NL Publicatieblad van de Europese Unie C 204/1

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over De toekomst van de interne markt in het licht van de globalisering

(2008/C 204/01)

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 27 september 2007 besloten om, overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde, een initiatiefadvies op te stellen over

De toekomst van de interne markt in het licht van de globalisering.

De gespecialiseerde afdeling Interne markt, productie en consumptie, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 27 februari 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Cassidy.

Het EESC heeft tijdens zijn op 12 en 13 maart 2008 gehouden 443e zitting (vergadering van 12 maart) onderstaand advies uitgebracht, dat met 39 stemmen vóór en 9 stemmen tegen, bij 12 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Conclusies en aanbevelingen

1.1 De Waarnemingspost interne markt is door het EESC in het leven geroepen om de voltooiing van de interne markt in de gaten te houden, en heeft in de loop der jaren op verzoek van andere instellingen — zoals de Raad, de Commissie en het Europees Parlement — en van de voorzitterschappen van de EU (1) een aantal verkennende adviezen uitgebracht. Het meest recente daarvan is opgesteld naar aanleiding van het voortgangsverslag van de Commissie over de Herziening van de interne markt (2). Daarnaast heeft het EESC de afgelopen jaren een aantal initiatiefadviezen uitgebracht.

1.2 Onderhavig initiatiefadvies komt op het juiste tijdstip, omdat de Europese Raad tijdens zijn Top op 18 en 19 oktober 2007 heeft besloten dat de EU internationaal het voortouw moet nemen op het gebied van regelgeving en openstelling van de markten. De EU kan de globalisering vorm geven aan de hand van haar ontwikkelingsmodel waarin duurzame groei, sociale rechtvaardigheid en milieubescherming met elkaar worden gerijmd. De Lissabon-strategie voor groei en werkgelegenheid vormt een beter antwoord op de globalisering dan een stap terug naar protectionisme.

1.3 Werkgevers en vakbonden zijn het erover eens dat een door de sociale partners overeengekomen flexizekerheid (flexicurity) (3) een win-win-situatie voor bedrijven en werknemers kan opleveren. Flexizekerheid biedt dan ook het juiste kader om de Europese arbeidsmarkten te moderniseren en arbeidswetgeving toe te passen en te komen tot efficiënte onderwijsstelsels voor levenslang leren en tot betere en houdbare socialezekerheidsstelsels. Daarnaast zal een efficiënte sociale dialoog (met name via collectieve onderhandelingen) bijdragen aan de vlotte werking van de arbeidsmarkten.

1.4 Het EESC heeft nota genomen van de Mededeling van de Commissie over „De belangen van Europa: Succes boeken in het tijdperk van globalisering” (4), die is voorgelegd aan de in Lissabon gehouden informele Europese Raad.

1.5 De meeste Europese burgers vinden het de gewoonste zaak van de wereld dat de interne markt succesvol is op tal van actieterreinen binnen de EU. De interne markt is geen uitgemaakte zaak, maar — zoals Eurocommissaris McCreevy het uitdrukte — „werk in uitvoering” (5). Afgezien van het feit dat de interne markt nog niet voltooid is, wordt de EU nu ook steeds meer geconfronteerd met de globalisering en moet zij haar grondbeginselen uitdragen van een open markt met onvervalste mededinging waarin geen plaats is voor protectionisme.

1.6 De algemene taak van de EU is voor een deel ook dat moet worden gezorgd voor geharmoniseerde normen tegen de achtergrond van een vrij verkeer van kapitaal, goederen, diensten en personen. Dit houdt in dat niet-EU-landen die in de EU handel willen drijven, de regels voor de interne markt niet mogen omzeilen, of het nu gaat om consumentenbescherming, technische normen, arbeidsvoorwaarden of milieubescherming.

1.7 Een belangrijk onderdeel van de uitdaging die de globalisering met zich meebrengt, is de rol van de Wereldhandelsorganisatie, de IAO en de onderling steeds afhankelijker wordende internationale financiële markten; deze onderlinge afhankelijkheid bleek wel tijdens de financiële en beurscrisis in de tweede helft van 2007.

1.8 De Europese interne markt heeft niet genoeg aan zichzelf: de EU moet ook met de rest van de wereld handel drijven en betrekkingen aangaan. Ook moet de EU kunnen blijven concurreren op een wijze waar werknemers, werkgevers en alle burgers baat bij hebben. De Lissabonstrategie is ontwikkeld om die doelstelling te verwezenlijken en om van de EU wereldwijd een concurrentiekrachtigere economie te maken. Daarbij moet de EU er zelf op toezien dat de resterende interne belemmeringen uit de weg worden geruimd.

1.9 Doel van dit initiatiefadvies is om de EU ertoe aan te sporen om de uitdaging van de globalisering op te pakken en de daardoor geboden kansen te grijpen. Het economische succes van Europa is niet terug te voeren op protectionisme, maar op de vier vrijheden waarop de Europese Economische Gemeenschap werd gestoeld (de EU moet sommige van haar eigen handelsbelemmeringen nog steeds opheffen).

1.10 Ook moet de EU ervoor waken om in de Amerikaanse val te lopen van de subsidiëring van bio-brandstoffen. Deze verkwistende subsidies leiden onherroepelijk tot hogere voedselprijzen en hongersnood in ontwikkelde en onderontwikkelde delen van de wereld, tenzij de Wereldhandelsorganisatie er paal en perk aan stelt (6).

1.11 Het EESC neemt kennis van de aanbevelingen van de sociale partners, en dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om daaraan gevolg te geven bij hun gezamenlijke herziening en analyse van de belangrijkste uitdagingen voor de Europese arbeidsmarkten (7).

1.12 Het EESC is ingenomen met de mededeling van de Commissie voor de Informele Raad van Lissabon (8). Het staat met name achter de vier strategieën voor de EU en de lidstaten die daarbij zijn overeengekomen: O&O en innovatie, een stimulerend bedrijfsklimaat, investeringen in menselijk kapitaal, en energie en klimaatverandering. Op elk van deze vier gebieden moet de agenda van de hervormingen evenwel worden verdiept om het werkelijke potentieel voor groei en werkgelegenheid ten volle te kunnen benutten.

1.13 Het EESC dringt er bij de Commissie en de Raad op aan om de sociale partners nauw te betrekken bij de formulering en tenuitvoerlegging van nationale beleidsmaatregelen op het gebied van flexibiliteit en zekerheid.

1.14 Europese ondernemingen en werknemers mogen niet worden benadeeld ten opzichte van ondernemingen en werknemers uit landen buiten de EU simpelweg omdat de EU vaandeldrager voor betere milieupraktijken wil zijn.

1.15 De oplossing is dat de EU bij internationale onderhandelingen over de opwarming van de aarde met één stem spreekt en voet bij stuk houdt, en dat druk wordt uitgeoefend op landen die in gebreke blijven.

2. Succes boeken in het tijdperk van globalisering — de kernpunten

2.1 De mededeling van de Commissie die bestemd was voor de bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders in oktober, is een follow-up van de informele vergadering in Hampton Court in oktober 2005. Tijdens die vergadering was gesproken over globalisering en de gevolgen daarvan voor innovatie, energie, migratie, onderwijs en demografie. In 2007 is afgesproken om Europa wereldwijd een voortrekkersrol te laten vervullen bij de aanpak van de klimaatverandering en om een Europees beleid te gaan voeren voor een veilige, duurzame en concurrerende energie — kortom: om in Europa een derde industriële revolutie in te luiden.

2.2 Het grote publiek is zich sterker bewust geworden van de (voor- en nadelen van) globalisering, die door de één wordt bejubeld en door de ander gevreesd. De globalisering heeft bepaalde naoorlogse basisveronderstellingen over de wereldeconomie (bv. de dominante positie van de VS) en over de wijze waarop de overheid de burgers kan helpen om veranderingen te accepteren, op losse schroeven gezet. Globalisering brengt zowel problemen als kansen voor de EU met zich mee.

2.3 In vijftig jaar Europese eenwording zijn de economische vooruitzichten van de lidstaten sterker met elkaar verweven geraakt dan ooit tevoren, wat ongekende sociale vooruitgang heeft gebracht. In de nu komende fase moet Europa ontwikkelingstendensen in de wereldeconomie gaan sturen en zich gaan inzetten voor de invoering van op de waarden van de EU gebaseerde internationale normen.

2.4 De Monetaire Unie en het succes van de euro hebben gewerkt als katalysators voor een grotere eenwording van de markt en een versterking van de interne markt, en zullen dat blijven doen. Een omgeving die wordt gekenmerkt door lage inflatie, een lage rente, goedkope en doorzichtige transacties en een grotere financiële integratie is bevorderlijk voor grensoverschrijdende handel en investeringen in de EU en helpt het Europese bedrijfsleven om de mondiale concurrentie het hoofd te bieden. Naar buiten toe biedt de euro bescherming tegen de huidige schommelingen op de financiële markten. De sterke positie van de euro tempert bovendien sommige effecten van de prijsstijgingen op de internationale voedsel- en energiemarkten, die met name worden veroorzaakt door de sterke vraag van de grote opkomende economieën. Aan de sterke positie van de euro moet echter een solide economische basis ten grondslag liggen. Een snelle en aanmerkelijke waardestijging van de euro, die in de hand wordt gewerkt door een te hoog referentiepercentage van de ECB en gepaard gaat met een monetair beleid dat lijkt op door concurrentie ingegeven devaluaties elders in de wereld, vormt een bedreiging voor de welvaart in de EU. Een dergelijke waardestijging van de euro zorgt voor grote belemmeringen voor Europese ondernemingen die kosten maken in euro's en betaald worden in dollars, waardoor het risico van bedrijfsverplaatsingen ontstaat.

3. De interne markt van buitenaf bezien

3.1 Liberalisering van de handel

De Wereldhandelsorganisatie is het belangrijkste orgaan dat zorg draagt voor de liberalisering van de wereldhandel. Een geslaagde Doha-ronde kan ertoe leiden dat markten voor Europese exportproducten in meer dan honderd landen over de gehele wereld worden opengesteld. De trage voortgang van de onderhandelingen is bijzonder teleurstellend. Naast WTO-overeenkomsten worden nu ook overal bilaterale handelsovereenkomsten gesloten. Bedrijven en werknemers hebben dringend behoefte aan toegang tot snel groeiende markten in belangrijke partnerlanden. De EU-strategie die erop gericht is om met Korea, de ASEAN-landen en India over vrijhandelsakkoorden te onderhandelen, is een stap in de goede richting. Deze overeenkomsten moeten zo breed en ambitieus mogelijk zijn en betrekking hebben op goederen (met inbegrip van niet-tarifaire belemmeringen), diensten, investeringen, intellectuele-eigendomsrechten, handelsfaciliteiten, mededingingsbeleid, milieu- en IAO-normen. Ook moet worden overwogen om een SOLVIT-mechanisme in deze overeenkomsten op te nemen.

3.2 Naast gewone vrijhandelsakkoorden bestaan er volgens het EESC andere innovatieve mogelijkheden om praktijkproblemen die zich momenteel in een bilaterale context voordoen, aan te pakken. Daarvoor moet kennis worden genomen van de discussies in de Transatlantische Economische Raad, die na de EU/VS-top op 30 april is opgericht. Tijdens de eerste vergadering van die Raad (9 november) zijn al enige constructieve stappen gezet naar een oplossing voor de problemen die de verbetering van de handels- en investeringsvoorwaarden in het grootste handelspartnerland van de EU in de weg staan. De behandelde vraagstukken zijn niet noodzakelijkerwijs van belang voor andere handelsblokken, wat het belang van dergelijke bilaterale akkoorden verklaart (naar verluidt hebben beide partijen sinds april aanzienlijke vooruitgang geboekt bij het opheffen van belemmeringen voor handel en investeringen en bij het versoepelen van de regelgeving). De kwesties en terreinen waarover overeenstemming is bereikt, betreffen: — Aanvaardbare boekhoudnormen in de VS (GAAP), waar Europese bedrijven met beursnotering in de VS nu financiële verslagen mogen indienen die voldoen aan de normen inzake financiële verslaglegging (International Financial Reporting Standards); — Verbetering van de veiligheid en de faciliteiten voor de handel — een routekaart voor wederzijdse erkenning in 2009 van programma's voor handelspartnerschappen tussen de EU en de VS, die zal worden ingevoerd in stappen die gebaseerd zijn op prestaties; — Versoepeling van de formaliteiten bij het op de markt brengen van nieuwe geneesmiddelen voor zeldzame ziekten, door overeenstemming over een gemeenschappelijk formulier voor het aanvragen van aanduidingen voor weesgeneesmiddelen; — Behandeling door de EU van een voorstel voor een wet die patiënten toegang biedt tot informatie over wettelijke geneesmiddelen; — De Commissie heeft een voorstel ingediend op grond waarvan de EU de import blijft toestaan van producten waarop zowel Amerikaanse als metrische maataanduidingen worden vermeld, ter beperking van de kosten van transatlantische handel; — Vóór de volgende Raadsvergadering zal het Amerikaanse agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (OSHA) met ambtgenoten van de Europese Commissie de voortgang bespreken die is geboekt met het vergemakkelijken van de handel in elektrische producten waarvoor de procedures voor de beoordeling van de conformiteit op het gebied van de veiligheid zijn gevolgd, en zal het gebieden vaststellen waarop volgend jaar vooruitgang kan worden geboekt; — De Amerikaanse Federal Communications Commission (FCC) zal overgaan tot herziening van producten die verplicht moeten worden getest door een derde partij, teneinde conformiteitsverklaringen van leveranciers toe te staan voor producten die in het verleden aan de relevante normen hebben voldaan; — Er is een regelgevende dialoog inzake financiële markten gaande die tot doel heeft vast te stellen hoe en op welke gebieden kan worden voorzien in wederzijdse erkenning t.a.v. waarborgen, en welke andere maatregelen kunnen worden genomen om de grensoverschrijdende handel in financiële diensten te vergemakkelijken. De werkzaamheden zijn nog maar pas begonnen; tijdens VS/EU-topontmoetingen zal met belanghebbenden worden samengewerkt om te kijken welke andere prioriteiten moeten worden gesteld.

3.3 Daarnaast zou de EU haar economische samenwerking met buurlanden zoals Oekraïne en met Rusland moeten opvoeren en consolideren. De toetreding van Rusland tot de Wereldhandelsorganisatie, de Gemeenschappelijke economische ruimte van Rusland en de EU en het nieuwe EU/Rusland-kaderverdrag zijn belangrijke mijlpalen op de weg naar een echt strategisch economisch partnerschap. Door meer samen te werken moet de weg worden vrijgemaakt voor toekomstige onderhandelingen over een gemeenschappelijk economische ruimte, waarin een lans wordt gebroken voor vrijheid van verkeer van goederen, diensten, kapitaal en personen en waarin kennis en technologie worden bevorderd.

3.3.1 De toetreding van Rusland tot de Wereldhandelsorganisatie is maar één antwoord op de vraagstukken die een rol spelen bij een strategisch economisch partnerschap. Daarom moeten de EU en Rusland hun toekomstige economische betrekkingen zoveel mogelijk op WTO-structuren grondvesten, zodat er een gemeenschappelijke economische ruimte voor „Europa in brede zin” in het leven wordt geroepen. Dit vereist zowel van de EU als van Rusland een vastberaden inzet om veel meer en veel verdergaande vraagstukken te bestrijken dan die welke in traditionele vrijhandelsovereenkomsten worden geregeld.

3.3.2 In de overeenkomst tussen de EU en Rusland moeten o.m. bepalingen staan over de nationale afhandeling van grensoverschrijdende investeringen, opheffing van douanerechten, afschaffing van niet-tarifaire belemmeringen, convergentie van de regelgeving, wederzijdse erkenning van normen en conformiteitsbeoordeling, handelsfaciliteiten en douane, samenwerking op het gebied van de mededinging, liberalisering van de dienstensector, overheidsopdrachten, (fyto-)sanitaire regelingen, bescherming van intellectuele-eigendomsrechten, geschillenbeslechting en toepassing van internationale boekhoudnormen. Voorbeelden van vraagstukken die onder zo'n brede regeling vallen, kunnen o.a. worden gevonden in de overeenkomsten inzake de Europese Economische Ruimte.

3.4 O&O en innovatie

De geslaagde werking van de interne markt is tevens een absolute voorwaarde voor het verbeteren van de innovatiecapaciteit van Europa. Een echte interne markt heeft de grootste hefboomwerking en staat open voor innovatieve goederen, producten en diensten. Op Europees niveau moet afstemming plaatsvinden tussen de inspanningen op het gebied van O&O die door clusters van MKB en grote ondernemingen, onderzoeksinstellingen, universiteiten en het nieuwe Europese Instituut voor Innovatie en Technologie worden verricht. De positie van het Europese bedrijfsleven zal in het algemeen worden versterkt doordat het technologisch gehalte van zijn producten wordt verhoogd. Hierdoor kan worden voorkomen dat investeringen in de EU naar elders worden verplaatst en kan ervoor worden gezorgd dat het bedrijfsleven wereldwijd concurrerender wordt wat betreft producten en diensten met meer toegevoegde waarde.

3.5 De globalisering heeft het tempo van veranderingen versneld, of het nu gaat om technologie, nieuwe ideeën, onze manier van werken of onze leefwijze. Het EESC heeft deze doelstellingen altijd gesteund en is ervan overtuigd dat Europa, als het erin slaagt om zijn potentieel aan innovatie en creativiteit te benutten, richting kan geven aan de veranderingen in de wereld door de nadruk te leggen op de Europese waarden en op Europa's culturele diversiteit.

3.6 Waarborgen inzake de intellectuele eigendom

De Europese inspanningen op het gebied van innovatie moeten worden ondersteund door passende voorwaarden voor het waarborgen van de uit innovatie voortvloeiende rechten inzake de intellectuele eigendom, waarvoor aanzienlijke financiële en personele middelen vereist zijn. Zo is het bijvoorbeeld wenselijk, maar vooral ook hoog tijd dat er in de EU één uniforme bescherming van het Gemeenschapsoctrooi komt (9). Successen op dit terrein vertalen zich in wereldwijde marktvoordelen voor Europese producten.

Daarnaast is strikte handhaving van de intellectuele-eigendomsrechten beslist noodzakelijk, gekoppeld aan een efficiënte bestrijding van namaak en piraterij, met nog steeds als conditio sine qua non dat daarvoor in EU-verband de nodige juridische raadvoorwaarden worden geschapen. Internationaal moet dit probleem door meer samenwerking worden opgelost. De bilaterale besprekingen over de intellectuele eigendom die de Commissie met China, Rusland en andere regio's voert, zijn nuttig, maar moeten wel concrete resultaten opleveren. Het nieuwe voorstel voor een handelsovereenkomst tegen namaakproducties is in dat opzicht een stap in de goede richting.

3.7 Arbeidsvoorwaarden

Het minste wat de EU kan doen om het Europese bedrijfsleven te helpen om eerlijk te kunnen concurreren op de wereldmarkt, is waarborgen dat andere landen voldoen aan de door de IAO vastgelegde minimale arbeidsvoorwaarden en aan andere internationale overeenkomsten inzake individuele rechten, de vrijheid tot het oprichten van vakverenigingen, het recht zich te organiseren en collectief te onderhandelen, gelijkheid, en de afschaffing van kinder- en dwangarbeid.

3.8 Markttoezicht op ingevoerde producten

Recente meldingen over geïmporteerde producten die niet aan de normen voldoen en die schadelijk zijn voor de gezondheid, zijn tekenend voor het ontbreken van efficiënt markttoezicht in de EU. Dit is weer zo'n voorbeeld van hoe het concurrentievermogen van Europese ondernemingen wordt ondermijnd door oneerlijke handelsomstandigheden. Door intensivering van het markttoezicht door de lidstaten moet worden gewaarborgd dat de kwaliteitsnormen die buitenlandse fabrikanten pretenderen na te leven, worden gecontroleerd, niet alleen omdat dat eerlijk is tegenover de Europese producenten van wie de producten immers ook worden gecontroleerd, maar ook om de Europese consumenten te beschermen tegen onveilige producten die niet aan de normen voldoen.

3.9 Continuïteit van de energievoorziening — een gemeenschappelijk energiebeleid van de EU naar buiten toe

Vanwege recente ontwikkelingen op energiegebied zagen EU-lidstaten zich genoodzaakt de rangen te sluiten en een strategisch energiebeleid uit te dokteren dat wordt geschraagd door bilaterale overeenkomsten tussen de EU en landen buiten de EU, omdat bedrijven hun toekomstige investeringen in de EU anders niet kunnen plannen. Een en ander zal tevens bijdragen aan de handhaving van de levensstandaard van Europese consumenten. De EU-lidstaten moeten uitkijken naar alternatieven voor hun energievoorziening, zoals hernieuwbare of kernenergie (10), en moeten minder afhankelijk worden van Rusland en het Midden-Oosten voor de levering van gas en olie (11). De Commissie moet volgens het EESC met haar onlangs openbaar gemaakte maatregelenpakket voor energie en klimaat (12) instaan voor voorspelbaarheid; ook mag dit pakket niet schadelijk zijn voor de economie, en zeker niet voor het concurrentievermogen van energie-intensieve bedrijven in de EU, en moet het gunstig uitwerken op de ontwikkeling van relevante markten waar Europa koploper is en dient het innovatie op milieugebied te bevorderen.

3.10 Milieuvraagstukken

Europese ondernemingen en werknemers mogen niet worden benadeeld ten opzichte van ondernemingen en werknemers uit landen buiten de EU simpelweg omdat de EU vaandeldrager voor betere milieupraktijken wil zijn. De strategie die de EU een voorsprong moet geven op andere landen bij het invoeren van strengere milieunormen is economisch gezien niet verantwoord, en wel om drie redenen:

1. De EU is op eigen houtje niet in staat om de opwarming van de aarde een halt toe te roepen, en het uiteindelijke effect van Europese maatregelen zullen ongetwijfeld worden tenietgedaan doordat andere landen niets doen om het energieverbruik en de emissies aan banden te leggen;

2. De EU zou er goed aan doen te voorkomen dat Europese producenten van goederen in een nadelig positie terechtkomen, omdat zij hun bedrijfskosten moeten verhogen vanwege de hogere milieubelastingen, waardoor ze minder concurrerend worden op de wereldmarkt. Bovendien zou deze situatie kunnen leiden tot verplaatsing van investeringen die voor de Europese interne markt van strategisch belang kunnen zijn;

3. Het EESC is niet overtuigd door het argument dat strengere milieunormen automatisch leiden tot een grotere behoefte aan meer onderzoek naar milieuvriendelijke producten. Normaliter duurt het heel lang voordat dergelijke producten zijn ontworpen en op de markt worden gebracht. In de tussentijd kunnen andere Europese producenten van energie-intensieve goederen uit de markt worden gedrukt als gevolg van oneerlijke concurrentie van producenten uit landen die niet zo happig zijn op maatregelen om hun emissies te beperken.

3.10.1 De oplossing is dat de EU bij internationale onderhandelingen over de opwarming van de aarde met één stem spreekt en voet bij stuk houdt, en dat druk wordt uitgeoefend op landen die in gebreke blijven. Mocht de EU toch besluiten om op eigen houtje bepaalde milieunormen aan te scherpen, dan zou ze moeten overwegen om — met inachtneming van de WTO-regels — grenscontroles uit te voeren op producten die afkomstig zijn uit landen waarvan bekend is dat ze zich zeer weinig gelegen laten liggen aan milieubescherming, zodat het concurrentievermogen van Europese producenten daar niet onder te lijden heeft.

3.10.2 Een open mondiaal handelsstelsel is in het belang van de EU. Vroeger moest de EU haar burgers, haar belangen en haar waarden beschermen, maar tegenwoordig kan protectionisme niet meer de oplossing zijn. Als de grootste handelaar en investeerder ter wereld leidt de openstelling van onze markten tot lagere kostenfactoren voor de industrie, lagere kosten voor de verbruikers, concurrentiestimulansen voor ondernemingen en prikkels voor nieuwe investeringen. Tegelijkertijd is het belangrijk dat de EU haar invloed in internationale onderhandelingen gebruikt om ook van anderen openheid te verlangen: openheid kan slechts uit politiek oogpunt worden gerechtvaardigd wanneer anderen daar navenant positief op reageren.

3.10.3 De Commissie moet ervoor zorgen dat niet-EU-landen onze exporteurs en investeerders een evenredig niveau van openheid bieden en dat onze basisregels geen afbreuk doen aan ons vermogen om onze belangen te beschermen en onze hoge mate van bescherming van gezondheid, veiligheid, maatschappij, milieu en consumenten te handhaven.

4. Bevordering van inzetbaarheid en investering in menselijk kapitaal: meer en betere banen scheppen

4.1 De globalisering en technologische veranderingen brengen het risico met zich mee dat ongelijkheid toeneemt en de kloof tussen geschoolden en ongeschoolden en tussen rijke en arme landen alleen maar groter wordt. De beste oplossing bestaat erin ieder individu en ieder land te helpen zich aan te passen: daartoe moet de kwaliteit en toegankelijkheid van onderwijs en opleiding voor alle leeftijdsgroepen worden verbeterd.

4.2 Het EESC en de sociale partners hebben aangegeven welke invulling moet worden gegeven aan „flexizekerheid”, teneinde mensen te kunnen helpen om in deze tijden van versnelde economische verandering met meer succes de overstap naar ander werk te maken.

4.3 Door de gemeenschappelijk reeks beginselen die op 5 december jl. door de Raad van ministers van werkgelegenheid en van sociale zaken is goedgekeurd (13), staat het de lidstaten nu vrij om flexizekerheid in hun nationale hervormingsprogramma's op te nemen en om die beginselen vervolgens, in nauwe samenwerking met de sociale partners, te gaan toepassen.

4.4 Het EESC wil dat meer aandacht wordt besteed aan actief beleid voor de integratie en gelijke kansen van groepen die op de arbeidsmarkt worden gediscrimineerd: 50-plussers, vrouwen, etnische minderheden en laaggekwalificeerde schoolverlaters.

5. Instabiliteit op de internationale financiële markten

5.1 De EU ondervindt momenteel de gevolgen van een mondiale financiële en beurscrisis. De monetaire unie en de snelle reactie van de ECB op deze onrust hebben een positief effect gehad. Ten eerste heeft de ECB de vertrouwenscrisis in de banksector helpen bezweren door grote geldbedragen in de financiële markten te pompen; hierdoor werd het risico van een aanzienlijke aanscherping van de kredietvoorwaarden voor bedrijven en huishoudens verkleind. Ten tweede hebben het ontbreken van valutarisico's en de lage risicopremies per land ervoor gezorgd dat de meer kwetsbare Europese economieën de turbulentie op de financiële markten relatief ongeschonden hebben doorstaan.

5.2 De onrust op de internationale financiële markten en de dalende waarde van de Amerikaanse dollar treffen Europa, met name in de vorm van een sterke opwaardering van de euro die wordt veroorzaakt doordat de ECB het referentiepercentage op een te hoog niveau heeft gehandhaafd en door een monetair beleid dat lijkt op door concurrentie ingegeven devaluaties elders in de wereld, wat zeer nadelige gevolgen zal hebben voor de Europese economie en de vooruitzichten daarvan op de middellange termijn.

5.3 Door recente ontwikkelingen op de internationale financiële markten is duidelijk geworden dat er behoefte is aan strengere zorgvuldigheidsregels, meer coördinatie en communicatie tussen toezichthoudende instanties en centrale banken, en meer transparantie en verslaggeving.

Brussel, 12 maart 2008 De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité D. DIMITRIADIS

(1) PB C 24 van 31 januari 2006, rapporteur: de heer Retureau (op verzoek van het EU-voorzitterschap van het VK).

(2) PB C 93 van 27 april 2007, rapporteur: de heer Cassidy.

(3) Rapporteur: de heer Janson, PB C 256 van 27 oktober 2007

Tussentijdsverslag van de deskundigengroep over flexizekerheid (20 april 2007): Flexizekerheid is een strategie waarmee welbewust de flexibiliteit van de arbeidsmarkten, de organisatie van het werk en de betrekkingen tussen werkgevers en werknemers wordt vergroot, terwijl tegelijkertijd meer (arbeids- en sociale) zekerheid wordt geboden. De onderliggende gedachte is dat flexibiliteit en zekerheid niet als tegengestelde, maar als elkaar versterkende krachten moeten worden gezien. Die combinatie van meer flexibiliteit en meer zekerheid werkt alleen als werknemers de wapens in handen wordt gegeven om zich aan te passen, een baan te vinden en te houden, en een loopbaan te ontwikkelen. Flexizekerheid impliceert dus dat het zwaartepunt wordt gelegd bij actief arbeidsmarktbeleid en motivatie door levenslang leren en voortdurende (bij)scholing — maar ook bij solide stelsels voor sociale zekerheid, zodat werknemers inkomenssteun krijgen en werk en zorgtaken kunnen combineren. Dat laatste leidt er ook weer toe dat de gelijkheid van kansen en seksegelijkheid toenemen.

(4) COM(2007) 581 final van 3 oktober 2007

(5) Zie het in november 2007 door de Commissie goedgekeurde maatregelenpakket naar aanleiding van de evaluatie van de interne markt, COM(2007) 724 final

(6) PB C 44, 16.2.2008, rapporteur: de heer Iozia

(7) Sociale partners: EVV/ESC, CEEP, UEAPME en BUSINESSEUROPE: „Key challenges facing European labour markets: a joint analysis of European social partners” (De belangrijkste uitdagingen voor de Europese arbeidsmarkten: een gezamenlijke analyse van de Europese sociale partners), oktober 2007.

(8) Zie voetnoot 4.

(9) Voor meer informatie over de werkzaamheden van DG Ondernemingen en industrie om de intellectuele eigendom te beschermen, zie http://ec.europa.eu/enterprise/library/ee_online/art34_en.htm.

(10) Er zijn landen die niets willen weten van kernenergie en de bouw van kerncentrales op hun grondgebied niet toestaan. Wat niet wegneemt dat ze grote hoeveelheden via kernenergie opgewekte stroom invoeren (bv. Italië).

(11) PB C 318 van 23 december 2006, rapporteur: mevrouw Sirkeinen

(12) Dit maatregelenpakket dateert van 23 januari 2008 (zie http://ec.europa.eu/energy/climate_actions/index_en.htm)

(13) Perscommuniqué van de Raad 16139/07, zie: http://register.consilium.europa.eu/pdf/nl/07/st16/st16139.nl07.pdf