ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (85) 789 
 
 
 
Vol. 1985/0 264 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Economic 
Community and the European Atomic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), this file is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation. 
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februar 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen 
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983, 
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003 
(ABI. L 243 vom 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit 
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5 
der genannten Verordnung freigegeben. 
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COM(85) 789 d e f .
Brussel, 23 december 1985
Mededeling
van de Commissie aan de Raad 
inzake het programma kernversmelting
COM(85) 789 def.

2.
1. Inleiding
In haar voorstel betreffende een programma op het gebied van de
nucleaire kernversmelting voor 1985-1989^ had de Commissie de
betalingsverplichtingen voor de uitvoering van het programma
(2)op 790 miljoen ECU geraamd.
(3)In het betrokken vaststellingsbesluit werd dit bedrag door de 
Raad met 100 miljoen ECU verlaagd tot 690 miljoen ECU. Anders dan 
bij vroegere vaststellingsbesluiten voor het programma kern- 
versmelting gaf de Raad daarbij niet aan hoe de toegewezen middelen 
over het algemene programma en JET en over de verschillende onder­
delen van het algemene programma moesten worden verdeeld.
Bij de vaststelling van het betrokken Raadsbesluit liet de 
Commissie het volgende in de Raadsnotulen opnemen :  "De Commissie 
verklaart dat zij in overleg met het Raadgevend Comité voor het 
programma kernversmelting (RCPK) en de JET-Raad terstond een 
aanvang zal maken met de opstelling van een verdeling van de 
toewijzing voor 1985-1989 (690 miljoen ECU) tussen de verschillende 
programma-onderdelen,  en met het analyseren van de consequenties 
van een dergelijk middelenniveau. De Commissie zal deze verdeling 
en het resultaat van de analyse aan de Raad mededelen zodra zij 
beschikbaar zijn, en wel uiterlijk tegen eind 1985".
In overeenstemming met deze verklaring en na overleg met het RCPK 
en met de JET-Raad verzocht de Commissie de Raad hierbij kennis te 
nemen van :
de verdeling van de kredieten tussen de verschillende 
programmaonderdelen 1985-1989 (deel 2 van dit document),
een analyse van de aan het bovenstaande verbonden 
consequenties (deel 3 van dit document).
(1) Doe. C0M(84) 271 def.  van 18 mei 1984.
(2) De in dit document vermelde bedragen hebben uitsluitend betrekking 
op het onderzoek- en onderwijsprogramma op het gebied van de 
beheerste thermonucleaire kernversmelting. De activiteiten op dit 
gebied van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek zijn 
buiten beschouwing gelaten.
(3) Besluit 85/201/Euratom van de Raad van 12 maart 1985.
(4) Doe. 5260/85 van de Raad, bijlage II "Ontwerp-verklaringen voor de 
Raadsnotulen".

3.
De analyse betreffende JET geeft ook inlichtingen over de noodzaak 
dit project te verlengen.
In verband met het nieuwe kaderprogramma voor de periode 1987-1991, 
dat binnen afzienbare tijd (zie de mededeling "Tenuitvoerlegging 
van het Memorandum van de Commissie'Naar de Europese Gemeenschap 
voor technologie"'^, aan de Raad zal worden voorgelegd, wenst de 
Commissie hierbij op het volgende te wijzen :
In het kaderprogramma zal de kernfusie een belangrijke plaats 
innemen. De mogelijkheden die de kernfusie op lange termijn als 
vrijwel onuitputtelijke bron van milieuvriendelijke 
elektriciteitsopwekking biedt, zijn nog steeds een deugdelijk en 
krachtig argument voor intensieve voortzetting van de ontwikkeling 
ervan. De kernfusie kan ertoe kunnen bijdragen dat Europa 
economisch, ecologisch en politiek minder kwetsbaar wordt.
Dank zij de goede wetenschappelijke en technische resultaten die 
met het Europees programma zijn behaald, bekleedt Europa een 
vooraanstaande plaats in de wereld op het gebied van het kern- 
versraeltingsonderzoek. JET is het toonaangevende kernversmeltings- 
experiment ter wereld. Men bereikte de vastgestelde doelstellingen 
voor de ohmse verhittingsphase binnen de gestelde termijn en met de 
toegewezen middelen en heeft aldus een aanzienlijke voortgang 
mogelijk gemaakt van het onderzoek naar de wetenschappelijke 
uitvoerbaarheid van de kernfusie. De reeds in bedrijf genomen 
middelgrote Europese machines hebben op significante wijze 
bijgedragen tot het welslagen van JET b.v. door de ontdekking van 
het H-regime en door het ontwikkelen van plasmaverhittingssystemen, 
enz. en men verwacht nog meer gunstige ontwikkelingen van de 
machines, die nu in aanbouw zijn. Europa is ook leidinggevend in 
het onderzoek naar Stellarators en "Reversed Field Pinches"en 
alternatieve opsluiting voor Tokomaks.
Zowel JET als deze alternatieven zijn op zichzelf reeds voorbeelden 
van geavanceerde Europese technologie, waarvan andere takken van 
wetenschap en de Europese industrie profijt trekken (in het
(5) COM(85) 330 def.

4.
bijzonder op het gebied van de technologie van supergeleidende 
magneten, de robotica, de radiofrequentie en microgolfbuizen met 
een hoog vermogen).
Het kernversmeltingsprogramma in Europe heeft een absoluut commu­
nautair karakter :  alle activiteiten die in de Lid-Staten en in het 
GCO op het gebied van de kernversmelting worden verricht, zijn in 
een enkel programma, het "Europese Programma" geïntegreerd. Dit 
programma heeft belangstelling gewekt bij twee niet-lid-Staten, 
namelijk Zweden en Zwitserland, die zelf omvangrijk 0 & O-werk op 
kernfusiegebied verrichten en die nu volledig met het programma 
zijn geassocieerd. Dit maakt Europa tot een begeerde partner voor 
internationale samenwerking, zowel in bilateraal samenwerkings­
verband (met Canada, Japan, de Verenigde Staten), als in het kader 
van multinationale organisaties (OESO, IAEA).
Vermeldenswaard is het feit dat de uitgaven van het Europese pro­
gramma vergelijkbaar zijn met die van Japan voor soortgelijk 
onderzoek en minder bedragen dan die van het Amerikaanse programma 
voor kernfusie met magnetische opsluiting. Bovendien is de 
bijdrage van de Gemeenschap in de financiering van dit programma 
vrij klein. Een doeltreffend programmabeheer voorziet in de 
gemeenschappelijke planning van de nationale activiteiten en de 
uitvoering daarvan onder leiding van de Instellingen van de 
Gemeenschap, in de actieve uitwisseling van onderzoekers tussen 
Europese laboratoria (mobiliteit) en heeft daarnaast de totstand­
koming mogelijk gemaakt van de Gemeenschappelijke Onderneming JET 
en van het NET-Agreement tot oprichting van het NET-Team.
De belangrijke doelstellingen, die met het programma kernversmelting 
worden nagestreefd, de uitstekende resultaten die daarmede reeds 
zijn behaald, het belang van het programma uit een oogpunt van 
technologie en het uitgesproken communautaire karakter ervan, maken 
van dit programma één van de belangrijkste 0 & O-programma's door 
de Commissie opgezet. Wil men dat het programma ook na 1986 zijn 
volle stuwkracht behoudt, dan zou, mede gezien de te verwachten 
uitbreiding van de communautaire 0 & O-werkzaamheden na de toe­
treding van twee nieuwe lid-staten in 1986 en de toenemende 
betrokkenheid van de industrie, het financieringsniveau, zoals in

het Programmavoorstel 1985/89 door de Commissie vermeld - en 
dienovereenkomstig geactualiseerd - hersteld moeten worden.
2. Verdeling van de kredieten van het programma kernversmelting 
1985-1989
2.1 Artikel 2 van besluit 85/201/Euratom van de Raad luidt als volgt :
"Het bedrag dat noodzakelijk wordt geacht voor de uitvoering van 
het programma beloopt 690 miljoen ECU, met inbegrip van de uitgaven 
voor een personeelsbestand van 270 functionarissen en de 
niet-gebruikte bedragen van het vorige programma".
2.2 Bij deze deelt de Commissie de Raad mede dat de in het 
programmabesluit bedoelde bedragen als volgt over het Algemene 
Programma en JET worden verdeeld :
- vereiste kredieten
.  Algemeen Programma (begrotingspost 7310) :  360 milj.  ECU
.  JET (begrotingspost 7311) :  330 milj. ECU
Totaal 690 milj. ECU^
- Ongebruikte kredieten van het vorige programma, die in de 
voornoemde bedragen ingesloten zijn :
.  Algemeen programma :  46,9 milj. ECU
.  JET :  73,1 milj. ECU
Totaal :  120,0 milj. ECU
(6) In de 360 miljoen ECU voor het Algemene Programma zijn de bijdragen 
van derde landen niet inbegrepen; in de 330 miljoen ECU voor JET 
zijn deze bijdragen wel meegerekend. Bij beide begrotingsposten 
(nrs. 7310 en 7311) zijn deze bijdragen apart aangegeven.

6.
- Personeelsbestand :
.  Algemeen Programma :  105 functionarissen en andere personeels­
leden
•  JET 165 personeelsleden in de zin van art. 2,
lid a),  van de regeling die van toe­
passing is op de andere personeels­
leden van de Europese Gemeenschappen.
Totaal :  270
Zonder de verantwoordelijkheid van de Commissie voor de 
tenuitvoerlegging van het Fusieprogramma aan te tasten, kan het 
bedrag van 360 MioECU, beschikbaar voor het Algemene Programma, 
eventueel als volgt worden uitgesplitst :
MioECU
.  NET 13
.  Technologie 80
.  Fysica 245
.  Mobiliteit en Beheer 22
Totaal Algemeen Programma 360
3. Analyse van de consequenties die zijn verbonden aan een begroting 
van 690 miljoen ECU voor 1985-1989
3.1 Algemene overwegingen
Door de ontwikkeling van het programma kernversmelting, vooral in 
de laatste vijf jaar, was het nodig over steeds meer 0 & 0-middelen 
te kunnen beschikken, ten einde een significante voortgang van 
JET en van het Algemene Programma mogelijk te maken. Hoewel dit 
door de Raad werd erkend en het begrotingsbedrag voor 1982-1986 
dienovereenkomstig verhoogd in vergelijking met dat van het vorige 
programma (na inflatiecorrectie), werd hiermede geen rekening 
gehouden bij de vaststelling van de begroting 1985-1989 (zie 
onderstaande tabel). Uitgaande van een inflatie van circa 19% in 
de periode 1982-1985 ligt het bedrag van 690 miljoen ECU in 1985 
reëel gezien 50 miljoen ECU lager dan de 620 miljoen ECU voor 
1982-1986.

7.
Begroting van de laatste drie Programma's Kernversmelting, 
als vastgesteld bij Raadsbesluit
mij. ECU 1979-83 1982-86 1985-89
JET
Algemeen Programma195,0
190,5319
301330(7)
360(7)
Totaal 385,5 620 690
Aangezien JET een onmisbare bron van informatie is over de 
wetenschappelijke fusiebehoeften op middellange en lange termijn, 
werd er bij de verdeling van het begrotingsbedrag (zie deel 2 van 
dit document) speciaal voor gewaakt JET te beschermen tegen 
onherstelbare schade als gevolg van de algemene verlaging van de 
programmabegroting. Een bedrag van 330 miljoen ECU is, zoals nader 
wordt toegelicht bij punt 3.2, echter niet toereikend om de 
doestellingen van JET te bereiken.
Voor wat het Algemene Programma betreft, waarvan de verdere uitbouw 
ingevolge de aanbevelingen van het onafhankelijke European Fusion 
Review Panel en het vaststellingsbesluit van de Raad voor het 
programma 1982-1986 was begonnen, en die voornamelijk de constructie 
van middelgrote machines voor plasmaopsluiting en -verhitting en de 
tenuitvoerlegging van het NET- technologieprogramma omvat, kan dit 
evenmin uit de daarvoor toegewezen 360 miljoen ECU worden 
gefinancierd. Anderzijds kan de bouw van deze machines, die reeds 
voor de helft zijn voltooid, niet stopgezet worden en evenmin kan 
men van de tenuitvoerlegging van het NET-technologieprogramma 
afzien, zonder tegelijkertijd de huidige strategie, waarbij NET
het voornaamste streefdoel van het fusieprogramma is, te laten 
varen. De verdeling van het Algemene Programma aan het einde van 
Deel 2 van dit document brengt geen oplossing voor dit dilemma. Het 
is meer een poging om alle elementen van het lopende programma aan 
te houden. Zoals echter het commentaar regel na regel zal laten 
zien, zijn de middelen niet voldoende om alle activiteiten te 
bekostigen.
(7) Verdeeld als door de Commissie in dit document aangegeven.

8.
In de hierna volgende tabel wordt de verdeling van de 690 miljoen 
ECU vergeleken met de verdeling van de in het oorspronkelijke 
voorstel gevraagde 790 miljoen ECU en met die van de compromis­
oplossing van de Voorzitter van de Raad van december 1984 
(750 miljoen ECU).
Verdeling van de kredieten 
van het Programma kernversmelting 1985-1989
Oorspron­
kelijk
voorstel
(790)Compromis 
van dec.84
(750)Raadsbesluit
(690)Verschil
t.o.v.
voorstel
JET 347 337 330 17 ( 5%)
NET 23 voor 
3 jaar23 voor 
4 jaar13 voor 
3 jaar10 (43%)
Techno­
logie 120 100 80 '  40 (33%)
Fysica 278 268 245 ■  33 (12%)
— — — — —
t
j  Beheer + 
mobili­
teit22
fellow­
ships
niet
Inbegrepen22
fellow­
ships
inbe­
grepen22 :  0 
fellow- i  
ships ]  
inbe­
grepen (7%)(8)
i
Totaal
Algemeen
Programm443
a413 36011
83 (19%)
1
TOTAAL
GENERAAL 790 750 690 100 (13%)
3,2 JET met de gereduceerde begroting van 330 milj.  ECU
Uitgaande van dit bedrag lijkt het mogelijk om het Project zo uit 
te voeren dat geen onherstelbare schade aan het wetenschappelijke 
programma in zijn huidige vorm wordt toegevoegd en de planning tot 
begin 1987 kan worden uitgevoerd. Om echter de bij de opzet van het
(8) Met de fellowships is 1,5 miljoen ECU gemoeid.

9.
experiment in 1978 vastgestele doelstellingen te bereiken bijvoor­
beeld om via een optimaal gebruik van de mogelijkheden, die door de 
machine worden geboden de in een reactor vereiste omstandigheden zo 
dicht mogelijk te benaderen), moet over bijkomende uitrusting 
kunnen worden beschikt. Hiervoor is meer tijd en geld nodig dan 
tot dusver was gedacht, maar de jaarlijkse uitgaven blijven 
gelijk.
In dit verband werden door de JET-Raad besprekingen begonnen over 
de verlenging van de levensduur van de Gemeenschappelijke 
Onderneming JET, die volgens de statuten op 31 mei 1990 moet worden 
ontbonden. Wil men de aangehouden doelstellingen bereiken en eer 
optimaal gebruik mogelijk maken van de aan te brengen nieuwe 
uitrusting, dan moet de machine echter operationeel blijven tot 
eind 1992. De JET-Raad zal zich bijtijds over een vast tijdstip en 
de overeenkomstige wijziging van de JET-Statuten uitspreken ten 
einde de Commissie in staat te stellen om samen met de volgende 
programma-herziening voorstellen in dit verband voor goedkeuring 
aan de Raad (artikel 50 van het EURATOM-Verdrag) voor te leggen.
3.3 Het Algemene Programma met de gereduceerde begroting van 360 milj.  
ECU
NET :  alle desbetreffende activiteiten zullen, overeenkomstig het 
Raadsbesluit van maart 1985, in een trager tempo worden verricht, 
met als gevolg dat de belangrijkste etappes van dit programma­
onderdeel met ongeveer twee jaar zullen worden opgeschoven, zodat 
nu derhalve voor de planning van de werkzaamheden de periode 
1989/1990 wordt aangehouden als tijdstip voor een besluit inzake 
het gedetailleerde ontwerp van NET en het jaar 1993 voor een 
besluit inzake de bouw van NET. Deze termijnen zijn in onvereen- 
stemming met de nieuwe verlengde looptijd van JET en stellen de 
onderzoekers bovendien in staat meer informatie te vergaren over 
het plasmagedrag door onderzoek aan de middelgrote machines (in de 
veronderstelling dat de termijnen voor de bouw daarvan onveranderd 
blijven).  Hierbij dient te worden opgemerkt dat met de begroting 
van 13 miljoen ECU alleen de kosten in verband met de werking van 
het NET-team en de kosten van contractei', gesloten met de 
Associaties, kunnen worden gefinancierd. De kredieten voor de

10.
financiering van contracten met de industrie, ter direkte onder­
steuning van NET, (6 miljoen ECU, als vastgesteld in het NET 
Agreement) zijn opgenomen in de begroting voor het onderdeel 
Technologie.
Technologie :  ook het programma-onderdeel Technologie zal in een 
trager tempo worden afgewerkt, ten einde rekening te houden met de 
nieuwe etappes in het kader van NET. Om echter het budget tot 80 
miljoen ECU terug te schroeven, zou het noodzakelijk zijn om
(i) het op NET afgestemde gedeelte van dit programma-onderdeel 
drastisch af te slanken, waarbij het gevaar bestaat dat er te 
weinig van overblijft om als grondslag te dienen voor de te 
nemen beslissingen en de ontwikkeling door de industrie van de 
geavanceerde technologie die onontbeerlijk is met het oog op 
de uitvoerbaarheid van het project; en
(ii) de (op DEMO-gerichte) activiteiten op lange termijn in te 
krimpen; zoals onderzoek naar materialen die vooruitzichten 
bieden voor een lange levensduur en/of lage activering van de 
eerste wand, de uitvoering van milieu-effectstudies in verband 
met de kernfusie en eventueel andere generieke onderzoek- 
objecten, waarbij geen rekening hoeft te worden gehouden met 
het tijdschema voor de uitvoering van NET.
Noch het eerste noch het tweede is verenigbaar met de algemene 
programmastrategie en de Commissie zal in de eerste twee jaar dan 
ook afzien van het nemen van soortgelijke maatregelen in de hoop 
dat er bij de volgende programmaherziening genoeg financiële 
middelen kunnen worden vrijgemaakt zodat de totale ontwrichting van 
het programma-onderdeel technologie kan worden voorkomen.
Fysica :  de voor de financiering van dit programma-onderdeel
(waarin alle fysische en technische aspecten van de plasmaverhitting 
en -opsluiting zijn opgenomen) vereiste middelen kunnen zeer 
nauwkeurig worden berekend, omdat de investeringen precies bekend 
zijn daar alle middelgrote machines momenteel in aanbouw zijn, en 
omdat er duidelijke ramingen bestaan inzake de bijdragen voor JET 
en NET en omdat de Associaties beschikken over juiste gegevens 
betreffende de personeelssterkte. Zelfs bij aanzienlijke stroom­
lijning van dit programma-onderdeel zijn 245 miljoen ECU ontoereik­
end om de uitvoering van het programma in de associaties te finan­
cieren. Wil men vermijden dat het programma zijn Europese karakter

11.
totaal verliest, dan is de enige mogelijke weg, tijdelijk de bouw 
of zelfs de exploitatie van de middelgrote machines op te schorten, 
maar hierdoor zou een onherstelbaar verlies voor het programma 
ontstaan. Ook een financiële kunstgreep om de bijdrage van de 
Commissie te verlagen (b.v. nominale verlaging of niet-toepassing 
van inflatiecorrectie) zou tot stopzetting leiden, aangezien het 
aldus ontstane tekort niet door de nationale begrotingen zou worden 
gedekt. Ook in dit verband zal de Commissie gedurende de eerste 
twee jaar af zien van het nemen van dergelijke maatregelen in de 
hoop dat het verlies bij de volgende programmaherzlening kan worden 
goedgemaakt.
Beheer en mobiliteit :  gezien de toenemende samenwerking tussen 
kernversmeltingslaboratoria zullen waarschijnlijk de kredieten 
uitgeput zijn voor de vijf jaar om zijn.
4. Conclusies
De Commissie heeft de gevolgen van de verlaging van de begroting 
van het fusieprogramma voor 1985-89 tot 690 miljoen ECU onderzocht. 
Gezien de stuwkracht die dit programma sinds 1979 heeft verworven 
en de aanzienlijke wetenschappelijke mogelijkheden van JET en gelet 
op het feit dat de Europese kernversmeltingslaboratoria zich ertoe 
hebben verbonden verschillende gespecialiseerde middelgrote machines 
te bouwen en te exploiteren en tevens een significante bijdrage te 
leveren aan NET en het Technologie-programma,  zouden de restrictieve 
maatregelen die moeten worden genomen indien de kredieten niet 
herzien zouden worden, ernstig schade aanrichten aan het Europese 
kernversmeltingsprogramma in zijn geheel.
De Commissie heeft, in overeenstemming met de verklaring die zij 
bij de vaststelling van het programmabesluit aflegde en waarvan 
nota werd genomen door de Raad, het voornemen gedurende de eerste 
twee jaren, 1985 en 1986, het programma uit te voeren op het 
financiële niveau dat in het programmavoorstel werd aangegeven. 
Wat de verdere uitvoering van het programma na 1986 betreft, hoopt 
de Commissie dat bij de programmaherziening waartoe de Raad zich in 
zijn besluit van 12 maart 1985 heeft verbonden en die tot de 
vaststelling van een nieuw programma 1987-1991 moet leiden, de 
nodige kredieten zullen kunnen worden vrijgemaakt voor verdere 
doorvoering van het programma.

&
Advies van het Raadgevend Comité voor het
Programma kernversmelting, "RCKP" 
betreffende de mededeling van de Commissie aan de Raad 
inzake het programma Kernversmelting; 
de verdeling van de kredieten voor 1985-1989
Het RCPK, dat reeds op 24 januari 1985 advies uitbracht betreffende de 
gevolgen van de conclusies van de vergadering van de Raad van 19 
december 1984 inzake her kernversmeitingsprogramma van de Gemeenschap, 
verklaart het volgende:
de structuur en inhoud van het Europese kernversmeltingsprogramma 
zijn zodanig dat het model kan staan voor andere mogelijke 
activiteiten van Europa op het gebied van wetenschap en techno­
logie; het is het meest successvolle programma van de Gemeenschap 
op het gebiet van onderzoek en technologie.
Het kernversmeltingsprogramma is zo gestructureerd, dat het wordt 
uitgevoerd door de betrokken nationale instituten, waarbij de 
Commissie binnen het systeem van Associaties zorg draagt voor de 
coördinatie. Het kernversmeltingsprogramma heeft een absoluut 
communautair karakter :  alle kernfusieactiviteiten van de
Lid-Staten (alsmede Zweden en Zwitserland) en van het GCO zijn in 
één programma geïntegreerd, "het Europese programma", en dit is 
bereikt met een naar verhouding geringe financiële deelname van de 
Gemeenschap. De onderzoekprogramma's van de Associaties 
verschaffen het Europese programma de noodzakelijke brede opzet en 
zijn, samen met JET, bepalend voor de koers ervan. De Associaties 
hebben samen een gezamenlijke onderneming, JET, opgezet om te 
kunnen beschikken over een grote machine die buiten het bereik van 
de afzonderlijke Associaties ligt; een mogelijke volgende gezamen­
lijke onderneming is NET. Deze structuur wordt geacht ook geschikt 
te zijn voor de toekomst, als de rol van de huidige fysisch ge- 
örienteerde Associaties eventueel wordt overgenomen door techno­
logisch geörienteerde nationale instituten en later door de in­
dustrie.
De inhoud van het kernversmeltingsprogramma wordt door de betrok- 
— kenen samengesteld via een "peer group" beoordelingssysteem in het 
kader van het RCKP en, voor JET, de JET-Raad. Dank zij de weten­
schappelijke en technische resultaten van het Europese programma 
neemt Europa een leidinggevende positie in in het wereldomvattende 
kernfusieonderzoek. JET is het leidinggevende kernfusie-experiment 
in de wereld, waarmee reeds in de eerste twee jaren van bedrijf 
geweldige voortgang is geboekt met betrekking tot het aantonen van 
de wetenschappelijke haalbaarheid van kernfusie. De middelgrote 
machines in Europa leveren een krachtige bijdrage tot de on­
twikkeling van de kernfusie en tot het toekomstige succes van JET, 
bijvoorbeeld in de vorm van de ontdekking van het regime van 
hoge-plasmaopsluiting of de ontwikkeling van systemen voor plasma- 
verhitting. Behalve een bijdrage tot het bepalen van de koers van 
JET en het toekomstige Tokamakprogramma met het oog op NET, zullen 
de in de Associaties aanwezige machines en de in aanbouw zijnde 
machines nog meer resultaten moeten opleveren. Zo zullen op-

sluiting bij hoge magnetische veldsterkten, plasmatechnologie en de 
technologie van supergeleidende magneten worden onderzocht. Ook 
zullen verschillende opsluitingssystemen (stellarator,  reversed 
field pinch) worden onderzocht om alternatieve oplossingen, of 
betere oplossingen, voor de energiereactor te vinden.
- De wijze waarop het Europese kernversmeltingsprogramma beheerd is, 
kan geslaagd worden genoemd. Het is mogelijk geweest de acti­
viteiten te concentreren op de ontwikkeling met de beste vooruit­
zichten, die van de toroïdale magnetische opsluiting en te­
gel ij kertijk de nodige brede opzet te handhaven.
Het Europese Kernversmeltingsprogramma heeft op doeltreffende wijze 
een echte wetenschappelijke en technische gemeenschap van grote en 
kleine laboratoria opgebouwd, die open staat voor nieuwe leden en 
die een gemeenschappelijk doel voor ogen heeft. De mobiliteit van 
wetenschappers tussen de verschillende laboratoria heeft een 
opmerkelijk niveau bereikt. Dit nauwineengevlochten Europese 
netwerk loopt gevaar als de financiering niet wordt verbeterd.
- Om het volledige potentieel van JET te kunnen benutten voor het
gehele kernversmeltingsprogramma met het oog op NET, dient de 
gemeenschappelijke onderneming JET te worden voortgezet na de thans 
geplande datum. De JET-raad heeft de Commissie aanbevolen de
procedures voor verlenging in te leiden. Het RCPK steunt deze 
aanbevelingen. In verband met deze aanbevelingen is het nodig dat 
de vastleggingskredieten voor JET ongeveer op het huidige jaar­
lijkse niveau worden gehandhaafd.
- Tenslotte zij er nog eens op gewezen dat er reeds een grote hoe­
veelheid hoogontwikkelde technologie aanwezig is bij de kernfusie. 
JET en de andere plasmamachines en de ontwikkeling van componenten 
met het oog of NET zijn voorbeelden van deze hoogontwikkelde 
technologie. In dit verband heeft de Europese industrie een 
belangrijke rol gespeeld die naar verwachting met NET nog belang- 
rijker zal worden. Fusietechnologie behelst gebieden die van zeer 
groot belang zijn voor andere takken van wetenschap en technologie 
en voor de industrie, bijvoorbeeld supergeleiding, robotica, 
ultra-hoogvacuum, plasmatechnologie, sensortechnologie, zeer sterke 
materialen, buizen met hoog vermogen en hoge frequentie, bundels 
met een hoog vermogen en tritiumtechnologie. Op dit ogenblik zien 
wij dat veel van deze technologieën op heel andere gebieden sterk 
in de belangstelling staan.
Het RCPK concludeert dat het alleen kennis kan nemen van de door de 
Commissie opgegeven verdeling, omdat ook het RCPK van mening is dat 330 
miljoen ECU ontoereikend is voor het welslagen van JET en dat 360 
miljoen ECU even ontoereikend is voor het welslagen van het algemene 
programma. Het RCPK stemt volledig in met de analyse van de gevolgen 
van een dergelijk laag financieringsniveau die is vervat in de hoofd­
stukken 2 en 3 van het document van de Commissie.