NL Publicatieblad van de Europese Unie C 317/120

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de wederzijdse bijstand inzake de invordering van schuldvorderingen die voortvloeien uit belastingen, rechten en andere maatregelen

(COM(2009) 28 definitief — 2009/0007 (CNS))

en over het

„Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen”

(COM(2009) 29 definitief — 2009/0004 (CNS))

(2009/C 317/23)

Rapporteur: SANTILLÁN CABEZA

De Raad van de Europese Unie heeft op 13 februari 2009 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig art. 93 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

„Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de wederzijdse bijstand inzake de invordering van schuldvorderingen die voortvloeien uit belastingen, rechten en andere maatregelen”

(COM(2009) 28 final - 2009/0007 (CNS))

en het

„Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen” (COM(2009) 29 final – 2009/0004 (CNS)).

De gespecialiseerde afdeling Economische en Monetaire Unie, economische en sociale samenhang die met de voorbereiding van de werkzaamheden was belast, heeft haar advies goedgekeurd op 24 juni 2009 (rapporteur: SANTILLÁN CABEZA).

Tijdens zijn op 15 en 16 juli 2009 gehouden 455e zitting (vergadering van 16 juli) heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité het volgende advies uitgebracht, dat met 114 stemmen vóór en 3 stemmen tegen, bij 1 onthouding werd goedgekeurd:

1. Conclusies en aanbevelingen

1.1. Het Europees Economisch en Sociaal Comité is ingenomen met de voorstellen voor een richtlijn betreffende wederzijdse bijstand inzake de invordering van schuldvorderingen uit belastingen en administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen. Beide komen tegemoet aan een dringende behoefte. Het is duidelijk dat de bestaande regelgeving, die dertig jaar geleden is opgesteld, ontoereikend is in het licht van de huidige vereisten. Het feit dat er momenteel maar 5 % van de schuldvorderingen ook werkelijk wordt ingevorderd toont aan hoe urgent de zaak is.

1.2. De Commissie heeft in haar voorstellen onderzoeken, suggesties en aanbevelingen in aanmerking genomen die in de EU, de lidstaten en internationale fora en instellingen zoals de G-20 en de OESO zijn geformuleerd. Het Comité heeft al in verschillende adviezen zijn onvoorwaardelijke steun uitgesproken voor het voorstel om de fiscale samenwerkingsmechanismen tussen de lidstaten te stroomlijnen (par. 4.8 van het onderhavige advies).

1.3. In de huidige omstandigheden kan men niet meer om hervorming heen: samenlevingen moeten een antwoord bieden op de sociale en economische gevolgen van de economische rampspoed die is ontketend door de speculatieve en frauduleuze financiële praktijken die sinds eind 2007 aan het licht zijn gekomen. Deze rampspoed, die de komende jaren een zware dobber betekent voor de belastingbetalers, vraagt om dringende en efficiënte maatregelen ter bestrijding van fraudeurs die veilig konden opereren vanuit fiscale paradijzen of dankzij mazen in de wetgeving de belastingen konden ontduiken.

1.4. Vanwege de globalisering neemt ook de noodzaak tot fiscale samenwerking tussen de lidstaten toe. De basisvrijheden die de grondslag vormen voor het functioneren van de EU mogen geen vrijbrief betekenen om aan de algemene belastingplicht te verzaken.

1.5. De Commissie heeft er om al deze redenen terecht voor gekozen om op dit gebied nieuwe wetgeving op te stellen en geen gedeeltelijke hervormingen op de huidige regels in te voeren.

1.6. Het Comité staat achter de centrale doelstelling om een communautaire administratieve cultuur te creëren en om de administratieve diensten uit te rusten met passende, door de moderne technologie ondersteunde middelen (zoals geautomatiseerde formulieren), teneinde de afhandeling te stroomlijnen en te bespoedigen. Ook de bepalingen inzake het taalregime verdienen lof - dat vormde immers één van de belangrijke obstakels voor fiscale samenwerking (par. 5.1).

1.7. De informatieverplichting en de grenzen daaraan (par. 5.2) zijn in overeenstemming met de OESO-normen. Er wordt hiermee - terecht - nagestreefd om het oneigenlijke gebruik van het bankgeheim en andere ogenschijnlijke legale procedures om de fiscus voor te liegen te voorkomen.

