Advies over de mededeling van de Commissie aan de Raad over ontwikkeling en toekomst van het wijnbouwbeleid (94/C 133/07)

De Commissie van de Europese Gemeenschappen heeft op 11 augustus 1993 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité advies te vragen over de mededeling van de Commissie aan de Raad over ontwikkeling en toekomst van het wijnbouwbeleid.

De Afdeling voor landbouw en visserij, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 3 februari 1994 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Kienle.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 23 en 24 februari 1994 gehouden 313e Zitting (vergadering van 24 februari 1994) het volgende advies uitgebracht, dat met 87 stemmen vóór en 16 stemmen tegen, bij 7 onthoudingen, is goedgekeurd.

Het Comité acht het een goede zaak dat de Europese Commissie een discussiedocument over de hervorming van de gemeenschappelijke marktordening voor wijnbouwprodukten heeft voorgelegd. Volgens het Comité is een hervorming van de wetgeving op wijngebied om diverse redenen sinds lang noodzakelijk. Het Comité beveelt de Commissie en de Raad daarom aan, zo spoedig mogelijk concrete voorstellen voor een uitgebreide hervorming van de wijnmarkt ter tafel te leggen, en daarbij rekening te gehouden met zijn advies.

1. Het Comité is het globaal eens met de analyse van de huidige situatie

1.1. Het bekritiseert evenwel dat in de beknopte macro-economische analyse te weinig aandacht wordt geschonken aan de politieke en sociale dimensie van de huidige marktsituatie. De gevolgen voor het inkomen en voor de produktiebedrijven worden niet in aanmerking genomen, aangezien geen gebruik is gemaakt van micro-economische analyses.

1.2. Uit de analyse van de ontwikkeling van de bedrijfsstructuur, de werkgelegenheid en het wijnbouwareaal blijkt overduidelijk hoe ernstig de sociaal-economische problemen op de Europese wijnmarkt zijn. In de afgelopen dertig jaar is het aantal wijnbouwbedrijven in de Europese Unie gehalveerd; het bedraagt nu ca. 2,5 miljoen. Het Europese wijnbouwareaal is met ca. 1 miljoen ha tot minder dan 4 miljoen ha ingekrompen.

1.3. Het Comité is van mening dat de Commissie meer rekening zou moeten houden met infrastructuurgegevens (b.v. alternatieve inkomensbronnen, mogelijkheden voor alternatieve teelten), om te voorkomen dat nieuwe maatregelen voor de ordening der markten ongewenste effecten hebben.

1.4. Het Comité herinnert nadrukkelijk aan de bijzonder grote betekenis van de wijnbouw voor de werkgelegenheid in veel regio's van de Gemeenschap. Van de wijnbouw zijn bovendien ook andere economische sectoren afhankelijk. Als de wijnbouw zou wegvallen, zou dit op veel plaatsen een algemene instorting van de economische structuur van de regio tot gevolg hebben. De wijnbouw is tegelijk een economische, een sociale en een culturele factor. Dit blijkt uit de nauwe vervlechting van de wijnbouw met gastronomie, toerisme, ambacht en kunstambacht. De wijnbouw is in grote mate bepalend voor de leefwijze en tradities van de bevolking en het gezicht van de regio's. Daarom kan niet genoeg gewaarschuwd worden voor de economische, sociale en culturele erosie die uit de inkrimping of het wegvallen van de wijnbouw zou voortvloeien. Het Comité betreurt dat in het Commissiedocument niet wordt ingegaan op de negatieve gevolgen van de inkrimping of het wegvallen van de wijnbouw voor de verwerkende industrie.

1.5. Volgens het Comité worden de gevolgen van de wijnbouw voor het milieu in het document van de Commissie veel te negatief gepresenteerd.

1.5.1. Het Comité wijst erop dat de wijnbouwsector actief bijdraagt aan het behoud van het landschap. De wijnbouwgebieden van de Gemeenschap zijn unieke en traditionele cultuurlandschappen. Vanwege hun ecologische betekenis, hun verscheidenheid, hun schoonheid en hun unieke karakter vormen zij een bijzonder waardevol kapitaal onder de agrarische cultuurlandschappen. Niet voor niets oefenen zij op toeristen een bijzondere aantrekkingskracht uit. Vooral op hellingen en heuvels voorkomt de wijnbouw dat er bodemerosie en woestijnvorming ontstaat. Als de wijnbouw zou verdwijnen, zou dit dus grote nadelen voor mens en natuur hebben.

