnen leveren aan de autonome ontwikkeling van de landen en gebieden overzee aan te moedigen initiatieven te ontplooien, steunt de samenwerking tussen de landen en