VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT - Jaarverslag van de Europese Commissie over de speciale administratieve regio Hongkong

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT - Jaarverslag van de Europese Commissie over de speciale administratieve regio Hongkong

1. Inleiding

2. Ontwikkelingen in Hongkong

3. EU-aanwezigheid in en EU-belangstelling voor Hongkong

4. De specifieke administratieve regio Hongkong als internationale partner

5. Samenwerking tussen de SAR Hongkong en de Europese Unie

Uitbreiding van de samenwerking

Tegemoetkoming aan verzoeken

Visumvrije toegang tot de EU voor houders van HKSAR-paspoorten

De handelssamenwerkingscomités EU-HK en HK-EU

6. Conclusies

1. Inleiding

Het basisbeleid van de Europese Unie ten opzichte van Hongkong wordt uiteengezet in de mededeling van de Europese Commissie van 23.4.1997, getiteld "de Europese Unie en Hongkong : 1997 en verder" [1]. Op de mededeling volgden conclusies van de Raad van 3 juni 1997.

[1] Com (97) 171 def.

De EU is van mening dat de effectieve tenuitvoerlegging van het in de gezamenlijke verklaring en de basiswet van Hongkong vastgelegde beginsel van "één land, twee systemen" fundamenteel is voor de duurzame stabiliteit en welvaart van Hongkong. Hongkong is lang een model en voorbeeld voor andere landen in de regio geweest en een belangrijke plek voor het uitwisselen van niet alleen goederen en diensten, maar ook ideeën en leef- en denkwijzen.

Hongkong is belangrijk voor de EU. De EU onderhield jarenlang dynamische handels- en investeringsbetrekkingen met Hongkong en Hongkong speelde de rol van centrum voor economische en culturele uitwisselingen tussen Europa en Azië. Hongkong is een deel van China; het behoud van een vrij, open en autonoom Hongkong is in het voordeel van China, terwijl Hongkong waardevolle expertise kan leveren wanneer China aan zijn economische hervormingen en de opbouw van de rechtsstaat begint.

In haar mededeling van 1997 verbond de Commissie zich tot overlegging van een jaarverslag over de betrekkingen tussen de speciale administratieve regio Hongkong en de EU. Het jaarverslag wil een evaluatie geven van de stand van de betrekkingen tussen Hongkong en de EU en de ontwikkelingen in de tenuitvoerlegging van de gezamenlijke verklaring en de basiswet in Hongkong schetsen. In het verslag komen eveneens de belangen van EU-bedrijven in Hongkong aan de orde, worden mogelijke terreinen voor de ontwikkeling van verdere samenwerking bestudeerd en worden punten behandeld die volgens de ene of andere partij om bepaalde activiteiten vragen.

2. Ontwikkelingen in hongkong

Hongkongs verknochtheid aan de rechtsstaat en de onafhankelijkheid van het gerechtelijk apparaat blijft groot. De Europese Commissie deelt deze verknochtheid en steunt het beleid van maximale waakzaamheid met het oog op handhaving van de rechtsstaat en het beginsel van "één land, twee systemen". In 1999 was er evenwel enige verdeeldheid, met name op juridisch en constitutioneel gebied, zoals uit enkele van de volgende voorbeelden blijkt.

Het rechtsstelsel

De wettelijke ontwikkelingen stonden in 1999 in het kader van het verschil tussen de twee systemen waarvan in Hongkongs grondwet sprake is. Overeenkomstig het beginsel van "één land, twee systemen" is de autonomie van de speciale administratieve regio Hongkong (HKSAR) gebaseerd op de grondwet van de Volksrepubliek China en Hongkongs gewoonterecht in combinatie met de geschreven grondwet, de zogenaamde basiswet.

Uitspraak van het Hooggerechtshof over het recht op verblijf

Na twee uitspraken van het Hooggerechtshof van de HKSAR over kwesties op het gebied van het recht op verblijf, waarin het hof ondermeer een interpretatie van artikel 24, leden 2 en 3, van de basiswet gaf, besloot de regering van de HKSAR de interpretatie van deze bepalingen van de basiswet, overeenkomstig artikel 158, lid 1, van de basiswet, voor te leggen aan de permanente commissie van het Nationale Volkscongres in Beijing.

Volgens de regering van de HKSAR betekende de door het hof gegeven interpretatie een schending van de "oorspronkelijke bedoeling van de wetgever" ten aanzien van de betrokken bepalingen. De interpretatie wekte ernstige bezorgdheid in verband met het grote aantal potentiële immigranten dat op basis van de interpretatie van het hof een recht op verblijf in Hongkong zou kunnen verwerven. Het was derhalve juist om van de permanente commissie van het Nationale Volkscongres een duidelijke uitspraak te vragen over de werkelijke bedoeling van de wetgever teneinde uitsluitsel te geven over de correcte interpretatie van deze bepalingen ervoor te zorgen dat de rechtbanken in de toekomst van meningsverschillen verschoond.

Dit ongekende besluit was aan sterke kritiek uit bepaalde kringen onderhevig, omdat het het gezag van het Hooggerechtshof zou kunnen ondermijnen en een precedent creëert dat afbreuk doet aan de onafhankelijkheid van Hongkongs rechterlijke macht. De regering van de HKSAR had verschillende opties, zoals onder meer (a) amendering van de basiswet, (b) verzoeken om nieuwe uitspraken ter beperking van de reikwijdte van het recht op verblijf door de voorgaande besluiten toegekend of (c) verzoeken dat de NPCSC haar eigen interpretatie van de bepalingen van de basiswet aangaande het recht van verblijf geeft. De regering van de HKSAR koos voor optie (c). Voor velen, waaronder topjuristen, was deze optie de meest schadelijke uit de oogpunten van juridische en constitutionele orthodoxie.

De interpretatie van de permanente commissie bekrachtigde het standpunt van de regering van de HKSAR en decreteerde dat de rechtbanken van Hongkong bij toekomstige zaken betreffende het recht van verblijf de interpretatie van de Commissie moeten volgen.

Hoewel enkele deskundigen de rechtsgeldigheid van het verzoek om interpretatie blijven aanvechten, zijn andere van mening dat de door de regering van de HKSAR gevolgde aanpak niet in strijd is met de bepalingen van de basiswet. Op politiek vlak blijft er evenwel bezorgdheid bestaan dat de regering van de HKSAR wel eens een ongewenst precedent zou kunnen hebben geschapen. De regering van de HKSAR van haar kant betoogde dat het hier om een uitzonderlijk geval ging, dat om een uitzonderlijk optreden had gevraagd, maar sloot de mogelijkheid van het treffen van een soortgelijke maatregel in de toekomst niet uit.

De Europese Commissie acht het belangrijk voor Hongkongs reputatie dat dit voorval hoogstuitzonderlijk blijft. Voorts deelt zij de bezorgdheid geuit door het Mensenrechtencomité dat meent dat "een verzoek van het uitvoerend orgaan van de regering om een interpretatie overeenkomstig artikel 158, lid 1, van de basiswet kan worden gebruikt in omstandigheden die het recht op een eerlijk proces krachtens artikel 14 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten ondermijnen."

Democratiseringsproces

Algemeen kiesrecht

De basiswet van Hongkong maakt de geleidelijke invoering van algemeen kiesrecht mogelijk uiteindelijk leidende tot de vrije verkiezing van alle leden van de Wetgevende Raad (LegCo). In 2004 moet het aantal gekozen leden van de LegCo van eenderde op 50 % worden gebracht. De basiswet biedt de mogelijkheid dat alle leden van de LegCo en de gouverneur na 2007 worden gekozen, maar dit behoeft niet te gebeuren. De regering van de HKSAR is terughoudend met het aangaan van een verbintenis tot of het vaststellen van een tijdschema voor de invoering van een volledig gekozen wetgevend lichaam, ondanks oproepen van de zijde van oppositiepartijen en enkele leden van de internationale gemeenschap tot een openbaar debat hierover.

De Europese Commissie herhaalt de oproepen die zij bij verscheidene voorgaande gelegenheden (inclusief bij het bezoek in 1998 van de heer Santer aan Hongkong in zijn hoedanigheid van voorzitter van de Commissie) deed dat de regering van de HKSAR zich ondubbelzinnig moet verbinden tot een volledig gekozen regeringsbestel en een tijdschema voor de invoering daarvan moet bekendmaken.

Mensenrechten

Zoals in 1998 overeengekomen, legde de Chinese regering aan de VN voor 1999 verslagen over de HKSAR over overeenkomstig de bepalingen van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten en het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, en een verslag in het kader van de VN-Overeenkomst tegen foltering of andere wrede, onmenselijke behandeling of bestraffing. Het Mensenrechtencomité van de VN deed verscheidene aanbevelingen over een aantal punten van bezorgdheid, inclusief enkele in dit verslag genoemde. De Europese Commissie juicht de indiening van de verslagen toe en spoort de regering van de HKSAR aan alle aandacht aan de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen van het Mensenrechtencomité te schenken.

Arbeidswetgeving

De voorlopige LegCo stelde de wetten op collectieve loononderhandelingen, de financiering van vakbonden en het voorkomen van discriminatie van de vakbonden, die in 1997 werden opgeschort, niet opnieuw in. Het ontbreken van een passend wettelijk kader voor vakbondsactiviteiten in de HKSAR wekte bezorgdheid bij de internationale vakbeweging en de Internationale Arbeidsorganisatie.

Vrijheid van reizen

Er werd een aantal incidenten gerapporteerd die erop neerkomen dat aan Chinese dissidenten de toegang tot Hongkong werd ontzegd. Andere gevallen werden gerapporteerd waarbij aan enkele politici uit Hongkong (inclusief leden van de LegCo) zonder enige uitleg de toegang tot het vasteland van China werd ontzegd. Hoewel de ontzegging van de toegang tot China besluiten van de Chinese autoriteiten blijken te zijn, waarbij de regering van Hongkong geenszins is betrokken, wekken deze gevallen grote bezorgdheid.

Vlaggen

Een andere juridische testcase met gevolgen voor de persoonlijke vrijheid heeft betrekking op de interpretatie van bepalingen inzake de schending van nationale en regionale vlaggen. Het Hooggerechtshof deed in maart 1999 de uitspraak dat bepaalde delen van de op 1 juli 1997 vastgestelde ordonnantie inzake de nationale vlag en het nationale embleem in strijd zijn met artikel 39 van de basiswet, omdat zij de rechten en vrijheden die de inwoners van Hongkong krachtens de bepalingen van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten genieten, beperken. De regering voerde aan dat de beperkingen op de vrijheid van meningsuiting door de ordonnantie ingesteld gerechtvaardigd waren en niet in strijd met de basiswet of het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten. De regering van de HKSAR verzocht het Hooggerechtshof zijn uitspraak te herzien.

Op 15 december deed het Hooggerechtshof uitspraak. Het verklaarde de uitspraak van het Hof van Beroep nietig en herbevestigde de verenigbaarheid van de ordonnantie met zowel de basiswet als het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten. Het Hooggerechtshof benadrukte in zijn motivering dat het in de ordonnantie vervatte soort beperkingen op de vrijheid van meningsuiting beperkt was en gerechtvaardigd op grond van de noodzaak van bescherming van andere waarden die eveneens grondwettelijke bescherming behoefden. Het Hooggerechtshof verwees naar besluiten van Italiaanse en Duitse rechtbanken die de grondwettelijkheid van wetten die de nationale vlag beschermen en de niet-naleving van hun bepalingen met gevangenisstraf of het opleggen van boetes bestraffen, steunen.

De uitlevering van delinquenten

Er werd eveneens bezorgdheid geuit over het ontbreken van regelingen voor de uitlevering van delinquenten tussen het vasteland en de SAR. Er werd vooral aandacht besteed aan twee gevallen : één inwoner van het vasteland en verschillende inwoners van Hongkong werden op het vasteland berecht, veroordeeld en terechtgesteld. Naar verluidt, hadden zij allen misdaden begaan in Hongkong. Het feit dat de autoriteiten van Hongkong niet hadden gevraagd om rechtspraak in deze gevallen verontrustte een aantal rechtskundige en mensenrechtenwaarnemers. De regering van de HKSAR heeft herhaaldelijk gezegd dat er met de autoriteiten van de centrale regering besprekingen worden gevoerd over een overeenkomst op dit terrein.

Persraad

De Commissie voor rechtshervorming diende in september een voorstel voor de oprichting van een Persraad in om een eind te maken aan schending door de media van de persoonlijke levenssfeer. De overgrote meerderheid van journalisten en mediamedewerkers verwierp het voorstel uit vrees dat een dergelijke raad een bedreiging zou kunnen vormen voor de met moeite veroverde persvrijheid van Hongkong. Krachtens het voorstel zou een reeks praktijkcodes voor de beroepsgroep worden opgesteld en zou schending van deze codes hoge boetes meebrengen.

Het voorstel werd gedaan op een moment waarop er in Hongkong groeiende bezorgdheid bestond over de kwaliteit van de plaatselijke media en onethische praktijken van journalisten, zoals inbreuk op de privacy van mensen. Ten tijde van het opmaken van dit verslag werd er nog over het voorstel beraadslaagd.

Ook de verklaring van een Chinese ambtenaar van het vasteland over de verslaggeving in de media van Hongkong over de manifestaties in Taiwan na de presidentiële verkiezingen aldaar deed stof opwaaien.

Conclusies

De Europese Commissie wil als algemene conclusie ten aanzien van de eerbiediging van de fundamentele rechten en vrijheden opnieuw haar krachtige steun aan de beginselen van de basiswet van de SAR, en met name de beginselen die deze fundamentele vrijheden garanderen, onderstrepen. De uitvoering van het concept van "één land, twee systemen" mag de eerbiediging van deze grondbeginselen niet verhinderen of beperken, aangezien deze een integrerend deel van het concept zelf uitmaken. Ondanks de aangaande voornoemde punten geuite twijfels en de daardoor gerezen bezorgdheid blijft Hongkong duidelijk een vrije samenleving.

De economie

De economische situatie in Hongkong had na de overdracht ernstig te lijden van de Aziatische financiële crisis. De economische moeilijkheden stonden evenwel los van politieke ontwikkelingen en hielden op geen enkele wijze verband met de soevereiniteitsoverdracht, hoewel beide zaken zich wel tegelijkertijd voordeden. De eerste tekenen van herstel zijn duidelijk en in het tweede kwartaal van 1999 kwam Hongkong de recessie, die vijftien maanden had geduurd te boven. Andere economische indicatoren vertoonden eveneens een positieve ontwikkeling in 1999 : het handelstekort werd kleiner, de wederuitvoer nam toe, de prijzen op de aandelenmarkt keerden terug naar het niveau van juli 1997 en de werkloosheid stabiliseerde zich. De speculatie op de aandelen- en de valutamarkt nam af en de koppeling aan de USD vormt, anders dan in 1998, niet het voorwerp van discussie.

De markteconomie van Hongkong functioneert in hoge mate op dezelfde wijze als vóór de overdracht het geval was. Geïsoleerde en controversiële ontwikkelingen, zoals het ingrijpen van de regering op de aandelenmarkt, blijven een uitzondering op de regel en zijn voor de meeste waarnemers het gevolg van economische en niet van politieke ontwikkelingen. Op sterk gereguleerde terreinen en op terreinen waarop de concurrentie beperkt was, zoals in de banksector, telecommunicatie, luchthavendiensten enz., vindt een vorm van liberalisatie plaats deels als gevolg van WTO-verbintenissen en deels op eigen initiatief van de regering van de HKSAR.

De hernieuwde vooruitzichten voor China op lidmaatschap van de WTO zullen uitdagingen voor Hongkong betekenen, maar zullen tevens nieuwe mogelijkheden bieden.

Aan het economisch front waren twee belangrijke gebeurtenissen in 1999 de liberalisatie van de financiële markten via de demutualisering, fusie en registratie van de effecten- en termijnbeurzen en de eerste stappen die werden genomen om zich te ontdoen van de aandelenportefeuille die de regering in de zomer van 1998 verwierf.

Alle factoren op het gebied van de economie lijken erop te wijzen dat de regering van de HKSAR haar financiën en haar economisch beleid voert in volledige afhankelijkheid van de centrale regering, overeenkomstig de bepalingen van de basiswet. Bovendien verklaarde de Heritage Foundation onlangs dat Hongkong een van de meest vrije economieën ter wereld is.

3. EU-aanwezigheid in en eu-belangstelling voor Hongkong

Hongkong is een van de belangrijkste steden, om niet te zeggen de belangrijkste stad, uit het oogpunt van ligging, voor EU-belangen in Azië. Er wonen in Hongkong ongeveer 46.000 EU-burgers uit alle lidstaten. In 1999 gebruikten minstens 250 bedrijven uit de EU Hongkong als hun regionale hoofdzetel, terwijl 471 EU-bedrijven regionale kantoren in de stad hadden.

In 1997 was de EU voor Hongkong de belangrijkste bron van buitenlandse investeringen. De gecumuleerde waarde van gerealiseerde directe EU-investeringen bedroeg in dat jaar 29 miljard ecu, dat is 34 % van het totaal. Hoewel er voor 1999 nog geen cijfers beschikbaar zijn, zijn er indicaties dat EU-investeringen in de periode in kwestie fors bleven.

De EU is in Hongkong vertegenwoordigd met een groot aantal uiteenlopende sectoren. De EU-industrie houdt zich aldaar bezig met activiteiten variërende van financiële dienstverlening, handel en industrie tot communicatie en bouwnijverheid. In de verzekeringssector namen EU-maatschappijen de eerste plaats in onder de overzeese verzekeraars die in Hongkong werkzaam zijn. Bij zesenveertig in Hongkong erkende banken ging het om banken met rechtspersoonlijkheid in de EU. In 1998 werden aan EU-bedrijven contracten in de sector openbare werken gegund voor in totaal 145 miljoen ecu. De EU speelt eveneens een zeer belangrijke rol in de scheepvaart en de luchtvaart.

De EU was in de eerste elf maanden van 1999 de derde leverancier van goederen aan Hongkong na China en Japan en vormde voor de nationale uitvoer van Hongkong de op twee na grootste markt, na de Verenigde Staten en China.

De economische belangstelling van de EU voor Hongkong is natuurlijk niet beperkt tot de Hongkongse markt, maar strekt zich ook uit tot China en andere landen in de regio. De wederuitvoer van goederen van oorsprong uit de EU via Hongkong naar China nam met ongeveer het 2500-voudige toe, van HK$ 18 miljoen in 1978 (het jaar waarin China zijn moderniseringsprogramma bekendmaakte) tot HK$ 44,5 miljard in 1999.

De statistische gegevens over de handel EU-Hongkong voor de periode 1985-1999 zijn opgenomen in bijlage I bij het verslag.

De EU is in Hongkong eveneens actief op cultureel en onderwijsgebied; een aantal Europese culturele instellingen zijn in Hongkong vertegenwoordigd. Deze instellingen werken met de Consulaten-generaal van de lidstaten van de EU en het Bureau van de Europese Commissie in Hongkong, samen in een culturele werkgroep die al zeven jaar in Hongkong en Macau op Europa georiënteerde evenementen organiseert. Voorts hebben Europese universiteiten een netwerk van samenwerkingsprojecten met Hongkongse universiteiten opgezet.

In het kader van het OTO-programma van de EG ontvangt Hongkong financiële steun van de EG voor deelneming aan het specifieke onderzoeksprogramma op het gebied van wetenschap en technologie met het oog op ontwikkeling. Hongkong is met financiële steun van de EG betrokken bij twee gezamenlijke onderzoeksprojecten inzake landbouwontwikkeling. De gecombineerde waarde van deze projecten (waarbij zowel Europese als andere Aziatische partners zijn betrokken) bedraagt 1,2 miljoen euro aan subsidie van het onderzoeksprogramma met het oog op ontwikkeling. Voorts komt Hongkong in aanmerking voor deelneming zonder financiële steun aan een uitgebreid gamma wetenschaps- en technologieprogramma's op grond van de overeenkomst tussen de EU en China inzake wetenschap en technologie, maar tot dusver neemt Hongkong niet actief aan deze programma's deel.

4. De specifieke administratieve regio Hongkong als internationale partner

De regering van de HKSAR is volledig bevoegd om in overeenstemming met de basiswet als afzonderlijk douanegebied haar eigen handelsbeleid te voeren. Hongkong is als zodanig onafhankelijk lid van de WTO en een aantal andere internationale organisaties.

Hongkong is een bijzonder actief lid van de WTO en onderhoudt nauwe en regelmatige contacten met de Europese Commissie. De EU en Hongkong delen in de WTO een aantal gemeenschappelijke doelen en doelstellingen en werken nauw samen, hetgeen door de EU hogelijk wordt gewaardeerd.

5. Samenwerking tussen de SAR hongkong en de europese Unie

In 1999 werd een belangrijke mijlpaal bereikt toen de samenwerking tussen de HKSAR en de EU werd uitgebreid met de ondertekening en vankrachtwording van de Overeenkomst inzake douanesamenwerking [2] tussen de Europese Gemeenschap en Hongkong (China). Deze samenwerkingsovereenkomst is de eerste bindende douanesamenwerkingsovereenkomst door de HKSAR sedert de overdracht gesloten. De overeenkomst werd gesloten krachtens artikel 151 van de basiswet dat bepaalt dat de HKSAR zelfstandig overeenkomsten inzake handels- en economische aangelegenheden mag sluiten en uitvoeren. Zij is een goed voorbeeld van de grote mate van autonomie die de HKSAR als afzonderlijk douanegebied geniet. De overeenkomst onderstreept de nauwe economische banden tussen de HKSAR en de EU en zal uitwisseling van informatie en coördinatie tussen de douaneinstanties vergemakkelijken ter verzekering van de efficiënte toepassing van hun respectieve douaneregelgeving. De overeenkomst voorziet in wederzijdse administratieve bijstand en uitwisseling van informatie en deskundigheid. Zij formaliseert de reeds bestaande samenwerking tussen douane-instanties en verleent hieraan een permanentere grondslag. De Commissie juicht deze verbetering van de samenwerking toe en ziet uit naar verdere samenwerking op andere terreinen.

[2] PB L 151 van 18.6.1999, blz. 21-26

Uitbreiding van de samenwerking

De Commissie meent dat de voorwaarden aanwezig zijn voor uitbreiding van de samenwerking tussen de Europese Unie en Hongkong; zij acht met name onderwijs en milieu terreinen waarop de samenwerking zou kunnen worden uitgebreid. Zoals eerder gezegd, hebben Europese en Hongkongse universiteiten een netwerk van samenwerkingsprojecten opgezet en vinden er vele uitwisselingen van studenten en leerkrachten plaats. Er bestaan evenwel ruime mogelijkheden tot uitbreiding van deze samenwerking en in zijn recentste beleidsuiteenzetting werd dit terrein door de gouverneur van de SAR als prioritair aangewezen.

In de afgelopen jaren bleef het milieu verslechteren, paradoxaal genoeg op een moment waarop de industrie uit Hongkong wegtrok en er technische middelen voorhanden zijn om milieuschade te voorkomen. Ook het milieu werd in de door de gouverneur in 1999 gehouden beleidsuiteenzetting als prioritair aangewezen. De Europese Unie bezit aanzienlijke deskundigheid en know how op dit gebied en is voornemens te onderzoeken op welke wijze verdere samenwerking en uitwisselingen kunnen worden ontwikkeld.

Tegemoetkoming aan verzoeken

De bescherming van intellectuele eigendomsrechten in Hongkong blijft een punt van bezorgdheid voor de Europese Unie. Deze bezorgdheid wordt door de industrie en andere derde landen, met name de Verenigde Staten, gedeeld. De regering van de HKSAR heeft onlangs aanzienlijke inspanningen verricht om de situatie te verbeteren : de rechtshandhaving werd verbeterd en er werd een groot aantal ambtenaren aangesteld om schending van het auteursrecht en het vervaardigen en verkopen van namaakproducten te bestrijden. Deze inspanningen worden bijzonder op prijs gesteld en de EU en Hongkong zullen in het kader van de in mei ondertekende douanesamenwerkingsovereenkomst blijven samenwerken.

De Europese Unie protesteerde bij de regering van de HKSAR over dit probleem en volgt de ontwikkelingen op dit gebied op de voet via de werkzaamheden van de groep handelscommissarissen in Hongkong.

De Commissie juicht het door de autoriteiten van Hongkong ondernomene toe en spoort de regering van de HKSAR aan de strijd tegen piraterij en namaak voort te zetten en er tegelijkertijd voor te zorgen dat de productie-uitrusting niet eenvoudigweg naar buurlanden wordt overgebracht.

Visumvrije toegang

Op 26 januari 2000 keurde de Commissie een voorstel voor een verordening van de Raad goed krachtens welke houders van HKSAR-paspoorten worden toegevoegd aan de voorgestelde lijst van landen wier onderdanen vrijgesteld zijn van de visumeis.

Dit weerspiegelt de beoordeling van de HKSAR door de Commissie aan de hand van verschillende criteria, zoals zijn juridische status (één land, twee systemen), de immigratievoorschriften, grenscontroles en de beveiliging van reisdocumenten.

Zijn geografische ligging en zijn luchtverkeersvoorzieningen maken de HKSAR tot een van de belangrijkste transitpunten in Azië voor reizigers naar Europa. Dat is de reden waarom het HK-immigratie-departement omvangrijk menselijk en technisch potentieel heeft ingezet voor de "Control Branch" teneinde illegale migranten uit verschillende Aziatische landen, en met name illegale immigranten uit het vasteland van China ervan te weerhouden van deze transitovoorzieningen gebruik te maken.

Overeenkomstig de basiswet mag de regering van de HKSAR reisdocumenten (paspoorten, identiteitskaarten) afgeven aan Chinese burgers die in het bezit zijn van permanente identiteitskaarten van de HKSAR waarop hun recht op verblijf in de regio staat aangegeven.

Het paspoortafgiftesysteem van de HKSAR en het verificatiesysteem voor de echtverklaring maken gebruik van een technologisch geavanceerde procedure.

De autoriteiten van de HKSAR geven eveneens identiteitsdocumenten met het oog op het verkrijgen van een visum af aan inwoners van de HKSAR die geen nationaal paspoort van een andere staat/regio kunnen krijgen. De overgrote meerderheid zijn Chinese onderdanen van het vasteland die nog niet in aanmerking komen voor een HKSAR-paspoort (omdat zij nog niet zeven aaneengesloten jaren in de regio verblijven).

Beide documenten (paspoort en identiteitsdocument) zijn beveiligd en kunnen niet worden vervalst.

De Commissie hoopt dat zowel de Raad als het Europees Parlement zich in de procedure voor goedkeuring van de voorgestelde ontwerp-verordening bij haar beoordeling zullen aansluiten.

De handelssamenwerkingscomités EU-HK en HK-EU

De handelssamenwerkingscomités EU-HK en HK-EU hielden in oktober 1999 hun tweede bijeenkomst. De comités spelen een belangrijke rol bij de bevordering van contacten tussen Hongkong en handelskringen uit de EU. De veranderingen die zich in de HKSAR en de zeer ingrijpende veranderingen die zich in Europa voordoen, zoals de invoering van de euro en de verdere uitbreiding van de EU, vragen om duidelijke en regelmatige informatieuitwisseling waarvoor de comités kunnen zorgen.

6. Conclusies

De Europese Commissie meent dat het beginsel van "één land, twee systemen" twee en een half jaar na de overdracht van Hongkong aan China nog overeind staat en in het algemeen goed werkt. Hongkong blijft een van de meest vrije samenlevingen in Azië. Er deden zich enkele moeilijkheden voor, maar deze mogen niet worden overdreven. De Europese Commissie zal de situatie op de voet blijven volgen, met name de voortgezette onafhankelijkheid van de rechtbanken en de handhaving van de rechtsstaat.

De economie herstelt zich goed van de nasleep van de Aziatische financiële crisis, EU-bedrijven blijven fors in Hongkong investeren, hetgeen duidt op vertrouwen in zijn toekomst. De Europese Commissie juicht de permanente nauwe werkrelatie die zij met Hongkong op het gebied van internationale handelszaken heeft toe en ziet uit naar het via de WTO nastreven van een aantal gedeelde doelstellingen.

Het zal voor het internationale imago van Hongkong belangrijk zijn dat de regering van de HKSAR en de regering van China duidelijk hun voortdurende gehechtheid aan het beginsel van één land, twee systemen laten zien. De bevolking van Hongkong runt Hongkong efficiënt. De Europese Commissie maakt opmerkzaam op de bepalingen van de basiswet aangaande het democratiseringstempo en moedigt een open en publiek debat hierover in Hongkong aan. Een sneller democratiseringstempo zou de over Hongkong en zijn toekomst geuite bezorgdheid de kop indrukken.

De Europese Commissie meent dat de samenwerking met Hongkong op een aantal wijzen, ten voordele van beide partijen, moet worden verhoogd en zal de kansen die zich voordoen om hiermee in het komende jaar voortgang te boeken, aangrijpen.

BIJLAGE 1

1.1. Handelsontwikkeling tussen de EU en Hongkong in de periode januari 1985 -oktober 1999

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bron: EUROSTAT

In de periode jan. 1985 tot december 1998 steeg de totale bilaterale handel tussen de EU en Hongkong met bijna het drievoudige en vertoonde de EU-handelsbalans een omslag van een tekort van 268 miljoen ecu in 1985 naar een overschot van 7.591 miljoen ecu in 1998. De EU-invoer uit Hongkong steeg met het tweevoudige, terwijl de uitvoer met het drievoudige toenam. Er zij op gewezen dat de daling van de EU-uitvoer naar Hongkong tussen 1997 en 1998 vooral moet worden geweten aan de Aziatische financiële crisis.