MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea van het EG-Verdrag betreffende het gemeenschappelijk standpunt dat op 21.5.1999 door de Raad is vastgesteld met het oog op de goedkeuring van een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende de verzekering tegen de wettelijke aansprakelijkheid waartoe deelneming aan het verkeer van motorrijtuigen aanleiding kan geven en houden wijziging van Richtlijnen 73/239/EEG en 88/357/EEG (Vierde richtlijn motorrijtuigverzekering)

1. TOELICHTING

* Op 10 oktober 1997 heeft de Commissie een voorstel aangenomen voor een richtlijn inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende de verzekering tegen de wettelijke aansprakelijkheid waartoe deelnemen aan het verkeer van motorrijtuigen aanleiding kan geven, en houdende wijziging van de Richtlijnen 73/239/EEG en 92/49/EEG (Vierde richtlijn motorrijtuigverzekering) [1]. Het voorstel werd op 13 oktober 1997 bij het Parlement en de Raad ingediend.

[1] PB C 343 van 13.11.1997, blz. 11.

* Het Economisch en Sociaal Comité bracht tijdens zijn 353e plenaire vergadering op 25 maart 1998 een gunstig advies [2] uit (met eenstemmigheid) over het voorstel voor een richtlijn, waarbij het enkele wijzigingen voorstelde.

[2] PB C 157 van 25.5.1998, blz. 6.

* Het Parlement stelde tijdens zijn plenaire zitting van 16 juli 1998 een wetgevingsresolutie vast, waarin zijn advies [3] over het voorstel voor een richtlijn van de Commissie was opgenomen.

[3] PB C 292 van 21.9.1998, blz. 123.

* Op 31 maart 1999 keurde de Commissie een gewijzigd voorstel voor een richtlijn [4] goed in het licht van de adviezen van het Parlement en het Economisch en het Sociaal Comité.

[4] COM(1999)147 def.

* Op 21 mei 1999, tijdens zijn 2180e zitting, stelde de Raad het gemeenschappelijk standpunt vast dat het onderwerp van deze mededeling vormt.

2. DOEL VAN HET VOORSTEL VAN DE COMMISSIE

* Het voornaamste doel van het voorstel is om de huidige situatie te verbeteren met betrekking tot het indienen van schadeclaims door personen die tijdelijk in een andere lidstaat dan die van hun woonplaats hebben verbleven ("bezoekers") en die in die lidstaat verlies of schade hebben geleden ten gevolge van een ongeval dat is veroorzaakt door een voertuig dat in een andere lidstaat is ingeschreven en verzekerd dan die waar zij woonachtig zijn.

* De richtlijn vult een leemte aan in de zogenoemde richtlijnen motorrijtuigverzekering (72/166/EEG [5], 84/5/EEG [6], 90/232/EEG [7] en 90/618/EEG [8] - respectievelijk de eerste, de tweede en derde richtlijnen motorrijtuigverzekering en de richtlijn "dienstverrichting motorrijtuigen"): in geen van de richtlijnen werden de slachtoffers in aanmerking genomen die, terwijl zij zich tijdelijk in een andere lidstaat bevonden, aldaar verlies of schade hadden geleden als gevolg van een ongeval dat was veroorzaakt door een voertuig dat in die lidstaat was ingeschreven en er in de meeste gevallen ook was verzekerd. Vanuit juridisch oogpunt vallen deze slachtoffers onder het huidige groene-kaartsysteem; in de praktijk hebben zij grote moeite om schadevergoeding, of zelfs een met redenen omkleed antwoord te verkrijgen op hun bij de verzekeraar van de aansprakelijke partij ingediende vordering.

[5] Richtlijn 72/166/EEG van de Raad van 24 april 1972 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten betreffende de verzekering tegen de wettelijke aansprakelijkheid waartoe de deelneming aan het verkeer van motorrijtuigen aanleiding kan geven en de controle op de verzekering tegen deze aansprakelijkheid.

[6] Tweede Richtlijn 84/5/EEG van de Raad van 30 december 1983 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten betreffende de verzekering tegen de wettelijke aansprakelijkheid waartoe de deelneming aan het verkeer van motorrijtuigen aanleiding kan geven en de controle op de verzekering tegen deze aansprakelijkheid.

[7] Derde Richtlijn 90/232/EEG van de Raad van 14 mei 1990 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende de verzekering tegen de wettelijke aansprakelijkheid waartoe deelneming aan het verkeer van motorrijtuigen aanleiding kan geven.

[8] Richtlijn 90/618/EEG van de Raad van 8 november 1990 tot wijziging, met name wat de wettelijke aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen betreft, van Richtlijn 73/239/EEG en Richtlijn 88/357/EEG tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende het directe verzekeringsbedrijf, met uitzondering van de levensverzekeringsbranche.

3. OPMERKINGEN OVER HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

3.1 Algemene overwegingen

Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad neemt het grootste deel van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie over. De Commissie stemt in met de door de Raad aangebrachte wijzigingen en is van oordeel dat deze de kwaliteit van de wettekst zullen verbeteren.

Het gemeenschappelijk standpunt houdt rekening met een groot aantal wijzigingen die door het Parlement in eerste lezing waren voorgesteld en die door de Commissie in haar gewijzigde voorstel zijn aanvaard. Het komt in grote lijnen overeen met het gewijzigde voorstel van de Commissie.

