NL Publicatieblad van de Europese Unie C 232/49

Advies van het Comité van de Regio's over de ontwikkeling van een gemeenschappelijke strategie voor sleuteltechnologieën in de EU

(2010/C 232/09)

I. BELEIDSAANBEVELINGEN

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

1. verwelkomt het initiatief van de Commissie om een mededeling uit te brengen over het „Voorbereiden van onze toekomst: ontwikkeling van een gemeenschappelijke strategie voor sleuteltechnologieën in de EU” (de zgn. ST-mededeling);

2. gaat ervan uit dat dergelijke sleuteltechnologieën (ST's) wel eens zouden kunnen uitgroeien tot waardevolle hulpmiddelen voor burgers, bedrijven en overheden en de kwaliteit van producten en overheidsdiensten kunnen verbeteren;

3. acht het een goede zaak dat in de mededeling wordt verwezen naar andere documenten en rapporten, m.n. de mededeling over „Nanowetenschappen en nanotechnologieën: Een actieplan voor Europa 2005-2009”. Het nanorapport kan immers een belangrijke bijdrage leveren aan de ontwikkeling van sleuteltechnologieën. Niet voor niets worden nanotechnologieën in de mededeling een van de vijf strategisch meest relevante sleuteltechnologieën genoemd;

4. wijst erop dat de lokale en regionale overheden een belangrijke rol spelen om het publiek voor te lichten en de dialoog met de burger te onderhouden en zaken van openbaar belang te regelen op een niveau dat zo dicht mogelijk bij hem staat;

5. juicht het toe dat in de mededeling wordt voorgesteld om de aandacht sterker te richten op een gezamenlijke strategische programmering en demonstratieprojecten en een meer strategische en gecoördineerde aanpak van de Gemeenschap, de lidstaten en de regio's;

6. stelt tevens met voldoening vast dat bevordering van regionale innovatieclusters en -netwerken van essentieel belang wordt geacht voor het creëren en in stand houden van innovatie van wereldklasse;

7. is van mening dat sleuteltechnologieën een aanzienlijke bijdrage kunnen leveren aan het internationale concurrentievermogen en de duurzame ontwikkeling van de EU. Belangrijk is dat de uitwisseling van ervaringen en beste praktijken tussen de lidstaten en met andere regio's in Europa wordt geïntensifieerd en voordeel wordt gehaald uit succesvolle praktijken uit andere delen van de wereld;

8. wijst nogmaals erop dat dit synergie vereist tussen het kaderprogramma, de structuurfondsen en het nationale beleid wat betreft de meer algemene EU-doelstellingen op het gebied van mededinging en cohesie;

9. is het ermee eens dat het in dit verband belangrijk is om de regeling voor overheidssteun ten behoeve van innovatie te herzien en verzoekt de Commissie om op de hoogte te worden gehouden van de ontwikkelingen ter zake;

10. steunt het voorstel van de Commissie om een groep van deskundigen op hoog niveau op te richten met de opdracht een gezamenlijke strategie op langere termijn inzake sleuteltechnologieën te ontwikkelen en verzoekt de Commissie om vanaf het begin op de hoogte te worden gehouden van alle ontwikkelingen in verband hiermee, m.i.v. analyses en beleidsaanbevelingen van de groep;

11. benadrukt in navolging van het nanorapport dat gezondheid, veiligheid en milieu niet uit het oog mogen worden verloren bij de ontwikkeling van nanotechnologie en dat er een goede dialoog moet worden gevoerd met alle belanghebbende partijen;

12. acht het van belang dat de Europese regelgeving op dit vlak, zoals het Europees Parlement heeft gevraagd, kritisch tegen het licht wordt gehouden en wordt afgestemd op regionale voorschriften en normen, aangezien te grote verschillen afbreuk doen aan het internationale concurrentievermogen van Europa's regio's en lidstaten;

13. is van mening dat de voorgestelde maatregelen, zoals geformuleerd in de ST-mededeling, geen aanleiding tot bezwaar geven vanuit het oogpunt van het subsidiariteits- en evenredigheidsbeginsel;

Invloed van sleuteltechnologieën op het concurrentievermogen en innovatie

14. benadrukt het belang van sleuteltechnologieën als basis voor praktische toepassingen, hun mogelijke rol in het nieuwe Europese actieplan ter bevordering van innovatie en de mogelijkheden die zij herbergen om de kwaliteit van leven in de verschillende regio's van Europa te verhogen en hun concurrentiepositie te versterken;

15. erkent dat het naast blijvende aandacht voor de concurrentiepositie van bedrijfstakken belangrijk is vast te stellen dat de toekomstige welvaart in Europa steeds sterker afhankelijk zal worden van bedrijfstakdoorsnijdende activiteiten (1);

16. merkt op dat het stimuleren van een grote diversiteit aan toepassingen van bepaalde kennis in meerdere innovatieketens zorgt voor nieuwe werkgelegenheid op alle niveaus en voor verankering van kennis in een regio (1);.

17. roept op om het EU-kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling te herzien en meer aan te passen aan de behoeften van het mkb, om de deelname van deze bedrijven aan Europese gemeenschappelijke projecten te vergemakkelijken en meer mogelijkheden te bieden voor de ontwikkeling van sleuteltechnologieën op regionaal niveau;

18. stelt vast dat Europa nu al minder aantrekkelijk is voor industriële investeringen in deze sector;

Maatschappelijke aspecten van sleuteltechnologieën

19. beaamt wat in de mededeling wordt gezegd, namelijk dat het belangrijk is dat het publiek weet en begrijpt wat sleuteltechnologieën inhouden, en hecht derhalve belang aan een proactieve strategie om belanghebbenden samen te brengen, de bezorgdheid bij het publiek weg te nemen en openlijk de aan de nieuwe technologieën verbonden voordelen, maar ook risico's te bespreken;

20. wijst daarom, zoals in eerdere adviezen (2), erop dat men goed moet weten welke voordelen, maar ook risico's aan nieuwe technologieën kleven en deze openlijk naar buiten moet brengen. Zo nodig moet eerst onderzoek worden verricht, om verwachte voordelen en risico's beter tegen elkaar te kunnen afwegen;

21. zou ingenomen zijn met een grotere rol voor de Europese Adviesgroep inzake de ethiek van wetenschappen en nieuwe technologieën met het oog op een grondige discussie over de mogelijkheden en risico's van bio- en nanotechnologieën;

22. onderschrijft het belang ervan om, zoals ook in het nanorapport en de bijbehorende werkdocumenten wordt verklaard, in te gaan op de verwachtingen en zorgen van het publiek;

23. pleit voor het bevorderen van de samenwerking tussen de EU en de nationale en regionale niveaus t.a.v. ethische en sociaaleconomische kwesties;

24. pleit voor de oprichting van een Europese taskforce „sociale innovatie” die niet losstaat van, maar in het hart is gepositioneerd van het Europese industriebeleid (1);

25. roept de lidstaten op het innovatiebeleid, inclusief de bijbehorende werkwijzen en instrumenten, in overleg met de regio's uit te werken, zodat ook aan de lokale en regionale behoeften wordt beantwoord (3);

26. juicht het toe dat de Commissie in het kader van het handelsbeleid en bilaterale overeenkomsten ervoor wil zorgen dat niet toegestane subsidiepraktijken in derde landen en de daaruit voortvloeiende subsidieconcurrentie een halt wordt toegeroepen. Ook als derde landen niet bereid zouden zijn hieraan mee te werken, moeten de EU en de lidstaten hun technologische en economische belangen verdedigen en afdoende maatregelen nemen om de sleuteltechnologieën en daarmee de kenniseconomie in Europa te houden;

Infrastructuur en cohesie

27. dringt erop aan meer aandacht te besteden aan bewustmaking op regionaal en lokaal niveau en modernisering van de infrastructuur te stimuleren met het oog op de ontwikkeling en toepassing van sleuteltechnologieën;

28. wijst erop dat de Europese onderzoeksfaciliteiten hoofdzakelijk in West-Europa te vinden zijn en dat gestreefd moet worden naar een betere geografische verdeling;

29. acht een Europees kader nodig voor een efficiënte werking van onderzoeksstructuren en internationaal onderzoek zonder barrières;

30. stelt nadrukkelijk voor om de Europese groeperingen voor territoriale samenwerking (EGTS) als alternatief rechtsinstrument in overweging te nemen voor de invoering van Europese onderzoeksstructuren;

31. wijst erop dat lokale en regionale overheden in feite de motor zijn achter gezamenlijke onderzoeksprogramma's. Ze leveren immers een cruciale bijdrage aan de ontwikkeling van regionale onderzoeks- en innovatiestrategieën, hebben vaak de leiding over onderzoeksinstituten en weten vanuit hun ervaring hoe ze een innovatief klimaat moeten helpen creëren;

32. stelt voor om in het kader van de structuurfondsen extra stimuli te creëren voor onderzoek en innovatie, waaronder gedifferentieerde steunpercentages ter bevordering van investeringen in onderzoeks- en innovatieprojecten;

