VERKLARENDE WOORDENLIJST

Beheersautoriteit : autoriteit die door de lidstaat is aangewezen voor het beheer van een actie, die gewoonlijk de vorm aanneemt van een operationeel programma.

Directe baan :

baan, gecreëerd door de activiteiten waarvoor de EFRO-subsidie werd ontvangen.

Zo zijn gecreëerde banen op het gebied van hotelmanagement directe banen. Maar banen die verband houden met de bouw van het hotel worden niet beschouwd als directe banen.

Doeltreffendheid : de mate waarin de doelstellingen van een actie werden bereikt.

EFRO :

Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling.

Het EFRO is een van de structuurfondsen. Het is een financieel instrument ter bevordering van de economische en sociale samenhang tussen de regio’s van de EU. EFRO-acties worden hoofdzakelijk uitgevoerd via operationele programma’s die een groot aantal projecten omvatten.

JGVE :

jaarlijks gewerkt voltijdsequivalent.

JGVE = personele middelen x percentage gewerkte tijd x werkzame periode gedurende het jaar.

Bijv. een persoon die gedurende vier maanden halftijds werkt komt overeen met 0,17 JGVE.

Deze methode werd gebruikt om het in het verslag genoemde aantal gecreëerde of behouden banen te berekenen.

Operationeel programma : door de Commissie goedgekeurd document dat de vorm aanneemt van een coherent geheel van prioritaire zwaartepunten die bestaan uit meerjarenmaatregelen. De door de structuurfondsen te cofinancieren projecten moeten binnen de reikwijdte van een maatregel vallen.

Structuurfondsen : het voornaamste beleidsinstrument van de Unie ter verwezenlijking van de in het Verdrag genoemde doelstellingen van economische en sociale cohesie.

SAMENVATTING

I. Toerisme is wereldwijd de derde economische sector en de grootste dienstensector in de Europese Unie (EU). Het is een steeds belangrijker wordende activiteit die zowel tot de economische groei als tot de werkgelegenheid bijdraagt.

II. Voor de programmeringsperiode 2000-2006 was 4623 miljoen euro uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling toegewezen aan mate-riële investeringen in toerisme. Projecten worden geselecteerd en beheerd door de beheersautoriteiten in de lidstaten.

III. In deze controle werden hoofdzakelijk de prestatieresultaten gemeten op het gebied van groei en werkgelegenheid, de algemene doelstelling van de structuurfondsen. Informatie werd rechtstreeks verzameld aan de hand van een aselecte steekproef van 206 projectontwikkelaars om een representatief overzicht te geven van de situatie op EU-niveau.

IV. De Rekenkamer onderzocht of de toerismeprojecten:

a) de verwachte resultaten opleverden;

b) duurzame resultaten voortbrachten;

c) werden ondernomen vanwege de EU-steun.

V. De Rekenkamer constateerde dat:

a) de meeste projecten meerdere resultaten hadden, ofwel door banen te creëren of te behouden (58 %), ofwel door toeristische capaciteit (73 %) of activiteit (74 %) te creëren. 44 % van de projecten boekte op alle drie de punten resultaat;

b) projecten waarvoor doelen waren gesteld, deze gemiddeld voor 75 % verwezenlijkten wat betreft het scheppen en behouden van banen, en voor 93 % wat betreft de toeristische capaciteit. Waar dergelijke doelstellingen niet waren vastgesteld, werden met bepaalde projecten toch enige resultaten behaald;

c) de situatie met betrekking tot streefcijfers, indicatoren en monitoring uiteenliep in de bezochte regio’s;

d) ten tijde van de controle 98 % van de voltooide projecten nog functioneerde en 94 % van de door de projecten gecreëerde of behouden banen nog bestond;

e) financiële overheidssteun de doorgang van 74 % van de projecten mogelijk maakte, nog eens 20 % van de projecten werd aangepast vanwege de subsidie en de steun geen invloed had op 6 % van de projecten. Hoe lager het steunpercentage, hoe geringer de impact ervan op het project;

f) terwijl 92 % van de projectontwikkelaars de EFRO-subsidie als erkenning van de kwaliteit van hun project zag, 42 % van hen vond dat het EFRO-subsidieproces hun administratieve lasten aanzienlijk verhoogde. Hoe lager het steunpercentage, hoe sterker de EFRO-subsidie als belastend wordt ervaren.

VI. De Rekenkamer beveelt aan dat:

a) de beheersautoriteiten verzekeren dat projecten worden opgezet met geschikte doelstellingen, streefcijfers en indicatoren, en de Commissie deze praktijk stimuleert;

b) de beheersautoriteiten meer aandacht besteden aan de vragen of de subsidies werkelijk noodzakelijk zijn voor de verwezenlijking van de voorgestelde projecten en welke impact de projecten zullen hebben wat betreft de verhoging van de werkgelegenheid en de economische groei, en de Commissie deze praktijk stimuleert;

c) de Commissie de kosteneffectiviteit van steun in deze sector evalueert en nagaat of de steun gerichter kan worden ingezet.

Foto 1 — Tot een viersterrenhotel verbouwd historisch gebouw (Spanje)

+++++ TIFF +++++

© Europese Unie

Bron: Europese Rekenkamer, januari 2010.

INLEIDING

TOERISME IN DE EU

1. Toerisme is gedefinieerd als "de activiteiten van personen die naar plaatsen buiten hun normale omgeving reizen en daar niet langer dan één aaneengesloten jaar vertoeven voor vakantie of recreatie of om zakelijke of andere redenen" [1]. Het is een belangrijk deel geworden van het leven van Europese burgers, van wie er meer in hun vrije tijd of voor hun werk op reis gaan. Het helpt om het gevoel van Europees burgerschap te versterken doordat er meer contact en uitwisseling is tussen burgers met verschillende talen, culturen en tradities [2].

2. Het is een van de gebieden waarop de Europese Unie (EU) bevoegd is om het optreden van de lidstaten te ondersteunen, te coördineren of aan te vullen [3]. Het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) benadrukt het belang van de toerismesector, waarbij het doel van de Unie is om gunstige omstandigheden voor de ontwikkeling van bedrijven te bevorderen en om de samenwerking tussen de lidstaten te stimuleren, met name door uitwisseling van goede praktijken [4].

3. Toerisme is wereldwijd de op twee na grootste sector wat betreft economische activiteit en de grootste dienstensector in de EU [5]. De sector genereert meer dan 5 % van het bruto binnenlands product (bbp) van de EU met ongeveer 1,8 miljoen ondernemingen, die werkgelegenheid bieden aan naar schatting 5,2 % van de totale beroepsbevolking (9,7 miljoen banen). Wanneer de verwante sectoren ook in aanmerking worden genomen, neemt de geschatte bijdrage van de toeristische sector toe tot 10 % van het bbp en 12 % van de totale werkgelegenheid [6].

STRUCTURELE MAATREGELEN EN TOERISME

4. De acties in het kader van de structuurfondsen op het gebied van toerisme zijn voornamelijk gericht op het scheppen en behouden van werkgelegenheid en op het bevorderen van de economische groei. Meer bepaald moeten zij bijdragen tot een evenwichtige en duurzame ontwikkeling van de economische bedrijvigheid en van de werkgelegenheid en de menselijke hulpbronnen [7]. In de periode 2000-2006 bood het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) steun ten behoeve van productieve investeringen waardoor duurzame arbeidsplaatsen kunnen worden geschapen of in stand kunnen worden gehouden, en ten behoeve van de ontwikkeling van toerisme en culturele investeringen, vooropgesteld dat hiermee duurzame werkgelegenheid wordt gecreëerd [8].

5. Projecten worden door de EU gecofinancierd via meerjarige operationele programma’s. Deze programma’s stellen prioritaire zwaartepunten vast die ieder bestaan uit een aantal maatregelen, waarvan sommige steun voor toerisme omvatten.

6. De programma's worden opgesteld door de lidstaten na een consultatieproces tussen de Commissie en de nationale, regionale en lokale overheden, en de economische en sociale partners in de lidstaten. De Commissie beoordeelt de programma’s en keurt ze goed.

7. De afzonderlijke projecten worden voorgesteld door projecontwikkelaars. Nationale, regionale of lokale autoriteiten die zijn aangewezen door de lidstaten, organiseren selectieprocedures en keuren de projecten goed. De projectontwikkelaars moeten de bevoegde beheersautoriteiten toezichtsinformatie verstrekken over de voortgang van het project en de verwezenlijking van de doelstellingen.

8. Voor de programmeringsperiode 2000-2006 was 7994 miljoen euro uit de structuurfondsen toegewezen aan toerisme, waaronder 4623 miljoen euro uit het EFRO aan materiële investeringen (bijv. informatiekantoren, logies, eet- en drinkgelegenheden). De overige 3371 miljoen euro had betrekking op immateriële investeringen (bijv. bedenken en organiseren van toeristische producten, activiteiten van sportieve, culturele en recreatieve aard, erfgoed), gemeenschappelijke diensten en beroepsopleiding, en viel niet binnen de reikwijdte van deze controle [9].

Foto 2 — Bouw van een nieuw regionaal theater (Frankrijk)

+++++ TIFF +++++

© Europese Unie

Bron: Europese Rekenkamer, december 2009.

DE CONTROLE

REIKWIJDTE EN DOELSTELLINGEN VAN DE CONTROLE

9. De Rekenkamer controleerde toerismeprojecten met materiële investeringen die door het EFRO gecofinancierd werden in de programmeringsperiode 2000-2006. Tienduizenden projecten werden zo gecofinancierd met een maximumpercentage van 50 % in regio’s van doelstelling 2 [10] en 75 % in regio’s van doelstelling 1 [11]. In bijlage I worden het aantal operationele programma’s en de per lidstaat toegewezen bedragen vermeld.

10. De hoofddoelstelling van de controle was, te beoordelen of de toerismeprojecten:

a) de verwachte resultaten opleverden;

b) duurzame resultaten voortbrachten;

c) werden ondernomen vanwege de EU-steun.

CONTROLEMETHODOLOGIE

11. Een aselecte steekproef van 206 projecten werd onderzocht via een enquête (zie tekstvak 1) om een representatief overzicht van de situatie te verkrijgen. De onderzochte projecten waren opgenomen in 26 programma’s die betrekking hadden op negen lidstaten, in regio’s die middelen hadden toegewezen aan toerismeprojecten. Nadere gegevens over het aantal onderzochte en bezochte projecten per lidstaat en per operationeel programma zijn te vinden in bijlage II.

TEKSTVAK 1

OPZET VAN DE VOOR DE ENQUÊTE GEBRUIKTE VRAGENLIJST

Algemene projectinformatie.

Resultaten van het project in termen van:

gecreëerde of verzekerde directe banen,

toeristische capaciteit,

omvang van de activiteit,

economische levensvatbaarheid,

overige.

Invloed van de EU- of andere steun op het project

Factoren voor het al dan niet slagen

12. Van 98,5 % van de geënquêteerde projectontwikkelaars werden antwoorden ontvangen en ingevoerd in een voor de analyse van de antwoorden opgezette database van de Rekenkamer.

13. Om de juistheid van de antwoorden van de projectontwikkelaars na te gaan werd de volgende actie ondernomen:

a) 52 projecten (d.w.z. 25 % van de onderzochte projecten) uit negen regio’s in vier lidstaten (Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje) werden bezocht;

b) beheersautoriteiten werd gevraagd de juistheid van de antwoorden van de projectontwikkelaars ten aanzien van de niet ter plaatse gecontroleerde projecten te verifiëren;

c) daarnaast werden bij alle projecten in het onderzoek de belangrijkste van de beheersautoriteiten verkregen documenten onderzocht, zoals subsidieaanvragen, subsidiebesluiten en eventueel bestaande evaluatieverslagen.

14. Hierna werd de database bijgewerkt met gecorrigeerde antwoorden. De in de database opgenomen informatie en de bewijsstukken van de projectbezoeken vormen de basis voor de getrokken controleconclusies.

15. De controle werd verricht tussen oktober 2009 en juni 2010.

Foto 3 — Bestrating en hekwerk aan de kust voor toegang tot een historische locatie (Italië)

+++++ TIFF +++++

© Europese Unie

Bron: Europese Rekenkamer, december 2009.

DE SOORTEN PROJECTEN IN DE CONTROLESTEEKPROEF

16. De mate van diversiteit binnen de 206 projecten uit de steekproef blijkt uit tabel 1, naar een indeling die de Rekenkamer voor deze controle heeft ontwikkeld.

TABEL 1

SOORTEN ACTIVITEITEN DIE EEN EFRO-SUBSIDIE ONTVANGEN

Bron: Europese Rekenkamer.

| Projecten |

Aantal | % [9999] |

A. Infrastructuur/openbare voorzieningen | 54 | 26 |

Haven, jachthaven, ligplaatsen, strandboulevard | 19 | 9,2 |

Toegangswegen, paden, fietspaden, wegen, parkeerplaatsen | 19 | 9,2 |

Overige | 9 | 4,4 |

Verbetering van het strand | 4 | 1,9 |

Verzorging van het landschap | 3 | 1,5 |

B. Logies en eet- en drinkgelegenheden | 53 | 26 |

Hotel | 38 | 18,4 |

Camping | 4 | 1,9 |

Overige logies en eet- en drinkgelegenheden | 11 | 5,3 |

C. Museum en historische monumenten | 48 | 23 |

Museum/plaats van opmerkelijk cultureel belang (archeologisch centrum, …) | 39 | 18,9 |

Historisch monument/erfgoed (kerk, kasteel, paleis, …) | 9 | 4,4 |

D. Vakantiepark en recreatiecentrum | 21 | 10 |

Recreatiecentrum (pretpark, zwembad, dierentuin, aquarium, …) | 15 | 7,3 |

Vakantiepark (omvat logies, eet- en drinkgelegenheden en activiteiten) | 6 | 2,9 |

E. Overige | 30 | 15 |

Congrescentrum, evenementencentrum, multifunctioneel centrum | 9 | 4,4 |

Sportcentrum | 2 | 1,0 |

Bibliotheek, archief | 2 | 1,0 |

Marketing, bureau voor toerisme, voorlichtingscentra | 6 | 2,9 |

Milieueducatiecentrum, natuurreservaat | 4 | 1,9 |

Overige | 7 | 3,4 |

Totaal aantal projecten in de steekproef | 206 | 100 |

17. In totaal werd 76 % van de EFRO-middelen toegewezen aan projectontwikkelaars uit de overheidssector. Deze projecten worden geheel uit publieke middelen gefinancierd, waarbij de EU-middelen worden aangevuld uit bronnen van nationale, regionale of lokale autoriteiten. Figuur 1 toont de verdeling tussen particuliere en overheidsprojecten naar de voor deze controle ontwikkelde indeling.

Foto 4 — Nieuw binnenzwembad met zeewater, gebruikt door toeristen en de lokale bevolking (Duitsland)

+++++ TIFF +++++

© Europese Unie

Bron: Europese Rekenkamer, februari 2010.

FIGUUR 1

PROJECTEN PER SOORT ACTIVITEIT EN SOORT PROJECTONTWIKKELAAR

+++++ TIFF +++++

OPMERKINGEN

LEVERDEN DE PROJECTEN DE VERWACHTE RESULTATEN OP?

18. Zoals aangegeven in paragraaf 11 werd aan de hand van een enquête beoordeeld in welke mate projecten hun doelstellingen hadden verwezenlijkt. De Rekenkamer stuurde een vragenlijst naar de projectontwikkelaars van 206 projecten, die in totaal 369 miljoen euro uit de EU-fondsen hadden ontvangen (net geen derde van de totale kosten van de betrokken projecten). Met de enquête werd de toename in toeristische activiteit en capaciteit gemeten, en tevens de gecreëerde of behouden directe banen. De Rekenkamer onderzocht de subsidieaanvragen en -besluiten, die een beschrijving bevatten van hetgeen de projectontwikkelaars willen bereiken met hun projecten.

19. Uit de resultaten bleek dat 73 % van de projecten bijdroeg tot een toename van de jaarlijkse omvang van het toerisme, 74 % de capaciteit van een gebied om toeristen te ontvangen vergrootte en 58 % directe banen creëerde of in stand hield. 44 % van de projecten boekte op alle drie de punten resultaat, en 8 % verwezenlijkte resultaten buiten de drie genoemde categorieën.

Foto 5 — Pad bestemd voor gebruik door wandelaars en fietsers (Frankrijk)

+++++ TIFF +++++

© Europese Unie

Bron: Europese Rekenkamer, november 2009.

TOENAME VAN DE TOERISTISCHE ACTIVITEIT

20. Een groei van het toerisme heeft normaal gesproken een positieve impact op de lokale economie en op de indirecte werkgelegenheid, en doet economische groei ontstaan. Bij de controle werd geprobeerd de omvang van de direct door de projecten gegenereerde toeristische activiteit te meten. De omvang kan op een aantal manieren worden uitgedrukt, zoals in aantal bezette hotelbedden, aantal overnachtingen op campings, aantal museumbezoekers, enzovoort.

21. Bij 142 projecten (70 %) vormde de doelstelling om de toeristische activiteit te vergroten een onderdeel van de subsidieaanvraag en 111 van deze projecten slaagden daarin. Daarnaast zorgden 34 andere projecten voor toegenomen activiteit zonder dat dit als doel gesteld was, zodat in totaal 145 projecten bijdroegen tot de toeristische activiteit. In het algemeen werden de subsidies uitbetaald ongeacht of de doelstellingen waren bereikt, en de betaling van de subsidie was slechts afhankelijk van de resultaten bij zes van de projecten in de steekproef, waarvan er vijf hun doelstellingen verwezenlijkten.

22. Bij een project in Duitsland om een badgelegenheid met zeewater die voorheen één zwembad en één sauna had te ontwikkelen, werd een wellnesscentrum toegevoegd met extra sauna’s, een buitenzwembad en andere voorzieningen (foto 4). De totale projectkosten bedroegen 16,9 miljoen euro, waarvan 41 % afkomstig was van het EFRO. Het jaarlijkse aantal bezoekers steeg van 92000 tot 129000 na de voltooiing ervan.

23. Een overheidsproject in Frankrijk bestond in de aanpassing van een oude, niet langer gebruikte spoorweg om een pad van 26 km te maken voor gebruik door wandelaars en fietsers (foto 5). Het aantal gebruikers nam toe van nul in 2003 tot 23000 in 2008. Een elektronisch telsysteem registreert het gebruik en de gegevens worden regelmatig gemeld aan het lokale bureau voor toerisme. De totale projectkosten bedroegen 1,6 miljoen euro, waarvan 39 % afkomstig was van het EFRO.

24. Een ander Duits project voor de aanleg van een houten brug over een rivier om fiets- en wandelpaden te verbinden en de bouw van een aanlegsteiger voor kano’s (foto 6) werd met succes afgerond en stimuleert het plaatsvinden van kleine culturele evenementen in de buurt van de brug, zoals koffiemiddagen in een oude, gerenoveerde schuur. Hoeveel succes het precies heeft, is echter niet bekend omdat het activiteitenniveau dat dit project oplevert niet gemeten wordt. De totale projectkosten bedroegen 139426 euro, waarvan 49 % afkomstig was van het EFRO.

25. Een Frans project om een traditioneel huis te kopen en op te knappen en het te verbouwen tot een wijnmuseum vond plaats in een historisch dorp (foto 7). Het museum trok 4000 bezoekers in het eerste jaar, maar het aantal bezoekers is inmiddels afgenomen tot de helft hiervan en dus is het nu alleen open in de zomer. Als het museum open is, speelt het een rol bij de promotie van streekproducten en van wijnbouw in het algemeen. De totale projectkosten bedroegen 0,8 miljoen euro, waarvan 42 % afkomstig was van het EFRO.

Foto 6 — Houten brug over een rivier om fiets- en wandelpaden te verbinden, en een aanlegsteiger voor kano’s (Duitsland)

+++++ TIFF +++++

© Europese Unie

Bron: Europese Rekenkamer, december 2009.

EXTRA TOERISTISCHE CAPACITEIT GESCHAPEN

26. Veel toerismeprojecten zijn erop gericht om de capaciteit te vergroten en zo de groei van de toeristische activiteit te bevorderen. Dergelijke direct door een project gecreëerde uitbreidingen kunnen op allerlei manieren worden uitgedrukt, bijvoorbeeld in extra kamers, bedden (voor hotels), strekkende kilometers (wandel- en fietspaden etc.), kampeerplaatsen, ligplaatsen, stoelen (voor theaters en eet- en drinkgelegenheden).

27. Met de 120 projecten die expliciet tot doel hadden de toeristische capaciteit uit te breiden, werd 93 % van de beoogde uitbreiding gerealiseerd. Daarnaast hadden 32 projecten geen doelstelling wat betreft de capaciteit, maar vergrootten ze die niettemin.

28. De doelstelling van een project in Spanje was voor 30 tweepersoonskamers te zorgen bij de verbouwing van een voormalig klooster tot een hotel (foto 8). Het hogere doel was een gebouw met enig belang voor het architectonisch erfgoed voor de lokale gemeenschap in stand te houden en de lokale autoriteit besloot het voor toeristisch gebruik te bestemmen. Daarenboven werden nog 20 directe banen gecreëerd. De totale projectkosten bedroegen 3,6 miljoen euro, waarvan 75 % afkomstig was van het EFRO.

29. Niet alle projecten hadden tot doel om nieuwe capaciteit te creëren en sommige projecten hadden betrekking op de renovatie van wat al bestond. Een Frans project bestond in de renovatie van kamers in een bestaand hotel waardoor het bestaande activiteitenniveau (4200 nachten/jaar) in stand bleef en ook 1,2 banen behouden bleven. De totale projectkosten bedroegen 253254 euro, waarvan 14 % afkomstig was van het EFRO.

30. Andere projecten waren vooral gericht op de verbetering van de infrastructurele capaciteit van een gebied. In een Italiaanse kustregio was een overheidsproject erop gericht om 37 km wegen en 9 km wandel- en fietspaden aan te leggen, en ook parkeerplaatsen en een aantal panoramische uitkijkpunten. Het algemene doel van het project was om de toegang tot enkele moeilijk bereikbare kustplaatsen te verbeteren en het lokale toerisme in het gebied te bevorderen. De totale projectkosten bedroegen 4,0 miljoen euro, waarvan 49 % afkomstig was van het EFRO.

GECREËERDE OF BEHOUDEN BANEN

31. Het scheppen of behouden van werkgelegenheid is een sleutelfactor in het streven naar een evenwichtige duurzame ontwikkeling van de economie en de werkgelegenheid. Uit een analyse van de subsidiebesluiten van de projecten bleek dat van 116 ofwel 58 % van de projecten het scheppen of behouden van banen als resultaat verwacht werd. Andere projecten creëerden werkgelegenheid hoewel dit geen expliciete, in de subsidieaanvraagdocumentatie opgenomen doelstelling was. Zo creëerde een in het onderzoek opgenomen Belgisch project dat betrekking had op kunst- en historische musea 57 banen, hoewel dit niet vermeld was in de subsidieaanvraagdocumentatie. De totale projectkosten bedroegen 30,5 miljoen euro, waarvan 20 % afkomstig was van het EFRO.

32. De antwoorden op de enquête geven aan dat in totaal 2520 directe banen werden gecreëerd (1515) of behouden (1005). Hiervan werd 23,5 % bezet door vrouwen.

Foto 7 — Traditioneel gebouw, opgeknapt om te dienen als wijnmuseum (Frankrijk)

+++++ TIFF +++++

© Europese Unie

Bron: Europese Rekenkamer, december 2009.

33. Van de gehele onderzochte steekproef had 58 % van de projecten positieve resultaten wat betreft werkgelegenheid. Sommige activiteitenterreinen hebben per definitie meer potentieel om banen te creëren dan andere. De categorie "Vakantieparken en recreatiecentra" kende het hoogste percentage projecten die banen hebben gecreëerd of behouden. Er werden minder banen gecreëerd of behouden op het gebied van "Infrastructuur en openbare voorzieningen", waarbij vaak slechts een klein aantal onderhoudsmedewerkers nodig is zodra het project loopt (figuur 2).

34. Met de 116 projecten (58 %) waarbij doelen waren gesteld voor wat betreft de schepping en het behoud van directe banen werd 75 % van het beoogde aantal banen gerealiseerd. Met 18 van de 116 projecten werden geen resultaten behaald wat betreft gecreëerde of behouden banen en in 4 gevallen waren positieve resultaten een voorwaarde voor de subsidie. Daarentegen werden met 14 % van de projecten banen gecreëerd of behouden, hoewel er vooraf geen doelen met betrekking tot banen waren gesteld.

FIGUUR 2

PERCENTAGE PROJECTEN DAT DIRECTE BANEN CREËERDE OF IN STAND HIELD, PER SOORT ACTIVITEIT

+++++ TIFF +++++

Percentage binnen elk van de vijf categorieën. Het globale gemiddelde is 58 %.

35. Een Frans project waarin een nieuw openbaar zwembad werd gebouwd, creëerde twaalf banen. Twee banen daarvan betroffen onderhoud, dat later door een externe dienstverlener werd uitgevoerd. 1,5 baan van het oude zwembad dat moest worden gesloten, werd behouden. Dit is in overeenstemming met het beoogde aantal banen dat in de subsidieaanvraag was opgenomen. De totale projectkosten bedroegen 4,4 miljoen euro, waarvan 17 % afkomstig was van het EFRO.

36. Een particulier project in Duitsland bestond in de oprichting van een jeugdherberg met sportvoorzieningen. Bij de operationele start werden 17 banen gecreëerd, hetgeen overeenkwam met de doelstelling ten aanzien van de schepping van arbeidsplaatsen. Ten tijde van de controle waren er 26 personen met verschillende functies in dienst bij het kamp. De totale projectkosten bedroegen 11,1 miljoen euro, waarvan 23 % afkomstig was van het EFRO.

37. In de meeste gevallen was de financiering niet afhankelijk van het behalen van de resultaten qua gecreëerde of behouden banen. Dergelijke voorwaarden werden slechts bij 43 projecten gesteld en de situatie met betrekking tot het behalen van resultaten op het gebied van werkgelegenheid als voorwaarde, wisselde per gecontroleerde regio (zie tekstvak 2).

TEKSTVAK 2

VOORBEELDEN VAN REGELINGEN AANGAANDE WERKGELEGENHEIDSDOELEN ALS VOORWAARDE

Voor sommige bezochte projecten in Duitsland werden de subsidies betaald op voorwaarde dat een bepaald aantal banen werd gecreëerd. Deze banen moeten ten minste vijf jaar in stand gehouden worden.

In een Spaanse regio moeten projectontwikkelaars die een subsidie aanvragen volgens de regels voor toekenning van steun in de toeristische sector zich er formeel toe verbinden de werkgelegenheid niet te verminderen. Het overleggen van dit document is een voorwaarde voor het indienen van de subsidieaanvraag.

In Italië kreeg een project tot modernisering van een hotel een EFRO-subsidie voor het scheppen en behouden van banen voor minimaal vijf jaar. Bij een ander project voor de uitbreiding en renovatie van een hotel moesten de banen echter slechts één jaar behouden blijven. Bovendien mocht het aantal gecreëerde banen tot 30 % afwijken zonder dat dit leidde tot boetes of terugvordering van de subsidie.

In het VK was er bij 11 van de 14 voltooide projecten sprake van voorwaarden met betrekking tot werkgelegenheid. Het aantal te creëren banen wordt geraamd wanneer besloten wordt tot subsidiëring, en wordt gemeten na de voltooiing van het project volgens een op uitgaven gebaseerde wiskundige formule. Als aan een voorwaarde niet is voldaan, wordt het besluit om te verzoeken om gedeeltelijke terugbetaling van de subsidie door de projectontwikkelaar, genomen door de beheersautoriteit.

STREEFCIJFERS, INDICATOREN EN MONITORING

38. In de bezochte regio’s gingen de beheersautoriteiten verschillend om met de projectprestaties, zoals wordt geïllustreerd in de volgende paragrafen.

39. Bij de onderzochte Franse projecten werden de verwachte resultaten wat betreft de schepping van banen, toeristische activiteit of toeristische capaciteit niet systematisch opgenomen in de subsidieaanvragen of -besluiten, en wanneer ze wel waren opgenomen was dat ter informatie, want bij geen van de onderzochte projecten was het behalen van resultaten een voorwaarde voor het verkrijgen van een EFRO-subsidie. De beheersautoriteiten gaan niet systematisch na of dergelijke resultaten worden behaald.

Foto 8 — Tot een viersterrenhotel verbouwd voormalig klooster (Spanje)

+++++ TIFF +++++

© Europese Unie

Bron: Europese Rekenkamer, januari 2010.

40. In Spanje zijn voor de selectie van projecten algemene criteria vastgesteld die selectie mogelijk maken van door een nationale, regionale of lokale autoriteit voorgedragen projecten, zolang ze verband houden met historisch of cultureel erfgoed of toerisme. Gekwantificeerde doelstellingen worden alleen op maatregelniveau vastgesteld. Een van de projecten uit de steekproef kende kwantitatieve doelstellingen met betrekking tot een toename van de toeristische capaciteit en gecreëerde banen. Dit project had doelstellingen wat betreft de oppervlakte van het gebouw dat gerenoveerd moest worden, het verwachte aantal bezoekers per jaar en het aantal (directe en indirecte) banen dat gecreëerd moest worden. Voor geen van de bezochte projecten vormden dergelijke indicatoren een voorwaarde voor het verkrijgen van de EFRO-subsidie.

41. In één bezochte Duitse regio werden alleen overheidsprojecten op het gebied van toeristische infrastructuur en voorzieningen gecofinancierd. Voor de bezochte projecten werden gekwantificeerde resultaatindicatoren vastgesteld door de beheersautoriteiten. Bij projecten waarmee directe banen werden gecreëerd of in stand gehouden kende de subsidieaanvraag geen gekwantificeerde doelstellingen of streefcijfers met betrekking tot het scheppen of in stand houden van banen. De beheersautoriteiten brengen verslag uit over de resultaten per prioritair zwaartepunt en per maatregel.

42. In de andere bezochte Duitse regio bevatte de steunaanvraag bij projecten waarmee directe banen werden gecreëerd gekwantificeerde doelstellingen of streefcijfers met betrekking tot de werkgelegenheidsschepping. Voor de bezochte projecten met particuliere projectontwikkelaars was werkgelegenheidsschepping een voorwaarde voor de toekenning van de subsidie en werden de beheersautoriteiten hiermee streefvolumes aangereikt voor de toeristische activiteit. Twee van de projecten kenden doelen met betrekking tot de uitbreiding van de capaciteit. Bij twee particuliere projecten werden de daadwerkelijke werkgelegenheidsschepping en het aantal bedden waarin was voorzien, gemonitord door de beheersautoriteiten. Deze voeren een eindcontrole uit aan het einde van de bestemmingsperiode (5 jaar na de voltooiing van het project voor banen en 15 jaar voor infrastructuur) om na te gaan of aan de voorwaarden uit het besluit is voldaan.

43. In één van de bezochte Italiaanse regio’s waren de verwachte resultaten qua uitbreiding van de toeristische capaciteit bij alle zes de bezochte projecten vermeld; de verwachte resultaten qua toeristische activiteit waren bij de helft van de projecten opgenomen en gekwantificeerd in de subsidieaanvragen. Bij de andere helft werd de toeristische activiteit indirect weergegeven door middel van de verwachte inkomsten die opgenomen waren in de winst- en verliesrekeningen die deel uitmaakten van de subsidieaanvragen. De verwachte resultaten qua rechtstreekse werkgelegenheidsschepping waren opgenomen in de subsidieaanvragen voor vijf projecten en waren voor vier ervan gekwantificeerd.

44. In dezelfde regio waren de indicatoren met betrekking tot werkgelegenheidsschepping alleen verplicht voor particuliere projecten waar zij een onderdeel zijn van de evaluatie vooraf. Behoud van de werkgelegenheid is gedurende een bepaalde periode verplicht en wordt gedurende deze bindende periode gevolgd.

45. In de tweede bezochte Italiaanse regio waren voor de bezochte projecten geen kwantitatieve indicatoren met betrekking tot de uitbreiding van de toeristische capaciteit of werkgelegenheidsschepping opgenomen in de aanvraagformulieren. Evenzo waren dergelijke indicatoren bij geen van de bezochte projecten noodzakelijk voor het verkrijgen van de subsidie (noch EFRO-subsidies, noch andere vormen van subsidie). De beheersautoriteiten monitoren noch de doeltreffendheid van het project en de resultaten van de projectinvesteringen uitgedrukt in nieuwe directe of indirecte banen, noch de toename van de toeristische activiteit die verband houdt met de subsidies.

46. Alle projecten kenden in zekere mate positieve resultaten en kunnen dus doeltreffend worden genoemd. De onderzochte projecten hadden resultaten uit een oogpunt van werkgelegenheidsschepping, toegenomen toeristische activiteit en uitgebreide toeristische capaciteit. Sommige projecten hadden doelstellingen op deze drie gebieden en verwezenlijkten deze, terwijl andere dergelijke doelstellingen niet hadden. Andere projecten behaalden resultaten die vooraf niet specifiek waren gepland. Als er niet systematisch projectdoelstellingen worden gesteld, streefcijfers en indicatoren worden vastgesteld en resultaten vervolgens worden gemonitord en geëvalueerd, zijn de werkelijke prestaties van projecten of de mate waarin sprake is van Europese meerwaarde moeilijk te beoordelen [12].

ZIJN DE RESULTATEN VAN DE PROJECTEN DUURZAAM?

47. Ten tijde van de controle was 28 % van de projecten in de steekproef in de twee voorgaande jaren afgerond, 45 % twee tot vijf jaar tevoren en 27 % meer dan vijf jaar tevoren. Voor de 72 % van de projecten die meer dan twee jaar tevoren waren afgerond, onderzocht de Rekenkamer of:

a) de projecten ten tijde van de controle nog functioneerden en winst of een bijdrage in de kosten opleverden;

b) de behaalde resultaten in de toekomst waarschijnlijk zouden standhouden.

DE MEESTE BANEN BESTONDEN NOG TEN TIJDE VAN DE CONTROLE

48. 94 % van de gecreëerde of behouden banen bestond nog ten tijde van de controle. De exploitatiekosten van een derde van de projecten die deze banen in stand houden, worden gefinancierd met een of andere vorm van overheidssubsidie van de lidstaat.

Foto 9 — Verbetering van de hoofdweg van een badplaats (Frankrijk)

+++++ TIFF +++++

© Europese Unie

Bron: Europese Rekenkamer, december 2009.

BIJNA ALLE PROJECTEN BLEVEN FUNCTIONEREN, MAAR NIET PER SE MET WINST

49. In 93 % van de gevallen is de door de projecten gecreëerde toeristische capaciteit op hetzelfde niveau gebleven sinds het einde van het project, en in 6 % van de gevallen nam ze toe.

50. Het niveau van de toeristische activiteit bleef stabiel of steeg sinds het einde van het project in 94 % van de gevallen (figuur 3).

51. 98 % van de voltooide projecten functioneerde nog ten tijde van de controle [13]. Niet alle projecten genereerden voldoende opbrengsten om hun exploitatiekosten te dekken. In totaal was 25 % van de projecten die ten minste twee jaar eerder waren afgerond winstgevend (61 % van de particuliere projecten en 14 % van de overheidsprojecten). Naar hun aard zijn de meeste (60 %) overheidsprojecten niet bedoeld om winstgevend te zijn. De projectontwikkelaar uit de overheidssector, gewoonlijk een lokale autoriteit, neemt de exploitatiekosten op zich in ruil voor voordelen voor de gemeenschap (bijv. gratis toegang tot een zwembad voor schoolkinderen, het behoud van een voorwerp behorend tot het historisch erfgoed, enz.). Er zijn andere projecten, gericht op zaken als het verbeteren van de openbare ruimte (bijv. een straat of een weg), waarvan het nooit de bedoeling was dat zij opbrengsten genereerden.

FIGUUR 3

WAS DE DOOR DE PROJECTEN ONTSTANE TOENAME VAN DE TOERISTISCHE ACTIVITEIT DUURZAAM?

+++++ TIFF +++++

52. Het verschil in houding tussen particuliere en publieke projectontwikkelaars met betrekking tot rentabiliteit kan worden geïllustreerd aan de hand van de antwoorden op de vragen in de enquête over de verwachte rentabiliteit in de komende twee à drie jaar. Figuur 4 laat zien dat het vraagstuk van de toekomstige rentabiliteit nog steeds niet aan de orde is voor 60 % van de overheidsprojecten in het gehele onderzoek, terwijl 79 % van de particuliere projectontwikkelaars verwacht de komende jaren winstgevend te worden.

53. In totaal werd 24 % van de banen gecreëerd of behouden door projecten waarvan de activiteiten niet bedoeld waren om rendabel te zijn.

FIGUUR 4

TOEKOMSTIGE RENTABILITEIT VAN DE PROJECTEN

+++++ TIFF +++++

Foto 10 — Project waarbij de buitenmuren en het dak van een kerk werden hersteld (Frankrijk)

+++++ TIFF +++++

© Europese Unie

Bron: Europese Rekenkamer, december 2009.

HADDEN DE SUBSIDIES INVLOED OP HET BESTAAN OF HET ONTWERP VAN DE PROJECTEN?

54. De Rekenkamer vroeg of overheidssteun, en EFRO-subsidiëring in het bijzonder, een doorslaggevende factor was geweest die van invloed was op het ontwerp van projecten of het besluit of projecten ondernomen moesten worden. De Rekenkamer onderzocht vervolgens de vraag hoe het proces van het ontvangen van de EFRO-steun zelf was ervaren door de projectontwikkelaars.

NIET ALLE PROJECTONTWIKKELAARS VONDEN OVERHEIDSSTEUN NOODZAKELIJK

55. 53 projectontwikkelaars (26 %, 34 uit de overheidssector en 19 particuliere projectontwikkelaars) verklaarden dat zij het project ondernomen zouden hebben zonder ontvangst van enige overheidssubsidie:

a) 12 projectontwikkelaars (6 %, alle uit de overheidssector) waren van mening dat het project op precies dezelfde wijze uitgevoerd zou zijn, d.w.z. de subsidie wijzigde noch de omvang, noch de inhoud, noch het banenscheppend vermogen van het project. Vier van deze projecten waren al van start gegaan toen de projectontwikkelaar erachter kwam dat het mogelijk was een EFRO-subsidie te ontvangen;

b) 41 projectontwikkelaars (20 %) zeiden echter dat het project niet hetzelfde zou zijn geweest. In 30 gevallen was de omvang of inhoud veranderd (12 particuliere projecten en 18 van de overheid) en de subsidie had bij 17 particuliere en 3 overheidsprojecten een invloed op de werkgelegenheid of het milieu.

56. Het aandeel van de overheidssubsidie in de totale kosten van het project was van invloed op de antwoorden van de projectontwikkelaars: hoe lager het percentage overheidssteun, hoe minder de steun als cruciaal voor het bestaan van het project wordt beschouwd (figuur 5).

57. De meningen lopen ook sterk uiteen naar gelang van de betrokken activiteit; zo stelde 52 % van de ontwikkelaars van projecten met betrekking tot logies en eet- en drinkgelegenheden dat hun project doorgang zou hebben gevonden zonder een overheidssubsidie. Voor projecten met betrekking tot musea en historische monumenten of projecten die infrastructuur en openbare voorzieningen betroffen, gaf 20 % dit antwoord, terwijl slechts 10 % van de projectontwikkelaars op het gebied van vakantieparken en recreatiecentra deze mening was toegedaan.

FIGUUR 5

VERBAND TUSSEN HET ONDERVONDEN NUT VAN DE OVERHEIDSSUBSIDIE EN HET AANDEEL VAN DE SUBSIDIE

+++++ TIFF +++++

DE EFRO-SUBSIDIE WORDT BESCHOUWD ALS ERKENNING, MAAR VERHOOGT DE ADMINISTRATIEVE LASTEN

58. De overgrote meerderheid van de projectontwikkelaars beschouwde de EFRO-subsidie als een erkenning van de kwaliteit van hun project (92 %) en het nut ervan voor de maatschappij (90 %). 42 % van de projectontwikkelaars zei echter ook dat de ontvangst van een EFRO-subsidie de administratieve lasten van hun project aanzienlijk verhoogt. Deze opvatting leeft vaker bij particuliere projectontwikkelaars (56 %) dan bij projectontwikkelaars uit de overheidssector (37 %). De houding van de projectontwikkelaars met betrekking tot de administratieve lasten hangt ook af van de hoogte van de EFRO-subsidie in verhouding tot de totale kosten van het project: hoe geringer de EFRO-subsidie in verhouding tot de totale kosten is, des te sterker de administratieve lasten gevoeld worden.

Foto 11 — Voor het publiek toegankelijk gerenoveerd 13e-eeuws kasteel (Frankrijk)

+++++ TIFF +++++

© Europese Unie

Bron: Europese Rekenkamer, december 2009.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

VERWEZENLIJKING VAN DE VERWACHTE RESULTATEN

59. Alle projecten hadden in een of andere vorm positieve resultaten en de meeste hadden op meerdere vlakken succes. 74 % zorgde voor een toename van de toeristische activiteit, terwijl 73 % extra toeristische capaciteit creëerde en 58 % van de projecten 2520 banen creëerde of behield, waarvan 23,5 % werd bezet door vrouwen. 44 % van de projecten boekte op alle drie de vlakken resultaten. 8 % van de projecten in de steekproef leverde geen resultaten op deze gebieden op, maar er werd geconstateerd dat zij goed waren voor de lokale economie of bijdroegen tot de instandhouding van elementen behorend tot het cultureel, historisch, artistiek of natuurlijk erfgoed van een regio (zie de paragrafen 19 en 32).

60. Voor slechts 58 % van de projecten in de steekproef werden doelstellingen vastgesteld. Wanneer doelstellingen waren vastgesteld, werden zij voor 75 % verwezenlijkt voor wat betreft het scheppen en behouden van banen, en voor 93 % voor het vergroten van de toeristische capaciteit. 9 % van de onderzochte projecten leverde uit een oogpunt van banen geen resultaten op, hoewel dit wel verwacht werd. Anderzijds vergrootte 14 % van de projecten de toeristische capaciteit en vergrootte 14 % het aantal banen, al waren dergelijke doelstellingen niet vastgesteld (zie paragraaf 34).

61. 42 % van de projecten in de steekproef had geen doelstellingen ten aanzien van prestaties. Voor de projecten met doelstellingen waren er vaak geen streefcijfers en indicatoren vastgesteld en de situatie verschilde per project. Bij de meeste projecten in de steekproef werden de resultaten niet gemonitord. De beheersautoriteiten hadden de betaling van de subsidie bij een kleine minderheid van de projecten in de steekproef gekoppeld aan het behalen van resultaten. Als er niet systematisch projectdoelstellingen worden gesteld, streefcijfers en indicatoren worden vastgesteld en resultaten vervolgens worden gemonitord en geëvalueerd, zijn de werkelijke prestaties van projecten of de mate waarin sprake is van Europese meerwaarde moeilijk te beoordelen (zie de paragrafen 34 en 38-46).

AANBEVELING 1

De beheersautoriteiten moeten verzekeren dat geschikte doelstellingen, streefcijfers en indicatoren worden vastgesteld bij de stadia van de subsidieaanvraag en het besluit om het mogelijk te maken:

de projecten te selecteren die waarschijnlijk het meest doelmatig zijn;

de resultaten ervan te evalueren.

De Commissie moet deze praktijk stimuleren.

DUURZAAMHEID VAN DE PROJECTRESULTATEN

62. Gezien het feit dat de meeste banen die door middel van uitgerijpte projecten gecreëerd waren, nog bestonden ten tijde van de controle en dat de door deze projecten gecreëerde extra activiteit en capaciteit stabiel was gebleven of licht was toegenomen, is het waarschijnlijk dat de resultaten op de korte tot middellange termijn duurzaam zijn. Maar aangezien slechts 25 % van de projecten financieel levensvatbaar bleek, hangt deze duurzaamheid af van de vraag of het huidige niveau van overheidssteun voor de exploitatiekosten in de toekomst blijft bestaan.

INVLOED VAN DE SUBSIDIES

63. Volgens de projectontwikkelaars maakte de ontvangst van overheidsmiddelen de doorgang van 74 % van de projecten mogelijk. In 20 % van de gevallen verklaarden zij dat hun projecten zonder subsidie ook zouden zijn doorgegaan, doch in een andere vorm. Hoe lager het steunpercentage, des te geringer de impact ervan op het project. In 6 % van de gevallen zouden volgens de projectontwikkelaars de projecten zonder de subsidie op vergelijkbare wijze zijn ondernomen (zie de paragrafen 55-57).

64. Terwijl 92 % van de projectontwikkelaars de EFRO-subsidie als erkenning van de kwaliteit van hun project zag, vond 42 % van hen dat het EFRO-subsidieproces de administratieve lasten aanzienlijk verhoogde. Er werd ook opgemerkt dat hoe lager het steunpercentage is, des te sterker de EFRO-subsidie als belastend wordt ervaren (zie paragraaf 58).

AANBEVELING 2

De beheersautoriteiten moeten verzekeren dat de selectiecriteria voor projecten de vraag omvatten of dergelijke financiering werkelijk nodig is voor de verwezenlijking van het project. Er moet ook rekening gehouden worden met de mogelijke impact van de subsidie op het projectontwerp en met de algemene invloed van het project op de economische groei en de werkgelegenheid.

De Commissie moet deze praktijk stimuleren.

AANBEVELING 3

De Commissie moet de steun in deze sector evalueren om na te gaan in welke mate dit een kosteneffectieve manier is om de lidstaten te helpen om economische groei te bevorderen en om na te gaan of dergelijke steun hiertoe gerichter kan worden ingezet.

Dit verslag werd door kamer II onder voorzitterschap van de heer Morten LEVYSOHN, lid van de Rekenkamer, te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 4 mei 2011.

Voor de Rekenkamer

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

President

[1] Beschikking 1999/35/EG van de Commissie van 9 december 1998 inzake de procedures ter uitvoering van Richtlijn 95/57/EG van de Raad betreffende de verzameling van statistische informatie op het gebied van het toerisme (PB L 9 van 15.1.1999, blz. 23).

[2] Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's: "Europa, toeristische topbestemming in de wereld — een nieuw beleidskader voor het toerisme in Europa", COM(2010) 352 def. van 30 juni 2010.

[3] Artikel 6, onder d) en artikel 195 VWEU (PB C 83 van 30.3.2010, blz. 1 en 47).

[4] Artikel 195 VWEU.

[5] "Sustainable Tourism as a Factor of Cohesion among European Regions" ("Duurzaam toerisme als factor die de onderlinge samenhang tussen de subnationale bestuurslagen in Europa bevordert"), Comité van de Regio’s, maart 2006 (blz. 9).

[6] Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's: "Europa, toeristische topbestemming in de wereld — een nieuw beleidskader voor het toerisme in Europa", COM(2010) 352 def. van 30 juni 2010.

[7] Verordening (EG) nr. 1260/1999 van de Raad van 21 juni 1999 houdende algemene bepalingen inzake de structuurfondsen, vijfde overweging (PB L 161 van 26.6.1999, blz. 1).

[8] Artikel 2 van Verordening (EG) nr. 1783/1999 van het Europees Parlement en de Raad van 12 juli 1999 met betrekking tot het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (PB L 213 van 13.8.1999, blz. 1).

[9] Per juni 2009.

[10] Doelstelling 2 dient ter ondersteuning van de economische en sociale omschakeling van gebieden die met structurele problemen te maken hebben.

[11] Doelstelling 1 dient ter bevordering van de ontwikkeling en structurele aanpassing van regio’s waarvan de ontwikkeling achterblijft.

[9999] Deze cijfers geven het percentage — gemeten naar aantal projecten — van de verschillende soorten activiteiten binnen de steekproef weer (hetgeen ook representatief is voor het percentage EFRO-uitgaven voor elk soort activiteit binnen de gehele populatie).

[12] Zie de mededeling van de Commissie "Evaluatie van de EU-begroting", COM(2010) 700 def. van 19.10.2010 en met name blz. 5: "Hoewel de meerwaarde van een politiek project bepalen meer is dan een boekhoudkundige operatie, is de vraag of de burger beter af is dan wanneer de uitgaven nationaal zouden worden gedaan toch een belangrijke toetssteen voor de zin van uitgaven op het niveau van de EU. De Europese dimensie kan de doeltreffendheid van nationale begrotingsmiddelen maximaliseren en door schaalvoordelen die bij het bundelen van inspanningen en middelen ontstaan, de totale uitgaven helpen verminderen. De EU-begroting moet bijgevolg worden aangesproken om collectieve voorzieningen en maatregelen te financieren waar de lidstaten en de regio's dat zelf niet of niet met beter resultaat kunnen."

[13] Eén project werd twee jaar na de start ervan definitief afgesloten wegens technische problemen en drie andere waren tijdelijk gesloten en zullen worden heropend nadat verdere werkzaamheden zijn uitgevoerd.

--------------------------------------------------

BIJLAGE I

EFRO-FINANCIERING VOOR TOERISME, TOEGEWEZEN AAN MATERIËLE INVESTERINGEN IN TOERISME, PER LIDSTAAT — PROGRAMMERINGSPERIODE 2000-2006

Lidstaat | Aantal operationele programma’s met toerismeprojecten in elke lidstaat | EFRO-bedrag voor toerisme (1000 euro) |

Italië | 21 | 1448519 |

Duitsland | 17 | 649206 |

Frankrijk | 23 | 467106 |

Spanje | 20 | 427888 |

Griekenland | 15 | 384360 |

Verenigd Koninkrijk | 12 | 220892 |

Oostenrijk | 8 | 159228 |

Portugal | 6 | 150326 |

België | 7 | 100252 |

Polen | 1 | 95663 |

Nederland | 6 | 82947 |

Litouwen | 1 | 81999 |

Hongarije | 1 | 74018 |

Tsjechische Republiek | 2 | 68274 |

Grensoverschrijdende EU-samenwerking | 23 | 64513 |

Interregionale EU-samenwerking | 22 | 50904 |

Ierland | 2 | 29934 |

Finland | 5 | 20206 |

Estland | 1 | 16247 |

Slowaakse Republiek | 2 | 13803 |

Letland | 1 | 9256 |

Malta | 1 | 4301 |

Cyprus | 1 | 3229 |

Totaal | 198 | 4623071 |

--------------------------------------------------

BIJLAGE II

AANTAL PROJECTEN DAT IS OPGENOMEN IN HET ONDERZOEK EN DAT TER PLAATSE IS BEZOCHT

9 lidstaten | 26 operationele programma’s | Aantal projecten |

onderzocht | bezocht |

Italië | 1999IT161PO011 Sicilia | 26 | |

1999IT161PO007 Campania | 14 | 6 |

1999IT161PO010 Sardegna | 7 | 6 |

2000IT162DO007 Piemonte | 7 | |

2000IT162DO001 Toscana | 7 | |

Duitsland | 2000DE162DO010 Niedersachsen | 7 | 5 |

1999DE161PO004 Mecklenburg-Vorpommern | 7 | |

1999DE161PO005 Brandenburg | 7 | |

1999DE161PO003 Sachsen-Anhalt | 7 | 6 |

2000DE162DO005 Hessen | 6 | |

Spanje | 2000ES161PO007 Castilla y León | 8 | 8 |

2000ES161PO010 Extremadura | 8 | 7 |

2000ES161PO009 Communidad Valenciana | 8 | 1 |

2000ES161PO016 Plaatselijke ontwikkeling | 3 | |

Frankrijk | 2000FR162DO020 Rhône-Alpes | 7 | 7 |

2000FR162DO006 Poitou-Charentes | 6 | |

2000FR162DO014 Bretagne | 9 | 6 |

Griekenland | 2000GR161PO016 Concurrentievermogen | 7 | |

2000GR161PO014 Centraal-Macedonië | 7 | |

2000GR161PO005 Continentaal Griekenland | 7 | |

Portugal | 1999PT161PO016 Madeira | 6 | |

1999PT161PO012 Algarve | 6 | |

Verenigd Koninkrijk | 1999GB161DO004 West Wales en The Valleys | 7 | |

2000GB162DO008 Zuidoost-Engeland | 9 | |

België | 2000BE162DO008 Meuse-Vesdre | 6 | |

Litouwen | 2003LT161DO001 Litouwen | 7 | |

| Totaal aantal projecten | 206 | 52 |

--------------------------------------------------