12 Ó5 90 publicatieblad van de Europese Gemeenschappen ^rC^2Bll 
beide afzonderlijk op hun merites moeten voorden beoor­
deeld. Zelfs als het stabilisatiemechanisme in een bepaalde 
vorm wordt gehandhaafd, impliceert dit niet zonder meer 
het voortbestaan van de medeverantvBoordelnkheids 
regelingen. Ue regelingen op zichhebbenb.vmotgevolgdat 
de inkomsten van de graantelers dalen zonder dat de vraag 
naar graan daardoor wordt gestimuleerd^ 
1^. IdetGomitewilerop wijzen dat de regelingen de 
tendens om van EGgranen op ingevoerdegraansubstituten 
over te schakelen slechts verder zullen versterken, aangeD 
zien graansubstituten van heffing zijn vrijgesteld. 
Brussel, 19 december 19^9 
1. hueiding 
1.1. In haar inleiding tot het achttiende verslag over het 
mededingingsbeleid betoogt de Commissie dat het mede-
dingingsbeleidvan de Gemeenschap op een léruispunt is 
aangekomen. Als gevolg van de gunstige conjunctuur 
houden de economische subjecten in hun plannen in 
toenemende mate rekening met de noodzaak, zich aan de 
meuwemarl^tverhoudingen van 199^ aante passen, fóe 
ondernemingsstrategieluidtdatdeeconomischebmnen 
grenzen van de Gemeenschap moeten worden overwonnen 
door op uiteenlopende manieren grensoverschrijdende 
activiteiten te ontplooien. 
1.2. Ueze algemene overwegingen brengen het Comité 
ertoe een tweeledig ontwerpadvies op te stellen. 
1.2.1. Enerzijds wordendaarin^ntische(positieve en 
negatieven l^antte^eningengeplaatstt.a.v, hetachttiende 
verslag. 1^. wellicht zijner momenteelop de wereldvoedsel-
mar^tingrijpendeveranderingengaande,waardoorstabih 
satiemechamsmen stralos overbodig bunnen worden, 
bochten structureleoverschotten toch een bedreigingvoor 
het marktevenwicht blijven vormen, dan l^an waarschijn­
lijk met de stabilisatiemechanismen in hun huidige vorm 
evenmin een evenwicht tot stand worden gebracht. 
Daarmee wordt het van wezenlijk belang, meer direct op 
vraag en aanbod gerichte maatregelen te treffen. 
1,2.2, Anderzijds worden suggesties gedaan voor de 
l^oersdiehet mededingingsbeleid van de EG met het oog op 
de interne marlet op bepaalde punten zou moeten varen, 
1.^, Daarbij zal niet alleen rekening worden gehouden 
met de mededingingssituatie in de EG, maar ool^ met de uit 
de handel met derde landen voortvloeiende concurrentie^ 
verhoudingen. 
2. Advies over het eigerü^e verslag 
2.1, A^^^^^o^^r^^^ 
2.1,1. De verordening inzage controle op fusies, 
overnemingen en deelnemingen laat nog 
steeds op zich wachten 
2,1.1,1, In hoofdstul^lvan deel IV van het achttiende 
verslag wordt een veelzeggend beeld van de concentraties 
van ondernemingen geschetst. De gegevens zijn niet 
volledig en worden niet met behulp van officiële, 
systematische statistieken geanalvseerd, maar op basis van 
algemene informatie. Advies mzal^e het achttiendeVerstag over het mededingingsbeleid 
(90BC^2B0^ 
De Commissie heeft opldecember 19^9 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 19^ 
van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en 
Sociaal Comité om advies te vragen inzage het ^Achttiende Verslag over het mededingingsbeleid^ 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 29 november 19^9 goedgekeurd, 
rapporteur was de heer Aiourgues, 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 272e Zitting (vergadering van 19 december 
19^het volgende adviesuitgebracht, dat met algemene stemmen,bijéenonthoudmg, werd 
goedgekeurd 
Nr. C 62/12 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 3. 90 
2.1.1.2. De gegevens maken het de Commissie evenwel 
mogelijk, de voor een harmonische ontwikkeling van de 
mededinging gunstige activiteiten te onderscheiden van 
activiteiten die de concurrentie d.m.v. feitelijke gedragin­
gen en door beïnvloeding van de marktstructuur schaden. 
Het Comité merkt in dit verband op dat de Commissie 
juridisch niet de mogelijkheid heeft om ontheffing te 
verlenen ten einde concentraties die gunstig zijn voor de 
mededinging, goed te keuren of te bevorderen, omdat 
artikel 86 van het Verdrag geen specifieke bepaling 
daaromtrent bevat. 
2.1.1.3. Indien men overigens terecht rekening houdt 
met het arrest „Continental Can" van 21 februari 1973, 
blijkt misbruik van een machtpositie op de gemeenschappe­
lijke markt of op een wezenlijk deel daarvan afbreuk te 
doen aan doeltreffende concurrentieverhoudingen. 
2.1.1.4. Het Comité stelt dan ook voor, bij de eerstvol­
gende wijziging van het Verdrag, een extra bepaling aan 
artikel 86 toe te voegen (naar de geest analoog aan lid 3 van 
artikel 85), welke het de Commissie mogelijk maakt 
ontheffing te verlenen voor concentraties die verenigbaar 
worden geacht met de doelstelling van verbetering van de 
produktie of van de distributie, dan wel naar haar oordeel 
de technische of economische vooruitgang kunnen ver­
beteren en uiteindelijk de consument ten goede kunnen 
komen. 
2.1.2. De belangrijkste nadelen van deze situatie 
2.1.2.1. Volgens de Commissie is de invloed van fusies 
en meerderheidsdeelnemingen op de mededinging waar­
schijnlijk groter in bedrijfssectoren die reeds een grote 
concentratiegraad hebben bereikt, bijvoorbeeld de chemi­
sche sector, en met name daarvan afgeleid de farmaceuti­
sche produktie, en bepaalde takken van de voedings­
middelenindustrie (punt 327). De prijsstelling in deze 
sectoren toont aan dat de concentratiegraad op een kritisch 
punt is aangekomen. 
2.1.2.2. Deze tendens lijkt nog in een stroomversnelling 
te worden gebracht door: 
— het vooruitzicht dat de interne markt er binnen enkele 
jaren zal zijn; maar waarschijnlijk ook door 
— hetzij de vertraging die is opgelopen bij de invoering van 
een EG-regeling op dit gebied, hetzij de voorlopige 
handhaving van soms onwettige verticale prijsbinding. 
— de stimulering van de 0&O-overeenkomsten, die 
banden tussen ondernemingen scheppen. 
2.1.2.3. Worden deze argumentaties naast elkaar ge­
plaatst, dan krijgt men de indruk dat er sprake is van een 
samentreffen van feiten die bevorderlijk zijn voor transac­
ties die tot kapitaalbewegingen leiden (OBA enz.) binnen 
de Gemeenschap. 
2.1.2.4. Tegelijkertijd is het algemeen bekend bijvoor­
beeld dat sociale ontwikkelingen en wetgeving m.b.t. 
overheidsopdrachten maar langzaam tot stand komen, 
welke parameters markt en concurrentie eveneens beïn­
vloeden. 2.1.2.5. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat de 
onderdelen van het mededingingsbeleid niet langer harmo­
nisch op elkaar zijn afgestemd en dat dit beleid wellicht 
grote moeilijkheden met zich mee zal brengen. Het Comité 
maakt zich daaromtrent echt zorgen en voelt zich genoopt 
bij de Commissie aan de alarmbel te trekken. 
2.1.3. De ongelijke behandeling van ondernemin­
gen en bedrijven heeft directe en indirecte 
oorzaken 
2.1.3.1. De ongelijkheid is in de eerste plaats het gevolg 
van de omstandigheden waarin de „aanmeldingen" 
plaatsvinden, die nu eens vooraf, dan weer achteraf worden 
verlangd. 
2.1.3.2. Een zekere ongelijkheid komt namelijk voort uit 
het feit dat de Commissie achteraf controle uitoefent door 
de communautaire afmetingen van een concentratie aan de 
hand van, met name, een op een hoog omzetcijfer 
gebaseerde drempel vast te stellen (*), maar ook omdat 
— het uitsluitend gaat om ondernemingen die handels­
transacties tussen Lid-Staten of met derde landen 
uitvoeren; 
— in de jurisprudentie het begrip „collectieve machtsposi­
tie" zijn intrede heeft gedaan (zie par. 4). 
2.1.3.3. Daarentegen worden aanmeldingen vooraf in 
de sectoren waar ontheffingen van artikel 85 gelden en 
waarvoor vrijstellingsverordeningen worden uitgevaar­
digd, gecontroleerd zonder benedendrempel. Dat is het 
geval met know-howlicenties, franchising, O&O-overeen-
komsten. 
2.1.3.4. Op de volgende terreinen kan bij de Commissie 
een gunstige koers worden vastgesteld: 
Onderzoek en ontwikkeling 
In drie interessante gevallen heeft de Commissie kunnen 
bewijzen dat zij open staat voor technische vooruitgang en 
innovatie in de Gemeenschap. Het eerste geval betreft de 
ontwikkeling van een volledig nieuw soort band door 
Continental en Michelin, welke omvangrijke investeringen 
nodig maakt en een moeilijk in te schatten economisch 
risico met zich meebrengt. 
Het tweede geval betreft de door de Commissie genomen 
beslissing in de zaak Brown-Boveri AG, welke onder­
neming samenwerkingsovereenkomsten gesloten heeft met 
de Japanse onderneming NGK Insulators Ltd. Door deze 
beslissing is een intensieve samenwerking mogelijk gewor­
den t.b.v. de ontwikkeling, de fabricage en de afzet van 
accu's met hoog rendement, in hoofdzaak bestemd voor 
gebruik in door elektromotoren aangedreven voertuigen. 
