COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(91) 39 def. 
Brussel, 15 februari 1991 
VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD 
OVER DE WERKZAAMHEDEN VAN 
HET COMITE VOOR FARMACEUTISCHE SPECIALITEITEN 

- 2 -
I. INLEIDING 
1. Doel van het rapport 
De Commissie heeft onlangs een voorstel Ingediend voor een toekomstige 
regeling inzake het vrije verkeer van geneesmiddelen (zowei voor 
menselijk als voor diergeneeskundig gebruik) In de Gemeenschap^1>. In 
een uitvoerige toelichting zijn daarbij de achtergronden van het 
voorstel uiteengezet. De doelstellingen van de toekomstige regeling 
kunnen het best worden gerealiseerd vla een genuanceerde aanpak met 
twee vergunningsprocedures : een gedecentraliseerde en een gecentra­
liseerde. Deze procedures zijn ontwikkeld op basis van de ervaring met 
de huidige communautaire procedures, de "meerlandenprocedure" en de 
"overlegprocedure". Dit rapport biedt de gelegenheid de ervaring met 
en de resultaten van de huidige procedures voor geneesmiddelen voor 
menselijk gebruik te presenteren, zodat het voorstel voor de 
toekomstige regeling In samenhang hiermee kan worden beschouwd. 
In dit document wordt tevens overeenkomstig artikel 15, lid 1, van 
Richtlijn 75/319/EEG(2) verslag uitgebracht over de werking van de 
procedure van hoofdstuk III van deze richtlijn (ni. de meerlanden­
procedure) en de Invloed ervan op de ontwikkeling van het Intra­
communautaire handelsverkeer. De vorige rapporten(3) worden hiermee 
geactualiseerd. 
(1) COM(90)283 van 14.11.1990 
(2) Ter verhoging van de leesbaarheid van dit rapport worden de 
aangehaalde teksten van de communautaire geneesmiddelenwetgeving in 
chronologische volgorde opgesomd In bijlage 1. 
(3) Rapporten van de Commissie aan de Raad over de werkzaamheden van 
het Comité voor Farmaceutische Specialiteiten : 
C0M(79)59 van 22.2.1979; 
C0M(80)149 van 31.3.1980; 
C0M(81)363 van 13.7.1981; 
C0M(82)787 van 3.12.1982; 
C0M(84)437 van 3.12.1984, (toelichting 5); 
C0M(88)143 van 22.3.1988. 
- 3 -
De eerste, bij Richtlijn 75/319/EEG ingevoerde communautaire procedure 
voor de coördinatie van de nationale regelingen voor de aanvraag van 
een handelsvergunning is in het rapport aan de Raad van 1988 uitvoerig 
toegelicht. Na de Invoering van de meerlandenprocedure eind 1986, werd 
deze oudere procedure niet langer gebruikt. Omdat zij evenwel bepaalde 
overeenkomsten met de meerlandenprocedure vertoont, Is een onderlinge 
vergelijking van de ervaringen met belde procedures Illustratief. 
BIJ Richtlijn 87/22/EEG werd op 1 Juli 1987 nog een communautaire 
procedure ingevoerd, namelijk de* overlegprocedure. Deze verschilt 
fundamenteel van de meerlandenprocedure, In die zin dat zij voor met 
behulp van hoogwaardige, met name blotechnologische technieken ver­
vaardigde geneesmiddelen moet worden gevolgd, voordat er op nationaal 
niveau besluiten kunnen worden genomen. Ofschoon deze procedure pas 
enkele Jaren geleden is ingevoerd, kan tot op zekere hoogte toch al 
worden geïllustreerd hoe zij functioneert. 
2. Inhoud van het rapport 
Dit rapport van de Commissie voor de Raad heeft betrekking op de alge­
mene activiteiten van het Comité voor Farmaceutische Specialiteiten en 
de werkgroepen daarvan. Voorts wordt Ingegaan op het functioneren van 
de twee communautaire procedures (de meerlanden- en de overlegproce­
dure) voor gecoördineerde afgifte van nationale handelsvergunningen 
voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik overeenkomstig de communau­
taire wetgeving. Tenslotte wordt tevens ingegaan op de ontwikkelingen 
op het vlak van farmacovigllantIe en Internationale harmonisatie. 
- 4 -
Op grond van de taakomschrijving van Richtlijn 75/319/EEG brengt het 
Comité voor Farmaceutische Specialiteiten (CFS) advies uit over de 
vraag of een bepaald geneesmiddel aan de voorschriften van Richt­
lijn 65/65/EEG voldoet. De activiteiten van het comité beperken zich 
daarom niet tot de beoordeling van nieuwe aanvragen om een handels­
vergunning, doch strekken zich ook uit tot de wetenschappelijke en 
administratieve eisen waaraan een aanvraag om een handelsvergunning 
moet voldoen. Een groot deel van deze werkzaamheden laat het CFS 
uitvoeren door werkgroepen en deskundigengroepen, die van onschatbare 
waarde zijn voor het comité en voor*de Commissie. 
Met het besluit om al dan niet een handelsvergunning te verlenen, Is 
het werk van het CFS nog niet af. Het comité houdt een waakzaam oog op 
de in de handel gebrachte geneesmiddelen, houdt voortdurend toezicht 
op de veiligheid en werkzaamheid ervan en is alert op elke verandering 
van het profiel van bijwerkingen ervan. Deze laatste activiteit, 
farmacovigllantIe genaamd, brengt steeds meer werk met zich mee. In 
dit verband werd een aantal geheel nieuwe procedures ontwikkeld. 
Vanwege zijn deskundigheid heeft het CFS de Commissie ook bijgestaan 
bij internationale besprekingen over de technische voorwaarden voor de 
afgifte van vergunningen voor geneesmiddelen, bij de uitwisseling van 
wetenschappelijke kennis en bij haar Inspanningen met het oog op 
internationale harmonisatie van de aan experimenten met farmaceutische 
produkten te stellen eisen. 
Om een beeld te geven van het brede spectrum van activiteiten van het 
comité, wordt aan al deze aspecten aandacht besteed. 
- 5 -
I I. WERKZAAMHEDEN VAN HET CFS 
Samenstelling van het comité 
1.1. Het Comité voor Farmaceutische Specialiteiten bestaat volgens het 
reglement van orde (MI/492/77) uit één vertegenwoordiger per 
Lid-Staat en één vertegenwoordiger van de Commissie. Elke vertegen­
woordiger heeft één plaatsvervanger. Bijlage 2 bevat een lijst van de 
huidige leden van het CFS. *' 
1.2. De leden van het comité kiezen uit hun midden in geheime stemming en 
bij absolute meerderheid een voorzitter. De duur van het voorzitter­
schap bedraagt drie Jaar en kan slechts eenmaal worden verlengd. 
Tweemaal achtereenvolgens bekleedde Dr. Teijgeier het voorzitterschap, 
totdat Prof. D. Pogglollnl, de huidige voorzitter, in september 1988 
tot zijn opvolger werd gekozen. 
1.3. Er zijn twee vice-voorzltters. Een van belde wordt door het comité 
gekozen en de andere wordt door de Commissie benoemd. In mei 1989 werd 
Prof. J.M. Alexandre tot vlce-voorzItter gekozen. De heer F. Sauer 
werd tot vlce-voorzItter namens de Commissie benoemd. 
- 6 -
2. Voor IIchtIng 
2.1. Het CFS vervult bij de toepassing van de communautaire geneesmlddeIen­
richit lijnen een scharnierfunctIe. De standpunten van het CFS ten aan­
zien van een reeks onderwerpen zijn erg belangrijk en relevant voor de 
farmaceutische Industrie. In verband met de grote hoeveelheid Informa­
tie hebben de diensten van de Commissie de relevante teksten verzameld 
en gepubliceerd In een reeks met als titel "Voorschriften inzake 
geneesmiddelen In de Europese Gemeenschap"(4). Deze reeks is in 
Januari 1989 voor het eerst verscheiden en zal, In overeenstemming met 
het beleid van openbaarheid van het comité, regelmatig worden 
bijgewerkt en aangevuld. 
* Deel I van de reeks bevat de bindende teksten van de Gemeenschap 
Inzake geneesmiddelen voor menselijk gebruik (catalogusnummer CB-55-
89-706-NL-C). 
* Deel II betreft de handleiding voor aanvragers, die de in 1986 
gepubliceerde versie vervangt (catalogusnummer CB-55-89-293-EN-C). 
* Deel III bevat technische richtsnoeren voor de kwaliteit, waarbij 
onder meer wordt Ingegaan op de beproeving van met biotechnologie 
vervaardigde geneesmiddelen en op toxico logIsch-farmacologische en 
klinische studies (catalogusnummer CB-55-89-843-EN-C). 
* Deel IV geeft richtsnoeren voor goede laboratoriumpraktijken 
(catalogusnummer CB-55-89-722-EN-C). 
Er bestaat ook nog een deel V, dat uitsluitend over veterinaire 
geneesmiddelen gaat. 
(4) "Voorschriften Inzake geneesmiddelen in de Europese Gemeenschap", 
te verkrijgen bij het Bureau voor Officiële Pub II kat les der 
Europese Gemeenschappen, 2, rue Mercier, L-2985 Luxemburg. 
- 7 -
3. Gestandaardiseerd aanvraagdossier 
3.1. Reeds In een zeer pril stadium constateerde het CFS dat een gemeen­
schappelijke Informatiebasis een eerste vereiste Is, Indien men tot 
een harmonisatie van de beslissingen over de aanvragen om handels­
vergunningen wil komen. Bovendien zou de aanvraagprocedure hierdoor 
eenvoudiger en doorzichtiger worden. Daarom werd in 1986 een boekwerk 
met de titel "Notice to Applicants" (handleiding voor aanvragers) 
samengesteld. De tekst daarvan werd later grondig herzien en aange­
vuld. De bijgewerkte versie, die in Januari 1989 is verschenen, bevat 
uitvoerige informatie over de samenstelling van het aanvraagdossier en 
van de rapporten van deskundigen, waarbij nadrukkelijk op het belang 
en de waarde hiervan wordt gewezen. 
3.2. De handleiding voor aanvragers werd door een ad hoe-groep van natio­
nale deskundigen op het gebied van de regelgevingsaspecten opgesteld. 
Daarbij kwam een aantal belangrijke punten naar voren, die nadere 
beschouwing behoefden. De groep werd daarom op 24 mei 1989 geïnsti­
tutionaliseerd en werd voortaan aangeduid als de Werkgroep 
"Procedures" van het CFS. Dr. CA. Teijgeler (voorzitter van het CFS 
van 1983-1988) werd tot voorzitter van de werkgroep benoemd. 
De werkgroep houdt zich bezig met de procedurele en administratieve 
eisen ten aanzien van aanvragen om een handelsvergunning, en met 
andere regelgevingsaspecten. Zo werkt de groep aan een In alle 
Lld-Staten te gebruiken geharmoniseerd administratief gedeelte 
(deel I .A) van het aanvraagdossier en tracht zij de standpunten over 
algemene administratieve aspecten te harmoniseren. 
