BEGRIPPENLIJST

(Co)rapporteur : Lid van het wetenschappelijk orgaan dat is benoemd om (mede) leiding te geven aan de werkzaamheden en de coördinatie van de specifieke taak (bijvoorbeeld beoordeling van een geneesmiddel, wetenschappelijk advies over een specifiek product of algemene zaken, waaronder richtsnoeren, het verzamelen van gegevens enz.).

Accreditatie-activiteiten (EASA) : Accreditatie is het proces aan de hand waarvan EASA de nationale luchtvaartautoriteiten of gekwalificeerde organisaties evalueert, die aanvragen hebben ingediend voor de toewijzing van bepaalde namens het agentschap te verrichten certificeringstaken; EASA doet dit om deze toewijzing goed te keuren.

ADol : Annual Declaration of Interest (Jaarlijkse melding van belangen)

Belangenconflict (feitelijk) : Een conflict tussen de openbare taak en de privébelangen van de ambtenaar, waarbij deze op persoonlijke titel belangen heeft die een nadelige invloed zouden kunnen hebben op de wijze waarop hij zich van zijn verplichtingen en verantwoordelijkheden kwijt [1].

Belangenconflict (mogelijk) : Een mogelijk belangenconflict doet zich voor wanneer een ambtenaar privébelangen heeft die van dien aard zijn dat er een belangenconflict kan optreden wanneer de ambtenaar in de toekomst betrokken zou worden bij relevante (d.w.z. conflicterende) officiële verplichtingen [2].

Belangenconflict (schijnbaar) : Van een schijnbaar belangenconflict is sprake wanneer de privébelangen van een ambtenaar schijnbaar een onoorbare invloed zouden kunnen hebben op de uitoefening van zijn taken maar dit feitelijk niet het geval is [3].

Certificeringsactiviteiten (EASA) : EASA-certificering van alle luchtvaartproducten, onderdelen en apparaten die worden ontworpen, onderhouden of gebruikt door personen onder wettelijk toezicht van de EU-lidstaten.

DoI : Declaration of interests (Melding van belangen)

EASA : Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart

EC : Europese Commissie

ECHA : Europees Agentschap voor chemische stoffen

EFSA : Europese Autoriteit voor voedselveiligheid

EMA (voorheen EMEA) : Europees Geneesmiddelenbureau

Kamer van beroep (EASA en ECHA) : De kamer van beroep doet een uitspraak wanneer beroep wordt aangetekend tegen beslissingen van het agentschap. De kamer van beroep bestaat uit een voorzitter en twee leden en hetzelfde aantal plaatsvervangende leden.

NI : Nationale instantie

OESO : Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling

Raad van advies (EASA) : De raad van beheer stelt een adviesorgaan in, dat hij raadpleegt alvorens besluiten te nemen op bepaalde specifieke gebieden. Het door het adviesorgaan verstrekte advies is niet bindend voor de raad van beheer bij zijn werkzaamheden (zie artikel 33, lid 4, van de oprichtingsverordening van EASA). De Raad van advies wordt gevormd door vertegenwoordigende organisaties van luchtvaartpersoneel, fabrikanten, commerciële en algemene luchtvaartbedrijven, onderhoudsindustrie, opleidingsorganisaties, sportluchtvaart. In totaal telt de raad van advies 26 leden en eenzelfde aantal plaatsvervangende leden.

Raadgevend platform van belanghebbenden (EFSA) : Dit platform bestaat uit organisaties die in de gehele EU actief zijn op gebieden die verband houden met de voedselketen en adviseert EFSA over algemene zaken in verband met het werkprogramma van het agentschap, methodieken voor risicobeheer enz.

REACH-verordening : REACH is de verordening van de Europese Unie over chemische stoffen en het veilig gebruik ervan (Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (REACH), tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen, houdende wijziging van Richtlijn 1999/45/EG en houdende intrekking van Verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad en Verordening (EG) nr. 1488/94 van de Commissie alsmede Richtlijn 76/769/EEG van de Raad en de Richtlijnen 91/155/EEG, 93/67/EEG, 93/105/EG en 2000/21/EG van de Commissie (PB L 396, 30.12.2006, blz. 1)). Deze verordening regelt de registratie en beoordeling van chemische stoffen en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van die stoffen. REACH is bedoeld om de menselijke gezondheid en het milieu beter te beschermen tegen de mogelijke risico’s van chemische stoffen en om innovatie en concurrentievermogen van de chemische industrie in de EU te stimuleren.

Regelgevingsactiviteiten (EASA) : Hiermee wordt bedoeld het opstellen van EU-wetgeving voor regulering van de veiligheid in de luchtvaart en de verenigbaarheid met het milieu.

SDoI (EFSA) : De specifieke melding van belangen houdt verband met een onderwerp of reeks onderwerpen (bijvoorbeeld stoffen) op een specifieke vergadering of een specifiek mandaat dat moet worden gedekt voor een of meer vergaderingen.

Standaardiseringsactiviteiten (EASA) : Dit zijn de inspecties die EASA bij nationale luchtvaartautoriteiten verricht om te waarborgen dat de EU-wetgeving voor veiligheid in de luchtvaart goed, uniform en consistent wordt toegepast.

SAMENVATTING

I. Deze controle had tot doel, de beleidslijnen en procedures voor de omgang met belangenconflicten te beoordelen bij vier Europese agentschappen (hierna "geselecteerde agentschappen" genoemd) die uiterst belangrijke besluiten nemen over de veiligheid en gezondheid van consumenten. Het gaat om het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA), het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA), de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) en het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA). Beleidslijnen en procedures die zijn ingevoerd nadat de Rekenkamer haar controlewerkzaamheden ter plaatse had afgerond (oktober 2011), zijn niet beoordeeld.

II. Er is een aantal definities van situaties waarin zich belangenconflicten voordoen. Voor deze controle van de Rekenkamer wordt de definitie gehanteerd die wordt gegeven in de OESO-richtsnoeren "Management of Conflict of Interest in the Public Service" [4]: er zijn situaties waarin de privébelangen en -betrekkingen van een ambtenaar leiden of kunnen leiden tot een conflict met de behoorlijke uitvoering van zijn/haar officiële verplichtingen.

III. Soms is het risico van belangenconflicten inherent aan de structuur van het geselecteerde agentschap (bijvoorbeeld wanneer dezelfde organisatie zowel een beheersvertegenwoordiging als een dienstverlener is) en aan de gebruikmaking van door het bedrijfsleven verricht onderzoek. Daarom is het van het grootste belang dat geselecteerde agentschappen beschikken over degelijke systemen voor het beheer van grote inherente risico’s op belangenconflicten.

IV. Er bestaat in de EU geen alomvattend regelgevingskader voor belangenconflicten dat vergelijkbare minimumeisen vaststelt voor onafhankelijkheid en transparantie van alle EU-agentschappen en alle belangrijke spelers die invloed uitoefenen op de strategie, de werkzaamheden en de besluitvorming. Omdat een dergelijk regelgevingskader dus ontbreekt, werden de richtsnoeren van de OESO, die op internationaal niveau het uitgangspunt vormen voor het ontwikkelen van een alomvattend beleid voor belangenconflicten, beschouwd als onderdeel van een referentiekader voor deze controle.

V. De Rekenkamer heeft geconcludeerd dat geen van de geselecteerde agentschappen adequaat omgaat met belangenconflicten. De ernst van de geconstateerde tekortkomingen liep echter uiteen.

VI. Van de geselecteerde agentschappen hebben EMA en EFSA de meest uitgebreide procedures en beleidslijnen ontwikkeld voor de melding, de beoordeling en het beheer van belangenconflicten.

VII. Hoewel ECHA eigen beleidslijnen en procedures heeft ontwikkeld voor de omgang met belangenconflicten, vertonen de beleidslijnen en procedures voor de personeelsleden en de kamer van beroep van ECHA significante tekortkomingen.

VIII. De Rekenkamer stelde vast dat EASA niet beschikt over eigen beleidslijnen en procedures voor belangenconflicten. EASA ontvangt of beoordeelt geen opgaven van belangen van personeelsleden, de raad van bestuur, de kamer van beroep en deskundigen.

IX. De Rekenkamer is ingenomen met het feit dat alle geselecteerde agentschappen hun beleidslijnen en procedures permanent ontwikkelen en bijstellen, ook naar aanleiding van verschillende gebeurtenissen, druk van buitenaf en de controle van de Rekenkamer.

X. Aanbevelingen van de Rekenkamer:

a) voor EASA: ontwikkelen van alomvattende eigen beleidslijnen en procedures voor de omgang met belangenconflicten;

b) voor ECHA: deugdelijk invoeren van beleidslijnen en procedures voor personeelsleden en leden van de kamer van beroep;

c) voor de geselecteerde agentschappen: verbeteren van hun beleidslijnen en procedures voor belangenconflicten door:

i) het screenen van kandidaten op potentiële belangenconflicten voordat ze worden aangesteld;

ii) het vaststellen van beleidslijnen en procedures voor belangenconflicten, waarmee wordt gewaarborgd dat nationale instanties die uitbestede taken verrichten, volgens een vergelijkbare norm omgaan met belangenconflicten (EASA en EMA);

iii) het vaststellen van duidelijke en objectieve criteria voor de beoordeling van meldingen van belangen en het consequent toepassen van die criteria;

iv) het invoeren van beleidslijnen en procedures voor geschenken en uitnodigingen, geldend voor het gehele agentschap (EASA, ECHA en EFSA);

v) het ontwikkelen van heldere, transparante en consistente procedures en beleidslijnen voor vertrouwensbreuk, geldend voor het gehele agentschap;

vi) het vergroten van de transparantie over tijdens vergaderingen gemelde belangen en belangen in verband met wetenschappelijke besluitvormingsprocessen;

vii) het verzorgen van uitgebreide en verplichte opleiding over belangenconflicten;

viii) in samenwerking met alle betrokken tot aanstelling bevoegde organen zoeken naar oplossingen voor problemen die zich voordoen na uitdiensttreding.

d) voor de EU-wetgever, mogelijk in overleg met andere instellingen van de EU: het overwegen van verdere ontwikkeling van het speciale EU-regelgevingskader voor de omgang met belangenconflicten met gebruikmaking van de OESO-richtsnoeren en bestaande beste praktijken als referentie;

e) hoewel dit verslag conclusies trekt over vier geselecteerde agentschappen, is het voor alle instellingen en gedecentraliseerde organen van de EU wellicht zinvol om na te gaan of de aanbevelingen van dit verslag ook voor hen relevant en van toepassing zijn.

INLEIDING

ACHTERGROND

1. Situaties met belangenconflicten kunnen zich op enig moment op nagenoeg elke werkplek voordoen. Wanneer daar niet op de juiste wijze mee wordt omgegaan, kunnen zij negatieve gevolgen hebben voor het besluitvormingsproces, schandalen veroorzaken en leiden tot reputatieschade. Dit geldt in het bijzonder voor overheidsinstanties, omdat het kan leiden tot minder vertrouwen in hun vermogen om onpartijdig en in het beste belang van de samenleving te handelen. Er bestaat een aantal definities van situaties waarin zich een belangenconflict voordoet. Voor het onderzoek van de Rekenkamer wordt gewerkt met de definitie uit de OESO-richtsnoeren getiteld "Managing Conflict of Interest in the Public Service [5]" (hierna "OESO-richtsnoeren" genoemd): er zijn situaties waarin de privébelangen en -betrekkingen van een ambtenaar leiden, of kunnen leiden, tot een conflict met de behoorlijke uitvoering van zijn/haar officiële verplichtingen. In dit verband kan een belangenconflict feitelijk, schijnbaar of mogelijk zijn [6].

2. In de voorbije jaren heeft de pers bericht over een aantal vermeende gevallen van belangenconflicten bij bepaalde EU-agentschappen en hebben deze gevallen geleid tot bezorgdheid in het Europees Parlement. In 2011 verzocht het Europees Parlement de Rekenkamer "om een alomvattende analyse te maken van de manier waarop de agentschappen omgaan met situaties waarin er sprake is van een mogelijk belangenconflict" [7].

3. Het Europees Parlement heeft zijn goedkeuring van de jaarrekening van EMA en EFSA voor 2010 onder meer opgeschort vanwege de naar zijn mening onbevredigende manier waarop met belangenconflicten wordt omgegaan [8].

4. De Rekenkamer besloot om zich met name te richten op vier agentschappen (EASA, ECHA, EFSA en EMA, hierna ‘geselecteerde agentschappen’ genoemd) die met betrekking tot hun onpartijdigheid de grootste risico’s op een gebrek aan onpartijdigheid lopen vanwege hun aanzienlijke beslissingsbevoegdheden op belangrijke gebieden voor de gezondheid en veiligheid van consumenten. Besluiten van de geselecteerde agentschappen raken elke EU-burger persoonlijk:

a) EASA heeft tot taak om een hoge en uniforme mate van veiligheid in de burgerluchtvaart in Europa te ontwikkelen en in stand te houden. Om deze doelstellingen te bereiken stelt EASA specificaties op voor de certificering van vliegtuigen, neemt het besluiten over luchtwaardigheid en milieucertificering, verricht het standaardiseringsinspecties in de lidstaten en geeft het de Commissie adviezen en aanbevelingen ter verbetering van de veiligheid in de burgerluchtvaart;

b) ECHA vervult een belangrijke wettelijke rol bij de tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving op het gebied van chemische stoffen, ten gunste van de volksgezondheid en het milieu, maar ook van innovatie en concurrentievermogen. ECHA ondersteunt bedrijven bij de naleving van wetgeving, bevordert een veilig gebruik van chemische stoffen, verstrekt informatie over chemische stoffen, houdt zich bezig met etikettering en indeling en onderneemt actie met betrekking tot zorgwekkende chemische stoffen.

c) EFSA heeft tot taak onafhankelijke informatie te verstrekken over voeding en voedselveiligheid en draagt daarmee bij aan een hoogwaardige bescherming van de gezondheid van mens en dier. De autoriteit publiceert wetenschappelijke adviezen over voedingsingrediënten, pesticiden, genetisch gemodificeerde organismen enz., en bevordert uniforme methodieken voor risicobeoordelingen met betrekking tot voeding en voedsel;

d) EMA is verantwoordelijk voor de wetenschappelijke beoordeling van en het wetenschappelijk toezicht op geneesmiddelen die door farmaceutische bedrijven worden ontwikkeld voor gebruik in de Europese Unie. Ook geeft EMA wetenschappelijke ondersteuning en advies aan bedrijven bij de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen en publiceert het richtsnoeren inzake de verplichtingen op het gebied van kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid. Het bureau wordt beschouwd als het centrum van een Europees netwerk voor geneesmiddelen dat wordt gevormd door meer dan 40 bevoegde nationale instanties;

e) samengevat zijn de geselecteerde agentschappen verantwoordelijk voor de vergunningverlening op het gebied van vliegtuigen, chemische stoffen, voedselingrediënten en geneesmiddelen in de EU. In bijlage I is een overzicht opgenomen van de respectieve doelstellingen en taken van elk geselecteerd agentschap.

5. Het is duidelijk dat alle agentschappen en instellingen en andere gedecentraliseerde organen van de EU (bijvoorbeeld gemeenschappelijke ondernemingen) kunnen worden blootgesteld aan het gevaar van belangenconflicten en hoewel de conclusies en aanbevelingen van dit verslag alleen betrekking hebben op de geselecteerde agentschappen, kan het ook voor andere agentschappen en EU-instellingen zinvol zijn om na te gaan of zij voor hen relevant zijn.

INHERENTE RISICO’S OP BELANGENCONFLICTEN

6. Gelet op het belang van de geselecteerde agentschappen en de beslissingen die zij nemen, zijn de risico’s en gevolgen van een slechte omgang met belangenconflicten vooral voor deze agentschappen het grootst. Sommige situaties waarin zich belangenconflicten voordoen die betrekking hebben op historische, actuele of toekomstige belangen zijn onvermijdelijk. Zij betekenen niet automatisch dat sprake is van onoorbaar gedrag of corruptie. Dit is vaak het geval in zeer gespecialiseerde/unieke organisaties waar deskundigheid beperkt voorhanden is en het bedrijfsleven in de markt is voor dezelfde deskundigen.

7. De structuur en de werkzaamheden van de geselecteerde agentschappen (bijvoorbeeld bestuur, contacten met derden, klanten, leveranciers enz.) vereisen een nauwe samenwerking met nationale instanties en het bedrijfsleven. Dit leidt echter tot inherente risico’s op belangenconflicten:

- raad van bestuur: bij EASA, ECHA en EMA bestaat de raad van bestuur hoofdzakelijk uit vertegenwoordigers van de nationale instanties of de lidstaten. Tegelijkertijd besteden EASA en EMA een deel van hun werkzaamheden uit aan relevante nationale instanties en nemen zij anderzijds besluiten die gevolgen hebben voor nationale instanties (zie tekstvak 1). Bij EFSA worden de leden van de raad van bestuur geselecteerd op basis van hun ervaring en wetenschappelijke achtergrond. Zoals wordt aangegeven in de oprichtingsverordening van EFSA, hebben vier van de vijftien leden van de raad van het bestuur van EFSA echter een achtergrond (en ook nog bestaande banden) met organisaties die consumenten en andere belangen in de voedingsindustrie vertegenwoordigen. Daarnaast kan de onpartijdigheid van werkzaamheden en besluiten van EFSA in het geding komen omdat drie van deze organisaties die in de raad van bestuur vertegenwoordigd zijn ook een vertegenwoordiging hebben binnen het zogenoemde raadgevend platform van belanghebbenden [9];

- betrokkenheid van externe deskundigen (hierna "deskundigen" genoemd): bij hun wetenschappelijke activiteiten werken ECHA, EFSA en EMA samen met deskundigen met grote ervaring op het desbetreffende vakgebied, die mogelijk banden hadden of hebben met het bedrijfsleven (werkgelegenheid, financiering van onderzoek enz.). Zo zijn bij het werk van EMA circa 3800 deskundigen betrokken, en bij de activiteiten van EFSA circa 1 200. Bij deze drie agentschappen zijn de deskundigen lid van de wetenschappelijke comités en panels die rechtstreeks betrokken zijn bij het opstellen van wetenschappelijke adviezen welke mede ten grondslag liggen aan belangrijke besluiten over de gezondheid en veiligheid van consumenten (bijvoorbeeld wetenschappelijke adviezen over geneesmiddelen, voeding of chemische stoffen). Bij EASA zijn de deskundigen hoofdzakelijk betrokken bij regelgevende activiteiten, standaardiseringsinspecties in de lidstaten, en in mindere mate bij certificeringstaken;

- samenwerking met belanghebbenden: vanwege hun wetenschappelijke en toezichthoudende rol werken de geselecteerde agentschappen nauw samen met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven of de consumenten (bijvoorbeeld fabrikanten, luchtvaartmaatschappijen, distributeurs enz.). Zo is het een belangrijke risicofactor dat de meeste wetenschappelijke adviezen en besluiten die door de geselecteerde agentschappen worden opgesteld mede zijn gebaseerd op het onderzoek dat is uitgevoerd of gefinancierd door het bedrijfsleven.

8. In deze context is het van groot belang dat de geselecteerde agentschappen om kunnen gaan met deze inherente risico’s op belangenconflicten.

TEKSTVAK 1

VOORBEELDEN VAN BELANGENCONFLICTEN DIE INHERENT ZIJN AAN DE STRUCTUUR VAN HET AGENTSCHAP

Bij EMA beslist de raad van bestuur, die hoofdzakelijk bestaat uit vertegenwoordigers van nationale instanties (NI), over de vergoeding voor wetenschappelijke diensten die voor het agentschap worden verricht door NI’s. In een specifiek jaarverslag [10] merkte de Rekenkamer op dat een stelsel moet worden ingevoerd dat is gebaseerd op de feitelijke kosten van de NI. Tot op heden is een dergelijk stelsel niet ingevoerd en de raad van bestuur van EMA heeft het meest recente voorstel afgewezen [11].

Ten tijde van de controle liep er bij EASA een aanbestedingsprocedure voor het uitbesteden van de certificeringstaken aan gekwalificeerde instanties [12]. Tot op heden delegeerde het agentschap certificeringstaken alleen aan de geaccrediteerde NI’s op basis van raamcontracten die zonder aanbestedingsprocedures werden gesloten. De vergoedingen die EASA betaalt voor de opgedragen taken zijn vastgelegd in raamcontracten. Voor dezelfde taken verschillen de vaste bedragen per NI. Zij zijn niet gebaseerd op werkelijke kosten.

In overeenstemming met het juridisch kader van EASA worden de NI’s door het agentschap gecontroleerd in het kader van standaardiserings- en accreditatieprocessen, terwijl hun belangen worden vertegenwoordigd in de raad van bestuur.

REFERENTIEKADER

9. Voor een doeltreffende omgang met belangenconflicten moeten de geselecteerde agentschappen beschikken over een adequaat referentiekader.

10. Het voor instellingen en gedecentraliseerde organen van de EU relevante regelgevingskader (hierna "EU-regelgevingskader" genoemd) bestaat uit het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen en de regeling die van toepassing is op de andere personeelsleden van deze Gemeenschappen (hierna "Statuut" genoemd), andere besluiten en richtsnoeren van de Commissie voor de omgang met belangenconflicten. Een uitgebreide lijst van het referentiekader op het gebied van belangenconflicten is opgenomen in bijlage II.

11. In het Statuut is een aantal zeer algemene eisen opgenomen met betrekking tot de ethische uitgangspunten die door ambtenaren in acht moeten worden genomen [13]: onafhankelijkheid, integriteit, objectiviteit, onpartijdigheid en loyaliteit. De Commissie heeft beschikkingen gegeven [14] alsmede richtsnoeren voor de praktische uitvoering ervan.

12. Internecontrolenorm nr. 2 van de Commissie, getiteld "Ethische waarden en waarden van de organisatie" vereist dat er een procedure is waarmee wordt gewaarborgd dat alle personeelsleden zich bewust zijn van de relevante ethische waarden en waarden van de organisatie, waaronder met name ethisch gedrag, het vermijden van belangenconflicten, het voorkomen van fraude en het rapporteren van onregelmatigheden.

13. Daarnaast hebben drie van de vier geselecteerde agentschappen hun eigen beleidslijnen en procedures voor belangenconflicten ontwikkeld (een overzicht van de beleidslijnen en procedures van de agentschappen is opgenomen in bijlage III).

14. Voor de publieke sector als geheel zijn er algemeen aanvaarde richtsnoeren van de OESO. Daarnaast heeft de OESO specifieke richtsnoeren gepubliceerd voor de periode na uitdiensttreding van een werknemer: "Post Public Employment-Good Practices for Preventing Conflict of Interest" (Goede praktijken ter voorkoming van belangenconflicten na uitdiensttreding van een overheidswerknemer) [15].

REIKWIJDTE EN AANPAK VAN DE CONTROLE

REIKWIJDTE VAN DE CONTROLE

15. Bij de controle werd een beoordeling gemaakt van de beleidslijnen en procedures voor de omgang met belangenconflicten bij vier geselecteerde agentschappen die zeer belangrijke beslissingen nemen over de gezondheid en veiligheid van de consument. Dit zijn de volgende vier agentschappen:

- EASA geeft veiligheidscertificaten voor de burgerluchtvaart af. Medewerkers van het agentschap moeten dus beschikken over grote technische kennis die doorgaans wordt opgedaan door te werken in het bedrijfsleven of voor de NI. Het risico bestaat dat personeel van het agentschap met een dergelijke achtergrond betrokken is bij besluiten die gunstig zijn voor hun voormalige (en/of mogelijk toekomstige) werkgever;

- ECHA beheert de REACH-verordening, waarmee wordt gestreefd naar een hoge mate van bescherming van de menselijke gezondheid en het milieu. Het geeft wetenschappelijk en technisch advies over chemische stoffen, die grote financiële gevolgen kunnen hebben voor bedrijven die in deze sector opereren;

- EFSA geeft informatie over risico’s in verband met voedselveiligheid. De autoriteit geeft wetenschappelijk en technisch advies over voedsel, dat een belangrijke financiële impact kan hebben op de bedrijven die actief zijn in de sector;

- EMA vervult een coördinerende rol bij de goedkeuring en het onderhoud van geneesmiddelen in de EU. Daarbij moet het bureau vertrouwen op testen die worden uitgevoerd door organisaties en bedrijven met gevestigde belangen in de desbetreffende producten.

16. Bij de controle werd met name gekeken naar de belangrijkste spelers, waaronder organisaties die met de geselecteerde agentschappen samenwerken en een belangrijke rol vervullen in het wetenschappelijke besluitvormingsproces en de operationele werkzaamheden:

- leden van de raden van bestuur;

- leden van wetenschappelijke adviespanels, comités, forums en andere deskundigen;

- personeelsleden van de agentschappen, waaronder met name directeuren en de belangrijkste medewerkers in het wetenschappelijke besluitvormingsproces;

- leden van kamers van beroep (EASA, ECHA);

- organisaties van belanghebbenden.

17. De controle ging niet over situaties met belangenconflicten die zich kunnen voordoen bij inkoop- en wervingsprocedures. Deze vallen onder de jaarlijkse controles van de Rekenkamer.

18. De Rekenkamer heeft niet gekeken naar specifieke belangenconflicten omdat hiervoor een uitvoerig onderzoek nodig zou zijn van de omstandigheden waaronder die belangenconflicten zich voordoen en daarbij arbitraire oordelen zouden worden geveld. De Rekenkamer kan geen oordeel geven over de deugdelijkheid van de methoden die de geselecteerde agentschappen hanteren om de resultaten van door het bedrijfsleven gefinancierd onderzoek te beoordelen.

19. Opgemerkt zij dat alle geselecteerde agentschappen hun beleidslijnen en procedures permanent ontwikkelen en bijstellen, ook naar aanleiding van verschillende gebeurtenissen, druk van buitenaf en de controle van de Rekenkamer. Procedures en beleidslijnen die werden ingevoerd nadat de Rekenkamer haar onderzoekswerk voltooide (oktober 2011), werden niet beoordeeld.

AANPAK VAN DE CONTROLE

20. De controle was gericht op de beantwoording van de volgende centrale controlevraag:

- Gaan de geselecteerde agentschappen adequaat om met situaties waarin zich belangenconflicten voordoen?

en twee specifieke vragen:

- Bestaan er adequate procedures en beleidslijnen voor de omgang met situaties waarin zich belangenconflicten voordoen?

- Hebben de geselecteerde agentschappen hun beleidslijnen en procedures voor de omgang met situaties met belangenconflicten adequaat ten uitvoer gelegd?

21. De eigen procedures en beleidslijnen van elk agentschap, die werden opgesteld in verband met de specifieke wettelijke voorschriften die op hen van toepassing zijn, en de tenuitvoerlegging daarvan werden beoordeeld aan de hand van het relevante regelgevingskader (zie bijlage II) voor instellingen en gedecentraliseerde organen van de EU, de bredere richtsnoeren van de OESO en de beste praktijken die bij de geselecteerde agentschappen werden aangetroffen. Bij gebrek aan een alomvattend regelgevingskader van de EU werden de richtsnoeren van de OESO beschouwd als onderdeel van een referentiekader voor deze controle, omdat zij een internationale standaard vormen voor de formulering van een alomvattend beleid ten aanzien van belangenconflicten. De richtsnoeren van de OESO werden gebruikt in alle gevallen die niet (of onvoldoende) werden afgedekt door het regelgevingskader van de EU. De OESO-richtsnoeren zijn bestemd voor regeringen en overheidsinstanties in brede zin en bedoeld om hen te ondersteunen bij de ontwikkeling en uitvoering van een doelmatig beleid inzake belangenconflicten.

22. De controlewerkzaamheden waren als volgt opgebouwd:

- analyse van het regelgevingskader van de geselecteerde agentschappen;

- vergaderingen met de leiding van de geselecteerde agentschappen, personeelsleden van de agentschappen en diverse raden en/of kamers (raad van bestuur, raad van advies, kamer van beroep);

- analyse van een vragenlijst die door de geselecteerde agentschappen was ingevuld;

- administratief onderzoek van beleidslijnen, procedures, interne richtsnoeren, meldingen van belangen, notulen van vergaderingen van wetenschappelijke panels/comités, personeelsdossiers enz., van de geselecteerde agentschappen;

- onderzoek van de wijze waarop de geselecteerde agentschappen hun beleidslijnen en procedures in specifieke gevallen toepassen (bijvoorbeeld personeel, deskundigen, leden van de raad van bestuur), ook in een aantal gevallen van belangenconflicten die in de publiciteit zijn gekomen (niet-gouvernementele organisaties, Europese Ombudsman, media enz.).

23. De Rekenkamer presenteert haar bevindingen in chronologische volgorde, dat wil zeggen dat de beleidslijnen en procedures voor de belangrijkste partijen worden onderzocht zoals deze worden gehanteerd bij de eerste benoeming (bijvoorbeeld van deskundigen in het wetenschappelijk comité), gedurende het dienstverband bij het agentschap (onder meer in opleiding en voor het aannemen van geschenken enz.) en de periode na uitdiensttreding (met onder meer de verplichtingen bij het aanvaarden van een nieuwe betrekking, die kunnen leiden tot een belangenconflict).

OPMERKINGEN

EU-REGELGEVINGSKADER

24. Voor de geselecteerde agentschappen geldt het Statuut (zie tekstvak 2).

25. De in het Statuut en de richtsnoeren van de Commissie opgenomen eisen op het gebied van onafhankelijkheid hebben echter alleen betrekking op personeelsleden. Andere belangrijke spelers die betrokken zijn bij besluitvormingsprocessen, waaronder leden van raden van bestuur en deskundigen, vallen er niet onder.

26. Bepalingen met betrekking tot de onafhankelijkheid en transparantie van de agentschappen zijn te vinden in de oprichtingsverordeningen van alle geselecteerde agentschappen, maar de reikwijdte van die eisen verschilt aanzienlijk per agentschap (zie bijlage IV). Deze bepalingen betreffen de verplichtingen om jaarlijks en in specifieke gevallen melding te maken van belangen en deze meldingen te publiceren, om agenda’s en notulen van de vergaderingen van de wetenschappelijke organen en diverse raden en/of kamers te publiceren (bijvoorbeeld van een raad van bestuur of kamer van beroep), om de resultaten van wetenschappelijke studies te publiceren enz. Zoals blijkt uit bijlage IV zijn de wettelijke eisen ten aanzien van onafhankelijkheid en transparantie strenger voor EFSA en EMA, minder streng voor ECHA (daar is het bijvoorbeeld niet verplicht om meldingen van belangen te publiceren) en het minst streng voor EASA (daar is het bijvoorbeeld niet verplicht om meldingsformulieren voor belangen in te vullen).

TEKSTVAK 2

BEPALINGEN UIT HET STATUUT MET BETREKKING TOT BELANGENCONFLICTEN

een ambtenaar moet melding maken van persoonlijke belangen die zijn onafhankelijkheid in het gedrang zouden kunnen brengen [16];

de nodige maatregelen moeten worden genomen [17];

de ambtenaar die voornemens is nevenactiviteiten uit te oefenen vraagt daartoe machtiging en doet mededeling van een winstgevende bezigheid die door zijn echtgenoot als beroep wordt uitgeoefend [18], en

de ambtenaar blijft gehouden na beëindiging van de dienst integriteit en discretie te betrachten bij het aanvaarden van bepaalde functies of voordelen en moet en moet binnen twee jaar na beëindiging van de dienst melding maken van beroepsbezigheden die hij wenst uit te oefenen [19].

27. Er bestaat dus geen alomvattend EU-regelgevingskader voor belangenconflicten, met vergelijkbare minimumeisen voor onafhankelijkheid en transparantie voor alle EU-agentschappen en alle belangrijke spelers die van invloed zijn op de strategie, de werkzaamheden en de besluitvorming. Bijlage V bevat een vergelijking van het EU-regelgevingskader (met uitzondering van de oprichtingsverordeningen van de agentschappen en hun eigen beleidslijnen en procedures) met de richtsnoeren van de OESO.

VÓÓR INDIENSTTREDING BIJ EEN AGENTSCHAP

ONTOEREIKENDE SCREENING VAN KANDIDATEN

28. In algemene zin worden in het kader van de procedures voor voordracht en benoeming bij EASA, ECHA [20] en EMA kandidaten (bijvoorbeeld deskundigen, leden van de raad van bestuur en de kamer van beroep) niet adequaat gescreend op belangenconflicten. De leden van de raden van bestuur en een aantal deskundigen (ECHA en EMA) worden voorgedragen of benoemd door de lidstaten, nationale instanties of EU-instellingen (nl. de Commissie, de Raad enz.) en de geselecteerde agentschappen hebben geen, of beperkte invloed op hun aanstelling.

29. De voorschriften van EFSA voor de benoeming van deskundigen voorzien in een screening van de opgave die een kandidaat van zijn belangen heeft gedaan. Deze screening is echter niet gebaseerd op duidelijk geformuleerde criteria voor gevallen waarin zich situaties met belangenconflicten voordoen.

30. In de meeste gevallen komen belangenconflicten dus pas aan het licht nadat een kandidaat is benoemd. Bovendien zijn de geselecteerde agentschappen niet bevoegd om leden van de raad van bestuur of deskundigen te vervangen wanneer wordt geoordeeld dat hun belangen niet verenigbaar zijn met hun rol binnen het agentschap (zie tekstvak 3).

TEKSTVAK 3

VOORBEELD VAN ONTOEREIKENDE SCREENING VAN KANDIDATEN

Een lid van het wetenschappelijk comité werd door de Commissie benoemd en de opgave van zijn belangen werd door EMA pas na zijn [21] benoeming onderzocht. Hoewel daarbij bleek dat sprake was van strijdige belangen, op grond waarvan hij niet had mogen worden benoemd, kon EMA hem niet ontslaan.

31. In de OESO-richtsnoeren wordt aanbevolen om deze screening onderdeel te laten zijn van selectieprocedures, zodat belangenconflicten in een vroeg stadium aan het licht komen en kunnen worden aangepakt [22].

ONVOLLEDIGE CRITERIA VOOR SAMENWERKING MET ORGANISATIES VAN BELANGHEBBENDEN BIJ EMA

32. In het algemeen hebben de geselecteerde agentschappen goede regelingen voor het aangaan van betrekkingen met organisaties van belanghebbenden bij hun werk. Om in de diverse organen van de geselecteerde agentschappen vertegenwoordigd te mogen zijn, moeten die organisaties aan bepaalde criteria voldoen.

33. In deze criteria zijn echter niet altijd duidelijke normen omschreven waaraan moet worden voldaan. Het transparantiecriterium bij EMA schrijft voor dat de herkomst van de financiering van patiënten- en consumentenorganisaties jaarlijks bekend wordt gemaakt. Er zijn echter geen minimumnormen voor een aanvaardbare financieringsstructuur; zo kan een patiënten- of consumentenorganisatie volledig door een farmaceutisch bedrijf worden gefinancierd om deel te nemen aan de werkzaamheden van EMA.

34. Ook kende EMA geen toelatingscriteria voor beroepsorganisaties in de gezondheidszorg, die op eenzelfde wijze bij het werk van EMA betrokken kunnen zijn, zoals patiënten- of consumentenorganisaties.

GEEN ADEQUAAT TOEZICHT OP UITBESTEDE WETENSCHAPPELIJKE EN/OF OPERATIONELE ACTIVITEITEN

35. De manier waarop met belangenconflicten wordt omgegaan is van groot belang wanneer werkzaamheden van de geselecteerde agentschappen worden uitbesteed, omdat zij dan niet meer onder rechtstreeks toezicht van die agentschappen staan. EASA en EMA besteden grote delen van hun wetenschappelijke en/of operationele activiteiten uit aan NI’s.

36. EASA werkt met raamcontracten met NI’s, die moeten waarborgen dat er bij uitbesteding van de taken geen belangenconflicten ontstaan. EASA heeft echter geen duidelijke criteria en methodiek om procedures en beleid van NI’s voor belangenconflicten en de uitvoering daarvan te verifiëren. Er is niet gebleken dat EASA dergelijke controles verricht.

37. Nationale deskundigen die werken aan taken die aan NI’s zijn uitbesteed, vallen niet onder het beleid en de procedures van EMA voor belangenconflicten. EMA controleert op geen enkele wijze beleidslijnen en procedures van NI’s voor belangenconflicten.

TIJDENS EEN DIENSTVERBAND BIJ DE AGENTSCHAPPEN

EMA, ECHA EN EFSA HEBBEN EIGEN BELEIDSLIJNEN EN PROCEDURES ONTWIKKELD....

38. Van de geselecteerde agentschappen hebben EMA en EFSA de meest geavanceerde regelgeving ontwikkeld voor de melding en beoordeling van, en omgang met belangenconflicten, met specifieke aandacht voor aan het bedrijfsleven gerelateerde risico’s.

39. Een belangrijk onderdeel van de omgang met belangenconflicten is de melding van belangen; personen moeten daarbij aangeven welke van hun persoonlijke omstandigheden relevant zijn voor belangenconflicten zoals omschreven in de beleidslijnen en procedures van de geselecteerde agentschappen.

40. De beleidslijnen en procedures van ECHA, EMA en EFSA voor belangenconflicten schrijven voor dat personeelsleden, leden van de raden van bestuur, van kamers van beroep en van wetenschappelijke raden, panels en forums (meestal jaarlijks) melding maken van hun belangen.

41. Kort na zijn oprichting heeft ECHA een beleid voor belangenconflicten ontwikkeld. Op 30 september 2011 werd een nieuw beleid voor de omgang met mogelijke belangenconflicten aangenomen door de raad van bestuur van ECHA. Dit beleid geldt voor het gehele agentschap en al zijn werkzaamheden [23]. Het nieuwe beleid voorziet in een veel uitgebreidere melding van belangen en verplicht personeelsleden om die melding jaarlijks te doen.

