ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (83) 315 
 
 
 
Vol. 1983/0127 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Communit y and the European Atom ic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), t his file is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februa r 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 v om 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
COMMISSIE  VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(83)  315 def. 
Brussel, 8  juli  1983 
ENERGIE EN ONDERZOEK OP HET GEBIED VAN ENERGIE IN DE GEMEENSCHAP : 
EEN ACTIEPROGRAMMA VAN  VIJF  JAAR EN DE  FINANCIERING  DAARVAN 
(Mededeling  van de Commissie aan de  Raad) 
COM(83)  315 def 

ENERGIE  EN ONDERZOEK OP HET GEBIED VAN ENERGIE IN DE  GEMEENSCHAP 
EEN ACTIEPROGRAMMA VAN VIJFJAAR EN DE FINANCIERING DAARVAN 
INHOUDSOPGAVE 
BLz. 
EEN  ANDERE  BENADERINGSWIJZE IS VEREIST 1 - 7 
De Leringen van het verleden 1-2 
Mogelijkheden en gevaren 2-3 
Een brug naar de toekomst 3 
Optimalisering van het gebruik van beschikbare reserves 3-4 
Samenhang en continuïteit 4-5 
Richtlijnen voor het programma 5-7 
DE INHOUD  VAN HET PROGRAMMA 7-15 
Rationeel energieverbruik 7-9 
Investeringen  8 
Technologie  8-9 
Electriciteit 9 
Prospectie  9-12 
Koolwaterstoffen 10 - 11 
Uranium 11 - 12 
Beter uitgebalanceerde ontwikkeling van de voorziening 12 - 15 
Vaste brandstoffen 12 - 13 
Kernenergie 13 - 14 
Gas 14 
Alternatieve energiebronnen 15 
KOSTEN  VAN HET PROGRAMMA 15 
FINANCIERING 16 
BELASTING  OP ENERGIEVERBRUIK 16 - 18 
Bijlage 1 : Uitgaven van de nationale regeringen voor energie 
Bijlage 2 : Energieverbruik 
Bijlage 3 : Effect van de Belasting op het Energieverbruik 

ENERGIE  EN  ONDERZOEK  OP HET GEBIED VAN ENERGIE IN DE  GEMEENSCHAP  : 
EEN ACTIEPROGRAMMA  VAN VIJF  JAAR  EN DE FINANCIERING  DAARVAN 
OPMERKING  VOORAF 
In de toelichting bij haar voorstellen voor de toekomstige financiering van 
de Gemeenschap(COM(83)270 def.)  maakte  de Commissie haar voornemen kenbaar 
voorstellen  te doen voor een intensieve ontwikkeling van de gehele Gemeenschap 
omvattende beleidslijnen ter waarborging van een meer rationeel energieverbruik 
en een beter gespreide energievoorziering met grotere  continuïteit.  Tevens 
stelde zij dat zij overwoog in het  sys.?em  van eigen middelen een belasting in 
te voeren op niet-industrieel energieve* *ruik ter financiering van deze 
werkzaamheden. 
In de volgende mededeling  wordt  dienovereenkomstig het programma uiteengezet 
en de resultaten van een verdere overweging van de juiste  wijze  voor de 
financiering daarvan. 

ENERGIE  EN  ONDERZOEK  OP HET GEBIED VAN ENERGIE IN DE  GEMEENSCHAP  s 
EEN  ACTIEPROGRAMMA  VAN VIJF  JAAR  EN DE FINANCIERING  DAARVAN 
Mededeling van de Commissie aan de Raad 
EEN  ANDERE  BENADERINGSWIJZE IS VEREIST 
In de laatste drie  jaar  hebben zich op de wereldoliemarkt dramatische 
wijzigingen voltrokken in het kader van de aanpassing van die  markt  aan sterk 
gewijzigde omstandigheden. De prijsverhogingen in de  jaren  1979/1980  hebben 
aanzienlijk bijgedragen tot de  zware  depressie in de economie die in alle 
geïndustrialiseerde  landen kon worden waargenomen. Anderzijds  waren  deze 
van rechtstreeks positieve invloed op de vraag naar aardolie en naar de 
levering en het gebruik van andere brandstoffen. Zij leidden ook tot ver­
anderingen in de opvattingen van de regeringen, zowel in aardolieverbruikende 
als in aardolieproducerende landen en van die van maatschappijen en particu­
lieren in en buiten de aardolieindustrie. 
Te zamen habben deze factoren ertoe geleid dat de vraag naar aardolie in drie 
jaar  verbluffend daalde met 20 % hetgeen er wederom toe leidde dat de prijs 
voor  ruwe  aardolie zelf eveneens daalde. 
Uit deze wijzigingen kunnen belangrijke leringen worden getrokken voor het 
energiebeleid;  zij vormen een nieuwe context voor in de toekomst te  treffen 
maateregelen. In deze nieuwe situatie moet de Gemeenschap anders reageren dan 
in het verleden,  waarbij  zij weliswaar gebruik kan maken van de eerder behaalde 
successen  maar ook de lessen ter  harte  moet nemen die op vergissingen in het 
verleden berusten; zij moet kapitaal slaan uit de mogelijkheden maar het risico 
zoveel  mogelijk beperken; zij moet een stevige brug slaan tussen het heden en 
een meer stabiele en veilige toekomst. 
De leringen van het verleden 
2. Een voorname les die wij uit het verleden kunnen leren is dat energiebeleid  
duidelijk resultaten oplevert 
Een gedeelte van de geboekte winst komt voor rekening van de inspanningen 
van de regering, en om een rationele energieverbruik en een minder kwetsbaar en 
beter gespreid energievoorzieningsstelsel aan te moedigen. 
Een andere les is dat economische factoren op de energiemarkt nog een zeer  
belangrijke rol spelen  waarbij  deze de afgelopen drie  jaar  krachtig  werkten 
ten gunste van de doelstellingen van ons energiebeleid. 

- 2 -
Verbruikers en investeerders reageerden op de in  1979/1980  gestegen aardolie-
prijzen door het aardolieverbruik te beperken en om te schakelen op andere 
brandstoffen.  ï de aardoliesector zelf droeg de grotere produktie van aard­
olie in landen buiten de  OPEC  en de dalende vraag naar aardolie, bij tot een 
meer op de  markt  georiënteerd  prijsniveau. 
Een derde les is echter hoe belangrijk het is dat men zich met meer energie en  
continuïteit  op deze benaderingswijze toelegt. Het aanpassingsproces in de 
energiesector  na de eerste aardoliecrisis in  1973/1974  werd niet op gang ge­
houden  toen de prijzen daarna naar  reële  waarde daalden. Sommige resultaten 
daarvan worden pas thans in de elektriciteitsproduktiesector merkbaar daar 
de omstreeks 1975 bestelde aardoliecentrales nu in bedrij worden genomen. 
Een groot gedeelte van de in de laatste  jaren  bereikte vooruitgang gaat verloren 
indien deze  cyclus  nog eens wordt herhaald,  waarbij  het aanpassingsproces door 
marktsignalen op korte  termijn  in de achteruit wordt geschakeld en het tot 
stand  komen van het vroegere gebrek aan evenwicht tussen olieproducenten en 
olieverbruikers weer wordt aangemoedigd. 
Mogelijkheden en gevaren 
3. De mogelijkheden in de nieuwe situatie zi.'n aanzienlijk. De betalingsbalans 
van de Gemeenschap vertoont dit  jaar  een 10 miljarddollar beter resultaat dan 
het jaar  daarvoor, aangezien de aardolieprijzen  zijn  gedaald. Als gevolg 
daarvan mag worden aangenomen dat de economische groei met 0,5 % of meer  stijgt 
en de inflatie met 1 % of meer daalt. De overheid zal daarvan profiteren 
naarmate de economie weer opleeft, maar dit is ook in het voordeel van de 
industrie en de consumenten. Op korte  termijn  zijn  de economische  vooi— 
uitzichten voor de Gemeenschap als geheel daarom beter tengevolge van de 
nieuwe situatie op de aardoliemarkt. 
4. Wat er op lange  termijn  geschiedt is veel minder duidelijk;  tenzij  zich 
onverwachte politieke ontwikkelingen voordoen is het hoogst onwaarschijnlijk 
dat de huidige situatie op de aardoliemarkt plotselinge wijzigingen ondergaat, 
maar de situatie zou later in dit decennium wel eens heel anders kunnen zijn. 
Intussen hebben de  geïndustrialiseerde  landen een adempauze waarin zij de 
winst uit het verleden kunnen consolideren en de toekomst op een gezondere 
basis  kunnen opbouwen. 
Eigenaardig  genoeg kan juist de daling van de aardoliemarkt een dergelijk 
handelen in de weg staan. Een behoorlijke vooruitgang op de weg naar de 
energiedoelstellingen van de Gemeenschap op lange  termijn  was nog niet eens 
voordat de nieuwe situatie op de aardoliemarkt zich ontwikkelde vanzelfsprekend. 

- 3 -
Dalende  olieprijzen  en c-en verónderde kijk op de  toekomstige  evolutie  daarvan 
zullen  de  verwezenlijking  van  deze  doelstellingen  zelfs nog  moeilijker  maken. 
5. De gevaren  zijn  van  tweeërlei  aard,  Het  eerste  gevaar  is dat de regeringen 
het energiebeleid op een laag  pitje  zetten  aangezien andere en meer urgente 
onderwerpen, zoals werkgelegenheid en inflatie, het politieke debat blijven 
beheersen.  Het  tweede  gevaar  is dst zowel openbare aU particuliere consumen­
ten en investeerders er weinig voor zullen voelen de herstructurering op gang 
te houden zolang investeringen buiten de energiesector aanzienlijk sneller 
winst  lijken  op te leveren zolang de relatieve energieprijs daalt. 
Een brug naar de toekomst 
6. Het probleem is,  waar  het juiste evenwicht  ligt  tussen de vooruitzichten op 
korte  en die op lange termijn. De Commissie wil in geen geval het risico 
lopen  dat zij de economische opleving in de kern smoort door de economische 
operators en consumenten onnodig zwaar te belasten. Wij willen evenmin dat 
de energiesector een al te groot aandeel in de investeringen voor  zijn  rekening 
neemt, die ook nodig zullen  zijn  ter verbetering van de vooruitzichten voor een 
aantal  van die nieuwe industrietakken waarvan de economische gezondheid van 
de Gemeenschap in de toekomst eveneens afhangt. Noch zouden wij willen dat 
aan energie alleen  wordt  gewerkt  omdat het nu eenmaal energie is. Energie is 
slechts  één produktiefactor die, in combinatie met andere, de produktie van 
goederen  en diensten waarborgt. 
7. Energie is echter van zodanig fundamenteel belang voor het  succesvol  streven 
naar de algemene economische doelstellingen van de Gemeenschap dat zij een 
speciale  voorrangsbehandeling verdient.  Indien  de hoofddoelstelling van het 
energiebeleid het voorkomen van het rat ioneren van de groei van goederen en 
diensten in de komende  jaren  is, dan is het verstandiger  méér  in de energie 
te investeren dan te wachten op een mogelijk toch noch verder dalende aardolie-
pri js. 
Door  de middelen die vrijkomen door dalende aardolieprijzen in de energiesector 
aan te wenden, kan het risico dat de energie op lange  termijn  de groei kan 
ophouden  worden beperkt. 
Optimalisering van het gebruik van beschikbare reserves 
8. Voorrang voor de energie  valt  alleen te rechtvaardigen indien de bijkomende 
kosten  daarvoor zo laag mogelijk worden gehouden en de winst het grootst is. 
In de ruimste zin moet derhalve een optimaal gebruik van de beschikbare 
reserves  worden gemaakt. Op nationaal niveau is dat  niet  realiseerbaar. 

- 4 -
9. De verspilling en starheid, die ontstaan bij  ongecoördineerd  en dubbel  werk 
in de energiesector,  zijn  overal in de Gemeenschap waarneembaar. Zo bestaat 
er in de elektriciteitssector in sommige Lid-Staten een overcapaciteit  terwijl 
het koppelnet op sommige plaatsen geheel ontoereikend is; de voorraden aan 
vaste brandstoffen stegen in de producerende landen tot recordhoogten  waar­
door  te weinig investeringsmiddelen overbleven, die nodig  zijn  om de concur­
rentiepositie van de communautaire industrie ten opzichte van het buitenland 
te versterken; zowel voor de levering van primaire energiedragers en voor 
energieverbrui kende uitrusting werd van de interne  markt  van de Gemeeschap 
nauwelijks enig gebruik gemaakt. Zeker heeft het energiebeleid voordelen 
opgeleverd maar deze werden door de Lid-Staten veel duurder betaald dan nodig 
was. 
10. Deze situatie moet nu worden gewijzigd. De Gemeenschap kan zich niet permit­
teren op die  wijze  hulpmiddelen te blijven verspillen. Een betere  coördinatie 
van de maatregelen op het niveau van de Gemeenschap zou de grondslag kunnen 
vormen voor een optimaal gebruik van fysieke en  financiële  reserves  waarbij 
tot iedereens voordeel de verspilling wordt beperkt en de soepelheid van het 
energieleveringsstelsel wordt bevorderc, 
Samenhang en  continuïteit 
11. De optimalisering ontstaat echter niet vanzelf zolang de maatregelen op 
communautair niveau slechts van  tijd  tot  tijd  en bij mondjesmaat worden 
getroffen. Doeltreffende maatregelen van de Gemeenschap kunnen alleen worden 
gewaarborgd in het kader van programma's die, voor zover daarvoor budgettaire 
uitgaven  zijn  vereist, in financieel opzicht althans enigszins geloofwaardig 
moeten  zijn  en een raam vormen ter waarborging van de  continuïteit  over een 
aantal jaren. 
Daarvan is tot op heden geen sprake geweest. De uitgavenprogramma's van de 
Gemeenschap  op het gebied van de energie bleven in sterke  mate  beperkt tot 
de technologische ontwikkeling die weliswaar van kritisch belang is,  doch 
slechts  één element van het energiebeleid vormt. Zelfs sommige van deze 
programma's - met name op the gebied van demonstratieprojecten -  zijn  de 
laatste  tijd  uiterst krap gefinancierd. 
Als gevolg daarvan staat veel wat door communautaire maatregelen werd bereikt/ 
thans ernstig op de tocht. 

- 5 -
Dezelfde fouten  moeten  niet worden herhaald. Willen wij kapitaal slaan uit 
de afmetingen van de Gemeenschap dan dienen wij een stabiel kader  voor  de 
middellange  termijn  op te bouwen  voor  een meer omvattende  reeks  van 
werkzaamheden dan in het verleden, 
Richtlijnen voor het programma 
12. Voor  de tenuitvoerlegging van een dergelijk programma moeten  vier  richtlijnen 
worden toegepast. 
13. De eerste luidt dat specifieke voorstellen voor uitgaven binnen dat kader 
gepaard moeten gaan met de resultaten van een beoordeling van programma's en 
maatregelen op het betrokken gebied in de  Lid-Staten»  Het programma van de 
Gemeenschap  moet ten doel hebben dat verspilling en dubbelwerkworden beperkt 
en niet  het gevaar inhouden dat dit juist toeneemt. Vooral het bestaan van 
hoge  uitgavenni.veau's in sommige Lid-Staten vormt op zichzelf nog geen argument 
tegen maatregelen op communautair niveau. 
Er bestaan grote verschillen tussen de door de Lid-Staten gedane uitgaven in de 
verschillende  energiesectoren, zelfs als wij rekening houden met de omvang van 
die landen en met geografische factoren  (bijlage  1). De verschillen in  uit­
gavenniveau 's per hoofd van de bevolking en in verhouding tot het aardolie-
verbruik vormt een verder, zij het ook  niet  volwaardig, bewijs dat er nog geen 
sprake  is van evenwicht tussen de landen bij het streven naar de verwezenlijking 
van deze doelstellingen. Mits de uitvoering van een programma op middellange 
termijn  op communautair niveau gepaard  gaat  met een hernieuwde inspanning van 
die Lid-Staten die het meest kwetsbaar zijn, zou een dergelijk programma ertoe 
bijdragen een beter evenwicht tussen deze inspanningen aan te moedigen en de 
Lid-Staten,  waar  reeds op grote schaal aan energieprogramma's  wordt  gewerkt, 
in staat stellen een  aantal  nationale uitgaven door communautaire financierings­
mogelijkheden te vervangen. 
Voor  een juiste beoordeling van de programma's van de Lid-Staten  zijn  echter 
duidelijke afspraken vereist voor het poolen van de informatie over de 
landelijke maatregelen in de gehele Gemeenschap zodat de Commissie haar 
toeziende  taak  met zoveel mogelijk vertrouwen kan uitvoeren. De Lid-Staten 
zijn  het eens geworden over gemeenschappelijke doelstellingen voor de langere 
termijn. Dan is het alleen maar  logisch  dat zij een juiste beoordeling van 
de doeltreffendheid van de middelen die zij voor het bereiken daarvan gebruiken, 
vergemakkeli jken. 

- 6 -
14. De tweede  richtlijn  luidt  dat de  Gemeenschap  niet moet trachten  zich in de 
plaats te stellen  van de  economische  operators  zelf. Het streven van de 
Gemeenschap  zou er als  regel op moeten  zijn gericht  een kader tot stand te 
brengen  waarbinnen  de operators  worden  aangemoedigd  op lange termijn de 
juiste beslissingen  te nemen  op het gebied van de  levering  en het gebruik 
van energie.  Vaak kan dit doel het best  worden  bereikt  door verdere ontwik­
keling en toepassing van  rationele  benaderingswijzen op het gebied van het 
energieprijsbeleid  dat een fundamenteel  element  in het  beleid  van de  Gemeen­
schap moet blijven  vormen. 
Er zijn echter gevallen waarin het  prijsbeleid  alléén  duidelijk  onvoldoende  is, 
vooral in een periode met  aanhoudende  economische  moeilijkheden. Het uitgaven-
programma  zal in  wezen op die gevallen  moeten  zijn gericht. 
15. In de  derde plaats  zijn er geen redenen  waarom  een dergelijk  programma  van 
onbeperkte  duur zou moeten  zijn en steeds  weer met een periode van  vijf jaar 
moet worden  verlengd; ook  omvang  en draagwijdte  behoren  niet voortdurend te 
worden uitgebreid.  Zelfs  integendeel. De  Commissie  stelt een programma  voor 
dat bedoeld is als  gezonde  grondslag op  ..liddellange  termijn en ter vermijding 
van het  risico  van een  gespannen  situatie  op energiegebied in een  later 
stadium van dit  decennium.  Een succesvol  werkprogramma  waarbij de uitgaven 
tegen het eind van de periode van  vijf jaar 1984-88  naar reële  waarde  afnemen, 
zou de Gemeenschap  over vijf jaar in een  nieuwe  situatie  moeten  plaatsen 
waarin blijvende  werkzaamheden  op dit gebied  wellicht  niet meer zijn vereist. 
16. Ten vierde dient het  programma  weliswaar een kader te bieden voor de  conti­
nuïteit  maar het mag ook  niet al te  star zijn . De Commissie  heeft het voor­
nemen op gezette  tijden  de vooruitgang te beoordelen teneinde haar  stelsel 
van maatregelen in en tussen de  afzonderlijke  energiesectoren aan de  omvang 
van de in de volgende jaren van het  programma  vereiste  budgettaire toewijzingen 
te kunnen  controleren. Een eerste  dergelijke  controle zou  twee jaar na het 
begin van het  programma  moeten  plaatsvinden. 
X X X X X X X 

- 7 -
17. Uit het  voorstel  van de  Commissie  blijkt  haar streven naar een  meer coherente 
en meer op kennis van zaken berustende benadering van het  energiebeleid  op 
communautair  niveau. Daardoor heeft deze benaderingswijze een  kwalitatieve 
wijziging  ondergaan. Zonder een  dergelijke  stoutmoedige vooruitgang  loopt het 
energiebeleid  op communautair  niveau  buiten  de pas met de daaran ten grondslag 
liggende  vereisten. 
DE INHOUD  VAN HET  PROGRAMMA 
18. Het programma  op middellange  termijn  is niet alleen  op nieuwe  maatregelen 
gericht.  Het bestaat uit een  mengsel  van reeds op  communautair  niveau  goed­
gekeurde maatregelen, die  waar het nodig is  worden  uitgebreid,  reeds voorge­
stelde en thans besproken maatregelen en geheel  nieuwe  maatregelen. 
Hieronder  worden  de voorstellen  van de  Commissie  ten aanzien van de inhoud 
van het  programma  nauwer  besproken in  drie hoofdstukken :  rationeel  energie­
verbruik,  prospectie  en meer afgewogen  ontwikkeling.van de  voorziening. 
Rationeel  energieverbruik 
19. De periode na de  tweede  aardoliecrisis  werd gekenmerkt  door een  aanzienlijke 
verbetering  in het  rationele  energieverbruik,  zulks zowel bij de overgang van 
aardolie  op andere brandstoffen als bij de  efficiënte  aanwending  van energie. 
Deze verbetering  vormt  ten dele een weerspiegeling van de  rechtstreekse 
reactie  op de  prijsverhogingen  in 1979/1980  en is voorts het vertraagde 
gevolg van reeds eerder  gedane  investeringen. 
De gemakkelijke  realiseerbare  verbeteringen  zijn nu voor het merendeel reeds 
aangebracht. Wat met  aanhoudende  vooruitgang in de  komende  jaren kan worden 
bereikt,  hsngt grotendeels af van het  tempo  van toekomstige  investeringen 
zowel in  onmiddellijk  toepasbare technieken, als in de  ontwikkeling  en toepas­
sing van nieuwe  en efficiëntere  technieken.  Dergelijke  investeringen  zijn 
van vitaal  belang voor de  continuïteit  van de energievoorziening van de 
Gemeenschap  op lange  termijn.  Een bespoediging van de  activiteiten  op dit 
grote terrein  zou echter  snel resultaten  opleveren op het gebied van de 
werkgelegenheid, de economische  groei  en de handel. 

- 8 -
20. Mogelijkheden voor  dergelijke  investeringen  zijn talrijk  maar er zijn vooral 
drie redenen  waarom  hiervan  niet voldoende  gebruik  wordt gemaakt.  In de eerste 
plaats worden  onder moeilijke  economische  omstandigheden  met een tekort aan 
iquide middelen en lage winsten, investeringen in een  rationeel  energieverbruik 
.aag vervangen  door andere  die sneller  méér winst opleveren. Dit  probleem 
wordt nog moeilijker  bij dalende  aardolieprijzen.  Het tweede  probleem  is 
dat nieuwe technologieën  onvoldoende  worden  ontwikkeld en toegepast. In de 
derde plaats  wordt weinig in de  elektriciteitssector  geïnvesteerd  waardoor 
vaste brandstoffen en de kernenergie  meer moeilijkheden  hebben  aardolie en 
aardgas  te vervangen. 
De Commissie  is van mening  dat communautaire  maatregelen wezenlijk op  deze 
drie probleemgebieden  zouden moeten worden  gericht. 
21. Voor wat het eerste  probleem  betreft  (investeringsbeperkingen) zal het in de 
eerste plaats de taak van de  Gemeenschap  moeten  zijn vast te  stellen  welke 
investeringen  in het belang van de  Gemeenschap  moeten worden gedaan maar 
zonder steun niet tot stand  komen; in de tweede  plaats moet worden  gezocht 
naar de meest efficiënte  en minst kostbare  methode  om in te  grijpen. 
De Commissie  is reeds  begonnen  met het uitvoeren van  deze taak. In  februari 
1982 voerde  zij een  gedetailleerd  onderzoek  uit over  hetgeen  een meer ratio­
neel energieverbruik in de weg  staat;  in juli moedigde  zij de  vaststelling 
aan van een aanbeveling van de  Raad aan de Lid-Staten over mogelijkheden het 
investeringstempo te  verhogen;  vervolgens  deed zij een zeer  selectief  voorstel 
voor communautaire  maatregelen in de  vorm van goedkope  leningen van de 
Gemeenschap  voor investeringen in de omzetting van steenkool, de bereiding 
van steenkool, stadsverwarming en energieproduktie op basis van  afval,  hoewel 
er toen duidelijk  ook belangrijkere  problemen  aan de  orde waren.  Uit de 
besprekingen in de  Raad bleek dat de probleemsectoren groter  zijn dan de 
Commissie  aanvankelijk  meende.  In het bijzonder is het wel  duidelijk  dat de 
huidige benaderingswijze met vrucht zal  kunnen worden  uitgebreid zodat ook 
de energiebesparing  zelf er onder valt en later wellicht  ook nog zal  moeten 
worden verruimd ten einde  directe  subsidie en verlaging van rentevoeten  moge­
lijk te maken.  Voor wat betreft  de technologie is men reeds verder gevorderd. 
Onderzoek  ontwikkeling in  deze sector (en vooral op de  gebieden  energie­
besparing en  aanwending  van vaste brandstoffen) is reeds een wezenlijk  onder­
deel van het  kaderprogramma  voor wetenschap  en techniek (1); 
(1) C0M(82)865  def. en  C0M(83)260  def. 

- 9 -
Het speelt  een belangrijke  rol in het derde 0 &  O-programma  voor energie dat 
de Commissie  afzonderlijk  voorstelt.  Het is een wezenlijk onderdeel van het 
programma  van de  Gemeenschap  voor demonstratieprojecten dat energiebesparing 
en technieken ter verbetering van de afzetmogelijkheden voor vaste brandstof 
op langere  termijn  omvat  (vergassen en vloeibaar  maken van steenkool)  alsmede 
geothermische energie, zonne-energie, windkracht, waterkracht en biomassa. 
Hoewel reeds sinds enige  tijd het belang van de  omvang  van de  Gemeenschap  wordt 
ingezien  in verband met 0, 0 & D-  werkzaamheden,  heeft de  Raad op het gebied 
van demonstratieprojecten tot nu toe  geen overeenstemming  kunnen  vinden over de 
financiering  van projecten op middellange  termijn,  ondanks  alle discussies 
sedert de indiening  van het  voorstel  van de  Commissie  in het begin van de 
herfst 1982. Evenals  i.v.m.  het bovenbedoelde  voorstel  tot rentesubsidie 
meent de Commissie  dat overweging door de  Raad van een  meerjarenprogramma  voor 
energie  en energieonderzoek als geheel een beter kader zal helpen  vormen  voor 
het vinden van  overeenstemming  over een aanvaardbaar niveau voor  financiële 
verplichtingen  op middellange  termijn  op het gebied van demonstratieprojecten. 
23. In de derde  plaats  zal een  meerjarenprogramma  ook het kader  moeten  vormen  voor 
de uitwerking en  vastelling  van maatregelen (bv. op technologisch gebied) ter 
ondersteuning van de  uitbreiding  van markten  voor vaste brandstoffen en 
kernenergie door een ruimere toepassing van  elektriciteit  uit die  bronnen, 
waar zij economisch  en efficiënt  kan worden  gebruikt. Daarnaast is voor een 
rationeel  energieverbruik een betere  integratie  van de hoogspanningsnetten in 
de Gemeenschap  vereist  zodat kan  worden  geprofiteerd  van de  verschillende 
schema's  voor vraag en  aanbod  in de Lid-Staten zodat de gevolgen van een 
onderbreking van de  levering  ten gevolge van ongevallen zo beperkt mogelijk 
blijven.  Hiertoe strekkende maatregelen  zouden  in het  programma  moeten  worden 
opgenomen. 
Prospectie 
24. De Gemeenschap  verbruikt  thans 3 miljoen  barrels  aardolie  per dag  minder  dan 
in 1973 en voert 5 miljoen  barrels  per dag  minder  in. Dit  laatste  voornamelijk 
wegens de ontwikkeling van de  bronnen  op de Noordzee.  Toch is de mate van 
afhankelijkheid  van ingevoerde energie nog steeds  aanzienlij!'.  e<\ de economische 
lasten (de nettokosten van de invoer vergeleken bij het BNP)  zijn thans even 
hoog als in 1974 (3,8 %). 

- 10 -
Het is in het belang van de hele  Gemeeschap  naar behoren aandacht te  blijven 
besteden aan het opsporen van reserves op het grondgebied van de  Gemeenschap, 
die op langere  termijn  kunnen  bijdragen tot de beperking van de  afhankelijkheid 
van meer kwetsbare en minder  veilige  voorzieningsbronnen daarbuiten. 
25. rbij  dienen de aardoliemaatschappijen  uiteraard  de eerste rol te spelen. 
Zij beschikken over de nodige  ervaring  en de  praktische  en financiële  hulpmiddelen 
Onder de huidige marktomstandigheden  staat  echter  niet vast of zij voldoende 
gemotiveerd  zijn om alles  te doen wat vereist  is. 
26. Ook op dit gebied heeft de  Gemeenschap  een drieledige  taak. 
In de eerste  plaats  een onderzoekende  en toeziende taak. De  Gemeenschap  moet 
trachten  na te gaan of men  zich voldoende inspanning getroost'en zij  moet de 
aandacht vestigen op die gebieden  waar meer zou kunnen  worden  gedaan. 
Haar tweede  taak is om ervoor te zorgen dat leemtes op de  meest economische 
en doeltreffende  wijze worden  aangevuld. In de derde  plaats  moet zij waarborgen 
dat de maatschappijen over de nodige technologie  kunnen  beschikken. 
27. Op het gebied van de koolwaterstoffen gaat de  exploratie  door particuliere 
maatschappijen weliswaar voort,  maar is praktisch  uitsluitend  beperkt tot 
gebieden met een  bekend  potentieel  zoals meer in het bijzonder de Noordzee. 
Gezien het overvloedige  aanbod  op de aardoliemarkt en de dalende  olieprijzen 
geeft de particuliere  sector  geen voorrang aan het zoeken naar  nieuwe  gebieden 
met een eventueel toekomstig  potentieel  in de Gemeenschap.  In het huidige 
economische  klimaat  willen,  en in sommige  omstandigheden  kunnen,  zij geen geld 
besteden aan  exploratieprojecten  met een hoger  risico  en veranderingen in het 
fiscale  stelsel  door Lid-Staten  kunnen  dit alleen  niet veranderen. Met het oog 
op de aardolievoorziening  op lange  termijn  van de  Gemeenschap  is het echter van 
belang dat  dergelijke  gebieden ook  worden  getest. 
Daarom  stelt de Commissie  voor in haar  nieuwe  meerjarenprogramma  ook een  nieuw 
prospectieproject  koolwaterstoffen dat zowel op  aardolie  als op aardgas (met 
inbegrip  van gas in diepere lagen) is  gericht,  op te nemen.  Dat zou  leiden  tot 
seismografi,.  onderzoek en het aanleggen van boringen ten einde geologische 
gegevens  te vergaren over  nieuwe  gebieden en de aanwezigheid van koolwaterstof-
houdende  lagen vast te  stellen.  De kosten daarvan  zouden  zelfs in de duurste 
periode  nog bescheiden  zijn vergeleken bij die van de gezamenlijke  exploratie­
activiteiten  van de  aardolie-industrie  in West-Europa  (ongeveer 7  miljard 
ECU in 1980). 

- 11 -
Sinds 1973 werkt de  Commissie  aan een  programma  tot steun bij de  ontwikkeling 
van de koolwaterstoftechnologie . Dit programma  heeft reeds  veel succes  opge­
leverd Dij de  exploitatie  van aardolie-  en aardgasreserves op het Continentale 
Plat en zou  uiterraard  moeten  worden  voortgezet. De  ontwikkeling  van nieuwe 
vechnclogieën  dient aan te  sluiten  bij de  trend tor de ontdekking var.  kleine 
voorkomens  in di .per en  gevaarlijk  water. In  veel gevallen  waren de gefinan­
cierde projecten  een commercieel succes zodat de gelden van de  Gemeenschap 
konden worden  terugbetaald. Steeds  meer projecten  kunnen  echter bij gebrek aan 
beschikbare  fondsen  niet worden  gesteund of  moeten  worden  uitgesteld.  Daarom  is 
in de aoor de  Commissie  voorgestelde begroting 1984 voor dit  programma  een 
bedrag van 40  miljoen  ECU opgenomen. 
28, Uraniumprospectie is een ander  belangrijk  gebied waarbij  intensievere  maatrege­
len op communautair  niveau  veel succes  zouden  kunnen  opleveren. 
Tegen 1990 neemt  kernenergie  meer dan 35 % van de  elektriciteitsvoorziening 
in de Gemeenschap  voor haar rekening en dat percentage zal  waarschijnlijk  nog 
verder stijgen.  Toch  is de Gemeenschap  voor 80 % voor de uraniumvoorziening 
aangewezen  op derde landen. 
In het verleden is gebleken dat de uraniummarkt  sterk  schommelt.  Momenteel 
is er over de hele wereld een overschot aan  produktiecapaciteit.  Dit zou 
echter ten gevolge van economische  factoren  (de sluiting  van kapitaalintensieve 
mijnen) of  politieke  factoren  (b.v. een andere  regering  in een  belangrijk 
produktieland)  snel kunnen  veranderen. Derhalve  dient permanent  op potentiële 
reserves  in de Gemeenschap  te worden  toegezien en zodra  hiertoe  aanleiding 
bestaat,  zouden  er prospectiewerkzaamheden  moeten  worden  uitgevoerd. De 
Commissie  zal daarom  blijven  toezien  op de aangetoonde  reserves en  geraamde 
potentiële  reserves in de  Lid-Staten  en deze  actie  uitbreiden  tot meer specifie­
ke doelen, door als  richtlijn  voor haar  directe  steun aanbevelingen te  doen voor 
gerichte  uraniumprospectiecampagnes. 
Tevens dient ce worden  gewerkt aan  uitbreiding  van de exploratiewerkzaamheden 
die de laatste  jaren steeds  meer werden  beperkt. De  Commissie  stelt voor 
in de begroting .-S4 10  miljoen  ECU uit te trekken voor onderzoek in gebieden 
wdarvan  reeds bekend  is dat zij  potentiële  reserves bevatten,  zulks om nationale 
of ps;ticu.ie,  f' inspanningen op dit gebied aan te  moedigen. 

- 12 -
29. öok  denkt de Commissie  na over de rol die de Gemeenschap kan  spelen 
bij de bevordering  vjn  olie- en uraniumexploratie buiten  de Gemeenschap 
en r-et name in de cn'wikkelingslanden.  Daardoor  kan de Gemeenschap in 
toekomst  de voorziening beter spreiden  en wordt het gevaar  van 
..urtelvor.'-.ing  door Leveranciers  in derde landen  kleiner. 
Beter uitgebalanceerde ontwikkeling  van de  voorziening 
30. Hier  di-^nt de aandacht  op middellange termijn  te worden  gericht  op 
vaste brandstoffen  en splijtstof  als alternatieven  voor aardolie,  op 
aarck;,;s in gevallen waarin  zich bijzondere  aanpassingsproblemen  voordoen 
en op langere termijn  op alternatieve  energiebronnen  die in  belangrijke 
mate kunnen  bijdragen  tot de  voorziening  van de Gemeenschap. 
31. Voor  wat betreft  de vaste brandstoffen  wordt  de situatie  momenteel 
gekenmerkt  door verspilling  en gebrek  aan coherentie. Vooral  in de 
industriële  sector  blijven  de vaste brandstoffen  een veel geringere 
rol spelen  dan verwacht.  De steenkoolvoorraden  in de  steenkoolprodu-
cerende  landen  hebben een  recordhoogte  bereikt  <jf 60 miljoen  ton) 
waardoor  de toch al moeilijke  financiële  omstandigheden  van deze indus­
trie nug moeilijker  worden.  Tegelijkertijd  voeren  de Lid-Staten  70 
miljoen ton uit  derde landen  in. 
32. De juiste  benaderingswijze  voor de Gemeenschap is  geschetst  in de 
afzonderlijke  mededeling  van de  Commissie  met voorstellen  voor een 
evenwichtig beleid inzake vaste brandstoffen  (1). De Gemeenschap zou 
wezenlijk  te werk moeten gaan op  vier gebieden  : 
(i) verbetering  van de  technologie,  met name door ontwikkeling  van 
nieuwe,  betere  en schonere  manieren  voor het verbranden  van 
vaste brandstoffen;  door het omzetten  van vaste brandstoffen 
(vergassen  en vloeibaar  maken)  ten einde de afzetmogelijkheden 
•op langere termijn  te verruimen;  alsmede  door zich te blijven 
Heggen op een  verbetering  van de  produktietechnologie. 
jnderzoek  en ontwikkeling  op dit  gebied vormen een  belangrijk 
onderdeel  van het  derde 0 S O-programma  voor energie  en de 
vergassing  en het  vloeibaar  maken van  steenkool  vormt een onder 
deel van het programma van de Gemeenschap  voor demonstratieproje-
ten; 
(1) COM (83) 309 

- 13 -
(ii) maatregelen voor  het oplossen  van milieuproblemen,  met name 
die welke  zich voordoen bij  de verbranding  van vaste brand­
stoffen;  deze zijn zowel van landelijke  als van  grensover­
schrijdende aard. Specifieke voorstellen  ter zake werden 
kortelings  aan de  Raad voorgelegd  (1); 
(iii) rationalisering  van het  schema van vraag en aanbod  binnen de 
Gemeenschap  door aanmoediging  van het in de  handel  brengen  van  
voorraden  en de  ontwikkeling  van de  intracommunautaire handel; 
(iv) verhoging  van de  economische  veiligheid  van de  Gemeenschap 
door maatregelen  tot verlaging  van de  produktiekosten  in de 
Gemeenschap  en door aanmoediging  van de  ontwikkeling  van een 
gezondere  en krachtigere industrie  in de Gemeenschap.  Dit 
alleen al zou  moeten  bijdragen  tot het  aannemen  van een  andere 
houding ten opzichte  van de  toepassing  van steenkool  en andefe 
vaste brandstoffen. 
33. Op  nucleair gebied  kunnen  de hoge uitgaven alleen door  de operators 
zelf worden  georganiseerd  en gemanaged.  De Gemeenschap  heeft echter 
een taak  om bij te  dragen tot het  waarborgen  van de  beschikbaarheid 
van de vereiste technologie  en door het uitdragen  van een  aantal van 
de belangrijkste zorgen  die het  publiek zich over  deze vorm van 
energie  maakt,  met name op het  gebied van de  veiligheid  en op dat 
van de kernafval. 
De Commissie  is van  mening dat men  zich thans  zou moeten  toeleggen 
op demonstratieprojecten  op communautair  niveau voor  de opslag van 
kernafval . 
Dit is een  goed voorbeeld voor  een geval waarin uitgaven voor pro­
jecten binnen  de afzonderlijke Lid-Staten,  die op  grond van nationale 
overwegingen  moeilijk vellen  te rechtvaardigen,  op lange termijn 
zouden leiden  tot het  vergaren  van levensbelangrijke ervaring  en in­
formatie voor behoeften  van andere landen  en voor de Gemeenschap  als 
geheel.  Daardoor  kan zuls bijdragen  de weg  vrij te maken voor een 
ruimere toepassing  van kerenergie. 
Soortgelijke  overwegingen  gelden voor  werkzaamheden  op het  gebied 
van de nucleaire  veiligheid  waarmede  de Gemeenschap  zich reeds  in ruime 
mate bezig houdt mei name op  gebieden  als de  veiligheid  van bekende 
en geavanceerde  reactoren (snelle kweekreactoren), bescherming  van de 
(1) COM (83) 173 

- 14 
gezondheid, 0 & 0 inzake beheer over en opslag van kernafval en nucleaire 
veiligheidsmaatregelen. 
Ook zou de  Gemeenschap  zich moeten  bezighouden met het vergaren van de kennis 
inzake projecten ter bestudering van de problemen i.v.m. de ontmanteling van 
.. Tninstallaties. De ontmanteling is van belang voor de hele  Gemeenschap  en 
niet alleen  voor Lid-Staten met kernenergieprogramma's aangezien zij van 
invloed  is op de stroomtarieven. 
34. Voor wat  betreft  aardgas heeft de  Gemeenschap  tot taak een soepeler voor­
zieningssysteem  te ontwikkelen.  Meer soepelheid in en tussen de Lid-Staten 
zal op lange termijn van voordeel  zijn aangezien hierdoor de kosten voor 
aflevering  aan de verbruiker  kunnen  worden  beperkt en het gevaar voor onder­
brekingen  in de  levering  geringer wordt. Het belang van  dergelijke  maat­
regelen  werd reeds aangetoond in de besprekingen in de  Gemeenschap  over de 
continuïteit van de aardgasvoorziening (deze  zijn samengevat in de afzonder-
(1) 
lijke mededeling over de energiestragie van de  Gemeenschap  ). 
Voor deze sector  zijn momenteel  geen bedragen op de begroting van de 
Gemeenschap  uitgetrokken, afgezien van enige steun voor een aantal opslag-
projecten  voor aardgas in het VK onder  begrotingslijn  707 van de begroting 
1983 (hoewel de leningsinstrumenten van de  Gemeenschap  in grote  mate waren 
betrokken bij de  financiering  van verbeteringen aan de  infrastructuur  in de 
energiesector).  Het is echter een gebied  waarop  door de  Gemeenschap  gecoör­
dineerde  en gesteunde maatregelen door een  juist  gebruik van budgettaire 
uitgaven  van voordeel zouden  kunnen  zijn voor de gehele  Gemeenschap  door de 
Lid-Staten  kosten te besparen bij de  financiering  van minder doetreffende en 
partiële nationale maatregelen. De Commissie  stelt  derhalve voor in het 
meerjarenprogramma ook maatregelen op te  nemen  ter bevordering van een betere 
integratie  van de aardgasnetten van de  Gemeenschap.  De Commissie overweegt 
ook steun te verlenen voor het aanleggen van strategische aardgasvoorraden 
die ten behoeve van  verschillende  landen  kunnen  worden  gebruikt door middel 
van een soepel en goed op elkaar aansluitend  voorzieningsstelsel,  maar die 
financieel  niet aanvaardbaar  zijn voor een  afzonderlijke  Lid-Staat die  alleen 
zijn eigen belangen  nastreeft.  Soortgelijke  overwegingen zouden van toepassing 
kunnen  zijn  jp het aanleggen van strategische aardvolievoorraden. 
(1) Energiestrategie van de  Gemeenschap  : vooruitgang en  richtlijnen  voor 
toekomstige maatregelen COM (83) 305 def. 

- 15 -
35. Op het gebied van alternatieve energiebronnen  ligt de taak van de 
Gemeenschap  in de eerste plaats op het  terrein  van 0, 0 & D. Steun 
bij de fin?nciering van zeer grote projecten waarbij  nieuwe  techno­
logieën  motten  worden  toegepast zou op dit gebied in de  Gemeenschap 
in overweging  kunnen  worden  genomen  indien het gevaar bestaat dat de 
ontwikkeling  wordt  afgeremd  ten gevolge van de  hoge investeringen 
in de beginperiode en het  feit dat de baten  zouden  worden  gespreid 
over een zeer lange periode. In dit verband kan  worden  verwezen  naar 
getijde-energie. 
KOSTEN VAN HET  PROGRAMMA 
36. Gelet op de  nieuwe  activiteiten  vermeld in de  voorgaande  sectie en op 
eventueel in de  toekomst  in te dienen voorstellen, kan voor de  uit­
voering van het  programma  maximaal  in de jaren 1986 of 1987, een 
bedrag van 1,5 tot 2 miljard Ecu per jaar  zijn vereist, waarbij het 
hogere  cijfer  waarschijnlijker is. Het door de  Commissie  voorgesteld 
hoofdstuk 70 van de energiebegroting 1984 ten  bedrage  van 769 miljoen Ecu, 
vermeerderd met de voorgestelde onderzoekbegroting voor energie (zonder 
kernfusie) ten  bedrage  van 177 miljoen Ecu, kan  worden  beschouwd 
als een realistische  stap op de weg naar het eerste jaar van het  meer­
jarenprogramma.  Zoals reeds vermeld, zou een dergelijk omvangrijk  program­
ma ertoe bijdragen de kosten van de nationale regeringen te beperken 
op gebieden  waar de werkzaamheden  op een  meer doeltreffende wijze op 
het niveau van de  Gemeenschap  kunnen  worden  uitgevoerde Ook zou aldus 
een beter evenwicht ter  zake van de ontvangsten uit de begroting 
van de Gemeenschap  worden  bereikt. 

- 16 -
FINANCIERING 
37. De  Commissie  is van  mening  dat voor het bereiken van de doelstellingen van de 
Gemeenschap  op het  gebied  van energie de invoering van het  hierboven  beschreven 
p iramma  vereist is . Zij heeft'  nagegaan  hoe een dergelijk  programma  zou kunnen 
< den gefinancierd, daarbij rekening  houdende  met de bijzondere  kenmerken 
daarvan  en de moeilijkheden die zich  zouden  kunnen  voordoen  wanneer  een beroep 
wordt gedaan  op de gewone  begrotingsmiddelen.  Gezien  de beperkte  duur van het 
programma  en de mogelijkheid dat no^,  voor andere  zaken  een beroep  op de eigen 
middelen  wordt gedaan,  zou een belasting op het energieverbruik een alternatief 
kunnen vormen  dat het energiebeleid van de  Gemeenschap  nog duidelijker  naar 
voren doet komen. 
In haar voorstellen inzake de  toekomstige  financiering (1)  wees de Commissie 
in paragraaf  15 op haar overweging  een dergelijke belasting in te  voeren  in 
het systeem  van eigen  middelen.  Hoewel  de Commissie  in dit  stadium  geen formele 
voorstellen ter  zake wil doen,  acht zij het  gewenst  de hoofdlijnen van een 
dergelijke belasting in  overweging  te geven. 
BELASTING  OP ENERGIEVERBRUIK. 
38. De  fundamentele  doelstellingen van het  bovenomschreven  programma  zijn verbeteringen 
in ons energieverbruik en een grotere  continuïteit  van de energievoorziening. 
Aangezien  het bereiken van  deze doelstellingen  alle energieverbruikers ten  goede 
komt acht de  Commissie  het juist  dat, indien het  programma  al door een 
belasting  wordt  gefinancierd,  deze zo ruim mogelijk  wordt  opgezet  en over alle 
energiebronnen  wordt geïnd.  Ter versterking van de doelstellingen van het 
energiebeleid zou een dergelijke belasting eigenlijk ten laste van  alle 
energieconsumenten  moeten  worden  gebracht  (zie echter de  volgende  paragrafen). 
Tevens zou het in de bedoeling van de  Commissie  liggen dat de  opbrengst  van 
een energiebelasting uitsluitend  voor het programma  wordt  gebruikt en dat het 
percentage  daarvan  wordt  bepaald  op grond  van elk jaar  door de begrotingsauto-
reiteit  vastgestelde uitgaven. 
39. In bijlage Z - de  geraamde  waarde  opgenomen  van het verbruik van de  belang­
rijkste  ene. ^  .'bronnen  : ongeveer  230 miljard Ecu per jaar. Uiteraard  zijn 
de consequenties  van een belasting die per jaar 1,5 tot 2 miljard Ecu  moet 
opbrengen  bij een dergelijke verbruiksniveau zeer gering :  minder  dan 1%. 
(1) COM (83) 270 def. 

- 17 -
Gezien de geringe  omvang  van de betasting  moet het belastingmechanisme aan 
enkele belangrijke eisen voldoen. Indien de heffingskosten in een redelijke 
verhouding  moeten  staan tot de bescheiden opbrengst van de belasting, dan 
moet het belastingsstelsel zo eenvoudig mogelijk  worden  gehouden  met een zo 
gering mogelijk aantal punten  waar zij wordt geïnd.  Het heffin.  sstelsel  van 
de EGKS,  waarc Jer minder  dan 500 heffingsbetalers vallen en dat met weinig 
moeilijkheden en kosten sinds dertig jaar heeft  gewerk,  biedt een voorbeeld 
van wat er op dit  terrein  mogelijk is. Bij een dergelijk  model zou de 
energiebelasting  worden  geheven  over de produktie en de invoer. 
40. Ter vereenvoudiging van de toepassing  zouden  kleine energiebronnen zoals hout, 
turf en zonne-energie, niet  onder  belasting vallen die alleen zou  worden 
geheven  over als brandstof gebruikte aardolieprodukten, steen- en bruinkool, 
gas en  elektriciteit.  Bovendien  zouden  ter vermijding van een dubbele heffing, 
energiedragers die voor de  opwekking  van elektriciteit  worden  geleverd  zijn 
vrijgesteld  van de belasting, aangezien  elektriciteit  voor het  merendeel  een 
secundaire energiebron is.  Naar verwachting kan  vrijstelling  van energie­
dragers die voor  elektriciteitsproduktie  worden  geleverd en  waarvoor  aardolie­
produkten die voor andere doelstellingen dan voor de produktie van energie 
worden gebruikt (bv nafta ,  smeer  stoffen) gemakkelijk  worden  vastgesteld op 
de plaats  waar zij worden  geproduceerd zonder dat daardoor het belastingstelsel 
gecompliceerder  wordt. 
41. Er is echter een overweging die in  strijd  schijnt te  zijn met het heffen van 
eenvoudige belasting. De  Commissie  is zich  bewust  van de mogelijke invloed van 
een dergelijke belasting op de concurrentiepositie van de industrie in de 
Gemeenschap,  te meer daar bij  onze voornaamste  handelspartners een dergelijke 
betastingmaatregel niet  wordt  getroffen. De eventuele nadelige consequenties 
mogen echter niet  worden  overschat. In  sommige  sectoren die bijzonder energie-
intensief  zijn (bv staal,  non-ferrometalen,  chemische  industrie)  kunnen  de 
energiekosten  soms meer bedragen  dan 10% van de totale kosten; in het  algemeen 
bedragen  in de industrie de energiekosten echter 3 tot 5% van de totale kosten. 
De consequenties van een belasting van 1% over bv. 5% van de totale kosten  zijn 
duidelijk  te verwaarlozen. Zelfs zou  kunnen  worden  gesteld dat voor zover een 
dergelijke  belasting een nadelige invloed uitoefent op de kostprijs van de 
industrie,  dit voor de industrie op langere termijn een prikkel  vormt de energie 
op efficiëntere  wijze aan te  wenden  dan onze concurrenten. 
42. Desalniettemin  ziet de Commissie  het conflict  tussen de doelstellingen : ener­
zijds een prikkel tot  meer doeltreffend energieverbruik en  meer in het bijzonder 
eenvoudige en  goedkope  inning van de belasting en, anderzijds, eventueel nadelig 
effecten  voor de concurrentiepositie van de  communautaire  industrie en  meer in 
het bijzonder van  sommige  takken daarvan. 

- 18 -
43. AL deze overwegingen  zijn gegrond en de Commissie acht het onwijs om 
5 priori  aan een van deze overwegingen  meer gewicht toe te kennen dan 
aan andere. Als hev mogelijk zou  zijn sommige  daarvan te combineren -
b.v. door een eenvoudige  belasting  te heffen en het industriële energie­
verbruik  daarvan  vrij te stellen  - dan zou een  dergelijke  oplossing 
de voorkeur van de Commissie .enieten. 
Helaas kon bij de bestudering van de mogelijkheden tot nu toe geen 
eenvoudige weg  worden  gevonden om het  industrieel  energieverbruik van de  heffing 
vrij te stellen.  Ieder systeem voor de verdeling van het verbruik in 
een industriële en  niet-industriele  categorie zal,  indien  zij eenvoudig 
is, tevens  arbitrair  zijn en, indien  zij rechtvaardig is, in de prak­
tijk gecompliceerd en  moeilijk  toepasbaar  blijken. 
44. Als  alternatief  heeft de Commissie  overwogen  via de BTW-stelsels in de 
Lid-Staten  de BTW-plichtigen de hen door producenten opgelegde energie-
belastirj  terug te betalen. Een nadeel van een  dergelijk  systeem is dat 
de vrijstelling  van de energiebelasting dan veel verder gaat dan tot 
de industriële verbruikers  alleen,  zodat bv opk dienstverlenende en  vrije 
beroepen daaronder  vallen,  hetgeen  weer leidt 'tot een verhgoing van 
het belastingpercentage (zie  bijlage  3). Dit  effect  zou uiteraard 
kunnen worden  beperkt door  dergelijke  categorieën BTW-plichtigen het 
recht te ontzeggen de energiebelasting met de BTW te verrekenen. 
Ook een  dergelijk  systeem zou echter  zelf weer meer of minder  arbitrair 
zijn. In ieder geval zou de aanpassing van de, weliswaar reeds aan­
wezige, BTW-machinerie voor de terugbetaling van de energiebelasting 
zowel de nationale  belastingautoriteiten  als de BTW-plichtigen geld 
kosten. 

- 19 -
Aanzienlijke  vooruitgang  werd geboekt bij het spreiden van de energie­
voorziening  van de  Gemeenschap  en bij het rationaliseren van het energie­
verbruik.  Het zou echter onjuist  zijn te veronderstellen dat de  Gemeenschap 
zich heeft bevrijd van de ketenen op energiegebied en dat het gevaar is 
afgewend  van oliecrises  in de toekomst  met alle daaraan  verbonden  gevaren 
voor de verwezenlijking van de  algemene  economische  doelstellingen van de 
Gemeenschap  (groei, werkgelegenheid en betalingsbalans). 
De huidige  situatie  - die althans ten dele het resultaat is van de 
inspanningen in het verleden - geeft ons een  adempauze  waarin wij de 
winst van het verleden  kunnen  consolideren en voor de  toekomst  onze 
bescherming  kunnen  opbouwen.  Een redelijke mogelijkheid om van  deze adem­
pauze gebruik te  maken  is, ervoor te zorgen dat de energie in de eerste 
plaats profiteert  van de door de daling van de prijzen voor  ruwe  olie 
vrijgekomen middelen. Een sterkere inspanning op het gebied van de energie 
zou echter op zodanige wijze  moeten  worden  aangemoedigd  dat de resultaten 
daarvan optimaal  zijn. 
Een belangrijker rol vom  conmunautaire  maatregelen zou dit  teweeg brengen, waarbij 
over de  tijd gezien de  economische  rente, die  wordt gekweekt  door de 
dalende aardolieprijzen,  gelijkelijk  wordt  gespreid over  consumenten  en 
producenten van de verschillende energiebronnen in de  Gemeenschap. 
Uiteraard  is hiervoor  meer solidariteit  dan in het verleden vereist. 
Het voorgestelde  programma  is primair gericht op gebieden  waar de 
voordelen van de overdracht van de  werkzaamheden  op de Gemeenschap 
onder de huidige  omstandigheden  het duidelijkst  naar voren  komen. 
Inherent aan dit  programma  is echter het begrip van een soepele aanpassing 
bij onvermijdelijk veranderende  omstandigheden. 

- 20 -
Het meerjarenprogramma  heeft specifieke doelstelLingen die over een beperkte 
termijn  aanzienlijke uitgaven rechtvaardigen waarbij het  profiel  van deze 
uitgaven  in de loop van de periode een hoogtepunt bereikt en  tenslotte  geheel 
wegvalt. 
Wegens deze kenmerken  heeft de  Commissie  overwogen  over te  gaan tot een 
financieringsstelsel  waarbij de moeilijkheden die  kunnen  ontstaan indien 
een beroep wordt  gedaan  op de normale begrotingsmiddelen,  worden  vermeden. 
Deze kenmerken  suggereren een financieringsmethode die soepel is,  maar voor 
de betrokken periode is gewaarborgd zoals een speciaal geheven belasting over 
niet-industrieel  energieverbruik. 
De Commissie  kan zich verenigen met het door het Europese Parlement in de 
resolutie  van 18 mei, over de toekomstige ontwikkeling van de  Gemeenschap  en 
de financiering  daarvan, naar voren gebrachte  mening  dat een dergelijke 
belasting  niet mag worden  beschouwd  als een maatregel van begrotingsbeleid. 
De Commissie  erkent echter dat een dergelijke maatregel een afwijking van 
de begrotingsbeginselen van de EEG zou betekenen. 
Vrijstelling  van het industriële verbruik van een dergelijke belasting 
zou mogelijk  zijn door gebruik te  maken  van de BTW-stelsels in de  Lid­
staten voor de terugbetaling daarvan. Dat zou echter gecompliceerd  zijn. 
Bij het gemakkelijkere  alternatief  van een  heffing  over het energieverbuik 
zou echter de belastinggrondslag ook voor het industriële verbruik gelden, 
met eventuele consequenties daarvan voor de concurrentiepositie van de 
Europese  industrie  die nader  moeten  worden  overwogen. 
Het beginsel en de  methode  van aanwending  van zulke ontvangsten  vormen  een 
belangrijke  vernieuwing met betrekking tot de huidige in  zwang zijnde 
budgettaire  technieken in de  Gemeenschap.  De Commissie  meent  dat het voor 
alles belangrijk is de invoering van het meerjaren energieprogramma voor 
te stellen.  Deze redenen  hebben  de Commissie  ertoe  geleid  geen formeel 
voorstel  over de hoedanigheden van de  financiering  van het  programma  te 
doen e- haar  werk betreffende het beginsel en de functionering van een 
belast',  j voort te zetten. De  Commissie  zal daartoe geëigende contacten 
opnemen.  · 

Uitgaven  van de nationale regeringen  voor energie (25 mei 1983) 
Bijlage  1 
(x 1 min Ecu) (l) BE DK DE EL FR IR IT LX NE UK EUR-8 
1982 : 
Aardolie 3,6 8 77,7 14,4 53,4 1,1 38,9 399,1 
Aardgas 32,7 56,4 63,2 49,7 2 
Vaste brandstoffen 192,7 2 754,8 934,0 21,0 27,1 718,4 2650,0 
Kernenergie 
Elektriciteit  / 
wijkverwarming  e.a. 
Conservering 
Vernieuwbare  energie 57,6 
6,2 
56,4 
7,1. 0,7 
98,0 
17,0, 732,3 
69,6 
194,3 
208,7, 17,93 865,5 
168,2 
62,0, • • 
1,8 
0,4, 559,3 
430,1 o,oi 3 35,5 
13,1 
25,0 
19,8, 629,8 
256,5 
42,5, 2880,7 
88,9 
1230,3 
357,5 
waaronder 52,3 - 1 "IT 
30,4 1264,9" 579,5 ' 4,0 414,6 60,9 392,5 2793,1 
0 & 0 n p 
totaal 323,6 125,7" 2070,1 2086,1" 100,8' 1092,5" 121,6 1686,i 7606,5 
per verbruikte 7,82 7,48 8,46 12,03 12,71 8,65 2,18 8,99 8,91 
toe 
per Hoofd 32,8 24,5 33,6 38,6 29,8 19,1 8,6 30,1 29,1 
1983 : 
Aardolie 5,9 0,6 61,0 - - 1,0 27,9 294,0 
Aardgas 52,2 - 31,8 113,6 
(700) Vaste brandstoffen 192,7 2 (750) 1000 53,6 31,1 (700) 2729,4 
Kernenergie 43,0 0,5 653,1 950,9 416,4 30,8 617,7 2712,4 
Elektriciteit  f 12,8 95,8 12,4 121,0 
e. a. 
conservering 126,2 54,0 296,1 174,7 1,0 673,8 23,2 166,3 1515,3 
Vernieuwbare  energie 10,9 29,0 222,1 0,4 19,7 27,9 310,0 
waaronder 
0 & 0 89,6 p 
totaal 391,5 86,1" 2130,3 2125,6" y 
86,8' 1203,8° 118,2 1539,8 7682;1 
id. per verbruikte 9,40 5,10 8,70 12,20 10,80 9,50 2,1 8,20 8,90 
toe 
per Hcofd 39,7 16,8 34,5 39,4 25,2 21,0 8,3 27,5 29,4 
(1) Volgens  de koers van januari  omgezette  nationale valuta's 
Bron: nationale  gegevens,  tenzij  anders  vermeld 
(2) Memorandum  over "financiële  steun .... der steenkoolindustrie in 1982"  (C0M(82)817  def.) 
(3) Directoraat  XVII E: "Nationale demonstratieprojecten 1982" 
(4) Door het CREST  gepubliceerde  statistieken 
(5) Zonder  investeringen in exploratie en ontwikkeling  door concessiehouders  (1982:  1853 miljoen Ecu; 1983: 1739 miljoen Ecu) 
(6) Zonder  de ENEL-"dotazione"  (1982: 2475 miljoen Ecu; 1983: 2154 miljoen Ecu) 
(7) Zonder  investeringen in de elektriciteitssector  (1982:  332 miljoen Ecu; 1983: 355 miljoen Ecu) 
(8) Zonder  investeringen in de nucleaire sector  (1982: 3285 miljoen; 1983:  3426 miljoen Ecu) 

BIJLAGE 2 
ENERGIEVERBRUIK 
(Prijzen  per 1.1.1982) 
(Verbruiksgegevens  1981) 
**** 
Produkt TotaLe waarde 
(*) van het 
verbruik  (bui­
ten belasting) 
in miljard 
ECU (A) Waarde van 
huishoudelijk 
verbruik  (bui' 
ten belastin­
gen) in mi l-
jard ECU (B) Waarde van 
het industri-
•ële verbruik 
(buiten be­
lastingen) 
in miljard 
ECU (C) B/A C/A 
1. GAS 40,3 18,2 16,3 45,2% 40,4Ü 
2. ELECTRICITEIT 80,7 27,7 32,2 34,3% 39,9X 
3. KOLEN 11,4 3,9 6,3 34,2% 55,3!! 
4. AARDOLIE 97,3 5,8 27,0 47,1% 11,11 
TOTAAL (1+2+3+4) 229,7 95,6 81,8 41,6% 35,6Z 
*) Consumptieve  leveringen  voor alle industriële en niet-industriële gebruikv 
doeleinden. Niet-energetische gebruiksdoeleinden  zijn eveneens  opgenomen, 
behalve voor aardolie.  Alle leveringen  van brandstoffen  ter omzetting  in 
andere brandstoffen  zijn niet opgenomen. 

BIJLACE.  ~' 
Effect van de  Belasting op het  Energi everbrui k 
Belasting 
grondslag 
'T' ÏÏtrTTcÏÏ Verwa elite 
belasting­
opbrengst Betasting-
effect (4) 
Het gehele verbruik van koten (1), gas, 100 230 1?5 bn 0,65 % 
elektriciteit  en aardolieprodukten (2) 
Zonder industrieel  verbruik 64 147 1,5 bn 1,02 % 
Idem zonder  alle BTW-plichtigen 42 96 1,5 bn 1,56 % 
(1) Zonder  alle leveringen van brandstoffen ter omzettingen in  andere 
brandstoffen 
(2) Zonder  leveringen van aardolieprodukten  voor andere  dan energetische 
doeleinden 
(3) Op basis van  prijzen  per 1.1.1982  en verbruiksgegevens  voor 1981 
(4) Over de waarde  zonder  nationale belastingen.