13. 11. 78 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 269/53 
Advies  inzake  een mededeling  van  de Commissie  aan  de Raad  betreffende  de sanering  van  de 
scheepsbouwsector  in de Gemeenschap 
De tekst  waarop  de adviesaanvrage  betrekking  heeft  is bekendgemaakt  in Publikatieblad  van  de 
Europese  Gemeenschappen  nr.  C 10 van  12 januari  1978,  blz.  5. 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
Op 20 december  1977  heeft  de Raad  besloten  het Economisch  en Sociaal  Comité  overeen-
komstig  de bepalingen  van artikel  198  van het Verdrag  tot oprichting  van de Europese  Econo-
mische  Gemeenschap  over  bovengenoemd  voorstel  te raadplegen. 
B. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  heeft  beraadslaagd  over  zijn  advies  inzake  voornoemd 
onderwerp  tijdens  zijn  op 31 mei  en 1 juni  1978  te Brussel  gehouden  159e  zitting. 
Dit advies  luidt  als volgt: 
HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ, 
Gezien  artikel  198  van  het EEG-Verdrag, 
Gezien  de adviesaanvrage  van  de Raad  van  de Europese 
Gemeenschappen  d.d.  23 december  1977, 
Gezien  het besluit  van zijn  Bureau  d.d.  31 januari  1978,  de 
Afdeling  voor  industrie,  handel,  ambacht  en dienstverle-
ning  te belasten  met  het opstellen  van  een advies  en een 
rapport  inzake  deze  materie, 
Gezien  het advies  dat de Afdeling  voor  industrie,  handel, 
ambacht  en dienstverlening  op 10 mei  1978  heeft  opge-
steld, 
Gezien  het mondelinge  verslag  van de heer  Évain,  rappor-
teur, 
Gezien  de beraadslagingen  tijdens  zijn  159e  zitting  d.d. 
31 mei  en 1 juni  1978  (vergadering  van  31 mei), 
BRENGT  VOLGEND  ADVIES  UIT, 
dat met  algemene  stemmen  bij 1 onthouding  is goedge-
keurd. 
1. Inde  gehele  wereld  maakt  de scheepsbouw  een zo-
wel structurele  als conjuncturele  crisis  van  ongekende 
omvang  en duur  door.  Deze  crisis  is te wijten  aan een ver-
storing  van  het evenwicht  tussen  vraag  en aanbod  op de 
markt  voor  de bouw  van  nieuwe  schepen.  Enerzijds  is de 
vraag  sterk  gedaald  als gevolg  van de aardoliecrisis  en de 
aanzienlijke  teruggang  van de economie  in de gehele  we-
reld.  Anderzijds  is het aanbod  buitensporig  toegenomen 
door  een  verkeerde  raming  van  de behoefte  aan nieuwe 
scheepsruimte,  die vooral  in de hand  werd  gewerkt  door  te 
ruime  faciliteiten  voor  de financiering  van de vloten.  In verband  met  de ernstige  situatie  die door  de crisis  in de 
verschillende  scheepsbouwlanden  is ontstaan,  zijn  de re-
geringen  overgegaan  tot interventie  op de internationale 
markt  voor  nieuwe  schepen  met  alle  distorsieverschijnse-
len die daaruit  zijn  voortgevloeid.  Onder  deze  omstandig-
heden  loopt  de scheepsbouw  in de Gemeenschap  gevaar, 
zonder  meer  te verdwijnen,  indien  niet  spoedig  een ade-
quaat  communautair  beleid  wordt  vastgesteld. 
2. Het  Comité  constateert  tot zijn  voldoening  dat de 
Commissie  zich  van dit gevaar  bewust  is geworden  en be-
leidslijnen  heeft  voorgesteld  voor  een geëigende  industrie-
politiek  voor  de scheepsbouwsector,  waardoor  deze  sec-
tor kan worden  gesaneerd  en blijvend  opgewassen  zal zijn 
tegen  de concurrentie  van  werven  in landen  buiten  de 
Gemeenschap.  v 
3. Het  Comité  steunt  het streven  van  de Commissie 
naar  een tussen  de Lid-Staten  en de Gemeenschap  gecoör-
dineerde  actie  die gericht  is op het nemen  van maatregelen 
om de werven  weer  concurrerend  te maken,  ter voortzet-
tig van de herstructurering  en zo nodig  ter modernisering 
van werven,  en van  sociale  maatregelen  ten behoeve  van 
het personeel  van  de werven.  Het  Comité  constateert  dat 
het voorstel  van  de Commissie  een „streefcijfer"  voor  de 
vraag  naar  nieuwe  schepen  vast  te stellen,  uitsluitend  tot 
doel heeft,  de verwezenlijking  van  dit streven  te verge-
makkelijken.  Volgens  het Comité  mag  dit streefcijfer  ech-
ter niet  als norm  worden  genomen  voor  de grootte  van de 
produktie  in de jaren  '80. 
Voorts  vestigt  het Comité  de aandacht  van de Commissie 
op het feit dat ook  bij reparatiewerven  in de Gemeenschap 
een moeilijke  situatie  is ontstaan.  Het  beleid  van  de Ge-
meenschap  dient  te worden  gericht  op het behoud  van  de 
bestaansmogelijkheid  van  reparatiewerven. 
4. Het  Comité  onderschrijft  de analyse  van  de oorza-
ken van de crisis,  doch  had  gaarne  gezien  dat in het docu-
Nr. C 269/54 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 13. 11. 78 
ment  van  de Commissie  gewezen  was  op de rol die Japan 
bij het ontstaan  van  de huidige  overcapaciteit  heeft  ge-
speeld.  Terwijl  de werven  in de Gemeenschap  de laatste 
jaren  hun  produktiecapaciteit  slechts  in zeer  geringe  mate 
hebben  uitgebreid,  hebben  de Japanse  werven  zowel  in ei-
gen land  als in sommige  derde  landen  zeer  omvangrijke 
investeringen  gedaan,  ondanks  het overleg  dat sedert  ver-
scheidene  jaren  met  vertegenwoordigers  van de regeringen 
enerzijds  en van  de Europese  werven  anderzijds  wordt 
gevoerd. 
Tevens  dient  erop  te worden  gewezen  dat  naast  Japan 
sedert  kort  ook  andere  landen  in Azië  en Zuid-Amerika 
hun invloed  doen  gelden. 
5. Door  in haar  document  erop  te wijzen  dat de werven 
zelf debet  zijn  aan  hun  onvoldoende  concurrentievermo-
gen, lijkt  de Commissie  geen  rekening  te houden  met  fac-
toren  waarop  de werven  geen  invloed  hebben.  Van  deze 
factoren  zij genoemd:  de abnormaal  lage  lonen  en sociale 
lasten  waarmee  sommige  concurrerende  werven  werken, 
alsmede  de op deze  werven  heersende  arbeidsomstandig-
heden  die  in de Gemeenschap  onaanvaardbaar  zouden 
zijn,  de economische  en sociale  situatie  waarmee  de wer-
ven van  de Gemeenschap  worden  geconfronteerd,  de ab-
normaal  lage  prijzen  waarmee  momenteel  op internatio-
nale markt  wordt  gewerkt,  de voordelen  die sommige  lan-
den dank  zij hun  monetair  beleid  hebben  (b.v.  tot voor 
kort  onderwaardering  van  de yen)  of de wijze  van  prijs-
vorming  (staatshandelslanden). 
6. In  de conclusies  van  haar  mededeling  verzoekt  de 
Commissie  de Raad  „te  besluiten  dat  het  niveau  van  de 
produktiecapaciteiten  voor  nieuwe  schepen  moet  worden 
vastgesteld  aan  de hand  van  de marktsituatie".  De Com-
missie  raamt  de vraag  naar  nieuwe  schepen  aan  het begin 
van de jaren  '80  waaraan  door  in de Gemeenschap  ge-
vestigde  werven  zou  kunnen  worden  voldaan,  op 2,4 mil-
joen  GBRT. 
Tot dit cijfer  is men  gekomen  na een  in 1976  verricht 
marktonderzoek,  waarvan  de prognoses  in 1977  achter-
haald  bleken  te zijn.  Het  cijfer  van  de Commissie  berust 
trouwens  op de veronderstelling  dat  er geen  wijziging 
komt  in de verdeling  van  de orders  over  de belangrijkste 
scheepsbouwcentra  in de wereld.  In deze  verdeling  heeft 
echter  een verschuiving  plaatsgevonden  ten nadele  van  de 
Gemeenschap. 
Daarom  spreekt  het Comité  zijn  twijfel  uit over  de juist-
heid  van  het door  de Commissie  als norm  genomen  cijfer. 
Volgens  het  Comité  mag  dit cijfer  in geen  geval  als uit-
gangspunt  dienen  voor  de bepaling  van de toekomstige  ca-
paciteit  voor  de bouw  van  nieuwe  schepen  in de Gemeen-
schap. 
7. Volgens  het Comité  is het van  belang,  onderscheid  te 
maken  tussen  een  beperking  van  de capaciteit  en een  be-
perking  van  de activiteit.  Het  is in te zien  dat de activitei-
ten moeten  worden  afgestemd  op de ontwikkeling  van  de 
vraag,  die op haar  beurt  door  de conjunctuur  wordt  be-
paald.  De capaciteiten  dienen  echter  te worden  afgestemd 
op de structurele  veranderingen  van  de vraag  en op lange-termijnprognoses  van  de omvang  van  deze  vraag.  Een  op 
de huidige  crisis  gebaseerde  capaciteitsbeperking  zou,  ge-
zien de verwachte  opleving  in de komende  tien  jaar,  name-
lijk het gevaar  inhouden  dat het de Europese  scheepsbouw 
definitief  onmogelijk  wordt  gemaakt,  de plaats  te behou-
den die zij op de wereldmarkt  voor  nieuwe  schepen  zou 
moeten  innemen.  Bovendien  zou  deze  beperking  ertoe  lei-
den dat de werven  een geringer  aantal  opgeleide  leerlingen 
aan de machinebouwindustrie  als geheel  zouden  afleveren 
en daarmee  hun  bijdrage  tot de verbetering  van  het alge-
mene  peil  van  vakbekwaamheid  van  de werknemers  in de 
Gemeenschap  zouden  verminderen. 
8. Het  Comité  doet  daarom  de volgende  suggesties: 
a) gezien  de strategische  en economische  betekenis  van 
de scheepsbouw  dient  de Gemeenschap  te streven  naar 
instandhouding  van  de produktiecapaciteit  op een  ni-
veau  dat verband  houdt  met  de omvang  van  haar  zee-
vervoer.  In het bijzonder  dient  in aanmerking  te wor-
den genomen,  hoeveel  nieuwe  tonnage  noodzakelijk  is 
voor  vernieuwing  en uitbreiding  van  de vloten  van  de 
Lid-Staten,  zodat  de Gemeenschap  zelf in haar  behoef-
ten kan  blijven  voorzien  en door  middel  van  de op-
brengst  van  het  vrachtverkeer  kan  bijdragen  tot een 
bevredigend  evenwicht  op haar  betalingsbalans; 
b) dit  mag  er in geen  geval  toe leiden  dat een markt  wordt 
gecreëerd  die uitsluitend  voor  werven  in de Gemeen-
schap  toegankelijk  is. Het  doel  moet  zijn,  het concur-
rentievermogen  van  de werven  zodanig  te verbeteren, 
dat zowel  in de Gemeenschap  als in derde  landen  over 
en weer  nieuwe  schepen  worden  besteld.  Het  beleid 
van de Gemeenschap  dient  gericht  te zijn  op bevorde-
ring van  de bouw  van  technologisch  geavanceerde 
schepen  (waarin  de werven  in de Gemeenschap  reeds 
sterk  gespecialiseerd  zijn),  en die ook  in landen  buiten 
de Gemeenschap  kunnen  worden  verkocht.  Het 
doel  moet  zijn,  tot een  zo evenwichtig  mogelijke  uit-
wisseling  van  nieuwe  tonnage  te komen; 
c) in dit verband  dient  in de mededeling  van  de Commis-
sie een bepaling  te worden  opgenomen  inzake  steun-
verlening  voor  het technologisch  onderzoek  zowel  met 
betrekking  tot de conceptie  van  de schepen  als met  be-
trekking  tot de verbetering  van  de bouwwijze; 
d) mocht  in het kader  van  de betrekkingen  met  de ont-
wikkelingslanden  blijken  dat uitvoer  van  technologi-
sche  kennis  noodzakelijk  is, dan dient  dit te geschieden 
overeenkomstig  de normen  die hiervoor  in de gehele 
scheepsbouw  van  de Gemeenschap  gelden. 
9. Volgens  het  Comité  dient  het  scheepsbouwbèleid 
aspecten  te omvatten  die onderdeel  zijn  van  een  omvang-
rijker  communautair  zeevaartbeleid.  In dit opzicht  zou 
men zich  moeten  laten  leiden  door  het samenhangende  be-
leid dat wordt  gevoerd  door  grote  zeevaartmachten  als de 
Verenigde  Staten  en Japan,  alsmede  de socialistische  en de 
ontwikkelingslanden. 
Zo zou  met  zoveel  mogelijk  nadruk  en doelmatigheid 
moeten  worden  ingegaan  op het  vraagstuk  van  schepen 
die niet  voldoen  aan  de internationale  technische  veilig-
heidsnormen  en aan  de voorschriften  inzake  het leef-  en 
13. 11. 78 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 269/55 
werkklimaat  van  de bemanningen.  De  Gemeenschap 
dient  met  spoed  maatregelen  te nemen,  ten einde  (zoals  de 
Commissie  voorstelt)  schepen  die niet  aan  deze  normen 
zouden  voldoen,  de toegang  tot de havens  in de Gemeen-
schap  te ontzeggen. 
10. Tevens  zou  de Gemeenschap  in de desbetreffende 
internationale  organisaties  actie  moeten  voeren  voor  de 
verbetering  van  maatregelen  betreffende  de veiligheid,  de 
bescherming  van  het leven  van  mensen  op zee en de voor-
koming  van  vervuiling. 
In dit verband  dienen  speciale  voorschriften  te worden 
uitgewerkt,  in het bijzonder  voor  aardolietankers,  zoals: 
— meer  gescheiden  ballasttanks; 
— dubbele  stuurinrichting; 
— dubbele  radar. 
Voorts  dient  ervoor  te worden  gezorgd  dat oude  schepen 
in een  sneller  tempo  uit de vaart  worden  genomen. 
Een snelle  vaststelling  van deze  maatregelen  zou  in drieër-
lei opzicht  nuttig  zijn,  namelijk  voor  de bescherming  van 
het milieu,  het behoud  van  de werkgelegenheid  (het  is ge-
makkelijker,  de werkgelegenheid  in stand  te houden  dan 
nieuwe  arbeidsplaatsen  te creëren)  en een  snellere  door-
breking  van  de crisis. 
Bovendien  zou  de Gemeenschap  op deze  wijze  in een be-
tere positie  komen  te staan  bij haar  buitenlandse  partners 
wanneer  wordt  onderhandeld  over  akkoorden  inzake  de 
sanering  van  de markt.  Het  Comité  stelt  zich  namelijk  op 
het standpunt  dat het ondanks  de huidige  moeilijkheden 
van essentieel  belang  is dat  het  internationale  overleg 
voortgezet  wordt. 
11. Het  Comité  constateert  dat in het document  van de 
Commissie  niets  naders  wordt  gezegd  over  de wijze  waar-
op de Commissie  de herstructurering  van  de scheeps-
bouwsector  denkt  aan  te pakken.  Dit  is ongetwijfeld  in 
overeenstemming  met  haar  zienswijze  dat de belangheb-
benden,  in het bijzonder  de werven  en de regeringen  van 
de Lid-Staten  op dit punt  een  belangrijke  en uiteindelijk 
beslissende  rol dienen  te spelen.  De Commissie  dient  van 
haar  kant  echter  meer  informatie  te geven  omtrent  de 
middelen  die  zij wil gebruiken  om  het  in de Lid-Staten 
gevoerde  beleid  te bevorderen  en te harmoniseren.  De 
tenuitvoerlegging  van  communautaire  steunmaatregelen 
in de Lid-Staten  dient  bij voorbeeld  te worden  gekoppeld 
aan bepaalde  voorwaarden  t.a.v.  de vooruitgang  die bij 
een geharmoniseerd  herstructureringsproces  is geboekt, 
in het bijzonder  tegen  de achtergrond  van  de regionale 
problemen. 
Gedaan  te Brussel,  31 mei  1978. 12. Het  Comité  vestigt  de aandacht  van  de Commissie 
op de omvang  en de ernst  van  de door  de huidige  crisis  in 
de scheepsbouw  veroorzaakte  sociale  problemen: 
a) Het  aantal  arbeidsplaatsen  dat  teveel  zou  zijn  (nl. 
75 000)  is door  de Commissie  berekend  aan  de hand 
van veronderstellingen  over  de ontwikkeling  van  de 
markt,  die,  zoals  hierboven  al is opgemerkt,  niet  als 
definitief  mogen  worden  beschouwd.  Het  Comité  is 
daarom  van  mening  dat de totale,  onvermijdelijk  ge-
achte,  inkrimping  van  de werkgelegenheid  alleen  kan 
worden  getaxeerd  in het licht  van de door  de Gemeen-
schap  vast  te stellen  fundamentele  doelstellingen  voor 
deze  bedrijfstak. 
Bovendien  is in de raming  van de 75 000  arbeidsplaat-
sen die  zullen  verdwijnen,  geen  rekening  gehouden 
met de weerslag  van de crisis  op de toeleveringsbedrij-
ven. Algemeen  wordt  aangenomen  dat het aantal  per-
sonen  dat  werkzaam  is in de toeleveringsbedrijven 
voor  de scheepsbouw  ten minste  even  groot  is als het 
aantal  personen  dat  op de scheepswerven  werkzaam 
is. 
b) In verband  met  eerdere  mislukkingen  bij de interne 
omschakeling  van het personeel  van scheepswerven  en 
geringe  plaatsingsmogelijkheden  in andere  bedrijfs-
takken  vergt  het creëren  van  nieuwe  arbeidsplaatsen 
voor  de overtollige  werknemers  in de scheepsbouw 
een serieuse  studie,  waar  reeds  nu mee  dient  te worden 
begonnen. 
Het Comité  is van  oordeel  dat de gelden  waarover  com-
munautaire  organen  als het Regionaal  Fonds  of het So-
ciaal  Fonds  thans  beschikken,  ontoereikend  zijn  om een 
doeltreffend  programma  ten uitvoer  te leggen  dat op de 
omvang  van  dit probleem  is afgestemd.  Daarom  is het 
noodzakelijk,  met  de geëigende  middelen  een  beleid  vast 
te stellen  en te voeren  dat  inspeelt  op de situatie  van  de 
scheepsbouw. 
13. Het  Comité  is van  oordeel  dat  de Commissie  de 
maatregelen  van  de Lid-Staten  tot instandhouding  van  de 
activiteit  van  de scheepswerven  op een  zo hoog  mogelijk 
niveau,  kracht  dient  bij te zetten,  ten einde  te vermijden 
dat tijdens  de herstructurerings-  en moderniserings-
periode  grote  werkloosheid  ontstaat. 
Het Comité  dringt  erop  aan  dat,  indien  werkelijk  niet  aan 
inkrimping  van  het aantal  werknemers  te ontkomen  valt, 
aan herplaatsing  van de overtollige  werknemers  in andere 
bedrijfstakken  prioriteit  wordt  gegeven  en door  bevorde-
ring van de ontwikkeling  in andere  bedrijfstakken  verme-
den wordt  dat  deze  werknemers  zonder  meer  op straat 
komen  te staan  en nergens  anders  werk  kunnen  vinden. 
Uiteraard  zou  een  aantrekken  van  de wereldeconomie 
verreweg  het beste  middel  zijn  om deze  ontwikkeling  te 
vergemakkelijken. 
De Voorzitter 
van bet Economisch  en  Sociaal  Comité 
Basil  de FERRANTI