TOELICHTING

Het bij Verordening (EG) nr. 428/2009[1] ingestelde systeem voor controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik vereist een vergunning voor de uitvoer van de in bijlage I bij de verordening opgenomen producten voor tweeërlei gebruik[2]. Artikel 9, lid 1, van de verordening bepaalt dat algemene uitvoervergunningen van de EU een van de vier soorten vergunningen voor de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik uit de EU zijn. Bijlage II bij Verordening (EG) nr. 428/2009 bevat de thans geldende algemene uitvoervergunningen van de EU.

Bijwerking van de EU-controlelijst (bijlage I bij Verordening nr. 428/2009)

Besluiten inzake de controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik worden bij consensus genomen in het kader van internationale regelingen voor uitvoercontrole (de Australiëgroep (AG) voor biologische en chemische producten, de Groep van nucleaire exportlanden (NSG, Nuclear Suppliers Group) voor civiele nucleaire producten, het Missile Technology Control Regime (MTCR) en het Wassenaar Arrangement (WA) voor conventionele wapens en goederen en technologieën voor tweeërlei gebruik). Deze regelingen voor uitvoercontrole strekken tot beperking van het risico dat gevoelige producten voor tweeërlei gebruik worden aangewend voor militaire doeleinden en/of in proliferatieprogramma's. Om deze uitvoercontroles zo doeltreffend mogelijk te maken, worden in de internationale regelingen voor uitvoercontrole de belangrijkste leveranciers van producten voor tweeërlei gebruik bijeengebracht. Door overeen te komen de handel in specifieke producten te controleren, werken zij op doelmatige wijze samen om het proliferatierisico te beperken, terwijl zij er tevens voor zorgen dat de legitieme handel niet wordt belemmerd.

De technologische vooruitgang in de wereld van vandaag houdt in dat de lijst van gecontroleerde producten regelmatig moet worden bijgewerkt. Hoewel besluiten in het kader van die internationale regelingen niet juridisch verbindend zijn, bepaalt artikel 15 van de verordening het volgende: "De lijst van producten voor tweeërlei gebruik in bijlage I wordt bijgewerkt overeenkomstig de desbetreffende verplichtingen en verbintenissen en alle wijzigingen daarin waarmee de lidstaten hebben ingestemd als partij bij de internationale regelingen inzake non-proliferatie en uitvoercontrole of door de bekrachtiging van desbetreffende internationale verdragen.".

De internationale regelingen voor uitvoercontrole nemen ongeveer vier keer per jaar besluiten inzake de controlelijst. Die bijwerkingen moeten wegens de implicaties ervan voor de veiligheid en de handel regelmatig en tijdig worden verwerkt in de wetgeving van de EU. Enerzijds betekent een besluit in het kader van een internationale regeling voor uitvoercontrole om nieuwe producten aan de controlelijst toe te voegen, dat die nieuwe producten om veiligheidsredenen ook door de gehele EU moeten worden gecontroleerd. Anderzijds moet een besluit in het kader van een internationale regeling voor uitvoercontrole om bepaalde producten niet langer te controleren, zo snel mogelijk in de wetgeving van de EU worden opgenomen, zodat exporteurs van de EU kunnen mededingen op de wereldmarkt.

Momenteel moet voor de bijwerking van Verordening (EG) nr. 428/2009, inclusief die van bijlage I, de gewone wetgevingsprocedure worden gebruikt. Wegens de technische aard van die wijzigingen en het feit dat zij moeten stroken met besluiten in het kader van internationale regelingen voor uitvoercontrole, is er tezelfdertijd weinig manoeuvreerruimte om af te wijken van de in die regelingen overeengekomen wijzigingen.

Bijgevolg moeten voor een regelmatige bijwerking van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 428/2009 gedelegeerde handelingen worden ingevoerd. Daardoor zal de Commissie waar nodig de noodzakelijke bijwerkingen kunnen verrichten.

Noodzakelijke wijzigingen van de algemene uitvoervergunningen van de EU (bijlage II bij Verordening (EG) nr. 428/2009)

Algemene uitvoervergunningen van de EU, zoals bepaald in artikel 9, lid 1, van en bijlage II bij Verordening (EG) nr. 428/2009, zijn zeer succesvolle instrumenten gebleken die het mogelijk maken bepaalde producten met minder risico uit te voeren naar bepaalde bestemmingen. Sinds vele jaren bestaat er een algemene uitvoervergunning van de EU (EU001) die de uitvoer van de meeste gecontroleerde producten naar zeven bestemmingen met weinig risico (Australië, Canada, Japan, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, de VS en Zwitserland) vergemakkelijkt. In december 2008 stelde de Commissie voor zes nieuwe algemene uitvoervergunningen van de EU te creëren[3]. Medio 2011 is over die nieuwe vergunningen overeenstemming bereikt.

De inhoud van de huidige en toekomstige algemene uitvoervergunningen van de EU moet voortdurend worden gecontroleerd om ervoor te zorgen dat enkel transacties die weinig risico opleveren onder de vergunningen vallen. Wegens de snelle ontwikkelingen in de wereld moet ervoor worden gezorgd dat de bestaande algemene uitvoervergunningen van de EU snel kunnen worden gewijzigd wat de bestemmingen en de daaronder vallende producten betreft, zodat de uitvoercontroleregeling van de EU de veranderende omstandigheden in de wereld correct kan weergeven.

Bijgevolg moeten gedelegeerde handelingen worden ingevoerd zodat de Commissie bestemmingen en/of producten snel uit het toepassingsgebied van de bestaande algemene uitvoervergunningen van de EU kan verwijderen.

Bestaande wetgevingsvoorstellen inzake de controle van de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik

Het Europees Parlement en de Raad behandelen thans twee voorstellen tot wijziging van Verordening (EG) nr. 428/2009:

1. Het eerste voorstel (COM(2008) 854) strekt tot invoering van nieuwe algemene uitvoervergunningen van de EU. Op 27 september 2011 heeft het Europees Parlement dit voorstel goedgekeurd. Na vaststelling van die wijzigingsverordening zal ook de terminologie van Verordening (EG) nr. 428/2009 worden gewijzigd ("communautair" zal waar mogelijk worden veranderd in "van de Unie").

2. Het tweede voorstel (COM(2010) 509) beoogt de EU-controlelijst bij te werken door de wijzigingen aan te brengen waarover in 2009 in het kader van de internationale regelingen voor uitvoercontrole overeenstemming is bereikt. Op 13 september 2011 heeft het Europees Parlement dit voorstel goedgekeurd.

Het voorstel van de Commissie

Gezien het bovenstaande dient Verordening (EG) nr. 428/2009 te worden gewijzigd.

2011/0310 (COD)

Voorstel voor een

VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

tot wijziging van Verordening (EG) nr. 428/2009 tot instelling van een communautaire regeling voor controle op de uitvoer, de overbrenging, de tussenhandel en de doorvoer van producten voor tweeërlei gebruik

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 207,

Gezien het voorstel van de Europese Commissie,

Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen,

Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure,

Overwegende hetgeen volgt:

3. Krachtens Verordening (EG) nr. 428/2009 van de Raad van 5 mei 2009 tot instelling van een communautaire regeling voor controle op de uitvoer, de overbrenging, de tussenhandel en de doorvoer van producten voor tweeërlei gebruik[4] moeten die producten aan een doeltreffende controle worden onderworpen bij uitvoer uit of doorvoer door de Europese Unie (EU), of bij aflevering aan een derde land als gevolg van tussenhandeldiensten die worden verleend door een in de EU ingezeten of gevestigde tussenhandelaar.

4. Om de lidstaten en de Europese Unie in staat te stellen aan hun internationale verplichtingen te voldoen, is in bijlage I bij Verordening (EG) nr. 428/2009 de gemeenschappelijke lijst vastgesteld van producten voor tweeërlei gebruik die in de Europese Unie aan controle zijn onderworpen. Besluiten over de producten die aan controle zijn onderworpen, worden genomen in het kader van de Australiëgroep (AG), het Missile Technology Control Regime (MTCR), de Groep van nucleaire exportlanden (NSG), het Wassenaar Arrangement en het Verdrag inzake chemische wapens (CWC).

5. Artikel 15 van Verordening (EG) nr. 428/2009 bepaalt dat bijlage I wordt bijgewerkt overeenkomstig de desbetreffende verplichtingen en verbintenissen en alle wijzigingen daarin waarmee de lidstaten hebben ingestemd als partij bij de internationale regelingen inzake non-proliferatie en uitvoercontrole of door de bekrachtiging van desbetreffende internationale verdragen.

6. Bijlage I bij Verordening (EG) nr. 428/2009 moet regelmatig worden bijgewerkt zodat aan de verplichtingen inzake internationale veiligheid wordt voldaan, transparantie wordt gewaarborgd en het concurrentievermogen van de exporteurs behouden blijft. Vertraging bij de bijwerking van de EU-controlelijst kan ongunstige gevolgen hebben voor de veiligheid en de internationale inspanningen inzake non-proliferatie, en voor de economische activiteiten van exporteurs in de Europese Unie. Tegelijkertijd vergen de technische aard van de wijzigingen en het feit dat die wijzigingen moeten stroken met besluiten die zijn genomen in het kader van de internationale regelingen voor uitvoercontrole dat een versnelde procedure wordt gevolgd om de noodzakelijke bijwerkingen in de Europese Unie van kracht te doen worden.

7. Artikel 9, lid 1, van Verordening (EG) nr. 428/2009 stelt algemene uitvoervergunningen van de EU in als een van de vier soorten uitvoervergunningen waarin de verordening voorziet. Op grond van die algemene uitvoervergunningen kunnen in de EU gevestigde exporteurs onder de in de algemene vergunningen gestelde voorwaarden bepaalde met name genoemde producten uitvoeren naar bepaalde met name genoemde bestemmingen.

8. Bijlage II bij Verordening (EG) nr. 428/2009 bevat de thans in de EU geldende algemene uitvoervergunningen van de EU. Gelet op de aard van die algemene uitvoervergunningen van de EU kan het nodig zijn om bepaalde bestemmingen en/of producten van de vergunningen uit te sluiten, met name wanneer uit gewijzigde omstandigheden blijkt dat voor een bepaalde bestemming en/of een bepaald product gemakkelijker uitvoer op grond van een algemene uitvoervergunning van de EU niet langer mag worden toegestaan. Een dergelijke uitsluiting van een bestemming en/of een product van het toepassingsgebied van een algemene uitvoervergunning van de EU mag een exporteur niet beletten om op grond van de relevante bepalingen van Verordening (EG) nr. 428/2009 om een ander soort uitvoervergunning te verzoeken.

9. Teneinde te garanderen dat de EU-controlelijst overeenkomstig de verplichtingen en verbintenissen die de lidstaten in het kader van de internationale regelingen voor uitvoercontrole zijn aangegaan, regelmatig en tijdig wordt bijgewerkt, moet aan de Commissie de bevoegdheid worden overgedragen om overeenkomstig artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie handelingen vast te stellen ten aanzien van de wijziging van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 428/2009 binnen de perken van artikel 15 van de verordening. Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passende raadpleging overgaat, onder meer op deskundigenniveau.

10. Teneinde een snel antwoord van de EU op gewijzigde omstandigheden met betrekking tot de beoordeling van de gevoeligheid van uitvoer op grond van algemene uitvoervergunningen van de EU mogelijk te maken, moet aan de Commissie de bevoegdheid worden overgedragen om overeenkomstig artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie handelingen vast te stellen ten aanzien van de wijziging van bijlage II bij Verordening (EG) nr. 428/2009 met betrekking tot de uitsluiting van bestemmingen en/of producten van het toepassingsgebied van de algemene uitvoervergunningen van de EU. Daar dergelijke wijzigingen enkel mogen worden aangebracht in antwoord op een beoordeling dat de relevante uitvoer een verhoogd risico meebrengt en dat het verdere gebruik van algemene uitvoervergunningen voor die uitvoer een ongunstige weerslag kan hebben op de veiligheid van de Europese Unie en haar lidstaten, mag de Commissie een spoedprocedure gebruiken.

11. De Commissie moet bij de voorbereiding en opstelling van de gedelegeerde handelingen ervoor zorgen dat de desbetreffende documenten tijdig en op gepaste wijze gelijktijdig worden toegezonden aan het Europees Parlement en de Raad.

12. Verordening (EG) nr. 428/2009 dient derhalve dienovereenkomstig te worden gewijzigd,

HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

Verordening (EG) nr. 428/2009 wordt als volgt gewijzigd:

13. Aan het eind van artikel 9, lid 1, worden de volgende alinea's toegevoegd:

"De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 23bis gedelegeerde handelingen vast te stellen met betrekking tot de uitsluiting van bestemmingen en producten van het toepassingsgebied van de in bijlage II bedoelde algemene uitvoervergunningen van de EU.

Wanneer dwingende redenen van urgentie in geval van een aanmerkelijke wijziging van omstandigheden met betrekking tot de beoordeling van de gevoeligheid van uitvoer op grond van een in bijlage II bedoelde algemene uitvoervergunning van de EU vereisen dat bepaalde bestemmingen en/of producten worden uitgesloten van het toepassingsgebied van een algemene uitvoervergunning van de EU, is de procedure van artikel 23ter van toepassing op de gedelegeerde handelingen die worden vastgesteld op grond van dit artikel."

14. In artikel 15 wordt het volgende lid 3 ingevoegd:

"3. De Commissie is bevoegd overeenkomstig artikel 23bis gedelegeerde handelingen vast te stellen met betrekking tot de bijwerking van de lijst van producten voor tweeërlei gebruik in bijlage I. Bijlage I wordt bijgewerkt binnen de perken van lid 1."

15. Het volgende artikel 23bis wordt ingevoegd:

"1. De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen wordt aan de Commissie toegekend onder de in dit artikel neergelegde voorwaarden.

2. De in artikel 9, lid 1, en artikel 15, lid 3, bedoelde bevoegdheidsdelegatie wordt aan de Commissie toegekend voor onbepaalde tijd met ingang van de datum van inwerkingtreding van Verordening (EU) nr. ../… [deze verordening].

3. Het Europees Parlement of de Raad kan de in artikel 9, lid 1, en artikel 15, lid 3, bedoelde bevoegdheidsdelegatie te allen tijde intrekken. Het besluit tot intrekking beëindigt de delegatie van de in dat besluit genoemde bevoegdheid. Het wordt van kracht op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie of op een daarin genoemde latere datum. Het laat de geldigheid van de reeds van kracht zijnde gedelegeerde handelingen onverlet.

4. Zodra de Commissie een gedelegeerde handeling heeft vastgesteld, doet zij daarvan gelijktijdig kennisgeving aan het Europees Parlement en de Raad.

5. Een overeenkomstig artikel 9, lid 1, en artikel 15, lid 3, vastgestelde gedelegeerde handeling treedt alleen in werking indien het Europees Parlement of de Raad binnen een termijn van twee maanden na de kennisgeving van de handeling aan het Europees Parlement en de Raad daartegen geen bezwaar heeft gemaakt, of indien zowel het Europees Parlement als de Raad voor het verstrijken van de termijn van twee maanden de Commissie hebben medegedeeld dat zij daartegen geen bezwaar zullen maken. Die termijn wordt op initiatief van het Europees Parlement of de Raad met twee maanden verlengd."

16. Het volgende artikel 23ter wordt ingevoegd:

"1. Een overeenkomstig dit artikel vastgestelde gedelegeerde handeling treedt onverwijld in werking en is van toepassing zolang geen bezwaar wordt gemaakt overeenkomstig lid 2. In de kennisgeving van de gedelegeerde handeling aan het Europees Parlement en de Raad wordt vermeld om welke redenen gebruik wordt gemaakt van de spoedprocedure.

2. Het Europees Parlement of de Raad kan overeenkomstig de in artikel 23bis, lid 5, bedoelde procedure bezwaar maken tegen een gedelegeerde handeling. In dat geval trekt de Commissie de handeling onverwijld in na de kennisgeving van het besluit waarbij het Europees Parlement of de Raad bezwaar maakt."

Artikel 2

Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie .

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

Gedaan te Brussel,

Voor het Europees Parlement Voor de Raad

De voorzitter De voorzitter

[1] Verordening (EG) nr. 428/2009 van de Raad van 5 mei 2009 tot instelling van een communautaire regeling voor controle op de uitvoer, de overbrenging, de tussenhandel en de doorvoer van producten voor tweeërlei gebruik.

[2] Producten voor tweeërlei gebruik worden in artikel 2, lid 1, van Verordening (EG) nr. 428/2009 gedefinieerd als "producten, met inbegrip van programmatuur en technologie, die zowel een civiele als een militaire bestemming kunnen hebben, met inbegrip van alle goederen die voor niet-explosieve doeleinden gebruikt kunnen worden en op enige manier bijdragen in de vervaardiging van nucleaire wapens of andere nucleaire explosiemiddelen".

[3] COM(2008) 854 definitief.

[4] PB L 134 van 29.5.2009, blz. 1.