Nr. C 330/8 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 20. 12. 85 
de Verenigde Naties staande internationale organisatie, 
elkaar waarschijnlijk overlappen. In dit verband zij erop 
gewezen dat er in het kader van de IMO reeds een 
verkeersleidingssysteem voor de zeevaart (VTS = Ves-
sel Trafic Services) bestaat. 
3. Tot slot vraagt het Comité zich af, in hoeverre de 
uitvoering van het COST-301-programma tot dusver 
bevredigende resultaten heeft opgeleverd. Het wijst er in dit verband op dat de Commissie in haar document 
geen tussenbalans van dit programma heeft opgemaakt 
en verzoekt haar dit zo spoedig mogelijk alsnog te 
doen, te meer daar op grond van door de Commissie 
mondeling verstrekte inlichtingen kon worden gecon­
stateerd dat in het COST-programma rekening is ge­
houden met verscheidene suggesties die het Comité 
in zijn voornoemd advies van 25 november 1981 had 
gedaan. 
Gedaan te Brussel, 30 oktober 1985. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Gerd MUHR 
Advies inzake de nieuwe energiedoelstellingen voor de Gemeenschap 
(85/C 330/04) 
De Raad van de Europese Gemeenschappen heeft op 12 juni 1985 besloten, overeenkomstig 
de bepaling van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische 
Gemeenschap het Economisch en Sociaal Comité om advies te vragen inzake de nieuwe 
energiedoelstellingen voor de Gemeenschap. 
De Afdeling voor energie en nucleaire vraagstukken, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 4 oktober 1985 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Margot. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 230e zitting (vergadering van 30 oktober 
1985) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
Bij het opstellen van zijn advies inzake de ontwerp­
resolutie en de daarbij behorende toelichting van de 
Commissie over de energiedoelstellingen voor 1995, 
beseft het Comité dat dit advies het meest recente in 
een reeks is. Het heeft in 1978 en 1979 over eerdere 
tienjarenprognoses advies uitgebracht. 
Zoals het Comité in de conclusies van dit advies be­
toogt, kan het zijn instemming betuigen met de nieuwe 
doelstellingen voor 1995 en aan de ontwerp-resolutie 
die erbij aansluit, maar het formuleert in het onder­
staande wel een aantal algemene en bijzondere opmer­
kingen. 
2. Algemene opmerkingen over de voorstellen voor 
nieuwe doelstellingen van de Gemeenschap inzake 
het energiebeleid voor 1995 
2.1. Het Comité spreekt zijn waardering uit voor de 
overzichtelijke structuur en de heldere stijl waarin het 
Commissiedocument is opgesteld. 2.2. Wat de internationale energiesituatie betreft, 
wordt erop gewezen dat, zo de economische recessie 
aanvankelijk de hoofdfactor was bij de vermindering 
van de vraag naar energie, het patroon van het 
energieverbruik inmiddels structurele wijzigingen heeft 
ondergaan. Het mondiale energieverbruik zal echter 
blijven stijgen ingevolge de toenemende behoeften in de 
ontwikkelings- en nieuwe industrielanden. De wereld 
zal ook gedurende de rest van de eeuw in hoge mate 
afhankelijk blijven van aardolie. 
2.2.1. Wat de energiesituatie in de Gemeenschap be­
treft, daalde het totale energieverbruik van 1973 tót 
1983 met meer dan 6 %, hoewel het BBP met meer dan 
18 % steeg. Het aardolieaandeel in het totale energie­
verbruik werd van 62 % tot 48 % teruggebracht terwijl 
de aardolie-invoer van 62 % tot 32 % daalde. Het 
aardgasverbruik nam sterk toe en de produktie van 
kernenergie werd meer dan verviervoudigd. Het totale 
verbruik van vaste brandstoffen nam niet toe, doch hun 
gebruik in de elektriciteitssector wel. De kwantitatieve 
doelstelling voor de elektriciteitsproduktie — ten minste 
70-75 % vaste brandstoffen plus kernenergie per 1990 
20. 12. 85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 330/9 
— is in feite reeds bereikt, al doen zich aanzienlijke uit 
hun uiteenlopende situatie voortvloeiende verschillen 
tussen de Lid-Staten voor. 
2.2.2. Een door de Commissie voltooide studie over 
de ontwikkeling van de energiesituatie van de Gemeen­
schap in het resterende deel van deze eeuw heeft als 
belangrijke factoren die de vooruitzichten op langere 
termijn wellicht het meest zullen beïnvloeden de verbe­
tering van het energierendement, de ontwikkelingen in 
de elektriciteitssector, het mogelijk teruglopen van de 
interne energieproduktie en de concurrentie tussen de 
verschillende categorieën brandstoffen aangestipt. 
2.3. De beleidsdoelstellingen beogen de continuïteit 
van de bevoorrading en de minimalisering van de kosten 
door middel van concurrentie en grotere efficiency. Het 
succes van dit beleid zal grotendeels van de actie der 
Lid-Staten afhangen, maar ook een gezamenlijke com­
munautaire actie is aangewezen alsmede een gecoördi­
neerde en convergente actie onder toezicht van de Ge­
meenschap, die tevens tot taak heeft met name de 
landen van de Derde Wereld te helpen hun energie­
problemen op te lossen. 
2.4. De argumenten die pleiten voor nieuwe doel­
stellingen steunen op de noodzaak van een lange-ter-
mijn-visie en op het feit dat de energiesituatie sinds 
de vaststelling van de doelstelling voor 1990 grondig 
gewijzigd is. Het Comité is het eens met de Commissie 
dat de bereikte resultaten het gevaar inhouden van 
een verzwakte aandacht voor de noodzaak van een 
volgehouden inspanning voor de vermindering van de 
energie-afhankelijkheid der Gemeenschap. 
2.5. De voorgestelde doelstellingen waaraan in dit 
advies een aantal specifieke opmerkingen worden ge­
wijd, werden in „horizontale" en „sectoriële doel­
stellingen" ingedeeld, hetgeen de duidelijkheid van de 
voorgestelde aanpak ten goede komt. 
2.5.1. De horizontale doelstellingen bestrijken zeven 
specifieke terreinen: 
— de ontwikkeling van (communautair gecoördineer­
de) externe energiebetrekkingen; 
— een grotere integratie van de interne energiemarkt; 
— doeltreffende crisismaatregelen, die de continuïteit 
van de energievoorziening verzekeren; 
— een realistisch energieprijsbeleid; 
— een nauw verband tussen energie- en milieubeleid; 
— een versterking van de regionale dimensie van het 
energiebeleid; — voortgezette bevordering van technologische inno­
vatie. 
2.5.2. De sectoriële doelstellingen beogen: 
— ten minste nogmaals 25 % verbetering van het 
energierendement; 
,— het energieverbruik voor minder dan een derde ge­
dekt door aardolie-invoer; 
— handhaving en mogelijke vergroting van het markt­
aandeel van aardgas; 
— handhaving en zo mogelijk vergroting van het 
marktaandeel van vaste brandstoffen; 
— de elektriciteitsproduktie ten hoogste voor 10 % 
gebaseerd op olie en gas; 
— de elektriciteitsproduktie bij benadering voor 40 % 
gebaseerd op kernenergie; 
— een verdriedubbeling van de produktie op basis van 
nieuwe en hernieuwbare energiebronnen aan het 
einde van de eeuw. 
3. Specifieke opmerkingen over de voorgestelde ho­
rizontale energiedoelstellingen 
3.1. Externe betrekkingen 
Het Comité stemt in met een gecoördineerde commu­
nautaire benadering van de externe betrekkingen. Het 
meent dat bilaterale relaties tussen Lid-Staten en olie-
uitvoerende of andere energiebronnen-bezittende lan­
den niet volstaan. 
Ook wat de relaties met de Derde Wereld betreft, heeft 
het Comité steeds aangedrongen op communautaire 
steun voor exploratie van energiebronnen en acties voor 
rationeel energieverbruik in de ontwikkelingslanden en 
in de ACS-landen in het bijzonder. 
3.2. Interne energiemarkt 
Het Comité onderschrijft de stelling dat het handelsver­
keer tussen de Lid-Staten in de sectoren gas en elektrici­
teit moet worden Opgevoerd en dat een grotere mate 
van koppeling (o.m. de aanleg van een gasleiding tussen 
het Verenigd Koninkrijk en de andere Lid-Staten) de 
continuïteit van de energievoorzieningen ten goede 
moet komen. Het is van mening dat deze doelstellingen 
deel moeten uitmaken van het nieuwe programma voor 
de realisatie van de interne markt van de Europese 
Gemeenschap. 
3.3. Continuïteit van de energievoorziening 
Het Comité is eveneens van mening dat de continuïteit 
van de energievoorziening op langere termijn naast 
Nr. C 330/10 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 20. 12. 85 
de interne energieproduktie ook diversificatie van de 
energiebronnen, een grotere soepelheid van het systeem 
(koppeling van de nationale gas- en elektriciteitsnetten) 
en passende crisismaatregelen vergt. 
3.4. Energieprijzen 
Hoewel het Comité het belang van „realistische prijzen" 
niet ontkent, is het zijns inziens nochtans niet gemakke­
lijk te bepalen welke prijs voor de diverse 
energiebronnen als realistisch kan worden beschouwd. 
Het blijkt bovendien moeilijk onder meer ingevolge 
verschillende belastingsystemen de Lid-Staten ertoe te 
brengen een gecoördineerd en harmonisch prijsbeleid 
te voeren dat de mededinging tussen de verschillende 
brandstoffen verzekert zonder scheeftrekkingen te ver­
oorzaken, en rekening houdend met de belangen van 
de eigen energieproduktie, met name de communautaire 
kolenindustrie. 
Het Comité neemt er akte van dat een verslag over 
de prijsvorming op de markt van aardolieproducenten 
wordt voorbereid en dat binnenkort ook een afzonder­
lijke mededeling in verband met de prijzen van commu­
nautaire kolen zal worden bekendgemaakt. Beide pro­
blemen zullen te gelegener tijd het voorwerp uitmaken 
van afzonderlijke adviezen van het Economisch en So­
ciaal Comité. 
3.5. Milieu 
Het Comité onderschrijft de noodzaak van een even­
wichtig nastreven van zowel energie- als milieudoel­
stellingen. 
Het stelt vast dat de coördinatie tussen deze beide 
beleidsaspecten vaak te wensen overlaat. Men moet er 
zich van bewust zijn dat de milieu-eisen een versterkte 
aandacht voor de verzekering van de continuïteit der 
energiebevoorrading impliceren. 
De door de Commissie opgelegde emissienormen zullen 
het moeilijk maken elektriciteit te produceren door 
middel van steenkool met te hoog zwavelgehalte. 
De voorstellen van de Commissie liggen overigens in 
de lijn van het informatief rapport over „Energie-opties: 
milieu-eisen en gevolgen hiervan voor het energiebeleid 
van de Gemeenschap" waarin met name op de volgende 
twee vereisten wordt gewezen: 
— Er dient meer aandacht aan O & O te worden 
besteed om de schadelijke invloed van de uitstoot 
bij produktie en aanwending van energie op het 
milieu op te sporen, het werkingsmechanisme te 
begrijpen en de gevolgen hiervan te evalueren. 
— Er moet een gericht O & O-stimuleringsprogramma 
met betrekking tot milieuvriendelijke produktie en aanwending van energie, inclusief alternatieve 
energie, komen, waarbij doelstellingen op korte, op 
middellange en op lange termijn evenveel gewicht 
dient te worden toegemeten. De middelen hiervoor 
moeten deels uit het programma voor energie­
onderzoek en deels uit het programma voor milieu­
onderzoek worden gelicht. 
3.6. Regionale ontwikkeling 
Het Comité verheugt zich over het feit dat, als gevolg 
van de hervorming van het EFRO, de energiedoel­
stellingen voor het eerst ook met de regionale dimensie 
rekening houden en maatregelen ten aanzien van minder 
begunstigde gebieden in uitzicht worden gesteld. Het 
Comité zal met belangstelling kennis nemen van de 
aangekondigde evaluatie van de regionale impact op de 
oriëntaties en acties van het energiebeleid. 
3.7. Technologische innovatie 
De voorgestelde integratie van beleidssectoren die van 
invloed zijn op de verschillende energiebronnen, strookt 
met de voorstellen die vervat zijn in het Witboek over 
de interne markt, namelijk om een efficiënte, meer 
technologie-intensieve en beter concurrerende industrie 
tot stand te brengen. 
Het Comité herinnert aan de adviezen die het reeds 
heeft gewijd aan de communautaire onderzoek-, ont­
wikkeling- en demonstratieprogramma's. Het zal ook 
de aangekondigde uitbreiding van de programma's voor 
demonstratieprojecten en koolwaterstoffentechniek 
onder ogen nemen. 
4. Specifieke opmerkingen over de voorgestelde „sec-
toriële" energiedoelstellingen 
4.1. Rationeel energiegebruik 
De Commissie acht een verdere verbetering van het 
energierendement in alle sectoren noodzakelijk en stelt 
de vermindering met 25 % per 1995 van de intensiteit 
van de finale energievraag als doel voorop. 
Het Comité heeft wel enige twijfel over de haalbaarheid 
van deze doelstelling. Niet alleen is het psychologisch 
effect van de oliecrisis afgezwakt. De nieuwe besparin­
gen zullen ook meer moeite vergen, mede ingevolge de 
sindsdien voltrokken mutaties in de zware industrie. 
Het Comité acht het aangewezen de besparingsmoge-
lijkheden in de onderscheiden sectoren duidelijk te 
evalueren ten einde een realistische verhoging van het 
energierendement te kunnen programmeren. Het kan 
er overigens mee instemmen dat de voor 1990 vooropge­
stelde factor 0,7 inzake de verhouding tussen de groei 
van de vraag naar energie en de groei van het BBP, 
waarover het in zijn advies ter zake vragen gesteld had, 
als maatstaf niet meer weerhouden werd. 
20. 12. 85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 330/11 
4.2. Afhankelijkheid van aardolie-invoer 
De Commissie acht het logischer de voor 1990 gede­
finieerde doelstelling inzake vermindering van het aan­
deel van aardolie in het totale verbruik voor 1995 
uit te drukken in de mate van afhankelijkheid van 
ingevoerde aardolie. Zij stelt de handhaving van de 
netto-olie-invoer op minder dan een derde van het 
totale energieverbruik in 1995 voorop door een verdere 
vervanging van aardolie en bevordering van opsporing 
en produktie binnen de Gemeenschap. 
Het Comité heeft onlangs zelf aangedrongen op een 
actieve exploratie van de koolwaterstoffen in zee. 
De vraag of de aardolie-invoer dan wel het aardolie-
verbruik moet worden afgeremd houdt echter ook ver­
band met de prijsontwikkeling en met een oordeel­
kundig aanspreken van de eigen energiebronnen. 
De problematiek van de olieraffinaderijen in de Ge­
meenschap waarover het Comité reeds vroeger advies 
heeft uitgebracht, mag evenmin uit het oog worden 
verloren. 
4.3. Aardgas 
De Commissie stelt de handhaving en zo mogelijk ver­
groting van het marktaandeel van aardgas op basis 
van een veilig en gediversifieerd leveringspatroon als 
doelstelling voorop. 
Aangezien de inheemse produktie van aardgas in de 
komende jaren kan afnemen, kan zich ook hier een 
probleem van afhankelijkheid van externe leveringscon­
tracten stellen. Deze „bilaterale" overeenkomsten heb­
ben trouwens in bepaalde gevallen reeds problemen met 
zich gebracht. 
De vraag of de prijsontwikkeling ten gunste van aardgas 
door het loskoppelen van de gasprijzen van de olieprij­
zen bevorderd kan worden, zal in een ruimere context 
bekeken moeten worden waarbij ook rekening dient te 
worden gehouden met de belangen van de eind­
verbruiker. 
4.4. Vaste brandstoffen 
De Commissie stelt de handhaving en zo mogelijk ver­
groting van het huidige marktaandeel voor vaste 
brandstoffen voorop alsmede de verdere herstructure­
ring van de vaste-brandstoffenproducerende industrieën 
van de Gemeenschap. 
Het Comité, dat zich reeds vroeger over deze problema­
tiek heeft uitgesproken, zal te gelegener tijd over de 
aangekondigde nieuwe mededeling van de Commissie 
inzake steunmaatregelen van de Staten in de kolensector 
advies uitbrengen. 
In de betrokken landen heeft de steun aan de eigen 
kolenindustrie niet alleen te maken met de beveiliging 
van de eigen strategische energiereserves, maar heeft 
deze ook niet te veronachtzamen sociale implicaties, met name voor de werkgelegenheid. Het Comité is dan 
ook van mening dat de aanwending van de inheemse 
vaste brandstoffen voor de elektriciteitsproduktie, re­
kening houdend met de economische mogelijkheden en 
de noodzakelijke milieunormen, maximaal bevorderd 
moet worden. 
4.5. Elektriciteitsproduktie 
De Commissie stelt de prioritaire aanwending van vaste 
brandstoffen en kernenergie in de elektriciteitssector 
voorop ten einde te waarborgen dat in 1995 niet meer 
dan 10 % van de elektriciteit wordt geproduceerd op 
basis van koolwaterstoffen (en bij benadering 40 % op 
basis van kernenergie). 
Deze voorstellen stroken met het indicatief programma 
voor kernenergie, waarover het Comité op 30 mei 1985 
advies heeft uitgebracht (rapporteur: de heer Quer-
leux)(1). 
Het Comité bevestigt nogmaals de noodzaak dat aan 
alle veiligheidsaspecten van de kernenergie voortdu­
rende aandacht besteed wordt en dat de bezorgdheid 
van het publiek door passende en objectieve voorlich­
ting verminderd zou worden. 
4.6. Nieuwe en hernieuwbare energiebronnen 
De Commissie stelt voor de reeds gedane inspanningen 
tot ontwikkeling en commercialisering van nieuwe en 
hernieuwbare energiebronnen te intensiveren ten einde 
een verdrievoudiging van hun vervanging van conven­
tionele brandstoffen aan het eind van de eeuw te be­
reiken. 
Het Comité betuigt zijn instemming met deze doelstel­
ling al lijkt de vooropgestelde verdrievoudiging vrij 
ambitieus rekening houdend met de economische facto­
ren die, met name ingevolge de moeilijk te voorspellen 
prijsontwikkeling en de realisatie van de andere sec-
toriële doelstellingen, de groei van de alternatieve 
energievoorzieningen kunnen afremmen. 
5. Conclusies 
5.1. Het Comité kan, rekening houdend met de ge­
maakte opmerkingen, zijn instemming betuigen met de 
nieuwe doelstellingen voor 1995 en met de ontwerp­
resolutie die erbij aansluit. 
5.2. Het is het Comité opgevallen dat in dit, overi­
gens zeer leesbaar document betrekkelijk weinig cij­
fergegevens en statistieken voorkomen. Aangezien over 
de diverse doelstellingen nog meerdere specifieke do­
cumenten mogen worden verwacht, acht het Comité 
het formuleren van een algemene oriëntatie verkieslijk 
in afwachting van meer precieze gekwantificeerde richt­
lijnen. 
0) PB nr. C 188 van 29. 7. 1985. 
Nr. C 330/12 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 20. 12. 85 
5.3. Het Comité stemt in met de verantwoording van 
de nieuwe energiedoelstellingen en acht het nodig de 
publieke opinie en de beleidsmensen er voortdurend 
aan te herinneren dat de huidige energiesituatie nog 
steeds risico's inhoudt en dat onze afhankelijkheid van 
externe factoren een blijvende inspanning wettigt. 
Het Comité vraagt zich overigens af of het niet wenselijk 
ware geweest in verband met de energievooruitzichten 
en het te voeren beleid, verschillende scenario's te weer­
houden. 5.4. Het Comité kan begrijpen dat het communau­
tair energiebeleid een complementaire en coördinerende 
rol speelt ten opzichte van het beleid der Lid-Staten, en 
dat de specifieke problemen van ieder land niet over 
het hoofd mogen worden gezien. Het is niettemin van 
mening dat de Gemeenschap zowel ten aanzien van 
derde energieproducerende landen als van de eigen Lid-
Staten een meer stimulerende en richtinggevende rol 
mag en moet spelen dan in het verleden het geval was, 
ten einde het energiebeleid van de onderscheiden Lid-
Staten nader tot elkaar te brengen. 
Gedaan te Brussel, 30 oktober 1985. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Gerd MUHR 
Advies inzake de perspectieven voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid 
(85/C 330/05) 
De Commissie heeft op 26 juli 1985 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 
van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch 
en Sociaal Comité om advies te vragen inzake de perspectieven voor het gemeenschappelijk 
landbouwbeleid (GLB). 
De Afdeling voor de landbouw, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamhe­
den was belast, heeft haar advies op 15 oktober 1985 goedgekeurd. Rapporteur was de heer 
Zinkin; co-rapporteurs waren de heren Chalioris en Rouzier. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 230e zitting (vergadering van 30 oktober 
1985) het volgende advies uitgebracht, dat met een ruime meerderheid van stemmen (twee 
stemmen tegen en drie onthoudingen) is goedgekeurd. 
I. INLEIDING 
1. De landbouw in de samenleving 
1.1. Het Comité is het er met de Commissie over 
eens dat de landbouwsector zich zowel in economisch 
als in sociaal opzicht van de andere bedrijfstakken 
onderscheidt. 
1.2. Uiteraard zijn er ook punten van overeenkomst. 
Zo wil de landbouw in de eerste plaats de behoeften 
van zijn afnemers bevredigen en doen degenen die in 
deze sector werkzaam zijn al het mogelijke om met hun 
landbouwactiviteit in hun levensonderhoud te voorzien. 
Samen met de toeleveranciers en de afnemers van land-
bouwprodukten vormt de landbouw in elke Lid-Staat 
een uitermate belangrijke economische sector. 1.3. Om twee redenen is de landbouw in economisch 
opzicht echter een buitenbeentje: de sector is sterk 
afhankelijk van de weersomstandigheden en de prijs­
elasticiteit van veel landbouwprodukten is zeer gering. 
De vrije landbouwmarkten zijn dan ook van nature 
weinig stabiel, vooral omdat de landbouwers indi­
vidueel niet in staat zijn om door wijziging van het 
aanbod de markt te beïnvloeden. Zij kunnen alleen 
maar inspelen op de tendensen die zich op de markt 
aftekenen. Vandaar dat in het Verdrag van Rome zo 
sterk de nadruk wordt gelegd op het belang van een 
beleid dat erop gericht is de markten te stabiliseren en 
de voorziening veilig te stellen. 
1.4. In sociaal opzicht heeft de landbouw in ruime 
mate zijn stempel gedrukt op de levensomstandigheden 
en het landschap in de plattelandsgebieden van de Ge­
meenschap, die overigens over het algemeen gewaar­
deerd worden. Indien er niet een redelijk aantal mensen 
in de landbouw blijft werken, zou het platteland er qua