NOTA VAN WIJZIGINGEN NR. 2 BIJ HET VOORONTWERP VAN BEGROTING 2002 - AFDELING III - COMMISSIE

(door de Commissie ingediend)

Overeenkomstig het bepaalde in:

- Artikel 272 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

- Artikel 78 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal,

- Artikel 177 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie,

Artikel 14 van het Financieel Reglement van 21 december 1977 van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen [1], laatstelijk gewijzigd bij Verordening nr. 762/2001 [2] van 9 april 2001,

[1] PB L 356 van 31.12.1977, blz. 1.

[2] PB L 111 van 20.4.2001, blz. 1.

dient de Europese Commissie, om de redenen die zijn aangevoerd in de toelichting, nota van wijzigingen nr. 2 bij het voorontwerp van begroting 2002 in.

***

Een technische bijlage betreffende de financiering van deze nota van wijzigingen wordt afzonderlijk opgesteld.

INHOUDSOPGAVE

1. Algemene inleiding

1.1. Landbouwuitgaven

1.2. Structuurfondsen: vorming van de noodzakelijk structuur voor het herstructureringsprogramma

1.3. Extern beleid: actueel overzicht van de internationale visserijovereenkomsten

1.4. Een voorlopige raming van het begrotingsoverschot van de begroting 2001

2. RUBRIEK 1: EOGFL-GARANTIE

2.1. Subrubriek 1a: landbouwuitgaven behalve plattelandsontwikkeling

2.1.1. Gemeenschappelijke marktordeningen en daarmee verband houdende uitgaven

2.1.2. Veranderingen in de wetgeving

2.1.3. Euro-dollar-wisselkoers

2.1.4. Sectorale ontwikkelingen

2.2. Subrubriek 1b: plattelandsontwikkeling

2.3. Wijzigingen in de nomenclatuur en in de begrotingstoelichting - schrapping van onderdelen

3. RUBRIEK 2: STRUCTURELE MAATREGELEN

3.1. Algemeen overzicht

3.1.1. Achtergrond

3.1.2. Geplande maatregelen

3.1.3. Kosten van de specifieke actie

3.1.4. Wijze van steunverlening

3.1.5. Budgettaire gevolgen

3.1.6. Wijzigingen in de nomenclatuur: toevoeging van een nieuw begrotingsonderdeel

3.1.7. Vastleggings- en betalingskredieten in 2002 voor het nieuwe begrotingsonderdeel

3.1.8. Toelichting op het nieuwe onderdeel

4. EXTERN BELEID: Internationale visserijovereenkomsten

5. OVERZICHTSTABEL VOLGENS DE FINANCIËLE VOORUITZICHTEN

TOELICHTING

1. Algemene inleiding

Krachtens het interinstitutioneel akkoord van 6 mei 1999 tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over de begrotingsdiscipline en de verbetering van de begrotingsprocedure, kan de Commissie "indien zij zulks nodig acht, (...) bij de begrotingsautoriteit een nota van wijzigingen-ad hoc indienen, teneinde de achterliggende gegevens van de in het voorontwerp van begroting opgenomen raming van de landbouwuitgaven bij te werken en/of op basis van de recentst beschikbare informatie over de op 1 januari van het betrokken begrotingsjaar van kracht zijnde visserijovereenkomsten de verdeling van de beleidskredieten voor de internationale visserijovereenkomsten en de kredieten die in een reserve zijn opgenomen, te corrigeren." Deze nota van wijzigingen moet eind oktober bij de begrotingsautoriteit worden ingediend.

Hierbij dient de Commissie deze ad hoc nota van wijzigingen bij de begroting 2002 in. De nota heeft betrekking op:

1. Landbouwuitgaven

2. Structuurfondsen: vorming van de noodzakelijk structuur voor het herstructureringsprogramma

3. Extern beleid: actueel overzicht van de internationale visserijovereenkomsten

4. Een voorlopige raming van het begrotingsoverschot van de begroting 2001

1.1. Landbouwuitgaven

Uit de bijwerking van de cijfers van het VOB blijkt een duidelijke verbetering van de situatie. De totale behoeften worden veel lager geraamd dan in het VOB.

De landbouwbegroting profiteert van een betere situatie op de meeste markten. In combinatie met een sterke dollar ten opzichte van de euro leidt deze verbetering tot belangrijke besparingen (als wisselkoers wordt het gemiddelde over de periode 1 juli - 30 september gehanteerd, d.w.z. 1 EUR= 0,89 USD, tegen de in het VOB gehanteerde koers van 1EUR = 0,92 USD). Deze besparingen zijn het grootst in de sector akkerbouwgewassen (-781 miljoen EUR), zuivelproducten (-424 miljoen EUR) en schapenvlees (- 298 miljoen EUR). Tegenover deze besparingen staan gedeeltelijk toegenomen behoeften in andere sectoren (katoen, + 253 miljoen EUR, wijn, +117 miljoen EUR en goedkeuring van de rekeningen, +200 miljoen EUR), maar in totaal wordt een vermindering van de behoeften met enkele honderden miljoenen euro verwacht.

Voor het opvangen van de crisis in de rundvleessector en de bestrijding van BSE en MKZ zijn minder middelen nodig dan verwacht. De reserve van 1 miljard EUR die in het VOB was opgenomen voor de rundvleessector en veterinaire uitgaven, wordt niet langer nodig geacht en kan dus worden geannuleerd. Dit is het gevolg van twee factoren: ten eerste komt voor MKZ 400 miljoen EUR ten laste van de begroting 2001, waardoor de behoeften voor 2002 met eenzelfde bedrag afnemen, en ten tweede is de situatie op de rundvleesmarkt blijkbaar minder dramatisch dan oorspronkelijk was verwacht, getuige de aanzienlijke onderbesteding van de kredieten voor 2001. Als gevolg daarvan kan waarschijnlijk in de behoeften voor de rundvleessector en voor veterinaire uitgaven worden voorzien binnen de huidige totale begrotingstoewijzing voor de twee desbetreffende hoofdstukken.

1.2. Structuurfondsen: vorming van de noodzakelijk structuur voor het herstructureringsprogramma

Het niet verlengen van de internationale visserijovereenkomst met Marokko heeft gevolgen voor de Europese visserijvloot. De Europese Raad van Nice heeft dit onderkend en de Commissie verzocht "om, met inachtneming van de financiële vooruitzichten, een specifiek actieprogramma voor te stellen voor de herstructurering van de communautaire vloot die zijn visserijactiviteiten in het kader van de vorige overeenkomst heeft uitgeoefend en de huidige steunregeling voor de inactiviteit van deze vloot te verlengen" [3]. De Commissie heeft vervolgens op 18 juli 2001 een programma voorgesteld ter bevordering van de omschakeling van vaartuigen en vissers in de getroffen regio. Daarbij heeft de Commissie haar al in het VOB kenbaar gemaakte standpunt dat dit programma onder de rubriek "Structuurfondsen" van de financiële vooruitzichten moet vallen, nog eens herhaald. Het programma dient als aanvulling op beschikbare middelen uit het FIOV en moet op dezelfde manier worden beheerd als de structurele programma's, waarbij de FIOV-criteria en de structuurfondsbepalingen van toepassing zijn.

[3] Document Sn 400/00 (conclusies van het Voorzitterschap), punt 59.

Omdat er geen marge beschikbaar is onder het maximum, wordt tegelijk met deze nota van wijzigingen een voorstel ingediend om voor dit bedrag gebruik te maken van het in punt 24 van het interinstitutioneel akkoord beschreven flexibiliteitsinstrument, om het maximum van de financiële vooruitzichten aan te passen. Voorgesteld wordt om een nieuwe titel in de begroting 2002 op te nemen, B2-2 "Andere specifieke structurele maatregelen", met artikel B2-20N: "Specifieke maatregelen ter bevordering van de omschakeling van vaartuigen en vissers die tot in 1999 afhankelijk waren van de visserijovereenkomst met Marokko". Voor het Commissie-voorstel dat momenteel wordt behandeld is voor 2002 197 miljoen EUR nodig aan vastleggingskredieten en 39,4 miljoen EUR aan betalingskredieten.

1.3. Extern beleid: actueel overzicht van de internationale visserijovereenkomsten

Overeenkomstig het interinstitutioneel akkoord corrigeert de Commissie de verdeling van de kredieten voor de internationale visserijovereenkomsten. In het voorontwerp van begroting was voor begrotingsonderdeel B7-8000 (Internationale visserijovereenkomsten) 148 367 500 EUR aan vastleggingskredieten gereserveerd, en er wordt voorgesteld dit bedrag met 104 543 500 EUR te verlagen tot 43 824 000 EUR. Deze verlaging komt overeen met de bedragen die oorspronkelijk waren voorzien voor overeenkomsten met Marokko, de Comoren, Madagaskar, Kaapverdië, Guinee Bissau en Mauritanië die in 2001 zijn geparafeerd en die aan de begrotingsautoriteit zijn of binnenkort zullen worden voorgelegd. De overeenkomst met Mauritanië valt 33 miljoen EUR hoger uit dan oorspronkelijk was geraamd, onder andere als gevolg van het niet verlengen van de overeenkomst met Marokko. De reserve bevat geld voor de overeenkomsten met Gabon, de Seychellen, Senegal, Guinee en Angola, waarover nog wordt onderhandeld.

