VERSLAG VAN DE COMMISSIE

Griekenland



Verslag opgesteld in overeenstemming met artikel 126, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

1. Inleiding

Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact. De clausule, als vervat in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) 1466/97 en artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) 1467/97, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang. In haar mededeling deelde de Commissie met de Raad haar standpunt dat, gezien de verwachte ernstige economische neergang als gevolg van de COVID-19-uitbraak, de huidige omstandigheden de activering van de clausule toelaten. Op 23 maart 2020 hebben de ministers van Financiën van de lidstaten ingestemd met de beoordeling van de Commissie. De activering van de algemene ontsnappingsclausule maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject naar de middellangetermijndoelstelling voor de begroting, op voorwaarde dat de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn daardoor niet in gevaar komt. Voor het correctief deel kan de Raad, op aanbeveling van de Commissie, ook besluiten een herzien begrotingstraject vast te stellen. De algemene ontsnappingsclausule schort de procedures van het stabiliteits- en groeipact niet op. Ze biedt de lidstaten de mogelijkheid af te wijken van de begrotingsvereisten die normaal gesproken van toepassing zouden zijn, en stelt de Commissie en de Raad in staat om de nodige beleidscoördinerende maatregelen te nemen in het kader van het pact.

Uit gegevens die de Griekse autoriteiten op 22 april 2020 hebben meegedeeld en die vervolgens door Eurostat zijn gevalideerd blijkt dat het overheidsoverschot in Griekenland in 2019 1,5 % van het bbp bedroeg en de bruto overheidsschuld 176,6 % van het bbp. Volgens het stabiliteitsprogramma 2020 voorziet Griekenland in 2020 een tekort van -4,7 % van het bbp en een schuld van 188,8 % van het bbp.

Het voor 2020 voorziene tekort wijst op het eerste gezicht op het bestaan van een buitensporig tekort in de zin van het stabiliteits- en groeipact. Bovendien impliceren de gegevens voor 2019 dat onvoldoende vooruitgang is geboekt bij het voldoen aan de schuldreductiebenchmark, hetgeen eveneens op het eerste gezicht als bewijs geldt dat een buitensporig tekort bestaat in de zin van het stabiliteits- en groeipact.

Tegen deze achtergrond heeft de Commissie dan ook dit verslag opgesteld, dat de eerste stap vormt in de buitensporigtekortprocedure. In het verslag wordt geanalyseerd of Griekenland voldoet aan het tekort- en schuldcriterium van het Verdrag. In het verslag wordt rekening gehouden met alle relevante factoren en wordt de nodige aandacht besteed aan de grote economische schok in verband met de COVID-19-pandemie.

Tabel 1. Overheidstekort en -schuld (% van het bbp)

2016 2017 2018 2019 2020 COM 2021 COM Tekortcriterium Overheidssaldo 0,5 0,7 1,0 1,5 -6,4 -2,1 Schuldcriterium Bruto-overheidsschuld 178,5 176,2 181,2 176,6 196,4 182,6 Kloof ten opzichte van de schuldreductiebenchmark n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. 2,5 -1,0 Mutatie structureel saldo 2,3 -0,5 -0,1 -2,2 n.v.t. n.v.t. Vereiste MLSA n.v.t. 0,1. 0,4 0,8 n.v.t. n.v.t.

Opmerking: MLSA staat voor minimale lineaire structurele aanpassing

Bron: Eurostat, voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie.

2.Tekortcriterium

Op basis van het stabiliteitsprogramma 2020 zal het Griekse overheidstekort in 2020 naar verwachting 4,7% van het bbp bedragen, wat meer is dan en niet in de buurt komt van de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3% van het bbp.

De voorziene overschrijding van de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde in 2020 is uitzonderlijk, aangezien deze het gevolg is van een ernstige economische neergang. Rekening houdend met het effect van de COVID-19-pandemie op de Griekse economie, voorspelt de Commissie in haar voorjaarsprognoses dat het reële bbp in 2020 met 9,7 % zal krimpen.

De geplande overschrijding van de referentiewaarde van het Verdrag zou tijdelijk zijn, op basis van de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie, waarin ervan wordt uitgegaan dat het tekort in 2021 tot onder de 3% van het bbp zal dalen. Deze prognoses zijn echter in hoge mate onzeker.

Kortom, het voor 2020 voorziene tekort ligt boven en niet dicht bij de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bbp. De voorziene overschrijding wordt beschouwd als uitzonderlijk in de zin van het Verdrag en het stabiliteits- en groeipact, terwijl de aard van de overschrijding momenteel als tijdelijk wordt beschouwd. De analyse lijkt er dus op het eerste gezicht op te wijzen dat niet aan het tekortcriterium voor de toepassing van het Verdrag en van Verordening (EG) nr. 1467/1997 is voldaan.

3.Schuldcriterium

De schuldquote van de overheid is gedaald van 181,2% in 2018 tot 176,6% in 2019. De schuldreductie was het gevolg van het hoge primaire overschot in 2019, dat werd verhoogd door een sterke reële bbp-groei en de toename van de bbp-deflator, en door een marginaal schuldverlagend effect van stock-flow adjustments.