TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

Deze toelichting hoort bij het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EU) 2021/2085 van de Raad voor de oprichting van Gemeenschappelijke Ondernemingen in het kader van Horizon Europa.

Dit voorstel vormt een aanvulling op het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader van maatregelen ter versterking van het Europese ecosysteem voor halfgeleiders (hierna de “chipverordening” genoemd) en betreft de uitvoering van het merendeel van de acties voorzien in het initiatief Chips voor Europa, dat is opgezet in het kader van het voorstel voor een chipverordening.

Het voorstel voor de chipverordening geeft concreet vorm aan de politieke verbintenis van voorzitter Von der Leyen, die in haar toespraak over de Staat van de Unie van 2021 aankondigde dat het doel is om gezamenlijk een geavanceerd Europees ecosysteem voor chips tot stand te brengen, dat ook de productie omvat. De onderliggende strategische visie van de chipverordening voor de versterking van het Europese ecosysteem voor halfgeleiders wordt toegelicht in de begeleidende mededeling.

Om die visie te realiseren, is de Europese chipstrategie opgebouwd rond vijf strategische doelstellingen:

·Europa moet zijn leiderschap op het vlak van onderzoek en technologie versterken;

·Europa moet zijn eigen capaciteit opbouwen en versterken om te innoveren op het vlak van het ontwerp, de fabricage en de behuizing van geavanceerde chips, en die innovaties om te zetten in commerciële producten;

·Europa moet een geschikt kader instellen om zijn productiecapaciteit tegen 2030 aanzienlijk te verhogen;

·Europa moet het acute tekort aan vakmensen opvullen, nieuw talent aantrekken en de beschikbaarheid van geschoolde arbeidskrachten ondersteunen;

·Europa moet een grondig inzicht in de wereldwijde toeleveringsketens voor halfgeleiders verwerven.

Het voorstel voor de chipverordening is gericht op de verwezenlijking van de strategische doelstelling om de veerkracht van het Europese ecosysteem voor halfgeleiders te versterken en het aandeel ervan op de wereldmarkt te vergroten. Het heeft ook tot doel de vroege invoering van nieuwe chips door de Europese industrie te bevorderen en het concurrentievermogen van die industrie te versterken. Daarvoor moeten investeringen in innovatieve productiefaciliteiten worden aangetrokken en geschoolde arbeidskrachten beschikbaar zijn, maar de sector moet ook in staat zijn om de meest geavanceerde chips te ontwerpen en te produceren die morgen de markt zullen bepalen, om capaciteit te ontwikkelen en om via proeflijnen innovatieve ontwerpen te testen en te modelleren, in nauwe samenwerking met de verticale industriële sectoren. Die stappen zijn noodzakelijk, maar zullen ontoereikend zijn als de Unie niet ook over het analytische vermogen beschikt om de kennis van de beleidsmakers over de waardeketen te vergroten en kan profiteren van een verhoogde capaciteit om tijdens een crisis het gemeenschappelijk belang van de eengemaakte markt te dienen. Het doel is niet om zelfvoorzienend te worden, want dat is niet haalbaar. De Unie moet haar sterke punten verbeteren en met derde landen samenwerken in een toeleveringsketen waarin de partijen sterk afhankelijk van elkaar zullen blijven.

Met het oog op de verwezenlijking van die doelstellingen, is een van de doelstellingen van de voorgestelde chipverordening het opzetten van het initiatief Chips voor Europa (hierna “het initiatief” genoemd), ter ondersteuning van grootschalige technologische capaciteitsopbouw door middel van investeringen in een grensoverschrijdende en openbaar toegankelijke infrastructuur voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie in de Unie om de ontwikkeling mogelijk te maken van geavanceerde halfgeleidertechnologieën en halfgeleidertechnologieën van de volgende generatie die de vermogens van de Unie op het vlak van geavanceerd ontwerp, systeemintegratie en de productie van chips zullen versterken, onder meer met de nadruk op start-ups en scale-ups.

Het initiatief zal met name een virtueel ontwerpplatform voor de versterking van de Europese ontwerpcapaciteit opzetten, dat toegankelijk zal zijn onder open, niet-discriminerende en transparante voorwaarden. Het platform zal een brede samenwerking van gebruikersgemeenschappen met ontwerphuizen, leveranciers van intellectuele eigendom en instrumenten en ontwerpers en organisaties voor onderzoek en technologie stimuleren, en zal bestaande en nieuwe ontwerpfaciliteiten integreren met uitgebreide bibliotheken en instrumenten voor EDA.

Het initiatief zal proeflijnen ondersteunen die derden de middelen bieden om hun productontwerpen te testen, te valideren en verder te ontwikkelen onder open, transparante en niet-discriminerende voorwaarden. De nieuwe proeflijnen worden ontwikkeld ter voorbereiding op het productievermogen van de volgende generatie en de validering daarvan.

Daarnaast zal het initiatief bijdragen tot de opbouw van de benodigde geavanceerde technologische en technische capaciteit voor kwantumchips, bijvoorbeeld in de vorm van ontwerpbibliotheken voor kwantumchips, proeflijnen en test- en experimenteerfaciliteiten.

Het initiatief zal steun verlenen aan een netwerk van kenniscentra in heel Europa, dat expertise zal bieden aan belanghebbenden, waaronder eindgebruikers, kleine en middelgrote ondernemingen en start-ups en verticale sectoren, en dat hun vaardigheden zal verbeteren. Kenniscentra zullen de open, transparante en niet-discriminerende toegang tot en het doeltreffende gebruik van de ontwerpinfrastructuur en de proeflijnen bevorderen. Ze zullen aantrekkingspolen voor innovatie en voor nieuw, hooggekwalificeerd talent worden, onder meer door omscholing en bijscholing van werknemers.

De acties in het kader van het initiatief zullen in de eerste plaats worden uitgevoerd via de Gemeenschappelijke Onderneming voor chips, d.w.z. de gewijzigde en hernoemde Gemeenschappelijke Onderneming “Digitale sleuteltechnologieën”. Die Gemeenschappelijke Onderneming verleent momenteel uitgebreide steun voor industrieel aangestuurd onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie op het gebied van elektronische componenten en systemen, en voor aanverwante software en systeemtechnologieën. Die werkzaamheden gaan deel uitmaken van dit initiatief.