**ir * ir 
*• ir 
ir ir *£* COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 31.05.1995 
COM(95) 333 def 
GROENBOEK 
BETREFFENDE DE WIJZE VAN INVOERING 
VAN ÉÉN MUNTEENHEID 
(door de Commissie ingediend) 

Woord vooraf 
Europa zal één munteenheid hebben 
Tegen het einde van deze eeuw zal de Europese Unie over één enkele munteenheid 
beschikken. Deze zal sterk en stabiel zijn. Die wens hebben de Europese volkeren en hun 
leiders tot uiting gebracht door het Verdrag betreffende de Europese Unie eerst te 
ondertekenen en vervolgens te ratificeren. 
Deze omschakeling is een complexe en politiek delicate operatie, die met de grootst 
mogelijke voorzichtigheid en een uitgebreide voorbereiding moet worden aangepakt. 
Fase 2 van de Economische en Monetaire Unie is op 1 januari 1994 ingegaan. Het 
Verdrag voorziet dat in deze fase de voorbereidingen worden getroffen die nodig zijn 
voor het onherroepelijk vastklinken van de wisselkoersen, uiterlijk per januari 1999. 
Het Verdrag geeft evenwel geen details met betrekking tot de te volgen methode. Het 
bepaalt alleen dat de invoering van de ecu1 als enige munteenheid "spoedig" na het 
onherroepelijk vastklinken van de wisselkoersen moet geschieden. Het Groenboek beoogt 
een bijdrage te leveren aan het debat over de beste manier om dat doel te bereiken. 
Convergentiecriteria zijn van groot belang 
De noodzaak om de aandacht voor de betrokken technische aspecten te vergroten doet 
niets af aan het belang van economische convergentie. Deze vormt de kern van het 
Verdrag en is de onmisbare voorwaarde voor een sterke en stabiele eenheidsmunt, die 
minstens zo sterk is als de sterkste nationale munt. Het Verdrag vermeldt vier criteria om 
die convergentie te beoordelen ; een daarvan, betreffende de openbare financiën, houdt 
rekening zowel met begrotingstekorten als met de uitstaande overheidsschuld. 
Deze vier criteria zijn tegelijk belangrijke indicatoren voor een gezond economisch beleid 
en de objectieve grondslag voor politieke besluitvorming. Zij moeten strikt en onverkort 
in acht worden genomen, zowel vóór als na de overschakeling op één munteenheid. 
Het Verdrag stelt procedures vast om de criteria te doen naleven en sancties voor het 
geval ze niet worden nageleefd. Dit is de enige manier om de Monetaire Unie op een 
solide basis te kunnen opbouwen en het voortbestaan ervan te waarborgen. Het is tevens 
de enige manier om Europa het stabiele macro-economisch klimaat te bieden dat het nodig 
heeft om een snellere groei en een sterkere toename van de werkgelegenheid mogelijk te 
maken. 
De afgelopen twee jaar is ten aanzien van het voldoen aan de convergentie criteria gestaag 
vooruitgang geboekt,met name doordat de onderlinge verschillen in inflatie en rentevoeten 
Het woord "ecu" wordt in dit document gebruikt, zoals het in het Verdrag is neergeschreven. In 
verband met de acceptatie van één munt bij het publiek is het van belang dat de kwestie van de 
benaming van die munt geen hinderpaal wordt voor de technische voorbereidingen. Zo nodig 
moet hierover <p politiek niveau overleg plaatsvinden. 
1 
tussen de Lid-Staten kleiner zijn geworden. Over het algemeen zijn de vorderingen om tot 
convergentie te komen evenwel nog ontoereikend, met name op het gebied van de 
openbare financiën: de Lid-Staten moeten hun inspanningen op dit gebied opvoeren. 
Betrekkingen tussen de Monetaire Unie en niet-participerende Lid-Staten 
Niet alle Lid-Staten zullen tijdig aan de convergentiecriteria voldoen. Het Verdrag houdt 
er uitdrukkelijk rekening mee dat de Lid-Staten elk in hun eigen tempo naar de Monetaire 
Unie toe groeien. Binnen de Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën en 
de Algemene Raad van de Europese Centrale Bank zullen de Lid-Staten die niet tot de 
eerste groep behoren voortdurend worden aangemoedigd hun inspanningen voort te 
zetten om aan de gestelde voorwaarden te voldoen. 
Voorts geldt ten aanzien van twee Lid-Staten een "opt-out clausule" die het hen mogelijk 
maakt elk afzonderlijk te besluiten of zij bereid zijn deel te nemen aan de Monetaire Unie. 
Een uiterst delicate aangelegenheid, die zo spoedig mogelijk moet worden opgehelderd, is 
de toekomstige relatie tussen deelnemende en niet-deelnemende Lid-Staten. Er moet 
worden gezocht naar middelen om in de overgangsfase de geïntegreerde markt te 
beschermen. Er moet worden gezorgd voor stabiliteit in de verhouding tussen de valuta's 
van de beide groepen en er moet verder over worden nagedacht welk mechanisme na het 
ingaan van fase 3 noodzakelijk is. 
Hoe één gemeenschappelijke munt in te voeren? 
Het Groenboek wil geen antwoord geven op de vragen "wie" en "wanneer" in verband 
met de Monetaire Unie. Die vragen kunnen - en zullen te zijner tijd - door de Europese 
Raad worden beantwoord. Maar wanneer voor de staatshoofden en regeringsleiders het 
ogenblik komt om te beslissen over de overgang op één munt, moeten zij er zeker van zijn 
dat op de vraag "hoe" een volledig antwoord kan worden gegeven. 
De juiste antwoorden vinden was - en is - een permanent proces, dat verscheidene jaren 
geleden op gang is gekomen en dat met het zeer brede overleg van de laatste maanden in 
een stroomversnelling terecht is gekomen. Dit overleg zal nog enige tijd doorgaan met al 
degenen die rechtstreeks betrokken zijn bij de aspecten waarvoor nog een oplossing moet 
worden gevonden. Het Groenboek is een zeer belangrijke stap in dit proces, maar het is 
toch maar één stap. 
Bij het opstellen van het Groenboek heeft de Commissie getracht de valkuilen van zowel 
het overdrijven als het onderschatten van de problemen te vermijden. Het eerste zou een 
indruk van hulpeloosheid of van interne verdeeldheid hebben gegeven; het laatste zou 
daarentegen wellicht hebben geleid tot een routine-aanpak, waarbij de te volgen weg tot in 
het laatste detail zou zijn uitgestippeld, ook met betrekking tot aspecten waarvoor 
duidelijk nog meer reflectie vereist was. Veel details moeten - te gelegener tijd - nog 
worden uitgewerkt. De gegeven oplossingen moeten evenwichtig zijn en met name elke 
distorsie tussen banken, financiële centra en Lid-Staten uitsluiten. 
Aa 
Drie oogmerken van het Groenboek 
Het Groenboek wil vooruitgang aanmoedigen met betrekking tot: 
het verminderen van de onzekerheden die de totale kosten van de overschakeling 
in grote mate bepalen. Verschillende scenario's zijn denkbaar, ieder met zijn eigen 
voor- en nadelen. Zij moeten worden getoetst aan soms tegenstrijdige criteria: 
acceptatie door het publiek, doeltreffendheid, soepelheid, pragmatisme, 
overeenstemming met het Verdrag en geloofwaardigheid van het proces. Zonder 
een ideaal en definitief antwoord te willen geven, geeft het Groenboek toch een 
referentiescenario aan, te zamen met de nodige concrete gegevens betreffende het 
noodzakelijk juridisch kader; 
de bewustmaking van diegenen die het werk moeten uitvoeren. Het Groenboek 
geeft een overzicht van de nog op te lossen technische vraagstukken; 
het bevorderen, in elke fase van het proces, van de acceptatie en steun van het 
publiek, zonder welke de operatie niet kan slagen. Het Groenboek geeft een eerste 
beeld van het opstellen van voorlichtingsbeleid en wijst erop dat nog heel wat meer 
planning noodzakelijk is. Er is behoefte aan een gemeenschappelijke impuls, 
waarvan de gedecentraliseerde uitvoering aangepast dient te zijn aan de zeer 
uiteenlopende nationale omstandigheden. 
Een referentiescenario in drie fasen 
Hoe breed de opzet van het Groenboek ook moge zijn, het referentiescenario krijgt 
onvermijdelijk de meeste aandacht. Globaal bekeken deelt het de overgang op in drie 
fasen, die bepaald worden door : 
het besluit van de Raad in de samenstelling van de staatshoofden en 
regeringsleiders om de eenheidsmunt in te voeren; 
de daadwerkelijke start van de Economische en Monetaire Unie waarbij de 
wisselkoersen onherroepelijk worden vastgeklonken niet meer dan een jaar nadien. 
In deze fase voorziet het scenario in het ontstaan van een "kritische massa" van 
financiële activiteiten in de eenheidsmunt, in samenhang met een 
gemeenschappelijk monetair beleid en de emissie van nieuwe openbare schuld; dit 
zijn de twee signalen waar in de markt op gewacht wordt ; 
de voltooiing van de overgang met de invoering van bankbiljetten en muntstukken 
en met de overschakeling van de andere betalingssystemen, uiterlijk drie jaar 
daarna. 
De Commissie is van oordeel dat het "kritische massa"-scenario op dit ogenblik de meest 
evenwichtige benadering is om aan de uiteenlopende vereisten voor een geslaagde 
overgang, zoals hierboven bedoeld, te voldoen. 
At-I 
Een proces waarbij alle instellingen betrokken zijn 
Het Groenboek van de Commissie vormt een bijdrage aan de tenuitvoerlegging van het 
Verdrag, maar het is niet het eindpunt van het proces, dat het leven van alle Europeanen in 
de toekomst raakt. Alle instellingen zullen hun bijdrage moeten leveren, in 
overeenstemming met hun bevoegdheden. Samenwerking is noodzakelijk en moet 
constructief zijn. 
Zeer belangrijk is de rol van het Europees Monetair Instituut. Dit is met name 
verantwoordelijk voor het ontwerpen van de Europese bankbiljetten, het uitwerken van 
het toekomstige monetaire beleidsinstrumentarium en het voorbereiden van taken die 
onder de verantwoordelijkheid van het Europees Stelsel van Centrale Banken zullen 
vallen. 
De Raad van zijn kant heeft een essentiële leidinggevende rol. Hij moet het uiteindelijke 
besluit nemen over het pakket maatregelen dat nodig is voor een snelle invoering van de 
eenheidsmunt. 
Het Europees Parlement, de enige gekozen instelling van de Unie, dient ten volle bij het 
proces te worden betrokken. Het heeft een bijzonder belangrijke rol, die erin bestaat de 
eenheidsmunt dichter bij de burgers te brengen. 
De Lid-Staten hebben essentiële taken te vervullen op vele gebieden, met name 
betreffende voorlichting en aanpassing van de wetgeving. Tevens dienen zij ervoor te 
zorgen dat hun diensten, vooral hun belastingdiensten, de nodige technische 
voorbereidingen treffen. Dit is tijdrovend werk en er moet dan ook zo spoedig mogelijk 
mee worden begonnen. 
Conclusie 
In de ogen van de publieke opinie heeft het streven naar de EMU duidelijk aan 
geloofwaardigheid ingeboet ten gevolge van de recessie en de onrust op de valutamarkten 
in de voorbije drie jaar. Uit opiniepeilingen blijkt dat er over het geheel genomen nog een 
krappe meerderheid vóór een eenheidsmunt is, maar de situatie verschilt sterk van land tot 
land. 
De behoefte aan één sterke en stabiele gemeenschappelijke munt is echter groter dan ooit. 
De Commissie is daarvan volstrekt overtuigd en de recente gebeurtenissen hebben die 
overtuiging alleen maar versterkt. 
Het ogenblik is aangebroken om concrete actie te ondernemen om de in het Verdrag 
neergelegde doelstellingen ten uitvoer te leggen. Door de publikatie van het Groenboek 
levert de Commissie haar bijdrage en doet zij een oproep tot alle betrokkenen -
instellingen, regeringen en de particuliere sector - om in actie te komen. Hoe sneller de 
economieën van de Lid-Staten convergeren, des te sneller zullen de twijfels wegvallen. 
Hoe eerder banken en ondernemingen zich beginnen voor te bereiden, des te groter zullen 
de voordelen zijn die zij daaruit weten te behalen. Ter zake geldt hier precies hetzelfde als 
indertijd voor de interne markt. 
Tegelijkertijd, is het noodzakelijk aan de Europese burgers de werkelijke waarde van hun 
nieuwe munt uit te leggen en hen ervan te overtuigen dat die munt een factor van 
stabiliteit, groei en toekomstige welvaart is voor ons continent. Hiertoe is een goede 
voorlichting nodig die wordt gekenmerkt door eenvoud, continuiteit en transparantie. 
A tl 

INHOUD 
Inleiding 
Deel 1 Het overgangsscenario 
Hoofdstuk I Criteria die het scenario bepalen 
1. Haalbaarheid 
2. Naleving van het Verdrag en geloofwaardigheid van het proces 
3. Eenvoud, flexibiliteit en lage kosten 
4. Andere scenario's 
Hoofdstuk II Een referentiescenario voor de overgang op één munt 
1. FASE A: De aanvang van de Economische en Monetaire Unie (EMU) 
2. FASE B: Feitelijke start van de monetaire unie en het ontstaan van een 
kritische massa aan verrichtingen in ecu 
3. FASE C: Algehele overschakeling op één munt 
Deel 2 De rol van de verschillende partijen 
Hoofdstuk I Het bankwezen en de financiële wereld 
1. Het bankwezen 
2. Betalingssystemen 
3. De financiële markten 
Hoofdstuk II De overheid 
1. De leidende en stimulerende rol van de overheid 
2. Communautaire instellingen 
3. De nationale overheidsdiensten 
Hoofdstuk in Ondernemingen 
1. De vaststelling van een overgangsstrategie, een cruciale beslissing voor 
ondernemingen 
2. Gevolgen van de invoering van de ecu voor ondernemingen 
A 
Hoofdstuk IV Consumenten 
1. Het voorbereiden van de consumenten op de verandering 
2. De praktische gevolgen van de overgang voor consumenten 
3. Consumentenbescherming 
Deel 3 Het rechtskader voor de ecu 
1. De ecu en de nationale muntaanduidingen in Fase B 
2. Wettig betaalmiddel 
3. De continuïteit van overeenkomsten 
4. Afronding 
5. Juridische vraagstukken in verband met bankbiljetten 
Deel 4 Voorlichting 
Hoofdstuk I Twee hoofddoelstellingen: de bevolking overtuigen en 
technische voorbereidingen op gang brengen 
Hoofdstuk II Waarom voorlichting 
1. Onzekerheid en gebrek aan informatie 
2. Een weifelende publieke opinie 
Hoofdstuk III Taak van het voorlichtingsbeleid 
1. Van het Groenboek tot het begin van Fase A 
2. Vanaf Fase A 
3. Organisatie 
Hoofdstuk IV Follow-up van het Groenboek 
Samenvatting van het werkprogramma 
y 
INLEIDING 
1. Tegen het einde van deze eeuw zal de Europese Unie over één enkele sterke en 
stabiele munteenheid beschikken. Die wens hebben de Europese volkeren en hun leiders 
tot uiting gebracht door het Verdrag betreffende de Europese Unie eerst te ondertekenen 
en vervolgens te ratificeren. 
De totstandbrenging van de economische en monetaire unie is een van de 
hoofddoelstellingen van dit Verdrag, dat gericht is op een verdere bevordering van vrede 
en voorspoed, van meet af aan de fundamentele waarden die met de opbouw van Europa 
werden nagestreefd. 
Thans, nu de handel tussen de Lid-Staten 60% van de totale handelsactiviteit van die 
Staten vertegenwoordigt, is het ogenblik aangebroken om na de verwezenlijking van de 
gemeenschappelijke markt en de liberalisatie van het kapitaalverkeer een logische en 
fundamenteel nieuwe stap te zetten: de invoering van één enkele munteenheid. 
De afgelopen jaren is elke vooruitgang op weg naar een economische en monetaire unie in 
Europa afgeremd door factoren zoals de onaanvaardbare stijging van de werkloosheid, de 
moeilijkheden ten gevolge van de recessie en de overdreven of ongegronde 
schommelingen op de wissel- en kapitaalmarkten. Een deel van de publieke opinie is door 
twijfel bevangen. In economische en financiële kringen worden de wenselijkheid, de 
geloofwaardigheid en de haalbaarheid van één Europese munteenheid betwijfeld. 
De Unie zou deze moeilijkheden beter het hoofd hebben kunnen bieden indien de 
eenheidsmunt reeds had bestaan. Deze overtuiging wint terrein en versterkt nog de 
gehechtheid van de Lid-Staten aan het Verdrag betreffende de Europese Unie; nu is het 
zaak de publieke opinie in Europa nog te overtuigen. 
De eenheidsmunt kan niet zonder meer van boven af worden opgelegd. Europa is 
verknocht aan de beginselen van de democratie, en een historische stap van deze omvang 
moet dan ook gedragen zijn door de wensen van de burgers. De Europese instellingen 
moeten de openheid en transparantie waarborgen die verlangd mag worden bij een 
ontwikkeling die ons allen in ons dagelijks leven raakt. 
Dat is dan ook het doel van dit Groenboek van de Commissie: onder de Europeanen een 
gevoel van trots doen groeien ten aanzien van hun munt en hen aanmoedigen ten volle te 
participeren aan de verwezenlijking ervan. 
Daarbij komen drie reeksen vragen aan de orde: 
• Waarom één enkele munt? Wat is het voordeel ervan voor de Europeanen? Hoe 
moet het met de angst voor die nieuwe munt? 
• Wat is precies de bedoeling van het Verdrag met betrekking tot een economische 
en monetaire unie? 
• Waarom vandaag een Groenboek? Hoe kan het op een echt nuttige wijze worden 
gebruikt? Wat zijn de vragen en antwoorden die de burgers van de Unie, de 
bedrijven, ce banken en de regeringen, d.w.z. alle partners die betrokken zijn bij de 
overgang op één enkele munteenheid, bezig houden ? 
Ad-
Paragraaf I 
Eén munteenheid is een factor van stabiliteit en voorspoed 
2. In een economische context die wordt gekenmerkt door het verdwijnen van vaste 
wisselkoerssystemen en de mondialisering van de wereldeconomie vereist de steeds 
toenemende integratie van de Europese economieën meer samenwerking op monetair 
gebied. 
De totstandbrenging van het Europees Monetair Stelsel was een eerste stap in die richting. 
De onrust van de afgelopen jaren op de wisselmarkten heeft evenwel duidelijk gemaakt 
dat verdere stappen noodzakelijk zijn. 
Alleen één gemeenschappelijke Europese munt en de daarmee gepaard gaande stabiliteit 
zal de Europese burgers de vele praktische voordelen bieden die hieronder worden 
opgesomd: 
• een doeltreffender geïntegreerde markt, zodra er één munteenheid bestaat; 
• stimulering van groei en werkgelegenheid; 
• uitschakeling van de extra kosten die voortvloeien uit het bestaan van meerdere 
Europese valuta's; 
• een grotere internationale stabiliteit; 
• een grotere gezamenlijke monetaire soevereiniteit voor de Lid-Staten. 
Een noodzakelijke aanvulling op de geïntegreerde markt 
3. Wil de geïntegreerde markt vlot functioneren, dan mag het handels- of 
investeringsklimaat niet worden verstoord door wisselkoersaanpassingen en hun 
onvoorspelbare gevolgen voor de rentabiliteit. Zelfs een beperkte wisselkoersaanpassing 
kan in een contract tussen twee Europese ondernemingen het evenwicht tussen de partijen 
ingrijpend wijzigen en terzelfder tijd de relatieve welwaart van de burgers en de 
koopkracht van de consumenten aantasten. Alleen het bestaan van één 
gemeenschappelijke munteenheid in een zo groot mogelijk aantal Lid-Staten kan bedrijven 
en particulieren beschermen tegen dergelijke verstoringen. 
Voor het eerst zal de eenheidsmunt ook een echte vergelijking van de prijzen van 
goederen en diensten over de grenzen heen mogelijk maken. Dit zal zowel de consument 
als het bedrijfsleven ten goede komen, doordat de concurrentie scherper wordt en de 
handel binnen de geïntegreerde markt wordt gestimuleerd. 
Een stimulans voor groei en werkgelegenheid 
4. De eenheidsmunt zal de investeringen en de werkgelegenheid om twee redenen 
bevorderen: 
• omdat de eenheidsmunt gebaseerd is op een sterk economisch fundament, waarbij 
het overheidstekort onder controle en de stabiliteit van de prijzen gegarandeerd is. 
2 
Dit zal de handel bevorderen, de allocatie van middelen verbeteren, een hogere 
spaarquote aanmoedigen, de groei versterken en uiteindelijk meer 
werkgelegenheid en een hogere levensstandaard creëren; 
• omdat de Europese Centrale Bank zal beschikken over de middelen om haar 
hoofddoel te bereiken, nl. het garanderen van de monetaire en prijsstabiliteit in 
geheel Europa. Het welomlijnde karakter van deze opdracht, de onafhankelijke 
status van de ECB en haar sterke structuur zullen zorgen voor het vertrouwen van 
de markt, hetgeen op zijn beurt moet leiden tot een lage rentevoet, met name voor 
wat betreft de lange rente. Dit komt in het bijzonder het midden- en kleinbedrijf 
goed van pas. 
Een kostenverlagende factor 
5. Transactiekosten (de kosten van wissel verrichtingen of van de verzekering van het 
wisselkoersrisico) zullen binnen de monetaire unie geheel verdwijnen. Die transactiekosten 
zijn verre van verwaarloosbaar: zij worden geraamd op 0,3-0,4% van het bruto 
binnenlands produkt van de Unie, dwz. 20-25 miljard ecu. 
Eenieder heeft er mee te maken. Zo zal een persoon die bijvoorbeeld zijn land met 1000 
mark, frank of pond op zak verlaat en achtereenvolgens alle landen van de Unie bezoekt, 
waarbij hij bij elke grensoverschrijding zijn geld omwisselt in de valuta van het land dat hij 
betreedt, bij zijn terugkeer thuis minder dan 500 mark, frank of pond, of welke andere 
Europese valuta ook, over houden zonder ook maar één aankoop te hebben gedaan. 
Een bijdrage tot internationale stabiliteit 
6. De Europese Unie is 's werelds leidende handelsmacht. Haar valuta zal vanzelf een 
van de belangrijkste wissel- en reservevaluta's worden, op gelijke voet met de dollar of de 
yen. 
Europeanen zullen bij invoer uit derde landen in toenemende mate in hun eigen valuta 
kunnen betalen. Europese bedrijven zullen bij uitvoer van hun produkten in toenemende 
mate in hun eigen valuta kunnen factureren. Zo zullen zij de rentabiliteit van hun 
investeringsprogramma's op een solide basis kunnen berekenen en aldus de 
werkgelegenheid veilig kunnen stellen. 
Met een internationaal erkende valuta zal Europa ook beter in staat zijn om, samen met de 
Verenigde Staten en Japan, te streven naar een grotere stabiliteit in het internationaal 
monetair bestel. 
Een grotere gezamenlijke monetaire soevereiniteit 
7. Voor sommigen brengt de overgang op één munteenheid het verlies van nationale 
monetaire soevereiniteit met zich. Maar hoe groot is de monetaire autonomie op monetair 
gebied vandaag nog in Europa? Met een vrij verkeer van kapitalen tussen onderling 
verweven economieën is een autonoom monetair beleid niet langer een geloofwaardige 
beleidsoptie. De Lid-Staten zullen slechts een prerogatief verliezen waarvan zij in de 
praktijk toch al geen gebruik kunnen maken. Door collectief het monetair beleid van de 
EMU uit te stippelen zullen de deelnemende centrale banken een nieuwe vorm van 
gezamenlijke monetaire soevereiniteit uitoefenen - een gedeelde, maar reële 
verantwoordelijkheid voor één van de sterkste valuta's ter wereld. 
En de angst voor de nieuwe munteenheid? 
8. Eén enkele munteenheid betekent onherroepelijk vaste wisselkoersen. Sommigen 
zijn bang voor het feit dat het wisselkoersinstrument niet meer zal kunnen worden 
gebruikt wanneer hun land bepaalde moeilijkheden ondervindt. Dat instrument biedt 
echter slechts in bijzondere omstandigheden een - meestal tijdelijk - soelaas. In de meeste 
gevallen kunnen dergelijke moeilijkheden beter worden aangepakt of opgevangen met 
andere middelen, waarvoor de verantwoordelijkheid grotendeels bij de Lid-Staten blijft 
berusten, zoals het begrotingsbeleid of de werking van de arbeidsmarkt. Daarom legt het 
Verdrag de nadruk op de noodzaak van een hoge mate van convergentie en op het 
beginsel van een open markteconomie met vrije concurrentie. In geval van moeilijkheden 
die worden veroorzaakt door buitengewone omstandigheden die een Lid-Staat niet kan 
beheersen, voorziet het Verdrag evenwel in de mogelijkheid om onder bepaalde 
voorwaarden bij besluit van de Raad communautaire financiële bijstand te verlenen. 
Paragraaf 2 
Het Verdrag betreffende de Europese Unie biedt een solide en 
welomlijnde grondslag voor een economische en monetaire unie 
9. Het Verdrag : 
• beoogt de invoering van één gemeenschappelijke munteenheid als een van de 
stabielste valuta's ter wereld; 
• voorziet in de oprichting van sterke en evenwichtige economische en monetaire 
beleidsorganen; 
• stelt als doel dat de gemeenschappelijke munteenheid de best presterende valuta's 
moet evenaren; 
• stelt een nauwkeurig omschreven en realistisch tijdschema vast voor het bereiken 
van dit doel. 
De ecu zal een van de sterkste valuta's ter wereld zijn 
10. Wil de monetaire unie geloofwaardig en sterk zijn, dan mogen alleen landen die 
economisch goed beheerd worden er deel van uitmaken. Met het oog daarop hebben de 
Lid-Staten zich ertoe verbonden de prestaties van hun economieën op te trekken tot het 
niveau van de best presterende economieën. Dit is wat wordt verstaan onder het concept 
"convergentie". 
Om te beoordelen of de mate van convergentie toereikend is, stelt het Verdrag de regels 
van goed beheer vast die in acht moeten worden genomen. Dit zijn de 
convergentiecriteria, welke in feite niet meer zijn dan de beginselen van een gezond 
economisch beleid met betrekking tot inflatie, rentevoeten, wisselkoersstabiliteit en 
overheidstekorten. 
Wil de gemeenschappelijke munteenheid gezond zijn, dan moeten deze criteria strikt in 
acht worden genomen, niet alleen om de derde fase te kunnen ingaan maar ook om op 
duurzame wijze aan de monetaire unie te kuhnen participeren. Het Verdrag stelt 
procedures vast die kunnen leiden tot financiële sancties en laat toe dat de marktkrachten 
de Lid-Staten aanmoedigen die in gebreke blijven (zij krijgen geen extra steun). 
De instellingen van een economische en een monetaire unie 
11. De beginselen van een gezond beleid moeten ten aanzien van de EMU blijvend 
worden toegepast: de naleving van de criteria is niet slechts een soort van 
"toelatingsproef' om het lidmaatschap te verwerven, maar een permanent engagement van 
de Lid-Staten om een economisch beleid te voeren dat gericht is op duurzame groei, 
bevordering van de werkgelegenheid en handhaving van de koopkracht. 
De EMU is gebouwd op twee pijlers, een sterke nadruk op de coördinatie van het 
economisch beleid van de Lid-Staten (de Raad van ministers van Economische Zaken en 
Financiën) en een onafhankelijke monetaire instelling (ESCB). 
De Raad van ministers van Economische Zaken en Financiën is verantwoordelijk voor het 
uitstippelen van de globale richtsnoeren voor het economische beleid; hij beschikt over de 
nodige middelen om de deelnemende landen onder druk te zetten om hun verplichtingen 
op begrotingsgebied na te komen. Daarenboven is extra steun niet mogelijk. 
Het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB), waarvan de centrale banken van de 
Lid-Staten en de Europese Centrale Bank (ECB) deel uitmaken, is onafhankelijk: het heeft 
geen instructies te ontvangen, noch van de Lid-Staten, noch van de Europese instellingen. 
De ECB stelt vrijelijk het monetaire beleid van de Unie vast en heeft tot taak de 
prijsstabiliteit te garanderen. 
De invoering van één enkele munteenheid is een gemeenschappelijk doel 
12. De ene, gemeenschappelijke munteenheid dient uiteindelijk in de gehele 
geïntegreerde markt te gelden. Nieuwe leden van de Unie moeten eveneens voldoen aan 
de desbetreffende bepalingen van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Dit is reeds 
het geval voor Oostenrijk, Finland en Zweden. 
Niet alle Lid-Staten zullen een voldoende mate van economische convergentie bereikt 
hebben op het ogenblik waarop de EMU van start gaat. Het Verdrag maakt echter 
verschillende graden van integratie mogelijk. De landen die niet van meet af aan aan de 
criteria voldoen, zullen ten volle deelnemen aan alle procedures (multilateraal toezicht, 
buitensporige overheidstekorten) die bedoeld zijn om hun toekomstige participatie te 
vergemakkelijken. De presidenten van hun centrale banken zullen lid zijn van de algemene 
raad van de ECB. De Lid-Staten die een afwijking hebben verkregen, zullen hun 
economische en monetaire beleid binnen de bevoegde organen van de Unie behandelen als 
een aangelegenheid van gemeenschappelijk belang. Aan de besluitvorming met betrekking 
tot het eigenlijke beheer van de gemeenschappelijke munt nemen zij evenwel geen deel. 
Bij de ondertekening van het Verdrag hebben het Verenigd Koninkrijk en Denemarken 
zich het recht voorbehouden niet deel te nemen aan de monetaire unie, en Denemarken 
heeft sindsdien te kennen gegeven dat het niet zal toetreden. De overige ondertekenaars 
hebben met deze "opt-out" mogelijkheid ingestemd. Dit betekende dat de genoemde twee 
Lid-Staten het Verdrag konden ratificeren, en daarmee instemden met alle bepalingen 
ervan, inclusief Protocol nr. 10, krachtens hetwelk de Lid-Staten zich ertoe verbinden de 
overgang naar één munteenheid niet te beletten. 
Het Verdrag geeft een nauwkeurig en realistisch tijdschema aan 
13. De tweede fase van de economische en monetaire unie is ingegaan op 1 januari 
1994. Sinds die datum beschikt de Ecofin-Raad over nieuwe instrumenten om de 
convergentie te bevorderen: 
• elk voorjaar bekrachtigt hij de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, 
die de gemeenschappelijke doelstellingen op het gebied van inflatie, openbare 
financiën, wisselkoersstabiliteit en werkgelegenheid vaststellen; 
• hij bespreekt het economische beleid van de Lid-Staten aan de hand van de 
nationale convergentieprogramma's (waarin elk land een meerjarenstrategie 
vastlegt om zo spoedig mogelijk aan de criteria te voldoen) en het verslag van de 
Commissie over de convergentie; 
• hij besluit welke landen een buitensporig overheidstekort hebben en richt tot elk 
van die landen aanbevelingen betreffende de maatregelen die nodig zijn om de 
situatie te verhelpen. Indien aan die aanbevelingen geen gevolg wordt gegeven, 
kan hij besluiten ze openbaar te maken, een maatregel die politiek én voor de 
markt aanzienlijke gevolgen kan hebben. 
In 1994 werd voorts het Europees Monetair Instituut opgericht. Als voorloper van de 
Europese Centrale Bank heeft het EMI tot taak de samenwerking tussen de centrale 
banken en de coördinatie van het monetair beleid van de Lid-Staten te versterken. Het 
moet de nodige voorbereidingen treffen voor de oprichting van het ESCB, voor het 
voeren van één monetair beleid, en voor de invoering van één munteenheid in de derde 
fase van de EMU, met inbegrip van de technische voorbereiding van bankbiljetten. Op al 
deze gebieden is reeds aanzienlijke vooruitgang geboekt. 
Op de bijeenkomst die einde 1996 moet plaatsvinden, zal de Raad in de samenstelling van 
de staatshoofden en regeringsleiders besluiten of een meerderheid van de Lid-Staten al 
dan niet voldoet aan de voorwaarden om met de monetaire unie van start te gaan. Dit 
besluit moet worden genomen met gekwalificeerde meerderheid van stemmen. Indien het 
besluit positief is en indien de Raad zulks wenselijk acht, stelt hij de datum voor het 
ingaan van de derde fase vast. 
De derde fase gaat in ieder geval niet later dan 1 januari 1999 in. Voor de landen die aan 
de criteria voldoen, ongeacht hun aantal, zal de overgang op één munteenheid op die 
datum automatisch plaatsvinden . 
Op dat ogenblik zal de monetaire unie een realiteit zijn: de wisselkoersen tussen de 
nationale valuta's onderling en tussen die valuta's en de ecu zullen onherroepelijk worden 
vastgelegd. De Europese Centrale Bank wordt operationeel en voert het 
gemeenschappelijke monetaire beleid; de ecu wordt een volwaardige munteenheid; op de 
valutamarkten zal de waarde van de ecu ten opzichte van derde valuta's, bij voorbeeld de 
dollar en de yen, worden vastgesteld. Dat is het doel dat de Lid-Staten zich hebben 
gesteld, en dat democratisch is bekrachtigd. Dat is de idee die aan het Verdrag betreffende 
de Europese Unie ten grondslag ligt. 
Maar waarom is er onder die omstandigheden behoefte aan een Groenboek? 
Paragraaf 3 
Het Groenboek zal een aantal onzekerheden wegnemen 
14. Over minder dan vier jaar zal de EMU een feit zijn.Het is tijd om de laatste fase 
van het voorbereidende werk aan te vatten en samen met alle betrokken partijen te 
bepalen hoe de invoering van één gemeenschappelijke munteenheid moet worden 
voorbereid. De vraag is niet "wie" eraan zal deelnemen of "wanneer", maar "hoe" dit zal 
gebeuren. 
Wat daarbij nodig is, is aanmoediging, geen voorschriften. 
Het Groenboek kiest voor een open en interactieve benadering 
15. De keuze van groen als kleur is een eerste symbool voor deze benadering. Het 
Groenboek beoogt een overzicht te geven van de vragen die de invoering van één 
gemeenschappelijke munteenheid doet rijzen. Het tracht niet noodzakelijk op elk van die 
vragen een definitief en gedetailleerd antwoord te geven. De Commissie zou liever zien 
dat dit document als informatiebron en discussietekst wordt gebruikt door al degenen die 
betrokken zijn bij de invoering van de eenheidsmunt (Lid-Staten, Europees Parlement, 
EMI, centrale banken, banken, bedrijven, consumenten enz.). 
7 
In de voorbije weken heeft de Commissie dank zij intensief overleg een duidelijker beeld 
gekregen van de verwachtingen en problemen. Dit interactieve proces moet worden 
voortgezet en geïntensiveerd. 
Om een inzicht te krijgen in de problemen waartegen dit proces moet opboksen, heeft de 
Commissie een onafhankelijke groep van deskundigen opgericht, onder voorzitterschap 
van de heer Cees Maas, die een groot aantal hoorzittingen heeft gehouden met de 
betrokken beroepskringen. De conclusies waartoe deze groep tot dusver is gekomen, 
worden tegelijk met dit Groenboek gepubliceerd. Aan de hand ervan kan de technische 
haalbaarheid van de overschakeling op één munteenheid beter worden ingeschat. 
Het Groenboek is dus enerzijds een inventaris van de vragen die de invoering van één 
gemeenschappelijke munt oproept, en anderzijds een uiteenzetting van de opvattingen van 
de Commissie over sommige van deze kwesties en een aanwijzing van de gebieden die 
nog meer overleg vereisen. Wanneer de Commissie haar eigen standpunt geeft, doet zij dit 
in het belang van een vlot verloop van het gehele proces. De Commissie blijft onverkort 
achter de door haar tot uitdrukking gebrachte voorkeuren staan, maar zij staat nog steeds 
open voor verdere discussie en overleg om tot de best mogelijke oplossing te komen. 
Het Groenboek heeft een drieledig doel 
16. Ten eerste wil het zoveel mogelijk de onzekerheden wegnemen die rond de 
overschakeling op één munteenheid nog bestaan. Onzekerheid is de belangrijkste factor 
die de kosten en risico's negatief beïnvloedt: de diverse onzekerheden moeten met 
bekwame spoed worden weggenomen, zodat de banksector, de regeringen en het 
bedrijfsleven zich kunnen voorbereiden om de nodige investeringen te doen. 
Op politiek niveau dient de bespreking van de conclusies van het Groenboek door de 
Europese Raad van Cannes voor de Lid-Staten een gelegenheid te zijn om opnieuw te 
bevestigen dat zij het in het Verdrag vastgelegde tijdschema willen aanhouden en om 
afspraken te maken over de nodige voorbereidingen om zich ook werkelijk aan dat 
tijdschema te houden. 
De gebruikers hebben een referentiescenario en rechtszekerheid nodig om te beginnen met 
de noodzakelijke voorbereidingen. Dit komt respectievelijk in het eerste en het derde deel 
van het Groenboek aan de orde, waarbij in samenwerking met alle betrokkenen wordt 
gezocht naar de meest geschikte aanpak. 
17. Ten tweede wil het Groenboek aantonen dat de overgang op één munteenheid 
technisch haalbaar is. Het Groenboek beoogt vast te stellen wat de kernvraagstukken zijn 
die door de invoering van de eenheidsmunt aan de orde worden gesteld, zodat ze openlijk 
kunnen worden besproken en wellicht beter worden begrepen. In die zin komt het 
tegemoet aan de vaak geuite bezorgdheid van personen in de particuliere sector die er bij 
de Commissie op hebben aangedrongen dat zij alles in het werk zou stellen om te 
verduidelijken hoe de invoering van één gemeenschappelijke munt in de praktijk zal 
verlopen. 
18. Ten derde beschrijft het Groenboek mogelijke benaderingen, om zo de acceptatie 
bij het publiek van de overschakeling op één munt aan te moedigen. Het vierde deel heeft 
betrekking op de voorlichtingscampagne die noodzakelijk is om de Europese burgers te 
overtuigen van de voordelen van de eenheidsmunt en iedereen voor te bereiden op de 
praktische maatregelen die de invoering van de ecu vereist. Indien de voorgestelde 
technische maatregelen tijdig worden genomen, moet de overschakeling ordelijk en vlot 
verlopen. Een goede voorbereiding zal ertoe bijdragen de twijfels te doen afnemen, in het 
bijzonder in die landen waar de huidige sterkte van de nationale munt het moeilijker maakt 
de overschakeling te aanvaarden. De steun van alle burgers is van wezenlijk belang voor 
het welslagen van de monetaire unie. 
Deze doelstellingen zijn bepalend voor de structuur van het Groenboek: 
Deel 1 : het overgangsscenario 
Deel 2: de rol van de verschillende groepen gebruikers 
Deel 3 : het juridische kader voor de gemeenschappelijke munteenheid 
Deel 4: voorlichting. 
Deel 1 - Het overgangsscenario 
10 
Hoofdstuk I 
Criteria die het scenario bepalen 
19. In het Verdrag wordt gesproken over de "snelle" invoering van de ecu als enige 
munteenheid vanaf het begin van de Monetaire Unie, dat wil zeggen wanneer de 
omrekeningskoersen onherroepelijk zijn vastgesteld en de ecu een volwaardige 
munteenheid wordt. 
Met dit voor ogen heeft de Commissie een referentiescenario opgesteld op basis van drie 
criteria die volgens haar de keuze van het scenario bepalen. Dit zijn de haalbaarheid; de 
verenigbaarheid met het rechtskader en de geloofwaardigheid van het proces; eenvoud, 
flexibiliteit en lage kosten. 
Paragraaf l 
Haalbaarheid 
20. In veel opzichten zou de meest bevredigende overgang voor alle sectoren zijn dat 
gelijktijdig aan het begin van de derde fase op de gemeenschappelijke munt wordt 
overgeschakeld. Deze aanpak staat bekend als de onmiddellijke "big bang". 
Er is evenwel gebleken dat deze oplossing onoverkomelijke moeilijkheden oplevert. Dit 
was in zekere mate voorzien door de opstellers van het Verdrag, die het woord "snel" 
kozen voor de overgang en niet "onmiddellijk". De moeilijkheden zijn van tweeërlei aard: 
• de noodzakelijke voorbereiding. De overschakeling op één munt zal van invloed 
zijn op het dagelijkse leven van honderden miljoenen consumenten en burgers, op 
het functioneren van tientallen miljoenen ondernemingen, in het bijzonder hun 
boekhouding (zie deel 2), en van alle overheidsdiensten, zowel op financieel als 
ander gebied. De ervaring uit het verleden leert ons dat de overgang alleen 
volledig kan slagen, als er ruim van tevoren een algemene voorlichtingscampagne 
wordt gestart, die een aantal jaren wordt voortgezet (zie deel 4); 
• de benodigde tijd voor technische aanpassingen. Het EMI voorziet thans dat er 
drie jaar nodig zullen zijn voor de vervaardiging van bankbiljetten, wanneer 
eenmaal een besluit is genomen over de technische kenmerken daarvan. De 
directeuren van de nationale munten hebben een soortgelijke schatting gemaakt 
voor muntstukken. 
Voorts is opgemerkt dat de banken verscheidene jaren nodig zullen hebben om hun 
beheer- en informatiesystemen volledig aan te passen; dat geldt ook voor de exploitanten 
van verkoopautomaten, die de huidige machines zullen moeten aanpassen. 
11 
Thans wordt onderkend dat de noodzakelijke voorbereidingen niet volledig kunnen 
worden gestart vóór de beslissing van de Raad om over te gaan op de EMU. De volledige 
overschakeling op één munt kan derhalve niet op de eerste dag van de derde fase 
plaatsvinden. 
Paragraaf 2 
Naleving van het Verdrag en geloofwaardigheid van het proces 
21. De uitdrukkelijke verwijzing in het Verdrag naar de ecu als volwaardige 
munteenheid en naar de snelle invoering van één munt houdt voor de Commissie in dat 
aan het begin van de derde fase voor een voldoende aantal verrichtingen moet worden 
overgeschakeld op de gemeenschappelijke munt. 
Dit weerspiegelt ook de opvattingen van de partijen op de financiële markten, die van 
mening zijn dat de politieke wil van de autoriteiten moet blijken uit de besluiten die de 
onherroepelijke vaststelling van de wisselkoersen begeleiden. Op grond daarvan is de 
Commissie van oordeel: 
• dat de Europese Centrale Bank en het Europees Stelsel van Centrale Banken hun 
monetair- en wisselkoersbeleid dienen te voeren in de gemeenschappelijke munt; 
• dat de overheden bij emissies van overheidsschuld op zo kort mogelijke termijn op 
de gemeenschappelijke munt moeten overschakelen, rekening houdend met de 
technische beperkingen van de markt. 
Deze twee stappen geven duidelijk het evenwicht weer tussen de monetaire en 
economische bepalingen van het Verdrag. Het zijn elkaar aanvullende signalen, waaruit de 
vastbeslotenheid van zowel de politieke als de monetaire autoriteiten moet blijken. 
Wanneer een van beide ontbreekt, zou de geloofwaardigheid van het proces in twijfel 
kunnen worden getrokken. 
Eén gevolg zou kunnen zijn dat beleggers vóór de totstandbrenging van de monetaire unie 
een sterke voorkeur aan de dag leggen voor effecten in als heel stabiel bekend staande 
nationale munteenheden, ook al zouden in de nieuwe situatie de wisselkoersen 
onherroepelijk zijn vastgesteld en zouden de herfmancieringsvoorwaarden gelijk zijn. 
Indien dit zou gebeuren, zou dit van invloed kunnen zijn op zowel de ontwikkeling van de 
lange rentevoeten ten opzichte van elkaar, als de relatieve positie van financiële centra 
binnen het gebied van de monetaire unie. 
12 
Paragraaf 3 
Eenvoud, flexibiliteit en lage kosten 
22. De technische moeilijkheden die gepaard gaan met de overschakeling op één munt, 
moeten zodanig worden opgelost dat dit geen zinloze, onbegrijpelijke en dure 
complicaties oplevert voor het bestaan van burgers, consumenten en ondernemingen. De 
ervaring uit het verleden leert dat het succes bepaald wordt door de keuze van een proces 
dat voor zoveel mogelijk mensen eenvoudig en doorzichtig is. 
Dit houdt in het bijzonder in dat de overschakeling van de verschillende betaalmiddelen 
(bankbiljetten en munten, cheques, kaarten, overschrijvingen en betalingsopdrachten) op 
ordelijke en eenvoudige wijze plaats dient te vinden. 
De noodzaak van eenvoud moet evenwel niet tot een overmatig starre aanpak leiden. 
Flexibiliteit is op zijn plaats, bij voorbeeld: 
• wanneer er binnen een categorie gebruikers grote verschillen bestaan. Dit is in het 
bijzonder het geval voor ondernemingen. De meeste daarvan zullen zich 
waarschijnlijk geleidelijk aan de ene munt willen aanpassen, maar de 
ondernemingen die sterk betrokken zijn bij intra-europese handel, zullen het 
wellicht voordeliger vinden om in een heel vroeg stadium van het proces voor hun 
financieel beheer over te schakelen op één munt. Zelfs nu al werken sommige 
internationale concerns met de mand-ecu als eenheid voor het interne beheer; 
• wanneer het mogelijk en wenselijk is om de mededinging en de markt vrij spel te 
laten, vooral met betrekking tot de diensten die banken hun particuliere cliënten 
zullen bieden vóór de algemene overschakeling op de ecu. 
Paragraaf 4 
Andere scenario's 
23. Er zijn andere scenario's voorgesteld dan het hiernavolgende, maar de Commissie 
is van mening dat zij niet in dezelfde mate aan de bovengenoemde criteria voldoen. Een 
algemeen scenario waarvoor enkel de vraag bepalend is, zou bij voorbeeld complexer zijn 
en meer kosten met zich meebrengen, met name voor het bankwezen. 
24. Een vertraagde "big bang" zou wel veel van de voordelen van een onmiddellijke 
"big bang" hebben, vooral vanuit het oogpunt van de criteria van eenvoud en lage kosten. 
Alle deelnemers aan het economische leven en alle banken, zelfs de kleinste, zouden in 
dezelfde positie verkeren en iedere mogelijkheid van boekhouden in twee munten zou zijn 
uitgesloten. Dit zijn een paar van de redenen waarom een dergelijk scenario in 
verschillende kringen de voorkeur geniet en nog steeds wordt besproken. 
13 
Er kunnen echter een aantal vraagtekens bij dit scenario gezet worden: 
• het strookt niet a priori met de bepalingen van het Verdrag, waarin snelle 
invoering van de ecu bepaald is; 
• het biedt niet vanaf het begin de geloofwaardigheid die gepaard gaat met een 
wijdverbreid gebruik van de ecu in het bankwezen en de financiële wereld; 
• het betekent dat problemen in verband met de aanvaarding van de ene munt door 
het publiek en de gewenning eraan vooruitgeschoven worden. 
Daarom heeft de Commissie, ook al zijn andere oplossingen mogelijk, er de voorkeur aan 
gegeven om in dit stadium haar aandacht te richten op één bepaald referentiescenario, dat 
volgens haar het best strookt met de bovengenoemde criteria. 
Hoofdstuk II 
Een referentiescenario voor de overgang op één munt 
25. De Commissie legt in dit hoofdstuk een referentiescenario ter discussie en 
verduidelijking voor. Het overgangsscenario is een cruciaal onderdeel van de praktische 
maatregelen voor de overgang op één munt. Het moet de deelnemers aan het economische 
leven de nodige zekerheid geven om de investeringsbeslissingen te kunnen nemen die 
onontbeerlijk zijn voor het soepele verloop van de overschakeling. In plaats van een starre 
oplossing op te leggen wil de Commissie, in samenwerking met de belanghebbenden en in 
overeenstemming met hun bevoegdheden, nagaan wat de meest geschikte aanpak is. 
De overschakeling moet zo kort mogelijk duren om de risico's van verwarring, die afbreuk 
zouden doen aan de geloofwaardigheid van het proces en aan de vastberadenheid van de 
deelnemers aan het economische leven om dit tot een goed einde te brengen, zo veel 
mogelijk te beperken. De overgang dient in een aantal welbepaalde fasen te geschieden, 
waarbij in elke opeenvolgende fase aanzienlijke vooruitgang wordt geboekt. De kosten 
moeten zoveel mogelijk worden beperkt door regelingen te vermijden die kostbare 
overgangsmaatregelen met zich brengen en spoedig overbodig zouden worden. En 
tenslotte moet het scenario bij het publiek vertrouwen inboezemen en het in staat stellen 
vertrouwd te raken met de gemeenschappelijke munt. 
26. Het referentiescenario bestaat uit drie fasen die met de letter, de geest en de logica 
van het Verdrag overeenstemmen: 
• het besluit aangaande de aanvang van de Economische en Monetaire Unie 
(FASE A); 
• de feitelijke start van de EMU en het ontstaan van een kritische massa aan 
verrichtingen in ecu (FASE B); 
14 
• de algehele overschakeling op één munt (FASE C). 
Een soepele overgang zou worden bevorderd, als de voor elke fase geplande maatregelen 
zo mogelijk al vóór het tijdstip van de planning getroffen worden. De betrokken 
autoriteiten (Raad, Commissie, Europees Monetair Instituut/Europese Centrale Bank, de 
Lid-Staten) moeten de verschillende gebruikers van de munt zo snel mogelijk duidelijke 
signalen geven om hen ervan te overtuigen dat de EMU op handen is. 
Paragraaf I 
FASE A: De aanvang van de Economische en Monetaire Unie (EMU) 
27. FASE A begint met het besluit dat de Raad overeenkomstig de in het Verdrag 
vastgelegde procedure (artikel 109J) en 109L)) neemt, om tot de monetaire unie over te 
gaan. Deze fase is bedoeld om de besluiten en maatregelen te nemen die nodig zijn voor 
de feitelijke start van de EMU in FASE B. De belangrijkste stap is de oprichting van het 
Europese Stelsel van Centrale Banken (ESCB) en de Europese Centrale Bank (ECB) met 
de benoeming van de directie van de ECB. Samen met de banken en financiële instellingen 
zouden het ESCB en de ECB beginnen met de invoering van de uitvoeringsinstrumenten 
die nodig zijn om bij het begin van de volgende fase het monetaire en wisselkoersbeleid in 
ecu te kunnen voeren. Op grond van de thans beschikbare prognoses zouden deze 
voorbereidingen binnen ten hoogste twaalf maanden kunnen worden voltooid, waarmee 
de maximumduur van FASE A vaststaat. 
28. Teneinde het proces onomkeerbaar te maken zou de Raad, in het kader van het 
besluit om over te gaan tot de monetaire unie, de definitieve datum moeten aankondigen 
voor de volledige invoering van één munt (uiterlijk vier jaar na het begin van FASE A). 
29. Bovendien meent de Commissie dat aan het begin van FASE A het volgende 
pakket maatregelen dient te worden vastgesteld: 
• een rechtskader dat de invoering van één munt aan het begin van FASE B 
mogelijk moet maken Dit zou onder andere de voorwaarden voor het gebruik van 
de nieuwe mimi in de verschillende secloien en de vei houding lol de nationale 
munteenheden moeten omvatten, alsmede de continuïteit van contracten en 
juridische verplichtingen inhouden; vaststelling van wettelijke maatregelen om de 
financiële en belastingautoriteiten in slaat te stellen aan het begin van FASE B 
sommige betalingen in ecu te innen, 
• de kenmerken en technische specificaties van bankbiljetten en munten, zodat 
y* 'Idauloiiialrn <n IIIIIIMII.IIH :V"il< ni« n I iimx 11 \vnnl< n \.it\\i> |»(nl I >» IHH«.;.<•!« 
autoriteiten zouden het besluit nemen dat de start van de produktie van 
bankbiljetten en munten mogelijk maakt; 
15 
• oprichting van een nationale stuurgroep voor het toezicht op de overschakeling 
op één munt, waarin alle gebruikers van de munt vertegenwoordigd zijn (regering, 
centrale bank, particuliere sector, consumenten). Deze zou een actieplan moeten 
opstellen voor de aanpassing van de nationale en plaatselijke overheid. In 
communautair verband zou voor een vorm van coördinatie gezorgd moeten 
worden; 
• opstelling van een overschakelingsplan in elk land door de banken van de 
financiële sector, waarin het tempo en de omvang van de technische aanpassingen 
door de betrokken instellingen zou worden aangegeven. In een dergelijk plan zou 
een aantal technische maatregelen moeten worden vastgesteld, die nodig zijn voor 
een soepel verloop van de overschakeling op één munt (vermogensmarkten en de 
infrastructuur daarvan - notering, afrekening, levering, registratie, systemen voor 
betalingen van grote bedragen). 
Dit pakket maatregelen zou vooraf moeten worden voorbereid en enkele maatregelen 
zouden bij voorkeur ruim vóór het begin van FASE A moeten zijn getroffen. Tijdens deze 
hele fase zouden particuliere partijen op vrijwillige basis verdergaan met hun eigen 
voorbereidingen voor de overgang op één munt. 
Paragraaf 2 
FASE B: Feitelijke start van de monetaire unie en het ontstaan van 
een kritische massa aan verrichtingen in ecu 
30. Krachtens het Verdrag begint FASE B met de onherroepelijke vaststelling door de 
Raad van de omrekeningskoersen voor de deelnemende munteenheden en met het door 
het ESCB op zich nemen van de verantwoordelijkheid voor het gemeenschappelijke 
monetaire beleid. De ecu wordt niet langer gedefinieerd als een mand-valuta, maar wordt 
een volwaardige munteenheid, waarvoor de nationale munten volledig substitueerbaar 
zijn, dwz. dat zij verschillende aanduidingen zijn van de ene munteenheid. De vaststelling 
van de omrekeningskoersen brengt op zich geen wijziging in de externe waarde van de 
ecu. De koers voor het omrekenen van mand-ecu's in de ecu als enige munt is 1 : 1. De 
officiële valutamarkten voor de deelnemende nationale munten zullen volledig verdwijnen. 
31. Deze fase markeert de inwerkingtreding van de derde fase van de EMU en zal ten 
hoogste drie jaar duren. Om de geloofwaardigheid en het onomkeerbare karakter van de 
EMU kracht bij te zetten, acht de Commissie het van belang om de invoering van één 
munt vaart te geven door onmiddellijk een kritische massa aan verrichtingen in ecu te laten 
ontstaan Het ontstaan van een dergelijke kritische massa vereist een eerste omschakeling 
in het bankwezen en de financiële sector, die vervolgens over ten hoogste driejaar zouden 
beschikken om de overschakeling voor de resterende verrichtingen en systemen af te 
ronden. 
16 
32. Deze kritische massa aan ecu-verrichtingen zal in de komende maanden nader 
uitgewerkt moeten worden in overleg met het bankwezen en het EMI, dat 
verantwoordelijk is voor het opstellen van het monetaire beleidskader. De Commissie 
geeft de voorkeur aan een zo ruim mogelijke definitie, die het monetaire en het 
wisselkoersbeleid, de interbancaire, geld-, kapitaal- en valutamarkten, nieuwe 
overheidsschuld en systemen voor betalingen van grote bedragen omvat. 
• Monetair en wisselkoersbeleid in ecu: de Commissie is van mening dat het 
gemeenschappelijke monetaire beleid vanaf het begin van deze fase in de 
gemeenschappelijke munt dient te worden vastgesteld en ten uitvoer gelegd. Het 
ESCB zou transacties met alle betrokkenen bij het monetaire beleid (nationale 
centrale banken, banken) in ecu verrichten. Dit zou van toepassing zijn voor het 
hele instrumentarium van het monetaire beleid: herfinanciering, 
open-markttransacties en meer in het algemeen korte-termijntransacties. Vanuit 
dezelfde gedachtengang zou het ESCB, voorts ten opzichte van de valuta's van 
derde landen (dollar, yen) alleen de ecu gebruiken. De afrekening van transacties 
in het kader van het monetaire beleid zou verlopen via TARGET2, het "real-time"-
systeem voor grote betalingen dat het EMI tegen eind 1996 in bedrijf zal stellen; 
• Nieuwe emissies van overheidsschuld: nieuwe schuldemissies door overheden 
zouden vanaf het begin van FASE B in ecu moeten geschieden voor zover dat 
technisch mogelijk is. De ecu leent zich het best voor emissies die bestemd zijn 
voor institutionele beleggers en emissies die na het begin van FASE C vervallen. 
Particuliere emittenten zouden een soortgelijke koers kunnen volgen; 
• Interbancaire, geld- en kapitaalmarkten: globalisering betekent dat markten die 
de gevolgen ondervinden van het voeren van een gemeenschappelijk monetair 
beleid, in staat zouden moeten zijn vanaf het begin van FASE B gelijkertijd met de 
ecu te werken. Deze overschakeling geldt vooral voor schatkistpapier, obligaties 
en daarvan afgeleide produkten. Alle partijen op deze markten (banken, 
beleggingsfondsen, verzekeringsmaatschappijen, institutionele beleggers, 
tussenpersonen) zouden met de ecu werken, evenals de hiermee verband houdende 
marktsystemen (notering, afrekening, levering, registratie); 
• De systemen voor betalingen van grote bedragen, TARGET en het particuliere 
systeem van de "ECU Banking Association", zouden beschikbaar zijn voor de 
verwerking van de betalingen van grote bedragen in ecu. 
33. Het ontstaan van een kritische massa aan ecu-verrichtingen zou uiteenlopende 
gevolgen hebben voor de belangrijkste categorieën geldgebruikers. De nationale 
munteenheden zouden nog steeds worden gebruikt voor transacties tussen de banken en 
de meeste van hun cliënten (ondernemingen, consumenten). Iedere particulier zou evenwel 
kunnen besluiten om vrijwillig vooruit te lopen op de overschakeling op één munt. 
Zie deel 2, hoofdstuk 1, paragraaf 2. 
17 
34. De overschakeling op één munt zou voor banken en financiële instellingen 
beginnen bij een gemeenschappelijk monetair en wisselkoersbeleid, markttransacties en de 
daarmee verband houdende afrekeningssystemen. De kritische massa zal in essentie 
bestaan uit duidelijk omschreven en homogene marktactiviteiten, die gemakkelijk kunnen 
worden geïdentificeerd en met onafhankelijke procedures kunnen worden afgehandeld. 
De overige informatie- en beheersystemen zullen in de loop van FASE B overeenkomstig 
hel overscliakcliiigsplan worden gewijzigd volgens een gedecentraliseerde aanpak die 
door de bevoegde autoriteiten zal worden gecoördineerd. Gezien de aard van de 
transacties ten behoeve van kleine particuliere cliënten, waarbij het gaat om grote 
aantallen kleine bedragen, zal de overschakeling op dit gebied pas plaatsvinden nadat de 
nationale betalingssystemen zijn aangepast 
35. De overheid zou een leidende rol moeten spelen tijdens FASE B, overeenkomstig 
het actieplan dat door de nationale stuurgroep in de loop van de voorgaande fase is 
\ iisltii'Slt LI Het /DU initj.'i lljl> zijn hepd.iMe luld.slini.'i.n in e. n Ir voldoen Me.e.i in lul 
algemeen /(Uiden lu hinuniM t>v< iheHlsuilj^ivHi m e< il Minnen IIIMIMI » n /<> gauw innerlijk 
ook in ecu worden uitbetaald, ook de nationale begrotingen zouden in ecu kunnen worden 
opgesteld. Voorts zou de overheid een voorlichtingscampagne moeten organiseren 
36. Ni et-bancaire particuliere ondernemingen zouden een aantal van hun transacties 
in ecu kunnen verrichten voor zover de omstandigheden dit toelaten. Ondernemingen die 
sterk internationaal opereren, zouden er wellicht baat bij hebben om in FASE B voor een 
gedeelte of voor al hun verrichtingen over te schakelen op de ecu Andere ondernemingen 
zouden waarschijnlijk minder geneigd zijn om vooruit te lopen op de overschakeling op 
één munt. 
W Ah gevolg viin de htpcikle IICNIhikluiailicid vun bcliialiiiiildclcn in ecu /.ouden de 
consumenten tijdens FASE B hun nationale munt blijven gebruiken. 
Concurrentieoverwegingen en de vraag bij het publiek zouden echter een aantal 
particuliere partijen kunnen brengen tot de introductie van bepaalde diensten in ecu. Dit 
hangt evenwel af van de overschakeling van de betrokken betalingssystemen op de ecu. 
Meer in het algemeen zou door zowel particuliere als overheidsinitiatieven, bij voorbeeld 
door dubbele prijsaanduidingen, de bekendheid bij het publiek systematisch kunnen 
worden vergroot. 
18 
Paragraaf 3 
FASE C: Algehele overschakeling op één munt 
38. Deze fase zal bij de aanvang van de EMU (bij het begin van FASE A) worden 
aangekondigd. Deze fase zou evenwel vóór de van tevoren aangekondigde datum kunnen 
beginnen, indien de Raad in de samenstelling van de staatshoofden en regeringsleiders 
zulks beslist. De fase zal zolang duren als nodig is om de feitelijke vervanging van 
nationale bankbiljetten en munten te voltooien, dwz. een aantal weken. Daarmee zou de 
invoering van één munt zijn afgerond, hetgeen de volgende ontwikkelingen met zich 
brengt. 
• bankbiljetten en munten worden ingewisseld; 
• alleen de ecu is wettig betaalmiddel; 
• de omschakeling van het bankwezen en het financiële stelsel is voltooid: alle 
betaalmiddelen (overschrijvingen, cheques, kaarten) zijn omgezet in ecu, in 
combinatie met de binnenlandse afrekeningssystemen; 
• de particuliere niet-bancaire sector verricht alle transacties uitsluitend in ecu. 
39. Deze vervangingsoperatie dient uiterst zorgvuldig te worden voorbereid. In een 
aantal gevallen (kasregisters, kaartenautomaten en verkoopautomaten) zal lang van 
tevoren met de voorbereidingen worden begonnen, en wel zodra de technische 
specificaties van de munten en bankbiljetten bekend zijn, zodat programmatuur en 
apparatuur kunnen worden aangepast. De feitelijke overschakeling zou in een paar weken 
moeten worden afgerond om de complicaties te voorkomen die zouden ontstaan wanneer 
gedurende langere tijd twee munten in omloop zouden zijn. De oude nationale 
munteenheden zouden gratis kunnen worden ingewisseld bij de nationale centrale banken 
gedurende de in elk land voorgeschreven termijn. 
40. Gezien de omvang van deze ongekende operatie meent de Commissie dat een 
maximumperiode van vier jaar tussen het besluit om tot de EMU over te gaan (FASE A) 
en de algehele overschakeling op één munt (FASE C) niet a priori overdreven lang is. 
Deze periode zal waarschijnlijk korter zijn. De duur van het proces wordt grotendeels 
bepaald door de noodzaak om het grote publiek voor te bereiden alsmede door de 
technische vereisten (de tijd die het bankwezen nodig heeft voor de noodzakelijke 
voorbereidingen en de tijd die nodig is voor de vervaardiging van ecu-bankbiljetten en 
-munten). 
19 
41. Het is moeilijk om precies te voorspellen hoelang het zal duren om het grote 
publiek vertrouwd te maken met de ecu en alle noodzakelijke technische voorbereidingen 
te treffen. Indien de autoriteiten bereid zijn om vóór het begin van FASE A 
voorbereidende maatregelen te treffen en mits de kritische massa voldoende groot is, kan 
FASE B worden verkort. De Commissie stelt derhalve voor om de perioden die in het 
referentiescenario zijn aangegeven, als maxima te beschouwen en de door de Raad 
vastgestelde data als uiterste termijnen. 
42. De werkgroep van onafhankelijke deskundigen onder voorzitterschap van de 
heer C. Maas, die met hun werkzaamheden een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan 
dit document, stelt een aanzienlijk kortere periode voor: slechts één jaar tussen de 
feitelijke start van de EMU en de algehele overschakeling op één munt, in plaats van een 
periode van maximaal drie jaar zoals door de Commissie wordt voorgesteld. Het scenario 
van de werkgroep-Maas is vanzelfsprekend alleen van toepassing, wanneer 1 januari 1999 
als datum wordt gekozen voor de start van de EMU, hetgeen de voorkeur heeft van de 
deskundigengroep. Wanneer de EMU echter eerder zou beginnen - bij voorbeeld in 1997 
of 1998 - zou een langere en inhoudelijk zwaardere overgangsperiode noodzakelijk zijn, 
aangezien de voorbereidingen dan minder ver gevorderd zouden zijn. In dat geval zijn de 
verschillen tussen beide voorstellen geringer. 
20 
GANG VAN ZAKEN BIJ DE INVOERING VAN EEN MUNT 
FASE A 
Aanvang van de EMU FASE B 
Feitelijke start van de EMU FASEC 
Algehele invoering van één munt 
Begin van de fase 
Lijst van deelnemende Lid-Staten 
Begindatum van EMU wordt bekendgemaakt (of 
bevestigd) 
Uiterste termijn voor de algehele overschakeling op 
één munt 
Oprichting van het ESCB en de ECB 
Start van de produktie van bankbiljetten en munten 
Tijdens de hele fase: 
Intensivering van de voorbereidingen en uitvoering 
van maatregelen die indien mogelijk reeds eerder 
zijn vastgesteld: 
Rechtskader 
Nationale stuurgroep 
Overschakelingsplan van het bankwezen en de 
financiële sector Begin van de fase: 
Onherroepelijke vaststelling van de 
omrekeningskoersen 
De ecu wordt een volwaardige munteenheid 
Monetair en wisselkoersbeleid in ecu 
Interbancaire, geld-, kapitaal- en valutamarkten in 
ecu 
Emissie van nieuwe overheidsschuld in ecu 
betrokken systemen voor betalingen van grote 
bedragen in ecu 
Tijdens de hele fase: 
Banken en financiële instellingen gaan voort met de 
overschakeling 
Overheid en particulieren (anders dan banken) 
schakelen over voor zover de omstandigheden dit 
toelaten Begin van de fase: 
Invoering van bankbiljetten en munten in ecu 
Voltooiing van de overschakeling van het 
bankwezen (betalingssystemen voor kleine 
bedragen) 
Bankbiljetten en munten in nationale munteenheden 
worden uit de omloop genomen 
Overheid en particulieren voltooien de 
overschakeling 
Alleen de ecu wordt gebruikt 
maximaal 1 jaar maximaal dne jaar een aantal weken 
21 
Deel 2 - De rol van de verschillende partijen 
22 
Hoofdstuk I 
Het bankwezen en de financiële wereld 
43. Dit hoofdstuk behandelt om te beginnen de belangrijkste aspecten van het nieuwe 
monetaire kader, waarin banken en financiële instellingen tijdens Fase B van het 
referentiescenario hun werkzaamheden zullen uitoefenen. 
Vervolgens wordt onderzocht welke aanpassingen banken en andere financiële instellingen 
in hun beheer- en verwerkingsmethodes moeten doorvoeren, alsmede hoe de 
betalingssystemen moeten worden gewijzigd. Ook de gevolgen voor de financiële markten 
komen aan de orde. 
Met het werk dat op dit gebied door het EMI, de Europese Federatie van banken, de 
AMUE, de EBA en andere bankenverenigingen gedaan is, is rekening gehouden. Dat 
geldt uiteraard ook voor de rapporten die de door de Commissie ingestelde werkgroep 
onder voorzitterschap van de heer C. Maas ingediend heeft. 
Paragraaf 1 
Het bankwezen 
44. Het bankwezen is van essentieel belang voor de invoering van de ecu als enige 
munteenheid. De reden hiervoor ligt voor de hand. Het uitstaande bedrag van de direct 
opvraagbare tegoeden bij banken is veel groter dan het bedrag van de bankbiljetten en 
munten die de monetaire autoriteiten uitgeven. Terwijl het voor particulieren onderling 
gemakkelijk is bankbiljetten en munten te gebruiken als betaalmiddel, heeft de toenemende 
automatisering van verscheidene soorten bancaire verrichtingen (deposito's, leningen, 
buitenlandse valuta's, effecten, enz.) en van betalingen per cheque, betaalpas en andere 
overschrijvingen de banken ertoe gebracht steeds meer geavanceerde automatische 
verwerkings- en betalingssystemen in te voeren. De vervanging van de nationale munt 
door de ecu impliceert dat de banken al deze systemen moeten aanpassen, zodat ze in ecu 
kunnen functioneren. Voor deze aanpassing is in alle financiële centra een gecoördineerde 
benadering noodzakelijk. 
Door hun computersystemen aan te passen aan de ecu en tegelijkertijd te moderniseren 
verwerven de banken zich een gunstige uitgangspositie om te concurreren op de 
internationale geld-, financiële en valutamarkten in ecu, waarvan het groeipotentieel 
aanzienlijk is. 
45. De Europese bankenverenigingen hebben te kennen gegeven dat de banken bereid 
zijn de noodzakelijke aanpassingen door te voeren, maar dat zij aarzelen bij het doen van 
omvangrijke investeringen als zij geen garanties krijgen over het tijdschema en de 
onomkeerbaarheid van de overgang naar de EMU, het scenario voor de invoering van de 
ecu en het treffen van de ondersteunende wettelijke maatregelen. 
23 
Dit Groenboek beoogt bij te dragen tot het wegnemen van dergelijke onzekerheden. 
De banken en het nieuwe monetaire kader 
46. Krachtens het Verdrag moet de ecu bij het begin van Fase B een volwaardige 
munteenheid worden. Tot het tijdstip waarop de ecu als enige munteenheid van de EMU 
in omloop komt, blijven de deelnemende munteenheden bestaan. Voor de banken heeft 
deze situatie monetaire, juridische en technische gevolgen. 
47. Monetaire aspecten. Nadat de omrekeningskoersen onherroepelijk zijn 
vastgesteld, worden de deelnemende munteenheden en de ecu volledig voor elkaar 
substitueerbaar. Zij zijn dan niet langer onderscheiden munteenheden, maar verschillende 
verschijningsvormen van één en dezelfde monetaire realiteit. Derhalve worden de 
nationale munten even zovele aanduidingen van de ecu. 
Voor de banken betekent dit het volgende : 
• door de onherroepelijk vastgestelde wisselkoersen toe te passen wordt voor alle 
bankdeposito's die in een bepaalde nationale munteenheid luiden, een daarmee 
overeenkomend vast bedrag in ecu en in alle andere nationale muntaanduidingen 
bepaald; 
• op basis van hun activa in andere muntaanduidingen en gegeven de onherroepelijk 
vastgestelde omrekeningskoersen kunnen de banken in een bepaalde 
muntaanduiding geld blijven scheppen zonder enig valutarisico te lopen. De 
muntaanduidingen worden niet langer tegen elkaar gewisseld op de valutamarkten, 
maar worden via een eenvoudige berekening omgerekend - de bankkassier treedt 
in de plaats van de valutahandelaar; 
• aangezien de verschillende bestanddelen van de geldhoeveelheid in de EMU 
onderling uitwisselbaar zijn, kan het ESCB voor het voeren van zijn 
gemeenschappelijke monetaire beleid in beginsel willekeurig welke munt of alle 
muntaanduidingen tegelijkertijd gebruiken. 
48. Juridische aspecten. Juridisch bezien blijft elke nationale munteenheid 
voortbestaan, zolang deze in de nationale monetaire wetgeving wordt aangewezen als 
munteenheid van het land, dat wil zeggen tot het tijdstip waarop zij daadwerkelijk wordt 
vervangen door de ecu (zie deel 3). 
Gezien de toekomstige rol van de ecu als enige munteenheid moeten alle deelnemende 
Lid-Staten bij het ingaan van Fase B de ecu een juridische hoedanigheid verlenen op 
grond waarvan ingezetenen de ecu op dezelfde voorwaarden kunnen gebruiken als de 
nationale munteenheid. 
24 
Voorts moeten de banken ervan op aan kunnen dat zij de deelnemende munten en de ecu 
in rechte mogen beschouwen als verschillende aanduidingen en niet als verschillende 
munteenheden. Indien passiva van een bank, die in de nationale munt luiden en gedekt 
worden door equivalente activa in ecu, in monetaire zin geen ongedekte valutapositie 
vormen, moeten dergelijke verplichtingen ook voor de verslaglegging en de prudentiële 
regelgeving geen ongedekte positie vormen. Het ESCB moet de banken te allen tijde 
volledige convertibiliteit van de nationale muntaanduidingen en de ecu garanderen, tegen 
de daarvoor onherroepelijk vastgestelde omrekeningskoersen. 
49. Technische aspecten. Om de ecu daadwerkelijk op gelijke voet met alle nationale 
muntaanduidingen binnen de nieuw gevormde EMU te behandelen moeten de banken 
voorts hun informatie- en verwerkingssystemen aanpassen, zodat zij de noodzakelijke 
veranderingen kunnen doorvoeren. 
De banken en het referentiescenario 
50. Hoewel banken en landen op dit moment in uiteenlopende mate zijn voorbereid op 
de invoering van één munt, moet het tijdschema het bankwezen als geheel in staat stellen 
het referentiescenario uit te voeren, dat voor de banken aanvankelijk een ingrijpende 
omschakeling met zich brengt. 
Monetair beleid in ecu 
51. De omschakeling van het bankwezen wordt in gang gezet doordat het ESCB zijn 
monetaire beleid in ecu voert, hetgeen inhoudt dat de transacties van de banken met het 
ESCB in ecu verricht worden. Er moet zorg voor worden gedragen dat alle banken, 
ongeacht hun omvang, gelijkelijk toegang hebben tot het ESCB. 
Door gebruik te maken van de ter beschikking staande instrumenten zal het ESCB het 
bankwezen voorzien van liquiditeit of juist liquiditeit eraan onttrekken, ten einde de 
bancaire geldschepping te verhogen respectievelijk te verminderen of om de korte rente te 
beïnvloeden. 
Door voor de ecu te kiezen zou het ESCB gebruik maken van één "muntaanduiding" voor 
het tweeledige doel van het formuleren en implementeren van zijn monetaire beleid. 
Daarmee zou binnen de EMU gezorgd worden voor volledige doorzichtigheid en 
consistentie, alsook voor absolute neutraliteit ten opzichte van de nationale 
muntaanduidingen. 
52. Als de ECB voor de ecu kiest, zou dit de banken ertoe dwingen via de nationale 
centrale banken ecu-rekeningen in de boeken van de ECB te openen. Deze rekeningen 
worden vervolgens overeenkomstig het gevoerde monetaire beleid gecrediteerd/ 
gedebiteerd - bijschrijving of afschrijving van in ecu luidende liquiditeiten. 
25 
Indien het gebruik van de ecu beperkt zou blijven tot transacties tussen het ESCB en de 
afzonderlijke banken, zouden deze laatste de bedragen van de betrokken verrichtingen 
herleiden tot hun eigen muntaanduiding - tegen de onherroepelijk vastgestelde 
omrekeningskoers - en in die muntaanduiding gebruiken voor al hun markttransacties. In 
een dergelijk bestel zou de ecu op de markten nauwelijks een rol spelen. 
Een interbancaire ecu-markt 
53. Voor het garanderen van de geloofwaardigheid van het proces door te zorgen 
voor een kritische massa aan ecu-verrichtingen is nodig dat het gebruik van de ecu wordt 
uitgebreid tot de interbancaire markt. Op deze markt lenen banken elkaar middelen met 
gestandaardiseerde looptijden. Bij het ingaan van Fase B gaan de verschillende nationale 
interbancaire markten op in één markt, aangezien de omrekeningskoersen onherroepelijk 
zullen zijn vastgesteld en het TARGET-systeem beschikbaar zal zijn3. Ter wille van de 
doorzichtigheid en eenvoudige werking zouden de banken één "muntaanduiding" moeten 
gebruiken. Deze muntaanduiding zou de ecu moeten zijn; dit is met name essentieel om te 
zorgen voor een uniforme korte rente op deze markt, waarmee gezorgd wordt voor een 
vlak speelveld voor de verschillende financiële centra. 
54. Voor de banken impliceert een dergelijke keuze dat hun kasposities in ecu beheerd 
worden. De afdeling financieel beheer is in een bank het punt waar liquiditeitsoverschotten 
van de andere afdelingen bij elkaar komen, alsook de bron van de middelen die de andere 
afdelingen nodig hebben. De positie van de bank als aanbieder of vrager op de markt voor 
interbancaire ecu-deposito's is afhankelijk van het saldo van de inkomende/uitgaande 
middelenstromen. Indien de overige afdelingen van de bank blijven werken met de 
nationale muntaanduiding, moet er tussen hen en de afdeling financieel beheer een 
interface bestaan voor de noodzakelijke omrekening van ecu's in de nationale 
muntaanduiding en vice versa. 
Wisselkoersbeleid in ecu 
55. De afdeling financieel beheer van een bank beheert ook de mutaties van activa en 
passiva in de nationale munteenheid, die voortvloeien uit het aan- of verkopen van 
buitenlandse valuta's. 
De tegenwaarde in ecu van interventies van de ECB met betrekking tot de ecu en een 
derde valuta, in het kader van het ecu-wisselkoersbeleid van de ECB, zou vanzelfsprekend 
onderdeel worden van de liquiditeitsposities van de banken in ecu. Zeer waarschijnlijk 
zullen de banken het initiatief van het ESCB volgen en uitsluitend in ecu transacties 
uitvoeren op de internationale valutamarkten. In dat geval verdwijnen de nationale 
muntaanduidingen uit de valutahandelsafdelingen en wordt de waarde daarvan ten 
opzichte van de dollar in het vervolg berekend op basis van de ecu/dollar-wisselkoers en 
de koers voor omrekening van de nationale muntaanduiding in ecu. 
Zie de punten 62 en 63. 
26 
Dubbele vermelding van bedragen, in ecu en in de nationale munt 
56. In de relatie tussen de bank en haar cliënten zouden bedragen in afschriften 
systematisch een dubbele vermelding moeten krijgen - in ecu en in de nationale munt -, ten 
einde de cliënten vertrouwd te maken met de toekomstige enige munteenheid. 
Overige technische voorwaarden 
57. Voor de dubbele vermelding in ecu en in de nationale munt zouden de banken een 
aantal technische voorbereidingen moeten treffen. Dat geldt tevens voor het vermelden en 
afdrukken van bedragen (kasregisters, betalingsprogrammatuur, enz), zodat ook hier 
prijzen en andere bedragen in ecu en in de nationale munt kunnen worden opgegeven. 
Dergelijke voorbereidingen vereisen een betrekkelijk lange aanloopperiode. Daarom 
moeten zo snel mogelijk communautaire regels worden vastgesteld voor de volgende 
zaken : 
• het acroniem dat in computerprogramma's gebruikt zal worden voor de ene 
munteenheid; wellicht is het aan te bevelen conform de ISO-code het acroniem 
XEU te handhaven; 
• het aantal cijfers waarin de toekomstige onherroepelijke omrekeningskoersen 
uitgedrukt worden; 
• de afrondingsmethode die op omgerekende bedragen toegepast wordt; 
• het aantal cijfers achter de komma bij het vermelden van prijzen. 
58. Deze details zijn met name van belang voor het aanpassen van elektronische 
betalingsapparatuur waarin plastic kaarten gebruikt worden (bankpasjes, creditkaarten en 
oplaadbare kaarten). Met ingang van Fase B moeten automaten voor kaarten dus in staat 
zijn op de verstrekte afschriften de betrokken bedragen in de nationale munteenheid en in 
ecu te vermelden. Hierdoor kunnen de detailhandel en de burger vertrouwd worden 
gemaakt met de ene munteenheid en kan de daaropvolgende snelle en volledige overgang 
naar de ecu vereenvoudigd worden. 
Voorts moeten de banken hun cliënten informatie verschaffen over de gevolgen van het 
gebruik van de ecu voor hun financiële transacties. Zij moeten erop toezien dat hun 
personeel voldoende opgeleid is om met deze veranderingen om te gaan. 
59. Volgens het referentiescenario wordt de definitieve omschakeling van de banken 
op de ecu uiterlijk bij de aanvang van Fase C voltooid, nadat in elk financieel centrum 
overeenstemming over de omschakelingsplannen bereikt is. De omschakelingsplannen 
kunnen van land tot land verschillen. 
27 
60. De Commissie verzoekt de banken na te denken over het referentiescenario, de 
technische implicaties daarvan en de vraag hoe dit kan worden vertaald in een 
omschakeHngsplan voor de banken en de financiële centra, en verzoekt hen voor het 
einde van dit jaar commentaar daarop te geven. Met name zou de Commissie graag 
opmerkingen ontvangen over het ontstaan van een kritische massa aan ecu-activiteiten 
bij het begin van de monetaire unie en over de termijn die noodzakelijk is voor de 
volledige invoering van één munteenheid 
Paragraaf 2 
Betalingssystemen 
61. Betalingssystemen verwerken, binnen banken en tussen banken onderling, de 
waarde van economische activiteiten op de rekeningen van cliënten. Zulke systemen zijn 
agnostisch; in de omgeving waarin zij functioneren, is een technische (en geen 
economische of juridische) realiteit nodig in de vorm van herkenbare tekens met een 
algemeen aanvaarde betekenis. In nationale betalingssystemen wordt ervan uitgegaan dat 
alle bedragen worden uitgedrukt in de nationale munteenheid en niet in enige andere munt, 
tenzij en totdat het systeem wordt aangepast om een nieuwe munteenheid te herkennen. 
Heden ten dage wordt de natuurlijke grens van de bedrijfstak betalingssystemen gevormd 
door de nationale munteenheden, omdat betaalmiddelen naar hun aard vooral nationaal 
zijn. Door deze grenzen op te heffen zal de invoering van één munteenheid : 
• wijziging brengen in de nationale aanpak en deze richten op het invoeren van een 
Europees betaalmiddel in de monetaire unie; 
• leiden tot steeds toenemende grensoverschrijdende geldstromen, waarvan de 
omvang in vergelijking met de binnenlandse markten betrekkelijk gering zal 
blijven; 
• verbetering brengen in de interoperabiliteit van Europese betalingssystemen, die op 
dit moment nog heterogeen zijn. 
Betalingssystemen voor grote bedragen 
62. Voor het voeren van een uniform monetair beleid in ecu door het ESCB en het 
ontstaan van een kritische massa ecu-activiteiten moet een Europees systeem voor real 
time bruto-afrekening (RTGS) van omvangrijke betalingen tot stand gebracht worden. 
TARGET (Trans-European Automated Real time Gross settlement Express Transfer) zal 
het, speciaal door het EMI ontworpen, betalingssysteem zijn voor de tenuitvoerlegging 
van het monetaire beleid in ecu van het ESCB. Dit systeem legt de verbinding tussen de 
bestaande nationale RTGS-systemen en het ESCB. Gebruik ervan moet verplicht zijn voor 
alle betalingen die rechtstreeks verband houden met de tenuitvoerlegging van het 
gemeenschappelijke monetaire beleid. Ook particuliere partijen kunnen voor de 
verwerking van betalingen van grote bedragen van het systeem gebruik maken. Dit 
nieuwe, door het ESCB beheerde betalingssysteem moet de technische efficiëntie 
28 
bevorderen, de systeemrisico's tot een minimum beperken en kosten-efficiënt zijn. Zoals 
opgemerkt in het Jaarverslag 1994 van het EMI zullen de operationele aspecten van het 
systeem in de loop van 1995 door het EMI vastgesteld worden, in nauwe samenwerking 
met de centrale banken van de EU en andere betrokkenen, zoals kredietinstellingen. 
63. Bij de aanvang van de EMU wordt TARGET aangevuld door het ecu-
verevenings- en clearingsysteem van de Ecu Banking Association (EBA). In beide 
systemen zullen binnenlandse en grensoverschrijdende verrichtingen verwerkt kunnen 
worden. 
Beide systemen zijn echter bedoeld voor betalingen van grote bedragen, hoofdzakelijk 
interbancaire verrichtingen of transacties van grote ondernemingen in verband met hun 
financiële en valutabeheer. Ze zijn niet bedoeld voor omvangrijke hoeveelheden 
verrichtingen van het grote publiek en kleinere bedrijven. 
Systemen voor kleine betalingen 
64. Voor systemen voor kleine betalingen is het probleem van de overgang op de ecu 
complexer, omdat hierin een veel groter aantal betalingen van veel meer verschillende 
cliënten omgaat. Het is onpraktisch dergelijke geautomatiseerde betalingssystemen voor 
grote aantallen betalingen ("retail") gelijktijdig in twee munteenheden te laten werken. Om 
deze reden wordt ervan uitgegaan dat het bankwezen ervoor zal kiezen tot aan de 
definitieve overschakeling op de ecu in Fase C deze betalingssystemen te laten 
functioneren in de nationale munteenheid. Dit zou als voordeel hebben dat de banken en 
betalingssystemen voldoende tijd gegund wordt om zich voor te bereiden op het technisch 
meest gecompliceerde deel van het omschakelingsproces, de volledige invoering van de 
ecu voor transacties van geringe omvang. 
65. Het kan desondanks mogelijk zijn in sommige landen en bij bepaalde 
gespecialiseerde betalingssystemen voor kleine bedragen, bij voorbeeld betaalkaarten, 
vooruit te lopen op Fase C. Het belangrijkste probleem bij de overgang van betaalkaarten 
op de ecu is de aanpassing van de elektronische apparatuur bij het verkooppunt. Zodra 
een aantal technische specificaties bekend is (zie punt 57), kan een snelle omschakeling 
worden voorbereid. 
Hoe dan ook zal het bankwezen er wellicht de voorkeur aan geven alle stappen die vooraf 
kunnen worden gezet, zo snel mogelijk te voltooien om capaciteit vrij te maken voor het 
aanpakken van de andere taken die tijdens de directe aanloop naar Fase C uitgevoerd 
moeten worden. 
Grensoverschrijdende aspecten 
66. Kenmerkend voor grensoverschrijdende betalingen is niet alleen het wisselen van 
valuta's, maar ook het feit dat van het ene naar het andere betalingssysteem gewisseld 
wordt. Met name om historische redenen lopen de technische specificaties van nationale 
betalingssystemen echter uiteen. Dit verklaart waarom de ongeveer 60 binnenlandse 
betalingssystemen die in de Europese Unie bestaan, weliswaar binnen hun eigen landen 
29 
met elkaar kunnen worden gekoppeld, maar niet over de grenzen van de Lid-Staten heen 
interoperabel zijn. Om kort te gaan, de binnenlandse geautomatiseerde clearinginstellingen 
(ACH's) van de Lid-Staten kunnen niet met elkaar communiceren. Bijgevolg moeten bij 
voorbeeld overschrijvingen van de ene naar de andere Lid-Staat worden verwerkt via de 
betrekkelijk tijdrovende en kostbare methode van correspondentbankrelaties. Kort 
geleden heeft de Commissie een ontwerp-richtlijn voorgesteld om verbetering te brengen 
in grensoverschrijdende betalingen. Voorts is belangrijk dat werkzaamheden met 
betrekking tot de harmonisatie van normen en procedures, alsmede de wetgeving over 
verplicht te rapporteren gegevens bespoedigd wordt. 
67. Direct bij het begin van Fase B moeten twee belangrijke verbeteringen optreden 
bij grensoverschrijdende betalingen binnen de EMU : 
• lagere kosten : omdat voor een ecu-overschrijving geen valutatransactie verricht 
hoeft te worden, moet het koop/verkoop-koersverschil verdwijnen en dus ook (het 
grootste deel van) de daarmee verband houdende "valutaprovisie". Bij betalingen 
door kaarthouders moet een zelfde kostenbesparing mogelijk zijn, omdat in het 
internationale verwerkingscentrum op elke kaart die binnen de monetaire unie 
gebruikt wordt, een vaste omrekeningskoers toegepast wordt; 
• kortere termijnen voor betalingen : de verwerking van betalingen kan met twee 
dagen worden bespoedigd, aangezien de valutering na twee dagen die normaliter 
op valutatransacties wordt toegepast, ook komt te vervallen. Op dezelfde wijze 
moet ook de verwerking van eurocheques worden aangepast. 
Al bij al mogen cliënten van banken in de deelnemende landen bij grensoverschrijdende 
betalingen binnen de EMU aanzienlijke kosten- en tijdbesparingen verwachten, zodat de 
efficiëntie dichter in de buurt komt van die op de nationale markten en een ontwikkeling 
plaatsvindt in de richting van de algemene doelstelling van een "betalingszone" die 
overeenkomt met het gebied van de gemeenschappelijke markt. 
68. Beheerders en gebruikers van betalingssystemen wordt verzocht vóór december 
1995 de technische implicaties van het referentiescenario te bestuderen en hierover 
verslag uit te brengen. Op basis hiervan zal de Commissie in de loop van 1996 de in 
communautair verband noodzakelijke maatregelen treffen ten behoeve van een soepele 
invoering van één munt. Voorts is de Commissie van mening dat deze unieke kans op 
een ontwikkeling die gaat in de richting van de algemene doelstelling van een 
"betalingszone" welke overeenkomt met het gebied van de gemeenschappelijke markt, 
niet mag worden gemist. Eén munteenheid moet derhalve vergezeld gaan van 
interoperabiliteit van betalingssystemen in de EU. 
30 
Paragraaf 3 
De financiële markten 
69. De totstandbrenging van de EMU en de invoering van één munteenheid vereisen 
aanpassing van structuur en functioneren van de financiële markten. Naast deze 
aanpassing is het ook van belang rekening te houden met de invloed die de financiële 
markten op het proces van de totstandbrenging van de EMU kunnen hebben. 
De invloed van de financiële markten op het proces van de totstandbrenging van de 
EMU 
70. Het verwachte marktgedrag en de factoren die kunnen bijdragen tot stabiliteit op 
de markten, zullen vóór en na de daadwerkelijke aanvang van de EMU niet gelijk zijn. 
Gezien de duur van Fase A en B van het referentiescenario is het van belang het 
stabiliserende gedrag van de markten te versterken, zodat zij kunnen bijdragen tot het 
soepel functioneren van de EMU. In dit verband zullen de geloofwaardigheid van het 
proces en het besef dat dit onomkeerbaar is, een vitale rol spelen. 
71. In Fase A mag, vooruitlopend op het onherroepelijk vaststellen van de 
omrekeningskoersen (begin van Fase B), meer stabiliteit op de valuta- en financiële 
markten verwacht worden. Deze stabiliteit is het resultaat van de hoge mate van nominale 
convergentie die de Lid-Staten die aan de ene munt gaan deelnemen, bereikt hebben en 
van de intensievere samenwerking bij het monetaire beleid. 
De markten zullen de betrokken munteenheden beschouwen als vrijwel perfect 
substitueerbaar voor elkaar, om welke reden van zijde van de markten stabiliserend gedrag 
verwacht mag worden. Op de markten zal sprake zijn van arbitrage tussen 
winstmogelijkheden die, rekening houdend met liquiditeitspremies, uiteenlopende 
kredietrisico's en fiscale behandeling, vanaf dat moment ontstaan in de vorm van 
significante écarts tussen vergelijkbare instrumenten in de betrokken valutagebieden. 
72. In bepaalde omstandigheden kan echter nog druk op de wisselkoersen ontstaan : 
• de markten kunnen de geloofwaardigheid testen van het besluit om de derde fase 
van de EMU te laten ingaan; als zij dit besluit niet volledig geloofwaardig achten, 
bij voorbeeld indien het besluit qua tijdschema en/of deelnemende landen afwijkt 
van hetgeen de markten verwachten, worden de deelnemende munteenheden door 
de markt niet beschouwd als perfect substitueerbaar voor elkaar, hetgeen kan 
leiden tot spanningen tussen de munteenheden van de toekomstige deelnemers. 
Met name in dat geval kunnen sterke schommelingen van de wisselkoersen van 
derde valuta's (dollar en yen) de munteenheden van de deelnemende Lid-Staten in 
ongelijke mate beïnvloeden, waardoor spanningen in de onderlinge wisselkoersen 
ontstaan; 
31 
• sterke schommelingen van de wisselkoersen van niet-deelnemende landen kunnen 
het gevolg zijn van verwachtingen dat deze landen niet zullen blijven vasthouden 
aan het beleid van convergentie en inflatiebestrijding waaraan zij krachtens het 
Verdrag gebonden zijn; 
• onzekerheid omtrent de omrekeningskoersen die zullen gelden voor het 
onherroepelijk vaststellen van de waarde van de munteenheden. Zodra de datum 
voor de aanvang van de monetaire unie bekend is, zullen marktpartijen trachten de 
uiteindelijke omrekeningskoersen te testen en dienovereenkomstige posities in te 
nemen. Als daardoor grote positiewijzigingen teweeg gebracht worden, kan dat de 
wisselkoersen aanzienlijk doen afwijken van de koersen die op basis van de 
fundamentele economische ontwikkeling gerechtvaardigd zijn; 
• tenslotte mogen onverwachte schokken niet worden uitgesloten, zelfs niet in de 
deelnemende Lid-Staten. 
73. Geloofwaardigheid is het beste middel om dergelijke druk te doen afnemen en is in 
de eerste plaats gebaseerd op het blijven voldoen aan de convergentiecriteria. De 
geloofwaardigheid neemt toe, indien de markten ervan overtuigd zijn dat volledige 
overeenstemming bestaat over alle aspecten van het besluit om de EMU in te laten gaan. 
Een dergelijke consensus, die openbaar moet worden gemaakt, kan slechts ontstaan op 
basis van een strikte interpretatie van de convergentiecriteria. 
Het is aan de Lid-Staten en de nationale centrale banken om samen met de autoriteiten 
van de Gemeenschap (Raad, Commissie, EMI/ECB) de beste strategie ter bevordering 
van stabiliteit op de markten te ontwikkelen. 
74. Tijdens Fase B, waarin de nationale muntaanduidingen nog bestaan (tot Fase C), 
kunnen de markten ondanks de hoge mate van convergentie tussen de deelnemers twijfels 
hebben omtrent de onomkeerbaarheid van het EMU-proces. Aldus bezien geldt dat de 
periode tussen het onherroepelijk vaststellen van de pariteiten en het vervangen van de 
nationale muntaanduidingen door de ecu het best zo kort mogelijk kan zijn. Om die reden 
is het belangrijk dat het gebruik van de ecu bij het begin van Fase B een kritische massa 
bereikt. Hoe meer deelnemers aan het economisch leven voor hun verrichtingen overgaan 
op de ecu, des te geloofwaardiger is het EMU-proces. Een kritische massa bij het begin 
van Fase B impliceert een hoge mate van betrokkenheid van de economische subjecten, 
aangezien een belangrijk deel van hun verrichtingen in ecu zal worden uitgevoerd. 
De invloed van de EMU op de financiële markten 
75. De invloed van de EMU op de financiële markten zal per markt (valuta's, 
schuldpapier, aandelen en derivaten) verschillen. 
76. Het belangrijkste gevolg voor de valutamarkten van de deelnemende 
munteenheden is reeds beschreven : deze zullen verdwijnen. 
32 
77. Op de financiële markten van de deelnemende munteenheden zullen de 
economische convergentie en het verdwijnen van de premie voor het wisselkoersrisico 
leiden tot convergentie van de rente naar die op de munteenheid met de laagste rente. Op 
deze ontwikkeling zal al vóór Fase A vooruitgelopen worden en zij zal voortduren nadat 
het besluit om de derde fase van de EMU in te gaan is genomen. De koersen zullen zich 
aanpassen op basis van de rente op de gemeenschappelijke munt. 
78. Volgens het referentiescenario is voor het begin van Fase B noodzakelijk dat de 
marktpartijen in hun systemen en procedures (notering, clearing en afrekening, levering, 
bewaarneming) de technische veranderingen doorvoeren die nodig zijn om in de nieuwe 
ecu-omgeving te kunnen functioneren. Aan het eind van Fase B moeten deze 
veranderingen afgerond zijn. 
Voorts moet tijdens Fase B al het mogelijke gedaan worden om ongewenste volatiliteit, 
instabiliteit, ontwrichting, vertraging en andere tekortkomingen van technische aard te 
voorkomen. De beste manier om dit te bereiken is dat alle betrokken partijen (emittenten, 
tussenpersonen, aandelen- en derivatenbeurzen, internationale centrale 
effectenbewaarinstellingen - EUROCLEAR en CEDEL -, nationale centrale 
effectenbewaarinstellingen, banken die als bewaarder optreden en gespecialiseerde 
informatieverstrekkende bedrijven) gecoördineerd (en waarschijnlijk allemaal 
tegelijkertijd) overschakelen op de ecu. Dit moet worden verwerkt in de plannen voor het 
omschakeHngsplan dat elk land en elk financieel centrum bij het begin van Fase A moet 
opstellen. 
79. Bij de effectenmarkten zal de overgang naar de ecu minder kostbaar en sneller 
verlopen dan in het geval van de commerciële banken, omdat de effectenmarkten niet 
rechtstreeks te maken hebben met de uiteindelijke kleine particuliere cliënten. Bovendien 
zullen binnen deze groep de meer technologie-intensieve effectenmarkten de overgang 
waarschijnlijk sneller en tegen lagere kosten realiseren dan de markten waar op papier 
gebaseerde systemen nog een grote rol spelen. Eerstbedoelde markten zijn reeds 
vertrouwd met snelle veranderingen in technologie en procedures en beschikken 
waarschijnlijk over voldoende deskundigheid in eigen huis om de invoering van de ecu te 
verwerken in hun periodieke technologische modernisering. 
80. Op de beurzen voor afgeleide instrumenten zullen sommige contracten (die welke 
afgeleid zijn van binnenlandse obligaties, de plaatselijke rente voor interbank-deposito's en 
valuta's binnen de EMU) verdwijnen en zullen nieuwe contracten ontstaan. Contracten die 
van aandelen zijn afgeleid (afzonderlijke aandelen of indices) zullen waarschijnlijk aan 
belang winnen. Beurzen waarop financiële derivaten verhandeld worden (financiële futures 
en opties), zullen technisch bezien naar verwachting minder gevolgen ondervinden dan de 
beurzen waarop aandelen en schuldinstrumenten verhandeld worden, omdat de eerste 
reeds vertrouwd zijn met het functioneren in een omgeving met meerdere valuta's. 
33 
81. Op de markten voor schuldinstrumenten zal door het verdwijnen van de premie 
voor het valutarisico op de deelnemende munteenheden het resterende rente-écart nog 
slechts bestaan uit het kredietrisico en de liquiditeitspremie. Aangezien de liquiditeit van 
de leidende markten voor ecu-schuldinstrumenten hoger zal zijn, kan de liquiditeitspremie 
die in de nominale rentevoet verwerkt is, enigszins dalen. 
Omdat er één markt in de plaats komt van verschillende nationale markten, zullen 
beleggingsbeslissingen van de beleggers vrijwel volledig afhankelijk worden van de 
kredietwaardigheidsbeoordeling en de liquiditeit van bestaande emissies. 
De gemeenschappelijke munt zal een veel grotere markt voor schulden creëren, die qua 
volume, instrumenten en looptijdverlenging meer mogelijkheden biedt. Anderzijds 
profiteren bepaalde emittenten momenteel van een hogere kredietwaardigheidsbeoordeling 
voor schuld die in de nationale munt luidt, in vergelijking met schuld in buitenlandse 
valuta's. Deze mogelijkheid zal verdwijnen en in de betrokken Lid-Staten zal het 
schuldenbeheer moeten worden aangepast. 
In de wijze van distributie van effecten kunnen ten gevolge van de toenemende 
concurrentie tussen banken en andere financiële intermediairs veranderingen optreden. 
82. Voor beleggers en particuliere en openbare emittenten zal de overgang naar de 
derde fase van de EMU leiden tot een vermindering van de exploitatiekosten. Doordat zij 
zich kunnen richten op één munteenheid in plaats van vele munten, dragen zij niet langer 
de valuta- en hedgingkosten. De gevolgen voor de tussenpersonen zullen bestaan uit een 
vermindering van de exploitatiekosten, toename van de concurrentie en het derven van 
provisies en vergoedingen voor valutatransacties. 
83. Met ingang van Fase B moeten nieuwe schuldemissies van overheden in ecu 
luiden, voor zover dit technisch mogelijk is. Dit geeft een krachtig signaal aan de markt 
dat de autoriteiten vastbesloten zijn één munteenheid in te voeren. Emissies van in ecu 
luidende schuld mogen echter niet leiden tot ontwrichting van de markt en mogen niet 
rechtstreeks van invloed zijn op werkzaamheden voor kleine particuliere cliënten, 
waardoor verdere aanpassingen van zijde van de financiële instellingen nodig zouden 
worden. De emissies die het meest in aanmerking komen om bij het begin van Fase B in 
ecu te luiden, zijn daarom die welke bestemd zijn voor institutionele beleggers en die 
welke na Fase C vervallen. Particuliere emittenten zouden ertoe kunnen besluiten een 
zelfde koers te volgen. 
84. Op de aandelenmarkten zullen de binnenlandse aandeleninstrumenten zich 
aanpassen via de gebruikelijke arbitrage, waarin voor elke onderneming de mogelijke 
wijziging in het valutarisico die het gevolg is van de start van Fase B, tot uitdrukking 
komt. Portefeuilles moeten echter beheerd worden met de hele Gemeenschap als 
referentiekader, op basis van een "sector"-analyse binnen de hele EMU in plaats van een 
"landen"-analyse. Voorts wordt een toeneming van grensoverschrijdende transacties 
verwacht, die zal leiden tot een grotere liquiditeit. 
34 
85. Het belangrijkste gevolg voor beleggers is de vermindering van de kosten voor 
grensoverschrijdende transacties en het verdwijnen van de kosten van het afdekken van 
valutarisico's bij beleggingen in niet-binnenlandse aandelen. 
86. De invoering van de ecu zal ondernemingen waarvan de huidige financiële 
transacties veelal binnenlands van aard zijn, ertoe aanzetten meer in andere Lid-Staten 
actief te worden. Sommige ondernemingen zullen wellicht besluiten hun effecten aan de 
effectenbeurzen in andere Lid-Staten te laten noteren om meer bij de plaatselijke beleggers 
en cliënten in beeld te komen. Dit argument geldt niet alleen voor grote bedrijven, maar 
ook voor een aantal ondernemingen uit het MKB die bij voorbeeld in grensgebieden actief 
zijn. 
87. De Commissie verzoekt banken, beheerders van financiële markten en 
betalingssystemen, waarvoor de invoering van één munteenheid gevolgen heeft, na te 
denken over de ideeën en voorstellen in dit Groenboek. De Commissie ziet hun 
meningen en reacties gaarne voor het einde van dit jaar tegemoet 
Beroepsverenigingen zullen een sleutelrol spelen door hun conclusies kenbaar te 
maken. De Commissie stelt voor dat de Lid-Staten zorgen voor een institutioneel kader 
om de activiteiten van de betrokkenen te coördineren. 
Hoofdstuk II 
De overheid 
88. In dit hoofdstuk worden de vele veranderingen die voor de invoering van één 
munteenheid noodzakelijk zijn en die door zowel de communautaire als de nationale 
overheid moeten worden doorgevoerd, aan de orde gesteld. Als zij hun leidende rol op 
zich nemen, zullen deze overheden tevens fungeren als katalysator die de partijen in de 
particuliere sector ertoe stimuleert de noodzakelijke investeringen te doen. Als de 
overheid ten aanzien van de gemeenschappelijke munteenheid echter een afwachtende 
houding aanneemt, is het onwaarschijnlijk dat deze investeringen gedaan zullen worden. In 
dit hoofdstuk wordt geen uitputtende opsomming gegeven van de maatregelen die 
overheden moeten treffen. Wel worden de belangrijkste taken vastgesteld, alsook de 
uiterste termijnen voor het tot stand brengen van wettelijke en praktische regelingen. 
Paragraaf 1 
De leidende en stimulerende rol van de overheid 
89. De overheid is een grote gebruiker van geld en treft als zodanig uitvoerige 
voorbereidingen. Tijdig optreden van de overheid kan een duidelijk signaal zijn voor 
particuliere gebruikers dat de EMU naderbij komt en dat essentiële functies van de 
overheid (bij voorbeeld belastingen en sociale zekerheid) gedurende het overgangsproces 
soepel zullen blijven verlopen. 
35 
De overheid, van de Gemeenschap tot de nationale, regionale en lokale instanties, staat 
voor belangrijke uitdagingen. Bij de overgang naar één munteenheid zullen overheden 
twee soorten maatregelen moeten nemen: 
• het veranderen van verwijzingen naar de nationale munteenheid in wetgeving en 
administratieve mededelingen; 
• het invoeren van de ecu voor alle begrotingstransacties. 
90. Het tijdstip waarop op één munt wordt overgeschakeld, loopt voor de 
verschillende overheidsfuncties uiteen. Het driefasenscenario dat in deel 1 is uiteengezet, 
vereist dat nieuwe emissies van overheidsschuld vanaf het begin van Fase B geleidelijk in 
de gemeenschappelijke munt gaan luiden. De meeste gebruikers van geld zullen tot de 
algehele invoering van de gemeenschappelijke munt in Fase C de nationale 
muntaanduiding blijven gebruiken. Waarschijnlijk blijven veel overheidsdiensten de 
nationale muntaanduiding hanteren tot hun "cliënten" overgaan op de ecu, dat wil zeggen 
in Fase C. 
91. Sommige financiële instellingen en particuliere ondernemingen zouden er evenwel 
de voorkeur aan kunnen geven reeds in Fase B over te schakelen op de ecu voor alle 
interne transacties en de boekhouding. Over het algemeen zouden deze particuliere 
marktdeelnemers in staat moeten zijn in de gemeenschappelijke munt aan hun wettelijke 
verplichtingen (belastingbetaling, prudentiële voorschriften enz.) te voldoen, zodra zij hun 
interne transacties hebben omgeschakeld. Dit betekent dat bepaalde overheidsdiensten er 
vanaf Fase B op voorbereid moeten zijn om transacties in ecu te verrichten, zodat van 
tevoren wettelijke en administratieve maatregelen moeten worden genomen. De noodzaak 
om de gemeenschappelijke munt reeds vanaf het begin van Fase B te aanvaarden zou 
slechts voor een beperkt aantal overheidsdiensten en een betrekkelijk klein aantal partijen 
in de particuliere sector gelden . 
Paragraaf 2 
Communautaire instellingen 
92. De wijziging van wetsteksten, thans bevatten circa 1.600 communautaire 
wetsteksten referenties naar één of meer nationale valuta's. Deze zullen allemaal moeten 
worden gewijzigd4. Het grote aantal teksten maakt het wenselijk dat een alomvattende 
verordening wordt vastgesteld, waarbij zoveel mogelijk referenties automatisch worden 
gewijzigd. Veranderingen in Commissieteksten zullen gemakkelijker zijn aan te brengen 
Voorbeelden van wetgeving waarin dergelijke veranderingen moeten worden aangebracht zijn: 
vennootschapsrecht (nominale waarde van effecten), Richtlijn 77/91/EEG van 13.12.1976; 
jaarrekening (omrekening in nationale valuta), Richtlijn 78/660/EEG van 25.7.1978; 
verzekeringen (congruentieregels), Richtlijn 73/239/EEG van 24.7.1973; 88/357/EEG van 
22.6.1988; 92/96/EEG 10.11.8; Mededeling 94C360/08 van 17.12.1994; Richtlijn 
kapitaaltoereikendheid (valutabepalingen), Richtlijn 93/6/EEG van 15.3.1993. 
36 
dan in rechtshandelingen van de Raad, waarvoor nationale uitvoeringswetgeving 
noodzakelijk is. Hoe dan ook zullen alle wetsteksten afzonderlijk moeten worden 
gecontroleerd om na te gaan welke veranderingen noodzakelijk zijn. 
93. De invoering van de ecu voor alle begrotingswerkzaamheden van de 
Gemeenschap,, alsmede voor het opnemen en verstrekken van leningen die momenteel in 
nationale munteenheden plaatsvinden, dient aan het begin van Fase B te geschieden. 
Hoewel de mand-ecu thans de rekeneenheid van de Gemeenschapsbegroting is, luiden 
zowel de ontvangsten als de uitgaven geheel of gedeeltelijk in de nationale munteenheden. 
Dit maakt het projectmanagement ingewikkelder en stelt de communautaire begroting 
bloot aan een zeker wisselkoersrisico. De invoering van de noodzakelijke veranderingen in 
de wetgeving en het hervormen van de administratieve instrumenten (zoals software, 
boekhoudkundige en controlesystemen, valutabeheer) vormt een aanzienlijke logistieke 
uitdaging. Desondanks zou het gebruik van één munteenheid voor de uitvoering van de 
begroting de administratieve verwerking van het communautaire beleid aanmerkelijk 
vereenvoudigen. 
De omvang van de maatregelen die op communautair niveau moeten worden vastgesteld, 
is in vergelijking met de nationale overheidsdiensten weliswaar gering, maar toch zo groot 
dat lange aanloopfasen nodig zullen zijn. Daarom heeft de Commissie reeds een 
interdepartementale werkgroep opgericht om de gevolgen van de invoering van de ecu te 
onderzoeken. 
Paragraaf 3 
De nationale overheidsdiensten 
94. De wijziging van wetsteksten: de Lid-Staten zullen op alle bestuurlijke niveaus de 
verwijzingen naar nationale munteenheden moeten omzetten in verwijzingen naar de 
gemeenschappelijke munt. Het tijdstip waarop deze veranderingen moeten plaatsvinden 
loopt uiteen, maar het is duidelijk dat sommige nationale overheidsdiensten reeds vanaf 
het begin van Fase B in staat moeten zijn de gemeenschappelijke munt te aanvaarden. De 
nationale autoriteiten moeten ervoor zorgen dat, waar dit nodig is, het gebruik van de ecu 
in Fase B op één lijn wordt gesteld met het gebruik van de nationale munt. Het zou voor 
zowel nationale, regionale als lokale autoriteiten zinvol kunnen zijn om de voorgenomen 
aanpak van de Commissie, i.e. een alomvattende wettelijke maatregel, over te nemen, 
waarmee wordt beoogd met ingang van Fase C alle verwijzingen naar nationale valuta's 
automatisch om te zetten in verwijzingen naar de gemeenschappelijke munteenheid. 
Afzonderlijke regelgeving kan nodig zijn voor het afronden van bedragen, zoals voor 
belastingvrijstellingen en overheidstarieven. 
37 
95. De invoering van de gemeenschappelijke munt voor alle 
begrotingswerkzaamheden. de uitdaging voor de overheidsdiensten hangt uiteraard af van 
de aard van de betrokken werkzaamheden en het tijdstip van de overgang. Na het begin 
van Fase B zal steeds meer overheidsschuld geëmitteerd worden die in toenemende mate 
in de gemeenschappelijke munt luidt . Ook belangrijke uitgaven van de overheid zullen in 
ecu gedaan worden. 
96. Bovendien kunnen een aantal banken, financiële instellingen en particuliere 
bedrijven voor hun interne transacties op de ecu overschakelen, waarna zij in staat zouden 
moeten zijn om bij hun financiële transacties met overheidsinstanties van de 
gemeenschappelijke munt gebruik te maken. Dit zou betekenen dat het gebruik van de ecu 
moet worden vereenvoudigd en dat bijzondere problemen die een gevolg zijn van het 
overgangsproces, zoals regels voor de administratieve verslaglegging, worden opgelost. 
Dergelijke besluiten dienen duidelijk en definitief te zijn en ruim voor het begin van 
Fase B te worden genomen. Voor de belastingautoriteiten is hier een bijzonder belangrijke 
rol weggelegd, zoals in de volgende paragraaf wordt uiteengezet. 
97. Er zullen grote administratieve veranderingen nodig zijn om de invoering van de 
ecu te verwerken. Zo zullen onder meer alle software, documenten met verwijzingen naar 
nationale valuta's en de interne boekhouding moeten worden gewijzigd. 
De grootste problemen zullen zich voordoen bij instanties die grote aantallen betalingen 
van kleine bedragen doen, en rechtstreeks te maken hebben met het grote publiek. Vooral 
sociale-zekerheidsinstellingen zullen hiervan de gevolgen ondervinden, omdat zij omgaan 
met kwetsbare bevolkingsgroepen die van elke verstoring van de normale werking van de 
openbare diensten nadeel zouden ondervinden. Ook moet bijzondere aandacht worden 
besteed aan de inkomstenbelasting, waarbij het publiek duidelijke uitleg wordt verschaft 
over de praktische gevolgen van de overschakeling, bijvoorbeeld de omrekening van 
belastingvrijstellingen in ecu. 
98. Belastingautoriteiten, van het grootste belang voor het bedrijfsleven is de fiscale 
regelgeving die voor de overgang wordt voorzien. De belastingautoriteiten moeten de 
nodige regelingen ruim vóór het begin van Fase B uiteenzetten, hetgeen inhoudt dat de 
voorbereidingen onmiddellijk zouden moeten beginnen. Wat deze fiscale regelgeving 
betreft, zouden de bedrijven vooral de volgende vragen beantwoord willen zien: 
• vanaf welke datum kunnen belastingaangiften en -betalingen in de 
gemeenschappelijke munt worden verricht. Hiervoor dienen bij het begin van Fase 
B maatregelen te worden genomen. Dit geldt voor alle belastingen die op het 
bedrijfsleven betrekking hebben, met inbegrip van douanerechten, 
vennootschapsbelasting, bronbelasting en BTW; 
• geeft de invoering van de ecu aanleiding tot een belastbaar feit. Normaal is de 
vermogenswinst die bedrijven behalen op in buitenlandse valuta luidende activa, 
niet belastbaar totdat de activa worden verkocht. In Fase B zou onmiddellijk 
duidelijk zijn of de belegger winst of verlies heeft geboekt, omdat een 
rechtstreekse vergelijking kan worden gemaakt tussen de wisselkoers ten tijde van 
38 
de aankoop en de onherroepelijk vastgestelde omrekeningskoers. In dat geval rijst 
de vraag of dit een belastbaar feit oplevert, waarbij de behaalde winst belastbaar is 
of de verliezen zouden kunnen worden afgetrokken; 
• de behandeling van administratieve fouten en vertragingen, fouten en omissies 
zijn een onvermijdelijk bijprodukt van gecompliceerde belastingstelsels. Fiscale 
autoriteiten plegen bedrijven zwaar te straffen voor fouten en vertragingen. Met de 
invoering van de gemeenschappelijke munt zouden deze in aantal kunnen 
toenemen. De belastingdiensten dienen de praktische moeilijkheden waarmee de 
bedrijven kampen bij het tenuitvoerleggen van overgangsregelingen, zorgvuldig in 
aanmerking te nemen. De beste oplossing zou zijn dat de nationale 
belastingautoriteiten preventieve maatregelen nemen, met name dat zij de 
financiële regelingen inzake de overschakeling tijdig en duidelijk uiteenzetten, 
seminars en opleidingscursussen voor met de boekhouding en financiën belast 
personeel organiseren en bijstand verlenen aan vertegenwoordigende organisaties 
(werkgeversverenigingen, kamers van koophandel) die technische bijstand aan 
bedrijven verlenen; 
• hoe de overschakeling in de loop van een belastingjaar moet worden geregeld: 
bedrijven en accountants zouden er de voorkeur aan geven de rekeningen aan het 
begin van een belastingjaar in ecu om te zetten, dat wil zeggen dat de rekeningen 
over het afgelopen jaar zouden worden afgesloten in de nationale munt, de 
balansen zouden worden omgerekend in de gemeenschappelijke munt waarbij de 
vaste omrekeningskoersen worden gehanteerd, en de rekeningen voor het nieuwe 
belastingjaar in ecu zouden worden geopend. De fiscale autoriteiten dienen 
regelingen te overwegen voor bedrijven die deze overgang midden in het 
belastingjaar maken. Tevens zouden zij moeten nagaan of enige soepelheid 
mogelijk is, zodat rekeningen in de gemeenschappelijke munt kunnen worden 
omgezet op een datum die dicht bij de aanvangsdatum van Fase C ligt, doch niet 
op die datum. 
99. De Commissie is van oordeel dat de overheid, op alle niveaus, een leidende rol 
moet spelen bij het voorbereiden van de invoering van de ecu. Hiertoe stelt de 
Commissie voor: 
• dat andere communautaire instellingen werkgroepen oprichten om de gevolgen 
van de invoering van de ecu te bestuderen. Deze werkgroepen zouden onder 
andere de noodzaak van veranderingen in de wetgeving kunnen onderzoeken, 
alsmede de invoering van de ecu voor begrotingswerkzaamheden; 
• dat de nationale overheden op alle niveaus werkgroepen oprichten om te 
onderzoeken welke maatregelen op wetgevend en administratief gebied 
noodzakelijk zijn voor een soepele invoering van de ecu, en deze voor te 
bereiden. De vorderingen en resultaten van deze werkgroepen zouden per 
december 1995 aan de Commissie kunnen worden meegedeeld, zodat deze een 
gedachtenwisseling kan organiseren over de gebleken technische problemen; 
39 
dat de overheidsdiensten en openbare nutsbedrijven zoveel mogelijk een 
dubbele prijsaanduiding toepassen om het grote publiek vanaf het begin van 
Fase B met de ecu vertrouwd te maken. Voorbeelden van de gebieden waar een 
dubbele prijsaanduiding zou kunnen worden gehanteerd, zijn de rekeningen 
voor gas, elektriciteit en water, belastingaanslagen, tolheffingen, enz. Dubbele 
prijsaanduidingen zouden tot enige tijd na de aanvang van Fase C kunnen 
worden gehandhaafd, en zelfs nog nadat de nationale bankbiljetten en munten 
uit de circulatie zijn genomen. 
Hoofdstuk III 
Ondernemingen 
100. Dit hoofdstuk bespreekt de voornaamste gevolgen van de overschakeling op de 
gemeenschappelijke munteenheid voor ondernemingen. Er wordt in het bijzonder 
aandacht besteed aan de noodzaak om strategieën te ontwikkelen voor de invoering van 
de gemeenschappelijke munt, waarbij met name moet worden onderzocht of alle, dan wel 
sommige transacties gedurende Fase B in ecu moeten worden verricht en hoe de feitelijke 
invoering van Ecu-bankbiljetten en -munten moet worden georganiseerd. Tevens worden 
de gevolgen van de invoering van één munt voor cruciale activiteiten van bedrijven 
besproken (beheer van contante middelen, verkoop en marketing, boekhouding en fiscale 
werkzaamheden, personeel). 
Paragraaf 1 
De vaststelling van een overgangsstrategie: een cruciale beslissing voor 
ondernemingen 
Een "strategie voor de invoering van één munteenheid" voor ondernemingen 
101. Eén munteenheid zal, doordat de economische stabiliteit wordt vergroot en het 
wisselkoersrisico en transactiekosten worden weggenomen, de werking van de interne 
markt sterk vereenvoudigen en derhalve een groot voordeel opleveren voor het 
bedrijfsleven. Wel zal de daadwerkelijke overgang op de ecu met betrekking tot een groot 
aantal aspecten van de dagelijkse bedrijfsactiviteiten aanpassingen vergen. De gevolgen 
van de overgang zullen niet voor alle bedrijven gelijk zijn; per bedrijf zullen zij afhangen 
van de omvang van de grensoverschrijdende activiteiten, de mate waarin verrichtingen in 
contanten deel uitmaken van de dagelijkse werkzaamheden en de mate van contact met 
het grote publiek. Binnenlandse detailhandelaren zullen uiteraard andere soorten 
problemen hebben dan multinationale ondernemingen. Voorbereidende maatregelen voor 
de overgang vergen tijd en investeringen. 
40 
102. Het is daarom van wezenlijk belang dat de ondernemingen zo snel mogelijk een 
"strategie voor de invoering van één munteenheid" ontwikkelen. Dit houdt in dat 
voldoende tijd wordt uitgetrokken om de technische voorbereidingen te treffen die nodig 
zijn voor een probleemloze voortzetting van de normale bedrijfsactiviteiten. Bovendien 
zou een dergelijke strategie ondernemingen in staat stellen hun 
"overschakelings"-investeringen op te nemen in hun lopende investeringsplannen, zodat 
eventuele kosten over een langere tijd worden gespreid. Tenslotte zou een dergelijke 
strategie bedrijven in staat stellen commerciële voordelen te ontdekken die wellicht te 
behalen zijn door zich in een vroeg stadium voor te bereiden op de invoering van de 
gemeenschappelijke munt. 
Het driefasenscenario dat in deel 1 is besproken, houdt in dat een dergelijke strategie twee 
cruciale elementen heeft: 
• de vraag of er, wat de interne boekhouding en verrichtingen betreft, geheel of 
gedeeltelijk op de gemeenschappelijke munteenheid moet worden overgeschakeld 
gedurende Fase B, of dat hiermee moet worden gewacht en aan het begin van 
Fase C in één keer op de ecu moet worden overgeschakeld; 
• de vraag of in Fase C nationale bankbiljetten en munten moeten worden aanvaard 
(en zo ja, voor hoelang), of dat uitsluitend Ecu-bankbiljetten en -munten moeten 
worden geaccepteerd. 
In dergelijke keuzes is men geheel en al vrij; ze worden sterk beïnvloed door de 
marktkrachten. Ondernemingen wensen duidelijkheid en zekerheid ten aanzien van het 
overschakelingsproces. 
De optie van vroege aanpassing 
103. Ondernemingen kunnen van mening zijn dat de keuze om hun interne transacties 
vóór de aanvang van Fase C geheel of gedeeltelijk in de gemeenschappelijke munteenheid 
te verrichten, veel voordelen met zich brengt. In het bijzonder zullen bedrijven die op 
grote schaal transacties voor hun financiële beheer verrichten, er de voorkeur aan geven 
hierbij gebruik te maken van de ecu en niet de verschillende nationale muntaanduidingen 
te blijven gebruiken. Een vroege overgang kan ook zinvol blijken voor bedrijven die zich 
met grensoverschrijdende handel bezighouden en die filialen of dochterondernemingen in 
deelnemende landen hebben. Het zou bij voorbeeld factureringen, betalingen door 
overschrijving en valutabeheer kunnen vereenvoudigen. 
Voor bepaalde handelingen, met name transacties in contanten, zullen ondernemingen 
evenwel genoodzaakt zijn om tot Fase C nationale valuta's te blijven gebruiken. In deze 
gevallen zouden zij een soort interface tot stand moeten brengen tussen de activiteiten die 
in de gemeenschappelijke munteenheid plaatsvinden, en de activiteiten die nog in nationale 
valuta's worden verricht. Zij zouden tevens passende boekhoudkundige en 
controleprocedures moeten vaststellen, hun computersoftware moeten aanpassen en er 
voor moeten zorgen dat hun personeel naar behoren is opgeleid. 
41 
Kleine en middelgrote ondernemingen, bedrijven die voornamelijk op de binnenlandse 
markten opereren, en detailhandelaars zullen er waarschijnlijk de voorkeur aan geven aan 
het begin van Fase C ineens over te gaan op de gemeenschappelijke munt. Het voordeel 
van wachten tot dat moment is dat bedrijven geen overgangssystemen hoeven te 
ontwikkelen. Aangezien alle rekeningen en balansen in Fase C van de nationale munt in de 
ecu moeten worden omgezet, zullen voorbereidende maatregelen noodzakelijk zijn. 
De feitelijke invoering van ecu-bankbiljetten en -munten 
104. Bedrijven, in het bijzonder detailhandelsbedrijven, zullen aan het begin van Fase C 
voor een keuze komen te staan. Zij zouden volledig kunnen overschakelen op de ecu en 
weigeren bankbiljetten en munten in de nationale munteenheid te aanvaarden - met het 
risico evenwel dat zich technische moeilijkheden voordoen die verband houden met de 
omschakeling van alle systemen in een zeer kort tijdsbestek en met tegenwerkende klanten 
die nog voor enige tijd de nationale munteenheid wensen te gebruiken. De tweede 
mogelijkheid is dat bedrijven ervoor kiezen in Fase C gedurende enige tijd beide 
munteenheden te accepteren. Hier zouden zich andere problemen voordoen. Met name 
zouden voorzieningen moeten worden getroffen voor een of andere vorm van dubbele 
prijsaanduiding, zou de mogelijkheid moeten worden geschapen twee series bankbiljetten 
en munten te gebruiken (waarvoor extra ruimte in geldladen en faciliteiten voor het 
opbergen van contant geld en veiligheidsmaatregelen nodig zijn). Dergelijke maatregelen 
zouden kostbaar zijn, met name indien het grootste deel van het grote publiek de ecu in 
korte tijd aanvaardt. 
Paragraaf 2 
Gevolgen van de invoering van de ecu voor ondernemingen 
105. Het is zinvol om na te gaan wat de belangrijkste gevolgen zijn voor de cruciale 
activiteiten van een bedrijf. De activiteiten die hierna worden besproken, omvatten het 
beheer en de verwerking van contante middelen, verkoop, marketing, administratie- en 
informatiesystemen, boekhoudkundige en fiscale werkzaamheden, personeel en opleiding. 
Verwerking en registratie van contante middelen : 
106. Alle soorten registrerende machines (kasregisters, benzinepompen, 
boekhoudmachines), muntautomaten (verkoopautomaten, kaartjesautomaten) en 
geldautomaten zullen van nationale munteenheden moeten worden omgeschakeld op de 
ecu. Aangezien er miljoenen van dergelijke toestellen in gebruik zijn, zijn voor de 
ontwikkeling en vervaardiging van nieuwe machines of toestellen, die verrichtingen in ecu 
kunnen uitvoeren, aanzienlijke investeringen nodig en zou een lange voorbereidingstijd 
noodzakelijk zijn. Het is daarom van het grootste belang dat de producenten van 
apparatuur voor de verwerking en registratie van contanten zo snel mogelijk de definitieve 
technische specificaties ontvangen (bij voorbeeld afmetingen en kenmerken van 
bankbiljetten en munten, naam en afkorting van de munteenheid en kleinere eenheden, 
42 
enz). Dit zou zelfs al vóór Fase A, het besluit om over te gaan tot een monetaire unie, 
moeten gebeuren. 
107. Het Jaarverslag 1994 van het EMI meldt dat een aanzienlijke mate van 
overeenstemming is bereikt over het aantal en de waarde van de coupures en de grens 
tussen bankbiljetten en munten. De hoogste waarde van de munten zou 2 ecu bedragen en 
het bankbiljet met de laagste waarde zou dat van 5 ecu zijn. Er is tevens consensus over 
een aantal van zeven bankbiljetten met een waarde van 5 tot 500 ecu. Wat de uiterlijke 
vorm van de Europese bankbiljetten betreft, zullen identieke biljetten in het hele gebied 
van de ene munteenheid in omloop worden gebracht, of zullen de biljetten aan één zijde 
gelijk zijn en aan de andere zijde een klein nationaal kenmerk dragen. 
108. Het zal wellicht enige tijd vergen (een aantal maanden) om al deze apparaten voor 
verrichtingen in contanten aan te passen, met name verkoopautomaten en geld- en 
kaartjesautomaten. Ondernemingen zullen goed geplande overgangsprogramma's moeten 
ontwikkelen, zodat een voldoende aantal voor de ecu toegeruste apparaten vanaf het 
begin van Fase C beschikbaar zijn. Dit houdt in dat het omschakelingsproces in de weken 
vóór het begin van Fase C moet beginnen. Technische moeilijkheden en knelpunten in de 
omschakeling zullen minder groot zijn indien in een vroeg stadium beslist wordt over de 
technische specificaties van bankbiljetten en munten, zodat bedrijven in staat worden 
gesteld geleidelijk "ecu-compatibele" apparatuur, bij voorbeeld apparatuur die (zij het 
afzonderlijk) bankbiljetten en munten in zowel nationale valuta's als ecu kan herkennen 
aan te schaffen als onderdeel van hun normale investeringsplannen. 
109. Zoals hierboven wordt opgemerkt zouden ondernemingen die ervoor opteren 
gedurende FASE C bankbiljetten en munten in nationale munteenheid te accepteren, met 
twee soorten bankbiljetten en munten moeten werken. Dit betekent dat zij voor 
verrichtingen in contanten en voor registratie ofwel aparte apparatuur moeten hebben 
voor de nationale munteenheid en de ecu, of dat zij apparatuur installeren die beide 
munteenheden tegelijk kan verwerken. De ondernemingen zullen zelf moeten beslissen hoe 
zij deze uitdaging het hoofd zullen bieden. Sommige moeilijkheden die verband houden 
met het gebruik van twee soorten bankbiljetten en munten, kunnen worden verminderd 
door de invoering van nieuwe technologieën (streepjescode, kasregisters die voor 
meerdere munteenheden geschikt zijn, elektronische betalingssystemen) waarmee 
automatisch van de ecu naar de nationale valuta en vice versa omgerekend kan worden. 
Eens te meer is een tijdige voorbereiding de sleutel tot een probleemloze en efficiënte 
overgang. 
Verkoop, marketing, administratie- en informatiesystemen 
110. Ten laatste in Fase C verdwijnen de verwijzingen naar nationale munteenheden en 
worden uitsluitend nog bedragen in ecu vermeld. Hiervoor is een reeks administratieve 
maatregelen nodig, en wel voornamelijk: 
• overeenkomsten, facturen, en informatiesystemen gaan over op de ecu, evenals 
alle betalingen aan leveranciers en uitvoerders. De overgang maakt onder meer 
noodzakelijk dat de vermelding van nationale munteenheden in officiële 
43 
documenten (facturen, kwitanties), reclamemateriaal en computersoftware wordt 
vervangen. Bedrijven die besluiten de ecu gedurende Fase B te gebruiken, en/of 
die ervoor kiezen nationale valuta's in Fase C nog te accepteren, zullen dubbele 
prijsaanduidingen moeten aanbrengen, waarvan een toename van de 
administratieve formaliteiten verwacht kan worden; 
• prijsbeleid: het feitelijk vaststellen van prijzen zal een gevoelige aangelegenheid 
blijken, omdat de toepassing van omrekeningskoersen waarschijnlijk 
onhanteerbare tegenwaarden in ecu met zich brengt. Detailhandelaars zullen 
acceptabele prijzen in ecu moeten vaststellen, die niet tot vijandige reacties leiden. 
Voor goedkope produkten kan een geringe prijsafronding tot grote percentuele 
prijswijzigingen leiden. Uiteindelijk dient de concurrentie op de markt de 
prijsstijgingen aan banden te leggen en veel ondernemingen zullen misschien zelfs 
proberen marketingcampagnes met naar beneden afgeronde prijzen te voeren. Het 
vraagstuk van de dubbele prijsaanduidingen komt in punt 122 aan de orde; 
• reclamemateriaal, een bijzonder probleem kan zich voordoen met betrekking tot 
prijsaanduidingen in reclamemateriaal. Postorderbedrijven en ondernemingen die 
hun produkt via brochures verkopen (reisbureaus), zullen met bijzondere 
moeilijkheden worden geconfronteerd (sommige brochures worden reeds 18 
maanden van tevoren opgesteld). Een ander probleem kan zijn dat de 
omrekeningskoersen pas aan het begin van Fase B bekend zullen zijn; 
• de voorlichting van cliënten over de gevolgen van de omschakeling is van cruciaal 
belang. Terwijl deze voorlichting in sommige gevallen een duidelijke demonstratie 
van de toepassing van de omrekeningskoersen met redelijke afrondingsbesluiten 
zal moeten behelzen, zullen bedrijven op andere gebieden omvangrijke 
voorlichtingscampagnes op touw moeten zetten over zaken als lange 
termijncontracten, zoals hypotheken, beleggingen van pensioenfondsen en 
huurkoop- en leasingovereenkomsten. 
111. Verslaglegging en belastingen, ten laatste in Fase C moeten alle rekeningen en 
balansen in ecu worden opgesteld. Zoals in deel 2, hoofdstuk 2 is uiteengezet, moeten de 
belastingautoriteiten de precieze regels vaststellen die op het omschakelingsproces van 
toepassing zullen zijn. 
112. Personeel en opleiding, ondernemingen zullen ervoor moeten zorgen dat hun 
personeel volledig is voorgelicht en opgeleid met betrekking tot de gevolgen van de ecu 
voor hun werkzaamheden, hun lonen en andere arbeidsvoorwaarden (bij voorbeeld 
bedrijfspensioenregelingen, vergoeding van kosten). Om verstoringen van de 
bedrijfsactiviteiten te voorkomen en de betrekkingen met cliënten te vergemakkelijken is 
het van wezenlijk belang dat het personeel naar behoren is opgeleid en inzicht heeft in het 
omschakelingsproces. 
De aard en het tijdstip van de opleiding zal afhangen van de te vervullen taken en de ecu-
invoeiïngsstrategie die door de bedrijven wordt vastgesteld. Bedrijven die gedurende 
Fase B transacties in ecu verrichten, dienen ervoor te zorgen dat hun personeel zelfs al 
44 
voor het begin van de monetaire unie is opgeleid. Gespecialiseerde opleidingen zouden 
kunnen worden opgezet voor personeel dat zich met financiële aangelegenheden 
bezighoudt. Ook zou bijzondere aandacht moeten worden besteed aan personeel dat 
rechtstreeks in contact komt met het publiek, om ervoor te zorgen dat zij deskundig 
kunnen antwoorden op vragen van cliënten en verzoeken om bijstand. 
113. Voor werkgeversverenigingen, beroepsorganisaties (advocaten, accountants, 
notarissen) en vakbonden is een cruciale rol in het opleidingsproces weggelegd. Zij 
kunnen bij voorbeeld informatiepakketten en -video's samenstellen, die aan hun leden 
worden verstrekt voor interne opleidingsprogramma's. Zij kunnen overwegen conferenties 
en workshops te organiseren, waar de betrokkenen elkaar ontmoeten en vraagstukken van 
gemeenschappelijk belang bespreken, en instrumenten kunnen ontwikkelen om 
oplossingen voor veel voorkomende technische problemen uit te wisselen. De overheid 
zou dergelijke initiatieven moeten steunen door achtergronddocumentatie, 
informatiepakketten en sprekers voor conferenties ter beschikking te stellen. 
114. De Commissie verzoekt bedrijven, vertegenwoordigende en beroepsorganisaties, 
vakbonden, met inbegrip van organisaties die het MKB vertegenwoordigen, om de 
gevolgen van de invoering van de ecu voor hun specifiek(e) sector/beroep te 
onderzoeken. Er zouden in bedrijven, vertegenwoordigende organisaties en vakbonden 
werkgroepen kunnen worden opgericht om de reacties op het Groenboek in te winnen 
en te evalueren, de noodzakelijke overgangsmaatregelen te inventariseren en een lijst 
op te stellen van de besluiten van wettelijke en technische aard die overheden en 
overheidsdiensten zullen moeten nemen. Het zou zinvol kunnen zijn om in elke 
vertegenwoordigende organisatie een coördinator voor de gemeenschappelijke munt 
aan te stellen. De Commissie verzoekt de Lid-Staten het oprichten van dergelijke 
werkgroepen te bevorderen. 
Verder stelt de Commissie voor dat de Lid-Staten een raamwerk vaststellen voor de 
coördinatie van de activiteiten van particuliere bedrijven en organisaties. Dit zou 
dubbel werk kunnen voorkomen en de uitwisseling van ervaringen en ideeën kunnen 
stimuleren. De Commissie stelt tevens voor dat de nationale autoriteiten een 
gemeenschappelijk contactpunt instellen voor informatie en bijstand inzake de 
invoering van de ecu. 
Hoofdstuk IV 
Consumenten 
115. Dit hoofdstuk behandelt de bijzondere uitdagingen die de invoering van de 
gemeenschappelijke munt voor de consumenten stelt. De moeilijkheden die zij zullen 
ondervinden bij de aanpassing aan een nieuwe monetaire eenheid, worden onderkend, 
evenals de noodzaak een grote voorlichtingscampagne op te zetten waarin de praktische 
gevolgen van de invoering van de ecu voor hun dagelijkse financiële activiteiten duidelijk 
45 
wordt uitgelegd. Het hoofdstuk bevat een overzicht van de gevolgen voor de 
consumenten in alle stadia van het overgangsproces. 
Paragraaf I 
Het voorbereiden van de consumenten op de verandering 
116. Uit ervaringen in het verleden met munthervormingen in Frankrijk en het Verenigd 
Koninkrijk is bekend dat mensen niet onmiddellijk wennen aan nieuw geld. In minstens 
één opzicht lijkt de aanpassing hieraan enigszins op het leren van een taal - het kost tijd en 
oefening voordat men in staat is in de nieuwe munteenheid te "denken". Het voorbereiden 
van de consumenten op een soepele overgang zal in het overheidsbeleid een hoge 
prioriteit hebben. Anders zal de steun van het grote publiek, die een voorwaarde is voor 
het welslagen van de gehele onderneming, op losse schroeven komen te staan. 
De gevolgen van elke fase van het overgangsproces voor de consumenten moeten 
zorgvuldig worden bestudeerd en zo nodig moeten maatregelen worden genomen om hun 
belangen te beschermen. Van de consumentenorganisaties kan worden verwacht dat zij 
uiterst waakzaam zullen zijn, doch tevens dat zij hun best zullen doen om wantrouwen 
weg te nemen, angst te verminderen en problemen op te lossen. 
Op sommige mensen zal de verandering bijna als een identiteitsverandering overkomen, zo 
zeer zijn zij eraan gewend hun eigen munteenheid als nationaal symbool te beschouwen. 
De nationale identiteit is evenwel niet in gevaar. Het betreft in werkelijkheid de verruiming 
ervan tot een symbool van Europese integratie, om de vele goede en praktische redenen 
die in dit Groenboek worden uiteengezet. 
117. In het gedeelte over voorlichting van dit Groenboek (deel IV) komt het belang van 
voorlichtingsstrategieën aan de orde om de instemming en steun van het publiek te 
verkrijgen en de technische voorbereidingen te voltooien die nodig zijn voor de overgang 
naar één munt. Hierbij wordt onderstreept hoe belangrijk het is dat consumenten zo snel 
mogelijk worden ingelicht over de voordelen van één munteenheid, dat zij ervan worden 
overtuigd dat de overgang niet in hun nadeel zal zijn en dat zij worden geholpen met het 
omrekenen van nationale valuta's in ecu en vice versa. Tevens wordt aandacht besteed aan 
de noodzaak om bijzondere steun te verlenen aan kwetsbare groepen, waaronder ouderen 
en visueel gehandicapten. Al deze punten zijn duidelijk naar voren gekomen uit de 
hoorzittingen met consumentenorganisaties die met het oog op de voorbereiding van het 
rapport-Maas zijn gehouden. 
Het grootste probleem voor de consumenten zou vrijwel zeker het omrekenen zijn en het 
vergelijken van de waarde van goederen. Zij zullen hun gevoel voor prijzen verliezen. In 
veel gevallen zullen de omrekeningskoersen waarschijnlijk zo onhanteerbaar zijn, dat 
vermenigvuldigen moeilijk wordt. 
46 
118. Om de omschakeling het hoofd te kunnen bieden zullen consumenten zowel tijd als 
nauwkeurige informatie nodig hebben. Het referentiescenario dat in dit Groenboek uiteen 
wordt gezet, geeft de overheid ruim de tijd om voorlichtingscampagnes voor consumenten 
voor te bereiden en te starten. De Commissie, het Europees Parlement, het Europees 
Monetair Instituut, de centrale banken en andere instellingen zullen een rol moeten spelen 
bij de voorlichting van de consumenten en het beschermen van hun belangen tijdens de 
overgang. Doch het zijn de nationale autoriteiten die het best in staat zullen zijn om aan de 
plaatselijke behoeften en zorgen, die niet in alle Lid-Staten hetzelfde zullen zijn, tegemoet 
te komen. 
In deel IV wordt tevens het belang van gewenningscampagnes benadrukt, zoals dubbele 
prijsaanduidingen op financiële overzichten, belastingaangiften en in verkooppunten, 
evenals experimenten waarbij consumenten van tevoren op bepaalde plaatsen het gebruik 
van bankbiljetten en munten in ecu kunnen oefenen. 
Het is van cruciaal belang dat banken, bedrijfsleven en detailhandel volledig hun 
verantwoordelijkheid nemen voor de voorbereiding van de consumenten op de 
omschakeling. Zij moeten hun eigen voorlichtingscampagnes opzetten, met name om hun 
cliënten uitleg te verschaffen over de gevolgen van de omschakeling voor de specifieke 
diensten die zij verlenen. 
Paragraaf 2 
De praktische gevolgen van de overgang voor consumenten 
119. Over het algemeen zullen de consumenten de gevolgen van de monetaire unie eerst 
in Fase C aan den lijve ondervinden, wanneer de ecu-biljetten en -munten worden 
ingevoerd en alle transacties in deze ene munteenheid plaatsvinden. Doch de wereld om 
hen heen zal voor dat tijdstip reeds in verschillende opzichten veranderen. Hierna volgt 
een overzicht van wat zij kunnen verwachten. 
Fase A - aanvang van de economische en monetaire unie 
Wat zal hetzelfde blijven ? 
Voor de consumenten zal alles hetzelfde blijven. Dit is een periode van intensieve 
voorbereidingen voor banken en de financiële sector, doch in het economische 
systeem blijft alles bij het oude. 
47 
Fase B - feitelijke start van de EMU en het ontstaan van een kritische massa van 
transacties in ecu 
Wat zal hetzelfde blijven? 
De nationale munten blijven in omloop; 
Bankrekeningen, hypotheken en leningen en alle andere overeenkomsten blijven in 
nationale valuta's luiden. 
Wat zal veranderen? 
lagere kosten en snellere afhandeling van grensoverschrijdende banktransacties 
binnen de monetaire unie; 
de consumenten kunnen de beschikking krijgen over financiële diensten in ecu; 
langzamerhand verschijnen dubbele prijsaanduidingen voor goederen en diensten, 
waardoor de doorzichtigheid van prijzen over de grenzen heen wordt bevorderd; 
het reizen over de grens wordt eenvoudiger; 
men zou kunnen bepalen dat bij verkooppunten op goed zichtbare plaatsen 
omrekeningstabellen aangebracht worden . 
FASE C - algehele overschakeling op één munt 
Wat zal veranderen? 
er wordt één munteenheid ingevoerd; 
de nationale munteenheden worden snel vervangen door ecu-bankbiljetten en -
munten. De twee munteenheden zullen slechts korte tijd naast elkaar in omloop 
zijn, dit om de verwarring bij de consumenten te voorkomen die wordt 
veroorzaakt door het in bezit hebben van twee soorten bankbiljetten en munten; 
het staat de detailhandelaars vrij nationale munten te aanvaarden ; zij zijn evenwel 
verplicht de gemeenschappelijke munt accepteren; 
consumenten zullen gedurende zeer lange tijd nationale bankbiljetten en munten 
tegen ecu kunnen omwisselen; 
in overeenkomsten zullen bedragen in nationale munteenheden in ecu worden 
omgezet, waarbij de vaste omrekeningskoersen worden gehanteerd, zonder andere 
wijzigingen in de voorwaarden. Met andere woorden, het beginsel van de 
continuïteit van overeenkomsten zal van toepassing zijn; 
48 
bankrekeningen, lonen, salarissen en pensioenen - de gehele economie- zullen in 
ecu luiden. 
Paragraaf 3 
Consumentenbescherming 
120. De Commissie is er vast van overtuigd dat de consumenten niet met extra kosten 
te maken moeten krijgen als gevolg van de overschakeling op één munteenheid. Het is van 
het grootste belang dat de consumenten in goed vertrouwen transacties in ecu kunnen 
verrichten. De beschikbaarheid van financiële staten en prijzen in ecu is van het grootste 
gewicht om de consumenten met de gemeenschappelijke munt vertrouwd te maken. 
121. Vóór Fase C zullen financiële instellingen een administratieve vergoeding mogen 
berekenen voor het inwisselen van bankbiljetten van de ene Lid-Staat in die van een 
andere. Zij zullen echter de kosten voor de verleende diensten op doorzichtige wijze 
moeten aanduiden en geen valutakosten mogen berekenen. 
122. Dubbele prijsaanduidingen zullen van cruciaal belang zijn om de consumenten 
vertrouwd te maken met de ecu. Bedrijven en detailhandelaars hebben, om commerciële 
redenen, sterke motieven om vanaf de aanvang van Fase B met twee prijsaanduidingen te 
werken en zullen hiermee wellicht nog ruim na het begin van Fase C doorgaan, omdat zij 
willen dat hun klanten vertrouwd zijn met het verrichten van transacties in ecui Bovendien 
zou het duidelijk zichtbaar vermelden van dubbele prijzen bij de consumenten de vrees 
voor verborgen prijsstijgingen wegnemen. Alle bedrijven, zelfs die welke aan het begin 
van Fase C op de ecu overschakelen, zullen de gevolgen ondergaan van marktkrachten 
die dubbele prijsaanduidingen stimuleren. 
De vraag rijst of commerciële prikkels om tot dubbele prijsaanduidingen over te gaan 
toereikend zijn, of dat wetgeving moet worden vastgesteld om deze gedurende Fase B en 
misschien voor een bepaalde periode daarna, af te dwingen. Het is een open vraag of 
communautaire wetgeving ter zake noodzakelijk is. De Commissie is voornemens alle 
betrokken groepen geldgebruikers te raadplegen, ten einde tot overeenstemming te komen 
over de vraag of in Fase B communautaire wetgeving tot stand moet zijn gebracht, zodat 
passende maatregelen in het voorjaar van 1996 kunnen worden genomen. Het 
subsidiariteitsbeginsel laat de Lid-Staten voldoende ruimte om nationaal bindende 
voorschriften vast te stellen. 
Bij het opstellen van eventuele bindende voorschriften over dubbele prijsaanduidingen 
moet een evenwicht worden gevonden tussen de enerzijds belangen van de consumenten 
en anderzijds de kosten van de ontwikkeling en toepassing van een systeem voor dubbele 
aanduiding (die uiteindelijk aan de consumenten zullen worden doorberekend). De kosten 
van dubbele prijsaanduidingen hangen grotendeels af van het toepassingsgebied ervan. Het 
zou bij voorbeeld kostbaar en ingewikkeld zijn om iedere verwijzing naar een munteenheid 
dubbel aan te geven. Dit zou betekenen dat alle uitgestalde produkten twee 
prijsaanduidingen moeten hebben, terwijl kasregisters per transactie bedragen zouden 
49 
moeten registreren in zowel de nationale munteenheid als de ecu. Een minder kostbare 
optie zou zijn om alleen de totaalbedragen in nationale munt en in ecu weer te geven 
(aangezien hiervoor slechts één vermenigvuldiging op de kassabon behoeft te staan). Een 
andere optie zou zijn om in alle verkooppunten goed zichtbaar omrekeningstabellen te 
plaatsen. De precieze aard van eventuele bindende voorschriften over dubbele 
prijsaanduidingen dient te worden bepaald op basis van ronde-tafelbesprekingen, waaraan 
vertegenwoordigers van producenten, detailhandelaars, overheden, vakbonden en 
consumenten deelnemen. 
123. Voor de omrekening van bedragen in nationale munt in bestaande 
overeenkomsten, zoals lonen en bankrekeningen, is strikte regelgeving voor het afronden 
van bedragen nodig. Afronding is een gebruikelijk fenomeen in het huidige financiële 
stelsel, dat soepel en zonder al te grote problemen functioneert. 
Afronding zal noodzakelijk zijn om gemakkelijk hanteerbare cijfers te krijgen voor 
bepaalde bedragen die in wetsteksten voorkomen, zoals belastingvrijstellingen, tarieven 
voor overheidsdiensten en bepaalde social e-zekerheidsuitkeringen. De bevoegde 
autoriteiten zullen per geval moeten beslissen hoe zal worden afgerond. 
De vrijheid van detailhandelaars om de overgang te gebruiken als gelegenheid om hun 
prijzen te verhogen zal waarschijnlijk door de concurrentie worden beperkt. Over het 
geheel genomen zal de invloed op de prijzen beperkt zijn, doordat de prijsstijgingen van 
sommige produkten die worden veroorzaakt door afronding naar boven, teniet worden 
gedaan door de prijsverlagingen van andere produkten als gevolg van afronding naar 
beneden. 
124. In het Groenboek heeft de Commissie voortdurend getracht op zoveel mogelijk 
problemen waarmee de consumenten te maken zullen krijgen, te anticiperen. De 
Commissie is evenwel van de hen vertegenwoordigende organisaties afhankelijk om de 
beoordeling van de voornaamste gevolgen van de invoering van de ecu te bevestigen. 
Eventuele opmerkingen en aanvullende informatie die zouden kunnen bijdragen tot 
het ontwikkelen van beleidsmaatregelen waarmee voor een soepele overgang voor de 
consument gezorgd kan worden, stelt zij op prijs. De Commissie is voornemens alle 
betrokken groepen geldgebruikers te raadplegen, ten einde overeenstemming te 
bereiken over de noodzaak communautaire wetgeving vast te stellen waarbij dubbele 
prijsaanduidingen verplicht worden gesteld, zodat in het voorjaar van 1996 passende 
maatregelen kunnen worden genomen. 
50 
Deel 3 - Het rechtskader voor de ecu 
51 
125. De Europese economieën zijn reeds verregaand geïntegreerde open markten met 
hoogontwikkelde rechtsstelsels. De werking van een complexe moderne economie, waarin 
de economische subjecten met elkaar verbonden zijn door een dicht netwerk van financiële 
vorderingen, is afhankelijk van de rechtszekerheid. Om te zorgen voor een soepele 
invoering van de ecu moeten de autoriteiten van zowel de Gemeenschap als de Lid-Staten 
ruim voor de start van de monetaire unie (Fase B) de rechtszekerheid garanderen waaraan 
de gebruikers van de munt behoefte hebben. Dit betekent dat zelfs begonnen moet worden 
met het voorbereiden van het rechtskader, inclusief het vaststellen van wetgeving waar dit 
mogelijk is, nog vóór aan het begin van Fase A het besluit genomen wordt om over te 
gaan tot de monetaire unie. 
In dit hoofdstuk wordt niet getracht alle wettelijke maatregelen op te sommen die voor de 
invoering van één munteenheid nodig zijn, maar veeleer de voornaamste vraagstukken aan 
de orde te stellen die de kern van het rechtskader vormen. Met name moeten dringend 
vijf6 problemen worden aangepakt om de onzekerheid omtrent de invoering van de ecu te 
verminderen, te weten : 
de ecu en de nationale muntaanduidingen in Fase B; 
de ecu als wettig betaalmiddel; 
de continuïteit van overeenkomsten; 
regels voor het afronden; 
juridische vraagstukken in verband met bankbiljetten. 
Paragraaf 1 
De ecu en de nationale muntaanduidingen in Fase B 
126. Wanneer de ECB eenmaal een gemeenschappelijk monetair beleid voert en bij de 
aanvang van Fase B de omrekeningskoersen onherroepelijk zijn vastgesteld, bestaat de 
ecu als volwaardige munteenheid. De nationale munten zullen substituten vormen en zijn 
dan feitelijk geen afzonderlijke munten meer, maar verschillende aanduidingen van de ecu. 
In Fase B blijven de nationale munten in juridische zin echter bestaan en blijven de 
nationale monetaire bepalingen van kracht, zolang nationaal of communautair geen 
wettelijke maatregelen genomen worden. Bij het begin van Fase B wordt de mand-ecu 
omgezet in de ecu tegen een omrekeningskoers van 1:1 en kan het ESCB ecu's gaan 
uitgeven in de vorm van giraal geld (voor het uitgeven van ecu-bankbiljetten is nadere 
wetgeving noodzakelijk). 
Ook voor het onischakeiingsscenario zijn wettelijke maatregelen noodzakelijk : in het in deel 1 
geschetste scenario is wetgeving nodig om ervoor te zorgen dat bepaalde transacties met ingang 
van Fase B in ecu kunnen worden verricht, bij voorbeeld bij betalingssystemen voor 
omvangrijke bedragen. 
52 
In artikel 109 L is bepaald dat de ecu een volwaardige munteenheid wordt. De ecu en de 
nationale munteenheden als substituten zullen in juridische zin niet automatisch in elkaar 
overgaan. De nationale munteenheden blijven binnen de nationale grenzen fungeren als 
rekeneenheid en betaalmiddel. Bij ontstentenis van wetgeving zou de ecu slechts gebruikt 
kunnen worden als rekeneenheid en betaalmiddel, mits de partijen bij een overeenkomst 
zulks overeenkomen en/of het nationale recht gebruik van de nationale munt niet oplegt. 
127. Daarom moet bij de aanvang van Fase B communautaire wetgeving getroffen zijn 
om ervoor te zorgen dat de ecu en de nationale munteenheden van de deelnemende landen 
juridisch volledig substitueerbaar zijn, dat wil zeggen dat de nationale munten even zovele 
aanduidingen van de ecu zijn, waarbij de ene in de andere muntaanduiding wordt omgezet 
op grond van onherroepelijk vastgestelde omrekeningskoersen en niet op grond van 
wisselkoersen. Zo is er communautaire wetgeving nodig om ervoor te zorgen dat 
bankdeposito's in ecu, betalingen in ecu en transacties in ecu beschouwd worden als gelijk 
aan transacties in de nationale munt, tegen onherroepelijk vastgestelde 
omrekeningskoersen. Pas in Fase C echter kan een partij verplicht worden betaling in ecu 
(van bij voorbeeld loon) te aanvaarden. 
Paragraaf 2 
Wettig betaalmiddel 
128. Geld is wettig betaalmiddel als een crediteur niet kan weigeren het ter betaling te 
aanvaarden. In op één na alle Lid-Staten zijn alleen nationale bankbiljetten (en munten tot 
een bepaald bedrag) wettig betaalmiddel; cheques, betaalpassen en creditkaarten, 
elektronische overschrijvingen en buitenlandse bankbiljetten zijn geen wettig betaalmiddel. 
In Nederland zijn ook bankdeposito's wettig betaalmiddel : betaling door middel van een 
overschrijving kan niet door een crediteur geweigerd worden. Er wordt echter zelden een 
beroep gedaan op het begrip wettig betaalmiddel en het is niet toegesneden op de werking 
van een moderne economie. Het is een open vraag of voor invoering van de ecu de 
definitie van wat wettig betaalmiddel is in de deelnemende landen geharmoniseerd moet 
worden. Desondanks doen zich in een monetaire unie enige problemen van algemene aard 
voor : 
• bankbiljetten en munten in nationale munteenheden hebben alleen op het 
grondgebied van het land dat ze uitgegeven heeft en niet in andere landen die aan 
de monetaire unie deelnemen, de hoedanigheid van wettig betaalmiddel. Derhalve 
zou men met ingang van Fase B niet het recht hebben bankbiljetten en munten uit 
één Lid-Staat te gebruiken in een andere Lid-Staat. Wanneer in Fase C ecu­
bankbiljetten in omloop komen, hebben deze op het hele grondgebied van de 
monetaire unie de hoedanigheid van wettig betaalmiddel; 
3J 
in Fase C verliezen de nationale bankbiljetten en munten hun hoedanigheid van 
wettig betaalmiddel en genieten vanaf dat moment alleen ecu-bankbiljetten en 
-munten dit privilege. Er is wetgeving nodig om hiervoor te zorgen. 
Detailhandelaren worden verplicht ecu-bankbiljetten en -munten te accepteren als 
betaalmiddel, maar hebben vanaf dit tijdstip de keuze om bankbiljetten en munten 
in de nationale munteenheid al dan niet te aanvaarden; 
wettelijke voorschriften in een aantal Lid-Staten (waaronder Frankrijk en Italië) 
beperken om redenen van openbare orde het gebruik van bankbiljetten tot 
bepaalde categorieën betalingen of tot betalingen boven een bepaald bedrag. 
Zonder nadere maatregelen blijven dergelijke beperkingen van kracht; 
besluiten over de munt die wettig betaalmiddel is, kunnen gevolgen hebben voor 
regels die gelden voor het vermelden van prijzen, omdat verwacht mag worden dat 
prijzen worden vermeld in de munteenheid die de hoedanigheid van wettig 
betaalmiddel bezit; 
zonder aanvullende maatregelen ten aanzien van de hoedanigheid van wettig 
betaalmiddel blijven de nationale regels over het maximumbedrag dat met 
muntstukken kan worden betaald, van toepassing. 
Paragraaf 3 
De continuïteit van overeenkomsten 
129. In het recht van bepaalde Lid-Staten bestaan bepalingen die een partij bij een 
overeenkomst toestaan de betrokken overeenkomst of afspraak zonder instemming van de 
andere partij te beëindigen of de voorwaarden ervan te wijzigen, indien sprake is van een 
fundamentele verstoring van de economische omstandigheden. De economische subjecten 
moeten er zeker van zijn dat de EMU niet wordt aangemerkt als een fundamentele 
verstoring van de economische omstandigheden, waardoor overeenkomsten in de 
nationale munteenheid of in mand-ecu's eenzijdig zouden kunnen worden herroepen en er 
derhalve opnieuw over zou moeten worden onderhandeld. Dit "onherroepelijkheids"-
beginsel moet in alle gevallen van toepassing zijn. 
Continuïteit en de overgang naar de monetaire unie 
130. De overgang naar de monetaire unie is noch juridisch, noch economisch een 
fundamentele verstoring. Daarom geven wijzigingen in de waarde van vorderingen en 
verplichtingen die voortvloeien uit de toegenomen monetaire stabiliteit, geen aanleiding 
tot continuïteitsproblemen. Er zijn verschillende argumenten die deze conclusie 
ondersteunen. In veel landen is sprake geweest van veranderingen van de rentevoet in 
verband met wijzigingen in het macro-economische beleid; zulke renteontwikkelingen 
behoren tot de gebruikelijke onzekerheden die verband houden met de economische 
ontwikkelingen. Deelname aan de EMU moet economisch bezien worden in de context 
van een reeds lang bestaande, voorspelbare verbintenis. Het convergentiecriterium voor de 
lange renie zorgt ervoor dat tijdens de aanloop naar het begin van de EMI I de rentevoeten 
in de deelnemende landen /icli m lioge male paiallel /uilen onhviKKelen 
54 
Continuïteit en de invoering van de ecu 
131. Zolang de nationale munteenheden wettelijk blijven bestaan (dat wil zeggen tot 
Fase C), rijst geen formeel continuïteitsprobleem, omdat overeenkomsten in dezelfde 
munteenheid als voorheen kunnen worden afgerekend. Vanaf het moment waarop de ecu 
ingevoerd wordt en de nationale munteenheden wettelijk niet langer bestaan, ontstaat een 
andere continuïteitsprobleem, dat van hoofdzakelijk technische aard is. Het moment 
waarop deze wijziging plaatsvindt, is echter afhankelijk van de aard van de betrokken 
overeenkomst : 
• voor overeenkomsten die in mand-ecu luiden, vindt de overgang naar een juridisch 
andere munteenheid plaats bij de aanvang van Fase B. De Commissie heeft reeds 
een aanbeveling gepubliceerd (94/284/EG) over de juridische behandeling van in 
mand-ecu luidende contracten.6 Aangezien de omvorming van de ecu van een 
valutamand in een volwaardige munteenheid (artikel 109 G en artikel 109 L, lid 4, 
van het Verdrag) op zichzelf geen wijziging brengt in de externe waarde van de 
ecu, is in het Verdrag een koers van 1:1 bepaald voor het omrekenen van 
mand-ecu's in ecu's. Bijgevolg moet een eenzijdige beslissing van een partij bij een 
overeenkomst om een afwijkende omrekeningskoers toe te passen, beschouwd 
worden als schending van de bepalingen van de overeenkomst; 
• voor overeenkomsten die in één van de nationale munteenheden luiden, geschiedt 
de omrekening in beginsel bij de aanvang van Fase C; in sectoren waarin de ecu 
overeenkomstig het referentiescenario gebruikt wordt, kan zij echter reeds bij het 
begin van Fase B plaatsvinden. Partijen bij een overeenkomst kunnen altijd met 
wederzijds goedvinden reeds vóór Fase C besluiten dat hun overeenkomsten in 
ecu moeten worden gelezen. 
Wettelijke maatregelen 
132. Noch de overgang naar de monetaire unie, noch de invoering van de ecu kunnen 
worden aangemerkt als een fundamentele verstoring van de economische omstandigheden, 
waardoor over miljoenen bestaande overeenkomsten zou moeten worden 
heronderhandeld. De partijen bij overeenkomsten hebben geen juridische gronden voor het 
eenzijdig opzeggen van de overeenkomst of het eenzijdig wijzigen van de voorwaarden 
ervan. Het overeenkomstenrecht maakt echter deel uit van de nationale rechtsstelsels en 
de beginselen die de voorwaarden bepalen waaronder overeenkomsten mogen worden 
opgezegd, zijn niet in alle Lid-Staten gelijk. De Commissie verzoekt de Lid-Staten de 
bepalingen van het nationale overeenkomstenrecht te bestuderen, ten einde vast te stellen 
welke wijzigingen eventueel nodig zijn om te zorgen voor een uniforme toepassing van 
het "onherroepelijkheids"-beginsel, voor zover sprake is van een verband met de EMU. 
Op basis hiervan kan een pakket wettelijke maatregelen worden vastgesteld om ervoor te 
zorgen dat het "onherroepelijkheids"-beginsel overal ruim voor het begin van de EMU, 
zelfs al vóór Fase A, van toepassing is. De regels moeten voor alle Lid-Staten gelijk zijn, 
Verordening 3320/94 van 31.12.1994 (PB L 350, blz. 27) moet dienovereenkomstig worden 
gewijzigd om ervoor te zorgen dat elke verwijzing in het gemeenschapsrecht naar de mand-ecu 
wordt omgezet in een verwijzing naar de ecu als enige munteenheid, tegen de omrekeningskoers 
van 1:1. 
55 
om welke reden ze in EU-verband moeten worden vastgesteld en in alle Lid-Staten 
toepasselijk moeten zijn. 
133. Voor de definitieve omschakeling op één munteenheid moet een tweede pakket 
wettelijke maatregelen worden uitgevaardigd, dat bestaat uit het volgende : 
• verwijzingen naar nationale munteenheden worden in elke overeenkomst gelezen 
als verwijzingen naar de ecu, hetgeen impliceert dat er geen wijziging optreedt in 
de voorwaarden van de overeenkomst. Evenzo worden verwijzingen naar de 
nationale munteenheid in wettelijke en bestuursrechtelijke maatregelen en in alle 
documenten gelezen als verwijzingen naar de ecu. Door zulke wetgeving zou het 
bovendien niet meer noodzakelijk zijn in overeenkomsten clausules omtrent de 
continuïteit op te nemen; 
• een bepaling dat de omrekeningskoersen die bij de aanvang van de monetaire unie 
vastgesteld worden, worden gebruikt voor de omrekening van bedragen in de 
nationale munteenheid tot bedragen in ecu. 
134. Voor sectoren die overeenkomstig het referentiescenario bij het begin van Fase B 
overgaan op de ecu, moeten deze wettelijke maatregelen tijdig worden getroffen. 
Derde landen zullen naar verwachting de ecu erkennen als opvolger van de nationale 
munteenheden tegen de vaste omrekeningskoersen ("lex monetae") en zullen ook de 
continuïteit van de andere voorwaarden in overeenkomsten, zoals de couponrente, 
rentevoet en andere bijkomende verplichtingen, aanvaarden ("lex obligationis"). 
Nader onderzoek is nodig om te kunnen beoordelen of in bepaalde gevallen aanvullende 
wetgeving noodzakelijk is, bij voorbeeld om partijen bij overeenkomsten ertoe te 
verplichten hun tegenpartijen op de hoogte te stellen van de nieuwe munteenheid waarin 
de overeenkomst luidt. 
Paragraaf 4 
Afronding 
135. De overgang van een monetair stelsel met vele nationale munten naar een stelsel 
met de ecu doet ongetwijfeld problemen rijzen in verband met de afronding van de 
bedragen die in munteenheden uitgedrukt worden. Reeds in de huidige situatie wordt van 
afronding gebruik gemaakt : de wisselkoersen die op kleine transacties toegepast worden, 
worden normaliter uitgedrukt in minder cijfers dan bij de koersen die voor omvangrijke 
transacties gelden. Het probleem van de afronding lijkt in het huidige stelsel te zijn 
geregeld zonder dat uitgebreide wetgeving noodzakelijk was. Bij de overgang naar de ecu 
kunnen zich echter een aantal specifieke problemen voordoen, die verduidelijking 
behoeven. 
Om toepassing van de omrekeningskoersen met bindende afrondingsregels te garanderen 
(bij voorbeeld voor alle langlopende overeenkomsten zoals hypotheken, lonen, 
omrekening van balansen) zal wetgeving noodzakelijk zijn. Ook kan wetgeving nodig zijn 
56 
om te zorgen voor toepassing van de omrekeningskoersen, indien dubbele prijzen worden 
vermeld. Besluiten omtrent de afrondingsproblematiek zouden op betrekkelijk korte 
termijn genomen moeten worden. Met name ondernemingen en banken moet al voor het 
begin van Fase A zekerheid hebben. 
Paragraaf 5 
Juridische vraagstukken in verband met bankbiljetten 
136. Hoewel de technische voorbereiding van bankbiljetten de bevoegdheid van het 
EMI is en het uitgeven van bankbiljetten een zaak van het ESCB, zullen enige wettelijke 
maatregelen nodig zijn. Het is aan de Commissie om samen met het ESCB voorstellen 
voor wetgeving over de volgende onderwerpen te doen : 
• de rechtsbescherming van bankbiljetten tegen vervalsing; 
• regels omtrent het ongeautoriseerd uitgeven en gebruiken van monetaire symbolen 
(postzegels, munten, bankbiljetten en andere instrumenten die in plaats van de 
wettelijk toegestane munten en bankbiljetten ter betaling gebruikt kunnen worden); 
• vervanging van beschadigde en vernietigde bankbiljetten; 
• verscheidene problemen in verband met het innemen van nationale bankbiljetten en 
de invoering van ecu-bankbiljetten; 
• hoewel niet strikt beperkt tot het recht inzake bankbiljetten is er ook het vraagstuk 
of specifieke rechtsbescherming tegen misbruik moet worden gegeven aan de 
naam van de gemeenschappelijke munt. 
57 
137 De deelnemers aan het economisch leven verlangen dat ruim voor de start van 
de monetaire unie in Fase B volledige rechtszekerheid geschapen wordt Derhalve 
moet tijdig vóór Fase A, het besluit om tot de monetaire unie over te gaan, begonnen 
worden met de voorbereidingen. De Commissie stelt daarom voor dat de Lid-staten 
uiterlijk in december 1995 verslag uitbrengen over de wijzigingen in de wetgeving die 
nodig zijn om ervoor te zorgen dat met ingang van het begin van Fase B de 
gemeenschappelijke munt op dezelfde basis kan worden gebruikt als de nationale 
munteenheid. De Commissie is voornemens in het voorjaar van 1996 op basis van deze 
informatie ontwerp-voorstellen te doen voor het rechtskader dat in communautair 
verband noodzakelijk is. Deze voorstellen zullen betrekking hebben op de in dit 
hoofdstuk besproken problemen; bijzondere aandacht zal worden geschonken aan de 
juridische hoedanigheid van de ene munteenheid en aan de continuïteit van 
overeenkomsten. 
58 
Deel 4 - Voorlichting 
59 
Hoofdstuk 1 
Twee hoofddoelstellingen : de bevolking overtuigen en 
technische voorbereidingen op gang brengen 
138. Voorlichting heeft ten doel op georganiseerde en gecoördineerde wijze relevante, 
controleerbare inlichtingen over te brengen ter fundering van bepaalde doelstellingen. 
Wanneer voorlichting dient ter ondersteuning van het overheidsbeleid, draagt het in 
belangrijke mate bij tot doorzichtigheid, informatie van de bevolking en democratische 
discussie. Van manipulatie is geen sprake. 
Het lijkt zonder meer duidelijk dat de overgang naar één munteenheid niet kan slagen 
zonder dat er zowel door de Unie als door de afzonderlijke Lid-Staten doelgerichte 
voorlichtingscampagnes gevoerd worden. Deze moeten er in eerste instantie op gericht 
zijn de bevolking voor de gemeenschappelijke munt te winnen en de particuliere sector 
ertoe aan te zetten de nodige technische voorbereidingen te treffen. Dit kan alleen lukken 
met behulp van een aantal ondersteunende maatregelen. 
De overgang naar één munt is een dynamisch proces, dat in dit Groenboek is 
onderverdeeld in drie fases. Naarmate deze fases worden doorlopen, blijven sommige 
doelstellingen van de voorlichting ongewijzigd, terwijl andere minder belangrijk worden. 
Zo zal het aan het eind van fase B minder belangrijk zijn de technische voorbereiding van 
de banken te stimuleren, omdat deze sector zich dan al volop in de overgangsfase bevindt. 
139. Er zullen natuurlijk diverse voorlichtingscampagnes worden opgezet en 
uitgevoerd, onder andere door de Commissie, het Europees Parlement, de Lid-Staten, de 
centrale banken, het Europees Monetair Instituut en, wanneer dit eenmaal is opgericht, het 
Europees Stelsel van Centrale Banken. Het is belangrijk dat al deze campagnes elkaar 
aanvullen en versterken en daarom zullen afspraken moeten worden gemaakt over zaken 
als organisatie, verdeling van verantwoordelijkheden, middelen en timing. 
Hierbij nemen de Lid-Staten een centrale plaats in, omdat zij in eerste instantie de 
verantwoordelijkheid moeten nemen voor de voorlichting van het publiek en voor 
campagnes onder de bevolking. Hoewel de Commissie een belangrijke rol speelt, is voor 
de Lid-Staten de hoofdrol weggelegd, niet alleen vanwege het subsidiariteitsbeginsel, 
maar ook vanwege de verschillen in cultuur, taal en communicatietechniek. 
60 
Hoofdstuk 2 
Waarom voorlichting 
Paragraaf 1 
Onzekerheid en gebrek aan informatie 
140. De burgers van de Unie blijken hun twijfels te hebben over de totstandkoming van 
de EMU en niet precies te weten wat de overgang naar één enkele munt eigenlijk inhoudt. 
Volgens de groep-Maas geldt dit bijna in even sterke mate voor belangrijke deelnemers 
aan het economische leven, wier medewerking essentieel is voor het welslagen van dit 
proces. 
De geringe geloofwaardigheid van de EMU is toe te schrijven aan een aantal factoren: 
• het is nauwelijks bekend dat de Lid-Staten zich hiertoe in het Verdrag betreffende 
de Europese Unie hebben verplicht; 
• als logisch gevolg daarvan weten ook velen niet dat 1997 een streefdatum is voor 
de invoering van de gemeenschappelijke munt en dat 1 januari 1999 de bindende 
uiterste datum is voor de Lid-Staten die aan de criteria voldoen; 
• in vele Lid-Staten is door de media de indruk gewekt dat de turbulentie in het 
wisselkoersmechanisme van de afgelopen driejaar de totstandkoming van de EMU 
minder waarschijnlijk hebben gemaakt; 
• in een aantal Lid-Staten blijven de economische prestaties nog achter bij de 
convergentiecriteria; 
• buiten het bedrijfsleven wordt door invloedrijke kringen een sceptische houding 
aangenomen ten opzichte van de EMU en lijkt men zelfs de positieve aspecten 
ervan niet te willen zien. 
Het voorlichtingsbeleid kan al deze problemen niet oplossen, maar kan wel proberen te 
bereiken dat met meer kennis van zaken over de gemeenschappelijke munt wordt 
geoordeeld. En wanneer de voornaamste politieke besluiten eenmaal zijn genomen, moet 
het voorlichtingsbeleid ervoor zorgen dat deze steun krijgen en tot resultaten leiden. 
61 
Paragraaf 2 
Een weifelende publieke opinie 
141. Uit enquêtes blijkt dat steeds minder mensen in de Lid-Staten ( Zweden, Finland 
en Oostenrijk niet meegerekend, omdat deze landen nog niet over vergelijkbare gegevens 
beschikken) geloven dat er in het jaar 2000 een gemeenschappelijke munt in omloop zal 
zijn. In juni 1991 geloofde 64% hierin, in juni 1994 nog maar 51%, nauwelijks een 
meerderheid. In Denemarken, Duitsland, Griekenland en het VK was het zelfs een 
minderheid en in Portugal precies 50%. 
Ook hebben enquêtes aangetoond dat een belangrijk deel van de Europeanen (meer dan 
een derde) nog nooit van de ecu gehoord heeft en dat men in Oostenrijk, Denemarken, 
Duitsland en het VK sterk gekant is tegen het gebruik van de ecu als enige munt. Iets 
meer dan de helft van de ondervraagden wil meer weten over de voordelen ervan. 
Degenen die de voordelen onderkennen, verwachten dat het bedrijfsleven hiervan het 
meest zal profiteren en dat de concurrentiepositie van Europa in de wereld sterker zal 
worden. Iets meer dan 46% dacht dat de ecu in de toekomst economische problemen zou 
kunnen helpen oplossen. 
Wanneer men echter bedenkt dat bijna 6 van de 10 Europeanen zeggen "positief of "zeer 
positief' tegenover de gemeenschappelijke munt te staan, lijkt de houding van de 
bevolking in de Unie als geheel (12) bemoedigend (zij het minder positief in bepaalde 
Lid-Staten). Er is dus een vruchtbare bodem om de mensen te informeren over de 
voordelen van een gemeenschappelijke munt en over hetgeen zij in de overgangsperiode 
mogen verwachten. 
Hoofdstuk III 
Taak van het voorlichtingsbeleid 
142. In de periode tussen de publicatie van het Groenboek en de uiteindelijke invoering 
van bankbiljetten en munten zijn de twee doelstellingen van het voorlichtingsbeleid, 
namelijk het overtuigen van de bevolking en het stimuleren van de technische 
voorbereiding even belangrijk. Gezien de aard van het overgangsproces, zullen voor 
beide onderdelen echter niet op ieder moment dezelfde inspanningen en middelen vereist 
zijn. 
Uiteraard moet het publiek vanaf het begin worden geïnformeerd over het verloop van de 
gebeurtenissen, maar het stimuleren van de noodzakelijke voorbereidingen in het 
bankwezen, de financiële wereld, en bij de overheid heeft ten minste tot het begin van 
Fase B de prioriteit. Wanneer vervolgens het (girale) gebruik van de ecu wordt 
uitgebreid tot ondernemingen en in sommige gevallen zelfs tot particulieren, en de datum 
van de invoering van de nieuwe biljetten en munten nadert, gaat de informatie van het 
brede publiek weer voorrang krijgen. 
62 
Bovendien kan een geslaagde technische overschakeling in de financiële sector alleen maar 
een positieve invloed hebben op de publieke opinie over de gemeenschappelijke munt. 
De voorlichtingstaak kan het best worden behandeld aan de hand van het 
referentiescenario dat in dit Groenboek wordt uitgewerkt en dat begint met een 
voorbereidende fase die ingaat op het moment van de publicatie van het Groenboek. 
Paragraaf 1 
Van het Groenboek tot het begin van Fase A 
143. Het Groenboek is een eerste stap in het kader van de voorlichtingscampagne, 
waarvan de taken en doelstellingen in het onderstaande nader worden omschreven. Het is 
duidelijk dat voor deze campagne een brede mobilisering nodig is en daarom zal de 
Commissie dit najaar een Ronde Tafel organiseren over de doelstellingen en de 
strategieën die nodig zijn om ze te bereiken. Hiervoor zullen vertegenwoordigers van het 
Europees Parlement, de nationale overheden, het Europees Monetair Instituut, de media, 
het bankwezen en de financiële wereld, internationale ondernemingen, consumenten en 
vakbonden worden uitgenodigd. Het is de bedoeling dat vanaf begin 1996 
gecoördineerde campagnes van start gaan. 
Tegelijkertijd doet de Commissie haar uiterste best om ervoor te zorgen dat de 
voornaamste boodschappen van dit Groenboek hun doel ook bereiken. Zo zal zij dit 
najaar een brochure voor het grote publiek uitbrengen. Ook onderzoekt zij momenteel hoe 
tegemoet kan worden gekomen aan de groeiende vraag naar inlichtingen die waarschijnlijk 
op de publikatie van het Groenboek zal volgen, en de definitieve besluiten over het 
scenario voor de omschakeling. 
144. In deze fase zijn er twee hoofdtaken: 
• de voornaamste geldgebruikers moeten ertoe worden aangezet met de technische 
voorbereidingen voor de overschakeling te beginnen. Het gaat hier om banken en 
financiële instellingen, handelaars in financiële instrumenten, accountants en 
verzekeringsmaatschappijen, grote ondernemingen met grensoverschrijdende 
activiteiten, overheidsdiensten en openbare nutsbedrijven, exploitanten en 
gebruikers van verkoopautomaten; 
• het grote publiek moet worden ingelicht over de voordelen van een 
gemeenschappelijke munt en moet antwoorden krijgen op vragen over de 
overschakeling. 
63 
Voor de voorlichting betekent dit het volgende: 
ter stimulering van de technische voorbereidingen. 
• het overtuigen van de voornaamste gebruikers dat de in het Verdrag neergelegde 
doelstelling om één munt in te voeren, inderdaad zal worden verwezenlijkt. Dit zal 
hun bereidheid om in de voorbereiding van de overschakeling te investeren, 
vergroten; 
• hen te doordringen van de noodzaak voorbereidingen te treffen; 
• het zorgdragen dat de technische vereisten voor de omschakeling duidelijk en 
acceptabel zijn voor de betrokkenen; 
• het wegnemen van twijfels over de haalbaarheid van de omschakeling. 
ter informatie van het grote publiek 
• het uitleggen van de voordelen van één munt; 
• het toelichten van de hoofdlijnen van het scenario voor de omschakeling; 
• het bevorderen van de acceptatie van de gemeenschappelijke munt moet worden 
gepresenteerd als zijnde een munt die gelijkwaardig is aan de sterkste nationale 
valuta ; 
• het wegnemen van bezorgdheid over de gevolgen van de overschakeling voor 
pensioenen, spaargelden, bankrekeningen enz. 
Paragraaf 2 
Vanaf Fase A 
Gedurende Fase A - lancering van de Economische en Monetaire Unie 
145. In deze periode zouden bovengenoemde taken en doelstellingen vrijwel 
ongewijzigd blijven. Wel zouden de deelnemende Lid-Staten in dit stadium volledig 
verantwoordelijk zijn voor de voorlichting en mobilisering van de voornaamste gebruikers 
in eigen land en voor de algemene voorlichting van het publiek over de wettelijke en 
administratieve veranderingen die worden doorgevoerd. 
64 
Gedurende Fase B - effectieve start van de EMU en het bereiken van een kritische 
massa aan verrichtingen in ecu 
146. Wanneer fase B eenmaal van start is gegaan, zou het zwaartepunt van de 
voorlichting geleidelijk verschuiven naar de voorbereiding van het publiek op de 
vervanging van de nationale valuta door bankbiljetten en munten in de eenheidsmunt. In 
het halfjaar voor de overschakeling zouden intensieve campagnes moeten worden gevoerd 
om het publiek bekend en vertrouwd te maken met de gemeenschappelijke munt. Hiertoe 
behoren dubbele prijsaanduidingen, te weten in de nationale en in de gemeenschappelijke 
munt, en vele andere acties die hieronder worden beschreven. 
Gedurende Fase C - algehele overschakeling op één munteenheid 
147. De voorlichtingscampagnes onder het publiek zouden nog enige tijd na het 
verdwijnen van de nationale munten moeten worden voortgezet. Hierbij zou speciale 
aandacht moeten worden besteed aan de behoeften van ouderen en slechtzienden. 
Sommige acties zouden gedurende de overschakelingperiode gelijktijdig op nationaal 
niveau en op het niveau van de Unie kunnen worden gevoerd. Dergelijke acties zijn o.m.: 
• het optimaal inschakelen van representatieve organisaties als informatie-
"multipliers" om grote doelgroepen te bereiken (consumentenorganisaties, 
vakbonden, werkgeversorganisaties, MKB-federaties, kamers van koophandel, 
beroepsorganisaties en belangengroeperingen zoals bijvoorbeeld 
blindenverenigingen) ; 
• speciale informatiecampagnes op scholen zouden bij uitstek geschikt zijn om 
kennis van en belangstelling voor de gemeenschappelijke munt bij de mensen thuis 
te brengen. Bovendien gebruiken juist kinderen veel contant geld; 
• campagnes gericht op de sociaal zwakkeren die bereikt kunnen worden via hun 
eigen organisaties of via welzijnsinstellingen en vrijwilligerswerk; 
• vanzelfsprekend moeten de media, die een grote invloed zullen hebben op de 
perceptie en de houding van het publiek, voortdurend worden voorzien van 
kwalitatief hoogwaardige schriftelijke en audiovisuele informatie; 
• in Fase B zou meteen kunnen worden begonnen met dubbele prijsaanduidingen, 
die nadat de nationale munten en biljetten uit de circulatie zijn genomen, nog 
enige tijd zouden kunnen worden aangehouden; 
• er zouden speciale evenementen moeten worden georganiseerd (wedstrijden, 
loterijen, sportevenementen) om belangstelling te wekken voor de 
gemeenschappelijke munt en het publiek ermee vertrouwd te maken; 
• op bepaalde plaatsen zou kunnen worden geëxperimenteerd met proefgeld waarbij 
consumenten al vervroegd munten en bankbiljetten in de eenheidsmunt zouden 
gebruiken; 
65 
op allerlei manieren moet worden getracht, de nieuwe munt begrijpelijk en 
gebruiksvriendelijk te maken - dit betekent dat overal omrekeningstabellen moeten 
hangen (met uitleg over omrekeningskoersen, regels voor het afronden, namen van 
biljetten en munten) en eventueel zelfs dat aangepaste zakrekenmachines worden 
verstrekt (bijv. aan bejaarden) waarmee met één druk op de knop een bedrag in 
eenheidsmunt kan worden omgerekend in nationale munt, en vice versa. 
Paragraaf 3 
Organisatie 
148. Op Gemeenschapsniveau moeten de voorlichtingsacties van de instellingen zo 
worden gecoördineerd dat duidelijkheid bestaat voor de gebruikers van de nieuwe munt. 
Er zou bijvoorbeeld een Task Force in het leven kunnen worden geroepen bestaande uit 
vertegenwoordigers van de verschillende Gemeenschapsinstellingen. 
149. De Lid-Staten zijn in eerste instantie verantwoordelijk voor informatie en 
voorlichting en hebben hierbij de keuze tussen verschillende organisatievormen. Zij 
kunnen opteren voor een centraal orgaan dat de diverse acties die niet van wetgevende 
aard zijn, coördineert of de voorkeur geven aan een aantal regionale en lokale centra. 
Zowel voor het bedrijfsleven als voor de belangenorganisaties en het publiek zou het 
eenvoudiger zijn, één enkel contactpunt te hebben, dat als gesprekspartner voor alle 
geldgebruikers zou kunnen fungeren. 
Indien wordt gekozen voor een centraal orgaan, kunnen de regeringen die taak opdragen 
aan een overheidsdienst dan wel delegeren aan een semi-onafhankelijk "comité voor de 
eenheidsmunt", naar analogie van het orgaan dat in het VK de overschakeling van het 
pond sterling op het decimaal systeem heeft begeleid. 
Wanneer eenmaal duidelijke voorlichtingsdoelstellingen zijn geformuleerd, moeten de 
Lid-Staten, de Commissie en het EMI nagaan in hoeverre deze verwezenlijkt worden. Zij 
kunnen dit op verschillende manieren doen, onder andere via regelmatige opiniepeilingen. 
Deze controlerende taak kan over meerdere instanties verdeeld worden, maar er moeten 
wel ten minste twee keer per jaar conclusies worden opgesteld en in de derde fase van de 
EMU zelfs nog vaker. Het voorlichtingsbeleid moet vervolgens aan de hand van deze 
conclusies worden bijgesteld. 
150. Er kan niet genoeg op worden gewezen hoe belangrijk een goed opgezette, 
efficiënte voorlichting is voor het welslagen van de invoering van één munt De 
Commissie wil dit benadrukken door in het najaar een Ronde Tafel te organiseren, 
waaraan alle bij de overschakeling betrokken partijen uit de openbare en de 
particuliere sector deelnemen om van gedachten te wisselen over de doelstellingen en 
de te volgen strategieën en dus ook over de organisatie en de verdeling van de 
verantwoordelijkheden. 
De Commissie verzoekt de Lid-Staten als eerste stap ter voorbereiding van de Ronde 
Tafel een contactpunt op te richten waartoe geldgebruikers zich kunnen wenden met 
66 
vragen overde EMU. Dit contactpunt zou ook ook moeten dienen als verzamelpunt van 
opmerkingen betreffende kwesties die in de Groenboek aan de orde worden gesteld 
Hoofdstuk IV 
Follow-up van het Groenboek 
151. Dit Groenboek is bedoeld om de invoering van één munteenheid onder de 
aandacht van alle geldgebruikers te brengen en de betrokkenen ertoe aan te zetten over de 
praktische consequenties van de omschakeling na te denken. 
Daarom wil de Commissie alle categorieën geldgebruikers (banken en financiële 
instellingen, degenen die met betaalsystemen werken, overheid, bedrijfsleven en 
consumenten) ertoe aanzetten over de invoering van de eenheidsmunt na te denken. De 
Commissie stelt voor binnen de daartoe geschikte organisaties (consumentenorganisaties, 
werkgeversverenigingen, beroepsorganisaties, vakbonden, organisaties van 
overheidspersoneel) werkgroepen op te richten die dan tegen december 1995 hun reacties 
op het Groenboek kunnen voorleggen. 
In het najaar van 1995 wil de Commissie een Ronde Tafel organiseren over het te voeren 
voorlichtingsbeleid om vervolgens begin 1996 met gecoördineerde campagnes te kunnen 
beginnen. 
De Commissie verzoekt de Lid-Staten tegen eind 1995 verslag uit te brengen over: 
• de vorderingen die gemaakt zijn met de aanpassing van de nationale wettelijke 
bepalingen met het oog op de invoering van de eenheidsmunt; 
• de voorgenomen organisatie van voorlichtingscampagnes; 
• de oprichting van werkgroepen binnen de overheidsdiensten die moeten 
bestuderen welke administratieve veranderingen nodig zijn voor de invoering van 
één munteenheid en hoe de bestaande wetgeving met betrekking tot de nationale 
munt moet worden aangepast. Voorts worden de Lid-Staten verzocht aan te geven 
hoe zij de overschakeling op één munteenheid op nationaal niveau denken te 
begeleiden (oprichting van een "stuurgroep"). 
De Commissie zal vervolgens de binnengekomen reacties van alle categorieën 
geldgebruikers en van de Lid-Staten analyseren en in de loop van 1996 de noodzakelijke 
technische en wettelijke maatregelen voorbereiden en uitvoeren. Naar gelang van het 
onderwerp zal dit gebeuren in constructieve samenwerking met de andere betrokken 
instanties, met name de Raad, het Europees Parlement en het EMI. 
67 
Samenvatting van het werkprogramma 
Banken en financiële instellingen 
Banken en instellingen die op de financiële markten werkzaam zijn of betalingssystemen 
exploiteren en die de gevolgen van de invoering van één munt zullen ondervinden, 
worden verzocht na te denken over de in het Groenboek naar voren gebrachte ideeën en 
voorstellen. De Commissie hoopt tegen het eind van het jaar hun meningen en reacties 
te mogen ontvangen. De conclusies van de beroepsorganisaties zullen van essentiële 
betekenis zijn. Het lijkt de Commissie nuttig dat de Lid-Staten een institutioneel kader 
scheppen waarbinnen de activiteiten van de bij het proces betrokken partijen 
gecoördineerd worden. 
De Commissie verzoekt de banken hun gedachten te laten gaan over het 
referentiescenario en de technische implicaties ervan en vóór het eind van het jaar aan te 
geven hoe dit zou kunnen uitmonden in een omschakeHngsplan voor banken en 
financiële instellingen. De Commissie zou met name hun visie willen kennen over de 
vraag hoe bij hel van start gaan van de monetaire unie een kritische massa aan 
verrichtingen in ecu kan worden bereikt en hoeveel tijd de algehele invoering van één 
munteenheid zal vergen. 
Tegen december 1995 worden ook exploitanten en gebruikers van betalingssystemen 
verzocht hun commentaar op de technische implicaties van het referentiescenario te 
presenteren. Op basis van de ontvangen reacties zal de Commissie in de loop van 1996 
op Gemeenschapsniveau de nodige maatregelen nemen om de invoering van de 
eenheidsmunt soepel te doen verlopen. Bovendien is dit volgens de Commissie een 
uitgelezen kans om dichter bij het uiteindelijke doel van een "betaalzone" met de 
dimensies van de interne markt te komen. De interoperabiliteit van betalingssystemen 
binnen de EU zou moeten worden gekoppeld aan de invoering van de eenheidsmunt. 
Overheidsdiensten 
De Commissie is van mening dat de overheid op alle niveaus een voortrekkersrol moet 
spelen bij de voorbereiding op de invoering van de ecu. Daarom stelt zij het volgende 
voor: 
• de andere Gemeenschapsinstellingen moeten werkgroepen oprichten om de 
implicaties van de invoering van de ecu te bestuderen. Deze werkgroepen zouden 
zich onder andere kunnen buigen over vragen als de noodzaak van 
wetswijzigingen en het gebruik van de ecu in de begrotingen; 
• de nationale overheden moeten op alle niveaus werkgroepen oprichten om de 
wettelijke en bestuursrechtelijke maatregelen voor te bereiden die nodig zijn om 
de invoering van de ecu soepel te doen verlopen. De resultaten en bevindingen 
68 
van deze werkgroepen zouden tegen december 1995 aan de Commissie kunnen 
worden voorgelegd zodat van gedachten kan worden gewisseld over de 
geconstateerde technische problemen. De Lid-Staten zouden voorts kunnen 
overwegen of het nodig is op nationaal niveau stuurgroepen op te richten voor 
de invoering van de eenheidsmunt; 
overheidsdiensten en openbare nutsbedrijven moeten zo veel mogelijk tot dubbele 
prijsaanduidingen overgaan om het publiek vanaf het begin van Fase B 
vertrouwd te maken met de ecu. Dergelijke dubbele prijsaanduidingen zouden 
kunnen voorkomen op rekeningen voor gas, water en elektriciteit, op 
belastingformulieren, bij het heffen van tolgelden enz. Ook na het ingaan van 
Fase C zou hiermee nog enige tijd kunnen worden doorgegaan, zelfs nadat de 
nationale munten en biljetten definitief uit de circulatie zijn genomen. 
Het bedrijfsleven 
De Commissie verzoekt ondernemingen, belangenverenigingen en beroepsorganisaties, 
met inbegrip van organisaties van het MKB, te onderzoeken welke gevolgen de invoering 
van één munteenheid zal hebben voor hut} eigen sector/beroepsgroep. Binnen 
ondernemingen en/of beroepsorganisaties zouden werkgroepen kunnen worden 
opgericht om de reacties op het Groenboek te verzamelen, te constateren welke 
maatregelen de omschakeling vereist en een lijst te maken van de wettelijke en 
technische besluiten die regeringen en overheden moeten nemen. Wellicht zou in iedere 
belangenorganisatie één persoon kunnen worden aangewezen als contactpersoon voor 
vragen in verband met de gemeenschappelijke munt. De Commissie verzoekt de 
Lid-Staten de oprichting van dergelijke werkgroepen in het bedrijfsleven te stimuleren. 
Daarnaast zouden de Lid-Staten er volgens de Commissie goed aan doen een kader te 
scheppen om de de activiteiten van bedrijven en organisaties te coördineren. Dit 
voorkomt dat dubbel werk wordt verricht en stimuleert de uitwisseling van ervaringen en 
ideeën. De Commissie stelt verder voor dat iedere Lid-Staat één contactpunt opricht voor 
informatie en advies over de invoering van de ecu. 
Consumenten 
In het Groenboek wordt steeds geprobeerd zoveel mogelijk te anticiperen op de 
belangrijkste problemen waarmee de consumenten zullen worden geconfronteerd. De 
consumentenorganisaties moeten nu aangeven of de Commissie een juiste inschatting 
heeft gemaakt. Commentaar en aanvullende informatie die ertoe kunnen bijdragen dat de 
overgang voor de consument soepel verloopt, zijn dan ook van harte welkom. De 
Commissie wil alle betrokken geldgebruikers raadplegen om overeenstemming te 
bereiken over de vraag of het nodig is dubbele prijsaanduidingen via 
Gemeenschapswetgeving verplicht te stellen. Lventueel kunnen dan in het voorjaar van 
1996 de nodige maatregelen worden genomen. 
69 
Juridisch kader 
De particuliere sector wil ruim voor het begin van fase B, de start van de monetaire 
unie, volledige rechtszekerheid. Dit betekent dat de voorbereidingen enige tijd voor het 
begin van Fase A, het besluit om van start te gaan met de monetaire unie, een aanvang 
moeten nemen. De Commissie verzoekt de Lid-Staten dan ook in december 1995 te willen 
aangeven welke wetswijzigingen nodig zijn om ervoor te zorgen dat de 
gemeenschappelijke munt vanaf het begin van fase B met dezelfde status als de nationale 
valuta als wettig betaalmiddel kan worden gebruikt. Op basis van deze nationale 
gegevens wil de Commissie in het voorjaar van 1996 ontwerp-voorstellen indienen voor 
de noodzakelijke Gemeenschapswetgeving. Deze voorstellen zullen betrekking hebben op 
de in het Groenboek genoemde punten, maar vooral aandacht besteden aan de juridische 
status van de eenheidsmunt en aan de continuïteit van contracten. 
Voorlichting 
Er kan niet genoeg op worden gewezen hoe belangrijk een goed opgezette, efficiënte 
voorlichting is voor het welslagen van de invoering van één munteenheid. De Commissie 
wil dit benadrukken door in het najaar een Ronde Tafel te organiseren, waaraan alle bij 
de omschakeling betrokken partijen deelnemen om van gedachten te wisselen over de 
doelstellingen en de te volgen strategieën en dus ook over de organisatie en de verdeling 
van de verantwoordelijkheden. 
De Commissie verzoekt de Lid-Staten als eerste stap ter voorbereiding van de Ronde 
Tafel een contactpunt op te richten waartoe geldgebruikers zich kunnen wenden met 
vragen over de EMU. Dit contactpunt zou ook ook moeten dienen als verzamelpunt van 
opmerkingen betreffende kwesties die in dit Groenboek aan de orde worden gesteld. 
70 

ISSN 0254-1513 
' COM(95) 333 def. 
DOCUMENTEN 
NL 01 09 
Catalogusnummer : CB-C0-95-274-NL-C 
ISBN 92-77-89857-7 
Bureau voor officiële oublikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg