Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad tot wijziging, ten behoeve van werklozen, van Verordening (EEG) nr. 1408/71 betreffende de toepassing van de sociale-zekerheidsregelingen op werknemers en zelfstandigen, alsmede op hun gezinsleden, die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen, en van Verordening (EEG) nr. 574/72 tot vaststelling van de wijze van toepassing van Verordening (EEG) nr. 1408/71" () (96/C 295/08)

De Raad heeft op 8 februari 1996 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over voornoemd voorstel.

De Afdeling voor sociale aangelegenheden, gezinsvraagstukken, onderwijs en cultuur, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 20 juni 1996 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Chevalier.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 337e Zitting (vergadering van 10 juli 1996) het volgende advies uitgebracht, dat met 85 stemmen vóór, 3 tegen, bij 10 onthoudingen is goedgekeurd.

1. Voorstel van de Commissie

1.1. Op 18 juni 1980 werd door de Commissie een voorstel ingediend tot wijziging van de bepalingen inzake vervroegd pensioen en werkloosheidsuitkeringen van Verordening (EEG) nr. 1408/71 en Verordening (EEG) nr. 574/72 betreffende de sociale zekerheid van migrerende werknemers. Dit voorstel heeft echter nooit de vereiste unanimiteit in de Raad verkregen, wat vooral te wijten was aan het feit dat de twee onderwerpen (vervroegd pensioen en werkloosheidsuitkeringen) in één enkel voorstel werden behandeld.

1.2. Daarom besloot de Commissie haar voorstel van 1980 in te trekken en te vervangen door twee aparte, bijgewerkte voorstellen die tegelijkertijd aan de Raad worden voorgelegd.

1.3. Ten aanzien van de toekenning van werkloosheidsuitkeringen aan migrerende werknemers had de Commissie destijds opgemerkt dat de bepalingen van de genoemde verordeningen niet langer strookten met de in de Gemeenschap heersende economische situatie en geen oplossing boden voor bepaalde gevallen die bij de goedkeuring van de verordeningen niet voorzien waren. Deze opmerking geldt nog steeds.

1.4. De situatie op de arbeidsmarkt is momenteel dusdanig dat er in de Gemeenschap grote werkloosheid heerst met het gevolg dat het vinden van werk véél meer tijd vergt en de kansen op herintegratie kleiner zijn geworden.

1.5. Ten einde te komen tot een beter functionerende Europese arbeidsmarkt en ter bevordering van het vrije verkeer van werknemers, lijkt het daarom een goede zaak de bepalingen van Verordening (EEG) nr. 1408/71 inzake werkloosheidsuitkeringen te wijzigen.

1.6. De nieuwe bepalingen dienen het mogelijk te maken dat een werkloze die zich naar een andere lid-staat begeeft dan het land waar hij het laatst heeft gewerkt met de bedoeling er werk te zoeken, onder bepaalde voorwaarden langer dan de voorziene periode van drie maanden het recht op een uitkering ingeval van werkloosheid behoudt.

1.7. Om de kans op misbruik te verkleinen moet de administratieve controle van de werklozen worden verricht door de ter zake bevoegde instantie van de lid-staat waar de werkloze werk zoekt, overeenkomstig de wettelijke regeling van dat land en in samenwerking met de instanties van de voor de toekenning van de uitkeringen bevoegde lid-staten.

1.8. De Commissie stelt voor, de uitkeringen te laten betalen door de ter zake bevoegde instantie van de lid-staat waar de werkloze werk zoekt, maar voor rekening te laten komen van de instantie in de lid-staat waar de werkloze het laatst heeft gewerkt. Afgezien daarvan wordt ook voorgesteld dat het recht op een uitkering na een periode van drie maanden behouden blijft, maar dat - om misbruik te vermijden - de totale periode waarin een uitkering wordt toegekend niet langer mag duren of het bedrag ervan niet hoger mag zijn dan het geval is in de lid-staat waar de werkloze werk zoekt of dan in de bevoegde lid-staat wettelijk is toegestaan.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Het Comité heeft in zijn adviezen herhaaldelijk de verslechtering van de economische situatie en de toenemende problemen op de arbeidsmarkt onder de loep genomen en betreurd. In deze adviezen werd een lans gebroken voor meer maatregelen om het economisch herstel te bevorderen, de steun aan werklozen en hun gezin op te voeren, het vinden van nieuw werk te vergemakkelijken en banenverlies tegen te gaan.

2.2. Het Comité deelt de mening van de Commissie dat, dank zij onderhavig voorstel, de kansen op het weer vinden van werk zullen toenemen.

2.2.1. Het Comité vindt echter dat het voorgestelde middel slechts gedeeltelijk aan het beoogde doel beantwoordt.

2.2.2. Het Comité is van mening dat de voorgestelde maatregelen de bestaande uitkeringsregeling wezenlijk verbeteren, maar acht het noodzakelijk dat de werkloosheidsuitkeringen weer een plaats krijgen in een dynamisch werkverschaffingsbeleid, mede gezien de economische en sociale gevolgen die ook tijdens de Top van Turijn - waar het startschot werd gegeven voor de IGC - onder de aandacht werden gebracht.

2.2.3. Verder wordt het zoeken van werk door de strenge voorwaarden die aan een verlenging van de uitkeringsduur zijn gekoppeld, ernstig bemoeilijkt terwijl dit juist zo gemakkelijk mogelijk zou moeten worden gemaakt. De verlenging van de uitkeringsduur of verhoging van de uitkering mogen echter niet een situatie creëren waardoor de werkgelegenheid in gevaar zou komen.

2.2.4. Bovendien zijn de berekening van de verlenging van de uitkeringsduur en de wijze waarop de uitbetaling wordt geregeld overdreven ingewikkeld.

2.3 De Commissie stelt voor, de uitkeringen te laten betalen en controleren door het orgaan van de lid-staat waar de werkloze werk zoekt, dat deze weer door de bevoegde lid-staat vergoed krijgt.

2.3.1. Het Comité vindt dit een omslachtige en kostbare procedure, die bovendien geen behoorlijke garanties biedt omtrent de doeltreffendheid van de controles, die toch onmisbaar zijn.

2.3.2. Er bestaan trouwens al talrijke bilaterale akkoorden waarin de verrekening van uitkeringen tot in de details wordt geregeld. Hierdoor wordt de afhandeling van dossiers vereenvoudigd en wordt een alternatief geboden voor de bestaande procedure.

2.3.3. Voor werkloze grensarbeiders betekenen de nieuwe bepalingen dat - in geval van gedeeltelijke werkloosheid de uitkering wordt betaald door het land waar de werkloze werkt;

- in geval van volledige werkloosheid de uitkering wordt betaald door het land waar de werkloze woont en de mogelijkheid bestaat te kiezen voor het land dat de beste kansen op het vinden van werk biedt.

Het Comité is het ermee eens dat meer flexibiliteit gewenst is ter bevordering van de individuele vrijheid, maar waarschuwt de Commissie voor een systeem dat tot misbruik kan leiden omdat van meerdere mogelijkheden tegelijk gebruik kan worden gemaakt.

2.3.4. Het Comité is niet blij met het feit dat voor Luxemburg een uitzonderingsregeling geldt. Het is trouwens niet eens aangetoond dat er in andere landen niet ook relatief veel grensarbeiders met soortgelijke problemen zijn.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. Het Comité is van mening dat de behandeling van het onderhavige voorstel een stuk gemakkelijker zou zijn geweest als het gepaard was gegaan met een vergelijkend onderzoek van de in de verschillende lid-staten geldende bepalingen.

3.1.1. Het Comité ziet wel de positieve kant van het feit dat een uitkeringsrecht langer dan drie maanden mag worden geëxporteerd, maar zou graag de gelegenheid krijgen om nader te bekijken wat de gevolgen daarvan zouden zijn.

3.1.2. Met name zou een nauwkeuriger oordeel kunnen worden gevormd als de situatie die voortvloeit uit de gewijzigde richtlijn kon worden vergeleken met de huidige situatie van migrerende werknemers.

3.2. In het voorstel worden een negental artikelen van Verordening (EEG) nr. 1408/71 gewijzigd, maar belangrijker is dat er drie nieuwe artikelen (69 bis, 69 ter en 69 quater) aan toegevoegd worden en dat artikel 71 opnieuw wordt geformuleerd. De wijzigingen van de andere artikelen betreffen slechts redactionele aanpassingen die het gevolg zijn van de nieuwe artikelen.

3.3. In de artikelen 69 bis, 69 ter en 69 quater worden de voorwaarden voor het behoud van het recht op een werkloosheidsuitkering, alsook de beperkingen hierop en de wijzigingen van dit recht omschreven. Nieuw is de verlenging van de uitkeringsduur na de eerste drie maanden volgens de voorwaarden die in hoofdstuk 1 werden omschreven (zie hierboven "1. Voorstel van de Commissie", laatste paragraaf).

3.4. Volgens de nieuwe bewoordingen van artikel 71 krijgen grensarbeiders de mogelijkheid te kiezen tussen het land waarin zij werken en het land waarin zij wonen.

3.5. In de andere artikelen worden alle verwijzingen naar of bepalingen die voortvloeien uit de artikelen 69 bis, ter en quater en 71 gewijzigd.

De gewijzigde artikelen zijn:

Artikel 25 - lid 1 en 2 Artikel 39 - lid 6 Artikel 45 - lid 6 Artikel 47 - lid 4 Artikel 67 - lid 3 Artikel 70 - lid 1 Artikel 72 bis 3.6. Het voorstel voor een verordening betreft ook nog Verordening (EEG) nr. 574/72 tot vaststelling van de wijze van toepassing van Verordening (EEG) nr. 1408/71.

3.6.1. De beoogde wijzigingen betreffen de administratieve bepalingen en verwijzingen die het gevolg zijn van de nieuwe formulering van Verordening (EEG) nr. 1408/71, en zijn louter technisch van aard.

De gewijzigde artikelen van Verordening (EEG) nr. 574/72 zijn:

Artikel 26, lid 1 en 2.

Artikel 83, lid 1 en 3.

4. Conclusie

4.1. De voorgestelde maatregelen dragen er in principe toe bij dat het vinden van werk gemakkelijker wordt, de situatie waarin de werkloze zich bevindt wordt verbeterd, het vrije verkeer van werknemers wordt bevorderd en een oplossing wordt gevonden voor een aantal situaties die niet in de huidige wetgeving zijn voorzien. Daarom steunt het Comité het onderhavige voorstel, maar vraagt het nadrukkelijk aandacht voor de opmerkingen die in dit advies worden geformuleerd. Het Comité beklemtoont met name dat de controles eenvoudiger en betrouwbaarder moeten worden en alleen mogen worden uitgevoerd als tegelijkertijd doeltreffende steun voor herintegratie op de arbeidsmarkt wordt geboden.

Brussel, 10 juli 1996.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité C. FERRER

() PB nr. C 68 van 6. 3. 1996, blz. 11.