Er blijft een verschil tussen het gemeenschappelijk standpunt en het advies van het Parlement bestaan. Dit betreft amendement 15 van het Parlement, dat het toepassingsgebied van de richtlijn zodanig zou hebben verruimd dat deze tevens betrekking zou hebben op ongevallen die plaatsvinden buiten de lidstaat van de woonplaats van de benadeelde, met inbegrip van ongevallen die in derde landen plaatsvinden. Dit amendement, dat noch door de Commissie, noch door de Raad kon worden aanvaard, zou een groot aantal praktische problemen hebben veroorzaakt, zelfs indien alle elementen (de lidstaat van woonplaats van het slachtoffer, de lidstaat van het ongeval, de lidstaat van de verzekeraar) die doorslaggevend zijn voor de tussenkomst van de in de richtlijn voorgestelde mechanismen (schaderegelaar, informatiecentrum, schadevergoedingsorgaan) zich op het grondgebied van de EG bevinden. Het amendement kan niet worden aanvaard om de volgende praktische redenen:

- Ten eerste houden deze problemen verband met de toepasselijke wetgeving. Aangezien de toepasselijke wetgeving in de meeste gevallen de wetgeving van de lidstaat van het ongeval is, zou de aanvaarding van dit amendement van het Parlement impliceren dat de schaderegelaar niet alleen vertrouwd zou moeten zijn met de basisbeginselen van de wetgeving op het gebied van motorrijtuigverzekering in de 15 lidstaten, maar dat hij bovendien per geval, telkens wanneer een dergelijk geval zich zou voordoen, aanvullend onderzoek zou moeten doen naar de wetgeving van een derde land. Dit houdt in dat aanvullende infrastructuur nodig is hetgeen hogere kosten voor de verzekeringssector met zich brengt evenals een vrij trage afhandeling van de verzoeken van benadeelden.

- Ten tweede zouden zich problemen kunnen voordoen met betrekking tot de toewijzing van de rechterlijke bevoegdheid en de bevoegdheid van nationale rechtbanken om een oordeel te vellen in geval van geschillen waarbij de problemen niet buiten de rechter om kunnen worden opgelost doch via de rechter moeten worden geregeld.

Voorts heeft de Raad nog andere wijzigingen aangebracht om het voorstel duidelijker en samenhangender te maken en om bepaalde aspecten expliciet te maken die in het oorspronkelijke voorstel impliciet waren gebleven. In de meeste gevallen heeft de Raad tekstuele verduidelijkingen of kleine wijzigingen aangebracht die aansluiten bij de algemene strekking van de amendementen van het Europees Parlement en het gewijzigde voorstel van de Commissie. De Commissie stemt in met alle door de Raad aangebrachte wijzigingen.

De belangrijkste veranderingen in het gemeenschappelijk standpunt ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel en het gewijzigde voorstel worden in het onderstaande uitvoerig van commentaar voorzien. De wijzigingen die zijn aangebracht naar aanleiding van amendementen van het Parlement worden in deel 3.2 besproken, en andere door de Raad geïntroduceerde wijzigingen in deel 3.3.

3.2 Wijzigingen in verband met de verwerking van amendementen van het Parlement

Vijfde en zesde overweging van het gemeenschappelijk standpunt

Er zijn verwijzingen naar de werking en de tekortkomingen van het groene-kaartstelsel in de tekst geïntroduceerd waarin de amendementen 1 en 2 van het Parlement zijn verwerkt. Door de toevoeging van deze twee nieuwe overwegingen wordt duidelijk gemaakt dat, hoewel er reeds een stelsel voor de afwikkeling van schadeclaims bestaat, er nog enkele praktische problemen moeten worden opgelost. De tekst is precies hetzelfde als die van het gewijzigde voorstel.

Zevende overweging van het gemeenschappelijk standpunt

De tekst is verbeterd om rekening te houden met amendement 3 van het Parlement, en lijkt sterk op de tekst in het gewijzigde voorstel van de Commissie.

Achtste overweging van het gemeenschappelijk standpunt

De formulering is verbeterd (vervanging van het woord "slachtoffer" door het woord "benadeelde" zoals in amendement 4 van het amendement wordt voorgesteld* - de eerste term is in alle overige overwegingen en bepalingen van de richtlijn vervangen; verwijzing naar het begrip "verlies of schade") om de samenhang met eerdere richtlijnen te garanderen (artikel 1, lid 2, van Richtlijn 72/166/EEG).

Negende overweging van het gemeenschappelijk standpunt

In de tekst is amendement 9 van het Parlement opgenomen. Zij bevat een duidelijke verwijzing naar de noodzaak om de mogelijkheid van rechtstreekse vordering te bieden waardoor een juridische band ontstaat tussen de benadeelde en de verzekeraar.

Tiende en elfde overweging van het gemeenschappelijk standpunt

In deze overwegingen zijn de amendementen 5 en 6 van het Parlement verwerkt; zij bevatten een verwijzing naar het beginsel en de voordelen van het regelen van schade via een schaderegelaar. De tekst is dezelfde als die van het gewijzigde voorstel, afgezien van een taalkundige wijziging: de term "verzekeraar" is vervangen door de term "verzekeringsonderneming" met het oog op de samenhang met andere richtlijnen van de verzekeringssector. Deze term is ook in alle overige overwegingen en bepalingen van de richtlijn vervangen.

Twaalfde overweging van het gemeenschappelijk standpunt

In deze overweging is amendement 7 van het Parlement opgenomen; hierin wordt gesteld dat de invoering van schaderegelaars geen gevolgen heeft voor het toe te passen materiële recht noch voor de rechterlijke bevoegdheid.

Veertiende overweging van het gemeenschappelijk standpunt

De tekst van deze overweging is gewijzigd om gedeeltelijk rekening te houden met de wijzigingen die in amendement 10 worden voorgesteld (vereenvoudiging van de tekst waarin wordt geëist dat de aanwijzing van een schaderegelaar een van de voorwaarden moet zijn om de "enkele vergunning" te kunnen verkrijgen). Er is ook enige verbetering gebracht in de beschrijving van de bevoegdheden van de schaderegelaar. De vermelding dat de schaderegelaar de onderneming voor de rechter moet kunnen vertegenwoordigen is in de nieuwe tekst gehandhaafd. Hoewel momenteel volgens het internationaal privaatrecht inzake de bepaling van de rechterlijke bevoegdheid de benadeelde geen vordering kan instellen tegen de schaderegelaar in zijn/haar lidstaat van woonplaats, kunnen verdere ontwikkelingen op dit gebied (dat wil zeggen een eventuele wijziging van het Verdrag van Brussel) niet worden uitgesloten.

