COMVIISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(93) 687 def. 
Brussel, 26 januari 1994 
VERSLAG VAN DE COMMISSIE OVER DE STAND VAN 
DE ALGEMENE-BEGROTINGSGARANTIES OP 30 JUNI 1993 
- 2 -
VERSLAG OVER DE STAND VAN DE ALGEMENE-BEGROTINGSGARANTI ES 
OP 30 JUNI 1993 
Dit verslag heeft betrekking op de stand van de algemene-begrotingsgaranties op 
30 juni 1993. 
Het is opgesteld naar aanleiding van de verklaring van de Commissie bij de 
goedkeuring van GAB nr. 1/91, waarin zij toezegde "tweemaal per jaar aan de 
begrotingsautoriteit verslag uit te brengen over de situatie in verband met de 
begrotingsgaranties en de overeenkomstige risico's". 
De Commissie heeft reeds vier verslagen bij de begrotingsautoriteit ingediend. 
Dit verslag bestaat uit drie delen : 
1. beschrijving van de in de begroting opgenomen operaties en gebeurtenissen 
sedert het vorige verslag die van invloed waren op de garanties, 
2. stand op 30 juni 1993 van de risico's voor de begroting van de komende jaren 
en van de uitgevoerde garantieoperaties, 
3. evaluatie, op dezelfde datum, van de economische en financiële toestand in 
de derde landen waarop de voornaamste operaties betrekking hadden. 
- 3 -
DEEL EEN : REEDS IN DE BEGROTING OPGENOMEN OPERATIES 
De begrotingsautoriteit heeft toegestaan in de begroting 1993 
21 p.m.-begrotingsplaatsen op te nemen, waarvan zes nieuwe posten voor de 
operaties ten behoeve van Bulgarije, Roemenië, Letland, Estland en Litouwen en 
leningen van de EIB in derde landen. Deze begrotingsplaatsen kunnen in drie 
grote categorieën worden onderverdeeld : opgenomen/verstrekte leningen binnen 
de Gemeenschap, leningen buiten de Gemeenschap en garanties aan financiële 
instellingen. 
I- LENINGEN DIE WERDEN OPGENOMEN OM LENINGEN TE VERSTREKKEN BINNEN DE 
GEMEENSCHAP 
A. COMMUNAUTAIRE LENINGEN TER ONDERSTEUNING VAN DE BETALINGSBALANSEN 
De Gemeenschap is gemachtigd op de kapitaalmarkten of bij financiële 
instellingen leningen op te nemen om aan Lid-Staten die tijdelijke 
betalingsbalansmoeilijkheden ondervinden leningen te verstrekken. 
Het uitstaand bedrag in hoofdsom van de leningen die aan de Lid-Staten 
kunnen worden toegekend, is beperkt tot 14 miljard ecu. 
Op 30 juni 1993 waren er de op 9 december 1985 en 4 maart 1991 goedgekeurde 
leningen aan Griekenland en de op 18 januari 1993 goedgekeurde lening aan 
Italië. 
Het uitstaande bedrag van de leningen aan Griekenland beliep op 30 juni 1993 
1.200 miljoen ecu en van die aan Italië 1.979 miljoen ecu (zie tabel 1). 
B. EURATOM-LENINGEN 
In 1977 werd de Commissie gemachtigd leningen op te nemen om bij te dragen 
in de financiering van kerncentrales. 
De leningen zijn bestemd voor de elektriciteitsproducenten en dragen de 
gebruikelijke bankgaranties. De begunstigden zijn vaak overheidsbedrijven 
of bedrijven met staatsgarantie. 
Het maximale bedrag aan leningen dat mag worden opgenomen is vastgesteld op 
4 miljard ecu, waarvan 500 miljoen werd toegestaan in 1977, 500 miljoen in 
1980, 1 miljard in 1982, 1 miljard in 1985 en 1 miljard in 1990. Op 
30 juni 1993 waren voor ongeveer 2.900 miljoen ecu leningen opgenomen. 
4 -
Het uitstaande bedrag van de opgenomen leningen bedroeg op 30 juni 1993 
1.144 miljoen ecu. 
Op 9 december 1992 heeft de Commissie voorgesteld het bedrag dat niet voor 
de Lid-Staten is gebruikt aan te wenden voor de financiering van de 
verbetering van het rendement en de veiligheid van het kernenergiepark in 
Midden- en Oost-Europa en het GOS. 
Voor dit doel kan ongeveer 1.100 miljoen ecu worden bestemd. 
LENINGEN TER BEVORDERING VAN DE INVESTERINGEN IN DE GEMEENSCHAP 
De Commissie is bij een besluit van de Raad van 16 oktober 1978 gemachtigd 
leningen op te nemen ter bevordering van de investeringen in de Gemeenschap 
(nieuw communautair instrument, NCI). 
Het bedrag dat aan leningen mag worden opgenomen werd in het besluit van 
16 oktober 1978 vastgesteld op 1 miljard ecu, maar bij een besluit van 
15 maart 1982 werd het verhoogd met 1 miljard. Bij een besluit van 
19 april 1983 werd het maximum opgetrokken met 3 miljard en bij een besluit 
van 9 maart 1987 werd het nogmaals verhoogd met 750 miljoen. 
De opbrengst van deze leningen wordt gebruikt voor het verstrekken van 
leningen door de EIB, die namens de Gemeenschap optreedt, voor de 
financiering van investeringsprojecten die bijdragen tot de convergentie en 
toenemende integratie en beantwoorden aan de prioritaire doelstellingen van 
de Gemeenschap in de sectoren energie, industrie en infrastructuurwerken, 
waarbij onder meer rekening wordt gehouden met de regionale effecten van de 
projecten en de noodzaak de werkloosheid te bestrijden. Door een besluit 
van 26 april 1982 is ook de ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf 
een prioritaire doelstelling geworden. 
De Gemeenschap werd voorts bij een besluit van 20 januari 1981 gemachtigd 
leningen op te nemen om een buitengewone bijstand van 1 miljard ecu te 
verstrekken voor de wederopbouw van de door de aardbeving van november'1980 
in Italië getroffen gebieden. Een soortgelijk besluit voor een bedrag van 
80 miljoen ecu werd op 14 december 1981 genomen ten behoeve van de gebieden 
die werden getroffen door de aardbevingen van februari/maart 1981 in 
Griekenland. 
In totaal kunnen dus leningen worden opgenomen voor 6.830 miljoen ecu. 
Het uitstaande bedrag van de opgenomen leningen beliep op 30 juni 1993 
2.813 miljoen ecu of 15,4 % minder dan op 31 december 1992. 
- 5 
Het risico is gespreid over een groot aantal kredietnemers van de Europese 
Investeringsbank. Bovendien zijn de meeste leningen globale leningen van de 
EIB aan financiële instellingen, die aansprakelijk zijn voor de aflossing 
ervan. 
Jaarlijks zendt de EIB aan de Commissie een lijst van de debiteuren die, 
volgens de inlichtingen waarover zij beschikt, in het komende jaar in 
gebreke zouden kunnen blijven. Tót dusver is de lijst blanco. 
II. LENINGEN DIE WORDEN OPGENOMEN OM AAN DERDE LANDEN LENINGEN TE VERSTREKKEN 
PROGRAMMA VAN DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENINGEN VOOR DE TOEKENNING VAN 
FINANCIËLE BIJSTAND OP MIDDELLANGE TERMIJN AAN HONGARIJE (Hongarije I) 
De Gemeenschap kent Hongarije een lening op middellange termijn voor een 
hoofdsom van maximaal 870 miljoen ecu met een looptijd van ten hoogste 
vijf jaar toe. Deze lening is bedoeld om de aanpassing van de Hongaarse 
economie te vergemakkelijken, zodat deze alle voordelen kan genieten van 
een op de marktbeginselen gebaseerde economie. Zij wordt Hongarije 
tranchegewijs toegekend. 
De eerste tranche, van 350 miljoen ecu, is op 20 april 1990 uitbetaald. 
Een tweede tranche, van 260 miljoen ecu, werd overgemaakt op 
14 februari 1991. De derde tranche, van maximaal 260 miljoen ecu, zou in 
de loop van 1992 worden uitbetaald, maar waarschijnlijk zal zij niet worden 
overgemaakt, gezien de verbetering van de betalingsbalans van Hongarije. De 
tranches moeten in één keer worden afgelost, vijf jaar na de overmaking, en 
de (variabele) rente is halfjaarlijks betaalbaar. 
B. BIJKOMENDE FINANCIËLE BIJSTAND OP MIDDELLANGE TERMIJN AAN HONGARIJE 
(Hongarije II) 
Door de ineenstorting van de Raad voor Wederzijdse Economische Bijstand 
(Comecon) en de Golfcrisis dreigden de eerste, bemoedigende resultaten van 
de hervormingen in gevaar te komen. Daarom werd in het kader van een 
algemeen programma van ongeveer 360 miljoen ecu aan steun vanwege de groep 
van 24 industrielanden tot een aanvullende leningsoperatie van 
180 miljoen ecu besloten. 
Een eerste tranche van 100 miljoen ecu werd overgemaakt op 
14 augustus 1991. Zij is terugbetaalbaar in eenmaal, zeven jaar na de 
overmaking, en de (variabele) rente is halfjaarlijks betaalbaar. De tweede 
tranche, van 80 miljoen ecu, is uitbetaald op 15 januari 1993; zij is 
terugbetaalbaar in januari 1997 en de (vaste) rente is jaarlijks 
betaalbaar. 
- 6 -
C. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE TOEKENNING VAN FINANCIËLE 
BIJSTAND OP MIDDELLANGE TERMIJN AAN DE TSJECHISCHE EN SLOWAAKSE FEDERATIEVE 
REPUBLIEK 
De Commissie is in het kader van een steunverlening door de Groep van 24 
voor in totaal ongeveer 750 miljoen ecu gemachtigd namens de Gemeenschap in 
twee tranches leningen op te nemen voor 375 miljoen ecu op zeven jaar. De 
opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden worden geleend 
aan de TsjecTiische en Slowaakse Federatieve Republiek. 
De eerste tranche, van 185 miljoen ecu, is uitbetaald op 14 augustus 1991. 
Zij is zeven jaar later aflosbaar in eenmaal, maar de (variabele) rente is 
halfjaarlijks betaalbaar. 
De tweede tranche, van 190 miljoen ecu, is op 2 maart 1992 uitbetaald; zij 
is zes jaar later in eenmaal aflosbaar. 
Wegens de splitsing in de Republiek Tsjechië en de Republiek Slowakije op 
1 januari 1993 heeft de Commissie voorgesteld de lening te verdelen. 
De Republiek Tsjechië zal twee derde ervan of 250 miljoen ecu ontvangen en 
'de Republiek Slowakije een derde of 125 miljoen ecu. 
D. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE TOEKENNING VAN FINANCIËLE 
BIJSTAND OP MIDDELLANGE TERMIJN AAN BULGARIJE 
De Commissie is in het kader van de steunverlening door de Groep van 24 ten 
bedrage van 580 miljoen ecu namens de Gemeenschap gemachtigd een lening op 
te nemen in twee tranches voor een bedrag van 290 miljoen ecu op 
zeven jaar. De opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden 
aan Bulgarije worden geleend. 
De eerste tranche, van 150 miljoen ecu, is op 14 augustus 1991 uitbetaald. 
Zij is zeven jaar later aflosbaar in eenmaal, maar de (variabele) rente is 
per kwartaal betaalbaar. 
De tweede tranche, van 140 miljoen ecu, is op 2 maart 1992 uitbetaald; zij 
is vijf jaar later in eenmaal aflosbaar en de (variabele) rente is per 
kwartaal betaalbaar. 
E. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE TOEKENNING VAN BIJKOMENDE 
FINANCIËLE BIJSTAND OP MIDDELLANGE TERMIJN AAN BULGARIJE 
In het kader van een nieuwe steunverlening van de G-24 ten bedrage van 
220 miljoen ecu is de Commissie gemachtigd namens de Gemeenschap een lening 
van 110 miljoen ecu op maximaal zeven jaar en in twee tranches op te nemen. 
De opbrengst van deze lening moet worden overgemaakt aan Bulgarije. 
De eerste tranche zal in het tweede halfjaar 1993 worden uitbetaald en de 
tweede begin 1994. 
F. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE TOEKENNING VAN FINANCIËLE 
BIJSTAND OP MIDDELLANGE TERMIJN AAN ISRAËL 
De Commissie is uit hoofde van de financiële bijstand aan Israël en de 
bevolking van de bezette gebieden gemachtigd namens de Gemeenschap een 
lening in één tranche van 160 miljoen ecu op maximaal zeven jaar op te 
nemen. De opbrengst van de lening moet tegen dezelfde voorwaarden aan 
Israël worden geleend, terwijl bovendien uit de communautaire begroting een 
rentesubsidie van 27,5 miljoen ecu wordt toegestaan. 
De operatie is uitgevoerd op 2 maart 1992. De opgenomen lening is in haar 
geheel aflosbaar op 15 december 1997. 
G. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE TOEKENNING VAN FINANCIËLE 
BIJSTAND OP MIDDELLANGE TERMIJN AAN ROEMENIË 
De Commissie is in het kader van een steunverlening van ongeveer 
750 miljoen ecu van de G-24 gemachtigd namens de Gemeenschap een lening van 
375 miljoen ecu op maximaal zeven jaar in twee tranches op te nemen. De 
opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden worden geleend aan 
Roemenië. 
De eerste tranche, van 190 miljoen ecu op zeven jaar, is op 22 januari 1992 
uitbetaald. Zij is terugbetaalbaar in eenmaal op 1 februari 1999 en de 
(variabele) rente is halfjaarlijks betaalbaar. 
De tweede tranche, van 185 miljoen ecu op zes jaar, is in april 1992 
uitbetaald. Zij is in eenmaal terugbetaalbaar op 18 maart 1998 en de 
(variabele) rente is halfjaarlijks betaalbaar. 
H. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE TOEKENNING VAN BIJKOMENDE 
FINANCIËLE BIJSTAND AAN ROEMENIË 
De Commissie is in het kader van een bijkomende bijstand van de G-24 ten 
bedrage van 160 miljoen eçu gemachtigd namens de Gemeenschap een lening van 
80 miljoen ecu op maximaal zeven jaar op te nemen. De opbrengst van deze 
lening moet tegen dezelfde voorwaarden aan Roemenië worden geleend. 
Wegens het geringe bedrag is de lening in eenmaal uitgekeerd op 
26 februari 1993. Zij is in eenmaal terugbetaalbaar op 26 februari 2000 en 
de rente is halfjaarlijks betaalbaar. 
I. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE TOEKENNING VAN FINANCIËLE 
BIJSTAND OP MIDDELLANGE TERMIJN AAN ALGERIJE 
De Commissie is gemachtigd namens de Gemeenschap een lening van 
400 miljoen ecu in twee tranches (250 en 150 miljoen ecu) op maximaal 
zeven jaar op te nemen. De opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde 
voorwaarden worden geleend aan Algerije. 
De eerste tranche is uitgekeerd op 23 december 1991 in de vorm van een 
overbruggingskrediet, dat word afgelost met de netto-opbrengst van de op 
14 januari 1992 opgenomen lening op zes jaar. 
De operatie is terugbetaalbaar in eenmaal op 15 december 1997; de rente is 
jaarlijks betaalbaar op 15 december. 
De tweede tranche is nog niet uitbetaald. 
DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE TOEKENNING VAN FINANCIELE 
BIJSTAND OP MIDDELLANGE TERMIJN AAN DE USSR EN/OF HAAR REPUBLIEKEN 
De Commissie heeft voorgesteld de USSR en/of haar republieken een lening op 
middellange termijn van maximaal 1.250 miljoen ecu te verstrekken voor de 
financiering van de invoer van landbouwprodukten, voedingsmiddelen en 
geneesmiddelen uit de Gemeenschap en Oost-Europa. 
Het Parlement heeft gunstig advies uitgebracht en de Raad heeft zijn besluit 
op 16 december 1991 formeel vastgesteld. De begrotingsplaats voor de 
garantie werd gecreëerd bij de goedkeuring van de begroting 1992 in 
december 1991. 
De lening heeft een maximale looptijd van drie jaar en is verdeeld over de 
verschillende republieken van de voormalige USSR. 
De leningscontracten zijn in 1992 ondertekend : 
- 10 juli : Armenië (38 miljoen ecu), Kirgizië (32 miljoen ecu), 
Turkmenistan (45 miljoen ecu) en Moldavië (27 miljoen ecu), 
- 13 juli : Oekraïne (130 miljoen ecu), 
- 24 juli : Witrusland (102 miljoen ecu), Tadzjikistan (55 miljoen ecu) en 
Georgië (70 miljoen ecu), 
- 9 september : Rusland (150 miljoen ecu), 
- 9 december : Rusland (349 miljoen ecu), 
- 15 december : Kazachstan (25 miljoen ecu). 
- 9 
De aan bepaalde republieken toegekende bedragen zijn sedertdien herzien en 
op 5 mei 1993 zijn aanhangsels bij de contracten ondertekend. Het betreft : 
- Armenië : verhoging van 38 tot 58 miljoen ecu, en 
- Georgië : verhoging van 70 tot 80 miljoen ecu. 
Deze verhogingen werden mogelijk gemaakt doordat Kazachstan afzag van de 
reeds toegewezen 30 miljoen ecu en te kennen gaf dat 25 miljoen ecu 
voldoende was. 
Op 30 juni 1993 beliep het uitstaande bedrag 616 miljoen ecu. 
Tot dusver bedragen de ondertekende contracten in totaal slechts 
1.023 miljoen ecu, want Oezbekistan (129 miljoen ecu) en Azerbeidzjan 
(68 miljoen ecu) voldoen niet aan een van de voorwaarden van deze operaties, 
namelijk de gezamenlijke en solidaire aanvaarding van de schuld van de 
voormalige Sowjetunie. 
De vervaldagen van de aflossingen en de rentebetalingen van deze operatie 
verschillen volgens het bedrag van de kredieten en de republiek : 
- Armenië (38 miljoen), Witrusland, Georgië, Kirgizië, Moldavië, 
Tadzjikistan, Turkmenistan, Oekraïne, Rusland (150 miljoen) : 
- rente : 20 april en 20 oktober; 
- aflossing van hoofdsom : 20 augustus 1995, behalve voor Witrusland, 
Oekraïne en Rusland : 20 augustus 1994 en 1995; 
- Armenië (20 miljoen), Kazachstan, Rusland (349 miljoen) : 
- rente : 15 januari en 15 juli; 
- aflossing van hoofdsom : 15 januari 1996, behalve voor Rusland : 
15 januari 1995 en 1996. 
K. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE TOEKENNING VAN FINANCIËLE 
BIJSTAND OP MIDDELLANGE TERMIJN AAN ESTLAND, LETLAND EN LITOUWEN 
De Commissie is in het kader van een steunprogramma van de G-24 aan deze 
drie landen ten bedrage van 440 miljoen ecu gemachtigd namens de Gemeenschap 
een lening van 220 miljoen ecu op maximaal zeven jaar op te nemen. De 
opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden en in twee 
tranches worden verdeeld : 
- 40 miljoen ecu voor Estland, 
- 80 miljoen ecu voor Letland, en 
- 100 miljoen ecu voor Litouwen. 
De eerste tranche is op 31 maart 1993 uitbetaald; het betreft 20 miljoen ecu 
voor Estland en 40 miljoen ecu voor Letland. De verstrekte leningen zijn 
aflosbaar in eenmaal op 31 maart 2000 en de halfjaarlijkse rente is betaalbaar 
op 31 maart en 30 september. 
- 10 
III. DOOR DE GEMEENSCHAP AAN DERDEN VERLEENDE GARANTIES 
A. DOOR DE ALGEMENE BEGROTING GEGARANDEERDE LENINGEN VAN DE EUROPESE 
INVESTERINGSBANK IN MIDDELLANDSE-ZEELANDEN 
Overeenkomstig het bepaalde in het besluit van de Raad van 8 maart 1977 
garandeert de Gemeenschap de in het kader van de financiële verplichtingen 
van de Gemeenschap jegens de Middellandse-Zeelanden door de Europese 
Investeringsbank toe te kennen leningen. 
Dit besluit ligt ten grondslag aan een waarborgcontract, dat op 
30 oktober 1978 (Brussel) en op 10 november 1978 (Luxemburg) tussen de 
Europese Economische Gemeenschap en de Europese investeringsbank werd 
gesloten en waarbij een garantie werd ingevoerd ten belope van 75 % van 
alle kredieten in het kader van de leningsoperaties in de volgende 
landen : Portugal (financieel protocol, steun vóór de toetreding ), 
Griekenland, Spanje (financiële samenwerking), Malta, Tunesië, Algerije, 
Marokko, Turkije, Cyprus, Egypte, Jordanië, Syrië, Israël, Joegoslavië, 
Libanon. 
Voorts geldt bij wijze van uitzondering een garantie van 100 % voor de 
leningen die in het kader van de spoedhulp aan Portugal worden toegekend 
op grond van het bepaalde in het besluit van de Raad van 7 oktober 1975. 
Voor elk nieuw financieel protocol wordt een nieuwe akte tot verlenging 
van het waarborgcontract opgesteld. 
Op 30 juni 1993 waren in totaal leningen toegekend voor 7.517 miljoen ecu, 
waarvan 1.500 miljoen in Spanje, Griekenland en Portugal en 6.017 miljoen 
in andere landen aan de Middellandse Zee. Het uitstaande bedrag van de 
gegarandeerde kredieten bij de limiet van 75 % beliep 2.161 miljoen ecu, 
waarvan 629 miljoen in Spanje, Griekenland en Portugal en 1.532 miljoen in 
andere landen aan de Middellandse Zee. 
Sedert de ondertekening van de vierde protocollen zijn de machtigingen als 
volgt verdeeld over de landen die geen Lid-Staat van de Gemeenschap zijn : 
11 
Oude 4e protocollen Totaal 
protocollen Machtigingen 
Algerije 360 280 640 
Cyprus 92 92 
Egypte 492 310 802 
Israël 133 82 215 
Jordanië 118 80 198 
Libanon 177 45 222 
Malta 55 55 
Marokko 297 220 517 
Syrië 208 208 
Tunesië 250 168 418 
Turkije 90 90 
Joegoslavië*X) 760 760 
3.032 1.185 4.217 
Op 25 november 1991 werd het tweede protocol met Joegoslavië opgezegd, 
maar in het kader van de positieve maatregelen ten gunste van de 
Republieken Bosnië-Herzegovina, de voormalige Joegoslavische Republiek 
Macedonië, Slovenië en Kroatië werd de EIB verzocht, voor zover de 
toestand dat mogelijk maakt, de betalingen voort te zetten voor de 
projecten waarvan de contracten vóór 8 november 1991 waren ondertekend (er 
moest nog 290 miljoen van de geopende kredieten worden uitbetaald). Op 
31 december 1992 hervatte de Bank de betalingen in Slovenië en Kroatië. 
Overigens kunnen ook EIB-leningen buiten de protocollen om worden 
verstrekt in het kader van Verordening (EEG) nr. 1763/92 van de Raad van 
29 juni 1992 betreffende de financiële samenwerking met de mediterrane 
derde landen. 
In het kader van deze operatie mag de EIB tot 1.800 miljoen ecu aan 
leningen verstrekken. 
Op 30 juni 1993 waren kredieten geopend voor 297 miljoen ecu, maar hadden 
nog geen uitbetalingen plaatsgevonden. 
De leningen hebben over het algemeen een looptijd van 15 jaar met een 
aflossingsvrije periode van drie à vier jaar. 
(1) Toen het tweede protocol met Joegoslavië werd opgezegd, kon nog 
100 miljoen ecu aan kredieten worden verstrekt. 
- 12 -
B. DOOR DE EUROPESE INVESTERINGSBANK IN DERDE LANDEN VAN MIDDEN- EN OOST-EUROPA 
VERSTREKTE LENINGEN 
Op verzoek van de Raad van 9 oktober 1989 besloot de Raad van Gouverneurs 
van de Europese Investeringsbank op 29 november 1989 de Bank te machtigen 
voor maximaal 1 miljard ecu leningen uit eigen middelen toe te staan voor de 
financiering van investeringsprojecten in Hongarije en Polen. Deze leningen 
zijn bestemd voor de financiering van investeringsprojecten die voldoen aan 
de criteria welke normaal door de Bank worden toegepast bij de toekenning 
van leningen uit haar eigen middelen. Het waarborgcontract werd ondertekend 
op 24 april 1990 (Brussel) en 14 mei 1990 (Luxemburg). 
De begrotingsautoriteit heeft deze garantie op 14 mei 1991 uitgebreid met 
leningen voor maximaal 700 miljoen ecu in Tsjechoslowakije, Bulgarije en 
Roemenië. 
De uitbreiding van het waarborgcontract werd ondertekend op 31 juli 1991. 
Op 23 oktober 1992 heeft de Commissie een voorstel voor een besluit van de 
Raad ingediend om deze garantie van de Gemeenschap uit te breiden in geval 
van verliezen van de EIB op leningen aan Estland, Letland en Litouwen, 
besluit dat door de begrotingsautoriteit is goedgekeurd. 
Het maximumbedrag van de leningen die de EIB in deze landen mag toekennen is 
vastgesteld op 200 miljoen ecu voor een periode van drie jaar. 
Op 18 december 1992 heeft de Commissie ook voorgesteld deze garantie uit te 
breiden tot verliezen van de EIB op leningen in Albanië. 
Het maximumbedrag van de leningen die de EIB in dit land mag toekennen is 
vastgesteld op 50 miljoen ecu voor een periode van drie jaar. 
De leningen hebben meestal een lange looptijd (gemiddeld 15 jaar) en een 
aflossingsvrije periode van drie à vier jaar. 
Op 30 juni 1993 waren in deze zes landen van Oost-Europa leningen verstrekt 
voor 1.090 miljoen ecu, maar daarvan is slechts 178,8 miljoen ecu 
uitgekeerd. 
Op 17 mei 1993 heeft de Commissie een voorstel ingediend voor een besluit 
van de Raad tot verlenging van de garantie van de Gemeenschap met een 
periode van drie jaar voor leningen van de EIB in de landen van Midden- en 
Oost-Europa, met inbegrip van de Baltische Staten en Albanië, tot maximaal 
3 miljard ecu. 
- 13 -
C. DOOR DE EUROPESE INVESTERINGSBANK IN ANDERE DERDE LANDEN VERSTREKTE LENINGEN 
De Raad (Economische Zaken/Financiën) van 19 mei 1992 heeft zijn goedkeuring 
gehecht aan de richtsnoeren die de Commissie had voorgesteld met betrekking 
tot de uitbreiding van de activiteit van de EIB buiten de Gemeenschap en 
heeft haar verzocht overeenkomstig haar Statuut en gebruikelijke criteria 
leningen te verstrekken voor projecten van wederzijds belang in landen 
waarmee de Gemeenschap samenwerkingsovereenkomsten heeft gesloten. 
Voor een periode van drie jaar is een maximum van 2S0 miljoen ecu per jaar 
vastgesteld. Het zal na die periode worden herzien. 
De leningen worden door de begroting van de Gemeenschap gegarandeerd. De 
Commissie heeft op 3 juni 1992 een voorstel voor een besluit in die zin 
ingediend, dat op 15 februari 1993 formeel door de Raad werd goedgekeurd. 
De begrotingsautoriteit heeft hiervoor in de begroting 1993 een 
begrotingsplaats opgenomen. 
D. KREDIETGARANTIE VAN DE GEMEENSCHAP VOOR DE UITVOER VAN LANDBOUWPRODUKTEN EN 
LEVENSMIDDELEN UIT DE GEMEENSCHAP NAAR DE VOORMALIGE SOWJETUNIE 
De Gemeenschap heeft besloten haar garantie te verlenen voor een krediet van 
een bankconsortium aan de voormalige Sowjetunie voor de financiering van de 
invoer van landbouwprodukten en levensmiddelen uit de Gemeenschap en landen 
van Midden- en Oost-Europa. 
De garantie van de Gemeenschap dekt tot 500 miljoen ecu en 98 % het 
eventuele verlies aan hoofdsom (ongeveer 408 miljoen ecu) en rente (ongeveer 
92 miljoen ecu). 
Het krediet is niet volledig gebruikt en de gebruikstermijn is niet 
verlengd, zodat het gegarandeerde bedrag nog slechts 375 miljoen ecu in 
hoofdsom en 52 miljoen ecu aan rente beloopt. 
De Gemeenschap moest als vergoeding voor deze garantie een provisie van 
0,67 % van het gegarandeerde bedrag ontvangen. De helft van deze provisie 
is op 26 december 1991 betaald overeenkomstig de contractuele bepalingen. 
Het resterende bedrag is op 28 januari 1993 overgemaakt met in aanmerking 
neming van de bovengenoemde vermindering van de communautaire garantie. 
Bij uitwisseling van brieven is op 26 november 1991 tussen de Commissie en 
de Sowjetautoriteiten een regeling getroffen betreffende de voorwaarden van 
de lening en het gebruik van de middelen. Op dezelfde dag is ook een 
waarborgcontract ondertekend tussen de Gemeenschap en de banken. 
- 14 -
Wegens het verdwijnen van de Sowjetunie is besloten dat de middelen door de Republiek 
Rusland zullen worden gebruikt. 
De lening heeft een looptijd van drie jaar en zes, maanden te rekenen vanaf de dag van 
ondertekening. 
De rente is halfjaarlijks betaalbaar en de hoofdsom wordt afgelost in drie delen, 
respectievelijk 20, 31 en 42 maanden na de ondertekening van het akkoord. 
De eerste vervaldag voor de aflossing van de hoofdsom is 26 juli 1993. 
De eerste rentebetaling, verschuldigd op 9 september 1992, heeft plaatsgehad op 
25 september 1992. 
De tweede rentebetaling, verschuldigd op 9 maart 1993, heeft plaatsgehad op 
2 april 1993, samen met de moratoire interest voor de rentebetaling van september. 
15 -
DEEL TWEE : SITUATIE INZAKE RISICO'S 
De risico's voor de EG-begroting kunnen aan de hand van twee criteria worden 
beoordeeld : 
- het vaak door de banken gehanteerde criterium van de totale uitstaande hoofdsom op 
een bepaalde datum; 
- het meer specifiek budgettaire criterium van het maximale risico van uitbetaling voor 
de begroting van een bepaald jaar. 
Dit tweede criterium is toegepast : 
- alleen op de uitbetalingen per 30 juni 1993; dit geeft het minimumrisico voor de 
Gemeenschap bij afwezigheid van vervroegde aflossingen; 
- in meer prospectieve zin, op alle operaties waarvoor de Commissie een voorstel heeft 
ingediend, ten einde de weerslag ervan op toekomstige begrotingen te ramen, hetgeen 
het maximumrisico voor de Gemeenschap vormt in de veronderstelling dat de voorstellen 
van de Commissie worden aanvaard. 
Uiteraard dient voor de laatste berekening een aantal veronderstellingen te worden 
gemaakt over de data van uitbetaling, de aflossingsvoorwaarden, de rentevoeten, de 
wisselkoersen enz., voor de bijzonderheden waarvan wordt verwezen naar de bijlage. Deze 
werkwijze geeft echter een orde van grootte van de ontwikkeling van de risico's die aan 
de lopende voorstellen verbonden zijn. 
De uitkomsten zijn weergegeven in de bijgaande tabellen, waarin onderscheid is gemaakt 
naar landen in en landen buiten de Gemeenschap. 
Voorts kan worden opgemerkt dat de genoemde totale bedragen risico's van uiteenlopende 
aard dekken : lening aan een enkel land wanneer het gaat om financiële bijstand, 
leningen voor projecten die door de leningnemers worden gegarandeerd in het geval van 
NCI- of EIB-leningen bijvoorbeeld. 
In de volgende analyse wordt onderscheid gemaakt tussen het totale risico, het risico 
op operaties in de Lid-Staten en het risico op operaties in derde landen. 
I. TOTAAL RISICO 
A. UITSTAAND BEDRAG OP 30 JUNI 1993 (tabel 1) 
Het totale risico bedroeg op 30 juni 1993 12.834 miljoen ecu, hetgeen 14,4 % meer is 
dan op 31 december 1992. 
- 16 
B. MAXIMAAL JAARLIJKS RISICO VOOR DE EG-BEGROTING : UITBETALINGEN PER 30 JUNI 1993 
(tabel 2) 
Het totale risico bedraagt 3.270 miljoen ecu in 1993, het daalt tot 
2.412 miljoen ecu in 1994, loopt weer op tot 2.832 miljoen ecu in 1996, waarna het 
weer afneemt om vervolgens op te lopen tot 2.038 miljoen ecu in 2000. 
C. THEORETISCH MAXIMAAL JAARLIJKS RISICO VOOR DE EG-BEGROTING (tabel 3) 
Het risico bedraagt 3.394 miljoen ecu in 1993, neemt af tot 2.990 miljoen ecu in 
1994, waarna het voortdurend oploopt tot 4.333 miljoen ecu in 1997, weer daalt tot 
4.103 miljoen ecu in 1998 en weer stijgt tot 5.488 miljoen ecu in 1999 en 
7.154 miljoen ecu in 2000. 
II. RISICO OP DE OPERATIES IN DE LID-STATEN 
A. UITSTAAND BEDRAG OP 30 JUNI 1993 (tabel 1) 
Het uitstaande bedrag in hoofdsom van de operaties ten gunste van de Lid-Staten 
bedroeg 7.764 miljoen ecu op 30 juni 1993, hetgeen 10,7 % meer is dan op 
31 december 1992. 
Deze stijging is vooral toe te schrijven aan de operatie ten behoeve van Italië 
ten bedrage van 1.979 miljoen ecu. Het uitstaande bedrag van de overige operaties 
neemt af. Vooral moge worden vermeld de aflossing van een deel van de eerste 
lening die aan Griekenland was toegestaan. 
B. MAXIMAAL JAARLIJKS RISICO VOOR DE EG-BEGROTING : UITBETALINGEN PER 30 JUNI 1993 
(tabel 2) 
Het risico bedraagt 2.744 miljoen ecu voor 1993. Hiervan is 569 miljoen ecu in 
het eerste halfjaar 1993 afgelost door Griekenland, naast 541 miljoen ecu aan 
NCI-leningen. 
Het risico daalt tot 1.974 miljoen ecu in 1996, neemt verder af tot slechts 
228 miljoen ecu in 1999, waarna het oploopt tot 1.688 miljoen ecu in 2000 wanneer 
een deel van de aan Italië toegekende lening moet worden afgelost 
(1.575 miljoen ecu in hoofdsom en rente). 
- 17 
C. THEORETISCH MAXIMAAL JAARLIJKS RISICO VOOR DE EG-BEGROTING (tabel 3) 
Hier doet zich dezelfde ontwikkeling voor als in het vorige geval tot in 1996, 
jaar waarin het risico 2.694 miljoen ecu beloopt. Vervolgens neemt het met 
500 miljoen ecu per jaar af in 1997 en 1998, waarna het oploopt tot 
3.547 miljoen ecu in 1999 en een top van 4.749 miljoen ecu bereikt in 2000, 
hoofdzakelijk wegens de leningen aan Italië (3.975 miljoen ecu) en in mindere mate 
Griekenland (660 miljoen ecu). 
III. RISICO'S OP DE OPERATIES IN DERDE LANDEN 
A. UITSTAAND BEDRAG OP 30 JUNI 1993 (tabel 1) 
Het uitstaande bedrag van de risico's in hoofdsom bedroeg op 30 juni 1993 
5.070 miljoen ecu, hetgeen 20,5 % meer is dan op 31 december 1992. 
Het risico is voor 60 % te situeren in de landen van Midden- en Oost-Europa en 
voor 40 % in de landen aan de Middellandse Zee. 
Op 31 december 1992 was de verdeling : 55 % landen van Midden- en Oost-Europa en 
45 % landen aan de Middellandse Zee. 
B. MAXIMAAL JAARLIJKS RISICO VOOR DE EG-BEGROTING : UITBETALINGEN PER 30 JUNI 1993 
(tabel 2) 
Het risico bedraagt in 1993 526 miljoen ecu, waarna het oploopt tot 
1.433 miljoen ecu in 1995, jaar waarin twee aflossingen moeten plaatsvinden : 
- 350 miljoen ecu vanwege Hongarije, en 
- 393 miljoen ecu vanwege de Republieken van de voormalige Sowjetunie. 
Vervolgens neemt het risico af in 1996, maar in 1997 stijgt het weer tot 
1.245 miljoen ecu omdat dan de volgende aflossingen moeten plaatsvinden : 
- Hongarije : 80 miljoen ecu, 
- de Tsjechische en de Slowaakse Republiek : 190 miljoen ecu, 
- Bulgarije : 140 miljoen ecu, 
- Algerije : 250 miljoen ecu, en 
- Israël : 160 miljoen ecu. 
In 1998 neemt het risico weer af, maar het blijft hoog (954 miljoen ecu). Daarna 
daalt het tot minder dan 500 miljoen ecu in 1999 en 2000. 
- 18 -
C. THEORETISCH MAXIMAAL JAARLIJKS RISICO VOOR DE EG-BEGROTING {tabel 3) 
Het risico bedraagt 2.366 miljoen ecu in 1995, met als voornaamste onderdeel 
929 miljoen ecu aflossing in hoofdsom op de operatie, ten behoeve van de republieken 
van de voormalige Sowjetunie. 
In 1996 daalt het risico tot 1.488 miljoen ecu, waarna het weer oploopt tot 
2.135 miljoen ecu in 1997 en 2.454 miljoen ecu in 1998, vermindert tot 
1.941 miljoen ecu in 1999 en weer stijgt tot 2.405 miljoen ecu in 2000. 
IV. TOEPASSING VA)» DE GARANTIE 
In de eerste helft van 1993 heeft de EIB de begrotingsgarantie aangevraagd voor 
leningen aan de republieken van het voormalige Joegoslavië (Bosnië-Herzegovina, 
Macedonië en Servië) voor een bedrag van ongeveer 6,7 miljoen ecu. Op 19 mei 1993 
werd dit bedrag uit de begroting betaald. 
Op 30 juni beliepen de door de Gemeenschap betaalde vorderingen die nog niet door 
de in gebreke gebleven debiteuren waren terugbetaald 15,2 miljoen ecu voor de 
republieken van het voormalige Joegoslavië. 
De Commissie heeft overigens betalingen verricht uit haar kasmiddelen, hetgeen haar 
is toegestaan bij artikel 12 van Verordening nr. 1552/89 van de Raad van 
29 mei 1989 houdende toepassing van Besluit 88/376/EEG, Euratom betreffende het 
stelsel van eigen middelen van de Gemeenschappen. 
Het betrof de rente : 
- die Rusland op 9 maart 1993 verschuldigd was op het krediet van een 
bankconsortium dat door de Gemeenschap werd gegarandeerd, en 
- die op 20 april 1993 door negen republieken van de voormalige Sowjetunie moest 
worden betaald op de leningsoperatie van 1.250 miljoen ecu ten behoeve van deze 
republieken. 
De debiteuren hebben hun schulden uiteindelijk, zij het met vertraging, voldaan. 
- 19 -
DEEL DRIE : BEOORDELING VAN DE POTENTIËLE RISICO'S 
De in de voorafgaande delen genoemde bedragen verschaffen informatie over de 
kwantitatieve aspecten van de risico's voor de algemene begroting. 
Deze gegevens moeten echter worden gewogen met de kwalitatieve aspecten van het risico, 
die worden bepaald door de aard van de operaties en de hoedanigheid van de 
kredietnemers. 
I. AARD VAN DE OPERATIES 
De in de genoemde bedragen begrepen risico's hebben betrekking op uiteenlopende 
interventies, die in twee categorieën kunnen worden ingedeeld : operaties met een 
macro-economisch doel en operaties met een micro-economisch doel. 
A. OPERATIES MET EEN MACRO-ECONOMISCH DOEL 
Dit zijn in de eerste plaats de betalingsbalansleningen, die bestemd zijn voor de 
Lid-Staten en waaraan normaal precieze economische voorwaarden en verbintenissen 
worden gekoppeld. 
De financiële-bijstandsoperaties vallen ook onder deze rubriek, maar zij zijn 
bedoeld voor derde landen. 
Ten slotte kunnen in deze categorie de kredietgarantie 500 miljoen ecu en de 
lening van 1.250 mijoen ecu worden ondergebracht die bestemd zijn voor de 
financiering van de invoer van landbouwprodukten en voedingsmiddelen in de 
voormalige Sowjetunie, want het risico van deze operaties wordt grotendeels 
bepaald door de macro-economische en politieke ontwikkeling van dat land. 
B. OPERATIES MET EEN MICRO-ECONOMISCH DOEL 
Dit zijn de leningen voor de financiering van welbepaalde projecten, die normaal 
over een lange periode worden afgelost met de verwachte opbrengst van de projecten 
en die over het algemeen worden toegekend aan nationale ondernemingen of 
financiële instellingen; zij worden niet alleen door de garantie van de 
Gemeenschap maar ook door de gebruikelijke bankgaranties gedekt. 
Het betreft hier de Euratom- en NCI-leningen in de Lid-Staten en de leningen van 
de EIB en Euratom in landen buiten de Gemeenschap (Middellandse-Zeegebied, Midden-
en Oost-Europa). 
II. ECONOMISCHE EN FINANCIËLE SITUATIE VAN DERDE LANDEN DIE STEUN ONTVANGEN IN 
HET KADER VAN OPERATIES MET MACRO-ECONOMISCHE DOELEINDEN 
Alle landen die steun ontvangen in het kader van operaties met macro-economische 
doeleinden hebben stabilisatie- en hervormingsprogramma's uitgevoerd. De 
- 20 -
economische en financiële resultaten van deze landen worden grotendeels bepaald 
door de verreikende structurele hervormingen die in dit kader worden ondersteund. 
In dit deel wordt ook informatie verschaft over enkele landen van Midden- en 
Oost-Europa die deze steun niet ontvangen, te weten de uit Joegoslavië en de 
Sowjetunie voortgekomen landen. 
A. HONGARIJE 
De Hongaarse economie is in de laatste drie jaren sterk achteruitgegaan. In 1992 
is het reële BBP met 5 % gedaald en voor dit jaar wordt een teruggang van 0 tot 
3 % verwacht. De prijzen zijn in de eerste vijf maanden van 1993 met 10,8 % 
opgelopen, hetgeen nog binnen het streefcijfer van 20 tot 22 % per jaar ligt en 
iets minder is dan de 23 % van vorig jaar. De werkloosheid was eind mei 1993 
gestabiliseerd op 677.000 werknemers of 13 % van de beroepsbevolking, na gedurende 
drie achteenvolgende maanden te zijn afgenomen. 
De overheid verwacht dat de privatiseringen in 1993 105 miljard HUF (hetgeen 
gelijk is aan 3,3 % van het BBP) zullen opleveren. In 1992 zijn de bedrijven 
uitgekozen die staatseigendom zullen blijven en is een begin gemaakt met de 
doorlichting van de bedrijven die kunnen worden geprivatiseerd; 16 bedrijven zijn 
uitgekozen voor steun op korte termijn. 
De hervorming van de financiële sector is op gang gekomen. In 1992 zijn 
maatregelen genomen om de oninbare schulden van de banken weg te werken en voor 
1993 worden nieuwe maatregelen verwacht. Voorts is financiële steun nodig voor de 
landbouw, die te lijden heeft gehad onder slechte organisatie en de recessie. 
De overheid is voornemens de hervorming van de openbare financiën voort te zetten 
door verhoging van de belastinginkomsten en sanering van de uitgaven, vooral die 
van de sociale zekerheid. In juli 1993 heeft het Parlement een aanvullende 
begroting goedgekeurd waardoor het tekort van dit jaar op 213,3 miljard HUF of 
6,8 % van het BBP wordt gebracht. In het kader van een driejarig 
saneringsprogramma en haar verbintenissen tegenover het IMF streeft de overheid 
ernaar het tekort in 1994 terug te dringen tot ongeveer 5,5 % van het BBP. 
De lopende rekening van de betalingsbalans vertoonde in 1992 een verdere, zij het 
geringe verbetering : het overschot is toegenomen van 267 tot 325 miljoen USD. 
Dit is echter de verbetering voor het gehele jaar : in de tweede helft van het 
jaar heeft zich een sterke en snelle verslechtering voorgedaan, die zich in de 
eerste helft van 1993 heeft voortgezet. De achteruitgang van de lopende rekening 
van Hongarije sedert de zomer van vorig jaar is het gevolg van een sterke 
vermindering van de uitvoer en een toename van de invoer. Terwijl de 
verslechtering van de handelsbalans ongetwijfeld is versterkt door bepaalde 
tijdelijke factoren (de weerslag van de recente droogte op de uitvoer van 
landbouwprodukten, speculatief gedrag van de importeurs en exporteurs in de 
verwachting van een snellere depreciatie van de forint enz.), zijn er 
21 -
vooral twee achterliggende problemen : ten eerste dat de vraag van de voornaamste 
handelspartners van Hongarije (voornamelijk Duitsland, Oostenrijk en Italië) sterk 
is afgenomen sedert het geringe herstel van de binnenlandse vraag in het midden 
van 1992, en ten tweede dat de internationale concurrentiepositie van Hongarije 
sedert 1990 aanzienlijk is verzwakt, hetgeen tot uiting komt in de wisselkoers van 
de forint. 
Voor dit en volgend jaar wordt dan ook een aanzienlijke verslechtering van de 
lopende rekening voorspeld, waardoor het tekort zal oplopen tot respectievelijk 
O,9 en 1,7 miljard USD. Hongarije kan deze tekorten zonder veel moeilijkheden 
financieren, tenzij de vrees voor een te snelle depreciatie van de forint en de 
politieke onzekerheden voor de algemene verkiezingen van 1994 een kapitaalvlucht 
veroorzaken. Momenteel wordt verwacht dat de buitenlandse directe investeringen 
in Hongarije in de komende twee jaren hoog zullen blijven (tussen 1 en 
1,4 miljard USD per jaar). Bovendien heeft het land een belangrijke 
deviezenreserve (ongeveer 5 miljard USD in maart 1993). Door de uitgifte van 
internationaal overheidspapier in de eerste helft van 1993 voor een bedrag van 
ongeveer 2 miljard USD heeft Hongarije bewezen dat het nog steeds gemakkelijk 
toegang heeft tot de internationale kapitaalmarkten. Moody's en Standard and 
Poor's hebben hun notering van Hongaars lange-termijnpapier dan ook op 
respectievelijk Bal en BB+ gehouden. Ten slotte heeft Hongarije met het IMF een 
principiële overeenkomst bereikt over een stand-by krediet voor 18 maanden, 
waaruit de eerste trekking vermoedelijk in het najaar zal plaatshebben. 
De bruto buitenlandse schuld in convertibele valuta's bedroeg eind 1992 
21,4 miljard USD of 65 % van het BBP, tegen 22,3 miljard eind 1991. De 
samenstelling van de schuld is in de laatste jaren sterk verbeterd, maar in 1992 
weer iets slechter geworden, want het aandeel van korte-termijnleningen is 
opgelopen van 9,6 tot 10,7 %. De totale schuldendienst beliep in 1992 
4.4 miljard USD, tegen 4 miljard USD in 1991, maar in verhouding tot de uitvoer 
van goederen en diensten is hij stabiel (ongeveer 34 %). De aflossingen 
(2,8 miljard USD in 1992) zullen in 1993 en 1994 afnemen tot ongeveer 
2,2 miljard USD, maar in 1995 en 1996 oplopen tot respectievelijk 3 en 
3.5 miljard USD. Wegens de huidige verslechtering van de lopende rekening zal de 
druk op de Hongaarse betalingsbalans in de komende jaren dan ook kunnen toenemen. 
B. TSJECHIË EN SLOWAKIJE 
Het reële BBP van de voormalige Tsjechische en Slowaakse Federatieve Republiek 
(TSFR) is in 1992 gedaald met naar raming 7 %, terwijl het in 1991 met 15 % was 
teruggelopen. In de loop van het jaar is de achteruitgang echter kleiner geworden 
en aan het einde van 1992 werden in enkele sectoren reeds tekenen van verbetering 
waargenomen. De overheid van de TSFR heeft haar strakke monetaire en budgettaire 
politiek voortgezet en de inflatie, die in 1991 na de liberalisatie van de prijzen 
- 22 -
met 58,7 % was opgelopen, in 1992 tot 12 % teruggedrongen. De invoering van de BTW 
in januari 1993 heeft de inflatie op jaarbasis in de twee nieuwe republieken 
echter weer tot 20 % opgedreven. 
De verdeling van de Federatie heeft tot dusver een ongunstige economische weerslag 
gehad, vooral voor Slowakije, dat de belangrijke fiscale overdrachten van de 
Tsjechische Republiek heeft verloren en nu een groot handelstekort met Tsjechië 
moet financieren. De republieken zijn overeengekomen een douane-unie en een 
monetaire unie op te richten. Onzekerheden over de gevolgen van de verdeling van 
de Federatie en speculaties over de toekomst van de monetaire unie (die als een 
tijdelijke regeling wordt beschouwd) hebben echter tot een belangrijke 
kapitaalvlucht geleid, voor beide republieken grote reserverliezen meegebracht en 
de monetaire unie reeds een maand na de oprichting ervan doen ineenstorten. 
Hoewel de douane-unie nog functioneert en de republieken overeen zijn gekomen een 
clearingsysteem in te stellen, is hun onderlinge handelsverkeer sinds de invoering 
van afzonderlijke munteenheden sterk afgenomen. Aanvankelijk trachtte Slowakije 
de pariteit met de Tsjechische kroon in stand te houden, maar uiteindelijk heeft 
het de aanbevelingen van het IMF aanvaard en zijn munteenheid in juli met 10 % 
gedevalueerd ten opzichte van de Tsjechische kroon. 
De economische situatie en vooruitzichten zijn zeer verschillend voor Tsjechië en 
Slowakije. Terwijl het reële BBP van Tsjechië in 1993 vermoedelijk met 0 tot 3 % 
zal groeien, zal dat van Slowakije met 3 tot 6 % dalen. Ook de werkloosheid is 
hoger in Slowakije (12 % van de beroepsbevolking) dan in Tsjechië (minder dan 
3 %). Slowakije heeft een zwakkere industriële structuur waarin de wapenindustrie 
en de zware industrie een belangrijke plaats innemen, terwijl de afzetgebieden in 
de vroegere Comecon zijn weggevallen. Bovendien zijn de prijzen in Tsjechië na de 
"sprong" ten gevolge van de invoering van de BTW in januari vrij stabiel gebleven 
en zal de inflatie op jaarbasis aan het einde van 1993 ongeveer 16 % bedragen (9 
tot 10 % zonder het BTW-effect), terwijl de inflatie in Slowakije door de recente 
devaluatie van de Slowaakse kroon aan het einde van het jaar 25 tot 30 % zal 
belopen. 
Hoewel de verdeling van de TSFR in twee republieken het politieke debat sedert de 
zomer van vorig jaar beheerst en de aandacht van structurele hervormingen heeft 
afgeleid, zijn op sommige gebieden toch verdere vorderingen gemaakt. De 
inschrijvingen op de eerste reeks grootschalige privatiseringen (1.500 bedrijven) 
zijn in december 1992 afgesloten. Tsjechië heeft reeds een tweede reeks 
privatiseringen, van nog eens 2.000 bedrijven, aangekondigd voor de tweede helft 
van 1993. De Slowaakse Republiek is voornemens ongeveer 500 bedrijven tijdens de 
tweede reeks te privatiseren, maar de Slowaakse overheid maakt niet zoals Tsjechië 
gebruik van de voucher-methode en vertrouwt meer op traditionele 
privatiseringsmethoden, zoals rechtstreekse verkoop aan buitenlandse 
investeerders, overname en aanbesteding. Andere recente structurele 
hervormingsmaatregelen die mogen worden vermeld zijn de strenge Tsjechische 
faillissementswet die in april van kracht werd, de opening van de Praagse beurs in 
juni en de algemene belastinghervorming in beide republieken van januari 1993. 
- 23 -
De convertibele handelsbalans van de TSFR is in 1992 sterk achteruitgegaan : het 
tekort is opgelopen van 0,4 tot 1,6 miljard USD. De verslechtering heeft zich 
volledig in de tweede helft van het jaar voorgedaan en dan nog vooral in de laatste 
maanden, door anticipatie op de invoering van de BTW, zowel vanwege de consumenten 
als vanwege de bedrijven, die hun invoerschulden vervroegd voldeden uit vrees voor 
een devaluatie of restricties op de convertibiliteit van de valuta na de splitsing 
van de Federatie. De verslechtering van de handelsbalans is dus voor een deel toe 
te schrijven aan tijdelijke factoren, maar ook aan de opleving van de binnenlandse 
vraag naarmate de economie traag en in ongelijke mate uit de recessie begon te 
komen. De toename van de netto onzichtbare ontvangsten heeft de verslechtering van 
de handelsbalans echter grotendeels gecompenseerd, zodat het overschot op de 
convertibele lopende rekening van de TSFR slechts afnam van 0,4 tot 
0,2 miljard USD. Voorts zijn de buitenlandse directe investeringen aanzienlijk 
toegenomen (van 0,6 miljard USD in 1991 tot 1,1 miljard in 1992), ondanks een zwak 
vierde kwartaal, gevolg van de onzekerheden met betrekking tot de aanstaande 
verdeling van het land. 
De betalingsbalansvooruitzichten van de twee republieken voor 1993 en 1994 zijn 
zeer verschillend. De Tsjechische Republiek zal het overschot op haar 
handelsbalans zien veranderen in een groeiend tekort, daar de binnenlandse vraag 
zich herstelt en Slowakije tracht zijn bilaterale handelstekort te verminderen. De 
Tsjechische Republiek zal in de komende twee jaren echter geen moeilijkheden hebben 
om het tekort op haar lopende rekening te financieren. De verslechtering van de 
lopende rekening begint immers van een zeer gunstige uitgangspositie en zal niet 
dramatisch zijn, aangezien Tsjechië een concurrerende reële wisselkoers blijft 
behouden. Bovendien zal Tsjechië, dat in de laatste twee jaren bijna 90 % van de 
totale buitenlandse directe investeringen in de voormalige TSFR heeft ontvangen, 
ook in de komende jaren nog 0,8 tot 1 miljard USD aan directe investeringen per 
jaar blijven aantrekken. Ten slotte heeft de Tsjechische Republiek reeds een groot 
gedeelte teruggewonnen van de deviezenreserves die zij in de maanden vóór de 
mislukking van de monetaire unie met Slowakije had verloren. In maart heeft zij 
van het IMF een stand-by krediet van 250 miljoen USD voor twaalf maanden ontvangen 
en bovendien heeft zij gemakkelijk toegang tot de internationale kapitaalmarkten. 
De Tsjechische regering heeft in feite de solide reputatie van gezonde, orthodoxe 
macro-economische politiek van de vroegere TSFR-regering geërfd (en versterkt) en 
de markten ondervinden dat zij ernstig werkt aan marktgeoriënteerde hervormingen. 
Een en ander heeft geleid tot een verhoging van de Moody's-notering tot 
"investeringskwaliteit" (van de Bal die de TSFR vroeger had tot Aa3). 
De betalingsbalanssituatie en -vooruitzichten van Slowakije zijn niet zo gunstig. 
Slowakije heeft de belangrijke fiscale transfers van Tsjechië verloren, waarmee het 
zijn handelstekort met Tsjechië in 1992 ruimschoots kon financieren. Zijn lopende 
rekening zal dit en volgend jaar vermoedelijk verbeteren door de aanhoudende 
recessie die de invoer drukt, de verwachte effecten van de recente devaluatie van 
de Slowaakse kroon en de komende extra heffing op de invoer van 
consumptieprodukten. Slowakije heeft echter een kwetsbare deviezenreservepositie, 
terwijl het risico van betalingsbalansmoeilijkheden ten gevolge van kapitaalvlucht 
nog niet volledig verdwenen is, zelfs niet na de devaluatie van de 
- 24 -
Slowaakse kroon met 10 %. Voorts kan de Slowaakse overheid, in tegenstelling 
tot die van Tsjechië, niet langer profiteren van de internationale reputatie 
die de federale overheid in de laatste drie jaren had opgebouwd. De ratings 
van de Slowaakse Republiek en haar toegang tot de internationale 
kapitaalmarkten zijn dan ook veel minder gunstig dan die van de Tsjechische 
Republiek (Moody's heeft Slowakije nog geen rating als onafhankelijk land 
gegeven, maar zijn rating zal ongetwijfeld lager zijn dan de Bal van de 
voormalige TSFR). 
De devaluatie en de in juni met het IMF overeengekomen lening van 
90 miljoen USD in het kader van de nieuwe "Systemic Transformation Facility" 
zullen de betalingsbalanssituatie helpen verlichten en bijdragen tot het 
herstel van het vertrouwen in de Slowaakse economie. Dank zij de devaluatie in 
het bijzonder zal het tekort op de handelsbalans met Tsjechië worden verlaagd, 
zodat het land niet alleen op invoerbeperking moet steunen. Wil Slowakije 
echter voorkomen dat de betalingsbalans opnieuw onder druk komt te staan, dan 
zal de regering een aangepast macro-economisch stabilisatiebeleid moeten voeren 
(met als belangrijk onderdeel een restrictieve budgettaire politiek) en de 
structurele hervormingen moeten bespoedigen. 
De vroegere TSFR had een geringe buitenlandse schuld. De buitenlandse schuld 
in convertibele valuta's bedroeg in 1991 slechts 9,4 miljard USD en eind 1992 
nog maar 9,2 miljard USD of 26 % van het BBP. Bij de verdeling van dé TSFR in 
twee republieken werden de schulden verdeeld in de verhouding 2/1, zodat 
Tsjechië begin 1993 een convertibele schuld van 6,2 miljard USD of 24 % van 
zijn BBP had en Slowakije 3,1 miljard.USD of 30 % van zijn BBP. De totale 
schuldendienst (aflossingen en rente) van de voormalige TSFR bedroeg vorig jaar 
1,9 miljard USD of 12,2 % van de opbrengst van de uitvoer van goederen en 
diensten. Bij verdeling van de schuldendienst in dezelfde verhouding 2/1 heeft 
Tsjechië 1,3 miljard USD en Slowakije 0,7 miljard USD te dragen, hetgeen 
neerkomt op respectievelijk 11,6 en 12,6 % van de geraamde waarde van hun 
uitvoer van goederen en diensten. De aflossingen op de totale buitenlandse 
schuld van de voormalige TSFR zullen naar raming geleidelijk oplopen van 
1,3 miljard USD in 1992 tot 1,5 miljard USD in 1994, afnemen tot 
1,2 miljard USD in 1995, 1,2 miljard USD in 1996 en 870 miljoen USD in 1997. 
Dit levert geen bijzondere problemen op voor de Tsjechische Republiek, maar de 
zwakke betalingsbalans van Slowakije zal in 1995 wellicht nog meer onder druk 
komen te staan. 
BULGARIJE 
De economische resultaten van Bulgarije zijn minder gunstig dan in de meeste 
andere landen van de regio. In 1991 is het reële BBP met 17% gedaald, zijn de 
reële lonen met ongeveer de helft verminderd en beliep de inflatie bijna 300%. 
Deze achteruitgang heeft zich in 1992 voortgezet : het reële BBP is gedaald met 
8%, de industriële produktie bedroeg ongeveer 20% minder dan in 1991 en 
vertoonde slechts geringe tekenen van herstel, de inflatie bleef hoog op 4 à 6% 
per maand (80% in totaal voor 1992) en de werkloosheid beliep meer dan 15% van 
- 25 -
de beroepsbevolking. Door externe factoren is de crisis nog ernstiger 
geworden : het schuldenprobleem (Bulgarije is van buitenlandse 
kredietverlening uitgesloten sedert 1990, toen het unilateraal een moratorium 
op de schuldendienst instelde), de ineenstorting van de USSR, waarvan Bulgarije 
veel afhankelijker was dan andere landen, aanzienlijke oninbare vorderingen op 
Libië en Irak en, meer recent, het embargo tegen Servië, dat een belangrijke 
exportmarkt was. 
De economische hervormingen bestonden tot dusver vooral uit liberalisatie- en 
stabilisatiemaatregelen. Vooral door een voorzichtig macro-economisch beleid 
en de vroegtijdige invoering van interne convertibiliteit hebben de meeste 
binnenlandse prijzen zich aan de markt aangepast zonder een inflatoire spiraal 
op gang te brengen. De structurele hervormingen verliepen trager,deels omdat 
in 1991 en 1992 geen politieke consensus werd bereikt. Er zijn echter 
belangrijke vorderingen gemaakt bij de uitwerking van de wetgeving op de 
privatisering en andere structurele maatregelen. Vooral op het gebied van 
kleinschalige privatisering en schadeloosstelling is er vooruitgang. Bij de 
grootschalige privatisering valt echter een aanzienlijke achterstand waar te 
nemen. Op middellange termijn zal het er om gaan hoe krachtig de wetgeving ten 
uitvoer wordt gelegd. Groei zal slechts mogelijk zijn via de uitvoer, want er 
is geen ruimte voor monetaire of budgettaire stimulansen. Dit betekent dat de 
schuldencrisis moet worden opgelost en dat de exportmarkten, vooral in Europa, 
in voldoende mate moeten worden opengesteld. 
Na de politieke crisis heeft Bulgarije de betrekkingen met het IMF weer 
aangeknoopt in het kader van de stand-by overeenkomst die in april 1993 afliep. 
Momenteel onderhandelt de regering over een nieuw programma, dat door een 
nieuwe stand- by overeenkomst zal worden ondersteund. 
De verbetering van de externe financiële situatie van het land heeft zich in 
1992 voortgezet. De handelsbalans vertoont een klein overschot doordat de 
uitvoer meer is toegenomen dan de invoer (de invoer verloopt nog steeds traag, 
vooral door de vermindering van de externe financiering). De internationale 
reserves bedragen bijna 1 miljard USD, hetgeen overeenkomt met drie maanden 
invoer (eind oktober 1992 beliepen zij meer dan 1,1 miljard USD). Zij blijven 
echter te gering als gelet wordt op de vermoedelijke behoeften van Bulgarije om 
zijn handelsschulden te vereffenen. De onderhandelingen met de handelsbanken 
verlopen de jongste tijd echter gunstiger. In november 1992 hadden de partijen 
al een overeenkomst bereikt over de voornaamste beginselen van een toekomstig 
maatregelenpakket ter verlaging van de schuld en de schuldendienst, zodat mag 
worden aangenomen dat tegen het einde van 1993 een genereuze schuldenregeling 
zal worden bereikt. In december 1992 heeft Bulgarije van haar officiële 
crediteuren een bijkomende schuldenverlichting verkregen. De nieuwe 
overeenkomst van de Club van Parijs heeft de schuldendienst tot april 1993 
herschikt, samen met de achterstand die is opgelopen sedert het einde van de 
consolidatieperiode van de vroegere overeenkomst (van april 1991). Zodra een 
nieuwe stand-by overeenkomst met het IMF is gesloten, zal een nieuwe ronde 
besprekingen met de officiële crediteuren plaatsvinden om een verdere 
schuldherschikking te bereiken. In totaal wordt de buitenlandse schuld geraamd 
op 12 miljard USD (ongeveer 126 % van het BBP en 280 % van de 
uitvoeropbrengsten), waarvan ongeveer 9,3 miljard aan commerciële crediteuren. 
Deze schuld bestaat voor bijna de helft uit achterstanden op 
- 26 -
korte-termijndeposito's en kredietbrieven. In 1992 is de schuld opgelopen 
doordat Bulgarije nog steeds achterstanden opstapelt (de rentebetalingen die in 
september 1992 werden hervat maar in juni van dit jaar tijdelijk werden 
opgeschort, bedragen slechts 20 % van de renteschulden). De 
schuldendienstratio wordt geraamd op 50 % van de exportopbrengsten in 
convertibele valuta's en zou 150 % belopen indien rekening werd gehouden met de 
achterstallige aflossingen en rentebetalingen. De prijs van deze schuld op de 
secundaire markt schommelt rond 20 %. 
D. ROEMENIE 
Roemenië is in 1991 begonnen met een veelomvattend programma om de economie te 
herstructureren en de voornaamste economische onevenwichtigheden te verhelpen. 
Ondanks aanvankelijke vooruitgang bij de liberalisatie van de economie is 
echter nog geen stabilisatie bereikt. De produktie is afgenomen met 13 % in 
1991 en 15 % in 1992, de inflatie blijft hoog (ongeveer 200 % per jaar) en de 
officiële deviezenreserves waren eind 1992 uitgeput. 
De regering blijft een voorzichtig budgettair en monetair beleid voeren en 
heeft loonbeperkingen opgelegd. Door politieke tekortkomingen bij de 
uitvoering van het hervormingsprogramma (prijsliberalisering, herstructurering 
van ondernemingen, wisselkoerspolitiek) is de regering er ondanks de monetaire 
en budgettaire beperkingen echter niet in geslaagd de inflatie in te perken en 
de wisselkoers te stabiliseren. Niettegenstaande de drastische vermindering 
van de overheidsinkomsten en de aanvankelijke uitbreiding van de lopende 
transfers (in verband met de prijsliberalisatie) kon het begrotingstekort in 
1991 echter tot 2 % van het BBP worden beperkt, deels wegens een vermindering 
van de investeringsuitgaven. In 1992 is het begrotingstekort opgelopen tot 5 % 
van het BBP als gevolg van de verhoging van de consumentensubsidies. Het 
begrotingstekort geeft de budgettaire situatie echter niet juist weer, want er 
zijn veel uitgaven gedaan buiten de begroting om. 
Wegens het deviezentekort heeft de overheid geen conseguente 
wisselkoerspolitiek kunnen voeren. In principe wordt de wisselkoers sedert 
juni 1992 door de marktkrachten bepaald. De overheid heeft echter getracht het 
devaluatieproces af te remmen door geleidelijke aanpassingen, in de hoop de 
inflatie binnen de perken te houden. De wisselkoers is te hoog gesteld bij de 
al lang aanhoudende inflatie. Dit heeft geleid tot grote kortingen op de 
parallelle markt, rantsoenering van de invoer en, na de afschaffing van de 
afkoopvoorwaarde voor de exporteurs in juni 1992, tot het aanleggen van 
deviezendeposito's door de exporteurs terwijl de officiële reserves uitgeput 
geraakten. De inflatie werd dus niet in de hand gehouden en er ontstond 
speculatie tegen de leu. In de laatste drie maanden van 1992 bleef de koers 
430 leu per dollar, hetgeen betekent dat de leu steeds meer overgewaardeerd 
was. Sedertdien heeft de overheid de koers losgelaten, zodat de leu midden 
juni 1993 op 694 per dollar stond. 
- 27 -
De wisselkoerspolitiek had onder meer tot doel de invoer te beperken zonder de 
uitvoer te hinderen (waarvan de opbrengst in deviezen kon worden aangehouden). 
De belangrijke invoer van graan (in Roemenië heeft zich in 1992 een ernstige 
droogte voorgedaan) en energieprodukten door de overheid aan het einde van 1992 
heeft het tekort op de lopende rekening van 1992 echter doen oplopen tot 8,5 % 
van het BBP, tegen 5 % in 1991. Dit tekort werd ruimschoots gecompenseerd door 
de belangrijke kapitaalinvoer (uitbetaling van buitenlandse steun). Toch waren 
de officiële deviezenreserves eind 1992 uitgeput, terwijl de externe positie 
van de handelsbanken aanzienlijk is verbeterd. De buitenlandse schuld is 
toegenomen van 4 % van het BBP eind 1991 tot ruim 13 % eind 1992. De 
schuldendienstratio is evenwel onder de 10 % van de uitvoer van goederen en 
diensten gebleven. 
De Roemeense overheid heeft een hervormingsstrategie opgesteld om spoedig tot 
een markteconomie te komen. Daartoe heeft zij een wettelijk en institutioneel 
kader ingevoerd waarin particuliere eigendom en besluitvorming centraal staan. 
Het hervormingsprogramma heeft belangrijke resultaten gehad. De meeste 
consumptieprijzen zijn thans vrij. De kwantitatieve beperkingen op de invoer 
zijn afgeschaft en de douanetarieven ter bescherming van de binnenlandse 
ondernemingen zijn sterk verlaagd. Ook de loonvorming is geliberaliseerd door 
de invoering van een systeem van collectieve onderhandelingen. Het financieel 
stelsel is gedereguleerd. De burger heeft thans het recht een bedrijf op te 
richten, vrij te concurreren en eigendom te verwerven, te bezitten en te 
verkopen. Ten slotte heeft de overheid staatsactiva aan de bevolking 
overgedragen. 
Bij de hervormingen hebben zich ook tegenslagen voorgedaan. Het 
wisselkoerssysteem functioneert niet zo goed als was verwacht. De 
prijsliberalisatie is niet voltooid, daar de overheid nog steeds intervenieert 
bij de prijszetting voor bepaalde goederen op groothandelsniveau. De 
herstructurering van het bedrijfsleven verloopt niet zo snel als was verwacht 
en de regering is er niet in geslaagd de ondernemingen een strikte financiële 
discipline op te leggen. 
De laatste stand-by overeenkomst met het IMF liep tot maart 1993. De Roemeense 
overheid onderhandelt thans over een nieuw programma dat door een nieuwe 
overeenkomst zal worden ondersteund. 
E. BALTISCHE STATEN 
De economieën van de Baltische Staten waren nauw verbonden met het economisch 
stelsel van de voormalige Sowjetunie, waarop zij in augustus 1991 hun 
onafhankelijkheid veroverden. De drie landen hebben een ernstige achteruitgang 
van hun economische bedrijvigheid gekend als gevolg van de inkrimping van hun 
handel met de voormalige Sowjetrepublieken, vooral Rusland. In 1992 is de 
situatie nog ernstiger geworden door de ruilvoetschok die optrad toen Rusland 
voor zijn uitvoer marktprijzen ging aanrekenen. Inmiddels schijnt de 
achteruitgang tot stilstand te zijn gekomen. 
- 28 -
Estland 
In de eerste helft van 1993 heeft de produktie zich kennelijk gestabiliseerd na 
de achteruitgang van 27 % in 1992 en 11,8 % in 1991. De werkloosheid neemt 
uitbreiding : in mei 1993 bedroeg de geregistreerde werkloosheid 21.733 
werknemers of 3,2 % van de beroepsbevolking, hetgeen bijna eens zoveel is als 
eind vorig jaar. De verborgen werkloosheid schijnt echter veel groter te zijn. 
De begroting 1992 vertoonde een overschot van 1,3 % van het BBP en in het 
eerste kwartaal van 1993 was dit al 5 % als gevolg van de afname van de 
belastingachterstanden en de aanhoudende weigering van staatsbedrijven 
personeel te ontslaan. De inflatie is eind vorig jaar sterk verminderd en is 
in juli nog verder afgenomen; in de laatste maanden heeft de maandelijkse 
stijging van de consumptieprijzen zich gestabiliseerd op 2 tot 3 %. 
De prijsliberalisatie is grotendeels voltooid en het ontstaan van een rationele 
prijzenstructuur is gesteund door de invoering van een eigen convertibele 
valuta, de kroon. De privatisering is tot dusver beperkt gebleven tot kleine 
ondernemingen, waarvan er eind 1992 meer dan 40 % in particuliere handen waren 
gekomen. De overheid heeft het privatiseringsproces in 1993 nog gestimuleerd. 
Als reactie op de liquiditeitscrisis in het bankstelsel aan het einde van 1992 
heeft de overheid besloten een grote bank op te heffen en twee andere samen te 
voegen en te herkapitaliseren. Dit laatste geschiedde door een 
obligatie-uitgifte en een beperkte inbreng uit de reserves van de centrale 
bank. Sedertdien is nog een andere bank gesloten. 
De onderhandelingen over de verkoop van 25 van 38 grote bedrijven op de 
internatioanle markt in 1992 worden thans afgerond; in de zomer van 1993 zijn 
offertes ontvangen voor nog eens 52 grote bedrijven. De regering werkt ook aan 
een wetgeving voor de oprichting van een houdstermaatschappij die de 
eigendomsrechten en verkopen van alle staatsbedrijven zal controleren. 
Verwacht wordt dat het schadeloosstellingsproces sneller zal verlopen nu de 
regering als einddatum voor de indiening van claims 1 april 1993 heeft gesteld. 
In 1992 is de lopende rekening van Estland, die in 1991 een aanzienlijk 
overschot vertoonde, ernstig verslechterd doordat Rusland aan het begin van het 
jaar voor zijn uitvoer wereldmarktprijzen begon aan te rekenen. In 
tegenstelling tot vroegere prognoses werd de lopende rekening echter toch met 
een gering overschot afgesloten, want de uitvoer en de dienstenbalans waren 
gunstiger dan verwacht en de invoer is onder het geprogrammeerde peil gebleven. 
Gevolg hiervan was een onverwacht hoge aangroei van de internationale reserves. 
De handelsbalans sloot in 1992 met een gering tekort, dat in 1993 echter 
schijnt op te lopen. Terwijl de handel met de voormalige Sowjetunie op een 
laag peil blijft, is die met het Westen reeds toegenomen tot 70 % van het 
totale handelsverkeer. 
In september 1992 heeft het IMF een stand-by lening van ongeveer 39 miljoen USD 
voor de periode 1 juli 1992 - 30 juni 1993 goedgekeurd om het hervormings- en 
stabilisatieprogramma van de regering te ondersteunen. Estland heeft de eerste 
tranche (ongeveer 11 miljoen USD) opgenomen in september 1992 
- 29 -
en de tweede tranche in januari 1993, maar besloot de derde en de vierde 
tranche niet op te nemen omdat zijn reservepositie onverwacht veel gunstiger is 
geworden. Het IMF verwacht dat de overblijvende tranches tegen september 
opgenomen zullen zijn. Eind maart 1993 bedroeg de buitenlandse schuld van 
Estland 47 miljoen USD of 4,5 % van zijn BBP. 
Letland 
Door de sterk verslechterde ruilvoet en de algemene teloorgang van de 
traditionele handelspatronen is het reële BBP, dat in 1991 reeds met 8 % was 
gedaald, in 1992 met ongeveer 30 % achteruitgegaan. In mei 1993 bedroeg de 
werkloosheid 5,2 % van de beroepsbevolking, hetgeen meer dan eens zoveel is als 
eind 1992. Bovendien is er een grote verdoken werkloosheid en verwacht de 
overheid dat de werkloosheid tegen het einde van 1993 tot 12 % zal zijn 
^opgelopen. De begroting 1992 vertoonde een tekort van ongeveer 1,4 % van het 
BBP, gevolg van moeilijkheden in het bedrijfsleven en zich opstapelende 
belastingachterstanden. De begroting 1993 is in evenwicht opgesteld, maar de 
inkomsten blijven achter op de verwachtingen, zodat de overheid de centrale 
bank om een nieuwe lening moest verzoeken. De inflatie is sterk gedaald sedert 
de monetaire hervorming van juli 1992. Voor de eerste maal sedert het begin 
van de prijsliberalisatie is het indexcijfer van de consumptieprijzen in mei 
gedaald. 
De prijzen zijn grotendeels geliberaliseerd; slechts enkele produkten worden 
nog gecontroleerd. De privatisering daarentegen is tot dusver vooral beperkt 
gebleven tot landbouwcoöperaties, kleine winkels en de dienstensector. Aan het 
einde van 1992 was ongeveer 60 % van de bedrijven in deze groep geprivatiseerd, 
hetzij door verkoop, hetzij doof leasing. Wat de grote bedrijven betreft 
hadden de ministeries in december 1992 433 privatiseringsprojecten op een 
totaal van 844 in aanmerking komende bedrijven ontvangen; deze dossiers worden 
thans onderzocht. De regering is ook bezig met de organisatie van het door het 
parlement in november goedgekeurde voucher-systeem. In een eind augustus 
aangenomen wet is een eerste aantal van 25 grote bedrijven opgesomd die voor 
spoedige liberalisering in aanmerking komen. 
De lopende rekening van het land is in 1992 aanzienlijk verslechterd door de 
ernstige ruilvoetschok die de economie aan het begin van het jaar moest 
ondergaan, toen Rusland marktprijzen begon aan te rekenen voor zijn uitvoer 
naar Letland. Het tekort op de handelsbalans, dat volledig te wijten is aan de 
handel met de voormalige Sowjetunie, is echter ruimschoots gecompenseerd door 
een overschot op de dienstenbalans, zodat de lopende rekening met een overschot 
werd afgesloten; bovendien zijn de bruto nationale reserves met 52 miljoen USD 
aangegroeid. In de eerste helft van 1993 is de externe financiering echter 
aanzienlijk toegenomen en heeft economische bedrijvigheid zich gestabiliseerd, 
zodat de lopende rekening thans vermoedelijk een tekort vertoont. De 
buitenlandse staatsschuld bedroeg op 31 december 1992 58 miljoen USD of 
ongeveer 5 % van het BBP en is in de eerste helft van 1993 waarschijnlijk sterk 
opgelopen. Letland heeft nooit het aandeel van 1,14 % in de schuld van de 
voormalige Sowjetunie erkend die het tijdens de onderhandelingen toegewezen had 
gekregen. Over deze aangelegenheid wordt nog steeds onderhandeld met Rusland. 
- 30 
Litouwen 
Het BBP is in 1992 met ongeveer 35 % gedaald, na een achteruitgang van 13 % in 1991. 
De geregistreerde werkloosheid is sedert eind 1992 meer dan verdubbeld en bedroeg in 
mei 1993 29.000 werknemers of 1,5 % van de beroepsbevolking. In tegenstelling tot 
de twee andere Baltische staten is de inflatie tot 1993 hoog gebleven, maar nu 
schijnt zij ook in Litouwen af te nemen (maandelijkse stijging : 25 % in april, 13 % 
in mei, 6 % in juni) als gevolg van de strengere monetaire controle. De begroting 
vertoonde in 1992 een overschot van 2 % van het BBP, maar voor 1993 wordt een gering 
tekort verwacht. 
De prijzen zijn al in zover geliberaliseerd dat alleen nog energie voor het gezin en 
monopolieprodukten onder de controle vallen. Het privatiseringsproces is vrij snel 
verlopen. De burgers hebben vouchers ontvangen, die samen met contanten ter 
betaling kunnen worden aangeboden bij de aankoop van woningen en kleine en grotere 
bedrijven. De regering vreest echter dat de privatisering is uitgevoerd zonder 
voldoende aandacht voor herstructurering, zodat rationalisaties en ontslagen 
moeilijker worden. Daarom herziet zij momenteel het privatiseringsprogramma. Ook 
de hervorming van de landbouwsector wordt opnieuw bekeken. De privatisering van 
grote collectieve bedrijven heeft geleid tot het ontstaan van eenheden die te klein 
zijn om efficiënt te kunnen werken. 
De lopende rekening van de betalingsbalans van Litouwen is in 1992 sterk 
achteruitgegaan. Negatieve factoren waren de ernstige droogte en de ruilvoetschok 
die ontstond doordat de uitvoerprijzen van Rusland in het najaar van 1992 het niveau 
op de wereldmarkt bereikten. Voor het jaar als geheel vertoonde de lopende 
rekening, evenals de handelsbalans, een overschot. De bruto nationale reserves zijn 
in 1992 met 75 miljoen USD aangegroeid, afgezien van de teruggave van goud door het 
Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Zwitserland (voor in totaal ongeveer 
63 miljoen USD). Eind 1992 beliep de buitenlandse schuld van Litouwen ongeveer 8 % 
van zijn BBP, maar zij zal aangroeien naarmate de bijstand van de EG en de G-24 
binnenkomt. Tijdens de onderhandelingen over de schuld van de voormalige Sowjetunie 
werd aan Litouwen 1,41 % van de totale schuld toegewezen (ongeveer 1 miljard USD), 
maar het land heeft deze schuld nooit erkend. Over deze aangelegenheid wordt verder 
onderhandeld met Rusland. 
F. ALGERIJE 
De buitenlandse schuld van Algerije bedraagt 25 miljard USD en bestaat voor een 
groot gedeelte uit schulden op korte termijn. De schuldendienst beloopt niet minder 
dan 70 % van de exportopbrengsten, zodat Algerije zich in september 1992 verplicht 
zag verdere invoer- en deviezenbeperkingen in te voeren, naast een reeks 
binnenlandse bezuinigingsmaatregelen. Deze hebben geleid tot een daling van de 
produktie en een stijging van de werkloosheid. Het reële BBP is in 1992 met 3 % 
gegroeid, maar in 1993 zal de groei waarschijnlijk negatief zijn. De sociale 
spanningen zijn verlicht door een "pact" tussen de regering en de vakbonden met een 
loonstop in ruil voor werkgelegenheidszekerheid en beperktere prijsverhogingen. 
- 31 
De prijsliberalisatiemaatregelen en de voortgaande waardedaling van de dinar hebben 
de inflatie in 1991 en begin 1992 aangewakkerd. In de tweede helft van 1992 heeft 
de regering de geleidelijke depreciatie van de nominale wisselkoers kunnen 
tegenhouden tegen een achtergrond van aanhoudend hoge inflatie (ruim 30 % in 1992), 
met als gevolg een reële appreciatie van de wisselkoers (22 % in 1992) en een 
verslechtering van de concurrentiepositie van de Algerijnse economie. Daar de 
overheidsinkomsten vooral door de belastingen op de uitvoer van aardolieprodukten 
worden bepaald, heeft de reële appreciatie van de dinar een negatieve invloed gehad 
op de belastingontvangsten. Door de negatieve reële rentevoeten is de kredietvraag 
opgelopen, in het bijzonder vanwege overheidsbedrijven die toegang hebben tot de 
financiële instellingen. 
Sedert 1992 is het groeiende begrotingstekort een belangrijke oorzaak van de 
inflatie. Het totale saldo op de overheidsbegroting is van een overschot van 4,3 % 
van de BBP in 1991 omgeslagen in een tekort van 1 % in 1992, en geraamd wordt dat 
het in de eerste helft van 1993 is opgelopen tot bijna 10 % van het BBP. 
Algerije tracht bilaterale financieringsovereenkomsten te sluiten om zijn groeiende 
behoeften aan externe financiering te dekken. Aan de stand-by overeenkomst met het 
IMF is echter begin 1992 een einde gekomen. De onderhandelingen over een nieuw 
programma hebben nog geen resultaten opgeleverd, omdat de nieuwe regering een 
economische politiek voert die verdere nominale depreciatie van de dinar uitsluit, 
een strenge regulering van de invoer en de deviezentoewijzingen beoogt en een 
vertraging van de economische hervormingen en het liberalisatieproces in het 
algemeen tot gevolg zal hebben. 
G. ISRAËL 
De macro-economische situatie is in 1992 verder verbeterd. Het land heeft een derde 
jaar van sterke groei gekend, met een reële toename van het BBP van 6,4 %, tegen 
5,8 % in 1991. De groei werd gestimuleerd door een toename van de industriële 
produktie met 8,5 % en een sterke opleving van het toerisme ( + 39 %) door het 
herstel van het vertrouwen na de Golfoorlog. 
De werkgelegenheid neemt voortdurend toe, maar de regelmatige immigratiegolven 
oefenen een opwaartse druk uit op het werkloosheidspercentage, dat voor het zesde 
achtereenvolgende jaar is gestegen (tot 11 % van de beroepsbevolking). Een 
verandering van de sociale wetgeving waardoor de immigranten na een verblijf van 
twaalf maanden (i.p.v. 24 maanden) van inkomenssteunregelingen kunnen genieten, 
heeft het aantal begunstigden doen oplopen met 158 %. 
In 1992 is de inflatie voor de eerste maal sedert 1969 tot onder de 10 % gedaald, 
namelijk 9,8 %, terwijl zij in 1990 nog 50 % en in 1991 18 % beliep. Dit stelde de 
centrale bank in staat een minder strakke monetaire politiek te voeren, zodat de 
rentevoeten daalden van 28 % eind 1991 tot 19 % eind 1992. Het begrotingstekort 
bedroeg in 1992 6,2 % en verwacht wordt dat het in 1993 zal dalen tot 5,7 %. 
De daling van de rentevoeten heeft een tijdelijke omslag gekend in januari 1993 als 
gevolg van de grote vraag naar deviezen in anticipatie op een verdere devaluatie van 
de sjekel. De waarde van de sjekel is in 1992 met ongeveer 10 % gedaald 
32 -
ten opzichte van een mand van de valuta's van de belangrijkste handelspartners. 
Voor 1993 wordt een verdere nominale waardedaling van 9,5 % verwacht. 
De lopende rekening, die in 1989 nog een overschot van 1,2 miljard USD vertoonde, is 
in 1992 afgesloten met een tekort van naar raming 1,5 miljard USD. Dit is vooral te 
wijten aan een aanzienlijke verslechtering van de handelsbalans ten gevolge van 
toenemende invoer en een onvoldoende groei van de uitvoer. Het tekort op de 
handelsbalans is opgelopen van 4,7 miljard USD in 1991 tot ruim 5 miljard USD in 
1992. Tegen het einde van 1992 verschoof de groei van de op de binnenlandse markt 
gerichte bouwsector (aangedreven door de huisvestLngsbehoeften van de nieuwe 
immigranten) naar de meer op de export gerichte industrie. Daardoor zal de 
handelsbalans in 1993 vermoedelijk verbeteren. 
Om de investeringsinspanningen te financieren die nodig zijn om de recente 
immigratiegolf op te vangen, heeft Israël in 1992 van het IMF 250 miljoen USD 
ontvangen als "Compensatory and Contingency Facility". De Amerikaanse overheid 
heeft een leningsgarantie van 10 miljard USD toegestaan, waardoor verlichting is 
gekomen in het deviezentekort en de weg is geopend naar verdere leningen in het 
buitenland om de investeringen en het uitvoertekort te financieren. De behoefte aan 
dergelijke buitenlandse leningen bewijst dat de economie in onvoldoende mate op de 
uitvoer is gericht. 
De bruto buitenlandse schuld beliep eind 1991 3,8 miljard USD of 61 % van het BBP. 
De schuldendienst bedroeg 27 % van de exportopbrengsten, tegen 80 % in 1985. Dit 
blijft een relatief goede basis voor nieuwe buitenlandse leningen om de 
investeringen te financieren. 
H. VOORMALIGE SOWJETUNIE 
De economische crisis in de voormalige Sowjetunie is in 1992 en begin 1993 steeds 
ernstiger geworden. De gecentraliseerde planning is in de meeste onafhankelijke 
staten ingestort. De handel tussen deze staten is teruggelopen met naar raming 20 
tot 30 %. In het grootste gedeelte van het gebied is de monetaire situatie 
chaotisch, wordt een laks kredietbeleid gevoerd en functioneert het financieel 
stelsel vrijwel niet. De begrotingen zijn niet meer onder controle, vooral wegens 
problemen bij het innen van de belastingen. De uitvoer in harde valuta is gekelderd, 
met als gevolg buitenlandse betalingscrises. Een en ander heeft geleid tot een 
steile daling van de produktie (het BBP is in 1992 vermoedelijk met ongeveer 20 % 
teruggelopen) en de inflatie is zeer hoog. Het industriële herstructureringsproces 
en de afvloeiing van werknemers zijn in feite nog niet begonnen; de werkloosheid is 
nog steeds laag. 
In veel republieken vinden verreikende economische hervormingen plaats, maar niet 
overal met hetzelfde succes. Begin 1992 gaf Rusland de toon aan met een doortastend, 
zij het vrij onvolledig, hervormingsprogramma. Sedert het voorjaar is het tempo van 
de hervormingen echter afgenomen als gevolg van de toenemende binnenlandse 
oppositie, vooral in het parlement en de machtige sector van staatsbedrijven. 
Daardoor is het macro-economische stabilisatieproces mislukt en is de inflatie zeer 
- 33 -
hoog gebleven. De wettelijke, institutionele en structurele hervormingen vorderen 
slechts langzaam, maar met de privatisering is er vooruitgang geboekt. In Oekraïne 
wordt de economische politiek vooral bepaald door nationalistische krachten die naar 
onafhankelijkheid van Moskou streven en hebben nagelaten de wettelijke en 
institutionele basisvoorwaarden voor een markteconomie te creëren. Belangrijk in dit 
verband zijn ook het streven naar een eigen Oekraïense munt en het wantrouwen 
tegenover het GOS. De in oktober aangetreden regering schijnt meer tot hervormingen 
geneigd te zijn, maar de economische besluitvorming wordt verlamd door sterke 
politieke tegenstellingen. Enkele andere republieken hebben al belangrijke stappen 
in de richting van een marktsysteem gezet. Kirgizië staat het verst en heeft 
het IMF een stand-by overeenkomst gesloten. Kazachstan, Witrusland en Moldavië 
zullen binnenkort met het IMF overgangsovereenkomsten sluiten in het kader van de 
nieuwe "Systemic Transformation Facility" (Rusland heeft dit al gedaan). In andere 
republieken zijn echter weinig hervormingspogingen gedaan of wordt de economie meer 
door de burgeroorlog of ethnische conflicten dan door beleidswijzigingen verstoord. 
De externe financiële situatie van het gebied is uiterst zwak. Dit geldt vooral voor 
de korte termijn; op langere termijn vertonen de nieuwe staten die uit de Sowjetunie 
zijn voortgekomen een zeer variabel profiel. Enkele republieken hebben een 
aanzienlijk deviezenopbrengstenpotentieel en een grote industriële capaciteit, 
terwijl andere kunnen worden gelijkgesteld met ontwikkelingslanden en dus sterk van 
buitenlandse hulp afhankelijk zullen blijven. 
De externe financiële situatie van de nieuwe onafhankelijke staten wordt 
grotendeels bepaald door de ontwikkelingen in de Sowjetunie sedert de late jaren 
tachtig en thans ook door de vraagstukken met betrekking tot de regeling van het 
buitenlandse schuldenprobleem. 
Sedert 1990 kan de voormalige Sowjetunie de dienst van haar buitenlandse schuld, die 
vooral in handen is van particuliere crediteuren, slechts verzekeren door de invoer 
te beperken en haar goud- en deviezenreserves aan te spreken. Ook heeft zij 
extensief gebruik gemaakt van de door de voornaamste industrielanden verstrekte 
overheidsleningen en -garanties. Door de groeiende moeilijkheden om harde deviezen 
te verkrijgen en de intrekking van kredietlijnen door Westerse handelsbanken 
verkeerde de Vneshekonombank van de toenmalige USSR eind 1991 zo goed als in staking 
van betalingen. In december 1991-januari 1992 sloten de overheden van de nieuwe 
staten met de officiële en particuliere crediteuren van de USSR akkoorden over 
uitstel van aflossing van de hoofdsom van de vóór 1991 opgenomen kredieten op 
middellange en lange termijn. Dit uitstel werd toegestaan op voorwaarde dat de 
staten het principe van gezamenlijke en hoofdelijke aansprakelijkheid voor de 
schuldendienst aanvaardden. 
Ondanks het uitstel was de liquiditeitscrisis van de voormalige Sowjetunie in 1992 
nog niet opgelost. Daar komt bij dat het wettelijke kader voor de schuldendienst, 
dat gebaseerd is op gezamenlijke en hoofdelijke aansprakelijkheid, niet uitvoerbaar 
is gebleken (Rusland is de enige staat die betalingen heeft verricht), terwijl zich 
op de niet-uitgestelde schuld aanzienlijke achterstanden hebben opgestapeld 
(ongeveer 12 miljard USD, waarvan ruim 4 miljard aan rente-achterstal). Gevolg is 
dat de uitstaande schuld eind 1992 78 miljard USD bedroeg (ongeveer 194 % van de 
exportopbrengsten van Rusland), tegen 67 miljard aan het einde van 1991. Wegens deze 
- 34 -
ontwikkelingen wordt steeds meer gedacht aan een lange-termijnoplossing voor het 
schuldendienstprobleem. Na lange onderhandelingen bereikte de Club van Parijs van 
officiële crediteuren begin april 1993 een oplossing in de vorm van een 
veelomvattend herschikkingspakket, zowel voor de hoofdsom als voor de 
rentebetalingen, van bijna alle leningen die dateren van vóór de ontbinding van de 
Sowjetunie eind 1991. 
Over dit pakket is onderhandeld met Rusland, dat door de meeste crediteuren als de 
enige opvolger van de Sowjetunie wordt beschouwd wat de buitenlandse schulden 
betreft. Al maanden tracht Rusland alle buitenlandse schulden van de voormalige 
Sowjetunie over te nemen in ruil voor haar activa, door middel van zogenaamde 
nuloptieregelingen. Oekraïne, de tweede grootste republiek van de voormalige 
Sowjetunie, heeft deze oplossing nog niet aanvaard, maar het heeft niet verhinderd 
dat Rusland met de crediteuren tot een algemene herschikkingsregeling kwam. De 
overeenkomst met de Club van Parijs en verwachte gelijksoortige overeenkomsten met 
andere officiële en particuliere crediteuren van de voormalige Sowjetunie (ook met 
de Club van Londen wordt al onderhandeld) zullen de schuldendienst in 1993 
verlichten met ongeveer 30 miljard USD (met inbegrip van de herfinanciering van 
achterstanden), zodat de schuldendienst van Rusland minder dan 3,5 miljard USD zal 
bedragen of 9 % van zijn uitvoeropbrengsten van 1993 (tegen de vroegere 81 %). De 
vooruitzichten met betrekking tot de buitenlandse situatie van Rusland in 1993 
blijven echter onzeker en er is nood aan een krachtdadig binnenlands 
macro-economisch beleid om de kapitaalvlucht in te dijken en enige herleving van de 
invoer mogelijk te maken, welke nodig is om de achteruitgang van de produktie te 
vertragen. 
VOORMALIG JOEGOSLAVIË 
Alle uit Joegoslavië voortgekomen republieken worden met dezelfde problemen 
geconfontreerd : de overgang naar een markteconomie en internationale concurrentie, 
bemoeilijkt door de instorting van de Comecon-handel, de gevolgen van de oorlog en 
de boycot van eikaars handel hebben geleid tot inzinking van de produktie, daling 
van de werkgelegenheid en toename van de inflatie. De verslechtering van de 
handelsbalans en de lopende rekening van de betalingsbalans wordt gekenmerkt door 
een sterke inkrimping van de invoer (gevolg van de vermindering van de binnenlandse 
activiteit). Bovendien maken de wijdverspreide DM-isatie van deze inflatoire 
economieën en de grootschalige humanitaire hulp (in het geval van Kroatië en Bosnië) 
het bijzonder moeilijk de ontwikkeling van de betalingsbalans te interpreteren. 
De nieuwe republieken onderhandelen thans over de verdeling van binnenlandse en 
buitenlandse activa en passiva onder de auspiciën van de Vredesconferentie in 
Genève. Deze besprekingen zijn begin 1993 echter geleidelijk stilgevallen door de 
verslechtering van de politieke en de militaire toestand. 
De buitenlandse schuld van Joegoslavië, die 16 miljard USD bedraagt, is reeds 
grotendeels verdeeld, op het federale aandeel van 3,1 miljard USD na, dat door de 
Nationale Bank van Joegoslavië wordt gegarandeerd en grotendeels in handen is van 
35 -
handelsbanken (de schuld aan handelsbanken bedraagt 4,7 miljard USD, die bij 
internationale organisaties 3,2 miljard en die aan regeringen 5,5 miljard). 
In 1988 werd de Joegoslavische schuld herschikt door de Clubs van London en Parijs. 
Joegoslavië kreeg uitstel van betaling tot respectievelijk 1993 en 1994. Tot maart 
1992 werd de schuldendienst verzorgd door de Nationale Bank van Joegoslavië en 
Slovenië voor ieders aandeel volgens deze overeenkomsten. Sedertdien lost alleen 
Slovenië zijn schulden af en dus zullen nieuwe akkoorden moeten worden gesloten met 
iedere republiek. 
Joegoslavië (Servië en Montenegro) 
De economie en het monetaire bestel van Joegoslavië zijn als gevolg van de 
burgeroorlog en de sancties vrijwel ingestort. Het reële BBP is in 1992 met naar 
raming 20 % gedaald (met 35 % sedert 1989). De centrale bank financiert vrijwel de 
volledige federale begroting op monetaire wijze en heeft daardoor de controle over 
de geldhoeveelheid verloren. In 1992 bedroeg de inflatie 20.000 %. 
In 1992 bedroeg de uitvoer van Joegoslavië ongeveer 2,5 miljard USD (een daling van 
46 % ten opzichte van 1991) en de invoer 3,9 miljard USD (hetgeen 33 % minder is dan 
in 1991). Het grootste gedeelte van dit handelsverkeer vond echter plaats vóór 
juli 1992, toen de meeste landen sancties begonnen toe te passen. In het eerste 
kwartaal van 1993 bedroeg de invoer 386 miljoen USD en de uitvoer 249 miljoen USD. 
De koers van de dinar is ingestort van 130 dinar voor 1 dollar in mei 1992 tot 
580.000 een jaar later. Slechts een vierde van de beroepsbevolking heeft een 
volledige baan. 
De totale buitenlandse schuld van de nieuwe republiek bedraagt 5,5 miljard USD 
zonder het aandeel in de federale schuld. In juni 1992 staakte de Nationale Bank de 
schuldendienst aan de handelsbanken. Zij bleef echter geringe bedragen betalen aan 
het IMF. 
Slovenië 
Slovenië was de meest welvarende en geïndustrialiseerde republiek van Joegoslavië. 
In 1992 is zijn nationaal produkt met 6,5 % gedaald (9,3 % in 1991), hetgeen vooral 
te wijten was aan de sterke achteruitgang van de industriële produktie (- 13,0 %). 
Voor 1993 wordt echter een stabilisatie verwacht. De detailhandelsprijzen zijn in 
1992 met 200 % gestegen ten opzichte van 1991, maar de inflatie op jaarbasis is in 
de eerste vijf maanden van 1993 teruggevallen tot 47 %. De werkloosheid bedroeg in 
april 1993 14 % van de beroepsbevolking (13 % in oktober 1992). 
Sedert de onafhankelijkheid heeft Slovenië drastische economische hervormingen 
doorgevoerd. De prijzen en de deviezentransacties zijn geliberaliseerd, de 
banksector gedereguleerd en het belastingstelsel volledig geherstructureerd. Dank 
zij de begrotingspolitiek zijn in 1991 en 1992 geringe overschotten behaald. Na een 
langdurig debat in het parlement werd in november 1992 een privatiseringswet 
aangenomen. 
- 36 -
Slovenië heeft zijn eigen munt gecreëerd en voert een stringente monetaire en 
budgettaire politiek. In 1992 zijn de deviezenreserves meer dan verdrievoudigd, tot 
1,2 miljard USD in mei 1993. Het land heeft de negatieve gevolgen van het verlies 
van de interne Joegoslavische markt gecompenseerd door een succesvolle heroriëntatie 
van zijn buitenlandse handel. In 1992 was er een klein overschot op de handelsbalans 
(0,1 miljard USD), en de lopende rekening werd afgesloten met een overschot van 
0,9 miljard USD. 
Het aandeel van Slovenië in de buitenlandse schuld van Joegoslavië bedraagt 
1,7 miljard USD, exclusief het aandeel in de federale schuld. De republiek heeft 
zijn schuldendienst zonder onderbreking verzorgd tot mei 1992. In juni weigerde 
Slovenië de banken te betalen zolang deze bleven spreken van betalingen van 
Joegoslavië als geheel en niet expliciet wilden erkennen dat Slovenië zelf zijn 
eigen aandeel in de schuld had betaald. In november 1992 heeft Slovenië zijn 
situatie geregulariseerd. Thans beginnen de banken met Slovenië te onderhandelen 
over de schuldendienst voor het Sloveense aandeel in de federale schuld op basis van 
de toewijzing van een gedeelte van het Joegoslavische quotum in het IMF aan 
Slovenië. 
Kroatië 
De economische resultaten van Kroatië worden nog steeds negatief beïnvloed door de 
burgeroorlog. Een derde van zijn grondgebied is bezet en het land wordt overspoeld 
door Kroatische en Bosnische vluchtelingen. Het toerisme is stilgevallen. In 1992 is 
het reële BBP afgenomen met 25 %, na de daling van 23,4 % in 1991. Dit is vooral te 
wijten aan de achteruitgang van de industrie en het toerisme. De 
detailhandelsprijzen zijn in 1992 met 665 % gestegen ten opzichte van 1991. In de 
laatste tijd neemt de inflatie nog toe (1.400 % in de eerste vier maanden van 1993). 
De werkloosheid bedroeg in april 1993 18 %. 
De economische hervormingen bevonden zich nog in een zeer vroeg stadium toen de 
burgeroorlog uitbrak. De privatiseringswet van mei 1991 is sterk bekritiseerd en er 
is dringend behoefte aan stroomlijning van het ondoelmatige belastingsysteem van het 
land. 
Het handelstekort van Joegoslavië bedroeg in 1992 0,3 miljard USD (0,5 miljard in 
1991), maar de lopende rekening werd afgesloten met een overschot van 
329 miljoen USD (tegen een tekort van 590 miljoen in 1991). De deviezenreserves van 
de centrale bank beliepen eind mei 1993 slechts 340 miljoen USD (tegen 
170 miljoen USD eind december 1992). 
De buitenlandse schuld wordt geraamd op 2,7 miljard USD, exclusief het aandeel in de 
federale schuld van 3,1 miljard USD. In mei 1992 staakte Kroatië de dienst van zijn 
aandeel in de schuld met het argument dat Servië een gedeelte ervan op de secundaire 
markt had aangekocht. Thans tracht Kroatië de handelsbanken ertoe over te halen een 
ander consortium te vormen om te onderhandelen over een herschikking van de 
uitstaande schuld en renteachterstand. 
De totale schuld van de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië wordt geraamd 
op ongeveer 1 miljard USD en die van Bosnië-Herzegovina op 2 miljard USD. 
- 37 -
TABEL 1 
LENINGEN - UITSTAAND BEDRAG IN HOOFDSOM 
(in miljoen ecu) 
Operatie Toegestaan Uitstaand bedrag Uitstaand bedrag 
maximum- per 31.12.92 per 30.6.93 
bedrag 
LID-STATEN 
A. Betalingsbalansen 14.000 
1. Griekenland I 721 200 
2. Griekenland II 1.000 1.000 
3. Italië 1.979 
B. Andere 
4. Euratom 4.000 1.338 1.144 
5. NCI en NCI 
aardbevingen 6.830 3.305 2.813 
6. EIB Middellandse-
Zeelanden : Spanje, 
Griekenl., Portug. 1. 500 645 629 
TOTAAL LID-STATEN 26.330 7.009 7.764 
DERDE LANDEN 
A. Financiële bijstand 
1. Hongarije 1.050 710 790 
2. TSFR 375 375 375 
3. Bulgarije 400 290 290 
4. Roemenië 455 375 455 
5. Algerije 400 250 250 
6. Israël 160 160 160 
7. Baltische Staten 220 60 
8. Ex-USSR 1.250 93 616 
B. Andere 
9. EIB Middellandse-
Zeelanden 6.017 1.444 1.532 
10. EIB Midden- en 
Oost-Europa 1.700 147 179 
11. Garantie GOS 500 363 363 
TOTAAL DERDE LANDEN 12.527 4.207 5.070 
TOTAAL-GENERAAL 38.857 11.216 12.834 
- 38 -
TABEL 2 
MAXIMAAL RISICO PER JAAR VOOR DE COMMUNAUTAIRE BEGROTING 
(Raming in miljoen ecu OD basis van uitbetalingen per 30.6.1993) 
LID-STATEN 
HOOFDSOM 
A. Betalingsbalansen 
1. Griekenland 
2. Italië 
structurele leningen 
>. Euratom 
f. NCI en NCI-aardbevingen 
EIB/Middeilapdse-Zeeprotolcollen 
Spanje, Griekenland, Portugal 
Subtotaal hoofdsom 
RENTE 
A. Betalingsbalansen 
1. GrieRenland 
2. Italië 
B. Structurele leningen 
3. Euratom 
4. NCI en NCI-aardbevingen 
5. EIB/Middellandse-Zeeprotocollen : 
Sêanje, Griekenland, Portugal 
Subtotaal rente 
TOTAAL LID-STATEN 
DERDE LANDEN 
HOOFDSOM 
A. Financiële bijstand 
Hongarije 
TSFR 
5. Bulgarije 
>. Roemenie 
). Algerije 
Israël 
Ex-USSR 
Baltische Staten 
Garanties 
4. EIB/Middellandse-Zeelanden 
5. EIB/Midden- en Oost-Europa 
6. Hulp Rusland 50Û 
Subtotaal hoofdsom 
RENTE 
Financiële bijstand 
. Hongarije 
. TSFR 
. Bulgarije 
. Roemenie 
. Algerije 
. Israël 
. Ex-U$SR 
. Baltische Staten 
Garanties K- EIB/Middellandse-Zeelanden 15. EIB/Midden- en Oost-Europa 
16. Hulp Rusland 500 
Subtotaal rente 
TOTAAL DERDE LANDEN 
TOTAAL-GENERAAL 
fwaarvan Oost-Europa) 
[waarvan andere derde landen) 358 
1177 
112 
296 
56 
103 
368 
158 101 
657 
110 
136 
186 
127 
2 
133 
112 
15 
24 
521 
281 46 
484 
95 
136 
72 
131 
134 
11 
133 
1020 
1156 
277 500 
500 
152 
321 
131 
18 
594 
264 528 
60 
190 
140 
250 
160 
133 
20 
579 
666 100 
185 
150 
185 
136 
21 
747 
207 130 
19 14 79 
12 
39 T:>TA-"\i 
1769 
1979 
1361 
3337 
251 
192 119 
17 
6 
52 539 
792 
401 
797 
790 
37S 
290 
455 
250 
160 
616 
60 
966 
-108 
369 
4439 
315 
209 
160 
307 j 
125 
80 
140 
45 
635 
89 
170 
171 4395 
2216 
- 39 -
TABEL 3 
THEORETISCH MAXIMAAL RISICO PER JAAR VOOR DE COMMUNAUTAIRE BEGROTING 
(Raming in miljoen ecu op basis van uitbetalingen, besluiten en voorstellen van de Caiinissie) 
LID-STATEN 
HOOFDSOM 
A 5etaljngsbalansen 
I. Griekenland 
i. Italië 
Structurele leningen 
}. Euratom en NCI 
•. EIB/Spanje, Griekenland, Portugal 
Subtotaal hoofdsom 
RENTE 
A. Betalingsbalansen 
1. Griekenland 
2. Italië 
B. Structurele leningen 
3. Euratom en NCI 
4. ÈIB/Spanje, Griekenland, Portugal 
Subtotaal rente 1535 
54 ~T 
500 
500 
TOTAAL LID-STATEN 170 
336 
267 
50 1113 
76 183 
58 600 
2O00 600 
34 79 2909 
5979 
4699 
534 
215 
536 
DERDE LANDEN 
HOOFDSOM 
A. Financiële bijstand 
5. Hongarije 
6. TSFR 
7. Bulgarije 
Î8- Roemenie 
9. Israël 
Q. Algerije 
T. Ex-USSR 
2. Baltische Staten 
13. Euratom - Midden- en Oost-Europa 
B. Garanties 
4. EIB/Mïddellandse-Zeelanden 
5. EIB/Middçn- en Oost-Europa 
6. EIB/Over1 ge derde landen 
7. Hulp Rusland 500 
Subtotaal hoofdsom 
RENTE 
:inanciëlç bijstand 
j. Hongarije 
2- TSFR .J 
r. Bulgarije i. Roemenie ?. Israël ). Algerije 
I. Ex-USSR 
>. Baltische Staten 
5. Euratom - Midden- en Oost-Europa 
garanties 
t. EIB/Middellandse-Zeelanden 
). EIB/Middçn- en Oost-Europa 
j. EI B/Overige derde landen 
'. Hulp Rusland 500 215 
736 
159 
34 | 166 
696 
120 
27 
127 
2 
125 
22 
190 
46 134 
11 
107 
38 
110 
22 166 
696 120 
696 60 
496 
167 
40 190 
140 
160 
250 
225 
85 
3 360 
185 
150 
185 
305 
151 
324 
174 
12 22 
75 
392 
261 
28 447 
345 23 
369 
225 
23 
469 
397 423 
300 
459 
412 
66 1259 
4192 
1199 
231 
1050 
375 
345 
455 
160 
400 
1250 
220 
70 
1806 
814 
4*5 
209 
243 
307 
80 
237 
274 
165 
491 
2679 
1751 
219 
67 
Subtotaal rente 
TOTAAL DERDE LANDEN 
TOTAAL-GENERAAL 
(waarvan Oost-Europa) 
(waarvan andere derde landen) 393 
257 744 
374 1927 
439 929 
559 1021 
1114 1630 
824 1004 
937 1252 
1153 8900 
5657 
- 40 -
TOELICHTINGEN 
Deze tabellen geven een schematisch beeld van de jaarlijkse aflossingen en 
rentebetalingen op opgenomen en verstrekte leningen die een risico voor de 
communautaire begroting inhouden. De bedragen geven het maximaal mogelijke 
risico van deze operaties voor de Gemeenschap weer; dit betekent niet dat zij 
ook werkelijk ten laste van de begroting zullen komen, en wat tabel 3 betreft is 
het zelfs niet zeker dat alle operaties tot betalingen zullen leiden. Rente 
wegens vertraagde overmaking is buiten beschouwing gelaten, evenals eventuele 
bijkomende kosten (zoals rechtshulp). 
I. AARD VAN DE OPERATIES EN WIJZE VAN BETALING VAN DE BEGROTINGSGARANTIE 
A. Aard van de operaties 
Het risico dat betalingen ten laste van de begroting moeten plaatsvinden, 
is met twee soorten operaties verbonden : 
- opgenomen/verstrekte leningen, en 
- garanties aan derden. 
In het eerste geval neemt de Commissie op de kapitaalmarkt leningen op om 
daarmee leningen tegen dezelfde voorwaarden qua looptijd en rentevoet te 
kunnen verstrekken aan Lid-Staten (betalingsbalansleningen), derde landen 
(financiële bijstand op middellange termijn) of ondernemingen (NCI, 
Euratom). 
De aflossingen van de door de Gemeenschap opgenomen leningen worden 
betaald met de aflossingen van de door haar verstrekte leningen. Bij 
wanbetaling van een begunstigde van een verstrekte lening moet de 
Commissie de opgenomen lening op de vervaldag uit haar begrotingsmiddelen 
aflossen. 
Bij garantieverstrekking staat de Gemeenschap borg voor de leningen die 
zijn verstrekt door een financiële instelling (EIB of handelsbanken in het 
geval van de voormalige Sowjetunie). Wanneer de Bank vaststelt dat de 
„ begunstigde van een gegarandeerde lening niet op de vastgestelde vervaldag 
betaalt, vraagt zij de Gemeenschap de door de in gebreke gebleven debiteur 
verschuldigde bedragen te betalen. 
- 41 
B. Vrllmaklnq van de middelen 
De nodige middelen kunnen worden vrijgemaakt door hergebruik van 
teruggevorderde bedragen of door overschrijvingen. 
Hergebruik van door debiteuren terugbetaalde bedragen maakt de betaling 
binnen korte termijnen mogelijk, mits er uiteraard middelen beschikbaar 
zijn die opnieuw kunnen worden gebruikt. 
Als er niet voldoende middelen zijn die opnieuw kunnen worden gebruikt of 
er geen tijd voor een overschrijving is, wordt tijdelijk uit de 
kasmiddelen geput. Dit wordt later geregulariseerd door een 
overschrijving en/of bij gewijzigde en aanvullende begroting. 
N. BEREKEN INGSHYPOTHESEN 
Sommige van de genoemde bedragen zijn het resultaat van ramingen, die tot 
stand kwamen zoals hieronder wordt weergegeven. 
Als regel werden de wisselkoersen voor in andere valuta's dan de ecu 
verstrekte leningen verondersteld stabiel te zijn sedert 30 Juni 1993. Op te 
merken valt echter dat de leningsoperaties geen wisselkoersrisico voor de 
Gemeenschap mogen meebrengen. Tenzij anders vermeld is de gemiddelde rente 
gesteld op 10 %. Dit tarief ligt vermoedelijk aan de hoge kant voor de 
leningen van de EIB in het kader van de protocollen, want de rente daarop 
wordt vaak gesubsidieerd. 
A. Lidstaten 
1. Griekenland I : Dit zijn definitieve en betrouwbare bedragen, zowel voor 
de aflossingen als voor de rentebetalingen (vaste rente). 
2. Gr ieken land I I : In totaal is 2,2 miljard ecu toegekend, met een eerste 
tranche van 1 miljard ecu. Zij is voor de helft terugbetaalbaar in 1996 
en voor de andere helft in 1998. De tweede en de derde tranche, van elk 
600 miljoen ecu, zullen eerst worden uitbetaald indien Griekenland daar 
officieel om verzocht en de Raad instemt met de positieve conclusies van 
het onderzoek door de Commissie van de resultaten van het economisch 
programma van de regering. Voor dit begrotingsjaar werd evenwel de 
veronderstelling geformuleerd, die te gelegener tijd nog aan de feiten 
moet worden getoetst, dat de tweede tranche in 1993 wordt uitbetaald en 
de derde tranche in 1994, beide met een looptijd van zes Jaar. 
3. Italië : Van de in totaal 8 miljard ecu werd een eerste tranche van 
2 miljard ecu uitbetaald in het eerste halfjaar 1993; 500 miljoen ecu is 
terugbetaalbaar in 1996 en de tegenwaarde van 2.900 miljoen DM in 2000. 
Een tweede tranche, ten belope van 2 miljard ecu, is uitbetaald in het 
tweede halfjaar 1993; zij is terugbetaalbaar in 1999. Wat de derde en de 
vierde tranche betreft (beide 2 miljard ecu) is in het besluit van de 
Raad tot toekenning van de lening aan Italië bepaald dat zij niet kunnen 
worden uitbetaald vóór respectievelijk 1 februari 1994 en 
1 februari 1995, en zulks alleen ingeval het door de Commissie verrichte 
onderzoek uitwijst dat de maatregelen die noodzakelijk zijn om de 
jaarlijkse begrotingscijfers te halen daadwerkelijk ten uitvoer werden 
gelegd en de Raad eveneens tot deze slotsom komt. De onzekerheden welke 
met deze procedures samenhangen werden niet ingecalculeerd voor dit 
-M2--
begrotingsjaar; uitgegaan werd van de veronderstelling - die te gelegener 
tijd nog aan de feiten moet worden getoetst - dat de derde en de vierde 
tranche zullen worden uitbetaald in respectievelijk 1994, met aflossing 
in 2000, en 1995, met aflossing in 2001. 
4. EIB Oude Middellandse-Zeeprotocollen : Spanje, Griekenland, Portugal : 
Het betreft hier garanties van de Gemeenschap op operaties van de EIB in 
deze landen vóór hun toetreding. De bedragen zijn thans definitief, want 
alle toegekende leningen zijn uitbetaald. 
B. Derde landen 
a. Financiële bijstand 
1. Hongarije I : De bedragen van de eerste twee tranches zijn bekend en 
definitief. De derde tranche, met een looptijd van vijf jaar, wordt in 
1993 uitbetaald. 
2. Hongarije II : 180 miljoen ecu is toegekend en volledig uitbetaald. 
3. TSFR : 375 miljoen is toegekend met een maximale looptijd van 7 jaar 
(bullet) in twee tranches, de eerste van 185 miljoen ecu, de tweede van 
190 miljoen ecu op 6 jaar. 
4. Bulgarije : 290 miljoen ecu is toegekend op maximaal 7 jaar (bullet) in 
twee tranches, de eerste van 150 miljoen ecu op 7 jaar, de tweede van 
140 miljoen ecu op 5 jaar. 
De nieuwe operatie van 110 miljoen ecu op maximaal 7 jaar is uit te 
betalen in twee tranches, de eerste in 1993 (looptijd 7 jaar), de tweede 
in 1994 (eveneens op 7 jaar). 
5. Roemenië : Geraamd bedrag van 375 miljoen ecu op maximaal 7 jaar (bullet) 
in twee tranches, de eerste van 190 miljoen ecu met een looptijd van 7 
jaar, de tweede met een looptijd van 6 jaar. Beide tranches zijn 
uitbetaald in 1992. 
De nieuwe operatie van 80 miljoen ecu op maximaal 7 jaar is uitbetaald in 
1993. 
6. Baltische Staten : Deze lening van 220 miljoen ecu in twee tranches wordt 
volledig uitbetaald in 1993 en is in eenmaal terugbetaalbaar 7 jaar 
later. 
7- Algerije : Toegekend werd 400 miljoen ecu in twee tranches, van 250 en 
150 miljoen ecu, waarvan de eerste is uitbetaald in december 1991 en een 
looptijd heeft van 6 jaar. De tweede tranche, met een looptijd van 
7 jaar, wordt in 1993 uitbetaald. 
8- Israël : Deze lening van 160 miljoen ecu is volledig uitbetaald in 1992 
en is terugbetaalbaar in 1997. 
- 43 -
b. Garanties 
1. EIB 
Gegevens verstrekt door de EIB voor de leningen die op 30 juni 1993 waren 
uitbetaald. 
Voor de nog niet uitbetaalde leningen zijn de volgende ondertekeningsdata 
verondersteld : 
Jaar 1993 1994 1995 1996 TOTAAL 
Middellandse-Zeebekken 800 850 850 900 3400 
Midden- en Oost-Europa(2) 800 765 965 1270 3800 
Andere derde landen 50 150 250 250 700 
Voor deze leningen en de eind juni 1993 reeds ondertekende maar nog niet 
uitbetaalde leningen (1.043 miljoen ecu voor de landen aan de Middellandse Zee 
en 566 miljoen ecu voor de landen van Midden- en Oost-Europa) is de 
veronderstelling dat in het jaar van ondertekening gemiddeld 10 % wordt 
uitbetaald en in de volgende drie jaren telkens 30 %. Voor de operaties in het 
kader van de verlenging van de EIB-leningen met 3 jaar en voor een bedrag van 
3 miljard ecu in de landen van Midden- en Oost-Europa is uitgegaan van de 
ondertekeningsdata die vermeld zijn in het financieel memorandum van de 
Commissie. 
De gemiddelde looptijd van de verstrekte leningen is 15 jaar met een 
vrijgestelde periode van 3 jaar. 
2. Voedselhulp aan de ex-USSR 
a) Garantie 
De Gemeenschap heeft haar garantie gegeven op een banklening van 
500 miljoen ecu, zijnde het totale risico voor de begroting, op 
drieënhalf jaar, af te lossen na drie intervallen van 11 maanden te 
rekenen vanaf de 20ste maand. 
b) Opgenomen/verstrekte lening 
Operatie van 1.250 miljoen ecu met een maximale looptijd van 3 jaar. 
Deze lening is tussen de verschillende republieken van de voormalige 
Sowjetunie verdeeld. Leningen van minder dan 100 miljoen ecu worden in 
een keer, drie jaar na de opening van de dispositieperiode, afgelost, 
grotere leningen in twee tranches, respectievelijk na 2 en 3 jaar. 
Er zijn twee dispositieperioden naar gelang van het contract : de 
eerste vanaf 20 augustus, de tweede vanaf 15 januari. 
(2) Inclusief verlenging vanaf 1993 
- 44 -
3. EURATOM-Landen van Midden- en Oost-Europa 
i 
Verondersteld is dat 300 van de 1.124 miljoen ecu wordt uitbetaald in 
1993, 224 miljoen in 1994 en 200 miljoen in elk van de drie volgende 
jaren. 
Uitgegaan is van een gemiddelde looptijd van 20 jaar met een vrijgestelde 
periode van 5 jaar. 
- 45 -
BIJLAGE 
IN HET VERSLAG GEBRUIKTE KWANTITATIEVE GEGEVENS 
A. Maximaal bedrag van de verstrekte leningen (tabel 1) 
Som van de toegestane maximumbedragen aan hoofdsom voor elke goedgekeurde 
operatie of van het door de Commissie voorgestelde bedrag voor operaties 
waarover de Raad nog geen besluit heeft genomen. 
Om het eventuele risico voor de begroting te berekenen, moet rekening worden 
gehouden met de rente die bij dit bedrag kan komen en, omgekeerd, drie 
elementen waardoor het kan worden verlaagd : 
- de beperking van de aan de EIB gegeven garantie tot 75 % van de in de 
landen aan de Middellandse Zee verstrekte leningen; 
- de reeds afgeloste operaties, in zover het, uitgezonderd de 
betalingsbalansleningen, om maximumbedragen aan toegekende leningen gaat en 
niet om de toegestane uitstaande bedragen; 
- het feit dat de machtigingen niet noodzakelijk volledig worden gebruikt. 
De machtigingen zijn als volgt verdeeld : 
Lid-Staten 
Betalingsbalansen 14.000(!) 
NCI 6.830 
Euratom 4.000(2) 
EIB Spanje, Griekenland, Portugal 1.500 
Totaal Lid-Staten 26.330 
Derde landen 
Hongarije I 870 
Hongarije II 180 
TSFR 375 
Bulgarije I 290 
Bulgarije II 110 
Roemenië I 375 
Roemenië II 80 
Israël 160 
Algerije 400 
ex-USSR I 408 
(1) Machtiging uitstaand bedrag : wanneer dit bedrag is bereikt, mogen leningen 
worden toegekend tot het bedrag van de aflossingen op vroegere operaties. 
(2) Waarvan 1.124 miljoen ecu kan worden toegekend in de landen van Oost-Europa 
en het GOS. 
- 46 -
ex-USSR II 1.250 
Baltische Staten 220 
EIB Oude protocollen 3.032 
EIB Landen van O.^st-Europa I 1.700 
EIB Landen van Oost-Europa II 2.750 
EIB Baltische Staten 200 
EIB Albanië 50 
EIB Nieuwe protocollen 1.185 
EIB Horizontale financiële samenwerking .1.800 
Andere derde landen " 750— 
Totaal derde landen 16.185 
Totaal-generaal 42.515 
B. Uitstaand bedrag van de verstrekte/opgenomen leningen (tabel 1) 
Dit is de hoofdsom op een bepaalde datum die nog op uitbetaalde operaties 
moet worden afgelost. 
In tegenstelling tot het vorige aggregaat omvat dit bedrag niet de verstrekte 
leningen die nog niet werden uitbetaald, noch het reeds afgeloste gedeelte 
van de uitbetaalde leningen. Het gaat met andere woorden om het bedrag van de 
"levende" leningen op een bepaalde dag. 
C. Bedrag van de jaarlijkse risico's 
Raming van de aflossingen en rentebetalingen in elk begrotingsjaar. 
Dit bedrag wordt berekend : 
- hetzij alleen voor de uitbetaalde leningen (tabel 2), in welk geval de af 
te lossen hoofdsom overeenkomt met die welke is opgenomen in het uitstaande 
bedrag; 
- hetzij voor de leningen die zijn uitbetaald, de leningen die zijn 
goedgekeurd maar nog niet uitbetaald en de leningen waarvoor de Commissie 
een voorstel heeft ingediend dat nog niet is goedgekeurd (tabel 3). In dit 
geval is de af te lossen hoofdsom gelijk aan het maximum van de toegestane 
leningen, waaraan eventueel de bedragen moeten worden toegevoegd van de 
operaties die door de Commissie zijn voorgesteld maar die nog niet zijn 
goedgekeurd en het nog te gebruiken saldo van de operaties 
"betalingsbalansen", waarvan de uitvoering veel minder waarschijnlijk is 
dan voor de andere vormen van bijstand. 
ISSN 0254-1513 
COM (93) 687 def. 
DOCUMENTEN 
NL oi 
Catalogusnummer : CB-CO-93-752-NL-C 
ISBN 92-77-63162-7 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg