NL

Brussel, 29.1.2010

COM(2010)6 definitief

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

over stimuleringsmaatregelen voor organisaties met een EMAS-registratie in de periode 2004-2006

{SEC(2009)59}

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

over stimuleringsmaatregelen voor organisaties met een EMAS-registratie in de periode 2004-2006

INHOUDSOPGAVE

1. Inleiding (...)3

2. Categorieën externe stimuleringsmaatregelen (...)3

2.1 Flexibilisering van de regelgeving (...)4

2.2. Stimuleringsmaatregelen voor de deelneming aan EMAS (...)5

2.2.1 Informatievoorziening (...)5

2.2.2 Financiële ondersteuning (...)6

2.2.3 Technische ondersteuning (...)7

2.2.4 Overheidsopdrachten (...)8

3 Beknopt overzicht van de vaststellingen voor elke groep indicatoren (...)9

3.1 Flexibilisering van de regelgeving (...)9

3.2 Stimuleringsmaatregelen voor de deelneming aan EMAS (...)10

3.2.1 Informatievoorziening (...)10

3.2.2 Financiële ondersteuning (...)11

3.2.3 Technische ondersteuning (...)12

3.2.4 Overheidsopdrachten (...)13

4. Conclusies (...)13

1. Inleiding

Bij Verordening (EG) nr. 761/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 19 maart 2001 inzake de vrĳwillige deelneming van organisaties aan een communautair milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS) [1] (hierna: “de verordening” genoemd) is een regeling ingevoerd waarbij organisaties hun milieuprestaties evalueren, beheren en voortdurend verbeteren.

EMAS toepassen levert organisaties tal van voordelen op. Een duurzamer gebruik van hulpbronnen zorgt voor financiële voordelen, een beter imago, een kleiner risico op niet-naleving van wettelijke milieuvoorschriften, betere betrekkingen met regelgevende milieu-instanties en andere belanghebbenden en een op maat gesneden risicomanagement dat op zijn beurt weer tot gunstigere financiële voorwaarden bij leningen en verzekeringen kan leiden.

In artikel 10, lid 2, van de verordening wordt de lidstaten verzocht na te gaan op welke wijze de EMAS-registratie kan worden gebruikt bij de toepassing en de controle op de naleving van de milieuwetgeving, zodat kan worden voorkomen dat organisaties en bevoegde handhavingsinstanties dubbel werk verrichten.

Krachtens artikel 11, leden 1 en 2, zijn de lidstaten verplicht de deelneming van organisaties aan EMAS te bevorderen, met name door te onderzoeken hoe met de EMAS-registratie rekening kan worden gehouden bij de vaststelling van criteria voor hun beleid inzake overheidsopdrachten.

Krachtens artikel 11, lid 3, van de EMAS-verordening is de Europese Commissie verplicht de van de lidstaten ontvangen informatie over het hierboven beschreven bevorderingsbeleid door te sturen aan het Europees Parlement en de Raad.

Met dit verslag wordt aan deze verplichting voldaan. Het beschrijft de categorieën stimuleringsmaatregelen die in de verschillende lidstaten worden toegepast en geeft een beknopt overzicht van de bevindingen voor elke groep indicatoren.

Het werkdocument bij deze mededeling bevat gedetailleerde informatie van de lidstaten over de in dit verslag beschreven stimuleringsmaatregelen en indicatoren, alsmede statistische gegevens over de indicatoren en over beste praktijken, voor zover deze door de lidstaten vanwege de gunstige uitkomst van bepaalde stimuleringsmaatregelen als zodanig worden aangemerkt.

Met dit verslag wordt in de eerste plaats beoogd het Europees Parlement en de Raad in te lichten en de verschillende praktijken van de lidstaten onder de aandacht van de nationale autoriteiten te brengen.

2. Categorieën externe stimuleringsmaatregelen

De stimuleringsmaatregelen die door de nationale autoriteiten worden genomen, variëren naargelang van het nagestreefde doel.

Stimuleringsmaatregelen kunnen in twee hoofdgroepen worden ingedeeld:

(a) Flexibilisering van de regelgeving

(b) Stimuleringsmaatregelen voor de deelneming aan EMAS door:

– openbare aanbestedingen,

– financiële ondersteuning,

– technische ondersteuning,

– informatievoorziening.

2.1 Flexibilisering van de regelgeving

In dit verslag wordt onder ‘flexibilisering van de regelgeving’ verstaan:

– vereenvoudiging van de regelgeving, dit wil zeggen vervanging van wettelijke voorschriften zonder wijziging van de milieuwetgeving zelf;

– deregulering, die gepaard gaat met wijzigingen in de wetgeving zelf.

Flexibilisering van de regelgeving heeft tot doel:

– eenvoudigere regelgeving te verkrijgen en overbodige voorschriften te schrappen;

– hindernissen van procedurele aard weg te nemen;

– indiening van overbodige en elkaar overlappende documenten bij de regelgevende instanties te vermijden;

– verantwoord gedrag bij ondernemers te stimuleren.

Artikel 10, lid 2, van de verordening biedt de lidstaten de rechtsgrondslag om na te gaan op welke wijze de EMAS-registratie kan worden gebruikt bij de toepassing en de controle op de naleving van de milieuwetgeving.

In de EMAS-verordening zijn strenge eisen ten aanzien van de naleving van de milieuwetgeving opgenomen. Onafhankelijke, externe verificateurs moeten nagaan of de betrokken organisaties kunnen aantonen dat ze de milieuwetgeving volledig naleven. Sommige lidstaten hebben de regelgeving voor organisaties met een EMAS-registratie als tegenprestatie geflexibiliseerd, waardoor de druk van de regelgeving op die organisaties is afgenomen en ze hun eigen middelen efficiënter kunnen gebruiken.

De volgende indicatoren zijn vastgesteld om in te schatten in welke mate wordt gebruikgemaakt van flexibilisering van de regelgeving.

Indicator 1 heeft betrekking op te verstrekken gegevens voor vergunningen en het stroomlijnen van aanvragen en gaat uit van het aantal wetteksten, overeenkomsten of andere documenten waarover de lidstaten beschikken om de vergunningsprocedures voor organisaties met een EMAS-registratie te beperken. De gedachte achter deze stimuleringsmaatregel is dat een groot deel van de te verstrekken gegevens voor vergunningsaanvragen worden verzameld via het EMAS-systeem en dat de gegevens van het systeem betrouwbaar, up-to-date en bruikbaar zijn.

Indicator 2 heeft betrekking op het verlagen en consolideren van eisen op het punt van rapportages en controles en gaat uit van het aantal wetteksten, overeenkomsten of andere documenten waarover de lidstaten beschikken om werk te maken van het verlagen/consolideren van eisen op het punt van rapportage en controle. De gedachte achter deze stimuleringsmaatregel is dat de bevoegde autoriteiten door de milieuverklaring de beschikking krijgen over cijfers en gegevens die vervolgens voor rapportage- en/of controledoeleinden kunnen worden gebruikt en dat op die manier dubbel werk wordt voorkomen.

Indicator 3 heeft betrekking op de verlaging van het aantal controles en gaat uit van het aantal wetteksten, overeenkomsten of andere documenten waarover de lidstaat beschikt om het aantal controles te verlagen. De gedachte achter deze stimuleringsmaatregel is dat de lidstaten over weinig middelen beschikken om op de naleving van de wetgeving toe te zien. Aangezien de toepassing van EMAS het naleven van de milieuwetgeving eenvoudiger maakt, hoeven ondernemingen met een EMAS-registratie minder vaak en/of minder uitgebreid te worden gecontroleerd.

2.2. Stimuleringsmaatregelen voor de deelneming aan EMAS

In artikel 11, lid 1, van de verordening worden voorschriften vastgesteld ter bevordering van de deelneming van organisaties aan EMAS. In dit artikel wordt met name gefocust op de bevordering van EMAS bij kmo’s door een betere toegang tot informatie, beschikbare steunmiddelen, openbare instellingen en overheidsopdrachten, door het opzetten van regelingen voor technische bijstand en door het toepassen van redelijke registratiekosten.