Zeventiende en achttiende overweging van het gemeenschappelijk standpunt

De tekst is gewijzigd om rekening te houden met de strekking van de amendementen 26 en 27 inzake de toepassing van strengere sancties wanneer de verzekeraar nalaat om binnen een bepaalde termijn een met redenen omkleed antwoord te geven. De aard van de op te leggen sancties is nader gespecificeerd; zij moeten systematisch en afdoende zijn. Wat de inhoud van deze sancties betreft is een duidelijke verwijzing naar zowel financiële als daaraan gelijkwaardige administratieve sancties toegevoegd, terwijl in de zeventiende overweging een opsomming van een groot aantal belangrijke administratieve sancties is opgenomen. Ook is in de achttiende overweging een verwijzing toegevoegd naar aanvullende civielrechtelijke financiële sancties, dat wil zeggen interest voor te late betaling. De overweging is aangepast aan de herziene tekst van artikel 4, lid 4, van het gemeenschappelijk standpunt. Dezelfde aanpak is gevolgd in het gewijzigde voorstel van de Commissie (tiende overweging en tiende overweging bis [nieuw]; artikel 3, lid 6).

Negentiende, twintigste en eenentwintigste overweging van het gemeenschappelijk standpunt

Overeenkomstig het voorstel van het Parlement (amendement 12) is de formulering van de negentiende overweging verbeterd. De elfde overweging van het oorspronkelijke en het gewijzigde voorstel van de Commissie is in twee nieuwe overwegingen opgesplitst (negentiende en twintigste overweging van het gemeenschappelijk standpunt) om de presentatie van de tekst te verbeteren en het begrip ervan te vergemakkelijken. Verder is enige verduidelijking aangebracht in de twintigste overweging inzake het verzamelen van informatie over het tijdstip waarop de dekking een einde neemt, welk tijdstip niet noodzakelijkerwijs hoeft samen te vallen met de oorspronkelijke geldigheidsduur van het verzekeringscontract. Bovendien is in de eenentwintigste overweging de tekst aangevuld met een verwijzing naar het geval van voertuigen (bij voorbeeld overheidsvoertuigen of militaire voertuigen) waarvoor wordt afgeweken van de verplichte verzekering tegen de wettelijke aansprakelijkheid; hierdoor wordt samenhang met de herziene versie van artikel 5, lid 4, tot stand gebracht waarin een nieuwe bepaling betreffende deze voertuigen is opgenomen.

Vierentwintigste, vijfentwintigste, zevenentwintigste, negenentwintigste en dertigste overweging van het gemeenschappelijk standpunt

Deze overwegingen zijn allereerst gewijzigd om rekening te houden met een deel van de voorstellen die in amendement 13 van het Parlement worden gedaan. Amendement 13 kondigt aan dat ook de schadegevallen waarbij de verzekeraar niet kan worden geïdentificeerd door het schadevergoedingsorgaan in de lidstaat van woonplaats van de benadeelde kunnen worden afgewikkeld, zodat de benadeelde zich slechts tot één contactpunt behoeft te wenden. Deze nieuwe regeling vormt echter een extra mogelijkheid die aan bezoekende slachtoffers wordt verleend en dient derhalve niet in strijd te zijn met bestaande schadevergoedingsmechanismen waarop een beroep kan worden gedaan bij ongevallen die door een niet-verzekerd of ongeïdentificeerd voertuig zijn veroorzaakt. Aan deze bepaling is daarom een duidelijke verwijzing toegevoegd dat het bestaande stelsel van verzekeringsrichtlijnen in acht moet worden genomen; niet-verzekerde of ongeïdentificeerde voertuigen vallen onder Richtlijn 84/5/EEG en behoren tot de bevoegdheid van de garantiefondsen. Dit houdt in dat, zelfs indien het schadevergoedingsorgaan in eerste instantie tussenbeide komt, het garantiefonds altijd de uiteindelijke schuldenaar is.

Eveneens met het oog op de samenhang met Richtlijn 84/5/EEG, die betrekking heeft op zowel niet-verzekerde als ongeïdentificeerde voertuigen, is bepaald dat het schadevergoedingsorgaan in de lidstaat van de woonplaats van de benadeelde ook tussenbeide komt wanneer het ongeval door een ongeïdentificeerd voertuig is veroorzaakt. Opnieuw stelt de dertigste overweging duidelijk dat de uiteindelijke aansprakelijkheid overeenkomstig artikel 1, lid 4 van Richtlijn 84/5/EEG, bij de garantiefondsen ligt. Ten tweede is de tekst van de negenentwintigste overweging aangevuld met een verwijzing naar de overeenkomst die tussen de schadevergoedingsorganen kan worden gesloten met betrekking tot de wijze van terugbetaling, opdat deze overweging strookt met de dienovereenkomstige bepaling van artikel 6, lid 2.

Artikel 1 van het gemeenschappelijk standpunt

De tekst van dit artikel is verbeterd om althans gedeeltelijk rekening te houden met amendement 15 van het EP en tevens om te verduidelijken wat in het oorspronkelijke voorstel bedoeld wordt met "slachtoffer" (dat wil zeggen de benadeelde), en om samenhang te waarborgen met eerdere motorrijtuigverzekeringsrichtlijnen.

Artikel 4, lid 1 van het gemeenschappelijk standpunt - Artikel 3, lid 1 van het gewijzigde voorstel

Er zijn enkele verbeteringen in de formulering aangebracht om rekening te houden met een gedeelte van de suggesties van amendement 17 van het EP. Het gemeenschappelijk standpunt bevat een bepaling waarin wordt gesteld dat een schaderegelaar moet worden benoemd in iedere andere lidstaat dan die waar de verzekeraar zijn officiële vergunning heeft ontvangen. Het gedeelte waarin wordt vastgelegd dat de schaderegelaar tot taak heeft en gemachtigd is schade te regelen is echter in enigszins gewijzigde vorm overgenomen.

Artikel 4, lid 2 van het gemeenschappelijk standpunt - Artikel 3, lid 3 van het gewijzigde voorstel

De lijst van personen tegen wie de benadeelde een vordering kan instellen en tegen wie hij derhalve in rechte zou kunnen optreden is uitgebreid om rekening te houden met verschillende juridische mogelijkheden naar gelang van de in de verschillende lidstaten geldende voorschriften. In de laatste zin van dit lid is het voorstel van amendement 25 van het EP verwerkt.

Artikel 4, lid 3 van het gemeenschappelijk standpunt

De tekst is gewijzigd overeenkomstig amendement 21 van het EP. De verzekeraar is verantwoordelijk voor de keuze van zijn vertegenwoordiger en moet beoordelen of deze al dan niet geschikt is voor zijn taak. Amendement 18 van het EP is in zoverre in aanmerking genomen dat de schaderegelaar met de benadeelde in zijn eigen taal moet kunnen communiceren. Dit aspect werd eveneens belicht in artikel 3, lid 1, laatste zin van het gewijzigde voorstel. Tenslotte is de tekst met betrekking tot de vertegenwoordigingsbevoegdheden van de schaderegelaar aanzienlijk vereenvoudigd. Dankzij de nieuwe formulering kan de schaderegelaar alle mogelijke stappen nemen die tot gevolg hebben dat de vorderingen volledig worden afgewikkeld zonder dat zijn activiteit ertoe wordt beperkt dat hij de verzekeraar slechts voor de nationale autoriteiten mag vertegenwoordigen. Bovendien wordt hierdoor een eventuele discussie over de toepasselijkheid van het Verdrag van Brussel vermeden.

Hoewel het eerste gedeelte van amendement 18 en amendement 19 in de tekst van het gemeenschappelijk standpunt niet is overgenomen, valt uit de strekking van de tekst op te maken dat de verzekeraar vrij is om te beslissen welke schaderegelaar hij wenst te benoemen en ook dat een schaderegelaar namens een of meer verzekeraars kan optreden.

Artikel 4, lid 4 van het gemeenschappelijk standpunt - Artikel 3, lid 6 van het gewijzigde voorstel

De tekst is gewijzigd om hierin de amendementen 26 en 27 van het EP, althans naar de inhoud, op te nemen; deze bevatten strengere sancties om te waarborgen dat de benadeelde binnen korte termijn een met redenen omkleed voorstel ontvangt. Met name de aard van de sancties is nader gepreciseerd; zij moeten systematisch en afdoende zijn. Dit houdt in dat er een absolute verplichting voor de nationale autoriteiten geldt om sancties toe te passen, zonder dat zij de mogelijkheid krijgen om van dat beginsel af te wijken. Zij zullen weliswaar een zekere discretionaire armslag behouden wat de zwaarte van de sancties betreft, die naar gelang van de omstandigheden uiteen kunnen lopen. Met betrekking tot de inhoud van de straffen is een duidelijke referentie toegevoegd naar zowel financiële als gelijkwaardige administratieve sancties; in de zeventiende overweging wordt een opsomming gegeven van een groot aantal belangrijke administratieve sancties om dit "gelijkwaardige effect" explicieter te maken.

Er is een verschil tussen de financiële sancties van lid 4, eerste alinea van dit artikel enerzijds, die naar gelang van de juridische traditie van de lidstaten administratieve boetes kunnen behelzen of, zij het minder dikwijls, specifieke civielrechtelijke sancties, en anderzijds interesten voor te late betaling die in geval te late betaling verschuldigd zijn en die in de meeste lidstaten deel uitmaken van algemene civielrechtelijke voorschriften. Afgezien van de nadere omschrijving van de aard van deze sancties om de bepalingen van de richtlijn doeltreffender te maken bevat de tekst geen referenties omtrent de wijze van uitvoering; deze kwesties zullen, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, door middel van nationale administratieve en civielrechtelijke voorschriften worden geregeld. Tevens is er een duidelijke referentie naar interest bij te late betaling toegevoegd in de laatste alinea van artikel 4, lid 4.

Verder wordt in artikel 4, lid 4, eerste alinea, eerste streepje, duidelijk gesteld dat het door de verzekeraar voorgelegde voorstel "met redenen omkleed" moet zijn; evenzo is, in het tweede streepje, het woord "passend" vervangen door het woord "met redenen omkleed". Dit woord geeft de bedoeling van de Commissie beter weer om de verzekeraar te verplichten een gemotiveerd antwoord te geven met betrekking tot zijn tussenkomst of zijn weigering om de door de benadeelde geleden schade te vergoeden.

Wat de bovengenoemde vraagstukken betreft is in artikel 3, lid 6 van het gewijzigde voorstel van de Commissie dezelfde aanpak gevolgd.

Artikel 5, lid 1 van het gemeenschappelijk standpunt

Qua inhoud komt de tekst overeen met die van artikel 4, lid 1 van het gewijzigde voorstel. De presentatie is evenwel verbeterd. Ook is een verwijzing opgenomen naar het einde van de geldigheidsduur van de verzekeringsdekking - die niet altijd hoeft samen te vallen met de vervaldatum van de verzekeringspolis zelf - om althans naar de inhoud rekening te houden met amendement 29 van het EP. De tekst is ook aangepast aan amendement 28 van het EP om een verwijzing toe te voegen naar voertuigen die niet behoeven te worden verzekerd, zoals militaire en overheidsvoertuigen; onder de alineatekens (4) en (5) zijn alle verschillende mogelijkheden van en uitzonderingen op de verplichting opgenomen om tegen wettelijke aansprakelijkheid verzekerd te zijn, welke verplichting in Richtlijn 72/166/EEG is neergelegd.

Artikel 5, leden 3 en 4 [nieuw] van het gemeenschappelijk standpunt - Artikel 4, leden 3 en 4 [nieuw] van het gewijzigde voorstel

De presentatie van de tekst van lid 3 is verbeterd in de geest van amendement 30 van het EP. In tegenstelling tot het gewijzigde voorstel van de Commissie is amendement 31 van het EP, dat de lidstaten verplicht ervoor te zorgen dat de informatiecentra onmiddellijk op de verzoeken van de benadeelde reageren, niet in dit lid opgenomen. De Commissie is thans van mening dat deze verplichting in het gewijzigde voorstel te vaag geformuleerd was omdat er geen duidelijke uiterste termijnen werden vastgesteld waarbinnen het informatiecentrum zou moeten reageren.