1.8. De bepalingen inzake deelname van ambtenaren uit de verzoekende lidstaat aan onderzoeken die worden uitgevoerd in de aangezochte lidstaat zijn al van kracht op grond van reeds bestaande wetgeving (par. 5.3). Zowel op dit als op andere gebieden wordt de soevereiniteit van de lidstaten gerespecteerd (par. 5.5).

1.9. De bescherming van de belastingbetaler ten opzichte van de fiscus blijft gegarandeerd in het kader van de samenwerking tussen de lidstaten, aangezien er de mogelijkheid bestaat om de legaliteit van onderzoeken en handelingen van de autoriteiten aan te vechten (par. 5.4).

1.10. Het Comité pleit er wel voor dat de Commissie in de toekomst overgaat tot consolidatie van alle belastingwetgeving (par. 5.6).

2. Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de wederzijdse bijstand inzake de invordering van schuldvorderingen die voortvloeien uit belastingen, rechten en andere maatregelen - (COM(2009) 28 final)

2.1. Motivering van de Commissie

2.1.1. De geldende juridische bepalingen inzake wederzijdse bijstand (1) zijn te traag en te uiteenlopend, en het ontbreekt aan coördinatie en transparantie.

2.1.2. De belastingautoriteiten hebben geen bevoegdheden om belastingen in te vorderen buiten hun grondgebied, omdat het om nationale bepalingen gaat: dit is alleen mogelijk wanneer zij een (of meerdere) lidstaten om bijstand verzoeken via bepaalde procedures die echter veel mankementen vertonen. Deze bevoegdheidskwestie neemt in omvang toe, gezien de toename in het verkeer van kapitaal en personen. Het vrije verkeer - een centraal thema in de Europese Unie - heeft in dit geval negatieve gevolgen, omdat het de fraudeurs in de kaart speelt. Het is dus klip en klaar dat er nieuwe maatregelen nodig zijn.

2.1.3. Ter toelichting: in 2007 ontvingen de lidstaten 11 794 verzoeken om bijstand van andere lidstaten bij het innen van belastingen. De daadwerkelijk geïnde belastingen komen echter niet op meer dan 5 % van het totaal uit.

2.1.4. Vooral bij het innen van de BTW is er sprake van ernstige fraude. Dit heeft twee nefaste gevolgen: concurrentieverstoring op de interne markt en minder belastinginkomsten voor de lidstaten en de Gemeenschap (2).

2.2. Voorgestelde maatregelen inzake invordering van schuldvorderingen

2.2.1. Uitbreiding van het toepassingsgebied voor wederzijdse bijstand. In tegenstelling tot Richtlijn 2008/55/EG, die een beperkte opsomming geeft van invorderbare schuldvorderingen, is het huidige voorstel van toepassing op alle belastingen en rechten, geheven door of ten behoeve van territoriale of staatkundige onderdelen van een lidstaat, daaronder begrepen lokale overheden, de verplichte sociale premies, restituties, interventies en andere maatregelen die te maken hebben met het ELGF (3) en het ELFPO (4) en de heffingen en andere rechten uit hoofde van de gemeenschappelijke marktordening voor suiker (art. 1 en 2).

2.2.2. Verbetering van de informatie-uitwisseling. Naast de spontane informatie-uitwisseling (art. 5) wordt ambtenaren van een lidstaat nu ook de mogelijkheid geboden- en dit is van groot belang - om actief deel te nemen aan het optreden van andere lidstaten (art. 6).

2.2.3. Vereenvoudiging van de notificatieprocedure van documenten (art. 7 en 8).

2.2.4. Meer efficiency inzake de invorderingsmaatregelen en de conservatoire maatregelen (hoofdstuk IV). In deze bepalingen, die een opvallend aspect vormen van het voorstel, wordt het volgende aan de orde gesteld:

— De regulering van het verzoek tot invordering met het oog op de uitvoering ervan in de verzoekende lidstaat (art. 9 en 12).

— Alsof het een schuldvordering betreft: „Met het oog op de invordering in de aangezochte lidstaat wordt iedere schuldvordering waarvoor een verzoek tot invordering is ingediend, behandeld alsof het een schuldvordering van de aangezochte lidstaat zelf betreft, tenzij in deze richtlijn anders is bepaald.” (art. 12.1) (5). De vordering wordt voldaan in de munteenheid van de aangezochte lidstaat.

— Andere aspecten die samenhangen met de schuldvordering: inkennisstelling van de verzoekende lidstaat, overmaking van de uiteindelijk ingevorderde bedragen, niet-tijdige betaling, betaling in termijnen (art. 12, lid 2 t/m lid 5).

— Het treffen van conservatoire maatregelen om de invordering van deze schuldvorderingen te garanderen (art. 15 en 16).

— Begrenzing van de verplichtingen van de aangezochte autoriteit (art. 17).

— Verjaringstermijn van schuldvorderingen (art. 18).

— Kosten van de procedure (art. 19).

2.2.5. Uniformiteit en vereenvoudiging van de algemene normen inzake bijstandsverzoeken op het gebied van formulieren, communicatie, taalregeling, enz. (art. 20 t/m 23).

3. Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen (COM(2009) 29 final).

3.1. Motivering van de Commissie

3.1.1. Zowel de Groep op hoog niveau - fraude (6) van de Raad als de Commissie (7) en de lidstaten hebben vastgesteld dat de normen inzake wederzijdse bijstand tussen de bevoegde autoriteiten op het vlak van directe belastingen en de heffingen op verzekeringspremies (8) niet adequaat zijn. Volgens de Commissie bemoeilijken de ernstige tekortkomingen in Richtlijn 77/799 in toenemende mate een correcte berekening van de belastingen en het functioneren van de belastingstelsels. Daarnaast leiden ze tot dubbele belasting, hetgeen dan weer aanzet tot belastingontwijking en fiscale fraude, terwijl de controlebevoegdheden nog altijd op nationaal niveau worden uitgeoefend (9).

3.1.2. Om al deze redenen is de Commissie voorstander van vernieuwing, waarbij verder wordt gegaan dan alleen het invoeren van wijzigingen op de vigerende richtlijn. De nieuwe regeling vormt derhalve een nieuw en geïntegreerd rechtskader waarbij alle fundamentele aspecten van de administratieve samenwerking inzake belastingen in aanmerking worden genomen en de autoriteiten aanzienlijk meer armslag krijgen om fraude en belastingontwijking te bestrijden.

3.1.3. Aangezien het erom gaat efficiënte samenwerkingsmechanismen tussen de communautaire autoriteiten en de lidstaten èn tussen de lidstaten onderling in het leven te roepen, is de centrale doelstelling van beide voorstellen om gemeenschappelijke regels vast te stellen, zonder ook maar enigszins afbreuk te doen aan de nationale soevereiniteit op fiscaal gebied.

3.2. Voorgestelde maatregelen ter verbetering van de administratieve samenwerking tussen de lidstaten.

3.2.1. Uitbreiding van het toepassingsgebied in termen die overeenkomen met het voorgaande voorstel (schuldvordering).

3.2.2. Informatie-uitwisseling Er worden drie mogelijkheden voor informatie-uitwisseling geboden:

— Op verzoek van de verzoekende autoriteit (art. 5 en 7). Het verzoek tot informatie kan leiden tot „eender welk administratief onderzoek” om de informatie te achterhalen.

— Automatisch (art. 8). Het betreft de systematische verstrekking van vooraf bepaalde inlichtingen aan een andere lidstaat, zonder voorafgaand verzoek, volgens een vooraf vastgestelde regelmaat dan wel indien en wanneer deze inlichtingen beschikbaar worden (art. 3, lid 4). De specifieke kenmerken van deze informatie-uitwisseling worden echter binnen een termijn van twee jaar bepaald aan de hand van de comitologieprocedure (art. 24).

— Spontaan, wanneer de bevoegde autoriteit van een lidstaat dit passend acht (art. 9).

3.2.3. Andere vormen van samenwerking:

— Aanwezigheid van de ambtenaren van de verzoekende autoriteit in de bureaus van de administratie en deelname aan de administratieve onderzoeken van de aangezochte autoriteit (art. 10).

— Gelijktijdige controles door één of meerdere personen op verschillende grondgebieden (art. 11).

— Regels inzake administratieve notificatie waartoe een andere lidstaat een verzoek heeft ingediend (art. 12).

3.2.4. Algemene aspecten van de administratieve samenwerking.

— Terugmelding (art. 13). Er wordt onder meer de nadruk gelegd op een vlotte beantwoording.

— Uitwisseling van beste praktijken en ervaringen (art. 14).

— Verschillende aspecten van de samenwerking. De (verzoekende en aangezochte) autoriteit kunnen inlichtingen en documentatie die ze van andere autoriteiten hebben ontvangen, doorgeven en voor andere dan de bedoelde doeleinden gebruiken. (art. 15). Andere aspecten die aan de orde komen zijn: de voorwaarden die gelden voor de verplichtingen van de lidstaten (art. 16); de grenzen aan de verplichting tot samenwerking (art. 17); de toepassing van het beginsel van „de meest begunstigde natie” (art. 18); standaardformulieren en geautomatiseerde formaten (art. 19); en het gebruik van het gemeenschappelijke communicatienetwerk (CCN, art. 20).

4. Algemene opmerkingen

4.1. Het Comité kan zich volledig vinden in de overtuiging van de Commissie dat de lidstaten „in dit tijdperk van globalisering (…) steeds vaker een beroep moeten doen op wederzijdse bijstand bij de heffing van belastingen, met name directe belastingen. De mobiliteit van de belastingplichtigen, het aantal grensoverschrijdende transacties en de internationalisering van de financiële instrumenten hebben een hoge vlucht genomen, waardoor het voor de lidstaten, die hun nationale soevereiniteit bij de vaststelling van de hoogte van de belastingen niet wensen op te geven, steeds moeilijker wordt om de verschuldigde belasting juist te heffen” (10).

4.2. Uitgangspunt voor de twee voorstellen is de constatering dat de drie decennia geleden geformuleerde bepalingen (toen de EU nog maar uit 9 lidstaten bestond) niet langer toereikend zijn vanwege de sindsdien doorgevoerde veranderingen op de interne markt: in de tweede helft van de jaren zeventig was vrijheid van verkeer nog altijd geen feit en stond de integratie nog in de kinderschoenen.

4.3. Er bestaat al sinds jaren ongerustheid over het hoge niveau van belastingfraude en -ontwijking in de EU. In 2004 heeft de Commissie zich over deze problematiek gebogen naar aanleiding van de schandalen die werden veroorzaakt door de illegale praktijken van enkele ondernemingen (11). Ze stelde destijds een reeks maatregelen voor om de transparantie van de fiscale stelsels te verbeteren en verklaarde „concrete voorstellen” te willen uitwerken ter bestrijding van „gevallen van fraude en belastingontwijking die te maken hebben met complexe en ondoorzichtige structuren”. De Commissie vermeldde concrete gevallen (12) en wees erop dat deze schandalen „voor onrust [hadden] gezorgd op de kapitaalmarkten, met ongunstige gevolgen voor de economie als geheel.”

4.4. Vijf jaar later blijkt dat de in de Mededeling van 2004 uiteengezette gevallen kinderspel waren vergeleken met datgene wat de laatste tijden is losgebarsten en dat de schade voor de economie ook vele malen groter is.

4.5. Het gaat nu om een wereldwijd vraagstuk dat het gevolg is van de economische en financiële rampspoed die is veroorzaakt door de frauduleuze praktijken die sinds eind 2007 aan het licht zijn gekomen. Eén van de taken van de G-20 is om internationale regels op te stellen teneinde de transparantie en het vertrouwen in de handelstransacties terug te brengen en fraude en belastingontwijking te kunnen bestrijden (13).

4.6. De schandalen die in enkele lidstaten van de Unie zijn losgebarsten vanwege de mechanismen voor belastingontduiking die werden geboden door fiscale paradijzen (zoals het geval is voor de in Liechtenstein begane fraude, ten nadele van de Duitse schatkist) hebben een golf van verontwaardiging veroorzaakt onder de bevolking, die efficiëntere maatregelen eist om belastingontwijking en financiële criminaliteit te bestrijden.

4.7. De uitwisseling van inlichtingen en een eenvoudigere toegang tot gegevens om fiscale fraude te bestrijden behoren ook tot de doelstellingen van de OESO (14).

4.8. Het Comité heeft zich altijd vierkant achter maatregelen voor meer samenwerking geschaard, en heeft altijd aangedrongen op efficiëntere instrumenten en mechanismen voor toezicht (15).

4.9. In lijn met al zijn vroegere werkzaamheden verwelkomt het Comité derhalve de twee voorstellen voor een richtlijn, die een aanzienlijke vooruitgang in de Europese integratie betekenen. Nakoming van de belastingplicht is een belangrijke grondslag voor een goed functionerende verzorgingsstaat.

