15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/31
Adviesover:
—hetvoorstelvooreenrichtlijnvandeRaadbetreffendegemeenschappelijke regelsvoor
deinternemarktvoorelektriciteit,en
—hetvoorstelvooreenrichtlijnvandeRaadbetreffendegemeenschappelijke regelsvoor
deinternemarktvooraardgas(!)
(93/C73/10)
DeRaadheeftop6maart1992besloten,overeenkomstig debepalingenvanartikel57,lid2,
enartikel100AvanhetVerdragtotoprichtingvandeEuropeseEconomischeGemeenschap ,
hetEconomischenSociaalComitéteraadplegenovervoornoemdevoorstellen.
DeAfdelingvoorenergie,nucleairevraagstukkenenonderzoek,diemetdevoorbereiding
vandedesbetreffende werkzaamheden wasbelast,heefthaaradviesop12januari1993
goedgekeurd .RapporteurwasdeheerGafoFernandez.
HetEconomischenSociaalComitéheefttijdenszijn302eZitting(vergaderingvan27januari
1993)hetvolgendeadviesuitgebracht,datmet87stemmenvóóren17stemmentegen,bij
32onthoudingen ,isgoedgekeurd .
1.2.ESC-adviezenoverdeinterneenergiemarkt
1.2.1.HetEconomischenSociaalComitéheeftreeds
verschillendemalendegelegenheidgehadomopdeze
onderwerpenintegaan.Zobrachthetop31januari
1990adviezen(2)uitoverdeRichtlijnbetreffendede
doorzichtigheid vandeprijzenvanaardgasenelektrici­
teitenoverdeRichtlijnenbetreffendededoorvoervan
aardgasenelektriciteitviadehoofdnetten .
Dezeadviezenkunnenalsvolgtwordensamengevat :
1.2.2.HetComitébetuigtzijninstemmingmetdeze
richtlijneninzakedevoltooiingvandeinternemarkt
voorelektriciteitengas.
1.2.3.HetComitéverzoektdeCommissieeenuitvoe­
rigonderzoekintestellennaarallegevolgen,kosten
enbatenvandeinvoeringvanhet„commoncarrier­
systeem",ookalsditslechtsopbeperkteschaalgebeurt.
Daarbijmoetvooralvandetechnischekenmerkenvan
debetrokkenenergiebronnen wordenuitgegaan.
1.2.4.VoortsmoetvolgenshetComitéeenbijzonder
grondigonderzoekwordeningesteldnaardegevolgen
voordevoorzieningscontinuïteit oplangetermijnen,
metnameinhetgevalvanaardgas,naarhetrisicodat
nietmeeroverdeleveringsvoorwaarden kanworden
onderhandeld metaardgasleveranciers vanbuitende
EGdieeenoligopolieopdemarktvormen.
1.2.5.HetComitémeentookdatvooreenzekere
matevandoorzichtigheid vandekostenmoetworden
gezorgd,netzoalsditvoordeprijzenentarievenvan
gasenelektriciteitisvoorgesteld .
1.2.6.TenslottewordtdeCommissiegeadviseerd,
bijhetvaststellenvandeopeenvolgende fasenvoorde
voltooiingvandeinternemarktvoorelektriciteitengas
uitermatebehoedzaamtewerktegaan.1.Voorgeschiedenis
1.1.HetCommissiestandpunt inzakedeinterneener­
giemarkt
1.1.1.Inmei1988heeftdeCommissiehaarwerk­
documentoverdeinterneenergiemarkt [doe.COM(88)
238def.]goedgekeurd .Daarinwerddeinterneenergie­
marktbeschrevenalseenonvervangbaar onderdeelvan
deinternemarktvan1992.Erwerdondermeerookin
betoogddatdeinternemarktnietalsvoltooidkan
wordenbeschouwdzolangdeprijsendebeschikbaar­
heidvandeverschillendeenergiebronnen nietoveralin
deGemeenschapvergelijkbaarzijn.Opwekking,trans­
missieendistributievanenergiezijnnamelijkproduk­
tiefactoren,endaaromookkostenfactoren ,inalleeco­
nomischeactiviteiten .
1.1.2.Voortswerdingenoemddocumentaandacht
besteedaanhetgeringeintracommunautaire handels­
verkeeringasenelektriciteit;zoweltechnischalsecono­
mischiserveelmeerhandelsverkeer mogelijk.Dit
duidtophetmogelijkebestaanvanfactorendiehet
handelsverkeer belemmeren .
1.1.3.Inverbandmetelektriciteitengaswerdendrie
factorengenoemddiedevoltooiingvandeinterne
marktbemoeilijken :
1.1.3.1.Hetbestaanvanexclusieverechteninde
sectorengasenelektriciteitofinbepaaldesubsectoren
(invoer,produktie,distributie).
1.1.3.2.Debeperktecapaciteitvoorkoppelingtussen
delid-staten,waardoorhetpotentiëlehandelsverkeer
defactowordtbeperkt.
1.1.3.3.Deomstandigheid datnietbekendishoein
iederlanddetarievenwórdenvastgesteld,enwelke
prijzendaadwerkelijk doordeconsumentenworden
betaald.
(')PBnr.C65van14.3.1992,blz.4-14. (2)PBnr.C75van26.3.1990,blz.18,20en23.

Nr.C73/32 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
1.3.Denieuwerichtlijnen:Opmerkingenvooraf
1.3.1.Inhetbovenstaande zijndevoornaamstecon­
clusiesvaneerdereadviezensamengevat .Vooreengoed
begripvandebetekenisvandebeoogdetotstandbren­
gingvandeinterneenergiemarktmoetdeaandacht
echterooknogopandereessentiëlegegevensworden
gevestigd.HetComitéisvanmeningdathetwelslagen
vandezebelangrijkecommunautaire actievooreen
grootdeelzalafhangenvandejuisteinschattingvan
dezefactoren.
1.3.2.Dezefactorenzullenindealgemeneenbijzon­
dereopmerkingennaderwordengeanalyseerd .Het
Comitémeenterechtergoedaantedoen,zeindit
inleidendedeelvanhetadviesaltenoemen,zodatzij
alsreferentiekader kunnendienenvoorhetadviesin
zijngeheel.Hetgaatomdevolgendefactoren:
1.3.3.Hetstrategischebelangvanenergie.Hetis
absoluutnoodzakelijkdatvooreenregelmatigeengoed
geregeldeenergievoorziening wordtgezorgd,omdat
energieaandebasisligtvanallesocialeeneconomische
activiteiten.Ditstrategischebelangbetreftzowelde
voorzieningmetprimaireenergiebronnen alsdekwali­
teitendezekerheidvandedienstverlening aande
eindverbuiker .
1.3.4.Debelangrijkeeffectenvandezevoorgestelde
maatregelenopsectorendiezichlangzaamontwik­
kelen,zoalshetgevalisvoorelektriciteitenaardgas.
Dezesectorenhebbenindeloopvanverschillende
decenniageleidelijkconcretevormgekregenopbasis
vangebiedsmonopolies (alstegemoetkoming vandelid­
staten)eninvelegevallenviaverticaleintegratiewat
deopwekking,transmissieendistributiebetreft.Ditis
gecompenseerd doortoenemendeoverheidsbemoeienis ,
metinvelegevallendevaststellingvantarieven,terwijl
voordebouwvannieuweproduktie-eenheden ofde
aanlegvantransport-endistributielijnenvoorafeen
vergunningmoetwordenaangevraagd .
1.3.5.Hetfeitdathetbijinvesteringenindeproduk­
tie,hetvervoerendedistributievanenergieomgrote
bedragengaatenhetlangduurtvoordatdezeinvesterin­
genzijnterugverdiend .Zozijndeproduktiekosten in
desectorenelektriciteitengasin1992bijvoorbeeldhet
resultaatvaninvesteringenwaartoein1990,1985of
zelfs1980isbesloten,toendebouw-enfinancierings­
voorwaardenonvoldoendegeharmoniseerd waren,het­
geentrouwensnogsteedshetgevalis.Ditheefttot
gevolggehaddaterbuitendewilendemachtvan
deindividueleondernemersomkostenverschillen zijn
ontstaandieheelgoedtotdistorsiesindedoorde
Commissiebeoogdemededingingsregeling kunnen
leiden.
1.3.6.Deonregelmatige vraagnaarelektriciteiten
gas(afhankelijkvanhetseizoenenvanhetuurvande
dag),insamenhangmetdebeperkteopslagmogelijkheid
vanaardgasenhetfeitdathettechnischonmogelijkis
elektriciteitopteslaan.Hierdoormoetdeproduktie
opiedermomentnauwkeurigaandevraagkunnenwordenaangepastenbestaaternoodgedwongen een
reservecapaciteit waarvanslechtsafentoegebruik
wordtgemaakt.
1.3.7.HetfeitdathetmoeilijkisopEG-niveauho­
mogenecriteriavasttestellenvoordeomslagvan
deeenheidskosten vandeproduktieendistributievan
elektriciteitengasoverdetarievenvoorverschillende
gebruikerscategorieën ,waarbijrekeningwordtgehou­
denmetdegekochtehoeveelheid,destabiliteitenconti­
nuïteitvandevraag,deleveringsvoorwaarden ende
dienstverlening .
1.3.8.Hetfeitdattechnischespecificatiesvanland
totlandverschillenofopcommunautair niveauonvol­
doendegenormaliseerd zijn.
1.3.9.Degevolgenvoordedoelstellingeninzakeef­
ficiëntenergiegebruik endemilieudoelstellingen vande
Gemeenschap ,diezowelindeEuropeseAktealsinhet
VerdragvanMaastrichtnauwmetelkaarverweven
zijn.
1.3.10.Deveelheidaanorganisatievormen indeze
sector:debetrokkenondernemingen kunnenstaats­
ofparticulierebedrijven,gemengdeofsectorspecifieke
bedrijven,nationaleofregionalebedrijvenzijn.Metde
hierdoorontstaneverschillenmoetabsoluutrekening
wordengehoudenvoordateenhomogeencommunau­
tairmodelwordtvastgesteld.
1.3.11.InditverbandmerkthetComitéopdateen
ruimemeerderheidvandevakbondenenconsumen­
tenorganisaties zichheeftuitgesprokentegeneendeel
ofhetgeheelvandeCommissievoorstellen zoalsdeze
erthansuitzien.Alleendeindustriëlegrootverbruikers
vanenergiehebbenzichhiervanvoorstanderbetoond.
1.3.12.DeAfdelingvoorenergievanhetComité
heeftópuitnodigingvandeBritseregeringeenopenbare
hoorzittinggehoudenmetvertegenwoordigers vanalle
energiebedrijfstakken diebijhethuidigeliberaliserings­
procesinhetVerenigdKoninkrijkzijnbetrokken.Deze
hoorzittingheefthetbelangendegewenstheidvaneen
dergelijkeontmoetingonderstreept .Voortsbleekdat
demeningsvorming nognietisafgerond,maardater
welzeerverschillendwordtgedachtoverdepositieve
ennegatieveresultatenvanzo'nuiterstomvangrijk
liberaliseringsprogramma ,inhetkaderwaarvaneen
modelisgehanteerddatinbepaaldeopzichtengelijkenis
vertoontmethetmodeldatdeCommissievoorstelt.
1.3.13.OmaldezeredenenishetComitévanmening
dathetbijdetotstandbrenging vandeinternemarkt
voorelektriciteitenaardgasnietmoetgaanominten­
siveringvandeconcurrentiealszodanig;hetgaaterom
debeschikbaarheid endeprijzenvanenergieoveralin
deGemeenschapvoorallemensenvaneenbepaalde
verbruikerscategorie opeenvergelijkbaarniveaute
brengen,entegelijkertijddevoorzieningszekerheid en
-kwaliteitophetzelfdehogepeiltehoudendatook
doordeverbruikerswordtgevraagd.

15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/33
1.3.14.Geziendemaatschappelijke discussiediemo­
menteeloverderichtlijnvoorstellen gevoerdwordt,met
nameoverdeToegangvanDerdentothetNet(TPA),
debestaandegevarenvoordevoorzieningscontinuïteit
indeGemeenschapendenoodzaakominiedergeval
opmiddellangetermijnvooruitgangteboeken,beveelt
hetComitédeCommissieendeRaadhetvolgendeaan:
—deuiteindelijkedoelstellingen vanderichtlijnen
moetenpasdefinitiefgeformuleerdwordenalshet
mogelijkisdeopgedaneervaringenmetliberalise­
ringsprogramma 'sindeenergiesectorgoedtebeoor­
delen;
—hierdoorzaleenduidelijkbeterebasiswordenver­
kregenaandehandwaarvanderichtlijnenkunnen
wordenuitgewerkt .
HetComitégaatervanuitdatbijeeneventueleherzie­
ningvanderichtlijnvoorstellen ookzijnvelesuggesties
inaanmerkingzullenwordengenomen.
1.4.DestrategievandeEuropeseCommissie
1.4.1.Deverwezenlijking vandeinhaarwerkdocu­
mentoverdeinterneenergiemarktgenoemdedoelstel­
lingen,waarvandevoornaamstepunteneerderindit
advieswerdengememoreerd ,dientvolgensdeCommis­
sieindriefasentegeschieden.Deeerstefase,diereeds
isgoedgekeurdenmetdeuitvoeringwaarvaninmiddels
isbegonnen,hieldmetnamedegoedkeuringinvande
Richtlijneninzakededoorzichtigheid vandeprijzen(*)
endedoorvoervanelektriciteitengasviadehoofd­
netten(2). ,
1.4.2.Indetweedefase,waaroverthansadviesmoet
wordenuitgebracht,ishetzaaktotafschaffingvan
exclusieverechtenophetvlakvanproduktie,transmis­
sieendistributietekomen,dewerkzaamheden van
verticaalgeïntegreerdebedrijvenboekhoudkundig te
scheideneneenbegintemakenmetdeinvoeringvan
hetbeginselvandeThirdPartyAccess(TPA),ten
behoevevaneengroepopbasisvanobjectievecriteria
geselecteerdegrootverbruikers .
1.4.3.Afhankelijkvanderesultatenvandezetweede
fasewildeCommissievanaf1996detoegangvan
derdentothetnetuitbreidendoordevaststellingvan
nieuweselectiecriteriawaardoorhettoepassingsgebied
vanTPAaanzienlijkwordtvergroot.puntenteberadenenhaarontwerp-richtlijnen aande
handvandevolgendesuggestiesenaanbevelingen te
wijzigen.
2.1.2.HetComitéiszichervanbewustdathetbij
deleveringvanelektriciteitenaardgasnietalleengaat
omdeoverdrachtvanhetfysiekeprodukt,maardater
ookinzekerezinsprakeisvanopenbare-dienstver ­
lening.
2.1.3.HetComitémeentdathetvrijeverkeervan
elektriciteitenaardgasdoordezeaspectenweliswaar
bemoeilijkt,maarnietonmogelijkgemaaktwordt.
Daaromvindthetdatelektriciteitenaardgasnietlanger
uitgeslotenzoudenmoetenwordenvanhetindeVer­
dragengeplandevrijeverkeervangoederen;overigens
vindthetComitéweldatmethetoogopdespecifieke
eigenschappen vanbeidesectorenadequatevoorzorgs­
maatregelenmoetenwordengetroffen.
2.1.4.HetComitékanzichmetnamenietvindenin
deopzetvanendetermijnenvoordeinvoeringvanhet
TPA-systeem,zoalseenenanderinderichtlijnvoorstel­
lenisvoorzien.
2.1.5.VoortsvindthetComitédatteweinigaan­
dachtisbesteedaandevoorzieningszekerheid (zowel
watdevoorzieningmetprimairebronnen,alswatde
kwaliteitendezekerheidvandedienstverlening aan
degebruikerbetreft),devoorverwezenlijking vande
richtlijndoelstellingen ontoereikendecapaciteitvande
transeuropesenetwerken,enhetfeitdatdevoltooiing
vandezeinternemarkteenmoeilijkeopgavezalblijken
alshetenergiebeleidvandeverschillendelid-statenniet
betergecoördineerd engeharmoniseerd wordt.
2.1.6.Ditneemtnietwegdatdehuidigerichtlijn­
voorstellenvolgenshetComitéookpositievemaatrege­
lenbevattendievoorallebetrokkenenaanvaardbaar
zijn.Metdegoedkeuringentenuitvoerlegging hiervan
kanhetzoekennaaralternatieveoplossingenvergemak­
kelijktworden.
2.1.7.ZostemthetComitéermeeindatbijdeont­
wikkelingvandezesectorenvoortaanwordtuitgegaan
van„commerciëlebeginselen".Ookstaathetachterde
liberaliseringindeopwekkingsfase endegeleidelijke
dereguleringindetransmissie-endistributiefase .Wel
wilhetComitéopmerkendatdenieuwebeleidsoriënte­
ringniettenkostemaggaanvanhetnakomenvande
verplichtingen ,inhetbijzondert.a.v.debevoorradings­
zekerheid,dievoortvloeienuithetfeitdathethierom
sectorenvanalgemeennutgaat.
2.1.8.Omdatbeideenergiebronnen vannaturecon­
currerendzijnenaardgasnietalleeneenprimaireener­
giebron,maarookeeninputbijdeproduktievanelek­
triciteitis,pleithetComitéertenslottevoor,datde
tweethansvoorgestelderichtlijnengelijktijdiggoed­
gekeurdentenuitvoergelegdworden(zoalsdeCom­
missietrouwensvoorstelt),zonderdatdaarbijechter
despecifiekeeigenschappen vanelkesectoruithetoog
wordenverloren.2.Algemeneopmerkingen
2.1.Beoordelingvandevoorstellen
2.1.1.HetComitékanslechtsgedeeltelijkmetde
voorstellenvandeCommissieakkoordgaan.Hetstemt
inmethetbeoogdeuiteindelijkedoel,maarmaakt
m.b.t.eenaantalonderdeleneenernstigvoorbehoud .
HetverzoektdeCommissiederhalve,zichoverdeze
(!)PBnr.L185van17.7.1990,blz.16.
(2)PBnr.L313van13.11.1990,blz.30enPBnr.L147van
12.6.1991,blz.37.

Nr.C73/34 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
2.2.Voorzieningscontinuïteit enkwaliteitenzekerheid
vandedienstverlening
2.2.1.HetComitégaatervanuitdathetbijdetot­
standbrenging vandeinterneenergiemarktvanwezen­
lijkbelangisdatdeburgersindeGemeenschap een
optimaletoeleveringvanelektriciteitengaswordtgega­
randeerd.Ookishetzaakhiermeedenoodzakelijke
fundamententeleggenvoordeontwikkelingenvooruit­
gangvanallelid-staten,eninhetbijzondervande
minstbegunstigderegio'svandeEG.
2.2.2.Inderichtlijnvoorstellen isnietduidelijkom­
schrevenwatmethetbegrip„voorzieningscontinuïteit "
wordtbedoeld.Hetkomtnietvoorindelijstmet
definities(art.2).Alleeninartikel16,lid2wordternaar
verwezen:„Delid-statenkunnendistributiemaatschap ­
pijenertoeverplichtenteleverenaandeineenbepaald
gebiedgevestigdeafnemers".Ditiseenernstigetekort­
kominginderichtlijnvoorstellen .Erdientteworden
gepreciseerddathetopdeeerseplaatsdetaakisvan
degas-enelektriciteitsdistributiebedrijven omvoorde
voorzieningscontinuïteit tezorgen.Zijzullenhiertoe
verplichtmoetenwordeninhetkadervaneenadequate
institutioneleordeninginelkelid-staat,overeenkomstig
hetsubsidiariteitsbeginsel .
2.2.3.Opgrondvanditsubsidiariteitsbeginsel moet
devoorzieningscontinuïteit doordeafzonderlijkelid­
statenzelfwordengewaarborgd ;opcommunautair ni­
veaudientdenodigecoördinatieplaatstevinden.
2.2.4.Dievoorzieningscontinuïteit zouookbetrek­
kingmoetenhebbenopderegelmatigevoorziening
metprimaireenergie,alsmedeopdekwaliteitende
zekerheidvandeenergielevering aandeindividuele
eindverbruiker .
2.2.5.Daarommoeteenevenwichtwordengevon­
dentussenhetkrachtenspelvandevrijemarktende
voorzieningszekerheid .Hierbijdienttewordenvoorko­
mendatermaatregelenwordenvastgestelddieuitslui­
tenddoorfinancieel-economische motievenzijninge­
geven.
2.2.6.Inditverbandmagnietwordenvoorbijgegaan
aandeverplichtingen dievoortvloeienuithetfeitdat
hethieromsectorenvanopenbaarnutgaat.Ermoet
derhalveeenevenwichtwordengevondentusseninten­
siveringvandeconcurrentie,besluitvorming opbasis
vancommerciëlebeginselenenbovengenoemde ver­
plichtingen.Ditevenwichtkanalleenwordenbereikt
viaeenbehoedzaamengoedgeregeldproces,waarin
maatregelenopgeleidelijkewijzetenuitvoerworden
gelegdenwaarinvoldoendesoepelheidwordtbetracht
omdiemaatregelenzonodigaandeuiteindelijkedoel­
stellingenaantepassen.zoweldecapaciteitvanhoge-spanningslijnen enaard­
gashoofdleidingen diehetmogelijkmoetenmakende
regelmatigevoorzieningoptevoeren,alsdeplannen
omdezenettenindetoekomstuittebreidenende
capaciteitdievolgensdeCommissienodigisomde
totstandbrenging vandeinternemarktvoordezesecto­
rentevergemakkelijken endevoorzieningszekerheid
overhetgeheeltedoentoenemen.DerecenteMedede­
lingover„Deinfrastructuurvoorhetvervoervanelek­
triciteitenaardgasindeGemeenschap"(*)diedeCom­
missieondertoepassingvanVerordening (EEG)1056/
72aandeRaadheeftvoorgelegd,biedtinditopzicht
slechtsonvolledigcijfermateriaal .Ditisgrotendeelste
wijtenaanhetfeitdatdelid-statenverzuimdhebben
gegevensteverschaffen .
2.3.2.HetComitéheeftzichonlangsnogoverdit
onderwerpuitgesprokeninzijnadvies(2)overdrievoor­
stellenvooreenverordeningbetreffendeeenverklaring
variEuropeesbelangtervergemakkelijking vandever­
wezenlijkingvantranseuropesenetwerken,metname
ophetgebiedvanhetvervoervanelektricitieitenaard­
gas,diedeCommissieinfebruari1992hadgepresen­
teerd(3).Debeoordelingvandevoorstellengeeftechter
gegronderedenentetwijfelenaandestimulansdievan
dezevoorstellenzouuitgaanvoordeaanlegvannieuwe
netwerken .
2.3.3.Omdatdecapaciteitvoorkoppelingtussende
lid-statenniettoeneemt(afgezienvandiewelkevoor
devoorzieningscontinuïteit noodzakelijk is),blijvende
voorgestelderichtlijnenveeleertheorieenzijnernauwe­
lijksconcretetoepassingsmogelijkheden .Dezemoge­
lijkhedenhangenhoedanookvandeinstitutionele
situatieafenzijnbeperkttothetverlenenvantoegang
aanderdentotdebinnenlandse netwerkenvaniedere
staat.IndepraktijkkanTPAechternietwordenver­
leendaanconsumentenenproducentendieuittweeof
meerlid-statenafkomstigzijn.Ditisintegenspraak
metdekortetermijnendievoordeuitvoeringvandeze
tweedefasezijngesteldenmetdeontwikkelingvanhet
systeemdatdeCommissievoordederdefaseheeft
gepland.
2.4.Institutioneleordeningvandesectorenelektrici­
teitenaardgasperlid-staat
2.4.1.Ookdeinstitutioneleorganisatievandesecto­
renelektriciteitenaardgasinelkelid-staatverdientalle
aandacht.HetComitébetwijfeltofdedoelstellingen
vanderichtlijnverwezenlijktkunnenwordenalsdeze
nietbeteropelkaarwordenafgestemd.Aangezienhet
uiteenlopendekaraktervaninstitutioneleregelingen
wordtgewaarborgddoorartikel222vanhetEEG­
Verdrag,meenthetComitédatdemiddelendieinde
richtlijnvoorstellen zijnvoorzienomdedoelstellingen
tebereiken,opnieuwmoetenwordenbekeken.
2.4.2.HetComitéwijsteropdatbijdeontwikkeling
vandesectorenelektriciteitenaardgasindeverschillen­ 2.3.Transeuropese netwerkenvoorelektriciteiten
aardgas
2.3.1.HetComitébetreurthetontbrekenvanvol­
doendeuitvoerigeenbetrouwbaregegevensbetreffende(*)Doe.SEC(92)553def.
(2)PBnr.C71van20.3.1992.
(3)PBnr.C287van4.11.1992,blz.12.

15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/35
nadereuitlegi.v.m.despecifiekeaspectendievoort­
vloeienuithetfeitdathetindezesectorenomnutsbed­
rijvengaat.Ookstemthetvollediginmetdeverwijzing
naarhet„non-discriminatie"-beginsel (datnietalleen
voorstaten,maarookvoorbedrijvenenparticulieren
moetgelden),gecombineerd meteenoordeelkundige
beschermingvandeverworveneconomischerechten.
2.5.2.HetComitéonderschrijftdatdebouwvan
elektriciteitscentrales ,LNG-installaties entransmissie­
endistributielijnen voorelektriciteitenaardgasgeli­
beraliseerdmoetworden,zoalsinderichtlijnenisvoor­
zien.Zoweldetechnischevereistenalsdetermijnenen
deprocedureslijkenoverhetalgemeentevolstaanom
dedoelstellingentebereikenzonderdateenaltestrak
eningewikkeldnormenstelselwordtuitgewerkt.delid-statendikwijlsoverwegingenvooropstondendie
doorhetenergiebeleidwerdeningegeveneneconomi­
schecriteriadaarbijwerdenaangevuldmetaspectenals
voorzieningscontinuïteit ,voorzieningmetbinnenlandse
hulpbronnenofoverwegingenvansocialeaard.De
bedrijvenwerdendaardoorgedwongeninvesteringente
doendienietaltijdeconomischverantwoordwarenen
waarbijvanlandtotlandzeeruiteenlopendecriteria
werdengehanteerd.Alshetnieuwesysteemzosnel
wordtingevoerdalsdebedoelingis,ishetmogelijkdat
debedrijvendezeinhetverledengemaakteextrakosten,
dietegenwoordiginallelid-statenopdeeenofandere
wijzewordenerkend,nietvolledigzullenterugver­
dienen.
2.4.3.Deoverheidsbemoeienis indelid-statenuitte
zichinwelbepaaldekeuzesvoordeopwekkingvan
elektriciteitendeaanvoervanaardgas.Inhetalgemeen
gebeurdezulksdoordiversifiëringvandeherkomst­
gebiedenvandeenergiebronnen ,enviaondersteuning
vandebinnenlandseenergieproduktie indevormvan
subsidies,diemeestalkapitaalintensief warenenpasop
langetermijnwerdenterugverdiend .Deonderhavige
richtlijnvoorstellen daarentegengaaninderichtingvan
oplossingenwaarmeeminderkapitaalisgemoeidende
aanlegtijdwordtverkort,maardiemogelijkookminder
zekerheidbiedenvoordevoorzieningoplangetermijn.
OverditstrategischbelangrijkeaspectishetComité
ernstigbezorgd.
2.4.4.HetComitévindtbeslistdatdeenergiesector
nietteabrupt,maargeleidelijkmoetwordenaangepast
aandemarktsituatie endebehoeftenvandesamen­
levingalsgeheel,dieuitgrote,maarookuitkleine
bedrijvenenuitvelemiljoenenhuishoudelijke kleinver­
bruikersbestaat.Hetblijfthetoverigenswenselijkach­
tendatdebetrokkenbedrijvenzichnietlangeralleen
tendoelstellendatdekostenabsoluutmoetenworden
terugverdiend ,maarfunctionerenvanuitdeoptiek
„prijzen,risicoenwinsten",zoalsindeoverigeproduk­
tiesectorengebruikelijkis.
2.4.5.OmaldezeredenensteunthetComitéhet
voorstelomdeinternemarktvoordezesectorenop
eenmeergeleidelijkewijzetotstandtebrengen,op
voorwaardedatinhetzelfdetempovooruitgangwordt
geboektmetdecoöordinatievanhetenergiebeleidvan
deverschillendelid-staten,waarinrekeningwordtge­
houdenmethetfeitdatalleconsumenteneenrechtmatig
belanghebbenbijeenregelmatigeenergielevering onder
debestmogelijkefinanciëlevoorwaarden .Voorzichtige
invoeringvan„commerciëlebeginselen",alsookdeuit
derichtlijnvoorstellen voortvloeiende deregulering,
kunnenbijdragentotdezecoördinatie,opgrondvan
doorindustrieenconsumenten indeverschillende lid­
statenvrijenonafhankelijkgenomenbeslissingen .2.5.3.TochwilhetComitédeaandachtvestigenop
vierproblemendiezichkunnenvoordoenalsdethans
voorgestelderichtlijnenwordentoegepast.
2.5.3.1.Heteersteprobleembetreftdeinhoudvan
artikel4,lid2vanhetrichtlijnvoorstel betreffendede
internemarktvoorelektriciteit .Daarinishetvolgende
bepaald:„delid-statenkunnen(...)methetoogop
debeschermingvanhetmilieuofeenbetrouwbare
energievoorziening aanvullendecriteriavaststellen,
waarintenaanzienvandeaardvandeprimaireenergie­
brondievoordestroomopwekking magwordenge­
bruikt,beperkingenwordenopgelegd".Dezemogelijk­
heidisweliswaarinovereenstemming metdeopvatting
dathetenergiebeleidvaniederelid-staatautonoom
moetzijnenmetdeandereinditadviesgesteldevoor­
waarden,maarkandistorsiesindekostenvanelektri­
citeitsopwekking metzichmeebrengendiededoorde
Commissiebeoogdedirecteconcurrentieverstoren.
2.5.3.2.Tentweedeishetzaakdatindelijstmet
criteriawaaraanmoetwordenvoldaanomeenvergun­
ningteverkrijgen(art.4,lid2vanbeidevoorstellen),
ookhetevenwichttussenvraagenaanbodvanenergie
opregionaalniveauwordtgenoemd.
2.5.3.3.Hetderdeprobleembetreftdeweigeringof
opschortingvandeafgiftevaneenvergunningvoor
deaanlegvannieuweelektriciteits-ofaardgaslijnen
„indienaandedesbetreffende transmissie-endistribu­
tiebehoeftendoordebestaandetransmissie-endistribu­
tiecapaciteitdieinhetkoppelnetbeschikbaaris,tegen
eenredelijkeenbillijkeprijskanwordenvoldaan"
(art.5,lid3vanhetelektriciteitsvoorstel enart.4,lid3
vanhetgasvoorstel).Dezediscretionairebevoegdheid
vandenationaleoverhedenmoetnaderwordenom­
schreven,zowelt.a.v.hetleverenvanhetbewijsdatde
capaciteitvoldoendeis,alst.a.v.decriteriavoorde
vaststellingvandetarievenvoorhetgebruikvandié
capaciteit.Voortoekenningvanhetrechtvanontei­
geningenvanhetrechtomvangrondenmeteenopen­
barebestemminggebruiktemaken,volstaathetdat
indebetrokkenverklaringwordtaangegevenwelke
voorwaardeninzakeopenbaarbelangofmaatschappe­
lijknutaandetoekenningzijnverbonden.2.5.Toegangtotdemarkt
2.5.1.HetComitéstemtermeeindatvoordetot­
standbrenging vandeinternemarktvoorelektriciteit
enaardgaswordtuitgegaanvanexploitatievolgens
„commerciëlebeginselen",albehoeftditalsgezegd

Nr.C73/36 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
debedrijvendaadwerkelijkkonwordentoegepast,en
metnamevoordatdebevoegdeautoriteitendenodige
onderzoeks-entoetsingscapaciteit haddenontwikkeld .
2.6.2.2.Tentweedezougrondigmoetenwordenbe­
studeerdwelkemogelijkenegatievegevolgeninvoering
van„unbundling"indesectorgasheeftvoordeonder­
handelingsruimte vancommunautaire bedrijvendie
contractenwillensluitenmetleveranciersuitnietEG­
landen.Hetgevaarbestaatdatbedrijvenenconsumen­
tenhierdoorzoweleconomischalsstrategischaanzien­
lijkeschadezullenondervinden .2.5.3.4.Hetlaatsteprobleembetreftdeelektriciteits­
voorzieningviadirectelijnen.Voorvergunningenhier­
voorgeldendezelfdecriteriaalsvoordelijnenvoor
algemeengebruik.Inverbandmetdespecifiekeeigen­
schappenvandirectelijnen,enmetnameingeval
vanstroomlevering aaneigengebouwenendochter-en
verbondenondernemingen ,zoudenechtersoepeleren
eenvoudigercriteriavoordetoekenningvanvergunnin­
genmoetenwordenvastgesteld .
2.5.4.Mochtdeinvoeringvanhetsysteemvantoe­
gangvanderdentothetnet(TPA)wordengoedgekeurd ,
danlijkendedrempelsdievoordezetweedefasevan
hetliberaliseringsproces zijnvastgesteld,namelijk100
GWhelektriciteitof25minm3gasperjaar,inhet
gevalvangebruikslokaties adequaat,omdathethierom
individuelemaatschappijen gaat.
2.5.5.Watdedistributiebedrijven betreft,zoudende
drempels(3%vanhettotaleverbruikinelkelid-staat
voorelektriciteit,en1%voorgas)echtermoeilijkheden
kunnenopleveren.Teneersteomdatdemarktenvan
delid-statennietdezelfdeomvanghebben,waardoor
aandezecijfersinsommigegevallenweinigbetekenis
kanwordengehecht.Tentweedeomdatmetdemoge­
lijkheidvan„verenigingenvandistributiebedrijven "de
deurwordtgeopendvoorbedrijvendieenergiedoorver­
kopen;ditkantenkostevandestabiliteitvandemarkt
gaan,terwijlonvoldoendeduidelijklijktwelkevoorde­
lendezemogelijkheidvoorhetsysteeminzijngeheel
biedt;hierdoorkanimmerseenexcessieveconcentratie
vanbedrijvenontstaan,watdeconcurrentienietten
goedekomt.
2.5.6.Omallebovengenoemde redenenachthet
ComitéhetraadzaamhetTPA-systeemaftewijzen.2.7.Transmissievanelektriciteitenaardgas
2.7.1.TenaanzienvanhoofdstukIIIvanbeidericht­
lijnvoorstellen ,waarinhetgaatomdetransmissienet­
exploitatievanelektriciteitenaardgas,merkthet
Comitéhetvolgendeop:
2.7.2.Teneerstebetwijfelthetofde„elektriciteits­
netbeheerder"ende„gastransmissiebedrijven "erbe­
langbijhebbendatdebestaandecapaciteitwordtver­
groot.Inhetgunstigstegevalkunnenzode(beheers­
eninvesteringskosten wordenterugverdiend .Capaci­
teitsverhoging zalerverdertoeleidendathetbeheer
vandenettensteedsingewikkelderwordt,omdater
nieuwebeheerdersbijkomen.Derichtlijnvoorstellen
zijninditopzichtnietmeerdanintentieverklaringen ;
erwordtnamelijknietineconomischebeoordelings­
mechanismen (hetjaarverslaglijktnietvoldoende),of
correctiemechanismen voorzien.Erisalleensprakevan
eenhypothetischevrijheidomonafhankelijke netwer­
kenaanteleggen.
2.7.3.Ditbetekentdatdeinartikel9vanhetricht­
lijnvoorstelbetreffendeelektriciteiteninartikel8van
hetrichtlijnvoorstel betreffendeaardgasgenoemdever­
plichtingeninzakedeinstandhouding vaneenveilig,
betrouwbaarenefficiëntelektriciteits-c.q.aardgasnet
inhetgebiedintegenspraakkanzijnmetdeinartikel14
(elektriciteitsvoorstel )eninartikel12(aardgasvoorstel )
genoemdebetalingsvoorwaarden ,nl.datdekostenop
langetermijnterugverdiendmoetenwordenenhetgeïn­
vesteerdekapitaaleenredelijkrendementmoetopleve­
ren,Geziendeminimaleomvangdiedegas-enelektri­
citeitslijnenpereenheidmoetenhebben,zoumenertoe
wordenverplichtdezeaanteleggenzonderdatgegaran­
deerdisdatdetotalecapaciteitwaaromisgevraagd
onmiddellijkkanwordengeleverd.Hierdoorkande
animoomdelijnenaanteleggenverminderen .
2.7.4.Indederdeplaatszijngeenspecifiekemet­
hodesuitgewerktvoordeontwikkelingvankoppelnet­
tentussenlid-staten,envormendehuidigebeperkingen
daarvandebelangrijkstetenemenhindernis.Het
Comitéisvanmeningdatdethansvoorgestelderichtlij­
nenmoetenwordengezieninsamenhangmetdevoor­
stellenbetreffendetranseuropesenetwerkenvoorelek­
triciteitenaardgasdiedeCommissieonlangsbijde
Raadheeftingediend.2.6.Scheidingendoorzichtigheid vanderekeningen
2.6.1.HetComitéstaatinbeginselachterditprin­
cipeenachterdebetekenisdiehieraanindegenoemde
richtlijnvoorstellen wordtgegeven.
2.6.2.Voordateenanalysewordtgemaaktvande
transmissie-endistributienetwerken envanhetvoorstel
omdaarvooreenregelingtetreffen,moetnaarhet
oordeelvanhetComitéechtereerstdebetekenisen
draagwijdtevanhetbegrip„scheidingendoorzichtig­
heidvanderekeningen"(unbundling)wordengepreci­
seerd.Daaromwilhett.a.v.tweebelangrijkeaspecten
eenvoorbehoudmaken:
2.6.2.1.TeneerstezouJ>etbeginselvan„scheiding
endoorzichtigheid vanderekeningen"versneldmoeten
wordeningevoerdenvoorafmopttngaanaaneventueel
tetreffenanderemaatregelen .Deinfprinatiediehier­
doorwordtverkregenkaruertoebijdragendatvitale
aspectenvandevoltooiingvandeinternemarktvoor
elektriciteitenaardgaswordenverbeterd,zodatde
overgangnaardevolgendefasensoepelerkanverlopen.
Voortsmoetwordengewezenopdeervaringeninhet
VerenigdKoninkrijk,waarhetverscheidenejarenheeft
geduurdvoordat„unbundling"inverticaalgeïntegreer­

15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/37
2.7.5.Debeheerdervanhetelektriciteitstransmissie ­
netkrijgtdoorzijnbenoemingofaanwijzingdebe­
voegdheidtebeslissenoverdeinschakelingvan
stroomopwekkingscentrales .Diebevoegdheiddientna­
dertewordengepreciseerd .Ookhetinartikel13,lid4
genoemdebegrip„redelijkeprijzen"metbetrekking
totkleinestroomopwekkingscentrales behoeftnadere
uitleg,evenalsdemogelijkediscriminatietussenbedrij­
ven,voortvloeiend uitdetoepassingvancriteriavoor
debeschermingvanbinnenlandse energiebronnen
waarnaarinartikel13,lid5wordtverwezen.Ditalles
maakthetextranoodzakelijkdatdeonafhankelijkheid
vandebeheerder,dieimmerseenbelangrijketaakheeft,
isgewaarborgd .InhetCommissievoorstel krijgtdit
puntgeenspecifiekeaandacht.
2.7.6.HetComitézougraagziendatdezezaken
voortaanopgrondvanhetsubsidiariteitsbeginsel in
detaildoordelid-statenwordengeregeld.Hetwiler
echterweldeaandachtopvestigendatdeessentie
vandeinderichtlijnvoorgesteldeproceduresvoorde
totstandbrenging vandeinternemarktvoorelektriciteit
doorhetbestaanvanniet-uniforme nationalecriteria
ingevaarkanwordengebracht.
2.7.7.Dezelfdekanttekeningkanwordengeplaatst
bijdevaststellingvantechnischevoorschriften .Hoewel
deinbeiderichtlijnenvastgesteldeprocedureadequaat
is,zullenindepraktijkongetwijfeldaanpassingsproble­
menrijzendieomtechnischearbitragevragen,waar­
voorinderichtlijnvoorstellen geenregelingisvoorzien.
2.7.8.Debeheerdersvanelektriciteitstransmissie ­
nettenengastransmissiebedrijven dienenjaarlijkseen
verslagoptestellen.Hetnutdaarvanlijktonomstreden ,
omdatzovoordoorzichtigeinformatieoverdenetten
kanwordengezorgd.Hierdoorkunnenbesluitenbetref­
fendeopwekking,distributieofaanlegvandirectelijnen
alsalternatiefvoorhetkoppelnetmetmeerkennisvan
zakenwordengenomen.Preciesomdezeredenzou
hetverslagóókgegevensmoetenbevattenoverhet
werkelijkegebruik,overdeinpercentagesuitgedrukte
tijdgedurendewelkehetkoppelnetbezetis,overhet
aantalaanvragenominformatieinzakehetgebruikvan
hetnet,enoverhetaantalcontracten(uitgesplitstnaar
soort)datdaadwerkelijk isgesloten.HetComitévreest
hoedanookdatdeconclusiesvanditverslagniet
vertaaldzullenwordeninconcretebesluitendieeen
garantiebiedenvooreenharmonischeontwikkelingop
langetermijnvandeproduktie-entransmissiesystemen .
2.7.9.Ditbrengtonsbijhetlaatstepuntvandeze
analysevanhetgebruikvandetransmissienetten ,te
wetendecontractentussendebeheerderendepotentië­
legebruikersvanhetnet.HetComitéstelttotzijn
bezorgdheidvastdathetmogelijkisdienstverlening te
weigerenomdatallecapaciteitalisgereserveerdbij
eerderecontracten;ditvormtéénvandemeestcontro­
versiëlepuntenvanhetvoorgesteldesysteem.Daarom
zoudenvoorbeidepartijenaanvullendevoorwaarden
kunnenwordenopgenomenomdekwaliteitvande
dienstverlening teverbeterenendevoorzieningscon­
tinuïteittewaarborgen .2.8.Exploitatievanhetdistributienet
2.8.1.Veelvandevoorafgaandeopmerkingengelden
ookvoorhoofdstukIVvanbeiderichtlijnvoorstellen ,
over„distributienet-exploitatie ".TochwilhetComité
inditverbandnogenkelespecifiekepuntenaanstippen.
2.8.2.Teneerstehebbendelid-statendemogelijk­
heidomtarievenvasttestellenvoorafnemersdiegeen
rechthebbenopbevoorradingviatoegangvanderden
tothetkoppelnet,ofdievanbevoorradingafzien.Naar
hetoordeelvanhetComitézoudenvoorafenkele
uniformebasiscriteriavoordevaststellingvandeze
tarievenmoetenwordenvastgesteld,waarmeemoet
wordenvoorkomendaterconcurrentieverstoringen op­
tredendiemetdedoelstellingenvandeinternemarkt
voorelektriciteitenaardgasinstrijdzijn.
2.8.3.HetComitévindtdatdeoverigeverbruikers
absoluutdegarantiemoetenkrijgendatdeprijzenniet
stijgenalsnieuweafnemerstoegangtotdenettenofde
produktievanelektriciteitkrijgen,ofalsdeze
stopzettingvanleveringwensen.
2.8.4.Omenkelevoorbeeldentenoemen:doorzeer
lagetarievenvoorgrootverbruikers zoudeinteressevan
diegrootverbruikers voordetoegangtotalternatieve
bevoorradingviaTPAafnemen.Bovendienzoudende
criteriavoorhetomslaanvandetotalevoorzienings­
kostennaargelangvandeverbruikerscategorie voor
iederdistributiebedrijf moetenwordengeharmoniseerd
(nationaaltariefofeenspecifiektariefvoorhetgebied
vanelkdistributiebedrijf ).
2.8.5.Eenandervoorbeeldbetreftdetoepassingvan
artikel16,lid2.Krachtensdezebepalingheefteen
grootverbruiker eenopzeggingstermijn vandriemaan­
denomdeleveringuiteenbepaaldgebiedtelaten
stopzetten.Indienhijdewenstekennengeeftdatde
leveringwordthervat,dientditbinnenzesmaandente
geschieden.Dehiermeegepaardgaandekostenmoeten
tenlastekomenvandegenediedeonderbrekingheeft
veroorzaakt .Alsdezeverplichtingtothervattingvan
deleveringgehandhaafdblijft,moetbijhetoppeil
houdenvandecapaciteitrekeningwordengehouden
metdetoekomstigebehoeften.Ditleidttot
kostenstijgingen ,dienietopdeoverigeverbruikers
verhaaldmogenworden.
2.8.6.OndanksdedoordeCommissieindezenver­
richtestudiesengegevengaranties,vreesthetComité
datdekostenstijgingen mogelijkzullenwordendoorbe­
rekendindeprijzenvoorkleinverbruikers .Zijzullen
ingeengevaldelenindewinstendoorkostendalingen
diedegrootverbruikers dankzijdegrotereconcurrentie
zoudenkunnenrealiseren.Hoeweldetarievenvoor
verbruikerszonderTPAdoordenationaleautoriteiten
zoudenwordenvastgesteld,kandeeigendynamiekvan
hetsysteemeenvergrotingvandebestaandeoneven­
wichtighedentotgevolghebben.Ditisnietalleenonver­
enigbaarmetdeeconomischeensocialesamenhang,
maarookmethetoorspronkelijke doelvandeEuropese
Gemeenschap .

Nr.C73/38 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
2.8.7.Deinartikel21,lid2(elektriciteit )enin
artikel19,lid2(aardgas)genoemdemogelijkheidvoor
dedistributienetbeheerder omteweigereneenvoorstel
vooreenovereenkomsttedoen,kanmoeilijkworden
gerechtvaardigd .Uitdeaardvaneenterritoriaaldis­
tributienetvloeitautomatischvoortdatdegebruikerop
iedermomentdebeschikbarecapaciteitkanbenutten
endatdenetbeheerderwettelijktotdienstverlening is
verplicht.Daaromkandienstverlening alleengeweigerd
wordenomtechnischeredenendiemoeilijkwettelijk
onderbouwd kunnenworden.
2.8.8.Omredenenvantechnischedoelmatigheid
achthetComitéhetraadzaamartikel16,lid4,anders
teformuleren .Hetmoetduidelijkzijndatalleenonder­
nemingendieeigenaarzijnvanofverantwoordelijk zijn
voordistributienetten (metinbegripvandedaarvan
deeluitmakendeelektriciteitslijnenofaardgasleidingen )
eennetbeheerdermogenaanwijzenendatdelid-staat
opzijnbeurtdezeaanwijzingmoetbekrachtigen .
2.8.9.TenslottemoetvolgenshetComitéworden
geanalyseerdwelkegevolgendezemaatregelenvoorde
lokaleelektriciteits-en,vooral,aardgasbedrijven zullen
hebben.Dikwijlsbezittendelokaleoverhedeneendeel
vandeaandelenvandezebedrijven,diedaardooreen
belangrijkebronvaninkomstenvoordielokaleoverhe­
denvormen;tevensishierdoordekwaliteitvande
dienstverlening gegarandeerd .Dezeaspectendienenuit­
voerigtewordenbestudeerd .2.9.5.Eenanderprobleemdatuitdeinvoeringvan
TPAvoortvloeit,betrefthetinderichtlijngenoemde
criteriumvan„economischeprioriteit"bijdetoeken­
ningvancapaciteitwanneerdecapaciteitvandekoppel­
nettenbeperktis.Toepassingvanditcriteriumkaner,
iniedergevalopkortetermijn,toeleidendateventuele,
dankzijdevrijedoorvoergemaaktewinstnietaande
gemeenschap ,maarslechtsaanenkeleverbruikersten
goedekomt.Zokunnendeconcurrentiedistorsies ,die
doordevoorgestelderichtlijnenmoetenwordenver­
minderd,opkortetermijnjuisttoenemen.
2.9.6.HetComitéwijsternogmaalsopdatmet
deinternemarktvoorelektriciteitenaardgasnietdè
intensiveringvandeconcurrentiealszodanigwordt
beoogd;hetgaateromdatdevoorwaardenworden
geschapenomdebeschikbaarheid endeprijzenvan
energieoveralindeGemeenschapopeenvergelijkbaar
niveautebrengen,entegelijkertijddevoorzienings­
zekerheiden-kwaliteitophetzelfdehogepeiltehouden
datookdoordeverbruikerswordtgevraagd.
2.9.7.HoewelhetComiténietvolledigwiluitsluiten
datinvoeringvanTPAindetoekomstmisschienraad­
zaamis,pleitheterdaaromvoor,allereerstonverwijld
anderemaatregelengoedtekeuren.Hierbijkangedacht
wordenaanverscherpingvandeconcurrentiebijelek­
triciteitsopwekking ,toepassingvancommerciëlecrite­
riaindefasevantransmissieendistributievanelektrici­
teitengas,eninvoeringvanboekhoudkundige „un­
bundling".Inhetlichtvandeervaringenmetdetoepas­
singvandezemaatregelenendepogingenalternatieve
oplossingentevinden,kanvervolgenswordenvastge­
steldopwelkemanierdeinternemarktvoorgasen
elektriciteithetbesttotstandkanwordengebracht.
VoordatermaatregelenbetreffendeinvoeringvanTPA
wordengenomen,ishethoedanookallereerstzaak
dathetenergiebeleidvandeverschillendelid-statenen
definanciële,fiscaleenmilieu-voorwaarden waarmee
dezesectorentemakenhebben,wordengeharmoni­
seerd.2.9.Toegangvanderdentothetnet
2.9.1.Ookalwordtdezeregeling,zoalsdeCommis­
sievoorstelt,geleidelijkingevoerd,dannogbestaaner
onmiskenbare risico'sdatdeelektriciteits-enaardgas­
stelselsuitvallen.Aandeanderekantisnietnauwkeurig
engedetailleerdbecijferdwelkepotentiëlevoordelenhet
nieuwesysteemvoordegemeenschapheeft;erwordt
slechtsvaagopgemerktdathetefficiënterzouzijn,maar
ditwordtnietmetcijfersonderbouwd .
2.9.2.DaaromheefthetComitéineerdereparagra­
fengewezenopdeernstigegevarenenmoeilijkhedendie
opdeverschillendeterreinen(produktie,transmissie,
distributie)kunnenoptredenalsditsysteemwordtinge­
voerd.
2.9.3.Hetmeentdateenhogereefficiëntieookkan
wordenbereiktalsdeoverigeindevoorstellengenoem­
demaatregelenwordenuitgevoerd,enregeringenin­
dustrieindeverschillendelid-statenmeergaansamen­
werken.
2.9.4.DeervaringenmetTPAinanderedelenvande
wereldenookinhetVerenigdKoninkrijkzijnmoeilijk
bruikbaarvoordeEGalsgeheel,omdatinsommige
gevallendeenergiemarkten specifiekekenmerkenverto­
nen,ofandersdoordatdezezichindenabijheidvande
energiebronnen bevinden.BovendienwijsthetComité
eropdatdezeervaringeneendermatekorteperiode
betreffendatnoggeentotaalbeeldvandevoor-en
nadelenvanTPAkanwordengekregen.2.10.Overlegprocedures envrijwaringsmaatregelen
2.10.1.HetComitéstemtinmetdeinbeiderichtlij­
nenvoorzienevrijwaringsmaatregelen waardoorwordt
voorkomendatdestabiliteitvandesystemenvoor
energievoorziening incrisissituatiesernstigwordtaan­
getast,maarhetplaatstdaarbijweldenodigekantteke­
ningen.
2.10.2.ZovindthetComitédatinderichtlijnvoor­
stellenbuitensporigveelbevoegdhedenaandeCommis­
siewordentoegekend.Naarzijnmeningzouhetvol­
doendezijnoptemerkendatdemaatregelendiemoeten
wordengenomeninuitzonderlijkesituaties(d.w.z.als
tijdenseencrisisdeveiligheidvanhetsysteemingevaar
komt)deinternemarktgeenschademogenberokkenen
ennietstrijdigmogenzijnmethetgemeenschappelijke
belangvandelid-staten.
2.10.3.Daarnaastmoeteenverbandwordengelegd
tussencrisissituaties indesectorengasenelektriciteit
endieindesectoraardolie.Voordezelaatstesector

15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/39
2.11.5.VerderwilhetComitéeropwijzendatde
inwerkingtreding vandezerichtlijnennaarverwachting
zalsamenvallenmetdeinvoeringvandeEuropese
EconomischeRuimte(EER).AangeziendeEERgevol­
genzalhebbenvoordeconcurrentieverhoudingen inde
Europesemarkt,enmetnameindeenergiesector ,acht
hetComitéhetraadzaamdatdeEG-autoriteiten de
gevolgenvantoepassingvanderichtlijneninhetlicht
vandenieuwteontstanesituatieonderzoeken .heeftdeCommissieeenrichtlijnvoorstel ingediend
waarmeewordtbeoogdhetoptredenvandeafzonderlij­
kelid-staténingevalvaneenaardoliecrisistecoördi­
neren.
2.10.4.HetComitévestigtookdeaandachtopde
contractenvoordeaankoopvanaardgasdiemetle­
veranciersvanbuitendeGemeenschap zijngeslotenop
basisvan„takeorpay"-clausules diezijnovereengeko­
menvoordatdethansvoorgestelderichtlijnisgepubli­
ceerd.Totophedenvormendezeclausuleseengebrui­
kelijkelementindecontractenvoordeleveringvan
aardgas.Dergelijkecontractenkunnendetotstandbren­
gingvandeinternemarktindezesectorechteringevaar
brengen,enzulksnietslechtstijdelijk,zoalsinhet
richtlijnvoorstel isgesteld,maarpermanent .
2.10.5.TenslottebetuigthetComitézijninstemming
metdeinbeiderichtlijnvoorstellen genoemdeproce­
duresvooroverlegmetalleverbruikerscategorieën .
Overdeconclusiesdaarvanzoueennationaalverslag
kunnenwordenuitgegeven,waarnaeensamenvattend
jaarverslagvoordeGemeenschapalsgeheelzoumoeten
wordenopgesteldwaarinwordtaangegevenhoede
richtlijnenwordenbeoordeeldenwelkeproblemenbij
detenuitvoerlegging vandevoorschriftenzijngerezen.3.Bijzondereopmerkingen
3.1.HetComitésteltvoor,inartikel4,lid1,van
hetrichtlijnvoorstel betreffendeelektriciteit,determ
„staan...toe"tevervangendoor„verlenen...een
vergunning",endewoorden„voordevergunningver­
lening"teschrappen.Heteindvandezinzoudanals
volgtluiden:waarbijuitsluitenddeovereenkomstig
hetbepaaldeindeleden2totenmet6vasttestellen
criteriaenproceduresmogengelden."
3.2.HetComitéisvanmeningdataanheteindvan
artikel4,lid2,vanhetrichtlijnvoorstel betreffende
elektriciteithetvolgendemoetwordentoegevoegd :
„Hierbijmoetwelrekeningwordengehoudenmetde
inartikel13,lid5,genoemdevoorwaardenvoorin­
schakeling."Verderzoualseerstecriteriumindebe­
staandelijstmoetenwordenopgenomen :„deproduk­
tiebehoeftenvanderegiowaargebouwdgaatworden",
omdatdestroomopwekkingsinstallaties aanzienlijke
gevolgenvoorhetmilieumetzichmeekunnenbrengen.
Daarommoetopdeeersteplaatsrekeningworden
gehoudenmetdeenergiebehoeften vanderegio,hetgeen
bovendiendestabiliteitvandedienstverlening tengoede
komt.2.11.MilieuenuitbreidingvandeGemeenschap
2.11.1.HetComitébetreurtdatinderichtlijnvoor­
stellenopgeenenkelewijzeaandachtwordtgeschonken
aanhetmilieu.HetdringterbijdeCommissieop
aan,degevolgenvanhaarvoorstellenvoorhetmilieu
uitvoerigteonderzoeken ,teneindeervoortezorgen
dathetmilieuingeengevalschadeondervindtvanhet
besluitdeenergiesectorteliberaliserenenopentestellen
voorconcurrentie .Zijzoudaarbijb.v.aandachtkunnen
bestedenaandemogelijkheidenergietebesparenvia
efficiëntieverhoging ,deinzetvanandereprimaireener­
giebronnenvoorelektriciteitsopwekking ,enaanalle
milieu-effecten vandevrijheidomelektriciteitscentrales
enterminalsmetvloeibaargas(LNG)tebouwenen
transmissie-endistributienetten aanteleggen.
2.11.2.VoortsisdeGemeenschapverwikkeldineen
uitbreidingsproces envoertzijoverlegoverdeProtocol­
lenvoortoepassingvanhetEuropeesEnergiehandvest .
2.11.3.HetComitéachthetraadzaamdegevolgen
vanderichtlijnvoorstellen voordezetweenieuweont­
wikkelingenteonderzoeken .
2.11.4.HetComitéismetnamebezorgdoverde
negatievegevolgenwelkederichtlijnenkunnenhebben
voordemogelijkenieuweleveringenvanaardgasuit
hetGOS,envoordenoodzakelijkeelektriciteitslevering
opkortetermijnaanlandeninMidden-enOost-Eu­
ropa,tercompensatievanhetcapaciteitsverlies aldaar
alsgevolgvanhetfeitdateruitmilieu-overwegingen
ofmethetoogopdenucleaireveiligheidinstallaties
geslotenzijn.3.3.Inartikel4,lid6vanhetelektriciteitsvoorstel
enartikel4,lid8,vanhetaardgasvoorstel moetnaar
hetoordeelvanhetComitéwordenvermeldbinnen
welketermijndeaanvragerinkennismoetworden
gesteld,zodatdezeinberoepkangaan.
3.4.Inverbandmetartikel5,lid3,vanhetrichtlijn­
voorstelbetreffendeelektriciteit (artikel4,lid3,van
hetrichtlijnvoorstel betreffendeaardgas)wijsthet
Comitéophetvolgende:wanneereenbesluitwordt
genomenoverdeaanlegvaneennieuwehoge-spanning­
slijn,moetonderzochtwordenofhetmilieuerniet
doorwordtaangetast.HetComitésteltdaaromvoor,
aanheteindvanditliddevolgendezintoetevoegen:
„Zijkunnendeverleningvaneenvergunningookwei­
gerenofopschorten,ofhetplanvoordeaanlegwij­
zigen,wanneerdekansbestaatdatdoordetransmissie­
ofdistributielijnofbijbehorendeinstallatiesonherstel­
baremilieuschade zalwordenveroorzaakt."
3.5.HetComitésteltvoor,aanheteindvanartikel6
vanhetrichtlijnvoorstel betreffendeelektriciteit (artikel
5vanhetrichtlijnvoorstel betreffendeaardgas)devol­
gendeteksttoetevoegen:„...mitsergeenanderelijn
bestaatendemilieuvoorschriften wordennageleefd".

Nr.C73/40 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
3.12.Inartikel12,lid5,vanhetvoorstelbetreffende
elektriciteit (artikel11,lid5,vanhetgasrichtlijnvoor­
stel),waaringepleitwordtvooroprichtingvaneen
orgaanvoorgeschillenbeslechting ,zouinplaatsvande
woorden„doen(...)hunuiterstebest",c.q.„doet(...)
haaruiterstebest"eenarbitrageprocedure moetenwor­
denomschreven .
3.13.HetComitésteltvoor,devolgendewijziging
aantebrengenindeformuleringvanartikel13,lid5,
vanhetvoorstelbetreffendeelektriciteit :„...gebruiken,
zodatdetotalehoeveelheidvandezebrandstofdieper
kalenderjaarwordtgebruikt,20%kanbedragenvan
detotaleprimaireenergie...".Indehuidigeformulering
lijktheternamelijkopalsofhetsteedsmogelijkis
prioriteittegevenaan20%vandeenergieuitbinnen­
landsebronnen,ongeachthetpercentagedaarvandat
ompraktischeredenenfeitelijkalwordtgebruikt,en
waarhetderhalvebijkomt.
3.14.Omredenenvantechnischedoelmatigheidacht
hetComitéhetraadzaamartikel16,lid4,vanhet
richtlijnvoorstel betreffendeelektriciteit (artikel14,
lid4,vanhetgasrichtlijnvoorstel )andersteformuleren.
Hetmoetduidelijkzijndatalleenondernemingen die
eigenaarzijnvanofverantwoordelijk zijnvoordistribu­
tienetten(metinbegripvandedaarvandeeluitmakende
elektriciteitslijnen ofaardgasleidingen )eennetbeheer­
dermogenaanwijzenendatdelid-staatopzijnbeurt
dezeaanwijzingmoetbekrachtigen .Indiennamelijkalsbeginselwordtvastgelegddatde
lid-statenverplichtzijntoestemmming teverlenenvoor
deaanlegvandirectelijnentussenproducentenen
huneigengebouwen/terreinen,oftussenafnemersen
leveranciers,enindienaandezeverplichtinggeennauw­
keurigomschrevenvoorwaardenvoorafwordenver­
bonden,zouereenwildgroeivandirectelijnenkunnen
ontstaan(tenkostevanhetgebruikvandebestaande
lijnen),metallemogelijkenegatievegevolgenvandien
voordedoelmatigheid vanhetsysteemenvoorhet
milieu.
3.6.Teneindeartikel6,lid1,vanhetvoorstelbetref­
fendeelektriciteit (artikel5,lid1,vanhetvoorstel
betreffendegas)goedtekunneninterpreteren ,moet
naarhetoordeelvanhetComitéallereerstpreciesom­
schrevenwordenwatinditverbandwordtverstaan
onderhetwoord„leverancier"(datinartikel2,lid15,
vanhetrichtlijnvoorstel betreffendeelektriciteitwordt
genoemd).Tevensmoeteenalsvolgtluidendderdelid
wordentoegevoegd :„Indeinlid1enlid2vandit
artikelgenoemdegevallenmoetrekeningwordenge­
houdenmetdeenergiesituatie indebetrokkenge­
bieden."
3.7.Tenaanzienvanartikel8,lid1,vanhetrichtlijn­
voorstelbetreffendeelektriciteit,merkthetComitéhet
volgendeop:voorhetgevaldelid-staatendeonderne­
mingen,ofdeondernemingen onderling,geenovereen­
stemmingkunnenbereiken,dientduidelijkteworden
bepaaldwiedenetbeheerdermoetaanwijzen,ofhoe
viaarbitrageeenoplossingkanwordengevonden.
3.8.Inartikel9,lid3,vanhetrichtlijnvoorstel betref­
fendeelektriciteitenartikel8,lid2,vanhetvoorstel
betreffendegas)moetenresp.dewoorden„doetzijn
uiterstebest"en„doethaaruiterstebest"wordenver­
vangendoor„moetzorgdragen".
3.9.HetComitésteltvoor,detweedeenderdezin
vanartikel10,lid2,vanhetrichtlijnvoorstel betreffende
elektriciteit,alsookdetweedezinvanartikel9,lid2,
vanhetvoorstelbetreffendegasteschrappen.
3.10.Inartikel11vandeontwerp-richtlijn betreffen­
deelektriciteitmoetendewoorden„overdeopwek­
kingscapaciteit dieophetnetkanwordenaangesloten"
wordenvervangendoor„overdeopwekkingscapaciteit
dieophetnetmoetwordenaangesloten".
3.11.Detechnischevoorschriftenvoordirectelijnen
hebben,inhunhuidigeformulering,geenbetrekking
ophetnet;denetbeheerderhoeft:zichhiermeedusniet
bezigtehouden.HetComitésteltdaaromvoor,in
artikel12vanhetelektriciteitsrichtlijnvoorstel
(artikel11,lid1,vanhetgasrichtlijnvoorstel )dewoor­
den„endirectetransmissie-endistributielijnen "te
schrappen.Voortszijeropgewezendatdenetbeheerder
i.v.m.hetopstellenengoedkeurenvandetechnische
voorschriften allebelanghebbende partijendientte
raadplegen .3.15.HetComitémeentdatartikel24,lid2,van
hetrichtlijnvoorstel betreffendeelektriciteit (artikel22,
lid2,vanhetgasrichtlijnvoorstel )terwillevandeduide­
lijkheidalsvolgtmoetwordengeformuleerd :„Verti­
caalgeïntegreerdebedrijvenvoereninternvoorelke
overeenkomstig artikel23(artikel21vanhetgasricht­
lijnvoorstel)opgerichteafdelingafzonderlijkerekenin­
gen,zoalszougeschiedenindiendedesbetreffende acti­
viteitendoorafzonderlijkemaatschappijen zoudenwor­
denuitgevoerd.Zijpublicerenvoorelkeafdelingeen
afzonderlijkebalansenwinst-enverliesrekening ,naast
dehieruitvoortvloeiende jaarrekeningen diezijvoor
allebedrijfsactiviteiten inhungeheelmoetenopstellen."
3.16.HetComitésteltvoor,indeformuleringvan
artikel24,lid4,punta),vanhetrichtlijnvoorstel betref­
fendeelektriciteitenvanartikel22,lid6,punta),
vanhetgasrichtlijnvoorstel dewoorden„enerzijds"en
„anderzijds"toetevoegen.(IndeNederlandseversie
vanhetCommissiedocument isditalhetgeval,vert.)
3.17.Inartikel24,lid5,vanhetrichtlijnvoorstel
betreffendeelektriciteit (artikel22,lid7,vanhetgas­
voorstel)wordt—indeSpaansetekst—gesprokenvan
het„informedegestión",terwijlvolgenshetComité
het„memoria"(jaarverslag)vanhetbetrokkenbedrijf
wordtbedoeld.Hetsteltdaaromvoor,„informede
gestión"door„memoria"tevervangen.(IndeNeder­
landseversiewordtdeterm„jaarverslag"algebruikt,
vert.)

15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/41
3.18.HetComitésteltvoor,indeeersteentweede
alineavanartikel25vanhetrichtlijnvoorstel betreffen­
deelektriciteit (artikel23vanhetgasrichtlijnvoorstel )
hetwoord„plotseling(e)"teschrappen.Voordebeoog­
debeschermingvandefysiekeveiligheidvanpersonen,
apparatuurofinstallatiesofvandeintegriteitvanhet
net,doethetnietterzakeofdecrisisnuplotseling
optreedtdanwelzichgeleidelijkheeftontwikkeld .Het
gaateromdatwettelijkbeschermdegoederenbedreigd
worden.Verdermoeteenonderscheidgemaaktworden
tussencrisisenernstigeincidentenvantechnischeaard;
deopgetredenmoeilijkhedenkunnenvankorteoflange
duurzijn,maarmoetenaltijdwordenverholpen.
3.19.HetComitésteltdaarnaastvoor,delaatste
alineavanartikel25vanhetvoorstelbetreffendeelektri­
citeitalsvolgtteformuleren :„Debetrokkenlid-staat
steltdeoverigelid-statenendeCommissieonverwijld
vandezemaatregeleninkennis;dezemoetenaangepast
ofingetrokkenwordenindienzijdeconcurrentiezo­
danigverstorenendehandeldermateongunstigbeïn­
vloeden,datditstrijdigismethetgemeenschappelijk
belang."
3.20.Terwillevandedoelmatigheid entechnische
nauwkeurigheid vindthetComitédatartikel26vanhet
richtlijnvoorstel betreffendeelektriciteit (artikel25van
hetgasrichtlijnvoorstel )alsvolgtmoetwordengefor­
muleerd:„Delid-statenstelleninoverlegmetdeCom­
missieeenarbitrageprocedure voorderegeling..."
3.20.1.'Inderichtlijnvoorstellen wordtervoortdu­
rendopgewezendatdelid-statenhunbesluiten,voor­
schriften,enz.aandeCommissiemoetenmeedelen.
DaaromlijkthetgepastdatdeCommissieookwordt
betrokkenbijhetuitwerkenvaneenarbitrageregeling
voordebeslechtingvangeschillenopgebiedendiedoor
derichtlijnenwordenbestreken.
3.21.Inartikel28vanhetvoorstelbetreffendeelek­
triciteit(artikel27vanhetvoorstelbetreffendegas)
moetendewoorden„uiterlijkop31december1992",
dieslaanopdetermijnvoordegoedkeuringvande
richtlijnen,wordenvervangendoor„uiterlijkéénjaar
nagoedkeuring".
3.21.1.Degenoemdedatumisuiteraardtevroeg,
maarbovendienlijkthetlogischdatdelid-statenmi­
nimaaleenjaardetijdkrijgenomdeveelal(enook
inditgeval)zocomplexewet-enregelgevingaante
passen.
3.22.Deinternemarktvoorelektriciteitmoettijdens
eengeleidelijk,maarononderbroken procestotstand
wordengebracht.Daarommoeteenlangereaanpas­
singsperiodewordentoegestaan.Aandeanderekantis
ervoldoendetijdnodigominzichttekrijgeninalle
voorgesteldemaatregelen,detekortkomingen vanhet
nieuwesysteem,deomvangdaarvanendemogelijke
oplossingendaarvoor.DaaromstelthetComitévoor,
dedatum1januari1996,genoemdinartikel29van
hetvoorstelbetreffendeelektriciteit (artikel28vanhet
voorstelbetreffendegas),teschrappen.4.Conclusies
4.1.HetComitékanslechtsgedeeltelijkmetdevoor­
stellenvandeCommissieakkoordgaan.Hetstemtin
methetbeoogdeuiteindelijkedoel,maarmaaktm.b.t.
eenaantalonderdeleneenernstigvoorbehoud .Het
verzoektdeCommissiederhalve,zichoverdezepunten
teberadenenhaarontwerp-richtlijnen aandehandvan
devolgendesuggestiesenaanbevelingentewijzigen.
4.2.HetComitébetwijfeltofdeCommissievoorstel­
len,zoalsdezethansluiden,hetenigemiddelvormen
omdegesteldedoeleindentebereiken.Erismetname
nietnauwkeurigenindetailberekend,inhoeverrede
samenlevingbijdeinvoeringvanhetnieuwesysteem
gebaatisnadatdevoordelenervanzijnafgezettegen
derisico'sdiemenlooptwanneereraaneenstabielen
solidesysteemwordtgetornd.
4.3.HetComitébenadruktdatbijdederegulering
vandesectorenelektriciteitengas,zoalsvoorgesteldin
deonderhavigeontwerp-richtlijnen ,stapvoorstapte
werkmoetwordengegaaneneenevenwichtmoetwor­
dengevondentussencommerciëlebeginselenendeze­
kerheidenkwaliteitvandeenergievoorziening ,hoewel
hetvanmeningisdathetvrijeverkeerbinnendeGe­
meenschapookdienttegeldenvoorenergieprodukten ,
enmetnamevoorelektriciteitengas.
4.4.NaarhetoordeelvanhetComitékanerpas
gesprokenwordenvaneconomischeensocialesamen­
hangophetgebiedvandeinterneenergiemarktalsde
Gemeenschap alleburgersinallelid-staten,eninhet
bijzonderdieindeminstbegunstigderegio's,eenopti­
maleleveringvanelektriciteitengastegenvergelijkbare
prijzenkangaranderen .
4.5.VoortsmeenthetComitédaterbijhetvaststel­
lenvandevoorwaarden voorhetleverenvandiensten
ophetgebiedvangasenelektriciteitenbijhetgarande­
renvandetoeleveringaanalleEG-burgersrekening
meemoetwordengehoudendathethierontegenzeglijk
omeenzaakvanalgemeenbelanggaat.
4.6.HetComitéstemtinmetdeliberaliseringvan
debouwvanopwekkingscentrales enLNG-installaties
envandeaanlegvanlijnenvoordetransmissieen
distributievanelektriciteitengas,zoalsbedoeldinde
richtlijnvoorstellen .Dezeliberaliseringmoetechterwel
verenigbaarzijnmetdebevoorradingszekerheid ende
beschermingvanhetmilieu.
4.7.HetComitéverwerptdeinvoeringvanhetsys­
teemvanToegangvanDerdentothetNetopdein
deontwerp-richtlijnen voorgesteldewijze,alsookhet
hiervoorgeplandetijdschema.Hetwilmetnamewaar­
schuwenvoordegevarendiekunnenoptredenalser
grondige,maarnietvoldoendedoorwrochteverande­
ringenwordendoorgevoerdinsectorendietientallen
jarenlangdoelmatighebbengefunctioneerd enzich
positiefhebbenontwikkeld .

Nr.C73/42 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
4.8.HetComitéherhaaltdathetdoelvandethans
voorgestelderichtlijnen,nl.detotstandbrenging van
eenadequateinstitutioneleordeningopcommunautair
niveauvandesectorenelektriciteitengas,moeilijk
haalbaarzalzijnalsnieteersthetenergiebeleidvande
afzonderlijkelid-statenwordtgeharmoniseerd .
4.9.HetComitéachthetbelangrijkdatdeonafhan­
kelijkheidvandebeheerdersvandenettenvoorde
transmissieendistributievanelektriciteitenaardgas
wordtgewaarborgd .
4.10.HetComitéisvoorstandervaninvoeringvan
hetbeginselvan„doorzichtigheid vanderekeningen"
engaatderhalveakkoordmetdeinderichtlijnvoorstel­
lenopgenomenbepalingenover„unbundling".Wel
verzoekthetdeCommissieteonderzoekenwelkegevol­
gendetoepassingvanditbeginselvoordegasbedrijven
kanhebben.4.11.HetComitéwilerspeciaalopattenderendat
erbijhetvaststellenendetenuitvoerlegging vande
voorschrifteneenbelangrijkeplaatsingeruimdmoet
wordenvooroverlegmetdeconsumenten .
4.12.Hetherhaaltvoortsdathetbezorgdisover
hetmilieu-effectvanalleenergiemaatregelen ,inhet
bijzondervandiewaarmeeeennieuweinstitutionele
ordeningofregelingvoordeverschillendesubsectoren
binnendeenergiesectorwordtbeoogd.
4.13.HetComitéherinnerteraandatdenieuweEu­
ropeseEconomischeRuimte,waarbinnendelandenvan
deEuropeseVrijhandelsassociatie (EVA)detakenen
doelstellingen vandeinternemarktonderschrijven ,
meeralternatieven enmodellenvoordeelektriciteits­
engasleveringzalbieden.Deeventueleeffectenhiervan
opdetoepassingvandethansvoorgestelderichtlijnen
dienentewordenbestudeerd .
GedaanteBrussel,27januari1993.
Devoorzitter
vanhetEconomischenSociaalComité
SusanneTIEMANN
BIJLAGE 1
bijhetadviesvanhetEconomischenSociaalComité
Devolgendeaanwezigeofvertegenwoordigde ledenhebbenvóórhetadviesvanhetComitégestemd:
Dedamesenheren:ABEJON,AMATO,ANDRADE,ARENA,ATTLEYW.A.,BAGLIANO,BEALE,
BERNABEI,BLESER,BONVICINI ,BORDES-PAGES ,BOTTAZZI,BREDIMASAVOPOULOU ,CAL,
CASSINA,CEYRAC,CHEVAUER,COLOMBO,vanDAM,vonderDECKEN,DELOROZOY ,VANDIJK,
DOUVIS,DRAIJER,DUNKEL,ENGELEN-KEFER ,EULEN,FLUM,FORGASICABRERA,FRANDI,
FRERICHS,GAFOFERNÀNDEZ ,GARDNER,GERMOZZI,GEUENICH,GIACOMELLI ,GEESECKE,
GOMEZMARTINEZ ,GROBEN,KAZAZIS,deKNEGT,LACAMARTIN,LAPPAS,LAUR,LIVERANI,
LÖW,MARGALEFMASIA,MARVIER,MAYAYOBELLO,MERCEJUSTE,MEYER-HORN ,MOLINA
VALLEJO,MORIZE,MUNIZGUARDADO ,NOORDWAL ,OVIDEETIENNE,PANERÒFLOREZ,
PASQUALI,PELLARINI,PELLETIERCh.,PELLETIERR.,PERRIN-PELLETIER ,PETERSEN,PETRO­
POULOS,POMPEN,PRICOLO,QUEVEDOROJO,RAMAEKERS ,REBUFFEL,RODRIGUEZ GARCIA­
CARO,ROMOU,ROSEINGRAVE ,SAITIS,SANTILLAN CABEZA,SANTOS,SCHADE-POULSEN ,
SCHMIDT,SCHMITZ,SCHNIEDERS ,vonSCHWERIN ,SEQUEIRA,STECHERNAVARRA,TESORO
OLIVER,VELASCOMANCEBO ,WHITWORTH ,WICK,ZUFIAURNARVAIZA .
Devolgendeaanwezigeofvertegenwoordigde ledenhebbentegenhetadviesvanhetComitégestemd:
Dedamesenheren:ASPINALL,BELTRAMI ,BLACK,BRIESCH,DAWSON,DECAILLON ,DRILLEAUD ,
LITTLE,MERCIER,MORELAND ,MOURGUES ,NIELSENB.,NIELSENP.,PE,ROBINSON ,SALA,
TIXIER.
Devolgendeaanwezigeofvertegenwoordigde ledenhebbenzichvanstemmingonthouden :
Dedamesenheren:ATAIDEFERREIRA,BARROW,BELL,CARROLL,CEBALLOHERRERO,CHRIS­
TIE,CONNELLAN ,DONCK,FREEMAN,GUILLAUME ,JANSSEN,JENKINS,KAFKA,
LUSTENHOUWER ,LYONS,MADDOCKS ,McGARRY ,MOBBS,MORRIS,PARDON,PEARSON,PIET­
TE,PROUMENS ,SAUWENS,SMITH,STOKKERS ,STRAUSS,TUKKER,VANDERMEEREN ,VERBO­
VEN,WAGENMANS ,WALDACK .

15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/43
BIJLAGE2
bijhetadviesvanhetEconomischenSociaalComité
Hetvolgende,ophetAfdelingsadvies betrekkinghebbendewijzigingsvoorstel ,datovereenkomstig debepalin­
genvanhetReglementvanOrdewerdingediend,istijdensdeberaadslagingverworpen:
Detekstvanhetadviesnaparagraaf1.2.6doorhetvolgendetevervangen:
„1.3.EssentievanhetadviesvanhetComité.
1.3.1.HetComitézaldetweerichtlijnvoorstellen ,zoalsdeCommissiedatookheeftgedaan,alsvolgt
behandelen :eerstzalhetvrijuitvoerigopdevoorstellenbetreffendeelektriciteitingaan,waarnahetde
voorstellenbetreffendeaardgas,voorzoverdezeduidelijkvaneerstgenoemde voorstellenafwijken,zal
behandelen .Vervolgenstrekthetconclusiesbetreffendebeidemarkten,entotslotformuleertheteenaantal
concreteaanbevelingen .Onderstaandesamenvattingvanhetadvieskandaarbijvannutzijn.
1.3.2.
I.Elektriciteit (1-45)
Technische,technologische ensocialekenmerkenvanelektriciteit (1-6)
HetTPA-voorstel vandeCommissie (7-8)
BezwarenvanhetComitétegendeontwerp-richtlijn :
(A)IndiendeTPA-regelingwordtingevoerd(9-20)
Gebrekaanonafhankelijkheid ophetniveauvandetransmissienet-exploitatie (11-13)
Voorzieningscontinuïteit nietgegarandeerd (14-17)
Geenadequatemaatregelenvoortenuitvoerlegging encontrole(18-20)
(B)WaaromnietovertuigendisaangetoonddatereenTPA-regelingmoetkomen(21-45)
Geenduidelijkeaanwijzingendardeprijzenlagerzullenworden(22-24),of
dateropsignificanteschaalnieuweconcurrentiezalontstaan(25-29)
Voorzieningscontinuïteit isnietgegarandeerd (30-31)
Socialegevolgenzijnnietvoldoendeonderzocht (32-36)
Erisonvoldoenderekeninggehoudenmetmilieu-enenergiestrategieën (37-43)
II.Aardgas(46-50)
Verschillenmetelektriciteit (47)
BenaderingvandeCommissie(48-49)
Bezwarentegentransparantecontracten (50)
III.Conclusies(elektriciteitenaardgas(51-54)
VoorstellenvandeCommissiezijnnietovertuigend (51-52)
VoorstellenvandeCommissiemoetenalseensamenhangend geheelwordenbeoordeeld (53)
DeCommissiestreeftnaarhetjuistedoel,maareenaantalfundamenteleaspectenvanhaarvoorstellenzijn
nietgoed(54)
IV.Aanbevelingen (elektriciteitenaardgas)[54,(l)-(7)]
HetstrevennaareenTPA-regelingmoetvoorlopigindeijskastwordengeplaatst,endeontwerp-richtlijnen
moetenwordengeamendeerd .HetComitéformuleertdevolgendeaanbevelingen .
1)Deeerstenoodzaak:convergentievandewettelijkeenbestuursrechtelijke bepalingen;

Nr.C73/44 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
2)Grensoverschrijdende koppelingenmoetenwordenbevorderd;
3)Ermoetconcurrentiekomentussenelektriciteitsproducenten ;
4)Daartoemoeteneronafhankelijke „transmissienetbeheerders "komen
—dieelektriciteitin-enverkopen,en
—aaneen„leveringsplicht"onderworpenzijn.
Eenenanderzaldeconcurrentietussenproduktiebedrijven tengoedekomen,devoorzieningscontinuïteit
eneerlijkeprijzenvoordeeindverbruikers garanderen,alsookruimtebiedenvoorhetmakenvan
strategischebeleidskeuzesmetbetrekkingtotmilieuenenergievoorziening .
5)Erdienensoortgelijkeonafhankelijke „transmissienetbeheerders "tekomenvooraardgas,waarbijuiter­
aardwelmetdeverschillent.o.v.elektriciteitrekeningmoetwordengehouden;
6)Demogelijkheden voortransparanteenuitgesplitsterekeningen(„unbundling");
7)DemogelijkheidvaninvoeringvaneenTPA-regelingmoetin1998opnieuwwordenbezien.
I.ELEKTRICITEIT
Achtergrond
1.Elektriciteitisgeengewone„handelswaar".Hetisuiteraardeenproduktdatverhandeldwordt,maar
hetheeftessentiëlefunctiesiniederemodernesamenleving :hetisonvervangbaar alsleveranciervan
drijfkracht,lichtenverwarming.Voordeconsumentvanelektriciteitzijnvooraltweefactorenvanbelang:
prijsencontinuïteitvandeelektriciteitsbevoorrading (met„voorzieningscontinuïteit "bedoelthetComitédat
elektriciteit,behalveinzeeruitzonderlijkesituaties,permanentbeschikbaarmoetzijn,opiedermomentdat
eenknopwordtomgedraaiddooriemanddieelektriciteitnodigheeft).Tegendeachtergrondvandezetwee
criteria—prijsenvoorzieningscontinuïteit —moetdeontwerp-richtlijn indeeersteplaatswordenbeoordeeld.
2.Produktieentransportvanelektriciteitwordenbepaalddoordriefactoren:eentechnische,eentechnolo­
gischeeneensocialefactor.
3.Detechnischefactorisdatelektriciteitnietingrotehoeveelhedenkanwordenopgeslagen.Hetmoet
geproduceerd (opgewekt)enviaeennetwerkoveralgeleverdwordenopiedermomentdatervraagnaaris.
4.Detechnologische factorisdatzowelvoordeopwekkingalsvoordetransmissievanelektriciteiteen
grootschaligeenkapitaalintensieve technologiebenodigdis.Delead-timevoorinvesteringsbeslissingen be­
draagtdoorgaans3a7jaar,somslanger,zowelvoorelektriciteitscentrales alsvoortransportnetten (of
uitbreidingendaarvan).Tweerecenteontwikkelingen ,nl.debeslissingomtoetestaandatookaardgas
gebruiktmagwordenalsbrandstofvoorelektriciteitscentrales ,alsmededesuccesvolleontwikkelingvande
gecombineerde gasturbinecyclus (CCGT),hebbendelead-timevoordebouwvangasgestookteCCGT­
krachtcentrales tot2a3jaarteruggebracht .(Dezecentraleszijnookgoedkopertebouwendandegrote
conventionele centralesvandeafgelopentientallenjaren).Daarstaattegenoverdatdesteedsscherper
wordendemilieunormenwaaropvanuitdesamenlevingwordtaangedrongen ,vrijwelaltijdtotgevolghebben
datvoorhetplannenenhetverkrijgenvandevereistevergunningen ,zowelvoorkrachtcentrales alsvoor
transportlijnen ,steedsmeertijdbenodigdis.
5.Desocialefactorisdatdebevolkingeistdatinalleseizoenenvanhetjaarelektriciteittegeneen
constanteprijswordtgeleverd.Ineengematigdklimaatisdevraagnaarelektriciteithartjewinterhetgrootst.
Ditbetekentdatgedurendebeperkteperiodesopwekkingscapaciteit moetwordeningezetdiegedurendede
restvanhetjaarnietwordtbenut.Eendergelijkereservecapaciteit iszeerduur.Maarhetelektriciteitstarief
kanopdatmomentnietwordenverhoogdomdatditonaanvaardbare socialeenpolitiekegevolgenzou
hebben.Terwijlaardoliemaatschappijen hunprijzenbijpiekenindevraagofbijtekortenkunnenverhogen,
wato.m.leidttoteenstijgingvandeolieprijs,kunnendeproducentenenleveranciersvanelektriciteitdat
niet.Methogereolieprijzenkunnendemensenleven,maardeafnemersvanelektriciteitkunneninhet
middenvandewinternietzonderbetaalbareverwarmingenzonderlicht.
6.Omdieredenenishetvoordeelektriciteitsdistributie nietmogelijkominalleomstandigheden ophet
marktmechanisme tevertrouwen .Geziendetechnischeentechnologische factorendieinherentzijnaande
elektriciteitsproduktie kanmenernietvanopaandathetmarktmechanisme eenvoldoendesnelengevoelig
instrumentisomtegaranderendatdedoordesamenlevinggeëistevoorzieningscontinuïteit altijdgegarandeerd
is.Daaromhebbenderegeringendeelektriciteitsproducenten altijdeen„leveringsplicht"opgelegd,inruil
waarvoorzijdezeproducenteneengebiedsconcessie ofeensemi-monopoliepositie hebbenverleendc.q.
gegeven.Hiervoorzijn,afhankelijkvandelid-staat,uiteenlopenderegelingentoegepast.

15.3.93 Pubiikatiebiad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/45
BesprekingvandeCommissievoorstellen (A)
7.Hethoofddoelvandeontwerp-richtlijn isopenstellingvandeelektriciteitsmarkt voorzowelproducenten
alsconsumenten ,zodatuiteindelijkiedereproducentaaniedereconsumentkanverkopeneniedereconsument
vaniedereproducentkankopen.Zoalsinparagraaf6.3(IÏI)vandetoelichtingvandeCommissiewordt
uiteengezet,isdatdesituatiediemetdeinvoeringvaneenregelingvoordetoegangvanderdentothetnet
(TPA)wordtnagestreefd.InhethuidigestadiumwildeCommissieslechtsinvoeringvanTPAopbeperkte
schaal,maaruiteindelijkmoetTPAuniverseeltoepassingvinden.
8.HetComitéishetinbeginselnietnoodzakelijkerwijs oneensmethetdoelvandeCommissie.Omdein
hetnavolgendeuiteengezetteredenenvindthetComitéhetechtertevroegomnualnaareenTPA-regeling
toetewerken,zonderdatdedaarmeesamenhangende problemeneerstveelgrondigerzijnbestudeerd.Het
Comitéachtditomtweeverschillenderedenennoodzakelijk .Indeeersteplaatswordtindeontwerp-richtlijn
eenernstigefoutgemaaktdoorer(viainvoeringvanTPA)naartestrevendeelektriciteitsmarkt netalsiedere
anderemarktgeheelopentestellenvoorconcurrentie .Indetweedeplaatszijneropbasisvandehuidige
inzichtenenervaringengegronderedenenomeraantetwijfelenofhetwelverstandigis,inhethuidige
stadiumüberhauptalaanTPAtebeginnen.
9.Detotstandbrenging van—zomogelijk—eenechteconcurrerendemarktwordtindeeersteplaats
gemotiveerdmetdewelbekendeargumentenvoorconcurrentieentegenmonopoliesofsemi-monopolies :er
moetnieuwbloedwordengeïnjecteerdineenzeergestructureerde bedrijfstak,debetrokkenbedrijvenmoeten
zichmeerbewustwordenvanenbeterinspelenop.commerciëlecriteria.Voortswordthetargument
gehanteerddateralgemeensprakemoetzijnvanvrijehandeltussenproducentenenconsumentenvaneen
produkt,waarbijtegelijkertijdnaareenmaximaledecentralisering vandebesluitvorming moetworden
gestreefd.
10.DeinhetVerenigdKoninkrijkingevoerderegelingvoortoegangvanderdenheeftuitgewezendatTPA
zoweltechnischalsoperationeelmogelijkis.Dezeargumentenkunnendanooknietwordengebruikttegen
deinvoeringvanTPA.ErzijnechterdriebelangrijkeredenenwaaromdeCommissievoorstellen voorhet
verwezenlijken vandedrienagestreefdedoelstellingenvandeduidelijktekortschieten .Dezeredenenworden
hieronderbesproken.
11.a)Hetfeitdatdetransmissienetbeheerders nietonafhankelijk zijn.Vanessentieelbelangisdatde
transmissie (verreweghetgrootstedeelvandeopgewekteelektriciteitwordtviaeenkoppelnetvanelektri­
citeitsproducenten naardistributiemaatschappijen getransporteerd )eenvolledigonafhankelijke activiteitis.
Alleenopdiebasiskunnenelektriciteitsproducenten en-distribuantenervanopaandatzijteallentijdeeen
eerlijkeenobjectievebehandelingzullenkrijgen,enalleenopdiebasiskandebevolkingervanopaandatde
voorgestelderegelingfairis.
12.DeCommissiepleitechternietvoorgeheelonafhankelijke netbeheerders .Volgensdeontwerp-richtlijn
dientdeexploitatievaneentransmissienet „gescheiden"vandeopwekkings-endistributieactiviteiten te
geschieden (artikel8,lid2),magdenetbeheerder„nietdiscrimineren tussennetgebruikersofgroepen
netgebruikers"(artikel9,lid6),endienthijopniet-discriminerende wijzecriteriatehanterendie„objectief
entransparant"zijn(artikel13,lid2).Hetwoord„onafhankelijk"isnergenstevinden.
13.Dezeomissieisgeentoeval.Hetisduidelijkdebedoeling(zieo.m.paragraaf5.2vandetoelichting)
omtoetestaandatdenetbeheerderdeelblijftuitmaken—zijheteenafzonderlijkdeel—vaneen
ondernemingdiezichbezighoudtmetopwekkingen/ofdistributievanelektriciteit,opvoorwaardedatde
netbeheerdereentransparanteeneigenboekhoudingbijhoudt.Indatgevalkandenetbeheerderaltijddeel
blijvenuitmakenvandedirectievaneengrotereorganisatie,o.m.metbetrekkingtotloopbaan,opleiding,
managementflexibiliteit enbovenaldeuiteindelijkeverantwoording .Indatgevalkanvanechteonafhankelijk­
heidgeensprakezijn.DitiseentebeperkteentewankelebasisomeenTPA-regelingtebeginnen.De
integriteitendaardoorookdeonafhankelijkheid vandenetbeheerdermoetcentraalstaan,wildeinvoering
vaneenTPA-regelingsuccesvolzijn.
14.b)Voorzieningscontinuïteit .Devoorzieningscontinuïteit (zoalsgedefinieerdinpunt1)komtnietserieus
aanbodindeontwerp-richtlijn .Hetbegripisnietopgenomenindelijstvandefinitiesinartikel2.Alleenin
lid2vanartikel16wordteraangerefereerd :„Delid-statenkunnendistributiemaatschappijen ertoeverplichten
televerenaandeineenbepaaldgebiedgevestigdeafnemers..."Eencontrasthiermeevormtdehuidigeregeling
betreffendedevoorzieningscontinuïteit ,opbasiswaarvandeelektriciteitsproducenten een„leveringsplicht"
hebbeninruilvooreengebiedsmonopolie ofquasi-monopolie (ziepunt6).(Dezeplichtzouuiteraard
automatischkomentevervallenwanneerersprakeisvanconcurrentietussendeproducenten :eenelektri­
citeitsproducent kanimmersnietwordenopgescheeptmeteenplichtdieanderenniethebben.)
15.Ditiseenfataletekortkomingvandeontwerp-richtlijn .Distributiemaatschappijen kunnennietvoldoen
aaneen„leveringsplicht"aangezienzijzelfnietdebeschikkinghebbenover,nochinvloedhebbenopde
produktiecapaciteit dienodigisomopeconomischverantwoordewijzeaandieplichttevoldoen,behalvein
hetuitzonderlijkegevalwaarineendistributiemaatschappij opeenquaelektriciteitsvoorziening geïsoleerden
onafhankelijkgebied,b.v.eeneiland,opereert.

Nr.C73/46 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
16.Waarschijnlijk omdezeredenhebbendevertegenwoordigers vandeCommissie,toendoorhetComité
inditverbandomophelderingwerdgevraagd,gestelddatdekwestievandevoorzieningscontinuïteit aande
iid-statendiendetewordenovergelaten;daarmeehebbenzijformeeltoegegevendatdeGemeenschap ten
aanzienvaneenzaakvanzofundamenteelbelang,uiteenlopendenormen,afhankelijkvanhetbeleidvande
respectieveIid-staten,voordevoorzieningscontinuïteit zaltoestaan.
17.Thansishetzodatdelid-statenindividueelverantwoordelijk zijnvoordecontinuïteitvande
voorziening;indepraktijkbetekentditdatzijvanhunelektriciteitsproducenten verlangendatdezendein
punt6beschreven„leveringsplicht"nakomen.HetverschilisechterdatertotnutoegeenalgemeenEG­
beleidisvoordeinterneenergiemarkt ,endatdeelektriciteitsproducenten doordevoorstellenvande
Commissievandeze„leveringsplicht"zoudenwordenontheven,waardoordesituatietenaanzienvande
voorzieningscontinuïteit ergeheelandersuitzoukomentezien.Indetoekomstzullendelid-staten,indien
eenTPA-regelingwordtingevoerd,moetenbeslissenofzijeenbeleidzullenvoerendatgerichtisop
voorzieningscontinuïteit ,enzoja,welkemaatregelenzijzullennemenomdiecontinuïteittewaarborgen .
NadatinhetVerenigdKoninkrijkdeelektriciteitsvoorziening wasgeprivatiseerd enhetbeginselvanTPA
wasingevoerd,isinfeitebeslotenomdevoorzieningscontinuïteit aanhetmarktmechanisme overtelaten.
18.c)Tenuitvoerlegging encontrole.HetderdezwakkepuntindeCommissievoorstellen isdathierin
weinigexplicietebepalingenzijnopgenomenbetreffendetenuitvoerlegging encontrole.Overeenkomstig
paragraaf6.4vandetoelichtingzullendelid-staten„overdemogelijkheid (blijven)beschikkenomdeomvang
endeaardvanderechtenvandedistributiebedrijven envanhunopenbaredienstverplichtingen vastte
stellen",„gedetailleerdeenminofmeerstringentecriteriavastteleggenvoorhetverlenenvanvergunningen
omelektriciteitscentrales tebouwenentransmissie-endistributielijnen aanteleggen",en„tekiezenhoezij
derichtlijntenuitvoerwensenteleggen,b.v.ofzijeenregelendeautoriteitwensenintestellendanwelop
dewetgevinginzakemededingingwensentevertrouwen".Omdezeredenenzalhetdelid-stateninde
toekomstookvrijstaanomuiteenlopendenormenvastteleggenm.b.t.devoorzieningscontinuïteit ten
behoevevanhunrespectieveburgers(hieropisinpunt16en17algewezen).
19.Aangeziendistributiemaatschappijen meercommerciëlevrijheidzullenkrijgendanvoorheen—waar­
doorzijb.v.risico'skunnennemendiezijtotnutoenietinoverweginghebbengenomen—,ishetzaakdat
debevolking(demarktwaaropconcessieskunnenwordenverleend)beschermdwordtdooreenadequateen
consequenteregeling.Hetzieternamelijknietnaaruitdatdekleinverbruikers zullenkunnenkiezenvanwie
zijhunelektriciteitwensentebetrekken;daarommoetenzijwordenbeschermd.Tochwordtookdezezaak
overgelatenaandelid-staten.
20.Hetfeitdatgeenregelsinhetvooruitzichtwordengesteldvoordetenuitvoerlegging vanendecontrole
opdevoorgestelderegeling,zalnaarallewaarschijnlijkheid totgevolghebbendatoveralindeGemeenschap
uiteenlopendenormenmetbetrekkingtotdetenuitvoerlegging wordengehanteerd.Hierdoorzullenopde
energiemarktvrijwelzekernieuwedistorsiesontstaan,terwijlhetheelgoedmogelijkisdatdenualaanwezige
distorsiesnoggroterzullenworden.Bovendienzullenomdereedsgenoemderedenenuiteenlopendesociale
normenwordentoegestaan (ofzelfswordeningevoerd),watzouindruisentegenhetbeleidtotbevordering
vandesocialesamenhang.Eenuniformetenuitvoerlegging zouvanvitaalbelangzijnvoorhetwelslagenvande
ontwerp-richtlijn ,zelfsalsvoordeinpunta)enb)genoemdefundamenteletekortkomingen eenbevredigende
oplossingzouwordengevonden.
BesprekingvandeCommissievoorstellen (B)
21;HetComitéheeftinpunt8alaangegevenwaaromhetdevoorstellenvandeCommissieopzijnminst
prematuurvindt.Hetgaathieromzwaarwegende redenen.HetkomtereigenlijkopneerdatdeCommissie
devergaandeveranderingen diezijwenst,nietovertuigendheeftbeargumenteerd .Hierondervolgende
belangrijksteopmerkingendiehetComitéinditverbandnaarvorenwensttebrengen.
22.(1)Prijs:Kenmerkendvoorgrootschaligeelektriciteitsproduktie metgebruikmaking vanconventionele
brandstoffen (steenkool,olieengas)isdatdeproduktiemaatschappijen voorhunbrandstofinzet langlopende
„takeorpay"-contracten moetenafsluiten.Kolen,olieengaskunnenweliswaaropdeinternationale
spotmarktwordenaangekocht,maarinvergelijkingmetdetotalehoeveelheidgaathetdaarbijmaarom
marginalehoeveelheden .Langlopendecontractenzijndoorgaansabsoluutnoodzakelijkomdatalleenopdie
basisdeproducentenvanprimairebrandstoffenindebenodigdeproduktiefaciliteiten zulleninvesteren
(elektriciteitsproducenten willendergelijkecontractenookgraag,omdathierdoorwederzijdsezekerheid
ontstaat).Indergelijkeomstandigheden hebbengroteproduktiebedrijven ,dieinstaatzijnomhunproduktie
vooreenaantaljarenteplannenomdatzijzekerzijnvanhunafzet,eenveelbetereonderhandelingspositie
bijhetafsluitenvanbrandstofcontracten dankleine,individueleproduktiebedrijven .
23.Nadebrandstoffenvormendoorgaansdekapitaalkosten degrootstekostencomponent voorde
opwekkingvanelektriciteituitfossielebrandstoffen .Debrandstofkosten zijnrelatiefgeringvoorkerncentrales
enzelfsnulvoordeproduktievanelektriciteituitvernieuwbareenergiebronnen .Inallegevallenvormende
kapitaalkosten ofweleenbelangrijke,ofweleencrucialefactorbijhetbepalenvandeprijsdiedeverbruiker
uiteindelijkinrekeningwordtgebracht.Hiergeldthetzelfdebeginselalsbijdebrandstofkosten :velekleine
produktiebedrijven zullendoorgaansvoorhunkapitaalmeermoetenbetalendanenkelegroteondernemingen .

15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/47
24.Hetisdanooknietonredelijk,hieruitteconcluderendateenbeleiddatgerichtisopeenmaximaal
aantalconcurrerendeproduktiebedrijven opdeelektriciteitsmarkt (alsdatinderdaadzoulukken)doorgaans
zalleidentoteenstijgingvandekostenvanzowelbrandstoffenalskapitaalindesectorelektriciteitsproduktie ,
endaarmeeooktothogereelektriciteitsprijzen voordeeindverbruiker (debesparingenindeexploitatiekosten
diebijmeerconcurrentieteverwachtenzijn,zullenzeerwaarschijnlijknietopwegentegendekostenstijgingen ).
Hetisdanookbepaaldnietdenkbeeldigdateenbeleidgerichtopeenmaximaalaantalconcurrerende
elektriciteitsproducenten uiteindelijkeenaverechtseffectzalhebben.
25.(2)Concurrentie .EenenanderdoetdevraagrijzenofinvoeringvaneenTPA-regelingzoalsdiedoor
deCommissiewordtbepleit,ertoezalleidendateraanzienlijkmeerondernemingen opdeelektriciteitsmarkt
indeGemeenschapactiefzullenworden.Isinderdaadteverwachtendaterveelmeerconcurrentiekomt?
26.Voordebeantwoording vandezevraagishetinteressanttezienwelkeervaringendeafgelopentwee
jaarinhetVerenigdKoninkrijk (VK)zijnopgedaan.Erzijneenaantalnieuweproduktiemaatschappijen
ontstaandiebeslotenhebbentoteneenaanvanghebbengemaaktmetdebouwvannieuwekrachtcentrales ,
terwijleenaantalandereondernemingen ditzijngaanoverwegen.(Waargebouwdwordt,zijniniedergeval
langlopende (10-15jaar)„take-or-pay"-gascontracten geslotenvoordeleveringvanbrandstoffen,samenmet
eenlanglopendcontractmetéénofmeerdistributiemaatschappijen diedeteproducerenelektriciteitzullen
afnemen.)
27.OpheteerstegezichtlijktdeindeVKopgedaneervaringduidelijkpositiefvoordeTPA-regelinguit
tevallen.Bijnaderinzienisdezeconclusieechternietjuist.Deveranderingen inhetVKvielennl.samen
methetbesluitvandeCommissieomtoetestaandatgasgebruiktwordtalsbrandstofvoorkrachtcentrales
(voorheenwasdatverboden).Aanvankelijk (enkelemaandenlang)wasNoordzeegaszogoedkoopdatde
nieuweproduktiemaatschappijen CCGT-centrales zoudenkunnenbouwen(zie4)waardeelektriciteitspro­
duktiegoedkoperzouzijndanmetwelkeanderebrandstofdanook(behalvewaterkracht).Debestaande
produktiemaatschappijen volgdenditvoorbeeld.Enkelemaandenlateralwerddeprijsvanhetbeschikbare
gasaanzienlijkverhoogd,zodathetgeenszinszekerisdatdelaatkomers,dieeenveelhogereprijsvoorhet
gaszullenmoetenbetalen,hunaangekondigde maarnognietuitgevoerdeplannenvoordebouwvannieuwe
capaciteitinderdaadzullendoorzetten .
28.Uitdezeontwikkelingen inhetVKkanmenredelijkerwijsafleidendater,indiengeengashadmogen
wordengestooktdataanvankelijktegeneenlageprijsuitdeNoordzeevelden konwordenbetrokken,geen
nieuweelektriciteitsproducenten zoudenzijnbijgekomen.Datertochproducentenzijnbijgekomen,isinde
eersteplaatstedankenaandeinvoeringvandeTPA-regeling ,waardoordatmogelijkwerd.Daterbeproefde
CCGT-technologie beschikbaarwas,heeftdenieuwkomersdaarbijgeholpen.Maarhetfeitdatplotseling
goedkoopgasbeschikbaarwas,heeftdedoorslaggegeven.DaaromkanmetdeinhetVKopgedaneervaring
geenadequaatantwoordwordengegevenopdeinparagraaf25gesteldevraagofdeinvoeringvaneenTPA­
regelingzalleidentothetverschijnenvannieuwe,serieuzeconcurrentenvoordebestaandeelektriciteitspro­
ducentenindeGemeenschap .
29.TegendeachtergrondvandezeanalysemeenthetComitédanookniettekunnenconcluderendatde
elektriciteitsprijs indeGemeenschapaanzienlijkzaldalen—hetisnogmaardevraagoferüberhaupteen
dalingzoukomen—indienderichtlijnwordtgoedgekeurd .Evenminisduidelijkofdevoorstelleninderdaad
ookeenstimulanszullenzijnvoordetotstandkoming vannieuweopwekkingscapaciteit diemetdebestaande
zalconcurreren .
30.(3)Voorzieningscontinuïteit .Ditishettweedesleutelcriterium (genoemdinparagraaf1)tegende
achtergrondwaarvandeCommissievoorstellen ineersteinstantiemoetenwordenbeoordeeld.HetComitéis
hieropindeparagraaf14-18alingegaan.Hetheeftopgemerktdatdebasiswaaropdevoorzieningscontinuïteit
totnutoewordtgegarandeerd ,doorderichtlijnzalwegvallen.Delid-statenzoudendanzelfnieuwe
oplossingen—voorzoverdieerzijn—moetenvindenineengeheelnieuwesituatie.(Vermeldenswaard
hierbijisdatnietisingegaanopheteerderdoorhetComitégedaneverzoekomeen„bijzondergrondig
onderzoek(...)naardegevolgenvoordevoorzieningscontinuïteit "—zieparagraaf1.2.4vanditadvies.)
31.ErzijnnogtweeoverwegingendienaarhetoordeelvanhetComitéindeontwerp-richtlijn onvoldoende
aanbodkomen.
32.(4)Socialegevolgen.UitdeCommissievoorstellen indehuidigevórmkannietduidelijkwordenafgeleid
wardesocialegevolgenervanzoudenkunnenzijn.Misschienblijvendiegevolgenzeerbeperkt,maardat
zouwelheeltoevalligzijn.VolgenshetComitéligthetmeervoordehanddatdegevolgennaargelangde
lid-statenendeverschillendebevolkingsgroepen zullenuiteenlopen .
33.Deindustriëlegrootverbruikers vanelektriciteitstaanachterdevoorstellenvandeCommissie,omdat
zijmenendatzijhierdoorgoedkoperaanelektriciteitkunnenkomen.InhetVKishetnogniettoteen
tariefdalingvoordeindustriëlegrootverbruikers gekomen,maarwellichtisdattewijtenaanbijzondere
factorenindatland.

Nr.C73/48 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
34.Indiendeverwachtingen vandeindustriëlegrootverbruikers tochzoudenuitkomen,zoudendanook
degezinshuishoudingen eenzelfdevoordeelgenieten?Datisonwaarschijnlijk indiendegrootverbruikers ,bij
hunstabielekostenstructuur ,mindervoorhunelektriciteitgaanbetalen.Ceterisparibusmoetdittenkoste
gaanvandekleinverbruiker .Wellichtzullenderesulterendeprijsverschillen beperktblijven.Hetkanechter
ookzijndatgrotedistributiemaatschappijen inhunhoedanigheidvangrootverbruikers zelfgaanbieden,in
welkgevaldeindustriëlegrootverbruikers nietdebesparingenkunnenrealiserenwaaropzijhaddengerekend.
(HetzouanderszijnindiendeTPA-regelingtoteenalgemenetariefdalingzouleiden,maarhetComitéheeft
zichhieroveralsceptischuitgelaten.)
35.Inbeidegevallenishetonduidelijkhoedekleineeindverbruiker enigvoordeelkanverwachtenvande
voorstelleninonderhavigeontwerp-richtlijn .Hetontbrekenvanvoorstellenvooreenconsequenteregeling
ennormenterbeschermingvandekleinverbruiker ,waarophetComitéindeparagraaf18t/m20alheeft
gewezen,wordtopnieuwalseengrotezwakheidgezien.
36.Indiencommerciëlenormendeenigemaatstafzoudenzijn,zietheterbovendiennaaruitdat
bevolkingsgroepen ingeïsoleerdeen/ofonderontwikkelde gebiedenuiteindelijkmeervoorhunelektriciteit
zullenmoetenbetalendanzijdiewoonachtigzijningebiedenmeteenhogebevolkingsdichtheid en/of
industrieelontwikkeldegebieden;indezegebiedenzullendekostenvoorhetopwekken,transporteren en
distribuerenvanelektriciteitimmersonvermijdelijk lageruitvallen.Erdientdoeltreffenderegelgevingte
komenomdittevoorkomen,maardeCommissiewilditoverlatenaandelid-staten.
37.(5)Energieenmilieubeleid.Elektriciteit—eneigenlijkenergieinhetalgemeen—iseenzovitaal
onderdeelvanhetlevenineenmodernesamenlevingdatderegeringendoorgaanseenbeleidvoerendat
gerichtisopeenstrategischeinzetvandeverschillendebrandstoffen .Milieufactoren hebbendeafgelopen
jarenookinvloedgehadopdekeuzevandebrandstoffen .Artikel130S,lid2,vanhetVerdragvanMaastricht
bepaaltdatdeRaadmeteenparigheidvanstemmenbesluitenkannemenover„maatregelendievan
aanzienlijkeinvloedzijnopdekeuzevaneenlid-staattussenverschillendeenergiebronnen enopdealgemene
structuurvanzijnenergievoorziening ".
38.Eenherstructurering vandeelektriciteitsvoorziening puuropbasisvanhetmarktmechanisme zal
waarschijnlijkbeperkingenbetekenenvoordelid-statenofdeGemeenschap,ofhetvoorhenzelfsonmogelijk
makenomeenbeleidtevoerendatgerichtisop„dealgemenestructuur"vanhunenergievoorziening ,opbasis
vaneenalgemenestrategie,eenmilieustrategieofwelkeanderestrategiedanook.Hetmededingingsbeleid staat
inbeginselopgespannenvoetmethetenergiebeleidofhetmilieubeleid .
39.Dezebeleidsvormen kunnenaanelkaarwordenaangepast,maarditvergtingrijpenvandenationale
overheid(ofvandeGemeenschap )opdirectedanwelindirectewijze,teneindehetmarktmechanisme in
bepaaldeopzichtenuitteschakelenenopanderepuntenbijtestellen.HetVerenigdKoninkrijkheeftdit
probleemonlangsnogmeegemaaktinsamenhangmethetbeleidvanversneldemijnsluitingennaaraanleiding
vanhetbesluitomaardgastoetestaanalsbrandstofvoorkrachtcentrales .Hetblijktnudatdesocialeen
politiekeconsequentiesvandezemaatregelenderegeringheelwatproblemenbezorgen.InhetVerenigd
Koninkrijkisnueenbredediscussieopganggekomenoverdevraagofeeninternekolenvoorraad voor
driehonderdjaarmoetwordeningeruildvooreenbetrekkelijkkorteperiodewaarinaardgaskanworden
ingezet.DitisoverigensnietalleeneenvraagstukdathetVKaangaat.Desteenkoolvoorraden inhetVK
vormenimmerseenstrategischereservevoordeGemeenschap alsgeheel.
40.DeGemeenschap zelfwordtalmeteengrootprobleemgeconfronteerd .DeCommissieverwachtdat
voordeopwekkingvanelektriciteitindeGemeenschap intoenemendematevanaardgasgebruikzalworden
gemaakt.40%vanhetindeGemeenschapgebruikteaardgaskomtmomenteeluitderdelanden.Naar
verwachtingzalditinhetjaar201060%zijn(zieparagraaf1-3vanhoofdstukCvandetoelichting).
41.Maardezeexternebronnenzullensteedsverderwegkomenteliggen,ingebiedenvandewereldwaar
desituatienietnoodzakelijkerwijs stabielzalblijven.DoetdeGemeenschaperverstandigaanominhaar
beleidinzakedebevoorradingmetprimaireenergiealleenmaartevertrouwenopdemarktontwikkeling op
vrijkortetermijn?
42.Hetisnietduidelijkinhoeverrehetmetdeindeontwerp-richtlijn voorgesteldebepalingenmogelijk
zalzijnomaandezestrategischekwestiesdenodigeaandachttegeven.Inlid2vanartikel4vandeontwerp­
richtlijninzakeelektriciteitstaatdatdelid-staten„methetoogopdebeschermingvanhetmilieuofeen
betrouwbareenergievoorziening aanvullendecriteria"mogenvaststellen.
43.Inditverbandrijzendiversevragen.Watwordtbedoeldmet„betrouwbareenergievoorziening "?Is
dedoorhetComitégegevendefinitieinpunt1vanditadvieshierrelevant?OfdoeltdeCommissiehierop
deinpunt40besproken,veelbrederevraagstukken inverbandmetdevoorzieningmetprimaireenergie?
Alsdatzois,kandanopbasisvandeindeontwerp-richtlijn genoemde„aanvullendecriteria"beleidworden
gevoerdomdeenergievoorziening veiligtestellen?Islid2vanartikel130SvanhetVerdragvanMaastricht
terijmenmetdeze„aanvullendecriteria",hoewelbeleidsmaatregelen krachtensditartikeluiteraardjuridisch
voorranghebben.

15.3.93 Nr.C73/49 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen
44.Lid5vanartikel13vandeontwerp-richtlijn inzakeelektriciteitisookmoeilijktebegrijpen.Desge­
vraagdhaddeCommissiegeenduidelijkeverklaringvoorhetdoelvandezebepalingen,nochvoorde
uitvoeringsmodaliteiten ervan.Debepalingenlijkennamelijkeenernstigeremtezettenophetvermogenvan
eenlid-staatomeenstrategischenergiebeleidtevoerenopbasisvandeinterneenergiebronnen waaroverhet
beschikt.
45.GeletopdezeoverwegingenmeenthetComitédatdeCommissieinhaarvoorstellentotinvoeringvan
eenTPA-regelingveeldieperhadmoeteningaanopderelatietussenmilieubeleidenenergiebeleid .
II.AARDGAS
46.DeCommissieheeftinhaartoelichtingopdetweeontwerp-richtlijnen demeesteaandachtbesteed
aanelektriciteit;aardgaskomtalleenaanbodvoorzoverdehiervoorvoorgesteldebepalingenafwijkenvan
dievoorelektriciteit.Deelektriciteitsvoorziening iseencomplexeremateriedandeaardgasvoorziening ;
hoewelerbelangrijkeverschillenzijn,zijnerookveleovereenkomsten .HetComitéheeftdaarombijhet
opstellenvanzijnadviesdebenaderingvandeCommissiegevolgd.
47.Aardgasalsbrandstofisnietzogemakkelijktehanterenennietzoflexibelalselektriciteit;evenmin
heeftaardgashetuniverselekaraktervanelektriciteit .Integenstellingtotelektriciteitkanhet,inbeperkte
hoeveelheden ,echterwelwordenopgeslagen,wateenvoordeelisbijvoorzieningsproblemen .Totnutoeis
aardgasslechtsinvijfvandeEG-lidstateningrotehoeveelhedenvoorhanden .Indielandenwordtgasingezet
voorverwarmingendrijfkracht,maarprijsenvoorzieningscontinuïteit zijndaarnietminderbelangrijkdan
prijsenvoorzieningscontinuïteit bijelektriciteit.Gasheeftdaarnaastnogeengeheelanderetoepassing,nl.
alsgrondstofvoordechemischeindustrie,endemogelijkheden dieaardgasindatverbandbiedt,worden
vooralsnogvooreenbelangrijkdeelnietbenut.
48.DeCommissiemerktopdatertussengasleveranciers voordeverkoopaaneindverbruikers nergensin
deGemeenschapsprakevanconcurrentieis.ZijwijsteropdatdeGemeenschapvoorhaaraardgasvoorziening
sterkafhankelijkisvanleveranciersuitderdelanden,endatdeafhankelijkheid inhetjaar2000metnog
eens50%zalzijntoegenomen .DeCommissieisnietvanmeningdatvoordegasvoorziening eencentraal
gecontroleerdkoppelnetnodigis,enzijdenktdatlanglopende„takeorpay"-contracten metgasproducenten
indetoekomstgeleidelijkminderbelangrijkzullenworden.
49.Waarhetdeinternemarktbetreft,wildeCommissieaardgas,zijhetmetenkeleuitzonderingen ,op
dezelfdewijzebehandelenalselektriciteit.Opzichzelfisditeendeugdelijkeaanpak,maardaarmeestaatde
ontwerp-richtlijn inzakeaardgastegelijkertijdookopenvoordebezwarendiehetComitémetbetrekkingtot
deontwerp-richtlijn inzakeelektriciteitnaarvorenheeftgebracht,metnamebetreffendedeprijs,de
voorzieningscontinuïteit endevraagofoverwegingen dieinhetenergie-enmilieubeleideenrolspelen,
doorkruistmogenwordendoorhetmarktmechanisme .
50.EenaspectvandeCommissievoorstellen waartegendegasmaatschappijen hetmeestbezwaarhebben
gemaakt,ishetvoorsteltotinvoeringvaneentransparanteboekhouding .Debetrokkenbedrijvenhebben
zichophetstandpuntgestelddathunonderhandelingspositie metdemachtigegasproducenten vanwiezij
hetgasdatzijindeGemeenschapleveren,moetenbetrekken,daardoorzouwordenuitgehold.
III.CONCLUSIES
51.HetComitéisvanmeningdatdedoordeCommissiegegevenmotiveringvandetweeontwerp­
richtlijnennierechtovertuigendis.ZelfsalshetComitéovertuigdzouzijnvandealgemenemeritesvande
doordeCommissiebepleiteTPA-regeling ,dannogvertonendevoorgesteldeuitvoeringsbepalingen deinde
paragraaf11t/m20beschreventekortkomingen .DeCommissieheeftnietduidelijkaangetoonddatereen
significantprijsvoordeeluithaarvoorstellenzalvoortvloeien .Ernstiger—enzelfsgeheelonaanvaardbaar
—isdatdevoorstellenvandeCommissiedehuidigebasiszullenwegslaanonderdewijzewaaropdelid­
statendeafgelopentientallenjarendecontinuïteitvanhunenergievoorziening veilighebbengesteld,endat
ergeenadequaatalternatiefdoordeCommissiewordtvoorgesteld.
52.BovendienishetComitéernietvanovertuigddatdemogelijkesocialeconsequenties vanhet
voorgesteldebeleidvoldoendedoordeCommissiezijnbestudeerd.DeCommissieheeftevenminvoldoende
aandachtbesteedaandeproblemendiezichtenaanzienvanhetenergie-enhetmilieubeleidzullenvoordoen.
53.HetComitéheeftonderzochtofhetzinvolisomde„liberaliseringsaspecten "vandeontwerp-richtlijnen
goedtekeuren,maardeinvoeringvaneenTPA-regelingaftewijzen.Hetistotdeconclusiegekomendatde
voorstellenvandeCommissienietopdezesimplistischemanierkunnenwordenopgesplitst.Enkelevande
kritischeopmerkingeninditadviesgeldenzowelvoordevoorstellenvoor„liberalisering"alsvoorhet
voorsteltotinvoeringvanTPA,o.m.hetcentralevraagstukvandevoorzieningscontinuïteit .Devoorstellen
vandeCommissievormeneenonderlingvervlochtengeheel,waarvanheteinddoelbewustdeinvoeringvan
eenTPA-regeling is.Hetzouvanweinigrealiteitszingetuigenomteverwachtendat,wanneerderichtlijn
eenmaalisgoedgekeurdenvastgesteld,debepalingenervannietvolledig,zoalsbedoeld,tenuitvoerzouden
wordengelegd.

Nr.C73/50 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
54.HetComitéisvanmeningdat
i)deCommissieerterechtnaarstreeftomdeenergiesectoroptenemenindeinternemarktenderhalve
(conformdeconclusiesvandeEnergieraadvan30november1992)toetewerkennaareenmeeropen,
transparante ,efficiënteenconcurrerendeelektriciteits-engasmarkt;
ii)maardatdeCommissieertenonrechtenaarstreeftominditstadiumaleenTPA-regelingintevoeren,
envoorstellentedoendiedevoorzieningscontinuïteit indetoekomstkunnenondermijnenenwaarinte
weinigaandachtwordtbesteedaanmogelijkenegatieveeffectenervanopdebelangenvandegewone
eindverbruikers vanelektriciteit .
IV.AANBEVELINGEN
55.Hetisdaaromzaakdatindehuidigediscussieoverdetoekomstvandeinterneenergiemarktvoor
elektriciteitengasvooralsnogwordtafgezienvaninvoeringvaneenTPA-regeling .DeCommissiezouhaar
voorstellenmoetenherzienendaarbijrekeningmoetenhoudenmethetstandpuntvanhetComitéenmetde
maatregelen—dieinhetnavolgendezijngeschetst—diezijzoumoetennemenomdeovereengekomen
doelstellingen (ziepunt54)tekunnenverwezenlijken .Deaanbevelingen vanhetComitézijneropgericht,
meerconcurrentietotstandtebrengenbijdeopwekkingsactiviteit ,enertegelijkertijdvoortezorgendatde
voorzieningscontinuïteit indetoekomstnietinhetgedrangkomtendebelangenvandebevolkingvoldoende
wordenbeschermd .
i)Meerconvergentie .BijhetuiteenzettenvanhunstandpuntvoorhetComitéhebbenvertegenwoordigers
vanzoweldeelektriciteits-alsdegasmaatschappijen erdenadrukopgelegddatdeCommissieinde
allereersteplaatszoumoetenstrevennaarconvergentievandewettelijkeenbestuursrechtelijke voorschrif­
teninzakedeactiviteitenvandezeondernemingen indeafzonderlijkelid-staten.Deuiteenlopende
belastingenenheffingendienen,voorzovermogelijk,ooktewordengeharmoniseerd .HetComité
schaartzichachterditstandpuntendringterbijdeComYnissieopaan,daartoedenodigemaatregelen
renemen.
ii)Uitbreidingvandegrensoverschrijdende verbindingen
(a)HetmeesteffectievemiddelomopdeEG-elektriciteitsmarkt totconcurrentietekomen,bestaat
waarschijnlijkuitdetotstandbrenging ,zosnelmogelijk,vanveelbeteregrensoverschrijdende verbin­
dingen.Debestaandeproductiemaatschappijen kunnendanhunelektriciteit,wanneerdezegoedkoper
isofbenodigdisinverbandmeteengebrekaanopgesteldvermogenofmetdecontinuïteitvande
voorziening,leverenaanhetkoppelnetvananderelid-staten.
(b)Metbetrekkingtotaardgasbestaatvooralbehoefteaaneenadequatepijplijninfrastructuur opeen
aantalgrotegebiedenvandeGemeenschapwaarineendergelijkeinfrastructuur nietvoorhandenis.
Detotstandbrenging vangrensoverschrijdende verbindingenzalvervolgensdeconcurrentie ,netals
inbeginselindeelektriciteitssector ,vergemakkelijken .
(c)IndeMededelingvandeCommissieaandeRaad„Deinfrastructuurvoorhetvervoervanelektriciteit
enaardgasindeGemeenschap"van14mei1992wordenplannenontvouwdvoordeontwikkeling
vannetwerkenvoorzowelelektriciteitalsaardgas.Enkelevandemeestspoedeisendeprojectendie
indatdocumentwordenopgesomd,wordenookgesteunddoordeEG-structuurfondsen (Doelstelling
I-regio's).Steunverlening isnodigomhetstrevennaarmaatschappelijke samenhangeneconomische
convergentiekrachtbijtezetten,maardraagtnietsubstantieelbijtothetmeeralgemenestreven
naarbevorderingvandeconcurrentieopdeinternemarktvoorelektriciteitenaardgas.
(d)VolgenshetComitézoudeCommissiemoetenonderzoekenofextrageldenvrijkunnenworden
gemaaktvoordezelaatstedoelstelling,enofernoganderemogelijkheden zijnomdeuitbreiding
vandenetwerkenvoorelektriciteitenaardgaskrachtigertestimuleren.
iii)Bevorderingvandeconcurrentiebijdeelektriciteitsproduktie metinachtnemingvandenoodzakelijke
voorzieningscontinuiteit ensocialesamenhang.Naastbovengenoemde aanbevelingen ,waarvandekrach­
tigsteimpulsenuitgaanopdeharmonisatievandeinternemarktvoorzowelaardgasalselektriciteiten
ophetbevorderenvandeconcurrentieopdiemarkten,zoudeCommissiezichdekomendetijdmoeten
concentrerenophetbevorderenvandeconcurrentieophetniveauvandeelektriciteitsproduktie .Hoewel
hetComitéeromdehierbovenuiteengezetteredenennietvanovertuigdisdatdevoorstellenvande
Commissievoormeerconcurrentieopdeelektriciteitsmarkt doeltreffendzullenzijn,isdatnoggeen
redenomdanmaarnietstedoen.HetComitézietindatconcurrentietotkostendalingen kanleiden;de
sectorelektriciteitsopwekking biedthiervoordemeestemogelijkheden ,aangezien75a80%vande
uiteindelijkekostenindezesectorontstaan.
iv)Onafhankelijke transmissienet-exploitatie
(a)DeCommissiezoueenontwerp-richtlijn moetenvoorbereidenopbasiswaarvanopdeinlid1van
artikel8vandeontwerp-richtlijn inzakeelektriciteitvoorgesteldewijzetransmissienetbeheerders
wordenaangewezen .Integenstellingtotdebepalingenvanlid2vanartikel8zoudendergelijke
beheerdersvolkomenonafhankelijkmoetenzijn,zowelvandeproduktiebedrijven alsvandedistribu­
tiemaatschappijen .Detransmissienet-exploitatie kaninhandenvandeoverheidzijn,ofinparticuliere
handen,nadatdaarvooreenvergunningisafgegeven.Welzoudendenetbeheerdersaaneenregeling
moetenwordenonderworpen .

15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/51
(b)Metinachtnemingvandeing)(ziebeneden)opgenomenopmerkingenzoudetransmissienet­
exploitatiemoetengeschiedenopbasisvandeindeartikelen9t/m15vanbeideontwerp-richtlijnen
voorgesteldebepalingen,metechtertweeuitzonderingen .Dezeuitzonderingen betreffenlid2van
artikel9,aangeziendenetbeheerderooktottaak'zalhebbenomelektriciteittekopenenteverkopen,
alsooklid5vanartikel13:bijhetdoelvanditlidkunnenvraagtekenswordengeplaatst,terwijl
onduidelijkblijfthoeeenenandermoetfunctioneren .Referentiesindeartikelen9t/m15betreffen
voorschriftendie„dewerkingvandeinternemarktvoorelektriciteit"verstoren,moetenworden
geschrapt,omdathetComitévanmeningisdatervooralsnoggeenTPA-regelingmoetkomen.
(c)Deopbovenvermelde wijzeaangewezennetbeheerderszoudendanonderworpenzijnaaneen
„leveringsplicht"diethansbijdeproduktiebedrijven berust(zieparagraaf14).Ditiseenessentiële
eisdiemoetgaranderendatdevoorzieningscontinuïteit duidelijkalscentraalelementindeontwikke­
lingvandeinternemarktwordtbeschouwd.Transmissienetbeheerders dieopdevoorgesteldewijze
functioneren ,zoudenzichineenuitstekendepositiebevindenomzichvandezetaaktekwijten.
(d)Omdenetbeheerders demogelijkheidtegevenhun„leveringsplicht"natekomen,zoudenzijde
juridischeverantwoordelijkheid moetenkrijgenomtegaranderendat,behoudensinuitzonderlijke
omstandigheden ,voldoendeopwekkingscapaciteit beschikbaarisvoordekoppelnettenwaarvoorzij
verantwoordelijk zijnenomaandevraagtekunnenvoldoen,ookaandetoekomstigevraagvoor
zoverdezeredelijkerwijze kanwordenvoorzienofgepland.Wanneernaarhetoordeelvaneen
netbeheerderadditioneleopwekkingscapaciteit nodigisofzalzijn—welkecapaciteitnietverkregen
kanwordendoorafsprakenmetanderenetbeheerdersofdoorgebruiktemakenvanopwekkingscapa­
citeitdieinheteigenkoppelnetbeschikbaaris—zoudenetbeheerdereenzijdigcontractenmogen
afsluitenvooradditioneleleveringen,ofinlaatsteinstantiezelfaandebouwvaneenkrachtcentrale
mogenbeginnen.Voorhetuitvoerenvandezetaakisookeenadequateregelingnodigvooroverleg
met(enwellichtgoedkeuringvan)eenregeringen/ofregionaleautoriteit,alnaargelangvande
situatie.
(e)Metditvoorstelwordtnietbeoogdomproduktiebedrijven devrijheidtegeven,rechtstreekscontracten
tesluitenmetindividueleafnemers,ofviceversa(hetTPA-elementvandehuidigevoorstellenvan
deCommissie).Denetbeheerderszoudenbetalenvoordeelektriciteitdiezijopbasisvandeinde
artikelen9t/m15neergelegdebepalingenaankopen.Detarievenvoordeverschillendecategorieën
afnemerszoudennetalsinhetverledennaoverlegmetdedistributiemaatschappijen ,regeringenof
regionaleofandereautoriteitenopdezelfdewijzealsthanshetgevalis,wordenvastgesteld.Hiermee
wordtookindetoekomsteeneerlijkebehandelinggegarandeerd ,volgensgevestigdeusances,vande
grotemeerderheidvanelektriciteitsverbruikers .
(f)Eenopdezebeginselengebaseerdtransmissienetbeheer zou,wanneerdeomstandigheden zichdaartoe
lenen,bevorderlijkzijnvoorhetontstaanvanconcurrentieophetniveauvandeopwekkingvan
elektriciteit.Hetfeitdateennetbeheerdereenbedrijfdatzichvoorheteerstopdeopwekkingsmarkt
wilbewegen,oplangetermijnzekerheidkanbieden,kaneenwellichtnietonbelangrijkebijdrage
betekenentothetwegnemenvandenadelenwaarmeeeendergelijkproduktiebedrijf zouworden
geconfronteerd bijhetaankopenvanbrandstoffenenhetaantrekkenvankapitaal(ziepunt22
t/m24).Denetbeheerderzoudanuiteraardwelmoetenkijkennaardetechnischeenfinanciële
capaciteitvaneventuelenieuwkomers ,overeenkomstig debepalingenvanlid2vanartikel4vande
voorgesteldeontwerp-richtlijn .
(g)Deinpunt50(D)b)genoemdefunctieszoudendannormaliterdoordetransmissienetbeheerders
wordenuitgevoerd,maarerzouduidelijkmoetenwordenvastgelegddatdelid-staten(ofde
Gemeenschap viadelid-staten)debevoegdheidzoudenhebbenomvoorteschrijvendatrekening
moetwordengehoudenmetofvoorrangmoetwordengegevenaanoverwegingen inverbandmet
hetmilieudanwelhetenergiebeleid,metnamewanneerhetgaatomdetoelatingvannieuwe
opwekkingscapaciteit tothunkoppelnet.Ondergeenenkeleomstandigheid ,behalveinnoodgevallen
(bijv.bijeengrootschalignucleairongelukofeenplotselingeonderbrekingindeinternationale
handelinolieofgas),kandeverantwoordelijkheid vandetransmissienetbeheerder voordevoorzie­
ningscontinuïteit buitenwerkingwordengesteld.
(h)Doelvandeinat/mgvanditpuntgedanevoorstellenomtotonafhankelijke transmissienetbeheerders
tekomen,isinvoeringvaneenregelingvoorhetbevorderenvandeconcurrentiebijdeelektriciteitspro­
duktiemetgelijktijdigeinachtnemingvandenoodzakelijkebeschermingvanhetopenbaarbelang
waarhetdevoorzieningscontinuïteit enhethanterenvaneerlijkeenevenwichtigetarievenbetreft.
v)Aardgas.NaarhetoordeelvanhetComitézullenonafhankelijkgeëxploiteerdegasnettenovereenkomstig
deinpuntDhierbovenaangegevenbeginselen,metdezelfdedoelstellingenenvoorwaarden (dusook
verantwoordelijkheid voordevoorzieningscontinuïteit )deaardgasmarkttengoedekomenentegelijker­
tijddebelangenvandeverbruikersbeschermen .Uiteraardmoetmetdeverschillentussenaardgasen
elektriciteitbijhetuitwerkenvandemodaliteitenrekeningwordengehouden,maaralleinpunt55D
uiteengezettebeginselengeldenvolgenshetComitéookvooraardgas.
vi)Verslaglegging .Bovenstaandeaanbevelingen (Bt/mE)vereisenookdaterveranderingkomtindewijze
vanfinanciëleverslaglegging .Denetbeheerderszoudeneenzodanigtransparanteboekhoudingmoeten
voerendatvoorhetpubliekduidelijkisopwelkebasiszijfunctionerenenhunprijzenvaststellen.
Distributiemaatschappijen ,ofzijonafhankelijkzijnofdeeluitmakenvangrotereorganisaties,zouden
hetzelfdemoerendoen.Bedrijvendiegaswinnenenbedrijvendiegasleveren,zoudenhunrekeningen

Nr.C73/52 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
moetenuitsplitsen,voorzoverzijzichalthansookbezighoudenmetandereactiviteitendanproduktie
ofleveringvangas.Aandeanderekantlijkthetnietnoodzakelijkdatbedrijvendiegasproducerenen
leveren,transparanterekeningenpubliceren;bedrijvendiegasleverenzoudendanhunrekeningenniet
bekendhoeventemakenaangasproducenten waarmeezijzakendoen.Alshetnoodzakelijkwordt
geachtdataardgasproducerende en-leverendebedrijventransparanterekeningenmoetenvoerenom
ervoortezorgendatertussenhensprakeisvaneerlijkeconcurrentie,danzouermeekunnenworden
volstaanomdenetbeheerderopvertrouwelijke basisinzagetegeveninhunrekeningen (zonderdatdeze
duswordengepubliceerd).
vii)EenTPA-regelingvoordetoekomst
(a)HetComitéheeftinpunt55gestelddat„indehuidigediscussieoverdetoekomstvandeinterne
energiemarktvoorelektriciteitengasvooralsnog (moetworden)afgezienvaninvoeringvaneen
TPA-regeling".Inpunt8heefthetComitéverklaard„hetinbeginselnietnoodzakelijkerwijs oneens
(tezijn)methetdoelvandeCommissie".
(b)Dezetweeverklaringenvormengeencontradictie .EenTPA-regelinghoudtindatdeelektriciteits­
engasmarktengeopendwordenvoorrechtstreeksetransactiestussenelektriciteitsproducenten (of
gasleveranciers )enindividueleafnemers.Deargumentatieisvooralgebaseerdoptheoretischeoverwe­
gingen,enhieroverlopendemeningenzeersterkuiteen.Slechtséénlid-staat(hetVerenigdKoninkrijk)
heeftvooreenTPA-regelinggekozen.DesondanksiserinhetVKnoggeensprakevaneenvolledig
ontwikkeldmarktsysteem ,temeerdaarernogmaarnauwelijkstweejaarervaringisopgedaanmet
dezetussentijdseregeling.EenwerkgroepvanhetBritseparlementheeftinfebruarivanditjaarin
eenverslaggestelddathettevroegisomnualdefinitieveconclusiestetrekkenendathetnogwel
eenpaarjaarkandurenvoordatwelconclusieskunnenwordengetrokken.
(c)GeziendebredetegenstanddiedevoorstellenvooreenTPA-regelinghebbenopgeroepen,engezien
denoodzaakomtochvooruitgangteboeken,beveelthetComitéaanomdemogelijkheidvan
invoeringvaneenTPA-regelingin1998(overietsmeerdanvijfjaar)opnieuwtebezien;daniseen
behoorlijkeevaluatievandeinhetVKbestaanderegelingmogelijk,enzalookdrieofvierjaar
ervaringzijnopgedaanmetderegelingzoalshetComitédiethansaanbeveelt.
(d)Deaanbevelingen vanhetComitéalsgeheelzullenzeerbevorderlijkzijnvoordeconcurrentieop
hetniveauvandeproduktievanendevoorzieningmetaardgasopeenveiligeeneerlijkemanierten
behoevevandeeindverbruiker .Bovendienzullen,indiendeaanbevelingen wordenovergenomen ,
eensituatieeneenstructuurontstaanwaaropdebeginselenvanTPA,indienhiervoorineenlater
stadiumwordtgekozen,vrijwelonmiddellijkkunnenwordentoegepast."
Motivering
Hetfundamentele verschiltussendezienswijzevanmijnAfdelingscollega 'sendievanmijzelfisdatmijn
collega'smethetliberaliseringsbeginsel willeninstemmen,maartegelijkertijdeenreeksbezwarenennuances
willenaanbrengen.Naarmijnoordeelleidtdittotverwarringenuiteindelijktoteengebrekaangeloofwaardig­
heid.Tevensbestaatertussenonsmeningsverschil aangaandeeenaantalspecifiekevraagstukken ,waaronder
metnamedevoorzieningscontinuïteit .
IkbenvanoordeeldatdeCommissievoorstellen zeergrondighaddenmoetenwordenbehandeldendater
nietmeevolstaanhadmogenwordenominalgemeneuitsprakeneenaantalbezwarentegendiversepunten
naarvorentebrengen.Geletopdegrotebetekenisvandezemateriehebikhetnoodzakelijkgeachtomeen
aantalalternatieveoplossingenvoordeproblemenaantedragen.Aangezienhetdebedoelingisdathet
ComitédeCommissieprobeerttebeïnvloeden,leekmijeendergelijkeconstructieveaanpakgeboden.
Ikhebeenvrijwelcompleettegenadvieswillenindienenomdathetmij,omredenendieUongetwijfeld
duidelijkzullenzijn,nietpraktischofnuttigleekomeengrotereekswijzigingenophetadviesvoortestellen.
Indevolgendeparagrafenbeargumenteer ikmijnvoorstel.
A.Voorzieningscontinuïteit
Continuïteitvandevoorzieningmetzowelelektriciteitalsaardgasmoeteenessentieelonderdeelzijnvan
eventuelenieuweregelingendievantoepassingzoudenwordenopbeidesectoren.HetComitéheeftal
gewezenopdecentralebetekenisvandezeproblematiek ,zoalsookblijktuitparagraaf1.2.4vanhetadvies,
waarinhetComitédeCommissieverzochtheeftbijzondergrondigonderzoektedoennaardezematerie;dit
verzoekheeftdeCommissieechternietgehonoreerd .
DeCommissievoorstellen makeneeneindeaandehuidigegrondslagwaaropdevoorzieningscontinuïteit de
afgelopentientallenjarenwasgebaseerd;erkomtechternietsvoorindeplaats.Ikbeschouwditnietalseen
zaakwaaroverwijalleenmaaronzebezorgdheiddienenuittespreken,maaralseenfataletekortkomingin
devoorstellenvandeCommissie.Ikbenvanmeningdatwijdevoorstellennietkunnengoedkeuren,zelfs
nietinbeginsel,alsergeenoplossingkomtvoordeproblematiekinverbandmetde„voorzieningscontinuïteit ".
HetheeftmijdanookgenoegengedaantevernemendatdeEnergieraadop30novemberjl.verklaardheeft
datdevoorzieningscontinuïteit totdebasisdoelstellingen vanhetenergiebeleidmoetblijvenbehoren.

15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/53
Mijnkritiekophetadviesisdat,integenstellingtotdeEnergieraad,nagelatenwordtomdevoorzieningscon­
tinuïteitalshetcentraleprobleemindeCommissievoorstellen aantewijzen.Menkanernietmeevolstaan
tezeggendat„teweinigaandachtisbesteedaandevoorzieningszekerheid "(paragraaf2.1.5),(paragraaf
2.2.3),ofdat(indeConclusies)voorzieningszekerheid zonderenigetwijfelinhetalgemeenbelangisendat
hiermee„bijhetgaranderenvandetoeleveringaanalleEG-burgersrekening(...)moetwordengehouden"
(paragraaf4.5).
B.Verwarring
Ikvreesdatdedoormijncollega'svandeAfdelinggevolgdebenaderingonbedoeldgeleidheefttotverwarring
tenaanzienvanveletechnischevraagstukken ,waarvandevoorzieningscontinuïteit welhetbestevoorbeeld
is.
Zostaaterinparagraaf2.2.5datereenevenwichtmoetwordengevonden„tussenhetkrachtenspelvande
vrijemarktendevoorzieningszekerheid ",eenuitspraakdieinparagraaf2.2.6wordtherhaald.Hetslotvan
dezelaatstgenoemde paragraafluidtechteralsvolgt:„Ditevenwichtkanalleenwordenbereiktviaeen
behoedzaamengoedgeregeldproces,waarinmaatregelenopgeleidelijkewijzetenuitvoerwordengelegden
waarinvoldoendesoepelheidwordtbetrachtomdiemaatregelenzonodigaandeuiteindelijkedoelstellingen
aantepassen."Voorzieningscontinuïteit heeftechternietstemakenmetevenwicht,metgeleidelijkheidof
metflexibiliteit.Hetiseenkwestiediedegehelestructuurvandebetrokkensectoraangaat.
Natuurlijkkanmenstellendatdevoorzieningscontinuïteit voortaanaanhetkrachtenspelvandemarktmoet
wordenovergelaten .DitisdeoplossingwaarvoordeBritseregeringmomenteelheeftgekozen,maarditis
duidelijknietdeoplossingdiedeEnergieraadbepleit.Voorwelkeaanpakmenookkiest,ermoetaltijd
eenorganisatiezijndieverantwoordelijk isvoordevoorzieningscontinuïteit .Totnogtoeberusttedeze
verantwoordelijkheid bijdeelektriciteitsproducenten ,dieinruildaarvooreenmonopolieofeenquasi­
monopoliehebbengekregen.Alsdatnukomttevervallen,bijwiemoetdieverantwoordelijkheid dankomen
teliggen?
Deverantwoordelijkheid zoukunnenwordenovergedragenaanderegeringen,maardatzouinhoudendat
deregeringenrechtstreeksbetrokkenzoudenzijnbijdeelektriciteitsvoorziening vaneenland,watnietstrookt
metdebeoogdeinvoeringvanconcurrentieenomandereredenenevenmin wenselijkis.Indepraktijkzou
eenregeringdanmoetenafgaanophetadviesvaneentransmissienetbeheerder (ofeensoortgelijkorgaan),
aangezienalleendenetbeheerderoverdegedetailleerdeinformatieoverhetelektriciteitsvoorzieningsnet
beschiktopbasiswaarvaneenverantwoordbesluitkanwordengenomen.Daaromhebikvoorgesteldom
dezeverantwoordelijkheid overtedragenaanonafhankelijke transmissienetbeheerders ,zodaterindepraktijk
ophetniveauvandeelektriciteitsproduktie sprakekanzijnvanechteconcurrentie .Denetbeheerderszouden
bijuitstekinstaatzijnomdezeverantwoordelijkheid opzichtenemen,enzoweloperationeelalstechnisch
iseenenandervolkomenhaalbaar.
Dezelfdeverwarringoverdevoorzieningscontinuïteit isookterugtevindeninparagraaf2.1.7(enopnieuw
inpar.4.5),waarinstaatdatdeAfdelingachter„deliberaliseringindeopwekkingsfase "staat,maarjuist
dezeliberaliseringdoethetprobleemvandevoorzieningscontinuïteit rijzen,waaropeldersinhetadvies
verontrustwordtgereageerd.
Inparagraaf2.1.7staatvoortsdatookwordtingestemdmet„degeleidelijkedereguleringindetransmissie­
endistributiefase".Daarbijwordtechteroverhethoofdgeziendatdereguleringvandezefasesvrijwel
rechtstreekstotinvoeringvanTPAleidt,waarbijhettransmissie-endistributienetgeleidelijkwordtgeopend
voorindividueleproducentenenkopersdiehiervanvoorrechtstreekstransactiesgebruikkunnenmaken.
TochwordtTPAeldersinhetadviesweerverworpen.Degevolgenvandereguleringvoordedistributie
wordenbesprokenenbekritiseerdindeparagraaf2.8.1t/m2.8.6,alsofhiermeeinparagraaf2.1.7,enopnieuw
inparagraaf4.6,nietalwasingestemd.
Symptomatisch lijktmijdatnochhetbegrip„liberalisering"nochhetbegrip„TPA"—begrippenwaarmee
kwistiginhetadvieswordtgestrooid—gedefinieerd .
C.Geloofwaardigheid
Naastbovengenoemde overwegingen zouhetvolgensmijnietgeloofwaardig overkomenomeenadviesaan
deCommissievoorte2leggenwaarininfeitegezegdwordt:weesvoorzichtig,maarja,legdevoorstellen
(behalvediebetreffendeTPA)maaraandeRaadvoor,maarwaarintegelijkertijdgezegdwordtdathet
Comité:
meent„(...)datdemiddelendieinderichtlijnvoorstellen zijnvoorzienomdedoelstellingentebereiken,
opnieuwmoetenwordenbekeken"(par.2.4.1);
„erbijdeCommissieopaan(dringt),degevolgenvanhaarvoorstellenvoorhetmilieuuitvoerigte
onderzoeken"(par.2.11.1);
„betwijfelt(...)ofdeCommissievoorstellen ,zoalsdezethansluiden,hetenigemiddelvormenomde
gesteldedoeleindentebereiken"(par.4.2);
vreestdat„dekostenstijgingen mogelijkzullenwordendoorberekend indeprijzenvoorkleinverbruikers "
(par.2.8.6).

Nr.C73/54 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
Tegendeachtergrondvandezetwijfelsenbezwaren(enerzijnernogmeer,b.v.indepar.2.1.3,2.1.5,2.4.1,
2.4.2,2.4.3,2.4.4,2.6.2.2enelders)isdeenigelogischeencorrecteconclusie—zolangdeCommissiealthans
geenverantwoorde oplossingenaandraagt—eropaantedringendatdezekwestiestoteenbevredigende
oplossingwordengebrachtalvorenshetComitézijnfiatkangevenaandevoorstellen,ofzelfsmaaraande
beginselendiehieraantengrondslagliggenendietotbovengenoemde bezwarenaanleidinghebbengegeven.
Uitslagvandestemming
Stemmenvóór:13,stemmentegen:ruimemeerderheid,onthoudingen :26.
BIJLAGE3
bijhetadviesvanhetEconomischenSociaalComité
Hetvolgende,ophetAfdelingsadvies betrekkinghebbendewijzigingsvoorstel ,datovereenkomstig debepalin­
genvanhetReglementvanOrdewerdingediend,istijdensdeberaadslagingverworpen :
Vanafparagraaf1.2.6doordevolgendeteksttevervangen:
„2.Algemeneopmerkingen
2.1.Meersamenhang,transparantieenconcurrentie .Datzijndehoofddoelstellingen diedeCommissiein
haarliberaliseringsvoorstellen voordeaardgas-endeelektriciteitsnetwerken nastreeft.HetComitéonder­
schrijftditstreven;energieisimmersderuggegraatvaniederevolkshuishouding .Doordeenergievoorzienings ­
sectorendeverbruikersteorganiserenbinneneenraamwerkdatmeergerichtisopefficiencyenmarktconform
optredendanopmonopolistisch gedrag,zalhetgemakkelijkerwordenommaximaalprofijtvandeinterne
markttetrekken.
2.2.Liberaliseringvandegas-enelektriciteitsmarkten isbeslistnoodzakelijkvooreenefficiënteallocatie
vandeproduktiefactoren .Meteenopeninterneenergiemarkt ,gebaseerdophetconcurrentiebeginsel ,kunnen
handelsbelemmeringen wordenweggewerkt,kandevoorzieningscontinuïteit wordenverbeterdenkunnende
energiekostenomlaag;aldezefactorenzullenhetconcurrentievermogen vandeEuropeseGemeenschapten
goedekomen.
2.3.NaarhetoordeelvanhetComitézaldeeconomischegroeinietopdetochtkomentestaanindiener
eenstukconcurrentiewordtingebouwdinproduktie,transportendistributievanaardgasenelektriciteit.
EenTPA-regeling,gepaardgaandemet„unbundling",zaldeenergie-efficiency juistmaximeren.HetComité
iservanovertuigddathettoekomstigeenergiebeleidinhettekenmoetstaanvaneenefficiëntereenergie-en
milieu-aanpak .AlleendankunnenGemeenschapenlid-statenevenwichtigebeslissingenopkorteenoplange
termijnnemen.
2.4.HetEconomischenSociaalComitégeeftsteunaandevoorstellenvandeCommissiegeletop
destrategischebetekenisvanaardgasenelektriciteit;hetbeschouwtconcurrentiealseennoodzakelijk
ontwikkelingsproces wilhetEuropesebedrijfslevenefficiënterkunnenwordenenzijninternationalemarktaan­
delenkunnenopvoeren.Eensamenhangende interneenergiemarktzalooktotlagereenergieprijzen leiden.
DevoorstellenvandeCommissiegevendelid-statendemogelijkheid,ervoortezorgendatefficiency­
verbeteringendoorberekendwordenindetarievenvoordekleinverbruiker .Ookdegrootverbruikers kunnen
hunvoordeeldoenmetdevrijheiddiezijkrijgenomhunenergieaantekopenwaarzijdatwensen,zodatzij
hunwinstookkunnendoorberekenen aandeverbruikers,viameerconcurrerendgeprijsdegoederen,grotere
winstenenbeterewerkgelegenheidsvooruitzichten .
3.Unbundling
3.1.„Unbundling"betekentdatbeheerenfinanciëleverslaglegging tenaanzienvandevolgendefuncties
wordengescheiden :produktie,distributieentransportinhetgevalvanelektriciteit,envoorziening,distributie
enopslaginhetgevalvanaardgas.Zoontstaatdenodigetransparantieomhetbeheervanhetgehelesysteem
teoptimaliseren ,namelijkdoorkostenbewustgedragtebevorderenenoverheidssubsidiëring duidelijkte
identificeren .
3.2.HetComitéstaatgeheelenalachterditstrevennaarunbundling .Hetzorgtnamelijkvoorde
transparantiediebeslistnodigisomnieuwedeelnemerszoveelmogelijkopgelijkevoetopdemarktte
kunnenlatenopereren.Ooknutsbedrijvenmoetenactiefstrevennaarhetmakenvanwinst.Hetwinstcriterium
wordtsteedsvakertoegepastingrotebedrijveninallesectoren(zelfsinbedrijvendievoorheendoordestaat

15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/55
werdenbeheerd),zonderdatzichdaarbijonoverkomelijke moeilijkhedenhebbenvoorgedaan.Toepassing
vanditbeginselindeenergiesectorzoudanooknietalsabnormaalofonregelmatigmoetenworden
beschouwd .
4.Liberalisering
4.1.Dankzijliberaliseringkunnenmeerproducentenenleverancierstotdemarkttoetreden.Deconcurrentie
zaltoenemen,waardoordeefficiencystijgtenereenneerwaartsedrukophetprijsniveauontstaat.Utiliteits­
bedrijvenbewerenvaakdatditdemarktzaldestabiliseren,maarhetfeitdatereengroteraantaldeelnemers
opdemarktkomt,zaljuisteenstabiliserendewerkingopdeprijzen—diedanvolgenshetmarktmechanisme
totstandkomen—hebben.
5.Toegangvanderden(TPA)
5.1.Verbruikerskeuze
5.1.1.Verbruikerskrijgendevrijheidomhungasenelektriciteittegendelaagsteprijstebetrekken,waar
zijdatwillen.VolgensdevoorstellenvandeCommissiekunnendezeverbruikersnamelijkkiezenvoorminder
voorzieningscontinuïteit inruilvoorlagereprijzenindienzijbereidzijnomdatextrarisicoaantegaan.
Tenuitvoerlegging vandezeoptievereistdatdedistributiemaatschappij deverbruikersalternatievenbiedt,
zodathettussenbeidepartijentoteenverhoudingkomtdieopgelijkerevoetisgeschoeid.Deafnemers
moetenechterdemogelijkheidhebbenomvanbrandstofteverwisselenominhunenergiebehoefte tevoorzien.
5.1.2.Eengroteondernemingzoubijvoorbeeldeenaanzienlijkeprijsverlagingvoordetoegeleverdeelektri­
citeitkunnenbedingenindienzijzouaccepterendatdeelektriciteitsvoorziening gedurendekortetijd,vrijwel
onmiddellijknakennisgeving,wordtstopgezet.Deverbruikermoetdanwelinstaatzijnomindeze
voorzieningslacune tekunnenvoorzien.Deondernemingzoubijvoorbeeldhaareigenelektriciteitkunnen
opwekkendoorgecombineerde produktievanwarmteenkracht.Dezeformulezouzelfsnogaantrekkelijker
wordenindienoverschotcapaciteit verkochtzoukunnenwordenaanhetnetwerktegeneenredelijkeprijs.
Momenteelisditinvelelid-statennogniethetgeval.
5.1.3.VerbruikersdievandeTPA-regelinggebruikwillenmaken,zullenwaarschijnlijk eenregelingtreffen
meteenofmeerdistributiemaatschappijen voorhetgevaldebelangrijksteleverancieringebrekezoublijven.
5.1.4.HetComitéisvanmeningdatgrootverbruikers endistributiemaatschappijen ,onderdejuiste
omstandigheden ,devruchtenkunnenplukkenvandevoorstellenvandeCommissiedoordatzijmeerkeuze
eneenbetereservicezoudenkrijgen.VoordieafnemersdiegeengebruikwillenmakenvandeTPA-regeling ,
alsookvoordeverbruikerdiegeenkeuzeheeft,zoudevoorzieningscontinuïteit viadetariefstructuur worden
gegarandeerd .Eenefficiënteenophetconcurrentiebeginsel stoelendemarkt,gecombineerdmetdoordachte
stimulansenvoordedistributiemaatschappijen zullenervoorzorgendatdevoordelenookdoorberekend
wordenaandeverbruikersdiegeenkeuzehebben.Bovendienzouereenklimaatmoetenwordengeschapen
waarindeCommissiededrempelkanverlagen,waardooralleverbruikerstoegangzoudenkrijgentotde
voordelenvanTPA.
5.2.Distributiemaatschappijen
5.2.1.Eensituatiewaaringrootverbruikers rechtstreeksmetproducentenonderhandelen overdegas-en
elektriciteitsprijzen ,gecombineerd metmeerconcurrentietussendedistributiemaatschappijen onderling,
zaldeinterneenergiemarktenormstimuleren.Inhetnieuwesysteemzullendedistributiemaatschappijen
verantwoordelijk blijvenvoordevoorzieningbinneneengereglementeerd raamwerk(dusmogelijkviaeen
onafhankelijke beheerder).Deinstrumentenvoorhethandhavenvandenormenvanhethuidigesysteem
zoudengebaseerdmoetenzijnophetsubsidiariteitsbeginsel .
6.Voorzieningscontinuïteit
6.1.Deproducentenbewerenaltijddatdevoorzieningscontinuïteit oplosseschroevenkomttestaanals
totliberaliseringwordtovergegaan .NaarhetoordeelvanhetComitézoudenergeendiscrepantiesmoeten
optreden,aangezienwaareenvraagis,erookeenmarktis.Bovendienhebbenderegeringennogaltijdheel
watindemelktebrokkelenwanneerhetinvesteringsbeslissingen ,voorzieningscontinuïteit enkeuzevan
brandstoffenovereenkomstig derichtlijnenbetreft.Verantwoordelijke kopersdieonderhandelen overniet­
nationalecontractenzullenechterbinneneeneffectiefengeorganiseerdkadermoetenopereren.
7.Milieu
7.1.Allepartijenzijnheterovereensdatindehuidigesituatiemeerconcurrentietotmeerinvesteringen
zalleideninproduktiecapaciteit voorelektriciteitwaarbijaardgasalsbrandstofwordtingezet.Wordtdaarbij
opgrotereschaalgecombineerde opwekkingvanwarmteenkrachttoegepast,danzaldehieruitvoortvloeiende

Nr.C73/56 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 15.3.93
verminderdeinzetvanminderefficiëntekrachtcentrales duidelijkinhetvoordeelzijnvanhetmilieu.Bovendien
zullenbedrijvendieopeenconcurrerende marktopereren,alhuninputs,metinbegripvanbrandstoffen,
zorgvuldigermoeteninzetten,hetgeendeenergie-efficiency tengoedezalkomen.
8.Investeringen
8.1.Deutiliteitsbedrijven hanterenhetargumentdatliberaliseringniethetjuisteklimaatzalscheppen
voorinvesteringenininfrastructuur .HetComitéiservanovertuigddatdenodigefinancieringvooruitbreiding
vancapaciteitenuitbouwvandenetwerkengedektzalwordendoornieuwevraagenbedrijfswinsten .Met
hetverdwijnenvandehandelsbelemmeringen zullendebedrijveninnieuwecapaciteitinvesterenteneinde
hunmarktaandeeltehandhavenennieuwemarktentotontwikkelingtebrengen.Hetrisicozalopbillijker
wijzewordenverdeeldoverdeinvesteerderendeafnemer,ennietuitsluitenddoorlaatstgenoemde worden
gedragenzoalsthanshetgevalis.
8.2.HetComitéisvoortsvanmeningdat,inhetonwaarschijnlijke gevaldatonvoldoendeinfrastructuur­
investeringenwordenvoorgenomen,deregeringenconformdebestaanderichtlijnenkunneningrijpenom
ervoortezorgendatdenodigeinvesteringenerkomen.Derichtlijnvoorstellen vandeCommissiezullengeen
destabiliserend effecthebben,maarjuisteenpositiefklimaattotstandbrengendatbevorderlijkzalzijnvoor
diversifiëringvandeinvesteringeninvoorzieningscapaciteit (enopslagcapaciteit inhetgevalvanaardgas),
hetgeendegevoeligheidvoorfluctuatiesindebrandstoffenprijzen zouverminderenendebeschikbaarheid
vanvoorzieningscapaciteit zouopvoeren.
9.Conclusies
9.1.HetComitéstaatgeheelachterdevoorgesteldeliberaliseringvandegas-enelektriciteitsmarkt ,enstemt
daarominmetdeTPA-regeling .UnbundlingzalefficiencyentransparantievaneenEuropeseenergiemarkt
verbeteren .
9.2.EenTPA-regelingzalhetklimaatscheppenendegelegenheidbiedenaaneengrootaantalnieuwe
producentenenleveranciersomactieftewordenopdemarkt,watdeconcurrentiezalstimuleren.De
netwerkenzuilenrationelerwordenbenutenerkomenmeeroptiesvoorafnemersdieoverkeuzemogelijkheden
beschikken,zodatnetwerkverdubbeling kanwordenvoorkomen .
9.3.Grootverbruikers ofconsortiakrijgendevrijheidomteonderhandelen overcontractenmetdistributie­
maatschappijen ofopwekkingsbedrijven vanhunkeuze;denietoverkeuzemogelijkheden beschikkende
afnemerszullenophunbeurtmeeprofiterenvandedoordeliberaliseringtotstandgebrachtevoordelen.
9.4.Demarktzalwordengestimuleerdenerzaleenklimaatontstaanwaardoorhandelsbelemmeringen
kunnenwordenweggewerkt ;devoorzieningscontinuïteit zalwordenverbeterdendeenergiekostenvooralle
verbruikerszullendalen.
9.5.HetinitiatiefvandeGemeenschapominhetVerdragvanMaastrichteenhoofdstukoptenemen
inzaketranseuropesenetwerken,inhetkaderwaarvandeverbindingentussendenetwerkenzullenworden
opgewaardeerd ,zalgrensoverschrijdende leveringenbevorderenendevoordelenvaneenTPA-regeling
maximeren."
Uitslagvandestemming
Stemmenvóór:9,stemmentegen:114,onthoudingen :15.
Devolgendeaanwezigeofvertegenwoordigde ledenhebbenvóórhetwijzigingsvoorstel gestemd:
Dedamesenheren:ASPINALL,BARROW,BELL,BLACK,GUILLAUME ,LITTLE,MORELAND ,REA,
ROBINSON .
Devolgendeaanwezigeofvertegenwoordigde ledenhebbentegenhetwijzigingsvoorstel gestemd:
Dedamesenheren:ABEJON,AMATO,ANDRADE ,ARENA,W.A.ATTLEY,BAGLIANO ,BELTRAMI ,
BERNABEI ,BLESER,BOISSEREE ,BONVICINI ,BORDES-PAGES ,BOTTAZZI ,BREDIMASAVOPOU­
LOU,BRIESCH,CAL,CARROLL ,CASSINA,CEYRAC,CHEVALIER ,CHRISTIE,COLOMBO ,CON­
NELLAN,VANDAM,DAWSON,vonderDECKEN,DELOROZOY ,VANDIJCK,DONCK,DOUVIS,
DRAIJER,DRILLEAUD ,DUNKEL,ENGELEN-KEFER ,EULEN,FLUM,FRANDI,FREEMAN,GAFO
FERNANDEZ ,GEUENICH ,GIACOMELLI ,GOMEZMARTINEZ ,GREDAL,HAGEN,JANSSEN,JEN­
KINS,deKNEGT,LACAMARTIN,LAPPAS,LARSEN,LAUR,LIVERANI,LÖW,LYONS,MADDOCKS ,
MARGALEF MASIA,MARVIER,MAYAYOBELLO,McGARRY,MERCEJUSTE,MERCIER,MEYER­
HORN,MOBBS,MOLINAVALLEJO,MORIZE,MORRIS,MOURGUES ,MÜLLERR„MUNlZGUAR­
DADO,NIELSENB„NIELSENP.,NIERHAUS ,NOORDWAL ,OVIDEETIENNE,PANEROFLOREZ,

15.3.93 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C73/57
PARDON,PASQUALI,PE,PELLARINI,PELLETIERCh„PELLETIERR.,PERRIN-PELLETIER,PIETTE,
POMPEN,PRICOLO,PROUMENS ,QUEVEDOROJO,RAMAEKERS ,RODRIGUEZ GARCIA-CARO ,
ROMOLI,ROSEINGRAVE ,SAITIS,SALA,SANTILLAN CABEZA,SANTOS,SAUWENS,SCHADE­
POULSEN,SCHMIDT,SCHMITZ,SCHNIEDERS ,vonSCHWERIN ,SEQUEIRA,SMITH,STECHER
NAVARRA,TESOROOLIVER,TIXIER,TUKKER,VANDERMEEREN ,VELASCOMANCEBO,VERBO­
VEN,WAGENMANS ,WALDACK,WICK,ZUFIAURNARVAIZA .
Devolgendeaanwezigeofvertegenwoordigde ledenhebbenzichvanstemmingonthouden :
Dedamesenheren.ATAIDEFERREIRA,BEALE,CEBALLOHERRERO,FRERICHS,GARDNER,
GIESECKE,GROBEN,KAZAZIS,LUSTENHOUWER ,PEARSON,PETERSEN,PETROPOULOS ,
STOKKERS ,STRAUSS,WHITWORTH .
Adviesoverdeeconomischesamenwerking tussendeEGenhetMidden-Oosten
(93/C73/11)
HetEconomischenSociaalComitéheeftop25maart1992besloten,overeenkomstig de
bepalingenvanartikel20,vierdealinea,vanhetReglementvanOrde,eenadviesuitte
brengenoverde„Economischesamenwerking tussendeEuropeseGemeenschap enhet
Midden-Oosten ".
DeAfdelingvoorexternebetrekkingen,handels-enontwikkelingsbeleid ,diemetdevoorberei­
dingvandedesbetreffendewerkzaamheden wasbelast,heefthaaradviesop15januari1993
goedgekeurd .RapporteurwasdeheerBeale.
HetEconomischenSociaalComitéheefttijdenszijn302eZitting(vergaderingvan28januari
1993)hetvolgendeadviesuitgebracht,datmetalgemenestemmenisgoedgekeurd .
1.Inleiding
1.1.HetComitéheeftineeninitiatiefadvies overhet
nieuweMiddellandse-Zeebeleid vandeGemeenschap
vanjuli1989i1),eenvervolgadviesvan1990(2)eneen
tweedevervolgadviesvannovember1991(3)overhet­
zelfdeonderwerpeenaantalopvattingenenvoorstellen
tenaanzienvanhetbeleidtenbehoevevanhetMiddel­
landse-Zeegebied inzijngeheelnaarvorengebracht.
Hetheeftdaarbijmetklemgepleitvooreeneconomi­
scheensocialedialoog—bijvoorkeuropregionaal
niveau—metdebelangrijkstesociaal-economische
kringen.
1.2.Vanhetonderhavigeadvieszoudenimpulsen
kunnenuitgaanvooreendergelijkedialooginhetzuid­
oostelijkegedeeltevanhetMiddellandse-Zeegebied ,het
Midden-Oosten .Centraalstaanhierinineersteinstan­
tiedemogelijkheden voorregionalesamenwerking en
desteundiedeGemeenschap inhetkadervandeEuro­
mediterranesamenwerking kanbieden.Inhetadvies
komthetspecifiekebelangdatdesociaal-economische
kringenaaneconomischesamenwerking eneenstabiele
ontwikkelingvandezeregiohechten,aandeordeen
wordenmogelijkevormenvansamenwerking ensteun
^geanalyseerd .
(!)PBnr.C221van28.8.1989,blz.5.
(2)PBnr.C168van10.7.1990,blz.14.
(3)PBnr.C40van17.2.1992,blz.19.1.3.Erbestaanaleenaantaljarenovereenkomsten
tussendeGemeenschap endelandeninhetMidden­
Oosten.MetuitzonderingvanLibiëonderhoudtde
Gemeenschapnauwebetrekkingenmetallelandenin
hetzuidelijkMiddellandse-Zeegebied ,evenalsmetJor­
danië.MetIsraëlisin1975eenovereenkomst over
handeleneconomischesamenwerking geslotenenin
1977werdensamenwerkingsovereenkomsten metEgyp­
te,Jordanië,SyriëenLibanonondertekend .Bovendien
isdeGemeenschapdebelangrijkstedonorvandedoor
Israëlbezettegebieden.DeGemeenschapheeftin1973
eenbegingemaaktmetdeontwikkelingvanbetrekkin­
genmetdeArabischeLigadoormiddelvandeEuro­
Arabischedialoog,maarhierbijistotdusverrezogoed
alsgeenvooruitganggeboekt.Onlangsiseensamen­
werkingsovereenkomst metdeRaadvoorSamenwer­
kingvandeArabischeGolfstaten(GCC)ondertekend ,
dienaarverwachtingbinnenkortmeteenvrijhandel­
sovereenkomst wordtaangevuld.Metdevaststelling
vanhetnieuweMiddellandse-Zeebeleid doordeRaad
indecember1989heeftdeGemeenschapduidelijkge­
maaktdatzijernietalleenmaarnaarstreefthaar
bilateralebetrekkingenmetdelandeninhetzuidelijke
Middellandse-Zeegebied teversterken,maardatzijook
deregionalesamenwerking wensttebevorderen .Dit
blijktduidelijkuithetfeitdatbijnadehelftvanhet
vijfjarenbudget voorhetnieuweMiddellandse-Zee ­
beleidisbestemdvoorco-financiering vanregionale
projecten.