TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

De hogefluxreactor (HFR) is een onderzoeksinstallatie in Petten (Nederland), die ter beschikking is gesteld van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom), vertegenwoordigd door de Commissie, conform een overeenkomst met het Koninkrijk der Nederlanden die in 1961 is gesloten voor een periode van 99 jaar. Krachtens deze overeenkomst heeft de Commissie zich namens de Gemeenschap ertoe verbonden om de nodige faciliteiten te bouwen en aanvullende apparatuur aan te kopen teneinde een "optimaal gebruik" van deze faciliteiten (inclusief de HFR) te maken. In 1967 is de exploitatie van de reactor door het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Europese Commissie (JRC) toevertrouwd aan de Nederlandse Nuclear Research and Consultancy Group (NRG), krachtens een samenwerkingsovereenkomst die is gebaseerd op de vestigingsovereenkomst van 1961.

De HFR werd tot 1971 beheerd als een communautair programma. Dit is vervolgens op basis van artikel 7 van het Euratom-Verdrag omgezet in een aanvullend programma, waarbij uit de communautaire begroting gefinancierde communautaire programma’s werden geïntegreerd. Sindsdien wordt de HFR beheerd in het kader van opeenvolgende aanvullende programma’s, met medewerking van een wisselende groep lidstaten.

Door het aanvullend onderzoeksprogramma dat door twee of meer lidstaten wordt gefinancierd, levert de HFR een gestage en betrouwbare neutronenflux voor experimentele doeleinden. De terreinen die worden onderzocht in het kader van de aanvullende programma’s zijn: onderzoek in verband met nucleaire materialen en kernbrandstoffen met het oog op een verbetering van de veiligheid van kernreactoren (zowel splijting als fusie), onderzoek naar de veroudering van reactoren en levensduurbeheer, onderzoek naar geavanceerde brandstofkringlopen en afvalbeheer. De HFR is ook een opleidingsfaciliteit voor promovendi en postdocs die er hun onderzoeksactiviteiten uitvoeren in het kader van nationale of Europese programma's.

Het huidige aanvullende programma werd op 29 mei 2017 vastgesteld en bestrijkt vier jaar (2016-2019) (Raadsbesluit 2017/956/Euratom, PB L 144 van 7.6.2017, blz. 23). Het programma wordt uitgevoerd door het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (JRC) voor de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie. De bijdrage voor het aanvullend onderzoeksprogramma 2016-2019 kwam van twee deelnemende landen (Nederland en Frankrijk), en voorzag in een totaal budget van 30,2 miljoen euro. Dit bedrag dekte ook de reserves voor de jaarlijkse bijdragen voor het fonds ter ontmanteling van de reactor. Het aanvullende onderzoekprogramma loopt af op 31 december 2019.

De reactor wordt ten slotte ook gebruikt voor de commerciële productie van radio-isotopen (onder de verantwoordelijkheid van de exploitant), die goed zijn voor meer dan 60 % van de 10 miljoen medische diagnoses die jaarlijks in Europa worden verricht. De HFR is op dit gebied een onmisbare bevoorradingsbron voor de Europese producenten van radioactieve geneesmiddelen. Door de ligging van de reactor kunnen de geproduceerde radio-isotopen bovendien snel worden overgebracht naar de Europese medische centra. Dit is essentieel voor de meestgebruikte kortlevende isotopen.

Dit voorstel voor een besluit van de Raad heeft betrekking op een nieuw vierjarenprogramma voor de exploitatie van de HFR (2020-2023) gebaseerd op de onderzoeksactiviteiten van de Nuclear Research and Consultancy Group – NRG (namens Nederland) en het Commissariat à l’énergie atomique et aux énergies alternatives – CEA (namens Frankrijk). De bijdrage voor het aanvullend onderzoeksprogramma 2020-2023 bedraagt 27,854 miljoen EUR over vier jaar, mits de HFR in normaal bedrijf blijft en regelmatig wordt onderhouden. Dit bedrag omvat ook de reserves voor de jaarlijkse bijdragen voor het fonds ter ontmanteling van de reactor. Indien de exploitant (NRG) tijdens de periode 2020-2023 de nationale veiligheidsinstanties, voorafgaand aan de verklaring dat de installaties in een veilige toestand zijn geplaatst, officieel in kennis stelt van de definitieve stopzetting, worden de betalingen die nog moeten worden verricht en de verzoeken tot storting van de Commissie opgeschort.