COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 14.11.1995 
COM(95) 547 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
INZAKE DE VOORLICHTING EN DE 
RAADPLEGING VAN DE WERKNEMERS 

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE INZAKE DE VOORLICHTING EN DE 
RAADPLEGING VAN DE WERKNEMERS 
I. INLEIDING 
1. In het Witboek inzake het Europees sociaal beleid (hoofdstuk II, punt A.6) maakt 
de Commissie melding van haar voornemen om, zodra de richtlijn inzake de 
transnationale voorlichting en raadpleging van de werknemers in de 
ondernemingen en concerns met een communautaire dimensie is goedgekeurd, "de 
invloed hiervan op de zeven voorstellen voor richtlijnen van de Raad die de 
voorlichting en de raadpleging van de werknemers of bepalingen daaromtrent 
betreffen en die momenteel op tafel liggen bij de Raad van Ministers" te 
bestuderen. 
In de punten 4.2.3 en 4.2.4 van het sociaal actieprogramma voor de middellange 
termijn komt de Commissie in samenhang met het aangekondigde voornemen op 
deze kwestie terug: 
"4.2.3 - Voorlichting en raadpleging van de werknemers": de Commissie is bezig 
te bestuderen hoe en in hoeverre het op grond van de richtlijn inzake voorlichting 
en raadpleging ingestelde systeem van werknemersparticipatie kan bijdragen tot 
de goedkeuring van de vier gewijzigde voorstellen voor verordeningen inzake het 
statuut van de Europese vennootschap, het statuut voor een Europese vereniging, 
het statuut voor een Europese coöperatieve vennootschap en het statuut voor een 
Europese onderlinge vennootschap. 
4.2.4- Aangezien er ter zake van de voorlichtings- en raadplegingsbepalingen van 
het ontwerp voor een "vijfde" richtlijn (bijlage 1) waar weinig vooruitgang is 
geboekt, zal de Commissie bekijken of het mogelijk is die bepalingen in 1995 uit 
het voorstel te schrappen. In dat geval zal de Commissie, gelet op het advies van 
het Parlement over het Witboek, besprekingen met de sociale partners gaan 
voeren over de wenselijkheid en mogelijke koers van communautaire actie op het 
gebied van voorlichting en raadpleging van werknemers in nationale 
ondernemingen "l. 
2. Het onderwerp van de voorlichting en de raadpleging blijft politiek gevoelig 
liggen en geeft vaak aanleiding tot levendige discussies. Het doel van deze 
mededeling is niet het openen van een nieuw controversieel debat maar het onder 
de loep nemen van de huidige situatie en het nagaan of er ten aanzien van de 
De hierboven vermelde voorstellen zijn als volgt (in hun laatste versie): gewijzigd voorstel voor een verordening (EEG) 
van de Raad betreffende het statuut van de Europese vennootschap en gewijzigd voorstel voor een richtlijn van de Raad tot aanvulling 
van het statuut van de Europese vennootschap met betrekking tot de plaats van de werknemers (PB nr. C 176 van 8.7.1991); gewijzigd 
voorstel voor een verordening (EEG) van de Raad betreffende het statuut van de Europese vereniging en gewijzigd voorstel voor een 
richtlijn van de Raad tot aanvulling van het statuut van de Europese vereniging met betrekking tot de rol van de werknemers (PB nr. 
C 236 van 31.8.93, blz. 1 en 14); gewijzigd voorstel voor een verordening (EEG) van de Raad betreffende het statuut van de Europese 
coöperatieve vennootschap en gewijzigd voorstel voor een richtlijn van de Raad tot aanvulling van het statuut van de Europese 
coöperatieve vennootschap met betrekking tot de rol van de werknemers (PB nr. C 236 van 31.8.93, blz. 17 en 36); gewijzigd voorstel 
voor een verordening (EEG) van de Raad betreffende het statuut van de Europese onderlinge maatschappij en gewijzigd voorstel voor 
een richtlijn van de Raad tot aanvulling van het statuut van de Europese onderlinge maatschappij met betrekking tot de rol van de 
werknemers (PB nr. C 236 van 31.8.93, blz. 40 en 56); gewijzigd voorstel voor een vijfde richtlijn, gebaseerd op artikel 54, lid 3, sub 
g), van het EEG-Verdrag, met betrekking tot de structuur van de naamloze vennootschap alsmede de bevoegdheden en de 
verplichtingen van haar organen (PB nr. C 240 van 9.9.83). 
/lec 
geblokkeerde voorstellen geen nieuwe middelen bestaan om vooruitgang op dit 
gebied te boeken. 
De Commissie wenst opties voor de discussie aan te dragen. De Commissie blijft 
gehecht aan het fundamenteel beginsel dat gezorgd moet worden voor adequate 
kaders op Europees niveau voor de voorlichting en de raadpleging van de 
werknemers, welke overweging aan de grondslag heeft gelegen van haar 
oorspronkelijke voorstellen. Zij meent echter dat alleen een nieuwe aanpak het 
mogelijk zal maken perspectieven voor een werkelijke vooruitgang te bieden. 
3. Gezien de complexiteit en het gevoelig karakter van de momenteel plaatsvindende 
discussies acht de Commissie het daarom nuttig om - voordat zij enig initiatief ter 
zake neemt - dit document aan de Raad, het Parlement en het Economisch en 
Sociaal Comité voor te leggen om een zo breed mogelijk debat over de in het 
vierde deel aangegeven opties mogelijk te maken. 
In dezelfde geest wordt deze mededeling ook toegezonden aan de sociale partners 
op Europees niveau overeenkomstig punt 28, derde streepje, van de mededeling 
inzake de tenuitvoerlegging van het protocol betreffende de sociale politiek die de 
Commissie op 14 december 1993 aan de Raad en het Europees Parlement heeft 
voorgelegd2. Hoewel de Commissie nog geen definitief standpunt over de te 
ondernemen actie heeft vastgesteld, beschouwt zij deze raadpleging van de sociale 
partners als die welke is bedoeld in artikel 3, lid 2 van de Overeenkomst 
betreffende de sociale politiek die aan het bij het Verdrag betreffende de Europese 
Unie gehechte Protocol betreffende de sociale politiek is gehecht, ingeval besloten 
wordt om deze weg te volgen. 
EL BALANS VAN DE COMMUNAUTAIRE ACTIE OP HET GEBIED VAN DE 
VOORLICHTING, DE RAADPLEGING EN DE MEDEZEGGENSCHAP 
VAN DE WERKNEMERS 
4. De goedkeuring, op 22 september 1994, van Richtlijn 94/45/EG inzake de 
instelling van een Europese ondernemingsraad of van een procedure in 
ondernemingen of concerns met een communautaire dimensie ter informatie en 
raadpleging van de werknemers3 maakt een balans van de communautaire actie 
op het gebied van de voorlichting, de raadpleging en de medezeggenschap van de 
werknemers mogelijk en noodzakelijk. Het onmiskenbaar succes dat niet alleen 
wordt gevormd door de goedkeuring van deze richtlijn na 14 jaar institutioneel 
debat, maar ook door de betrokkenheid en de instemming van de sociale partners 
en de dynamiek die sindsdien tussen hen is gecreëerd, staat in schril contrast met 
de impasse die de discussies heeft gekenmerkt welke sinds 1970 worden gevoerd 
over door de Commissie ingediende andere voorstellen in verband met dit gebied 
of het aanverwante gebied van de medezeggenschap van de werknemers. 
De Commissie acht het bijgevolg nuttig om nu met de Lid-Staten, het Europees 
Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en de sociale partners op Europees 
niveau de in het verleden op dit gebied ondernomen acties te analyseren, een 
COM(93) 600 def. 
PB nr. L 254 van 30.9.94, blz. 64. 
verklaring trachten te vinden voor het verschillende lot dat haar diverse 
initiatieven hebben gekend en lering te trekken uit de successen en de 
mislukkingen. 
5. De pogingen om op communautair niveau regels op het gebied van de 
voorlichting, de raadpleging en de medezeggenschap van de werknemers vast te 
stellen vormen een onderwerp waarvan de geschiedenis samenvalt met die van de 
Europese Unie. Al vele jaren staat dit onderwerp centraal in het debat over het 
Europees sociaal beleid, het Europees sociaal model en het in Europa gewenste 
type van economische en sociale ontwikkeling. Deze discussies zijn niet alleen 
lang geweest, maar ook levendig, controversieel en soms zelfs passioneel. 
Dit verklaart gedeeltelijk de weerstand waarop de verschillende door de Europese 
Commissie op dit gebied genomen initiatieven zijn gestuit. Enerzijds is het 
mogelijk geweest drie voorstellen volledig af te ronden: Richtlijn 75/129/EEG van 
17 februari 1975 betreffende de bescherming van de vertegenwoordigers van de 
werknemers bij collectief ontslag4, herzien bij Richtlijn 92/56/EEG van 24 juni 
19925, Richtlijn 77/187/EEG van 14 februari 1977 inzake de onderlinge 
aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten betreffende het behoud van de 
rechten van de werknemers bij overgang van ondernemingen, vestigingen of 
onderdelen daarvan6 en tenslotte, de hierboven vermelde richtlijn inzake de 
Europese ondernemingsraden. Anderzijds ligt een aantal andere voorstellen met 
regels op het gebied van de voorlichting, de raadpleging en de medezeggenschap 
van de werknemers al geruime tijd ter discussie op de tafel van de Raad zonder 
dat het tot nu toe mogelijk is geweest om overeenstemming hierover te bereiken: 
het gaat hierbij om de hierboven vermelde voorstellen voor verordeningen 
betreffende het statuut van de Europese vennootschap, de Europese vereniging, de 
Europese coöperatieve vennootschap en de Europese onderlinge maatschappij (en 
de daarmee verband houdende richtlijnen betreffende de plaats en de rol van de 
werknemers) en het voorstel voor een vijfde richtlijn in verband met het 
vennootschapsrecht. 
Twee andere voorstellen van de Commissie liggen al vele jaren bij de Raad op 
tafel. Het voorstel voor een richtlijn inzake de voorlichting en de raadpleging van 
de werknemers in ondernemingen met ingewikkelde en in het bijzonder een 
transnationale structuur7, ook bekend als het "Vredeling-voorstel'', en het voorstel 
voor een richtlijn van de Raad inzake de oprichting van Europese 
ondernemingsraden in ondernemingen of concerns met een communautaire 
dimensie met als doel voorlichting en raadpleging van de werknemers8. De 
opname van dit laatste voorstel in deze prospectieve analyse lijkt echter niet meer 
gerechtvaardigd, aangezien het het onmiddellijke antecedent van het voorstel 
"Europese ondernemingsraden" vormt, dat het in zekere zin heeft vervangen. De 
Commissie heeft trouwens reeds kenbaar gemaakt dat zij voornemens is om dit 
PB nr. L 48 van 22.2.75. 
PB nr. L 245 van 26.8.92. 
PB nr. L 61 van 5.3.77. 
