NL Publicatieblad van de Europese Unie C 198/30

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE

tot wijziging van de mededelingen van de Commissie betreffende EU-richtsnoeren voor de toepassing van de staatssteunregels in het kader van de snelle uitrol van breedbandnetwerken, betreffende richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2014-2020, betreffende staatssteun voor films en andere audiovisuele werken, betreffende richtsnoeren inzake staatssteun ter bevordering van risicofinancieringsinvesteringen en betreffende richtsnoeren voor staatssteun aan luchthavens en luchtvaartmaatschappijen

(2014/C 198/02)

I. INLEIDING

Een van de hoofddoelstellingen van de moderniseringsexercitie van het EU-staatssteunbeleid (SAM) (1) is het om de Commissie in staat te stellen zich te concentreren op de meest verstorende zaken en tegelijk de lidstaten meer flexibiliteit te bieden om minder verstorende steun uit te werken. In dat verband maakt de nieuwe algemene groepsvrijstellingsverordening (2), die een ruimer toepassingsgebied heeft, het voor lidstaten mogelijk om steun te verlenen op basis van vooraf vastgestelde criteria zonder dat zij deze bij de Commissie hoeven aan te melden. Hiermee wordt tijd bespaard, wordt de regeldruk verminderd en worden modellen van steun bevorderd die goed zijn vormgegeven, gericht zijn op vastgesteld marktfalen en op doelstellingen van gemeenschappelijk belang, en die bovendien ook het minst verstorend zijn („goede steun”). Transparantie bij steunverlening is een van de pijlers van deze moderniseringsoperatie.

Transparantie helpt een verantwoordelijkheidsgevoel te creëren en daardoor kunnen burgers ook beter geïnformeerd zijn over het overheidsbeleid. Wanneer burgers beter geïnformeerd zijn, zorgt dit mede voor een betere dialoog tussen burger en bestuur, en levert dit betere beleidsbeslissingen op. De afgelopen decennia hebben het maatschappelijke middenveld en overheden overal ter wereld grote vooruitgang geboekt om tot meer transparantie te komen op zowel het lokale als het landelijke niveau. Toch is er behoefte aan grotere en betekenisvollere participatie en verantwoordingsplicht, met name wanneer het gaat over de vraag hoe publieke middelen worden ingezet.

Op staatssteungebied is transparantie van nog groter belang. Transparantie helpt ervoor te zorgen dat de regels worden nageleefd, vermindert onzekerheden en stelt bedrijven in staat om na te gaan of steun voor concurrenten wel rechtmatig is. Zij draagt ook bij tot een gelijk speelveld tussen lidstaten en tussen bedrijven op de interne markt, hetgeen van nog groter belang is in de huidige economische context. Transparantie komt de handhaving door nationale en regionale overheden ten goede door een sterkere bewustmaking van steunverlening op diverse niveaus - en zorgt zo voor betere controle en follow-up op landelijk en op lokaal niveau. Ten slotte maakt betere transparantie het mogelijk om de verslagleggingsverplichtingen en de daarmee gepaard gaande regeldruk te verminderen.

In haar besluiten maakt de Commissie nu reeds de namen van begunstigden van aangemelde individuele steun en het steunbedrag bekend (3). Toch geldt er voor begunstigden van steun in het kader van aangemelde regelingen of regelingen die onder een groepsvrijstelling vallen (samen goed voor bijna 90 % van alle staatssteunuitgaven in de Unie (4)), geen verplichting tot informeren van het publiek. De enige uitzondering daarop zijn grote steunverleningen in het geval van regionale steun en O&O-steun (5).

Sommige lidstaten hebben recentelijk websites gecreëerd waarin informatie over steunverleningen wordt vrijgegeven (6) of zijn verplicht het publiek informatie te verschaffen, zoals informatie over alle soorten van overheidsuitgaven, of moeten toegang tot informatie over overheidsuitgaven verlenen wanneer burgers daarom verzoeken. lidstaten geven ook volledige informatie vrij over uitgaven in het kader van de Europese structuur- en investeringsfondsen (7) en de begunstigden daarvan. Voor steun verleend in het kader van Europese structuur- en investeringsfondsen, en om duplicering te vermijden bij het verzamelen van informatie, zouden de in deze mededeling bedoelde staatssteunwebsites de desbetreffende gegevens kunnen ophalen uit dezelfde systemen als die welke voor de verslaglegging in het kader van de structuurfondsen worden gebruikt.

Lidstaten verzamelen nu reeds gegevens over alle staatssteunuitgaven in het kader van de jaarlijkse verslaglegging op grond van Verordening (EG) nr. 794/2004 (8). Die gegevens (9) worden vervolgens doorgeleid naar de Commissie met het oog op publicatie in het jaarlijkse Scorebord Staatssteun (10) en op de Eurostat-website (11).

Om transparantie te verzekeren, moeten lidstaten, als voorwaarde om steun toe te kennen overeenkomstig de betrokken richtsnoeren, uitgebreide staatssteunwebsites, op nationaal of regionaal niveau, creëren om informatie bekend te maken over staatssteunmaatregelen en de begunstigden ervan. Volgens standaardpraktijken voor de publicatie van informatie (12) dient een standaardformaat te worden gebruikt waarmee de informatie gemakkelijk op het internet kan worden gepubliceerd, kan worden doorzocht en gedownloaded. Deze transparantievoorwaarde geldt in de regel voor alle staatssteun, met uitzondering van kleinere steunverleningen van minder dan 500 000 EUR.

Voorts wordt, met het oog op de fiscale geheimhoudingsplicht en de bescherming van bedrijfsgevoelige informatie, niet gevraagd om informatie vrij te geven over de heffingsgrondslag van ondernemingen of het precieze bedrag van hun belastingvoordeel. Omdat fiscale steun echter een selectieve afwijking is waarmee een voordeel aan ondernemingen wordt verleend - en dus staatssteun vormt - dient ook verantwoordingsplicht over het gebruik van overheidsmiddelen en het staatssteuntoezicht verzekerd te blijven. Daarom kan voor steun die wordt toegekend in het kader van fiscale regelingen of risicofinancieringsregelingen, informatie over steunbedragen in tranches worden meegedeeld.

Een overgangsperiode van twee jaar wordt ingesteld om lidstaten die niet over transparantiemechanismen beschikken, voldoende tijd te gunnen om dit soort mechanismen uit te werken. Met het oog daarop zullen bestaande informatiesystemen die reeds op nationaal, regionaal en lokaal niveau voor verslaglegging over staatssteun (SARI) (13) zijn uitgerold, verder worden uitgebouwd zodat lidstaten daarmee gegevens kunnen verzamelen en verwerken om die vervolgens op hun websites bekend te maken. Daarnaast kunnen lidstaten een beroep doen technische bijstand in het kader van Europese structuur- en investeringsfondsen op de voorwaarden van artikel 59 van Verordening (EU) nr. 1303/2013.

Dankzij meer transparantie kunnen verslagleggingsverplichtingen worden vereenvoudigd. Als een eerste stap stelt de Commissie voor om de meeste van de bestaande verslagleggingsverplichtingen te schrappen zoals die zijn beschreven in de staatssteunrichtsnoeren die werden herzien in het kader van het initiatief voor de modernisering van het EU-staatssteunbeleid. Zodra de lidstaten de websites hebben opgezet, zullen de in Verordening (EG) nr. 794/2004 beschreven verslagleggingsverplichtingen verder worden vereenvoudigd, terwijl toch de nodige garanties blijven bestaan dat transparantie een gelijkwaardig niveau van informatieverschaffing biedt. Een en ander betekent in de praktijk dat, indien lidstaten kiezen voor meer transparantie (bv. door het plafond voor steun waarvoor informatie moet worden bekendgemaakt, te verlagen), de resterende verslagleggingsverplichtingen overbodig zullen worden.

Bovendien zouden minder stelselmatige monitoringmaatregelen kunnen worden overwogen. In het kader van de modernisering van het EU-staatssteunbeleid, en als verdere garantie dat verstoringen van de mededinging en het handelsverkeer beperkt zijn, kan de Commissie eisen dat voor bepaalde regelingen een evaluatie plaatsvindt. Deze voorwaarde kan met name gelden voor bepaalde steunregelingen met een groot budget in de zin van artikel 1, lid 2, onder a), van de nieuwe groepsvrijstellingsverordening. Die regelingen zullen op grond van die verordening zijn vrijgesteld voor een initiële periode van zes maanden, die de Commissie kan verlengen wanneer zij het door de lidstaat aan te melden evaluatieontwerp goedkeurt. Wanneer het evaluatieontwerp is aangemeld, zal de Commissie de verenigbaarheid van dit soort regelingen alleen op grond van het evaluatieontwerp beoordelen.

II. WIJZIGINGEN VAN DE MEDEDELINGEN

II.1. Verantwoording van de wijzigingen

Het transparantiebeginsel is reeds beschreven in de mededelingen van de Commissie betreffende de staatssteunregels in het kader van de snelle uitrol van breedbandnetwerken (14), regionale steunmaatregelen 2014-2020 (15), staatssteun voor films en andere audiovisuele werken (16), staatssteun ter bevordering van risicofinancieringsinvesteringen (17) en staatssteun aan luchthavens en luchtvaartmaatschappijen (18).

Na publieke consultaties over richtsnoeren (19) (20) en over de algemene groepsvrijstellingsverordening (21) dient het transparantievereiste met deze mededeling te worden aangepast, om de transparantiebepalingen in de verschillende herziene staatssteunrichtsnoeren onderling af te stemmen, evenredigheid te verzekeren, te beletten dat informatie die geen betrekking heeft op staatssteun, wordt vrijgegeven, en om lidstaten een overgangsfase te bieden voor de toepassing van deze regeling.

Daarnaast kan, mede als gevolg van de introductie van transparantie, ook het vereiste uit de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2014-2020 om de Commissie informatie te doen toekomen over iedere individuele steunverlening van meer dan 3 miljoen EUR, worden vereenvoudigd door middel van deze mededeling.

Het beginsel van de evaluatie is reeds uiteengezet in de mededelingen van de Commissie betreffende de staatssteunregels in het kader van de snelle uitrol van breedbandnetwerken, regionale steunmaatregelen 2014-2020, staatssteun ter bevordering van risicofinancieringsinvesteringen en staatssteun aan luchthavens en luchtvaartmaatschappijen.

Wanneer de nieuwe algemene groepsvrijstellingsverordening is vastgesteld, dient de bepaling inzake evaluaties door middel van deze mededeling te worden aangepast zodat daarin nader is bepaald dat in het geval van een steunregeling die alleen wegens haar grote budget van het toepassingsgebied van die verordening is uitgesloten (zoals bepaald in artikel 1, lid 2, onder a), van diezelfde verordening) en die voldoet aan de overige in die verordening vastgestelde vrijstellingsvoorwaarden, de Commissie die regeling uitsluitend op basis van het door de lidstaat aangemelde evaluatieontwerp op haar verenigbaarheid zal beoordelen. Een en ander zou niet gelden voor aanpassingen van dit soort regelingen, als bedoeld in artikel 1, lid 2, onder b), van diezelfde verordening, omdat die aanpassingen rekening moeten houden met de uitkomsten van de evaluatie.

II.2. Wijzigingen

a) EU-richtsnoeren voor de toepassing van de staatssteunregels in het kader van de snelle uitrol van breedbandnetwerken, richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2014-2020, mededeling van de Commissie betreffende staatssteun voor films en andere audiovisuele werken, en richtsnoeren voor staatssteun aan luchthavens en luchtvaartmaatschappijen

Met deze mededeling worden de volgende alinea’s:

— de eerste twee zinnen van punt 78, onder j) op bladzijde 20 van de EU-richtsnoeren voor de toepassing van de staatssteunregels in het kader van de snelle uitrol van breedbandnetwerken;

— punt 141 op bladzijde 24 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2014-2020;

— punt 52.7 op bladzijde 10 van de mededeling van de Commissie betreffende staatssteun voor films en andere audiovisuele werken;

— de punten 162 en 163 op bladzijde 28 van de richtsnoeren voor staatssteun aan luchthavens en luchtvaartmaatschappijen;

vervangen door:

„De lidstaten moeten zorgen voor de bekendmaking van de volgende informatie op een uitgebreide staatssteunwebsite, op nationaal of regionaal niveau:

— de volledige tekst van de goedgekeurde steunregeling of de subsidiebeschikking voor individuele steun en de uitvoeringsbepalingen ervan, of een link daarnaar;

— de identiteit van de steunverlenende autoriteit of autoriteiten;

— de identiteit van de individuele begunstigden, de vorm en het bedrag van de steun voor elke begunstigde, de datum waarop de steun is toegekend, het soort onderneming (kmo of grote onderneming), de regio waar de begunstigde onderneming is gevestigd (op NUTS 2-niveau), en de voornaamste economische sector waarin de begunstigde actief is (op NACE-groepsniveau) (22).

Van dat vereiste kan ontheffing worden verleend ten aanzien van individuele steunverleningen van minder dan 500 000 EUR. Voor regelingen in de vorm van belastingvoordelen kan de informatie over individuele steunbedragen (23) worden meegedeeld in de volgende tranches (in miljoen EUR): [0,5-1]; [1-2]; [2-5]; [5-10]; [10-30]; [30 en meer].

Dit soort informatie moet worden bekendgemaakt nadat de subsidiebeschikking is gegeven, moet ten minste tien jaar worden bewaard en moet zonder beperkingen beschikbaar zijn voor het brede publiek (24). Lidstaten zullen de bovengenoemde informatie pas vanaf 1 juli 2016 moeten bekendmaken (25).”.

Punt 193 op bladzijde 33 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2014-2020 wordt geschrapt. Bijlage VI op bladzijde 45 wordt geschrapt.

b) Richtsnoeren inzake staatssteun ter bevordering van risicofinancieringsinvesteringen

Op bladzijde 32 van de richtsnoeren inzake staatssteun ter bevordering van risicofinancieringsinvesteringen (26)

wordt in punt 166, onder v),

„Van deze verplichting kan ontheffing worden verleend voor kmo’s die geen commerciële verkoop op een markt hebben verricht en voor investeringen van minder dan 200 000 EUR in een uiteindelijke begunstigde onderneming;”

vervangen door: „Van deze verplichting kan ontheffing worden verleend voor kmo’s die geen commerciële verkoop op een markt hebben verricht en voor investeringen van minder dan 500 000 EUR in een uiteindelijke begunstigde onderneming;”;

wordt in punt 166, onder vi),

„[…] en het bedrag van het ontvangen belastingvoordeel wanneer dit meer dan 200 000 EUR bedraagt. Dit bedrag kan worden meegedeeld per tranche van 2 miljoen EUR.”

vervangen door: „ […] en het bedrag van het ontvangen belastingvoordeel wanneer dit meer dan 500 000 EUR bedraagt. Dit bedrag kan worden meegedeeld in de volgende tranches (in miljoen EUR): [0,5-1]; [1-2]; [2-5]; [5-10]; [10-30]; [30 en meer].”,

en aan het einde van punt 166 wordt de volgende tekst toegevoegd:

„Lidstaten zullen de bovengenoemde informatie pas vanaf 1 juli 2016 moeten verschaffen (27).”.

c) EU-richtsnoeren voor de toepassing van de staatssteunregels in het kader van de snelle uitrol van breedbandnetwerken, richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2014-2020, richtsnoeren voor staatssteun aan luchthavens en luchtvaartmaatschappijen en richtsnoeren inzake staatssteun ter bevordering van risicofinancieringsinvesteringen

— Aan het eind van punt 53 op bladzijde 12 van de EU-richtsnoeren voor de toepassing van de staatssteunregels in het kader van de snelle uitrol van breedbandnetwerken;

— in punt 144 op bladzijde 25 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2014-2020;

— aan het eind van punt 167 op bladzijde 29 van de richtsnoeren voor staatssteun aan luchthavens en luchtvaartmaatschappijen;

— aan het eind van punt 172 op bladzijde 32 van de richtsnoeren inzake staatssteun ter bevordering van risicofinancieringsinvesteringen;

wordt het volgende ingevoegd:

„In het geval van steunregelingen die alleen wegens hun grote budget zijn uitgesloten van het toepassingsgebied van een groepsvrijstellingsverordening, zal de Commissie de verenigbaarheid daarvan uitsluitend op basis van het evaluatieontwerp beoordelen.”.

(1) Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s „De modernisering van het EU-staatssteunbeleid”, COM(2012) 209 final van 8.5.2012.

(2) Verordening (EU) nr. 651/2014 van de Commissie van 17 juni 2014 waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag met de interne markt verenigbaar worden verklaard (PB L 187 van 26.6.2014, blz. 1).

(3) Mededeling van de Commissie over geheimhouding bij beschikkingen inzake staatssteun (PB C 297 van 9.12.2003, blz. 6).

(4) Zie http://ec.europa.eu/competition/state_aid/scoreboard/index_en.html

(5) Zie http://ec.europa.eu/competition/state_aid/register/

(6) Zie bv. in Estland http://www.fin.ee/riigiabi of in de Tsjechische Republiek (voor O&O) http://www.isvav.cz/index.jsp

(7) Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

(8) Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie van 21 april 2004 tot uitvoering van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag (PB L 140 van 30.4.2004, blz. 1).

(9) Deze gegevens worden in geaggregeerde vorm meegedeeld voor regelingen en, in het geval van individuele steun, per individuele begunstigde.

(10) Zie http://ec.europa.eu/competition/state_aid/scoreboard/index_en.html

(11) Zie bv. http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm_comp/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=comp_bex_sa_01

(12) Zie bv. Richtlĳn 2003/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 november 2003 inzake het hergebruik van overheidsinformatie (PB L 345 van 31.12.2003, blz. 90) en Richtlijn 2013/37/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 tot wijziging van Richtlijn 2003/98/EG inzake het hergebruik van overheidsinformatie (PB L 175 van 27.6.2013, blz. 1).

(13) SARI = State Aid Reporting Interactive.

(14) Mededeling van de Commissie „EU-richtsnoeren voor de toepassing van de staatssteunregels in het kader van de snelle uitrol van breedbandnetwerken” (PB C 25 van 26.1.2013, blz. 1).

(15) Mededeling van de Commissie „Richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen 2014-2020” (PB C 209 van 23.7.2013, blz. 1).

(16) Mededeling van de Commissie betreffende staatssteun voor films en andere audiovisuele werken (PB C 332 van 15.11.2013, blz. 1).

(17) Mededeling van de Commissie „Richtsnoeren inzake staatssteun ter bevordering van risicofinancieringsinvesteringen” (PB C 19 van 22.1.2014, blz. 4).

(18) Mededeling van de Commissie „Richtsnoeren voor staatssteun aan luchthavens en luchtvaartmaatschappijen” (PB C 99 van 4.4.2014, blz. 3).

(19) http://ec.europa.eu/competition/consultations/2013_state_aid_rdi/index_en.html

(20) http://ec.europa.eu/competition/consultations/2013_state_aid_environment/index_nl.html

(21) http://ec.europa.eu/competition/consultations/2013_consolidated_gber/index_en.html

(26) PB C 19 van 22.1.2014, blz. 4.