2.2.94 Publikaticblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C34/61
Adviesoverdepositievanouderenindemaatschappij
(94/C34/17)
HetEconomischenSociaalComitéheeftop23maart1993besloten,overeenkomstig art,20,
vierdealinea,vanhetReglementvanOrde,eenadviesoptestellenoverdepositievan
ouderenindemaatschappij .
DeAfdelingvoorsocialeaangelegenheden ,gezinsvraagstukken ,onderwijsencultuur,die
metdevoorbereiding vandedesbetreffende werkzaamheden wasbelast,heefthaaradvies
op11november1993goedgekeurd .RapporteurwasdeheerRoseingravet enco-rapporteur
deheerLaur.
HetEconomischenSociaalComitéheefttijdenszijn310eZitting(vergaderingvan
25november1993)hetvolgendeadviesuitgebracht,datmet2stemmentegen,bij8onthou­
dingen,isgoedgekeurd .
1.4.Devolgendemaatregelenwordenoverwogen :
—maatregelenzonderfinanciëlegevolgenvoorde
communautaire begroting;
—uitdecommunautaire begrotingmedegefinancierde
maatregelen (zoalsconferenties ,uitwisselingvanin­
formatie,enz.);
—geheeluitdecommunautaire begrotingtefinancie­
renactiviteiten .1.Achtergrond
1.1.Gedurendedelaatstedriedecenniaishetaantal
ouderen(d.w.z.personenbovende60)indeEuropese
Gemeenschap gestegenvan46,5tot68,6miljoen,wat
eentoenamemetbijna50%is.Alleswijsteropdat
dezetrendnogzaldoorzettenendaterin2020ongeveer
tweemaalzoveelouderenzullenzijnindeEGals
in1960(nl.tussen89en100miljoen,waarvan17a
22miljoenpersonenvan80jaarenouder)C).
1.1.1.Dezeontwikkeling ,dieeenwijzigingvande
verhoudingwerkzamepersonen/gepensioneerden met
zichmeebrengt,leverternstigeproblemenopvoormet
namedepensioenregelingen ,waarhetComitédeaan­
dachtopwilvestigen,hoeweldebestuderingervan
buitenhetkadervanditadviesvalt.
1.2.Inverbandmetdeeisendieeendergelijke
structureleveranderingzalstellenaandesamenleving
endemogelijkheden diedezezalscheppen (bv.ophet
vlakvandearbeidsmarkt ,depensioenen,gezondheids­
zorg,cultuur,enz.)isheteerstecommunautaire actie­
programmatenbehoevevanouderen(1991-1993)(2)
gevolgddoorhetuitroepenvan1993tothet„Europese
jaarvandeouderenenvandesolidariteittussende
generaties(3).
1.3.Dedoelstellingen vanhet„Jaarvandeouderen"
zijn:
—hetbenadrukken vandesocialedimensievande
Gemeenschap ;
—hetnaderbelichtenvandepositiewaarindeouderen
zichbevinden;
—hetbevorderenvandeuitwisselingvaninformatie
overdiepositieenoverdewijzewaaropdiekan
wordenverbeterd;
—hetbevorderenvansolidariteittussendegeneraties;
—hetsterkerbetrekkenvandeouderenbijhetcommu­
nautaireintegratieproces .Onderdezelaatstecategoriemaatregelenvalleno.a.
prijzenenwedstrijden,informatieveenreclamecampag­
nes,rapportenendefinancieringvan„proefprojecten
vanopenbareen/ofparticuliereinstantiesterbevorde­
ringvannieuwebenaderingen ophetgebiedvanhet
gebruikvanhetpotentieelaanouderen,maarookvan
debevorderingvanhunbijdrageenvandeopvangvan
afhankelijkeouderen".
1.5.HetEconomisch enSociaalComitéheeftzich
tweemaaleerderpositiefuitgesprokenovereen„Eu­
ropeesjaarvandeouderen",namelijkinzijnadviezen
van4juli1990envan22april1992(4).Omtegemoet
tekomenaandegroeiendevraagnaarondersteunende
strategieën,heefthetComitéer,evenalshetEuropese
Parlement,voorgepleitinhet„Europesejaarvande
ouderen"testrevennaareen„Gemeenschapshandvest
vandegrondrechten vanouderemensen",tesamen
meteenactieprogramma voordeuitvoeringervan.
Hethandvestenhetactieprogramma zoudengebaseerd
moetenzijnopdeartikelen24en25vanhetbestaande
„Gemeenschapshandvest vandesocialegrondrechten"
enbetrekkingmoetenhebbenopdevolgendeterreinen:
—opleidingenherscholingvanouderewerknemers
—rechtsmiddelen tegendiscriminatieopgrondvande
leeftijdo.a.opdearbeidsmarkt (b.v.vroegtijdig
ontslag)
—voorbereiding opdepensionering
—voldoendeinkomen,pensioenrechten enbehoorlijke
gezondheidszorg voorouderen(')Eurostat„StatistiquesRapides"—Populationetconditions
sociales(„RapidReports"—populationandsocialcondi­
tions)1993-1.
(2)BesluitvandeRaad91/49/EEG—26.11.1992.
(3)BeschikkingvandeRaad92/440/EEGvan24.6.1992. (4)PBnr.C225van10.9.1990enPBnr.C169van6.7.1992.

Nr,C34/62 2.2.94 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen
brengteensocialeenpolitiekecrisisteweegwelkehet
hoofdmoetwordengebodenmetbehulpvanvernieu­
wendeideeënopethisch,civielendemocratischvlak.
Erwordendikwijlsmenselijkehulpbronnenverspild.
Vandieverspillingzijnoudereneenduidelijkvoorbeeld,
waarbijalsverzwarendeomstandigheid geldtdatdeze
alseen„natuurlijkgegeven"vandemarkteconomie
wordtopgevat.Degroepouderenvertegenwoordigt een
geheelvanwaardendievannutzijnennietverloren
mogengaanvoordesamenleving ,enwaarookin
hetonderwijsaandachtaanmoetwordenbesteed.Die
waardenbetreffennietalleenhetmoreleenmaatschap­
pelijkeverantwoordelijkheidsgevoel ,maarzijnookdi­
recteconomischrelevant.Almetaldienendeouderen
tewordenbeschouwdalseenbelangrijkehulpbron
voordeeconomische ,maatschappelijke enculturele
ontwikkelingvanonzelanden.
1.8.4.Hetdoeldientinderdaadtezijndeoudere
burgersinstaattestellenhunervaringenhunmogelijk­
hedentebenutten,hunrechtenenplichtentedoen
geldenenzichdeelvandemaatschappij ,inplaatsvan
buitenstaander ,tevoelen.Ditmoetwordenbereikt
doormiddelvaneentweezijdige„solidariteittussende
generaties",waarbijjongerendegenendieafhankelijk
gewordenzijnhelpen,enwaarbijouderenhunlichame­
lijkeengeestelijkecapaciteitenen(zonodig)hunfinan­
ciëlemiddelentennuttemaken.
1.8.5.HetComitévindtdateendergelijkdynamisch
toekomstperspectief metbetrekkingtotdewaardigheid
endepositievanouderenindemaatschappij ,zowel
wathunbehoeftenalshundeelnemingaanhetmaat­
schappelijklevenbetreft,moetwordenontwikkeldin
hetkadervaneenstrakkergecoördineerd Europees
beleidvangemeenschappelijke waarden,goedeproce­
duresengebruikenensamenwerking vianetwerken,
welkeindeeersteplaatsdienentewordenbevorderd
oplokaal,regionaalennationaalniveau.—belastingverlaging
—vrijpersonenverkeer enpensioenuitkeringen
—Europesebejaardenpas
—huisvesting
—toezichtopbejaardenhuizen
—inkomensafhankelijke reductiesophetopenbaar
vervoer
—behoeftenvanminderheden
—beschermingtegengeweld
—betrokkenheid bijhetmaatschappelijk leven
—thuishulpenondersteuning vanvrijwilligersenvan
professionelehulpverleners indebejaardenzorg
-—eenalgemenebejaardenzorgverzekering .
1.6.Inhetadviesvan1990wordtverderbenadrukt
dathetEuropesejaarwerkelijktotactiezoumoeten
aanzettendoormiddelvan„proefprojecten"endat
eendoeltreffend„Europeesnetwerkvoorinnoverende
experimenten"zoumoetenwordenopgezetnaarhet
modelvaneen„clearinghouse".
1.7.HetComitéheeftookeenaantalideeënnaar
vorengebrachtindeadviezenover„toereikendeinkom­
stenenprestatiesindestelselsvoorsocialebescher­
ming",over„hetinovereenstemming brengenvande
doelstellingen enhetbeleidinzakesocialebescher­
ming",alsmedeover„derolvanpensioenfondsen ".
1.8.Inhetonderhavigeinitiatiefadvies moetworden
geprobeerdeendynamischantwoordteformulerenop
devraagwelkewaardigeplaatsaanouderenkanwor­
dentoebedeeldindeEuropesesamenleving ,doorhet
opzettenentenuitvoerleggen vaneenwetgevings-en
actieprogramma .
1.8.1.Onderdeterm„ouderen"vallengrossomodo
driecategorieënpersonen:
—ouderendievlakvoorhunpensioneringstaan;
—ouderendiefinancieelenfysiekonafhankelijk zijn
ennogactief;
—ouderemensendiefinancieelen/offysiekafhanke­
lijkzijn.
1.8.2.Ermoetnaarwordengestreefddatouderen
doordecommunautaire ennationalebeleidmakers veel­
eeralseenmaatschappelijk potentieeldanalseenbe­
lastingwordenbeschouwd,endatwaarborgenworden
ingebouwdomtevoorkomendatereenechtekloof
ontstaattussenberoepsbevolking engepensioneerden .
1.8.3.Deeconomische enfinanciëlecrisisdiezich
ophetogenblik,ookindeGemeenschap ,doetgevoelen,2.Hetperspectiefvaneenechtcommunautair ou­
derenbeleid
2.1.Waaromeenhandvesteneenactieprogramma ?
2.1.1.GeenenkeleouderemagindeEuropeseGe­
meenschapvandetoekomstwordenvergeten,ongeacht
ofmenindestad,ofophetplattelandleeft.Dat
moethetdoelzijn;voorkomendienttewordendatde
Gemeenschap zichalleenmeteconomischeaangelegen­
hedenbezighoudt .
2.1.2.Hetvoorgesteldehandvestdientdeproble­
men,behoeftenenmogelijkheden vandeouderente
benadrukken ,maardeouderenproblematiek nietloste
koppelenvanhetbeleidinzakealgemeneremaatschap­
pelijkevraagstukken .Ermoetnaarwordengestreefd
oudereninstaattestelleneenvolwaardigeenpassende
roltespelenindeEuropesesamenlevingalsvolwaardige
Europeseburgers.Ditbetekentdathethandvestde
behoeftenvanouderennietapartmoetbehandelen,
maarerveeleernaarmoetstrevendezemedetebetrek­

2.2,94 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C34/63
b)debehoefteaansteedsmeerpreventie; keninhetbeleiddatdeGemeenschap nuvoertenop
grondvanhetVerdragbetreffendedeEuropeseUnie
zalgaanvoeren,zoals:opregionaalvlak,m.b.t,de
economischeensocialesamenhang,deongunstigesitua­
tievanarmerebejaardeninafgelegenofperifereplat­
telandsgebieden danwelinverouderdestadswijken,
hetinschakelenvanhetSociaalFondsvooroudere
werknemersdiewerkloosgewordenzijnzonderper­
spectieventehebbenopterugkeeropdearbeidsmarkt ,
denoodzaakvaneenarbeidsmarktbeleid datookre­
keninghoudtmetouderewerknemersenhuncapacitei­
ten,hetbevorderenvanconsumenten -,milieu-onder­
zoeks-enontwikkelingsprogramma 'senprogramma's
inzakegezondheidszorg ,waarinrekeningwordtgehou­
denmetdebehoeftenenderechtenvandeouderen.c)ontwikkelingen inziektenenbehandelingsme­
thoden;
—prioriteitvoorthuiszorgendienstverlening diede
bejaardeinstaatsteltindeeigenvertrouwdeomge­
vingteblijven;
—inspraakbijdetenuitvoerlegging vanouderen-en
pensioenbeleid voorrepresentatieve organisatiesop
nationaalenEuropeesniveau.
