5. 6. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 139/23 
het voorgestelde informatie- en communicatiesysteem 
voor de bosbouw goed te laten functioneren, om de 
markt van bosbouwprodukten op een rationele manier 
te kunnen organiseren en om de ontwikkeling van 
plattelandsgebieden — met name in bergstreken — op 
een geïntegreerde manier te kunnen aanpakken. 
5.25.2. Op tal van terreinen zou onderzoek moeten 
worden verricht, maar de volgende gebieden verdienen 
prioriteit: 
— bosbouwtechnieken i.v.m. de diverse gebruiksmoge­
lijkheden van bossen en bosbouwprodukten, 
— genetische verbetering van bomen en planten en 
stimulering van genetic engineering, 
— technieken voor het analyseren van het bosmilieu, technieken voor het analyseren van milieuvervuiling 
en voor het beschermen van de bossen tegen derge­
lijke gevaren, 
maatregelen op fytosanitair gebied, 
bescherming tegen bosbranden, 
economische analyse van de bosbouw- en de hout­
sector, 
economische evaluatie van de talrijke functies van 
het bos, 
organisatie van de vraag naar en het aanbod van 
bosbouwprodukten, 
mechanisatie in de bosbouwsector, 
houttechnologie. 
Gedaan te Brussel, 30 maart 1989. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE 
Advies over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de procedures 
voor het plaatsen van opdrachten door diensten voor water- en energievoorziening en 
vervoerdiensten (l) 
(89/C 139/08) 
De Raad van de Europese Gemeenschappen heeft op 24 oktober 1988 besloten, overeenkom­
stig artikel 100 A van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap 
het Economisch en Sociaal Comité advies te vragen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 1 maart 1989 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Kaaris. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 264e zitting (vergadering van 31 maart 
1989) het volgende advies uitgebracht, dat met 95 stemmen vóór, 23 stemmen tegen, bij 16 
onthoudingen is goedgekeurd (hoofdelijke stemming). 
Het Comité stemt in met de door de Commissie inge­
diende voorstellen tot liberalisering van de markt voor 
overheidsopdrachten in de uitermate belangrijke, maar 
tot dusver uitgesloten sectoren. Het verbindt hieraan 
de volgende opmerkingen. 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. Het stemt het Comité tevreden dat de Commissie 
na lang beraad en overleg met de betrokken sectoren 
uiteindelijk haar definitieve voorstellen heeft ingediend 
om de EG-wetgeving met betrekking tot overheidsop-
(]) PB nr. C 319 van 12. 12. 1988, blz. 2. drachten voor leveringen uit te breiden tot alle branches 
uitgezonderd de defensiesector. In de markt voor over­
heidsopdrachten die onder de EG-procedures vallen, 
gaat ongeveer 250 miljard Ecu om. De potentiële be­
sparingen als gevolg van liberalisering van deze markt 
zijn enorm, maar moeilijk in bedragen uit te drukken. 
Zeker is echter dat het statisch rechtstreeks han­
delseffect als gevolg van toegenomen importpenetratie 
(uitgaande van de veronderstelling dat de penetratie op 
de overheidsmarkt dezelfde omvang zal bereiken als in 
de particuliere sector) van minder belang zal zijn dan het 
concurrentie-effect (reorganisatie ter verbetering van 
inefficiënte structuren) en het herstructureringseffect 
(betere benutting van de produktiecapaciteit, fusies 
enz.). Met deze voorstellen wordt beoogd, de concur-
Nr. C 139/24 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 5. 6. 89 
rentie in deze sector te intensiveren door een doorzich­
tige situatie te scheppen en d.m.v. voorschriften voor 
publikatie en informatie een onmisbaar kader te bieden 
waarbinnen de marktkrachten hun werk kunnen doen. 
1.2. Het Comité kan, evenals in zijn advies over de 
richtlijn inzake openbare werken (*), instemmen met de 
in de voorgestelde richtlijn gemaakte keuze voor een 
marktgerichte benadering. Aangezien de juridische 
status van aanbestedende diensten van land tot land 
kan verschillen, dient als relevant criterium voor EG-
regeling te gelden dat de aanbestedende dienst een over­
heidsinstelling is of al dan niet speciale of exclusieve 
rechten bezit. Wel is het Comité attent op de sociale 
risico's die de betrokken leveranciers als gevolg van de 
algemene liberalisering van de openbare aanbestedingen 
lopen. Daarom dienen gelijke kansen te worden gega­
randeerd. 
1.2.1. De Commissie dient een oplossing te vinden 
voor de problemen die voortvloeien uit het feit dat de 
aanbestedende diensten in de lid-staten een uiteenlopen­
de mate van concentratie te zien geven. Zo zou het feit 
dat de elektriciteitsdistributie in Frankrijk en Italië bij 
één bedrijf is gecentraliseerd, tot gevolg kunnen hebben 
dat de markt veel sterker zal worden geopend dan in 
andere lid-staten. 
1.2.2. Evenzo zou het uitsluiten van secundaire acti­
viteiten van aanbestedende diensten tot een ongegronde 
scheeftrekking van de situatie leiden. Deze mogelijkheid 
dient dus te vervallen. 
1.2.3. Ook zou de richtlijn van toepassing moeten 
zijn op ondernemingen die als gevolg van een concessie 
voor het verrichten van een dienst van openbaar nut 
een feitelijk monopolie hebben op een gebied waarop 
die concessie echter geen betrekking heeft (b.v. produk-
tie van elektriciteit bij een distributieconcessie). 
1.3. Het Comité is voor deze marktgerichte benade­
ring te vinden. Wel meent het dat de voorstellen van 
de Commissie in een aantal opzichten strakker dienen 
te worden opgezet, omdat de doelen die zij zegt na te 
streven, anders niet kunnen worden bereikt. 
1.4. Of de liberalisering van de aanbestedingspro­
cedure positief effect zal sorteren, is in essentiële mate 
ook afhankelijk van de vraag of de concurrentie tussen 
de ondernemingen in bedoelde sectoren goed functio­
neert. Door middel van een actief mededingingsbeleid 
(gebruikmaking van de artikelen 85 en 86 EEG-Verdrag) 
en door spoedige goedkeuring van een efficiënte veror­
dening inzake fusiecontrole moet worden verhinderd 
dat afzonderlijke ondernemingen in hun respectieve 
marktsegment een machtspositie innemen en te hoge 
prijzen kunnen vragen. 
(!) PB nr. C 319 van 30. 11. 1987. Nochtans mag de betrokken ondernemingen niets in de 
weg worden gelegd naar een zodanige omvang te 
streven dat zij volledig aan de internationale concurren­
tie kunnen deelnemen. 
1.5. De onder de richtlijn vallende openbare bedrij­
ven verrichten in opdracht van de staat in-
frastructuurtaken. De aanleg, de verdere ontwikkeling 
en de exploitatie van infrastructuurvoorzieningen is niet 
in de laatste plaats uit het oogpunt van het regionaal 
beleid van grote betekenis. De uitvoering van deze 
beleidstaken mag volgens het Comité niet door het 
openen van de markten voor overheidsopdrachten wor­
den doorkruist. 
1.6. Veel openbare bedrijven concurreren (incl. sub-
stitutieconcurrentie) met particuliere ondernemingen, 
die ten dele niet onder deze richtlijnen vallen. Te­
gengegaan moet worden dat al te bureaucratische aan­
bestedingsprocedures de concurrentiepositie van open­
bare bedrijven nog verder aantast. De Commissie dient 
voorts in elk individueel geval na te gaan of de nage­
streefde liberalisering van de markt voor overheidsop­
drachten wellicht beter d.m.v. efficiënte transparantie 
bij kleinere opdrachten kan worden bereikt. 
2. Procedures 
2.1. Alleen met een strikte EG-wetgeving waaraan 
strak de hand wordt gehouden en die geen voorkeurs­
behandelingen toelaat, kan een situatie worden gescha­
pen waarbij economische overwegingen doorslag­
gevend zijn bij aankoopbeslissingen. 
2.2. Evenals in de eerdere richtlijnen inzake aanbe­
stedingsoverheidsopdrachten voor leveringen en voor 
de uitvoering van werken, wil de Commissie de aanbe-
steders voorschrijven dat zij zich bij de gunning houden 
aan de criteria „economisch voordeligste aanbieding" 
dan wel „alleen de laagste prijs". Het Comité kan zich 
hiermee verenigen. Evenzo heeft de Commissie altijd 
met name gestreefd naar terugdringing van de aanbe­
stedingsprocedure via onderhandelingen (d.w.z. dat 
geen concurrerende offertes worden ingewacht) ten ein­
de omzeiling van de EG-aanbestedingsregels tegen te 
gaan. Het Comité vraagt zich af of dit principe niet 
ook op de tot dusver uitgesloten sectoren zou moeten 
worden toegepast, en plaatst een vraagteken bij het 
argument op grond waarvan de Commissie de keuze 
t.a.v. de aanbestedingsprocedure wil vrijlaten, nl. dat 
er behoefte bestaat aan bijzondere flexibiliteit t.a.v. de 
tot dusver uitgesloten sectoren. Er zou haars inziens 
rekening moeten worden gehouden met het „specifieke 
karakter" van deze sectoren, d.w.z. dat zij „hierin ver­
schillen van de in wezen administratieve instanties die 
typisch het voorwerp van de bestaande richtlijnen vor­
men dat zij een economische of industriële taak vervul­
len. De Commissie hanteert dit als een van de hoofdar­
gumenten voor de door haar gekozen „flexibele benade­
ring". Het belangrijkste verschil tussen de tot dusver 
uitgesloten sectoren en de andere — en tevens de reden 
waarom deze sectoren van de aanvang af uitgesloten 
werden van de richtlijnen met betrekking tot over­
heidsopdrachten — is van politieke aard. De lid-staten 
beschouwden deze markt namelijk als van aanzienlijk 
groter economisch en industrieel belang. Het voorwend-
5. 6. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 139/25 
sel om deze markt niet open te stellen was, zoals de 
Commissie zelf stelt, van juridische aard: „De voor­
naamste reden om de betrokken sectoren uit te sluiten, 
was dat een bepaalde activiteit soms in de ene staat 
aan een overheidsorgaan, in een andere staat aan een 
particulier bedrijf en in nog een andere staat tegelij­
kertijd aan lichamen van beiderlei aard is toe­
vertrouwd." 
