Aanbeveling voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD betreffende het bestaan van een buitensporig tekort in Griekenland

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

Op 7 april 2004 heeft de Commissie haar voorjaarsprognoses 2004 gepubliceerd [1]. Volgens deze prognoses, waarin rekening is gehouden met de bijgestelde gegevens die op 30 maart 2004 door Griekenland zijn meegedeeld maar die niet door Eurostat zijn gevalideerd, bedroeg het overheidstekort in 2003 2,95% van het BBP. Na contacten met Eurostat eind april hebben de Griekse autoriteiten op 4 mei verder herziene gegevens ingediend. Daaruit bleek dat er sprake was van een tekort van 3,2% van het BBP in 2003, wat hoger is dan de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3% van het BBP en aanzienlijk meer dan het in 2002 geboekte tekort van 1,5% van het BBP. Bovendien blijft ook de bruto schuldquote met 103,0% ver boven de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60% van het BBP. Op grond van dit bewijsmateriaal heeft de Commissie op 19 mei 2004 de buitensporigtekortprocedure ten aanzien van Griekenland ingeleid met de goedkeuring van het verslag zoals bedoeld in artikel 104, lid 3, van het Verdrag [2].

[1] De voorjaarsprognoses 2004 van de Commissie zijn beschikbaar op de volgende website: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/publications/european_economy/2004/ee204en.pdf.

[2] De volledige tekst van dit verslag is beschikbaar op de volgende website: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/procedures_en.htm.

De toepassing van de buitensporigtekortprocedure (BTP) is geregeld bij artikel 104 van het Verdrag en bij Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad "over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten", die deel uitmaakt van het stabiliteits- en groeipact [3].

[3] PB L 209 van 2.8.1997.

In het Commissieverslag op grond van artikel 104, lid 3, van het Verdrag werd geconcludeerd dat het feit dat het tekort in 2003 met 3,2% van het BBP de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3% van het BBP overschreed, niet werd veroorzaakt door een buiten de macht van de Griekse autoriteiten vallende ongewone gebeurtenis in de zin van het stabiliteits- en groeipact, en evenmin het gevolg was van een ernstige economische neergang, die in het pact wordt omschreven als een daling van het reële BBP met ten minste 2% op jaarbasis. De overschrijding vond daarentegen plaats in een klimaat dat gekenmerkt werd door een sterk positieve groei: de reële BBP-groei beliep in 2003 immers 4,2%, waardoor een positieve output gap van ongeveer 1,5% van het BBP ontstond. Het werkelijk voor 2003 geboekte overheidstekort steekt schril af bij het in het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van december 2002 vermelde streefcijfer voor het tekort van 0,9% van het BBP. De ernstige ontsporing is toe te schrijven aan eenmalige factoren (uitgavenoverschrijdingen ten gevolge van de voorbereiding van de Olympische Spelen en de uitkering van schadevergoedingen voor door het weer veroorzaakte schade), hoger dan geplande primaire uitgaven (sociale overdrachten en lonen in de overheidssector) en tegenvallende ontvangsten (BTW, inkomstenbelastingen en de herindeling van een betaling van de Postspaarbank aan de staat als een financiële transactie). Wat de ontwikkelingen in 2004 betreft, werd in het verslag geconcludeerd dat het overheidstekort wellicht zal toenemen en boven de 3% van het BBP zal blijven indien geen verdere maatregelen worden getroffen.

In het Commissieverslag, dat op de voorjaarsprognoses van de Commissie is gebaseerd, wordt ook opgemerkt dat de verhouding van de schuld tot het BBP in 2003 op 103% van het BBP is uitgekomen en daarmee ver boven de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60% is gebleven. Bovendien wordt er ook op gewezen dat de Commissie verwacht dat de schuldquote in 2004 slechts licht zal dalen tot 102,8% van het BBP. Zij blijft daarmee boven het cijfer van 98,3% van het BBP dat op 4 mei 2004 door de Griekse autoriteiten werd meegedeeld. Volgens het verslag zijn zowel het hoge niveau van de overheidsschuld als het langzame dalingstempo ervan zorgwekkend, vooral in een periode die gekenmerkt wordt door een hoge nominale groei en een positieve, toenemende output gap.

In artikel 104, lid 4, van het Verdrag wordt bepaald dat "het in artikel 114 bedoelde Comité (d.i. het Economisch en Financieel Comité) advies uitbrengt over het verslag van de Commissie". Het Comité bracht advies uit op 2 juni 2004 en sloot zich daarin aan bij de beoordeling van het Commissieverslag. Het Comité kwam met name tot de conclusie dat de begrotingsontwikkelingen in Griekenland in 2003 volgens beide criteria van artikel 104, lid 2, voor de vaststelling van buitensporige tekorten duidden op het bestaan van een dergelijk tekort. Ook wanneer andere relevante factoren, zoals met name de budgettaire situatie op middellange termijn en de investeringsquote van de overheid, in aanmerking worden genomen, brengt dit geen verandering in de evaluatie op basis van de criteria zelf. Het Comité was tevens van oordeel dat, gezien de huidige beleidskoers en groeivooruitzichten, het overheidstekort ook in 2004 de referentiewaarde van het Verdrag zal overschrijden en de bruto overheidsschuld in 2004 ver boven de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60% van het BBP zal blijven. Het Comité achtte zowel het hoge niveau van de overheidsschuld als het langzame dalingstempo ervan zorgwekkend, vooral in een periode van hoge nominale groei en positieve, toenemende output gaps.

Na onderzoek van alle relevante factoren die in haar verslag in aanmerking zijn genomen en gezien het advies van het Comité is de Commissie van mening dat er in Griekenland een buitensporig tekort bestaat. Dit advies, dat op 24 juni 2004 door de Commissie werd goedgekeurd, is aan de Raad uitgebracht overeenkomstig artikel 104, lid 5, van het Verdrag. De Commissie beveelt de Raad aan dienovereenkomstig te besluiten conform artikel 104, lid 6, en richt hierbij een aanbeveling voor een beschikking in die zin tot de Raad. Bovendien dient de Commissie overeenkomstig artikel 104, lid 7, van het Verdrag bij de Raad een aanbeveling in voor een tot Griekenland te richten aanbeveling van de Raad om te bereiken dat het buitensporige tekort wordt verholpen.

BESCHIKKING VAN DE RAAD betreffende het bestaan van een buitensporig tekort in Griekenland

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 104, lid 6,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Gezien de opmerkingen van Griekenland,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Overeenkomstig artikel 104 van het Verdrag dienen de lidstaten buitensporige tekorten te vermijden.

(2) Het stabiliteits- en groeipact is gebaseerd op de doelstelling van deugdelijke openbare financiën als middel om de voorwaarden voor prijsstabiliteit en voor een tot werkgelegenheidsschepping leidende sterke duurzame groei te verbeteren.

(3) De buitensporigtekortprocedure van artikel 104 voorziet in een beschikking betreffende het bestaan van een buitensporig tekort. Het aan het Verdrag gehechte protocol betreffende de procedure bij buitensporige tekorten bevat nadere bepalingen betreffende de toepassing van de buitensporigtekortprocedure. Verordening (EG) nr. 3605/93 van de Raad [4], zoals gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 475/2000 van de Raad [5] en Verordening (EG) nr. 351/2002 van de Commissie [6], bevat gedetailleerde regels en definities voor de toepassing van de bepalingen van genoemd protocol.

[4] PB L 332 van 31.12.1993, blz. 7.

[5] PB L 58 van 3.3.2000, blz. 1.

[6] PB L 55 van 26.2.2002, blz. 23.

(4) Volgens artikel 104, lid 5, van het Verdrag moet de Commissie advies uitbrengen aan de Raad indien zij van oordeel is dat er in een lidstaat een buitensporig tekort bestaat of kan ontstaan. De Commissie heeft op 24 juni 2004 een dergelijk advies over Griekenland aan de Raad uitgebracht. Na onderzoek van alle relevante factoren waarmee in haar verslag op grond van artikel 104, lid 3, rekening is gehouden en gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité overeenkomstig artikel 104, lid 4, kwam de Commissie in haar advies van 24 juni 2004 tot de conclusie dat er in Griekenland een buitensporig tekort bestaat.

(5) In artikel 104, lid 6, van het Verdrag wordt bepaald dat de Raad rekening moet houden met de opmerkingen die de betrokken lidstaat eventueel wenst te maken, alvorens, na een algehele evaluatie te hebben gemaakt, te besluiten of er al dan niet een buitensporig tekort bestaat.

(6) De algehele evaluatie leidt tot de volgende conclusies. In 2003 bedroeg het overheidstekort in Griekenland 3,2% van het BBP. Het feit dat er zich in 2003 een overschrijding van de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3% van het BBP heeft voorgedaan, werd niet veroorzaakt door een buiten de macht van de Griekse autoriteiten vallende ongewone gebeurtenis in de zin van het stabiliteits- en groeipact, en was evenmin het gevolg van een ernstige economische neergang. De overschrijding vond daarentegen plaats in een klimaat dat gekenmerkt werd door een krachtige economische groei van 4,2% in 2003 en een positieve output gap van ongeveer 1,5% van het BBP. Het werkelijk voor 2003 geboekte overheidstekort steekt schril af bij het in het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van december 2002 vermelde streefcijfer voor het tekort van 0,9% van het BBP. Volgens de Commissie is de ernstige ontsporing toe te schrijven aan uitzonderlijke factoren (uitgavenoverschrijdingen ten gevolge van de voorbereiding van de Olympische Spelen en de uitkering van schadevergoedingen voor door het weer veroorzaakte schade), hoger dan geplande lopende uitgaven (sociale overdrachten en lonen in de overheidssector) en tegenvallende ontvangsten (BTW, inkomstenbelastingen en de herindeling van een betaling van de Postspaarbank aan de staat als een financiële transactie).

(7) In haar voorjaarsprognoses 2004, die gebaseerd zijn op de veronderstelling dat het beleid ongewijzigd blijft en op het eind maart meegedeelde tekortcijfer van 2,95% van het BBP voor 2003, voorspelt de Commissie dat het overheidstekort in Griekenland in 2004 zal uitkomen op 3,2% van het BBP.

(8) De schuldquote beliep in 2003 103% van het BBP en lag daarmee ver boven de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60%. Bovendien voorspelt de Commissie in haar voorjaarsprognoses 2004 dat de schuldquote in 2004 slechts licht zal dalen tot 102,8 % van het BBP. Zij blijft daarmee boven de 98,3% van het BBP die op 4 mei 2004 door de Griekse autoriteiten werd meegedeeld. Het hoge niveau van de overheidsschuld en het langzame dalingstempo ervan zijn zorgwekkend, vooral in een periode van hoge nominale groei en een positieve en toenemende output gap.

(9) Momenteel bestaat nog steeds onzekerheid omtrent de kwaliteit van de gegevens over de openbare financiën. Het op 4 mei gerapporteerde tekortcijfer voor 2003 van 3,2% van het BBP steekt schril af bij het begin maart meegedeelde cijfer van 1,7% van het BBP, dat aan het einde van dezelfde maand werd bijgesteld tot 2,95% van het BBP, nadat de nieuwe regering het initiatief had genomen om tot een grondige controle van de openbare financiën over te gaan. Aangezien er rond de onderliggende gegevens nog een aantal vragen open blijven, hebben de Griekse autoriteiten toegezegd de meeste hangende problemen zo spoedig mogelijk op te lossen in nauwe samenwerking met Eurostat. Hoewel Eurostat de op 4 mei verstrekte gegevens heeft gevalideerd, zijn er bovendien sterke aanwijzingen dat er in september 2004, wanneer de gebruikelijke rapportage plaatsvindt, wederom sprake zal zijn van aanmerkelijke herzieningen voor 2003 en eerdere jaren. Wat de tekortcijfers betreft, zal het bijna zeker gaan om bijstellingen in opwaartse zin. Daarenboven wordt verwacht dat deze herzieningen een opwaarts effect zullen sorteren op het tekortcijfer voor 2004,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD:

Artikel 1

Uit een algehele evaluatie volgt dat er in Griekenland een buitensporig tekort bestaat.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot de Helleense Republiek.

Gedaan te Brussel, (5 juli 2004).

Voor de Raad