Jaarverslag over de door de Commissie gevoerde onderhandelingen over exportkredieten in de zin van Verordening (EU) nr. 1233/2011

Van oudsher vinden de meeste onderhandelingsactiviteiten van de Commissie op dit beleidsterrein plaats binnen de exportkredietcommissies van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Op het moment van het opstellen van dit verslag is de OESO de enige internationale organisatie die gedetailleerde technische voorschriften voor exportkredieten heeft opgesteld. De Europese Commissie vertegenwoordigt, in het kader van haar verantwoordelijkheid om handelsbesprekingen te voeren, de EU in alle onderhandelingen over de OESO-regeling inzake door de overheid gesteunde exportkredieten en de sectorovereenkomsten daarvan (die speciale financieringsregels voor specifieke industriesectoren dekken), te weten:

In bijlage I bij Verordening (EU) nr. 1233/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de toepassing van bepaalde richtsnoeren op het gebied van door de overheid gesteunde exportkredieten en tot intrekking van de Beschikkingen 2001/76/EG en 2001/77/EG van de Raad wordt het volgende bepaald: "De Commissie legt conform haar bevoegdheden een jaarverslag voor aan het Europees Parlement over de onderhandelingen die zij heeft gevoerd in de verschillende fora van internationale samenwerking waar zij een onderhandelingsmachtiging heeft, met het oog op de invoering van mondiale normen voor door de overheid gesteunde exportkredieten."

Jaarverslag over de door de Commissie gevoerde onderhandelingen over exportkredieten in de zin van Verordening (EU) nr. 1233/2011

De grondgedachte van de OESO-regeling – een informeel forum creëren waar de belangrijkste exportkredietverstrekkers niet alleen overeenstemming bereiken over voorschriften met het oog op gelijke concurrentievoorwaarden tussen hun respectieve programma’s, maar ook op passende niveaus van informatie-uitwisseling en transparantie in verband met hun exportkrediettransacties – heeft in de loop van de jaren haar waarde bewezen. Er was weinig behoefte om rigide instrumenten in te voeren (zoals het geschillenbeslechtingsmechanisme van de WTO) voor het oplossen van potentiële conflicten op dit gebied van de internationale handel.

De geschiedenis van de OESO-regeling is als een succesverhaal aan te merken, waarbij een wezenlijke factor voor de doeltreffendheid van dit instrument ongetwijfeld het feit is dat de ledenlijst lange tijd representatief was voor de mondiale exportkredietgemeenschap. Dit aspect is de laatste jaren echter wezenlijk veranderd: er zijn veel nieuwe actoren op het gebied van exportkredieten bijgekomen – China, Brazilië, India, de Russische Federatie en Zuid-Afrika, om de belangrijkste te noemen. Enkele daarvan hebben zeer terughoudend gereageerd op alle initiatieven om hen uit te nodigen om zich aan te sluiten bij de OESO-regeling.

De OESO blijft het belangrijkste platform voor de vaststelling van en het toezicht op de exportkredietvoorschriften voor de negen bovengenoemde deelnemers. Aangezien de OESO-regeling tientallen jaren de enige gedetailleerde reeks technische voorschriften inzake exportkredieten op internationaal niveau was, heeft de OESO een aanzienlijk bestand aan institutionele kennis op dit gebied opgebouwd.

Gezien het toenemende belang van de opkomende exportkredietverstrekkers van buiten de OESO zijn de inspanningen om deze op te nemen in een nieuwe reeks internationale exportkredietregels inmiddels een belangrijke prioriteit op zichzelf geworden. Tijdens de verslagperiode bleef de internationale werkgroep Exportkrediet ("IWG") het belangrijkste forum voor dialoog met de exportkredietverstrekkers van buiten de OESO. Hoewel het zich in een relatief vroeg stadium bevindt, heeft het IWG-proces zich ontwikkeld tot een werkelijk tweede forum voor de rol van de Commissie als vertegenwoordiger van de EU bij internationale onderhandelingen over exportkredieten (zie punt 3 voor nadere bijzonderheden).

Tegelijkertijd werden de activiteiten in de OESO tijdens de verslagperiode voortgezet (zie punt 4 voor nadere bijzonderheden).

3. De internationale werkgroep inzake exportkredieten

Tijdens de verslagperiode heeft de IWG de volgende officiële vergaderingen gehouden: de 5e officiële vergadering in mei 2014 in Washington, de 6e officiële vergadering in september 2014 in Peking, de 7eofficiële vergadering in februari 2015 in Brussel en de 8e officiële vergadering in mei 2015 in Brasilia.

Uit deze regelmatige opeenvolging van vergaderingen blijkt reeds dat de IWG zich bewezen heeft als een regelmatig proces dit was geen vanzelfsprekendheid toen het initiatief twee jaar geleden van start ging. De organisatievorm van de groep blijft tot dusver rudimentair (geen permanente voorzitter, vergaderplaats of secretariaat), maar dit heeft tot nu toe niet tot grote problemen geleid. Bovendien moeten in dit verband de gevoeligheden van de IWG-leden met weinig of geen ervaring in dergelijke fora in aanmerking worden genomen. Naarmate de IWG-besprekingen in de loop van de tijd technischer en complexer worden, wordt het zeker noodzakelijker om terug te komen op de kwestie van de institutionele structuur van de groep.

Zoals vermeld in het vorige verslag, was de algemene conclusie van de deelnemers na de vierde officiële IWG-vergadering in Brasilia dat de aanpak tijdens het eerste werkingsjaar van het proces – namelijk om de bestaande exportkredietstelsels en praktijken van de afzonderlijke IWG deelnemers te vergelijken – was bereikt. Daarom ging de groep bij de 5e officiële IWG-vergadering (Washington, 20-22 mei 2014) over naar een nieuwe fase van het werk, gekenmerkt door "op tekst gebaseerde besprekingen" over de twee bedrijfstakken die de IWG geacht werd grondig te bestuderen alvorens over te gaan tot een echte discussie over hoe een toekomstige horizontale reeks exportkredietregels (nl. een reeks die van toepassing is op exportkrediettransacties in het algemeen) eruit zou kunnen zien. Deze aanpassing van de werkmethoden van de IWG had een zeer positief en dynamiserend effect op het gehele proces; dit effect werd al zichtbaar tijdens de vergadering van Washington. De Chinese delegatie ondersteunde deze nieuwe aanpak vanaf het begin, maar had nadrukkelijk de instructie gekregen om een aantal belangrijke kwesties op het gebied van premies, rentevoeten en transparantie buiten de besprekingen te houden totdat de IWG zich had ontwikkeld naar het horizontale fase van de besprekingen.

Ondanks dit voorbehoud waren de volgende vergaderingen zeer constructief: China was gastheer van de 6e officiële vergadering op 25 en 26 september 2014 in Beijing. Hoewel de kwesties rond premies, rente en transparantie buiten de officiële besprekingen bleven, voerden de IWG-delegaties goede discussies over andere technische zaken (bv. maximale krediettermijnen, maximale overheidssteun, plaatselijke kosten, de vaststelling van de aanvangsdatum van het krediet, terugbetalingsregelingen, geldigheidsduur voor exportkredieten). Er zij aan herinnerd dat de praktijk van de Chinese exportkredietverstrekkers om veel langere krediettermijnen toe te kennen dan de deelnemers aan de OESO-regeling, vaak tot bedenkingen bij de Europese exporteurs heeft geleid. Het is daarom zeer toe te juichen dat er in de IWG reeds een serieuze discussie over dit onderwerp is gestart.