27. 2. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C48/1 
II 
(Voorbereidende besluiten) 
COMMISSIE 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende het rijbewijs 
COM(88) 705 def. 
(Door de Commissie ingediend op 9 december 1988) 
(89/C 48/01) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 75, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Europese Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité, 
Overwegende dat het ter uitvoering van het gemeenschap­
pelijk vervoerbeleid om bij te dragen tot de verhoging van 
de veiligheid van het wegverkeer en om het verkeer te 
vergemakkelijken van personen die zich vestigen in een 
andere Lid-Staat dan die waar zij een rijexamen hebben 
afgelegd, wenselijk is dat er een nationaal rijbewijs van 
Europees model bestaat dat door de Lid-Staten onderling 
wordt erkend en waarvoor er geen verplichting tot 
inwisseling bestaat; 
Overwegende dat een eerste fase in die zin is bereikt door de 
Eerste Richtlijn 80/1263/EEG van de Raad (*), waarbij een 
Europees model voor het nationaal rijbewijs werd 
vastgesteld, alsmede door de onderlinge erkenning door de 
Lid-Staten van nationale rijbewijzen en het inwisselen van 
rijbewijzen door houders die hun verblijfplaats of hun 
plaats van arbeid van een Lid-Staat naar een andere 
overbrengen; dat op de ingeslagen weg moet worden 
voortgegaan; 
Overwegende dat het bij de Eerste Richtlijn 80/1263/EEG 
vastgestelde Europees model voor het nationaal rijbewijs 
dient te worden gehandhaafd, met enige taalkundige 
aanpassingen om met de toetreding van Spanje en Portugal 
rekening te houden; 
Overwegende dat om aan de eisen inzake de veiligheid van 
het wegverkeer te voldoen minimumvoorwaarden moeten 
worden vastgesteld voor de afgifte van het rijbewijs; 
(!) PB nr. L 375 van 31. 12. 1980, blz. 1. Overwegende dat artikel 3 van Richtlijn 80/1263/EEG 
bepaalt dat de definitieve voorschriften voor de algemene 
invoering van de in dat artikel vermelde categorieën 
voertuigen in de Gemeenschap, evenals die betreffende de 
voorwaarden voor de geldigheid van rijbewijzen, zonder 
mogelijkheid om daarvan af te wijken moeten worden 
vastgesteld; 
Overwegende dat dient te worden voorzien in de mogelijk­
heid tot onderverdeling van die categorieën voertuigen om 
met name een geleidelijke toegang tot het besturen van de 
krachtigste voertuigen te bevorderen; 
Overwegende dat specifieke voorschriften moeten worden 
vastgesteld om de toegang van lichamelijk gehandicapten 
tot het besturen van voertuigen te bevorderen; 
Overwegende dat in artikel 10 van Richtlijn 80/1263/EEG 
een verdere harmonisatie van de normen inzake de door de 
bestuurders te ondergane tests en inzake de afgifte van 
rijbewijzen wordt voorgeschreven; dat daartoe de eisen 
inzake kennis, geschiktheid en gedrag die samenhangen 
met het besturen van motorvoertuigen moeten worden 
omschreven en het rijexamen dienovereenkomstig moet 
worden gestructureerd; dat de minimumnormen inzake 
lichamelijke en geestelijke geschiktheid voor het besturen 
van die voertuigen opnieuw moeten worden omschreven; 
Overwegende dat de bepalingen van artikel 8 van Richtlijn 
80/1263/EEG van 4 december 1980 en met name de 
verplichting om bij verandering van verblijfplaats het 
rijbewijs binnen een termijn van één jaar om te wisselen een 
belemmering vormt voor het vrije verkeer van personen en, 
rekening houdend met de in het kader van de Europese 
integratie gemaakte vooruitgang, niet kan worden geaccep­
teerd ; 
Overwegende dat om het verkeer te vergemakkelijken van 
personen die zich willen vestigen in een andere Lid-Staat 
dan die welke vóór de inwerkingtreding van deze richtlijn 
hun rijbewijs heeft afgegeven, ervoor dient te worden 
gezorgd dat de Lid-Staten van inwoning de rijbewijzen 
onderling erkennen op de geldigheidsvoorwaarden vast­
gesteld door de Lid-Staten van afgifte en zonder dat zij 
moeten worden ingewisseld, 
Nr. C 48/2 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 27. 2. 89 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Categorie C 
Artikel 1 
1. De Lid-Staten richten het nationale rijbewijs in volgens 
het in bijlage I overeenkomstig de bepalingen van deze 
richtlijn bedoelde Europese model. 
2. Het rijbewijs van Europees model in de zin van deze 
richtlijn en de door de Lid-Staten vóór de inwerkingtreding 
van deze richtlijn afgegeven rijbewijzen worden onderling 
erkend door de Lid-Staten en de geldigheidsvoorwaarden 
daarvan worden, ongeacht de Staat waarin de houder van 
dit rijbewijs zijn verblijfplaats heeft, vastgesteld door de 
Staat waarin het rijbewijs wordt afgegeven. 
Artikel 2 
Voor de toepassing van deze richtlijn wordt onder „gewone 
verblijfplaats" verstaan de plaats waar iemand gewoonlijk 
verblijft, d.w.z. gedurende ten minste 185 dagen per 
kalenderjaar, wegens persoonlijke en beroepsmatige 
bindingen, of, voor personen zonder beroepsmatige 
bindingen, wegens persoonlijke bindingen waaruit nauwe 
banden tussen hemzelf en de plaats waar hij woont blijken. 
De gewone verblijfplaats van iemand die zijn beroepsmati­
ge bindingen op een andere plaats heeft dan zijn 
persoonlijke bindingen en daardoor afwisselend verblijft 
op verschillende plaatsen gelegen in twee of meer Lid-
Staten, wordt evenwel geacht zich op dezelfde plaats te 
bevinden als zijn persoonlijke bindingen, op voorwaarde 
dat hij daar op geregelde tijden terugkeert. Deze laatste 
voorwaarde vervalt wanneer de betrokkene in een Lid-
Staat verblijft voor een opdracht van een bepaalde duur. 
Het feit dat college wordt gelopen of een school wordt 
bezocht, houdt niet in dat de gewone verblijfplaats wordt 
verplaatst. 
Artikel 3 
1. In het ovaal op bladzijde 1 van het model van het 
Europees rijbewijs moet het onderscheidingsteken voorko­
men van de Lid-Staten waarin het rijbewijs wordt 
afgegeven. 
2. De Lid-Staten nemen alle dienstige maatregelen om het 
risico van vervalsing van rijbewijzen te voorkomen. 
Artikel 4 
1. Met het in artikel 1 bedoelde rijbewijs mogen voertui­
gen van de volgende categorieën worden bestuurd: 
Categorie A 
Motorrijwielen, met of zonder zijspan; 
Categorie B 
Motorvoertuigen met een maximaal toegestane massa van 
ten hoogste 3 500 kg en met ten hoogste acht zitplaatsen, 
buiten die van de bestuurder; Andere motorvoertuigen dan die van categorie D, met een 
maximaal toegestane massa van meer dan 3 500 kg; 
Categorie D 
Motorvoertuigen bestemd voor het vervoer van personen, 
met meer dan acht zitplaatsen, buiten die van de 
bestuurder; 
Categorie E 
Samenstellen van voertuigen waarvan het trekkende 
voertuig tot een categorie of categorieën behoort waarvoor 
de bestuurder een rijbewijs heeft (B en/of C en/of D), maar 
die zelf niet tot die categorie(ën) behoren. 
2. Voor de toepassing van lid 1 mag aan motorvoertuigen 
van de categorieën B, C en D een aanhangwagen waarvan 
de maximaal toegestane massa ten hoogste 750 kg 
bedraagt, worden gekoppeld. 
3. Binnen categorie E wordt een specifiek rijbewijs 
afgegeven voor het besturen van de volgende samenstellen 
van voertuigen: 
Subcategorie B + E 
Samenstellen van voertuigen bestaande uit een trekkend 
voertuig van categorie B en een aanhangwagen met een 
maximaal toegestane massa van meer dan 750 kg. 
Een rijbewijs van categorie B is evenwel voldoende, onder 
voorbehoud dat: 
— de maximaal toegestane massa van de aanhangwagen 
niet groter is dan de ledige massa van het motorvoer­
tuig, 
— de maximaal toegestane massa van het samenstel niet 
meer bedraagt dan 3 500 kg; 
Subcategorie C + E 
Samenstellen van voertuigen bestaande uit een trekkend 
voertuig van categorie C en een aanhangwagen met een 
maximaal toegestane massa van meer dan 750 kg; 
Subcategorie D + E 
Samenstellen van voertuigen bestaande uit een trekkend 
voertuig van categorie D en een aanhangwagen met een 
maximaal toegestane massa van meer dan 750 kg. 
4. Binnen categorie A wordt een specifiek rijbewijs 
afgegeven voor het besturen van de volgende voertuigen: 
— motorrijwielen met een maximale cylinderinhoud van 
400 cm3 of een vermogen van 35 kW, 
— motorrijwielen met een cylinderinhoud van meer dan 
400 cm3 of een vermogen van meer dan 35 kW. 
27. 2. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 48/3 
Binnen de subcategorie motorrijwielen met een maximale 
cylinderinhoud van 400 cm3 kan een specifiek rijbewijs 
worden afgegeven voor het besturen van lichte motorrij­
wielen met een maximale cylinderinhoud van 125 cm3. 
5. Binnen de categorieën B, C en D en de subcategorieën 
C + E en D + E kan een specifiek rijbewijs worden 
afgegeven voor het besturen van de volgende voertuigen: 
Categorie B 
Gemotoriseerde driewielers en vierwielers; 
Categorie C 
Andere motorvoertuigen dan die van categorie D, waarvan 
de maximaal toegestane massa meer dan 3 500, doch niet 
meer dan 7 500 kg bedraagt; 
Categorie D 
Motorvoertuigen bestemd voor het vervoer van personen, 
met meer dan acht, doch niet meer dan 16 zitplaatsen, 
buiten die van de bestuurder; 
Subcategorie C + E 
Samenstellen van voertuigen bestaande uit een trekkend 
voertuig van categorie C met een maximaal toegestane 
massa van niet meer dan 7 500 kg en een aanhangwagen 
met een maximaal toegestane massa van meer dan 750 kg; 
Subcategorie D + E 
Samenstellen van voertuigen bestaande uit een trekkend 
voertuig van categorie D met niet meer dan 16 zitplaatsen 
buiten die van de bestuurder en een aanhangwagen met een 
maximaal toegestaande massa van meer dan 750 kg. 
6. Voor de toepassing van dit artikel wordt verstaan 
door: 
— „gemotoriseerd voertuig", elk zichzelf over de weg 
voortbewegend wegvoertuig, anders dan een voertuig 
dat op rails wordt voortbewogen, 
— „motorrijwiel", elk voertuig op twee wielen waarvan de 
door de constructie bepaalde maximumsnelheid meer 
bedraagt dan 50 km per uur of, indien dit voertuig met 
een thermische aandrijfmotor is uitgerust, de cilinderin­
houd meer bedraagt dan 50 cm3. Een zijspanwagen 
wordt met dit soort voertuig gelijkgesteld, 
— „driewieler" en „vierwieler", elk voertuig respectievelijk 
op drie of op vier wielen van categorie B, waarvan de 
door de constructie bepaalde maximumsnelheid meer 
bedraagt dan 50 km per uur, of, indien deze voertuigen 
zijn uitgerust met een thermische motor met ontste­
kingsregeling, met een cilinderinhoud van meer dan 
50 cm3, of een andere motor met gelijkwaardig 
vermogen. De ledige massa mag niet groter zijn dan 500 kg. In de ledige massa van elektrisch aangedreven 
voertuigen wordt de massa van de accu's niet meegere­
kend. 
De Lid-Staten kunnen lagere normen voor de ledige 
massa vaststellen en andere eraan toevoegen, bij 
voorbeeld voor de maximale cilinderinhoud of het 
vermogen; 
— „motorvoertuig", elk gemotoriseerd voertuig, motorrij­
wielen uitgezonderd, dat gewoonlijk wordt gebruikt 
voor het vervoer van personen of goederen over de weg, 
of om voertuigen die worden gebruikt voor het vervoer 
van personen of goederen, over de weg voort te trekken. 
Deze term omvat mede trolleybussen, d.w.z. voertuigen 
die in verbinding staan met een elektrische geleiding en 
niet over spoorstaven rijden. Zij heeft geen betrekking 
op landbouw- en bosbouwtrekkers, 
— „landbouw- en bosbouwtrekker", elk gemotoriseerd 
voertuig op wielen of rupsbanden, met ten minste twee 
assen, voornamelijk bestemd voor tractiedoeleinden en 
in het bijzonder ontworpen voor het trekken, duwen, 
dragen of in beweging brengen van bepaalde werktui­
gen, machines of aanhangwagens die voor gebruik in de 
land- of bosbouw zijn bestemd, en die slechts bijkomstig 
voor personen- of goederenvervoer over de weg of voor 
het trekken van voertuigen voor personen- of goederen­
vervoer over de weg worden gebruikt. 
7. De Lid-Staten mogen, na overleg met de Commissie, 
van de in lid 6, tweede en derde streepje genoemde 
snelheden afwijken, op voorwaarde dat zij lagere snelheden 
vaststellen en mits zij dit op het rijbewijs vermelden. 
Artikel 5 
1. Voor lichamelijke gehandicapte aanvragers of bestuur­
ders kunnen rijbewijzen met beperkende voorwaarden 
worden afgegeven of met beperkende voorwaarden 
verlengd, mits de voertuigen die zij besturen aan hun 
gebreken zijn aangepast. De op het rijbewijs aangebrachte 
beperking moet melding maken van het type van de vereiste 
aanpassing van het voertuig, in voorkomend geval van de 
prothesen die de aanvrager of bestuurder moet dragen en, 
in voorkomend geval, van de geldigheidsduur van het 
rijbewijs. 
Wanneer het dragen van corrigerende glazen of intra-
oculaire lenzen noodzakelijk wordt geacht, dient dit op het 
rijbewijs te worden vermeld. 
2. Als de aanvrager wegens lichamelijke gebreken slechts 
voor bepaalde typen voertuigen of voor voertuigen die aan 
zijn gebreken zijn aangepast, een rijbewijs kan krijgen, 
geschiedt het in artikel 8 bedoelde onderzoek in een 
dergelijk voertuig. Het rijbewijs dat na het slagen voor het 
onderzoek met een speciaal aangepast voertuig wordt 
Nr. C 48/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 27. 2. 89 
afgegeven, is slechts geldig voor voertuigen die zijn 
aangepast aan de op het rijbewijs vermelde voorwaarden. 
Artikel 6 
1. De afgifte van het rijbewijs wordt van de volgende 
voorwaarden afhankelijk gesteld: 
a) Het rijbewijs voor de categorieën C of D mag slechts 
worden afgegeven aan bestuurders die reeds rijbevoegd­
heid voor categorie B bezitten. 
b) Het rijbewijs voor samenstellen van de subcategorieën 
van categorie E mag slechts worden afgegeven aan 
bestuurders die reeds rijbevoegdheid voor een van de 
categorieën B, C of D bezitten. 
2. De geldigheid van het in artikel 1 bedoelde rijbewijs 
wordt als volgt vastgesteld: 
a) Het rijbewijs voor de subcategorieën C + EofD + Eis 
ook geldig voor het besturen van samenstellen van 
subcategorie B + E. 
b) Het rijbewijs voor subcategorie C + E is ook geldig 
voor subcategorie D + E als de houder reeds rijbe­
voegdheid voor categorie D bezit. 
3. De Lid-Staten zijn op nationaal niveau bevoegd tot de 
volgende geldigverklaringen: 
a) Het rijbewijs voor categorie A mag ook geldig zijn voor 
het besturen van drie- en vierwielers. 
b) Het rijbewijs voor de categorieën B, C of D mag ook 
geldig zijn voor het besturen van lichte motorrijwielen. 
Deze geldigverklaring mag evenwel worden beperkt tot 
voertuigen die aan lagere normen beantwoorden dan 
die welke in de definitie van deze subcategorie zijn 
opgenomen. 
Artikel 7 
1. De afgifte van het rijbewijs wordt aan de volgende 
leeftijdsvoorwaarden onderworpen: 
a) Categorie A 
— Motorrijwielen met een maximale cylinderinhoud 
van 400 cm3 of een maximaal vermogen van 35 kW: 
18 jaar oud zijn. De Lid-Staten kunnen van deze 
bepaling afwijken en dit rijbewijs vanaf 17 jaar 
afgeven. 
— motorrijwielen met een cylinderinhoud van meer 
dan 400 cm3 of een vermogen van meer dan 35 kW: 
twee jaar houder zijn geweest van een rijbewijs voor 
de onmiddellijk lagere subcategorie. 
b) Categorie B 
18 jaar oud zijn. c) Categorie C 
Voor bestuurders in het goederenvervoer gelden de in 
Verordening (EEG) nr. 3820/85 van de Raad (*) voor de 
afgifte van het rijbewijs inzake leeftijd vastgestelde 
voorwaarden. 
d) Categorie D 
Voor bestuurders in het personenvervoer gelden de in de 
Verordening (EEG) nr. 3820/85 van de Raad (*) voor de 
afgifte van het rijbewijs inzake leeftijd vastgestelde 
voorwaarden. 
e) Categorie E 
i) subcategorie B + E: hiervoor gelden de voor 
categorie B vastgestelde voorwaarden 
ii) subcategorie C + E: hiervoor gelden de voor 
categorie C vastgestelde voorwaarden 
iii) subcategorie D + E: hiervoor gelden de voor 
categorie D vastgestelde voorwaarden. 
f) Facultatieve subcategorieën 
— Lichte motorrijwielen met een maximale cilinderin­
houd van 125 cm3: 16 jaar oud zijn. 
— driewielers en vierwielers: 16 jaar oud zijn. 
2. De Lid-Staten kunnen de geldigheid op hun grond­
gebied weigeren te erkennen van ieder rijbewijs waarvan de 
houder nog geen 18 jaar oud is. 
Artikel 8 
1. Voor de afgifte van het rijbewijs moet ook zijn voldaan 
aan de volgende voorwaarden: 
a) de aanvrager moet met goed gevolg een onderzoek naar 
de geschiktheid en het gedrag en een onderzoek naar de 
kennis ondergaan en ook voldoen aan medische normen 
waarvan de minimumeisen niet minder streng mogen 
zijn dan die genoemd in de bijlagen II en III; 
b) de aanvrager moet zijn gewone verblijfplaats hebben op 
het grondgebied van de Lid-Staat die het rijbewijs 
afgeeft of het bewijs leveren dat hij in een onderwijsin­
stelling van die Lid-Staat is ingeschreven. 
2. De Lid-Staten kunnen na instemming van de Commis­
sie op de afgifte van het rijbewijs nationale voorschriften 
toepassen die andere voorwaarden behelzen dan die welke 
zijn bedoeld in lid 1 op voorwaarde dat zij objectief 
verantwoord zijn. 
3. De nationale voorschriften inzake schorsing of 
ontzegging van het recht om gebruik te maken van het 
rijbewijs moeten ook toepasselijk zijn op bestuurders die 
niet meer voldoen aan de voor afgifte of verlenging van het 
rijbewijs gestelde eisen inzake kennis, geschiktheid en 
gedrag in samenhang met het besturen van een gemotori­
seerd voertuig, alsook inzake de gezondheidstoestand van 
De Lid-Staten kunnen van deze bepaling afwijken en dit 
rijbewijs vanaf 17 jaar afgeven. (!) PB nr. L 370 van 31. 12. 1985, blz. 1. 
27. 2. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 48/5 
de houder van het rijbewijs, onder voorbehoud, in dit 
laatste geval, van een bevoegd medisch advies. 
4. Het bepaalde in bijlage III belet een Lid-Staat niet te 
bepalen dat een bestuurder die vóór 1 juli 1990 onder 
minder strenge voorwaarden dan die van deze bijlage een 
rijbewijs heeft verkregen, dat rijbewijs periodiek kan laten 
verlengen op de voorwaarden waarop hij het heeft 
verkregen. 
5. De Lid-Staten kunnen na instemming van de Commis­
sie afwijken van de bepalingen van bijlage III, wanneer die 
afwijkingen verenigbaar zijn met de vooruitgang van de 
medische wetenschap en met de in deze bijlage omschreven 
beginselen. 
Artikel 9 
Onverminderd de bepalingen die de Raad ter zake zal 
vaststellen, behoudt elke Lid-Staat het recht de geldigheids­
duur van de door hem afgegeven rijbewijzen van Europees 
model volgens nationale criteria vast te stellen. 
Artikel 10 
1. Indien de houder van een geldig rijbewijs dat is 
afgegeven door een Lid-Staat zijn gewone verblijfplaats 
verwerft in een andere Lid-Staat, kan hij verzoeken om 
inwisseling van zijn rijbewijs tegen een gelijkwaardig 
rijbewijs dat hem wordt afgegeven door de bevoegde 
autoriteiten van de Lid-Staat waarin hij zijn nieuwe 
verblijfplaats heeft verworven. 
2. Het is de taak van de Lid-Staat die de inwisseling 
verricht, in voorkomend geval na te gaan of de geldigheids­
duur van het overgelegde rijbewijs inderdaad niet is 
verstreken. De Lid-Staat die de inwisseling verricht zendt 
het oude rijbewijs terug naar de autoriteiten van de Lid-
Staat die het heeft afgegeven. 
3. Wanneer een Lid-Staat in ruil voor een door een derde 
land afgegeven rijbewijs een rijbewijs van Europees model 
afgeeft, moet op dit rijbewijs melding worden gemaakt van 
deze inwisseling, alsook van iedere latere verlenging of 
vervanging van dit rijbewijs. Artikel 1, lid 2, is niet van 
toepassing op een dergelijk rijbewijs. In ieder geval kan pas 
een rijbewijs van Europees model worden afgegeven, indien 
het door een derde land afgegeven rijbewijs is ingeleverd bij de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat die het rijbewijs 
afgeeft. 
Artikel 11 
De Lid-Staten stellen de gelijkwaardigheid vast, voor zover 
zij van de facultatieve subcategorieën van artikel 4 gebruik 
maken. 
Artikel 12 
De Raad stelt vijf jaar na de invoering van de richtlijn en op 
voorstel van de Commissie een onderzoek in naar de 
nationale voorschriften inzake de facultatieve subcatego­
rieën die eventueel overeenkomstig artikel 4 zijn ingesteld, 
met het oog op de harmonisatie of afschaffing ervan. 
Artikel 13 
De voor het in bijlage II bedoelde onderzoek naar het 
gedrag en de geschiktheid gebruikte voertuigen die vóór 
1 juli 1990 in het verkeer zijn gebracht, mogen na deze 
datum slechts gedurende een periode van niet meer dan drie 
jaar worden gebruikt als zij niet aan de in punt 8.1.2 van 
bijlage II voor deze voertuigen vermelde criteria voldoen. 
Artikel 14 
1. De Lid-Staten stellen na raadpleging van de Commis­
sie, uiterlijk op 31 december 1989 de wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen vast die nodig zijn voor de 
uitvoering van de richtlijn met ingang van 1 juli 1990. 
Wat artikel 7.1.c), d), e) ii) en e) iii), van de richtlijn betreft, 
moeten geen bepalingen worden vastgesteld in de gevallen 
waarin de in dit artikel bedoelde voertuigen onder het 
toepassingsgebied vallen van Afdeling II van Verordening 
(EEG) nr. 3820/85. 
2. De Lid-Staten staan elkaar bij in de uitvoering van deze 
richtlijn. 
Artikel 15 
De Eerste Richtlijn 80/1263/EEG wordt ingetrokken. 
Artikel 16 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
Nr. C 48/6 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 27. 2. 89 
BIJLAGE 1 
EUROPEES MODEL VAN HET RIJBEWIJS (J) 
LID-STAAT 
RIJBEWIJS 
Korekort 
Führerschein 
'Aóeia oór|Yntf€U)S. 
Permiso de Conducción 
Driving Licence 
Permis de Conduire 
Ceadünas Tiomana 
Parente di Guida 
Carta de Condupao 
Model van de 
EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
1 Naam 
2 Voornaam 
3 Geboortedatum en -plaats 
4 Woonplaats 
5 Afgegeven door 
6 Te op 
7 Geldig tot 
8 Nr. 
(Handtekening, enz.) (foto) 
Handtekening 
van de houder Categorie voertuigen waarvoor het 
rijbewijs geldig is 
A 
B 
C 
D 
E Motorrijwielen > 50 km/uur 
met of zonder zijspan 
Motorvoertuigen met een maxi­
maal toegestane massa van 3,5 ton 
en met ten hoogste acht zitplaatsen 
buiten die van de bestuurder 
Motorvoertuigen, andere dan D, 
met een maximaal toegestane 
massa van meer dan 3,5 ton 
Motorvoertuigen bestemd voor het 
vervoer van personen, met meer 
dan acht zitplaatsen buiten die 
van de bestuurder 
Samenstellen van voertuigen 
waarvan het trekkende voertuig 
tot categorie(ën B en/of C 
en/of D behoort, maar die zelf niet 
tot die categorie(ën) behoren Stempel Aanvullende gegevens 
222 mm 
(l) De toelichting op het Europese model van het rijbewijs staat op blz. 7. 
Een voorbeeld van een rijbewijs volgens Europees model (Belgisch rijbewijs staat op blz. 8. 
27. 2. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 48/7 
Toelichting op het op bladzijde 6 staande model van het rijbewijs 
1. De kleur van het Europees rijbewijs is rosé. 
2. Op het voorblad 
— is de vermelding van de naam van de Lid-Staat die het rijbewijs afgeeft facultatief: 
— moet in het ovaal het onderscheidingsteken staan van de Lid-Staat die het rijbewijs afgeeft: 
— moet de vermelding „rijbewijs" in hoofdletters worden aangebracht in de taal/talen van de Lid-Staat die 
het rijbewijs afgeeft. Na een passende tussenruimte wordt deze vermelding in kleine letters in de overige 
talen van de Europese Gemeenschappen aangebracht: 
— moet de vermelding „model van de Europese Gemeenschappen" worden aangebracht in de taal/talen 
van de Lid-Staat die het rijbewijs afgeeft. 
3. De gedrukte teksten op de andere bladzijden worden gesteld in de taal of de talen van de Lid-Staat die het 
rijbewijs afgeeft. 
4. Op de bladzijde „Aanvullende gegevens" kunnen in voorkomend geval aantekeningen worden aangebracht 
waarbij de voorwaarden waaronder het rijbewijs geldig is, worden beperkt of verruimd. Deze bladzijde kan 
ook worden gebruikt om er de geldigheidsduur van het rijbewijs op te vermelden wanneer deze varieert. 
Geldig tot: 
afgegeven op: Aanvullend » gegevens 
Verlengd tot: 
op: 
5. Andere opmerkingen kunnen op de blanco gelaten bladzijden worden geschreven. Een Lid-Staat kan er in 
voorkomend geval categorieën voertuigen op vermelden die niet in deze richtlijn zijn genoemd of de 
categorieën A, B, C, D, en E onderverdelen op de overeenkomstige bladzijde. 
6. De Lid-Staten hebben de mogelijkheid om: 
— de foto te laten vervallen, 
— de woonplaats door het postadres te vervangen. 
Nr. C 48/8 Pubfikatieblad van de Europese Gemeenschappen 27. 2. 89 
VOORBEELD VAN EEN RIJBEWIJS VOLGENS HET EUROPESE MODEL: BELGISCH RIJBEWIJS 
(RIJ WIJZE VAN INDICATIF) 
KONINKRIJK BELGIË 
RIJBEWIJS 
Korekort 
Führerschein 
'AÓGia o6r}yf\ueujq 
Permiso de Conducción 
Driving Licence 
Permis de Conduire 
Ceadünas Tiomana 
Patente di Guida 
Carta de Conducao 
Model van de 
EUROPESE GEMEENSCHAPPEN ROYAUME DE BELGIQUE 
PERMIS 
DE CONDUIRE 
Korekort 
Führerschein 
'Aóeia oör\yf)oeujq 
Permiso de Conducción 
Driving Licence 
Ceadünas Tiomana 
Patente di Guida 
Rijbewijs 
Carta de Conducao 
Modèle des 
COMMUNAUTÉS EUROPÉENNES 
^ ^ ^ ^nr^li^anc^d^^ndcLuronc^cC^crnccn^cri^^cn ^r C^^ 
VA^t3^e^^oTeo^t^^n^ 
t. ^e^mb^le 
Oebestnnrders van gemotoriseerde voertnigen moeten met het oog on het veilig bestnren van hnn 
voertmg voldoen aan eisen inzake kennis, geschiktheid en gedrag die hen in staat stellen 
— verkeersnsico'ste onderkennen en de ernst ervante beoordelen, 
— hnnvoertmg onder controle te honden om geen gevaarlijke situaties te scher^r^en, en on bassende 
wijze te reagerenwanneer dergelijke sitnatieszichvoordoen, 
— de wettelijke wegverkeersvoorschnl^tenmacht te nemen,met name die welke gericht zijn on het 
voorkomen van verkeersongevallenen herverzekeren van een vlottedoorstroming van het 
verkeer, 
— de voornaamste technische tekortkomingen van hnnvoertnig te ontdekken, met name die welke 
de veiligheid in gevaar brengen,en er or^ bassende wijzemte laten voorzien, 
— rekening tehonden met alle l^actorendiehet gedrag vandebestnnrdersnadehgbeinvloeden 
^alcohol,vermoeidheid,vermmderd gezichtsvermogen,enz.^ ten einde volledig te beschikken 
over de vermogens die voor het veilig bestnrenvanhnnvoertmg nodig zijn, 
— door respect voordeanderenbij tedragentotde veiligheid vanalle weggebruikers, inhet 
bijzonder de zwaksten en kwetsbaarsten. 
^. Xer^^s 
Oebestnnrdersdienenbhjk te gevenvan kennis en inzicht OD de volgende gebieden 
^S. het belang van de waakzaamheid en van de bonding ten opzichte van de andere weggebrnikers. 
^.^. mechanische onderdelen die van belang zijnvoor veilig njden^debestnnrder moet met name de 
meest voorkomende detecten knnnen noemen die zich kunnen voordoen aan stnnrinnchting, 
banden, verlichting en richtingaanwijzers, reelectoren, achteruitkijkspiegels, rmtesnroeiers en 
rmtewissers,nitlaat en antogordels,ten einde ze OD bassende wijze te knnnenverhelnen, 
^S. belangrijkste beginselen mzake remweg en weghgging van het voertnig in mteenlonende weg en 
weersomstandigheden, 
^Bt. waarnemings^, beoordelings^, en beshssingsvermogen, met name reactietijd, en veranderingen in het 
gedrag van de bestnnrder onder invloed van alcohol, drngs en geneesmiddelen, gemoedsgesteldheid 
envermoeidheid^ 
^. sneci^iekensico'sdie verband honden met de leeftijd en onervarenheid van andere weggebrtnkers, 
mclnsieivoetgangers, in het bijzonder kinderen,adolescenten en bejaarden,ten einde hnn gedrag in 
verkeerssitnaties te voorziend 
^. sDecineke kenmerken van het besturen van de diverse soorten voertmgen en van het verschillende 
zicht van bestuurders van deze voertmgen, zodat hnn gedrag 01 dat van het voertmgmhet verkeer 
kanwordenvoorzien^ 
^. risico's samenhangend met de wegomstandigheden, variatie daarvan naargelang van de 
weersomstandigheden en het tijdstmvan de dag 01 de nachts 
^. kenmerken van de verschillende soorten wegen en daarmt voortvloeiende wettelijke voorschriften, 
e^.^. veihgheidsmrichtingen vandevoertmgen, met name gebrmkvandeantogordels en veiligheids 
inrichtingenvoorkinderen, 
^.nO. regels voor het gebrmk van het voertnig m verband met het mihen ^in het bijzonder gelmd, 
verontreiniging^ 
^.tt. wettelijke wegverkeersvoorschniten,in het bijzonder inzake verkeerstekens,voorrangregehng en 
snelheidsbeperkingen^ 
^S^. voorgeschrevenadmimstratievebescheidenin verband met het gebrnik van het voerttng, 
^.M. algemene regels voor de door de bestnnrder te volgen gedragslijn bij ongevallen ^bebakenen, 
waarschnwen^en maatregelen die hij invoorkomend geval kan nemenomhnlnteverlenenaan 
verkeersslachto^ers^ 
e^S^. veihgheids^actoren met betrekking tot de lading van het voertmg en de vervoerde personen 
^ geschiktheid 
Onderstaande voorschriften gelden slechtsvoor zover zij verenigbaar zijn met de kenmerken van het 
voertnig. 
Nr. C 48/10 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 27. 2. 89 
3.1. De bestuurders moeten in staat zijn na te gaan of met het voertuig veilig gereden kan worden; dit 
houdt het volgende in: 
3.1.1. het controleren van de staat van de banden, verlichting, reflectoren, stuurinrichting, remmen, 
richtingaanwijzers en claxon; 
3.1.2. het juist afstellen van de zitting; 
3.1.3. het aanpassen van de achteruitkijkspiegels en de autogordel; 
3.1.4. het nagaan of de portieren goed gesloten zijn. 
3.2. De bestuurders moeten in staat zijn de volgende primaire inrichtingen van het voertuig te bedienen: 
— het stuur, 
— het gaspedaal, 
— het koppelingspedaal, 
— de gangwissel, 
— de hand- en voetrem. 
Dit houdt het volgende in: 
3.2.1. het op juiste wijze starten van de motor en zonder schokken of stoten wegrijden (zowel op vlak 
terrein als op een stijgende of dalende helling); 
3.2.2. het versnellen tot een passende snelheid is bereikt en daarbij in rechte lijn blijven rijden, ook bij het 
schakelen; 
3.2.3. het aanpassen van de snelheid bij het rechts of links afslaan op een kruispunt, eventueel op een 
beperkte ruimte, en het tegelijk onder controle houden van de baan van het voertuig; 
3.2.4. het in rechte lijn achteruitrijden, het gebruiken van de aangewezen rijstrook om op de hoek van een 
straat rechts of links af te slaan; 
3.2.5. het maken van een halve draai met behulp van de vooruit en de achteruit op een niet te brede weg; 
3.2.6. het remmen en tijdig stoppen, indien nodig met gebruik van het maximale remvermogen van het 
voertuig; 
3.2.7. het parkeren op en verlaten van een (evenwijdig aan of schuin of loodrecht t.o.v. de weg gelegen) 
parkeerplaats met behulp van de vooruit en de achteruit, zowel op vlak terrein als op een stijgende of 
dalende helling. 
3.3. Bij de sub 3.2. genoemde handelingen moeten de bestuurders in staat zijn de secundaire inrichtingen 
van het voertuig: ruitewissers, ruitesproeier, ontmister, verwarming en luchtverversing, verlichting, 
enz. te bedienen. 
4. Gedrag 
4.1. De bestuurders moeten in normale verkeerssituaties alle gewone manoeuvres veilig en met de 
vereiste voorzichtigheid kunnen verrichten; dit houdt het volgende in: 
4.1.1. het opletten (ook met behulp van de achteruitkijkspiegels) op het profiel van de weg, verkeerstekens 
op borden en op het wegdek, en aanwezige of voorzienbare risico's; 
4.1.2. het geven van toegestane signalen aan de andere weggebruikers; 
4.1.3. het doeltreffend reageren in gevaarlijke situaties; 
4.1.4. het in acht nemen van de wettelijke wegverkeersvoorschriften en van de aanwijzingen van personen 
die bevoegd zijn om het verkeer te regelen; 
4.1.5. het respecteren van de andere weggebruikers. 
4.2. De bestuurders moeten bovendien in staat zijn om in verkeerssituaties op veilige wijze: 
4.2.1. de kant van de weg en/of de parkeerplaats te verlaten; 
4.2.2. op de juiste plaats op de weg en met aanpassing van de snelheid aan de weg- en 
verkeersomstandigheden aan het verkeer deel te nemen; 
4.2.3. afstand te bewaren t.o.v. andere voertuigen; 
4.2.4. van rijstrook te veranderen; 
4.2.5. geparkeerde en stilstaande voertuigen, alsook obstakels voorbij te rijden; 
4.2.6. voertuigen te kruisen, ook op smalle plaatsen; 
4.2.7. in diverse omstandigheden in te halen; 
4.2.8. overwegen te naderen en te passeren; 
^. ^. ^ ^uni^ncbl^d^^ndcLuronc^cC^crnccn^cri^r^cn ^r.C^^ll 
^B^, kruisingen te naderen en te passerend 
^UO, rechts en links af te slaan bij kruisingen of om de weg te verlatend 
^.^UL de nodige voorzorgsmaatregelen te nemen bij het verlaten van het voertuig. 
^ Specifieke voorschriften voor het besturen van voertuigen van de categorieën A^ ó^ O^ en de 
subcategorieën Cm^^enO-t-^ 
^U. C^^o^^^ 
Oe bestuurders van voertuigen van deze categorie moeten in staat zijn^ 
^U.L hun helm op de juiste wijze te bevestigen en de andere veiligheidsvoorzieningen die eigen zijn aan dit 
soort voertuig te controlerend 
^U.^ het motorrijwiel van de standaard te halen en aan de hand zonder hulp van de motorte verplaatsend 
^,L^. het motorrijwiel op de standaard te plaatsen en te parkerend 
^.L^. een halve draai in U^vorm te makend 
^L^, het voertuig bij diverse snelheden^ ook bij geringe snelheid en in diverse njsituatiesmti^lusiefbij 
vervoer van een passagier^m evenwicht te houdend 
^.n^. naar links of rechts over te hellen om bochten te nemen 
^^. ^^or^^^e^^^^^^^^o^^^e^^^n^^ 
Oe bestuurders van voertuigen van deze categorieën dienen blijk te geven van kennisen inzicht op de 
volgende gebiedend 
^.^U, beperking van het gezichtsveld die voor de bestuurder en de andere weggebruikers door de 
kenmerken van het voertuig wordt veroorzaakte 
^.^. invloed van de wind op de baan van het voertuig^ 
^^3. voorschriften inzake gewichten en afmetingen^ 
^^^, voorschriften inzake rij en rusttijden en gebruik van de chronotachograaf^ 
^^ beginselen van de werking van de remsvstemen en de vertragen 
^^,^, bij inhaalmanoeuvres te nemen voorzorgen wegens de nsico^s^ veroorzaakt door opspattend water 
enshjk^ 
^.^. lezen van een wegenkaart, bovendien moeten zij in staat zijn 
^.^. de remden stuurbekrachtiging te controlerend 
^.^.^ de verschillende remsvstemen te gebruikend 
^UO. de vertrager te gebruikend 
^^UL de baan van hun voertuig in bochten^ rekening houden met lengte en voor en achteroverbouw^aan 
te passend 
^Bl ^^o^^^e^e^^ 
Oe bestuurders van voertuigen van deze categorieën moeten 
^U. inzicht hebbenmdeveihgheidsfactoren met betrekking tot de lading van hun voertuig. 
Oe bestuurders van voertuigen van deze subcategorie moeten in staat zijn 
^^L de aanhangwagen of oplegger aan het trekkende voertuig te koppelen en daarvan los te koppelen. 
^r.C^l^ ^u^lik^ric^lad^andcLnronc^cC^^rnccn^cri^nncn ^7 ^ ^ 
5.5. e^^^^n 
Oe bestuurders vanvoertuigenvan deze categorie dienenbl^k te gevenvan kennisvans 
55.1. de voorschnftenmet betrekking tot de vervoerde personen, 
5.5.2 de bi^ ongevallen te treffen maatregelen, bovendien moeten zi^ in staat zi^n^ 
5.5.3. bijzondere maatregelentetreffenvoor de veiligheid van het voertuig. 
^. gebruik van bet voertuig 
^lle bestuurders moetenhun voertuig op verschillendesoorten wegen in en buiten de bebouwdekom 
bi^uiteenlopende verkeersdrukte overdag en^snachts kunnen gebruiken. 
tt ^t^t^tn^tE^E^VOO^KnEX^^tE^^ 
Oe Eid^taten nemen de nodige maatregelen om zieb ervan te vergewissen datde toekomstige 
bestuurders daadwerkelijk voldoen aan de eisen inzake kennis, geschiktheid en gedrag die 
samenhangen met het besturen van een gemotoriseerd voertuig. Het met dit doel ingerichte examen 
behelst 
— een onderzoek naar de kennis, 
— eenonderzoek naar de geschiktheid en het gedrag. 
Hieronder worden de omstandigheden gegeven waarin dit examen moet plaatsvinden. 
7. Oönderzoek naarde kennis 
71. ^^ 
Oe vorm wordt zo gekozen dat kan worden nagegaan of de kandidaat de vereiste kennis bezit met 
betrekking tot de in de paragrafen2en5van de bijlage genoemde onderwerpen. 
7.2. M^o^^^^^o^^^o^^oo^^^^^^o^^^^o^^^^^ 
tn onderstaande opsomming wordt verwezen naar paragraaf2van de bidage. 
7.2.1. Hetonderzoek moet betrekkinghebben op elk voordeonderstaanderubneken vermeldpunt, 
waarbij het aan de Eid^taten wordt overgelaten om voor elk punt de inhoud vast te stellen. 
7.2.el ^egenverkeerswetgeving (punt 2.11^. 
7.2.1.2. Oe bestuurder (punten21en 2.4^. 
7213. Oe weg (punten 2.3, 2.7 en 2.^ 
7.214. Oe andere weggebruikers (punten 2.5 en 2.^. 
7.2.1.5. algemene voorschriften en diversen (punten 2S2, 2.f3 en 2.f4^. 
7.2.2. Het in punt7.2.Igenoemde onderzoek moet worden aangevuld met een willekeurig onderzoek over 
een van volgende punten 2.2, 2.^ en 2.1é^ betreffende het voertuig. 
7.3. ^^^^^oo^^^^^^oo^^^^^o^^^e,n^^^^^^^^^o^^^e^ ^^^n ^ ^ 
Het in paragraaf7.2 bedoelde onderzoek moetvoor de kandidaten voor het besturen van voertuigen 
van de categorieën C,O,en de subcategoneene^EenO ^Eworden aangevuld met^ 
7.3.1. een verplicht onderzoek dat betrekking heeft op de volgende punten van paragraaf5van de bijlage. 
7.3.1.1. eategoneene,n,ensubcategorieene^EenO^E(punten5.2.3,5.2.4(behalvegebruikvande 
mpunt^.l3genoemdechronotachograaf^en5.2.5^. 
7.3.1.2. eategorieO(punten5.5.1en5.5.2^. 
7.3.2. een willekeungonderzoek naar de kennis van een van de volgende punten^ 
5.2S, 5.2.2 en 5.2.^. 
27. 2. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 48/13 
8. Onderzoek naar de geschiktheid en het gedrag 
8.1. Het voertuig en de uitrusting 
8.1.1. Om een voertuig met handschakeling te mogen besturen moet de kandidaat slagen voor een in een 
voertuig met dergelijke schakeling afgelegd examen waarbij zijn geschiktheid en gedrag worden 
getoetst. 
Indien de kandidaat het onderzoek naar de geschiktheid en het gedrag aflegt in een voertuig met 
automatische schakeling, dient dit in het op grond van een dergelijk examen afgegeven rijbewijs te 
worden vermeld. Rijbewijzen waarin deze vermelding is opgenomen, mogen uitsluitend worden 
gebruikt voor het besturen van voertuigen met automatische schakeling. 
8.1.2. Voertuigen waarmee het onderzoek naar de geschiktheid en het gedrag plaatsvindt. 
Categorie A 
— subcategorie motorrijwielen met een maximale cylinderinhoud van 400 cm3 of een maximaal 
vermogen van 35 kW: motorrijwiel met een minimaal vermogen van 20 kW of een minimale 
cylinderinhoud van 240 cm3 en een minimale massa van 120 kg, 
— subcategorie motorrijwielen met een cylinderinhoud van meer dan 400 cm3 of een vermogen van 
meer dan 35 kW: motorrijwiel met een minimale cylinderinhoud van 600 cm3, 
— facultatieve subcategorie lichte motorrijwielen: motorrijwiel met een minimale cylinderinhoud 
van 80 cm3. 
