MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT, HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S DE EUROPESE STANDPUNTEN VOOR DE WERELDRADIOCOMMUNICATIECONFERENTIE 2000 (WRC-2000)

SAMENVATTING

Achtergrond

Meer dan 2000 radiospectrumbeheerders, die gezamenlijk ongeveer 190 regeringen en industriële en intergouvernementele organisaties vertegenwoordigen, zullen van 8 mei tot 2 juni 2000 in Istanbul bijeenkomen voor de Wereldradiocommunicatieconferentie 2000 (WRC-2000). Op de WRC-2000, die door de Internationale Telecommunicatie-unie (een VN-lichaam) wordt georganiseerd, zullen naar verwachting belangrijke beslissingen worden genomen over de beschikbaarheid van radiospectrum voor de radiosystemen van de 21-ste eeuw op gebieden zoals communicatie, omroep, vervoer en O&O.

De EU-lidstaten en andere Europese landen hebben binnen de Europese Conferentie van PTT-administraties (CEPT) Europese voorstellen voor de WRC-2000 opgesteld. De Europese Commissie heeft in haar rol van adviseur aan de voorbereiding binnen de CEPT deelgenomen en zal de conferentie bijwonen als waarnemer. De CEPT zal de Europese voorstellen voor de conferentie indienen en zal trachten de standpunten van haar 43 lidstaten gedurende de conferentie te coördineren. Waar nodig zal ook de Gemeenschap coördinerend optreden teneinde ervoor te zorgen dat de genomen besluiten in overeenstemming zijn met de beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap.

Voor de gemeenschap relevante thema's op de WRC-2000-agenda

Een deel van de Europese voorstellen voor de WRC-2000 is bijzonder relevant in de context van het beleid van de Gemeenschap. Zij zijn gericht op de volgende doelstellingen:

* Derde generatie mobiele communicatiesystemen (IMT-2000/UMTS): Op de WRC-2000 zal worden bepaald welk geharmoniseerd extra deel van het radiospectrum hiervoor wereldwijd beschikbaar zal worden gesteld. Dit is bijzonder belangrijk om de verdere groei van Europa's bloeiende markt voor mobiele en multimediadiensten te bevorderen. Het voorstel van de CEPT voor dit thema steunt deze doelstelling. Niettemin dient te worden gerekend op moeizame onderhandelingen vanwege de uiteenlopende ontwikkelingen op het vlak van de mobiele communicatie en in verband met verschillen in het belang dat de diverse landen aan terrestrische of satellietcommunicatie hechten.

* Satellietnavigatie (Galileo): Het politieke akkoord binnen de Gemeenschap over het Europese initiatief op dit gebied, dat van uitzonderlijk strategisch en industrieel belang is, dient nu een vervolg te krijgen in de vorm van een radiospectrumallocatie die dit initiatief mogelijk moet maken. Het voorstel van de CEPT steunt deze doelstelling. Gelet op het feit dat de realisatie van satellietgebaseerde navigatie- en plaats- en tijdbepalingssystemen een gecompliceerde, strategische en kostbare geschiedenis is, waarvoor internationale samenwerking is vereist, zal het evenwel een grote uitdaging zijn de onderhandelingspartners van Europa van de voordelen van Galileo te overtuigen.

* Satellietomroep: Op de WRC-2000 zal aan de orde worden gesteld hoe de beschikbare middelen (omloopbanen, kanalen) die voor satellietomroep nodig zijn, op eerlijke en efficiënte wijze moeten worden verdeeld. Deze kwestie gaat veel verder dan radiospectrumbeheer en uit voorafgaande besprekingen blijkt dat er op geopolitiek niveau grote meningsverschillen bestaan tussen Europa en ontwikkelingslanden.

* Breedbandsatellietsystemen: Deze "Internet-in-the-sky"-systemen zullen vermoedelijk deel gaan uitmaken van het backbone van de communicatie-infrastructuur van de 21-ste eeuw. Daarom is het van belang ervoor te zorgen dat ongeacht de technische oplossing die voor breedbandcommunicatie via satellieten wordt gekozen, hierbij concurrentie tussen de verschillende aanbieders mogelijk moet blijven.

* Vaste diensten met hoge dichtheid (HDFS): Op de agenda van de WRC-2000 staan ook de spectrumeisen en de gebruiksvoorwaarden voor HDFS, in het bijzonder wat betreft het gedeelde gebruik met vaste satellietdiensten (FSS). De Gemeenschap is voorstander van adequate toegang tot een voldoende groot deel van het spectrum zodat redelijk geprijsde, snel tot stand te brengen draadloze alternatieven voor draadgebaseerde infrastructuren voor directe overdracht van multimedia-informatie naar Europese gebruikers mogelijk wordt. Door de ontwikkeling van dit alternatief te steunen kunnen de risico's van knelpunten in het aansluitnet bij breedbanddiensten in Europa worden voorkomen.

Versteviging van Europa's onderhandelingspositie op de WRC-2000

Omdat de delegaties van de lidstaten op de WRC-2000 de moeilijke taak wacht om de verschillende commerciële en niet-commerciële belangen met elkaar te verzoenen, is het noodzakelijk dat de Gemeenschap, zoals hierboven al is vermeld, haar prioriteiten voor de WRC-2000 bepaalt.

Om ervoor te zorgen dat de radiospectrumbeheerders op de WRC-2000 duidelijke beleidsinstructies omtrent de beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap ontvangen, wordt het Europees Parlement en de Raad gevraagd:

* hun goedkeuring te verbinden aan de Europese voorstellen die op bovengenoemde gebieden zijn uitgewerkt en er bij de lidstaten op aan te dringen dat zij door middel van hun handtekening deze voorstellen duidelijk en actief steunen;

* er bij de lidstaten op aandringen dat zij de eenheid binnen hun individuele standpunten over de diverse kwesties bewaren, ook als het verloop van de onderhandelingen een aanpassing van de oorspronkelijke onderhandelingsstandpunten noodzakelijk maakt. Waar de beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap in het spel zijn, zal de Commissie de standpunten van de lidstaten ter plekke coördineren;

* in te stemmen met het plan van de Commissie om de beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap en de Europese voorstellen met haar handelspartners te bespreken om de standpunten nog voor de conferentie nader tot elkaar te brengen. Dit zou in het bijzonder nodig zijn op de gebieden IMT-2000/UMTS en satellietnavigatie, waarvoor binnen de Gemeenschap belangrijke beleidssporen bestaan.

Conclusie

De lidstaten onderhandelen op de WRC-2000 weliswaar op individuele titel maar hun standpunten worden in CEPT-verband gecoördineerd. De Commissie vertegenwoordigt de Gemeenschap als waarnemer binnen de ITU en zal daarom trachten de afzonderlijke standpunten van de lidstaten waar nodig te coördineren met het oog op de afgesproken beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap.

Om nog voor de start van de conferentie overeenstemming te bereiken over de doelstellingen van de Gemeenschap wordt het Europees Parlement en de Raad verzocht nota te nemen van deze mededeling en hun politieke steun te verbinden aan deze doelstellingen en de standpunten van de CEPT, vooral wat betreft de derde generatie van systemen voor mobiele communicatie en satellietnavigatie.

De Commissie zal in de tweede helft van 2000 verslag uitbrengen over de resultaten van de WRC-2000.

INHOUD

1. INLEIDING

2. De WRC-2000 in de context van het radiospectrumbeleid van de Gemeenschap

3. De WRC-2000 en de beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap

3.1. Derde generatie mobiele communicatiesystemen

3.2. Satellietnavigatie

3.3. Satellietomroep

3.4. Breedbandsatellietcommunicatie

3.5. Vaste diensten met hoge dichtheid

3.6. Overige belangrijke kwesties

4. Politieke goedkeuring van de doelstellingen van de gemeenschap voor de WRC-2000

4.1. Onderhandelingsdoelstellingen

4.2. Coördinatiemechanismen

5. CONCLUSIE

BIJLAGE I: Geannoteerde agenda

BIJLAGE II: Voor de gemeenschap relevante agendapunten van de WRC-2000

BIJLAGE III: Woordenlijst

1. INLEIDING

Radiocommunicatiediensten dringen in hoog tempo door in het weefsel van de Europese samenleving en zijn van groeiende betekenis voor de Europese burger. Op radiotransmissie gebaseerde toepassingen, zoals cellulaire telefoons, dragen inmiddels in belangrijke mate bij tot de economische groei in Europa [1], terwijl zij ook een rol spelen bij de integratie van gemeenschappen en markten binnen de Europese Unie. Dergelijke toepassingen zijn evenwel volledig afhankelijk van de beschikbaarheid van voldoende ruimte in het radiospectrum. Van 8 mei tot 2 juni 2000 zullen 1990 regeringen, waaronder die van de lidstaten, in Istanbul vertegenwoordigd zijn voor de Wereldradiocommunicatieconferentie 2000. Daar zullen belangrijke beslissingen worden genomen over de beschikbaarheid van het radiospectrum voor toepassingen zoals mobiele communicatie (d.w.z. IMT-2000/UMTS) en satellietcommunicatie (namelijk breedbandcommunicatie via satellieten), omroep, vervoer met inbegrip van energie en tijdsbepaling (d.w.z satellietnavigatie - Galileo [2]) en O&O.

[1] Een aantal cijfers over de Europese markt voor mobiele telefonie in 1999: groei: 85%; inkomsten exploitanten: 225 mld. EUR; geïnvesteerd in infrastructuur t/m 1999: 65 mld. EUR; directe werkgelegenheid: 450.000 arbeidsplaatsen (bron: GSM Europe).

[2] Tegen 2025 zal de totale winst op satellietnavigatie 135 mld. EUR bedragen en zullen naar verwachting 146.000 arbeidsplaatsen zijn gecreëerd dankzij de verkoop binnen Europa (bron: Europese Commissie). Dit is 47 mld. EUR en 80.000 banen meer dan in een scenario met alleen GPS.

Het belang van voldoende radiospectrum voor het beleid van de Gemeenschap op deze gebieden is uitvoerig beschreven in voorgaande documenten van de Commissie over dit onderwerp. Efficiënte planning van het radiospectrumgebruik in Europa hangt nauw samen met de procedure voor frequentietoewijzing (allocatie) die in internationaal verband via de WRC [3] plaatsvindt. De Gemeenschap wenst dat er op de WRC-2000 besluiten worden genomen die in overeenstemming zijn met het beleid van de Gemeenschap terzake en waarbij de commerciële en algemene belangen van de Europese Unie voldoende tot hun recht kunnen komen. Daarom is het de bedoeling van deze mededeling:

[3] De Wereldradiocommunicatieconferentie (WRC) is het instrument dat door soevereine landen wordt gebruikt om wereldwijd afspraken te maken over frequentietoewijzingen en -deling. Zij wordt om de twee of drie jaar door de Internationale Telecommunicatie-unie (ITU) georganiseerd. De afspraken worden verankerd in het ITU Radioreglement, dat de status van internationaal verdrag geniet. Voor een gedetailleerdere beschrijving van de conferentiestructuur en -procedures zie "The World Radiocommunications Conference 2000: Main Issues, European and other Regional Positions, Results (3rd interim report)", een studie van het Europees Bureau voor Radiocommunicatie (ERO) in opdracht van de Europese Commissie (http://www.ero.dk/eroweb/wrc.html).

