2Ó5B.90 IBubhkatieblad van de Europese Gemeenschappen ^rcn^^ 
Advies over de bedekkingen EGEVA 
^90BG1^B1^ 
Oplfebruanl990 heeft het Economisch en Sociaal Gomité overeenkomstig artikel 20,vierde 
alinea, vanhetReglementvan Orde besloten een adviesoptestellen over de betrekkingen EG-EVA 
fÓeAfdelingvoor externe betrekkingen, handels-en ontwikkelingsbeleid, die met de voorbereiding 
van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 1^ mei 1990 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer GAL. 
l^etEconomischenSociaalGomitéheeftti^denszim^^ezitting^vergaderingvan^O mei 1990^ het 
volgend adviesuitgebracht, dat met een ruime meerderheid van stemmen^onthoudingen^ is 
goedgekeurd 
1. De jongste ontwikkelingen in de betrekkingen 
EGBEVA 
1.1. Tot begin 19^ bleven de betrekkingen tussen de 
Europese Gemeenschap en de Europese Vrijhandels­
associatie ^EVA^beperkt tot vrijhandelsovereenkomsten, 
die erop gericht waren het handelsverkeer van indus 
tneprodukten tussen beide blokken donder douanetarieven 
of kwantitatieve beperkingen te laten plaatsvinden. 
In april 19^ werd door de ministers van deEuropese 
Gemeenschap en de Europese Vrnhandelsassociatieeen 
gemeenschappelijke verklaring aangenomen —de Ver 
klaring van Luxemburg—waarin de^e hun tevredenheid 
overdebereikteresultaten naar voren brachtenen^ich 
ertoe verbonden, ten behoeve van de aangesloten landen de 
samenwerking te versterken, ten einde een dvnamische 
Europese Economische Ruimte te scheppen. 
De samenwerking tussen EG en EVA heeft zich op 
pragmatische wnze ontwikkeld. Er werden 2^werk-
groepen in het leven geroepen, bestaande uit personen 
afkomstig uit de diensten van de Gommissie en deskundi­
gen uit deEVA-landenmüeze bereikten positieveresultaten, 
met name op het gebied van de regels van oorsprong, de 
afschaffing van exportbeperkingen en de deelneming van 
de EVA-landen aan communautaire programma^sop het 
gebied van onderzoek en ontwikkeling. 
1.2. Alhoewel er op het gebied van de samenwerking 
met de EVAvooruitgang werd geboekt, is dit proces steeds 
verder los komen te staan van de dvnamische ontwikkelin­
gen in de EG, die met het oog op de verwe^enlnkmgvan de 
interne markt haar werkmethodes ende aanpak vande 
integratieproblemen heeft veranderd. 
InternheeftdeGemeenschaphet besluitvormingsproces 
gewi^igd, maar de betrekkingen met de EVA-landen 
bleven op de verklaring van Luxemburg geschoeid en 
hadden alleen betrekking op industrieprodukten, die een 
steeds minder belangrijk deel van de internationale handel 
uitmaken 1.^. Denood^aak om betergestructureerdeen globalere 
betrekkingen metdeEVA-landente ontwikkelen, werd 
door Gommissievoor^itterDelors in zimtoespraak voor 
het Europees parlement in januari 19^9 onderstreept, 
hierop werd door de regeringsleiders van de EVApositief 
gereageerd in hun^Verklanng van Oslo,die op 1^ maart 
19^9 werd afgelegd. ^ toonden ^ich bereid onder­
handelingen te openen om een ^dvnamische en homogene 
Europese Economische Ruimten tot stand te brengen. 
^herhaalden onderhandelingen te willen beginnen over 
alle aspecten van het vrijverkeer van goederen, diensten, 
kapitaal en personen, de samenwerking op het gebied van 
het beleid intake onderzoek, opleiding en milieu te willen 
versterken en meer overleg over het monetaire en 
economische beleid te plegen. 
ImA In aansluiting op de gezamenlijke ministerver­
gadering van 20 maart 19^9 ^nn^werkgroepen ingesteld, 
die tot taak hadden nategaanwaarover reeds overeen­
stemming bestaat en waar de meningsverschillen liggen ten 
aandien van^nhetvrne verkeer van goederen,2^ het vrne 
verkeer van diensten en kapitaal,^het vrijverkeer van 
personen^ ^ het „horizontalen beleid en begeleidende 
maatregelen,en^wettel^ke en institutionele kwesties. 
De ^Stuurgroep ophoog ^iveau^kwam in haar eindver­
slag van 20 oktober 19^9 tot de conclusie dat de 
standpunten van beide partnen ten aandien van inhoud en 
vorm van een mogelnke toekomstige overeenkomst in 
toereikende mate omschreven waren. 
De Commissie verklaarde in de mededeling aan de Raad 
van 22 november 19^9 dat er voldoende overeenstemming 
wasommetglobaleonderhandehngen te kunnen beginnen, 
maar ^ stelde vooreerst „verkennende gesprekkend te 
voeren over verschillendekwesties die nogopen waren 
gebleven. Indien bn deze gesprekken een bevredigend 
resultaat kon worden bereikt en de Raad de Commissie een 
onderhandehngsmandaat ^ou verlenen, gouden globale 
onderhandelingen kunnen worden geopend. 
Nr. C 182/34 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 23. 7. 90 
1.5. De ministers van EG en EVA besloten op hun 
gezamenlijke ontmoeting van 19 december 1989 dat in de 
loop van het eerste halfjaar van 1990 met formele 
onderhandelingen moest worden begonnen, die zo snel 
mogelijk dienen te worden afgesloten. 
Tijdens de verkennende gesprekken die tot eind maart 1990 
plaatsvonden, is er weinig beweging gekomen in de 
standpunten van beide partijen. De Commissie heeft een 
voorstel voor de onderhandelingen opgesteld, dat door de 
Raad in juni dient te worden behandeld en goedgekeurd, 
zodat de formele onderhandelingen nog in het eerst halfjaar 
van 1990 van start kunnen gaan. 
2. Het concept „Europese Economische Ruimte" 
2.1. Toen in 1984 tijdens de vergadering van ministers in 
Luxemburg de gezamenlijke verklaring werd aangenomen, 
beperkte het concept „Europese Economische Ruimte" zich 
in wezen tot de noodzakelijke voorwaarden voor ver­
betering van het vrije verkeer van industrieprodukten. 
De Verklaring van Luxemburg vormde een eerste poging 
om de samenwerking uit te breiden tot gebieden waarop dit 
noodzakelijk werd geacht: harmonisering van technische 
normen en voorschriften, opheffing van technische han­
delsbelemmeringen, vereenvoudiging van douaneformali­
teiten en de regels van oorsprong, afschaffing van 
oneerlijke handelspraktijken en van overheidssteun die 
handelsdistorsies met zich meebrengt, alsmede de afschaf­
fing van discriminatie bij de toewijzing van overheids­
opdrachten. 
Voorts werd het nuttig geacht de samenwerking op het 
gebied van onderzoek en ontwikkeling te verdiepen, het 
overleg op het gebied van vervoer, landbouw, visserij en 
energie uit te breiden, en de uitwisseling van informatie 
over arbeidsvoorwaarden, sociale bescherming, cultuur, 
bescherming van de consument, toerisme en intellectuele 
eigendom te bevorderen. 
2.2. In de gezamenlijke verklaring van december 1989 
wordt de „Europese Economische Ruimte" ruimer gedefi­
nieerd. Men wil namelijk de Europese ruimte een nieuwe 
dimensie geven in een gezamenlijk Europees perspectief, 
door gemeenschappelijk een meer gestructureerd kader 
vast te leggen voor de samenwerking tussen de Gemeen­
schap en alle EVA-landen met de volgende doelstellingen : 
„— totstandbrenging van het vrij verkeer van goederen, 
diensten, kapitaal en personen op basis van het 
gezamenlijk vastgestelde, relevante acquis commu­
nautaire ; er zou kunnen worden onderhandeld over 
eventuele uitzonderingen, die gerechtvaardigd 
worden door het behoud van fundamentele belan­gen, alsmede over overgangsbepalingen; de gelijke 
concurrentievoorwaarden zouden veilig moeten 
worden gesteld; 
— versterkte en ruimere samenwerking in het kader 
van communautaire acties op andere gebieden, 
zoals onderzoek en ontwikkeling, milieu, onder­
wijs, arbeidsomstandigheden en sociale bescher­
ming, consumentenbescherming, programma's 
voor het midden- en kleinbedrijf, toerisme; 
— vermindering van economische en sociale ongelijk­
heden in de verschillende regio's". 
2.3. Het concept „Europese Economische Ruimte" is 
dus aangepast: er moet namelijk rekening worden 
gehouden met de gevolgen van de voltooiing van de interne 
markt voor de EVA-landen. 
De Europese Economische Ruimte (EER) mag evenwel niet 
gezien worden als een uitbreiding van de EG tot de EVA-
landen. In de huidige fase is de uitkomst van de 
onderhandelingen over de totstandbrenging van een 
Europese Economische Ruimte integendeel van belang 
voor de verwezenlijking van de in de Europese Akte 
vastgelegde fundamentele doelstellingen van de EG, 
waarbij voor stabiele en dynamische betrekkingen met haar 
voornaamste handelspartner moet worden gezorgd. 
De EER is evenmin een tot 18 landen uitgebreide interne 
markt. De interne markt vertoont een aantal aspecten die 
een deel van de EVA-landen niet in overweging willen of 
kunnen nemen, zoals bij voorbeeld: de douane-unie, het 
gemeenschappelijk handelsbeleid, het gemeenschappelijk 
landbouw- en visserijbeleid; de onderlinge aanpassing van 
de indirecte belastingen, het vrije verkeer van werknemers 
en personen, het vrije verkeer van kapitaal en de vrije 
dienstverlening. 
2.4. De Europese Economische Ruimte moet iets geheel 
nieuws zijn, en over bepaalde onderdelen ervan is reeds 
overeenstemming bereikt: de verwezenlijking van de „vier 
vrijheden" (zie paragraaf 6 van het onderhavige advies) 
dient gebaseerd te zijn op het desbetreffende acquis 
communautaire en aangevuld te worden met begeleidende 
maatregelen; het belang van de vermindering van de 
economische en sociale verschillen tussen de regio's is 
erkend, en de EVA-landen hebben reeds verklaard bereid te 
zijn te onderhandelen over samenwerking op dit gebied. 
Het beste instrument is een verdrag waarin alle inhoudelij­
ke, alsmede de wettelijke en institutionele aspecten zijn 
opgenomen en waarin de voor beheer en toezicht 
noodzakelijke structuren zijn vastgelegd; voorts zijn 
gemeenschappelijke regels vereist ten einde gelijke concur­
rentievoorwaarden in de gehele Economische Ruimte te 
garanderen. 
De uitbreiding van het grootste gedeelte van het commu­
nautaire programma voor de verwezenlijking van de 
interne markt tot de EVA-landen zou via onderhandelingen 
tussen beide partijen verlopen. Deze zouden parallel lopen 
23. 7. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 182/35 
met de besluiten die de Gemeenschap zelfstandig en volgens 
het vastgestelde rooster zal blijven nemen. Bovendien zal de 
Europese Gemeenschap, overeenkomstig de besluiten van 
de eind april 1990 te Dublin gehouden Topconferentie, 
haar integratieproces op economisch, monetair en politiek 
vlak blijven voortzetten. 
3. Totstandbrenging van een Europese Economische 
Ruimte 
3.1. In het kader van de verwezenlijking van de interne 
markt gaat men ervan uit dat het belangrijkste effect van de 
economische integratie van de twaalf landen zal zijn een 
grotere produktiespecialisatie, die berust op comparatieve 
voordelen, een grotere efficiency als gevolg van schaalvoor­
delen, en een intensievere concurrentie als gevolg van de 
afschaffing van de handelsbelemmeringen. Hierdoor wordt 
een aanzienlijke stijging van de intracommunautaire 
handel verwacht. Ten einde te voorkomen dat de regionale 
verschillen nog groter worden, werd in de Europese Akte 
vastgelegd dat de economische en sociale samenhang 
versterkt moet worden, en vond een hervorming van de 
structuurfondsen plaats. 
3.2. De EVA-landen hebben veel te verliezen wanneer zij 
van dit proces worden uitgesloten en veel te winnen 
wanneer zij eraan deel kunnen nemen. De EG is de 
voornaamste handelspartner van de EVA-landen. Het 
terugdringen van de handelsbelemmeringen binnen de 
Gemeenschap en de schaalvoordelen zullen ertoe leiden dat 
investeringen in de verwerkende industrie in toenemende 
mate in de Europese Gemeenschap zullen plaatsvinden, 
hetgeen nadelig is voor het concurrentievermogen van de 
EVA-landen (ook wat de internationale handel en de 
handel binnen Europa aangaat is het belang van de EVA 
overigens reeds achteruit gegaan). 
3.3. De globale voordelen die de EG door ver­
wezenlijking van de Europese Economische Ruimte kan 
behalen, mogen evenwel ook niet buiten beschouwing 
worden gelaten. Ongeacht de dimensies van hun econo­
mieën vormen de EVA-landen te zamen genomen de 
voornaamste handelspartner van de EG. Daarenboven zou 
uitbreiding van de bepalingen aangaande de interne markt 
tot 18 landen het gevaar van distorsies verminderen dat aan 
het liberaliseringsproces is verbonden. En wat nog 
belangrijker is: de verwezenlijking van een Europese 
Economische Ruimte zou er op politiek en economisch 
niveau toe leiden dat het concurrentievermogen en de 
onderhandelingspositie van Europa tegenover de rest van 
de wereld aanzienlijk worden versterkt. 
3.4. De recente en aan de gang zijnde grondige 
verschuivingen in de landen van Midden- en Oost-Europa 
zullen zeer spoedig hun weerslag hebben op de betrekkin­
gen tussen de Gemeenschap en deze landen, zowel met deze 
landen in hun geheel als met de verschillende soevereine 
staten afzonderlijk, en zowel in politiek als in economisch 
en handelsopzicht. Een en ander hoeft — althans voorlopig —geen wezenlijke 
veranderingen mee te brengen voor de geplande totstand­
brenging van de Europese Economische Ruimte EG-EVA, 
maar toch moet nu al rekening worden gehouden met 
wijzigingen in evenwicht en structuur van de markten en 
het handelsverkeer in Europa. 
3.5. De Europese Economische Ruimte is nog niet 
duidelijk gedifinieerd. De onderhandelingen met het oog op 
de afbakening hiervan zijn nog niet van start gegaan. 
Het Comité wenst de uitkomst van deze onderhandelingen 
te onderzoeken ten einde na te gaan of voldoende rekening 
is gehouden met de bij de Europese integratie op het spel 
staande belangen. Bij deze gelegenheid zal het Comité 
opnieuw zijn conclusies trekken met betrekking tot de 
reikwijdte van een Europese Economische Ruimte, met 
name ten aanzien van het juiste evenwicht tussen lasten en 
baten van de betrokken partijen. 
Volgens het Comité kan absoluut niet geaccepteerd worden 
dat sommige landen profijt trekken van dit proces zonder 
hier de noodzakelijke tegenprestaties op politiek en 
economisch gebied tegenover te stellen. 
4. Institutionele vraagstukken 
4.1. Doel van de onderhandelingen is het uitwerken van 
een verdrag waarin de inhoud en de wettelijke en 
institutionele aspecten van een Europese Economische 
Ruimte worden vastgelegd. 
In dit Verdrag dient ook te worden vastgelegd in hoeverre 
het desbetreffende acquis communautaire zal worden 
overgenomen, hetgeen voor een groot deel reeds is bepaald. 
Voorts moet worden vastgelegd welke procedure zal 
worden gevolgd bij het uitwerken van de nieuwe wetgeving 
met betrekking tot de EER en de tenuitvoerlegging ervan. 
De EVA-landen kunnen om evidente principiële redenen 
— en niet wegens tijdgebrek of uit doeltreffendheidsover-
wegingen — niet op dezelfde wijze als de Lid-Staten bij het 
besluitvormingsproces van de Gemeenschap betrokken 
worden. Wel zou kunnen worden besloten voor een 
adequate informatieverstrekking te zorgen en de eventuele 
reacties te bestuderen. 
4.2. De EVA-landen hebben evenwel verklaard dat het 
besluitvormingsproces bepalend is in de betrekkingen 
tussen de twee partijen en derhalve prioritair dient te 
worden behandeld. 
Overeenkomstig het door beide partijen erkende algemene 
beginsel van evenwicht tussen rechten en plichten, moet het 
opzetten en het uitwerken van de nieuwe wetgeving met 
betrekking tot de EER de garantie bieden dat ontwerpen op 
tijd bekend worden gemaakt en dat rekening wordt 
Nr. C 182/36 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 23. 7. 90 
gehouden met het standpunt van de andere partij. Een en 
ander mag echter de autonomie inzake besluitvorming van 
beide partijen en de latere bekrachtiging door het 
gezamenlijke orgaan niet in het geding brengen. 
Gezien het feit dat het communautaire besluitvormingspro­
ces vrij langzaam verloopt, kunnen de ontwerpen gemakke­
lijk op tijd aan de EVA-partners bekend worden gemaakt. 
Er zou op verschillende communautaire niveaus —door 
het ESC, het Europese Parlement en rechtstreeks door de 
Commissie — op toe moeten worden gezien dat rekening 
wordt gehouden met het standpunt van de EVA. Dit zou 
ook gewaarborgd moeten worden in gevallen waarin het 
initiatief voor nieuwe wetgeving betreffende de EER van de 
EVA uitgaat. 
Dit systeem voor het uitwerken van wetgeving zou nauwe 
samenwerking op de diverse niveaus mogelijk maken. De 
besluiten in het kader van de Europese Economische 
Ruimte moeten in een zodanige vorm worden gegoten dat 
zij rechtstreeks en primair van toepassing zijn. 
4.3. Het EG-eenwordingsproces is slechts mogelijk 
geweest en kan alleen maar worden voortgezet omdat de 
EG geen klassieke internationale organisatie op intergou-
vernemente grondslag is. De Gemeenschap stoelt namelijk 
op een zich ontwikkelende institutionele organisatie die tot 
gevolg heeft dat zij een federatie in wording is. 
In de beoogde overeenkomst met de EVA dient voor een 
toezichtprocedure gezorgd te worden die gepaard gaat met 
een mechanisme voor de rechtspraak. Centraal moet het 
Hof van Justitie in Luxemburg staan, waaraan rechters uit 
de EVA-landen zouden worden toegevoegd. 
5. De rol van de sociale partners 
5.1. De sinds 1975 plaatsvindende gezamenlijke ver­
gaderingen van het Economisch en Sociaal Comité van de 
Europese Gemeenschappen en het Raadgevend Comité van 
de Europese Vrijhandelsassociatie hebben er positief toe 
bijgedragen dat de sociale partners in de 18 betrokken 
landen zich bewust zijn geworden van de gemeenschappe­
lijke problemen die verbonden zijn met de verwezenlijking 
van een Europese Economische Ruimte. 
Tussen beide comités — die de sociale partners vertegen­
woordigen — heeft zich een pragmatische samenwerking 
ontwikkeld, die de laatste jaren niet meer beperkt blijft tot 
het uitwisselen van informatie: thans worden ook 
onderwerpen van wederzijds belang geanalyseerd en 
worden gezamenlijke standpunten en aanbevelingen naar 
voren gebracht. 
Beide comités hebben zodoende een belangrijke rol 
gespeeld bij het geven van een nieuwe impuls aan de 
betrekkingen tussen EG en EVA. Hieruit blijkt duidelijk 
dat de economische en sociale partners er voostander van 
zijn het vrije verkeer van goederen, diensten, kapitaal en 
personen te bevorderen, de samenwerking te versterken en 
uit te breiden (op het gebied van Ontwikkeling en 
Onderzoek, milieu, onderwijs, arbeidsomstandigheden en sociale zekerheid, bescherming van de consument, pro­
gramma's ten behoeve van de kleine en middelgrote 
ondernemingen en toerisme), en de economische en sociale 
verschillen tussen beide regio's te verminderen. 
5.2. Alhoewel er tussen de comités brede overeen­
stemming is over de doelstellingen, bleken er op de 
gezamenlijke vergaderingen verschillende opvattingen te 
bestaan ten aanzien van de onderhandelingsprocedure. 
Dit is te wijten zowel aan de verschillen in de manier van 
werken, de hoeveelheid werk en het aantal leden van beide 
comités, als aan verschillen op institutioneel vlak. 
Het ESC wordt door de Raad en de Europese Commissie in 
de in de Verdragen vastgelegde gevallen verplicht geraad­
pleegd ; het Raadgevend Comité wordt evenwel slechts op 
eigen initiatief actief, en in zijn Reglement van Orde is niet 
in een stemprocedure voorzien. 
5.3. In het onderhandelingsmandaat voor de komende 
besprekingen moet ervoor gezorgd worden dat beide 
comités hun voorstellen betreffende de samenwerking 
tussen de sociale en beroepskringen van EG en EVA aan de 
onderhandelingsgroep kunnen voorleggen. 
De onderhandelingen zullen bijzonder complex zijn, maar 
nu al kan men stellen dat het veel minder problematisch zal 
zijn, de EV A-landen bij de voorbereiding van de besluiten 
te betrekken dan ze aan de besluitvorming zelf te laten 
deelnemen. 
Het ESC is als adviesorgaan betrokken bij de voorbereiding 
van de besluiten, en niet bij de besluitvorming zelf. Het zou 
geïnteresseerde leden van het Raadgevend Comité kunnen 
laten deelnemen aan de werkzaamheden met betrekking tot 
de Europese Economische Ruimte. Zodoende zouden de 
leden van het ESC rekening kunnen houden met de 
specifieke belangen van hun EVA-partners, zonder dat het 
communautaire besluitvormingsproces hierdoor vertra­
ging oploopt en zonder dat de besluitvormingsautonomie 
van het Comité in het geding komt. 
Het ESC hoopt dat het Raadgevend Comité zo spoedig 
mogelijk en alvorens besluiten worden genomen op een 
soortgelijke wijze als het Comité in staat zal worden gesteld 
zich uit te spreken over de onder de bevoegdheid van de 
EVA vallende sociaal-economische vraagstukken, en met 
name over het aanbevolen Verdrag tot oprichting van een 
Europese Economische Ruimte. 
De leden van het Raadgevend Comité die betrokken 
worden bij de „adviesfase" en zich volledig op de hoogte 
kunnen stellen van de communautaire voorstellen, kunnen 
zodoende hun invloed doen gelden bij de voorbereiding van 
besluiten met betrekking tot de EER, zodat deze dan later 
23. 7. 90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 182/37 
gemakkelijker formeel goedgekeurd kunnen worden door 
het orgaan waarin de sociale partners van beide partijen 
vertegenwoordigd zijn. 
5.4. In het tussen de EG en de EVA te sluiten Verdrag tot 
oprichting van een EER dient te worden voorzien in een 
raadgevend orgaan, dat bestaat uit vertegenwoordigers van 
het Raadgevend Comité en van het Economisch en Sociaal 
Comité en dat tevens initiatiefrecht heeft. 
6. De „vier vrijheden" 
6.1. Het vrij verkeer van goederen, kapitaal, diensten en 
personen is reeds als doelstelling in het Verdrag van Rome 
opgenomen. Zoals in het Wetboek over de interne markt 
wordt gesteld, kan deze doelstelling echter nauwelijks 
verwezenlijkt worden via de zogenaamde „oude" aanpak: 
het ging hierbij om gedetailleerde communautaire voor­
schriften die via moeizame onderhandelingen tussen de 
12 Lid-Staten tot stand kwamen, en waarin voor landen 
met grote economische problemen vaak uitstel dan wel 
overgangsperiodes werden vastgelegd. 
De „nieuwe aanpak" is meer gebaseerd op de wederzijdse 
erkenning van technische normen en voorschriften, 
opening van de markten en vestigingsrecht. Dit is er 
duidelijk op gericht de Lid-Staten te beletten „oude 
methodes" toe te passen, die neerkomen op niet-tarifaire 
belemmeringen van de intracommunautaire handel. 
Deze „nieuwe aanpak" is alleen mogelijk geweest dank zij 
het Hof van Justitie van de EG. Worden de bevoegdheden 
van het Hof met betrekking tot de EER niet uitgebreid, dan 
komt hiervan niets terecht. 
De dynamische aanpak in het kader van de interne markt 
maakt deel uit van een meer algemene tendens naar 
deregulering en liberalisering van de nationale economieën, 
ten dele door overheveling van soevereiniteit naar commu­
nautaire besluitvormingsinstanties. 
6.2. De huidige dynamische, globale aanpak van de 
Gemeenschap heeft van de kant van de EVA-onderhande­
lingspartners nog geen respons gevonden. 
Typisch kenmerk van de EVA is namelijk dat geen 
overheveling van soevereiniteit plaatsvindt (ten minste niet 
zolang er geen democratische controle gewaarborgd is). 
De EVA-landen ontplooien een intense activiteit op de 
internationale, en vooral op de communautaire markt, de 
economieën van deze landen zijn sterk op het buitenland 
gericht, en de industrie uit de EVA-landen heeft talrijke 
vestigingen in de EG. Toch blijven de EVA-landen de 
toegang van communautaire industrieprodukten en dien­
sten tot hun markten in zekere mate bemoeilijken, en blijven zij de vestiging van ondernemingen uit de 
Gemeenschap op hun grondgebied hinderen. Deze proble­
men moeten zo snel mogelijk verholpen worden, zodat bij 
de onderhandelingen over het Verdrag een billijk evenwicht 
tussen rechten en plichten gewaarborgd is. 
6.3. Het is positief dat de EVA-landen erkend hebben 
dat het ook in hun belang is de uitzonderingen tot 
minimum te beperken, en dat zij erin toegestemd hebben de 
gemeenschappelijke wetgeving alsmede de gemeenschappe­
lijke juridische procedures rechtstreeks toe te passen, en het 
Verdrag goed te laten functioneren. 
Uitgaande van het acquis communautaire dienen afwijkin­
gen in alle gevallen tijdens de komende onderhandelingen 
te worden vastgesteld. Een en ander zal niet van een leien 
dakje lopen, aangezien elk EVA-land op specifieke 
afwijkingen zal aandringen. 
7. Aanvullende beleidsmaatregelen 
7.1. Het pakket maatregelen met het oog op de 
verwezenlijking van de interne markt is via en gecompli­
ceerd communautair onderhandelingsproces tot stand 
gekomen, en omvat ook parallelle maatregelen op andere 
beleidsgebieden, ten aanzien van de sociaal-economische 
samenhang, de begroting, de hervorming van het gemeen­
schappelijk landbouwbeleid en de veranderingen die door 
de Europese Akte in het communautaire besluitvormings­
proces teweeg zijn gebracht. 
Om de vier vrijheden in de Europese Economische Ruimte 
volledig te kunnen verwezenlijken, dient voor een juist 
evenwicht tussen rechten en plichten binnen de EER te 
worden gezorgd. Dit houdt onder meer in dat moet worden 
onderhandeld over het pakket maatregelen waarin reke­
ning wordt gehouden met de gevolgen van de EER voor de 
regio's. 
De economische samenhang en de sociale dimensie dienen 
centrale aspecten van het EER-Verdrag te vormen. 
7.2. De discussies over de aanvullende beleidsmaat­
regelen en andere „horizontale" kwesties worden gevoerd 
tegen de achtergrond van de uitdrukkelijke wens van de 
EVA-landen om de samenwerking op de volgende gebieden 
te versterken: milieu, bescherming van de consument, 
onderwijs, bescherming van de burgers, onderzoek en 
ontwikkeling, toerisme en deelneming aan communautaire 
programma's (gaarne zouden zij bij de voorbereiding ervan 
worden betrokken). 
7.3. Ten aanzien van de noodzakelijke vermindering 
van de economische en sociale verschillen, zijn nog geen 
concrete voorstellen gedaan om een en ander te verhelpen. 
De EVA-landen erkennen dat zij moeten streven naar 
grotere sociaal-economische samenhang, maar tot op 
heden werd tijdens de verkennende gesprekken niet nader 
Nr. C 182/38 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 23. 7. 90 
ingegaan op deze kwestie, die van het grootste belang is 
voor alle achtergebleven gebieden van de EG. 
Met name wat het regionale beleid betreft, zouden de EVA-
landen kunnen bijdragen tot het wegwerken van de 
achterstand van achtergebleven regio's (naar het voorbeeld 
trouwens van het nog steeds functionerende EVA-fonds 
voor de industrialisering van Portugal, dat in 1975 in het 
leven werd geroepen). Aangezien het huidige EFRO niet 
gewijzigd kan worden, zou de mogelijkheid kunnen 
worden onderzocht, in het kader van het EER-Verdrag een 
fonds op te richten dat erop gericht is de verschillen in 
ontwikkeling tussen de regio's te verminderen en ertoe bij 
te dragen de problemen op te lossen van de regio's die het 
meest van de verwezenlijking van de EER te lijden hebben. 
7.4. Ook voor sociale problemen staan de vertegen­
woordigers van de sociaal-economische kringen van de 
EVA-landen zeer open, hetgeen blijkt uit de voorbereiden­
de werkzaamheden over dit onderwerp met het oog op de in 
juni 1990 te houden gezamenlijke vergadering. 
De EVA-landen beschikken in een aantal gevallen over een 
betere sociale en milieubescherming. Zij kunnen er daarom 
toe bijdragen dat in het Verdrag ook bijzondere aandacht 
wordt geschonken aan het werkgelegenheidsbeleid, pro­
gramma's voor opleiding en scholing, de sociale dialoog, 
algemene sociale vraagstukken, en met name het vrije 
verkeer van werknemers. gedefinieerd werd, is onduidelijk. Tijdens de komende 
onderhandelingen tussen de EG en de EVA, waarvoor de 
Commissie reeds een mandaat heeft voorbereid dat aan de 
Raad zal worden voorgelegd, zouden de doelstellingen, die 
tegenstrijdig lijken te zijn, verduidelijkt moeten worden. 
Het spreekt vanzelf dat de EVA-landen allereerst onderling 
overeenstemming dienen te bereiken ten einde met één stem 
te kunnen spreken en het desbetreffende acquis commu­
nautaire te accepteren. 
Naar het oordeel van het Economisch en Sociaal Comité 
bestaat evenwel het risico dat door het nieuwe concept 
Europese Economische ruimte de reeds ingediende of de 
geplande aanvragen om toetreding door EVA-landen, 
waarvan geenszins kan worden ontkend dat zij deel 
uitmaken van Europa of een democratisch staatsbestel 
kennen, op de lange baan worden geschoven. 
Het Comité is zich bewust van de problemen die zijn 
verbonden met de verwezenlijking van een EER, maar zou 
graag zien dat in deze Europese ruimte het beleid op de 
verschillende terreinen wordt gecoördineerd, zodat een en 
ander een versterking van de positie van Europa ten 
opzichte van zijn belangrijkste concurrenten betekent. 
Gedaan te Brussel, 30 mei 1990. 
8. Algemene conclusies 
Het concept Europese Economische Ruimte, zoals dat in de 
in december 1989 aangenomen gezamenlijke verklaring De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE 
Advies over het EG-initiatiefprogramma ten gunste van de ver afgelegen gebieden (REGIS) 
(90/C 182/13) 
De Commissie heeft op 4 april 1990 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van 
het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en Sociaal 
Comité om advies te vragen inzake het EG-initiatiefprogramma ten gunste van de ver afgelegen 
gebieden (REGIS). 
De Afdeling voor regionale ontwikkeling, ruimtelijke ordening en urbanisme, die met de 
voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 22 mei 1990 
goedgekeurd. Rapporteur was de heer Della Croce. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 277e zitting (vergadering van 30 mei 1990) het 
volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd: