VERSLAG VAN DE COMMISSIE De Structuurfondsen in 1999 (11de jaarlijks verslag)

Dit verslag is opgesteld door het Directoraat-generaal Regionaal Beleid van de Europese Commissie, in samenwerking met de Directoraten-generaal Werkgelegenheid en Sociale Zaken, Landbouw, en Visserij. Bijdragen zijn geleverd door het Secretariaat-generaal, de Directoraten-generaal Economische en Financiële Zaken, Ondernemingen, Concurrentie, Energie en Vervoer, Milieu, Onderzoek, Interne markt, Onderwijs en Cultuur, Begroting, Financiële Controle, en door het Europees Bureau voor Fraudebestrijding.

In verband met de invoering van de euro per 1 januari 1999 is besloten om met het oog op de interne samenhang alle bedragen in dit verslag in euro te vermelden, ook als het gaat om acties van vóór 1 januari 1999. Voor bedragen in dit verslag die betrekking hebben op de periode vóór 1 januari 1999 moet het teken "EUR" dan ook worden gelezen als "ecu".

INHOUDSOPGAVE

INLEIDING

A. Algemene samenvatting

B. Jaarthema van dit verslag: gelijke kansen voor vrouwen en mannen

Hoofdstuk 1 : Hoofdpunten van 1999

1.1. De voorbereiding van de programmeringsperiode 2000-2006

1.1.1. Het akkoord van Berlijn, kader voor het structuurbeleid in de periode 2000- 2006

1.1.2. Vaststelling van de nieuwe verordeningen inzake de Structuurfondsen (2000-2006)

1.1.3. Voorstellen richtsnoeren voor de Communautaire Initiatieven 2000-2006

1.1.4. Het opstellen van de programma's voor 2000-2006: de eerste fasen

1.2. Verdere actie t.a.v. de prioriteiten van het cohesiebeleid

1.2.1. De Europese werkgelegenheidsstrategie: versterkte integratie in de bijstandverlening van de fondsen

1.2.2. Een nieuwe kaart over regionale steunmaatregelen van de lidstaten

1.2.3. De vooruitgang op het gebied van de ruimtelijke ordening

1.3. Vervolgmaatregelen op recente acties

1.3.1. Territoriale werkgelegenheidspacten: tussenbalans en voorlichtingsconferentie

1.3.2. Voortzetting van de werkzaamheden inzake methoden voor evaluatie van de programma's

Hoofdstuk 2 : Uitvoering van de programma's in de lidstaten

2.1. Algemeen overzicht van de programma's en de communautaire initiatieven

2.1.1. Goedkeuring van programma's in 1999

2.1.2. Algemeen overzicht van de tenuitvoerlegging

2.1.3. Tenuitvoerlegging van de doelstellingen 1 en 6 (regio's met een ontwikkelingsachterstand en dunbevolkte regio's)

2.1.4. Tenuitvoerlegging van doelstelling 2 (regio's in industriële omschakeling)

2.1.5. Tenuitvoerlegging van doelstellingen 3 en 4 (menselijke hulpbronnen en arbeidsmarkt)

2.1.6. Tenuitvoerlegging van doelstelling 5a (aanpassing van de landbouw- en visserijstructuur)

2.1.7. Tenuitvoerlegging van doelstelling 5b (ontwikkeling van plattelandsgebieden)

2.1.8. Tenuitvoerlegging van de communautaire initiatieven

2.1.9. Innovatieve acties en technische bijstand

2.2. Overzicht per lidstaat

2.2.1. BELGIË

1. Hoofdpunten van de tenuitvoerlegging van de maatregelen per doelstelling

2. De communautaire initiatieven

2.2.2. DENEMARKEN

1. Hoofdpunten van de tenuitvoerlegging van de maatregelen per doelstelling

2. De communautaire initiatieven

2.2.3. DUITSLAND

1. Hoofdpunten van de tenuitvoerlegging van de maatregelen per doelstelling

2. De communautaire initiatieven

2.2.4. GRIEKENLAND

1. Hoofdpunten van de tenuitvoerlegging van de maatregelen per doelstelling

2. De communautaire initiatieven

2.2.5.. SPANJE

1. Hoofdpunten van de tenuitvoerlegging van de maatregelen per doelstelling

2. De communautaire initiatieven

2.2.6. FRANKRIJK

1. Hoofdpunten van de tenuitvoerlegging van de maatregelen per doelstelling

2. De communautaire initiatieven

2.2.7. IERLAND

1. Hoofdpunten van de tenuitvoerlegging van de maatregelen per doelstelling

2. De communautaire initiatieven

2.2.8. ITALIË

1. Hoofdpunten van de tenuitvoerlegging van de maatregelen per doelstelling

2. De communautaire initiatieven

2.2.9. LUXEMBURG

1. Hoofdpunten van de tenuitvoerlegging van de maatregelen per doelstelling

2. De communautaire initiatieven

2.2.10. NEDERLAND

1. Hoofdpunten van de tenuitvoerlegging van de maatregelen per doelstelling

2. De communautaire initiatieven

2.2.11. OOSTENRIJK

1. Hoofdpunten van de tenuitvoerlegging van de maatregelen per doelstelling

2. De communautaire initiatieven

2.2.12. PORTUGAL

1. Hoofdpunten van de tenuitvoerlegging van de maatregelen per doelstelling

2. De communautaire initiatieven

2.2.13. FINLAND

1. Hoofdpunten van de tenuitvoerlegging van de maatregelen per doelstelling

2. De communautaire initiatieven

2.2.14. ZWEDEN

1. Hoofdpunten van de tenuitvoerlegging van de maatregelen per doelstelling

2. De communautaire initiatieven

2.2.15. VERENIGD KONINKRIJK

1. Hoofdpunten van de tenuitvoerlegging van de maatregelen per doelstelling

2. De communautaire initiatieven

Hoofdstuk 3: Evaluatie en analyse van het effect van de Structuurfondsen

3.1. Evaluatie vooraf en nieuwe programmering van de doelstellingen 1 en 3, de programma's voor plattelandsontwikkeling en het FIOV

3.2. Balans van de voorafgaande periodes

3.3. Evaluaties per thema

Hoofdstuk 4: Begrotingsuitvoering, financiële controle en verificatie van de additionaliteit

4.1. Begrotingsuitvoering van de fondsen in 1999 voor alle programmaperiodes

4.2. Controles door de diensten van de Fondsen, door het DG Financiële controle en door de eenheid fraudebestrijding/het bureau voor fraudebestrijding

4.3. Verificatie van de additionaliteit

Hoofdstuk 5: Coördinatie met de andere financieringsinstrumenten

5.1. Coördinatie met het Cohesiefonds

5.3. Coördinatie met de Europese Investeringsbank (EIB)

5.3. Coördinatie met het Europees Investeringsfonds (EIF)

5.4. Het financieel mechanisme van de Europese Economische Ruimte (EER)

5.5. Coördinatie met de programa's voor onderwijs en opleiding

5.6. Coördinatie met de financiële communautaire steun voor de transeuropese netwerken (TEN)

Hoofdstuk 6: Overeenstemming en synergie met het communautaire beleid op andere terreinen

6.1. Structuurfondsen, gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) en gemeenschappelijk visserijbeleid

6.2. Structuurfondsen en milieu

6.3. Structuurfondsen en ondernemingenbeleid

6.4. Structuurfondsen, onderzoek en technologische ontwikkeling (OTO)

6.5. Structuurfondsen en trans-europese netwerken (ten)

6.6. Structuurfondsen, cultuur en toerisme

6.7. Structuurfondsen en mededingingsbeleid

6.8. Structuurfondsen en transparantie bij overheidsopdrachten

Hoofdstuk 7: Dialoog tussen de Instellingen, dialoog met de economische en sociale partners, voorlichting en publiciteit

7.1. Dialoog tussen de Instellingen

7.1.1. Dialoog met het Europees Parlement

7.1.2. Adviezen van de Comités van de Structuurfondsen

7.1.3. Dialoog met het Economisch en Sociaal Comité

7.1.4. Dialoog met het Comité van de regio's

7.2. Dialoog met economische en sociale partners

7.3. Voorlichting en publiciteit, uitwisseling van ervaring

FINANCIËLE BIJLAGEN (VOLUME II)

Bijlage 1 : Financiële uitvoering per doelstelling 1994-1999

Bijlage 2 : Financiële uitvoering van de communautaire initiatieven 1994-1999

Bijlage 3 : Financiële uitvoering van de innovatieve acties 1994-1999

Bijlage 4 : Proefprojecten en innovatieve acties uit hoofde van het EFRO, ESF en EOGFL

Bijlage 5 : Grote projecten 1994-1999

Bijlage 6 : Financiële uitvoering van de kredieten in 1999 per begrotingspost

Bijlage 7 : Stand van uitvoering van de programma's (doelstellingen en communautaire initiatieven) per lidstaat - 1999 in de programmeringsperiode 1994-1999 (mln EUR)

Acroniemen en afkortingen

INLEIDING

A. Algemene samenvatting

Dit verslag wordt uitgebracht op grond van artikel 16 van de gewijzigde Kaderverordening (EEG) nr. 2052/88 betreffende de Structuurfondsen, dat nader is uitgewerkt in artikel 31 van de gewijzigde Coördinatieverordening (EEG) nr. 4253/88. Het verslag geeft een overzicht van de toepassing van de regelgeving inzake de Structuurfondsen in de loop van 1999, met name van de tenuitvoerlegging van de doelstellingen 1 t/m 6 daarvan en van de communautaire initiatieven. De opzet van het verslag is enigszins gewijzigd, uiteraard zonder dat wordt afgeweken van de bepalingen van de verordening.

De vernieuwing die in het zevende jaarlijks verslag (1995) is ingevoerd, namelijk de behandeling van een horizontaal thema dat als een rode draad door het hele verslag loopt, is voortgezet. Dit jaar belicht het verslag de maatregelen ten behoeve van de gelijke kansen voor vrouwen en mannen. Ook is het verslag minder omvangrijk gehouden. Het verslag presenteert de hoofdpunten uit het afgelopen jaar wat betreft de Structuurfondsen. De gegevens over de financiële uitvoering van de programma's worden weer volledig vermeld in de bijlagen. Naast de hoofdstukken die vereist zijn op grond van de regelgeving worden in hoofdstuk 1 in een twaalftal pagina's de belangrijkste punten van het jaar 1999 aangegeven, waaronder de voorbereiding van de programmeringsperiode 2000-2006.

1999

De werkzaamheden van dit jaar inzake het economische en sociale cohesiebeleid van de Structuurfondsen kunnen schematisch worden gegroepeerd onder drie onderwerpen.

1. Het eindpunt van de periode 1994-1999

Het jaar 1999 is het laatste jaar van de programmeringsperiode en als zodanig ook het jaar waarin de programma-uitvoering wordt voltooid. Er zijn dit jaar dan ook nauwelijks nieuwe maatregelen aangenomen.

In totaal zijn in 1999 slechts vijf nieuwe maatregelen aangenomen uit hoofde van de verschillende doelstellingen. Het betreft twee operationele programma's van doelstelling 1 (regio's met een ontwikkelingsachterstand), waarvan het ene de territoriale werkgelegenheidspacten betreft in Spanje en het andere een ontwikkelingsprogramma voor milieuvriendelijke autobussen in Griekenland. Voorts zijn drie globale subsidies voor Italië goedgekeurd. De vijf nieuwe maatregelen vertegenwoordigen slechts 0,1% van de bijstand van de Fondsen in die periode.

Verder zijn in de loop van het jaar nog 24 kleine programma's aangenomen in het kader van communautaire initiatieven.Het betreft twee programma's INTERREG II C (transnationale samenwerking), waarvan het ene de Atlantische ruimte betreft en het andere de bestrijding van de droogte in Griekenland; verder zijn er 22 programma's die onder het MKB-intiatitief vallen.

Evenals 1997 en 1998 werd 1999 gekenmerkt door een sterk versnelde besteding van de kredieten, waardoor de in de eerste jaren van de programmeringsperiode opgelopen achterstand in veel gevallen kon worden ingehaald. De tempoverhoging gold zowel voor programma's die op nationaal initiatief tot stand kwamen (CB's/EPD's) als voor de communautaire initiatieven.

Zodoende was voor de CB's/EPD's aan het einde van dit jaar (tevens dus het periode-einde) 99% van de totale bijstand van de Fondsen vastgelegd. In 1999 is het tempo van de vastleggingen sterk verhoogd; dat jaar alleen was goed voor 21% van de vastleggingen sinds 1994. Tegen het einde van het jaar was ook 75% van de kredieten uitgekeerd. Opgemerkt zij dat de feitelijke betalingen voor de periode 1994-1999 mogen worden gedaan tot en met 31 december 2001.

Evenals in 1998 hebben de doelstellingen 1 (regio's met een ontwikkelingsachterstand) en 3 (bestrijding van werkloosheid en uitsluiting) de beste uitvoeringspercentages. Voor doelstelling 1, waarvoor zoals bekend tweederde van de totale begroting van de Fondsen is uitgetrokken, zijn de kredieten bijna volledig vastgelegd (99%) en ligt het betalingspercentage op 78%. De doelstellingen 2 (omschakeling van gebieden met afnemende industriële activiteit), 4 (arbeidsmarkt) en 5b (kwetsbare plattelandsregio's) hadden een minder hoog betalingspercentage.

