“Geen enkele lidstaat zou de keuze hoeven te maken tussen reageren op de crisis of investeren in mensen. Daarom verhoogt Next Generation EU de steun [...] voor werkgelegenheid voor jongeren. Zo kunnen mensen de nodige vaardigheden en opleiding en het nodige onderwijs krijgen om zich aan te passen aan deze snel veranderende wereld.”

Voorzitter Ursula von der Leyen

1.Inleiding: investeren in de volgende generatie

Met de Europese pijler van sociale rechten als leidraad heeft de Commissie helemaal aan het begin van haar mandaat haar programma voor een sociaal Europa waarbij mensen centraal staan, uiteengezet. Sindsdien heeft de Commissie hoge prioriteit gegeven aan de ondersteuning van jongeren en blijft zij trouw aan haar belofte. Zij doet dit door onderwijs en opleiding te versterken, de werkgelegenheid voor jongeren te stimuleren, rechtvaardige arbeidsomstandigheden te waarborgen en de toegang tot sociale bescherming voor iedereen te verbeteren, omdat jongeren de volgende generatie vormen en alle kansen verdienen om hun volledige potentieel te ontwikkelen om de toekomst van ons continent vorm te geven.

Uit de COVID‑19-pandemie is gebleken dat we deze weg moeten blijven volgen en de snelheid moeten opdrijven. Het ging weliswaar in de allereerste plaats om een gezondheidscrisis, maar de EU is door deze pandemie in een diepe recessie terechtgekomen . Het stijgende aantal aanvragen om werkloosheidsuitkeringen is de voorbode van nieuwe uitdagingen. In alle leeftijdsgroepen zal de werkloosheid toenemen, maar de jongeren zijn nu al onevenredig zwaar getroffen . Meer dan een op de zes jongeren is sinds het begin van de crisis gestopt met werken. Velen van hen werkten in de zwaarst getroffen sectoren, zoals accommodatie, voeding, kunst, entertainment, groot- en detailhandel . Anderen proberen nu de arbeidsmarkt te betreden, terwijl deze sectoren niet langer personeel in dienst nemen.

Dit is het moment waarop zowel de lidstaten als de Europese instellingen hun aandacht moeten richten op de volgende generatie. Uit de wereldwijde financiële en economische crisis weten we dat we onverwijld moeten reageren. Vroegtijdige signalen van problemen die vandaag worden genegeerd, kunnen binnen enkele jaren tot onherstelbare schade leiden. Dankzij de flexibiliteit die de initiatieven van de Commissie op het gebied van respons in het kader van het Coronavirus bieden, hebben veel lidstaten snel tijdelijke maatregelen genomen om de crisis het hoofd te bieden. Met de hulp van het Europees Sociaal Fonds (ESF) dragen zij bij tot het behoud van de werkgelegenheid en compenseren zij de onderbrekingen in onderwijs en opleiding tijdens de pandemie. Bovendien zal het nieuwe instrument voor tijdelijke steun om het risico op werkloosheid in noodsituaties te beperken (SURE) tot 100 miljard EUR aan leningen mogelijk maken ter ondersteuning van de regelingen voor werktijdverkorting en soortgelijke maatregelen voor zelfstandigen van de lidstaten. Voortbouwend op het voorstel van de Commissie voor Next Generation EU is de volgende logische stap jongeren te helpen bij de vormgeving van het herstel van Europa.

Deze gezamenlijke inspanningen moeten leiden tot meer kansen voor alle jongeren. De jongeren in veel lidstaten maken nu de tweede economische recessie mee in hun jonge leven. Iemand die op het hoogtepunt van de vorige jeugdwerkloosheidscrisis 18 is geworden, is nu nauwelijks 25. De uitdagingen zullen wellicht nog erger zijn voor gediscrimineerde of kwetsbare groepen, aangezien economische achteruitgang veelal de ongelijkheid vergroot. Jongeren uit kwetsbare groepen, zoals jongeren uit raciale en etnische minderheden, jongeren met een handicap of jongeren die in sommige plattelandsgebieden, afgelegen gebieden of achtergestelde stedelijke gebieden wonen, krijgen te maken met extra belemmeringen voor de toegang tot de arbeidsmarkt. Zo is de arbeidsparticipatie van jongeren met een handicap aanzienlijk lager dan die van jongeren zonder handicap , en maken migranten en vluchtelingen een steeds groter deel uit van onze jongeren en krijgen zij te maken met specifieke belemmeringen en discriminatie. Jonge vrouwen worden ook zwaar getroffen door de crisis. Er zal actief en gericht beleid nodig zijn om ervoor te zorgen dat iedereen wordt bereikt.

De initiatieven die in deze mededeling worden voorgesteld, dragen bij tot de herstelstrategie van de Commissie in reactie op de COVID‑19-pandemie. Zij zorgen ervoor dat de digitale en de groene transitie van de EU worden ingeschreven in het DNA van ons jeugdwerkgelegenheidsbeleid. Zij voeren de Europese pijler van sociale rechten uit en ondersteunen de nieuwe industriestrategie. Andere voorstellen van de Commissie, zoals de vaardighedenagenda voor Europa voor een duurzaam concurrentievermogen, sociale rechtvaardigheid en veerkracht, die op dezelfde dag zijn aangenomen, dragen bij tot het stimuleren van de werkgelegenheid voor jongeren.

In deze mededeling wordt uiteengezet hoe de voorstellen voor aanbevelingen van de Raad voor “Een brug naar banen — versterking van de jongerengarantie” (punt 2) en “beroepsonderwijs en -opleiding voor een duurzaam concurrentievermogen, sociale rechtvaardigheid en veerkracht” (punt 3), samen met een nieuwe impuls voor leerlingplaatsen (punt 4), bijdragen tot het scheppen van werkgelegenheid voor jongeren. In de mededeling wordt ook een aantal aanvullende maatregelen voorgesteld om deze doelstelling te verwezenlijken (punt 5). De voorstellen van de Commissie voor Next Generation EU en de toekomstige EU-begroting zullen aanzienlijke EU-financiering voor werkgelegenheid voor jongeren mogelijk maken (punt 6). Het is nu aan de lidstaten om prioriteit te geven aan investeringen, aangezien werkgelegenheid voor jongeren in eerste instantie hun verantwoordelijkheid is.

2.Een brug naar banen — versterking van de jongerengarantie

De afgelopen jaren heeft de Commissie de lidstaten gesteund bij het bouwen van een opstap voor jongeren naar de toegang tot de arbeidsmarkt. De jongerengarantie van 2013, die op het hoogtepunt van de vorige jeugdwerkloosheidscrisis is gelanceerd, heeft in veel lidstaten een aanzienlijk transformerend effect gehad. Zij heeft kansen gecreëerd voor jongeren, structurele hervormingen en innovatie gestimuleerd, en openbare diensten voor arbeidsvoorziening versterkt. Sinds de eerste uitvoering ervan heeft zij meer dan 24 miljoen jongeren in de hele EU geholpen bij hun toetreding tot de arbeidsmarkt.

Het voorstel voor een aanbeveling van de Raad voor “Een brug naar banen — versterking van de jongerengarantie” bouwt voort op deze belangrijke inspanningen. Naarmate de overgang van school naar werk en een duurzame marktintegratie langer duren vanwege de veranderende aard van werk en de gevraagde vaardigheden, verbreedt het de doelgroep van alle werklozen of inactieve jongeren onder de 25 tot alle werklozen of inactieve jongeren onder de 30 jaar. Het ondersteunt maatregelen voor het scheppen van banen, alsook diverse activeringsmaatregelen zoals adviesverlening, loopbaanbegeleiding en belangenbehartiging. Het voorstel van vandaag versterkt de preventie van werkloosheid en inactiviteit van jongeren door middel van betere traceersystemen en systemen voor vroegtijdige waarschuwing en verbetert de kwaliteit van het aanbod door dit te koppelen aan recent gecreëerde kwaliteitskaders.

In het voorstel worden genderstereotypen en vooroordelen op grond van raciale en etnische oorsprong actief bestreden en worden diversiteit en inclusiviteit bevorderd, ook voor jongeren met een handicap. Gelukkig zijn veel jongeren slechts voor korte tijd werkloos of volgen zij slechts korte tijd geen onderwijs of opleiding (NEET). Zonder onderliggende nadelen waardoor zij individueel worden achtergesteld, kunnen ze de tegenslagen ten gevolge van de beperkingsmaatregelen of de conjunctuurcycli relatief snel te boven komen. Door de crisis mogen we de jongeren die het moeilijkst te bereiken zijn en intensieve, vaak één-op-éénondersteuning nodig hebben, niet uit het oog verliezen. Sommige jongeren lopen inderdaad risico voor langere tijd werkloos te zijn of geen onderwijs of opleiding te volgen, met name degenen die tot de kwetsbaardere groepen van onze samenlevingen behoren en zelfs in goede tijden met grote belemmeringen voor de integratie van de arbeidsmarkt te maken hebben. Het voorstel van vandaag komt tegemoet aan de behoeften van alle jongeren en zorgt ervoor dat niemand langer dan vier maanden werkloos is of geen onderwijs of opleiding volgt, door meer geïndividualiseerde en gerichte benaderingen aan te bieden. In dit voorstel wordt ook gewezen op het belang van partnerschappen met bijvoorbeeld werkgevers om advies te geven over de veranderende aard van werk, of met ondersteunende sociale diensten om kansarme jongeren op verscheidene andere manieren weer op het goede spoor te krijgen.

Het voorstel van vandaag draagt ook bij tot een versnelling van de broodnodige digitale en groene transitie, waarbij zowel de kansen als de onzekerheden waarmee zij gepaard gaan, worden erkend. Dit gebeurt ook door een beoordeling en verbetering van de vaardigheden en competenties die nodig zijn om een baan te vinden op een voortdurend veranderende arbeidsmarkt. Geen enkele jongere zou de arbeidsmarkt zonder op zijn minst elementaire digitale vaardigheden mogen betreden, en het voorstel voorziet dan ook in korte en praktijkgerichte voorbereidende opleidingen die verband houden met de specifieke behoeften aan vaardigheden van een jongere. Spoedcursussen, open onlinecursussen of bootcamps kunnen de digitale vaardigheden van jongeren verbeteren en de vaardigheden die nodig zijn voor de groene transitie, maar ook vaardigheden op het gebied van ondernemerschap en loopbaanmanagement. Dit wordt verder ondersteund door de vaardighedenagenda voor Europa voor een duurzaam concurrentievermogen, sociale rechtvaardigheid en veerkracht.