Franchising 
Ook in het geval van een beschikking betreffende een 
franchise-overeenkomst heeft de Commissie aangetoond 
(!) Het voorstel voor nieuwe wetgeving dat op het ogenblik bij de 
Raad voor goedkeuring voorligt, moet verscheidenheid 
brengen in de aanmeldingsvoorwaarden, naar gelang van 
geografische criteria, en factoren als concurrentie met derde 
landen, concurrentie binnen de Gemeenschap en marktaandeel 
van een onderneming buiten de eigen grenzen. 
12. 3..90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 62/13 
bereid te zijn incidenteel over de in de desbetreffende 
generieke vrijstellingsverordening vastgelegde voorwaar­
den heen te kunnen stappen, wanneer de concurrentiever­
houdingen in het betrokken marktsegment zulks niet in de 
weg staan (Service Master). 
2.1.3.5. Zo ook op het terrein van het steunbeleid; de uit 
het gemeenschappelijk landbouwbeleid voortvloeiende 
steunmaatregelen worden nauwkeurig beoordeeld 
ongeacht de omvang van de bedrijven, terwijl steunmaat­
regelen in andere sectoren vooral aan controle ontsnappen 
omdat de invloed ervan op de handel binnen de Gemeen­
schap gering is. 
2.1.4. De voortstuwende kracht van de jurispru­
dentie 
2.1.4.1. Het is al traditie geworden dat de rechters, 
wanneer de communautaire wetgever het laat afweten, 
zorgen voor vooruitgang door een jurisprudentie die de 
geest van de EG-wetgeving beter doet uitkomen. 
2.1.4.2. Voorbeelden hiervan zijn: 
a) het arrest Van Eycke/Aspa, waarmee wordt bevestigd 
dat het de Lid-Staten niet is toegestaan maatregelen te 
nemen of te handhaven die ertoe kunnen leiden dat het 
nuttig effect van de artikelen 85 en 86 teniet gaat (punt 
98). 
In de zaak Pascal van Eycke versus S.A. Aspa heeft het 
Hof van Justitie zijn kritische rechtspraak m.b.t. 
nationale maatregelen die ongunstig uitwerken voor de 
concurrentie, bevestigd en verder uitgebouwd. Volgens 
het arrest mogen de Lid-Staten geen maatregelen treffen 
of handhaven die het nuttig effect van de artikelen 85 en 
86 van het EEG-Verdrag ongedaan maken. Dit arrest 
bevestigt inzoverre eerdere jurisprudentie (b.v. Ver­
eniging van Vlaamse Reisbureaus, 1 oktober 1987) dat 
ervan wordt uitgegaan dat het nuttig effect van de 
Mededingingsregels wordt beperkt wanneer een Lid-
Staat een overeenkomst welke in strijd is met artikel 85, 
algemeen verbindend verklaart of de sluiting ervan 
bevordert, dan wel de werking ervan versterkt door de 
uitvaardiging van wettelijke voorschriften, of wanneer 
een Lid-Staat aan zijn eigen regeling het overheids­
karakter ontneemt door aan particuliere ondernemin­
gen de verantwoordelijkheid te delegeren voor het 
nemen van besluiten tot interventie op economisch 
gebied (punt 16 van het arrest). 
Hetgeen bijvoorbeeld in de coöperatieve sector onder­
nomen wordt om de algemene concurrentie het hoofd te 
kunnen bieden, maakt, door het opzetten van een 
geïntegreerd netwerk van coöperatieve ondernemingen, 
deze nieuwe opvatting van het mededingingsrecht 
noodzakelijk. 
b) de arresten betreffende het begrip „gedelegeerde 
monopolies" (punt 106 e.v.), waarbij de vraag open 
blijft of een autonoom parallel optreden van ver­
schillende economisch zelfstandige ondernemingen 
eventueel als misbruik van een collectieve machtspositie 
onder art. 86 kan vallen. Deze arresten bevestigen 
daarmee de conclusies van de Commissie; c) aandacht verdienen de uitspraken van bepaalde natio­
nale rechters, zoals b.v. die in de Bondsrepubliek, die het 
Europese mededingingsrecht rechtstreeks toepassen 
(punt 127). 
2.1.5. Gebrek aan middelen bij het D.-G. IV 
2.1.5.1. Uit de opmerkingen in de paragrafen 2.2 en 2.3 
blijkt dat bij gebrek aan voldoende personeel, materiële 
middelen en juridische mogelijkheden, het directoraat-
generaal „Concurrentie" er niet altijd in slaagt, zijn analyse 
van de markt en van de toepassing van het mededingings­
beleid in de Europese Gemeenschap — een beleid dat 
overigens wordt gekenmerkt door gezond verstand en 
realisme — goed tot zijn recht te doen komen. 
2.1.5.2. Het Comité moet dan ook concluderen dat 
— het jaarverslag veel te laat is verschenen; 
— forse vertraging is opgetreden in de besluitvorming over 
aanhangige zaken (zie punt 45). 
2.1.5.3. Men kan zich in deze context afvragen of het te 
creëren „instrument van controle op concentraties van 
communautaire afmetingen" wel over de voor het functio­
neren noodzakelijke middelen zal beschikken (inleiding tot 
het verslag, voorlaatste alinea). 
2.1.5.4. Het Comité beveelt het D.-G. dan ook aan: 
— door te gaan met de activiteiten in het vlak van de 
„public relations" zodat alle economische subjecten, 
d.w.z. alle bedrijfssectoren en de consumenten, altijd op 
de hoogte worden gehouden van hun rechten en 
plichten op het gebied van het mededingingsbeleid. De 
Commissie heeft aangekondigd, een aanvullend, speci­
fiek op het mededingingsbeleid gericht, witboek voor de 
interne markt te zullen uitbrengen. 
In dat witboek moet met name het economische en sociale 
belang van de concurrentie als grondslag voor een 
democratische samenleving worden benadrukt. 
2.1.6. Coördinatie van mededingings- en anti-
dumpingbeleid 
2.1.6.1. In overeenstemming met de andere diensten van 
de Commissie moet het D.-G. „Concurrentie", in het kader 
van het handelsbeleid van de Gemeenschap, letten op de 
vrijwaringsmaatregelen die krachtens het Verdrag van 
Rome zijn toegestaan. Daarnaast verdient het overweging 
dat in de Gemeenschap opnieuw een discussie plaats heeft 
over de toepassing van het anti-dumpingbeleid. 
2.1.6.2. Soms wordt de gemeenschappelijke markt, met 
name de nieuwe Lid-Staten, bedreigd door „wilde" 
concurrentie vanuit bepaalde derde landen; dat kunnen 
zowel technologisch hoogontwikkelde staten zijn als lage­
lonenlanden. 
2.1.6.3. Het komt niet zelden voor dat sommige landen 
of ondernemingen in die landen zich schuldig maken aan 
dumping, hetzij om hun waren van de hand te doen, hetzij 
om concurrerende bedrijven in de Gemeenschap die 
initiatieven nemen op dezelfde terreinen, te ontmoedigen. 
Nr. C 62/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 3. 90 
2.1.6 A. Zonder het evenwicht op de markt te verstoren, 
hetgeen nadelig zou zijn voor de prijsvorming, moet de 
Commissie zich dus beslist krachtig te weer kunnen stellen 
tegen bepaalde oneerlijke handelspraktijken van derde 
landen, welke dikwijls voortkomen uit een vorm van 
protectionisme die in strijd is met internationale overeen­
komsten zoals de GATT. In dat opzicht dient de situatie op 
de communautaire markt niet alleen in het kader van de 
wereldhandel, maar ook per bedrijfstak te worden 
beoordeeld. 
2.2. Gebieden die bijzondere aandacht verdienen 
2.2.1. Het Comité heeft een advies uitgebracht over 
positieve maatregelen voor het zeevervoer (1). Bepaalde 
problemen liggen evenwel op het terrein van het mededin­
gingsbeleid, nl.: 
— de lijnvaartconferences en de al in 1986 uitgevaardigde 
generieke vrijstellingen. In het zeventiende verslag 
werden de uitdrukkelijke klachten tegen de op 1 juli 
1987 in werking getreden verordening nogmaals 
beschreven. In het achttiende verslag staat weinig te 
lezen over het gevolg dat aan deze klachten is gegeven; 
— de scheepvaart binnen de Gemeenschap, die concurreert 
met verbindingen over land en door de lucht en waarbij 
een belastingprobleem rijst, waarvoor een principiële 
oplossing wordt overwogen. Die moet behalve op onder 
EG-vlaggen varende schepen ook op onder vlaggen van 
derde landen varende schepen worden toegepast om 
scheeftrekking van de concurrentieverhoudingen tegen 
te gaan (juridische moeilijkheden nog op te lossen); 
— de steun aan de Europese scheepswerven: de gevolgen 
van de investeringen wegen zwaar door in de vrachtprijs 
en de verschillen in steunverstrekking maken het er nog 
moeilijker op; 
— bij al deze verschillen komen dan nog eens de distorsies 
die veroorzaakt worden door het verschil in belasting­
en premiedruk voor het varend personeel. 
2.2.2. Mededingingsregels en auteursrechten 
2.2.2.1. In de loop van de twintigste eeuw zijn „auteurs" 
in toenemende mate aan het economisch verkeer gaan 
deelnemen. Buiten de „kunsten" in de eigenlijke zin, zijn 
nieuwe talenten aangeboord door de ontwikkeling van 
film- en audiovisuele produkties. Verder levert de ontwik­
keling van software in de informatica een nieuwe categorie 
„auteurs" op. 
2.2.2.2. De soms oneigenlijke bescherming van intellec­
tuele-eigendomsrechten door middel van nationale bepa­
lingen (b.v. door eenheidsprijzen) of door het innemen van 
een machtspositie m.b.t. software en het weigeren van 
toegang tot informatie, of deze nu wel of niet onder het 
auteursrecht valt, is voor de Commissie aanleiding te 
(!) Doe. CES 1257/89 van 16 november 1989. bevestigen dat „de uitoefening van exclusieve auteursrech­
ten (...) niet (zal) afdoen aan de toepassing van de 
concurrentieregels en de inschakeling van doeltreffende 
rechtsmiddelen in bepaalde gevallen" (II.I par. 6.1). 
