Inleiding

Het doel van deze mededeling is het Europees Parlement en de Raad in kennis te stellen van de stappen die de Europese Commissie heeft ondernomen ter voorbereiding van de inwerkingtreding van het gemeenschappelijk voorzieningsfonds (“GVF”, “het fonds”) samen met het nieuwe meerjarig financieel kader (MFK). De werkzaamheden van de Commissie hebben ervoor gezorgd dat alle juridische, administratieve en technische regelingen aanwezig waren opdat het GVF in januari 2021 operationeel kon worden en tegen die tijd de middelen van het garantiefonds van het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) kon ontvangen en beheren. Het GVF is nu klaar om overdrachten van middelen uit de andere bijdragende beleidsinstrumenten (het InvestEU-programma, garantie voor extern optreden (EAG) in het kader van het Instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking (NDICI)) te ontvangen zodra de wetgevingshandelingen tot vaststelling ervan in werking treden.

Het gemeenschappelijk voorzieningsfonds vormt een centrale pijler van de begrotingsarchitectuur van de Unie gedurende het meerjarig financieel kader 2021-2027. Het fonds verenigt de voorzieningen die de werking waarborgen van alle EU-begrotingsgaranties (EFSI, InvestEU, begrotingsgaranties van het EFDO+ gedekt door de garantie voor externe maatregelen en het mandaat voor externe leningen (ELM)) en de geprovisioneerde programma’s voor financiële bijstand (macrofinanciële bijstand (MFB-leningen), leningen van Euratom) in één enkele portefeuille. Het is de bedoeling dat de activa groeien van 12 miljard EUR bij de start tot 25 miljard EUR op het hoogste punt. Een doeltreffend beheer van deze middelen van de Unie is van cruciaal belang voor het verankeren van de investeringssteun die de Unie via haar begrotingsgaranties binnen en buiten de EU verleent.

In deze mededeling:

1.worden de beweegredenen voor de oprichting van het gemeenschappelijk voorzieningsfonds, zoals uiteengezet in titel X van het Financieel Reglement, in herinnering gebracht;

2.wordt toegelicht hoe het gemeenschappelijk voorzieningsfonds zal worden gestructureerd om de bijdragende beleidsinstrumenten te ontvangen. De mededeling bevat een indicatieve raming van de omvang van de GVF-middelen bij het begin van de activiteiten in 2021 en op het verwachte piektijdstip;

3.presenteert de werkzaamheden die de financieel beheerder van het gemeenschappelijk voorzieningsfonds in 2020 heeft verricht ter voorbereiding van het GVF-beheerskader, met inbegrip van de vaststelling van richtsnoeren voor het beheer van de middelen, de omkadering van het investeringsbeleid, de uitvoering van governance- en risicobeheerprocessen en de voorbereiding van de IT- en boekhoudinfrastructuur;

4.benadrukt de voorzichtige aanpak die zal worden gevolgd bij het beheer van de fondsactiva, om de waarde van de portefeuille zoveel mogelijk in stand te houden in het licht van de uitdagingen waarvoor de aanhoudende negatieve rente op de middelen waarin het GVF investeert zorgt;

5.licht toe hoe de Commissie verslag zal uitbrengen aan het Europees Parlement en de Raad.

1.De beweegredenen voor het gemeenschappelijk voorzieningsfonds

Het gemeenschappelijk voorzieningsfonds is bedoeld om de veiligheidsbuffers (voorzieningen) voor de financiële verplichtingen die voortvloeien uit begrotingsgaranties en financiële bijstandsprogramma’s welke door de begroting van de Unie worden verstrekt, in één gemeenschappelijke portefeuille aan te houden. De instrumenten die voorzieningen zullen inbrengen, omvatten drie reeds bestaande garantiefondsen (EFSI-garantiefonds, het garantiefonds van het Europees Fonds voor duurzame ontwikkeling (EFDO) en het Garantiefonds voor extern optreden (GFEA)) en vier nieuwe bijdragende beleidsinstrumenten in het kader van het MFK 2021-2027. Bij de inwerkingtreding van de relevante wetgevingshandelingen zal het fonds in het kader van de InvestEU- en NDICI-programma’s vastgelegde middelen kunnen ontvangen overeenkomstig de geplande stroom van betalingen waarin de desbetreffende wetgevingshandelingen voorzien.

De in het GVF aangehouden voorzieningen vormen de kapitaalbuffer voor het opvangen van beroepen op garanties die voortvloeien uit wanbetalingen op projecten of andere verliezen die uitvoerende partners hebben geleden op investeringsverrichtingen of uit door EU-garanties ondersteunde financiëlebijstandsleningen. Het is cruciaal de EU-begroting te beschermen tegen het risico dat verliezen in het kader van programma’s de middelen overtreffen die in het GVF beschikbaar zijn om deze garantieberoepen te honoreren. Gezien het belang van het GVF voor een goed beheer van de EU-begroting belast titel X van het Financieel Reglement de Commissie met bijzondere verantwoordelijkheden voor het opzetten van het GVF, het bepalen van de investeringsstrategie en het toezicht op een goed beheer ervan.

Het gezamenlijk beheren van de voorzieningen voor de verschillende begrotingsgaranties en de financiële bijstand maakt het mogelijk belangrijke schaal- en synergievoordelen te behalen. Het stelt de Commissie in staat één enkele investeringsstrategie te ontwerpen en uit te voeren die via één grote portefeuille voorziet in de onderliggende behoeften en voorwaarden van de verschillende programma’s. Door de middelen in één portefeuille bijeen te brengen kunnen ze efficiënt worden beheerd, dankzij een rigoureus investeringsbeleid en investeringskader, zodat het risico/rendement en de liquiditeit van de portefeuille worden geoptimaliseerd en er middelen beschikbaar zijn om beroepen op de onderliggende begrotingsgaranties te honoreren of om EU-leningen in het kader van financiële bijstand terug te betalen wanneer dat nodig is. Dit is met name van belang op een moment waarop een groter beroep op begrotingsgaranties en financiële bijstand voor grotere voorwaardelijke verplichtingen voor de EU-begroting zorgt. Bovendien stelt het gezamenlijk beheren van de verschillende garanties de Commissie in staat om op efficiëntere wijze een totaaloverzicht van het beheer van de GVF-middelen te geven door middel van een gecentraliseerde verslagleggingsaanpak.

Het gemeenschappelijk voorzieningsfonds biedt het mogelijke extra voordeel van lagere voorzieningen voor deelnemende instrumenten onder specifieke omstandigheden, omdat het samenvoegen van de middelen voor programma’s met verschillende risicokenmerken een deel van de risico’s zal diversifiëren. Waar er een lagere mate van synchronisatie van de beroepen op de verschillende begrotingsgaranties is, kunnen de voorzieningen evenredig worden verlaagd zonder afbreuk te doen aan een gezond financieel beheer. Dat is de logica van het concept “effectief voorzieningspercentage” (EVP), dat wordt toegepast op grond van het gedelegeerd besluit van de Commissie tot aanvulling van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad. In dit besluit worden de gedetailleerde voorwaarden voor de berekening van het effectieve voorzieningspercentage van het GVF vastgesteld, die in punt 3 worden toegelicht.