2.1.3.HetisdaarbijvanvitaalbelangdatdeGe­
meenschaphaarcollectievebasisbeginselen van„solida­
riteit"en„burgerschap"handhaaft,verdedigtenver­
fijnt.Indecontextvanditadviesdienthetonver­
vreemdbarerechtvanouderenopeenbehoorlijkouder­
domspensioen engoedegezondheidszorg teworden
bevestigd.Aande„socialezekerheid"(lieverdan„bij­
stand",diewillekeurigkanzijn)kanookwordenmee­
betaalddoorouderendieovervoldoeifdeinkomsten
beschikken (solidariteitdientlostestaanvanleeftijd).
Diecollectievesocialezekerheiddientondermeerhet
volgendetewaarborgen :
—eenminimumpensioen datgelijkisaanhetnetto
minimumloon ofaantenminste40%vanhetge­
middeldenettoloonineenland;
—eengegarandeerdminimuminkomen van80%van
hetminimumpensioen voorallepersonendiede
pensioengerechtigde leeftijdhebbenbereikt,geïnspi­
reerdopart.25vanhetGemeenschapshandvest van
desocialegrondrechten enhet,door11lid-staten
metuitzonderingvanhetVerenigdKoninkrijkover­
eengekomen ,„sociaalprotocol"bijhetVerdragvan
Maastricht ;
—regelmatigeaanpassingvanpensioenenenminimu­
minkomstenaandegestegenkostenvanlevenson­
derhoudenaandeloonstijging ,overeenkomstig de
Aanbevelingvan24juni1992;
—aanpassingvanpensioenendiedestijdsberekend
zijnopgrondvanlagerebedragendanindehuidige
regelingenalsuitgangspuntgenomenworden;
—verbeteringvandeoudedagsvoorzieningen (werk­
nemers-ofweduwepensioen )vanouderevrouwen;
—toegangtotkwalitatiefgoedegezondheidszorg ,wel­
keisafgestemdop:2.1.4.Zonderpolitiekewilkunnenhetvoornoemde
handvestenactieprogramma niettotstandkomen.Het
Comitéwilerdanookopnieuwtensterkstebijde
Commissieopaandringenhet„EuropeseJaar"afte
sluitenmetdebeloftevaneencommunautair ouderen­
beleid,welkedecommunautaire instellingenbindtbin­
nenredelijketermijntekomenmeteenactieprogramma
eneenwetgevingsprogramma .DeEGzoumetbehulp
vaneenaanbevelingdelid-statenertoemoetenaanspo­
rendenodigewettelijkevoorzieningen tetreffenom
hetmenselijkkapitaaldatdeouderenvormen,beterte
benutten,doorerkenningvanvoordegemeenschap
nuttigeactiviteiten,diewordenontplooidindevorm
vangeorganiseerd vrijwilligerswerk (b.v.inzelfhulp­
groepenenverenigingenopdienstverlenend vlak)inde
zinvande„Verklaringbetreffendedesamenwerking
metsolidariteitsverenigingen "(23eVerklaringbijhet
VerdragbetreffendedeEuropeseUnie),opdevolgende
gebieden:
—solidariteit :hulp,advisering,(eventueel)vrijwillige
vervroegdeuittredingengekozenformulesvanaan­
gepastewerktijden,alsmedehetbijbrengenvanbur­
gerzinenmaatschappelijk bewustzijnaanjongeren
enbegeleidingbijhunintredeopdearbeidsmarkt ;
—vrijwilligerswerk opsociaalvlak:ondersteuning
vanpersoneninmoeilijkheden ,bijstand,gezelschap,
hand-enspandiensten ,thuishulp,enz.,doorvereni­
gingenvanonafhankelijke ouderendieactiefzijn
opsociaalvlak;
—ondersteunende netwerkent.b.v.professionele en
niet-professionele hulpverlenersenopenbaredienst­
verlening,zoalsthuiszorg,maaltijdenaanhuis,dag­
verblijven,rusthuizen,tehuizen,enz.;velevandie
dienstenwordenindeafzonderlijkelid-statenver­
schillendopgevatofgeorganiseerd ;
—activiteitendievanmaatschappelijk nutzijnvoor
destad,debuurtofeenplattelandsgebied :vrijwil­
ligersorganisaties sluitenovereenkomsten metde
lokaleoverhedenomtakenteverrichtendiebetrek­
kinghebbenopdeleefbaarheidvanstadofplatte­
land,zoalstoezichtopparken,bewakingvanen
toezichtopcultuurgoederen ,beschermingenherstela)veranderende behoeften,metnamedoorhetaf­
hankelijkwordenvandeouderen;

Nr.C34/64 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 2.2.94
kostenvandewelvaartsstaat ,diedoordenationale
economieëngedragenmoetenworden,zouheteenern­
stigemisvattingzijntemenendatbejaardenzorg alleen
een„last"zouzijnvoordemaatschappij .Daarommoet
erbijdelid-statenopaangedrongen wordendenodige
maatregelentetreffenomdatbelangrijkepotentieeldat
deouderenmetalhunervaringvormen,teappreciëren
engoedtebenutten.Overigensmoetwordenbedacht
dathetlichamelijkengeestelijkactiefblijvenvande
ouderemens,hemofhaarlangeronafhankelijkhoudt.
2.2.Moetereenveelomvattend communautair werk­
programmakomen?