Opgemerkt wordt dat evenals in 1998 de bestedingspercentages van de kredieten in de minst welvarende lidstaten van de Unie de lidstaten het hoogst zijn en dat die landen dus ook de belangrijkste begunstigden zijn van de Fondsen: Spanje, Portugal en Ierland. Andere lidstaten daarentegen, die behoren tot de meest welvarende van de Unie, hebben nog steeds een achterstand in de uitvoering van de betalingen.

Ook bij de communautaire initiatieven (CI's) is het uitvoeringstempo aanzienlijk versneld, nog versterkt door de herschikking van de kredieten in 1998. Aan het eind van het jaar was zo'n 95% van het totaal aan kredieten voor de periode vastgelegd, en 57% betaald, hetgeen een aanzienlijke verbetering is ten opzichte van de voorgaande jaren. De uitvoering van de CI's geeft een divers beeld: RESIDER, RECHAR, ADAPT, WERKGELEGENHEID en PESCA hebben de hoogste uitvoeringspercentages.

2. Verdere actie ten aanzien van enkele prioriteiten

Evenals in de vorige jaren heeft de Commissie in 1999 een nieuwe impuls willen geven aan enkele van haar prioritaire maatregelen. Opnieuw zijn met name voortdurend inspanningen verricht ten behoeve van behoud en bevordering van de werkgelegenheid: de Europese werkgelegenheidsstrategie waartoe de aanzet in november 1997 tijdens de buitengewone Europese Raad in Luxemburg is gegeven, is in 1999 geconsolideerd. Een complete doorlichting van de nationale actieplannen voor de werkgelegenheid heeft geleid tot aanbevelingen aan de lidstaten over de manier waarop zij hun verplichtingen het beste kunnen nakomen. De in 1998 door de Commissie aangenomen richtsnoeren voor werkgelegenheid zijn in 1999 verder uitgewerkt omrekening te houden met nieuwe doelstellingen, zoals levenslang leren, toegang tot de informatiemaatschappij, inschakeling van sociale partners bij de werkorganisatie en inpassing van het thema gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de programma's. In zijn mededeling over de richtsnoeren voor werkgelegenheid heeft de Raad de rol benadrukt van de Structuurfondsen, in het bijzonder van het ESF, in de doelstellingen van de Europese werkgelegenheidsstrategie. De Structuurfondsverordeningen voor de periode 2000-2006 eisen dat de lidstaten de richtsnoeren voor werkgelegenheid in hun programma's verwerken, evenals, meer in het algemeen, de in de Europese werkgelegenheidstrategie neergelegde beginselen.

Op een heel ander gebied heeft de Commissie naar aanleiding van de vaststelling van de richtsnoeren voor regiogerichte staatssteun de lidstaten verzocht haar een ontwerp-kaart voor te leggen van regio's waar staatsteun wordt gegeven, ook op grond van uitzonderingsbepalingen in het Verdrag, alsmede de maxima op te geven van de investeringssteun en de steun voor nieuwe werkgelegenheid gekoppeld aan investeringen. Vanwege de late indiening konden de kaarten van een aantal lidstaten niet voor eind 1999 worden goedgekeurd. De Staartsteunkaarten voor 4 Lidstaten zijn vastgesteld op het einde van het jaar.

Op het vlak van de ruimtelijke ordening is in februari 1999 is in Brussel een slotseminar gehouden en tijdens de informele Raad van Postdam in mei is de definitieve versie van het Europees ruimtelijke-ontwikkelingsperspectief EROP aangenomen. Met de in het EROP voorgestelde opties wordt rekening gehouden bij de nieuwe programmering voor 2000-2006.

3. De laatste voorbereidingen voor de periode 2000-2006

Nadat de Commissie in 1998 voorstellen voor verordeningen inzake de Structuurfondsen had opgesteld, is 1999 door vele beslissingen een jaar van cruciaal belang geweest voor de concrete voorbereiding van de programmeringsperiode 2000-2006.

Op 24 en 25 maart 1999 bereikten de staatshoofden en regeringsleiders tijdens de buitengewone Raad van Berlijn overeenstemming over Agenda 2000, waarin de financiën van de Structuurfondsen en het Cohesiefonds voor de hele periode 2000-2006 zijn vastgelegd. Voor elk Fonds en elke doelstelling van de Structuurfondsen is een besluit genomen over het globale krediet. Voorts zijn de staatshoofden en regeringsleiders het eens geworden over structurele bijstand in de periode 2000-2006 aan de landen die kandidaat zijn voor toetreding.

Verder heeft de Raad in mei en juni de voorstellen aangenomen die de in maart 1998 door de Commissie waren opgesteld en die vervolgens in de verschillende communautaire instellingen uitvoerig te zijn besproken en bestudeerd: op 17 mei de verordening voor het EOGFL, op 21 juni alle overige verordeningen voor de Structuurfondsen, met inbegrip van die inzake de algemene bepalingen. Alle verordeningen zijn, sinds 1 januari 2000, van kracht voor de kredieten voor de programmeringsperiode 2000-2006. Voorts heeft de Raad op 21 juni verordeningen inzake de nieuwe pretoetredingsinstrumenten aangenomen; het betreft de verordening inzake het pretoetredingsinstrument voor het structuurbeleid ISPA, de verordening inzake het pretoetredingsinstrument op het gebied van landbouw en plattelandontwikkeling SAPARD en de verordening betreffende de coördinatie van de pretoetredingssteun.

Na de vaststelling van deze nieuwe verordeningen heeft de Commissie, binnen het in Agenda 2000 vastgelegde kader, op 1 juli 1999 beschikkingen gegeven genomen over de indicatieve verdeling per lidstaat van de vastleggingskredieten voor elke doelstelling, de middelen voor de verschillende communautaire initiatieven, de lijst met regio's die in aanmerking komen voor doelstelling 1, met inbegrip van de regio's die overgangssteun krijgen, en de voor de verschillende lidstaten geldende bevolkingsplafonds voor doelstelling 2.

Volgens de algemene bepalingen inzake de Structuurfondsen hebben de lidstaten na de goedkeuring van de lijsten met voor de doelstellingen 1 en 2 in aanmerking komende regio's vier maanden de tijd om aan de Commissie het ontwerp van de programmeringsdocumenten ('plannen') door te geven. Aangezien de lijst met voor doelstelling 1 in aanmerking komende regio's op 1 juli 1999 voor de hele Unie was goedgekeurd, waren de meeste plannen uit hoofde van deze doelstelling voor 31 december 1999 bij de Commissie binnen. Het merendeel van de plannen is door de Commissie onmiddellijk ontvankelijk bevonden zodat de onderhandelingen met de autoriteiten van elke lidstaat van start konden gaan; sommige programma's uit hoofde van doelstelling 1 zijn al in het eerste trimester van 2000 goedgekeurd. Voor doelstelling 2 zijn de lijsten met voor subsidie in aanmerking komende regio's later opgesteld, gezien de meer complexe aard van de criteria en de nationale eigenheden waarmee rekening moest worden gehouden. Geen enkel plan uit hoofde van doelstelling 2 bereikte daarom voor 31 december 1999 de Commissie. Toch waren alle plannen voor doelstelling 2 tussen januari en eind april 200 binnen, met als opmerkelijke uitzondering Italië.

B. Jaarthema van dit verslag: gelijke kansen voor vrouwen en mannen

Voor het vijfde jaar wordt in het jaarlijks verslag van de Structuurfondsen een thema horizontaal bij alle vier Fondsen bekeken. De vorige vier thema's waren achtereenvolgens: de milieudimensie van de steunmaatregelen (1995), de steun voor technologische ontwikkeling van de regio's (1996), de maatregelen ten behoeve van het MKB (1997) en de plaatselijke ontwikkeling (1998). Dit jaar gaat de aandacht naar maatregelen ten behoeve van gelijke kansen voor vrouwen en mannen. Beter gezegd, het gaat erom te achterhalen welke verbeteringen zijn bereikt bij de integratie van deze beleidsprioriteit in de programma's van de Fondsen.

Het beginsel van gelijke kansen voor vrouwen en mannen

Gelijke kansen voor vrouwen en mannen in het Verdrag

Gelijkheid van kansen voor vrouwen en mannen is een basisbeginsel van de democratie en de eerbied voor de mens. De Unie is al lang de drijvende kracht achter het bevorderen van gelijke kansen en met het Verdrag van Amsterdam is de basis voor maatregelen in dat opzicht versterkt. Artikel 141 biedt een specifieke wettelijke grondslag voor maatregelen te treffen die gericht zijn op de toepassing van het beginsel van gelijke kansen en gelijke behandeling van mannen en vrouwen in kwesties van werkgelegenheid en beroep, met inbegrip van het beginsel van gelijke beloning voor gelijke of gelijkwaardige arbeid. Ook laat artikel 141 toe dat de lidstaten positieve acties ondernemen of voortzetten voor het in een beroepsactiviteit ondervertegenwoordigde geslacht. In artikel 2 van het Verdrag van Amsterdam is formeel vastgelegd dat de Gemeenschap zich zal inzetten voor de integratie van man/vrouwaspecten in het beleid (zie het kader in paragraaf 2.1.2. van dit verslag), doordat gelijke behandeling van vrouwen en mannen als een specifieke taak van de Gemeenschap wordt aangemerkt en als een horizontale doelstelling die moet worden nagestreefd bij alle communautair beleid.

Gelijke kansen voor vrouwen en mannen als factor van productiviteit

Het bevorderen van gelijke kansen voor vrouwen en mannen wordt vaak niet beschouwd als een kwestie van sociale rechtvaardigheid, maar als een last of een rem op economische groei en ontwikkeling, en als een weelde die landen zich wellicht onder de huidige concurrentieomstandigheden niet kunnen veroorloven. Toch is duidelijk aangetoond dat het bevorderen van gelijke kansen de efficiency van de arbeidsmarkt en het gebruik van het menselijk potentieel verbetert. Het belang van vrouwen voor de huidige arbeidsmarkt kan niet genoeg worden benadrukt. Demografische prognoses laten zien dat de Europese bevolking aan het vergrijzen is, wat vergaande gevolgen heeft voor gezondheid, pensioenen, solidariteit tussen de generaties en werkgelegenheid. Dit betekent dat een toename van het aantal werkenden, zoals in de komende decennia nodig is, grotendeels afhankelijk is van grotere participatie van vrouwen aan het arbeidsproces.

Op sekse gebaseerde verschillen op de arbeidsmarkt

De participatie van vrouwen aan de arbeidsmarkt is de afgelopen dertig jaar voortdurend toegenomen -de groei van het aantal arbeidskrachten in de Unie in de laatste 10-15 jaar komt vrijwel volledig voor rekening van de vrouwen; het aantal vrouwelijke werknemers steeg van iets meer dan de helft van het niveau van het aantal mannen (54%) tot meer dan 70% op dit moment - maar toch zijn de verschillen op grond van sekse blijven bestaan:

- in bijna alle lidstaten zijn de werkloosheidspercentages voor vrouwen hoger dan voor mannen;

- het verschil tussen de seksen in de arbeidsparticipatie is voor de lidstaten gemiddeld bijna 20%;

- de arbeidsparticipatie van vrouwen is kleiner naargelang van het aantal kinderen in het gezin. Dit geldt niet voor mannen. Vrouwen nemen het grootste gedeelte van het onbetaalde werk in huis op zich, met inbegrip van de zorg voor de kinderen en andere van hen afhankelijke personen;

- ook in landen met hoge arbeidsparticipatie blijft de arbeidsmarkt voor mannen en vrouwen sterk gescheiden; bij deeltijdwerkers is er nog steeds een sterke oververtegenwoordiging van vrouwen, vaak tegen hun zin. Er is nog steeds een aanzienlijk verschil in beloning tussen vrouwen en mannen (op EU-niveau gemiddeld 28%).

Deze gegevens laten zien hoe belangrijk het is dat het man/vrouw-aspect wordt geïntegreerd in het werkgelegenheids- en human resources beleid en in het regionale structurele beleid, die de belangrijkste instrumenten van de Gemeenschap zijn om cohesie te bevorderen, de vooruitzichten voor werkgelegenheid en integratie te verbeteren en duurzame ontwikkeling tot stand te brengen.

De Europese werkgelegenheidsstrategie

De laatste jaren is er aanzienlijke vooruitgang geboekt. Gelijke kansen is vast onderdeel van de Europese werkgelegenheidsstrategie. De lidstaten hebben zich verplicht de op sekse gebaseerde verschillen in het beroep te verkleinen, samengaan van gezins- en beroepsleven te vergemakkelijken en gelijkheid van kansen te integreren in de uitvoering van hun werkgelegenheidsbeleid. In de richtsnoeren voor de werkgelegenheid wordt erkend dat gelijke kansen voor de seksen van belang zijn voor de economie. Gelijkheid van kansen is thans zowel een kwestie van sociale rechtvaardigheid als van goed economisch beleid.

Gelijkheid van kansen binnen de Structuurfondsen

De laatste jaren is er ook steeds meer aandacht voor de vraag hoe de Structuurfondsen fors effect kunnen hebben op gelijke kansen voor vrouwen en mannen. Dit leidde in 1996 tot een resolutie van de Raad over het inbedden in het Structuurfondsbeleid van gelijke kansen voor vrouwen en mannen.

Deze resolutie kreeg op verschillende niveaus een vervolg: in 1997 is bijvoorbeeld een methodologisch onderzoek verricht naar de toepassing van het beginsel van gelijke kansen in de regionale en arbeisdmarktsteunmaatregelen van de Structuurfondsen, waarvan de resultaten in maart 1998 zijn gepubliceerd. Een ander onderzoek, gebaseerd op een aantal goede werkmethoden in Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, is tijdens een seminar over dit onderwerp in Gelsenkirchen in januari 1999 gepresenteerd. De ideeën die daar naar voren zijn gebracht, hebben er met name toe bijgedragen het beginsel van gelijke kansen voor vrouwen en mannen nog duidelijker op te nemen in de nieuwe Structuurfondsverordeningen voor de periode 2000-2006.

De nieuwe verordeningen inzake de Structuurfondsen voor de periode 2000-2006 bevatten dan ook nieuwe aspecten met betrekking tot de integratie van gelijke kansen voor vrouwen en mannen in regionale en nationale programma's. De lidstaten en regio's dienen een grondige analyse vooraf te maken op dat punt, adequate selectiecriteria voor de projecten te bepalen en alle activiteiten vanuit het oogpunt van gelijke kansen te controleren. Dit brengt mee dat indicatoren en statistische gegevens naar sekse moeten worden uitgesplitst. Voorts moeten de lidstaten zorgen voor een evenwichtige deelname van vrouwen en mannen aan comités van toezicht in verband met regionale en nationale programma's en moeten zij de instanties belast met gelijke kansen voor vrouwen en mannen bij de projecten betrekken.

Het beginsel van gelijke kansen voor vrouwen en mannen is nu in 13 van de 56 artikelen van de nieuwe algemene bepalingen inzake de Structuurfondsen [1] terug te vinden.

[1] Verordening (EG) nr. 1260/1999 van 21 juni 1999

De integratie in de Structuurfondsen van het beginsel van gelijke kansen is echter niet alleen om redenen van toepassing van de wet van groot belang. Een einde aan de ongelijkheid van vrouwen en mannen op de arbeidsmarkt levert een bijdrage aan de totale doelmatigheid van de programma's van de Structuurfondsen. Alleen de volledige inzet van alle burgers, mannen en vrouwen, kan zorgen voor groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid.

Er kan immers een duidelijke synergie worden geconstateerd tussen de doelstellingen van de Structuurfondsen en de acties voor gelijke kansen voor vrouwen en mannen. Enkele voorbeelden:

* de verbetering van de mogelijkheden voor participatie van vrouwen en mannen op alle niveaus van de arbeidsmarkt levert een bijdrage aan de doeltreffendheid en efficiëntie van de investeringen in menselijk potentieel;

* de verbetering van de beroepskwalificaties en -vaardigheden van vrouwen levert een bijdrage aan de groei van de productiviteit, alsmede aan de arbeids- en carrièremogelijkheden;

* de door vrouwen op gang gebrachte economische activiteiten zijn vaak een innoverend antwoord op de mogelijkheden voor werkgelegenheid en op de plaatselijke behoeften;

* de verbetering van de faciliteiten voor vervoer en kinderopvang bieden meer vrouwen de kans tot de arbeidsmarkt toe te treden en nieuwe werkgelegenheid.

Hoofdstuk 1 : Hoofdpunten van 1999

1.1. De voorbereiding van de programmeringsperiode 2000-2006

1.1.1. Het akkoord van Berlijn, kader voor het structuurbeleid in de periode 2000- 2006

Tijdens de buitengewone Europese Raad van 24 en 25 maart 1999 te Berlijn hebben de staatshoofden en regeringsleiders een akkoord over Agenda 2000 bereikt.

Cohesiebeleid voor de 15 lidstaten

De voor het cohesiebeleid in de periode 2000-2006 beschikbare vastleggingskredieten bedragen voor de 15 lidstaten in totaal 213,01 miljard EUR (prijspeil 1999). Hoewel dit minder is dan de door de Commissie in maart 1998 voorgestelde 239,4 miljard EUR (prijspeil 1999), geeft een dergelijk bedrag toch aan dat in het beleid grote prioriteit gegeven wordt aan de cohesie-inspanningen. Deze middelen zijn als volgt verdeeld:

- 195,01 miljard EUR voor de Structuurfondsen;

- 18 miljard EUR voor het Cohesiefonds.

De staatshoofden en regeringsleiders zijn eveneens overeengekomen welke bedragen worden bestemd voor elk van de drie doelstellingen van de Structuurfondsen en voor de maatregelen van het Financieringsinstrument voor de Oriëntatie van de Visserij in regio's die buiten doelstelling 1 vallen:

- 135,95 miljard EUR voor doelstelling 1, dat is 69,7% van totale middelen van de Structuurfondsen,

- 22,45 miljard EUR voor doelstelling 2, dat is 11,5% van de totale middelen van de Structuurfondsen,

- 24,05 miljard EUR voor doelstelling 3, dat is 12,3% van de totale middelen van de Structuurfondsen.

Structurele steunverlening voor kandidaat-lidstaten [2]

[2] Bulgarije, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Republiek Tsjechië, Roemenië, Slovenië, Slowakije

De Europese Raad van Berlijn heeft de door de Commissie voorgestelde bedragen voor structurele steun aan kandidaat-lidstaten voor de periode 2000-2006 goedgekeurd.Het gaat om een totaal van 46,860 miljard EUR (prijspeil 1999), dat als volgt is verdeeld:

- 7,28 miljard EUR voor het pretoetredingsinstrument voor structuurbeleid (ISPA);

- 39,58 miljard EUR voor structurele steunverlening na de toetreding.

Bovendien beschikt het instrument SAPARD (communautaire steunverlening voor pretoetredingsmaatregelen ten behoeve van de landbouw en de plattelandsontwikkeling) voor de kandidaat-lidstaten over een budget van 520 miljoen EUR per jaar tot aan het moment van hun daadwerkelijke toetreding.

Beschikkingen van de Commissie in aansluiting op de vaststelling van de verordeningen inzake de Structuurfondsen door de Raad

Onmiddellijk nadat de Raad de nieuwe verordeningen inzake de Structuurfondsen [3] had goedgekeurd, heeft de Commissie op 1 juli 1999 in het kader van doelstelling 1, 2 en 3 en het FIOV de hieronder genoemde zeven beschikkingen [4] genomen.Deze vormden de noodzakelijke voorwaarden voor de tenuitvoerlegging van de nieuwe programmeringsperiode, die loopt van 2000 tot 2006.

[3] Verordening (EG) nr. 1260/1999 van 21 juni 1999 houdende algemene bepalingen inzake de Structuurfondsen; Verordening (EG) nr. 1261/1999 van 21 juni 1999 inzake het EFRO;Verordening (EG) nr. 1262/1999 van 21 juni1999 inzake het ESF; Verordening (EG) nr.1263 van 21 juni 1999 inzake het FIOV;Verordening (EG) nr.1257/1999 van 17 mei 1999 inzake het EOGFL

[4] PB nr. L 194 van 27 juli 1999, blz. 47 e.v.

- vier beschikkingen waarbij de indicatieve verdeling over de lidstaten van de vastleggingskredieten uit hoofde van doelstelling 1, 2, 3 en het FIOV buiten de doelstelling 1-regio's is vastgesteld;

- een beschikking over de voor elk van de communautaire initiatieven toegekende middelen;

- een beschikking waarbij de lijst van onder doelstelling 1 vallende regio's wordt vastgesteld, met inbegrip van de regio's die voor overgangssteun in aanmerking komen;

- een beschikking waarbij voor iedere lidstaat het maximumaantal inwoners (bevolkingsplafond) wordt vastgesteld dat mag wonen in de aan met toepassing van dit aantal bepaalde zones die in aanmerking komen voor steun uit hoofde van doelstelling 2.

Opgemerkt dient te worden dat anders dan in de vorige programmeringsperiode 1994-1999 de maatregelen voor plattelandsontwikkeling binnen de doelstelling 2-regio's nu gefinancierd worden door de afdeling Garantie van het EOGFL (het instrument voor de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid) en niet meer door de afdeling Oriëntatie van dit fonds.

* Indicatieve verdeling van de vastleggingskredieten over de lidstaten (zie tabel)

De indicatieve verdeling van de kredieten over de lidstaten is door de Commissie vastgesteld in overeenstemming met artikel 7 van Verordening (EG) nr. 1260/1999 van de Raad en de conclusies van de Europese Raad van Berlijn.

Période 2000-2006 (vastleggingskredieten; in mln EUR; prijspeil 1999)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(1) Exclusief communautaire initiatieven en innoverende acties.

(2) Inclusief de kredieten van PEACE (2000-2004).

(3) Inclusief de kredieten van het speciale programma voor de Zweedse kustgebieden.

Doelstelling 1

Voor de doelstelling 1-regio's is een methode gehanteerd waarbij per inwoner van de voor steun in aanmerking komende regio's een bedrag wordt toegekend dat gelijk is aan een percentage van het verschil tussen de hoogte van het BBP per inwoner in de betrokken regio en het communautaire gemiddelde. Dit percentage is afhankelijk van het welvaartspeil van de lidstaat waartoe de regio behoort. Aan regio's met een bijzonder hoog werkloosheidspercentage wordt een extra bedrag toegekend. Door deze methode wordt een direct verband gelegd tussen de omvang van de problemen waarmee de voor steun in aanmerking komende regio's van een lidstaat te kampen hebben (regionaal welvaartspeil en werkloosheid) en de inspanning van de Unie ten behoeve van deze regio's. De financiële bijstand is dus hoger naarmate de moeilijkheden waarin de regio verkeert groter zijn.

De regio's die in aanmerking komen voor de overgangssteun van doelstelling 1 worden in 2000 op dezelfde wijze behandeld als de regio's die volgens de nieuwe regels binnen deze doelstelling vallen. Hiertoe wordt hun welvaartspeil gelijkgesteld met dat van een regio waar het BBP per inwoner van 75% van het communautaire gemiddelde bedraagt. De overgangssteun in het kader van doelstelling 1 mag in 2000 in geen enkele regio echter meer bedragen dan 75% van het niveau van 1999. Tussen 2001 en 2003 wordt het jaarlijks toe te kennen bedrag aan overgangssteun lineair verminderd, zodat in 2004 het steunbedrag per inwoner gelijk is aan het bijstandsniveau voor doelstelling 2-regio's.

Vermeld zij nog dat sommige lidstaten er in overleg met de Commissie voor hebben gekozen het jaarlijkse bedrag van de overgangssteun aan de doelstelling 1-regio's aan te passen overeenkomstig de bepalingen van artikel 7 lid 3 van de algemene verordening inzake de Structuurfondsen.

- Doelstelling 2

Bij de verdeling van de vastleggingskredieten voor de zones van doelstelling 2 is uitgegaan van een gelijk bedrag per inwoner voor alle in aanmerking komende zones (41,4 EUR, prijspeil 1999).

De in het kader van doelstelling 2 toegekende kredieten voor overgangssteun zijn over de betrokken lidstaten verdeeld op basis van het verschil tussen het aantal inwoners dat in aanmerking kwam voor steun uit hoofde van de vroegere doelstellingen 2 en 5b van de periode 1994-1999 en het aantal inwoners dat steun kan krijgen uit hoofde van de nieuwe doelstelling 2 voor de periode 2000-2006.

- Doelstelling 3

De kredieten van doelstelling 3 zijn over de lidstaten verdeeld op basis van de volgende criteria: de langdurige werkloosheid, de jeugdwerkloosheid, het werkgelegenheidspeil, het verschil tussen mannen en vrouwen wat betreft de toegang tot de arbeidsmarkt, het opleidings- en het armoedepeil.

- Verdeling van de FIOV-kredieten voor gebieden buiten doelstelling 1

De FIOV-kredieten voor gebieden buiten doelstelling 1 zijn verdeeld volgens twee criteria: (1) de economische betekenis van de visserijsector in elk van de betrokken lidstaten en de behoeften van de sector, en (2) het uitvoeringsniveau van de het programma voor de periode 1994-1999.

* Voor de vier communautaire initiatieven toegewezen middelen

Op 1 juli 1999 heeft de Commissie eveneens een beschikking gegeven over de vastleggingskredieten die voor de periode 2000-2006 zijn toegewezen voor de vier communautaire initiatieven waarin de verordening inzake de algemene bepalingen van de Structuurfondsen voorziet.Het gaat om de volgende bedragen (prijspeil 1999):

- INTERREG III: 4.875 miljoen EUR (grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking);

- EQUAL 2.847 miljoen EUR (bestrijding van discriminatie op de arbeidsmarkt);

- LEADER +2.020 miljoen EUR (gerichte acties voor plattelandsontwikkeling);

- URBAN 700 miljoen EUR (stedelijke probleemgebieden).

* Lijsten van zones die onder doelstelling 1 en 2 vallen (zie de kaart aan het begin van dit verslag)

In 2006 zal in de zones die uit hoofde van doelstelling 1 of 2 bijstand ontvangen 41% van de bevolking van de Unie wonen tegen 50% in 1999. Door deze geografische concentratie en tegelijk de concentratie van de middelen ten gunste van doelstelling 1 kan de bijstandsverlening van de Structuurfondsen vooral gericht worden op de economisch zwakste gebieden.

Doelstelling 1

De lijst van regio's die in de periode 2000-2006 onder doelstelling 1 vallen is door de Commissie opgesteld overeenkomstig artikel 3 van de verordening van algemene bepalingen inzake de Structuurfondsen. Deze regio's tellen 92,212 miljoen inwoners, of 22% van de totale bevolking van de Unie.

Doelstelling 2

In de verordening van algemene bepalingen inzake de Structuurfondsen (nr. 1260/1999) is bepaald dat de bevolking van de zones van doelstelling 2 niet meer dan 18% van de bevolking van de Unie mag uitmaken. Van de 15 lidstaten hebben er 12 zones van doelstelling 2. Ierland, Griekenland en Portugal zijn namelijk in hun geheel gebied van doelstelling 1 of gebied met overgangssteun uit hoofde van doelstelling 1.

Overeenkomstig artikel 4, lid 2, van de verordening van de algemene bepalingen inzake de Structuurfondsen is het bevolkingsplafond voor iedere lidstaat berekend op basis van de volgende vier elementen:

- de bevolking van de NUTS III-regio's die voldoen aan de communautaire criteria om voor steun in aanmerking te komen (lid 5 en 6 van artikel 4);

- het aantal werklozen en langdurig werklozen in regio's die buiten doelstelling 1 vallen;

- het aantal werklozen en langdurig werklozen in dichtbevolkte zones;

- het 'vangnet', waardoor het voor steun in aanmerking komende aantal inwoners van een lidstaat met niet meer dan één derde wordt verlaagd ten opzichte van het aantal inwoners dat in aanmerking kwam uit hoofde van de vroegere doelstellingen 2 (omschakeling van industriële gebieden) en 5b (kwetsbare plattelandsgebieden).

Nadat de bevolkingsplafonds waren vastgesteld, heeft de Commissie de betrokken lidstaten verzocht haar vóór 31 augustus 1999 hun voorstel te zenden voor zones die in aanmerking komen voor steun uit hoofde van doelstelling 2. Deze voorstellen zijn binnengekomen tussen 16 augustus 1999 en 3 december 1999. De Commissie heeft besloten de ontvankelijke voorstellen (d.w.z. volledig en in overeenstemming met de regels) te groeperen naar datum van binnenkomst, zodat de lidstaten die als eerste voorstellen hadden ingediend en zich daarbij hadden gehouden aan de bepalingen van de verordeningen, hun programmering snel konden gaan uitvoeren. In 1999 heeft de Commissie op de onderstaande data principebeschikkingen kunnen geven over de lijst van zones die onder doelstelling 2 vallen:

- 26 oktober 1999: voor Finland, België, Denemarken en Nederland;

- 24 november 1999: voor Duitsland;

- 22 december 1999: voor het Verenigd Koninkrijk en Spanje.

Na raadpleging van de drie comités waarin de verordening van algemene bepalingen inzake de Structuurfondsen voorziet, heeft de Commissie op 22 december 1999 een definitieve beschikking gegeven voor de eerste vier hierboven genoemde lidstaten. Voor de overige lidstaten die onder doelstelling 2 vallen, met uitzondering van Italië, is de lijst begin 2000 vastgesteld.

De beschikkingen van de Commissie met betrekking tot de pretoetredingsinstrumenten ISPA en SAPARD

Voor de eerste keer bestaat er bij een uitbreiding van de Unie een werkelijke pretoetredingsstrategie. Bij de Verordeningen (EG) nr. 1267/1999 en nr. 1268/1999 die op 21 juni 1999 door de Raad zijn aangenomen, zijn respectievelijk de volgende twee nieuwe pretoetredingsinstrumenten in het leven geroepen:

- een pretoetredingsinstrument structuurbeleid (ISPA) waarvan de voorwaarden voor bijstandsverlening zeer veel lijken op die van het Cohesiefonds en dat tot doel heeft de toetreding van de volgende kandidaat-lidstaten tot de Unie voor te bereiden: Bulgarije, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Roemenië, Slovenië, Slowakije, en de Tsjechische Republiek. Het ISPA beschikt over een budget van 1,040 miljard EUR (prijspeil 1999) per jaar en verleent bijstand voor investeringen in vervoers- en milieuinfrastructuur.

- een pretoetredingsinstrument voor communautaire steun voor landbouw en plattelandsontwikkeling (SAPARD) in de genoemde tien landen, met een budget van 520 miljoen EUR (prijspeil 1999) per jaar.

ISPA:

Op 20 juli 1999 heeft de Commissie een principebeschikking vastgesteld over de indicatieve verdeling over de betrokken landen van het totale budget van het ISPA. Deze verdeling is gebaseerd op de criteria van artikel 4 van de verordening inzake het ISPA, namelijk de bevolkingsomvang, de oppervlakte en het BBP per hoofd van de bevolking.

Op 21 december heeft het beheerscomité van het ISPA positief geadviseerd over de ontwerpverdeling. De Commissie heeft vervolgens op 7 maart 2000 een definitieve beschikking gegeven.

SAPARD:

In juli 1999 heeft de Commissie een beschikking gegeven over de indicatieve verdeling van de jaarlijkse financiële steun die de Gemeenschap verleent voor pretoetredingsmaatregelen op het gebied van landbouw en plattelandsontwikkeling [5] en eind 1999 is Verordening (EG) nr. 2759/1999 van de Commissie gepubliceerd, waarin de uitvoeringsbepalingen van Verordening (EG) nr. 1268/1999 zijn vastgesteld.

[5] Beschikking nr. 1999/595/EG

Aan iedere kandidaat-lidstaat is steun uit hoofde van SAPARD toegewezen op basis van objectieve criteria zoals de omvang van de boerenbevolking, het landbouwareaal, het welvaartspeil (BBP) en de specifieke ligging.

1.1.2. Vaststelling van de nieuwe verordeningen inzake de Structuurfondsen (2000-2006)

Met het oog op de nieuwe programmeringsperiode had de Commissie in maart 1998 voorstellen voor verordeningen [6] aangenomen. De verschillende instellingen van de Gemeenschap hebben deze voorstellen gedurende de rest van dat jaar bestudeerd en besproken. De buitengewone Europese Raad van Berlijn op 24 en 25 maart 1999 heeft een globaal akkoord over Agenda 2000 en de Financiële vooruitzichten (het financiële kader) voor de periode 2000-2006 bereikt, zodat de Raad in mei en juni alle verordeningen officieel kon goedkeuren.De verordening inzake het EOGFL is goedgekeurd op 17 mei [7]; de overige verordeningen inzake de Structuurfondsen zijn goedgekeurd op 21 juni 1999 [8]. Al deze verordeningen worden sinds 1 januari 2000 toegepast.

[6] COM(1998) 131 def. van 18 maart 1998.

[7] Verordening (EG) nr.1257/1999.

[8] Verordening (EG) nr. 1260/1999 houdende algemene bepalingen; Verordening (EG) nr.1261/1999 inzake het EFRO;Verordening (EG) nr. 1262/1999 inzake het ESF; Verordening (EG) nr.1263/1999 inzake het FIOV.

Het wettelijk kader voor de Structuurfondsen is met deze nieuwe verordeningen vereenvoudigd.

* De vroegere kader- en coördinatieverordeningen zijn opgegaan in één algemene verordening (1260/1999), waarin alle bepalingen zijn opgenomen die de verschillende fondsen gemeen hebben en die tot dan toe over verschillende verordeningen verspreid waren;

* de verordeningen inzake het EFRO, ESF en FIOV blijven bestaan, maar in vereenvoudigde vorm;

* er komt één verordening voor de ondersteuning van de plattelandsontwikkeling via het EOGFL in de plaats van de negen oude verordeningen; in de nieuwe verordening zijn alle maatregelen voor plattelandsontwikkeling ondergebracht die door de afdeling Oriëntatie en de afdeling Garantie van het EOGFL gefinancierd kunnen worden.

De verordening inzake algemene bepalingen voor de Structuurfondsen staat in het teken van vergroting van de efficiency bij de inzet ervan. Daartoe zijn met name de volgende maatregelen genomen:

* het aantal prioritaire doelstellingen is tot drie teruggebracht en er is overgangssteun ingesteld voor de regio's die niet langer voor financiering in aanmerking komen;

* het aantal communautaire initiatieven is tot vier gereduceerd. INTERREG en LEADER worden voortgezet, er is een nieuw initiatief met de naam EQUAL dat zich richt op de bestrijding van discriminatie op de arbeidsmarkt, en ook URBAN wordt voortgezet, toegespitst op stedelijke probleemgebieden. Er is een forse vereenvoudiging doorgevoerd: elk communautair initiatief wordt gefinancierd door één fonds, maar ieder fonds kan zijn toepassingsgebied uitbreiden en activiteiten financieren die gewoonlijk door de andere fondsen worden ondersteund;

* de onderscheiden verantwoordelijkheden van de Commissie en de lidstaten zijn verduidelijkt. De lidstaten zijn als eerste verantwoordelijk voor de uitvoering van de fondsen. Ter versterking van het parterschapsbeginsel wordt binnen de lidstaten de deelname van de verschillende partners uitgebreid;

* er zijn bepalingen die tot doel hebben de programmering en de tenuitvoerlegging van de fondsen te vereenvoudigen: de programma's die de Commissie vaststelt zijn toegespitst op de strategie, de prioritaire thema's en de regels voor de uitvoering; de feitelijke tenuitvoerlegging van de maatregelen valt onder verantwoordelijkheid van de lidstaten en wordt geformuleerd in een 'programmacomplement';

* er zijn nieuwe bepalingen op het gebied van beheer, toezicht en evaluatie.Deze geven een nauwkeurige omschrijving van de taken van de beheersautoriteiten en de toezichtcomités, beschrijven de inhoud van de jaarlijkse uitvoeringsverslagen en stellen de evaluatiedoelstellingen en de toezichtindicatoren vast;

* er is een eenvoudiger maar ook veel strakker systeem voor financieel beheer ingesteld, met jaarlijks automatisch vastgelegde begrotingsmiddelen van de Commissie, storting van een voorschot aan het begin van het programma en tussentijdse betalingen in de vorm van vergoeding van de daadwerkelijke door de lidstaten gecertificeerde uitgaven, waarna bij afsluiting van de maatregel het eindsaldo wordt gestort;

* de voorzieningen voor financiële controle worden versterkt.

Ook de verordeningen inzake de afzonderlijke fondsen zijn op bepaalde punten vereenvoudigd.

De EFRO-verordening bevat weinig veranderingen. Het EFRO blijft bijstand verlenen voor drie soorten investeringen: productieve investeringen in bedrijven, met name in het MKB, en investeringen in infrastructuur en in de ontwikkeling van eigen plaatselijke mogelijkheden, met inbegrip van plaatselijke werkgelegenheidsinitiatieven.

De ESF-verordening past in het kader van de nieuwe Titel over de werkgelegenheid die in het Verdrag van Amsterdam is opgenomen. Zo levert het ESF een bijdrage aan de Europese werkgelegenheidsstrategie via vijf prioritaire aandachtsgebieden: het actieve arbeidsmarktbeleid, sociale integratie, levenslang leren, aanpassingsvermogen, verbeterde participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt.

Het FIOV wordt een volwaardig Structuurfonds.

De nieuwe EOGFL-verordening heeft tot doel te komen tot een geïntegreerd beleid voor duurzame plattelandsontwikkeling met gebruikmaking van één enkel instrument dat zorgt voor een betere samenhang met het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB). Er wordt voorrang gegeven de volgende drie kernpunten van ontwikkeling: een versterking van de sectoren land- en bosbouw, verhoging van het concurrentievermogen van plattelandsgebieden, bescherming van het milieu en het landelijke erfgoed. De regels voor de toepassing van de EOGFL-verordening zijn vastgesteld in de uitvoeringsverordening (EG) nr. 1750/1999 en de overgangsregels inzake steun voor plattelandsontwikkeling zijn gepreciseerd in Verordening (EG) nr. 2603/1999 die in december 1999 is aangenomen.

1.1.3. Voorstellen richtsnoeren voor de Communautaire Initiatieven 2000-2006

In de loop van 1999 heeft de Commissie voorstellen opgesteld voor richtsnoeren voor de vier nieuwe communautaire initiatieven voor de periode 2000-2006 (INTERREG, URBAN, LEADER en EQUAL). Voordat de voorstellen door de Commissie zijn aangenomen, is hierover natuurlijk overleg gevoerd tussen de verschillende instellingen van de Gemeenschap.

* De voorstellen voor richtsnoeren met betrekking tot EQUAL zijn op 13 oktober 1999 aangenomen. De richtsnoeren beogen de transnationale samenwerking voor de bevordering van nieuwe methoden voor de bestrijding van discriminatie en ongelijkheid op de arbeidsmarkt. EQUAL houdt zich eveneens bezig met de maatschappelijke en beroepsintegratie van asielzoekers. Nadat de Commissie de voorstellen had aangenomen, zijn ze voorgelegd aan de lidstaten en het Europese Parlement. De definitieve versie van de richtsoeren voor EQUAL is aangenomen op 15 april 2000.

* De voorgestelde richtsnoeren voor LEADER+ zijn op 14 april 2000 aangenomen. LEADER+ beoogt het invoeren van geïntegreerde strategieën voor een dynamische ontwikkeling van het platteland. De doelstelling is tweeledig: de door plaatselijke actiegroepen uitgevoerde innoverende proefprojecten ondersteunen en de uitwisseling van ervaringen en transnationale samenwerking stimuleren.

* De definitieve tekst van de richtsnoeren voor INTERREG III is op 28 april 2000 door de Commissie aangenomen en omvat drie onderdelen. Onderdeel A heeft betrekking op grensoverschrijdende samenwerking: de bevordering van geïntegreerde regionale ontwikkeling van grensregio's. Onderdeel B is gewijd aan transnationale samenwerking: het leveren van een bijdrage aan een harmonische ontwikkeling van de Europese ruimte. Onderdeel C beoogt de interregionale samenwerking te versterken en hiermee ook het beleid en de methoden voor interregionale economische ontwikkeling te verbeteren. In de richtsnoeren voor 2000-2006 is rekening gehouden met de ervaringen van de periode 1994-1999, met als doel de reeds bereikte resultaten te verdiepen door ervoor te zorgen dat de betrokken regio's en gebiedsdelen hun inspanningen bundelen en tot echte samenwerking komen.Zo zullen bij voorbeeld gemeenschappelijke strategieën en programma's uitgevoerd moeten worden en gemeenschappelijke administratieve voorzieningen moeten worden opgezet. Op 29 november 1999 is in dit verband een informatiedag gehouden over INTERREG III.

* De richtsnoeren met betrekking tot URBAN zijn op 28 april 2000 door de Commissie aangenomen. De hoofddoelstellingen van dit initiatief zijn: a) bevorderen dat bijzonder innoverende strategieën worden opgesteld en uitgevoerd ten behoeve van het sociaal-economische herstel van kleine en middelgrote steden, en crisisbuurten in stedelijke agglomeraties; b) vergroten en uitwisselen van kennis en ervaringen met betrekking tot duurzaam herstel en ontwikkeling van de steden in de Europese Unie.

1.1.4. Het opstellen van de programma's voor 2000-2006: de eerste fasen

Nadat de verordeningen voor de periode 2000-2006 waren aangenomen, zijn er een aantal fasen tot de officiële goedkeuring van de programmeringsdocumenten.

* Onmiddellijk na de vaststelling van de verordeningen inzake de Fondsen heeft de Commissie richtsnoeren gepubliceerd die de nationale en regionale overheden moeten helpen bij de voorbereiding van hun programmeringsstrategie in het kader van de doelstellingen 1, 2 en 3. In deze richtsnoeren, die op 1 juli 1999 zijn aangenomen [9], staan de volgende drie kernpunten centraal: (i) verbetering van het regionale concurrentievermogen; (ii) bevordering van de werkgelegenheid, de hoogste prioriteit van de Gemeenschap; (iii) integratie van stads- en plattelandsontwikkeling.

[9] COM (1999) 344 def van 1 juli 1999.

* De Commissie heeft vervolgens lijsten opgesteld van de regio's / zones die onder de gebiedsgebonden doelstellingen (doelstellingen 1 en 2) vallen. Op 1 juli 1999 is voor de hele Unie de lijst van doelstelling 1-regio's opgesteld op basis van eenzelfde criterium, namelijk het BBP per hoofd van de bevolking in regio's van NUTS II-niveau). Omdat voor doelstelling 2 de bijstandscriteria talrijker en complexer zijn (zie artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1260/1999) en toegepast worden op zones van een lager niveau (NUTS III), zijn voor deze doelstelling de lijsten per lidstaat opgesteld. Dit verklaart waarom de zoneverdeling uit hoofde van doelstelling 2 voor bepaalde lidstaten pas begin 2000 definitief vastgesteld kon worden (met name voor Frankrijk en Italië).

* Na de goedkeuring van de lijsten van voor steun in aanmerking komende regio's / zones hadden de lidstaten vier maanden de tijd om nationale of regionale ontwerpprogramma's (of 'plannen', dat wil zeggen ontwerp-CB's of -EPD's) op te stellen en die vervolgens naar de Commissie te sturen.

* Na ontvangst van een plan dat aan alle eisen van de verordeningen voldoet, beschikt de Commissie over vijf maanden om het bijbehorende programma (CB of EPD) goed te keuren. Tijdens deze vijf maanden worden binnen de Commissie en met iedere lidstaat intensieve besprekingen gevoerd om de inhoud van de plannen aan te passen en tot een definitief document te komen. De Commissie heeft eveneens vijf maanden voor het goedkeuren van de operationele programma's (OP's) die tegelijkertijd met het bijbehorende CB of in een later stadium door de lidstaten kunnen worden ingediend.

Na de goedkeuring van de EPD's / OP's heeft een lidstaat nog drie maanden extra om een 'programmacomplement' bij de Commissie in te dienen. In dat document, dat door de lidstaten wordt opgesteld, worden sommige bepalingen van de EPD's en OP's verder uitgewerkt (gedetailleerde inhoud van de maatregelen, categorieën eindbegunstigden, financieringsplan per maatregel, voorwaarden met betrekking tot geautomatiseerde uitwisseling van gegevens tussen de lidstaat en de Commissie).

Het merendeel van de plannen uit hoofde van doelstelling 1 heeft de Commissie vóór 31 december 1999 ontvangen. Alleen de ontwerp-EPD's voor drie Franse overzeese departementen (Guadeloupe, Martinique, Guyana) zijn na deze datum binnengekomen (10 januari 2000). Aangezien de meeste plannen volgens de Commissie ontvankelijk waren, konden de onderhandelingen met de lidstaten vrij snel van start gaan. Hierdoor konden al in het eerste kwartaal van 2000 bepaalde programma's door de Commissie worden aangenomen (de twee Finse EPD's en het EPD van Oostenrijk).

Voor doelstelling 2 zijn de lijsten van voor steun in aanmerking komende zones later tot stand gekomen dan voor doelstelling 1, gezien het meer complexe karakter van de te hanteren criteria. De Commissie had dan ook op 31 december 1999 nog geen enkel plan ontvangen. De plannen in het kader van doelstelling 2 zijn tussen begin januari en eind april 2000 allemaal binnengekomen.

Voor de programma's voor menselijke hulpbronnen (doelstelling 3) zijn alle plannen vóór eind 1999 aan de Commissie voorgelegd en over de meeste van deze plannen zijn de besprekingen met de lidstaten al begonnen.

De plattelandsontwikkeling verkeerde eind 1999 in de eerste fase van de planvoorbereiding. De maatregelen voor plattelandsontwikkeling die met de programma's van doelstelling 1 en 2 worden gecombineerd, zijn en onderdeel van de plannen ter voorbereiding van deze programma's. Acties voor plattelandsontwikkeling kunnen echter ook uitgevoerd worden als onderdeel van een project dat behalve voor doelstelling 2-zones ook voor ander gebied geldt. Deze zogenaamde 'plannen voor plattelandsontwikkeling' worden dus opgesteld voor de meest geschikt geachte geografische omvang. De op een bepaalde zone van toepassing zijnde maatregelen voor plattelandsontwikkeling dienen zoveel mogelijk in één enkel plan te worden opgenomen. Deze plannen worden opgesteld op basis van een evaluatie vooraf door de door de lidstaat aangewezen autoriteiten en moeten, na raadpleging van de voor het gebied bevoegde autoriteiten en organisaties, uiterlijk op 3 januari 2000 aan de Commissie worden voorgelegd.

Verder dient steunverlening ten behoeve van plattelandsontwikkeling altijd milieumaatregelen op het gebied van de landbouw te omvatten.

1.2. Verdere actie t.a.v. de prioriteiten van het cohesiebeleid

1.2.1. De Europese werkgelegenheidsstrategie: versterkte integratie in de bijstandverlening van de fondsen

Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam heeft de Europese werkgelegenheidsstrategie een nieuwe impuls gekregen. Na de buitengewone Europese Raad over werkgelegenheid die in november 1997 in Luxemburg is gehouden, zijn de regeringen van alle lidstaten van de Unie aan de slag gegaan voor uitvoering van de nieuwe gecoördineerde werkgelegenheidsstrategie, door gemeenschappelijke doelen te stellen (werkgelegenheidsrichtsnoeren), nationale actieplannen op te stellen en gezamenlijk de voortgang te controleren (gezamenlijke verslagen over de werkgelegenheidssituatie). In 1999 is het Luxemburgse proces verder geconsolideerd en is een hele jaarcyclus afgerond in overeenstemming met artikel 128 van het Verdrag.De evaluatie van de nationale actieplannen in dat verband heeft voor het eerst geleid tot aanbevelingen aan lidstaten over de wijze waarop zij uitvoering kunnen geven aan hun toezeggingen met betrekking tot de gemeenschappelijke doelstellingen van de werkgelegenheidsstrategie.

De werkgelegenheidsrichtsnoeren zijn, sinds ze voor het eerst in 1998 werden vastgesteld, toegespitst op vier hoofdpunten die de belangrijkste beleidsprioriteiten weerspiegelen: vergroting van de inzetbaarheid, ontwikkeling van ondernemerschap, bevorderen van het aanpassingsvermogen van bedrijfsleven en werknemers, versterking van het beleid gericht op gelijkheid van kansen. Deze prioriteiten zijn uitgewerkt tot een reeks van 21 richtsnoeren die aan de hand van de evaluatie van de nationale actieplannen en de werkgelegenheidssituatie verder bijgesteld en ontwikkeld zijn met het oog op aanpassing aan nieuwe doelstellingen. In 1999 zijn de richtsnoeren uitgebreid en zijn nieuwe doelen ingepast, zoals levenslang leren, toegang tot de informatiemaatschappij, inschakeling van de sociale partners bij de verbetering van de organisatie van het werk en integratie in het algemene beleid van gelijkheid van kansen voor mannen en vrouwen.

In het gezamenlijke verslag van 1999 over de werkgelegenheidssituatie wordt de situatie in Europa geanalyseerd.De situatie blijft gekenmerkt door een lage arbeidsparticipatie van 61%, geringe deelname van vrouwen en ouderen aan het arbeidsproces, en aanhoudend hoge percentages langdurig werklozen en werkloze jongeren. In het licht van al deze problemen is de Europese werkgelegenheidsstrategie een algemeen aanvaard kader geworden voor hervormingen, bijvoorbeeld op het gebied van het arbeidsmarktbeleid, belasting- en uitkeringsstelsels, onderwijs en opleiding, en arbeidsbemiddeling. Er vindt een duidelijke verschuiving plaats in de richting van een meer preventieve aanpak van jeugdwerkloosheid en langdurige werkloosheid onder volwassenen, hoewel sommige lidstaten verder zijn dan andere als het gaat om het bereiken van het gemeenschappelijke doel om alle jonge en volwassen werklozen een nieuwe start te bieden voordat ze 6 dan wel 12 maanden werkloos zijn geweest. Verder halen de meeste lidstaten de 20%-norm inzake deelname van werklozen aan een opleiding en andere vergelijkbaar actieve maatregelen. De lidstaten krijgen een meer strategische kijk op het belang van permanente educatie en de rol van de dienstensector en ze vertonen een steeds grotere inzet voor het aspect van de gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Anderzijds wordt geen duidelijke vooruitgang geconstateerd ten aanzien van de bevordering van ondernemerschap en op het gebied van het aanpassingsvermogen vallen de vorderingen tegen.

In zijn besluit inzake de werkgelegenheidsrichtsnoeren voor 1999 benadrukte de Raad de ondersteunende rol van het ESF bij het bereiken van de doelstellingen van de werkgelegenheidsstrategie, met name door de bijdrage die het fonds levert aan de verbetering van de kwaliteit van het arbeidspotentieel. Het ESF zou met name de noodzakelijke verschuiving van een passief naar een actief arbeidsmarktbeleid moeten stimuleren en meer nadruk moeten leggen op preventieve in plaats van uitsluitend curatieve maatregelen. Volgens de verordeningen inzake de Structuurfondsen voor de periode 2000-2006 en de bijbehorende richtsnoeren voor de uitvoering moeten de lidstaten de programmering van de bijstandsverlening van de Structuurfondsen, en met name door het ESF ondersteunde programma's, combineren met de implementatie van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en, meer in het algemeen, de Europese werkgelegenheidsstrategie.

Voor het overgrote deel van de lidstaten zijn de aanbevelingen voor hun werkgelegenheidsbeleid nog een extra stimulans in die richting, aangezien die aanbevelingen toegespitst zijn op gebieden waar het ESF een bijdrage kan leveren, zoals arbeidsmarktbeleid ter preventie van jeugdwerkloosheid en langdurige werkloosheid, beroepsopleidingen en beleid ter bevordering van gelijke kansen voor mannen en vrouwen.

1.2.2. Een nieuwe kaart over regionale steunmaatregelen van de lidstaten

Nadat de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen [10] waren vastgesteld, heeft de Commissie de lidstaten verzocht haar een ontwerp te doen toekomen van de regionale-steunkaart. Hierop moet zowel worden aangegeven welke regio's worden voorgedragen uit hoofde van de uitzonderingen op grond van artikel 87, lid 3, onder a) en c), van het Verdrag, als de voor elk van deze regio's geplande maxima van steunintensiteit voor een initiële investering of voor het scheppen van werkgelegenheid in verband met een initiële investering, terwijl ook de maxima bij cumulering moeten worden vermeld.

[10] PB C 74 van 10.03.1998

Alle lidstaten hebben in de loop van het jaar hun ontwerp voor de regionale-steunkaart ingediend, ook al waren sommige lidstaten (Spanje, Italië, Luxemburg) pas in december 1999 zover. Na bestudering van de voorstellen heeft de Commissie de ontwerp-kaarten van Denemarken, Griekenland, Ierland en Finland goedgekeurd.Voor Duitsland en Portugal werd dat deel van de kaart dat betrekking heeft op de regio's die in aanmerking komen voor de uitzondering van artikel 87 lid 3 onder a) goedgekeurd.

De Commissie twijfelt er echter aan of de ontwerpen van sommige lidstaten verenigbaar zijn met het Verdrag. Daarom heeft zij de procedure van artikel 88, lid 2, ingeleid tegen de voorstellen van België, Frankrijk en Nederland en tegen de voorstellen voor het deel van de kaart voor Duitsland en Portugal dat betrekking heeft op de regio's die in aanmerking komen voor de uitzondering van artikel 87, lid 3, onder c).

De kaarten van de overige lidstaten werden zo laat ingediend dat goedkeuring vóór eind 1999 niet mogelijk was. In afwachting van deze goedkeuring, en voorzover de regionale-steunkaart de regio's aangeeft waarin al dan niet door de Structuurfondsen medegefinancierde investeringssteun aan grote ondernemingen kan worden toegekend, mogen de betrokken lidstaten dit soort steun vanaf 1 januari 2000 niet meer verlenen. Deze opschorting beperkt zich echter tot de staatssteun met regionale strekking en heeft geenszins betrekking op de bijstand van de Structuurfondsen die tot doel heeft een financiële bijdrage te verlenen voor steunregelingen van andere strekking of regelingen die geen elementen bevatten van steun aan het bedrijfsleven.

1.2.3. De vooruitgang op het gebied van de ruimtelijke ordening

Als resultaat van een Europa-brede discussie, die in nauwe samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten is gestimuleerd, met als hoogtepunt acht transnationale studiebijeenkomsten in 1998 en een afsluitend forum in Brussel in februari 1999, is het eerste slotdocument met betrekking tot het Europees Ruimtelijke-ontwikkelingsperspectief (EROP) aangenomen in mei 1999, tijdens de informele raad van de ministers van Ruimtelijke Ordening in Potsdam. De ministers en het verantwoordelijke Commissielid benadrukten dat hiermee opnieuw een belangrijke stap is gezet in de richting van de Europese integratie. Voor het eerst staat nu een voor ieder te gebruiken referentie-instrument voor ruimtelijke ordening ter beschikking van besluitvormers op alle niveaus van de Unie. Er worden drie basisbeleidsdoelen voor ruimtelijke ontwikkeling in de Unie voorgesteld:

* ontwikkeling van een evenwichtige ruimtelijke inrichting met meer dan een stedenkern, en van een nieuwe relatie tussen stad en platteland;

* zorgen voor gelijke toegangsmogelijkheden tot infrastructurele voorzieningen en kennis;

* duurzame ontwikkeling, voorzichtig beheer, en bescherming van het natuurlijke en culturele erfgoed.

Voor alle beleidsdoelen stelt het EROP concrete opties voor, waardoor het een geschikt en werkbaar instrument wordt om te komen tot een duurzame en geografisch evenwichtige ontwikkeling van de EU. Het document is niet bindend, het schept geen nieuwe verantwoordelijkheden op communautair niveau en het spoort met het subsidiariteitsbeginsel. Om de toepassing van het EROP te bevorderen, zijn de ministers van Ruimtelijke Ordening en Stedelijk/Regionaal Beleid en de Europese Commissaris Regiobeleid tijdens hun informele ontmoeting in Tampere in oktober 1999 een actieprogramma overeengekomen. Het actieprogramma voorziet onder andere in de algemene toepassing van het EROP via de Structuurfondsen en toepassing van relevante beleidslijnen uit het plan in desbetreffend Gemeenschapsbeleid en hantering ervan bij de voorbereiding van de uitbreiding van de Europese Unie.

1.3. Vervolgmaatregelen op recente acties

1.3.1. Territoriale werkgelegenheidspacten: tussenbalans en voorlichtingsconferentie

Deze modelmaatregel is in 1996 opgezet in het kader van het vertrouwenspact voor de werkgelegenheid, waarna uitvoering in de 15 lidstaten volgde in 89 zones met in totaal meer dan 35 miljoen inwoners.

Op basis van een diagnose per werkgebied en met technische ondersteuning van de Gemeenschap is in de verschillende betrokken zones een breed partnerschap ontstaan om een geïntegreerd actieplan voor de werkgelegenheid op te stellen. Dit actieplan heeft vervolgens steun uit de Structuurfondsen ontvangen dankzij de in de programmering van de Fondsen bestaande speelruimte. De actieplannen beschikken dan ook tot eind 2001 over een budget van 1.600 miljoen EUR (waarvan 500 miljoen uit de Structuurfondsen). Hierdoor zou het mogelijk moeten zijn 55.000 arbeidsplaatsen te scheppen of te behouden [11].

[11] Document van de diensten van de Commissie 'Tweede verslag inzake de territoriale werkgelegenheidspacten' SEC (1999) 1932 van 26 november 1999

Deze aanpak en de eerste resultaten zijn met het oog op de programmering voor 2000-2006 bekend gemaakt tijdens een conferentie die door de Commissie in de vorm van een ruilbeurs voor "vormen van aanpak" is georganiseerd.

Deze beurs is van 8 tot 10 november 1999 in Brussel gehouden en telde ongeveer 830 deelnemers. Hier zijn tijdens meer dan 1.200 bilaterale ontmoetingen tussen de coördinatoren van werkgelegenheidspacten en vertegenwoordigers van lokale en nationale overheidsorganen 59 'vormen van aanpak' in overdraagbare modellen gepresenteerd, die gebaseerd waren op de actieplannen uit de territoriale werkgelegenheidspacten.

Uit de belangrijkste presentaties kwam het volgende naar voren:

* de krachtige steun van de Finse president, bij monde van zijn minister van Arbeid, en van het Comité voor de Regio's, vertegenwoordigd door zijn voorzitter, waarbij met name werd gewezen op de plaatselijke mogelijkheden voor het scheppen van werkgelegenheid en op het verband met de Europese werkgelegenheidsstrategie;

* de richtsnoeren van de Commissie voor de programmeringsperiode 2000-2006 [12] waarmee beoogd wordt de territoriale werkgelegenheidspacten op te nemen in de programma's per doelstelling van de Structuurfondsen.

[12] Document van de diensten van de Commissie 'Gids voor de territoriale werkgelegenheidspacten 2000-2006' SEC (1999) 1933 van 17 november 1999.

1.3.2. Voortzetting van de werkzaamheden inzake methoden voor evaluatie van de programma's

De diensten van de Commissie hebben hun werkzaamheden op methodologisch gebied, waarmee in de loop van 1998 ter voorbereiding van de nieuwe programmeringsperiode een begin was gemaakt, voortgezet. Vooral over de werkdocumenten inzake de evaluatie vooraf, de toezichtindicatoren en prestatiereserve is binnen de technische evaluatiegroep levendig gediscussieerd. Deze documenten zijn op grote schaal verspreid onder de lidstaten en op de internetsite 'Inforegio' geplaatst.

Het zoeken naar methoden voor evaluatie van werkgelegenheideffecten is voortgezet met een onderzoek van de in de lidstaten toegepaste methoden. Op basis van voorbeelden van goede werkmethoden (bijvoorbeeld de berekening van het netto-effect in de programma's in Groot-Brittannië) zal de Commissie met hulp van de betrokken overheden trachten de uitwisseling van ervaringen en methodologische kennis van zaken te bevorderen, zodat er een betrouwbaar instrument beschikbaar komt voor het meten van de potentiële en de feitelijke effecten van de structurele maatregelen voor de werkgelegenheid.

Ook met betrekking tot de acties voor menselijke hulpbronnen zijn er vorderingen gemaakt op het vlak van de methodes voor evaluatie en follow-up. De nieuwe richtsnoeren zijn getest bij de eindevaluatie en ze zijn in samenwerking met de lidstaten gevalideerd. Ze omvatten gemeenschappelijke criteria voor follow-up, een lijst van types effecten van acties voor menselijke hulpbronnen, en met name het verband tussen die acties en de werkgelegenheid en inzetbaarheid.

Hoofdstuk 2 : Uitvoering van de programma's in de lidstaten

2.1. Algemeen overzicht van de programma's en de communautaire initiatieven

2.1.1. Goedkeuring van programma's in 1999

1999 is het laatste jaar van de programmaperiode 1994-1999. Er zijn dan ook zijn slechts enkele nieuwe programma's goedgekeurd en alle programma's zijn nu in uitvoering.

In totaal zijn in 1999 slechts vijf nieuwe programma's uit hoofde van de verschillende doelstellingen aangenomen. Het betreft twee operationele programma's uit hoofde van doelstelling 1, die niet eerder konden worden goedgekeurd.Het ene behelst de territoriale werkgelegenheidspacten van de programma's in Spanje ten bedrage van in totaal 64,6 miljoen EUR en het andere de ontwikkeling van milieuvriendelijke bussen in Griekenland voor een totaalbedrag van 37,4 miljoen EUR. Naast deze operationele programma's zijn drie globale subsidies voor Italië goedgekeurd in de doelstelling 1-regio's voor een totaalbedrag van ongeveer 45 miljoen EUR.

Deze vijf nieuwe maatregelen belopen samen slechts 0,1% van de totale subsidie uit de Fondsen die voor de periode 1994-1999 in het kader van de verschillende doelstellingen is toegekend.

Daarnaast zijn er in de loop van het jaar 25 programma's in het kader van communautaire initiatieven aangenomen. Het gaat om programma's van zeer beperkte financiële omvang (maximaal 1,5 miljoen EUR), met uitzondering van de twee INTERREG IIC-programma's (transnationale samenwerking) waarvan er een betrekking heeft op de Atlantische ruimte en het andere op de bestrijding van de droogte in Griekenland (elk voor 13,4 miljoen EUR). De meeste van de nieuwe programma's (22) worden uitgevoerd als onderdeel van het MKB-initiatief .

2.1.2. Algemeen overzicht van de tenuitvoerlegging

Eind 1999 werd aan de prioritaire doelstellingen van de Structuurfondsen voor de periode 1994-1999 uitvoering gegeven door middel van 610 programma's waarvan het merendeel uit hoofde van doelstelling 1 en 2. Hierbij komen dan nog de 524 programma's voor uitvoering van de communautaire initiatieven.

In totaal worden voor de periode 1994-1999 dus 1.134 programma's uitgevoerd in het kader van de maatregelen van de Structuurfondsen.

Bijstand van de Structuurfondsen in de periode 1994-1999 (CB's en CPD's) in mln. EUR per 31 december 1999

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

In 1997 en 1998 is het uitvoeringstempo van de maatregelen versneld. In 1999 waren, zoals blijkt uit de onderstaande grafieken, alle voor de programmaperiode geplande maatregelen in uitvoering.

CB's/EPD's: bestedingen in de periode 1994-1999 voor alle doelstellingen samen

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

//

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

In de loop van dit laatste jaar van uitvoering is van de voor dit jaar beschikbare kredieten voor de doelstellingen 1 tot en met 6 93,47% vastgelegd en 87,09% betaald. Dat betekent dat aan het eind van de programmaperiode 99% van de totale bijstand is vastgelegd. Gedurende 1999 is een belangrijke versnelling van de vastleggingen verwezenlijkt met als gevolg dat alleen al in dat jaar 21% van de vastleggingen sinds 1994 heeft plaatsgevonden. Hoewel de situatie per lidstaat enigszins verschilt, zijn de verschillen kleiner dan aan het einde van de voorgaande jaren. Slechts twee lidstaten (België en Denemarken) hebben 100% van de bijstand voor de hele programmaperiode vastgelegd. De meeste lidstaten hebben 99% van de bijstand vastgelegd;enkele hebben dit niveau niet gehaald, namelijk Luxemburg (98%), Oostenrijk (98%) en het Verenigd Koninkrijk (96%).

Daarnaast is in 1999 ook in de betalingen een duidelijke verbetering opgetreden.Zo beliepen alle betalingen samen 75%. Opgemerkt zij dat betalingen voor de periode 1994-1999 in de praktijk nog tot 31 december 2001 kunnen plaatsvinden. Ook hier geldt dat de situatie per lidstaat enigszins verschilt. Evenals in 1998 zijn de lidstaten met het hoogste percentage betalingen vooral de 'Cohesielanden', dat wil zeggen de minst welvarende lidstaten en de voornaamste begunstigden van de Structuurfondsen. Het betreft Spanje (81%), Portugal (89%) en Ierland (87%). In een aantal van de welvarendste lidstaten van de Unie liggen de betalingen daarentegen onder het gemiddelde.

De uitvoering van de doelstellingen 1 en 3 is het verst gevorderd. Respectievelijk 99 en 100% van de beschikbare bijstand is vastgelegd en rond de 80% is betaald. Dit resultaat ligt boven het gemiddelde. De doelstellingen 2, 4 en 5b daarentegen hebben nog steeds te kampen met een achterstand in de betalingen. Bij doelstelling 2, die het meest achterloopt, is de achterstand bij de betalingen te verklaren uit het feit dat de programma's voor de periode 1997-1999 pas in de loop van 1997 zijn goedgekeurd.Hierdoor konden de maatregelen uit hoofde van deze programma's niet allemaal daadwerkelijk worden uitgevoerd, zodat een groot deel van de betalingen pas in 2000 zal plaatsvinden.

Gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de programma's op initiatief van de lidstaten

Integratie van gelijke kansen voor vrouwen en mannen in het algemene beleid betekent dat de verschillende omstandigheden, prioriteiten en behoeften van vrouwen en mannen stelselmatig in alle beleidslijnen aan bod komen. Hierdoor worden gelijke kansen voor vrouwen en mannen bevorderd en worden algemene beleidsvormen en maatregelen specifiek ingezet om gelijke kansen te realiseren. Het effect dat het beleid heeft op de situatie van vrouwen en mannen wordt in alle stadia van planning, uitvoering, toezicht en evaluatie meegewogen.

Door gelijkheid tussen vrouwen en mannen tot een punt van beleidsstrategieën te maken, kan dat doel effectiever worden nagestreefd. Hierbij mag niet uit het oog verloren worden dat, wanneer gelijke kansenbeleid wordt ingepast in het algemeen beleid, dit gebeurt naast de al bestaande regelingen en maatregelen voor positieve actie ten gunste van vrouwen of de ondervertegenwoordigde sekse. Het gaat hier in feite om een tweeledige complementaire aanpak: horizontale maatregelen over de hele linie en gerichte specifieke maatregelen waar nodig.

Het beleid in het algemeen moet zo worden veranderd dat de man-vrouwverhoudingen hierin steeds aandacht krijgen. Hieruit volgt dat met de verschillende omstandigheden van vrouwen en mannen rekening moet worden gehouden in het beleid en dat geprobeerd moet worden gelijke kansen in algemene zin te bevorderen en ongelijke kansen aan te pakken. Hiertoe moeten maatregelen worden bedacht die de beperkingen opheffen en in gelijke mate tegemoet komen aan de behoeften en belangen van vrouwen en mannen.

De Commissie heeft zich ingezet om specifieke maatregelen ter verbetering van de situatie van vrouwen te bevorderen door middel van meerjarige actieprogramma's en om gelijkheid van kansen voor vrouwen en mannen in alle beleidsvormen te integreren.

In haar mededeling van 1996 'Integratie van de gelijke kansen voor vrouwen en mannen in alle communautaire beleidsvormen en acties' geeft de Commissie een definitie van het concept 'integratie in beleid'.In deze mededeling zegt de Commissie ook toe zich in te zetten voor een beleid waarbij alle algemene maatregelen specifiek worden aangewend voor het creëren van gelijke kansen. Dit is de formele start geweest van de inzet van de Commissie voor een beleid met voortdurende aandacht voor man-vrouwverhoudingen en tegelijk de basis voor alle volgende activiteiten.

2.1.3. Tenuitvoerlegging van de doelstellingen 1 en 6 (regio's met een ontwikkelingsachterstand en dunbevolkte regio's)

Vijf van de in 1999 goedgekeurde maatregelen hebben betrekking op doelstelling 1 (zie punt 2.1.1.). Deze nieuwe maatregelen vergen slechts een financiering 147 miljoen EUR, dat wil zeggen 0,15% van de totale bijstand uit de Structuurfondsen uit hoofde van doelstelling 1 over de periode 1994-1999.

Eind 1999 wordt nu via in totaal 219 maatregelen van diverse aard (EPD's, OP's, globale subsidies en grote projecten) gewerkt aan de uitvoering van doelstelling 1. Doelstelling 6 wordt in de noordelijke regio's van Zweden en Finland uitgevoerd via 2 in 1995 goedgekeurde EPD's.

Besteding van de kredieten:

Evenals in 1998 is het bestedingsniveau van de kredieten in 1999 het hoogst voor doelstelling 1 en doelstelling 3. De versnelde uitvoering van de programma's heeft doorgezet, zoals blijkt uit de onderstaande grafieken.

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

//

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Duidelijk is, dat voor doelstelling 1 eind 1999 vrijwel alle kredieten over de periode waren vastgelegd en dat 78% was betaald. De in 1997 begonnen versnelde uitvoering is derhalve voortgezet. 1999 is namelijk het laatste jaar van de programmaperiode en volgens de regelgeving moesten de vastleggingen voor 31 december zijn verricht. De uitstekende tenuitvoerlegging van doelstelling 1 is met name waar te nemen bij de voornaamste begunstigden van de Fondsen, te weten Spanje, Portugal, Ierland en Duitsland.Al deze landen hebben een uitvoeringsniveau dat hoger is dan het gemiddelde in de Unie. Dit geldt met name voor Portugal (99% van de kredieten is vastgelegd en 89% betaald) en Ierland (respectievelijk 99% en 87%), terwijl Griekenland nu het gemiddelde niveau heeft bereikt, doordat dit land zijn betalingsachterstand in 1999 praktisch heeft ingelopen.Zoals reeds in 1997 en 1998 het geval was, hebben juist de meest welvarende lidstaten van de Unie ook in 1999 nog enige achterstand bij de tenuitvoerlegging van doelstelling 1.Het betreft België, Frankrijk, Luxemburg, Nederland en het Verenigd Koninkrijk. Italië heeft de kredieten in 1999 sterk versneld besteed, maar deze eindsprint was niet voldoende om de sinds het begin van de programmaperiode opgelopen achterstand in te halen, behalve met betrekking tot de vastleggingen.

Wat doelstelling 6 betreft, blijft de situatie van de twee betrokken landen verschillend.Het vastleggingsniveau bedraagt weliswaar voor beide lidstaten 100%, maar het betalingsniveau in Finland is duidelijk hoger dan in Zweden (respectievelijk 65% en 54%). Over het geheel blijven deze uitvoeringsniveaus beduidend onder het gemiddelde van alle doelstellingen van de Unie. Hierbij dient echter wel in aanmerking genomen te worden dat de programma's uit hoofde van doelstelling 6 pas na de toetreding van Zweden en Finland in 1995 zijn goedgekeurd.

2.1.4. Tenuitvoerlegging van doelstelling 2 (regio's in industriële omschakeling)

Na de start in 1997 van de nieuwe programmaperiode (1997-1999) en de goedkeuring in 1997 en 1998 van alle betreffende programma's zijn in 1999 geen nieuwe programma's in het kader van doelstelling 2 meer goedgekeurd. 1999 is dan ook een jaar geweest waarin is voortgewerkt zonder meer.

Besteding van de kredieten uit hoofde van doelstelling 2

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

//

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Doordat sommige programma's eind 1997 of pas in 1998 zijn goedgekeurd, is de uitvoering in 1999 nog niet altijd goed op gang gekomen. Daarom lijkt het betalingsniveau betrekkelijk laag (60% van de totale bijstand over de periode). De betalingen voor deze programma's mogen echter nog doorlopen tot 31 december 2001.

Opgemerkt zij dat in 1999 de vastleggingen in een stroomversnelling zijn geraakt en dat 25% van de vastleggingen over de programmaperiode in dat jaar is verricht. Desondanks kon 3% van de totale kredieten over de periode (dat wil zeggen 477,5 miljoen EUR) niet worden vastgelegd vóór 31 december en moesten die kredieten dus worden teruggegeven, omdat het niet mogelijk is kredieten over te hevelen van de periode 1994-1999 naar de periode 2000-2006.

2.1.5. Tenuitvoerlegging van doelstellingen 3 en 4 (menselijke hulpbronnen en arbeidsmarkt)

Gelijke kansen voor vrouwen en mannen in het beleid voor de menselijke hulpbronnen

Voor de kredieten van doelstelling 3 is er in het laatste kwartaal van het jaar een herschikking geweest. Hierdoor zijn extra middelen toegewezen voor de prioriteiten van de Europese werkgelegenheidstrategie, in het bijzonder een actief werkgelegenheidsbeleid voor jongeren, deelname van vrouwen aan dit beleid en de man-vrouwaspecten in de programma's.

De programma's uit hoofde van doelstelling 4 zijn bestemd voor verschillende bedrijfstakken en daardoor niet gericht op specifieke maatregelen ter bevordering van gelijke kansen voor vrouwen en mannen. Toch zijn bepaalde maatregelen gunstig voor vrouwen en wel met name de maatregelen op het gebied van her- en bijscholing.

* tenuitvoerlegging van doelstelling 3 (langdurige werkloosheid, integratie van jongeren en deelname aan het arbeidsproces)

Doelstelling 3 is een horizontale doelstelling (die geldt voor het hele grondgebied van de Unie met uitzondering van de doelstelling 1-regio's, waarvoor een geïntegreerde aanpak geldt) en is gericht op verschillende doelgroepen: werkloze jongeren, langdurig werklozen en personen die gevaar lopen van de arbeidsmarkt te worden uitgesloten.

Naar aanleiding van de start van de Europese werkgelegenheidstrategie in 1997 zijn met het oog op de nieuwe accenten bepaalde wijzigingen in de programma's aangebracht.

Besteding van de kredieten uit hoofde van doelstelling 3

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

//

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Eind 1999 waren alle kredieten over de periode vastgelegd en was 80% betaald, hetgeen ruim ligt boven het gemiddelde voor alle doelstellingen samen.

* tenuitvoerlegging van doelstelling 4 (veranderende omstandigheden in het bedrijfsleven en ontwikkeling van productiestelsels)

Doelstelling 4 is eveneens een horizontale doelstelling (die van toepassing is op het hele communautaire grondgebied met uitzondering van de doelstelling 1-regio's). Deze doelstelling beoogt verbetering van de werkgelegenheidskansen en kwalificaties van werknemers, met name van degenen die het meeste risico lopen werkloos te worden. De maatregelen in het kader van deze doelstelling betreffen beroepsopleidingen, begeleiding en advies, netwerken en verbetering van de voorzieningen voor permanente educatie. Ook brede inzetbaarheid, een in de Europese werkgelegenheidsstrategie genoemde prioritaire doelstelling, komt aan bod in de programma's.

Besteding van de kredieten uit hoofde van doelstelling 4:

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

//

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

De in 1998 geconstateerde verbetering bij de besteding van de kredieten heeft zich in 1999 voortgezet. Evenals Italië had het Verenigd Koninkrijk zijn programma uit hoofde van doelstelling 4 pas in 1998 ingediend. Door een bijzondere inspanning van met name het Verenigd Koninkrijk was eind 1999 toch 100% van de kredieten over de periode vastgelegd, maar het betalingsniveau bedroeg slechts 69%. Dit wordt ten dele veroorzaakt door het zeer innoverende karakter van bepaalde maatregelen.Desondanks zouden alle betalingen in de loop van 2000 worden verricht, ook in de twee lidstaten met de grootste achterstand: het Verenigd Koninkrijk en Italië.

2.1.6. Tenuitvoerlegging van doelstelling 5a (aanpassing van de landbouw- en visserijstructuur)

* Doelstelling 5a - landbouw:

Doelstelling 5a-landbouw is een horizontale doelstelling die van toepassing is op de agrarische activiteiten op het hele grondgebied van de Unie, in het kader waarvan steun wordt gegeven voor de modernisering van de landbouwstructuur. Op dit punt is er een raakvlak met het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De doelstelling betreft eveneens de bosbouw.

In 1999 zijn de Verordeningen die de grondslag vormen voor doelstelling 5a-landbouw [inzonderheid de Verordeningen nrs. 950/97, 951/97 en 952/97] tot één enkele Verordening voor plattelandsontwikkeling samengevoegd [(1257/1999)], die vanaf 1 januari 2000 van toepassing is. In dit verband heeft de Commissie in februari de Verordening goedgekeurd inzake steun aan telersverenigingen [(243/1999) [13]], in maart een besluit genomen tot wijziging van de lijst van probleemgebieden [(251/1999) [14]] en in juli een Verordening betreffende producentengroeperingen en unies van producentengroeperingen [(1606/1999) [15]] goedgekeurd.

[13] Verordening (EG) nr. 243/1999 van de Commissie van 1 februari tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 478/97 en (EG) nr. 20/98 houdende uitvoeringsbepalingen van Verordening (EG) nr. 2200/96.

[14] Beschikking van de Commissie van 23 maart 1999, PB L 96 van 10 april 1999, blz. 29-30.

[15] Verordening van de Commissie van 22 juli 1999 tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 220/91 houdende uitvoeringsbepalingen van Verordening (EG) nr. 952/97.

De Commissie heeft het CB inzake verbetering van de verwerking en afzet van landbouwproducten in Italië gewijzigd in verband met de verhoging van het totaalbedrag. Zij heeft in de loop van het jaar ook twaalf wijzigingen in EPD's goedgekeurd, die betrekking hadden op zeven lidstaten.

Gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de landbouw:

Van de specifieke maatregelen die in de periode 1994-1999 zijn uitgevoerd in het kader van doelstelling 5a zijn er weinig die betrekking hebben op gelijke kansen. Toch is een deel van de jonge starters vrouw. Vrouwen kunnen ook profiteren van investeringssteun, milieumaatregelen in de landbouw en steun bij verwerking en afzet van landbouwproducten Vrouwen hebben vooral belang bij de stimulering van projecten op het gebied van op de boerderij gemaakte producten, met name streekproducten die de boerderij aanvullende inkomsten bezorgen. Vrouwen nemen het initiatief voor projecten op het gebied van plattelandstoerisme en eetgelegenheden, waarbij vaak een raakvlak bestaat met rechtstreekse verkoop van boerderij- en nijverheidsproducten

Voor zover die beschikbaar zijn, maken vrouwen gebruik van vervangingsregelingen (met name bij ziekte). In de meeste plattelandsgebieden is een schreeuwend gebrek aan dienstverlening op veel gebieden, zoals onder meer onderwijs, gezondheidszorg, kleuter- en ouderenzorg. Dit soort dienstverlening kan in alle regio's worden bevorderd dankzij de nieuwe wetgeving voor de plattelandsontwikkeling [artikel 33 van Verordening nr. 1257/1999].

Besteding van de kredieten uit hoofde van de doelstelling 5a - landbouw:

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

//

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Evenals bij de andere doelstellingen is de uitvoering van doelstelling 5a-landbouw in 1999 verbeterd, in het bijzonder wat betreft de vastleggingen. Daardoor was eind 1999 96% van de kredieten over de periode vastgelegd en is 70% betaald. Desondanks liggen deze percentages nog beneden het gemiddelde voor alle doelstellingen samen. Ook hier bestaan er grote verschillen tussen de lidstaten.Evenals in 1998 is de besteding van de kredieten in Italië en Nederland het slechtst.

* Doelstelling 5a - visserij:

De specifieke doelstellingen van het FIOV in het kader van doelstelling 5a - visserij kunnen als volgt worden samengevat.

- Voor de vissersvloten: evenwicht tussen de visserij-inspanning en de beschikbare vis (de zogenaamde 'aanpassing van de vangstcapaciteit'), zonder hierbij de noodzakelijke vernieuwing van de vissersvloten en de modernisering van de schepen in gevaar te brengen.

- Op de andere terreinen (onder andere visteelt, verwerking en afzet van producten en havenfaciliteiten): modernisering en stroomlijning van de verschillende productieonderdelen en -eenheden met het oog op een verhoogd rendement en een beter concurrentievermogen van bedrijven in de visserijsector en een groter aanbod.

Bij de selectie voor bijstandsverlening gelden de volgende prioriteiten:

- Voor de vloten: onomkeerbare vermindering van de vangstcapaciteit (maatregelen voor oplegging van vissersschepen en oprichting van joint ventures), naleving van de vlootinkrimping zoals vastgesteld in de meerjarige oriëntatieprogramma's voor de vissersvloten (MOP's).

- Op de andere terreinen: modernisering van de installaties, voldoen aan de hygiënevoorschriften, beperking van de schade aan het milieu, diversifiëring van de productie.

Gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de visserij:

De Commissie is voornemens om een onderzoek te starten naar de rol van vrouwen in de visserijsector. Dit onderzoek moet alle beschikbare informatie over dit onderwerp in kaart brengen. Verder moedigt de Commissie de lidstaten aan om in het kader van de nieuwe programmaperiode 2000-2006 uit hoofde van het FIOV maatregelen te nemen ter bevordering van gelijke kansen voor vrouwen en mannen op het gebied van de werkgelegenheid in de visserijsector en tevens maatregelen te stimuleren voor moeders in gezinnen die leven van de kustvisserij (waarmee uitvoering wordt gegeven aan de nieuwe bepalingen van de artikelen 11 en 17 van de nieuwe uitvoeringsverordening van het FIOV).

Besteding van de kredieten uit hoofde van doelstelling 5a - visserij:

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

//

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

In 1999 moesten ongeveer 20 programma's een of meerdere malen opnieuw worden geprogrammeerd, omdat er sprake was van een achterstand in de uitvoering, omdat de middelen anders over de maatregelen verdeeld moesten worden, ofwel in verband met de besteding van de als gevolg van de jaarlijkse indexatie beschikbare middelen.

De in 1998 opgelopen achterstand bij de besteding van de kredieten is in 1999 in belangrijke mate ingelopen. Per 31 december 1999 waren namelijk alle kredieten voor de desbetreffende periode vastgelegd en was 73% betaald.

Dit uitvoeringsniveau is gelijk aan het gemiddelde voor alle doelstellingen samen.De lidstaten die in 1998 nog een achterstand hadden, hebben deze soms door een verlaging van het oorspronkelijke bijstandsbedrag voor de programma's (Italië, Verenigd Koninkrijk en Denemarken), grotendeels ingelopen.

2.1.7. Tenuitvoerlegging van doelstelling 5b (ontwikkeling van plattelandsgebieden)

Doelstelling 5b is een doelstelling per regio die beoogt de ontwikkeling en de structurele aanpassing van de plattelandsgebieden, met uitzondering van doelstelling 1-regio's, te vergemakkelijken. In de loop van 1999 zijn zo'n 110 wijzigingen aangebracht in de programmadocumenten van de twaalf betrokken lidstaten. Deze wijzigingen waren bedoeld om de financiële middelen af te stemmen op de behoefte van de maatregelen die de meeste vooruitgang boeken.

Gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de plattelandsgebieden:

In de programma's voor de doelstelling 5b-regio's zijn weinig specifieke maatregelen te vinden. De op dit punt ingediende maatregelen betreffen vrouwelijk ondernemerschap (Zweden) en op vrouwen toegesneden beroepsopleidingen. Deze laatste maatregel wordt overigens als weinig doelmatig beschouwd, hetzij omdat de gekozen opleiding slecht beantwoordde aan de vraag op de arbeidsmarkt, hetzij omdat deze niet overeenkwam met de wensen van de betrokken vrouwen.

Hoewel er geen exacte gegevens beschikbaar zijn over het aantal vrouwen dat van de verschillende maatregelen heeft geprofiteerd (behalve voor een aantal van de beroepsopleidingen) weet men wel dat vrouwen voornamelijk baat hebben gehad bij projecten voor diversifiëring van de activiteiten op het platteland.

Er zijn door het EOGFL daarentegen wel veel maatregelen gefinancierd voor jonge boeren. Het gaat over het algemeen om aanvullende starterssteun, maar het betreft ook maatregelen voor begeleiding, opleiding, advies en technische bijstand. Deze maatregelen vormen een aanvulling op de horizontale maatregel, waarvan verder door de aanwezigheid van deskundigen het effect is vergroot.Deze deskundigen helpen de jonge boeren en boerinnen bij de voorbereidende werkzaamheden, geven advies en helpen hen bij de keuze van de exploitatiemethode van het boerenbedrijf.

Besteding van de kredieten uit hoofde van doelstelling 5b:

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

//

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

In 1999 is het tempo van de uitvoering, met name wat betreft de vastleggingen, veel hoger geweest. Deze verbetering is ten dele te danken aan doelgerichtere maatregelen en wijzigingen van de maatregelen die naar aanleiding van de tussentijdse evaluatie in 1998 zijn doorgevoerd. Veel programma's zijn op basis hiervan aangepast en meer in overeenstemming gebracht met communautaire prioriteiten als bevordering van de werkgelegenheid (door middel van steunmaatregelen aan het bedrijfsleven in Frankrijk, Finland en het Verenigd Koninkrijk) en verbetering van het milieu op het platteland in België en in Denemarken

Als resultaat hiervan was eind 1999 toch 99% van de kredieten over de programmaperiode vastgelegd en 68% betaald.Hiermee blijft doelstelling 5b met de betalingen nog steeds achter (op één na laagste uitvoeringsniveau, na dat van doelstelling 2). Hoewel het betalingsniveau in de meeste lidstaten bevredigend is (tussen 70% en 75%), is een aantal lidstaten er niet in geslaagd de achterstand in te lopen.Het betreft met name België, Italië en Nederland. Bij de tussentijdse evaluatie van de Italiaanse programma's is een aantal specifieke punten naar voren gekomen die kunnen verklaren waarom de uitvoering zo langzaam gaat, namelijk de scheiding tussen de uitvoeringsprocedures van de programma's van doelstelling 5b en de gewone regionale programma's, het feit dat het merendeel van de steunregelingen veel microprojecten omvat, de ingewikkelde nationale normen die bij de uitvoering van de programma's nageleefd dienen te worden en vooral ook de lengte en de complexiteit van de aanbestedingen. De achterstand in de uitvoering in België betreft nog altijd de twee Vlaamse programma's en wordt grotendeels veroorzaakt door een problematisch functioneren van het regionale partnerschap.

2.1.8. Tenuitvoerlegging van de communautaire initiatieven

In dit hoofdstuk worden niet alle communautaire initiatieven afzonderlijk behandeld, maar alleen de opmerkelijke feiten uit 1999 genoemd.

De herschikking van de financiële middelen die op verzoek van het Europees Parlement in 1998 heeft plaatsgevonden, heeft de weg vrijgemaakt voor een duidelijk versnelde uitvoering van de communautaire initiatieven in 1999. Er zij aan herinnerd dat deze herverdeling geleid heeft tot een verhoging van de bijstand aan het PEACE-programma (verzoening in Noord-Ierland) met 100 miljoen EUR en een parallelle verlaging van de bijstand aan bepaalde andere communautaire initiatieven die moeilijker uitvoerbaar bleken.

Goedkeuring van nieuwe programma's voor communautaire initiatieven:

In de loop van 1999 zijn 25 nieuwe programma's voor communautaire initiatieven goedgekeurd. 22 programma's betreffen het communautaire initiatief MKB en hebben betrekking op een heel laag bedrag per maatregel (0,2 tot 1,9 miljoen EUR). Eén programma (sanering van achterstandswijken in steden) is, in het kader van het CI URBAN, goedgekeurd voor de regio Hoofdstedelijk Gewest Brussel (1,4 miljoen EUR). Verder zijn nog twee grotere programma's als onderdeel van het CI INTERREG II-C goedgekeurd (transnationale samenwerking), waarvan het ene de Atlantische ruimte (samenwerking voor dit kustgebied tussen Spanje, Frankrijk, Ierland, Portugal en het Verenigd Koninkrijk) betreft en het andere de bestrijding van de droogte in Griekenland. De financiering van deze nieuwe programma's beloopt 13,4 miljoen EUR elk.

ADAPT en WERKGELEGENHEID:

De evaluaties voor de hele Europese Unie en het werk van de transnationale themagroepen hebben intussen de eerste concrete resultaten opgeleverd. Deze zijn voor de lidstaten en de Commissie de aanleiding geweest om strategische conclusies te trekken op basis waarvan de belangrijkste resultaten van de initiatieven kunnen worden verwerkt in Europees beleid en, via de Europese werkgelegenheidstrategie, in nationaal beleid.

Meer in het bijzonder is in Noord-Ierland in januari 1999 een congres gehouden met als thema 'Building territories for the millennium', om voort te bouwen op de bevindingen van de transnationale themagroepen over de gebiedsgebonden aanpak in de initiatieven. In juni vond in het Verenigd Koninkrijk een congres plaats met als titel 'Empowering the excluded' (WERKGELEGENHEID-INTEGRA) en in november organiseerde de transnationale themagroep een gezamenlijk congres in Helsinki en Stockholm over de thema's 'Crossing the job threshold' (WERKGELEGENHEID en ADAPT) en 'Empowerment of young people' (WERKGELEGENHEID-YOUTHSTART).

LEADER II:

In 1999 hebben de begunstigde groeperingen (plaatselijke actiegroepen) de noodzakelijke besluiten genomen op basis waarvan individuele projecten konden worden goedgekeurd.Hiermee konden alle beschikbare kredieten vóór het eind van het jaar worden vastgelegd. Daarnaast hebben de plaatselijke actiegroepen zich sterk ingezet voor het afronden van de in hun programma's geplande internationale samenwerkingsovereenkomsten.

PESCA:

Het beheer van PESCA wordt in hoge mate bemoeilijkt, zowel op het niveau van de Gemeenschap als op nationaal niveau, doordat er drie Structuurfondsen bij betrokken zijn. Besloten is om het PESCA-initiatief in de nieuwe programmeringsperiode 2000-2006 niet voort te zetten, maar om voor de visserij uitsluitend het FIOV in te schakelen. De FIOV-maatregelen kunnen worden aangevuld met maatregelen uit het EFRO en het ESF in de van de visserij afhankelijke gebieden in het kader van de regionale programma's uit hoofde van doelstelling 1 en 2.

De volgende onderdelen van de transnationale maatregelen in het kader van het PESCA-initiatief zijn het vermelden waard:

- De Commissie heeft een vierde en laatste oproep gedaan tot indiening van transnationale samenwerkingsprojecten en projecten voor het opzetten van netwerken tussen van de visserij afhankelijke gebieden. Er zijn vijftien projecten geselecteerd voor een totaalbedrag aan communautaire bijstand van ongeveer 800.000 EUR.

- Het derde PESCA-congres met als thema de toekomst van de visteelt in Europa heeft op 5 en 6 november in Santiago de Compostella (Spanje) plaatsgevonden

- In 1999 zijn er vier interregionale PESCA-bijeenkomsten geweest.In februari in Galway (Ierland) over de toekomst van de visteelt, in april in Preveza (Griekenland) over hetzelfde onderwerp, in juni in Turku (Finland) over het thema vrouwen en visserij, en in december op de Azoren (Portugal) over de situatie van de visserij in de ultraperifere regio's en op de eilanden.

Communautaire initiatieven en gelijke kansen voor vrouwen en mannen:

Voor het initiatief WERKGELEGENHEID-NOW was 1999 het laatste jaar van uitvoering, waarmee een einde kwam aan vijf jaar van innovatieve werkzaamheden in de hele EU. Gedurende de looptijd van NOW zijn in circa 1900 projecten veel verschillende benaderingen uitgeprobeerd met het oog op de volledige integratie van vrouwen in de arbeidsmarkt.Bij deze projecten is veel kennis opgedaan, die in alle lidstaten in aanmerking wordt genomen bij het opstellen en de concrete uitvoering van het beleid voor werkgelegenheid en opleidingen. Op Europees niveau heeft de Commi