COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(90) 78 def. 
Brussel, 28 februari 1990 
Mededel Ing 
van de Commissie aan de Raad en het Parlement 
Inzake het audiovisuele beleid 

INHOUD 
Biz. 
0. Inleiding en samenvatting 1 
1. De Europese audiovisuele markt 5 
1.1. De diagnose : kenmerken van de Europese markt 5 
1.1.1. De context van de wereldmarkt 5 
1.1.2. De organisatie van de markt in Europa 6 
1.1.3. De situatie op de programmamarkt 7 
1.1.4. De impact van de nieuwe technologieën 7 
1.1.5. Een groeiende vraag 8 
1.1.6. De Industriële dynamiek 8 
1.2. Sterkte en zwakte van de audiovisuele sector in Europa 8 
1.2.1. De culturele verscheidenheid en de versplintering van de markt 9 
1.2.2. De industriële structuur 9 
1.2.3. Onvoldoende rentabiliteit 9 
1.3. Prioriteiten 10 
2. Een algemeen communautair beleid 11 
2.1. Krachtlijnen van het communautaire beleid 11 
2.1.1. Globale aanpak en uitgangspunten 11 
2.1.2. Toekomstige maatregelen 13 
2.1.3. Permanente observatie van de markt 13 
2.1.4. Over leg 14 
2.2. Scheppen van een gunstig mededingingskiImaat voor de audiovisuele 
Industrie : de spelregels 14 
2.2.1. Auteursrechten 15 
2.2.2. Marktstructuur en concurrentie 15 
2.2.3. Pluriformiteit en concentraties 19 
2.2.4. Andere aspecten 19 
2.3. Een actieprogramma voor de audiovisuele industrie 20 
2.3.1. Ontwikkeling van de resultaten van de proeffase van MEDIA 20 
2.3.2. OrlëntatieliJnen voor de beginfase van MEDIA 21 
2.3.3. Specifieke acties voor de produktie en voor de ontwikkeling 
van distributiemechanismen 22 
2.3.4. Het prospectieaspect 26 
2.3.5. Totstandbrenging van elkaar onderling versterkende samenwerking 
met het audiovisuele Eureka 26 
2.4. De stuwkracht van de technologie 27 
2.4.1. De nieuwe audiovisuele technologieën 27 
2.4.2. De nieuwe generatie satellieten 27 
2.4.3. Vereiste maatregelen om de mogelijkheden van de HDTV-technologie 
te gebruiken 28 
3. De externe aspecten : een Gemeenschap als partner 31 
3.1. Het externe aspect van de Interne markt 31 
3.1.1. De voordelen van de interne markt voor de partners van de 
Gemeenschap 32 
3.1.2. De internationale context 32 
3.2. De Uruguay Round : de algemene onderhandelingen over de diensten 33 
4. Het werkschema 34 
- 1 -
InI e IdIng 
Deze mededeling die voor de Raad en het Europese Parlement is bestemd bevat : 
- een analyse van de Commissie over de perspectieven van de Europese audiovisuele 
markt na het Jaar 1989, het Jaar waarin het Audiovisueel Congres werd gehouden, 
audiovisueel EUREKA werd gelanceerd, de richtlijn "Televisie zonder grenzen" 
alsmede het besluit betreffende de strategie van de Gemeenschap op het gebied van 
de Hoge-definltietelevlsle werden vastgesteld en de proeffase van het 
Medlaprogramma werd voortgezet (maatregelen voor de bevordering van de 
ontwikkeling van de Europese industrie van films en televisieprogramma's); 
- een uiteenzetting van de wijze waarop de Commissie gevolg wil geven aan de 
richtsnoeren die op de drie laatste Europese Raden en met name op de Europese 
Raad van Straatsburg werden gegeven en volgens welke "het onontbeerlijk is dat 
hetgeen recent Is bereikt wordt geconsolideerd" en de wens wordt geuit dat "de 
inspanningen voor de produktie van het Europese HDTV-systeem worden opgevoerd en 
dat het actieprogramma van de Gemeenschap In het verlengde van MEDIA de nodige 
financiële steun krijgt" waarbij er wordt gezorgd voor de noodzakelijke 
synergieën met het audiovisueel EUREKA. 
Het betreft dus een document waarin In grote lijnen het kader voor een globale 
actie wordt aangegeven alsmede een tijdschema voor elk afzonderlijke luik van de 
"audiovisuele triptiek" : spelregels, programma-Industrieën en nieuwe 
technologieën. Hiermede wordt een antwoord gegeven op de gerechtvaardigde 
verwachting van de Raad en het Parlement ter zake te worden geïnformeerd, maar 
daarmede kan niet worden vooruitgelopen op de behandeling van de verschillende 
voorstellen die parallel en soms gelijktijdig zal plaatsvinden. 
In dit document wordt ruimschoots rekening gehouden met de Inventaris die werd 
opgemaakt en de aanbevelingen die werden geformuleerd door talrijke ter zake 
kundigen in deze sector die bijeen waren naar aanleiding van het Europees 
Audiovisueel Congres dat van 30 september tot 2 oktober 1989 te Parijs werd 
gehouden en waarop voor de toekomst van de audiovisuele sector in Europa belangrijk 
werk werd verzet. 
0. Samenvatting 
1. De Europese audiovisuele markt 
In een zich snel een voortdurend veranderende maatschappij zoeken de Europese 
audiovisuele media naar een passende ruimte voor een ontwikkeling die hen in 
staat stelt de hun toekomende plaats in te nemen. 
De dwangmatigheden In de structuur van de Europese markt blijken onder de druk 
van een door Amerikaanse en Japanse firma's gedomineerde wereldmarkt een groot 
aantal hinderpalen op te leveren die uit de weg moeten worden geruimd terwijl de 
huidige ontoereikendheid van het aanbod ten opzichte van de vraag in een 
volstrekt dynamische perspectief moet worden aangepakt. 
Men dient er namelijk rekening mee te houden dat de technologische veranderingen 
blijven voortgaan waardoor de traditionele betrekkingen tussen degenen die in de 
../... 
_ 2 -
audiovisuele sector een rol spelen ingrijpend worden gewijzigd door het aanbod 
van nieuwe mogelijkheden voor verspreiding en een diversificatie van de bronnen 
van inkomsten. Het geleidelijke beroep op deze nieuwe mogelijkheden gepaard met 
wijzigingen in de reglementaire voorzieningen, gaat vergezeld van een verhoging 
van de vraag die een nieuwe Industriële dynamiek op gang brengt waarin de 
onafhankelijke produktie de haar toekomende plaats tracht te vinden. 
De Europese audiovisuele sector, die zich hoofdzakelijk in een nationaal kader 
heeft ontwikkeld, moet de huidige versnippering van de markt overwinnen en de al 
te enge en onvoldoende rendabele produktie- en distributiestructuren aanpassen. 
Het scheppen van een audiovisuele ruimte door de ontwikkeling van het vrije 
verkeer van programma's, de Inrichting van een financieel kader waarmede een 
spreiding op Europees niveau van de aan Investeringen verbonden risico's kan 
plaatshebben, de bevordering van de programma-Industrieën en de beheersing van 
nieuwe technologieën zullen In een op mededinging gebaseerde markt het in deze 
sector schuilend potentieel volledig vrij maken. 
2. Een globaal communautair beleid 
Het communautaire audiovisuele beleid dat op de laatste bijeenkomst van de 
Europese Raad werd uitgestippeld en bevestigd is gericht op een gecoördineerd 
optreden met een drieledig doel : het opstellen van spelregels, de bevordering 
van de programma-industrIeën en de beheersing van nieuwe technologieën. 
Hetgeen op dit gebied reeds is bereikt (Richtlijn Televisie zonder grenzen, 
gemeenschappelijke strategie voor de bevordering van de HDTV en de uitvoering 
van het Medla-proefproject) dient met Inachtneming van het 
subsidiariteitsbeginsel te worden aangevuld met een In de diepte werkende actie. 
A. De grondslag die door de Richtlijn Televisie zonder grenzen werd gelegd moet 
worden aangevuld om een gunstig klimaat te scheppen voor het 
mededingingsvermogen van de audiovisuele Industrie. 
Hiertoe dienen in de eerste plaats de nationale wetgevingen op het gebied van 
het auteursrecht te worden geharmoniseerd om zorg te dragen voor een 
doeltreffende bescherming van en een rechtvaardige beloning voor de auteurs in 
alle Lid-Staten. De Commissie zal met name de vraagstukken moeten aanpakken die 
zich voordoen bij de kabeldistributie en de satellietomroep door in het kader 
van een voorstel voor een richtlijn een consensus tot stand te brengen waarbij 
de verschillende betrokken belangen met elkaar in evenwicht zijn. 
Voorts moet ervoor worden gezorgd dat de ontwikkeling van de audiovisuele sector 
niet ten koste gaat van het pluralisme maar integendeel daartoe bijdraagt door 
met name de verscheidenheid van de aan het publiek aangeboden programma's te 
vergroten. 
Verder zal een doelgericht mededingingsbeleid dat door het streven naar 
rechtszekerheid wordt geleid het mogelijk moeten maken dat zorg wordt gedragen 
voor een doeltreffende kaderregeling voor de verlening van nationale steun en 
worden voorkomen dat nieuwe belemmeringen worden geschapen door de 
totstandkoming van met de mededingingsregels strijdige overeenkomsten. 
.../... 
- 3 -
Tenslotte zal de Commissie bestuderen op welke wijze zij een bijdrage kan 
leveren tot de bevordering van onafhankelijke produkties en de ontwikkeling van 
een secundaire markt voor heruitzendingen kan begunstigen daarbij rekening 
houdend met de essentiële rol die de Lld-Staten op dit gebied zullen moeten 
spelen. 
Ten aanzien van het MED I A-Programma - waarvan de proeffase in 1990 zal 
eindigen - zal de Raad voor het jaar 1991 een besluit moeten nemen ter zake van 
de voortzetting en de uitbreiding van zijn actie in het kader van een programma 
voor de bevordering van de audiovisuele Industrie. In het perspectief van de 
interne markt, heeft MEDIA aangetoond In staat te zijn synergieën op gang te 
brengen door grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden te scheppen en door de 
inzet van startkapitaal van openbare en particuliere middelen aan te trekken. 
Door aan het midden- en kleinbedrijf prioriteit te verlenen draagt Media bij tot 
de herstructurering van de audiovisuele Industrie en tracht zij het evenwicht te 
bevorderen tussen de kleine en grote nationale Industrieën. Vanaf het begin tot 
aan het einde van de eigenlijke produktie ontwikkelt MEDIA een geheel van 
aanvullende maatregelen die hun specifieke waarde ontlenen aan de communautaire 
dimensie en zijn gegroepeerd rond de vier belangrijkste aspecten namelijk de 
distributie, de produktie, de opleiding en het financiële kader. 
In het raam van haar op de toekomst gerichte dynamisme zal MEDIA nieuwe gebieden 
voor actie of samenwerking verkennen zoals de nieuwe audiovisuele diensten, de 
audiovisuele media in de minst begunstigde regio's of de samenwerking met 
beroepskringen in andere Europese landen. 
Het voorstel voor een programma voor de steunverlening aan industrieën voor 
audiovisuele programma's zal eveneens een belangrijk onderdeel "audiovisueel 
EUREKA" bevatten, om zoals door de Europese Raad van Straatsburg werd gewenst, 
zorg te dragen voor de noodzakelijke synergieën tussen de beide initiatieven en 
om de rechtsgrondslag te scheppen voor de deelneming van de Gemeenschap aan 
audiovisueel EUREKA. 
Zoals eveneens door de Europese Raad van Straatsburg wordt gewenst zullen voor 
het nieuwe programma de nodige financiële middelen moeten worden uitgetrokken. 
Op het gebied van de nieuwe technologieën is het het streven van de Commissie de 
nieuwe uitzendtechnieken met name In verband met de ontwikkelingen op het gebied 
van de satelliet te optimaliseren. Hiertoe zal zij een voorstel voor een 
richtlijn opstellen die de richtlijn van 1986 betreffende de familie van 
MAC/pakketnormen moet vervangen; in het kader van haar beleid ten aanzien van de 
telecommunicaties zal de Commissie aan de Raad een mededeling doen toekomen 
betreffende de communicatie vla de satelliet in Europa. Op het vitale gebied van 
de Europese HDTV zal het optreden van de Gemeenschap in hoofdzaak zijn gericht 
op de uitwerking van een gecoördineerde en geplande strategie voor de 
geleidelijke invoering in Europa in de jaren 1992 tot 1995 van de HDTV. 
Naast haar inzet aan de zijde van de industrie bij de ontwikkeling In het kader 
van EUREKA 95 van de technologieën zelf en via haar onderzoekprogramma's heeft 
de Commissie de aanzet gegeven tot de oprichting van een ESV waarin de 
fabrikanten van materiaal, producenten en uitzenders zijn vertegenwoordigd om 
door middel van demonstraties en de samenstelling van een voorraad 
kwaliteitsprogramma's de bevordering van het Europese systeem te verzekeren. 
./... 
- 4 -
Daarnaast heeft de Raad op voorstel van de Commissie besloten tot een 
gemeenschappelijke actie ter verzekering van de aanvaarding van de Europese norm 
voor de produktie en uitwisseling van programma's als wereldnorm, op de 
vergadering In mei 1990 te DüsseI dor f van het CC IR (Internationale Raadgevende 
Commissie Inzake radio-aangelegenheden). 
3. Externe aspecten 
De rechtstreekse externe implicaties van dit communautaire audiovisuele beleid 
zijn talrijk. De verwezenlijking van de interne markt en met name het vrije 
verkeer van programma's dat zich afspeelt tegen de achtergrond van een grotere 
vraag, biedt ruime mogelijkheden voor de in de audiovisuele sector zowel in de 
Gemeenschap als daarbuiten werkzame marktdeelnemers. 
Het technologische gebied omvat een aspect "externe samenwerking" dat 
belangrijke uitwerkingen heeft met name wat de bevordering van de Europese HDTV-
norm betreft. 
Verder neemt de Gemeenschap deel aan de Internationale onderhandelingen die met 
name gaande zijn in het kader van de GATT (Uruguay-Ronde) voor de liberalisatie 
van de internationale handel In de dienstensector. 
4. Werkprogramma 
In het werkprogramma zijn voor 1990 de belangrijkste termijnen aangegeven voor 
de tenuitvoerlegging van het communautaire audiovisuele beleid. 
../... 
