Advies van het Comité van de Regio's over:

- "de mededeling van de Commissie betreffende een communautair actieprogramma voor gezondheidsmonitoring binnen het actiekader op het gebied van de volksgezondheid", en - "het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautair actieprogramma voor gezondheidsmonitoring binnen het actiekader op het gebied van de volksgezondheid"

(96/C 129/11)

Het Comité van de Regio's heeft op 18 juli 1995 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 C van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap een advies op te stellen over de voornoemde mededeling en voorstel.

Commissie 8 "Economische en sociale samenhang - Sociaal beleid - Volksgezondheid" was met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden belast. Rapporteur was de heer Mollstedt.

Het Comité van de Regio's heeft tijdens zijn op 17 en 18 januari 1996 gehouden elfde zitting (vergadering van 18 januari 1996) het volgende advies uitgebracht.

1. Inleiding

Het Comité van de Regio's heeft het communautair actieprogramma voor gezondheidsmonitoring met grote belangstelling bestudeerd. Met het programma wordt beoogd, gezondheidsgegevens op communautair niveau te verzamelen en communautaire gezondheidsindicatoren te ontwikkelen, een faciliteit voor het analyseren van de verkregen gegevens op te bouwen, en informatie over gezondheid en de determinanten daarvan te verspreiden. Dit alles moet de Unie en de lid-staten in staat stellen, prioriteiten vast te leggen, hun beleid en acties opnieuw te bekijken en beter te bepalen waar de middelen moeten worden ingezet.

Gezondheidsvoorlichting wordt in artikel 129 als specifiek actiegebied van de Unie genoemd en wordt beschouwd als een fundamenteel hulpmiddel voor de communautaire beleidsvorming. Gezondheidsgegevens en -indicatoren zijn een essentieel onderdeel van een systeem voor gezondheidsmonitoring dat de volgende doelstellingen heeft: het volgen van de ontwikkelingen op het vlak van de gezondheid en de determinanten daarvan in de hele Unie en het trekken van vergelijkingen met derde landen; het vergemakkelijken van de planning, controle, tenuitvoerlegging en evaluatie van communautaire programma's en acties; het doorgeven van vergelijkende indicatoren en gegevens van hoge kwaliteit aan de lid-staten om hun eigen systemen voor gezondheidsmonitoring te ondersteunen en hieraan een meerwaarde te verlenen en een bijdrage te leveren aan het gezondheidsbeleid op nationaal niveau.

Volgens de Commissie moet bij het systeem gebruik worden gemaakt van gemakkelijk verkrijgbare Europese gegevens en indicatoren en moet dubbel werk worden voorkomen. Bovendien mag het systeem geen onnodige belasting betekenen voor de lid-staten die al gezondheidsgegevens aan internationale organisaties doorgeven en moeten de beschikbare opties en mogelijkheden voor het ontwikkelen van de verschillende componenten van het systeem zorgvuldig worden beoordeeld. Ten slotte moet het systeem zo flexibel mogelijk worden opgezet.

De Commissie heeft drie categorieën acties in gedachten: het vaststellen van communautaire gezondheidsindicatoren, het ontwikkelen van een communautair netwerk voor gegevensverzameling en -verspreiding en het tot stand brengen van faciliteiten voor het verrichten van analyses. Voorgesteld wordt, deze acties in het kader van een vijfjarenprogramma uit te voeren.

2. Algemene opmerkingen

2.1. In haar mededeling benadrukt de Commissie dat het van belang is, aan de hand van verschillende indicatoren toezicht op de volksgezondheid te houden. Aangezien volksgezondheid alle burgers, lokale gemeenschappen en regio's raakt, heeft het Comité grote belangstelling voor dit thema. In haar mededeling en voorstel onderstreept de Commissie het belang van subsidiariteit, maar ziet daarbij over het hoofd dat dit beginsel actieve deelname van lokale en regionale overheden impliceert. Het Comité beschouwt het subsidiariteitsbeginsel als een instrument om de burgers met name op het gebied van de volksgezondheid in sterkere mate te laten participeren. Activiteiten om de gezondheid te bevorderen dienen dan ook hoofdzakelijk in handen van de lokale en regionale overheden te blijven. Nationale overheden mogen daarbij slechts bij wijze van uitzondering worden betrokken. Het Comité erkent echter dat het bij het verzamelen van de gegevens wel noodzakelijk is om op grotere schaal (regio's of grotere steden) te werken.

2.2. Het Comité dringt erop aan dat zowel de lokale en regionale overheden als het Comité zelf bij de tenuitvoerlegging van het verslag en het voorgestelde vijfjarenplan een belangrijke rol wordt toebedeeld. Het ziet het programma als een eerste stap op weg naar een krachtiger optreden van de Unie op het gebied van de volksgezondheid, waarbij de huidige verantwoordelijkheden van lokale en regionale overheden voldoende worden gerespecteerd.

2.3. De mededeling en het voorstel belichten twee verschillende aspecten, nl. politieke en technische. De politieke aspecten betreffen de invloed van de volksgezondheid op de toekomst van de Unie en de noodzaak om de gezondheid van alle burgers te verbeteren. In het verslag wordt erop ingegaan hoe belangrijk het is, de volksgezondheid in verschillende gebieden, regio's en lid-staten te kunnen vergelijken, met name om te kunnen aangeven hoe de gezondheid kan worden verbeterd. Verder wordt beschreven hoe de gegevens voor causale analyses gebruikt kunnen worden. Op basis hiervan kan worden gestreefd naar een betere gezondheid van de Europese burgers.

2.4. Het Comité heeft geen bezwaren tegen de politieke doelstellingen die in het verslag worden genoemd. Het is echter belangrijk dat regio's, grote steden, enz. toegang krijgen tot materiaal dat zodanig is uitgesplitst dat het ook voor lagere overheden bruikbaar is.

2.5. Het Comité is van mening dat dit programma gebruikt kan worden om in de toekomst in alle lid-staten minimumnormen op gezondheidsgebied in te voeren.

2.6. De technische aspecten hebben betrekking op het verzamelen en verspreiden van de gegevens. Er worden voorbeelden van gezondheidsindicatoren gegeven en de bedoeling is, in samenwerking met de WHO, opleidingen voor volksgezondheid en andere deskundigen zo spoedig mogelijk een stelsel communautaire indicatoren vast te stellen. Het Comité vindt dat de Commissie moet overwegen om ook de deskundigheid van regionale en lokale instellingen op dit vlak, zoals milieu-instanties, bij de werkzaamheden te betrekken. Ten slotte moet aandacht aan de semantiek worden geschonken. Gezondheidsaspecten hebben betrekking op de individuele burger die niet ziek, gehandicapt, enz. is. Alle gegevens over de individuele burgers te samen leveren een beeld op van de volksgezondheid. Wanneer een zieke wordt verzorgd, behandeld, enz. is de term medische zorg gepast. Medische zorg en gezondheidszorg zijn echter geen synoniemen en moeten in het intellectuele proces van elkaar worden onderscheiden.

3. Specifieke opmerkingen over de mededeling

3.1. Paragrafen 1-3

Het Comité is het met de algemene beginselen eens, maar onderstreept (m.b.t. par. 2) dat ook uitstekende resultaten van lokale en regionale overheden als voorbeeld kunnen dienen. Het benadrukt dat de gezondheidsindicatoren ook voor lokale en regionale overheden een meerwaarde moeten betekenen.

3.2. Paragraaf 5

De term "subsidiariteitsbeginsel" moet zo ruim mogelijk worden opgevat; lokale en regionale overheden dienen op het vlak van de volksgezondheid de taken te krijgen die hun toekomen.

3.3. Paragraaf 9

Het Comité stelt met belangstelling vast dat het systeem bedoeld is "ter ondersteuning van de bepaling en evaluatie van het gezondheidsbeleid in de Gemeenschap en de lid-staten". Het Comité acht het van belang dat het systeem dynamisch is en bij dagelijkse activiteiten wordt gebruikt. Het systeem mag geen eigen, geïsoleerd bestaan leiden.

3.4. Paragraaf 15

Ook het Comité is van mening dat samenwerking met de WHO noodzakelijk is. Wel wijst het erop dat een aantal WHO-programma's, bijvoorbeeld "Healthy Cities" ("Gezonde Steden"), op samenwerking tussen lokale i.p.v. nationale overheden zijn gebaseerd. Deze zouden als voorbeeld voor het communautair systeem kunnen dienen.

3.5. Paragraaf 26

De Commissie heeft het over "medische praktijken". Dit is niet in overeenstemming met het beginsel dat medische zorg een zaak van elke lid-staat is. De term "medische praktijken" is wel aanvaardbaar indien deze wordt gedefinieerd als "betrokkenheid van de medische-zorgsector en medische kennis op het gebied van de volksgezondheid".

3.6. Paragraaf 30

Deze paragraaf gaat over factoren die de volksgezondheid beïnvloeden, zoals opleiding, natuurlijke omgeving, werkgelegenheid en sociaal beleid. Hiermee wordt een van de belangrijkste redenen gegeven waarom de Unie een algemeen belang in aangelegenheden op het vlak van de volksgezondheid heeft. De verantwoordelijkheid over een groot aantal praktische activiteiten ter zake blijft echter in handen van de lokale en/of regionale overheden en eens te meer moet in dit verband op het subsidiariteitsbeginsel worden gewezen.

3.7. Paragraaf 40

Het Comité stelt met tevredenheid vast dat de Commissie erkent dat de individuele burger en zijn/haar integriteit beschermd moeten worden, en onderstreept dat dit een belangrijk onderdeel van het programma vormt.

3.8. Paragraaf 43

Het Comité vindt dat de volgende doelstelling moet worden toegevoegd:

"- het analyseren van causale verbanden op het gebied van de volksgezondheid, in het bijzonder wanneer voor conclusies gebruik moet worden gemaakt van geaggregeerde gegevens van een groot aantal lid-staten."

3.9. Paragraaf 46

De lijst indicatoren die in bijlage A als voorbeeld wordt gegeven, is belangrijk en verdient nadere bestudering. Het Comité stelt voor dat het ondersteunende comité, waarnaar in artikel 5 van het voorgestelde actieprogramma wordt verwezen, deze lijst samen met technische deskundigen uit de gezondheidszorg onderzoekt. Het Comité acht het in dit verband van essentieel belang dat onderscheid wordt gemaakt tussen kern- en achtergrondfactoren.

3.10. Paragrafen 62-63

Het Comité is van mening dat het systeem weliswaar aangepast moet kunnen worden maar tegelijkertijd ook consistent moet zijn om veranderingen op lange termijn te kunnen meten. De discussie over harmonisatie zou dus begrensd kunnen worden.

3.11. Paragraaf 74

Het Comité onderschrijft dat het meten van de gezondheidstoestand nog maar een eerste stap op weg naar verbetering van het volksgezondheidsbeleid is. De Unie en haar leden, waaronder de betrokken lokale en regionale overheden, moeten de maatregelen gebruiken als uitgangspunt voor permanente beraadslaging en verbetering.

3.12. Paragraaf 77

Het Comité merkt op dat hier voor het eerst in de tekst melding wordt gemaakt van regio's en bevolkingsgroepen. Het had graag gezien dat dit eerder was gebeurd.

3.13. Paragraaf 90

Het Comité is het ermee eens dat er jaarlijks een verslag wordt uitgebracht. Het wijst er evenwel op dat geslaagde initiatieven ook in diverse lokale, regionale en nationale verslagen gevonden kunnen worden en dat deze als inspiratie voor de jaarverslagen van de Commissie kunnen dienen.

3.14. Paragraaf 97

De opzet van de evaluatie is aanvaardbaar, maar het Comité wenst deel uit te maken van een evaluatiegroep of door een dergelijke groep geraadpleegd te worden.

3.15. Bijlage A

Het Comité wijst op de volgende gebieden die deel zouden moeten uitmaken van de in bijlage A opgenomen gezondheidsindicatoren:

- astma/allergie;

- levensmiddelenhygiëne (toezicht op restaurants en op keukens van instellingen);

- overmatig gebruik van antibiotica, als geneesmiddel en bij de produktie van vlees.

4. Specifieke opmerkingen over het voorstel

4.1. Artikel 2, lid 1

Het Comité dringt erop aan dat niet alleen met lid-staten, maar ook met vertegenwoordigers van lokale en regionale overheden wordt samengewerkt. Deze dienen tijdig ingelicht en bij de werkzaamheden betrokken te worden.

4.2. Artikel 2, lid 2

Het Comité stelt voor dat in dit punt melding wordt gemaakt van organisaties als de WHO, OESO en Eurostat.

4.3. Artikel 3

Gezien de noodzaak van samenwerking met andere instanties, de lokale en regionale overheden, enz. vreest het Comité dat de begrote middelen - 13,8 miljoen ecu - ontoereikend zullen zijn.

4.4. Artikel 5, lid 1

Het genoemde comité zal een groot aantal leden tellen. Het CvdR stelt voor dat elke lid-staat door slechts één persoon wordt vertegenwoordigd (nationaal niveau) en dat ook vertegenwoordigers van regionale instanties zoals het Comité van de Regio's en de Nomesko (het Noords comité voor medische statistiek) worden toegelaten.

4.5. Artikel 6, lid 2

Het Comité beklemtoont dat het van belang is, de geassocieerde landen bij het programma te betrekken.

5. Conclusies

Het Comité van de Regio's steunt het voorgestelde systeem voor gezondheidsmonitoring en onderstreept dat:

- gebruik moet worden gemaakt van bestaande nationale en internationale gegevens;

- de informatie en analyses zo snel mogelijk ter beschikking van de betrokken overheden gesteld moeten worden;

- de lokale en regionale overheden bij het systeem betrokken moeten worden;

- het meten van de gezondheidstoestand slechts dient als basis en achtergrond voor verbetering van het volksgezondheidsbeleid;

- het systeem een eerste stap is op weg naar een krachtiger optreden van de Unie op het vlak van de volksgezondheid, zij het binnen het kader van het huidige artikel 129 van het EG-Verdrag.

Brussel, 18 januari 1996.

De voorzitter van het Comité van de Regio's

J. BLANC