1.5.2. In de moderne wijnbouw in de regio's van de Gemeenschap zijn milieuvriendelijke produktiemethoden vanzelfsprekend geworden. De wijnboeren voelen het als hun plicht zich aan het principe van duurzaam grondgebruik te houden. Daarom kiezen zij voor een op de omgeving toegesneden produktie en voor teeltmethodes die de bodem ontzien. Bemestings- en gewasbeschermingsmiddelen worden aan de hand van wetenschappelijke aanbevelingen over het algemeen slechts waar noodzakelijk en op milieuvriendelijke wijze gebruikt. Het ontzien van milieu en natuurlijke hulpbronnen moet ook in de toekomst door de activiteiten van de wijnboeren zelf, maar ook door de politieke randvoorwaarden en door wetenschap, voorlichting en informatie worden bevorderd.

2. Het Comité stelt vast dat de analyse lacunes bevat wat het probleem van afzet en verbruik betreft

2.1. Het Comité constateert dat de Commissie haar analyse van de marktsituatie met behulp van een groot aantal nauwkeurige gegevens over de produktie - van de omvang van het wijnbouwareaal via de opbrengst per hectare tot en met gedetailleerde informatie over druivesoorten - kan onderbouwen.

2.1.1. De omvangrijke meldings- en boekhoudingsverplichtingen die uit de toepassing van de gemeenschappelijke marktordening voortvloeien, betekenen voor de bedrijven een aanzienlijke rompslomp. Het Comité betreurt het daarom dat de Commissie bij haar analyse van de tot dusver genomen marktordeningsmaatregelen niet opmerkt dat moet worden nagegaan hoe doelmatig deze meldings- en boekhoudingsvoorschriften met het oog op controle en marktbeheer zijn en of zij ter vermindering van de bureaucratie niet kunnen worden vereenvoudigd.

2.2. In tegenstelling tot de zeer uitvoerige gegevens over het produktiepotentieel zijn blijkbaar slechts ontoereikende informatie en marktanalyses beschikbaar over de vastgestelde daling van het verbruik.

2.2.1. Zo zijn er geen onderzoeken naar de afzet- en handelsstructuur in de producerende en consumerende landen, over de verbruiks- en koopgewoontes van de consumenten (consumentenpanel) en over de wijzigingen in de inkoop- en consumptielocaties (handelspanel, gastronomiepanel).

2.3. In het "scenario 2000" van de Commissie wordt uitgegaan van een jaarlijkse vermindering van het wijnverbruik met 2 mln hl; de Commissie gaat er daarbij blijkbaar van uit dat de bestaande afzetbelemmeringen niet uit de weg worden geruimd en er ook geen nieuwe impuls voor verhoging van de afzet wordt gegeven. Het Comité acht het evenwel dringend noodzakelijk - en het dringt er bij de Commissie daarom ook ten zeerste op aan - dat er een "scenario 2000 II" wordt ontwikkeld en wordt geanalyseerd, waarbij wordt voorzien in doeltreffende maatregelen op het gebied van produktie, marketing en distributie om het nagestreefde evenwicht op de markt tot stand te brengen.

2.4. Het Comité is het met de Commissie eens dat het hoge accijnsniveau in een aantal lid-staten een positieve ontwikkeling van de afzet in de weg staat.

2.5. Het Comité verzoekt de Commissie na te gaan welke andere belemmeringen, met name wettelijke voorschriften van de Europese Unie en de lid-staten, de afzet bemoeilijken.

2.6. Bij de concurrerende alcoholhoudende dranken en ook bij veel niet-alcoholhoudende dranken is "merkenmarketing" inmiddels internationaal gebruikelijk. Het wijnaanbod is daarentegen door zijn verscheidenheid zeer onoverzichtelijk. Aan de ene kant komt hierin het gevarieerde aanbod aan regionale wijnspecialiteiten tot uitdrukking, maar aan de andere kant kan hierdoor in bepaalde verkooplocaties, b.v. in de kleinhandel, een probleem op het gebied van consumenteninformatie en communicatie ontstaan. Het Comité verzoekt de Commissie deze aspecten in haar overwegingen t.a.v. de toekomstige koers van het Europese wijnbouwbeleid te laten meespelen.

3. Het Comité acht de opmerkingen van de Commissie over de situatie op de wereldmarkt voor wijn onvolledig

3.1. Het Comité zou graag zien dat bij de analyse ook de ontwikkeling van het produktiepotentieel (wijnbouwareaal, opbrengst per ha) in derde landen in aanmerking wordt genomen. Terwijl het wijnbouwareaal in de Europese Gemeenschap de afgelopen jaren aanzienlijk werd verminderd, is het areaal in de meeste overige wijnproducerende landen slechts weinig ingekrompen. In enkele derde landen is het areaal recentelijk zelfs uitgebreid (b.v. de Verenigde Staten, Marokko, Chili) of zijn de wijnstokken door produktievere soorten vervangen (Oost-Europa). Bovendien wijst het Comité erop dat in sommige derde landen methodes om de opbrengst te vergroten (zoals irrigatie) die in de Europese Unie verboden zijn, worden toegestaan. De Commissie wordt verzocht aan te geven welke van deze derde landen hun produktie subsidiëren.

3.2. Het Comité acht het voorts noodzakelijk dat bij de marktanalyse van de Commissie rekening wordt gehouden met de ontwikkeling van het verbruik in derde landen. Deze is namelijk rechtstreeks van invloed op de EG-wijnbouwlanden, die grote exporteurs zijn (10 mln hl). Bovendien zullen de wijnproducerende derde landen bij afname van het verbruik in eigen land meer naar de EU gaan uitvoeren (b.v. Australië, Nieuw-Zeeland, Chili, Oost-Europa, enz.), waardoor het evenwicht op de EG-markt op de helling komt te staan.

3.3. Het Comité onderstreept dat bij de Europese hervorming van de wijnmarkt rekening moet worden gehouden met de GATT-besluiten, om de toekomstperspectieven voor het totstandbrengen van marktevenwicht te kunnen beoordelen. Gevreesd moet worden dat de consequenties van de GATT-overeenkomst voor de Europese wijnmarkt de door de EU genomen maatregelen ter stabilisering van de markt voor een deel opheffen. Het afbreken van de bescherming aan de buitengrenzen door afschaffing van de referentieprijzen en door vermindering van de kwantitatieve beperkingen en invoerheffingen zal immers tot toename van de invoer leiden. Het valt nauwelijks te verwachten dat dit effect door stijgende uitvoer kan worden opgevangen, aangezien in belangrijke wijnproducerende derde landen geen produktiebeperkende maatregelen gelden. Er wordt bij de EU op aangedrongen ook in de toekomst adequaat de communautaire preferentie in acht te nemen.

4. Het Comité is het grotendeels eens met de Commissie wat haar sceptische beoordeling van de marktregulering tot dusver betreft, maar houdt er een meer genuanceerde zienswijze op na

4.1. Het Comité dringt erop aan dat bij de trend in de opbrengst per ha ook rekening wordt gehouden met het feit dat bij de omvangrijke rooimaatregelen vaak weinig produktieve, oudere wijngaarden worden gerooid en bij herbeplanting door de nieuwe soort vaak een grotere opbrengst wordt bereikt.

4.2. Wat de gevolgen van de verrijking met saccharose en geconcentreerde druivemost voor de opbrengst betreft, heeft het Comité kennis genomen van de studie "The Enrichment of Wine in the European Community", die door de Commissie op basis van artikel 20 van EG-Verordening 822/87 aan onafhankelijke wetenschappers in opdracht werd gegeven. Het Comité neemt kennis van de mededeling van de Commissie dat zij nog geen conclusies uit deze studie heeft getrokken. Het vindt dat de gevolgen verschillend moeten worden beoordeeld naar gelang het om wijnen gaat waarvoor maximumopbrengsten per ha zijn vastgelegd, dan wel om andere.

4.3. Het Comité neemt kennis van de door de Commissie opgestelde lijst van onvolkomenheden van de tot nog toe geldende marktordening en van ongewenste ontwikkelingen. Het zou eenvoudiger zijn consequenties voor een nieuw beleid te trekken indien de gevolgen van de afzonderlijke maatregelen op de markt ten minste grofweg zouden zijn aangegeven.

5. Welke beleidslijnen voor de toekomst ?

5.1. Het Comité acht het een goede zaak dat ten behoeve van optimale doorzichtigheid van communautaire besluiten intensief overleg met alle betrokkenen wordt gepleegd. Het is het eens met het plan van de Commissie om binnen afzienbare tijd (5 à 10 jaar) een evenwicht op de markt tot stand te brengen.

5.1.1. Hierbij moet evenwel niet alleen rekening worden gehouden met de internationale verplichtingen van de EU, zoals de Commissie opmerkt, maar ook met de internationale verplichtingen van derde landen en de marktontwikkeling in deze landen.

5.2. Van de wijnproducenten in de EU kan niet worden verwacht dat zij akkoord gaan met een beleid dat de Europese wijnsector ertoe dwingt eenzijdig aanpassingen door te voeren. De Commissie wordt daarom verzocht, met de wijnproducerende derde landen te onderhandelen ten einde internationale solidariteit bij de vermindering van de wereldwijde wijnoverschotten tot stand te brengen. Ook in derde landen dienen produktiebeperkende maatregelen te worden genomen.

5.3. Alle toekomstige wijnbouwmaatregelen van de EU moeten worden gericht op de verbetering van het concurrentievermogen van de Europese wijnsector op de internationale markten.

6. Aanpassing van het wijnbouwpotentieel

6.1. Het Comité is het eens met de Commissie dat de tot nog toe uitgevoerde programma's en voorschriften tot aanpassing van het wijnbouwpotentieel niet het gewenste succes hebben opgeleverd en ten dele zelfs negatieve gevolgen hebben gehad voor het milieu en de infrastructuur van de wijnbouwgebieden. Daarom moeten nieuwe wegen worden bewandeld om door middel van samenwerking tussen Gemeenschap en regio's enerzijds en de beheersinstanties en beroepskringen anderzijds een geordende aanpassing van het wijnbouwpotentieel tot stand te brengen, waarbij regionale economische structuren moeten worden behouden. Daartoe kan heel goed gebruik worden gemaakt van meerjarige regionale programma's voor de aanpassing van de wijnbouw, mits deze niet door een overmaat aan eisen al te bureaucratisch en daardoor in de praktijk onhaalbaar worden.

6.2. Gestructureerde aanpassing van het areaal

6.2.1. De programma's moeten dus tot een klein aantal essentiële punten worden beperkt, waarbij m.n. erosie en woestijnvorming worden tegengegaan, en wordt voorkomen dat wijnboeren hun bedrijf van traditionele wijnbouwgebieden naar elders verplaatsen.

6.2.2. Het Comité gaat akkoord met het voorstel van de Commissie om rooimaatregelen in de toekomst in het kader van regionale maatregelen voor de ruimtelijke ordening uit te voeren. Om de noodzakelijke stimulansen te scheppen, moeten de rooipremies worden opgetrokken.

6.2.3. Het is een goede zaak dat er een maximum voor de EG-financiering wordt vastgesteld en dat de middelen via nationale en regionale subsidies kunnen worden opgetrokken. Voor de armere wijnbouwgebieden in de Europese Unie zou de EG-financiering evenwel hoger moeten zijn.

6.2.4. Met het oog op de noodzakelijke vermindering van het wijnbouwpotentieel is het nodig, het verbod op nieuwe aanplant voorlopig verder te laten gelden. Om rekening te houden met juridische bezwaren zouden zo nodig individuele uitzonderingen mogelijk moeten zijn.

6.2.5. Voortbouwend op het Commissiedocument stelt het Comité voor, te overwegen of de nu voor herbeplanting geldende termijn van acht jaar niet kan worden verlengd. Dit zou zowel de sanering van de bodem als de structuur van de wijnbouwsector en de inkrimping van de opbrengst ten goede komen.

6.3. Beheersing van de opbrengst

6.3.1. Het Comité ziet in de voorstellen van de Commissie een aantal interessante uitgangspunten, die evenwel nader moeten worden uitgewerkt alvorens een definitieve beoordeling mogelijk is.

6.3.2. Ongetwijfeld komt de stimulering van een meer extensieve wijnbouw bovengenoemde doelstellingen ten goede. Er moet evenwel op worden toegezien dat hierop controle mogelijk is en misbruik wordt voorkomen.

6.3.3. Het Comité gaat akkoord met maatregelen voor het behoud van de wijnbouw op steile heuvels en hellingen op het gebied van zowel produktie als afzet.

6.3.4. De geplande afzetsteun moet worden gebruikt om overzichtelijke produktie- en afzetstructuren tot stand te brengen waarvoor de wijnbouwsector zelf verantwoordelijk is. Het Comité betreurt het dat de verbetering van de afzetstructuur in het Commissiedocument slechts een rol van geringe betekenis speelt. Het dringt erop aan dit aspect een centrale plaats in de wijzigingsvoorstellen te geven en een globaal voorstel voor te leggen.

6.3.4.1. Daarin moet de verbetering van de algemene voorwaarden voor de afzet van de Europese wijnbouwprodukten voorop staan. In dit verband wordt het een goede zaak geacht dat de Commissie een communautaire kaderregeling voor sectorale organisaties wil vaststellen. De wijnbouworganisaties kunnen ermee worden belast de produktie-, handels- en afzetstructuren onder eigen verantwoordelijkheid en in eigen beheer te organiseren.

6.3.5. Voor alle maatregelen ter aanpassing van het wijnbouwpotentieel is een doeltreffend wijnbouwkadaster een eerste vereiste. Het Comité uit daarom zijn verbazing over het feit dat de bepalingen m.b.t. de invoering van een wijnbouwkadaster uit 1986 nog niet in alle regio's volledig in nationale voorschriften zijn omgezet en ten uitvoer zijn gelegd. Om kosten te besparen en de administratieve rompslomp te verminderen, zouden meldings- en boekhoudingsvoorschriften evenwel tot een absoluut minimum moeten worden beperkt. Er moet voor worden gezorgd dat de voorschriften in alle lid-staten op dezelfde wijze worden toegepast.

7. Aanvullende maatregelen voor het herstel van het marktevenwicht

7.1. Het Comité is het eens met de inleidende vaststelling van de Commissie dat een globale hervorming van de wijnbouwsector ondenkbaar is zonder gemeenschappelijke maatregelen om de opbrengsten te beperken en de afzet te maximaliseren. Het betreurt het daarom dat de Commissie deze twee soorten maatregelen in haar document niet nader heeft uitgewerkt.

7.2. Het Comité acht het noodzakelijk, de door de Commissie voorgestelde regeling inzake de maximumopbrengst per ha voor VQPRD's tot alle wijnen uit te breiden, waarbij wel voor de noodzakelijke controlemaatregelen moet worden gezorgd. Het vaststellen van een maximumopbrengst voor tafelwijnen zou de overschotproduktie in de tafelwijnsector effectief helpen voorkomen.

7.3. Het Comité is het eens met de eis van de Commissie dat de indeling van VQPRD's in de categorie tafelwijnen moet betekenen dat deze wijnen niet meer in aanmerking komen voor welke bijkomende marktondersteuning dan ook. Dit is noodzakelijk om te voorkomen dat de strenge opbrengstregelingen voor VQPRD's worden ontdoken en dat de marktondersteuning, die uitsluitend bedoeld is voor volgens de regels geproduceerde tafelwijnen, ten goede komt aan overschotten in de sector kwaliteitswijnen.

7.3.1. Het Comité spreekt zich in dit verband uit voor een nauwkeurigere regeling van de criteria op grond waarvan tafel- en kwaliteitswijnen onder of buiten de verplichte interventiemaatregelen van de marktordening vallen of al dan niet in aanmerking komen voor vrijwillige maatregelen.

7.4. Het Comité wijst er met nadruk op dat bij de vaststelling van produktievoorwaarden en de toelating van oenologische procédés (b.v. minimum natuurlijk alcoholgehalte, verrijking, aanzuring, enz.) rekening moet worden gehouden met de verschillende locatie-, klimaat- en weersomstandigheden in de diverse Europese wijnbouwregio's.

7.5. Daarom is het Comité het niet met de opvatting van de Commissie eens dat het aantal wijnbouwzones van zeven naar twee kan worden teruggebracht en dat het gelijktrekken van het minimum natuurlijke alcoholgehalte en van de oenologische procédés mogelijk is.

7.5.1. Het Comité acht het zinvoller, de indeling van de wijnbouwzones aan de hand van objectieve criteria te onderzoeken (zie het initiatiefadvies van het ESC over "De afbakening van de wijnbouwzones in de Gemeenschap" van 27 oktober 1988) (1).

7.6. Het Comité beschouwt de oenologische procédés als belangrijk instrumentarium bij het voeren van een kwaliteitsbeleid.

7.6.1. Het gebruik van de oenologische procédés om de opbrengst te vergroten in plaats van de kwaliteit te verbeteren, is in strijd met de doelstellingen van de marktordening. Daarom moet het gebruik van oenologische procédés tot een minimum worden beperkt en mogen zij alleen worden toegepast om ongunstige weers- en klimaatomstandigheden van bepaalde jaargangen op te vangen.

7.6.2. Om misbruik van verrijkingsmethoden te voorkomen, zou verrijking alleen mogen worden toegelaten voor wijnen waarvoor maximumopbrengsten per ha zijn vastgelegd.

7.7. Het Comité erkent dat er bij de diverse verrijkingsprocédés zeer uiteenlopende tradities, ervaringen en opvattingen meespelen.

7.7.1. Zo wordt chaptalisering in wijnbouwgebieden waar verrijking helemaal niet noodzakelijk of toegelaten is of uitsluitend met geconcentreerde druivemost wordt verwezenlijkt, zonder meer van de hand gewezen. Daarentegen wordt deze methode in gebieden waar zij is toegestaan, boven verrijking met concentraten verkozen.

7.7.2. Het Comité spreekt zich tegen toepassing van chaptalisering in de gehele EU uit, aangezien hierbij noch met uiteenlopende klimaat- en locatieomstandigheden, noch met traditionele methodes rekening wordt gehouden. Het tot nog toe geldende verbod op chaptalisering dient als zodanig te worden gehandhaafd. Het toelaten van saccharose zou ook in de toekomst alleen voor wijnbouwgebieden mogen gelden waar chaptalisering reeds vóór de totstandbrenging van de Europese marktordening traditioneel gebruikelijk was.

7.8. Het Comité dringt aan op nieuwe initiatieven ter bevordering van de afzet van wijnbouwprodukten.

7.8.1. Het Comité spreekt zijn voldoening uit over het feit dat de Commissie in haar document zegt een "goed doordacht reclamebeleid voor wijnbouwprodukten mogelijk" te achten. Het is evenwel van mening dat een dergelijk beleid absoluut nader moet worden uitgewerkt en beveelt hiertoe het volgende aan:

7.8.1.1. Er moet een uitvoerig globaal programma voor de stimulering van de afzet van wijnbouwprodukten komen. Punten in dit programma moeten zijn: marktonderzoek, communicatiestrategieën, een actief produkt- en afzetbeleid en het uit de weg ruimen van juridische, economische en fiscale belemmeringen van de afzet.

7.8.1.2. Het Comité vindt ook dat er voldoende middelen moeten worden toegekend aan onderzoek naar de ontwikkeling van de afzetmarkt en het koopgedrag en de verbruiksgewoonten van de consumenten. Wil men de afzet van wijnbouwprodukten stimuleren, dan is kennis van de markt en de consumptiegewoonten immers noodzakelijk.

7.8.1.3. De meeste consumenten geven de voorkeur aan milieuvriendelijk geproduceerde en gezonde levensmiddelen. Deze aspecten moeten in de wijnproduktie in het licht van wetenschappelijke inzichten in sterkere mate worden meegenomen, en de consument moet grondiger worden voorgelicht.

7.8.2. Het Comité spreekt zich uit voor informatie- en voorlichtingsprogramma over de voordelen van een gematigd wijngebruik en over de gevaren van een buitensporige consumptie van alcoholhoudende dranken.

7.8.3. Het Comité wijst erop dat momenteel op communautair niveau uiteenlopende bepalingen voor de benaming en de aanbiedingsvorm van de diverse categorieën wijn van toepassing zijn en dat op sommige gebieden nog steeds de lid-staten bevoegd zijn. Het is daarom noodzakelijk, de vele verschillende voorschriften die op dit moment gelden, te onderzoeken en een gemeenschappelijk juridisch kader voor de benaming en de aanbiedingsvorm van alle categorieën wijn uit te werken. Aanpassing van de geldende voorschriften is ook noodzakelijk vanuit het oogpunt van consumentenvoorlichting - er zij hier ook herinnerd aan de nog vast te stellen voorschriften inzake de vermelding van ingrediënten overeenkomstig de etiketteringsrichtlijn - en moderne marketingmethoden. Er moet vooral worden nagegaan of er in de plaats van het huidige "verbodsbeginsel" (alle aanduidingen die niet uitdrukkelijk zijn toegestaan, zijn verboden) niet een soepelere regeling moet komen zoals bij schuimwijn: daarbij mogen naast de verplichte aanduidingen ook andere vermeldingen worden opgenomen, mits deze niet als "misbruik" aangemerkt kunnen worden.

7.8.4. Ook voor alcoholvrije en alcoholarme produkten op basis van wijn zouden uniforme etiketteringsvoorschriften moeten worden vastgesteld.

7.9. Het Comité acht het van groot belang dat voor eerlijke concurrentie tussen EU-produkten en produkten van derde landen op de interne markt en op de wereldmarkt wordt gezorgd. Het Comité wijst op de nieuwe GATT-voorschriften inzake de bescherming van de intellectuele eigendom (TRIPS). In overleg met het Internationaal Wijnbureau (OIV) te Parijs zou de Commissie nog nadrukkelijker dan tot dusver moeten toewerken naar internationale harmonisatie dan wel wederzijdse erkenning van de belangrijkste produktievoorschriften, oenologische procédés en bescherming van gecontroleerde benamingen.

8. Ingrijpende hervorming van de distillatieregeling

8.1. Het Comité is het eens met de opvatting van de Commissie dat er, zolang er nog geen evenwicht op de markt is bereikt, een regeling moet blijven om overschotten via distillatie weg te werken.

8.1.1. Met de voorgestelde beleidslijnen, die op nationale referentiehoeveelheden (quotaregeling) zijn gebaseerd, is het Comité het uitdrukkelijk oneens.

8.2. Het Comité vreest dat het voorstel van de Commissie (de quotaregeling)

- nieuwe spanningen tussen de wijnbouwregio's veroorzaakt;

- op aanzienlijke tegenstand van de betrokkenen stuit in verband met de bijkomende administratieve rompslomp en nieuwe verplichtingen;

- nog meer maatregelen vereist om het quotasysteem te controleren,

- te weinig tegemoet komt aan het verlangen van de regio's naar meer eigen verantwoordelijkheid.

8.2.1. Op grond van de ervaring die tot nog toe met dergelijke quotaregelingen in andere marktordeningen is opgedaan, zou volgens het Comité van toepassing van dit administratieve EG-instrument in de wijnsector moeten worden afgezien. De interventiemaatregelen zouden zonder de bureaucratische omweg van een EG-quotaregeling rechtstreeks op de producent van toepassing moeten zijn, en wel zodanig dat een op afzet afgestemde produktie attractiever wordt gemaakt dan de produktie van overschotwijn.

8.3. Het Comité wijst in dit verband op haar aanbeveling om ook voor tafelwijnen maximumopbrengsten per ha vast te stellen. Het stelt voor, gedurende de overgangsperiode (1994/95-2004/5) voor tafelwijnen die niet boven de maximumopbrengt per hectare liggen, aan het begin van het oogstjaar facultatieve distillatie toe te staan. De distillatieprijs zou in de eerste drie jaar 60 % van de oriëntatieprijs moeten bedragen en dan tot 2004/5 gefaseerd moeten worden verlaagd.

8.4. Voor hoeveelheden tafelwijn die de vastgestelde maximumopbrengst per hectare overschrijden, moet gedurende de overgangsperiode in verplichte distillatie worden voorzien. De distillatieprijzen moeten laag worden gehouden en tegen 2004/5 tot 0 ecu worden teruggebracht. Voor VQPRD's moet worden bepaald dat reeds in de overgangsperiode overschotten zonder subsidie via distillatie worden weggewerkt. Het Comité is van mening dat deze voorstellen de invoering van nationale referentiehoeveelheden (quotasysteem) overbodig maken.

9. Aanscherping van de controles

9.1. Het Comité is het op dit gebied globaal met de voorstellen van de Commissie eens. De controle kan evenwel altijd gemakkelijker verbeterd worden als het systeem niet al te gecompliceerd is. Daarom dringt het Comité erop aan, het vraagstuk van de controlemaatregelen in samenhang met de vereenvoudiging van de juridische voorschriften te behandelen. Hierbij moet ook worden gekeken naar de vraag of de meldings- en boekhoudingsvoorschriften, enz. voor controledoeleinden nog wel binnen aanvaardbare perken blijven, zodat de bedrijven die zich aan de voorschriften houden, niet onnodig worden belast.

10. Slotopmerking

10.1. Het Comité behoudt zich het recht voor, een gedetailleerd advies uit te brengen, met name wanneer de Commissie concrete verordeningsvoorstellen voorlegt.

Gedaan te Brussel, 24 februari 1994.

De Voorzitter

van het Economischen Sociaal Comité

Susanne TIEMANN

(1) PB nr. C 337 van 31. 12. 1988.

BIJLAGE bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

Verworpen wijzigingsvoorstellen

De volgende wijzigingsvoorstellen zijn tijdens de beraadslagingen verworpen:

Pararaaf 7.6.1

De tweede zin als volgt te wijzigen:

"Daarom mogen alleen die oenologische procédés worden ingevoerd die volstrekt noodzakelijk zijn om kwaliteitswijn te bereiden."

Uitslag van de stemming

Stemmen vóór: 30; stemmen tegen: 70; onthoudingen: 4.

Paragraaf 7.7.3 (nieuw)

"Twee wijzigingen in de wijnverordening zouden de behoefte aan EG-steun verminderen en tegelijkertijd de keuze van de consument, en daarmee ook de consumptie, doen toenemen:"

Paragraaf 7.7.3.1 (nieuw)

"Kwaliteitswijn behoeft geen steun. Deze wijn mag momenteel echter niet worden bereid uit verschillende hybride druivenrassen die uitstekende wijn opleveren in sommige regio's, en met name in de nieuwe Duitse deelstaten, Madeira, Engeland en Wales.

Daarom zou dit verouderde verbod moeten worden afgeschaft zodat de consumptie kan toenemen en de behoefte aan steun zal verminderen."

Paragraaf 7.7.3.2 (nieuw)

"In het geval van tafelwijn kan de behoefte aan verrijking en EG-steun sterk verminderd worden door afschaffing van het in punt 13, bijlage I, van de wijnverordening voorgeschreven minimum effectief alcoholgehalte van 8,5 % en 9 %.

De consument zou zo meer keuze krijgen, terwijl ook de consumptie zou toenemen dank zij de uitbreiding van de totale wijnmarkt. Er bestaat een vraag naar wijn met een geringer alcoholgehalte waaraan momenteel niet kan worden voldaan."

Motivering

Iedere eventuele wijziging moet erop gericht zijn de subsidies ("steun" in EU-terminologie) te verminderen en de wijnbouwer de vrijheid te laten naar best vermogen aan de wensen van de consument te voldoen. Er is voldoende vraag naar zowel kwaliteitswijnen als wijn met een laag alcoholgehalte.

Dit laatste is deels het gevolg van de drank- en rijvoorschriften in sommige lid-staten, die steeds meer effect hebben. Tot dusver heeft dit vrijwel uitsluitend in het voordeel van de bierconsumptie gewerkt, omdat de wijnmarkt wegens de starre voorschriften van de wijnverordening niet op deze marktontwikkeling heeft kunnen inspelen.

Uitslag van de stemming

Stemmen vóór: 32; stemmen tegen: 67; onthoudingen: 5.