I^^AdLSin^jiiH^i/^w^ .fuma 
COaVlVIISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0MC94) 185 def. 
Brussel, 26.05.1994 
IKV't. »'i >'*f Mededeling van de Commissie betreffende een evaluatie van de tenuitvoerlegging en 
prestaties van het OTO-programma "Telematicasystemen van algemeen belang" 
(1991-1994) 
(In overeenstemming met artikel 4, lid 1, van de Beschikking 91/353/EEG van de Raad 
van 7 juni 1991) 
"mm 
»; 
SWïlR •JII32 
Mededeling van de Commissie betreffende een evaluatie van de tenuitvoerlegging en 
prestaties van het OTO-Programma "Telematicasystemen van algemeen belang" 
(1991-1994) 
Inleiding 
1. Het specifieke OTO-Programma "Telematicasystemen van algemeen belang" (1991-
1994) (algemeen bekend als het "TELEMATICA-Programma; hierna in de tekst 
ook zo genoemd) werd gelanceerd door middel van Beschikking 91/353/EEG van 
de Raad van 7 juni 1991. Het totale budget ervan bedraagt 430 miljoen ecu voor de 
driejaren 1992-1994. Het programma kent zeven sectoren1, voor sommige waarvan 
voorbereidende activiteiten of onderzoeken hebben plaatsgevonden. Deze gebieden 
bevatten een grote diversiteit van onderwerpen, maar de gemeenschappelijke 
elementen in de gezochte oplossingen, maken het zinvol één enkel programma in te 
richten waarbinnen ervaringen kunnen worden uitgewisseld en gemeenschappelijke 
elementen gezamenlijk aangepakt. Naar aanleiding van de beschikking van de Raad 
werd een oproep tot het indienen van voorstellen gelanceerd in de tweede helft van 
1991 en ging in 1992 een aantal geselecteerde projecten van start. 
2. Krachtens artikel 4, lid 1, van de Beschikking van de Raad moet de Commissie het 
programma in het tweede jaar evalueren en verslag uitbrengen bij de Raad en het 
Parlement met zo nodig voorstellen voor verbetering. 
3. De evaluatie ging in 1993 van start, ongeveer halverwege de looptijd van het 
programma. Om zich te laten bijstaan bij deze evaluatie, heeft de Commissie 
besloten een comité in te stellen bestaande uit onafhankelijke deskundigen van zeer 
hoog niveau, bekend als de Telematics Mid Term Review Board. Dit comité2, verder 
De zeven gebieden zijn: 
2 Gebied OTO-budget 
Aantal 
(milj. ecu) projecten 
Netwerken tussen overheidsdiensten (ENS) 41,64 
14 
Telematicasystemen voor vervoersdiensten (DRIVE) 
125,42 57 
Telematicasystemen voor de gezondheidszorg (AIM) 
97,80 42 
Telematicasystemen voor flexibel en afstandsonderwijs (DELTA) 
54,95 31 
Telematicasystemen voor plattelandsgebieden (ORA) 
14,11 16 
Taalkundig onderzoek en ontwikkeling (LRE) 22,69 
25 
Telematicasystemen voor bibliotheken 22,69 
29 
De samenstelling van dit comité is te vinden in bijlage 1. 
het evaluatiecomité genoemd, verrichtte zijn werkzaamheden van april 1993 tot en 
met juli 1993, onder voorzitterschap van de heer B.W. Oakley C.B.E. 
4. Het evaluatiecomité heeft subgroepen ingesteld om de verschillende sectoren te 
bestuderen door middel van interviews, vergaderingen en verstuurde vragenlijsten. 
Men kan stellen dat de leden van het comité in contact zijn geweest met een 
aanzienlijk deel van de deelnemers in het programma. De resultaten van deze 
onderzoeken werden besproken, geëxtrapoleerd en samengevat in een reeks van vijf 
voltallige zittingen van het comité. 
5. De hoofddoelstellingen van de evaluatie waren: 
• na te gaan in hoeverre het telematicaprogramma voldoet aan de 
doelstellingen die zijn opgenomen in de beschikking van de Raad betreffende 
dat programma en in hoeverre wordt voldaan aan de algemenere 
doelstellingen van het derde Kaderprogramma. Bij de evaluatie is vooral 
gelet op de onderwerpen sociale en economische samenhang en het 
concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven; 
• de gevolgen en impact van het programma te beoordelen; 
• na te gaan of het telematicaprogramma of toekomstige daarmee verband 
houdende activiteiten in communautaire programma's moeten worden 
aangepast. 
6. Het Telematics management Comité (TMC) werd geraadpleegd over de 
samenstelling van het evaluatiecomité (tijdens de vergadering van maart 1993) en 
over de inhoud en de conclusies van het verslag daarvan op de vergaderingen van 
september 1993 en november 1993. Daarbij bevestigde het TMC steeds zijn 
algemene positieve mening over het telematicaprogramma, zoals vermeld in zijn 
verslag van 2 maart 1993 aan het "Comité de la Recherche Scientifique et 
Technique" (CREST). 
7. Een samenvatting van de aanbevelingen van het evaluatiecomité is te vinden in 
bijlage 1. 
Woord vooraf van de Commissie 
8. Na de eerste successen van de programma's op het gebied van informatie- en 
communicatietechnologieën (ICT) in het tot stand brengen van Europese 
samenwerking bij de ontwikkeling van basistechnologieën op dit gebied, stond de 
Europese Gemeenschap aan het eind van de jaren tachtig voor een grote uitdaging: 
hoe kon men de aanvaarding van nieuwe ICT-technologieën door de gebruiker 
versnellen? Het opzetten van een nieuw specifiek programma in het Derde 
Kaderprogramma (1991-1994) was een antwoord op die uitdaging. 
9. Dit telematicaprogramma was bedoeld als een programma dat uitgaat van de 
behoeften van de gebruikers (user-driven) en gebaseerd op samenwerking en 
communicatie tussen de gebruikers en de ICT-industrieën en -diensten. Dit was een 
nieuwe en moeilijke taak. Uit het verslag van het comité blijkt dat het 
telematicaprogramma in het algemeen heeft voldaan aan deze doelstelling de 
gebruikers te betrekken bij de OTO-activiteiten en dat de beste prestaties werden 
geleverd daar waar de participatie van de gebruikers en de industrie het sterkt was. 
Uit de eerste resultaten van het programma blijkt namelijk dat 
telematicatoepassingen kunnen zorgen voor goede oplossingen die tegemoet komen 
aan de behoeften van de gebruiker en kunnen bijdragen aan de doelmatigheid van 
nationaal en Europees beleid op gebieden van algemeen belang. Voorts is het 
programma er ook in geslaagd een beter gecoördineerde en geïntegreerde aanpak 
van onderzoek op het gebied van telematicatoepassingen in heel Europa te 
stimuleren. 
10. De implicaties op lange termijn van deze samenwerking tussen gebruikers en 
leveranciers kunnen worden afgemeten aan de voordelen die ontstaan voor de 
toepassingsgebieden. Zo kunnen bij voorbeeld de werkzaamheden op het gebied van 
telematicatoepassingen in de vervoerssector (voor vroegtijdige waarschuwing voor 
files en automatische tolheffing) van grote economische waarde zijn voor bedrijven 
en van grote maatschappelijke waarde voor reizigers en inwoners van stedelijke 
gebieden. Het voorzien in opleiding en voortgezet onderwijs kan worden 
vergemakkelijkt door de beschikbaarheid van gemeenschappelijke 
opleidingsdiensten die via de telematicanetwerken bereikbaar zijn. De telematica 
kan ook bijdragen aan een efficiënter gebruik van financiële middelen door het 
verminderen van de beheerkosten op het gebied van de gezondheidszorg. Door de 
toepassing van de telematica zal de Europese medische apparatuur op de 
wereldmarkt beter kunnen concurreren; daarnaast zal zij de werkers in de 
gezondheidszorg bijstaan bij hun dagelijkse activiteiten. 
11. Uit de brede waaier van betrokken gebieden - gezondheidszorg, onderwijs, vervoer, 
overheidsdiensten, plattelandsgebieden - blijkt hoeveel mogelijkheden er bestaan 
voor om de werkgelegenheid in de daarbij behorende toeleverende sectoren te 
vergroten. Het belang van een OTO-programma dat uit communautaire middelen 
wordt gefinancierd, is bij te dragen aan de schepping van werkgelegenheid binnen 
het Europese bedrijfsleven. 
12. Ten aanzien van de algemenere communautaire beleidsvormen geldt dat het 
bedrijfsleven de thans tot stand komende telematicadiensten zal kunnen inzetten om 
de produktiviteit te verhogen, doordat betere produkten voor een lagere prijs 
gefabriceerd zullen kunnen worden. Ook de opleiding en bijscholing van personeel 
zullen goedkoper en efficiënter worden. Deze voordelen zijn van cruciaal belang, 
wil het Europese bedrijfsleven goed kunnen concurreren met de overzeese rivalen. 
Het evaluatiecomité constateert dat er interesse bestaat zowel van de zijde van de 
informatie- en communicatietechnologie-industrie als van het MKB voor de 
verschillende onderdelen van het programma. Het bijeenbrengen van gebruikers en 
leveranciers in heel de Europese unie, de ontwikkeling van transeuropese 
telematicadiensten en de intensieve overleg- en verspreidingsactvititeiten van het 
programma zullen een bijdrage leveren aan het vergroten van de samenhang, iets 
waar alle burgers van Europa baat bij hebben. 
13. Bij verscheidene concurrenten van Europa is men tot het inzicht gekomen dat een 
telematicainfrastructuur nodig is die kan worden gebruikt voor een groot aantal 
toepassingen in verschillende sectoren. Europa moet in deze ontwikkeling voorop 
lopen. Het telematicaprogramma is erop gericht de belangstelling en het onderzoek 
op dit gebied te stimuleren en heeft nu reeds de cruciale stap gezet van het 
onderzoekslaboratorium naar de markt en de toepassingen in de praktijk. De 
werkzaamheden zijn echter nog maar net begonnen en de komende vijf of zes jaar 
zullen van enorm belang zijn voor de totstandkoming van op telematica gebaseerde 
produkten en diensten op grote schaal. Daarom wijst de Commissie op de 
aanbeveling van het comité om het budget voor telematica-activiteiten in het Vierde 
Kaderprogramma substantieel te verhogen, hoewel de algemene begrotingssituatie 
sterke beperkingen oplegt aan de uitvoering van die aanbeveling. 
14. De algemene aanbevelingen van het evaluatiecomité en hun specifieke commentaar 
betreffende de zeven sectoren van het telematicaprogramma kwamen net op tijd om 
te kunnen worden verwerkt bij de voorbereiding van het Vierde Kaderprogramma, 
zoals te zien is in het werkprogramma van de Commissie COM(93) 459 def. van 6 
oktober 1993 betreffende de wetenschappelijke en technologische inhoud van de 
specifieke programma's waarmee het Vierde Kaderprogramma ten uitvoer wordt 
gelegd. De aanbevelingen zullen het ook mogelijk maken het beheer van het 
bestaande programma in het derde en laatste jaar ervan te verbeteren. 
Algemene conclusies van het evaluatiecomité en commentaar van de Commissie 
15. Doordat er pionierswerk is verricht met het uitvoeren van 
onderzoekswerkzaamheden waarbij tegelijkertijd gebruikers en de industrie op 
Europees niveau zijn betrokken, stond het programma voor unieke problemen. Het 
verslag van het evaluatiecomité is bijzonder welkom omdat er een aantal gebieden in 
worden aangegeven waar een betere afstemming de prestaties en de resultaten van 
de werkzaamheden verder kunnen verbeteren. Misschien de belangrijkste 
aanbeveling van het verslag van het evaluatiecomité is de noodzaak de 
werkzaamheden gerichter te laten plaatsvinden ten einde te zorgen voor een grotere 
samenhang en een betere bekendheid bij de gebruikers. De door het evaluatiecomité 
aanbevolen maatregelen die al in 1994 kunnen worden getroffen, zullen ook 
inderdaad zo veel mogelijk worden uitgevoerd. Daarbij zal erover moeten worden 
nagedacht hoe het overleg en de coördinatie tussen de projecten kan worden 
verbeterd en hoe er zo goed mogelijk voor kan worden gezorgd dat er 
5-
sectoroverschrijdende activiteiten en algemene werkzaamheden op het gebied van 
infrastructuren plaats vinden. 
16. Voor het beheer van het telematicaprogramma zal het steeds belangrijker worden 
om in de resterende looptijd van het programma en bij de planning en uitvoering 
van eventuele volgende activiteiten een strategisch beleid op lange termijn te 
ontwikkelen en anderzijds om dit te coördineren en te verbinden met andere 
onderzoeksactiviteiten en de beleidmakende DG's van de Commissie. De 
aanbeveling om de sectorale DG's te betrekken bij de planning, zal wat betreft de 
telematica-activiteiten worden uitgevoerd in het Vierde Kaderprogramma. 
17. In het evaluatieverslag wordt gewezen op het feit dat de personeelsleden van DG 
XIII die het programma beheren zeer efficiënt te werk gaan en in hoge mate bij hun 
werk zijn betrokken. De gesignaleerde problemen betreffende vertragingen bij 
betalingen en het ondertekenen van contracten worden thans aangepakt. Met het 
andere advies, waarin wordt aangegeven hoe het beheer van het programma kan 
worden gestroomlijnd, zal rekening worden gehouden bij de algemene beoordeling 
van het programmabeheer die thans aan de gang is. 
Wat is er bereikt met betrekking tot de doelstellingen van het derde 
Kaderprogramma? 
18. Het derde Kaderprogramma geeft een verzameling algemene doelstellingen die voor 
alle specifieke programma's gelden. Zij vormen de basis die de OTO-inspanningen 
van de Gemeenschap rechtvaardigt. In dit deel van de Mededeling wordt ingegaan 
op het hetgeen bereikt is en wat de impact is van de OTO-werkzaamheden in het 
telematicaprogramma in het licht van deze algemene doelstellingen. 
19. De OTO-werkzaamheden van het telematicaprogramma zijn gebaseerd op 
doelstellingen van het derde Kaderprogramma en dragen bij aan de doelen die in het 
Verdrag worden aangegeven voor een aantal beleidsgebieden waarvoor de Europese 
unie verantwoordelijk is, doordat toepassingen worden ontwikkeld die zijn 
gebaseerd op de behoeften van de gebruikers en die een potentieel in zich bergen 
voor gebruik over een lange periode. Het programma legt zich vooral toe op OTO-
werkzaamheden die beogen de telematica in te zetten op gebieden die van belang 
zijn voor de belangrijkste categorieën van communautair beleid. 
20. Een van de hoofddoelstellingen van het derde Kaderprogramma is het versterken 
van de wetenschappelijke en technologische basis van het Europese bedrijfsleven, in 
het bijzonder van het MKB. In deze Mededeling is vrij uitgebreid op dit onderwerp 
ingegaan, waarbij de positieve gevolgen zijn belicht die het programma zal hebben 
voor het bedrijfsleven met betrekking tot het concurrentievermogen en de 
werkgelegenheid. De thans lopende gezamenlijke onderzoeksinspannmgen leiden nu 
al tot nieuwe, op telematica gebaseerde systemen en diensten. Er zijn zo'n 1500 
partners betrokken bij het programma, die er rechtstreeks van zullen profiteren, en 
daarnaast zullen andere bedrijven en organisaties kennis maken met de 
mogelijkheden en het nut van de in proefprojecten gedemonstreerde 
telematicasystemen. Onder deze partners zijn zowel de grote bedrijven uit de 
informatie- en telecommunicatie-industrie als een groot aantal bedrijven uit het 
MKB in heel Europa te vinden. 
21. Hieronder worden de specifieke criteria genoemd van bijlage III van het derde 
Kaderprogramma, voorzien van commentaar met betrekking tot de mate waarin het 
telematicaprogramma er tot nu toe aan heeft voldaan. 