* ervoor te zorgen dat de Europese onderhandelingsstandpunten die in CEPT-verband voor de WRC-2000 zijn ontwikkeld, met de relevante beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap stroken;

* het politiek bewustzijn te verhogen ten aanzien van voor de Gemeenschap relevante kwesties die op de agenda van de WRC-2000 staan en politieke steun te vragen van de Raad en het Europees Parlement voor de standpunten die aan de orde komen.

Deze mededeling bestaat uit drie delen:

* een beschrijving van het belang van de WRC-2000 in de context van het radiospectrumbeleid van de Gemeenschap (hfst. 2);

* een analyse van de belangrijkste onderhandelingspunten voor de WRC-2000 die van invloed zijn op het beleid van de Gemeenschap, en van de Europese standpunten die in CEPT-verband zijn ontwikkeld (hfst. 3);

* een presentatie van een aantal aanbevelingen die, mits hiervoor politieke goedkeuring wordt verkregen, de coördinatie tussen de Gemeenschap en de CEPT op de conferentie moeten garanderen en tot een versteviging van de onderhandelingspositie van Europa in het algemeen moeten leiden (hfst. 4).

2. De WRC-2000 in de context van het radiospectrumbeleid van de Gemeenschap

Deze mededeling vormt een aanvulling op een eerdere mededeling [4] over de WRC-2000. Met name wordt uitdrukkelijk ingegaan op hoe de door de CEPT ontwikkelde standpunten zich verhouden tot het beleid van de Gemeenschap en welke gevolgen zij daarvoor hebben. De aanbevelingen van de mededeling [5] over de resultaten van de openbare raadpleging over het Groenboek [6] over het radiospectrumbeleid dienen daarbij als uitgangspunten. Een van deze aanbevelingen luidde dat politieke goedkeuring van de door de CEPT ontwikkelde onderhandelingsstandpunten door de Gemeenschap via een expliciete voorafgaande analyse van de agendapunten voor de WRC-2000 die voor de Gemeenschap van kritisch belang zijn, nuttig zou zijn.

[4] Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad - De radiofrequentiebehoeften voor de uitvoering van het beleid van de Gemeenschap in de context van de Wereldradiocommunicatieconferentie 1999 (WRC-99), 13 mei 1998, COM(1998) 298.

[5] Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de Regio's -- Verdere stappen in het radiospectrumbeleid -- Resultaten van de openbare raadpleging over het Groenboek, 10 november 1999, COM(1999) 538.

[6] Groenboek over het radiospectrumbeleid in samenhang met verschillende beleidsterreinen van de Europese Gemeenschap zoals telecommunicatie, omroep, vervoer en O&O, 9 december 998, COM(1998) 596.

De voorbereidingen van de Gemeenschap voor de WRC vinden plaats onder de paraplu van de CEPT [7]. In haar hoedanigheid van adviseur van de CEPT heeft de Commissie een actieve rol gespeeld in het proces dankzij directe betrokkenheid van de diensten van de Commissie bij de voorbereidende CEPT-vergaderingen over specifieke thema's (zoals mobiele telefonie en satellietnavigatie). De Gemeenschap zal als waarnemer op de WRC-2000 vertegenwoordigd zijn.

[7] Bijzonderheden over de rol van de CEPT bij de voorbereiding van de onderhandelingsstandpunten voor de WRC-2000 zijn te vinden in het reeds in voetnoot 3 genoemde ERO-verslag over de WRC.

Om de Europese industrie nauwer te betrekken bij de voorbereiding van de WRC-2000, heeft de Europese Commissie in haar regelmatige contacten met onafhankelijke of representatieve organisaties zoals ECTEL, EITIRT, ETP, GSM MoU, met de satellietindustrie in de context van het Satellietactieplan, alsmede met het UMTS-Forum, WRC-agendapunten ter sprake gebracht, een duidelijk voorbeeld van hoe gestructureerde samenwerking tussen de industrie en overheden tot de noodzakelijke consensus kan leiden.

Daarnaast zijn er in samenwerking met de CEPT drie openbare overlegvergaderingen [8] met de industrie georganiseerd met de bedoeling te bespreken in hoeverre de voorlopige standpunten van de CEPT een afspiegeling van de belangen van de Europese industrie vormden. Vergeleken met voorgaande radiocommunicatieconferenties is de industrie over de gehele linie actief bij de CEPT-voorbereidingen betrokken geweest. Zij zal op de WRC-2000 naar verwachting ook beter vertegenwoordigd zijn in de delegaties van de lidstaten.

[8] De eerste workshop (24-25 juni 1998) had betrekking op HDFS/FSS, GNSS en IMT-2000. De tweede bijeenkomst (21-22 september 1998) ging over maritieme kwesties. De derde vergadering (9-10 september 1999) had als onderwerp de voorlopige CEPT-standpunten en de gemeenschappelijke Europese ontwerpvoorstellen met betrekking tot alle hoofdthema's die op de WRC--2000 aan de orde zullen komen.

De Commissie heeft ook met de voornaamste handelspartners van de Unie gesproken over zaken die op de WRC-2000 aan de orde komen ten einde al voor de start van de conferentie de standpunten nader tot elkaar te brengen. De CEPT heeft verschillende bijeenkomsten met andere regionale telecommunicatieorganisaties, zoals CITEL (Noord- en Zuid-Amerika), APT (Azië en het Stille Oceaan-gebied) en de Arabische Liga, bijgewoond teneinde vóór de conferentie tot gemeenschappelijke standpunten te komen [9]. De officiële rol van de Gemeenschap in het WRC-proces wordt beperkt door haar waarnemerstatus. Omdat de besluiten over de toegang tot het radiospectrum evenwel steeds belangrijker worden voor het beleid van de Gemeenschap, moet voortdurend in de gaten worden gehouden of het bij de huidige rol van de Gemeenschap voldoende mogelijk is de beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap te realiseren.

[9] De ITU verdeelt de wereld in "regio's": regio 1 omvat Europa, Afrika en het Midden-Oosten; regio 2 beslaat Noord- en Zuid-Amerika; regio 3 wordt gevormd door Azië en het Stille Oceaangebied.

3. De WRC-2000 en de beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap

De Commissie onderscheidt vijf hoofdthema's die op de WRC-2000 aan de orde zullen komen. In dit hoofdstuk worden de doelstellingen van de Gemeenschap ten aanzien van deze hoofdthema's geschetst en worden enkele strategische overwegingen gepresenteerd die tijdens de onderhandelingen op de conferentie in acht moeten worden genomen. Achtergrondinformatie over deze thema's en een overzicht van de door de CEPT opgestelde Europese onderhandelingsvoorstellen [10] zijn te vinden in bijlage II.

[10] Gemeenschappelijke Europese Voorstellen (ECP's) voor de conferentie, ITU ref. CMR2000/EUR-E.

Vanuit het standpunt van de Gemeenschap zijn de vijf belangrijkste thema's op de WRC-2000:

* derde generatie mobiele communicatie/IMT-2000: wereldwijde reservering van extra ruimte in het spectrum (punt 1.6.1 van de WRC-agenda);

* satellietnavigatie/GNSS: nieuwe banden voor GNSS (wereldwijd satelliet navigatiesysteem) (punten 1.9 en 1.15 van de WRC-agenda);

* satellietomroep: voorstel voor een herziening van de plannen voor BSS (Broadcasting Satellite Service) (punt 1.19 van de WRC-agenda);

* breedbandsatellietsystemen: vaststelling van vermogensgrenzen voor breedbandsatellietsystemen waardoor het spectrum met andere diensten kan worden gedeeld (FSS, BSS: Fixed and Broadcasting Satellite Systems) (punt 1.13 van de WRC-agenda);

* vaste diensten met hoge dichtheid (HDFS): spectrumeisen en gebruiksvoorwaarden voor HDFS in banden boven 30 GHz (punt 1.4 van de WRC-agenda).

3.1. Derde generatie mobiele communicatiesystemen

3.1.1 Beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap

De Gemeenschap wenst het succes van de ontwikkeling van de derde generatie mobiele communicatiesystemen (IMT-2000/UMTS) veilig te stellen door hiervoor wereldwijd extra ruimte in het radiospectrum te reserveren. Daartoe is het noodzakelijk dat:

* tijdig een besluit wordt genomen over het reserveren van voldoende extra ruimte in het spectrum die tussen 2005 en 2010 beschikbaar moet komen: Aangezien het radiospectrum onder 3 GHz erg intensief wordt gebruikt [11], moet in een vroeg stadium worden besloten welke banden moeten worden toegewezen. De Gemeenschap streeft ernaar deze beslissingen nu te nemen zodat het mogelijk is dat de benodigde frequentiebanden tussen 2005 en 2010 werkelijk beschikbaar komen. Hiermee wordt de sector het vertrouwen gegeven op een rimpelloze expansie van derde generatiesystemen in Europa;

[11] Essentiële kritische diensten, zoals de luchtverkeersleidingsradar en mobiele satellietdiensten (MSS) werken in deze banden.

* de IMT-2000-banden wereldwijd worden geharmoniseerd: Omdat het de bedoeling is dat derde-generatiesystemen wereldwijd functioneren , vormt de interoperabiliteit van systemen een belangrijke factor. Door wereldwijde harmonisatie van het spectrum zouden de netwerken en diensten goedkoper worden en gemakkelijker kunnen worden geïmplementeerd en zou de ontwikkeling van een waarlijk wereldwijde markt worden bevorderd. Als de harmonisatie van frequentiebanden op de WRC-2000 mocht mislukken, zou de Gemeenschap op korte termijn moeten overwegen tot een regionale harmonisatie van het spectrum voor IMT-2000 te komen.

* de nu in Europa voor tweede-generatiesystemen gebruikte frequentieruimte vooralsnog niet in aanmerking komt als overloopmogelijkheid voor IMT-2000. GSM ontwikkelt zich nog steeds in termen van het aantal gebruikers en dienstenprofiel, en de voor de deur staande introductie van GPRS vormt een belangrijke drijfveer voor de voorbereiding van de introductie van derde-generatiesystemen. Verwacht wordt dat GSM/GPRS en derde-generatiesystemen enkele jaren lang naast elkaar zullen blijven bestaan.

Als op de WRC-2000 een akkoord wordt bereikt over deze thema's zullen de groeiperspectieven van de draadloze multimediamarkt en de wereldwijde concurrentiepositie van Europa in deze sector aanmerkelijk verbeteren. Omgekeerd gaat van een eventuele mislukking van de onderhandelingen een signaal van onzekerheid naar de markt uit. Bovendien zullen de kosten van een herschikking van de frequenties naderhand hoger uitvallen.

3.1.2 Prioriteiten en strategie van de Gemeenschap

Het succes van de WRC-2000 is niet verzekerd. Het vooruitzicht van een snelle groei van het "draadloze internet" tot in alle uithoeken van de wereld kan een bedreiging vormen voor economische belangen in andere delen van de wereld met een minder dynamische mobiele communicatiemarkt dan Europa. Sommige landen zouden campagne kunnen gaan voeren voor een uitstel van een beslissing over uitbreidingsbanden voor IMT-2000 om in plaats daarvan te pleiten voor een discussie over de voorwaarden waaronder op volgende WRC's een definitief akkoord zou kunnen worden gesloten.

In andere landen zijn de economische omstandigheden wellicht niet dusdanig dat mobiele multimediadiensten zich snel kunnen ontwikkelen en ook zij kunnen belang hebben bij uitstel van de beslissing. Zelfs een aantal CEPT-leden dat niet tot de Gemeenschap behoort, blijkt open te staan voor suggesties om de beslissing uit te stellen. Tenslotte doen ontwikkelingslanden het debat over de uitbreidingsbanden af als een poging van de geïndustrialiseerde landen om al beslag te leggen op een deel van het spectrum voordat de realiteit van de markt daarom vraagt, of als een voor de behoeften van deze landen irrelevante kwestie.

