A4-0158/95

Resolutie over de mededeling van de Commissie aan de Raad inzake richtsnoeren voor de benadering van het Baltisch gebied door de Unie (SEC(94)1747 - C4-0011/95)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad van 25 oktober 1994 over richtsnoeren voor het communautaire beleid inzake het Baltisch gebied (SEC(94)1747 - C4-0011/95)

- gelet op de conclusies van de Europese Raad van 26 en 27 juni 1995 te Cannes over samenwerking met het Baltisch gebied,

- gezien de conclusies van de Raad van 29 mei 1995 over een beleid van de Unie inzake het Baltisch gebied,

- gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad van 13 juli 1994 over de Europa-overeenkomsten en daarna: een strategie om de landen van Midden- en Oost-Europa op toetreding voor te bereiden (COM(94)0320), en het document van de Commissie in vervolg daarop van 27 juli 1994 (COM(94)0361),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 30 november 1994 over de strategie van de Europese Unie ter voorbereiding van de toetreding van de landen van Midden- en Oost-Europa, in het licht van de zitting van de Europese Raad te Essen (9- 10 december 1994) ((PB C 363 van 19.12.1994, blz. 16.)),

- gezien de conclusies van de Europese Topconferentie van Kopenhagen in juni 1993 en van Essen in december 1994 over de toetredingsstrategie voor de landen van Midden- en Oost-Europa,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 9 februari 1994 over Kaliningrad (Königsberg), een Russische exclave in het Baltische gebied: situatie en vooruitzichten vanuit Europees standpunt ((PB C 61 van 28.2.1994, blz. 74.)),

- gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid en de adviezen van de Commissie externe economische betrekkingen en de Commissie regionaal beleid (A4-0158/95),

A. overwegende dat het in het belang van de gehele Unie is bij te dragen aan een gunstige en stabiele politieke, economische en sociale ontwikkeling in Polen en de drie Baltische staten, alsmede het gebied van Kaliningrad en St. Petersburg in Noordwest-Rusland, en van deze staten weer belangrijke deelnemers te maken aan de Europese ontwikkeling en de steeds nauwere samenwerking in Europa,

B. overwegende dat aan de Oostzee negen kuststaten liggen waarvan er vier lid van de Unie zijn, terwijl Polen door middel van een Europa-overeenkomst geassocieerd is en met Estland, Letland en Litouwen binnenkort Europa- overeenkomsten zullen worden gesloten; overwegende dat Rusland, de negende kuststaat, weliswaar geen lid van de Unie is, doch hiermee via een partnerschapsovereenkomst wel is geassocieerd ((De partnerschapsovereenkomst met Rusland is inmiddels nog niet geratificeerd.)),

C. overwegende dat steunverlening aan regionale samenwerking een multiplicatoreffect heeft op omvang en doeltreffendheid van de programma's van de Unie en dat zulks zowel geldt voor het beleid van de Unie inzake het Baltische gebied als voor haar partnerschap met het Middellandse-Zeegebied,

D. overwegende dat in deze economische overgangsfase vrije handel, toegang tot markten en de ontwikkeling van economie, maatschappij en milieu van beslissend belang zijn voor de overbrugging van verschillen in levensstandaard tussen de oostelijke en westelijke delen van Europa,

E. overwegende dat de meest acute bedreiging van het leven in en rond de Oostzee wordt gevormd door verschillende soorten verontreinigingen, die op hun beurt voortvloeien uit de aanslag die te land op het milieu wordt gepleegd,

F. overwegende dat de inwoners van het Baltisch gebied een gemeenschappelijke Europese traditie hebben, waarop moet worden teruggegrepen en die moet worden gestimuleerd,

G. overwegende dat het Baltische gebied de enige plaats is waar de EU rechtstreeks aan Rusland grenst, waardoor dit gebied een bijzondere positie inneemt met betrekking tot de internationale veiligheid,

H. overwegende dat de stabiliteit in het Baltische gebied met en niet tegen Rusland moet worden opgebouwd en dat een duurzame veiligheidsorde alleen met de VS als bondgenoot en in samenwerking met een democratisch Rusland kan worden verwezenlijkt,

I. overwegende dat Estland, Letland en Litouwen reeds geassocieerde partners in de EU zijn, en dat alle landen aan de kusten van de Oostzee deel uitmaken van het partnerschap voor de vrede van de NAVO,

J. overwegende dat de economische samenwerking in het Baltische gebied een regionale opzet vereist en dat de Europese Unie gezien haar ruime ervaring op dit gebied een natuurlijke partner is,

Het Baltische gebied - deel van het nieuwe Europa

1. is van oordeel dat het Baltisch gebied een belangrijk deel van het nieuwe Europa vormt en bepleit daarom een integraal communautair beleid inzake dit gebied ter bevordering van stabiliteit, de democratie, de economie, sociale ontwikkeling, bescherming van het milieu, de ontwikkeling van een rechtsstelsel in het gebied, en ter bevordering van de Europese landen die het lidmaatschap hebben aangevraagd, Polen en de drie Baltische staten, wat betekent dat de EU ze moet begeleiden bij het proces dat tot hun toetreding moet leiden;

2. is ingenomen met de mededeling van de Commissie aan de Raad over het communautaire beleid inzake het Baltische gebied SEC(94)1747;

3. betuigt zijn instemming met de afronding van Europa-overeenkomsten met de drie Baltische staten, waarna deze zullen worden opgenomen in het proces van de Unie dat tot toetreding van de landen van Midden- en Oost-Europa moet leiden op de voorwaarden die zijn beschreven in de conclusies van de Top van de Europese Raad van Kopenhagen in juni 1993 en die werden bekrachtigd op de bijeenkomst in Essen in december vorig jaar en wenst dat de toetreding wordt gebaseerd op de verdiensten van de landen die om toetreding hebben verzocht;

Structuur voor groei

4. is verheugd over de vrijhandelsovereenkomsten van de Unie met de drie Baltische staten en stelt voor om als volgende stap een paneuropees vrijhandelsgebied in te stellen, dat alle aan de Oostzee gelegen landen de mogelijkheid zou geven op de Europese markten te concurreren alsook de samenwerking tussen de overige landen in Midden- en Oost-Europa te verbeteren;

5. is verheugd over de economische steun die de Unie tot dusver via de structuurfondsen, Phare, Tacis en andere middelen ten behoeve van de economische ontwikkeling van het gebied heeft gemobiliseerd en onderstreept dat bij een voortzetting van de steun prioriteit moet worden gegeven aan de samenwerking met en tussen maatschappelijke organisaties met het oog op de uitbouw van een rechtvaardige samenleving en met bijzondere aandacht voor de opbouw van democratie en rechtsstaat, en van een fysieke en intellectuele infrastructuur en het milieu in dit gebied;

6. is van oordeel dat het gehele Baltisch gebied moet worden opgenomen in de planning voor de transeuropese netwerken en constateert dat de Via Baltica en de Helsinki-St-Petersburg-corridor reeds als corridors binnen dit netwerk zijn goedgekeurd;

7. onderstreept dat de vervoers- en havennetwerken aan een strategische milieu- effectbeoordeling onderworpen moeten worden;

8. onderstreept het belang van investeringen en het bedrijfsleven voor de economische ontwikkeling in dit gebied, en legt in het bijzonder de nadruk op de positieve effecten van bedrijfssamenwerking voor de overdracht van kennis, taalopleiding en culturele uitwisseling en vraagt eenzelfde inspanning te leveren met het oog op het bijscholen van ambtenaren, in het bijzonder in die landen die voorheen communistisch waren;

Duurzame ontwikkeling in en rond de Oostzee

9. stelt voor om in het programma van de Unie voor het Baltische gebied prioriteit aan het milieu te geven; stelt voor om in dit gebied meer een beroep te doen op het LIFE-programma voor milieuprojecten, dat thans openstaat voor projecten in het Baltische gebied; herinnert eraan dat het milieu-deel van het Phare-programma te klein is en uitgebreid moet worden, en onderstreept dat deze maatregelen ten uitvoer kunnen worden gelegd door eventueel wijzigingen aan te brengen binnen andere programma's van de Unie;

10. wenst dat een doel wordt vastgesteld voor de reiniging van de Oostzee en dat het in het kader van de commissie van Helsinki uitgewerkte actieprogramma, HELCOM, wordt uitgevoerd;

11. onderstreept de noodzaak dat de gehele Unie samenwerkt ter verbetering van de nucleaire veiligheid in het gebied en ter vergemakkelijking van de toegang tot schone en veilige energiebronnen van de aan de oostelijke zijde gelegen staten;

Wederopbouw van de culturele traditie

12. stelt voor dat de Unie steun verleent aan de culturele uitwisseling in het gebied, met name via de bevordering van uitwisseling op het terrein van de media;

13. stelt voor meer financiële steun te verlenen aan het Eurofaculteit-project en dit project zodanig uit te breiden dat ook de universiteiten van Kaliningrad en St. Petersburg hieronder vallen; de middelen hiervoor moeten uit het Tempus/Phare- en Tempus/Tacis-programma ter beschikking worden gesteld;

Veiligheid voor de burgers

14. onderstreept het belang in het gebied een rechtssamenleving op te bouwen en het belang van de bestrijding van de problemen met smokkel en criminaliteit;

15. acht het verheugend te constateren dat de misdaadbestrijding een element vormt in de Europa-overeenkomsten met Estland, Letland en Litouwen; steunt de verdere ontwikkeling van Europol en stelt voor een Europol-bureau te openen aan de oostzijde van de Oostzee, bijvoorbeeld in Riga;

16. is van oordeel dat de bewaking van de zeegrenzen en de kustwacht in de Oostzee moeten worden verbeterd, en dat ook acties tegen de smokkel van wapens en drugs moeten worden versterkt;

Opbouw van gemeenschappelijke veiligheid

17. is van mening dat het stabiliteitspact succesvol is geweest bij de totstandbrenging van de Baltische Ronde Tafel, waarin een constructieve dialoog wordt gevoerd, en acht het belangrijk dat binnen het communautaire Oostzee-beleid aan deze lijn binnen de OVSE wordt vastgehouden;

18. is van oordeel dat steun moet worden verleend om tot een geslaagde integratie van minderheden te komen, met name van de Russisch sprekende immigranten in de Baltische staten, en constateert dat de Oostzee-raad nu zijn eigen ombudsman heeft aangesteld voor mensenrechten, democratische ontwikkeling en de rechten van minderheden;

19. roept alle Baltische staten op toe te treden tot het Europees Verdrag tot bescherming van de mensenrechten, het recht op een individueel beroep op de Europese Commissie voor de mensenrechten (artikel 25 van het Verdrag) en de dwingende rechtsbevoegdheid van het Europese Hof voor de mensenrechten (artikel 46 van het Verdrag) te erkennen en de beginselen van de rechtsstaat, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden te garanderen, met inbegrip van de rechten van minderheden;

20. is van oordeel dat een vermindering van de militaire concentratie in de omgeving van Kaliningrad een wezenlijke bijdrage zou vormen aan de stabiliteit in dit gebied en daarmee een belangrijke impuls zou betekenen voor de integratie van de omgeving van Kaliningrad in de regionale samenwerking;

21. wijst erop dat de regio's Kaliningrad, Karelië, de streek rond St. Petersburg en Kola een bijzondere uitdaging voor een evenwichtige sociaal-economische ontwikkeling vormen en verzoekt de Commissie deze regio's met het oog op de omvangrijke problemen in verband met de omschakeling van de militaire industrie en de nucleaire veiligheid volledig in de steun- en samenwerkingsprogramma's van de EU op te nemen;

22. stemt in met de toetreding van lid-staten en van geassocieerde landen tot alle veiligheidsstructuren waar andere EU-leden reeds aan deelnemen, maar erkent daarbij het recht van elke natie om over haar eigen veiligheidsbeleid te beslissen;

Bevordering van regionale samenwerking

23. is van mening dat de Oostzeeraad en de Barentsraad, onder meer omdat ze een grensoverschrijdende brug tussen de lid-staten en niet-lid-staten van de EU slaan, belangrijke samenwerkingspartners in verband met het beleid van de Unie inzake het Baltisch gebied zijn;

24. is van oordeel dat de economische samenwerking in het Baltische gebied op een regionale grondslag moet berusten en stelt daarom een communautair programma voor het Baltische gebied voor dat het oog op het gehele gebied richt en zowel multilaterale als interregionale samenwerking omvat;

25. stelt voor een bepaald deel van de middelen van de programma's van de Unie die in dit gebied kunnen worden besteed volgens algemeen toepasbare regels, speciaal voor de samenwerking in het Baltisch gebied te bestemmen en verzoekt zijn Begrotingscommissie de mogelijkheid hiertoe binnen het bestaande begrotingskader te onderzoeken;

26. stelt de Commissie voor over te gaan tot uitbreiding en actualisering van het grensoverschrijdende deel van Phare om het toepassingsgebied daarvan in het gebied uit te breiden en Tacis voor grensoverschrijdende samenwerking open te stellen; stelt voor concrete vormen te vinden voor een coördinatie en gemeenschappelijke planning van Phare CBC, structuurfondsen/Interreg II en Tacis en zeegrenzen in alle grensoverschrijdende programma's als grenzen te beschouwen;

Verwezenlijking van grensoverschrijdende samenwerking

27. acht een spoedige vestiging van EU-vertegenwoordigingen in de hoofdsteden van de Baltische staten van het allergrootste belang voor de politieke dialoog met deze landen, de controle op de uitvoering van Phare en hun steun aan en kennis over de Unie;

28. stelt voor dat de Unie een belangrijke rol toekent aan de Oostzee-raad bij de keuze van projecten en het vaststellen van prioriteiten voor het gebied, dat de Commissie duidelijker steunt op activiteiten en besluiten binnen de Oostzee-raad en dat de Oostzee-raad ook de dialoog met de internationale financiële instellingen moet voortzetten ter verbetering van de coördinatie tussen verschillende vormen van samenwerking;

°

° °

29. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie alsmede de regeringen en parlementen van de lid-staten en de lid- staten van de Oostzee-raad.