COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
Brussel, 2.10.2001
COM(2001) 531 definitief
GROENBOEK
over de consumentenbescherming in de Europese Unie
(ingediend door de Commissie)
2GROENBOEK
over de consumentenbescherming in de Europese Unie
1. R AADPLEGING OVER DE CONSUMENTENBESCHERMING IN DE EU
Het is de bedoeling van dit groenboek een uitgebreide openbare raadpleging op gang te
brengen over de toekomstige ontwikkeling van de consumentenbescherming in de EU. Om
een gefundeerd debat mogelijk te maken, geeft het een analyse van de huidige situatie enmogelijke opties voor de toekomst.
De Commissie nodigt de betrokken pa rtijen uit voor 15 januari 2002 hun op- en
aanmerkingen kenbaar te maken. Alle aspect en van het document komen voor commentaar in
aanmerking, maar vooral de volgende vragen:
/g183 Wat zijn de belangrijkste belemmeringen w aarop consumenten en bedrijven stuiten als
gevolg van de verschillen in nationale re gelgeving inzake eerlijke/goede handelspraktijken
met betrekking tot reclame en praktijken met betrekking tot de precontractuele,
contractuele en klantenserviceaspecten van de betrekkingen tussen bedrijven enconsumenten?
/g183 Vindt u ook dat de consumentenbeschermi ng in de interne markt op dit punt aan een
hervorming toe is?
/g183 Moet die hervorming plaatsvinden op basis  van de bestaande sp ecifieke aanpak of de
hieronder geschets te gemengde aanpak?
/g183 Wat is het waarschijnlijke effect van de twee benaderingen uit het oogpunt van kosten en
baten voor de consument en het bedrijfsleven?
Mocht de specifieke aanpak gevolgd worden:
/g183 Wat zijn dan de priorite iten voor harmonisatie?
Mocht de gemengde aanpak gevolgd worden:
/g183 Wat zijn dan de hoofdelementen van een alge mene clausule, de algemene criteria en
kernvoorschriften voor het re guleren van handelspraktijken?
/g183 Wat is dan beter: een kaderrichtlijn met ee n algemene clausule, gebaseerd op eerlijke
handelspraktijken of uitsluitend gebaseerd op misleidende of bedrieglijke praktijken?
Welke aanpak is in de gegeven omstandighede n beter te verwezen lijken? Met welke laat
zich de versnippering van de interne markt in het belang van de consument het beste
aanpakken?
/g183 Zou het nuttig zijn in een eventuele kaderrich tlijn de basis te legge n voor zelfregulering?
Zo ja, wat zijn de hoofdelementen van deze  opties en de criteria voor opneming daarvan?
3/g183 Zou het zinvol zijn niet-bindende praktisch e richtsnoeren op te stellen? Moeten deze de
vorm krijgen van aanbevelingen van de Commissi e of van een als bijlage bij de richtlijn
opgenomen indicatieve lijst van toeg estane en illegale voorbeelden?
/g183 Moet er bij de ontwikkeling van niet-binde nde praktische richtsnoe ren een rol weggelegd
zijn voor de participa tie van belanghebbenden?
/g183 Moet er een rechtskader komen voor de  verbetering van de samenwerking tussen de
instanties die belast zijn met de handhaving van de cons umentenbescherming?
/g183 Wat zijn de hoofdelementen  van zo’n rechtskader?
Stuur uw op- en aanmerkingen (onder  vermelding van "Groenboek over de
consumentenbescherming in de EU") naar:
Europese Commissie
Directoraat-generaal Gezondheid  en consumentenbescherming
F101 06/52Wetstraat 200B-1049 Brussel
of per e-mail naar: consultsanco@cec.eu.intVoorts is de Commissie van plan een hoorzittin g voor de betrokken par tijen te organiseren en
de nationale autorite iten te raadplegen.
2. C
ONSUMENTENBESCHERMING IN DE INTERNE MARKT
2.1 Inleiding
Willen de consumenten ten volle profiteren van de interne markt, dan moeten zij gemakkelijk
toegang hebben tot de goederen en dienst en die over de grenzen worden gepromoot,
aangeboden en verkocht. Juist het grensoverschr ijdende goederen- en dienstenverkeer biedt de
consumenten de mogelijkheid koopjes en innovatie ve producten en diensten op het spoor te
komen en zo veel mogelijk hun voordeel te  doen met hun consum ptiebeslissingen. Deze
grensoverschrijdende vraag vergroot de conc urrentiedruk binnen de interne markt en maakt
een efficiëntere levering van goederen en diensten tegen concurrerende prijzen mogelijk.Deze “virtueuze” cirkel kan alleen worden bereikt als de regelgeving consumenten enbedrijven stimuleert aan grensoverschrijdende handel te doen. Verschillen tussen de nationalewetgevingen op het gebied van handelspraktijken  met betrekking tot de verhoudingen tussen
consumenten en bedrijven kunnen deze ontwikkeling in de weg staan.
Al meer dan vijfentwintig jaar bestaat er Europese wetgeving op het gebied van
consumentenbescherming (waaronder hier wo rdt verstaan de regelgeving inzake de
economische belangen van de consument, uitgezonderd gezondheid en veiligheid en
aanverwante aangelegenheden). Artikel 153 van het EG-Verdrag legt een aantal
consumentenrechten vast: recht op voorlichting en vorming en recht van vertegenwoordiging.
De Europese richtlijnen inzake consumentenbescherming, doorgaans gebaseerd op deinternemarktbepalingen van artik el 95 (ex artikel 100 A) van het EG-Verdrag, concretiseren
enkele van deze rechten. En dan zijn er ook no g EU-richtlijnen die weliswa ar niet in de eerste
plaats de consumentenbescherming beogen, maar  desalniettemin rechtstreeks doorwerken in
4de consumentenbescherming. Na tionale regelgeving en jurisp rudentie hebben op hun beurt
gevolgen voor de consumentenbesc herming in de interne markt.
De consumentenbescherming in de interne markt wordt echter geconfronteerd met een
versnipperde regelgeving en een versnipperd handhavingssysteem. Met de op handen zijnde
uitbreiding bestaat het risico van een verdere fragmentatie van de interne markt en extrahandhavingsproblemen. De invoering van de eu robiljetten en -munten in januari 2002 biedt
een ongekende kans om de interne consumen tenmarkt te ontwikkele n. Als deze gelegenheid
wordt verzuimd, zullen de burgers  de indruk krijgen dat het cent rale project van de EU – de
interne markt – niet relevant is voor hun dagelijks leven en alle en maar de belangen van het
bedrijfsleven dient. Met het consumente nbeleid wordt beoogd te komen tot een
regelgevingssysteem dat:
/g183 de consumenten de hoogst moge lijke bescherming biedt en tegelijkertijd de kosten voor het
bedrijfsleven zo laag mogelijk houdt;
/g183 zo eenvoudig mogelijk is en voldoende flexibel om  snel op de markt in te spelen, en dat de
betrokkenen zo veel mogelijk inschakelt;
/g183 rechtszekerheid biedt en een efficiënte en effectieve handhaving ga randeert, met name in
grensoverschrijdende gevallen.
Voor de Commissie zijn drie studies verricht
1 die een volledig overzicht moesten bieden van
de regelgeving inzake consum entenbescherming op nationaal en Europees niveau. In de
volgende punten wordt een algemene analyse gegeven van de gevolgen daarvan.
2.2 Europese regelgeving en jurisprudentie
De Europese richtlijnen inzake consumentenbescherming vallen in twee categorieën uiteen:
algemeen toepasbare richtlijnen en richtlijnen  met voorschriften voor specifieke sectoren of
verkoopmethoden. Een handhavingsmechanisme wo rdt geboden door de richtlijn betreffende
het doen staken van inbreuken. In het kader hieronder worden de bestaande richtlijnensamengevat.
Europese richtlijnen inzake consumentenbescherming
Algemene voorschriften – Richtlijn inzake misleidende reclame
2, gewijzigd bij de richtlijn
inzake vergelijkende reclame3. Richtlijn inzake prijsaandui dingen. Richtlijn betreffende
oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten4. Richtlijn betreffende de verkoop van en
de garanties voor consumptiegoederen5.
Voorschriften voor  bepaalde sectoren en verkoopmethoden – De richtlijnen inzake
levensmiddelen6, cosmetische producten7, textielbenamingen8, geneesmiddelen voor
menselijk gebruik9, pakketreizen10, buiten verkoopruimten ge sloten overeenkomsten11,
consumentenkrediet12, op afstand gesloten overeenkomsten13, weegwerktuigen14 en
timesharing15.
Handhaving  – Richtlijn betreffende he t doen staken van inbreuken16.
Daarnaast bestaat er nog communautaire wetgeving die weliswaar niet in de eerste plaats de
consumentenbescherming beoogt , maar desalniettemin in enige consumentenbescherming
voorziet of de bevoegdheid va n de nationale auto riteiten regelt om regelgeving inzake
consumentenbescherming in te voeren. Zo heeft bijvoorbeeld de richtlijn inzake e-handel17
5onder meer betrekking op reclame en verkoop aan consumenten door verleners van diensten
van de informatiemaatschappij. De richtlijn “Televisie zonder grenzen”18 coördineert ook
bepaalde aspecten van commerc iële mededelingen via omroepsystemen. Zij voorziet in een
uniform hoog beschermingsniveau, toepassi ng van het land-van-oorsprongbeginsel,
nauwkeurig omschreven gemeenschappelijke definities en duidelijkehandhavingsvoorschriften.
Voorts stellen het Verdrag van Brussel (thans neergelegd in een EU-verordening
19) en het
Verdrag van Rome20 in gevallen van grensoverschrijdende contractuele geschillen binnen de
EU regels vast om te bepalen welke nationale rechter in een z aak bevoegd is (jurisdictie) en
welke nationale wetgeving op de  overeenkomst van toepassing is (toepasselijk recht). Ten
slotte is er de jurisprudentie van het Hof van Justitie betreffende de verenigbaarheid vanbepaalde nationale voorschrif ten inzake consumentenbesche rming met de interne markt
21.
De voornaamste kenmerken van de consumente nbescherming in de EU zijn als volgt:
/g183 De bestaande Europese richtlijnen inzake consumentenbescherming vormen in vergelijking
met de nationale regelgeving geen volledig regelgevend kader voor de handelspraktijken
tussen bedrijven en consumenten, het hoof ddoel van de cons umentenbescherming.
Sommige gebieden worden wel geregeld, andere belangrijke terreinen daarentegen niet,met name verkooppra ktijken, praktijken in verband me t de overeenkomst , de betaling en
de klantenservice. De ontwikkeling van nieuwe  handelspraktijken en technologieën heeft
het traditionele onderscheid dat in de Europese rege ls wordt gemaakt tussen de
verschillende stadia van de transactie, vervaagd en zo een onzekerheidselementtoegevoegd.
/g183 Sommige richtlijnen, met name de sectorspecifieke, bieden op een gegeven ogenblik een
zeer gedetailleerd antwoord op specifieke identificeerbare problemen. Door deze aanpak,
gepaard aan de lange tijd die verstrijkt tussen de indiening van een voorstel en deinwerkingtreding van Europese  maatregelen (het voorstel voor  de richtlijn inzake verkoop
of afstand dateerde van juni 1992, maar de ri chtlijn werd pas in juni 2000 van kracht), is
veel regelgeving al achterhaald, aangezien de handelspraktijken niet stil zijn blijven staan.Hierdoor worden EU-voorschriften irreleva nt, wordt innovatie onnodig tegengehouden of
kunnen handelaars zonder scrupules  de wetgeving een stap voorblijven. De tijd die met de
wijziging van deze richtlijnen gemoeid is om  ze aan te passen aan de technologische
ontwikkelingen en tegelijkertijd hetzelfde niveau van consumentenbescherming tewaarborgen, vergroot deze starheid.
6Casestudy: de richtlijnen inzake v erkoop op afstand en timesharing
De richtlijn inzake verkopen op afstand verleen t de consumenten een aantal contractuele
rechten wanneer zij goederen of diensten  kopen van een leverancier waarmee zij niet
persoonlijk in contact komen. Met name moeten de consument op een duurzame drager denodige gegevens worden verstrekt aan de hand waarvan hij permanent een overzicht heeft van
de belangrijkste informatie in het contract. D it schept geen problemen als die informatie hem
per post of e-mail wordt verstrekt, maar de ontwikkeling van verkoop op afstand via de
nieuwe technologie van de mobi ele telefonie zou door een derg elijke eis en de beperkingen
van de huidige technologie kunnen worden te gengehouden. Innovatie kan hierdoor in de kiem
worden gesmoord en de consumentenbe scherming kan erdoor worden ondermijnd.
Voor timesharing zijn nieuwe verkooptechnieken  bedacht die in bepaalde gevallen buiten de
werkingssfeer van de richtlijn en de belangrijkste verplichtingen daarvan vallen. Sommigeverkopers bieden bijvoorbeeld contracten aan voor minder dan drie jaar of voor een
gebruiksperiode van minder dan zeven dagen pe r jaar. Daarnaast worden standaardcontracten
voor timesharing aangeboden via een verzekering of een clublidmaatschap of door middel van
een puntensysteem met het doel de richtlijn te omzeilen.
/g183 De wisselwerking tussen de Eu ropese voorschriften inzake consumentenbescherming en de
andere genoemde maatregelen he eft geleid tot regelgeving die zowel voor het bedrijfsleven
als voor de consument ingewikkel d en moeilijk te bevatten is.
/g183 De jurisprudentie van het Hof van Jus titie inzake mogelijke rechtvaardigingen voor
belemmeringen van het vrije verkeer va n goederen en diensten op grond van
consumentenbeschermingsoverwegingen biedt ge en uitkomst omdat die zich beperkt tot
specifieke kwesties.
/g183 Ofschoon zelfregulering door middel van gedr agscodes in veel lidstaten een snelle
ontwikkeling doormaakt, wordt die op Europees niveau ernstig beperkt. Recente pogingen
tot de ontwikkeling van zelfregulering op EU-niveau hebben slechts matige resultatengehad. Zelfregulering is een potentieel nuttige aanvulling gebleken op regelgeving en kande behoefte aan zeer gedetailleerde wetgevin g verkleinen en de consumenten voordelen
bieden. Hoewel gedragscodes hier en daar in EU-wetgeving specifiek worden genoemd,
zijn de mogelijkheden ervan op EU-niveau beperkt vanwege de grote verschillen innationale wetgeving en de onzekerheid omtren t de status van de in gedragscodes gedane
toezeggingen en de uitvoerbaarheid daarvan.
/g183 In tegenstelling tot het werk van de norma lisatie-instellingen onde r de nieuwe aanpak
22 en
van de werkgevers- en werknemersvertegen woordigers in de sociale dialoog over
arbeidsregulering, is er geen kader voor de  formele participatie van belanghebbenden in
het regelgevingsproces op EU-niveau. Naarmate  de markten diversifiëren, bestaat er een
groeiende behoefte aan meer inbreng van deskundi gen in de regelgevin g. Participatie van
de belanghebbenden kan bijdragen tot een grotere acceptatie van de regelgeving. Departicipatie van belanghebbenden op EU-niveau staat of valt met competente enrepresentatieve organisaties va n belanghebbenden, die in staa t zijn de belangengroepen
effectief te vertegenwoordigen.
72.3 Nationale regelgeving en jurisprudentie inzake consumentenbescherming
Daar waar geen communautaire regelgeving of jurisprudentie be staat, is de nationale
regelgeving van de lidstaten van toepassing, die qua inhoud en wijze van toepassing kanverschillen. Elke lidstaat beschikt over relatief goed ontwikkelde regelgeving die hetzijspecifiek op consumentenbescherming gericht is of de handelspraktijken tussen bedrijven enconsumenten voor andere doeleinden regelt. Naast hetzelfde soort regelgeving als de
communautaire hanteren veel lidstaten echter een algemeen rechtsbeginsel, soms ondersteund
door specifieke wetgeving, ter regeling van de handelspraktijken tussen bedrijven en
consumenten.
Algemene beginselen
Het algemene beginsel van contra bonos mores is terug te vinden in de wetgeving van
Oostenrijk
23, Griekenland24, Portugal25 en Duitsland26. Het beginsel van eerlijke
handelspraktijken is terug te vinden in de wetgeving van België27, Italië28, Luxemburg29 en
Spanje30. Frankrijk31 en Nederland32 nemen algemene bepalinge n over uit het recht inzake
onrechtmatige daden, het laat ste land onder het begrip onwettigheid . Er bestaan veel
overeenkomsten in het beginsel van goede verkooppraktijken  dat door Denemarken33,
Finland34 en Zweden35 wordt gevolgd. Vergelijkbare algeme ne beginselen zijn ook te vinden
in de rechtsstelsels van veel derde landen, met name de VS, Canada (waar de
consumentenbescherming op provi nciaal niveau geregeld is) en Australië. Ofschoon het
Verenigd Koninkrijk en Ierland een derg elijke overkoepelende rechtsregel voor de
verhouding tussen consument en be drijf niet kennen, bestaan er in de rechtsstelsels van deze
landen wel gelijkwaardige beginselen36.
Deze algemene beginselen zijn verder uitgewerkt in andere specifieke wetgeving of deuitwerking daarvan is overgelaten aan de r echtbanken, die gedurende vele tientallen jaren
uitgebreide en gedetailleerde jurisprudentie hebben geproduceerd. In elke lidstaat varieerde
deze uitwerking al naargelang van het rechtsst elsel en de werkingssf eer en het doel van het
algemene beginsel. De beginselen werden om andere redenen ingevoerd, ook al dienen zij nu
om de handelspraktijken tussen bedrijven en consumenten te regelen. Zo is het algemenebeginsel in Duitsland en Oostenrijk uitgebreid  van de bescherming va n concurrenten tegen
oneerlijke handelspraktijken tot de bescherming van de consumenten. In Frankrijk en Spanjeworden deze doelstellingen af zonderlijk behandeld – in c onsumentenbescherming wordt
rechtstreeks voorzien door specifieke wetgev ing maar de consumenten worden indirect
beschermd door de algemene beginselen en door regelgeving ter bescherming van
concurrenten. Denemarken en Zweden d aarentegen hebben maatregelen genomen die
specifiek gericht zijn op de bescherming van zowel de consumenten als de concurrenten. De
werkingssfeer en toepassing van deze algemene wetgeving inzake oneerlijke handel lopen inde praktijk tussen sommige lidstaten sterk uite en als gevolg van hun doelstelling en opzet.
Deze verschillen kunnen de ha ndel belemmeren en de conc urrentie verstoren omdat
vergelijkbare praktijken in de EU volslagen verschillend behandeld worden.
Bovendien laten de Europese voorschriften inzake consumente nbescherming de lidstaten over
het algemeen de vrijheid om uitgebreidere of  strengere maatregelen ter bescherming van de
consument te treffen (via de zogenaamde ‘minimumclausules’) of, wat gebruikelijker is, ombestaande voorschriften te handhaven, mits deze verder gaan dan de Europese. Dit leidt weer
tot nog meer verschillen tussen nationale wetgevingen, naast die welke op de niet-geharmoniseerde gebieden van de c onsumentenbescherming reeds bestaan.
8De belangrijkste kenmerken van de wisselwerking tussen nationa le en Europese regelgeving
in de interne markt zijn de volgende:
/g183 Er bestaan aanzienlijke verschillen in de wetgeving die wordt toegepast op de
handelspraktijken tussen bedrijven en consumenten in de interne markt, die het gevolg zijn
van nationale specifieke regelgeving, verschillen in de algemene beginselen of afwijkendejurisprudentie. De behandeling van reclame, in de nationale  voorschriften inzake ‘eerlijke
reclame’, verschilt, net als de behandeling va n beweringen in recl ame (inzake gezondheid
('wonderproducten'), milieu- of sociale voordel en) en de reclame voor kinderen (inclusief
sponsoring van onderwijsprogramma’s, spor tevenementen en marketing op school).
Marketingpraktijken zoals die welke valle n onder de voorgestelde verordening inzake
verkoopbevordering (d.w.z. kwantumkor tingen, gewone prijs kortingen, rabatten,
gecombineerde aanbiedingen, geschenken, waar debonnen en commerciële prijsvragen en
spelletjes), en andere, zoal s loterijen en gokken, virt uele veilingen, piramideverkoop,
multilevel marketing en goedkope  lokkertjes zijn aan versch illende nationale  voorschriften
onderworpen. De handelspraktijken met betr ekking tot betaling, het object van de
overeenkomst, prijsramingen, uit voering, prestatie, levering, behandeling van klachten en
klantenservice (bv. hulplijnen tegen een ver hoogd tarief, handelsgaranties, vervanging,
reparatie) verschillen ook. Het me rendeel van de verschillen in nationale voorschriften
betreft de informatievereis ten, ofschoon sommige praktijken in sommige lidstaten geheel
of gedeeltelijk verboden zijn maar  in andere zijn toegestaan.
Casestudy:  multilevel marketing
Dit houdt over het algemeen in dat de leverancier een distri butienetwerk voor zijn producten
opzet door klanten aan te werven die de produ cten in hun kennissenkring aan de man brengen.
Sommige landen regelen dergelijke praktijken op basis van algemene fraudebepalingen,terwijl andere dat doen op basis van de wetgeving inzake cons umentenbescherming (bv. Italië
en Nederland), en weer andere op grond van de  wetgeving inzake oneerlijke concurrentie (bv.
België, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk en Span je). De grote verscheidenheid aan nationale
voorschriften, gaande van een algeheel ver bod op huis-aan-huisverkoop (zoals in Luxemburg)
tot de gedetailleerde regeling van de wijze waarop multilevel marketing legaal mag wordenbedreven (zoals in Spanje en het VK), betekent dat bedrijven  in deze sector hun
marketingplannen en -materiaal per land moeten  aanpassen teneinde aa n de voorschriften van
de afzonderlijke lidstaten te voldoen. Op deze manier beletten de talr ijke verschillen tussen de
nationale wetgevingen in de EU multilevel-marketingbedrijven een echte pan-Europeseverkoop- en marketingstr ategie te ontwikkelen.
/g183 Het gebruik van zelfregulering en gedragscodes verschilt aanzienlijk per lidstaat. In
Denemarken, Zweden en Finland wordt het gebruik van gedragscodes aangemoedigd om
algemene regels te concretiser en. De betrokkenheid van de consumentenorganisaties bij de
opstelling van deze codes is groter. De co des zijn ook tamelijk algemeen in het VK,
Ierland en Nederland, ofschoon de consumente norganisaties hier een meer informele rol
spelen. Zelfregulering als aanvulling op regelgeving is in de andere lidstaten minderbekend. Het gebruik ervan lijkt in de EU groeiende, maar elke  lidstaat volgt daarin min of
meer zijn eigen weg (zie kader hieronder).
9Casestudy: Gedragco des voor e-handel
Gedragscodes zijn bijzonder populair gebleken voor  de e-handel. In Denemarken, Zweden en
Finland wordt door het bedrijfsleven en de  consumentenorganisatie s onder leiding van de
regering gewerkt aan een nationale gedragscode  voor de e-handel. In Nederland, het VK en
Duitsland, waar de gedragscodes voor de e-ha ndel bijna als paddestoelen uit de grond
schoten, heeft de regering sa men met de consumenten en het bedrijfsleven gewerkt aan
projecten om criteria voor gedragscodes vast te stellen en onafha nkelijke instanties voor de
controle op de naleving daarva n in te stellen. Ofschoon de resp ectieve codes en criteria die
ontwikkeld worden, veel punten van overee nkomst vertonen, versch illen zij allemaal om
recht te doen aan de eraan ten gr ondslag liggende nationale regels.
/g183 Het effect van deze verschillen op de consument en het bedrijfsleven zal waarschijnlijk
toenemen met de ontwikkeling van handelspraktijken in het kader van de ‘nieuwe
economie’, die door de bestaande specifieke re gels niet waren voorzien, maar die reeds in
nationale algemene beginselen gevangen zijn en op verschillende manieren wordenbehandeld. Nieuwe reclamepraktijken die het in de traditionele gedrukte media gemaakteonderscheid tussen inhoud en reclame tarten ( bv. websitesponsoring, affiliated marketing,
zoekinstrumenten tegen betaling, het gebr uik van metadata en links, verwijzingen en
besprekingen), vallen in deze categorie.  Nieuwe marketingmethoden zoals cookies,
‘spidering’, co-shopping en powershopping tr otseren ook de traditionele regels. On line
gokken en spelen, internetvaluta’s, internetve ilingen en het gebruik van technologie zullen
ook verschillen in nationale rege ls in de interne markt aan het licht brengen. Aangezien de
ontwikkeling van het internet heeft geleid tot nieuwe, niet in de nationale voorschriften
voorziene praktijken, zal de ontwikkeling van de handel via mobiele telefoniesystemen
waarschijnlijk hetzelfde doen.
Casestudy’s
Powershopping (of co-shopping) staat voor het gezamenlijk i nkopen door internetkopers van
goederen of diensten tegen een gereduceerde prijs  die door de leveranciers van de goederen of
diensten wordt toegekend op voorwaarde dat ee n voldoende grote hoeveelheid is besteld. Het
is onduidelijk hoe dergelijke prak tijken in alle lidstaten zullen worden behandeld. Een Duitse
rechtbank echter, het Landgericht Köln, besliste op 12 oktober 2000 dat powershopping,
waarbij internetkopers grotere kortingen krijgen door  zich tot een groep aaneen te sluiten, een
overtreding is van de Duitse wet tegen oneerlijke concurrentie.
Nieuwe betaaltechnieken zoals het gebruik van mobiele en andere telefonische
factureringsmethoden om goederen en diensten  in rekening te brengen, zijn in opkomst.
Hoewel dit voor de consument voordelen kan bieden, zijn er ook ernstige risico’s aan
verbonden, met name wanneer zij gebruikt worden door fraudeurs aan wie banken
kredietkaartfaciliteiten hebben geweigerd. Derge lijke gevallen hebben zich al voorgedaan in
de Verenigde Staten .
***
10Vraag ter consultatie
/g183 Wat zijn de belangrijkste belemmeringen w aarop consumenten en bedrijven stuiten als
gevolg van de verschillen in nationale re gelgeving inzake eerlijke/goede handelspraktijken
met betrekking tot reclame en praktijken met betrekking tot de precontractuele,
contractuele en klantenserviceaspecten van de betrekkingen tussen bedrijven enconsumenten?
3. D E TOEKOMSTIGE KOERS VAN DE CONSUMENTENBESCHERMING IN DE EU
3.1 De behoefte aan actie
Het cumulatieve effect van deze situatie is ee n 'interne consumentenmarkt' die de grens van
zijn mogelijkheden nog niet heeft bereikt en evenmin gelijke tred houdt met de ontwikkeling
van de interne markt op het gebied van tran sacties. De consumenten nemen maar zelden
rechtstreeks deel aan de interne markt vi a grensoverschrijdend winkelen. De per lidstaat
verschillende behandeling van id entieke handelspraktijken we erhoudt het bedrijfsleven, en
vooral het MKB, ervan hun grensoverschr ijdende verkopen uit te breiden en de
mogelijkheden van de interne markt ten volle te benutten. In het gunstigste geval ontbreekthet aan zekerheid en duidelijkheid omtrent de wettelijke verplichtingen in elk van de vijftienlidstaten. In het ongunstigste geval is alleen  al het aantal verplichtingen voor bijna alle
bedrijven ontmoedigend, behalve die welke he t zich kunnen permitteren er een vestiging in
alle lidstaten op na te houden. Voorts wordt het vertrouwen van de consumenten door het
gebrek aan duidelijkheid en zekerheid omtrent hun rechten in belangrijke mate getemperd. De
interne markt, zoals alle markten, is afhankelijk van het vertrouwen van de consument.Dankzij richtlijnen zoals de richtlijn “Televisie  zonder grenzen”, die gebaseerd zijn op de
interne marktregels, hoeven op de door deze rich tlijnen gecoördineerde terreinen geen vijftien
afzonderlijke wetgevingen te worden toegepas t, aangezien de regels van het land van
oorsprong van toepassing zijn. Zij vergema kkelijken ook de controle op de dienstverlener
door de verantwoordelijke autoriteit.
Een volledig functionere nde interne consumentenmarkt z ou een aanzienlijke bijdrage kunnen
leveren tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de EU. De belangrijkste troef van deinterne markt is dat zij beschikt  over de grootste consumentenvraag ter wereld – en deze troef
wordt niet ten volle uitgespeeld. Bedrijven, en met name het MKB, in staat stellen van dezemogelijkheden net zo gemakkelijk te profiteren als van de binnenlandse markten zou eenkrachtige stimulans voor het concurrentie vermogen betekenen. Vereenvoudiging van de
bestaande regels en waar mogelijk dereguleri ng zouden ook de onevenredige lasten die op het
bedrijfsleven rusten, helpen verminderen. De  consumenten zouden toegang krijgen tot een
grotere keuze en voordeliger prijzen. Grenso verschrijdend winkele n zou het binnenlands
winkelen niet verdringen maar een belangrijk middel worden met een breder effect op de
markten dan het aandeel ervan in de detailverkoop. De ervaring  met auto’s heeft uitgewezen
dat grensoverschrijdend winkelen een krachtig indirect concurrentie-effect kan hebben op de
nationale markten, aangezien de  consumenten druk uitoefenen op de leveranciers om hun
prijzen aan te passen aan die welke zij elde rs in de interne markt kunnen krijgen. Uit
Commissie- en andere studies over prijzen in de interne markt blijkt dat er ook voor andere
consumentenproducten aanzienlijke prijsverschillen bestaan die ve rgelijkbaar zijn met die
voor auto’s. Een recente prijse nquête van de Commissie wijst uit dat prijsverschillen van 30
of 40% tussen de EU-landen me t de laagste en hoogste prijz en niet uitzonderlijk zijn,
bijvoorbeeld bij merkartikelen in de cons umentenelektronica (en dergelijke verschillen
11kunnen niet uitsluitend worden verklaard door  verschillen in indirecte belastingen)37. Deze
verschillen duiden er ten dele op dat de interne consumentenmarkt niet goed functioneert.
Deze situatie is niet nieuw. Maar er zijn argumenten die pleiten voor verdere actie om de
interne consumentenmarkt nu te voltooien. Met de komst van de eurobiljetten en -munten op1 januari 2002 komt een belangrijk ps ychologisch obstakel voor directe
consumentenparticipatie in de interne markt te vervallen. E-handel heeft de mogelijkheden inzich om veel van de geografische en logistieke belemmeri ngen voor de interne
consumentenmarkt weg te neme n. Kleine en middelgrote ondernemingen en consumenten in
verschillende uithoeken van he t Europese continent kunnen ge makkelijker dan ooit tevoren
handelsbetrekkingen aangaan. De ze mogelijkheden blijven onbenut
38, aangezien niet alleen
het aandeel van de e-handel in  de detailverkoop gering is, maar  de e-handel ook grotendeels
beperkt blijft tot het nationale grondgebied.
De op handen zijnde uitbreid ing van de Gemeenschap noopt ook tot verdere actie, aangezien
de rechtssituatie, wanneer er geen he rvormingen worden doorgevoerd, daardoor nog
ingewikkelder zou kunnen worden. Zij biedt ook een  gelegenheid om de kandidaat-lidstaten,
waar de consumentenbescherming niet altijd op een lange traditie kan bogen, de beschikkingte geven over eenvoudige en doeltreffende regelgeving .
Het politieke argument voor een  hervorming is op het hoogste  niveau erkend. De Europese
Raad van Lissabon stelde de Unie ee n nieuw strategisch doel, namelijk ‘de meest
concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld te worden’ door de interne
markt te voltooien, voorspelbare regels voor de e-handel op te stellen en het
regelgevingsklimaat te verbeteren. De inform ele Raad Interne markt/consumentenzaken van
27 en 28 april 2001 in Lund erkende ook dat de consumentendimensie va n de interne markt
versterkt moet worden.
Ten slotte zou een volledig functionerende in terne consumentenmarkt een belangrijke rol
kunnen spelen in de strategie om de EU dichte r bij de burgers te brengen, door de mythe te
ontzenuwen dat de interne markt slechts een proj ect is dat de belangen  van het bedrijfsleven
dient en geen tastbare voorde len voor hun dagelijks leven biedt.
3.2 Algemene aanpak
Daar waar grensoverschrijdende beperkin gen op de b2c(??)-handel bestaan, is meer
harmonisatie van de voorschriften die de handelspraktijken tussen bedrijven en consumentenregelen, van essentieel belang voor de ontwi kkeling van een volledig functionerende interne
consumentenmarkt. In haar mededeling over een interne marktstrategie voor de
dienstensector
39 heeft de Commissie al erkend dat ‘aanvullende harmonisatiemaatregelen
waarschijnlijk nodig zullen zijn op gebieden wa ar de bescherming van de gezondheid en de
consument een belangrijke rol speelt’.
De centrale vraag waar het om draait, is welk type methode nodig is om een grotere
harmonisatie te bereiken. Er zijn twee mogelijkheden:
/g183 een specifieke aanpak, gebaseerd op nog meer richtlijnen, of
/g183 een gemengde aanpak van een allesomvatte nde kaderrichtlijn, waar nodig aangevuld met
specifieke richtlijnen.
123.3 Specifieke aanpak
Er zou meer harmonisatie kunnen worden be reikt door middel van nog meer specifieke
richtlijnen. Het aantal benodigde richtlijnen is  moeilijk te schatte n. Te denken valt aan
richtlijnen voor reclame (uitgezonderd de aspect en die al door de richtlijn “Televisie zonder
grenzen” geregeld worden), marketingpraktijken, betaling en klantenservice, en aan een aantalsectorspecifieke richtlijnen.
De Commissie heeft bijvoorbeeld al een begi n gemaakt met werkzaamheden op het gebied
van commerciële mededelingen en met verteg enwoordigers van de lidstaten in haar
deskundigengroep in detail de mogelijkheden onderzocht van de toepassing van het beginsel
van wederzijdse erkenning op de nationale voorsc hriften op het deelgebied van de
verkoopbevordering
40. Dergelijke handelspraktijken worden door bedrijven toegepast om
reclame te maken voor hun producten en dien sten, en zijn onderworpen aan uitvoerige
nationale regels of juri sprudentie, die van de ene tot de an dere lidstaat sterk uiteenlopen. Het
werk van de deskundigengroep heeft duidelijk gemaakt dat de enige manier om het vrije
verkeer van dergelijke diensten, gebaseerd op een hoog niveau van consumentenbeschermingop dit gebied, mogelijk te maken meer harmonisa tie is. Dit wordt voorgesteld in een ontwerp-
verordening betreffende verkoopbe vordering in de interne markt.
Een dergelijke aanpak biedt aanzienlijke voorde len: het is een vertrouwde, betrouwbare
methode, die heeft geleid tot de bestaande wettelijk e bepalingen. Het is in principe ook
gemakkelijker overeenstemming te bereiken over richtlijnen met een relatief beperktewerkingssfeer en gedurende langere tijd op een specifieke manier veranderingen aan tebrengen.
Er bestaan echter duidelijk enige twijfels omtrent de vraag in hoeverre deze aanpak ook
daadwerkelijk tot een echte interne markt leidt. De beperkte werkingssfeer van de bestaandeEuropese regelgeving op het stuk van de c onsumentenbescherming was aanleiding voor de
zogenaamde minimumclausules in de Europe se richtlijnen. Wordt de huidige aanpak door
middel van selectieve, specifieke wetgeving gecontinueerd, dan is van de lidstaten een
duidelijke toezegging vereist om dit beleid te veranderen, zowel wat de bestaande als wat denieuwe richtlijnen betreft. Bovendien moeten veel van de bestaande richtlijnen inzakeconsumentenbescherming gewijzigd worden omda t ze met de nieuwe marktontwikkelingen of
verouderde wettelijke voorschrifte n achterhaald zijn geworde n. Dit alles tezamen vormt een
enorm, zij het haalbaar langetermijnprogramma.
3.4 Gemengde aanpak
Het alternatief is een alleso mvattende, technologie neutrale Europese kaderrichtlijn op te
stellen om de nationa le voorschriften voor eerlijke hande lspraktijken tussen bedrijven en
consumenten te harmoniseren. Hi ervoor zou dan moeten worden uitgegaan van modellen die
vergelijkbaar zijn met die welke in be paalde lidstaten en derde landen voor de
consumentenbescherming en op EU -niveau voor productveiligheid
41 bestaan, en met de
voorgestelde verordening inzake voedselveiligheid42. Met een kaderrichtlijn zouden de
sectorspecifieke richtlijnen, zoals de richtlijn betreffende oneerlijke bedingen inovereenkomsten, alsook toekomstige wetgeving,  zoals de voorgestelde verordening inzake
verkoopbevordering en toekomstige wijzigin gen van deze wetgeving (bv. de richtlijn
“Televisie zonder grenzen”) niet overbodig worden. De kaderrichtlijn zou een vangnet
moeten vormen voor praktijken waarvoor gr ensoverschrijdende beperkingen worden
geconstateerd en die buiten de gecoördineerde terreinen van de sectorspecifieke richtlijnenvallen. Waar nodig zou de kaderrichtlijn te z ijner tijd vergezeld moeten gaan van een
13hervorming van de bestaande richtlijnen inzake consumentenbescherming om de algehele
samenhang van het consumente nbeschermingsstelsel te waar borgen. Met deze hervorming
zou begonnen moeten worden als de kaderrichtlijn  eenmaal is vastgesteld en met de werking
ervan in de praktijk ervaring is opgedaan.
Om de vereiste zekerheid te bieden en verschillende interpretaties door de nationale rechter te
voorkomen, moet de kaderrichtlijn meer zijn dan alleen maar een algemeen beginsel dat de
handelspraktijken tussen bedrijven en consumen ten regelt. Zij zou de voornaamste verschillen
tussen de nationale voor schriften inzake handelspraktijken die de werking van de interne
markt verstoren, aanpakken door da nkzij harmonisatie duidelijke rege ls vast te stellen die in
de hele Europese Unie van toepassing zijn.
Het grote voordeel van een aanpak door middel van een kaderrichtlijn ten opzichte van een
specifieke aanpak is dat daardoor de behoefte aan verdere gedetailleerde regelgeving op het
gebied van consumentenbescherming wordt beperkt. Door het bestaan van algemene
benchmarks kunnen nieuwe handelspraktijken worden aangepakt zonder dat daarvoor nieuwe
regelgeving nodig is. Bedrijven kunnen in grotere zekerheid innoveren en oneerlijkepraktijken kunnen zonder verdere regelgeving wo rden aangepakt. Met een algemene aanpak
kunnen ook de bestaande regels worden veree nvoudigd. Zo zouden bijvoorbeeld de richtlijnen
inzake misleidende en ve rgelijkende reclame in de kaderrichtlijn kunnen worden
ondergebracht. Dankzij de flexibiliteit va n een kaderrichtlijn komt ook de basis voor
minimumclausules in EU-richtlijnen inzake consumentenbescherming te vervallen.
Een kaderrichtlijn zou ook een hechte grondslag bieden voor zelfregulering in de EU op het
gebied van consumentenbescherming en voor de opstelling van niet-bindende praktische
richtsnoeren. Deze beide instrumenten kunnen  mogelijk de behoef te aan gedetailleerde
prescriptieve regelgeving ver minderen. Ten slotte kan een ka derrichtlijn de grondslag leggen
voor enige formele participatie van de betrokkenen in het regelgevingsproces.
Echter, hoewel over één enkele kaderric htlijn in theorie eenvoudiger en sneller
overeenstemming kan worden bereikt dan over een hele serie richtlijnen, gaat het in zo’nrichtlijn over meer inhoudelijke kwesties en is een  consensus daarover moeilijker te bereiken.
Vragen ter consultatie
/g183 Vindt u ook dat de consumentenbeschermi ng in de interne markt op dit punt aan een
hervorming toe is?
/g183 Moet die hervorming plaatsvinden op basis  van de bestaande sp ecifieke aanpak of de
hieronder geschets te gemengde aanpak?
/g183 Wat is het waarschijnlijke effect van de twee benaderingen uit het oogpunt van kosten en
baten voor de consument en het bedrijfsleven?
/g183 Wat zijn de prioriteiten voor harmonisatie bij een specifieke aanpak?
4. A NDERE KWESTIES
Mocht voor een gemengde aanpak gekozen wo rden om de consumentenbescherming te
hervormen, dan rijst een aantal andere kwesties.
144.1 Algemeen kader voor eerlijke handelspraktijken
Een kaderrichtlijn zou gebaseerd zijn op een al gemene clausule voor de betrekkingen tussen
consumenten en bedrijven. Deze zou kunne n voortbouwen op bestaande rechtsmodellen,
gebaseerd op 'eerlijke handelspraktijken' of 'goed marktgedrag'. Zo’n kaderrichtlijn komt er inwezen op neer dat men zich niet moet inlaten met oneerlijke handelspraktijken, en zou eenalgemeen criterium omvatten. Een dergelijke aanpak is vergelijkbaar met die in de richtlijnbetreffende oneerlijke bedingen in overeenkomst en. Nationale regels die enkel en alleen
betrekking hebben op het algemeen belang in relatie tot handelspraktijken en niet zozeer deeigenlijke bescherming van de consument (bv. pluralisme, besc herming van cultuur,
gezondheid en veiligheid, fatsoen) , en nationale voorschriften inzake het verbintenissenrecht
vallen erbuiten.
De algemene clausule zou moeten worden aangevuld met algemene eerlijkheidscriteria en
specifieke regels om verschillen tussen nationale voorschriften inzake handelspraktijken uitde weg te ruimen. Deze zoude n betrekking kunnen hebben op alle elementen van eerlijke
handel, bv. doorgifte van informa tie, misleidende en bedrieglijke praktijken of beïnvloeding,
alsmede regels inzake marketing en handelspraktijken in verband met de contractuele fase vande transactie en de klantenservice. Deze al gemene beginselen en voorschriften zouden de
belangrijkste onzekerheden en verschillen regelen en gebaseerd zijn op:
/g183 de jurisprudentie van het Hof van Justitie en bestaande rechtsbegrippen in de EU, met
name inzake misleidende reclame en oneerlijke bedingen in overeenkomsten, en
/g183 nationale voorbeelden inzake  kwesties als misleidende en bedrieglijke praktijken,
beïnvloeding of drukuitoefening, openbaarheid, kwetsbare consumenten, billijke
transacties en goede trouw.
4.2 Algemeen kader betreffende misleidende en bedrieglijke praktijken
In plaats van op eerlijke handelspraktijken zou de kaderrichtlijn gebaseerd kunnen worden op
het meer restrictieve begrip van misleidende en bedrieglijke praktijken. Er zou waarschijnlijk
gemakkelijker overeenstemming worden bereikt over zo’n kaderrichtlijn aangezien dit
concept in vele opzichten de gemeenschappelijke kern van de concepten van oneerlijkehandel in de EU is. Dit algemene verbod is met name al al s criterium ingevoerd in de richtlijn
betreffende misleidende reclame. Een gemeenschappelijke Europese aanpak van dezeaangelegenheden zou een flinke stap vooruit betekenen op het gebied van de
consumentenbescherming en de  vereenvoudiging van het regelgevingsklimaat. Zij zou ook
kunnen worden opgevat als een eerste stap in de richting van een kaderrichtlijn gebaseerd op
eerlijke handelspraktijken. Gezien echter de beperktere werkingssfeer zou de kaderrichtlijnniet alle aangelegenheden bestrijken die door een allesomvattende verplichting tot eerlijkhandel drijven worden bestreken (bv. het gebruik van verkooptechnieken gebaseerd op
beïnvloeding). Bijgevolg zouden zich uiteen lopende nationale benaderingen kunnen blijven
ontwikkelen in aangelegenheden die niet onder de  verplichting vallen, en waarschijnlijk zou
specifieke regelgeving op Europees niveau nodig zijn.
4.3 Informatie
Gezien het belang van de informatievoorschri ften in de consumentenbescherming en het in
artikel 153 van het EG-Verdrag neergelegde r echt van de consument op voorlichting, zouden
algemene verplichtingen inzake het verstrekken van informatie in beide alternatieven centraal
staan. Een belangrijk aspect hiervan zou de eis zijn dat bedrijven tijdig en op een duidelijke
15wijze alle materiële informa tie voor de consumenten openbaar  moeten maken. Hiermee wordt
het recht van de consument op voorlichting, dat in het Verdrag is vastgelegd, correct
ingevuld. Binnen de kaderrich tlijn voor eerlijke handelspraktijk en zou het ook mogelijk zijn
praktijken als het bewust aanbieden van te veel informatie en het overdreven gebruik van'kleine lettertjes' te verbieden. Voorts wijst de algemene verplichting op een ander belangrijkaspect van oneerlijk handel dr ijven, namelijk dat het achter houden van informatie ook een
oneerlijke handelspraktijk kan zijn.
4.4 Zelf- en mederegulering
Veel problemen laten zich niet met rege lgeving oplossen. Door zelfregulering kunnen
sommige doelstellingen van de c onsumentenbescherming worden bereikt, vooral in die
bedrijfstakken waar men zich bewust is van het grote gemeenschappelijke belang om hetvertrouwen van de consument te behouden en waar vrijbuiters  of handelaars zonder scrupules
dit vertrouwen kunnen schaden. Een doeltreffende zelfreguleri ng met duidelijke, vrijwillige,
bindende toezeggingen aan de consumenten die op de juiste wijze wordt gehandhaafd, kan de
noodzaak tot regulering en mederegulering te rugbrengen. Momenteel is er geen mogelijkheid
om op EU-niveau een doeltreffende zelfregulering op het gebied vanconsumentenbescherming te verzekeren. Een andere mogelijkheid is dit via de kaderrichtlijnmogelijk te maken en zo de bedrijven in staat te stellen één enkele gedragscode teondertekenen in plaats van vijftien. De verschille n in de nationale wetg eving en de nationale
verplichtingen maken de ont wikkeling van echte gedragscodes op EU-schaal momenteel
onmogelijk.
Wil zelfregulering op EU-niveau werken, dan moet aan twee essentiële voorwaarden worden
voldaan. Om te beginnen moet in elke alge mene verplichting het niet-nakomen van een
vrijwillige verbintenis van een bedrijf tegenover de consument hetzij als een misleidende,hetzij als een oneerlijke handelspraktijk worden aangemerkt. Momenteel kan alleen danjuridisch worden opgetreden tegen het niet-nakomen van een vrijwillige verbintenis indiendeze verbintenis in reclameboodschappen wo rdt herhaald, waardoor zij onder de richtlijn
inzake misleidende reclame ka n vallen. De invoering van een  rechtsgevolg voor door middel
van gedragscodes aangegane verbintenissen en andere vrijwillige verbintenissen zou mogelijkvoor bedrijven en consumenten nuttig zijn. De consument zou zo de zekerheid hebben dat de
overheid als de "ultieme handhavingsinsta ntie" zou optreden. Strenger gehandhaafde
verbintenissen via zelfregulering zouden een sterker argument voor minder substantiële
regelgeving bieden. Een strengere zelfregule ring zou tevens een oplossing kunnen bieden
voor het "free rider"-probleem, aangezien zij een extra referentiepunt zou bieden voor de
rechtbanken en de handhavingsa utoriteiten bij het tr effen van maatregelen tegen handelaren
die buiten deze akkoorden opereren.
Ten tweede zou de reikwijdte van de algemene verplichting niet alleen bedrijven omvatten die
met consumenten handel drijven, maar ook handelsvereniging en en andere organisaties die
aanbevelingen voor handelspraktijken  uitbrengen en gedragscodes enz. opstellen. Momenteel
is dit het geval met de richtlijn  betreffende oneerlijke bedingen in  overeenkomsten (artikel 7).
Gezien de invloed die handelsverenigingen hebben op de ontwikkeling van marktpraktijken,is het zinvol hen op deze mani er voor hun verantwoor delijkheden te plaatsen. Ten slotte zou
niet worden voorzien in een expliciete overn ame of goedkeuring van deze gedragscodes door
de Commissie. Dit zou niet passend zijn in het licht van het mogelijke misbruik van demededingingsregels via gedragscodes en de verantwoordelijkheid va n de Commissie bij het
toezicht op de naleving van deze regels.
16De Commissie heeft in haar recente witboek over governance43  aangedrongen op een groter
gebruik van “medereguleringsmechanismen” en “kaderrichtlijnen”. Voorstellen inzakeconsumentenbescherming die mederegulering inhouden, moeten daarom voldoen aan de in
het witboek genoemde voorwaarden voor mederegu lering. De rol en de verantwoordelijkheid
van de ondertekenaars van de code bij de opste lling van codes en de rol van de overheid in de
handhaving daarvan zouden kunnen worden versterk t en verduidelijkt. De  combinatie van een
kaderrichtlijn en een grondslag voor Europese zelfregulering zouden kunnen worden gezienals een medereguleringsaanpak, volgens de omsc hrijving in het witboek, die in grote trekken
enige gelijkenis vertoont met de 'Nieuwe Aanpak'.
4.5 Praktische richtsnoeren
Hoewel een kaderrichtlijn de bedrijven en consumenten een hoge mate van rechtszekerheid
zou bieden, bestaat niettemin het gevaar dat de nationale rechtbanken die verschillend zullenuitleggen, zij het niet in die mate als op het ogenblik. Een ka derrichtlijn zou het voor het Hof
van Justitie in de toekomst echter gemakke lijker kunnen maken deze problemen op te lossen.
Andere richtlijnen zouden voor rechts zekerheid kunnen zorgen, met name voor
sectorspecifieke kwesties.
Daarnaast zou kunnen worden voorzien in niet-b indende praktische rich tsnoeren, op te stellen
in een gebruikersvriendelijke taal, ten behoeve van consumenten en bedrijven, rechters enhandhavingsambtenaren. Hoewel niet bindend, zouden dergelijke richtsnoeren de zekerheid
kunnen vergroten en het gevaar van versnipperi ng verkleinen. Dergelijke richtsnoeren zouden
in de vorm kunnen worden gegoten van aan bevelingen van de Co mmissie of van een
indicatieve lijst van al gemene en sectorspecifieke voorb eelden van handelspraktijken. Een
dergelijke lijst, vergelijkbaar met die in de richtlijn betreffende oneerlijke bedingen inovereenkomsten, zou het voordeel bieden dat he t verband tussen die lijs t en de onderliggende
wetgeving formeler is. Om te voorkomen dat deze verouderd raakt, kan ook worden
overwogen de Commissie en de lidstaten de lijst te laten bijwerken, via eenreglementeringscomité. Hoe dan ook moeten de richtsnoeren worden opgesteld in een klimaat
van maximale transparantie en overleg.
4.6 Participatie van belanghebbenden
Met de invoering van niet-bindende praktis che richtsnoeren wordt het ook mogelijk de
belanghebbenden bij de opstelling daarvan te betrekken. Door de Commissie en de lidstatenzouden belanghebbenden kunnen worden uitg enodigd om binnen een bepaalde termijn
overeenstemming te bereiken over sectorspecifieke onderdelen van de richtsnoeren. Om ditmogelijk te maken moet de kaderrichtlijn een kader voor deze participatie vaststellen, alsookcriteria voor de belanghebbend e organisaties. Europese or ganisaties moeten ook beter
georganiseerd worden en meer mogelijkhede n krijgen dan nu het geval is, terwijl ook hun
financiering opnieuw bekeken zou moeten worden.
17Vragen ter consultatie
Mocht de gemengde aanpak gevolgd worden:
/g183 Wat zijn dan de hoofdelementen van een alge mene clausule, de algemene criteria en
kernbeginselen voor het re guleren van handelspraktijken?
/g183 Wat is dan beter: een kaderrichtlijn met ee n algemene clausule, gebaseerd op eerlijke
handelspraktijken of uitsluitend gebaseerd op misleidende of bedrieglijke praktijken?
Welke aanpak is in de gegeven omstandighede n beter te verwezen lijken? Met welke laat
zich de versnippering van de interne markt in het belang van de consument het beste
aanpakken?
/g183 Zou het nuttig zijn in een eventuele kaderrich tlijn de basis te legge n voor zelfregulering?
Zo ja, wat zijn de hoofdelementen van deze  opties en de criteria voor opneming daarvan?
/g183 Zou het zinvol zijn niet-bindende praktisch e richtsnoeren op te stellen? Moeten deze de
vorm krijgen van aanbevelingen van de Commissi e of van een als bijlage bij de richtlijn
opgenomen indicatieve lijst van toeg estane en illegale voorbeelden?
/g183 Moet er bij de ontwikkeling van niet-binde nde praktische richtsnoe ren een rol weggelegd
zijn voor de participa tie van belanghebbenden?
5. H ANDHAVING
5.1 Handhaving in de EU op dit ogenblik
Alle regelgeving moet gekoppeld zijn aan adequa te handhavingsstructuren die de consequente
toepassing ervan waarborgen. De markt heeft behoefte aan duidelijke en vaste regels die ookdaadwerkelijk worden gehandhaafd. Consumentenvertrouwen en een concurrerende internemarkt vereisen een consequente toepassing en handhaving van de wet, waar de consument of
het bedrijf ook gevestigd zijn. Of als regelgevin gsinstrument nu een specifieke aanpak of een
kaderrichtlijn wordt gekozen, deze moet gekoppe ld zijn aan handhaving smechanismen, willen
de lidstaten snel, efficiënt en daadwerke lijk kunnen samenwerken aan de oplossing van
grensoverschrijdende handhavingsproblemen.
Voor de instelling van de in terne markt was al enige samenwerking bij de handhaving en
coördinatie nodig. Er zijn bijvoorbeeld fo rmele samenwerkingsmech anismen ingesteld voor
het interne marktbeleid inzake  belastingen, douane en voedsel - en productveiligheid. Op het
gebied van de consumentenbesc herming bestaat op het ogenblik  een mengeling van informele
mechanismen en één rechtsinstrument. De richtlijn betreffende het doen staken van inbreukengeeft de door de lidstaten aangewezen nationale handhavingsinstanties enconsumentenorganisaties de bevoeg dheid bij rechtbanken in hun eigen lidstaat en in de andere
lidstaten een vordering in te stellen tot het staken van inbreuken op de Europese richtlijneninzake consumentenbescherming. Het International Marketing Supervision Network (IMSN)is een halfjaarlijks forum voor informele same nwerking tussen handhavingsambtenaren uit de
hele wereld. Een EU-subgroe p van handhavingsambtenaren komt ook twee keer per jaar
bijeen.
18De Commissie neemt actief deel in het IMSN  en heeft ook een dialoog met de lidstaten
gevoerd over de toekomstige samenwerking in zake handhavingskwesties. Uit haar analyse
van de handhavingspraktijk in de interne markt komen de volgende hoofdkenmerken van de
handhaving van de regelgeving inzake consum entenbescherming in de interne markt naar
voren:
/g183 Ofschoon de consumenten en cons umentenorganisaties – via de r echter – een essentiële rol
zullen blijven spelen in de handhaving, is een volledig functionerende interne
consumentenmarkt ook afhankelijk op openbar e handhavingsautoriteiten die in onderlinge
samenwerking optreden als 'u ltieme handhavingsinsta nties'. Het vermogen van de overheid
om schade voor de consumen t te voorkomen voordat die ge schiedt, wanneer bedrijven
frauduleus of oneerlijk handelen, en bedrijv en ervan te overtuigen hun manier van
handelen te veranderen zonder haar toevlu cht te nemen tot tijdve rslindende juridische
procedures, is een wezenlijk bestanddeel  van het vertrouwen van bedrijven en
consumenten. Een interne markt vereist gecoördineerd markttoezicht.
/g183 Met name door de ontwikke ling van de e-handel zal de  behoefte aan samenwerking
toenemen. De on-line-omgeving biedt frauduleuze en oneerlijke bedrijven ongekende
mogelijkheden om zich op consumenten uit ee n ander rechtsgebied te richten en de
handhavingsautoriteite n te omzeilen. Artikel 19 van de rich tlijn inzake e-hand el bepaalt dat
de lidstaten met het oog op de doeltreffende uitvoering van deze richtlijn over passendecontrole- en onderzoeksmiddelen moeten besc hikken en met elkaar moeten samenwerken.
/g183 Samenwerking tussen de overheidsinstanties in de verschillende lidstaten is van essentieel
belang om te voorkomen dat handelaren die grensoverschrijdend opereren, frauduleus of
oneerlijk te werk gaan. De bestaande informele samenwerkingsafspraken zijn binnen huninformele kader hoogst succesvol geblek en. Zij bieden echter niet de nodige
samenwerkingsinstrumenten die op andere  beleidsterreinen ontwikkeld zijn.
/g183 Hoewel de richtlijn betreffende het doen staken van inbreuken een belangrijke maas in de
wetgeving dicht en een belangrijk instrument  voor de consumentenv erenigingen vormt, is
het niet waarschijnlijk dat deze richtlijn een universeel instrument zal worden om dezekwesties op te lossen. De koste n-batenverhouding voor een overh eid van het instellen van
een vordering bij een rechtbank in het buite nland is waarschijnlijk nooit voldoende om dit
tot een handhavingsinstrument voor  dagelijks gebruik te maken.
/g183 Er bestaat geen kader voor de stelselmatig e uitwisseling van informatie ('wederzijdse
bijstand') over potentieel frauduleuze of on eerlijke handelaars, spontaan of op verzoek.
Uitgebreide uitwisseling van informatie is de hoeksteen van doeltreffend markttoezicht. Eris geen rechtsgrond voor de vertrouwelijke u itwisseling van dergelijk e informatie tussen
handhavingsinstanties. Binnen de IMSN-E U-subgroep is bijvoorbeeld een database
opgericht. Deze loopt echter achter de feiten aan en is vanwege devertrouwelijkheidsvereisten niet echt een 'real-time' handhavingsinstrument.Handhavingsinstanties treden alleen namens consumenten op binnen hun eigen
rechtsgebied in plaats van alle consumenten in de EU, zoals de interne markt verlangt. Er
is geen kader voor gecoördineerde handhavingsa cties tegen handelaars die zich richten op
consumenten in meer dan een lidstaat. Er be staan in de lidstaten op veel bestuurslagen
handhavingsinstanties, maar er is niet één formeel contactpunt voor de autoriteiten in een
andere lidstaat en evenmin is er sprake van voldoende contacten binnen elke lidstaat om
een soepele samenwerking te waarborgen.
19/g183 Het gebrek aan een kader voor samenwerking  bij de handhaving binnen de EU heeft ook
tot gevolg dat de EU niet in staat is een do eltreffende samenwerking  met derde landen van
de grond te krijgen. De ontwikkeling van de e-handel, die mogelijkheden biedt voor
wereldwijd grensoverschrijd end winkelen, noopt tot een derg elijke samenwerking. Om dit
probleem op te lossen is door de VS, Cana da en Australië een formeel wereldwijd
samenwerkingsnetwerk opgericht, waaraan  de EU, Japan en andere landen zijn
uitgenodigd deel te nemen. Het wereld wijde netwerk is de problemen rond de
vertrouwelijkheid waarop het IMSN-EU is gest uit, reeds te boven en heeft een 'real time'
database opgezet. Het gebrek aan een Eu ropees kader voor samenwerking staat de
toetreding van de EU tot het wereldwijde ne twerk in de weg, zodat zij ook geen invloed
kan uitoefenen op de verdere ontwikkeling ervan.
/g183 Naast een gebrek aan praktische instrumenten  voor samenwerking bij de handhaving zoals
wij die voor andere beleidste rreinen kennen, is er gebrek aan een formeel kader voor
samenwerking inzake gemeenschappelijke projecten en de uitwisseling van goedepraktijken op het gebied van consumentenopvoeding, -voorlichting en-vertegenwoordiging. Goede ideeën worden niet systematisch uitgewisseld en pogingenom dubbel werk te voorkomen en  middelen te bundelen zijn tot dusverre beperkt gebleven
en slechts op ad-hoc-basis ondernomen. Zulk s in weerwil van de eindige en beperkte
middelen voor handhaving en e ducatie, voorlichting en vertegenwoordiging in alle
lidstaten.
/g183 Een volledig functionere nde interne consumentenmarkt st aat of valt met handhaving die in
alle lidstaten min of meer even doeltreffend is. Artikel 153 van het EG-Verdrag werd bij
het Verdrag van Amsterdam gew ijzigd om de rol van de Co mmissie bij de controle op de
doeltreffendheid van het nationaal  beleid te verdui delijken. Momenteel is er geen kader
waarbinnen de Commissie deze controlerende rol kan vervullen en de handhavingsnormen
in de interne markt kan helpen verbeteren. Met de uitbreiding en de toetreding van landenzonder lange geschiedenis op het gebied va n consumentenbescherming zal de Commissie
deze ondersteunende rol nog meer moeten gaan spelen.
/g183 De Commissie wordt bij haar toezicht op de interne consumentenmarkt en de uitwerking
van de wetgeving inzake consumentenbesc herming ook gehinderd door het gebrek aan
systematische feedback uit de lidstaten. Me t name feedback van handhavingautoriteiten en
systematische informatie over klachten van consumenten maken het erg moeilijk deontwikkeling van de interne cons umentenmarkt te beoordelen.
5.2 Opties voor versterkte sa menwerking bij de handhaving
Er is grote behoefte aan een rechtskader voor formele samenwerking tussen overheden om de
interne consumentenmarkt van de grond te krijgen en terwijl de verdere ontwikkeling daarvan
een duidelijke aanvulling zou zijn op een hervorming van de regelgeving zoals in dehoofdstukken 3 en 4 is geschetst, bestaat er  nog steeds een duidelijke onafhankelijke behoefte
aan dergelijke mechanismen. Het voordeel van een  rechtskader voor samenwerking zoals dat
op andere beleidsterreinen bestaat, is dat d it nieuwe mogelijkheden opent en de weg baant
voor nieuwe instrumenten voor de handhavings autoriteiten. Maar vooruitgang op dit gebied is
ook mogelijk zonder wetgeving. De toepassing va n formele of niet-form ele instrumenten kan
zich mettertijd en volgens de behoefte ontwikke len maar daarvoor moeten die instrumenten er
wel eerst komen.
Een rechtskader voor samenwerking zou me t de huidige Europese regels inzake
consumentenbescherming al vruchten afwerp en voor de interne markt, ook zonder dat de
20eerder in dit groenboek uiteengezette hervor mingen worden doorgevoerd. De voordelen van
een rechtskader voor samenwerking zouden echt er groter zijn als deze hervormingen wel
worden doorgevoerd. Met een grotere gem eenschappelijke basis van regels zouden de
handhavingsautoriteite n gemakkelijker samenwerking va n de grond krijgen en vertrouwen
opbouwen.
In ieder geval zou de ontwikkeling van een ka der voor samenwerking de feedback tussen
handhaving en regelgeving op slag verbetere n. Problemen inzake c onsumentenbescherming
eisen vaak een gemengde reactie, waarbij zo wel regelgevende maat regelen met handhaving,
voorlichtings- en educatieve in itiatieven moeten worden geco mbineerd. Het dagelijks beheer
van handhaving en regelgeving moet daarom in  de toekomst sterker worden geïntegreerd.
Mogelijke samenwerkingsinstrumenten die in  een rechtskader voor samenwerking zouden
kunnen worden opgenomen, zijn de volgende:
/g183 De aanwijzing door elke lidstaat van bevoegd e autoriteiten om de samenwerking bij de
handhaving tussen nationa le, regionale en plaatselijke inst anties te coördineren en op te
treden als één contactpunt. Juridische samenwerking zou hier niet onder vallen.
/g183 De vaststelling van wederzijdse rechten en verplichtingen tussen de lidstaten inzake
onderlinge bijstand. Deze zou betrekking kunnen hebben op de uitwisseling van informatie
– op verzoek of spontaan –, het wederzijd s gebruik van nationale kennisgevingen,
toezicht-, onderzoeks- en inbeslagnemings bevoegdheden. Het begi nsel dat nationale
handhavingsinstanties na mens alle Europese consumen ten kunnen optreden, zou ook in dit
kader kunnen worden vastgelegd.
/g183 De oprichting van gemeenschappelijke databases en communicatienetwerken die de
vertrouwelijkheidsvereisten eerbiedigen.
/g183 De vaststelling van verplichtingen voor de lidstaten om de Commissie informatie te
verstrekken (statistieke n, klachten, risicopatronen, noodgeva llen) ter verspreiding onder de
andere lidstaten teneinde de coördinatie van het markttoezic ht te verbeteren. Dit zou de
ontwikkeling kunnen inhouden van een Europees systeem voor de indeling van klachten
naar type en sector. De vaststelling van verplichtingen voor de Commissie om de
handhaving in de interne markt en de uitvoeri ng van nationaal beleid  te controleren en te
evalueren en gemeenschappelijke projecten te coördineren.
/g183 De mogelijkheid voor de lidstaten om geco ördineerde handhavingsacties uit te voeren
(gelijktijdig onderzoek, vorderinge n tot het doen staken van i nbreuken, enz.), zij het onder
nationale handhavingsbevoegdheden.
/g183 De mogelijkheid om gemeenschappelijke Europese en nationale projecten uit te voeren,
zoals de oprichting van een Europees  consumenteninstituut, informatie- en
communicatienetwerken, gemeenschappelijke databases, opleiding, seminars,uitwisselingen, gemeenschappelijke inspecties.
/g183 De mogelijkheid voor de EU om op het stuk van de handhaving same nwerking met derde
landen aan te gaan en toe te treden tot wereldwijde handhavingsnetwerken. De mogelijke
inschakeling van kandidaat-lidstaten bij samenwerkingsinitiatieven, met namegemeenschappelijke projecten.
21Voor welke instrumenten uiteindelijk ook ge kozen wordt, het beheer ervan vereist de
oprichting van een comité van de Commissie en de lidstaten, in overeenstemming met Besluit1999/468/EG
44 van de Raad. Dit moet tot taak krijgen de samenwerking ten uitvoer te leggen,
en optreden als forum voor analyse, contro le, probleemoplossing en niet-wetgevende
maatregelen.
Vragen ter consultatie
/g183 Moet er een rechtskader komen voor de  verbetering van de samenwerking tussen de
instanties die belast zijn met de handhaving van de cons umentenbescherming?
/g183 Wat zijn de hoofdelementen  van zo’n rechtskader?
                                                
1 V.I.E.W. Study on the feasibility of a general legislative framework on fair trading –
http://europa.eu.int/comm/consumers; een studie van PriceWaterhouseCoopers over consumentenrecht en de
informatiemaatschappij – http://europa.eu.int/comm/consumers, en een studie van Lex Fori om de beste
praktijken in het gebruik van "zachte" wetgeving vast te stellen en om na te gaan hoe deze beste praktijkenkunnen worden gebruikt voor de bescherming van de consumenten in de Europese Unie –http://europa.eu.int/comm/consumers.
2 Richtlijn 84/450/EEG van de Raad van 10 september 1984 betreffende het nader tot elkaar brengen van de
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen der lidstaten inzake misleidende reclame (PB L 250, 19.09.1984).
3 Richtlijn 97/55/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 oktober 1997 tot wijziging van Richtlijn
84/450/EEG inzake misleidende reclame teneinde ook vergelijkende reclame te regelen (PB L 290, 23.10.1997).
4 Richtlijn 93/13/EEG van de Raad van 5 april 1993 betreffende oneerlijke bedingen in
consumentenovereenkomsten (PB L 95, 21.04.1993, blz. 29-34).
5 Richtlijn 1999/44/EG van het Europees Parlement en de  Raad van 25 mei 1999 betreffende bepaalde aspecten
van de verkoop van en de garanties voor consumptiegoederen  (PB L 171 van 7.7.1999, blz. 12-15).
6 Richtlijn 95/58/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 november 1995 tot wijziging van Richtlijn
79/581/EEG inzake de bescherming van de consument op het gebied van de prijsaanduiding van levensmiddelenen van Richtlijn 88/314/EEG inzake de bescherming van de consument op het gebied van de prijsaanduiding vanniet voor de voeding bestemde producten (PB L 299 van 12.12.1995, blz. 11-12).
7 Richtlijn 76/768/EEG van de Raad van 27 juli 1976 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen
der lidstaten inzake cosmetische producten (PB L 262 van 27.9.1976, blz. 169), gewijzigd bij Richtlijn
79/661/EEG (PB L 192 van 31.7.1979, bl z. 35), Richtlijn 82/368/EEG (PB L 167 van 15.6.1982, blz. 1),
Richtlijn 83/574/EEG (PB L 332 van 28.11.1983, blz. 38), Richtlijn 88/667/EEG (PB L 382 van 31.12.1988, blz.
46), Richtlijn 89/679/EEG (PB L 398 van 30.12.89, blz. 25 ), Richtlijn 93/35/EEG (PB L 151 van 23.6.1993, blz.
32) en Richtlijn 97/18/EG (PB L 114 van 1.5.1997).
8 Richtlijn 96/74/EG van het Europees Parlement en de  Raad van 16 december 1996 inzake textielbenamingen
(PB L 32 van 3.2.1997, blz. 38), gewijzigd bij Richtlijn 97/37/EG (PB L 169 van 27.6.1997, blz. 74).
9 Richtlijn 92/28/EEG van de Raad van 31 maart 1992 betreffende reclame voor geneesmiddelen voor menselijk
gebruik (PB L 113, 30.40.1992).
10 Richtlijn 90/314/EEG van de Raad van 13 juni 1990 betreffende pakketreizen, met inbegrip van
vakantiepakketten en rondreispakketten (PB L 158 van 23.06.1990, blz. 59-64).
22                                                                                                                                                        
11 Richtlijn 85/577/EEG van de Raad van 20 december 1985 betreffende de bescherming van de consument bij
buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten - "huis-aan-huisverkoop "- (PB L 372 van 31.12.1985, blz. 31-33).
12 Richtlijn 87/102/EEG van de Raad van 22 december 1986 betreffende de harmonisatie van de wettelijke en
bestuursrechtelijke bepalingen der lidstaten inzake het consumentenkrediet (PB L 42 van 12.2.1987, blz. 48-53).
Gewijzigd bij: Richtlijn 90/88/EEG van de Raad van 22. 2.1990 (PB L 61 van 10.3.1990, blz. 14-18) en Richtlijn
98/7/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16.2.1998 (PB L 101 van 1.4.1998, blz. 17-23).
13 Richtlijn 97/7/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 1997 betreffende de bescherming van
de consument bij op afstand gesloten overeenkomsten (PB L 144 van 4.6.1997, blz. 19-28).
14 Richtlijn 90/384/EG van de Raad betreffende de harmonisatie van de wetgevingen van de lidstaten inzake
niet-automatische weegwerktuigen, PB L 189 van 20.7.1990, blz. 1-16.
15 Richtlijn 94/47/EG van het Europees Parlement en  van de Raad van 26 oktober 1994 betreffende de
bescherming van de verkrijger voor wat bepaalde aspecten betreft van overeenkomsten inzake de verkrijging vaneen recht van deeltijds gebruik van onroerende goederen (PB L 280 van 29.10.1994, blz. 83-87).
16 Richtlijn 98/27/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 mei 1998 betreffende het doen staken van
inbreuken in het raam van de bescherming van de consumentenbelangen (PB L 166 van 11.6.1998, blz. 51-56).
17 Richtlijn 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2000 betreffende bepaalde juridische
aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel, in de interne markt("Richtlijn inzake elektronische handel"), PB L 178/1 van 17.7.2000.
18 Richtlijn 89/552/EEG van de Raad van 3 oktober 1989 betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en
bestuursrechtelijke bepalingen in de lidstaten inzake de uitoefening van televisieomroepactiviteiten (PB L 298van 17.10.1989, blz. 23, zoals gewijzigd bij Richtlijn 97/36/EG).
19 Verordening (EG) nr. 44/2001 van de Raad van 22 decem ber 2000 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de
erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken, PB L 12, 16 januari 2001,blz. 1.
20 80/934/EEG. Verdrag van Rome inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst, PB
L 266, 9 oktober 1980.
21 Bijvoorbeeld geschenken  (Oosthoek , C-286/81 [1982] Jurispr. 4575), slaafse nabootsing ( Industrie Diensten
Groep tegen Beele Handelsmaatschappij , C-6/81 [1982] Jurispr. 707), wederverkoop met verlies ( Keck en
Mithouard , C-267 & 268/91 [1993] Jurispr. I-6097), parallelimport ( Dansk supermarked tegen Imerco , C-58/80
[1981] Jurispr. 181), misleidende reclame ( Pall corp. tegen Dahlhausen , C-238/89 [1990] Jurispr. I-4827;
Verband Sozialer Wettbewerb e.V tegen Clinique Laboratoires SNC en Estée Lauder Cosmetics GmbH , C-
315/92 [1994] Jurispr. I-317; Mars , C-470/93 [1995] Jurispr. I923;  Commissie tegen Duitsland “Sauce
Hollandaise” , C-51/94 [1995] Jurispr. I-3299;  Gut Springenheide , C-210/96 [1998] Jurispr. I-4657 , Estée
Lauder tegen Lancaster , C-220/98 [2000] Jurispr. I-0117), prijsvergelijkingen en verlokking  (GB-INNO , C-
362/88 [1990] Jurispr. I-667;  Yves Rocher , C-126/91 [1993] Jurispr. I-2361), en verplichte informatie
(Commissie tegen UK , C-207/83 [1985] Jurispr. 1201; Robertson , C-220/81 [1982] Jurispr. 2349).
22 Resolutie van de Raad van 7 mei 1985 betreffende een nieuwe aanpak op het gebied van de technische
harmonisatie en normalisatie, PB C/136 van 4.6.1985, blz. 1.
23 Artikel 1 van het Bundesgesetz gegen den unlauteren Wettbewerb.
24 Artikel 1 van de Wet op oneerlijke concurrentie.
25 Artikel 260, lid 1, van de Codigo da Propriedade Industrial.
26 § 1 Gesetz gegen unlauteren Wettbewerb.
23                                                                                                                                                        
27 Artikelen 93 en 94 van de Wet betreffende de handelspraktijken en de voorlichting en bescherming van de
consument.
28 Artikel 2598 Codice Civile.
29 Artikel 16 Loi du 27 novembre 1986 réglementant certaines pratiques commerciales et sanctionnant la
concurrence déloyale.
30 Artikel 5 Ley Competencia Desleal en artikel 6, onder b), Ley General de Publicidad.
31 Artikel 1382-1384 Code Civil.
32 Artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek.
33 §1 Wet op de verkooppraktijken.
34 Wet op de consumentenbescherming, deel 2, §1.
35 Artikel 4, lid 1, van de Marketingwet.
36 Het Engelse gewoonterecht heeft beginselen ontwikkeld als ‘onredelijkheid’ en ‘billijkheid’ ter waarborging
van evenwichtige en eerlijke handelstransacties. Een recent rapport van de UK Financial Services Authority“Treating Customers fairly after the point of sale” (juni 2001) onderzocht het begrip ‘eerlijkheid’ in het Engelserecht en splitste dit uit in een aanta l identificeerbare elementen die het begrip ‘eerlijk’ uitmaken, en soorten
gedragingen die indicatief zijn voor eerlijk handelen (zie bijlage 1).
37 Scoreboard van de interne markt nr. 8 (28 mei 2001), blz.17-21.
38 Uit het advies van het Economisch en Sociaal Comité over ‘De gevolgen van de elektronische handel voor de
interne markt (WIM)’ blijkt dat de e-handel in Europa op het ogenblik minder dan 1% van de totaleeindverbruikertransacties uitmaakt, d.w.z. minder dan de traditionele postorderbedrijven. (PB C 123, 25.4.01,blz.1-10).
39 Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement: Een interne marktstrategie voor de
dienstensector: COM(2000) 888.
40 Zie advies van de deskundigengroep over de regelgeving inzake grensoverschrijdende kortingen in de
Gemeenschap (Commercial Communications Journal, Issue 19, juni 1999) en het advies van dedeskundigengroep over de regelgeving inzake grensoverschrijdende geschenken en premiums in deGemeenschap (Commercial Communications Journal, Issue 24, oktober 2000).
41 Richtlijn 92/59/EEG van de Raad van 29 juni 1992 inzak e algemene productveiligheid, PB L 228, 11.8.92,
blz. 24.
42 Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de algemene
beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Voedselautoriteiten tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden, COM(2000) 716 def., 8.11.2000 (PBC 96 E, 27.3.2001, blz. 247).
43 Europese governance: een witboek (COM(2001) 428).
44 Besluit van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de
Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden (PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23).