In het voorontwerp van begroting was bij onderdeel B7-8000 zelf 120 671 000 opgenomen. Voorgesteld wordt nu, om dit bedrag te verhogen tot 144 969 000 aan vastleggingskredieten voor de nieuwe, hierboven genoemde overeenkomsten. Omdat de reserve met 104 miljoen EUR wordt verlaagd en het begrotingsonderdeel slechts met ongeveer 24 miljoen EUR wordt verhoogd, komt er zo'n 80 miljoen EUR vrij die niet meer nodig is voor internationale visserijovereenkomsten. Aan betalingskredieten is 82 962 500 EUR minder nodig dan verwacht. De resulterende marge bedraagt 128 miljoen EUR, die de Commissie graag achter de hand wil houden voor toekomstige behoeften die zich al aftekenen op het gebied van extern beleid.

1.4. Een voorlopige raming van het begrotingsoverschot van de begroting 2001

Naast de bekende onderdelen van de traditionele ad hoc nota van wijzigingen wil de Commissie, evenals vorig jaar, iets toevoegen in verband met het saldo van 2001. Krachtens artikel 32 van het financieel reglement wordt het saldo van elk begrotingsjaar, naar gelang het een overschot of een tekort betreft, in de begroting van het volgende begrotingsjaar bij de ontvangsten of de uitgaven opgenomen. De tweede alinea van dit artikel bepaalt dat de ramingen van deze ontvangsten of uitgaven in de begroting worden opgenomen tijdens de begrotingsprocedure en, in voorkomend geval, door middel van een nota van wijzigingen.

De Commissie is van mening dat als voorzichtige raming het saldo van 1 miljard EUR kan worden opgenomen in het VOB 2002. In tegenstelling tot vorig jaar vloeit dit niet voort uit een overschot aan ontvangsten, maar uit de onvolledige uitvoering van de begroting 2001 aan de uitgavenkant. Dat geldt vooral voor rubriek 1 (landbouw) en rubriek 2 (structuurfondsen). Voor rubriek 1 kan de mate van onderbesteding echter pas half november worden vastgesteld, als het overgrote deel van de EOGFL-uitgaven in de vorm van terugbetalingen aan de lidstaten bekend is. En ook voor de structuurfondsen hebben de lidstaten in hun meest recente ramingen aangegeven dat de terugbetalingen voor de nieuwe programma's, die nu nog ver van de in de begroting opgenomen 13 miljard EUR verwijderd zijn, de kredieten voor 2001 volledig zullen opslorpen. Een aanzienlijk deel is geraamd voor het laatste kwartaal, ondanks het feit dat de betalingsverzoeken officieel uiterlijk op 31 oktober bij de Commissie moeten worden ingediend.

2. RUBRIEK 1: EOGFL-GARANTIE

Het is de bedoeling dat de landbouwbegroting is gebaseerd op de meest recente economische gegevens en het meest recente wetgevingskader. In oktober beschikt de Commissie over een eerste aanwijzing van de omvang van de productie (oogsten) van 2001, die de basis vormt voor een enigszins betrouwbare raming van de begrotingsbehoeften voor 2002. Bovendien kon ten tijde van de indiening van het voorontwerp van begroting 2002 nog geen goede raming worden gemaakt van de financiële consequenties van de crises op de landbouwmarkten en van de behoeften op veterinair gebied, als gevolg van de uitbraak van boviene spongiforme encefalopathy (BSE) en mond-en-klauwzeer (MKB). Daarom heeft de Commissie in het voorontwerp van begroting een tijdelijke reserve van 1 miljard EUR voorgesteld voor eventuele markt- en veterinaire uitgaven in verband met deze ziekten.

Evenals in het verleden heeft de Commissie al haar ramingen van landbouwuitgaven onderdeel voor onderdeel zorgvuldig bijgesteld. Behalve met marktfactoren, wordt in de nota van wijzigingen ook rekening gehouden met wetgeving die sinds de opstelling van het voorontwerp van begroting is goedgekeurd en met wetgevingsvoorstellen. De goedgekeurde wetgeving is budgettair neutraal, en ten aanzien van het voorstel voor een hervorming van de sector schapen- en geitenvlees verwacht de Commissie dat het tijdig door de Raad wordt goedgekeurd, zodat de behoeftenvermindering, die in deze nota van wijzigingen op 400 miljoen EUR wordt geraamd, inderdaad wordt verwezenlijkt.

Voor subrubriek 1a (landbouwuitgaven behalve plattelandsontwikkeling), vallen de nieuwe ramingen aanzienlijk lager uit, nl. - 1,971 miljard EUR, dan in het voorontwerp van begroting. In het algemeen ontwikkelen de landbouwmarkten zich veel beter dan in mei werd verwacht. Deze positieve ontwikkeling is in 2001 al zichtbaar, want de landbouwuitgaven blijven aanzienlijk lager dan in de begroting 2001 was voorzien. Als gevolg van het feit dat 400 miljoen EUR voor MKZ-bestrijding ten laste komt van de begroting 2001 en dat de uitgaven voor de rundvleesmarkt lager uitvallen dan tijdens de opstelling van het voorontwerp van begroting werd verwacht, is de Commissie van mening de speciale voorziening van 1 miljard EUR die in het voorontwerp werd opgenomen, niet langer nodig is. Bovendien is in sommige belangrijke sectoren sprake van aanzienlijke besparingen (akkerbouwgewassen, zuivelproducten en schapenvlees). Deze vallen slechts gedeeltelijk weg tegen toegenomen behoeften in andere sectoren (fruit en groeten en wijn). De totale behoeften voor subrubriek 1a worden geraamd op zo'n 39,656 miljard EUR, zo'n 1,971 miljard EUR (-4,7%) minder dan in het voorontwerp van begroting, waardoor een marge van 2,336 miljard EUR ontstaat onder het maximum van deze subrubriek van de financiële vooruitzichten.

De landbouwsector staat nog steeds bloot aan grote risico's. Niet alleen wat de marktontwikkelingen betreft, maar ook ten aanzien van de bestrijding van dierziekten.

Overeenkomstig de verordening van de Raad over de begrotingsdiscipline is de nota van wijzigingen gebaseerd op de gemiddelde Euro-dollar koers in de periode 1 juli-30 september 2001. Deze koers bedraagt 0,89 (1EUR = 0,89$), waardoor ten opzichte van het voorontwerp van begroting (met een koers van 1EUR = 0,92$) een besparing optreedt van ongeveer 83 miljoen EUR.

Voor plattelandsontwikkeling (subrubriek 1b) stelt de Commissie voor om de kredieten in de begroting 2002 op het maximum van de financiële vooruitzichten te handhaven. De opgaven van de lidstaten van 30 september 2001 leiden tot een totale uitgavenraming van net boven het maximum, en de Commissie zal deze terugbrengen tot het toegestane maximum, overeenkomstig Verordening 1750/2000.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de begrotingsramingen voor de verschillende hoofdstukken van het EOGFL-Garantie en van de marges onder de maxima van de financiële vooruitzichten.

Nota van wijzigingen nr. 2/2002 Rubriek 1

miljoen EUR

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

2.1. Subrubriek 1a: landbouwuitgaven behalve plattelandsontwikkeling

2.1.1. Gemeenschappelijke marktordeningen en daarmee verband houdende uitgaven

Voor subrubriek 1a (landbouwuitgaven behalve plattelandsontwikkeling), vallen de nieuwe ramingen veel lager uit dan in het voorontwerp van begroting (-1,971 miljard).

Dat is vooral het gevolg van het feit dat de uitgaven voor de marktordening in de rundvleessector en voor de bestrijding van BSE en MKZ veel lager uitvallen dan in mei werd verwacht. De Commissie is van mening dat de behoeften voor rundvlees- en veterinaire uitgaven kunnen worden gedekt binnen de totale begrotingstoewijzing voor de twee desbetreffende hoofdstukken in het voorontwerp. Dus zonder de speciale reserve van 1 miljard EUR, die naar haar mening kan worden opgeheven. Dat kan om twee redenen: enerzijds komt een bedrag van 400 miljoen EUR voor MKZ-bestrijding ten laste van de begroting 2001, waardoor de behoeften voor 2002 met eenzelfde bedrag afnemen. Anderzijds is de algemene situatie op de rundvleesmarkt blijkbaar minder dramatisch dan verwacht, getuige de aanzienlijke onderbesteding van de kredieten voor 2001.

Ook in sommige andere sleutelsectoren worden grote besparingen gerealiseerd, die slechts gedeeltelijk wegvallen tegen toegenomen behoeften in andere sectoren. Er doen zich aanzienlijke besparingen voor bij de akkerbouwgewassen (-781miljoen EUR). Deze zijn voornamelijk het gevolg van de betaling van een voorschot voor de directe steun in Spanje en Portugal uit de begroting 2001, van de bijstelling van de andere directe steun op basis van de aangiften van de lidstaten, en van het feit dat de directe steun die in het voorontwerp volgens het hervormingsvoorstel voor de rijstsector was opgenomen, opnieuw in het hoofdstuk rijst wordt ondergebracht. Tenslotte zorgen geringere graanvoorraden ook voor een aanzienlijke verlaging van de behoeften in deze sector. Voorts is sprake van belangrijke besparingen bij de zuivelproducten (-424 miljoen EUR) als gevolg van de verbeterde situatie op de zuivelmarkt, gecombineerd met een verlaging van verschillende terugbetalings- en steuntarieven en interventieaankopen. Ook voor schapenvlees zijn de behoeften gedaald (-298 miljoen EUR, als gevolg van de gesteunde marktprijzen in verband met BSE in de rundvleessector en met MKZ).

Anderzijds nemen de behoeften in de katoensector sterk toe (+253 miljoen EUR), wat overeenkomt met de laatste productiecijfers van de lidstaten en de lagere wereldmarktprijzen. De kredieten voor wijn (+117 miljoen EUR) moeten worden verhoogd als gevolg van de grotere behoeften voor distillatie. Tenslotte worden de "ontvangsten" uit de goedkeuring van de rekeningen lager ingeschat (- 200 miljoen EUR), in afwachting van de uitspraak van het Hof van Justitie in een aantal lopende zaken met betrekking tot de superheffing voor melk.

Daarnaast zijn er nog een aantal minder opvallende veranderingen, voornamelijk in de sectoren suiker (-19 miljoen EUR, als gevolg van licht gestegen wereldmarktprijzen en een gunstiger EUR/$-wisselkoers), olijfolie (-23 miljoen EUR, vanwege de gedaalde productie), groenten en fruit (+ 12 miljoen EUR), pluimvee (+14 miljoen EUR, dankzij de verhoogde uitvoerrestituties), voedselprogramma's (-8 miljoen EUR, overeenkomstig de ontwikkeling van de uitvoerrestitutiebedragen), afzetbevordering (+10 miljoen EUR), en tenslotte agromonetaire steun (- 33 miljoen EUR).

De totale behoeften worden geraamd op ongeveer 39,656 miljard EUR, 1,971 miljard EUR (-4,7%) minder dan in het voorontwerp van begroting, waardoor een marge ontstaat van ongeveer 2,336 miljard EUR onder het maximum van rubriek 1a van de financiële vooruitzichten. In het voorontwerp van begroting bedroeg deze marge 365 miljoen EUR.

2.1.2. Veranderingen in de wetgeving

De Raad van ministers (Landbouw) heeft in juni en juli een aantal belangrijke besluiten goedgekeurd. In vergelijking met de voorstellen van de Commissie zijn deze besluiten in grote lijnen budgettair neutraal voor 2002. Omdat de financiële gevolgen van de voorstelen van de Commissie al waren verwerkt in het voorontwerp van begroting, spelen zij geen grote rol in de nota van wijzigingen.

Ten eerste zijn er de hervormingen van de suikersector (B1-11) en van de regelingen die gelden voor de Franse overzeese departementen, de Azoren en Madeira, en de Canarische Eilanden (B1-32), die in juni 2001 door de Raad werden goedgekeurd. In vergelijking met het voorontwerp van begroting bedragen de bijkomende uitgaven slechts 16 miljoen EUR voor suiker.

In juli werd door de Raad een definitief compromis goedgekeurd over het "zevenpuntenplan" voor de rundvleessector. De Commissie had al in maart de speciale opkoopregeling goedgekeurd. Deze besluiten wijken slechts op kleine punten af van het voorstel, en hebben geen effect op de begroting 2002.

In het voorontwerp van begroting was ook rekening gehouden met de voorgestelde hervorming van de sector schapen- en geitenvlees. De behandeling in de Raad en het Europees Parlement is in een vergevorderd stadium, het besluit wordt eind 2001 verwacht. Hoewel het besluit kan afwijken van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie, zal dat geen gevolgen hebben voor de verwachte besparingen voor 2002 (die zijn namelijk het gevolg van een "herprogrammering" van de betaling van het voorschot, die wordt verschoven naar het jaar 2003). Indien het voorstel om een of andere reden niet wordt goedgekeurd en niet per 1 januari 2002 kan ingaan, blijft de bestaande regeling nog minstens een jaar gelden, waardoor voor 2002 extra behoeften nodig zouden zijn. Deze worden geraamd op 400 miljoen EUR als de prijzen in 2002 op het huidige niveau blijven, maar zouden flink kunnen oplopen als de prijzen sterk dalen.

In de nota van wijzigingen wordt rekening gehouden met de gevolgen voor de begroting 2002 van het feit dat de Raad de hervormingen van de rijstsector nog niet heeft goedgekeurd. Hoewel dat voor de totale behoeften weinig gevolgen heeft, wordt de overdracht van de kredieten van de rijstsector (B1-185) naar de sector akkerbouwgewassen (B1-10), die was voorgesteld in het voorontwerp van begroting, teruggedraaid (het hervormingsvoorstel voorziet in directe steun die via de sector akkerbouwgewassen zou worden gefinancierd). De nieuwe begrotingsonderdelen die in de sector akkerbouwgewassen waren opgenomen (B1-1048 en B1-1054) voor de geplande premie per hectare voor rijst, worden geschrapt.

Nadere gegevens zijn te vinden in het hoofdstuk over sectorale ontwikkelingen.

2.1.3. Euro-dollar-wisselkoers

De goedkeuring, vorig jaar, van de verordening van de Raad betreffende de begrotingsdiscipline (Verordening (EG) nr. 2040/2000 van 26 september 2000) betekent een fundamentele wijziging van de manier waarop de wisselkoers moet worden gebruikt bij het opstellen van de landbouwbegroting. Terwijl in het verleden gedurende de gehele begrotingsprocedure en gedurende de gehele uitvoering van de begroting dezelfde wisselkoers werd gehanteerd, moet volgens artikel 8, lid 1, van de nieuwe verordening, het gemiddelde worden gehanteerd van de wisselkoersen tussen de euro en de dollar in het meest recente kwartaal dat ten minste 20 dagen voor de aanneming van het begrotingsdocument door de Commissie is geëindigd. Voor deze nota van wijzigingen betekent dat de periode van 1 juli tot 30 september 2001. De gemiddelde wisselkoers bedraagt 1EUR = 0,89$, wat iets lager is dan de koers die is gehanteerd voor het voorontwerp van begroting (1EUR =0,92$). Daardoor vallen de gevraagde kredieten ongeveer 83 miljoen EUR lager uit. In vergelijking met de wisselkoers van 1,15 die voor Agenda 2000 werd gehanteerd, zouden de behoeften honderden miljoenen euro hoger zijn uitgevallen dan in de nota van wijzigingen.

Voor eventuele aanvullende en gewijzigde begrotingen moet volgens artikel 8, lid 2, van de verordening betreffende de begrotingsdiscipline de wisselkoers worden gehanteerd die daadwerkelijk geconstateerd is.

Het begrotingsjaar 2002 is het laatste jaar waarin een monetaire reserve is opgenomen op de landbouwbegroting (250 miljoen EUR).

2.1.4. Sectorale ontwikkelingen

Hieronder worden per hoofdstuk de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van het voorontwerp van begroting geschetst.

Hoofdstuk 10 - Akkerbouwgewassen ( - 781 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting : 18 697 miljoen EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 17 916 miljoen EUR

De behoeften worden nu 4,2% lager geraamd dan toen het voorontwerp van begroting werd opgesteld. De belangrijkste dalingen doen zich voor bij de interventievoorraden (-290 miljoen EUR) en bij de directe areaalsteun (- 498 miljoen EUR).

De kredieten voor uitvoerrestituties verschillen echter niet veel van die in het voorontwerp van begroting (-1 miljoen EUR). De omvang van de export is iets toegenomen, van 26,3 miljoen ton tot 27 miljoen ton. Aangenomen wordt dat voor de export van zachte tarwe en gerst geen restitutie wordt betaald. De restituties voor maïs vallen iets hoger uit, maar die voor rogge en haver juist veel lager.

Er worden aanzienlijke besparingen geboekt bij de kosten van openbare opslag (-290 miljoen EUR) als gevolg van de geringere voorraden:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

De kredieten voor directe steun worden met 498 miljoen EUR verlaagd. Daarvan heeft 161 miljoen EUR betrekking op de steun per hectare voor rijst, die moest worden betaald uit hoofdstuk B1-10 als gevolg van de voorgestelde hervorming van de gemeenschappelijke marktordening voor rijst, COM(2000)278. Omdat het voorstel niet op tijd is goedgekeurd om in 2001/2002 te worden toegepast, wordt de steun per hectare voor rijst evenals voorheen betaald uit hoofdstuk B1-18, dat onder verordening 3072/95 valt.