2.3. De EG-wetgeving heeft betrekkelijk weinig ef­
fect op de betrokken markt gehad juist omdat, zoals 
ook in het Cecchini-verslag staat, „er te veel manieren 
zijn om de voorschriften te omzeilen of de keuze van 
de leverancier bij de beoordeling van de offertes te 
beïnvloeden". Tot dusver hebben leveranciers niet de 
moeite genomen om concurrerende offertes in te dienen 
omdat zij dat niet als produktief beschouwen. De aanbe­
stedende dienst kan zich immers te gemakkelijk aan een 
eerlijke offertevergelijking onttrekken. 
2.4. Van cruciaal belang is, in welke mate de voorge­
stelde richtlijn aan dit probleem tegemoet zal komen, 
aangezien het resultaat van het EG-beleid inzake over­
heidsopdrachten uiteindelijk van de geloofwaardigheid 
van de richtlijn afhangt. 
2.5. Het Comité vraagt zich af of de in de voorgestel­
de richtlijnen neergelegde aanbestedingsprocedures te 
soepel zijn om de aankoopbeslissingen van de aanbe­
stedende diensten te kunnen vrijwaren tegen politieke 
invloed, en daarom de gewenste volledige importpene­
tratie op de betrokken markt, zoals hierboven bedoeld, 
wellicht niet zullen bewerkstelligen. De oorzaak daar­
van is eenvoudig vast te stellen: aanbestedende diensten 
hebben volgens de ontwerp-richtlijn de vrije hand bij 
het kiezen van de aanbestedingsprocedure, een aanmer­
kelijk soepeler systeem dus dan de regeling die in de 
richtlijnen inzake overheidsopdrachten voor leveringen 
en uitvoering van werken is vastgelegd. 
2.6. Terwille van de doorzichtigheid zijn aanbe­
stedende diensten verplicht, tevoren een oproep tot 
inschrijving te publiceren met vermelding van de voor 
de gunning gehanteerde criteria. Ook zijn zij verplicht, 
gegevens te bewaren en statistische rapporten te ver­
schaffen. Alles bij elkaar genomen zijn dit geen al te 
zware verplichtingen, zeker nu de voorschriften t.a.v. 
de oproep tot inschrijving zo soepel zijn dat deze voor­
schriften inhoudsloos worden. Als oproep tot inschrij­
ving kan b.v. de periodieke indicatieve aankondiging 
gelden die aanbestedende diensten eens per jaar moeten 
opstellen om hun toekomstplannen bekend te maken. 
Hierbij moet worden bedacht dat deze periodieke aan­
kondigingen slechts betrekking hoeven te hebben op 
„voorgenomen" contracten, een werkelijk zeer „soe­
pel" te noemen begrip. 
2.7. Ingeval aanvullende werken worden gepland, 
hoeven werken die in een periodieke aankondiging zijn 
opgenomen, niet in de periode waarvoor die aankon­diging geldt, te worden uitbesteed, maar kunnen zij in 
de aankondiging van het volgende jaar worden opge­
nomen. 
2.8. Daar komt dan nog bij dat de informatie die in 
deze periodieke aankondiging moet worden vermeld, 
veel minder gedetailleerd hoeft te zijn dan hetgeen is 
vereist bij de openbare en de niet-openbare procedure, 
of de procedure via onderhandelingen, en b.v. niet de 
nodige gegevens ten aanzien van technische specificaties 
of normen hoeft te bevatten. 
2.9. Het Comité vindt het een goede zaak dat bij 
ongewoon gunstige offertes niet slechts een schriftelijke 
toelichting op afzonderlijke onderdelen kan worden 
verlangd, maar ook mag worden geïnformeerd of de 
aanbieder van overheidswege subsidies ontvangt. Wel 
wordt betwijfeld of de Commissie over volledige infor­
matie m.b.t. subsidies beschikt. 
2.10. Volgens het Comité moet nog eens worden 
nagedacht over de door de Commissie voorgestelde 
minimumbedragen (200 000 Ecu voor opdrachten voor 
leveringen, 5 miljoen Ecu voor opdrachten voor de 
uitvoering van werken. Bepalend voor de vaststelling 
van deze grenswaarden moet de totale waarde van de 
geregistreerde opdrachten en niet het aantal opdrachten 
zijn, om te verhinderen dat de procedure onnodig bu­
reaucratisch wordt. 
3. Sancties 
3.1. Het Comité dringt erop aan dat de richtlijn 
inzake de toepassing van de EG-voorschriften op over­
heidsopdrachten, die op dit moment bij de Raad aan­
hangig is, zo spoedig mogelijk op de thans voorgestelde 
richtlijn wordt toegepast. Het uitvaardigen van EG-
voorschriften blijft een zinloze bezigheid als de naleving 
ervan niet kan worden afgedwongen. Het Comité be­
schouwt een uitvoeringsrichtlijn onontbeerlijk voor de 
voltooiing van een werkelijke interne markt voor over­
heidsopdrachten, zoals het heeft verklaard in het met 
algemene stemmen goedgekeurde advies over bedoelde 
richtlijn, en herhaalt hier dat het volgende geboden is: 
— de Commissie dient samen met de lid-staten unifor­
me voorschriften uit te werken met betrekking tot 
termijnen, hoogte van de boetes en administratieve 
procedures, zonder te wachten tot de desbetreffende 
richtlijn is vastgesteld, 
— de Commissie moet over dezelfde bevoegdheden 
beschikken om sancties op te leggen als waarover 
de nationale autoriteiten op grond van de uitvoe­
ringsrichtlijn zullen beschikken, zoals ook het geval 
is bij de mededingingsbepalingen van artikel 87, 
lid 2, van het Verdrag. 
3.2. In ieder geval acht het Comité het wenselijk 
dat geschillen rond de materie van de onderhavige 
richtlijnen aan een op EG-niveau op te richten arbitrage­
commissie worden voorgelegd, met de mogelijkheid 
van beroep, teneinde stelselmatig gebruik van de logge 
Nr. C 139/26 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 5. 6. 89 
beroepsprocedure voor het Hof van justitie (en zeker 
ook voor het Gerecht van eerste aanleg) te vermijden. 
4. Uitzonderingen 
4.1. Het Comité verzoekt de Commissie het aantal 
afwijkingen in de richtlijn tot een minimum te beperken. 
Ontheffingen zouden slechts bij hoge uitzondering mo­
gen worden gegeven; geeft de Commissie namelijk een­
maal aan de druk van een bepaalde sector toe, dan 
zullen de andere sectoren (overigens terecht) niet achter­
blijven. De ervaringen heeft geleerd, dat de richtlijn in 
dat geval elke aanspraak op doelmatigheid verliest. 
4.1.1. Het aantal afwijkingen moet dus worden be­
perkt, maar wel dienen de specifieke kenmerken van 
iedere sector grotere aandacht te krijgen. 
Wordt op sectoren met zeer uiteenlopende objectieve 
kenmerken van technische en bestuurlijke aard een zelf­
de procedure toegepast, dan kan zulks een rendabele 
en adequate bedrijfsvoering onmogelijk maken. 
Dit geldt voor de energiesector en met name voor de 
sector koolwaterstoffen, waarvoor het Comité een ad 
/joc-richtlijn noodzakelijk acht. Deze oplossing zal de 
daadwerkelijke liberalisering van de markten ten goede 
komen, een doel dat ook de Commissie voor ogen staat. 
4.2. Het Comité is van mening dat de argumenten 
voor de vrijstelling in het voorstel niet over de gehele 
lijn consistent zijn met de in artikel 2 vervatte algemene 
uitgangspunten voor de toepassing van de richtlijn. De 
voorgestelde richtlijn regelt een aantal uitzonderings­
gevallen waarin aanbestedende diensten niet zijn gebon­
den aan de EG-voorschriften voor overheidsopdrach­
ten, b.v. waar het gaat om levering van water, energie 
en brandstof voor de energieproduktie, bepaalde bus­
vervoerdiensten, het onderhouden van veerdiensten op 
zee, de verwerking, het transport en de distributie van 
aardolieprodukten, het onderhouden van luchtvervoer­
diensten enz. Deze gebieden vertegenwoordigen een 
aanzienlijk economisch belang, terwijl in sommige ge­
vallen de argumenten hiervoor, zoals de Commissie zelf 
toegeeft, twijfelachtig zijn. 
4.2.1. Veerdiensten op zee b.v. worden uitgesloten 
omdat „zeevervoer in zijn algemeenheid een sector is 
waar de meeste, maar niet alle, maatschappijen in par­
ticuliere handen zijn". Maar in de benadering van de 
Commissie is het criterium particulier of overheidsei-
gendom niet meer relevant: in plaats daarvan geldt als 
criterium dat de aanbestedende dienst een openbaar nut 
dient dan wel speciale of exclusieve rechten geniet. 4.2.2. Luchtvaartmaatschappijen worden uitgesloten 
hoewel deze zich bewegen op een sterk gereguleerd 
terrein, beperkte mogelijkheden hebben hun routes te 
kiezen en afhankelijk zijn van overheidsvergunningen. 
De reden voor uitsluiting is, dat zij „vaak rechtstreeks, 
zij het met zekere beperkingen, in concurrentie zijn met 
elkaar". 
4.2.3. Dergelijke criteria zijn uiteraard te vaag en te 
onnauwkeurig om van nut te kunnen zijn; het Comité 
verzoekt de Commissie dan ook zich consequent te 
houden aan de criteria die zij zelf voorstelt, t.w. dat het 
om openbare diensten moet gaan of om diensten die 
speciale of exclusieve rechten genieten. 
4.2.4. Het Comité heeft vernomen dat de aankoop 
van energie en brandstof van de onderhavige richtlijn 
is uitgesloten en in een andere richtlijn zal worden 
geregeld. Dit laatste is uitermate belangrijk, omdat de 
interne markt betrekking heeft op alle produkten en 
diensten en dan energie niet kan uitsluiten. 
4.3. In verband met de regionale problemen van de 
Gemeenschap stelt het Comité voor, offertes van onder­
nemingen uit regio's met structuurproblemen een voor­
keursbehandeling te geven. Naar analogie met de rege­
ling inzake derde landen zou bij gelijke prijs voorrang 
moeten worden gegeven aan de inschrijving welke af­
komstig is uit een EG-regio die volgens de verordenin­
gen inzake de structuurfondsen onder de doelstellingen 
1 (regio's met een ontwikkelingsachterstand) en 2 (re­
gio's met ernstige industriële achteruitgang) vallen. 
5. Transparantie 
5.1. Het Comité acht doorzichtigheid een zaak van 
groot belang. In 1986 heeft het er al op aangedrongen 
dat de niet in aanmerking gekomen aanbieders het recht 
krijgen te informeren wie een opdracht is gegund en 
tegen welke prijs. Daarbij werd voorgesteld, in de gepu­
bliceerde aankondiging van geplaatste opdrachten de 
naam van een contactpersoon te vermelden, zodat po­
tentiële onderaannemers/toeleveranciers gemakkelijker 
toegang tot de gewenste informatie krijgen. 
5.2. Het Comité vraagt de Commissie, artikel 15 van 
het richtlijnvoorstel opnieuw te formuleren om zijn 
visie op de voor EG-richtlijnen vereiste doorzichtigheid 
hierin te verwerken. 
53. Volgens artikel 15.2 zou de bescherming van 
de rechtmatige commerciële belangen van particuliere 
ondernemingen een voldoende reden zijn om de identi­
teit van een gecontracteerde onderneming of het bedrag 
van de inschrijving niet bekend te maken. Dit acht 
het Comité volkomen onaanvaardbaar, want hierdoor 
wordt de publikatie van aankondigingen van geplaatste 
opdrachten een zinloze bezigheid. De commerciële be­
langen van succesvolle aanbieders behoeven niet door 
geheimhouding te worden beschermd. Doorzichtigheid 
5. 6. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 139/27 
is maar een geringe prijs die voor het verkrijgen van een 
overheidsopdracht moet worden betaald. De afgewezen 
aanbieders hebben er echter een rechtmatig belang bij 
te weten wat de marktprijs is en waar zij voor onderaan­
nemingscontracten terecht kunnen. 
5.4. Er is geen behoefte aan specifieke richtlijn-
passages die de mogelijkheid bieden om de juiste waarde 
van de opdracht aan het oog te onttrekken. De mo­
delaankondiging in bijlage 15 geeft al de mogelijkheid 
om de minimum- en de maximumprijs (en dus niet de 
juiste prijs) te vermelden. 
5.5. Blijkens artikel 15.3 zouden de gunningsaan­
kondigingen binnen 48 dagen moeten worden verzon­
den. Deze bepaling holt de publikatieplicht uit en is 
strijdig met de belangen van de abonnees van het Pu­
blikatieblad en de databank van Tenders Electronic 
Daily (TED). Het is niet in te zien waarom de aankon­
diging van geplaatste opdrachten niet op de dag na de 
gunning van een opdracht zou worden verzonden. 
5.6. Ook moet worden vermeden dat sommige onder 
de richtlijn vallende instanties trachten onder deze richt­
lijn uit te komen door vóór de inwerkingtreding hiervan 
zonder gegronde reden t.o.v. bepaalde bevoorrechte 
leveranciers verplichtingen op zeer lange termijn aan te 
gaan. In de richtlijn dient te worden bepaald dat derge­
lijke verbintenissen kunnen worden herzien en dat de 
tijdsduur hiervan kan worden ingekort. 
6. Sociale dimensie 
6.1. In artikel 20 van de oorspronkelijke richtlijn van 
1976 inzake leveringen en in artikel 23 van de richtlijn 
uit 1971 inzake uitvoering van werken zijn een aantal 
criteria genoemd op grond waarvan gegadigden kunnen 
worden uitgesloten van deelname aan overheidsop­
drachten, onder andere wegens het niet voldoen aan 
verplichtingen zoals het betalen van sociale premies en 
belastingafdrachten. 
6.2. Het Comité verzoekt de Commissie duidelijk 
te maken dat gelijksoortige bepalingen op de in dit 
richtlijnvoorstel bedoelde sectoren van toepassing zijn, 
en geeft in overweging het richtlijnvoorstel aan te pas­
sen, om ervoor te zorgen dat de sociale wetgeving en de 
ca.o.'s op alle niveaus van de betrokken onderneming 
worden gerespecteerd en dat offertes die niet aan deze 
primaire vereisten voldoen, niet in aanmerking worden 
genomen. 
6.3. De liberalisering van de aanbestedingsprocedure 
in de hiervoor aangewezen sectoren is een duidelijk 
voorbeeld van het dereguleringsstreven dat de Commis­
sie bij de verwezenlijking van de Europese interne markt 
voor ogen staat. Economische liberalisering is alleen 
aanvaardbaar indien de noodzakelijke begeleidende 
maatregelen op het gebied van het sociaal en het werk­
gelegenheidsbeleid worden genomen. 6.3.1. Het herstructureringsproces zou door groei-
verhogende macro-economische maatregelen met po­
sitieve werkgelegenheidseffecten moeten worden bege­
leid. Het Comité herinnert in dit verband aan het ver-
slag-Cecchini, waaruit blijkt dat de werkgelegenheid 
over het geheel genomen maar weinig zal toenemen en 
in de eerste jaren zelfs zal teruglopen indien de landen 
geen flankerende macro-economische maatregelen ne­
men om de investeringen te bevorderen. 
6.3.2. Enkele sectoren die tot dusverre door de natio­
nale aanbestedingsprocedures waren beschermd (le­
veringen), stonden in geringere mate bloot aan inter­
nationale concurrentie. Dit heeft tot minder innoveren­
de procédés en produkten, maar ook tot overcapaciteit 
geleid. De produktiestructuren in de EG zijn in bedoelde 
sectoren daarom niet homogeen. De noodzakelijke her­
structurering mag echter niet té plotseling plaatsvinden, 
omdat anders de gevolgen voor de werkgelegenheid 
wellicht niet te overzien zijn. Met dit probleem hebben 
vooral enkele oude industriegebieden van Europa te 
maken, waar de toch al moeilijke situatie nog zal verer­
geren. In de mededeling van de Commissie wordt gewe­
zen op het in vergelijking geringe aantal aanbieders in 
bedoelde sectoren in de Verenigde Staten. Dit kan echter 
niet worden beschouwd als voorbeeld dat tot navolging 
strekt. 
6.3.3. De liberalisering van de aanbestedingspro­
cedures in bedoelde sectoren zou daarom vergezeld 
moeten gaan van maatregelen op het terrein van de 
economische en de structuurpolitiek. In de bijzonder 
met moeilijkheden kampende sectoren dienen door Eu­
ropese bedrijfstakcommissies mogelijke ideeën voor 
structuuraanpassing te worden uitgewerkt. De be­
drijfstakcommissies moeten in het verlengde van de 
sociale dialoog functioneren en zijn samengesteld uit 
vertegenwoordigers van sociaal-economische belangen 
en van de Commissie. 
6.3.4. Wat de medewerking van de Gemeenschap 
betreft, lijkt het voor de hand te liggen dat bij ernstige 
structuurproblemen de structuurfondsen kunnen wor­
den ingeschakeld. 
7. De externe dimensie 
De bepaling van de oorsprong van goederen en diensten 
— al of niet binnen de Gemeenschap — aan de hand 
van de toegevoegde waarde is een uitermate politieke 
kwestie en gaat de reikwijdte van deze richtlijn te 
buiten. 
Het Comité meent echter dat artikel 24 van vitaal belang 
is voor de landen van de Europese Vrijhandelsassociatie 
(EVA). Het verzoekt de Commissie om onmiddellijk 
onderhandelingen te beginnen met deze landen om te 
voorkomen dat deze maatregel ongewild negatieve ge­
volgen zou hebben voor de handelsintegratie binnen 
Europa in breder verband. 
De Gemeenschap dient uiteraard t.o.v. leveranciers uit 
derde landen de bestaande en de toekomstige voor­
schriften van de Algemene Overeenkomst betreffende 
tarieven en handel (GATT) in acht te nemen. Daarnaast 
Nr. C 139/28 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 5. 6. 89 
is het zeer gewenst dat zij op de niet door de GATT 
bestreken gebieden van geval tot geval onderhandelin­
gen begint over wederkerigheidsovereenkomsten of al­
thans over overeenkomsten waarin de voordelen even­
wichtig worden gespreid. 
Het Comité stemt in beginsel in met de voorgestelde 
regeling t.o.v. derde landen. Wel dient de 50%-regeling 
voor de beoordeling van de local content door een 
60%-regeling te worden vervangen. Tevens dienen de 
uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling apart op hun 
waarde te worden beoordeeld en eveneens aan genoem­
de 60%-regeling te worden onderworpen. EG-leverin-
gen mogen bij gelijke prijs geen voorrang hebben t.o.v. 
leveringen uit landen in Afrika, het Caribische gebied 
en de Stille Oceaan (ACS). 
8. Diverse uitvoeringsvoorschriften 
8.1. Aangezien de onder de richtlijn vallende aanbe­
stedende diensten volgens een complex criterium wor­
den gedefinieerd, zou het aanbeveling verdienen als 
de Commissie een nauwkeurige lijst van de betrokken 
instanties zou uitwerken en zou aangeven om welke 
leveringen en werkzaamheden het gaat. Zij zou deze 
lijst op gezette tijden (b.v. eenmaal per jaar) moeten 
bijwerken. 
8.2. De aangegeven datum voor de inwerkingtreding 
van de richtlijnen (i.c. 1 maart 1990) zal waarschijnlijk 
Gedaan te Brussel, 31 maart 1989. niet kunnen worden gehaald, daar de nationale par­
lementen tijd nodig hebben om de uit de richtlijnen 
voortvloeiende nationale wetgeving te behandelen en 
goed te keuren. 
Het Comité stelt daarom voor, in artikel 31 te bepalen 
dat de richtlijn twaalf maanden na de goedkeuring 
ervan door de Raad in werking treedt. 
9. Conclusies 
9.1. Het Comité vraagt zich af of een richtlijn met de 
voorgestelde aanbestedingsprocedures, zonder richtlijn 
met controle- en sanctiebepalingen om ervoor te zorgen 
dat EG-voorschriften in acht worden genomen, en met 
belangrijke uitzonderingsmogelijkheden, het beoogde 
resultaat wel kan bewerkstelligen. Om het geheel meer 
tanden te geven en de door de Commissie in het vooruit­
zicht gestelde doeleinden te kunnen verwezenlijken, 
zouden de volgende wijzigingen moeten worden aange­
bracht: 
— alle sectoren waarin overheidsbedrijven of bedrijven 
met speciale of exclusieve rechten actief zijn, dienen 
onder de richtlijn te vallen, met de mogelijkheid van 
herziening na inwerkingtreding van de richtlijn, 
— de periodieke indicatieve aankondiging moet als 
oproep tot inschrijving komen te vervallen, 
— de nalevingsrichtlijn dient met de door het Comité 
voorgestelde wijzigingen, na aanpassing hiervan 
eveneens te gelden voor de tot dusver uitgesloten 
sectoren. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE 
5. 6. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 139/29 
BIJLAGE 1 
bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité 
De volgende aanwezige of vertegenwoordigde leden hebben vóór het advies gestemd: 
De dames en heren: Amato, Arets, Bagliano, Beretta, Berger, Bernasconi, Bleser, Boddy, Boisserée, Bredima 
Savopoulou, Breyiannis, Calvet Chambon, Carroll, Ceballo Herrero, Christie, Dassis, Delhoménie, Della 
Croce, Dodd, Donck, Drilleaud, van Eekert, Etty, Eulen, Forgas, Freeman, Fresi, Gayetot, Germozzi, 
Geuenich, Giacomelli, Gomez Martinez, Green, Hörsken, Houthuys, Hovgaard Jakobsen, Jenkins, Kaaris, 
Kazazis, Kenna, Kirchfeld, Kitsios, Laca Martin, Landaburu, Lappas, Liverani, Luchetti, Maddocks, Margot, 
Marvier, Meyer Horn, Morales, Moreland, Muhr, Muller, Muniz Guardado, Murphy, Nielsen B., Nielsen 
P., Nierhaus, Noordwal, Pardon, Pearson, Pelletier, Petersen, Petropoulos, Poëton, Polyzos, Pronk, Proumens, 
Quevedo Rojo, Raftopoulos, Roseingrave, Saiu, Salmon, Santillan Cabeza, Schade-Poulsen, Schmitz, 
Schnieders, Schnitker, Schoepges, Serra Caracciolo, Smith A. R., Smith L. J., Speirs, Spijkers, Staedelin, 
Strautë, Tukker., Vallejo Calderon, Vanden Broucke, Velasco Mancebo, Vercellino, Whitworth, Zufiaur 
Narvaiza. 
De volgende aanwezige of vertegenwoordigde leden hebben tegen het advies gestemd: 
De dames en heren: Arena, Ataide, Beltrami, Ceyrac, Clavel, Collas, Corell Ayora, Coyle, Decaillon, Frandi, 
Gardner, Gredal, Haas, Hagen, Hancock, Mainetti, de Normann, Panizo Arcos, Perrin-Pelletier, Solari, 
Storie-Pugh, Tixier, Wagner. 
De volgende aanwezige of vertegenwoordigde leden hebben zich van stemming onthouden: 
De dames en heren: Aparicio Bravo, Aspinall, Bento Goncalves, Lobo Brandao R. Cal, Campbell, Cavazzuti, 
Doornbos, Larsen, Löw, Lustenhouwer, Orsi, Proenca, Rangoni-Machiavelli, Ribière, Riera-Marsa, Romoli. 
BIJLAGE 2 
bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité 
De volgende, overeenkomstig het reglement van orde ingediende wijzigingsvoorstellen zijn tijdens de beraadsla­
gingen verworpen: 
Paragraaf 4.1 
De volgende paragraaf 4.1 bis toevoegen: 
„Met name voor de sector koolwaterstoffen dient overigens ook een uitzondering te worden gemaakt. 
Exploratie, research, produktie en vervoer van koolwaterstoffen vinden in een internationale context plaats 
waarin de besluiten ook nu reeds door de grote meerderheid van de ondernemingen uitsluitend worden 
genomen aan de hand van strikt economische en technische (maximale betrouwbaarheid van de materialen 
met het oog op de veiligheid) overwegingen. Bijgevolg bevinden markt en de hierop toegepaste procedures 
zich in een sterk door concurrentie gekenmerkte context met een hoge mate van specialisatie, zodat alleen 
ruimte is voor specifieke leveranciers die uiterst stipt aan de eisen van de betrokken sector beantwoorden. 
Tevens behoort rekening te worden gehouden met het strategische belang van deze sector voor de zekerheid 
van de energievoorziening van de EG en de internationale bevoorradingscontext (80% van de oliereserves in 
de wereld bevinden zich immers in de OPEC-landen). 
Eventuele bestaande distorsies in het industriebeleid van de lid-staten dienen bij wege van Verdragsbepalingen 
inzake de harmonisatie van de economische politiek van de lid-staten uit de wereld te worden geholpen. 
In verband hiermee is het Comité van oordeel dat de richtlijn over de uitgesloten sectoren slechts voor de sector 
koolwaterstoffen zou moeten gelden voor zover het gaat om aanbestedingen m.b.t. openbare dienstverlening in 
opdracht van de overheid (b.v. gasdistributie aan huishoudens), die om bepaalde redenen invloed op de keuze 
van de leveranciers wenst uit te oefenen." 
Nr. C 139/30 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 5. 6. 89 
Motivering 
In het wijzigingsvoorstel wordt gewezen op de bijzondere kenmerken van de koolwaterstoffensector, waar 
het gaat om technische en economische factoren en de noodzaak van maximale betrouwbaarheid van 
materialen in verband met de vereiste veiligheid. Een andere factor is de internationale context van de sector, 
op welk punt deze sector zich duidelijk van de andere „uitgesloten sectoren" onderscheidt. 
Eventuele bestaande distorsies m.b.t. specifieke nationale beleidsmaatregelen — waarvoor via harmonisering 
van de economische politiek deze lid-staten oplossingen moeten worden gezocht — doen niet af aan het feit 
dat in de grote meerderheid van de lid-staten van de EG in deze sector al concurrentie heerst. 
Wordt de richtlijn op de hier bedoelde wijze toegepast, dan zal geen conflict met het hiermee beoogde 
hoofddoel ontstaan. 
Uitslag van de stemming 
Stemmen vóór: 42, stemmen tegen: 58, onthoudingen: 29. 
Paragraaf 7 
De laatste paragraaf door de volgende passage vervangen: 
„Volgens het Comité dient artikel 24.1 van het voorstel van de Commissie te worden herschreven, aangezien 
dit, in de huidige formulering, barrières rond de Gemeenschap zou opwerpen om uit de EG zelf afkomstige 
leveranciers aan water- en energievoorzieningsbedrijven en aan vervoerdiensten te beschermen tegen concur­
rentie vanuit derde landen en tegen uit de EG afkomstige ondernemingen die goederen of diensten aanbieden 
waarvan meer dan 50% van de waarde buiten de Gemeenschap wordt gerealiseerd. Artikel 24.1 is tevens in 
strijd met artikel 24.2, waarin wordt bepaald dat de voorkeur dient te worden gegeven aan inschrijvingen 
van aanbieders uit de EG indien hun vraagprijs maximum 3 % hoger is dan die van een aanbieder uit een 
derde land. 
Verder acht de Afdeling het onverstandig, in een richtlijn over overheidsopdrachten beperkingen op te nemen 
die elders thuishoren, b.v. over een onderhandelingsmandaat voor de Raad in GATT -aangelegenheden." 
Motivering 
Ligt in het wijzigingsvoorstel besloten. 
Uitslag van de stemming 
Stemmen vóór: 46, stemmen tegen: 71, onthoudingen: 11.