42. EMA heeft een aantal duidelijke en reële omschrijvingen opgesteld van de omstandigheden die tot een belangenconflict kunnen leiden. Voor de beoordeling van deskundigen hebben EMA en EFSA specifieke criteria geformuleerd die tot belangenconflicten kunnen leiden, waaronder: financiële belangen, dienstverband, lid zijn van een wetenschappelijk orgaan, consultancy, onderzoeksfinanciering, intellectuele eigendomsrechten, naaste familieleden, geschenken en uitnodigingen enz. Afhankelijk van het type werkzaamheden en de vraag of zij nog steeds worden verricht of in het verleden (in de afgelopen vijf jaar) zijn uitgevoerd, voorzien de beleidslijnen en procedures in beperkingen voor het vervullen van bepaalde functies of voor deelname aan verschillende fasen van het besluitvormingsproces. EMA heeft een duidelijke matrix ontwikkeld waarin de gemelde belangen automatisch leiden tot vaste uitkomsten (zie bijlage VI).

43. Naast haar systeem van jaarlijkse melding van belangen voerde EFSA nog een extra laag in voor deskundigen, die:

- vóór elke bijeenkomst van het wetenschappelijk comité, panels en werkgroepen specifieke meldingen van belangen moeten maken;

- tijdens de bijeenkomst eventuele onvoorziene belangen met betrekking tot agendapunten mondeling moeten melden.

44. Sinds mei 2008 gebruikt EFSA gespecialiseerde software voor het melden van belangen, om de traceerbaarheid van het beoordelingsproces te waarborgen. EMA heeft ook een aantal applicaties/databases ontwikkeld voor het beheer van het beoordelingsproces voor meldingen van belangen. ECHA heeft geen software ter ondersteuning van het beheer en de beoordeling van de meldingen van belangen.

… MAAR EASA NIET

45. Met uitzondering van zijn afdeling Goedkeuringen en Standaardisering heeft EASA geen eigen beleidslijnen en procedures voor belangenconflicten. Meldingen van belangen worden bij EASA niet geregeld opgevraagd of beoordeeld.

SIGNIFICANTE TEKORTKOMINGEN IN DE UITVOERING VAN BELEIDSLIJNEN EN PROCEDURES BIJ ECHA

BIJ ECHA WORDEN GEMELDE BELANGEN NIET BEOORDEELD VOORDAT TAKEN AAN MEDEWERKERS WORDEN TOEGEWEZEN

46. Op grond van de oude procedures en het oude beleid van ECHA moesten personeelsleden bij hun aanstelling een verklaring invullen [24]. Bij elke wijziging moest opnieuw een melding worden gedaan.

47. De door de Rekenkamer onderzochte meldingen van personeelsleden werden in verzegelde enveloppen in de personeelsdossiers bewaard en waren door ECHA niet onderzocht op belangenconflicten. ECHA vertrouwde volledig op de verplichting van personeelsleden om uit eigen beweging hun leidinggevenden te informeren wanneer zij een belangenconflict bemerkten, ongeacht de reeds ingediende meldingen. Bij een onderzoek van de verzegelde meldingen van belangen kwamen gevallen aan het licht die door de leiding hadden moeten worden aangepakt (zie tekstvak 4).

DE BELEIDSLIJNEN EN PROCEDURES VOOR BEOORDELING VAN, EN OMGANG MET BELANGENCONFLICTEN IN DE KAMER VAN BEROEP VAN ECHA ZIJN NIET ADEQUAAT

48. De kamer van beroep behandelt bezwaren van natuurlijke of rechtspersonen die betrokken zijn bij besluiten van dit agentschap. Zij bestaat uit een voorzitter en twee andere permanente leden, die tot het personeel van ECHA behoren, en daarnaast uit extra en plaatsvervangende leden, die niet tot het personeel van ECHA behoren. De kamer is een onafhankelijk orgaan binnen ECHA en heeft haar eigen gedragscode.

TEKSTVAK 4

VOORBEELDEN VAN GEMELDE BELANGEN WAAROP ECHA NIET HEEFT INGEGREPEN

Een hogergeplaatst personeelslid had opgegeven dat hij een appartement verhuurde aan een bedrijf dat een groot aantal aanvragen bij ECHA heeft ingediend.

Een hogergeplaatst personeelslid had opgegeven in het verleden werkzaam te zijn geweest bij een groot bedrijf waarvan vele aanvragen door zijn afdeling werden behandeld.

Een lagergeplaatst personeelslid had opgegeven in het verleden werkzaam te zijn geweest bij projecten die door een bepaald bedrijf werden gefinancierd en dat zijn echtgenoot werkzaam was bij dat bedrijf, dat een groot aantal verzoeken bij ECHA had ingediend.

49. Permanente leden van de kamer van beroep moeten hun belangen jaarlijks melden. Plaatsvervangende en extra leden van de kamer van beroep moeten jaarlijkse opgaven van belangen invullen en specifieke opgaven van belangen indienen voordat een zaak aan hen wordt toegewezen.

50. Het secretariaat en de voorzitter zijn verantwoordelijk voor het beoordelen van de gemelde belangen en voor het afhandelen van situaties met belangenconflicten. Er bestaat echter geen formele procedure en er is niet vastgelegd welke controles worden verricht wanneer de kamer van beroep een bepaalde zaak in behandeling neemt. Er wordt volledig vertrouwd op de meldingen van de permanente leden van de kamer van beroep.

51. De Rekenkamer stelde vast dat de kamer van beroep niet beschikt over voldoende informatie om met kennis van zaken besluiten te nemen over het al dan niet bestaan van belangenconflicten. Er is alleen informatie beschikbaar over het bedrijf dat beroep aantekent, maar niet over alle ondernemingen die een rechtstreeks belang bij de beroepszaak hebben (bijvoorbeeld het bedrijf dat de chemische stof (mede) registreert).

52. Bij de belangen die de leden van de kamer van beroep hebben gemeld, wordt niet uitvoerig opgegeven aan welke stoffen en zaken deze leden hebben gewerkt voordat zij bij ECHA in dienst traden (zie tekstvak 5).

TEKSTVAK 5

VOORBEELD VAN NIET-ADEQUATE OMGANG MET BELANGENCONFLICTEN BIJ DE KAMER VAN BEROEP VAN ECHA

Twee leden van de kamer van beroep meldden werkzaamheden en/of eigendom op het gebied van de REACH-verordening [25]. De beleidslijnen en procedures voorkomen echter niet dat zij zaken krijgen toegewezen waarmee zij banden hebben of hadden.

BEOORDELING EN BEHEER VAN GEMELDE BELANGEN NIET ALTIJD ADEQUAAT

53. Volgens de OESO-richtsnoeren moeten organisaties duidelijk omschrijven welke omstandigheden en banden tot belangenconflicten kunnen leiden [26]. De verantwoordelijkheid voor het melden van het belang ligt bij het individu. Het administratieve proces van de organisatie moet er slechts voor zorgen dat de openbaar gemaakte informatie wordt beoordeeld en actueel wordt gehouden. In het beleid en de procedures moet duidelijk worden omschreven welke maatregelen worden genomen bij belangenconflicten, bijvoorbeeld het wegnemen van het belang, beperkte toegang tot bepaalde informatie, overplaatsing van de ambtenaar naar een functie zonder belangenconflicten, beëindiging van de conflicterende functie bij een particuliere organisatie enz.

BELANGENCONFLICTEN VAN LEDEN VAN DE RAAD VAN BESTUUR WORDEN NIET ADEQUAAT GEDOCUMENTEERD

54. Bij geen van de geselecteerde agentschappen worden de beoordeling van door leden van de raad van bestuur gemelde belangen en de daaruit voortvloeiende besluiten naar behoren gedocumenteerd.

BESCHIKBARE INFORMATIE WORDT NIET ALTIJD GEBRUIKT

55. De geselecteerde agentschappen maken niet altijd gebruik van de informatie die wordt verstrekt door de betrokken personen en waarover de agentschappen vrijelijk kunnen beschikken (cv’s, oudere meldingen van belangen, informatie uit de media, van websites enz.) om de opgegeven belangen te controleren. Tijdens de controle werd een aantal gevallen aangetroffen waarin bij een controle van dergelijke informatie problemen aan het licht zouden zijn gekomen (zie tekstvak 6).

ONVOLDOENDE DUIDELIJKE BEOORDELINGSCRITERIA EN INCONSISTENTE TOEPASSING

56. Hoewel het beleid [27] bij ECHA voorschrijft dat alle mogelijk conflicterende belangen moeten worden gemeld, regelt het niet specifiek de situaties die voortvloeien uit bestaande financiële belangen, vroegere dienstverbanden, consultancywerk in het verleden en soortgelijke werkzaamheden. Anders dan bij EMA en EFSA zijn met de functie van betrokkene bij ECHA onverenigbare belangen niet omschreven, evenmin als de maatregelen die worden genomen bij de beschreven meest voorkomende risico’s. De beoordeling van situaties met een belangenconflict is daarom afhankelijk van het oordeel van de verantwoordelijke persoon.

TEKSTVAK 6

VOORBEELDEN VAN HET NIET GEBRUIKEN VAN BESCHIKBARE INFORMATIE VOOR DE BEOORDELING VAN GEMELDE BELANGEN

Bij EMA en EFSA weken later gemelde belangen van bepaalde deskundigen duidelijk af van hun eerdere opgaven. De agentschappen hebben deze deskundigen niet altijd om een toelichting gevraagd.

Bij ECHA had een personeelslid zijn vorige werkkringen in de laatste vijf jaar niet gemeld terwijl dat op grond van het beleid wel verplicht is. Dit zou aan het licht zijn gekomen door eenvoudigweg de gemelde belangen te vergelijken met het cv van dat personeelslid.

EMA stelde vast dat een lid van zijn wetenschappelijk comité een belangenconflict had vanwege zijn privébelangen. EMA concludeerde dat deze deskundige geen lid van het wetenschappelijk comité kon zijn. Desondanks bleef de deskundige de vergaderingen van het wetenschappelijk comité bezoeken en is hij door de Commissie voor een nieuwe termijn van drie jaar herbenoemd. In zijn nieuwe melding van belangen gaf deze deskundige niet langer de belangen in de desbetreffende organisatie op. Dit was inconsistent met de vorige beoordeling en het gepubliceerde cv.

57. De criteria voor de beoordeling van belangenconflicten bij wetenschappelijke deskundigen van EFSA zijn onvoldoende duidelijk. In bepaalde gevallen heeft dat geleid tot discutabele beoordelingen. Zie tekstvak 7.

TEKSTVAK 7

VOORBEELDEN VAN DISCUTABELE BEOORDELINGEN VAN BELANGENCONFLICTEN BIJ EFSA VANWEGE EEN GEBREK AAN DUIDELIJKHEID

Wetenschappelijke deskundigen met conflicterende rollen: pleitbezorgers en beoordelaars van dezelfde concepten

Bij EFSA zijn de meeste leden van een wetenschappelijk orgaan van deze autoriteit vroegere pleitbezorgers van het concept (via oudere publicaties, deelname aan workshops en werkgroepen van deskundigen enz.) dat door hetzelfde wetenschappelijk orgaan is geanalyseerd.

In een ander geval leverden twee EFSA-deskundigen tegelijkertijd consultancy-/adviesdiensten aan een particuliere organisatie, terwijl zij hetzelfde concept beoordeelden als leden van het wetenschappelijk orgaan van EFSA.

In beide gevallen concludeerde EFSA dat er geen sprake was van een belangenconflict.

Inconsistente behandeling van een belangenconflict

Bij EFSA werd met een belangenconflict dat voortvloeide uit het lidmaatschap van een wereldwijde organisatie zonder winstoogmerk die primair wordt gefinancierd door de levensmiddelenindustrie en die op uitgebreide schaal betrokken is bij het werk van EFSA, voor de leden van de raad van bestuur niet op dezelfde manier omgegaan als voor de deskundigen.

In het geval van de raad van bestuur van EFSA gaven twee leden hun functies bij die organisatie op na kritische berichten in de media over belangenconflicten.

Er zijn echter zes deskundigen die banden met deze organisatie hebben (bijvoorbeeld leden van het curatorium of leden van wetenschappelijke comités).

58. De Rekenkamer is van mening dat van de geselecteerde agentschappen EMA beschikt over de duidelijkste beoordelingscriteria voor deskundigen. Bijlage VI beschrijft goede praktijken die bij EMA worden gevolgd voor de beoordeling van de meest voorkomende situaties waarin deskundigen kunnen verkeren en koppelt deze aan duidelijke consequenties in de vorm van (eventuele) beperkingen van de werkzaamheden van de deskundige bij EMA. De Rekenkamer heeft echter vastgesteld dat deze criteria in een aantal gevallen niet adequaat zijn toegepast (zie tekstvak 8).

59. In de OESO-richtsnoeren wordt aanbevolen om in beleid voor belangenconflicten altijd rekening te houden met het specifieke risico dat samenhangt met bepaalde categorieën personen. Volgens die richtsnoeren moeten organisaties relevante situaties met belangenconflicten opsporen en maatregelen nemen om de bijbehorende risico’s te beperken [28].

TEKSTVAK 8

VOORBEELDEN VAN NIET-ADEQUATE RISICOBEOORDELINGEN VOOR LEDEN VAN HET WETENSCHAPPELIJK COMITÉ VAN EMA

Twee deskundigen werden ten onrechte door EMA ingeschaald op het laagste risiconiveau, hoewel zij in het verleden werkzaam waren geweest bij farmaceutische bedrijven waarvan de activiteiten aanleiding hadden moeten geven tot een hogere risico-inschaling op grond van het EMA-beleid voor belangenconflicten. Deze belangen hadden moeten leiden tot beperking van hun deelname aan de werkzaamheden van het comité. Pas in een later stadium werd de risico-inschaling door EMA verhoogd toen er nieuw ontwerpbeleid werd ontwikkeld.

Eén deskundige was tot augustus 2007 consultant van farmaceutische bedrijven. Volgens het nieuwe beleid voor belangenconflicten zou zijn inschakeling moeten hebben geleid tot beperkingen op product- of bedrijfsniveau in geval van specifieke of productoverstijgende betrokkenheid (bijvoorbeeld kwaliteitscontrole op een aantal geneesmiddelen). EMA heeft de deskundige echter niet om nadere informatie gevraagd en de melding werd ten onrechte ingeschaald op een niveau dat geen beperkingen tot gevolg heeft.

60. In sommige gevallen vertonen de beleidslijnen en procedures van de geselecteerde agentschappen lacunes of duidelijke discrepanties tussen het feitelijke of vermeende risico van een belangenconflict en anderzijds de beperkingen die worden opgelegd en de maatregelen die worden genomen om de risico’s te beperken (zie tekstvak 9).

TEKSTVAK 9

VOORBEELDEN VAN INCONSISTENT EN ONVOLLEDIG BELEID

EMA

Personeelsleden mogen geen financiële belangen hebben of octrooien bezitten, maar familieleden wel. Voor een bepaalde categorie personeelsleden (bijvoorbeeld wetenschappelijk secretaris van het wetenschappelijk comité) leiden familiebelangen niet tot enige beperking van de betrokkenheid van dat personeelslid bij de productgerelateerde werkzaamheden. Met rechtstreekse belangen (bijvoorbeeld een bestaand financieel belang) van gezinsleden wordt geen rekening gehouden bij het bepalen van de aanvaardbare betrokkenheid van de deskundige bij het werk van het agentschap, zelfs niet wanneer de partner van het lid van het wetenschappelijk comité een substantieel aandeel in een farmaceutisch bedrijf bezit.

Wanneer deskundigen (bijvoorbeeld leden van het wetenschappelijk comité) in het verleden werkzaam zijn geweest bij farmaceutische bedrijven, zijn de beperkingen die hun worden opgelegd minder streng dan de beperkingen die onder dezelfde omstandigheden voor personeelsleden gelden, hoewel deskundigen in het wetenschappelijk proces van het bureau een belangrijker rol vervullen.

EMA controleert belangenconflicten vóór de benoeming van een leider/lid van een productteam voor de eerste vergunning voor het in de handel brengen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik of een projectmanager voor de eerste vergunning voor het in de handel brengen van geneesmiddelen voor dieren. Er bestaat echter geen vergelijkbare procedure voor leden van een wetenschappelijk comité wanneer zij worden benoemd als (co)rapporteurs.

De beperkingen die aan deskundigen worden opgelegd wanneer zij of hun organisatie subsidie van de farmaceutische industrie ontvangen zijn ontoereikend. Zo mag iemand die subsidie van een bedrijf ontvangt gewoon (co)rapporteur voor het geneesmiddel van dat bedrijf zijn.

EFSA

EFSA schrijft voor dat de belangen van familieleden en verwanten uit eenzelfde huishouden of onder de zorg van de leden van het huishouden moeten worden opgegeven bij de melding van belangen [29]. In tegenstelling tot EMA is in het beleid van EFSA niet duidelijk omschreven welke belangen van de naaste familieleden zijn toegestaan en welke beperkingen worden opgelegd.

DE BELEIDSLIJNEN EN PROCEDURES VOOR GESCHENKEN EN UITNODIGINGEN ONTBREKEN SOMS EN ZIJN ONVOLLEDIG

61. ECHA en EMA geven richtsnoeren over geschenken en uitnodigingen. Bij ECHA gelden de beleidslijnen en procedures alleen voor personeelsleden, maar niet voor leden van comités, het forum en de raad van bestuur. EFSA heeft alleen voor personeelsleden beleid voor uitnodigingen en EASA heeft geen eigen beleid voor geschenken en uitnodigingen, maar voor zijn personeelsleden verwijst het agentschap naar de richtsnoeren van de Commissie betreffende geschenken en uitnodigingen. Volgens de OESO-richtsnoeren moeten onder beleid voor belangenconflicten ook belangenconflicten vallen die voortvloeien uit alle vormen van geschenken [30].

ER ZIJN GEEN BELEIDSLIJNEN OF PROCEDURES VOOR VERTROUWENSBREUK OF ER IS EEN GEBREK AAN OBJECTIEVE BEOORDELINGSCRITERIA

62. Beleidslijnen en procedures inzake vertrouwensbreuk hebben betrekking op situaties waarin een persoon opzettelijk of door nalatigheid niet voldoet aan zijn verplichting om tijdig en volledig melding te maken van belangen die zijn onafhankelijkheid in het geding kunnen brengen. In de beleidslijnen en procedures moet duidelijk worden omschreven wat de gevolgen zijn van het niet opgeven van die belangen en welke sancties moeten worden opgelegd.

63. In het Statuut wordt bepaald dat de instelling passende maatregelen moet nemen wanneer een ambtenaar bij de uitvoering van zijn taken niet goed omgaat met een belangenconflict. Het voorziet echter niet in specifieke maatregelen en sancties voor ambtenaren die niet voldoen aan hun verplichting om een belangenconflict te melden.

64. De geselecteerde agentschappen hebben geen beleidslijnen en procedures voor vertrouwensbreuk, die specifiek bedoeld zijn voor personeelsleden die niet al hun relevante belangen (familiebelangen, financiële belangen enz.) melden. Bovendien hebben EMA en EASA geen beleidslijnen en procedures voor vertrouwensbreuk voor de leden van de raad van bestuur, deskundigen en leden van de kamer van beroep (geldt alleen voor EASA).

65. ECHA heeft nieuwe algemene bepalingen voor vertrouwensbreuk ingevoerd voor personeelsleden, deskundigen, leden van de raad van beheer en leden van de kamer van beroep in zijn nieuwe beleidslijnen voor de omgang met mogelijke belangenconflicten, vastgesteld op 30 september 2011 [31].

66. EFSA kent in haar beleid over het melden van belangen bepalingen voor vertrouwensbreuk gepleegd door deskundigen van panels/wetenschappelijke comités [32]. Wanneer niet tijdig en volledig wordt voldaan aan de meldingsplicht voor belangen, wordt dat in eerste instantie beschouwd als een vertrouwensbreuk [33] tegenover de autoriteit, waarna passende maatregelen zullen worden genomen en zelfs ontslag kan volgen. Het beleid voorziet niet in vergelijkbare sancties voor de leden van de raad van bestuur, de deskundigen van de werkgroepen en de eigen personeelsleden van de autoriteit.

67. In twee gevallen startte EFSA procedures wegens vertrouwensbreuk, die leidden tot ontslag van de desbetreffende deskundigen uit de wetenschappelijke panels. In deze gevallen heeft EFSA de wetenschappelijke resultaten waaraan de deskundigen hadden meegewerkt opnieuw bezien. Daarbij wilde zij vaststellen wat de invloed en de bijdrage van de deskundige waren geweest aan het uiteindelijke wetenschappelijke resultaat/het besluit en nagaan of zijn belangenconflict tot afwijkende uitkomsten had geleid. De procedures voorzagen echter niet in duidelijke en objectieve criteria waarmee wordt bepaald onder welke omstandigheden sancties worden opgelegd, waaronder het ontslag van een lid van een panel/wetenschappelijk comité.

68. De OESO-richtsnoeren onderscheiden zeer uiteenlopende gevolgen: van disciplinaire maatregelen en strafrechtelijke vervolging tot het intrekken van beïnvloede besluiten en contracten. Het niet melden van een belangenconflict wordt doorgaans beschouwd als een ernstig vergrijp, dat wordt bestraft met disciplinaire maatregelen of in een aantal landen zelfs met strafrechtelijke sancties [34].

VERBETERING NODIG VAN DE TRANSPARANTIE INZAKE GEMELDE BELANGEN EN VAN DE WETENSCHAPPELIJKE BESLUITVORMINGSPROCESSEN

69. De eis van transparantie in het besluitvormingsproces en bij de omgang met belangenconflicten is opgenomen in de oprichtingsverordeningen van de geselecteerde agentschappen en in de eigen procedures en beleidslijnen voor de omgang met belangenconflicten van elk agentschap (behalve bij EASA). Bij de geselecteerde agentschappen bestaan verschillende wettelijke eisen en praktijken voor transparantie. Een overzicht daarvan is opgenomen in de bijlagen IV en VII.

70. In de OESO-richtsnoeren wordt transparantie een kernbeginsel genoemd voor de omgang met belangenconflicten [35]. Daarin wordt bepaald dat meldingen van privébelangen en regelingen voor het oplossen van conflicten duidelijk moeten worden vastgelegd, zodat de organisatie kan aantonen dat een bepaald conflict op correcte wijze is opgespoord en afgehandeld.

TRANSPARANTIE IN DE JAARLIJKSE MELDINGEN VAN BELANGEN

71. EASA ontvangt geen opgaven van belangen. De drie andere geselecteerde agentschappen publiceren de jaarlijkse meldingen van belangen van leidinggevend personeel (uitvoerend directeur), wetenschappelijke deskundigen (leden van de wetenschappelijke comités, panels, werkgroepen) en de leden van de raad van bestuur.

TRANSPARANTIE OVER SPECIFIEKE MELDINGEN VAN BELANGEN

72. Alle geselecteerde agentschappen publiceren de notulen van de vergaderingen van de raad van bestuur op hun websites. EFSA zendt zelfs geluidsopnames van de vergaderingen van de raad van bestuur uit op haar website. In de notulen is echter geen informatie opgenomen over de beoordeling van belangenconflicten.

73. EFSA en ECHA publiceren ook de notulen van de vergaderingen van de wetenschappelijke panels en comités op hun website. De SDoI’s die het beleid van EFSA voorschrijft (zie paragraaf 43) worden niet openbaar gemaakt; wel worden korte conclusies over de beoordeling van belangenconflicten opgenomen in de notulen van de vergaderingen, die op de website van EFSA worden gepubliceerd. Daarbij wordt vermeld welk belangenconflict is aangetroffen en welke maatregelen zijn genomen (bijvoorbeeld waarnemer zonder stemrecht, uitsluiting van de discussie over een bepaald onderwerp, uitsluiting van de activiteiten van het panel/de werkgroep enz.). EASA publiceert de notulen van de vergaderingen van de raadgevende organen over regelgeving. De notulen van de vergaderingen, met daarin de beoordeling van de belangenconflicten van het personeel en de deskundigen van het agentschap die betrokken zijn bij werkzaamheden op het gebied van regelgeving, standaardisering en certificering, worden echter niet gepubliceerd. EMA publiceert de notulen van de vergaderingen van de wetenschappelijke organen niet wanneer daarin de beoordeling van een belangenconflict aan de orde komt.

TRANSPARANTIE IN HET WETENSCHAPPELIJK BESLUITVORMINGSPROCES

74. Wat betreft het wetenschappelijk besluitvormingsproces bestaan er bij de geselecteerde agentschappen verschillende niveaus van transparantie. Sommige van deze verschillen komen voort uit de specifieke werkterreinen van elk geselecteerd agentschap, de vereiste mate van geheimhouding en de interne regels en voorschriften.

75. In de oprichtingsverordening van EFSA en de interne voorschriften over de werkzaamheden van het wetenschappelijk comité, panels en werkgroepen wordt toegestaan dat waarnemers worden uitgenodigd bij de vergaderingen van deskundigen. De agenda’s van de werkgroepen van EFSA worden echter niet vooraf gepubliceerd. Bovendien wordt de output van de werkgroepen niet gepubliceerd. Dit gebrek aan openbaarheid maakt het waarnemers moeilijk om de vergaderingen te volgen.

76. In de gepubliceerde notulen van de vergaderingen van deskundigen werden diverse tekortkomingen aangetroffen (ECHA, EFSA) die afbreuk doen aan de transparantie over hun werkzaamheden:

- in de gepubliceerde notulen was niet altijd nadere informatie opgenomen over het agendapunt of de stof waarop de gemelde belangen betrekking hadden;

- beperkte openbaarmaking van de informatie over de discussies en de bereikte conclusies in sommige vergaderingen.

DE OPLEIDING INZAKE BELANGENCONFLICTEN MOET WORDEN VERBETERD

77. ECHA kent twee soorten opleidingen over de omgang met belangenconflicten:

- de opleiding "Ethiek en gedrag op het werk" geeft algemene informatie over de verplichtingen van personeelsleden met betrekking tot belangenconflicten, integriteit, het beleid inzake geschenken en andere punten die betrekking hebben op de gedragscode. Deze opleiding is vrijwillig voor alle medewerkers en de opkomst was laag;

- de opleiding "Meldingen van, en informatie voor personeelsleden" gaat dieper in op de melding van belangen, het beleid inzake geschenken en andere aspecten van beleidslijnen en procedures voor belangenconflicten. Deze opleiding is verplicht, maar de Rekenkamer kon de opkomst niet natrekken.

78. EMA en EFSA organiseren opleidingssessies over belangenconflicten voor nieuwkomers (personeel). Zo worden richtsnoeren verspreid over belangen die moeten worden gemeld en over belangenconflicten.

79. EASA geeft alleen opleidingen over ethiek en daarmee verbonden bepalingen uit het Statuut aan nieuwe personeelsleden, maar niet specifiek over belangenconflicten.

80. In de OESO-richtsnoeren worden opleidingen expliciet genoemd als een manier om praktijkvoorbeelden te geven en concrete stappen te beschrijven voor het opsporen en oplossen van situaties met belangenconflicten [36].

VERTREKKEN BIJ EEN AGENTSCHAP — "DRAAIDEUREN" EN "INSIDER-INFORMATIE"

81. Wanneer ambtenaren of deskundigen bij de overheid vertrekken en in de particuliere sector gaan werken, bestaat de kans dat zij misbruik maken van hun positie en het particuliere bedrijf waarbij zij gaan werken, laten profiteren van "insider-informatie" die zij tijdens hun werk bij de overheid hebben verkregen. Wanneer hier niet op een goede manier mee wordt omgegaan, ondermijnen deze risico’s het vertrouwen van het publiek in organisaties. Het vertrek van personeelsleden op sleutelposities van overheid naar bedrijfsleven en omgekeerd wordt wel het "draaideur"-verschijnsel genoemd.

82. De verplichtingen die voor ambtenaren en andere personeelsleden van de EU gelden nadat zij hun dienstverband hebben beëindigd, zijn opgenomen in het Statuut. "De ambtenaar die binnen twee jaar na beëindiging van de dienst al dan niet bezoldigde beroepsbezigheden wenst uit te oefenen, moet de instelling daarvan in kennis stellen" [37]. In bepaalde omstandigheden, zoals beschreven in artikel 16 van het Statuut, mogen de instelling of het agentschap van de EU die bezigheden zelfs verbieden. De betrokkenen zijn ervoor verantwoordelijk informatie over hun nieuwe werkkring te verstrekken. Volgens de OESO-richtsnoeren moet die verantwoordelijkheid duidelijk worden meegedeeld aan de betrokkenen en worden benadrukt in de arbeidsvoorwaarden [38].

83. De OESO heeft ook specifieke richtsnoeren gepubliceerd over zaken die spelen na de uitdiensttreding, oplossingen en benchmarks [39]. Volgens deze richtsnoeren doen zich na uitdiensttreding bij de overheid met name belangenconflicten voor wanneer de ambtenaar:

- een volgende werkkring buiten de publieke sector zoekt;

- betrokken is bij lobbywerk bij overheidsinstellingen;

- in eenzelfde proces naar "de andere kant" overstapt;

- gebruik maakt van "insider-informatie".

84. De OESO-richtsnoeren benadrukken het feit dat onderhandelingen over een toekomstige werkkring door een ambtenaar voordat hij de overheidsdienst verlaat, veelal wordt beschouwd als een situatie met een belangenconflict [40].

85. Het Statuut geldt niet voor deskundigen, leden van de raad van bestuur en externe leden van de kamer van beroep. De bepalingen over uitdiensttreding zijn dus niet op hen van toepassing en juridisch zijn er beperkte mogelijkheden voor handhaving van dergelijke verplichtingen bij uitdiensttreding. In het beleid en de procedures van de geselecteerde agentschappen voor het beheer van belangenconflicten zijn geen verplichtingen en beperkingen opgenomen voor de periode na hun uitdiensttreding.

86. Bepalingen over de periode na het dienstverband zijn opgenomen in de door de agentschappen vastgestelde uitvoeringsbepalingen bij het Statuut ten aanzien van nevenactiviteiten; deze zijn vergelijkbaar met die van de Commissie. Voorts voerde EFSA eind 2010 eigen uitvoeringsregels in voor de periode na uitdiensttreding.

87. De geselecteerde agentschappen verplichten hun werknemers om een aanvraag in te vullen voor goedkeuring van een volgend dienstverband na hun vertrek bij het agentschap. Er zijn echter geen regels en criteria over de manier waarop deze aanvragen moeten worden beoordeeld en over nieuwe dienstverbanden die als onverenigbaar met hun vorige rol bij het desbetreffende agentschap moeten worden beschouwd.

88. In het algemeen maakten de geselecteerde agentschappen geen grondige beoordeling van latere dienstverbanden om te anticiperen op "draaideur"-belangenconflicten en om deze te voorkomen. Een voorbeeld van tekortkomingen is opgenomen in tekstvak 10.

TEKSTVAK 10

VOORBEELDEN VAN TEKORTKOMINGEN IN VERBAND MET DE BEOORDELING VAN WERKZAAMHEDEN NA UITDIENSTTREDING

Bij EFSA werd een in 2008 opgetreden "draaideur"-geval onderzocht door de Europese Ombudsman [41], die in zijn ontwerpaanbevelingen oordeelde dat:

a) EFSA duidelijk had moeten maken dat onderhandelingen door vertrekkende medewerkers over toekomstige "draaideur"-werkkringen op zichzelf een belangenconflict kunnen vormen. In dit verband concludeerde hij dat dergelijke onderhandelingen al tot een belangenconflict kunnen leiden;

b) EFSA de relevante procedurevoorschriften niet in acht had genomen en geen voldoende grondige beoordeling had gemaakt van het belangenconflict dat voortvloeide uit het vertrek van een werknemer naar een bedrijf dat actief is op het werkterrein van EFSA.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

89. De Rekenkamer heeft geconcludeerd dat geen van de geselecteerde agentschappen adequaat omgaat met belangenconflicten. In de eigen procedures en beleidslijnen van de agentschappen en de tenuitvoerlegging daarvan werd een aantal min of meer ernstige tekortkomingen aangetroffen (zie tabel).

TABEL

OVERZICHT VAN DE OMGANG VAN DE GESELECTEERDE AGENTSCHAPPEN MET BELANGENCONFLICTEN [1111]

| Deskundigen | Personeel | Raad van bestuur | Kamer van beroep |

EASA | | | | |

ECHA | | | | |

EFSA | | | | n.v.t. |

EMA | | | | n.v.t. |

Legenda | |

Met situaties met belangenconflicten wordt niet adequaat omgegaan omdat het agentschap geen eigen beleidslijnen en procedures heeft | |

Met situaties met belangenconflicten wordt niet adequaat omgegaan omdat de eigen beleidslijnen en procedures van het agentschap en/of de uitvoering daarvan significante tekortkomingen vertonen | |

Met situaties met belangenconflicten wordt niet adequaat omgegaan omdat de eigen beleidslijnen en procedures van het agentschap en/of de uitvoering daarvan tekortkomingen vertonen | |

Met situaties met belangenconflicten wordt adequaat omgegaan | |

Niet van toepassing omdat dit agentschap geen kamer van beroep heeft | n.v.t. |

90. Van de geselecteerde agentschappen ontwikkelden EMA en EFSA de meest geavanceerde procedures en beleidslijnen voor de omgang met belangenconflicten. De beleidslijnen en procedures van ECHA zijn onvolledig en minder nauwkeurig. Bij EASA ontbreken zij volledig.

AANBEVELING 1

EASA dient alomvattende eigen procedures en beleidslijnen te ontwikkelen voor de omgang met belangenconflicten. ECHA dient haar beleid te verbeteren door invoering van duidelijke beoordelings- en evaluatiecriteria voor gemelde belangen. Alle geselecteerde agentschappen zouden beleidslijnen en procedures voor belangenconflicten moeten formuleren die zijn toegesneden op hun specifieke risico’s, of moeten doorgaan met de ontwikkeling daarvan.

91. De geselecteerde agentschappen hebben geen adequate procedures en beleid voor het opsporen van belangenconflicten voordat een kandidaat (d.w.z. deskundigen, leden van de raad van bestuur en van de kamer van beroep) wordt benoemd.

AANBEVELING 2

Kandidaten moeten bij de geselecteerde agentschappen nog vóór hun aanstelling worden gescreend op belangenconflicten. Er moeten risicobeperkende maatregelen worden genomen wanneer zij worden aangesteld terwijl bekend is dat er een belangenconflict bestaat.

92. EASA en EMA oefenen geen rechtstreekse controle uit op belangenconflicten bij taken die zij uitbesteden, en bewaken deze taken niet adequaat.

AANBEVELING 3

EASA en EMA zouden beleidslijnen en procedures moeten vaststellen waarmee kan worden gewaarborgd dat met belangenconflicten volgens vergelijkbare normen wordt omgegaan door organisaties die uitbestede taken verrichten.

93. Voor de omgang met belangenconflicten tijdens een dienstverband bij een geselecteerd agentschap is een aantal verschillende maatregelen nodig. De melding van belangen speelt daarbij een centrale rol. Er zijn bij alle geselecteerde agentschappen tekortkomingen bij de beoordeling van deze meldingen en bij de omgang met belangenconflicten. Dit betreft met name een gebrek aan duidelijke beoordelingscriteria en/of de inconsistente toepassing daarvan. De uitvoering van de beleidslijnen en procedures van ECHA voor personeel en de kamer van beroep vertoont significante tekortkomingen.

AANBEVELING 4

De geselecteerde agentschappen moeten duidelijke en objectieve criteria vaststellen voor de beoordeling van gemelde belangen en deze criteria consistent toepassen met gebruikmaking van alle informatie waarover de geselecteerde agentschappen vrijelijk kunnen beschikken. Daarnaast moet ECHA de uitvoering van de beleidslijnen en procedures voor belangenconflicten bij personeel en leden van de kamer van beroep sterk verbeteren.

94. Van de geselecteerde agentschappen heeft alleen EMA een beleid voor geschenken en uitnodigingen dat voor het gehele agentschap geldt.

AANBEVELING 5

EASA, ECHA en EFSA dienen voor het gehele agentschap te beschikken over procedures en beleid voor geschenken en uitnodigingen.

95. De geselecteerde agentschappen hebben geen adequate procedures en beleid ten aanzien van vertrouwensbreuk die voor het gehele agentschap gelden.

AANBEVELING 6

De geselecteerde agentschappen dienen voor het gehele agentschap duidelijke, transparante en consistente procedures en beleidslijnen inzake vertrouwensbreuk te ontwikkelen.

96. De transparantie bij de openbaarmaking van de jaarlijkse meldingen van belangen is bij alle geselecteerde agentschappen goed geregeld, behalve bij EASA. De geselecteerde agentschappen zijn echter minder transparant waar het gaat om de openbaarmaking van belangen die worden gemeld tijdens de vergaderingen van de raad van bestuur en wetenschappelijke organen, en in het kader van het wetenschappelijk besluitvormingsproces.

AANBEVELING 7

De geselecteerde agentschappen dienen tijdens vergaderingen gemelde belangen en belangen in verband met het wetenschappelijk besluitvormingsproces volledig openbaar te maken. EASA dient een systeem voor het melden van belangen in te voeren en transparantie te waarborgen door openbaarmaking daarvan op zijn website.

97. Alle geselecteerde agentschappen verzorgen opleidingen over belangenconflicten, maar bij ECHA en EASA werden meer of minder ernstige tekortkomingen aangetroffen.

AANBEVELING 8

De geselecteerde agentschappen dienen complete en verplichte opleidingen over belangenconflicten te verzorgen. Met name EASA moet specifieke opleiding over belangenconflicten organiseren voor alle betrokken partijen (bijvoorbeeld personeel, leden van de raad van bestuur en van de kamer van beroep).

98. Bij het onderzoek van de Rekenkamer werd een aantal significante tekortkomingen aangetroffen in de beleidslijnen en procedures van de geselecteerde agentschappen bij uitdiensttreding van personeelsleden:

a) er is onvoldoende geregeld voor de risico’s met betrekking tot nieuwe werkzaamheden van deskundigen en leden van de raad van bestuur en de kamer van beroep na hun uitdiensttreding;

b) er zijn geen objectieve criteria om vast te stellen in welke situaties sprake is van een belangenconflict;

c) onderhandelingen over een nieuwe werkkring vallen niet onder de huidige procedures en het beleid van de geselecteerde agentschappen.

AANBEVELING 9

De geselecteerde agentschappen moeten in samenwerking met alle tot aanstelling bevoegde organen oplossingen zoeken voor problemen die zich na uitdiensttreding kunnen voordoen.

99. Er bestaat in de EU geen alomvattend regelgevingskader voor belangenconflicten met vergelijkbare minimumeisen voor de onafhankelijkheid en transparantie dat geldt voor alle EU-agentschappen en alle belangrijke partijen die invloed uitoefenen op de strategie, de werkzaamheden en de besluitvorming.

AANBEVELINGEN 10 EN 11

De EU-wetgever zou, indien mogelijk in overleg met andere instellingen van de EU, de verdere ontwikkeling kunnen overwegen van het speciale EU-regelgevingskader voor de omgang met belangenconflicten en daarbij de OESO-richtsnoeren en bestaande beste praktijken als referentie kunnen gebruiken.

Alle instellingen en gedecentraliseerde organen van de EU zouden kunnen onderzoeken of de aanbevelingen aan de geselecteerde agentschappen ook voor hen relevant en van toepassing zijn.

Dit verslag werd door kamer IV onder voorzitterschap van de heer Louis GALEA, lid van de Rekenkamer, te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 5 september 2012.

Voor de Rekenkamer

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

President

[1] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences, OESO, Parijs, 2003, blz. 24.

[2] Zie voetnoot 1.

[3] Zie voetnoot 1.

[4] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences, OESO, Parijs, 2003, blz. 28.

[5] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences, OESO, Parijs, 2003, blz. 28.

[6] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences, blz. 24.

[7] Resolutie van het Europees Parlement van 10 mei 2011 over de kwijting 2009: prestaties, financieel beheer en controle van de agentschappen (PB L 250 van 27.9.2011, blz. 269).

[8] http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P7-TA-2012-0173+0+DOC+XML+V0//NL http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P7-TA-2012-0175+0+DOC+XML+V0//NL

[9] Dit platform bestaat uit organisaties die in de hele EU actief zijn op gebieden die verband houden met de voedselketen en adviseert EFS-A over algemene zaken in verband met het werkprogramma van het agentschap, methodieken voor risicobeheer enz.

[10] Paragraaf 16 van het Verslag over de jaarrekening van het Europees Geneesmiddelenbureau betreffende het begrotingsjaar 2010, vergezeld van de antwoorden van het bureau (PB C 366 van 15.12.2011, blz. 27).

[11] Antwoord op paragraaf 16 van het Verslag over de jaarrekening van het Europees Geneesmiddelenbureau betreffende het begrotingsjaar 2010, vergezeld van de antwoorden van het bureau.

[12] Een gekwalificeerde instantie wordt omschreven als "een orgaan waaraan het agentschap of een nationale luchtvaartautoriteit, onder zijn respectieve toezicht en verantwoordelijkheid, het verrichten van een specifieke certificeringstaak kan toevertrouwen". Artikel 3 onder f) van Verordening (EG) nr. 216/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 20 februari 2008 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels op het gebied van burgerluchtvaart en tot oprichting van een Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart, houdende intrekking van Richtlijn 91/670/EEG, Verordening (EG) nr. 1592/2002 en Richtlijn 2004/36/EG (de oprichtingsverordening van het EASA) (PB L 79 van 19.3.2008, blz.1).

[13] In dit verband heeft de term "ambtenaren" een bredere betekenis en worden daaronder zowel vaste medewerkers als andere categorieën personeelsleden van de EU verstaan, waaronder tijdelijke functionarissen, hulpfunctionarissen en arbeidscontractanten.

[14] Bijvoorbeeld Mededeling van de administratie nr. 85-2004/ 29.6.2004 Besluit C(2004) 1597/10 van de Commissie inzake nevenactiviteiten en opdrachten buiten de instellingen.

[15] OESO, Parijs, 2010.

[16] Artikel 11 bis van het Statuut.

[17] Artikel 11 bis van het Statuut.

[18] Artikel 12 ter en artikel 13 van het Statuut.

[19] Artikel 16 van het Statuut.

[20] In het in september 2011 vastgestelde beleid van ECHA (MB/45/2011/D) werd als eis ingevoerd dat kandidaten voor het Comité risicobeoordeling (RAC) en het Comité sociaaleconomische analyse (SEAC) een volledige opgave van hun belangen moeten doen voordat zij door de raad van bestuur worden benoemd.

[21] Omwille van de leesbaarheid wordt in dit verslag de mannelijke vorm gebruikt om zowel mannen als vrouwen aan te duiden.

[22] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences, blz. 34.

[23] Op het moment van de controle was het nieuwe beleid van ECHA nog niet ingevoerd. De Rekenkamer heeft dus gekeken naar de uitvoering van de oude procedures en het oude beleid.

[24] Op het moment van de controle was het nieuwe beleid van ECHA nog niet ingevoerd. De Rekenkamer heeft dus gekeken naar de uitvoering van de oude procedures en het oude beleid. Zie ook paragraaf 41.

[25] Bijvoorbeeld hulp bij de registratie van chemische stoffen of algemeen consultancywerk op het gebied van de REACH-verordening.

[26] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences, blz. 28-30.

[27] Beleid voor beheer van mogelijke belangenconflicten (MB/45/2011/D), door de raad van bestuur aangenomen op 30 september 2011.

[28] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences, blz. 28 en 29.

[29] Uitvoeringsbesluit voor het beleid inzake de melding van belangen — Informatiedocument over het melden van belangen ( 8 september 2009), van kracht tot 21 februari 2012.

[30] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences, blz. 33.

[31] Beleidslijnen voor de omgang met mogelijke belangenconflicten (MB/45/2011/D), vastgesteld door de raad van bestuur op 30 september 2011.

[32] Uitvoeringsbesluit van het EFSA voor het beleid inzake de melding van belangen - Informatiedocument over het melden van belangen ( 8 september 2009), van kracht tot 21 februari 2012.

[33] Idem.

[34] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences, blz. 75 en 76.

[35] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences, blz. 16, 26 en 31.

[36] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences, blz. 17.

[37] Artikel 16 van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen en artikel 11, 54 en 81 van de regeling die van toepassing is op andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen.

[38] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences, blz. 29 en 30.

[39] Post-Public Employment – Good Practices for preventing Conflict of Interest (Uitdiensttreding bij de overheid - Goede praktijken ter voorkoming van belangenconflicten).

[40] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences, blz. 24.

[41] Ontwerpaanbevelingen van de Europese Ombudsman in zijn onderzoek naar klacht 775/2010/ANA tegen de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid, gepubliceerd op de website van de Europese Ombudsman, 7 december 2011.

[1111] Ziede paragrafen 15-23 (Reikwijdte en aanpak van de controle).

--------------------------------------------------

BILAGE I

STRUCTUUR EN BESTUUR VAN DE GESELECTEERDE AGENTSCHAPPEN - ECHA

| Europees Agentschap voor chemische stoffen (Helsinki) |

| ECHA |

Rechtsgrondslag (Oprichtingsverordening) | Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (REACH) en tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen |

Doelstellingen | Waarborgen van een hoog niveau van bescherming van de gezondheid van de mens en het milieu, inclusief de bevordering van alternatieve beoordelingsmethoden voor gevaren van stoffen, alsmede het vrije verkeer van stoffen op de interne markt en tegelijkertijd vergroten van het concurrentievermogen en de innovatie. Waarborgen dat de stoffenwetgeving en de onderliggende besluitvorming en wetenschappelijke basis geloofwaardig zijn voor alle betrokkenen en het publiek. Coördineren van de communicatie over de REACH-verordening en bij de uitvoering daarvan. |

Taken | Beheren en uitvoeren van de technische, wetenschappelijke en administratieve aspecten van de REACH-verordening.Waarborgen van de samenhang op het niveau van de Unie met betrekking tot deze aspecten.De lidstaten en instellingen van de Unie voorzien van de best mogelijke wetenschappelijke en technische adviezen en informatie.Het indelen en etiketteren van chemische stoffen op basis van de CLP-Verordening (EG) nr. 1272/2008. |

Raad van bestuur | 27 leden uit de lidstaten van de EU;6 vertegenwoordigers van de Commissie onder wie 3 leden zonder stemrecht die worden benoemd als vertegenwoordiger van belanghebbende partijen;2 vertegenwoordigers van het Europees Parlement. |

Kamer van beroep | De kamer van beroep behandelt bezwaren van partijen die betrokken zijn bij besluiten van ECHA en doet uitspraak in deze zaken. De kamer van beroep bestaat uit een voorzitter en twee leden, die bij ECHA werkzaam zijn. Daarnaast heeft de raad van bestuur plaatsvervangende en extra leden van de kamer van beroep benoemd. Deze zijn niet bij ECHA werkzaam. |

Comités/panels/raad van advies/forums | Comité risicobeoordelingComité lidstatenComité sociaaleconomische analyseForum voor de uitwisseling van handhavingsinformatie, dat een netwerk coördineert van instanties in de lidstaten die verantwoordelijk zijn voor de handhaving van de REACH-verordening. |

STRUCTUUR EN BESTUUR VAN DE GESELECTEERDE AGENTSCHAPPEN - EASA

| Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart (Keulen) |

| EASA |

Rechtsgrondslag (Oprichtingsverordening) | Verordening (EG) nr. 216/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 20 februari 2008 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels op het gebied van burgerluchtvaart en tot oprichting van een Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart |

Doelstellingen | In stand houden van een hoog uniform veiligheidsniveau in de burgerluchtvaart in Europa en waarborgen van een goede werking en ontwikkeling van de veiligheid in de burgerluchtvaart. |

Taken | Het geven van adviezen en aanbevelingen aan de Commissie.Vaststellen van certificeringsspecificaties, met inbegrip van luchtwaardigheidscodes en aanvaardbare methoden van goedkeuring, alsmede richtsnoeren voor de uitvoering van deze verordening en de daartoe vastgestelde voorschriften.Nemen van besluiten met betrekking tot luchtwaardigheid en milieucertificering, certificering van piloten en vluchtuitvoering, exploitanten uit derde landen, inspecties van lidstaten en onderzoeken van ondernemingen.Verrichten van standaardiseringsinspecties bij de bevoegde instanties van de lidstaten. |

Raad van bestuur | 27 leden uit de lidstaten van de EU;1 vertegenwoordiger van de Commissie. |

Kamer van beroep | De kamer van beroep doet een uitspraak wanneer beroep wordt aangetekend tegen beslissingen van het agentschap. De kamer van beroep bestaat uit een voorzitter en twee leden, en eenzelfde aantal plaatsvervangende leden, die door de raad van bestuur worden benoemd op basis van een lijst van gekwalificeerde kandidaten die door de Europese Commissie is vastgesteld. Er zijn twee technisch gekwalificeerde leden en één juridisch gekwalificeerd lid, dat voorzitter van de kamer is. Zij behoren niet tot het personeel van EASA. |

Comités/panels/raad van advies/forums | Raad van advies: deze ondersteunt de raad van beheer bij zijn werkzaamheden en wordt gevormd door vertegenwoordigende organisaties van luchtvaartpersoneel (5), fabrikanten (5), commerciële en algemene luchtvaartbedrijven (9), onderhoudsindustrie (1), opleidingsorganisaties (1), sportluchtvaart (1), luchthavens (1), luchtverkeersleiding (1), IFATCA (1) en een uitvoerend secretaris. In totaal telt de raad van advies 26 leden en eenzelfde aantal plaatsvervangende leden. De adviesgroep Nationale Instanties (Advisory Group of National Authorities — AGNA) bestaat uit één persoon per lidstaat en is bedoeld om de nationale instanties te betrekken bij het regelgevingsproces. Het raadgevend comité Veiligheidsnormen (Safety Standards Consultative Committee —SSCC) adviseert EASA over inhoud, prioriteiten en uitvoering van het regelgevingsprogramma van het agentschap. Het bestaat uit vertegenwoordigers van organisaties en handelsverenigingen die de betrokken groepen van industrieën, beroepen en eindgebruikers vertegenwoordigen. |

STRUCTUUR EN BESTUUR VAN DE GESELECTEERDE AGENTSCHAPPEN - EMA

| Europees Geneesmiddelenbureau (Londen) |

| EMA |

Rechtsgrondslag (Oprichtingsverordening) | Verordening (EG) nr. 726/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 tot vaststelling van communautaire procedures voor het verlenen van vergunningen en het toezicht op geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik en tot oprichting van een Europees Geneesmiddelenbureau |

Doelstellingen | Coördineren van de wetenschappelijke middelen die door de autoriteiten van de lidstaten voor de beoordeling van en het toezicht op geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik aan het bureau beschikbaar zijn gesteld. De lidstaten en de instellingen van de Europese Unie voorzien van wetenschappelijk advies over geneesmiddelen voor menselijk of diergeneeskundig gebruik. |

Taken | Coördineren van de wetenschappelijke beoordeling van geneesmiddelen die aan de procedures van de Unie voor het verlenen van vergunningen voor het in de handel brengen zijn onderworpen.Coördineren van het toezicht op geneesmiddelen waarvoor binnen de Unie een vergunning is verleend (geneesmiddelenbewaking).Uitbrengen van advies over de maximumgehalten aan residuen van geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik die in levensmiddelen van dierlijke oorsprong kunnen worden aanvaard.Coördineren van de controle op de inachtneming van de normen inzake goede fabricage-, laboratorium- en klinische praktijken.Voeren van de administratie met betrekking tot verleende vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen. |

Raad van bestuur | 27 leden uit de lidstaten van de EU;2 vertegenwoordigers van de Europese Commissie;2 vertegenwoordigers van het Europees Parlement;2 vertegenwoordigers van patiëntenorganisaties;1 vertegenwoordiger van artsenorganisaties;1 vertegenwoordiger van organisaties van dierenartsen. |

Kamer van beroep | Niet van toepassing |

Comités/panels/raad van advies/forums | Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruikComité voor geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruikComité voor weesgeneesmiddelenComité voor geneesmiddelen op basis van plantenKindergeneeskundig ComitéComité voor geavanceerde therapieWerkgroepen en andere groepen |

STRUCTUUR EN BESTUUR VAN DE GESELECTEERDE AGENTSCHAPPEN - EFSA

| Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (Parma) |

| EFSA |

Rechtsgrondslag (Oprichtingsverordening) | Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden |

Doelstellingen | Verstrekken van wetenschappelijke adviezen en technische ondersteuning voor de wetgeving en het beleid die direct of indirect op voeding en voedselveiligheid van invloed zijn. Verstrekken van onafhankelijke informatie over risico’s in verband met voedselveiligheid. Bijdragen tot een hoog niveau van bescherming van het leven en de gezondheid van de mens. Verzamelen en analyseren van gegevens opdat risico’s kunnen worden gekarakteriseerd en gemonitord. |

Taken | Uitbrengen van wetenschappelijke adviezen en studies.Bevorderen van uniforme risicobeoordelingsmethoden.Bieden van ondersteuning aan de Commissie.Zoeken, analyseren en samenvatten van wetenschappelijke en technische gegevens.Opsporen en karakteriseren van nieuwe risico’s.Instellen van een netwerk van organisaties die werkzaam zijn op vergelijkbare gebieden.Verlenen van wetenschappelijke en technische bijstand bij crisismanagement.Verbeteren van internationale samenwerking.Zorgen dat het publiek en belanghebbenden betrouwbare, objectieve en begrijpelijke informatie krijgen.Deelnemen aan het systeem van de Commissie voor snelle waarschuwing. |

Raad van bestuur | 14 door de Raad in overleg met het Europees Parlement benoemde leden (op basis van een voordracht van kandidaten van de Europese Commissie). Vier van deze leden hebben een achtergrond in organisaties die consumenten en belangen in de voedselketen vertegenwoordigen.1 vertegenwoordiger van de Commissie. |

Kamer van beroep | Niet van toepassing |

Comités/panels/raad van advies/forums | a)Wetenschappelijk Comité en tien wetenschappelijke panels:Toevoegingsmiddelen en producten of stoffen die in diervoeding worden gebruikt (FEEDAP)Diergezondheid en dierenwelzijn (AHAW)Biologische gevaren (BIOHAZ), waaronder risico’s in verband met BSE-TSEContaminanten in de voedselketen (CONTAM)Dieetproducten, voeding en allergieën (NDA)Levensmiddelenadditieven en voedingsstoffen die aan voedsel worden toegevoegd (ANS)Materialen die met levensmiddelen in aanraking komen, enzymen, aroma’s en technische hulpstoffen (CEF)Genetisch gemodificeerde organismen (GMO)Gezondheid van gewassen (PLH)Gewasbeschermingsmiddelen en hun residuen (PPR)De wetenschappelijke panels van EFSA zijn verantwoordelijk voor de risicobeoordelingen en ook voor het formuleren van wetenschappelijk advies.b)Adviesforum: dit is de schakel tussen EFSA en de nationale instanties voor voedselveiligheid; het adviseert EFSA over wetenschappelijke aangelegenheden, zijn werkprogramma en prioriteiten.c)Raadgevend platform van belanghebbenden: dit bestaat uit organisaties die in de hele EU actief zijn op gebieden die verband houden met de voedselketen en adviseert EFSA over algemene zaken in verband met het werkprogramma van de autoriteit, methodieken voor risicobeoordeling enz. |

--------------------------------------------------

BILAGE II

REFERENTIEKADER VOOR ETHIEK EN BELANGENCONFLICTEN

VERORDENINGEN EN RICHTSNOEREN VAN DE EU

Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen en de regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van deze Gemeenschappen — Verordening nr. 31 (EEG) met alle latere wijzigingen tot vaststelling van het statuut van de ambtenaren en de regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Economische Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (RAP) [1].

Relevante artikelen met betrekking tot onafhankelijkheid/voorkoming van belangenconflicten: de artikelen 11, 11 bis, 12 ter, 13, 15, 16 en 17 van het Statuut en de artikelen 11, 54, 81 en 124 van de RAP.

Bestuurlijke gedragscode van de Commissie — 2000/633/EG, EGKS, Euratom: besluit van de Commissie van 17 oktober 2000 tot wijziging van haar reglement van orde [2].

Richtsnoeren van de Commissie inzake ethiek en belangenconflicten over de volgende onderwerpen: geschenken, decoraties en onderscheidingen, activiteiten van echtgenoot of partner, nevenactiviteiten.

Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (artikel 52) [3].

Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de Commissie van 23 december 2002 tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (artikel 32) [4].

DE VERORDENINGEN VAN DE GESELECTEERDE AGENTSCHAPPEN

Verordening (EG) nr. 216/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 20 februari 2008 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels op het gebied van burgerluchtvaart en tot oprichting van een Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart.

Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (REACH) en tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen (met name de artikelen 88, lid 2, 88, lid 3 en 90, lid 5 en 6).

Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (met name de artikelen 25, lid 1, 28, lid 3, 28, lid 4, 32, lid 1, 37, 38, 42 en 48).

Verordening (EG) nr. 726/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 tot vaststelling van communautaire procedures voor het verlenen van vergunningen en het toezicht op geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik en tot oprichting van een Europees Geneesmiddelenbureau (artikel 63, lid 2).

BELANGRIJKSTE PROCEDURES EN BELEIDSLIJNEN VAN DE GESELECTEERDE AGENTSCHAPPEN VOOR ETHIEK, GEDRAGSCODE EN BELANGENCONFLICTEN

EUROPEES AGENTSCHAP VOOR DE VEILIGHEID VAN DE LUCHTVAART (EASA)

EASA-code van goed bestuurlijk gedrag voor personeel in hun betrekkingen met het publiek (ED-besluit 2009/078).

Gedragscode voor standaardiseringsinspecteurs (WI.STDI.00015-001/ 29.7.2010).

Besluit 06-2011 van de raad van beheer van EASA tot vaststelling van het reglement van orde van de raad van beheer.

Besluit 01-2011 van de raad van beheer van EASA tot vaststelling van de richtsnoeren voor de toewijzing van certificeringstaken aan nationale luchtvaartautoriteiten en gekwalificeerde instanties.

Besluit 2007/006/A van de uitvoerend directeur over nevenactiviteiten en opdrachten ( 2 februari 2007).

Besluit 2009/169/E van de uitvoerend directeur tot vaststelling van voorschriften over de detachering van nationale deskundigen bij het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart ( 11 december 2009).

EUROPEES AGENTSCHAP VOOR CHEMISCHE STOFFEN (ECHA)

Beleid voor de omgang met mogelijke belangenconflicten (MB/45/2011/D, door de raad van bestuur aangenomen op 30 september 2011) [5].

Richtsnoeren met betrekking tot belangenconflicten, uitnodigingen en geschenken en verklaringen over toezeggingen, geheimhouding en belangen (ED/01/2007, besluit van de uitvoerend directeur van 31 oktober 2007).

ECHA-richtsnoeren over belangenconflicten voor leden van comités en forum van ECHA, hun adviseurs en uitgenodigde deskundigen.

Code voor goed administratief gedrag voor de personeelsleden van het Europees Agentschap voor chemische stoffen in hun contacten met het publiek (vastgesteld door de raad van bestuur op 13/ 14 februari 2008, MB/11/2008).

Gedragscode voor (permanente/plaatsvervangende/extra) leden van de kamer van beroep (BoA/02/2010, door de kamer van beroep aangenomen op 22 juni 2010) [6].

Reglement van orde van de raad van bestuur (MB/02/2007, door de raad van bestuur aangenomen op 30 september 2009) [7].

Reglement van orde voor het Comité lidstaten (MB/50/2010, door de raad van bestuur aangenomen op 30 september 2010) [8].

Reglement van orde voor het Comité risicobeoordeling (MB/05/2010, door de raad van bestuur aangenomen op 4 maart 2010) [9].

Reglement van orde voor het Comité sociaaleconomische analyse (MB/06/2010, door de raad van bestuur aangenomen op 4 maart 2010) [10].

Reglement van orde voor het Forum voor de uitwisseling van handhavingsinformatie (MB/35/2011, door de raad van bestuur aangenomen op 21 juni 2011) [11].

Besluit van de Commissie inzake nevenactiviteiten en opdrachten van 28 april 2004, naar analogie vastgesteld door ECHA in 2008 (Besluit C(2008) 3471 van de Commissie).

Regels van toepassing op de gedetacheerde nationale deskundigen bij ECHA van 28 juni 2007 (MB/08/2007).

Besluit van de raad van bestuur van 23 april 2009 over interne onderzoeken met betrekking tot de voorkoming van fraude en corruptie (MB/30/2009).

EUROPESE AUTORITEIT VOOR VOEDSELVEILIGHEID (EFSA)

Bestuurlijke gedragscode van EFSA (door de raad van bestuur aangenomen op 16 september 2003).

EFSA-praktijkgids voor het personeel met betrekking tot ethiek en gedrag (2010).

Gedragscode voor de raad van bestuur van EFSA (door de raad van bestuur aangenomen op 16 juni 2011).

Reglement van orde voor de raad van bestuur van EFSA (door de raad van bestuur aangenomen op 31.3.2009 en gewijzigd op 20 oktober 2011).

Beleid van EFSA inzake de melding van belangen (door de raad van bestuur aangenomen op 11 september 2007) [12].

Uitvoeringsbesluit voor het beleid inzake de melding van belangen. Informatie over de melding van belangen (door de uitvoerend directeur vastgesteld op 8 september 2009).

Uitvoeringsbesluit voor het beleid inzake de melding van belangen. Procedure voor de vaststelling en afhandeling van mogelijke belangenconflicten (door de uitvoerend directeur vastgesteld op 8 september 2009).

Besluit inzake de oprichting en werkzaamheden van het wetenschappelijk comité, wetenschappelijke panels en hun werkgroepen (door de raad van bestuur aangenomen op 17 december 2009).

Besluit van de uitvoerend directeur inzake de selectie van leden van het wetenschappelijk comité, wetenschappelijke panels en deskundigen ter ondersteuning van EFSA bij haar wetenschappelijke werk (door de uitvoerend directeur vastgesteld op 14 maart 2011).

Raadgevend platform van belanghebbenden bij EFSA: mandaat (door de raad van bestuur aangenomen op 17 juni 2010).

Gevoeligheidsbeoordeling achteraf en beheer bij EFSA (door de uitvoerend directeur vastgesteld op 27 januari 2009 en gewijzigd op 26 oktober 2011).

Uitvoeringsbesluit voor de artikelen 16, 17, lid 2 en 19 van het Statuut en de artikelen 11 en 91 van de Regeling voor de andere personeelsleden (door de uitvoerend directeur vastgesteld op 7 december 2010).

Besluit van de uitvoerend directeur over de melding van belangen in het kader van opdrachten en subsidies van EFSA (door de uitvoerend directeur vastgesteld op 5 april 2011).

EUROPEES GENEESMIDDELENBUREAU (EMA)

Gedragscode van EMEA (EMEA/6470/03/2368, 18 augustus 2006) [13].

Beleid van het Europees Agentschap voor geneesmiddelen inzake de omgang met belangenconflicten van leden van het wetenschappelijk comité en deskundigen (EMA/513078/2010, 13 oktober 2010) [14].

Overzicht van toegestane belangen voor de wetenschappelijke activiteiten van EMA (EMA/358101/2010, 13 oktober 2010) [15].

Besluit van de raad van beheer over de vaststelling van uitvoeringsregels voor externe werkzaamheden (EMEA/MB/143750/2007).

Uitvoeringsbepalingen voor de artikelen 11 bis en 13 van het Statuut met betrekking tot de omgang met gemelde belangen van personeelsleden van het Europees Gene