2.2.1.Hetaantalouderenneemttoet.g.v.hetterug­
lopenvandegeboortecijfers endevooruitganginde
wetenschapendegezondheidszorg .Daaruitvloeitvoort
datdebehoeftenvandeouderenendenoodzaakdie
behoeftenopdeagendavandeGemeenschap teplaat­
sen,toenemen.Erdientvooralgestreefdtewordennaar
deontwikkelingvannieuwedienstverlening ,rekening
houdendmetdespecialebehoeftenvandebejaardenin
plattelandsgebieden .Inditverbandgevendevoorstellen
voorcommunautaire activiteitenophetgebiedvan
onderzoekentechnologische ontwikkeling (1994-1998)
aanleidingtothoopenoptimisme,omdatdaaringesteld
wordtdat:vanuitrustingenvanalgemeennut,hulpverlening
aanminderjarigen engehandicapten ,bibliotheek­
werk,hulpingemeentelijkeadviesbureaus ,consu­
mentenvoorlichting ,enz.;
—cultureleactiviteitenvoorouderen:zelfbeheervan
volksuniversiteiten eninstitutenvooronderwijsaan
ouderen,centravoorpermanentescholingdie,om
zintegevenaanhetlevenvanouderen,werkenaan
hetoppeilhoudenvanhunalgemeneontwikkeling ,
centravoormuziekentoneel,verenigingenvan
gepensioneerde ambachtslieden dievaardigheden
aanjongerendoorgevenomtraditiesensamenhorig­
heidsgevoelnietverlorentedoengaan;
—reizen:heeftnietalleenbewezen(inSpanjeb.v.)
eenactieverelevenswijzebijouderentebevorderen
endaardoorziektetehelpenvoorkomenenziek­
tekostentedrukken,alsmedeafhankelijkheid tegen
tegaan,maarreizenhelptookdeeconomiete
stimulerenendewerkgelegenheid tebevorderen ;
—activiteitenophetvlakvandepreventievegezond­
heidszorg :verwezenlijking vanprojectendooror­
ganisatiesvanvrijwilligers (inItaliëb.v.„Auser")
tesamenmetplaatselijkecentravoorkankerpreven­
tie(ofvoorpreventievanandereziekten),door
verspreidenvanvragenlijsten ,huis-aan-huisbezoek,
informatievevoordrachten ,enz.;
—onderlingewaarborgmaatschappijen :inverschillen­
delid-statenbestaanuiteenlopende vormenvange­
organiseerdewederkerigehulpverlening ensolidari­
teit.Daarbijgaathetdikwijlsomonderlingefond­
sendie,naaranalogiemetverzekeringen ,metfinan­
ciëlemiddelenoverdebrugkomenalsvoorziene
gevallenzichvoordoen;hetkanookgaanom
steunverlening waartoeledenvanorganisatieszich
verplichten,vooraloplokaalniveau.Dezeervarin­
gengevenaanleidingtotdenkenovernieuwevor­
menvanonderlingewaarborg,zowelwatdepartici­
patievormalsdeinhoudvandeprestatiesbetreft.
Hetkomtnogtevaakvoordatbejaardenniet
zonderfinanciëleondersteuning kunnen,omdatde
roldiedefamilievroegerspeelde,isweggevallenen
omdathetlevenininstellingenzobijzonderduur
is.Eenoplossingvoorditmenselijkeenfinanciële
probleemzoukunnenzijndatonderlingewaarborg­
maatschappijen wordenopgerichtwaarinhetdoor
burgers,endoorouderenzelf,verrichtevrijwilli­
gerswerkwordtgeorganiseerd endat,opvrijwillige
basis,fondsenwordengecreëerdwaarindooreen
grootaantaldeelnemerseenminimalebijdrage
wordtgestort.„Deinhoudvanhetvierdekaderprogramma isafge­
stemdoptweehoofddoelstellingen :deversterking
vandeinternationale concurrentiepositie vande
industrieindeGemeenschap endeverbeteringvan
dekwaliteitvanhetleven."
2.2.1.1.Ditbetekentdatdeontwikkelingen inde
Gemeenschapvoortaannietlangerzullenwordeninge­
gevendoorhetstrevennaareenstevigeconcurrentiepo­
sitieopdewereldmarkt ,maarookzullenwordenbe­
paalddoorenbeoordeeldaandehandvanverbeterin­
genindekwaliteitvanhetbestaanvanalleburgers,
metnamevandeminstbegunstigden endezwakste
burgerswaartoeheeldikwijlsookdeouderenmoeten
wordengerekend.Erdientmetnamevoorteworden
gezorgddatdeouderenalsburgersgemakkelijktoegang
krijgentotinformatiedoorvereenvoudiging vande
administratieve proceduresendoorinschakelingvan
gebruikersvriendelijke nieuwetechnologieën .
2.2.2.HeteersteEG-actieprogramma enhetEurope­
sejaarhebbenbijdeoudereburgersdebelangstelling
voorenhetbewustzijnvanderolvandeEuropese
Gemeenschap doentoenemen;zijhebbenerooktoe
geleiddaterzowelopcommunautair alsopnationaal
niveau(somsvoorheteerst)bepaaldevoorzieningen
getroffenzijnvooradviseringenvooractiviteiten .Er
bestaatnuduidelijkbehoefteaanomopdieingeslagen
wegvoorttegaanenomdediscussieopEuropees
niveauvoorttezetten.
2.2.3.BijtoekomstigeactiviteitenvandeGemeen­
schaptenbehoevevanouderendientheelduidelijkte2.1.5.Hetfeitdatouderenzelfactiefdeelnemenaan
hetvervullenvandeplichtendiedesamenlevingheeft
tenopzichtevanhendiehunwerkzamelevenindienst
vandiesamenlevinghebbengesteld,doetnietsafaan
detaakvanlokale,nationaleencommunautaire autori­
teitenopditvlakenontslaathenalhelemaalnietvan
hunverplichtingen .Zondervoorbijtegaanaande

2.2.94 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C34/65
wordenonderscheiden watgemeenschappelijke uitda­
gingenzijndiegemeenschappelijke oplossingenbehoe­
ven,d.w.z.problemendiehetbestopEuropeesniveau
kunnenwordenopgelost.DeEGheefteenduidelijke
rolbijhetafbakenenvandieproblemen,bijhetpropa­
gerenvangoedegebruikenenbijhetbevorderenvan
deuitwisselingvanpraktischeervaringenenbeleids­
plannen.
2.2.4.Hetdoelvanhettoekomstigeprogramma
dienthetvergrotenvanhetbewustzijnvandeEuropea­
nenmetbetrekkingtotdeproblemenvanhetverou­
deringsproces tezijn,alsmedehet,opEG-niveau,geven
vanvoorbeeldenvangoedebeleidsmaatregelen enjuiste
handelwijzentengunstevanouderen,dieindelid­
statenkondenwordenwaargenomen ,ommetdievoor­
beeldenbijtedragentothetvindenvangemeenschappe­
lijkeoplossingenvoorgemeenschappelijke problemen .
Hetprogrammadient:eenruimereverspreidingtegevenonderzowelin
dezorgsectorwerkzamepersonenalsbeleidmakers ;
—tezorgenvooreenregelingvoordecoördinatievan
bestaandenationaleonderzoeksprogramma 'sen
projectenenvanderesultatendaarvan.
2.2.5.2.Watdeuitwisselingvangoedepraktische
ervaringenbetreft,ligtvoordeEGeenduidelijkerol
weggelegd .Inhetkadervanheteersteactieprogramma
tenbehoevevanoudereniseenaantalinnoverende
netwerkenvoorproefprojecten opgezet.Eentweede
programmazoumoetenzorgenvoordeconcretever­
breidingvangoedegebruikenonderindezorgsector
werkzamepersonenenonderbeleidmakers :
—ermoetengespecialiseerde netwerkenwordenopge­
zetopterreinendievoorhetprogrammaprioritair
wordengeacht;
—dereikwijdtevandebestaandeinnoverendenetwer­
kenmoetwordenvergrootengoedegewoonten
moetenonderdeaandachtvaneenwijderpubliek
wordengebracht;
—ermoetwordengezorgdvooreengrondigeevaluatie
vandeprojectenenvangoedegebruikenende
resultatenvandieevaluatiemoetenwordenterug­
geploegdnaarhetonderzoeksprogramma ;
—ermoetenvoorzieningen wordengetroffenvoordi­
recteuitwisselingtussenverschillende belangen­
groeperingen ,b.v.deindezorgsectorwerkzame
personen,deorganisatiesvanouderen,doordoel­
gerichteuitwisselingvaninformatieendoor
studiebezoeken ;
—ermoetenruimemiddelenbeschikbaarwordenge­
steldomproefprojecten tefinancierenwaardoor
echtevernieuwingen totstandkunnenwordenge­
bracht,metnameinlandenwaaropdatgebiednog
nietsgebeurt.
2.2.5.3.Metbetrekkingtotdedrie,inhetkadervan
delopendeEG-maatregelen ,reedsopgestartenetwer­
kenbetreffendehuisvestingenverzorging,ervaringvan
ouderenenopvoedingenopleidingoverdegeneraties
heen,zoumoetenwordennagegaanofindetoekomst
een„Europeesouderenforum"zoukunnenwordenop­
gericht.ZoalsbijHeliosIIzoudendaarinnationaleen
Europeseverenigingenkunnensamenwerken enkunnen
zorgenvoordenoodzakelijke uitwisselingvangedach­
tenoverdeverschillendeprojecten.Metnetwerken
kunnendeindelid-statenbestaandestructurenworden
ontlopen.—voorttebouwenopheteersteEG-actieprogramma
voorouderen;
—uittegaanvandateersteprogrammabijhetafba­
kenenenbeoordelenvandemoeilijketakendiealle
lid-statenwachten,entoetewerkennaarpraktische
oplossingen ;
—tezorgenvoorcontinuïteitvandeactiviteitenen
overeenbudgettebeschikkendatmeerindelijn
ligtvananderecommunautaire actieprogramma 's
opwelzijnsvlak ;
—beleidmakers ,personendieindezorgsectorwerk­
zaamzijn,ouderenenhunorganisatiessterkerbe­
wusttemakenvanhetbelangvandevraagstukken ;
—nietteontsnappenaandeaandachtvangrotegroe­
penbetrokkenen ,metinbegripvanbeleidmakers ,
professionelezorgverlenersenouderenzelf;
—teprofiterenvandeervaringendiezijnopgedaan
metandereEG-programma 's,zoalsb.v.hetderde
programmainzakearmoede,HeliosenTIDE.
2.2.5.Onderzoekenuitwisselingvanpraktischeer­
varingenzijnessentieelvoorhetprogrammaendienen
elkaaraantevullen.
2.2.5.1.Oponderzoeksgebied dienttewordenvoort­
gebouwdophetbestaandewerkvandeEuropesewaar­
nemingspost„Ouderen"enuittewordengegaanvan
hetalafgebakendetakenpakketdateengemeenschap­
pelijkeuitdagingvormt;zodienthetprogramma :
—nationalebeleidsmaatregelen vandelid-statente
evalueren,teneindevoorbeeldenvanjuistehandel­
wijzentevindenendezedoortegevenaande
beleidmakers ;
—belangrijketerreinenvoorverderonderzoekafte
bakenen,d.w.z.terreinenwaaropmetnamebehoef­
teaangemeenschappelijke oplossingenbestaat;
—groteregroepenwetenschappers enonderzoekers
erbijtebetrekkenenderesultatenvanhetonderzoek2.3.Opzettenvannetwerkenenvernieuwingopcom­
munautairniveau;hetvoorbeeldvandethuishulp
Zomogelijkdientdeouderehulptekrijgenomineigen
familiekringtekunnenblijvenwonen;deverzorgers
kunnenindatgevalalleeneenredelijknormaalleven
blijvenleidenindienereentotaalnieuwsysteemvan
vervangendegezinshulpenthuiszorgwordtopgezet.

Nr.C34/66 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 2,2.94
2,3,1,Thuishulp —voorzieningen voor
hulpaanouderen,opdatzijzo
langmogelijkthuiskunnenblijven
wonen:maatregelen terverbete­
ringvandewoonomstandigheden
(verrichten vankleinediensten ,
verbetering vandewoning)
2.3.1.1.Erdienenmetspoedvoorzieningen tewor­
dengetroffenvoorsamenwerking enuitwisselingtussen
deverschillendeinstantiesdiezichmethetwelzijnvan
bejaardenbezighouden .Het„EuropeseJaarvande
Ouderen"dienteenmiddeltezijnomconcreteuitwis­
selingentebevorderen .Wanneerouderenthuisblijven
wonen,wordtwelhetvraagstukvandedistributieen
handelnijpend.Omdaarietsaantedoen,zoudende
verschillendebetrokkeninstantiesenprivaatrechtelijke
organisaties (b.v,desolidariteitsverenigingen indezin
vande23eVerklaringbijhetVerdragbetreffendede
EuropeseUnie)denadrukmoetenleggenop:
—(hernieuwde )vestigingvanbuurtwinkels enandere
distributievoorzieningen indewoonomgeving ,om
hetverschralenvandedienstverlening aanbejaar­
dentegentegaan;
—eenzodanigeorganisatievandegrootschaligedist­
ributiedataandebehoeftenvandeouderente­
gemoetwordtgekomen(leveringaanhuis,vervoer
enbegeleidingvanouderennaardegrotedistributie­
centra,enz.).
2.3.1.2.Indeeersteplaatsmoetendebelangrijkste
gegevensophetgebiedvandehuisvestingindeGemeen­
schap(verouderdestaatvanwoningen,confort,aantal
bewoners,enz.)beterwordengeordend.Verbetering
vandekwaliteitvandewoning,vanhetconfortenvan
deveiligheidvandebejaardezijnimmersessentiële
voorwaardenvoordiensonafhankelijkheid .
Erwordtonvoldoendenadrukgelegdopdebegeleiding
vandeouderedoormiddelvanspecifiekedienstver­
leningzoalsmaaltijdenaanhuis,huishoudelijke hulp,
rijdendewinkelsofdienstenterbeveiligingvanbe­
jaarden.
Inditverbandmagookdethuisverpleging nietworden
veronachtzaamd ;detendensindeOESO-landen isver­
pleegkundigeverzorgingaanhuistebevorderen .
2.3.1.3.Noodzakelijk isdat:
—devoorzieningen wordenbeschrevendieerzijnom
hulpaanhuistebiedenendatereenvergelijking
gemaaktwordtvandeproceduresdiegeldenende
bevoegdeinstantiesdieactiefzijn(inenkeleindit
verbandrepresentatieve lid-staten)ophetvlakvan;
allemogelijkehulp:
•dagelijksehand-enspandiensten ,
•woningverbetering ,metbestuderingvandetechnische,juridischeen
administratieve aspectenervan;
—aandehandvanenkelevoorbeelden ,interessante
experimenten ,enhetwerkvandeberoepsorganisa­
ties,vakbondenenvanophetonderhavigegebied
bevoegdepersoneneninstanties,enhunrepresen­
tativiteit,wordengeanalyseerd ;
—debelangrijkstetekortkomingen indesystemenvan
thuishulp (teweinigfysieke,financiëlebescherming ,
gebrekaancoördinatietussenhulpverleningsinstan ­
ties,enz.)wordenbelicht.
Denieuwetechnologieën moetenbinnenhetbereikvan
deouderenwordengebracht,dievertrouwdmoeten
wordengemaaktmethetgebruikervanvoorverschil­
lendedoeleinden .
2.3.1.4.HetGomitésteltvoordathetdoordeRaad
innovember1990inhetlevengeroepeninstrumen­
tarium,enmetnamedeEuropesewaarnemingspost
„Ouderen",wordtbenutom:
—eenregelmatigeuitwisselingvaninformatieoverhet
opzettenvannetwerkenvoorthuishulptotstandte
brengen,hetgeenondereenvandevierhoofd­
thema'svandewaarnemingspost zoukunnenval­
len,nl.:verbeteringvanhetlevenspeilenvande
levenwijzevanouderenindeGemeenschap ;
—informatieveprogramma'senvoorlichtingscampag ­
nestenbehoevevanouderenteverwezenlijken ,
insamenwerking methetEconomischenSociaal
ComitéenhetGomitévandeRegio's;
—tezorgenvoordoelgerichtere enregelmatigerecon­
tactenterzaketussenhetESC,deCommissieenhet
Parlement;
—eenEuropeesprotocoloverdienstverlening en
noodhulpaanhuisuittewerken,waarbijrekening
wordtgehoudenmetdevoorschriften inzakebe­
schermingvandeconsument .
2.3.2.Totstandbrenging vaneenEuropeesnetwerk
opbasisvanhetconceptvandienstverlening aanhuis
iseenvoorstelvooractieopkorte-termijn ,dattotdoel
heefthetbeleidvandeniet-gouvernementele organi­
saties,maarookdatvandelid-statenenvandeGe­
meenschapopditvlaktebepalen.Datnetwerkzoueen
aantalverenigingen ,niet-gouvernementele organisaties,
overheidsinstanties enindienstverlening aanhuisge­
specialiseerde bedrijvenenberoepsorganisaties moeten
omvatten .
2.3.2.1,Deledenervanzoudenzichbijhunactivitei­
tenmoetenlatenleidendoordevolgendetweeuitgangs­
punten:
—iedereenweethoedekwaliteitvanhetdagelijkse
levennegatiefkanwordenbeïnvloeddoordatallerlei
dingennietofnietgoedfunctioneren .Menheeft
vastgestelddatsomsweleensmisbruikwordtge­

2.2.94 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C34/67
netwerkalleendoeltreffendkunnenfunctioneren als
gebruikwordtgemaaktvandeinformatica ,
—Bevorderingvandenieuwetechnologieëntendien­
stevanouderen :
Tenslottedientuitwisselingvanervaringenenvan
lopendeprogramma's,zowelnationaalalscommunau­
tair,bijvoorrangeendoelstellingvanhetnetwerkte
zijn.HetrecenteTIDE-programma tenbehoevevan
ouderenengehandicapten bevordertcommunicatiemid­
delenen-technologieën enhulpbijdecommunicatie
tussenmensenonderling.Deouderemoetgemakkelijk
gebruikkunnenmakenvandienieuwetechnologieën
terverbeteringvanzijndagelijkselevensomstandig­
heden.
—Onderhoudvandewoningenwoningverbetering :
OpEuropeesniveauzijnweinigstatistischevergelijkin­
gengemaakt.Nietteminiswelbekenddatindemeeste
lid-statenwoningonderhoud en-verbetering40a50%
vandetotaleomzetindebouwuitmaken.
Zekerzobelangrijkzijndemaatschappelijke ende
stedebouwkundige gevolgenvandiewerkzaamheden .
Wantperslotvanrekeningkanerdoorwoningrenova­
tievoorwordengezorgddateendoorouderdomen/
ofgeringinkomensniveau kwetsbarebevolkingsgroep ,
welkededrukvaneenvolledigvrijewoningmarktniet
zoukunnenweerstaan,kanblijvenwonenwaarzij
woonde,waarmeemaatschappelijke diversiteitbehou­
denblijft,hetgeennoodzakelijk isvoorharmonieinde
stedelijkesamenleving .maaktvandiesituatiebijhetuitvoerenvankarweit­
jesinhuis,metnamebijbejaarden;
—bijgroterewerkenterverbeteringvandewoning,
kunnenouderenwordenbegeleidzoweloptech­
nischvlak(hetzoekenvandebesteoplossing)als
opfinancieelvlak(verkrijgenvaneenlening).
2.3.2.2.Erdientnatuurlijkrekeningtewordenge­
houdenmetdeverschilleninsocialebescherminginde
lid-staten.Hetnetwerkzouervooraltoemoetenleiden
dieactiviteitendiehetbestnavolgbaarzijnofhetbeste
kunnenwordenaangepastteonderkennenenlid-staten
telatenprofiterenvanhetdenkwerkdatalinbuurlan­
denisgedaanofvandeervaringendieelderszijn
opgedaan.
2.3.2.3.Dedoelstellingen zijnvanverschillende
orde:
—Technischeveiligheidenbescherming :
Hetnetwerkzouoverheidsorganen engroteonderne­
mingenmoetenomvattendieoveruitgebreidehardware
ensoftwarebeschikkenombinnenkortetijdaande
behoeftenvandeouderentegemoettekomen.Teden­
kenvaltbijvoorbeeldaaneenveiligheidscontrole van
degastoestellen ,detelefoonaansluiting envandeelek­
trischeinstallatieinhuisendeeventueleaanpassing
ervanaandenormen.Diedoelgerichtebezoekenvan
technicizoudeneengelegenheidkunnenzijnomeen
volledigerestaatoptemakenvandewoningvande
bejaarde,waarbijlogistiekentechnologisch geavan­
ceerdemiddeleneengarantiemoetenvormenvoordoel­
treffendheid ensucces.
—Verzekerenvangoedeeconomischeenfinanciële
condities :
Betalingdoormiddelvanautomatische afschrijving,
zoalsdegas-enelektriciteitsbedrijven endetelefoon­
maatschappijen alsindsvelejarenmogelijkmaken,zou
voordebejaardeneengarantiezijn.
—Voorlichtingvanouderen:
Voorlichtingenbewustmaking vanouderenzijnvan
doorslaggevend belangvoorhunbescherming .Erbe­
staatindeGemeenschap eendynamischverenigingsle­
ven.Hetzouwenselijkzijndeslagvaardigheid vandie
verenigingenophetvlakvandedienstverlening aan
huistevergrotendoorhetbevorderenvanuitwisseling
vaninformatieenvanervaringen .InFrankrijkb.v.
wordteeninteressanteproefgedaanmetbejaardenhulp
aanhuisdoor„SécuritéConfortFrance",waarbijde
rechtszekerheid ,demateriëleveiligheidenhetalgemene
gevoelvanzelfvertrouwen vanouderenwordtbevor­
derd.InhetVerenigdKoninkrijkvoert„BritishGas"
eenbeleidvanvoorlichtingenbewustmaking vanoude­
renm.b.t.veiligheidengebruikmaking vannieuwetech­
nologieënvoorergonomische doeleindentenbehoeve
vanbejaardenengehandicapten .Natuurlijkzaleen2.3.3.OpstellenvaneenEuropeesproto­
colvandienstverlening enhulp
aanhuismetinachtneming vande
regelsvanconsumentenbescher ­
ming
2.3.3.1.Rekeninghoudendemetkwetsbaardere be­
volkingsgroepen ,enmetnamemetbejaarden,zoumet
ditconcretevoorstelaandriebelangrijkeeisentegemoet
wordengekomen:
—voorkomingvanmisbruikbijspoedreparaties in
huis;
—aanvullingvannationaleencommunautaire regel­
gevinginzakebeschermingvandeoudereconsu­
ment;
—waarborgingvandeveiligheidvandeoudereconsu­
mentinfysiek,technischenfinancieelopzicht.
2.3.3.2.EendergelijkEuropeesprotocolzouniet
dwingendmoetenzijn,maarzoumoetendienenalseen
beroepscodevoorfirma'sdiezichmetspoedreparaties
aanhuisbezighouden .Hetinitiatiefdaartoemoetuit­
gaanvandeberoepsorganisaties enbedrijvenzelf.Die

Nr.C34/68 Publikatieblad vandcEuropeseGemeenschappen 2.2.94
bedrijvenzoudenzichvrijwilligaandiecodemoeten
houden.Decodezouhetvolgendekunnenbevatten:
—betrouwbare enonbetwistbare criteriavoorkwali­
teitenveiligheidvandedienstverlening aanhuis;
—verbintenisvandebedrijvendiehetprotocolonder­
tekenenomzichtehoudenaandegedragsregels die
zijngebaseerdoptransparantedienstverlening en
opbeschermingenveiligheidvandeconsument ,
2.3.3.3.Inhetprotocolzoudenrichtsnoerengegeven
kunnenwordenvoorhetopstellenvaneenbestek,voor
hetbevestigenvandeopdrachtenvoorhetopmaken
vandefactuur.
2.3.3.4.Hetspreektvanzelfdatditmoetgebeurenin
nauwesamenwerking metdebetrokkenberoepsgroe­
pen,maarookmetdekringenvanbejaarden,zowelop
maatschappelijk vlakalsinzakeconsumentenbescher ­
ming.
2.3.3.5.HetEuropeesprotocoldienteenuitingte
wordenvandewilvandelid-statenenvandeGemeen­
schapdeconsument,enmetnamedeoudereconsu­
ment,beschermingtegaranderen .Hetvoorstelvoor
eenEuropeesprotocolvandienstverlening enhulpaan
huismetinachtneming vanderegelsvanconsumenten­
beschermingsluitalszodanigaanbijderichtlijninzake
oneerlijkebedingeninconsumentenovereenkomsten .
2.4.Bevorderenvanhetcreërenvanspecialewoo­
nvoorzieningen ,alsbejaardenhuizen e.d.
2.4.1.Tegelijkmethetverbeterenvandemogelijkhe­
denomouderenthuistehouden,moeter,gezienhet
toenemendaantalafhankelijkepersonen,ookvoorge­
zorgdwordendathetaanbodaanspecialewoonvoor­
zieningenvoorbejaardenisafgestemdopdcessentiële
behoeftenvandeoudereomnietgeïsoleerdteraken
vandesociaal-economische kontekstenhetmilieu
waarinhij/zijaltijdgeleefdheeft.HetEconomischen
SociaalComitézougaarneziendatdeverschillende
specialewoonvoorzieningen voorbejaarden—overeen­
komstigdewensenvande„Europesewaarnemingspost
Ouderen"—aandatdoelbeantwoorden .
2.4.2.Bejaardenhuizen dienenaannauwkeurigom­
schrevencriteriatevoldoen,waarmeeeenbehoorlijk
peilvanhuisvesting,voeding,verzorgingenveiligheidgewaarborgdwordteneenbehoorlijkebescherming
wordtgegarandeerd tegenhetgevaarvanlichamelijke
enpsychischemishandeling .
Intramuralezorgvoorzieningen voorbejaardendienen
aanvergunningengebondentezijnentewordengeïn­
specteerddoorenondertoezichttewordengeplaatst
vandaartoegeschikteinstanties,b.v.deplaatselijke
overheid,teneindetewaarborgendatdevoorwaarden
waaropdevergunningisverstrekt,wordennageleefd.
2.4.3.Zowelindestadalsophetplattelandmoeten
bejaardenhuizen e.d.ineenlevendigewoonomgeving
geïntegreerdzijn:
—service-flats ,d.w.z.gebouwenmetappartementen
voorpersonendienognietveelverzorgingnodig
hebbenennogbetrekkelijkonafhankelijk zijn,moe­
teneenaantalcentralevoorzieningen hebben;
—bejaardenhuizen waarinbewonersalleenbeperkte
verzorgingnodighebben,moetenookopruime
schaalvanexternedienstverlening gebruikkunnen
maken;
—verpleegtehuizen ,bedoeldvoorpersonendieveel
verzorgingnodighebben,mogenevenminvande
buitenwereld zijnafgesloten;
bovendienmoetenzijaandevolgendecriteriavoldoen:
—gebouwdwordeninhetcentrumvankleinesteden
ofdorpen,ofingezelligewijkenvangroteagglome­
raties;
—bereikbaarzijnmethetopenbaarvervoer,omont­
moetingenmetverwantenenvriendentevergemak­
kelijken;
—regelmatigactiviteitenkunnenopzettenenontmoe­
tingenkunnenorganiserenmetniet-bewoners om
contactentebevorderenenafzonderingtevoor­
komen;
—debewonersdemogelijkheidbiedeninhethuisiets
tegebruiken (maaltijdofhapje)methunbezoekers.
2.5.Erzijgewezenopdedoorslaggevende rolvan
deplaatselijkeoverheid,destuwendekrachtachterhet
stadsbeleidendebehartigervandebelangenvande
ouderebevolking,ookm.b.t.dereïntegratievanou­
deren.
Brussel,25november1993.
Devoorzitter
vanhetEconomisch enSociaalComité
SusanneT1EMANN

2,2.94 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C34/69
BIJLAGE
bijhetadviesvanhetEconomischenSociaalComité
Devolgendewijzigingsvoorstellen ,diezijnverworpen,hebbenmeerdaneenkwartvandeuitgebrachte
stemmenvóórgekregen:
Blz.4,par.2.1.3
Dezinsnede„dienthetonvervreemdbare rechtvanouderenopeenbehoorlijkouderdomspensioen ..."
vervangendoor:„dienthetrespectvoordewaardigheidvanouderentewordenbevestigdendienteen
behoorlijkouderdomspensioen engoedegezondheidszorg tewordenbevorderd."
Uitslagvandestemming
Stemmenvoor:18,stemmentegen:51.
Par.2.1.3
Detekstachterhetzesdestreepje,puntb),tevervangendoor:„debehoefteaansteedsmeerzelfhulpen
preventie;"
Uitslagvandestemming
Stemmenvoor:29,stemmentegen:44,onthoudingen :5.
Blz.5,par.2.1.3,laatstegedachtenstreepje
Devolgendepassagealslaatstestreepjetoevoegen :
„—rechtopeenpensioenuitkering voorallendiedevereistebijdragenhebbenbetaaldendiedewettelijk
voorgeschreven pensioengerechtigde leeftijdhebbenbereikt,ongeachtdevraagofzijfeitelijkmet
pensioenzijngegaan."
Uitslagvandestemming
Stemmenvóór:30,stemmentegen:41,onthoudingen :4.
Par.2.2.4
Aanheteindvandeparagraafdevolgendeteksttoetevoegen:
„—hulpenadviestebiedenaandefamilievandeouderenbijverslechtering vanhungeestelijkeof
lichamelijkegezondheidofbijfinanciëleproblemen;
—zelfhulpbinnendefamilietebevorderen,zodatdeouderenniethetgevoelkrijgendatzeindesteek
wordengelaten;
—-tezorgenvooreenwaardigenbetrouwbaarbeleiddatdefamiliedekeusbiedttussenverschillende
mogelijkheden voordeopvangvanhulpbehoevende ouderen(b.v.deouderentrekkenbijdefamiliein
ofandersom,ofwordenondergebracht inzgn.'aanleunwoningen ',bejaardentehuizen ,verpleegtehuizen
(ookvoordementebejaarden))."
Uitslagvandestemming
Stemmenvóór:15,stemmentegen:45,onthoudingen :18.