COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(90) 389 def. - SYN 209 
Brussel, 6 augustus 1990 
Wijziging van het voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN DE RAAD 
betreffende een tweede algemeen stelsel 
van erkenning van beroepsopleidingen, 
ter aanvulling van de richtlijn 89/48/EEG 
(door de Commissie krachtens artikel 149, Md 3, 
van het EEG-verdrag ingediend) 

Toe I I ch t i ng 
Het voorstel voor een richtlijn betreffende een tweede 
algemeen" stelsel van erkenning van beroepsopleidingen, ter 
aanvulling van de Richtlijn 89/48/EEG werd op 26 Juli 1989 
bij de Raad Ingediend (C0M(89)372 def. - SYN 209)<1). 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 31 januari 1990 
zijn advies over dit voorstel gegeven (CES 86/90 SYN 209 
cc)^2) en het Europese Parlement gaf zijn advies in eerste 
lezing van de samenwerkingsprocedure op 17 mei 1990 
(PE A3-88/90) <3> . 
Het onder hav i ge 
beoogt aan deze 
voo rstel worden 
i n hoof dzaak, 
terwijl daarin 
suggest i es van 
wordt in het gewijzigde voorstel voor een richtlijn 
adviezen gevolg te geven; in het gewijzigde 
de amendementen van het Europese Parlement 
en vaak zelfs letterlijk, overgenomen, 
ook rekening wordt gehouden met de 
het Economisch en Sociaal Comité. Tevens 
voorstel rekening gehouden met een aantal 
wijzigingen die tijdens de eerste gedachtenwisseI ingen naar 
aanleiding van de publikatle van het oorspronkelijke 
voorstel nuttig zijn gebleken. 
Tevens heeft de Commissie In de oorspronkelijke tekst van 
een aantal taalversies aanpassingen met betrekking tot de 
vertaling geïntegreerd, die tijdens deze eerste 
gedachtenwisseI ingen nodig werden geacht. 
De belangrijkste door de Commissie in 
voorstel aangebrachte wijzigingen zijn haar oorspronkel i jke 
(1) PB C 263 van 16.10.1989 
(2) PB C van 
(3) PB C van 
Artikel 1 
punt a) (definitie van het diploma) 
Het tweede streepje onderging een kleine wijziging om met betrekking 
tot de korte hogere opleidingen het begrip "postsecundaire" cyclus te 
verduidelijken. Het gaat om een opleidingscyclus die het bezit 
vooronderstelt van een titel of een geheel van titels die zijn 
vereist voor de toegang tot de universiteit, de instellingen van 
hoger onderwijs en daarmee gelijkgestelde instellingen. 
De nieuwe derde en vierde streepjes verruimen de definitie. In de 
oorspronkelijke versie van de Commissie sloot het diploma slechts de 
korte hogere opleidingen (baccalauréat + 1, baccalauréat + 2) af. 
Evenwfel is gebleken dat in enkele Lid-Staten (met name Duitsland en 
Luxemburg) de beroepsopleidingen op het gebied van de paramedische 
beroepen en de beroepen in de "ambachtelijke gezondheidszorg", 
waarvan het werkelijke niveau vergelijkbaar is met dat van de 
dienovereenkomstige korte hogere opleidingen, beroepsopleidingen van 
het lange type zijn (ten minste drie Jaar voor de paramedische 
beroepen en ten minste vijf Jaar voor de beroepen in de 
"ambachtelijke gezondheidszorg"), maar volgens de wetten van die 
Lid-Staten geen "hogere" opleidingen. Hoewel van vergelijkbaar 
niveau, zouden zij dus zijn ingedeeld bij het laagste niveau, 
namelijk niveau "1", wat tot gevolg zou hebben gehad dat de houders 
van de betrokken diploma's hun beroep niet zouden kunnen uitoefenen 
in de Lid-Staten die voor dezelfde activiteiten opleidingen van het 
niveau lang hoger onderwijs (niveau "3") voorschrijven. 
- punt b) (definitie van het certificaat) 
Met de nieuwe formulering wordt beoogd het begrip "secundaire" cyclus 
te verduidelijken; deze kan overeenkomen met een lange dan wel met 
een korte opleidingscyclus. 
In de nieuwe formulering wordt erop gewezen dat de betrokken 
opleidingen ook afwisselende opleidingen kunnen zijn, namelijk 
opleidingen die gedeeltelijk in een school voor beroepsonderwijs en 
gedeeltelijk in een onderneming kunnen worden gegeven. 
- punt e) (definitie van het begrip gereglementeerde beroepsactiviteit) 
Deze definitie, die is overgenomen van artikel 1, onder d) , van 
Richtlijn 09/48/ncï, omschrijft als got eg lemont eet de activiteit de 
activiteit waarvan de toegang of de uitoefening, dan wel een van de 
wijzen van uitoefening, in een Lid-Staat direct of ind i reet 
afhankelijk is gesteld van het bezit van een kwalificatie. 
Ten aanzien van dit laatste punt, namelijk de indirecte 
afhankelijkheid van het bezit van een kwalificatie, is gebleken dat 
aan de tweede bestaande streepjes voorbeelden ter verduidelijking 
konden worden toegevoegd. Deze verduidelijkingen hebben betrekking op 
de uitoefening van een activiteit in het kader van de overheiddienst 
en de uitoefening van een activiteit in het kader van een collectieve 
arbeidsovereenkomst. Gezien de vele verschillende vormen van 
collectieve arbeidsovereenkomsten achtte de Commissie het nuttig aan 
te geven welke onder de werkingssfeer van deze richtlijn vallen, 
namelijk die waarvoor de overheid garant staat. 
- 3 -
- punt g) (definitie van de aanpassingsstage) 
De oorspronkelijke versie van het voorstel Is aangevuld om naar 
analogie van de meest nabijkomende nationale situatie en in 
overeenstemming met het Gemeenschapsrecht de status te verduidelijken 
van de stagiair die in de ontvangende Lid-Staat een aanpassingsstage 
moet vervullen. 
Artikel 3 (verkeer tussen de Lid-Staten binnen niveau "2" en tussen de 
niveaus "2" en "3") 
Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie voorzag In een 
onbeperkte overgang (eventueel met compensatiemechanismen) tussen de 
niveaus "2" en "3", dus tussen het korte hoger onderwijs dat onder 
deze * richtlijn valt en het lange hoger onderwijs dat onder 
Richtlijn 89/48/EEG valt. Ondanks het grondbeginsel, dat inhoudt dat 
de erkenning slechts geldt wanneer het beroep waarop de 
kandidaatmigrant zich heeft voorbereid, volkomen gelijk is aan het 
beroep dat hij in een andere Lld-Staat wil uitoefenen en dat daarmee 
een garantie vormt, is het noodzakelijk gebleken distorsies bij de 
toepassing van het systeem te voorkomen en dus de doorstroom­
mogelijkheden aan een maximum te binden. Daarom Is thans bepaald dat 
de erkenning van diploma's die tot niveau "2" behoren door een 
Lid-Staat waar de uitoefening van het betrokken beroep afhankelijk is 
van het bezit van een diploma van niveau "3", afhankelijk zal zijn 
van de voorwaarde dat de duur van de opleiding in die ontvangende 
Lid-Staat niet meer dan vier jaar bedraagt. 
Dit betekent echter niet dat elke mogelijkheid van erkenning is 
uitgesloten, daar de ontvangende Lid-Staat immers de verplichting 
heeft om de artikelen 48, 52 en 59 van het EEG-Verdrag in acht te 
nomen. 
Overeenkomstig het beginsel "komt men over de hond, dan komt men ook 
over de staart" geldt het systeem daarentegen onbeperkt voor de 
overgangen tussen niveau "3" en niveau "2" en niveau "1", uiteraard 
met eventuele toepassing van de compensatiemechanismen. 
De onder punt b) aangebrachte verduidelijkingen zijn het gevolg van 
de in artikel 1, onder a), tweede streepje, aangebrachte 
verduidelijkingen. Zij behoeven derhalve geen speciaal commentaar. 
Art ikel 4 (compensatie binnen niveau "2") 
De in de compensatie door beroepservaring aangebrachte beperking die op 
zich is gekoppeld aan de opleidingsduur, vloeit voort uit het feit dat de 
uitbreiding van niveau "2" tot bepaalde beroepsopleidingen van het lange 
type, die evenwei niet als hogere opleidingen worden beschouwd in de 
Lid-Staten welke die beroepsopleidingen bieden, er niet toe mag leiden dat 
de betrokkenen met een korte hogere opleiding die hun beroep willen 
uitoefenen in eon I ld Sta.it die voor de uitoefening Vii\\ dat beroep 
beroepsopleidingen van het lange type vereist, In een nadelige positie 
worden geplaatst. 
s 
- 4 -
De vergelijking van de opleidingsduur Is namelijk systematisch In het 
voordeel van laatstgenoemden. 
