Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad inzake steunverlening aan de scheepsbouw" () (97/C 30/18)

De Raad heeft op 4 juli 1996 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het "Voorstel voor een verordening van de Raad (EG) inzake steunverlening aan de scheepsbouw".

Het Economisch en Sociaal Comité heeft daarop de heer Simpson als algemeen rapporteur aangewezen.

Het Comité heeft tijdens zijn 338e Zitting (vergadering van 25 september 1996) het volgende advies uitgebracht, dat met 85 stemmen vóór en 3 tegen, bij 4 onthoudingen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. De Commissie stelt voor de Zevende Richtlijn van de Raad inzake steunverlening aan de scheepsbouw opnieuw te verlengen. Deze richtlijn () liep normaal gesproken tot 1 januari 1996, de datum waarop de nieuwe internationale overeenkomst in het kader van de OESO in werking had moeten treden, indien deze door alle partijen geratificeerd zou zijn.

1.2. Overeenkomstig de Verordening van de Raad van 22 december 1995 tot uitvoering van de bepalingen van de OESO-Overeenkomst inzake overheidssteun () is door een wijziging van de Zevende Richtlijn besloten dat deze in de tussenliggende periode en uiterlijk tot 1 oktober 1996 van kracht zou blijven. Hierdoor werd bevestigd dat de OESO-Overeenkomst in ieder geval niet vóór 1 januari 1996 in werking zou treden. Het Economisch en Sociaal Comité werd over dit voorstel geraadpleegd en sprak zich tijdens zijn Zitting van november 1995 positief uit over deze tijdelijke verlenging ().

1.3. De Europese Unie, Korea, Noorwegen en ook, onlangs nog, Japan hebben de OESO-Overeenkomst inmiddels geratificeerd; de Verenigde Staten laten echter nog op zich wachten. Ondanks de gewijzigde streefdatum voor inwerkingtreding (15 juli 1996) heeft de Amerikaanse regering nog niet voor de nodige wetgeving gezorgd om ratificatie mogelijk te maken.

2. Voorstel van de Commissie

2.1. Daarom heeft de Raad de Commissie verzocht voorstellen te formuleren voor maatregelen die vóór 1 oktober 1996 - wanneer de tijdelijke verlenging van de Zevende Richtlijn afloopt - van kracht moeten zijn.

2.2. Overeenkomstig de richtlijn moet produktiesteun aan de Europese scheepsbouw voor alle schepen met bepaalde minimale afmetingen worden beperkt tot 9 % van de productiekosten voor meer geavanceerde schepen en 4,5 % voor kleinere schepen. Dit plafond geldt eveneens voor bedrijfssteun die niet voor een individueel contract wordt verleend, maar om herstructurering aan te moedigen, sluitingskosten te compenseren of reddingssteun te bekostigen.

2.3. Krachtens de OESO-Overeenkomst wordt steunverlening in de belangrijkste scheepsbouwlanden van de wereld afgeschaft, waarmee een belangrijke stap wordt gezet in de richting van normalisering van de wereldmarkt voor scheepsbouw.

2.4. Zolang er geen overeenstemming is bereikt over de inwerkingtreding van de OESO-Overeenkomst, stelt de Commissie voor de bepalingen van de Zevende Richtlijn voorlopig en uiterlijk tot en met 31 december 1998 te blijven hanteren.

3. Opmerkingen van het Comité

3.1. Het Comité vindt het jammer dat de ratificatie van de OESO-Overeenkomst nog steeds niet rond is. Dit heeft nadelige gevolgen voor een normale ontwikkeling van de scheepsbouwindustrie in de Europese Unie, waar eerlijke mededinging en openbare aanbesteding van contracten in het vervolg voorop moeten staan. Met name de bepalingen op grond waarvan maatregelen tegen schadelijke prijsstellingspraktijken kunnen worden genomen, zijn opgeschort.

3.2. Het is vooral betreurenswaardig dat de Amerikaanse regering er nog steeds niet in is geslaagd de ratificatie wettelijk mogelijk te maken.

3.3. Het voorstel om de looptijd van de Zevende Richtlijn nogmaals te verlengen, is waarschijnlijk de minst schadelijke manier om de scheepsbouwindustrie in de nabije toekomst te helpen.

3.4. Het Comité vindt dat de richtlijn, gezien de "standstill"-bepalingen van de OESO-Overeenkomst, ongewijzigd kan worden gehandhaafd, maar stelt voor dat voorlopig geen maatregelen meer worden genomen om de produktiesteun verder te beperken, tenzij daartoe aanleiding bestaat omdat marktsignalen aangeven dat de uit de balans geraakte kosten-batenverhouding haar evenwicht terugvindt. Indien de huidige scheefgetrokken kosten-batenverhouding niet verandert of nog verslechtert, moet ook het degressiviteitsbeginsel worden losgelaten. In dat geval zou het plafond van 9 % tot eind 1996 intact blijven en zou met ingang van 1 januari 1997 eventueel een ander plafond kunnen worden gehanteerd indien de marktomstandigheden zulks rechtvaardigen.

3.5. Indien het er tegen eind 1996 nog niet steeds naar uitziet dat de OESO-Overeenkomst in werking kan treden, stelt het Comité voor dat de Commissie nagaat welke maatregelen kunnen worden genomen om tot een internationale overeenkomst te komen waarbij de VS dan maar geen partij moeten zijn. Hierdoor zou echter een aantal lastige vragen rijzen: welk soort sanctiemaatregelen kun je nemen tegen scheepsbouwers die ongeoorloofde steun hebben ontvangen en buiten een alternatieve regeling vielen? De EU en andere nationale autoriteiten moeten minstens wetgeving invoeren waarin bepalingen zijn opgenomen over sancties en de toepassing daarvan op scheepswerven die profiteren van schadelijke prijsstellingspraktijken.

3.6. De impasse die door de vertraging bij de inwerkingtreding van de OESO-Overeenkomst is ontstaan kan door de Commissie worden aangegrepen om de toepassingsbepalingen van de schadelijke prijsstellingspraktijken die deel uitmaken van deze overeenkomst, tegen het licht te houden. Zowel in de scheepsbouw als de scheepvaart heerst de mening dat de thans geldende bepalingen praktische problemen zullen opleveren. Het kan wellicht geen kwaad om - ongeacht de gevolgen van de huidige vertraging - de OESO-Overeenkomst nog eens kritisch te bekijken en eventueel wat bij te schaven, zonder evenwel aan de principes te tornen.

4. Conclusies

4.1. Het Comité is verontrust vanwege het feit dat de inwerkingtreding van de OESO-Overeenkomst wederom vertraging heeft opgelopen. Hierdoor wordt een ernstige crisis in de Europese scheepsbouwindustrie bestendigd.

4.2. Het voorstel om de Zevende Richtlijn inzake steunverlening aan de scheepsbouw opnieuw te verlengen, is een noodzakelijke en minimale tussentijdse maatregel, die wordt toegejuicht door het Comité. De voorgestelde wijziging van Verordening nr. 3094/95 verdient derhalve alle steun.

4.3. Indien de OESO-Overeenkomst niet binnen zes maanden wordt geratificeerd, moet de Commissie, in samenwerking met de andere bereidwillige partijen bij de OESO-Overeenkomst, nagaan of er alternatieve mogelijkheden bestaan om de toekomstige ontwikkeling van de scheepsbouwindustrie in de Europese Unie te beïnvloeden.

Brussel, 25 september 1996.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER

() PB nr. C 213 van 23. 7. 1996, blz. 14.

() PB nr. L 351 van 31. 12. 1994.

() PB nr. L 332 van 30. 12. 1995.

() PB nr. C 39 van 12. 2. 1996.