31. 12. 85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 344/25 
Advies inzake het Economisch Jaarverslag 1985—1986 van de Commissie 
(85/C 344/12) 
De Raad heeft op 25 oktober 1985 besloten, overeenkomstig zijn Beschikking nr. 120/74/EEG van 
18 februari 1974 betreffende de verwezenlijking van een hoge mate van convergentie van de 
economische politiek van de Lid-Staten der Europese Gemeenschap (1), gewijzigd bij Beschikking 
nr. 787/75/EEG (2), met name artikel 4 daarvan, het Economisch en Sociaal Comité om advies te 
vragen inzake het bovengenoemde jaarverslag. 
De Afdeling voor economische en financiële vraagstukken, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 19 november 1985 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Goris. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 231e zitting (vergadering van 28 november 1985) 
het volgende advies uitgebracht, dat met 84 stemmen vóór en 2 stemmen tegen (5 onthoudingen) is 
goedgekeurd: 
1. Inleiding 
1.1. Het Comité constateert met genoegen dat het Eco­
nomisch Jaarverslag 1985—1986 in grote lijnen strookt met 
de opvattingen die het naar voren heeft gebracht in het advies 
en rapport inzake de economische situatie midden 1985. Dit 
geldt met name voor de nadruk die de Commissie legt op de 
noodzaak te streven naar een groei met een meer arbeids­
plaatsen scheppend karakter en een beleid dat niet alleen 
gericht is op de aanbodskant van de economie, maar ook — 
zij het gedifferentieerd naar Lid-Staten — op de vraagkant. 
Van groot belang is voorts de erkenning dat het succes van de 
voorgestelde strategie op middellange termijn in belangrijke 
mate afhankelijk is van dialoog en consensus tussen sociale 
partners en regeringen op nationaal niveau en via instellingen 
op Europees niveau. In dat kader moet de door de Commissie 
voorgestelde „step by step"-benadering — een continue 
evaluatie van de strategie in al zijn onderdelen — als 
realistisch beschouwd worden. 
1.2. Ten aanzien van een aantal onderdelen uit het 
Jaarverslag 1985—1986 van de Commissie acht het Comité 
het gewenst deze opnieuw te toetsen aan zijn opvattingen 
over het te voeren economisch beleid en zich daarover nader 
uit te spreken. 
1.3. Het Comité beperkt zich in dit advies tot de hoofd­
lijnen. Hoewel in de procedure van behandeling van het 
Jaarverslag van de Commissie door pre-consultatie van 
sociale partners enkele verbeteringen zijn aangebracht, acht 
het Comité de beschikbare tijd voor het opstellen van zijn 
advies te krap bemeten. Dit geldt met name voor het 
onderhavige advies, waarin de opvattingen van de sociale 
partners een zo belangrijke rol spelen. Het Comité acht 
verder een permanente consultatie met sociale partners, 
waaronder het ESC, wenselijk. 
1.4. Het Comité is van oordeel dat de resultaten van de 
voorgestelde coöperatieve groeistrategie mede afhankelijk 
(*) PB nr. L 63 van 5. 3. 1974, blz. 16. 
(2) PB nr. L 330 van 24. 12.1975, blz. 52. zijn van een adequate publiciteit, steun vanuit de publieke 
opinie en van de democratische instellingen der Lid-Staten en 
van de Gemeenschap. 
2. Algemene opmerkingen 
Het Comité vindt het nodig om de conjuncturele ontwikke­
ling in de wereld en in de Gemeenschap kort de revue te laten 
passeren alvorens in dit advies op enkele specifieke proble­
men in te gaan. 
2.1. Tendensen van de wereldconjunctuur 
De ontwikkeling van de wereldconjunctuur wordt op signi­
ficante wijze beïnvloed door de ontwikkeling van de econo­
mische situatie in de Verenigde Staten, door de ontwikkeling 
van de wereldhandel, door de grondstoffenprijzen, door de 
interestvoet op de belangrijkste kapitaalmarkten en door de 
wisselkoersen. 
2.1.1. De economie van de VS wordt in 1985 gekenmerkt 
door een omvangrijk begrotingstekort. Tevens doet zich een 
verslechtering van de export voor, welke voor een minder 
expansieve ontwikkeling en voor een iets krachtigere vertra­
ging van de bedrijvigheid dan verwacht, heeft gezorgd. 