Uiteraard blijven de bepalingen inzake de compensatiemechanismen in geval 
van wezenlijke verschillen van toepassing (artikel 4 b). 
Art ikel 5 (verkeer tussen de Lid-Staten binnen niveau "1") 
De verduidelijkingen onder b) zijn het gevolg (evenals voor artikel 3, 
onder b) van de verduidelijkingen die zijn aangebracht in artikel 1, 
onder a) en b) en zij behoeven dus geen speciaal commentaar. 
Artikel 6 (compensatie binnen niveau "1") 
Het is wenselijk gebleken dat degene die migratie aanvraagt in het geval er 
wezenlijke verschillen tussen de vereiste en de verworven opleiding 
bestaan, de keuze heeft tussen de aanpassingsstage en de proeve van 
bekwaamheid, in welke mogelijkheid niet was voorzien In het oorspronkelijke 
voorstel. 
Deze oplossing lijkt doeltreffend voor zover de proeve van bekwaamheid op 
zich niet is beperkt tot de uitsluitende controle van een tekort aan 
theoretische kennis maar eveneens betrekking kan hebben op een tekort aan 
praktijkervaring. 
Naar analogie van de door artikel 4 bestreken situatie (compensatie binnen 
niveau "2") heeft de Commissie de in artikel 15 vervatte buitengewone 
procedure waarbij wordt afgeweken van de keuzevrijheid van de aanvrager, 
uitgebreid tot de door artikel 5 bestreken situatie. 
ArtIkel 7 (bijzondere erkenningsregelingen) 
Sommige Lid-Staten verlangen voor de uitoefening van beroepen of 
beroepsactiviteiten dat een bewijs van een zeer korte opleiding (van ten 
hoogste zes maanden) wordt overgelegd of zij stellen die uitoefening 
afhankelijk van de beoordeling door een administratieve autoriteit. 
De korte duur van de betrokken opleidingen en het empirische karakter van 
de verwerving van bepaalde soorten kennis leiden ertoe dat de 
erkenningsmechanismen van de richtlijn niet geschikt zijn. Het gevaar 
bestaat namelijk dat de compensatiemechanismen en met name de beoordeling 
van eventuele wezenlijke verschillen in dergelijke gevallen te zware 
middelen zijn, terwijl de gewone toepassing van de nationale stelsels voor 
de migrant vaak sneller resultaat zal opleveren dan de communautaire 
mechan ismen. 
Daarom is voorgeschreven dat de betrokkene zich aan dezelfde vereisten 
onderwerpt als de onderdanen van de ontvangende Lid-Staat, behoudens 
uiteraard In het geval dat hij In een andere Lid-Staat verworven 
kwalificaties bezit die, te zamen genomen, gelijkwaardige garanties bieden 
op het gebied van de gezondheid, de veiligheid, de milieubescherming en de 
consumentenbescherm i ng. 
- 5 -
Artikel 9 (verkeer tussen de Lid-Staat van niveau "1" naar niveau "2") 
De in dit artikel Ingevoegde wijzigingen zijn het gevolg van de In de 
voorgaande artikelen aangebrachte wijzigingen. De nieuwe formulering van 
het begrip "certificaat" (zie artikel 1, onder b)) is om redenen van 
parallellisme overgenomen, evenals de verwijzing naar artikel 15 in het 
geval dat de keuze van de migrant tussen aanpassingsstage en proeve van 
bekwaamheid kan worden beperkt (zie artikel 4, Md 1, onder b), in fine en 
artikel 6). 
Art Ike I 14 (coördinatoren en coördinatiegroep) 
In de eerste plaats neemt de Commissie de reeds bij de opstelling van 
Richtlijn 89/48/EEG geformuleerde gedachte over dat de beroepsbeoefenaren 
en de docenten bij de toepassing van de richtlijn moeten worden betrokken. 
Eveneens maakt de Commissie de gedachte tot de hare dat in plaats van de 
rol van de overeenkomstig artikel 9, lid 2, van Richtlijn 89/48/EEG 
aangewezen coördinator uit te breiden, de krachtens deze richtlijn aan te 
wijzen coördinator een andere kan zijn dan die welke krachtens 
Richtlijn 89/48/EEG wordt aangewezen, waarbij het, om de volstrekt 
noodzakelijke eenheid van de belde systemen te waarborgen, essentieel Is 
dat de nationale coördinatoren van de belde systemen lid zijn van een en 
dezelfde coördinatiegroep die bij de Commissie wordt opgericht. 
Tenslotte zijn verduidelijkingen aangebracht ten aanzien van de taak van de 
coördinatiegroep; het grote toepassingsgebied van het systeem en de 
verscheidenheid aan opleidingen in de Lid-Staten leiden er namelijk toe dat 
bijzondere inspanningen op het gebied van de doorzichtigheid noodzakelijk 
zijn. 
- 1 -> 
Oorspronkelijk voorstel 
Voorstel voor een richtlijn 
van de Raad betreffende een 
tweede algemeen stelsel van 
erkenning van beroepsopleidingen, 
ter aanvulling van de 
Richt Iijn 89/48/EEG Gewijzigd voorstel 
ongewijzigd 
aanholingen ongewi jzigd 
overwegingen nrs. 1 tot en met 4 ongewijzigd 
overweging nr. 5 
Overwegende dat dit ^aanvullende stelsel de twee 
opleidingsniveaus moet omvatten die niet onder het 
oorspronkelijke algemene stelsel vallen, te weten 
het secundaire onderwijs en het postsecundaire 
onderwijs dat wordt verstrekt door hoger-onderwiJs-
of daarmee gelijkgestelde instellingen en die 
opleidingen behelzen met een duur van minder dan 
drie jaar. Overwegende dat dit aanvullende stelsel de twee 
opleidingsniveaus moet omvatten die niet onder het 
oorspronkelijke algemene stelsel vallen, te weten het 
niveau dot overeenkomt met de korte opleidingen in het 
hoger onderwijs alsmede met bepaalde beroepsopleidingen 
van het lange type waarmee voor het einde van de 
volledige secundaire cyclus is begonnen, en het niveau 
dot overeenkomt met het lange of korte secundaire 
onderwijs, eventueel aangevuld met een beroepsopleiding 
of praktijkervaring; 
overwegingen nrs. 6 en 7 ongewi jzigd 
2 - 8 
overweging nr. 8 ongewi j z igd 
>9ln9 8 bis n ieuw 
Overwegende dot met dit olgemene stelsel, evenals met 
het eerste algemene stelsel, wordt beoogd de 
belemmeringen von de toegang tot de gereglementeerde 
beroepen en de uitoefening doorvan op te heffen; dot de 
voor de toepassing von Besluit 85/368/EEG van de 
Roodv1^ verrichte werkzaamheden inzake de 
vergelijkbaarheid van de getuigschriften von 
vakbekwaamheid tussen de Lid-Staten van de Europese 
Gemeenschappen, hoewel die werkzaamheden niet beogen 
de juridische belemmeringen van het vrije verkeer op 
te heffen en beantwoorden aan een andere doelstelling, 
namelijk de verbetering von de doorzichtigheid van de 
arbeidsmarkt, bij de toepassing van deze richtlijn 
moeten kunnen worden gebruikt, met name wanneer zij 
nuttige gegevens kunnen opleveren over het vakgebied, 
de inhoud en de duur von een beroepsopleiding; 
overwegingen 9 tot en met 12 ongewi jzigd 
(1) PB L 199 van 21.7.1985 
OORSPRONKELIJk VOORSTEL - 3 
GEWIJZIGD VOORSTEL 
Artikel 1 
ongewi j z i gd In deze richtlijn wordt verstaan onder : 
a) diploma's : alle diploma's, certificaten en 
ondere titels dan wel elk geheel van dergelijke 
diploma's, certificaten en andere titels : 
- afgegeven door een bevoegde autoriteit in een 
Lid-Staat die is aangewezen overeenkomstig zijn 
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen; 
- waaruit blijkt dat de houder met succes een - waaruit blijkt dat de houder na, in het algemeen, 
postsecundaire studiecyclus van minder dan drie jaar onderwijs te hebben gevolgd dat werd afgesloten met de 
of een gelijkwaardige deeltijdstudie heeft gevolgd verkrijging van (een) titel(s) die toegang geeft 
aan een universiteit of een instelling voor hoger (geven) tot het universitair onderwijs, het hoger 
onderwijs of een andere instelling van hetzelfde onderwijs of 
opleidingsniveau en, in voorkomend geval, dat hij op Ile i d ingsn i veau 
met succes de beroepsopleiding heeft gevolgd die in 
aanvulling op de postsecundaire studiecyclus wordt 
ve re i st , en ander onderwi j_s hetze I fde 
met succes een postsecundaire 
studiecyclus van minder dan drie jaar of een 
gelijkwaardige deeltijdstudie heeft gevolgd aan een 
universiteit of een instelling voor hoger onderwijs of 
een andere instelling van hetzelfde opleidingsniveau 
en, in voorkomend geval, dat hij met succes de 
beroepsopleiding heeft gevolgd die in aanvulling op de 
postsecundaire studiecyclus wordt vereist, 
- of waaruit blijkt, dat de houder, na ten minste tien 
jaar onderwijs gevolgd te hebben, een paramedische, met 
een examen afgesloten beroepsopleiding aan een 
gespecialiseerde instelling van beroepsonderwijs 
gevolgd heeft met een duur van ten minste drie jaar of 
met een duur van ten minste twee jaar aangevuld met 
desbetreffende beroepservaring in een erkende 
instel I ing. 
- of waaruit blijkt, dat de houder, na ten minste tien 
jaar onderwijs gevolgd te hebben, in het kader van een 
gestructureerde opleiding een opleiding van ten minste 
vijf jaar gevolgd heeft, gedeeltelijk in een 
onderneming en gedeeltelijk aan een instelling wor 
beroepsonderwijs, die mot eon examen, woorvon het 
behalen noodzakelijk is voor het onafhankelijk 
uitoefenen van een activiteit, die als ambachtelijk 
beschouwd wordt ofgesloten is, en 
waaruit blijkt dat de houder de vereiste 
beroepskwalificaties bezit om tot een 
gereglementeerd beroep in die Lid—Staat te worden 
toegelaten of om dat uit te oefenen, 
wanneer de met het diploma, het certificaat of de ongewijzigd 
andere titel afgesloten opleiding overwegend in de 
Gemeenschap is genoten of wanneer de houder ervan 
een driejarige beroepservaring heeft opgedaan, 
gewaarmerkt door de Lid-Staat die een diploma, een 
certificaat of een andere titel van een derde land 
heeft erkend. Alle diploma's, certificaten en andere 
titels, dan wel elk geheel van dergelijke diploma's, 
certificaten en andere titels die door een bevoegde 
outoiit«;it in een Lid Staat / i j n afgegeven, worden 
<)<: I i j kgtv» te I d met een diploma in de zin van de 
eerste alinea, indien daarmee een in de Gemeenschap 
gevolgde opleiding wordt afgesloten welke door een 
bevoegde autoriteit in die Lid-Staat als 
gelijkwaardig wordt erkend, en daaraan dezelfde 
rechten inzake toegang tot of uitoefening van een 
gereglementeerd beroep zijn verbonden; 
- 4 -1o 
waoruit blijkt dat de houder met succes een 
secundaire studiecyclus heeft gevolgd oan een b) certificaat : alle diploma's, certificaten en 
andere titels dan wel elk geheel van dergelijke 
diploma's, certificaten en andere titels : ongewijzigd 
- afgegeven door een bevoegde autoriteit in een 
Lid-Staat die is aangewezen overeenkomstig zijn 
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen, 
- waaruit blijkt dat de houder met succes een 
secundaire studiecyclus heeft gevolgd aan een 
instelling voor algemeen vormend onderwijs of voor instelling voor algemeen vormend of technisch 
beroepsopleiding, en onderwijs, in voorkomend geval aangevuld met 
hetzij een andere beroepsopleidingscyclus dan bedoeld 
onder o, die wordt gegeven aan een onderwijsinstelling 
of afwisselend aan een onderwijsinstelling en in een 
onderneming, in voorkomend geval aangevuld met de stage 
of praktijkervaring die naast de opleidingscyclus is 
verei st 
hetzij de stage of praktijkervaring die naast die 
secundaire studiecyclus is vereist en 
waaruit blijkt dat de houder de vereiste 
beroepskwalificaties bezit om tot een 
gereglementeerd beroep in die Lid—Staat te worden 
toegelaten of om dat uit te oefenen, 
wanneer de met het diploma, het certificaat of de 
andere titel afgesloten opleiding overwegend in de 
Gemeenschap is genoten of wanneer de houder ervan 
een tweejarige beroepservaring heeft opgedaan, 
gewaarmerkt door de Lid-Staat die een diploma, een 
certificaat of een andere titel van een derde land 
heeft erkend. 
Alle diploma's, certificaten en andere titels, dan 
wel elk geheel van dergelijke diploma's, 
certificaten en andere titels die door een bevoegde 
autoriteit in een Lid-Staat zijn afgegeven, worden 
gelijkgesteld met een certificaat in de zin van de 
eerste alinea, indien daarmee een in de Gemeenschap 
gevolgde opleiding wordt afgesloten welke door een 
u«voegde autoriteit in die Lid-Staat als 
gelijkwaardig wordt erkend, en daaraan dezelfde 
rechten inzake toegang tot of uitoefening van een 
gereglementeerd beroep zijn verbonden; ongewi jzigd 
c) ontvangende Lid-Staat : de Lid-Staat waar een ongewijzigd 
onderdaan van een Lid-Staat een aldaar 
gereglementeerd beroep wenst uit te oefenen, zonder 
daar zijn diploma of certificaat te hebben behaald 
of het betrokken beroep daar voor het eerst te 
hebben uitgeoefend; 
d) gereglementeerd beroep : de gereglementeerde ongewijzigd 
beroepsactiviteit of het geheel van gereglementeerde 
beroepsactiviteiten die in een Lid-Staat dit beroep 
vormen ; 
'M 
e) gereglementeerde beroepsactiviteit : een 
beroepsactiviteit, voor zover de toegang tot of de 
uitoefening dan wel een van de wijzen van 
uitoefening daarvan, in een Lid—Staat krachtens 
wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen direct 
of indirect afhankelijk is gesteld van het bezit van 
een diploma of een certificaat. Wijzen van 
uitoefening van een gereglementeerde 
beroepsactiviteit zijn met name : - 5 -
e) gereglementeerde beroepsactiviteit : een 
beroepsactiviteit, voor zover de toegang tot of de 
uitoefening dan wel een van de wijzen van uitoefening 
daarvan, in een Lid-Staat krachtens wettelijke of 
bestuursrechtelijke bepalingen direct of indirect 
afhankelijk is gesteld van het bezit van een diploma. 
certificaat of een andere titel. Wijzen van uitoefening 
van een gereglementeerde beroepsactiviteit zijn met 
name : 
de uitoefening onder het voeren van een - de uitoefening onder het voeren van een beroepstite I. 
beroepstite I. indien het voeren van deze titel indien het voeren van deze titel beperkt blijft tot 
beperkt blijft tot bezitters van een diploma of een bezitters van een diploma, certificaat of een andere 
certificaat, dat is vastgelegd in wettelijke of titel, dat/die is vastgelegd in wettelijke of 
bestuursrechtelijke bepalingen, bestuursrechtelijke bepalingen, 
- de uitoefening van een beroepsactiviteit in de 
gezondheidssector, indien de bezoldiging en/of de 
vergoeding van die activiteit krachtens het 
nationale stelsel van sociale zekerheid afhankelijk 
is gesteld van het bezit van een diploma. — de uitoefening van een beroepsactiviteit in de 
gezondheidssector, indien de bezoldiging en/of de 
vergoeding van die activiteit krachtens het nationale 
stelsel van sociale zekerheid afhankelijk is gesteld 
von het bezit van een diploma, certificaat of een 
andere titel. 
- de uitoefening van een activiteit in het kader van de 
overheidsdienst, wanneer de desbetreffende wettelijke 
of bestuursrechtelijke bepalingen het bezit van een 
diploma, certificaat of enige ondere titel 
voorschr i jven. 
- de uitoefening van een beroepsactiviteit, wonneer 
krachtens een collectieve arbeidsovereenkomst of een 
ander tussen de sociale partners gesloten akkoord in de 
beroepssfeer, het bezit van een diploma, certificaat of 
een andere titel is vereist en met name bepalend is 
voor een minimum-beIoningsniveau. 
Bedoeld zijn : 
» de door de overheid of openbare bedrijven als 
werkgever gesloten collectieve arbeidsovereenkomsten of 
ondere akkoorden in de beroepssfeer, 
• de collectieve arbeidsovereenkomsten of andere 
akkoorden in de beroepssfeer die door de overheid voor 
alle werkgevers van de betrokken sector(en) algemeen 
verbindend zijn verklaard. 
* de collectieve arbeidsovereenkomsten of andere 
akkoorden in de beroepssfeer, waarbij de werkgever 
dient te zijn aangesloten om in aanmerking te komen 
voor de toekenn ing van voorde len zoo I s 
overheidssubsidies. 
- 6 - 'U 
Indien de eerste alinea niet van toepassing is, 
wordt onder een gereglementeerde beroepsactiviteit 
verstaan, een beroepsactiviteit die wordt ongewijzigd 
uitgeoefend door de leden van een vereniging of 
organisatie die ten doel heeft in de betrokken 
beroepssector een hoog niveau te bevorderen en te 
handhaven en die, voor de verwezenlijking van dit 
doel, een specifieke vorm van erkenning geniet door 
een Lid-Staat en : 
- aan haar leden een diploma afgeeft, - aan haar leden een diploma, certificaat of een andere 
titel afgeeft, 
- ervoor zorgt dat haar leden handelen volgens de ongewijzigd 
beroepscode die zij voorschrijft, en 
- hun het recht verleent, een titel of de daarvoor - hun het recht verleent, een titel of de daarvoor 
gebruikelijke aanduidingen te voeren dan wel een gebruikelijke aanduidingen te voeren dan wel een status 
status te genieten die met dit diploma overeenkomt. te genieten die met dit diploma, dit certificaat of een 
andere titel overeenkomt. 
Telkens wanneer een Li#-Staat de in de tweede alinea 
bedoelde erkenning verleent aan een vereniging of ongewijzigd 
organisatie die voldoet aan de voorwaarden van die 
alinea, stelt hij de Commissie daarvan in kennis; 
f) beroepservaring : de daadwerkelijke en 
geoorloofde uitoefening van het betrokken beroep in 
een Lid-Staat; ongewi jzigd 
g) aanpassingsstage : de uitoefening van een 
gereglementeerd beroep in de ontvangende Lid-Staat 
onder verantwoordelijkheid van een gekwalificeerde 
beoefenaar van het betrokken beroep en eventueel 
gekoppeld aan een aanvullende opleiding. De stage 
wordt beoordeeld. De nadere regels voor de 
aanpassingsstage en de beoordeling alsmede de status 
van de migrerende stagiair worden door de bevoegde 
autoriteit van de ontvangende Lid—Staat vastgesteld; ongewi j z igd 
Met name ten aanzien van verplichtingen, sociale 
rechten en voordelen, vergoedingen en bezoldiging, 
wordt deze status vastgesteld door de ontvangende 
Lid—Stoot, in overeenstemming met het toepasselijke 
Gemeenschapsrecht en uitgaande van de status van de 
onderdanen van de ontvangende Lid—Stoot, die een 
vergelijkbare stage of beroepsopleiding volgen; 
- 7 -
h) proeve van bekwaamheid : een controle, 
uitsluitend de beroepskennis van de aanvrager 
betreffende, die door de bevoegde autoriteiten van 
de ontvangende Lid—Staat wordt verricht en die tot 
doel heeft te beoordelen of deze de bekwaamheid 
bezit om in deze Lid-Staat een gereglementeerd 
beroep uit te oefenen. ongewijzigd -O 
Ten behoeve van deze controle stellen de bevoegde 
autoriteiten op basis van een vergelijking tussen de 
in deze Lid-Staat vereiste opleiding en de opleiding 
die de aanvrager heeft ontvangen, een lijst op van 
de vakgebieden die niet bestreken worden door het 
diploma, het certificaat of de titel(s) die de 
aanvrager overlegt. 
Bij de proeve van bekwaamheid moet in aanmerking 
worden genomen dat de aanvrager in de Lid—Staat van 
oorsprong of herkomst een gekwalificeerde 
beroepsbeoefenaar is. De proef heeft betrekking op 
de vakgebieden die moeten worden gekozen uit die 
welke op de lijst staan en waarvan de kennis een 
wezenlijke voorwaarde is om het beroep in de 
ontvangende Lid—Staat te kunnen uitoefenen. Deze 
proef kan ook betrekking hebben op de kennis van de 
déontologie die in de ontvangende Lid—Staat op de 
betrokken activiteiten van toepassing is. De 
voorschriften betreffende de proeve van bekwaamheid 
worden door de bevoegde autoriteiten van die Staat 
vastgesteld met inachtneming van het 
Gemeenschapsrecht. 
In de ontvangende Lid-Staat wordt de status van de 
aanvrager die zich op de proeve van bekwaamheid 
aldaar wenst voor te bereiden, door de bevoegde 
autoriteiten van die Lid—Staat vastgesteld. 
Artikel 2 ongewijzigd 
Deze richtlijn is van toepassing op alle onderdanen 
van een Lid-Staat die als zelfstandige of 
loontrekkende een gereglementeerd beroep in een 
ontvangende Lid-Staat willen uitoefenen. 
Deze richtlijn is niet van toepassing op de beroepen 
die vallen onder een specifieke richtlijn waarmede 
tussen de Lid-Staten een onderlinge erkenning van 
diploma's is ingesteld noch op de activiteiten die 
onder een van de richtlijnen in bijlage A vallen. 
Artikel 3 
Wanneer in de ontvangende Lid-Staat de toegang tot 
of de uitoefening van een gereglementeerd beroep 
afhankelijk wordt gesteld van het bezit van een 
diploma zoals omschreven in deze richtlijn of in 
Richtlijn 89/48/EEG. mag de bevoegde autoriteit een 
onderdaan van een Lid-Staat de toegang tot of de 
uitoefening van dat beroep onder dezelfde 
voorwaarden als die welke voor eigen onderdanen 
gelden, niet weigeren wegens onvoldoende 
kwalificaties, indien : - 8 -
Artikel 3 lif 
Onverminderd de toepassing van Richtlijn 89/48/EEG mag, 
wanneer in de ontvangende Lid-Staat de toegang tot of 
de uitoefening van een gereglementeerd beroep 
afhankelijk wordt gesteld van het bezit van een diploma 
zoals omschreven in deze richtlijn of in 
Richtlijn 89/48/EEG, maar waarmee een postsecundaire 
studiecyclus van ten hoogste vier Jaar of een 
gelijkwaardige deeltijdsstudiecyclus wordt afgesloten, 
de bevoegde autoriteit een onderdaan van een Lid-Staat 
de toegang tot of de uitoefening van dat beroep onder 
dezelfde voorwaarden als die welke voor eigen 
onderdanen gelden, niet weigeren wegens onvoldoende 
kwalificaties, indien : 
a) de aanvrager in het bezit is van het diploma 
zoals omschreven in deze richtlijn of in ongewijzigd 
Richtlijn 89/48/EEG, dat door een andere Lid-Staat 
is voorgeschreven om tot het betrokken beroep op 
zijn grondgebied te worden toegelaten dan wel deze 
activiteit aldaar uit» te oefenen, en dat in een 
Lid-Staat behaald is; of 
b) de aanvrager dit beroep gedurende twee jaar 
tijdens de voorafgaande tien jaren voltijds heeft 
uitgeoefend in een andere Lid-Staat waar dat beroep 
niet gereglementeerd is in de zin van artikel 1, 
onder d), en van de eerste alinea van artikel 1, 
onder e), en een of meer opleidingstitels bezit : b) de aanvrager dit beroep gedurende twee jaar tijdens 
de voorafgaande tien jaren voltijds heeft uitgeoefend 
In een andere Lid-Staat waar dat beroep noch 
gereglementeerd is in de zin van artikel 1, onder d), 
en van de eerste alinea van artikel 1, onder e), van 
deze richtlijn, noch in de zin van artikel 1, onder c) 
en van de eerste alinea van artikel 1, onder d), van 
Richtlijn 89/48/EEG, en een of meer opleidingstitels 
bez i t : 
- die zijn afgegeven door een bevoegde autoriteit in 
een Lid-Staat die is aangewezen overeenkomstig de 
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van die 
Staat, 
- waaruit blijkt dat de houder met succes een 
voltijdse of deeltijdse postsecundaire studiecyclus 
heeft gevolgd aan een universiteit of een instelling 
van hoger onderwijs of een andere instelling van 
hetzelfde opleidingsniveau in een Lid-Staat, en, in 
voorkomend geval, dat hij met succes de 
beroepsopleiding heeft gevolgd die in aanvulling op 
de postsecundaire studiecyclus wordt vereist. ongewijzigd 
- waaruit blijkt dat de houder, in het algemeen na 
verkrijging van een onderwijs te hebben gevolgd dot is 
ofgesloten met de titel of titels die toegang geven tot 
het universitair onderwijs, het hoger onderwijs of een 
onder onderwijs van hetzelfde opleidingsniveau, met 
succes een postsecundaire studiecyclus heeft gevolgd 
aan een universiteit of een instelling yan hoger 
onderwijs of een andere instelling van hetzelfde 
opleidingsniveau en. In voorkomend geval, dat hij met 
succes de beroepsopleiding heeft gevolgd die in 
aanvulling op de postsecundaire studiecyclus wordt 
vereist, 
- en die hem op de uitoefening van dit beroep hebben 
voorbereid. 
Alle titels, dan wel elk geheel van dergelijke 
titels die door een bevoegde autoriteit in een 
Lid-Staat zijn afgegeven, worden met de in de eerste 
alinea bedoelde opleidingstitel gelijkgesteld, 
indien daarmee een in de Gemeenschap gevolgde 
opleiding wordt afgesloten welke door de Lid-Staat 
als gelijkwaardig is erkend, mits de andere 
Lid-Staten en de Commissie van deze erkenning in 
kennis zijn gesteld. ongewi jzigd 
Artikel 4 
1. Artikel 3 belet niet dat de ontvangende Lid—Staat 
van de aanvrager eveneens verlangt : 
a) dat hij beroepservaring aantoont, wanneer de duur 
van de opleiding waarvan hij melding maakt, 
krachtens artikel 3, onder a) en b), ten minste 
één jaar korter is dan die welke in de ontvangende 
Lid-Staat vereist is. In dat geval mag de duur van 
de vereiste beroepservaring niet meer bedragen dan ; 
- het dubbele van de ontbrekende opleidingsperiode, 
wanneer deze periode betrekking heeft op een 
postsecundaire studiecyclus en/of op een onder 
toezicht van een stageleider met succes gevolgde en 
met een examen afgesloten beroepsstage, 
- de ontbrekende opleidingsperiode, wanneer deze 
periode betrekking heeft op een met bijstand van een 
geschoolde beroepsbeoefenaar opgedane 
praktijkervaring in heV beroep. 
Bij diploma's in de zin van artikel 1. onder o), 
laatste alinea, wordt de duur van de als 
gelijkwaardig erkende opleiding berekend aan de hand 
van de in artikel 1, onder a), eerste alinea, 
gedefinieerde opleiding. 
Bij de toepassing van het bepaalde onder a) moet 
rekening worden gehouden met de in artikel 3, onder 
b), bedoelde beroepservaring. 
De duur van de verlangde beroepservaring mag in geen 
geval meer dan vier jaar bedragen; - 9 -
ongewijzigd IS 
De beroepservaring kan echter niet worden verlangd van 
een aanvrager die een diploma waarmee een 
postsecundaire studiecyclus wordt ofgesloten als 
bedoeld in artikel 1, onder a), tweede streepje of een 
diploma als omschreven in artikel 1, onder o) van 
Richt Iijn 89/48/EEG bezit en die zijn beroep wil 
uitoefenen in een Lid-Staat van ontvangst waar het 
bezit is vereist van een diploma waarmee een 
paramedische of ambachtelijke opleiding, als bedoeld in 
artikel 1, onder a), derde en vierde streepje, wordt 
afgesloten. 
10 - *ç 
b) dat hij een aanpassingsstage van ten hoogste drie ongewijzigd 
jaar volbrengt of «een proeve van bekwaamheid 
aflegt : 
- wanneer de door hem ontvangen opleiding volgens 
artikel 3, onder a) en b), betrekking heeft op 
vakgebieden die wezenlijk verschillen van die welke 
worden bestreken door het in de ontvangende 
Lid-Staat voorgeschreven diploma zoals omschreven in 
deze richtlijn of in Richtlijnn 89/48/EEG, of 
- wanneer, in het in artikel 3, onder a), bedoelde 
geval, het in de ontvangende Lid-Staat 
gereglementeerde beroep een of meer gereglementeerde 
beroepsactiviteiten omvat die niet bestaan In het 
beroep dat gereglementeerd is in de Lid-Staat van 
oorsprong of van herkomst van de aanvrager, en dit 
verschil gekenmerkt wordt door een specifieke 
opleiding die in de ontvangende Lid-Staat vereist is 
en betrekking heeft op vakgebieden die wezenlijk 
verschillen van die welke worden bestreken door het 
diploma zoals omschreven in deze richtlijn of in 
Richtlijn 89/48/EEG, w/jarnaar de aanvrager verwijst, 
of 
- wanneer, in het in artikel 3, onder b), bedoelde 
geval, het in de ontvangende Lid—Staat 
gereglementeerde beroep een of meer gereglementeerde 
beroepsactiviteiten omvat die niet bestaan in het 
beroep dat de aanvrager in de Lid-Staat van 
oorsprong of van herkomst heeft uitgeoefend, en dit 
verschil gekenmerkt wordt door een specifieke 
opleiding die in de ontvangende Lid-Staat vereist is 
en betrekking heeft op vakgebieden die wezenlijk 
verschillen van die welke worden bestreken door de 
titel(s) waarnaar de aanvrager verwijst. ongewijzigd 
Indien de ontvangende Lid—Staat van deze 
mogelijkheid gebruik maakt, moet hij de aanvrager 
het recht laten om te kiezen tussen een 
aanpassingsstage en een proeve van bekwaamheid. 
Wanneer een ontvangende Lid-Staat, die een diploma, 
zoals omschreven in Richtlijn 89/48/EEG, vereist, 
uitzonderingen op het keuzerecht van de aanvrager 
wenst in te voeren, is de procedure van artikel 15 
van toepassing. Indien de ontvangende Lid-Staat van deze mogelijkheid 
gebruik maakt, moet hij de aanvrager het recht laten cm 
te kiezen tussen een aanpassingsstage en een proeve van 
bekwaamheid. Wanneer de ontvangende Lid-Staat, die een 
diploma, zoals omschreven in Richtlijn 89/48/EEG ofin 
deze richt lijn, vereist, uitzonderingen op het 
keuzerecht van de aanvrager wenst in te voeren, is de 
procedure van artikel 15 van toepassing. 
2. De ontvangende Lid-Staat mag evenwel 
bepalingen van lid 1, onder a) en b), 
cumulatief toepassen. de ongewijzigd 
niet 
- 11 -
Artikel 5 -H 
Wanneer in de ontvangende Lid-Staat de toegang tot 
of de uitoefening van een gereglementeerd beroep 
afhankelijk wordt gesteld van het bezit van «en 
certificaat, mag de bevoegde autoriteit een 
onderdaan van een Lid-Staat de toegang tot of de 
uitoefening van dat beroep onder dezelfde 
voorwaarden als die welke voor eigen onderdanen 
gelden, niet weigeren wegens onvoldoende 
kwalificaties, indien : ongewijzigd 
a) de aanvrager in het bezit is van het diploma 
zoals omschreven in deze richtlijn of in 
Richtlijn 89/48/EEG of van het certificaat dat door 
een andere Lid-Staat is voorgeschreven om tot het 
betrokken beroep op zijn grondgebied te worden 
toegelaten dan wel deze activiteit aldaar uit te 
oefenen, en dat in een Lid-Staat behaald is; of 
b) de aanvrager dit beroep gedurende twee jaar 
tijdens de voorafgaande tien jaren voltijds heeft 
uitgeoefend in een andere Lid-Staat waar dat beroep 
niet gereglementeerd is in de zin van artikel 1, 
onder d), en van de eerste alinea van artikel 1, 
onder e), en een of meer opleidingst1 tels bezit : 
- die zijn afgegeven door een bevoegde autoriteit in 
een Lid-Staat die is aangewezen overeenkomstig de 
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van die 
Staat, en 
- waaruit blijkt dat de houder met succes een 
postsecundaire studiecyclus heeft gevolgd aan de 
universiteit of een instelling van hoger onderwijs 
of een andere instelling van hetzelfde 
opleidingsniveau in een Lid-Staat en, in voorkomend 
geval, dat hij met succes de beroepsopleiding heeft 
gevolgd die in aanvulling op de postsecundaire 
studiecyclus wordt vereist, of 
- waaruit blijkt dat de houder met succes een 
voltijdse of deeltijdse secundaire studiecyclus aan 
een instelling voor algemeen vormend onderwijs of 
een instelling voor beroepsopleiding heeft gevolgd, 
en - waaruit blijkt dat de houder, in het lgem« 
verkrijging van een onderwijs te hebben gevolgd dat is 
afgesloten met de titel of titels die toegang geven tot 
het universitair onderwijs, het hoger onderwijs of een 
onder onderwijs van hetzelfde opleidingsniveau met 
succes een postsecundaire studiecyclus heeft gevolgd 
aan de universiteit of een instelling van hoger 
onderwijs of een andere instelling van hetzelfde 
opleidingsniveau in een Lid-Staat en, in voorkomend 
geval, dat hij met succes de beroepsopleiding heeft 
gevolgd die in aanvulling op de postsecundaire 
studiecyclus wordt vereist, of 
- waaruit blijkt dat de houder met succes een 
secundaire studiecyclus heeft gevolgd aan een 
instelling voor algemeen vormend of technisch 
onderwijs, in voorkomend geval aangevuld met 
hetzij een andere beroepsopleidingscyclus dan bedoeld 
onder o), die aan een onderwijsinstelling wordt gegeven 
of afwisselend aan een onderwijsinstelling en in een 
onderneming, en in voorkomend geval aangevuld met de 
stage of praktijkervaring die een aanvul ling op die 
opleidingscyclus wordt vereist 
hetzij de stage of de praktijkervaring die een 
aanvulling op die secundaire studiecyclus wordt 
vereist, en 
- die hem op de uitoefening van dit beroep hebben ongewijzigd 
voorbereid. 
Alle titels, dan wel elk geheel van dergelijke 
titels die door een bevoegde autoriteit in een 
Lid-Staat zijn afgegeven, worden met de in de eerste 
alinea bedoelde opleidingstitel gelijkgesteld, 
indien daarmee een in de Gemeenschap gevolgde 
opleiding wordt afgesloten welke door de Lid-Staat 
als gelijkwaardig is erkend, mits de andere 
Lid-Staten en de Commissie van deze erkenning In 
kennis zijn gesteld. - 12 -
'o 
ongewijzigd 
Artikel 6 Artikel 6 
Artikel 5 belet niet dat de ontvangende Lid-Staat 
van de aanvrager eveneens verlangt dat hij een 
aanpassingsstage van ten hoogste twee jaar volbrengt 
wanneer de door hem ontvangen opleiding volgens 
artikel 5, onder a) en b), betrekking heeft op 
vakgebieden die wezenlijk verschillen van die welke 
worden bestreken door het in de ontvangende 
Lid-Staat voorgeschreven getuigschrift. Artikel 5 belet niet dat de ontvangende Lid-Staat van 
de aanvrager eveneens verlangt dat hij een 
aanpassingsstage van ten hoogste twee jaar volbrengt, 
of zich aan een proeve van bekwaamheid onderwerpt, 
wanneer de door hem ontvangen opleiding volgens 
artikel 5, onder a) en b), betrekking heeft op 
vakgebieden die wezenlijk verschillen van die welke 
worden bestreken door het In de ontvangende Lid-Staat 
voorgeschreven getuigschrift, of wanneer er verschillen 
In de werkterreinen zijn, die in de Lid-Staat van 
ontvangst worden gekenmerkt door een specifieke 
opleiding die Is gericht op vakgebieden die wezenlijk 
verschillen van die welke door het certificoat van de 
oonvroger worden bestreken. De proeve van bekwaamheid 
kon, naargelang van het geval, betrekking hebben op 
theoretische en/of praktische elementen. 
Indien de Lid-Staat van ontvangst gebruik maakt van 
deze mogelijkheid, dient hij de aanvrager de keuze 
tussen de oanpassingsstoge en de proeve van bekwaamheid 
te loten. Indien de Lid-Staat van ontvangst die een 
certificaat verlangt, uitzonderingen op het keuzerecht 
van de aanvrager wenst in te voeren, is de in 
artikel 15 bedoelde procedure van toepassing. 
Artikel 7 - 13 -
Artikel 7 A9 
Wanneer in de ontvangende Lid-Staat de toegang tot 
of de uitoefening van een gereglementeerd beroep 
afhankelijk wordt gesteld van het loutere bezit van 
algemene kennis van het niveau van het 
basisonderwijs of van het secundaire onderwijs, mag 
de bevoegde autoriteit een onderdaan van een 
Lid-Staat de toegang tot of de uitoefening van dat 
beroep onder dezelfde voorwaarden als die welke voor 
de eigen onderdanen gelden, niet weigeren wegens 
onvoldoende kwalificaties indien de aanvrager in het 
bezit is van een opleidingstitel van het 
overeenkomstig niveau die afgegeven is in een andere 
Lid-Staat en die toegang geeft in die Lid-Staat 
respectievelijk tot het secundaires. 1. ongewijzigd 
Deze opleidingstitel moet afgegeven geweest zijn in 
een Lid-Staat door een bevoegde autoriteit die is 
aangewezen overeenkomstig de wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen van die Lid-Staat. 
2. Wanneer in de Lid-Staat van ontvangst de toegang tot 
een gereglementeerd beroep of de uitoefening daarvan 
afhankelijk Is gesteld : 
- van een diploma, certificaat of ondere titel waarmee 
een opleiding van ten hoogste zes maanden wordt 
ofgesloten, zonder te behoren tot een geheel dat een 
diploma in de zin van Richtlijn 89/48/EEG of een 
diploma of certificaat in de zin van deze richtlijn 
vormt, dan wel 
- van een beoordeling van de kennis en/of 
beroepsbekwoamheden van de aanvrager door een 
overeenkomstig de wettelijke en bestuursrechtelijke 
bepalingen van die Lid—Staat aangewezen autoriteit, 
zonder dat het bewijs van een voorafgaande opleiding 
wordt verlangd, 
zijn de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen 
van die Lid-Stoot van toepassing. 
Niettemin zijn deze bepalingen niet van toepassing op 
de onderdanen van de Lid-Staten die in andere 
Lid-Staten afgegeven verklaringen overleggen welke met 
betrekking tot de gezondheid, de veiligheid, de 
mi Iieubescherming en de consumentenbescherming 
garanties bieden die gelijkwaardig zijn aan de 
garanties welke op grond van de wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen van de Lid-Staat van 
ontvangst zijn vereist. 
- 14 -
Artikel 8 
Wanneer in de ontvangende Lid-Staat de toegang tot 
of de uitoefening van een gereglementeerd beroep 
afhankelijk wordt gesteld van het bezit van een 
certificaat inzake beroepsopleiding, mag de bevoegde 
autoriteit een onderdaan van een Lid-Staat de 
toegang tot of de uitoefening van dat beroep onder 
dezelfde voorwaarden als die welke voor eigen 
onderdanen gelden, niet weigeren wegens onvoldoende 
kwalificaties, indien : 
a) de aanvrager die geen diploma, certificaat of 
titel inzake beroepsopleiding bezit, dit beroep 
gedurende drie jaar achtereen tijdens de 
voorafgaande tien jaren voltijds heeft uitgeoefend, 
in een andere Lid-Staat waar dat beroep niet 
gereglementeerd is in de zin van artikel 1, onder 
d), en artikel 1, onder e), eerste alinea; en 
b) de aanvrager een aanpassingsstage van ten hoogste 
twee jaar heeft gevolgd. Artikel 8 
Wanneer in de ontvangende Lid—Staat de toegang tot of 
de uitoefening van een gereglementeerd beroep 
afhankelijk wordt gesteld van het bezit van een 
certificaat mag de bevoegde autoriteit een onderdaan 
van een Lid-Staat de toegang tot of de uitoefening van 
dat beroep onder dezelfde voorwaarden als die welke 
voor eigen onderdanen gelden, niet weigeren wegens 
onvoldoende kwalificaties, indien de aanvrager die geen 
diploma, certificaat of titel inzake beroepsopleiding 
bezit, dit beroep gedurende drie jaar achtereen tijdens 
de voorafgaande tien jaren voltijds heeft uitgeoefend, 
in een andere Lid-Staat waar dat beroep niet 
gereglementeerd is in de zin van artikel 1, onder d), 
en artikel 1, onder e), eerste alinea. 
De ontvangende Lid-Staat kan evenwel van de aanvrager 
verlangen dat hij een aanpassingsstage van ten hoogste 
twee jaar volbrengt. 
Artikel 9 
Wanneer in de ontvangende Lid-Staat de toegang tot 
of de uitoefening van een gereglementeerd beroep 
afhankelijk wordt gesteld van het bezit van een ongewijzigd 
diploma, mag de bevoegde autoriteit een onderdaan 
van een Lid-Staat de toegang tot of de uitoefening 
van dat beroep onder dezelfde voorwaarden als die 
welke voor eigen onderdanen gelden, niet weigeren 
wegens onvoldoende kwalificaties, indien : 
a) de aanvrager in het bezit is van het certificaat - de aanvrager in het bezit is van het certificaat dat 
dat door een andere Lid-Staat is voorgeschreven om door een andere Lid-Staat is voorgeschreven om tot het 
tot het betrokken beroep op zijn grondgebied te betrokken beroep op zijn grondgebied te worden 
worden toegelaten dan wel deze activiteit aldaar uit toegelaten dan wel deze activiteit aldaar uit te 
te oefenen, en dat in een Lid-Staat behaald is, of oefenen, en dat in een Lid-Staat behaald is, of 
de aanvrager dit beroep gedurende twee jaar tijdens - de aanvrager dit beroep gedurende twee jaar tijdens 
de voorafgaande tien jaren voltijds heeft 
uitgeoefend in een andere Lid-Staat waar dat beroep 
niet gereglementeerd is in de zin van artikel 1, 
onder d), en artikel 1, onder e), eerste alinea, en 
een of meer opleidingstitel s bezit : de voorafgaande tien jaren voltijds heeft uitgeoefend 
in een andere Lid-Staat waar dat beroep niet 
gereglementeerd is in de zin van artikel 1, onder d), 
en artikel 1, onder e), eerste alinea, en een of meer 
opleidingstitel s bezit : 
_^_die zijn afgegeven door een bevoegde autoriteit in _•. - die zijn afgegeven door een bevoegde autoriteit in 
een Lid—Staat die is aangewezen overeenkomstig de een Lid—Staat die is aangewezen overeenkomstig de 
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van die wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van die 
Staat, Staat, en 
een » waaruit blijkt dat de houder met succes een volledige 
een secundaire studiecyclus heeft gevolgd aan een - waaruit blijkt dat de houder met succes 
secundaire studiecyclus heeft gevolgd aan 
instelling voor algemeen vormend onderwijs of een 
instelling voor beroepsopleiding, die hem op de instelling voor technisch onderwijs, in voorkomend 
uitoefening van dat beroep voorbereid hebben; en geval aangevuld met. Instelling voor algemeen vormend onderwijs of een 
hetzij een andere beroepsopleidingscyclus dan bedoeld 
onder a), die aan een onderwijsinstelling wordt gegeven 
of afwisselend aan een onderwijsinstelling en in een 
onderneming, en in voorkomend geval aangevuld met de 
stage of praktijkervaring die in aanvulling op die 
opleidingscyclus wordt vereist 
- 15 - 1* 
hetzij de stoge of de praktijkervaring In aanvulling op 
die secundaire studiecyclus wordt vereist, 
* - en die hem op de uitoefening van dat beroep hebben 
voorbereid. 
b) de aanvrager een aanpassingsstage van ten hoogste De ontvangende Lid-Staat kan evenwel von de aanvrager 
drie jaar heeft volbracht of een proeve van 
bekwaamheid heeft afgelegd. De ontvangende Lid-Staat 
moet de aanvrager het recht laten om te kiezen 
tussen een aanpassingsstage en een proeve van 
bekwaamheid. verlangen dat hij een aanpassingsstage van ten hoogste 
drie jaar volbrengt of een proeve van bekwaamheid 
aflegt. De ontvangende Lid-Staat moet de aanvrager het 
recht laten om te kiezen tussen een aanpassingsstage of 
een proeve van bekwaamheid. 
