Advies van het Comité van de Regio's over het "Voorstel van de Commissie voor een besluit van de Raad tot vaststelling van een communautair actieprogramma ter bevordering van de integratie van vluchtelingen"

(2000/C 57/11)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het "Voorstel van de Commissie voor een besluit van de Raad tot vaststelling van een communautair actieprogramma ter bevordering van de integratie van vluchtelingen" (COM(1998) 731 def.)(1);

gezien het besluit van de Raad van 6 juli 1999 om het Comité, overeenkomstig artikel 265, eerste alinea, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap over het hierboven genoemde Commissievoorstel te raadplegen;

gezien het besluit van het Bureau van 15 september 1999 om commissie 5 "Sociaal beleid, volksgezondheid, consumentenbescherming, onderzoek, toerisme", met de voorbereiding van het advies daarover te belasten;

gezien het door commissie 5 op 6 september 1999 goedgekeurde ontwerpadvies (CDR 347/99) (rapporteur: de heer Von Plüskow, D/PES),

brengt tijdens zijn 31e zitting van 17 en 18 november 1999 (vergadering van 18 november) het volgende advies uit, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Achtergrond

1.1. Sinds 1998 bevat de algemene begroting van de EU drie onderling verbonden begrotingslijnen voor maatregelen ten gunste van asielzoekers, ontheemden en vluchtelingen. Daarvóór had de Commissie dergelijke maatregelen steeds in de vorm van proefprojecten gegoten, waarvoor het Europees Parlement in de begrotingsjaren 1997 en 1998 10 miljoen euro heeft vrijgegeven. Volgens de Commissie zijn de resultaten daarvan volgens een door externe deskundigen opgesteld algemeen evaluatieverslag bevredigend.

1.2. Op aandringen van het Europees Parlement doet de Commissie thans een voorstel voor een globale aanpak waarmee wordt voortgeborduurd op de bestaande acties. Onder die globale aanpak valt onder andere het in het kader van het sociaal beleid van de EU gedane voorstel voor een communautair actieprogramma ter bevordering van de integratie van vluchtelingen in de EU, waarvan de rechtsgrondslag artikel 235 van het EG-Verdrag is.

Dit actieprogramma zou moeten lopen van 1 juli 1999 tot 31 december 2000. Voor de uitvoering ervan zouden in begrotingsjaar 1999 vijf miljoen euro en in begrotingsjaar 2000 negen miljoen euro moeten worden uitgetrokken. Dat die bedragen lager uitvallen, komt doordat de aandacht in het actieprogramma voortaan vooral uitgaat naar innoverende acties met een duidelijke Europese meerwaarde. Projecten met een uitsluitend lokale of nationale impact vallen daar dus buiten: het actieprogramma zou moeten dienen als een aanvulling op lokale, regionale, nationale en EU-inspanningen op dit gebied.

Er wordt aan de volgende acties gedacht:

- voorbereiding en uitvoering van grote multidimensionale, innoverende projecten met een duidelijke Europese meerwaarde;

- opzetten en uitvoeren van projecten op Europees niveau;

- opzet en ontwikkeling van transnationale netten;

- uitwisseling van ervaringen en beoordeling van projecten, alsmede toezicht daarop en evaluatie daarvan; informatie over werkwijzen en identificatie van innoverende methoden ter bevordering van de integratie van vluchtelingen;

- verzameling, bundeling en verspreiding van gegevens en rapporten;

- voorlichting over het programma en verspreiding van de resultaten ervan.

Er zou een door een Commissievertegenwoordiger voorgezeten Comité van vertegenwoordigers van de lidstaten moeten worden opgericht dat de Commissie adviseert.

Het besluit van de Raad over dit actieprogramma moet in januari 2000 worden genomen.

De Commissie is voornemens om later ook nog een voorstel voor een besluit van de Raad voor de periode nà 2000 uit te werken. In dat besluit moet een globale aanpak voor de problematiek van asielzoekers, ontheemden en vluchtelingen worden vastgelegd en dient rekening te worden gehouden met alle ontwikkelingen die het gevolg zijn van het Verdrag van Amsterdam.

2. Algemene opmerkingen

2.1. De integratie van vluchtelingen is een belangrijke taak voor de lidstaten die o.m. voortvloeit uit de met het Verdrag van Genève betreffende de status van vluchtelingen van 1951 aangegane verplichtingen. Het valt toe te juichen dat de Europese Unie de inspanningen van de lidstaten in dezen steunt door nieuwe strategieën voor de integratie van vluchtelingen te stimuleren en kracht bij te zetten.

2.2. EU-steun ten behoeve van maatregelen voor de integratie van vluchtelingen is gezien het groeiende aantal vluchtelingen in de lidstaten, zeer welkom.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. De integratie van vluchtelingen vereist specifieke maatregelen die zijn afgestemd op hun individuele omstandigheden (b.v. opleiding en talenkennis). Het Comité acht het van belang dat de Commissie instaat voor volledige coördinatie met de lokale overheden, omdat deze bij de integratie van vluchtelingen een centrale rol spelen. Op hun niveau kunnen, samen met de plaatselijke bevolking, sociale, culturele, economische en politieke instrumenten worden ontwikkeld die dichtbij de burger staan. Bovendien kunnen op die manier (de oorzaken van) discriminatie op de werkplek, op school en in de gemeente doelmatig worden bestreden.

3.2. Het Comité wijst erop dat het bij de integratie van vluchtelingen vooral aankomt op hun intrede op de arbeidsmarkt. De meeste lokale en regionale overheden fungeren enerzijds als werkgever en scheppen anderzijds werkgelegenheid als drijvende kracht achter dienstverlening aan de burgers. Ook kunnen zij een belangrijke rol spelen bij de sociale integratie van vluchtelingen en hun intrede op de arbeidsmarkt. Dat laatste kunnen lokale en regionale overheden bovendien vergemakkelijken door hiervoor beleidsinstrumenten in te zetten. Ook dienen er maatregelen te worden genomen om de vluchtelingen bij te scholen, zodat zij toegang tot hoger gekwalificeerde arbeid krijgen.

3.3. Het Comité acht het een goede zaak dat de Commissie in dit voorstel voor een actieprogramma blijk geeft van respect voor de eigen verantwoordelijkheid van de lidstaten en hun onderlinge culturele verschillen, doordat de steun wordt beperkt tot projecten met een duidelijke Europese meerwaarde en niet alléén gaat naar nationale of lokale projecten.

4. Conclusies

4.1. Het Comité stemt in beginsel in met het voorgestelde actieprogramma, omdat dit in zijn ogen de integratie van vluchtelingen vooruit zal helpen.

4.2. Aangezien dit programma echter niet meer is dan een overgangsmaatregel met een zeer korte looptijd, is het beslist noodzakelijk dat wordt gezorgd voor de uitwisseling van ervaringen met geslaagde projecten en de verspreiding daarvan. Daarom dringt het Comité er bij de Commissie op aan dat deze, samen met het Comité, een "vademecum van goede praktijken" opstelt ten behoeve van de lokale en regionale overheden die maatregelen voor de integratie van vluchtelingen nemen.

Daaronder valt ook onderzoek naar de invloed van de verschillende sociale zekerheids- en gezondheidszorgstelsels op de bevordering van de integratie.

De op die manier opgedane kennis en ervaringsgegevens dienen in aanmerking worden genomen bij de regelingen die de Raad voor de periode vanaf 2001 moet treffen, zodat een globale aanpak van de problematiek van asielzoekers, ontheemden en vluchtelingen kan worden vastgelegd. Een tijdige evaluatie van alle tot dusver in dit kader genomen maatregelen zou daarvan deel moeten uitmaken.

4.3. Het Comité rekent erop dat de lokale en regionale overheden rechtstreeks betrokken zullen worden bij de uitvoering van dit actieprogramma die plaatsvindt in nauwe samenwerking met de lidstaten en de organisaties en instellingen die zich met de integratie van vluchtelingen bezighouden. Dankzij hun sociale activiteiten leveren deze organisaties en instellingen namelijk een belangrijke bijdrage aan de integratie van vluchtelingen. En de ervaringen die zij op lokaal niveau opdoen, kunnen aanleiding geven tot projecten die ook in andere delen van de Unie uit te voeren zijn.

4.4. Daarenboven suggereert het Comité de volgende wijzigingen en aanvullingen:

a) Artikel 2

De begunstigde personen in de zin van dit artikel moeten niet alleen "enkelingen", maar ook in ruimere zin "gezinnen" zijn. Door uit te gaan van een huisgezin wordt het, gezien de bijzondere positie waarin vluchtelingen zich bevinden, gemakkelijker om een duurzame oplossing voor de bestaande moeilijkheden te vinden.

b) Artikel 4

De voorgestelde maatregelen wekken de indruk dat de Commissie in de eerste plaats globale, overkoepelende acties in aanmerking heeft genomen. Die aanpak, die in beginsel kan worden goedgekeurd, mag echter niet tot gevolg hebben dat kleinschalige, tot een bepaalde regio beperkte acties die op kortere termijn een efficiënte uitkomst kunnen bieden, worden uitgesloten.

Suggestie voor a) en b):

De artikelen 2 en 4 dienovereenkomstig aanvullen.

c) Artikel 7

Voor het ogenblik acht het Comité de oprichting van een raadgevend comité overbodig. Als overgangsmaatregel voor de korte termijn, moet de opzet van dit actieprogramma zo eenvoudig mogelijk worden gehouden. Daarmee wordt niet uitgesloten dat tot de oprichting van een dergelijk comité kan worden besloten in het kader van het definitieve programma dat vanaf 2001 van start gaat.

Suggestie voor c):

De artikelen 7 en 8 schrappen.

Brussel, 18 november 1999.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Manfred DAMMEYER

(1) PB C 36 van 10.2.1999, blz. 20.