Gewijzigd voorstel voor een verordening van de Raad betreffende steun aan ontwikkelingslanden voor demografische maatregelen en programma's (1) (96/C 323/06) COM(96) 433 def. - 95/0166(SYN)

(Door de Commissie overeenkomstig artikel 189 A, lid 2, van het EG-Verdrag ingediend op 4 september 1996) DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130 W,

Gezien het voorstel van de Commissie,

In samenwerking met het Europees Parlement,

Overwegende dat het vermogen van de meeste ontwikkelingslanden om hun economische en sociale ontwikkeling te realiseren op diverse beletselen stuit, waarvan het hoge bevolkingsaanwascijfer één van de vele is, en dat er in deze landen nationale programma's voor geboorteplanning zijn goedgekeurd;

Overwegende dat op de wereldconferentie over bevolking en ontwikkeling te Caïro in 1994 een actieprogramma werd goedgekeurd;

Overwegende dat de Raad door de resoluties van 11 november 1986 "Bevolking en ontwikkeling" en van 18 november 1992 "De gezinsplanning in het kader van het bevolkingsbeleid van de ontwikkelingslanden", de noodzaak heeft ingezien om te reageren op de grote onvoldane behoefte aan gezinsplanningsdiensten en tegelijkertijd de noodzaak heeft onderstreept om de ontwikkelingslanden te helpen met de uitvoering van de algemene demografische programma's, waarbij rekening wordt gehouden met de verschillende factoren die de beheersing van de vruchtbaarheid beïnvloeden;

Overwegende dat op de hoorzitting van het Europees Parlement van 25 november 1993 duidelijk naar voren is gekomen dat de relatie tussen demografie en ontwikkeling complex is en dat de bevolkingsaanwas, tot aan een bepaalde drempel weliswaar de economische vooruitgang kan bevorderen, maar dat de in een aantal ontwikkelingslanden waargenomen bevolkingsaanwaspercentages zo hoog zijn, dat niet aan de daaruit voortvloeiende behoeften kan worden voldaan en geen vooruitzichten op een evenwichtige ontwikkeling kunnen worden geboden, in het bijzonder op milieugebied;

Overwegende dat de bevolkingsvraagstukken, tegen de huidige achtergrond van mondialisering van het handelsverkeer, één van de factoren van wereldwijde onderlinge afhankelijkheid zijn;

Overwegende dat een aantal ontwikkelingslanden zich thans in een overgangsfase bevindt, met als indicator een aanzienlijke daling van het vruchtbaarheidscijfer, waaruit een gedragsverandering valt af te leiden, die gunstig is voor de vermindering van de omvang van het gezin;

Overwegende dat op het gebied van vruchtbaarheid, de persoonlijke vrijheid van keuze voor mannen en vrouwen een belangrijke factor van vooruitgang en ontwikkeling is;

Overwegende dat de Gemeenschap sinds 1990 aan de financiering van projecten die aan deze doelstellingen beantwoorden, heeft deelgenomen met gerichte en modelprojecten, en dat het, volgens het actieplan van de internationale conferentie voor bevolking en ontwikkeling van Caïro, wenselijk is dat de Gemeenschap meer kracht bijzet aan haar streven naar specifieke samenwerking;

Overwegende dat de Gemeenschap het recht van het individu om het aantal en de geboortespreiding van zijn kinderen te kiezen bevordert, dat zij iedere vorm van schending van de mensenrechten veroordeelt, zoals bijvoorbeeld verplichte abortus, gedwongen sterilisatie, kindermoord of het verstoten, in de steek laten of slecht behandelen van ongewenste kinderen als middel om de bevolkingsaanwas onder controle te houden;

Overwegende dat de Europese Gemeenschap heeft toegezegd om gevolg te geven aan de conferentie van Caïro, met name in de vorm van een krachtiger financiële steun voor de bevolkingsprogramma's in de ontwikkelingslanden;

Overwegende dat men zich bij de tenuitvoerlegging van de samenwerking strikt moet houden aan het op de Conferentie van Caïro genomen besluit om in geen geval toe te laten dat abortus als gezinsplanningsmethode wordt bevorderd;

Overwegende dat men de begunstigde landen in staat moet stellen evenwichtige demografische maatregelen in te voeren die verenigbaar zijn met een duurzame ontwikkeling, alsmede strategieën uit te stippelen om vrouwen beslissingsbevoegdheid te geven en de gelijkheid tussen vrouwen en mannen te bevorderen, als doorslaggevende factoren voor de gezinsplanning, zulks door middel van acties op sociaal, economisch en cultureel gebied, en met name in sleutelsectoren als volksgezondheid en onderwijs;

Overwegende dat deze bevolkingsbeleidsmaatregelen, om werkelijk doeltreffend te kunnen zijn, moeten worden opgenomen in een ruimer kader van maatregelen ter bestrijding van armoede en milieurisico's;

Overwegende dat nieuwe acties in die zin slechts doeltreffend zullen zijn, indien zij gepaard gaan met een duurzame economische en sociale ontwikkeling, waardoor de ontwikkelingslanden harmonieus en geleidelijk in de wereldeconomie kunnen worden opgenomen;

Overwegende dat de niet-gouvernementele organisaties een fundamentele rol spelen voor het welslagen van de beleidsmaatregelen inzake gezondheidszorg, onderwijs en gezinsplanning, met name bij vrouwen en adolescenten;

Overwegende dat dit programma door de begroting van de Gemeenschap moet worden gefinancierd in de vorm van niet-terugvorderbare steun;

Overwegende dat de voorschriften en regels voor het beheer van deze samenwerkingsvorm moeten worden vastgesteld,

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

De Gemeenschap brengt een samenwerking tot stand om de bevolkingsprogramma's en -maatregelen te ondersteunen.

Artikel 1 bis

De dimensie "bevolking" wordt geleidelijk aan in de verschillende aspecten van het communautaire ontwikkelingsbeleid opgenomen.

Artikel 2

1. Bij de in het kader van de bij artikel 1 bedoelde samenwerking te financieren acties dient rekening te worden gehouden met de volgende prioritaire doelstellingen:

- vrouwen en mannen in staat stellen met kennis van zaken een vrije keuze te maken wat betreft het aantal kinderen dat zij wensen en met welke tussenpozen;

- bijdragen tot het creëren van een sociaal, cultureel, economisch en educatief klimaat dat, met name voor vrouwen en adolescenten, gunstig is om dit recht volledig uit te oefenen, met name door de veroordeling en de uitroeiing van iedere vorm van sexueel geweld en sexuele mishandeling, die hun waardigheid en hun gezondheid aantasten;

- helpen bij de ontwikkeling of de hervorming van de gezondheidszorgstelsels voor een betere toegang tot kwalitatief goede dienstverlening op het gebied van reproduktieve gezondheidszorg, en daardoor de gezondheidsrisico's voor vrouwen en kinderen aanzienlijk verminderen.

2. De communautaire hulp mag worden toegewezen ten gunste van projecten die activiteiten op de volgende gebieden omvatten:

- oprichting en ontwikkeling van reproduktieve gezondheidszorg- en gezinsplanningsdiensten, in het kader van maatregelen die ten uitvoer worden gelegd door regeringen, internationale instellingen en niet-gouvernementele organisaties (NGO's), waarbij in het bijzonder de aandacht uitgaat naar doelgroepen waarbij deze problematiek intensiever wordt ervaren, zoals bijvoorbeeld adolescenten;

- ondersteuning van de actie in de sectoren onderwijs voor vrouwen en gezondheidszorg, of het nu gaat om de vaststelling van maatregelen, de toepassingen of de financiering daarvan;

- verbetering van de dienstverlening op het gebied van reproduktieve gezondheidszorg, in termen van moederschap zonder risico, perinatale gezondheidszorg, gezinsplanning, preventie en behandeling van sexueel overdraagbare ziekten - waaronder ook Aids - of het nu infrastructuren, outillage, voorzieningen of opleiding betreft;

- ondersteuning van voorlichtings-, onderwijs- en bewustmakingscampagnes ter bevordering van een bewustwording van de voordelen, voor de maatschappij in haar geheel, van een snellere demografische overgang en dus van een afremming van de bevolkingsgroei;

- ontwikkeling van de communautaire organisatie, het verenigingswezen, de lokale NGO's en de Zuid/Zuid-samenwerking, voor de tenuitvoerlegging van de programma's en voor de uitwisseling van ervaringen en de ondersteuning van de samenwerkingsverbanden tussen partners;

- het voeren van een gezinsbeleid, waaronder ook het geven van voorlichting over betrouwbare, wettelijk toegestane voorbehoedmiddelen.

Artikel 3

De doelgroepen van de steun en de samenwerkingspartners zijn niet alleen Staten en regio's, maar ook gedecentraliseerde diensten, regionale organisaties, traditionele of lokale gemeenschappen, ondernemers en particuliere bedrijven, inclusief cooeperaties, niet-gouvernementele organsaties van eigen bodem en uit de Lid-Staten, en verenigingen die representatief zijn voor de plaatselijke bevolkingsgroepen.

Artikel 3 bis

De vrouwen, die de spil van iedere vorm van duurzame menselijke ontwikkeling zijn, zullen worden betrokken bij de opzet, de planning, de uitvoering en de evaluatie van alle demografische projecten en programma's.

Artikel 3 ter

De samenwerkingsacties worden gevoerd op basis van een dialoog met de betrokken nationale, regionale en plaatselijke autoriteiten, teneinde te voorkomen dat hun zonder voorafgaand overleg beleidsmaatregelen worden opgelegd, en om zoveel mogelijk rekening te houden met de economische, sociale en culturele omstandigheden waarin de betrokken bevolkingsgroepen verkeren.

Artikel 4

1. De middelen die in het kader van de in artikel 2 bedoelde acties kunnen worden ingezet, bestaan met name uit studies, dienstverlening, technische bijstand, de ondersteuning van acties waarmee een goede zaak wordt nagestreefd, scholing of andere diensten, voorlichting, onderwijs en communicatie, leveranties en werkzaamheden, alsook audits en evaluatie- en controlebezoeken.

2. De Gemeenschapsfinanciering mag zowel worden gebruikt voor investeringsuitgaven - met uitzondering van de aankoop van onroerend goed - als voor operationele kosten, in deviezen of in plaatselijke valuta, al naar gelang de behoeften die zich zij de uitvoering van de acties voordoen. De operationele kosten mogen echter, met uitzondering van de opleidingsprogramma's, over het algemeen alleen gedekt worden in de beginfase en wel in afnemende mate.

3. Er moet stelselmatig worden gestreefd naar het vinden van een - met name financiële - bijdrage van de instanties of de partners waaraan de actie uiteindelijk ten goede moet komen (landen, plaatselijke gemeenschappen, bedrijven, enz.), binnen de grenzen van hun mogelijkheden en naar gelang van de aard van iedere actie.

3 bis. In het bijzonder voor de bestrijding van de functioneringsuitgaven moet er naar een financiële bijdrage van de plaatselijke partners worden gestreefd, en wel bij voorrang in het geval van projecten waarmee een permanente activiteit op gang moet worden gebracht, teneinde te garanderen dat deze projecten ook na de stopzetting van de communautaire financiering nog levensvatbaar zijn.

4. Er zal naar mogelijkheden voor medefinancieringen worden gezocht, in het bijzonder met de Lid-Staten of met de multilaterale, regionale of andere organisaties. Daarbij zal het nodige worden gedaan om het communautaire karakter van de krachtens deze verordening verleende hulp tot uitdrukking te brengen.

5. Teneinde de samenhang en het onderling aanvullend karakter van de door de Gemeenschap, door de Lid-Staten en door de andere bilaterale en multilaterale donors gefinancierde acties te versterken, en om een optimale doeltreffendheid van al deze acties te waarborgen neemt de Commissie alle noodzakelijke cooerdinatiemaatregelen, met name:

a) invoering van een systeem voor systematische uitwisseling van gegevens over de gefinancierde acties of acties waarvan de financiering door de Gemeenschap, de Lid-Staten en de andere bilaterale en multilaterale donors wordt overwogen;

b) cooerdinatie op de plaats van uitvoering van de acties via regelmatige vergaderingen en bijeenkomsten voor gegevensuitwisseling tussen de vertegenwoordigers van de donors in het begunstigde land.

Artikel 5

De financiële steun uit hoofde van deze verordening wordt verstrekt in de vorm van niet-terugvorderbare hulp.

Artikel 6

1. De Commissie is belast met het onderzoek, de besluitvorming en het beheer in verband met de in deze verordening bedoelde acties, volgens de geldende budgettaire en andere procedures, en met name die van het Financieel Reglement dat van toepassing is op de algemene begroting van de Gemeenschappen.

2. De besluiten betreffende de acties waarvan de financiering krachtens de onderhavige verordening meer dan 2 miljoen ecu per actie bedraagt, alsook elke wijziging van deze acties die leidt tot een overschrijding van het oorspronkelijk voor de betrokken actie afgesproken bedrag met meer dan 20 %, worden volgens de procedure van artikel 7 vastgesteld.

3. Alle krachtens de onderhavige verordening gesloten financieringsovereenkomsten of -contracten behelzen met name de bepaling dat de Commissie en de Rekenkamer tot controles ter plaatse kunnen overgaan, op de gebruikelijke wijze zoals door de Commissie is vastgesteld in het kader van de geldende bepalingen, in het bijzonder die van het Financieel Reglement dat van toepassing is op de algemene begroting van de Gemeenschappen.

4. Voor zover de acties resulteren in financieringsovereenkomsten tussen de Gemeenschap en het ontvangende land, behelzen die de bepaling dat de betaling van belastingen, rechten en heffingen niet door de Gemeenschap wordt gefinancierd.

5. De deelneming aan aanbestedingen en contracten staat op gelijke voorwaarden open voor alle natuurlijke en rechtspersonen uit de Lid-Staten en het ontvangende land, en mag worden uitgebreid tot andere ontwikkelingslanden.

6. De leveranties zijn afkomstig uit de Lid-Staten of het ontvangende land of andere ontwikkelingslanden. In naar behoren gemotiveerde uitzonderingsgevallen mogen de leveranties uit andere landen komen.

Artikel 7

1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité met adviesfunctie, bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie, te weten naar gelang van het land of de regio waarvoor de maatregelen bedoeld zijn:

a) voor de landen van Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, het EOF-Comité dat opgericht is bij artikel 21 van Intern Akkoord nr. 91/401/EEG betreffende de financiering en het beheer van de hulp van de Gemeenschap in het kader van de Vierde Overeenkomst van Lomé, zoals vastgesteld op 16 juli 1990 door de vertegenwoordigers van de Lid-Staten in het kader van de Raad bijeen;

b) voor de Middellandse-Zeelanden, het MED-Comité, dat opgericht is bij artikel 6 van Verordening (EEG) nr. 1762/92 (1);

c) voor de landen van Latijns-Amerika en Azië, het ALA-Comité, opgericht bij artikel 15 van Verordening (EEG) nr. 443/92 (2).

2. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp van de te nemen maatregelen voor. Het comité brengt advies uit over dit ontwerp binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen op basis van de urgentie van de betrokken kwestie, en gaat eventueel over tot stemming.

Het advies wordt in de notulen opgenomen; bovendien heeft iedere Lid-Staat het recht om te vragen dat zijn standpunt in die notulen wordt opgenomen.

De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het advies van het Comité. Zij licht het Comité in over de wijze waarop zij rekening heeft gehouden met dit advies.

3. Eenmaal per jaar wordt er een gedachtenwisseling gehouden naar aanleiding van een presentatie door de vertegenwoordiger van de Commissie van de algemene hoofdlijnen voor de in het komende jaar te voeren acties, in het kader van een gezamenlijke vergadering van de drie in lid 1 genoemde comités.

Artikel 8

Na ieder begrotingsjaar dient de Commissie een jaarverslag in bij het Europees Parlement en de Raad, dat een samenvatting behelst van de tijdens het begrotingsjaar gefinancierde acties en een beoordeling van de uitvoering van de onderhavige tijdens dat begrotingsjaar.

De samenvatting behelst met name gegevens over de personen, bedrijven of instanties waarmee overeenkomsten of uitvoeringscontracten werden gesloten.

Het verslag behelst tevens een samenvatting van eventuele externe evaluaties van specifieke acties.

Artikel 9

Deze verordening treedt in werking op de derde dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke Lid-Staat.

Deze verordening wordt vijf jaar na haar inwerkingtreding herzien.

(1) PB nr. C 310 van 22. 11. 1995, blz. 13.

(1) PB nr. L 151 van 1. 7. 1992, blz. 1.

(2) PB nr. L 32 van 27. 2. 1992, blz. 1.