Indien de ontvangende Lid-Stoot, uitzonderingen op het 
keuzerecht van de aanvrager wenst in te voeren, is de 
procedure van artikel 15 van toepassing. 
Artikel 10 Artikel 10 
Onverminderd de artikelen 3 tot en met 9 kan elke 
ontvangende Lid-Staat de aanvrager, ten einde zijn 
mogelijkheden te verbeteren om zich aan het 
beroepsleven in die Staat aan te passen, toestaan 
aldaar, op basis van gelijkwaardigheid, het deel van 
de beroepsopleiding te volgen dat bestaat uit 
praktijkervaring in het beroep, verkregen met de 
bijstand van een geschoolde beroepsbeoefenaar, en 
dat hij niet heeft gevolgd in de Lid-Staat van 
oorsprong of van herkomst. ongewijzigd 
- 16 - <£ <, 
Artikel 11 Artikel 11 
1. De bevoegde autoriteit van de ontvangende 
Lid-Staat die de toegang tot een gereglementeerd ongewijzigd 
beroep afhankelijk stelt van de overlegging van een 
bewijs van goed zedelijk gedrag, of een 
getuigschrift waaruit blijkt dat de betrokkene nooit 
failliet is gegaan of die de uitoefening van een 
dergelijk beroep in geval van ernstige fouten bij de 
beroepsuitoefening of strafbare overtreding opschort 
of verbiedt, aanvaardt als voldoende bewijs voor 
onderdanen van de Lid-Staten die dit beroep op het 
grondgebied van de ontvangende Lid-Staat willen 
uitoefenen, de overlegging van documenten die door 
bevoegde autoriteiten van de Lid-Staat van oorsprong 
of van herkomst zijn afgegeven en waaruit blijkt dat 
aan die eisen wordt voldaan. 
Wanneer de in de eerste alinea bedoelde documenten 
niet worden afgegeven door de bevoegde autoriteiten 
van de Lid-Staat van oorsprong of van herkomst 
worden deze vervangen jJoor een verklaring onder ede 
-of, in de Lid-Staten waar de eed niet bestaat, 
door een plechtige verklaring - welke door de 
betrokkene wordt afgelegd ten overstaan van een 
bevoegde rechterlijke of administratieve instantie, 
of, in voorkomend geval, van een notaris of een 
bevoegde beroepsorganisatie van de Lid-Staat van 
oorsprong of van herkomst, welke een attest afgeeft 
dat deze eed of deze plechtige verklaring 
bewijskracht heeft. 
2. Wanneer de bevoegde autoriteit van de ontvangende 
Lid-Staat van de onderdanen van deze Lid-Staat voor 
de toegang tot een gereglementeerd beroep of de 
uitoefening daarvan een document betreffende hun 
lichamelijke of geestelijke gezondheid eist, 
aanvaardt zij als voldoende bewijs dienaangaande het 
document dat in de Lid—Staat van oorsprong of van 
herkomst vereist is. 
Wanneer de Lid-Staat van oorsprong of herkomst voor 
de toegang tot of de uitoefening van het betrokken 
beroep geen document van deze aard verlangt, 
aanvaardt de ontvangende Lid-Staat van de onderdanen 
van de Lid—Staat van oorsprong of herkomst een door 
een bevoegde autoriteit van laatstgenoemde Staat 
afgegeven, met de verklaringen van de ontvangende 
Lid-Staat overeenstemmende verklaring. 
3. De bevoegde autoriteit van de ontvangende 
Lid-Staat kan eisen dat de in de leden 1 en 2 
bedoelde documenten en attesten bij overlegging niet 
ouder dan drie maanden zijn. 
4. Wanneer de bevoegde autoriteit van de ontvangende 
Lid—Staat van de onderdanen van deze Lid—Staat voor 
de toegang tot een gereglementeerd beroep of de 
uitoefening daarvan een eed of een plechtige 
verklaring eist, en ingeval het formulier von die 
eed of die verklaring niet door onderdanen van 
andere Lid-Staten kan worden gebruikt, zorgt zij 
ervoor dat de betrokkenen een aangepast en 
gelijkwaardig formulier ter beschikking kan worden 
geste ld. 
Artikel 12 Artikel 12 
1. De bevoegde autoriteit van de ontvangende ongewijzigd 
Lid-Staat kent aan onderdanen van de Lid-Staten die 
aan de voorwaarden voor toegang tot en uitoefening 
van een gereglementeerd beroep op het grondgebied 
van de ontvangende Lid—Staat voldoen, het recht toe 
om de beroepstitel van de ontvangende Lid—Staat te 
voeren die met dat beroep overeenkomt. 
2. De bevoegde autoriteit van de ontvangende 
Lid-Staat kent aan de onderdanen van de Lid-Staten 
die aan de voorwaarden voor toegang tot en de 
uitoefening van een gereglementeerde 
beroepsactiviteit op het grondgebied van de 
ontvangende Lid-Staat voldoen, het recht toe om van 
hun wettige, in de Lid—Staat van oorsprong of van 
herkomst gevoerde opleidingstitel en eventueel van 
de afkorting daarvan, in de taal van deze Staat 
gebruik te maken. De ontvangende Lid-Staat kan 
voorschrijven dat deze titel wordt gevolgd door de 
naam en de plaats «van de instelling of de 
examencommissie die deze heeft verleend. 
3. Indien een beroep in de ontvangende Lid-Staat is 
gereglementeerd door een vereniging of organisatie 
als bedoeld in artikel 1, onder e), mogen de 
onderdanen van de Lid-Staten de door die organisatie 
of vereniging verleende beroepstitel of de 
afkortingen daarvan uitsluitend gebruiken indien zij 
het bewijs overleggen dat zij lid van die 
organisatie of vereniging zijn. 
Indien de vereniging of organisatie het lidmaatschap 
afhankelijk stelt van bepaalde kwalificaties, mag 
zij deze kwalificaties van onderdanen van andere 
Lid-Staten, die beschikken over een diploma als 
bedoeld in artikel 1, onder a), of een getuigschrift 
als bedoeld in artikel 1, onder b), dan wel een 
op leidingst i tel in de zin van artikel 3, onder b), 
of artikel 7, of artikel 9, onder a), slechts eisen 
overeenkomstig de bepalingen van deze richtlijn, 
inzonderheid de artikelen 3, 4 en 9. 
Artikel 13 Artikel 13 
1. Als bewijsmiddel dat aan de in de artikelen 3 tot ongewijzigd 
en met 9 gestelde voorwaarden is voldaan, aanvaardt 
de ontvangende Lid-Staat de attesten en documenten 
die door de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten 
worden verstrekt en die de betrokkene moet 
overleggen ter ondersteuning van zijn aanvraag om 
het betrokken beroep te mogen uitoefenen. 
2. De procedure voor het onderzoek van een aanvraag 
om een gereglementeerd beroep te mogen uitoefenen, 
moet zo spoedig mogelijk worden voltooid; uiterlijk 
vier maanden na de indiening van het volledige 
dossier van de betrokkene moet zij door een met 
redenen omkleed besluit van de bevoegde autoriteit 
van de ontvangende Lid-Staat worden afgesloten. 
Tegen dit besluit, of tegen het uitblijven ervan, 
kan bij een nationale rechterlijke instantie beroep 
worden aangetekend. 
- 18 - -W 
Artikel 14 
1. De Lid-Staten wijzen binnen de in artikel 18 
genoemde termijn de bevoegde autoriteiten aan die 
gemachtigd zijn de aanvragen te ontvangen en de In 
deze richtlijn bedoelde besluiten te nemen. Zij 
stellen de andere Lid-Staten en de Commissie daarvan 
in kennis. ongewi jzigd 
Zij stellen de wijze vost waarop de vertegenwoordigers 
van de betrokken beroepen en de onderwijs— of 
beroepsopleidingsinstellingen bij de besluitvorming 
worden betrokken. 
2. De overeenkomstig artikel 9, lid 2, van 
Richtlijn 89/48/EEG door elke Lid-Staat aangewezen 
coördinator heeft eveneens tot taak de eenvormige 
toepassing van deze richtlijn op alle betrokken 
beroepen te bevorderen. 2. Elke Lid-Staat wijst een coördinator de 
werkzaamheden van de in lid 1 bedoelde autoriteiten aan 
en stelt de ondere Lid-Staten en de Commissie daarvan 
in kennis. De taak van de coördinator is de eenvormige 
toepassing van deze richtlijn op alle betrokken 
beroepen te bevorderen. De coördinator is lid van de 
De door hetzelfde arWkel van Richtlijn 89/48/EEG Coördinatiegroep die bij artikel 9, lid 2, 
ingestelde Coördinatiegroep heeft eveneens tot Richtlijn 89/48/EEG bij de Commissie is ingesteld, 
taak : 
- de tenuitvoerlegging van deze richtlijn te 
vergemakkelijken; 
- alle nuttige informatie in te winnen voor 
toepassing van deze richtlijn in de Lid-Staten. de De bij hetzelfde artikel van Richt Iijn 89/48/EEG 
ingestelde Coördinatiegroep heeft eveneens tot taak : 
- de tenuitvoerlegging van deze richtlijn te 
ve rgemakkeIi j ken ; 
- alle nuttige informatie in te winnen voor de 
toepassing van deze richtlijn in de Lid—Staten, en met 
name informatie, die verband houdt met de opstelling 
van een indicatieve lijst van de gereglementeerde 
beroepen en informatie met betrekking tot de 
verschillen tussen de in de Lid-Staten verstrekte 
kwalificaties, ten einde de beoordeling van eventuele 
wezenlijke verschillen door de bevoegde autoriteiten 
van de Lid-Stoten te vergemakkelijken. 
De groep kan door de Commissie worden geraadpleegd 
over de wijzigingen die in het bestaande systeem 
zouden kunnen worden aangebracht. 
3. De Lid-Staten nemen maatregelen om de nodige 
informatie over de erkenning van diploma's en 
certificaten in het kader van deze richtlijn te 
verstrekken. Zij kunnen in dezen worden bijgestaan 
door het Centrum voor verstrekking van informatie 
over de academische erkenning van diploma's en 
studietijdvakken, door de Lid-Staten opgericht in 
het kader van de resolutie van de Raad en de 
ministers van Onderwijs, op 9 februari 1976 in het 
kader van de Raad bijeenO) en, in voorkomend 
geval, door de betrokken beroepsverenigingen of 
-organisaties. De Commissie neemt de nodige 
initiatieven voor de ontwikkeling en de coördinatie 
van de verstrekking van de nodige informatie. 3. De Lid-Staten nemen maatregelen om de nodige 
informatie over de erkenning van diploma's en 
certificaten alsmede over de ondere voorwaarden voor de 
toegang tot de gereglementeerde beroepen in het kader 
van deze richtlijn te verstrekken. Zij kunnen in dezen 
worden bijgestaan door het Centrum voor verstrekking 
van informatie over de academische erkenning van 
diploma's en studietijdvakken, door de Lid—Staten 
opgericht in het kader van de resolutie van de Raad en 
de ministers van Onderwijs, op 9 februari 1976vW in 
het kader van de Raad bijeen en, in voorkomend geval, 
door de betrokken beroepsverenigingen of —organisaties. 
De Commissie neemt de nodige initiatieven voor de 
ontwikkeling en de coördinatie van de verstrekking van 
de nodige informatie. 
(0 PB C 38 van 19.2.1976, blz. 1 ongewi jzigd 
Artikel 15 
« 
1. Indien een Lid—Staat, overeenkomstig artikel 4, 
lid 1, onder b), tweede alinea, tweede zin. of 
artikel 9, onder b), tweede zin, voor een beroep in 
de zin van deze richtlijn de keuze tussen 
aanpassingsstage en proeve van bekwaamheid niet aan 
de aanvrager wenst over te laten, deelt hij de 
Commissie onverwijld het ontwerp van het betrokken 
voorschrift mede. Tegelijkertijd doet hij de 
Commissie mededeling van de redenen die de 
vaststelling van een dergelijk voorschrift 
noodzakelijk maken. 
De Commissie stelt de overige Lid-Staten onverwijld 
in kennis van het ontwerp; zij kan ook de in 
artikel 14, lid 2, bedoelde Coördinatiegroep over 
dit ontwerp raadplegen. 
2. Onverminderd de mogelijkheid die de Commissie en 
de overige Lid-Staten hebben om opmerkingen 
aangaande het ontwerp jn te dienen, mag de Lid-Staat 
het voorschrift slechts aannemen, indien de 
Commissie zich daar binnen een termijn van drie 
maanden bij beschikking niet tegen heeft 
ui tgesproken. 
3. Op verzoek van een Lid-Staat of van de Commissie 
delen de Lid-Staten hun onverwijld de definitieve 
tekst van een voorschrift uit hoofde van dit artikel 
mede. - 19 -
Artikel 15 XS 
1. Indien een Lid-Staat, overeenkomstig artikel 4, 
lid 1, onder b), tweede alinea, tweede zin, of 
artikel 6. of artikel 9, onder b), tweede zin, voor een" 
beroep in de zin van deze richtlijn de keuze tussen 
aanpassingsstage en proeve van bekwaamheid niet aan de 
aanvrager wenst over te laten, deelt hij de Commissie 
onverwijld het ontwerp van het betrokken voorschrift 
mede. Tegelijkertijd doet hij de Commissie mededeling 
van de redenen die de vaststelling van een dergelijk 
voorschrift noodzakelijk maken. 
ongewi jzigd 
Artikel 16 
De in bijlage B opgenomen richtlijnen zijn eveneens 
van toepassing op de onderdanen van de Lid-Staten 
die, overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 1612/68 
van de RaadO), de in die richtlijnen bedoelde 
activiteiten in loondienst willen uitoefenen. ongewi jzigd 
Artikel 17 
Na het verstrijken van de in artikel 18 bedoelde 
termijn leggen de Lid—Staten aan de Commissie om de ongewijzigd 
twee jaar een verslag over de toepassing van het 
ingevoerde stelsel voor. 
Behalve algemene toelichtingen dient dat verslag een 
statistisch overzicht te bevatten van de genomen 
besluiten, alsmede een beschrijving van de 
voornaamste problemen die uit de toepassing van de 
richtlijn voortvloeien. 
Artikel 18 
De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen om De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen om 
uiterlijk op 1 juli 1991 aan deze richtlijn te uiterlijk op 1 juli 1992 aan deze richtlijn te voldoen, 
voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis, 
in kennis. 
De krachtens de eerste alinea vastgestelde ongewijzigd 
bepalingen houden een uitdrukkelijke verwijzing in 
naar de onderhavige richtlijn. 
Zij delen de Commissie de tekst van alle belangrijke 
bepalingen van intern recht mede die zij op het 
onder deze richtlijn vollende gebied vaststellen. 
(1) PB L 257 van 19.10.1969. blz. 2. 
Artikel 19 
« 
De Commissie doet het Europese Parlement en de Raad 
uiterlijk vijf jaar na de in artikel 18 vastgestelde 
datum een verslag toekomen over de stand van 
toepassing van deze richtlijn. 
Na alle nodige raadplegingen legt de Commissie haar 
conclusies voor met betrekking tot de wijzigingen 
die in deze richtlijn kunnen worden aangebracht. Bij 
die gelegenheid dient de Commissie in voorkomend 
geval ook voorstellen in ter verbetering van de 
bestaande voorschriften, ten einde het vrije 
verkeer, het recht van vestiging en het vrij 
verrichten van diensten van de onder deze richtlijn 
vallende personen te vergemakkelijken. - 20 -
Artikel 19 <?£ 
De Commissie doet het Europese Parlement,, de Raad en 
het Economisch en Sociaal Comité uiterlijk vijf jaarna" 
de In artikel 18 vastgestelde datum een verslag 
toekomen over de stand van zaken met betrekking tot de 
toepassing van deze richtlijn. 
ongewi jzigd 
Artikel 20 
Deze richtlijn is geri^rvt tot de Lid-Staten. 
Gedaan te Brussel, 
Voor de Raad ongewijzigd 
Bij lagen A en B : 
Bi jlage A Li jst van de in artikel 2, tweede alinea, ongewijzigd 
bedoelde richtlijnen 
Bi j lage B Lijst van de in artikel 16 bedoelde 
richt Ii jnen 
ISSN 0254-1513 
COM(90) 389 def. 
DOCUMENTEN 
NL 17 0â 
Catalogusnummer : CB-CO-90-405-NL-Cf 
ISBN 92-77-63429-^ i 
VERKOOPPRIJS tot 30 bU.: 3,50 ECU per 10 blz. meer: 1,2S ECU 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg