COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 07.10.1998 
COM(1998)560def. 
Financiering van de Europese Unie 
Verslag van de Commissie over de werking van het stelsel 
van eigen middelen 

Samenvatting 
Doel van dit verslag is de resultaten van het stelsel van eigen middelen van de EU te 
onderzoeken en te bekijken of nieuwe eigenmiddelenbronnen kunnen worden aangeboord 
en een vast afroepingspercentage van de BTW-middelen toegepast; bovendien wordt het 
correctiemechanisme ten behoeve van het Verenigd Koninkrijk behandeld, en er wordt 
ingegaan op de bijdragen van bepaalde lidstaten aan de EU-begroting. 
Het stelsel van eigen middelen van de EU is in de loop van de tijd aanzienlijk veranderd. 
Door de wijzigingen die werden ingevoerd bij het eigenmiddelenbesluit van 1988 en dat 
van 1994 is de billijkheid van de bruto bijdragen van de lidstaten aan de EU-begroting 
aanzienlijk verbeterd, want zij zijn nu beter in overeenstemming met hun aandeel in het 
BNP van de EU. Deze verbetering was in de eerste plaats het resultaat van het 
toegenomen gewicht van de BNP-middelen in de totale begrotingsbedragen. Het huidige 
systeem levert de middelen die nodig zijn om de EU-uitgaven te financieren. Het 
vertoont echter tekortkomingen op ten minste twee punten. Door steeds meer op transfers 
van de schatkisten van de lidstaten te vertrouwen garandeert het de EU geen echte 
financiële autonomie, en door verschillende ingrepen in het bijdragesysteem, zoals het 
correctiemechanisme ten behoeve van het Verenigd Koninkrijk, blijft de doorzichtigheid 
van de financiële betrekkingen tussen de lidstaten en de EU beperkt. 
Het huidige financieringssysteem van de EU kan op twee manieren worden hervormd : in 
de richting van een verbreding van de fiscale grondslag en invoering van nieuwe 
middelenbronnen, of door vereenvoudiging van de huidige bijdrageregelingen. Wat de 
eerste mogelijkheid betreft wordt in het verslag opgemerkt dat er verschillende nieuwe 
eigenmiddelenbronnen mogelijk zijn, maar op middellange termijn is er in feite slechts 
een beschikbaar, nl. een gewijzigde vorm van de BTW-middelen, maar die zou niet 
volledig beantwoorden aan. het billijkheidscriterium. Een andere mogelijkheid is het 
huidige systeem van bijdragen te vervangen door een systeem waarbij de BTW-middelen 
en zelfs de zogenaamde traditionele eigen middelen (TEM, dit zijn vooral de 
douanerechten en de landbouwheffingen) worden vervangen door bijdragen op basis van 
het BNP. In dit verband heeft Spanje, daarin gesteund door Griekenland en Portugal, 
voorgesteld een element van progressiviteit in het systeem in te bouwen waardoor beter, 
zij het op een andere wijze, rekening wordt gehouden met het BNP van elke lidstaat. Op 
het eerste gezicht is dit interessant, maar progressiviteit zou niet in overeenstemming zijn 
met het huidige acquis communautaire waarin de solidariteit wordt verzekerd via de 
uitgavenzijde van de begroting en de convergentie bevorderd door investeringen. 
Ondanks conceptuele en technische moeilijkheden in verband met de relevantie en de 
meting van de budgettaire (of netto) saldi is het vraagstuk van de 
begrotingsonevenwichtigheden weer op de agenda van het begrotingsdebat geplaatst. 
Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Zweden zijn van oordeel dat hun begrotingssaldi 
buitensporig mogen worden geacht op grond van de regeling van Fontainebleau. 
07-10-98 
-11 
In dit verslag, dat wordt uitgebracht op grond van het besluit betreffende de eigen 
middelen van 1994, worden de werking van het bestaande correctiemechanisme ten 
behoeve van het Verenigd Koninkrijk en de begrotingsonevenwichtigheid van dit land 
onderzocht. Opgemerkt wordt dat de omstandigheden die tot dit mechanisme hebben 
geleid, sedert het begin en het midden van de jaren '80 sterk zijn veranderd. De 
begrotingsonevenwichtigheid van het Verenigd Koninkrijk is niet meer uniek, want 
verschillende andere lidstaten hebben hetzelfde probleem. De relatieve welvaart van het 
Verenigd Koninkrijk zal na de uitbreiding van de Unie ver boven het gemiddelde van de 
Unie liggen. Terwijl het mechanisme van Fontainebleau vooral tot doel had het lage 
aandeel van het Verenigd Koninkrijk in de landbouwuitgaven goed te maken, geeft het 
thans een voordeel voor alle uitgaven. Bovendien zal het VK, als het mechanisme niet 
wordt veranderd, slechts een derde betalen van wat het anders voor de volgende 
uitbreiding van de Unie zou betalen. Het Verenigd Koninkrijk blijft evenwel een 
belangrijkere netto bijdrager aan de begroting dan lidstaten met een grotere draagkracht, 
zelfs als rekening wordt gehouden met de correctie. 
De begrotingsonevenwichtigheden van Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Zweden 
zijn in de laatste jaren toegenomen onder invloed van verschillende factoren. Deze 
onevenwichtigheden, gemeten in termen van BNP, zullen de komende jaren 
veranderingen ondergaan, gelet op de volgende uitbreiding van de Unie en de geplande 
hervormingen van het uitgavenbeleid. Dit zal vooral gelden voor Nederland. Door de 
uitbreiding zal het begrotingssaldo van de huidige lidstaten gemiddeld met ongeveer 0,15 
% van het BNP verslechteren, hetgeen echter niet mag leiden tot een verzoek om 
compensatie. Wat de gevolgen van de hervormingen van het beleid betreft is het niet 
mogelijk een precieze schatting te geven voordat de onderhandelingen zijn afgerond. 
Vermoedelijk zal de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid geen 
belangrijke invloed hebben op het begrotingssaldo van de bedoelde lidstaten, met 
uitzondering van Nederland, waar het effect evenwel eerder van boekhoudkundige dan 
van reële aard zal zijn. De weerslag van de hervorming van het structuurbeleid op de 
begrotingssaldi is zelfs nog moeilijker te voorspellen, maar hoe dan ook, de verlaging 
van de structuuruitgaven in de huidige 15 lidstaten zal leiden tot een vermindering van de 
bijdragen en dus tot een relatieve verbetering van de begrotingssaldi van deze lidstaten, 
zelfs als de structurele uitgaven op de minder welvarende regio's worden geconcentreerd. 
Als een politieke consensus zou worden bereikt over de noodzaak om deze 
onevenwichtigheden te verhelpen, zijn drie soorten maatregelen mogelijk. Aan de 
financieringszijde van de begroting kan worden gestreefd naar een 
eigenmiddelensysteem dat meer doorzichtig is, dus zonder ad-hockenmerken, en tevens 
billijker, hetgeen betekent dat de nog resterende elementen van regressiviteit worden 
geëlimineerd. Dit houdt een beperking of zelfs de geleidelijke afschaffing in van het 
huidige correctiemechanisme, waarvan de bestaansreden vermindert als een optie aan de 
uitgavenzijde wordt aanvaard en/of de overige middelen geheel of gedeeltelijk worden 
vervangen door BNP-middelen. 
07-10-1998 
UI 
Een andere mogelijkheid, die beantwoordt aan de conclusies van Fontainebleau, is 
correcties toe te passen aan de uitgavenzijde van de begroting. In het verslag wordt een 
optie besproken die de gedeeltelijke (75% percent) terugbetaling van de GLB-uitgaven 
voor directe steun aan de landbouwers inhoudt. Zonder te raken aan het communautaire 
karakter van het GLB of de algemene bijstand aan de landbouwers - want de 
voorwaarden voor de directe-steunbetalingen zullen integrerend deel blijven uitmaken 
van het gemeenschappelijke landbouwbeleid en voortvloeien uit EU-besluiten - bestaat 
de mogelijkheid het bedrag van de directe steun te verdelen tussen de EU en de schatkist 
van de lidstaten. Dit zou die lidstaten ten goede komen wier aandeel in de financiering 
groter is dan hun aandeel in de directe steun, maar in het nadeel uitvallen van de lidstaten 
waarvoor het omgekeerde geldt. In dat geval kan het landbouwrichtsnoer, en mogelijk 
ook het maximum van de eigen middelen, worden verlaagd. 
Ten slotte valt te denken aan een veralgemeend correctiemechanisme. Veralgemening 
van het huidige mechanisme tot alle lidstaten met een negatief begrotingssaldo zou leiden 
tot een enorme toename van de herverdeling van middelen tussen de lidstaten. Het is 
echter mogelijk enkele parameters van het huidige mechanisme te wijzigen, bv. de 
drempel voor de compensatie of de waarde van de compensatiecoëfficiënt. Dit zou 
verschillende resultaten opleveren, waarbij minder dan wel meer middelen nodig zullen 
zijn dan bij de huidige Britse correctie. 
Het verslag besluit met de bevestiging van het standpunt dat werd verwoord in Agenda 
2000, namelijk dat noch de nood aan verhoging van de financiële middelen van de Unie, 
noch de beperkte tekortkomingen van het financieringssysteem redenen zijn om al in een 
vroeg stadium over te gaan tot wijziging van het besluit betreffende de eigen middelen. 
De opties besproken in dit rapport zijn onderling verwisselbaar, kunnen worden 
aangevuld en in de tijd worden gespreid. Geen van de in het verslag besproken opties is 
echter een ideale oplossing. Alle vertonen technische en conceptuele zwakke punten. De 
verschuivingen van de financieringslast die sommige van de opties tot gevolg hebben, 
vertonen regressieve elementen die misschien via een algemene oplossing moeten 
worden verholpen. 
Mocht een consensus worden bereikt over de behoefte een einde te maken aan de 
begrotingsonevenwichtigheden, dan zal moeten worden gekozen tussen de opties die in 
dit verslag worden gegeven of voor een combinatie die in de logische lijn ervan ligt. Het 
tijdschema voor de eventuele veranderingen zal er van afhangen of het besluit betreffende 
de eigen middelen moet worden gewijzigd, en de uitbreiding van de Unie is zo een 
belangrijke verandering dat zulke ingrijpende structurele hervorming gewettigd lijkt. 
07-10-1998 
EUROPESE COMMISSIE 
Financiering van de Europese Unie 
Verslag van de Commissie over de werking van het stelsel 
van eigen middelen 
Inleiding 1 
1. Werking van het stelsel van eigen middelen 1 
1.1. Samenstelling van de eigen middelen in het huidige stelsel 2 
1.2. Beoordeling van het huidige stelsel van eigen middelen 5 
1.2.1. Toereikendheid en billijkheid 5 
13. Opties voor een nieuw bijdragesysteem 10 
1.3.1. Vereenvoudiging van het huidige bijdragesysteem 11 
1.3.2. Criteria voor nieuwe eigen middelen 12 
1.3.3. Mogelijke toekomstige eigen middelen 13 
1.3.4. Progressiviteit van de bijdragen 14 
2. Het vraagstuk van de begrotingsonevenwichtigheden 17 
2.1. De budgettaire onevenwichtigheid van het VK 20 
2.2. De begrotingsonevenwichtigheid van Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Zweden 23 
2.3. Invloed van Agenda 2000 op de belangrijkste begrotingsonevenwichtigheden 26 
2.4. Mogelijke hervormingen 29 
2.4.1. Terugkeer naar een meer rechtlijnig systeem 30 
2.4.2. Correctie aan de uitgavenzijde 31 
2.4.3. Een veralgemeend correctiemechanisme 33 
3. Slotopmerkingen 36 
Bijlagen 
1. De ontwikkeling van het financieringssysteem van de EU 
2. Een overzicht van mogelijke eigen middelen voor de Europese Unie 
3. Concept en berekening van het begrotingssaldo 
4. De budgettaire correctie ten behoeve van het Verenigd Koninkrijk 
5. De gevolgen van het gedeeltelijk vergoeden van de rechtstreekse steun in het 
kader van het GLB 
6. Veralgemeend budgettair compensatiemechanisme 
7. Progressiviteit van begrotingsbij dragen 
8. Statistische bijlage 
07-10-98 
INLEIDING 
Het besluit betreffende de eigen middelen bepaalt dat de Commissie tegen eind 1999 
verslag zal uitbrengen over de werking van het stelsel van eigen middelen en over de 
correctie voor begrotingsonevenwichtigheden ten behoeve van het Verenigd Koninkrijk. 
Voorts bepaalt het besluit dat de Commissie een verslag moet indienen over de 
mogelijkheid tot schepping van een nieuwe bron van eigen middelen en over de concrete 
wijze van invoering van een vast uniform afroepingspercentage van de BTW-grondslag1. 
Dit verslag werd opgesteld in een tijd dat de EU aan nieuwe toetredingen en belangrijke 
beleidshervormingen denkt. Hoewel de effecten daarvan moeilijk in cijfers uit te drukken 
zijn, nemen zij in het verslag een grote plaats in. 
In het eerste deel van dit verslag worden de resultaten van het financieel systeem van de 
Europese Unie onderzocht en beoordeeld. Een belangrijke vaststelling is dat het huidige 
systeem goed heeft gefunctioneerd, zowel wat betreft de toereikendheid als de billijkheid 
van de bruto bijdragen. Uit het oogpunt van de criteria financiële autonomie, 
kostendoelmatigheid en doorzichtigheid vertoont het systeem echter enkele 
tekortkomingen. De invoering van een nieuwe middelenbron wordt vaak gezien als een 
middel om de werking van het systeem te verbeteren. In dit deel van het verslag worden 
de redenen en de moeilijkheden van de invoering van een nieuwe middelenbron en de 
vaststelling van een vast BTW-afroepingspercentage bekeken. Bovendien wordt het 
recente voorstel van Spanje, Griekenland en Portugal om in het eigenmiddelensysteem 
een belangrijk element van progressiviteit in te bouwen, onderzocht. 
De combinatie van de bestaande financiële regelingen en uitgavenbesluiten heeft geleid 
tot budgettaire onevenwichtigheden die sommige lidstaten te groot achten. In het tweede 
deel van het verslag worden de vraagstukken in verband met de begrotingssituatie van de 
lidstaten onderzocht. In het huidige systeem is de enige lidstaat die een correctie voor 
budgettaire onevenwichtigheden geniet het Verenigd Koninkrijk (terwijl het aandeel van 
Duitsland in de financiering van de Britse correctie met 1/3 wordt verlaagd). 
Andere lidstaten hebben aangevoerd dat ook zij aan de voorwaarden van de regeling van 
Fontainebleau voldoen om een "budgettaire korting" te krijgen. In dit deel van het verslag 
worden de budgettaire onevenwichtigheden van deze groep lidstaten besproken en 
worden mogelijkheden aangegeven om de ondervonden moeilijkheden te verhelpen. 
1. WERKING VAN HET STELSEL VAN EIGEN MIDDELEN 
Dit deel van het verslag bestaat uit drie hoofdstukken. In het eerste wordt een 
beschrijving gegeven van de samenstelling van de middelen in het huidige stelsel van 
eigen middelen, terwijl de historische ontwikkeling kort wordt samengevat in bijlage 1. In 
het tweede hoofdstuk wordt het huidige systeem beoordeeld aan de hand van de criteria 
Artikel 10 van Besluit 94/728/EG, Euratom van de Raad van 31 oktober 1994 betreffende het 
stelsel van eigen middelen van de Europese Gemeenschappen, Publicatieblad I- 293 van 12 
november 1994, blz.9. 
07-10-98 
2-
toereikendheid, billijkheid, financiële autonomie, doorzichtigheid/eenvoud en 
kostendoelmatigheid. Het derde hoofdstuk is gewijd aan mogelijke nieuwe middelen 
voor de EU. Een gedetailleerd overzicht van de potentiële nieuwe eigen middelen wordt 
gegeven in bijlage 2. Gelet op het verschil in belastinggrondslag dat elke potentiële 
middelenbron in de lidstaten meebrengt, wordt in dit hoofdstuk ook aandacht besteed aan 
het mogelijke conflict tussen verhoging van de financiële autonomie van de EU en 
verbetering van de billijkheid van het stelsel. 
1.1. Samenstelling van de eigen middelen in het huidige stelsel 
De recentste wijziging van het stelsel van eigen middelen werd overeengekomen op de 
Europese Raad van december 1992 te Edinburgh. De politieke overeenkomst werd in 
oktober 1994 omgezet in een formeel besluit2, dat in het voorjaar van 1996 ten slotte door 
alle nationale parlementen was geratificeerd. Het huidige stelsel van eigen middelen is 
met terugwerkende kracht tot 1 januari 1995 ingevoerd. 
Tabel 1 
Samenstelling van de eigen middelen van de EU 
(in procent van totaal, op basis van rechten en verplichtingen; raming voor 1998 en 1999) 
Traditionele 
eigen 
middelen 
BTW(1) 
BNP 1988 
29.1 
60.0 
10.9 1989 
28.7 
60.7 
10.6 1990 
29.4 
69.9 
0.7 1991 
26.4 
59.5 
14.1 1992 
23.6 
61.9 
14.5 1993 
20.3 
54.0 
25.7 1994 
20.6 
51.9 
27.5 1995 
21.3 
57.8 
20.9 1996 
19.1 
51.3 
29.6 1997 
18.8 
45.5 
35.7 1998 
16.7 
39.7 
43.6 1999 
16.1 
35.4 
48.4 
(1 ) Met inbegrip van de Britse correctie. 
De bij deze laatste gelegenheid ingevoerde veranderingen gingen in dezelfde richting als 
die van 1988 en hadden belangrijke gevolgen voor de samenstelling van de eigen 
middelen. In tabel 1 wordt het aandeel van elke categorie in de begroting en in grafiek 1 
de absolute waarde van de bijdragen per bron in de periode 1988-1999 gegeven. 
Wat opvalt is ten eerste de trendmatige afname van de relatieve bijdrage van de 
zogenaamde "traditionele eigen middelen" (TEM, douanerechten en landbouwheffingen), 
welke is teruggevallen van 29,1 procent van het totaal in 1988 tot 19,1 % in 1996 en 
ongeveer 16 % in 1998-1999. De liberalisatie van het handelsverkeer heeft de 
douanetarieven doen dalen, zodat de totale opbrengst van deze middelenbron niet gelijk 
is opgelopen met de expansie van de wereldhandel. In absolute termen stagneerden de 
traditionele eigen middelen in deze periode rond 12 tot 14 miljard ecu, hetgeen betekent 
dat hun aandeel in het totaal is afgenomen. 
Besluit 94/728/EG, Euratom van de Raad van 31 oktober 1994, zie voetnoot 1. 
07-10-1998 
-3 
Grafiek 1 
Samenstelling van de eigen middelen van de EU 1983-1999 
(Lopende prijzen, miljard ecu) 
1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 
Een tweede belangrijke ontwikkeling is de vermindering van het aandeel van de BTW-
bijdragen van bijna 70 % van de totale middelen in 1990 tot 51,3 % in 1996 en ongeveer 
35 % in 1999. Als gevolg daarvan is het aandeel van de BNP-middelen opgelopen tot 
35,7 % in 1997 en, naar raming, bijna 50 % in 1999. 
De afname van het aandeel van de BTW-opbrengsten is in de eerste plaats het gevolg van 
de beleidshervormingen bij de eigenmiddelenbesluiten van 1988 en 1994. In 1988 werd 
overeengekomen de BTW-grondslag van de lidstaten te beperken tot 55 % van hun BNP. 
In 1994 werd besloten dit nog te verlagen tot 50 % vanaf 1995 voor de lidstaten wier 
BNP per hoofd lager ligt dan 90 % van het EU-gemiddelde (dit zijn Griekenland, Ierland, 
Portugal en Spanje) en de aftopping van de BTW-grondslag van de andere lidstaten 
geleidelijk te verlagen van 54 % in 1995 tot 50 % in 1999. In tabel 2 worden de 
aftoppingspercentages gegeven, met de lidstaten wier BTW-grondslag in de periode 
1988-1999 werd afgetopt, alsmede een tijdreeks van het maximale en het uniforme 
afroepingspercentage voor de BTW. 
Bovendien werd in 1994 besloten het maximale BTW-afroepingspercentage vanaf 1995 
te verlagen van 1,4 tot 1 in 1999. De werkelijke BTW-afdrachten worden evenwel 
bepaald door het zogenaamde uniforme percentage, dat lager ligt dan het 
maximumpercentage, want er moet een bedrag opzij worden gezet voor de theoretische 
financiering van de Britse correctie3. Tot 1994 fluctueerde dit percentage tussen 1,20 en 
1,28, maar sedertdien is het gedaald samen met het maximumpercentage, en verwacht 
wordt dat het in 1999 teruggevallen zal zijn tot 0,84 (zie tabel 2). 
De betekenis van de BNP-middelen, die bij het besluit van 1988 werden ingevoerd, is dat 
zij een buffer vormen en de functie van restbedrag hebben om de ontvangsten en uitgaven 
Zie bijlage 4 voor de bespreking van deze punten. 
07-10-1998 
-4 
van de begroting in evenwicht te brengen. Dit betekent dat het uniforme 
afroepingspercentage van de BNP-middelen varieert volgens de jaarlijkse 
begrotingsbehoeften : in 1995 bedroeg het 0,339, in 1997 0,403, en in de begroting 1999 
is het geraamd op 0,5344. 
Het begrotingssaldo van het voorafgaande jaar kan een invloed hebben op de beschikbare 
middelen van het lopende jaar en dus op de behoefte aan BNP-middelen. Zo werd de 
financiering met BNP-middelen in 1990 dankzij het begrotingsoverschot van 1989 tot een 
minimum beperkt, terwijl de trage groei van de BTW-opbrengsten tijdens de 
recessiejaren 1992-1994 dwong tot verhoging van de residuele financiering met BNP-
middelen. Door de geleidelijke daling van het aandeel van de traditionele eigen middelen 
en de BTW-middelen krijgen de BNP-middelen evenwel een steeds belangrijkere rol in 
de financiering van de EU-begroting. 
Tabel 2 
Aftoppingspercentages, lidstaten wier BTW-grondslag wordt 
afgetopt, maximaal en uniform afroepingspercentage van BTW-
middelen 
Aftoppingsdrempel 1988 
55% 
Griekenland, Ierland, H 
Portugal, Spanje, 
Overige lidstaten 
Lidstaten wier BTW-
grondslag wordt 
afgetopt E. IRL, 
L 1989 
55% 
E, IRL, 
L,P, 
UK 1990 
55% 
IRL, P, 
UK 1991 
55% 
IRL, L, 
P 1992 
55% 
IRL, P 1993 
55% 1994 
55% 
IRL.P 1995 
50% 
54% 
IRL. L, 
P 1996 
50% 
53% 
IRL, L, 
P 1997 
50% 
52% 
IRL, L, 
P 1998"» 
50% 
51% 
IRL, L, 
P.UK 1999'1» 
50% 
50% 
GR, 
IRL, L, 
P.UK 
Maximaal BTW-
afroepingspercentage 1.40 1.40 1.40 1.40 1.40 1.40 1.40 1.32 1.24 1.16 1.08 1.00 
Uniform BTW-
afroepingspercentage 
(2) 1.27 1.28 1.21 1.20 1.26 1.25 1.28 1.25 1.12 1.05 0.99 0.84 
(1) Raming; (2) het verschil tussen het maximale en het uniforme percentage is afhankelijk van de grootte van de 
Britse correctie. 
Naast deze middelen zijn er ook begrotingsontvangsten die niet als eigen middelen 
worden beschouwd en het gevolg zijn van specifieke regelingen. Het gaat om boeten, 
ontvangsten voortvloeiende uit de administratieve werking van de Instellingen, bijdragen 
in verband met de activiteiten in de Europese Economische Ruimte, rente op laattijdige 
betalingen, belastingen op de bezoldigingen van het personeel van de Europese 
De cijfers zijn afkomstig uit gewijzigde en aanvullende begrotingen nrs. 1/95 en 1/97 en het 
voorontwerp van begroting 1999. Zij zijn afgerond op drie decimalen, terwijl in de 
begrotingsberekeningen 15 decimalen worden gebruikt. 
07-10-1998 
-5 
Instellingen, inkomsten uit leningsoperaties en diverse ontvangsten. In 1997 ging het om 
612 miljoen ecu of 0,74 % van de totale begrotingsmiddelen. 
"qww nip. m piipwij .v^urmrwmmmrm 
Grafiek 2 
Maximum van de eigen middelen, financiële vooruitzichten en begrotingen 
(in procent van h«t RNP van do EU) 
1.35 
1.25 
1.15 
1.05 1 
0.95 
1988 1900 1992 1994 1996 1998 1 
1.2. Beoordeling van het huidige stelsel van eigen middelen 
De basiscriteria voor de beoordeling van de werking van het stelsel zijn : 
• toereikendheid van de middelen, d.w.z. de opbrengst van de middelen moet voldoende 
hoog zijn in verhouding tot de EU-begroting; 
• billijkheid van de bruto bijdragen, d.w.z. de last moet billijk verdeeld zijn tussen de 
lidstaten; 
• financiële autonomie, d.w.z. de middelen moeten de EU-begroting onafhankelijker 
maken van de nationale schatkisten; 
• doorzichtigheid en eenvoud, d.w.z. de vaststelling van de belasting moet voor iedere 
burger begrijpelijk zijn; en 
• kostendoelmatigheid, d.w.z. de innings- en beheerskosten moeten laag zijn in 
verhouding tot de opbrengst. 
Vooruitlopend op de conclusies van dit hoofdstuk kan worden gezegd dat het huidige 
stelsel van eigen middelen bevredigend heeft gefunctioneerd wat de eerste twee criteria 
betreft, maar tekortkomingen vertoont wat de laatste drie betreft. 
1.2.1. Toereikendheiden billijkheid 
Het stelsel van eigen middelen heeft goed gefunctioneerd als het wordt beoordeeld aan de 
hand van de criteria toereikendheid van de middelen en billijkheid van de bruto bijdragen. 
Toereikendheid 
07-10-1998 
-6-
De huidige regelingen betreffende de eigen middelen hebben voldoende opgeleverd om 
de geplande uitgaven te financieren. De afname van de traditionele eigen middelen en de 
BTW-middelen werd goedgemaakt door de BNP-middelen. Het vroegere maximum van 
1,20 % van het BNP bleek niet toereikend te zijn, en vooral tijdens de recessie van 1993 
werden moeilijkheden ondervonden. Deze werden enigszins verlicht door het herstel van 
1994 en de toetreding van drie nieuwe lidstaten in 1995. In de laatste tijd is de 
progressieve verhoging van het maximum van de eigen middelen waartoe te Edinburgh 
werd besloten, echter hand in hand gegaan met meer beperkingen in de uitgavenbesluiten. 
Gevolg daarvan is dat zowel onder het maximum van de financiële vooruitzichten als dat 
van de eigen middelen een marge is ontstaan die nog verder zal toenemen in 1999 (zie 
grafiek 2). 
Billijkheid 
De billijkheid van de bruto bijdragen van de lidstaten is verbeterd, grotendeels dankzij de 
geleidelijke vervanging van BTW-middelen door BNP-middelen. In dit verband wordt 
onder billijkheid verstaan dat de bruto bijdragen evenredig zijn met het inkomen van de 
lidstaten5. 
Grafiek 3 
Aandeel in BTW- en BNP-afdrachten en aandeel in het EU-15 BNP 
( 1997, in procent, na Britse correctie) 
30 
20 
10 
DK GR SF 
Als gevolg van het eigenmiddelenbesluit van 1988, waarin de voorkeur werd gegeven aan 
de invoering van de BNP-middelen boven een verhoging van het BTW-
afroepingspercentage om de financiële behoeften te dekken, en de bevestiging van deze 
keuze in 1994 staan de bijdragen van de lidstaten steeds beter in verhouding tot hun 
BNP('. Aangezien het vermogen van een land om in de EU-begroting bij te dragen het 
De progressiviteit van het financieringssysteem van de EU wordt besproken onder de punten 
1.3.2. en 1.3.4. 
Algemeen wordt geoordeeld dat de BTW-afdrachten regressief zijn, want zij maken in de arme 
lidstaten een groter percentage van het BNP uit dan in de rijke. 
07-10-1998 
7-
best kan worden gemeten door het nationale inkomen, tegen de lopende wisselkoers 
omgerekend in een gemeenschappelijke valuta, leidt het toenemende gewicht van de 
BNP-middelen tot een grotere billijkheid van de bruto begrotingsbij dragen. 
In grafiek 3 worden de aandelen in de BTW- en BNP-bijdragen gegeven, hetgeen bet deel 
van de bijdragen is dat als het ware rechtstreeks van de schatkisten van de lidstaten 
afkomstig is, met hun aandeel in afnemende volgorde in het BNP van de EU-15 van 
1997, te beginnen met Duitsland. De gegevens bevestigen dat de bijdragen in 
overeenstemming zijn met de BNP-aandelen, met uitzondering van Italië en het VK, dat 
een correctie geniet waardoor zijn bijdrage veel lager ligt dan zijn BNP-aandeel. In ieder 
jaar wordt de verhouding tussen de BTW- en BNP-afdrachten en de BNP-aandelen 
evenwel door verschillende factoren beïnvloed. 
Tabel 3a 
Aandeel van de lidstaten in de EU-financiering en het BNP van EU-15 
(in procent van het totaal, 1997, inclusief Britse correctie) 
B DK D GR E F IRL I L NI, P FIN S UK 
Aandeel in het BNP van de EU 
3.1 1.9 26.0 1.5 6.6 17.2 0.8 14.2 0.2 4.5 2.6 1.2 1.4 2.7 16.1 
Aandeel in de financiering van de EU-begroting 
3.9 | 2.0 | 28.2 | 1.6 | 7.1 | 17.5 | 0.9 | 11.5 | 0.2 | M | 2.8 | 1.4 | 1.4 | 3.1 | 11.9 
7.4 2.0 waarvan : traditionele eigen middelen 
24.2 1.2 4.5 10.9 1.6 7.9 0.2 12.2 \ 1.8 1.1 1.0 2.6 21.5 
waarvan : BTW- en BNP-afdrachten 
11 2.0 29.1 1.7 7.8 19.0 0.8 12A 0.2 5.1 3.0 1.5 1.5 | 3.2 9.6 
Omdat alle lidstaten een identiek percentage van hun BTW-grondslag en/of BNP 
afdragen, leiden verschillen in de groei van de geharmoniseerde BTW-grondslag 
(grotendeels beïnvloed door de groei van het gezinsverbruik) en die van het BNP tot 
veranderingen in de relatieve aandelen en dus veranderingen in de relatieve bijdragen. 
Voorts hebben de correcties van de BTW- en BNP-bijdragen op basis van de definitieve 
cijfers (dit is in het jaar na de betaling van de bijdragen) meestal een vergroting tot gevolg 
van de bijdragecorrecties ten gevolge van de economische groei (als de economische 
groei een aantal jaren krachtig is, zullen de oorspronkelijke prognoses onderschat zijn en 
zullen dus grote extra betalingen moeten worden verricht wanneer de correctie wordt 
uitgevoerd, en vice versa bij een achteruitgang van de groei). De bijdragen van de 
lidstaten vertonen derhalve een cyclisch patroon dat meer geprononceerd is dan de 
economische cyclus die de grondslagen beïnvloedt. 
Het patroon van de totale bijdragen wordt enigszins gewijzigd als de traditionele eigen 
middelen in aanmerking worden genomen (zie tabel 3a voor de procentuele aandelen en 
tabel 3b voor de absolute waarden). Het aandeel van België, Ierland, Nederland en het 
07-10-1998 
VK in de TEM is aanmerkelijk groter dan hun aandeel in het BNP, hetgeen het gevolg is 
van de belangrijke havenfaciliteiten die de toegangspoort zijn voor buitenlandse goederen 
in de EU. Uit studies blijkt dat dit effect aanzienlijk kan zijn. Dit onderstreept een van de 
vele moeilijkheden die optreden bij het interpreteren van een eenvoudig verschil tussen 
de budgettaire bijdragen en de begrotingsuitgaven als maat van de voordelen die een 
lidstaat uit het lidmaatschap van de EU haalt. 
Tabel 3b 
Verschil tussen werkelijke BTW-afdrachten, inning van TEM en 
theoretische BNP-afdrachten 
(miljoen ecu, 1997, exclusief Britse correctie) 
B DK 0 GR E F IRL 1 L NL A P FIN S UK 
Verschil tussen BTW-bijdragen en theoretische BNP-afdrachten 
(een minteken betekent dat de bedragen lager zijn dan bij een systeem dat alleen op het BNP gebaseerd is) 
-266 -71 708 20 98 159 8 -1236 7 42 93 79 -45 72 332 
Verschil tussen in ieder land geïnde TEM en theoretische BNP-bijdragen 
(een minteken betekent dat de bedragen lager zijn dan bij een systeem dat alleen op het BNP gebaseerd is) 
565 5 -405 -56 -391 -975 124 -812 -9 1052 -135 -31 -68 -55 1190 
Totaal 
299 -66 303 -36 -292 -816 132 -2048 -2 1094 -42 48 -113 17 1521 
In de komende jaren zal de billijkheid nog worden verbeterd, omdat het aandeel van de 
TEM en de BTW-middelen verder zal afnemen. Een perfecte billijkheid mag niet worden 
verwacht, want de BTW zal opbrengsten blijven opleveren die niet in verhouding tot het 
nationale inkomen staan en dus een element van regressiviteit, hoe klein ook, zullen 
blijven vormen. Bovendien wordt aan de billijkheid van de brutobijdragen afgedaan door 
de Britse correctie, mechanisme dat de correlatie tussen de bijdragen en de draagkracht 
vermindert. 
1.2.2. Financiële autonomie, kostendoelmatigheid, doorzichtigheid en eenvoud 
In bepaalde opzichten vertoont het huidige systeem tekortkomingen wat betreft financiële 
autonomie, kostendoelmatigheid en doorzichtigheid/eenvoud. Dit is voor een groot deel 
te wijten aan het feit dat er onvermijdelijk inruileffecten zijn tussen financiële autonomie, 
billijkheid en kostendoelmatigheid. Het grootste gedeelte van de EU-middelen bestaat uit 
nationale bijdragen uit de schatkisten van de lidstaten; daardoor vermindert de financiële 
autonomie van de EU, maar is er ook een zekere mate van billijkheid en 
kostendoelmatigheid. De traditionele eigen middelen dragen bij tot de financiële 
autonomie, maar de billijkheid ervan wordt betwist en de inning en controle zijn zeer 
omslachtig. 
Financiële autonomie 
07-10-1998 
-9 
De traditionele eigen middelen zijn momentcel de enige echte eigenmiddclcnbron van de 
EU. De betekenis van de TEM voor de financiering van de EU-uitgaven neemt echter 
sterk af. Daj;.r komt bij dat, hoewel de douanerechten en de daarmee samenhangende 
opbrengsten die het gevolg zijn van het handelsbeleid van de EU formeel aan de EU 
toevloeien, de lidstaten die deze rechten innen de neiging hebben ze als nationale 
bijdragen te behandelen. Dit is niet gepast en doet af aan de betekenis van de 
begrotingssaldi7. 
Het gebrek aan financiële autonomie dat het gevolg is van het geringe aandeel van de 
echte eigen middelen in de financiering van de begroting, wordt beschouwd als de 
oorzaak van verschillende tekortkomingen van het huidige systeem : 
• ten eerste heeft het de EU steeds meer afhankelijk gemaakt van intergouvernementele 
transfers; die afhankelijkheid heeft reeds tot conflicten geleid en de lidstaten ertoe 
gebracht slecht omschreven concepten van het voordeel dat zij uit de EU-begroting 
halen te maximaliseren; 
• ten tweede is het systeem waarbij de behoeften die niet door de TEM en de BTW-
middelen worden gedekt door de BNP-middelen worden gefinancierd, zeer 
kostendoelmatig, maar het leidt tot een situatie waarbij marginale veranderingen in de 
EU-uitgaven een rechtstreekse invloed hebben op de nationale bestedingen. Daardoor 
worden Europese financieringsaangelegenheden verstrengeld met binnenlandse 
financiële en budgettaire beleidsmaatregelen, waardoor de burger een slechtere kijk 
krijgt op de Europese prioriteiten die op het spel staan; en 
• ten derde wordt de democratische verantwoording verduisterd wegens het gebrek aan 
een rechtstreekse rcb.tie tussen de burger en de belastingen die voor de EU-begroting 
worden betaald. 
KostendoelmatigkcM 
De inning van de traditionele eigen middelen is zeer omslachtig en de lidstaten nemen 
een dubbelzinnige houding aan op dit gebied. De douanewetgeving is zeer uitgebreid met 
ruim 11.000 tariefposten en een douanewetboek van ongeveer 400 artikelen8. Het 
internationale beuddsverkeer is evenwel een veel ingewikkelder gegeven, waar iedere 
dag nieuwe producten en handelsstromen worden gecreëerd. Dit betekent dat er 
mogelijkheden zijn tot fraude, onregelmatigheden en geschillen. 
In het huidige institutionele systeem zijn de lidstaten verantwoordelijk voor de inning van 
de traditionele eigen middelen en de terbeschikkingstelling ervan aan de Commissie. 
Deze moet controleren hoe de lidstaten deze taak uitvoeren. Daartoe is een ingewikkelde 
regeling ontworpen die bestaat in een vorm van multilateraal toezicht op de wijze waarop 
de lidstaten hun verplichtingen nakomen. Verliezen bij de inning van de TEM in een 
lidstaat moeten goed worden gemaakt door een verhoging van de BNP-middelen. Dit 
betekent dat nalatigheid van een bepaalde lidstaat financiële gevolgen heeft voor alle 
Voor een bespreking van het concept en de meting van de begrotingssaldi zie bijlage 3. 
Bovendien telt de Uitvoeringsverordening ruim 900 artikelen. 
07-10-1998 
10-
andere. Daarom worden de resultaten van de controles van de Commissie aan alle 
lidstaten medegedeeld9 en worden alle belangrijke besluiten over de niet-invordering of 
kwijtschelding van douanerechten en het afschrijven van onmogelijk te innen bedragen 
met enige betrokkenheid van alle lidstaten genomen. 
Deze regelingen brengen veel administratief werk mee dat, zoals uit de verslagen van de 
Rekenkamer jaar najaar blijkt, altijd tekortschiet als het gaat om de bescherming van de 
financiële belangen van de EU. Het ingewikkelde karakter van de procedures voor de 
inning van de bedragen die in gevaar komen door fraudes of onregelmatigheden werkt 
bovendien ontmoedigend voor de meeste nationale diensten, die vaak niet in staat of 
bereid zijn de verschuldigde bedragen in te vorderen. 
Onder deze omstandigheden geven de lidstaten er de voorkeur aan de EU-begroting te 
financieren met BNP-middelen in plaats van de TEM op een doeltreffender wijze te 
innen, ook al heeft dit gevolgen voor de verdeling van de financieringslast. Zij zijn om 
begrijpelijke redenen niet geneigd het regelgevingskader van het douanesysteem te 
verstrakken, en evenmin zijn zij bereid de nodige middelen in te zetten om de 
douanerechten te innen. 
Doorzichtigheid en eenvoud 
In 1998 wordt de BTW-grondslag van vier lidstaten afgetopt, en in de toekomst zal dat 
waarschijnlijk ook gelden voor de nieuwe lidstaten, hetgeen betekent dat de BTW-
middelen in feite BNP-middelen worden. In haar verslag van 1998 over de werking van 
de BTW- en BNP-middelen wijst de Rekenkamer erop dat de BTW-middelen, hoewel 
formeel een belasting op de consumptie, het karakter hebben gekregen van een financiële 
bijdrage van de lidstaten aan de EU-begroting waarvan de vaststelling in zekere mate is 
gebaseerd op statistische berekeningen (vooral wat het gewogen gemiddeld tarief betreft). 
De Britse correctie draagt bij tot de versluiering van de juiste aard en de gevolgen van het 
stelsel. Niet alleen verzwakt zij, zoals reeds werd opgemerkt, het verband tussen de bruto 
bijdragen en de draagkracht, maar de berekening en de financiering ervan zijn zo 
ingewikkeld dat de doorzichtigheid van dit mechanisme voor een deel verloren gaat. 
1.3. Opties voor een nieuw bijdragesysteem 
Het huidige bijdragesysteem kan worden gewijzigd, ofwel door het eenvoudiger te maken 
via een vermindering van het aantal financieringsbronnen, ofwel door nieuwe 
eigenmiddelenbronnen in te voeren naast of ter vervanging van de bestaande. De 
argumenten voor een vereenvoudiging van het stelsel zijn vooral gebaseerd op de 
tekortkomingen van het huidige eigenmiddelensysteem in termen van financiële 
autonomie, kostendoelmatigheid en doorzichtigheid (zie hoger). De invoering van nieuwe 
eigen middelen is een middel om de financiële autonomie te verbeteren. 
Deze bepaling geldt ook voor de controles van de BTW- en de BNP-middelen. 
07-10-1998 
11-
Nieuwe fiscale eigen middelen zouden het aandeel van de EU-begroting dat met nationale 
bijdragen wordt gefinancierd sterk verminderen en de spanningen doen afnemen die het 
gevolg zijn van pogingen om de netto bijdragen te meten. Mocht de begroting volledig 
met eigen middelen worden gefinancierd, dan zou het verband tussen veranderingen in de 
EU-uitgaven en de nationale uitgaven ook worden verbroken. Bovendien zou de 
begrotingsautoriteit, als de EU-begroting volledig met "echte" eigen middelen werd 
gefinancierd waarvoor de afroepingspercentages elk jaar werden vastgesteld, volledige 
controle krijgen over de uitgaven- en de ontvangstenzij de van de begroting. Ten slotte 
verwachten de voorstanders van nieuwe eigen middelen een verbetering van de politieke 
verantwoording, de doorzichtigheid en de zichtbaarheid voor de burger. De grondslagen 
voor fiscale eigen middelen zijn echter niet gelijk over de lidstaten verdeeld, zodat de 
invoering van een nieuwe middelenbron waardoor de financiële zelfstandigheid wordt 
vergroot, in conflict kan komen met het aspect billijkheid van de bijdragen. 
1.3.1. Vereenvoudiging van het huidige bijdragesysteem 
De opbrengst van de TEM is laag en zal nog afnemen, terwijl het beheer ervan erg 
omslachtig is. De frustratie i.v.m. TEM is zo groot dat er voorstellen zijn gedaan om ze 
terug te geven aan de lidstaten. Hoewel de TEM theoretisch moeten toevallen aan de 
centrale instanties, wordt vaak geoordeeld dat hun aandeel in de financiering van de EU 
zo laag is aan de lidstaten een teruggave praktische voordelen zou opleveren die opwegen 
tegen de impliciete onderoptimaliteit van die toewijzing. De verdelingsproblemen die 
vermoedelijk zullen rijzen, kunnen gedeeltelijk worden verlicht door maatregelen ter 
aanmoediging van het gebruik van de transitmogelijkheid, waardoor de betaling van de 
douanerechten wordt toegestaan op de plaats waar de goederen worden verbruikt. Het is 
duidelijk dat zelfs als de douanerechten ophouden eigen middelen van de EU-begroting te 
zijn, zij een belangrijk instrument, van het communautaire handelsbeleid zullen blijven en 
dat de inning ervan tot op zekere hoogte door de Commissie namens de lidstaten moet 
worden gecontroleerd. 
De huidige BTW-middelen hebben nadelen op het gebied van billijkheid, financiële 
autonomie en doorzichtigheid. Zoals de Rekenkamer onlangs opnieuw heeft 
beklemtoond, zijn zij nauwelijks nog eigen middelen, gezien de wijze waarop de 
grondslag wordt berekend en de regels waardoor zij voor sommige lidstaten in feite BNP-
middelen zijn geworden. Bovendien fluctueert het uniforme afroepingspercentage ieder 
jaar volgens de grootte van de Britse correctie. Dit is te wijten aan de bepaling dat de 
Britse correctie theoretisch wordt gefinancierd door de BTW, waardoor het maximale 
afroepingspercentage verder wordt verlaagd met een variabel bedrag. 
Indien bij gelegenheid van een toekomstige wijziging van het eigenmiddelenbesluit de 
BTW-middelen worden aangehouden, is het ten minste noodzakelijk ze tegen een vast 
percentage af te roepen. Dit kan worden bewerkstelligd door een einde te maken aan de 
veronderstelde financiering van de Britse correctie met BTW-middelen, gekoppeld aan 
een overeenkomstige permanente verlaging van het maximale afroepingspercentage10. 
Deze bepaling heeft de laatste jaren het BTW-afroepingspercentage gemiddeld met 0,12 
procentpunt verlaagd, zie bijlage 4. 
07-10-1998 
12 
De eigen middelen brengen bijna altijd aanzienlijke innings- en controlekosten mee en 
zijn dus minder kostendoelmatig dan gewone nationale bijdragen. Bovendien kan geen 
enkele middelenbron billijker zijn - in de zin van gerelateerd aan de draagkracht - dan een 
bijdrage op basis van het BNP, welke de best mogelijke uitdrukking is van de 
draagkracht. Sommige voorstellen voor nieuwe middelenbronnen voorzien dan ook in 
parallelle correcties in de vorm van een egalisatiemechanisme waarmee de bruto 
bijdragen worden afgestemd op de BNP-aandelen. 
Een andere overweging in dit verband is dat belastingen een invloed hebben op de 
middelenallocatie : het is dus verdedigbaar een systeem van nationale bijdragen te hebben 
en het aan de lidstaten over te laten hoe zij het best de financiële middelen zullen 
samenbrengen. Deze overwegingen hebben voorstellen uitgelokt ter vervanging van het 
huidige stelsel van eigen middelen door een stelsel dat alleen op de BNP-bijdragen 
gebaseerd is. Dat zou in het geheel geen financiële autonomie geven, maar wel billijk, 
doorzichtig en kostendoelmatig zijn. 
Welk voorstel ook wordt aanvaard, beklemtoond moet worden dat de huidige BNP-
bijdragen lijden onder het gebrek aan bereidheid van de lidstaten om de beste beschikbare 
gegevens te gebruiken voor het referentie-aggregaat. De totale waarde van het nationale 
inkomen berekenen is een moeilijke zaak. De methoden daartoe moeten in het bijzonder 
gelijk oplopen met de veranderingen in de economieën, zodat rekening wordt gehouden 
met de wijzigingen wat betreft geproduceerde en geleverde goederen en diensten. De 
bureaus voor de statistiek van de lidstaten hebben onlangs een nieuwe 
gemeenschappelijke methode voor de berekening van het BNP ontwikkeld11 en op gezette 
tijden worden nieuwe besluiten genomen om dit systeem bij te werken en te verfijnen 
(een belangrijk besluit werd eind 1997 genomen en betrof de aanrekening van de indirect 
gemeten financiële diensten). De lidstaten hebben echter getracht het gebruik van deze 
nieuwe maatstaven in de EU-begroting uit te stellen12, zodat er twee statistische BNP-
reeksen naast elkaar bestaan : de ene, van betere kwaliteit, voor algemeen gebruik en de 
andere, die minder betrouwbaar is, welke wordt gebruikt voor de bepaling van de BNP-
bijdragen. Als het BNP een rol blijft spelen in het stelsel van eigen middelen, moet deze 
situatie worden rechtgetrokken en moeten de BNP-bijdragen worden gebaseerd op de 
meest recente en betrouwbare definities. 
1.3.2. Criteria voor nieuwe eigen middelen 
Om mogelijke nieuwe eigen middelen te selecteren, kan een reeks criteria worden 
toegepast, waarvan er sommige voortvloeien uit de economische regels betreffende de 
toewijzing van beleidsinstrumenten aan de verschillende jurisdictieniveaus (lidstaat of 
Europees systeem van nationale en regionale rekeningen in de Gemeenschap (ESR) 1995, 
Verordening nr. 2223/96 van de Raad van 25 juni 1996, PB L 310 van 30 november 1996. 
Het gebruik van de cijfers die voortvloeien uit het nieuwe systeem van nationale rekeningen zal 
moeten wachten tot de vaststelling van een nieuw besluit betreffende de eigen middelen, terwijl 
over de cijfers waarin rekening is gehouden met de indirect gemeten financiële diensten een ad 
-hocbesluit van de Raad zal moeten worden genomen. 
07-10-1998 
13 
EU), terwijl andere meer specifiek zijn voor de EU13. De economische theorie stelt dat 
fiscale instrumenten optimaal naar een hoger autoriteitsniveau moeten gaan als er 
grensoverschrijdende externe effecten zijn en/of wanneer het moeilijk is bepaalde 
inkomsten aan bepaalde lidstaten toe te schrijven. 
In het geval van de EU zijn nog andere specifieke criteria op hun plaats. Een zeer 
belangrijk criterium is dat de bijdragen de horizontale billijkheid moeten respecteren, 
zodat lidstaten met dezelfde draagkracht ook hetzelfde bedrag bijdragen. Aangezien het 
reële inkomen van de lidstaten niet gelijk is, wordt het soms wenselijk geacht ook te 
zorgen voor verticale billijkheid, zodat de begrotingsbijdragen functie van de 
verschillende draagkracht van de lidstaten zijn. Onlangs heeft Spanje, daarin gesteund 
door Griekenland en Portugal, voorgesteld een belangrijk element van progressiviteit in 
de bijdragen aan de EU-begroting in te bouwen. 
Voorts is nodig dat de nieuwe eigen middelen verenigbaar zijn met de andere 
beleidsmaatregelen van de EU, zodat zij de effecten ervan niet tenietdoen. Zichtbaarheid 
voor de Europese burger is ook wenselijk, terwijl, op meer technisch niveau, de grondslag 
in voldoende mate geharmoniseerd moet zijn en de inning mogelijk moet zijn zonder te 
veel administratieve kosten. Ten slotte moet de opbrengst voldoende hoog zijn om een 
belangrijk bedrag aan EU-uitgaven te financieren. 
1.3.3. Mogelijke toekomstige eigen middelen 
De zoektocht naar nieuwe eigen middelen heeft nog niet veel opgeleverd. Dit is deels te 
wijten aan de over het algemeen goede resultaten van het huidige systeem, wat de 
prikkels voor het vinden van nieuwe middelen heeft afgezwakt, maar vooral aan de 
moeilijkheden die gepaard gaan met de invoering van nieuwe eigen middelen en aan 
verschillen in beleidsprioriteiten. Sedert 1992 is de belangstelling voor de invoering van 
nieuwe eigen middelen evenwel toegenomen, deels wegens institutionele initiatieven, 
deels omdat nieuwe mogelijkheden zijn ontstaan14. De publicatie van een verslag over 
nieuwe eigen middelen door het Europees Parlement, waarin wordt gepleit voor een 
gedifferentieerd BTW-systeem15, is van belang in dit verband. 
Een gewijzigde BTW-afdracht zou in de toekomst een belangrijke middelenbron kunnen 
worden. De belasting zou uiterst zichtbaar zijn voor de belastingplichtige en consistent 
met de invoering van minimumbelastingregels in de gehele EU, en daarnaast voldoende 
middelen opleveren voor de begroting. De BTW wordt echter geheven over een nationale 
Zie Europese Commissie (1993) : "Stable Money - Sound Finances Community Public Finance in 
the Perspective of EMU", European Economy no.53, vooral hoofdstuk 7; zie ook bijlage 2. Deze 
criteria gelden uiteraard niet als in de EU een belasting wordt ingevoerd als instrument van een 
EU-beleid. Dan liggen de redenen voor de belasting in dat beleid en moet bij de toewijzing van de 
opbrengst van de belasting aan de EU-begroting alleen met het criterium kostendoelmatigheid 
rekening worden gehouden. 
In bijlage 2 worden acht voorstellen voor nieuwe eigen middelen besproken. 
Zie Europees Parlement (1994) : "Ontwerpverslag over een nieuw stelsel van eigen middelen voor 
de Europese Unie", rapporteur Horst Langes, begrotingscommissie, A3-0000/94. 
07-10-1998 
14-
belastinggrondslag, zodat de opbrengst ervan moeilijk als een EU-recht kan worden 
gezien, en kan hoge administratieve kosten meebrengen. 
In een verslag van het Europees Parlement van 199416 werd gepleit voor een nieuwe 
eigenmiddelenbron die gebaseerd zou zijn op een gemeenschappelijk BTW-
afroepingspercentage voor alle lidstaten, gedifferentieerd naar goederensoort en met twee 
tarieven, een laag van bijvoorbeeld 1,5 % en een hoog van 3 %. De belasting zou op 
geharmoniseerde grondslag worden geheven door middel van aangiften waarop 
uitdrukkelijk wordt vermeld dat het een EU-belasting is. De totale BTW-opbrengsten 
zouden dan worden verdeeld tussen de lidstaat en de EU, waarbij het nationale parlement 
bepaalt welk deel bestemd is voor binnenlandse budgettaire doelstellingen en de Europese 
begrotingsautoriteit het aandeel vaststelt dat naar de communautaire begroting gaat. 
De tenuitvoerlegging van dit voorstel zou een aantal technische problemen meebrengen 
maar die kunnen worden overwonnen als er de politieke wil is om in die richting te gaan. 
Vraag is echter of, zoals het Europees Parlement voorstelt, in het systeem een 
egalisatiemechanisme moet worden opgenomen waarmee ervoor wordt gezorgd dat de 
nationale bijdragen in verhouding staan tot het aandeel van iedere lidstaat in het BNP van 
de Unie17. Als het in de bedoeling ligt de consumptie van de particulieren te belasten, 
moet het concept van nationale bijdragen buiten beschouwing blijven. 
Nog andere mogelijke eigen middelen - een vorm van bronheffing op het sparen, een 
C02/ energiebelasting, accijnzen, ECB-privilege, belastingen op bedrijven, 
personenbelasting, nieuwe communicatiebelastingen - worden besproken in de bijlage 
"Een overzicht van mogelijke eigen middelen voor de Europese Unie" (Bijlage 2). In dit 
stadium is het belangrijk op te merken dat ondanks de voorstellen over nieuwe eigen 
middelen, er weinig consensus bestaat over de middelen die het meest geschikt zouden 
zijn. Dit heeft te maken met de uiteenlopende standpunten over de toekomstige koers van 
de Europese integratie. 
1.3.4. Progressiviteit van de bijdragen 
Spanje heeft voorgesteld een element van progressiviteit in het stelsel van eigen middelen 
in te bouwen. Dit voorstel werd gesteund door Griekenland en Portugal. Het is gebaseerd 
op het protocol over de economische en sociale cohesie en in het bijzonder de 
intentieverklaring van de hoge verdragsluitende partijen dat zij meer rekening zullen 
houden met de draagkracht van de lidstaten en dat zij middelen zullen zoeken om de 
regressieve elementen van het huidige stelsel van eigen middelen te corrigeren voor de 
minder welvarende lidstaten. Hierbij moet worden benadrukt dat tijdens de besprekingen 
in 1992 van de financiële vooruitzichten 1993-1999 billijkheid werd opgevat als 
proportionaliteit met het BNP en, zoals opgemerkt onder punt 1.2, zijn reeds maatregelen 
genomen om de regressieve elementen van het stelsel van eigen middelen te corrigeren. 
In het voorstel wordt erkend dat al verbeteringen - door het toenemende belang van de 
16 Zie voetnoot 15. 
17 Zie bijlage 2 voor een meer uitvoerige bespreking van dit voorstel. 
07-10-1998 
15 
BNP-middelen - zijn gerealiseerd, maar ook wordt opgemerkt dat progressiviteit afwezig 
blijft uit het stelsel van eigen middelen. 
Volgens het voorstel kunnen de bijdragen meer progressief worden gemaakt door de 
grondslag van de BNP-middelen aan te passen met coëfficiënten die de relatieve welvaart 
van de lidstaten aangeven. De aanpassing kan volledig zijn (toepassing op de BNP-
middelen) of gedeeltelijk (toepassing op een deel van de BNP-middelen), en in het laatste 
geval zal de progressiviteit dus ook gedeeltelijk zijn. De lidstaten zouden tevens kunnen 
worden ingedeeld volgens hun relatieve welvaart (bv. landen met een inkomen per hoofd 
van de bevolking van minder dan 90 % van het Europese gemiddelde, landen tussen 90 
en 100 % enz.) en op iedere klasse zou dan een bijzondere aanpassingscoëfficiënt worden 
toegepast. De bijdragen aan de EU-begroting zouden vervolgens worden bepaald aan de 
hand van de nieuwe grondslagen. De nieuwe middelenbron zou op termijn, zo wordt 
aangevoerd, in de plaats kunnen komen van de BTW-middelen. 
Tabel 4 
Wijzigingen van de totale nationale bijdragen ten opzichte 
van het huidige stelsel 
Progressiviteitsvoorstel toegepast op de BNP-middelen 
(aanpassing van de BNP-grondslag door gebruikmaking van de ECU-index van het 
BNP per hoofd; procentuele verandering ten opzichte van de huidige totale 
bijdragen) 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
A 
P 
FIN w 
S 
UK<1> 
Total 1996 
Ecu million 
75.9 
134.9 
1105.6 
-155.4 
-551.1 
311.0 
-45.4 
-404.0 
38.2 
55.3 
102.3 
-152.2 
-6.7 
67.9 
-576.2 
0.0 % 
2.7 
9.6 
5.2 
-13.8 
-11.9 
2.5 
-6.5 
-4.4 
23.5 
1.2 
5.4 
-17.6 
-0.7 
3.4 
-6.8 1997 
Ecu million 
70.0 
178.6 
1043.4 
-204.1 
-803.9 
259.1 
-45.4 
-466.4 
47.9 
44.5 
102.0 
-199.3 
1.3 
71.1 
-98.9 
0.0 % 
2.3 
11.6 
4.8 
-17.1 
-14.8 
1.9 
-6.4 
-5.3 
27.7 
0.9 
4.8 
-18.2 
0.1 
3.0 
-1.1 
1) De technische details van de voorstellen leiden voor deze landen tot marginaal voordeel van het 
progressiviteitsmechanisme, zelfs als hun index van het BNP per hoofd iets boven de 100 ligt (zie bijlage 7). 
Onmiddellijk moet worden opgemerkt dat het voorstel niet tot de invoering van een 
nieuwe middelenbron als zodanig leidt, maar een belangrijke wijziging inhoudt van een 
07-10-1998 
16 
bestaande middelenbron (de BNP-middelen). In tabel 4 wordt een simulatie gegeven van 
de weerslag van het voorstel op de begrotingsbijdragen van 1996 en 1997. 
Op het eerste gezicht is het voorstel aantrekkelijk, want vrijwel alle lidstaten hebben een 
progressief belastingstelsel. Het heeft echter een belangrijk nadeel doordat geen rekening 
wordt gehouden met de aard en de toepassing van de solidariteit in de Gemeenschap. Er 
zijn twee hoofdredenen voor de huidige keuze van de EU om de solidariteit via de 
uitgavenzijde van de begroting na te streven18: 
• in de eerste plaats wordt aan de solidariteit in de EU vooral uitdrukking gegeven in de 
vorm van een verbetering van de reële convergentie door middelen ter beschikking te 
stellen van bepaalde regio's in de lidstaten en dus niet aan de lidstaten als geheel; 
• in de tweede plaats is reële convergentie waarschijnlijker bij progressiviteit op basis 
van de uitgaven dan bij progressieve bijdragen. De reden is dat progressieve bijdragen 
door het financieringsaandeel van de minder welvarende lidstaten te verlagen, hen de 
vrijheid geeft de middelen te gebruiken zoals zij dat wensen. Te verwachten valt dat 
de investeringsactiviteit dan niet zo sterk wordt bevorderd als bij progressiviteit op 
basis van de uitgaven. 
De argumenten worden nader uiteengezet in bijlage 7. 
07-10-1998 
-17-
2. HET VRAAGSTUK VAN DE BEGR0TINGS0NEVENWICHT1GHEDEN 
De begrotingsonevenwichtigheden (ook netto saldi genoemd), dit is het verschil tussen de 
bijdragen aan en de ontvangsten uit de EU-begroting, geven slechts een beperkt beeld en 
een gedeeltelijke verklaring van de voordelen die de lidstaten genieten door deel te nemen 
aan de EU19. 
De vastgestelde begrotingsstromen geven geen verklaring van de positieve externe 
effecten van de Europese beleidsmaatregelen. Zo komen het GLB, de structurele 
maatregelen en de externe uitgaven niet alleen de ontvangers daarvan ten goede, maar zij 
hebben ook spill-overeffecten tot buiten de nationale grenzen20. Deze effecten kunnen niet 
precies worden gekwantificeerd, maar het is duidelijk dat de onevenwichtigheden anders 
zullen worden beoordeeld als er rekening mee wordt gehouden. 
Het is ook moeilijk de uiteindelijke begunstigden van het uitgavenbeleid van de EU te 
identificeren. Zo komen de uitvoerrestituties van het GLB niet noodzakelijk de 
ingezetenen van het land waar zij worden betaald ten goede. Bovendien zijn de 
begrotingsuitgaven van de EU zeer heterogeen en hebben vergelijkingen van de 
ontvangen bedragen vaak slechts een beperkte betekenis wanneer de "voordelen" van die 
betalingen worden beoordeeld : een bepaald bedrag dat aan goederen en diensten wordt 
besteed, levert niet dezelfde voordelen op als een gelijke transfer of subsidie. 
19 Zie bijlage 3 voor nadere bijzonderheden. 
20 Spill-overeffecten zijn onder meer de besteding van in de ontvangende lidstaat voortgebrachte 
inkomens aan goederen die in een andere lidstaat zijn geproduceerd, de aankoop van financiële 
activa in de valuta van andere lidstaten enz. 
07-10-1998 
18 
Vergelijkbare problemen doen zich voor aan de ontvangstenzijde : het land waar de 
douanerechten worden geïnd is niet noodzakelijk het land waar de economische actoren 
gevestigd zijn die de last ervan dragen. 
De definitie van begrotingssaldi is ook beladen met belangrijke conceptuele en 
boekhoudkundige problemen. Zo moeten tal van keuzen worden gemaakt met betrekking 
tot de posten die moeten worden opgenomen in de ontvangsten- en uitgavenstromen, 
alsook voor de referentieperioden (bv. ontvangen bedragen versus rechten, overschotten 
uit voorafgaande jaren enz.). Naar gelang van de gemaakte keuzen kunnen verschillende, 
even geldige definities worden verkregen, die evenwel sterk uiteenlopende resultaten 
kunnen opleveren21. 
Grafiek 4b 
EU-uitgaven (exclusief administratieve uitgaven), BTW-en BNP-bijdragen (vóór Britse 
correctie) en totale afdrachten aan de EU-begroting 
(in procent van hat BNP, gemiddelde 1995-1997) 
IRL GR P E DK FIN F I B L NL A UK S D 
Er is al jaren discussie over de grootte van sommige van deze onevenwichtigheden22. 
Daarom werd op de Europese Raad van Fontainebleau in 1984 een compromis gesloten 
^dat in de conclusies werd opgenomen : 
y Zie bijlage 3 en Europese Commissie (1997) : "Begrotingsbijdragen, EU-uitgaven, begrotingssaldi 
en relatieve welvaart van de lidstaten", mededeling van voorzitter Santer aan de Ecofinraad, 13 
oktober 1997. De twee definities die in dit verslag worden gebruikt zijn de "operationele" 
definitie (verschil tussen totale afdrachten aan en betalingen uit de begroting, excl. 
administratieve uitgaven en uitgaven van andere EU-Instellingen) en de Britse correctie" definitie 
(concept gebruikt bij de berekening van de Britse correctie. 
De grootste onevenwichtigheden, hoewel aanzienlijk in absolute bedragen, zijn in procent van het 
BNP veel kleiner dan de regionale budgettaire posities binnen de lidstaten. Uit een recente studie 
in opdracht van DG XIX blijkt dat, als een definitie van regionale budgettaire posities wordt 
gehanteerd die vergelijkbaar is met die welke gewoonlijk wordt gebruikt in de betrekkingen tussen 
de lidstaten en de EU, de gemiddelde negatieve budgettaire positie van een regio in Noord-Italië 
bijna gelijk is aan 4 % van haar BBP, terwijl het gemiddelde positieve saldo van een regio in Zuid-
Italië ongeveer 7 % bedraagt; zie G. Pola (1998): "The Regional Incidence of a Central Budget -
The Italian Case". 
07-10-1998 
-19-
''/^t Tiitgjn/enb^eid is op termijn het essentie middel om do Investie van de 
hv\z:~,':&{??. c-Kr-'ca^vichtfizbeden OD te losser. 
^;,r ir, -'/v^riv-^ *tcs!ot.en. <^t elke lidstaat die eer. buitensporige bs.co^ings^.rf; draagt 
iirr- r1~ r^^r^f van zijn n/ritieve welvaart fo zijner tfj^. voor ec- ann^c^c j-.-» 
aar merging kan Vome:V,2\ 
.os V2rwi;?;r?^ "i'«~r het ^itgsveareïcid 2.1.S niddeï ore» de b^gîx>tJ.ngFc*nevcr*^ichti^î^.«Rî 
te corrigeren wijst op de belangrijke rel van de uitgavenbesluitcr. vr»o? 4c vaststelling 
er^an (zie grafieken % en 4b). Ds begrotingsonevenwichüghecler. cerri^er^n door middel 
v?n ad-hocmecbanisncti komt neer op een weigering om rechtstreeks in te grijpen in de 
oorzaak van de onevenwichtigheden. 
In dit decï van het verslag worden de resultaten van het correctiemechanisme ten behoeve 
var, het Verenigd Koninkrijk (h.t naar aanleiding van deze besluiten werd vastgesteld, 
besproken in het eerste hoofdstuk. In maart 1998 verklaarden vier lidstaten, namelijk 
Duitsüand, Nederland, Oostenrijk en Zweden, dat hun negatieve saldo in hun ogen 
buitensporig was in verhouding tot hun welvaart, waarbij zij verwezen naar de regeling 
van Fontainebleau. Jn het tweede hoofdstuk van het verslag wordt de ontwikkeling van de 
saldi van deze lidstaten onderzocht. 
In het dorde hoofdstuk worden enkele indicaties van de mogelijk effecten van de 
hervormingen van Agenda 2000 op de begrotingssaîdi van de in de voorafgaande twee 
23 Zb 3iropese Raad van Fontainebleau, conclusies van het voorzitterschap, Bulletin van de 
Europese Gemeenschappen, nr.6-1984. 
07-10-1998 
20 
hoofdstukken onderzochte vijf landen gegeven. Ten slotte worden in het vierde hoofdstuk 
enkele van de voornaamste opties bekeken die mogelijk zijn in verband met de 
begrotingssaldi : geleidelijke afschaffing van het correctiemechanisme ten behoeve van 
het Verenigd Koninkrijk, correcties aan de uitgavenzijde van de begroting en toepassing 
van een correctiemechanisme op alle lidstaten die een grote onevenwichtigheid kennen. 
2.1. De budgettaire onevenwichtigheid van het VK 24 
De begrotingsonevenwichtigheid van het Verenigd Koninkrijk heeft ongeveer tien jaar 
(1974-1984) in het centrum van het politieke debat gestaan en het Europese 
besluitvormingsproces vaak in een impasse gebracht. Het vraagstuk werd ten slotte 
geregeld op de Europese Raad van Fontainebleau in 1984, en het resulterende 
correctiemechanisme maakt integrerend deel uit van de besluiten betreffende de eigen 
middelen die nadien werden genomen. De correctie werd opnieuw bekeken in 1988 en 
1992, en bij beide gelegenheden besloot de Europese Raad dat zij moest worden 
gehandhaafd. 
Grafiek 6 
Aandeel van het Verenigd Koninkrijk in de (BTW- en BNP-
afdrachten en in de (toegerekende) EU-uitgaven 
((in procent van totalen; berekend op basis van rechten en verplichtingen, ; 
1995-97 : voorlopige cijfers ;1998 : raming) 
87 88 89 90 
De omvang van de begrotingsonevenwichtigheid van het Verenigd Koninkrijk, en dus 
van de correctie, heeft aanzienlijk gefluctueerd sedert 1985 rond een half punt van het 
BNP voor de onevenwichtigheid en 0,3 procent van het BNP voor de correctie25. In 
grafiek 6 wordt de ontwikkeling van het aandeel van het Verenigd Koninkrijk in de 
afdrachten aan de EU-begroting en in de EU-uitgaven tijdens de periode 1987-1998 
gegeven. 
Zie bijlage 4 voor meer details over de werking van de Britse correctie. 
Zie bijlage 4 voor een meer uitvoerige analyse van de ontwikkeling van de Britse correctie en 
uitleg over de veranderlijkheid ervan. 
07-10-1998 
21 
Uit grafiek 7 blijkt dat het mechanisme het negatieve saldo van het Verenigd Koninkrijk 
aanzienlijk heeft doen afnemen. Toch blijft het Verenigd Koninkrijk een belangrijkere 
netto bijdrager aan de EU-begroting dan landen met een grotere draagkracht, zelfs na 
correctie. 
Grafiek 7 
Begrotingssaldo van het Verenigd Koninkrijk 
(Britse correctie definitie in procent van BNP; op basis van rechten en verplichtingen, zie tabel 7, 
Annex 8 en Annex 4 ;1998: forecast ) 
-0.7 vóór compensatie 
1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 
Bepaalde omstandigheden zijn echter sedert de vaststelling van het mechanisme sterk 
veranderd : 
i) De samenstelling van de EU-uitgaven is veranderd en dus ook de redenen voor de 
correctie. In 1984 hield de correctie voornamelijk verband met het landbouwprobleem 
(het GLB vertegenwoordigde ongeveer 70 % van de totale toegerekende uitgaven), maar 
nu heeft de correctie ook betrekking op de bijdrage van het Verenigd Koninkrijk aan de 
solidariteitsinspanning van de EU en haar andere beleidsmaatregelen. Indien een correctie 
aan de uitgavenzijde van het type als beschreven onder punt 2.4.2 (gedeeltelijke 
terugbetaling van de directe GLB-steun) werd ingevoerd, zou deze overweging nog 
relevanter worden. 
ii) De begrotingsonevenwichtigheid van het Verenigd Koninkrijk is niet meer de enige. In 
1984 was zij, vóór correctie, de grootste in de Gemeenschap. In de laatste jaren hebben 
vier andere landen een even grote onevenwichtigheid als het Verenigd Koninkrijk (zie 
grafiek 8). 
iii) De relatieve welvaartskloof tussen het Verenigd Koninkrijk en sommige andere 
grote bijdragers aan de EU-begroting is kleiner geworden. Het Verenigd Koninkrijk heeft 
07-10-1998 
22 
nu een relatieve welvaart (en dus ook een draagkracht) die rond het EU-gemiddelde ligt 
en zal er zeker bovenuit komen na de volgende uitbreiding van de EU26. 
Het mechanisme heeft ook enkele technische nadelen en een meer fundamenteel 
systeemkenmerk, dat niet nieuw of onverwacht is, maar waarop toch moet worden 
gewezen. 
De technische nadelen zijn : 
• de correctie heeft tot gevolg dat de begrotingsbijdrage van het Verenigd Koninkrijk in 
verhouding tot zijn inkomen kleiner is dan die van de andere lidstaten en creëert dus 
een scheeftrekking in het systeem van de bijdragen; 
• de definitie van EU-uitgaven die bij de berekening van de correctie wordt gebruikt 
("toegerekende uitgaven") omvat ook administratieve uitgaven, waarvan het karakter 
sterk verschilt van de overige EU-uitgaven; de opname ervan in de berekening van de 
budgettaire onevenwichtigheden heeft dan ook vaak vragen uitgelokt27; 
• de toegerekende uitgaven worden gedefinieerd op een wijze die tot een kleine, maar 
ongerechtvaardigde verhoging van de correctie kan leiden bij de uitbreiding van de 
EU. Wanneer nieuwe lidstaten toetreden zullen bepaalde uitgaven in die landen (bv. 
PHARE) die thans als "externe uitgaven" worden beschouwd en dus buiten de 
berekening vallen, worden vervangen door betalingen in het kader van het interne 
beleid, welke wel in de berekening moeten worden opgenomen. 
De systeemfout van het correctiemechanisme betreft zijn schokdempende functie voor 
alle veranderingen in de onevenwichtigheid van het Verenigd Koninkrijk, waardoor dit 
land in een unieke positie komt te verkeren met betrekking tot de gemeenschappelijke 
begrotingsbesluiten. Dit houdt niet alleen het risico in dat het Verenigd Koninkrijk wordt 
afgeschermd van de implicaties van de budgettaire besluitvorming, maar zal ook 
belangrijke nadelige effecten hebben als de EU wordt uitgebreid. De toetreding van een 
groot aantal landen met een zeer lage levensstandaard zal naar verwachting een negatief 
26 Bij internationale inkomensvergelijkingen wordt uitgegaan van het BNP per hoofd van de 
bevolking. De gegevens moeten daarbij op een gemeenschappelijke noemer worden gebracht, 
hetgeen meestal wordt bereikt door gebruik te maken van de lopende wisselkoersen of speciaal 
berekende omzettingskoersen, de zogenaamde koopkrachtpariteiten (KKP), welke rekening 
houden met verschillen in het prijspeil. Gegevens op basis van de lopende wisselkoersen geven het 
werkelijke inkomen aan en zijn dus de beste benadering van de draagkracht. Gegevens op basis 
van de KKP meten het reële inkomen van de gemiddelde burger van een land wanneer hij/zij 
uitgaven doet in eigen land. In de regeling van Fontainebleau wordt de te gebruiken maatstaf niet 
aangegeven. De EU maakt van beide gebruik. KKP-gegevens worden gebruikt voor het 
identificeren van de regio's van doelstelling 1 en de begunstigden van het Cohesiefonds; de 
lopende wisselkoersen worden gebruikt bij de berekening van de begrotingsbij dragen en de 
identificatie van de landen die in aanmerking komen voor het lagere niveau van aftopping van hun 
BTW-grondslag. 
27 Zie bijlage 3 voor deze en andere moeilijkheden bij het definiëren van de 
begrotingsonevenwichtigheden. 
07-10-1998 
effect hebben op de budgettaire positie van de huidige lidstaten. Het Verenigd Koninkrijk 
daarentegen zal zijn begrotingspositie slechts achteruit zien gaan met 1/3 van wat zou 
gebeuren als er geen correctiemechanisme was, hetgeen in strijd zou zijn met een billijke 
verdeling van de lasten die voortvloeien uit de uitbreiding van de EU. 
De bepalingen voor de berekening en financiering van de correctie zijn uiterst 
ingewikkeld en doen afbreuk aan de doorzichtigheid van de begroting en de 
verantwoording. Het zal hoe dan ook nodig zijn de financieringsregelingen ten minste te 
vereenvoudigen en erop toe te zien dat het BTW-afroepingspercentage niet meer 
afhankelijk is van de grootte van de correctie (zie punt 1.3.1). 
2,2. De begrotingsonevenwichtigheid van Duitsland, Nederland, Oostenrijk en 
Zweden 
Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Zweden hebben onlangs te kennen gegeven dat zij 
hun negatieve budgettaire positie buitensporig achten in verhouding tot hun welvaart en 
dat zij dus ook in aanmerking komen voor een correctie op grond van de regeling van 
Fontainebleau. Bovendien hebben zij hun ontevredenheid geuit over de huidige situatie 
waarbij andere lidstaten met dezelfde draagkracht een veel kleiner negatief saldo of zelfs 
een positief saldo hebben. Uit grafiek 8 blijkt dat deze vier landen inderdaad een 
belangrijke begrotingsonevenwichtigheid kennen. 
smeEnsmmmesstgsaa 
Grafiek 8 
Netto saldo van het VK, Duitsland, Nederland, 
Oostenrijk en Zweden 
("Britse correctie" definitie ; vóór Britse correctie ; in procent van het BNP) 
1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1996 1996 1997 
De regeling van Fontainebleau houdt in dat het voordeel van een correctiemechanisme 
slechts wordt toegekend aan een lidstaat die in verhouding tot zijn relatieve welvaart een 
buitensporige begrotingslast draagt28. De relatieve welvaart wordt gebruikt om te bepalen 
waar de burgers van een land of regio zich ten opzichte van het EU-gemiddeldc bevinden, 
Zie voetnoot 26 en bijlage 4. 
07-10-1998 
-24 
en wordt uitgedrukt in koopkrachtstandaard (KKS). Later werd in het protocol over de 
economische en sociale cohesie bepaald dat de juiste wijze om beter met de relatieve 
welvaart van de lidstaten rekening te houden, erin bestaat uit te gaan van hun vermogen 
om bij te dragen aan het systeem van eigen middelen. Deze draagkracht is bepalend voor 
het vermogen (van de burgers van een land) om aan bepaalde internationale uitgaven bij 
te dragen en wordt gemeten door de nominale inkomens op een gemeenschappelijke 
noemer te brengen door gebruik te maken van de lopende wisselkoersen, want hierin 
worden de internationale aankopen van goederen en diensten uitgedrukt en ook de 
bijdragen in de EU-begroting29. 
In het laatste decennium is de relatieve positie van deze vier lidstaten sterk veranderd 
volgens beide concepten, vooral die van Duitsland en Zweden (zie tabel 5, en de tabellen 
8 en 9 van bijlage 8). 
_. —^-^ — -, *— -.-,. 
Tabel 5 
Draagkracht en relatieve welvaart 
Bruto nationaal product tegen lopende marktprijzen per hoofd van de bevolking in Ecu en KKS 
(tot 1990 ; D en EU-15, exclusief Oost-Duitsland; vanaf 1991 : D en EU-15, inclusief nieuwe deelstaten) 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
1 f ÎRL 
1 
L 
NL 
3 
A l P j FIN 
| UK 
[EU-15 ECU 
1984 
101.0 
131.1 
129.9 
53.5 
52.3 
115.7 
61.9 
92.7 
171.4 
112.0 
109.3 
26.2 
130.1 
144,5 
98.6 1990 
104.0 
127.8 
127.3 
44.0 
66.7 
111.4 
61.3 
101.1 
184.0 
100.7 
109.2 
35.8 
139.5 
137.8 
89.1 
100.0 i 100.0 1991 
106.0 
124.3 
114.6 
46.6 
71.4 
110,3 
62.4 
105.3 
192.3 
101.2 
111.8 
41.5 
123.3 
142.4 
91.2 
100.0 1995 
121.5 
140.2 
130.9 
49.2 
63.4 
116.4 
69.1 
83.2 
201.8 
113.7 
127,6 
46.8 
105.9 
111.7 
83.8 
100.0 1997 
112.8 
137.4 
118.6 
53.3 
62.6 
109.9 
79.9 
92.2 
186.4 
108.1 
118.8 
46.7 
104.9 
114.2 
101.8 
100.0 KKS(1) 
1984 
106.8 
106.7 
119.0 
62.8 
69.0 
111.7 
59.6 
101.9 
173.5 
102.7 
106.1 
49.4 
99.1 
111.8 
99.6 
100.0 1990 
105.3 
100.6 
117.8 
59.3 
74.2 
109.7 
64.3 
101.9 
185.2 
101.3 
105.8 
58.9 
99.9 
104.5 
99.5 
100.0 1991 
109.2 
102.4 
107.3 
62.3 
79.4 
113.0 
68.7 
105.5 
196.6 
102.3 
108.8 
64.5 
91.1 
102.4 
96.3 
100.0 1995 
115.7 
110.8 
110.4 
66.5 
76.8 
106.7 
80.5 
103.7 
181.6 
106.8 
111.1 
70,0 
93.6 
97.3 
96.4 
100.0 1997 
115.3 
112.5 
109.4 
69.0 
77.7 
104.3 
82.4 
102.6 
176.2 
106.0 
112.6 
69.6 
96.4 
93.7 
100.3 
100.0 
11) Kocpkrachtstandaard 
Zie voetnoot 26. 
07-10-1998 
-25 
De oorzaken van deze onevenwichtigheden zijn echter verschillend. Duitsland heeft a! 
jaren een grote negatieve positie. Als rijk land met een relatief kleine landbouwsector 
ontvangt het weinig middelen uit de Structuurfondsen en het GLB. Het negatieve saldo 
van Duitsland is tussen 1990 en 1995 om diverse redenen nog groter geworden, in 1990 
en 1991 had het een veel grotere economische groei dan de overige lidstaten, wat leidde 
tot een stijging van zijn relatief aandeel in het BNP en de financiering van de 
Gemeenschap. Na de eenmaking ontving het weer belangrijke bedragen uit de 
Structuurfondsen ten behoeve van de nieuwe deelstaten, maar dit werd ruimschoots 
tenietgedaan door de progressieve verhoging van ds uitgaven van de Structuurfondsen 
waartoe in 1992 te Edinburgh werd besloten en door de concentratie ervan op de 
zogenaamde "cohesie"-landcn. Sedert 1995 is het negatieve begrotingssaldo van 
Duitsland vrijwel stabiel. Deze ontwikkelingen komen grotendeels overeen met de 
prognoses âi^ werden opgesteld toen het besluit betreffende de eigen middelen van 1988 
werd gewijzigd. Waren de EU-uitgaven zoveel toegenomen als de financiële 
vooruitzichten toestonden, dan zou het negatieve begrotingssaldo van Duitsland nog 
groter zijn geweest30. 
Tabel S 
Begrotingssaldi van enkele lidstaten ?n 1998, sn slechtste en beste 
resultaten In de periode 19S5-1987 
(in procent van het BNP; VK vóór correctie) 
Duitsland 
Slechtste 
Besta Nederland Oostenrij? Zweden Verenigd 
Koninkrijk 
"Operationele" srldi 
-0.72 
-0.58 -0.76 
-0.65 
f990 -0.59 '0.79 -0.49 
-0.12 
-0.49 JL -0.59 
-0.35 
"0.61 -0.73 
-0.68 
"Britse correcte" definitie 
Slechtste 
Beste -0.66 
-0.S2 -0.46 
-0.23 -0.50 
-0.20 -0.62 
-0.35 -0.57 
-0.27 
f999 -0.54 -0A5 •0.46 "0.54 -0.58 
Meer gegevens zijn terug te vinten in bijlag© 8. 
Voor Nederland liggen de zaken anders. In de definities van begrotingssaldo die in 
grafiek 8 en tabel 6 zijn gebruikt, is geen rekening gehouden met het effect dat bekend 
staat als het "omgekeerde poorteffect", hetgeen betekent dat de uitvoerrestituties die in de 
havens worden betaald vaak niet ten goede komen van de ingezetenen van dat land. De 
In een studie van de Bundesbank van november 1993 (Die Finanzbeziehungen der 
Bundesrepublik Deutschland zu den Europàischen Gemeinschaften seit dem Jahr 1988, 
Monatsbericht, November 1993) werd een negatief begrotingssaldo in 1997 voorspeld dat 30 
procent hoger lag dan in feite werd vastgesteld. 
07-10-1998 
26-
cijfers voor Nederland zijn beïnvloed door dit effect. Zolang de uitvoerrestituties een 
belangrijke rol in het gemeenschappelijk landbouwbeleid speelden (samen met 
maatregelen om tijdelijk uit de markt genomen overschotten op te slaan), was dit land een 
belangrijke ontvanger van dit soort uitgaven en kwam het uit de cijfers naar voren als een 
netto begunstigde. In deze situatie is geleidelijk verandering gekomen door de 
hervormingen van het GLB, zodat Nederland thans een netto bijdrager aan de EU-
begroting is, omdat het geringe bedragen ontvangt uit de Structuurfondsen en als directe 
steun uit de landbouwuitgaven. 
De positie van dit land is evenwel ook in hoge mate afhankelijk van de gebruikte definitie 
van begrotingssaldo en in het bijzonder van de behandeling van de douanerechten. Als de 
saldi volgens het te Fontainebleau vastgestelde correctiemechanisme worden berekend, 
waardoor de invloed van de traditionele eigen middelen wordt geneutraliseerd31, is het 
negatieve saldo van Nederland thans iets kleiner dan dat van de overige landen. 
Verwacht werd dat zowel Zweden als Oostenrijk een negatief saldo zouden hebben. Het 
aandeel in de landbouwuitgaven en de Structuurfondsen dat deze landen tot 1999 mogen 
verwachten is klein. In 1997 droegen zij respectievelijk 3,1 en 2,8 % bij in de financiering 
van de EU. Hun aandeel in de GLB-uitgaven bedroeg respectievelijk 1,8 en 2,1 % en hun 
aandeel in de uitgaven van de Structuurfondsen 0,9 en 1,4 %. Een groot bedrag van de 
voor 1995 geplande uitgaven werd eerst in 1996 uitbetaald, hetgeen de verklaring is van 
de verbetering van hun positie in 1996. In 1997 ontvingen zij respectievelijk 76 en 71 
miljoen ecu als voorlaatste afbetaling van de tijdelijke compensaties waartoe in de 
Toetredingsverdragen was besloten. 
Vaak is opgemerkt dat het saldo van Duitsland in 1997 ruim 60 % bedroeg van het totaal 
van de negatieve saldi. Deze raming was echter beïnvloed door de sterke fluctuaties van 
de Britse correctie. In 1999 zal het saldo van Duitsland waarschijnlijk iets minder dan 
50% van alle negatieve saldi bedragen. In de komende jaren zal dit percentage naar 
verwachting nog verder dalen, omdat na de uitbreiding meer lidstaten een negatief 
begrotingssaldo zullen hebben. Vermoedelijk zal het aandeel van Duitsland in alle 
negatieve begrotingssaldi tegen het jaar 2006 afgenomen zijn tot ongeveer 40 %. 
2.3. Invloed van Agenda 2000 op de belangrijkste begrotingsonevenwichtigheden 
Om de invloed van het programma Agenda 2000 op de begrotingsonevenwichtigheden te 
begrijpen, moet worden onderzocht welke de effecten zullen zijn van de uitbreiding van 
de EU en de voorgestelde beleidshervormingen. 
De landen die bij de volgende uitbreiding tot de Unie zullen toetreden hebben een 
welvaartspeil dat onder dat van alle huidige lidstaten ligt en zullen dus grote netto 
begunstigden worden. Dit houdt in dat de begrotingspositie van de huidige 15 lidstaten 
erop achteruit zal gaan met, op basis van de aanpak die de Commissie in haar mededeling 
Zie bijlage 3 voor de bespreking van deze punten. 
07-10-1998 
-27 
over Agenda 2000 heeft uiteengezet32, naar raming ongeveer 0,15 % van hun BNP tegen 
het jaar 2006. Zoals de Commissie in Agenda 2000 opmerkt, kan deze ontwikkeling 
"geen verrassing zijn en mag geen aanleiding vormen om compensaties te eisen". 
De hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zal naar verwachting geen 
belangrijke invloed hebben op de begrotingssaldi van de in dit hoofdstuk onderzochte vijf 
landen. Dit moet echter worden genuanceerd, want de voorstellen die de Commissie in 
maart 1998 heeft ingediend bevatten talrijke bepalingen die van invloed kunnen zijn op 
de betalingen in de verschillende lidstaten. Het precieze effect op de begrotingspositie 
van de lidstaten zal dus afhankelijk zijn van de uitkomsten van de lopende 
onderhandelingen. 
Algemeen gesteld heeft de voorgestelde hervorming tot doel de garantieprijzen te 
verlagen en de inkomensverliezen die daarvan het gevolg zijn gedeeltelijk te 
compenseren door een verhoging van de directe steun. De mogelijke weerslag daarvan op 
de begrotingssaldi van de lidstaten is vooral van boekhoudkundige aard, wat wijst op de 
wankele grondslag van de berekeningen van de begrotingssaldi. Het opvallendste 
voorbeeld hiervan is Nederland. Momenteel ondersteunt de Unie in Nederland de prijs 
van producten waarvoor een gemeenschappelijke marktordening bestaat door middel van 
uitvoerrestituties. De uitgaven in dit land komen ook producenten ten goede die in andere 
landen gevestigd zijn, bv. in België of Duitsland. Wanneer het GLB overgaat van 
marktsteun naar directe steun, zullen de producenten in de laatstgenoemde landen in de 
vorm van directe steun iets van de bijstand ontvangen die vroeger het gevolg was van de 
marktinterventiemaatregelen die in Nederland werden uitgevoerd. Door deze verandering 
zal het begrotingssaldo van Nederland slechter worden, terwijl dat van België en 
Duitsland verbetert, zonder dat de achterliggende situatie fundamenteel is veranderd. 
Hieraan moet worden gedacht bij het onderzoek van de weerslag van de hervorming van 
het GLB op de begrotingsonevenwichtigheden van de lidstaten, want het verklaart deels 
de te verwachten veranderingen. 
Globaal gezien wordt verwacht dat de hervorming de GLB-uitgaven aanvankelijk zal 
doen toenemen (tot 2003-2004), gevolgd door een stabilisatie naarmate de hervorming 
wordt voltooid. Het totale bedrag van de uitgaven is ook van belang, aangezien er voor de 
meeste landen een groot verschil bestaat tussen hun aandeel in de marginale financiering 
van de EU-uitgaven (dit is hun aandeel in het BNP van de EU) en hun aandeel in de 
GLB-uitgaven, dat waarschijnlijk niet drastisch zal veranderen als gevolg van de 
hervorming. 
De voornaamste sectoren waarop de hervorming betrekking heeft zijn 
akkerbouwgewassen, rundvlees en zuivelproducten. Gelet op de parameters van de 
hervorming en het gewicht van deze sectoren in de landbouw van de hierboven 
onderzochte vijf landen, kan worden voorspeld dat, als de voorstellen van de Commissie 
tijdens de onderhandelingen worden aanvaard, de hervorming van het GLB geen 
belangrijk effect op hun begrotingsonevenwichtigheden zal hebben. 
Europese Commissie (1997) : Agenda 2000 - Naar een sterkere en grotere Unie, COM (97) 2000, 
en Bulletin van de Europese Unie, Supplement 5/97. 
07-10-1998 
28-
Zodra de hervorming van het GLB haar volle uitwerking heeft bereikt (dat is tegen het 
einde van de periode van de volgende financiële vooruitzichten), zullen de 
begrotingssaldi van Duitsland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk, gemeten in procent 
van hun BNP, vrijwel hetzelfde zijn als vóór de hervorming. De verwachte toename van 
de GLB-uitgaven in deze landen zal worden gecompenseerd door de verhoging van hun 
bijdrage aan de EU-begroting die het gevolg is van de verandering van de totale GLB-
uitgaven. De begrotingsonevenwichtigheid van Nederland zal wellicht nog iets groter 
worden, maar ook hier gaat het grotendeels om een boekhoudkundig effect van het soort 
dat aan het begin van dit hoofdstuk werd vermeld. De begrotingsonevenwichtigheid van 
Oostenrijk kan een verbetering te zien geven, maar dit zal waarschijnlijk vooral het 
gevolg zijn van de voorgestelde transfer van maatregelen voor plattelandsontwikkeling 
uit de structurele uitgaven (rubriek 2 van de financiële vooruitzichten) naar de 
landbouwuitgaven (rubriek 1). 
Minder zeker zijn de effecten van de hervorming van de structurele uitgaven. De 
Commissie heeft voorgesteld de totale structuuruitgaven van de EU constant te houden op 
0,46 % van het BNP van de Unie. Deze inspanning zal echter ook het structurele 
onderdeel van de pre-toetredingsstrategie moeten omvatten, alsook de steun aan de 
nieuwe lidstaten. Voor de huidige 15 lidstaten brengt de voorgestelde hervorming een 
zekere afname van de totale uitgaven in procent van het BNP in de periode 1999-2006 
mee. 
De precieze effecten van de hervorming op de begrotingsonevenwichtigheden zijn nog 
onzeker en zullen afhangen van de ontvankelijkheidsbesluiten die op basis van de 
recentste gegevens zullen worden genomen en de uitkomst van de lopende 
onderhandelingen. De algemene bedoeling van de voorstellen van de Commissie is de 
middelen te concentreren op de terreinen en sectoren die er het meest behoefte aan 
hebben. Dit moet worden verwezenlijkt door geografische concentratie en door 
rationalisatie van de interventiemethoden. Met name wordt voorgesteld het aantal regio's 
die veel steun ontvangen te beperken door strikte toepassing van de 
ontvankelijkheidsvoorwaarden voor "doelstelling l"-regio's (waar het BBP per hoofd in 
koopkrachtpariteit minder bedraagt dan 75 % van het EU-gemiddelde). Een sterkere 
geografische concentratie wordt ook nagestreefd voor de zogenaamde "doelstelling 2"-
regio's. 
Bijkomende elementen die van invloed kunnen zijn op de verdeling van de uitgaven van 
de Structuurfondsen tussen de lidstaten zijn de criteria om de steun per hoofd in de in 
aanmerking komende regio's te bepalen. Deze criteria zijn de kloof tussen het regionale 
BBP en het EU-gemiddelde, de relatieve welvaart van het land en de relatieve 
werkloosheid. 
Hoe onzeker deze elementen ook zijn, toch kunnen enkele algemene overwegingen 
worden gegeven die bijdragen tot een betere beoordeling van de ontwikkeling van de 
begrotingsonevenwichtigheden die hier worden besproken. Oostenrijk, Duitsland, 
Nederland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk dragen aan de EU-begroting een aandeel 
bij dat veel hoger ligt dan hun aandeel in de structuuruitgaven en zullen hun 
begrotingssaldo dus vermoedelijk zien verbeteren als gevolg van de lagere totale uitgaven 
07-10-1998 
29 
die voortvloeien uit de hervorming, ook al worden zij geconcentreerd op de regio's met de 
grootste behoeften. Een iets grotere verbetering van het begrotingssaldo mag worden 
verwacht voor Duitsland. Strikte naleving van het ijkpunt van 75 % voor de keuze van de 
"doelstelling 1 "-regio's zal geen gevolgen hebben voor dit land (behalve voor Oost-
Berlijn). Bovendien kan het algemene effect van de criteria voor de vaststelling van de 
steun per hoofd ook in het voordeel uitvallen van de nieuwe deelstaten. 
Als gevolg van het Agenda 2000-pakket zal van deze vijf lidstaten naar verwachting 
alleen Nederland tussen 1999 en 2006 zijn netto saldo achteruit zien gaan met ongeveer 
hetzelfde percentage als aan het begin van dit hoofdstuk werd vermeld voor de 
gemiddelde weerslag van de uitbreiding (ongeveer 0,15 % van het BNP). Dit resultaat is 
echter sterk beïnvloed door het automatische effect van de vervanging van de 
marktondersteunende maatregelen van het GLB door directe steunbetalingen en hoeft 
geen parallelle verslechtering van de baten voor de Nederlandse economie te betekenen. 
De hervorming van de Structuurfondsen daarentegen zal een gering positief effect hebben 
op het begrotingssaldo van dit land. 
Oostenrijk, Duitsland en Zweden zullen hun begrotingssaldo iets minder zien 
verslechteren dan de weerslag van de uitbreiding. In het geval van Oostenrijk zal de 
transfer van maatregelen voor plattelandsontwikkeling van de Structuurfondsen naar het 
GLB een minder gunstig resultaat van de hervorming van de Structuurfondsen opleveren, 
maar dit wordt goedgemaakt door een beter resultaat van de hervorming van het GLB. 
Geheel anders staat het met het Verenigd Koninkrijk, waarvan de begrotingspositie 
(gemeten in procent van zijn BNP) tussen 1999 en 2006 waarschijnlijk vrij stabiel zal 
blijven. De hervorming van het GLB en de Structuurfondsen zal vermoedelijk geen 
negatief effect hebben op het saldo van dit land. De negatieve gevolgen van de 
uitbreiding voor de begrotingspositie van het Verenigd Koninkrijk zullen, tenzij de Britse 
correctie wordt gewijzigd, worden verminderd door de toepassing van het 
compensatiemechanisme. 
2.4. Mogelijke hervormingen 
Indien wordt overeengekomen een oplossing te zoeken voor de 
begrotingsonevenwichtigheden, dan kunnen enkele belangrijke mogelijkheden worden 
onderzocht. Deze keuzemogelijkheden volgen een bepaalde logica. In de eerste plaats 
kan, aan de financieringszij de, een orthodox, doorzichtig systeem worden ingevoerd. Dit 
betekent dat de Britse correctie geleidelijk wordt afgeschaft. In de tweede plaats is het, 
omdat de voornaamste oorzaak van de begrotingsonevenwichtigheden aan de 
uitgavenzijde van de EU-begroting moet worden gezocht, mogelijk de EU-uitgavcn te 
hervormen om de onevenwichtigheden te verhelpen. En in de derde plaats kan worden 
gedacht aan ad-hoc-oplossingen aan de ontvangstenzijde van de begroting om het 
evenwicht te herstellen. Deze mogelijkheden worden hierna besproken. 
07-10-1998 
-30 
2.4.1. Terugkeer naar een meer rechtlijnig systeem 
De compensatie die het Verenigd Koninkrijk thans wordt toegekend kan geleidelijk 
worden afgeschaft of beperkt. Dit is te rechtvaardigen doordat de relatieve welvaart van 
het Verenigd Koninkrijk, die al rond het EU-gemiddelde ligt, na de uitbreiding vrijwel 
zeker boven dat gemiddelde zal komen te liggen, zodat een van de voorwaarden voor de 
toekenning van de correctie gedeeltelijk wegvalt. Bovendien is, nu vijf landen een 
negatieve budgettaire positie van gelijke grootte kennen, behoud van een speciale 
behandeling voor slechts een ervan moeilijk te verdedigen. De verandering in de aard van 
het onder 2.1 vermelde mechanisme - van correctie van een specifiek structureel 
landbouwprobleem naar verlaging van de kosten van alle uitgavenbesluiten - is eveneens 
een sterk argument. 
Voorts is het mogelijk dat nog andere veranderingen van de huidige regelingen de Britse 
correctie overbodig of althans minder gerechtvaardigd maken. Dat is bijvoorbeeld het 
geval met de invoering van een correctie aan de uitgavenzijde zoals beschreven in het 
volgende punt. De huidige onevenwichtigheden zullen evenwel niet verdwijnen als alleen 
de Britse correctie wordt afgeschaft. 
Tabel 7 
Kosten van de Britse correctie voor Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Zweden 
(in procent van het BNP, 1995-1997 : kasgegevens, 1999 : voorontwerp van begroting) 
1995 
1996 
1997 
1999 Duitsland 
0.02 
0.03 
0.03 
0.04 Nederland 
0.03 
0.05 
0.05 
0.07 Oostenrijk 
0.03 
0.05 
0.05 
0.07 Zweden 
0.03 
0.05 
0.05 
0.07 
Er zijn nog andere mogelijkheden om een meer rechtlijnig financieringssysteem van de 
EU te ontwikkelen. Een mogelijkheid bestaat erin de BTW-middelen te vervangen door 
de BNP-middelen. Daardoor zou het systeem billijker worden, omdat de regressieve 
elementen van de BTW zouden verdwijnen. Tabel 3b (in punt 1.2.2) geeft een indicatie 
van de effecten per lidstaat voor het jaar 1997 van de vervanging van de BTW-middelen 
door een theoretische BNP-middelenbron. Een andere mogelijkheid is alle overige eigen 
middelen (met inbegrip van de traditionele eigen middelen) te vervangen door BNP-
middelen (de resultaten per lidstaat zijn eveneens weergegeven in tabel 3b). 
Het is duidelijk dat het gaat om een afweging tussen financiële autonomie en eenvoud : 
de fiscale middelen door directe bijdragen van de lidstaten vervangen kan het systeem 
beter begrijpelijk en kostendoelmatig maken, maar de financiële autonomie zal er kleiner 
door worden en wat de TEM betreft zou dit een belangrijke afwijking zijn van de EU-
orthodoxie. 
07-10-1998 
31 
2.4.2. Correctie fart de uitgavenzijde 
Een correctie aan de uitgavenzijde vergt geen wijziging van het eigenmiddelenbesluit, is 
in overeenstemming zijn met de conclusies van Fontainebleau en zou de fundamentele 
oorzaak van de begrotingsonevenwichtigheden wegnemen. De huidige 
onevenwichtigheden vloeien vooral voort uit de Structuurfondsen en de 
landbouwuitgaven. Het zou niet logisch zijn de onevenwichtigheden die het gevolg zijn 
van structurele interventies te corrigeren, want die hebben expliciet een herverdelend 
doel. Wel is het mogelijk de landbouwuitgaven te veranderen. Gelet op het geïntegreerde 
karakter van het gemeenschappelijk landbouwbeleid is het niet mogelijk de uitgaven per 
lidstaat te wijzigen, maar wel kan het totale bedrag dat via de EU-begroting wordt 
toegewezen worden verlaagd. 
Tabal 8 
Gevolgen van een gedeeltelijke {75 %) terugbetaling1 van de 
direct SLB-steMiru 
(jaar 2006, in miljoen euro en procent wan het BNP; lopends prijzen) 
V*r*ndf*rlng bagrotinpsiMdn v66r Britse 
eorractta verandering hftqrntingMddo rrâ Britse 
j Miljoen EURO 1 Procent van BNP | Miljoen EURO j Proeft vw 3NP 
110.7 0.03 121.9 0.04 
DK -100.6 -0.05 -93.2 -C.04 
673.2 0.03 733.5 0.03 
GR -451.7 0.30 -448.3 -0.29 
-528,2 0.07 -503.4 -0.07 
-6*8.5 0.04 -585.2 -0.03 
IRL 195.8 0.23 -192.8 -0.22 
134.5 0.01 Î86.6 0.01 
NL 11.6 JL 0.05 12.4 0.05 
168.8 0.03 135.7 0.04 
43.8 0.02 0.02 
SF -23.9 0.02 
22.8 0.01 -19. -0.01 
23.1 0.02 
62.3 o.o; 72.6 0.02 
UK 429.6 0.03 146.1 0.01 
New 6 286.4 0.07 300.0 0.08 
Total 0.0 0.0 
1 ) Een terugbetaling van 75 % van de directe GLB-steun komt neer op een vermindering van de 
landbouwuitgaven uit d<* EU-begroting met ongeveer 9.145 miljoen euro of 17 % van de totale GLB-hetalingen 
in 2006. 
In het bijzonder valt te overwegen om, terwijl de marktondersteuningsuitgaven verder 
volledig worden terugbetaald aan de lidstaten, slechts een gedeeltelijke vergoeding toe te 
07-10-1998 
32 
staan voor het deel van de uitgaven dat rechtstreeks naar individuele begunstigden gaat. 
De impact van een dergelijke maatregel wordt groter omdat de voorgestelde hervorming 
van het GLB tot doel heeft het gewicht van de marktondersteuningsmaatregelen te 
verminderen en het relatieve gewicht van de directe steunmaatregelen te verhogen (van 
65 % in 2000 tot 75 % in 2006). Het voornaamste idee hierachter is gebruik te maken van 
het feit dat alle lidstaten met een belangrijke begrotingsonevenwichtigheid een veel groter 
aandeel in de financiering van de EU-begroting hebben dan in de landbouwuitgaven en 
dat hun begrotingsonevenwichtigheid dus zal verbeteren als het totale bedrag van de 
uitgaven wordt verlaagd. Bovendien zijn de oorspronkelijke redenen om de 
marktondersteuningsuitgaven van het GLB voor 100 % te financieren (d.w.z. dat 
marktondersteuning de landbouwers overal in de Gemeenschap ten goede komt en dus 
niet alleen die in de landen waar de uitgaven worden gedaan) niet langer geldig voor de 
inkomenssteuncomponent. 
Deze optie is verenigbaar met en zou een veralgemening zijn van de principes die thans 
voor de meeste EU-uitgaven gelden, vooral die van de Structuurfondsen. Bovendien mag 
zij niet worden opgevat als een ontmanteling van het GLB of een poging tot 
hernationalisering. Noch de mate van integratie, noch het niveau van besluitvorming of 
het totale bedrag van de financiële middelen die voor de betrokken doelstellingen 
beschikbaar zijn, zouden worden gewijzigd. De landbouwers zouden dezelfde steun 
ontvangen als thans, want de GLB-uitgaven per lidstaat zijn verplicht zodra zij door de 
betreffende wettelijke bepalingen zijn vastgesteld. Het niveau en de voorwaarden voor de 
betaling van deze directe steun zouden integrerend deel blijven uitmaken van het GLB en 
alleen uit EU-besluiten voortvloeien. Het totale bedrag van de uitgaven zou hetzelfde 
blijven, maar worden verdeeld tussen de EU-begroting en de schatkist van de lidstaten. 
Daar een kleiner gedeelte van de financiële middelen via de EU-begroting zou lopen, 
moet het landbouwrichtsnoer worden verlaagd wil het zijn belang behouden. Het 
maximum van de eigen middelen zal dan in overeenkomstige mate moeten worden 
verlaagd. Dit kan worden gedaan bij de eerste wijziging van het besluit betreffende de 
eigen middelen33 en in de tussentijd worden vervangen door een vorm van verbintenis 
niet het gehele maximum te gebruiken. 
In tabel 8 worden de gevolgen weergegeven van een partiële (75 %) vergoeding van de 
directe GLB-steun. In dit voorbeeld zal de totale vermindering van de EU-uitgaven in 
2006 9.145 miljoen euro bedragen. Meer bijzonderheden over deze simulatie worden 
gegeven in bijlage 5. 
Een maatregel van dit soort zal evenwel negatieve effecten hebben op het begrotingssaldo 
van bepaalde lidstaten. 
Bij de eerste wijziging van dit besluit zal de verwijziging naar de tweede editie van het Europees 
stelsel van economische rekeningen moeten worden veranderd in een verwijzing naar het nieuwe 
ESR 95. Als de hoogte van het BNP van de EU volgens het nieuwe stelsel van nationale 
rekeningen niet hetzelfde is, zal het maximum moeten worden aangepast om te zorgen dat de 
financiële middelen die ter beschikking van de EU-begroting worden gesteld, stabiel blijven. 
07-10-1998 
33-
2.4.3. Een veralgemeend correctiemechanisme 
Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Zweden hebben gevraagd het huidige 
correctiemechanisme dat voor het VK wordt toegepast om te zetten in een 
aftoppingsmodel. Een eenvoudige omzetting van het huidige mechanisme is niet 
mogelijk. Het huidige mechanisme op alle landen rnet een negatief begrofmgssaldo 
toepassen of het tot de vier landen die het verzoek hebben gedaan uitbreiden, zou tot 
verdrie- of verviervoudiging van de kosten van het mechanisme leiden (zie tabel 10 en 
het verslag van de Europese Rekenkamer (1998)34). Bovendien zou deze last, afhankelijk 
van de veronderstellingen die worden gemaakt, mosten worden gedragen door een groep 
landen die minder dan een vijfde van het BNP van de Europese Unie vertegenwoordigen. 
De vier landen die het verzoek hebben gedaan zijn zich van deze moeilijkheid bewust en 
hebben om een gewijzigde versie van het mechanisme verzocht. Zij wijzen er terecht op 
dat het huidige mechanisme verschillende impliciete parameters bevat die kunnen worden 
veranderd. In het bijzonder wijzen zij erop dat, terwijl het huidige mechanisme 66% van 
het volledige negatieve saldo van het Verenigd Koninkrijk corrigeert, het denkbaar is aan 
de lidstaten te vragen een negatief saldo van bijvoorbeeld 0,3 of 0,4 precent van het BNP 
te aanvaarden en de compensatie slechts te geven voor het deel dat deze drempel te boven 
gaat. Bovendien kan ook het ijkpunt van 66 % worden gewijzigd. Voorts is het mogelijk 
de posten te veranderen die in de bijdragen aan de EU-begroting worden opgenomen (zo 
kunnen de traditionele eigen middelen worden uitgesloten of volgens een andere 
verdeelsleutel worden toegerekend), alsook de posten die deel uitmaken van de uitgaven 
(zo kunnnn de administratieve uitgaven worden uitgesloten, of de uitgaven in de nieuwe 
lidstaten, of de Structuurfondsen enz.). 
Tabel 9 
Herverdeling ten gevolge van het Britse-correctiemechanisme 
voor 19961 onder verschillende veronderstellingen 
(in miljoen ecu) 
Mechanisme toegepast op 
het Verenigd Koninkrijk 
(huidige situatie) Mechanisme toegepast op alle 
landen met een negatief 
begrotingssaldo 
(UK, D, NL, A, S, F, I) Mechanisme toegepast op 5 
landen 
(UK,D,NL,A,S) 
12 384 11 138 
In de veronderstelling dat de begunstigden van de financiering worden uitgesloten, wordt de last 
verdeeld over een aantal landen die het volgende percentage van het BNP van de EU 
vertegenwoordigen : 
86.5 % 17.0% 48.9 % 
1 ) De simulatie is gebaseerd op de gegevens voor 1996 om de resultaten vergelijkbaar te maken met 
die uit het verslag van de Europese Rekenkamer (1998), op. cit., zie voetnoot 38. 
Europese Rekenkamer (1998) : Speciaal verslag nr. 6/98 over de balans van het stelsel van de 
middelen uit BTW en BNP, PB C 241 van 31 juli 1998. 
07-10-1998 
-34 
Tabel 10 
Veranderingen van de begrotingssaldi bij wijziging van parameters 
van het compensatiemechanisme 
(in miljoen euro; gegevens gebaseerd op prognoses yooiASSB?) 
Som van alle 
correcties Duitsland Nederland Oostenrijk Zweden mji H ÜUU v^mwmmxMBravÊ 
Verenigd 
Koninkrijk 
Huidig mechanisme 
(Drempel 0,0% van het BNP; correctie 66 %) 
4 952 -1008 -311 173 -189 + 4 952 
Onbeperkt veralgemeend correctiemechanisme 
(Drempel 0,0 % van het BNP; correctie 66 %) 
7 601 + 4110 + 112 + 68 + 185 + 3 126 
Verschil ten opzichte van de huidige situatie 
2 649 + 5118 + 423 + 241 + 374 1826 
Beperkt veralgemeend correctiemechanisme 
(Scenario : drempel 0,3% van het BNP; correctie 66 %) 
3 538 + 1669 123 54 + 50 + 1 819 
Verschil ten opzichte van de huidige situatie 
-UU + 2677 + 188 + 119 + 239 3 133 
1) De resultaten worden alleen voor 1999 gegeven, omdat de gegevens van andere jaren niet geschikt zijn : 
1996 is niet representatief voor Zweden en Oostenrijk; 1997 en 1998 zijn niet representatief voor het 
Verenigd Koninkrijk wegens de uitzonderlijk hoge variabiliteit van de correctie In die jaren - zie grafiek 7. 
De gegevens in de eerste kolom volgens de verschillende uitbreidingen van het correctiemechanisme 
komen overeen met de som van alle verbeteringen (gefinancierd door de som van alle verslechteringen) 
van de begrotingssaldi die zijn weergegeven in kolom 6 van de tabellen 1 en 3 in bijlage 6. 
Een belangrijke bijkomende wijziging betreft de financiering van de correcties. In het 
huidige systeem moet het Verenigd Koninkrijk zijn eigen correctie niet financieren. 
Veralgemening zou inhouden dat de lidstaten die van het systeem genieten dit niet 
moeten financieren. Dat is echter een zeer dure oplossing in een situatie waarbij veel 
lidstaten van het systeem genieten, en zij houdt risico's in. In het bijzonder kan een 
"drempeleffect" optreden, waarbij een land met een negatief saldo dat juist boven de 
drempel ligt een minimale korting ontvangt maar van de financieringslast wordt 
ontslagen, terwijl als het juist onder de drempel had gelegen, het had moeten bijdragen in 
de financiering van alle andere correcties en voor aanzienlijke bedragen. Het lijkt dparom 
logisch ervan uit te gaan dat een lidstaat zijn eigen correctie niet zal financieren, maar wel 
die van alle andere lidstaten35 (zoals verondersteld in de simulaties van tabel 10). 
Zie bijlage 6 voor een bespreking van dit model en in het bijzonder de mogelijkheid 
tweederondeeffecten uit te sluiten, dit is het geval wanneer een land aan het begin van de oefening 
juist onder de drempel ligt, maar er boven komt te liggen als rekening wordt gehouden met de 
financiering van de andere correcties. 
07-10-1998 
35 
Door deze parameters te wijzigen wordt het systeem veel flexibeler, zij het ten koste van 
een sterke beperking van de doorzichtigheid en een toegenomen complexiteit vpn de 
berekeningen. De flexibiliteit brengt echter mechanismen voort die andere kosten en 
effecten hebben voor de individuele lidstaten. 
In bijlage 6 worden enkele simulaties besproken en in tpbel 10 zijn de voonwarostc 
resultaten weergegeven. Uit de simulaties blijkt dat een systeem dat op dezelfde 
parameters voor alle lidstaten gebaseerd is, in de veronderstelling dat de totale kosten 
binnen redelijke grenzen worden gehouden, zou leiden tot een sterke vermindering van de 
correctie die het Verenigd Koninkrijk thans ontvangt. 
07-10-1998 
36 
3. SLOTOPMERKINGEN 
Volgens de voorstellen die de Commissie in Agenda 2000 heeft gedaan, is het mogelijk 
de uitdagingen die verband houden met de uitbreiding en de hervorming van de 
voornaamste beleidsterreinen van de EU aan te gaan met het maximum van de eigen 
middelen dat voor onbepaalde tijd is vastgesteld in het huidige besluit betreffende de 
eigen middelen. Daartoe is het essentieel dat de budgettaire stringentie die de lidstaten in 
het kader van de EMU aan de dag leggen, ook voor de EU-begroting zou gelden. 
De tekortkomingen van het systeem die in het eerste deel van dit verslag werden 
besproken, zijn op zichzelf niet voldoende reden om onmiddellijk over te gaan tot 
wijziging van het besluit betreffende de eigen middelen. Indien en wanneer dit besluit 
wordt gewijzigd zodat kan worden overgegaan tot een grondige hervorming van het 
eigenmiddelensysteem, kunnen bepaalde tekortkomingen worden verholpen, hetzij door 
vereenvoudiging van het bijdragesysteem, hetzij door invoering van nieuwe eigen 
middelen. In dit verband kan ook de voorgestelde invoering van een element van 
progressiviteit worden besproken. De belangrijkste bron van ontevredenheid over de 
huidige regelingen schijnt verband te houden met de begrotingsonevenwichtigheden van 
Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Zweden. Het is nog niet mogelijk precies te bepalen 
hoe deze onevenwichtigheden zich in de komende jaren zullen ontwikkelen, want enkele 
belangrijke beleidsparameters moeten nog worden ingevuld. Toch kan al worden 
voorspeld dat de onevenwichtigheden van deze grote netto bijdragers in procent van het 
BNP iets slechter zullen worden, meer voor Nederland dan voor de andere, maar 
hoogstwaarschijnlijk minder dan de gemiddelde verslechtering ten gevolge van de 
uitbreiding. Dit resultaat zou toe te schrijven zijn aan de geplande beheersing van de 
uitgaven in de huidige lidstaten tijdens de periode van de volgende financiële 
vooruitzichten en bepaalde specifieke voorschriften van de voorgestelde hervormingen. 
Correctiemechanismen vaststellen om de begrotingsonevenwichtigheden te verbeteren is 
een moeilijke opdracht, want bij een gegeven omvang van de EU-begroting impliceert 
een verbetering van de begrotingspositie van bepaalde lidstaten steeds een verslechtering 
voor andere. Mocht een consensus tot stand komen over het probleem van de 
begrotingsonevenwichtigheden, dan moet een besluit worden genomen over de aanpak en 
het tijdschema van de veranderingen die daartoe nodig zijn. 
In het verslag worden drie opties gegeven, die met elkaar verenigbaar zijn : 
• aan de financieringszijde : vereenvoudiging van de financieringsstructuur in de 
richting van een systeem dat meer, of zelfs totaal, gebaseerd is op BNP-bijdragen; dit 
zou ook kunnen betekenen dat het bestaande correctiemechanisme geleidelijk wordt 
afgeschaft; 
• aan de uitgavenzijde : invoering van een systeem van gedeeltelijke terugbetaling van 
de GLB-uitgaven om te komen tot rechtstreekse inkomenssteun; 
• wat de saldi betreft : toepassing van een veralgemeend correctiemechanisme op alle 
lidstaten met een belangrijke onevenwichtigheid. 
07-10-1998 
-37 
Geen van de in dit verslag besproken opties is een ideale oplossing. Alle vertonen 
technische en conceptuele zwakke punten. De verschuiving van de financieringslast die 
sommige van de opties tot gevolg hebben bevatten regressieve elementen die via een 
algemene oplossing moeten worden verholpen. 
Het tijdschema van de veranderingen is afhankelijk van de vraag of het besluit 
betreffende de eigen middelen al dan niet moet worden gewijzigd. Een wijziging vergt 
lange ratificatietermijnen en een proces dat het mogelijk maakt het nieuwe 
financieringssysteem in te voeren op het ogenblik van de toetreding van de eerste groep 
nieuwe lidstaten. De uitbreiding van de EU is immers een zo belangrijke verandering van 
de omstandigheden dat een structurele wijziging van deze aard gewettigd is. 
De belangrijke punten van voorbehoud inzake methode en concepten die de Commissie 
met betrekking tot het vraagstuk van de begrotingsonevenwichtigheden heeft, hebben 
haar doen besluiten dit verslag te beperken tot een onderzoek van de 
correctiemogelijkheden. Mocht binnen de Europese Raad een hoge mate van 
eensgezindheid worden bereikt rond een oplossing van het probleem, dan zal de 
Commissie de gepaste uitgewerkte voorstellen indienen. 
07-10-1998 
BIJLAGE 1 
De ontwikkeling van het financieringssyteem van de EU1 
In de periode 1958-1970 werd de begroting van de Gemeenschap uitsluitend gefinancierd door 
bijdragen van de lidstaten. De Europese Raad van Luxemburg van 21-22 april 1970 besloot voor 
het eerst om met ingang van 1971 een stelsel van eigen middelen voor de algemene begroting van 
de Gemeenschap in te voeren. Dit was onder meer bedoeld om de Gemeenschap geleidelijk 
financieel minder afhankelijk te maken van de afdrachten van de lidstaten. De nieuwe eigen 
middelen bestonden uit douanerechten en landbouwheffingen (die bekend zouden worden als de 
traditionele eigen middelen, TEM) en middelen op basis van een geharmoniseerde BTW-
grondslag. Terwijl de traditionele eigen middelen in de periode 1971-1975 daadwerkelijk tot eigen 
middelen werden, hadden moeilijkheden bij het ontwikkelen van een gemeenschappelijk BTW-
stelsel voor de lidstaten en problemen bij het vaststellen van de BTW-grondslag tot gevolg dat dit 
voor de BTW-middelen tot 1979 duurde. 
In de periode 1975-1987 werd de groei van de eigen middelen belemmerd doordat de TEM 
afnamen en de BTW-middelen nadelig werden beïnvloed door de over het algemeen geringe 
economische groei in deze periode. Tegelijkertijd werden op bestaande beleidsterreinen steeds 
meer maatregelen genomen, kwamen er nieuwe beleidsterreinen bij, was men niet in staat de 
uitgaven voor het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) te beteugelen en namen de uitgaven 
in verband met de twee uitbreidingen2 toe, waardoor een uitgesproken tekort aan middelen 
ontstond. Ook de voortdurende klachten van het VK over zijn financiële bijdrage waren een 
belangrijk punt van discussie in de ruzies over de begroting die zich in deze periode herhaaldelijk 
voordeden. 
De begrotingsproblemen werden tijdelijk opgelost tijdens de Europese Raad van Fontainebleau, 
die op 25-26 juni 1984 besloot het maximale afroepingspercentage voor de BTW-middelen te 
verhogen tot 1,4 procent en een correctiemechanisme voor begrotingsonevenwichtigheden in te 
stellen dat sindsdien alleen is toegepast op het VK3. 
Vrijwel onmiddellijk bleek dat de aanpassingen die de Raad van Fontainebleau in het 
financieringssysteem had aangebracht, onvoldoende waren. Zij leverden niet genoeg op omdat de 
opbrengsten uit de TEM bleven dalen en die uit de BTW-middelen slechts langzaam toenamen. 
Bovendien ontstond enige ontevredenheid over de BTW-middelen, omdat die als regressief 
kunnen worden beschouwd, doordat ze op de consumptie zijn gebaseerd. Het probleem van de 
ontoereikende inkomsten en de onbillijke verdeling van de bijdragen werd nog verergerd doordat 
de betalingsverplichtingen, sterker dan was voorzien, bleven stijgen. Dit hield verband met de 
uitgaven in het kader van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GAB), die vooral na de 
1 Een uitvoering historisch overzicht en een beschrijving van het financiële stelsel van de EU tot de beginjaren van de 
overeenkomst van Edinburgh is te vinden in de publicatie van de Commissie van de Europese Gemeenschappen (1995): De 
openbare financiën van de Europese Unie, Luxemburg; zie ook het discussiestuk van de Europese Commissie (1997): 
"Begrotingsbijdragen, EU-uitgaven, begrotingssaldi en relatieve welvaart van de lidstaten", een nota van DG-XIX die de Ecofin-
ministers voor hun vergadering van 13 oktober ontvingen van de heer Santer. 
2 Griekenland werd in 1981 lid van de Gemeenschap, Spanje en Portugal in 1986. 
3 Zie Europese Raad van Fontainebleau, Conclusies van het Voorzitterschap, Bulletin van de Europese Gemeenschappen 6-
1984. 
7-10-1998 
toetreding van Portugal en Spanje moeilijk waren te beheersen, de waardevermindering van de 
dollar na het voorjaar van 1985 en de daling van de wereldmarktprijzen van grondstoffen, allemaal 
factoren die tot gevolg hadden dat er veel meer aan exportrestituties moest worden uitgegeven. 
De fundamentele hervormingen die in juni 19884 werden goedgekeurd, waren bepalend voor de 
vorm van het huidige stelsel van eigen middelen. Een van de belangrijkste hervormingen die door 
de Europese Raad van Brussel tot stand werd gebracht was de invoering van een nieuwe bron van 
eigen middelen, gebaseerd op het BNP van de lidstaten (waardoor bijdragen en draagkracht beter 
op elkaar werden afgestemd). Een andere belangrijke vernieuwing was dat een maximum werd 
gesteld aan het totale bedrag aan eigen middelen dat kon worden afgeroepen om de uitgaven van 
de Gemeenschap te financieren. Dit maximum werd vastgesteld op 1,15 procent in 1988 en zou 
jaarlijks geleidelijk oplopen tot 1,20 procent in 1992. De betekenis van de BTW-middelen werd 
verder beperkt doordat de Raad besloot tot een aftopping van de grondslag op 55% van het BNP, 
een maatregel die was bedoeld om de regressieve aard van de BTW-middelen te verminderen. 
De hervormingen van 1998 en daarmee ook het financieringssysteem van de Gemeenschap kregen 
uiteindelijk hun beslag in een sfeer waarin de ambities van de Gemeenschap, uitgedrukt in het 
Verdrag betreffende de Europese Unie, een hoge vlucht namen. De Europese Raad van Edinburgh 
hechtte in december 1992 zijn goedkeuring aan de financiële vooruitzichten voor 1993-1999 en 
besloot het maximum van de eigen middelen op te trekken van 1,20 tot 1,27 procent. Daarnaast 
werden maatregelen getroffen om de betekenis van de BTW-middelen voor de financiering van de 
begroting verder te beperken. 
Het in Edinburgh vastgestelde stelsel van eigen middelen kon echter pas op 1 januari 1995 in 
werking treden. Ondertussen deden zich grote problemen voor tijdens de recessie in het begin van 
de jaren negentig, toen bleek dat de begrotingsramingen te optimistisch waren geweest. Toen de 
economische groeipercentages in de periode 1992-1994 herhaaldelijk naar beneden moesten 
worden bijgesteld, moesten ook de begrotingsontvangsten worden herzien. Toch wist men 
ondanks dit ongunstige klimaat binnen de grenzen van de maxima van de eigen middelen te 
blijven, zonder de financiële discipline geweld aan te doen. 
In de daarop volgende jaren hadden de begrotingsmaatregelen in het algemeen succes. Bovendien 
hebben de behoedzame jaarlijkse begrotingen vanaf 1997 ertoe geleid dat de uitgaven beduidend 
lager zijn uitgevallen dan was voorzien in de Financiële Vooruitzichten. Dit heeft tot gevolg dat de 
Europese Unie de toetreding van Cyprus en de landen van Midden- en Oost-Europa en de 
hervorming van de belangrijkste beleidsonderdelen tegemoet ziet met ruime marges onder de 
maxima van de eigen middelen. 
•*• •*• •*• 
Zie Besluit 88/376/EEG, Euratom van de Raad van 24 juni 1988 betreffende het stelsel van eigen middelen van de 
Gemeenschappen, PB L 185 van 15 juli 1988. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
Een overzicht van mogelijke nieuwe eigen middelen voor de 
Europese Unie 
1. INLEIDING 
In de discussie over nieuwe eigen middelen staat de financiële autonomie van de EU centraal. Met 
het besluit van de Europese Raad van Luxemburg van 21-22 april 1970 werd beoogd de gehele 
begroting voortaan te financieren met eigen middelen in plaats van met bijdragen van de lidstaten. 
Deze financiële autonomie blijkt echter moeilijk te realiseren. Momenteel wordt een groot deel 
van de EU-begroting gefinancierd met globale bijdragen in de vorm van BTW- en BNP-afdrachten 
uit de Schatkisten van de lidstaten. Om iets aan deze situatie te doen zijn in het verleden 
verschillende voorstellen gedaan voor nieuwe eigen middelen1. Deze bijlage is bedoeld om een 
kritisch overzicht te geven van de belangrijkste daarvan. 
Na de inleiding volgen in deze bijlage nog drie paragrafen. In paragraaf 2 worden de criteria 
beschreven aan de hand waarvan voorgestelde eigen middelen kunnen worden getoetst op 
geschiktheid, in paragraaf 3 worden acht voorstellen nader bestudeerd en paragraaf 4 bevat de 
conclusies. 
2. CRITERIA VOOR EIGEN MIDDELEN 
Volgens de theorie van het fiscaal federalisme wordt bij het toekennen van belastingbevoegdheden 
aan de diverse bestuursniveaus uitgegaan van twee belangrijke economische criteria en van 
verschillende bijkomstige criteria. De eerste twee zijn de belangrijkste en luiden als volgt: 
> het zich voordoen van externe effecten over de landsgrenzen heen; en 
> de niet-plaatsgebondenheid van de belastinggrondslag/de belastingopbrengsten2. 
• Als de betrokken belasting externe effecten heeft die verder reiken dan de plaats van heffing, 
kan de heffing het best worden toegewezen aan een hoger bestuursniveau. In dit verband 
kunnen twee gevallen worden genoemd. Ten eerste, belastingheffing die van invloed is op de 
Voor eigen middelen als algemeen beginsel, zie bijvoorbeeld: Europees Parlement (1990). In dit verslag wordt 
benadrukt dat de begroting van de Gemeenschap moet worden gefinancierd met de eigen middelen van de 
Gemeenschap; Deel A, punt 10. Sommige onderwerpen uit dit verslag komen ook aan de orde in Commissie 
van de Europese Gemeenschappen (1992). Het zoeken naar nieuwe eigen middelen dateert al van de jaren 
zeventig; zie bijvoorbeeld het MacDougall-verslag (1977), deel II, hfdst. 16, blz. 479-504. 
Voor een bespreking van deze criteria, toegepast op de Europese Unie, zie Commissie van de Europese 
Gemeenschappen (1993a), hfdst. 7, Begg et. al. (1997) en Keen (1995), deel 2, blz. 9-39. Zie ook Bureau en 
Champsaur (1992), Commissie van de Europese Gemeenschappen (1992c), deel IV.3, Europees Parlement 
(1994), blz. 3, en Commissie van de Europese Gemeenschappen (1993a), Tabel 30, blz. 84 voor een (enigszins 
gedateerd) overzicht van de toekenning van belastingbevoegdheden in bepaalde landen in 1988. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-2-
prijzen van internationaal verhandelde goederen of productiefactoren bij onvolmaakte 
concurrentie. Dit kan leiden tot een verstoring van de concurrentie op fiscaal gebied tussen de 
landen, een belangrijke factor bij de harmonisering van de indirecte belastingen in de EU. En 
ten tweede belasting die wordt geheven op mobiele belastinggrondslagen. Een vergelijkbare 
versie van dit criterium luidt dat als het genot van een bepaalde dienst zich over de 
landsgrenzen heen uitstrekt, deze dienst dan moet worden gefinancierd door een hoger 
bestuursniveau. Het is duidelijk dat als zich dergelijke externe effecten voordoen, 
subsidiariteit, hoe belangrijk ook, van ondergeschikt belang wordt omdat in het belang van de 
economische doelmatigheid de belasting niet op nationaal maar op supranationaal niveau3 
moet worden geheven. 
Niet-plaatsgebondenheid verwijst naar de onmogelijkheid om de grondslag van de belasting 
duidelijk te omschrijven of ook wel naar de onzekerheid over de verdeling van de 
opbrengsten van de belasting die op een bepaalde plaats wordt geheven. Opbrengsten van het 
gemeenschappelijk douanetarief zijn een duidelijk voorbeeld van dat laatste, omdat bij het 
GDT, vooral vanwege de interne markt, moeilijk de uiteindelijke nationale grondslag van de 
belasting precies is vast te stellen. De opbrengsten van het GDT dat bijvoorbeeld wordt 
geheven in de haven van Genua, behoren slechts gedeeltelijk toe aan de Italiaanse 
onderdanen, omdat de goederen die daar worden ingevoerd, bestemd zijn voor consumptie in 
de gehele EU. Opbrengsten uit douanerechten en landbouwheffmgen worden voor het 
ogenblik toegewezen aan de EU (waarbij de lidstaten de rechten en heffingen alleen innen) 
omdat zij voldoen aan het criterium van plaatsgebondenheid4. 
Voorts moet naar verschillende bijkomstige criteria worden gekeken bij het toekennen van 
belastinginstrumenten aan een supranationaal niveau. Ten eerste moet met het oog op de 
horizontale billijkheid5 van de bijdragen van de lidstaten, duidelijk sprake zijn van gelijke • 
Afgezien van externe effecten of niet-streekgebonden opbrengsten, is subsidiariteit op dit gebied een zeer 
belangrijk punt; zie bijvoorbeeld het belang dat aan subsidiariteit wordt gehecht in de motie voor een resolutie 
van het Europees Parlement (1994). Men zou kunnen beweren dat strikte naleving van het 
subsidiariteitsbeginsel kan inhouden dat een bepaald bedrag wordt vastgesteld dat de lidstaten moeten 
afdragen aan de EU-begroting, maar dat zij volledig zelf kunnen beslissen welke bronnen zij daarvoor 
aanspreken en welke belastinginstrumenten zij gebruiken om aan hun financieringsverplichting aan de EU te 
voldoen. Bureau en Champsaur (1992), vinden echter (blz. 89), dat begrotingsmaatregelen alleen op 
communautair niveau moeten worden genomen als zich grensoverschrijdende effecten of schaalvoordelen 
voordoen die niet via coördinatie door de betrokken nationale overheden kunnen worden verholpen. 
Ondanks deze veronderstelling bestaan er weinig concrete gegevens over de kwantitatieve betekenis van 
plaatsgebondheid in het geval van de traditionele eigen middelen. Dat neemt niet weg dat volgens recente 
ramingen 27 procent van de totale douanerechten in Nederland en 31 procent van de invoerrechten in 
Antwerpen wordt geheven op goederen waarvan het eindverbruik in een andere lidstaat ligt. Als daarmee 
rekening wordt gehouden zien de aandelen van België en Nederland in de traditionele eigen middelen er 
aanzienlijk anders uit. Na verrekening van dit doorgangseffect bedragen deze aandelen niet 7,4 procent 
(België) en 12,2 procent (Nederland) van de totale bijdragen aan traditionele eigen middelen in 1997, maar nog 
slechts respectievelijk 5,1 procent en 8,9 procent. Voor meer uitvoerige gegevens over deze ramingen zie 
Verbeke et. al. (1998a) en Verbeke et. al. (1998b). 
Horizontale billijkheid houdt in dat personen (of landen) die in gelijke omstandigheden verkeren, als 
belastingplichtige ook gelijk worden behandeld. Verticale billijkheid daarentegen houdt in dat bij personen (of 
landen) die in verschillende omstandigheden verkeren, ook een verschillende behandeling als belastingplichtige 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
behandeling op belastinggebied (de verticale billijkheid, of solidariteit, om een term te gebruiken 
die in EU-verband gebruikelijker is, is een aspect van het uitgavenbeleid van de EU). De 
horizontale billijkheid kan hier worden beoordeeld op basis van de evenredigheid van de 
verhouding tussen bruto bijdragen en BNP6. 
Bij het tweede criterium, zichtbaarheid voor de EU-onderdanen, speelt verantwoording een 
belangrijke rol. Vanwege de complexe aard van de EU-financiën hebben de burgers zo goed als 
geen inzicht in of toezicht op het huidige systeem. Vanuit het gezichtspunt van de EU-onderdanen 
zijn bijvoorbeeld de BNP-bijdragen geheel onzichtbaar, maar is ook de verhouding tussen de door 
hen betaalde BTW die wordt geïnd door de lidstaten en de bijdragen aan de BTW-middelen niet 
eenvoudig te begrijpen7. En hoewel de lidstaten zelf het toezicht uitoefenen, is het ontbreken van 
een directe relatie tussen burger en begroting een uiting van het "democratisch tekort"8. 
Veranderingen in verband met de invoering van nieuwe eigen middelen moeten leiden tot meer 
doorzichtigheid en betere informatie over de financiële betrekkingen binnen de EU9. 
Bij het derde criterium gaat het om aansluiting bij het gemeenschappelijk beleid, waarmee wordt 
bedoeld dat nieuwe eigen middelen moeten stroken met de doelstellingen van het EU-beleid. 
Financiering van de EU-begroting door middel van belastingen die tegelijkertijd de doelstellingen 
op het gebied van bijvoorbeeld het vervoerbeleid of milieunormen helpen verwezenlijken, zou 
verenigbaar zijn met dit criterium. 
Om verstoringen te voorkomen en de aanvaardbaarheid te vergroten moet de belasting op een 
geharmoniseerde grondslag worden geheven. Van de bestaande belastingen is slechts bij enkele 
sprake van een voldoende geharmoniseerde grondslag. BTW en accijnzen komen het dichtst bij de 
vereiste norm. 
Voorts gelden toereikendheid, doeltreffendheid en kostendoelmatigheid als criteria voor de 
administratieve aspecten van nieuwe eigen middelen. De opbrengsten uit nieuwe eigen middelen 
moeten toereikend zijn om de begrotingsbehoeften grotendeels, zo niet helemaal, te financieren. 
wordt toegepast. Uiteraard kunnen deze beginselen, die gelden voor individuele belastingbetalers in een land, 
niet zonder meer worden toegepast op regio's binnen een federatie of op de verhouding tussen de lidstaten en 
de EU-begroting. 
Dit onderwerp is ook besproken in Commissie van de Europese Gemeenschappen (1997a). Er zijn echter ook 
voorstellen gedaan vooreen meer progressieve middelenbron, bijvoorbeeld in Padoa-Schioppa (1987), blz. 136. 
Recentelijk heeft ook Spanje erop aangedrongen een progressieve middelenbron te kiezen. 
Zie Rekenkamer van de Europese Gemeenschappen (1998) voor kritische opmerkingen betreffende dit punt. 
Meestal wordt met het "democratisch tekort" bedoeld dat er geen sprake is van een volledige parlementaire 
controle en dat er geen verantwoording wordt afgelegd aan het Europees Parlement. Hier wordt de term gebruikt 
voor een van de vormen waarin dit tekort zich voordoet, te weten onvoldoende toezicht en controle op de 
begroting door de burger. 
In het verslag van het Europees Parlement (1990) wordt benadrukt dat bij het ontwikkelen van een nieuw stelsel 
van eigen middelen ter vervanging van de bijdragen van de lidstaten zou kunnen worden uitgegaan van een 
rechtstreekse relatie tussen de Gemeenschap en de belastingbetaler; zie Europees Parlement (1990), Deel A, 
punt 15. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-4-
Bovendien moeten ze stabiel en voorspelbaar zijn en niet gevoelig voor onvoorziene 
schommelingen of neerwaartse tendensen. 
Deze inkomsten moeten op doeltreffende wijze worden geïnd en dus worden toegewezen aan het 
bestuursniveau waarop de kans op inkomstenverlies en belastingfraude het geringst is. Daarnaast 
mag de belasting niet ten koste gaan van de economische doelmatigheid, dus activiteiten die door 
nationaal of EU-beleid worden gestimuleerd niet benadelen. 
Kostendoelmatigheid houdt in dat de belastingadministratie zo geregeld moet zijn dat de 
verhouding tussen opbrengsten en kosten optimaal is. Door een EU-belasting op een hoger 
bestuursniveau te innen kan dubbele belastingadministratie worden voorkomen. Bovendien kan 
dat schaalvoordelen opleveren bij de inning van de belasting. Anderzijds kunnen wettelijke, 
institutionele en taalkundige verschillen tussen de lidstaten het innen van de EU-belasting op een 
hoger bestuursniveau bemoeilijken, en kan het juist goedkoper en efficiënter zijn de inning over te 
laten aan een lagere belastingautoriteit, zeker als zo'n regeling wordt gecombineerd met 
stimuleringsmaatregelen om doeltreffend handelen van de lidstaten te bevorderen. Een duidelijk 
voorbeeld hiervan is de inning van de traditionele eigen middelen door de lidstaten namens de EU. 
3. VOORSTELLEN VOOR NIEUWE EIGEN MIDDELEN 
In dit onderdeel worden acht soorten middelen onder de loep genomen die bij verschillende 
gelegenheden zijn voorgesteld als nieuwe eigen middelen. Daarbij gaat het om een 
C02/energiebelasting; een gedifferentieerde BTW-heffing, accijnzen op tabak, alcohol en 
minerale olie; vennootschapsbelasting; communicatiebelasting; inkomstenbelasting; 
bronbelasting op renteopbrengsen en ECB-privilege. Alle voorstellen worden in dit overzicht 
besproken, waarbij aan het eind van elke bespreking de belangrijkste punten in schematische vorm 
worden weergegeven. 
3.1. C02/Energiebelasting 
Deze belasting werd door de Commissie voorgesteld in 1991 en getuigde van het toenemende 
bewustzijn van mogelijke milieuschade als gevolg van de uitstoot van kooldioxide. De 
Commissie ging uit van de doelstelling dat de uitstoot van C02 in 2000 moest zijn gestabiliseerd 
op het niveau van 1990. Het voorstel, dat uitging van een stijging van de belasting tot 10 USD per 
vat olie tot de eeuwwisseling, werd min of meer van tafel geschoven vanwege de grote tegenstand 
in de Raad. Om deze tegenstand te overwinnen werd in mei 1995 een herzien voorstel ingediend 
waarin een overgangsfase werd ingevoerd waarin de lidstaten afspraken konden maken over de 
reikwijdte en de structuur van een gemeenschappelijke belasting maar zelf per product konden 
beslissen of zij een belasting zouden heffen en welk tarief zij dan wilden toepassen. De 
bespreking van dit herziene voorstel liep echter vast op de vraag wat er moest gebeuren aan het 
einde van de overgangsperiode. Vervolgens verzocht de Ecofin-Raad van 11 maart 1996 de 
Commissie nieuwe voorstellen uit te werken voor een belasting op energieproducten, waarbij de 
gemeenschappelijke accijnzenregeling voor minerale olie moest worden omgevormd tot een 
nieuwe belastingregeling voor alle energieproducten. Ook het Europees Parlement en het 
Economisch en Sociaal Comité hebben zich voorstander van deze aanpak getoond. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-5-
De Commissie heeft nieuwe voorstellen uitgewerkt die erop zijn gericht de verdieping van de 
interne markt te ondersteunen en tegelijkertijd de invoering van energiebelasting op basis van 
nationale voorkeuren mogelijk te maken, waarbij ook vrijstelling voor energie-intensieve sectoren 
mogelijk is. Voorts zijn de voorstellen gericht op milieubescherming, de ontwikkeling van een 
duurzaam vervoerbeleid en versterking van het concurrentievermogen van de EU10. De 
voorstellen zijn bedoeld om voor een uitgebreide groep energieproducten minimum­
belastingniveaus vast te stellen. Het zal echter duidelijk zijn dat de voorstellen niet zijn opgesteld 
om het invoeren van nieuwe eigen middelen te vergemakkelijken. 
• 
• 
• 
• De C02/energiebelasting voldoet aan het criterium van de externe effecten, omdat vervuiling 
grensoverschrijdend is. De belasting zelf zou kunnen worden beschouwd als een middel om 
de negatieve externe vervuilingseffecten tot een interne aangelegenheid te maken. Gezien het 
uiteenlopende ontwikkelingsniveau en energieverbruik in de lidstaten zou deze belasting 
echter niet voldoen aan het billijkheidscriterium11. Het feit dat bepaalde bedrijven/sectoren, 
zoals in het oorspronkelijke voorstel van de Commissie was voorgesteld, kunnen worden 
vrijgesteld van de belasting omdat zij energiebesparende vernieuwingen doorvoeren, zou 
bovendien de billijkheid ook niet bevorderen. Het niet voldoen aan dit billijkheidscriterium is 
echter van ondergeschikt belang, omdat deze belasting in de eerste plaats is bedoeld om 
vervuilers te straffen. 
Er is geen sprake van harmonisatie van de grondslag, hoewel op basis van de voorstellen van 
de Commissie voor minimumbelastingniveaus voor energieproducten in de toekomst een 
aanzienlijke mate van harmonisatie mogelijk is. 
Deze belasting kan weliswaar transparant worden gemaakt voor de EU-onderdanen, maar de 
mogelijkheid om zowel tussen- als eindproducten te belasten zal waarschijnlijk tot gevolg 
hebben dat het verband tussen de opbrengsten en de financiering van de EU-begroting minder 
zichtbaar wordt. 
Wat de aansluiting bij het gemeenschappelijk beleid betreft, scoort een C02/energiebelasting 
hoog, omdat zo'n belasting strookt met de milieudoelstellingen van de EU en met de 
voorstellen van de Commissie voor minimumbelastingniveaus voor energieproducten in de 
gehele interne markt. De Commissie heeft ook voorgesteld milieubelasting te gebruiken om 
10 Zie Commissie van de Europese Gemeenschappen (1997b) en Commissie van de Europese Gemeenschappen 
(1997c). 
11 Volgens ramingen van de Commissie zou een belasting van 10 USD per vat in Frankrijk slechts neerkomen op 
0,79 procent van het BNP, maar in Luxemburg oplopen tot 3,08 procent van het BNP. Griekenland zou het 
equivalent van 2,45 procent van het BNP bijdragen, Ierland 1,93 procent en het VK 1,53 procent van het BNP; 
zie Commissie van de Europese Gemeenschappen (1993a), tabel 33. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-6-
de belastingdruk op arbeid te verminderen en de werkgelegenheid te bevorderen zonder de 
begrotingsdiscipline in gevaar te brengen12. 
• Het is niet zeker of de opbrengsten uit deze belasting toereikend en voorspelbaar zouden zijn. 
Volgens ramingen van de Commissie zou een belasting van 10 USD per vat het equivalent 
van een procent van het BNP van de EU opleveren, wat duidelijk voldoende is om een groot 
deel van de huidige en geplande EU-uitgaven te financieren. De opbrengsten zijn echter 
zonder twijfel onvoorspelbaar, omdat de belasting wordt geheven op conjunctuurgevoelige 
sectoren waarin zich grote economische schommelingen voordoen. Bovendien is het 
denkbaar dat op zo'n grote schaal wordt overgeschakeld op andere energiebronnen dat het ten 
koste gaat van de opbrengsten uit deze bron, die dan niet langer geschikt is als bron van eigen 
middelen voor de EU. 
• Het is moeilijk de C02-belasting te beoordelen op doeltreffendheid en kostendoelmatigheid. 
De belasting kan worden geheven bij de primaire productie, bij de invoer of bij het 
eindgebruik /verbruik. Uitgaande van doeltreffendheid en kostendoelmatigheid kan de 
heffing het beste bij de primaire productie en de invoer worden geheven, maar dan kunnen 
voorkeurssectoren niet worden vrijgesteld. Zolang geen expliciete praktische voorstellen zijn 
gedaan, zijn de administratieve kosten/baten moeilijk vast te stellen, hoewel de administratie 
van deze belasting onder bepaalde omstandigheden waarschijnlijk wel doeltreffend zou 
kunnen worden geregeld. 
• Verschillende lidstaten hebben bezwaren geuit tegen deze belasting om hun internationale 
concurrentievermogen te beschermen. Een bijkomende overweging kan daarbij zijn geweest 
dat zij hun koolstofbelasting laag willen houden om bepaalde binnenlandse energie-intensieve 
producenten te beschermen. Om deze externe effecten te neutraliseren en de milieuschade te 
beperken is een gecoördineerde invoering van koolstofbelastingen en vrijstellingen voor de 
hele EU noodzakelijk. 
Van energiebelastingen kan worden verwacht dat de billijkheid tussen de lidstaten niet wordt 
gerespecteerd en dat zij regressief van aard zijn. Dit blijkt inderdaad het geval te zijn.. Maar dit is 
van ondergeschikt belang, gezien de hoofddoelstelling van de belasting. Als de Raad tot 
overeenstemming zou kunnen komen over de ingewikkelde en fundamentele aspecten, wat tot nu 
toe niet is gelukt, zou deze belasting waarschijnlijk als een van de eerste in aanmerking komen als 
bron van eigen middelen van de EU. 
12 Zie Commissie van de Europese Gemeenschappen (1994a), blz. 156, voor een bespreking, en ook Drèze en 
Malinvaud (1994b). Als de inkomsten van de EU inderdaad worden verhoogd door middel van een 
COyenergiebelasting, kunnen de BNP-bijdragen overeenkomstig dalen en kunnen lidstaten dit in hun economie 
vertalen in minder belasting op arbeid. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
7-
Schema 1 I 
CO^energiebelasting j 
Criteria Beoordeling 
De belasting voldoet niet erg aan het billijkheidscriterium omdat lidstaten 
die meer afhankelijk zijn van oudere en vervuilende technologie, 
verhoudingsgewijs meer zouden betalen. Dit is echter een onvermijdelijk 
_....... .. gevolg van zo'n belasting. Als bepaalde bedrijven/sectoren zouden 
1 V kunnen worden vrijgesteld, zou dat ook nadelige gevolgen hebben. 
Negatieve externe effecten die verband houden met vervuiling zouden 
kunnen worden vereffend door middel van een door de EU geheven 
belasting. 
Grondslagharmonisatie Bestaat momenteel niet. 
_. . . . .. Het verband tussen de belasting en het EU-beleid zou zichtbaar gemaakt 
'h I f hetalers kunnen worden. Een belasting die zowel op eind- als op tussenproducten 
ea 9 wordt geheven is echter wellicht minder transparant dan gewenst. 
Aansluiting bij De belasting sluit duidelijk aan bij het beleid van de Gemeenschap op het 
gemeenschappelijk beleid gebied van milieu en belastingharmonisatie. 
Een belasting van 10 USD per vat zou het equivalent van 1% van het 
BNP kunnen opleveren. Het is echter denkbaar dat de vervanging van 
Toereikendheid, vervuilende activiteiten uiteindelijk leidt tot dalende opbrengsten. 
doeltreffendheiden Bovendien zijn de opbrengsten wellicht te gevoelig voor 
kostendoelmatigheid conjunctuurschommelingen, waardoor ze bij economische achteruitgang 
niet toereikend zijn. De administratie van de belasting zou doeltreffend 
en kostendoelmatig kunnen worden geregeld. 
3.2. Een gedifferentieerde BTW-heffing 
De huidige BTW-middelen zijn een belangrijke financieringsbron van de EU-begroting. Hoewel 
na de hervormingen die voortvloeiden uit de eigen middelenbesluiten van 1988 en 1994 de 
ongewenste aspecten van deze belasting enigszins zijn verholpen, zijn bepaalde problemen nog 
steeds niet opgelost. Niettemin bestaat er nog steeds veel steun voor nieuwe eigen middelen op 
basis van de BTW. De afgelopen jaren is het Europees Parlement de grootste pleitbezorger 
geweest van een nieuwe eigenmiddelenbron op basis van de BTW. Het heeft daarover in 1994 een 
uitvoerig verslag opgesteld13. 
In het verslag wordt ervoor gepleit de derde en vierde middelenbron te vervangen door een nieuwe 
derde middelenbron op basis van de BTW, in de vorm van een bepaald BTW-percentage dat ten 
goede komt aan de EU en dat tegelijk met de nationale BTW wordt geheven. Daardoor zou er een 
gecombineerd BTW-tarief ontstaan, bestaande uit het nationale tarief en het voor de EU bestemde 
percentage. Daarnaast wordt in het verslag gepleit voor een gemeenschappelijk tarief in de 
lidstaten, gedifferentieerd over de goederen. Met het oog op de billijkheid ten aanzien van 
13 Zie Europees Parlement (1994). Er moet echter op gewezen worden dat er ook in het Europees Parlement zelf 
enig voorbehoud bestaat ten aanzien van BTW als eigenmiddelenbron. In het verslag van het Europees 
Parlement (1990) wordt opgemerkt dat de BTW-middelen, die de belangrijkste inkomstenbron zijn geworden, het 
voordeel hebben dat de grondslag bijna volledig is geharmoniseerd, maar dat de persoonlijke en ruimtelijke 
regressiviteit als ernstig bezwaar gelden, en dat deze middelen daarom in de toekomst niet zo'n belangrijke rol 
moeten blijven spelen als nu het geval is; zie Europees Parlement (1990), Deel A, punt. 16. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-8-
personen in de lidstaten, wordt voorgesteld twee BTW-tarieven te hanteren, een laag en een hoog 
tarief, van bijvoorbeeld 1,5 procent en 3,0 procent. De belasting zou moeten worden geheven op 
een geharmoniseerde BTW-grondslag, door middel van aangiften waarbij op elke factuur duidelijk 
staat vermeld dat het een EU-belasting betreft. De nationale parlementen en de EU-
begrotingsautoriteit zouden respectievelijke bevoegd zijn vast te stellen welk percentage ten 
behoeve van de nationale begroting wordt geheven, en welk percentage naar de EU zou gaan. In 
de ogen van de burgers/belastingbetalers zou daardoor een direct verband ontstaan tussen de 
geïnde bedragen en de EU-begroting. 
Omdat zo'n stelsel kan leiden tot onbillijkheden in de brutobijdragen, wordt in het verslag ook een 
egalisatiemechanisme14 op basis van het BNP voorgesteld. Bij dit mechanisme wordt de 
verhouding tussen de totale EU-begrotingsmiddelen en het BNP van de EU in een bepaald jaar 
vastgesteld. Als de totale bijdrage van een lidstaat, uitgedrukt in percent van het BNP, aan het 
einde van een jaar lager (hoger) is dan deze vooraf vastgestelde verhouding, moet de lidstaat een 
bedrag bijbetalen (terugkrijgen) dat gelijk is aan het verschil tussen de twee aandelen. Op deze 
manier zou in dit stelsel rekening kunnen worden gehouden met specifieke kenmerken van de 
lidstaten (regionale ontwikkeling, enz.) en zou het stelsel van eigen middelen worden bijgeschaafd 
zodat de brutobijdragen billijker worden. 
• Belasting in de vorm van BTW is in het algemeen regressief, waardoor relatief minder 
welvarende lidstaten verhoudingsgewijs meer bijdragen vanwege het geringere aandeel van 
spaargelden in het nationaal inkomen (aan het criterium van verticale billijkheid wordt niet 
voldaan). De erkenning van dit aspect heeft geleid tot de aftopping van de BTW-grondslag 
en tot de verlaging van het BTW-afroepingspercentage. Als gevolg daarvan is het aandeel van 
de BTW-middelen in de totale begrotingsmiddelen gedaald. 
• Het is moeilijk om de BTW-bijdragen te beschouwen als zijnde afkomstig van een 
gemeenschappelijke EU-bron. Elk land heeft zijn eigen BTW-opbrengsten en daarom wordt 
waarschijnlijk niet voldaan aan het criterium van niet-plaatsgebondenheid. 
• De invoering van de in het verslag van het Europees Parlement (1994) voorgestelde belasting 
zou kunnen botsen met nationale manieren van belasting heffen en in het bijzonder met 
nationale begrotingsprioriteiten, tenzij de besluiten op belastinggebied op de twee 
bestuursniveaus goed worden gecoördineerd. In het bijzonder kunnen zich problemen 
voordoen bij het opnemen van de EU-BTW-heffing in het nationale BTW-stelsel, vooral in 
het licht van de voorstellen om een minimum-BTW-heffing in de EU in te voeren. Keen 
(1995) stelt echter dat het gecombineerde (nationale en EU) BTW-tarief misschien te hoog 
kan uitvallen, maar dat dit een empirisch probleem is dat niet van te voren kan worden 
opgelost. 
14 Ook in het begin van de jaren tachtig is door het Europees Parlement een egalisatiemechanisme voorgesteld; 
zie Europees Parlement (1984), artikel 73. 
7-10-1998 
• 
• BIJLAGE 2 
-9-
De harmonisatie van de BTW-grondslag is ver gevorderd. Sinds de zesde BTW-Richtlijn15, 
en behoudens veranderingen in het pakket goederen en diensten waarvoor een minimum 
BTW-tarief geldt, is in hoge mate sprake van harmonisatie van de grondslag. 
In de vorm van twee afzonderlijke BTW-percentages, een nationaal percentage en een EU-
percentage, zal de belasting ongetwijfeld zeer zichtbaar zijn voor de belastingbetalers/burgers 
en zeker worden gezien als een bijdrage aan de EU-begroting, en aldus bijdragen aan het 
verhelpen van het democratisch tekort. 
Waarschijnlijk zullen de opbrengsten uit de belasting toereikend zijn voor de EG-begroting. 
Niettemin heeft het particulier verbruik, dat het hoofdbestanddeel is van de BTW-grondslag, 
uitgesproken cyclische kenmerken. Schommelingen in particulier verbruik zijn een 
belangrijke oorzaak van conjunctuurcycli. Als de huidige derde en vierde middelenbron 
zouden worden vervangen door de hier voorgestelde BTW-middelen zouden de EU-
begrotingsontvangsten ongetwijfeld veranderlijker worden. Laten we niet vergeten dat de 
recessie van beginjaren negentig grote gevolgen had voor de EU-ontvangsten in die periode. 
• Het gemeenschappelijk gebruik van dezelfde grondslag door nationale en EU-autoriteiten zal 
tot minder kosten voor naleving en toezicht leiden (dan wanneer een afzonderlijke nieuwe 
belasting wordt ingevoerd) en tot minder belastingfraude, -ontwijking en -ontduiking. Omdat 
het nationale BTW-tarief aanzienlijk hoger is dan het EU-percentage, worden de lidstaten 
voldoende gestimuleerd toe te zien op naleving door de belastingbetalers. De huidige ervaring 
met de BTW-opbrengsten sinds de recessie doet echter vermoeden dat zich op het gebied van 
de naleving aanzienlijke problemen kunnen voordoen. 
Om ervoor te zorgen dat fiscale belemmeringen voor de voltooiing van de interne markt worden 
opgeheven, werd in de zesde BTW-richtlijn bepaald dat in een definitief BTW-stelsel moest 
worden uitgegaan van belasting in de lidstaat waar de goederen of diensten worden geleverd16. De 
Commissie heeft suggesties gedaan voor een minimum-BTW-heffing die aansluiten bij het op 
oorsprong gebaseerde stelsel17 en die waarschijnlijk een aantal bezwaren van de huidige BTW-
middelen ondervangen. 
Met een op oorsprong gebaseerd BTW-stelsel voor de EU zouden de BTW-middelen een goede 
kans maken als echte eigen middelen. Wat zichtbaarheid, toereikendheid en elasticiteit betreft 
hebben deze middelen aantrekkelijke kanten, hoewel niet kan worden ontkend dat er bepaalde 
bezwaren zijn. Het hoofdprobleem is echter de regressieve aard van de belasting. Als er correcties 
zouden moeten worden toegepast in de vorm van een op het BNP gebaseerd 
egalisatiemechanisme, zouden sommige aantrekkelijke aspecten van deze middelenbron 
15 Zie Richtlijn 91/680/EEG van de Raad. 
16 Zie Richtlijn 91/680/EEG van de Raad. 
17 Zie Commissie van de Europese Gemeenschappen (1996), en Commissie van de Europese Gemeenschappen 
(1997d). 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-10 
(bijvoorbeeld het verband met de belasting die daadwerkelijk door de belastingbetaler wordt 
betaald en de doorzichtigheid) teniet worden gedaan. 
Schema 2 
Gedifferentieerde BTW 
Criteria Beoordeling 
Ondanks aanpassingen blijft BTW een regressieve belasting voor de 
Billiikheid ^U' ^een 9rensoverscnriJdende externe effecten, hoewel met een op 
' oorsprong gebaseerd BTW-stelsel de BTW meer gaat lijken op een EU-
belasting. Niet geheel strokend met nationale belastingdoelstellingen. 
Grondslagharmonisatie Aanzienlijk, sinds de zesde BTW-Richtlijn. 
,. u*u i.^, J Zeer zichtbaar, vooral indien deze belasting bij iedere transactie samen 
Zichtbaarheid voor _ . . .. , OT14/ ~ . T . . . 
belastinabetalers nationale BTW wordt geregistreerd, en vertrouwd voor 
9 belastingbetalers. Q 
Aansluiting bij Sluit aan bij het vaststellen van minimumbelastingregels voor de hele 1 
gemeenschappelijk beleid EU. j 
-r _.. ,. ., Waarschijnlijk zullen de opbrengsten toereikend zijn, hoewel ze 
Toereikendheid, .... ' ' . .... .. .a . . . . .. . . . , . , 
doeltreffendheiden mogelijk zeer veranderlijk zijn; de administratie van het stelsel kan 
I. ,. . . t„u~.i doeltreffend worden geregeld, hoewel de kosten hoger zullen zijn dan 
kostendoelmatigheid .... .. ... . . , 
w bij het huidige stese. 
3.3. Accijnzen op tabak, alcohol en minerale olie 
Accijnzen zijn heffingen op de productie of de consumptie van bepaalde goederen. In de EU 
worden accijnzen op een beperkte groep goederen geheven, te weten tabak, alcohol en minerale 
olie. Een van de aantrekkelijke kanten van accijnzen is dat ze blijkbaar gemakkelijk kunnen 
worden ingevoerd en voldoende middelen opleveren. Momenteel worden door alle lidstaten 
accijnzen geheven, maar er bestaan enorme verschillen in tarieven. Hoewel met name tabak- en 
alcoholaccijnzen worden beschouwd als belangrijke instrumenten van nationaal sociaal beleid, is 
het denkbaar dat een deel van de opbrengsten zou worden toegewezen aan de EU. 
Momenteel gelden in de EU minimumniveaus voor accijnzen, maar omdat deze erg laag zijn, 
kunnen grote verschillen ontstaan tussen de lidstaten die hebben besloten accijnzen tegen vaak 
beduidend hogere tarieven te heffen. Accijnzen worden vaak geheven om redenen van 
volksgezondheid en vormen derhalve in aanzienlijke mate een weerspiegeling van nationale 
sociaal-politieke prioriteiten. Het Europees Parlement, dat in zijn verslag (1994) sprak van 
"educatieve heffingen", zag deze accijnzen in een vergelijkbaar licht. In het verslag werd tevens 
erkend dat deze accijnzen met het oog op de billijkheid niet geschikt zouden zijn als nieuwe eigen 
middelen voor de begroting. 
Het aandeel van de accijnsgrondslagen in het BNP verschilt aanzienlijk per lidstaat. Als de 
bijdrage van de lidstaten zou worden gebaseerd op een gemeenschappelijk tarief dat wordt 
geheven op de huidige accijnsgrondslagen, zouden de relatieve aandelen van de lidstaten zeer sterk 
uiteenlopen. Dit zou niet stroken met billijkheid tussen de lidstaten en bovendien zijn deze 
heffingen regressief voor consumenten (roken is een duidelijk voorbeeld). Deze regressiviteit is 
echter een deel van de opzet en de beleidsdoelstellingen van accijnzen, en hoeft in dit geval niet 
noodzakelijkerwijs als een bezwaar te worden gezien. 
7-10-1998 
BIJLAG . 2 
-11-
Afgezien van de opbrengstenproblematiek wordt het belasten van schadelijke goederen steeds 
meer beschouwd als bevorderlijk voor bepaalde doelstellingen op het gebied van de allocatie. 
Consumptie van dergelijke goederen kan een ernstige bedreiging voor de gezondheid vormen en 
brengt hoge kosten met zich voor het beheersen en behandelen van ziekten. Bovendien kan van 
accijnzen op minerale olie worden gezegd dat zij stroken met milieudoelstellingen. De grondslag, 
vooral voor tabak- en alcoholaccijnzcn, is smal. Opbrengsten uit dergelijke goederen worden 
gekenmerkt door geringe elasticiteit ten opzichte van het BNP, maar door een grote mate van 
elasticiteit ten opzichte van veranderingen in de accijnstarieven, omdat de goederen waarop die 
worden geheven meestal een geringe prijselasticiteit vertonen18. Ondanks de "educatieve aard" 
van deze heffingen is het natuurlijk de vraag of de financiering van de EU-begroting moet worden 
gebaseerd op een ontmoedigingsbelasting, temeer omdat op de lange termijn het verbruik van deze 
goederen wellicht afneemt. 
De EU heeft een taak op het gebied van de accijnsheffing omdat zij de onbeperkte mobiliteit van 
de goederen waarop de accijnzen worden geheven binnen de interne markt moet waarborgen. Er 
zijn verschillende richtlijnen van kracht met betrekking tot de accijnstarieven en -structuren in de 
EU19. Daarin is geregeld welke minimumaccijnstarieven per productsoort gelden, op welke 
productsoorten accijnzen worden geheven, hoe de accijnzen worden geheven en welke criteria 
gelden voor vrijstelling of preferentiële behandeling. Als gevolg van deze maatregelen is de 
grondslag in aanzienlijke mate, hoewel nog niet volledig, geharmoniseerd. Vooral voor minerale 
olie gelden nog steeds veel vrijstellingen20. De Commissie heeft in het kader van de interne markt 
voorgesteld alle energieproducten te belasten, vooral omdat verschillende lidstaten 
milieudoelstellingen zouden willen koppelen aan EU-maatregelen21. De Commissie beschouwt 
het opheffen van belemmeringen op het gebied van de indirecte belastingen die de voltooiing van 
de interne markt in de weg staan als een beleidsprioriteit22. 
• Accijnzen, vooral die op schadelijke goederen, hebben een regressieve werking, zowel voor 
de lidstaten als voor personen. Hoewel dat problemen zou opleveren op het gebied van de 
billijkheid, is dat geen doorslaggevend bezwaar omdat dit een onvermijdelijk gevolg is van 
dergelijke belastingen. Bovendien komen de verschillen in de aandelen van de lidstaten voort 
uit verschillen in nationale tarieven. Ook bij de belasting van minerale olie ontstaan 
billijkheidsproblemen, zoals blijkt uit punt 3.3. 
18 ZieBegget. al. (1997), blz.40. 
19 De oudste daarvan dateert van het oorspronkelijke programma voor de interne markt en de meest recente heeft 
betrekking op de harmonisatie van accijnzen op minerale olie, Commissie van de Europese Gemeenschappen 
(1997b). In totaal zijn zeven richtlijnen met betrekking tot de accijnstarieven en -structuren van kracht. 
20 Hoewel volgens de EU-wetgeving met betrekking tot accijnzen op minerale olie slechts een tarief per product 
mag gelden, kunnen lidstaten op grond van artikel 8, lid 4, van Richtlijn 92/81/EEG uit specifieke 
beleidsoverwegingen toestemming vragen om verlagingen of vrijstellingen te handhaven of in te voeren. 
21 Zie Commissie van de Europese Gemeenschappen (1995). 
22 Zie Commissie van de Europese Gemeenschappen (1997d), blz. 5-7,16 en 26 voor een bespreking. 
7-10-1998 
• BIJLAGE 2 
-12-
Het toewijzen van een deel van de accijnsheffing aan de EU zou helpen om de problemen in 
verband met grensoverschrijdende vervuilingseffecten op EU-niveau op te lossen. 
Anderzijds kunnen nationale voorkeuren voor bepaalde beleidsmaatregelen ten aanzien van 
schadelijke goederen echter in het gedrang komen als de accijnsheffing aan de EU wordt 
overgelaten, waardoor het subsidiariteitsbeginsel wordt geschonden. Het respecteren van 
lokale voorkeuren pleit duidelijk voor het toewijzen van deze belastingen aan nationale 
parlementen. 
De zichtbaarheid voor belastingbetalers/burgers is beperkt. 
Van aansluiting bij het gemeenschappelijk beleid is voornamelijk sprake in het geval van 
minerale olie, waar een zeker verband bestaat met het vervoer-, het milieu- en het 
energiebeleid. Daarnaast is er een verband, hoewel vaag, met het beleid inzake 
gezondheids/consumentenbescherming. 
Geringe prijs- en inkomenselasticiteit doen vermoeden dat de opbrengsten uit deze heffingen 
stabiel zijn. Bovendien is het verbruik van schadelijke goederen niet cyclisch. 
Accijnstarieven worden regelmatig gewijzigd vanwege inflatie of om meer 
overheidsinkomsten te verkrijgen, maar de gevolgen van deze wijzigingen voor de 
opbrengsten zijn niet nauwkeurig te voorspellen. 
De harmonisatie op EU-niveau is nog niet zo ver gevorderd als bij de BTW, vooral niet wat 
de tarieven betreft. 
De administratie- en inningskosten zullen aanzienlijk hoger zijn dan bij de huidige eigen 
middelen. Deze kosten zouden echter beperkt kunnen worden als gebruik wordt gemaakt van 
bestaande administratieve structuren. Het gebruiken van dezelfde belastinggrondslag door 
nationale en EU-autoriteiten zou, evenals in het hierboven geschetste geval van de BTW, tot 
botsingen kunnen leiden. 
Schema 3 I 
Accijnzen op tabak, alcohol en minerale olie I 
Criteria Beoordeling ~J 
De billijkheid van de opbrengsten van deze heffingen is weliswaar 8 
Billijkheid gering, maar gezien de kenmerken van de belaste goederen is dit van E 
ondergeschikt belang. 
Grondslagharmonisatie Redelijk ver gevorderd. 
Zichtbaarheid voor .,,.., ~ ~~~ 
belastingbetalers ^atig/slecht. 
gemeenschappembelZ Belastingharmonisatie sluit aan bij internemarktbeleid. 
Hoewel de grondslag smal is, kunnen de opbrengsten aanzienlijk zijn. 
Toereikendheid Geringe inkomens- en prijselasticiteit van tabak en alcohol betekent 
doeltreffendheiden stabiele opbrengsten. Een heffing van de Gemeenschap leidt 
kostendoelmatiaheid waarschijnlijk niet tot extra nalevingskosten. Ontduiking en fraude 
komen veel voor bij accijnzen, hetgeen verband houdt met de over het 
algemeen hoge tarieven. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-13-
Accijnzen scoren slecht op het gebied van billijkheid. Hoewel lidstaten er misschien voorstander 
van zijn het verbruik van schadelijke goederen te ontmoedigen en milieubescherming te 
bevorderen, zijn zij misschien niet bereid het gebruik van belangrijke fiscale instrumenten te 
delen. 
3.4. Vennootschapsbelasting 
De mogelijkheid om vennootschapsbelasting als basis voor nieuwe eigen middelen te gebruiken is 
herhaaldelijk onderzocht23. De achterliggende gedachte bij deze voorstellen is dat de opbrengsten 
uit vennootschapsbelastingen een belangrijk bestanddeel van de nationale begrotingsinkomsten 
blijken te zijn24 en dat het in federatieve structuren zo is dat de opbrengsten uit de 
vennootschapsbelasting door de verschillende bestuursniveaus worden gedeeld, of dat de 
verschillende bestuursniveaus ieder hun eigen vennootschapsbelasting heffen. Bovendien moeten 
volgens het profijtbeginsel degenen die profijt hebben van het huidige beleid ook betalen voor dat 
beleid. In dit geval zullen ondernemingen naar verwachting aanzienlijk profijt hebben van zowel 
de interne markt, omdat de binnenlandse markt groter wordt, als de EMU, vanwege de 
transparante prijzen en de toenemende concurrentie. Vennootschapsbelasting biedt dus een 
veelbelovend perspectief: het zou niet alleen voldoende middelen voor de EU-begroting 
opleveren, maar ook aansluiten bij de gebruiken van de nationale belastingstelsels. 
Keen (1995) noemt drie interessante aspecten van het stelsel van vennootschapsbelasting in 
Europa. Ten eerste de wettelijke tarieven voor deze belasting, die volgens Albi et. al. (1997) in 
1996 uiteenliepen van 28 procent in Finland en Zweden en 33 procent in het VK tot 55,9 procent 
in Duitsland en 53,2 procent in Italië25. Ten tweede, de definitie van de grondslag waarop de 
belasting wordt geheven. De uiteenlopende voorschriften en vrijstellingen die gelden voor 
bedrijfsinkomsten, waaronder ook voorschriften voor internationale belasting, vormen een 
ingewikkeld en lastig probleem. En ten derde de mate waarin de vennootschapsbelasting is 
gekoppeld aan de persoonlijke inkomstenbelasting, en de vennootschapsbelasting dus wordt 
afgezet tegen de persoonlijke belastingschuld26. Hij concludeert dat er aanzienlijke verschillen 
tussen de lidstaten bestaan op deze drie punten, hoewel de regelgeving, zoals in het Ruding-
verslag wordt opgemerkt, de afgelopen jaren duidelijk meer naar elkaar toe is gegroeid27. Het 
23 Zie bijvoorbeeld het verslag van het Europees Parlement (1990); voor een recent overzicht van deze 
problematiek zie Albi et. al. (1997). 
24 Volgens Eurostat bedroegen deze in 1995 in Duitsland slechts 1,6 procent van het BNP, terwijl dat in Luxemburg 
opliep tot 5,1 procent; voor de EU-15 was dat 2,4 procent van het BNP. Ook het aandeel in de totale 
belastingopbrengsten varieerde, van slechts 2,9 procent in Oostenrijk tot 11,6 procent in Luxemburg. Voor de 
EU-15 bedroeg dat aandeel 5,7 procent. 
25 Zie Albi et. al. (1997), grafiek 1, blz. 39. 
26 Zie Keen (1995), punt 3.8, blz. 64 en ook Commissie van de Europese Gemeenschappen (1993a), hfdst. 7, blz. 
87-88. 
27 Zie Commissie van de Europese Gemeenschappen (1992d), met name hfst. 8, blz. 153-185. Volgens Bureau 
en Champsaur (1992) is deze convergentie te danken aan het feit dat de Europese overheden als gevolg van de 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-14-
grootste struikelblok voor vennootschapsbelasting als eigenmiddelenbron zijn de uiteenlopende 
belastinggrondslagen in de EU. In tegenstelling tot vergelijkbare belemmeringen bij andere 
mogelijke eigen middelen, is de mate waarin de grondslagen van de vennootschapsbelasting 
uiteenlopen een ernstig nadeel28. 
Albi et. al. (1997) zijn nagegaan of vennootschapsbelasting geschikt is als bron van eigen 
middelen en hebben in dat verband de mogelijkheden onderzocht om de diversiteit van de 
grondslagen te verhelpen. Zij hebben potentiële indicatoren voor het meten van de draagkracht 
van het bedrijfsleven bestudeerd en geconcludeerd dat de winst-en-verliesrekening een redelijke 
grondslag zou kunnen zijn, maar dat het nog beter zou zijn de grondslag uit te drukken aan de 
hand van de "werkelijke" bedrijfsgeldstroom29. Deze laatste mogelijkheid, waarbij het eigenlijk 
gaat om een uitgavenbelasting voor het bedrijfsleven, werd zowel vanuit economisch als vanuit 
administratief opzicht aantrekkelijk gevonden. Spahn (1993) is ook voorstander van deze 
benadering30. Ook in dit geval zouden echter de nodige problemen moeten worden opgelost 
voordat deze mogelijkheid serieus in aanmerking kan worden genomen. 
• 
• 
• Bij het toewijzen van de vennootschapsbelasting aan de EU spelen verschillende factoren een 
rol31. Omdat niet exact duidelijk is hoe de lasten van de belastingen op bedrijven verdeeld 
zijn, kan enige mate van centralisatie op een hoger bestuursniveau de juiste oplossing zijn; 
vennootschapsbelasting komt altijd ten laste van consumenten en producenten, wier 
woonplaats niet noodzakelijkerwijs onder de jurisdictie valt van de belastingheffende 
autoriteit, waardoor inkomsten naar andere autoriteiten dan die van het land van oorsprong 
van het inkomen vloeien. 
Dat geldt ook voor belasting die moet worden betaald door aandeelhouders die in een ander 
land wonen; belastingen op uitgekeerde bedrijfswinsten worden betaald door onderdanen van 
andere dan de belastingheffende landen. 
De tarieven van de vennootschapsbelasting zijn de afgelopen jaren aanzienlijk verlaagd, wat 
zowel te maken heeft met de internationale concurrentie op investeringsgebied als met 
factoren aan de aanbodkant. De lidstaten zouden profijt kunnen hebben van een verhoging 
van de vennootschapsbelasting, maar geen enkele lidstaat is geneigd dit als enige te doen. 
Een collectieve verhoging op EU-niveau zou daarom als instrument voor dergelijk beleid 
kunnen dienen. 
liberalisering en de integratie van de kampitaalmarkten in de EU waren gedwongen inkomen uit kapitaal in 
belastingopzicht beter te behandelen. 
28 Voor de diversiteit van de vennootschapsregelingen in verschillende landen, waaronder enkele EU-lidstaten in 
1994, zie Mintz (1996). 
29 Deze heeft betrekking op alle verkopen van goederen of diensten, met inbegrip van de opbrengsten uit de 
verkoop van vaste activa, min de uitgaven voor aankopen van goederen en diensten en voor lonen, salarissen, 
socialezekerheidsbijdragen en aanverwante lasten. 
30 Zie Spahn (1993). 
31 Zie Begg et. al. (1997), blz. 26-29. 
7-10-1998 
• BIJLAGE 2 
-15-
Op administratief vlak doen zich ernstige problemen voor als multinationale bedrijven met 
overdrachtsprijzen en onderkapitalisatie32 gaan werken. Ondanks de maatregelen om zulke 
handelwijzen te beperken, blijft veel buiten het bereik van de nationale overheden. 
Verschillen in belastingregelingen voor bedrijven doen afbreuk aan de economische 
doelmatigheid, terwijl in de interne markt belastingconcurrentie kan leiden tot een verkeerde 
middelenallocatie. 
Omdat kapitaal mobiel is en arbeid niet, zullen belastingen op bedrijven voornamelijk ten 
laste komen van de laatstgenoemde factor, hetgeen pleit voor de toewijzing van de 
vennootschapsbelasting aan een hoger bestuursniveau. Wat de horizontale billijkheid tussen 
de lidstaten betreft, geeft de vennootschapsbelasting geen goed beeld van de draagkracht en 
kan bovendien via het gebruik van overdrachtsprijzen leiden tot ernstige verstoringen. 
Vennootschapsbelasting is niet zichtbaar voor de burger als consument, alleen voor de burger 
als bedrijfseigenaar; de verantwoording zou dus niet verbeteren. 
Wat de aansluiting bij andere beleidsterreinen van de Gemeenschap betreft, zou deze 
belasting duidelijk de integratie in het kader van de interne markt bevorderen. Bovendien 
zou deze belasting, evenals de C02/energiebelasting, ertoe bijdragen dat de belastingdruk op 
arbeid wordt beperkt, wat goed is voor de werkgelegenheid. 
• Opbrengsten uit vennootschapsbelasting staan bekend om hun conjunctuurgevoeligheid. Voor 
eigen middelen van de EU zou dat betekenen dat de bijdragen zouden variëren. Potentiële 
opbrengsten uit een vennootschapsbelasting zouden zeker toereikend zijn33 en de 
administratie zou via de lidstaten kunnen worden geregeld. Bepaalde handelwijzen van 
bedrijven zouden echter tot aanzienlijke belastingontduiking en -fraude kunnen leiden. 
Het ontwikkelen van een stelsel van vennootschapsbelasting op EU-niveau zou aansluiten bij het 
standpunt van de Commissie dat belasting op arbeid moet worden vervangen door belastingen op 
bedrijven, om de groei van de werkgelegenheid te bevorderen. Een van de belangrijkste bezwaren 
tegen een nieuwe eigenmiddelenbron in de vorm van vennootschapsbelasting is het ontbreken van • 
32 Met onderkapitalisatie wordt bedoeld dat bedrijven gebruik willen maken van de verschillen in 
belastingbehandeling van leningen en aandelenkapitaal in de verschillende landen, waarbij ze, vanwege het feit 
dat voor rente op leningen aanzienlijke belastingverlichting geldt, transacties liever financieren met leningen dan 
met aandelenkapitaal, zodat ze niet in de hoge maar in de lage belastingtarieven vallen. Een 
ondergekapitaliseerd bedrijf is een bedrijf waarvan de verhouding vreemd vermogen / eigen vermogen relatief 
hoog is. Gezien de uiteenlopende belastingregelingen voor bedrijfsinkomens in de lidstaten, kan dit in ernstige 
mate tot een verkeerde middelenallocatie leiden. De term wordt gebruikt door Devereux en Pearson (1989). 
33 Volgens het Europees Parlement (1990), loopt het deel van de opbrengsten uit de vennootschapsbelasting dat 
toekomt aan het hoogste bestuursniveau in federaal georganiseerde OESO-landen uiteen van 30 procent tot 
meer dan 100 procent. Als het gemiddelde van 64 procent van de opbrengsten uit de vennootschapsbelasting 
zou toekomen aan de EU-begroting, zou dat ongeveer 65 miljard ecu opleveren (prijzen van 1988), bijna het 
dubbele van de middelen waarover de Gemeenschap nu beschikt; zie Europees Parlement (1990), deel C, blz. 
21. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-16 
een geharmoniseerde grondslag en de moeilijkheden die zich zullen voordoen als deze 
geharmoniseerde grondslag moet worden ontwikkeld. Als de geharmoniseerde grondslag afwijkt 
van de nationale grondslagen, kan dat kosten met zich brengen op het gebied van de administratie, 
de naleving en het toezicht. De koppeling van de belastingregelingen voor bedrijven en die voor 
personen in sommige lidstaten zou het ook politiek onaantrekkelijk maken, hoewel dit bezwaar 
vervalt als wordt uitgegaan van het voorstel van Albi et. al. (1997)/ Spahn (1993). Over het 
geheel genomen voldoet vennootschapsbelasting niet erg aan de belangrijkste criteria voor eigen 
middelen. 
Schema 4 
Vennootschapsbelasting 
Criteria Beoordeling 
Belasting die wordt geheven op de winst van bedrijven is over het 
algemeen billijk, hoewel grensoverschrijdende aankopen en verkopen, 
in combinatie met het hanteren van overdrachtsprijzen, het moeilijk 
maken bedrijfswinsten aan een bepaalde lidstaat toe te schrijven. De 
voortschrijdende globalisering van de productie is een argument voor 
Billijkheid het heffen van vennootschapsbelasting op EU-niveau. Omdat steeds 
meer bedrijven in meer dan een lidstaat actief zijn, is het goed de 
wetgeving inzake vennootschapsbelasting op een hoger niveau te 
harmoniseren. Uiteenlopende regelingen voor vennootschapsbelasting 
vormen een belemmering voor de volledige verwezenlijking van de 
interne markt. 
Grondslagharmonisatie Zo goed als afwezig. 
Beperkte zichtbaarheid; niet zichtbaar voor consumenten, alleen voor 
Zichtbaarheid voor bedrijven. De belasting zou kunnen worden gebracht als een bijdrage 
belastingbetalers van de bedrijven aan de voordelen die zij genieten als gevolg van de 
voltooiing van de interne markt. 
u I-I L. i i Sluit aan bij de voltooiing van de interne markt. gemeenschappelijk beleid _ 
Vennootschapsbelasting levert een belangrijke bijdrage aan de 
T k cih w nationale begrotingsinkomsten en zal daarom waarschijnlijk voldoende 
, .. „ .. .. ' opleveren. Vennootschapsbelasting is bijzonder conjunctuurgevoelig. 
ktdlathd ^e aQ,ministratie- en nalevingskosten zijn afhankelijk van de definitie 
3 van de EU- en de nationale belastinggrondslag, maar zullen 
waarschijnlijk aanzienlijk zijn. 
——— _^— ——I, i i ,i m i, ——^—^— i —^——_ 
3.5. Communicatiebelastingen 
Het voorstel om belasting op communicatiediensten te gebruiken als eigenmiddelenbron voor de 
EU is afkomstig van Begg et. al. (1997)34, die voorstellen gebruik te maken van de mogelijkheden 
die de interne markt biedt. Enerzijds hebben de toegenomen integratie en de liberalisering van de 
markt geleid tot meer activiteiten op communicatiegebied; anderzijds pleiten de externe effecten 
die zich voordoen ervoor nieuwe belastingen op EU-niveau te heffen, en de regelgeving gaat 
inderdaad in die richting. Een ander argument voor een dergelijke belasting is dat de EU beleid 
34 Zie Begg et. al. (1997), blz. 43-46. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-17-
ontwikkelt om de verbindingen tussen de lidstaten te verbeteren. De grondslag voor de 
communicatiebelastingen wordt gevormd door weg- en luchtvervoer en 
telecommunicatiediensten, mogelijk met inbegrip van uitzendactiviteiten, allemaal gebieden 
waarop de economische activiteit in hoog tempo toeneemt. 
Begg et. al. (1997) stellen drie grondslagen voor communicatiebelasting voor. Ten eerste 
telefoon- en mobiele telefoondiensten; ten tweede wegvervoer, een sector die al te maken heeft 
met opstoppingen; en ten derde luchtvervoer, een sector waarin deregulering voor verdere groei 
zal zorgen. 
• Het dichtslibben van de weg- en luchtverbindingen is een argument om aan deze activiteiten 
een prijskaartje te koppelen dat beter aansluit bij het milieubeleid. De toenemende integratie 
als gevolg van de voltooiing van de interne markt en het groeiende luchtverkeer wijzen erop 
dat het niet zo eenvoudig is de uiteindelijke grondslag van de belasting vast te stellen. 
Hoewel de belasting zou toekomen aan een hoger bestuursniveau, is de bijdrage van de 
afzonderlijke lidstaten moeilijk vast te stellen. Tegelijkertijd zou deze belasting, ervan 
uitgaande dat er een evenredig verband bestaat tussen inkomen en belasting op vliegreizen, 
een progressieve belasting zijn. 
• 
• 
• Er bestaat een duidelijk verband tussen telecommunicatiediensten en het BNP, waardoor cen 
belasting op deze diensten voldoet aan het billijkheidscriterium. 
Bij wegvervoer is de belasting niet echt zichtbaar, maar wel bij vluchten, en helemaal bij 
telecommunicatie. 
De belastingen sluiten aan bij het gemeenschappelijk beleid in de vorm van vervoerrichtlijnen 
en maatregelen om het concurrentievermogen te verbeteren door middel van modernisering 
van de infrastructuur voor vervoer en telecommunicatie. 
Op communicatie- en vervoersdiensten wordt al BTW en/of accijns geheven. 
De grondslag is duidelijk omschreven en harmonisatie is de facto al ver gevorderd of 
gemakkelijk te verwezenlijken. 
Ondanks de verwachte groei van de telecommunicatiediensten staat het vast dat met de 
opbrengsten uit deze bron slechts een deel van de EU-begroting kan worden gefinancierd. 
Volgens de ramingen van Begg et. al. (1997) zou een luchthaven- vertrekbelasting van 15 ecu 
ongeveer 10 procent van de EU-begroting opleveren, terwijl met een jaarlijkse gemiddelde 
belasting per telefoonlijn van 40 ecu nog eens 10 procent van de begroting zou kunnen 
worden gefinancierd. 
De administratiekosten in verband met de inning van deze belastingen zouden aanzienlijk 
hoger zijn dan bij het huidige stelsel; bij de communicatiebelastingen gaat het om een geheel 
nieuwe categorie eigen middelen, en zelfs meer dan een. 
Het is mogelijk dat communicatiebelastingen op lange termijn indruisen tegen de bevordering van 
het concurrentievermogen. Een ander mogelijk bezwaar is dat er nieuwe belastingen moeten 
7-10-1998 • 
BIJLAGE 2 
18 
worden ingevoerd en dat de huidige tarieven van de lidstaten moeten worden gewijzigd. Hoewel 
er een politieke prijs moet worden betaald, is de kans groot dat de belastingen alleen in de 
beginperiode bij de invoering op bezwaren stuiten. Wat de harmonisatie van de grondslag betreft 
hoeft er voor het weg- en luchtverkeer niet veel te gebeuren, maar op het gebied van de 
telecommunicatie moet enige harmonisatie tot stand worden gebracht. 
Begg et. al. (1997) stellen voor de communicatiebelasting in de volgende periode van de financiële 
vooruitzichten te gebruiken als onderdeel van een breder pakket van eigen middelen, waarbij deze 
belasting geleidelijk de plaats van de traditionele eigen middelen kan innemen. Op de 
middellange termijn blijft deze belasting volgens hen bruikbaar, mits na de invoering blijkt dat 
deze heffingen inderdaad goed werken35. 
Schema 5 
Communicatiebelastingen 
Criteria Beoordeling 
Onduidelijk of sprake is van billijkheid: ja, als er een evenredig verband 
bestaat tussen weg- en luchtvervoer en telecommunicatiediensten 
enerzijds en inkomen anderzijds; nee, als eerstgenoemde sectoren 
relatief belangrijker zijn in armere regio's. Het feit dat de kosten van 
Billijkheid congestie op EU-niveau komen te liggen is een argument om te zeggen 
dat de belasting op vervoer aan de EU toekomt. Bovendien maakt de 
toenemende integratie op handelsgebied het moeilijk te bepalen welke 
lidstaat de belasting op weg- luchtvervoer betaalt. Deze belastingen 
worden zowel door consumenten als door producenten betaald. 
Grondslagharmonisatie Al redelijk ver gevorderd of gemakkelijk tot stand te brengen. 
Zichtbaarheid voor Voor vervoer waarschijnlijk beperkt; voor vluchten en telecommunicatie 
belastingbetalers zeer zichtbaar. 
Aansluiting bij Sluit aan bij vervoerrichtlijnen en bij het versterken van het 
gemeenschappelijk beleid concurrentievermogen door middel van de TEN- initiatieven. 
Gezien het groeipotentieel van communicatiediensten zouden de 
opbrengsten in de toekomst nog kunnen toenemen, maar ze zullen 
Toereikendheid, zeker niet toereikend zijn, omdat slechts 20% van de EU-begroting kan 
doeltreffendheiden worden gefinancierd met deze middelen. Deze activiteiten hebben 
kostendoelmatigheid behoorlijk sterke cyclische eigenschappen. De opbrengsten kunnen 
gemakkelijk worden geïnd via de bestaande structuren; kans op 
ontduiking en fraude beperkt. 
B=^ssssBS^ssBss^BsssBSBBBSssBBsras:^SBBaB^aB=as^s:assBn9^B^:sssssss^s8^=s:^s=^z=^==s^=sss 
3.6. Inkomstenbelasting 
Personenbelastingen vormen het meest rechtstreekse en zichtbare verband tussen 
belastingbetalers/burgers en gekozen autoriteiten. Het heffen van een belasting op het inkomen 
van personen om die als eigenmiddelenbron van de EU te gebruiken is mede aantrekkelijk omdat 
het de kans biedt om via dit rechtstreekse verband de verantwoording te verbeteren en het 
"democratisch tekort" enigszins te verhelpen. Personenbelasting is een zekere bron van 
35 Zie Begg et. al. (1997), waarin op blz. 68-71 deze punten worden besproken. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-19-
inkomsten, maar de omvang ervan verschilt aanzienlijk per lidstaat36. Door de maatregelen om de 
indirecte belastingen op EU niveau te harmoniseren hebben de lidstaten alleen op het gebied van 
de belasting op het inkomen van natuurlijke personen nog ruimte voor een eigen stabilisatie-, 
begrotings- en sociaal beleid37. 
• 
• 
• 
• Er is geen sprake van externe effecten die ervoor pleiten de inkomstenbelasting aan een hoger 
bestuursniveau toe te wijzen. Het klassieke argument dat mobiele belastinggronden zo 
doeltreffender kunnen worden belast gaat in dit geval niet op omdat in de EU momenteel 
slechts sprake is van een zeer geringe arbeidsmobiliteit. 
De regelingen voor de inkomstenbelasting verschillen enorm per lidstaat en de complexiteit 
van deze regelingen ten aanzien van drempels, vrijstellingen en aftrek voor personen en 
gezinnen veroorzaakt problemen op het gebied van de harmonisatie van de grondslag. Het 
staat vast dat met de huidige regelingen niet voldaan wordt aan het billijkheidscriterium, niet 
ten aanzien van personen en niet ten aanzien van lidstaten. Een ander argument tegen 
grondslagharmonisatie is de zeer geringe arbeidsmobiliteit in de EU, die tot gevolg heeft dat 
nergens sterke druk wordt uitgeoefend om de regelingen inzake de inkomstenbelasting meer 
op elkaar af te stemmen. 
Er bestaat politieke weerstand tegen harmonisatie van de grondslag. Bovendien zouden de 
verschillen in belastingpolitiek en algemeen economisch beleid het onmogelijk maken 
overeenstemming over deze kwesties te bereiken. Alleen al op deze gronden moet de 
inkomstenbelasting op nationaal niveau geregeld blijven. 
De zichtbaarheid van deze belasting zou bijzonder groot zijn, evenals het verband tussen de 
financiering van de EU en het beheer van de middelen die ter beschikking van de begroting 
worden gesteld; de verantwoording zou zeker verbeteren. 
Deze belasting sluit niet direct aan bij het overige EU-beleid. 
Het is mogelijk dat als de nationale autoriteiten en de EU gebruik maken van dezelfde 
belastinggrondslag, het voor de lidstaten moeilijker wordt hun eigen economische en 
budgettaire prioriteiten te volgen. Zoals hierboven al werd opgemerkt, zou de mogelijkheid 
om het stabilisatiebeleid te beïnvloeden via de personenbelasting, worden beperkt. 
Bovendien kan het evenwicht tussen directe en andere belastingen in het nationale 
belastingstelsel worden verstoord. 
36 Volgens gegevens van Eurostat besloeg de belasting op het inkomen van personen in 1995 23,4 procent van de 
totale belstingopbrengsten, waarbij het aandeel uiteenliep van 16,4 procent in Frankrijk tot 47,7 procent in 
Denemarken. Uitgedruk in procent van het BNP bedroegen de opbrengsten van belasting op het inkomen van 
personen in 1995 9,7 procent, uiteenlopend van 7,3 procent in Frankrijk tot 24,5 procent in Denemarken. 
37 Voor verwijzingen naar de verschillende voorstellen voor EU-middelen op basis van een belasting op het 
inkomen van personen, zie Begg et. al. (1997). 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-20 
• Deze belasting kan, afhankelijk van de vorm waarin zij gegoten zou worden, voldoende 
opbrengen om de gehele EU-begroting te financieren. Er bestaat echter een nauwe 
samenhang tussen het inkomen van personen en de conjunctuurcycli en de opbrengsten 
zouden dus met de conjunctuurcyclus kunnen veranderen, hoewel het geringe aandeel van de 
EU-begroting in het BNP van de EU het belang van dit effect waarschijnlijk zou temperen. 
• Er zijn geen belangrijke belemmeringen om de belasting op basis van de bestaande 
werkwijzen te innen; ontduiking en het aangeven van een te laag belastbaar inkomen is een 
veelvoorkomend probleem in veel lidstaten en zal dat ook blijven bij een EU-belasting. 
Begg et. al. (1997) bespreken een aantal voorstellen voor nieuwe eigen middelen op basis van 
inkomstenbelasting. Een van de belangrijkste conclusies daarbij is dat, met progressiviteit als 
centrale doelstelling en ervan uitgaande dat 50 procent van de begrotingsuitgaven wordt 
gefinancierd uit de progressieve bron, het totale progressieve gehalte in de context van Agenda 
2000 misschien zo uitgesproken is, dat het politiek ongemakkelijk ligt38. 
Schema 6 
Inkomstenbelasting 
Criteria Beoordeling 
Gedifferentieerde belasting van verschillende bronnen van inkomsten 
en maatregelen in de vorm van persoonlijke en andere aftrekposten 
hebben tot aanzienlijke verschillen in de belastinggrondslag geleid, 
Billiikheid waardoor, als dit een eigenmiddelenbron zou worden, horizontale 
onbillijkheid zou ontstaan (ten aanzien van personen en ten aanzien 
van lidstaten). Gezien de geringe mobiliteit van EU- 1 
belastingbetalers/werknemers, gaan de gebruikelijke argumenten voor 
centralisatie in het geval van de inkomstenbelasting niet op. 
Grondslagharmonisatie Afwezig. 
Zichtbaarheid voor ~ . ... . . .. 
belastingbetalers Zeer z,cntbare belastm3-
gemeenschapp^beleld Geen directe ^sluiting. 
Toereikendheid Toereikende, over het algemeen stabiele, hoewel enigszins 
d Itmff dhe'd en verandedijke opbrengsten. Weinig extra kosten voor administratie en I 
k tand Imatiaha'd inning. Afhankelijk van de vorm van het systeem zouden kosten in I 
Is verband met naleving en ontduiking kunnen stijgen. I 
3.7. Bronbelasting op renteopbrengsten 
Als de woonplaats en de plaats waar de economische activiteit zich afspeelt van elkaar verschillen, 
kan dat leiden tot ontwijking van belasting op inkomsten, wat met name het geval is bij 
38 Zie Begg et. al. (1997), blz. 23-24; volgens hun ramingen zou, als de EU-begroting 1,27 procent van het EU-15 
BNP zou bedragen en 50 procent van de uitgaven gefinancierd zou worden uit de progressieve middelenbron, 
Portugal slechts 0,47 procent van het BNP bijdragen, terwijl dat voor Luxemburg maar liefst 2,07 procent zou 
zijn. De bijdragen van de overige lidstaten zou tussen deze twee percentages in liggen. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-21-
opbrengsten uit rente en dividend. In de praktijk kan vanwege verschillen in belastingbehandeling 
van opbrengsten van spaargelden en kapitaal een kapitaalstroom in de richting van het lichtste 
belastingregime ontstaan, wat tot schadelijke belastingconcurrentie en een geheel verkeerde 
allocatie van de middelen zou kunnen leiden; als de belasting op een hoger bestuursniveau zou 
worden geheven, zouden de kosten van deze middelenallocatie beperkt blijven. 
In de EU zijn Luxemburg, Nederland en Denemarken uitzonderingen, omdat zij geen 
bronbelasting kennen. In alle andere lidstaten, behalve België, Oostenrijk, Finland en Zweden, 
geldt de bronbelasting alleen voor ingezetenen. Daardoor kunnen buitenlanders, na de afschaffing 
van de deviezencontroles, belastingen geheel vermijden door hun inkomsten te kanaliseren via 
lidstaten die geen bronbelasting kennen. 
Op verzoek van de Raad heeft de Commissie op 20 mei 1998 een voorstel voor een richtlijn 
ingediend om in de Gemeenschap een minimum van effectieve belastingheffing op inkomsten uit 
spaargelden in de vorm van rente te garanderen39. Met het voorstel van de Commissie wordt 
beoogd een minimumbelasting in te voeren op renteopbrengsten die in de ene lidstaat worden 
betaald aan een ontvanger in een andere lidstaat. Het voorgestelde minimumtarief bedraagt 20 
procent, maar de lidstaten kunnen een hoger tarief vaststellen als zij dat wensen. De lidstaten 
kunnen zelf kiezen of zij deze bronbelasting willen invoeren of alle andere lidstaten waar de 
ontvanger verblijft informatie willen verstrekken over inkomsten uit spaargelden (in de toelichting 
bij het voorstel wordt dit het "coëxistentiemodel" genoemd). Uit het onderstaande blijkt dat dit 
voorstel geen veelbelovende basis is voor een nieuwe bron van eigen middelen van de EU. 
• Economische doelmatigheid is een argument voor het toewijzen van deze belasting aan een 
hoger bestuursniveau. 
• Het is niet duidelijk welke gevolgen deze belasting zou hebben voor de billijkheid, en er zijn 
niet direct gegevens beschikbaar om dit aspect goed te onderzoeken. In principe zal de 
invoering van een dergelijke belasting waarschijnlijk wel aan het billijkheidscriterium 
voldoen, omdat de hoogte van spaargelden, en welvaart, waarschijnlijk in hoge mate 
evenredig is met de hoogte van het inkomen. 
• De belasting zou zeer zichtbaar zijn voor de (misschien kleine groep) belastingbetalers. 
• De grondslag is niet voldoende geharmoniseerd. In sommige gevallen wordt alleen een 
bronbelasting geheven op rente en dividend op beleggingen en investeringen in het 
buitenland, in andere gevallen op opbrengsten uit beleggingen en investeringen in binnen- en 
buitenland en in weer andere gevallen wordt alleen bronbelasting geheven op rente maar niet 
op dividenden, of vice versa, terwijl ook de belastingbehandeling van meerwaarden kan 
verschillen. 
39 Zie Commissie van de Europese Gemeenschappen (1998). 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-22-
• In het voorstel van de Commissie voor een minimumbronbelasting wordt de algemene 
grondslag vastgesteld waarop de belasting wordt geheven40, maar wordt tegelijkertijd, door 
middel van het "coëxistentiemodel", de mogelijkheid van verschillende nationale grondslagen 
open gelaten. 
• Het voorstel van de Commissie voor een minimumbronbelasting sluit duidelijk aan bij het 
gemeenschappelijk beleid. De idee van een bronbelasting sluit rechtstreeks aan bij de 
liberalisatie van de kapitaalmarkt en de financiële markt en bij de opheffing van 
deviezencontroles in de afgelopen jaren, en is duidelijk een aanvulling op het 
liberalisatiebeleid omdat zo'n heffing ervoor zorgt dat kapitaal in fiscaal opzicht niet onterecht 
. wordt bevoordeeld boven de minder mobiele factor arbeid. 
• Het is niet mogelijk vast te stellen of deze belasting voldoende middelen zou opleveren41. 
Bovendien zouden deze opbrengsten als gevolg van schommelingen in de rentetarieven en op 
de kapitaalmarkten bijzonder veranderlijk en onvoorspelbaar kunnen zijn, vooral in periodes 
van snelle structurele veranderingen in het financiële systeem, zoals die zich in de afgelopen 
jaren hebben voorgedaan. Daar komt nog bij dat financiële instellingen wellicht nieuwe 
instrumenten zullen ontwikkelen om de belasting te ontwijken. 
i 
Het voorstel van de Commissie heeft ten doel schadelijke belastingconcurrentie tussen nationale 
belastingstelsels te voorkomen omdat die tot gevolg zou kunnen hebben dat de belastinggrondslag 
in sommige lidstaten wordt uitgehold, verstoringen die worden veroorzaakt door de 
belastingstelsels uit de weg te nemen en ervoor te zorgen dat de praktijk verenigbaar is met de 
regelgeving betreffende de interne markt. Het voorstel is dus niet ontwikkeld met het oog op het 
vinden van een nieuwe bron van eigen middelen. Het biedt inderdaad weinig houvast voor het 
baseren van nieuwe eigen middelen op een bronbelasting, ten eerste omdat die alleen geldt voor 
niet-ingezetenen die in een bepaalde lidstaat renteopbrengsten hebben, en ten tweede omdat het 
"coëxistentiemodel" het moeilijk maakt de grondslag te berekenen waarop de belasting wordt 
geheven. 
40 Zie van de Europese Gemeenschappen (1998), artikelen 4 en 5. 
41 Volgens een raming van Drèze en Malinvaud (1994), punt 9.2, blz. 98, bedragen de potentiële opbrengsten 1 
procent of meer van het BNP van de EU. Dat is duidelijk voldoende om een groot deel van de 
begrotingsbehoeften te financieren. De auteurs verklaren echter nergens hoe zij tot deze raming zijn gekomen. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
23 
Schema 7 
Bronbelasting op renteopbrengsten 
Criteria Beoordeling 
Billijkheid Vanwege de mobiliteit van kapitaal is de belasting nodig om in Fiscaal 
opzicht een evenwichtige behandeling van kapitaal en arbeid te 
waarborgen. Hoewel het vanuit dit oogpunt voor de hand lijkt te liggen 
deze belasting aan de EU toe te wijzen, is het de vraag of dat de 
billijkheid niet in het gedrang brengt. De hoogte van het spaargeld is 
evenredig aan de hoogte van het inkomen, dus deze belasting zou 
progressief kunnen worden genoemd. Momenteel is dit echter niet meer 
dan giswerk, want er zijn geen gegevens over grensoverschrijdende 
beleggingen en investeringen per lidstaat om dit voorstel aan te toetsen. 
Grondslagharmonisatie Onvolledig, hoewel er enige vooruitgang is geboekt. 
Zichtbaarheid voor 
belastingbetalers Zeer zichtbaar. 
Aansluiting bij 
gemeenschappelijk beleid Sluit aan bij de voorgestelde richtlijn voor een minimumbronbelasting. 
Tevens is deze belasting een aanvulling op de afschaffing van 
deviezencontroles en de liberalisatie van de kapitaalmarkt en de 
financiële markt, in die zin dat zij ervoor zorgt dat kapitaal geen 
preferentiële behandeling krijgt ten opzichte van arbeid. 
Toereikendheid, 
doeltreffendheid en 
kostendoelmatigheid De opbrengsten zijn onzeker, veranderlijk en onvoorspelbaar. De inning 
van de belasting door financiële instellingen is eenvoudig en brengt geen 
extra nalevingskosten met zich. Als een gemeenschappelijke 
minimumbelasting wordt vastgesteld, moet een administratief apparaat 
worden opgezet in verband met het toezicht en de naleving. 
3.8. ECB-privilege 
Het privilege komt voort uit de monopoliepositie van de centrale bank als uitgever van biljetten 
die als wettig betaalmiddel dienen, en die uiteraard geen rente dragen, of, in het geval van 
verplichte reserves, een lagere rente dragen dan het markttarief. Deze niet-rentedragende 
verplichtingen vormen de monetaire basis. De tegenhanger daarvan (overheidspapier en andere 
activa, zoals deviezenreserves) brengt wel rente op volgens het markttarief. De winst die daaruit 
voortkomt vormt de belangrijkste bron van opbrengsten van de centrale bank. In de praktijk komt 
een belasting op het privilege neer op een belasting op winsten van de ECB of de nationale 
centrale banken. 
De privilegeopbrengsten vloeien niet rechtstreeks naar de Schatkist maar naar de centrale bank, die 
vervolgens weer een deel van de winst overdraagt aan de regering. In tijden van hoge inflatie was 
dit privilege in verschillende lidstaten een belangrijke bron van overheidsinkomsten, alsmede in 
landen met een gereguleerd financieel systeem42. Sinds het begin van het convergentieproces en 
42 In de literatuur worden vele ramingen gegeven van de privilegeopbrengsten. Zie bijvoorbeeld de ramingen in 
Commissie van de Europese Gemeenschappen (1993a), tabel 32, blz. 90. Volgens de ramingen van Gros 
(1990) bedroegen deze opbrengsten in 1982 in Portugal 5,86 procent van het BNP, maar in 1993 slechts 0,80 
procent; voor Griekenland was dat 3,39 procent en 0,90 procent; voor Italië 1,45 procent en 0,75 procent; voor 
Spanje 1,87 procent en 0,91 procent; en voor Duitsland 0,48 procent en 0,52 procent; zie Gros (1990), tabel 
7.1, blz. 165. Zie ook Rovelli (1994) voor meer en uitvoeriger ramingen van de bron en de rol van het privilege 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-24-
de sterke daling van de inflatie in de afgelopen jaren vormt het privilege in praktisch alle lidstaten 
nog slechts een zeer gering aandeel van de begrotingsinkomsten. Bovendien heeft in de afgelopen 
jaren in bijna alle lidstaten de nationale bank een onafhankelijke positie gekregen, waardoor er niet 
meer van kan worden uitgegaan dat de winsten van de centrale bank automatisch naar de regering 
vloeien. Tenslotte zal, overeenkomstig de regels van het Verdrag betreffende de Europese Unie, 
het privilege in de toekomst toekomen aan de Europese Centrale Bank (ECB), als gevolg van haar 
monopoliepositie voor de uitgifte van bankbiljetten. Deze opbrengsten worden verdeeld over de 
aandeelhoudende centrale banken naar rato van hun gestorte aandelen in de ECB43, en vloeien dus 
indirect naar de regeringen van de lidstaten. Om de afdracht van de privilegeopbrengsten aan de 
EU-begroting mogelijk te maken zou dus de met dit privilege verband houdende winst van de 
nationale centrale banken rechtstreeks moeten worden belast. 
• Het privilege komt toe aan de £U omdat het voortkomt uit het gemeenschappelijk monetair 
beleid dat door de ECB wordt gevoerd, op niet-regionale schaal. In dit opzicht zijn de 
privilegeopbrengsten vergelijkbaar met de traditionele eigen middelen, die voortvloeien uit de 
toepassing van het handelsbeleid in de vorm van een gemeenschappelijk douanetarief. Het 
probleem van de billijkheid speelt hier niet direct. Als de transactietechnieken minder 
ontwikkeld zijn in de armere landen kan enigszins sprake zijn van een regressieve werking, 
omdat het bij het privilege gaat om een belasting op de monetaire tegoeden. Dit is echter 
waarschijnlijk van ondergeschikt belang, omdat in de EMU op grote schaal dezelfde 
transactietechnieken zullen worden gehanteerd. 
• 
• De belastinggrondslag is volledig geharmoniseerd en wordt gevormd door de winsten van de 
centrale bank. 
In de overgangsperiode vormt de behandeling van de lidstaten die niet deelnemen aan de EU 
een probleem. Bovendien moet voor de lidstaten die voor onbepaalde tijd niet deelnemen een 
mogelijkheid worden gevonden om toch bij te dragen door middel van een vergelijkbare 
belasting. Het is wellicht in dit geval niet eenvoudig om de nodige regelingen te treffen om 
de mogelijkheden van het privilege als bron van eigen middelen ten volle te benutten. 
Het ECB-privilege is niet zichtbaar voor de belastingbetalers. 
Het privilege als bron van eigen middelen zou gemakkelijk uitvoerbaar zijn, geringe 
administratieve lasten met zich brengen en zich niet lenen voor fraude en ontduiking. 
in de overheidsfinanciën van verschillende lidstaten. Buiter et. al. (1998), tabel 10.1, blz. 183, geven tenslotte de 
meest recente gegevens betreffende de rol van het privilege in de overheidsfinanciën van de lidstaten in de 
periode 1985 tot 1994. 
43 Zie artikel 33 van het Protocol betreffende de statuten van het Europees Stelsel van centrale banken en van de 
Europese Centrale Bank, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie. Dit artikel luidt als volgt "De 
nettowinst van de ECB wordt in de onderstaande volgorde overgedragen: (a) een door de Raad van bestuur 
vast te stellen bedrag, dat niet meer dan 20% van de nettowinst mag bedragen, wordt naar het algemeen 
reservefonds overgedragen tot een maximum van 100% van het kapitaal; (b) de resterende nettowinst wordt 
onder de aandeelhouders van de ECB verdeeld naar rato van hun gestorte aandelen". 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-25 
• Het is mogelijk dat het ECB-privilege aanzienlijke opbrengsten voor de EU-begroting 
oplevert. In een evenwichtstoestand is het ECB-privilege ongeveer gelijk aan de belasting op 
de nominale tegoeden, of het inflatiepercentage, en de verhouding tussen nominale tegoeden 
en BNP. Als prijsstabiliteit inhoudt dat het inflatiepercentage tussen de 0 en 2 procent ligt, en 
uitgaande van de veronderstelling dat de monetaire tegoeden ongeveer 10 procent van het 
BNP bedragen, dan zouden de privilegeopbrengsten tussen 0 en 0,2 procent van het BNP van 
de EU bedragen44. Het is echter duidelijk dat het hier om onzekere en onstabiele opbrengsten 
gaat, die grote schommelingen kunnen vertonen als gevolg van veranderingen in de 
transactietechnieken. 
Een ernstig bezwaar tegen het ECB-privilege als eigenmiddelenbron is het gebrek aan 
zichtbaarheid voor de belastingbetalers. Hoewel de onderliggende bron van de opbrengsten, de 
inflatie, zeer zichtbaar is, geeft deze geen enkele informatie over de kosten van de EU en de 
financiering daarvan. Tenslotte maken de transactietechnieken het steeds gemakkelijker monetaire 
tegoeden aan te houden in rentedragende activa, waardoor de belastinggrondslag van het ECB-
privilege in de toekomst zeer smal wordt. 
Schema 8 I 
Belasting op het ECB-privilege 
Criteria Beoordeling 
Billijkheid In de EMU kan het privilege worden toegewezen aan de lidstaten. 
Grondslagharmonisatie Volledig; in alle lidstaten identiek. 
'belasZgtetalers Als imPliciete belasting is het privilege niet zichtbaar. 
Aansluiting bij w rechtstreeks voort uit de EMU 
gemeenschappelijk beleid 
Waarschijnlijk levert deze belasting aanzienlijke opbrengsten op, die 
echter bijzonder onstabiel kunnen zijn omdat zij afhangen van de vraag 
naar monetaire tegoeden, die zelf weer beïnvloed wordt door de 
conjunctuurcyclus. Hoewel prijsstabiliteit in de EMU ook een stabiele 
Toereikendheid grondslag voor het privilege zou opleveren, zou deze grondslag als 
d alt ff ndhaid an gevolg van veranderingen in transactietechnieken en reële 
k t H I f had inkomensschommelingen smaller kunnen worden, waardoor de 
9 opbrengsten onbetrouwbaar en onvoorspelbaar worden. De 
administratie zou zeer eenvoudig zijn. Er zou slechts een minimaal 
aantal "belastingbetalers'' bij betrokken zijn (de nationale centrale 
banken) en de kosten voor naleving en toezicht zouden te 
verwaarlozen zijn. 
44 Een ander voorbeeld is Rovelli (1994), die volgens een vergelijkbare redenering de potentiële 
privilegeopbrengsten raamt bij verschillende combinaties van direct opeisbare deposito's en nominale 
rentetarieven (die voor inflatie staan); hij laat zien dat deze opbrengsten kunnen variëren van 0,004 procent van 
het BNP tot maar liefst 0,3 procent van het BNP; zie Rovelli (1994), tabel 6, blz. 41. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
26 
4. OPMERKINGEN TOT BESLUIT 
In de economische theorie zijn criteria te vinden voor het toewijzen van belastinginstrumenten aan 
verschillende bestuursniveaus in een federale structuur. Als eenmaal is vastgesteld dat bepaalde 
belastingen aan een hoger bestuursniveau toekomen, kan aan de hand van bijkomende criteria 
worden bepaald of de belastinginstrumenten geschikt zijn als bron van eigen middelen voor de 
financiering van de EU. Uit deze bijlage blijkt dat verschillende belastingen wel voldoen aan de 
economische criteria, maar dat ze bijna allemaal in meer of mindere mate tekortschieten als ze 
worden getoetst aan de bijkomende criteria. Sommige belastingen voldoen beter dan andere aan 
bepaalde criteria, maar als het erom gaat de EU-begroting volledig met nieuwe eigen middelen te 
financieren, voldoet geen enkele van de besproken belastingen in voldoende mate aan alle criteria. 
Dit is gedeeltelijk een weergave van waardeoordelen over het relatieve belang van elk criterium bij 
de beoordeling van mogelijke eigen middelen. In tabel 1 wordt een overzicht gegeven van de 
beoordeling van de mogelijke eigenmiddelenbronnen, gerangschikt op basis van de criteria in de 
drie studies die in de tabel worden genoemd en waarnaar in deze bijlage herhaaldelijk wordt 
verwezen. 
Tabel 1 
Rangorde van mogelijke nieuwe eigen middelen in drie studies 
CCs/EnergiebelastingW 
Gedifferentieerde BTW-heffing 
Accijnzen op tabak, alcohol en minerale olie 
Vennootschapsbelasting 
Communicatiebelastingen 
Inkomstenbelasting 
Bronbelasting op renteopbrengsten <1> 
ECB-privilege European 
Economy*2' 
1 
3 
4 
2/3 
-
5 
4 
2 Begg et. Al.<3> 
6 
1 
3 
4 
2 
5 
7 
8 Keen<4> 
2 
1 
4 
3/4 
-
5 
2 
3 
•; niet beschikbaar; (1) dit heeft geen betrekking op recente voorstellen van de Commissie: 
Bron: (2) Commissie van de Europese Gemeenschappen (1993a): op. cit., tabel 31, blz. 85. (3) Begg et. al. (1997): op. cit., tabel 
6.1, blz. 51; (4) Keen (1995): op. cit., tabel 3.14, blz. 81 
Het gaat hier om een rangorde; 1 is de optie waaraan de voorkeur wordt gegeven, 8 is de optie die 
het minst in aanmerking komt; gelijke cijfers geven aan dat de betrokken belastingen op een 
bepaald criterium gelijk scoren. In tegenstelling tot de andere studies die hier worden behandeld, 
vindt Spahn (1993) dat alle voorstellen sterke punten hebben, zonder dat hij een rangorde 
aanbrengt45. Uit deze tabel blijkt duidelijk dat als er een keuze zou moeten worden gemaakt, de 
45 Zie Spahn (1993), met name paragraaf 5 (Opmerkingen tot besluit), blz. 580-581. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-27-
BTW-optie wellicht als eigenmiddelenbron in aanmerking zou komen; deze optie wordt in twee 
van de drie in de tabel behandelde studies als eerste genoteerd en heeft bovendien de steun van het 
Europees Parlement in het verslag van het Europees Parlement (1994); zoals hierboven al werd 
opgemerkt, heeft de Commissie zich ook voorstander getoond van een C02/Energiebelasting. Dit 
gebrek aan overeenstemming weerspiegelt de meer fundamentele problemen in de huidige fase 
van de Europese integratie. 
Het is duidelijk dat het weliswaar mogelijk is een nieuwe bron van eigen middelen te vinden, maar 
dat dit een grondige voorbereiding vergt van alle betrokken partijen. Het spreekt echter niet 
vanzelf dat het versterken van de financiële onafhankelijkheid op zichzelf reden genoeg is voor het 
invoeren van nieuwe eigen middelen. Als daarvoor ook andere, meer algemene politieke 
argumenten kunnen worden aangevoerd, kunnen nieuwe eigen middelen worden ingevoerd als 
onderdeel van meer fundamentele, omvangrijke hervormingen. 
Tenslotte blijkt uit dit overzicht dat het niet waarschijnlijk is dat er één belasting is die aan alle 
criteria om als bron van eigen middelen voor de EU te dienen, beantwoordt. Een meer 
veelbelovende mogelijkheid zou kunnen zijn dat de gewenste kenmerken van verschillende 
middelen worden gecombineerd en dat aan de hand daarvan in de toekomst nieuwe eigen 
middelen worden ontwikkeld. Het is denkbaar dat er meer fundamentele veranderingen in het 
stelsel van eigen middelen van de EU zullen optreden, waarvan de invoering van nieuwe eigen 
middelen slechts een onderdeel is. 
Een van de mogelijkheden op de middellange termijn is een gedifferentieerd BTW-stelsel, dat 
veel zichtbaarder is dan het huidige stelsel, ongeveer zoals het Europees Parlement in zijn verslag 
(1994) heeft voorgesteld. Op de lange termijn, met als belangrijke doelstelling de versterking van 
de financiële onafhankelijkheid, doen zich verschillende mogelijkheden voor. Het ECB-privilege, 
een vorm van bronbelasting op renteopbrengsten, accijnzen en de communicatiebelastingen zijn 
reële mogelijkheden voor nieuwe eigen middelen, mits extra stappen worden genomen met het 
oog op de verdere integratie van de EU. De vooruitzichten voor nieuwe eigen middelen op basis 
van vennootschapsbelasting of inkomstenbelasting zijn minder gunstig. Als de ontwikkelingen 
op het gebied van milieu of vervoer het nodig maken specifieke belastingen in deze sectoren te 
heffen, zou de opbrengst daarvan kunnen worden toegewezen aan de EU-begroting, zodat de 
financiële onafhankelijkheid wordt bevorderd. 
Referenties 
Albi, E., R. Paredes and E. Corona (1997): "Corporate Tax as a Possible Fifth Own Community Resource: How Much 
Harmonisation is Necessary?", study XIX/B1/9602 prepared for the Commission of the European Communities 
DG-XIX. June. 
Begg, I., N. Grimwade and P. Price (1997): "The Own Resources of de Europese Unie: Analysis and Possible 
Developments", Report prepared for the Directorate-General for Research of the European Parliament, Draft 19th 
August 1997. 
Buchanan, J. (1950): "Federalism and Fiscal Equity", American Economic Review, 50. 
Buiter, W.t G. Corsetti, P. Pesenti (1998): Financial Markets and European Monetary Cooperation The Lessons of 
the 1992-93 Exchange Rate Mechanism Crisis, Cambridge University Press. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
- 28 -
Bureau, D. and P. Champsaur (1992): "Fiscal Federalism and European Economic Unification", American Economic 
Review, Papers and Proceedings, May. 
Commission of the European Communities (1989): Proposal for a Council Directive on a Common System of 
Withholding Tax on Interest Income, COM(89) final, Official Journal of the European Communities, C 14906. 
Commission of the European Communities (1992a): The Climate Challenge Economic Aspects of the Community's 
Strategy for Limiting C02 Emissions", European Economy no. 51, May. 
Commission of the European Communities (1992b): The Economics of Limiting C02 Emissions" European Economy 
Special Edition no. 1. 
Commission of the European Communities (1992c): The System of Own Resources, COM (92) 81 final, March 10. 
Commission of the European Communities (1992d): Report of the Committee of Independent Experts on Company 
'Taxation, March. 
Commission of the European Communities (1993a): "Stable Money - Sound Finances Community Public Finance in 
the Perspective of EMU", European Economy no. 53. 
Commission of the European Communities (1993b): The Economics of Community Public Finance", European 
Economy, Reports and Studies, no.5. 
Commission of the European Communities (1994a): Growth, Competitiveness, Employment, The Challenges and 
Ways Forward into the 21st Century, White Paper, Luxembourg. 
Commission of the European Communities (1994b): "Applying Market Principles to Government Borrowing; Growth 
and Employment, The Scope for a European Initiative", European Economy, Reports and Studies, no. 1. 
Commission of the European Communities (1995): Amended Proposal for a Council Directive Introducing a Tax on 
Carbon Dioxide Emissions and Energy, COM (95) 172 final, May 10. 
Commission of the European Communities (1996): A Common System of VAT A Programme for the Single Market, 
COM (328) final, July 22. 
Commission of the European Communities (1997a): "Budget Contributions, EU Expenditure, Budgetary Balances and 
Relative Prosperity of the Member States", paper prepared by DG-XIX and forwarded to the Ecofin Ministers by 
President Santer for their October 13 meeting. 
Commission of the European Communities (1997b): Proposal for Council Directive 97/30/EC Restructuring the 
Community Framework for the Taxation of Energy Products, Working Paper XXI/1055/97-EN. 
Commission of the European Communities (1997c): Proposal for Council Directive Restructuring the Community 
Framework for the Taxation of Energy Products, COM (97) 30 final. 
Commission of the European Communities (1997d): Action Plan for the Single Market, Communication of the 
Commission to the Council, CSE (97)1 final, June 4. 
Commission of the European Communities (1997e): "A Package to Tackle Harmful Tax Competition in de Europese 
Unie", COM (97) 564 final, November 5. 
Commission of the European Communities (1998): Proposal for a Council Directive to Ensure a Minimum of Effective 
Taxation of Savings Income in the Form of Interest Payments within the Community, COM (1998) 295 final, May 
20; and Official Journal of the European Communities, C 212, July 8,1998. 
Council Directive 91/680/EEC of December 16, 1991, Supplementing the Common System of Value Added tax and 
Amending Directive 77/388/EEC with a View to the Abolition of Fiscal Frontier, Official Journal of the European 
Communities L 37, December 31,1991. 
Courchene, T. (1993): "Reflections on Canadian Federalism: Are there Implications for European Economic and 
Monetary Union?", in Commission of the European Communities (1993b). 
De Grauwe, P. and L. Papademos (éd.): The European Monetary System in the 1990s, CEPS and Bank of Greece, 
Longman. 
7-10-1998 
BIJLAGE 2 
-29-
Devereux, M. and M. Pearson (1989): Corporate Tax Harmonisation, Institute of Fiscal Studies Report Series no. 35, 
Institute of Fiscal Studies, London. 
Devereux, M. (éd., 1996): The Economics of Tax Policy, Oxford University Press. 
Drèze, J. and E. Malinvaud (1994): "Growth and Employment: The Scope for a European Initiative", in Commission of 
the European Communities (1994b). 
Ecofin Council (1997): Conclusions of the Ecofin Council Meeting on 1 December 1997 Concerning Taxation Policy, 
Official Journal of the European Communities 98/C 2/01. 
European Communities Court of Auditors (1998): "Bilan du Système des Ressources Fondées sur la TVA et le PNB", 
draft, Spring. 
European Parliament (1984): "Draft Treaty Establishing de Europese Unie", Rapporteur A. Spinelli, February. 
European Parliament (1990): "Interim Report of the Committee on Budgets on the Financing of the European 
Community", Rapporteur Joan Colom I Naval, A3-0317/90. 
European Parliament (1994): "Draft Report on a New System of Own Resources for de Europese Unie", Rapporteur 
Horst Langes, Committee of Budgets, A3-0000/94. 
Gros, D. (1990): "Seigniorage and EMS Discipline", chapter 7 in De Grauwe and Papademos (éd.). 
Keen, M. (1995): "Objectives and Criteria of the Community's Fifth Own Resource", study prepared for the 
Commission of the European Communities DG-XIX, Final Report, December. 
MacDougall, D. (1977J: Report of the Study Group on the Role of Public Finance in European Integration, vol. I and II, 
Commission of the European Communities, Economic and Financial Series. 
Mintz, J. (1996): The Corporation Tax", chapter 4 in M. Devereux (éd., 1996). 
Padoa-Schioppa, T. (1987): Efficiency, Stability and Equity A Strategy for the Evolution of the Economic System of 
the European Community, Report of a Study Group Appointed by the Commission of the European 
Communities, and Presided by T. Padoa-Schioppa, H/49/87. 
Rovelli, R. (1994): "Reserve Requirements, Seigniorage and the Financing of the Government in an Economic and 
Monetary Union", in Commission of the European Communities (1994b). 
Spahn, B. (1993): The Consequences of Economic and Monetary Union for Fiscal Federal Relations in the 
Community and the Financing of the Community Budgef, in Commission of the European Communities (1993b). 
Verbeke, A., W. Winkelmans, H. Haralambides, A. van Klink and A. Veenstra (1998a): "Empirical Estimation of the 
Final Destination of Goods Imported through the Major European Gateways, Final Report - Partim Antwerp", 
study prepared for the Commission of the European Communities DG-XIX, March 11. 
Verbeke, A., W. Winkelmans, H. Haralambides, A. van Klink and A. Veenstra (1998b): "A Calculation of the 
Rotterdam Effect", study prepared for the Commission of the European Communities DG XIX, February. 
Wildasin, D. (1990): "Budgetary Pressures in the EEC: A Fiscal Federalism Perspective", American Economic 
Review, Papers and Proceedings, May. 
• • •> 
7-10-1998 
BIJLAGE 3 
Concept en berekening van het 
begrotingssaldo 
1. INLEIDING 
Het begrotingssaldo1, dat wil zeggen het verschil tussen hetgeen een lidstaat aan de begroting van de 
Europese Unie bijdraagt en hetgeen de EU in die lidstaat uitgeeft, wordt vaak beschouwd als een 
eenvoudig middel om de netto financiële voordelen van het lidmaatschap van de Europese Unie in 
één cijfer uit te drukken. De Commissie heeft reeds herhaaldelijk voor deze simplistische en 
misleidende benadering gewaarschuwd, die voorbijgaat aan het werkelijke evenwicht tussen de voor-
en nadelen die uit het lidmaatschap van de Unie voortvloeien2. 
In deze bijlage wordt kort ingegaan op de methodologische kwesties die door de berekening van het 
begrotingssaldo worden opgeworpen. In paragraaf 2 worden de moeilijkheden in verband met de 
berekening en de interpretatie van begrotingssaldi onderzocht; in paragraaf 3 komen alternatieve 
methoden voor de berekening van het begrotingssaldo aan bod, die teruggaan op verschillende 
omschrijvingen van uitgaven en bijdragen. Ten slotte worden in paragraaf 4 de twee definities van 
saldo die in dit verslag worden gebruikt - de "operationele" definitie en de "Britse correctie" 
definitie - uitgelegd. 
2. PROBLEMEN MET HET CONCEPT BEGROTINGSSALDO3 
Het begrotingssaldo lijkt een eenvoudig gegeven, maar het is geen correcte maatstaf van de voordelen 
van het lidmaatschap van de EU. 
Budgettaire stromen zijn niet het enige voordeel van het lidmaatschap van de EU. Er zijn immers niet 
alleen financiële maar ook niet-financiële voordelen en verplichtingen. De niet-budgettaire dimensie 
is zelfs van groter belang dan de budgettaire. Zo kunnen de voordelen van gemeenschappelijke 
doelstellingen als liberalisatie van het handelsverkeer en economische integratie niet alleen maar in 
termen van budgettaire stromen worden uitgedrukt. Begrotingsmiddelen komen trouwens niet alleen 
de ontvangers ervan ten goede, maar ook de andere lidstaten in de vorm van terugverdieneffecten; 
typische voorbeelden zijn de Structuurfondsen en de externe uitgaven, waar de uitvoering van 
projecten vaak tot aankopen van goederen en diensten in andere lidstaten leidt. 
Begrotingssaldi worden vaak "netto saldi" genoemd. De In dit verslag gebruikte term begrotingssaldo, die de voorkeur krijgt boven 
netto saldo, ligt echter meer voor de hand; in de eerste plaats omdat het concept saldo reeds op zichzelf op een verschil duidt en in 
de tweede plaats omdat het overbodig is begrotingsposities nader te omschrijven met netto of bruto. Het concept begrotingssaldo 
beoogt met name het verschil tussen de bijdragen aan en de ontvangsten uit de EU-begroting weer te geven. 
Deze kwesties zijn uitvoerig besproken in het document van de Europese Commissie (1997): "Begrotingsbijdragen. EU-uitgaven. 
begrotingssaldi en relatieve welvaart van de lidstaten", mededeling van voorzitter Santer aan de Ecofin-Raad van 13 oktober 1997. 
Deze paragraaf is grotendeels gebaseerd op argumenten uit het document van de Commissie dat in voetnoot 2 wordt genoemd en 
dat bestemd was voor de Ecofin-Raad; zie Europese Commissie (1997), punt 4, p. 8-9. 
07-10-1998 
BIJ LAG L 3 
-2-
De begrotingssaldi, zoals zij traditioneel worden gemeten, geven de voordelen van het EU-
lidmaatschap om ten minste drie redenen niet juist weer: 
• Ten eerste zeggen zij niets over de positieve externe effecten van het EU-beleid; zo komen de 
uitgaven in het kader van het GLB, de structuurmaatregelen en het externe beleid niet alleen de 
directe ontvangers ten goede, maar hebben zij ook spill-over-effecten tot buiten de nationale 
grenzen; 
• Ten tweede kunnen de uiteindelijke begunstigden van het uitgavenbeleid van de EU dikwijls 
niet onmiddellijk worden geïdentificeerd; de GLB-uitgaven voor exportrestituties bijvoorbeeld 
kunnen worden genoteerd als toegewezen aan de lidstaten waaruit de goederen zijn uitgevoerd, 
terwijl de uiteindelijke begunstigden in feite producenten in andere lidstaten zijn. Een ander 
voorbeeld zijn de uitgaven voor onderzoek, waar multinationale consortia om EU-betalingen 
verzoeken aan een lid van het consortium of op een bankrekening in België of Luxemburg; 
• Ten derde zijn de EU-begrotingsuitgaven zeer heterogeen, zodat vergelijkingen van de totale 
ontvangen bedragen vaak geen zin hebben bij de beoordeling van het 'Voordeel" dat uit 
dergelijke betalingen voortvloeit. Betalingen uit de Structuurfondsen verhogen de middelen van 
de ontvangende landen met het exacte bedrag van de geregistreerde betaling (hoewel er 
belangrijke spill-over-effecten kunnen zijn bij de besteding van de middelen); anderzijds 
verhogen de betalingen voor de aankopen van goederen en diensten (een groot deel van de 
administratieve uitgaven) de middelen in het ontvangende land slechts voor een gedeelte van 
het totale bedrag (de toegevoegde waarde die in dat land wordt gecreëerd). Tussen deze twee 
extremen liggen verschillende categorieën van uitgaven met een verschillende graad van 
"voordeel" voor het ontvangende land die het moeilijk maken bepaalde uitgavenposten uit te 
sluiten of ze tot betekenisvolle groepen samen te voegen. 
3. PROBLEMEN BIJ HET METEN EN INTERPRETEREN: VERSCHILLENDE DEFINITIES VAN 
BEGROTINGSSALDO 
In deze paragraaf worden enkele belangrijke definitieproblemen besproken die de betrouwbaarheid 
van de methoden voor de berekening van het begrotingssaldo beïnvloeden en dikwijls ondermijnen. 
Bij de berekening van het begrotingssaldo moeten ten minste vier belangrijke keuzen worden 
gemaakt: 
i) de posten die moeten worden opgenomen in de berekening van de bijdragen van de lidstaten aan 
de EU-begroting; 
ii) de posten die moeten worden opgenomen in de berekening van de uitgaven van de EU in elke 
lidstaat; 
iii) het gebruik van kasgegevens dan wel van gegevens op basis van rechten en verplichtingen 
(inclusief de vraag hoe rekening moet worden gehouden met de overdracht van overschotten van 
voorafgaande jaren); 
iv) de mogelijkheid om de som van de begrotingssaldi aan te passen, zodat deze gelijk is aan nul. 
07-10-1998 
BIJLAGE 3 
-3-
Met betrekking tot de bijdragen aan de EU-begroting moet worden uitgemaakt hoe de 
douanerechten en de landbouwheffingen (traditionele eigen middelen, TEM) het beste kunnen 
worden behandeld. Ongetwijfeld kunnen steekhoudende argumenten worden aangevoerd om deze 
eigen middelen bij de berekeningen volledig buiten beschouwing te laten, daar zij het resultaat zijn 
van communautaire beleidsmaatregelen en bij uitstek onder een hoger bestuurlijk niveau ressorteren 
dan dat van de regio of de staat waar zij worden geïnd. Hoewel dit formeel wellicht juist is, wordt 
vaak gezocht naar een mogelijkheid om deze middelen in de berekeningen op te nemen zodat de 
realiteit van een evenwichtige begroting wordt weerspiegeld. De opneming kan op basis van de 
feitelijke kasstromen geschieden, dan wel door de totale opbrengst van de TEM volgens een bepaalde 
verdeelsleutel (bijvoorbeeld op basis van het aandeel in het BNP van de EU) weer aan de 
verschillende lidstaten toe te rekenen. 
Eveneens van belang is de wijze waarop de TEM in het correctiemechanisme ten behoeve van het 
VK worden behandeld. Doordat bij de berekening van de correctie wordt uitgegaan van het aandeel 
van het Verenigd Koninkrijk in de gecombineerde BTW- en BNP-afdrachten4, houdt het mechanisme 
impliciet rekening met de TEM. Deze worden echter weer aan de lidstaten toegerekend naar gelang 
van hun gecombineerde BTW- en BNP-afdrachten (hetgeen - zoals elders in dit verslag wordt 
duidelijk gemaakt - nauwelijks verschilt van een toerekening op basis van een vaste BNP-sleutel). 
De uitgaven van de Europese Unie in de lidstaten dienen per definitie lager te zijn dan de totale 
EU-uitgaven. De uitgaven van de EU in derde landen hebben ongetwijfeld aanzienlijke spill-over­
effecten voor de lidstaten en worden vaak rechtstreeks aan EU-onderdanen betaald. Het zou echter 
onlogisch - en vanuit praktisch oogpunt ook bijna onmogelijk - zijn deze uitgaven expliciet aan een 
specifieke lidstaat toe te rekenen. Bovendien zijn er enkele kleine uitgavenposten die om praktische 
redenen bijna niet aan afzonderlijke lidstaten kunnen worden toegerekend (zoals overdrachten in 
verband met de deelname van de Unie in het kapitaal van het Europees Investeringsfonds, uitgaven 
voor dienstreizen van EU-ambtenaren, enz.). De andere uitgaven worden vaak de "toegerekende 
uitgaven"5 genoemd en komen overeen met circa 94 % van de totale uitgaven. 
Terwijl er in brede kring overeenstemming heerst over de uitsluiting van de zojuist genoemde posten, 
lopen de meningen uiteen over de noodzaak van andere aanpassingen. De meest omstreden kwestie 
betreft de inaanmerkingneming van de administratieve uitgaven. De argumenten vóór de uitsluiting 
van deze uitgaven gaan terug op het heterogene karakter van de EU-uitgaven, waarop in het begin 
van deze bijlage werd gewezen. In de EU-terminologie worden met de toegerekende beleidsuitgaven6 
Door middel van een gecompliceerde methode waarbij eerst het Britse aandeel in het BTW-stelsel van vóór 1988 wordt berekend en 
vervolgens de verandering in verband met het huidige stelsel wordt toegevoegd of afgenomen (het zogenaamde "voordeel voor het 
VK van het nieuwe stelsel", zie bijlage 4). 
Het begrip "toegerekende uitgaven" is in verband met de Britse correctie gedefinieerd in het document "Wijze van 
berekening, overmaking en opvoering op de begroting van de correctie van de budgettaire onevenwichtigheden 
overeenkomstig de artikelen 4 e*n 5 van het besluit van de Raad betreffende het stelsel van eigen middelen van de 
Gemeenschappen", Raad van de Europese Unie, doe. 5455/94,9 maart, 1994, hoofdstuk IV.2. 
Beleidsuitgaven worden in artikel 19, lid 1, van het Financieel Reglement van 21 december 1977 (PB L 356 van 
31.12.1997) omschreven als de in deel B van de begroting opgenomen uitgaven van de Commissie voor 
beleidsmaatregelen. 
07-10-1998 
BUI AGE 3 
-4-
de toegerekende uitgaven bedoeld waarop de administratieve uitgaven in mindering zijn gebracht, 
met andere woorden de uitgaven zonder de posten die in deel A van de EU-begroting zijn 
opgenomen, en zonder de uitgaven van de andere EU-instellingen. Het begrotingssaldo zoals gemeten 
door deze omschrijving van de uitgaven, wordt hier de operationele definitie genoemd. 
Enkele lidstaten berekenen en publiceren ramingen met betrekking tot het begrotingssaldo die op een 
nog nauwere definitie van de uitgaven zijn gebaseerd, waarin enkel rekening wordt gehouden met de 
geldstromen die via de nationale schatkisten lopen (en die gemakkelijk door de ministeries van 
Financiën kunnen worden geïdentificeerd). In deze omschrijving van de uitgaven worden niet alleen 
de administratieve uitgaven buiten beschouwing gelaten, maar ook alle betalingen die de EU-
instellingen rechtstreeks aan de uiteindelijke begunstigden verrichten (zoals onderzoekscontracten, 
leningen en subsidies in het kader van verschillende zogenaamde "interne" beleidsmaatregelen). 
De kasgegevens en de gegevens op basis van rechten en verplichtingen lopen soms zeer sterk 
uiteen. Met name het feit dat de BTW- en de BNP-afdrachten van alle lidstaten en de cijfers voor de 
Britse correctie moeten worden aangepast op basis van betrouwbare statistische gegevens die eerst 
met aanzienlijke vertraging beschikbaar komen, heeft tot gevolg dat niet te verwaarlozen betalingen -
in beide richtingen - buiten het referentiejaar kunnen plaatsvinden. De belangrijkste vertekening 
wordt echter veroorzaakt door overschotten uit voorafgaande jaren, die vanjaar tot jaar sterk kunnen 
verschillen. Zo was het overschot aan het einde van 1995 uitzonderlijk hoog (9,2 miljard ecu) en, 
naar achteraf bleek, meer dan tweemaal zo hoog als het niet-bestede overschot aan het einde van 1996 
(4,4 miljard ecu). Op basis van de kasgegevens waren de begrotingssaldi van alle lidstaten in 1996 
daarom in totaal zo'n 5 miljard ecu hoger tengevolge van de verandering in de omvang van het niet-
bestede overschot. Door een dergelijk effect kan een vergelijking tussen de begrotingssaldi van 
verschillende jaren sterk worden vertekend. 
Door de omschrijving van begrotingssaldo die bij de berekening van de Britse correctie wordt 
gebruikt, wordt de kwestie van de niet-bestede overschotten omzeild. Daar de berekening van het 
saldo is gebaseerd op het verschil tussen het aandeel in de bijdragen aan de EU-begroting en het 
aandeel in de EU-uitgaven, vermenigdvuldigd met de totale EU-uitgaven, wordt er bij de berekening 
impliciet vanuit gegaan dat de som van alle betalingen aan de EU-begroting elk jaar gelijk is aan het 
bedrag van de EU-uitgaven. 
Dikwijls wordt voorgesteld om de restrictie op te leggen dat de som van de begrotingssaldi op nul 
moet uitkomen. Aldus wordt getracht de discussie op het verdelingsvraagstuk binnen de EU te 
concentreren: wat een bepaald land netto "betaalt", moet een ander land netto hebben "ontvangen". 
Zonder aanpassing komt het totaal van de cijfers echter niet op nul uit, maar op een negatief cijfer dat 
gelijk is aan de niet-toegerekende uitgaven (voornamelijk uitgaven buiten de EU). Dit zou tot gevolg 
hebben dat sommige lidstaten zich op het standpunt stellen dat zij aan andere partners financiële 
middelen hebben overgemaakt, die vervolgens de EU hebben verlaten. 
De aanpassing van de begrotingssaldi zodat de som ervan op nul uitkomt, kan op verschillende 
wijzen geschieden die onvermijdelijk andere distorsies tot gevolg hebben en die een vergelijking 
tussen de begrotingssaldi van twee jaren bemoeilijken. De twee meest gebruikte methoden zijn de 
verlaging van de bijdragen aan de EU-begroting tot het niveau van de toegerekende uitgaven (waarbij 
het procentuele aandeel van elke lidstaat op hetzelfde niveau wordt gehandhaafd) of de verhoging van 
07-10-1998 
BIJLAGE 3 
-5-
de toegerekende uitgaven tot het niveau van de werkelijk verrichte betalingen. Bij de eerste methode 
wordt er impliciet vanuit gegaan dat de niet-toegerekende uitgaven over de lidstaten worden verdeeld 
naar gelang van hun bijdrage aan de EU-begroting; bij de tweede methode worden de niet-
toegerekende uitgaven in dezelfde procentuele verhouding als de toegerekende uitgaven over de 
lidstaten verdeeld. Bovendien wordt bij beide methoden de totale omvang van elk begrotingssaldo 
(evenals de som van de absolute waarde van alle saldi) verlaagd. 
De methode die ten grondslag ligt aan de berekening van de Britse correctie - die gebaseerd is op het 
verschil tussen het aandeel in de bijdragen en het aandeel in de uitgaven - levert een reeks 
begrotingssaldi op waarvan de som op nul uitkomt. Bij deze methode wordt er impliciet vanuit 
gegaan dat de niet-toegerekende uitgaven in dezelfde procentuele verhouding worden verdeeld als de 
toegerekende uitgaven. 
4. DE IN HET VERSLAG GEBRUIKTE DEFINITIES 
De combinatie van de twee of drie belangrijkste veronderstellingen die kunnen worden aangenomen 
met betrekking tot de vier factoren die in de bovenstaande paragraaf 3 zijn besproken, levert reeds 30 
à 40 - zeer goed verdedigbare - definities van het begrip begrotingssaldo op. Hoewel de uit deze 
verschillende definities voortvloeiende ramingen bij de grotere lidstaten grotendeels hetzelfde beeld 
laten zien, kan het gebruik van verschillende definities bij de kleinere lidstaten tot significant 
verschillende resultaten leiden en een vergelijking tussen twee jaren aanzienlijk vertekenen. 
In dit verslag heeft de Commissie twee definities gebruikt, te weten de "Britse correctie" definitie en 
de operationele definitie. Alleen de eerste wordt tot op zekere hoogte officieel erkend, op basis van 
de regeling van Fontainebleau en door het gebruik ervan bij de berekening van de Britse correctie; de 
tweede strookt met de informatie die de Commissie de lidstaten vanaf 1995 elk jaar - op 
vertrouwelijke basis - verstrekt. 
4.1. De "Britse correctie" definitie 
Bij deze definitie wordt uitgegaan van de kasgegevens, dat wil zeggen alle betalingen die in een 
bepaald jaar aan of uit de EU-begroting worden verricht7. De belangrijkste gevolgen van deze 
definitie zijn als volgt: 
• De TEM-afdrachten worden impliciet weer aan de lidstaten toegerekend naar gelang van hun 
BTW- en BNP-afdrachten; 
Uit oogpunt van eenvoud is bij de berekeningen geen rekening gehouden met het zogenaamde "voordeel voor het 
VK van het nieuwe stelsel" en zijn de kasgegevens gebruikt, in plaats van de gegevens op basis van rechten en 
verplichtingen. 
07-10-1998 
BIJLAGE 3 
-6-
• Voor de ramingen geldt de restrictie dat zij op nul moeten uitkomen, en de totale absolute 
omvang van de saldi wordt verlaagd door uitsluiting van de uitgavenposten die niet kunnen 
worden toegerekend (i.e. ongeveer 5 à 6 procent); 
• De gegevens worden beïnvloed door de aanpassingen van de bijdragen die betrekking hebben op 
voorafgaande jaren, maar niet door de mutatie van het overschot van het lopende jaar; 
• De uitgavenstromen waarmee rekening wordt gehouden, zijn die van de zogenaamde 
"toegerekende uitgaven". Dit betekent dat circa 6% van de uitgaven buiten beschouwing wordt 
gelaten (met name de uitgaven buiten de Europese Unie en enkele kleine posten die, om 
technische of conceptuele redenen, nauwelijks kunnen worden toegerekend). De administratieve 
uitgaven en de uitgaven voor de andere EU-instellingen zijn echter in de berekening opgenomen. 
4.2. De operationele definitie 
Deze definitie is eveneens gebaseerd op de kasgegevens. De belangrijkste gevolgen van deze definitie 
zijn als volgt: 
• Het gebruikte concept van de EU-uitgaven is dat van de zogenaamde toegerekende 
beleidsuitgaven, dat wil zeggen de toegerekende uitgaven zonder de administratieve uitgaven 
zoals bedoeld in deel A van de EU-begroting, en zonder de uitgaven van het Europees 
Parlement, de Raad, het Hof van Justitie, de Rekenkamer, het Economisch en Sociaal Comité en 
het Comité van de Regio's8; 
• De TEM-afdrachten worden geacht volledig te zijn betaald door de lidstaat die deze middelen 
aan de EU-begroting afdraagt; 
• Voor de ramingen geldt niet de restrictie dat zij op nul moeten uitkomen; 
• De ramingen blijken bijzonder variabel te zijn door aanpassingen in verband met voorafgaande 
jaren en, bovenal, door de overdracht van overschotten uit voorafgaande jaren; 
• Er worden geen correcties aangebracht in de uitgavenstromen, die volledig in de berekening 
worden opgenomen. 
In het meest ideale geval zouden deze ramingen moeten worden opgenomen in een tabel waarin een 
16e regel is voorzien voor de "Rest van de wereld" en een 17e regel voor de toevoegingen aan het 
overschot van het lopende jaar en voor de afneming van het overschot van het vorige jaar (met 
dienovereenkomstige aanpassingen in de 15 regels voor de lidstaten). Voorts zou in deze tabel het 
bedrag van de uitgaven voor deel A van de begroting moeten worden vermeld. 
8 Zie voetnoot 6. 
07-10-1998 
BIJLAGE 4 
De budgettaire correctie ten behoeve van het Verenigd 
Koninkrijk 
1. INLEIDING 
Deze bijlage bevat een overzicht van de werking van het correctiemechanisme ten behoeve van het 
Verenigd Koninkrijk, dat in 1984 bij de regeling van Fontainebleau werd ingevoerd. Om te 
beginnen wordt in herinnering gebracht wat de aanleiding voor deze regeling was en wat zij inhield. 
Vervolgens wordt geschetst hoe de begrotingsonevenwichtigheid van het Verenigd Koninkrijk zich 
in het verleden heeft ontwikkeld en wat de toekomstige ontwikkeling zou kunnen zijn, zulks tegen 
de achtergrond van de hervormingsvoorstellen die de Commissie (in Agenda 2000) heeft 
voorgesteld. In de vierde paragraaf wordt de werking van het mechanisme geëvalueerd en worden 
enkele, daarmee samenhangende kwesties besproken. De laatste paragraaf gaat in op de gevolgen 
van het mechanisme voor het afroepingspercentage van de BTW-middelen en analyseert de 
mogelijkheid om dit percentage definitief vast te leggen. 
Grafiek 1 
Begrotingsonevenwichtigheid van het VK en compensatie 
("operationeel" saldo vóór en na compensatie; In procent van het BNP van het VK) 
0.8 
0.6 
0.4 
0.2 
1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 
2. OORSPRONG VAN HET MECHANISME 
De kwestie van de Britse begrotingsonevenwichtigheid werd onmiddellijk na de toetreding van het 
Verenigd Koninkrijk tot de Europese Gemeenschap actueel. De aanzienlijke onevenwichtigheid was 
grotendeels het gevolg van twee factoren : 
i) de Britse landbouwsector was relatief kleiner en structureel anders dan die van de andere 
lidstaten, waardoor het Verenigd Koninkrijk minder subsidies uit hoofde van het GLB ontving; 
07-10-98 
BIJLAGE 4 
-2-
ii) de bijdrage van het Verenigd Koninkrijk aan de financiering van de communautaire begroting 
was verhoudingsgewijs hoger, doordat het aandeel van het Verenigd Koninkrijk in de uniforme 
BTW-grondslag relatief hoger is dan zijn aandeel in het totale BNP van de Gemeenschap. 
In maart 1975 werd in Dublin overeenstemming bereikt over een eerste mechanisme om de kwestie 
van de Britse begrotingsonevenwichtigheid te regelen. Dit mechanisme - dat bekend staat als de 
"dynamische remmen" - beoogde te voorkomen dat de Britse bijdrage aan de EU-begroting te hoog 
opliep. De bijdrage zou worden afgetopt wanneer tegelijkertijd aan drie voorwaarden was voldaan 
(BBP per hoofd van de bevolking lager dan 85 procent van het communautaire gemiddelde, 
economische groei lager dan 120% van het communautaire gemiddelde, aandeel in de stortingen 
van de eigen middelen 10% hoger dan het aandeel in het totale communautaire BBP). Geen enkele 
Grafiek 2 
Begrotingssaldo van het Verenigd Koninkrijk 
(Britse correctie definitie, in procent van het BNP; op basis van rechten en verplichtingen; zie tabel 7, Annex B en deze bijlage ;1998: raming) 
3SS\ 
1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 
lidstaat heeft ooit aan deze drie voorwaarden voldaan; bijgevolg is het mechanisme nooit toegepast. 
Een tweede correctiemechanisme werd vastgesteld door de Europese Raad van Dublin van 
november 1979. Dit mechanisme zorgde voor compensatie via de uitgaven in de vorm van 
specifieke maatregelen ten behoeve van het Verenigd Koninkrijk. 
Het huidige mechanisme werd door de Europese Raad van Fontainebleau van juni 1984 vastgesteld 
en de toepassing ervan werd geregeld bij het besluit van 7 mei 1985. Dit besluit bevatte een 
overgangsregeling - een vermindering van de BTW-bijdrage van het Verenigd Koninkrijk in 1985 
met 1 miljard ecu - en de regels voor de berekening van de toekomstige correcties : 
• De bijdrage van het Verenigd Koninkrijk aan de communautaire begroting wordt verlaagd met 
een bedrag dat gelijk is aan 66% van zijn begrotingsonevenwichtigheid. Deze 
onevenwichtigheid wordt berekend door het verschil tussen het procentuele aandeel van het 
Verenigd Koninkrijk in de BTW-afdrachten aan de communautaire begroting en het 
07-10-98 
BIJLAGE 4 
procentuele aandeel van dit land in de toegerekende uitgaven te vermenigvuldigen met het 
totaal van de toegerekende uitgaven. Bij sommige uitgaven (bijvoorbeeld die in derde landen) 
kan er onmogelijk van worden uitgegaan dat deze ten voordele van een bepaalde lidstaat zijn 
verricht. Daarom worden de totale communautaire betalingen -bij de berekening van het 
aandeel van het Verenigd Koninkrijk in de betalingen van de Gemeenschap, alsook bij de 
berekening van de totale onevenwichtigheid - vervangen door het totaal van alle betalingen die 
aan een specifiek land kunnen worden toegerekend (deze betalingen worden gewoonlijk de 
"toegerekende uitgaven" genoemd - zie voetnoot 5 van bijlage 3); 
• De onderfinanciering komt ten laste van alle lidstaten naar gelang van hun respectieve aandeel 
in de BTW-betalingen (met uitzondering van Duitsland, dat slechts twee derde van zijn 
normale aandeel betaalt, waarbij het saldo volgens dezelfde criteria over de overige lidstaten 
wordt verdeeld). 
Het eigenmiddelenbesluit van 1988 had een ingrijpende wijziging van het stelsel van eigen 
middelen tot gevolg, doordat een nieuwe middelenbron op basis van het BNP werd geïntroduceerd 
en het belang van de BTW-middelen werd verminderd. Tengevolge van deze wijzigingen, die de 
oorzaken van de Britse begrotingsonevenwichtigheid beoogden te verhelpen, moest het 
correctiemechanisme op bepaalde punten worden aangepast. De aanpassingen waren als volgt: 
i) de berekening van het restitutiebedrag alsof de begroting nog steeds volledig door de niet-
afgetopte BTW werd gefinancierd (systeem van vóór 1988); 
ii) de verlaging van de aldus berekende restitutie met de "besparingen"1 die het Verenigd 
Koninkrijk op zijn bijdrage realiseerde tengevolge van de wijzigingen die in 1988 waren 
geïntroduceerd (het zogenaamde "voordeel voor het Verenigd Koninkrijk van het nieuwe 
systeem")\ 
iii) de financiering van de Britse correctie door de andere lidstaten op grond van hun aandeel in het 
BNP van de Gemeenschap. De verlaging van het Duitse aandeel met een derde werd 
gehandhaafd. 
3. ONTWIKKELING VAN DE BRITSE CORRECTIE SEDERT DE INVOERING ERVAN 
Er valt geen duidelijke trend waar te nemen met betrekking tot de begrotingsonevenwichtigheid van 
het Verenigd Koninkrijk of de Britse correctie (zie grafiek 1). 
De begrotingssaldi van alle lidstaten fluctueren zeer sterk om de in bijlage 3 genoemde redenen 
(ontwikkeling van de uitgaven, verschillende economischegroeipercentages, 
wisselkoersveranderingen, overdracht van niet-bestede overschotten uit voorafgaande jaren, 
aanpassingen voor voorafgaande jaren, enz.). Het begrotingssaldo van het Verenigd Koninkrijk 
varieert echter nog sterker door de werking van het correctiemechanisme zelf, omdat de correctie 
immers met één jaar vertraging wordt betaald (een uitzonderlijk omvangrijke onevenwichtigheid in 
1 Deze besparingen zijn gelijk aan het verschil tussen het bedrag dat het Verenigd Koninkrijk betaalt op basis van de 
(afgetopte) BTW- en BNP-middelen in het kader van het stelsel van 1988, en het bedrag dat het Verenigd 
Koninkrijk onder het stelsel van vóór 1988 zou hebben betaald (alleen niet-afgetopte BTW). 
07-10-98 
BU" AGE 4 
-4-
Grafiek 3 
Britse correctie 
( in procent van BNP; op basis van rechten en verplichtingen ) 
1995-97: voorlopige cijfers; 1998: raming) 
87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 
een bepaald jaar leidt tot een hoge correctie, die het daaropvolgende jaar wordt betaald; de 
eventueel normale begrotingsonevenwichtigheid van dat jaar wordt hierdoor nog verder verlaagd, 
enz.). Bovendien dienen op grond van de begrotingsvoorschriften in de begroting van het jaar / 
onder de begrotingspost "Britse correctie" twee verschillende correcties te worden opgenomen : de 
voorlopige correctie voor het jaar t-1 en de definitieve correctie voor het jaar t-4. Het is duidelijk dat 
de som van de twee correcties geen economische betekenis heeft. Kolom 5 van tabel 7 in bijlage 8 
geeft de Britse correctie weer zoals opgenomen in de begroting van het jaar / (dat is de som van de 
Britse correctie voor het jaar t-4 plus de voorlopige correctie voor het jaar t-1); in kolom 2 is de 
definitieve Britse correctie voor het jaar t-4 opgenomen. 
Voorts schrijven de begrotingsregels - met het oog op de berekening van de definitieve Britse 
correctie voor het jaar t-4 - voor dat een Britse onevenwichtigheid moet worden berekend op basis 
van de BNP- en de BT W-afdrachten en de toegerekende uitgaven voor het jaar / (dat wil zeggen 
vier jaar later). Op basis van deze gegevens kan de Britse onevenwichtigheid voor het jaar t-4 
worden geraamd, die in kolom 1 van tabel 7, bijlage 8, wordt weergegeven. De aldus berekende 
onevenwichtigheid van het VK verschilt van de onevenwichtigheden in de tabellen 6a en 6b van 
bijlage 8; deze laatste zijn geraamd op basis van de BNP- en de BTW-afdrachten en de 
toegerekende uitgaven zoals die één jaar na het begrotingsjaar bekend zijn. Het gebruik van de 
definitie waarop het correctiemechanisme is gebaseerd (grafiek 2), zorgt op zichzelf voor een 
stabieler beeld omdat deze definitie niet wordt beïnvloed door de overdracht van de overschotten 
(zie bijlage 3). 
Afgezien van kortetermijnfluctuaties is de begrotingsonevenwichtigheid van het Verenigd 
Koninkrijk sinds 1985 betrekkelijk stabiel gebleven: gemiddeld beliep de onevenwichtigheid vóór 
correctie ongeveer een half procentpunt van het Britse BNP. Bijgevolg is ook hel bedrag van de 
correctie betrekkelijk stabiel gebleven. 
07-10-98 
BIJLAGE 4 
5-
Deze ontwikkeling is beïnvloed door diverse factoren, die elkaar grotendeels lijken te hebben 
geneutraliseerd. Zoals reeds is opgemerkt, kan de begrotingsonevenwichtigheid van het Verenigd 
Koninkrijk op twee factoren worden teruggevoerd: het betrekkelijk omvangrijke aandeel van het 
Grafiek 4 
Aandeel van het VK in de (BTW en BNP) afdrachten 
En in de (toegerekende) EU uitgaven 
(in percent van totalen;op basis van rechten en verplichtingen; 
1995-97: voorlopige cijfers; 1998: raming) 
87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 
Verenigd Koninkrijk in de gecombineerde BTW- en BNP-grondslag (aan de ontvangstenzij de), en 
het feit dat het Verenigd Koninkrijk weinig landbouwsubsidies ontvangt (aan de uitgavenkant). 
De verlaging van het relatieve gewicht van de BTW-middelen, die bij de besluiten van 1988 en 
1992 werd goedgekeurd, zou de onevenwichtigheid en de correctie sterk moeten hebben verlaagd. 
Het effect op de correctie werd echter tenietgedaan door de bepaling dat de correctie onveranderd op 
basis van het stelsel van vóór 1988 moest worden berekend en dat het resultaat van deze berekening 
moest worden verlaagd met een bedrag gelijk aan het zogenaamde "voordeel" dat het Verenigd 
Koninkrijk dank zij het nieuwe stelsel verkreeg. Uit de jaarlijkse berekeningen van dit "voordeel" 
blijkt dat de veranderingen tot dusverre nauwelijks van invloed zijn geweest op de omvang van de 
onevenwichtigheid. In de laatste twee à drie jaar is hun invloed wellicht significanter geworden, 
mede in verband met de feitelijke verlaging van het gewicht van de BTW-middelen; desondanks 
zijn de gevolgen niet omvangrijk genoeg om in de algemene trend waarneembaar te zijn. 
Aan de uitgavenkant van de EU-begroting hebben zich meer fundamentele veranderingen 
voorgedaan. De landbouwuitgaven, die in 1984 circa 70 procent van de toegerekende uitgaven voor 
hun rekening namen, maken thans niet meer dan 50 procent van de begroting uit. Op zichzelf zou 
deze verandering moeten hebben bijgedragen tot de verlaging van de begrotingsonevenwichtigheid 
van het Verenigd Koninkrijk. De uitgavencategorie die gedurende deze periode het snelst steeg, was 
echter die van de Structuurfondsen. Daar de uitgaven onder de Structuurfondsen specifiek op 
herverdeling zijn gericht en in de zogenaamde "cohesielanden" worden geconcentreerd, nam het 
Britse aandeel in de totale EU-uitgaven niet toe. Sinds 1992 is de herverdelingscomponent in de 
totale EU-uitgaven namelijk sterker geworden. 
07-10-98 
BIJLAGE 4 
-6-
De factoren die een doorslaggevende rol hebben gespeeld bij de ontwikkeling van de correctie - en 
met name van haar jaarlijkse variaties - waren het verschil tussen het economischegroeipercentage 
van het Verenigd Koninkrijk en dat van de andere lidstaten, en de instabiele wisselkoersen. Sedert 
het einde van de jaren tachtig verschilt de economische cyclus van het Verenigd Koninkrijk 
opmerkelijk van die van de overige landen van de Europese Unie. Bovendien was het pond sterling 
tussen 1992 en 1997 onderhevig aan sterke koersschommelingen ten opzichte van de andere 
Europese valuta. 
Ook de ontwikkeling van de uitgaven heeft een significante rol gespeeld, hoewel zij in kwantitatief 
opzicht minder belangrijk waren en door de zojuist genoemde macro-economische ontwikkelingen 
werden overschaduwd. In 1994 was het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld zeer succesvol in het 
aantrekken van middelen uit de Structuurfondsen en in 1997-98 leidde de BSE-crisis tot hogere 
landbouwuitgaven ten behoeve van het Verenigd Koninkrijk. 
In de komende jaren zal de begrotingsonevenwichtigheid van het Verenigd Koninkrijk (en de 
compensatie ervan) waarschijnlijk enigszins toenemen. De belangrijkste oorzaak hiervan is de 
uitbreiding van de Unie met een aantal landen die ongetwijfeld netto-ontvangers zullen zijn. 
4. EVALUATIE VAN DE WERKING VAN HET MECHANISME 
Het correctiemechanisme heeft zijn beoogde doel bereikt: een significante verlaging van de Britse 
begrotingsonevenwichtigheid. Zoals grafiek 1 laat zien, beliep het negatieve begrotingssaldo van 
het Verenigd Koninkrijk in de afgelopen jaren - na correctie -gemiddeld 0,2-0,3 procent van het 
BNP. 
Bepaalde omstandigheden zijn echter sedert de vaststelling van het mechanisme sterk veranderd: 
i) De samenstelling van de EU-uitgaven is veranderd; bijgevolg zijn ook de redenen voor de 
correctie gewijzigd. In 1984 hield de correctie voornamelijk verband met het 
landbouwprobleem (het GLB nam op dat moment circa 70% van de totale toegerekende 
uitgaven voor zijn rekening); deze situatie is thans echter sterk gewijzigd omdat de correctie -
behalve op het nog steeds bestaande landbouwprobleem - thans ook betrekking heeft op de 
bijdrage van het Verenigd Koninkrijk aan de solidariteitsinspanning van de EU en haar andere 
beleidsmaatregelen. 
ii) De begrotingsonevenwichtigheid van het Verenigd Koninkrijk is niet meer de enige. Zoals uit 
grafiek 5 blijkt, was de Britse begrotingsonevenwichtigheid in de afgelopen "jaren", vóór 
correctie, de grootste van de Gemeenschap. In 1997 hebben vier andere landen een even grote 
of zelfs nog grotere onevenwichtigheid dan het Verenigd Koninkrijk. 
iii) Het verschil in relatieve welvaart tussen het Verenigd Koninkrijk en de andere lidstaten die tot 
de belangrijkste "betalers" behoren, is kleiner geworden. Afhankelijk van de gehanteerde 
maatstaf heeft het Verenigd Koninkrijk een relatieve welvaart of een draagkracht die rond het 
07-10-98 
BIJLAGE 4 
7-
EU-gemiddelde ligt; na de op handen zijnde uitbreiding van de EU komt het Verenigd 
Koninkrijk zeker boven dit gemiddelde uit. 
Het mechanisme heeft ook enkele nadelen, die weliswaar niet nieuw of onverwacht zijn, maar 
waarop in dit stadium toch moet worden gewezen: 
• De correctie heeft tot gevolg dat de begrotingsbijdrage van het Verenigd Koninkrijk in 
verhouding tot zijn inkomen kleiner is dan die van de andere lidstaten. Deze situatie is in strijd 
met het beginsel van horizontale billijkheid. Op nationaal niveau zou deze situatie 
vergelijkbaar zijn met die waarin bclastingsvcrlichting wordt toegekend aan ingezetenen die 
geen gebruik kunnen maken van bepaalde openbare diensten of die geen sociale bijstand 
ontvangen. 
• Het compensatiemechanisme fungeert als een "schokdemper" voor alle veranderingen in de 
begrotingsonevenwichtigheid van het Verenigd Koninkrijk, waardoor dit land in een unieke 
positie komt te verkeren met betrekking tot gemeenschappelijke begrotingsbesluiten. Zo zou 
een begrotingsbesluit waarvan de netto-kosten voor een lidstaat 100 ecu bedragen, het 
Verenigd Koninkrijk in werkelijkheid slechts 33 ecu kosten. Daar staat tegenover dat een 
begrotingsbesluit waardoor de balans van een andere lidstaat met 100 ecu wordt verhoogd, het 
Grafiek 5 
Begrotingssaldi van het VK 
Duitsland en Nederland 
"Britse correctie" definitie; Vóór Britse correctie; in procent van het BNP 
1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 
Britse saldo wederom met niet meer dan een derde van dit bedrag verbetert. Deze situatie dreigt 
niet alleen het Verenigd Koninkrijk los te koppelen van de communautaire begrotingspolitiek, 
maar zal tevens negatieve effecten hebben ten tijde van de uitbreiding. De toetreding van een 
groot aantal nieuwe lidstaten met een bijzonder lage levensstandaard zal naar verwachting een 
negatieve uitwerking hebben op de begrotingssaldi van de huidige lidstaten. Het Verenigd 
Koninkrijk daarentegen zal zijn begrotingspositie daarentegen slechts achteruit zien gaan met 
1/3 van wat zonder het correctiemechanisme zou zijn gebeurd. Hierdoor wordt een eerlijke 
verdeling van de lasten in verband met de uitbreiding van de EU twijfelachtig. 
07-10-98 
• BIJLAGE 4 
8-
In deze context zal ook de definitie van de toegerekende uitgaven moeten worden aangepast 
om te voorkomen dat het Verenigd Koninkrijk van zuiver statistische factoren profiteert. Ten 
tijde van de toetreding van de nieuwe lidstaten zullen bepaalde onderdelen van de huidige 
uitgaven in die landen (bijv. die voor het Phare-programma) immers worden vervangen door 
een volledige deelname aan het EU-beleid. Bijgevolg vallen deze uitgaven niet langer onder de 
externe uitgaven (die thans buiten de berekening vallen), maar onder de interne uitgaven (die in 
de berekening worden opgenomen). Dit leidt tot een automatische verhoging van de Britse 
correctie. 
De Commissie heeft te kennen gegeven dat zij bij het heronderzoek van het 
correctiemechanisme de bezwaren van België en Luxemburg tegen de huidige procedures voor 
de boekhoudkundige verwerking en de toerekening van de administratieve uitgaven in 
overweging zal nemen. Het standpunt van de Commissie was dat de administratieve uitgaven 
op dezelfde wijze moeten worden behandeld als de andere uitgaven en dat het daarom juist is, 
deze uitgaven op te nemen in de berekening van de uitgaven die aan een bepaald land worden 
toegerekend. Dit standpunt was gebaseerd op de overweging dat de administratieve uitgaven in 
economisch opzicht weliswaar sterk verschillen van de transfers die kenmerkend zijn voor de 
Structuurfondsen, maar dat er diverse andere uitgavencategorieën bestaan die op grond van hun 
economische aard tussen deze twee uitersten inliggen. Het zou volgens de Commissie van 
willekeur getuigen, voor de administratieve uitgaven alleen een uitzondering te maken wanneer 
bijvoorbeeld enkele onderdelen van onderzoeksuitgaven een sterk vergelijkbaar karakter 
hebben. 
5. DE GEVOLGEN VAN HET BRITSE CORRECTIEMECHANISME VOOR HET BTW-
AFROEPINGSPERCENTAGE 
De regels voor de berekening van de Britse correctie en de financiering ervan bevatten bepalingen 
die het afroepingspercentage van de BTW-middelen beïnvloeden. In 1984, toen het mechanisme 
werd ingevoerd, fungeerden de BTW-middelen als aanvullende bron die moest worden afgeroepen 
zodra dat nodig was ter financiering van de communautaire begroting. Daarom lag het voor de hand 
dat de correctie werd gefinancierd volgens het aandeel van elke lidstaat in deze eigenmiddelenbron 
(met uitzondering van Duitsland, waarvan het aandeel werd beperkt). 
Het eigenmiddelenbesluit van 1988 verkleinde de rol van de BTW-middelen en introduceerde een 
nieuwe eigenmiddelenbron op basis van het BNP. Als gevolg hiervan werd de rol van aanvullende 
bron toegewezen aan de BNP-middelen. Voorts werd besloten dat de Britse correctie zou worden 
gefinancierd volgens het aandeel van elk land in deze nieuwe, meer billijke, bron. 
De aandelen van de lidstaten in de BTW- en BNP-grondslagen zijn echter niet gelijk en bij de 
introductie van de BNP-bron werden sommige landen ten opzichte van andere bevoordeeld. De 
landen die de rol van de BTW-middelen verder wilden terugdringen en die er niet in slaagden het 
maximale afroepingspercentage te verlagen, verkregen indirect een zekere reductie via het Britse 
correctiemechanisme. Er werd namelijk besloten het BTW-bedrag te berekenen dat theoretisch 
07-10-98 
BIJLAGE 4 
noodzakelijk was voor de financiering van de Britse correctie, en geen dienovereenkomstig bedrag 
aan BTW-middelen2 af te roepen. 
In het document over de "Berekeningsmethode"3 wordt een bedrag vastgesteld (het zogenaamde 
"bruto-equivalent", dat in feite hoger is dan de Britse correctie), dat opzij moet worden gezet voor 
de theoretische financiering van de Britse correctie. Het percentage van de BTW-grondslag voor de 
gehele EU, dat nodig is om dit bedrag bijeen te brengen (het zogenaamde "bevroren percentage"), 
wordt afgetrokken van het maximumpercentage dat in het eigenmiddelenbesluit is vastgesteld om 
het jaarlijkse afroepingspercentage te verkrijgen. Dit afroepingspercentage verschilt vanjaar tot jaar 
- afhankelijk van de omvang van de Britse correctie - en fluctueert even sterk als deze correctie. 
Deze situatie leidt telkens tot extra complicaties wanneer het bedrag van de Britse correctie wordt 
aangepast4. Een opwaartse of neerwaartse bijstelling van de Britse correctie veroorzaakt een 
verandering in tegengestelde richting van het BTW-afroepingspercentage en van het af te roepen 
bedrag (of van het bedrag dat had moeten worden afgeroepen). Omdat de omvang van de te 
financieren begroting gelijk blijft, moet een wijziging van het afgeroepen BT W-bedrag worden 
gecompenseerd door een dienovereenkomstige verandering met tegengesteld teken in het 
opgeroepen BNP-bedrag. Daar de aandelen van de lidstaten in de grondslagen van de twee middelen 
verschillen, zijn deze veranderingen niet neutraal (dit effect van de correctie op de BTW- en BNP-
bijdragen van de lidstaten wordt gewoonlijk het "indirecte effect" genoemd). Als het bedrag van de 
Britse correctie moet worden aangepast, dienen de lidstaten te worden gecompenseerd voor het 
onjuiste bedrag van de BTW- en BNP-bijdragen die zijn afgeroepen. Als gevolg hiervan moeten 
voor elke herziening van de Britse correctie ingewikkelde berekeningen worden uitgevoerd en dient 
de correctie in twee verschillende begrotingshoofdstukken te worden opgevoerd (hoofdstuk 15 en 
hoofdstuk 35). Dit laatste leidt tot het enigszins verrassende resultaat dat het Verenigd Koninkrijk 
lijkt deel te nemen in de financiering (zij het voor zeer geringe bedragen) van zijn eigen correctie. 
In 1992 bepleitte de Commissie met kracht dat de rol van de BTW-middelen in dezelfde mate zou 
kunnen worden teruggedrongen door middel van een forfaitaire verlaging van het maximale 
afroepingspercentage, die gelijk is aan het gemiddelde "bevroren percentage" van de afgelopen 
jaren. Het maximale afroepingspercentage werd inderdaad verlaagd van 1,4 in 1994 tot 1,00 in 
1999, maar gebleven is de theoretische financiering van de correctie door middel van de BTW 
(inclusief "bruto-equivalent", "bevroren percentage", "indirecte financiering" en twee 
begrotingshoofdstukken). 
De Commissie hoopt dat deze onnodige complicaties bij een herziening van het 
eigenmiddelenbesluit kunnen worden verholpen. In de afgelopen jaren beliep het bedrag dat voor de 
Zie artikel 5 van Besluit van de Raad 88/376/EEG, Euratom van 24 juni 1988 betreffende het stelsel van eigen 
middelen van de Gemeenschappen; Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 185, 15 juli 1988. 
Zie "Wijze van berekening, financiering, overmaking en opvoering op de begroting van de correctie van de 
budgettaire onevenwichtigheden overeenkomstig de artikelen 4 en 5 van het besluit van de Raad betreffende het 
stelsel van eigen middelen van de Gemeenschappen". Raad van de Europese Unie, doe. 5455/94, 9 maart 1994. 
Tijdens de begrotingsprocedure vinden ten minste twee aanpassingen plaats; allereerst in het kader van de eerste 
gewijzigde en aanvullende begroting van het jaar waarin de correctie wordt betaald, en vervolgens drie jaar later 
wanneer de definitieve berekeningen worden uitgevoerd. 
07-10-98 
BIJLAGE 4 
-10-
theoretische financiering van de correctie werd "bevroren", gemiddeld 0,12 procent van de BTW-
grondslag voor de gehele EU. 
• • • 
07-10-98 
BIJLAGE 5 
De gevolgen van het gedeeltelijk vergoeden van de 
rechtstreekse steun in het kader van het GLB 
1. INLEIDING 
De begrotingsonevenwichtigheden van de laatste jaren zijn hoofdzakelijk meer te wijten aan de 
uitgavenstructuur van de EU-begroting dan aan de ontvangsten (zie grafiek 1 en tabel 1). Zoals 
meermaals in dit verslag werd gesteld, zijn de bruto bijdragen aan de EU-begroting in het 
algemeen billijk en wordt verwacht dat deze in de loop van de volgende jaren nog billijker 
worden, doordat het relatieve belang van de BNP-middelen toeneemt en dat van de BTW-
middelen vermindert. De belangrijkste oorzaak van de onevenwichtigheden is de uitgavenzijde 
van de EU-begroting. In grafiek 1 wordt aangetoond dat de BTW- en BNP-bijdragen in 
verhouding staan tot het BNP van de lidstaten terwijl de EU-uitgaven geen verband houden met 
het BNP. 
Grafiek 1 
Toegerekende beleidsuitgaven, 
betalingen eigen middelen uit BTW en BNP (vóór Britse correctie) en 
totaal betalingen eigen middelen, 1997 (als percentage van nationaal BNP) 
7,0% 
«.0% f Toegerekende 
beleids­
uitgaven 
•"*"" Toegerekende beleidsuitgaven 
— " 'Eigen middelen uit BTW en BNP 
Totaal eigen middelen 
De ongelijke verdeling van de EU-uitgaven over de lidstaten is een gevolg van doelbewuste 
beleidsbeslissingen. Ongeveer 85 % van de EU-uitgaven is geconcentreerd in twee belangrijke 
categorieën: het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) en de uitgaven voor de 
structuurfondsen. Het is duidelijk dat het onlogisch zou zijn om de budgettaire resultaten van de 
structurele uitgaven aan te vechten, maar een optreden op het gebied van de GLB-uitgaven is niet 
ondenkbaar. In het tweede deel van deze bijlage wordt een recent voorgestelde mogelijkheid 
7-10-1998 
BIJLAGE 5 
2-
onderzocht om de financiering van de rechtstreekse steun aan landbouwers te wijzigen, en in het 
derde deel wordt op grond van de resultaten van een representatieve simulatie aangetoond welke 
effecten deze wijziging zou hebben op de begrotingssaldi van de lidstaten. 
Tabel 1 
Aandeel van de lidstaten in de financiering van de EU en in de uitgaven 
in het kader van het GLB en de structurele maatregelen, 1997 
(percentages van het EU-totaal, kasgegevens) 
Totaal 
> BTW/BNP 
> TEM 
Totaal 0) 
> GLB 
> Structurele 
maatregelen B 
3.9 
3.1 
7.4 
2.5 
2.4 
1.4 DK 
2.0 
2.0 
2.0 
2.2 
3.0 
0.7 0 
28.2 
29.7 
24.2 
14.2 
14.2 
14.0 GR 
1.6 
1.7 
1.1 
7.8 
67 
10.2 E 
7.1 
7.7 
4.5 
15.8 
713 
24.5 F IRL I 
Financiering 
17.5 0.9 11.5 
19.0 0.8 12.3 
10.9 1.6 7.9 
Uit 
17.1 
22.5 
9.4 gaver 
4.7 
5.0 
4.7 1 
11.8 
72.5 
11.1 L 
0.2 
0.2 
0.2 
0.2 
0.1 
0.1 NL 
6.4 
5. f 
12.2 
3.5 
4.3 
16 A 
2.8 
3.0 
18 
1.9 
2.7 
1.4 P 
1.4 
15 
17 
5.3 
16 
713 FIN 
1.4 
7.5 
10 
1.5 
1.4 
7.5 S 
3.1 
3.2 
2.6 
1.7 
18 
0.9 UK 
11.9 
9.6 
21.5 
9.9 
10.8 
7.4 
(1) Totaal beleidsuitgaven (exclusief huishoudelijke uitgaven). 
2. GEDEELTELIJK VERGOEDEN VAN DE RECHTSTREEKSE STEUN AAN LANDBOUWERS IN HET 
KADER VAN HET GLB 
De GLB-uitgaven omvatten hoofdzakelijk uitgaven ter ondersteuning van de marktprijzen en 
rechtstreekse steun aan landbouwers. Marktuitgaven, die een allocatie-karakter hebben, zijn 
gericht op inkomensherverdeling van consumenten naar de landbouwsector. Rechtstreekse steun 
aan landbouwers is intrinsiek een herverdelend beleid dat inkomen van alle belastingplichtigen 
overdraagt naar de landbouwers1. Er is voorgesteld dat deze laatste vorm van uitgaven 
gedeeltelijk door de betrokken lidstaten zou worden gefinancierd. De lidstaten zouden zoals nu 
rechtstreekse steun blijven betalen op grond van de Gemeenschapswetgeving, maar in plaats van 
een vergoeding van 100% uit de EU-begroting, zouden zij slechts een gedeeltelijke vergoeding 
ontvangen. De beweegreden voor deze gedeeltelijke vergoeding zou zijn dat rechtstreekse steun 
aan de landbouwers een loutere herverdeling tussen personen vormt zonder allocatiedoelstelling. 
Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel is het beter de herverdeling tussen personen ten uitvoer 
te leggen op het niveau van de lidstaten dan op dat van de EU. 
Indien deze optie zou worden uitgevoerd zou zij in overeenstemming zijn met de beginselen 
waaraan de uitgaven van de structuurfondsen onderworpen zijn en deze veralgemenen. Op dit 
1 De totale herverdeling ten gevolge van het GLB is groter dan de gemelde kosten voor de begroting. Volgens de OESO 
bedroegen de overdrachten aan landbouwers in het kader van het GLB 64 miljard ecu, waarvan 50 miljard ecu van de 
consumenten en 14 miljard ecu van de Europese belastingplichtigen; zie OECD (1990): Agricultural Policies, Markets and 
Trade Monitoring and Outlook, Paris. 
7-10-1998 
BIJLAGE 5 
-3 
gebied is er reeds een stelsel waarmee de financiële lasten worden gedeeld tussen de Gemeenschap 
en de nationale schatkisten aangezien de lidstaten evenveel moeten uitgeven als de EU. 
Voorstanders van een dergelijke wijziging van de huidige GLB-regelingen leggen er de nadruk op 
dat dit niet mag worden beschouwd als een ontmanteling van het GLB of een stap in de richting 
van hernationalisering. De landbouwers zouden dezelfde steun ontvangen daar GLB-uitgaven door 
de lidstaat verplicht zijn. De omvang van de rechtstreekse steun en de voorwaarden voor de 
betaling hiervan zouden een integrerend deel van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid blijven 
dat uitsluitend op grond van EU-besluiten zou worden bepaald. Het totaalbedrag aan beschikbare 
financiële middelen zou eveneens gelijk blijven, maar zou worden verdeeld over de EU-begroting 
en de nationale schatkisten. 
Door de rechtstreekse steun op deze wijze gedeeltelijk te vergoeden zou de omvang van de 
financiële middelen die via de EU-begroting transiteren, verminderen, zonder dat het in totaal 
uitgegeven bedrag wordt verlaagd. Indien een dergelijke maatregel bijvoorbeeld vanaf volgend 
jaar zou worden genomen en de gedeeltelijke vergoeding zou worden vastgesteld op 75 procent, 
zou de omvang van de betalingskredieten in de EU-begroting automatisch met 8 procent kunnen 
worden verminderd. Daar het aandeel van de verschillende lidstaten in de financiering van de EU-
begroting en in de uitgaven voor rechtstreekse steun sterk verschillen, zal een vermindering van 
het ten laste van de algemene begroting te financieren deel van deze uitgaven invloed hebben op 
hun begrotingssaldi. In tabel 2 zijn de desbetreffende cijfers opgenomen: het aandeel van iedere 
lidstaat in het totale BNP, dat gelijk is aan zijn aandeel in de marginale financiering van de EU-
begroting, en het aandeel in de uitgaven voor rechtstreekse steun. Gelet op het belang van de 
huidige hervorming voor de omvang van de rechtstreekse steun, zijn in de tabel ook cijfers 
opgenomen voor 2006; bij de berekening hiervan wordt ervan uitgegaan dat de door de Commissie 
op 18 maart ingediende voorstellen volledig ten uitvoer worden gelegd. 
Tabel 2 
Aandeel van de 1 
( 
B 
3.0 DK D GR 
2.0 | 25.3 | 1.4 dstaten in het totale BNP en in de uitgaven voor rechtstreekse 
steun 
percentages van het totaal voor de 15 EU-lidstaten) 
E 
6.7 F 
17.0 IRL 
BNP1 
0.8 1 L NL A P FIN S 
999 / 2006 0) 
14.0 I 0.2 I 4.5 I 2.5 I 1.3 I 1.4 I 2.8 UK 
17.1 
Uitgaven voor rechtstreekse steun in 1999 
1.1 | 2.9 | 15.2 | 7.9 | 14.3 | 23.9 | 2.3 | 12.6 | 0.1 | 1.3 | 1.7 | 1.5 | 1.0 | 1.9 | 12.3 
Uitgaven voor rechtstreekse steun in 2006 
1.7 | 3.0 | 17.4 | 6.3 | 12.3 | 23.7 | 2.9 | 12.2 | 0.1 | 2.6 | 2.0 | 1.5 | 1.2 | 2.0 | 11.0 
(1) op grond van de veronderstelling dat alle lidstaten hetzelfde groei- en inflatiepercentage zullen kennen. 
Alle lidstaten die grote begrotingsonevenwichtigheden kennen, hebben een groter aandeel in de 
financiering dan in de ontvangsten uit rechtstreekse steun en derhalve zouden hun 
onevenwichtigheden worden verminderd door de tenuitvoerlegging van deze maatregel. 
Dientengevolge kan het gedeeltelijk vergoeden van rechtstreekse steun in het kader van het GLB 
7-10-1998 
BIJLAGE 5 
-4-
worden beschouwd als een manier om het probleem van de begrotingsonevenwichtigheden aan te 
pakken; bovendien zou dit beleid in overeenstemming zijn met de beginselen van Fontainebleau, 
waarin erop werd gewezen dat begrotingsonevenwichtigheden het beste kunnen worden 
aangepakt via de uitgavenzijde van de begroting. 
Vanuit administratief standpunt zou de optie van gedeeltelijke vergoeding heel eenvoudig zijn en 
geen extra kosten veroorzaken. Bovendien zou het besluit kunnen worden genomen volgens de 
stemprocedure die wordt gebruikt om het GLB te wijzigen; deze zou derhalve gemakkelijker in 
praktijk kunnen worden gebracht dan een oplossing waarvoor een wijziging van het besluit 
betreffende de eigen middelen is vereist. Indien een dergelijke maatregel zou worden 
goedgekeurd, zou het gepast zijn het landbouwrichtsnoer dienovereenkomstig te verlagen teneinde 
zijn doelmatigheid te behouden. Het zou ook nodig zijn het plafond voor de eigen middelen te 
verlagen. Indien een herziening van het besluit betreffende de eigen middelen onmogelijk zou zijn, 
zou het noodzakelijk zijn een voldoende sterke verbintenis te verkrijgen om de speelruimte ten 
gevolge van de vermindering van de GLB-uitgaven niet te gebruiken. 
3. GEVOLGEN VAN DE BEPERKING VAN DE VERGOEDING TOT 75 PROCENT VAN DE UITGAVEN 
Om een idee te geven van de kwantitatieve gevolgen van de invoering van gedeeltelijke 
vergoeding, worden in dit deel de resultaten gegeven van een simulatie waarbij ervan werd 
uitgegaan dat de lidstaten een vergoeding van 75 procent van de gedane uitgaven zouden 
ontvangen. In 1999 zouden de landbouwuitgaven in het kader van Hoofdstuk 1 van de Financiële 
Vooruitzichten, met uitzondering van de monetaire reserves, 40,4 miljard euro (tegen lopende 
prijzen)2 bedragen, waarvan 27,9 miljard zou zijn bestemd voor rechtstreekse steun. Uitgaande van 
een vergoeding van 75 procent, zouden de lidstaten rechtstreeks ongeveer 7 miljard euro moeten 
financieren en zou de omvang van de EU-begroting in dezelfde mate worden verminderd. Indien 
het voorstel van de Commissie tot hervorming van het GLB evenwel ten uitvoer zou worden 
gelegd, zouden de uitgaven voor rechtstreekse steun in 2006 36,6 miljard euro (lopende prijzen) 
bedragen en de lidstaten zouden bij tenuitvoerlegging van de optie tot gedeeltelijke vergoeding 
9,15 miljard euro moeten financieren. 
In de tabellen 3 (gegevens voor 1999) en 4 (gegevens voor 2006) worden de financiële gevolgen 
van een dergelijke maatregel voor de begrotingssaldi van iedere lidstaat geschetst3. Om een juiste 
beoordeling van de gevolgen van de wijziging mogelijk te maken worden de gegevens vóór de 
toepassing van het Britse correctiemechanisme gegeven. In de eerste twee kolommen staan de 
bedragen aan uitgaven voor rechtstreekse steun die de lidstaten rechtstreeks zouden moeten 
financieren. Deze bedragen zouden moeten worden opgenomen in de nationale begrotingen zodat 
de nationale uitgaven met die bedragen zouden stijgen. Tegelijkertijd zouden de nationale 
bijdragen tot de EU-begroting evenwel worden verminderd met de in de kolommen (3) en (4) 
2 Voorontwerp van Begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 1999, COM (98) 300. 
3 Deze simulatie gaat uit van de veronderstelling van een lineaire gedeeltelijke vergoeding, d.w.z. ongeacht het product. Alle 
andere GLB-regels zouden ongewijzigd blijven. Dit betekent dat uitgaven ter ondersteuning van de markten volledig aan de 
lidstaten vergoed zouden blijven. Uitvoerrestituties, marktinterventieuitgaven, opslagkosten, promotionele maatregelen en 
andere kleinere kosten, zoals toezichthoudende en preventieve maatregelen zouden niet onder dit voorstel vallen, daar dit geen 
rechtstreeks aan landbouwers betaalde uitgaven zijn. Ten slotte zouden reeds medegefinancierde landbouwuitgaven, zoals 
maatregelen voor het platteland en begeleidende maatregelen en bepaalde andere inkomenssteunmaatregelen, van dit voorstel 
worden uitgesloten, aangezien deze zouden leiden tot meer nationale medefinanciering voor structurele maatregelen dan werd 
overeengekomen. 
7-10-1998 
BIJLAGE 5 
5-
vermelde bedragen. De totale netto gevolgen van de maatregel zijn te vinden in de kolommen (5) 
en (6). Een positief (negatief) cijfer wijst op een verbetering (verslechtering) in het 
begrotingssaldo in vergelijking met de huidige toestand. Dezelfde resultaten worden geschetst in 
de grafieken 2 en 3 waarin de lidstaten worden geordend van grootste verbetering in het 
begrotingssaldo tot grootste verslechtering hiervan in absolute bedragen (grafiek 2) en in 
percentage van het BNP (grafiek 3). 
Tabel 3 
Gevolgen van het gedeeltelijk terugbetalen (75%) van rechtstreekse GLB-steun 
(1999, in miljoen euro en in percentage van het BNP, tegen huidige prijzen, vóór Britse correctie) 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
ö 
P 
SF 
S 
UK 
Totaal Nationale financiering 
Aandeel in betalingen voor 
rechtstreekse GLB-steun (1) 
miljoen euro 
(1) 
77.8 
201.3 
1 057.8 
551.5 
993.5 
1 663.0 
163.0 
877.3 
3.8 
90.3 
120.5 
106.5 
72.0 
134.8 
854.0 
6 966.8 percentage 
BNP 
(2) 
0.03 
0.13 
0.05 
0.50 
0.19 
0.13 
0.26 
0.08 
0.02 
0.03 
0.06 
0.11 
0.06 
0.06 
0.06 
0.09 Financiering uit EU-begroting 
Aandeel in BNP-middelen(2) 
miljoen euro 
O) 
2086 
1385 
1 762.0 
99.2 
463.7 
1 184.5 
564 
972.7 
14.8 
315.9 
175.6 
87.8 
100.5 
191.7 
1 194 8 
6 966.8 percentage 
BNP 
(4) 
0.09 
0.09 
0.09 
0.09 
0.09 
0.09 
0.09 
0.09 
0.09 
0.09 
0.09 
0.09 
0.09 
0.09 
0.09 
0.09 Verschil 
miljoen euro 
(5) 
130.9 
-62.8 
704.3 
-452.3 
- 529.8 
- 478.5 
-106.6 
95.4 
11.1 
225.6 
55.1 
-18.7 
28.5 
56.9 
340.8 
0.0 percentage BNP 
(6) 
0.06 
-0.04 
0.04 
-0.41 
•0.10 
-0.04 
-0.17 
0.01 
0.07 
0.06 
0.03 
•0.02 
0.03 
0.03 
0.03 
0.00 
(1 ) Vastgesteld overeenkomstig de geraamde GLB-vergoedingen voor iedere lidstaat in 1999; (2) vastgesteld overeenkomstig het 
aandeel van iedere lidstaat in het BNP van de EU (Voorontwerp van Begroting 1999). 
De resultaten in de tabellen 3 en 4 zijn geen verrassing en stemmen overeen met wat kon worden 
afgeleid uit een eenvoudige beschouwing van de cijfers in tabel 2: het begrotingssaldo van de 
lidstaten die in verhouding het meeste voordeel trekken van de GLB-uitgaven verslechtert, terwijl 
de situatie van de vijf lidstaten met de grootste onevenwichtigheden verbetert. 
Er dient te worden gewezen op twee factoren. Ten eerste zal door de toepassing van het 
correctiemechanisme de winst van het Verenigd Koninkrijk in de tabellen met twee derde worden 
verminderd en de situatie van de andere lidstaten dienovereenkomstig lichtjes verbeteren (meestal 
te weinig om de in percentages van het BNP uitgedrukte cijfers te wijzigen). Ten tweede zouden 
de begrotingsonevenwichtigheden van de nieuwe lidstaten in 2006 aanzienlijk verbeteren omdat 
door de lagere GLB-uitgaven hun bijdragen zouden kunnen worden verminderd, zonder dat dit 
wordt tenietgedaan door hogere uitgaven op nationaal niveau (voor deze landen is geen 
rechtstreekse steun gepland). 
7-10-1998 
BIJLAGE 5 
-6-
De resultaten van deze simulatie corresponderen met de oorspronkelijke hypothese en kunnen 
worden geëxtrapoleerd naar verschillende hypothesen betreffende het percentage van de 
gedeeltelijke vergoeding (zo zou een percentage aan nationale medefinanciering dat de helft meer 
bedraagt, leiden tot vijftig procent grotere veranderingen in de begrotingssaldi). 
Tabel 4 
Gevolgen van het gedeeltelijk terugbetalen (75%) van rechtstreekse GLB-steun 
(2006, in miljoen euro en in percentage van het BNP, tegen lopende prijzen, vóór Britse correctie) 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
ö 
P 
SF 
S 
UK 
New 6 
Totaal Nationale financiering 
Aandeel in betalingen voor 
rechtstreekse GLB-steun (1) 
miljoen euro 
(1) 
157.4 
278.7 
1586.6 
579.5 
1 123.7 
2 169.7 
268.4 
1 115.2 
7.5 
237.2 
181.9 
136.6 
106.3 
185.9 
1 010.7 
0.0 
9 145.3 percentage 
BNP 
(2) 
0.05 
0.13 
0.06 
0.38 
0.16 
0.12 
0.31 
0.07 
0.03 
0.05 
0.07 
0.10 
0.07 
0.06 
0.06 
0.00 
0.08 Financiering uit EU-begroting 
Aandeel in BNP-middelen (2) 
miljoen euro 
(3) 
268.1 
178.1 
2 264.8 
127.8 
595.5 
1 521.2 
72.6 
1 249.7 
19.1 
406.0 
225 7 
112.8 
129.1 
2482 
1440.3 
2864 
0 145.3 percentage 
BNP 
(4) 
0.08 
0.08 
0.08 
0.08 
0.08 
0.08 
0.08 
0.08 
0.08 
0.08 
0.08 
0.08 
0.08 
0.08 
0.08 
0.08 
0.08 Verschil 
miljoen euro 
(5) 
110.7 
-100.6 
678.2 
-451.7 
-528.2 
•648.5 
-195.8 
134.5 
11.6 
168.8 
43.8 
-23.9 
22.8 
62.3 
429.6 
286.4 
0.0 percentage BNP 
(6) 
0.03 
•0.05 
0.03 
•0.30 
-0.07 
-0.04 
-0.23 
0.01 
0.05 
0.03 
0.02 
-0.02 
0.01 
0.02 
0.03 
0.07 
0.00 
(1) Vastgesteld overeenkomstig de geraamde GLB-vergoedingen voor iedere lidstaat in 1999; (2) vastgesteld overeenkomstig het 
aandeel van iedere lidstaat in het BNP van de EU; de onderliggende macro-economische hypothesen zijn die in Europese 
Commissie (1998), (C0M(1998)164 def., p.2). 
7-10-1998 
BIJLAGE 5 
-7 
07-10-1998 
BIJLAGE 6 
Een gegeneraliseerd budgettair compensatiemechanisme : 
Conclusies van simulaties 
1. INLEIDING 
Het ontstaan van wat bepaalde lidstaten de laatste jaren als grote negatieve begrotingssaldi 
beschouwen, heeft de ministers van financiën van Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Zweden ertoe 
gebracht tot de Voorzitter van de Commissie voorstellen te richten om begrotingscorrecties op niet-
discriminerende wijze toe te kennen voor alle lidstaten die ervoor in aanmerking komen1. 
Deze bijlage is gewijd aan het algemene voorstel van genoemde vier landen en bevat ramingen van 
de gevolgen ervan voor de EU-begroting en voor de verdeling van de financiële lasten over de 
lidstaten. Deel 2 van de bijlage bevat het voorstel, in deel 3 wordt een onbeperkt scenario onderzocht 
waarbij de Britse correctie gewoon tot de andere lidstaten wordt uitgebreid, deel 4 bevat een scenario 
waarbij een gewijzigde versie van de generalisatie van de Britse correctie volgens het voorstel van de 
vier genoemde lidstaten wordt toegepast; dit scenario omvat hoofdzakelijk een gedeeltelijke 
compensatie van de overschrijding van de gemeten negatieve begrotingssaldi boven een vooraf 
vastgestelde drempel; en tenslotte bevat deel 5 een grafische samenvatting van de resultaten. 
2. EEN VOORSTEL VOOR HET GENERALISEREN VAN HET VK-CORRECTIEMECHANISME 
Minister Waigel heeft op 5 maart 1998 aan de Voorzitter van de Europese Commissie een voorstel 
voorgelegd voor het corrigeren van de belangrijk geachte begrotingsonevenwichtigheden ten aanzien 
van Duitsland. Nadien hebben de Oostenrijkse, Nederlandse en Zweedse minister van financiën ook 
tot Voorzitter Santer vrijwel identieke voorstellen gericht waarin werd gepleit voor de invoering van 
een vergelijkbaar correctiemechanisme. 
Het voorstel van minister Waigel is gebaseerd op de conclusies van de Europese Raad van 
Fontainebleau van juni 1984 waarin wordt gezegd dat alle lidstaten die een begrotingslast dragen die 
buitensporig groot is in verhouding tot hun relatieve welvaart, te gelegener tijd voor een correctie in 
aanmerking kunnen komen2. De minister wijst erop dat dit oorspronkelijk uitsluitend voor het VK 
toegepaste beginsel thans de basis moet vormen voor het invoeren van een algemeen 
correctiemechanisme voor lidstaten die met onevenredig grote begrotingsonevenwichtigheden te 
kampen hebben. Hierom is het voorstel op de volgende beginselen gebaseerd : 
• het mag niet discriminerend zijn, doch moet wel gelden voor alle in aanmerking komende 
lidstaten; 
er moet rekening gehouden worden met de betalingscapaciteit van elke lidstaat3; 
1 Zie discussie in deel 2 van het verslag. 
2 Zie Europese Raad van Fontainebleau, Conclusies van het voorzitterschap, Bulletin van de Europese Gemeenschappen 6-1984. 
3 In de oorspronkelijke taal : "Leistungsfâhigkeit". 
07-10-1998 
BIJLAGE 6 
-2-
• niet alle, doch enkel die begrotingsonevenwichtigheden moeten gecorrigeerd worden welke 
als buitensporig worden beschouwd (teneinde de fundamentele beleidsbeslissingen inzake de 
uitgaven van de begroting in acht te nemen); 
• de begrotingsdiscipline voor zowel nettobetalers als netto-ontvangers moet worden 
gerespecteerd; 
• een en ander moet voldoende flexibel zijn om het bereiken van billijke oplossingen in de 
hand te werken. 
Het nauwkeurige kader van het voorgestelde correctiemechanisme ziet er als volgt uit : 
Bedrag van de compensatie* (Nettolast-drempel) 'compensatiecoëfficiënt 
Drie parameters zijn bepalend voor het bedrag van de compensatie. In de eerste plaats de 
begrotingspositie of nettolast, in de tweede plaats de drempel waarboven de compensatie van 
toepassing is, en in de derde plaats de compensatiecoëfficiënt. De eerste twee variabelen worden 
gemeten in ecu, en de derde in procentpunten. 
Gesuggereerd wordt dat het begrotingssaldo - de nettolast - zou worden berekend volgens het Britse 
correctiemechanisme4. 
De drempel waarboven de compensatie van toepassing is, is een maatstaf van de 
maximumsolidariteit tussen de lidstaten en kan worden omschreven als een functie van de relatieve 
welvaart van de lidstaat in kwestie. In het kader van het betrokken voorstel zal slechts een deel van de 
begrotingsonevenwichtigheid worden gecorrigeerd, te weten het saldo van de begrotingspositie boven 
een vooraf vastgestelde drempelwaarde. Wat de Britse correctie betreft, bedraagt deze drempel nul, 
wat betekent dat het totaal van het begrotingsonevenwicht wordt gebruikt als basis voor de raming 
van de compensatie. In de meest algemene vorm van het voorstel kan de drempel van geval tot geval 
verschillen. 
Tenslotte wordt het bedrag van de compensatie bepaald door de compensatiecoëfficiënt. De 
coëfficiënt zal zich bevinden tussen meer dan nul en minder dan of gelijk aan een. Wat de Britse 
correctie betreft, bedraagt de coëfficiënt 0,66. Binnen het voorgestelde schema zijn ook andere 
waarden van deze coëfficiënt voorstelbaar. De drempel en de coëfficiënt vormen de flexibele 
parameters van het voorgestelde mechanisme5. 
In het voorstel wordt niet specifiek de kwestie van de financiering van de correcties behandeld. In 
het kader van het huidige systeem financiert het VK zijn eigen correctie niet. Een eenvoudige 
De Commissie heeft er bij verschillende gelegenheden op gewezen dat er geen beste definitie van het concept van de nettolast 
bestaat, en bijlage 3 van dit verslag is speciaal aan dit punt gewijd. Indien het voorgestelde mechanisme moet leiden tot een 
algemene toepassing van de huidige Britse correctie, lijkt het zeker logisch dat dezelfde procedure wordt toegepast en dat hetzelfde 
concept van de nettolast wordt gebruikt als dat wat de laatste 15 jaar voor de berekening van de Britse correctie wordt toegepast. 
In de delen 3 en 4 van de bijlage werden twee simulaties uitgewerkt die verschillen naargelang van de gebruikte drempel doch die 
dezelfde compensatiecoéfficiént hebben (0,66). De drempel bepaalt welke lidstaten voor de correctie in aanmerking komen en 
welke niet, terwijl de compensatiecoéfficiént een gewone rekenkundige factor is waardoor de omvang van de resultaten wordt 
bepaald (gebruikmaking van een compensatiecoôfficiënt die gelijk is aan 0,33 zou bijvoorbeeld leiden tot resultaten die de helft 
bedragen van die welke worden bereikt bij gebruikmaking van 0,66). 
07-10-1996 
BIJLAGE 6 
-3-
uitbreiding van het bestaande model zou kunnen bestaan uit een maatregel waarbij de lidstaten die 
voor het systeem in aanmerking komen, hun eigen correcties niet hoeven te financieren. Deze 
oplossing zou evenwel niet alleen zeer duur uitvallen in een situatie waarin veel lidstaten voor het 
systeem in aanmerking komen, doch zou ook risico's meebrengen. In het bijzonder zou een 
drempeleffect kunnen optreden waarbij een land met een negatief saldo dat net de drempel 
overschrijdt, een (geringe) correctie zou ontvangen, doch vrijgesteld zou zijn van de last van het 
financieren van de correcties van andere landen. Een klein verschil tussen de nettolast van twee 
lidstaten vóór de toepassing van het mechanisme zou kunnen omslaan in een veel groter wanneer de 
correctie eenmaal werd toegepast. Het lijkt daarom coherent ervan uit te gaan dat een lidstaat zijn 
eigen correctie niet hoeft te financieren, doch dat hij die van alle andere landen moet financieren. Dit 
zou ieder ongewenst "drempeleffect" uitschakelen. 
Het uitschakelen van het drempeleffect zal er ook toe bijdragen dat het tweederondeprobleem wordt 
beperkt (doch niet wordt uitgeschakeld). Dit houdt verband met lidstaten die zich beneden de 
solidariteitsdrempel bevinden voordat het mechanisme wordt toegepast, doch die zich erboven 
bevinden na de toepassing van het mechanisme als resultaat van hun deelneming aan de financiering 
van de correcties voor de andere lidstaten. De simulaties in de hiernavolgende delen zijn berekend 
zonder inachtneming van mogelijke tweederonde-effecten die - hoewel ze mogelijke onbillijkheden 
die uit het mechanisme voortkomen, doen verdwijnen - zouden leiden tot extra complexiteit en een 
verdere vermindering van de doorzichtigheid van de budgettaire relaties binnen de EU. 
Evenals voor de Britse correctie wordt voorgesteld dat de compensaties zouden worden gefinancierd 
overeenkomstig het respectieve aandeel van elke lidstaat in het EU-BNP6. 
3. EEN ONBEPERKT GEGENERALISEERD CORRECTIEMECHANISME7 
In dit deel wordt aandacht besteed aan de kosten en financieringsgevolgen van een algemene 
invoering van het bestaande Britse correctiesysteem tot alle lidstaten die negatieve begrotingssaldi 
hebben. In dit geval wordt de drempel vastgesteld op nul en de compensatiecoëfficiënt op 0,66. De 
lidstaten nemen aan de financiering van alle correcties behalve de voor henzelf bestemde correctie 
deel overeenkomstig hun aandeel in het EU-BNP. 
De vaststelling van de nettolast is een belangrijk element hierbij aangezien de kosten van het 
mechanisme afhangen van de wijze waarop het begrotingssaldo wordt vastgesteld. Bij wijze van 
illustratie is het hier gebruikte concept hetzelfde als bij het Britse correctiemechanisme8. 
Bij deze simulaties wordt een vermindering van het aandeel van Duitsland in de financiering van de Britse correctie, zoals 
vastgelegd in artikel 5 van het besluit inzake de eigen middelen, terzijde gelaten. Daarom wordt ervan uitgegaan dat Duitsland in de 
financiering van de correcties voor alle andere lidstaten die voor compensatie in aanmerking komen, zou deelnemen 
overeenkomstig zijn werkelijk aandeel in het EU-BNP. 
De Rekenkamer heeft In haar recent bijzonder verslag over het stelsel van de eigen middelen een aantal conclusies voor het jaar 
1996 getrokken over de implicaties van een onbeperkt gegeneraliseerd correctiemechanisme. Zie Europese Rekenkamer (1998) : 
Speciaal verslag nr. 6/98 over de balans van het stelsel van de eigen middelen uit BTW en BNP, juni. Publlkatieblad van de 
Europese Gemeenschappen C 241 van 31 juli 1998. De conclusies van de Rekenkamer zijn vervat in deel 3.2.7 van het verslag. In 
deze bijlage worden de resultaten van de Rekenkamer tot 1999 uitgebreid en beschreven. Het is duidelijk dat een onbeperkt 
gegeneraliseerd correctiemechanisme niet het systeem is dat wordt voorgesteld door de ministers van financiön van Duitsland, 
Oostenrijk, Nederland en Zweden. 
Het begrotingssaldo volgens de Britse correctie is een concept dat wordt vastgesteld op basis van kasgegevens door het verschil 
tussen het aandeel in de financiering en het aandeel in toegerekende beleidsuitgaven; de traditionele eigen middelen worden over 
07-10-1998 
BIJLAGE 6 
-4 
Tabel 1 
Gevolgen voor de begrotingssaldi van een onbeperkt gegeneraliseerd 
correctiemechanisme 
Extrapolaties voor 1999; "Britse correctie"-saldo(1) (gegevens In miljoenen euro en in % van het BNP) 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UKÖ> 
TOTAL Begrotingssaldo "volgens 
Brtise correctie" (vóór 
Britse correctie) 
Miljoen euro 
(1) 
2131,7 
188,8 
•9804,8 
5221,0 
8006,8 
-516,8 
2570,4 
-649,5 
717,8 
-f342,0 
•770,2 
3173,1 
-124,9 
-f 001,6 
-7799,8 
0,0 % van BNP 
(2) 
0,92 
0,12 
-0,50 
4,71 
1.55 
-0,04 
4,08 
-0,06 
4,33 
•0,38 
•0,39 
3,24 
-0,11 
•0,47 
-0,58 
0,00 Voor 
correctie in 
aanmerking 
komende 
lidstaten 
Drempel i 
0,0% van 
BNP 
(3) 
0,0 
0,0 
-9804,8 
0,0 
0.0 
-516,8 
0,0 
-649,5 
0,0 
-f342,0 
•770,2 
0,0 
-124,9 
-f 001,6 
-7 799,8 
•22009,6 Omvang van 
compensatie 
Coëfficiëra 
0,66 
(4) 
0,0 
0,0 
647f,2 
0,0 
0,0 
341,1 
0,0 
428,6 
0,0 
885,7 
508,4 
0,0 
82,4 
661,1 
5 147,9 
14 526,3 Financiering 
BNP-aandeel 
(5) 
-538,9 
-357,7 
•2361,1 
-256,4 
-1197,8 
-2990,1 
-145,7 
-2443,1 
-38,3 
- 773,9 
•440,5 
-226,7 
-258.4 
-476,5 
-2021,0 
•14 526,3 Totaal 
verdelings-effect 
(4) + (5) 
Wlmt/verutf door 
het mec hantant 
(6) 
-538,9 
-357,7 
4110,1 
-256,4 
-1197,8 
-2649,1 
-145,7 
-2 014,5 
-38,3 
111,8 Nieuw begrotingssaldo 
Miljoen euro 
(1) + (6) 
(7) 
1 592,7 
-168,9 
-5694,7 
4 964,6 
6808,9 
-3 165,8 
2 424,6 
-2664,0 
679,5 
•1230,2 
67,9 | • 7013 
-226,7 I 2946,4 
-176,0 
184,6 
3 126,9 
f 0,0 -300,9 
•817,1 
-4672,9 
0,0 % van BNP 
(8) 
0,68 
-0,11 
-0,29 
4,48 
1,32 
-0,24 
3,85 
-0,25 
4,10 
-0,35 
•0,36 
3,01 
-0,27 
-0,38 
-0,35 
0,00 
(1) Om distorsies te vermijden als gevolg van fluctuaties van de omvang van de Britse correctie, werd het geëxtrapoleerde bedrag 
van de Britse correctie voor 1999 in plaats van dat voor 1998 gekozen voor vergelijkingsdoeleinden (in beginsel gebeurt de 
financiering pas een jaar later); 
(2) De Britse correctie voor 1999 wordt geraamd op 4.952 miljoen ecu, het verschil tussen dit bedrag en kolom (4) is een gevolg van 
de procedure die is vervat in artikel 4, lid 2, onder d), van het besluit betreffende de eigen middelen, waarin rekening is gehouden 
met het zogeheten "voordeel" dat het VK geniet als gevolg van de overschakeling naar de afgetopte BTW-grondslag voor de eigen 
middelen en de invoering van de op het BNP gebaseerde eigen middelen. 
De in de Tabellen 1 en 2 opgenomen resultaten hebben betrekking op 19999, het laatste jaar van de 
lopende financiële vooruitzichten. De resultaten weerspiegelen het verschil met het huidige stelsel; 
wat betekent dat uit de resultaten de verbetering (verslechtering) van het begrotingssaldo van elke 
lidstaat ten aanzien van het huidige stelsel blijkt. 
de lidstaten verdeeld overeenkomstig hun BTW- en BNP-aandeel, terwijl de som van alle saldi beperkt is tot nul. Zie bijlage 3 voor 
een discussie omtrent de definitie van het in het verslag gebruikte begrotingssaldo. 
Data welke gebaseerd zijn op het voorontwerp van begroting van de Europese Unie voor het begrotingsjaar 1999, COM (98) 300. 
De EU-uitgaven die in de simulaties worden gebruikt, zijn de toegerekende uitgaven, inclusief huishoudelijke uitgaven; indien bij de 
ramingen was uitgegaan van de beleidsuitgaven zonder de huishoudelijke uitgaven, is de orde van grootte waarmee de correcties 
en de financiering ervan zouden zijn gewijzigd, iets minder dan 5 %. 
07-10-1998 
BIJLAGE 6 
5-
Tabel 2 
Gevolgen voor de begrotingssaldi van de toepassing van een onbeperkt 
gegeneraliseerd correctiemechanisme 
(data voor 1999 in miljoenen ecu en in procent van het BNP) 
B 
DK 
0 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK Begrotingssaldo volgens Britse correctie 
Herverdelingseffecten 
van het mechanisme 
Miljoen ecu 
-538.9 
-357.7 
4110.1 
-256.4 
-1197.8 
-2649.1 
- 145.7 
-2014.5 
-38.3 
111.8 
67.9 
-226.7 
- 176.0 
184.6 
3126.9 % van BNP 
-0.23 
-0.23 
0.21 
-0.23 
-0.23 
-0.20 
-0.23 
-0.19 
-0.23 
0.03 
0.03 
-0.23 
-0.16 
0.09 
0.23 Verschil tegenover 
het huidige stelsel 
Miljoen ecu 
-333.7 
-221.5 
5117.9 
-158.8 
-741.8 
-1 483.9 
-90.2 
-1 057.8 
-23.7 
422.5 
240.6 
-140.4 
- 77.2 
373.1 
-1825.2 % van BNP 
-0.14 
-0.14 
0.26 
-0.14 
-0.14 
-0.11 
-0.14 
-0.10 
-0.14 
0.12 
0.12 
-0.14 
-0.07 
0.17 
-0.13 'Operationeel' begrotingssaldo 
Herverdelingseffecten 
van het mechanisme 
Miljoen ecu 
237 
-440 
3980 
-318 
-1502 
-3235 
-184 
-2510 
38 
760 
•6 
-281 
-230 
174 
3517 % van BNP 
0.10 
-0.29 
0.20 
-0.29 
-0.29 
-0.24 
-0.29 
-0.23 
0.23 
0.22 
0.00 
-0.29 
-0.20 
0.08 
0.27 Verschil tegenover 
het huidige stelsel 
Miljoen ecu 
400 
-332 
4 780 
-241 
-1139 
-2310 
-140 
-1750 
49 
f007 
131 
-212 
-151 
324 
414 % van BNP 
0.17 
-0.22 
0.24 
-0.22 
-0.22 
-0.17 
-0.22 
-0.16 
0.30 
0.29 
0.07 
-0.22 
-0.13 
0.15 
-0.03 
De parameters van het correctiemechanisme zijn: Drempel = 0.0% van BNP; compensatiecoëfficiënt = 0.66; de definitie 
van het begrotingssaldo "volgens Britse correctie" en het "operationele" is opgenomen in Bijlage 3. 
07-10-1998 
BIJLAGE 6 
-6-
Grafiekl 
Gevolgen van een onbeperkt gegeneraliseerd correctiemechanisme 
("Britse correctie'-saldo ) Extrapolaties voor 1999 in % van het BNP 
-0,10% 
-0,20% 
•0,30% Verschillen t.o.v. het huidigVK 
Stelsel (veranderingen 
- in begrotlngualdi) 
Herverdelingseffecten 
chanisme 
B DK GR E IRL L P 
D S A NL FIN I F UK B DK GR E IRL L P 
Het begrotingssaldo van de lidstaten voor 1999 (volgens de Britse correctie berekend) is opgenomen 
in kolom 1, de brutobedragen van de correcties voor de in aanmerking komende lidstaten zijn 
opgenomen in kolom 4, de financiering van correcties in kolom 5, en het bedrag zonder financiering 
in kolom 6. De kolommen 7 en 8 bevatten in absolute waarde en in procent de nieuwe 
begrotingssaldi. De veranderingen binnen het begrotingssaldo van elke lidstaat in 1999 - zowel in 
euro als in % van het BNP - zijn vervat in Tabel 2, die ook gegevens met betrekking tot het huidige 
stelsel bevat. De laatste 2 kolommen in Tabel 2, die niet kunnen worden gereconstrueerd uitgaande 
van de gegevens van Tabel 1, geven het verschil aan in vergelijking met het huidige stelsel (dat de 
Britse correctie bevat). In het bijzonder het verschil met betrekking tot het huidige stelsel is voor elke 
lidstaat gelijk aan het nieuwe begrotingssaldo dat voortkomt uit de toepassing van het voorgestelde 
mechanisme (kolom 7 van Tabel 1), verminderd met de som van het bedrag van het begrotingssaldo 
dat is aangegeven in kolom 1 van Tabel 1 (aangegeven vóór de Britse correctie) en de financiering 
van de Britse correctie. 
Terwijl door de toepassing van het bestaande correctiemechanisme in 1999 4,9 miljard ecu alleen al 
aan het Verenigd Koninkrijk zou toekomen, zou het onbeperkte correctiemechanisme 7,6 miljard ecu 
herverdelen over vijf landen (Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Zweden en het Verenigd Koninkrijk). 
Dit bedrag zou moeten worden gefinancierd door de overige 10 lidstaten, die 4,3 miljard ecu meer 
zouden betalen dan in het kader van het bestaande correctiemechanisme (3,3 miljard ecu). Het 
Verenigd Koninkrijk zou 1,8 miljard euro minder ontvangen. De nieuwe begunstigden van het stelsel 
(Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Zweden) zouden echter een begrotingssaldo krijgen dat er in 
totaal 6,1 miljard ecu op vooruitgaat (5,1 miljard ecu voor Duitsland alleen). 
Grafiek 1 visualiseert de herverdeling door dit onbeperkt gegeneraliseerd mechanisme. Het donkere 
gedeelte komt overeen met het verschil tussen het onbeperkt mechanisme en het huidige stelsel en 
omvat alle financieringseffecten voor de Britse correctie; de staven hebben enkel betrekking op de 
07-10-1998 
BIJLAGE 6 
-7-
herverdeling (wat overeenkomt met kolom 6 van Tabel 1) die door het nieuwe onbeperkte stelsel 
werd ingevoerd. De rangschikking van de lidstaten gaat van die met de grootste verbetering van het 
begrotingssaldo tot die met de grootste verslechtering ervan. 
Lidstaten die momenteel een positief begrotingssaldo hebben (België, Denemarken, Griekenland, 
Spanje, Ierland, Luxemburg en Portugal), zouden geen enkele correctie krijgen doch zouden enkel 
deelnemen aan de financiering van het mechanisme. Zij zullen alle een gelijke verslechtering van hun 
begrotingssaldo uitgedrukt in BNP ondervinden. 
Netto betalende lidstaten zouden daarentegen een correctie voor hun begrotingsonevenwichtigheid 
ontvangen. In bepaalde gevallen zou deze correctie de financiering van de correctie van andere 
lidstaten meer dan compenseren, in andere gevallen niet. Een en ander hangt natuurlijk af van de 
omvang van de oorspronkelijke begrotingsonevenwichtigheid. 
Het geval van het Verenigd Koninkrijk is ietwat ingewikkelder. Het VK zou recht hebben op dezelfde 
correctie als in het kader van het huidige correctiemechanisme, doch het zou ook zijn deel moeten 
bijdragen tot de financiering van het onbeperkte gegeneraliseerde mechanisme. Ten aanzien van het 
huidige stelsel gaat het begrotingssaldo van het VK er derhalve op achteruit als gevolg van de 
financiering van de correctie van andere lidstaten; zoals blijkt uit de diagramstaven zou het VK in het 
kader van het nieuwe stelsel een even grote begunstigde als Duitsland zijn (uitgedrukt als percentage 
van het BNP). 
4. EEN BEPERKT GEGENERALISEERD CORRECTIEMECHANISME 
Zoals uiteengezet in deel 2, werd een beperkt gegeneraliseerd correctiemechanisme duidelijk 
voorgesteld door Duitsland, Oostenrijk, Zweden en Nederland. In dit deel worden de gevolgen van 
dit voorstel onderzocht. Het beperkend karakter van het mechanisme hangt samen met de drempel; 
begrotingsonevenwichtigheden die de drempel overschrijden, dienen te worden gecorrigeerd. In het 
voorstel werd een drempel van 0,30 % of 0,40 % van het BNP gesuggereerd. 
07-10-1998 
BIJLAGE 6 
-8-
Tabel 3 
Gevolgen voor de begrotingssaldi van een beperkt gegeneraliseerd 
correctiemechanisme 
(Extrapolaties voor 1999; Britse correctie-saldo(1)(gegevens in miljoenen ecu en in % van het BNP) 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
TOTAAL Begrotingssaldo "volgens 
Britse correctie" (voor Britse 
correctie) 
Mi^oen euro 
(1) 
2131,7 
188,8 
•9 804,8 
5 221,0 
8 006,8 
-516,8 
2 570,4 
- 649,5 
717,8 
•1 342,0 
• 770,2 
3173,1 
-124,9 
-1 001,6 
-7 799,8 
0,0 % van BNP 
(2) 
0,92 
0,12 
•0,50 
4,71 
1.55 
-0,04 
4,08 
-0,06 
4,33 
•0,38 
•0,39 
3,24 
-0,11 
•0,47 
-0,58 
0,00 Voor correctie 
in aanmerking 
komende 
lidstaten 
Drempel : 0,3% 
van BNP 
(3) 
0,0 
0,0 
•3 903,8 
0,0 
0,0 
0.0 
0,0 
0,0 
0,0 
• 284,2 
-182,2 
0,0 
0,0 
• 359,6 
-3 798,3 
-8 528,1 Omvang van 
compensatie 
Coëfficiënt 
0,66 
(4) 
0,0 
0,0 
2576,5 
0,0 
0,0 
0,0 
0,0 
0,0 
0,0 
187,6 
120,2 
0,0 
0,0 
237.4 
2 506,9 
5 628,5 Financiering 
BNP-aandeel 
(5) 
-210,8 
-139,9 
- 907,9 
-100,3 
- 468,5 
-1 196,7 
- 57,0 
- 982,7 
-15,0 
- 310,2 
-174,3 
- 88,7 
-101,5 
-187,0 
- 688,2 
-5 628,5 Totaal 
herverdelings­
effect 
(4) + (5) 
Winst/verlies 
door bet 
mechanisme 
(6) 
-210,8 
-139,9 
1 668.6 
-100,3 
- 468,5 
-1 196,7 
- 57,0 
- 982,7 
-15,0 
- f22,6 
- 54,0 
-88,7 
-101,5 
50,4 
1818,7 
0,0 Nieuw begrotingssaldo 
Miljoen euro 
(1) + («) 
(7) 
1 920,9 
48,9 
•8 136,2 
5120,7 
7 538,3 
-1 713,5 
2 513,4 
-1 632,1 
702,9 
•1464,7 
- 824,3 
3 084,5 
- 226,4 
- 951,2 
-5 981,1 
0,0 % van bet BNP 
(8) 
0,82 
0,03 
•0,41 
4,62 
1,46 
-0,13 
3,99 
-0,15 
4,24 
•0,42 
-0,42 
3,15 
-0,20 
•0,44 
-0,45 
0,00 
(1 ) Zie voetnoot (1 ) van Tabel 1. 
Tabel 3 bevat de resultaten van een simulatie voor het jaar 1999 van het beperkt 
correctiemechanisme. De nettolast is berekend zoals bij de Britse correctie, en er is uitgegaan van een 
drempel van 0,30 % van het BNP en een compensatiecoëfficiënt van 0,66. De voornaamste effecten 
van het mechanisme, op het gebied van zowel herverdelingseffect als verschil met het huidige stelsel, 
zijn samengevat in Tabel 4. 
07-10-1998 
BIJLAGE 6 
Tabel 4 
Gevolgen voor de begrotingssaldi van de toepassing van een 
gegeneraliseerd correctiemechanisme 
(data voor 1999 in miljoenen ecu en in procent van het BNP) 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK Begrotingssaldo volgens Britse correctie 
Herverdelingseffecten 
van het mechanisme 
Miljoen ecu 
-210.8 
-139.9 
f 668.6 
-100.3 
-468.5 
-1196.7 
-57.0 
-982.7 
- 15.0 
- f22.6 
- 54.0 
-88.7 
-101.5 
50.4 
1 818.7 % van BNP 
-0.091 
-0.091 
0.085 
-0.091 
-0.091 
-0.091 
-0.091 
-0.091 
-0.091 
•0.035 
•0.028 
-0.091 
-0.091 
0.024 
0.136 Verschil tegenover het 
huidige stelsel 
Miljoen ecu 
-5.6 
-3.7 
2676.4 
-2.6 
-12.4 
-31.6 
-1.5 
-25.9 
-0.4 
188.0 
118.7 
-2.3 
-2.7 
239.0 
-3133.4 % van BNP 
-0.002 
-0.002 
0.136 
-0.002 
-0.002 
-0.002 
-0.002 
-0.002 
-0.002 
0.053 
0.061 
-0.002 
-0.002 
0.112 
-0.235 beperkt 
"Operationeel" begrotingssaldo 
Herverdelingseffecten 
van het mechanisme 
Miljoen ecu 
114 
-209 
f727 
-151 
-714 
-1827 
-88 
-1504 
30 
563 
•108 
-134 
-156 
63 
2393 Verschil tegenover het 
huidige stelsel 
% van BNP 
0.05 
-0.14 
0.09 
-0.14 
-0.14 
-0.14 
-0.14 
-0.14 
0.18 
0.16 
•0.05 
-0.14 
-0.14 
0.03 
0.18 Miljoen ecu 
277 
-101 
2527 
-74 
-352 
-902 
-43 
-744 
42 
809 
29 
-65 
-77 
2f3 
-1538 % van BNP 
0.12 
-0.07 
0.f3 
-0.07 
-0.07 
-0.07 
-0.07 
-0.07 
0.25 
0.23 
0.01 
-0.07 
-0.07 
0.10 
-0.12 
De parameters van het correctiemechanisme zijn: Drempel = -0.30% van BNP; compensatiecoëfficiënt = 0.66; de definitie van 
het begrotingssaldo "volgens Britse correctie" en het "operationele" is opgenomen in Bijlage 3. 
Uit de resultaten blijkt dat de beperkte versie van het correctiemechanisme leidt tot een aanzienlijk 
geringere herverdeling van de begrotingsmiddelen. Aan slechts drie landen zou het stelsel ten goede 
komen (Duitsland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk), aangezien in het geval van Nederland en 
Oostenrijk het voordeel van de verbetering van hun begrotingssaldi kleiner zou zijn dan hun 
bijdragen aan de financiering van het stelsel. Over het geheel genomen zouden de 12 lidstaten die de 
correcties financieren, 3,5 miljard ecu betalen, wat 0,2 miljard minder is dan wat zij zouden hebben 
betaald voor het financieren van het huidige Britse correctiemechanisme. Het Verenigd Koninkrijk 
zou zijnerzijds 3,1 miljard ecu minder ontvangen. Dit bedrag zou worden verdeeld over de 
12 lidstaten die reeds werden genoemd (0,2 miljard ecu), Zweden (0,2 miljard ecu) en Duitsland 
(2,7 miljard ecu). 
De resultaten van Tabel 4 zijn ook vervat in Grafiek 2. Hier geeft het donkere gedeelte de verschillen 
in de begrotingssaldi van de lidstaten weer tussen het huidige stelsel, dat de Britse correctie omvat, en 
het stelsel van het beperkte gegeneraliseerde mechanisme. In de grafiek gaat de rangschikking van de 
lidstaten opnieuw van die met de grootste verbetering van het begrotingssaldo tot die met de grootste 
verslechtering ervan. De veranderingen in de begrotingssaldo zijn identiek voor alle financierende 
lidstaten die niet voor de correctie in aanmerking komen. Hun begrotingssaldo zal naar verwachting 
licht verslechteren en wel ten belope van circa 0,002 % van het BNP in 1999. 
07-10-1998 
BIJLAGE 6 
10 
0,20% 
0,10* f 
0,00% 
-0,10% 
-0,20% 
-0,30% Grafiek2 
Gevolgen van een beperkt gegeneraliseerd correctiemechanisme 
(Drempel:0,3% van het BNP; "Britse correctie'-saldo) 
Extrapolaties voor 1999, in */• van het BNP 
NL B DK GR E F IRL I P FIN UK 
Voor het VK zal de situatie daarentegen aanzienlijk minder goed zijn. Bij de onbeperkte versie van 
het mechanisme werd de Britse correctie vastgesteld op een wijze die identiek was aan het huidige 
stelsel, en hierdoor was er voor het VK slechts een verslechtering omdat het deelnam aan de 
financiering van de correctie voor de overige lidstaten. Bij de huidige, beperkte simulatie is de Britse 
correctie begrensd tot de mate waarin het negatief begrotingssaldo van het VK de 0,30 % van de 
BNP-drempel overschrijdt. Als gevolg hiervan zou de begrotingsonevenwichtigheid van het VK, 
gemeten overeenkomstig het "Britse correctie"-begrotingssaldo, met circa 0,24 % van het BNP in 
1999 verslechteren. 
5. GRAFISCHE VOORSTELLING VAN DE RESULTATEN 
De budgettaire correctiemechanismen, die vergelijkbaar zijn met dat wat momenteel voor het 
Verenigd Koninkrijk geldt, zijn onvolmaakt, en, omdat zij gericht zijn op de inkomstenkant van de 
begroting, zijn zij niet van invloed op de fundamentele oorzaak van de onevenwichtigheden : de 
uitgaven. Naast de conceptuele en praktische moeilijkheden die zich voordoen, vereisen zij 
bovendien een operationele definitie van de begrotingsonevenwichtigheid. Ondanks deze 
onvolmaaktheden werd door Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Zweden een duidelijk voorstel 
opgesteld om de problemen met buitensporige begrotingsonevenwichtigheden op te lossen. 
