VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT inzake kortetermijnstatistieken met een samenvatting van het kwaliteitsverslag als vereist uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1165/98 van de Raad van 19 mei 1998

Inleiding

De Commissie moet bij het Europees Parlement en de Raad een verslag over Verordening (EG) nr. 1165/98 inzake kortetermijnstatistieken (KTS) indienen.

Het verslag wordt uit hoofde van artikel 14, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1165/98 verlangd. In de verordening wordt duidelijk gesteld dat het verslag betrekking moet hebben op de uit hoofde van de KTS-verordening opgestelde statistieken en met name op het belang en de kwaliteit ervan en de lasten voor het bedrijfsleven.

De belangrijkste bevindingen per eind 2001 (tenzij in de tekst anders vermeld) worden hieronder gepresenteerd:

Huidige gegevenssituatie

Drie jaar na de goedkeuring van de verordening inzake kortetermijnstatistieken is de algehele gegevenssituatie verre van bevredigend. Hoewel Eurostat belangrijke EU15/eurozone-indicatoren kan berekenen, kunnen voor 14 van de 32 vereiste indicatoren geen aggregaten worden geschat. De situatie zou in 2002 moeten verbeteren, aangezien in dit jaar circa 60% van de ontheffingen afloopt. De resterende 40% ontheffingen van de lidstaten zullen echter pas medio 2003 aflopen.

Resultaten van een gebruikersenquête

Een belangrijk punt voor de gebruikers is de beschikbaarheid van historische tijdreeksen. Dit betreft alle indicatoren, vooral detailhandel en afzetprijzen. Actualiteit en de kwestie van revisies zijn van belang voor de industriële productie en met name essentieel voor het volume-indexcijfer van de detailhandel. Vergeleken met deze onderwerpen wordt de toegankelijkheid van gegevens als een klein probleem gezien. Gebruikers gaven ook aan behoefte te hebben aan aanvullende conjunctuurindicatoren.

Actualiteit

De actualiteit en beschikbaarheid van brongegevens van de lidstaten op het tijdstip van de eerste schatting is onlangs verbeterd. Verdere belangrijke verbeteringen op het gebied van de actualiteit van de kerncijfers lijken binnen het bestaande juridische kader niet mogelijk. Om de publicatietermijnen verder te verkorten zijn derhalve extra inspanningen van Eurostat en de lidstaten noodzakelijk die verder gaan dan de bestaande verordening.

Beschikbaarheid van metagegevens

De situatie van de metagegevens is momenteel goed te noemen. Op sommige gebieden, vooral in de bouwnijverheid, de detailhandel en de overige diensten, ontbreekt echter voldoende informatie. De uitdaging voor de toekomst is om de metagegevensbank STS-Sources actueel te houden.

Naar gemeenschappelijke definities

Veel indicatoren die worden doorgegeven, voldoen al aan de gemeenschappelijke definities, hoewel dit nog niet verplicht is. Voor sommige belangrijke indicatoren, zoals het indexcijfer van de afzetprijzen op de binnenlandse markt, is dit echter nog niet het geval. Voor deze indicatoren zullen kwaliteitsproblemen blijven bestaan totdat alle lidstaten de gemeenschappelijke definities toepassen.

Een noot over de nationale methoden voor de correctie voor het aantal werkdagen

Momenteel wordt de situatie inzake methoden voor de correctie voor het aantal werkdagen voor ruwe data gekenmerkt door een gebrek aan harmonisatie. Aggregatie van deze niet geharmoniseerde, voor het aantal werkdagen gecorrigeerde gegevens kan derhalve tot ernstige kwaliteitsproblemen leiden. Er valt veel te zeggen voor een aanpak in de richting van de formulering en toepassing van algemene richtsnoeren op dit gebied.

Revisies

De revisiepraktijken van de lidstaten zijn niet geharmoniseerd. Dit leidt tot aanzienlijke problemen voor de gebruikers van de indicatoren. De hier naar voren gebrachte feiten zijn sterke argumenten om extra stappen te nemen in de richting van een gemeenschappelijk revisiebeleid.

Enkele kenmerken van steekproeven

Voor hun enquêtes gebruiken de lidstaten verschillende methoden om ondernemingen (eenheden) die zijn verdwenen te vervangen en om ontbrekende antwoorden te schatten. De niet-gewogen en gewogen steekproefdekking in vergelijking met de totale populatie in % loopt van lidstaat tot lidstaat sterk uiteen. De meeste, maar niet alle lidstaten gebruiken voor verschillende indicatoren grootteklassen. Er zou verder onderzoek naar kwesties betreffende steekproefkenmerken moeten worden gedaan om een gezamenlijke aanpak na te streven.

Oorzaken van mogelijke niet-steekproeffouten

Een kleine meerderheid van de lidstaten meet het gewogen en niet-gewogen non-responspercentage van hun steekproeven, maar slechts een zeer kleine minderheid kijkt naar andere mogelijke fouten in het proces van de verzameling, verwerking of verstrekking van de gegevens aan Eurostat. Deze fouten worden dan ook niet geregistreerd en kunnen derhalve niet systematisch worden verminderd.

Statistische belasting van het bedrijfsleven

De tijd die het bedrijfsleven nodig heeft om de noodzakelijke informatie voor statistische indicatoren te verzamelen, het aantal ondervraagde ondernemingen en het huidige beleid ter vermindering van de lasten voor kleine bedrijven lopen van lidstaat tot lidstaat uiteen. Eurostat stelt voor de beste werkwijzen op deze gebieden uit te wisselen om de lasten voor het bedrijfsleven te verminderen.

Kosten voor het nationale statistische stelsel

Dit hoofdstuk geeft een overzicht van een eerste verzameling van gegevens over kosten voor het nationale statistische stelsel. Dit onderwerp zou samen met de lidstaten verder moeten worden onderzocht om tot een betere en meer geharmoniseerde meting te komen en dientengevolge tot een beter begrip van de kosten van de productie van conjunctuurstatistieken:

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT inzake kortetermijnstatistieken met de bijlagen van het kwaliteitsverslag als vereist uit hoofde van Verordening (EG) Nr. 1165/98 van de Raad van 19 mei 1998

INHOUDSOPGAVE

1. HUIDIGE GEGEVENSSITUATIE

2. RESULTATEN VAN EEN GEBRUIKERSENQUÊTE

2.1. Industriële productie

2.2. Afzetprijzen op de binnenlandse markt

2.3. Volume-indexcijfer van de detailhandel

2.4. Vergelijking van de indicatoren

2.5. Aanvullende indicatoren die nuttig kunnen zijn

3. ACTUALITEIT

3.1. Indexcijfer van de industriële productie

3.2. Indexcijfer van de afzetprijzen op de binnenlandse markt

3.3. Volume-indexcijfer van de detailhandel

3.4. Indexcijfer van de productie in de bouwnijverheid

4. BESCHIKBAARHEID VAN METAGEGEVENS

5. NAAR GEMEENSCHAPPELIJKE DEFINITIES

5.1. Een noot over de nationale methoden voor de correctie voor het aantal werkdagen

6. REVISIES

6.1. Revisies van de KTS vanuit het standpunt van een gebruiker

6.2. Revisiepraktijken in de lidstaten

7. ENKELE KENMERKEN VAN STEEKPROEVEN

7.1. Behandeling van verdwijnende ondernemingen (eenheden)

7.2. Behandeling van non-respons of ontbrekende antwoorden

7.3. Steekproefdekking in vergelijking met totale populatie in %

7.4. Gewogen dekkingpercentage in vergelijking met totale populatie

7.5. Grootteklassen

8. OORZAKEN VAN MOGELIJKE NIET-STEEKPROEFFOUTEN

8.1. Industriële productie en afzetprijzen

8.2. Productie in de bouwnijverheid en detailhandel

9. STATISTISCHE LASTEN VOOR HET BEDRIJFSLEVEN

9.1. Aantal ondernemingen (eenheden) dat voor de kerncijfers wordt geënquêteerd

9.2. Voor vragenlijst benodigde tijd

9.3. Lasten voor kleine bedrijven

10. KOSTEN VOOR HET NATIONALE STATISTISCHE STELSEL

Samenvatting

Uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1165/98 van de Raad moet de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een verslag over kortetermijnstatistieken (KTS) indienen.

Dit verslag wordt uit hoofde van artikel 14, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1165/98 verlangd. In de verordening wordt duidelijk gesteld dat het verslag betrekking moet hebben op de uit hoofde van de KTS-verordening opgestelde statistieken en met name op het belang en de kwaliteit ervan en de lasten voor het bedrijfsleven.

De eerste besprekingen met de lidstaten over het ontwerp van de structuur van het verslag vonden in de werkgroep kortetermijnstatistieken van oktober 2000 plaats. In december van hetzelfde jaar heeft Eurostat een eerste voorstel voor de onderwerpen van de hoofdstukken rondgestuurd. In het voorjaar van 2001 heeft Eurostat een schriftelijke procedure in gang gezet, zodat de lidstaten hun goedkeuring of afkeuring over de voorgestelde structuur konden uitspreken. De meeste hoofdstukken zijn in deze procedure goedgekeurd, maar sommige moesten opnieuw worden besproken in een werkgroep in juni 2001, waar Eurostat een eerste onvolledig ontwerp van het verslag presenteerde met de op dat moment beschikbare informatie.

Het tweede ontwerp-voorstel, waarin de meeste informatie tot september 2001 was geactualiseerd, werd in de werkgroep van december 2001 met de lidstaten besproken.

Via twee volgende consultatierondes (versies 3.0 en 3.1) konden de lidstaten begin 2002 commentaar leveren op latere ontwerpen. Hiermee is zoveel mogelijk rekening gehouden en de lidstaten zijn op de hoogte gebracht van de gedetailleerde wijzigingen op basis van hun commentaren.

De ontwerp-versie 3.2 werd in april 2002 voltooid en via een schriftelijke procedure aan de lidstaten voorgelegd voor hun standpunt als voorbereidende commissie voor het CSP. Deze versie is tijdens de KTS-werkgroep (6 en 7 juni 2002) met name met Duitsland, Frankrijk en Finland besproken.

In de huidige ontwerp-versie 3.3 is rekening gehouden met de commentaren van de lidstaten.

Belangrijkste bevindingen

1. Huidige gegevenssituatie

Drie jaar na de goedkeuring van de verordening inzake kortetermijnstatistieken is de algehele gegevenssituatie verre van bevredigend. Hoewel Eurostat belangrijke EU15/eurozone-indicatoren kan berekenen, kunnen voor 14 van de 32 vereiste indicatoren geen aggregaten worden geschat. De situatie zou in 2002 moeten verbeteren, aangezien in dit jaar circa 60% van de ontheffingen afloopt. De resterende 40% ontheffingen van de lidstaten zullen echter pas medio 2003 aflopen.

2. Resultaten van een gebruikersenquête

Een belangrijk punt voor de gebruikers is de beschikbaarheid van historische tijdreeksen. Dit betreft alle indicatoren, vooral detailhandel en afzetprijzen. Actualiteit en de kwestie van revisies zijn van belang voor de industriële productie en met name essentieel voor het volume-indexcijfer van de detailhandel. Vergeleken met deze onderwerpen wordt de toegankelijkheid van gegevens als een klein probleem gezien. Gebruikers gaven ook aan behoefte te hebben aan aanvullende conjunctuurindicatoren.

3. Actualiteit

De actualiteit en beschikbaarheid van brongegevens van de lidstaten op het tijdstip van de eerste schatting is onlangs verbeterd. Verdere belangrijke verbeteringen op het gebied van de actualiteit van de kerncijfers lijken binnen het bestaande juridische kader niet mogelijk. Om de publicatietermijnen verder te verkorten zijn derhalve extra inspanningen van Eurostat en de lidstaten noodzakelijk die verder gaan dan de bestaande verordening.

4. Beschikbaarheid van metagegevens

De situatie van de metagegevens is momenteel goed te noemen. Op sommige gebieden, vooral in de bouwnijverheid, de detailhandel en de overige diensten, ontbreekt echter voldoende informatie. De uitdaging voor de toekomst is om de metagegevensbank STS-Sources actueel te houden.

5. Naar gemeenschappelijke definities

Veel indicatoren die worden doorgegeven, voldoen al aan de gemeenschappelijke definities, hoewel dit nog niet verplicht is. Voor sommige belangrijke indicatoren, zoals het indexcijfer van de afzetprijzen op de binnenlandse markt, is dit echter nog niet het geval. Voor deze indicatoren zullen kwaliteitsproblemen blijven bestaan totdat alle lidstaten de gemeenschappelijke definities toepassen.

Een noot over de nationale methoden voor de correctie voor het aantal werkdagen

Momenteel wordt de situatie inzake methoden voor de correctie voor het aantal werkdagen voor ruwe data gekenmerkt door een gebrek aan harmonisatie. Aggregatie van deze niet geharmoniseerde, voor het aantal werkdagen gecorrigeerde gegevens kan derhalve tot ernstige kwaliteitsproblemen leiden. Er valt veel te zeggen voor een aanpak in de richting van de formulering en toepassing van algemene richtsnoeren op dit gebied.

6. Revisies

De revisiepraktijken van de lidstaten zijn niet geharmoniseerd. Dit leidt tot aanzienlijke problemen voor de gebruikers van de indicatoren. De hier naar voren gebrachte feiten zijn sterke argumenten om extra stappen te nemen in de richting van een gemeenschappelijk revisiebeleid.

7. Enkele kenmerken van steekproeven

Voor hun enquêtes gebruiken de lidstaten verschillende methoden om ondernemingen (eenheden) die zijn verdwenen te vervangen en om ontbrekende antwoorden te schatten. De niet-gewogen en gewogen steekproefdekking in vergelijking met de totale populatie in % loopt van lidstaat tot lidstaat sterk uiteen. De meeste, maar niet alle lidstaten gebruiken voor verschillende indicatoren grootteklassen. Er zou verder onderzoek naar kwesties betreffende steekproefkenmerken moeten worden gedaan om een gezamenlijke aanpak na te streven.

8. Oorzaken van mogelijke niet-steekproeffouten

Een kleine meerderheid van de lidstaten meet het gewogen en niet-gewogen non-responspercentage van hun steekproeven, maar slechts een zeer kleine minderheid kijkt naar andere mogelijke fouten in het proces van de verzameling, verwerking of verstrekking van de gegevens aan Eurostat. Deze fouten worden dan ook niet geregistreerd en kunnen derhalve niet systematisch worden verminderd.

9. Statistische belasting van het bedrijfsleven

De tijd die het bedrijfsleven nodig heeft om de noodzakelijke informatie voor statistische indicatoren te verzamelen, het aantal ondervraagde ondernemingen en het huidige beleid ter vermindering van de lasten voor kleine bedrijven lopen van lidstaat tot lidstaat uiteen. Eurostat stelt voor de beste werkwijzen op deze gebieden uit te wisselen om de lasten voor het bedrijfsleven te verminderen.

10. Kosten voor het nationale statistische stelsel

Dit hoofdstuk geeft een overzicht van een eerste verzameling van gegevens over kosten voor het nationale statistische stelsel. Dit onderwerp zou samen met de lidstaten verder moeten worden onderzocht om tot een betere en meer geharmoniseerde meting te komen en dientengevolge tot een beter begrip van de kosten van de productie van conjunctuurstatistieken.

1. HUIDIGE GEGEVENSSITUATIE

In mei 1998 hebben de lidstaten een nieuwe verordening inzake kortetermijnstatistieken goedgekeurd. Deze verordening heeft betrekking op vier delen, te weten industrie (bijlage A), bouwnijverheid (bijlage B), detailhandel (bijlage C) en overige diensten (bijlage D). In totaal hebben de lidstaten om 32 indicatoren gevraagd. Hieronder volgt een overzicht van de gegevenssituatie aan het einde van 2001.

Eurostat is in staat 13 EU15/eurozone-aggregaten te berekenen van de 32 indicatoren die de verordening vereist, waaronder belangrijke indicatoren als de industriële productie, de afzetprijzen op de binnenlandse markt en de indicator van de omzet in de detailhandel. Er kunnen ook schattingen worden gemaakt van de productie in de bouwnijverheid, de bouwkosten en het aantal werkzame personen zowel in de industrie als in de bouwnijverheid.

Vijf van de 32 indicatoren kunnen als ten dele operationeel worden beschouwd. Hoewel het mogelijk is voor deze indexcijfers aggregaten te berekenen, blijft er bezorgdheid bestaan over de dekking, de methodologische kwaliteit of de actualiteit. De desbetreffende indicatoren zijn omzet, gewerkte uren en lonen (alledrie in de industrie), bouwvergunningen in vierkante meters voor de bouwsector en werkgelegenheid in de detailhandel.

Voor 14 indicatoren kunnen geen aggregaten worden berekend. In bijlage A (industrie) gaat het hierbij om de omzet in het binnenland en in het buitenland en de indicatoren betreffende nieuwe orders, plus de afzetprijzen voor de totale markt en voor de buitenlandse markt. De bouwnijverheid (bijlage B) heeft geen aggregaten voor de indexcijfers van de nieuwe orders, de loonindicatoren en van de bouwvergunningen (aantal woningen). Voor bijlage D (overige diensten) kan momenteel geen enkel aggregaat worden geschat.

Op een scorebord van ontbrekende gegevens naar lidstaat, ontbreken de meeste gegevens van Griekenland (78%), Ierland (66%) en Portugal (63%). Spanje (46%) bestrijkt ongeveer de helft van de indicatoren. Ruwweg drie van de tien ontbreken uit Zweden (34%), Frankrijk (31%), België (28%) en Italië (27%). Het Verenigd Koninkrijk (21%) en Denemarken (22%) zijn redelijk ver gevorderd. Duitsland (3%), Finland (3%), Oostenrijk (5%), Nederland (11%) en Luxemburg (14%) naderen de voltooiing van de tenuitvoerlegging van de verordening.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Scoreboard van ontbrekende gegevens (gegevens die medio november 2001 zijn ingediend, zijn meegenomen). De verordening inzake kortetermijnstatistieken bestrijkt een breed scala van verschillende sectoren "overige diensten" in bijlage D. Er is een half (½) punt toegekend aan lidstaten die wel gegevens over dienstensectoren beschikbaar hebben, maar waar de dekking beperkt is tot slechts enkele sectoren. In de tabel zijn ook tijdelijke onderbrekingen van de gegevensverstrekking die langer dan twee maanden hebben geduurd, opgenomen als het ontbreken van gegevens.

De periode waarin ontheffing kan worden verleend voor ontbrekende indicatoren loopt in de komende 18 maanden af. Uit een blik in het document over de ontheffingen blijkt dat ongeveer 40% van de resterende ontheffingen aan het einde van 2001 is afgelopen en dat nog eens 20% in of aan het einde van 2002 afloopt. Het duurt nog tot medio 2003 (de maximaal toegestane ontheffingsperiode) voordat de laatste 40% van de indicatoren door de lidstaten wordt verstrekt.

Uit de volgende tabel blijkt of indicatoren beschikbaar zijn of niet en hoe de situatie voor afzonderlijke lidstaten is.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(inclusief t/m 15 november 2001 verstrekte gegevens)

Het deel betreffende de dienstensector is van bijzonder belang voor de toekomstige ontwikkeling van de KTS-verordening van de Raad. De volgende tabel geeft een overzicht.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(inclusief per eind december 2001 verstrekte gegevens)

Conclusies

Drie jaar na de goedkeuring van de verordening inzake kortetermijnstatistieken is de algehele gegevenssituatie verre van bevredigend. Hoewel Eurostat belangrijke EU15/eurozone-indicatoren kan berekenen, kunnen voor 14 van de 32 vereiste indicatoren geen aggregaten worden geschat. De situatie zou in 2002 moeten verbeteren, aangezien in dit jaar circa 60% van de ontheffingen afloopt. De resterende 40% ontheffingen van de lidstaten zullen echter pas medio 2003 aflopen.

2. RESULTATEN VAN EEN GEBRUIKERSENQUÊTE

In het volgende hoofdstuk worden de resultaten bekeken van een gebruikersenquête die in de zomer van 2001 is uitgevoerd. Gebruikers werd verzocht hun mening te geven over drie kerncijfers die momenteel alledrie via een persbericht worden bekendgemaakt. Eurostat was vooral geïnteresseerd in hun oordeel over aspecten als actualiteit, revisies, toegankelijkheid van de gegevens en lengte van de beschikbare tijdreeksen. Respondenten kregen ook de kans hun mening te geven over de behoefte aan aanvullende indicatoren die momenteel niet beschikbaar zijn of volgens de KTS-verordening op de planning staan, maar die in de toekomst misschien nuttig zijn.

De Eurostat-eenheid die verantwoordelijk is voor kortetermijnstatistieken heeft vragenlijsten gestuurd naar de ECB, het DG ECFIN en bepaalde gebruikers die de eenheid destijds af en toe benaderden om extra informatie te krijgen wanneer er persberichten werden uitgegeven. Het persbureau van Eurostat heeft contact opgenomen met de nieuwsagentschappen, en de Eurostat-eenheid die verantwoordelijk is voor de Datashops, heeft in het betreffende netwerk, dat voortdurend contact met gebruikers onderhoudt, naar hun mening gevraagd.

Er zijn antwoorden ontvangen van de ECB, het DG ECFIN, de Eurostat-datashops in Berlijn, New York, Parijs, Rome en Voorburg en van Goldman Sachs, Reuters en Kyodo. De ECB wees erop dat haar antwoorden alleen betrekking hebben op aggregaten voor de eurozone. Om beter onderscheid tussen de behoeften van de verschillende gebruikers te kunnen maken heeft Eurostat de gebruikers in vier verschillende groepen onderverdeeld, te weten:

- ECB,

- DG ECFIN,

- Datashops,

- ander externe gebruikers.

In de vragenlijst konden de gebruikers ieder onderwerp de kwalificatie "uitstekend", "goed", "voldoende" of "onvoldoende" geven. Om de totale resultaten te berekenen kende Eurostat 3 punten toe voor "uitstekend", 2 voor "goed", 1 voor "voldoende" en 0 voor "onvoldoende". In enkele gevallen, wanneer de antwoorden niet geheel duidelijk of niet gemakkelijk toe te rekenen waren, probeerde Eurostat de respectieve antwoorden in kaart te brengen door een zo goed mogelijke schatting te maken [1].

[1] Dit was bijvoorbeeld het geval voor de ECB, die de beschikbaarheid van historische tijdreeksen voor het totale aggregaat als voldoende kwalificeerde, maar als onvoldoende voor de belangrijke industriegroepen (BIG's). In dit geval zijn 0,5 punten toegekend (het gemiddelde van "voldoende" (1) en "onvoldoende (0) punten). Een ander voorbeeld betreft de datashop van New York, die niet de verstrekte formulieren invulde, maar alleen een algemene aanduiding gaf dat de lengte van de historische tijdreeksen onvoldoende was. Deze opmerking werd opgenomen voor elk van de drie beoordeelde indicatoren. Niet alle respondenten hebben alle vragen beantwoord en in deze gevallen is bij de berekening van de gemiddelden voor de desbetreffende onderwerpen geen rekening met hen gehouden. De afgeronde gemiddelden zijn berekend op basis van niet-afgeronde getallen.

Eurostat wil benadrukken dat de enquête een momentopname is van de perceptie van de gegevenssituatie voor kerncijfers onder de respondenten in de zomer van 2001. Het is echter geen representatieve enquête voor alle gebruikers. Bovendien is de omvang van de steekproef betrekkelijk klein. Er kan ook worden gesteld dat de schaal van antwoordmogelijkheden niet symmetrisch is, aangezien de termen "uitstekend" en "goed" voor sommige mensen met positieve gevoelens zijn verbonden, terwijl alleen de term "onvoldoende" duidelijk met een negatieve mening is verbonden en de term "voldoende" voor sommige mensen gekoppeld is aan een neutralere beoordeling. Daarom heeft Eurostat maatregelen getroffen om dit probleem bij de numerieke berekening van de totale resultaten te neutraliseren. Zonder teveel waarde aan de enquête te willen hechten denkt Eurostat dat de totale resultaten een deugdelijk beeld geven van de huidige perceptie van de gebruikers. Hieronder volgen de resultaten van de enquête.

2.1. Industriële productie

Het totale cijfer van 1,6 ligt net iets dichter bij "goed" dan bij "voldoende".

Voor de industriële productie wordt met "goed" (2,4) de beste kwalificatie toegekend aan het aspect toegankelijkheid. Het DG ECFIN en de ECB beoordelen dit punt als "uitstekend", terwijl de datashops en de externe gebruikers de toegankelijkheid over het algemeen als "goed" zien.

De beoordeling van de beschikbaarheid van historische tijdreeksen ligt met een waarde van 1,5 tussen "voldoende" en "goed". Terwijl de datashops en de externe gebruikers een lagere dan de gemiddelde waardering gaven, beoordeelde het DG ECFIN dit punt als "uitstekend". De ECB gaf echter een beoordeling van 0,5 (tussen "onvoldoende" en "voldoende". Opmerkingen waren onder andere: "historische gegevens gaan vaak niet verder terug dan 1995 door het ontbreken van gegevens voor kleine landen" en "een van onze voornaamste klachten is het gebrek aan historische gegevens. Veel mensen zouden echt heel graag meer historische gegevens beschikbaar krijgen".

De perceptie van actualiteit is 1,3, dichter bij "voldoende" dan bij "goed" en net iets slechter dan voor de beschikbaarheid van historische tijdreeksen. De beoordeling van de ECB van dit punt (0,5) ligt tussen "onvoldoende" en "voldoende" in. Externe gebruikers beoordelen de actualiteit als "voldoende", terwijl het DG ECFIN en de datashops dit aspect als "goed" beoordelen.

Revisies worden beoordeeld als "voldoende" (1,2), de laagste score van alle aspecten van de indicator van de industriële productie. Terwijl het DG ECFIN dit aspect als "goed" beoordeelt, vindt de ECB het "onvoldoende". Opmerkingen waren onder meer: "belangrijke revisies van de gegevens doen zich regelmatig voor en zijn onvoldoende gedocumenteerd" en "reeksen worden onbetrouwbaar geacht aangezien de revisies zo omvangrijk zijn".

Door het gemiddelde van deze vier aspecten te berekenen komt de totale beoordeling van het indexcijfer van de industriële productie uit op 1,6, wat net dichter bij "goed" dan bij "voldoende" ligt.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

*De totale beoordeling is het gemiddelde van de vier getoonde gemiddelden, maar berekend met meer decimalen dan getoond; kwalificaties: 3=uitstekend, 2=goed, 1=voldoende, 0=onvoldoende.

2.2. Afzetprijzen op de binnenlandse markt

De totale beoordeling is 1,8, dicht bij "goed".

De beste kwalificatie voor deze indicator wordt met "goed" (2,0) toegekend aan actualiteit, waarbij alle gebruikersgroepen consequent cijfers van rond de 2 geven. De enige groep die actualiteit enigszins slechter beoordeelt is die van de externe gebruikers (1,7).

De revisies worden beoordeeld als "goed" (1,9), waarbij alle gebruikers een ronde 2 geven behalve de datashops, die dit punt met 1,5 waarderen (tussen "voldoende" en "goed"). Een van de opmerkingen was: "gegevens worden ... minder vaak gecorrigeerd en zijn in het algemeen stabiel".

De toegankelijkheid van de gegevens wordt als "goed" (2,1) gezien, hoewel de datashops deze als "voldoende" beoordelen, wat onder het gemiddelde ligt. De ECB beoordeelt dit punt als "uitstekend".

De laagste score voor het indexcijfer van de afzetprijzen wordt voor de categorie beschikbaarheid van historische tijdreeksen genoteerd en ligt dichtbij "voldoende" (1,2). Negatieve beoordelingen van de ECB en de datashops doen de positieve percepties van het DG ECFIN en de externe gebruikers meer dan teniet.

Door het gemiddelde van de vier aspecten te berekenen komt de totale beoordeling uit op 1,8, wat dicht bij "goed" ligt.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

* De totale beoordeling is het gemiddelde van de vier getoonde gemiddelden, maar berekend met meer decimalen dan getoond; kwalificaties: 3=uitstekend, 2=goed, 1=voldoende, 0=onvoldoende.

2.3. Volume-indexcijfer van de detailhandel

De totale beoordeling is 1,2, dicht bij "voldoende".

Van alle aspecten wordt actualiteit het slechts beoordeeld, tussen "onvoldoende" en "voldoende" met 0,6. Zowel de ECB als het DG ECFIN geven een "onvoldoende", terwijl zowel de datashops als de externe gebruikers dit punt met 1,3 als dichter bij "voldoende" dan bij "goed" beoordelen. Opmerkingen waren onder meer: "het indexcijfer wordt binnen de termijn van de KTS-verordening gepubliceerd, maar 60 dagen is ontoereikend" of "het nut van de indicator neemt af met de lengte van de termijn waarbinnen hij wordt gepubliceerd".

De kwaliteit van de revisies wordt ervaren als "voldoende", waarbij de beoordeling "onvoldoende" van de ECB de score zwaar drukt. De datashops (1,3) en de externe gebruikers (1,7) zijn iets positiever. Een van de opmerkingen was: "de indexcijfers worden vaak flink gecorrigeerd".

Dezelfde beoordeling wordt aan de beschikbaarheid van historische tijdreeksen toegekend, die over het algemeen als "voldoende" worden beoordeeld, maar "onvoldoende" door de ECB en onder het gemiddelde door de datashops. Het DG ECFIN gaf hier de positiefste beoordeling door het punt als "goed" te kwalificeren. Een van de opmerkingen was: "veel mensen klagen dat er niet genoeg (historische) gegevens zijn voor een behoorlijke analyse".

De beste score wordt behaald voor de toegankelijkheid van gegevens, die als "goed" wordt ervaren. Alle gebruikersgroepen beoordelen dit punt consequent als "goed", de ECB geeft "uitstekend".

Door het gemiddelde van de vier aspecten te berekenen komt de totale beoordeling uit op 1,2, dicht bij "voldoende".

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

* De totale beoordeling is het gemiddelde van de vier getoonde gemiddelden, maar berekend met meer decimalen dan getoond; kwalificaties: 3=uitstekend, 2=goed, 1=voldoende, 0=onvoldoende.

2.4. Vergelijking van de indicatoren

Bij een vergelijking van de indicatoren blijkt dat de perceptie van de afzetprijzen op de binnenlandse markt en de industriële productie op respectievelijk 1,8 en 1,6 ligt, dichter bij "goed" dan bij "voldoende". Het volume-indexcijfer van de detailhandel wordt daarentegen het laagst beoordeeld met 1,2, dat dicht bij "voldoende" ligt.

De beschikbare informatie suggereert dat toegankelijkheid voor geen van de indicatoren als erg belangrijk wordt gezien aangezien alle indicatoren als iets beter dan "goed" worden beoordeeld.

De revisiepraktijk voor de afzetprijzen op de binnenlandse markt wordt als "goed" ervaren; hetzelfde punt wordt echter voor het indexcijfer van de industriële productie en het volume-indexcijfer van de detailhandel slechts als "voldoende" beoordeeld.

Een ander gebied waarop de indicatoren sterk uiteenlopen is dat van de actualiteit; dit punt wordt voor de afzetprijzen op de binnenlandse markt (2,0) als "goed" beoordeeld, voor het indexcijfer van de industriële productie (1,3) als dichter bij "voldoende" dan bij "goed" en voor het volume-indexcijfer van de detailhandel (0,6) als tussen "voldoende" en "onvoldoende".

De beoordeling van de beschikbaarheid van historische tijdreeksen wordt voor geen van de indicatoren als "goed" beschouwd. De beste beoordeling komt voor het productie-indexcijfer uit op 1,5 (exact tussen "goed" en "voldoende" in). Voor het indexcijfer van de afzetprijzen en het indexcijfer van de detailhandel liggen de beoordelingen met 1,2 dicht bij "voldoende".

Vergelijking van de indicatoren

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

* De totale beoordeling is het gemiddelde van de vier getoonde gemiddelden, maar berekend met meer decimalendan getoond; kwalificaties: 3=uitstekend, 2=goed, 1=voldoende, 0=onvoldoende.

2.5. Aanvullende indicatoren die nuttig kunnen zijn

In een open vraag werd gebruikers gevraagd hun behoefte aan aanvullende indicatoren te omschrijven die hen zouden kunnen helpen de ontwikkeling van de conjunctuur te beoordelen. Slechts twee gebruikers, de ECB en Goldman Sachs, hebben deze vraag beantwoord.

De ECB wees op haar behoefte aan invoerprijzen, werkgelegenheid in de dienstensector, "betrouwbare" gegevens over nieuwe orders, prijzen in de dienstensector en afzetprijzen/omzet in de dienstensector. Wat de bestaande indicatoren betreft, zou de ECB graag maandelijkse gegevens krijgen voor de bouwnijverheid en voor het aantal werkdagen gecorrigeerde reeksen voor omzet, brutolonen en gewerkte uren. Een ander probleem is de geografische uitsplitsing tussen activiteiten betreffende de "binnenlandse" en de "buitenlandse" markt, die beschikbaar zou moeten zijn voor binnenlandse eurozoneactiviteiten en transacties met niet-eurozonelidstaten voor omzet, nieuwe orders en prijzen.

Goldman Sachs vroeg om industriële orders, omvang van de voorraden (als een indexindicator), gemiddelde maandlonen, kapitaalgoederen, productiviteit, particuliere besparingen en vacatures.

Conclusies

Een belangrijk punt voor de gebruikers is de beschikbaarheid van historische tijdreeksen. Dit betreft alle indicatoren, vooral detailhandel en afzetprijzen. Actualiteit en de kwestie van revisies zijn van belang voor de industriële productie en met name essentieel voor het volume-indexcijfer van de detailhandel. Vergeleken met deze onderwerpen is de toegankelijkheid van gegevens slechts een klein probleem. Gebruikers gaven ook aan behoefte te hebben aan aanvullende conjunctuurindicatoren.

3. ACTUALITEIT

De tijdige publicatie van EU15/eurozonecijfers is afhankelijk van de snelle beschikbaarheid van voldoende informatie van de lidstaten. In dit hoofdstuk wordt de bekendmaking van EU15/eurozonegegevens in het licht van de door de lidstaten verzonden reeksen toegelicht door de indexcijfers in beeld te brengen waarvoor Eurostat momenteel een persbericht uitgeeft, met inbegrip van het indexcijfer van de productie in de bouwnijverheid waarvoor onlangs een driemaandelijks persbericht is gestart.

Eurostat berekent EU15/eurozoneaggregaten als de gewogen dekking van een lidstaat ten minste 60% is. Als de actualiteit het toelaat, probeert Eurostat echter een hogere dekking te bereiken om het aantal revisies laag te houden en de kwaliteit te verbeteren. In de eerste schatting worden op dit moment gegevens over de industriële productie en de afzetprijzen op de binnenlandse markt met meer dan 90% van het mogelijke gewicht gepubliceerd. Het volume-indexcijfer van de detailhandel is in het eerste halfjaar van 2001 met 70% gepubliceerd, maar de dekking steeg toen Frankrijk begon de maandelijkse cijfers op tijd te verstrekken. Tot september 2001 zijn er geen persberichten voor de productie in de bouwnijverheid gepubliceerd en derhalve wordt voor deze indicator alleen maar het huidige schema van publicatiedata voor de lidstaten getoond.

De situatie betreffende actualiteit is aanzienlijk verbeterd sinds de goedkeuring van de kortetermijnstatistiekverordening in mei 1998 en de voorbereiding van de invoering van de euro, maar verdere verbeteringen zijn dringend noodzakelijk.

De ECB heeft, als de belangrijkste gebruiker van kortetermijnstatistieken, om de beschikbaarheid van maandelijkse gegevens binnen 30 en 40 dagen na de referentiemaand gevraagd [2]. Momenteel voldoen alleen de afzetprijzen op de binnenlandse markt aan deze doelstelling. De overige kerncijfers die hier worden gepresenteerd, worden na een langere periode gepubliceerd [3].

[2] Statistishe behoeften van de Europese Centrale Bank op het gebied van algemene economische statistieken, Europese Centrale Bank, augustus 2000.

[3] Daarnaast kunnen veel EU15/eurozoneaggregaten voor andere indexcijfers niet worden berekend wegens het ontbreken van beschikbare gegevens van lidstaten (zie hoofdstuk 1 van het kwaliteitsverslag).

Het huidige juridische kader biedt echter niet veel ruimte om de actualiteit verder te verbeteren, aangezien de publicaties van de kerncijfers de door de verordening van 1998 vereiste termijnen al dicht naderen. Dit blijkt uit de onderstaande tabel. Alle vier kerncijfers worden hetzij op tijd, hetzij binnen een week na de door de verordening gestelde termijn bekendgemaakt. Maar dit beantwoordt zeker niet aan de eisen van de ECB. In vergelijking met deze eisen komen de kerncijfers een à twee weken (industriële productie) of bijna een maand (detailhandelsverkopen en productie in de bouwnijverheid) te laat. Verdere verbeteringen zijn alleen mogelijk door aanvullende initiatieven. Derhalve is Eurostat in 2001 met de lidstaten besprekingen over verkorting van de termijnen begonnen.

Een ander hardnekkig probleem zijn de extra vertragingen die door sommige lidstaten worden veroorzaakt, zoals Frankrijk en Italië tijdens de zomer. Wegens nationale vakantiepatronen is een groot deel van de ondernemingen in de zomermaanden gesloten, waardoor de tijdige levering van indexcijfers wordt bemoeilijkt. Hierdoor worden de publicatietermijnen van sommige indexcijfers voor deze referentieperioden langer.

Deze informatie heeft betrekking op de situatie in juli 2001.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

* sommige lidstaten sturen maandelijkse gegevens, andere driemaandelijkse.

3.1. Indexcijfer van de industriële productie

De publicatietermijn van het EU15/eurozone-indexcijfer en de gewogen dekking van de lidstaten die beschikbaar is op het moment van de eerste publicatie, is in de loop der tijd aanzienlijk verbeterd. Het cijfer wordt nu normaalgesproken binnen 50 dagen na de referentieperiode gepubliceerd. Dit is dicht bij de volgens de verordening vereiste termijn. De beschikbare gewogen dekking van lidstaten ligt nu bij de eerste schatting rond 90%. De vertraging in de zomer van 2000 werd veroorzaakt door de extra vertraging van gegevens uit Frankrijk en Spanje [4].

[4] Spanje publiceert nu vast iedere maand, maar voor Frankrijk is het probleem ongewijzigd.

Indexcijfer van de industriële productie voor de EU15/eurozone: dekking van de eerste schatting, in % (staven), termijn na referentiemaand, in dagen (lijn)

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

De volgende grafiek laat de gebruikelijke termijn voor de verstrekking van gegevens door iedere lidstaat zien (tot en met 31 juli 2001 binnengekomen gegevens).

Vergelijking van tijdschema's voor gegevensverstrekking voor het indexcijfer van de industriële productie

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

3.2. Indexcijfer van de afzetprijzen op de binnenlandse markt

Dit indexcijfer wordt sinds juli 1999 in een persbericht gepubliceerd. Wat de termijnen betreft, is de situatie verbeterd en van circa 45 dagen na de referentiemaand verkort tot circa 35 dagen in 2001. De beschikbare dekking voor de eerste schatting lag gewoonlijk rond 90% voor zowel EU15 als de eurozone.

Publicatie van het indexcijfer van de afzetprijzen op de binnenlandse markt: dekking van de eerste schatting, in % (staven), termijn na referentiemaand, in dagen (lijn)

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

De volgende grafiek laat de huidige termijn voor elke lidstaat zien. Oostenrijk verstrekt geen gegevens voor het indexcijfer [5] (tot en met 31 juli 2001 binnengekomen gegevens).

[5] Ontheffing tot juli 2001.

Vergelijking van tijdschema's voor gegevensverstrekking voor het indexcijfer van de afzetprijzen op de binnenlandse markt

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

3.3. Volume-indexcijfer van de detailhandel

Het eerste persbericht over de detailhandel werd voor de referentiemaand januari 2000 gepubliceerd. Aanvankelijk werd het indexcijfer circa 73 dagen na de referentiemaand gepubliceerd en nu wordt het na 63 dagen bekendgemaakt. Sedert Frankrijk het indexcijfer op tijd verstrekt, is de dekking voor de eerste schatting gestegen tot boven de 95%.

Volume-indexcijfer van de detailhandel voor de EU15/eurozone: dekking van de eerste schatting, in % (staven), termijn na referentiemaand, in dagen (lijn)

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

De huidige verstrekkingstermijnen van de lidstaten worden in de volgende grafiek getoond. Wat hier goed te zien is, is de ongelijke verdeling van publicatiedata tussen de lidstaten. Terwijl het cijfer van het Verenigd Koninkrijk na 19 dagen wordt bekendgemaakt, publiceren de andere lidstaten hun cijfers 20 of meer dagen later (tot en met 31 juli 2001 binnengekomen gegevens).

Vergelijking van tijdschema's voor gegevensverstrekking voor het volume-indexcijfer van de detailhandel

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

3.4. Indexcijfer van de productie in de bouwnijverheid

Eurostat is in de herfst van 2001 met een regelmatig persbericht over de productie in de bouwnijverheid gestart. Een van de problemen is of de lidstaten de mogelijkheid hebben om driemaandelijkse of maandelijkse gegevens te verstrekken. Denemarken, Griekenland, Ierland, Portugal en Zweden [6] verstrekken helemaal geen gegevens. De huidige verstrekkingstermijnen van de lidstaten worden in de volgende grafiek getoond (tot en met 31 juli 2001 binnengekomen gegevens).

[6] Ontheffing tot eind 2001 voor Portugal en Zweden. Ontheffing tot maart en december 2002 voor respectievelijk Griekenland en Ierland.

Vergelijking van tijdschema's voor gegevensverstrekking voor de productie in de bouwnijverheid

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Conclusies

De actualiteit en beschikbaarheid van brongegevens van de lidstaten op het tijdstip van de eerste schatting is onlangs verbeterd. Verdere belangrijke verbeteringen op het gebied van de actualiteit van de kerncijfers lijken binnen het bestaande juridische kader niet mogelijk. Om de publicatietermijnen verder te verkorten zijn derhalve extra inspanningen van Eurostat en de lidstaten noodzakelijk die verder gaan dan de bestaande verordening.

4. BESCHIKBAARHEID VAN METAGEGEVENS

Een uitvoerige en samenhangende set van metagegevens vergroot de mogelijkheden van de gebruikers om de gepubliceerde reeksen goed te interpreteren. Bovendien kan gebrek aan achtergrondinformatie tot een verkeerde interpretatie of een verkeerd begrip van economische trends leiden. In het volgende hoofdstuk komt de beschikbaarheid van metagegevens voor conjuncturele bedrijfsstatistieken aan de orde.

In 2000 heeft Eurostat een nieuwe database opgezet waarin metagegevens worden verzameld over alle indicatoren uit alle lidstaten. De verzamelde informatie beslaat inmiddels meer dan 600 bladzijden en is beschikbaar onder de naam STS-Sources (sources of short-term statistics, bronnen van kortetermijnstatistieken). Daarnaast is Eurostat begonnen op basis van de overeengekomen definities metagegevens over de EU15/eurozone te verzamelen.

STS-Sources is gebaseerd op informatie uit het nationale statistische systeem die door de lidstaten wordt aangeleverd, gevolgd door details voor elke indicator. Naast de verzamelde metagegevens wordt de naam van een contactpersoon gegeven. Niet alle lidstaten hebben echter voor alle indicatoren metagegevens verstrekt. Hieronder volgt een totale beoordeling van de huidige situatie (zie de tabel hieronder voor een overzicht).

De situatie van de metagegevens voor het indexcijfer van de productie in de industrie is zeer goed. Er zijn van alle lidstaten metagegevens beschikbaar die hetzij op 2000 of op 1999 zijn gebaseerd. De informatie over afzetprijzen is voor alle lidstaten beschikbaar. De gegevens uit Zweden en België zijn echter meer dan zes jaar oud en zouden eens kunnen worden geactualiseerd. Metagegevens voor de omzet in de detailhandel ontbreken van België, Ierland, Luxemburg en Zweden. Voor sommige lidstaten ontbreken metagegevens voor het aantal werkzame personen, het aantal gewerkte uren en de bouwvergunningen.

Voor andere indicatoren komt de situatie grotendeels overeen met de beschikbaarheid van de indicatoren zelf. Lidstaten die in de regel gegevens sturen, zorgen er ook voor dat de nodige metagegevens beschikbaar zijn. Lidstaten die echter de gevraagde indicator niet sturen, omdat zij een volledige ontheffing hebben, sturen ook geen metagegevens. In de volgende tabel wordt een overzicht gegeven van de beschikbare metagegevens. Lidstaten met een sterretje (*) hebben voor de genoemde indicator een volledige vrijstelling en zijn derhalve wellicht niet in staat de overeenkomstige metagegevens te sturen.

De tabel geeft de gegevens aan het einde van 2001 weer. Buiten de officiële procedure om hebben de lidstaten enkele methodologische opmerkingen ingediend. Er zal een nieuwe verzameling van metagegevens worden gestart in 2002.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Overzicht van de situatie medio 2001.

Conclusies

De situatie van de metagegevens is momenteel goed te noemen. Op sommige gebieden, vooral in de bouwnijverheid, de detailhandel en de overige diensten, ontbreekt echter voldoende informatie. De uitdaging voor de toekomst is om de metagegevensbank STS-Sources actueel te houden.

5. NAAR GEMEENSCHAPPELIJKE DEFINITIES

Op 26 maart 2001 heeft de Commissie Verordening (EG) nr. 588/2001 goedgekeurd, waarin gemeenschappelijke variabelen voor de indicatoren van de kortetermijnstatistieken zijn gedefinieerd. Aan dit besluit is menige discussie met de lidstaten over het nut van een gemeenschappelijke aanpak op dit gebied voorafgegaan. Uiteindelijk is echter brede overeenstemming ontstaan dat dit de juiste weg was. In de verordening wordt gespecificeerd dat de indexcijfers uiterlijk in 2003 overeenkomstig de gemeenschappelijke definities moeten worden ingediend. De gemeenschappelijke definities zullen de vergelijkbaarheid van de statistieken tussen de lidstaten vergemakkelijken. Dit hoofdstuk biedt een handleiding voor de toepassing van gemeenschappelijke definities en geeft informatie over de huidige staat van de eenheden van waarneming die voor de verschillende indicatoren worden gebruikt.

Veel indicatoren worden al overeenkomstig de gemeenschappelijke definities verstrekt, hoewel dit nog niet verplicht is. Dit geldt voor de industriële productie waarvoor alle meldende lidstaten de indicator overeenkomstig de gemeenschappelijke definities verstrekken, behalve Denemarken, dat geen rekening houdt met de veranderingen in voorraden.

Voor de indicator van de productie in de bouwnijverheid verstrekken de meeste lidstaten indexcijfers die op de gemeenschappelijke definities zijn gebaseerd, behalve Italië dat onderhoud niet opneemt. Italië gebruikt niet de correcte eenheid van waarneming en baseert zijn informatie op administratieve gegevens.

Voor de voor inflatie gecorrigeerde omzet verstrekken alle meldende lidstaten indicatoren die al op de gemeenschappelijke definities zijn gebaseerd, behalve Denemarken, Griekenland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk die ook de BTW erin opnemen.

Momenteel sturen daarentegen alleen Duitsland, Spanje, Luxemburg en het Verenigd Koninkrijk het indexcijfer van de afzetprijzen op de binnenlandse markt overeenkomstig de gemeenschappelijke definities. Griekenland, Frankrijk, Nederland, Portugal, Finland en Zweden hebben nog niet alle belastingen inbegrepen, zoals vereist. De meeste zijn echter van plan binnen de door de verordening vastgestelde termijn om te schakelen. Andere afwijkingen hebben betrekking op zaken als catalogusprijzen (niet de werkelijke transactieprijzen/Portugal), facturen (niet het moment van de order/Zweden) en het gebruik van de oude NACE (Ierland). Zweden heeft aangegeven dat het niet binnen de vereiste termijn naar de gemeenschappelijke definities zal omschakelen.

Uit een kort overzicht van de vier bijlagen van de verordening blijkt het volgende. Voor elke indicator voor de industrie verstrekken momenteel maximaal dertien lidstaten (industriële productie) hun gegevens al op basis van de gemeenschappelijke definities. De zwakke punten zijn de prijsindicatoren, waarvoor momenteel slechts tussen de twee en vier lidstaten informatie in overeenstemming met de gemeenschappelijke definities verstrekken. Het Verenigd Koninkrijk heeft geen enkele indicatie gegeven van het tijdstip waarop het de overeengekomen definitie voor nieuwe orders en aantal werkzame personen zal toepassen. Finland stuurt een alternatieve eerste indicator voor nieuwe orders, wat tot 2008 is toegestaan.

In de statistieken voor de industrie wordt de vereiste eenheid van waarneming grotendeels nageleefd, maar er zijn enkele uitzonderingen. Portugal gebruikt voor alle indicatoren van bijlage A behalve productie en afzetprijzen andere eenheden van waarneming. Ook Denemarken gebruikt andere eenheden van waarneming dan overeengekomen (voor brutolonen), alsmede Spanje (aantal werkzame personen), Italië (alle sociale variabelen) en Oostenrijk (alle omzetvariabelen).

Voor indicatoren in de bouwnijverheid verstrekken de meeste lidstaten de cijfers al volgens de gemeenschappelijke definities. Naleving loopt uiteen van negen tot elf lidstaten voor de drie productie-indicatoren en bouwkosten tot een dieptepunt van zes lidstaten voor nieuwe orders grond-, weg- en waterbouwkundige werken. Er zijn momenteel geen aanwijzingen dat er lidstaten niet in staat zullen zijn hun indicatoren op basis van de gemeenschappelijke definities op tijd te leveren, behalve voor Italië dat van plan is pas in 2004 voor zijn cijfers inzake gebouwen en grond- , weg- en waterbouwkundige werken om te schakelen naar de gemeenschappelijke definities.

De meeste lidstaten houden zich aan de overeengekomen eenheden van waarneming in de bouwnijverheid. Italië is een uitzondering en hanteert andere eenheden van waarneming voor een hele reeks beschikbare (en geplande) indicatoren. Denemarken gebruikt een andere eenheid van waarneming voor gewerkte uren en lonen, Spanje voor de indicator van het aantal werkzame personen.

Voor de detailhandel zijn er geen aanwijzingen dat lidstaten eventueel niet binnen de vereiste termijn gegevens kunnen sturen die op de gemeenschappelijke definities zijn gebaseerd. Een duidelijke meerderheid stuurt nu al voor elk van de indicatoren op de definities gebaseerde gegevens. Italië heeft tot dusverre nog geen datum opgegeven waarop het van plan is de gemeenschappelijke definities voor de omzet toe te passen. Denemarken is de enige lidstaat die de voorgeschreven eenheden van waarneming niet gebruikt die dus voor alledrie detailhandelsindicatoren afwijken.

Voor de overige diensten heeft het merendeel van de lidstaten aangegeven dat zij ondertussen voor de omzet de gemeenschappelijke definitie zouden volgen, maar slechts een kleine meerderheid heeft hetzelfde voor het aantal werkzame personen aangegeven. Er is in de vragenlijst geen tijdschema voor de uitvoering gegeven door Denemarken (voor de omzet), Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk (aantal werkzame personen). Denemarken (omzet, aantal werkzame personen) en Oostenrijk (aantal werkzame personen) sturen gegevens die niet overeenstemmen met de vereiste eenheden van waarneming.

Conclusies

Veel indicatoren die worden doorgegeven, voldoen al aan de gemeenschappelijke definities, hoewel dit nog niet verplicht is. Voor sommige belangrijke indicatoren, zoals het indexcijfer van de afzetprijzen op de binnenlandse markt, is dit echter nog niet het geval. Voor deze indicatoren zullen kwaliteitsproblemen blijven bestaan totdat alle lidstaten de gemeenschappelijke definities toepassen.

Huidige stand van zaken en uitvoeringsplannen inzake gemeenschappelijke definities

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

5.1. Een noot over de nationale methoden voor de correctie voor het aantal werkdagen

Een ander gebied waarop onlangs discussies over een gemeenschappelijke aanpak zijn gestart, is de door lidstaten gebruikte methoden voor de correctie voor het aantal werkdagen. Een belangrijke drijfveer voor Eurostat om zich over de correctie voor het aantal werkdagen te buigen was de publicatie van de cijfers van de industriële productie voor de referentiemaanden december 2000 en januari 2001. De groeicijfers voor december 2000 lieten een sterke toename zien, gevolgd door een scherpe daling in de cijfers voor januari 2001. Waarom?

Uit nader onderzoek bleek dat de lidstaten die een proportionele methode hadden toegepast (in tegenstelling tot de lidstaten die een regressiemethode hadden gebruikt), het cijfer voor december, dat werd gekenmerkt door een geringer aantal werkdagen dan een gemiddelde decembermaand, hadden overschat. Maar het was niet de eerste keer dat dit was gebeurd. Twee van de drie keer dat dit kalenderverschijnsel zich in het verleden heeft voorgedaan, werd ook een scherpe stijging in december gevolgd door een sterke daling in januari. Zie de tabel hieronder (voor sommige lidstaten konden soortgelijke voorbeelden worden gegeven).

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

De voor het aantal werkdagen gecorrigeerde reeks is derhalve voor bepaalde indicatoren [7] een essentieel element, aangezien deze de basis vormt voor de meeste aggregatieprocedures voor EU15/eurozonecijfers. De verordening vereist dat deze cijfers rechtstreeks worden verstrekt door de nationale bureaus voor de statistiek, aangezien iedere lidstaat zelf het best zijn eigen bijzonderheden kent die voor deze procedure van belang zijn. Als echter de algemene statistische benadering voor de correctie van deze effecten van lidstaat tot lidstaat te sterk uiteenloopt, kan hieruit een EU15/eurozoneaggregaat voortvloeien dat onvoldoende is geharmoniseerd. Hieronder volgt een overzicht van hoe de lidstaten dit probleem aanpakken.

[7] Op dit moment moeten zowel de productie-indexcijfers voor de industrie en de bouwnijverheid als de omzetindexcijfers voor de detailhandel en de overige diensten op basis van een voor werkdagen gecorrigeerde weergave worden verstrekt.

Een fundamentele keuze die elke lidstaat moet maken is het besluit om voor de correctie voor het aantal werkdagen een proportionele of een regressiemethode te gebruiken. De keuzes variëren sterk. Nemen we het voorbeeld van het productie-indexcijfer: vijf lidstaten gebruiken een regressiemethode en negen een proportionele methode. Een lidstaat corrigeert niet voor het aantal werkdagen.

Er zij echter opgemerkt dat in de praktijk alle lidstaten verschillende regressiemethoden toepassen (ook de proportionele methoden lopen uiteen). Dat begint al met de keuze van het softwarepakket en eindigt waarschijnlijk bij de verschillende versies van elk programma. Uit een eerste onderzoekje blijkt dat sommige lidstaten een pakket uit de X-11-familie gebruiken, terwijl andere voor TRAMO/SEATS kiezen. Sommige gebruiken zes regressoren en andere twee.

Overzicht van de methoden voor de correctie voor het aantal werkdagen in de Europese Unie

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

P Industriële productie

D Omzet in de detailhandel

B Productie in de bouwnijverheid

OD Omzet in de overige diensten

Conclusies

Momenteel wordt de situatie inzake methoden voor de correctie voor het aantal werkdagen voor ruwe data gekenmerkt door een gebrek aan harmonisatie. Aggregatie van deze niet geharmoniseerde voor het aantal werkdagen gecorrigeerde gegevens kan derhalve tot ernstige kwaliteitsproblemen leiden. Er valt veel te zeggen voor een aanpak in de richting van de formulering en toepassing van algemene richtsnoeren op dit gebied.

6. REVISIES

Wegens late reacties, nadere gegevens uit aanvullende bronnen, correcties en om andere redenen zijn revisies op het gebied van bedrijfsstatistieken in vele gevallen onvermijdelijk. In het eerste deel van dit hoofdstuk wordt gekeken naar de gevolgen van revisies voor gebruikers en in het tweede deel naar de revisiepraktijk volgens de lidstaten.

Indicatoren waarvoor Eurostat een persbericht uitgeeft en de reeksen voor de productie in de bouwnijverheid worden onderzocht.

6.1. Revisies van de KTS vanuit het standpunt van een gebruiker

In deze paragraaf worden de revisiepercentages van de cijfers voor de eurozone en voor afzonderlijke lidstaten bekeken vanuit het standpunt van een gebruiker [8].

[8] De tabellen en grafieken in paragraaf 6.1. komen uit een presentatie van de Europese Centrale Bank tijdens een internationaal seminar over kortetermijnstatistieken in Luxemburg op 8-9 maart 2001. Er zijn alleen opmaaktechnische wijzigingen aangebracht. De tekst en de conclusies worden volledig door Eurostat onderschreven. Er was geen voor EU15 geaggregeerde informatie beschikbaar; de conclusies voor het eurozoneaggregaat kunnen echter als evenzeer relevant voor EU15 worden beschouwd.

In de KTS-verordening wordt de lidstaten gevraagd binnen een bepaalde periode gegevens voor verschillende indicatoren te verstrekken. Er staat in de verordening echter niets vermeld over revisies of over enig gemeenschappelijk beleid inzake revisies. Lidstaten brengen dan ook volgens hun eigen planning en gewoonten verbeteringen aan en sommige doen het in het geheel niet. Dit gebrek aan coördinatie leidt tot een situatie waarin de EU15- en eurozoneaggregaten, die zijn gebaseerd op informatie uit de lidstaten, regelmatig worden verbeterd.

Om een eerste idee te krijgen van de omvang waar het om gaat, is in de volgende tabel een revisiemaatstaf toegepast voor de genoemde indicatoren die betrekking heeft op de lidstaten en de eurozone (zie voetnoot). De tabel betreft de periode van januari 1999 (Q1 1999) tot september 2000 (Q3 2000) en meet bijwerkingen en revisies van de indexcijfers. De maatstaf (ABoR = gemiddelde van de maandelijkse som van het saldo van de revisies) is in beginsel de eerste schatting van de waarde van een indexcijfer vergeleken met de definitieve schatting van het maandelijkse indexcijfer, in de tijd gemiddeld.

Voorbeeld: stel de waarden van de indexcijfers voor de referentiemaand januari 1998 [9] zijn in de achtereenvolgende weken 101 (eerste waarneming), 105 (eerste revisie), 100 (laatste revisie). Dan zou de ABoR worden geschat door het oorspronkelijke cijfer 101 met het laatste cijfer 100 te vergelijken, hetgeen op 1 uitkomt.

[9] In dit voorbeeld wordt slechts een referentiemaand gegeven en kan dus geen gemiddelde worden berekend (wat wel had gekund als er meer aanvullende referentiewaarden waren gepresenteerd).

De tabel laat de situatie zien zoals ervaren door de ECB, als gebruiker van de gegevens. Het is mogelijk dat deze indicator ook gegevensfouten omvat, d.w.z. dat lidstaten gegevens verkeerd hebben gecodeerd of dat er onjuiste gegevens aan Eurostat zijn verstrekt of dat er bij Eurostat een fout is gemaakt bij de invoering van de gegevens [10]. De tabel laat dan ook het gemiddelde beeld zien van de dagelijkse werkelijkheid zoals door een gebruiker ervaren. De meeste revisies zijn echter niet het gevolg van "fouten", maar zijn om andere redenen aangebracht.

[10] Enkele lidstaten hebben aangegeven dat het niet mogelijk dat zoveel revisies van hen afkomstig zijn, aangezien hun revisies veel kleiner zijn. Er zijn andere factoren die de verschillen kunnen verklaren, zoals hierboven genoemd.

Voor de industriële productie en de afzetprijzen ligt de eerste schatting gemiddeld maximaal 0,4 indexpunten van de "definitieve" schatting (als weergegeven door de ABoR-waarden). De eerste schatting van de productie in de bouwnijverheid voor de eurozone wijkt echter gemiddeld 1,5 indexpunten af van de definitieve schatting.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bron: ECB-berekeningen op basis van Eurostatgegevens.

N.B.: ABoR: gemiddelde van de maandelijkse som van het saldo van de revisies

d.w.z. rekening houdend met het teken van de revisie.

1 Exclusief Griekenland.

Gemiddelden (zoals hierboven) verhullen soms echter het beeld van de niet-gemiddelde werkelijkheid. Maar wat is dat voor de gebruiker? De volgende grafiek probeert een idee te geven. Er is slechts een specifieke referentiemaand genomen (hier januari 1999) en de respectieve indexwaarden van januari 1999, die in veel gevallen iedere maand worden herzien, zijn in kaart gebracht.

Grafiek 1: Industriële productie in de eurozone, revisies van de waarde van januari 1999 (1995=100)

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

De indexwaarde voor de referentiemaand januari 1999 verandert vrijwel elke maand, vooral in het eerste jaar na publicatie. Binnen twee maanden na de eerste schatting gaat het cijfer van 106 naar 105,4, stijgt het naar 105,8, om vervolgens in april 2000 tot 105,3 te dalen. Zelfs een vol jaar na de eerste schatting voor de eurozone zijn de "feiten" over de indexwaarde "januari 1999" voor gebruikers van de eurozonegegevens veranderd.

De volgende tabellen laten de revisiepatronen voor het indexcijfer van de producentenprijs, voor het volume-indexcijfer van de detailhandel en voor het indexcijfer van de productie in de bouwnijverheid, alle voor de referentiemaand januari 1999, in de loop der tijd zien. Er zij opgemerkt dat de schaal niet altijd dezelfde is.

Grafiek 2: Producentenprijzen in de eurozone, revisies van de waarde van januari 1999 (1995=100)

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Grafiek 3: Omzet in de detailhandel in de eurozone, revisies van de waarde van januari 1999 (1995=100)

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

Grafiek 4: Productie in de bouwnijverheid in de eurozone, revisies van de waarde van januari 1999 (1995=100)

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

6.2. Revisiepraktijken in de lidstaten

In de volgende paragraaf komen de revisiepraktijken van de lidstaten voor de genoemde indicatoren aan de orde zoals zij deze rapporteren.

De vier volgende onderwerpen komen aan bod:

- bestaan van revisies,

- frequentie van revisies,

- bronnen van aanvullende informatie die tot revisies leiden,

- bestaan van systematische fouten.

Alle meldende lidstaten maken revisies van het indexcijfer van de industriële productie en de cijfers worden met wisselende regelmaat en overeenkomstig verschillende tijdschema's herzien. Revisies komen gewoonlijk binnen een of twee maanden na de eerste schatting en zijn gebaseerd op aanvullende informatie uit maandelijkse, driemaandelijkse en/of jaarlijkse enquêtes. Geen enkele lidstaat heeft een fout in zijn eerste schatting gemeld (zie onderstaande tabel).

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Ongeveer de helft van de lidstaten maakt revisies voor het indexcijfer van de afzetprijzen op de binnenlandse markt, terwijl de andere dat niet doen. Revisies komen gewoonlijk in de maanden volgend op de publicatie van het indexcijfer beschikbaar en soms in het kader van een jaarlijkse revisie. Aanvullende informatie komt uit de oorspronkelijke steekproef en geen enkele lidstaat heeft in zijn eerste schatting een systematische fout geconstateerd.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tien lidstaten herzien hun volume-indexcijfer van de detailhandel, terwijl vier dat niet doen (geen informatie van één lidstaat). Een gebruikelijke frequentie is kort na de eerste publicatie of eens per maand. Aanvullende informatie komt gewoonlijk uit de oorspronkelijke steekproef en geen van de lidstaten heeft in zijn eerste schatting een systematische fout geconstateerd.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Uit de beschikbare informatie over het indexcijfer van de productie in de bouwnijverheid blijkt dat de meeste lidstaten dit indexcijfer herzien, uitgezonderd Italië. Revisies vinden gewoonlijk na een maand en na een kwartaal plaats. Sommige lidstaten maken ook een jaarlijkse revisie. Aanvullende informatie komt meestal uit de oorspronkelijke steekproef en uit andere bronnen zoals bijgewerkte administratieve registers, jaarlijkse PRODCOM-enquêtes en gegevens uit de kwartaalrekeningen. Geen van de lidstaten heeft in zijn eerste schatting een systematische fout geconstateerd.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Conclusies

De revisiepraktijken van de lidstaten zijn niet geharmoniseerd. Dit leidt tot aanzienlijke problemen voor de gebruikers van de indicatoren. De hier naar voren gebrachte feiten zijn sterke argumenten om extra stappen te nemen in de richting van een gemeenschappelijk revisiebeleid.

7. ENKELE KENMERKEN VAN STEEKPROEVEN

Steekproefkenmerken zijn van invloed op de kwaliteit van economische indicatoren. Derhalve is een nieuwe metadatabase, STS-Sources, opgezet om de totale steekproefopzet voor verschillende indicatoren te verzamelen. Maar sommige essentiële punten, zoals de behandeling van ondernemingen (eenheden) die zijn verdwenen, de behandeling van non-respons, het gewogen en niet-gewogen dekkingspercentage van de steekproef in vergelijking met de totale populatie van ondernemingen (eenheden) en de eventuele grootteklassen ontbreken grotendeels in deze database. Daarom wordt in dit hoofdstuk meer in detail naar de volgende onderwerpen gekeken:

- behandeling van verdwijnende ondernemingen (eenheden),

- behandeling van ontbrekende antwoorden,

- steekproefdekking in vergelijking met totale populatie in %,

- gewogen dekkingpercentage in vergelijking met totale populatie,

- grootteklassen.

In dit hoofdstuk worden de resultaten bekeken van de indicatoren waarvoor Eurostat een persbericht uitgeeft en van de productie in de bouwnijverheid.

7.1. Behandeling van verdwijnende ondernemingen (eenheden)

De meeste lidstaten vervangen verdwijnende ondernemingen (eenheden) voor hun belangrijkste conjunctuurindicatoren. Er zijn slechts enkele uitzonderingen, zoals Griekenland, Luxemburg (dat alleen nieuwe ondernemingen toevoegt), Nederland en Zweden voor de industriële productie en Luxemburg voor de omzet in de detailhandel. Sommige lidstaten voeren dergelijke vervangingen echter minder dan eenmaal per jaar uit.

7.2. Behandeling van non-respons of ontbrekende antwoorden

Alle meldende lidstaten schatten op enigerlei wijze de non-respons of ontbrekende antwoorden, maar er worden verschillende schattingsmethoden gebruikt. Dit blijkt uit de industriële productie, waar de waarde van de voorgaande maand wordt genomen (Duitsland), de schatting wordt gebaseerd op informatie van de voorgaande maand (Oostenrijk, Portugal), de groeipercentages van de bekende gemiddelden worden gebruikt (Denemarken, Italië, Nederland en het Verenigd Koninkrijk) of de gevallen afzonderlijk worden bestudeerd (Spanje). Griekenland neemt de waarde van een jaar ervoor, aangepast voor de ontwikkeling van het indexcijfer en Finland schat de ontbrekende gegevens alleen als dit van wezenlijk belang is. De overige lidstaten hebben hun schattingsmethode niet gespecificeerd.

7.3. Steekproefdekking in vergelijking met totale populatie in %

Wanneer we naar het niet-gewogen [11] aandeel van de steekproef kijken in vergelijking met de totale populatie ondernemingen (eenheden) in %, zijn de verschillen tussen de lidstaten en tussen de indicatoren frappant. Er kunnen echter nog geen conclusies worden getrokken. De vergelijkbaarheid van dit soort statistieken inzake kwaliteit moet worden gewaarborgd alvorens ze met elkaar te vergelijken.

[11] Dat elke onderneming (eenheid) hetzelfde gewicht toekent, ongeacht de grootte.

7.4. Gewogen dekkingpercentage in vergelijking met totale populatie

Een soortgelijk beeld verschijnt wanneer we de gewogen aandelen in ogenschouw nemen. De omvang van de steekproef, in vergelijking met de totale populatie, op gewogen basis loopt uiteen van net iets meer dan 60% (in Denemarken en het Verenigd Koninkrijk) tot 90% of meer (in Spanje, Ierland, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk en Portugal) voor de industriële productie. Voor de afzetprijzen varieert het aandeel tussen 10 à 30% (in Zweden) en meer dan 90% (in Spanje). De weinige lidstaten die over de bouwnijverheid rapporteren, geven aan dat hun aandeel tussen 35% (Nederland) en 100% (Frankrijk) ligt, terwijl de dekking voor de detailhandel tussen 20% (Ierland, Italië) en 100% (Frankrijk) ligt.

7.5. Grootteklassen

Een duidelijke meerderheid van de lidstaten meldt dat zij grootteklassen gebruiken, waardoor gewoonlijk kleine ondernemingen de antwoordlast wordt bespaard. Dit geldt in het algemeen voor alle indicatoren behalve de omzet in de detailhandel, waarover Spanje, Frankrijk, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Zweden en het Verenigd Koninkrijk opgeven dat zij geen grootteklassen gebruiken.

De volgende tabellen geven gedetailleerdere informatie.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Conclusies

Voor hun enquêtes gebruiken de lidstaten verschillende methoden om ondernemingen (eenheden) die zijn verdwenen te vervangen en om ontbrekende antwoorden te schatten. De niet-gewogen en gewogen steekproefdekking in vergelijking met de totale populatie in % loopt van lidstaat tot lidstaat sterk uiteen. De meeste maar niet alle lidstaten gebruiken voor verschillende indicatoren grootteklassen. Er zou verder onderzoek naar kwesties betreffende steekproefkenmerken moeten worden gedaan om een gezamenlijke aanpak na te streven.

8. OORZAKEN VAN MOGELIJKE NIET-STEEKPROEFFOUTEN

Om mogelijke niet-steekproeffouten te ontdekken en te elimineren is het nuttig om naar de mogelijke oorzaken te kijken en de resultaten hiervan te meten. In het volgende hoofdstuk wordt bekeken of de lidstaten dit doen en wat de beschikbare resultaten zijn.

De lidstaten is gevraagd drie punten aan te geven die in dit hoofdstuk worden omschreven als mogelijke niet-steekproeffouten:

- hun ongewogen non-responspercentage voor een indicator (waarbij elke onderneming {eenheid} hetzelfde gewicht krijgt);

- hun gewogen non-responspercentage (waarbij op elke onderneming {eenheid} een relevante wegingsfactor wordt toegepast);

- andere mogelijke fouten in de verzameling, verwerking en tabellering of in de verstrekking van gegevens aan Eurostat.

In dit hoofdstuk worden de resultaten bekeken van de indicatoren waarvoor Eurostat een persbericht uitgeeft en van de productie in de bouwnijverheid.

8.1. Industriële productie en afzetprijzen

Voor de enquête naar de industriële productie ligt het ongewogen non-responspercentage van alle ondernemingen die door de lidstaten zijn geënquêteerd, voor de eerste gepubliceerde schatting in Finland, Spanje en Oostenrijk aan de lage kant tussen 1 en 5% , maar loopt het in Italië (eerste schatting) en Luxemburg op tot 15% en in Portugal en Zweden zelfs tot net boven 20%.

Het gewogen non-responspercentage, dat aan grotere ondernemingen een groter gewicht toekent dan aan kleinere ondernemingen, ligt in Finland tussen 1 en 3% en in Nederland en Oostenrijk op circa 4%, terwijl het percentage in Zweden circa 10% is en voor Frankrijk (voor rechtstreekse enquêtes) oploopt tot 15 à 20%.

De enige lidstaat die andere mogelijke niet-steekproeffouten meet, is Portugal, dat revisies controleert. Hiervan zijn geen resultaten beschikbaar.

Voor de enquête naar de afzetprijzen is het ongewogen non-responspercentage in Denemarken, alsmede in Spanje, Ierland, Luxemburg en Zweden 5% of minder, terwijl het Verenigd Koninkrijk voor de eerste schatting een non-responspercentage van 18% heeft (dat daarna in de volgende maanden tot 5% daalt) en Italië 30% non-respons laat noteren (dat voor de tweede schatting tot 15% daalt).

Slechts twee meldende lidstaten meten het gewogen non-responspercentage: Nederland (30% voor de eerste schatting en 4% voor het definitieve cijfer) en Frankrijk, waarvan geen resultaat beschikbaar is.

Wat de andere mogelijke niet-steekproeffouten betreft, zijn metingen gedaan voor Italië, dat kwaliteitsaanpassingen en grote prijsafwijkingen heeft gecontroleerd, Portugal, dat de mate van revisies heeft bekeken, en Finland, dat grote prijswijzigingen geeft onderzocht. Er zijn geen resultaten van deze controles beschikbaar.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

8.2. Productie in de bouwnijverheid en detailhandel

Bij de enquête naar de productie in de bouwnijverheid liggen de non-responspercentages duidelijk hoger dan voor de andere indicatoren. Aan de lage kant liggen de non-responspercentages in Oostenrijk (5%) en Luxemburg (15%), terwijl Spanje (45% voor grote en 30% voor kleine ondernemingen), het Verenigd Koninkrijk (35% voor eerste schatting) en Nederland (40-50% voor eerste schatting en 20% voor definitieve cijfer) bovenaan de lijst staan. Slechts zes lidstaten konden deze vraag beantwoorden.

Uit de geringe informatie die voor het gewogen non-responspercentage beschikbaar is, is gebleken dat Oostenrijk (met 5%) weer aan de lage kant zit, terwijl Finland 15 tot 25% scoort en Spanje 20% voor grote ondernemingen. Van de andere lidstaten was geen informatie beschikbaar.

Geen enkele lidstaat heeft melding gemaakt van een controle op andere mogelijke niet-steekproeffouten, behalve Finland, dat de BTW-bron betreffende de dekking van de gegevens controleert. Hiervan zijn geen resultaten beschikbaar.

De non-responspercentages voor het volume-indexcijfer van de detailhandel liggen in Oostenrijk en Denemarken tussen 6 en 10%. Hogere non-responspercentages zijn gemeld uit Frankrijk (15 tot 20% voor de eerste schatting), Zweden (18 tot 22%), Finland (18,9% voor de eerste schatting) en Portugal (25 tot 30%). Italië had een non-responspercentage van 45%.

Het gewogen non-responspercentage lag in Denemarken op ongeveer 1%, in Oostenrijk en Italië respectievelijk op 5 en 8% en in Zweden tussen 7 en 10%. In Finland was het percentage 7,3% voor de eerste schatting (terwijl het tot 1,6% daalde in de daaropvolgende maand) en in Portugal 10 tot 15%.

Geen enkele lidstaat heeft melding gemaakt van aanvullende metingen van andere niet-steekproeffouten, behalve Oostenrijk dat de standaardfout controleert en Portugal dat naar het niveau van de revisies kijkt. Er zijn geen resultaten van deze controles beschikbaar.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Conclusies

Een kleine meerderheid van de lidstaten meet het gewogen en ongewogen non-responspercentage van hun steekproeven, maar slechts een zeer kleine minderheid kijkt naar andere mogelijke fouten in het proces van de verzameling, verwerking of verstrekking van de gegevens aan Eurostat. Deze fouten worden dan ook niet geregistreerd en kunnen derhalve niet systematisch worden verminderd.

9. STATISTISCHE LASTEN VOOR HET BEDRIJFSLEVEN

Om aan de behoefte aan snelle en betrouwbare statistieken te voldoen is de samenwerking en hulp van het bedrijfsleven noodzakelijk. Zonder zijn bijdrage zou het onmogelijk zijn deze statistieken op te stellen. In dit hoofdstuk wordt geprobeerd de statistische lasten voor het bedrijfsleven te beoordelen en wordt bekeken wat de lidstaten doen om kleine bedrijven zoveel mogelijk te ontzien.

9.1. Aantal ondernemingen (eenheden) dat voor de kerncijfers wordt geënquêteerd

De volgende tabel laat zien hoeveel ondernemingen maandelijks informatie wordt gevraagd voor die indicatoren waarover Eurostat een persbericht uitgeeft en voor de indicator van de productie in de bouwnijverheid.

Voor het indexcijfer van de industriële productie vragen "grote" lidstaten tussen de 8 000 en 15 000 ondernemingen per maand om informatie, terwijl "kleine" lidstaten gewoonlijk tussen 1 000 en 2 500 ondernemingen enquêteren. De twee uitzonderingen zijn Luxemburg, dat - gezien zijn omvang - slechts circa 185 ondernemingen om informatie vraagt en Oostenrijk, dat ondanks zijn "kleine" omvang, 6 800 ondernemingen enquêteert, net iets meer dan het grotere Nederland en 800 meer dan Frankrijk.

Er is slechts een kleine hoeveelheid gegevens beschikbaar voor de indicator van de productie in de bouwnijverheid. Volgens de beschikbare informatie zijn Duitsland (12 500), Frankrijk (9 200) en het Verenigd Koninkrijk (12 000) echter de lidstaten die de meeste ondernemingen enquêteren. Oostenrijk enquêteert 5 000 ondernemingen en Nederland circa 1 600.

Voor de afzetprijzen in de industrie vragen "grotere" lidstaten doorgaans informatie aan tussen 3 600 en 13 000 ondernemingen, met Italië (3 680) en het Verenigd Koninkrijk (3 000) aan de lage kant en Spanje (7 000) en Duitsland (13 000) aan de top. "Kleinere" lidstaten vragen doorgaans minder dan 1 000 ondernemingen per maand om informatie.

Voor het volume-indexcijfer van de detailhandel enquêteert het Verenigd Koninkrijk, de lidstaat die deze indicator het snelst levert, 5 000 ondernemingen. Het Verenigd Koninkrijk bevindt zich aan de lage kant van de "grotere" lidstaten, daar Frankrijk (6 000) [12], Italië (7 300), Spanje (11 445) en Duitsland (24 000) veel meer ondernemingen om informatie vragen. Oostenrijk en Zweden enquêteren circa 3 500 bedrijven, terwijl Griekenland en Ierland grofweg 2 000 ondernemingen enquêteren. Denemarken (750) en Finland (330) vragen minder dan 1 000 ondernemingen om informatie.

[12] plus 42 000 uit administratieve bronnen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

9.2. Voor vragenlijst benodigde tijd

In deze paragraaf wordt gekeken naar het totale aantal manjaren per jaar dat het bedrijfsleven nodig heeft om de noodzakelijke informatie voor de geselecteerde indicatoren van de kortetermijnstatistiek te verzamelen en om de vragenlijsten in te vullen.

Eurostat heeft de lidstaten gevraagd voor tabel 9.2 de volgende vraag te beantwoorden:

Hoeveel manjaren per jaar hebben alle geënquêteerde bedrijven nodig om de noodzakelijke gegevens te verzamelen en de vragenlijst voor het indexcijfer in te vullen? (Als er slechts één vragenlijst voor verschillende indicatoren is, probeer dan de benodigde tijd voor alleen de genoemde indicatoren te schatten.)

Tabel 9.2. vermeldt alleen de som van de benodigde tijd voor alle ondernemingen (het gehele bedrijfsleven) voor

- A: verzamelen van de noodzakelijke informatie,

- B: invullen (van deze informatie) op de vragenlijst,

- C: verwerking van de vragenlijsten die van de bureaus voor de statistiek zijn ontvangen.

Het antwoord moet dan ook de som van A+B+C omvatten.

Het antwoord moest in manjaren per jaar worden gegeven. Lidstaten mochten ook schattingen indienen.

Gedetailleerdere informatie van die lidstaten die deze methode niet volgden of die de methode die zij voor de verstrekking van deze informatie hebben gebruikt duidelijker wensten toe te lichten, is hieronder beschikbaar, na de volgende tabel. Deze lidstaten zijn in de onderstaande tabel aangegeven met een sterretje (*).

Hoewel deze vraag redelijk eenvoudig lijkt, moeten we buitengewoon voorzichtig zijn bij de vergelijking van verschillende lidstaten, daar de meting mogelijk niet op dezelfde wijze heeft plaatsgevonden.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

* Voor lidstaten met een *, zie de onderstaande gedetailleerdere methodologische toelichting

De volgende lidstaten hebben Eurostat gevraagd een aanvullende methodologische toelichting toe te voegen:

Denemarken // Voor de industriële productie en de afzetprijzen in de industrie voert Denemarken verschillende onderzoeken uit op basis van de twee vragenlijsten waarin meer indicatoren zijn opgenomen dan in de tabel zijn vermeld. Voor deze onderzoeken zijn nationale cijfers voor het totale aantal manjaren per jaar beschikbaar. De hierboven vermelde cijfers zijn gebaseerd op deze totaalcijfers, maar zijn aangepast om alleen het relevante aantal manjaren per jaar voor de indicatoren weer te geven, d.w.z. slechts een deel van de totaalcijfers.

Duitsland // In 1999 gebaseerd op 163 werkuren per maand.

Griekenland // De cijfers zijn schattingen gebaseerd op het jaar 2000.

Spanje // Industriële productie: schatting. Aantal voltijds werknemers dat gedurende één jaar nodig is om de 120 000 vragenlijsten (10 000 vragenlijsten per maand) van één jaar van de steekproef voor het indexcijfer van industriële productie in te vullen.

Productie in de bouwnijverheid: schatting. Aantal voltijds werknemers dat gedurende één jaar nodig is om de 9 000 vragenlijsten (2 250 vragenlijsten per kwartaal) van één jaar van de steekproef voor het indexcijfer van de productie in de bouwnijverheid in te vullen. De gegevens hebben betrekking op 2000.

Afzetprijzen in de industrie: schatting. Aantal voltijds werknemers dat gedurende één jaar nodig is om de 84 000 vragenlijsten (7 000 vragenlijsten per maand) van één jaar van de steekproef voor het indexcijfer van afzetprijzen in de industrie in te vullen.

Volume-indexcijfer van de detailhandel: schatting. Aantal voltijds werknemers dat gedurende één jaar nodig is om de 137 340 vragenlijsten (11 445 vragenlijsten per maand) van één jaar van de steekproef voor het volume-indexcijfer van de detailhandel in te vullen.

Frankrijk // Frankrijk legt uit dat voor de industriële productie 3 500 ondernemingen rechtstreeks voorgedrukte vragenlijsten van de overheid ontvangen die alleen betrekking hebben op die producten waarover informatie wordt verzameld. Deze procedure maakt het voor de ondernemingen gemakkelijker de vragenlijsten te beantwoorden. Een jaarlijkse enquête maakt de juiste ijking van de maandelijkse enquête mogelijk. De enquête in de bouwnijverheid wordt uitgevoerd door een beroepsorganisatie en omvat meer vragen dan nodig voor de indicator van de productie in de bouwnijverheid. Deze enquêtes naar de productie (in de industrie en de bouwnijverheid) worden ook gebruikt voor de verzameling van gegevens over nieuwe orders.

Nederland // Voor de industriële productie en de productie in de bouwnijverheid: heeft betrekking op de lasten van het verzamelen van informatie voor de bronstatistieken van de indexcijfers. Deze informatie wordt ook voor verschillende andere statistieken gebruikt en in dat verband gepubliceerd.

Zweden // Berekeningsformule die wordt gebruikt voor het aantal manjaren per jaar dat nodig is voor het invullen: aantal ondernemingen vermenigvuldigd met het aantal maanden waarin wordt geënquêteerd vermenigvuldigd met de tijd die ondernemingen nodig hebben om de vragenlijst elke maand in te vullen (uur/maand) gedeeld door het aantal werkuren per persoon/jaar.

Er is onderzoek gedaan naar de lasten van de respondenten voor de industriële productie en de detailhandelsomzet, maar voor de afzetprijzen is een schatting gemaakt.

9.3. Lasten voor kleine bedrijven

De volgende tabel geeft een indruk van het huidige beleid ter vermindering van de statistische lasten voor kleine bedrijven. Alle lidstaten die hebben gereageerd proberen lasten voor kleine bedrijven te vermijden. Zij doen dit onder andere door drempels inzake grootte te hanteren (bv. geen enquêtes voor bedrijven met minder dan 20 werknemers), administratieve gegevens te gebruiken of roterende steekproeven toe te passen.

Over dit onderwerp is geen informatie beschikbaar van België, Spanje, Italië en Luxemburg. De volgende tabel geeft een overzicht van de beleidssituatie betreffende de vermindering van de lasten voor kleine bedrijven.

// Beleid ter vermindering van de lasten voor kleine bedrijven

B // Niet beschikbaar

DK // Beleid ter vermindering van de lasten voor de respondenten, met name voor kleine bedrijven door ze uit een steekproef weg te laten of slechts een minimale aanwezigheid te eisen.

D // Bedrijven met minder dan 20 werknemers worden gewoonlijk niet geënquêteerd. Voor de detailhandel worden bedrijven met een jaaromzet van minder dan DEM 500 000 uitgesloten van de maandelijkse enquête.

EL // Geen specifiek beleid, maar voor het indexcijfer van de industriële productie wordt de steekproef dusdanig geselecteerd dat bedrijven met 10-20 werknemers niet meer dan 10% van de totale steekproef uitmaken. Bedrijven met minder dan 10 personen in dienst worden niet geënquêteerd. Voor de (binnenlandse) producentenprijzen worden bedrijven met minder dan 20 werknemers van de enquête uitgesloten.

E // Bedrijven met minder dan 20 werknemers worden gewoonlijk niet geënquêteerd voor het indexcijfer van de industriële productie en voor het indexcijfer van de afzetprijzen. Voor de productie in de bouwnijverheid worden bedrijven zonder werknemers niet geënquêteerd.

F // Voor de productie worden bedrijven met minder dan 20 werknemers gewoonlijk niet geënquêteerd en voor de bouwnijverheid geldt dit voor bedrijven met minder dan 10 werknemers. Voor de indicator van de producentenprijzen worden bedrijven met een omzet van minder dan 5 miljoen euro niet geënquêteerd. Voor de detailhandel worden voor grotere bedrijven administratieve gegevens gebruikt en voor de enquête van kleinere bedrijven een roterende steekproef.

IRL // Er worden drempels betreffende de grootte en roterende steekproeven toegepast.

I // Er wordt een drempel van 20 werknemers toegepast voor de indexcijfers van de industriële productie en de industriële omzet. In de enquête van de detailhandel worden roterende steekproeven van kleine bedrijven toegepast. Er worden administratieve bronnen gebruikt om de gegevens betreffende de gewerkte uren en de lonen voor bedrijven met minder dan 500 werknemers te produceren.

L // Gebruik van administratieve gegevens voor de indicatoren van de bijlagen C en D. Voor de omzet worden maandelijkse en driemaandelijkse BTW-aangiften gebruikt en voor de werkgelegenheid maandelijkse opgaven in het kader van het socialezekerheidsstelsel.

NL // Kleine bedrijven worden bij voorkeur niet geënquêteerd; er worden schattingen voor gemaakt of er wordt BTW-informatie gebruikt. Als het aandeel kleine bedrijven relatief groot is, wordt er een steekproef genomen.

A // Voor de productie in de industrie en de bouwnijverheid worden alleen bedrijven met minder dan 20 werknemers opgenomen, als niet aan het criterium van 90% wordt voldaan door de bedrijven met 20 en meer werknemers. Bedrijven met minder dan 10 werknemers worden uitgesloten. Roterende aanpak in de detailhandel voor kleine bedrijven.

P // Er is geen specifiek beleid op dit gebied. Voor de omzet, het aantal gewerkte uren en de lonen (in de industrie, de detailhandel en de andere diensten) wordt een kleine steekproef genomen onder bedrijven met 20 of minder werknemers.

FIN // Bedrijven met minder dan 20 werknemers worden in de praktijk van alle enquêtes vrijgesteld (behalve de enquête onder nieuwe ondernemingen op basis van het bedrijvenregister) en in veel afzonderlijke enquêtes ligt de grens hoger, soms zelfs bij 50 werknemers. Statistische gegevens over kleine bedrijven zijn gebaseerd op administratieve gegevens, bijvoorbeeld maandelijkse BTW-aangiften of jaarlijkse belastingopgaven van bedrijfsinkomsten.

S // Er wordt speciaal op gelet of informatie van kleine bedrijven noodzakelijk is. Er worden administratieve gegevens, steekproeftrekkingen met drempels of modelschattingen gebruikt om de noodzaak om kleine bedrijven om informatie te vragen te verminderen.

UK // Er worden strategieën voor steekproeftrekking gekozen om de lasten voor kleinere bedrijven zoveel mogelijk te vermijden. Bedrijven met minder dan 10 werknemers hebben een kans van 1 op 16 om voor een enquête te worden geselecteerd en de respondenten worden gestimuleerd om zo goed mogelijke schattingen te maken wanneer exacte cijfers niet meteen voorhanden zijn.

Conclusies

De tijd die het bedrijfsleven nodig heeft om de noodzakelijke informatie voor statistische indicatoren te verzamelen, het aantal ondervraagde ondernemingen en het huidige beleid ter vermindering van de lasten voor kleine bedrijven lopen van lidstaat tot lidstaat uiteen. Eurostat stelt voor de beste werkwijzen op deze gebieden uit te wisselen om de lasten voor het bedrijfsleven te verminderen.

10. KOSTEN VOOR HET NATIONALE STATISTISCHE STELSEL

De productie van statistieken brengt kosten voor het nationale statistische stelsel met zich. Dit hoofdstuk is een eerste uitweiding over dit onderwerp. Het begint met de overweging dat kosten kunnen worden gemeten via manjaren werk per jaar binnen het bureau voor de statistiek (en in lokale kantoren) en via een budget voor de uitbesteding van werkzaamheden.

Voor dit hoofdstuk zijn de volgende twee vragen aan de lidstaten voorgelegd:

Eerste vraag: Hoeveel manjaren per jaar zijn er nodig voor de operationele werkzaamheden van "interne" personen (personen binnen het bureau voor de statistiek en in lokale kantoren die een directe contractuele/wettelijke relatie met het nationale bureau voor de statistiek of een van zijn vertegenwoordigers hebben {bijvoorbeeld via een arbeidsovereenkomst}) om gegevens en indicatoren te verzamelen, te verwerken en te berekenen (met inbegrip van het eenheidshoofd en secretaresses, maar bijvoorbeeld niet het personeelsaandeel van de personeelsafdeling of andere personen die niet in direct verband staan met de productie van statistieken - bijvoorbeeld geen personen van de computerafdeling, van de administratie enz.)? Als beroepsorganisaties de gegevens kosteloos verzamelen, moet hun aantal manjaren per jaar in deze vraag worden vermeld. Er mag slechts één cijfer worden gegeven.

Tweede vraag: Hoe groot is het budget (in euro) van het nationaal bureau voor de statistiek om werk buiten het bureau te laten doen (uitbesteden van werkzaamheden)?

De kosten voor het nationaal statistisch stelsel moeten dan ook in twee categorieën worden gesplitst:

- eerste vraag: manjaren per jaar voor operationele werkzaamheden van "interne personen",

- tweede vraag: budget voor de uitbesteding van werkzaamheden (voor "externe personen").

"Interne personen" zijn - in het kader van deze vraag - dan ook diegenen die een directe contractuele/wettelijke relatie met het nationaal bureau voor de statistiek (of een van zijn vertegenwoordigingen in een regio/departement van een lidstaat) hebben, bijvoorbeeld via een arbeidsovereenkomst. "Niet-interne personen" of "externe personen" - in het kader van deze vraag - zijn diegenen die geen directe contractuele/wettelijke relatie met het nationaal bureau voor de statistiek hebben, maar in dienst zijn van een andere onderneming die een aanbesteding voor een bepaalde activiteit heeft gekregen en vervolgens de benodigde personen levert om de overeenkomst uit te voeren.

Derhalve moeten personen met directe wettelijke/contractuele verplichtingen ("interne personen") wel voor de eerste vraag worden geteld, terwijl personen zonder directe wettelijke/contractuele verplichtingen ("externe personen") niet mogen worden geteld. In plaats daarvan moet in de tweede vraag het totaalbedrag worden vermeld dat aan de aannemer van de opdracht wordt verstrekt.

Sommige lidstaten hebben deze methode niet gevolgd of wilden duidelijker specificeren hoe zij deze kosten berekenen. Deze lidstaten hebben in de onderstaande tabel een enkel * gekregen en nadere bijzonderheden worden onder de tabel verstrekt.

Hoewel deze vragen redelijk eenvoudig lijken, moeten we buitengewoon voorzichtig zijn bij de vergelijking van verschillende lidstaten, daar de meting in iedere lidstaat mogelijk niet op exact dezelfde wijze heeft plaatsgevonden en de definities enige ruimte voor verschil in interpretatie laten.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

* zie voor deze lidstaten de onderstaande methodologische toelichting.

** Duitsland geeft slechts een totaalcijfer van 26,1 voor de industriële productie en de productie in de bouwnijverheid.

De volgende lidstaten hebben Eurostat gevraagd een aanvullende methodologische toelichting toe te voegen:

Denemarken // Denemarken voert een enquête uit met een gemeenschappelijke vragenlijst waarin meer variabelen zijn opgenomen dan de tabel laat zien. Het cijfer van het totale aantal manjaren per jaar voor deze enquête is op nationaal niveau beschikbaar. De hierboven vermelde cijfers zijn op deze gegevens gebaseerd, maar aangepast om alleen het relevante aantal manjaren per jaar voor de bovengenoemde indicatoren weer te geven.

Griekenland // Griekenland wijst er nadrukkelijk op dat de cijfers schattingen zijn die betrekking hebben op 2000. Personen van de desbetreffende afdelingen (vast personeel) en personen in dienst van het NSSG om gegevens voor indicatoren te verzamelen (particuliere medewerkers). Deze personen staan niet bij het NSSG op de loonlijst, maar hun betaling is afhankelijk van het aantal vragenlijsten dat zij inzamelen. Zij hebben een directe en wettelijke relatie met het NSSG en zijn dan ook "interne personen" en hun betaling moet dan ook niet in aanmerking worden genomen. Er is derhalve geen uitbesteding van werkzaamheden.

Spanje // Voor de industriële productie, de afzetprijzen in de industrie en het volume-indexcijfer van de detailhandel: Aantal interne personen (die een directe wettelijke/contractuele relatie met het Spaanse NSI hebben) die de operationele werkzaamheden betreffende de verzameling, verwerking, kwaliteitscontrole en analyse van de gegevens, alsmede de berekening en publicatie van de indexcijfers uitvoeren. Het personeel dat belast is met de verzameling van de basisgegevens is eveneens in deze post opgenomen.

Productie in de bouwnijverheid: Hetzelfde als voor de andere indicatoren, maar de contractuele relatie bestaat met het ministerie van Ontwikkeling en het personeel dat belast is met de verzameling van de basisgegevens is niet in deze post opgenomen. Het budget heeft betrekking op de vier kwartalen van 2000.

Frankrijk // Het cijfer voor Frankrijk heeft tevens betrekking op de informatie over de nieuwe orders.

Nederland // Voor de industriële productie en de productie in de bouwnijverheid: Personeel voor de berekening van het indexcijfer op basis van bronstatistieken, niet het personeel voor de verwerking van de bronstatistieken zelf.

Oostenrijk // Aangezien de maandelijkse enquêtes op het gebied van productie en handel betrekking hebben op een hele reeks indicatoren en niet alleen op productie en detailhandel, heeft Oostenrijk geprobeerd het desbetreffende aandeel manjaren per jaar te berekenen dat nodig is voor de indicatoren die in de tabel in dit hoofdstuk zijn vermeld. Oostenrijk heeft hierbij zowel personen die bij de verwerking van de maandelijkse enquêtes zijn betrokken, als personen voor de berekening van de indexcijfers in aanmerking genomen, maar niet de personen die de vragenlijsten met gegevens ontvangen (administratie), het secretariaat en de directeur. Er is een soortgelijke verdeling gemaakt om de resultaten voor het uitbestedingsbudget te verkrijgen.

Zweden // Gewerkte uren gedeeld door aantal werkuren per persoon per jaar.

Conclusies

Dit hoofdstuk geeft een overzicht van een eerste verzameling van gegevens over kosten voor het nationale statistische stelsel. Dit onderwerp zou samen met de lidstaten verder moeten worden onderzocht om tot een betere en meer geharmoniseerde meting te komen en dientengevolge tot een beter begrip van de kosten van de productie van conjunctuurstatistieken.