Advies van het Comité van de Regio's over "Het gemeenschappelijk visserijbeleid - Bescherming van de regio's die sterk afhankelijk zijn van de visserij"

(97/C 379/01)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien zijn besluit van 18 oktober 1996, overeenkomstig artikel 198C, vierde alinea, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, om advies uit te brengen over "Het gemeenschappelijk visserijbeleid - bescherming van de regio's die sterk afhankelijk zijn van de visserij", en om commissie 2 "Landinrichting, Land- en bosbouw, Jacht, Visserij, Zee en Bergstreken" met de voorbereiding ervan te belasten;

gezien het door commissie 2 op 25 juni 1997 goedgekeurde ontwerp-advies (CDR 179/97 rev.) (rapporteurs: de heren Day en McPherson),

heeft tijdens zijn 19e Zitting van 17 en 18 september 1997 (vergadering van 17 september) met algemene stemmen het volgende advies goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het Comité van de Regio's heeft in 1996 een initiatiefadvies opgesteld over de regionale gevolgen van het gemeenschappelijk visserijbeleid (). In dit ruim opgezette advies kwamen tal van kwesties aan de orde waarmee de regio's als gevolg van de uitvoering van het gemeenschappelijk visserijbeleid worden geconfronteerd. Kort gezegd werd in dit advies gepleit voor een sterkere betrokkenheid van de "gebruikers" (visserijbedrijven en regio's die sterk afhankelijk zijn van de visserij) bij het beheer van de visbestanden. Dat zou de naleving van de regelgeving tot instandhouding van de visbestanden ten goede komen en zou de toepassing van de bestaande maatregelen tot herstructurering van de visserijsector flexibeler maken. In het advies werd een aanpak voorgesteld waarmee niet zozeer de symptomen dan wel de kern van de problematiek van de visserijsector wordt aangepakt.

1.2. De Europese Commissie kwam in december 1996 met een reactie op bovengenoemd advies van het CvdR. In het onderhavige advies nu wordt toelichting gegeven bij een aantal zaken die de Commissie, blijkens haar reactie, niet helemaal heeft begrepen of geaccepteerd. Voorts wordt hierin het standpunt van het CvdR ten aanzien van een drietal belangrijke kwesties uiteengezet:

(i) het gebrek aan middelen voor onderzoek naar de toestand van de visbestanden en, bijgevolg, het gebrek aan vertrouwen in uitspraken hierover en de frustratie die zulks veroorzaakt in de gemeenschappen en regio's die sterk afhankelijk zijn van de visserij wanneer de visserij-inspanning wordt beperkt als gevolg van een wetenschappelijk oordeel dat niet overeenstemt met wat in de visserijsector wordt ervaren;

(ii) de behoefte aan een betere omschrijving van "gemeenschappen en regio's die sterk afhankelijk zijn van de visserij" en de noodzaak om bij de verdeling van de quota rekening te houden met de vissoorten die van economisch levensbelang zijn voor een gemeenschap;

(iii) de behoefte aan een regeling waarbij de gevallen dat de quota die door een lid-staat zijn toegewezen aan schepen die onder de vlag van die lid-staat varen, resulteren in rechtstreeks economisch voordeel voor de gemeenschappen en regio's van die lid-staat die sterk afhankelijk zijn van de visserij, met dien verstande dat de grondbeginselen van de Europese Unie en de jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie in acht worden genomen.

2. Toelichting bij advies CDR 14/96

2.1. Het argument van de Commissie dat het merendeel van de concrete kritiek in advies CDR 14/96 niet meer opgaat vanwege de recente ontwikkelingen in het gemeenschappelijk visserijbeleid, wordt van de hand gewezen. Het Comité geeft toe dat bij de voorbereiding van de meerjarige oriëntatieprogramma's (MOP's) van de vierde generatie inderdaad te rade werd gegaan bij vertegenwoordigers van lokale en regionale overheden en visserijorganisaties, maar vindt dat daarvan weinig te merken valt in de beleidsbeslissingen waarover het advies gaat. Het Comité blijft erbij dat het beheer van de visbestanden meer effect zou sorteren indien de visserijsector, de lid-staten en de Commissie sámen verantwoordelijk zijn voor het vaststellen en bereiken van duurzame exploitatieniveaus.

2.2. De Commissie constateert dat deze gebieden, dank zij de toevoeging van het criterium "sterk afhankelijk van de visserij" aan de doelstellingen van de structuurfondsen, thans in aanmerking komen voor bijstand uit het Europees Sociaal Fonds (ESF), het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en het Financieringsinstrument voor de Oriëntatie van de Visserij (FIOV). Bovendien is de Commissie van oordeel dat de economische diversifiëring wordt bevorderd door de invoering van het communautaire initiatief "Pesca" waarbij lokale en regionale partners worden betrokken in een bottom up-benadering. Het Comité van de Regio's is van mening dat het ESF en het EFRO wel inwerken op de symptomen van de industrieproblemen, maar slechts een beperkte rechtstreekse werking hebben op de kern hiervan omdat deze instrumenten op een specifieke sector noch een specifieke bedrijfstak zijn gericht. Het FIOV daarentegen heeft een meer doelgerichte benadering waardoor het een begin kan maken met het aanpakken van de sociaal-economische en de specifieke visserijproblematiek van de sector kan beginnen aanpakken. Ook Pesca, dat is bedoeld om economische diversifiëring te stimuleren, biedt weinig soelaas voor diegenen die de sector niet kunnen of willen verlaten. Het algemene effect ervan op het beheer van bepaalde visbestanden is uitermate beperkt. Het CvdR is van oordeel dat de structuurmaatregelen voor de visserij doelgerichter moeten worden, zodat zeker is dat zij in ieder geval de kustgemeenschappen ten goede komen. Daarnaast moeten de bedragen die worden uitgetrokken in overeenstemming zijn met de inspanningen die deze sector moet leveren, de uitdagingen waarmee hij te maken krijgt, en het belang van de visserij voor de Europese Unie.

2.3. Het Comité van de Regio's erkent het belang van het structuurbeleid bij het bevorderen van een brede, duurzame ontwikkeling en economische diversifiëring in regio's die afhankelijk zijn van de visserij. Dit geldt met name voor het Pesca-initiatief, dat in de eerste plaats een instrument voor regionale ontwikkeling is en daarom dient te worden beheerd door een regionaal partnerschap van de lokale en regionale overheden en de visserijsector. Het Comité steunt het in "Agenda 2000" genoemde voornemen van de Commissie om bij de volgende hervorming van de structuurfondsen meer rekening te houden met kustgemeenschappen en met regio's die afhankelijk zijn van de visserij.

Het Comité meent evenwel dat de instrumenten in het kader van het structuurbeleid beter kunnen worden afgestemd op de specifieke omstandigheden en problemen van de gebieden die van visserij afhankelijk zijn, vooral als de visserijsector en de lokale en regionale overheden in deze gebieden een grotere rol bij de uitwerking en uitvoering van de maatregelen krijgen. Dit geldt tevens voor maatregelen van meer sectorale en bedrijfsgerichte aard.

2.4. De Commissie is van mening dat de verwachte gevolgen van de in het eerste advies voorgestelde technische maatregelen niet juist worden omschreven. Het Comité blijft er echter bij dat de economische gevolgen van technische maatregelen voor de instandhouding naar verwachting zullen leiden tot een vermindering van de netto-rendabiliteit van de visserij-inspanning, omdat er op korte termijn een daling van efficiëntie en inkomen optreedt. Nogmaals, gezien de potentiële negatieve gevolgen op korte termijn en, in bepaalde gevallen, de complexiteit ervan, blijken deze maatregelen moeilijk ten uitvoer te leggen. Technische maatregelen zijn weliswaar niet gericht op een daling van het inkomen, maar het gevolg ervan kan aanmerkelijk verschillen van de resultaten die, met name op korte termijn, beoogd en bereikt worden.

2.5. Het Comité plaatst vraagtekens bij het standpunt van de Commissie dat de kustgebieden baat hebben gehad bij de visserijquota. Visserijquota zijn niet gebonden aan kustgebieden en zijn daarom niet geschikt om als afschrikkingsmechanisme te dienen voor de visserij-inspanning in deze gebieden. Bovendien heeft de exploitatie van de visbestanden in kustgebieden betrekking op soorten waarvoor geen "totaal toegestane vangsten" (TAC's) gelden. Het Comité is er nog steeds van overtuigd dat een grotere betrokkenheid van de regionale overheden in het besluitvormingsproces ertoe kan leiden dat in de kustgebieden voorrang wordt gegeven aan schepen die vanuit kleine kustgemeenschappen opereren.

2.6. De Commissie is voorstander van maatregelen die ervoor zorgen dat het gemeenschappelijk visserijbeleid beter aansluit bij de regionale situatie en de kenmerken daarvan, maar hamert erop dat deze maatregelen in het bestaande institutionele kader moeten passen, d.w.z. dat zij moeten stroken met het communautair visserijbeleid, dat een gemeenschappelijk beleid is en geen verzameling van naast elkaar staande beleidslijnen. Volgens het Comité is het kernprobleem welke gevolgen de uitvoering van een gemeenschappelijk beleid op lokaal vlak heeft. Het gemeenschappelijk visserijbeleid vertegenwoordigt het institutionele kader; bij de regionale uitwerking daarvan moet worden ingespeeld op de specifieke sociale en economische gevolgen voor de regio in kwestie.

3. Raming van de visbestanden

3.1. Het Comité is van mening dat de ramingen over de toestand van de visbestanden in de EU op los zand zijn gebouwd. Aangezien geloofwaardige informatie een conditio sine qua non is voor ieder beheerssysteem, is het ontbreken ervan fnuikend voor een beleid dat streeft naar evenwicht tussen de visserijactiviteiten en de aanwezige visbestanden. Bij gebrek aan betrouwbare en controleerbare gegevens is het nemen van voorzorgsmaatregelen helaas onvermijdelijk. Dit probleem wordt nog groter wanneer het gaat om bestanden waarvoor geen "totaal toegestane vangsten" (TAC's) gelden. De schaarse middelen die thans voor onderzoek in de visserijsector worden uitgetrokken, zijn een euvel waarmee veel lid-staten hebben te kampen. De Commissie moet de lid-staten ertoe aansporen voldoende middelen ter beschikking te stellen voor het verzamelen van geloofwaardige gegevens.

3.2. Het feit dat tegenwoordig wordt uitgegaan van een wetenschappelijke ramingen die zijn gebaseerd op gebrekkige gegevens wil niet zeggen dat de toestand zoals die wordt ervaren door diegenen die rechtstreeks bij de visserij-inspanning zijn betrokken, maatgevend is voor het bepalen of wijzigen van de TAC's. De verschillen tussen het advies van wetenschappers t.a.v. de visbestanden en de hoeveelheid vis die volgens de vissers beschikbaar is, zorgen voor argwaan en twijfels in de visserijsector. Dit resulteert in gebrek aan vertrouwen in de grondgedachte achter het gemeenschappelijk visserijbeleid en, in het ergste geval, een schrijnend gebrek aan TAC's bij de vissers.

3.3. Indien niet bekend is hoe groot de natuurlijke bestanden precies zijn, kunnen onmogelijk rationele bestandsbeheersplannen worden opgesteld. Onder de huidige omstandigheden stelt de Commissie voor, overeenkomstig de meerjarige oriëntatieprogramma's (MOP's) van de vierde generatie, de vloten drastisch te beperken om de vlootcapaciteit af te stemmen op de hoeveelheid beschikbare vis. Het Comité vindt dit geen juiste gang van zaken, zolang de voorraden niet beter kunnen worden vastgesteld. Het uit de vaart nemen van schepen op een ongeordende manier, zonder zich te baseren op nauwkeurige gegevens over de omvang van de visbestanden, kan een contraproductief effect hebben op de verwezenlijking van het oorspronkelijke doel, nl. het afstemmen van de visserijactiviteit op de visbestanden. Indien de visserijvloot op deze manier wordt teruggebracht, zal dat onevenredig nadelige gevolgen hebben voor de gemeenschappen en regio's die afhankelijk zijn van de visserij. De lid-staten moeten ertoe worden aangespoord plannen voor het uit de vaart nemen van schepen op te zetten die rekening houden met de mate waarin de regio afhankelijk is van de visserij en die ruimte laten voor natuurlijke schommelingen in de visbestanden.

3.4. Door de quotaregeling jaarlijks, op grond van onvolledige en achterhaalde wetenschappelijke informatie, drastisch te wijzigen is de visserijsector verder ontwricht geraakt. Kapitaalinvesteringen in de visproductie worden duidelijk ontmoedigd. Daardoor komt niet alleen de vervanging van verouderde schepen op de helling te staan, maar worden ook de investeringen in visverwerkende installaties op het vasteland in gevaar gebracht, die een toegevoegde waarde kunnen geven aan basisproducten in regio's die sterk afhankelijk zijn van de visserij en de lokale economie dus een impuls kunnen geven.

3.5. De hele procedure van evaluatie van de visbestanden tot de uiteindelijke toewijzing van TAC's moet worden herzien zodat de quota in de toekomst nog vóór het eind van het lopende quotajaar worden vastgesteld. Er bestaat behoefte aan evaluaties van de visbestanden - en dus quota - die voor langere termijn gelden en aan flexibelere procedures om de TAC's sneller te kunnen verhogen zodra wetenschappelijke gegevens over bepaalde soorten bekend zijn. Het Comité is van mening dat de invoering van meerjarige TAC's een stabielere basis biedt voor regionale planning en beheer. Het quotajaar zou anders moeten lopen, zodat rekening kan worden gehouden met biologische (zoals de paaitijd van belangrijke soorten) en economische overwegingen (zoals marktschommelingen). Het Comité vindt dat het quotajaar van regio tot regio kan verschillen. Het fundamentele punt is dat de visproducenten zelf, op grond van hun kennis en ervaring, de quota voor bepaalde soorten zouden moeten kunnen bijstellen.

4. Definitie van "afhankelijkheid van de visserij"

4.1. Het Comité is van mening dat er nieuwe economische criteria moeten worden vastgesteld om te bepalen of regionale gemeenschappen afhankelijk zijn van de visserij en dat daarbij rekening moet worden gehouden met de bestanden die van levensbelang zijn, d.w.z. de soorten waarvan het voortbestaan van de lokale vissersvloot afhankelijk is.

4.2. Aangezien er onvoldoende middelen zijn om wetenschappelijke gegevens over de visbestanden te vergaren, moet voor iedere regio worden vastgesteld welke soorten van onmiskenbaar economisch belang zijn. De wetenschappelijke evaluatie moet zich vervolgens op deze soorten concentreren. Indien het onderzoek wordt toegespitst op de soorten die voor de economie van een regio van het grootste belang zijn, kan worden nagegaan welke grenzen aan de exploitatie van deze soorten moeten worden gesteld en kan de lokale visserij-inspanning hieraan worden aangepast. Indien de wetenschappelijke evaluatie doorzichtiger wordt en hierbij rekening wordt gehouden met de kennis van de plaatselijke visserskringen, kan de verantwoordelijkheid voor het beheer van de visbestanden in iedere regio beter worden verdeeld.

5. Behoud van economisch voordeel

5.1 Het staat buiten kijf dat de visserijcapaciteit moet worden afgestemd op de instandhouding van de visbestanden. Ook wordt geaccepteerd dat de visvangst, overeenkomstig het huidige EU-visserijbeleid, aan banden wordt gelegd door elke lid-staat quota toe te wijzen voor bepaalde vissoorten. Aan deze regeling wordt niet getornd om de belangen van de regio's en gemeenschappen die afhankelijk zijn van de visserij alsook de aanverwante industrie niet in gevaar te brengen. Wél moet aan de hand van de criteria voor de toewijzing van quota aan schepen die onder de vlag van een lid-staat varen kunnen worden vastgesteld of er een economische band bestaat tussen die schepen en de specifieke van de visserij afhankelijke gebieden van de desbetreffende lid-staat, met dien verstande dat de grondbeginselen van de Europese Unie en de jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie in acht worden genomen.

Brussel, 17 september 1997.

De voorzitter van het Comité van de Regio's

Pasqual MARAGALL i MIRA

() CDR 14/96 van 18 januari 1996 - PB C 129 van 2. 5. 1996, blz. 1.