Aangezien de inzet hoog is, valt het te verwachten dat de discussie over uitbreiding van het spectrum voor IMT-2000 een uitgesproken politiek karakter zal dragen. Daarom is het van cruciaal belang dat de lidstaten zich tijdens de WRC-2000 zo coherent mogelijk profileren en zich strikt houden aan de doelstellingen van de Gemeenschap. Van een officiële verklaring op korte termijn van alle lidstaten om vast te houden aan de ECP zou een sterk politiek signaal uitgaan waardoor de onderhandelingspositie van de Gemeenschap zou worden versterkt.

3.2. Satellietnavigatie

3.2.1 Beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap

De Gemeenschap wenst te garanderen dat er voldoende radiospectrum beschikbaar is voor nieuwe satellietnavigatiesystemen (GNSS/Galileo) waardoor de Gemeenschap op dit terrein van groot strategische en industrieel belang een toonaangevende rol kan gaan spelen. Daartoe dient:

* ten behoeve van Galileo op basis van gelijkwaardigheid toegang te worden verkregen tot het voor RNSS bestemde frequentiespectrum;

* de bestaande toewijzing voor RNSS te worden bevestigd en de huidige bescherming waar nodig worden verbeterd;

* actieve steun te worden gegeven aan het besluit inzake de toewijzing van voldoende extra ruimte in het spectrum voor RNSS als basis voor een tijdige en kostefficiënte realisatie van Galileo;

* de ontwikkeling van beschermingsparameters te worden gesteund waarbij rekening wordt gehouden met de noodzaak om het voor RNSS bestemde spectrum te delen met de huidige gebruikers (zoals DME, radioastronomie en radar) en om onnodige interferentie te voorkomen.

3.2.2 Prioriteiten en strategie van de Gemeenschap

In het door de CEPT vastgestelde gemeenschappelijke Europese voorstel (ECP) staan de frequentiebehoeften die zijn bepaald door de diverse werkgroepen van de Commissie welke regelmatig verslag uitbrengen aan de Galileo stuurgroep [12].

[12] Zie COM(1999) 54, voetnoot 31.

Gezien het patroon in de WRC-besprekingen is het van belang ervoor te zorgen dat er zoveel mogelijk steun voor Galileo komt van derde landen, internationale organisaties en andere regio's in de wereld. De Raad heeft de Commissie verzocht de belangstelling van derde landen voor samenwerking in het kader van Galileo te peilen, onder meer op het gebied van infrastructuurontwikkeling, door middel van wetenschappelijke, technische en industriële bijdragen en door steun te geven voor de noodzakelijke frequentietoewijzingen die de optimale exploitatie van GNSS in de gehele wereld mogelijk moeten maken. Een dergelijke inspanning zal zich zeker tot de toekomstige lidstaten van de Gemeenschap in Europa uitstrekken. Galileo wordt ook gezien als een belangrijke toegangspoort van de Gemeenschap tot de ruimtevaartindustrie en als een instrument om de onafhankelijkheid in deze sector te garanderen.

De Commissie zal zich bijzondere moeite getroosten om nog zoveel mogelijk vóór de WRC, aar ook op de WRC zelf, met derde landen in contact te komen en hen over de frequentieaspecten in te lichten. De Commissie acht het essentieel dat de lidstaten helpen derde partijen te overtuigen van de voordelen van Galileo voor alle huidige en potentiële GNSS-gebruikers.

Een gemeenschappelijk Europees voorstel alleen is niet voldoende om op de WRC-2000 op dit punt vanuit het standpunt van de Gemeenschap succes te boeken. Het is essentieel dat de lidstaten dit gemeenschappelijke Europese voorstel op de conferentie actief verdedigen. De Commissie verbindt zich er daarom toe om in de aanloop naar de conferentie en op de conferentie zelf voor actieve coördinatie van het standpunt van de Gemeenschap te zorgen.

De Raad heeft de Commissie formeel verzocht bij de onderhandelingen met de VS en de Russische Federatie te zorgen voor een adequaat coördinatiemechanisme voor het beheer van de voor satellietnavigatiesystemen benodigde frequenties [13].

[13] Besluiten van de Raad van 6 oktober 1999 waarbij de Commissie werd gemachtigd om met de Verenigde Staten van Amerika en met de Russische Federatie formele onderhandelingen te openen met het oog op de sluiting van samenwerkingsovereenkomsten.

Het is mogelijk dat de Gemeenschap en de lidstaten hun strategie in het licht van de lopende onderhandelingen met de VS en de Russische Federatie over GNSS (onder meer over de frequentiekwestie) en het belang van het Galileo-programma moeten aanpassen, zowel vóór de WRC-2000 als "ter plekke". In het bijzonder zou het nodig kunnen blijken de CEPT-instructies, die als richtsnoer voor het Europese optreden op de WRC dienen, te actualiseren en aan de ontwikkelingen op de conferentie aan te passen. De Commissie stelt daarom voor om op de WRC in Gemeenschapsverband voor de nodige coördinatie te zorgen.

3.3. Satellietomroep

3.3.1 Beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap

De Gemeenschap streeft naar een eerlijke en efficiënte verdeling van de middelen (omloopbanen, kanalen) die nodig zijn voor satellietomroep in Europa, grensoverschrijdende systemen inbegrepen. Wat de discussie over spectrumtoewijzing voor satellietomroep op de WRC betreft, betekent dit dat:

* het Europese publiek toegang dient te krijgen tot gevarieerde audiovisuele en multimedia-inhoud van hoge kwaliteit, waarbij rekening wordt gehouden met de culturele en taalverscheidenheid binnen Europa;

* in Europa een competitieve markt voor satellietomroep dient te worden ontwikkeld;

* op basis van gelijkwaardigheid toegang tot het spectrum en de omloopbanen moet worden verschaft ten behoeve van bestaande en nieuwe satellietomroepen, rekening houdend met de marktvraag;

* efficiënt gebruik moet worden gemaakt van het spectrum, waarbij wordt voorkomen dat grote delen van het spectrum ongebruikt blijven; spectrumplanningsbeginselen moeten een flexibel gebruik mogelijk maken waarbij de introductie van op de marktvraag afgestemde systemen mogelijk is;

* bij een herziening van de planning van het spectrumgebruik rekening moet worden gehouden met de betrekkingen tussen de Gemeenschap en haar onmiddellijke buren.

3.3.2 Prioriteiten en strategie van de Gemeenschap

Gezien de complexiteit van de factoren die bij de nieuwe planning van het BSS-radiospectrum een rol spelen, dient op de WRC-2000 prioriteit te worden gegeven aan de vorming van een consensus over de methodologische benadering van de nieuwe indeling van deze frequentiebanden in plaats van aan deze nieuwe indeling zelf. De lidstaten wordt verzocht bij de onderhandelingen over de uitgangspunten en voorwaarden voor de herziene planning rekening te houden met de beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap. Omdat verwacht wordt dat de rol van BSS steeds belangrijker wordt, dient op de WRC-2000 een besluit te worden genomen over een duidelijke schema voor de stappen die moeten worden gezet in de aan de volgende WRC voorafgaande periode, zodat de nieuwe planning dan op de volgende WRC kan worden afgerond.

De Commissie vreest dat er op de WRC een conflict zou kunnen ontstaan, gezien de gevoeligheid van de materie voor een groot aantal landen van de regio's 1 en 3. De lidstaten zouden daarom zorgvuldig moeten overwegen welke consequenties de discussie over BSS voor andere WRC-agendapunten zou kunnen hebben.

De discussie over de herziene planning voor de BSS-band heeft al duidelijk gemaakt dat er in het kader van de wetgeving van de Gemeenschap inzake satellietomroepactiviteiten moet worden nagedacht over de wijze waarop het spectrum en de omloopbanen in Europa worden toegewezen, gelet op de verplichtingen die naar aanleiding van de WRC zijn ingevoerd. In het licht van de WRC-2000 zal de Commissie overwegen een initiatief in deze zin te nemen.

3.4. Breedbandsatellietcommunicatie

3.4.1 Beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap

De Gemeenschap wenst te bevorderen dat op basis van concurrentie breedbandsatellietdiensten worden aangeboden terwijl rekening wordt gehouden met de bestaande belangen. Op de WRC-2000 moeten de vermogensgrenzen en de toepassingsvoorwaarden ervan worden bevestigd zodat de weg wordt vrijgemaakt voor de introductie van breedbandsatellietsystemen. De doelstellingen van de Gemeenschap in dit verband zijn dat:

* de Gemeenschap de introductie van nieuwe diensten zoals NGSO FSS en concurrentie bij het aanbieden van telecommunicatiediensten steunt terwijl de bescherming van de nu gebruikte systemen voor GSO FSS, GSO BSS, en astronomie en terrestrische systemen, alsmede de toekomstige ontwikkeling en groei ervan gehandhaafd blijven;

* de Gemeenschap belang heeft bij de afronding van het debat over technische voorwaarden waaronder de betrokken banden kunnen worden gedeeld, waarbij specificaties worden vastgesteld met het oog op een tijdige introductie van de voorgestelde systemen.

3.4.2 Prioriteiten en strategie van de Gemeenschap

Het is van belang dat alle lidstaten de goedkeuring van de door de CPM [14] aanbevolen technische specificaties steunen, aangezien het in dit stadium niet duidelijk is of dit compromis door alle ITU-leden zal worden gesteund.

[14] Een CPM, of conferentievoorbereidingsvergadering, wordt voor elke WRC georganiseerd om de standpunten van de diverse ITU-regio's nader tot elkaar te brengen. Op de vergadering wordt een "CPM-verslag" over technische en procedurele kwesties opgesteld dat als uitgangspunt voor de conferentie dient. De CPM voor WRC-2000 heeft in november 1999 in Genève plaatsgevonden.

Het zou verontrustend zijn als men er op de WRC-2000 niet in zou slagen overeenstemming te bereiken. Dit zou immers gevolgen hebben voor het niveau van concurrentie tussen de verschillende systeemvoorstellen, aangezien het WRC-97-compromis eenzijdig zou worden opengebroken. Sommige systemen zouden voorrang krijgen bij de toegang tot het spectrum, terwijl voor andere ingewikkelde coördinatieprocedures gaan gelden waardoor de introductie ervan wordt vertraagd. Een nauwe samenwerking in CEPT-verband is nodig om in dit geval oplossingen te vinden om het volledige op de WRC-97 afgesproken pakket te redden.

3.5. Vaste diensten met hoge dichtheid

3.5.1. Beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap

De Gemeenschap stimuleert de vooruitgang op het gebied van de informatiemaatschappij in Europa door te zorgen dat de Europese burgers goedkope en breedbandige toegang tot het internet krijgen [15]. Vanwege de hoge dichtheid van de gemeenschap van potentiële gebruikers in Europa zou HDFS ideaal zijn als aanvullend platform voor het aanbieden van dergelijke diensten. Daarom is het in het belang van de Gemeenschap om voor voldoende ruimte in het spectrum te zorgen voor de tijdige invoering van redelijk geprijsde en flexibele draadloze alternatieven voor de draadgebaseerde breedbandinfrastructuur in Europa. Dit houdt in dat:

[15] Zie "eEurope: Een informatiemaatschappij voor iedereen", mededeling over een initiatief van de Commissie ten behoeve van de bijzondere Europese Raad van Lisbon van 23 en 24 maart 2000.

* ervoor moet worden gezorgd dat voor terrestrische draadloze diensten voldoende ruimte in het spectrum is zodat breedbandige toegang tot internet op basis van concurrentie kan worden aangeboden, terwijl tegelijkertijd de nodige rekening wordt gehouden met de belangen van andere diensten die in dezelfde banden opereren (vaste satellietdiensten, aardobservatie en radioastronomie);

* de toegang tot het spectrum dient te worden gegarandeerd bij voorkeur op basis van gedeeld gebruik met andere diensten (FSS), waarbij HDFS evenwel prioriteit en voldoende bescherming krijgt. Onder omstandigheden waarin een dergelijke coëxistentie niet realistisch is, dient segmentering van de frequentieband te worden overwogen.

3.5.2. Prioriteiten en strategie van de Gemeenschap

De WRC-2000 vormt een belangrijk forum voor een beslissing over het gebruik van verschillende banden voor HDFS. De lidstaten hebben in het verleden uiteenlopende opvattingen over vaste draadloze diensten geventileerd. Om op de WRC-2000 enig resultaat van betekenis te bereiken, is een gemeenschappelijke benadering noodzakelijk, zoals die in de ECP's over HDFS is neergelegd. De door de CEPT opgestelde ECP's worden door de Commissie gesteund, aangezien zij een goed uitgangpunt vormen voor het stimuleren van het aanbieden van concurrerende draadloze breedbanddiensten in Europa.

Waarschijnlijk zullen enkele landen van buiten de EU in de regio's 1 en 2 op de conferentie afwijkende standpunten over deze kwestie innemen, waarbij zij meer nadruk op satellietsystemen zullen leggen. De lidstaten moeten daarom één lijn blijven trekken in hun benadering van dit agendapunt teneinde voldoende bandbreedte voor HDFS te verkrijgen.

3.6. Overige belangrijke kwesties

De beschrijving van de vijf voorafgaande onderwerpen diende ter verklaring van de hoofdthema's voor de Europese Gemeenschap op de WRC-2000 met de bedoeling de politieke steun voor deze onderwerpen te bundelen. Dit geldt in het bijzonder voor IMT-2000 en GNSS. De Gemeenschap heeft er duidelijk belang bij dat voor deze diensten voldoende ruimte in het spectrum wordt gereserveerd en de sociaal-economische betekenis ervan voor de Europese Unie is duidelijk zichtbaar en aanzienlijk.

Op de WRC-2000 zullen echter nog andere onderwerpen met gevolgen voor het Gemeenschapsbeleid aan de orde komen, onder meer:

* Radiospectrumeisen ten aanzien van digitale maritieme communicatie, alsmede ten aanzien van veiligheidssystemen voor de luchtvaart en de scheepvaart, die van essentieel belang zijn voor de bescherming van het menselijk leven. Aangezien de voltooiing van de gemeenschappelijke vervoersmarkt in hoge mate afhankelijk is van de beschikbaarheid van voldoende radiofrequenties, is het van belang voldoende rekening te houden met het relevante beleid van de Gemeenschap op dit gebied.

Het recente initiatief van de Gemeenschap op het gebied van het gemeenschappelijke Europese luchtruim [16] is aangezwengeld door de groeiende vertraging en verzadiging in het luchtverkeer in Europa. Om de capaciteit van het luchtverkeer te kunnen verhogen en zo de vertragingen bij de luchtverkeersafhandeling te verminderen, is het essentieel dat op de WRC-2000 voldoende ruimte in het radiofrequentiespectrum voor luchtverkeersbeheer wordt gereserveerd [17]. Op de WRC-2000 zal het gedeeld gebruik van de luchtvaartbanden aan de orde komen. Een dergelijk gedeeld gebruik kan consequenties hebben in termen van veiligheid en efficiency van de luchtvaart en daarom is het essentieel dat de eventuele implicaties grondig worden onderzocht voordat enig besluit wordt genomen [18]. Voorts is het absoluut noodzakelijk dat de luchtvaart over voldoende ruimte in het spectrum beschikt zodra zij klaar is voor de technologische doorbraak die nodig is om de groei van het luchtverkeer in het komende decennium te verwerken (zie agendapunt 1.10). Daartoe dienen de WRC's regelmatig de doeltreffendheid na te gaan van de maatregelen die de overheden met het oog op deze doelstelling hebben getroffen.

[16] Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement - De schepping van een gemeenschappelijk Europees luchtruim , COM(1999) 614 def., 1.12.1999.

[17] De vervoersministers van de Europese Burgerluchtvaartconferentie (ECAC) hebben op 28 januari 2000 het volgende besloten: "Wij beseffen het belang van het reserveren van voldoende ruimte in het radiospectrum voor het luchtverkeersbeheer in Europa. In samenwerking met de ICAO zullen wij ernaar streven dat bij de besluiten die op de Wereldradiocommunicatieconferentie later dit jaar en op de vervolgconferenties worden genomen, rekening wordt gehouden met de behoeften van de luchtvaartgemeenschap en dat frequenties worden gereserveerd voor radionavigatiesystemen, alsmede voor een toekomstig wereldwijd satellietnavigatiesysteem (GNSS) zoals Galileo".

[18] Deze actie is bijzonder relevant gezien het ECP-voorstel voor agendapunt 1.6 (zie bijlage II, deel I) om eventueel de primaire-radarband te delen met UMTS.

* Vanwege de groeiende vraag naar radiofrequenties in het bijzonder van commerciële mobiele satellietdiensten, is de beschikbaarheid van spectrumruimte voor aardobservatie en radioastronomie onder druk komen te staan. Gelet op het feit dat dit belangrijke beleidsterreinen van de Gemeenschap zijn, is het essentieel dat de belangen van de verschillende sectoren goed tegen elkaar worden afgewogen.

* De radiospectrumeisen voor HAPS (High-Altitude Platform Stations) zullen ter sprake komen. HAPS kunnen worden gebruikt als onderdeel van de infrastructuurvoorzieningen voor diensten zoals IMT-2000. Ofschoon de spectrumruimte voor mobiele satellietdiensten (MSS) in Europa voldoende wordt geacht, zullen de frequentiebehoeften voor deze dienst op de WRC-2000 opnieuw aan de orde komen zodat rekening kan orden gehouden met de in de toekomstig verwachte vraag.

* Op de conferentie zal ook worden besproken welke punten op de agenda van de vervolgconferentie op WRC-2000 (vermoedelijk in 2003) dienen te worden gezet. In dit verband stelt Europa voor afspraken te maken over de radiospectrumeisen voor onder meer mobiele luchtvaart- en scheepvaartdiensten met het oog op de introductie van digitale technologie en voor communicatiediensten (zoals HIPERLAN, draadloze breedbandmultimediadiensten en vaste satellietdiensten met hoge dichtheid).

De besluiten die op de conferentie over bovenstaande vraagstukken zullen worden genomen, zullen directe of indirecte gevolgen hebben voor het beleid van de Gemeenschap, zowel op sectoraal als op horizontaal niveau. Het is evenwel moeilijk om een politieke inschatting te maken van de mate waarin de WRC-2000 deze beleidsterreinen zal beïnvloeden en dit maakt het moeilijk om binnen de Gemeenschap overeenstemming te bereiken over de ingenomen standpunten en de vastgestelde prioriteiten. Een complicerende factor hierbij is het ontbreken van institutionele afspraken binnen de Gemeenschap over de wijze waarop de radiospectrumbehoeften voor alle onderdelen van het Gemeenschapsbeleid in hun samenhang kunnen worden besproken en tegen elkaar kunnen worden afgewogen. Deze zaak behoeft een nadere bespreking op politiek niveau, waarbij rekening dient te worden gehouden met de resultaten van de WRC-2000.

4. Politieke goedkeuring van de doelstellingen van de gemeenschap voor de WRC-2000

Op de Wereldradiocommunicatieconferenties binden grote commerciële en strategische belangen de strijd aan met andere zakelijke belangen en niet-commerciële diensten. Omdat WRC-thema's niet consequent op politiek niveau worden behandeld, wordt het steeds moeilijker voor de WRC-onderhandelaars om de verschillende belangen op zuiver technische basis tegen elkaar af te wegen.

Het is daarom van belang dat de lidstaten terdege beseffend in hoeverre het Gemeenschapsbeleid door de WRC-onderhandelingen wordt beïnvloed. Voor die voor de WRC-2000 ontwikkelde Europese standpunten die verenigbaar zijn met dit beleid, zou een politieke goedkeuring van de op de WRC-2000 te bereiken doelstellingen de algemene onderhandelingspositie van Europa versterken.

4.1. Onderhandelingsdoelstellingen

Met betrekking tot de agendapunten voor de WRC-2000 die in verband met het Gemeenschapsbeleid bijzonder belangrijk zijn, dienen de volgende doelstellingen te worden goedgekeurd:

* IMT-2000/UMTS: zorgen voor een succesvolle ontwikkeling van de derde generatie mobiele communicatiesystemen in Europa door wereldwijd de beschikbaarheid van extra ruimte in het radiospectrum te garanderen (punt 1.6.1 op de WRC-agenda) zonder de veiligheid en efficiency van het luchtverkeer in gevaar te brengen.

* GNSS/Galileo: zorgen voor voldoende ruimte in het radiospectrum voor satellietnavigatiesystemen waardoor de Gemeenschap op dit strategisch en industrieel belangrijke gebied een toonaangevende en onafhankelijke rol kan spelen (punten 1.9 en 1.15 op de WRC-agenda). Als de EU niet over het noodzakelijke spectrum kan beschikken, zal zij een unieke kans missen om wereldwijd mee te spelen.

* Satellietomroep: zorgen voor een eerlijke maar efficiënte verdeling van de middelen (omloopbanen, kanalen) die nodig zijn voor grensoverschrijdende satellietomroep binnen de Gemeenschap (punt 1.19 op de WRC-agenda).

* Breedbandsatellietcommunicatie: ervoor zorgen dat op basis van concurrentie breedbandsatellietdiensten worden aangeboden met inachtneming van de radiospectrumbehoeften van bestaande terrestrische en ruimtegebaseerde diensten (punt 1.13 op de WRC-agenda).

* Vaste diensten met hoge dichtheid: zorgen voor voldoende ruimte in het spectrum voor de tijdige introductie van redelijk geprijsde en flexibele draadloze alternatieven voor draadgebaseerde infrastructuurvoorzieningen voor multimediatoepassingen ten behoeve van Europese burgers (punt 1.4 van de WRC-agenda).

4.2. Coördinatiemechanismen

Voor de coördinatie op de WRC-2000 dienen de volgende procedures te worden gerespecteerd:

* Steunverklaring met betrekking tot de oorspronkelijke onderhandelingsstandpunten: De lidstaten dienen alle gemeenschappelijke Europese voorstellen (ECP's) van de CEPT die relevant zijn voor het Gemeenschapsbeleid te ondertekenen, met name die met betrekking tot IMT-2000 en Galileo.

Door de ECP's te ondertekenen zal Europa met de onderhandelingen met een samenhangend standpunt binnengaan. Hiermee kan tevens worden voorkomen dat de standpunten op politiek niveau versnipperd raken, aangezien politieke druk van derden tijdens de conferentie de homogeniteit van het Europese standpunt in gevaar zou kunnen brengen.

* Handhaving van de steun voor afgesproken beleidsdoelstellingen: De delegaties van de lidstaten moeten trachten de afgesproken standpunten ten aanzien van de beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap voor de WRC-2000 gedurende de conferentie te handhaven.

Het is niet de bedoeling de broodnodige flexibiliteit te beknotten tijdens de lange onderhandelingen waarbij ongerelateerde kwesties pakketsgewijs over de tafel gaan en waarbij een zekere mate van "geven en nemen" onvermijdelijk is. Coördinatievergaderingen van de CEPT (en, waar nodig, van de Gemeenschap) tijdens de conferentie zullen nodig zijn om de consensus te bewaren over de te volgen aanpak bij de onderhandelingen teneinde de afgesproken doelstellingen te bereiken.

* Het "communautair acquis" bij de onderhandelingen: De lidstaten moeten bij de onderhandelingen het eventuele "communautair acquis" in acht nemen [19] en rekening houden met de algemene belangen van de Gemeenschap wanneer zij afspraken maken over: i) gezamenlijke wijzigingen op de vóór de conferentie overeengekomen CEPT-standpunten en ii) gezamenlijke reacties op nieuwe punten die door derde landen aan de orde worden gesteld, voor het geval voorbereiding door de CEPT niet mogelijk is geweest.

[19] Recentelijk de beschikkingen van de Raad en het Europees Parlement inzake UMTS, S-PCS, GSM-R en Galileo.

In dit verband zal het optreden van de Europese Commissie tijdens de conferentie op de relevante conclusies van de Raad hierover worden gebaseerd [20]. Conform deze conclusies en gezien de rol van waarnemer die de EG op de WRC heeft, zal de Commissie de onderhandelingen gedurende de gehele conferentie volgen.

[20] i) Conclusies van de Raad over de op de Administratieve Wereldradioconferentie (WARC 1992) te volgen procedures, 3 februari 1992; ii) Conclusies van de Raad inzake de mededeling van de Commissie over de Wereldradiocommunicatieconferentie (WRC-97), 22 september 1997.

* Ad hoc-coördinatie in Gemeenschapsverband: Buiten het CEPT-kader om kan door de delegaties van de lidstaten ad hoc-coördinatie plaatsvinden als er EU-belangen in het geding zijn en als coördinatie door de Gemeenschap beter op zijn plaats is om de belangen van de Gemeenschap te handhaven, vooral op de gebieden derde generatie mobiele communicatiesystemen en satellietnavigatie.

* Gemeenschappelijke verklaring: Overeenkomstig de gangbare praktijk [21] zal het Voorzitterschap van de Europese Unie namens de Gemeenschap een in het slotprotocol van de WRC-2000 op te nemen gemeenschappelijke verklaring afleggen waarin staat dat de delegaties van de lidstaten van de EU verklaren dat zij de herziening van de op de conferentie vastgestelde wijzigingen op het Radioreglement zullen toepassingen met inachtneming van hun verplichtingen die uit het EG-verdrag voortvloeien.

[21] Conclusies van de Raad over de WARC '92.

* Onderlinge aanpassing van regionale standpunten: De Commissie zal in haar contacten met derde landen steun proberen te verwerven voor de hoofddoelstellingen van de Gemeenschap voor de WRC-2000, met name ten aanzien van mobiele communicatie en satellietnavigatie.

Dit kan bijvoorbeeld gebeuren in het kader van het partnerschap met de ontwikkelingslanden, dat in de Overeenkomst van Lomé [22] en in andere regionale samenwerkingsovereenkomsten [23] is vastgelegd. Daarnaast zal de Commissie in samenspraak met de CEPT kort voor het begin van de WRC een voorlichtingsbijeenkomst beleggen voor de ambassades van de ontwikkelingslanden bij de Europese Gemeenschap. Dit zal bijdragen tot de vorming van een consensus, met name met de Arabische en Afrikaanse landen die tot dezelfde ITU-regio (regio 1) als de Europese Unie behoren.

[22] De Vierde ACS-EG-Overeenkomst, PB L 229, 17.8.1991, is op 3 februari 2000 verstreken. Een nieuwe partnerschapsovereenkomst voor ontwikkeling, die in de plaats moet treden van de Lomé-overeenkomst, verkeert in een vergevorderd onderhandelingsstadium en zal vermoedelijk in mei 2000 worden ondertekend.

[23] Zie Verordening (EG) nr. 1488/96 van de Raad van 23 juli 1996 inzake financiële en technische maatregelen ter ondersteuning van de hervorming van de economische en maatschappelijke structuren in het kader van het Europees-mediterrane partnerschap (MEDA), de mededeling inzake de verbetering van de betrekkingen tussen de Europese Unie en de GCC (Gulf Cooperation Council), COM(95) 541, blz. 7, de kaderovereenkomsten tussen de EU en de Mercosur, enz.

Tegelijkertijd zal de Commissie een specifieke inspanning doen om het Galileo-systeem binnen de context van de WRC te promoten teneinde zoveel mogelijk internationale steun voor de doelstellingen van de Gemeenschap op dit gebied te verwerven.

5. CONCLUSIE

Het radiospectrumbeleid is een thema dat in de Gemeenschap steeds meer aandacht krijgt. Bij het verschijnen van deze mededeling werkt de Commissie aan een voorstel voor een besluit van het EP en de Raad inzake het radiospectrumbeleid in de Gemeenschap. Het doel van dit voorstel is om enerzijds voor een eerlijk regelgevingskader te zorgen waarin beslissingen over het gebruik van het radiospectrum op evenwichtige wijze worden genomen in een klimaat van rechtszekerheid en om anderzijds te garanderen dat de belangen van de Gemeenschap ten aanzien van het radiospectrum in de internationale arena, onder meer de WRC, behoorlijk worden verdedigd.

De belangen die op de WRC-2000 op het spel staan, zijn zo groot dat de Gemeenschap nu al moet bespreken hoe de Europese belangen het best kunnen worden verdedigd.

Wat de punten betreft die op de WRC-2000 aan de orde moeten komen, dient er politieke steun te komen voor de doelstellingen van de Gemeenschap die erop gericht zijn voldoende ruimte in het radiospectrum te reserveren voor mobiele telecommunicatiesystemen van de derde generatie en voor satellietnavigatie. Op deze gebieden is er in de Gemeenschap al overeenstemming bereikt voor wat betreft de politieke ontwikkeling en de juridische randvoorwaarden. Het moment is nu gekomen om de te bereiken doelstellingen ook vanuit het oogpunt van exploitatie en spectrumbeheer goed te keuren.

Wat betreft de coördinatieprocedures die bij de onderhandelingen over de Europese standpunten op de WRC-2000 moeten worden gevolgd, vertrouwt de Gemeenschap voor het grootste deel op de samenwerking in het kader van de CEPT. Mocht deze samenwerking tot resultaten leiden die niet met het Gemeenschapsbeleid zijn te verenigen, dan zal de Commissie de standpunten van de lidstaten ter plekke coördineren, zekere waar het de gebieden derde generatie mobiele systemen en satellietnavigatie betreft.

De Commissie is voornemens om na de WRC-2000 een mededeling samen te stellen over de resultaten van de WRC-2000 die relevant zijn voor het Gemeenschapsbeleid en over de Gemeenschapskwesties die op de volgende conferentie (die voor 2003 staat gepland) aan de orde komen. Afhankelijk van de resultaten van de WRC-2000 is het wellicht noodzakelijk de WRC-benadering van de Gemeenschap opnieuw te bezien in het licht van het voorstel van de Commissie voor een besluit inzake radiospectrumbeheer in de Gemeenschap.

BIJLAGE I

Geannoteerde agenda voor de WRC-2000

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

BIJLAGE II

VOOR DE GEMEENSCHAP RELEVANTE AGENDAPUNTEN VAN DE WRC-2000

Deze bijlage vormt een aanvulling op de in hoofdstuk 3 van deze mededeling gegeven presentatie van de vijf hoofdthema's voor de WRC-2000 in de optiek van de Gemeenschap. Er wordt een uitvoerigere achtergrondschets bij elk thema gegeven, samen met een algemene beschrijving van de relevante gemeenschappelijk Europese voorstellen (ECP's).

I. DERDE GENERATIE VAN MOBIELE COMMUNICATIE SYSTEMEN (IMT-2000/UMTS)

Achtergrond

Het aanzienlijke economische potentieel van mobiele communicatie verklaart de grote belangstelling van de industrie voor de derde generatie van mobiele communicatiesystemen (IMT-2000) [24].

[24] International Mobile Telecommunications - 2000 (IMT-2000) is de ITU-visie op wereldwijde mobiele bereikbaarheid in de 21-ste eeuw.

Dankzij zijn vermogen om iedereen de mogelijkheid te bieden om overal en te allen tijde gemakkelijk bereikbaar te zijn heeft de sector mobiele communicatiesystemen de kans om het voortouw te nemen bij de ontwikkeling van de telecommunicatiemarkt [25]. Recente technische ontwikkelingen bieden de mogelijkheid van pakketgeschakelde draadloze transmissie van grote hoeveelheden data en het gebruik van mobiele datadiensten zal het huidige volume van de overwegend spraakgebaseerde diensten vermoedelijk gaan overtreffen. Daardoor worden nieuwe diensten mogelijk, zoals het onderweg verzenden en ontvangen van faxen, e-mails en elektronische transacties, en mobiel internetgebruik onderweg. Het internet zelf ontwikkelt zich in hoog tempo tot een platform voor elektronische handel en informatiediensten. Uit prognoses blijkt dat in 2004 zo'n 60% van alle internetaansluitingen draadloos of mobiel is. Daarom is mobiele communicatie een belangrijk en essentieel instrument voor de realisatie van de informatiemaatschappij.

[25] Strategische en beleidsoriëntaties met betrekking tot de verdere ontwikkeling van mobiele en draadloze communicatie (UMTS), mededeling van de Commissie, COM(97) 513, 15.10.1997.

Extra ruimte in het frequentiespectrum is essentieel voor de groeivooruitzichten van deze industrie. Op de WARC-'92 zijn de frequentiebanden voor de derde-generatiesystemen ("IMT-2000") vastgesteld in een poging tot harmonisatie van het gebruik van het spectrum voor systemen waarvan men toen al besefte dat zij een fundamenteel wereldwijd karakter hadden. De meeste ITU-leden hebben de ITU-aanbeveling gevolgd. Op de WRC-2000 zal getracht worden het voorbeeld van de WARC-'92 te volgen wat betreft de aanwijzing van uitbreidingsbanden voor IMT-2000.

Omdat de Gemeenschap het economisch potentieel van nieuwe technologische ontwikkelingen en van de verwachte marktvraag heeft ingezien, is zij al in een vroeg stadium begonnen de weg te plaveien voor de derde-generatiesystemen.

Met de OTO-programma's van de Gemeenschap werd de ontwikkeling van normen in samenhang met de wereldwijde inspanningen binnen de ITU in het kader van IMT-2000 gesteund. UMTS, een voorstel voor een derde-generatiesysteem, is ingediend bij de ITU en wordt nu erkend als onderdeel van de IMT-2000 familie van aanbevelingen waaraan de ITU binnenkort de laatste hand zal leggen.

De Gemeenschap heeft de UMTS-beschikking [26] vastgesteld, waarmee het regelgevingskader voor de introductie van derde-generatiesystemen in Europa wordt geharmoniseerd. Ook is daarin de juridische grondslag verankerd voor de harmonisatie van het spectrum in verband met de introductie van derde-generatiesystemen in de Gemeenschap.

[26] Beschikking nr. 128/1999/EG van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 1998 betreffende de gecoördineerde invoering van de derde generatie van mobiele draadloze communicatiesystemen (UMTS) in de Gemeenschap.

Om de tijdige beschikbaarheid van het spectrum voor IMT-2000 te garanderen, heeft de CEPT conform de opdrachten die haar uit hoofde van de UMTS-beschikking zijn verleend, de radiospectrumbanden voor IMT-2000 geharmoniseerd op basis van de aanbevelingen van de WARC-'92.

Naar verwachting zullen derde-generatiesystemen op basis van IMT-2000 van de ITU in 2002 worden geïntroduceerd. Men is het er algemeen over eens dat er voldoende radiospectrum beschikbaar zal zijn om de dienst van start te laten gaan. Niettemin is het van cruciaal belang dat er op de WRC-2000 beslist wordt over de beschikbaarheid van extra radiospectrum (uitbreidingsbanden) op de lange termijn. De hoge investeringen in de introductie van derde-generatiesystemen zijn alleen verantwoord als in verband met de lange-termijnvooruitzichten op extra spectrumruimte kan worden gerekend.

Op de WRC-2000 zal worden getracht een akkoord te bereiken over de uitbreidingsbanden voor IMT-2000.

Gemeenschappelijke Europese voorstellen van de CEPT

De CEPT heeft met de hulp van het UMTS-forum een analyse gemaakt van de toekomstige markt voor multimediadiensten en een schatting gemaakt van de spectrumruimte die daarvoor nodig is. De CEPT heeft een door het UMTS-forum [27] voorgesteld model verfijnd, evenals de bijbehorende spectrumramingen en heeft deze in overweging gegeven aan de ITU, die deze heeft goedgekeurd.

[27] Rapport door het UMTS Forum over UMTS/IMT-2000 spectrum (rapport no. 6, 1998) en over kandidaat spectrum banden voor terrestrisch UMTS/IMT-2000 (rapport no. 7, 1999).

In maart 1999 heeft de ITU-R naar aanleiding van haar studies geoordeeld dat tegen het jaar 2010 voor alle regio's een extra spectrumruimte van 160 MHz nodig zal zijn voor terrestrische mobiele communicatie. De gewenste extra ruimte in het spectrum is groter dan de reeds aangewezen ruimte voor terrestrische mobiele communicatie. Daarom dient een beperkt aantal aangrenzende banden worden gevonden. Het besluit hierover is doorgeschoven naar de conferentievoorbereidingsvergadering (CPM) van de ITU en speelt een hoofdrol in het aan de conferentie gerichte CPM-verslag [28].

[28] CPM rapport over technische, operationele en regelgevende/procedurele zaken voor overweging op de Wereld Radiocommunicatie Conferentie, ITU-Radiocommunicatiesector, Genève, 1999.

Uit hoofde van de UMTS-beschikking heeft de Commissie de CEPT een opdracht [29] gegeven waarin zij wordt verzocht een gemeenschappelijk Europees voorstel (ECP) uit te werken.

[29] Mandaat aan de CEPT voor de ontwikkeling van een gezamenlijk plan voor identificatie van frekwentie spectrum voor een terrestrisch derde-generatie mobiel en draadloos communicatie systeem (UMTS) in de Gemeenschap, ERC TG1(99) 121.

In reactie daarop heeft de CEPT, en in het bijzonder de conferentievoorbereidingsgroep een gemeenschappelijk Europees voorstel voorbereid waarin een extra ruimte van 160 MHz wordt aangeduid die vanaf 2005 in Europa en uiterlijk 2010, afhankelijk van de marktvraag [30], in de rest van de wereld beschikbaar moet zijn.

[30] ECP's inzake agendapunt 1.6, doc. CPG2000-7, (2000)26 Rev. 2.

In het ECP (deel 1A) is bepaald dat op de WRC-2000 voor de terrestrische component van IMT-2000 wereldwijde frequentiebanden moeten worden gevonden die in alle drie regio's van de wereld worden gereserveerd zodat een extra ruimte van 160 MHz beschikbaar komt. Het argument hiervoor is dat wereldwijd geharmoniseerde frequentiebanden wereldwijde roaming vergemakkelijken en de kosten en complexiteit van eindapparatuur voor IMT-2000 verlagen.

Voorts wordt in het ECP opgemerkt dat het huidige spectrum voor IMT-2000 niet in alle drie regio's gelijk is. Daarom zou de plaats van de aanvullingsbanden voor IMT-2000 eveneens kunnen variëren, waardoor enige flexibiliteit in de aanwijzing van aanvullend wereldwijd geharmoniseerd spectrum voor IMT-2000 nodig zou kunnen zijn.

In het ECP wordt de band 2500-2690 MHz als het meest geschikt beschouwd voor het gebruik als uitbreidingsband voor IMT-2000 op wereldwijde basis. Bovendien stelt het ECP voor studie te laten maken van de mogelijkheid om een nog groter deel van het spectrum beschikbaar te stellen. In deze studies moet worden gekeken naar de mogelijkheid om frequentiebanden met andere diensten te delen, zoals het luchtverkeersbeheer, een essentiële factor voor de veiligheid van het luchtverkeer. Daartoe is een ontwerpresolutie van de WRC opgesteld

II. SATELLIETNAVIGATIESYSTEMEN

Achtergrond

Systemen voor plaatsbepaling met behulp van satellieten, die oorspronkelijk voor militaire doeleinden waren bestemd, zijn vandaag de dag uiterst belangrijk voor een aantal civiele toepassingen met een hoog economisch potentieel waarbij navigatie en plaatsbepaling een rol spelen.

Momenteel zijn er wereldwijd twee satellietnavigatiesystemen, GPS en GLONASS, die respectievelijk door de Amerikaanse en de Russische regering worden geëxploiteerd. Deze systemen vertonen een aantal tekortkomingen vanuit het oogpunt van de civiele gebruiker, waaronder niet-gegarandeerde dienstverlening, gebrek aan informatie over de foutmarge van het systeem en onvoorspelbare tijdelijke storingen.

Op de voorgaande WRC's zijn geschikte frequentiebanden voor RNSS aangewezen. GPS en GLONASS leggen al voor een groot deel beslag op de beschikbare frequenties; nieuwe RNS-systemen mogen geen storende invloed op bestaande diensten hebben.

De VS, de Russische Federatie en West-Europa (de Europese Unie en het Europees Ruimteagentschap) ontwikkelen al plannen voor de volgende generatie van wereldwijde systemen. De EU heeft het initiatief genomen voor het Galileo-project. Het doel is een nieuw RNS-gebaseerd systeem te ontwikkelen dat onder controle van de civiele autoriteiten staat en dat onafhankelijk is van bestaande satellietnavigatiesystemen, maar daarmee wel compatibel en interoperabel is. Galileo zal in belangrijke mate bijdragen tot de robuustheid, beschikbaarheid en algehele prestaties van het wereldwijde satellietnavigatiesysteem (GNSS). Dit geldt in het bijzonder voor voor de veiligheid van personen relevante en andere kritische toepassingen die aangewezen zijn op een robuust, betrouwbaar en daarom redundant systeem.

Het plaatsbepalings- en navigatienetwerk is een belangrijk onderdeel van het totale Trans-Europese vervoersnet. Het Europees Parlement en de EU-ministerraad hebben ermee ingestemd dat het om een satellietsysteem moet gaan dat gecombineerd wordt met bepaalde systemen op aarde. De Commissie heeft een aantal zwaarwegende politieke redenen aangevoerd voor de ontwikkeling van een eigen Europees satellietgebaseerd navigatie- en plaatsbepalingssysteem (Galileo) in plaats van ook in de toekomst te blijven vertrouwen op bestaande systemen van derde landen. Zij heeft in februari 1999 aanbevelingen daarvoor gedaan [31].

[31] Mededeling van de Commissie - Galileo - Een rol voor Europa bij de ontwikkeling van een nieuwe generatie van satellietnavigatiediensten, 10 februari 1999, COM(1999) 54.

Die aanbevelingen zijn goedgekeurd en de EU-vervoersministers hebben op 19 juli 1999 het groene licht gegeven voor Galileo met een resolutie [32] waarin het beleid achter het besluit om met Galileo door te gaan en de eisen waaraan het moest voldoen, uiteen zijn gezet.

[32] Resolutie van de Raad van 19 juli 1999 inzake de rol van Europa bij de ontwikkeling van een nieuwe generatie van satellietnavigatiediensten - Galileo - Ontwerpfase, 1999/C 221/01, 3.8.1999.

* Galileo wordt beschouwd als een kernelement van een nieuwe multimodale infrastructuur voor alle vormen van vervoer door de lucht, over het water en over land, dat potentieel een grote bijdrage levert tot het doeltreffende gebruik van de vervoersinfrastructuur, de verhoging van de veiligheid, de vermindering van de milieuverontreiniging en de realisatie van een geïntegreerd vervoerssysteem dat van cruciaal belang is voor de interne markt.

* Een Europees satellietnavigatiesysteem zal een positief effect hebben op de computer- en telecommunicatie-industrie, met name wat betreft de ontwikkeling van een Europese markt voor locatiegebaseerde diensten.

* Plaatsbepaling, navigatie en tijdsbepaling met behulp van satellieten kunnen enkel als wereldwijd systeem volledig tot hun recht komen; internationale samenwerking is nodig zodat wereldwijd interoperabele en compatibele diensten kunnen worden aangeboden.

De gebruikerseisen en gebruikersbehoeften dienen een sleutelrol te spelen bij de beslissing over de ontwikkeling van een Europees satellietnavigatiesysteem en de eigenschappen ervan, waarbij tevens dient te worden gelet op de eisen die door andere relevante internationale organisaties worden gesteld, zoals de ICAO, IMO, ITU en WTO.

De Raad heeft bepaald welke werkzaamheden uiterlijk in december 2000, het einde van de eerste fase van het project, moeten hebben plaatsgevonden. Zoals de Raad heeft ingezien dienen op korte termijn de nodige maatregelen inzake frequentietoewijzing te worden getroffen en dienen tegelijkertijd in samenspraak met alle betrokken instanties de nodige stappen te worden gezet bij de voorbereiding van de WRC.

Na de start van Galileo zal begin 2001 een aanvang worden gemaakt met de tweede fase van het project, die moet leiden tot de ingebruikname van de eerste satellieten in 2005 en tot de volledige operationele werking van Galileo in 2008.

Gemeenschappelijke Europese voorstellen van de CEPT

Op de WRC-2000 zullen verschillende belangrijke besluiten worden genomen die van invloed zijn op de toekomst van het satellietgebaseerde radionavigatiesysteem (RNSS) en de radionavigatiedienst voor de luchtvaart (ARNS). In het bijzonder zal er een besluit vallen over de toewijzing van nieuwe frequentiebanden aan RNSS, hetgeen direct van invloed zal zijn op de ontwikkeling van Galileo en de evolutie van het Amerikaanse Global Positioning System (GPS) en het Global Navigation Satellite System (GLONASS) van de Russische Federatie.

De CEPT heeft met betrekking tot de agendapunten van de WRC-2000 die direct van belang zijn voor GNSS (de punten 1.9 en 1.15) twee ECP's (resp. deel 2A en deel 2D) opgesteld. Deels hebben zij betrekking op dezelfde frequentiebanden, zodat zij samen kunnen worden behandeld:

* In de ECP's wordt voorgesteld nieuwe RNSS-banden toe te wijzen aan ruimte-aarde-, ruimte-ruimte- en aarde-ruimte-communicatie en daarvoor, waar nodig, vermogensstroomdichtheidsgrenzen vast te stellen en andere maatregelen te treffen om interferentie met bestaande toepassingen in deze banden (zoals radionavigatie of -plaatsbepaling voor de luchtvaart, in de ruimte gestationeerde ontvangers en radioastronomietoepassingen) te voorkomen.

De ECP's geven een goede indruk van de fequentiebehoeften, aangezien deze inmiddels zijn geïnventariseerd door diverse werkgroepen van de Commissie die regelmatig verslag uitbrengen aan de Galileo-stuurgroep. Voorts zullen zij geen nadelige invloed hebben op de handhaving, ontwikkeling en bescherming van bestaande diensten (met name afstandsmeetapparatuur (DME) voor de luchtvaart en rondzoekradar).

* In de ECP's wordt geconcludeerd dat het onderbrengen van mobiele satellietdiensten (MSS) in de 1559-1567 MHz-band op basis van gedeeld gebruik samen met RNSS niet mogelijk is en dat MSS-toepassingen in deze band niet mogen worden toegestaan. De WRC-2000 dient derhalve de huidige ontwikkeling van RNSS in de 1559-1567 MHz-band te ratificeren. Als de WRC-2000 de MSS niet in een andere band kan onderbrengen, dient de kwestie van de MSS-frequentietoewijzing opnieuw te worden bezien op een volgende conferentie.

* De ECP's zijn voorstander van de introductie van de "space-to-space direction", met de voetnoot dat de in de ruimte gestationeerde ontvangers geen aanspraak kunnen maken op bescherming tegen de huidige RNSS-systemen of die waarvoor het ITU-Radiocommunicatiebureau nog voor het einde van de WRC-2000 voorinformatie ontvangt. Deze bepaling zorgt ervoor dat de noodzaak om in de ruimte gestationeerde ontvangers van bestaande of geplande RNSS-systemen te beschermen geen consequenties heeft voor GPS, GLONASS en Galileo.

Wat deze twee punten betreft, wordt in de ECP's rekening gehouden met de noodzakelijke bescherming van RNSS-toepassingen terwijl niettemin wordt onderkend dat voor MSS aanvullende ruimte in het spectrum moet worden gevonden.

III. SATELLIETOMROEPDIENSTEN (BSS)

Achtergrond

Satellietomroep is een belangrijk middel om de tv-eindgebruiker in Europa te bereiken. Momenteel beschikken 25 miljoen huishoudens in Europa over een schotelantenne [33]. Samen met kabeltelevisie heeft satellietomroep de concurrentie binnen de sector commerciële televisie aanzienlijk verhoogd, waardoor het programma-aanbod gevarieerder is geworden en de programma-industrie in Europa zich heeft kunnen ontwikkelen.

[33] "1999 Reference Report to the Commission - Development of Digital Television in the European Union", (bron IDATE).

Het spectrum voor satellietomroep is onderworpen aan coördinatie door de ITU. De schaarse middelen zijn in dit verband zowel de frequenties als de omloopbanen. De spectrumplanning bestaat in de toewijzing van quota per land, waarbij er niet op gelet wordt of ook werkelijk gebruikt wordt gemaakt van de allocaties.

Op de WARC-'77 is een spectrumplan vastgesteld (dat is opgenomen in aanhangsel S30 van het ITU-Radioreglement) voor de satellietomroepdienst in de regio's 1 en 3. Op de WARC-'85 is het bijbehorende plan voor de opstraalverbindingen voor de vaste satellietdienst (opgenomen in aanhangsel S30A van het Radioreglement) vastgesteld. In het plan uit 1977 worden 5 kanalen gereserveerd voor elk land in regio 1 en 4 kanalen voor elk land in regio 3. De kanaalbreedte wordt berekend op basis van de transmissie van analoge tv-signalen, hetgeen steeds meer in twijfel kan worden getrokken gezien de introductie van digitale satelliet-tv, waarbij in elke spectrumeenheid meer dan één transmissiekanaal kan worden ondergebracht [34].

[34] Op korte termijn komt hierdoor niet noodzakelijk spectrumruimte vrij, aangezien gedurende een bepaalde tijd simulcasting (gelijktijdig uitzenden in analoog en digitaal formaat) noodzakelijk is (gedurende de overgang van analoge op digitale tv-toestellen).

Verschillende factoren spelen bij de spectrumplanning voor satellietomroep een rol, zoals de spectrumefficiency (planning van frequentiebanden tegenover toewijzing op aanvraag, gevolgen van de digitalisering), de samenvoeging van spectrumquota (bijvoorbeeld regionale satellietomroepstelsels tegenover nationale stelsels), alsmede indirect ook de kwestie van de nationale soevereiniteit over de transmissie van omroepprogramma's over het nationale grondgebied.

In Europa wordt op nationaal niveau geen gebruik gemaakt van satellietomroep. Er zijn drie omroepsatellietexploitanten die diensten op pan-Europese basis aanbieden. Dit is niet in strijd met de ITU-voorschriften zolang individuele landen hun radiospectrumquota niet opeisen.

Het vrije verkeer van programma's wordt in de EU geregeld door de "Televisie-zonder-grenzen-richtlijn" [35]. Deze richtlijn garandeert de vrijheid om binnen de Europese Unie omroepdiensten te leveren door coördinatie van bepaalde voorschriften van de lidstaten. In de richtlijn zijn voorts voor de gehele EU geldende voorschriften opgenomen ten aanzien van de doelstellingen van algemeen belang met betrekking tot de programma-inhoud. In het WRC-proces wordt in de eerste plaats gekeken naar de technische uitvoerbaarheid van de spectrumallocatie. Aangezien het satellietomroepspectrum tot dusver op een "per-land"- basis wordt toegewezen, bestaat er, vooral in aan de Gemeenschap grenzende maar daarmee niet geassocieerde landen, ongerustheid over de mogelijkheid dat bepaalde programma's het nationale grondgebied bestrijken, in het bijzonder via de uitzending door regionale satellietomroepsystemen [36].

[35] Richtlijn 89/552/EEG van de Raad van 3 oktober 1989 betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de lidstaten inzake de uitoefening van televisie-omroepactiviteiten, PB L 298 van 17.10.1989.

[36] De landen die associatie-overeenkomsten met de Gemeenschap hebben gesloten zijn ook gebonden door de richtlijn, net als de EVA-landen. Bovendien legt de Europese Overeenkomst inzake grensoverschrijdende televisie soortgelijke verplichtingen op aan de overeenkomstsluitende partijen.

Gemeenschappelijke Europese voorstellen van de CEPT

Een aantal landen in de regio's 1 en 3 heeft gevraagd de frequentieplanning voor satellietomroepdiensten te herzien teneinde meer kanalen per land voor nationaal gebruik te reserveren. Zij verwachten dat deze nieuwe planning op de WRC-2000 zijn beslag zal krijgen. Inderdaad bepaalt resolutie 532, die op de WRC-'97 is aangenomen, dat de haalbaarheid van een dergelijke herziening moet worden bestudeerd. Een deel van de studies is reeds gemaakt, maar de meeste CEPT-landen achten deze onvoldoende. Een aantal landen van de ITU-regio's 1 en 3 kennen aan deze kwestie evenwel een hoge prioriteit toe. Daarom moet op de WRC-2000 worden besloten of er een consensus bestaat om in dit stadium een begin te maken met de herziening van deze planning. Daarna moet overeenstemming worden bereikt over de voorwaarden van deze herziening, alsmede over het tijdsschema daarvoor.

Ten tijde van de samenstelling van deze mededeling had de CPG, die zich uiterst gereserveerd heeft getoond over de suggestie om de BSS-planning al op de WRC-2000 te herzien, nog niet de laatste hand gelegd aan het gemeenschappelijk Europees voorstel. Zij wenst echter aan de huidige planning vast te houden, tenzij overeenstemming kan worden bereikt over de wijze waarop de planning moet worden aangepast.

Met het oog op de voorbereiding van de herziening van de planning liggen twee alternatieve voorstellen op tafel. Bij één van beide zou de aan elk land van de regio's 1 en 3 toegewezen frequentieruimte worden vergroot van de huidige 5 kanalen naar 10 kanalen, zij het onder toepassing van een reeks van principes waardoor ook regionale of subregionale BSS-systemen binnen één en hetzelfde plan komen te vallen. De tweede mogelijkheid die door de CPG wordt besproken bepaalt dat er twee afzonderlijke plannen komen, één voor nationale toewijzingen en één voor aanvullende aanvragen met betrekking tot bijvoorbeeld regionale en subregionale BSS-systemen en wijzigingen op het specifieke plan.

De CPG is ook van plan nieuwe compatibiliteitscriteria voor te stellen waardoor de beoordeling van de compatibiliteit van BSS-systemen met andere diensten wordt vereenvoudigd, zodat de herziening van de planning op haar beurt gemakkelijker wordt. Tenslotte stelt de CEPT voor een aantal technisch studies te verrichten om rekening te houden met recente technologische verbeteringen en mogelijkheden.

IV. BREEDBANDSATELLIETCOMMUNICATIE

Achtergrond

Breedbandsatellietsystemen, zoals de momenteel nog in het ontwikkelingsstadium verkerende systemen Skybridge en Teledesic, bieden een hogere transmissiecapaciteit die aan individuele gebruikers binnen de potentieel grote footprint van de satellieten kan worden doorgegeven. De Gemeenschap heeft er belang bij dat deze systemen worden ontwikkeld in de context van haar beleid dat gericht is op de bevordering van de realisatie van de informatiemaatschappij door de aanleg van een adequate infrastructuur daarvoor.

In het kader van de S-PCS-richtlijn [37] heeft de Commissie onlangs de CEPT opdracht gegeven om een studie te maken van de maatregelen die nodig zijn ter voorbereiding van een geharmoniseerde introductie in de EU van systemen die op frequenties boven 3 GHz functioneren. Daartoe behoren ook breedbandsatellietsystemen.

[37] Beschikking nr. 710/97/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 maart 1997 betreffende een gecoördineerde aanpak op het gebied van persoonlijke satellietcommunicatiediensten in de Europese Gemeenschap, PB L 105 van 23.4.1997, blz. 4.

De momenteel geplande breedbandsatellietsystemen werken onder meer in de 10-18 GHz-band ("Ku-band") en de 18-30 GHz-band ("Ka-band"), die al intensief worden gebruikt voor terrestrische vaste systemen (FS) en geostationaire omroep- en vaste-communicatiesatellieten (respectievelijk GSO BSS en GSO FSS). De introductie van breedbandsatellietsystemen waarbij van niet-geostationaire satellieten (NGSO) in dezelfde banden gebruik wordt gemaakt vergt daarom speciale technische maatregelen om eventuele interferentie te voorkomen en dus de coëxistentie van deze systemen mogelijk te maken.

Een van de mogelijke technieken is de introductie van vermogensgrenzen voor NGSO-signalen. Deze nieuwe aanpak is door de CEPT op de WRC-'97 voorgesteld.

Gezien het wereldwijde karakter van breedbandsatellietsystemen zijn wereldwijde overeenkomsten over dergelijke vermogensgrenzen essentieel. Bij deze aanpak wordt verondersteld dat geen verdere coördinatie nodig is als de NGSO-systemen aan deze specificaties voldoen. NGSO-netwerken kunnen dan in gebruik worden genomen zonder dat coördinatie met GSO-netwerken en vice versa noodzakelijk is. Ook zouden zo FS-systemen bescherming genieten.