PB nr. C 297 van 15.11.80, blz. 3, Het gewijzigde voorstel is gepubliceerd in PB nr. C 217 van 
12.12.83, blz. 3. 
PB nr. C 39 van 15.2.91. Het gewijzigd voorstel is gepubliceerd in PB nr. C 336 van 31.12.91. 
voorstel in te trekken. Hetzelfde geldt voor het "Vredeling-voorstel", maar de 
Commissie acht het nuttig dit niet te doen voordat een algemene oplossing voor 
de gehele problematiek is gevonden. 
Beide categorieën voorstellen die ons hier bezighouden, onderscheiden zich niet 
alleen van elkaar door het verschillende lot dat zij hebben gekend. Zij verschillen 
ook in die zin dat de eerste drie voorstellen (de richtlijnen "collectief ontslag", 
"overgang van ondernemingen" en "Europese ondernemingsraden'") een model 
voor de betrokkenheid van de werknemers bij het besluitvormingsproces in de 
ondernemingen huldigen dat wordt gekenmerkt door het recht dat aan de 
wettelijke vertegenwoordigers van de werknemers wordt toegekend om voorgelicht 
en geraadpleegd te worden over een aantal belangrijke zaken die betrekking 
hebben op de gang van zaken in de onderneming of hun belangen aantasten (wat 
ook het geval is voor het "Vredeling-voorstel"), terwijl de vijf laatste voorstellen 
(de voorstellen "Europese vennootschap", "Europese vereniging", "Europese 
coöperatieve vennootschap", "Europese onderlinge maatschappij" en "vijfde 
richtlijn") naast of als alternatief voor de voorlichtings- en 
raadplegingsmechanismen een beroep doen op zogenaamde 
medezeggenschapsmodellen voor de werknemers (opname van de werknemers in 
het toezichthoudend orgaan of het bestuursorgaan). 
Een gedetailleerde beschrijving van de belangrijkste bepalingen van deze 
communautaire instrumenten en deze voorstellen is in de bijlage opgenomen. 
De eerste conclusie die uit deze balans kan worden getrokken is bijgevolg het 
succes van de door de Commissie ingediende voorstellen met regels op het gebied 
van de voorlichting en de raadpleging van de vertegenwoordigers van de 
werknemers (met uitzondering van het "Vredeling-voorstel") en de mislukking van 
de voorstellen om op Europees niveau modellen voor de medezeggenschap van 
de werknemers in te voeren. 
6. Naast de constatering van de mislukking van het débat dat al jarenlang over de 
nog niet goedgekeurde voorstellen wordt gevoerd, kan het naast elkaar bestaan 
van negen verschillende stellen van communautaire rechtsnormen (waarvan zes 
zich nog in het stadium van een voorstel bevinden), welke op verschillende 
soorten lichamen of op verschillende situaties van toepassing zijn, sommigen 
ongerechtvaardigd of tenminste uiterst complex voorkomen in vergelijking met de 
relatieve eenvoud van de nationale rechtsbepalingen die normaliter een algemeen 
karakter hebben of in elk geval veel eenvoudiger zijn. 
Ten behoeve van de verdere discussie zij eraan herinnerd dat de Commissie om 
belangrijke redenen ertoe is gebracht om, trouwens met de steun van een aantal 
Lid-Staten en de sociale partners, bij de Raad na elkaar een zo groot aantal 
voorstellen in te dienen, die alle betrekking hebben op de wijze waarop de 
werknemers bij de gang van zaken in de onderneming kunnen worden betrokken. 
Lange tijd is het immers niet mogelijk gebleken om op Europees niveau algemene 
regels in verband met de voorlichting en de raadpleging of de medezeggenschap 
van de werknemers vast te stellen9. Geconfronteerd met deze moeilijkheid heeft 
De goedkeuring van de richtlijn "Europese ondernemingsraden" vormde in dit opzicht een 
4 
de Commissie natuurlijk getracht om daar een opening te vinden waar haar dat het 
makkelijkst leek, zonder daarbij trouwens veel succes te kennen. 
De goedkeuring van de richtlijn "Europese ondernemingsraden" heeft naar de 
mening van de Commissie voor een echte omslag gezorgd. Aangezien nu is 
aangetoond dat het mogelijk en zelfs wenselijk is om op dit gebied op Europese 
schaal algemene rechtsnormen vast te stellen, kan men niet meer om de vraag 
heen of het nog wel nodig is van een versnipperde aanpak van de problemen uit 
te gaan. 
7. Deze balans zou onvolledig zijn als men niet een ogenblik bleef stilstaan bij de 
gevolgen van de impasse die al tientallen jaren aansleept wat de behandeling van 
de zes niet-goedgekeurde voorstellen door de communautaire instellingen betreft. 
Gevolgen in de eerste plaats voor het imago van de Europese Unie bij haar 
burgers, en met name bij de werknemers van Europa die niet kunnen begrijpen 
hoe het mogelijk is dat voorstellen ter verbetering van hun recht op voorlichting, 
raadpleging en medezeggenschap bij de gang van zaken in hun onderneming in 
sommige gevallen al vijfentwintig jaar in behandeling zijn zonder dat men tot een 
definitieve oplossing is kunnen komen. Ernstige gevolgen ook voor de 
ondernemingen van de Europese Unie die men weigert de aangekondigde 
rechtsinstrumenten ter beschikking te stellen die het hun mogelijk moeten maken 
zich beter aan de interne markt en de concurrentie op wereldschaal aan te passen. 
Sinds enige tijd worden daarom dringende verzoeken gedaan voor de snelle 
goedkeuring van het statuut van Europese vennootschap, dat met name een ideaal 
rechtsinstrument zou zijn voor de aantrekking van privé-kapitalen voor de 
uitvoering van de grote transeuropese netwerken. Van haar kant dringt de UNICE 
erop aan dat het statuut van EV snel ter beschikking van de ondernemingen van 
de Europese Unie wordt gesteld om hun concurrentievermogen te handhaven en 
te versterken. De UNICE is bovendien van mening dat na de aanneming van de 
richtlijn "Europese ondernemingsraden" de EVs onderworpen moeten worden aan 
dezelfde eisen in verband met de voorlichting en de raadpleging van de 
werknemers als alle in deze richtlijn bedoelde ondernemingen, aangezien moeilijk 
redenen kunnen worden bedacht ter rechtvaardiging van de invoering van een 
specifiek stelsel voor hen. Recentelijk is het verzoek tot snelle goedkeuring van 
het statuut van EV opgenomen in de belangrijkste aanbevelingen aan de staats-
en regeringsleiders die zijn geformuleerd door de groep inzake het herstel van het 
Europese concurrentievermogen die door de heer CA. CIAMPI wordt 
voorgezeten. 
Er zij op gewezen dat de voornaamste factor die de goedkeuring van deze 
voorstellen in de Raad tegenhoudt, berust op de moeilijkheden die de bepalingen 
daarvan op het gebied van de voorlichting, de raadpleging en de medezeggenschap 
van de werknemers ondervinden. 
première in de Europese Gemeenschap, aangezien de daarvóór op dit gebied goedgekeurde 
communautaire bepalingen alleen betrekking hadden Op specifieke situaties in verband met de gang 
van zaken in de ondememing en de arbeidsverhoudingen (dreigend collectief ontslag of op handen 
zijnde overgang van onderneming). 
De Commissie is van mening dat de blokkering van haar al jaren lang bij de Raad 
op tafel liggen voorstellen, die ernstig afbreuk doet aan het imago van de Unie en 
de belangen van de Europese burgers en ondernemingen, niet langer kan 
voortduren en dat de politieke wil en de compromisbereidheid die eenjaar geleden 
de goedkeuring van de richtlijn "Europese ondernemingsraden" mogelijk hebben 
gemaakt, nu opnieuw moeten worden bevestigd om een snelle goedkeuring van 
de voorgestelde instrumenten mogelijk te maken. 
BDL BEGINSELEN EN DOELSTELLINGEN VAN DE NIEUWE 
COMMUNAUTAIRE AANPAK OP HET GEBIED VAN DE 
VOORLICHTING EN DE RAADPLEGING VAN DE WERKNEMERS 
8. De hierboven opgemaakte balans maakt naar de mening van de Commissie de 
goedkeuring nodig van een nieuwe aanpak met het oog op de herdefiniëring van 
het geldende communautaire rechtskader en de voorstellen op het gebied van de 
voorlichting, de raadpleging en de medezeggenschap van de werknemers. 
In het kader van het intern debat in de Commissie, aangekondigd in het Witboek 
inzake het sociaal beleid en het sociaal actieprogramma op de middellange 
termijn, is een aantal fundamentele richtsnoeren vastgesteld. Rekening houdend 
met het feit dat haar ideeën hieromtrent nog niet definitief vastliggen en de sociale 
partners een beslissend woord hierover moeten spreken, acht de Commissie het 
nuttig om deze richtsnoeren voor te leggen aan de sociale partners op Europees 
niveau. Voordat zij initiatieven op dit gebied neemt, wil de Commissie het debat 
hierover ook uitbreiden tot de Lid-Staten, het Europees Parlement en het 
Economisch en Sociaal Comité. 
9. In de eerste plaats is er het vereenvoudigingsbeginsel. Zoals vermeld in punt 5, 
beschikt de Commissie thans over een algemeen rechtskader dat voorziet in de 
transnationale voorlichting en raadpleging van de werknemers (richtlijn "Europese 
ondernemingsraden") en over specifieke bepalingen die voorzien in de 
voorlichting en de raadpleging van de werknemers op nationaal niveau in 
bijzondere situaties (collectief ontslag en overgang van ondernemingen). Als de 
voorstellen die bij de Raad op tafel liggen werden goedgekeurd, zouden deze drie 
stellen rechtsnormen worden aangevuld met het door de richtlijn "Vredeling" tot 
stand gebrachte rechtskader en vijf andere specifieke rechtskaders, die alle 
verschillend zijn (hoewel zij ook duidelijke gemeenschappelijke trekken vertonen) 
en die alle van toepassing zijn op een afzonderlijk juridisch lichaam (Europese 
vennootschap, Europese vereniging, Europese coöperatieve vennootschap, 
Europese onderlinge maatschappij, naamloze vennootschappen). 
De Commissie vraagt zich af of dit vooruitzicht in overeenstemming te brengen 
is met een realiteit - de collectieve arbeidsverhoudingen - waar de rechtsstatus van 
de werkgever een niet beslissende rol speelt en in elk geval geen regels lijkt te 
rechtvaardigen die fundamenteel verschillen naargelang het gaat om een naamloze 
vennootschap, een vereniging, een onderlinge maatschappij, een ondernemer als 
natuurlijke persoon of enige andere vorm waarin de entiteit "werkgever" gestalte 
kan krijgen. Uit de nationale ervaring blijkt dat de verschillen in de regelingen 
met betrekking tot de voorlichting, de raadpleging en de medezeggenschap van 
de werknemers, wanneer zij überhaupt bestaan, over het algemeen betrekking 
hebben op de omvang van de onderneming, het aantal in dienst zijnde werknemers 
of factoren die van invloed kunnen zijn op de concrete vaststelling van de rechten 
en verplichtingen van de subjecten van de collectieve arbeidsverhoudingen, 
waarbij de rechtsvorm van de werkgever normaliter geen beslissende rol speelt. 
Het feit dat het communautair ingrijpen op dit gebied slechts bedoeld mag zijn om 
de nationale systemen nader tot elkaar te brengen of minimumvoorschriften op het 
niveau van de Gemeenschap vast te stellen doet slechts de twijfels toenemen die 
onder de huidige omstandigheden een zo breed, gedetailleerd en gediversifieerd 
scala aan geldende of voorgestelde communautaire instrumenten oproept. 
Als met deze argumenten rekening wordt gehouden, zou het alternatief erin 
kunnen bestaan om deze gediversifieerde aanpak te vereenvoudigen door 
uitsluitend te streven naar de vaststelling op Europees niveau van algemene en 
globale rechtskaders die natuurlijk door de Lid-Staten, als zij dit wensen, verder 
kunnen worden ontwikkeld en gedetailleerd. In het uiterste geval zou deze aanpak 
ertoe kunnen leiden dat op Europees niveau nog maar twee algemene rechtskaders 
op het gebied van de voorlichting en de raadpleging van de werknemers bestaan: 
één met betrekking tot de transnationale aspecten van deze realiteit (die sinds de 
goedkeuring van de richtlijn "Europese ondernemingsraden" reeds bestaat) en één 
met betrekking tot de nationale dimensie van deze problematiek. 
Het laatste zou de goedkeuring van een nieuw communautair instrument vereisen, 
ten aanzien waarvan een aantal voorafgaande vragen moet worden gesteld: wat 
moet de aard van dit instrument zijn (onderlinge aanpassing van de wetgevingen 
of vaststelling van minimumvoorschriften) en wat moet de rechtsgrondslag 
daarvan zijn (Verdrag of sociale overeenkomst van Maastricht)? 
De Commissie is zich bewust van de twijfels die een dergelijk initiatief ten 
aanzien van het subsidiariteitsbeginsel onder sommige Lid-Staten en sommige 
sociale partners kan zaaien. De Commissie heeft begrip voor de argumenten van 
degenen die het ontbreken van het transnationaal element in dit nieuw instrument 
zouden kunnen aanvoeren om namens dit beginsel de noodzaak van de vaststelling 
van communautaire regels op dit gebied af te wijzen. De Commissie is echter van 
mening dat, gezien de huidige omstandigheden, de vraag moet worden gesteld of 
men dergelijke argumenten kan laten gelden ten aanzien van de onbetwistbare 
noodzaak om de hierboven genoemde voorstellen tot een goed einde te brengen. 
De Commissie is in elk geval van mening dat dit nieuw eenvormig instrument 
meer zou beantwoorden aan de subsidiariteits- en evenredigheidsbeginselen dan 
het groot aantal instrumenten dat thans wordt voorgesteld. Dat geldt ook voor de 
noodzaak om de in de artikelen 117 en 118 van het Verdrag en artikel 1 van de 
Overeenkomst betreffende de sociale politiek bedoelde doelstellingen na te 
streven. In de laatstgenoemde overeenkomst wordt de voorlichting en de 
raadpleging van de werknemers met name genoemd onder de nieuwe 
bevoegdheden die uitdrukkelijk aan de Europese Unie worden toegekend (zie 
artikel 2, lid 1, derde streepje, van de Overeenkomst). De harmonieuze werking 
van de interne markt en het scheppen van eerlijke concurrentievoorwaarden tussen 
de ondernemingen zijn ook factoren waarmee in deze context rekening moet 
worden gehouden. Ten slotte zou. de algemene aard van de bepalingen die in 
overweging zouden kunnen worden genomen en die van het voorgenomen 
7 
instrument een referentiekader zouden maken doordat zij eenvoudigweg de grote 
beginselen en de fundamentale regels op dit gebied zouden vastleggen, kunnen 
bijdragen tot de naleving van het evenredigheidsbeginsel en het wegnemen van 
de twijfels van degenen die beducht zijn voor een te strak en gedetailleerd 
instrument. 
10. Deze nieuwe aanpak kan ook worden gerechtvaardigd namens de samenhang 
tussen het Gemeenschapsrecht en het sociaal beleid van de Europese 
Gemeenschap. De omstandigheden waaronder het debat over deze kwestie in de 
instellingen van de Unie is gevoerd, heeft tot een op zijn zachtst gezegd 
abnormale situatie geleid: de Unie beschikt thans over algemene rechtsregels 
inzake de voorlichting en de raadpleging van de werknemers op transnationaal 
niveau en specifieke regels inzake de voorlichting en de raadpleging van de 
werknemers op nationaal niveau die gelden bij collectief ontslag en overgang van 
ondernemingen. Daarentegen ontbreekt er een algemeen rechtskader voor de 
voorlichting en de raadpleging op nationaal niveau, hetgeen bijzonder jammer is 
aangezien de bepalingen van de richtlijnen "collectief ontslag" en "overgang van 
ondernemingen" slechts ten volle effectief kunnen zijn als er een algemeen kader 
voor de voorlichting en de raadpleging van de vertegenwoordigers van de 
werknemers bestaat (hetgeen gelukkig het geval is in dertien Lid-Staten). 
Het belang van dit nieuw kader lijkt duidelijk. Enerzijds zou het de hierboven 
vermelde vereenvoudiging kunnen vergemakkelijken, aangezien het niet meer 
nodig zal zijn om bijzondere regels vast te stellen voor elk van de juridische 
lichamen, als bedoeld in de hierboven vermelde voorstellen; hierdoor zou de 
goedkeuring van deze voorstellen ook in hoge mate kunnen worden 
vergemakkelijkt. Anderzijds zouden de bepalingen van het geldende 
Gemeenschapsrecht die de voorlichting en de voorafgaande raadpleging van de 
vertegenwoordigers van de werknemers bij collectief ontslag en overgang van 
ondernemingen voorschrijven, sterk gebaat zijn bij de vaststelling van dit 
algemeen kader: de preventieve aanpak waardoor deze bepalingen worden 
geïnspireerd en die zo moeilijk in de praktijk te brengen is in de context van op 
zich staande en tot collectief ontslag of tot overgang van ondernemingen beperkte 
voorlichtings- en raadplegingsprocedures, zou optimaal kunnen worden ontwikkeld 
in de context van stabiele en permanente voorlichtings- en raadplegingsprocedures 
die alleen een echt prognostisch beheer van de werkgelegenheid mogelijk maken. 
11. Het derde beginsel dat door de Commissie wordt vooropgesteld, betreft het 
pragmatisme en het evenwicht van de maatregelen en heeft te maken met de 
intensiteit en de concrete inhoud van de regels die op Europees niveau moeten 
worden vastgesteld. 
De Commissie is van mening dat het niet aan een toeval is te wijten dat de 
initiatieven om op Europees niveau regels in verband met de voorlichting en de 
raadpleging van de werknemers vast te stellen tot een bijna volledig succes 
hebben geleid en daarentegen de initiatieven zijn mislukt waarbij een hoger doel 
is gesteld en die de uitbreiding op het niveau van de Gemeenschap van de 
tradities en de praktijken op het gebied van de medezeggenschap van de 
werknemers beogen, met name door hen in de toezichthoudende of 
bestuursorganen op te nemen. 
De tegelijkertijd rijke en teleurstellende ervaring van de discussies die in de Raad 
hebben plaatsgevonden, lijkt te illustreren hoe bijzonder moeilijk het is tot een 
toereikende consensus tussen de Lid-Staten voor de goedkeuring van regels op het 
gebied van de medezeggenschap te komen. Daarentegen heeft zij aangetoond dat 
een brede consensus over de communautaire regels op het gebied van de 
voorlichting en de raadpleging van de vertegenwoordigers van de werknemers 
bestaat, die zijn weerslag heeft gevonden in de drie communautaire instrumenten 
die op dit gebied bestaan. 
In deze context en gezien het enorme succes dat de richtlijn "Europese 
ondernemingsraden" bij de sociale actoren kent, vraagt de Commissie zich af of 
hiermee niet een ideaal dan wel een mogelijk en haalbaar model voor een 
communautair ingrijpen op dit gebied is gevonden. De voortzetting ad eternum 
van het debat over de medezeggenschapmodellen leidt ertoe dat de Commissie er 
steeds meer van overtuigd raakt dat de oplossing waarbij als referentiemodel 
wordt uitgegaan van het door de richtlijn "Europese ondernemingsraden" ingesteld 
model in dit stadium de oplossing is die het meeste kans van slagen heeft. 
Deze overtuiging wordt niet alleen door pragmatisme ingegeven. De Commissie 
volgt met veel aandacht de ervaring die thans bij de tenuitvoerlegging van de 
richtlijn "Europese ondernemingsraden" wordt opgedaan. Hoewel het nog te vroeg 
is om hieruit lering te trekken, doen de belangstelling en het dynamisme waarmee 
de sociale partners uitvoering aan deze richtlijn hebben gegeven, met name door 
vooruit te lopen op de omzetting daarvan in het nationaal recht via het sluiten van 
overeenkomsten, vermoeden dat de door deze richtlijn in de ondernemingen 
ingevoerde praktijken om de werknemers en hun vertegenwoordigers bij het 
besluitvormingsproces te betrekken, hoewel deze het kader van de voorlichtings-
en raadplegingsprocedures niet te buiten gaan, door hun effectiviteit een minimaal 
referentiekader kunnen vormen dat op communautair niveau aanvaardbaar is. Dit 
zou de handhaving en de ontwikkeling van verdergaande nationale systemen of 
praktijken niet in de weg staan. 
12. Het vierde beginsel is dat van de generaliteit van de communautaire regels, van 
welke aard dan ook. Hoewel zij aanvaardt dat het communautair ingrijpen 
gebaseerd moet zijn op het door de richtlijn "Europese ondernemingsraden" 
ingesteld kader, is de Commissie van mening dat het gestelde doel, namelijk te 
zorgen voor een harmonieuze werking van de interne markt en de bescherming 
van de Europese werknemers en hun medezeggenschap over de gang van zaken 
in de onderneming te vergroten, door deze aanpak slechts kan worden bereikt als 
de betreffende regels overal in de Europese Gemeenschap worden toegepast. Dit 
geldt met name voor communautaire instrumenten die zonder enige beperking in 
alle Lid-Staten van de Gemeenschap van toepassing zijn en alle ondernemingen 
en juridische lichamen ten goede komen die hun werkzaamheden op het 
grondgebied van alle Lid-Staten uitoefenen (zoals het geval is voor de zes 
hierboven vermelde voorstellen). In deze context lijkt het moeilijk te 
rechtvaardigen dat aan een of meer landen een ontheffing op dit gebied wordt 
toegekend die de ondernemingen die er zijn gevestigd ten opzichte van die van 
andere landen op ongeoorloofde wijze zou bevoordelen. 
IV. MOGELIJKE ORIËNTATIE VAN DE COMMUNAUTAIRE ACTIE 
13. Rekening houdend met de huidige situatie en de hierboven aangevoerde 
argumenten zijn verschillende opties mogelijk. 
Eerste optie: behoud van de status qüo 
Deze optie komt erop neer dat het debat in de Raad op grond van de zes 
hierboven vermelde voorstellen wordt voortgezet waarbij verder wordt uitgegaan 
van een versnipperde aanpak van de communautaire actie op het gebied van de 
voorlichting, de raadpleging en de medezeggenschap van de werknemers. Het 
voornaamste nadeel van deze optie bestaat erin dat deze aanpak in de huidige 
stand van zaken iedere voortgang tegenhoudt. 
Tweede optie: globale aanpak 
Deze optie veronderstelt een verandering van het perspectief waarin deze kwestie 
tot dusver is behandeld. In plaats van te trachten op communautair niveau 
specifieke regels vast te stellen voor elk juridisch lichaam dat het onderwerp is 
van een communautaire regelgeving in het kader van het vennootschapsrecht zal 
men hierbij streven naar de vaststelling op Europees niveau van algemene 
rechtskaders voor de voorlichting en de raadpleging van de werknemers, wat het 
mogelijk zou maken de voorstellen voor richtlijnen in te trekken, die zijn gehecht 
aan de voorstellen voor verordeningen betreffende het statuut van de Europese 
vennootschap, de Europese vereniging, de Europese coöperatieve vennootschap 
en de Europese onderlinge maatschappij. Hetzelfde geldt voor de sociale 
bepalingen die zijn opgenomen in het voorstel voor een "vijfde richtlijn" en het 
" Vrede ling-voorstel"'. 
Aangezien de Europese Gemeenschap reeds beschikt over een rechtskader voor 
de voorlichting en de raadpleging van de werknemers op transnationaal niveau zou 
deze globale aanpak niet meer vereisen dan de goedkeuring van een communautair 
instrument met betrekking tot de voorlichting en de raadpleging op nationaal 
niveau, ten aanzien waarvan een aantal voorafgaande vragen moet worden gesteld: 
in hoeverre is dit instrument te rechtvaardigen ten aanzien van het subsidiariteits-
en evenredigheidsbeginsel, wat moet de aard van dit instrument zijn (onderlinge 
aanpassing van de wetgevingen of vaststelling van minimumvoorschriften) en 
tenslotte wat moet de voorgenomen rechtsgrondslag daarvan zijn (Verdrag of 
sociale overeenkomst van Maastricht)? 
Het grootste voordeel van deze optie is dat wordt bijgedragen aan de 
vereenvoudiging van het Gemeenschapsrecht en het Europese sociaal beleid. Zij 
kan ook bijdragen aan - en is in zekere zin een voorwaarde voor - het deblokkeren 
van de zes hierboven vermelde voorstellen, aangezien de daarin bedoelde 
vennootschappen die een zuiver nationale dimensie hebben als gevolg daarvan ook 
onder dit algemeen kader zouden vallen. 
Derde optie: onmiddellijke actie in verband met de voorstellen inzake het statuut 
van de Europese vennootschap, de Europese vereniging, de Europese coöperatieve 
vennootschap en de Europese onderlinge maatschappij 
Als voor de hierboven vermelde globale aanpak wordt gekozen, kunnen directe 
stappen worden ondernomen met het oog op het deblokkeren van deze voorstellen, 
10 
met name betreffende de Europese vennootschap, waarvan de goedkeuring 
bijzonder urgent is wegens het belang van dit instrument voor de organisatie van 
de vennootschappen op Europese schaal en wegens de dringende noodzaak om 
een rechtsinstrument te vinden dat tegemoet komt aan de behoeften van grote 
transeuropese projecten voor de vervoersinfrastructuur (de Lid-Staten hebben te 
kennen gegeven dat zij 2 jaar nodig zullen hebben om de uitvoeringsbepalingen 
van het statuut vast te stellen, ondanks het directe rechtsgevolg daarvan). 
Dit zou op twee wijzen kunnen geschieden: 
a) aan de intrekking van de hierboven vermelde voorstellen voor richtlijnen 
zou een voorwaarde kunnen worden verbonden die mutatis mutandis 
identiek is aan die van artikel 136 van het voorstel voor een richtlijn 
betreffende het statuut van de Europese vennootschap, volgens welke geen 
Europese vennootschap, Europese vereniging, Europese coöperatieve 
vennootschap of Europese onderlinge maatschappij kan worden opgericht 
in een Lid-Staat die de richtlijn "Europese ondernemingsraden" niet heeft 
omgezet. 
Deze oplossing zou het voordeel hebben dat een verplichte band blijft 
bestaan tussen de oprichting van deze lichamen en de toepassing daardoor 
van procedures voor de voorlichting van de raadpleging van de 
werknemers, wat altijd al een belangrijk element van deze voorstellen 
heeft gevormd. Bovendien zou daardoor kunnen worden vermeden dat de 
betreffende lichamen op discriminerende wijze worden behandeld naar 
gelang van het land waarin zij besloten hebben hun zetel te vestigen. 
b) Aan deze intrekking wordt geen enkele voorwaarde verbonden. In dit geval 
zouden de geldende communautaire bepalingen (richtlijn "Europese 
ondernemingsraden", "collectief ontslag" en "overgang van 
ondernemingen'") eventueel alleen op de bedoelde lichamen van toepassing 
zijn. 
Deze sub-optie heeft een nadeel dat voortvloeit uit het feit dat er een Lid­
staat is waarop de richtlijn "Europese ondernemingsraden" niet van 
toepassing is. Dit zou tot gevolg hebben dat de Europese vennootschappen, 
de Europese verenigingen, de Europese coöperatieve vennootschappen en 
de Europese onderlinge maatschappijen met een multinationale dimensie 
waarvan de zetel zich in dit land bevindt aan geen enkele verplichting 
inzake de transnationale voorlichting en raadpleging van de werknemers 
onderworpen zouden zijn, in tegenstelling met die welke hun zetel in één 
van de andere landen van de Europese Gemeenschap hebben. 
V. CONCLUSIE 
14. De hierboven vermelde beschouwingen zijn uitsluitend bedoeld om gespreksstof 
te leveren voor het debat dat de Commissie graag gevoerd zou willen zien tussen 
de Lid-Staten, in het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité 
en tussen de sociale partners op Europees niveau. De Commissie bevestigt dat zij 
open staat voor elke aanpak die bijdraagt aan de verwezenlijking van de 
doelstellingen die de grondslag vormen van dit debat om enerzijds een einde te 
11 
maken aan de onaanvaardbare situatie die gekenmerkt wordt door eindeloze 
institutionele discussies over de zes hierboven vermelde voorstellen en om 
anderzijds het communautair rechtskader op het gebied van de voorlichting en de 
raadpleging van de werknemers aan te vullen en coherenter en effectiever te 
maken. 
De Commissie wenst dat de Lid-Staten, het Europees Parlement, het Economisch 
en Sociaal Comité en de sociale partners op Europees niveau haar in kennis 
stellen van hun commentaar en hun adviezen over de hierboven aangesneden 
kwesties. Het lijkt haar bijzonder nuttig hun mening te leren kennen over elk van 
de in punt 13 van deze mededeling vermelde opties. 
12 
BIJLAGE 
Overzicht van de geldende communautaire instrumenten en de door de 
Commissie ingediende voorstellen die regels op het gebied van de voorlichting en 
de raadpleging van de werknemers bevatten 
/1 <\. 
I. Richtlijn 75/129/EEG van de Raad van 17 februari 1975 betreffende de 
aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten inzake collectief ontslag. 
Richtlijn 92/56/EEG van de Raad van 24 juni 1992 tot wijziging van Richtlijn 
75/129/EEG betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten 
inzake collectief ontslag. 
Doel 
Onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende de 
voorwaarden en de procedure voor collectief ontslag. Versterking van de 
bescherming van de werknemers bij collectief ontslag. 
Inhoud 
1. Omschrijving van de termen "collectief ontslag" en "vertegenwoordigers 
van de werknemers". 
2. De richtlijn is niet van toepassing: 
op collectief ontslag in het kader van arbeidsovereenkomsten, 
gesloten voor bepaalde tijd of voor een bepaald werk, behalve 
wanneer dit ontslag plaats vindt voor het verstrijken van de tijd of 
voor de voltooiing van het werk; 
op werknemers bij de overheid of instellingen van 
publiekrechtelijke aard; 
op bemanningen van zeeschepen. 
3. De werkgever die overweegt collectief ontslag te verlenen is verplicht de 
vertegenwoordigers van de werknemers te raadplegen ten einde tot een 
akkoord te komen. De raadpleging moet tenminste betrekking hebben op 
de mogelijkheden om de collectieve ontslagen te voorkomen of in aantal 
te verminderen, alsmede op de mogelijkheid om de gevolgen ervan te 
verzachten, met name door het nemen van sociale begeleidingsmaatregel en 
om bij te dragen tot de herplaatsing of de omscholing van de ontslagen 
werknemers. 
4. Richtlijn 92/56/EEG bepaalt dat de Lid-Staten mogen bepalen dat de 
vertegenwoordigers van de werknemers overeenkomstig de nationale 
maatregelen een beroep op deskundigen kunnen doen. De werkgever 
verstrekt tijdens de raadpleging alle nuttige gegevens aan de 
vertegenwoordigers van de werknemers en hij deelt hun in elk geval 
schriftelijk het volgende mee: 
de redenen van de voorgenomen ontslagen, 
de periode waarin de ontslagen vermoedelijk zullen plaatsvinden, 
het aantal en de categorie van de werknemers die de werkgever 
gewoonlijk in dienst heeft, 
het aantal voor ontslag in aanmerking komende werknemers, 
de criteria volgens welke de voor ontslag in aanmerking komende 
werknemers zijn geselecteerd, 
de methode voor de berekening van eventuele vergoedingen. 
Alt> 
5. Procedure voor collectief ontslag: 
de werkgever geeft aan de bevoegde overheidsinstantie kennis van 
elk plan voor collectief ontslag. De kennisgeving bevat alle nuttige 
gegevens betreffende "het plan voor collectief ontslag en de 
raadpleging, met uitzondering van de methode voor de berekening 
van de vergoedingen. Bij beëindiging van de werkzaamheden als 
gevolg van een rechterlijke beslissing is de kennisgeving slechts 
nodig op uitdrukkelijk verzoek van de overheidsinstantie; 
de werkgever doet een afschrift van de kennisgeving toekomen aan 
de vertegenwoordigers van de werknemers die hun opmerkingen 
aan de bevoegde overheidsinstantie kunnen richten; 
het collectief ontslag gaat niet eerder in dan dertig dagen na 
ontvangst van de kennisgeving, welke termijn door de bevoegde 
overheidsinstantie wordt gebruikt om naar oplossingen te zoeken. 
De Lid-Staten kunnen de bevoegde overheidsinstantie de 
bevoegdheid verlenen om de termijn te verkorten of te verlengen 
tot zestig dagen na de kennisgeving, wanneer geen oplossing voor 
de problemen wordt gevonden. 
Dit artikel geldt niet voor collectieve ontslagen ten gevolge van de 
beëindiging van de werkzaamheden als gevolg van een rechterlijke 
beslissing. Er kunnen ruimere bevoegdheden tot verlenging worden 
verleend. De werkgever wordt voor het verstrijken van de 
oorspronkelijke termijn van de verlenging in kennis gesteld. 
6. De Lid-Staten kunnen bepalingen toepassen of invoeren die gunstiger zijn 
voor de werknemers. 
Referenties 
Publikatieblad L nr. 48 van 22.2.1975 
Publikatieblad L nr. 245 van 26.8.1992 
^3 
(3) 
II. Richtlijn 77/187/EEG van de Raad van 14 februari 1977 inzake de onderlinge 
aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten betreffende het behoud van de 
rechten van de werknemers bij overgang van ondernemingen, vestigingen of 
onderdelen daarvan 
Doel 
Aangezien de economische ontwikkeling op nationaal en communautair vlak 
wijzigingen meebrengt in de structuur van de ondernemingen is het nodig dat de 
werknemers worden beschermd bij verandering van ondernemer, in het bijzonder 
om het behoud van hun rechten veilig te stellen. 
Inhoud 
1. De richtlijn betreft de overgang van ondernemingen, vestigingen of 
onderdelen daarvan op een andere ondernemer ten gevolge van een 
overdracht krachtens overeenkomst of een fusie, voor zover deze zich 
binnen de territoriale werkingssfeer van het EEG-Verdrag bevinden. De 
richdijn is niet van toepassing op zeeschepen. 
2. De oude en de nieuwe ondernemer zijn verplicht de vertegenwoordigers 
van hun werknemers tijdig informatie te verstrekken over de reden van de 
overgang, de juridische, economische en sociale gevolgen daarvan en de 
ten aanzien van de werknemers overwogen maatregelen. Deze informatie 
moet de door de overgang getroffen werknemers vóór de overgang en in 
elk geval voor alle werknemers worden verstrekt voordat zij door de 
overgang rechtstreeks in hun dienstverband en hun arbeidsomstandigheden 
worden getroffen. 
Wanneer maatregelen ten aanzien van hun respectieve werknemers worden 
overwogen, zijn de oude en de nieuwe ondernemer gehouden om de 
vertegenwoordigers van de werknemers tijdig te raadplegen om te trachten 
tot overeenstemming te komen. De Lid-Staat waarvan de bepalingen 
voorzien in de mogelijkheid om een beroep te doen op een arbitrage­
instantie mag de verplichtingen ten aanzien van de voorlichting en de 
raadpleging beperken tot het geval waarin de overgang aanmerkelijke 
nadelen voor een belangrijk gedeelte van de werknemers ten gevolge kan 
hebben. De Lid-Staten mogen bepalen dat, indien er geen 
vertegenwoordigers van de werknemers zijn, de werknemers vooraf van de 
op handen zijnde overgang in kennis worden gesteld. 
Referenties 
Publikatieblad nr. L 61 van 5.3.1977 
>M 
EŒ. Richtlijn 94/45/EG van de Raad inzake de instelling van een Europese 
ondernemingsraad of van een procedure in ondernemingen of concerns met 
een communautaire dimensie ter informatie en raadpleging van de 
werknemers 
Doel 
Verbetering van het recht op informatie en raadpleging van de werknemers in 
ondernemingen en concerns met een communautaire dimensie. 
Inhoud 
1. Werkingssfeer: de richtlijn is van toepassing op ondernemingen en 
concerns met een communautaire dimensie waarvan de totale 
personeelsbezetting meer dan 1000 werknemers bedraagt en die tenminste 
twee vestigingen of ondernemingen tellen die werk verschaffen aan 
tenminste 150 personen in twee of meer Lid-Staten. 
De richtlijn is niet van toepassing op kleine ondernemingen en doet 
geenszins afbreuk aan de wijze waarop in elke Lid-Staat volgens de 
nationale wetgeving en praktijken de voorlichting en de raadpleging van 
de werknemers worden gegarandeerd. 
Ondernemingen of concerns met een communautaire dimensie waarvan de 
zetel buiten het grondgebied van de Lid-Staten is gevestigd, vallen onder 
de bepalingen van de richtlijn. In dit geval wordt de verantwoordelijkheid 
gelegd bij hetzij de vertegenwoordiger van deze onderneming of dit 
concern, hetzij de op het grondgebied van de Lid-Staten gevestigde 
onderneming met het grootste aantal werknemers. 
De verwijzing naar de "Lid-Staten" beoogt de elf Lid-Staten die de 
Overeenkomst betreffende de sociale politiek hebben ondertekend. 
2. De instelling van een Europese ondernemingsraad moet berusten op een 
aanvraag daartoe van hetzij het hoofdbestuur van de onderneming of het 
concern, hetzij werknemers of hun vertegenwoordigers. 
Een tussen beide partijen gesloten overeenkomst omschrijft in alle vrijheid 
zowel de aard als de functies en bevoegdheden en de werkingswijze van 
een dergelijke ondernemingsraad. Tenslotte kan ontheffing van de 
instelling van een dergelijke ondernemingsraad worden verleend zonder dat 
de in te stellen alternatieve procedure de bepalingen van de bijlage hoeft 
na te leven. 
3. Ingeval geen overeenkomst bestaat, bepaalt de richtlijn dat een aantal 
subsidiaire voorschriften moet worden toegepast, welke in de bijlage zijn 
opgenomen. Deze voorschriften betreffen de aard en de inhoud van de 
voorlichting en de raadpleging alsook de samenstelling en de 
werkingswijze van de Europese ondernemingsraad. 
4. De ondernemingsraad vergadert tenminste éénmaal per jaar met het 
hoofdbestuur teneinde te worden ingelicht en geraadpleegd over de 
ontwikkeling van de activiteiten van de onderneming en haar 
vooruitzichten. De verstrekte informatie heeft betrekking op de structuur 
van de onderneming, haar economische en financiële situatie, de 
yfs 
vermoedelijke ontwikkeling van haar activiteiten, de produktie en afzet, de 
situatie en de waarschijnlijke ontwikkeling van de werkgelegenheid, de 
investeringsprojecten, de veranderingen betreffende de organisatie, de 
verplaatsing van de produktie, de inkrimping of de sluiting van 
ondernemingen of het collectief ontslag. Wanneer zich uitzonderlijke 
omstandigheden voordoen die gevolgen hebben voor de werkgelegenheid 
heeft het beperkt comité van de Europese ondernemingsraad, of bij 
ontstentenis daarvan, de Europese ondernemingsraad het recht om op 
zijn/haar verzoek een vergadering te beleggen met het hoofdbestuur 
teneinde geïnformeerd en geraadpleegd te worden over alle maatregelen 
die van invloed kunnen zijn op de belangen van de werknemers. De 
ondernemingsraad telt tenminste drie en ten hoogste dertig leden. De 
huishoudelijke uitgaven worden door het hoofdbestuur gedragen. 
5. De richdijn bevat bepalingen die betrekking hebben op het vertrouwelijk 
en geheim karakter van de informatie. 
6. De richtlijn bepaalt ook dat de vertegenwoordigers van de werknemers bij 
de vervulling van hun taak dezelfde bescherming en soortgelijke 
waarborgen genieten als de werknemersvertegenwoordigers bij of 
krachtens de nationale wetgeving en/of de nationale praktijken in het land 
waar zij hun dienstbetrekking hebben. 
Referenties 
Publikatieblad nr. L 254 van 30.9.94 - blz. 64 
A* 
IV. Voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake de voorlichting en de 
raadpleging van de werknemers in ondernemingen met ingewikkelde en in 
het bijzonder een transnationale structuur 
Doel 
Verbetering van de voorlichting en de raadpleging van de werknemers in 
ondernemingen met een ingewikkelde structuur. 
Inhoud 
1. De richtlijn is van toepassing op de ondernemingen en concerns met meer 
dan 1000 werknemers in de Gemeenschap. 
2. Het voorstel bepaalt dat een moederonderneming (al dan niet in de EG 
gevestigd) verplicht is om de werknemers van haar dochterondernemingen 
in de EG voor te lichten en te raadplegen; het voorstel bepaalt ook dat de 
onderneming verplicht is de werknemers van haar vestigingen voor te 
lichten en te raadplegen. Wanneer het beslissingscentrum zich buiten de 
EG bevindt, kan het daartoe door een gemachtigde worden 
vertegenwoordigd. Indien een dergelijke gemachtigde ontbreekt, is de 
directie van de betrokken dochteronderneming verantwoordelijk voor de 
nakoming van de voorlichtings- en raadplegingsverplichtingen. Wanneer 
het centrum zich in de EG bevindt, zijn zowel de moederonderneming als 
de dochteronderneming verantwoordelijk. 
De directie van de moederonderneming moet tenminste éénmaal per jaar 
en telkens wanneer de betreffende informatie moet worden bijgewerkt (en 
overeenkomstig de geldende wetgeving aan de aandeelhouders of houders 
van schuldvorderingen moet worden meegedeeld) de directie van elk harer 
dochterondernemingen de informatie verstrekken die deze ondernemingen 
in staat stellen de vertegenwoordigers van de werknemers te informeren. 
Deze informatie dient betrekking te hebben op de activiteiten van het 
gehele concern en de specifieke situatie van de produktiesector of het 
geografisch gebied waarin de dochteronderneming werkzaam is. De 
informatie dient met name betrekking te hebben op de structuur, de 
economische en financiële toestand, de verwachte ontwikkeling van de 
produktie en de afzet, de stand en de verwachte ontwikkeling van de 
werkgelegenheid en de investeringsprojecten. 
Deze informatie moet zo spoedig mogelijk door de directie van de 
dochterondernemingen aan de vertegenwoordigers van hun werknemers 
worden meegedeeld. De vertegenwoordigers van de werknemers kunnen 
om een mondelijke toelichting verzoeken. 
3. Indien de directie van de dochteronderneming de vertegenwoordigers van 
de werknemers binnen een termijn van één maand niet informeert, kunnen 
dezen zich wenden tot de directie van de moederonderneming die de 
betreffende informatie zo spoedig mogelijk aan de directie van de 
dochteronderneming moet verstrekken met het oog op de mededeling 
daarvan aan de vertegenwoordigers van de werknemers. 
Indien de directie van de moederonderneming voornemens is een 
beslissing te nemen die gevolgen kan hebben voor de belangen van de 
/Il 
werknemers van de dochterondernemingen in de EG, is zij verplicht de 
directie van de betrokken dochterondernemingen hiervan tijdig in kennis 
te stellen, welke deze informatie op hun beurt tijdig en schriftelijk aan de 
vertegenwoordigers van de betrokken werknemers moeten meedelen. De 
plaatselijke directie moet bovendien (binnen een termijn van dertig dagen) 
de vertegenwoordigers van de werknemers om advies over de 
voorgenomen maatregelen vragen en raadplegen om te trachten omtrent de 
ten aanzien van de werknemers voorgenomen maatregelen tot 
overeenstemming te komen en hun de gevraagde mondelinge toelichtingen 
te verstrekken. 
Wanneer de directie deze verplichtingen niet nakomt, kunnen de 
vertegenwoordigers van de werknemers zich tot een rechterlijke instantie 
of andere bevoegde nationale autoriteit wenden en haar verzoeken om 
binnen een termijn van dertig dagen maatregelen te nemen om de directie 
tot nakoming van haar verplichtingen te nopen. 
4. De directie mag de voorgenomen beslissing niet uitvoeren zolang het 
advies van de vertegenwoordigers van de werknemers niet is uitgebracht 
of, indien dat uitblijft, zolang de termijn van dertig dagen, gerekend vanaf 
de datum van de mededeling van de betreffende informatie, nog niet is 
verstreken. 
5. Indien de wetgeving van een Lid-Staat voorziet in het bestaan van een 
structuur voor de vertegenwoordiging van de werkgevers op een hoger 
niveau dan dat van de dochteronderneming moet de hierboven vermelde 
informatie ook worden verstrekt aan deze structuur, die ook moet worden 
geraadpleegd, wanneer de vertegenwoordigers van de werknemers van de 
betreffende dochteronderneming ermee instemmen dat hun recht om te 
worden geraadpleegd aàn dit hoger niveau wordt overgedragen. 
6. Bij tussen de directie van de moederonderneming en alle werknemers van 
haar dochterondernemingen in de EG te sluiten overeenkomst kan een 
vertegenwoordigingsstructuur op het niveau van het concern worden 
opgericht. 
Referenties 
Voorstel van de Commissie Publikatieblad nr. C 297 van 
15.11.80, blz. 3 
Gewijzigd voorstel Publikatieblad nr. C 217 van 
12.12.83, blz. 3 
Advies van het Europees Parlement Publikatieblad nr. C 13 van 17.1.83 
Advies van het ESC Publikatieblad nr. C 77 van 29.3.82 
IS 
V. Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het statuut van de 
Europese vennootschap 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot aanvulling van het statuut van de 
Europese vennootschap met betrekking tot de plaats van de werknemers 
Doel 
Oprichting van een Europese vennootschap met een eigen juridisch kader om 
vennootschappen van verschillende Lid-Staten in staat te stellen tot een fusie over 
te gaan of een holdingvennootschap of een gemeenschappelijke 
dochtervennootschap op te richten, en daardoor de juridische en praktische 
moeilijkheden te vermijden die het gevolg zijn van twaalf verschillende 
rechtsstelsels. Organisatie van de medezeggenschap van de werknemers in de 
Europese vennootschap en erkenning van hun plaats en rol in de onderneming. 
Inhoud 
Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het statuut van de 
Europese vennootschap 
1. Er wordt voorzien in vier verschillende methoden voor de oprichting van 
een Europese vennootschap: oprichting door fusie, oprichting van een 
holdingvennootschap, oprichting van een gemeenschappelijke 
dochtervennootschap en omvorming van een naamloze vennootschap van 
nationaal recht. De fusie wordt beperkt tot de naamloze vennootschappen 
van verschillende Lid-Staten. De oprichting van een holdingvennootschap 
(holding-SE) staat open voor naamloze vennootschappen en besloten 
vennootschappen die in de Gemeenschap aanwezig zijn, hetzij met zetels 
in verschillende Lid-Staten, hetzij met dochtervennootschappen of filialen 
in andere landen dan die waarin hun zetel is gevestigd. De oprichting van 
een Europese vennootschap in de vorm van een gemeenschappelijke 
dochtervennootschap staat open voor elk juridisch lichaam naar publiek-
of privaatrecht volgens dezelfde criteria. 
2. De statutaire zetel van de SE moet samenvallen met de plaats waar zich 
het hoofdbestuur bevindt, d.w.z. haar reële zetel. De zetel kan volgens 
nader omschreven procedures binnen de Gemeenschap worden verplaatst. 
3. De statuten van de Europese vennootschap voorzien als organen in de 
algemene vergadering van aandeelhouders en hetzij een leidinggevend 
orgaan en een toezichthoudend orgaan (dualistisch systeem), hetzij een 
bestuursorgaan (monistisch systeem). Wat het dualistisch systeem betreft 
voert het leidinggevend orgaan het beheer over de Europese vennootschap. 
Het lid of de leden van het leidinggevend orgaan kan of kunnen de 
Europese vennootschap tegenover derden verbinden en haar in rechte 
vertegenwoordigen. Zij worden bovendien benoemd of afgezet door het 
toezichthoudend orgaan. De functies van lid van het leidinggevend orgaan 
en lid van het toezichthoudend orgaan kunnen niet tegelijkertijd in 
dezelfde SE worden vervuld. Het toezichthoudend orgaan kan evenwel, bij 
vacature, een van zijn leden aanwijzen om de functies van lid van het 
19 
leidinggevend orgaan te vervullen. Gedurende deze periode worden de 
functies van de betrokkene in zijn hoedanigheid van lid van het 
toezichthoudend orgaan opgeschort. 
Wat het monistisch systeem betreft voert het bestuursorgaan het beheer 
over de Europese vennootschap. Het lid of de leden van het 
bestuursorgaan heeft of hebben de bevoegdheid de Europese vennootschap 
ten opzichte van derden te verbinden en haar in rechte te 
vertegenwoordigen. 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot aanvulling van het statuut van de 
Europese vennootschap met betrekking tot de plaats van de werknemers 
1. Omschrijving van het begrip medezeggenschap van de werknemers: de 
medezeggenschap vindt niet plaats op het niveau van het dagelijks beheer 
dat onder de bevoegdheid van de directie valt, maar op het niveau van het 
toezicht op en de ontwikkeling van de strategieën van de onderneming. 
2. Er zijn verschillende medezeggenschapsmodellen mogelijk: om te beginnen 
het model waarbij de werknemers in het toezichthoudend of 
bestuursorgaan worden geïntegreerd; vervolgens het model van het 
afzonderlijk orgaan dat de vertegenwoordigers van de Europese 
vennootschap vertegenwoordigt en tenslotte de andere modellen die 
moeten worden vastgesteld bij een tussen de bestuurs- of de 
leidinggevende organen van de oprichtende vennootschappen en de 
werknemers van de vennootschap te sluiten overeenkomst, onder naleving 
van het voorlichtings- en raadplegingsniveau, als vastgesteld voor het 
model van het afzonderlijk orgaan. Er kan geen Europese vennootschap 
door de algemene vergadering worden opgericht zolang niet is gekozen 
voor een medezeggenschapsmodel, als beschreven in deze richtlijn. 
3. Er moeten lokalen, materiële en financiële middelen alsmede andere 
faciliteiten ter beschikking van de vertegenwoordigers van de werknemers 
worden gesteld om deze in staat te stellen hun taak naar behoren te 
vervullen. 
Advies van het Europees Parlement 
Eerste lezing: het Parlement heeft het voorstel van de Commissie met enige 
amendementen goedgekeurd. De Commissie heeft een groot gedeelte van deze 
amendementen aanvaard. 
Huidige situatie 
De gewijzigde voorstellen liggen momenteel bij de Raad voor een 
gemeenschappelijk standpunt. 
Referenties: 
Voorstellen van de Commissie 
COM(89) 268/1 en II def. Publikatieblad nr. C 263 van 16.10.1989 
Gewijzigde voorstellen 
^0 
C0M(91) 174/1 en II def. Publikatieblad nr. C 176 van 8.7.1991 
Advies van het Europees Parlement 
Eerste lezing Publikatieblad nr. C 48 van 25.2.1991 
Advies van het Economisch en 
Sociaal Comité Publikatieblad nr. C 124 van 21.5.1990 
11 
VI. Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het statuut van de 
Europese vereniging 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot aanvulling van het statuut van de 
Europese vereniging met betrekking tot de rol van de werknemers 
Doel 
Instelling van een Europees statuut dat alle verenigingen en stichtingen in staat 
stelt op het grondgebied van de Gemeenschap op te treden door de Europese 
verenigingen passende juridische instrumenten ter beschikking te stellen. 
Organisatie van de medezeggenschap van de werknemers in de Europese 
vereniging (EV) om hun plaats en hun rol in de onderneming te erkennen. 
Inhoud 
Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het stauut van de 
Europese vereniging 
1. De Europese vereniging (EV) is een structuur waarvan de leden hun 
kennis of werkzaamheid inbrengen, hetzij met een doel dat van algemeen 
belang is, hetzij met het oog op de rechtstreekse dan wel zijdelingse 
behartiging van de belangen van een sector en/of beroepsgroep. 
2. De EV bezit rechtspersoonlijkheid met ingang van de dag waarop zij is 
ingeschreven in de Lid-Staat waar haar zetel is gevestigd. 
3. Het statuut voorziet in de rechtstreekse oprichting van een EV, hetzij door 
tenminste twee juridische lichamen die overeenkomstig het recht van een 
Lid-Staat zijn opgericht en hun statutaire zetel in tenminste twee Lid-
Staten hebben, hetzij door tenminste 21 natuurlijke personen die onderdaan 
zijn van en verblijven in tenminste twee Lid-Staten. 
4. De oprichting van een EV kan ook geschieden door omzetting van een 
vereniging in een EV, mits de nationale vereniging een vestiging heeft in 
een andere Lid-Staat dan die waar haar zetel is gevestigd. De EV moet 
aantonen dat zij daadwerkelijk in verscheidene Lid-Staten een reële 
activiteit uitoefent. 
5. De zetel van de EV, als vastgesteld in haar statuten, moet binnen de 
Gemeenschap zijn gelegen en samenvallen met de plaats waar de EV haar 
hoofdbestuur heeft. 
6. De statuten van de EV voorzien als organen in enerzijds een algemene 
vergadering en anderzijds een bestuursorgaan. 
7. De EV moet vooraf voor elk boekjaar een begroting opstellen. 
8. De EV kan worden ontbonden, hetzij door een besluit van de algemene 
vergadering, met name wanneer de in de statuten bepaalde termijn is 
verstreken of wanneer de jaarrekeningen van de EV gedurende de voorbije 
°a 
drie boekjaren niet openbaar zijn gemaakt, hetzij bij besluit door de 
rechter, met name wanneer de zetel van de EV naar een plaats buiten de 
Gemeenschap is overgebracht. 
9. De EV's die het onderwerp zijn van een procedure van vereffening, 
insolventie of staking van betaling zijn onderworpen aan de nationale 
bepalingen van de staat waarin zij hun zetel hebben. 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot aanvulling van het statuut van de 
Europese vereniging met betrekking tot de rol van de werknemers 
1. De EV kan slechts worden ingeschreven wanneer een model voor 
medezeggenschap en/of een systeem voor voorlichting en raadpleging is 
gekozen. 
2. De richtlijn verwijst naar de nationale bepalingen betreffende de 
medezeggenschap van de werknemers in de toezichthoudende of 
bestuursorganen van de nationale vennootschappen in het algemeen. 
Wanneer de Lid-Staat waarin de zetel van de vereniging is gevestigd geen 
regeling op het gebied van de medezeggenschap van de werknemers kent 
of niet voornemens is dergelijke bepalingen op de EV toe te passen, moet 
deze Lid-Staat zich echter houden aan de in de volgende artikelen 
vermelde minimumvoorschriften wat de voorlichting en de raadpleging van 
de werknemers betreft. 
3. De richtlijn voorziet in de te volgen procedure voor de goedkeuring van 
een voorlichtings- en raadplegingssysteem in de EV's met tenminste 50 
werknemers. 
4. Bij rechtstreekse oprichting door natuurlijke personen wordt het gekozen 
systeem ter goedkeuring aan de algemene stichtingsvergadering 
voorgelegd. 
5. Het bestuursorgaan van de EV moet de werknemers van dit lichaam tijdig 
voorlichten en raadplegen en stelt de gebieden vast waarop de voorlichting 
en de raadpleging tenminste betrekking moeten hebben, met name alle 
voorstellen die ernstige gevolgen kunnen hebben voor de belangen van de 
werknemers of alle vraagstukken in verband met de arbeidsvoorwaarden. 
6. De richtlijn stelt enkele fundamentele beginselen vast in verband met de 
keuze van de vertegenwoordigers en de uitoefening van hun functie. De 
vertegenwoordigers van de werknemers van de EV moeten worden 
gekozen en de werknemers van alle vestigingen, fabrieken of installaties 
van de EV vertegenwoordigen, ook als zij slechts deeltijds werken. 
Advies van het Europees Parlement 
Eerste lezing: op 20 januari 1993 heeft het Parlement de voorstellen van de 
Commissie met enige amendementen goedgekeurd. De Commissie heeft een 
gedeelte van deze amendementen aanvaard. 
Huidige situatie 
03 
De gewijzigde voorstellen liggen momenteel bij de Raad voor een 
gemeenschappelijk standpunt. 
Referenties 
Voorstellen van de Commissie 
COM(91) 273/1 en II def. Publikatieblad nr. C 99 van 21.4.1992 
Gewijzigde voorstellen 
COM(93) 252 def. Publikatieblad nr. C 236 van 31.8.1993 
Advies van het Europees Parlement 
Eerste lezing Publikatieblad nr. C 42 van 15.2.1993 
Advies van het Economisch 
en Sociaal Comité Publikatieblad nr. C 223 van 31.8.1992 
<14 
VII. Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het statuut van de 
Europese coöperatieve vennootschap 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot aanvulling van het statuut van de 
Europese coöperatieve vennootschap met betrekking tot de rol van de 
werknemers 
Doel 
Vergemakkelijken, rekening houdend met hun specifiek karakter, van de 
ontwikkeling van de transnationale activiteiten van de coöperatieve 
vennootschappen door hun passende juridische instrumenten ter beschikking te 
stellen. Organiseren van de medezeggenschap van de werknemers in de Europese 
coöperatieve vennootschap (ECV) om hun plaats en hun rol in de onderneming 
te erkennen. 
Inhoud 
Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het statuut van de 
Europese coöperatieve vennootschap 
1. De coöperatieve vennootschap wordt omschreven als een vennootschap 
met een privaatrechtelijke rechtspersoonlijkheid. De inbreng van de leden 
vormt het kapitaal dat is verdeeld in aandelen welke recht geven op een 
vergoeding. De coöperatieve vennootschap bezit rechtspersoonlijkheid met 
ingang van de dag waarop zij is ingeschreven in de staat waar haar zetel 
is gevestigd. 
2. De zetel van de ECV, als vastgesteld in de statuten, moet binnen de 
Gemeenschap zijn gelegen op een plaats die moet samenvallen met die 
waar de ECV haar hoofdbestuur heeft. 
3. De verordening voorziet in de oprichting van een Europese coöperatieve 
vennootschap door tenminste twee juridische lichamen die overeenkomstig 
het recht van een Lid-Staat zijn opgericht en hun hoofdbestuur en hun 
statutaire zetel in tenminste twee Lid-Staten van de Gemeenschap hebben. 
4. Een moedervennootschap kan ook worden omgezet in een ECV met één 
van haar dochtervennootschappen of één van haar vestigingen die zijn 
opgericht en zijn gevestigd in een andere Lid-Staat dan die waar haar 
hoofdbestuur is gevestigd, mits zij aantoont dat zij daadwerkelijk in 
verscheidene Lid-Staten een reële activiteit uitoefent. 
5. Het kapitaal van een ECV moet tenminste 100.000 ECU of het daarmee 
overeenkomende bedrag in nationale valuta bedragen. 
6. De statuten van de ECV voorzien als organen in enerzijds een algemene 
vergadering en anderzijds, hetzij een leidinggevend en een toezichthoudend 
orgaan (dualistisch stelsel), hetzij een bestuursorgaan (monistisch stelsel). 
05 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot aanvulling van het statuut van de 
Europese coöperatieve vennootschap met betrekking tot de rol van de werknemers 
1. De richtlijn coördineert de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van 
de Lid-Staten betreffende de rol van de werknemers van de ECV. 
2. De ECV kan slechts worden ingeschreven wanneer een model voor 
medezeggenschap en/of een systeem voor voorlichting en raadpleging is 
gekozen. 
3. De richtlijn verwijst naar de nationale bepalingen betreffende de 
medezeggenschap van de werknemers in de toezichthoudende of 
bestuursorganen van nationale coöperatieve vennootschappen in het 
algemeen. Wanneer de Lid-Staat waar de zetel van de coöperatieve 
vennootschap is gevestigd geen regelgeving op het gebied van de 
medezeggenschap van de werknemers kent of niet voornemens is om 
dergelijke bepalingen op de ECV toe te passen moet deze Lid-Staat zich 
evenwel houden aan de in de volgende artikelen bedoelde 
minimumvoorschriften wat de voorlichting en de raadpleging van de 
werknemers betreft. 
4. De ECV's waarvan de meerderheid van de werknemers tegelijkertijd lid is, 
zijn vrijgesteld van de hierboven vermelde procedure alsmede van de 
procedure voor de voorlichting en raadpleging, omdat zij als lid van de 
coöperatieve vennootschap de facto aan de strategische keuzen deelnemen. 
5. De richtlijn voorziet in de te volgen procedure voor de goedkeuring van 
een voorlichtings- en raadplegingssysteem voor de ECV's met tenminste 
50 werknemers. 
6. Het leidinggevend en/of bestuursorgaan van de ECV moet de werknemers 
van dit lichaam tijdig voorlichten en raadplegen en stelt de gebieden vast 
waarop de voorlichting en de raadpleging tenminste betrekking moeten 
hebben, met name alle voorstellen die ernstige gevolgen kunnen hebben 
voor de belangen van de werknemers of alle vraagstukken in verband met 
de arbeidsvoorwaarden. 
7. De richtlijn stelt enkele fundamentele beginselen vast in verband met de 
keuze van de vertegenwoordigers en de uitoefening van hun functie. De 
vertegenwoordigers van de werknemers van de ECV moeten worden 
gekozen en de werknemers van alle vestigingen, fabrieken of installaties 
van de ECV vertegenwoordigen, ook als zij slechts deeltijds werken. 
Advies van het Europees Parlement 
Eerste lezing: op 20 januari 1993 heeft het Parlement de voorstellen van de 
Commissie met enige amendementen goedgekeurd. De Commissie heeft een 
gedeelte van deze amendementen aanvaard. 
Huidige situatie 
16 
De gewijzigde voorstellen liggen momenteel bij de Raad voor een 
gemeenschappelijk standpunt. 
Referenties 
Voorstellen van de Commissie 
COM(91) 273/III en IV def. Publikatieblad nr. C 99 van 21.4.1992 
Gewijzigde voorstellen 
COM(93) 252 def. Publikatieblad nr. C 236 van 31.8.1993 
Advies van het Europees Parlement 
Eerste lezing Publikatieblad nr. C 42 van 15.2.1993 
Advies van het Economisch 
en Sociaal Comité Publikatieblad nr. C 223 van 31.8.1992 
17 
VIEL Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het statuut,van de 
Europese onderlinge maatschappij 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot aanvulling van het statuut van de 
Europese onderlinge maatschappij met betrekking tot de rol van de 
werknemers 
Doel 
Vergemakkelijken van de ontwikkeling van de transnationale activiteiten van de 
onderlinge maatschappijen door hun passende juridische instrumenten ter 
beschikking te stellen, rekening houdend met hun specifiek karakter, met name 
wat hun taken in het belang van het algemeen betreft. Organiseren van de 
medezeggenschap van de werknemers in de Europese onderlinge maatschappij 
(EOM) om hun plaats en hun rol in de onderneming te erkennen. 
Inhoud 
Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het statuut van de 
Europese onderlinge maatschappij 
1. De Europese onderlinge maatschappij (EOM) wordt omschreven als een 
groepering van personen die de deelgenoten waarborgt tegen betaling van 
een premie alle contractuele verplichtingen na te komen die in het kader 
van de door de statuten toegestane werkzaamheden zijn aangegaan, met 
name sociale voorzieningen, verzekeringen, bijstand op gezondheidsgebied 
en kredietverlening. De ÉOM bezit rechtspersoonlijkheid met ingang van 
de dag waarop zij is ingeschreven in de staat waar haar zetel is gevestigd. 
2. De verordening doet geen afbreuk aan de verplichte stelsels van sociale 
zekerheid die in sommige Lid-Staten door onderlinge maatschappijen voor 
sociale zekerheid worden beheerd, noch aan de vrijheid van de Lid-Staten 
om te besluiten om het beheer van deze stelsels al dan niet, en onder 
welke voorwaarden, aan de EOM's op te dragen. 
3. De verordening voorziet in de oprichting van een EOM door nationale 
juridische lichamen. De oprichtende deelgenoten moeten zorg dragen voor 
het transnationaal karakter van de EOM bij de oprichting daarvan, waarbij 
zij moeten nagaan of aan de volgende voorwaarden wordt voldaan: de 
onderlinge maatschappijen of de daarmee gelijkgestelde juridische 
lichamen moeten volgens het recht van hun Lid-Staat zijn opgericht en hun 
statutaire zetel en hoofdbestuur in verschillende Lid-Staten hebben. 
4. De verordening voorziet ook in de oprichting van een EOM door 
omzetting van een onderlinge maatschappij, zonder dat deze omzetting 
aanleiding geeft tot ontbinding van de oude of oprichting van een nieuwe 
rechtspersoon, wanneer de EOM beschikt over een vestiging of 
dochteronderneming in een andere Lid-Staat dan die waar haar 
hoofdbestuur is gevestigd en zij aantoont dat zij daadwerkelijk in 
verschillende Lid-Staten een reële activiteit uitoefent. 
08 
5. De statuten van de EOM voorzien als organen in enerzijds een algemene 
vergadering en anderzijds, hetzij een leidinggevend en een toezichthoudend 
orgaan (dualistisch stelsel), hetzij een bestuursorgaan (monistisch stelsel). 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot aanvulling van het statuut van de 
Europese onderlinge maatschappij met betrekking tot de rol van de werknemers 
1. De keuze van het model voor medezeggenschap en/of het systeem voor 
voorlichting en raadpleging is een absolute voorwaarde voor de 
inschrijving van de EOM. 
2. De richtlijn verwijst naar de nationale bepalingen betreffende de 
medezeggenschap van de werknemers in de toezichthoudende of 
bestuursorganen van de nationale onderlinge maatschappijen in het 
algemeen. Wanneer de Lid-Staat waarin de zetel is gevestigd echter geen 
regelgeving op het gebied van de medezeggenschap van de werknemers 
kent of niet voornemens is om dergelijke bepalingen op de EOM toe te 
passen, dient deze Lid-Staat zich evenwel te houden aan de in de volgende 
artikelen bedoelde minimumvoorschriften wat de voorlichting en de 
raadpleging in de EOMs met tenminste 50 werknemers betreft. 
3. Het leidinggevend en/of bestuursorgaan van de EOM moet de werknemers 
van dit lichaam tijdig voorlichten en raadplegen en stelt de gebieden vast 
waarop de voorlichting en de raadpleging tenminste betrekking moeten 
hebben; met name alle voorstellen die ernstige gevolgen kunnen hebben 
voor de belangen van de .werknemers of alle vraagstukken in verband met 
de arbeidsvoorwaarden. 
4. De richtlijn stelt enkele fundamentele beginselen vast met betrekking tot 
de keuze van de vertegenwoordigers en de uitoefening van hun functie. De 
vertegenwoordigers van de werknemers van de EOM moeten worden 
gekozen en de werknemers van alle vestigingen, fabrieken of installaties 
van de EOM vertegenwoordigen, ook als zij slechts deeltijds werken. 
Advies van het Europees Parlement 
Eerste lezing: op 20 januari 1993 heeft het Parlement de voorstellen van de 
Commissie met enige amendementen goedgekeurd. De Commissie heeft een 
gedeelte van deze amendementen aanvaard. 
Huidige situatie 
Op 6 juli 1993 heeft de Commissie gewijzigde voorstellen ingediend. 
De gewijzigde voorstellen liggen momenteel bij de Raad voor een 
gemeenschappelijk standpunt. 
Referenties 
Voorstellen van de Commissie 
COM(91) 273/V en VI def. Publikatieblad nr. C 99 van 21.4.1992 
19 
Gewijzigde voorstellen 
COM(93) 252 def. Publikatieblad nr. C 236 van 31.8.1993 
Advies van het Europees Parlement 
Eerste lezing Publikatieblad nr. C 42 van 15.2.1993 
Advies van het Economisch 
en Sociaal Comité Publikatieblad nr. C 223 van 31.8.1992 
3P 
IX. Voorstel voor een vijfde richtlijn van de Raad strekkende tot het coördineren 
van de waarborgen welke in de Lid-Staten worden verlangd van de 
vennootschappen in de zin van artikel 58, lid 2, van het Verdrag om de 
belangen te beschermen, zowel van de deelnemers in deze vennootschappen 
als van derden, met betrekking tot de structuur van de naamloze 
vennootschap alsmede de bevoegdheden en de verplichtingen van haar 
organen 
Doel 
Coördinatie van de wetgevingen van de Lid-Staten inzake de structuur van de 
naamloze vennootschappen en de bevoegdheden en de verplichtingen van hun 
organen. 
Inhoud 
1. De richtlijn is van toepassing op vennootschappen zoals: 
in het Verenigd Koninkrijk: de "public limited company"; 
in Frankrijk: de "société anonyme"; 
in Duitsland: de "Aktiengesellschaft", 
en de daarmee overeenkomende vennootschappen in de andere Lid-Staten. 
De Lid-Staten hebben de mogelijkheid om coöperatieve vennootschappen 
uit te sluiten. 
2. De Lid-Staten moeten ervoor zorgen dat de organisatiestructuur van 
dergelijke vennootschappen bestaat uit hetzij twee instanties (een 
leidinggevend en een toezichthoudend orgaan), hetzij één enkele instantie 
(een bestuursorgaan waarin de activiteiten van de beherende leden onder 
het toezicht van de niet-beherende leden staan). 
3. De toestemming van de toezichthoudende raad of de niet-beherende leden 
is vereist voor elk besluit van het leidinggevend orgaan of de beherende 
leden met betrekking tot: 
de sluiting of de verplaatsing van de onderneming of een gedeelte 
daarvan; 
een belangrijke inkrimping of uitbreiding van de werkzaamheden 
van de onderneming; 
belangrijke wijzigingen in de organisatie; 
het aangaan of verbreken van een duurzame samenwerking met 
andere ondernemingen. 
4. In de vennootschappen die minder dan duizend personen in dienst hebben 
worden de leden van de toezichthoudende raad door de algemene 
vergadering benoemd. In die welke meer dan duizend personen in dienst 
hebben moeten de Lid-Staten de medezeggenschap van het personeel 
regelen bij de benoeming van: 
de leden van de toezichthoudende organen in het dualistisch 
systeem; 
de niet-beherende leden van de raden in het monistisch systeem. 
Maximaal twee derde van de toezichthoudende raad of de niet-beherende 
leden wordt door de algemene vergadering benoemd; minimaal een derde 
P 
en maximaal de helft wordt door het personeel benoemd. De leden van de 
toezichthoudende raad kunnen door de raad zelf worden gecoöpteerd. De 
algemene vergadering van de aandeelhouders of de vertegenwoordigers 
van het personeel hebben echter de mogelijkheid om zich om bepaalde 
redenen tegen een dergelijke benoeming te verzetten. 
De Lid-Staten kunnen eveneens bepalen dat de medezeggenschap wordt 
verzekerd door een orgaan dat de werknemers vertegenwoordigt of door 
een systeem van collectieve arbeidsovereenkomst. Niemand mag 
tegelijkertijd lid van het leidinggevend orgaan en het toezichthoudend 
orgaan zijn. Om een hoge mate van deelneming aan het leven van de 
vennootschap te garanderen is het nodig dat: 
de positie van de aandeelhouders wordt versterkt wat de 
uitoefening van hun stemrecht betreft; dit stemrecht moet evenredig 
zijn aan de deelneming in het kapitaal; 
bepaalde beperkingen worden gesteld aan de uitgifte van 
bevoorrechte aandelen zonder stemrecht. 
5. Er moet jaarlijks een algemene vergadering worden bijeengeroepen; andere 
algemene vergaderingen kunnen worden bijeengeroepen door het 
leidinggevend orgaan, de beherende leden van het bestuursorgaan of de 
aandeelhouders, op voorwaarde dat de laatsten een bepaald 
minimumkapitaal vertegenwoordigen. De jaarrekeningen, het jaarverslag 
en het verslag van de met de controle van de jaarrekening belaste personen 
staan ter beschikking van iedere aandeelhouder. De besluiten van de 
algemene vergadering worden bij volstrekte meerderheid genomen, behalve 
in sommige omstandigheden. Van elke jaarlijkse algemene vergadering 
worden notulen opgesteld. De statuten of de oprichtingsakte kunnen niet 
aan de houders van een categorie van aandelen een uitsluitend recht 
toekennen om voorstellen te doen voor de benoeming van de meerderheid 
van de leden van het toezichthoudend orgaan wier benoeming tot de 
bevoegdheid van de algemene vergadering behoort. 
6. De jaarrekeningen moeten aan diverse eisen voldoen. Zo moet 
bijvoorbeeld 5% van alle winst van het boekjaar aan de wettelijke reserve 
worden toegevoegd, totdat deze tenminste een bepaald minimumbedrag 
heeft bereikt. De controle van de rekeningen dient te worden uitgevoerd 
door personen die volledig los van de vennootschap staan en door de 
algemene vergadering zijn benoemd. De personen die de rekeningen 
controleren brengen een uitvoerig schriftelijk verslag uit over de 
uitkomsten van hun onderzoek. 
7. De statuten of de oprichtingsakte kunnen niet aan de houders van een 
categorie van aandelen een uitsluitend recht toekennen om voorstellen te 
doen voor de benoeming van de meerderheid van de leden van het 
bestuursorgaan, wier benoeming tot de bevoegdheid van de algemene 
vergadering behoort. 
8. De Commissie zal binnen een bepaalde termijn verslag aan de Raad en het 
Parlement uitbrengen over de werking van de richtlijn. 
32 
9. Sommige afwijkingen van de bepalingen van de richtlijn worden 
toegestaan, met name voor vennootschappen met een politiek, religieus, 
humanitair of opvoedkundig doel. 
Advies van het Europees Parlement 
Eerste lezing: het Parlement heeft het oorspronkelijke voorstel met talrijke 
amendementen goedgekeurd. Het heeft voorgesteld om aan het dualistisch systeem 
de mogelijkheid toe te voegen om een structuur met één enkele instantie te kiezen, 
om de drempel voor de invoering van medezeggenschap voor het personeel van 
500 tot 1000 werknemers op te trekken en om de keuze van de 
medezeggenschapsvormen uit te breiden 
De Commissie heeft dit voorstel op 9 oktober 1972 ingediend. 
Huidige situatie 
De Commissie heeft op 19 augustus 1983 een eerste gewijzigd voorstel, op 13 
december 1990 een tweede gewijzigd voorstel en tenslotte op 20 november 1991 
een derde gewijzigd voorstel ingediend. 
Het derde gewijzigd voorstel ligt momenteel bij de Raad met het oog op de 
vaststelling van een gemeenschappelijk standpunt. 
Referenties 
Voorstel van de Commissie 
COM(72) 887 def. Publikatieblad nr. C 131 van 13.12.1972 
Gewijzigd voorstel 
COM(83) 185 def. Publikatieblad nr. C 240 van 9.9.1983 
Gewijzigd voorstel 
COM(90) 629 def. Publikatieblad nr. C 7 van 11.1.1991 
Gewijzigd voorstel 
COM(91) 372 def. Publikatieblad nr. C 321 van 12.12.1991 
Advies van het Europees Parlement Publikatieblad nr. C 149 van 14.6.1991 
Eerste lezing Publikatieblad nr. C 240 van 16.9.1991 
Advies van het Economisch 
en Sociaal Comité Publikatieblad nr. C 109 van 19.9.1974 
Publikatieblad nr. C 269 van 14.10.1991 
V 


ISSN 0254-1513 
COM(95) 547 def. 
DOCUMENTEN 
NL 04 
Catalogusnummer : CB-CO-95-607-NL-C 
ISBN 92-77-96261-5 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg