VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT over de ervaringen van de lidstaten sinds de tenuitvoerlegging van Richtlijn 95/29/EG van de Raad tot wijziging van Richtlijn 91/628/EEG inzake de bescherming van dieren tijdens het vervoer

INHOUDSOPGAVE

SAMENVATTING

1. ACHTERGROND

2. VOORNAAMSTE BEVINDINGEN

2.1. In sommige lidstaten lage prioriteit voor de tenuitvoerlegging van de richtlijn

2.2. Problemen met de aanlevering van de inspectieverslagen van lidstaten

2.3. Vervoer van paarden

2.4. Gebrekkige vrachtauto's

2.5. Niet-naleving van reisschema's en reistijdlimieten

2.6. Verwaarlozing en slechte handling van dieren

2.7. Dieren die niet geschikt zijn voor vervoer

2.8. Onvoldoende ventilatie in vrachtauto's die gebruikt worden voor langeafstandsvervoer

2.9. Te dichte belading

2.10. Erkenning van vervoerders

2.11. Problemen met de interpretatie van de richtlijn

2.12. Nieuw wetenschappelijk onderzoek op het gebied van het vervoer van dieren

3. MAATREGELEN

Algemeen

3.1. De lidstaten

3.2. Registratie en certificering van vervoerders

3.3. Uitwisseling van informatie en wederzijdse bijstand

3.4. Toepassing van de communautaire regelgeving op dieren afkomstig uit derde landen

3.5. Mandaat om te onderhandelen over de herziene Europese Overeenkomst

3.6. Vervoer van paarden

Technisch

3.7. Wijziging van het reisschema

3.8. Definitie van dieren die ongeschikt zijn voor vervoer

3.9. Gezondheidscertificaten

3.10. Ventilatie

3.11. Verslagen van de lidstaten

Initiatieven op de langere termijn

BIJLAGE

SAMENVATTING

Wat het welzijn van dieren betreft, is bescherming tijdens het vervoer altijd een van de belangrijkste punten van zorg geweest. De eerste richtlijn van de Gemeenschap op dit gebied werd in 1977 goedgekeurd. Sindsdien is de richtlijn tweemaal gewijzigd, voor het laatst in 1995 bij Richtlijn 95/29/EG van de Raad. Deze richtlijn bracht verscheidene veranderingen, waaronder:

-Vervoerders van dieren werden verantwoordelijk voor de toepassing van de voornaamste bepalingen van de richtlijn en moesten worden erkend door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten.

-Voor de verschillende soorten landbouwhuisdieren is de beladingsdichtheid vastgesteld.

-Reizen die langer dan acht uur duren, moeten worden gepland in overeenstemming met de specifieke eisen die de richtlijn stelt ten aanzien van voertuigen en reistijden. Er werd een specifieke procedure ingevoerd, het 'reisschema', om een goede planning af te dwingen en te kunnen controleren of langeafstandsreizen op de juiste wijze zijn verlopen.

Tevens werd aan de Commissie opgedragen om bij de Raad een verslag in te dienen over de ervaringen van de lidstaten sinds de tenuitvoerlegging van de richtlijn. Bij het opstellen van dit verslag zijn drie informatiebronnen gebruikt:

-inspectieverslagen van de lidstaten;

-inspectieverslagen van het Voedsel- en Veterinair Bureau (VVB);

-klachten van niet-gouvernementele organisaties (NGO's).

De belangrijkste conclusies van dit verslag zijn:

De lidstaten hebben er moeite mee de richtlijn volledig toe te passen. In de verslagen van het VVB wordt gewezen op de lage prioriteit die de lidstaten toekennen aan de tenuitvoerlegging van de richtlijn.

Als gevolg van problemen met de aanlevering van de inspectieverslagen van de lidstaten en de gebrekkige harmonisatie van de aangeleverde gegevens was de bruikbaarheid ervan beperkt.

Een bijzonder punt van zorg betreft het vervoer van paarden uit landen in Midden- en Oost-Europa naar de Europese Unie. Op dit gebied is er over de lange termijn maar weinig vooruitgang.

In technisch opzicht zijn de voornaamste bevindingen:

-voertuigen die niet voldoen aan de eisen;

-ongeoorloofde reisschema's en overtreding van de voorschriften inzake reistijdlimieten;

-verwaarlozing en slechte handling (manier waarop met de dieren wordt omgegaan bij laden en lossen) van dieren;

-vervoer van dieren die daarvoor niet geschikt zijn;

-onvoldoende ventilatie in vrachtauto's;

-te hoge beladingsdichtheid;

-problemen bij de controle van de erkenning van transportbedrijven voor het vervoer van dieren.

Gezien deze bevindingen zijn de belangrijkste gebieden waarop actie moet worden ondernomen:

De eerstverantwoordelijken voor dagelijkse toepassing van de communautaire regelgeving zijn de lidstaten; zij moeten op korte termijn voldoende middelen ter beschikking stellen om de doelstellingen van de richtlijn te verwezenlijken.

Er moet een geharmoniseerd certificaat voor geregistreerde vervoerders worden vastgesteld om snelle controles mogelijk te maken.

Daarnaast moeten er specifieke procedures worden vastgesteld om het voor de bevoegde autoriteiten makkelijker te maken controles, met name op de naleving van het reisschema, uit te voeren en passende maatregelen te nemen bij overtredingen.

De communautaire voorschriften zijn van kracht zodra de dieren op het grondgebied van de Unie zijn aangekomen. Op de autoriteiten van de landen in Midden- en Oost-Europa moet een beroep worden gedaan om te waarborgen dat hun vervoerders op de hoogte zijn van hun verplichting tot naleving van de communautaire voorschriften zodra zij de grens met de Unie zijn gepasseerd. Dit is de taak van de Commissie, die de landen die betrokken zijn bij het uitbreidingsproces ook zal aanmoedigen regelgeving aan te nemen die in overeenstemming is met het geldende Gemeenschapsrecht.

De Gemeenschap moet ook toetreden tot de Europese Overeenkomst inzake de bescherming van dieren tijdens internationaal vervoer.

Om het specifieke probleem van het vervoer van paarden op te lossen, moeten de vervoerders verplicht worden bij het passeren van de grens met de Unie de paarden uit te laden en een vastgestelde tijd te laten rusten.

Er dienen technische wijzigingen in de richtlijn te worden doorgevoerd, met name met betrekking tot het reisschema, de definitie van dieren die niet geschikt zijn voor vervoer, de gezondheidscertificaten, de ventilatienormen voor vrachtauto's en de inspectieverslagen van de lidstaten.

Er zullen ook initiatieven op de langere termijn worden overwogen, met name inzake actualisering van de wetenschappelijke informatie bij de Commissie. Verscheidene uitgangspunten van de richtlijn moeten wetenschappelijk worden getoetst, met name de gegevens over de reistijd en de beladingsdichtheid. Ook moet worden nagedacht over manieren om de kwalificaties te verbeteren van het personeel dat zich betrokken is bij het vervoer van dieren. Daarnaast verdient het aanbeveling onderzoek te doen naar maatregelen om te stimuleren dat dieren dichter bij de plaats van herkomst worden geslacht.

1. ACHTERGROND

Vervoer is een van de meest omstreden punten waar het gaat om de zorg voor het welzijn van dieren. Het is ook een onderwerp dat op de voet wordt gevolgd door het publiek. De eerste richtlijn inzake de bescherming van dieren tijdens het vervoer werd in 1977 goedgekeurd [1], niet lang nadat in 1974 de eerste richtlijn inzake de bescherming van dieren was goedgekeurd [2]. In 1991 en 1995 werd er nieuwe wetgeving goedgekeurd inzake de bescherming van dieren tijdens het vervoer.

[1] Richtlijn 77/489/EEG van de Raad van 18 juli 1977 - PB nr. L 200 van 15.9.1977, blz. 10.

[2] Richtlijn 74/577/EEG van de Raad van 18 november 1974 betreffende de verdoving van dieren voor het slachten - PB nr. L 316 van 26.11.1974, blz. 10.

Uit hoofde van artikel 13, lid 3, van Richtlijn 91/628/EEG van de Raad inzake de bescherming van dieren tijdens het vervoer, zoals gewijzigd bij Richtlijn 95/29/EG van de Raad, moet de Commissie bij de Raad een verslag indienen over de ervaringen van de lidstaten sinds de tenuitvoerlegging van Richtlijn 95/29/EG, eventueel vergezeld van voorstellen. Het doel van dit verslag is vast te stellen in hoeverre de lidstaten het Gemeenschapsrecht inzake de bescherming van dieren tijdens het vervoer uitgevoerd en tevens voorstellen te doen voor toekomstige maatregelen. Het verslag richt zich vooral op cruciale onderdelen waar de situatie verbeterd kan worden, in het bijzonder door wijzigingen van het bestaande communautaire rechtskader.

Artikel 2 van Richtlijn 95/29/EG van de Raad bepaalt dat de lidstaten uiterlijk op 31 december 1996 de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking moeten doen treden om aan deze richtlijn (met uitzondering van punt 3 van hoofdstuk VII) te voldoen.

In Richtlijn 95/29/EG zijn ook aanzienlijke veranderingen doorgevoerd met betrekking tot de wijze waarop het welzijn van dieren bij het vervoer ervan wordt gecontroleerd. Het is derhalve van belang de praktische uitvoering van deze wijzigingen te volgen.

Een van de belangrijkste elementen van Richtlijn 95/29/EG is dat daarin de verantwoordelijkheid voor een aantal zaken wordt gelegd bij de vervoerder, die bovendien erkend moet zijn door de bevoegde autoriteiten van de lidstaat. Dierenbeschermingsorganisaties beschouwen erkenning van vervoerders als een van de meest positieve maatregelen om de vervoerder aansprakelijke te maken voor mogelijke overtredingen op dit gebied en om duidelijkheid te scheppen over de verantwoordelijkheid van de lidstaten om de nodige rechtshandhavingsmaatregelen te nemen.

In Richtlijn 91/628/EG is de beladingsdichtheid vastgesteld voor de meest vervoerde diersoorten (paarden, runderen, schapen, geiten, varkens). In het algemeen geldt nu een maximumreistijd van acht uur voor het vervoer van vee. Verlenging daarvan is nog steeds toegestaan op voorwaarde dat het vervoer plaatsvindt in voertuigen die aan aanvullende eisen voldoen en wordt voldaan aan bepaalde eisen met betrekking tot de tussenpozen voor het drenken en voederen van de dieren, en de rusttijden. Op grond van Richtlijn 91/628/EG zijn twee verordeningen ingevoerd om de normen vast te stellen voor dergelijke voertuigen en voor halteplaatsen [3].

[3] Verordening (EG) nr. 1255/97 van de Raad van 25 juni 1997 betreffende de communautaire criteria voor halteplaatsen en tot aanpassing van het in de bijlage bij Richtlijn 91/628/EEG bedoelde reisschema, PB nr. L 174 van 2.7.1997, blz. 1-6.

Voor vertrek moet de vervoerder een 'reisschema' aan de officiële dierenarts overleggen, waarin alle etappes van de reis (vertrektijd, aankomsttijd, onderbrekingen om de dieren te voederen en te drenken, onderbrekingen bij halteplaatsen en veranderingen van voertuig) zijn beschreven.

Bij het opstellen van dit verslag zijn vooral drie informatiebronnen gebruikt:

1. Verslagen van de lidstaten. Artikel 8 van de richtlijn bepaalt dat de lidstaten jaarlijks een verslag moeten indienen bij de Commissie over het aantal uitgevoerde inspecties, met inbegrip van gegevens over eventuele gerapporteerde overtredingen en de maatregelen die naar aanleiding daarvan zijn genomen door de bevoegde autoriteit. Artikel 2 van Richtlijn 95/29/EG van de Raad bepaalt dat de richtlijn uiterlijk op 31 december 1996 ten uitvoer moest zijn gelegd. De in dit verslag gebruikte gegevens van de lidstaten hebben derhalve betrekking op 1997 en 1998 (Zie Tabel 2). Deze gegevens zijn nog aangevuld met waardevolle informatie van een Werkgroep voor veevervoer van het Permanent Veterinair Comité.

2. Inspectieverslagen van het Voedsel- en Veterinair Bureau. Het VVB moet controleren of de communautaire voorschriften op dit gebied metterdaad worden toegepast. Sinds Richtlijn 95/29/EG van de Raad van kracht is geworden, zijn er verscheidene inspecties uitgevoerd met betrekking tot de bescherming van dieren tijdens het vervoer in de lidstaten (Zie Tabel 3).

3. Officiële klachten van niet-gouvernementele organisaties (NGO's). De Commissie ontvangt regelmatig klachten van NGO's voor de bescherming van dieren. De NGO's die de Commissie vooral over deze kwestie hebben geïnformeerd, zijn de "EUROGROUP for Animal Welfare" de Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals (RSPCA), de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren (NVBD), de International League for the Protection of Horses (ILPH), Animals' Angels, Compassion In World Farming (CIWF) en de Duitse Tierschutzbund e.V. Het Europees Parlement en gewone burgers hebben het welzijn van dieren bij transport ook herhaaldelijk aan de orde gesteld.

Verder streeft de Commissie er steeds naar wetgeving te ontwikkelen die gebaseerd is op gedegen wetenschappelijk onderzoek. Het Wetenschappelijk Comité voor de Gezondheid en het Welzijn van Dieren heeft een verslag over de ventilatie in vrachtauto's opgesteld, dat op 8 december 1999 is goedgekeurd [4].

[4] Standards for the Microclimate inside Animal Transport Road Vehicles - Verslag van het Wetenschappelijk Comité voor de Gezondheid en het Welzijn van Dieren (goedgekeurd op 8 december 1999) SANCO/B3/AW/R13/1999.

2. VOORNAAMSTE BEVINDINGEN [5]

[5] Zie tabel 1 t/m 6 van de bijlage voor bijzonderheden.

2.1. In sommige lidstaten lage prioriteit voor de tenuitvoerlegging van de richtlijn

Een van de meest voorkomende opmerkingen in de verslagen van het VVB en de NGO's is dat de rechtshandhaving in verband met de richtlijn voor de bevoegde autoriteiten van de lidstaten weinig prioriteit heeft.

Dikwijls wordt gemeld dat de lidstaten niets ondernemen om een einde te maken aan de tekortkomingen die zij constateren wat de juiste toepassing van de richtlijn betreft. Daarbij gaat het om verscheidene technische tekortkomingen die hierna worden genoemd, zoals de goedkeuring van reisschema's die niet voldoen aan de voorschriften, het uitblijven van snelle maatregelen als de vervoerde dieren niet geschikt blijken voor vervoer of bij slechte handling van dieren. De vervoerders werken in verschillende lidstaten en binnen een vrij ingewikkelde vervoersketen, en vaak is niet duidelijk welke vervoerder verantwoordelijk is en waarvoor. Dit veroorzaakt aanzienlijke problemen wat het opleggen van straffen betreft als er overtredingen door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten worden geconstateerd.

Er zij op gewezen dat tegen een aantal lidstaten procedures zijn ingeleid omdat zij de communautaire wetgeving met betrekking tot de bescherming van dieren tijdens het vervoer niet ten uitvoer hebben gelegd.

2.2. Problemen met de aanlevering van de inspectieverslagen van lidstaten

Hoewel de Commissie de lidstaten herhaaldelijk heeft herinnerd aan hun verplichting om verslagen over 1997 en 1998 in te dienen, heeft slechts een deel van de lidstaten de Commissie informatie toegestuurd (24 van de 30). Sommige lidstaten hebben hun gegevens pas heel laat aangeleverd en slechts 19 verslagen waren op tijd beschikbaar voor het schrijven van dit verslag. Er was geen informatie beschikbaar over Griekenland, hoewel in dat land in 1997 nationale uitvoeringsmaatregelen zijn aangenomen.

Voor sommige lidstaten is het ontbreken van een verslag over 1997 wellicht te verklaren door vertragingen in de omzetting van de richtlijn in nationale wetgeving. Toch zijn sommige lidstaten erin geslaagd enkele inspectiegegevens over 1997 aan te leveren, ondanks het feit dat de richtlijn op 1 januari 1997 nog niet volledig was omgezet (België, Duitsland, Spanje, Denemarken, Luxemburg, Portugal, Finland, het Verenigd Koninkrijk).

De verslagen zijn dikwijls onvolledig en ze zijn niet geharmoniseerd, zodat de Commissie niet in staat is een totaaloverzicht te geven van de inspanningen van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten om de richtlijn uit te voeren. Door de gebrekkige harmonisatie van de verstrekte gegevens zijn ze in sommige gevallen moeilijk te vergelijken en slechts beperkt bruikbaar. De verstrekte gegevens zijn niet uniform en kunnen om die reden niet worden gebruikt om valide statistische vergelijkingen te genereren.

2.3. Vervoer van paarden

Een bijzonder punt van zorg is het vervoer van slachtpaarden uit Midden- en Oost-Europa naar enkele lidstaten. De dieren worden over lange afstanden vervoerd voordat ze het grondgebied van de Europese Unie bereiken.

Sinds de opening van de grenzen van Oost-Europa in het begin van de jaren negentig zijn ieder jaar ongeveer 140.000 levende slachtpaarden geëxporteerd naar de Europese Unie. Deze dieren worden voornamelijk over de weg vervoerd. Polen, de Baltische staten, Hongarije en Roemenië zijn de grootste exporteurs; Italië is de grootste importeur (meer dan 80%).

Volgens NGO's [6] zijn de wetten in de exporterende landen en de doorvoerlanden niet toereikend om het welzijn van de paarden tijdens het vervoer te garanderen; dit wordt overigens bevestigd door de Commissie. Als gevolg daarvan hebben de paarden als zij bij de grens met de Unie aankomen, onvoldoende gerust en gedronken en zijn ze niet gevoederd. De voertuigen zijn dikwijls niet geschikt voor langeafstandsvervoer, de beladingsdichtheid is te hoog en minimumwelzijnsnormen worden genegeerd.

[6] Zie "Dead on arrival, the transport of live horses in Europe", gepubliceerd door de Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals en de International League for the Protection of Horses.

NGO's klagen ook dat de inspecties bij de grensinspectieposten van de Unie (met name in Italië) die de paarden passeren, gebrekkig zijn en dat de dieren, zonder dat ze voldoende rust, drinken, voer of veterinaire behandeling krijgen, vervolgens nog eens verscheidene uren worden vervoerd naar hun uiteindelijke bestemming.

Ook dit is een aanwijzing voor de lage prioriteit die door officiële instanties wordt gegeven aan kwesties van dierenwelzijn.

Het VVB heeft verschillende aanbevelingen gedaan aan de autoriteiten van de lidstaten, maar er zijn maar weinig langetermijnverbeteringen tot stand gebracht. Het VVB heeft met name kritiek geuit op het gebrek aan actieve rechtshandhaving oor de veterinaire autoriteiten aan de Italiaanse grens [7].

[7] Zie VVB-verslag DG(SANCO)/1067/1999-MR Final over de missie in Italië inzake grensinspectieposten van 5-9 juli 1999 en met name sectie 6.2.5 inzake de grensinspectiepost van Gorizia.

2.4. Gebrekkige vrachtauto's

In de verslagen van de lidstaten en het VVB is geregeld sprake van het gebruik van slecht geconstrueerde, slecht onderhouden en vuile voertuigen. De lidstaten maken dikwijls melding van voertuigen die te vuil zijn, wat ook grote bezorgdheid wekt over de diergezondheid. Andere tekortkomingen betreffen de slechte staat van daken en wanden, scherpe randen en slecht geplaatste bevestigingsringen in vrachtauto's. In de verslagen van het VVB wordt erop gewezen dat zowel de slechte constructie als het slechte onderhoud van de voertuigen gevaar kunnen opleveren voor de vervoerde dieren (uitstekende voorwerpen, gladde oppervlakken, het ontbreken van daken, gaten en kuilen in vloeren, enz.).

2.5. Niet-naleving van reisschema's en reistijdlimieten

Niet-naleving van reisschema's en te korte rusttijden worden door de lidstaten niet gezien als veelvoorkomende tekortkomingen. Het VVB daarentegen ziet ze als twee van de belangrijkste technische tekortkomingen. Uit de verslagen van de VVB komt naar voren dat de bevoegde autoriteiten van de lidstaten regelmatig reisschema's goedkeuren die niet voldoen aan de eisen van de richtlijn (Duitsland, Nederland, Frankrijk en Spanje). De lidstaten maken melding van problemen met betrekking tot het juiste gebruik van de reisschema's. Dit betekent een bevestiging van de conclusie van enkele inspectieverslagen van het VVB, waaruit blijkt dat de huidige opzet van het reisschema als ondoelmatig wordt beschouwd voor uit verschillende etappes bestaande reizen in het intracommunautaire handelsverkeer. Gemeld wordt dat de bevoegde autoriteiten problemen hebben met de eis dat ze de duur van de reis precies moeten berekenen om te controleren of het reisschema voldoet aan voorschriften van de richtlijn. In het bijzonder wordt melding gemaakt van interpretatieproblemen ten aanzien van het gebruik van het reisschema als het transport in verschillende etappes en met verschillende vervoermiddelen plaatsvindt.

Doordat bij vertrek onvoldoende gecontroleerd wordt of de reisschema's in overeenstemming zijn met de in de richtlijn neergelegde limieten, is het mogelijk dat de dieren soms buitensporig lang worden vervoerd, zonder voldoende drinken, voer en rust.

2.6. Verwaarlozing en slechte handling van dieren

Uit de verslagen van de lidstaten, het VVB en de NGO's blijkt dat bij het transport slechte handling en verzorging van de dieren voorkomt. Er wordt melding gemaakt van het ontbreken van voldoende voorzieningen om varkens te drenken. Ook de afwezigheid van voedsel en strooisel is gemeld. Verschillende landen maken melding van buitensporig gebruik van elektrische prikstokken. Bij runderen wordt het in één ruimte vervoeren van jonge en volwassen dieren gemeld. De ergste gevallen van slechte handling en regelrechte wreedheid jegens dieren worden gemeld voor sommige markten.

De methoden voor de handling moeten worden verbeterd. Mensen die direct met de dieren te maken hebben, en officiële inspecteurs die belast zijn met het toezicht op hun werkzaamheden, moeten bewuster worden gemaakt van het lijden van de dieren en van hun in de wet vastgelegde verantwoordelijkheid om dat lijden te voorkomen.

2.7. Dieren die niet geschikt zijn voor vervoer

Vervoer van dieren die daarvoor niet geschikt zijn, is een van de zaken die en van de zowel door de lidstaten als het VVB het meest aangetroffen zijn. Als voornaamste oorzaken daarvoor worden genoemd verschillende gradaties van mankheid (artritis, oude of nieuwe pootbreuken) met name bij varkens, andere verwondingen, vergevorderde dracht (paarden, runderen) en paarden "met een slechte gezondheid". Het VVB wijst erop dat de definitie van geschiktheid voor vervoer van drachtige en zeer jonge dieren gepreciseerd moet worden.

2.8. Onvoldoende ventilatie in vrachtauto's die gebruikt worden voor langeafstandsvervoer

Onvoldoende ventilatie in de vrachtwagens is een kwestie die moet worden aangepakt, aangezien voor bijna alle soorten vee (paarden, runderen, schapen, varkens) geldt dat het vervoer in Europa meestal van Noord- naar Zuid-Europa plaatsvindt. Het ontbreken van voldoende ventilatie in voertuigen die worden gebruikt voor langeafstandsvervoer, wordt in de VVB-verslagen beschouwd als een ernstig probleem, terwijl de bevoegde autoriteiten van de lidstaten met betrekking tot dit aspect geen problemen vermelden. NGO's hebben gemeld dat de gebrekkige ventilatie ernstige problemen oplevert voor het welzijn van de dieren.

Zoals is gebleken uit incidenten in het verleden, is oververhitting van dieren in de zomer een van de voornaamste oorzaken waardoor dieren die over lange afstand worden vervoerd, lijden en sterven. Een efficiënte ventilatie en voldoende water zijn, evenals een passende beladingsdichtheid, essentieel om het welzijn van dieren tijdens het vervoer te garanderen.

2.9. Te dichte belading

Te dichte belading van dieren komt dikwijls voor, maar er zijn weinig gegevens voorhanden over de soorten waar het om gaat. Uit de verslagen van het VVB en NGO's blijkt dat met name bij varkens te dichte belading voorkomt.

Een te dichte belading is niet alleen op zichzelf een belangrijke oorzaak van dierenleed, maar is ook een van de essentiële factoren die bijdragen tot een verhoogde temperatuur en vochtigheidsgraad in de ruimte waarin de dieren worden vervoerd en die kunnen leiden tot oververhitting. Een te dichte belading bewijst bovendien dat de controle op het moment van vertrek onvoldoende is geweest.

2.10. Erkenning van vervoerders

Op dit moment zijn vervoerders niet verplicht om tijdens het vervoer een document bij zich te dragen waaruit blijkt dat ze zijn erkend en om dat, op verzoek, over te leggen aan de bevoegde autoriteiten. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten vinden bijgevolg dat het hun onnodig moeilijk wordt gemaakt om goed en efficiënt te controleren of de vervoerders zijn erkend in overeenstemming met Richtlijn 91/628/EEG.

Ook blijkt uit de ontvangen gegevens dat, als overtredingen van een erkende vervoerder onder de aandacht worden gebracht van de lidstaat waar hij geregistreerd staat, dit niet noodzakelijkerwijs tot maatregelen leidt en de bevoegde instantie die de inspectie heeft uitgevoerd, niet op de hoogte wordt gesteld van de maatregelen.

Zwakke punten in de communautaire regelgeving inzake de erkenning van vervoerders en onvoldoende uitwisseling van informatie tussen de lidstaten verminderen de effectiviteit van inspecties en van de afschrikkende werking van sancties. De autoriteiten in de lidstaten van herkomst van de vervoerders zijn in sommige gevallen mogelijk niet eens op de hoogte van alle overtredingen die zijn begaan. Als gevolg daarvan zullen vervoerders die in de verleiding staan om zich niets aan te trekken van het welzijn van de dieren, geneigd zijn het risico te nemen en regelmatig de communautaire bepalingen op dit gebied negeren. Dit leidt ook tot concurrentievervalsing ten opzichte van "goede" vervoerders, die minder goed zullen kunnen concurreren met hun onverantwoordelijke concurrenten.

2.11. Problemen met de interpretatie van de richtlijn

De lidstaten, het VVB en de NGO's wijzen erop dat de volgende onderdelen van de bepalingen van hoofdstuk VII van de bijlage bij de Richtlijn interpretatieproblemen opleveren:

-punt 4, onder a) met betrekking tot de definitie van gespeende dieren [8],

[8] De richtlijn geeft uiteenlopende maximale reistijden voor gespeende en niet-gespeende dieren.

-punt 4, onder c) met betrekking tot de toepasbaarheid van het reisschema voor geregistreerde paardachtigen,

-punt 7, onder b) met betrekking tot de rusttijd van twaalf uur na een reis met voertuigen die op schepen worden geladen zonder dat de dieren worden gelost.

Deze bepalingen worden niet overal in de Gemeenschap op dezelfde wijze toegepast en dat heeft dikwijls nadelige gevolgen voor het welzijn van de dieren. Daardoor is er in veel lidstaten geen sprake van een effectieve toepassing van deze bepalingen.

2.12. Nieuw wetenschappelijk onderzoek op het gebied van het vervoer van dieren

De eisen die in hoofdstuk VII van de bijlage bij de richtlijn zijn gesteld aan de reistijd, moeten worden herzien in het licht van onlangs op dit gebied verricht onderzoek naar bijvoorbeeld de beladingsdichtheid en de stress die wordt veroorzaakt door het in- en uitladen.

De beladingsdichtheid zal wellicht ook opnieuw moeten worden bekeken in het licht van een mogelijke herziening van deze gegevens in de technische protocollen van de herziene Europese Overeenkomst inzake de bescherming van dieren tijdens internationaal vervoer (ETS 65).

3. MAATREGELEN [9]

[9] Zie tabel 7 van de bijlage voor de relatie tussen de voornaamste bevindingen en de maatregelen die de Commissie voornemens is te nemen..

De Commissie is voornemens om in de nabije toekomst, zo mogelijk nog voor het einde van het jaar, voorstellen in te dienen voor verbetering van het veevervoer. Voorts zullen initiatieven op langere termijn in overweging worden genomen.

Algemeen

3.1. De lidstaten

Correctie van enkele belangrijke tekortkomingen die zijn gemeld, hangt in de eerste plaats af van het gedrag en de inzet van de inspecteurs en de personen die de dieren begeleiden. Dat is met name het geval als het gaat om wreedheden en een slechte verzorging en handling van de dieren. Daarnaast zijn de lidstaten verantwoordelijk voor een actieve en professionele controle van de voertuigen ten aanzien van de dierenwelzijnseisen en de beladingsdichtheid.

Lidstaten moeten in de nabije toekomst voldoende middelen beschikbaar stellen voor het informeren en opleiden van de inspecteurs in het veld, en betere coördinatie van hun maatregelen, zodat de huidige wetgeving efficiënter toegepast wordt. In alle landen van de Gemeenschap moeten degenen die werkzaam zijn op dit gebied, hoge prioriteit toekennen aan kwesties van dierenwelzijn.

3.2. Registratie en certificering van vervoerders

De richtlijn voorziet niet in een geharmoniseerde procedure voor de registratie en certificering van erkende vervoerders.

Er moet voor de hele Unie een geharmoniseerd certificaatmodel voor geregistreerde vervoerders worden vastgesteld om snelle controles mogelijk te maken, met name als er tekortkomingen worden geconstateerd in een andere lidstaat dan die waar de vervoerder is geregistreerd. Het certificaat moet in het bijzonder alle relevante gegevens bevatten over de vervoerder, de voorwaarden waaronder de erkenning is verleend (reikwijdte en geldigheidsduur) en gegevens over de bevoegde autoriteit die verantwoordelijk is voor de erkenning.

3.3. Uitwisseling van informatie en wederzijdse bijstand

Een goede informatie-uitwisseling tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten is van essentieel belang voor de rechtshandhaving in verband met Richtlijn 91/628/EEG.

De richtlijn herinnert de lidstaten aan de noodzaak van samenwerking, met name met het oog op het vereenvoudigen van goede controles op de registratie van erkende vervoerders en het gebruik van het reisschema. Aangezien de problemen die het moeilijkst aan te pakken zijn, ontstaan op langeafstandsreizen waarbij verschillende lidstaten zijn betrokken, moeten er specifieke procedures worden vastgesteld om de bevoegde autoriteiten in de staat van herkomst beter in staat te stellen te controleren of de reis is verlopen zoals aangegeven in het reisschema, en passende maatregelen te nemen bij overtredingen, met name die van hardnekkige overtreders.

3.4. Toepassing van de communautaire regelgeving op dieren afkomstig uit derde landen

Langeafstandsreizen beginnen dikwijls in Midden- en Oost-Europa; er komen tegenwoordig bij de grenzen van de Unie dieren aan die al over een lange afstand zijn vervoerd.

Het lijkt erop dat de voorschriften in zulke gevallen vaak onvoldoende strikt worden toegepast, omdat er enige verwarring bestaat over de wettelijke mogelijkheden van de bevoegde autoriteiten om naleving van de communautaire voorschriften af te dwingen. Het lijdt echter geen twijfel dat de communautaire regelgeving van toepassing is zodra de dieren op het grondgebied van een lidstaat zijn aangekomen. De lidstaten zijn verplicht vervoer te verbieden dat niet voldoet aan de eisen van de richtlijn. De bedoeling van de richtlijn was lijden van dieren tijdens de hele reis te voorkomen, maar er is geen enkele twijfel over dat de lidstaten maatregelen moeten nemen om te voorkomen dat dieren lijden op hun grondgebied, zelfs als dit lijden het gevolg is van gebeurtenissen die plaats hebben gevonden in derde landen. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten beschikken normaal gesproken over de middelen om vast te stellen onder welke omstandigheden de dieren voor hun aankomst bij de grenzen van de Gemeenschap zijn vervoerd, zoals de documenten die de zendingen vergezellen, met name veterinaire en grensdocumenten, en de tachograafschijven van de voertuigen. Dit bewijsmateriaal kan relevant zijn voor het bepalen van het welzijn van de dieren.

De communautaire regelgeving moet worden toegepast ten aanzien van factoren die zijn begonnen tijdens het transport naar het grondgebied van de Europese Unie en als die factoren zich op het grondgebied van de Europese Unie nog steeds voordoen. In die situatie is het mogelijk dat een overtreding wordt begaan en op het grondgebied van de Gemeenschap wordt vastgesteld. Een vervoerder wordt niet verantwoordelijk gesteld voor het vervoer dat in een eerder stadium heeft plaatsgevonden in een derde land, maar voor het feit dat hij op het grondgebied van de Gemeenschap een dier vervoert in strijd met de eisen die richtlijn ter zake stelt, en dat hij als gevolg daarvan dat dier op dat moment laat lijden. Bovendien waarborgt de richtlijn dat importeurs en exporteurs op de hoogte zijn van de communautaire eisen ter zake door te bepalen dat invoer, doorvoer en vervoer op en via het grondgebied van de Gemeenschap alleen zijn toegestaan als zij zich er schriftelijk toe hebben verbonden aan de eisen te voldoen en verklaard hebben daartoe strekkende maatregelen te hebben genomen (artikel 11, lid 2).

Om verbetering te brengen in de toestand van dieren die bij de grens van de Unie aankomen, is de Commissie voornemens samen te werken met de bevoegde autoriteieten van de landen in Midden- en Oost-Europa en wil zij proberen hen ervan te overtuigen om bepalingen toe te passen die gelijkwaardig zijn aan die van de Gemeenschap. De kwestie van het langeafstandsvervoer van dieren, en met name van paarden, is besproken met de Hoofden van de veterinaire diensten van de LMOE waarmee over toetreding wordt onderhandeld. Op grond van de resultaten van die besprekingen is een protocol voor de bescherming van paarden tijdens het vervoer overeengekomen. In deze context heeft TAIEX ( Technical Assistance Information Exchange Office) programma's voor bewustmaking met betrekking tot dierenwelzijn ontwikkeld voor het grote publiek en meer in het bijzonder voor de officiële dierenartsen in de betrokken landen. Daarbij is speciale aandacht gegeven aan de bescherming van dieren bij het transport. Het is de bedoeling van TAIEX om verder te gaan met die programma's.

Nu de discussies over veterinaire zaken in het kader van het uitbreidingsproces geïntensiveerd worden, zal de Commissie bovendien de betrokken landen aanmoedigen om regelgeving aan te nemen en toe te passen die in overeenstemming is met het geldende Gemeenschapsrecht. Dat zal ervoor zorgen dat zowel de vervoerders als de bevoegde autoriteiten zo snel mogelijk, eventueel al voor de officiële toetredingsdatum, opereren binnen een samenhangend regelgevingskader. Daardoor wordt het vervoer vergemakkelijkt en wordt een hoog beschermingsniveau gewaarborgd voor dieren binnen de Unie en op het grondgebied van haar buren.

3.5. Mandaat om te onderhandelen over de herziene Europese Overeenkomst

Met het oog daarop moet de Gemeenschap ook toetreden tot de Europese Overeenkomst inzake de bescherming van dieren tijdens internationaal vervoer (ETS-65). Bij de onderhandelingen over toetreding moet ernaar gestreefd worden de beginselen van de Gemeenschap met betrekking tot de bescherming van dieren tijdens het vervoer in bredere kring ingang te doen vinden.

De Commissie heeft al een ontwerp-aanbeveling ingediend bij de Raad, waarin zij wordt gemachtigd namens de Europese Gemeenschap te onderhandelen over de herziene Europese Overeenkomst inzake de bescherming van dieren tijdens internationaal vervoer (documenten SEC(2000) 649 en 764). De Commissie verzoekt de lidstaten om deze aanbeveling zo spoedig mogelijk aan te nemen.

3.6. Vervoer van paarden

Aanvullende maatregelen ter bescherming van paarden tijdens het vervoer

Gezien de ernst en de frequentie van de in paragraaf 2.3 van dit verslag vermelde problemen zal worden voorzien in aanvullende maatregelen om de omstandigheden te verbeteren waaronder voor de slacht bestemde paarden worden vervoerd.

Om hun welzijn te waarborgen, zouden levende paarden alleen in individuele hokken of boxen vervoerd moeten worden die zodanig zijn ingericht dat de dieren beschermd worden tegen schokken.

Het maximale aantal paarden dat per wegvoertuig vervoerd mag worden, zou eveneens vastgesteld moeten worden op grond van wetenschappelijk onderzoek.

Overeenkomstig de algemene beginselen in het verslag van het Wetenschappelijke Comité voor de gezondheid en het welzijn van dieren over "Standards for the Microclimate inside animal transport road vehicles", dat op 8 december 1999 is goedgekeurd, zullen volwassen paarden alleen mogen worden vervoerd bij temperaturen tussen 0 en 30°C en bij een vochtigheidsgraad van <80%.

Met betrekking tot eenhoevigen die de buitengrens met de Unie passeren, zou moeten worden bepaald dat de vervoerder verplicht is elke zending levende paarden die een grensinspectiepost van de Unie passeert, uit te laden en een vastgestelde periode (minimaal 24 uur) te laten rusten, als dit nodig is om er zeker van te zijn dat de dieren geschikt zijn voor vervoer.

Ontheffing van deze verplichting zou alleen kunnen worden gegeven als de vervoerder de bevoegde autoriteiten van de grensinspectiepost voldoende bewijs kan geven dat

-de dieren vanaf de plaats van vertek tot grensinspectiepost zijn vervoerd volgens regels die gelijkwaardig zijn met die van Richtlijn 91/628/EG, en,

-rekening houdende met de totale reistijd, er geen verplichting zou zijn om de dieren uit te laden om te voldoen aan de bepalingen van de richtlijn.

Technisch

3.7. Wijziging van het reisschema

Het model voor het reisschema moet zo worden aangepast dat het geschikt is voor complexe vervoersketens en duidelijk genoeg om te voorkomen dat documenten die niet aan de voorschriften voldoen, worden goedgekeurd. Verder moet het document zo worden opgesteld dat de verantwoordelijkheid voor elke etappe en rustperiode eenvoudig vast te stellen is. De procedures voor de controle van het document na afloop van de reis moeten worden verbeterd om ervoor te zorgen dat de bevoegde autoriteiten van de plaats van vertrek worden geïnformeerd.

Het feit dat de Commissie het model voor het reisschema kan aanpassen via de Permanent Veterinair Comité-procedure zou toekomstige, op de praktijk gebaseerde, wijzigingen ervan vergemakkelijken.

3.8. Definitie van dieren die ongeschikt zijn voor vervoer

Aangezien er voor bepaalde categorieën dieren een extra risico bestaat dat ze lijden tijdens het vervoer, moet nauwkeuriger worden omschreven welke dieren niet geschikt zijn voor vervoer. Drachtige dieren mogen niet worden vervoerd in een periode voor de veronderstelde werpdatum die ten minste gelijk is aan 10% van de draagtijd; na de worp zouden de dieren gedurende ten minste één week niet vervoerd mogen worden.

Aangezien de richtlijn kortere maximumreistijden voorschrijft voor niet-gespeende dieren, moet in datzelfde kader voor de verschillende diersoorten een nauwkeurige definitie van zulke dieren worden opgesteld.

3.9. Gezondheidscertificaten

De gezondheidscertificaten van dieren die gebruikt worden in het intracommunautair handelsverkeer moeten worden gewijzigd teneinde de dierenartsen die belast zijn met de certificering te wijzen op hun verantwoordelijkheid met betrekking tot de bescherming van dieren tijdens het vervoer [10].

[10] Artikel 6, lid 2, van de richtlijn bepaalt al dat "de in artikel 3 van Richtlijn 90/425/EEG bedoelde certificaten of documenten volgens de procedure van artikel 17 worden aangevuld ten einde rekening te houden met de eisen van onderhavige richtlijn".

3.10. Ventilatie

Teneinde het probleem op te lossen van de extreme temperaturen waaraan de dieren tijdens lange reizen blootstaan (met name tijdens reizen van Noord- naar Zuid-Europa), moeten de vrachtwagens uitgerust worden met apparatuur ter regeling van de temperatuur en vochtigheidsgraad in de ruimte waarin de dieren worden vervoerd. De Commissie zal hiervoor een voorstel indienen bij de Raad [11] dat is gebaseerd op het verslag dat in december 1999 is aangenomen door het Wetenschappelijk Comité voor de Gezondheid en het Welzijn van Dieren.

[11] Tot wijziging van de bijlage van Verordening (EG) nr. 411/98 tot vaststelling van aanvullende normen betreffende de bescherming van dieren voor wegvoertuigen die worden gebruikt voor het vervoer van dieren bij reizen van meer dan acht uur (PB L 52 blz.0008-0011).

3.11. Verslagen van de lidstaten

De inspectierapporten die de lidstaten krachtens artikel 8 van de richtlijn verplicht zijn in te dienen, zullen worden geharmoniseerd om de kwaliteit van de beschikbare informatie te verbeteren. Ook zal worden bepaald dat in het rapport nog meer gegevens moeten worden verstrekt (b.v. over intrekking van de erkenning van vervoerders in verband met overtredingen).

Initiatieven op de langere termijn

De tenuitvoerlegging van bepalingen van de richtlijn met betrekking tot reistijdlimieten en rusttijden voor vervoer met voertuigen die op schepen worden geladen zonder dat de dieren worden gelost, hebben tot problemen geleid en er moeten specifieke maatregelen genomen worden om hiervoor een oplossing te vinden. Voor de vaststelling van de toekomstige normen moet echter wetenschappelijk advies worden ingewonnen.

Ook dient er wetenschappelijk advies ingewonnen te worden om duidelijkheid te krijgen over de interpretatieproblemen met betrekking tot de in hoofdstuk VII van de bijlage bij de richtlijn genoemde reistijden. Daarnaast is onlangs een aantal onderzoeksprojecten uitgevoerd, met name over de beladingsdichtheid en de stress die veroorzaakt wordt door het in- en uitladen. Over al deze kwesties zal het Wetenschappelijk Comité voor de Gezondheid en het Welzijn van Dieren om advies worden gevraagd. Verder moet worden nagedacht over de vraag of een verdere verbetering van het regelgevingskader nodig is, bijvoorbeeld om de opleiding en kwalificaties van verschillende categorieën personeel die betrokken zijn bij het dierenvervoer, te verbeteren. Ten slotte zouden ook maatregelen om te stimuleren dat de dieren dichter bij de plaats van herkomst worden geslacht, moeten worden onderzocht. De Commissie is van plan deze en andere mogelijkheden tot verbetering te onderzoeken met deskundigen uit de lidstaten en de betrokken sectoren.

BIJLAGE

Tabel 1 - Lijst van nationale uitvoeringsmaatregelen

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 2 - Lijst van inspectieverslagen van de lidstaten [12]

[12] De verslagen van Oostenrijk (1997 en 1998), Nederland (1998) en Ierland (1997 en 1998) zijn zo laat (in maart 2000) ontvangen dat ze niet meer volledig in dit verslag konden worden verwerkt.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 3 - Lijst van VVB-inspectieverslagen

Sinds 1 januari 1997

Door het VVB geïnspecteerde lidstaten // Data van de VVB-missies

A Oostenrijk // Geen missie

B België // 13-18 september 1998

D Duitsland // 21-23 maart 1999 (Verslag niet beschikbaar in het Engels)

5-8 oktober 1999 (Halteplaatsen)

DK Denemarken // Geen missie

E Spanje // 8-12 december 1997

EL Griekenland // 12-16 oktober 1998

F Frankrijk // 26 april-1 mei 1998

2-5 november 1999 (halteplaatsen)

FIN Finland // Geen missie

I Italië // 5-9 juli 1999

IRL Ierland // 10-11 november 1998, 16-19 februari, 7 en 16 maart 1999

L Luxemburg // Geen missie

NL Nederland // Geen missie

P Portugal // November 1999

S Zweden // Geen missie

UK Verenigd Koninkrijk // Geen missie

Totaal // 9 missies/8 landen

Tabel 4 - Bevindingen in de verslagen van de lidstaten

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 5 - Bevindingen in de VVB-verslagen

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 6 -Bevindingen van de NGO-verslagen en klachten [13]

[13] Gebaseerd op elf volgacties waarvan verslag is gedaan in een document van de Eurogroup on Animal Welfare "A Summary of Suffering, An investigation into the poor enforcement of Directive 95/29 on the welfare of animals in transport".

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 7 - Correspondentietabel

>RUIMTE VOOR DE TABEL>