2.2.2.3. Een dergelijke bescherming is niet te verenigen 
met de gedachte van een ruimte zonder binnengrenzen. Er 
zijn in de Gemeenschap beslist nieuwe juridische stappen 
nodig om bepaalde vormen van „omgekeerde" discrimina­
tie te verbieden die vrije concurrentie in de weg staan en 
nieuwe niet-tarifaire belemmeringen opwerpen. 
2.2.2.4. Het Comité heeft bezwaren tegen de beschik­
king betreffende „Tetra Pak". In die zaak heeft de 
commissie gemeend dat een onderneming misbruik van 
haar machtspositie kan maken door een bedrijf over te 
nemen dat een exclusieve licentie bezat. Om te voorkomen 
dat een concurrent van „Tetra Pak" nadelen zou onder­
vinden op het gebied van de mededinging, heeft de 
Commissie zich evenwel niet tegen de desbetreffende 
concentratie uitgesproken, maar gedreigd Tetra Pak de 
vrijstelling inzake octrooilicentieovereenkomsten te ontne­
men. Tetra Pak heeft moeten afzien van alle exclusiviteit 
m.b.t. de licentie en de concurrent heeft een niet-exclusieve 
licentie gekregen. Daarmee is ingegrepen in een contractue­
le relatie die al vóór de concentratie was aangegaan en er 
helemaal niet mee in verband stond. Deze zaak is voor het 
Comité aanleiding erop te wijzen dat de Commissie in 
individuele gevallen naar eigen goeddunken en met het oog 
op het behalen van een bepaald resultaat handelt. Het 
Comité tekent hiertegen krachtig protest aan, om te 
voorkomen dat die tendens doorzet. 
2.2.3. Het mededingingsbeleid en steunmaatrege­
len van de staat ten behoeve van onder­
nemingen 
2.2.3.1. Begin dit jaar is het eerste rapport over 
staatssteun in de Europese Gemeenschap gepubliceerd. De 
Commissie beoogt daarmee enige duidelijkheid te brengen 
in de jungle van de Europese subsidies en uiteindelijk de 
nationale steunverlening aan strengere voorschriften te 
onderwerpen. 
2.2.3.2. In het rapport wordt het begrip „subsidie" (te 
onderscheiden van kapitaalinbreng) zeer ruim opgevat. Zo 
valt steun aan openbare bedrijven (met name staats­
bedrijven) ook onder subsidies. Het rapport is gebaseerd op 
de artt. 92 en 93 van het EEG-Verdrag en betitelt 
steunmaatregelen ten gunste van bepaalde ondernemingen 
of bedrijfstakken als maatregelen die de mededinging 
vervalsen of dreigen te vervalsen en die het handelsverkeer 
tussen de Lid-Staten ongunstig beïnvloeden. 
2.2.3.3. Een overzicht van alle Lid-Staten te zamen toont 
aan dat de subsidies in hoofdzaak gaan naar de spoorwe­
gen, de landbouw, de steenkoolindustrie en regionale 
hulpverlening. In Frankrijk en Ierland wordt relatief meer 
nadruk gelegd op bevordering van handel en export. In de 
Bondsrepubliek Duitsland heeft regionale steunverlening 
dikwijls meer prioriteit, mede omdat het land een federatie 
is. Door de bijzondere positie van Berlijn en door de 
12. 3. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 62/15 
economische situatie waarin de oostelijke randgebieden 
zich bevinden, heeft regionale steun daar ook nog een extra 
betekenis. 
2.2.3.4. Het eerste rapport over de staatssteun in de 
Gemeenschap vertoont een aantal lacunes, die vooral te 
wijten zijn aan de onvolledigheid van de verzamelde 
gegevens: 
— Grote delen van de belastingstelsels en de stelsels van 
sociale zekerheid zijn niet in aanmerking genomen. 
— Financiële middelen voor onderzoeksdoeleinden t.b.v. 
openbare instellingen, ter financiering van universitair 
onderzoek en van specifieke onderzoeksopdrachten 
(met inbegrip van militaire) zijn niet meegerekend, 
hoewel dergelijke posten steun betekenen in de zin van 
het zeer ruim opgevatte begrip „subsidie". 
— Door de uitsluiting van zogenaamde „algemene" 
maatregelen, zijn bepaalde in de praktijk belangrijk 
gebleken steunvormen (b.v. EFRO en EOGFL) niet in 
aanmerking genomen. 
— Het rapport tast in het duister wat de steun die in allerlei 
vormen door lokale overheden, met name in federale 
staten, wordt verleend, betreft. 
— Enkele sectoren zijn volledig buiten beschouwing 
gelaten: defensie, energie (met uitzondering van de 
kolenindustrie), vervoer (met uitzondering van railver-
voer en vervoer over de binnenwateren), pers en media, 
banken, bouw, openbare nutsbedrijven. 
— In enkele Lid-Staten zijn onvolledige gegevens ver­
zameld (met name in Griekenland en Italië). 
2.2.4. Andere overwegingen m.b.t. het 18e Verslag 
2.2.4.1. Het studieprogramma 
De studies die worden verricht door onafhankelijke 
instellingen en personen, maken het de Gemeenschap 
mogelijk de positieve of negatieve effecten van de 
concurrentie per bedrijfssector beter te analyseren. 
Het Comité heeft in zijn advies over het twaalfde verslag 
dergelijke studies bepleit en het is verheugd dat met deze 
studies wordt doorgegaan. 
Wat het achttiende verslag betreft, is het interessant te 
bedenken dat niet alleen de grensposten, die volgens het 
witboek van 1984 zouden moeten worden ontmanteld, 
„toegangsbelemmeringen" opleveren, en dat de uitgaven 
voor reclame aan deze of gene zijde van een binnengrens 
ook beschouwd kunnen worden als een beperking van de 
vrije concurrentie. 
Verder kan het voorgestelde schema voor de analyse van 
fusies ook bruikbaar zijn voor de toepassing van de 
verwachte richtlijn. 
Overigens hebben veel ondernemingen, met name in de 
Lid-Staten die pas kort geleden tot de Gemeenschap zijn 
toegetreden (en ook in de ontwikkelingslanden), contrac­ten gesloten betreffende overdracht van technologie die 
clausules bevatten die één der partijen eenzijdig bevoorde­
len (zgn. leonische contracten); deze clausules beletten deze 
ondernemingen te exporteren naar en zich te bevoorraden 
waar zij willen en beperken zo hun vrije toegang tot de 
markt. Dit delikate probleem zou, als onderdeel van het 
studieprogramma, moeten worden bestudeerd, waarbij 
zou moeten worden nagegaan of er in het kader van het 
mededingingsrecht geen adequate procedures kunnen 
worden vastgelegd. 
Het Comité zou gaarne zien dat in het verslag over het 
mededingingsbeleid de balans wordt opgemaakt van de 
resultaten van de studies en van het profijt dat de 
Commissie trekt uit deze, geheel onafhankelijk verrichte, 
werkzaamheden. 
2.2.4.2. Het regionaal beleid en de landbouw 
Het Comité is in zijn advies over het zeventiende verslag al 
ingegaan op de steunmaatregelen met regionale strekking. 
Steunverlening aan de agrarische bevolking hangt nauw 
samen met steun aan het GLB. Sommige algemene 
maatregelen kunnen trouwens concurrentievervalsing met 
zich meebrengen (EOGFL — afdeling Garantie). Bijgevolg 
wordt de omvang van de landbouwsubsidies soms flink 
onderschat. De vraag is ook of de invoering van 
inkomenssteun gunstige gevolgen heeft gehad. In het 
achttiende verslag blijft het overzicht over deze aangelegen­
heden beperkt tot een analyse van de nationale steunmaat­
regelen en wordt verwezen naar een publikatie in de serie 
Groen Europa. De vraag van het Comité blijft daarmee 
onbeantwoord. 
Het Comité is er veel aan gelegen dat de Gemeenschap met 
de handelspartners in het GATT oplossingen vindt voor de 
handel in landbouwprodukten, die moeten leiden tot een 
beter evenwicht in de concurrentieverhoudingen in de 
landbouwsector. 
2.2.4.3. De prijsvergelijking 
Voor de consument, voor wie vrije keuze bij het doen van 
aankopen essentieel is, ligt het praktische nut van het 
mededingingsbeleid nog steeds in de mogelijkheid de 
kwaliteit/prijsverhoudingen te vergelijken. Voorshands 
zijn prijzen en met name grote prijsverschillen binnen de 
Lid-Staten van de Gemeenschap voor de consumenten 
belangrijke indicatoren voor de vraag of de mededinging al 
dan niet functioneert. 
Het advies van het Comité over het zeventiende verslag 
blijft daar uitgebreid bij stilstaan, evenals bij de segmente­
ring van de nationale markten die door de reeds genoemde 
non-tarifaire belemmeringen van elkaar worden geschei­
den. Het Comité zou nog steeds gaarne zien dat met deze 
kant van de zaak rekening wordt gehouden en dat alles in 
het werk wordt gesteld om het mededingingsbeleid van de 
Gemeenschap daarnaar te richten (vgl. hierna par. 3). 
3. Voorstellen voor de benodigde ontwikkeling van het 
mededingingsbeleid van de Gemeenschap. 
3.1. In eerdere adviezen van het Comité en onlangs in 
het advies over de economische situatie medio 1989 zijn een 
Nr. C 62/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 3. 90 
aantal voorwaarden genoemd voor de ontwikkeling van 
het mededingingsbeleid. 
3.1.1. Ook in de toekomst moet er in Europa een 
doeltreffende concurrentie blijven om ervoor te zorgen dat 
de binnenmarkt voordelen oplevert. In het vlak van de 
kosten, komt concurrentie beslist alle burgers ten goede. De 
gehoopte intensivering van de concurrentie en verbetering 
van de efficiency en van het innovatievermogen van het 
bedrijfsleven komt er zo vanzelf. Daarentegen moet een 
wettelijke regeling worden getroffen voor controle van 
Gemeenschapswege op „concentraties van communautaire 
betekenis". Deze controlebevoegdheden van de EG én de 
nationale bevoegdheden in dit verband moeten op 
eenduidige wijze worden afgebakend onder gezag van de 
Commissie. In dit verband verwijst het Comité naar zijn 
advies over deze problematiek van juni 1988 (1). Wanneer 
de handelsbelemmeringen eenmaal uit de weg zijn geruimd, 
moeten marktstructuren en de veranderingen hierin als 
gevolg van fusies echter aan de hand van een EG-maatstaf 
worden beoordeeld. Bij EG-markten die in principe open 
moeten staan voor de rest van de wereld, lijkt dit zeker 
noodzakelijk indien men wil bereiken dat het bedrijfsleven 
van de Gemeenschap met de VS, Japan en een aantal zeer 
succesvolle nieuwe industrielanden kan concurreren. 
3.2. Zowel de EG- als de nationale autoriteiten zouden 
bijzondere aandacht moeten besteden aan het MKB, dat 
wat informatie en planning betreft t.o.v. het grootbedrijf in 
het nadeel is. Informatie en adviezen van overheidszijde 
kunnen ertoe bijdragen dat deze nadelen worden gecom­
penseerd. In dit verband is het Comité ermee ingenomen 
dat de Commissie initiatieven heeft genomen tot en steun 
verleent aan de oprichting van EG-voorlichtings- en 
-adviesbureaus in alle Lid-Staten van de Gemeenschap. 
Ook steun voor samenwerkingsverbanden is een belangrij­
ke maatregel om de concurrentienadelen van het MKB te 
verminderen. 
3.3. In de inleiding van het achttiende verslag verklaart 
de Commissie dat het mededingingsbeleid van de Gemeen­
schap „een centrale rol vervult". Die constatering is van 
kapitaal belang. 
3.3.1. Het is in dit verband opmerkelijk dat noch het 
witboek over de interne markt, noch de Europese Akte 
wijzigingen van het Verdrag of beslissende nieuwe 
ontwikkelingen in het vlak van het mededingingsbeleid met 
zich mee gebracht hebben. Dit beleid is de aanvankelijke 
voorsprong die het „institutioneel" gezien op de andere 
communautaire beleidsvormen had, kwijt geraakt. 
3.3.2. Het beleid dient nu niet alleen rekening te houden 
met handelstransacties tussen Lid-Staten, maar ook met de 
handel binnen elk van de twaalf Lid-Staten en met de 
handel met derde landen. 
3.3.3. D.-G. IV dient de motor te blijven en met de hulp 
van de bevoegde instanties in de Lid-Staten en van de 
douanediensten, zijn activiteiten ook te kunnen uitbreiden 
tot de handel met derde landen. 3.3.4. De aanpak moet allesomvattend zijn; in het 
algemene bestek van de Gemeenschap fungeert het 
mededingingsbeleid immers als factotum en vormt het de 
grootste gemene deler van de verschillende beleidsonder­
delen die samen het economisch beleid van de EG bepalen. 
3.3.5. Maar het essentiële toezicht op de naleving van de 
mededingingsregels en de harmonisatie van de steunmaat­
regelen zijn niet voldoende. Er dient ook rekening te 
worden gehouden met: 
a) De bescherming van de natuur. De eisen die het 
milieubeleid stelt en de verplichtingen die aan de 
fabrikanten worden opgelegd, moeten voor allen gelijk 
zijn en overal in de Gemeenschap even zwaar in de 
kostprijs doorwegen. 
b) De gelijkheid van de consumenten, die de vruchten 
moeten kunnen plukken van een gezonde concurrentie, 
en uit vergelijkbare prestaties gelijkwaardig profijt 
moeten kunnen trekken. 
c) De werknemers die ertoe bijdragen de economie in de 
Gemeenschap draaiende te houden, moeten kunnen 
rekenen op een positieve ontwikkeling van de lonen en 
van de sociale zekerheid; daarbij zou het gewicht van de 
arbeidskosten in de produktiekosten van goederen en 
diensten de mededingingsvoorwaarden nog moeten 
kunnen verbeteren en een eerlijke concurrentie moeten 
kunnen bevorderen. 
d) In dit verband moet worden herinnerd aan het gevaar 
dat zwart werk vormt, waarop al is gewezen in het 
advies over het zeventiende verslag. Zwart werk is een 
gegeven analoog aan handel zonder factuur. 
e) In de inleiding van het achttiende verslag staat: „... dat 
in de plannen van de economische subjecten de 
noodzaak van aanpassing aan de nieuwe omstandig­
heden van de markt tegen de horizon van 1993 een 
steeds belangrijkere plaats inneemt". In die omstandig­
heden dient te worden nagegaan of bij de huidige stand 
van de wetgeving (richtlijnen en verordeningen) die 
aanpassing wel in voldoende mate mogelijk is gemaakt; 
— enerzijds op de verschillende toepassingsgebieden 
van de communautaire regelgeving, 
— anderzijds in de nationale wetgevingen van de Lid-
Staten. 
f) Er zij in dit verband ook op gewezen dat „binnen het 
toepassingsgebied van de artikelen 85 en 86 van het 
EEG-Verdrag het verbodsprincipe tot uitdrukking komt 
in verbodsbeschikkingen waaraan zware geldboeten 
kunnen zijn verbonden" (Inleiding, blz. 13). Dat werpt 
de vraag op of er geen positievere maatregelen mogelijk 
zijn om eerlijke transacties (contracten en handel) te 
bewerkstelligen. 
4. Conclusies 
(!) PB nr. C 208 van 8. 8. 1988, blz. 11. 4.1. Volgens het Comité zou de afschaffing van de 
belemmeringen in de Gemeenschap voor de Commissie 
L2.Ó5 90 l^ublikatieblad van de Europese Gemeenschappen ^rG^2gl7 
aanleiding moeten zijn om een, met het oog op de 
verwezenlijking van een gezond mededingingsbeleid op de 
gemeenschappelijke markt noodzakehjkgeworden, aan 
passing van deVerdragbepahngen te overwegen. 
^.2. Het Comité verzoekt de Commissie in dit verband 
de suggesties en de concrete voorstellen die in het 
onderhavige advies worden gedaan, ter hartete nemen en te 
verwezenlijken. 
^. Ue Commissie moet erdanookbijde^aadop 
aandringen dat zij voldoende middelen krijgt om, zowel 
Brussel, 19 december 19^9 
1. inleiding 
1.1. Ue Commissie beoogt de wijziging van de medede^ 
hngvan^augustus 19^7 en de daarbij gevoegde ontwerp 
nchtlijnen^doc.GC^^vi^ ^20^2^overdevoltoonngvan 
de interne markt door onderlinge aanpassing van de 
indirectebelastingtaneven en harmonisering van de 
structuren van de indirecte belastingen in de Lidstaten. 
Ue voorstellen van 19^7hebbenimmersdestijdsbij de 
^.aad, de Lidstaten en de diverse gespecialiseerde 
werkgroepen grote twijfels en verontrusting opgeroepen 
1.2. In dit verband zij erop gewezen dat het ESC in acht 
op^juli 19^uitgebrachte adviezen^ devoorgestelde 
harmonisering van de indirectebelastingtaneven over het 
geheel genomen heeft onderschreven, maar tevensheeft 
stilgestaanbij de tekortkomingen vandevoorstellenen 
heeft betoogd dat deze aanzienlijk moesten worden 
gewijzigd 
^D^e^v^u^i^ qua manBvrouwkracht als in het organisatorische vlak, 
deze doelstelling te kunnen verwezenlijken. 
^m. HetGomitevindtdatallesmhetwerkmoetworden 
gesteld om het mededingingsbeleid in de EG te versterken, 
zodat zowel binnen de Gemeenschap als ten opzichte van 
derde landen een concurrentiepositie blijft bestaan die de 
welvaart van alle burgers bevordert. Het zal in zekere mate 
van het succes van het communautaire mededingingsbeleid 
afhangen in hoeverre de welvaart in de Gemeenschap voor 
alle burgers zal toenemen. 
Ue Gommissie lijkt in haar onderhavige mededeling 
impliciet met de adviezen van het Comité rekening te 
hebben gehouden, al worden deze adviezen niet uitdrukken 
lijk genoemd. 
1B^. fevens wil het Comité beklemtonen dat het in zijn 
advies CES 7^9^^ over de algemene mededeling van de 
Gommissie inzake de voltooiing van de interne markt heeft 
verklaard het er^volledig mee eens te zijn dat perljanuan 
199^ alle grenzen en alle grenscontroles moeten zijn 
opgeheven^. 
In hetzelfde advies betoogt het Gomie dat de convergentie 
vandebelastingeninhungeheel,d.w.z.metinbegnpvande 
directe belastingen en andere heffingen, niet mag worden 
gezien als absolute vereiste om de binnenmarkt tot stand te 
kunnen brengen. Ueze convergentie maakt immers deel uit 
van een globale strategie die tevens berust op een absoluut 
noodzakehjkbegeleidendbeleidvanmacro^economische 
aard. 
Voorts is het duidelijk dat op het ogenblik aanzienlijk 
uiteenlopendeBï^taneven worden gehanteerd,endat Advies over de mededeling van de Gommissie aan de ^aad en het Europese Parlement inzake 
de voltooiing van de interne markt en aanpassing van de indirecte belasungen 
(90^G^2B0^ 
Oe Commissie heeft op 2^ oktober 19^9 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 19^ 
van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en 
Sociaal Comité om advies te vragen inzake de mededeling van de Commissie aan de ^.aad en het 
Europese ^arlementoverde^Voltoonng van de interne markt en aanpassing van de indirecte 
belastingend 
toe Afdeling voor economische, financiële en monetaire vraagstukken, die met de voorbereiding 
van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op ^ december 19^9 
goedgekeurd, rapporteur was de heer fOellaCroce. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 272e Zitting (vergadering van 19 december 
19^ het volgende advies uitgebracht, dat met een ruime meerderheid van stemmen^stemmen 
regenen llonthoudingen^ is goedgekeurde