In de analyse van deze bijlage werden twee versies van een correctiemechanisme in ogenschouw 
genomen : een onbeperkt correctiemechanisme en een beperkt. Het is duidelijk dat gezien de 
complexiteit en het gebrek aan doorzichtigheid van het huidige stelsel waarbij enkel de Britse 
correctie aan de orde komt, uitbreiding ervan tot andere lidstaten het inzicht in en de duidelijkheid 
van de budgettaire relaties binnen de EU verder zou belemmeren. 
07-10-1998 
BIJLAGE 6 
11 
Grafiek 3 
Herverdelingseffecten van de twee onderzochte correctiemechanismen 
% van BNP (Ramingen voor 1999, begrotingssaldi volgens de "Britse correctie" 
In percent van het BNP) 
-0.3 Tl' - ''•'# , . 
L*',* ƒ A $-•*'"> , - ^ Are 8 
-ira. .,. , — y.,> -rr, . 
UK NL FIN I DK B GR IRL 
Toepassing van het huidige mechanisme op alle lidstaten met een negatief begrotingssaldo, of 
uitbreiding tot slechts de vier landen die erom hebben verzocht, zou de som van alle correcties met 
'ongeveer 50 procent verhogen in vergelijking met het huidige stelsel, waarbij enkel de Britse 
correctie aan de orde is. Een beperkt mechanisme zou leiden tot een geringer bedrag aan middelen die 
opnieuw moeten worden verdeeld, doch het zou tegelijkertijd een belangrijke herverdeling tussen de 
lidstaten meebrengen. 
Grafiek 4 
% van BNP Veranderingen van begrotingssaldi t.o.v. het huidige stelsel als 
gevolg van de twee onderzochte correctiemechanismen 
(Ramingen voor 1999, begrotingssaldi volgens de Britse correctie 
in percent van GNP) 
NL FIN i DK UK B GR 
07-10-1998 
BIJLAGE 6 
-12-
De resultaten van de verschillende simulaties zijn samengevat in de grafieken 3 en 4. Grafiek 3 is 
gewijd aan het herverdelingseffect van de invoering van de gegeneraliseerde correctiemechanismen 
(dit komt overeen met de staven van de grafieken 1 en 2), en in grafiek 4 worden de veranderingen 
vergeleken die elk van de twee correctiestelsels zou meebrengen ten aanzien van de huidige situatie 
(dit komt overeen met het donkere gedeelte van de grafieken 1 en 2). Het is duidelijk dat enkel de 
onbeperkte versie van het mechanisme ten goede zou komen aan Duitsland, Nederland, Oostenrijk en 
Zweden. Het opleggen van beperkingen begrenst de te herverdelen middelen alsook het aantal 
lidstaten waaraan deze slinkende middelen ten goede zouden komen. 
• • • 
07-10-1998 
BIJLAGE 7 
Progressiviteit van begrotingsbijdragen 
1. INLEIDING 
Op 1 juli 1998 schreven de heer Rodrigo Rato, minister van economie en tweede vice-premier van 
Spanje, en de heer Abel Matutes, minister van buitenlandse zaken, een gezamenlijke brief aan de 
Voorzitter van de Commissie waarin zij de invoering van een nieuwe eigenmiddelenbron op basis 
van progressiviteit voorstelden en de Commissie verzochten dit voorstel te onderzoeken in het kader 
van het verslag over de eigen middelen. De Spaanse delegatie bracht het voorstel opnieuw ter tafel 
tijdens de Ecofin-Raad van 6 juli; Portugal en Griekenland betuigden hun steun. Enkele dagen later 
stelden de Portugese en Griekse autoriteiten Voorzitter Santer ook schriftelijk in kennis van hun 
steun voor het Spaanse voorstel. 
Evenals het geval is bij het voorstel van de vier ministers van financiën (van Duitsland, Nederland, 
Oostenrijk en Zweden) die hebben gevraagd om toepassing van de Fontainebleau-korting op hun 
landen, stellen de Spaanse autoriteiten niet één specifieke manier voor, maar een aantal manieren -
alle gebaseerd op de BNP-middelen - waarop de doelstelling van progressiviteit van de bijdragen 
kan worden verwezenlijkt. 
De Spaanse autoriteiten baseren hun initiatief op de tekst van het Protocol betreffende economische 
en sociale samenhang. Hierin geven de Hoge Verdragsluitende Partijen "het voornemen te kennen 
meer rekening te houden met het vermogen van de individuele lidstaten om aan het stelsel van eigen 
middelen bij te dragen en de middelen te bestuderen om voor de minder welvarende lidstaten de 
regressieve elementen die in het huidige stelsel van eigen middelen bestaan bij te stellen". 
De ministers Matutes en Rato erkennen dat de invoering van de BNP-middelen een duidelijke 
verbetering betekent ten opzichte van de situatie voordien. Zij betreuren echter het feit dat in het 
huidige stelsel, waarin de bijdragen evenredig zijn aan de inkomsten, niet voldoende rekening wordt 
gehouden met het bijdragevermogen van de lidstaten. De ministers verklaren uitdrukkelijk dat een 
billijk systeem van bijdragen evenals de belastingstelsels van alle lidstaten op progressiviteit moet 
zijn gebaseerd. Naar hun oordeel vormt de integratiefase die de Europese Unie met de 
ondertekening van het Verdrag van Amsterdam heeft bereikt, een duidelijke rechtvaardiging voor 
een overschakeling op een op "billijkheid en progressiviteit" gebaseerd financieringssysteem. 
In deze bijlage, die inclusief de inleiding vijf punten omvat, worden het voorstel en de gevolgen 
ervan besproken. In punt 2 wordt het voorstel uiteengezet; in punt 3 wordt een kort overzicht 
gegeven van de geschiedenis van het begrip progressiviteit; in punt 4 wordt de progressiviteit in 
verhouding tot de economische en sociale samenhang onderzocht; punt 5 bevat enkele afsluitende 
opmerkingen. 
07-10-1998 
ANNEX 7 
-2-
2. HET VOORSTEL INZAKE PROGRESSIVITEIT EN ENKELE GEVOLGEN DAARVAN 
Spanje stelt voor progressiviteit in te voeren door "aanpassingscoëfficiënten" toe te passen (om 
rekening te houden met "relatieve rijkdom" en "relatieve welvaart", twee termen die door elkaar 
worden gebruikt) op de werkelijke BNP-grondslagen om te komen tot nieuwe BNP-grondslagen die 
moeten worden gebruikt voor de berekening van de bijdragen uit hoofde van de BNP-middelen. Er 
wordt niet duidelijk vermeld welke "aanpassingscoëfficiënten" moeten worden gebruikt, maar als 
maatstaf van de "relatieve rijkdom" wordt het BNP per hoofd van de bevolking in ecu gehanteerd. 
Om tot een progressief stelsel te komen moet volgens het voorstel op een van de volgende manieren 
een fundamentele aanpassing worden aangebracht. 
A) Als coëfficiënt voor de berekening van de nieuwe BNP-grondslagen wordt een index van het 
BNP per hoofd van de bevolking in ecu gebruikt (met EU=100, in 1996 bedroeg deze index 
124,9% voor Duitsland, 64,5% voor Spanje, 85,8% voor het Verenigd Koninkrijk, 114,2% 
voor Frankrijk, enz.). 
B) De aanpassingscoëfficiënt wordt slechts op een gedeelte van de BNP-grondslag toegepast 
(b.v. 50 procent); het overige gedeelte blijft ongewijzigd. In dit geval zouden de BNP-
middelen bestaan uit een proportionele en een progressieve component, elk met zijn eigen 
uniforme bijdragetarief. 
C) De landen worden op basis van het BNP per hoofd van de bevolking in groepen ingedeeld 
en op alle landen in dezelfde groep worden dezelfde coëfficiënten toegepast; wat deze 
coëfficiënten zouden zijn en hoe zij moeten worden berekend, wordt niet vermeld. 
Ten slotte wordt voorgesteld om de huidige BTW-middelen te vervangen door de aldus aangepaste 
BNP-middelen. Het voorstel houdt in dat de huidige BNP-verdeelsleutel wordt vervangen door een 
verdeelsleutel die gunstiger is voor de armere lidstaten, en dat de nieuwe verdeelsleutel wordt 
toegepast op minder dan 40% van de bijdragen aan de EU-begroting1 (versie B), of op ongeveer 
40% van deze bijdragen (versie A en mogelijk C), of zelfs op meer dan 80 procent van het totaal, 
indien de BTW-middelen zouden worden afgeschaft. 
Wat betreft de herverdeling van de lasten van de financiering van de EU-begroting is duidelijk dat 
het voorstel tot gevolg zou hebben dat de landen wier BNP per hoofd van de bevolking in ecu hoger 
(lager) is dan het gemiddelde, meer (minder) betalen dan volgens de huidige regels. De BNP-
grondslag van de lidstaten met een BNP dat hoger (lager) is dan het gemiddelde, zou immers 
worden verhoogd (verlaagd). 
In alle gevallen zouden België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, Nederland, 
Oostenrijk en Zweden naar verwachting aanzienlijk meer bijdragen dan volgens het huidige stelsel. 
In tabel 1 worden de resultaten gegeven (in miljoen ecu en in procent van de totale bijdragen) van 
de aanpassing van de BNP-grondslagen van 1996 en 1997 aan de hand van de index van het BNP 
per hoofd van de bevolking in ecu (optie A). Volgens deze resultaten zou België in 1997 70 miljoen 
ecu meer hebben betaald, Denemarken 180 miljoen ecu, Duitsland 1043 miljoen ecu, Frankrijk 260 
Dit is het huidige aandeel van de BNP-middelen in de EU-begroting. 
07-10-1998 
ANNEX 7 
-3-
miljoen ecu, Luxemburg 48 miljoen ecu, Nederland 45 miljoen ecu, Oostenrijk 102 miljoen ecu en 
Zweden 70 miljoen ecu. Griekenland zou 204 miljoen ecu minder hebben betaald, Spanje 803 
miljoen ecu, Ierland 45 miljoen ecu, Italië 465 miljoen ecu, Portugal 200 miljoen ecu en het 
Verenigd Koninkrijk 100 miljoen ecu. De bijdrage van Finland zou vrijwel hetzelfde zijn gebleven. 
Tabel 1 
Wijzigingen van de nationale bijdragen in vergelijking met het huidige stelsel 
Voorstel toegepast op het totaal van de BNP-middelen 
(aanpassing van de BNP-grondslagen door de index van het BNP per hoofd van de bevolking in ecu te 
gebruiken, in miljoen ecu en in procent van de totale bijdragen) 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
Totaal 1996 
miljoen ecu 
75,9 
134,9 
1105,6 
-155,4 
-551,1 
311.0 
-45,4 
-404.0 
38,2 
55.3 
102.3 
-152.2 
-6.7 
67,9 
-576,2 
0,0 % 
2.7 
9,6 
5,2 
-13.8 
-11.9 
2,5 
-6,5 
-4,4 
23,5 
1,2 
5.4 
-17,6 
-0,7 
3,4 
-6,8 1997 
miljoen ecu 
70,0 
178,6 
1043,4 
-204,1 
-803,9 
259,1 
-45,4 
-466,4 
47,9 
44,5 
102,0 
-199,3 
1,3 
71,1 
-98,9 
0,0 % 
2,3 
11,6 
4,8 
-17.1 
-14,8 
1,9 
-6.4 
-5.3 
27.7 
0.9 
4.8 
-18,2 
0.1 
3,0 
-1,1 
) Als gevolg van de technische details van het voorstel zouden deze landen in geringe mate van de 
oepassing van het progressiviteitsmechanisme profiteren, hoewel hun index van het BNP per hoofd 
an de bevolking iets hoger is dan 100 (zie punt 4 van deze bijlage) 
Optie B zou uiteraard dezelfde resultaten opleveren als optie A, maar proportioneel verminderd naar 
gelang van het gedeelte van de BNP-grondslag waarop de "aanpassingscoëfficiënten" worden 
toegepast. 
In tabel 2 worden de resultaten gegeven van dezelfde aanpassing van de BNP-grondslag na 
afschaffing van de BTW-middelen. In dit geval leiden de afschaffing van de BTW-middelen en de 
vervanging daarvan door progressieve BNP-middelen tot grotere verschillen dan in de voorgaande 
optie en, uiteraard, dan in het huidige stelsel. Ten slotte is het niet mogelijk voor de derde optie een 
berekening te maken, omdat dan de "aanpassingscoëfficiënt" voor elke groep lidstaten moet worden 
vastgesteld. Het is echter duidelijk dat de kwantitatieve resultaten van deze berekening, wanneer 
plausibele coëfficiënten worden gebruikt, niet substantieel zouden verschillen van de in tabel 1 en 
tabel 2 gegeven resultaten. 
07-10-1998 
ANNEX 7 
-4-
De gevolgen van het voorstel inzake de bijdragen stroken met hetgeen van tevoren kon worden 
verwacht. Het feit dat in een progressief stelsel een aanzienlijke herverdeling van de lasten van de 
financiering van de EU-uitgaven plaatsvindt, van de rijkere naar de minder rijke lidstaten, kan 
echter niet als argument tegen het voorstel worden gebruikt, aangezien deze herverdeling het 
fundamentele doel ervan is. Van dit op het eerste gezicht aantrekkelijke voorstel moet in de eerste 
plaats worden onderzocht of het strookt met de economische theorie en met de praktijk om in de EU 
progressiviteit te bewerkstelligen via het uitgavenbeleid. 
Tabel 2 
Wijzigingen van de nationale bijdragen in vergelijking met het huidige stelsel 
Voorstel toegepast op de BNP-middelen, BTW-middelen afgeschaft 
(aanpassing van de BNP-grondslagen door de index van het BNP per hoofd van de bevolking in ecu te 
gebruiken, in miljoen ecu en in procent van de totale bijdragen) 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
Totaal 1996 
miljoen ecu 
310.4 
450.5 
2034.4 
-445.2 
-1 396.9 
821.9 
-137.3 
-234.5 
89.4 
128.6 
263.8 
-432.9 
35.3 
323.7 
-1811.2 
0.0 % 
10.9 
32.2 
9.6 
-39.7 
-30.2 
6.53 
-19.5 
-2.57 
55.0 
2.8 
13.9 
-49.9 
3.6 
16.1 
-21.3 1997 
miljoen ecu 
303.0 
493.7 
1396.0 
-471.3 
-1 758.9 
504.3 
-117.6 
11.8 
98.6 
115.3 
184.9 
-475.5 
39.5 
259.8 
-583.8 
0.0 % 
9.8 
32.1 
6.5 
-39.4 
-32.4 
3.8 
-16.5 
0.1 
56.9 
2.3 
8.6 
-43.4 
3.7 
11 
-6.3 
Deze overwegingen worden in de volgende twee punten onderzocht. In punt 3 wordt een overzicht 
gegeven van de redenen voor de invoering van de progressiviteit op het gebied van de 
personenbelasting, terwijl in punt 4 een overzicht wordt gegeven van de redenen om het van de 
personenbelasting bekende begrip progressiviteit toe te passen op de bijdragen van de lidstaten aan 
de EU-begroting; punt 5 bevat enkele afsluitende opmerkingen. 
3. KORT OVERZICHT VAN HET BEGRIP PROGRESSIVITEIT OP HET GEBIED VAN DE 
PERSONENBELASTING 
Progressiviteit is een zeer bekend begrip in de literatuur over optimale belastingheffing. Het houdt 
nauw verband met het begrip billijkheid. Het debat over billijkheid van de belastingheffing draaide 
07-10-1998 
ANNEX 7 
om twee beginselen, het profijtbeginsel (men moet belasting betalen afhankelijk van zijn belangen 
in het openbaar domein) en het draagkrachtbeginsel (men moet betalen naar vermogen)2. Adam 
Smith acht een zekere mate van progressiviteit in het belastingstelsel wenselijk (met name voor 
inkomsten uit kapitaal). Hiermee waren echter niet alle aanhangers van het profijtbeginsel het eens. 
Van de op het draagkrachtbeginsel gebaseerde leer kan worden gezegd dat zij is ontstaan bij John 
Stuart Mill3 en zijn begrip "gelijke offers". Mill, die bezorgd was over de ontmoedigende werking 
van progressieve belasting, pleitte voor proportionele inkomstenbelasting. Aangezien hij het thema 
billijkheid aansneed met zijn begrip "gelijke offers", gaf Mill de aanzet tot het debat over gelijke 
absolute en gelijke marginale offers, waarbij de eerste categorie proportionele en de laatste 
categorie progressieve belasting vergt. 
De op het profijtbeginsel gebaseerde leer en de op het draagkrachtbeginsel gebaseerde leer hebben 
beide een index nodig om de ongelijkheid tussen individuen te definiëren. Sinds Adam Smith ligt de 
nadruk traditioneel op de inkomsten- en vermogensgrondslag (waarbij de laatste hoger wordt 
belast), maar een algemene inkomstenbelasting zoals thans in de meeste lidstaten wordt gebruikt4, 
kwam pas deze eeuw in zwang. Verschillende theoretici, te beginnen met Adam Smith, dachten 
echter ook aan een consumptiegrondslag voor de belastingheffing. 
In Mirrlees' (1971) baanbrekende bijdrage worden deze onderwerpen verder geanalyseerd5. Om de 
verticale billijkheid te waarborgen wordt een beperkende voorwaarde opgelegd, zodat de orde van 
grootte van de bruto-inkomsten niet kan verschillen van de orde van grootte van de netto­
inkomsten. De regering kiest het belastingstelsel dat de welvaart maximaliseert, rekening houdend 
met de exogene eis inzake overheidsinkomsten en de beperkende voorwaarde. Mirrlees 
concludeerde dat 
• ten eerste "een bij benadering lineair stelsel van inkomstenbelasting, met alle bijbehorende 
administratieve voordelen, wenselijk is"6. Dit komt overeen met proportionele belasting voor 
2 Opvallend genoeg is Adam Smith, geestelijk vader van de /a/ssez-fo/re-doctrine, degene die op belastinggebied het 
draagkrachtbeginsel (of, in onze context, het vermogen om bij te dragen) invoerde, zij het getemperd door een profijtbeginsel. 
Opmerkelijk is ook het belang dat hij aan proportionaliteit hechtte. Zijn eerste stelling (777e Wealth of Nations, G. P. Putnam's 
Sons, New York, 1904, Vol. II, blz. 310) luidt: The subject of every State ought to contribute towards the support of the 
government, as nearly as possible in proportion to their respective abilities; that is in proportion to the revenue which they 
respectively enjoy under the protection of the state. The expense of the government to the individuals of a great nation, is like the 
expense of management to the joint tenants of a great estate, who are all obliged to contribute in proportion to their respective 
interests in the estate. In the observation or neglect of this maxim consists what is called equality or inequality of taxation" 
(cursivering toegevoegd). Of dit meer pleit voor het profijtbeginsel, dan wel voor het draagkrachtbeginsel, is niet gemakkelijk te 
zeggen. 
3 Zie John Stuart Mill, Principles of Political Economy, Collier and Son, New York, 1900. 
4 De Scandinavische landen die de zogenaamde duale inkomstenbelasting hebben ingevoerd, vormen een opmerkelijke 
uitzondering. Deze belasting houdt in dat louter om redenen van doelmatigheid meer belasting wordt geheven op inkomsten uit 
arbeid dan op inkomsten uit kapitaal (arbeid is immers minder mobiel dan kapitaal). Voor een verhandeling over de duale 
inkomstenbelasting zie S. Cnossen (1998): Taxing Capital Income in the European Union, the Case for Adopting the Dual Income 
Tax", uitgedeeld tijdens een conferentie over Tax Competition and Co-ordination of Tax Policy in the European Union", 
georganiseerd door het Oostenrijkse federale Ministerie van Financiën in samenwerking met het Oostenrijkse instituut voor 
economisch onderzoek, Wenen, 13-14 juli. 
5 Zie J. A. Mirrlees (1971): "An Exploration in the Theory of Optimum Income Taxation", Review of Economic Studies, vol. 38, blz. 
175-208. 
6 Mirrlees (1971): op. cit., blz. 208. 
07-10-1998 
ANNEX 7 
-6-
iedereen. Dit is niet in tegenspraak met de wenselijkheid van progressiviteit. Progressiviteit 
moet verband houden met de gemiddelde belasting en wordt bereikt zolang het marginale 
belastingtarief hoger is dan het gemiddelde tarief. Het is echter duidelijk dat er weinig 
argumenten zijn voor een hoge mate van progressiviteit van het belastingstelsel in de vorm van 
een sterk oplopend marginaal belastingtarief7'8; 
a ten tweede "de inkomstenbelasting een veel minder doeltreffend instrument is om de 
ongelijkheid te beperken dan vaak wordt gedacht"9; 
Q ten derde de marginale belastingtarieven tamelijk laag zijn, hetgeen inhoudt dat in beperkte 
mate gebruik wordt gemaakt van progressiviteit10. 
Het idee dat relatieve welvaart (in een groep personen) een factor moet zijn bij het bepalen van de 
belastingdruk wordt derhalve bevestigd, en hoewel de progressiviteit wordt aanvaard, is de 
"optimale" mate ervan lager dan aanvankelijk werd gedacht. 
De ontwikkeling van de meeste Europese belastingstelsels sinds het begin van de jaren zeventig 
lijkt aan te tonen dat de meeste van Mirrlees' conclusies goed begrepen zijn en op grote schaal zijn 
toegepast in het overheidsbeleid. De marginale tarieven voor de personenbelasting zijn overal in 
Europa sterk verminderd, terwijl de belastinggrondslag werd verbreed. Via een gericht 
uitgavenbeleid is gestreefd naar herverdeling van inkomen. Een les die over het algemeen goed is 
begrepen, is dat arbeid hoger kan worden belast naarmate het arbeidsaanbod minder elastisch is, 
maar dat de progressieve inkomstenbelasting een sterk ontmoedigende werking heeft wanneer het 
arbeidsaanbod elastisch is. Latere studies op dit gebied hebben de gedegenheid van Mirrlees' 
conclusies bevestigd. 
4. PROGRESSIVITEIT VAN DE BIJDRAGEN VAN DE LIDSTATEN EN ECONOMISCHE EN SOCIALE 
SAMENHANG 
Wanneer de belastingbetalers lidstaten zijn in plaats van personen, liggen de zaken anders. De 
optimale belastingsregel van de personenbelasting kan niet zonder meer op staten worden toegepast, 
met name wegens het aggregatieprobleem. Het is trouwens niet eens zeker dat het zinvol is 
beginselen uit de personenbelasting op staten toe te passen. 
7 Mirrlees (1971): op.cit. verkreeg drie technische resultaten. 1) Het marginale belastingtarief ligt altijd tussen nui en een; 2) voor het 
hoogste inkomen is het marginale belastingtarief nul; 3) voor het laagste inkomen uit arbeid is het marginale belastingtarief nul. 
Voor een uitvoerige verhandeling over de optimale niet-lineaire inkomstenbelasting zie N. Stem (1984): "Optimum Taxation and 
Tax Policy", IMF Staff Papers, Vol. 31, nr.2, juni. 
8 M. Tuomala ("On the Optimal Income Taxation, Some Further Numerical Results" Journal of Public Economics 23, 1984) bewees 
dat belasting tegen het nultarief aan de top betrekking heeft op een zeer beperkt aantal individuen (veel minder dan de laatste 
centiel). Andere interessante numerieke resultaten worden gegeven in M. Tuomala (1990): Optimal Income Tax and 
Redistribution, Clarendon Press. Oxford. 
9 Mirrlees (1971 ): op. cit., blz. 208. 
10 Mirrlees zelf was door dit resultaat verrast. "I must confess that I had expected the rigourous analysis of income taxation in the 
utilitarian manner to provide arguments for high tax rates. It has not done so"; Mirrlees (1971): op. cit., blz. 207 
07-10-1998 
ANNEX 7 
In de EU zijn reeds maatregelen genomen om de regressieve elementen in het stelsel van eigen 
middelen te verminderen, overeenkomstig het Protocol betreffende economische en sociale 
samenhang. 
Dit Protocol luidt als volgt: "De Hoge Verdragsluitende Partijen.. .GELET op het voorstel om in het 
stelsel van eigen middelen meer rekening te houden met de relatieve welvaart van de 
lidstaten... GE VEN HET VOORNEMEN te kennen meer rekening te houden met het vermogen van 
de individuele lidstaten om aan het stelsel van eigen middelen bij te dragen en de middelen te 
bestuderen om voor de minder welvarende lidstaten de regressieve elementen die in het huidige 
stelsel van eigen middelen bestaan bij te stellen" (cursivering toegevoegd, hoofdletters staan in 
origineel). 
De Hoge Verdragsluitende Partijen hebben derhalve in dit protocol vastgelegd dat in het stelsel van 
eigen middelen meer rekening moet worden gehouden met de relatieve welvaart van de lidstaten 
door hun vermogen om bij te dragen in aanmerking te nemen en door voor de minder welvarende 
lidstaten de regressieve elementen te elimineren. 
Grafiek 1 
BNP eigenmiddelenbijdragen in 1996;BNP bijdragen rekening 
houdend met progressiviteit, BNP index per hoofd 
Ecus 
per hoofd BNP index 
per hoofd 
200 
150 
100 
50 400 
300 
200 
100 
Het besluit betreffende het stelsel van eigen middelen van 31 oktober 1994, dat de verklaring van 
Protocol 15 in wetgeving vertaalt, heeft inderdaad meer rekening gehouden met het 
bijdragevermogen van de lidstaten, door het maximale percentage dat op de BTW-grondslag moet 
worden toegepast geleidelijk te verminderen (en aldus het gewicht van de BNP-middelen te 
verhogen), en het heeft voor de minder welvarende lidstaten de regressieve elementen bijgesteld 
door de BTW-grondslag voor de lidstaten die onder het Cohesiefonds vallen met onmiddellijke 
ingang te beperken tot 50% van het BNP. Beide maatregelen hebben ten doel de bijdragen van de 
lidstaten evenredig te maken aan hun BNP. 
07-10-1998 
ANNEX 7 
-8-
Wanneer de bijdragen evenredig zijn aan het BNP van de lidstaten, zijn zij tevens evenredig aan de 
BNP-bijdragen per hoofd van de bevolking, zoals blijkt uit grafiek 1. Wanneer de proportionele 
BNP-middelen worden vervangen door progressieve BNP-middelen, moeten de staten wier BNP 
boven het gemiddelde ligt meer betalen en die wier BNP onder het gemiddelde ligt minder. 
Hierdoor ontstaan verschillende problemen van technische en conceptuele aard. 
> Progressiviteit wordt doorgaans bereikt door de belastingtarieven te differentiëren, maar niet 
door de belastinggrondslag te verbreden of in te krimpen. Dit geschiedt teneinde het beginsel 
van horizontale billijkheid en het beginsel van onveranderlijkheid van de grondslag in acht te 
nemen, zodat de verticale billijkheid wordt gewaarborgd. Daarentegen komt het Spaanse 
voorstel om het BNP per hoofd van de bevolking in ecu te gebruiken als 
progressiviteitscoëfflciënt die moet worden toegepast op de BNP-grondslagen, erop neer dat 
progressiviteit wordt bereikt door de grondslagen te verbreden of in te krimpen11 en het tarief 
(BNP-afroepingspercentage), ten minste in één variant van het voorstel, voor alle landen gelijk 
te laten. Aanpassing van de BNP-grondslagen komt neer op kunstmatige vergroting van de 
verschillen in totale inkomsten tussen de lidstaten. Twee lidstaten met dezelfde werkelijke 
BNP-grondslag zullen verschillende fictieve grondslagen hebben. Vaststelling van de 
bijdragen op basis van de aangepaste grondslagen zou een duidelijke aantasting van de 
horizontale billijkheid vormen. 
> De aanpassing van de grondslag heeft andere, belangrijkere gevolgen. Aangezien bij de 
berekening van de nieuwe BNP-grondslagen het BNP per hoofd van de bevolking als 
wegingscoëfficiënt wordt gebruikt, zal de gewogen som van de BNP-grondslagen op basis 
waarvan de BNP-bijdragen worden vastgesteld, niet gelijk zijn, behoudens bij toeval, aan de 
ongewogen som van de oorspronkelijke BNP-grondslagen. Voorts is het onvermijdelijk dat de 
aangepaste BNP-grondslag groter zal zijn dat de oorspronkelijke BNP-grondslag, aangezien de 
grotere lidstaten altijd tot de rijkere behoren. In 1997 werd de oorspronkelijke BNP-grondslag 
bijvoorbeeld geraamd op 70.202 miljoen ecu; de gewogen BNP-grondslag wordt 73.418 
miljoen ecu. Als gevolg hiervan, en gezien het vaste bedrag dat via de BNP-middelen wordt 
gefinancierd, is het nieuwe BNP-afroepingspercentage lager dan het oorspronkelijke; in 1997 
was het oorspronkelijke percentage 0,403, en het percentage op basis van de aangepaste 
grondslag zou 0,385 bedragen. De impliciete vermindering van het BNP-afroepingspercentage 
betekent dat de BNP-bijdragen van de lidstaten wier index van het BNP per hoofd van de 
bevolking lager is dan 100 (het EU-gemiddelde), om twee redenen dalen: ten eerste de 
inkrimping van de grondslag als gevolg van de aanpassing, en ten tweede de vermindering van 
het afroepingspercentage. Een van de duidelijke zwakke punten van het voorstel is dat de BNP-
bijdragen van de lidstaten wier BNP rond het EU-gemiddelde ligt, in vergelijking met de 
huidige regeling kunnen dalen indien de verruiming van de BNP-grondslag ruimschoots wordt 
gecompenseerd door een vermindering van het BNP-afroepingspercentage. Dit is het geval 
voor Finland en het Verenigd Koninkrijk in de in tabel 1 en tabel 2 vermelde jaren. 
11 Het zou zijn alsof het belastbaar inkomen van rijke (arme) belastingbetalers wegens hun rijkdom (armoede) met een coëfficiënt 
hoger (lager) dan 1 zou worden vermenigvuldigd, waardoor de verschillen tussen de belastingbetalers buitensporig groot zouden 
worden. Voor zover ons bekend zijn er in geen enkel belastingstelsel voorbeelden van een dergelijke procedure op het gebied van 
de inkomstenbelasting. 
07-10-1998 
ANNEX 7 
-9-
Wanneer de BNP-middelen een progressief in plaats van een proportioneel karakter krijgen, 
hoeft dit niet noodzakelijkerwijs te leiden tot de bevordering van werkelijke convergentie en 
economische en sociale samenhang. 
• Of progressiviteit van de begrotingsbij dragen een efficiënte manier is om economische 
convergentie te bewerkstelligen, is een open vraag. Het EU-beleid inzake solidariteit en 
convergentie neemt de vorm aan van een gezamenlijke inspanning om in de minder 
welvarende regio's structurele verbeteringen tot stand te brengen, en omvat geen 
herverdeling van geld. Dit EU-beleid zorgt ervoor dat steun wordt verleend aan de 
gebieden in minder welvarende lidstaten waar de ontwikkelingsbehoefte en de 
convergentieachterstand het grootst zijn. De EU draagt via haar Structuurfondsen en vele 
andere beleidsinstrumenten in aanzienlijke mate bij tot verbetering van het niveau van de 
infrastructuur, het onderwijs en het wetenschappelijk onderzoek in de minder welvarende 
regio's en lidstaten. Dit wijkt in politiek en economisch opzicht aanzienlijk af van 
financiële herverdelingsmechanismen zoals de "Finanzausgleich" in Duitsland, waarvoor 
politiek gezien een veel groter gevoel van solidariteit en gemeenschappelijk streven nodig 
is dan thans in Europees verband aanwezig is. 
• Indien solidariteit de vorm van herverdeling van geld aanneemt, en ervan uitgaande dat de 
huidige consumptie en de toekomstige consumptie (investeringen) normale goederen12 zijn, 
is het zeker dat de steun gedeeltelijk zou worden gebruikt om de huidige consumptie te 
financieren. Door de herverdeling aan de uitgavenkant te laten plaatsvinden, wordt deze 
potentiële "verspilling" geminimaliseerd. De financiering van beleid wordt als een betere 
manier beschouwd dan de herverdeling van geld om te bewerkstelligen dat op consequente 
en doeltreffende wijze wordt gestreefd naar solidariteit en werkelijke convergentie en dat 
het geld aan investeringen en niet aan consumptie wordt besteed, zodat de groei van de 
begunstigde gebieden toeneemt en de ontwikkelingsachterstanden worden verkleind. 
• Progressiviteit zou, ceteris paribus, de convergentie kunnen bevorderen, indien de ter 
beschikking gestelde middelen de bestaande convergentie-uitgaven zouden aanvullen. De 
kans bestaat echter dat de lidstaten die duidelijk blijk hebben gegeven van "betaalmoeheid" 
(Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Zweden) geen verdere verslechtering van hun 
begrotingspositie accepteren, maar ter compensatie van de middelen die via progressieve 
bijdragen aan de begunstigde lidstaten ter beschikking worden gesteld, een vermindering 
aan de uitgavenkant eisen. In dit geval zou het convergentieproces ongetwijfeld worden 
vertraagd omdat een gedeelte van de nieuwe middelen aan de huidige consumptie zou 
worden uitgegeven. 
Het huidige stelsel van progressiviteit aan de uitgavenkant kan worden beschouwd als een op 
regels gebaseerd stelsel waarin de convergentie-uitgaven zijn "gebonden" aan specifieke 
projecten en expliciete financiële en andere procedures en parameters. Een stelsel van 
12 Normale goederen zijn goederen waarvan het verbruik toeneemt naarmate het inkomen toeneemt. Dit betekent dat voor een 
gegeven Ax toename van het inkomen een gedeelte aAx wordt uitgegeven aan goed X en het resterende gedeelte (1-a)Ax aan 
goed Y, waarbij 0<a<1. 
07-10-1998 
ANNEX 7 
-10-
progressieve bijdragen zou in het convergentiebeleid een vrijheid van handelen invoeren die tot 
dusverre niet bestond bij de structurele uitgaven. 
Een voorspelling van de economische theorie is dat een discretionaire uitvoering van het beleid 
suboptimale macro-economische resultaten oplevert in vergelijking met op regels gebaseerd 
beleid13. Hoewel deze voorspelling aanvankelijk beperkt bleef tot het monetair beleid, kan zij 
ruimer en zonder meer op het onderhavige vraagstuk worden toegepast. De suboptimale 
resultaten zijn in belangrijke mate te wijten aan het kortzichtige gedrag van de beleidsmakers 
en aan de druk die het gevolg is van electorale cyclussen in democratische samenlevingen; aan 
de mogelijkheid dat de beleidsmakers onder discretionaire omstandigheden doelstellingen 
nastreven die geen verband houden met het maximaliseren van de welvaart of die hiermee zelfs 
in strijd zijn; en aan de mogelijkheid dat zij systematische fouten maken bij het beoordelen van 
de economische situatie en het bepalen van het beleid. Regels verschaffen daarentegen 
voorspelbaarheid en zekerheid over de toekomstige koers van het beleid, en zij minimaliseren 
de invloed van politieke overwegingen op het optimale beleid. Regels zorgen er bovendien voor 
dat het beleid op lange termijn consequent is door te voorkomen dat het optimale beleid voor 
een bepaalde periode halverwege wordt vervangen door een suboptimaal beleid. 
Om werkelijke convergentie te bereiken, gefinancierd met de belastingen van Europese burgers, 
is het nodig dat een daarop gericht beleid strikt wordt uitgevoerd. In een discretionair 
uitgavensysteem kan een dergelijke strikte uitvoering niet worden gewaarborgd om dezelfde 
redenen waarom dit bij een discretionair monetair of budgettair beleid onmogelijk is. 
> Een belangrijk onderdeel van de op uitgaven gebaseerde progressiviteit die in de EU wordt 
gehanteerd is de multilaterale toezichts- en controletaak in een systeem waarin de begunstigde 
lidstaten en de EU (via de Commissie) overeenstemming bereiken over het communautair 
bestek (CB) en de uitvoering daarvan. In dit bestek worden bepalingen inzake toezicht en 
controle opgenomen om ervoor te zorgen dat de convergentiesteun wordt gebruikt waarvoor hij 
is bedoeld. Aldus wordt de Europese belastingbetalers de garantie gegeven dat de 
convergentiesteun goed wordt gebruikt. Het feit dat de begunstigde lidstaten hierbij worden 
betrokken, is in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel, aangezien zij het best in staat 
zijn om projecten in te dienen en de doelmatigheid van convergentie-uitgaven te beoordelen. In 
een met progressiviteit verband houdend discretionair uitgavensysteem zou deze toezichts- en 
controletaak verloren gaan. 
> Een laatste kwestie houdt verband met het karakter van de solidariteit in de EU. De doelstelling 
van solidariteit en werkelijke convergentie heeft een horizontale dimensie en wordt nagestreefd 
door geld naar de regio's over te maken, ongeacht de vraag of zij zich in de meer of in de 
minder welvarende lidstaten bevinden. Het onderhavige voorstel zou daarentegen de solidariteit 
13 Het debat over regels tegenover vrijheid van handelen in het economisch beleid, dat met name is toegepast op het monetair 
beleid, werd op gang gebracht door F. Kydland en E. Prescott (1977): "Rules rather than Discretion: The Inconsistency of 
Optimal Plans", Journal of Political Economy, juni, blz. 473-491; het model werd verder uitgewerkt in R. Barro en D. Gordon 
(1983): "A Positive Theory of Monetary Policy in a Natural-Rate Model", Journal of Political Economy, augustus, blz. 589-610. De 
literatuur op dit gebied is nu omvangrijk; als voorbeeld kan ten slotte worden genoemd A. Alesina en L. Summers (1993): "Central 
Bank Independence and Macroeconomic Performance", Journal of Money, Credit and Banking, vol. 25, nr. 2, mei. 
07-10-1998 
ANNEX 7 
-li­
en convergentiesteun een verticale dimensie geven, door deze aan lidstaten zelf toe te kennen in 
plaats van aan regio's in de lidstaten. Dit is in strijd met het huidige acquis communautaire. 
5. AFSLUITENDE OPMERKINGEN 
Hoewel het voorstel om het stelsel van bijdragen aan de EU een progressief karakter te geven op het 
eerste gezicht aantrekkelijk is, heeft het enkele belangrijke nadelen. 
Ten eerste vormt het een aantasting van het basisbeginsel van de horizontale billijkheid. Dit is het 
gevolg van het feit dat, in plaats van de bijdragen te berekenen op basis van de werkelijke BNP-
grondslagen, wordt voorgesteld om de bijdragen aan de hand van verschillende grondslagen vast te 
stellen, hetgeen een kunstmatige verbreding of inkrimping van de werkelijke BNP-grondslagen 
behelst. Deze procedure is in geen enkel belastingstelsel ter wereld bekend. In de nationale 
belastingstelsels wordt progressiviteit bewerkstelligd door middel van gedifferentieerde 
belastingparameters, zonder de belastinggrondslag aan te tasten. Daarenboven kan , in het geval van 
de financiering van de EU, de aanpassing van de grondslag ongewenste effecten veroorzaken voor 
die lidstaten wier BNP per hoofd rond het EU gemiddelde ligt. 
Ten tweede onderkent het voorstel niet dat het belangrijk en juist is de solidariteit in de 
Gemeenschap via de uitgavenkant van de EU-begroting in de praktijk te brengen, en niet door 
middel van het equivalent van geldovermakingen. Op uitgaven gebaseerde progressiviteit vergroot 
de kans dat de uitgaven ten goede komen aan de werkelijke convergentie, zoals de bedoeling is, en 
niet aan de huidige en mogelijk toekomstige consumptie. Het huidige, op regels gebaseerde stelsel 
levert dus in beginsel veel betere convergentieresultaten op dan het voorgestelde alternatief. 
Ten derde verschaft het huidige stelsel de belastingbetalers van de EU, die de convergentie-uitgaven 
financieren, van tevoren de garantie dat de middelen worden gebruikt voor het beoogde doel. 
Ten slotte heeft het voorstel tot gevolg dat de lidstaten die reeds blijk geven van bezorgdheid over 
hun begrotingslast in het huidige stelsel, hogere bruto-begrotingsbijdragen moeten betalen. 
Mogelijk zou dit voorstel voor deze lidstaten aanvaardbaar zijn indien ter compensatie de 
structurele uitgaven worden verlaagd. Dit zou echter de samenhang en solidariteit op korte termijn 
ondergraven en op lange termijn de werkelijke convergentievooruitzichten van de begunstigde 
lidstaten schaden. 
07-10-1998 
ANNEX 8 
Statistische bijlage 
Tabel 1a 
EU-uitgaven in de lidstaten: EOGFL-Garantie 1 
B 
OK 
0 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
Totaal 1992 
miljoen 
ecu 
1 374.2 
1168.0 
4817.6 
2237.4 
3668.3 
6924.7 
1435.6 
5151.4 
1.0 
2380.6 
476.0 
2459.4 
32094.1 % 
4.3 
3.6 
15.0 
7.0 
11.4 
21.6 
4.5 
16.1 
0.0 
7.4 
1.5 
7.7 
100.0 1993 
miljoen 
ecu 
1 286.5 
1 318.3 
4901.9 
2710.2 
4172.7 
8072.6 
1635.8 
4825.4 
7.3 
2324.8 
478.1 
2762.8 
34496.4 % 
3.7 
3.8 
14.2 
7.9 
12.1 
23.4 
4.7 
14.0 
0.0 
6.7 
1.4 
8.0 
100.0 1994 
miljoen 
ecu 
1174.4 
1 287.9 
5271.6 
2 723.5 
4426.9 
8048.8 
1 527.1 
3481.4 
12.7 
1 935.9 
713.3 
3001.9 
33 605.3 % 
3.5 
3.8 
15.7 
8.1 
13.2 
24.0 
4.5 
10.4 
0.0 
5.8 
2.1 
8.9 
100.0 1995 
miljoen 
ecu 
1 623.4 
1 403.6 
5 385.1 
2425.5 
4 575.0 
8423.3 
1 419.7 
3390.7 
14.4 
1944.6 
87.5 
708.1 
63.3 
76.5 
2 955.9 
34496.6 % 
4.7 
4.1 
15.6 
7.0 
13.3 
24.4 
4.1 
9.8 
0.0 
5.6 
0.3 
2.1 
0.2 
0.2 
8.6 
100.0 1996 
miljoen 
ecu 
1 152.8 
1358.4 
6050.3 
2801.6 
4 054.6 
9 572.3 
1 700.0 
4 231.3 
20.0 
1 536.2 
1 214.1 
646.0 
649.2 
624.1 
3470.0 
39 080.9 % 
2.9 
3.5 
15.5 
7.2 
10.4 
24.5 
4.4 
10.8 
0.1 
3.9 
3.1 
1.7 
1.7 
1.6 
8.9 
100.0 1997 
miljoen 
ecu 
983.4 
1 235.7 
5 778.4 
2730.8 
4 605.6 
9 149.0 
2034.0 
5 090.8 
22.8 
1 757.3 
861.3 
656.9 
570.6 
747.0 
4 399.7 
40623.2 % 
2.4 
3.0 
14.2 
6.7 
11.3 
22.5 
5.0 
12.5 
0.1 
4.3 
2.1 
1.6 
1.4 
1.8 
10.8 
100.0 
1) Rubriek 1 van de Financiële Vooruitzichten (Onderafdeling B1 van de Gemeenschapsbegroting). 
Tabel 1b 
EU-uitgaven in de lidstaten: Structurele maatregelen 1 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
Totaal 1992 
miljoen 
ecu 
236.1 
66.6 
2096.6 
1 811.3 
3704.9 
1664.7 
1 075.2 
2196.9 
13.4 
136.3 
2316.0 
1462.7 16780.8 % 
1.4 
0.4 
12.5 
10.8 
22.1 
9.9 
6.4 
13.1 
0.1 
0.8 
13.8 
8.7 100.0 1993 
miljoen 
ecu 
236.0 
119.2 
1 939.4 
2 261.7 
3743.8 
1 891.0 
1 255.2 
3 585.9 
15.8 
223.7 
2711.4 
1 325.7 19 308.8 % 
1.2 
0.6 
10.0 
11.7 
19.4 
9.8 
6.5 
18.6 
0.1 
1.2 
14.0 
6.9 100.0 1994 
miljoen 
ecu 
266.0 
127.3 
2041.8 
2034.0 
3 221.8 
1 413.6 
794.5 
1494.4 
13.9 
274.6 
2 252.2 
1 728.0 15661.9 % 
1.7 
0.8 
13.0 
13.0 
20.6 
9.0 
5.1 
9.5 
0.1 
1.8 
14.4 
11.0 100.0 1995 
miljoen 
ecu 
236.1 
120.4 
2130.1 
1969.1 
6101.7 
1 283.3 
1069.1 
1 926.9 
16.9 
231.8 
175.1 
2 485.4 
173.8 
125.6 
1 103.6 
19149.0 % 
1.2 
0.6 
11.1 
10.3 
31.9 
6.7 
5.6 
10.1 
0.1 
1.2 
0.9 
13.0 
0.9 
0.7 
5.8 
100.0 1996 
miljoen 
ecu 
437.0 
103.7 
3423.9 
2 221.9 
6 304.8 
1 958.7 
1 189.3 
3037.1 
15.2 
262.4 
270.6 
2 941.3 
155.9 
132.7 
1963.9 % 
1.8 
0.4 
14.0 
9.1 
25.8 
8.0 
4.9 
12.4 
0.1 
1.1 
1.1 
12.0 
0.6 
0.5 
8.0 1997 
miljoen 
ecu 
357.9 
169.6 
3636.0 
2643.7 
6 376.8 
2460.3 
1211.2 
2 895.0 
19.9 
421.3 
364.0 
2 941.5 
379.9 
230.6 
1 928.9 
24418.4 100.0 | 26 036.7 % 
1.4 
0.7 
14.0 
10.2 
24.5 
9.4 
4.7 
11.1 
0.1 
1.6 
1.4 
11.3 
1.5 
0.9 
7.4 
100.0 
1) Rubriek 2 van de Financiële Vooruitzichten. 
7-10-1998 
ANNEX 8 
2-
Tabel 1c 
EU-uitgaven in de lidstaten: Intern beleid 1 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
Totaal 1992 
miljoen 
ecu 
348.6 
75.3 
437.7 
260.5 
139.8 
510.6 
58.6 
654.0 
38.7 
173.0 
159.0 
478.6 
3334.3 % 
10.5 
2.3 
13.1 
7.8 
4.2 
15.3 
1.8 
19.6 
1.2 
5.2 
4.8 
14.4 
100.0 1993 
miljoen 
ecu 
414.1 
101.6 
475.3 
124.7 
271.1 
466.9 
63.7 
656.3 
51.5 
187.7 
162.4 
524.4 
3 499.8 % 
11.8 
2.9 
13.6 
3.6 
7.7 
13.3 
1.8 
18.8 
1.5 
5.4 
4.6 
15.0 
100.0 1994 
miljoen 
ecu 
458.8 
89.4 
512.9 
97.6 
216.3 
520.3 
76.4 
364.6 
69.9 
248.0 
84.2 
547.5 
3285.8 % 
14.0 
2.7 
15.6 
3.0 
6.6 
15.8 
2.3 
11.1 
2.1 
7.5 
2.6 
16.7 
100.0 1995 
miljoen 
ecu 
439.4 
82.9 
493.7 
106.4 
195.0 
486.5 
78.3 
344.7 
75.5 
210.4 
53.7 
99.6 
37.7 
67.3 
480.7 
3 251.9 % 
13.5 
2.5 
15.2 
3.3 
6.0 
15.0 
2.4 
10.6 
2.3 
6.5 
1.7 
3.1 
1.2 
2.1 
14.8 
100.0 1996 
miljoen 
ecu 
524.8 
122.7 
614.6 
152.0 
275.6 
579.8 
96.9 
496.6 
88.2 
265.8 
58.7 
103.0 
69.9 
108.0 
606.9 
4163.4 % 
12.6 
2.9 
14.8 
3.7 
6.6 
13.9 
2.3 
11.9 
2.1 
6.4 
1.4 
2.5 
1.7 
2.6 
14.6 
100.0 1997 
miljoen 
ecu 
492.5 
137.2 
726.7 
163.7 
296.2 
604.9 
105.7 
528.1 
75.6 
341.9 
78.2 
190.2 
88.7 
127.7 
716.8 
4674.0 % 
10.5 
2.9 
15.5 
3.5 
6.3 
12.9 
2.3 
11.3 
1.6 
7.3 
1.7 
4.1 
1.9 
2.7 
15^ 
100.0 
1) Rubriek 3 van de Financiële vooruitzichten. 
Tabel 1d 
Beleidsuitgaven in de lidstaten1 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
Totaal 1992 
miljoen 
ecu 
1958.9 
1309.8 
7 351.9 
4309.2 
7513.1 
9100.0 
2569.4 
8002.3 
53.1 
2689.9 
2951.0 
4400.6 
52209.2 % 
3.8 
2.5 
14.1 
8.3 
14.4 
17.4 
4.9 
15.3 
0.1 
5.2 
5.7 
8.4 100.0 1993 
miljoen 
ecu 
1936.6 
1 539.1 
7 316.7 
5096.7 
8187.6 
10430.5 
2954.7 
9067.6 
74.6 
2736.2 
3351.9 
4612.9 
57 305.0 % 
3.4 
2.7 
12.8 
8.9 
14.3 
18.2 
5.2 
15.8 
0.1 
4.8 
5.8 
8.0 100.0 1994 
miljoen 
ecu 
1 899.2 
1504.5 
7 826.3 
4855.0 
7 865.0 
9982.7 
2398.0 
5340.4 
96.5 
2458.4 
3049.6 
5277.4 
52 553.1 % 
3.6 
2.9 
14.9 
9.2 
15.0 
19.0 
4.6 
10.2 
0.2 
4.7 
5.8 
10.0 100.0 1995 
miljoen 
ecu 
2298.9 
1606.9 
8008.9 
4 501.0 
10871.7 
10193.2 
2567.1 
5662.3 
106.8 
2 386.9 
899.3 
3293.0 
750.8 
757.5 
4540.1 
58 444.5 % 
3.9 
2.7 
13.7 
7.7 
18.6 
17.4 
4.4 
9.7 
0.2 
4.1 
1.5 
5.6 
1.3 
1.3 
7.8 
100.0 1996 
miljoen 
ecu 
2114.5 
1584.8 
10088.8 
5175.5 
10635.0 
12110.8 
2986.2 
7 765.0 
123.4 
2064.3 
1649.4 
3690.3 
1038.0 
1296.8 
6040.8 
68 363.7 % 
3.1 
2.3 
14.8 
7.6 
15.6 
17.7 
4.4 
11.4 
0.2 
3.0 
2.4 
5.4 
1.5 
1.9 
8.8 
100.0 1997 
miljoen 
ecu 
1 833.8 
1542.4 
10141.1 
5 538.2 
11278.6 
12214.2 
3350.9 
8 514.0 
118.3 
2520.4 
1 374.6 
3 788.6 
1104.2 
1181.3 
7045.4 
71545.9 % 
2.6 
2.2 
14.2 
7.7 
15.8 
17.1 
4.7 
11.9 
0.2 
3.5 
1.9 
5.3 
1.5 
1.7 
9.8 
100.0 
) De cijfers in tabel 1d zijn de som van die in tabellen 1a, 1 b en 1c plus de begrotingscompensatie voor de nieuwe lidstaten 
7-10-1998 
ANNEX 8 
Tabel 1e 
EU uitgaven in de lidstaten: Huishoudelijke uitgaven 1 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
Totaal 1992 
miljoen 
ecu 
1504.4 
20.4 
84.0 
7.7 
23.0 
74.0 
12.8 
45.9 
696.6 
25.5 
12.8 
45.7 
2552.4 % 
58.9 
0.8 
3.3 
0.3 
0.9 
2.9 
0.5 
1.8 
27.3 
1.0 
0.5 
1.8 
100.0 1993 
miljoen 
ecu 
1 791.4 
24.3 
100.0 
9.1 
27.4 
88.1 
15.2 
54.7 
829.4 
30.4 
15.2 
54.4 
3039.3 % 
58.9 
0.8 
3.3 
0.3 
0.9 
2.9 
0.5 
1.8 
27.3 
1.0 
0.5 
1.8 
100.0 1994 
miljoen 
ecu 
2062.6 
28.3 
74.4 
11.1 
24.7 
102.9 
8.8 
53.2 
676.4 
24.6 
10.9 
66.0 
3143.8 % 
65.6 
0.9 
2.4 
0.4 
0.8 
3.3 
0.3 
1.7 
21.5 
0.8 
0.3 
2.1 
100.0 1995 
miljoen 
ecu 
2099.4 
33.5 
116.9 
12.3 
26.7 
143.5 
11.2 
78.7 
754.9 
41.5 
3.0 
13.0 
2.6 
3.1 
72.3 
3412.6 % 
61.5 
1.0 
3.4 
0.4 
0.8 
4.2 
0.3 
2.3 
22.1 
1.2 
0.1 
0.4 
0.1 
0.1 
2.1 
100.0 1996 
miljoen 
ecu 
2052.2 
31.9 
125.6 
11.5 
26.5 
174.9 
11.4 
87.2 
825.0 
39.4 
11.1 
11.2 
14.0 
15.7 
71.6 
3 509.0 % 
58.5 
0.9 
3.6 
0.3 
0.8 
5.0 
0.3 
2.5 
23.5 
1.1 
0.3 
0.3 
0.4 
0.4 
2.0 
100.0 1997 
miljoen 
ecu 
2217.1 
31.9 
132.7 
12.0 
25.0 
190.6 
12.8 
91.8 
777.8 
41.0 
12.2 
11.0 
13.8 
15.3 
83.9 
3 669.1 % 
60.4 
0.9 
3.6 
0.3 
0.7 
5.2 
0.3 
2.5 
21.2 
1.1 
0.3 
0.3 
0.4 
0.4 
2.3 
100.0 
1) Rubriek 5 van de Financiële vooruitzichten. 
Tabel 1f 
Totale EU-uitgaven 1 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
Tot EU 
Niet-EU* 
Totaal 1992 
miljoen 
ecu 
3463.3 
1330.3 
7435.9 
4316.9 
7536.0 
9174.1 
2582.2 
8048.2 
749.7 
2715.4 
2963.8 
4446.4 
54761.7 
3864.7 
58626.4 % 
5.9 
2.3 
12.7 
7.4 
12.9 
15.6 
4.4 
13.7 
13 
4.6 
5.1 
7.6 
93.4 
6.6 
100.0 1993 
miljoen 
ecu 
3728.0 
1 563.4 
7416.7 
5105.8 
8215.0 
10518.7 
2969.9 
9122.3 
904.0 
2766.6 
3367.1 
4 667.3 
60344.3 
3807.5 
64152.2 % 
5.8 
2.4 
11.6 
8.0 
12.8 
16.4 
4.6 
14.2 
1.4 
4.3 
5.2 
7.3 
94.1 
5.9 
100.0 1994 
miljoen 
ecu 
3 961.8 
1 532.8 
7 900.6 
4866.2 
7 889.7 
10085.6 
2406.8 
5 393.5 
772.9 
2483.1 
3060.5 
5 343.4 
55696.9 
4607.8 
60304.8 % 
6.6 
2.5 
13.1 
8.1 
13.1 
16.7 
4.0 
8.9 
1.3 
4.1 
5.1 
8.9 
92.4 
7.6 
100.0 1995 
miljoen 
ecu 
4 398.3 
1640.4 
8 125.7 
4513.4 
10898.4 
10336.7 
2 578.3 
5 741.0 
861.7 
2428.3 
902.3 
3 306.0 
753.4 
760.7 
4612.4 
61 857.1 
5043.9 
66901.0 % 
6.6 
2.5 
12.1 
6.7 
16.3 
15.5 
3.9 
8.6 
1.3 
3.6 
1.3 
4.9 
1.1 
1.1 
6.9 
92.5 
7.5 
100.0 1996 
miljoen 
ecu 
4166.8 
1 616.7 
10214.4 
5187.0 
10661.5 
12285.7 
2997.7 
7852.2 
948.4 
2 103.7 
1660.5 
3 701.4 
1 052.0 
1 312.5 
6112.4 
71 872.7 
4 993.9 
76 866.6 % 
5.4 
2.1 
13.3 
6.7 
13.9 
16.0 
3.9 
10.2 
1.2 
2.7 
2.2 
4.8 
1.4 
1.7 
8.0 
93.5 
6.5 
100.0 1997 
miljoen 
ecu 
4050.9 
1 574.4 
10 273.8 
5550.2 
11 303.6 
12404.8 
3 363.7 
8 605.8 
896.1 
2 561.4 
1386.8 
3 799.6 
1 118.0 
1196.6 
7129.3 
75 214.9 
5021.5 
80 236.4 % 
5.0 
2.0 
12.8 
6.9 
14.1 
15.5 
4.2 
10.7 
1.1 
3.2 
1.7 
4.7 
1.4 
1.5 
8.9 
93.7 
6.3 
100.0 
1) Rubriek 1 - Rubriek 7 van de Financiële vooruitzichten (er is rekening gehouden met betalingen die werkelijk in de 
loop van het jaar hebben plaatsgevonden, d.w.z. toewijzingen die in een bepaald begrotingsjaar zijn gebruikt of zijn 
overgedragen van het jaar n-1); het kassaldo aan het einde van een periode is niet inbegrepen. 2) Buiten de EU 
uitgegeven bedragen, garanties en reserves evenals enkele kleinere bedragen die niet kunnen worden toegewezen. | 
7-10-1998 
ANNEX 8 
-4-
Tabel 2a 
Betalingen voor de EU-begroting: Traditionele eigen middelen1 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 1992 
miljoen 
ecu 
887.1 
272.9 
3928.9 
173.4 
775.1 
1680.4 
156.2 
1 318.1 
15.2 
1455.1 
209.4 
2408.3 % 
6.7 
2.1 
29.6 
1.3 
5.8 
12.7 
1.2 
9.9 
0.1 
11.0 
1.6 
18.1 1993 
Miljoen 
ecu 
873.7 
260.5 
3894.0 
176.5 
597.7 
1695.2 
186.0 
1134.4 
15.2 
1 470.8 
188.2 
2493.2 % 
6.7 
2.0 
30.0 
1.4 
4.6 
13.1 
1.4 
8.7 
0.1 
11.3 
1.5 
19.2 1994 
miljoen 
ecu 
958.5 
275.7 
3872.7 
150.3 
592.7 
1683.0 
219.0 
1155.2 
18.1 
1546.9 
202.8 
2 577.2 % 
7.2 
2.1 
29.2 
1.1 
4.5 
12.7 
1.7 
8.7 
0.1 
11.7 
1.5 
19.5 1995 
miljoen 
ecu 
1003.5 
286.4 
3879.9 
152.2 
727.1 
1 711.4 
228.1 
1186.0 
19.9 
1663.7 
221.9 
205.8 
137.1 
351.3 
2678.8 % 
6.9 
2.0 
26.8 
1.1 
5.0 
11.8 
1.6 
8.2 
0.1 
11.5 
1.5 
1.4 
0.9 
2.4 
18.5 1996 
miljoen 
ecu 
985.9 
265.6 
3500.2 
149.8 
622.6 
1542.6 
206.7 
1047.5 
18.3 
1609.3 
263.8 
135.6 
151.8 
383.5 
2700.2 % 
7.3 
2.0 
25.8 
1.1 
4.6 
11.4 
1.5 
7.7 
0.1 
11.8 
1.9 
1.0 
1.1 
2.8 
19.9 1997 
miljoen 
ecu 
1048.9 
288.6 
3432.5 
163.7 
631.7 
1550.8 
224.7 
1 120.4 
22.0 
1 728.5 
254.4 
155.1 
144.3 
362.9 
3043.9 7.4 
2.0 
24.2 
1.1 
4.5 
10.9 
1.6 
7.9 
0.2 
12.2 
1.8 
1.1 
1.0 
2.6 
21.5 19982 
miljoen 
ecu 
1079.6 
293.9 
3 280.8 
167.5 
695.4 
1566.5 
220.2 
1 103.8 
20.8 
1 597.4 
257.2 
160.2 
138.8 
365.9 
2 795.1 7.9 
2.1 
23.9 
1.2 
5.1 
11.4 
1.6 
8.0 
0.2 
11.6 
1.9 
1.2 
1.0 
2.7 
20.3 19992 
Meuros 
1128.6 
287.4 
3216.2 
161.4 
709.5 
1546.8 
214.9 
1 205.6 
19.9 
1589.3 
273.2 
167.7 
128.8 
381.5 
2784.2 8.2 
2.1 
23.3 
1.2 
5.1 
11.2 
1.6 
8.7 
0.1 
11.5 
2.0 
1.2 
0.9 
2.8 
20.2 
Totaal 13280.2 100.0 12985.5 I 100.0 I 13 252.2 I 100.0 I 14453.2 I 100.0 13 583.6 100.0 14172.3 100.0 13 743.2 100.0 13 814.9 100.0 
1) Douaneheffingen, landbouwheffingen en suikerheffingen na aftrek van de inningskosten. 
2) In het ontwerp van GAB 1998 en de Ontwerpbegroting voor 1999 opgenomen bedragen. 
7-10-1998 
ANNEX 8 
Tabel 2b 
Betalingen voor de EU-begroting: Eigen middelen uit BTW1 
1992 
miljoen 
ecu % 1993 
Miljoen 
ecu % 1994 
miljoen 
ecu % 1995 
miljoen 
ecu % 1996 
miljoen 
ecu % 1997 
miljoen 
ecu 19982 
miljoen 
ecu 19992 
Meuros % 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 982.8 
537.0 
10 329.2 
431.1 
3 082.5 
6 585.6 
233.9 
4 857.1 
83.9 
1 553.7 
487.5 
5 598.7 2.8 
1.5 
29.7 
1.2 
8.9 
18.9 
0.7 
14.0 
0.2 
4.5 
1.4 
16.1 910.0 
558.9 
9 897.4 
568.8 
2 965.1 
6 018.9 
258.8 
5 593.8 
106.3 
1 624.7 
477.1 
5 709.4 2.6 
1.6 
28.5 
1.6 
8.5 
17.4 
0.7 
16.1 
0.3 
4.7 
1.4 
16.5 1 121.6 
580.3 
11419.9 
535.2 
2469.6 
6 633.4 
277.1 
3 725.7 
95.6 
1648.5 
689.5 
4 021.4 3.4 
1.8 
34.4 
1.6 
7.4 
20.0 
0.8 
11.2 
0.3 
5.0 
2.1 
12.1 1 143.4 
691.7 
12 862.1 
584.4 
2058.9 
7 216.5 
321.0 
3 377.2 
109.0 
1 887.3 
1 105.6 
488.2 
529.2 
891.3 
5 861.6 2.9 
1.8 
32.9 
1.5 
5.3 
18.4 
0.8 
8.6 
0.3 
4.8 
2.8 
1.3 
1.4 
2.3 
15.0 951.5 
619.3 
10885.4 
556.1 
2327.5 
6 452.3 
315.1 
4450.0 
89.7 
1 663.5 
947.2 
465.7 
444.8 
900.6 
5 466.5 2.6 
1.7 
29.8 
1.5 
6.4 
17.7 
0.9 
12.2 
0.2 
4.6 
2.6 
1.3 
1.2 
2.5 
15.0 907.0 
616.3 
10 009.9 
552.3 
2 576.3 
6 282.3 
250.8 
3447.6 
82.5 
1681.2 
1 035.6 
530.3 
469.5 
1 084.7 
4 825.3 2.6 
1.8 
29.1 
1.6 
7.5 
18.3 
0.7 
10.0 
0.2 
4.9 
3.0 
1.5 
1.4 
3.2 
14.0 851.3 
569.7 
8 786.0 
541.8 
2 226.4 
5 663.6 
279.5 
3 661.2 
75.8 
1549.1 
894.3 
431.9 
421.9 
861.8 
5 938.6 2.6 
1.7 
26.8 
1.7 
6.8 
17.3 
0.9 
11.2 
0.2 
4.7 
2.7 
1.3 
1.3 
2.6 
18.1 782.5 
529.9 
8079.0 
467.6 
2 082.3 
5 192.7 
265.8 
3 390.0 
70.0 
1 439.8 
825.3 
413.5 
389.4 
816.2 
5 630.2 2.6 
1.7 
26.6 
1.5 
6.9 
17.1 
0.9 
11.2 
0.2 
4.7 
2.7 
1.4 
1.3 
2.7 
18.5 
Totaal 34763.2 100.0 34689.3 100.0 33 217.9 100.0 39 127.3 100.0 36 535.0 100.0 34 351.5 100.0 32 752.8 100.0 30 374.2 100.0 
1) Betalingen eigen middelen uit BTW tegen uniform tarief (Britse correctie niet meegerekend); 
inbegrepen. 
2) In het ontwerp van GAB 1998 en de Ontwerpbegroting voor 1999 opgenomen bedragen. saldi van eigen middelen uit BTW voor voorgaande jaren zijn 
7-10-1998 
ANNEX 8 
-6-
Tabel 2c 
Betalingen voor de EU-begroting: eigen midelen op basis van het BNP1 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 1992 
miljoen 
ecu 
255.5 
154.0 
2188.1 
82.2 
671.4 
1543.4 
50.8 
1469.8 
17.5 
367.1 
99.7 
1268.8 % 
3.1 
1.9 
26.8 
1.0 
8.2 
18.9 
0.6 
18.0 
0.2 
4.5 
1.2 
15.5 1993 
miljoen 
ecu 
484.7 
306.0 
4 617.2 
217.9 
1290.2 
3037.4 
99.0 
2800.8 
37.5 
746.3 
193.5 
2584.0 3.0 
1.9 
28.1 
1.3 
7.9 
18.5 
0.6 
17.1 
0.2 
4.5 
1.2 
15.7 1994 
miljoen 
ecu 
636.8 
374.7 
5537.3 
267.0 
1 392.6 
3600.8 
123.4 
2370.1 
44.8 
898.0 
279.2 
2132.1 % 
3.6 
2.1 
31.4 
1.5 
7.9 
20.4 
0.7 
13.4 
0.3 
5.1 
1.6 
12.1 1995 
miljoen 
ecu 
467.4 
275.9 
4243.9 
221.4 
723.9 
2 569.9 
102.5 
1586.6 
34.2 
704.1 
378.8 
145.5 
192.4 
361.9 
2179.3 3.3 
1.9 
29.9 
1.6 
5.1 
18.1 
0.7 
11.2 
0.2 
5.0 
2.7 
1.0 
1.4 
2.6 
15.4 1996 
miljoen 
ecu 
693.2 
408.5 
5745.3 
345.8 
1350.7 
3 741.9 
133.2 
2959.8 
44.5 
990.1 
559.5 
202.3 
312.5 
582.5 
2997.2 % 
3.3 
1.9 
27.3 
1.6 
6.4 
17.8 
0.6 
14.0 
0.2 
4.7 
2.7 
1.0 
1.5 
2.8 
14.2 1997 
miljoen 
ecu 
917.9 
538.2 
7281.3 
416.4 
1940.0 
4793.1 
190.3 
3666.2 
59.5 
1283.1 
738.0 
353.0 
402.8 
793.0 
3517.8 3.4 
2.0 
27.1 
1.5 
7.2 
17.8 
0.7 
13.6 
0.2 
4.8 
2.7 
1.3 
1.5 
2.9 
13.1 19982 
miljoen 
ecu 
1090.6 
714.2 
9208.4 
555.7 
2381.2 
6 159.4 
286.6 
5058.4 
76.2 
1635.5 
910.5 
442.9 
519.3 
974.8 
5971.4 3.0 
2.0 
25.6 
1.5 
6.6 
17.1 
0.8 
14.1 
0.2 
4.5 
2.5 
1.2 
1.4 
2.7 
16.6 1999' 
Meures 
1 243.6 
825.4 
10503.8 
591.6 
27641 
7061.2 
336.3 
5798.3 
88.5 
1883.0 
1046.7 
523.1 
599.2 
1 142.8 
7122.8 % 
3.0 
2.0 
25.3 
1.4 
. -67. 
17.0 
0.8 
14.0 
0.2 
4.5 
2.5 
1.3 
1.4 
2.8 
17.2 
Totaal 8168.2 100.0 16414.4 100.0 17 657.0 100.0 14187.7 100.0 21 067.1 100.0 26 890.6 100.0 35985.2 100.0 41 530.4 100.0 
1) met inbegrip van "reserves" en saldi van eigen middelen op basis van het BNP voor de voorgaande jaren. 
2) In het ontwerp van GAB 1998 en de Ontwerpbegroting voor 1999 opgenomen bedragen. 
7-10-1998 
i 
\) In het IQOÖ I IQQ3 I 1QQ4 
.. . ......— . .....,„.. 
551.2 21.4 I 667.9 21.1 536.4 23. 
299.0 11.6 339.6 10.7 263.2 11. 
26.6 794.0 25.1 633.6 27. 
634.8 
<? n 24.7 I 7JÖ.1 Zi.d I ÖUÖ.b JB. 
I nol on I nol en n 
1DÖ.U 0.1 I löö.ö O.U I ID^.0 O. 
- . - -
I i w.v/ • w • w.w i i ww>v • ^ w i v*v* I • w< 
W» I K.0 
elingen vai de wisselkoersen, "reserves" en saldi van ei< 
twerpv «\b iyyo en oe uniwerpoegroang voor iyyt 135.3 
ANNEX8 
Tabel 2e 
Eigen middelen: Bijdragen van de lidstaten1 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 1992 
miljoen 
ecu 
1352.0 
762.0 
13068.5 
555.3 
4052.9 
8 813.0 
306.1 
6961.8 
108.3 
2078.8 
0.0 
628.7 
0.0 
0.0 
4 294.1 3.1 
1.8 
30.4 
1.3 
9.4 
20.5 
0.7 
16.2 
0.3 
4.8 
0.0 
1.5 
0.0 
0.0 
10.0 1993 
miljoen 
ecu 
1 521.3 
946.0 
15182.4 
834.6 
4594.9 
9850.3 
381.4 
9130.6 
151.8 
2 559.9 
0.0 
721.3 
0.0 
0.0 
5133.4 % 
3.0 
1.9 
29.8 
1.6 
9.0 
19.3 
0.7 
17.9 
0.3 
5.0 
0.0 
1.4 
0.0 
0.0 
10.1 1994 
miljoen 
ecu 
1863.6 
1020.5 
17493.7 
842.0 
4 125.4 
10867.9 
419.9 
6 604.4 
147.3 
2699.0 
0.0 
1 012.8 
0.0 
0.0 
3 840.2 % 
3.7 
2.0 
34.3 
1.7 
8.1 
21.3 
0.8 
13.0 
0.3 
5.3 
0.0 
2.0 
0.0 
0.0 
7.5 1995 
miljoen 
ecu 
1 676.6 
1009.0 
17444.1 
833.0 
2918.1 
10165.4 
436.7 
5227.7 
147.7 
2685.9 
1541.0 
659.1 
750.3 
1307.0 
6572.8 % 
3.1 
1.9 
32.7 
1.6 
5.5 
19.0 
0.8 
9.8 
0.3 
5.0 
2.9 
1.2 
1.4 
2.4 
12.3 1996 
miljoen 
ecu 
1765.1 
1103.3 
17 242.4 
956.1 
3924.6 
10880.7 
474.8 
7957.1 
142.3 
2826.2 
1 610.2 
716.1 
812.2 
1585.6 
5 518.3 % 
3.1 
1.9 
30.0 
1.7 
6.8 
18.9 
0.8 
13.8 
0.2 
4.9 
2.8 
1.2 
1.4 
2.8 
9.6 1997 
miljoen 
ecu 
1922.5 
1 217.2 
17784.7 
1 014.7 
4 736.0 
11635.1 
462.3 
7 546.7 
148.7 
3109.2 
1856.0 
922.7 
917.6 
1963.1 
5884.2 3.1 
2.0 
29.1 
1.7 
7.7 
19.0 
0.8 
12.3 
0.2 
5.1 
3.0 
1.5 
1.5 
3.2 
9.6 19982 
miljoen 
ecu 
2076.7 
1 372.2 
18655.2 
1166.1 
4901.7 
12583.7 
601.5 
9 344.5 
161.4 
3386.6 
1 917.2 
929.5 
1005.3 
1 957.0 
8679.4 3.0 
2.0 
27.1 
1.7 
7.1 
18.3 
0.9 
13.6 
0.2 
4.9 
2.8 
1.4 
1.5 
2.8 
12.6 1999 
Meuros 
2189.1 
1463.4 
19382.9 
1136.7 
5 208.5 
13178.9 
646.2 
9947.8 
170.0 
3569.4 
2009.1 
1005.2 
1067.0 
2108.7 
8821.7 % 
3.0 
2.0 
27.0 
1.6 
7.2 
18.3 
0.9 
13.8 
0.2 
5.0 
2.8 
1.4 
1.5 
2.9 
12.3 
Totaal 42 981.5 100.0 51 007.7 100.0 50936.7 100.0 53 374.4 100.0 57 515.1 100.0 61120.7 100.0 68 738.0 100.0 71904.6 100.0 
1) Som van de tabellen 2b, 2c en 2d met inbegrip van "reserves" en saldi van eigen middelen op basis van het BNP voor de voorgaande jaren. 
2) In het ontwerp van GAB 1998 en de Ontwerpbegroting voor 1999 opgenomen bedragen. 
7-10-1998 
ANNEX 8 
9-
Tabel 2f 
Totaal eigen middelen1 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 1992 
miljoen 
ecu 
2239.1 
1034.8 
16 997.5 
728.6 
4 828.0 
10493.4 
462.3 
8 279.9 
123.5 
3 534.0 
838.1 
6702.4 % 
4.0 
1.8 
30.2 
1.3 
8.6 
18.7 
0.8 
14.7 
0.2 
6.3 
1.5 
11.9 1993 
miljoen 
ecu 
2394.9 
1206.5 
19076.4 
1011.2 
5192.6 
11545.5 
567.4 
10265.0 
167.0 
4030.6 
909.4 
7 626.6 % 
3.7 
1.9 
29.8 
1.6 
8.1 
18.0 
0.9 
16.0 
0.3 
6.3 
1.4 
11.9 1994 
miljoen 
ecu 
2822.1 
1296.2 
21366.3 
992.3 
4 718.1 
12550.9 
638.9 
7 759.6 
165.4 
4 245.9 
1 215.6 
6417.4 % 
4.4 
2.0 
33.3 
1.5 
7.4 
19.5 
1.0 
12.1 
0.3 
6.6 
1.9 
10.0 1995 
miljoen 
ecu 
2680.1 
1295.4 
21 324.1 
985.2 
3645.2 
11 876.8 
664.8 
6 413.7 
167.6 
4 349.6 
1 762.9 
864.9 
887.4 
1658.3 
9 251.6 % 
4.0 
1.9 
31.4 
1.5 
5.4 
17.5 
1.0 
9.5 
0.3 
6.4 
2.6 
1.3 
1.3 
2.4 
13.6 1996 
miljoen 
ecu 
2750.9 
1368.9 
20742.6 
1106.0 
4547.2 
12423.3 
681.5 
9004.7 
160.7 
4435.5 
1 874.0 
851.7 
964.0 
1969.0 
8 218.6 % 
3.9 
1.9 
29.2 
1.6 
6.4 
17.5 
1.0 
12.7 
0.2 
6.2 
2.6 
1.2 
1.4 
2.8 
11.6 1997 
miljoen 
ecu 
2971.4 
1505.8 
21 217.3 
1178.4 
5 367.6 
13185.9 
687.0 
8667.1 
170.7 
4 837.6 
2110.4 
1077.8 
1061.9 
2 326.0 
8928.1 3.9 
2.0 
28.2 
1.6 
7.1 
17.5 
0.9 
11.5 
0.2 
6.4 
2.8 
1.4 
1.4 
3.1 
11.9 19982 
miljoen 
ecu 
3156.3 
1666.0 
21 935.9 
1333.5 
5 597.1 
14 150.3 
821.7 
10448.2 
182.2 
4984.0 
2174.4 
1089.7 
1144.1 
2323.0 
11474.5 3.8 
2.0 
26.6 
1.6 
6.8 
17.2 
1.0 
12.7 
0.2 
6.0 
2.6 
1.3 
1.4 
2.8 
13.9 1999 
Meuros 
3 317.7 
1750.8 
22 599.1 
1298.1 
5 918.0 
14 725.7 
861.1 
11 153.5 
189.9 
5158.7 
2282.2 
1 172.8 
1 195.8 
2490.2 
11605.9 % 
3.9 
2.0 
26.4 
1.5 
6.9 
17.2 
1.0 
13.0 
0.2 
6.0 
2.7 
1.4 
1.4 
2.9 
13.5 
Totaal 56 261.7 100.0 63993.2 100.0 64188.8 100.0 67 827.6 100.0 71098.7 100.0 75293.0 100.0 82481.1 100.0 85719.5 100.0 j 
1 ) Som van de tabellen 2a, 2b, 2c en 2d met inbegrip van "reserves" en saidi van eigen middelen op basis van het BNP voor de voorgaande jaren. 
2) In het ontwerp van GAB 1998 en de Ontwerpbegroting voor 1999 opgenomen bedragen. 
7-10-1998 
ANNEX8 
10 
Tabel 3a 
Structuur van de EU-uitgaven 
EOGFL-Garantie 
Structuurfondsen 
Intern beleid 
Externe uitgaven 
Huishoudelijke 
uitgaven 
Compensaties aan 
lidstaten 
Totaal 
Groei 1992 
miljoen 
ecu 
31 234.3 
17748.8 
4008.3 
1857.5 
2900.9 
876.8 
58626.6 % 
53.3 
30.3 
6.8 
3.2 
5.0 
1.5 
100.0 
+ 8.6% 1993 
miljoen 
ecu 
34423.3 
20084.8 
3618.0 
2718.1 
3308.0 
0.0 
64152.2 % 
53.7 
31.3 
5.6 
4.2 
5.2 
0.0 
100.0 
+ 9.4% 1994 
miljoen 
ecu 
33605.3 
15767.0 
3907.1 
3459.7 
3 565.6 
0.0 
60304.8 % 
55.7 
26.2 
6.5 
5.7 
5.9 
0.0 
100.0 
-6.0% 1995 
miljoen 
ecu 
34497.7 
19292.0 
4004.5 
3700.2 
3859.7 
1 547.0 
66901.0 % 
51.6 
28.8 
6.0 
5.5 
5.8 
2.3 
100.0 
+ 10.9% 1996 
miljoen 
ecu 
39080.9 
24426.8 
4 544.4 
4040.1 
4073.3 
701.0 
76 866.6 % 
50.8 
31.8 
5.9 
5.3 
5.3 
0.9 
100.0 
+14.9 % 1997 
miljoen 
ecu 
40623.2 
26059.2 
4 934.7 
4 278.0 
4129.2 
212.0 
80236.4 % 
50.6 
32.5 
6.2 
5.3 
5.1 
0.3 
100.0 
+ 4.4% 
7-10-1998 
ANNEX 8 
-11-
Tabel 3b 
Samenstelling van de bijdragen tot de EU-begroting 
TEM . 
BTW 
BNP 
Britse 
correctie 
Totaal EM 
groei 
Overige ont­
vangsten1 
Totaal 199; 
miljoen 
ecu 
13 280.2 
34 763.2 
8168.2 
50.1 
56 261.7 
+ 6.5 
3450.1 
59 711.8 2 
% 
23.6 
61.8 
14.5 
0.1 
100.0 
— 
_ 199: 
miljoen 
ecu 
12985.5 
34 689.3 
16 414.4 
-96.0 
63 993.2 
+ 13.7 
1 679.5 
65 672.7 3 
% 
20.3 
54.2 
25.7 
-0.2 
100.0 
% 
— 
— 1994 
miljoen % 
ecu 
13 252.2 
33 217.9 
17 657.0 
61.8 20.6 
51.8 
27.5 
0.1 
64188.8 100.0 
+ 0.3% 
1 813.3 
66 002.1 — 
--1995 
miljoen % 
ecu 
14 453.2 
39127.3 
14187.7 
59.4 21.3 
57.7 
20.9 
0.1 
67 827.6 100.0 
+ 5.7 % 
7 249.5 
75 077.1 — 
— 1996 
miljoen % 
ecu 
13 583.6 
36 535.0 
21 067.1 
-87.0 19.1 
51.4 
29.6 
-0.1 
71098.7 100.0 
+ 4.8 % 
10176.4 
81 275.1 — 
— 1997 
miljoen 
ecu 
14172.3 
34 351.5 
26 890.6 
-121.4 18.8 
45.6 
35.7 
-0.2 
75 293.0 100.0 
+ 5.9 % 
5 254.7 
80 547.7 — 
— 19982 
miljoen 
ecu 
13743.2 
32 752.8 
35 985.2 
0.0 
82 481.1 
+9.5% 
1 628.0 
84109.1 16.7 
39.7 
43.6 
0.0 
100.0 
— 
— 19992 
Meuros % 
13 814.9 
30 374.2 
41 530.4 
0.0 
85 719.5 
+3.9% 
630.9 
86 350.4 16.1 
35.4 
48.4 
0.0 
100.0 
— 
— 
1) Overige diverse ontvangsten, zoals overschotten van voorgaande jaren, achterstandsrenten, boetes, belastingen op de salarissen van werknemers van Europese 
instellingen, leen- en huuropbrengsten, enz. 
2) In het ontwerp van GAB 1998 en de Ontwerpbegroting voor 1999 opgenomen bedragen. 
7-10-1998 
ANNEX 8 
-12-
7-10-1998 Tabel 4 
Boekhoudkundige begrotingssaldi(1): "Tabel 1f' min "Tabel 2f' Tabel 3c 
Aandeel van de lidstaten in de financiering van de EU en in het BNP van de 
15EU-lidstaten 
(procent van totaal, gegevens betreffende 1997) 
(1) Zie bijlage 3 voor een verklaring van de termen. Aandeel In de 
financiering 
STEM 
3BTW/BNP 
Aandeel In BNP B 
3.9 
7.4 
3.1 
3.1 DK 
2.0 
2.0 
2.0 
1.9 D 
28.2 
24.2 
29.1 
26.0 GR 
1.6 
1.2 
1.7 
1.5 E 
7.1 
4.5 
7.8 
6.6 F 
17.5 
10.9 
19.0 
17.2 IRL 
0.9 
1.6 
0.8 
0.8 I 
11.5 
7.9 
12.4 
14.2 L 
0.2 
0.2 
0.2 
0.2 NL 
6.4 
12.2 
5.1 
4.5 A 
2.8 
1.8 
3.0 
2.6 P 
1.4 
1.1 
1.5 
1.2 FIN 
1.4 
1.0 
1.5 
1.4 S 
3.1 
2.6 
3.2 
2.7 UK 
11.9 
21.5 
9.6 
16.1 
B 
DK 
D 
6R 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
Totaal 1992 
miljoen 
ecu 
1224.2 
295.4 
-9561.6 
3588.2 
2708.1 
-1 319.3 
2119.8 
- 231.7 
626.2 
- 818.6 
2124.4 
-2256.1 
• 1501.2 % 
BNP 
0.71 
0.29 
-0.62 
4.66 
0.61 
-0.13 
5.88 
-0.03 
5.24 
-0.33 
2.93 
-0.28 
• 0.03 1993 
miljoen 
ecu 
1 333.1 
356.9 
-11659.7 
4094.7 
3 022.4 
-1 026.9 
2402.5 
-1142.8 
737.0 
-1 263.9 
2457.7 
-2959.3 
•3648.6 % 
BNP 
0.72 
0.33 
-0.71 
5.17 
0.74 
-0.10 
6.58 
-0.14 
5.91 
-0.48 
3.44 
-0.37 
•0.07 1994 
miljoen 
ecu 
1139.6 
236.6 
-13465.7 
3 873.9 
3171.6 
-2465.3 
1 767.9 
-2366.0 
607.6 
-1762.9 
1844.9 
-1 074.0 
•8491.9 % 
BNP 
0.58 
0.20 
-0.78 
4.62 
0.79 
-0.22 
4.45 
-0.28 
4.55 
-0.62 
2.50 
-0.13 
•0.15 1995 
miljoen 
ecu 
1 718.2 
345.1 
-13198.3 
3528.5 
7 253.2 
-1 540.1 
1 913.7 
- 672.7 
694.1 
-1921.2 
- 860.5 
2441.1 
- 133.9 
- 897.7 
-4639.1 
• 5969.7 % 
BNP 
0.81 
0.27 
-0.72 
3.99 
1.70 
-0.13 
4.48 
-0.08 
4.88 
-0.64 
-0.49 
3.08 
-0.14 
-0.53 
-0.55 
-0.09 1996 
miljoen 
ecu 
1 415.8 
247.8 
-10528.3 
4081.0 
6114.3 
- 137.6 
2 316.1 
-1 152.5 
787.8 
-2331.8 
- 213.5 
2849.7 
88.0 
- 656.6 
-2106.1 
774.0 % 
BNP 
0.66 
0.19 
-0.57 
4.20 
1.34 
-0.01 
4.86 
-0.12 
5.49 
-0.75 
-0.12 
3.41 
0.09 
-0.35 
-0.23 
0.01 1997 
miljoen 
ecu 
1 079.5 
68.6 
-10943.5 
4 371.8 
5 936.0 
- 781.1 
2676.7 
- 61.3 
725.4 
-2276.2 
- 723.6 
2721.8 
56.1 
-1 129.5 
-1 798.8 
• 78.0 % 
BNP 
0.50 
0.05 
-0.60 
4.13 
1.28 
-0.06 
4.84 
-0.01 
4.89 
-0.71 
-0.40 
3.12 
0.06 
-0.59 
-0.16 
-0.00 
ANNEX 8 
-13-
7-10-1998 Tabel 5 
Operationele begrotingssaldi(1): "Tabel 1d" min "Tabel 2f' 
(1) Zie bijlage 3 voor een verklaring van de termen. 
Tabel 6a 
"Britse correctie"-begrotingssaldi (vóór Britse correctie)(1) 
1) Vereenvoudigde berekening, zie bijlage 3, punt 4.1. B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
Totaal 1992 
miljoen 
ecu 
-280.2 
275.0 
-9645.6 
3580.6 
2685.1 
-1 393.4 
2107.1 
-277.6 
-70.4 
-844.1 
2112.9 
-2301.8 
•4052.5 % 
BNP 
-0.16 
0.27 
-0.62 
4.65 
0.60 
-0.14 
5.84 
-0.03 
-0.59 
-0.34 
2.91 
-0.29 
-0.07 1993 
miljoen 
ecu 
-458.3 
332.7 
-11 759.7 
4085.5 
2995.0 
-1115.0 
2387.3 
-1197.4 
-92.4 
-1294.4 
2442.4 
-3013.7 
•6688.2 % 
BNP 
-0.25 
0.30 
-0.72 
5.16 
0.73 
-0.11 
6.54 
-0.14 
-0.74 
-0.49 
3.42 
•0.38 
-0.12 1994 
miljoen 
ecu 
-922.9 
208.3 
-13540.0 
3862.7 
3146.9 
-2568.2 
1 759.1 
-2419.2 
-68.9 
-1 787.5 
1834.0 
-1140.0 •11 635.7 % 
BNP 
-0.47 
0.18 
-0.78 
4.61 
0.78 
-0.23 
4.42 
-0.29 
-0.52 
-0.63 
2.48 
-0.13 
-0.20 1995 
miljoen 
ecu 
-381.2 
311.5 
-13315.2 
3515.8 
7226.5 
-1 683.6 
1902.3 
-751.4 
-60.8 
-1 962.7 
-863.6 
2428.1 
-136.6 
-900.8 
-4 711.5 
-9383.1 % 
BNP 
-0.18 
0.25 
-0.72 
3.98 
1.69 
-0.14 
4.45 
-0.09 
-0.43 
-0.65 
-0.49 
3.06 
-0.15 
-0.53 
•0.56 
-0.15 1996 
miljoen 
ecu 
-636.4 
215.9 
-10653.8 
4 069.6 
6087.8 
-312.5 
2304.7 
-1 239.7 
-37.3 
-2371.2 
-224.6 
2838.6 
74.0 
-672.2 
-2177.8 
-2 735.0 % 
BNP 
-0.30 
0.16 
-0.58 
4.19 
1.34 
-0.03 
4.84 
-0.13 
•0.26 
-0.76 
-0.12 
3.40 
0.08 
-0.35 
-0.24 
-0.04 1997 
miljoen 
ecu 
-1137.6 
36.6 
-11076.2 
4 359.8 
5911.0 
-971.7 
2663.9 
-153.1 
-52.4 
-2 317.2 
-735.8 
2 710.8 
42.3 
-1 144.7 
-1 882.7 
-3 747.1 % 
BNP 
-0.52 
0.03 
-0.60 
4.12 
1.27 
-0.08 
4.82 
-0.02 
-0.35 
-0.73 
-0.41 
3.11 
0.04 
-0.59 
-0.17 
•0.05 
B 
DK 
D 
6R 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
Totaal 1992 
miljoen 
ecu 
1884.9 
448.8 
-8515.9 
3665.2 
2759.5 
-1194.6 
2219.4 
3.1 
620.4 
267.0 
2214.2 
-4371.7 0.0 % 
BNP 
1.09 
0.43 
-0.55 
4.76 
0.62 
-0.12 
6.15 
0.00 
5.19 
0.11 
3.05 
-0.54 — 1993 
miljoen 
ecu 
2078.9 
540.3 
-9762.2 
4176.6 
3207.7 
- 201.2 
2548.7 
- 784.4 
733.9 
- 40.5 
2576.9 
-5074.4 0.0 % 
BNP 
1.13 
0.49 
-0.60 
5.27 
0.79 
-0.02 
6.98 
-0.09 
5.88 
-0.02 
3.61 
-0.63 — 1994 
miljoen 
ecu 
2037.5 
488.6 
-10643.8 
3990.2 
3665.6 
-1 104.7 
1969.0 
-1 274.2 
619.3 
- 301.7 
2001.4 
-1 447.1 0.0 % 
BNP 
1.03 
0.42 
-0.62 
4.76 
0.91 
-0.10 
4.95 
-0.15 
4.64 
-0.11 
2.71 
-0.17 _ 1995 
miljoen 
ecu 
2530.5 
518.2 
-11 704.5 
3580.3 
7 674.3 
-1 009.0 
2087.9 
6.0 
695.7 
- 576.4 
- 818.8 
2 571.7 
- 83.2 
- 691.0 
-4781.7 
0.0 % 
BNP 
1.20 
0.41 
-0.64 
4.05 
1.80 
-0.09 
4.88 
0.00 
4.90 
-0.19 
-0.46 
3.24 
-0.09 
-0.41 
-0.57 
— 1996 
miljoen 
ecu 
2113.4 
333.0 
-10559.3 
4058.8 
6067.1 
- 448.8 
2436.5 
-1 440.4 
780.8 
-1 209.5 
- 220.9 
2 866.7 
107.2 
- 543.3 
-4341.2 
0.0 % 
BNP 
0.99 
0.25 
-0.57 
4.18 
1.33 
-0.04 
5.11 
-0.15 
5.44 
-0.39 
-0.12 
3.43 
0.11 
-0.29 
-0.48 
— 1997 
miljoen 
ecu 
1809.7 
156.5 
-10962.5 
4 360.5 
5756.9 
-1 197.6 
2822.0 
- 131.2 
721.7 
-1 079.1 
- 791.5 
2714.8 
46.7 
-1109.6 
-3117.3 
0.0 % 
BNP 
0.83 
0.11 
-0.60 
4.12 
1.24 
-0.10 
5.11 
-0.01 
4.87 
-0.34 
-0.44 
3.12 
0.05 
-0.58 
-0.27 
— 
ANNEX 8 
-14-
Tabel 6b 
"Britse correctie"-begrotingssaldi (na Britse correctie)(1) 
Tabel 7 
Grootte van de Britse correctie 
1) De onevenwichtigheid wordt berekend als in de "Berekeningsmethode", zie bijlage 4. 
2) Andere factoren omvatten de aanpassing voor de definitieve berekening van het jaar "n-4" en de effecten van de 
wisselkoers (zie bijlage 4, blz. 3-4) 
7-10-1998 1) Vereenvoudigde berekening, zie bijlage 3, punt 4.1. B 
DK 
D 
6R 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
Totaal 1992 
miljoen 
ecu 
1740.8 
359.5 
-9214.4 
3609.4 
2372.4 
-2054.3 
2192.1 
- 821.6 
611.7 
66.8 
2162.7 
-1024.7 0.0 % 
BNP 
1.00 
0.35 
-0.59 
4.69 
0.53 
-0.20 
6.08 
-0.09 
5.12 
0.03 
2.98 
-0.13 
-1993 
miljoen 
ecu 
1928.4 
444.3 
-10544.8 
4118.4 
2779.0 
-1134.7 
2518.6 
-1679.7 
724.4 
- 261.7 
2513.8 
-1405.8 0.0 % 
BNP 
1.05 
0.41 
-0.64 
5.20 
0.68 
-0.11 
6.90 
-0.20 
5.81 
-0.10 
3.52 
-0.18 
-1994 
miljoen 
ecu 
1 924.0 
417.0 
-11 227.9 
3945.5 
3378.8 
-1 798.0 
1947.6 
-1 828.1 
611.9 
- 468.2 
1953.1 
1144.4 0.0 % 
BNP 
0.97 
0.36 
-0.65 
4.71 
0.84 
-0.16 
4.90 
-0.22 
4.58 
-0.17 
2.64 
0.13 
— 1995 
miljoen 
ecu 
2455.2 
471.1 
-12090.9 
3548.2 
7 516.4 
-1444.3 
2072.3 
- 317.6 
690.5 
- 684.5 
- 883.5 
2542.2 
- 116.0 
- 754.1 
-3005.1 
0.0 % 
BNP 
1.16 
0.37 
-0.66 
4.02 
1.76 
-0.12 
4.85 
-0.04 
4.86 
-0.23 
-0.50 
3.21 
-0.12 
-0.44 
-0.36 
-1996 
miljoen 
ecu 
1961.1 
238.0 
-11332.3 
3992.2 
5 757.2 
-1311.2 
2404.3 
-2091.3 
770.6 
-1428.1 
- 351.6 
2806.6 
37.1 
- 668.9 
- 783.5 
0.0 % 
BNP 
0.91 
0.18 
-0.62 
4.11 
1.26 
-0.11 
5.05 
-0.22 
5.37 
-0.46 
-0.20 
3.36 
0.04 
-0.35 
-0.09 
-1997 
miljoen 
ecu 
1 712.0 
93.8 
-11456.1 
4 314.5 
5537.2 
-1 757.2 
2 800.8 
- 564.0 
715.0 
-1224.0 
- 873.9 
2675.4 
1.4 
-1 195.0 
- 658.5 
0.0 % 
BNP 
0.79 
0.07 
-0.62 
4.07 
1.19 
-0.14 
5.07 
-0.06 
4.82 
-0.38 
-0.48 
3.07 
0.00 
-0.62 
-0.06 
-
1985 
1986 
1987 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
1993 
1994 
1995 
1996 
1997 
1998 Onevenwichtig-
held1 
(1 
miljoen 
ecu 
2847.0 
2748.0 
3310.1 
3943.0 
4272.3 
3833.8 
4331.1 
4164.7 
4 706.6 
3575.8 
4686.3 
4570.6 
3442.7 
6945.0 ) 
%BNP 
0.50 
0.46 
0.50 
0.57 
0.57 
0.51 
0.54 
0.52 
0.59 
0.42 
0.55 
0.50 
0.30 
0.56 Correctie 
(2 
miljoen 
ecu 
1 879.0 
1 813.7 
2194.7 
2150.6 
2516.6 
2452.4 
2 787.0 
2659.7 
2940.3 
2276.5 
3079.1 
2856.5 
1 977.5 
3931.2 ) 
%BNP 
0.33 
0.30 
0.33 
0.31 
0.34 
0.32 
0.34 
0.33 
0.37 
0.27 
0.36 
0.31 
0.17 
0.32 Onevenwichtig-
heid min correctie 
(3)=(1 
miljoen 
ecu 
968.0 
934.3 
1115.4 
1 792.4 
1 755.7 
1381.4 
1544.1 
1505.1 
1 766.3 
1 299.3 
1607.2 
1 714.1 
1 465.2 
3013.8 )-(2) 
%BNP 
0.17 
0.16 
0.17 
0.26 
0.24 
0.18 
0.19 
0.19 
0.22 
0.15 
0.19 
0.19 
0.13 
0.24 Andere factoren 
(4 
miljoen 
ecu 
-897.6 
57.4 
-381.0 
44.0 
-324.8 
41.3 
773.5 
-86.4 
219.7 
36.8 
-1611.0 
88.8 
481.3 
-700.6 ) 
%BNP 
-0.16 
0.01 
-0.06 
0.01 
-0.04 
0.01 
0.10 
-0.01 
0.03 
0.00 
-0.19 
0.01 
0.04 
-0.06 In de begroting 
opgenomen 
correctie 
(5) = (2 
miljoen 
ecu 
981.4 
1871.1 
1 813.7 
2194.6 
2191.8 
2493.7 
3 560.5 
2573.3 
3160.0 
2 313.3 
1 468.1 
2 945.3 
2458.8 
3 230.6 M4) 
%BNP 
0.16 
0.33 
0.30 
0.32 
0.29 
0.33 
0.44 
0.32 
0.39 
0.27 
0.17 
0.32 
0.22 
0.26 
ANNEX 8 
-15-
Tabel 8 
Bruto nationaal product tegen lopende marktprijzen per inwoner 
(tot en met 1990: EUR-15 zonder Oost-Duitsland = 100; vanaf 1991: EUR-15 met inbegrip van de nieuwe Duitse deelstaten = 100; 1998-99: ramingen) 
ECU 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
EUR-15 1980 
121.3 
126.1 
131.9 
52.1 
55.8 
123.8 
57.7 
79.8 
157.8 
120.9 
103.1 
28.5 
105.6 
149.9 
95.2 
100.0 1982 1984 1986 1988 1990 
103.8 101.0 104.0 102.9 104.0 
124.6 131.1 139.7 134.9 127.8 
126.5 129.9 132.4 129.2 127.3 
58.4 53.5 43.1 42.6 44.0 
55.5 52.3 53.7 58.3 66.7 
120.6 115.7 118.9 113.2 111.4 
64.2 61.9 61.4 58.0 61.3 
83.8 92.7 95.8 97.1 101.1 
163.1 171.4 179.4 173.3 184.0 
115.8 112.0 111.1 102.9 100.7 
106.1 109.3 111.7 109.5 109.2 
29.9 26.2 29.6 31.5 35.8 
122.1 130.1 126.1 136.1 139.5 
142.1 144.5 140.9 139.8 137.8 
102.9 98.6 89.5 96.2 89.1 
100.0 100.0 100.0 100.0 100.0 1991 1992 1993 1994 1995 
106.0 108.5 115.3 117.9 121.5 
124.3 125.7 132.8 134.7 140.2 
114.6 119.7 127.1 127.8 130.9 
46.6 46.9 48.1 48.5 49.2 
71.4 71.6 65.9 62.2 63.4 
110.3 111.0 115.3 115.5 116.4 
62.4 63.8 64.4 66.9 69.1 
105.3 102.4 91.4 88.7 83.2 
192.3 191.6 197.6 199.5 201.8 
101.2 102.1 109.4 110.7 113.7 
111.8 114.5 122.5 123.8 127.6 
41.5 46.4 45.7 45.3 46.8 
123.3 98.2 85.3 93.7 105.9 
142.4 134.3 110.4 110.9 111.7 
91.2 87.4 86.9 88.5 83.8 
100.0 100.0 100.0 100.0 100.0 1996 1997 1998 1999 
117.4 112.8 111.4 110.8 
138.8 137.4 137.6 138.8 
124.9 118.6 116.6 116.1 
51.6 53.3 50.2 50.2 
64.5 62.6 63.0 63.9 
114.2 109.9 109.1 108.8 
73.1 79.9 79.4 82.7 
91.4 92.2 91.5 91.8 
192.1 186.4 186.1 186.2 
111.7 108.1 108.0 108.4 
124.0 118.8 117.6 117.3 
47.0 46.7 46.8 47.6 
103.6 104.9 105.1 106.1 
118.4 114.2 114.3 115.0 
85.8 101.8 106.7 106.2 
100.0 100.0 100.0 100.0 
7-10-1998 
ANNEX 8 
-16-
7-10-1998 Bruto nationaal product tegen lopende marktprijzen per inwoner 
(tot en met 1990: EUR-15 zonder Oost-Duitsland = 100; vanaf 1991: EUR-15 met inbegrip van de nieuwe Duitse deelstaten -100; 1998-99: ramingen) 
KKS Tabel 9 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
EUR-15 1980 
108.5 
102.9 
117.8 
66.6 
70.0 
112.9 
62.3 
102.1 
146.7 
105.1 
104.9 
53.6 
94.9 
110.9 
97.0 
100.0 1982 
107.9 
103.7 
116.4 
65.2 
69.7 
115.3 
62.3 
101.9 
168.7 
102.3 
106.5 
53.1 
98.3 
110.3 
97.4 
100.0 1984 
106.8 
106.7 
119.0 
62.8 
69.0 
111.7 
59.6 
101.9 
173.5 
102.7 
106.1 
49.4 
99.1 
111.8 
99.6 
100.0 1986 
104.1 
109.6 
118.2 
61.4 
69.5 
110.1 
58.0 
102.4 
181.5 
102.7 
105.2 
52.3 
99.1 
111.0 
101.5 
100.0 1988 
104.7 
104.6 
116.1 
59.9 
72.1 
109.5 
58.6 
102.9 
176.7 
98.4 
103.5 
55.7 
101.3 
109.1 
103.5 
100.0 1990 
105.3 
100.6 
117.8 
59.3 
74.2 
109.7 
64.3 
101.9 
185.2 
101.3 
105.8 
58.9 
99.9 
104.5 
99.5 
100.0 1991 
109.2 
102.4 
107.3 
62.3 
79.4 
113.0 
68.7 
105.5 
196.6 
102.3 
108.8 
64.5 
91.1 
102.4 
96.3 
100.0 1992 
111.8 
100.5 
109.6 
63.8 
77.4 
110.8 
71.3 
104.8 
191.8 
101.8 
109.0 
65.6 
84.0 
96.7 
98.0 
100.0 1993 
116.7 
107.0 
109.1 
65.3 
78.3 
108.5 
73.0 
102.4 
188.2 
104.0 
112.3 
68.7 
87.5 
95.5 
99.2 
100.0 1994 
116.6 
108.5 
110.6 
66.2 
75.7 
106.8 
77.3 
103.1 
183.9 
104.6 
112.0 
70.3 
87.8 
95.5 
99.0 
100.0 1995 
115.7 
110.8 
110.4 
66.5 
76.8 
106.7 
80.5 
103.7 
181.6 
106.8 
111.1 
70.0 
93.6 
97.3 
96.4 
100.0 1996 
115.2 
111.6 
110.5 
68.1 
77.3 
104.6 
80.0 
103.2 
175.8 
105.6 
113.1 
68.9 
93.2 
95.2 
98.8 
100.0 1997 
115.3 
112.5 
109.4 
69.0 
77.7 
104.3 
82.4 
102.6 
176.2 
106.0 
112.6 
69.6 
96.4 
93.7 
100.3 
100.0 1998 
115.3 
112.7 
109.1 
69.1 
78.8 
104.4 
84.8 
102.5 
175.0 
106.3 
112.5 
70.5 
98.4 
93.8 
99.4 
100.0 1999 
115.2 
112.9 
108.8 
69.8 
79.8 
104.3 
86.8 
102.7 
174.9 
106.2 
112.4 
71.2 
99.4 
93.8 
98.6 
100.0 
ANNEX 8 
-17-
Tabel 10 
Bruto nationaal product tegen lopende marktprijzen 
(miljoen ecu/euro; 1998-1999: ramingen) 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
EUR-15 1992 
173 285 
103 348 
1 533 230 
76979 
443957 
1 012 148 
36070 
925 235 
11954 
246411 
144 027 
72 485 
78 691 
185 075 
806011 
5 848 906 1993 
184 518 
• 109 322 
1636447 
79 211 
408 476 
1054 623 
36 518 
827 616 
12478 
265427 
155 310 
71422 
68 572 
152 696 
802 726 
5 865 362 1994 
197 653 
116 203 
1725 209 
83 817 
403 293 
1108652 
39760 
841397 
13 350 
282 152 
164 805 
73 913 
79 062 
161400 
856 957 
6147 623 1995 
211690 
126 018 
1837 598 
88328 
427168 
1163 060 
42752 
819264 
14 210 
302185 
176 503 
79 271 
93 011 
169937 
844 401 
6 395 397 1996 
214466 
131 339 
1839972 
97 098 
455 245 
1198541 
47 645 
944 011 
14 356 
311923 
179 687 
83476 
95 509 
189 562 
907 294 
6 710125 1997 
217025 
137 032 
1 837 908 
105 948 
465 373 
1217 015 
55 273 
1 001 758 
14 825 
318 548 
181 492 
87098 
101 827 
192 439 
1134 509 
7 068 070 1998 
224 335 
143815 
1892649 
104786 
489076 
1 268 038 
57 871 
1039694 
15662 
334421 
,188199 
91326 
106 880 
201 625 
1246095 
7 404472 1999 
234 203 
152 454 
1976 634 
110127 
519 717 
1 329 741 
63 702 
1094 776 
16614 
353 054 
197 137 
97 217 
113 306 
212 725 
1 301 867 
7 773 274 
7-10-1998 
ANNEX8 
18-
TabeJH 
Totale bevolking 
(1000) 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
EUR-15 1992 
10045 
5171 
80 594 
10 322 
39008 
57374 
3555 
56859 
392 
15182 
7 914 
9833 
5042 
8668 
58006 
367965 1993 
10085 
5189 
81179 
10380 
39086 
57654 
3574 
57 049 
398 
15290 
7 991 
9840 
5067 
8718 
58191 
369690 1994 
10116 
5205 
81422 
10426 
39150 
57900 
3586 
57204 
404 
15381 
8030 
9840 
5088 
8782 
58395 
370927 1995 
10137 
5228 
81661 
10454 
39210 
58138 
3601 
57301 
410 
15460 
8047 
9847 
5108 
8847 
58606 
372054 1996 
10157 
5262 
81895 
10465 
39270 
58375 
3626 
57403 
416 
15523 
8059 
9866 
5125 
8901 
58782 
373124 1997 
10182 
5278 
82060 
10518 
39323 
58607 
3661 
57506 
421 
15603 
8084 
9876 
5140 
8918 
58977 
374153 1998 
10 208 
5298 
82250 
10570 
39371 
58877 
3696 
57 609 
426 
15692 
8108 
9886 
5155 
8936 
59172 
375254 1999 
10233 
5316 
82425 
10623 
39371 
59148 
3 730 
57 714 
432 
15761 
8132 
9896 
5170 
8954 
59 367 
376272 
7-10-1998 ANNEX8 
18-
Tabel11 
Totale bevolking 
(1000) 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
A 
P 
FIN 
S 
UK 
EUR-15 1992 
10045 
5171 
80 594 
10 322 
39008 
57374 
3555 
56859 
392 
15182 
7 914 
9833 
5042 
8668 
58006 
367965 1993 
10085 
5189 
81179 
10380 
39086 
57654 
3574 
57 049 
398 
15290 
7 991 
9840 
5067 
8718 
58191 
369690 1994 
10116 
5205 
81422 
10426 
39150 
57900 
3586 
57204 
404 
15381 
8030 
9840 
5088 
8782 
58395 
370927 1995 
10137 
5228 
81661 
10454 
39210 
58138 
3601 
57301 
410 
15460 
8047 
9847 
5108 
8847 
58606 
372054 1996 
10157 
5262 
81895 
10465 
39270 
58375 
3626 
57403 
416 
15523 
8059 
9866 
5125 
8901 
58782 
373124 1997 
10182 
5278 
82060 
10518 
39323 
58607 
3661 
57506 
421 
15603 
8084 
9876 
5140 
8918 
58977 
374153 1998 
10 208 
5298 
82250 
10570 
39371 
58877 
3696 
57 609 
426 
15692 
8108 
9886 
5155 
8936 
59172 
375254 1999 
10233 
5316 
82425 
10623 
39371 
59148 
3 730 
57 714 
432 
15761 
8132 
9896 
5170 
8954 
59 367 
376272 
7-10-1998 

ISSN 0254-1513 
COM(98) 560 def. 
DOCUMENTEN 
NL 14 15 03 10 
Catalogusnummer : CB-CO-98-571-NL-C 
ISBN 92-78-39687-7 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg