Conclusies van de Raad betreffende de omschrijving van een „Europese Onderzoeksruimte — Visie 2020”

(2009/C 25/01)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

de mededeling van de Commissie van 26 november 2008 met de titel „Een Europees economisch herstelplan voor groei en werkgelegenheid”, waarin met name maatregelen worden voorgesteld om de kenniseconomie te ondersteunen, met inbegrip van de onderzoeksintensieve KMO's die in de huidige financiële crisis een bijzonder risico lopen;

zijn conclusies van 30 mei 2008 betreffende „het op gang brengen van het proces van Ljubljana — naar een volledige verwezenlijking van de EOR”, waarmee beoogd wordt een betere governance van de EOR tot stand te brengen, en waarin in het bijzonder de noodzaak beklemtoond wordt van een langetermijnvisie voor de EOR die gebaseerd is op de doelstellingen van de strategie van Lissabon;

zijn conclusies over de toekomst van wetenschap en technologie in Europa van 23 november 2007, waarin wordt gepleit voor meer publieke en particuliere financiële middelen, alsook de versterking van het menselijk potentieel, voor onderzoek;

BEVESTIGT dat in het streven naar duurzame ontwikkeling, waaronder milieubescherming, het van belang is de wetenschappelijke en technologische grondslagen overal in Europa te versterken en het concurrentievermogen te ontwikkelen, en dat aan de behoeften van de Europese burgers moet worden voldaan door de totstandbrenging van een Europese Onderzoeksruimte (EOR), waarin onderzoekers, wetenschappelijke kennis en technologie vrij circuleren;

BENADRUKT dat de coördinatie- en samenwerkingsactiviteiten in de EOR georganiseerd worden op basis van vrijwilligheid, en dat voor de uitvoering ervan een variabele geometrie geldt, in een geest van nauwe samenwerking tussen de Gemeenschap en de lidstaten, waar de landen die deelnemen aan het Kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling op passende wijze bij betrokken worden en waarbij het subsidiariteitsbeginsel in acht wordt genomen;

HERINNERT ERAAN dat naast het Kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling er een waaier aan andere belangrijke initiatieven op Europees niveau bestaat, zoals EUREKA en COST, die van essentieel belang blijven om een echte geest van samenwerking tot stand te brengen. Bovendien is er een verscheidenheid aan wetenschappelijke instellingen van topniveau in Europa, met inbegrip van intergouvernementele wetenschappelijke organisaties en laboratoria (2) , die aan de wereldwijde erkenning van Europees onderzoek bijdragen;

IS in dit verband VAN MENING dat de toenemende mondiale concurrentie op onderzoeksgebied en het ontstaan van wereldwijde maatschappelijke problemen ertoe nopen de volledige verwezenlijking van de EOR, met inbegrip van haar externe dimensie, te versnellen;

ONDERSCHRIJFT bijgaand document „Europese Onderzoeksruimte — Visie 2020”, dat in het kader van de eerste fase van het „proces van Ljubljana” ontwikkeld werd in partnerschap met de lidstaten en de Commissie;

VERZOEKT de lidstaten en de Commissie om in hun beraad over de „Lissabonstrategie na 2010” met deze visie rekening te houden;

(1) PB C 205 van 17.7.2000, blz. 1.

(2) Zoals de Europese Organisatie voor Kernonderzoek (CERN), het Europees Ruimteagentschap (ESA), de Europese Organisatie voor Astronomisch Onderzoek op het Zuidelijk Halfrond (ESO), het Europees Laboratorium voor Moleculaire Biologie (EMBL) en andere.

BIJLAGE

„EUROPESE ONDERZOEKSRUIMTE — VISIE 2020”

In 2020 zullen alle actoren in de gehele EOR ten volle profijt trekken van de „vijfde vrijheid”: vrij verkeer van onderzoekers, kennis en technologie. De EOR biedt interessante voorwaarden en daadwerkelijke en efficiënte governance voor onderzoek, en voor investeringen in Europa in sectoren met een intensief O&O. Zij genereert een krachtige meerwaarde door een gezonde Europabrede wetenschappelijke concurrentie in de hand te werken en tegelijk een passend niveau van samenwerking en coördinatie te waarborgen. Zij speelt in op de behoeften en de ambities van de burgers en draagt effectief bij aan duurzame ontwikkeling en aan het concurrentievermogen van Europa.

De Europese Onderzoeksruimte (EOR) is diep geworteld in onze samenleving en speelt in het streven naar duurzame ontwikkeling in op haar behoeften en ambities

De door de overheid gesteunde wetenschappelijke en technologische basis in Europa speelt een centrale rol bij het inspelen op de behoeften van burgers en bedrijven, dankzij geavanceerd onderzoek van wereldniveau.

De belangrijkste uitdagingen worden aangepakt met omvangrijke publieke en private investeringen in onderzoek en met strategische partnerschappen tussen Gemeenschap, lidstaten en geassocieerde staten in een op gemeenschappelijke prognoses gebaseerde variabele geometrie.

Onderzoek ondersteunt ook de ontwikkeling van nationale en communautaire beleidsmaatregelen, en verschaft besluitvormers toegankelijke, geactualiseerde wetenschappelijke gegevens op allerlei gebieden.

De EOR gaat uit van het wederzijdse vertrouwen en de permanente dialoog tussen de samenleving en de gemeenschap van wetenschap en technologie. De vrijheid van onderzoek wordt ten volle erkend. Het onderzoek dat in de EOR wordt verricht, eerbiedigt de ethische beginselen van de EU en ondersteunt de Europese democratische waarden alsook de culturen en identiteiten van de lidstaten.

Dankzij de EOR kan Europa op internationale podia en met zijn belangrijkste internationale partners met één stem spreken. Op alle niveaus bevorderen de overheden gezamenlijk de consistentie tussen hun O&O-samenwerkingsactiviteiten en ontplooien zij gezamenlijke initiatieven die Europa een leidende rol geven om de mondiale uitdagingen het hoofd te bieden en de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling te verwezenlijken.

De EOR wijst Europa de weg naar toponderzoek en is een belangrijke motor van het Europees concurrentievermogen in een gemondialiseerde wereld

Onderzoeks-, onderwijs- en innovatiestelsels worden samen gemoderniseerd

Op alle niveaus, gaande van individuele onderzoekers, financieringsorganisaties, universiteiten en onderzoeksinstellingen, tot kleine en middelgrote ondernemingen en multinationals, worden binnen de „kennisdriehoek” (onderwijs, onderzoek en innovatie) intensieve interacties gestimuleerd en met passende Europese mechanismen ondersteund.

Onderzoeks-, onderwijs- en innovatiebeleidsmaatregelen en -programma's worden op alle niveaus met passende betrokkenheid van de desbetreffende belanghebbenden gezamenlijk uitgewerkt door overheden, wanneer dat nodig is om de doelmatigheid, efficiëntie en waarde ervan voor samenleving en economie te optimaliseren.

Het aanbod van menselijke middelen in wetenschap en technologie spoort met de vraag van publieke en particuliere actoren op onderzoeksgebied, en de EOR draagt bij tot de ontwikkeling van passende structuren voor de opleiding en het evenwichtige verkeer van onderzoekstalent, en tot een gunstig evenwicht tussen werk en privé-leven.

De eor ligt ten grondslag aan de ontwikkeling van het Europees concurrentievermogen …

Bedrijven worden gestimuleerd om in Europa, met name in O&O, te innoveren en te investeren. Bedrijven die in de EOR actief zijn, trekken profijt uit een interne markt voor innovatieve goederen en diensten, en van een uitstekend uitvoerpotentieel voor groeiende markten in de hele wereld. Zij maken ten volle gebruik van de mogelijkheden van open innovatie door middel van een interne markt voor kennis, waaronder een operationeel IPR-kader.

In de gehele EOR kunnen bedrijven, ook jonge innovatieve bedrijven en kleine en middelgrote ondernemingen gemakkelijk deelnemen aan onderzoekspartnerschappen met een openbare Europese wetenschappelijke basis, en profiteren van attractieve randvoorwaarden gebaseerd op pro-actief normalisatiebeleid en gecoördineerde overheidsopdrachten waardoor hun toegang tot groeimarkten voor innovatieve ideeën, goederen en diensten in Europa verbeterd wordt.

… en biedt gecoördineerde steun aan onderzoekers en onderzoeksinstellingen die aan toponderzoek doen

Op alle niveaus van de EOR leveren overheden een bijdrage aan de W&T van wereldklasse in Europa, door middel van samenwerking en coördinatie als er een duidelijke meerwaarde is. Daartoe worden nationale en regionale onderzoekssystemen, beleidsdoelen, verspreidings- en ondersteunende mechanismen en programma's, de kernelementen van de EOR, op een eenvoudige en coherente wijze ontwikkeld.

Een belangrijk aandeel in de overheidsfinanciering wordt geleverd door de open concurrentie in de gehele EOR op basis van de kwaliteit en relevantie van het onderzoek; zulks bevordert geleidelijk de nodige specialisatie en concentratie, om tot referentiecentra van optimale omvang te komen en de effectiviteit van de onderzoeksfinanciering te verbeteren.

Overheidsfinanciering laat een ruime marge voor creativiteit van onderop en een gezonde diversiteit in de benaderingen om de problemen aan te pakken. Dit omvat een volledig open, niet-georiënteerd onderzoek, gefinancierd via de Europese Onderzoeksraad en de nationale financieringsorganen, die openstaan voor rechtstreekse aanvragen van individuele onderzoekers of teams uit een of meer EU-landen.

Tegelijk wordt in de gehele eu de opbouw van W&T-capaciteit bevorderd

Door hun onderzoekscapaciteit ten volle te benutten bouwen alle Europese landen en regio's verder aan hun sterke punten en behouden of verkrijgen zij toegang tot complementaire gespecialiseerde kennis en W&T-capaciteit in de rest van Europa. Dit geschiedt door significante steun van het cohesiebeleid met een passende transnationale coördinatie, om voor een zo goed mogelijke spreiding over Europa te zorgen.

Als onderdeel van een rijk en gediversifieerd landschap van wetenschappelijke instellingen van topniveau, promoten de grote onderzoeksinfrastructuren in de EOR topwetenschap op een mondiale concurrerende basis; zij worden waar passend op Europees niveau medegefinancierd, waarbij zich snel nieuwe decentrale infrastructuren ontwikkelen. Zij bieden een billijke toegang tot moderne onderzoeksfaciliteiten van wereldniveau en technologische demonstratiemodellen.

De EOR biedt een naadloze ruimte van vrijheid en mogelijkheden voor dialoog, uitwisseling en interactie, die openstaat voor de wereld

De EOR zorgt voor een open circulatie van kennis over de nationale grenzen heen. Op alle niveaus is de blik van de overheden naar buiten gericht, op samenwerking met derde landen, uitgaande van wederzijdse belangen en een goede bescherming en beheer van intellectuele eigendom. De EOR vormt het middelpunt van alle belangrijke netwerken van producenten, distributeurs en gebruikers van wetenschappelijke en technologische kennis.

Een gemeenschappelijk kader, begeleiding en, zo nodig, wetgeving vergemakkelijken de totstandbrenging en werking van de transnationale markten en netwerken waarin de EOR-actoren op doelmatige en doeltreffende wijze met elkaar kunnen interageren.

Onderzoeksinstellingen in de gehele EOR hebben de strategische, financiële en beheersmatige autonomie om deel te nemen aan duurzame partnerschappen en allianties in geheel Europa en daarbuiten, en om efficiënt met het bedrijfsleven en andere actoren te interageren. Die interactie wordt vergemakkelijkt door een open interne markt voor contractonderzoek en passende begeleiding bij het beheer van intellectuele-eigendomsrechten.

De actoren zijn in staat in de gehele EOR toegang te krijgen tot kennis en die kennis te beheren en te delen (ook met open toegang) door middel van geavanceerde informatiesystemen die interoperabel zijn.

Europese onderzoeksinstellingen bieden aantrekkelijke werkomstandigheden voor onderzoekers uit alle delen van de wereld, zowel voor mannen als vrouwen, in de context van één arbeidsmarkt die mobiliteit tussen landen en sectoren met minimale financiële of administratieve obstakels mogelijk maakt.