Op de WRC-'97 werd besloten de vermogensgrenzen op te nemen in de artikelen S21 en S22 om het naast elkaar bestaan van NGSO FSS, GSO FSS, astronomische en terrestrische systemen in de bovengenoemde frequentiebanden mogelijk te maken. Op de WRC-'97 werd het concept van "harde grenzen" in deze banden vastgesteld, evenals de regelgevingsvoorwaarden die aan deze grenzen werden gekoppeld, zij het dat deze grenzen op de WRC-2000 zouden worden geëvalueerd en eventueel herzien.

Op de WRC-'97 werd het volgende compromis bereikt: de voor Teledesic bestemde frequentieband werd uitgebreid met 100 MHz (RES 120), waardoor Teledesic voorrang kreeg in een band met een breedte van 500 MHz die nodig was voor de goede werking ervan. In de Teledesic-band zou de vermogensbegrenzing niet van toepassing zijn. De vermogenslimieten zouden wel in alle overige delen van de Ku- en de Ka-band gelden. De specificaties van de vermogensgrenzen zouden echter een voorlopig karakter dragen en nader worden bestudeerd.

Gemeenschappelijke Europese voorstellen van de CEPT

Punt 1.13 van de agenda van de WRC-2000 heeft betrekking op de voorwaarden waaronder toekomstige breedbandsatellietsystemen in bepaalde frequentiebanden mogen opereren.

Deze kwestie is aan de orde gekomen in het kader van de tijdrovende en uitvoerige studies die de ITU sinds 1997 heeft verricht op het gebied van de equivalente vermogensstroomdichtheidsgrenzen (epfd-limits) voor NGSO FSS-emisies in alle gevallen. Deze studies hebben de technische en regelgevingsvoorstellen die de grondslag voor de op de WRC-'97 genomen besluiten vormden, bevestigd. Dit probleem is op de conferentievoorbereidingsvergadering (CPM) wellicht opgelost, nu Canada met een compromis-oplossing is gekomen die tussen vermogensgrensoptie A (gesteund door de meeste delegaties) en vermogensoptie B (gesteund door de VS en Israël) ligt. Zowel de betrokken NGSO- als GSO-exploitanten hebben laten weten zich in het compromis te kunnen vinden.

Het ECP voor dit punt (deel 3) steunt de bevindingen van deze studies van de herziening van de vermogensgrenzen in de in de resoluties 130 (WRC-'97), 131 (WRC-'97) en 538 (WRC-'97) beoogde fequentiebanden, en met name:

* de wijzigingsvoorstellen inzake artikel S21 betreffende de grenzen voor NGSO FSS-systemen ter bescherming van de vaste dienst (FS) en de intrekking van resolutie 131 (WRC-'97);

* de wijzigingsvoorstellen inzake sectie II van artikel S22 betreffende "validering" en "operationele" en "aanvullende operationele" grenzen voor NGSO FSS-systemen ter bescherming van de GSO FSS en GSO BSS-systemen;

* de noodzaak om de gecombineerde interferentie te beperken die de gezamenlijke NGSO FSS-systemen voor de operationele GSO-grondstations opleveren, door middel van een resolutie;

* de ontheffing van de nationale of subregionale beperkingen die in S5.4888 en S5.491 zijn opgenomen, voor zowel GSO als NGSO-ssytemen.

V. VASTE DIENSTEN MET HOGE DICHTHEID

Achtergrond

Op de Europese telecommunicatiemarkt voor het interlokale en internationale verkeer heeft de ontwikkeling van de concurrentie na de liberalisering in 1998 de klant al enorme voordelen gebracht in termen van keuze en prijs/kwaliteitsverhouding. Het "succesverhaal" heeft zich evenwel niet herhaald op lokaal niveau. Momenteel wordt de groei van de internetpenetratie in Europa afgeremd door de greep die de gevestigde telecommunicatie-exploitanten op het aansluitnet hebben, d.w.z. de draadinfrastructuur waarmee de gebruiker (huis, school, bedrijf, enz.) met de centrale is verbonden. Dit leidt tot relatief hoge toegangs- en gebruiksprijzen voor internet, terwijl de beschikbaarheid van breedbandige internettoegang nog onvoldoende is. Het resultaat is dat de gebruikers nieuwe internentoepassingen in Europa minder snel accepteren dan in Noord-Amerika.

Om een oplossing hiervoor te vinden is een van de basisdoelstellingen van het digitale eEurope-initiatief, dat door de Europese Commissie wordt gestimuleerd, erop gericht de Europese burger zo snel mogelijk een internetaansluiting te bezorgen. Bij eEurope wordt onder meer nagegaan hoe de knelpunten in het internetgebruik in Europa kunnen worden opgelost. Ofschoon daarom wordt gestreefd naar "ontbundeling" van het aansluitnet van de gevestigde exploitanten en naar een vereenvoudiging en versnelling van de vergunningsprocedures voor nieuwe diensten in de gehele EU, wordt ook de toewijzing van geharmoniseerde frequenties voor draadloze multimediasystemen bevorderd, hetgeen tot meer concurrentie op de markt voor breedbandtoegang, meer keuze en uiteindelijk lagere tarieven voor de consument moet leiden.

In spectrumbanden boven 30 GHz kan met HDFS worden voldaan aan de behoefte van de snel groeiende markt voor nieuwe breedbanddiensten en -toepassingen. Dit systeem stelt nieuwe exploitanten in staat snel een alternatieve infrastructuur op te zetten op flexibele en rendabele wijze. Het biedt hogere datasnelheden dan de huidige, smalbandige telefoonnetwerken en een levensvatbaar alternatief multimediaplatform voor andere toegangstechnologieën zoals DSL en de kabel. HDFS kan ook worden gebruikt als infrastructuur voor de mobiele sector in Europa, voor GSM- en IMT-2000 diensten. Het groeipotentieel van draadloze vaste verbindingen en de daaraan verbonden voordelen voor de Europese burger zijn aanzienlijk en daarom dienen de spectrumbehoeften ervan te worden beschermd.

Gemeenschappelijke Europese voorstellen van de CEPT

Er zijn door de CEPT drie ECP's opgesteld met betrekking tot agendapunt 1.4 voor de WRC-2000:

In het eerste ECP (deel 6A1) steunt Europa het gebruik van HDFS in de 37-39,5 GHz-band, die in Europa al intensief wordt gebruikt. Bovendien steunt Europa ook het gebruik van de 39,5-40,5 GHz-band voor FSS, zodat het 38 GHz-bereik zowel voor FS als voor FSS is bestemd.

In het tweede ECP (part 6A2) steunt Europa het gebruik van HDFS in de 31,8-33,4 GHz-band, de 51,4-52,6 GHz-band, de 55,8-59 GHz-band en de 64-66 GHz-band. Voor de 31,8-33,4 GHz-band steunt Europa de CPM-conclusie dat gedeeld gebruik van de band door FS en andere diensten haalbaar is als er geschikte onderdrukkingstechnieken worden toegepast en stelt het daarom voor dat de WRC-2000 de FS-toewijzing in deze band bevestigt. Wat de 51,4-52,6 GHz-band betreft, steunt Europa de CPM-conclusie dat gedeeld gebruik van de band door FS, EESS (aardexploratiesatellietdiensten) en RA (radio-astronomie) op afgelegen locaties mogelijk is, daarvoor is geen wijziging van de allocaties nodig. In de band 55,78-59 GHz is gedeeld gebruik samen met EES haalbaar. Europa stelt ook voor het ISS-gebruik (intersatellietdiensten) in deze band te beperken tot GSO- en LEO-satellieten met specifieke pfd-grenswaarden en ook voor FS bepaalde vermogensgrenzen te hanteren. Ook daarvoor is geen gewijzigde allocatie nodig. In de 64-66 GHz-band kan HDFS de band delen met andere systemen, waarvoor geen wijziging van de allocatie is vereist.

In het derde ECP (deel 6A3) met betrekking tot het gebruik van de band 40,5-42,5 GHz voor FS, is Europa tegen de introductie van FSS in regio 1 en stelt het voor de BSS-allocatie in regio 1 te schrappen, aangezien er ernstige twijfel bestaan over de mogelijkheid van coëxistentie van draadloze multimediasystemen (MWS) en ongecoördineerde FSS/BSS-grondstations in deze band, gezien het feit dat zij in dezelfde stedelijke gebieden met hoge dichtheid opereren.

BIJLAGE III

LIJST VAN AFKORTINGEN

APT Asia-Pacific Telecommunity

ARNS Aeronautical Radio-Navigation Service (radionavigatiedienst voor de luchtvaart)

BSS Broadcast Satellite Service (satellietomroepdienst)

CEPT European Conference of Postal and Telecommunications Administrations (Europese Conferentie van PTT-administraties)

CITEL Commission of Inter-American Telecommunications Administrations

CPG Conference Preparatory Group (conferentievoorbereidingsgroep van de CEPT)

CPM Conference Preparatory Meeting (conferentievoorbereidings vergadering)

DME Distance Measuring Equipment (afstandmeetapparatuur)

ECP European Common Proposal (gemeenschappelijk Europees voorstel), vastgesteld door de CEPT/CPG

ECTEL Association of the European Telecommunications and Professional Electronics Industry (vereniging van de Europese industrie voor telecommunicatie en professionele elektronica)

EESS Earth Exploration Satellite Services (aardverkenningssatellietdienseten)

EITIRT European Information Technology and Telecommunications Industries Roundtable (Europese Rondetafel van de IT-industrie)

ERC European Radiocommunications Committee (Europees Comité voor radiocommunicatie)

ERO European Radiocommunications Office (Europees Bureau voor radiocommunicatie) van de CEPT

ESA Europees Ruimteagentschap

ETP Europees Technologieplatform

EU Europese Unie

FS Fixed Systems (terrestrische vaste communicatiesystemen)

FSS Fixed Satellite Service (vaste satellietdienst)

GALILEO Europees satellietgebaseerd navigatie- en plaatsbepalingssysteem)

GLONASS Global Orbiting Navigation Satellite System (satellietnavigatiesysteem van de Russische Federatie)

GNSS Global Navigation Satellite System (wereldwijd satellietnavigatiesysteem)

GPRS General Packet Radio Service

GPS Global Positioning System (satellietnavigatiesysteem van de VS)

GSM Global System for Mobile Communications (wereldwijd mobiele-communicatiesysteem)

GSM-R GSM voor spoorwegtoepassingen

GSO Geostationary Orbit (geostationaire omloopbaan)

HDFS High-Density Fixed Service (vaste dienst met hoge dichtheid)

ICAO International Civil Aviation Organisation (Internationale Burgerluchtvaartorganisatie)

IMO International Maritime Organisation (Internationale Maritieme Organisatie)

IMT-2000 International Mobile Telecommunications for the year 2000 (internationale mobiele telecommunicatie voor het jaar 2000)

ITU Internationale Telecommunicatie-unie

ITU-R Sector Radiocommunicatie van de ITU

MSS Mobile Satellite Service (mobiele satellietdienst)

NGSO Non-Geostationary Orbit (niet-geostationaire omloopbaan)

OTO Onderzoek en technologische ontwikkeling

RA Radio Astronomy service (radioastronomiedienst)

RNS Radio Navigation System (radionavigatiesysteem)

RNSS Radio Navigation Satellite System (satellietgebaseerd radionavigatiesysteem)

RR Radioreglement van de ITU

S-PCS Satellite Personal Communications Services (persoonlijke satellietcommunicatiediensten)

S-UMTS Satellite UMTS (UMTS via satellieten)

UMTS Universeel Mobiel Telecommunicatiesysteem

WARC Wereld Administratieve Radiocommunicatieconferentie

WRC Wereldradiocommunicatieconferentie

WTO World Trade Organisation (Wereldhandelsorganisatie)