Artikel 6, leden 1, 2 en 3 van het gemeenschappelijk standpunt - Artikel 5, leden 1, 2 en 3 van het gewijzigde voorstel

De presentatie van de tekst is verbeterd. Amendement 33 van het EP is gedeeltelijk overgenomen wat de volgende punten betreft:

- In lid 1 wordt specifiek bepaald dat de tussenkomst van het schadevergoedingsorgaan moet worden uitgesloten wanneer een geschil over het schadevergoedingsbedrag bij de rechtbank in behandeling is. Het schadevergoedingsorgaan heeft geen enkele juridische bevoegdheid.

- Ook het voorstel dat het schadevergoedingsorgaan kan besluiten een overeenkomst te sluiten over de wijze van terugbetaling, is overgenomen.

Verder is de lijst van personen aan wie moet worden meegedeeld dat het schadevergoedingsorgaan in de lidstaat van woonplaats van de benadeelde binnenkort zal optreden, uitgebreid doordat zowel de persoon die aansprakelijk is voor het ongeval hieraan is toegevoegd - dit zou de druk op de verzekeraar kunnen vergroten - als het schadevergoedingsorgaan in de lidstaat van woonplaats van de verzekeraar, aangezien dit orgaan betrokken zal worden bij de stappen die tegen de verzekeraar worden genomen om uitkering van schadevergoeding te verkrijgen.

Verder is verduidelijking aangebracht met betrekking tot de lidstaat waar de uitbetaling door de verzekeraar plaatsvindt. Om grotere druk uit te oefenen op de verzekeraar die zijn verplichtingen niet is nagekomen, is het van het grootste belang dat terugbetaling wordt geëist van de vestiging die het contract daadwerkelijk heeft afgegeven, wat niet noodzakelijkerwijs het hoofdkantoor behoeft te zijn.

Tenslotte moet de Commissie, naar het voorbeeld van artikel 2, lid 2, van Richtlijn 72/166/EEG, een besluit nemen over de datum van inwerkingtreding van de overeenkomst die tussen de schadevergoedingsorganen in de lidstaten zal worden gesloten. Dit wetsbesluit is noodzakelijk om een particuliere overeenkomst op het grondgebied van de EG uitvoerbaar te maken.

Al deze wijzigingen maakten tevens deel uit van het gewijzigde voorstel van de Commissie.

Artikel 7 van het gemeenschappelijk standpunt

Ten aanzien van gevallen waarin de verzekeraar niet kan worden geïdentificeerd heeft de Commissie het voorstel van het EP van amendement 33 gevolgd, dat inhoudt dat de benadeelde de mogelijkheid krijgt om van het mechanisme van schadevergoedingsorganen gebruik te maken mits het bestaande stelsel van verzekeringsrichtlijnen in acht wordt genomen: niet-verzekerde of niet-geïdentificeerde voertuigen vallen onder Richtlijn 84/5/EEG en behoren tot de bevoegdheid van het garantiefonds. Om de procedure voor de bezoekende benadeelde te vereenvoudigen en slechts één contactpunt aan te wijzen is de tussenkomst van het schadevergoedingsorgaan weliswaar toegestaan, maar dan ligt de uiteindelijke aansprakelijkheid bij het garantiefonds overeenkomstig artikel 1, lid 4, van Richtlijn 84/5/EEG.

In tegenstelling tot het voorstel van amendement 34 is de concrete verwijzing naar het mechanisme van artikel 1, lid 4, van Richtlijn 84/5/EG in de tekst gehandhaafd om duidelijk te maken dat, in het geval van niet-geïdentificeerde of niet-verzekerde voertuigen, het garantiefonds belast is met de schadevergoeding van de benadeelde en niet het schadevergoedingsorgaan dat bij de onderhavige richtlijn is opgericht. Dit wordt ook in het gewijzigde voorstel gesuggereerd.

Artikel 8 a [nieuw] van het gewijzigde voorstel

Dit artikel is in het gemeenschappelijk standpunt verworpen. Amendement 4 van het EP was voor dit artikel gedeeltelijk in aanmerking genomen; hoewel de Commissie het toepassingsgebied van de onderhavige richtlijn niet uitbreidde tot ongevallen die zich in een derde land voordoen, stemde zij ermee in de mogelijkheid te zullen onderzoeken om de regelingen die in deze richtlijn zijn vastgesteld door middel van een internationale overeenkomst uit te breiden tot in een lidstaat woonachtige personen die betrokken zijn bij ongevallen die in derde landen hebben plaatsgevonden en die veroorzaakt zijn door voertuigen die in een andere dan zijn lidstaat van woonplaats verzekerd en gewoonlijk gestald zijn.

Dit voorstel legde evenwel de Commissie geen duidelijke verplichting op om specifieke stappen te nemen. De verplichting om een verslag in te dienen als zodanig, zonder dat hieraan de eis is verbonden dat concrete initiatieven zullen worden ontplooid, houdt geen enkele juridisch bindende verplichting in die in een richtlijn dient te worden opgenomen. In ieder geval is de Commissie vrij om een dergelijk verslag op te stellen, en bovenal om in toekomstige initiatieven op wetgevingsgebied rekening te houden met de standpunten van het EP.

3.3 Overige wijzigingen

Dertiende overweging van het gemeenschappelijk standpunt en negende overweging van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie

De dertiende overweging komt in de plaats van de negende overweging van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie. De tekst is verbeterd om de complementaire functies van de schaderegelaar en het recht van rechtstreekse vordering beter te doen uitkomen en om de onjuiste interpretatie te voorkomen dat de werkzaamheden van de schaderegelaar jurisdictie zouden vestigen in de lidstaat van de woonplaats van de benadeelde, tenzij zulks wordt voorgeschreven door het Verdrag van Brussel [9] - hetgeen tot op heden niet het geval is - of door een andere internationale overeenkomst op het gebied van de rechterlijke bevoegdheid.

[9] Verdrag van Brussel van 27 september 1968 betreffende de rechtelijke bevoegdheid en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken.

Vijftiende overweging van het gemeenschappelijk standpunt

Deze overweging bevat de precisering dat de werkzaamheden van de schaderegelaar niet voldoende zijn om jurisdictie te vestigen in de lidstaat van de woonplaats van de benadeelde of om de wetgeving van dat land wat de afwikkeling van de schade betreft, van toepassing te doen zijn. Dit element maakte eveneens deel uit van het gewijzigde voorstel van de Commissie, waar het evenwel was opgenomen in de twaalfde overweging.

Zestiende overweging van het gemeenschappelijk standpunt

Er is een correctie aangebracht in de tekst om de samenhang met de andere verzekeringsrichtlijnen te waarborgen: de branche van verzekeringsactiviteit waarvoor de benoeming van een schaderegelaar vereist is, is die welke vermeld wordt in "branche 10 zoals omschreven in punt A van de bijlage van Richtlijn 73/239/EEG, met uitzondering van de aansprakelijkheid van de vervoerder".

Tweeëntwintigste en drieëntwintigste overweging van het gemeenschappelijk standpunt

De tekst van de richtlijn is verduidelijkt met betrekking tot de rechtvaardiging van het verstrekken van informatie over de persoon die eigenaar is van het motorrijtuig: zowel in de tweeëntwintigste overweging als in artikel 5, lid 4 is het begrip "rechtmatig belang", een algemeen aanvaard beginsel in de wetgevingen van de verschillende lidstaten, geïntroduceerd. Een verwijzing naar Richtlijn 95/46/EEG betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens [10] is toegevoegd in de drieëntwintigste overweging. Deze verwijzing brengt de noodzakelijke samenhang tot stand met bepalingen inzake gegevensbescherming en het algemene beleid van de Commissie terzake, aangezien in het geval van een niet-verzekerd of niet naar behoren verzekerd voertuig, persoonsgegevens en in het bijzonder de naam en het adres van de eigenaar of gebruikelijke bestuurder van het voertuig, welke tot dit soort gegevens behoren, moeten worden meegedeeld. Artikel 5 is in dezelfde zin aangevuld (toevoeging van een nieuw lid 5). Het gewijzigde voorstel van de Commissie bevat dezelfde aanvullingen (elfde overweging ter [nieuw] en quater [nieuw]).

[10] PB L 281 van 23.11.1995, blz.31.

Zesentwintigste overweging van het gemeenschappelijk standpunt

Deze overweging is toegevoegd om in herinnering te brengen dat de totstandbrenging van een "netwerk" van schadevergoedingsorganen ten doel heeft een extra juridisch instrument te scheppen om de bescherming van benadeelden te verbeteren, en niet om bepalingen van burgerlijk recht te veranderen die wellicht in de verschillende lidstaten uiteenlopen. Deze noodzaak om een "veiligheidsnet" tot stand te brengen doet zich niet voor indien de benadeelde reeds schadevergoeding heeft ontvangen omdat andere rechtspersonen - die niet dezelfde praktische moeilijkheden hebben als individuele personen - worden gesubrogeerd in de rechten van de benadeelde.

Achtentwintigste overweging van het gemeenschappelijk standpunt

Wanneer in de wetgeving van een lidstaat reeds rechtsmiddelen zijn voorzien om schadevergoeding te verkrijgen, waarbij de onderdanen van deze lidstaat een aanvullende bescherming wordt geboden voor ongevallen die zich buiten deze lidstaat voordoen, kan de benadeelde in de praktijk de keuze hebben tussen deze mogelijkheid en het schadevergoedingsorgaan. De benadeelde moet echter volledig vrij zijn in zijn keuze, anders zouden nationale voorschriften de rol van het schadevergoedingsorgaan kunnen aantasten. Door de toevoeging van deze overweging is een interpretatie van de richtlijn die afbreuk doet aan de extra bescherming welke door het stelsel van schadevergoedingsorganen wordt geboden, uitgesloten.

Artikel 1 van het gemeenschappelijk standpunt

Wat het toepassingsgebied van de richtlijn betreft (artikel 1) is een belangrijke wijziging aangebracht die de doeltreffendheid van de mechanismen van het voorstel verbeteren. Deze wijziging betreft de differentiatie van het toepassingsgebied van artikel 3 ten opzichte van het toepassingsgebied van de artikelen 4 tot en met 6 van het voorstel.

De twee cumulatieve basisvoorwaarden (het sluiten van een motorrijtuigverzekeringsovereenkomst plus registratie van het voertuig buiten het land van de woonplaats van het slachtoffer) die in het oorspronkelijk voorstel zijn opgenomen, zijn gehandhaafd om het toepassingsgebied van de artikelen 4 tot en met 6 af te bakenen.

Wat de eerste voorwaarde betreft is het duidelijk dat indien de verzekeringsonderneming die het contract heeft afgegeven gevestigd is in het land van woonplaats van het slachtoffer, de reden die aan het voorstel ten grondslag ligt ophoudt te bestaan, omdat het slachtoffer in dit geval geen praktische moeilijkheden heeft om in contact te treden met de verzekeraar met het oog op het ontvangen van schadevergoeding. Weliswaar kan het slachtoffer, indien de naam van de verzekeraar hem niet wordt meegedeeld, zich nog tot de informatiecentra (artikel 5) wenden om deze op te sporen, maar daarna kan hij geen beroep meer doen op de andere structuren (schaderegelaar, schadevergoedingsorgaan) die in het richtlijnvoorstel worden genoemd.

Wat de tweede voorwaarde betreft zijn de bij Richtlijn 90/618/EEG ingevoerde mechanismen ("vertegenwoordiger dienstverrichting") toereikend om een situatie te verhelpen waarbij de verzekeraar van het voertuig dat het ongeval heeft veroorzaakt, buiten het land van woonplaats van het slachtoffer is gevestigd doch het voertuig in het land van woonplaats van het slachtoffer is geregistreerd. In dit geval is er immers geen sprake van een leemte in de wetgeving doordat een rechtstreeks contactpunt tussen het slachtoffer en de verzekeraar van de aansprakelijke persoon ontbreekt: de vertegenwoordiger dienstverrichting volstaat als schakel tussen het slachtoffer en de verzekeraar.

In artikel 6 wordt dezelfde redenering gevolgd omdat de schadevergoedingsorganen worden opgericht met het doel de tekortkomingen in de werking van artikel 4 te verhelpen; de frequentie van het gebruik van de schadevergoedingsorganen hangt derhalve af van de doeltreffendheid en de prestaties van het mechanisme van schaderegelaars.

Wat de toepassing van het recht van rechtstreekse vordering betreft (artikel 3), dit mechanisme dient alle personen die buiten de lidstaat van hun woonplaats schade hebben geleden ter beschikking te staan, ongeacht de lidstaat van herkomst van de verzekeraar of van het voertuig. Anders zou er gediscrimineerd kunnen worden tussen bezoekende slachtoffers die vergelijkbare schade hebben geleden doch onder enigszins verschillende omstandigheden, en zou - zonder enige speciale reden - het toepassingsgebied van de richtlijn aanzienlijk worden beperkt; bovendien zou er een lacune blijven bestaan met betrekking tot gevallen die onder Richtlijn 90/618/EEG vallen, aangezien de benadeelden alleen de mogelijkheid zouden hebben om in contact te treden met de verzekeraar, zonder dat hun evenwel de juridische mogelijkheid wordt geboden om rechtstreeks schadevergoeding van de verzekeraar te verkrijgen.

Het toepassingsgebied van artikel 7 is verruimd om samenhang met de artikelen 6 en 7 van Richtlijn 72/166/EEG te waarborgen. Volgens deze bepalingen moeten lidstaten op de plaats waar voertuigen uit derde landen de Unie binnenkomen, controleren of zij zijn voorzien van hetzij een geldige groene kaart, of van een document van grensverzekering. De formulering van deze alinea komt overeen met die welke in het gewijzigd voorstel wordt gebruikt.

Artikel 2 van het gemeenschappelijk standpunt

De definities in dit artikel zijn beperkt gehouden tot het minimum dat noodzakelijk is om de bepalingen van de richtlijn te begrijpen. Bovendien zijn zij gebaseerd op definities die reeds in eerdere richtlijnen zijn gegeven, om het "acquis communautaire" ter zake niet te verstoren.

Artikel 3 van het gemeenschappelijk standpunt

De begunstigden van dit recht van rechtstreekse vordering komen overeen met die welke in artikel 1 (toepassingsgebied) van de tekst van het gemeenschappelijk standpunt worden genoemd.

Artikel 4, lid 1 van het gemeenschappelijk standpunt - Artikel 3, lid 1 van het gewijzigde voorstel

Deze bepaling is enigszins vereenvoudigd door de verwijzingen naar bepalingen inzake het vergunningenstelsel te schrappen, die de presentatie van de tekst ingewikkelder maakten zonder belangrijke informatie toe te voegen.

Artikel 4, lid 2 van het gemeenschappelijk standpunt - Artikel 3, lid 3 van het gewijzigde voorstel

De formulering en de presentatie zijn nog meer verbeterd en vereenvoudigd dan in amendement 20 van het EP was voorgesteld.

Artikel 4, lid 5 van het gemeenschappelijk standpunt

In soortgelijke zin als lid 4 van ditzelfde artikel en teneinde de doeltreffendheid van de sancties te waarborgen zoals in de amendementen 26 en 27 van het EP wordt gevraagd, is een aanvullende verplichting aan de Commissie opgelegd, namelijk om verslag uit te brengen over de effectiviteit van deze sancties en eventueel, na een vergelijkend onderzoek van de verschillende nationale sanctiesystemen, vast te stellen welke van deze mechanismen een vergelijkbaar effect hebben. Indien de algemene bepalingen, die slechts de belangrijkste voorwaarden bevatten waaraan moet zijn voldaan wanneer de lidstaten een sanctie opleggen, niet de beoogde resultaten hebben, dan wordt de Commissie door deze aanvullende bepaling verplicht om nieuwe, concretere maatregelen voor te stellen om dit probleem te verhelpen. In dit geval is het argument met betrekking tot het subsidiariteitsbeginsel niet relevant omdat de lidstaten niet naar behoren gebruik hebben gemaakt van hun discretionaire bevoegdheid.

Artikel 4, lid 6 van het gemeenschappelijk standpunt - Artikel 3, lid 7 van het gewijzigde voorstel

De tekst is opnieuw geformuleerd en aangevuld om duidelijk te maken dat het bestaan van een schaderegelaar geen vestiging - hoofd- of bijkantoor - inhoudt van de verzekeraar ingevolge hetzij fundamentele wetgevingsbepalingen - referentie naar de derde [11] en tweede [12] schadeverzekeringsrichtlijnen - hetzij ingevolge regelgeving met betrekking tot de vaststelling van de rechterlijke bevoegdheid - verwijzing naar het Verdrag van Brussel.

[11] Richtlijn 92/49/EEG van de Raad van 18.06. 1992 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende het directe verzekeringsbedrijf, met uitzondering van de levensverzekeringsbranche, en houdende wijziging van de Richtlijnen 73/239/EEG en 88/357/EEG (derde richtlijn schadeverzekering).

[12] Tweede richtlijn 88/357/EEG van de Raad van 22.06.1988 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende het directe verzekeringsbedrijf, met uitzondering van de levensverzekeringsbranche, tot vaststelling van bepalingen ter bevordering van de daadwerkelijke uitoefening van het vrij verrichten van diensten en houdende wijziging van Richtlijn 73/239/EEG.

Artikel 5, lid 1 van het gemeenschappelijk standpunt

Om verzadiging van het systeem te voorkomen is een maximale periode vastgesteld voor het bewaren van gegevens met betrekking tot voertuigen.

Artikel 5, lid 2 van het gemeenschappelijk standpunt

De verplichting van de verzekeraar met betrekking tot de inhoud van de gegevens die hij aan het informatiecentrum moet meedelen is aanzienlijk beperkt, namelijk tot het mededelen van de gegevens inzake de schaderegelaars die hij in de andere lidstaten dan die waar hij is gevestigd, heeft aangewezen. Wat de overige gegevens betreft die door de informatiecentra worden verzameld is het aan de lidstaten om te beslissen op welke manier zij deze informatie het best kunnen vergaren. Het werd namelijk veel te beperkend en tevens ondoeltreffend geacht om uitsluitend de verzekeraar, als enige informatiebron, te verplichten om gegevens te verstrekken, aangezien deze informatie sneller en efficiënter uit andere bronnen kan worden verkregen.

Artikel 5, leden 3 en 4 [nieuw] van het gemeenschappelijk standpunt - Artikel 4, leden 3 en 4 [nieuw] van het gewijzigde voorstel

Om de samenhang met lid 1 van dit artikel te waarborgen is een maximumperiode van 7 jaar vastgesteld met betrekking tot de toegang voor de benadeelde tot de gegevens die in het informatiecentrum worden bewaard met betrekking tot een specifiek ongeval. In ieder geval lopen de procedures inzake het meedelen van gegevens die door openbare lichamen - of door particuliere lichamen die een openbaar belang dienen - worden beheerd per lidstaat uiteen.

Daarnaast is een vierde lid toegevoegd dat betrekking heeft op gevallen waarin het verschaffen van meer informatie aan de benadeelde dan die waardoor een rechtstreekse vordering of schadevergoeding via de schaderegelaar wordt vergemakkelijkt, gerechtvaardigd is. De benadeelde moet hier een rechtmatig belang bij hebben, d.w.z. dat hij moet bewijzen dat vergoeding uitsluitend kan worden verkregen door de aansprakelijke persoon te vervolgen. Deze passage is explicieter gemaakt, enerzijds om rekening te houden met de vereisten inzake gegevensbescherming in verband met het verwerken van persoonsgegevens, zoals de naam en het adres van de aansprakelijke persoon, en anderzijds om ervoor te zorgen dat de benadeelde schadevergoeding zal kunnen verkrijgen. Het begrip "rechtmatig belang" is een beginsel dat in de wetgevingen van de verschillende lidstaten algemeen aanvaard is, zowel in het kader van het bestuurs - als van het burgerlijk recht.

Artikel 5, lid 5 [nieuw] van het gemeenschappelijk standpunt - Artikel 5, lid 5 [nieuw] van het gewijzigde voorstel

Bepaald is dat Richtlijn 95/46/EEG betreffende de bescherming van personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, in acht moet worden genomen.

Artikel 6, lid 1 van het gemeenschappelijk standpunt

Onderaan lid 1 is een extra alinea toegevoegd waarin de mogelijkheid voor de lidstaten wordt vermeld om aan de tussenkomst van het schadevergoedingsorgaan al dan niet een subsidiair karakter te geven indien er reeds andere mechanismen zijn die de vergoeding van dezelfde schade waarborgen; dit komt volledig overeen met een soortgelijke bepaling in artikel 1, lid 4, eind van de eerste alinea van Richtlijn 84/5/EEG, en waarborgt een samenhangende aanpak met betrekking tot organen (schadevergoedingsorganen - garantiefonden) die onder verschillende omstandigheden vergelijkbare functies vervullen. Tenslotte is het de lidstaten krachtens ditzelfde lid verboden om aan schadevergoeding door het schadevergoedingsorgaan de voorwaarde te verbinden dat de benadeelde eerst moet trachten schadevergoeding te verkrijgen van de aansprakelijke persoon alvorens hij een verzoek tot schadevergoeding bij het schadevergoedingsorgaan indient. De enige voorwaarden die aan de tussenkomst van het schadevergoedingsorgaan moeten worden gesteld zijn die welke zijn opgenomen in artikel 6, lid 1, namelijk het ontbreken van een schaderegelaar of het uitblijven van een met redenen omkleed antwoord van de verzekeraar.

Artikel 6, lid 2 van het gemeenschappelijk standpunt - Artikel 5, lid 2 van het gewijzigde voorstel

Het subrogatiemechanisme van artikel 6, lid 2 is aangevuld. Alle lidstaten zijn verplicht de subrogatie in de rechten van de benadeelde door het schadevergoedingsorgaan in de lidstaat van woonplaats van de benadeelde te erkennen en, bijgevolg, door het schadevergoedingsorgaan in de lidstaat van de vestiging van de verzekeraar die het contract heeft afgegeven.

Artikel 7 van het gemeenschappelijk standpunt

De tekst van de Raad is vollediger en gaat verder dan wat door de Commissie en het EP wordt voorgesteld : deze voorziet in de gelijke behandeling van niet-verzekerde en niet-geïdentificeerde voertuigen en waarborgt hiermee een volledig samenhang met Richtlijn 84/5/EEG evenals een gelijke behandeling van alle slachtoffers die buiten de lidstaat van hun woonplaats een ongeval hebben gehad.

Artikel 8 van het gemeenschappelijk standpunt

Dit artikel komt volledig overeen met artikel 3, lid 2 van het gewijzigde voorstel. Om methodologische redenen en teneinde de regels inzake wetgevingstechniek in acht te nemen, is dit lid gescheiden van artikel 4, dat betrekking heeft op de schaderegelaar en dat een wijziging inhoudt ten opzichte van eerdere verzekeringsrichtlijnen.

Artikel 9 van het gemeenschappelijk standpunt

Dit artikel is bedoeld om eventuele leemten op te vullen of gevallen van incorrecte toepassing van Richtlijn 90/618/EEG te verhelpen. In deze richtlijn zijn de toezichtmechanismen met betrekking tot de aanwijzing van de "vertegenwoordiger dienstverrichting" minder streng dan die welke in dit voorstel zijn opgenomen. In de afgelopen tien jaar zijn veel gevallen bij de Commissie gemeld waarin de verzekeraar had nagelaten een vertegenwoordiger aan te wijzen, zodat noodzakelijk een snelle oplossing voor dit probleem moet worden gevonden. Het mechanisme van de schaderegelaar kan, doordat hem deze extra bevoegdheid wordt verleend om op te treden ingeval de verzekeraar zijn verplichting uit hoofde van Richtlijn 90/618/EEG niet is nagekomen, een geschikte oplossing bieden voor de tekortkomingen van het mechanisme van de "vertegenwoordiger dienstverrichting" dat in Richtlijn 90/618/EEG is vastgesteld.

4. CONCLUSIE

De Commissie meent dat het gemeenschappelijk standpunt de belangrijkste elementen van het voorstel van de Commissie, evenals van de amendementen van het Europees Parlement die door de Commissie zijn aanvaard en die zij in haar gewijzigde voorstel heeft overgenomen, handhaaft. De Commissie kan dit Gemeenschappelijk Standpunt volledig bijtreden.