In deze periode is het tekort op de lopende rekening van de 
betalingsbalans toegenomen en heeft de dollarkoers sterke 
schommelingen te zien gegeven. 
De binnenlandse vraag blijft echter dynamisch, de inflatie is 
gematigd, de rente vertoont een dalende tendens, en de 
produktiecapaciteit is nog niet volledig bezet. 
De reële groei van het BBP in de Verenigde Staten zal dit jaar 
daarom iets beneden de voorspellingen komen te liggen en 
waarschijnlijk ca. 2,3 % bedragen. 
2.1.2. De wereldhandel heeft in 1984 een uitzonderlijk 
krachtige groei doorgemaakt; dit jaar zal de groei lager 
liggen, nl. ongeveer 5%, tegen 9,3% vorig jaar. 
Nr. C 344/26 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 85 
Helaas moet worden vastgesteld dat deze vertraagde groei 
van de wereldhandel gepaard gaat met protectionistische 
tendensen, welke de liberalisering van de wereldhandel 
aanzienlijk afremmen. 
2.1.3. De vertraging van de expansie in de Amerikaanse 
economie heeft gevolgen gehad voor de olieprijzen en voor de 
metaalprijzen, die sterker zijn teruggelopen dan verwacht. 
De prijzen van de landbouwprodukten hebben onder invloed 
van de waarschijnlijk goede oogst in 1985 en van de grote 
voorraden ook een neerwaartse beweging te zien gegeven. 
2.1.4. Het door de Amerikaanse centrale bank gevolgde 
beleid heeft tot een aanzienlijke daling van de rentevoet 
(althans de nominale rente) in dit land geleid. Deze daling zal 
zich waarschijnlijk voortzetten en zal daarmee ook voor een 
daling van de reële rentevoet zorgen. De daling van de 
rentevoet in de Verenigde Staten werd gevolgd en in sommige 
gevallen zelfs voorafgegaan op de andere kapitaalmarkten in 
de wereld, en geldt zowel voor de korte-termijn- als voor de 
lange-termi j nrente. 
2.1.5. De wisselkoersen van de belangrijkste valuta's 
hebben schommelingen te zien gegeven en zijn afgeweken van 
het niveau dat men als het evenwichtsniveau van deze valuta's 
zou kunnen aanmerken. Zo is de dollar gedurende het eerste 
halfjaar van 1985 geapprecieerd, terwijl deze valuta in het 
tweede halfjaar sterk is gedeprecieerd. Dit verschijnsel heeft 
belangrijke bewegingen in het internationale handels- en 
kapitaalverkeer teweeggebracht. 
2.2. Economische situatie in de Gemeenschap en vooruit­
zichten 
Tegen de achtergrond van de hierboven geschetste interna­
tionale situatie maakt de Europese volkshuishouding 
momenteel haar derde jaar van herstel door: een bescheiden 
en kwetsbaar herstel, dat, vooral wat de toekomst betreft, 
tevens zeer onzeker is. 
2.2.1. In 1985 zal het bruto binnenlands produkt van de 
Gemeenschap volgens de prognoses van de Commissie met 
2,3% toenemen, tegen 2,2% vorig jaar. 
Het particuliere verbruik zal waarschijnlijk licht toenemen 
(1,7% tegen 1 % in 1984), terwijl de inflatie met ongeveer 
1 % zal teruglopen. 
De investeringen in vaste activa zullen in 1985 duidelijk 
toenemen (7,9 %), en aangezien de rentevoet daalt, kan deze 
tendens zich tenminste handhaven of zelfs nog aan kracht 
winnen. 
2.2.2. De werkgelegenheidssituatie in de Gemeenschap 
zal zich in 1985 langzaam blijven herstellen: 375 000 nieuwe 
banen. Deze geringe verbetering zal echter onvoldoende zijn 
om de behoefte als gevolg van de groter wordende beroeps­
bevolking in 1985 te dekken. Daarom wordt opnieuw een verslechtering van de werkloos­
heid verwacht: 11,1% tegen 10,9% in 1984. 
2.2.3. De EG-export zal een lichte daling te zien geven ten 
opzichte van vorig jaar; dit is te wijten aan de vertraging van 
de wereldhandel en de depreciatie van de dollar. 
2.2.4. Volgens de Commissie zijn de vooruitzichten voor 
1986 over het geheel genomen niet bijzonder gunstig te 
noemen, met uitzondering van bepaalde landen of sectoren. 
Het bruto binnenlands produkt in volume zal waarschijnlijk 
in hetzelfde tempo blijven toenemen als dit jaar. 
De werkgelegenheid, die in 1986 waarschijnlijk iets zal 
stijgen, zal onvoldoende zijn om het aantal werklozen te 
verminderen, zodat het werkloosheidscijfer op hetzelfde 
niveau zal blijven als dit jaar. 
De grondstoffenprijzen zullen, indien de dollar blijft depre-
ciëren, een lichte daling te zien geven, hetgeen zeker tot een 
importstijging zal leiden. De inflatie zal volgend jaar waar­
schijnlijk minder dan 4% bedragen. 
De EG-uitvoer zal — uitgaande van een vertraging van de 
wereldhandel en van een depreciërende dollar — in een trager 
tempo toenemen. 
De investeringen in kapitaalgoederen zullen een geringe 
vertraging te zien geven, hetgeen door een toeneming van de 
investeringen in de bouwnijverheid zou kunnen worden 
gecompenseerd. 
3. Bijzondere opmerkingen 
Wat de bijzondere opmerkingen betreft zal het Comité zich 
beperken tot het vergelijken van enkele standpunten die het 
in zijn advies over de economische situatie medio 1985 tot 
uitdrukking heeft gebracht met de voorstellen die de Com­
missie in haar Economisch Jaarverslag 1985—1986 naar 
voren brengt. 
3.1. Een coöperatieve groeistrategie 
3.1.1. In het Economisch Jaarverslag 1985—1986 
schetst de Commissie de contouren van een beleid, dat zowel 
aangrijpt bij de aanbodzijde als bij de vraagkant van de 
economie. 
De Commissie constateert dat er een tekort is aan arbeids­
plaatsen in de Gemeenschap. Om aan dit economische en 
sociale euvel iets te kunnen doen is het derhalve noodzake­
lijk, nu de capaciteitsgrenzen in zicht komen, de produktie-
capaciteit uit te breiden. Er zal met andere woorden krachtig 
moeten worden geïnvesteerd. Hierbij staat het de Commissie 
voor ogen dat deze uitbreiding van de produktiecapaciteit 
een minder arbeidsbesparend karakter zal moeten hebben 
dan in het recente verleden het geval was in de landen van de 
Gemeenschap. Hiertoe acht de Commissie het noodzakelijk 
dat de prijsverhouding tussen de produktiefactoren arbeid en 
kapitaal wordt gewijzigd, in die zin dat de factor arbeid ten 
31. 12. 85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 344/27 
opzichte van de factor kapitaal goedkoper wordt. Dit 
betekent een gematigde loonstijging die gedurende een aantal 
jaren moet worden volgehouden, zodanig dat de reële 
loonkosten achterblijven bij de groei van de arbeidsproduk-
tiviteit. Om de aansluiting tussen de gevraagde en de 
aangeboden arbeid zonder onnodige fricties te doen verlo­
pen, pleit de Commissie voor een meer flexibel wordende 
arbeidsmarkt, waarop meer loondifferentiatie mogelijk is 
inclusief elementen van prestatiebeloning en winstdeling. 
Het doel hiervan is niet om sociale verworvenheden af te 
breken, maar om meer arbeidsplaatsen te scheppen. Loon­
matiging alleen zal niet gauw leiden tot de gewenste werk­
gelegenheidseffecten. Vraagstimulering alleen roept het 
gevaar op van inflatie en/of uit de hand lopende begrotings­
tekorten zonder het gewenste effect op de werkgelegenheid. 
Derhalve is een combinatie van beide noodzakelijk. 
De Commissie heeft willen volstaan met het uitzetten van de 
hierboven zeer globaal weergegeven beleidssporen. Zij heeft 
tevens een strategie uitgestippeld die naar haar mening 
uitzicht biedt op de enige kans van slagen. Deze strategie 
steunt op een stapsgewijze gezamenlijke actie van sociale 
partners, nationale overheden en van de Gemeenschap. 
3.1.2. In zijn advies inzake de „Economische situatie 
medio 1985" (x) constateerde het Economisch en Sociaal 
Comité dat de verwachte economische groei van 2,3 % BBP 
in 1985 nog onvoldoende is om tot evenwichtige economi­
sche verhoudingen te komen. Met name de werkloosheid zal 
bij een dergelijk groeicijfer niet de richting in kunnen slaan 
van een substantiële vermindering. Het Comité achtte daar­
om het bereiken van een hoger en meer effectief groeipad 
noodzakelijk, waartoe een reeks maatregelen tot verbetering 
van de aanbodvoorwaarden op alle markten zouden moeten 
worden genomen. Hieraan zou moeten worden toegevoegd 
een beleid gericht op ondersteuning van de vraagzijde van de 
economie. 
3.1.3. Bij de analyse van de Commissie zoals verkort 
weergegeven in punt 3.1.1 plaatst het Comité enkele kant­
tekeningen. In de eerste plaats wijst het erop dat er een zekere 
spanning bestaat tussen de gewenste grotere flexibiliteit op de 
arbeidsmarkt en de gerealiseerde sociale verworvenheden. 
Voorts acht het de stelling dat capaciteitsgrenzen zijn bereikt 
(en dat produktiecapaciteit zou moeten worden uitgebreid) te 
algemeen. Hieraan dient toegevoegd dat voor deze grotere 
produktie ook een afzetmarkt moet zijn. Onvoldoende 
beargumenteerd wordt overigens dat wijziging in de prijsver­
houding tussen kapitaal en arbeid zal leiden tot meer 
werkgelegenheid en omvangrijker investeringen, met name 
investeringen in de breedte. Men kan overigens niet verwach­
ten dat de vakbonden hun loonpolitiek van de rente-ontwik­
keling zullen laten afhangen. 
3.1.4. Het Comité stemt in met de dubbele strategie van 
de Commissie, waarbij de accenten in de Lid-Staten verschil­
lend gelegd kunnen worden. Aan de ene zijde een beleid dat 
door middel van kostenmatiging voorwaarden schept voor 
een meer arbeidsplaatsen creërende uitbreiding van de 
(») PB nr. C 218 van 29. 8. 1985, blz. 18. produktiecapaciteit. Parallel hieraan een vraagondersteu-
nend beleid, dat achteruitgang van globale koopkracht en 
gevaar voor deflatie moet voorkomen. Deze ondersteuning 
kan zich zowel richten op de particuliere en publieke 
investeringen als op de consumptieve vraag. 
3.1.5. Dit dubbele spoor behoort naar de mening van het 
Comité bij elkaar. De accenten in het beleid moeten even­
wichtig verdeeld zijn. Kostenmatiging en vraagondersteu-
ning, zowel van de consumptieve als van de investerings-
vraag, moeten hand in hand gaan. 
3.1.6. Evenzeer stemt het Comité in met een strategie om 
een dergelijk beleid te realiseren, die rust op een constructieve 
dialoog tussen de sociale partners, aan de ene kant met de 
nationale overheden en op communautair niveau met de 
Raad van de Europese Gemeenschap. Immers op een derge­
lijke dialoog drong het Comité zelf reeds aan in zijn advies 
inzake de „Economische situatie medio 1985". 
3.1.7. Op de agenda van deze gespreksfora moeten naar 
het oordeel van het Comité alle door de Commissie gewenste 
beleidsintensiveringen aan de orde komen. Dit betreft in elk 
geval arbeidstijdverkorting en -aanpassing, grotere flexibili­
teit op de arbeidsmarkt in het licht van de sociale verwor­
venheden, medezeggenschap bij de invoering van nieuwe 
technologieën, loondifferentiatie in het kader van collectieve 
arbeidsovereenkomsten, voortzetting van een adequate loon­
ontwikkeling en een meer arbeidsplaatsen creërende uitbrei­
ding van de particuliere en publieke investeringen. Op alle 
niveaus moet over deze onderwerpen en over de gevolgen 
voor de groei en de werkloosheidsbestrijding worden gespro­
ken. Deze discussies moeten tot conclusies leiden waarmee de 
doelstellingen voor 1990 daadwerkelijk kunnen worden 
verwezenlijkt. 
3.1.8. Het Comité is van oordeel dat gekwantificeerde 
scenario's een nuttig middel zijn om de gevolgen voor de 
economische groei en de werkgelegenheid te illustreren. De 
presentatie van verschillende scenario's maakt het tegen 
elkaar afwegen van verschillende beleidsalternatieven beter 
mogelijk. Evenwel mogen de uitkomsten van de scenario's 
niet worden opgevat als verplicht doel, noch als zeker 
resultaat van de gewenste sociale dialoog. 
3.1.9. Vervolgens wijst het Comité erop dat de Commis­
sie in de coöperatieve groeistrategie van de deelnemers aan de 
hiervoor genoemde constructieve dialoog, ruwweg het vol­
gende vraagt. De vakbonden wordt gevraagd mee te werken 
aan een gematigde en flexibele ontwikkeling van de lonen. De 
werkgevers wordt gevraagd investerings- en werkgelegen­
heidsprojecten ten uitvoer te brengen. De nationale overhe­
den wordt gevraagd te waken voor protectionisme, sec­
tor-specifieke subsidies af te bouwen, de publieke infrastruc­
tuur uit te breiden en zo nodig via het monetaire en fiscale 
beleid de nominale vraag te ondersteunen. De Gemeenschap 
wordt gevraagd de aanbodkant van de economie te onder­
steunen, bijvoorbeeld door middel van de voltooiing van de 
interne markt, door een Europees programma van infra-
Nr. C 344/28 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 85 
structurele en milieu-investeringen, door het ten uitvoer 
leggen van een Europese gemeenschap voor technologie. In 
dat verband dienen ook de nieuwe onderhandelingen te 
worden gezien die op korte termijn op GATT-niveau wellicht 
zullen worden geëntameerd. 
3.1.10. De Commissie onderkent dat aan deze strategie 
risico's zijn verbonden, in die zin dat vertragingen kunnen 
optreden in de effecten die met de groeistrategie worden 
beoogd. Juist op deze risico's wil het Comité wijzen. 
Voortdurende loonmatiging en loondifferentiatie kan niet 
worden verwacht wanneer arbeidsplaatsen scheppende uit­
breiding van de produktiecapaciteit te lang op zich laat 
wachten of wanneer vraagondersteunend overheidsbeleid 
wegens budgettaire moeilijkheden onvoldoende aan bod 
komt. De stapsgewijze benadering binnen een middellange 
termijnstrategie, waardoor tijdens de rit kan worden terug­
gekoppeld, probeert dit gevaar te voorkomen. Cruciaal zal 
echter zijn de mate waarin loonmatiging en uitbreiding van 
de produktiecapaciteit en de werkgelegenheid op elkaar 
kunnen worden gescharnierd. 
3.2. Arbeidsmarktpolitiek 
3.2.1. Het Comité onderschrijft de constatering in het 
Jaarverslag van de Commissie dat de aanpassing van de 
Europese arbeidsmarkt een zaak van lange termijn zal zijn. 
De studies ter zake die in het Jaarverslag worden vermeld 
worden met belangstelling tegemoet gezien. Intussen worden 
in de Lid-Staten uiteenlopende maatregelen genomen om de 
flexibiliteit en aanpassing op de arbeidsmarkt te verbeteren. 
Het zou interessant zijn de effecten daarvan op de werkge­
legenheid te weten; de Commissie zou hieraan een onderzoek 
kunnen wijden. Duidelijk blijkt dat de Commissie de opvat­
ting van het ESC deelt, nl. dat de verantwoordelijkheid voor 
kwesties als loononderhandelingen, arbeidsmarkt en 
arbeidsorganisatie in beginsel bij de sociale partners ligt. 
3.2.2. Voor wat betreft de specifieke maatregelen op 
korte termijn volstaat het Jaarverslag met het verwijzen naar 
eerder uitgebrachte Mededelingen en met een opsomming 
van acties genomen in een aantal Lid-Staten. De Commissie 
constateert dat deze acties tot nu toe van relatief weinig 
betekenis zijn geweest voor de bestrijding van de werkloos­
heid. Toch beveelt zij een voortgaan met dit beleid aan. Het 
Comité zou het op prijs stellen indien de Commissie op grond 
van een inventarisatie van de ervaringen opgedaan in de 
Lid-Staten zou komen met aanbevelingen op communautair 
niveau, vergezeld van financiële ondersteuning uit het Euro­
pees Sociaal Fonds. 
3.2.3. Ten aanzien van de opvattingen van het Comité 
over de noodzaak van een aansluiting van de beroepsoplei­
ding op de ontwikkeling van nieuwe technologieën wordt 
met genoegen geconstateerd dat door de Commissie in het 
kader van de nieuwe richtlijnen voor het ESF, prioriteit 
gegeven wordt aan opleidingsprogramma's gericht op de 
introductie van nieuwe technologieën. Het Comité acht het gewenst dat directe programma's worden opgesteld voor de 
alfabetisering van deze in te voeren nieuwe technologieën. 
3.3. Investeringen 
3.3.1. In zijn advies inzake de „Economische situatie 
medio 1985" heeft het Comité aangedrongen op een voort­
varende uitvoering van een investeringsprogramma. In elk 
geval zou het hierbij moeten gaan om investeringen in de 
bouw en de volkshuisvesting, in infrastructurele voorzienin­
gen en op het terrein van milieubescherming, welzijn en 
gezondheidszorg. Op die wijze zou voorts naar een groen­
structuur kunnen worden toegewerkt die, zoals door de 
Commissie wordt bepleit, de werkgelegenheid stimuleert. 
3.3.2. De Commissie schetst in haar Economisch Jaarver­
slag 1985—1986 een programma van infrastructurele inves­
teringen van een zodanige omvang dat hierdoor een groeibe-
vorderend effect is te verwachten van 0,5—0,1 % BBP per 
jaar. Voor de financiering van dit programma zoekt de 
Commissie naar een nieuwe formule met behulp waarvan het 
benodigde kapitaal uit verschillende bronnen kan worden 
aangeboord. 
3.3.3. Het Comité heeft met waardering kennisgenomen 
van de uitwerking die de Commissie heeft gegeven aan de 
ontwikkeling van een investeringsprogramma. Voor de 
financiering van een investeringsprogramma als door de 
Commissie voorgestaan staan verschillende financieringsin­
strumenten ter beschikking. In zijn advies van 4 juli 1985 
heeft het Comité als zijn oordeel uitgesproken dat de 
Gemeenschap over voldoende leencapaciteit beschikt om de 
financiering van infrastructurele projecten te kunnen realise­
ren. Dit neemt niet weg dat het huidige financieringsinstru­
mentarium niet in alle gevallen voldoet. Het Comité onder­
kent dat het dan zeer bevorderend zou kunnen werken 
wanneer de Gemeenschap een nieuwe financieringsformule 
zou kunnen ontwikkelen waardoor het mogelijk wordt dat 
— overigens veelbelovende — projecten niettegenstaande 
hun omvang en/of de risico's met name in de aanloopfase 
adequaat gefinancierd kunnen worden. De Lid-Staten wordt 
aanbevolen het beschikbaar stellen van risicodragend kapi­
taal door middel van fiscale maatregelen te stimuleren. 
3.3.4. Hoe belangrijk infrastructurele investeringen ook 
zijn, het zwaartepunt ligt bij de investeringen in de particu­
liere sector, vooral bij de investeringen in nieuwe onderne­
mingen en in uitbreiding van bestaande ondernemingen. 
Deze investeringen zijn van het grootste belang om het 
concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven op peil 
te houden en te vergroten. De Commissie en de Lid-Staten 
zullen — ook met het oog op het scheppen van nieuwe 
werkgelegenheid — moeten blijven streven naar het creëren 
van gunstige voorwaarden om die investeringsactiviteit te 
vergroten. Een belangrijk element daarbij is een voldoende 
rentabiliteit van deze investeringen. Het Comité stemt in met 
de aanbeveling van de Commissie dat werkgevers meer 
aandacht schenken aan het opstellen en uitvoeren van 
investerings- en werkgelegenheidsprojecten. 
31. 12. 85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 344/29 
3.4. Budgettair beleid 
3.4.1. Geconstateerd kan worden dat de trend van een 
voortdurend toenemend aandeel van de publieke uitgaven en 
van de collectieve lasten in het BBP in een aantal Lid-Staten is 
omgebogen. Dit neemt niet weg dat in vele gevallen het 
relatieve niveau van publieke uitgaven en collectieve lasten 
nog hoog is, zodat deze ombuiging nog dient te worden 
voortgezet. Het beleid dat erop gericht is de ontwikkeling van 
de omvang van de publieke sector weer beheersbaar te 
maken, moet worden voortgezet. Ook financieringstekorten 
die door de toenemende rentelasten en staatsschulden de 
financiering van de publieke sector dreigen te ontregelen, 
moeten worden teruggedrongen. 
3.4.2. De situatie in de verschillende landen van de 
Gemeenschap loopt op dit punt nogal uiteen, zodat ook het 
budgettaire beleid in het ene land stringenter zal moeten zijn 
dan in het andere land. 
3.4.3. De publieke uitgaven zouden nauwgezet moeten 
worden beoordeeld op hun bijdrage aan een meer gewenste 
allocatie van produktiefactoren in de zin dat groei en 
werkgelegenheid zoveel mogelijk worden bevorderd. Met 
name moet worden nagegaan of inmiddels wellicht achter­
haalde subsidieregelingen, zowel in de sfeer van consumptie 
als van investeringen, niet op termijn kunnen worden gesteld. 
De hierdoor vrijkomende middelen zouden dan gebruikt 
kunnen worden in het kader van een meer globaal vraagon-
dersteunend beleid. De totale vraag neemt hierdoor niet af. 
Integendeel, door een veel directere band tussen beslissen, 
betalen en genieten zal de vraag naar goederen en diensten 
efficiënter kunnen plaatsvinden. Tevens wordt de wig tussen 
bruto en netto verdiend loon verkleind. Dit laatste kan 
bevorderend werken voor de mobiliteit van de produktiefac-
tor arbeid. 
Een dergelijk programma van afbouw van allerlei achter­
haalde subsidieregelingen moet met de nodige voorzichtig­
heid en zorgvuldigheid worden opgezet om ongewenste 
effecten in de inkomensverdeling te voorkomen. 
3.4.4. De kwestie of het economisch herstel in de 
Gemeenschap inmiddels, behalve voor stimulering aan de 
aanbodzijde, ook in aanmerking komt voor een gecoördi­
neerde stimulering door nationale overheden van de vraag­
zijde wordt door de Commissie omzichtig benaderd. Hieraan 
zal niet vreemd zijn dat in de analyse van de Commissie de 
totale vraag het groeiproces eerder volgt dan leidt. Wanneer 
de investeringen, ondanks een volgehouden loonmatiging, 
onvoldoende aantrekken, is naar de mening van de Commis­
sie een ondersteuning van de nominale vraag gewenst om 
vraaguitval te voorkomen. De vraagstimulering heeft dan de 
functie van een vangnet. Met behoud van hetgeen hiervoor is 
gesteld met betrekking tot de sanering en het meer efficiënt en 
effectief doen zijn van de publieke financiën meent het 
Comité dat moet worden nagegaan of de toestand van de 
publieke financiën, van de betalingsbalans en van de prijs­
ontwikkeling in een aantal landen van de Gemeenschap 
inmiddels niet reeds zodanig in orde is gebracht dat kan 
worden gedacht aan de mogelijkheid om meer zelfstandig door een tussen landen gecoördineerde actie het economische 
herstel te ondersteunen door vraagstimulerende maatrege­
len. 
3.5. Monetair beleid 
3.5.1. Internationaal gezien is een monetair beleid vereist 
dat ertoe strekt de verstoorde wisselkoersverhoudingen, met 
name tussen de US-dollar en de Japanse yen, en de betalings-
balansonevenwichtigheden tussen dezelfe economische 
grootmachten tot meer redelijke onderlinge verhoudingen 
terug te brengen. Het monetaire beleid zal daarin onder­
steund moeten worden door het overige macro-economische 
beleid. Voor Europa is het daarbij van het grootste belang 
dat het op eigen kracht een hoger groeipad bereikt waardoor 
het groeimatigende effect van een reductie van de waarde van 
de dollar en van de Amerikaanse begrotings- en betalingsba­
lanstekorten zo goed mogelijk kan worden opgevangen. 
3.5.2. Het Comité constateert dat op het terrein van de 
Europese monetaire samenwerking positieve resultaten zijn 
bereikt. Met name dient hier gewezen op de ontwikkeling 
van de Ecu in de richting van een Europese munt en op het 
afnemend aantal valuta-aanpassingen in het kader van het 
EMS. Een voortgaande versterking en uitbreiding van het 
EMS is gewenst. Voor het overige moge worden verwezen 
naar het advies van het ESC inzake de Economische situatie 
medio 1985 (*) en het informatief rapport over het Europees 
Monetair Stelsel dat vorig jaar is uitgebracht. 
3.5.3. De renteverlaging, die Europa als een vrij stabiel 
monetair blok op eigen kracht kan bewerkstelligen en die 
verder mogelijk wordt wanneer door internationaal gecoör­
dineerd beleid uitzicht ontstaat op meer evenwichtige mone­
taire verhoudingen, kan aan het Europese economische 
herstel bijdragen. 
4. Slotopmerkingen 
In het kader van de wenselijkheid van verbetering van externe 
betrekkingen en voor het bereiken van ordelijke mondiale 
monetaire en handelsverhoudingen acht het Comité een 
nieuwe GATT-ronde evenals een internationale monetaire 
conferentie gewenst. 
Van belang voor het welslagen van de gemeenschappelijke 
groeistrategie acht het Comité voorts een effectief mededin­
gingsbeleid. Dit geldt zowel het beleid ten aanzien van 
ondernemersafspraken als ten aanzien van concurrentiever­
valsende overheidsmaatregelen (subsidies, steun aan secto­
ren enz.). Verwezen wordt naar het onlangs uitgebrachte 
advies over deze materie (2). In dit verband wordt tevens 
herinnerd aan de uitspraken van het ESC in zijn laatste 
advies (x) inzake protectie, zowel op Europees als mondiaal 
niveau. 
(>) PB nr. C 218 van 29. 9. 1985, blz. 18. 
(2) PB nr. C 230 van 20. 12. 1985. 
Nr. C 344/30 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 85 
Ten slotte acht het Comité de uitvoering van het plan nis. Het zal een afzonderlijk advies over deze materie 
tot voltooiing van de interne markt van cruciale beteke- uitbrengen. 
Gedaan te Brussel, 28 november 1985. 
De Voorzitter 
van het 
Economisch en Sociaal Comité 
Gerd MUHR 
BIJLAGE 
bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité 
Verworpen wijzigingsvoorstellen 
De volgende wijzigingsvoorstellen die in overeenstemming met het Reglement van Order werden ingediend zijn 
tijdens de beraadslagingen door het Comité verworpen: 
Par. 1.1, derde zin 
Deze zin door de volgende tekst te vervangen: 
'„Het welslagen van de voorgestelde strategie voor de middellange termijn is in de eerste plaats afhankelijk van het 
operationele karakter van de inhoud ervan. Hierover dienen op Europees niveau de Gemeenschapsinstellingen te 
worden geraadpleegd en moet een dialoog worden gevoerd tussen de sociale partners en de Europese 
Executieve." 
Motivering 
Het welslagen van een strategie valt of staat niet met de aanwezigheid van een consensus of een compromis. In ons 
democratische bestel worden wel vaker belangrijke beslissingen met een krappe meerderheid van stemmen 
genomen. 
Uitslag van de stemming 
Vóór: 9, tegen: 61, onthoudingen: 16. 
Par. 1.3. 
De laatste twee zinnen als volgt te lezen: 
„De Afdeling acht het daarom wenselijk dat te gelegener tijd een adequate procedure tot raadpleging van het ESC 
en de sociale partners wordt ingesteld met het oog op de ontwikkeling van en het aanbrengen van eventuele 
veranderingen in de sociaal-economische strategie van de Gemeenschap." 
Motivering 
Er moet geen permanente raadpleging komen van hen die af en toe moeten worden geraadpleegd en die in ons 
democratische bestel op bepaalde domeinen geen uiteindelijke beslissingsbevoegdheid hebben. 
Uitslag van de stemming 
Vóór: 41, tegen: 43, onthoudingen: 9.