22. Bijdragen aan de economische en sociale samenhang 
Een belangrijke rol van de werkzaamheden in kader van het programma is ervoor te 
zorgen dat de toepassing van telematica haalbaar wordt en tegelijkertijd zowel door 
het bedrijfsleven als door gebruikersorganisaties wordt aanvaard. Daartoe vervult 
het programma de fundamentele rol van het tot stand brengen van samenwerking 
tussen leveranciers en gebruikers in heel de Unie. De uitgebreide reeks van 
onderwerpen voor OTO op telematicagebied zal in grote mate bijdragen aan de 
ontwikkeling van een markt voor telematica en aan het gebruik ervan in alle regio's 
van de Unie. Dit, gevoegd bij de toegenomen samenwerking tussen de partners van 
het programma, het bedrijfsleven, de grote openbare diensten en overheidsorganen, 
zal ertoe bijdragen dat de resultaten van dit werk met succes in praktijk worden 
gebracht. 
De uit dit werk ontstaande diensten hebben een zeer groot potentieel in zich om 
zowel de economische als de sociale samenhang te vergroten. Voorbeelden van de 
mogelijkheden die door het programma worden geschapen zijn het verbeteren van 
de infrastructuur en diensten in plattelandsgebieden, een veiliger en efficiënter 
vervoersnetwerk voor intern en grensoverschrijdend verkeer, een onmiddellijke 
toegang in heel Europa tot medische kennis op hoog niveau en het voorzien in de 
mogelijkheid om in heel de Unie via telematica diverse vormen van opleiding te 
kunnen genieten. 
23. Onderzoeksactiviteiten op grote schaal, die moeilijk door een Lid-Staat alleen 
zouden kunnen worden gefinancierd 
Gezien de omvang van de beschikbare middelen en de aard van het programma zijn 
echt grootschalige projecten uitgesloten, maar de grotere proefprojecten, met name 
op het gebied van vervoerstelematica, zouden niet kunnen plaatsvinden zonder dit 
programma dat stedelijke en regionale overheden van verschillende landen 
bijeenbrengt in proefprojecten op het gebied van verkeerssystemen. 
24. Gezamenlijk uitvoeren van onderzoek, omdat dit financieel voordeliger is 
Telematica heeft betrekking op het gebruikmaken van de enorme mogelijkheden die 
telecommunicatienetwerken en computerprodukten in zich bergen, CL een zodanige 
wijze dat bedrijven en organisaties nieuwe systemen kunnen invoeren, nieuwe 
produkten en diensten ontwikkelen, de kwaliteit verhogen, en doeltreffender en 
goedkoper werken. Organisaties in heel de Unie staan in hun hoedanigheid van 
gebruiker voor dezelfde problemen: het definiëren van hun behoeften op het gebied 
van de ondersteuning door de telematica, het kiezen van de goede technologie om 
daaraan te voldoen, het valideren van deze oplossing en het bijstellen van de interne 
processen op basis van de gekozen geavanceerde telematicasystemen. Het 
telematicaprogramma heeft geleid tot een nieuwe vorm van samenwerking van 
gebruikers om problemen op te lossen die gerneensehappelijk zijn voor hun 
respectieve organisaties in alk Lid-Suten. Het telematicaprograrnrna heeft ook zijn 
nut bewezen door het bieden van de mogelijkheid om de praktische ervaring en 
technische kennis op te doen die de gebruikers nodig hébben om hun behoeften op 
het gebied van geavanceerde telematicadiensten te definiëren en op papier te zetten. 
De producenten en exploitanten van dergelijke diensten, die op hun beurt 
samenwerken met de gebruikers, zijn daarom beter in staat toepassingen te 
ontwikkelen waarnaar een vraag bestaat en die direct in de praktijk kunnen worden 
ingezet. Daarmee zijn zij verzekerd van een solidere basis voor hun beslissingen om 
te investeren en van hun lange-termijnstrategie. 
25. Onderzoek dat een aanvulling op de nationale activiteiten betekent voor problemen 
waarvan de oplossing vraagt om grootschalig onderzoek en dat tot significante 
resultaten kan leiden voor de Gemeenschap als geheel 
Er zijn op alle gebieden nationale acties aan gang en het telematicaprogramma heeft 
gebruik gemaakt van gecoördineerde acties om de samenwerking tussen nationale en 
Europese projecten te verbeteren. De problemen waarvoor transnationale 
oplossingen vereist zijn, zoals de uitwisseling van gegevens tussen 
overheidsdiensten in verschillende landen, verkeersinformatiediensten voor 
internationale verkeersaders en toegang tot medische dossiers vragen ook om 
onderzoek in samenwerkingsverband op Europees niveau. Dit zal de totstandkoming 
van grotere en homogenere markten in heel de Unie versnellen. 
26. Onderzoek dat bijdraagt tot de voltooiing van de interne markt en de eenwording 
van de Europese technisch/wetenschappelijke wereld, en onderzoek dat tot normen 
leidt 
De ontwikkeling van netwerken tussen overheidsdiensten zal een grote bijdrage 
leveren aan de tenuitvoerlegging van de interne markt, omdat dit de uitwisseling van 
informatie tussen overheden zoals belastinginspecties, sociale diensten en 
immigratiecontrolediensten zal vergemakkelijken. Op alle gebieden wordt thans aan 
het opstellen van normen gewerkt. OTO op het gebied van de medische telematica 
heeft bij voorbeeld een belangrijke rol gespeeld bij het opstarten van de activiteiten 
van CEN-TC251 en EWOS, met werkgroepen op gebieden als medische dossiers, 
bescherming en beveiliging van gegevens, bestandsformaten voor de uitwisseling 
van medische beelden en verwante informatie, van elektrocardiogrammen en 
bijbehorende protocols en van gegevens op patiëntenpasjes. Op het gebied van de 
vervoerstelematica is een kader tot stand gekomen voor normen op het gebied van 
wegverkeerssystemen; daarbij zijn activiteiten ontplooid in CEN-TC278 (vervoers-
en verkeerstelematica) en is samengewerkt met CEN-TC224 (door machines 
leesbare kaarten) en CENELEC-TC114 (elektrotechnische uitrusting voor 
oppervlaktevervoer). Op het gebied van bibliotheken dragen projecten bij aan de 
verschillende OSI-normen zoals het ILL-protocol en normen voor door machines 
leesbare bibliografische gegevens. In het programma in zijn geheel zal in de 
toekomst meer nadruk worden gelegd op de acceptatie van normen en de 
ontwikkeling van infrastructuren. 
Sectorale conclusies van het evaluatiecomité en commentaar van de Commissie 
27. Het evaluatieverslag bevat veel nuttig materiaal dat verdient te worden bestudeerd 
en verder uitgewerkt. Voor elk van de zeven gebieden heeft het evaluatiecomité zich 
bij de beoordeling gebaseerd op de in bijlage 1 van de beschikking van de Raad 
betreffende het telematicaprogramma vermelde doelstellingen. In de volgende 
alinea's worden de belangrijkste conclusies vermeld. 
28. Netwerken tussen overheidsdiensten (ENS). Deze actie is erop gericht 
gemeenschappelijke eisen vast te stellen voor de uitwisseling van gegevens en de 
noodzaak na te gaan van de interoperabiliteit tussen elektronische 
informatienetwerken in de Lid-Staten. Het is er ook op gericht transeuropese 
netwerken voor telematicadiensten te definiëren die essentieel zijn voor nationale 
overheidsdiensten voor de voltooiing van de interne markt. In 1992 werd begonnen 
met 13 projecten met een looptijd van twee jaar, en dit jaar ging nog een project 
van twaalf maanden van start. Deze sector beschikt over een budget van 41,6 
miljoen ecu voor OTO-werkzaamheden. 
29. Het verslag onderstreept dat ENS vooral succesvol is geweest in het bijeenbrengen 
van de gebruikers en doordat het directe gevolgen heeft voor een aantal 
belemmeringen voor de interne markt. Het is nu reeds duidelijk dat dit voor de 
overheidsdiensten zelf economische voordelen kan opleveren in de vorm van 
goedkopere, snellere en efficiëntere communicatiemogelijkheden, maar ook voor de 
informatie- en communicatie-industrieën, die kunnen profiteren van een groter 
aantal klanten en van de geringere investeringen voor de gemeenschappelijke 
apparatuur die nodig is voor ENS-achtige toepassingen. 
30. De Commissie zal nagaan hoe het best gevolg kan worden gegeven aan de 
aanbevelingen van het evaluatieverslag om grotere nadruk te leggen op een 
algemene invoering van goede praktijken en de noodzakelijke nauwe samenwerking 
met implementerende acties onder het ID A-programma (Interchange of Data 
between Administrations), dat in 1993 door de Commissie is voorgesteld in de vorm 
van een voorstel voor een besluit van de Raad (COM(93) 69 def. van 12 maart 
1993). 