Artikel 11, lid 2, van de verordening vormt de grondslag voor het krachtig bevorderen van EMAS via het overheidsopdrachtenbeleid. Krachtens dit artikel zijn openbare instanties ertoe verplicht te onderzoeken op welke wijze met de EMAS-registratie rekening kan worden gehouden bij de vaststelling van criteria voor hun beleid inzake overheidsopdrachten.

Op de volgende terreinen kunnen stimuleringsmaatregelen voor de deelneming aan EMAS worden genomen:

– informatievoorziening,

– financiële ondersteuning,

– technische ondersteuning,

– overheidsopdrachten.

2.2.1 Informatievoorziening

Op het gebied van informatievoorziening wordt in de lidstaten voornamelijk gewerkt met:

– op maat gesneden voorlichtingsprogramma’s voor ondernemers, kleine industriële en ambachtelijke bedrijven, vakbonden, overheidsinstanties, en het grote publiek;

– voorlichtingscampagnes voor specifieke doelgroepen en het grote publiek met behulp van televisie, artikelen in de vakpers en plaatselijke kranten en tijdschriften, reclamemedia of andere middelen om de algemene bekendheid met EMAS te bevorderen;

– conferenties en workshops ter bevordering van de deelneming aan EMAS en de uitwisseling van ervaringen en beste praktijken.

Om het gebruik van informatievoorziening als stimuleringsmaatregel te analyseren zijn de volgende indicatoren geselecteerd:

Indicator 1: het aantal documenten ter voorlichting over en promotie van EMAS (brochures, voorlichtingsmateriaal, folders etc.);

Indicator 2: het aantal publicaties (artikelen, nieuwsbrieven, kranten, vakbladen, reclamecampagnes, de verspreiding van het EMAS-logo etc.), ter illustratie van de verschillende manieren waarop informatie over EMAS wordt uitgewisseld;

Indicator 3: het aantal voorlichtingsevenementen met betrekking tot EMAS (conferenties, workshops, campagnes, vrijwilligersactiviteiten, seminars, prijsuitreikingen, ceremonies, tentoonstellingen, fora, beurzen etc.);

Indicator 4: het aantal websites met informatie over EMAS (indien er meer dan een bevoegde instantie is);

Indicator 5: het aantal door de lidstaten gecontroleerde instrumenten voor toezicht, bewaking en EMAS-registratie etc. (indien er meer dan een bevoegde instantie is);

Indicator 6: het aantal contacten met organisaties zonder EMAS-registratie om ze in te lichten over EMAS (per brief, per e-mail etc.), ter illustratie van de verschillende manieren waarop contact met deze organisaties kan worden opgenomen;

Indicator 7: het aantal contacten met organisaties met een EMAS-registratie om ze in te lichten over EMAS (per brief, per e-mail etc.), ter illustratie van de verschillende manieren waarop contact met deze organisaties kan worden opgenomen.

2.2.2 Financiële ondersteuning

Op het gebied van financiële ondersteuning wordt in de lidstaten voornamelijk gewerkt met:

– subsidies voor nieuwe EMAS-registraties in de vorm van een lumpsum of een gedeeltelijke vergoeding van de totale onkosten;

– lagere belastingtarieven voor bestedingen die tot een verbetering van de milieuprestaties leiden (een vorm van indirecte financiële steun);

– specifieke financiële steun voor technische assistentie, opleiding van medewerkers en inschakeling van externe consultants;

– lagere registratiekosten.

Niet onbelangrijk zijn ook de gunstigere voorwaarden voor ondernemingen met een EMAS-registratie bij banken en verzekeringen.

Om het gebruik van financiële ondersteuning als stimuleringsmaatregel te analyseren zijn de volgende indicatoren geselecteerd:

Indicator 1 is het aantal wetteksten, overeenkomsten en andere documenten van de betrokken de lidstaat met betrekking tot de financiering van EMAS;

Indicator 2 is het bedrag dat is uitgetrokken ter financiering van de toepassing van EMAS (het salaris van de werknemers niet inbegrepen);

Indicator 3 heeft betrekking op de financiële steun voor nieuwe EMAS-registraties en geeft de verhouding weer tussen de uitbetaalde financiële steun en de totale financiering van nieuwe EMAS-registraties;

Indicator 4 heeft betrekking op subsidies en financiële steun voor organisaties met een EMAS-registratie en geeft de verhouding weer tussen de uitbetaalde financiële steun en de totale financiering ten behoeve van organisaties met een EMAS-registratie;

Indicator 5 heeft betrekking op lagere belastingtarieven voor bestedingen die tot betere milieuprestaties leiden en geeft de steun weer aan organisaties voor aanschaffingen die betrekking hebben op milieuprestaties;

Indicator 6 heeft betrekking op speciale financiële steun voor proefprojecten, bevorderingsprogramma’s, milieuconvenanten etc. en geeft aan welke andere manieren van financiële ondersteuning voor de organisaties er zijn;

Indicator 7 geeft de lagere registratiekosten voor de organisaties aan;

Indicator 8 heeft betrekking op de voordelen voor organisaties met een EMAS-registratie en geeft het aantal banken aan dat voordelen biedt aan organisaties met een EMAS-registratie (goedkopen leningen voor de toepassing van EMAS etc.);

Indicator 9 is gebaseerd op het aantal verzekeraars dat voordelen biedt aan organisaties met een EMAS-registratie en geeft aan in welke mate organisaties dankzij een EMAS-registratie voordelige verzekeringen kunnen afsluiten.

2.2.3 Technische ondersteuning

Op het gebied van technische ondersteuning wordt in de lidstaten voornamelijk gewerkt met:

– educatieprogramma’s in samenwerking met belanghebbende organisaties, zoals de kamers van koophandel, of onder toezicht van de nationale EMAS-instantie;

– specifieke programma’s voor de gefaseerde invoering van EMAS in kmo’s, waardoor kleine en middelgrote ondernemingen naargelang van hun specifieke behoeften in verschillende stappen tot uitstekende milieuprestaties kunnen komen;

– synergieën tussen alle actoren die bij milieubeheersystemen zijn betrokken, bijvoorbeeld in de vorm van werkgroepen, samenwerkingsverbanden, peer reviews en op maat gesneden coaching;

– investeringen van de overheid op de korte en lange termijn voor opleiding en training van de betrokken beroepsgroepen door middel van specifieke programma’s;

– richtsnoeren en toolkits voor bepaalde sectoren.

Om het gebruik van technische ondersteuning als stimuleringsmaatregel te analyseren zijn de volgende indicatoren geselecteerd:

Indicator 1: het aantal hulpdocumenten waarin de bij de toepassing van EMAS te volgen procedure is beschreven (handleidingen, wegwijzers, toolkits, leidraden, richtsnoeren, handboeken, cd-roms, onderzoeksverslagen etc.);

Indicator 2: het aantal programma’s voor de gefaseerde invoering van EMAS die speciaal zijn ontwikkeld om het milieubeheer van organisaties, afhankelijk van hun specifieke behoeften, op verschillende niveaus te helpen verbeteren;

Indicator 3: het aantal educatieprogramma’s (training, opleidingen, activiteiten etc.) om organisaties technisch te ondersteunen;

Indicator 4: het aantal synergieën tussen alle actoren die bij milieubeheersystemen zijn betrokken, bijvoorbeeld in de vorm van werkgroepen, samenwerkingsverbanden, peer reviews, op maat gesneden coaching, netwerken, informatiecentra etc. Deze indicator laat de verschillende manieren zien waarop organisaties informatie over EMAS kunnen uitwisselen;

Indicator 5: het aantal uitgevoerde projecten en andere (proef-)programma’s om organisaties technische ondersteuning te bieden bij de toepassing van EMAS;

Indicator 6: het aantal specifieke regelingen (standaarden) die bijdragen aan de toepassing van EMAS.

2.2.4 Overheidsopdrachten

Aanbestedende overheidsdiensten en andere organisaties die onder de richtlijnen inzake overheidsopdrachten vallen, zijn belangrijke afnemers. Aan overheidsopdrachten wordt zo’n 1 000 miljard euro, ofwel zo’n 16 % van het BBP van de Europese Unie besteed. De opname van milieuoverwegingen in overheidsopdrachten kan een aanzienlijke bijdrage aan een duurzaam milieu leveren. Indien aanbestedende overheidsdiensten in hun aanbestedingen waar passend naar EMAS zouden verwijzen, zou dit de bekendheid van het systeem ten goede komen en zouden contractanten hierdoor worden gestimuleerd om met het systeem te werken.

Artikel 11, lid 2, van de verordening vormt de grondslag voor het krachtig bevorderen van EMAS via het overheidsopdrachtenbeleid. Krachtens dit artikel zijn openbare instanties ertoe verplicht te onderzoeken op welke wijze met de EMAS-registratie rekening kan worden gehouden bij de vaststelling van criteria voor hun beleid inzake overheidsopdrachten.

Op grond van de richtlijnen inzake overheidsopdrachten [2] is het mogelijk van begunstigden te eisen dat zij milieubeheermaatregelen toepassen bij de uitvoering van specifieke opdrachten voor werken of diensten - zoals de bouw van een brug in een natuurreservaat, waarbij niet aflatende zorg voor het milieu aan de dag moet worden gelegd en specifieke beschermende maatregelen moeten worden genomen. EMAS of eender welk ander gelijkwaardig systeem kan in zulke gevallen gelden als bewijs dat aan de verplichting om milieubeheermaatregelen te nemen is voldaan.

Indicator 1 geeft aan in hoeverre overheidsopdrachten in de verschillende lidstaten als stimuleringsmaatregel worden gebruikt en meet het aantal documenten van een lidstaat met betrekking tot het gebruik van overheidsopdrachten.

3 Beknopt overzicht van de vaststellingen voor elke groep indicatoren

3.1 Flexibilisering van de regelgeving

Er is een lichte stijging van de flexibilisering van de regelgeving waargenomen. Slechts vier lidstaten (Duitsland, Slowakije, Spanje en het Verenigd Koninkrijk) passen echter stimuleringsmaatregelen toe die betrekking hebben op de drie gebruikte indicatoren en twaalf lidstaten voorzien helemaal niet in zulke stimuleringsmaatregelen.

Duitsland heeft op dit vlak de meeste wetteksten opgesteld. Ook Oostenrijk, België, Denemarken, Italië, Portugal, Nederland, Slowakije, Slovenië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk hebben verschillende documenten opgesteld.

Cyprus, Tsjechië, Frankrijk en Litouwen zijn begonnen met het opstellen van verschillende teksten om te komen tot een lichtere regeling voor organisaties met een EMAS-registratie.

Wat de vergunningaanvragen of de lagere eisen inzake rapportage en controle betreft, voorzien bepaalde lidstaten in specifieke en beperkte gevallen waarin organisaties profijt hebben van een EMAS-registratie. In de meeste van deze gevallen zijn er minder rapportageverplichtingen of zijn vereenvoudigde procedures voorhanden voor vergunningsaanvragen die betrekking hebben op geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging (IPPC), afvalbeheer, stortvergunningen, water en emissies. De stimuleringsmaatregelen hebben overwegend betrekking op IPPC (Cyprus, Litouwen, Slowakije, Spanje en het Verenigd Koninkrijk). Hoewel het gaat om een stimuleringsmaatregel die door het bedrijfsleven hoog wordt gewaardeerd, is hij niet in alle economische sectoren van toepassing en zijn de mogelijkheden ervan bijgevolg beperkt.

Andere lidstaten hebben aan organisaties met een EMAS-registratie, voor zover die hun verplichtingen op een gelijkwaardige wijze nakomen, ruimere vrijstellingen verleend, zonder daarbij te specificeren voor welke gevallen. Deze soort brede vrijstelling biedt de meeste mogelijkheden, aangezien ze voordelen op maat van iedere specifieke organisatie kan opleveren. Toch zou het in het belang van de rechtszekerheid en ter bevordering van de praktische toepassing van deze stimuleringsmaatregelen dienstig zijn ze te koppelen aan specifieke vergunningsaanvraagprocedures of aan specifieke controle- of rapportageverplichtingen. Wat de controles betreft, kan het voordeel ofwel bestaan in een verlaging van het aantal ervan, ofwel in een verlaging van de vergoeding ervoor. In sommige gevallen houdt de verlaging van de vergoeding niet rechtstreeks verband met de EMAS-registratie, maar volgt ze uit het feit dat de controles de instanties minder tijd en moeite kosten.

3.2 Stimuleringsmaatregelen voor de deelneming aan EMAS

3.2.1 Informatievoorziening

Tijdens de periode 2004-2006 is de informatievoorziening toegenomen. De informatievoorziening ging van de publicatie van brochures, folders en artikels in kranten en tijdschriften tot het organiseren van evenementen zoals conferenties en workshops. Alle lidstaten hebben ten minste een website waarop informatie over EMAS wordt verstrekt.

Over het algemeen was al het informatiemateriaal specifiek bestemd om over EMAS bekend te maken en te promoten. De meeste georganiseerde evenementen waren volledig aan EMAS gewijd, maar in sommige gevallen werd EMAS besproken als onderdeel van een overkoepelend thema, zoals milieuduurzaamheid of andere milieubeheersystemen (Tsjechië, Estland en Nederland).

Op de meeste conferenties en in het meeste informatiemateriaal werd algemene informatie gegeven over het systeem en over de stappen die een organisatie moet ondernemen om een EMAS-registratie te verkrijgen. In Griekenland, Italië, Letland, Portugal, Slowakije, Slovenië en Spanje werd in sectorspecifieke conferenties of in sectorspecifiek informatiemateriaal voorzien. Hoewel algemene informatie altijd onontbeerlijk is, kan sectorspecifieke informatievoorziening de betrokken organisaties tot voordeel strekken en leiden tot een hogere penetratiegraad van het systeem.

In Oostenrijk, Cyprus, Finland, Duitsland, Roemenië, Spanje, Nederland en het Verenigd Koninkrijk werden (doorgaans op jaarbasis) periodieke EMAS-vergaderingen over dezelfde onderwerpen georganiseerd. Meestal waren de georganiseerde activiteiten periodiek en waren eenmalige activiteiten uitzonderlijk.

Minder gebruikelijke manieren van informatievoorziening waren het organiseren van EMAS-prijsuitreikingen, korte promotiefilms (Polen en Portugal) en de productie van EMAS-gerelateerde gadgets (Polen).

Het merendeel van de informatievoorzieningsmaatregelen met betrekking tot EMAS zijn bedoeld voor organisaties met een EMAS-registratie, maar ook maatregelen die zijn gericht op organisaties zonder EMAS-registratie komen voor (Cyprus, Estland, Finland, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Hongarije, Letland, Litouwen, Noorwegen, Polen, Portugal, Roemenië, Slowakije, Spanje, Nederland en het Verenigd Koninkrijk). Er waren ook frequente contacten met organisaties met een EMAS-registratie.

Hoewel de stimuleringsmaatregelen op het vlak van informatievoorziening van toepassing zijn op alle organisaties, waaronder kmo’s, nemen bepaalde lidstaten stimuleringsmaatregelen die speciaal voor kmo’s zijn bestemd (Cyprus, Litouwen, Slowakije en Spanje).

Wat betreft het voor informatievoorziening over EMAS bestemde budget, is een opwaartse trend waarneembaar in een aantal lidstaten (Duitsland, Griekenland, Polen, Spanje, Estland, Frankrijk, Letland en Roemenië).

3.2.2 Financiële ondersteuning

Het aantal teksten met betrekking tot de financiering van EMAS is licht gestegen. In Tsjechië, Duitsland, Griekenland, Italië, Litouwen, Polen, Portugal, Slowakije, Spanje en het Verenigd Koninkrijk werden enige teksten over dit onderwerp opgesteld.

Het bedrag dat is uitgetrokken voor EMAS is opvallend gestegen met bijna 400 %. Zeer opmerkelijk is het grote bedrag dat Spanje aan EMAS heeft besteed.

