Advies van het Economisch en Sociaal Comité over de "Voorstellen van de Commissie voor de vaststelling van de landbouwprijzen (1998/1999) - delen I, II en III" () (98/C 214/17)

De Raad heeft op 19 februari 1998 overeenkomstig de artikelen 43 en 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap besloten het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over de voornoemde voorstellen.

De Afdeling voor landbouw en visserij, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 2 april 1998 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Barato Triguero.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 29 en 30 april 1998 gehouden 354e Zitting (vergadering van 29 april) het volgende advies uitgebracht, dat met 106 stemmen vóór en 2 stemmen tegen, bij 14 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1. Het Commissievoorstel

1.1. Productie en situatie in de landbouw in 1997

1.1.1. De Commissie schetst als volgt de ontwikkeling van de landbouwproductie en de algemene situatie in de landbouwsector in 1997:

- de landbouwsector gaf in 1997 een veel evenwichtiger beeld te zien dan in 1996;

- de uitbarsting van klassieke varkenspest was een zware slag voor de sector varkensvlees; over het algemeen zag de marktsituatie er voor de meeste producenten in de EU evenwel gunstig uit;

- 1997 was een vrij goed jaar voor de sectoren oliehoudende zaden, suikerbieten en pluimvee;

- de weersomstandigheden waren minder gunstig dan het voorgaande jaar, maar niet zo funest als werd gevreesd;

- behalve in Ierland en het Verenigd Koninkrijk (twee lid-staten waarvan de munten in 1997 sterk zijn geapprecieerd) bleven de wijzigingen in de landbouwomrekeningskoersen onbeduidend;

- de graanproductie wordt op 202 miljoen ton geraamd, wat minder is dan in 1996, hoewel het ingezaaid areaal ten gevolge van de verlaging van het verplichte-braakleggingspercentage (van 10 naar 5 %) met zo'n 2 % is uitgebreid;

- in de sector oliehoudende zaden is een recordproductie van 14,7 miljoen ton bereikt;

- de productie van eiwithoudende gewassen is met nagenoeg 20 % gestegen;

- ook in de suikersector is een recordproductie van 17 miljoen ton behaald;

- in de olijfoliesector werd het recordcijfer van 1 859 400 ton opgetekend, met continu dalende prijzen tot gevolg;

- de wijnproductie zal naar schatting zo'n 5 % lager liggen, wat vooral toe te schrijven is aan de daling van de productie in Frankrijk en Italië, maar vanuit kwalitatief oogpunt was 1997 een uitzonderlijk goed jaar;

- de melkproductie zal naar verwachting het niveau van 1996 halen (121 miljoen ton), terwijl ook de prijzen stabiel zijn gebleven;

- in de rundvleessector is de productie op hetzelfde peil gebleven (7,975 miljoen ton) en hebben de prijzen zich dankzij de uitvoer enigszins hersteld;

- in de sector varkensvlees heeft de epidemie van klassieke varkenspest in Nederland en Spanje schommelingen in productie én prijzen teweeggebracht;

- in vergelijking met 1996 is de productie van pluimvee met 3,4 % toegenomen;

- de productie van schapen- en geitenvlees tenslotte is lichtjes gedaald.

1.1.2. De producentenprijzen zijn reëel gemiddeld met 3,4 % gedaald. In de sector plantaardige producten was de daling nog veel scherper (5,3 %), wat voornamelijk moet worden toegeschreven aan de teruggang in de sectoren olijfolie (- 36 %) en granen (- 8,9 %). De producentenprijzen van dierlijke producten zijn gemiddeld met 3,1 % naar beneden gegaan.

1.1.3. Het landbouwinkomen is volgens de gegevens van de Commissie in 1997 met 3,1 % gedaald. Achter dit cijfer, dat op het gezamenlijke grondgebied van de EU slaat, gaan vanzelfsprekend grote verschillen naar gelang van de lid-staat en de productiesector schuil.

1.2. Begrotingssituatie

1.2.1. Voor de afdeling Garantie van het EOGFL is in de begroting voor 1998 40 596 miljoen ecu uitgetrokken, minder dus dan in 1997 (40 805 miljoen ecu). Het landbouwrichtsnoer bedraagt evenwel 43 263 miljoen ecu, 2 667 miljoen ecu méér dus.

1.3. Het Commissievoorstel

1.3.1. De Commissie neemt de regeling van het vorige verkoopseizoen grotendeels over. Wel stelt zij de volgende aanpassingen voor:

- Akkerbouw: In het kader van de "subbasisarealen"-regeling wil zij de lid-staten toestaan de termijn voor het informeren van de producenten te verschuiven van 15 mei naar 15 september.

- Rijst: Overeenkomstig de nieuwe GMO-voorschriften voor deze sector stelt de Commissie voor de prijs voor padierijst voor het verkoopseizoen 1998/1999 vast te stellen op 315,5 ecu per ton, wat neerkomt op een daling van 5,3 % in vergelijking met het vorige seizoen. De maandelijkse verhogingen van 2 ecu per ton blijven echter wel behouden.

- Suiker: Uit de jongste statistische gegevens blijkt dat Italië niet tot de landen met een tekort behoort; er wordt dan ook geen afgeleide interventieprijs voor witte suiker voorgesteld.

- Vezelvlas: In afwachting van een besluit van de Raad over de herziening van de GMO stelt de Commissie voor het steunbedrag per hectare te handhaven.

- Hennep: Ten gevolge van de uitbreiding van het ingezaaide areaal wordt de steun per hectare verminderd.

- Olijfolie: De prijzen voor de verkoopseizoenen 1998/1999 en 1999/2000 zullen worden vastgesteld in het kader van de hervorming waarmee de Commissie - los van het huidige pakket - op dit moment druk bezig is. Vandaar het ontbreken van prijsvoorstellen in dit Commissievoorstel.

- Wijn: In afwachting van de goedkeuring van het nieuwe voorstel stelt de Commissie voor het verbod op nieuwe aanplant en de regeling voor definitieve stopzetting met een jaar te verlengen om te voorkomen dat er een juridisch vacuüm ontstaat.

- Tabak: De bestaande regeling wordt verlengd, in afwachting van de goedkeuring van het Commissievoorstel inzake de hervorming van de GMO.

- Rundvlees: De maxima voor de speciale premie worden in het geval van Spanje en Portugal zodanig verhoogd dat de aanvragen het maximum met hooguit 10 % overschrijden. Daarnaast wordt voorgesteld de in 1996 goedgekeurde verlaging van de maxima voor 1997 en 1998 met één jaar te verlengen.

- Schapen- en geitenvlees: Het Commissievoorstel komt erop neer dat de basisprijs wordt bevroren en de stabilisator op 7 % wordt gehandhaafd.

2. Opmerkingen

2.1. Inleidende opmerkingen

2.1.1. De Commissie gaat voorbij aan de gevolgen van de prijsmaatregelen voor het inkomen van landbouwers en veehouders en voor de Europese consument. Het Comité verzoekt de Commissie dan ook met klem een uitvoerige studie op te stellen van de gevolgen van haar landbouwprijzenbeleid voor de consumenten in de EU.

2.1.2. Voor het gros van de producten handhaaft de Commissie de prijzen en regelingen van het vorige seizoen, waarbij zij de ogen sluit voor het feit dat de sector in 1997 een inkomensverlies van 3,1 % heeft geleden. Dit is ten zeerste te betreuren, temeer daar de aangegane betalingsverplichtingen bovendien meer dan 2 500 miljoen ecu lager liggen dan het in het landbouwrichtsnoer vastgestelde bedrag.

2.1.3. De Commissie rept helaas met geen woord over de mogelijkheid om landbouwproducten niet als voedingsmiddel maar bv. als duurzame en hernieuwbare energiebron te gebruiken, terwijl zij dergelijke nieuwe toepassingen juist resoluut zou moeten steunen. De Afdeling denkt daarbij aan de invoering van een vaste rechtstreekse subsidie voor de ontwikkeling van deze grondstoffen en aan fiscale en andere maatregelen om het gebruik van deze grondstoffen bij de vervaardiging van brandstoffen te stimuleren.

2.1.4. Onbegrijpelijk is ook dat de Commissie al evenmin rept van de mediterrane producten, en met name de onlangs hervormde groenten- en fruitsector. De Afdeling dringt er dan ook op aan dat de Commissie een grondige en objectieve studie over de gevolgen van de nieuwe regeling voor de landbouwers en de betrokken gebieden opstelt, waarin zij ook de impact van de preferentiële invoer uit derde landen onder de loep dient te nemen.

2.2. Bijzondere opmerkingen

2.2.1. Akkerbouwgewassen

2.2.1.1. Het Comité verzoekt de Commissie om tijdig, en in het licht van de oogstvooruitzichten, het verplichte braakleggingspercentage vast te stellen. Dit percentage zou aanzienlijk lager moeten liggen dan het in basisverordening (EEG) nr. 1765/92 opgenomen percentage.

2.2.1.2. Tevens is het Comité van oordeel dat de datum voor de uitbetaling van de compenserende steun voor granen en oliehoudende zaden zou moeten worden vervroegd van 31 december naar 31 oktober.

2.2.1.3. Ten slotte meent het dat het moment gekomen is om de basisarealen van de nieuwe Duitse deelstaten definitief vast te leggen.

2.2.2. Granen

2.2.2.1. Bij het vastleggen van de maandelijkse verhogingen zou de Commissie niet alleen de rentevoeten, maar ook de reële kosten van de graanopslag voor ogen moeten houden.

2.2.2.2. Verder mag de Commissie niet vergeten dat in bepaalde EU-regio's al maanden vóór het begin van de interventieperiode wordt geoogst.

2.2.2.3. Bij het vaststellen van de kwaliteitscriteria van de interventieregeling dient de Commissie een zekere mate van flexibiliteit aan de dag te leggen, vooral wanneer er sprake is van uitzonderlijke weersomstandigheden.

2.2.2.4. Ook bij de vaststelling van de sancties wegens overschrijding van het basisareaal zouden de klimatologische omstandigheden als verzachtende omstandigheid moeten gelden. Die omstandigheden kunnen de landbouwers er immers toe dwingen hun teeltplannen te wijzigen.

2.2.3. Rijst

2.2.3.1. De crisis in de Europese rijstsector baart het Comité grote zorg omdat de voortdurende daling van de prijzen, die in hoofdzaak te wijten is aan de massale invoer van volwitte rijst uit derde landen, het inkomen van de producenten ernstig bedreigt. Handhaving van de maandelijkse verhogingen alléén, zoals de Commissie voorstelt, zet hier geen zoden aan de dijk. Een verhoging van de hectaresteun had een en ander nog kunnen rechttrekken, maar de Commissie heeft geen besluit in die zin genomen omdat zij een dermate sterke daling niet verwachtte.

2.2.4. Eiwithoudende gewassen

2.2.4.1. Gelet op de inkrimping van het areaal is een verhoging van de referentieprijs voor deze gewassen zonder meer gerechtvaardigd. Voorts zou het toepassingsgebied van de regeling voor zaaddragende leguminosen moeten worden uitgebreid, zodat ook voor producten als bonen hogere gegarandeerde maximumhoeveelheden zouden gelden, een conditio sine qua non om de levensvatbaarheid van deze teelten te verzekeren.

2.2.5. Oliehoudende zaden

2.2.5.1. Gelet op de hoogte van de compenserende bedragen en de ontwikkeling van de oogsten en de wereldmarktprijzen lijkt het wenselijk het voorschot op de premie op te trekken tot 80 % i.p.v. de voorgestelde 50 %.

2.2.5.2. Verder moet de referentieprijs een getrouwe weergave zijn van de prijzen die de producenten in de diverse regio's maandelijks voor hun producten krijgen.

2.2.6. Hennep

2.2.6.1. De nagestreefde verlaging van de productiesteun met zo'n 25 % is niet de beste oplossing om verdere uitbreiding van het areaal tegen te gaan, aangezien de levensvatbaarheid van de hennepteelt daardoor in het gedrang komt. Bovendien zijn er geen gegronde redenen voor een dergelijke verlaging: het gaat hier om een milieuvriendelijke teelt, de vraag naar hennep beweegt zich in stijgende lijn zodat er geen sprake is van overschotten, en producenten en verwerkende sector hebben zwaar in de hennepteelt geïnvesteerd. Daarenboven zijn de toepassingsmogelijkheden legio. Volgens de Afdeling zou de Commissie de productie dan ook veeleer moeten aanmoedigen dan afremmen.

2.2.6.2. Om al deze redenen is het Comité van oordeel dat de steunregeling voor deze sector voorlopig - d.w.z. totdat de Commissie in de loop van de komende maanden haar voorstellen inzake de controle op de hennepproductie bekend maakt - ongewijzigd moet blijven.

2.2.7. Suiker

2.2.7.1. Het Comité herinnert eraan dat de suikerbietenproducenten ten gevolge van de daling van de graanprijzen verliezen hebben geleden bij de verkoop van pulp.

2.2.7.2. Tevens herinnert het eraan dat de Raad de Commissie heeft verzocht een studie over de wisselwerking tussen de verschillende sectoren op te stellen.

2.2.8. Groenten en fruit

2.2.8.1. Het Comité betreurt dat de Commissie geen aandacht besteedt aan deze sector en het een jaar na de inwerkingtreding van de nieuwe regeling blijkbaar niet nodig vindt een eerste balans op te maken. Het herinnert eraan dat de sector van verwerkte citrusvruchten een zware klap is toegebracht door het feit dat bij het vastleggen van de productiedrempels geen rekening is gehouden met de productiecapaciteit.

2.2.8.2. Daarnaast dringt het Comité erop aan op EU-niveau een aantal ondubbelzinnige en objectieve criteria voor het definiëren, identificeren en classificeren van sappen uit te werken om de consument beter over kwaliteit en oorsprong van het product te kunnen informeren.

2.2.9. Veeteeltproducten

2.2.9.1. Het Comité wijst erop dat de concurrentiepositie van deze producten op de wereldmarkt absoluut veilig moet worden gesteld. Het pleit dan ook voor de toekenning van compenserende steun indien binnen de EU strengere normen inzake het welzijn van dieren of milieubescherming gelden dan in de landen die veeteeltproducten naar de EU uitvoeren.

2.2.9.2. Ook dient de EU alle exportmogelijkheden aan te grijpen, om zo de aanwezigheid van haar producten op de internationale markten veilig te stellen.

2.2.10. Rundvlees

2.2.10.1. De Commissie houdt in haar voorstel om in het geval van Spanje en Portugal het maximum aantal voor een premie in aanmerking komende mannelijke runderen op te trekken, onvoldoende rekening met haar eigen cijfermateriaal. Ook zou zij precies moeten aangeven hoeveel bijkomende premierechten voor mannelijke runderen zullen worden verstrekt. Men mag niet vergeten dat in de EU als geheel 85 % van de mannelijke runderen in aanmerking komt voor een premie en dat Spanje en Portugal slechts 60 % halen. De premies zouden op een meer evenwichtige manier moeten worden verdeeld.

2.2.10.2. Voorts betreurt het Comité dat de Commissie met geen woord rept over de verlenging van de uitzonderingsmaatregelen voor de nieuwe Duitse deelstaten waar het gaat om de norm van 90 dieren per bedrijf.

2.2.11. Schapen- en geitenvlees

2.2.11.1. De bevriezing van de basisprijs voor het vijfde jaar op rij komt er in feite op neer dat de premie voor schapen- en geitenvlees onmogelijk kan worden verhoogd.

2.2.11.2. Daarnaast pleit het Comité voor afschaffing van de stabilisator, die met de instelling van individuele referenties voor de toekenning van het recht op een premie overbodig is geworden.

2.2.12. Melk

2.2.12.1. Het Comité kan zich vinden in het voorstel van de Commissie om de prijzen voor het verkoopseizoen 1998/1999 te handhaven, maar is van oordeel dat de door de WTO-afspraken geboden speelruimte voor de toekenning van uitvoersubsidies volledig moet worden gebruikt. Administratieve maatregelen i.v.m. de vaststelling van deze steun mogen geen spaken in de wielen steken.

2.2.13. Olijfolie

2.2.13.1. Het Comité is van mening dat prijsvoorstellen voor deze sector wél noodzakelijk zijn. Het is immers niet zeker dat de Raad nog vóór het begin van het nieuwe verkoopseizoen overeenstemming zal bereiken over de hervorming van de GMO voor olijfolie.

2.2.14. Katoen

2.2.14.1. Het Comité herinnert eraan dat de gegarandeerde maximumhoeveelheid op EU-niveau en dus ook de nationale referentiehoeveelheden moeten worden aangepast aan de omvang van de productie in de voornaamste producerende lid-staten.

2.2.14.2. Bovendien pleit het Comité voor een adequatere berekening van de voorschotten op de toe te kennen steun teneinde de marge van 15 %, die de Commissie momenteel bij de productieraming in aanmerking neemt, te kunnen verkleinen, zonder dat evenwel de data van uitbetaling naar een later tijdstip worden verschoven.

Brussel, 29 april 1998.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() PB C 87 van 23.3.1998.