31. Telematica voor de vervoerssector (DRIVE). Op dit gebied wordt ingegaan op de 
toepassing van informatie- en communicatietechnologieën ten behoeve van vervoer 
over de weg (geavanceerde telematica voor het vervoer). De doelstellingen zijn het 
verbeteren van de veiligheid van het wegverkeer, verhogen van de efficiency van 
het vervoer over de weg en bijdragen aan een verbetering van het milieu. Er lopen 
thans zo'n 57 projecten met een OTO-budget van 125,4 miljoen ecu. Naar 
aanleiding van een oproep in 1993 zullen nog zes projecten worden gelanceerd en 
zal één project van extra financiële middelen worden voorzien. 
32. De kern van de actie op het gebied van vervoerstelematica bestaat uit zeven grote 
proefprojecten van technische validatie waarbij grote steden en verkeerswegen zijn 
betrokken en die erop zijn gericht de OTO-werkzaamheden te valideren en de 
bekendheid van geavanceerde vervoerstelematicasysternen in Europa te vergroten. 
De verschillende demonstraties blijken goed vooruit te gaan en er zijn aanwijzingen 
dat uit het hierna volgende implementatiewerk reële economische voordelen kunnen 
worden behaald. 
33. Voor de resterende periode van het lopende programma zal de Commissie de nadruk 
moeten leggen op activiteiten waarmee de resultaten van vervoerstelematica door 
middel van Europese implementatieacties naar de markt worden gebracht. Dit 
onderwerp zal een belangrijk kenmerk moeten zijn voor elk van de volgende 
programma's, die een duidelijke visie moeten hebben op de vraag hoe men van 
onderzoeksresultaten over kan gaan op produkten voor de markt. 
34. Het comité wijst erop dat de OTO-werkzaamheden en validatie-proefprojecten beter 
moeien wolden gtikhl i{ii <tal wn IMNIMK'IJIUJ «lu'-in pUita W vïmlt'ii van \W-
economische en sociale gevolgen van de voorgestelde telematicatoepassingen, en dat 
moet worden voorzien in een efficiënter overlegproces; hier /al rekening mee 
worden gehouden. 
35. Gezondheidszorg (AIM). Hel doel v;m tclemalk'aloepa.sNinncn ui de yxmiuWwaïmny, 
is het stimuleren van de ontwikkeling van geharmoniseerde tclemalicaUR'passm^cn 
om het beheer van de gezondheidszorg te verbeteren en ook om de medische sector 
bij te staan bij de professionele activiteiten. Er lopen zo'n 37 driejarige projecten, 
die worden ondersteund door middel van gecoördineerde acties, met een OTO-
budget van 97,8 miljoen ecu. Naar aanleiding van een oproep in 1993 zullen nog 
eens 12 acties van start gaan en zullen 14 projecten worden voorzien van 
aanvullende financiering. 
36. In het evaluatieverslag wordt benadrukt dat het bijzonder moeilijk is geweest de 
enorme potentiële sociale en economische voordelen van de informatica in de 
gezondheidszorg te realiseren. Telematicatoepassingen in de gezondheidszorg 
10 
vormen dus een belangrijke actie op lange termijn, die een sleutelrol zal spelen in 
het ontwikkelen van systemen en tot stand brengen van samenhangende markten in 
heel Europa. De Commissie werd dan ook geconfronteerd met het probleem dat de 
aard zelf van dit domein inhoudt dat het tijd is om een homogene 
gebruikersomgeving tot stand te brengen. Ondanks de complexe aard van de sector 
is het echter duidelijk dat men zich steeds meer bewust wordt van de mogelijke 
voordelen van telematicasystemen in de medische sector. 
37. Meer nog dan op andere gebieden van het telematicaprogramma is er op het gebied 
van de gezondheidszorg sprake van een groot aandeel daadwerkelijk onderzoek, in 
tegenstelling tot demonstratie- en proefprojecten. Deze sector kan dan ook de 
speerpunt vormen voor het tot stand brengen van algemeen inzetbare technologieën, 
zoals multimediale werkstations. De Commissie heeft kennis genomen van de door 
het evaluatiecomité geuite bezorgdheid ten aanzien van de economische gevolgen 
van het programma in zijn oorspronkelijke vorm, met name voor de grootschalige 
informatietechnologische industrie, alsmede van de aanbeveling om deze beter te 
betrekken bij toekomstige strategische planning. Daarnaast verwelkomt zij ook de 
grote deelname van het MKB en is van mening dat OTO op het gebied van 
telematicatoepassingen in de gezondheidszorg een oplossing kan bieden voor een 
aantal grote sociaal-economische problemen in de Lid-Staten. Met de aanbeveling 
om de acties duidelijker gericht te laten plaatsvinden en om de gebruikers erbij te 
betrekken, zodat de penetratie van de markt beter kan plaatsvinden, wordt rekening 
gehouden door nieuwe acties in bestaande projecten te integreren. Deze aanpak zal 
een sleutelonderdeel vormen van het voorstel voor telematica in de gezondheidszorg 
in het Vierde Kaderprogramma. Met de specifieke aanbeveling om de markt voor 
patiëntenpasjes te ontwikkelen zal beter rekening worden gehouden door een 
strategische actie op communautaire schaal waarin de vereisten, opties en 
mogelijkheden zullen worden bestudeerd. 
38. Flexibel en afstandsonderwijs (DELTA). De acties op dit gebied zijn erop gericht de 
toegang tot en de prestaties van onderwijsdiensten in Europa te verbeteren, op basis 
van een optimaal gebruik van informatie- en communicatietechnologieën. Het is ook 
bedoeld om de concurrentiepositie te verbeteren van de bedrijfstakken die met 
opleiding te maken hebben. Er zijn in 1992 23 OTO-projecten van start gegaan, die 
werden aangevuld door middel van een aantal gecoördineerde acties. Naar 
aanleiding van een volgende oproep tot het indienen van voorstellen, zijn nog eens 
acht acties van start gegaan en hebben acht projecten aanvullende financiering 
gekregen. 
39. Het verslag erkent dat er werk van hoge kwaliteit is verricht op het gebied van 
telematicatoepassingen voor flexibel en afstandsonderwijs, dat als basis kan dienen 
voor nieuwe diensten op het gebied van onderwijs en opleiding. Dit gebied is erin 
geslaagd een groot aantal kerngebruikers te betrekken bij de technische validatie-
proefprojecten en van sommige projecten is gebleken dat er concrete plannen 
bestaan om de resultaten van het werk in de praktijk te benutten. Op dit gebied zal 
- 11 -
gerichtere aandacht moeten worden besteed aan opleiding in het bedrijfsleven en 
voor vakspecialisten. In deze sector kunnen significante besparingen worden 
bereikt, zowel voor werkgevers en werknemers als voor het budget van het 
openbaar onderwijs, door het tot stand brengen van op telematica gebaseerde 
opleidings- en onderwijsdiensten; dit rechtvaardigt een uitbreiding van de OTO-
inspanningen op dit gebied. 
40. De aanbevelingen van het comité om een grotere nadruk te leggen op proefprojecten 
en om de eindgebruikers er meer bij te betrekken, geven aan dat deze sector stilaan 
volwassen begint te worden en een hoog potentieel voor verdere activiteit bevat. 
41. Plattelandsgebieden (ORA). De werkzaamheden op dit gebied zijn erop gericht meer 
inzicht te krijgen in de gemeenschappelijke behoeften en mogelijkheden voor en de 
gevolgen van telematicadiensten in plattelandsgebieden, en de invoering voor te 
bereiden van geharmoniseerde infrastructuren voor telematicadiensten in dergelijke 
gebieden. In 1992 gingen 16 tweejarige projecten vaa start. Het beschikbare OTO-
budget bedraagt 14,1 miljoen ecu, maar vanwege de beperktheid van deze financiële 
middelen kon slechts de helft van de geplande taken worden verricht. 
42. Uit het verslag blijkt een goede vooruitgang in een aantal projecten, met name die 
waarbij "werkelijke" gebruikers in plattelandsgebieden zijn betrokken. Deze 
projecten zullen gevolgen hebben voor de ontwikkeling van telematicasystemen in 
plattelandsgebieden. Het is voor ORA bijzonder belangrijk tot demonstratie over te 
gaan, omdat dit de bekendheid zal verhogen en tot hogere verwachtingen zal leiden 
bij het bedrijfsleven en de openbare diensten die actief zijn op het platteland. 
