Bekendmaking van een registratieaanvraag in de zin van artikel 6, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 2081/92 van de Raad inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen

(2004/C 93/11)

Naar aanleiding van deze bekendmaking kan bezwaar worden aangetekend op grond van artikel 7 van benoemde verordening. Elk bezwaar tegen deze registratieaanvraag moet via de bevoegde autoriteit van een lidstaat binnen zes maanden na deze bekendmaking, worden ingediend. De bekendmaking houdt verband met de hiernavolgende gegevens, met name punt 4.6, die de reden zijn voor de registratieaanvraag in de zin van Verordening (EEG) 2081/92.

VERORDENING (EEG) Nr. 2081/92 VAN DE RAAD

REGISTRATIE-AANVRAAG: ARTIKEL 5

BOB (x) BGA( )

Nationaal nummer van het dossier: 8/2003

1. Bevoegde dienst van de lidstaat Naam: Ministero delle Politiche agricole e forestali

Adres: Via XX Settembre, 20 - I-00187 Roma

Tel. (39-6) 481 99 68

Fax (39-6) 42 01 31 26

E-mail: qualita@politicheagricole.it

2. Aanvragende groepering 2.1. Naam: Comitato Promotore per riconoscimento DOP Zafferano di San Gimignano

2.2. Adres: Via delle fonti 3/A San Gimignano (SI)

Tel. (39) 577 95 02 32

2.3. Samenstelling: Producenten/verwerkers (x) anderen ( )

3. Productcategorie: Categorie 1.8 - Andere producten van bijlage I - Specerijen

4. Overzicht van het productdossier (Samenvatting van de in artikel 4, lid 2, voorgeschreven gegevens)

4.1. Naam: "Zafferano di San Gimignano"

4.2. Beschrijving: "Zafferano di San Gimignano" wordt verkregen door het roosteren van het oranjerode gedeelte van de stigma's van de bloemen van het knolgewas Crocus Sativus L, een eenzaadlobbige graslandplant die tot de familie van de Iridaceae behoort. De stigma's bestaan uit uitlopende meeldraden die bovenop franjeachtig zijn. Na het roosteren verandert de kleur van oranje in een typisch bordeauxrood. De meeldraden moeten intact in de handel worden gebracht en aan de volgende chemische eigenschappen voldoen, overeenkomstig ISO-norm 3632-1:1993 (testmethode: ISO 3632-2:1993, punt 13).

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

4.3. Geografisch gebied: Het gebied waar "Zafferano di San Gimignano" wordt geproduceerd omvat uitsluitend het grondgebied van de gemeente San Gimignano (provincie Siena).

4.4. Bewijs van oorsprong: Er zijn vanaf de 13eeeuw talrijke bewijzen waaruit blijkt dat het product oorspronkelijk uit San Gimignano afkomstig is. Dat saffraan uit San Gimignano reeds vanaf de 13e eeuw een gerenommeerd kwaliteitsproduct was, blijkt niet alleen uit het feit dat er sprake was van een aanzienlijke export van het product naar andere Italiaanse afzetmarkten (Pisa 1238, Genua 1291), maar ook uit de nieuwe richting die de handelsstroom aannam naar oosterse en Afrikaanse landen (het Egyptische Alexandrië, Tunis, Damietta, Akko, Tripoli en Aleppo van het jaar 1221 tot het jaar 1247). Met de handel in saffraan werd zoveel verdiend dat hierdoor niet weinig huizen fortuin maakten. Sommige huizen besloten - zoals uit talrijke bronnen kan worden opgemaakt - deze verdiensten ook te gebruiken bij de bouw van de beroemde torens, waarop de stad nu nog steeds trots kan zijn. Saffraan doemt ook vaak op in opsommingen van geschenken: in 1241, bijvoorbeeld, stuurde de gemeente 25 pond saffraan naar keizer Frederik II, die in de buurt verbleef.

Er is een buitengewoon rijke historische documentatie over de teelt van de krokus (alledaagse term voor crocus sativus) in San Gimignano; deze maakt het zelfs mogelijk de ligging van de betreffende landerijen te reconstrueren. Uit diverse bronnen blijkt dat saffraan, vanaf 1200, behalve in de keuken zeker ook werd gebruikt om mee te kleuren, evenals in de geneeskunde en in de schilderkunst. Ook wordt er melding van gemaakt in oude, middeleeuwse, financiële of contractuele documenten, evenals in wetten of gemeentelijke verordeningen.

Er bestaan zeer talrijke bronnen die aantonen dat saffraan van oudsher in San Gimignano wordt geteeld. Hiertoe behoort onder andere de rijke bibliografie waarvan enkele werken worden aangehaald:

A. Petino: "Lo zafferano nell'economia del Medioevo" ("Saffraan in de economie van de Middeleeuwen"), blz. 172;

D. Abulafia: "Crociati e zafferano" ("Kruisridders en saffraan");

E. Fiumi: "Storia economica e sociale di S. Gimignano" ("Economische en sociale geschiedenis van San Gimignano");

V. R. Ciasca: l'arte dei medici e degli speziali nella storia del commercio fiorentino dei sec. XII e XV ("het artsen- en apothekersgilde in de geschiedenis van de Florentijnse handel in de XIIe en XVe eeuw");

Hoewel saffraan vandaag de dag niet meer de grote economische betekenis van weleer heeft, blijft het op gastronomisch en farmaceutisch gebied zeer belangrijk.

De oorsprong van "Zafferano di San Gimignano" zal worden gegarandeerd door middel van een systeem voor de traceerbaarheid waarbij de betreffende producenten en terreinen in een speciale lijst worden ingeschreven die wordt bijgehouden door het controleorgaan waarvan in artikel 10 van Verordening (EEG) nr. 2081/92 sprake is.

4.5. Werkwijze voor het verkrijgen van het product: Bij het selecteren van de bollen die worden geplant worden bollen die rotte plekken vertonen en bollen met vlekken of sneden verwijderd. Nadat de buitenste vliezen en de wortelresten van de moederbol zijn verwijderd worden de bollen, tussen begin augustus en half september, geplant in de zanderige of zanderig-modderige bodems, waaruit het grondgebied van San Gimignano bestaat. Er wordt gebruikgemaakt van organische bemesting. Tussen begin oktober en eind november worden de bloemen in de vroege ochtenduren, wanneer zij nog gesloten zijn, met de hand geplukt.

De geplukte bloemen worden naar gesloten ruimtes gebracht waar, in de loop van dezelfde dag als waarop de bloemen zijn geoogst, de "mondatura" of "sfioritura" plaatsvindt, een handeling waarbij met de hand het oranjerode deel van de stigma's wordt verwijderd en waarbij moet worden voorkomen dat het gelig witte deel wordt verwijderd. De stigma's worden in hermetisch afgesloten glazen houders bewaard, waarin zij binnen vijf minuten na het einde van het drogen worden gelegd. Deze houders worden in het donker opgeslagen in koele en droge ruimtes. Hierna volgt het drogen, dat altijd bij een temperatuur van minder dan 50 °C moet plaatsvinden. De stigma's worden op netten of in zeven gelegd, gewoonlijk van roestvrij staal, in de buurt van gloeiend houtskool van hout dat uit een bos afkomstig is, waarbij erop wordt gelet dat deze voortdurend worden gedraaid om ervoor te zorgen dat het proces uniform verloopt. Andere droogsystemen zijn toegestaan, zoals het zonnesysteem of het drogen in elektrische ovens.

4.6. Verband: Het subaride klimaat waardoor het productiegebied wordt gekenmerkt, heeft, met name door het watertekort in de zomer, een positieve invloed op de teelt van de plant, zoals blijkt uit de desbetreffende wetenschappelijke literatuur.

Ook de morfologische factoren en de bodem- en klimaatgesteldheid, respectievelijk de heuvelachtige structuur van het gebied en de specifieke zanderige en modderige textuur van de bodem, die verhinderen dat er vocht blijft liggen, zijn bijzonder geschikt. De omstandigheden van het grondgebied van San Gimignano, zoals gezonde, permeabele bodems met een goede afwatering en een klimaat met een laag jaarlijks neerslaggemiddelde, zijn gunstig voor de productie van saffraan; de neerslag valt gewoonlijk in de winter en de zomers zijn droog. Kenmerkend voor het geomorfologische aspect van het grondgebied is de bijna uniforme aanwezigheid van heuvels met een hoogte van tussen de 170 en 624 m, met golvende contouren en zwak of matig glooiende hellingen met weinig oppervlakkige erosie. In verhouding tot de uitgestrektheid van het heuvellandschap komt in de valleikommen een zeer beperkt aantal gebiedsoorten voor. Op het grondgebied van San Gimignano zijn geen belangrijke waterstromen aanwezig en het hydrografische netwerk is gebrekkig en onregelmatig verspreid.

Uit onderzoek op het gebied van de bodem- en klimaatgesteldheid van het grondgebied komt naar voren dat de bodemstructuur hoofdzakelijk zanderig of zanderig-modderig is met kleine hoeveelheden klei, dat de bodem goed ontwikkeld is, over het algemeen vruchtbaar, met een redelijke permeabiliteit, dat de bodem wordt gekenmerkt door een hoge poreusheid en een uitstekende afwatering die ervoor zorgt dat de grond zeer luchtdoorlatend is. Ook klimatologisch gezien zijn de omstandigheden van het grondgebied van San Gimignano gunstig voor het telen van saffraan, met de hoogste neerslagwaarden in de herfst en de lente en de laagste waarden in de zomer. Op grond van de jaarlijkse temperatuurverschillen wordt het klimaat van het gebied rond San Gimignano omschreven als een sublitoraal/continentaal klimaat. Al deze factoren dragen er gezamenlijk toe bij dat het grondgebied van San Gimignano een optimale omgeving is voor de teelt van saffraan, dat bij deze bodem- en klimaatgesteldheid zijn natuurlijke habitat heeft gevonden; het is hieraan dat "Zafferano di San Gimignano" zijn bijzonderheid te danken heeft. Behalve dat er sprake is van een gebied dat zonder twijfel geschikt is, is het product eveneens van oudsher met het grondgebied verbonden op grond van een aantal economische, sociale en productiefactoren. De teelt van saffraan heeft in San Gimignano een lange traditie, die sinds 1200 is gedocumenteerd.

Te beginnen bij het oogsten van de bloemen tot aan de selectie en het drogen van de stigma's wordt, ook vandaag de dag nog, iedere handeling met de hand verricht, zonder enige technische hulp. Zo wordt ook de "mondatura" of "sfioritura" met uiterste bekwaamheid met de hand verricht, terwijl het aangeven van het ideale roosterpunt op het oog wordt gedaan op basis van de ervaring die de oudste medewerkers in de loop der jaren hebben opgedaan.

In veel middeleeuwse documenten van de stad wordt in contracten melding gemaakt van saffraan. Bijzonder wijdverspreid was op het platteland het contract dat eruit bestond vooraf contant een bepaalde, bij de oogst ("ad novellum") te leveren hoeveelheid saffraan te betalen. Omdat het een veelzijdig contract was, werd het ook in plaats van geld gebruikt. Ook de rigide regels van de Commune voor het garanderen van het gewicht en de kwaliteit van het product zijn historisch verbonden met de saffraanhandel. Het was de taak van het artsen- en apothekersgilde, dat tevens zorg droeg voor het ijken van de weegschalen, erop toe te zien dat het wegen op correcte wijze plaatsvond. Een bewijs voor deze activiteit komt men vandaag nog tegen: een achternaam als Pesalgruoghi of Pesalgruoci (van "pesare" - wegen - en "crocus" - krokus -) komt nog steeds voor in San Gimignano.

Er vindt momenteel een belangrijke herontdekking plaats van "Zafferano di San Gimignano", zowel op gastronomisch als op farmaceutisch gebied. Door middel van eerlijke en constante methoden heeft de traditie in dit gebied gezorgd voor duurzame gebruiken op het gebied van de productie en ook op het gebied van de verwerking van saffraan. Veel handelingen worden nog steeds net als in de Middeleeuwen met de hand uitgevoerd: het selecteren van de bollen, het plukken van de bloemen in de vroege ochtenduren, het loshalen van de stigma's, het laten drogen bij het vuur.

Het product wordt gebruikt in gerechten en in sommige plaatselijke specialiteiten, ook in samenhang met andere typische producten uit San Gimignano, zoals brood met Vernaccia-wijn en saffraan, en "schiacciata" (plat, vierkant brood) met saffraan. Door enkele boeken, zoals bijvoorbeeld het "libro della cocina" (kookboek) van Anonimo Toscano uit de 16e eeuw te raadplegen, merkt men dat saffraan tegenwoordig in de keuken minder belangrijk is dan in het verleden. Saffraan was namelijk het belangrijkste ingrediënt van gerechten met namen als "i pestelli", "la peverata", "l'agliata", "la porrata" en ook van een aantal kazen. Dat saffraan nu minder aandacht krijgt is met name te wijten aan een ingrijpende verandering van gewoonten waarbij vooral traditionele praktijken en producten het moeten ontgelden. Gelukkig zijn we tegenwoordig getuige van een omgekeerde tendens die aanzet tot tal van initiatieven en manifestaties. Sinds jaren vindt er in San Gimignano, in het najaar, een feest plaats dat "zo geel als goud" is. Dit feest, dat wordt gehouden ter gelegenheid van de "mondatura" van de krokussen, heeft als doel de aandacht van het publiek te vestigen op de culturele aspecten van het gebruik van saffraan.

4.7. Controlestructuur Naam: AGROQUALITÀ

Adres: Via Montebello, 8 - Roma

4.8. Etikettering: Het product wordt met de hand verpakt en in de handel gebracht, waarbij de stigma's worden gelaten zoals ze zijn, of in de vorm van draadjes. Het product, met een gewicht dat varieert van 10 centigram tot 1 gram, wordt verpakt in zakjes of in een verpakking van materiaal dat geschikt is voor voedingsmiddelen.

Op het etiket van de verpakking moeten, naast het grafische symbool van de Gemeenschap met desbetreffende vermelding en naast de wettelijk vereiste informatie, in duidelijke en leesbare drukletters, de volgende nadere aanduidingen staan:

- "Zafferano di San Gimignano", onvertaalbaar, gevolgd door de vertaalbare uitdrukking "Denominazione di Origine Protetta" (beschermde oorsprongsbenaming), voluit, of afgekort (DOP). Deze aanduidingen moeten worden vermeld met letters die ten minste tweemaal zo groot zijn als de andere;

- de naam, firmanaam en het adres van het productie- en/of verpakkingsbedrijf.

Het is verboden hier niet nadrukkelijk voorziene kwalificaties aan toe te voegen.

Wel is het gebruik toegestaan van: aanduidingen die naar privé-merken verwijzen, mits deze niet zijn bedoeld om iets aan te prijzen of zodanig zijn dat consumenten erdoor worden misleid; aanduidingen van de naam van het bedrijf dat de saffraan heeft geteeld, of van andere oprechte en aantoonbare verwijzingen die zijn toegestaan op grond van communautaire, nationale of regionale regelgeving, en die niet strijdig zijn met de doelstelling en de inhoud van dit productdossier.

Producten waarbij om deze te bewerken, ook na deze te hebben bewerkt en verwerkt, "Zafferano di San Gimignano" met beschermde oorsprongsbenaming als grondstof wordt gebruikt, kunnen zonder het communautaire logo in de handel worden gebracht in verpakkingen waarop naar die benaming wordt verwezen, op voorwaarde dat:

- "Zafferano di San Gimignano" met beschermde oorsprongsbenaming, als zodanig gecertificeerd, het exclusieve bestanddeel vormt van de handelscategorie waartoe het product behoort;

- de gebruikers van "Zafferano di San Gimignano" met beschermde oorsprongsbenaming toestemming hebben van de houders van het, door middel van de registratie van de benaming "Zafferano di San Gimignano" DOP, verkregen recht van intellectuele eigendom, welke houders zijn verenigd in een consortium dat door het Italiaanse ministerie van Landbouw- en Bosbouwbeleid met de bescherming is belast. Hetzelfde consortium zal deze gebruikers ook inschrijven in speciale registers en toezicht houden op het correcte gebruik van de beschermde benaming. Bij ontbreken van het met de bescherming belaste consortium zullen de genoemde taken worden verricht door het Italiaanse ministerie van Landbouw- en Bosbouwbeleid, aangezien dit de bevoegde dienst is die is belast met de tenuitvoerlegging van Verordening (EEG) nr. 2081/92.

Met betrekking tot het niet exclusieve gebruik van "Zafferano di San Gimignano" met beschermde oorsprongsbenaming is volgens de vigerende regelgeving slechts een verwijzing ernaar toegestaan tussen de ingrediënten van het product dat dit bevat of waarin dit is verwerkt of bewerkt.

Het logo van het product, zoals de hieronder weergegeven reproductie, bestaat uit een figuur die een silhouet van San Gimignano voorstelt, met gouden vlakvulling en met een krokusbloem die zich links van het midden bevindt met op de voorgrond bloemblaadjes die in wit en lila (Pantone 258) zijn opgevuld. De drie saffraanstigma's zijn rood (Pantone 180) van kleur. In het onderste gedeelte staat het opschrift "ZAFFERANO", in het lettertype dearjoe, zwart van kleur, op de gouden ondergrond en, in de ruimte daaronder, het opschrift "DI SAN GIMIGNANO", in het lettertype dj murphic full en eveneens zwart van kleur, op een witte ondergrond. Het logo heeft zowel in de hoogte als in de breedte een afmeting van 36 mm.

Het logo kan evenredig worden aangepast aan diverse gebruikstoepassingen.

>PIC FILE= "C_2004093NL.003101.TIF">

4.9. Nationale eisen: -

EG-nummer: IT/00289/08.05.2003.

Datum van ontvangst van het volledige aanvraagdossier: 8 december 2003.