Werkplan inzake ecologisch ontwerp 2016-2019

1. Inleiding

De EU kent een aantal wetgevingsinstrumenten die de doelstellingen van het energie- en klimaatbeleid van de EU vertalen naar verschillende actiegebieden. Ecologisch ontwerp, aangevuld door de regelgeving omtrent energie-etikettering, ondersteunt de overkoepelende prioriteit van de Commissie om het concurrentievermogen van Europa te versterken en een impuls te geven aan zowel het scheppen van banen als aan economische groei; het zorgt voor een gelijk speelveld binnen de interne markt, stimuleert duurzame investering en innovatie en bespaart de consument geld, terwijl het ook de uitstoot van CO2 vermindert. Het draagt bij aan de energie-unie en het energie-efficiëntiestreefcijfer voor 2030, de gezamenlijk overeengekomen klimaatdoelstellingen en de doelstelling van een diepere en eerlijkere interne markt. Het kader voor ecologisch ontwerp en energie-etiketteringskader is op EU-niveau een van de meest doeltreffende beleidsinstrumenten om energie-efficiëntie te bevorderen, en draagt naar schatting bij aan circa de helft van de energiebesparingsstreefwaarde voor 2020. Het wetgevingskader voor ecologisch ontwerp en energie-etikettering dient enerzijds om te waarborgen dat er meer energie-efficiënte producten op de markt komen (door ecologisch ontwerp) en anderzijds om de consument aan te moedigen en in staat te stellen om op basis van nuttige informatie de meeste efficiënte producten te kopen (door energie-etikettering). Aldus vermindert dit het energieverbruik van consumenten en bedrijven, en daardoor ook hun energie- en andere rekeningen. Bovendien beschermt het de interne markt en voorkomt het nodeloze kosten voor bedrijven en consumenten vanwege uiteenlopende nationale vereisten.

Verwacht wordt dat dit kader tegen 2020 energiebesparingen van circa 175 Mtoe per jaar zal opleveren aan bespaarde primaire energie, meer dan het hele jaarlijkse primaire energieverbruik van Italië. Voor consumenten vertaalt dit zich naar besparingen van 490 EUR per huishouden per jaar aan energierekeningen. Bovendien levert het beleid naar schatting ongeveer 55 EUR miljard per jaar op aan extra omzet voor de industrie, de groothandels- en de detailhandelssector, die voor een deel zou kunnen leiden tot een toename van wel 800 000 rechtstreekse extra banen in de betrokken sectoren. Op deze wijze draagt het beleid ook bij aan de energiezekerheid, door de invoer van energie in de EU te verminderen met het equivalent van 1,3 miljard vaten olie per jaar en door de uitstoot van CO2 te verminderen met 320 miljoen ton op jaarbasis .

Het matigen van de vraag naar energie is een van de vijf dimensies van de kaderstrategie van de energie-unie. Een ambitieus en efficiënt beleid ten aanzien van ecologisch ontwerpen en energie-etikettering blijft onmisbaar om de prioriteiten te behalen die door de Commissie gesteld zijn voor de energie-unie. Een dergelijk beleid zal ook bijdragen aan het behalen van de doelstellingen voor het klimaatbeleid zoals die zijn afgesproken op COP21 (Klimaatovereenkomst van Parijs) in Parijs in december 2015.

Dit werkplan inzake ecologisch ontwerp draagt bij aan het nieuwe initiatief van de Commissie inzake de circulaire economie, dat een overgang naar een meer kringloopgerichte economie binnen de EU stimuleert door middel van een aantal maatregelen die betrekking hebben op de gehele levenscyclus van de producten en materialen. Er is een groeiende behoefte aan, en er wordt in toenemende mate politieke nadruk gelegd op, het verbeteren van hulpbronnenefficiëntie binnen de EU. Productontwerp is in dit verband van groot belang, aangezien het een belangrijke invloed kan hebben gedurende de levenscyclus van een product, bijvoorbeeld bij het duurzamer maken een product, of het eenvoudiger maken om het te herstellen, hergebruiken of recyclen. De richtlijn ecologisch ontwerp dekt reeds alle belangrijke milieueffecten gedurende de levenscyclus van producten, maar tot nu toe lag de nadruk vooral op het verbeteren van energie-efficiëntie. In de toekomst zou ecologisch ontwerp een veel grotere bijdrage moeten leveren aan de circulaire economie, bijvoorbeeld door op een meer systematische wijze kwesties rond materiaalefficiëntie aan te pakken, zoals de duurzaamheid en de mate waarin het product gerecycled kan worden.

In dit werkplan worden de prioritaire werkzaamheden van de Commissie binnen het kader voor ecologisch ontwerp en energie-etikettering voor 2016-2019 vastgelegd. Het nieuwe werkplan, dat voortbouwt op werk dat verricht is op basis van de eerste twee werkplannen, presenteert lopend werk en aankomende evaluaties van bestaande productspecifieke maatregelen; het identificeert bijkomende productgroepen die nader bestudeerd dienen te worden (door middel van studies, het raadplegen van belanghebbenden en effectbeoordeling) opdat deze mogelijke voorstellen van de Commissie op het gebied van eisen voor ecologisch ontwerp en/of energie-etikettering kunnen informeren; en het geeft aan hoe ecologisch ontwerp beter zal bijdragen aan de doelstellingen van de circulaire economie. Samen genomen zouden nieuwe maatregelen voor nieuwe producten in dit werkplan voor ecologisch ontwerp, bovenop de herzieningen van bestaande maatregelen, in 2030 naar verwachting kunnen leiden tot primaire energiebesparingen van meer dan 600 TWh (of 50 Mtoe) per jaar. Dit is vergelijkbaar met het jaarlijkse primaire energieverbruik van Zweden en komt ook overeen met een vermindering van de CO2-uitstoot met ongeveer 100 miljoen ton per jaar in 2030.

2. De rol van het werkplan inzake ecologisch ontwerp

Zowel de richtlijn ecologisch ontwerp als de richtlijn energie-etikettering zijn kaderrichtlijnen. Zij bepalen de voorwaarden en criteria voor het aannemen van uitvoerende maatregelen, die bindende eisen stellen voor iedere productgroep afzonderlijk . Prioriteiten voor productgroepen die binnen dit kader onderzocht moeten worden, worden gesteld door middel van de gebruikelijke werkplannen, zoals ook bepaald in artikel 16, eerste lid, van de richtlijn ecologisch ontwerp, waarin wordt aangegeven dat de Commissie een werkplan, "een indicatieve lijst van productgroepen die de volgende drie jaar voor de vaststelling van uitvoeringsmaatregelen als prioritair worden beschouwd" voor het publiek beschikbaar zal stellen.

Dit nieuwe werkplan bouwt voort op het werk dat sinds medio 2005 verricht is voor de productgroepen die zijn opgesomd in artikel 16, tweede lid, van de richtlijn ecologisch ontwerp van 2005 (overgangsperiode) en tevens op de eerste twee werkplannen voor de periodes 2009-2011 en 2012-2014 .

3. Stand van zaken

3.1. Aangenomen uitvoeringsmaatregelen

Als gevolg van de bovengenoemde prioriteitsbepaling van het werk heeft de Commissie voorbereidende onderzoeken gestart, die geleid hebben tot de aanname van 28 verordeningen met betrekking tot ecologisch ontwerp, 16 gedelegeerde verordeningen met betrekking tot energie-etikettering en 3 erkende vrijwillige akkoorden.

Voorts zijn ongeveer 40 normalisatiemandaten gelanceerd voor deze productgroepen. Een lijst van verordeningen op het gebied van ecologisch ontwerp die bestaande geharmoniseerde normen ondersteunen, kan gevonden worden op de Europa-website .

3.2 Lopende werkzaamheden

Er wordt nog steeds gewerkt aan een aantal geïdentificeerde productgroepen ten tijde van de aanname van dit werkplan. Deze verkeren in verschillende ontwikkelingsstadia. De onderstaande tabel laat een overzicht zien van de lopende werkzaamheden, evenals de verwachte besparingen, voor zover deze bekend zijn.

Samen met dit werkplan neemt de Commissie de volgende maatregelen aan, met een geschat energiebesparingsvermogen van meer dan 100 TWh per jaar aan primaire energiebesparingen in 2030:

Een maatregel op het gebied van ecologisch ontwerp voor luchtverwarmings- en -koelingsproducten