Een verdere verlaging van 155 miljoen EUR is het gevolg van het besluit van de Commissie om Spanje en Portugal toe te staan in 2001 een deel van de steun voor 2001/2002 te betalen. Deze steun zou normaliter in 2002 worden uitgekeerd, maar omdat de oogsten schade hebben opgelopen door de slechte weersomstandigheden, dreigden veel boeren in financiële problemen te raken. De rest van de daling is het gevolg van een aanpassing van de bebouwde oppervlakten en de opbrengsten.

Hoofdstuk 11 - Suiker (kredieten - 19 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting : 1,420 miljard EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 1,401 miljard EUR

In de sector suiker worden de uitgaven 19 miljoen EUR lager geraamd dan in het voorontwerp van begroting. Ten eerste verwacht de Commissie een licht herstel van de wereldmarktprijzen. Bij de berekening van de restituties is uitgegaan van een wereldmarktprijs van 210 USD/ton, in plaats van de 200 USD/ton in het voorontwerp. Daarnaast levert de aangepaste euro/dollar-wisselkoers enige besparingen op. De combinatie van deze factoren resulteert in een restitutie van 441 EUR in plaats van 460 EUR per ton. Rekening houdend met enkele wijzigingen in de omvang van de export, levert dit een besparing op van 40 miljoen EUR.

De hervorming van de suikerregeling die door de Raad in mei 2001 is goedgekeurd, omvat een aantal overgangsmaatregelen om voor een soepele overschakeling op de nieuwe regeling te zorgen, waarin de opslagregeling is afgeschaft. Deze maatregelen maakten geen deel uit van het voorstel van de Commissie en de kosten ervan waren dus niet meegerekend in het voorontwerp van begroting. Daarom is 16 miljoen EUR extra nodig voor de financiering van de opslag van C-suiker die wordt overgedragen van het verkoopseizoen 2000/2001, tot het einde van de verplichte periode.

Hoofdstuk 12 - Olijfolie ( -23 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 2,389 miljard EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 2,366 miljard EUR

De kredieten voor olijfolie zijn verlaagd, vooral als gevolg van de geringere productie. Het voorontwerp van begroting was gebaseerd op een eerste productieraming. Volgens de laatste productieoverzichten heeft Portugal in het seizoen 2000/01 22 000 ton geproduceerd, in plaats van 43 000 ton. De daling van de kredieten voor productiesteun bedraagt 17 miljoen EUR.

In deze omstandigheden lijkt de 20 miljoen EUR die in het voorontwerp van begroting is uitgetrokken voor particuliere opslag een te hoog bedrag. De Commissie stelt voor dit bedrag te verlagen tot 14 miljoen EUR.

Hoofdstuk 14 - Vezelgewassen en zijderupsen ( +253 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 703 miljoen EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 956 miljoen EUR

De uitgaven voor katoen nemen sterk toe (+253 miljoen EUR). Dit is enerzijds het gevolg van een herziening van de geraamde productie en anderzijds van de sterke daling van de wereldmarktprijzen.

Volgens de aangiften die de lidstaten overeenkomstig de huidige wetgeving op 10 september 2001 hebben ingediend, bedraagt de productie in Griekenland 1 096 000 ton en in Spanje 314 000 ton. Het voorontwerp van begroting is gebaseerd op de gemiddelde productie van de afgelopen jaren (respectievelijk 1 250 000 ton en 350 000 ton). Volgens de nieuwe ramingen van de lidstaten blijft de productie onder het maximum voor het "stabilisatiemechanisme", waardoor er geen sprake is van een extra steunbeperking. Hoeveel de steun precies bedraagt, wordt pas in de loop van 2002 duidelijk, als de lidstaten eind juni de definitieve productiecijfers moeten inleveren.

Bovenop de ongunstige ontwikkeling van de productiecijfers (vanuit begrotingsoogpunt gezien) komt dan nog de ontwikkeling van de wereldmarktprijzen. Begin oktober 2001 lag de wereldmarktprijs voor niet-geëgreneerde katoen onder de 40 dollarcent per pond. In de nota van wijzigingen wordt een prijs van 40 dollarcent/pond gehanteerd voor het verkoopseizoen 2001/2002 (in plaats van 59 dollarcent in het voorontwerp van begroting). Dat komt neer op een prijs van slechts 204 EUR/ton voor niet-geëgreneerde katoen (in plaats van 345 EUR/ton), waardoor de steun evenredig toeneemt met 141 EUR/ton.

Hoofdstuk 15 - Groenten en fruit ( +12 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 1,638 miljard EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 1,650 miljard EUR

Voor de financiële compensaties om de verwerking van citrusvruchten te stimuleren zijn het steunniveau en de geraamde hoeveelheden niet gewijzigd. De compensatie wordt echter wel sneller uitgekeerd dan verwacht (+35 miljoen EUR).

Toen het voorontwerp van begroting 2002 werd opgesteld, ging de Commissie ervan uit dat in 2002 20 miljoen EUR zou worden gebruikt voor de voorlopige erkenning van telersverenigningen Momenteel ziet het er echter naar uit dat de uitgaven in 2002 niet meer dan 5 miljoen EUR zullen bedragen (-15 miljoen EUR).

De kredieten voor de compensatie voor het uit de markt nemen en aankopen van producten zijn met 5 miljoen EUR verlaagd, in aansluiting op de verlaging van de hoeveelheden voor sommige producten.

Hoofdstuk 16 - Wijn ( +117miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 1,275 miljard EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 1,392 miljard EUR

Er zijn meer kredieten nodig dan in het voorontwerp van begroting werd verwacht voor de opslag van wijn en druivenmost (+11 miljoen EUR), distillatie (+46 miljoen EUR, voornamelijk als gevolg van de toename van de crisisdistillatie), de opslag van alcohol (+58 miljoen EUR), en steun voor het gebruik van druivenmost (+4 miljoen EUR). De ramingen voor restituties (25 miljoen EUR) en herstructurering (422 miljoen EUR) blijven ongewijzigd.

De geraamde wijnproductie voor 2000/2001 blijft nagenoeg ongewijzigd in vergelijking met het voorontwerp van begroting (173 in plaats van 174 miljoen hl.). De eerste gegevens van de lidstaten wijzen erop dat de wijnproductie in 2001/2002 ongeveer op hetzelfde niveau zal liggen als in 2000/2001. Als gevolg daarvan moet, in vergelijking met het voorontwerp van begroting, een veel grotere hoeveelheid wijn uit de markt worden gehaald door middel van de zogenaamde crisisdistillatie, wat niet alleen gevolgen heeft voor de distillatiekosten, maar ook voor de openbare opslag en de export van de geproduceerde alcohol.

Tenslotte worden de uitgaven in 2002 voor een groot deel bepaald door de grote bestaande voorraden, die het gevolg zijn van de grote hoeveelheid wijn die in 2000/2001 is gedistilleerd.

Hoofdstuk 17 - Tabak ( -1 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 984 miljoen EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 983 miljoen EUR

De uitgaven zijn betrekkelijk stabiel gebleven sinds de hervorming van de tabaksector. Er bestaan nog slechts twee instrumenten: premies die worden toegekend volgens een stelsel van productiequota voor elke soort, en het Communautair Fonds voor onderzoek en informatie.

De verlaging van de geraamde uitgaven met 1 miljoen EUR ten opzichte van het voorontwerp van begroting houdt verband met de premies. De verlaging is het gevolg van een andere verdeling van de quota over de verschillende soorten.

Hoofdstuk 18 - Andere sectoren of plantaardige producten ( +136 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 164 miljoen EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 300 miljoen EUR

Uit dit hoofdstuk wordt een aantal maatregelen gefinancierd: productiesteun voor zaaizaad, steun per hectare voor hop, en interventiemaatregelen en inkomenssteun in het kader van de gemeenschappelijke marktordening voor rijst.

De kredieten voor zaaizaad worden met 5 miljoen EUR verhoogd in verband met een verwachte toename van de hoeveelheden die in aanmerking komen voor steun (370 000 ton in plaats van de in het voorontwerp van begroting geraamde 350 900 ton). Voor hop verandert er niets.

De aanzienlijke verhoging van de kredieten voor rijst (+131 miljoen EUR) (B1-185) is het gevolg van het feit dat het voorstel voor de hervorming van de gemeenschappelijke marktordening met ingang van 2001/2002 nog niet is goedgekeurd. In het voorontwerp van begroting werden de behoeften geraamd op 47 miljoen EUR, maar in de nota van wijzigingen bedragen deze 178 miljoen EUR.

De geraamde behoeften voor restituties blijven 32 miljoen EUR bedragen. Voor het verkoopseizoen 2000/2001, dat voor 30% ten laste komt van de begroting 2002, daalt de uitgevoerde hoeveelheid met 5 600 ton volwitte-rijstequivalent in vergelijking met het VOB. Tegenover deze daling staat echter een hogere uitvoerrestitutie (271 EUR tegen 259 EUR in het VOB), die wordt veroorzaakt door de lagere wereldmarktprijzen. Voor het verkoopseizoen 2001/2002 stijgt de restitutie slechts licht (224EUR/t tegen 222EUR/t) en de geraamde met restitutie uitgevoerde hoeveelheid blijft op het WTO-maximum van 133 400 ton.

Volgens de voorgestelde hervorming zou de steun per hectare voor rijst worden geboekt onder hoofdstuk B1-10, en worden uitgekeerd overeenkomstig Verordening (EG) nr.1251/2000 van de Raad. Omdat dit niet doorgaat, blijft de vorige steunregeling binnen hoofdstuk B1-18 van kracht, waardoor 114 miljoen EUR extra nodig is voor dit hoofdstuk.

Het hervormingsvoorstel maakt ook een einde aan interventieaankopen. Omdat ook dit niet doorgaat, nemen de geraamde behoeften voor opslag met 17 miljoen EUR toe tot 32 miljoen EUR. De gevolgen zijn minder ernstig dan ze hadden kunnen zijn, omdat de beginvoorraad zo'n 107 000 ton lager ligt dan in het voorontwerp van begroting werd verwacht.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Hoofdstuk 20 - Melk en zuivelproducten ( -424 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 2,366 miljard EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 1,912 miljard EUR

De situatie op de zuivelkmarkt is verbeterd sinds de opstelling van het voorontwerp van begroting. Als gevolg van deze gunstige situatie heeft de Commissie verschillende restituties en steunbedragen kunnen verlagen en heeft zij haar verwachtingen betreffende interventiemaatregelen kunnen bijstellen.

De verlaging van de restituties voor mageremelkpoeder en "andere producten" heeft een besparing van respectievelijk 72 miljoen EUR en 196 miljoen EUR opgeleverd. Voor kaas bedraagt de verlaging 26 miljoen EUR en voor boter en butteroil 20 miljoen EUR.

Bij de interventies in de vorm van steun voor het gebruik van ondermelk heeft een verlaging van de hoeveelheden waarvoor steun wordt betaald een besparing van 37 miljoen EUR opgeleverd voor mageremelkpoeder voor de voedering van kalveren, terwijl de verlaging van de steunbedragen heeft geleid tot een besparing van 11 miljoen EUR voor het gebruik van ondermelk voor de productie van caseïne.

Wat de openbare interventieaankopen van boter en mageremelkpoeder betreft kon dankzij het bevredigende interne prijsniveau het waardeverminderingspercentage bij het toevoegen aan de voorraad worden bepaald op 0% in plaats van op 40%. De besparingen bedragen voor boter 11 miljoen EUR en voor mageremelkpoeder 6 miljoen EUR.

Gezien de vaste onkostenvergoeding voor particuliere opslag van kaas nemen ook deze behoeften af (-14 miljoen EUR).

Hoofdstuk 21 - Rundvlees (-276 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 8,371 miljard EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 8,095 miljard EUR

De Commissie heeft een veel beter inzicht in de begrotingsbehoeften van deze sector dan bij de opstelling van het voorontwerp van begroting. Bovendien zijn intussen een aantal belangrijke maatregelen goedgekeurd die moeten helpen de uitgaven te beheersen.

Volgens de laatste ramingen herstelt de consumptie zich verder van de dieptepunten van de eerste maanden van 2001; over het kalenderjaar 2001 zal de daling van de consumptie naar verwachting gemiddeld niet meer dan 10% onder het normale niveau van voor de BSE-crisis liggen. Voor 2002 blijft de consumptie waarschijnlijk nog 7% onder het normale niveau. Deze ontwikkelingen komen in grote lijnen overeen met de ramingen van de Commissie in het 7-puntenplan en in het VOB.

Voor het begrotingsjaar 2002 ligt de consumptie 8,5% lager dan vóór de BSE-crisis. Dit komt overeen met een intern verbruik van 7,03 miljoen ton, iets onder de geraamde 7,09 miljoen ton van het VOB. De productie van rundvlees in de EU blijft echter ver achter bij de oorspronkelijke ramingen. Het effect op de productie voor 2002 van het langer op het bedrijf houden van de veestapel is geringer geweest dan in het VOB werd aangenomen. De nettoproductie is derhalve naar beneden bijgesteld tot 7,7 miljoen ton in plaats van de geraamde 8,0 miljoen ton. Deze verlaging van de geraamde productie is de belangrijkste factor in de daling van de behoeften voor interne interventiemaatregelen.

De reserve van 1 miljard EUR die in het voorontwerp van begroting was opgenomen, is dus overbodig geworden. De situatie blijft echter onzeker. Een groot deel van de veestapel wordt op het bedrijf gehouden, in afwachting van hogere marktprijzen. Deze dieren moeten bij het begin van de winter worden verkocht, omdat er onvoldoende capaciteit is om de veestapel te huisvesten. Er wordt dus een verdere of voortdurende druk op de markt verwacht, maar het is nog onduidelijk welke gevolgen dat precies zal hebben.

De behoeften voor uitvoerrestituties (488 miljoen EUR) blijven naar verwachting op hetzelfde niveau als in het voorontwerp van begroting. Een daling van de hoeveelheden in vergelijking met de ramingen van mei valt weg tegen de verwachte verhoging van de restitutiebedragen.

Voor opslag (522 miljoen EUR) is minder nodig dan in het voorontwerp werd verwacht (-273 miljoen EUR). Dit is voornamelijk het gevolg van een positievere raming van de hoeveelheden die moeten worden aangekocht. Hoewel als gevolg van de BSE-crisis het marktevenwicht nog steeds is verstoord, hebben de specifieke maatregelen (vernietiging en speciale opkoopregelingen), in combinatie met het herstel van de consumptie in de richting van het normale niveau, geleid tot een daling van de behoeften voor openbare opslag.

De geraamde behoeften voor de premieregelingen (6,162 miljard EUR) liggen ongeveer op hetzelfde niveau als in het voorontwerp van begroting. Op basis van de laatste gegevens van de lidstaten wordt voor 2002 een toename met 140 miljoen EUR verwacht voor de extensiveringspremie (in totaal 891 miljoen EUR), en een toename van het aantal dieren. De behoeften voor de slachtpremie (1,184 miljard EUR) zijn echter gedaald omdat er minder dieren zijn geslacht dan was voorzien in het voorontwerp (-187 miljoen EUR).

Wat de maatregelen betreft die zijn getroffen na het uitbreken van de BSE-crisis in 1996, zijn de behoeften voor het vrijwillige slachtprogramma in het Verenigd Koninkrijk ten opzichte van het voorontwerp van begroting gestegen tot 390 miljoen EUR, een toename van 56 miljoen EUR. Dat is het gevolg van de toename van het aantal dieren en de uitstaande bedragen. De raming van 75 miljoen EUR voor het verplichte selectieve slachtprogramma blijft gehandhaafd. De totale kosten van de marktmaatregelen (inclusief opslag) in verband met de BSE-crisis worden nu geraamd op 5,050 miljard voor de periode 1996-2002, inclusief 359 miljoen EUR in de begroting 2001 en 465 miljoen EUR in deze nota van wijzigingen voor 2002.

Voor de specifieke maatregelen die zijn getroffen na de BSE-uitbraak van 2000, zijn de in het voorontwerp geraamde behoeften voor de speciale opkoopregeling verlaagd tot 256 miljoen EUR (-165 miljoen EUR), omdat de verwachte hoeveelheden zijn gedaald. Daarnaast is nog 210 miljoen EUR nodig voor resterende betalingen in verband met de vernietigingsregeling.

Hoofdstuk 22 - Schapen- en geitenvlees (-298 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 970 miljoen EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 672 miljoen EUR

Afgezien van een klein bedrag voor particuliere opslag, zijn alle uitgaven in dit hoofdstuk bestemd voor de ooi- en geitenpremies. De uitgavenramingen zijn voornamelijk gebaseerd op de ontwikkeling van de marktprijzen en de aantallen voor premies in aanmerking komende schapen en geiten.

De uitgaven in het begrotingsjaar 2002 betreffen zo'n 75% van de premie voor het verkoopseizoen 2001, de rest komt ten laste van de begroting 2001 (eerste voorschot in bepaalde lidstaten).

Als gevolg van de overschakeling van de consument van rundvlees op schapenvlees in verband met de BSE-crisis, zijn de prijzen voor schapenvlees aanzienlijk gestegen. De Commissie raamt de gemiddelde prijs op 4 000 EUR per ton voor het landbouwjaar 2001, tegen 3 700 EUR/ton in het voorontwerp van begroting. De behoeften voor de premie, die worden berekend aan de hand van het verschil tussen de basisprijs en de marktprijs, zullen dus aanzienlijk lager zijn dan oorspronkelijk in het voorontwerp van begroting was voorzien (10,78 EUR per ooi in plaats van 15,48 EUR per ooi).

In het algemeen wordt bij de raming van het aantal voor de premie in aanmerking komende dieren uitgegaan van de meest recente gegevens over de mate waarin gebruik wordt gemaakt van de premie. In april 2001 beschikte de Commissie alleen over onvolledige gegevens over het landbouwjaar 2000. Nu bekend is welke premies over 1999 werden betaald, kan worden geconcludeerd op welke aantallen de ramingen moeten worden gebaseerd. Op basis van deze gegevens gaat de Commissie uit van 72,7 miljoen dieren die in 2001 in aanmerking komen voor een premie, d.w.z. 500 000 stuks minder dan waarvan in het voorontwerp van begroting werd uitgegaan.

Gezien de hierboven geschetste verbetering van de marktsituatie zijn de behoeften voor particuliere opslag ook sterk afgenomen (van 15 miljoen EUR tot 8 miljoen EUR).

De kredieten in het voorontwerp van begroting zijn gebaseerd op de nieuwe regeling die de Commissie voor deze GMO heeft voorgesteld. De belangrijkste verandering heeft betrekking op de ooi- en geitenvleespremie. De Commissie heeft voorgesteld de huidige premie, die de vorm heeft van een compensatie tussen de "basisprijs" en de gemiddelde marktprijs, te vervangen door een forfaitaire premie. Dat is zowel voor de schapen- en geitenhouders als voor de EU-begroting duidelijker en voorspelbaarder, en maakt het beheer van de regeling eenvoudiger. Volgens het voorstel hoeft het voorschot ook niet meer jaarlijks voor 16 oktober te worden betaald. De eerste voorschotbetaling volgens de nieuwe regeling komt dus na 16 oktober 2002, en valt dus onder de EOGFL-Garantie-begroting 2003, wat een eenmalige besparing van 650 miljoen EUR in 2002 oplevert.

De Raad en het Parlement hebben zich over het voorstel van de Commissie gebogen en komen naar verwachting eind 2001 met een besluit. Dat betekent dat de hervorming in het landbouwjaar 2002 kan ingaan en dat de verwachte besparingen inderdaad worden gerealiseerd. Uitgaande van de huidige marktprijzen worden deze besparingen geraamd op 400 miljoen EUR.

Hoofdstuk 23 - Varkensvlees, eieren, pluimvee en overige maatregelen voor dierlijke producten (+14 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 147 miljoen EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 161 miljoen EUR

De uitgaven in deze sector hebben betrekking op uitvoerrestituties. Daarnaast gaat het om interventie in verband met particuliere opslag van varkensvlees en maatregelen ter verbetering van de productie en afzet van honing.

Het verschil met het voorontwerp van begroting is volledig te wijten aan een stijging van de restituties voor pluimvee (+15 miljoen EUR).

Hoofdstuk 30 - Niet in bijlage I opgenomen producten (ongewijzigd)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 415 miljoen EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 415 miljoen EUR

Dit hoofdstuk heeft betrekking op producten die worden verkregen door de verwerking van landbouwproducten zoals granen, suiker, zuivelproducten en eieren, tot alcoholhoudende dranken op basis van granen, producten op basis van chocolade, bereidingen voor diëten of voor culinair gebruik, bakproducten, enz.

Voor de begrotingsmiddelen van dit hoofdstuk geldt een WTO-maximum van 415 miljoen EUR. Hoewel de nota van wijzigingen hier geen verandering in brengt, is er wel enige wijziging in de hoeveelheden en restituties voor de basisproducten.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Hoofdstuk 31 - Voedselprogramma's (-8 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 314 miljoen EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 306 miljoen EUR

De kredieten voor de restituties in verband met voedselhulp zijn met 8 miljoen EUR verlaagd, overeenkomstig de verlaging van de restituties in bepaalde sectoren en de vermindering van de hoeveelheid rijst, gebaseerd op recente ontwikkelingen.

Hoofdstuk 33 - Veterinaire en fytosanitaire maatregelen (+150 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 419,5 miljoen EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 569,5 miljoen EUR

Dit hoofdstuk heeft betrekking op een reeks interventiemaatregelen op veterinair fytosanitair gebied, met name maatregelen in verband met de bestrijding van BSE en mond- en klauwzeer (MKZ).

In verband met MKZ-bestrijding werd in het voorontwerp van begroting 2002 250 miljoen EUR opgenomen voor het Noodfonds voor veterinaire aandoeningen (B1-332). Omdat het in dat stadium erg moeilijk was de kosten in verband met de bestrijding van BSE en MKZ te beramen, heeft de Commissie voorgesteld een voorziening van 1 miljard EUR op te nemen om eventuele veterinaire (en marktgerelateerde) uitgaven te dekken.

In oktober 2001 is een bedrag van 400 miljoen EUR ten laste van de begroting 2001 overgemaakt naar het fonds, ter financiering van de voorschotten aan de vier lidstaten waar de ziekte zich heeft gemanifesteerd, in afwachting van verdere controles van de Commissie. Dit bedrag zal naar verwachting voor eind 2001 worden besteed, waardoor de kredietbehoeften voor 2002 afnemen.

De situatie blijft onzeker, en de Commissie moet voorzichtig blijven. Op basis van de gegevens die nu beschikbaar zijn, is de Commissie van mening dat in totaal 800 miljoen EUR beschikbaar moet worden gesteld voor de financiering van het aandeel van de Gemeenschap in de uitgaven van de lidstaten in verband met MKZ. Dit bedrag van 800 miljoen EUR omvat een zekere marge voor eventuele nieuwe gevallen, in het bijzonder in het VK. Omdat al 400 miljoen EUR ten laste komt van de begroting 2001, moet eenzelfde bedrag worden voorzien op de begroting 2002. Daarom stelt de Commissie voor, het bedrag van 250 miljoen EUR dat in het voorontwerp van begroting voor MKZ was opgenomen voor het noodfonds voor veterinaire uitgaven, met 150 miljoen EUR te verhogen. Er is geen reden om de speciale voorziening van 1 miljard EUR in het VOB te handhaven.

De Commissie benadrukt dat zij op dit moment geen definitieve cijfers kan geven over de kosten voor de bestrijding van MKZ die ten laste komen van de EU-begroting. De Commissie moet eerst de controles voltooien om na te gaan of de lidstaten zich aan de gemeenschapswetgeving hebben gehouden. Gezien het grote aantal dieren dat hierbij betrokken is, vergt dit de nodige tijd. De Commissie bevestigt echter dat zij ernaar streeft alle vastgestelde en in aanmerking komende kosten te dekken uit de kredieten die in de begrotingen 2001 en 2002 beschikbaar zijn.

Voor de andere maatregelen in het kader van hoofdstuk B1-33 stelt de Commissie voor om de kredieten van het voorontwerp van begroting te handhaven.

Hoofdstuk 37 - Goedkeuring van de rekeningen en verlaging/opschorting van voorschotten (+200 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: -700 miljoen EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: -500 miljoen EUR

Voor de goedkeuring van de rekeningen (post B1-3700) was in het voorontwerp van begroting een negatieve correctie van 600 miljoen EUR opgenomen, gebaseerd op de resultaten van de voorgaande begrotingsjaren. Gewoonlijk bestond de totale negatieve correctie voor een groot deel uit negatieve correcties in verband met de onderbesteding van de superheffing voor melk. De lidstaten hebben echter een aantal zaken aan het Hof van Justitie voorgelegd in verband met goedkeuringsbesluiten uit het verleden die betrekking hadden op deze superheffing, met name voor het deel van de correctie dat verband hield met de productie van producenten die voor de nationale rechter bestrijden dat de superheffing op hen van toepassing is. Uit de conclusie van de advocaat-generaal bleek dat de correcties niet hadden moeten worden toegepast op de niet-aangegeven heffingen voor deze betwiste gevallen. Daarom werd in juli 2001 de correctie in het kader van "ad hoc" besluit nr. 7 verlaagd, om correcties voor deze betwiste gevallen op te schorten. Als gevolg daarvan bedraagt de totale negatieve correctie voor het begrotingsjaar 2001 slechts 400 miljoen EUR in plaats van de in de begroting opgenomen 600 miljoen EUR.

Vanwege het bovenstaande en omdat het eindoordeel van het Hof nog wordt verwacht, wordt voorgesteld de negatieve correctie voor 2002 te verlagen tot -400 miljoen EUR.

Hoofdstuk 38 - Afzetbevordering (+10 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 66,8 miljoen EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 76,8 miljoen EUR

De start van het interne afzetbevorderingsprogramma voor rundvlees heeft in 2001 vertraging opgelopen. Voor 2002 is 5 miljoen EUR extra nodig om de uitgaven te dekken die in 2001 hadden moeten worden gedaan.

In 2001 werd voor het eerst het nieuwe systeem voor externe afzetbevordering toegepast, met nieuwe regels en goedkeuringsprocedures. De goedkeuring van programma's gebeurt in het laatste deel van 2001, waardoor zowel de uitgaven voor programma's van 2001 als de maatregelen die in 2002 worden genomen, ten laste komen van de begroting 2002. Daarom worden de kredieten met 5 miljoen EUR verhoogd.

Hoofdstuk 39 - Andere maatregelen (agromonetaire steun) (- 33 miljoen EUR)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 304 miljoen EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 271 miljoen EUR

Ten eerste is er de steun die is goedgekeurd volgens het oude systeem, van vóór de invoering van de euro. In het voorontwerp is de Commissie ervan uitgegaan dat Italië ongeveer de helft van de laatste tranche uit de begroting 2001 zou betalen, en de rest uit de begroting 2002. Omdat er vertraging is ontstaan, komt het gehele bedrag ten laste van de begroting 2002 (43 miljoen EUR).

De tweede soort steun werd uitgekeerd als compensatie voor inkomstenverlies als gevolg van de invoering van de euro en de gelijktijdige afschaffing van de "groene koersen" (de zogenaamde overgangsregeling). Recente gegevens wijzen erop dat de raming van de uitgaven in het voorontwerp van begroting nog steeds min of meer kloppen. In de nota van wijzigingen is 115 miljoen EUR opgenomen (in plaats van 120 miljoen EUR).

De derde soort agromonetaire steun valt onder het nieuwe systeem, dat alleen geldt voor de lidstaten die niet deelnemen aan de euro en dat is bedoeld ter compensatie van de lagere prijzen en/of directe steun (in nationale valuta) als gevolg van de waardestijging van hun valuta ten opzichte van de euro. De geraamde uitgaven dalen van 161 miljoen EUR in het voorontwerp van begroting tot 139 miljoen EUR in de nota van wijzigingen.

2.2. Subrubriek 1b: plattelandsontwikkeling

Hoofdstuk 40 - Plattelandsontwikkeling (ongewijzigd)

Kredieten in het voorontwerp van begroting: 4,595 miljard EUR

Kredieten na de nota van wijzigingen: 4,595 miljard EUR

Overeenkomstig Verordening 1750/2000 hebben de lidstaten hun uitgavenramingen voor 2002 op 30 september 2001 ingeleverd bij de Commissie. In het algemeen liggen deze ramingen boven het maximum van de financiële vooruitzichten voor deze subrubriek in 2002. De Commissie stelt daarom voor, in de begroting 2002 kredieten ter hoogte van het maximum op te nemen. Daarbij moet worden opgemerkt dat zij de kredieten in het voorontwerp van begroting ook al dit maximum bedroegen.

Hoewel de Commissie dus geen wijzigingen aanbrengt in het totaal van de kredieten, is de verdeling over de verschillende maatregelen op basis van de mededelingen van de lidstaten wel aangepast.

2.3. Wijzigingen in de nomenclatuur en in de begrotingstoelichting - schrapping van onderdelen

De Raad heeft nog geen besluit genomen over de hervorming van de rijstsector. De Commissie stelt voor om de twee nieuwe onderdelen die zij in hoofdstuk B1-10 (akkerbouwproducten) had ingevoerd voor de financiering van de nieuwe directe steun aan rijstproducenten, te schrappen. Het eerste onderdeel (B1-1048) heeft betrekking op kleine producenten, het tweede (B1-1059) op grote rijstproducenten.

De Commissie stelt verder voor om post B1-1514 (steun voor ananasconserven) te schrappen. Omdat deze maatregel alleen bedoeld is voor de Franse overzeese departementen, had de Commissie in het voorontwerp van begroting al voorgesteld deze kredieten over te boeken naar post B1-3201 - Andere maatregelen (Poseidom). Daarbij heeft zij echter verzuimd post B1-1514 te schrappen, hetgeen zij bij deze wil rechtzetten.

Tenslotte is, zoals hierboven is toegelicht, het in het voorontwerp van begroting opgenomen nieuwe onderdeel voor de speciale voorziening voor extra BSE/MKZ-behoeften (1 miljard EUR), overbodig geworden en kan worden geschrapt.

Geschrapte onderdelen:

- Post B1-1048 - Steun voor rijst

- Post B1-1059 - Steun voor rijst

- Post B1-1514 - Steun voor ananasconserven

- Post B0-4000 - Voorziening voor extra BSE/MKZ-behoeften

3. RUBRIEK 2: STRUCTURELE MAATREGELEN

3.1. Algemeen overzicht

3.1.1. Achtergrond

De vorige visserijovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en Marokko verviel op 30 november 1999. Vanaf dat moment waren 406 schepen en ongeveer 4300 vissers gedwongen hun activiteiten te staken. Op 7 december 2000 verzocht de Europese Raad van Nice de Commissie "om, met inachtneming van de financiële vooruitzichten, een specifiek actieprogramma voor te stellen voor de herstructurering van de communautaire vloot die zijn visserijactiviteiten in het kader van de vorige overeenkomst heeft uitgeoefend en de huidige steunregeling voor de inactiviteit van deze vloot te verlengen" [4].

[4] Document Sn 400/00 (conclusies van het Voorzitterschap), punt 59.

Sinds het verlopen van de vorige overeenkomst hebben de vissers overeenkomstig de desbetreffende regeling [5] een compensatie ontvangen met steun van het Financieringsinstrument voor de oriëntatie van de visserij (FIOV). Afgelopen voorjaar werden de onderhandelingen over een nieuwe visserijovereenkomst echter afgebroken. Omdat de betrokken schepen en vissers definitief niet meer in de Marokkaanse wateren konden vissen moest een omvangrijke omschakelingsoperatie op touw worden gezet.

[5] Artikel 16, lid 1, onder b) van Verordening (EG) 2792/1999 van de Raad.

Deze operatie was bedoeld als aanvulling op de maatregelen in het kader van de bestaande visserijprogramma's 2000-2006 met medefinanciering uit het FIOV en de sociaal-economische diversificatie van de kuststreken in het kader van de structuurfondsenprogramma's uit hoofde van doelstelling 1 voor de meest getroffen regio's. (Andalusië, Galicië, Canarische eilanden in Spanje en de Azoren in Portugal).

Overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad van Nice, heeft de Commissie op 18 juli 2001 haar goedkeuring gehecht aan een voorstel voor een verordening van de Raad waarin een specifieke maatregel wordt getroffen ter bevordering van de omschakeling van vaartuigen en vissers die tot in 1999 afhankelijk waren van de visserijovereenkomst met Marokko [6]. Dit voorstel, dat is gebaseerd op de artikelen 36 en 37 van het Verdrag, wordt momenteel behandeld in de Raad.

[6] Voorstel voor een Verordening van de Raad ter bevordering van de omschakeling van vaartuigen en vissers die tot in 1999 afhankelijk waren van de visserijovereenkomst met Marokko.

3.1.2. Geplande maatregelen

- De voorgestelde specifieke actie omvat de volgende maatregelen:

- sloop van vaartuigen en definitief gebruik van vaartuigen voor andere doeleinden dan visserij

- definitieve overbrenging van vaartuigen naar derde landen, ook in het kader van gemengde vennootschappen

- modernisering van vaartuigen

- omschakeling of vervroegde uittredingsregeling voor de vissers

Zoals vermeld in het ontwerp-voorstel en in overeenstemming met de doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid, moet ten minste 40% van het bedrag worden gebruikt voor de sloop van vaartuigen en het gebruik voor andere doeleinden dan visserij, mag ten hoogste 28% worden gebruikt voor de overbrenging van vaartuigen, gemengde vennootschappen en modernisering van vaartuigen, en moet ten minste 32% worden gebruikt voor sociaal-economische maatregelen.

3.1.3. Kosten van de specifieke actie

Op basis van de informatie in de door de Spaanse en Portugese autoriteiten ingediende plannen wordt geraamd dat 406 vaartuigen moeten worden gesloopt, naar derde landen overgebracht of gemoderniseerd en dat ongeveer 4300 vissers in aanmerking moeten komen voor omschakeling (in of buiten de visserijsector) of vervroegde uittreding.

Dankzij gedetailleerde gegevens over elk van de betrokken vaartuigen (leeftijd, tonnage en dus het referentiebedrag voor de slooppremie) en door de interventiepercentages toe te passen die voor de Structuurfondsen in de gebieden van doelstelling 1 gelden, rekening houdend met de tegelijk met de specifieke actie voorgestelde afwijkende bepalingen, wordt de communautaire bijdrage voor de omschakeling van alle vaartuigen en vissers geraamd op ongeveer 281 miljoen EUR.

Rekening houdend met de financiële middelen die reeds beschikbaar zijn in het kader van de FIOV-programma's voor 2000-06, heeft de Commissie voorgesteld dat de specifieke actie een maximale aanvullende communautaire bijdrage (bovenop het FIOV) zou omvatten van 197 miljoen EUR, d.w.z. ongeveer 70% van de totale gevraagde communautaire steun.

De volgende tabel geeft een indicatieve raming van de behoeften per maatregel voor beide betrokken landen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

* Communautaire steun

De verdeling van deze kredieten tussen Spanje en Portugal wordt berekend aan de hand van de lijst van vaartuigen die in het kader van de visserijovereenkomst met Marokko actief waren: 186,36 miljoen EUR (94,6%) voor Spanje en 10,64 miljoen EUR (5,4%) voor Portugal.

3.1.4. Wijze van steunverlening

Het voorgestelde bedrag van 197 miljoen EUR zal in één jaar (2002) in de Gemeenschapsbegroting worden vastgelegd. Er zal een voorschot worden betaald zodra de verordening is goedgekeurd (39,4 miljoen EUR in 2002), vervolgens zullen de daadwerkelijk gedane uitgaven worden vergoed, en ten slotte zal het saldo worden betaald, dat uiterlijk 30 juni 2004 moet worden aangevraagd.

Deze actie zal, wat het beheer betreft, bestaan uit twee structurele programma's (één voor Spanje, de andere voor Portugal), waarvoor de uitvoeringscriteria van het FIOV en de vigerende bepalingen inzake de Structuurfondsen gelden.

De geldende cofinancieringspercentages van het FIOV voor de maatregelen van de structurele programma's zullen worden toegepast. De voor de uitvoering van de Spaanse en Portugese structurele programma's door de lidstaten aangewezen beheersinstanties / betaalorganen zullen worden belast met de uitvoering van deze actie, met dezelfde verplichtingen en verantwoordelijkheden.

3.1.5. Budgettaire gevolgen

Voor de financiering van de specifieke actie uit de Gemeenschapsbegroting moet in het voorontwerp van begroting een nieuw begrotingsonderdeel (B2-200 N) in een nieuw hoofdstuk (B2-20) worden ingevoegd. Dit nieuwe begrotingsonderdeel zal vallen onder de activiteit "structuurbeleid" van het beleidsterrein "visserij" en zal de volgende kenmerken hebben:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Aangezien alle betrokken maatregelen voor steunverlening uit het FIOV in aanmerking zouden komen en de belangrijkste bepalingen van de verordeningen betreffende de Structuurfondsen en het FIOV zullen worden toegepast, moet het nieuwe begrotingsonderdeel worden gefinancierd in het kader van rubriek 2 van de financiële vooruitzichten. Overeenkomstig punt 10, vierde alinea, van het Interinstitutioneel Akkoord van 6 mei 1999 kan de financiering van specifieke uitgavenposten slechts met inachtneming van de te dien einde vastgestelde maxima geschieden.

Voor de structurele maatregelen wordt echter het maximumbedrag van de desbetreffende rubriek in de begroting opgenomen. Zoals zij bij de indiening van het voorstel aankondigde, stelt de Commissie tegelijk met deze nota van wijzigingen voor om in 2002 een beroep te doen op het flexibiliteitsinstrument en de desbetreffende kredieten voor dat doel aan rubriek 2 van de financiële vooruitzichten toe te wijzen (punt 24 van het Interinstitutioneel Akkoord).

VOORGESTELDE WIJZIGINGEN IN HET VOORONTWERP VAN BEGROTING

3.1.6. Wijzigingen in de nomenclatuur: toevoeging van een nieuw begrotingsonderdeel

Nieuwe titel: B2-2 N Andere specifieke structurele maatregelen

Nieuw hoofdstuk: B2-20 N Andere specifieke structurele maatregelen

Nieuw artikel: B2-200 N Specifieke maatregel ter bevordering van de omschakeling van vaartuigen en vissers die tot in 1999 afhankelijk waren van de visserijovereenkomst met Marokko

3.1.7. Vastleggings- en betalingskredieten in 2002 voor het nieuwe begrotingsonderdeel

Vastleggingskredieten: 197 000 000 EUR

Betalingskredieten: 39 400 000 EUR

3.1.8. Toelichting op het nieuwe onderdeel

Indicatief tijdschema voor de betalingen:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Dit krediet dient ter dekking van de specifieke actie ter bevordering van de omschakeling van vaartuigen en vissers die tot in 1999 afhankelijk waren van de visserijovereenkomst met Marokko.

Rechtsgrond

Voorstel voor een verordening van de Raad ter bevordering van de omschakeling van vaartuigen en vissers die tot in 1999 afhankelijk waren van de visserijovereenkomst met Marokko, COM (2001) 384 def. van 18.7.2001.

4. EXTERN BELEID: Internationale visserijovereenkomsten

De Commissie stelt voor het voorontwerp van begroting als volgt te wijzigen:

* Post B7-8000 (Internationale visserijovereenkomsten): 144 969 000 EUR aan vastleggingskredieten, een stijging van 24 298 000 ten opzichte van het VOB, en 148 321 000 aan betalingskredieten, een stijging van 21 900 000 ten opzichte van het VOB voor overeenkomsten die op 31 december 2001 van kracht zijn. In 2001 zijn vijf overeenkomsten verlengd (Comoren, Madagaskar, Kaapverdië, Guinee-Bissau en Mauritanië). Hoewel de VOB-raming enige ruimte voor stijgingen overliet, was geen rekening gehouden met de volledige gevolgen van een nieuwe overeenkomst met Mauritanië, die een stijging van 33 miljoen EUR ten opzichte van het vorige jaargemiddelde betekende. Tot deze stijging droeg een aantal factoren bij, niet in de laatste plaats de politieke weerslag van het feit dat de overeenkomst met Marokko niet werd verlengd. De vismogelijkheden werden ook verruimd, met name wat betreft bestanden van hoge waarde zoals schaaldieren, koppotigen en pelagische vissen. Ten slotte zijn de betalingskredieten van post B7-800 in totaal ongeveer 3,5 miljoen EUR hoger dan de vastleggingskredieten om bepaalde openstaande betalingen te kunnen verrichten.

* Anderzijds zijn de in de reserve opgenomen bedragen aanzienlijk verlaagd omdat veel van de onzekerheden die tijdens de opstelling van het VOB bestonden, zijn weggenomen. De nota van wijzigingen stelt voor in hoofdstuk B0-40 (voorzieningen) op te nemen: 43 824 000 EUR aan vastleggingskredieten, een daling van 104 543 500 ten opzichte van het VOB, en 43 505 000 EUR aan betalingskredieten, een daling van 104 862 500 ten opzichte van het VOB. Overeenkomstig de conclusies van de Raad van 25 april 2001 is duidelijk dat de aanvankelijk opgenomen 125 miljoen EUR voor de overeenkomst met Marokko niet nodig zullen zijn. Dit bedrag werd ook bij de eerste lezing in de Raad gehandhaafd om een marge voor mogelijke stijgingen in andere protocollen te creëren, te meer daar over de verlenging van enkele belangrijke overeenkomsten werd onderhandeld. Blijven nog over de overeenkomst met Equatoriaal-Guinea, die is opgeschort en dus voor 2002 in de reserve is opgenomen, en de verlengde overeenkomst met Senegal, waarvan de kosten voor 2001 stabiel waren en die voor 2002 in de reserve is opgenomen. De reserve moet ook rekening houden met het sluiten van nieuwe overeenkomsten; tot die met Gabon en Seychellen is reeds de aanzet gegeven, maar die met Senegal (zie boven), Guinee en vooral Angola moeten nog worden gesloten. Rekening houdend met de waarschijnlijke stijgingen, kan de reserve toch met ongeveer 104 miljoen EUR worden verlaagd.

De verlaging van de reserve beloopt 104 miljoen EUR, waarvan 24 miljoen EUR wordt toegewezen aan post B7-8000. Dit leidt tot een verlaging van het totale bedrag voor internationale visserijovereenkomsten (post B7-8000 en de reserve, hoofdstuk B0-40) met 80 miljoen EUR, waardoor de marge onder het maximum van rubriek 4 op ongeveer 128 miljoen EUR komt. De Commissie stelt de begrotingsautoriteit voor een marge van deze orde van grootte aan te houden met het oog op de onzekerheden op het gebied van het extern beleid en de potentiële behoeften in Azië en het Midden-Oosten.

5. OVERZICHTSTABEL VOLGENS DE FINANCIËLE VOORUITZICHTEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(*) inclusief 167 miljoen EUR aan bijdragen van het personeel aan de pensioenregeling, overeenkomstig voetnoot 2 in de tabellen van de financiële vooruitzichten en het financieel kader voor de EU21 die zijn gehecht aan het IIA van 6.5.1999.

(**) na gebruik van het flexibiliteitsinstrument voor 200 miljoen EUR aan vastleggingskredieten.