Brussel, 15.12.2004

COM(2004) 803 definitief

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN AAN DE RAAD

over de tenuitvoerlegging van Verordening (EG) nr. 382/2001 van de Raad betreffende de tenuitvoerlegging van projecten ter bevordering van de samenwerking en de handelsbetrekkingen tussen de Europese Unie en de geïndustrialiseerde landen van Noord-Amerika, het Verre Oosten en Australazië

Inleiding

Verordening (EG) nr. 382/2001 van de Raad van 26 februari 2001 (hierna “de verordening” te noemen) is het juridisch kader voor de ontwikkeling van samenwerkingsmaatregelen en de versterking van de handelsbetrekkingen tussen de Europese Unie en de volgende landen: Verenigde Staten, Canada, Japan, Republiek Korea, Australië, Nieuw-Zeeland.

De communautaire maatregelen kunnen worden onderverdeeld in twee grote categorieën:

- De samenwerkingsmaatregelen kunnen voor elk van de zes partnerlanden betrekking hebben op een breed scala van terreinen (onderwijs, voorlichting, culturele en academische banden, milieu, transport, energie, douane, wetenschap en techniek etc.). Het algemene doel is een bijdrage te leveren aan een gunstig klimaat voor de versterking en ontwikkeling van de betrekkingen tussen de EU en de partnerlanden, rekening houdende met de naleving van de door de verschillende bilaterale instrumenten vastgestelde doelstellingen (samenwerkingsovereenkomsten, gezamenlijke politieke verklaringen, actieplannen etc.), die structuur geven aan de betrekkingen tussen de EU en elk van de partnerlanden.

- De maatregelen ter bevordering van de handelsbetrekkingen zijn exclusief gericht op Japan en Korea. Het doel is dat deze een aanvulling vormen op de initiatieven van de lidstaten ter verbetering van de handelspresentie van Europese bedrijven op de Japanse en Koreaanse markt en hun export naar deze landen.

De verordening is in maart 2001 in werking getreden en tot eind 2005 van kracht. Dit verslag betreft de resultaten van de tenuitvoerlegging van de verordening in de periode 2001-2003.

Algemeen

De toewijzing van vastleggingskredieten voor de begrotingslijn “Samenwerking met geïndustrialiseerde derde landen” door de begrotingsautoriteit was in de periode 2001-2003 als volgt:

in €

+++++ TABLE +++++

De goedkeuring van de verordening heeft de integratie mogelijk gemaakt van de programma’s ter bevordering van de handelsbetrekkingen en enkele activiteiten in het kader van de samenwerking met de geïndustrialiseerde landen, meestal in de vorm van proefprojecten zonder specifieke rechtsgrond. Het evenwicht tussen de samenwerkingsactiviteiten en de activiteiten voor handelsbevordering (in een verhouding van 1:3) weerspiegelt grotendeels de algemene situatie in de periode vóór 2001.

De verdeling per begrotingsjaar was als volgt (in €):

+++++ TABLE +++++

Op samenwerkingsgebied bestaan de communautaire maatregelen meestal uit steun voor individuele projecten die, op basis van de voorschriften van de Commissie, voorgesteld, ontwikkeld en gecofinancierd worden door organisaties en instellingen uit de partnerlanden of de EU, in het wederzijds belang (begunstigden en Commissie) en in het belang van de partners (derde landen en Europese Unie). Op het gebied van handelsbevordering krijgt de steun van de Commissie voornamelijk gestalte in geïntegreerde programma’s waarvan zij de verschillende onderdelen organiseert en coördineert samen met dienstverleners. Deze geïntegreerde programma’s staan open voor deelname van Europese bedrijven en leidinggevend personeel van Europese bedrijven, op voorwaarde dat zij daarvoor in aanmerking komen en voldoen aan de gestelde selectievoorwaarden.

Activiteiten ter bevordering van de handelsbetrekkingen

In de verordening wordt de Commissie uitgenodigd te zorgen voor de financiering van de maatregel “Gateway to Japan” en te blijven voorzien in de financiering van de “Executive Training Programmes” (ETP).

Gateway to Japan

Afronding tweede Gateway to Japan

In het kader van Gateway to Japan wordt directe steun verleend aan het Europese kleine en middelgrote ondernemingen ter voorbereiding van hun activiteiten op de Japanse markt of ter versterking van hun positie op die markt. Gateway to Japan II, dat gericht was op tien economische sectoren, betrof de periode 1997–2001. In het laatste jaar, gefinancierd in het begrotingsjaar 2001 voor een bedrag van € 2,2 miljoen, zijn zes handelsmissies georganiseerd, met het volgende resultaat:

+++++ TABLE +++++

Start Gateway to Japan III

Gateway to Japan III bestrijkt de periode 2002-2006 en omvat vier jaarlijkse handelsmissies in acht verschillende sectoren[1]. Doel is dat in totaal circa 880 Europese bedrijven uit het MKB actief worden op de Japanse markt.

De totale maximumbegroting voor dit doel (afgezien van de effecten van de uitbreiding) bedraagt ongeveer € 14,2 miljoen, uitgesmeerd over meerdere begrotingsjaren. Dit bedrag is het resultaat van de oproepen tot het indienen van inschrijvingen voor de selectie van contractanten in Europa (bevordering van het programma in de lidstaten en aanwerving en voorbereiding van de deelnemende bedrijven) en in Japan (logistieke aspecten van de handelsmissies en organisatie van de public relations in Japan) met het oog op de tenuitvoerlegging van het programma. Met de bedragen die in de begrotingsjaren 2002 en 2003 worden afgeboekt, kunnen 19 handelsmissies worden georganiseerd:

+++++ TABLE +++++

Er zijn 200 bedrijven uit het MKB geselecteerd (380 gegadigden). Deze hebben effectief deelgenomen aan een van de eerste acht missies in 2002-2003, waaraan ook 1 634 potentiële Japanse partnerbedrijven hebben deelgenomen. De tevredenheid van de Europese deelnemers wordt na elke missie vastgelegd: 86% van de deelnemers is tevreden of zeer tevreden, meer dan 85% hoopt op een toename van de export naar Japan, 45% rekent op nieuwe investeringen dankzij nieuwe handelsakkoorden gesloten naar aanleiding van de Gateway-missies.

+++++ TABLE +++++

Hiervoor zijn 43 van de 89 gegadigden geselecteerd voor deelname aan ETP 21, 38 van de 78 gegadigden voor ETP 22 en 37 van de 82 gegadigden voor ETP 23. De deelnemers kwamen uit 14 van de 15 lidstaten.

Een onderzoek onder alle oud-deelnemers aan ETP (bijna 850 sinds de start van het programma) heeft in 2003 uitgewezen dat het programma een duurzaam positief effect heeft gehad op hun carrièreverloop, hun persoonlijke ontwikkeling en hun beroepsvaardigheden en geleid heeft tot betere marktprestaties in Japan in het bijzonder en in Azië in het algemeen.

ETP Korea

ETP Korea is geïnspireerd op ETP Japan. Het programma is in 2001 van start gegaan. Ter bevordering van de samenhang worden de promotie van het programma en de werving en selectie van de gegadigden samen met ETP Japan georganiseerd. De pedagogische onderdelen van het programma worden echter gescheiden gehouden. De gevolgen voor de begroting waren in 2001–2003 als volgt:

+++++ TABLE +++++

Er waren 18 gegadigden, waarvan er 11 voor ETP 1 zijn geselecteerd. Voor ETP 2 zijn 10 van de 19 gegadigden geselecteerd.

Samenwerkingsactiviteiten

Bij de samenwerking met de partnerlanden heeft de Commissie ernaar gestreefd de steun van de Gemeenschap te concentreren op een beperkt aantal gebieden en doelstellingen om zo het effect te maximaliseren.

Bij de prioritaire doelstellingen gaat het in de eerste plaats erom de zichtbaarheid van en de bekendheid met de Europese Unie bij de partnerlanden te bevorderen en zo een beter begrip voor de Unie te kweken en de bilaterale betrekkingen met de partnerlanden te versterken.

Versterking en uitbreiding van het netwerk van Europese Centra in de partnerlanden is een initiatief dat in dit verband een dominerende rol speelt bij de samenwerkingsactiviteiten met de landen waarop de verordening van toepassing is. Andere activiteiten met een geringere reikwijdte vullen dit belangrijke initiatief aan.

Europese Centra

Met de oprichting van Europese Centra (“EU-centra”) is in 1998 begonnen als experiment in de Verenigde Staten. Daarna zijn er tevens EU-centra opgericht in Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en ten slotte in de periode 2001–2003 ook Japan. De EU-centra zijn gevestigd aan belangrijke universiteiten in de partnerlanden, die ook bijdragen aan de financiering van de activiteiten. Het doel van de EU-centra is het bevorderen van de kennis van de Europese Unie, haar instellingen, haar geschiedenis en haar beleid in de partnerlanden, door onder meer:

- het opzetten en ontwikkelen van cursussen en het stimuleren van onderzoek naar Europese vraagstukken;

- het organiseren van seminars, conferenties en andere evenementen en het ontwikkelen van voorlichtingsmateriaal over de Europese Unie;

- het opzetten van programma’s voor uitwisseling en bezoeken van academici.

In dit verband zijn dankzij dit initiatief meer dan 250 nieuwe modules en cursussen over Europese vraagstukken ontwikkeld, meer dan 1700 onderzoeken gepubliceerd en meer dan 450 doctoraaltheses mogelijk gemaakt. Via de EU-centra hebben naar schatting meer dan 42 000 middelbare scholieren hun kennis van de Europese Unie kunnen vergroten.

Door de Gemeenschap worden vijftien centra gesubsidieerd in de Verenigde Staten, vijf in Canada, een in Australië, een in Nieuw-Zeeland en een in Japan. Dit initiatief heeft de onderstaande gevolgen voor de begroting:

(in €)

+++++ TABLE +++++

Andere samenwerkingsactiviteiten

Van 2001 tot 2003 zijn andere projecten door de Gemeenschap gefinancierd naargelang van de samenwerkingsprioriteiten en de politieke agenda die voor elk partnerland zijn vastgesteld. De meest markante daarvan zijn:

- steun voor activiteiten op het gebied van publieke diplomatie (politieke studies en prognoses, conferentie, symposia e.d.) en ondersteuning van dialogen (met consumentenorganisaties, vakbonden, sociale partners, bedrijfsleven e.d.) tussen de EU en de partnerlanden;

- het opzetten van person-to-person-links, met name door samenwerking op het gebied van het hoger onderwijs met Australië en Nieuw-Zeeland.

Andere initiatieven op meer bescheiden schaal, uitgevoerd volgens meer specifieke prioriteiten (bijvoorbeeld voorlichtingscampagnes over de euro, seminars over de uitbreiding e.d.) completeren dit overzicht van de activiteiten van de Gemeenschap. De gevolgen voor de begroting over de jaren 2001–2003 kunnen als volgt worden samengevat:

+++++ TABLE +++++

Overzicht van het gebruik van de kredieten in de periode 2001–2003

+++++ TABLE +++++

Evaluatie van de activiteiten

In 2004 is een evaluatie verricht van de programma’s, geconcentreerd op de Europese Centra, ETP en Gateway to Japan, die samen goed zijn voor meer dan 90% van de financiering van de Gemeenschap. De belangrijkste resultaten van dat onderzoek zijn:

• EU-centra in de Verenigde Staten, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland:

- Het initiatief van de EU-centra ontwikkelt zich op bevredigende wijze en heeft een hoog rendement;

- Het initiatief moet worden voortgezet en het concept van Europese Centra moet indien mogelijk worden uitgebreid tot andere landen en regio’s.

• Executive Training Programme en Gateway to Japan

- Deze twee programma’s zijn verenigbaar met de doelstelling van uitbreiding van de Europese export naar Japan en Korea. Over het algemeen worden zij als doeltreffend beoordeeld;

- De omstandigheden en gewoonten op de Japanse en de Koreaanse markt hebben zich ontwikkeld, maar specifieke steun voor het Europese bedrijfsleven blijft gerechtvaardigd;

- De initiatieven van de Gemeenschap vormen een aanvulling op de bestaande initiatieven van de lidstaten. De uitbreiding brengt nieuwe ontwikkelingsmogelijkheden voor beide programma’s met zich mee;

- Beide programma’s worden beoordeeld als relevant en verdienen te worden voortgezet.

De Commissie is begonnen met de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen van de evaluatie met betrekking tot de voortzetting en ontwikkeling van de betrokken programma’s en initiatieven.

[1] Gezondheidszorg (HC), milieutechnologie (ET), informatie- en communicatietechnologie (ICT), interieurverzorging (INT), buitenactiviteiten (OUT), bouwmaterialen (CM), voeding en drank (F&D) en jonge modeontwerpers (YFD).