5. Bijzondere opmerkingen

5.1. De vorming van een communautaire administratieve cultuur

5.1.1. Voor het Comité is het meest opvallende aspect van beide voorstellen - en vooral van het voorstel inzake de administratieve samenwerking - de wens om een communautaire administratieve cultuur te creëren, hetgeen fundamenteel is voor fraudebestrijding, zoals wordt opgemerkt in de Mededeling van 2006 (16).

5.1.2. Dit besluit, dat het resultaat is van de jarenlange ervaring van de fiscale instanties, is van toepassing op verschillende aspecten, zoals de verplichting om in elke lidstaat één fiscaal verbindingsbureau aan te wijzen, waarbij eveneens specifieke verbindingsdiensten kunnen worden aangewezen die rechtstreeks met elkaar communiceren; de mogelijkheid om bevoegde ambtenaren aan te wijzen die gemachtigd zijn om op grond van deze richtlijn rechtstreeks deel te nemen aan activiteiten op dit gebied; de invoering van termijnen (die momenteel niet bestaan) voor de overdracht van informatie, de verplichting tot „terugmelding”, enz.

5.1.3. Het Comité is ingenomen met de invoering van standaardformulieren en geautomatiseerde formaten, die de afhandeling zullen helpen stroomlijnen.

5.1.4. Ook zij gewezen op de vereenvoudiging van het taalregime - een belangrijk obstakel voor de samenwerking, dat daarnaast tot kostenverhoging van de afhandeling leidde - en het gebruik van nieuwe technologieën op dit gebied: formulieren kunnen nu automatisch worden vertaald.

5.2. Grenzen aan de administratieve samenwerking: Bankgeheim, betrokkenheid van tussenpersonen en deelname aan het kapitaal

5.2.1. Er zijn grenzen aan de voorgestelde administratieve samenwerking. De aangezochte lidstaat is verplicht de gevraagde inlichtingen te verschaffen, zolang deze niet „een onevenredige administratieve last voor de aangezochte autoriteit betekent” en de verzoekende lidstaat „eerst een beroep heeft gedaan op alle gebruikelijke bronnen” die zij had kunnen benutten. De aangezochte lidstaat kan het verzoek onder bepaalde omstandigheden echter afwijzen: a) indien het onderzoek of de verstrekking van inlichtingen waar om gevraagd wordt, strijdig zijn met de nationale wetgeving; b) indien de verzoekende lidstaat op wettelijke gronden niet in staat is soortgelijke inlichtingen te verstrekken; c) indien dit zou leiden tot de onthulling van een handels-, bedrijfs-, nijverheids- of beroepsgeheim of een fabrieks- of handelswerkwijze, of wanneer het inlichtingen betreft waarvan de onthulling in strijd zou zijn met de openbare orde (17). Het Comité ziet geen bezwaar tegen deze beperkingen.

5.2.2. Maar de aangezochte lidstaat mag niet weigeren „omdat deze inlichtingen berusten bij een bank, een andere financiële instelling, een gevolmachtigde of een persoon die bij wijze van vertegenwoordiging of als vertrouwenspersoon optreedt, of omdat zij betrekking hebben op eigendomsbelangen van een persoon” (18). Gezien het veelvuldig voorkomen van fiscale fraude kan het Comité deze opheldering alleen maar toejuichen, omdat anders het streven de belastingplicht te doen naleven, zoals geformuleerd in beide voorstellen, zou kunnen worden belemmerd (19).

5.2.3. Er zij op gewezen dat de informatieverplichting en de grenzen daaraan in soortgelijke termen zijn neergelegd in het Modelverdrag van de OESO (20).

5.3. De aanwezigheid van ambtenaren uit een andere lidstaat

5.3.1. Zowel het voorstel voor een richtlijn over administratieve samenwerking als dat over invorderingsbijstand bieden ambtenaren van de verzoekende lidstaat de mogelijkheid om aanwezig te zijn bij administratieve onderzoeken die in de aangezochte lidstaat worden uitgevoerd. Dit is volgens het Comité een passende vorm van samenwerking, die aan twee belangrijke voorwaarden onderhevig is: dat er een akkoord is tussen de verzoekende autoriteit en de aangezochte autoriteit en dat de ambtenaren „deze bevoegdheden uitoefenen in overeenstemming met de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de aangezochte lidstaat” (21).

5.3.2. Er bestaan al twee andere gevallen waarin de aanwezigheid van ambtenaren uit een andere lidstaat is voorzien: accijnzen (22) en BTW (23) In het huidige geval reiken de bevoegdheden echter verder, omdat het gaat om ambtenaren die controlebevoegdheden mogen uitoefenen.

5.4. Legaliteit van de executoriale titel bij de fiscale schuldvordering

5.4.1. De legaliteit van de onderzoeksprocedures die door de belastingautoriteiten mogen worden uitgevoerd is een thema dat bijzonder aandacht verdient. Het Comité is van oordeel dat dit punt naar behoren is uitgewerkt in het voorstel voor een richtlijn betreffende bijstand inzake invordering van schuldvorderingen. Ten eerste zij erop gewezen dat met de beoogde systemen, zowel wat de twee in dit advies besproken voorstellen voor een richtlijn betreft als in het geval van BTW en accijnzen, alleen samenwerkingsprocedures tussen de lidstaten worden voorgesteld, die volledige soevereiniteit behouden om de legaliteit te waarborgen van de onderzoeksprocedures die op hun grondgebied plaatsvinden.

5.4.2. In overeenstemming met de algemene beginselen dienen de ambtenaren zich te houden aan de wet (24) en worden de administratieve handelingen geacht rechtsgeldig te zijn. Dit betekent dat ze bindend zijn, onverminderd het recht van de belanghebbende om ze ter toetsing voor te leggen aan de rechter. Wat de behandeling van geschillen inzake de invordering van schuldvorderingen betreft, is het aan de lidstaat die ze claimt (d.w.z. de verzoekende lidstaat) om vast te stellen of de schuldvordering, de oorspronkelijke executoriale titel of de uniforme titel en de notificatie die deze lidstaat stuurt, rechtsgeldigheid hebben (25).

5.4.3. Bij een geschil in verband met de executiemaatregelen of de geldigheid van een notificatie door de aangezochte lidstaat, komt het de bevoegde instanties van de aangezochte lidstaat toe daarover uitspraak te doen (26). In beide gevallen blijft de bescherming voor de belastingbetaler gegarandeerd, omdat de executieprocedure ten aanzien van het deel van de schuldvordering dat voorwerp is van de betwisting, wordt opgeschort behalve wanneer de wet voorziet in de mogelijkheid die in de volgende paragraaf wordt behandeld. Lidstaten zijn verder verplicht om inlichtingen te geven over de betwistingen, hoewel de belanghebbende partij dit natuurlijk ook mag doen.

5.4.4. Wanneer schuldvorderingen voor de rechter worden betwist, kunnen er conservatoire maatregelen worden getroffen indien de wetgeving van de aangezochte lidstaat dit toestaat. Bovendien mag de verzoekende lidstaat, indien het is toegestaan onder diens wetgeving, de betwiste schuldvordering voor de rechter invorderen middels een met redenen omklede beslissing (27).

5.4.5. Zoals bekend valt het strafrecht altijd onder de exclusieve bevoegdheid van de lidstaten (28).

5.5. De soevereiniteit van de lidstaten

5.5.1. In beide voorstellen wordt de soevereiniteit van de lidstaten volledig gerespecteerd. De Commissie biedt een rechtskader, maar de lidstaten passen uiteindelijk hun eigen wetgeving toe en doen beroep op hun eigen instellingen, op de terreinen waarvoor ze bevoegd zijn. Dit wordt onder meer duidelijk uit de gevallen die in paragraaf 5.3 en 5.4 van dit advies zijn omschreven.

5.5.2. Dit geldt eveneens voor de inlichtingen en documentatie die in het kader van deze richtlijn worden vrijgegeven, aangezien er bepaald is dat:

— De verzoekende of aangezochte autoriteit deze aan andere autoriteiten binnen dezelfde lidstaat kan doorgeven indien haar wetgeving dit toestaat. De inlichtingen zelfs voor andere dan belastingdoeleinden mogen worden gebruikt;

— De bevoegde autoriteit van een lidstaat deze op haar beurt aan de bevoegde autoriteit van een derde lidstaat kan doorgeven, „op voorwaarde dat dit in overeenstemming is met de in deze richtlijn vastgelegde voorschriften en procedures.”

— Verder mogen alle inlichtingen en informatie die de verzoekende autoriteit heeft verkregen, als bewijs worden aangevoerd/gebruikt op dezelfde voet als soortgelijke bescheiden die op eigen grondgebied zijn verstrekt (29).

5.5.3. Anders dan in het OESO-Verdrag (30) inzake de uitwisseling van inlichtingen in fiscale aangelegenheden is bepaald, is er geen voorafgaande toestemming nodig van de aangezochte lidstaat.

5.6. Naar eenmaking van de regelgeving

5.6.1. In de twee voorstellen voor een richtlijn is identieke of soortgelijke regelgeving geformuleerd. Eén van de voorbeelden is de notificatie van documenten, maar er kunnen er nog meer worden genoemd (31). Zoals al eerder is opgemerkt wordt de aanwezigheid van ambtenaren uit andere lidstaten in twee richtlijnen en twee verordeningen gereglementeerd, die bovendien verschillen inzake de omvang van de controlebevoegdheden.

5.6.2. Technisch gezien zou de wetgeving erop vooruitgaan als de Commissie in de toekomst zou proberen de belastingwetgeving zoveel mogelijk een te maken.

5.7. Praktische toepassing van het nieuwe systeem

5.7.1. De tenuitvoerlegging van het complexe nieuwe stelsel dat de Commissie voor ogen heeft zal heel wat inspanning kosten voor de communautaire en nationale instellingen. Ten eerste wat de termijnen betreft: 31 december 2009 is aangeduid als de einddatum voor de omzetting van de twee richtlijnen (die op verschillende terreinen gevolgen hebben voor de rechtsorde), iets wat nauwelijks haalbaar lijkt. Het Comité inzake administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen zal er zijn handen vol aan hebben om binnen de twee jaar de bepalingen inzake de automatische uitwisseling van inlichtingen uit te werken.

5.7.2. Ten tweede zijn er voor de aanpassing van de administratieve diensten aan de nieuwe vereisten de nodige middelen en menskracht nodig bij de belastingdienst. Er dient met name aandacht te worden gegeven aan de bijscholing van ambtenaren, waarvoor in veel gevallen extra geld nodig zal zijn.

5.7.3. Tot slot wil het Comité erop wijzen dat de in de voorstellen neergelegde doelstellingen inzake de bestrijding van fraude en belastingontduiking alleen realiteit kunnen worden als er een duidelijke politieke wil aan de dag wordt gelegd om de vereiste middelen in te zetten.

Brussel, 16 juli 2009 De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité Mario SEPI

(1) Richtlijn 76/308/EEG van de Raad van 15 mei 1976, nadien gecodificeerd bij Richtlijn 2008/55/EG van de Raad van 26 mei 2008.

(2) COM(2009) 28 final: „Richtlijn 2000/65/EG, die de lidstaten de mogelijkheid heeft ontnomen om de aanwijzing van een btw-vertegenwoordiger te eisen, en de toename van de btw-fraude, met name de zogenaamde carrouselfraude, hebben geleid tot een situatie waarin 57,50 % van alle bijstandsverzoeken betrekking heeft op btw-schuldvorderingen (situatie in 2007)”, aldus de Commissie. Cf. ook „Mededeling van de Commissie over een gecoördineerde strategie ter verbetering van de bestrijding van btw-fraude in de Europese Unie” - COM(2008) 807 final.

(3) Europese Landbouwgarantiefonds

(4) Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling

(5) De vigerende Richtlijn 2008/55/EG bevat een soortgelijke bepaling (art. 6, paragraaf 2). Op grond van deze bepaling is de schuldvordering niet van de verzoekende lidstaat, maar wordt ze behandeld alsof ze dat wel is, d.w.z. dat ze op dezelfde manier wordt behandeld als de eigen schuldvorderingen die de verzoekende lidstaat doet uitgaan.

(6) Verslag van mei 2000 (document 8668/00 van de Raad „Fight against tax fraud”).

(7) Zie de Mededelingen uit 2004 (COM(2004)611 final) en uit 2006 (COM(2006) 254 final)

(8) Richtlijn 77/799/EEG van de Raad van 19 december 1977.

(9) COM(2009) 29 final, p.2.

(10) Toelichting, COM(2009)29 final.

(11) „Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement inzake het voorkomen en bestrijden van financiële wanpraktijken van ondernemingen” (COM(2004)611 final)

(12) Zoals Parmalat en Enron, waarvan aandeelhouders 67 miljard dollar verloren.

(13) G-20-Verklaring van Washington (15/11/2008): „Tax authorities, drawing upon the work of relevant bodies such as the Organization for Economic Cooperation and Development (OECD), should continue efforts to promote tax information exchange. Lack of transparency and a failure to exchange tax information should be vigorously addressed.”

(14) Global Forum on Taxation, waaraan ook landen deelnemen die geen lid zijn van de OESO. Cf.. „Tax co-operation: towards a level playing field – 2008 Assessment by the Global Forum on Taxation”. OESO, augustus 2008.

(15) Cf. het EESC-advies over de „Mededeling van de Commissie over de noodzaak om een gecoördineerde strategie te ontwikkelen ter verbetering van de bestrijding van belastingfraude”, PB C 161 van 13 juli 2007, blz. 8. In dit advies staat een uitgebreide verwijzing naar de communautaire regelgeving. Verder zijn er adviezen opgesteld over de volgende thema's:

— „Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belasting over de toegevoegde waarde” en het „Voorstel voor een richtlĳn van de Raad en het Europees Parlement houdende wĳziging van Richtlĳn 77/799/EEG van de Raad betreffende de wederzĳdse bĳstand van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten op het gebied van de directe en de indirecte belastingen” (PB C 80 van 3 april 2004, blz. 76.

— „Voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de accijnzen „en het” Voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 77/799/EEG van de Raad, betreffende de wederzijdse bijstand van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten op het gebied van de directe belastingen, bepaalde accijnzen en heffingen op verzekeringspremies alsmede van Richtlijn 92/12/EEG van de Raad betreffende de algemene regeling voor accijnsproducten, het voorhanden hebben en het verkeer daarvan en de controles daarop”, PB C 112 van 30 april 2004, blz. 64.

— „Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautair programma ter verbetering van het functioneren van de belastingstelsels in de interne markt (Fiscalis 2013)”, PB C 93 van 27 april 2007, blz. 1.

(16) Hierin wordt een aanbeveling van de ad-hocgroep van de Raad inzake fiscale fraude overgenomen. (Cf. COM(2006) 254, paragraaf 3.1)

(17) COM(2009) 29 final, art. 16.

(18) COM(2009) 29 final, art. 17.2.

(19) Volgens berekeningen bevindt zich in Zwitserland ongeveer een derde van de elf miljard dollar die de totale hoeveelheid aan illegaal persoonlijk kapitaal vormt. „Swiss banks ban top executive travel. Concern that employees will be detained” (Financial Times, 27 maart 2009).

(20) Model Convention with respect to taxes on income and capital, art. 26 en 16 OESO.van 17 juli 2008.

(21) COM(2009) 28 final, art. 6, lid 2, COM(2009) 29 final, art. 10, lid 2.

(22) Verordening (EG) nr. 2073/2004 van de Raad van 16 november 2004 betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de accijnzen, art. 11

(23) Verordening (EG) no 1798/2003 van de Raad van 7 oktober 2003 betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belasting over de toegevoegde waarde en tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 218/92, art. 11..

(24) Volgens de Europese Code van goed administratief gedrag handelen „De personeelsleden (…) volgens de wet en passen de regels en procedures toe die in het Gemeenschapsrecht zijn neergelegd.” (art. 4)

(25) COM(2009) 28 final, art.13, lid 1.

(26) COM(2009) 28 final, art.13, lid 2..

(27) Indien de uitkomst vervolgens gunstig uitvalt voor de schuldenaar, is de verzoekende autoriteit gehouden tot terugbetaling van elk ingevorderd bedrag, vermeerderd met eventueel verschuldigde vergoedingen, overeenkomstig de in de lidstaat van de aangezochte autoriteit geldende wettelijke bepalingen. COM(2009) 28 final, art.13, lid 4, laatste paragraaf.

(28) „… laat de uitoefening van de verantwoordelijkheden van de lidstaten ten aanzien van de handhaving van de openbare orde en de bescherming van de binnenlandse veiligheid onverlet”, Verdrag van de Europese Unie, art. 33.

(29) COM(2009) 29 final, art. 15, lid 1, 2 en 3.

(30) De gegevens mogen slechts met uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de bevoegde autoriteit van de partij aan welke het verzoek is gericht, aan enig andere persoon, entiteit, autoriteit of rechtsgebied worden verstrekt. (art. 8).

(31) COM(2009) 28 final, art.7 en 8. COM(2009) 29 final, art.12.