De werkgroep zal zich ook gaan bezighouden met de voorbereiding van de 
derde uitgave van de "Notice to Applicants" (handleiding voor aanvra­
gers) op basis van de resultaten van de behandeling van de voorstellen 
van de Comlssie door de Raad en het Parlement, die voor 1991 op het 
programma staat. De huidige tekst van de handleiding zal evenwel tot 
1992 geldig blIJven. 
- 8 -
4. Harmonisatie van wetenschappelijke eisen 
4.1. In Richtlijn 75/318/EEG van de Raad, als gewijzigd, staan de 
voorschriften voor analytische, toxI co logisch-farmacologische en 
klinische normen en voorschriften voor proeven op geneesmiddelen. Al 
sinds zijn oprichting kent het CFS een hoge prioriteit toe aan het 
opstellen van richtsnoeren voor de kwaliteit, veiligheid en 
werkzaamheid van geneesmiddelen. 
4.2. Deze richtsnoeren dienen een tweeIexilg doel. Ten eerste moeten zij als 
basis dienen voor een praktische harmonisatie van de manier waarop de 
Lld-Staten de in de communautaire richtlijnen opgenomen, gedetailleer­
de voorschriften met betrekking tot het bewijs van de kwaliteit, 
veiligheid en werkzaamheid interpreteren en toepassen. Ten tweede zijn 
zij gericht op vereenvoudiging van de samenstelling van aanvragen om 
handelsvergunningen die door alle twaalf Lid-Staten worden erkend. 
4.3. Deel III van de "Voorschriften Inzake geneesmiddelen In de Europese 
Gemeenschap" (zie punt 2.1) bevat de tot Januari 1989 gepubliceerde 
richtsnoeren. In bijlage 3 staat een lijst van nog recentere richt­
snoeren. Deze lijst zal als aanvulling op deel lil van de "Voorschrif­
ten inzake geneesmiddelen In de Europese Gemeenschap" worden 
gepublleeerd. 
5. Werkgroepen 
5.1. Reeds kort na de oprichting stelde het CFS vast behoefte te hebben aan 
deskundige hulp op een reeks van wetenschappelijke gebieden. Daarom 
werd een aantal werkgroepen opgericht ("Werkzaamheid" en "Veiligheid" 
In 1977, "Kwaliteit" In 1985, "FarmacovigllantIe" en "Procedures" In 
1989). Deze werkgroepen, die een intrinsiek onderdeel van het CFS 
vormen, helpen het comité bij het uitbrengen van wetenschappelijke 
adviezen over aanvragen in het kader van de communautaire procedures. 
- 9 -
5.2. Tegelijkertijd richtte de Commissie In 1985 de Werkgroep "Biotechno­
logie" op. Deze kreeg niet alleen de opdracht de Commissie bij te 
staan bij de voorbereiding en opstelling van de technische voor­
schriften van de "biotechnologle-rIchtllJn" (zie bijlage 1), maar werd 
ook belast met de voorbereiding van de besprekingen in verband met de 
CFS-advlezen over aanvragen voor met behulp van biotechnologie 
verkregen produkten, een taak die steeds belangrijker wordt. 
5.3. Naarmate het aantal en de complexiteit van de aanvragen groeide, ver­
anderden de werkgroepstructuren defer de flexibele, alerte en selec­
tieve werkwijze. Dit betekent dat de werkgroepen wat bepaalde proble­
men betreft samenwerken, dat Individuele deskundigen In ad hoe-verga­
der Ingen van deskundigen worden gehoord of dat specialisten voor een 
specifieke bespreking op een werkgroepvergadering worden uitgenodigd. 
Een recent voorbeeld hiervan Is de speciale deskundigenvergadering van 
6 Juni 1990 over geneesmiddelen voor AIDS. 
5.4. De mogelijkheid om deskundigen in uiteenlopende disciplines uit te 
nodigen Is een integraal onderdeel van de activiteiten van het CFS en 
de werkgroepen geworden, omdat een totale afweging van de voordelen en 
de risico's alleen mogelijk is als verschillende deskundigheden worden 
gecombineerd. Door op de met deze flexibele structuur ingeslagen -
succesvolle - weg door te gaan, zal het CFS de brede reeks van aan­
vragen goed weten op te vangen en als brug tussen de huidige activi­
teiten en het nieuwe systeem kunnen functioneren. 
5.5. Ook kan een groot aantal Europese deskundigen dank zij de flexibili­
teit van de werkgroepenstructuur een bijdrage leveren tot het systeem. 
Momenteel kan het CFS voor advies op enkele honderden deskundigen 
steunen, doch de nationale lijsten van beschikbare deskundigen worden 
voortdurend bijgewerkt. De hoofdterreinen van wetenschappelijke 
activiteit zijn als volgt over de verschillende werkgroepen verdeeld. 
10 -
* Werkgroep "Werkzaamheid": Onder voorzitter Pr. J.M. Alexandre heeft 
deze werkgroep zowel aandacht besteed aan algemene kwesties als aan 
onderwerpen die van specifiek therapeutisch belang zijn. In Juli 
1990 werd de laatste hand gelegd aan de zo belangrijke richtsnoeren 
voor "Goede klinische praktijken" (11I/3976/89). De werkgroep heeft 
In de periode begin 1988 tot oktober 1990 achtmaal vergaderd, waar­
van vier keer als redigeergroep. Speciale deskundigen werden aan de 
werkgroep toegevoegd In verband met de richtsnoeren voor 
geneesmiddelen voor kankerbestrijding (van de EORTC), radlofarmaca 
en biologische beschikbaarheid. 
i; 
* Werkgroep "Procedures": Zoals reeds in punt 3.2 van dit hoofdstuk 
werd vermeld, staat deze werkgroep onder voorzitterschap van de heer 
C. Te IJge Ier. 
* Werkgroep "Farmacovlgllantie": Deze recentelijk opgerichte werk­
groep, waarvan Prof. Royer voorzitter is, houdt zich bezig met de 
ontwikkeling van een geharmoniseerde aanpak bij het toezicht op en 
de verzameling van Informatie over bijwerkingen van geneesmiddelen 
(ADR's). De werkgroep heeft elf vergaderingen gehouden en contact 
gelegd met de Wereldgezondheidsorganisatie over het Internationale 
stelsel van toezicht. 
* Werkgroep "Kwaliteit": Onder leiding van voorzitter A.C. Cartwrlght 
heeft deze werkgroep een groot aantal moeilijke problemen waarmee 
zij werd geconfronteerd, met succes opgelost. De werkgroep heeft in 
verband met een reeks van richtsnoeren en specifieke problemen 
achtereenvolgens samengewerkt met de Werkgroepen "Werkzaamheid", 
"Veiligheid" en "Biotechnologie". In de afgelopen twee Jaar zijn er 
elf plenaire vergaderingen geweest, twee redigeergroepen, namelijk 
voor radlofarmaca (Dr. K. Kristensen) en voor geneeskrachtige 
krulden (Prof. Hefendehl), en vijf ad hoe-groepen. 
- 11 -
* Werkgroep "Veiligheid": Onder voorzitterschap van Pr. R. Bass heeft 
de Werkgroep "Veiligheid" diverse onderwerpen behandeld. Niet alleen 
heeft zij zich met richtsnoeren beziggehouden, maar ook heeft zij 
aandacht besteed aan de toxicologische eigenschappen van een selec­
tie van stoffen. De werkgroep Is zevenmaal bijeen geweest, heeft 
externe deskundigen op het vlak van de Immunotoxiciteit en de toxi­
citeit ten aanzien van de voortplanting geraadpleegd en heeft 
tenslotte voor specifieke onderwerpen een drietal redlgeergroepen 
gevormd. 
5.6. Bovendien heeft de Raad de Commissie met ingang van 1 Juli 1987 de 
bevoegdheid gegeven wijzigingen aan te brengen In de bijlage bij 
Richtlijn 75/318/EEG, waarin de wettelijke voorschriften voor analy­
tische, toxI co logIsch-farmacologische en klinische proeven zijn 
opgenomen. Door de goedkeuring van de richtlijnen met aanvullende 
voorschriften voor immunologische geneesmiddelen bestaande uit 
vaccins, toxlnen, serums of allergenen, voor radlofarmaca en voor uit 
menselijk bloed of plasma bereide geneesmiddelen Is het nodig gebleken 
de technische bijlage bij Richtlijn 75/318/EEG betreffende de analy­
tische, toxlco logIsch-farmacologische en klinische normen en voor­
schriften voor de beproeving van geneesmiddelen aan te passen. 
Het CFS en de werkgroepen hebben de Commissie bijgestaan bij de 
voorbereiding van de In verband met de wetenschappelijke vooruitgang 
noodzakelijke herzieningen. Negenmaal heeft een uit deskundigen in 
uiteenlopende disciplines samengestelde ad hoe-redigeergroep voor 
Immunologische produkten, vaccins in het algemeen en het infiuenza-
vaccin In het bijzonder, zich over de gewenste wijzigingen gebogen. 
Deze zullen In 1991 door het Comité voor de Aanpassing van de 
Richtlijnen aan de Technische Vooruitgang worden behandeld. 
- 12 -
I I. MEERLANDENPROCEDURE 
Beginselen van de meerlandenprocedure 
1.1. De wettelijke voorschriften voor de meerlandenprocedure staan in 
hoofdstuk lil van Richt 11Jn 75/319/EEG, als gewijzigd bij Richtlijn 
83/570/EEG. Een volledige uitleg van de meerlandenprocedure wordt in 
de handleiding voor aanvragers gegeven. 
V 
1.2. Met de meerlandenprocedure wordt in de eerste plaats beoogd het iemand 
die reeds In een van de Lld-Staten een handelsvergunning heeft ver­
kregen, gemakkelijker te maken eveneens in twee of meer andere 
Lld-Staten voor hetzelfde produkt een handelsvergunning te verkrijgen. 
Een van de wijzigingen bij de Invoering van de nieuwe procedure (op 
1 oktober 1986) was dat het vereiste aantal betrokken Lid-Staten werd 
teruggebracht van vijf tot twee. 
1.3. Het uitgangspunt voor de meerlandenprocedure Is dat een geneesmiddel 
dat op basis van geharmoniseerde voorschriften In een van de 
Lld-Staten vervaardigd en in de handel gebracht wordt, - naar behoren 
rekening houdend met de oorspronkelijke vergunning - ook In de overige 
Lld-Staten moet worden toegelaten, behalve in uitzonderlijke gevallen 
die aan het Comité voor Farmaceutische Specialiteiten moeten worden 
voorgelegd. Alleen uitzonderlijke kwesties zouden dus voor advies bij 
het CFS terechtkomen. 
1.4. De autoriteiten van de Lld-Staten die een aanvraag hebben ontvangen, 
hebben 120 dagen de tijd om, op basis van dezelfde documentatie en 
gelet op de door de eerste Lld-Staat afgegeven vergunning, hetzij 
eveneens een vergunning voor het In de handel brengen van het produkt 
op hun grondgebied af te geven, hetzij met redenen omklede bezwaren 
naar voren te brengen. 
13 -
1.5. Bij eventuele bezwaren wordt de zaak doorverwezen naar het CFS. Het 
CFS buigt zich over de motivering van het bezwaar en eventuele 
schriftelijke of mondelinge toelichtingen van de aanvrager, om daarna 
advies uit te brengen. 
1.6. Dit - Juridisch niet verbindende advies - is gericht tot de Lld-Staten 
en tot de aanvrager. Binnen een termijn van 60 dagen met Ingang van de 
dag waarop het advies is uitgebracht, moeten de Lld-Staten een 
beslissing nemen over de wijze waarop zij aan het CFS-advles gevolg 
geven en vervolgens het CFS daarvan*!n kennis stellen. 
2. Werking van de meerlandenprocedure 
2.1. Om de werking van de meerlandenprocedure te bestuderen, Is het nuttig 
de belangrijkste stappen aan te geven die deze procedure markeren (de 
desbetreffende cijfers hebben betrekking op de periode tot en met 
oktober 1990). 
1e stap: Het bedrijf deelt mee van plan te zijn een aanvraag In het 
kader van de meerlandenprocedure in te dienen: 142 aanvragen 
(waarvan 3 aanvragen werden ingetrokken omdat de aanvrager 
niet aan de voorschriften van artikel 9 van Richtlijn 
75/319/EEG had voldaan en waarvan nog eens twee aanvragen 
werden geannuleerd ten gevolge van de ontdekking van ernstige 
blJwerkingen). 
2e stap: De betrokken Lld-Staten bevestigen de ontvangst van een 
geldige aanvraag en de termijn van 120 dagen ex artikel 9 
Richtlijn 75/319/EEG gaat In, zodra de Lld-Staten een telex 
van de Commissie hebben ontvangen : 122 aanvragen. 
- 14 -
3e stap: Een Lld-Staat laat, gelet op de eerste vergunning, het 
geneesmiddel toe : 0 aanvragen (ofte wel 0 %); 
QL '• 
dient binnen de In de richtlijn genoemde termijn van 120 
dagen met redenen omklede bezwaren in : 122 aanvragen (ofte 
wel 100 %). 
4e stap: Het CFS brengt advies uit over de doorverwezen aanvraag: 
92 aanvragen. 
V 
5e stap: De betrokken Lld-Staten delen mee of zij dit advies opvolgen: 
45 aanvragen waarbij de procedure Is afgerond, d.w.z. waarbij 
alle Lld-Staten hun beslissing hebben meegedeeld. 
2.2. Einde 1990 bleek de meerlandenprocedure met 142 aanvragen in vier Jaar 
aanmerkelijk populairder dan de oude procedure met slechts 41 aanvra­
gen in acht Jaar. 
Uit het volgende overzicht blijkt hoeveel aanvragen er In de laatste 
jaren In het kader van de meerlandenprocedure per kwartaal werden 
ingediend (met het begin van de periode van 120 dagen als referentie­
punt) . 
1986 1987 1988 1989 1990 
K2 K3 K4 K1 K2 K3 K4 K1 K2 K3 K4 K1 K2 K3 K4 K1 K2 K3 
111 8676 568 11 7 10 13 9776 
- 15 -
2.3. Deze 142 procedures corresponderen met een totaal van 738 nationale 
aanvragen. De gemiddelde meerlandenprocedure heeft dus betrekking op 
iets meer dan vijf (5,20) landen. Dit is een Interessant gegeven, want 
een van de gewenste verbeteringen, die ook met de Invoering van de 
nieuwe meerlandenprocedure (Richtlijn 83/570/EEG) werd gerealiseerd, 
was de verlaging van de aanvraagdrempel voor deze procedure van vijf 
naar twee landen. Men zou dus kunnen stellen dat de verlaging van het 
aantal landen eerder een psychologisch dan een feitelijk voordeel 
heeft opgeleverd ! 
i 
Van de 142 aanvragen had 52 % betrekking op meer dan vijf Lld-Staten, 
terwijl slechts 18 % twee Lld-Staten betrof. De verdeling Is als 
volgt: 
Aantal bij de aanvragen betrokken landen 
Aantal landen : 2 345678910 
Aantal aanvragen : 25 26 16 12 15 11 16 12 9 
2.4. BIJ aanvragen in het kader van de meerlandenprocedure bleek de oor­
spronkelijke vergunning dikwijls óf door het Verenigd Koninkrijk, óf 
door Frankrijk te zijn afgegeven. Deze voorkeur voor de "oorspronke­
lijke" Lld-Staat was reeds bij de oude procedure geconstateerd. 
Ofschoon alle Lld-Staten bij de meerlandenprocedure betrokken raken, 
wordt de vergunning toch het vaakst voor Duitsland aangevraagd. Dit Is 
misschien wel het gevolg van de vertraging die er momenteel In Duits­
land bij de behandeling van nationale aanvragen Is ontstaan. 
- 16 -
Oude CFS-procedure (Richtlijn 75/319/EEG) 1978 - 1986 
B DK D GR E F IRL I L NL UK Totaal 
Oorspron-
kelljke 57 5--7 1 ---16 41 
Lld-Staat 
Ontvangende 33 26 25 12 - 15 24 28 37 35 18 253 
Lld-Staat 
Meerlandenprocedure (Richtlijn 83/5V0/EEG) 1986 - Juli 1990 
B DK D GR E F IRL I L NL UK Totaal 
Oorspron-
kelljke 7 13 11 - - 34 14 9-11 43 142 
Lld-Staat 
Ontvangende 78 54 102 66 70 49 49 79 74 68 49 738 
Lld-Staat 
2.5. Op grond van het Toetredingsverdrag hoeft Portugal pas op 1 januari 
1991 aan de Richtlijnen 65/65/EEG, 75/318/EEG, 75/319/EEG, 78/25/EEG 
en 83/570/EEG van de Raad te voldoen. 
De Portugese autoriteiten hebben echter laten weten dat zij nationale 
aanvragen in het standaardformaat van de Gemeenschap (d.w.z. volgens 
de handleiding voor aanvragers) zullen accepteren. 
Resultaten van de procedure 
3.1. De ervaring met de meerlandenprocedure tot dusver strookt niet met de 
bedoeling van de richtlijn waarbij de procedure Is ingevoerd, aange­
zien elke aanvraag In het kader van deze procedure voor advies naar 
het CFS Is doorverwezen, terwijl die mogelijkheid toch alleen voor 
uitzonderlijke gevallen was bedoeld. 
- 17 -
3.2. De frequentie waarmee de Lld-Staten bezwaren naar voren brengen, maakt 
duidelijk in hoeverre zij "naar behoren rekening houden" met de oor-
spronkeljke vergunning. Bij een relatieve schaal is een vergelijking 
tussen de Lld-Staten mogelijk. Luxemburg komt dan naar voren als de 
Lld-Staat die op de meest consequente wijze "naar behoren rekening 
houdt" met de oorspronkelijke vergunning, d.w.z. deze in alle gevallen 
accepteert (tenzij het comité naderhand een negatief advies 
uitbrengt). Italië vormt met gemotiveerde bezwaren bij 93 % van de 
aanvragen het andere uiterste, doch ook Nederland heeft in 92 % van de 
gevallen met redenen omklede bezwaren ingebracht. 
I. 
B DK D GR E F IRL I L NL UK 
Frequentie 88 83 85 48 67 74 55 93 0 92 86 
bezwaren (X) 
3.3. Op Initiatief van de voorzitter heeft het CFS In maart 1989 zijn 
goedkeuring gehecht aan een programma ter verhoging van de doel­
matigheid van de CFS-procedures. In het kader van dit programma werd 
een aantal nieuwe maatregelen ingevoerd. 
a) In februari 1988 werden de aanvragers verzocht hun enige en 
schriftelijke antwoord op de ingebrachte bezwaren 30 dagen voor de 
behandeling van hun aanvragen door het CFS In te dienen. 
b) In april 1988 heeft het CFS een begin gemaakt met Informele verga­
deringen van de rapporteurs van de betrokken Lid-Staten, zodat de 
bezwaren en de reacties daarop vóór de formele vergadering van het 
CFS kunnen worden besproken. 
c) Sinds mei 1989 gaat elk positief advies van het CFS vergezeld van 
een samenvatting van de produktkenmerken (die aan artikel 4 bis van 
Richtlijn 65/65/EEG voldoet). 
d) In november 1989 werd de rol van de "rapporteur" ( I 11/3479/89) In 
de meerlandenprocedure duidelijker omschreven. 
- 18 -
Door deze verbeteringen en de regelmatige contacten tussen de Lld-Sta­
ten is het eenvoudiger geworden een oplossing voor de bezwaren te 
vinden. 
Er Is evenwel nog geen remedie voor de kern van het probleem, d.w.z. 
het feit dat er systematisch bij elke aanvraag in het kader van de 
meerlandenprocedure bezwaren worden Ingediend en dat elke aanvraag 
centraal In Brussel moet worden besproken. Dit Is duidelijk niet de 
bedoeling van het systeem, dat ook niet op een dergelijke werklast Is 
berekend. 
y 
3.4. Tot en met oktober 1990 heeft het CFS 92 keer advies uitgebracht over 
aanvragen in het kader van de meerlandenprocedure. In 83 gevallen ging 
het hierbij om een positief advies (op basis van een eenvoudige 
meerderheid). Dit cijfer geeft evenwel slechts een globale Indicatie, 
aangezien In een groot aantal gevallen ten minste één van de Lid­
staten in feite een afwijkend standpunt had Ingenomen. 
BIJ de 92 adviezen ging het om: 
* 61 unaniem positieve adviezen (28 op een totaal van 41 bij de oude 
procedure); 
* 14 positieve en 4 negatieve adviezen waarbij één Lld-Staat een 
afwijkend standpunt had Ingenomen; 
* 3 positieve en 3 negatieve adviezen waarbij twee Lid-Staten een 
afwijkend standpunt hadden ingenomen; 
* 3 positieve adviezen waarbij drie Lid-Staten een afwijkend standpunt 
hadden i ngenomen; 
* 2 positieve adviezen waarbij vier Lid-Staten een afwijkend standpunt 
hadden Ingenomen. 
3.5. Wanneer een Lld-Staat het niet met het advies van het CFS eens is, 
worden de redenen hiervan in het advies opgenomen, evenals de 
maatregelen waarmee de aanvrager aan de bezwaren tegemoet kan komen. 
Omdat er bij de meerlandenprocedure evenwel geen beroep mogelijk Is 
nadat het advies is uitgebracht, moeten eventuele aanvullende gegevens 
of beroepschriften op nationaal niveau overeenkomstig de nationale 
voorschriften worden Ingediend. Toch ziet het CFS nauwlettend toe op 
de resultaten van de eindbeslissingen, totdat alle Lid-Staten het 
Comité in kennis hebben gesteld. 
- 19 -
3.6. Het feit dat onopgeloste kwesties opnieuw in het kader van nationale 
procedures moeten worden behandeld, heeft tot grote problemen geleid : 
Op grond van artikel 14, lid 3, van Richtlijn 75/319/EEG, als gewij­
zigd, moeten de Lid-Staten het Comité op de hoogte stellen van de 
consequenties die zij aan de adviezen van het CFS verbinden. Helaas Is 
de toegestane termijn van 60 dagen al vaker ruimschoots overschreden. 
De vertragingen zijn deels te wijten aan het verzuim van de aanvrager 
om de ontbrekende gegevens op efficiënte wijze In te dienen. Het 
volgende overzicht geeft een beeld van de omvang van de vertragingen. 
y 
Aantal maanden Aantal Totaal aantal Aantal landen zonder 
sinds advies procedures betrokken elndbeslult 
landen 
46 
39 
38 
35 
31 
27 
21 
18 
16 
14 
12 
10 
9 
7 
6 7 
8 
10 
10 
16 
15 
21 
10 
13 
6 
17 
14 
26 
12 
5 1 
1 
1 
3 
2 
2 
5 
4 
5 
1 
4 
4 
10 
4 
3 
Bovendien worden de elndbeslulten los van elkaar genomen, wat 
onvermijdelijk tot uiteenlopende resultaten en verschillende 
vergunningen In de Lld-Staten leidt. 
- 20 -
Daarom heeft het CFS zijn aandacht geconcentreerd op de voorbereiding 
van richtsnoeren voor de Inhoud van de samenvatting van de produkt-
kenmerken om ervoor te zorgen dat overal in de Gemeenschap dezelfde 
Informatie beschikbaar is. De werkzaamheden in verband met deze 
richtsnoeren vorderen gestaag en naar verwacht zal begin 1991 een 
ontwerp gereedkomen. 
HoorzlttIngen 
4.1. Een van de bij de meerlandenprocedure Ingevoerde verbeteringen Is de 
mogelijkheid voor aanvragers om schriftelijk of mondeling een toe­
lichting te geven (artikel 14 van Richtlijn 75/319/EEG, als gewijzigd 
bij Richtlijn 83/570/EEG). Een bedrijf kan worden gehoord, wanneer ten 
minste één van de Lid-Staten In het kader van de meerlandenprocedure 
gemotiveerde bezwaren naar voren heeft gebracht of wanneer ten minste 
één van de Lld-Staten een handelsvergunning heeft verleend terwijl 
deze door één of meer andere Lld-Staten Is geweigerd, zodat de kwestie 
naar het CFS Is doorverwezen. 
4.2. Natuurlijk krijgen ook bedrijven die in het kader van de overleg­
procedure een aanvraag hebben Ingediend, de mogelijkheid om een 
mondelinge toelichting te geven. In verband met dergelijke aanvragen 
worden namelijk informele besprekingen met werkgroepen van deskundigen 
gehouden. 
4.3. Bedrijven kunnen voorts In het kader van de farmacovigllantIe (zie 
hoofdstuk IV) voor een hoorzitting worden uitgenodigd. 
- 21 -
4.4. Ofschoon er geen formele regels bestaan voor het verloop van de 
hoorzittingen, beveelt het CFS de volgende richtsnoeren aan : 
- De aanvrager moet zich met zijn verzoek om een hoorzitting tot de 
Lid-Staat/rapporteur wenden. De hoorzitting dient zich toe te 
spitsen op kwesties die in het kader van de voorafgaande brief­
wisseling niet zijn opgelost. 
- Zonder een formele tijdslimiet te willen vastleggen, vindt het CFS 
dat hoorzittingen gewoonlijk niet langer dan een half uur mogen 
duren. Met de hoorzitting wordt Immers beoogd de leden van het CFS 
de gelegenheid te bieden door middel van vragen meer duidelijkheid 
te krijgen over nog niet opgeloste problemen. 
- Eventuele schriftelijke stukken die op de hoorzitting zullen worden 
gebruikt, moeten ten minste 30 werkdagen vóór de zitting onder de 
leden van het CFS worden verspreid. Op een zo korte hoorzitting kan 
niet ten volle rekening worden gehouden met nieuwe studies of gege­
vens, Indien deze niet ten minste 30 werkdagen vóór de vergadering 
ter beschikking van de Lid-Staten worden gesteld. Eventueel kan het 
bij zeer grote hoeveelheden nieuwe gegevens noodzakelijk blijken de 
bespreking uit te stellen ten einde voldoende gelegenheid voor 
bestudering te bieden. 
- Gewoonlijk Is het aan te bevelen dat het betrokken bedrijf door één 
tot vier personen wordt vertegenwoordigd. 
4.5. De mogelijkheid om hoorzittingen te houden bestaat sinds 1986. Het 
volgende staatje geeft een overzicht van de wijze waarop van deze 
mogelijkheid gebruik Is gemaakt : 
Meer I andenprocedure 
Overlegprocedure 
FarmacovigllantIe 31 
10 
3 
- 22 -
4.6. Het is van belang te beseffen dat9w de hoorzittingen In een meertalige 
omgeving plaatsvinden en dat daarom tijdens de hoorzitting technische 
simultaanvertaling nodig Is. Ook door de zeer hoge werklast van het 
comité, op grond waarvan de duur van de hoorzittingen beperkt moet 
blijven, is het onmogelijk via een mondelinge toelichting gedetail­
leerde en uitvoerige kwesties op te lossen of tekorkomlngen In het 
dossier te verhelpen. De waarde van de hoorzitting mag dan ook niet 
worden overschat. 
Balans van de meerlandenprocedure * 
5.1. Op basis van de ervaring tot dusver kunnen de volgende conclusies over 
de werking van de meerlandenprocedure worden getrokken : 
- De procedure wordt door de industrie op prijs gesteld, zoals ook 
blijkt uit het aantal ontvangen aanvragen. 
- Het eindresultaat van de procedure Is In het algemeen positief, 
hetgeen strookt met de onderliggende filosofie waarbij rekening 
wordt gehouden met het feit dat één Lid-Staat het produkt reeds 
heeft toegestaan. 
- De procedure werkt, ofschoon dit veeleer te danken Is aan het 
systematisch gebruik van de bezwaarprocedure dan aan het normale 
basisprincipe van wederzijdse erkenning. 
- Het principe van wederzijdse erkenning dat aan de meerlanden­
procedure ten grondslag ligt, heeft nooit gefunctioneerd. Hiervoor 
Is een groot aantal verklaringen naar voren gebracht, zoals de door 
de nationale soevereiniteit ingegeven behoefte om de ontsnappings­
clausule toe te passen, administratieve voorschriften In de afzon­
derlijke Lld-Staten en het ontbreken van een duidelijke nationale 
wettelijke grondslag voor de overdracht van de verantwoordelijkheid 
aan de Lid-Staat die de oorspronkelijke vergunning verleent. 
- 23 -
Ofschoon de meerlandenprocedure nog steeds effectief werkt, zal 
hierin verandering komen, Indien elke afzonderlijke kwestie aan het 
CFS moet worden voorgelegd omdat er onvoldoende rekening wordt 
gehouden met de oorspronkelijke vergunning. Aangezien er steeds 
vaker van deze procedure gebruik wordt gemaakt, heeft het CFS zelf 
een aantal doelstellingen geformuleerd, die in het document over de 
voorstellen ter verbetering van de huidige wijze van functioneren 
van het CFS (111/3476/89) zijn uiteengezet : 
- De houding ten aanzien van dé meerlandenprocedure dient te ver­
anderen, zodat het principe van wederzijdse erkenning blijvend 
in hogere mate wordt gerespecteerd. 
- De technische rol van het CFS moet worden versterkt, met name om 
de overlegprocedure doeltreffend te maken. 
- Er moet een bindend Europees besluit worden ingevoerd. 
5.2. De Commissie heeft bij de voorbereiding van de reeds genoemde voor­
stellen voor het toekomstige registratiestelsel voor geneesmiddelen 
rekening gehouden met de opvattingen van het Comité voor Farmaceu­
tische Specialiteiten, met name wat betreft de noodzaak van een hoog 
wetenschappelijk peil bij de beoordeling van aanvragen om handels­
vergunningen, alsmede van een bindend Europees besluit. 
24 -
IV. OVERLEGPROCEDURE 
1. Beginselen van de overlegprocedure 
1.1. De wettelijke voorschriften voor deze bijzondere communautaire 
procedure zijn In Richtlijn 87/22/EEG van de Raad opgenomen. Met de 
bijzondere procedure wordt beoogd vraagstukken met betrekking tot de 
kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van geneesmiddelen die met 
behulp van nieuwe biotechnologische procédés of andere hoogwaardige 
technieken zijn vervaardigd, op communautair niveau binnen het CFS op 
te lossen, voordat er over de handelsvergunning een nationaal besluit 
wordt genomen. 
1.2. De overlegprocedure Is verplicht voor alle geneesmiddelen die met een 
van de volgende biotechnologische procédés zijn verkregen (lijst A van 
de bijlage bij Richtlijn 87/22/EEG) : 
- recomblnant-DNA-technlek; 
- beheerste expressie van genen die coderen voor biologisch actieve 
eiwitten In prokaryoten en eukaryoten, met Inbegrip van getrans­
formeerde cellen van zoogdieren-, 
- methoden op basis van hybrldomen en monoklonale antilichamen. 
1.3. Daarnaast mogen ook aanvragers van een handelsvergunning voor de vol­
gende groepen produkten verzoeken de aanvraag in het kader van deze 
procedure te behandelen (lijst B van de bijlage bij Richtlijn 
87/22/EEG) : 
- geneesmiddelen die zijn vervaardigd met behulp van andere biotech­
no logische procédés die een belangrijke vernieuwing vormen; 
- geneesmiddelen waarvan de wijze van toediening een belangrijke 
vernieuwing vormt; 
- geneesmiddelen die een nieuwe stof bevatten of waarbij een geheel 
nieuwe indicatie wordt gegeven, die van groot therapeutisch belang 
is; 
- 25 -
- nieuwe geneesmiddelen op basis van radio-Isotopen die van groot 
therapeutisch belang zijn; 
- geneesmiddelen waarvan de vervaardiging berust op procédés die in 
technisch opzicht een belangrijke stap voorwaarts betekenen, zoals 
de tweedimensionale elektroforese onder invloed van de microzwaarte­
kracht. 
1.4. Het tijdschema voor de overlegprocedure is op artikel 7 van Richtlijn 
65/65/EEG gebaseerd. Aangezien de aanvragen betrekking hebben op 
complexe, als hoogst ongebruikelijk aangemerkte processen, wordt de 
termijn van 120 dagen voor de beoordeling van de aanvraag door de 
rapporteur systematisch verlengd met de extra 90 dagen, zoals op grond 
van de richtlijn in uitzonderingsgevallen mogelijk is. 
BIJ een variatie staat het de rapporteur evenwel vrij de beoordelings­
termijn van 120 dagen te bekorten tot het minimumaantal dagen dat 
gezien de aard van de variatie nog haalbaar Is. 
1.5. Wegens de zeer complexe aard van de in het kader van de overleg­
procedure ontvangen aanvragen, werd In 1986 de Werkgroep "Blotech­
nologie" opgericht, een werkgroep van deskundigen die moest helpen bij 
de wetenschappelijke beoordeling van de aanvragen. 
Deze werkgroep (zie hoofdstuk I, punt 5) heeft onder leiding van de 
voorzitter, Dr. G. Schild, het comité technische adviezen gegeven over 
een groot aantal door het CFS behandelde aanvragen. 
2. Werking van de overlegprocedure 
Sinds de inwerkingtreding van de procedure op 1 Juli 1987 zijn er 
voor 30 geneesmiddelen aanvragen Ingediend. In 24 gevallen ging het om 
geneesmiddelen die onder lijst A vallen, terwijl het bij zes produkten 
geneesmiddelen van lijst B betrof. 
De 30 aanvragen correspondeerden met 337 afzonderlijke aanvragen In de 
Lid-Staten. 25 aanvragen golden overigens op één na alle Lld-Staten. 
- 26 -
3. Keuze van de rapporteur 
3.1. Anders dan bij de meerlandenprocedure neemt geen van de Lld-Staten een 
besluit over een handelsvergunning, voordat de overlegprocedure is be­
gonnen. Daarom kan de aanvrager naar eigen keus een van de Lld-Staten 
verzoeken als rapporteur op te treden. 
3.2. De taak van de rapporteur Is evenwichtiger over de Lid-Staten verdeeld 
dan bij de meer I andenprocedure, zoals blijkt uit het volgende 
overzicht. 
B DK D GR E F IRL I L NL P UK Totaal 
Oorspron-
kelljke 1 5 4 - - 4)4* 1 2 - 4 - 8fc* 30 
Lid-Staat 
Ontvangen­
de 29 29 29 25 28 29 28 28 27 29 27 29 337 
Lld-Staat 
* In één geval zijn het UK en F gezamenlijk als rapporteur opge­
treden. 
3.3. De nationaliteit van de aanvragers (op basis van de Iokatle van de 
hoofdzetel van de groep) Is een maat voor de Innovatie in de farma­
ceutische industrie. 15 aanvragen waren afkomstig van farmaceutische 
bedrijven in de Gemeenschap (D - 6; DK - 4; UK - 3; 1-1; NL - 1 ). 
13 aanvragers waren daarentegen in de Verenigde Staten gevestigd, één 
in Zweden en één In Zwitserland. 
- 27 -
Var lat les 
Ook variaties of uitbreidingen van geneesmiddelen waarbij de aanvraag 
in het kader van de overlegprocedure Is behandeld, worden In onderling 
overleg beoordeeld. In juli 1989 heeft het CFS zijn standpunt ten 
aanzien van variaties en uitbreidingen verhelderd. Variaties betreffen 
altijd alle Lid-Staten waarin het geneesmiddel Is toegelaten. 
Omdat de In het kader van de overlegprocedure behandelde geneesmidde­
len gezien hun aard altijd Innovatief zijn, zal het geen verbazing 
wekken dat er elk Jaar een groot aantal aanvragen voor een variatie of 
uitbreiding wordt ingediend. Op basis van de huidige gegevens over ge­
neesmiddelen bedraagt het aantal variaties tot nu toe 16. Over 9 van 
de 16 variaties is een - in alle gevallen positief - advies uitge­
bracht. 
5. Resultaten van de procedure 
5.1. Tot en met oktober 1990 heeft het CFS in het kader van de overleg­
procedure elf adviezen uitgebracht. Eén advies werd uitgebracht 
voordat de richtlijn officieel van kracht werd, zodat de procedure kon 
"proefdraaien". 
5.2. De elf adviezen waren alle positief. Dit lijkt indrukwekkend, maar het 
is de gewoonte dat aanvragers hun aanvraag intrekken, zodra duidelijk 
is dat er een negatief advies kan worden verwacht. Dit gebruik strookt 
geheel en al met de verantwoordelijkheid van een bedrijf ten aanzien 
van de patiënten, d.w.z. dat een geneesmiddel dat qua kwaliteit, 
veiligheid en werkzaamheid niet aan de gestelde eisen voldoet, geen 
plaats op de markt verdient. Tot nog toe zijn er twee aanvragen 
ingetrokken. 
- 28 -
5.3. De elf adviezen betreffende een eerste aanvraag corresponderen met 
121 afzonderlijke nationale aanvragen : In 79 gevallen is er 
goedkeuring verleend, terwijl In 42 gevallen nog geen nationaal 
besluit is genomen. Voegen wij hierbij de negen adviezen over 
variaties, dan komt het totaal aantal nationale aanvragen op 217, 
waarvan 121 zijn goedgekeurd en 96 nog In behandeling zijn. 
BIJ de overlegprocedure treedt een soortgelijk probleem op als bij de 
meerlandenprocedure : na het uitbrengen van het advies door het comité 
vestrljkt er geruime tijd voordat* mededel ing wordt gedaan van een 
nationaal besluit over dat advies. Veruit het ergste geval betreft een 
aanvraag waarbij twee Lld-Staten na vier Jaar nog steeds geen besluit 
over het advies van het CFS hebben genomen. De volgende tabel dient 
ter Illustratie van de omvang van de vertragingen. 
Aantal maanden Aantal Totaal aantal Aantal landen 
sinds advies procedures betrokken zonder elnd-
landen besluit 
27 1 12 1 
26 1 12 1 
24 1 1 1 
16 2 19 4 
12 1 11 5 
10 1 12 6 
7 1 12 3 
- 29 
6. In het kader van de overlegprocedure goedgekeurde produkten 
Krachtens artikel 4, lid 8, onder a), van Richtlijn 65/65/EEG kan na 
het verstrijken van een periode van tien Jaar na de eerste goedkeuring 
in de Gemeenschap een beknopte aanvraag worden ingediend voor een 
geneesmiddel dat praktisch Identiek Is met een onder lijst A of 
lijst B vallend geneesmiddel. In het kader van de overlegprocedure is 
voor de volgende produkten een aanvraag behandeld en een eerste 
handelsvergunning in de Gemeenschap verleend : 
y 
1. ORTHOCLONE (0KT3), vergunninghouder Ci lag, eerste vergunning In 
Frankrijk d.d. 3.6.1986; 
2. NORDlTROP IN (recombinant menselijk groeihormoon), vergunning­
houder Nordisk Gentofte, eerste vergunning In Denemarken 
d.d. 28.4.1988; 
3. INSULINE (recombinant Insuline), vergunninghouder Novo Industrl 
A/S, eerste vergunning In Italië d.d. 6.7.1988-, 
4. EPREX (erythropoeltIne), vergunninghouder Cl lag, eerste vergun­
ning In Frankrijk d.d. 4.8.1988; 
5. MONOCLATE P (met monoklonale anti lichamen gezuiverde 
factor VIM), vergunninghouder Armour Pharmaceutical Company, 
eerste vergunning in Italië d.d. 3.10.1989-, 
6. PROLEUKIN (recombinant inter leuk Ine), vergunninghouder 
EuroCetus, eerste vergunning In Spanje d.d. 23.6.1989-, 
7. MYOSCINT (antlmyoslne Fab-DTPA), vergunninghouder Centocor 
Europe; eerste vergunning in Italië d.d. 13.6.1989; 
- 30 -
8. ENGERIX - B (recombinant vaccin tegen hepatitis B), vergunning­
houder Smith Kline French Labo, eerste vergunning In België d.d. 
10.12.1986; 
9. REC0RM0N (erythropoeitIne), vergunninghouder Boehrlnger/ 
Mannheim, eerste vergunning In Denemarken d.d. 1.3.1990; 
10. GENOTROPIN (recombinant menselijk groeihormoon), vergunning­
houder Kabi Blopharma, eerste vergunning voor 
16 immuniteltseenheden in Denemarken d.d. 19.2.1990; 
11. RETROVIR (zldoduvine), vergunninghouder The Wellcome Foundation, 
eerste vergunning voor asymptomatIsche patiënten in Denemarken 
d.d. 20.6.1990. 
- 31 
V. FARMACOVIGILANTIE 
1. Voortdurend toezicht op de veiligheid 
1.1. Wanneer een geneesmiddel eenmaal op de markt Is, zijn soms spoedeisen­
de maatregelen nodig ter bescherming van de volksgezondheid, zoals 
wijziging van de voorwaarden van de handelsvergunning of zelfs schor­
sing ervan. Het algemene toezicht.op eventuele bijwerkingen van een 
geneesmiddel, Inclusief het act lef*bnderzoek naar het optreden hier­
van, valt onder het begrip farmacovigllantIe. 
1.2. Sinds zijn oprichting heeft het CFS (overeenkomstig de artikelen 30 
en 33 van Richt IIJn 75/319/EEG) In verband met de farmacovigllantIe 
belangrijke Informatie uitgewisseld. In 1979 en 1982 zijn er Interne 
procedures (Ml/1816/79 resp. 111/1917/82) vastgesteld, met Inbegrip 
van een lijst van contactpersonen bij een snel alarmeringssysteem. 
1.3. Gezien het belang yan deze activiteiten en de behoefte aan een uiterst 
effectieve Informatie-uitwisseling, met name wanneer de volksgezond­
heid op het spel staat, heeft het CFS onlangs de procedures op dit 
gebied nader uitgewerkt. 
- 32 -
GeneesmIddeIencont roIe/farmacovI g I I ant I e 
2.1. De systemen voor farmacovigllantIe in de Lid-Staten zijn onderling 
verschillend en derhalve wordt informatie over geneesmiddelen op 
uiteenlopende wijze verzameld. Hoe deze Informatie ook wordt ver­
kregen, via spontane meldingen van bijwerkingen, uit resultaten van 
nieuwe studies, of op andere wijze, het CFS vindt het essentieel dat 
zij - na afdoende validatie - zo spoedig mogelijk aan de bevoegde 
instanties van de overige Lld-Staten wordt meegedeeld. Daarom is er 
een communicatiesysteem opgezet dat uit twee delen bestaat : een 
mechanisme voor snelle alarmering en een procedure voor reguliere 
kennisgeving. 
2.2. In het systeem voor snelle alarmering is het de taak van de bevoegde 
instantie van de oorspronkelijke Lid-Staat, d.w.z. de Informatiebron, 
om de informatie direct aan de overige Lld-Staten en de Commissie te 
zenden en een afschrift ervan aan het secretariaat van het CFS. 
Op basis van de ervaring met dit alarmeringssysteem Is een model 
opgesteld voor een zogenaamde INFO FAX. Dit model omvat : 
* de INN-naam (farmaceutische naam) als belangrijkste Identificatie­
middel; merknamen en namen van bedrijven worden ook vermeld, 
ofschoon deze niet noodzakelijk In alle Lid-Staten gelijk zijn; 
* voldoende bijzonderheden over het incident/de melding, zodat alle 
ontvangers de betekenis van de melding op de juiste waarde kunnen 
schatten; 
* na een melding in het kader van het systeem voor snelle alarmering 
stelt de bevoegde instantie van de oorspronkelijke Lid-Staat een 
achtergrondnotitie voor de volgende CFS-vergaderIng op. 
- 33 -
2.3. Bij het systeem voor reguliere kennisgeving worden farmacovigllantie-
gegevens binnen het CFS uitgewisseld. Informatie-uitwisseling Is een 
fundamentele taak van het comité. Gezien de werklast probeert het 
comité zijn tijd zo goed mogelijk te besteden door routInegegevens 
vooraf te onderzoeken. 
Even belangrijk is het dat gegevens over afgekeurde partijen genees­
middelen worden uitgewisseld, aangezien dit soms relevant Is voor de 
farmacovigllantIe. De werkgroep van farmaceutische Inspecteurs heeft 
met het oog op dergelijke gevallen een systeem voor kennisgeving en 
snel optreden opgezet. * 
Door I1chtIng van 1nformatIe 
3.1. Omdat er steeds meer farmacovigllantlekwestles in het CFS werden 
besproken, ontstond er behoefte aan een gespecialiseerde groep van 
deskundigen op het vlak van farmacovigllantIe, die met de doorlichting 
van de grote hoeveelheid Informatie en de technische voorbereiding van 
de CFS-vergaderIng zou worden belast. Dit heeft geleld tot de 
oprichting van de in hoofdstuk I, punt 5, bedoelde Werkgroep 
"FarmacovI g 11 ant i e". 
In februari 1989 gingen de activiteiten van deze werkgroep van start 
en in september 1989 verscheen een eerste rapport over farmaco­
vigl lant ie In de Lld-Staten (111/3577/89). 
3.2. Het CFS blijft zich op de volgende wijze voortdurend kwijten van haar 
taken op het gebied van de farmacovigllantIe : 
* Een rapporteur voor geneesmiddel en Informat Ie houdt voor bepaalde, 
geselecteerde produkten informatie bij over de status van de 
handelsvergunning en veranderingen daarin. 
* In het kader van de farmacovigllantIe worden voor bedrijven hoor­
zittingen georganiseerd, die uiteindelijk tot adviezen lelden. 
- 34 -
* De samenvatting van produktkenmerken wordt gestandaardiseerd voor 
bepaalde produkten van communautair belang met bijwerkingen die een 
aanpassing van de produktkenmerken noodzakelijk maken. 
4. Resultaten op het gebied van farmacovigllantie 
4.1. In totaal heeft het CFS naar aanleiding van meldingen over bijwerkin­
gen acht adviezen over de volgende geneesmiddelen uitgebracht -. 
Aspirine 
Lofepramlne 
Suprofen 
IsotretInoTne 
Isox i cam 
F lunarIzine 
FIecaTnIde/EncaTnI de 
GI afen Ine/FIoctafen I ne 
4.2. In de afgelopen twee Jaar is vla het INFO FAX-mechanIsme achtmaai 
gebruik gemaakt van het systeem voor snelle alarmering. 
4.3. Het comité heeft in het kader van het programma voor geneesmiddelen­
controle 1988-1990 de volgende produkten behandeld : 
Adrlanomycine, Arteparon, Ativan, Budesonide, Carbosylan, Cronassial, 
Dlprivan, Exlfon, Fenfluramine, Fenoterol, FlecaTnlde, FlunarIzine, 
Fluoxatlne, Glafenlne/Floctafenlne, LldocaTne, Propacetamol, PPSB, 
Prazosine, Fenothiazine, Ibuprofen, IsotretInoTne, IsoxI cam, 
Methaquaion, Metipranolol, Mlanserine, Nitrendipine, Nltrofurazon/ 
NltrofurantoTne, Noscaplne, Retlnol, Segontin, SimvastatIne, 
Natrlumaurothlorna laat, Sulfamethoxazol, Sulfleten, Terconazol, 
Thalidomide, Ticlopidlne, Trimethoprim, Tryptofaan, Warfarine. 
- 35 -
VI. INTERNATIONALE HANDEL EN OVERIGE ACTIVITEITEN 
nternationale harmonisatie 
1.1. Naarmate er meer communautaire normen en teksten op farmaceutisch 
gebied werden goedgekeurd en toegepast, werden deze normen en formaten 
steeds vaker Internationaal erkend. Het formaat voor de samenstelling 
van het dossier volgens de handleiding voor aanvragers wordt ook in de 
Scandinavische landen en door de *ÉVA geaccepteerd. De richtsnoeren 
voor goede fabricagepraktlJken zijn door de Wereldgezondheids­
organisatie aanvaard. De richtsnoeren Inzake stablIIteitsproeven zijn 
uniek en In diverse klimaatzones toepasbaar. Omgekeerd kijkt het CFS, 
wanneer het gedetailleerde activiteiten gaat ontplooien, eerst naar 
internationaal erkende methoden. In het algemeen neemt het CFS deze, 
voor zover geschikt, over. Dit geldt bij voorbeeld voor het systeem 
voor geneesmiddelencontrole van de WHO. 
1.2. In 1989 werden daarom zowel de Scandinavische Raad als de EVA uit­
genodigd om samen te werken met de technische werkgroepen van het CFS. 
Omgekeerd worden deskundigen van de Gemeenschap uitgenodigd voor 
technische vergaderingen van de Scandinavische Raad en de EVA. Dank 
zij deze uitwisseling van technische deskundigheid kunnen normen beter 
op elkaar worden afgestemd en technische handelsbelemmeringen uit de 
weg worden geruimd. 
1.3. In 1964 werd In het kader van de Raad van Europa het Verdrag Inzake de 
samenstelling van een Europese farmacopee getekend. BIJ Richtlijn 
75/318/EEG heeft de Europese Gemeenschap de normen van de Europese 
farmacopee kracht van wet gegeven en In november 1989 werd een proto­
col voor de toetreding van de EEG tot de Europese Farmacopee openge­
steld voor ondertekening door de deelnemende staten. Het protocol zal 
na ratificatie door alle 19 verdragsluitende partijen in werking 
treden. 
36 -
1.4. De Commissie heeft, in overeenstemming met het streven naar een alge­
mene toenadering van wetenschappelijke normen, betrekkingen aange­
knoopt met de United States Food and Drug Administration (FDA). Twee­
maal per jaar vinden er vergaderingen plaats waarop met het oog op een 
betere verstandhouding informatie wordt uitgewisseld. De deskundigheid 
van het CFS Is voor de voorbereiding en de succesvolle afloop van deze 
vergaderingen van fundamenteel belang gebleken. 
1.5. Na verscheidene missies van Europese deskundigen en de Commissie en 
met name de succesvolle reis naar Japan van september 1988 wordt 
regelmatig contact gehouden met vertegenwoordigers van het Japanse 
Ministerie van Volksgezondheid en Welzijn (Koseicho). De benoeming van 
een farmaceutisch deskundige bij de Japanse vertegenwoordiging bij de 
Europese Gemeenschappen in Brussel heeft bijgedragen tot een enorme 
verbetering van de Informatie-uitwisseling. 
Internationale conferentie over harmonisatie 
2.1. Dank zij de uitstekende onderlinge betrekkingen zijn de Commissie, de 
FDA en Koseicho overeengekomen om samen met de internationale farma­
ceutische Industrie (IFPMA, EFPIA, US-PMA en JPMA) een Internationale 
conferentie over de harmonisatie van de technische voorschriften voor 
de registratie van farmaceutica voor menselijk gebruik te sponsoren. 
Deze conferentie zal In november 1991 In Brussel plaatsvinden. 
- 37 -
2.2. De conferentie Is bedoeld om : 
- een uniek forum te bieden voor een wereldwijde dialoog tussen de 
belangrijkste regelgevende Instanties en farmaceutische bedrijven; 
- te bepalen hoever de bilaterale harmonisatie op farmaceutisch gebied 
reeds is gevorderd en welke problemen nog een oplossing behoeven; 
-overeenstemming te bereiken over een actieprogramma 1991-1996 ter 
voltooiing van de Internatlonale harmonisât Ie, ten einde onnodige 
herhaling van proeven op mensen en dieren te voorkomen en de 
onderzoek- en ontwikkelingskosten In de farmaceutische industrie te 
ver lagen. 
Intracommunautaire handel 
3.1. Uit de vorige rapporten en uit de vele economische analyses (b.v. The 
Cost of Non-Europe in the Pharmaceutical industry, Volume 15, 
catalogusnummer CB-PP-88-P14-EN-C, verkrijgbaar bij het Bureau voor 
Officiële Pub II kat les der Europese Gemeenschappen) blijkt dat circa 
67 % van de In de Gemeenschap verkochte geneesmiddelen uit de 
Lid-Staten afkomstig is. Dit percentage Is in de laatste tien jaar 
nauwelijks veranderd. 
3.2. Cijfers over de geografische verdeling van de export (voor farma­
ceutische produkten In bulk en voor elndprodukten) staan In bijlage 4, 
waarin ook de handelsbalans voor farmaceutische produkten van alle 
Lid-Staten Is opgenomen. 
- 38 -
3.3. Ofschoon zowel het aantal aanvragen In het kader van de meerlanden­
procedure als dat in het kader van de overlegprocedure toeneemt, 
vertegenwoordigen zij samen minder dan 10% van het totale aantal 
aanvragen per jaar in de Gemeenschap. Daarom Is het niet mogelijk 
geweest het effect van de procedures op de intracommunautaire handel 
te kwantificeren, doch aangenomen wordt dat dit niet erg groot Is. 
Daar staat tegenover dat er grote vooruitgang Is geboekt op het vlak 
van de harmonisatie, wat reeds tot besparingen en kostenvermindering 
heeft geleld, bij voorbeeld dank zij het geharmoniseerde formaat voor 
aanvragen, het voorkomen van onnodige herhaling van proeven en gelijke 
voorschriften In de gehele Gemeenschap. Ook kan worden geconstateerd 
dat de procedures de intracommunautaire handel hebben bevorderd en tot 
een betere inschatting van de resulterende commerciële mogelijkheden 
hebben bijgedragen. Dit heeft ertoe geleid dat geneesmiddelen overal 
in de Gemeenschap beter verkrijgbaar zijn. 
39 -
LIJST VAN BIJLAGEN 
Bijlage 1 Lijst van belangrijke communautaire documenten over genees­
middelen 
Bijlage 2 Samenstelling van het Comité voor Farmaceutische Specialiteiten 
Bijlage 3 Status van de CFS-rIchtsnoeren 
Bijlage 4 Geografische verdeling van de export van farmaceutische elnd-
produkten 
Wo 
Bijlage 1 
LIST OF MAJOR COMMUNITY TEXTS APPLYING TO MEDICINAL PRODUCTS 
COUNCIL DIRECTIVE 65/65/EEC of 26 January 1965 on the approximation of 
provisions laid down by law, regulation or administrative action relating 
to proprietary medicinal products (O.J. n° 22 of 9.2.65) 
COUNCIL DIRECTIVE 75/318/EEC of 20 May 1975 on the approximation of the 
laws of Member States relating to analytical, pharmacotoxicologlcal and 
clinical standards and protocols In respect of the testing of proprietary 
medicinal products (O.J. n° L 147 of 9.6.75) 
COUNCIL DIRECTIVE 75/319/EEC of 20 May 1975 on the approximation of 
provisions laid down by law, regulation or administrative action relating 
to proprietary medicinal products * 
COUNCIL DECISION 75/320/EEC of 20 May 1975 setting up a Pharmaceutical 
Committee (O.J. n' L 147 of 9.6.75) 
COUNCIL DIRECTIVE 78/25/EEC of 12 December 1977 on the approximation of 
the laws of the Member States relating to the colouring matters which may 
be added to medicinal products (O.J. n° L 11 of 14.1.78) 
COUNCIL DIRECTIVE 81/851/EEC of 28 September 1981 on the approximation of 
the laws of the Member States relating to veterinary medicinal products 
(O.J. n° L 317 of 6.11.81) 
COUNCIL DIRECTIVE 81/852/EEC of 28 September 1981 on the approximation of 
the laws of the Member'States relating to analytical, pharmaco-toxico­
loglcal and clinical standards and protocols In respect of the testing of 
veterinary medicinal products (O.J. n° L 317 of 6.11.81) 
COMMISSION COMMUNICATION on parallel Imports of proprietary medicinal 
products for which marketing authorizations have already been granted 
(O.J. n° C 115 of 6.5.82) 
COUNCIL DIRECTIVE 83/189/EEC of 28 March 1983 laying down a procedure for 
the provision of Information In the field of technical standards and 
regulations (O.J. n° L 109 of 26.4.83) 
COUNCIL DIRECTIVE 83/570/EEC of 26 October 1983 amending Directives 
65/65/EEC, 75/318/EEC and 75/319/EEC on the approximation of provisions 
laid down by law, regulation or administrative action relating to 
proprietary medicinal products (O.J. n° L 332 of 28.11.83) 
COUNCIL RECOMMENDATION 83/571/EEC of 26 October 1983 concerning tests 
relating to the placing on the market of proprietary medicinal products 
(O.J. n° L 332 of 28.11.83) 
COMMISSION COMMUNICATION on the compatibility with Article 30 of the EEC 
Treaty of measures taken by Member States relating to price controls and 
reimbursement of medicinal products (O.J. n° C 310 of 4.12.86) 
- 2 -V 
COUNCIL DIRECTIVE 86/609/EEC of 24 November 1986 on the approximation of 
laws, regulations and administrative provisions of the Member States 
regarding the protection of animals used for experimental and other 
scientific purposes (O.J. n° L 358 of 18.12.86) 
COUNCIL DIRECTIVE 87/18/EEC of 18 December 1986 on the harmonization of 
laws, regulations or administrative provisions relating to the 
application of the principles of good laboratory practice and the 
verification of their applications for tests on chemical substances (O.J. 
n° L 15 of 17.1.87) 
COUNCIL DIRECTIVE 87/19/EEC of 22 December 1986 amending Directive 
75/318/EEC on the approximation of the laws of the Member States relating 
to analytical, pharmaco-toxicological and clinical standards and 
protocols In respect of the testing of proprietary medicinal products 
(O.J. n° L 15 of 17.1.87) 
COUNCIL DIRECTIVE 87/20/EEC of 22 December 1986 amending Directive 
81/852/EEC on the approximation of the laws of the Member States relating 
to analytical, pharmaco-toxicological and clinical standards and 
protocols In respect of the testing of veterinary medicinal products 
(O.J. n° L 15 of 17.1.87) 
COUNCIL DIRECTIVE 87/21/EEC of 22 December 1986 amending Directive 
65/65/EEC on the approximation of provisions laid down by law, regulation 
or administrative action relating to proprietary medicinal products (O.J. 
n° L 15 of 17.1.87) 
COUNCIL DIRECTIVE 87/22/EEC of 22 December 1986 on the approximation of 
national measures relating to the placing on the market of high 
technology medicinal products, particularly those derived from 
biotechnology (O.J. n°'L 15 of 17.1.87) 
COUNCIL RECOMMENDATION 87/176/EEC of 9 February 1987 concerning tests 
relating to the placing on the market of proprietary medicinal products 
(O.J. n° L 73 of 16.3.87) 
COUNCIL DIRECTIVE 88/182/EEC of 22 March 1988 amending Directive 
83/189/EEC laying down a procedure for the provision of Information In 
the field of technical standards and regulations (O.J. n° L 81 of 
26.3.88) 
COUNCIL DIRECTIVE 88/320/EEC of 9 June 1988 on the Inspection and 
verification of Good Laboratory Practice (GLP) (O.J. n° L 145 of 11.6.88) 
COUNCIL DIRECTIVE 89/105/EEC of 21 December 1988 relating to the 
transparency of measures regulating the pricing of medicinal products for 
human use and their inclusion within the scope of national health 
Insurance systems (O.J. n° L 40 of 11.2.89) 
COUNCIL DIRECTIVE 89/341/EEC of 3 May 1989 amending Directives 65/65/EEC, 
75/318/EEC and 75/319/EEC on the approximation of provisions laid down by 
law, regulation or administrative action relating to proprietary 
medicinal products 
- 3 -
COUNCIL DIRECTIVE 89/342/EEC of 3 May 1989 extending the scope of 
Directives 65/65/EEC and 75/319/EEC and laying down additional provisions 
for Immunological medicinal products consisting of vaccines, toxins or 
serums and allergens 
COUNCIL DIRECTIVE 89/343/EEC of 3 May 1989 extending the scope of 
Directives 65/65/EEC and 75/319/EEC and laying down additional provisions 
for radiopharmaceuticals 
COUNCIL DIRECTIVE 89/381/EEC of 14 June 1989 extending the scope of 
Directives 65/65/EEC and 75/319/EEC on the approximation of provisions 
laid down by law, regulations or administrative action relating to 
proprietary medicinal products and laying down special provisions for 
medicinal products derived from human blood or human plasma 
COUNCIL DIRECTIVE 90/18/EEC of 18 December 1989 adapting to technical 
progress the Annex to Council Direct Ive 88/320/EEC on the inspection and 
verification of Good Laboratory Practice (GLP) 
COUNCIL REGULATION (EEO2377/90 of 26 June 1990 laying down a Community 
procedure for the establishment of maximum residue limits of veterinary 
medicinal products In foodstuffs of animal origin 
COUNCIL DIRECTIVE .../.../EEC of 13 December 1990 amending Directive 
81/851/EEC on the approximation of the laws of the Member States relating 
to veterinary medicinal products 
COUNCIL DIRECTIVE .../.../EEC of 13 December 1990 extending the scope of 
Directive 81/851/EEC on the approximation of the laws of the Member 
States relating to veterinary medicinal products and laying down 
additional provisions for Immunological veterinary medicinal products V« 
*fi 
Bijlage 2 
COMITE DES SPECIALITES PHARMACEUTIQUES 
COMMITTEE FOR PROPRIETARTY MEDICINAL PRODUCTS 
Président / Chairman : 
Professore Duilio POGGIOLINI Dlrettore Generale del Servlzio FarmaceutIco, 
Mlnlstero délia Sanltà 
VI a le délia Ci vil ta Romana 7 
1-00144 Roma EUR 
Tel.: (39)(6) 592.58.63 
Telex: 625205 MINSAN I 
Telefax: (39)(6) 592.58.24 
Vice-Présidents / 
Deputy Chairmen : 
M. le Professeur Jean-Michel ALEXANDRE Président de la Commission 
d'enregistrement des médicaments 
Ministère de la Solidarité, de la Santé et de 
la Protection sociale 
Direction de la Pharmacie et du Médicament 
1, Place de Fontenoy 
F-75700 Paris 
Tel.: (33)(1) 40.56.47.09 
Telefax: (33)(1) 40.56.53.55 
M. Fernand SAUER Chef d'Unité "Produits pharmaceutiques" 
Commission des Communautés européennes 
Direction générale du Marché intérieur et des 
Affaires Industrielles 
11l/C-3 
Tel.: (322) 235.51.80 
Secrétariat du Comité des spécialités pharmaceutiques / 
Secretariat of the Committee for Proprietary Medicinal Products : 
Mrs. Marie C. DONNELLY 
Téléphone : (322) - 236.03.32 
- 235.69.35 
Commission des Communautés européennes 
Direction générale du Marché Intérieur et des 
Affaires industrielles 
Unité "Produits pharmaceutiques" 
D.G. Ill C 3 - NERV 2/8 
Rue de la Loi 200 
B-1049 BRUXELLES 
Telefax : 236.15.20 
236.28.93 
Telex : 21.877 COMEU B 
- 2 -
LISTE DES MEMBRES / LIST OF MEMBERS 
a) Représentants / Representatives : 
b) Suppléants / Deputies : 
BELGIQUE 
a) Mme. Nicole ROLAND 
b) Mlle. Christine BAETENS 
DANMARK 
a) Mr. Hennlng HOVGAARD 
b) Mrs. Agnete KJ/ERVIG ^ 
Pharmacien-Inspecteur, Chef de Service, 
Inspection générale de la Santé publique, 
Cité Administrative 
Quartier Vésale 
B-1010 Bruxelles 
Tel.: (32)(2) 210.49.18 
Tel OX: 25.768.MVGSPF B 
Telefax: (32)(2) 210.48.80 
Pharmtic I en-1 nspecteur 
Inspection générale de la Pharmacie 
(Idem) 
Tel.: (32)(2) 210.49.01 
Reglstreringschef, cand. pharm. 
SundhedsstyreI sen, LsgemIddeIafde I 
FrederIkssundsveJ 378 
DK-2700 BrdnshdJ 
Tel.: (45) 42-94.36.77 
Tel ex: 35333 IPHARM DK 
Telefax: (45) 42-94.02.37 
AfdelIngsforstander cand. pharm. 
SundhedsstyreI sen (Idem) 
Tel.: (45) 42-94.36.77 ng 
DEUTSCHLAND 
a) Prof. Dr. Alfred G. HILDEBRANDT 
b) Prof. Dr. Jörg SCHUSTER Leiter des Instituts fur 
BundesgesundheItsamtes 
SeestraBe 10 
D-1000 BerlIn 65 
Tel.: (49)(30) 45.02.0 / 
Telex: (2627)(17) 308062 Arznelmittel des 
450.22.03 
BGESA D 
Telefax: (49)(30) 450.22.07 
Dlrektor und Professor, Facharzt fur 
Pharmakologie, Zuiassungskoordinator Im 
Institut fur Arznelmittel des 
BundesgesundheItsamtes (Idem) 
Tel.: (49M30) 450.22.88 / 450.23.10 
(Dr. Rembert Eibers - tel. 49 30 450.24.49) 
- 3 -Vr 
ESPARA / SPAIN 
a) Dr. F. GARCIA ALONSO Dlrecclón General de Farmacia y Productos 
Sanltarlos, Ministerio de Sanldad y 
Consumo 
Paseo del Prado, 18-20 
E-28014 Madrid 
Tel.: (34)(1) 420.20.68 
Telex: 22.608 MSASS 
Telefax: (34)(1) 420.32.17 
b) Dra. Dolores SANDOVAL Centro Naclonal 
MaJadahonda 
28220 Madrid de Farmacoblologla 
FRANCE Tel.: (34)(1) 638.51.55 
Fax: (34)(1) 638.06.13 
a) M. le Professeur Jean-Michel ALEXANDRE Président de 
d'enregistrement des la Commission 
médicaments 
Ministère de la Solidarité, de la Santé et 
de la Protection sociale 
Direction de la Pharmacie et du Médicament 
1, Place de Fontenoy 
F-75700 Paris 
Tel.: (33)(1) 40.56.47.09 
Telefax: (33)(1) 40.56.53.55 
b) Mme. Campion Direction de la Pharmacie et du 
Médicament, Ministère de la Solidarité, de 
la Santé et de la Protection sociale 
Tel.: (33) (1) 40.56.51.13 
GREECE 
a) Professor D. VAR0N0S Chairman Registration Committee 
E.O.F. 
Voulls St. 4 
Athens 10562 
Tel.: (30)(1) 322.57.81 
resp. (30)(1) 779.08.41 (E.O.F.) 
(University) 
Telefax: (30)(1) 323.86.81 
b) Mme. J. Y0TAKI Pharmacist, Head of Office 
Registration Division, E.O.F. 
(Idem) 
Tel.: (30)(1) 323.09.11 
IRELAND 
LUXEMBOURG - 4 -V4 
a) Dr. AIene SCOTT Medical Director 
National Drugs Advisory Board 
Charles Lucas House 
63-64 Adelaide Road 
Dub M n 2 
Tel.: (353M1) 76.49.71 - 7 
Telex: 90542 NDAB El 
Telefax: (353M1) 76.78.36 
b) Dr. Marie BURNS Deputy Medical Director 
National Drugs Advisory Board (idem) 
Tel.: (353M1) 76.49.71 - 7 
ITALIA 
a) Dott. Romano CAPASSO y 
Consigner e Minister ia le 
DIrezione Generale Servizio Farmaceut I co 
Minlstero del la Sanltà 
Viale del la Civil ta Romana 7 
1-00144 Roma EUR 
Tel.: (39)(6) 592.58.28 
Telefax: (39)(6) 592.58.24 
b) Dr. Marisa PAPALUCA Medical Assessor 
DIrezione Generale Servizio Farmaceut I co 
Minlstero del la Sanltà 
Viale del la Civlltà Romana 7 
1-00144 Roma EUR 
Tel.: (39)(6) 592.58.26 
a) Mme. Jacqueline GENOUX-HAMES Pharmacien-Inspecteur, Direction de la 
Santé 
Division de la Pharmacie et des 
Médicaments 
10, rue CM. Spoo 
L-2546 Luxembourg 
Tel.: (352) 4.08.01 
Tel6X: 2546 SANTE LU 
Telefax: (352) 48.49.03 
b) M. Marc WIRT0R Pharmac i en-1nspecteur 
Division de la Pharmacie et des 
Médicaments (idem) 
- 5 -n 
NEDERLAND 
a) Dr. CA. TEIJGELER Voorzitter College ter beoordeling van 
geneesmiddelen, Ministerie van Welzijn, 
Volksgezondheid en Cultuur 
Postbus 5811 
NL-2280 HV Rijswijk (ZH) 
Tel.: (31)(70) 340.79.11 
Telex: 31680 WVC RW NL 
Telefax: (31)(70) 340.51.55 
b) Dr. W.F. VAN DER GIESEN 
PORTUGAL 
a) Dr. J.A. ARANDA da SILVA Secretaris van het College 
van geneesmiddelen (idem) 
Tel.: (31)(70) 340.72.10 
Telex and Telefax as above 
y 
Directeur général des Affaires 
PharmaceutIques 
Ministère de la Santé 
Av. Estados Uni dos da America, 
1700 Lisboa / Portugal 
Tel.: (351)(1) 80.41.31 
Telex: 15655 MAS P 
Telefax: (351)(1) 84.80.331 ter beoordeI Ing 
37 
b) Mme. Marllia GRACA D'OLIVEIRA Chef de la Division du Médicament 
Ministère de la Santé 
Direction Générale des Affaires 
PharmaceutIques 
Av. Columbano Bordaio Pinhelro 87, 
1000 Lisboa / Portugal 3° 
UNITED KINGDOM 
a) Dr. Kelth H. JONES Director Medicines Control Agency 
Department of Health 
Medicines Control Agency 
Market Towers, 1 Nine Elms Lane 
London SW8 5NQ 
Tel.: (44)(71) 720.21.88, ext. 2188 
Telex: 883669 DHSSHQ G 
Telefax: (44)(71) 720.56.47 
b) Dr. David JEFFERYS Head, New Drugs and European Licensing 
Department of Health 
Medicines Control Agency (idem) 
Tel.: (44)(71) 720.21.88 
Bijlage 3 
STATUS OF CPMP GUIDELINES V* 
1. GUIDELINES ADOPTED BY THE CPMP UP TO DECEMBER 1988: 
PUBLISHED IN VOLUME I I I OF THE SERIES "RULES GOVERNING MEDICINAL PRODUCTS IN THE EUROPEAN 
COMMUNITY" (CATALOGUE NUMBER: CB-55-89-843-EN-C) 
2. GUIDELINES ADOPTED FROM DECEMBER 1988 TO JULY 1990: 
PUBLISHED (ADDENDUM VOLUME III. CATALOGUE NUMBER: CB-59-90-936-EN-C) 
3. GUIDELINES ADOPTED BY THE CPMP 
TITLE 
Local tolerance testing of medicinal 
Rad iopharmaceutI cal s NUMBER / 
I I I / 3979^9 
I Il/3936/fc9 LANGUAGE 
EN-FR-DE 
EN-FR DATE OF ADOPTION 
December 1990 
December 1990 
4. GUIDELINES RELEASED BY THE CPMP FOR CONSULTATION 
TITLE NUMBER 
LANGUAGE DATE OF 
RELEASE DEADLINE FOR 
COMMENTS F INALI ZAT I ON 
Radiopharmaceuticals based on 
monoclonal antibodies of human 
or igin I II/3487/89 
Draft n° 5 
EN Feb. 1990 01.09.1990 
Validation of virus removal and 
inactlvation procedures M 1/8115/89 
Draft n' 6 
EN-FR March 1990 01.10.1990 Ad Hoc Group 
March 1991 
CPMP May 1991 
Biotech Jan. 91 
CPMP Feb. 91 
Recommendations for the development 
of non clinical testing strategies I II/58/89 
Draft n° 7 
EN July 90 15.01.1991 
Categorisation of medicinal products 
for use In pregnancy I II/3862/89 
Draft n° 5 
EN July 90 15.01.1990 
Investigation of bioavailability and 
b ioequlvalence I II/54/89 
Draft n° 8 
EN July 90 15.01.1990 CPMP May 1991 
CPMP May 1991 
CPMP March 1991 
Specifications and control tests on 
the finished product I I 1/3324/89 
Draft n* 7 
EN-FR Dec. 90 01.06.1991 Disc. In W.P 
July 1991 
Ethylene ox Ida I I 1/9261/90 
Draft n° 1 
EN Dec. 90 31.03.1991 Disc, in W.P 
April 1991 
Clinical Investigation of hypnotic 
medicinal products I II/3855/89 
Draft n° 3 
EN Dec. 90 01.06.1991 Disc. In W.P 
July 1991 
Bij Lage 4 DIJ Lage t 
GEOGRAPHICAL DISTRI BUT I ON 
OF EXPORT S 
FINISHED PHARMACEUT I CAL S 
GEOGRAPHICAL DISTRIBUTION OF EXPORTS 1988. So 
EXPORTS 1988 
(raecus ) BULK PHARMACEUTICALS. 
(Vitamins,Hormones,Vegetable Alkaloids,Antibiotics) 
TOTAL INTRA EXTRA CLASS 1 EFTA USA JAPAN CLASS2 EAST.EUR 
FR GERMANY 
FRANCE 
ITALY 739 
325 
513 38% 
46% 
33% 62% 
54% 
67% 35% 
34% 
44% 8% 
21% 
15% 17% 
4% 
15% 3% 
5% 
10% 20% 
18% 
16% 3% 
1% 
2% 
BELG.-LUXBG 
UTD. KINGDO 
IRELAND 89 
376 
118 85% 
42% 
71% 15% 
58% 
29% 8% 
39% 
25% 4% 
6% 
9% 1% 
13% 
3% 1% 
13% 
11% 6% 
17% 
3% 0% 
l%' 
1% 
DENMARK 
GREECE 
SPAIN 118 
8 
182 
PORTUGAL 145 
NETHERLANDS 66 
EUR 12 2,680 48% 
31% 
23% 
57% 
95% 
44% 52% 
69% 
77% 
43% 
5% 
56% 37% 
23% 
?2% 
1-2 2% 
V\ 3% 
e 4% ii% 
8% 
13% 
3% 
0% 
11% 11% 
7% 
6% 
12% 
1% 
12% 0% 
7% 
9% 
3% 
0% 
6% 11% 
41% 
32% 
18% 
2% 
17% 4% 
2% 
4% 
3% 
1% 
2% 
EXPORTS 
(mecus ) 1988 FINISHED PHARMACEUTICALS 
(CN 30) 
TOTAL INTRA EXTRA CLASS 1 EFTA USA JAPAN CLASS2 EAST.EUR 
FR GERMANY 
FRANCE 
ITALY 3 ,040 
1 ,865 
585 39% 
42% 
52% 61% 
58% 
48% 45% 
12% 
19% 20% 
6% 
6% 3% 
2% 
8% 16% 
2% 
1% 13% 
45% 
26% 2% 
1% 
2% 
BELG.-LUXBG 914 
UTD. KINGDO 2,156 
IRELAND 
DENMARK 
GREECE 
SPAIN 354 
596 
46 
362 // 58% 
41% 
64% 
39% 
58% 
47% 42% 
59% 
36% 
61% 
42% 
53% 21% 
31% 
30% 
4 5% 
5% 
6% 13% 
9% 
4% 
25% 
0% 
4% 1% 
9% 
16% 
8% 
0% 
0% 2% 
4% 
4% 
9% 
0% 
0% 19% 
27% 
7% 
14% 
35% 
45% 2% 
1% 
0% 
2% 
0% 
0% 
PORTUGAL 
NETHERLANDS 
EUR 12 10 31 
777 
725 30% 
51% 
44% 70% 
49% 
56% 14% 
31% 
30% 9% 
18% 
13% 4% 
2% 
5% 0% 
3% 
7% 56% 
16% 
24% 0% 
1% 
1% 
Source : Euros tat. 
TRADE IN PHARMACEUTICALS 1988 5-/ 
GERMANY 
FRANCE 
ITALY 
BELG.-LUXBG 
UTD. KINGDO 
IRELAND 
DENMARK 
GREECE 
SPAIN 
PORTUGAL 
NETHERLANDS 
EUR 12 
Source : Euros tat FINISHED 
PHARMACEUTICALS 
(mecus) 
IMPORTS EXPORTS BALANCE 
1 ,623 3 .040 1.416 
684 1,865 1.181 
1.058 585 -473 
734 920 186 
1 .094 2.156 1,061 
213 354 141 
280 
128 
295 
126 
763 
998 596 
47 
362 
31 
786 
10.741 316 
-81/ 
6\ 
-96 •••• 
23 y 
743 BULK 
PHARMACEUTICALS 
(mecus) 
IMPORTS EXPORTS BALANCE 
482 
667 
613 
141 
-2 2 0 
55 
86 
45 
233 
49 
130 863 
325 
514 
90 
376 
1 18 
129 
0 
189 
37 
219 
,862 381 
-341 
-98 
-51 
157 
64 
43 
-45 
-44 
-12 
89 
142 
(Thousand) 
m m n y UK m UK m E P NL 
|finished ingrédients 
BALANCE (Million of ECUS) 

ISSN 0254-1513 
COM(91)39def. % 
DOCUlviEiSSTElSi 
NL 05 
Catalogusnummer : CB-CO-91-067-NL-C 
ISBN 92-77-69430-0 
VERKOOPPRIJS tot 30 biz.: 3,50 ECU per 10 biz. meer: 1,25 ECU 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
LP2985 Luxemburg