43. Bij toekomstige activiteiten zullen demonstratie- en technische validatie-
proefprojecten, gebaseerd op een beter gericht werkschema, worden aangemoedigd; 
daarbij zal men zich meer toeleggen op het potentieel voor de totstandbrenging van 
een telematicamarkt voor produkten en diensten die speciaal op het MKB zijn 
toegesneden. 
44. OTO op taalkundig gebied (LRE). De werkzaamheden op dit gebied zijn erop 
gericht een basistechnologie op taalkundig gebied te ontwikkelen die kan worden 
overgenomen in een groot aantal computer- en communicatietoepassingen waarin de 
natuurlijke taal een wezenlijk onderdeel vormt. De actie is gericht op het 
verminderen of wegnemen van de belemmeringen of inefficiency die verband 
houden met het gebruik van verschillende natuurlijke talen. Naar aanleiding van 
twee oproepen voor het indienen van voorstellen in 1992 zijn 25 projecten van start 
gegaan met een totaal OTO-budget van 22,7 miljoen ecu. 
45. Taalkundige toepassingen zijn van zeer groot belang, zowel economisch als sociaal 
gezien, en de vooruitgang van de taalkundige technologie is dan ook duidelijk van 
belang voor het succes van een groot aantal communautaire beleidsvormen en voor 
de interne markt. Aangezien het taalaspect aanwezig is in alle menselijke activiteiten 
12 
zijn er gevolgen te verwachten voor het hele telematicaprogramma en daarbuiten. Er 
moet meer aandacht worden besteed aan het beoordelen van het economische belang 
van dit onderwerp. 
46. De integratie van taalkundig onderzoek van zowel geschreven als gesproken taal in 
één enkele taalkundige actie met een goede coördinatie met verwante activiteiten, in 
eerste instantie gericht op een beperkt aantal toepassingsgebieden en aanvullende 
werkzaamheden op het gebied van taalkundige hulpbronnen, documentatie van 
grammaticale regels, meting van prestaties, normen en opleiding moeten belangrijke 
elementen zijn voor toekomstige activiteiten op dit gebied. 
47. Bibliotheken. De activiteiten op dit gebied zijn erop gericht de toegang voor de 
gebruiker tot documentaire bronnen te verbeteren door middel van een optimaal 
gebruik van telematicasystemen, zodat een groot aantal bibliotheken kan worden 
gemoderniseerd en de ontwikkeling van een markt voor produkten en diensten in 
deze sector kan worden aangemoedigd. Naar aanleiding van twee oproepen zijn 29 
projecten geselecteerd. Er bestaan thans plannen voor een derde oproep. Het OTO-
budget voor dit gebied bedraagt 22,7 miljoen ecu. 
48. De sector bibliotheken is nieuw voor de uit communautaire middelen gefinancierde 
onderzoeksprogramma's en dit blijkt dan ook het relatief geringe aantal ingediende 
voorstellen. Het potentieel van deze sector in economische termen (er zijn in de 
Gemeenschap zo'n 75.000 bibliotheken), zijn belangrijke maatschappelijke waarde 
en het duidelijke potentieel voor de telematica om informatie en bibliotheken op 
Europees niveau te ontsluiten, houden echter in dat dit een belangrijke sector is voor 
voortgezette OTO-werkzaamheden. Uit de vooruitgang die in een aantal Lid-Staten 
is geboekt, blijkt dat bibliotheken nu al gebruik beginnen te maken van deze nieuwe 
telematicatoepassingen. 
49. De suggestie van het evaluatiecomité om de aanpak te veranderen, zal ertoe 
bijdragen de werkzaamheden beter te richten en met de suggestie om een actie op 
het gebied van opleiding en bewustmaking uit te voeren en gebruik te maken van 
creatievere methoden van financiering ten einde tegemoet te komen aan de 
specifieke behoeften en mogelijkheden van de onderzoekswereld op dit gebied, zal 
bij toekomstige activiteiten rekening worden gehouden. 
Slotopmerking 
50. De volledige tekst van het verslag van het comité is op aanvraag beschikbaar bij de 
Europese Commissie, DG XIII-C, Wetstraat 200 (BU29), B-1049 Brussel (Fax 
+32-2-296-8398) of via e-mail ahuy@dgl3.cec.be. 
13-
Bijlage 1 
Samenvatting van het verslag van het evaluatiecomité 
(Telematics Mid-Term Review) 
en voorwoord van de Voorzitter 
Samenstelling van het evaluatiecomité 
(Telematics Mid-Term review Board) 
De heer Brian Oakley C.B.E., Directeur Logica 
De heer George Wanet, Raad van bestuur, Belgacom 
Dr. Hans-Detlef Schulz, Directeur Telematicadiensten, Danet GmbH 
Prof. Dr. Van Eimeren, Directeur, GSF Médis Institut 
De heer José Guerra, Directeur International Development, Eritel 
De heer Didier Thibault, Adjunct-directeur, Compagnie de Suez 
Prof. Dr. Chris Vissers, Wetenschappelijk directeur, Telematics Research Centre 
De heer Raoul Junquiero, Voorzitter van de Raad van bestuur, Finacom Telecomunicacoes 
Dr. Nico Hazewindus, Directeur Corporate Product Development Co-ordination, Philips 
International BV. 
De heer Piero Torriginai, Finsiel 
14 
Voorwoord van de Voorzitter 
Op het eerste gezicht is het moeilijk om het Telematicaprogramma te evalueren, omdat het 
zeven verschillende sectoren bevat waarvan het enige gemeenschappelijke kenmerk de 
informatie- en telecommunicatietechnologie lijkt te zijn. Bij nadere beschouwing heeft het 
comité echter ontdekt dat er andere gemeenschappelijke elementen zijn. Een van deze 
gemeenschappelijke elementen is dat alle, of bijna alle, sectorale programma's toepassingen 
betreffen en de ontwikkeling van toepassingssystemen (Applications Systems Engineering). 
Dit betekent dat het niet alleen wenselijk is de gebruiker erbij te betrekken, maar dat dit 
zelfs van wezenlijk belang is om een succesvolle benutting te kunnen bereiken. Daardoor is 
dit werk ingebed in de werkelijke wereld, waarin uitgegaan wordt van bestaande eisen van 
de markt, niet van hypothetische eisen. Juist deze factor geeft het hele programma een 
extra dimensie en maakt het een opwindend programma, waarin vanzelfsprekend wordt 
gewerkt naar iets dat zowel van belang is voor de betrokken eindgebruikers als voor het 
betrokken bedrijfsleven. 
Het programma is op zijn best daar waar de gebruikers er nauw bij zijn betrokken en 
wanneer zij weten wat zij willen en bereid zijn samen te werken omdat te bereiken. Dit is 
waarschijnlijk een van de beste communautaire programma's, juist vanwege die instelling 
van gemeenschappelijk streven om een gemeenschappelijk doel te bereiken. Daarmee is de 
kans dat de activiteiten tot benutting zullen leiden ook hoger dan kan worden verwacht van 
dit soort programma's in het algemeen. Wanneer de gebruikers er niet zo nauw bij zijn 
betrokken of, hetgeen bij dit programma waarschijnlijker is, wanneer zij geen 
gemeenschappelijk standpunt innemen, staat het personeel van dè Commissie voor een heel 
nieuwe uitdaging. Het is niet voldoende in staat te zijn een O&O-programma te beheren; 
het personeel van de Commissie moet ook over de nodige vaardigheden beschikken om de 
gebruikers samen te brengen zodat zij een samenhangende invloed kunnen uitoefenen om 
het programma in de richting van werkelijke marktomstandigheden te sturen. Al is dit een 
wat vreemde taak voor een programmabeheerder, dit is geen ongebruikelijke rol voor hun 
collega's in andere delen van de Commissie. Wanneer de programmabeheerders deze 
uitdaging aankunnen, dragen zij ertoe bij dat het programma een zeer waardevolle bijdrage 
levert voor de economische en sociale ontwikkeling van de Gemeenschap. 
