VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD over een mogelijke uitbreiding van de dekking van Verordening (EG) nr. 530/1999 van de Raad tot statistische eenheden met minder dan tien werknemers

1. Inleiding

Op grond van Verordening (EG) nr. 530/1999 van de Raad [1] moeten de lidstaten om de vier jaar voor alle ondernemingen met tien of meer werknemers statistieken produceren over de structuur van de lonen en die van de loonkosten. Bij de opstelling van deze verordening vreesde men dat toepassing van deze verordening op statistische eenheden met minder dan tien werknemers een onredelijke belasting voor de lidstaten zou meebrengen. In artikel 4 van de verordening werd de Commissie (Eurostat) evenwel verplicht een eventuele uitbreiding tot deze kleinere eenheden bij de structuurenquêtes over de lonen en loonkosten te bestuderen en binnen vier jaar, dat wil zeggen vóór 1 april 2003, hierover een verslag aan de Raad voor te leggen.

[1] PB L 63 van 9.3.1999, blz.. 6.

Voor de opstelling van dit verslag heeft de Commissie (Eurostat) de lidstaten en de leden van de Werkgroep lonen en loonkosten van Eurostat geraadpleegd. Het verslag onderzoekt of het nodig is de dekking uit te breiden tot ondernemingen met minder dan tien werknemers en stelt een mogelijke oplossing voor, die rekening houdt met de relevante systemen voor de verzameling van gegevens in elke lidstaat. Het Comité statistisch programma heeft het verslag goedgekeurd.

2. Reden waarom de dekking tot kleinere statistische eenheden moet worden uitgebreid

Om een representatief beeld van de economieën van de lidstaten en de Europese Unie te verkrijgen, moeten over alle ondernemingen gegevens worden verzameld. Dat is met name van belang, omdat de structuur van het bedrijfsleven van land tot land aanzienlijk uiteenloopt (tabel 1).

Tabel 1

// Bedrijfsgroottestructuur - schattingen 2000:

Particuliere ondernemingen, excl. bosbouw/visserij

Gemiddelde bedrijfsgrootte (aantal werknemers)

Oostenrijk // 10

Ierland // 10

Luxemburg // 10

Nederland // 10

Denemarken // 9

Duitsland // 8

Zweden // 8

Frankrijk // 7

Finland // 6

België // 6

Ver. Koninkrijk // 6

Portugal // 5

Spanje // 5

Italië // 3

Griekenland // 2

EU-gemiddelde // 6

Bron: Waarnemingspost voor Europese MKB-bedrijven, 2002/02

Micro-ondernemingen [2] (d.w.z. ondernemingen met minder dan tien werknemers) nemen in sommige EU-economieën een belangrijkere plaats in dan in andere en onderscheiden zich doorgaans door bijzondere kenmerken, bijvoorbeeld door een kortere levensduur en een geringere exportgerichtheid. Specifieke beleidsinitiatieven ter ondersteuning en stimulering van kleine ondernemingen moeten dan ook worden aangevuld met deugdelijke statistische informatie. De verzameling van gegevens bij micro-ondernemingen brengt voor werkgevers met weinig personeel en beperkte IT-middelen echter vaak vrij hoge kosten mee. Het is te begrijpen dat overheden, die de bevordering van het concurrentievermogen en ondernemerschap in hun vaandel hebben staan, er niet veel voor voelen de administratieve lasten voor kleine ondernemingen te verhogen. Er moet dus een realistisch evenwicht worden gevonden tussen de behoeften van de gegevensgebruikers en die van kleine ondernemingen.

[2] In dit document wordt onder "micro-ondernemingen" verstaan "statistische eenheden met minder dan 10 werknemers".

3. Ervaringen met de verzameling van gegevens bij kleine ondernemingen

Sommige lidstaten hebben studies uitgevoerd met betrekking tot de verzameling van gegevens over lonen of loonkosten bij micro-ondernemingen. In tabel 2 wordt hiervan een overzicht gegeven. Uit de ervaring blijkt nadrukkelijk dat dit segment van de economie zich op een aantal punten duidelijk van grotere ondernemingen onderscheidt. Micro-ondernemingen worden gemakkelijker opgericht en ook weer opgeheven, hun respons op de enquête is vaak lager en zij hebben langer nodig om de benodigde gegevens te verstrekken, omdat zij dikwijls geen gecomputeriseerde boekhoudsystemen hebben en op handmatige bestanden zijn aangewezen.

Tabel 2

//

Overzicht van eerdere werkzaamheden in de lidstaten

Portugal //

Analyses van de enquête voor de structurele bedrijfsstatistieken 2000 en de loonenquête voor het vierde kwartaal van 2001 wijzen erop dat de respons van kleinere statistische eenheden doorgaans lager is dan die van grotere statistische eenheden.

Frankrijk // Frankrijk heeft getracht de enquêtes naar de loonkosten en de structuur van de lonen van 1992 uit te breiden tot statistische eenheden met minder dan tien werknemers. Dit bleek te lastig en vond geen steun bij de werkgevers. Later stonden een tekort aan middelen en organisatorische veranderingen in de weg van een uitbreiding.

Italië // Analyses van de enquête voor de structurele bedrijfsstatistieken 2000 tonen aan dat statistische eenheden met minder dan tien werknemers een aantal specifieke kenmerken hebben die hen van grotere eenheden onderscheiden, bv. lagere loonkosten, lichtelijk meer gewerkte uren, lagere respons op de enquête en meer gevallen waarin bepaalde gegevens ontbreken.

Griekenland // Parallel met de jaarlijkse enquête van het bedrijfsleven werd de afgelopen drie jaar een steekproef uitgevoerd die ook eenheden met minder dan tien werknemers omvatte. Er is informatie beschikbaar over het type werknemers, lonen en loonkosten.

Spanje // De driemaandelijkse enquête naar de loonkosten in Spanje verschaft nadere gegevens over de kenmerken waardoor eenheden met minder dan tien werknemers zich onderscheiden van grotere ondernemingen: een groot aantal oprichtingen en opheffingen van bedrijven per jaar, beperkte boekhoudkundige en administratieve middelen, lagere respons en meer statistische variatie in de gegevens.

Verenigd Koninkrijk // In 2000 werd een studie naar de nalevingskosten uitgevoerd onder 700 eenheden die gegevens verstrekken voor de jaarlijkse loonstructuurenquête. Uit de studie kwam naar voren dat eenheden met minder dan tien werknemers in vergelijking met grotere ondernemingen meer tijd nodig hebben om de gevraagde gegevens te verstrekken en dat hun respons lager is.

Nederland // De technieken die werden gebruikt om de loonkostenenquête 2000 uit bestaande bronnen te compileren, zouden ook kunnen worden aangewend om resultaten te verkrijgen voor eenheden met minder dan tien werknemers, waardoor een extra belasting van het bedrijfsleven wordt voorkomen.

In het kader van de vierjaarlijkse structuurstatistieken op grond van Verordening (EG) nr. 530/1999 worden momenteel door slechts drie lidstaten (Portugal, het Verenigd Koninkrijk en Nederland) gegevens over micro-ondernemingen verzameld.

4. Haalbaarheid van een uitbreiding van de dekking tot ondernemingen met minder dan tien werknemers

Bij de uitbreiding van de structuurenquêtes tot micro-ondernemingen moet rekening worden gehouden met de praktische beperkingen die door de verschillende nationale statistische systemen worden opgelegd. Een belangrijk punt is dat een toename van de statistische belasting voor de werkgever, hoe klein ook, in vele lidstaten indruist tegen het nationaal statistisch beleid. In dat geval kunnen drie oplossingen worden overwogen:

- gebruikmaking van andere nationale gegevensbronnen;

- ontwikkeling van schattingsprocedures;

- verzameling van minder gedetailleerde structuurgegevens bij kleinere ondernemingen.

Het gebruik van andere nationale gegevensbronnen kan een doeltreffende manier zijn om de vereiste gegevens te verkrijgen. Het kan echter dat de gegevens niet voldoende gedetailleerd zijn, dat de gebruikte definities niet precies zijn afgestemd op de statistische behoeften of dat de resultaten niet tijdig beschikbaar zijn. Wanneer het nationale bureau voor de statistiek niet rechtstreeks voor de verzameling van de gegevens verantwoordelijk is, kunnen voorts de mogelijkheden tot verbetering van de statistische kwaliteit van de gegevens beperkt zijn, bijvoorbeeld ten aanzien van de gebruikte definities of actualiteit.

Voor een aantal lidstaten zal het wellicht gemakkelijker zijn om op bestaande statistische of administratieve bronnen schattingsprocedures toe te passen, teneinde geschikte resultaten voor micro-ondernemingen te verkrijgen. Dergelijke procedures moeten op nationaal niveau worden ontwikkeld en de kwaliteit van de schattingen moet zorgvuldig worden geëvalueerd, met name wat de haalbare mate van detail en nauwkeurigheid betreft.

De laatste mogelijkheid bestaat erin om bij micro-ondernemingen minder gedetailleerde structuurgegevens te verzamelen dan bij grotere ondernemingen. Hierdoor zou de enquêtelast voor micro-ondernemingen geringer zijn, maar dit betekent ook dat bij een analyse die ook micro-ondernemingen omvat, minder statistische resultaten mogelijk zijn.

5. De volgende structuurenquêtes in 2004 en 2006 - proefperiodes

Een klein aantal lidstaten heeft Eurostat laten weten dat zij voor de volgende twee structuurenquêtes in 2004 (loonkosten) en 2006 (loonstructuur) gegevens over micro-ondernemingen kunnen verstrekken. Andere lidstaten zullen hun huidige structuurenquêtes moeten wijzigen of moeten onderzoeken of het mogelijk is andere bronnen of schattingstechnieken te gebruiken.

De volgende twee structuurenquêtes kunnen dus als proef dienen voor de eventuele uitbreiding tot deze kleinere statistische eenheden in een later stadium. Aan alle lidstaten wordt gevraagd om op basis van vrijwilligheid gegevens te verstrekken voor eenheden met minder dan tien werknemers. Op die wijze kunnen de resultaten uit enquêtes, andere bronnen en schattingstechnieken geëvalueerd en met elkaar vergeleken worden. De resultaten kunnen ook worden vergeleken met relevante statistieken uit de nationale rekeningen die reeds micro-ondernemingen bestrijken. Voor zinvolle conclusies is het belangrijk dat zoveel mogelijk lidstaten worden gestimuleerd aan de proef deel te nemen. Het resultaat van deze proef zou dan van invloed zijn op de uiteindelijke beslissing of deze eenheden al dan niet vanaf 2008 in de structuurenquêtes moeten worden opgenomen.

6. Aanbevelingen

De uitbreiding tot micro-ondernemingen is in principe niet controversieel en is in overeenstemming met het streven naar vergelijkbaarheid binnen de EU en naar samenhang met andere EU-bedrijfsstatistieken en de nationale rekeningen. De moeilijkheid bestaat erin hoe die uitbreiding zonder onnodige kosten en lasten tot stand kan komen. Bij onderstaande aanbevelingen is rekening gehouden met de standpunten van de lidstaten. Zij stellen een pragmatische oplossing voor de langere termijn voor, die door Eurostat en de lidstaten moeten worden beproefd en geëvalueerd:

- Lidstaten die reeds in staat zijn om structuurstatistieken van lonen en loonkosten voor micro-ondernemingen te leveren, wordt verzocht deze gegevens op basis van vrijwilligheid aan Eurostat toe te zenden voor de loonkostenenquête 2004 en de loonstructuurenquête 2006.

- Lidstaten die op het ogenblik niet in staat zijn om structuurstatistieken van lonen en loonkosten voor micro-ondernemingen te leveren, wordt verzocht voorstellen in te dienen voor de ontwikkeling van kosteneffectieve methoden om de vereiste mate van detail te bereiken, bijvoorbeeld door de toepassing van statistische schattingstechnieken op bestaande gegevensbronnen. De ontwikkelde methoden zouden bij de loonkostenenquête 2004 en de loonstructuurenquête 2006 moeten worden uitgetest.

- Eurostat zal de feitelijke resultaten en de testresultaten die uit de loonkostenenquête 2004 en de loonstructuurenquête 2006 met betrekking tot micro-ondernemingen zijn verkregen, bestuderen en de kwaliteit van de resultaten beoordelen.

- Wanneer bij de evaluatie wordt geconcludeerd dat de resultaten voor micro-ondernemingen in het kader van de loonkostenenquête 2004 van bevredigende kwaliteit zijn, zal Eurostat samen met de lidstaten aan wetgeving werken om de loonkostenenquête 2008 uit te breiden tot alle statistische eenheden, ongeacht hun grootte.

- Wanneer bij de evaluatie wordt geconcludeerd dat de resultaten voor micro-ondernemingen in het kader van de loonstructuurenquête 2006 van bevredigende kwaliteit zijn, zal Eurostat samen met de lidstaten aan wetgeving werken om de loonstructuurenquête 2010 uit te breiden tot alle statistische eenheden, ongeacht hun grootte.

Eurostat

Februari 2003

Bijlagen

Bijlage 1: Eurostat-vragenlijst

Bijlage 2: Overzicht van de antwoorden op de vragenlijst

BIJLAGE 1: Eurostat-vragenlijst

VERORDENING (EG) NR. 530/1999 VAN DE RAAD BETREFFENDE STRUCTUURSTATISTIEKEN VAN LONEN EN LOONKOSTEN

Vragenlijst ter beoordeling van de gevolgen van een uitbreiding van de dekking tot statistische eenheden met minder dan tien werknemers

INLEIDING

Volgens de huidige EU-wetgeving betreffende structuurstatistieken van lonen en loonkosten hoeven voor statistische eenheden met minder dan tien werknemers geen gegevens te worden verstrekt. Toch is er steeds meer behoefte aan gegevens van kleine ondernemingen om een volledig en coherent beeld van de EU-economie te verkrijgen. Bij de opstelling van de verordening van de Raad betreffende structuurstatistieken van lonen en loonkosten vreesde men echter dat de toepassing van de verordening op deze kleine eenheden een onredelijke belasting voor de lidstaten zou meebrengen. Eurostat verplichtte zich ertoe de gevolgen van een uitbreiding tot dit segment van de economie te bestuderen en binnen vier jaar daarover aan de Raad verslag uit te brengen.

Veel van het voorbereidende werk voor het verslag is al gedaan. In de structurele bedrijfsstatistiek en nationale rekeningen worden kleine ondernemingen reeds bestreken, wat belangrijke conclusies heeft opgeleverd. Voor een volledig beeld van de situatie bestaat echter nog behoefte aan nadere, specifieke informatie over de verzameling van gegevens over lonen en loonkosten bij ondernemingen. Vandaar deze vragenlijst.

De vragenlijst bestaat uit twee delen:

Deel 1 - Structuurstatistieken van loonkosten

Deel 2 - Structuurstatistieken van lonen

Gelieve de vragenlijst in te vullen door uw antwoorden in het document in te voegen.

Deel 1 -Structuurstatistieken van loonkosten

Vragen 1.1 - 1.7

1.1 Beschrijf eventuele studies die u hebt uitgevoerd naar de responslast en gegevenskwaliteit bij de verzameling van gegevens over de loonkosten van statistische eenheden met minder dan tien werknemers.

1.2 Omvatten de bronnen die u voor de vierjaarlijkse structuurstatistieken van de loonkosten gebruikt al statistische eenheden met minder dan tien werknemers?

1.3 Is het mogelijk Eurostat structuurstatistieken van de loonkosten voor statistische eenheden met minder dan tien werknemers toe te zenden in overeenstemming met de definities en indieningsvereisten van Verordening (EG) nr. 1726/1999 van de Commissie, te beginnen met het referentiejaar 2004?

Als uw antwoord NEE is, geef aan waarom niet en ga dan verder met vraag 1.4.

Als uw antwoord JA is, ga verder met deel 2.

1.4 Wat is nodig voordat u aan de eisen van Verordening (EG) nr. 1726/1999 van de Commissie kunt voldoen met betrekking tot statistische eenheden met minder dan tien werknemers?

Bij uw antwoord wordt u verzocht de volgende aspecten in aanmerking te nemen:

In welke mate is het mogelijk uw bestaande gegevensverzamelingen aan te passen, zodat ook deze eenheden worden bestreken?

Hoe zijn kleine ondernemingen bij de structurele bedrijfsstatistieken overeenkomstig Verordening (EG Euratom) nr. 58/1997 vertegenwoordigd?

Hoe zijn kleine ondernemingen bij de schattingen van de beloning van werknemers in de nationale rekeningen (ESR'95) vertegenwoordigd?

Kunnen geschikte administratieve gegevensbronnen worden gebruikt?

Kan gebruik worden gemaakt van statistische schattingstechnieken?

1.5 Zijn er nog andere problemen van technische of organisatorische aard of op het gebied van de beschikbare middelen, waaraan uw nationale bureau voor de statistiek het hoofd moet bieden voordat structuurstatistieken van de loonkosten voor statistische eenheden met minder dan tien werknemers kunnen worden verstrekt?

1.6 Wat is het vroegste tijdstip waarop de vereiste gegevens over de loonkosten voor statistische eenheden met minder dan tien werknemers kunnen worden verzameld/geschat?

1.7 Welke extra lasten voor het bedrijfsleven zou de verstrekking van deze informatie aan Eurostat meebrengen?

Deel 2 -Structuurstatistieken van lonen

Vragen 2.1 - 2.7

2.1 Beschrijf eventuele studies die u hebt uitgevoerd naar de responslast en gegevenskwaliteit bij de verzameling van gegevens over de lonen van statistische eenheden met minder dan tien werknemers.

2.2 Omvatten de bronnen die u voor de vierjaarlijkse structuurstatistieken van de lonen gebruikt al statistische eenheden met minder dan tien werknemers?

2.3 Is het mogelijk Eurostat structuurstatistieken van de lonen voor statistische eenheden met minder dan tien werknemers toe te zenden in overeenstemming met de definities en indieningsvereisten van Verordening (EG) nr. 1916/2000 van de Commissie, te beginnen met het referentiejaar 2006?

Als uw antwoord NEE is, geef aan waarom niet en ga dan verder met vraag 2.4.

Als uw antwoord JA is, stop hier en stuur uw vragenlijst naar Eurostat.

2.4 Wat is nodig voordat u aan de eisen van Verordening (EG) nr. 1916/2000 van de Commissie kunt voldoen voor statistische eenheden met minder dan tien werknemers?

Bij uw antwoord wordt u verzocht de volgende aspecten in aanmerking te nemen:

In welke mate is het mogelijk uw bestaande gegevensverzamelingen aan te passen, zodat ook deze eenheden worden bestreken?

Hoe zijn kleine ondernemingen bij de structurele bedrijfsstatistieken overeenkomstig Verordening (EG Euratom) nr. 58/1997 vertegenwoordigd?

Hoe zijn kleine ondernemingen bij de schattingen van de beloning van werknemers in de nationale rekeningen (ESR'95) vertegenwoordigd?

Kunnen geschikte administratieve gegevensbronnen worden gebruikt?

Kan gebruik worden gemaakt van statistische schattingstechnieken?

2.5 Zijn er nog andere problemen van technische of organisatorische aard of op het gebied van de beschikbare middelen, waaraan uw nationale bureau voor de statistiek het hoofd moet bieden voordat structuurstatistieken van de lonen voor statistische eenheden met minder dan tien werknemers kunnen worden verstrekt?

2.6 Wat is het vroegste tijdstip waarop de vereiste gegevens over de lonen voor statistische eenheden met minder dan tien werknemers kunnen worden verzameld/geschat?

2.7 Welke extra lasten voor het bedrijfsleven zou de verstrekking van deze informatie aan Eurostat meebrengen?

Bijlage 2: Overzicht van de antwoorden op de vragenlijst

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>