30.3.2004 NL C 80/77 Publicatieblad van de Europese Unie
Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de „Mededeling van de Commissie
„Europees actieprogramma voor verkeersveiligheid — Terugdringing van het aantal verkeers-
slachtoffers in de Europese Unie met de helft in de periode tot 2010: een gedeelde verantwoorde-
lijkheid””
(COM(2003) 311 def.)
(2004/C 80/21)
De Europese Commissie heeft op 2 juni 2003 besloten, om, overeenkomstig artikel 262 van het verdrag
tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Europees Economisch en Sociaal Comité te raadplegen
over de voornoemde meddeling.
De gespecialiseerde afdeling „Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij”, die met de
voorbereidende werkzaamheden ter zake was belast, heeft haar advies op 24 november 2003
goedgekeurd; rapporteur was de heer Simons.
Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 404e zitting van 10 en 11 december 2003
(vergadering van 10 december) met 112 stemmen vóór bij 2 onthoudingen, het volgende advies
goedgekeurd.
1. Inleiding
1.1. Met deze mededeling geeft de Commissie inhoud aan
de doelstelling zoals neergelegd in het Witboek over hetEuropees Vervoerbeleid om het aantal doden in de periode tot2010 met de helft terug te dringen.
1.2. Zij beoogt met dit actieprogramma:
— de weggebruikers aan te sporen tot beter gedrag
— de voertuigen veiliger te maken en— de wegeninfrastructuur te verbeteren.
1.3. De Commissie geeft in haar programma een opsom-
ming van concrete maatregelen die variëren van het opstellen
van technische richtsnoeren tot het verzamelen en analyseren
van gegevens met betrekking tot ongevallen. Bij wijze vanvoorbeeld geeft het Comité hier slechts die maatregelen weer
waarover zij ondertussen om advies is gevraagd of binnenkort
zal worden gevraagd:
— Onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lid-
staten betreffende het verplichte gebruik van veiligheids-
gordels in voertuigen van minder dan 3,5 ton (
1)
— Opleiding van beroepschauffeurs voor goederen- en
personenvervoer over de weg (2)
— Minimale veiligheidseisen voor tunnels in het trans-
Europese wegennet (3)
(1) COM(2000) 815 def. — 2000/0315 (COD) — PB C 260 van
17.9.2001, blz. 30.
(2) COM(2001) 56 def. — 2001/0033 (COD) — PB C 260 van
17.9.2001, blz. 90.
(3) COM(2002) 769 def. — 2002/0309 (COD) — PB C 220 van
16.9.2003, blz. 26.— Informatie- en communicatietechnologie voor veilige en
intelligente voertuigen (4) (TEN/164) (lopende werkzaam-
heden)
— Wegcontrole (5) (TEN/166) (lopende werkzaamheden)
— Rijbewijzen (6) (TEN/167) (lopende werkzaamheden)
— Motorvoertuigen, met betrekking tot de zitplaatsen en de
bevestiging en hoofdsteunen daarvan in motorvoertui-
gen (7) (INT/198) (lopende werkzaamheden)
— Bevestigingspunten voor veiligheidsgordels van motor-
voertuigen (8) (INT/199) (lopende werkzaamheden)
— Veiligheidsgordels en bevestigingssystemen van motor-
voertuigen (9) (INT/200) (lopende werkzaamheden)
1.4. Tot slot roept de Commissie iedereen op die beschikt
over een bepaald gezag, een beslissingsbevoegdheid, een
economische of sociale macht, of een vertegenwoordigings-
mandaat een Europees handvest over de verkeersveiligheid teonderschrijven, waarbij elke ondertekenaar naast de naleving
van universele waarden zich verplicht tot het invoeren van
specifieke maatregelen. De op deze manier aangegane verbin-tenissen zullen openbaar worden gemaakt en de naleving
ervan zal gecontroleerd worden.
2. Algemene opmerkingen
2.1. Het Comité is van opvatting dat het in dit stadium
slechts een gecomprimeerd advies kan geven dat het kader
schetst waarin de concrete acties zich moeten voltrekken.Zodra de Commissie met nadere voorstellen ter invulling van
de doelstelling komt, zal het Comité uiteraard zijn zienswijze
daarop geven.
(4) COM(2003) 542 def.
(5) COM(2003) 628 def.
(6) COM(2003) 621 def.
(7) COM(2003) 361 def. — 2003/0128 (COD).
(8) COM(2003) 362 def. — 2003/0136 (COD).
(9) COM(2003) 363 def. — 2003/0130 (COD).
C 80/78 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
2.2. Het Comité vat het actieprogramma van de Commissie
op als een sterk politiek signaal aan de lidstaten om inspannin-
gen te verrichten om de doelstelling van het programma te
realiseren, ondanks de eventuele onvolkomenheden die hetbevat. De resolutie van de Raad van 5 juni j.l. laat zien dat hetsignaal ook is begrepen. Het komt nu aan op de daadwerkelijke
uitvoering.
2.3. Het Comité onderschrijft tenvolle het belang dat de
Commissie hecht aan het terugdringen van het aantal verkeers-
slachtoffers in het wegverkeer, maar heeft ook een aantal
kanttekeningen om zo het actieprogramma nog meer toepas-baar te maken.
2.4. Zo mist het Comité bijvoorbeeld een verwijzing naar
de adviezen van het Comité van 1997 (
1) en 2000 (2) en vooral
een evaluatie van het tweede EU-programma op het gebiedvan Verkeersveiligheid. Het Comité vindt het waardevol lering
te trekken uit ervaringen uit het verleden.
2.5. Het Comité acht de doelstelling van de Commissie, het
terugdringen in het jaar 2010 van het aantal dodelijke
verkeersslachtoffers in het wegverkeer met de helft ten opzichte
van 2000, nogal ambitieus. In de ogen van het Comité zou ditoverigens op zich wel haalbaar moeten zijn als er maar met
een concrete doelstelling, namelijk „20 000 doden minder in
het jaar 2010,” gewerkt wordt in plaats van met de vage, opzichzelf staande term „de helft”.
2.6. De aanpak van de Commissie via een gericht actieplan,
waarbij het subsidiariteitsprincipe op strikte wijze wordt
toegepast zodat alle betrokkenen op de verschillende niveausover een vastomlijnd actiekader beschikken, is in de ogen van
het Comité op zich een juiste aanpak om lidstaten niet de
mogelijkheid te bieden met een beroep op het subsidiariteits-principe bepaalde maatregelen niet of in onvoldoende mate
door te voeren.
2.7. De in par. 2.4 genoemde doelstelling is echter in het
jaar 2001 geformuleerd, dus vóórdat de Europese Uniebesluiten had genomen over de uitbreiding van de Unie.
Daarom is het Comité van opvatting dat de Commissie in het
jaar 2006 een tussenbalans op zou moeten maken, met daarineen aantal additionele voorstellen, omdat in de nieuwe lidstaten
het jaarlijks aantal verkeersdoden op 12 000 ligt en met
vergrote en gezamenlijke inspanning dit aantal drastisch kanworden teruggebracht.
2.8. De Commissie stelt dat een scala aan maatregelen
nodig is om haar doelstelling te bereiken. Ze variëren vanmaatregelen die zijn toegesneden op een beter gedrag van de
weggebruiker zelf tot het veiliger maken van de voertuigen en
de verbetering van de weginfrastructuur door het wegnemenvan zogenaamde „black spots”. Aangezien verreweg de meeste
ongevallen het gevolg blijken te zijn van een menselijke fout,
is het Comité van mening dat vooral aandacht moet wordengeschonken aan betere naleving van bestaande voorschriften
die de weggebruiker direct betreffen
(1) PB C 73 van 9.3.1998, blz. 66.
(2) PB C 14 van 16.1.2001, blz. 30.2.9. Het Comité is van opvatting dat het voorstel van de
Commissie om een Europees handvest te laten ondertekenen
ter invoering van specifieke maatregelen meer resultaat heeft
als de EU in een of andere vorm steun geeft aan de introductievan deze specifieke maatregelen.
3. Bijzondere opmerkingen
3.1. Het Comité is, met de Commissie, van opvatting dat
de lidstaten zich veel te terughoudend opstellen ten aanzienvan maatregelen die op communautair niveau genomen
zouden moeten worden op het gebied van de verkeersveilig-
heid. Dit is zeker te betreuren gezien de ernst van hetprobleem en de verdeling van verantwoordelijkheden van de
verschillende aspecten van de verkeersveiligheid over verschil-
lende overheidsinstanties. De Commissie staaft dit aan de handvan het dossier van de harmonisatie van het alcoholpromillage,
een onderwerp waarover reeds 12 jaar gesproken wordt. En
dit terwijl uit een overzicht van de Commissie blijkt dat bij25 % van de dodelijke verkeersongevallen alcohol een rol
speelt. Meer en meer komt daar het gebruik van drugs bij.
3.2. In zijn advies van 2001 (
3) heeft het Comité al gepleit
voor harmonisering van alcohol- en drugscontroles in deEU omwille van een verbetering van de verkeersveiligheid.Nogmaals wil het Comité er bij de Commissie sterk op
aandringen hier weer energie in te steken en aan de Raad in
het bijzonder vragen eindelijk tot adequate besluitvorming tekomen.
3.3. Zoals het Comité in § 3.9 wijst op een viertal oorzaken
die 37,5 % van het aantal dodelijke slachtoffers tot gevolghebben en waar gerichte acties dus aanzienlijk resultaat kunnen
hebben, zou de Commissie ook een prioritering dienen aan te
geven. Daar komt bij dat het Comité van opvatting is datkostenefficiency een belangrijk principe is en dat kosten/
batenanalyses dienen te worden toegepast op alle uit te voeren
maatregelen die de Commissie in haar Mededeling heeftopgenomen.
3.4. Het Comité is van opvatting dat nadere analyse van
ongevallen van belang is om de juiste maatregelen te kunnen
treffen. Daartoe zou een soort oorzakenkaart gemaakt kunnenworden om dit inzicht te kunnen krijgen. Daarnaast wil het
Comité erop wijzen dat de werking van een aantal maatregelen
of controle op maatregelen verbetert indien in de gehele EUsprake is van afspraken die op een geharmoniseerde manier in
de lidstaten worden geïmplementeerd en gecontroleerd, zoals
bijvoorbeeld harmonisatie van maximumsnelheden, toege-staan maximum alcoholpromillage, sanctiebeleid etc.
(3) PB C 14 van 16.1.2001, blz.30.
30.3.2004 NL C 80/79 Publicatieblad van de Europese Unie
3.5. De door de Commissie voorgestelde maatregelen voor
het actieplan, variërend van geharmoniseerde controlemaatre-
gelen tot permanente aandacht voor scholing en voorlichting
en de introductie van een puntenrijbewijs, worden door hetComité ondersteund.In het bijzonder wil het Comité hetbelang onderstrepen van een goede rijopleiding enerzijds en
anderzijds, in het kader van de „permanente opleiding”,
vervolgcursussen voor zowel jonge als oudere bestuurders vanmotorvoertuigen. Daarnaast vestigt het Comité de aandacht
op een naar zijn mening onderbelicht aspect, namelijk de
agressieve weggebruiker. In het licht van een Verkeersveilig-heidsprogramma zal extra aandacht aan deze groep moeten
worden besteed. Vanzelfsprekend dient ook zoveel mogelijk
gebruik te worden gemaakt van de voordelen van de technischevooruitgang in het ontwerp van voertuigen en de consumen-
tenvoorlichting via het Europese programma voor de beoorde-
ling van nieuwe auto’s (EuroNCAP).
3.6. Voertuigtechnisch zou daar waar bepaalde waar-
schuwingsmiddelen nog niet in alle auto’s zijn geïnstalleerd
dat gestimuleerd moeten worden. Zonder ook maar uitputtend
te zijn kan bij personenauto’s gedacht worden aan waar-schuwingstekens of geluid bij het niet dragen van gordels ook
achterin; snelheidsoverschrijding of onderdruk van de banden;
bij vrachtauto’s aan de achterzijde en de zijkant aangebrachtereflecterende markeringsstrips genoemd worden.
3.7. Naast de hierboven genoemde gedragsmatige en voer-
tuigaspecten is het Comité ook van opvatting dat reeds bij deaanleg en verbeteringen van de fysieke infrastructuur meer
aandacht nodig is voor verkeersveiligheidsaspecten zoals het
voorkomen en opsporen van zogenaamde „blackspots” enharmonisatie van bebording in de lidstaten. Het inzicht kanworden verkregen door het opstellen van een „dodelijke-
ongevallen”-kaart met in het bijzonder de „black spots”
aangegeven: tevens daaraan gekoppeld een analyse van deoorzaken van de ongevallen per „black spot”. Deze kaart kan
vervolgens worden vergeleken met het handvest teneinde
maatregelen te kunnen nemen daar waar nodig. In aanvullinghierop zou informatie over succesvolle informatiecampagnes,
zoals BOB, wat staat voor „Bewust Onbeschonken Bestuurder”
(in België) verspreid moeten worden. Daarnaast wil het Comiténog wijzen op het goede werk dat de organisatie „Euro-Rap” (
1)
verricht om het aantal slachtoffers te verminderen. Zij geeft
een wegenkaart uit van verschillende Europese landen metdaarop aangegeven een indicatie van de mate van gevaar datop de verschillende wegen dreigt. Deze kaart is opgesteld op
basis van ongevallen die hebben plaatsgevonden.
3.8. De Commissie besteedt in ruime mate aandacht aan
maatregelen die m.b.t. het beroepsgoederen- en personenver-
voer zijn genomen of in voorbereiding zijn. Op zich zijn hetmaatregelen die bevorderend werken voor de veiligheid van de
weggebruiker, omdat de beroepschauffeurs per definitie vaker
op de weg zitten en dus de kans lopen meer betrokken te zijnbij ongevallen. De oorzaken van ongevallen zijn — helaas —
nog steeds niet in voldoende mate onderzocht. Het Comité is
dan ook verheugd dat de verkeersongevallenanalyse een vande belangrijkste taken zal worden van een op te richtenEuropees studiecentrum voor verkeersveiligheid.
(1) European Road Assessment Programme.3.9. Het Comité wil erop wijzen dat van de 40 000 dode-lijke ongevallen er 15 000 plaatsvinden als gevolg van het
gebruik van te veel alcohol, te hoge snelheid en het niet dragen
van gordels, dan wel een combinatie van genoemde factoren.Uit efficiencyoverwegingen zouden gerichte maatregelen opdeze gebieden, gecombineerd met aanvullende informatie over
de „black spots” naar de mening van het Comité de meeste
winst opleveren.
3.10. Voorts wijst het Comité erop dat de doelstelling van
de Commissie, het terugdringen van het aantal dodelijkeverkeersslachtoffers in het wegverkeer met 50 % in het jaar
2010, een doelstelling is waarbij de „winst” vooral geboekt zal
moeten worden in landen waarin het belang van verkeersveilig-heidsmaatregelen momenteel onvoldoende wordt erkend. In
landen die al veel bereikt hebben is het moeilijkst nog tot grote
verbeteringen te komen, maar dat wil natuurlijk niet zeggendat daar niets hoeft te gebeuren.
3.11. De Commissie stelt voor te komen tot de oprichting
van een Europees Studiecentrum voor de verkeersveiligheid alsinterne organisatie van de Commissie. Het Comité kan zich
vinden in de oprichting van een dergelijk studiecentrum, maar
onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat het een onafhankelijkopererend centrum is en over voldoende budget beschikt.
3.12. Het Comité wil er de aandacht op vestigen dat het
mobiel bellen in auto’s gevaar voor de verkeersveiligheidoplevert, in ieder geval voor zover het niet „handsfree” gebeurt.
Het wil er dan ook op aandringen dat een adequate controle
hierop uitgevoerd wordt.
3.13. In de titel van de mededeling van de Commissie is in
de Nederlandse versie achter het woord „verkeersslachtoffers”geen melding van „in het wegverkeer”, terwijl dit wel bijvoor-beeld in de Franse versie is gedaan. Daar ook in het Nederlands
verkeer in de lucht, op zee en op de binnenwateren als
uitdrukking bestaat dient de Commissie de titel van demededeling zoals boven aangegeven te wijzigen.
4. Samenvatting en conclusies
4.1. Het Comité verwelkomt het Europees actieprogramma
voor de verkeersveiligheid van de Commissie zeer. Het geeft
ook een aantal kanttekeningen en suggesties om zo het
actieprogramma nog meer toepasbaar te maken.
4.2. Het betreurt het dat de Commissie geen evaluatie van
het tweede programma op het gebied van de verkeersveiligheidheeft uitgevoerd, teneinde bij het opstellen van dit derde
programma lering te kunnen trekken uit opgedane ervaring.
Daarnaast mist het Comité een aantal concrete doelstellingenen prioriteiten.
C 80/80 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
4.3. Vanwege de toetreding van 10 landen tot de EU in
2004 is het Comité van mening dat in het jaar 2006 een
Tussenbalans zou moeten worden opgemaakt met daarin
voorstellen voor aanvullende maatregelen.
4.4. Het door de Commissie voorgestelde Europees hand-
vest over de verkeersveiligheid zou in de ogen van het Comité
veel meer kans van slagen hebben als de hierin genoemde
maatregelen gepaard gaan met een of andere vorm vanEuropese steun.
4.5. Het Comité vestigt er de aandacht op dat de „winst”
vooral geboekt zal moeten worden in die landen waar de tot
op heden geïmplementeerde maatregelen nog onvoldoendeeffect hebben gesorteerd. In landen waar in de afgelopen jaren
wel serieuze vooruitgang is geboekt, zou de „winst” relatief
Brussel, 10 december 2003.
De voorzitter
van het Europees Economisch en Sociaal Comité
R. BRIESCHgering kunnen zijn, maar dat wil natuurlijk niet zeggen, dat er
daar niets hoeft te gebeuren.
4.6. Voor wat betreft de concrete invulling stelt het Comité
voor „dodelijke ongevallen”-kaarten op te stellen met in het
bijzonder de zogenaamde „black spots” erop en het aantalongevallen die hebben plaatsgevonden te analyseren. Dit, om
gerichte maatregelen te kunnen nemen.
4.7. Het voorstel van de Commissie te komen tot de
oprichting van een Europees Studiecentrum voor Verkeersvei-ligheid kan rekenen op de steun van het Comité, mits
onafhankelijkheid en een toereikend budget gegarandeerd
wordt. Het gaat er daarbij vanuit dat het Studiecentrum gebruikzal maken van de kennis van de bestaande organisaties, zoals
Euro-Rap.