33. spoort steden en regio's aan innovatie en kennisoverdracht van de wetenschappelijke basis naar het bedrijfsleven te ondersteunen en moedigt hen aan zoveel mogelijk voor risicokapitaal te zorgen, ook voor grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden, en gebruikers bij het patenteren van biotechnologische uitvindingen en bij het gebruik van deze patenten bij te staan;

34. benadrukt de bijzondere rol van het cohesiebeleid om innovatie-activiteiten in de regio's te ondersteunen;

35. merkt op dat het Europees fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) ook kan worden gebruikt voor de ontwikkeling van vaardigheden en de vernieuwing van onderwijsstructuren door middelen vrij te maken voor bedrijfsincubatoren en wetenschapsparken, waardoor de banden tussen het mkb en universiteiten kunnen worden aangehaald;

Deelname van het mkb aan publiek-private partnerschappen stimuleren

36. wijst nogmaals erop dat er in het Europees industriebeleid meer expliciet aandacht zou moeten komen voor de wisselwerking tussen de grote en de middelgrote resp. kleinere bedrijven en met name tussen het mkb en onderzoekscentra (1) en benadrukt dat een dergelijke wisselwerking en verankering van de industrie op regionaal niveau alleen mogelijk zijn als er voldoende geschoolde arbeidskrachten ter beschikking staan;

37. onderstreept nogmaals het fundamentele belang van samenwerking tussen openbare instellingen en de particuliere sector, waarbij met name universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstituten betrokken moeten worden (4) en hecht er groot gewicht aan dat in de leerplannen voor het hoger onderwijs aandacht is voor technologieën die voor de arbeidskrachten in een bepaalde regio relevant zijn, zodat deze regio deze kennis in huis kan halen en haar concurrentievermogen kan behouden;

38. dringt aan op een aanzienlijke koersverandering in de besteding van de structuurfondsen en pleit met name voor ondersteuning van de vraagzijde van onderzoek en innovatie om open, door gebruikers aangedreven innovatie te bevorderen als motor voor regionale ontwikkeling (5);

Ontwikkelingen in bepaalde sectoren

39. wijst erop dat in een aantal sectoren schoksgewijze al spectaculaire product- en marktinnovaties zichtbaar worden. Dit geldt bijv. voor de food en farma (life-sciences), biomedische technologie en automotive en high tech systems (1);

40. maakt erop attent dat de biotechnologie naast toepassingen op gezondheidsgebied en voor levensmiddelen en diervoeders veelbelovende vooruitzichten biedt voor de chemische industrie (2);

41. dringt erop aan dat het naast elkaar bestaan van verschillende landbouwpraktijken wordt bevorderd. Dit is niet alleen goed voor de landbouwgrond, maar leidt ook tot een tolerante, op onderling vertrouwen gebaseerde omgang en samenwerking tussen de landbouwers/buren (2);

42. is ingenomen met de inspanningen van de Europese Commissie om een veilig en doeltreffend gebruik van de moderne biotechnologie in de ontwikkelingslanden te waarborgen en de capaciteit van deze landen om risico's te beoordelen en te beheren, te bevorderen met het oog op het behoud en duurzame gebruik van genetische bronnen in ontwikkelingslanden (2);

43. benadrukt de noodzaak om adequate methoden te ontwikkelen om de veiligheid van nanotechnologieën te toetsen en dringt erop aan dat een adequaat beleids- en regelgevingskader wordt uitgewerkt voordat deze technologieën op grotere schaal op de markt worden gebracht;

44. benadrukt de noodzaak om prioriteit te geven aan de ontwikkeling van een solidere procedure om de duurzaamheid van technologieën te toetsen, gericht op de vroegste ontwikkelingsfasen ruim voordat de technologie in kwestie het stadium van commercialisering heeft bereikt en merkt op dat dit op den duur zou kunnen leiden tot het ontstaan van onafhankelijke methodologische kaders voor risicobeoordeling en –beheer en voor onderzoek naar de sociale gevolgen van technologieën;

45. dringt erop aan dat de „foresight”-activiteiten van alle diensten van de Europese Commissie worden uitgebreid, vooral op technologisch vlak, zodat in een vroeg stadium aangegeven kan worden welke kwesties actueel zullen worden. Relevantie, samenhang en doeltreffendheid van wetgeving en beleid en de implementatie en de sociaaleconomische gevolgen ervan moeten tegen het licht worden gehouden (2).

Brussel, 14 april 2010 De eerste vice-voorzitter van het Comité van de Regio's Ramón Luis VALCÁRCEL SISO

(1) CdR 39/2006 fin.

(2) CdR 174/2007 fin.

(3) CdR 283/2008 fin.

(4) CdR 83/2007 fin.

(5) CdR 263/2007 fin.