Categorie B 
Vierwielig voertuig van categorie B waarmee een snelheid van 100 km per uur kan worden bereikt. 
Facultatieve subcategorie drie- en vierwielers 
Drie- of vierwielers waarmee een snelheid van 60 km per uur kan worden bereikt. 
Categorie C 
Voertuig van categorie C met een maximaal toegestane massa van ten minste 11 000 kg, waarmee 
een snelheid van 80 km per uur kan worden bereikt. 
Facultatieve subcategorie voor het beperkte rijbewijs voor de categorie C 
Voertuig van de categorie C met een maximaal toegestane massa van ten minste 4 000 kg, waarmee 
een snelheid van 80 km per uur kan worden bereikt. 
Categorie D 
Voertuig van de categorie D met een lengte van ten minste negen meter, waarmee een snelheid van 
80 km per uur kan worden bereikt. 
Facultatieve subcategorie voor het beperkte rijbewijs voor categorie D 
Voertuig van categorie D waarmee een snelheid van 80 km per uur kan worden bereikt. 
Categorie E 
Verplichte subcategorieën 
B + E 
Samenstel van voertuigen met een maximaal toegestane massa van meer dan 3 500 kg bestaande uit 
een voertuig van categorie B en een aanhangwagen met een maximaal toegestane massa van ten 
minste 1 250 kg, met welk samenstel een snelheid van 100 km per uur kan worden bereikt; 
C + E 
— een geleed voertuig met een maximaal toegestane massa van ten minste 21 000 kg, waarmee een 
snelheid van 80 km per uur kan worden bereikt, of 
Nr. C 48/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 27. 2. 89 
— een samenstel bestaande uit een voertuig van categorie C en een aanhangwagen met ten minste 
twee assen, waarvan ten minste één gestuurde, met een wielbasis van ten minste vier meter, van 
welk samenstel de maximaal toegestane massa ten minste 21 000 kg bedraagt en dat een snelheid 
van 80 km per uur kan bereiken; 
D + E 
Samenstel bestaande uit een examenvoertuig van categorie D en een aanhangwagen met een 
maximaal toegestane massa van ten minste 1 250 kg, dat een snelheid van 80 km per uur kan 
bereiken. 
Facultatieve subcategorieën : 
C + E 
Samenstel bestaande uit een voertuig van categorie C met een maximaal toegestane massa van ten 
minste 4 000 kg en een aanhangwagen met een maximaal toegestane massa van ten minste 2 000 kg. 
Het samenstel moet een lengte hebben van ten minste zes meter en een snelheid van 80 km per uur 
kunnen bereiken. 
D + E 
Samenstel bestaande uit een rijexamenvoertuig van categorie D en een aanhangwagen met een 
maximaal toegestane massa van ten minste 1 250 kg, met welk samenstel een snelheid van 80 km per 
uur kan worden bereikt. 
8.2. Bij het examen te testen geschiktheid en gedrag 
Onderstaande voorschriften gelden slechts voor zover zij verenigbaar zijn met de kenmerken van het 
voertuig. 
8.2.1. Rijklaar maken van het voertuig 
De kandidaten moeten door het opvolgen van de hiernavolgende voorschriften, die betrekking 
hebben op paragraaf 3.1. van de bijlage, aantonen dat zij het nodige kunnen doen om hun voertuig 
veilig te besturen: punten 3.1.2, 3.1.3 (wat de veiligheidsgordel betreft alleen indien het dragen 
daarvan is voorgeschreven), 3.1.4. 
8.2.2. Technische beheersing van het voertuig 
De kandidaten moeten door het uitvoeren van de hiernavolgende handelingen en manoeuvres, die 
betrekking hebben op paragraaf 3.2 van de bijlage, aantonen dat zij de bedieningsorganen van het 
voertuig kunnen gebruiken. 
— Punten 3.2.1 (wegrijden op vlakke weg en indien mogelijk op een stijgende helling), 3.2.2, 3.2.3 
en 3.2.6 (met uitzondering van het gebruik van het maximale remvermogen van het voertuig, als 
bedoeld in punt 10.1.1). 
— De in punten 3.2.4, 3.2.5 en 3.2.7 bedoelde manoeuvres worden steekproefsgewijs getest (voor de 
drie punten te zamen ten minste twee manoeuvres, waarvan één achteruitrijdend). 
De in punt 3.2.5 bedoelde manoeuvres hoeven niet te worden getest voor voertuigen van de 
categorieën C, D en E. De aanvragers van een rijbewijs voor laatstgenoemde categorieën moeten 
achteruitrijdend een bocht maken waarin het tracé door de Lid-Staten wordt vastgesteld. 
8.2.3. Rijgedrag 
De kandidaten moeten in normale verkeersomstandigheden, op veilige wijze en met de nodige 
voorzorgen, de hierna genoemde handelingen uitvoeren die betrekking hebben op punt 4 van de 
bijlage: punten 4.1.1, 4.1.2, 4.1.3, 4.1.4, 4.1.5, 4.2.1, 4.2.2, 4.2.3, 4.2.4, 4.2.5, 4.2.9 en 4.2.10 alsook 
de in punten 4.2.6, 4.2.7 en 4.2.8 bedoelde handelingen indien daartoe gelegenheid bestaat. 
8.3. Specifieke bepalingen met betrekking tot de categorieën A, C, D en E 
De kandidaten voor het besturen van voertuigen van de categorieën A, C, D en E moeten behalve 
bovengenoemde handelingen ook de hieronder opgesomde handelingen, die betrekking hebben op 
paragraaf 5 van de bijlage, uitvoeren. 
^ë^,^ ^noln^^nCm^d^^ndc^uror^c^cC^crnccn^cri^nn^n ^r C^^l^ 
^.1. CategoneA 
Puntend.1.2 (motorrijwiel van de standaard halen en eventueel aan de hand en zonder hulp van de 
motor verplaatsend,5.1.^en5.1.^.tndien het dragen van een helm is voorgeschreven, moet worden 
nagegaan o^hij op de juiste wijze is bevestigd. Oe in punt 5.1.1. bedoelde controles worden 
willekeurig uitgevoerd. Het bewaren van het evenwicht (punt 5.1.5^ moet tegen verschillende 
snelheden,ooknjdend met germgesnelheid,en in verschillende njsituaties,met uitzonderingvan het 
in punt9.1.2.1.behandelde vervoer van passagiers,worden getest. 
^.2. categorieën e, 0,en^ 
Punten 5.2.^, 5.2.9, 5.2.10en 5.2.11. 
^.^ eategoneO 
Punt5.5.^. 
9. (Onderzoeknaar de kennis o^ onderzoek naar de geschiktheid en het gedrag 
9.1. ^r moet een onderzoek worden vernchtnaar de geschiktheid en het gedragvan de kandidaten op de 
hieronder genoemde gebieden,maar het wordt aan de Md^taten overgelaten om te bepalen oi dat 
tijdenshetonderzoek naar dekennis dan weitijdens heronderzoek naar de geschiktheid en het 
gedrag moet gebeuren. 
9.1.1. ^llecategoneen 
9.1.1.1. Willekeurige controle van de staat en de banden,verhchtmg, reflectoren,stuurinrichting, remmen, 
richtingaanwijzers en claxon. 
9.1.1.2. voor het verlaten van het voertuig te treden voorzorgsmaatregelen. 
9.1.2. eategorieA 
9.1.2.1. bewaren van het evenwicht bij het vervoer van een passagier 
9.1.^. eategoneene,0,en^ 
9.1.^.1. gebruik van de chronotachograaL 
9.1B1. eategoneC^^ 
9.1.^t.l. aanhangwagen o^ oplegger koppelen aan en loskoppelen van het trekkende voertuig. 
9.1.^.2. Veiligheid van de lading van het voertuig. 
9.2. eventueel kan tijdens het onderzoek naar de kennis ot^ tijdens het onderzoek naar de geschiktheid en 
het gedrag worden nagegaan ot^de kandidaat in staat is eenwegenkaart telezen. 
10. ^acuttatie^ onderzoek naar de geschiktheid en het gedrag 
Tijdens het onderzoek naar de geschiktheid en het gedrag kan voor de hieronder genoemde gebieden 
worden nagegaan o^ de kandidaat instaat is de volgende handelmgenuit te voeren^ 
10.1. B^^^^o^^^ 
10.1.1. gebruik van het maximale remvermogen van het voertuig 
10.2. C^^^^ 
10.2.1. Halve draai in Omvorm. 
11. evaluatie van het onderzoek naar de geschiktheid en het gedrag 
Tijdenselkenjsituatie wordteen evaluatiegemaakt van hetgemak waarmeedekandidaatde 
verschillende bedieningsorganen van het voertuig gebruikt en de beheersing waarmee hij op veilige 
wijze aan het verkeer deelneemt. 
Oe examinator moet tijdens de gehele duur van het onderzoekeen gevoelvanveihgheid hebben, 
t^ij^outeno^gevaarlijkgedrag die de veiligheid van het njexamenvoertuig, de passagiers o^ de andere 
weggebruikers direct in gevaar brengen en waarvoor de examinator oide begeleider al dan niet 
hebben moeten ingrijpen, hebben tot gevolg dat de kandidaat voor zijn rijexamen zakt. Het staat de 
examinator mdat geval evenwel vrij het praktijkexamen al dan niet voortijdig te beëindigen. 
Nr. C 48/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 27. 2. 89 
12. Duur van het examen 
De duur van het examen en de af te leggen afstand moeten voldoende zijn voor de in de paragrafen 8 
en 9 genoemde evaluatie van de geschiktheid en het gedrag. 
Het aan het onderzoek naar het gedrag bestede gedeelte van de proefrit mag voor de categorieën A en 
B nooit minder dan 25 minuten en voor de overige categorieën nooit minder dan 45 minuten duren. 
13. Plaats van het examen 
Het voor de evaluatie van de technische beheersing van het voertuig bestemde examenonderdeel kan 
op een speciaal examenterrein worden afgenomen. Het voor de evaluatie van het rijgedrag bestemde 
examenonderdeel wordt zo mogelijk afgenomen op buiten de agglomeraties gelegen wegen, op 
expres- en autosnelwegen alsook op stadswegen waarop zich de verschillende soorten moeilijkheden 
voordoen waarmee een bestuurder kan worden geconfronteerd. 
Het is wenselijk dat het examen bij verschillende situaties qua verkeersdichtheid wordt afgenomen. 
BIJLAGE lil 
MINIMUMNORMEN INZAKE LICHAMELIJKE EN GEESTELIJKE GESCHIKTHEID 
VOOR HET BESTUREN VAN EEN MOTORVOERTUIG 
DEFINITIES 
Ten behoeve van deze bijlage worden de bestuurders in twee groepen verdeeld: 
Groep 1 
Bestuurders van voertuigen van de categorieën A en B en van de subcategorie B + E. 
Groep 2 
Bestuurders van voertuigen van de categorieën C en D en van de andere subcategorieën van de 
categorie E. 
In de nationale wetgeving kunnen bepalingen worden opgenomen waarbij wordt voorzien in de 
toepassing van de voor de bestuurders van groep 2 bestemde bepalingen van deze bijlage op de 
bestuurders van voertuigen van categorie B welke hun rijbewijs voor beroepsdoeleinden (taxi's, 
ziekenauto's, enz.) gebruiken. 
Naar analogie hiervan worden de aanvragers van een rijbewijs of verlenging daarvan ingedeeld in de 
groep waartoe zij behoren nadat het rijbewijs is afgegeven of verlengd. 
MEDISCHE ONDERZOEKEN 
Groep 1 
De aanvragers dienen medisch te worden onderzocht, indien bij de vervulling van de vereiste 
formaliteiten of tijdens het examen dat zij moeten afleggen voor het verkrijgen van een rijbewijs, 
blijkt dat zij één of meer van de lichamelijke of geestelijke gebreken vertonen welke in deze bijlage 
worden vermeld. 
De aanvragers van een rijbewijs en de bestuurders die 75 jaar oud zijn, dienen de in de nationale 
wetgeving voorgeschreven periodieke medische onderzoeken te ondergaan. 1. 
1.1. 
1.2. 
1.3. 
2. 
^ ^ ^ ^ublik^dc^d^and^Lnron^cC^crn^cn^c^nncn ^r^C^^t^ 
^t. OB^roep^ 
Oe aanvragers dienen medischtewordenonderzocht voorde eerste afgiftevaneennjbewijs en 
vervolgens dienen de bestuurders de periodieke onderzoeken te ondergaan die de nationale 
wetgeving voorschrijft. 
^. OeMd^taten kunnen in verband met de afgifte van een rijbewijs strengere normen vaststellen dan 
die welke mdeze bijlage worden omschreven. 
^^zteHT^v^^toe^^^ 
6. tedere aanvrager van een rijbewijs dient de nodige onderzoeken te ondergaan om vast te stellen dat 
hij beschikt over een gezichtsscherpte welke verenigbaar is met het besturen van motorvoertuigen, 
tndien er reden bestaat om te twijfelen dat de aanvrager over voldoende gezichtsvermogen beschikt, 
moethijdooreenbevoegdemedtscheinstantiewordenonderzocht.r^ijdatonderzoekdientde 
aandacht met name uit te gaan naar de gezichtsscherpte, het gezichtsveld, het gezichtsvermogen in 
het schemerdonker en progressieve oogziekten. 
tntra^oculaire lenzen worden in het kader van deze bijlage met beschouwd als corrigerende glazen. 
6.t. tedere aanvrager van een njbewijsofverlenging daarvan dient, zo nodig met optische correctie,een 
gezichtsscherpte te hebben van minimaal 0,6wanneer beide ogen tezamen worden gebruikt.Het 
rijbewijs mag niet worden afgegeven of verlengd, indien bij het medisch onderzoek blijkt dat het 
horizontaal gezichtsveld kleiner is dan f^O^ of dat het gezichtsvermogen van de betrokkene op een 
zodanige andere wijze is aangetast dat de veiligheid van zijn gedrag als bestuurder in het gedrang 
komt. tndieneenprogressieve oogziekte wordt ontdekt of vastgesteld, kan het rijbewijs worden 
afgegeven of vernieuwd onder het voorbehoud dat de aanvrager zich periodiek door een bevoegde 
medische instantie laat onderzoeken. 
6.^. tedereaanvrager vaneen njbewijsof verlengingdaarvandiehetgezichtsvermogen uiteen oog 
volledigis kwijtgeraakt of die, bijvoorbeeld in geval van diplopie, slechts een ooggebruikt, dient een 
gezichtsscherpte, zo nodig met optische correctie, van ten minste 0,6 te hebben, töe bevoegde 
medische instantie dient daarbij te verklaren dat deze monoculaire toestand al zolang bestaat dat de 
betrokkene zich daaraan heeft aangepast, en dat het gezichtsveld van het oog normaal is. 
6.^. tedere aanvrager van een rijbewijs of verlenging daarvan dient, zo nodig met optische correctie, te 
beschikken over een bmoculairegezichtsscherptevan minstens 0,^ voor het beste oog en 0,^ voor het 
minder goede oog. tndien de waarden 0,^ en 0,^ met een optische correctie worden bereikt, dient de 
ongecorrigeerde gezichtsscherpte voor ieder van beide ogen niet minder dan0,0^te bedragen en 
dient de correctie van de mimmalegezichtsscherpte^O,^enO,^teworden verkregen aan de hand van 
brilleglazen welke niet sterker mogen zijn dan plusminus ^dioptnes, of aan de hand van 
contactlenzen ^niet gecorrigeerd gezichtsvermogen ^0,0^. töe correctie moet goed worden 
verdragen.Het rijbewijs mag metworden afgegeven ofverlengd,indien de aanvrager of bestuurder 
geen normaal gezichtsveld heeft of dubbelziet. 
e^Hoena 
^. Het rijbewijs mag met worden afgegeven ofverlengd, indien het gehoor van de aanvrager of 
bestuurder van groept zo gebrekkig is dat de juiste vervulling van zijn taken erdoor wordt 
bemoeilijkt. 
^oro^^eH^^H^^nte^rt3^ 
^. Het rijbewijs magmetworden afgegeven ofverlengd voor aanvragers ofbestuurders met motorische 
aandoeningen of afwijkingen welke het besturenvan een motorvoeituig gevaarlijk maken. 
OO^o^^ 
^.r t^en rijbewijs met eventueel beperkende voorwaarde mag, nadat daarover door een bevoegde 
medischemstantieadvies isuitgebracht, worden afgegeven aan aanvragersof bestuurders met 
lichamelijke gebreken, töat advies dient te steunen op een medische beoordeling van de betreffende 
aandoemngofafwijkingenzonodigopeenpraktische proef, het moet wordenaangevuld met 
aanwijzingen betreffende de nodige aanpassingen van het voertuig en de vermelding van het al dan 
niet noodzakelijk zijn van het dragen van orthopedische toestellen voor zover uit de proef voor het 
controleren van de bekwaamheid en het gedrag is gebleken dat met die toestellen het rijden niet 
gevaarlijk is. 
Nr. C 48/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 27. 2. 89 
8.2. Het rijbewijs mag worden afgegeven of vernieuwd voor aanvragers met een evolutieve aandoening 
onder het voorbehoud dat aan de hand van periodieke controles wordt geverifieerd of de 
belanghebbende nog in staat is zijn voertuig volkomen veilig te besturen. 
Een rijbewijs mag zonder geregelde medische controle worden afgegeven of vernieuwd zodra de 
handicap zich heeft gestabiliseerd. 
Groep 2 
8.3. De bevoegde medische instantie dient naar behoren rekening te houden met de bijkomende risico's 
en gevaren verbonden aan het besturen van de voertuigen welke aan de definitie van deze groep 
beantwoorden. 
HART- EN VAATZIEKTEN 
9. Aandoeningen welke de aanvrager van een rijbewijs of de verlenging daarvan vatbaar maken voor 
een plotse deficiëntie van zijn cardio-vasculair systeem waardoor de hersenfuncties op onverwachte 
wijze worden gestoord, zijn een gevaar voor de verkeersveiligheid. 
Groep 1 
9.1. Het rijbewijs mag niet worden afgegeven aan of verlengd voor aanvragers met ernstige 
ritmestoornissen. 
9.2. Het rijbewijs mag worden afgegeven aan of vernieuwd voor aanvragers of bestuurders met een 
pacemaker onder het voorbehoud van een bevoegd medisch advies en een geregelde medische 
controle. 
9.3. Voor de afgifte of de vernieuwing van een rijbewijs voor een aanvrager of bestuurder met 
afwijkingen van de arteriële bloeddruk wordt uitgegaan van de andere gegevens van het onderzoek, 
de eventueel daarmee verband houdende complicaties en het gevaar welke die kunnen opleveren 
voor de verkeersveiligheid. 
9.4. In de regel mag het rijbewijs niet worden afgegeven aan of verlengd voor aanvragers of bestuurders 
met angor die opkomt tijdens rusttijden of bij opwinding. Voor de afgifte of de vernieuwing van een 
rijbewijs voor aanvragers of bestuurders welke door een hartinfarct zijn getroffen, geldt als 
voorwaarde een bevoegd medisch advies en zo nodig een geregelde medische controle. 
Groep 2 
9.5. De bevoegde medische instantie houdt naar behoren rekening met de bijkomende risico's en gevaren 
verbonden aan het besturen van de voertuigen welke aan de definitie van deze groep beantwoorden. 
DIABETES MELLITUS 
10. Het rijbewijs mag worden afgegeven of vernieuwd voor aanvragers of bestuurders met diabetes 
mellitus, voor wie een overeenkomstig bevoegd medisch advies wordt gegeven en van wie de 
specifieke toestand medisch geregeld wordt gecontroleerd. 
Groep 2 
10.1. Rijbewijzen mogen niet worden afgegeven aan of verlengd voor suikerzieke aanvragers of 
bestuurders van deze groep welke met insuline moeten worden behandeld, tenzij in zeer 
uitzonderlijke, op grond van een bevoegd medisch advies gemotiveerde gevallen en mits de 
betrokkenen medisch geregeld worden gecontroleerd. 
NEUROLOGISCHE ZIEKTEN 
11. Rijbewijzen mogen niet worden afgegeven of verlengd, indien de aanvragers of bestuurders lijden 
aan een ernstige neurologische aandoening, tenzij de aanvraag wordt gesteund door een bevoegd 
medisch advies. 
27. 2. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 48/19 
In verband hiermee worden de neurologische stoornissen die te wijten zijn aan aandoeningen of 
operaties van het centrale of perifere zenuwstelsel en die door sensitieve, sensoriële of tropische 
motorische tekenen van verstoring van het evenwicht en van de coördinatie tot uiting komen, 
beoordeeld op grond van de functionele mogelijkheden en hun progressiviteit. Aan de afgifte of de 
vernieuwing van het rijbewijs kan in die gevallen de voorwaarde worden verbonden van periodieke 
onderzoeken in geval van gevaar voor verslechtering. 
12. Epileptische aanvallen en andere plotse storingen van de bewustzijnstoestand vormen een ernstig 
gevaar voor de verkeersveiligheid wanneer zij zich tijdens het besturen van een motorvoertuig 
voordoen. 
Groep 1 
12.1. Rijbewijzen mogen worden afgegeven of verlengd, onder het voorbehoud van een onderzoek door 
een bevoegde medische instantie en een geregelde medische controle. De bevoegde medische 
instantie spreekt zich uit over de aantoonbaarheid van de epilepsie of andere bewustzijnsstoornissen, 
de vorm en de klinische evolutie ervan (bijvoorbeeld geen aanvallen in de laatste twee jaren), de 
gevolgde behandeling en de therapeutische resultaten. 
Groep 2 
12.2. Rijbewijzen mogen niet worden afgegeven of verlengd, indien de aanvragers of bestuurders 
epileptische aanvallen of andere plotse storingen van de bewustzijnstoestand krijgen of kunnen 
krijgen. 
PSYCHISCHE AANDOENINGEN 
Groep 1 
13.1. Rijbewijzen mogen niet worden afgegeven of verlengd, indien de aanvragers of bestuurders lijden 
aan: 
— congenitale of naar aanleiding van ziekten, traumatismen of neurochirurgische ingrepen 
opgedane ernstige psychische aandoeningen, 
— ernstige geestelijke achterlijkheid, 
— ernstige uit senescentie voortvloeiende gedragsstoornissen of ernstige met de persoonlijkheid 
verband houdende stoornissen van het beoordelings- en aanpassingsvermogen, 
tenzij de aanvraag wordt gesteund door een bevoegd medisch advies en de betrokkenen zo nodig 
medisch geregeld worden gecontroleerd. 
Groep 2 
13.2. De bevoegde medische instantie houdt naar behoren rekening met de bijkomende risico's en gevaren 
verbonden aan het besturen van de voertuigen welke aan de definitie van deze groep beantwoorden. 
ALCOHOL 
14. Alcoholverbruik vormt een belangrijk gevaar voor de verkeersveiligheid. Gezien de ernst van het 
probleem dient op medisch gebied een grote waakzaamheid aan de dag te worden gelegd. 
Groep 1 
14.1. Rijbewijzen mogen niet worden afgegeven of verlengd voor aanvragers of bestuurders die verslaafd 
zijn aan alcohol of die niet in staat zijn het besturen van een voertuig en alcoholverbruik te 
dissociëren. 
Rijbewijzen mogen worden afgegeven of verlengd voor aanvragers of bestuurders die vroeger aan 
alcohol verslaafd zijn geweest, na een periode van bewezen abstinentie en onder voorbehoud van een 
bevoegd medisch advies en een geregelde medische controle. 
Groep 2 
14.2. De bevoegde medische instantie houdt naar behoren rekening met de bijkomende risico's en gevaren 
verbonden aan het besturen van de voertuigen welke aan de definitie van deze groep beantwoorden. 
Nr. C 48/20 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 27. 2. 89 
VERDOVENDE MIDDELEN EN GENEESMIDDELEN 
15. Misbruik 
Rijbewijzen mogen niet worden afgegeven of verlengd voor aanvragers of bestuurders die 
afhankelijk zijn van psychotrope stoffen, ongeacht de categorie van het betreffende rijbewijs. 
Regelmatig gebruik : 
Groep 1 
15.1. Rijbewijzen mogen niet worden afgegeven of verlengd voor aanvragers of bestuurders die 
regelmatig, in om het even welke vorm, psychotrope stoffen gebruiken welke hun vermogen om 
veilig te rijden kunnen aantasten, indien de opgenomen hoeveelheid een ongunstige invloed op het 
rijgedrag kan hebben. Hetzelfde geldt voor alle andere geneesmiddelen of geneesmiddelencombina­
ties die de rijbekwaamheid beïnvloeden. 
Groep 2 
15.2. De bevoegde medische instantie houdt naar behoren rekening met de bijkomende risico's en gevaren 
verbonden aan het besturen van de voertuigen welke aan de definitie van deze groep beantwoorden. 
NIERAANDOENINGEN 
Groep 1 
16.1. . Rijbewijzen mogen worden afgegeven of vernieuwd voor aanvragers of bestuurders die aan ernstige 
nierinsufficiëntie lijden, onder het voorbehoud dat een bevoegd medisch advies wordt verstrekt en de 
betrokkenen medisch geregeld worden gecontroleerd. 
Groep 2 
16.2. Rijbewijzen mogen niet worden afgegeven of verlengd voor aanvragers of bestuurders die aan 
irreversibele nierinsufficiëntie lijden, tenzij in uitzonderlijke gevallen op grond van een bevoegd 
medisch advies en geregelde medische controle. 
DIVERSE BEPALINGEN 
Groep 1 
17'.1. Rijbewijzen mogen worden afgegeven of verlengd voor aanvragers of bestuurders met 
getransplanteerde organen of artificiële implantaten die de rijbekwaamheid kunnen beïnvloeden, 
onder voorbehoud van een bevoegd medisch advies en zo nodig een geregelde medische controle. 
Groep 2 
17.2. De bevoegde medische instantie houdt naar behoren rekening met de bijkomende risico's en gevaren 
verbonden aan het besturen van de voertuigen welke aan de definitie van deze groepen 
beantwoorden. 
18. In de regel mogen rijbewijzen niet worden afgegeven of verlengd voor aanvragers of bestuurders met 
een in de voorgaande alinea's niet vermelde aandoening die een functionele onbekwaamheid kan 
vormen of veroorzaken, waardoor de verkeersveiligheid bij het besturen van een motorvoertuig in 
gevaar wordt gebracht, tenzij de aanvraag wordt gesteund door een bevoegd medisch advies en de 
betrokkene zo nodig medisch geregeld wordt gecontroleerd.