Nr. C 310/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 11. 81 
Advies inzake de vooruitzichten voor de landbouw in Guyana en de Franse Antillen in het kader 
van de EEG 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Overeenkomstig de bepalingen van artikel 20, derde alinea, van zijn reglement van orde en in 
aansluiting op zijn advies van 20 november 1980 over het voorstel voor een richtlijn van de 
Raad inzake de ontwikkeling van de landbouw in de Franse overzeese departementen (>), heeft 
het Comité een vervolgadvies over voornoemd onderwerp uitgebracht. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn vervolgadvies inzake 
voornoemd onderwerp tijdens zijn op 2i en 24 september 1981 te Brussel gehouden 190e 
zitting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, 
Gezien artikel 20, derde alinea, van zijn reglement van 
orde, 
Gezien zijn advies van 20 november 1980 inzake het 
voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake de 
ontwikkeling van de landbouw in de Franse overzeese 
departementen (1), 
Gezien het besluit van zijn Bureau van 30 juni 1981, de 
Afdeling voor de landbouw te belasten met de voorberei­
ding van een vervolgadvies inzake de vooruitzichten voor 
de landbouw in Guyana en de Franse Antillen in het kader 
van de EEG, 
Gezien het advies van de Afdeling voor de landbouw van 
16 juli 1981, 
Gezien het door de heer De Grave, rapporteur, voorge­
legde rapport, 
Gezien de beraadslagingen-tijdens zijn 190e zitting van 23 
en 24 september 1981 (vergadering van 23 september), 
BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
1. Bijzondere aspecten van de ontwikkeling van de drie 
Franse overzeese departementen 
De drie Franse overzeese departementen waarop dit 
advies betrekking heeft, vertonen - evenals overigens de 
twee andere departementen (Réunion en Saint-Pierre en 
Miquelon) of andere randgebieden van de Gemeenschap 
(Groenland) — specifieke kenmerken wat het klimaat (en 
dus de landbouwproduktie), de demografische structuur, 
de economische ontwikkeling en het vervoer betreft. Deze 
kenmerken vormen voor de gebieden in kwestie vaak een 
(>) PB nr. C 348 van 31. 12. 1980, blz. 7. hinderpaal, maar bieden soms ook wel interessante 
mogelijkheden voor de Gemeenschap in haar geheel, op 
voorwaarde dat die randgebieden niet over het hoofd 
worden gezien. 
1.1. Sociaal-economische situatie in de Franse overzeese 
departementen 
De drie Franse overzeese departementen vertonen een 
aantal gemeenschappelijke kenmerken wat de sociaal-
economische ontwikkeling betreft: 
— zij hebben weinig bodemrijkdommen, behalve wel­
licht Guyana, waar momenteel een inventaris wordt 
opgemaakt; deze departementen kunnen dan ook niet 
buiten de landbouw, de bosbouw, de ontginning van 
de rijkdommen van de zee, de toepassing van nieuwe 
energiebronnen en, in het algemeen, alle sectoren die 
gunstige toekomstperspectieven bieden; 
— zij vormen kleine, aparte economische eenheden, 
waardoor de industrialisering van de eilanden nog 
wordt bemoeilijkt en waaruit duidelijk het belang van 
de kleine en middelgrote ondernemingen voor hun 
economische ontwikkeling blijkt. 
De drie overzeese departementen genieten een betrekke­
lijke welvaart midden in een gebied dat over het geheel 
genomen weinig ontwikkeld is: in 1977 bedroeg het bruto 
binnenlands produkt per hoofd van de bevolking op de 
Franse Antillen 15 000 Ffr. tegenover gemiddeld 5 000 
Ffr. in de rest van het Caribisch gebied en 40 000 Ffr. in 
het moederland. In sociaal opzicht zijn de drie departe­
menten te vergelijken met de ontwikkelde landen: de 
lonen liggen er niet ver beneden het Europese niveau en 
wat de sociale zekerheid betreft is de situatie vergelijkbaar 
met die in het moederland. Ten slotte vinden er aanzien­
lijke overdrachten van overheidsgelden naar die departe­
menten plaats. 
Guyana heeft een geringe bevolkingsdichtheid en bestaat 
voor 95 % uit oerwoud dat nog maar weinig ontgonnen 
30. 11. 81 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 310/15 
is; het Guyaans continentaal plat is rijk aan garnalen en 
vis. Ook naar Guyana vinden aanzienlijke overdrachten 
van overheidsgelden plaats, die door de activiteiten van 
het Centre-national d'études spatiales op de basis Kourou 
en door de projecten ter bevordering van de ontwikkeling 
van de landbouw nog zijn toegenomen. In Guyana is geen 
enkele belangrijke industriële onderneming gevestigd. 
De cyclonen die de Antillen de laatste jaren teisterden 
hebben op economisch vlak diepe sporen achtergelaten; 
de bevolking is diep geschokt en de nationale overheid 
heeft met steun van de Gemeenschap aanzienlijke finan­
ciële middelen ter beschikking gesteld om de schade te 
herstellen en het produktiepotentieel weer op het vroegere 
peil te brengen (David en Frédéric tussen 28 augustus en 
3 september 1979, Allen op 3 en 4 augustus 1980). 
In de Franse overzeese departementen: 
— ligt het werkloosheidspercentage zeer hoog; 
— is de economie, zoals blijkt uit de verdeling van het 
BBP en de aard van de werkgelegenheid, veeleer 
gebaseerd op dienstverlening dan op de andere secto­
ren; 
— is de diversificatie te gering, zodat een volledige 
ommekeer in de situatie in één of twee sectoren 
noodlottige gevolgen kan hebben voor de economie in 
haar geheel; 
— vertoont de handelsbalans een enorm tekort. 
Een van de voornaamste kenmerken van de volkshuis­
houdingen in de Franse overzeese departementen is het 
overwicht van de niet commerciële sectoren (met name de 
overheidssector) en de invloed hiervan op de commerciële 
sectoren (bouw en openbare werken, handel, dienstver­
lening). Van doorslaggevende betekenis in eerstgenoem­
de sectoren is de rol van de overheid, die een grote invloed 
uitoefent op het economische leven (door het uitbetalen 
van salarissen, overdrachten van financiële middelen, 
investeringen, haar prijsbeleid, enz.). 
De economie van de Franse overzeese departementen is 
van oudsher gebaseerd op de landbouw. De uitvoer van 
suiker, rum en bananen heeft momenteel zijn hoogtepunt 
bereikt. Op de Antillen hebben zich bij de tenuitvoerleg­
ging van ontwikkelingsprogramma's in het begin moei­
lijkheden voorgedaan, terwijl in Guyana het ontwikke­
lingsproces in de land- en bosbouw op gang begint te 
komen. De landbouw neemt 9,1 % van het BBP voor zijn 
rekening, hoewel 21 a 22 % van de beroepsbevolking in 
deze sector werkzaam is; het inkomen in de landbouw ligt 
dus nog beneden het toch al zeer geringe inkomenspeil in 
de regio in haar geheel. 
De overheid wilde de werkloosheid te lijf gaan door het 
scheppen van nieuwe arbeidsplaatsen in de industriële 
sector, maar zij is er niet in geslaagd deze aanzienlijk te 
doen afnemen; in de landbouw- en voedingsmiddelenin­
dustrie hebben moderniseringsmaatregelen in de voor­
naamste produktietakken, met name in de suiker- en 
rumindustrie, zelfs tot ontslagen geleid. 
De ontwikkeling van het toerisme op de Antillen heeft 
vooral geleid tot een betere bezetting van de bestaande hotels en - in mindere mate - tot de bouw van nieuwe 
hotels. 
1.2. Het voornaamste probleem: de werkgelegenheid 
De te geringe uitbreiding van de werkgelegenheid in de 
overzeese departementen heeft geleid tot een stijging van 
het werkloosheidspercentage en massale emigratie. 
Niettegenstaande een verdrievoudiging van de investerin­
gen voor industriële doeleinden in de periode 1975-1980 
kwamen er per jaar slechts 500 a 1 000 arbeidsplaatsen 
bij; daartegenover staat dat er ieder jaar in de landbouw 
3 500 arbeidsplaatsen verloren gingen en 3 500 jongeren 
hun intrede op de arbeidsmarkt deden. Het werkloos­
heidspercentage op de Antillen ligt tussen 20 en 25 %. 
Hoe de situatie op agrarisch, industrieel, ambachtelijk en 
toeristisch vlak zich in de toekomst ook zal ontwikkelen, 
het aantal nieuwe arbeidsplaatsen in deze sectoren zal in 
ieder geval aanzienlijk achterblijven bij de vraag naar 
arbeid, zodat mag worden verwacht dat de massale 
migratie van jongeren naar het moederland zal aanhou­
den. 
Deze uittocht heeft allerlei moeilijkheden tot gevolg: 
werkgelegenheidssituatie in het Franse moederland, 
onmogelijke terugkeer van de migranten naar hun depar­
tement van oorsprong enz. 
2. Voorstellen voor de economische ontwikkeling van 
de Franse overzeese departementen, met name in de 
agrarische sector 
Het Comité is van oordeel dat alles in het werk moet 
worden gesteld om de ontwikkeling van deze departe­
menten te versnellen en voor een stabiele werkgelegen­
heidssituatie in deze gebieden te zorgen. 
Met het oog daarop dient meer te worden geproduceerd. 
In het kader van de Verdragen en het daarvan afgeleide 
recht dient de Commissie er in samenwerking met de 
nationale en plaatselijke overheden zeer nauwlettend op 
toe te zien dat de nagestreefde doelstellingen met name op 
het gebied van het regionale, agrarische, sociale en 
handelsbeleid worden verwezenlijkt. 
Het Comité is zich ervan bewust dat de grootste proble­
men die zich in de drie departementen voordoen, namelijk 
de hoge werkloosheid en de achtergebleven ontwikkeling, 
niet uitsluitend via de ontwikkeling van de landbouwsec­
tor kunnen worden opgelost. 
Het opgeblazen karakter van de dienstensector (in het 
bijzonder overheidsdiensten en invoerhandel) moet wor­
den gecompenseerd door uitbreiding van de industriële en 
ambachtelijke produktie. 
Niet alleen moeten deze gebieden wat een aantal land-
bouwprodukten betreft (dierlijke produkten en akker-
bouwprodukten) zo spoedig mogelijk in hun eigen 
behoeften kunnen voorzien, maar tevens moeten aanver­
wante sectoren tot ontwikkeling worden gebracht die 
zorgen voor toelevering en verwerking in de sectoren 
plantaardige produktie, veeteelt, visserij, aquacultuur en 
Nr. C 310/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 11. 81 
bosbouw. Ter illustratie kan één voorbeeld worden 
genoemd: uit tropische vruchten bereide sappen worden 
uit Venezuela ingevoerd omdat ter plaatse geen verwer­
kend bedrijf bestaat. 
Het Comité zou met name gaarne zien dat de volgende 
doelstellingen worden nagestreefd: 
2.1. Versnelde financiering van investeringen met het 
oog op de aanleg van de voor de ontwikkeling van 
de produktie benodigde infrastructuur 
Het in het voorgaande genoemde communautaire finan­
cieringsplan ten behoeve van de Franse overzeese depar­
tementen (afdeling Oriëntatie van het EOGFL) zou het 
mogelijk moeten maken, de natuurlijke handicaps waar­
mee deze gebieden te kampen hebben te verminderen en 
hun produktie te diversifiëren. 
Er zou evenwel meer rekening moeten worden gehouden 
met het complementaire karakter van het ontwikkelings­
potentieel van de drie departementen. Zo dienen de 
ontwikkelingsplannen van de drie departementen op 
elkaar te worden afgestemd en moeten zij een evenwichtig 
geheel vormen. Ten einde beter te kunnen beantwoorden 
aan de behoeften van deze regio zou een „geïntegreerd" 
beleid moeten worden gevoerd, zoals reeds ten behoeve 
van andere gebieden is uitgewerkt (Lozere, Zuidoost-Bel-
gië, Schotse Westereilanden); reeds in zijn advies van 
24 oktober 1979 (*) heeft het Comité zulks voorge­
steld. 
Op langere termijn moet dus naar een globalisatie van de 
steunverlening worden gestreefd. Bij het nemen van een 
aantal sectoriële maatregelen is terdege rekening gehou­
den met de specifieke situatie in deze verafgelegen 
gebieden, die een integrerend deel van de Gemeenschap 
uitmaken. Alleen kan worden betreurd dat deze maatre­
gelen slechts op bepaalde aspecten van de economische 
ontwikkeling betrekking hebben: collectieve investerings­
goederen ten behoeve van de landbouw, investeringen in 
de levensmiddelenindustrie, industriële investeringsgoe­
deren, enz. Wellicht had men het probleem beter op een 
meer globale wijze kunnen aanpakken via een geïnte­
greerd economisch ontwikkelingsprogramma, waarbij in 
een samenhangend verband alle communautaire midde­
len worden gebruikt ter uitvoering van een algemeen 
meerjarig ontwikkelingsplan voor de Franse overzeese 
departementen. Het is van het grootste belang dat het 
bedrijfsleven weet wat het ontwikkelingsbeleid op lange 
termijn inhoudt. 
Zo vergt de ontwikkeling van de produktie (veeteelt, 
houtproduktie) in Guyana bij voorbeeld de bouw van een 
modern slachthuis dat een voldoende capaciteit heeft en 
aan de vereiste voorwaarden voldoet, de aanpassing van 
de wegen ten behoeve van het verkeer met zware vracht­
wagens en de aanleg van toegangswegen in de bossen. 
(') PB nr. C 53 van 3. 3. 1980, blz. 22. 2.2. Erkenning van het specifieke karakter van de 
DOM-produkten en de oogstperiodes in deze 
departementen in de communautaire marktorde­
ningen 
In het algemeen wordt de nieuwe aanpak van het 
probleem sedert 1975 (volledige integratie en erkenning 
van de specifieke kenmerken van deze gebieden) door de 
betrokken departementen aanvaard en in vele gevallen 
toegejuicht. Toch mag de Gemeenschap niet vergeten dat 
deze minder ontwikkelde gebieden met zeer bijzondere 
handicaps te kampen hebben - maar ook grote moge­
lijkheden hebben. 
De marktordeningen moeten beter op de specifieke 
kenmerken van deze departementen worden afgestemd. 
In de eerste plaats zou de produktie van akkerbouwge­
wassen moeten worden ondersteund, zodat de betrokken 
gebieden wat deze produkten betreft in hun eigen behoef­
ten kunnen voorzien. 
Indien men bedenkt dat 90 % van de uitvoer van 
Guadeloupe uit landbouwprodukten bestaat en de waar­
de van de ingevoerde levensmiddelen (72 %) hoger ligt 
dan de waarde van de totale uitvoer (482 089 miljoen 
Ffr.), dan verbaast men er zich terecht over dat een in 
hoofdzaak agrarisch land in zo ruime mate van de invoer 
van levensmiddelen afhankelijk is. 
In waarde uitgedrukt is het dekkingspercentage van 27 in 
1975 tot 19 in 1979 teruggelopen. 
Het tweede doel zou moeten zijn, de uitvoer van bepaalde 
produkten naar de omringende landen en de Gemeen­
schap te bevorderen. Hierbij mogen niet de produkten 
worden vergeten die statistisch van weinig betekenis voor 
de Gemeenschap van Tien, maar voor de plaatselijke 
economie belangrijk zijn. Men mag niet uitsluitend de 
teelt van produkten aanmoedigen die reeds in Europa 
worden verbouwd. 
2.3. Grotere afzet van produkten uit de Franse over­
zeese departementen in de Lid-Staten en inacht­
neming van de communautaire preferentie 
Het is noodzakelijk meer bekendheid te geven aan 
kwaliteitsprodukten uit deze departementen, die beslist 
op prijs zouden worden gesteld door de verbruikers 
indien er iets meer reclame voor werd gemaakt: aubergi­
nes, tropische vruchten, limoenen en bepaalde verwerkte 
produkten (vruchtesappen). Dikwijls worden deze pro­
dukten in Europa alleen op de Franse markt afgezet. Zij 
moeten evenwel via de communautaire preferentie op alle 
markten van de Gemeenschap worden aangeboden. 
2.4. Ontwikkeling van het bosbouwbeleid 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft herhaaldelijk (2) 
gewezen op de betreurenswaardige gevolgen van het 
(2) PB nr. C 114 van 7. 5. 1979 (Adviezen van 12. 7. 1978) en 
PB nr. C 227 van 10. 9. 1979 (Adviezen van 22. 5. 1979). 
30. 11. 81 Publikatieblad van de 
ontbreken van een werkelijk gemeenschappelijk bos-
bouwbelei'd dat voor de gehele Gemeenschap zou gelden. 
De Commissie zelf heeft gesteld dat „wanneer wordt 
gepoogd het gemeenschappelijk landbouwstructuurbe-
leid te perfectioneren, ook moet worden gedacht aan 
maatregelen op het gebied van de bosbouw". (Medede­
ling van de Commissie aan de Raad d.d. 5 december 
- 1980: „Bezinning over het gemeenschappelijk landbouw­
beleid", blz. 25.) 
De prodüktiegroei in de Gemeenschap bedraagt 1 % per 
jaar, terwijl het verbruik met 2 % per jaar stijgt. De 
produktie bedraagt 80 min m3 per jaar en het verbruik 
200 min m3. • 
Over 20 jaar zal naar verwachting meer dan 80 % van het 
verbruik moeten worden ingevoerd; hiermee zou de 
Gemeenschap zich in een zeer gevaarlijke positie 
manoeuvreren gezien de verwachte tekorten en de moei­
lijkheden die zich in de wereld voordoen. 
Hout en bosbouwprodukten zijn na aardolie de belang­
rijkste factoren die het tekort op de handelsbalans van de 
Gemeenschap veroorzaken. De bosbouw en de daarop 
volgende produktiestadia in de bedrijfskolom scheppen 
bovendien veel nieuw werk. 
Een rationele exploitatie van de Guyaanse wouden - in 
het bijzonder door een betere kennis omtrent de daar 
voorkomende houtsoorten - zou van grote betekenis 
kunnen zijn voor de regio, de betrokken Lid-Staat en de 
Gemeenschap als geheel. 
2.5. Beleid inzake beroepsopleiding 
Gezien de teruggang van de traditionele economische 
activiteiten, het hoge werkloosheidspercentage en de 
noodzakelijke ontwikkeling van nieuwe bedrijvigheden 
dienen op het stuk van de beroepsopleiding belangrijke 
maatregelen te worden genomen. 
De Gemeenschap moet op dit gebied dan ook meer 
ondernemen. 
2.6. Integratie van de overzeese departementen in het 
gemeenschappelijk onderzoekbeleid 
De overzeese departementen lijken bij uitstek geschikt om 
- ten voordele van geheel Europa - te helpen bij het 
vinden van een antwoord op de grote uitdagingen in de 
internationale economische situatie van vandaag die 
gekenmerkt wordt door een grote behoefte aan grond­
stoffen en aan onderzoek naar nieuwe technologie: er zijn 
de Guyaanse wouden, het Europese ruimteproject te 
Kourou, nieuwe energiebronnen, zonneënergie, biomas­
sa, aquacultuur, rijkdommen van de zee. 
Gedaan te Brussel, 23 september 1981. uropese Gemeenschappen Nr. C 310/17 
De nadruk dient in het bijzonder te worden gelegd op 
agronomisch onderzoek dat is aangepast aan de in de 
overzeese departementen geproduceerde landbouwpro-
dukten en aan de bijdrage die deze regio van de Gemeen­
schap door haar geografische ligging kan leveren tot de 
ontwikkeling van de haar omringende landen. 
De betrekkingen tussen de overzeese departementen en de 
andere landen in het Caraïbische gebied lijken weinig in te 
houden. Hoewel men waardering kan hebben voor de 
inhoud van het over dit onderwerp te Pointe a Pitre 
gehouden colloquium (februari 1981), zou er veel meer 
naar moeten worden gestreefd de problemen te „poolen" 
en het onderzoek per onderwerp te verrichten. Bij die 
contacten zou een belangrijke plaats moeten worden 
ingeruimd voor tropisch-agronomisch onderzoek. 
2.7. Verbetering van voorlichting 
Er dient voor te worden gezorgd dat de betrokken 
bevolking meer kennis verkrijgt omtrent de mogelijkhe­
den die Gemeenschapsvoorschriften bieden: gebieden van 
interventie, hoogte van de steun, procedures, voorwaar­
den en projecten waarvoor reeds financiële steun is 
gegeven. 
2.8. Stimulering van de regionale ontwikkeling en werk­
loosheidsbestrijding 
De oprichting van industriële ondernemingen wordt vaak 
bemoeilijkt door met name de geringe omvang van de 
plaatselijke markt en de noodzaak, een deel van de 
produktie uit te voeren. Industriële investeringen zijn dus 
benadeeld ten opzichte van commerciële investeringen 
waarmee wordt beoogd via invoer te voorzien in de 
behoeften van de overzeese departementen. 
Er dient gebruik te worden gemaakt van alle Gemeen­
schapsinstrumenten (EFRO, EOGFL, Sociaal Fonds, 
Beroepsopleiding, enz.) om arbeidsscheppende investe­
ringen te bevorderen, de werkloosheid te verminderen en 
de welvaart van de bevolking in deze regio's te vergro­
ten. 
3. Conclusie 
Aan het slot van dit advies wil het Comité er met klem op 
wijzen dat de Gemeenschap voortdurend rekening moet 
houden met de gevolgen die haar beslissingen op het 
gebied van het interne beleid - en met name het 
landbouwbeleid - en haar verbintenissen naar buiten toe 
hebben voor de noodzakelijke ontwikkeling van deze 
perifere gebieden van de EEG; zij moet daarbij letten op 
het specifieke karakter van deze gebieden, de geografi­
sche afstand tot Europa en de deze gebieden omringende 
wereld. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Tomas ROSEINGRAVE