Advies over het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad tot vaststelling van de algemene regels voor het verlenen van financiële bijstand van de Gemeenschap op het gebied van de transeuropese netwerken (1)

(94/C 217/12)

De Raad heeft op 28 maart 1994 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 129 D, derde alinea, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap het Comité van de Regio's te raadplegen over bovengenoemd voorstel.

Het Comité van de Regio's heeft tijdens zijn derde zitting van 17 en 18 mei 1994 (vergadering van 18 mei 1994) het volgende, door de algemeen rapporteur, de heer Lerma, voorbereide advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

Overwegende dat artikel 3 (n) van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap bepaalt dat teneinde de in artikel 2 genoemde doelstellingen te bereiken, onder meer moet worden gestreefd naar het aanmoedigen en ontwikkelen van transeuropese netwerken,

Overwegende dat in titel XII van het Verdrag wordt bepaald dat de Gemeenschap zal bijdragen tot de totstandbrenging en ontwikkeling van transeuropese netwerken op het gebied van vervoers-, telecommunicatie en energie-infrastructuur,

Overwegende dat de Europese Raad van juni 1993 te Kopenhagen de transeuropese netwerken heeft aangemerkt als een van de maatregelen die op korte termijn zouden moeten worden genomen om het concurrentievermogen, de groei en de werkgelegenheid te bevorderen,

Overwegende dat de Europese Commissie het Witboek over de ter bevordering van groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid op middellange termijn te volgen strategie ter goedkeuring heeft voorgelegd, en dat de ontwikkeling van transeuropese netwerken daarbij een belangrijke rol wordt toebedeeld,

Overwegende dat de Europese Raad van december 1993 te Brussel het door de Commissie voorgelegde Witboek heeft goedgekeurd en daarmee een impuls heeft gegeven aan de tenuitvoerlegging van titel XII van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en dat bij die gelegenheid tevens een aantal prioritaire projecten werd vastgesteld,

Overwegende dat de Commissie de laatste jaren verschillende initiatieven heeft genomen in de vorm van projecten, richtsnoeren, mededelingen en plannen met betrekking tot transeuropese transport-, telecommunicatie-, en energienetwerken,

Overwegende dat de voor de transeuropese netwerken beschikbare middelen al zijn opgenomen in de financiële vooruitzichten voor de periode 1994-1998,

Overwegende dat de verordening inzake de vervoersinfrastructuren aan het eind van dit jaar afloopt,

Overwegende dat het van de goedkeuring van de onderhavige verordening afhangt of gebruik kan worden gemaakt van de ten behoeve van deze netwerken in de begroting opgenomen kredieten, die voor 1994 in het totaal 214 miljoen ECU en voor de periode 1994-1999 2395 miljoen ECU bedragen,

Overwegende dat de Raad in overeenstemming met de artikelen 129 D en 198 C van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap heeft besloten het Comité van de Regio's (CvdR) te raadplegen over het voorstel voor een verordening tot vaststelling van de algemene regels voor het verlenen van financiële bijstand van de Gemeenschap op het gebied van transeuropese netwerken (2).

Het Comité van de Regio's heeft tijdens zijn 3e zitting (vergadering van 17 en 18 mei 1994) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd. Rapporteur was de heer Lerma.

1. Algemene opmerkingen

1.1. Verordening tot vaststelling van de algemene regels voor het verlenen van financiële bijstand van de Gemeenschap op het gebied van de transeuropese netwerken

Het Comité van de Regio's, zich beroepend op de artikelen 129 D en 198 C van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap en wijzend op het belang van de totstandbrenging, onderlinge koppeling, uitbreiding en modernisering van de transeuropese netwerken (TEN) in de sectoren vervoer, telecommunicatie en energie voor het bereiken van de doelstellingen inzake economische groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid, acht het gewenst in dit advies een aantal opmerkingen te maken over het op 2 maart 1994 door de Commissie bij de Raad ingediende voorstel voor een Verordening (3).

1.2. Subsidiariteit en samenwerking

Gezien het in het Verdrag gedefinieerde subsidiariteitsbeginsel en de bij de tenuitvoerlegging van de structuurfondsen opgedane ervaring, en omdat het in artikel 4 van Verordening (EEG) nr. 2081/93 van 20 juli 1993 gedefinieerde partnerschapsbeginsel een van de basisbeginselen van de herziening van de structuurfondsen vormt, is het Comité van de Regio's van oordeel dat de bevoegde regionale en lokale autoriteiten nauw bij de in de verordening bedoelde besluiten van de Commissie moeten worden betrokken, evenals bij het vaststellen van prioriteiten en het goedkeuren en beoordelen van en het toezicht houden op projecten, en dat zij ook zitting moeten hebben in de comités die met het toezicht op de uitvoering van de verordening worden belast.

1.3. Cooerdinatie tussen ontwikkelingsinstrumenten en financiële bijstand van de Gemeenschap

Met het oog op de versterking van de economische en sociale samenhang moet voor een gecooerdineerd optreden van de verschillende communautaire instrumenten, met name de Structuurfondsen, het Cohesiefonds en de Europese Investeringsbank, worden gezorgd. Het CvdR is dan ook van mening dat de Commissie er bij de goedkeuring van de projecten die in het kader van de onderhavige verordening voor financiële steun in aanmerking komen, op moet letten dat deze te verenigen zijn met de doelstellingen van de regionale planning en met de maatregelen die worden genomen binnen de in het raam van het communautaire bestek voor iedere regio goed te keuren operationele programma's, zodat een vruchtbaarder interactie tussen de ontwikkelingsinstrumenten en de financiële bijstand van de Gemeenschap kan worden bereikt.

1.4. Evenwicht tussen milieubescherming en transeuropese netwerken

Het CvdR acht het van groot belang dat bij de projecten die in het kader van de onderhavige verordening worden gesubsidieerd, rekening wordt gehouden met de milieu-effectbeoordeling door de regionale en/of lokale overheden en wordt nagegaan of zij verenigbaar zijn met eventuele regionale en/of lokale economische of milieuprogramma's.

2. Bijzondere opmerkingen

2.1. In aanmerking komende projecten

Het Comité van de Regio's is van mening dat in artikel 2, lid 2, expliciet moet worden vermeld dat ook de door de regionale en lokale overheden gefinancierde projecten voor bijstand in aanmerking kunnen komen.

2.2. Vormen van bijstand

Het CvdR dringt erop aan dat bij de besluitvorming over de in artikel 3 (d) voorziene financiële bijstand voor uitzonderingsgevallen, van te voren overleg wordt gepleegd met de lid-staten, de regionale en lokale overheden en de beheerders van de structuur- en cohesiefondsen.

2.3. Middelen en financiële bijdrage

Het CvdR herinnert eraan dat in lid 6 van de toelichting bij de voorgestelde verordening wordt gesproken van de mogelijkheid om de toegang tot communautaire financieringsinstrumenten te vergemakkelijken en particulier kapitaal te mobiliseren. Het lijkt dan ook een goede zaak om in lid 3 van artikel 5 naar dit particuliere kapitaal te verwijzen.

In artikel 5 zou een bepaling moeten worden opgenomen op basis waarvan "de gecumuleerde stimulering van een investeringsproject uit Gemeenschapsmiddelen niet boven 75 % van de investeringskosten mag komen te liggen".

2.4. Selectiecriteria

De in artikel 6, lid 2, onder e), vermelde voorwaarden moeten worden aangevuld met een uitdrukkelijke verwijzing naar de interne integratie van het grondgebied van de lid-staten, de integratie van grensoverschrijdende gebieden en de integratie van maritieme en ultraperifere regio's.

Ook moet in punt 4.1 van het financieel memorandum rekening worden gehouden met het effect van nationale maatregelen op grensoverschrijdende regio's.

Deze overwegingen zijn vooral van invloed op de selectiecriteria genoemd in artikel 7.

In de in artikel 7 voor vervoersinfrastructuur vermelde specifieke selectiecriteria zou het belang moeten worden benadrukt van het onderlinge verband tussen strategische ruimtelijke ordening en vervoersplanning. Lid-staten en regionale en plaatselijke overheden moeten erop toezien dat beslissingen over vervoersinfrastructuur ook op termijn niet een te grote belasting voor het milieu betekenen.

Met betrekking tot de in artikel 8, punt a), bedoelde selectiecriteria die speciaal voor telecommunicatie gelden, moet niet alleen melding worden gemaakt van het belang van de grensoverschrijdende koppeling van fysieke netwerken, maar ook van de onderlinge koppeling van fysieke netwerken tussen niet-grensoverschrijdende regio's, die tegenwoordig door satellietverbindingen wordt vergemakkelijkt.

Wat de speciaal voor energie geldende selectiecriteria in artikel 9, punt a), betreft, zou uitdrukkelijk gewezen moeten worden op het feit dat de nationale netwerken voor transport en distributie van energie zowel qua statuut als qua geografisch bereik onderling verschillend zijn.

2.5. Participatie van regionale en plaatselijke autoriteiten

Het CvdR acht het van het grootste belang dat bij de beoordeling van aanvragen rekening gehouden wordt met het advies van de regionale en plaatselijke autoriteiten die bij de bestudeerde projecten betrokken zijn.

In dezelfde zin moet in artikel 11 bepaald worden dat de aanvragen rechtstreeks door de autoriteiten van een of meer regio's met gemeenschappelijke projecten kunnen worden ingediend, aangezien voor verzoeken tot het opzetten van nieuwe netwerken in sommige lid-staten van de Unie rechtstreeks de regionale regeringen bevoegd zijn, die projecten hebben of kunnen hebben welke onder de verordening vallen.

De bij de aanvragen te voegen documentatie (artikel 12), zou moeten worden aangevuld met de eventuele suggesties ter zake van de regio's en gemeentebesturen, aangezien op dat beleidsniveau de concrete effecten gemakkelijker te onderkennen zijn.

Lid 3 van artikel 15 (financiële controle) voorziet in de mogelijkheid dat de financiële bijstand geheel of gedeeltelijk opgeschort wordt; het Comité is van mening dat naast de lid-staten ook de regionale en plaatselijke overheden over het project geraadpleegd moeten worden, waarbij beide duidelijk onderscheiden moeten worden van de overige betrokken instanties.

Wat het financieel memorandum betreft, zou de Commissie in punt 4.1, tweede streepje, moeten bepalen dat de lid-staten bij de goedkeuring van de richtplannen en projecten van gemeenschappelijk belang die op hun eigen grondgebied betrekking hebben, rekening houden met de belangen van de betrokken regio's en gemeenten en daarbij speciale aandacht besteden aan de eventuele grensoverschrijdende aspecten en effecten ervan.

2.6. Comités

Volgens artikel 13 beslist de Commissie over de toekenning van bijstand overeenkomstig de procedure van artikel 19, lid 2, en krachtens lid 1 van artikel 19 (comités) wordt de Commissie bijgestaan door de comités voor vervoersinfrastructuur, energie en telecommunicatie (1). Volgens het CvdR zou in artikel 13 of 19 bepaald moeten worden dat de regio's en gemeenten een plaats in die comités krijgen. Bij meningsverschillen tussen één van de in artikel 19 genoemde comités en de Commissie zou binnen 2 maanden de maatregel ten uitvoer moeten worden gelegd.

2.7. Cooerdinatie

Wat lid 2 van artikel 16 (cooerdinatie) betreft, moet volgens het CvdR bepaald worden dat maatregelen die uit het Regionaal Ontwikkelingsfonds en het Cohesiefonds gefinancierd worden niet strijdig mogen zijn met de doelstellingen van de in de verordening bedoelde financiële bijstand en dat gestreefd moet worden naar synergie tussen die maatregelen en doelstellingen.

Ook in punt 9.3 van het technisch memorandum (toezicht en de evaluatie van de maatregel) dienen de indicatoren voor de mate van verwezenlijking van de aldaar vermelde doelstellingen coherent te zijn met de indicatoren van de maatregelen die in het gebied uit andere fondsen worden gefinancierd en met de indicatoren voor de doelstellingen die de betrokken regionale en plaatselijke autoriteiten voor hun eigen optreden geformuleerd hebben.

2.8. Informatie en bekendmaking

Volgens artikel 18, lid 1, moet de Commissie om de twee jaar een verslag voor onderzoek voorleggen aan het Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's. Gelet vooral op punt 4 van de toelichting van de onderhavige verordening, waarin wordt vermeld dat het voorstel grotendeels gebaseerd is op de teksten inzake het Cohesiefonds, verdient het aanbeveling om, evenals in de verordening tot oprichting van het Cohesiefonds, te bepalen dat het verslag jaarlijks voorgelegd wordt en dat het Europees Parlement ook hierover moet worden geraadpleegd.

Volgens het CvdR moet de lijst van gegevens in het verslag aangevuld worden met een punt betreffende het regionale en interregionale effect van de projecten.

Gedaan te Brussel, 18 mei 1994.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Jacques BLANC

(1) PB nr. C 89 van 26. 3. 1994, blz. 8.

(2) Zie: PB nr. L 54 van 25. 2. 1978, blz. 16; COM(93) 685 van 19. 1. 1994; COM(93) 347, PB nr. C 259 van 23. 9. 1993, blz. 4.