TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

Dit voorstel betreft het besluit tot bepaling van het tijdens de 33e vergadering van de Conferentie over het Energiehandvest namens de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (hierna “Euratom” genoemd) in te nemen standpunt met betrekking tot aangelegenheden die onder het Euratom-Verdrag vallen, in verband met de beoogde aanneming van voorgestelde wijzigingen van het Verdrag inzake het Energiehandvest (CC 760) en de goedkeuring van i) voorgestelde wijzigingen en aanpassingen van de bijlagen bij het Verdrag inzake het Energiehandvest (CC 761), ii) voorgestelde aanpassingen van memoranda, verklaringen en besluiten (CC 762) en iii) een besluit betreffende de inwerkingtreding en voorlopige toepassing van wijzigingen van het Verdrag inzake het Energiehandvest en aanpassingen/wijzigingen van de bijlagen daarbij (CC 763). De aanneming van de wijzigingen van het Verdrag inzake het Energiehandvest en de aanvullende goedkeuringen moeten gelijktijdig door de Conferentie over het Energiehandvest worden onderschreven.

Verdrag inzake het Energiehandvest

Het Verdrag inzake het Energiehandvest (EHV) is een multilaterale handels- en investeringsovereenkomst die van toepassing is op de energiesector en die in 1994 is ondertekend en in 1998 in werking is getreden. Het EHV bevat bepalingen inzake bescherming van investeringen, handel in en doorvoer van energiegrondstoffen en -producten, en mechanismen voor geschillenbeslechting. Het EHV voorziet ook in een kader voor internationale samenwerking op energiegebied tussen de 54 verdragsluitende partijen. De Europese Unie is partij bij het EHV, samen met Euratom, 26 EU-lidstaten, alsook Japan, Zwitserland, Turkije en de meeste landen van de Westelijke Balkan en de voormalige Sovjet-Unie, met uitzondering van Rusland en Belarus.

Conferentie over het Energiehandvest

De Conferentie over het Energiehandvest is het bestuurs- en besluitvormingsorgaan voor het proces van het Energiehandvest en is opgericht bij het EHV. Alle staten of regionale organisaties voor economische integratie (zoals de EU en Euratom) die het EHV hebben ondertekend of ertoe zijn toegetreden, zijn lid van de Conferentie. Zij komt regelmatig bijeen om kwesties die van invloed zijn op de samenwerking op energiegebied tussen de ondertekenaars van het EHV te bespreken, de uitvoering van de bepalingen van het EHV en het protocol betreffende energie-efficiëntie en daarmee samenhangende milieuaspecten te evalueren en mogelijke nieuwe instrumenten en gezamenlijke activiteiten in het kader van het Energiehandvest in beschouwing te nemen. De Conferentie over het Energiehandvest neemt met name teksten van wijzigingen van het EHV aan en keurt wijzigingen en technische aanpassingen van de bijlagen bij het EHV goed. Bij de stemming over voorgestelde wijzigingen van de tekst van het EHV neemt de Conferentie over het Energiehandvest een besluit om de wijzigingen met eenparigheid van stemmen van de aanwezige en aan de stemming deelnemende verdragsluitende partijen aan te nemen. De EU en Euratom hebben een aantal stemmen dat gelijk is aan het aantal van hun lidstaten die partij zijn bij het EHV, op voorwaarde dat de EU en Euratom hun stemrecht niet uitoefenen indien hun lidstaten hun stemrecht uitoefenen, en omgekeerd.

Op de Conferentie over het Energiehandvest te nemen besluiten

De Conferentie over het Energiehandvest zal op 22 november 2022, tijdens haar 33e vergadering, vier besluiten nemen in verband met de modernisering van het EHV. Deze besluiten zullen gelijktijdig worden genomen en hebben tot doel:

–de voorgestelde wijzigingen van de tekst van het EHV (CC 760) aan te nemen;

–de voorgestelde wijzigingen en aanpassingen van de bijlagen bij het EHV (CC 761) goed te keuren;

–de voorgestelde aanpassingen van memoranda, verklaringen en besluiten goed te keuren (CC 762); en

–het besluit betreffende de inwerkingtreding en voorlopige toepassing van wijzigingen in de tekst van het EHV en aanpassingen/wijzigingen van de bijlagen daarbij (CC 763) goed te keuren.

Aangezien het EHV sinds de jaren 1990 niet wezenlijk is geactualiseerd, is het steeds meer achterhaald geworden. Het EHV is ook geworden tot een van de investeringsverdragen in het kader waarvan mondiaal gezien de meeste arbitrageprocedures – voornamelijk tegen EU-lidstaten – aanhangig worden gemaakt door investeerders, waarvan de meeste in andere EU-landen zijn gevestigd. Als gevolg daarvan is in november 2018 een moderniseringsproces gestart. De Conferentie over het Energiehandvest heeft eerst een lijst van discussiepunten goedgekeurd, met name met betrekking tot bepalingen in verband met de bescherming van investeringen. Vervolgens heeft de EU voorgesteld om beschermingen voor investeringen in fossiele brandstoffen af te schaffen teneinde het EHV in overeenstemming te brengen met de Overeenkomst van Parijs.

Na 15 multilaterale onderhandelingsronden, die hebben plaatsgevonden tussen juli 2019 en juni 2022, is op de buitengewone Conferentie over het Energiehandvest op 24 juni 2022 in Brussel een “beginselakkoord” bereikt om de onderhandelingen af te sluiten. De herziene tekst van het EHV en de bijlagen daarbij werden vervolgens tot medio augustus aan een juridische herziening onderworpen. Daarna zijn de definitieve ontwerpbesluiten (CC 760, CC 761, CC 762 en CC 763) met de herziene teksten op 19 augustus 2022 gedeeld met alle verdragsluitende partijen, waaronder de EU, Euratom en alle EU-lidstaten die partij zijn bij het EHV.

Tijdens de 33e vergadering van de Conferentie over het Energiehandvest op 22 november 2022 zal met eenparigheid van stemmen worden gestemd over de besluiten inzake de modernisering van het EHV. Indien de stemming succesvol verloopt – met andere woorden als geen van de verdragsluitende partijen bezwaar maakt – worden de besluiten tot modernisering van het EHV geacht te zijn “aangenomen” door de Conferentie over het Energiehandvest. Deze aanneming zal de aanzet geven tot daaropvolgende processen voor de ratificatie, voorlopige toepassing en uiteindelijke inwerkingtreding van de verschillende onderdelen van het hervormingspakket.

De voorlopige toepassing van de wijzigingen van het EHV en de andere elementen van de modernisering zal worden geregeld door het besluit betreffende de inwerkingtreding en voorlopige toepassing van wijzigingen van de tekst van het EHV en aanpassingen/wijzigingen van de bijlagen daarbij (CC 763). Overeenkomstig dit besluit zal de modernisering automatisch vanaf 15 augustus 2023 door alle verdragsluitende partijen op voorlopige basis worden toegepast. Elke verdragsluitende partij kan echter vóór 23 februari 2023 bij de depositaris (Portugal) een verklaring indienen dat zij niet kan instemmen met de voorlopige toepassing van de wijzigingen van het EHV, zodat elke verdragsluitende partij daadwerkelijk kan afzien van voorlopige toepassing. Het secretariaat van het EHV zal dergelijke verklaringen openbaar maken. Zelfs indien een verdragsluitende partij in eerste instantie een dergelijke verklaring aflegt, kan zij de verklaring te allen tijde weer intrekken, zodat zij de modernisering van het EHV op een later tijdstip op voorlopige basis kan toepassen.