Het voor EMAS uitgetrokken budget werd hoofdzakelijk gebruikt voor conferenties, seminars en andere evenementen en om publicaties zoals gidsen, brochures etc. op te stellen. In sommige gevallen werden ook de uitgaven van de bevoegde instantie door het budget gedekt.

Het bedrag dat beschikbaar werd gemaakt om nieuwe EMAS-registraties te helpen financieren, is niet groot. In Duitsland, Griekenland, Slowakije, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en Portugal wordt in zulke financiering voorzien.

Hetzelfde geldt voor de financiële ondersteuning van organisaties met een EMAS-registratie. Deze worden ondersteund in Slowakije, Spanje, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.

Er werd door de lidstaten niet voorzien in lagere belastingtarieven voor bestedingen die tot betere milieuprestaties leiden.

Speciale financiële ondersteuning voor proefprojecten, bevorderingsprogramma’s, milieuconvenanten etc. is gestegen, maar het aantal lidstaten dat zulke ondersteuning verleent, is beperkt (Finland, Spanje, Oostenrijk, Tsjechië, Ierland, Letland en Portugal).

Het financieel stimuleren van EMAS-registratie door geen of lage registratiekosten aan te rekenen, is toegenomen. In België, Cyprus, Estland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Letland, Nederland, Italië (voor overheidsinstanties) en Spanje (behalve in de autonome regio Murcia) hoeven geen registratiekosten te worden betaald en in Denemarken, Finland, Duitsland, Litouwen, Roemenië, Italië en het Verenigd Koninkrijk zijn ze verlaagd.

Met uitzondering van Italië, waar enkele banken en een groot aantal verzekeraars voordelen bieden aan EMAS-geregistreerde organisaties, en Slowakije (waar één bank zulke voordelen biedt), bieden banken of verzekeraars in de regel geen voordelen aan organisaties met een EMAS-registratie.

Wat de ondersteuning van kmo's betreft, staat vast dat de vrijstelling van de registratievergoeding een goede stimuleringsmaatregel ten gunste van kmo's en van andere organisaties is. Finland, Roemenië en het Verenigd Koninkrijk houden bij de verlaging van de registratievergoeding rekening met de omvang van de betrokken organisatie, of beperken de verlaging tot kmo's. Naast de vrijstelling of de verlaging van de registratievergoeding, is specifiek voor kmo’s bestemde financieringssteun beschikbaar in Tsjechië, Griekenland, Italië, Portugal, Slowakije, Spanje en het Verenigd Koninkrijk.

3.2.3 Technische ondersteuning

Tijdens de periode 2004-2006 vond een toename van de technische ondersteuning plaats.

In de meeste lidstaten (Oostenrijk, België, Tsjechië, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Duitsland, Hongarije, Italië, Letland, Litouwen, Noorwegen, Polen, Portugal, Roemenië, Slowakije, Spanje en Nederland) zijn documenten voor technische ondersteuning opgesteld, zoals handleidingen, richtsnoeren, handboeken etc., en zijn synergieën gecreëerd tussen alle actoren die zijn betrokken bij milieubeheersystemen.

Hoewel het merendeel van deze documenten en programma’s waren bestemd voor alle economische sectoren, hebben sommige lidstaten sectorspecifieke handleidingen en wegwijzers ontwikkeld, bijvoorbeeld voor ziekenhuizen, sportaccommodaties en sportevenementen (Griekenland); overheidsdiensten (België); de chemische, voedings-, farmaceutische, elektrische/elektronische sector en andere (Spanje); de voedings-, dranken- en meubelsector (het Verenigd Koninkrijk). In Estland, Griekenland, Hongarije, Letland, Polen, Slovenië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk werden specifieke leidraden voor lokale overheden opgesteld.

Zo’n gerichte aanpak kan flink bijdragen aan de verhoging van de penetratiegraad van het systeem.

Het aantal documenten en programma’s ter bevordering van de toepassing van EMAS door kmo's is aanzienlijk gestegen. In Tsjechië, Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Ierland, Polen, Portugal, Slowakije en het Verenigd Koninkrijk werden zulke documenten en programma’s uitgewerkt.

In het merendeel van de lidstaten (België, Cyprus, Tsjechië, Denemarken, Estland, Finland, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Hongarije, Italië, Ierland, Letland, Noorwegen, Polen, Portugal, Slowakije, Slovenië, Spanje, Nederland en het Verenigd Koninkrijk) werden educatieprogramma’s opgezet en synergieën ontwikkeld tussen alle actoren die bij milieubeheersystemen zijn betrokken. Niet zelden omvatten deze programma’s en synergieën EMAS-praktijkoefeningen die plaatsvinden in werkgroepen en vergaderingen van belanghebbenden of organisaties met een EMAS-registratie of in netwerken van lokale overheden. De opleiding van milieuverificateurs, auditors en lokale overheden is vaak een belangrijk onderdeel van deze programma’s.

3.2.4 Overheidsopdrachten

Het aantal documenten met betrekking tot overheidsopdrachten is aanzienlijk gestegen en in veruit de meeste lidstaten zijn dergelijke documenten opgesteld.

In Oostenrijk, Cyprus, Tsjechië, Griekenland, Hongarije, Letland, Portugal, Roemenië, Slowakije, Spanje en het Verenigd Koninkrijk zijn wetteksten over overheidsopdrachten opgesteld en in Tsjechië, Denemarken, Finland, Griekenland, Italië, Letland, Litouwen, Noorwegen, Polen en Nederland zijn een ruim aantal richtsnoeren en documenten goedgekeurd.

Over het algemeen hebben de door de lidstaten meegedeelde documenten betrekking op de vergroening van overheidsopdrachten en ondanks de significante stijging van het aantal documenten brengen ze niet in alle gevallen een rechtstreeks of duidelijk voordeel voor organisaties met een EMAS-registratie met zich mee. Enkel Tsjechië, Griekenland, Litouwen, Roemenië, Slowakije, Spanje, Nederland en het Verenigd Koninkrijk verwijzen specifiek naar EMAS en hoe het kan worden gebruikt in overheidsopdrachten.

4. Conclusies

Externe stimuleringsmaatregelen van de nationale autoriteiten kunnen – met name als ze zijn gebaseerd op een gericht beleid en specifieke programma’s – een positieve invloed hebben op de penetratiegraad van EMAS.

Alle lidstaten nemen stimuleringsmaatregelen die zijn gericht op organisaties met een EMAS-registratie. Dat het bedrijfsleven nog steeds klaagt over een gebrek aan substantiële maatregelen wijst erop dat er ruimte voor verbetering is.

Over het algemeen worden stimuleringsmaatregelen toegesneden op particuliere organisaties. EMAS staat echter ook open voor overheidsorganisaties en hoewel deze zich niet hoofdzakelijk door economische overwegingen laten leiden, is het van belang dat de lidstaten ook voor deze sector stimuleringsmaatregelen nemen, met name ten behoeve van lokale autoriteiten, zodat de rest hun goede voorbeeld kan volgen.

De herziening van de tweede EMAS-verordening in 2007-2009 is een keerpunt voor het systeem. Een van de doelstellingen van de herziening is de verordening zodanig te versterken dat stimuleringsmaatregelen meer aandacht krijgen en dat de lidstaten meer geneigd zijn dergelijke maatregelen te nemen. Het versterken van de regeling voor milieuprestatierapportage en het nalevingsmechanisme kan voor regelgevende instanties de aanleiding zijn om daadwerkelijk meer stimuleringsmaatregelen te nemen dan nu het geval is.

De lidstaten moeten zowel een stimuleringsbeleid als stimuleringsprogramma’s voor de lange termijn uitstippelen om de beste praktijken aan te moedigen. De Commissie blijft particuliere en overheidsorganisaties ondersteunen met de nodige technische bijstand en informatie om EMAS toe te passen.

[1] PB L 114 van 24.4.2001, blz. 1.

[2] Richtlijn 2004/17/EG en Richtlijn 2004/18/EG van 31 maart 2004.

--------------------------------------------------