Nr. C 171/38 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 9. 7. 79 
3.2. Op  communautair  niveau 
3.2.1.  Voortdurende  aanpassing  van  de  technische, 
sociale  en economische  normen  aan  de economische  en 
sociale  vooruitgang  van  de Gemeenschap  met  als doel 
de concurrentieverhoudingen  in de zeevaart  gezonder  te 
maken,  de sociale  positie  van  de bemanningen  te verbe-
teren,  ervoor  te zorgen  dat zij op de juiste  wijze  worden 
behandeld  in derde  landen  en in het  bijzonder  in de 
ontwikkelingslanden  die  zich  tot  nieuwe  maritieme 
landen  hebben  ontwikkeld;  om kort  te gaan  met  inacht-
neming  van  de in de Preambule  van  het Verdrag  neerge-
legde  doelstellingen. 
3.2.2.  De Gemeenschap  dient  de beschikking  te krijgen 
over  afdoende  middelen  op economisch  en commercieel 
gebied  waardoor  de rederijen  in de Lid-Staten  doeltref-
fend  kunnen  worden  gesteund  in de concurrentie  die zij ondervinden  van  de rederijen  uit derde  landen,  die qua 
exploitatie  duidelijke  structurele  voordelen  hebben. 
4. Slotopmerkingen 
4.1. Het  Comité  heeft  gepoogd,  tijdig  voor  de in mei 
1979  in Manilla  beginnende  UNCTAD-conferentie 
waarvan  een  van  de agendapunten  een  bijzonder  aspect 
van de behandelde  problemen  zal zijn,  alle  betrokken 
instanties  van  haar  standpunt  in kennis  te stellen. 
4.2. Het  Comité  doet  een  beroep  op de Raad,  de 
Commissie  van de Europese  Gemeenschappen,  de Regerin-
gen van  de Lid-Staten  en alle  bij de besluitvorming  be-
trokken  internationale  en nationale  instanties,  de werk-
zaamheden  te bespoedigen  en onverwijld  de besluiten  te 
nemen  die noodzakelijk  zijn  om ernstige  gevaren  van  de 
Gemeenschap  af te wenden. 
Gedaan  te Brussel,  4 april  1979. 
De Voorzitster 
van bet Economisch  en  Sociaal  Comité 
F. BADUEL  GLORIOSO 
Advies  inzake  een  voorstel  voor  een  onderzoek-  en onderwijsprogramma  (1979-1983)  voor 
de Europese  Gemeenschap  voor  Atoomenergie  op het  gebied  van  de beheerste  thermo-
nucleaire  kernversmelting 
De tekst  waarop  de adviesaanvrage  betrekking  heeft  is bekendgemaakt  in Publikatieblad  van 
de Europese  Gemeenschappen  nr.  C 299  van  13 december  1978,  blz.  2. 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
Op 5 december  1978  heeft  de Raad  besloten  het Economisch  en Sociaal  Comité  overeen-
komstig  de bepalingen  van  het  artikel  7 van  het  Verdrag  tot oprichting  van  de Europese 
Gemeenschap  voor  Atoomenergie  over  bovengenoemd  voorstel  te raadplegen. 
B. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  heeft  beraadslaagd  over  zijn  advies  inzake  voornoemd 
onderwerp  tijdens  zijn  op 4 en 5 april  1979  te Brussel  gehouden  167e  zitting. 
Dit advies  luidt  als volgt: 
9. 7. 79 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 171/39 
HET  ECONOMISCH  EN SOCIAAL  COMITÉ, 
Gezien  het  Verdrag  tot  oprichting  van  de Europese 
Gemeenschap  voor  Atoomenergie,  in het bijzonder  arti-
kel7, 
Gezien  de op 5 december  1978  gedateerde  adviesaan-
vrage  van  de Raad  van  de Europese  Gemeenschappen, 
Gezien  het  op 18  december  1978  door  zijn  Bureau 
genomen  besluit,  de Afdeling  voor  energie  en nucleaire 
vraagstukken  met  het  opstellen  van  een  advies  en een 
rapport  inzake  dit voorstel  te belasten, 
Gezien  het  advies  dat  deze  Afdeling  tijdens  haar  op 
9 maart  1979  gehouden  47e  vergadering  heeft  opge-
steld, 
Gezien  het  rapport  dat  door  de rapporteur,  de heer 
Friedrichs,  werd  voorgelegd, 
Gezien  de beraadslagingen  tijdens  de op 4 en 5 april 
1979  gehouden  167e  zitting  (vergadering  van  4 april), 
Overwegende  dat  kernfusie  mogelijk  een  belangrijke 
energiebron  vormt  die  bijzonder  geschikt  zou  kunnen 
zijn om op lange  termijn  in een  groot  gedeelte  van  de 
energiebehoefte  van  de Gemeenschap  te voorzien; 
Overwegende  dat  de  noodzakelijke  onderzoek-  en 
ontwikkelingswerkzaamheden  zo omvangrijk  zijn  dat de 
Gemeenschap  zelf  actief  dient  op te treden; 
Overwegende  dat  het  kernfusieprogramma  van  de 
Gemeenschap  het logische  vervolg  van  eerdere  besluiten 
van de Raad  vormt  en dat  de uitvoering  hiervan  lang-
durige  samenwerking  vereist;  dat  dit project  plasmafy-
sica en alle  activiteiten  op het gebied  van  fusie  omvat, 
BRENGT  VOLGEND  ADVIES  UIT: 
dat met  86 stemmen  vóór,  één  stem  tegen,  bij vijf  ont-
houdingen  werd  goedgekeurd. 