Het comité heeft haar moeilijke taak met plezier vervuld, waarschijnlijk omdat het constant 
op activiteiten stuitte waarvan het potentieel overduidelijk was. De taak was des te 
aangenamer vanwege de enthousiaste bereidheid tot samenwerking van het personeel van de 
Commissie. Wij hopen dat ons verslag hun behulpzaam zal zijn bij hun moeilijke maar 
belangrijke werk. 
Brian Oakley 
Voorzitter van het evaluatiecomité 
Juli 1993 
- 15 
Samenvatting van het 'Telematics Mid Term Review Report' 
1.1 Hoofdconclusies 
1. Bereikte resultaten. Het comité stelt vast dat het telematicaprogramma op zeer brede 
schaal wordt verwelkomd en dat het met het beheer ervan belaste personeel en de 
projectdeelnemers zeer enthousiast te werk gaan. In het bijzonder valt te vermelden 
dat wanneer de gebruikers volledig en op een goede manier erbij zijn betrokken, het 
programma voldoet aan de doelstellingen in verband met het voorbereiden van de 
invoering van toepassingssystemen. (4.1.1). 
2. Strategische visie. Het ontbreekt het programma en de projectselectie aan 
strategische visie en aan gerichtheid (4.1.2). 
R4.1 Er moet een strategische visie voor het programma worden ontwikkeld en 
toegepast Deze visie moet op de gebruikersgemeenschap zijn gericht, met 
name de leveranciers van telematicadiensten. Daartoe is een tijdhorizon van 
tien jaar voor het programma vereist, ook al moet de goedkeuring van het 
programma plaatsvinden in de kortere tijdschalen van de 
kaderprogramma 's. 
3. Ontwikkeling van toepassingssystemen (Application Systems Engineering). De 
sectoren van het programma hebben een aantal gemeenschappelijke kenmerken 
waardoor zij alle onder de noemer Application Systems Engineering kunnen worden 
gebracht: 
• Zij hebben alle betrekking op de toepassing van telematica 
• Zij hebben alle betrekking op de ontwikkeling van toepassingssystemen 
• Zij hebben met elkaar gemeen dat de gebruikers er ten volle bij betrokken 
dienen te worden en dat het nodig is samenhangende 
gebruikersgemeenschappen tot stand te brengen 
• De meeste sectoren betreffen de ontwikkeling van systemen en 
marktonderzoek, veeleer dan technologisch onderzoek (4.3.1). 
R4.2 Er moet ten zeerste worden aanbevolen het beheer van het programma in 
één enkel team onder te brengen en het comité verwelkomt de wijze waarop 
de sectoren in één enkel programma zijn samengebracht door de 
Commissie. 
4. Tot stand brengen van samenhang tussen de gebruikers. Een belangrijke rol van het 
telematicaprogramma is het tot stand brengen van een samenhangende 
gebruikersgemeenschap (4.4.1). 
R4.5 De Commissie dient haar inspanningen te verdubbelen om de gebruikers 
daadwerkelijk te betrekken bij alle sectoren van het programma en om een 
- 16 
samenhang tot stand te brengen tussen de organisaties die de gebruikers 
vertegenwoordigen. 
R4.6 De teams die de programma 's beheren dienen goed te worden opgeleid, met 
name ten aanzien van de aanpak en de vereiste vaardigheden om de 
samenhang in een gebruikersgemeenschap van uiteenlopende aard te 
stimuleren en te verbeteren. 
5. Infrastructuur. Ontwikkeling van infrastructuur ligt aan de basis van een groot aantal 
activiteiten van het programma. Het is hoogst wenselijk de gemeenschappelijke of 
algemene aspecten van deze infrastructuurontwikkeling op een geïntegreerde manier in 
heel het programma samen te brengen. (4.7.1). 
R4.10 Het hele programma moet zodanig worden georganiseerd dat de 
ontwikkeling en het gebruik van gemeenschappelijke algemene 
componenten, methoden en diensten worden gemaximaliseerd Daarvoor zal 
een nieuw, gemeenschappelijk subprogramma nodig zijn, waarbinnen een 
matrix-aanpak wordt toegepast en waarbij alle sectoren worden betrokken. 
6. Ongeëigende mechanismen. Op een aantal punten in het programma zou een volledig 
gefinancierd systeemontwikkelingsprogramma beter geëigend zijn geweest. Er zijn 
andere punten waar het beter zou zijn geweest een bewustmaking- of opleidingsactie 
uit te voeren, om ervoor te zorgen dat de betrokken gebruikersgemeenschappen te 
weten komen wat de bestaande technologie voor hen kan beteken, hoe zij eraan 
kunnen komen en hoe zij deze kunnen toepassen (4.8). 
R4.16 De werkzaamheden in heel het programma moeten systematisch worden 
bestudeerd om de gebieden te vinden waar de conventionele vorm van een 
door een consortium uitgevoerd O&O-project voor gezamenlijke rekening 
niet de geëigende wijze is. Volledig gefinancierde onderzoeken en 
systeemontwikkelingsprojecten kunnen onder bepaalde omstandigheden 
beter geëigend zijn, en in onderdelen van bepaalde sectoren kunnen 
opleidings- en bewustmakingsprogramma's doeltreffender zijn. 
1. De toekomst. In een programma als dit leidt het systeemontwikkelingswerk meestal vrij 
rechtstreeks naar benutting. Het comité is van mening dat een veel groter aandeel van 
het OTO-budget voor IT-activiteiten van de Gemeenschap naar Application System 
Engineering Programma's, waarvan het telematicaprogramma een schoolvoorbeeld is, 
dient te gaan. (7.1.2). 
R7.1 Het comité beveelt aan het budget voor het telematicaprogramma met een 
zeer substantieel bedrag te verhogen, zowel absoluut gezien als in 
verhouding tot andere ondersteunende programma's op het gebied van 
IT& T, die niet zo direct zijn betrokken hij de totstandkoming van een 
Europese markt 
- 17-
1.2 Algemene onderwerpen (zie hoofdstuk 4) 
8. Het drielaagsmodel. Het comité ontdekt in het telematicaprogramma een 
schoolvoorbeeld van de middelste laag (Application Systems Engineering-laag) van 
een drielaagsmodel van door de Gemeenschap gefinancierd werk, ingebed tussen 
technologische O&O (zoals ESPRIT) en een toepassingslaag (zoals IDA) (4.2.1 -
4.2.2). 
9. Belang van de gebruikers. Application System Engineering kan alleen succes hebben 
wanneer de gebruikers er volledig bij worden betrokken, zoals het geval is in de beste 
onderdelen van dit programma (4.2.3). 
10. Is het telematicaprogramma coherent? Gezien de sterke overeenkomsten tussen de 
verschillende sectoren van het programma zou er sprake moeten zijn van een 
aanzienlijke synergie (4.3.1). 
11. Het matrixmodel. Het comité beveelt aan het beheer van het programma in de handen 
van één enkel team te laten, maar erkent de noodzaak andere delen van de Commissie 
er sterk bij te betrekken. Er is een matrix-aanpak vereist voor het beheer van en het 
toezicht op het programma. Vast personeel van andere onderdelen van de Commissie 
dient bij het beheer van het programma te worden betrokken, met werkelijke 
verantwoordelijkheden en een toerekenbaarheid die verder gaat dan die van een 
eenvoudige contactpersoon (4.3.4-4.3.10). 
R.4.3 Het comité beveelt aan een planningconferentie te houden betreffende het 
betrekken van "andere belangen" bij het programma, samen met hoge 
ambtenaren van de verschillende DG's. 
R.4.4 Een voortdurend onafhankelijk toezicht op de gang van zaken bij en de 
betrokkenheid van die "andere belangen " is vereist 
12. Standpunt van het comité betreffende de sectorale prioriteiten. Het comité heeft zich 
ook uitgesproken over de budgettoewijzing aan de verschillende sectoren, rekening 
houdend met het standpunt van de IT-industrie over het relatieve belang van de 
sectoren, de waarde ervan voor de rest van het bedrijfsleven, het sociale belang van de 
werkzaamheden en de waarschijnlijkheid van een succesvolle benutting zoals blijkend 
uit het enthousiasme van de gebruikers en hun samenhang zoals getoond in de 
sectorprogramma's. De hoofdtrend is een significante verhoging van het budget voor 
ENS, iets waarvoor alle leden van het comité zich hebben uitgesproken. Ook voor 
DRIVE bestaat een aanzienlijke steun voor verhoging. De meeste leden zouden het 
budget voor ORA willen vergroten, maar anderzijds is er vrij weinig steun te vinden 
voor het bibliothekenprogramma zoals het thans bestaat. AIM en DELTA worden 
gezien als belangrijke subprogramma's, met hun sterke en zwakke punten, en men is 
van mening dat zij hun plaats dienen te behouden. Het programma taalkundig 
onderzoek wordt gezien als een zeer belangrijk programma voor Europa, maar één dat 
niet goed past in het telematicaprogramma. In het ideale geval dient het te worden 
- 18-
behandeld als een aparte lijn in het kaderprogramma, maar het is voorlopig geen 
onredelijke keuze om het te blijven onderbrengen bij het telematicaprogramma. Het 
TIDE-programma wordt gezien als belangrijk uit sociale overwegingen, maar ook dit 
programma past niet goed in het kader van het telematicaprogramma, al is dit niet zo 
belangrijk op voorwaarde dat niet wordt afgeweken van de doelstellingen ervan. Er 
zou een nieuw gemeenschappelijk subprogramma moeten komen voor de 
infrastructuur die in de verschillende sectoren centraal staat en die van groot belang is 
voor de verspreiding en benutting van telematica in Europa (4.6.1 - 4.69, 4.7). 
13. Sectoroverschrijdende projecten (4.6.11 ). 
R.4.7 Horizontale sectoroverschrijdende activiteiten in het programma verdienen 
prioritaire aandacht en moeten worden voorzien van voldoende personeel en 
specifieke financiering. 
14. Gerichtheid (4.6.12). 
R4.9 Het comité is van mening dat het werk in de sectoren kan worden verbeterd 
wanneer de werkplannen beter zijn gericht, met minder, maar beter 
gedefinieerde, doelstellingen. 
15. Infrastructuur (4.7) 
R4.10 Het hele programma moet zodanig worden georganiseerd dat de 
ontwikkeling en het gebruik van gemeenschappelijke algemene 
componenten, methoden en diensten worden gemaximaliseerd Daarvoor 
zal een nieuw, gemeenschappelijk subprogramma nodig zijn, waarbinnen 
een matrix-aanpak wordt toegepast en waarbij alle sectoren worden 
betrokken. 
R.4.11 In alle voorstellen voor projecten in heel het programma dienen de 
infrastructuurelementen te worden bestudeerd om te zien in welke mate zij 
gebruik zullen maken van algemene diensten en componenten, dan wel 
deze zullen leveren. Voorstellen die infrastructuurwerkzaamheden, 
leidende tot algemene componenten enz., bevatten, dienen prioriteit te 
krijgen. 
R.4.12 Ten einde de kwaliteit van telematicasystemen te verbeteren, dient voor 
gebruik in het programma een goed begrepen en goed ontworpen stel van 
ontwerpstructurerende concepten, die samen een ontwerpmodel vormen, 
te worden ontwikkeld 
R4.13 Infrastructuurontwikkelingen dienen voor zover mogelijk te voldoen aan 
normen voor open systemen ten einde de ontwikkeling mogelijk te maken 
van op de markt concurrerende produkten die in de toekomst zullen 
19-
worden gebruikt Projecten waarbij niet wordt uitgegaan van beginselen 
van open systemen moeten een lage prioriteit krijgen. 
K4.I4 Om de ontwikkeling van algemene infrastructuursystemen te 
onderbouwen, is absoluut een O & O-programma nodig dat de technische, 
economische en juridische aspecten beslaat die een rol spelen bij het 
mogelijk maken van technologische ontwikkelingen. 
16. MKB. Het is altijd wenselijk het MKB te betrekken bij het programma, maar de grote 
overhead die is verbonden met het werken in een consortium, zoals vereist in het 
traditioneel soort programma van de Commissie, maakt dat dit geen geschikt 
mechanisme is voor de ondersteuning van het MKB. Het valt te overwegen een 
'CRAFT-achtig" programma voor het MKB in te stellen, bijvoorbeeld voor onderdelen 
van de sectoren ORA, TIDE en bibliotheken. (4.8.3). 
17. Reële betrokkenheid van de gebruikers. Een uitstekend en specifiek kenmerk van het 
telematicaprogramma is de betrokkenheid van gebruikers; de sectoren waarbij 
"werkelijke" gebruikers sterk zijn betrokken, zijn de beste en zijn ook de sectoren 
waarbij de werkzaamheden met de meeste waarschijnlijkheid met succes kunnen 
worden benut. (4.9.1). 
18. Totstandbrenging van een Europese markt. De belangrijkste rol die de Europese 
Commissie kan spelen voor de Europese toeleverende industrie is het tot stand brengen 
van een samenhangende en goed geïnformeerde markt, uitgaande van de soms 
onsamenhangende massa gebruikers, en door ervoor te zorgen dat de Europese 
bedrijven tijdens dit proces in contact komen met de gebruikers (4.9.2). 
19. Normen. De totstandbrenging van op brede schaal aanvaarde normen, specificaties, 
protocols enz. vormt een belangrijk onderdeel van het werk voor de totstandbrenging 
van samenhangende markten. Men mag niet verwachten dat de industrie de helft 
betaalt van de kosten van normalisatiewerkzaamheden, behalve wanneer het bedrijf 
rechtstreeks baat heeft bij deze werkzaamheden (4.9.4, 4.9.5). 
R4.17 De ontwikkeling van normen en specificaties vormt een belangrijke 
activiteit in het telematicaprogramma en Ment een hoge prioriteit te 
hebben. Wanneer activiteiten worden ondernomen om deze 
werkzaamheden aan te moedigen, zijn deze welkom en dienen er stappen 
te worden ondernomen om ze ook elders aan te moedigen. 
R4.18 Ten einde de normalisatiewerkzaamheden in het programma gericht te 
laten plaatsvinden, is een verhoogde selectiviteit en projectoverschrijdende 
samenwerking nodig, ten einde het aantal gescheiden acties te 
verminderen. 
20. Overleg en coördinatie. Overleg is terecht een belangrijke activiteit in dit programma. 
De overhead, uitgedrukt in tijd en kosten, van de vergaderingen is echter zeer 
20 
aanzienlijk. Sommige sectoren kunnen van andere leren hoe dit overleg het best kan 
worden gevoerd, ten einde de kosten te verminderen en de doelmatigheid te vergroten. 
Wil het overleg doeltreffend en efficiënt zijn, zijn duidelijke doelstellingen nodig. Het 
inzetten van goede projectleiders en andere personen bij de planning en het beheer van 
dit proces, dient te worden aangemoedigd. (4.10). 
R4.19 Het comité erkent de waarde van het overlegproces, maar is van mening 
dat doelmatiger met de middelen moet worden omgegaan. Het comité 
beveelt aan een ter zake gekwalificeerde en ervaren persoon aan te wijzen 
om een onderzoek uit te voeren naar het proces in alle sectoren van het 
programma, en aanbevelingen op te stellen om dit overlegproces te 
verbeteren, voor zover van toepassing gezien de omstandigheden in de 
verschillende sectoren. Het kan nuttig zijn dit onderzoek uit te breiden om 
ook rekening te houden met de stappen die moeten worden genomen om 
samenhang tot stand te brengen bij de gebruikers, of om een markt tot 
stand te brengen, in elk van de sectoren. 
1.3 Beheer (zie hoofdstuk 5) 
21. Beheer van het programma. De in dit deel geuite kritiek mag niet de indruk wekken 
dat er negatief wordt geoordeeld over het beheer van het programma, dit is zeker niet 
het geval. (5.1.3). 
22. Het indienen van deprojecten.Hçt comité erkent dat al veel ervaring is opgebouwd 
met de bestaande indieningsprocedure, maar dat er een reëel probleem blijft bestaan 
gezien de grote last die is verbonden met het invullen van projectindieningsformulieren 
enz, en gezien het feit dat er uiteindelijk weinig kans bestaat op selectie. Hier moet 
rekening mee worden gehouden. (5.3). 
R5.1 Het comité beveelt aan een studie uit te voeren, gebaseerd op de bestaande 
ervaring, om te zien of middelen kunnen worden gevonden om de met de 
voorbereiding van een projectaanvraag verbonden werkzaamheden te 
verminderen, met name door middel van een tweetraps-indieningsproces. 
RS.2 Het comité beveelt de Commissie aan een computerondersteund 
hulpmiddel te ontwikkelen voor deze projectaanvragen, en erop toe te zien 
dat dit gebruikersvriendelijk is en ook goed getest voordat het op grote 
schaal wordt ingezet 
23. Selectie van de projecten. Er is opmerkelijk weinig kritiek ten aanzien van het proces 
van selectie van de projecten en van de beoordeling door rechtstreeks betrokkenen 
(peer review). Er moet op worden gewezen dat het nodig is dat de beoordeling door 
rechtstreeks betrokkenen leidt tot een selectie waarin rekening is gehouden met de 
prioriteiten van het programma. (5.4.1). 
-21 
R5.3 Aanbevolen wordt een laatste ronde in te stellen voor alle veelbelovende 
projecten, door alle beoordelaars bij elkaar. 
24. Beoordeling door rechtstreeks betrokkenen. Het is van groot belang voor het hele 
telematicaprogramma dat het bedrijfsleven en de gebruikers goed zijn 
vertegenwoordigd in de beoordelingspanels (5.4.2). 
R5.4 Het samenstellen van de panels voor beoordeling door rechtstreeks 
betrokkenen dient nogmaals te worden bestudeerd, met name om erop toe 
te zien dat het bedrijfsleven en organisaties die de gebruikers 
vertegenwoordigen een prominente plaats innemen in deze panels. 
25. Samengevoegde projecten. 
R5.4 Tegen de wens van de belangrijkste projectpartners samengevoegde 
projecten zijn zelden succesvol Het personeel van de Commissie dient de 
verleiding te weerstaan om druk uit te oefenen op projectteams om met 
elkaar samen te gaan werken. 
26. Technische audit. Dit proces ontving vrij veel kritiek. De projectteams moeten de 
indruk hebben dat dit proces daar is om hen bij te staan hun beheer en om de 
samenwerking te verbeteren. Het proces dient pas te beginnen als de projecten al enige 
tijd lopen, bijvoorbeeld na 18 maanden. Het is van groot belang dat de leden van het 
panel worden gerespecteerd door de projectteams. Het is ook van belang dat wanneer 
men overweegt een "rode kaart" te trekken, in de eerste fases de privacy van de 
betrokkenen wordt gerespecteerd. (5.6). 
27. Contracten. De meest voorkomende reden voor beklag in de projecten is het 
voorkomen van vertragingen in het ondertekenen van de contracten. De veranderingen 
in de administratieve procedures in de laatste jaren hebben geleid tot toenemende 
vertragingen zonder dat daar duidelijke winsten ten aanzien van de besluitvorming 
tegenover staan. (5.7.1). 
RS.S De Commissie dient met spoed stappen te ondernemen om de met het 
ondertekenen van een contract verbonden vertragingen te verminderen. 
R5.6 Er dient een studie of workshop te worden geïnitieerd om een gepast 
regime van intellectuele eigendom vast te stellen voor Applications 
Systems Engineering op Telematicagebied 
28. Duur van de projecten. Twee jaar is een te korte termijn voor de meeste serieuze 
projectwerkzaamheden, en in het algemeen is drie tot vijfjaar beter geschikt. (5.7.3). 
R5.7 De Commissie dient te streven naar het instellen van een 
financieringsstelsel waarin, voor zover van toepassing, projecten van drie, 
22-
vier of vijf jaar kunnen worden uitgevoerd, in programma's met een 
tijdhorizon van tien jaar. 
29. Vertragingen bij de betalingen.De betalingsachterstand schijnt in de afgelopen jaren te 
zijn toegenomen, hetgeen een aantal zeer nadelige consequenties met zich meebrengt. 
(5.8). 
RS. 8 Er dienen stappen te worden ondernomen om de betalingen weer 
bevredigend te laten verlopen. Wanneer betalingsachterstand een 
onvermijdelijk kenmerk van communautair werk wordt, dient de 
Commissie te overwegen rente te betalen over de uitstaande betalingen, 
wanneer de betalingstermijn meer bedraagt dan 60 dagen, al was het maar 
om de goede naam van de Commissie in stand te houden. 
30. Personeel. Het personeel kenmerkt zich door hard werken en enthousiasme voor het 
programma, vaak onder moeilijke omstandigheden. Er is opleiding nodig voor de nogal 
moeilijke taken die zij moeten vervullen, met name die welke verband houden met het 
tot stand brengen van samenhang bij de gebruikers. Het is wenselijk over te gaan tot 
roulatie van het personeel tussen de sectoren. (5.9). 
RS. 9 Er dient een programma te worden ingesteld voor het opleiden van het 
personeel voor de bijzondere taken die zij moeten uitvoeren, samen met 
het rouleren van het personeel tussen de sectoren. 
1.4 Met betrekking tot de individuele sectoren (Zie hoofdstuk 6) 
31. Er is een aanzienlijk aantal conclusies en aanbevelingen opgesteld voor elk van de 
zeven sectorale verslagen; teveel om hier op te noemen. De in een bepaalde sector 
geïnteresseerde lezer wordt verwezen naar dat sectoraal verslag in hoofdstuk 6. 
1.5 De toekomst (zie hoofdstuk 7) 
32. Het budget. Systeemontwikkeling is een duur proces, vergeleken met het voorafgaande 
technologische onderzoek. In een programma als dit leiden de werkzaamheden op dit 
gebied echter waarschijnlijk echter vrij direct naar benutting. Het comité is van mening 
dat een veel groter deel van het O&O-budget voor IT&T-activiteiten van de 
Gemeenschap aan programma's voor toepassingsontwikkeling zoals het 
telematicaprogramma dient te worden besteed. (7.2.1). 
R7.1 Het comité beveelt aan het budget voor het telematicaprogramma met een 
zeer substantieel bedrag te verhogen, zowel absoluut gezien als in 
verhouding tot andere ondersteunende programma's op het gebied van 
IT& T, die niet zo direct zijn betrokken bij de totstandkoming van een 
Europese markt 
23 
33. Het comité wijst erop dat het nodig is de aandacht meer op de prioritaire acties te 
richten en ook binnen elke sector van het programma gericht te werk te gaan. (7.1.3). 
R7.2 Wanneer geen groter budget ter beschikking kan worden gesteld, wordt 
het van wezenlijk belang zich beter toe te leggen op prioritaire acties en 
sectoren, wil het programma significante impact uitoefenen. De nadruk 
moet worden gelegd op projecten die een groot potentieel voor Europees 
gebruik inhouden. 
34. Nieuwe sectorale prioriteiten. Er is een mechanisme nodig om vast te stellen welke 
nieuwe sectoren met voordeel aan het programma kunnen worden toegevoegd. Het 
comité vraagt om strategische studies om prioriteiten vast te stellen (zie 4.1.2, 4.6.10 
en 4.1). Het werk in nieuwe sectoren zou een natuurlijk onderdeel van dat proces 
vormen (7.2.1). 
R7.3 Het comité beveelt aan een mechanisme in te stellen om mogelijke nieuwe 
sectoren te bestuderen om daar prioriteiten aan toe te kennen. Het zou een 
goed idee zijn dit te verbinden met het strategische denkwerk dat toch moet 
worden verricht om het hele programma van doelen te voorzien. 
35. Voorstellen voor nieuwe sectoren. Het comité is van mening dat nieuwe sectoren in de 
eerste jaren slechts weinig middelen nodig zouden hebben. De werkzaamheden op het 
gebied van onderzoeksnetwerken, die door de Commissie worden uitgevoerd, zouden 
als vanzelf binnen het werkingsgebied van het telematicaprogramma vallen omdat zij 
zeer relevant zijn voor de ENS-sector en voor de infrastructuurwerkzaamheden. Het 
comité heeft ook een aantal andere nieuwe sectoren gesuggereerd of grote projecten 
binnen de bestaande sectoren, en legt deze voor ter overweging voor het vaststellen 
van de prioriteiten, zoals vermeld in R7.3 hierboven. (7.2.2 - 7.2.3). 
24 
ISSN 0254-1513 
COM(94)185def. 
DOCUMENTEN 
NL 15 
Catalogusnummer : CB-CO-94-217-NL-C 
ISBN 92-77-69163-8 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
Z>