A4-0133/98

Resolutie over de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's getiteld "Groei en werkgelegenheid in het op stabiliteit gerichte kader van de EMU - Overwegingen betreffende het economische beleid met het oog op de aanstaande vaststelling van de globale richtsnoeren voor 1998" (COM(98)0103 - C4-0135/98) (Economisch jaarverslag)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie (COM(98)0103 - C4-0135/98),

- gelet op verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid ((PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.)),

- gelet op Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad van 7 juli 1997 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten ((PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6.)),

- gezien de resolutie van de Europese Raad betreffende het stabiliteits- en groeipact, aangenomen te Amsterdam op 17 juni 1997 ((PB C 236 van 2.8.1997, blz. 1.)),

- gezien de Resolutie van de Europese Raad over groei en werkgelegenheid, aangenomen te Amsterdam op 16 juni 1997 ((PB C 236 van 2.8.1997, blz. 3.)),

- gezien de conclusies van het voorzitterschap van de buitengewone Top van Luxemburg van 20 en 21 november 1997,

- gezien de resolutie van de Europese Raad van 13 december 1997 over de coördinatie van het economisch beleid gedurende de derde fase van de EMU en gelet op de artikelen 109 en 109 B van het EG-Verdrag ((PB C 35 van 2.2.1998, blz. 1.)),

- gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en de Commissie regionaal beleid (A4-0133/98),

A. overwegende dat het Economisch Jaarverslag van de Commissie kan worden beschouwd als de voorbereiding van de Commissie voor de aanstaande globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en de Gemeenschap voor 1998 overeenkomstig artikel 103 van het EG-Verdrag,

B. overwegende dat de Commissie in haar Economisch Jaarverslag 1998 concludeert dat een economisch herstel op langere termijn op gang is gekomen en gewag maakt van een krachtig aantrekkende export en een verhoogd concurrentievermogen als gevolg van gunstige wisselkoersverhoudingen ten opzichte van de Amerikaanse dollar, gematigde loonontwikkelingen en aanhoudende productiviteitsstijgingen,

C. overwegende dat de Commissie in haar Economisch Jaarverslag 1998 verwacht dat een significante groei van de investeringen als gevolg van lage langerentevoeten en in het algemeen gunstige monetaire omstandigheden, gesteund door een verwachte stijging van de binnenlandse vraag en de consumptie, de drijvende kracht zullen vormen voor het omzetten van het huidige herstel in een langdurig, zichzelf voedend economisch herstel,

D. overwegende dat een groot aantal lidstaten erin is geslaagd de inflatie te beperken en de rentevoeten en begrotingstekorten te verlagen om monetaire stabiliteit te bereiken, en dat er een substantiële convergentie heeft plaatsgevonden om te kunnen voldoen aan de voorwaarden voor de invoering van de gemeenschappelijke munt zoals vastgelegd in het Verdrag betreffende de Europese Unie,

E. overwegende dat de invoering van de gemeenschappelijke munt goed op schema ligt en de derde fase van de EMU op 1 januari 1999 zal starten,

F. overwegende dat het dramatisch hoge niveau van de werkloosheid in Europese Unie nog steeds het meest uitdagende en dringende probleem is dat moet worden aangepakt,

G. overwegende dat de Europese Raad besloten heeft dat het, gezien de vervroegde inwerkingtreding van de Titel Werkgelegenheid van het Verdrag van Amsterdam, noodzakelijk is zorg te dragen voor een doeltreffende coördinatie en controle van het economisch en werkgelegenheidsbeleid;

1. is ingenomen met de nieuwe opmaak van het Economisch Jaarverslag 1998 in het licht van de bijzondere omstandigheden in verband met de nakende EMU; is niettemin van opvatting dat voor een volledig onderzoek van de vooruitzichten op de middellange termijn (5 jaar) een gedetailleerdere analyse van de sleutelaspecten van de economische situatie vereist is;

2. stelt voor om in het Economisch Jaarverslag scenario-analyses op te nemen, teneinde de risico's beter te kunnen onderzoeken en passende tegenmaatregelen te kunnen nemen ingeval de centrale voorspelling niet uitkomt;

3. is van mening dat de ontwikkeling in de centrale voorspelling die in het Economisch Jaarverslag wordt geschetst niet geheel zonder risico's is, en dat toekomstige bewegingen van de Amerikaanse dollar, indirecte gevolgen van de Azië-crisis voor de Europese economie en mogelijke beurscrises potentiële risicofactoren zijn die in de beschouwing moeten worden betrokken;

4. is het eens met de opvatting van de Commissie dat een op stabiliteit georiënteerd beleid dat gericht is op het scheppen van nieuwe werkgelegenheid via economische groei en beter functionerende arbeidsmarkten van het allerhoogste belang is en dat het EMU-kader zeer geschikt is om dit doel te bereiken;

5. acht het van belang dat het macro-economisch beleid en structurele maatregelen op het gebied van werkgelegenheid nauwkeurig en consequent op elkaar worden afgestemd en verzoekt de lidstaten een gerichter beleid te voeren om te profiteren van het stabiele economische klimaat door de binnenlandse vraag te versterken met deugdelijk non-inflatoir beleid en maatregelen die leiden tot een afremming van de vervanging van arbeid door kapitaal teneinde het huidige werkloosheidspercentage te laten dalen, en daarnaast maatregelen te nemen die nieuwe werkgelegenheid scheppen zoals bedoeld in het Europese werkgelegenheidsinitiatief;

6. is het eens met de beoordeling door de Commissie van de factoren die gunstig zullen zijn voor de economische groei, te weten: deugdelijke economische grondslagen, historisch lage langerentevoeten, een hoge winstgevendheid van investeringen, productiviteitsstijgingen en een lage inflatie;

7. is van mening dat een door openbare en particuliere investeringen ondersteunde economische groei die hoger uitvalt dan de stijging van de productiviteit doelmatig kan bijdragen tot de schepping van nieuwe arbeidsplaatsen en de bestrijding van armoede;

8. steunt de opvatting van de Commissie dat een door investeringen geleide groei die beduidend hoger is dan de stijging van de productiviteit, gesteund door structurele maatregelen op de product- en arbeidsmarkten, van essentieel belang is voor het scheppen van voldoende nieuwe banen en om een halt toe te roepen aan de toenemende verarming;

9. benadrukt het bijzondere belang dat het hecht aan de snelle omzetting van werkgelegenheidsrichtsnoeren in Nationale Actieplannen en wijst op de strategische prioriteit die zou moeten worden toegekend aan preventieve maatregelen die met name gericht zouden moeten zijn op vergroting van de 'employability' van zowel werklozen als werkenden; dringt er bij het Comité voor de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt (ELMC) op aan haast te maken met de ontwikkeling van deugdelijke ijkpunten voor de controle van de hervorming van de arbeidsmarkt;

10. staat op het standpunt dat enkele van de grootste obstakels voor duurzame economische en werkgelegenheidsgroei worden gevormd door:

i. een te laag investeringsniveau;

ii. een nog steeds vrij laag niveau van de binnenlandse vraag en de particuliere consumptie;

iii. buitensporig hoge niet-loonkosten;

iv. een te gering aanpassingsvermogen op het gebied van menselijke hulpbronnen en opleidingen aan de behoeften die voortvloeien uit de steeds snellere technologische veranderingen;

v. een overregulering die hoge administratieve kosten voor bedrijven tot gevolg heeft, sterk ontmoedigend werkt, obstakels creëert voor het opzetten van nieuwe innovatieve bedrijven en niet bevorderlijk is voor de ondernemersgeest in de lidstaten;

vi. onvoldoende kredieten voor en een ontoereikende organisatie van het Europese onderzoek;

11. verzoekt om verhoging van de inspanningen voor de bestrijding van de werkloosheid op Gemeenschapsniveau ter aanvulling van de inspanningen van de lidstaten, met als uitgangspunt de conclusies van de werkgelegenheidstop te Luxemburg en via uitvoering daarvan;

12. is van mening dat de communautaire beleidsmaatregelen, bepleit in de eerdere globale richtsnoeren, te weten begrotingsconsolidatie, een streng monetair beleid en voortgezette loonmatiging, enigszins dienen te worden bijgesteld teneinde een afdoend niveau van groei te bewerkstelligen dat uitstijgt boven de groei van de productiviteit in de gehele EU;

13. benadrukt dat een voldoende werkgelegenheidscheppende groei binnen de relatief gesloten EU alleen kan samengaan met de vereiste begrotingsconsolidatie indien tegelijkertijd het monetaire beleid niet te restrictief is en de loonmatiging niet te star;

14. benadrukt het absolute belang van een scherper toezicht door de Gemeenschap op de beleidsmixtuur in het kader van de EMU en een aanzienlijk strakkere coördinatie van het economisch beleid in overeenstemming met de bovengenoemde resolutie van de Europese Raad van Luxemburg over "de coördinatie van het economisch beleid gedurende de derde fase van de EMU"; verzoekt de Commissie voorstellen te ontwikkelen om onder de nieuwe omstandigheden van de EMU het economisch beleid van de EU en de lidstaten zodanig op elkaar af te stemmen, dat er geen neerwaartse belasting- en kostenwedloop ontstaat, maar een Europese meerwaarde voor de werkgelegenheid kan worden verwezenlijkt;

15. steunt de oprichting van de EMU, met als hoofdoelstelling voor de Europese Centrale Bank het handhaven van prijsstabiliteit, en dus lage rentevoeten, teneinde spaar- en investeringsniveaus mogelijk te maken die leiden tot een duurzame groei van de economie en de werkgelegenheid;

16. beschouwt de verkleining van de gemiddelde begrotingstekorten van 6,1% van het BBP in 1993 tot 2,6% in 1997 als een goede prestatie en meent dat een voortgaande begrotingsconsolidatie vooral bereikt moet worden door een gerichte reductie van overheidsuitgaven in plaats van een generieke verhoging van de belastingen;

17. stelt vast dat de snelle vermindering van de tekorten in veel landen helaas is bereikt door het verlagen van de uitgaven voor gemakkelijke doelen zoals investeringsuitgaven, onderzoek en ontwikkeling, en onderwijs; is dientengevolge van mening dat de begrotingen opnieuw moeten worden opgemaakt, teneinde deze uitgaven voor fysiek en menselijk kapitaal te stimuleren en tegelijkertijd door te gaan met het beperken van andere begrotingselementen;

18. staat derhalve op het standpunt dat - hoewel aanhoudende verlaging van de schuldenniveaus een juiste en noodzakelijke middellange-termijndoelstelling is - een extreem restrictieve begrotingsdiscipline op dit tijdstip het risico met zich brengt van negatieve effecten op de economische activiteit, en dat begrotingsdiscipline niet automatisch leidt tot "virtuous cycle"-effecten, zoals beschreven in het Economisch Jaarverslag van de Commissie, en derhalve nauwlettend moet worden bewaakt;

19. wijst er nadrukkelijk op dat in geheel Europa benchmarking voor investeringen en werkgelegenheid toegepast moet worden en bij particuliere en overheidsinvesteringen het belang voor de werkgelegenheid benadrukt moet worden, waarbij in het oog moet worden gehouden dat overheidsinvesteringen een stimulans kunnen vormen voor particuliere investeringen, met name op het gebied van infrastructurele investeringen;

20. is van mening dat het niveau van particuliere en overheidsinvesteringen in de EU veel te laag is om de innoverende kracht en toekomstgerichtheid van de EU te versterken;

21. benadrukt dat zowel particuliere als overheidsinvesteringen noodzakelijk zijn om een voldoende krachtige groei van de communautaire economie te kunnen bewerkstelligen; verlangt een combinatie van beleidsmaatregelen die deze doelstelling beter kan verwezenlijken; benadrukt dat overheidsinvesteringen dankzij de daarmee verbonden kostenverlagingen een stimulans vormen voor particuliere investeringen; verlangt dat de overheid meer investeringen doet, die voldoende resultaten opleveren op sociaal en economisch gebied;

22. verzoekt de lidstaten zich te conformeren aan de resoluties van de Europese Raad over fiscale concurrentie tussen de lidstaten;

23. onderstreept de noodzaak tot het fiscaal ontlasten van de factor arbeid en tot het afspreken van een minimumbelasting voor ondernemingen die voor de gehele EU geldt;

24. stemt in met de conclusie in het Economisch Jaarverslag dat nominale loonsverhogingen verenigbaar moeten zijn met prijsstabiliteit en dat bij verhogingen van de reële lonen rekening moet worden gehouden met de noodzaak de winstgevendheid van investeringen te handhaven en de koopkracht van loonontvangers te ondersteunen zonder de winstgevendheid in het algemeen in gevaar te brengen, en wijst op de verantwoordelijkheid van de sociale partners in deze; wijst op het ontbreken van initiatieven ter stimulering van de binnenlandse vraag, die onontbeerlijk zijn om een duurzame bijdrage aan groei en werkgelegenheid te kunnen leveren; verzoekt derhalve de Commissie en de lidstaten om hun economisch beleid dienovereenkomstig te wijzigen en de zich aftekenende positieve economische trend om te zetten in een door investeringen gedragen duurzame groei, die kan leiden tot een stijging van het aantal werkenden; onderstreept de noodzaak tot het voeren van een gecoördineerd economisch beleid, dat met het oog op de werkgelegenheid optimaal gebruik maakt van vraag en aanbod, en dat kan dienen ter ondersteuning van gecoördineerde activiteiten van overheid, werkgevers en werknemers in een Europees verbond voor arbeid;

25. wijst op de mogelijkheden tot schepping van arbeidsplaatsen in de sector buurtzorg, met name ter verbetering van de dienstverlening op het gebied van kinderoppas en verzorging van hulpbehoevende personen, doch met een zodanig bezoldigingsniveau dat discriminatie vermeden wordt, het beginsel van gelijke beloning van mannen en vrouwen in acht wordt genomen, en een behoorlijk levensonderhoud gewaarborgd is;

26. is tegen het scheppen van werk via drastische verlagingen van de lonen in het laaggeschoolde segment van de arbeidsmarkt, hetgeen zou leiden tot nieuwe armoede, bedreiging van de sociale samenhang in de Unie en slechts werkgelegenheid zou creëren die onvoldoende oplevert voor een behoorlijk levensonderhoud; is van oordeel dat een macroeconomisch groeibeleid de werkloosheid niet kan opheffen en derhalve aangevuld moet worden met een serie maatregelen van structurele aard betreffende de regulering van de arbeidsmarkt, het opleidingspeil van arbeidskrachten en de arbeidskostenstructuur;

27. acht het evenwel noodzakelijk de arbeidskosten voor de laagstgeschoolde werknemers te verlagen met het oog op bevordering van hun werkgelegenheid en beroepsopleiding;

28. herhaalt zijn steun voor de verlaging van de niet-loonkosten. wat gecompenseerd zou kunnen worden door andere belastinghervormingen zonder op de sociale uitkeringen te bezuinigen, met name voor specifieke groepen op de arbeidsmarkt in de lagere loonschalen, gecombineerd met actieve arbeidsmarktmaatregelen op het gebied van beroepsopleiding, herscholing, onderwijs, en leerlingwezen, die gedeeltelijk zouden kunnen worden gefinancierd door de activering van werkloosheidsuitkeringen en de stimulering van plaatselijke samenwerkingsverbanden;

29. verwelkomt in beginsel het voorstel van de Commissie ter vermindering van de BTW-tarieven op arbeidsintensieve dienstverlening als doeltreffende maatregel op communautair niveau ter bevordering van handelsactiviteiten en ter vermindering van de werkloosheid en betreurt de vertraging bij de tenuitvoerlegging van deze voorstellen;

30. benadrukt het belang van een beleid dat zich richt op gebieden die naar verwachting een duidelijk effect zullen hebben op de groei van de economie en de werkgelegenheid, en legt daarbij speciale nadruk op steun voor het MKB, krachtige bevordering van onderzoek en ontwikkeling, en de ontwikkeling van transeuropese netwerken om een betere communicatie-omgeving voor Europese ondernemersinitiatieven te bevorderen;

31. wijst er met klem op dat de Europese en nationale kredieten voor onderzoek en bevordering van de ontwikkeling van speerpunttechnologieën met spoed verhoogd moeten worden, en zou graag zien dat de Commissie in een specifiek verslag aangeeft welke middelen overheid en particuliere sector beschikbaar moeten stellen om op die nieuwe gebieden in versneld tempo arbeidsplaatsen te scheppen;

32. verlangt verdere initiatieven van de EU en de lidstaten om het aantal zelfstandigen en nieuwe bedrijven te verhogen en in ruimere mate risicokapitaal beschikbaar te stellen, temeer omdat de kleine en middelgrote ondernemingen de belangrijkste werkgevers in de EU zijn;

33. verzoekt de Raad en de lidstaten een reeks maatregelen te bevorderen ten behoeve van het MKB om de administratieve rompslomp te verlichten, de toegang tot en beschikbaarheid van risicokapitaal te verbeteren en de oprichting van innoverende MKB's met een sterk werkgelegenheidspotentieel te stimuleren; verzoekt in dit verband om de ontwikkeling van deugdelijke ijkpunten om te kunnen beoordelen in hoeverre investeringen van ondernemingen op sectoraal en regionaal niveau hebben geleid tot groei van de werkgelegenheid;

34. beklemtoont het feit dat asymmetrische schokken die zich van tijd tot tijd kunnen voordoen zich naar verwachting zullen concentreren op specifieke regio's, hetgeen een factor is die in ernst kan toenemen naarmate het betrekkelijk gevarieerde karakter van de Europese economieën in de loop van de tijd afvlakt en dat dergelijke asymmetrische schokken het best voorkomen kunnen worden door middel van verdergaande harmonisering van de economische beleidsvormen;

35. verzoekt om zorgvuldig toezicht op de effecten op de sectorale en geografische concentraties van productiesectoren onder invloed van reële concurrentiefactoren die voortvloeien uit de gemeenschappelijke munt en de interne markt;

36. stemt derhalve volledig in met de zienswijze van de Commissie ten aanzien van een grotere behoefte aan structurele aanpassingen - met actieve en uitgebreide gebruikmaking van de Europese structuurfondsen - na de totstandkoming van de EMU; is van mening dat regio's in een betere positie moeten worden gebracht om asymmetrische schokken op te vangen met behulp van regionaal educatief beleid nu wisselkoersaanpassingen door de komst van de euro niet langer mogelijk zijn;

37. verzoekt de sociale partners nauwkeurig de consequenties te onderzoeken van de toegenomen transparantie van lonen en kosten in de verschillende lidstaten als gevolg van de gemeenschappelijke munt in de derde fase van de EMU; verzoekt de Commissie tevens een onderzoek te doen naar de salarisstructuur en -kosten in de lidstaten, teneinde de gevolgen van de inwerkingtreding van de EMU voor de lonen en werkgelegenheid te analyseren;

38. erkent dat een goede concurrerende werking van producten- en dienstenmarkten kan worden verbeterd door een grotere prijsflexibiliteit, modernisering van de regelgeving, bevordering van het ondernemerschap, voltooiing van de interne markt, het vergemakkelijken van de toegang tot de markt en de liberalisering van openbare en particuliere monopolies, zonder daarom het belang van grote ondernemingen en de noodzaak van sommige bedrijfsconcentraties te miskennen;

39. erkent de noodzaak van het versterken van sectorale en beroepsmobiliteit en van gelijke behandeling van en gelijke kansen voor mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt;

40. is tegen een verplichte verkorting van de arbeidstijd in de Unie in haar geheel omdat dit strijdig is met het subsidiariteitsbeginsel;

41. is echter voorstander van arbeidstijdverkorting waartoe op nationaal of micro-economisch niveau wordt besloten wanneer daarvoor gelegenheid is, alsmede van een maximaal gebruik van vrijwillige deeltijdregelingen, zoals bepleit in het Economisch Jaarverslag van de Commissie;

42. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de parlementen van de lidstaten.