Het Comité  stemt  gaarne  met  het  voorstel  in, waarbij 
het de volgende  kanttekeningen  plaatst: 
1. Kernfusie  biedt  op lange  termijn  de overigens  nog 
niet bewezen  mogelijkheid,  na het  jaar  2000  in belang-
rijke  mate  in de energiebehoefte  van  de Gemeenschap  te 
voorzien.  Bij kernfusie  komt  door  versmelting  van  lichte 
atoomkernen  energie  vrij,  anders  dus  dan  bij de thans 
toegepaste  techniek  van  splijting  van  zware  atoom-
kernen.  Fusie  biedt  belangrijke  voordelen,  aangezien lichte  atoomkernen  in de  natuur  vrijwel  onbeperkt 
voorkomen  en zich  bij fusie  ook  niet  dezelfde  proble-
men ten  aanzien  van  verwijdering  van  radioactief  afval 
voordoen  als bij kernsplijting. 
2. De  fusietechnologie  is daarentegen  complex  en ver-
eist onderzoek  op  grote  schaal,  waarvoor  veel  geld 
nodig  is. Het  doel  is in eerste  instantie  de mogelijkheid 
van fusie  wetenschappelijk  aan  te tonen,  hetgeen  naar 
verwachting  binnen  de komende  tien  jaar  mogelijk  zal 
zijn.  Vervolgens  moet  worden  nagegaan  of fusie  ook 
technisch  uitvoerbaar  is. Het  ziet  ernaar  uit dat rond  het 
jaar 2000  een  demonstratiereactor  kan  wórden  ge-
bouwd.  In laatste  instantie  dient  te worden  aangetoond 
of bij de energieproduktie  door  toepassing  van  kernfusie 
zowel  met  de bedrijfseconomische  als met  de macro-
economische  behoeften  rekening  kan  worden  gehouden. 
3. Het  Comité  herinnert  aan  zijn  op 27  november 
1975  uitgebrachte  advies  inzake  het  „Meerjarenpro-
gramma  van  de  Gemeenschap  betreffende  beheerste 
kernversmelting  en  plasmafysica  voor  de  jaren 
1976-1980"  (2);  hierin  werd  gewezen  op de noodzaak, 
voorrang  te geven  aan  de O & O-werkzaamheden  op het 
terrein  van  kernfusie,  die  als  mogelijke  alternatieve 
energiebron  voor  de lange  termijn  moet  worden  be-
schouwd.  Tot  zijn  voldoening  kan  het nu vaststellen  dat 
de bevindingen  tot dusverre'zo  bemoedigend  zijn  dat het 
programma  kan  worden  voortgezet  en op belangrijke 
punten  kan  worden  uitgebreid. 
4. Het  Comité  is positief  dat  de Commissie  haar  voor-
stel heeft  gefundeerd  op de idee  van  een  „roulerend" 
programma  (d.w.z.  een  nieuw  vijfjarenprogramma 
wordt  vastgesteld  wanneer  van  het voorgaande  drie  jaar 
verstreken  zijn).  Hiermee  wordt  tegemoetgekomen  aan 
de al vaak  door  het Comité  uitgesproken  wens  dat O & 
O-programma's  reeds  tijdens  de  uitvoeringsperiode 
worden  geëvalueerd  en de nodige  conclusies  worden 
getrokken.  Het  Comité  acht  kernfusie  niet  slechts  zeer 
belangrijk  voor  de toekomstige  energievoorziening  maar 
ook voor  de ontwikkeling  van  wetenschap,  techniek  en 
industrie  in de Gemeenschap.  Daarom  acht  het Comité 
het onjuist  langer  te wachten  met  de uitbreiding  van  het 
programma,  die blijkens  de tot dusverre  bereikte  resul-
taten  immers  mogelijk  en ook  gewenst  is. 
5. Het  Comité  wil  ook  vermelden  dat  op het  gebied 
van kernfusie  op internationale  schaal  bijzonder  inten-
sief wordt  samengewerkt  en gegevens  worden  uitgewis-
seld.  De Gemeenschap  kan  alleen  aan  deze  internatio-
nale uitwisseling  van  gegevens  deelnemen  en haar  voor-
deel hiermee  doen  indien  ook  zij haar  bijdrage  hiertoe 
kan leveren. 
C) PB nr. C 35 van 16. 2. 1976,  blz. 19 t/m 21. 
Nr. C 171/40 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 9. 7. 79 
6. In dit verband  acht  het Comité  het noodzakelijk  dat 
in de Gemeenschap  zelf  ook  in de toekomst  nauw  wordt 
samengewerkt.  Wil  men  dat  zowel  het algemene  O & 
O-programma  als het JET-project  — zwaartepunt  van 
de gemeenschappelijk  inspanningen  — slagen,  dan  moet 
wel voor  een  buitengewoon  sterke  samenhang  tussen 
beide  programma's  worden  gezorgd.  Hierbij  moet 
vooral  worden  beseft  dat beide  programma's  in admini-
stratief  opzicht  onder  verschillende  instanties  ressorte-
ren. Alle  maatregelen  die deze  samenhang  kunnen  bevor-
deren,  acht  het zeer  belangrijk. 
7. In navolging  van  de voorgaande  programma's  is het 
voorgestelde  onderzoek  geconcentreerd  op magnetische 
opsluiting  van  plasma  en speciaal  op het  Tokamak-
systeem.  In zijn  advies  inzake  het  programma  voor 
1976-1980  heeft  het Comité  deze  specialisering  goedge-
keurd,  vooral  ook  omdat  maar  een  beperkt  budget  ter 
beschikking  staat.  Het  Comité  is deze  mening  nog  steeds 
toegedaan,  maar  wil  toch  de aandacht  vestigen  op het 
feit dat  de laatste  jaren  vooruitgang  kon  worden  ge-
boekt  bij de ontwikkeling  van  de traagheidsopsluiting, 
zodat  deze  methode  als veelbelovend  alternatief  voor 
magnetische  opsluiting  moet  worden  beschouwd. 
Daarom  behoort  aan  de  ontwikkeling  van  de 
traagheidsopsluiting  de nodige  aandacht  te worden 
besteed  en stemt  het tot voldoening  dat het voorstel  ten 
minste  enigszins  deze  richting  uitgaat. 
8. Het  voornaamste  doel  in de fase  waarin  het kernfu-
sie-onderzoek  zich  thans  bevindt,  is de mogelijkheid  van 
plasma-opsluiting  fysisch  adequaat  aan  te  tonen. 
Daarop  is ook  het  onderhavige  voorstel  geënt.  Ook 
wanneer  het  onderzoek  inzake  plasma-opsluiting  met succes  wordt  bekroond,  zullen  zich  bij de technologie 
van een fusiecentrale  (zoals  materiaal-  en tritiumtechno-
logie  e.a.)  volgens  het Comité  nog  buitengewoon  grote 
moeilijkheden  voordoen.  De oplossing  hiervan  zal nog 
zeer veel  geld  en tijd  vergen.  Het  Comité  stelt  daarom 
voldaan  vast  dat  blijkens  het voorstel  reeds  nu enkele 
belangrijke  technologische  problemen  zullen  worden 
onderzocht.  Het  wijst  er in het  bijzonder  op dat  de 
oplossing  van  de technologische  problemen  van  door-
slaggevende  betekenis  is voor  de veiligheid  van  de te 
ontwikkelen  fusiereactor.  Het  acht  het evenwel  ook  heel 
algemeen  van  groot  belang  dat aan  het veiligheidsaspect 
bij alle  projecten  op het terrein  van  kernfusie-onderzoek 
recht  wordt  gedaan. 
9. In dit verband  wil  het Comité  nogmaals  wijzen  op 
zijn standpunt  dat  een  nucleaire  veiligheidscode  van  de 
Gemeenschap,  waartoe  in de op 28 april  1977  uitge-
brachte  studie  wordt  geadviseerd,  in overweging  dient  te 
worden  genomen. 
10. Het  Comité  acht  het  beslist  noodzakelijk  dat  de 
bevolking  al in deze  fase  uitvoerig  over  de mogelijk-  en 
moeilijkheden  van  kernfusie  wordt  ingelicht.  Daarbij 
moet  duidelijk  worden  gemaakt  dat  kernfusie  pas  op 
lange  termijn  een bijdrage  tot de energievoorziening  zou 
kunnen  leveren  en dat kernfusie  niet  a priori  een  „scho-
ne" bron  van  energie  is. Ook  als men  ervan  uitgaat  dat 
kernfusie  ten opzichte  van  kernsplijting  aanzienlijk  mi-
lieuvriendelijker  en veiliger  kan  zijn,  doen  zich  eveneens 
bij kernfusie  moeilijkheden  voor  waarover  reeds  in dit 
stadium  in alle  openheid  moet  worden  gediscussieerd 
om het ontstaan  van  wantrouwen  bij voorbaat  tegen  te 
gaan. 
Gedaan  te Brussel,  4 april  1979. 
De Voorzitster 
van het Economisch  en Sociaal  Comité 
F. BADUEL  GLORIOSO