- 5 
1. De Europese audiovisuele markt 
In een zich snel en voortdurend veranderende maatschappij zoeken de Europese 
audiovisuele media naar een passende ruimte voor een ontwikkeling die hen in 
staat stelt de hun toekomende plaats in te nemen. 
De sector omvat drie media namelijk de film, de video en de televisie, maar deze 
definitie zal door de technologische evolutie worden achterhaald. De 
ontwikkeling op het gebied van de Informatiediensten, van de elektronika voor 
het grote publiek en de audiovisuele media convergeren dusdanig dat de kans 
bestaat dat over enige Jaren de huidige afbakeningen hun betekenis zullen hebben 
verloren. Tevens doen nieuwe acteurs hun intrede, zoals de fabrikanten van 
installaties, reclamemakers, uitgevers van elektronische spelletjes en 
beeldplaten alsmede de multi-medla. Te zamen met een sterke toename van de vraag 
van zowel de huishoudingen als ondernemingen verandert de zich thans 
voltrekkende technologische evolutie diepgaand de omstandigheden waarin de 
Europese audiovisuele sector werkzaam is. 
Een van de moeilijkheden waarmede men te kampen heeft wanneer men de situatie 
van de sector wil opnemen Is het gebrek aan gegevens en de geringe 
betrouwbaarheid van de voorhandene gegevens. Uit gegevens over de uiteindelijke 
opbrengsten, die ongeveer 60 % van de omzet van de sector uitmaken, blijkt dat 
deze inkomsten voor de Gemeenschap 16 miljard ecu bedragen tegen 
33,5 miljard ecu in de Verenigde Staten. De twee uur die de gemiddelde Europeaan 
dagelijks voor zijn televisietoestel doorbrengt en de invloed van de daardoor 
verschafte informatie op het publiek, op de wijze van het verbruik en de 
levensstijl lelden er evenwel toe dat het belang van de sector niet alleen kan 
worden beoordeeld aan de hand van de bijdrage tot het BBP. 
1.1. De diagnose : kenmerken van de Europese markt 
Waar de audiovisuele sector zich in Europa in hoofdzaak in een nationaal kader 
heeft ontwikkeld laat deze zich aanzien ais een mozaïek dat telkens naar 
gelang van de omstandigheden anders is samengesteld. Deze samenstelling 
geschiedt in eerste Instantie in een context van een markt die naar buiten 
openstaat maar door de huidige organisatie van de markt in Europa aan 
dwangmatigheden In de structuur daarvan is onderworpen. 
1.1.1. De context van de wereldmarkt 
Het zou een vergissing zijn zich bij de voorstelling van de audiovisuele 
sector uitsluitend te laten leiden door nationale criteria. Op het gebied 
van de audiovisuele media concurreren verschillende markten met eikaar. Op 
het gebied van de fiction ziet men naast de wereldmarkt ook door de taal 
bepaalde markten en nationale markten. Wat de informatie betreft stuit men 
ook op plaatselijke of regionale markten. De rol van Amerikaanse firma's bij 
de schepping van een wereldmarkt - eerst voor de film en de bioscoop en 
vervolgens voor de televisieprogramma's en de video - en hun 
ontwikkelingsniveau (ongeveer het dubbele van dat van de audiovisuele 
industrie in Europa) doet hen op de wereldmarkt een vooraanstaande rol 
spelen. Niettemin hebben ook andere landen zoals Australië, Brazilië en 
Japan (voor tekenfilms) zich eveneens een positie op deze markt weten te 
veroveren. Vooral het bezit van een voorraad aan reeds verwezenlijkte 
./ 
6 -
programma's en een concurrerende afzetstructuur zijn de voorwaarde voor het 
succes op de wereldmarkten. Het bestaan van deze wereldmarkt houdt in dat 
geen enkel beleid kan worden opgezet waarbij uitsluitend rekening wordt 
gehouden met de Europese omstandigheden, zij het dat men deze wel in het oog 
moet houden. 
1.1.2. De organisatie van de markt in Europa 
Voor de organisatie van de markt In Europa bestaan op het ogenblik een 
aantal dwangmatigheden in de structuur van de markt. De film en de 
televisie zijn van oudsher activiteiten die los van elkaar werden 
uitgeoefend, ondanks het belangrijke aantal films dat in 
televisieuitzendingen wordt vertoond. Van het begin af aan hebben de 
televisiemaatschappijen de vorm aangenomen van vertikaal met hun eigen 
produktlestudio's geïntegreerde organisaties die veelal over eigen 
uitzendlngsfaciII tel ten beschikken. Er bestond nauwelijks een prikkel voor 
deze uitzenders om zich op een transnationale activiteit toe te leggen omdat 
hun middelen en doelstellingen in hun zendvergunningen oorspronkelijk op een 
zuiver nationale wijze waren geregeld. De filmindustrie is nu zij geblokkerd 
was in haar afzet van televisieprogramma's zeer fragmentair gebleven. 
Deze situatie verschilt sterk van die in de Verenigde Staten waar een 
verordening van de Federal Communications Commission de "networks" verbiedt 
hun eigen produktie te programmeren, met uitzondering van nieuwsuitzendingen 
en de uitzending van sportevenementen. De grote Amerikaanse studio's hebben 
zich dan ook kunnen toeleggen op de produktie van een verscheidenheid van 
televisieprogramma's waarbij zij werden geholpen door de opkomst van een 
secundaire markt (die van de heruitzendingen) die door de lokale 
televisiestations wordt gevormd. Zodoende is er in de Verenigde Staten 
altijd een evenwicht geweest tussen de producenten en de uitzenders welk 
evenwicht in Europa ontbreekt. 
In structurele termen wordt de audiovisuele sector gekenmerkt door een groot 
aantal veelal dynamieke kleine en middelgrote ondernemingen, die in het 
stadium van de produktie een vooraanstaande positie innemen maar in het 
stadium van de distributie met een grote concentratie worden geconfronteerd, 
met name waar het de televisienetten betreft. Deze concentratie kan deels 
worden toegeschreven aan het ontbreken van een nationale secundaire markt 
voor televisleultzendlngen in Europa, die wordt gevormd door plaatselijke 
stations of stations voor heruitzending. Ook moet worden vastgesteld dat de 
betrekkingen tussen de verschillende stadia van de afzet te wensen 
overlaten, hetgeen schadelijk is voor de doeltreffendheid van het geheel. 
Het audiovisuele landschap in Europa verandert evenwel zeer snel met name 
als gevolg van het samengaan van reglementaire en technologische 
ontwikkelingen. Het besluit van de overheid om nieuwe netten toe te laten -
hetgeen voor een deel mogelijk is geworden door de ontwikkeling van de kabel 
en de uitzendingen via de satelliet - heeft te zamen met een verlenging van 
de dagelijkse zendtijd van de bestaande zenders tot een explosie van het 
aantal zenduren geleid. 
.../.. 
- 7 -
1.1.3. De situatie op de progammamarkt 
In 1988 heeft Europa voor 700 miljoen USD programma's aangekocht in de 
Verenigde Staten. Het huidige gebrek aan evenwicht tussen het aanbod (de 
produktie van programma's) en de vraag van de omroepen moet echter niet 
worden gezien als een probleem op zich, maar veeleer als het resultaat van 
een aantal ontwikkelingen in de audiovisuele sector en dus als een teken van 
dieper liggende moeilijkheden. Het tekort aan televisieprogramma's dat zich 
de laatste tijd in Europa voordoet, wordt zowel verklaard door de stijging 
van de produkt iekosten, vooral voor fictie, als door de toename van de 
zendtijd. Het probleem wordt nog verergerd door de achteruitgang van de 
f i Improdukt ie ten gevolge van de vermindering met 40 % van het 
bioscoopbezoek in de Jaren tachtig en de stijging van de kosten, waar geen 
even grote toename van de inkomsten uit de videoverkoop en -verhuur en uit 
de verkoop van uitzendingsrechten tegenover staat. 
De kijker heeft een duidelijke voorkeur voor programma's van eigen bodem, 
zodat de aankoop van materiaal op de wereldmarkt veelal een noodoplossing 
lijkt te zijn. De rechten op de bestaande voorraad Europese programma's 
zijn Immers In handen van de concurrerende nationale netten, die de 
nieuwelingen op de markt kunnen beletten uit die voorraad te putten. 
Doordat deze laatsten niet voldoende nieuwe produktf es kunnen maken of kopen 
om hun programma's op te vullen, zijn zij gedwongen zich te bevoorraden uit 
de elders beschikbare en gemakkelijk toegankelijke voorraden, voornamelijk 
op de Amerikaanse markt. 
1.1.4. De impact van de nieuwe technologieën 
De impact van de nieuwe technologieën doet zich op alle niveaus gevoelen en 
heeft enerzijds tot gevolg dat er een grotere behoefte bestaat aan kapitaal 
en anderzijds dat technische hinderpalen die vroeger onoverkomelijk waren, 
wegvallen. Zo kan de hoge-definitietelevisie een hele reeks gevolgen hebben 
voor de werking van de audiovisuele sector. Om te beginnen versterkt de 
HD-technologie de om commerciële redenen ingezette tendens naar convergentie 
van televisieproduktIe en fiImproduktie. Voorts heeft zij belangrijke 
consequenties voor de fabrikanten van elektronika voor huishoudelijk 
gebruik, omdat de gezinnen nieuwe ontvangsttoestellen zullen moeten 
aanschaffen, en voor de wijze van uitzending, vooral per satelliet. De 
HD-videonorm kan ook Interessant zijn voor ondernemingen, die in verband met 
hun behoeften op het gebied van opleiding en communicatie steeds grotere 
afnemers worden van audiovisuele diensten. Tenslotte zullen door de 
toepassing van de HD-norm, waarbij een groot aantal microprocessors nodig 
is, de ontvangsttoestellen waarschijnlijk intelligente machines worden, 
waaromheen mogelijk nieuwe interactieve diensten kunnen worden uitgebouwd. 
Door de opkomst van de nieuwe technologieën zal meer moeten worden gedaan 
aan de opleiding en aan het promoten van produkten. 
./... 
- 8 -
1.1.5. Een groeiende vraag 
De nieuwe technologieën mogen dan bepalend zijn voor de toekomstige 
ontwikkelingsmogelijkheden van de audiovisuele sector, het zal grotendeels 
van de vraag afhangen of van die mogelijkheden gebruik wordt gemaakt. Nu is 
de audiovisuele sector een sector waar de vraag snel groeit. Daarvoor zijn 
er verschillende verklaringen : de mensen beschikken over steeds meer vrije 
tijd; er komen nieuwigheden op de markt zoals de videorecorder, waarmee 
televisieprogramma's kunnen worden opgenomen om ze later te bekijken, en 
waardoor bioscoopfilms en, In toenemende mate, speciaal voor de video 
gemaakte produktles een rulmer publiek kunnen bereiken; en het aanbod van 
televisieprogramma's wordt steeds overvloediger. Concreet leidt deze groei 
van de vraag tot een stijging van de inkomsten uit televisiereclame (van 2,7 
tot 8,5 miljard ecu tussen 1980 en 1989), verkoop en verhuur van 
videocassettes (2,9 miljard ecu), kabelabonnementen (680 miljoen ecu), 
sponsoring en betaaltelevisie. Ondanks de daling van de inkomsten van de 
bioscopen (die zich sinds kort hebben gestabiliseerd en in sommige landen 
zoals Groot-BrIttannië opnieuw beginnen te stijgen) en de stabilisering van 
het kijkgeld, blijft de situatie positief evolueren. 
1.1.6. De industriële dynamiek 
De groei van de vraag, de technologische innovaties en het zich wijzigende 
wettelijke kader hebben te zamen een nieuwe industriële dynamiek op gang 
gebracht. Zo kunnen wij een begin van verticale integratie vaststellen 
waarbij fabrikanten van materiaal zich ook gaan bezighouden met de produktie 
van programma's. Tevens komen rond bepaalde kranten- en uitgeversgroepen 
machtige mul11mediaconcerns tot stand, een voorbeeld dat door vele andere 
ondernemingen in de sector wordt gevolgd. Reclamemakers gaan in ruil voor 
de inlassing van reclamespots programma's financieren. Waterleidingbedrijven 
maken gebruik van hun technologische kennis en hun ervaring op 
marketinggebied om in de kabel te investeren. Sommige 
televisiemaatschappijen zijn als reactie op het verschijnen van deze nieuwe 
concurrenten een beleid gaan voeren dat is gericht op verticale integratie 
en internationalisering. 
De audiovisuele sector Is dus volop in beweging, hetgeen stellig een teken 
van dynamisme Is, maar het feit dat de meeste nieuwelingen in die sector op 
het ogenblik verlies leiden, zou op lange termijn ernstige gevolgen kunnen 
hebben. Het zou er immers kunnen toe lelden dat ondernemingen waarvan de 
belangen vooral op de audiovisuele markt liggen hun financiële toestand zien 
achteruitgaan of dat nieuwelingen verkiezen zich uit die markt terug te 
trekken voordat ze er te veel in hebben geïnvesteerd. En dan zou de weg 
openliggen voor investeerders uit derde landen. 
1-2- Sterkte en zwakte van de audiovisuele sector In Europa 
De audiovisuele sector In Europa is potentieel in staat tot grote bloei, maar 
stuit daarbij op moeilijkheden die het gevolg zijn van structurele gebreken. 
.../... 
- 9 -
1.2.1. De culturele verscheidenheid en de versplintering van de markt 
De rijkdom en verscheidenheid van de culturen in Europa vormen tegelijk een 
voordeel en een nadeel, een voordeel omdat het een bij uitstek creatief 
bedrijf In staat stelt zich voortdurend te verjongen, en een nadeel omdat 
het leidt tot een versplintering van de markt naar taal, programmavoorkeur 
en maximumzendtIJd, om niet te spreken van de belemmeringen voor uitzending 
en verspreiding. Nochtans krijgen ook andere sectoren zoals de reclame met 
dergelijke problemen te maken, en die hebben daar juist hun voordeel mee 
weten te doen. Het vermogen om taal- en cultuurgrenzen te doorbreken, zou 
voor de audiovisuele sector In Europa een sterk wapen moeten zijn in de 
strijd om de wereldmarkt, zeker gelet op het grote verspreidingsgebied van 
andere talen dan het Engels (Duits In Oost-Europa, Frans in Afrika, Spaans 
en Portugees in Lat IJns-AmerIka). 
1.2.2. De industriële structuur 
Het bestaan van een groot aantal concurrentiekrachtige KMO's vormt een 
troef, evenals het bestaan van enkele wereldvermaarde omroepen. Niettemin 
beginnen, nu grote fictionele produktles steeds duurder worden en er in 
nieuwe uitrusting moet worden geïnvesteerd, de Europese ondernemingen de 
beperkingen van hun kleinschaligheid te ondervinden, vooral op het gebied 
van de produktie. Zo kwamen er in 1989 op de lijst van de 100 grootste 
ondernemingen naar omzet geen, en op de lijst van de 500 grootste Europese 
ondernemingen naar beurswaarde slechts 15 groepen uit de amusements- of 
mediasector voor. 
Het wordt hoe langer hoe moeilijker geld te vinden voor een produktie op 
basis van ad hoc projecten met telkens per project samengestelde equipes. 
De zaken worden nog extra bemoeilijkt door de zwakte van het 
distributiesysteem. Wat de film betreft, vormt het ontbreken van een 
distributienet - zoals dat van de grote Hollywoodstudlo's - een bijzonder 
nijpend problem. Een ander zwak punt van de Europese structuur is het feit 
dat de videosector onvoldoende is ontwikkeld (3 miljard ecu tegen 7 miljard 
in de Verenigde Staten) en dat 40 % van de distributeurs wordt gecontroleerd 
door Amerikaanse ondernemingen. Wat de televisieprogramma's betreft, hebben 
de omroepen te kampen met een tekort aan middelen, dat verschilt naargelang 
van de grootte van de omroep en het soort programma. De kosten voor 
fictionele produktles zijn zo hoog geworden dat nog maar weinig omroepen op 
eigen kosten dergelijke programma's kunnen maken. 
1.2.3. Onvoldoende rentabiliteit 
Een onvermijdelijk gevolg van de versplintering van de markt en de 
onaangepastheid van de structuur is een onvoldoende rentabiliteit op alle 
niveaus in de audiovisuele sector, ondanks de groei van de vraag en het 
aanboren van nieuwe financiële bronnen. De slechte inschatting van het 
- 10 -
risico door de geldschieters maakt krediet duurder, zodat minder projecten 
worden gerealiseerd. Op het ogenblik moet, om de rentabiliteit te 
verbeteren, vooral een Intensiever gebruik worden gemaakt van nieuwe 
Europese produktles en - meer nog - van de bestaande voorraad produktles. 
De middelen daartoe zijn de heruitzending op secundaire markten (nationaal 
en lokaal), een grotere uitwisseling binnen Europa en een grotere uitvoer 
naar derde landen. 
1.3. Prioriteiten 
Om de audiovisuele sector in Europa te helpen zijn gebreken te boven te komen, 
moet een einde worden gemaakt aan de huidige versplintering van de markt, 
moeten voldoende geldmiddelen worden gevonden en moeten de nieuwe 
technologieën worden bevorderd, dit alles door middel van een gecoördineerde 
actie en met behoud van de verscheidenheid. 
- Een einde maken aan de huidige versplintering van de markt 
De totstandbrenging van een ruimte zonder grenzen, waarbinnen met name het 
verkeer van televisie-uitzendingen vrij zal zijn, is van essentieel belang 
voor het internationaliseren en bijgevolg het rendabel maken van de 
produktie. 
Daarnaast zullen de ontwikkeling van een zelfstandige produktie, die beter 
aan een grote markt is aangepast, en het ontstaan van een echte secundaire 
markt, ertoe bijdragen om van Europa op audiovisueel gebied één grote ruimte 
te maken. 
- Voldoende geldmiddelen vinden 
De slechte Inschatting van het risico vormt een factor die het voor de 
audiovisuele sector In Europa extra moeilijk maakt om aan geld te geraken. 
Bij een individueel audiovisueel produktieproject is het risico van 
mislukking hoog, maar dit Is niet meer het geval wanneer men de sector in 
zijn geheel beziet. Bijgevolg moet het uitgangspunt van een gezond Europees 
financieringsbeleid een spreiding zijn van het risico over op Europees 
niveau samengestelde pakketten van projecten. Daarbij kunnen mede door de 
vrijmaking van het kapitaalverkeer en van de effectenmarkt nieuwe 
investoringsmogelIJkhden worden gecreëerd. 
- De nieuwe technologieën bevorderen 
Slechts indien de kansen worden aangegrepen die de technologische 
ontwikkelingen op het gebied van produktie en verspreiding bieden, zal in 
een tijd van snelle veranderingen de audiovisuele sector in Europa een 
groter deel van de markt voor zich kunnen opeisen. 
Om morgen op de wereldmarkt te kunnen concurreren, moet de Europese 
audiovisuele industrie een technologische doorbraak forceren, en daarbij 
staat zij onder meer voor de uitdaging een succes te maken van de 
Europese HDTV. 
./... 
- 11 -
- Behoud van de verscheidenheid 
De audiovisuele sector in Europa zal slechts tot ontplooiing kunnen komen op 
een open markt met vrije concurrentie. Een dergelijke markt kan slechts tot 
stand komen, Indien de mededingingsregels strikt worden toegepast en Indien 
de zekerheid bestaat dat, wanneer van overheidswege regels voor het 
bedrijfsleven of voor de sector worden vastgesteld, deze bijdragen tot de 
openstelling van de markt. 
- Zorgen voor doorzichtigheid op de markt 
Een essentieel vereiste voor de ontwikkeling van de markt is met name de 
beschikbaarheid van voldoende betrouwbare informatie. Dit is niet alleen 
van belang voor degenen die het beleid van de ondernemingen bepalen, maar 
heldere informatie moet ook de basis vormen voor het overleg tussen en met 
de verschillende betrokken vakkringen. 
- Waardering voor de rijkdom In verscheidenheid van de Europese culturen 
Films en televisieprogramma's vormen een belangrijke cultuurdrager. 
Waardering voor de rijkdom in verscheidenheid van de Europese culturen kan 
er, meer dan nu het geval Is, toe bijdragen de slagvaardigheid van Europa op 
audiovisueel gebied te vergroten, hetgeen dan weer zal zorgen voor een 
grotere bloei van de Europese culturen in Europa zelf en in de gehele 
wereld. 
Tegelijk moet erop worden toegezien dat de huidige tendens naar concentratie 
in de mediasector en de opkomst van multimediaconcerns geen gevaar opleveren 
voor het pluralisme waarover onze democratische samenlevingen terecht 
angstvalIig waken. 
Wil de audiovisuele sector in Europa de hem geboden kansen kunnen 
aangrijpen, dan moet de overheid eerst zorgen voor een kader waarbinnen 
zulks mogelijk is, maar de ontwikkeling van de sector zal toch vooral de 
taak zijn van de verschillende categorieën marktdeelnemers die er direct bij 
zijn betrokken : scheppende kunstenaars, producenten, distributeurs, 
omroepen, investeerders, fabrikanten van uitrusting en reclamemakers vormen, 
hoe heterogeen ook, de enige werkelijke "force de frappe" op audiovisueel 
gebied in Europa. 
2. Een algemeen communautair beleid 
2.1. Krachtlijnen van het communautaire beleid 
2.1.1. Globale aanpak en uitgangspunten 
Om een kader te scheppen waarbinnen de Europese audiovisuele Industrie tot 
ontwikkeling kan komen, moeten de Lld-Staten, de Gemeenschap en geheel 
Europa samenwerken. 
Er is op dit gebied een belangrijke taak weggelegd voor de Lld-Staten, die 
immers bevoegd zijn ter zake van de vestiging van omroeporganisaties, de 
ondersteuning in nationaal verband en het cultuurbeleid. 
in Europees verband wordt op twee niveaus actie gevoerd : in het kader van 
.../... 
- 12 -
de Raad van Europa, waarvan de Overeenkomst betreffende de 
grensoverschrijdende omroep logisch aansluit bij de communautaire richtljin 
betreffende het vrije verkeer van uitzendingen, en in het kader van het 
audiovisuele Eureka, waarin 26 landen en de Commissie samenwerken. 
De Gemeenschap neemt een bijzondere plaats In, omdat zij fundamenteel op 
integratie is gericht. Tot haar belangrijkste doelstellingen in dit verband 
behoren het tot stand brengen en het doen functioneren van een werkelijke 
ruimte zonder grenzen, waarbinnen het verkeer van personen, goederen, 
diensten en kapitaal vrij is. 
In deze context, en In samenhang met haar actie op andere terreinen, zal de 
Commissie haar initiatieven op audiovisueel gebied doen berusten op de 
strikte eerbiediging van de in het Verdrag vastgelegde bevoegdheden en op de 
beginselen die het communautaire optreden beheersen, te weten de 
subsidiariteit, de communautaire toegevoegde waarde en de inachtneming van 
de nationale maatregelen die in overeenstemming zijn met het communautaire 
recht. 
Ten einde rekening te houden met de ingewikkeldheid en de eigenheid van de 
sector In industrieel, technologisch en cultureel opzicht, wordt de 
ruggegraat van het audiovisuele beleid van de Gemeenschap gevormd door de 
"Triptiek van Rhodos", d.w.z. de drie grote krachtlijnen die de Europese 
Raad in 1988 voor een Europese actie op dit gebied heeft uitgezet : 
- alles moet erop gericht zijn de slagvaardigheid van Europa op audiovisueel 
gebied te vergroten; 
- dit vereist gezamenlijke inspanningen op drie terreinen : de spelregels 
(vrij verkeer van programma's); de ontwikkeling van de programma-industrie 
(creatie, produktie, distributie); en de beheersing van de nieuwe 
technologieën (met name de HDTV); 
- voorts vereist dit een bewustwording in communautair en Europees verband, 
en waardering voor de verscheidenheid van de Europese culturen. 
Het gaat om een globale aanpak, zowel wat betreft het doel dat de Europese 
Raad heeft vooropgesteld als wat betreft de middelen die hij heeft 
aangegeven om dit doel te bereiken, te weten gecoördineerde inspanningen op 
de drie terreinen die te zamen de audiovisuele "triptiek" vormen. Gelijk 
uit de vorige hoofdstukken blijkt, bevestigen zowel de diepgaande studies 
die de Commissie In 1989 heeft verricht, als de conclusies van het 
Audiovisueel Congres dat dit de juiste aanpak is. BIJ het uitwerken en ten 
uitvoer leggen van acties ter bereiking van het algemene doel moet vanwege 
de samenhang tussen de drie luiken van de "triptiek" het evenwicht 
daartussen worden bewaard. Deze acties moeten elkaar aanvullen, hetgeen 
onder meer onderstelt dat ze tegelijkertijd worden gevoerd. Niettemin 
moeten vanwege de specificiteit van elk der drie luiken bij de 
tenuitvoerlegging telkens aangepaste methodes worden gebruikt (naargelang 
van het geval regulering, maar ook aanbeveling, aanmoediging, overleg, 
begeleiding). 
De basis van het algemene beleid waarop de toekomstige actie moet stoelen, 
wordt gevormd door de aanneming van de richtlijn "Televisie zonder grenzen", 
de ontwikkeling van de aanloopfase van het MED IA-Programma en de 
uitstippeling van een beleid op het gebied van de HDTV. 
.../... 
- 13 -
2.1.2. Toekomstige maatregelen 
Gezien de in 1989 geboekte vooruitgang heeft de Europese Raad van 
Straatsburg nogmaals willen wijzen op het belang dat hij aan het 
audiovisuele beleid hecht en op de noodzaak om tegelijkertijd voortgang te 
maken met elk van de drie delen van het drieluik : 
- de Raad acht het nodig de recente verworvenheden te consolideren en heeft 
hierbij gewezen op de noodzaak van aanvulling van het reglementaire deel, 
met name door maatregelen op het gebied van het mededingingsbeleid; 
- tevens wenst de Raad dat met grote kracht wordt gewerkt aan de 
ontwikkeling van een Europees HDTV-systeem, dat voor het actieprogramma 
van de Gemeenschap In verband met MEDIA de nodige financiële middelen ter 
beschikking worden gesteld en dat de nodige samenwerking met 
EUREKA-Audiovisuel tot stand wordt gebracht. 
Deze beleidslijnen waren bepalend voor het Werkprogramma van de Commissie 
voor 1990 en zullen als richtsnoer voor de tenuitvoerlegging dienen (zie 
punt 4). 
2.1.3. Permanente observatie van de markt 
Voor de permanente beoordeling van het effect en de doelmatigheid van de 
communautaire maatregelen dient men te kunnen beschikken over de juiste 
middelen om de ontwikkeling van de audiovisuele markt te kunnen volgen en 
analyseren. Daarom zal de Commissie In het kader van EUREKA-Audiovisuel 
betrokken blijven bij de oprichting van een Europese waarnemingspost voor de 
ontwikkeling van het omroepwezen, waarvoor vrijwel alle beroepshalve bij 
radio en televisie betrokkenen zich op het congres uitspraken. Dit nieuwe 
orgaan voorziet in een behoefte die alle betrokkenen uit de particuliere en 
de openbare sector gevoelden, een betrouwbare, neutrale, doorzichtige en 
toegankelijke bron van Informatie over de audiovisuele sector. 
Om In deze behoefte te voorzien moeten de taak en de werkwijze van een 
dergelijk Instituut te zamen met de betrokkenen worden vastgesteld, waarbij 
men zich zowel door overwegingen van onafhankelijkheid ten opzichte van 
overheid en omroep als van operationele doelmatigheid moet doen leiden. 
Dit waarnemingscentrum moet zich bezighouden met het verzamelen, verwerken 
en verspreiden van economische, statistische en documentaire gegevens welke 
betrekking hebben op de verschillende aspecten van de audiovisuele 
industrie, in samenhang met reeds bestaande instanties, doch zonder 
doublures met hun werkzaamheden. Tevens zou het waarnemingscentrum een 
bijdrage moeten leveren tot het ontwikkelen van een methodologie om de 
gegevens onderling vergelijkbaar te maken. 
Op deze wijze zou het de taak van centrale informatiepost kunnen vervullen 
voor potentiële gebruikers als : omroep, overheid, universiteiten en 
wetenschappelijke instituten. 
In verband met deze beleidsoverwegingen heeft het Comité van Coördinatoren 
van EUREKA-Audiovisuel een team van deskundigen opgedragen na te gaan wat de 
werkwijze van deze observâtiepost in de praktijk moet zijn. Deze 
deskundigen zullen hun aanbevelingen In de loop van het derde trimester van 
1990 moeten overleggen zodat vóór het einde van het Jaar tot oprichting kan 
worden overgegaan. 
De Commissie zal niet alleen betrokken zijn bij de oprichting van dit 
.../.. 
- 14 -
waarnemingscentrum, zij zal ook, met name In verband met de Invoering van de 
richtlijn, haar eigen Interne capaciteit voor economische en Industriële 
analyse en van toezicht op de markt verder tot ontwikkeling brengen. 
2.1.4. Overleg 
Het overleg met het omroepwezen is één van de beginselen waarop de Commissie 
haar werkzaamheden baseert en de bestaande structuren hebben reeds in ruime 
mate hun bijdrage geleverd bij de besluitvorming over de audiovisuele 
sector. 
De Commissie acht het vooral van belang dat de overlegmechanismen met het 
omroepwezen zo goed mogelijk zijn afgestemd op het karakter van deze 
bedrijfstak, die wordt gekenmerkt door een heel bijzondere bedrijfsstructuur 
en door specifieke culturele aspecten. De behoeften aan een nieuw 
overlegkader doet zich vooral gevoelen voor de programma-industr ie-, hierbij 
moeten de meest uiteenlopende belanghebbenden betrokken worden, zoals 
ontwerpers, distributeurs, de sociale partners en consumenten. Daartoe 
zullen aan de betrokkenen in de loop van het eerste halfjaar van 1990 
voorstellen worden voorgelegd, waarbij men zich zal doen leiden door de 
positieve ervaringen met het audiovisuele Congres. 
2.2. Scheppen van een gunstig mededingingsklimaat voor de audiovisuele Industrie : 
de spelregels 
Een minimaal juridisch kader moet de betrokkenen In staat stellen hun 
werkzaamheden te ontwikkelen in een werkelijk Europese audiovisuele ruimte. 
De goedkeuring van de richtlijn "Televisie zonder grenzen" en de te verwachten 
maatregelen op het gebied van auteursrecht, vormen hiervoor de grondelementen. 
Indien daarna dan nog belemmeringen van structurele aard bestaan, zal het 
heilzame effect dat wordt verwacht van een Europese audiovisuele ruimte niet 
ten volle worden bereikt. De werkzaamheden ten behoeve van een onafhankelijke 
produktie, alsmede de ontwikkeling van een tweede omroepmarkt en van 
distributiecircuits, moeten ertoe bijdragen om deze belemmeringen op te 
heffen. Het juist functioneren van de aldus tot stand gebrachte ruimte moet 
tevens worden verzekerd door het mededingingsrecht onverkort toe te passen en 
het pluriforme karakter van de media te handhaven. 
Gezien in het kader van de interne markt, waarvan het vrij verkeer van 
diensten één van de grondbeginselen Is, heeft de richtlijn "Televisie zonder 
grenzen" tot doel om de toepassing van dit beginsel mogelijk te maken op 
televisie-uitzendingen tussen de Lld-Staten. De harmonisatie van de nationale 
wetgevingen, die door de richtlijn tot stand wordt gebracht op de gebieden 
promotie, distributie en produktie van televisieprogramma's (met name van 
onafhankelijke produktles), reclame, sponsoring, recht van wederwoord en 
bescherming van minderjarigen zal, te zamen met het beginsel van uitsluitende 
toepassing van het recht van de Staat van uitzending, voortaan een 
gemeenschappelijk juridisch kader vormen dat de vrije ontvangst en 
wederuitzending van uitzendingen uit een andere Lid-Staat zal 
vergemakkelijken. Zo zal de richtlijn in dit opzicht tevens een bijdrage 
vormen voor de vrijheid van meningsuiting, zoals deze met name erkend is in 
artikel 10 van de Europese Conventie van de Rechten van de Mens. 
.../.. 
- 15 
2.2.1. Auteursrechten 
Het door de richtlijn tot stand gebrachte Juridische kader moet nog worden 
aangevuld op het punt van auteursrechten. Nu uitzending zonder grenzen door 
de technologie een realiteit wordt en rechtens een vrijheid Is geworden, 
moet de uitoefening van dit zendrecht vergezeld gaan van een doelmatige 
bescherming van de auteursrechten In alle Lld-Staten, zodat de houders van 
deze rechten ten volle kunnen profiteren van de Europese dimensie van de 
omroep. 
Zonder communautaire aanpak van dit punt, zullen de regelgevende verkokering 
en de rechtsonzekerheid die het gevolg zijn van de uiteenlopende nationale 
systemen van bescherming, een ontmoedigend effect hebben op investeringen In 
ontwerpfaciIitelten, een beperking vormen voor de exploitatiemogelijkheden 
van de films, piraterij In de hand werken en - afhankelijk van het 
toegepaste rechtssysteem - bepaalde betrokkenen bevoor- of benadelen. 
Indien niet wordt opgetreden zal de Europese audiovisuele ruimte kunstmatig 
een organisatievorm vinden welke uitsluitend wordt bepaald door de mazen in 
de wet, ten nadele van alle betrokkenen in het algemeen en van de creatieve 
sector in het bijzonder. Op grond van dit gemeenschappelijk belang moet het 
mogelijk zijn voor het punt van de auteursrechten een communautaire 
oplossing te vinden. 
Daartoe zal, naast naast hetgeen reeds ten aanzien van het auteursrecht is 
bereikt in het kader van het Groenboek van 1988 (C0M(88)172 def.) - bij 
voorbeeld in verband met verhuur - een Initiatief worden genomen om een 
nieuwe aanpak te bepalen. Bij deze nieuwe aanpak zal men zich doen leiden 
door het streven naar handhaving van het evenwicht tussen de verschillende 
belangen en het vergemakkelijken, met name ten aanzien van de doorzending 
via satelliet en kabel, van het beheer van de auteursrechten en aanverwante 
rechten op contractuele basis - hetzij individueel, hetzij collectief - of 
op basis van uitgebreide collectieve overeenkomsten, waarbij rekening wordt 
gehouden met de toenemende behoeften de rechten niet meer toe te kennen voor 
een nationaal grondgebied, maar voor de zones die door de uitzending worden 
bestreken en op basis van de reële kijkcijfers. 
Deze maatregel zal gegoten worden in de vorm van een voorstel voor een 
richtlijn; hierin zal de problematiek van de kabeldistributie en de 
uitzending vla satellieten aan de orde gesteld worden. Hierbij denke men 
aan toepassing van het beginsel van de wet van het land van uitzending en, 
voor zover mogelijk, aan een minimale harmonisatie van bepaalde 
grondsrregels. Binnenkort zal een discussiedocument van de Commissie aan de 
beroepskringen worden voorgelegd, zodat een voorstel voor een richtlijn vóór 
eind 1990 gereed zal kunnen zijn. 
2.2.2. Marktstructuur en concurrentie 
- Produktie 
Op het punt van de produkt lestructuur hebben de In te voeren maatregelen 
In hoofdzaak betrekking op het stimuleren van de onafhankelijke produktie 
van televisieprogramma's. Gezien de door de omroeporganisaties opgedane 
ervaring met de produktie van Europese kwaliteitsprogramma's en het thans 
bestaande tekort aan programma's, Is het waarschijnlijk niet aangewezen te 
streven naar schelding van produktie en uitzending, zoals in de 
Verenigde Staten het geval is. Het Is veeleer zaak de omstandigheden 
../. 
- 16 -
tö scnsppen voor ©en werkelijke concurrentie waarbij de omroeporganisaties 
de keuze hebben om ai dan niet een externe producent In te schakelen, op 
grond van ©en kostenvergeliJklng tussen diens offerte en eigen produktie. 
Elk© maatregel dient gericht te zijn op het scheppen van een markt met een 
omvang d!@ voldoende 3s om onafhankelijke producenten in staat te stellen 
zich autonoom t® ontwikkelen en de nodige financiering te vinden. Er 
bestaat namelijk een mlnimummarktomvang, waarbij de produktie van 
programma's u!t9!ultend op incidentele basis en zonder continuïteit, 
plaatsvindt ®n geen werkelijke markt tot ontwikkeling kan komen. 
in artikel 3 van de richtlijn "Televisie zonder grenzen" worden 
maatregeien ten behoeve van onafhankelijke producenten getroffen, door 
10 % van da zendtijd of van het programmabudget voor hen te reserveren. 
Op grond van art'kef 3 kunnen de Lld-Staten zelfs nog verder gaan. 
Beha Ivo regelgeving bestaan bestaan er nog verschillende andere middelen 
om de onafhankelijke producenten, die voortaan Ingeschakeld moeten worden, 
ta sî i!'.w. feron» H&ï criterium voor het communautaire beleid in deze Is 
stimuiorin-3 van de sector, met name in samenhang met de mededinging en met 
d© conraunautaire p rogramma's. 
Tenslotte kan ook aanpassing van de regeling voor het verwerven van 
rechten door omroeporganisaties bij het nastreven van dit doel een 
belangrijk punt zijn. Momenteel valt de vóór fInanclering door de 
omroeporganisaties bij het extern plaatsen van een opdracht voor een 
programma meestal !n twee gedeelten uiteen. Eén deel heeft betrekking op 
de rechten van eerste uitzending op een bepaald grondgebied voor een 
beperkte periode en het tweede op de rechten van heruitzending en van 
eerste uitzending op andere grondgebieden dan die welke door de 
omroeporganisatie vorden bestreken. Gewoonlijk wordt dit aangeduid als 
het deoï zanders en het deel coproducenten. Indien de producent de nadruk 
legt op het deel coproducenten, verliest hij de greep op het in de handel 
brengen van zijn werk en worden zijn mogelijkheden om op de kapitaalmarkt 
een beroep te doen aanzienlijk beperkt. De belangstelling van financiers 
is over het algemeen namelijk afhankelijk van de Inkomsten die zij een 
produktie hun inziens kan opbrengen uit de verkoop door de producent van 
zijn rechten op heruitzending. 
De Commissi© zal nagaan hoe zij kan bevorderen dat onafhankelijke 
producenten do rechten van eigendom van hun werk kunnen behouden. 
- Dîstribiitlecârcuiîs 
Reeds in het eerste deel is erop gewezen dat de distr ibut iecircuits van 
audiovi3i:o[3 werksn in Europa verschillende zwakke punten vertonen. Voor 
film sn video bestaan er geen Europese distributeurs die in staat zijn een 
flim of een videocassette met de daarvoor benodigde promotiebudgetten in 
an© Europas© landen tegelijkertijd uit te brengen zoals hun grote 
Amerikaanse collega's. Eén van de prioriteiten voor de Europese 
audiovisuels markt Is te bevorderen dat distributiebedrijven van deze 
omvang ontstaan. De middelen waarover de Gemeenschap beschikt om een 
d©rgeiSjfc© structuur te stimuleren zijn beperkt. Niettemin zal de 
Cotoissi© bij de tenu Itvoer legging van haar werkzaamheden aan haar beleid 
(media, mededingingsbeleid), aismede In het kader van haar deelneming In 
net audiovisuele dsel vsn EUREKA, rekening houden met de noodzaak om 
passende distributiesystemen voor Europese films en videocassettes tot 
ontwt k!c® I Ï ^g to brongen. 
.../... 
- 17 -
Het tot stand brengen van een tweede markt Is een noodzakelijke aanvulling 
op de stimulering van de onafhankelijke produktie, want hierdoor wordt het 
mogelijk de produktie rendabel te maken door meervoudige uitzending; ook 
zullen door een tweede markt werkelijke mededingingsvoorwaarden tussen 
omroeporganisaties tot stand worden gebracht. 
De tweede markt kan worden gevormd door plaatselijke of nationale 
omroeporganisaties, door stations die programma's van stations van een 
ander land uitzenden of door Europees georiënteerde stations. Het belang 
van straalverbindingen en van de kabel voor het verspreiden van 
televisieprogramma's, het belang van de televisie voor de toegang tot 
informatie en de nationale kenmerken van de programmamarkten, brengen mee 
dat de Lld-Staten lange tijd een belangrijke rol zullen spelen bij de 
totstandkoming en de exploitatie van televisiestations. Wil deze tweede 
markt tot ontwikkeling kunnen komen, dan dient bij de beslissingen om 
zendmachtigingen te verlenen rekening te worden gehouden met de kenmerken 
van deze markt. Dit betekent met name dat men aan de stations van de 
tweede markt geen moeilijk uitvoerbare voorwaarden oplegt inzake de eigen 
produktie of de programmering. 
- Mededingingsregelingen en misbruik van machtsposities 
Op drie markten doen zich problemen Inzake de mededinging voor : 
a) Produktie en distributie van films voor vertoning in bioscopen en op de 
televisie 
De structureel zwakke punten op dit gebied, alsmede de zeer sterke 
concurrentie met exploitanten van bulten de Gemeenschap, maken dat 
samenwerking tussen ondernemingen in de Gemeenschap noodzakelijk kan 
zijn, zowel op het gebied van coproduktie als van distributie. 
Tijdens het congres werden aanbevelingen gedaan Inzake de toepassing van 
het mededingingsrecht op de mediasector, waarin met name de behoefte 
werd uitgesproken voor een vrijstellingsregeling voor groepen of van 
richtsnoeren voor bepaalde produktie- en distributieovereenkomsten van 
films voor vertoning in bioscopen en op de televisie. De Commissie zal 
trachten aan dit verzoek te voldoen door richtsnoeren op te stellen. 
De Commissie overweegt toepassing van de volgende beginselen : 
- de artikelen 85, 86 en 90 van het EEG-Verdrag zijn op ondernemingen in 
de audiovisuele sector evenzeer van toepassing als op elke andere 
bedrijfstak; 
- de Inspanning van de Gemeenschap om te komen tot één enkele markt in 
de sector goederen en diensten mag niet in gevaar worden gebracht door 
wederom belemmerIngenIn te voeren die het gevolg zouden zijn van met 
het mededingingsrecht strijdige overeenkomsten; 
- de moeilijke economische situatie in de produktie en de culturele taak 
van deze sector wettigen een positieve opstelling van de Commissie ten 
aanzien van samenwerking tussen bedrijven. De Commissie dient er 
evenwel voor te waken dat er een evenwicht blijft bestaan tussen de 
maatregelen van de verschillende Lld-Staten en erop toe te zien dat 
tussen hun onderdanen geen discriminatie wordt gemaakt; 
- het toekennen van exclusieve televisierechten is op zichzelf geen 
vervalsing van de mededinging; overeenkosmten waarvan de 
.../.. 
- 18 -
werkingssfeer te ruim of de duur te lang Is of overeenkomsten waardoor 
aan de partijen extra beperkingen worden opgelegd, kunnen vallen onder 
artikel 85, Md 1. 
b) De programmamarkt 
In deze sector heeft de Commissie vooral tot taak de openheid van de 
markten en de toegang tot deze markten te garanderen. De Commissie 
wenst er met na.ne voor te waken dat alle omroeporganisaties toegang 
hebben tot aantrekkelijks programma's en zal er daarom naar streven dat 
programma's niet meer aan de markt onttrokken worden op grond van 
langlopende coMoctlev© overeenkomsten. Voorts Is de Commissie tegen 
overeenkomsten binnen groepen omroeporganisaties die tot doel hebben de 
prijzen en exploitatievoorwaarden van hun programma's door derden In 
onder Mng ovarleg vast te stellen. 
De overeenkomsten of praktijken welke betrekking hebben op de 
gemeenschappenjke verwerving of distributie van televisierechten vallen 
meesiai onder artikel 85, Md 1. Vrijstelling is mogelijk Indien de 
gemeenschappelijke verwerving of distributie rationalisering bevordert, 
mits hierdoor geen belemmeringen ontstaan voor de toegang van 
concurrenten tot de markt. Indien de leden van multinationale 
groeperingen gemeenschappelijk rechten verwerven, dient men zich ervan 
te vergewissen dat derden tot de programma's In kwestie toegang hebben, 
met name doordat er beperkingen aan de exclusiviteit worden gesteld of 
door het verianen van sublicenties. 
c) Markt van omroepdiensten via satellieten 
De Commissie staat positief tegenover uitbreiding van het aanbod op dit 
gebied met name omdat deze uitbreiding het ontstaan van een tweede markt 
gunstig kan beïnvloeden. Daarom zal zij zich in deze in hoofdzaak doen 
iel den door dezelfde beginselen als die welke in beide eerder genoemde 
sectoren gelden. 
- Kaderregeling voor de steun 
Uitgaande van het beginsel dat een sterke audiovisuele sector in de 
Gemeenschap, zowel om culturele als om economische redenen 
noodzakelijk Is, erkent de Commissie dat overheidssteun een bijdrage 
kan vormen tot de ontwikkeling van deze sector en Is zij voornemens In 
deze ©en positieva Instelling aan de dag te leggen. 
Reeds vroeger heeft de Commissie goedkeuring verleend aan talrijke 
nationale steunregeMngen ten behoeve van de filmindustrie op grond 
van de in at l kei 92, lid 3, sub c) van het EEG-Verdrag genoemde 
uitzondering. Zij hesft zich er echter van vergewist dat deze 
steunregelingen het handelsverkeer tussen de Lld-Staten niet op al te 
sterke wijze beïnvloeden en dat de voorwaarden van deze regeling geen 
discriminatie inhouden voor onderdanen van andere Lid-Staten, 
overeenkomstig de artikelen 7, 48, 52 en 59 van het Ver dag. De 
Commissie zaï dezo positieve instelling ten aanzien van steun in deze 
sector blijven innemen en zal dit standpunt nader uitwerken door in 
1990 in overleg met de Lld-Staten een kaderregeling voor 
overheidssteun in de audiovisuele sector vast te stellen. De 
beleidslijnen van de Commissie zullen betrekking hebben op alle 
soorten steun, met inbegrip van stimulerende fiscale maatregelen, en 
daarbij rekening houden met het eigen karakter van de sector film en 
televlsieproduktie. 
.../... 
- 19 
Mede door een dergelijke kaderregeling kan een garantie worden geschapen voor 
gelijke kansen voor bedrijven In de sector, waardoor de Commissie tevens tot 
uitdrukking brengt, dat zij de audiovisuele produktie in Europa tot 
ontwikkeling wil zien komen. 
2.2.3. Pluriformiteit en concentraties 
Ten aanzien van de reeds eerder genoemde ontwikkeling van concentraties op 
het gebied van de media Is de Commissie van oordeel dat de organisatie van 
de Europese audiovisuele ruimte niet uitsluitend is gebaseerd op het 
verlangen de audiovisuele Industrie te stimuleren, maar ook op het feit dat 
de Gemeenschap tegemoet wil komen aan de eisen van een democratische 
samenleving, In het bijzonder de pluriformiteit van de media en de vrijheid 
van meningsuiting. Het audiovisuele beleid van de Gemeenschap is er dus 
tevens op gericht te waarborgen dat de ontwikkeling van de audiovisuele 
sector niet ten koste van de pluriformiteit gaat, maar een bijdrage levert 
aan de versterking hiervan door de diversiteit van de aan het publiek 
geboden programma's te bevorderen. 
Waar de activiteiten van degenen die werkzaam zijn bij de media in 
toenemende mate een Europese dimensie vertonen, kan men als reactie op de 
pluriformiteit in bepaalde gevallen tot dusver nog slechts een nationale 
dimensie constateren. De bestaande of in voorbereiding zijnde nationale 
wetgevingen zouden omzeild kunnen worden en zijn dus niet voldoende om in 
alle gevallen pluriformiteit te garanderen. Bovendien kan deze situatie, die 
uiteindelijk gekenmerkt zal worden door een sterk uiteenlopend karakter van 
de nationale wetgevingen, als averechts effect hebben dat de werkzaamheden 
die een bijdrage zouden moeten vormen tot een grotere pluriformiteit in de 
Lld-Staten, beperkt worden. 
De toepassing van het communautaire mededingingsrecht als vervat In de 
artikelen 85 en 86 van het Verdrag, past bovendien niet op alle situaties 
waarin de pluriformiteit kan worden bedreigd, met name in geval van 
multimediale eigendom. Tevens heeft de verordening inzake concentraties, die 
op 21 december is goedgekeurd, slechts betrekking op belangrijke 
concentraties die de mededinging op de markt In kwestie beïnvloeden. Daarom 
wordt in deze verordening bepaald dat de Lld-Staten hun nationale bepalingen 
inzake de bescherming van de pluriformiteit en de vrije meningsuiting kunnen 
blijven toepassen, Indien de Commissie tegen een concentratie in de media 
geen stappen onderneemt. 
Gezien het belang dat de Commissie hecht aan het handhaven van de 
pluriformiteit, bestudeert zij dit probleem met het oog op een eventueel 
voorstel voor een richtlijn tot harmonisatie van bepaalde aspecten van de 
nationale wetgevingen op dit gebied. 
2.2.4. Andere aspecten 
- Belemmeringen voor de transnationale produktles 
Willen de produktles van audiovisuele programma's ten volle kunnen 
profiteren van de voltooiing van de Interne markt zonder grenzen, dan 
dient te worden nagegaan of bij de praktische uitvoering van de beginselen 
./ 
- 20 -
van het vrije verkeer geen belemmeringen voor grensoverschrijdende 
werkzaamheden blijven bestaan. 
De Commissie zal bijzondere aandacht besteden aan het vrije verkeer van 
produktieteams en -personeel; hieronder wordt mede verstaan de apparatuur 
en het audiovisuele materiaal en de gevolgen van bepaalde fiscale 
procedures op de samenwerking tussen Europese producenten. 
- Meting van kijkcijfers 
De ontwikkeling van een systeem voor het meten van de kijkcijfers in het 
gehele gebied waarin een uitzending wordt ontvangen zou zeer gewenst zijn. 
Een dergelijk systeem zou de doorzichtigheid van de markt kunnen 
verbeteren doordat producenten en de zendorganisaties het potentieel van 
een programma op Europese schaal zouden kunnen meten. Hierdoor zouden 
potentiële adverteerders ook kunnen beoordelen of zij er belang bij hebben 
dit medium voor hun reclame te gebruiken en dus bij te dragen tot de 
ontwikkeling hiervan. Tevens zou dit een basis voor de berekening van de 
auteursrechten kunnen zijn. 
De Commissie zal met de betrokkenen nagaan hoe zij kan bijdragen tot een 
methodologie voor de ontwikkeling van een paneuropees systeem van meting 
van de ki Jkci Jfers. 
2.3. Een actieprogramma voor de audiovisuele Industrie 
2.3.1. Ontwikkeling van de resultaten van de proeffase van MEDIA 
Voor de ondersteuning van de programma-IndustrIe baseert de Commissie haar 
methode In hoofdzaak op haar bereidheid het economische klimaat voor deze 
Industrieën In het vooruitzicht van de Interne Markt zonder grenzen te 
verbeteren. 
Alvorens een definitief programma op te stellen heeft de Commissie op 
pragmatische wijze de Instrumenten voor een ontwikkelingsstrategie willen 
beoordelen. Zo heeft zij, uitgaande van een brede raadpleging van de 
beroepskringen, modelprojecten uitgevoerd om de pert inent Ie en de 
doelmatigheid van een serie economische stimulerende maatregelen voor de 
audiovisuele Industrie te meten. 
Deze modelprojecten waren ondergebracht In het "MEDIA"-Programma (Mesures 
pour Encourager le Développement de l'Industrie Audiovisuelle). 
Het is aan de Raad voor verdere ontwikkeling te zorgen. In het kader van de 
begrotingsprocedure voor 1990 heeft de Commissie namelijk toegezegd aan de 
Raad een voorstel voor een besluit te doen toekomen om het MEDIA-Programma 
in 1991 voort te zetten. Daarom bereidt de Commissie zich voor op het 
afsluiten van de experimentele fase van MEDIA; zij stelt voor tot de 
hoofdfase over te gaan in het kader van een communautair actieprogramma voor 
de noodzakelijke samenwerking met EUREKA-Audiovisuel. Hiermede wordt 
tegemoet gekomen aan een wens van de Europese Raad te Straatsburg. 
/. 
- 21 -
In haar voorstel zal de Commissie eveneens verwijzen naar de zienswijze van 
de beroepsmatig bij de Europese audiovisuele sector betrokkenen die tijdens 
het Audiovisueel Congres verklaarden dat de MEDIA-projecten als voorbeeld 
kunnen dienen en In samenhang met Eureka verder ontwikkeld moeten worden. 
Voorts vindt momenteel een gedetailleerde evaluatie plaats door een groep 
onafhankelijke deskundigen. De Commissie zal de bevindingen van dit "Comité 
der Wijzen" zorgvuldig onderzoeken en verdisconteren In haar voorstel voor 
een actieprogramma. 
2.3.2. OriëntatleliJnen voor de beginfase van MEDIA 
De Commissie streeft ernaar het klimaat voor ondernemingen in de 
audiovisuele sector te verbeteren zonder rechtstreeks in de produktie in te 
grijpen. Daarom hebben de MEDIA-proJecten betrekking op elke produktlefase 
van het industriële proces : vorming, onderzoek-ontwikkeling, reproduktie, 
meertaligheid, distributie en promotie alsmede op het financiële kader en de 
technische zijde van audiovisuele produktles. 
Nu reeds draagt het geheel van MEDIA-proJecten alle kenmerken van een 
communautair programma. 
- Het sluit aan op het streven naar de grote binnenmarkt 
Met alle projecten wordt getracht de prioritaire doelstelling van de 
Gemeenschap te bereiken door bij de programma-industrieën het 
"dimensie-effect" van de nieuwe economische ruimte te stimuleren : 
. door nationale Industrieën een stevigere positie te verschaffen door 
afzet van hun produkten op communautaire schaal mogelijk te maken; 
. door een samenwerking tot stand te brengen tussen deze industrieën ten 
einde hun produktie- en distributiecapaciteit op de Internationale markt 
te vergroten. 
- Het ontgrendelt de nationale markten door netwerken van 
grensoverschrijdende samenwerking op te richten 
De modelprojecten van MEDIA zijn gebaseerd op een simpel mechanisme : het 
bij elkaar brengen van het bedrijfsleven en de culturele sector. 
Met de grensoverschrijdende samenwerkingsnetwerken kunnen namelijk 
doeltreffende oplossingen worden aangedragen voor structurele problemen In 
de Europese audiovisuele sector die in hoofdzaak het gevolg zijn van de 
versplinterde markt en de afzonderlijk opererende industrieën. 
- Het draagt bij tot de herstructurering van de audiovisuele Industrie door 
het MKB een voorkeursbehandeling te verlenen 
De "netwerkenpolitlek" wordt in het kader van MEDIA zowel ten aanzien van 
bedrijven als ten aanzien van kapitaal gevolgd. Door bedrijfsnetwerken op 
te zetten richt MEDIA zich In de eerste plaats tot het MKB - het midden-
en kleinbedrijf - dat het kloppend hart vormt van het grootste deel van de 
Europese audiovisuele industrie. 
Door de ondernemingen van het MKB In de audiovisuele sector met elkaar in 
contact te brengen kan de markt aan de basis enigszins worden 
- 22 -
geherstructureerd doordat de aanzet wordt gegeven tot "multinationale" 
structuren waardoor het feit dat er in de audiovisuele sleutelsectoren te 
weinig grote industriële ondernemingen zijn, wordt ondervangen. 
- Getracht wordt meer evenwicht te brengen In de relatie tussen de "kleine" 
en "grote" nationale Industrieën 
De omvang en vertakkingen van de samenwerkingsnetwerken houden een 
belangrijke garantie in voor de harmonische groei van de Europese markt : 
de solidariteit tussen landen en markten van verschillende omvang. Door 
deze samenwerkingsnetwerken Is het mogelijk de kloof tussen "kleine" en 
"grote" te overbruggen en "stabiliserende" projecten op te zetten om de 
minder "belangrijke" culturen en talen meer te verspreiden. 
- Het leidt tot een samenhangend geheel van aanvullende acties die hun 
specifieke waarde ontlenen aan de communautaire dimensie 
De MEDIA-proJecten kunnen alleen worden uitgevoerd wanneer de netwerken 
groot genoeg zijn om op grote schaal effect te kunnen sorteren en de 
krachten gebundeld kunnen worden. Om op economisch niveau te kunnen 
functioneren dienen de netwerken zo omvangrijk mogelijk te zijn en In alle 
Lld-Staten van de EG te zijn vertegenwoordigd. 
Voorts zijn de MEDIA-netwerken onderling aanvullend en interactief. 
Voor het opzetten van netwerken is kapitaal vereist : MEDIA verschaft de 
industrie startkapitaal ("seed money") hetgeen weer andere investeringen 
aantrekt. Deze zijn afkomstig van particuliere investeerders, 
beroepsorganisaties, sponsors, kunstbeschermers en de overheid. 
MEDIA verstrekt over het algemeen fondsen in de vorm van terug te betalen 
voorschotten welke na terugstorting onmiddellijk opnieuw worden 
geïnvesteerd. Op deze wijze kunnen projecten na enkele Jaren voor hun eigen 
financiering zorgen met behulp van hun eigen financieringsmechanisme. 
De middelen waarover MEDIA In het kader van het proefproject beschikt zijn 
in verhouding met de eisen van de grote audiovisuele markt zeer beperkt. In 
de hoofdfase zal MEDIA derhalve aanzienlijk meer middelen nodig hebben om 
een actie van enige betekenis te kunnen opzetten. 
2.3.3. Specifieke acties voor de produktie en voor de ontwikkeling van 
distr ibutlemechanIsmen 
In de volgende alinea's worden de acties beschreven die tijdens de proeffase 
van MEDIA zijn uitgevoerd alsmede een aantal ontwikkelingen die de Commissie 
in de hoofdfase zou kunnen doen plaatsvinden. 
- Distributie/promotie 
Met het oog op een optimaal gebruik van de mogelijkheden van de grote 
markt is deze sector voor de Europese produktie prioritair. Het verkeer 
van Europese produkten wordt namelijk belemmerd door zowel taalbarrières 
- 23 -
als door de afgebakende nationale markten en doordat te weinig aan 
promotie wordt gedaan. 
a) Filmdistributie in de bioscopen 
Het door het EFDO (Europese Filmdistributiebureau) uitgevoerde 
proefproject op het gebied van de distributie van Europese films in de 
bioscopen, heeft uitgewezen dat de voltooiing van de grote markt hun 
rentabiliteit kan verhogen zonder dat iets wordt afgedaan aan hun 
creatieve mogelijkheden. 
In de toekomst dient het aantal films dat in aanmerking komt voor 
maatregelen ter bevordering van de distributie te worden uitgebreid en 
moeten ook buiten de Gemeenschap promotieacties worden gevoerd voor 
Europese films. Tenslotte zou uitgebreid aandacht moeten worden besteed 
aan steun voor filmexploitatie in de bioscopen. 
b) Videodistributie en TV-uItzendingen 
De filmindustrie haalt steeds meer van haar inkomsten uit de verkoop 
van videocassettes. Het EVE (Europese Videoruimte)-project zet zich 
daarom in voor de produktie en verspreiding van Europese films volgens 
het door de EFDO goedgekeurde model. 
Dit model zal tevens worden gehanteerd voor de opzet van een mechanisme 
ter bevordering van grensoverschrijdende uitzendingen van 
te Iev i s Ieprogramma's. 
c) Steun voor televisieprogramma's in meerdere talen 
De proeffase van BABEL (uitzenden dwars door de Europese taalbarrières) 
heeft uitgewezen dat er op het gebied van de meertaligheid, een 
fundamenteel element voor de circulatie van de Europese 
televisieprodukt les, nog veel moet gebeuren. In het kader van BABEL 
moeten belangrijke bedragen worden geïnvesteerd In de sector van 
nasynchronisatie om zoveel mogelijk programma's op de communautaire 
markt te kunnen afzetten. De ontwikkeling van meertalige informatieve, 
educatieve en culturele uitzendingen zal vooral door de uitbreiding van 
satelliet televisie-uitzendingen noodzakelijk worden. 
d) Promotie van de onafhankelijke Europese produktie 
De door EURO-AIM (Europese Organisatie voor een onafhankelijke 
audiovisuele markt) opgestelde structuur voor dienstverlening en 
promotie ten behoeve van Europese onafhankelijke producenten heeft 
aangetoond dat doeltreffende marketing van audiovisuele produkten 
onontbeerlijk is voor de distributie hiervan. 
De EURO-AIM-maatregel en leveren het bewijs dat de verkoop van Europese 
produktles omhoog kan en niet alleen in de Gemeenschap maar tevens op 
de internationale markten op ruime schaal zou moeten worden ontwikkeld. 
Produktie 
Op het Congres werd opnieuw de aandacht gevestigd op de te lage Europese 
produktie. Zowel op het bioscoopscherm als op de beeldbuis zijn 
- 24 -
voornamelijk ni et-Europese produktles te zien, vooral fictie en 
tekenfilms. Om deze achterstand In te halen zal MEDIA vooral gericht zijn 
op het scenarioschrijven, de economische en commerciële aspecten, de 
versteviging van de produktIestructuur en de toepassing van geavanceerde 
technologieën. 
a) Scenario's en produktlevoorbereld Ing (fictie en documentaires) 
Om de voor de financiering onmisbare Investeringen te kunnen aantrekken 
zijn meer kwalitatief hoogstaande scenario's nodig die geschikt zijn 
voor een internationaal publiek. 
Het sedert 1989 door het Europese SCRIPT-Fonds uitgevoerde project 
vormt hiervoor een degelijke basis. Om het aantal scenario's 
aanzienlijk te verhogen zal SCRIPT echter over meer fondsen moeten 
kunnen beschikken en zich tevens moeten richten op verbetering van de 
produktlevoorbereld ing (organisatie, beheer, financieringsplan) en 
verbetering van de scenario's. 
In de toekomst zullen SCRIPT-maatregel en op het gebied van nlet-
documentalre films gepaard moeten gaan met steunverlening aan de 
produktlevoorbereld ing van documentaires en educatieve films. 
b) Ontwikkeling van de Europese tekenfilmindustrie 
Ondanks het feit dat Europa over de gehele wereld befaamd is om zijn 
tekenfilms en over een grafisch erfgoed van onschatbare waarde 
beschikt, wordt zij op dit gebied belemmerd door een ontoereikende 
produktiecapaclte it en een te geringe concurrentie tussen de 
tekenf iImstudio's. 
Uitbreiding van het netwerk van Europese studio's, dat in de proeffase 
werd uitgevoerd door CARTOON (Europese vereniging van tekenfilms), zou 
de ontwikkeling van de produktie-lnfrastructuur ten goede komen zodat 
kwalitatief hoogstaande en concurrerende series geproduceerd kunnen 
worden, waarnaar een toenemende vraag bestaat. 
Het stadium van het scenarioschrijven, de voorbereiding en de produktie 
van experimentele films is trouwens een fundamentele fase die de aanzet 
geeft tot projecten van goede kwaliteit die als basismateriaal kunnen 
dienen voor de studionetwerken en waarvoor een behoorlijk startkapitaal 
is vereist dat weer belangrijke Investeringen kan aantrekken. 
c) Pousseren van nieuwe Europese technologieën 
De nieuwe technologieën (infografie, digitale televisie, hoge 
definitie, interactiviteit) vertegenwoordigen een expanderende markt, 
die echter reeds in ruime mate bezet is door Amerikaanse en Japanse 
bedrijven. Om zich op deze markt een plaats te verwerven dient Europa 
haar krachten op het gebied van onderzoek-ontwlkkelIng, produktie, 
voorlichting en opleiding te bundelen. 
De MEDIA "Club van investeerders in nieuwe technologische toepassingen 
In de audiovisuele sector" omvat Industriële ondernemingen, 
groeperingen in de communicatiesector en financiële Instellingen en 
heeft tot doel de audiovisuele sector op speerpuntgebleden te 
pousseren. 
- 25 -
Deze zou de katalysator moeten worden van een Europees programma voor 
technologische vernieuwing bij de vervaardiging en de distributie van 
audiovisuele produktles. 
Gecombineerd met het technologische Eureka en het audiovisuele Eureka 
en met het nieuwe EESV (zie hieronder bij 2.4.3.) moet die club met 
name een ondersteuning bieden voor acties ter bevordering van de 
produktles waarbij gebruik wordt gemaakt van de Europese Hoge-
DefInItIe-TV-norm. 
d) Beter gebruik van de archieven 
Een belangrijke hulp kan worden geboden door de archieven van de 
televisie-omroepmaatschappljen en de f IImproduktiebedrijven, waarin 
zowel uit economisch als uit cultureel oogpunt belangrijk materiaal is 
opgeslagen. Het gebruik van dit audiovisuele "collectieve geheugen" 
moet worden verbeterd om een beter gebruik te maken van deze rijkdom, 
door de Instelling van een werkelijke "tweede markt". 
Bij het MEDIA-Programma Is een begin gemaakt met de mogelijkheden om 
een beter gebruik te maken van de archieven en wordt dit initiatief In 
samenhang met MAP-TV verder ontwikkeld waardoor de archiefdiensten van 
Europese televisiestations aan elkaar worden gekoppeld. 
- Vorming 
In de meeste MED IA-Programma's krijgt de vorming een plaats. Hier wordt 
getracht om de Europese beroepskringen te helpen bij hun aanpassing aan de 
afmetingen van de grote markt en bekwaamheid te verwerven voor het 
economische beheer, ten einde een doeltreffend gebruik te kunnen maken van 
de mogelijkheden die deze markt biedt. 
Er is een eerste reeks seminars gehouden voor het beheer van projecten In 
het kader van het project "De ondernemingen in de audiovisuele sector in 
Europa/EAVE". Blijkens het succes van deze seminars moet een dergelijke 
opleiding veelvuldiger en meer gespecialiseerd worden gegeven, waaraan 
tegemoet zou kunnen worden gekomen door een rulmer opzet van de EAVE In 
het kader van een soepele en gedecentraliseerde structuur, geheten 
"European Business School for Cinema and Television". 
- Verbetering van de financieringsregelingen 
Omdat de audiovisuele industrie structuur krijgt, degelijk voorbereide 
projecten gestimuleerd worden en omdat de grote markt afzetmogelijkheden 
biedt zullen nieuwe Investeerders worden aangetrokken naar de audiovisuele 
sector In Europa. 
In de overlegfase is het MEDIA-Programma vooral gebruikt om aangepaste 
financiële Instrumenten te vinden. Naargelang van het karakter van deze 
instrumenten - fondsen met risicodragend kapitaal, zoals MED 1A-Venture, of 
garantiefondsen, zoals MED I A-Garant ie - zouden deze hun plaats kunnen 
krijgen ofwel In de voornaamste fase van het MEDIA-Programma, ofwel op 
zichzelf staande projectenvormen kunnen zijn, of ook verder kunnen worden 
uitgebouwd in het kader van het audiovisuele Eureka. 
Bovendien wordt in het kader van het MED I A-Programma de invoering 
voorbereid van systemen ter bevordering van coproduktie en cofinanciering 
over de grenzen heen, die van essentieel belang zijn voor de verdere 
ontwikkeling van de audiovisuele sector in Europa. 
- 26 -
2.3.4. Het prospectieaspect 
Ter wille van de soepelheid en de openheid zal In het kader van het MEDIA-
Programma worden voortgegaan met de verkenning van nieuwe terreinen voor 
maatregelen en samenwerking met het oog op de aanpassing aan de ontwikkeling 
op de audiovisuele markt in Europa. 
In dit verband zouden bij voorbeeld experimenten kunnen worden opgezet in 
verband met de nieuwe audiovisuele diensten, Inzonderheid In het kader van 
het toekomstige ISDN (Digitaal netwerk voor geïntegreerde diensten) waarbij 
ervoor moet worden gezorgd dat deze diensten beantwoorden aan de behoeften 
van de gebruikers. 
Voorts zouden in MEDIA-verband de initiatieven kunnen worden gecoördineerd 
voor de ontplooiing van audiovisuele activiteiten in de "minder begunstigde" 
gebieden van de Gemeenschap, waardoor deze regio's eventueel hun bijzondere 
wensen kenbaar zouden kunnen maken en tevens hun voordeel doen met hun 
economisch potentieel. 
Tenslotte zou door samenwerking met de beroepskringen in Europese landen die 
niet tot de Gemeenschap behoren, daaronder begrepen de landen van Centraal­
en Oost-Europa, het economische, culturele en politieke effect van het 
actieprogramma kunnen worden verstrekt. 
2.3.5. Totstandbrenging van elkaar onderling versterkende samenwerking met het 
audiovisuele Eureka 
Zoals in bijlage 2 van de Gemeenschappelijke Verklaring van Parijs van 
2 oktober 1989 wordt gesteld kan de Europese Gemeenschap deelnemen aan 
audiovIsuele-EurekaproJecten, met name via de programma's, zonder dat deze 
projecten in de plaats komen van de bestaande samenwerkingsverbanden. 
De communautaire meerwaarde moet bepalend zijn voor de acties van de 
Commissie in het audiovisuele Eureka. 
Het positieve complementaire karakter van MEDIA en het audiovisuele Eureka 
wordt nog versterkt door hun verschil In karakter : 
-MEDIA Is een programma met coherente en elkaar stimulerende maatregelen 
vóór en na de eigenlijke produktie, dat op grote schaal gevolgen heeft 
omdat de twaalf Lid-Staten van de Gemeenschap daaraan deelnemen; 
- het audiovisuele Eureka biedt een ontvangstructuur aan, naar het voorbeeld 
van het technologische Eureka, om de beroepskringen bij te staan bij de 
opstelling en de uitvoering van transnationale projecten door een veelheid 
van initiatieven, met name in de sector produktie, en met de soepelheid 
die verkregen wordt doordat partners uit de particuliere sfeer en van de 
kant van de overheid daarbij In variërende verhouding betrokken zijn. 
Op grond van deze specifieke kenmerken kan in tweeërlei opzicht de werking 
daarvan onderling worden versterkt : 
a) Het MEDIA-Programma wordt uitgebreid tot nieuwe partners : de 
communautaire meerwaarde stijgt nog door de gevolgen van de geografische, 
economische en creatieve verruiming. 
Het MEDlA-Programma zal zijn communautair karakter behouden en de 
uitvoering daarvan zal ook in de toekomst door de Commissie worden 
beheerd. 
» 27 
b) MEDIA als partner bij de audiovisuele Eureka-projectan 
De deelneming aan deze projecten zal plaatsvinden volgens oen procedure 
die Is aangepast aan elk afzonderlijk geval, naar het voorbeeld van de 
betrekkingen tussen de Commissie en (het technologische) Eureka. 
Door deze deelneming van de Commissie vla MEDIA kan : 
- de algehele samenhang en de onderlinge wisselwerking tussen de 
verschillende acties van het MED I A-Programma worden versterkt door 
deelneming aan projecten die een aanvulling vormen op de reeds 
ondernomen acties-, 
- ervoor worden gezorgd dat afzonderlijke maar soortgelijke of parallelle 
projecten elkaar wederzijds versterken, waarbij deze verbinding een 
stimulerend effect kan hebben. 
c) Andere vormen van deelneming aan het audiovisuele Eureka 
Weliswaar wordt de Commissie opgeroepen om "inzonderheid via haar 
programma's" deel te nemen aan het audiovisuele Eureka, doch zij behoudt 
de mogelijkheid om via haar coördinator elke andere vorm van deelneming 
op gang te brengen. 
Voorts behoudt zij de mogelijkheid om zelf projecten voor te leggen aan 
de andere deelnemers. De beginselen die ten grondslag liggen aan het 
MEDIA-Programma kunnen In een dergelijk geval als uitgangspunt dienen 
voor de vaststelling en het beheer van die projecten. 
2.4. De stuwkracht van de technologie 
2.4.1. De nieuwe audiovisuele technologieën 
De voortdurende innovaties op het terrein van de nieuwe technologieën, 
inzonderheid wat betreft nieuwe generaties satellieten en de ontwikkeling 
van de hoge-defInitle-televisle, grijpen diep In de audiovisuele sector in 
(zie hierboven 1.1. ). 
Naast vele anderen uit de overheidssfeer en de privó-sfeer neemt de 
Gemeenschap aan dit proces deel : 
- door haar regelgevend optreden (de Richtlijn "MAC/Pakket-normen" van 
3 november 1986, een eerste stap naar de vaststelling van een 
gemeenschappelijke norm voor rechtstreekse televisie-omroep per 
sateli iet); 
- door haar onderzoekprogramma's (Inzonderheid ESPRIT, RACE, AIM); 
- door haar coördinerende taak (fundamenteel voor de ontwikkeling en de 
promotie van de Europese hoge-definltle-telev is ie). 
De Gemeenschap moet haar Inspanning concentreren op twee aspecten van 
primordiaal belang, waarbij tevens het reeds bereikte een steviger basis 
krijgt : 
- de invoering van een normatief kader als waarborg voor de verdere 
ontwikkeling van een Europese markt voor televisie-omroep per satelliet; 
- de dynamiek die nodig is voor de lancering van hoge-definitie-TV in 
Europa. 
2.4.2. De nieuwe generatie satellieten 
De MAC/Pakket-richtIlJn Is qua werkingssfeer beperkt tot rechtstreekse 
omroepsatelMeten met hoog zendvermogen zoals In 1977 omschreven tijdens de 
World Administrative Radio Conference (WARC). 
- 28 -
De werkingssfeer van de richtlijn Is eveneens beperkt tot de vroege fasen 
van de invoering van de MAC/pakket-normen en tot slechts enkele technische 
aspecten. 
De context voor televisie-uitzendingen per satelliet is intussen belangrijk 
rulmer geworden. Genoemd kunnen worden de volgende aspecten die de aandacht 
verdienen : 
I) de vooruitgang op het terrein van de ontvangsttechnologie maakt het 
thans mogelijk dat televisiebeelden rechtstreeks worden uitgezonden 
naar de huiskamer, met behulp van satellieten met een lager 
zendvermogen dan in de oorspronkelijke WARC-definltie; 
ii ) de plannen vorderen voor de uitzending van hoge-definitie-telev Is ie 
waarvoor een nauwkeurige specificatie nodig is van het te gebruiken 
t ransm i ssIesys teem ; 
i i i ) er zijn verschillen aan de dag getreden bij de keuze van 
coderingssystemen die gebruikt worden voor TV~diensten waarvan slechts 
onder bepaalde voorwaarden gebruik kan worden gemaakt; 
iv) de aanpak van de Lld-Staten In verband met de planning van kabelnetten 
die MAC- en HD~MAC-signalen kunnen doorgeven, moet worden 
geharmoniseerd. 
In de tweede helft van 1990 zal de Commissie met voorstellen komen om de 
bestaande MAC/pakket-richtliJn die op 31 december 1991 verstrijkt ts 
moderniseren, ten einde rekening te houden met de huidige en de verwachte 
situatie en tevens om haar werkingssfeer uit te breiden. 
In het raam van haar telecommunlcatlebeleld zal de Commissie de Raad tevens 
een mededeling doen toekomen over de satelIietvsrblndingan in Europa, 
waarvan een onderdeel zal handelen over de aspecten van de 
televlsledistrIbutIe per satelliet. 
2.4.3. Vereiste maatregelen om de mogelijkheden van de HDTV-technologie te 
gebruiken 
De invoering van elke nieuwe technologie vereist een zorgvuldige 
voorbereiding en de samenwerking van de vele daarbij betrokkenen in de 
gehele Gemeenschap en Europa - vooral wanneer deze zo'n grote en algemene 
invloed zal hebben als een radicale verbetering van het televisieformaat. 
Op 27 april 1989 heeft de Raad op voorstel van de Commissie een besluit 
genomen waarin de basis wordt gelegd voor een alomvattende strategie voor de 
invoering van HDTV in Europa. 
Dit besluit is nader uitgewerkt In een actieplan dat vijf hoofdlijnen 
bevat : 
A) De ontwikkeling van de vereiste technologie, componenten en apparatuur 
voor de start van HDTV-dlensten In Europa 
Het onderzoek- en ontwikkelingswerk voor de definitie van een 
HDTV-produktlestandaard en voor de demonstratie daarvan, Inzonderheid 
voor uitzenddoeIe Inden, is sinds 1986 verricht in het kader van het 
Eureka 95 HDTV-proJect. In 1988 werd met succes een demonstratie gegeven 
van alle prototypes, vanaf produktiecamera's en opnameapparatuur via 
satellietverbinding tot aan HDTV-ontvangstapparatuur thuis. In de loop 
van 1989 werden door Europese beroepskringen enkele korte programma's 
gemaakt en bij diverse gelegenheden met groot succes vertoond. 
Thans wordt de tweede fase van het Eureka 95-project gedefinieerd die de 
periode 1990 tot eind 1992 moet bestrijken, gericht op doeleinden In 
verband met de Invoering van de diensten. 
Tegelijkertijd gaat de Commissie, te zamen met de ontwikkellngslndustrIe 
- 29 -
na in hoeverre de Gemeenschap moet deelnemen aan de ontwikkeling van 
bepaalde strategische sleuteltechnologieën die nodig zijn voor het 
uiteindelijke doel, namelijk de invoering van HDTV. De deelneming van de 
Gemeenschap wordt overwogen In het raam van het nieuwe 
0 & O-Kaderprogramma. Het doel \s een gecoördineerd aantal initiatieven 
te ontwikkelen waarbij het voortgaande Eureka~initlat lef gecombineerd 
wordt met een belangrijke betrokkenheid van de Gemeenschap om een 
gemeenschappelijk strategisch doei te bereiken. 
B) De aanvaarding van het Europese voorstel (1250/50/1:1) als enige 
wereldstandaard voor de produktie en uitwisseling van HDTV-programma's 
Reeds vóór de plenaire vergadering van de CC IR in Dubrovnik in 1986 is de 
Commissie er door actieve coördinatie In geslaagd met de Lid-Staten samen 
een coherent gemeenschappelijk standpunt te bepalen met betrekking tot 
HDTV-normen. Deze overeenstemming bestaat tot op de dag van vandaag en 
steeds meer landen bulten de Gemeenschap waarderen de Europese 
standpuntbepaling en steunen de bedoeling daarvan. 
De werkzaamheden in het kader van de CC IR (Internationale Raadgevende 
Commissie Inzake Radioaangelegenheden) worden geïntensiveerd met het oog 
op de nadering van de cruciale vergadering in maart 1990 (Atlanta, 
Georgia, VS) en de plenaire vergadering van de CC IR (DüsseI dorf, 
mei 1990) waarop de enige wereldstandaard moet worden vastgesteld. 
De Raad heeft op 7 december 1989 reeds een besluit genomen (op basis van 
artikel 116 van het Verdrag) Inzake het gezamenlijk optreden door de 
Lld-Staten met betrekking tot de aanvaarding van één enkele 
wereldstandaard voor hoge-defIn Itle-telev is ie door de plenaire 
vergadering van de CC IR in 1990. Dit gezamenlijk optreden zal gebaseerd 
zijn op de voorstellen In het kader van het Eureka 95-proJect. 
Het Is zeer waarschijnlijk dat tijdens de plenaire vergadering van de 
CCIR in 1990 uiteindelijk geen overeenstemming zal worden bereikt en dat 
een verdere studieperiode nodig is voordat één wereldstandaard voor de 
produktie kan worden vastgesteld. Nadere werkzaamheden Inzake de 
harmonisatie zijn reeds gepland voor september 1990 en waarschijnlijk zal 
In 1992 een buitengewone plenaire vergadering worden gehouden indien de 
studieperiode van een volle vier Jaren niet noodzakelijk blijkt te zijn 
voor de te nemen uiteindelijke beslissing. De Commissie is voornemens 
voort te gaan met de strikte coördinatie van de strategie en de tactiek 
die door de Europese partners moet worden gekozen totdat onze 
doelstellingen zijn bereikt. 
De HDTV-normen die compatibel moeten zijn met de huidige zendnormen (die 
in de Gemeenschap en In de Verenigde Staten zelf weer verschillend zijn), 
zullen onvermijdelijk verschillend zijn. Toch moet ervoor worden gezorgd 
dat zij compatibel zijn met de enige produktienorm die op wereldniveau 
zal worden vastgesteld. In dit verband moeten In het kader van het 
Eureka-Programma en het EESV dat binnenkort zal worden Ingevoerd een 
grotere krachtsinspanning worden gedaan om ervoor te zorgen dat deze 
compatibiliteit bereikt wordt en dat zoveel mogelijk deelnemers voor deze 
produktienorm kiezen. 
- 30 -
C) Voorbereiding van de markt voor de nieuwe technologie en ervaring opdoen 
met de produktie van programma's 
Door de laatste technologische ontwikkelingen met HDTV krijgen de 
producenten van TV-programma's en films een goede gelegenheid om hun 
express Iemoge11Jkheden op grotere schaal te verspreiden, nieuwe markten 
aan te boren en hun voordeel te doen met een belangrijke vermindering van 
de produktlet IJd en de ontwikkeling. Daartoe moeten de betrokkenen 
evenwel worden doordrongen van de mogelijkheden van de nieuwe 
technologieën en dienen zij te beseffen dat de faciliteiten op het gebied 
van materiaal, ervaring en training te hunner beschikking worden gesteld 
zodat zij kunnen experimenteren on daarmee hun eerste produktles maken. 
In verband daarmee heeft de Commissie de industrie, de 
omroepmaatschapplJen, de onafhankelijke TV- en filmproducenten en de 
andere belanghebbenden opgeroepen om gezamenlijk een Europees economisch 
samenwerkingsverband (EESV) "Visie 1250" op te richten ten einde het 
gebruik van HDTV-programmaproduktles te bevorderen. Dit 
samenwerkingsverband, dat de steun heeft van de regeringen en de 
Commissie, zal in de eerste helft van 1990 volledig operationeel zijn. De 
activiteiten van dit samenwerkingsverband zullen worden vastgesteld aan 
de hand van de marktontwikkeling en zullen tot 1994 vier volledige jaren 
bestr i Jken. 
Visie 1250 zal HDTV-facll I tel ten verschaffen en beheren en die ter 
beschikking stellen van programmamakers. In dit kader zal het : 
- de nodige middelen verschaffen voor HDTV-produktles van hoge kwaliteit 
voor onmiddellijke vertoning door middel van film of door middel van 
te I ev i s I e-u 11 zend Ing; 
-met alle geschikte middelen een alomvattend programma uitvoeren ten 
einde de aanvaarding van de Europese produktie- en transmissienormen 
over de gehele wereld kracht bij te zetten; 
- Indien nodig producenten deskundige bijstand verlenen bij 
HDTV-produktietechnleken en bij het gebruik van het materieel; 
- over de gehele wereld demonstraties geven van alle componenten van een 
HDTV-systeem volgens Europese normen inzake studioapparatuur, 
transmissie, ontvangst door de consument en opname; 
- training, advies en andere diensten verlenen aan partijen en derden, 
met inbegrip van onderhoud van HDTV-apparatuur, doch niet daartoe 
beperkt ; 
- commentaar van gebruikers Inzamelen en feed-back geven aan de 
fabrikanten van de apparatuur; 
- samenwerken met diegenen die belast zijn met daarmee nauw verband 
houdende HDTV-proJecten en met de desbetreffende nationale en Europese 
act ivlteiten. 
Verwacht mag worden dat dit initiatief zal uitlopen op veel produkties 
van hoge kwaliteit waarbij het 1250-systeem wordt gebruikt en die 
gedurende deze periode van vier Jaar over de gehele wereld zullen worden 
vertoond. 
D) De Invoering van HDTV-dlensten In Europa 
De Invoering van HDTV In Europa vereist een gecoördineerde aanpak indien 
wij ons voordeel willen doen met de lessen van het verleden en 
verspilling ten gevolge van verbrokkeling en fragmentatie van de markt 
willen voorkomen. Hiervoor is ook een zorgvuldige voorbereiding vereist 
in dier voege, dat de invoering op de markt gelijke tred houdt met de 
nodige technische ontwikkelingen. 
Na het succesrijke onderzoek- en ontwikkelingsstadium zal de Invoering 
van de diensten in twee fasen geschieden : 
31 -
a) Een pre-operatlonele fase waarin de Commissie een katalysatorfunctie 
wil vervullen, begint thans met experimentele programma's onder 
auspiciën van Visie 1250 en met experimentele uitzendingen. Met 
Ingang van 1992 zullen proefuitzendlngen van start gaan met 
verscheidene uren HDTV-uitzendingen, die vanuit satellieten zullen 
worden neergestraald en waarin belangrijke gebeurtenissen zullen 
worden verslagen als de Olympische winterspelen te Albertville, de 
Olympische zomerspelen in Barcelona, en de Wereldtentoonstelling 
Expo 92 in Sevllla (waarbij de Commissie actief betrokken is). Deze 
belangrijke gebeurtenissen zullen in 1993 en later door andere worden 
gevolgd en de verwachting Is dat een aantal producenten tussen 1992 en 
1995 wil beginnen met het aanbod van regelmatige HDTV-uitzendingen met 
een uitgebreid assortiment programma's, waaronder films. 
c) Algemeen wordt verwacht dat in 1995 HDTV-dlensten in geheel Europa op 
ruime schaal beschikbaar zullen zijn. 
De Commissie zal In de tweede helft van 1990 bij de Raad een voorstel 
indienen over de taak van de Gemeenschap bij de invoering van HDTV-
ui tzendingen. 
E) Het verkrijgen van ervaring bij de produktie van programma's 
Visie 1250 zal de HDTV-facllI tel ten beheren en voor gebruik ter 
beschikking stellen van degenen die geïnteresseerd zijn In de 
programmaproduktie voor vertoning op film of via televisie-uitzending en 
het zal de producenten deskundige bijstand geven In verband met HDTV-
produkt ietechn leken en bij het gebruik van de apparatuur. Het zal, voor 
zover nodig, training, advies en andere diensten verlenen voor de 
bevredigende ontwikkeling van het gebruik van deze nieuwe technologie 
totdat geregelde HDTV-uItzendingen In 1995 volledig plaatsvinden. 
De werkzaamheden in het kader van Visie 1250 zullen leiden tot een 
belangrijke toename van de produktI e-ervar Ing met HDTV in Europa en tot 
de opbouw van een grote voorraad HDTV-software volgens de Europese norm. 
Het MEDIA-Programma van de Gemeenschap, evenals het audiovisuele EUREKA, 
zal tevens bijdragen tot de opbouw van een Europese HDTV-produktie. 
3. De externe aspecten : een Gemeenschap als partner 
Evenals op de overige actieterreinen van de Gemeenschap heeft de gedachte van 
een Europa als partner de laatste tijd eveneens een nieuwe wending gekregen wat 
het audiovisuele beleid betreft. In concreto wordt dit zichtbaar In de externe 
gevolgen van een voltooid communautair beleid of een communautair beleid dat nog 
bezig is tot stand te komen : de Interne markt van de audiovisuele produktles, 
technologische samenwerking, ontwikkeling van de programmaproduktie en 
onderhandelingen in het kader van de Uruguay Round. 
3.1. Het externe aspect van de Interne markt 
Bij de totstandbrenging van de interne markt is de Gemeenschap verwikkeld in 
een proces van liberalisatie van de telecommunicatiediensten, inzonderheid de 
audiovisuele diensten. Deze liberalisatie Is tot stand gekomen door de 
- 32 -
richtlijn "televisie zonder grenzen" welke op 3 oktober 1989 Is vastgesteld en 
brengt externe gevolgen mede. Deze liberalisatie zal ten goede komen aan de 
audiovisuele Industrie van de partners van de Gemeenschap. 
3.1.1. De voordelen van de interne markt voor de partners van de Gemeenschap 
Het vrije verkeer van omroepprogramma's die aan de communautaire normen 
voldoen en de vrije toegang tot en het vrije verkeer binnen de Interne markt 
voor alle uitzendingen die reclameboodschappen bevatten, voorlichting, 
sport- en spelprogramma's, geven dus de producenten van deze categorieën 
uitzendingen in de gehele wereld de mogelijkheid om toegang te krijgen tot 
een eengemaakte markt waar reeds een 60-tal televisiestations bestaat. Alle 
producenten ter wereld zullen hun voordeel doen met een toegenomen vraag 
naar programma's en dientengevolge met een belangrijke uitbreiding van de 
audiovisuele markt. 
Voorts moeten de produktlekosten blijvend in het oog worden gehouden. Er 
zijn namelijk twee tendensen die met elkaar In strijd zijn : de toegenomen 
vraag leidt tot een sterke prijsstijging; de praktijk van twee 
verkoopprijzen, namelijk één voor de Amerikaanse markt en één voor de 
Europese markt, berokkent daarentegen een nadeel voor de communautaire 
producenten. 
3.1.2. De Internationale context 
Deze wordt gekenmerkt door sterkere betrekkingen met bepaalde Europese 
landen vanwege de recente ontwikkelingen in Oost-Europa, en tenslotte door 
de beëindiging tegen eind 1990 van de onderhandelingen in het kader van de 
Uruguay Round (zie onder 3.2.). 
- Spelregels 
Ten aanzien van de EVA-landen Is de benadering zo dat nagegaan wordt op 
welke terreinen de communautaire maatregelen kunnen worden uitgebreid. 
Dit is reeds het geval bij de richtlijn "Televisie zonder grenzen". In 
het kader van besprekingen inzake de uitbreiding van de interne markt tot 
deze landen kan met de uitbreiding daarvan gezorgd worden voor een 
Europese economische ruimte in de audiovisuele sector en kan een einde 
worden gemaakt aan de mogelijkheid dat de doorgifte tussen deze landen en 
de Gemeenschap wordt verboden. 
Een andere mogelijkheid tot uitbreiding die sinds kort Is geschapen 
betreft de landen van Oost-Europa. Op dit terrein komt een vrij verkeer 
op gang tussen de beide Duitslanden en uitbreiding op ruimere schaal is 
alleen maar gewenst. 
Tenslotte moet, overeenkomstig het verlangen naar complementariteit tussen 
de werkzaamheden van de Gemeenschap en die van de Raad van Europa, de 
Gemeenschap overwegen de mogelijkheid In concreto gestalte te geven dat 
zij partij wordt bij de Conventie van de Raad van Europa inzake 
grensoverschrijdende televisie die In mei 1989 ter ondertekening is 
opengesteld. 
Voorts dient ervoor te worden gewaakt dat bij de werkzaamheden in 0ES0-
verband betreffende de onzichtbare transacties de eerbiediging van het 
specifieke karakter van de audiovisuele sector gewaarborgd wordt. 
- 33 -
- Technologische samenwerking 
De diversificatie van de deelnemers aan de 0 & O-Programma's varieert 
naargelang van de partners van de Gemeenschap. In het algemeen ziet de 
Commissie met voldoening de eerste gevolgen van haar samenwerking met 
derde landen. BIJ voorbeeld 
- is met de EVA-Landen een werkgroep EG/EVA opgericht met betrekking tot 
de telecommunicatie en deze landen steunen de voorstellen van de 
Gemeenschap op het gebied van de HDTV; 
- komt in de Verenigde Staten een samenwerking op gang tussen de bedrijven 
aldaar, ook al Is er met de Verenigde Staten nog geen wederzijdse 
deelneming van de Europese en Amerikaanse ondernemingen aan de aan beide 
zijden van de Atlantische Oceaan gestarte 0 & O-Programma's-, 
- zijn met de USSR pogingen tot samenwerking ondernomen om Sovjetsteun 
voor de Europese norm voor HDTV te krijgen; of de USSR rechtstreeks 
deelneemt aan het technologische EUREKA-Programma is nog onbeslist; 
- de voorgaande opmerkingen zijn in bepaalde gevallen eveneens van 
toepassing op de samenwerking op audiovisueel gebied met de landen rond 
de Middellandse Zee. De Commissie zal nagaan hoe de Gemeenschap de 
samenwerking met deze landen zou kunnen versterken of vergroten. 
Voorts neemt de Gemeenschap actief deel aan de internationale 
onderhandelingen In het kader van de ITU om tot de vaststelling van één 
enkele wereldnorm voor hoge-defInitie televisie te komen (zie 2.4.3). 
- Bevordering van de programma-IndustrIeën 
Er is een groot aantal landen, met name In Oost-Europa, dat wil 
deelnemen aan de communautaire programma's voor de ontwikkeling van de 
audiovisuele produktie. 
Het MEDIA-Programma biedt reeds de mogelijkheid aan aangeslotenen van 
buiten de Gemeenschap om bij overeenkomst formeel toe te treden (dit is 
het geval met Zwitserland). Hetzelfde zou moeten gelden voor het 
audiovisuele EUREKA (zie 2.3) dat 26 landen omvat (de Lid-Staten van de 
Gemeenschap, de landen van de Raad van Europa alsmede Polen, Hongarije, 
de USSR en Joegoslavië). Dergelijke deelnemingen zouden met name kunnen 
berusten op samenwerkingsovereenkomsten die met elk van deze landen zijn 
gesloten of in voorbereiding zijn en die met name de samenwerking op het 
gebied van de diensten beogen. 
3.2. De Uruguay Round : de algemene onderhandelingen over de diensten 
In het kader van de nieuwe onderhandelingsronde "Uruguay Round" die In 1986 in 
Punta del Este van start is gegaan, is besloten een multilaterale discipline 
voor de handel in diensten op te stellen, die de vorm zal krijgen van een 
algemene overeenkomst Inzake de diensten. Tot de betrokken sectoren waarover 
wordt onderhandeld behoort de telecommunicatie, waaronder de audiovisuele 
diensten. 
Met het oog op deze onderhandelingen beoogt de Commissie de audiovisuele 
diensten aan de hand van twee componenten te definiëren : enerzijds de 
uitzending van omroepsignalen die het voorwerp van de omroepdiensten 
vertegenwoordigen en anderzijds de programmering die deze signalen bevatten en 
die er de Inhoud van vormt. 
- 34 -
Het bestaan van deze eerste component Is bepalend voor de koppeling van de 
audiovisuele diensten aan de telecommunicatiesector die derhalve In zijn 
geheel moet worden behandeld. Immers, de regeling inzake de uitzending van 
omroepsignalen vormt, evenals de andere telecommunicatiediensten, het 
onderwerp van een liberalisering in de Gemeenschap (waarbij het recht van 
vestiging evenwel niet door de communautaire harmonisatie wordt beïnvloed). 
BIJ de tweede component van de omroepdiensten treedt daarentegen een aan de 
sector inherent eigen karakter naar voren, daar die component betrekking heeft 
op de Inhoud van de omroepsignalen. Immers, de door deze signalen 
overgebrachte inhoud is onderworpen aan regelingen (in de Lid-Staten, de 
Gemeenschap en derde landen), gelet op de rol van de omroep als drager van de 
verschillende culturele identiteiten. Het gaat hier derhalve om een cultureel 
eigen karakter, dat het tegenstuk vormt van de liberalisering van de 
uitzending van omroepsignalen en dat beoogt bij deze liberalisering de 
kwaliteit van de uitzendingen te waarborgen. 
Voor de Gemeenschap is het uitgangspunt van deze onderhandelingen : 
- een door de Gemeenschap gewaarborgde liberalisering : de externe gevolgen 
van de Interne markt voor audiovisuele produkten zijn reeds aanzienlijk voor 
de industriële audiovisuele produktie van onze partners, te meer omdat de 
Gemeenschap geen voorwaarde met betrekking tot wederkerigheid heeft gesteld; 
- als uitvloeisel hiervan mag aan het culturele eigen karakter van de inhoud 
van de signalen, waarvan de uitzending volledig Is geliberaliseerd, geen 
afbreuk worden gedaan door deze liberalisering die behoort tot de 
doelstellingen van het cultuurbeleid, die reeds In Montreal erkenning hebben 
gevonden en wel om drie redenen : 
. zij beantwoordt aan de aandacht voor de culturele identiteiten en de 
Identiteiten op taalgebied, waarvan de bescherming moet worden 
gegarandeerd; 
. zij vormt een integrerend bestanddeel en waarborgt de harmonische 
ontwikkeling van een ruime opening van de ene grote markt in de 
audiovisuele sector; 
. zij is een maatregel die vele andere landen (bij voorbeeld Australië en 
Canada) met dezelfde doelstellingen voor ogen hebben genomen. 
De Gemeenschap begint deze onderhandelingen dan ook met de duidelijke 
bedoeling om tot een Internationale liberalisering te komen, binnen de grenzen 
van de In de Gemeenschap bereikte liberalisering, d.w.z. dat daarbij het 
culturele eigen karakter van de sector en de daarmee samenhangende 
communautaire maatregelen Intact worden gelaten. 
4. Het werkschema 
Bij de tenuitvoerlegging van de In de vorige hoofdstukken beschreven 
beleidslijnen zal de Commissie trachten om door zowel de te volgen methode als 
het tijdschema te voldoen aan het beginsel dat de drie luiken van de 
audiovisuele triptiek in evenwicht moeten zijn. De belangrijkste voornemens van 
de Commissie voor 1990 zijn in dit verband : 
- 35 
Spelregels : voor het vraagstuk van het auteursrecht zal voor het einde van het 
jaar een oplossing worden voorgesteld In de vorm van een ontwerp-rIchtMjn^*), 
na overleg met de betrokken partijen op basis van een discussiestuk. 
Concurrent ie : Tegelijk daarmee zullen rIchtsnoeren^*) worden opgesteld voor 
de toepassing van het mededingingsrecht op de audiovisuele sector, met name ten 
aanzien van een aantal produktie- en distributieovereenkomsten, alsmede een 
kaderregeling^*) voor de steunverlening aan de cinematografische en 
audiovisuele produktie. 
Programma- en filmindustrieën : Het actteprogramma^*) ter aanmoediging van de 
ontwikkeling van deze Industrieën zal in maart/april het onderwerp vormen van 
een voorstel voor een besluit van de Raad om enerzijds te zorgen voor de 
samenhang tussen de model act les en de hoofdfase van het MED I A-Programma en 
anderzijds de rechtsgrondslag te leggen die nodig is voor de bijdrage van de 
Gemeenschap aan het audiovisuele EUREKA. 
Nieuwe technologieën : In de tweede helft van dit Jaar zal de Commissie komen 
met een actieplan voor de Invoering van HDTV-dlensten^*) ; in het kader van het 
telecommunicatiebeleid zal zij aan de Raad tevens een mededeling doen toekomen 
over de communicatie per satelliet in Europa, waarbij ook de aspecten van de 
televisieomroep per satelliet zullen worden behandeld. Op het gebied van 
onderzoek en ontwikkeling zullen waarschijnlijk op de HDTV gerichte acties 
worden ondernomen, die sporen met de tweede fase van het project EUREKA-95, in 
de context van het nieuwe kaderprogramma voor 0T0. 
De Commissie zal tevens een voorstel indienen voor een richtlijn om te zorgen 
voor het vervolg op de huidige richtlijn "MAC-pakketten". 
Voltooiing van de Uruguay Round : tijdens de ministeriële conferentie die in 
december in Brussel zal plaatsvinden, zou een algemene overeenkomst kunnen 
worden bereikt over de diensten, waaronder met name de telecommunicatie, waarvan 
de audiovisuele diensten deel uitmaken. 
Dit ter informatie opgestelde tijdschema heeft slechts betrekking op de 
belangrijkste institutionele projecten die de Commissie thans voor ogen staan, 
onder voorbehoud van het overleg dat thans in elke sector gaande is. Het 
tijdschema kan derhalve niet volledig zijn (het strekt zich bij voorbeeld niet 
uit tot de voortzetting van de talrijke aan de gang zijnde acties) maar het 
geeft niettemin de grote lijnen aan die de Commissie in 1990 zal volgen ten 
einde concrete vorm te geven aan de beleidslijnen die door de laatste drie 
Europese Raden voor het audiovisuele beleid zijn vastgesteld. 
Voorts zal de In 1988 begonnen gedachtenwisseling worden voortgezet, met name om 
maatregelen voor te bereiden die in 1991 en de Jaren daarna zouden kunnen worden 
voorgesteld, bij voorbeeld op het gebied van het pluralisme en de concentratie 
van de media. 
(*) Duidt een actieplan aan dat deel uitmaakt van het werkprogramma van de 
Commissie voor 1990. 
ISSN 0254-1513 
COM (90) 78 def. 
DOCUMENTEN 
NL 17 
Catalogusnummer : CB-CO-90-097-NL-C 
ISBN 92-77-57923-4 
Bureau voor officiële publikatics der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg