Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening en vervoer"

(2001/C 193/01)

De Raad heeft op 8 september 2000 besloten het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig de artikelen 47, lid 2, 55 en 95 van het EG-Verdrag te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De afdeling "Interne markt, productie en consumptie", die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 7 februari 2001 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Green.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 381e zitting van 25 en 26 april 2001 (vergadering van 26 april) het volgende advies uitgebracht, dat met 88 stemmen vóór, 17 stemmen tegen en bij 10 onthoudingen werd goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Op 28 mei 1997 hechtte het Economisch en Sociaal Comité met algemene stemmen zijn goedkeuring aan een advies(1) inzake het Groenboek over overheidsopdrachten dat de Commissie in november 1996 had uitgebracht(2).

De wijzigingen die de Commissie in de zgn. "nutsrichtlijn" (Richtlijn 93/38/EEG inzake de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie)(3) voorstelt, en die moeten worden gezien in het licht van de geleidelijke liberalisering van bepaalde sectoren, betekenen een ingrijpende herziening van de gehele EU-aanbestedingswetgeving. De Commissie stelt daarnaast voor de richtlijnen betreffende overheidsopdrachten voor leveringen, werken en dienstverlening te herzien; de telecommunicatiesector valt daarbij buiten het toepassingsgebied van deze richtlijnen. Met het onderhavige richtlijnvoorstel wil de Commissie de vigerende regels wijzigen in verband met de liberalisering die op de telecommunicatiemarkten heeft plaatsgevonden. De voorgestelde wijzigingen worden in twee delen gegroepeerd: een vereenvoudiging van de richtlijn en een wijziging van de regels.

1.2. Het Comité is zeer te spreken over de inspanningen die de Commissie heeft geleverd om de markten open te stellen, van meet af aan een doelstelling van de EU. Wel stelt het voor, enkele wijzigingen in de voorstelde tekst van de richtlijn aan te brengen.

1.3. Het Comité zal hieronder eerst enkele algemene opmerkingen over de vereenvoudiging van de richtlijn en de wijziging van de regels formuleren en vervolgens uiteenzetten welke veranderingen z.i. aangebracht zouden moeten worden.

2. Algemene opmerkingen over de vereenvoudiging van Richtlijn 93/38/EEG

2.1. De Commissie stelt de volgende wijzigingen voor op Richtlijn 93/38/EEG inzake de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie: 1) wijziging van het toepassingsgebied in het licht van de liberalisering van de betrokken sectoren, 2) invoering van elektronische aankoopmechanismen, 3) verduidelijking van de bepalingen inzake technische specificaties, die met name innoverende ondernemingen ten goede komen, 4) versterking van de bepalingen inzake gunningscriteria, 5) vereenvoudiging van de drempelbedragen, 6) invoering van een gemeenschappelijke woordenlijst voor overheidsopdrachten.

Het Comité steunt deze wijzigingen, maar betreurt dat het Gemeenschapsrecht zo vaak wordt aangepast dat dit ten koste gaat van de bekendheid met en het begrip van de wetgeving. De Commissie zou flexibelere en stabielere kaders moeten overwegen met het oog op de noodzakelijke verbetering van de kennis van het Gemeenschapsrecht.

2.2. Positief is dat de richtlijn een stuk duidelijker wordt. De Commissie brengt een nieuwe indeling aan in definities, bepalingen inzake overheidsopdrachten, specifieke regels voor prijsvragen op het gebied van diensten, en statistische verplichtingen en slotbepalingen. Doordat sommige punten al te gedetailleerd zijn (bijv. art. 26) en andere beslist niet duidelijk genoeg zijn (bijv. art. 9), blijft de tekst echter moeilijk leesbaar.

2.3. De richtlijn zal aanpassing van de nationale wetgevingen noodzakelijk maken, aangezien sommige bepalingen verduidelijkt en samengevoegd zijn. Zo zijn de bepalingen inzake de informatie over het resultaat van de aanbestedingsprocedure die aan de deelnemers aan die procedure moet worden verstrekt, samengevoegd met de bepalingen inzake de informatie die volgens een overeenkomstig de richtlijn vastgestelde erkenningsregeling aan de indieners van een aanvraag tot erkenning moet worden verstrekt. Voorts is ook sprake van een inhoudelijke wijziging: de verplichting om informatie over het resultaat van een aanbestedingsprocedure te verstrekken wordt uitgebreid tot alle aanbestedende diensten, een wijziging die het Comité verwelkomt. Ook met het vastleggen van algemene beginselen - wederzijdse erkenning en gelijke behandeling - voor de selectie van de deelnemers aan een niet-openbare procedure of een procedure van gunning via onderhandelingen wordt een stap in de goede richting gezet.

2.3.1. Bij het evalueren van de kwaliteit van de offerte mag de aanbestedende dienst rekening houden met sociale en milieucriteria, mits het beginsel van gelijke behandeling wordt gerespecteerd en de vigerende nationale en Europese sociale en milieuwetgeving alsook de (door de lidstaten geratificeerde) IAO-bepalingen in acht worden genomen. Dit dient echter ook uit de richtlijn zelf te blijken.

2.4. Het Comité steunt de voorgestelde verplichting om kwaliteitsbewakingsregelingen bij zowel opdrachten voor diensten als opdrachten voor werken of leveringen te erkennen en de voorgestelde verplichting om naar Europese normen op het gebied van kwaliteitsbewaking of certificering (de normenreeksen EN 29 000 en EN 45 000) te verwijzen en andere bewijzen te erkennen. De verwijzing naar het hanteren van eigen normen door de lidstaten moet wel worden verduidelijkt, aangezien dit kan leiden tot verwarring of tot buitensporige eisen waarmee de markttoegang op verkapte wijze wordt beperkt. Dergelijke frequente wetgevingswijzigingen zijn voor de economische actoren echter altijd een storende factor.

2.5. Voorts wordt onvoldoende aandacht geschonken aan milieu-aspecten, die toch bepalend zijn voor de toekomst van Europa. In artikel 53 zou een specifieke bepaling over milieucriteria kunnen worden opgenomen; deze zouden dan in redelijke mate verenigbaar met de overheidsopdracht moeten zijn en de inhoud ervan niet mogen veranderen. Er zou pas rekening mee behoeven te worden gehouden wanneer zij een element van doorslaggevend belang vormen waar het gaat om de milieugevolgen van de wijze van uitvoering van de opdracht zoals voorgesteld door de mededingers.

Het is ook opvallend dat in de gunningscriteria sociale aspecten helemaal niet aan bod komen. In artikel 53 zouden ook sociale criteria kunnen worden uitgewerkt. Het Comité realiseert zich dat het moeilijk is alle sociale aspecten in detail op te nemen en raadt daarom aan van interpretatieve Commissiemededelingen inzake sociale en milieu-aspecten in de toekomst richtsnoeren voor de lidstaten te maken, waarin in detail wordt aangegeven hoe in de praktijk zulke aspecten in aanmerking genomen kunnen worden. Momenteel werkt de Commissie aan een "groen" handboek voor overheidsaanbestedingen waarin overheidsinstanties aanbevelingen krijgen voor de wijze waarop zij milieuaspecten in de gunningsprocedures kunnen verwerken. Voor sociale aspecten zou een vergelijkbaar handboek moeten worden opgesteld.

2.6. Nu de overheid zich geleidelijk uit bepaalde economische activiteiten terugtrekt en de begrotingsdiscipline steeds groter wordt, stelt de Commissie wijzigingen voor waarmee zij naar modernisering, vereenvoudiging en flexibiliteit streeft. Op deze manier wil zij rekening houden met de ontwikkeling van nieuwe technologie en de soms te gedetailleerde en ingewikkelde regelgeving stroomlijnen. Om alle consequenties van deze terugtrekking in aanmerking te kunnen nemen moet er volgens het Comité echter een nauwkeurigere algemene definitie van overheidsopdrachten worden vastgesteld die in de plaats komt van de definities van de eerdere richtlijnen, waarbij sprake was van een grijs gebied, met name bij concessies. Helaas heeft de Commissie de herziening van de richtlijnen niet aangegrepen om duidelijke regels vast te stellen voor de wijze van gunning en het rechtskader van alle concessieovereenkomsten en andere PPS-contracten (Publiek-Private Samenwerking) aan de hand van een nieuwe definitie van concessieovereenkomsten en van contracten voor publiek-private samenwerking, zoals het Comité onlangs in zijn advies "Naar een EU-regelgeving inzake concessieovereenkomsten en contracten voor publiek-private samenwerking (PPS)"(4) heeft voorgesteld: "Een concessieovereenkomst voor openbare werken is een rechtshandeling (bij overeenkomst dan wel eenzijdig) waarmee een overheidsinstantie aan een particuliere rechtspersoon het recht delegeert om een bepaalde infrastructuur of dienst gedurende een lange en van te voren vastgestelde periode te ontwerpen, bouwen, onderhouden en exploiteren". Er dient beslist een duidelijkere definitie van concessieovereenkomsten voor diensten te worden vastgesteld, die moet gelden voor de aanbestedingsprocedures voor alle categorieën publieke en particuliere instanties en organen.

2.7. Het Comité betreurt dat de Commissie geen bepalingen voorstelt inzake het voorafgaand toekennen van uitsluitende rechten; vooral bij de toewijzing van concessieovereenkomsten voor diensten doen zich daarbij problemen voor. Daarmee komt het Comité terug bij wat het reeds heeft gezegd over de definitie van concessieovereenkomsten en contracten voor publiek-private samenwerking en het wijst nogmaals op de zeer belangrijke passages in de interpretatieve mededeling hierover, waarin duidelijk wordt aangegeven dat de toekenning van uitsluitende rechten moet worden onderworpen aan de Verdragsregels en in overeenstemming moet zijn met de basisbeginselen van de jurisprudentie van het Hof van Justitie. Het gaat hier om een complexe kwestie(5) die serieus moet worden genomen, omdat overheden hele activiteitengebieden zonder enige objectieve rechtvaardiging uitsluiten van de mededingingsregels; dit belemmert de integratie op de Europese markt.

2.8. Het Comité heeft er al herhaaldelijk op gewezen, laatst nog in bovengenoemd advies(6), dat het communautaire recht nog steeds geen volledige duidelijkheid over openbare contracten (opdrachten en contracten voor het uitbesteden van overheidstaken) verschaft; er bestaat nog steeds verwarring over de plaats van concessieovereenkomsten en PPS-contracten in het communautaire recht, hetgeen blijkt uit de interpretatieve mededeling van april 2000 over het kader voor concessieovereenkomsten in het communautaire recht(7). Daardoor ontbreekt een duidelijk en stabiel rechtskader voor particuliere investeringen in openbare infrastructuur. Ook al zegt de Commissie met deze mededeling niet vooruit te lopen op een eventueel specifiek wetgevingsvoorstel inzake concessies, toch acht het Comité het wenselijk dat in de onderhavige richtlijn een definitie van concessieovereenkomsten en PPS-contracten wordt opgenomen om te voorkomen dat de communautaire wetgeving steeds aangepast moet worden. Artikel 2, lid 3, van de richtlijn is de beste plaats om de voorstellen van het Comité en de passages van de interpretatieve mededeling inzake de toewijzing van concessies en PPS-contracten te verwerken. Daarnaast zou op basis van de interpretatieve mededeling een richtlijn of verordening moeten worden opgesteld, zodat de beginselen inzake het gunnen van contracten binnen de EU duidelijk worden vastgelegd.

2.9. Overigens stelt het Comité voor in artikel 1 een verwijzing naar artikel 1 van de richtlijn ter vervanging van de drie "klassieke richtlijnen" op te nemen, dat completer en inhoudelijk grotendeels hetzelfde is.

2.10. Overheidsorganen die als economische actoren optreden, mogen de concurrentie niet vervalsen door hun status uit te buiten. Het is opmerkelijk dat in diverse lidstaten overheidsbedrijven of semi-overheidsorganen met een speciale status profiteren van concurrentievoordelen ten opzichte van particuliere bedrijven. De voorgestelde richtlijn dient hierover beslist opheldering te verschaffen, aangezien ook de jurisprudentie van het Hof van Justitie juist vanwege het ontbreken van duidelijke Europese beginselen geen eenduidig antwoord biedt. De jurisprudentie over de universele dienst kan geen antwoord geven op een vraag die in het Europese recht niet helder wordt behandeld.

2.11. Daarom moet in de voorgestelde richtlijn de verplichting voor aanbestedende diensten worden vastgelegd om na te gaan of voor overheidsorganen dezelfde voorwaarden gelden, met name op fiscaal, sociaal en financieel gebied, als voor particuliere actoren. Voorts moeten zij worden verplicht om bij de toewijzing van contracten of van activiteiten die daaraan gelijkgesteld kunnen worden in de particuliere sector, ook aanbestedingen uit te schrijven wanneer daarbij (semi-)overheidsinstanties of particuliere organisaties zijn betrokken die onder hen of onder andere aanbestedende diensten ressorteren. Dit punt komt overigens duidelijk aan de orde in de interpretatieve mededeling die de Commissie in april 2000 over concessieovereenkomsten en PPS-contracten heeft uitgebracht. De hierin uiteengezette beginselen zouden ook een plaats in de richtlijn moeten krijgen.

2.12. Evenmin is het wenselijk dat particuliere ondernemingen op bepaalde markten monopolievoordelen genieten. Noch overheidsorganen noch particuliere bedrijven mogen bij de toewijzing van overheidsopdrachten een speciale behandeling krijgen; voor alle deelnemers moeten precies dezelfde concurrentievoorwaarden gelden, die in overeenstemming dienen te zijn met het Gemeenschapsrecht.

3. Specifieke opmerkingen over de voorgestelde wijzigingen

3.1. Het Comité onderschrijft de volgende twee beginselen die centraal staan in het Commissiedocument:

3.1.1. De Commissie heeft besloten voorstellen in te dienen om sectoren en/of diensten die onder Richtlijn 93/38/EEG vallen (water, energie, vervoer en telecommunicatie) en waarvoor in een van de lidstaten sprake is van daadwerkelijke mededinging, van het toepassingsgebied van de richtlijn uit te sluiten. In het licht van de liberalisering van de telecommunicatiesector en de situatie in de andere betrokken sectoren worden in het voorstel voor deze sectoren verschillende soorten oplossingen geboden. Het Comité is het hier zonder meer mee eens.

3.2. De regelgeving voor de liberalisering van de telecommunicatie is gebaseerd op de artikelen 86 en 95 van het EG-Verdrag. Ingevolge Richtlijn 90/388/EEG, gewijzigd bij Richtlijn 96/19/EG, moesten de lidstaten uiterlijk per 1 januari 1998 de noodzakelijke maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat elke onderneming het recht heeft telecommunicatiediensten te verlenen of de voor die diensten benodigde telecommunicatienetten aan te leggen of beschikbaar te stellen. De maatregelen in het pakket zijn inmiddels in nationale wetgeving omgezet (nationale regelgevende instanties, vergunningen, interconnectie, universele dienst, tarieven, enz.). De Commissie is voorts tot de conclusie gekomen dat men er in het merendeel van de lidstaten van uitgaat dat overheidsopdrachten in verband met de meeste telecommunicatiediensten al van de werkingssfeer van de richtlijn zijn uitgesloten(8). Het Comité plaatst vraagtekens bij de manier waarop de Commissie de liberalisering op andere gebieden die onder Richtlijn 93/38/EEG vallen, wil bevorderen. Artikel 29 lijkt een adequaat kader te bieden, maar kan leiden tot zeer uiteenlopende situaties in Europa.

3.3. In het richtlijnvoorstel ter vervanging van de huidige "klassieke" richtlijnen - dat tegelijkertijd met dit voorstel wordt ingediend - worden maatregelen genomen om ervoor zorgen dat aankopen van overheidsorganen die betrekking hebben op hun activiteiten in de telecommunicatiesector, van het toepassingsgebied van deze richtlijnen uitgesloten blijven. Het Comité betwijfelt of dit noodzakelijk is en zou graag willen weten waarom de aanbestedende diensten niet aan de mededingingsregels op dit gebied worden onderworpen (zie art. 15 van het richtlijnvoorstel).

3.4. Met betrekking tot de technische specificaties is de nieuwe passage over de verwijziging naar prestaties of functionele eisen een duidelijke verbetering in die zin dat verkapte concurrentiebelemmeringen beter tegengegaan kunnen worden. Lid 3 van artikel 34 bepaalt dat technische specificaties "moeten worden geformuleerd door verwijzing naar Europese normen". In dit verband zou moeten worden vermeld dat de referenties expliciet moeten worden aangegeven en nauwkeurig in het bestek moeten worden opgevoerd. Ondernemers kunnen namelijk alleen aantonen dat zij aan de normen voldoen indien deze duidelijk omschreven zijn en van de nodige referenties zijn voorzien.

3.5. Het beginsel van vertrouwelijkheid van de door economische actoren verstrekte gegevens wordt erkend (art. 12). Hiermee wordt bijgedragen tot het ondersteunen van innovatieve activiteiten van bedrijven door hun intellectuele inspanningen te beschermen. In een dusdanig belangrijke tekst zou echter nader moeten worden aangegeven op welke gegevens en voor hoe lang dit beginsel precies van toepassing is. Het Comité vindt dat het vertrouwelijkheidsbeginsel niet alleen moet gelden voor de inschrijvingen zelf, maar ook voor alle voorstellen die de aanbestedende dienst worden voorgelegd(9), alsmede voor alle commerciële informatie en alle bedrijfsgegevens. Dit zou kunnen gebeuren door verwijzing naar artikel XIV in de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten. Het Comité meent dat het Gemeenschapsrecht de intellectuele eigendom duidelijke bescherming moet bieden en iedere poging om "de melk af te romen" waarmee het beginsel van reële en eerlijke raadpleging wordt uitgehold, moet veroordelen.

4. Opmerkingen over raadplegingsmethodes

4.1. Invoering van elektronische aankoopmechanismen is gezien de ontwikkeling van de huidige methodes noodzakelijk. Het staat echter niet vast dat elektronische communicatie veilig is. Beveiliging hiervan, ook van de opgeslagen gegevens, is volgens het Comité wel een voorwaarde voor het invoeren van nieuwe raadplegingsmethodes. De Commissie meent dat de termijn van twaalf dagen die momenteel nodig is voor toezending naar en bekendmaking in het Publicatieblad, tot vijf dagen kan worden verkort indien bekendmakingen langs elektronische weg worden verzonden. Een dergelijke beperking van de termijn lijkt wel erg drastisch en het valt te betwijfelen of de concurrentie in de EU hierbij gebaat is, zeker omdat overheidsopdrachten ingewikkelde diensten kunnen betreffen, die vaak eerst nader onderzoek en bedenktijd vergen voordat bedrijven zich willen inschrijven. Op deze manier dreigen aanbestedingen reële problemen voor het MKB op te leveren.

4.2. Het Comité is uitermate tevreden met de versterking van de bepalingen inzake gunningscriteria en de selectie. Het is verstandig als algemene en voorafgaande eis te bepalen dat zo vroeg mogelijk in de procedure een relatief gewicht aan de criteria moet worden toegekend. De Commissie stelt voor dat in de aankondiging of het bestek al het relatieve gewicht van ieder criterium moet worden vermeld(10). Het Comité gaat zonder meer akkoord met de regel dat een gewicht aan de criteria moet worden toegekend om te bepalen welke inschrijving economisch het voordeligst is; dit zal de transparantie van de aanbestedingsprocedures ten goede komen en een gelijke behandeling van de inschrijvers waarborgen. Het Comité is eveneens ingenomen met de niet-openbare procedure en de procedure van gunning via onderhandelingen, waarbij het aantal deelnemers aan de hand van objectieve criteria die van tevoren worden opgegeven, wordt beperkt. Het zou in dit verband graag zien dat ook sociale en milieucriteria aan de in artikel 54 opgesomde gunningscriteria worden toegevoegd; deze mogen echter geen (in)directe discriminerende gevolgen hebben en moeten absoluut verenigbaar zijn met het voorwerp van de overheidsopdracht. Voorts mogen sociale criteria bij de selectie van kandidaten of bij de toewijzing van de opdracht alleen worden toegepast in geval van gelijkwaardige offertes, conform de jurisprudentie van het HvJ.

4.3. Wat abnormaal lage offertes (art. 55) betreft, zouden aanbestedende diensten offertes die in vergelijking met andere offertes conform de communautaire wetgeving en de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten [art. XIII, lid 4, sub a)] abnormaal laag lijken te zijn, verplicht nader moeten bestuderen. Dergelijke offertes moeten worden afgewezen indien zij onvoldoende worden gemotiveerd. Sociale dumping als gevolg van verschillen in sociale wetgeving in de lidstaten en in buurlanden van de EU moet krachtig worden bestreden, omdat de concurrentie op de markt voor overheidsopdrachten hierdoor ernstig wordt vervalst. Deze ontwrichtende werking van sociale dumping wordt in de voorgestelde richtlijn ten onrechte buiten beschouwing gelaten. Daarom zou de volgende passage moeten worden ingelast: "Bij de behandeling van de inschrijvingen moeten de aanbestedende diensten nagaan of de verplichtingen op het vlak van werknemersbescherming, arbeidsrecht en sociale wetgeving van het land van ontvangst daadwerkelijk worden nagekomen".

4.4. In verband met artikel 52 wijst het Comité erop dat sommige lidstaten certificeringsregelingen voor diensten hebben ingevoerd, die tot de criteria in dit artikel gerekend zouden moeten worden. Aangezien hiermee niet de mogelijkheid mag worden geboden om de mededinging op verkapte wijze te beperken, moeten dit soort regelingen aan goedkeuring onderworpen kunnen worden.

4.5. Het Comité is uitermate ingenomen met artikel 36 (varianten), waarbij de economisch voordeligste inschrijving als gunningscriterium wordt genomen.

4.6. De formulering van artikel 37 (onderaanneming) past niet bij de praktijk in sommige lidstaten, bijv. wat betreft onderaannemers die door de aanbestedende dienst zijn aangewezen, wat een ongebruikelijke praktijk is. Het Comité dringt erop aan dat de oorspronkelijke formulering wordt gehandhaafd.

4.7. Het Comité plaatst vraagtekens bij de bewijzen in verband met het gebruik van elektronische middelen, met name in artikel 46, en vindt dat er betere procedures voor elektronische handtekeningen en codering moeten komen.

4.8. De aanbestedende dienst kan zelf vaststellen welke capaciteiten (art. 53) en ervaring voor een bepaalde overheidsopdracht vereist zijn. Hierdoor kunnen kandidaten worden geselecteerd aan de hand van hun vermogen om de opdracht zo goed mogelijk uit te voeren. De eis dat een eventuele beperking van het aantal inschrijvers bij de niet-openbare procedure en de procedure van gunning door onderhandelingen met bekendmaking van de aankondiging gebaseerd moet zijn op de vereiste capaciteiten en ervaring, komt de transparantie van de procedures ten goede. Wel betreurt het Comité dat de Commissie in de gunningscriteria niet verwijst naar sociale aspecten; het zou dan ook graag zien dat zij deze lacune opvult en artikel 53 dienovereenkomstig aanpast.

4.9. De in de twee nieuwe richtlijnen voorziene raadpleging van bedrijven met betrekking tot prestaties is een belangrijke vordering, die door het Comité wordt gesteund.

4.10. De huidige regeling inzake drempelbedragen wordt vereenvoudigd: de drempels voor opdrachten die niet onder de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten vallen en voor opdrachten die er wel onder vallen, worden gelijkgetrokken. Daarnaast worden de drempelbedragen rechtstreeks in euro uitgedrukt en worden zij afgerond op het honderdduizendtal euro's dat direct onder de door de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten vastgestelde drempels ligt. Hierdoor is het mogelijk het aantal drempelbedragen tot twee te beperken:

- 5300000 euro voor opdrachten voor werken ongeacht de sector waarin de aanbestedende instantie werkzaam is;

- 400000 euro voor opdrachten voor leveringen en diensten alsmede voor prijsvragen, ongeacht de sector waarin de aanbestedende instantie werkzaam is en ongeacht de betreffende dienst.

Het Comité steunt deze vereenvoudigingen.

4.11. Over het gebruik van de Gemeenschappelijke woordenlijst overheidsopdrachten (Common Procurement Vocabulary - CPV) heeft de Commissie in 1996 een aanbeveling uitgebracht(11). De CPV is een verdere ontwikkeling en verbetering van de nomenclaturen CPA en NACE, in die zin dat ze beter aan de specifieke kenmerken van de sector overheidsopdrachten is aangepast. Het Comité vindt echter dat de bepalingen inzake de CPV in de onderhavige richtlijn geschrapt moeten worden, omdat de Commissie een apart voorstel voor een verordening van de Raad en het Europees Parlement zal indienen waarbij deze woordenlijst formeel zal worden aangenomen als communautaire nomenclatuur die van toepassing is op overheidsopdrachten en waarin de herziening ervan zal worden geregeld.

4.12. Konden bedrijven in Europa in het verleden vaak nog profiteren van een monopoliepositie, inmiddels moeten zij steeds meer het hoofd bieden aan concurrentie, met name in de IT-sector. Dit concurrentieklimaat kan in sommige gevallen echter de kiem vormen van behoorlijke marktdistorsies. De - juridische - liberalisering van de markt voor digitale televisie is in sommige lidstaten gepaard gegaan met vervalsing van de concurrentie tussen de verschillende actoren; overheidsbedrijven profiteren van bijzonder gunstige voorwaarden, waardoor zij hun monopoliepositie zo lang mogelijk uitbuiten om zo kruissubsidies te kunnen uitvoeren tussen de activiteiten die zij als monopolist uitvoeren en nieuwe activiteiten waarbij zij moeten concurreren. Het Comité betreurt dat de voorgestelde richtlijn geen doortastende bepalingen op dit gebied bevat.

Brussel, 26 april 2001.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) Advies in PB C 287 van 22.9.1997, blz. 92; rapporteur: de heer Malosse.

(2) Groenboek "De overheidsopdrachten in de Europese Unie: beschouwingen over een toekomstig beleid", COM(96) 583 def.

(3) Het gaat om Richtlijn 93/38/EEG (PB L 199 van 9.8.1993) houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie ("richtlijn nutsbedrijven"), zoals laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 98/4/EG; de richtlijnen 89/665/EEG en 92/13/EEG betreffende de toepassing van de beroepsprocedures ("richtlijnen beroepsprocedures") (PB L 199 van 9.8.1993), zoals gewijzigd bij Richtlijn 94/22/EG van 30 mei 1994 (PB L 164 van 30.6.1994) en Richtlijn 98/4/EG van 16 februari 1998 (PB L 101 van 1.4.1998).

(4) Advies van 19 oktober 2000 par. 4.1.3 (rapporteur: de heer Levaux), PB C 14 van 16.1.2001, blz. 91.

(5) In zijn arrest van 12 december 1996 heeft het Hof van Justitie verklaard "dat de uitsluitende of bijzondere rechten waarnaar wordt verwezen, in het algemeen moeten worden opgevat als rechten die door de autoriteiten van een lidstaat aan een onderneming of aan een beperkt aantal ondernemingen worden verleend anders dan op grond van objectieve, proportionele en niet-discriminerende criteria, en waardoor de mogelijkheden van andere ondernemingen om in hetzelfde geografische gebied en onder in wezen gelijkwaardige omstandigheden telecommunicatienetwerken aan te leggen of te exploiteren of telecommunicatiediensten aan te bieden, merkelijk negatief worden beïnvloed".

(6) Advies getiteld "Naar een EU-regelgeving inzake concessieovereenkomsten en contracten voor publiek-private samenwerking (PPS)" (rapporteur: de heer Levaux).

(7) Interpretatieve mededeling van de Commissie over concessieovereenkomsten in het communautaire recht, PB C 121 van 29.4.2000, blz. 2.

(8) Met de invoering van daadwerkelijk concurrentie in de sector moeten aankopen van spraaktelefonie-, telex-, mobiele radiotelefonie-, semafoondiensten en telecommunicatiediensten per satelliet overeenkomstig de normale op opdrachten voor diensten van toepassing zijnde regels worden gedaan, zoals nu al het geval is voor andere telecommunicatiediensten.

(9) Bijv. ontwerpoplossingen, goedgekeurde varianten, voorstellen die tijdens de onderhandelingen worden gedaan en alles wat betrekking heeft op de communicatie tussen aanbestedende dienst en onderneming.

(10) Dit kan op verschillende manieren gebeuren (bijv. in percentage of als aandeel ten opzichte van een ander criterium). Uit oogpunt van flexibiliteit kan een marge worden vastgesteld waarbinnen de waarde van elk criterium zich zal bevinden.

(11) Aanbeveling 96/527/EG van de Commissie van 30 juli 1996 betreffende het gebruik van de Gemeenschappelijke Woordenlijst Overheidsopdrachten (CPV) ter beschrijving van het voorwerp van overheidsopdrachten (PB L 222 van 3.9.1996).

BIJLAGE

bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

Onderstaand wijzigingsvoorstel is tijdens de beraadslagingen verworpen, maar wordt in de bijlage bij dit advies opgenomen, omdat ten minste één kwart van de aanwezige of vertegenwoordigde leden "vóór" heeft gestemd (art. 32, lid 2, van het reglement van orde):

Par. 4.3

De laatste zin te schrappen vanaf:

"Daarom zou ..."

Motivering

Wat sociale dumping betreft, zou het Comité zich moeten beperken tot de eis dat vooral gekeken moet worden naar het effect daarvan op de mededinging. De in het advies voorgestelde aanvulling van artikel 54 zou indruisen tegen het proportionaliteitsbeginsel. Zou de aanbestedende dienst nl. moeten nagaan of alle nationale verplichtingen daadwerkelijk worden nagekomen, dan zou dat voor die dienst niet alleen een zware extra last betekenen, maar zou dit ook kunnen leiden tot ernstige discriminatie, met name van buitenlandse inschrijvers. Bovendien zou dan de weg worden geopend naar talloze rechtsgeschillen die door mede-inschrijvers zouden kunnen worden ingeleid op grond van slechts weinig om het lijf hebbende inbreuken.

Uitslag van de stemming

Vóór: 46, tegen: 69, onthoudingen: 8.