ir it 
ir ir 
ir ir 
*ir* COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 19.07.1995 
COM(95) 382 def 
Het Auteursrecht en de Naburige Rechten 
in de Informatiemaatschappij 
door de Commissie ingediend 

1. 
Inhoudsopgave 1 
Samenvatting 3 
Inleiding 6 
DEEL EEN 
I. Waarom een Groenboek? 10 
A. Het auteursrecht en naburige rechten: 
een voorwerp van zorg voor de Europese Gemeenschap 10 
a) Situatie van de interne markt 10 
b) Culturele aspecten 11 
c) Economische aspecten 11 
d) Sociale aspecten 12 
B. Gezamenlijke gedachtenvorming op wereldschaal 12 
C. De Europese Unie gaat door met haar werkzaamheden 14 
II. Vaststellen waar het om gaat 19 
A. Een nieuw gegeven 19 
a) De aard van de nieuwe diensten 19 
b) Grensoverschrijdende diensten 21 
c) Nieuwe marktstructuur 22 
B. Stand van zaken met betrekking tot het auteursrecht en de naburige rechten24 
C. Mogelijke gevolgen 26 
a) Met betrekking tot de deelnemers aan de informatie-maatschappij 26 
b) Met betrekking tot het regelgevend kader 27 
III. Het wettelijk kader voor de informatiemaatschappij 29 
A. Bepalingen van het Verdrag inzake de interne markt 29 
B. Communautaire richtlijnen en voorstellen voor richtlijnen 30 
a) Richtlijn 91/250/EEG-Verdrag betreffende computerprogramma's 30 
b) Richtlijn 92/100/EEG-Verdrag betreffende het verhuur- en leenrecht 30 
c) Richtlijn 93/83/EEG-Verdrag betreffende de satellietomroep 
en de doorgifte via de kabel 31 
d) Richtlijn 93/98/EEG-Verdrag betreffende de beschermingsduur 31 
e) Voorstel voor een richtlijn betreffende de rechtsbescherming 
van databanken 31 
C. Het risico van hernieuwde versnippering van de interne markt 32 
Algemene vragen vooraf 33 
2. 
DEEL TWEE 
Keuze van de behandelde onderwerpen 35 
Hoofdstuk ééft: Horizontale problemen 
Afdeling I. Toepasselijk recht 38 
Afdeling II: Uitputting van rechten en parallelimport 44 
Hoofdstuk twee : Specifieke rechten 
Afdeling III: Reproduktierecht 49 
Afdeling IV: Mededeling aan het publiek 53 
Afdeling V: Uitzendrecht/digitale verspreiding 56 
Afdeling VI: Recht tot digitale omroepuitzending 61 
Afdeling VII: Morele rechten 65 
Hoofdstuk AMttiof drie: Vragen met betrekking tot de exploitatie van rechten 
Afdeling VIII: Verkrijging en beheer van rechten 69 
Afdeling IX: Technische systemen voor identificatie en beveiliging 79 
BIJLAGE 
Vragen aan betrokkenen 84 
SAMENVATTING 
1. De ontwikkeling van de informatiemaatschappij zal slechts geslaagd mogen heten, 
indien de talrijke nieuwe diensten en produkten die zullen ontstaan ten volle 
gebruik kunnen maken van de informatiesnelwegen. Alleen binnen een samen­
hangend nationaal, communautair en internationaal regelkader kunnen deze tot 
volle bloei komen. De regelgeving zal allicht aangepast moeten worden aan de 
nieuwe en gevarieerde eisen die kunnen voortvloeien uit het feit dat volkomen 
nieuwe paden worden betreden. Aanpassing van de rechtsregels inzake 
intellectuele eigendom is daar slechts één voorbeeld van. De aanpak waarvoor 
gekozen is bij de regelgeving met betrekking tot de interne markt kan als 
richtsnoer dienen voor het bepalen van ons beleid voor de informatie­
maatschappij. Deze benaderingswijze biedt namelijk reeds nu een bepaalde 
samenhang en een solide kader, waarmee doelmatig op een aantal door de 
informatiemaatschappij gestelde uitdagingen kan worden ingespeeld. 
2. De nieuwe diensten en produkten die via de informatiesnelwegen verspreid zullen 
worden, maken gebruik van reeds bestaande produkten, of leiden tot het scheppen 
van nieuwe produkten. Bestaande produkten zullen vaak bewerkt moeten worden 
alvorens zij in een digitale omgeving kunnen worden getransponeerd. Het 
scheppen van nieuwe produkten en diensten vereist zeer grote investeringen. 
Anders zouden de nieuwe diensten die in de informatiemaatschappij worden 
aangeboden inhoudelijk wel erg pover blijven. Juist de veelheid en de verschei­
denheid van diensten kunnen voor de ontwikkeling van de infrastructuur gunstig 
zijn. Zonder deze inbreng zou het niet verantwoord zijn in deze infrastructuur te 
investeren, ten minste voor wat het aan individuele consumenten aan te bieden 
dienstenpakket betreft, dat voornamelijk toepassingen kent in de sectoren vrije tijd 
en onderwijs. Creatieve inspanningen die de investeringen in deze nieuwe 
diensten bevorderen, komen slechts tot stand en zijn slechts verantwoord indien 
de produkten en diensten in deze digitale omgeving afdoende beschermd worden 
door het auteursrecht en de naburige rechten. 
Zodra een dienst namelijk op het netwerk wordt verricht, is het zonder adequate 
bescherming erg moeilijk om ervoor te zorgen dat het produkt of de dienst niet 
gekopieerd, bewerkt of geëxploiteerd wordt, zonder dat de rechthebbenden dit 
weten of er een vergoeding voor krijgen. Dit vloeit voort uit het feit dat het 
verzenden en kopiëren van grote aantallen gegevens met behulp van de digitale 
technologie veel gemakkelijker verloopt dan in een klassieke analoge omgeving 
het geval is. 
4. 
Juist vanwege de specifieke kenmerken van de netwerken die in de informatie­
maatschappij functioneren, zullen grote verschillen in het beschermingsniveau van 
produkten en diensten een belemmering vormen voor de totstandkoming van de 
informatiemaatschappij. De gebrekkige controleerbaarheid van het gebruik van 
het produkt en de eruit voortvloeiende mogelijkheden voor de marktdeelnemers 
om hun binding met een bepaalde plaats te verbreken, maken op een aantal 
gebieden een grotere harmonisatie van de bescherming door het auteursrecht en 
naburige rechten noodzakelijk. 
Op communautair niveau is er, dank zij vier richtlijnen betreffende het 
auteursrecht en naburige rechten, reeds een bepaalde graad van harmonisatie 
bereikt. Dit juridische kader zal zeer waarschijnlijk binnenkort worden aangevuld 
met de richtlijn betreffende de rechtsbescherming van databanken. Met deze 
maatregel is de Gemeenschap haar handelspartners ver vooruit, omdat zij hiermee 
beschikt over een juridisch kader dat als opstap kan dienen voor de ontwikkeling 
van de diensten van de informatiemaatschappij. 
Het gaat er nu om te bepalen in hoeverre deze harmonisatie afdoende is en of het 
anders geen aanbeveling verdient om ten minste voor de harmonisatie van 
aspecten die in het bijzonder voor de informatiemaatschappij van belang zijn, 
verder te gaan. 
Zonder harmonisatie van de regels betreffende de exclusieve rechten om gebruik, 
reproduktie e.d. van beschermde werken en diensten toe te staan of te verbieden 
zou het vrije verkeer van de desbetreffende goederen en diensten immers 
belemmerd worden. Daarom kan de territoriale versnippering van de krachtens 
het nationale recht verleende rechten alleen door middel van harmonisatie van de 
wetgeving van de Lid-Staten worden tegengegaan. Indien de harmonisatie op 
communautair niveau niet ver genoed zou gaan, zouden overigens ook de 
afzetgebieden voor de nieuwe diensten wellicht te versplinterd blijven, waarmee 
de ontwikkeling geremd wordt van diensten die om rendabel te zijn een groter 
afzetgebied nodig hebben dan alleen de binnenlandse markten. 
Derhalve komen hier een aantal horizontale problemen aan de orde, alsmede 
problemen betreffende bepaalde specifieke rechten en problemen betreffende de 
exploitatie van rechten. De horizontale problemen hebben betrekking op het 
toepasselijke recht eh de uitputting van bepaalde rechten. De problemen 
betreffende specifieke rechten betreffen met name het recht van verveelvoudiging, 
het begrip "publiek" in het kader van het recht van mededeling aan het publiek en 
de analyse van bepaalde specifieke rechten welke mogelijk van toepassing zijn op 
de verschillende wijzen van digitale overdracht. In die zin moet onderscheid 
gemaakt worden tussen het recht van digitale verspreiding enerzijds en het recht 
van digitale omroepuitzending anderzijds. Het vraagstuk van de morele rechten 
komt eveneens uitvoerig aan de orde. In de hoofdstukken inzake de exploitatie 
van rechten volgt tenslotte een analyse van de vragen die betrekking hebben op 
het administratief beheer van de rechten en op systemen voor identificatie en 
technische beveiliging. 
5. 
5. Het Groenboek beoogt kortom een brede raadplegingsprocedure op te zetten, op 
grond waarvan het toekomstige werkprogramma van de Commissie op het gebied 
van het auteursrecht en naburige rechten vastgesteld moet kunnen worden. De 
belanghebbende kringen wordt verzocht aan deze raadpleging deel te nemen. 
Deze werkwijze past in het kader van het streven naar een grotere doorzichtigheid 
van de werkzaamheden van de Commissie en houdt rekening met het 
subsidiariteitsbeginsel, aangezien er alleen voorstellen zullen worden gedaan 
wanneer deze als absoluut noodzakelijk beschouwd worden. 
6. 
INLEIDING 
1. Dit Groenboek en de denkoefening waartoe het een aanzet wil vormen, belichten 
een aantal problemen betreffende het auteursrecht en naburige rechten waarvan 
gebleken is dat zij in het kader van de ontwikkeling van de informatie­
maatschappij bestudering behoefden, met name om bepaalde beleidslijnen uit te 
zetten. 
2. De term informatiemaatschappij is eerder gebruikt in het Witboek van de 
Commissie "Groei, Concurrentievermogen, Werkgelegenheid - Naar de 21e eeuw: 
Wegen en Uitdagingen. " In dit document wordt benadrukt dat "de krachten in 
Europa moeten (...) worden gebundeld en de synergie moet worden versterkt, 
zodat zo snel mogelijk de doelstellingen kunnen worden verwezenlijkt die de 
opbouw van een (...) Europese informatie-infrastructuur (...) mogelijk maken"*. 
3. Zoals in het Witboek is voorgesteld, heeft een task force onder voorzitterschap 
van de heer Bangemann in juni 1994 een verslag2 gepresenteerd aan de Europese 
Raad van Korfoe. Dit verslag stelt: "Dank zij de technologische vooruitgang 
kunnen wij nu informatie in elke denkbare vorm (...) verwerken, opslaan, 
terugvinden en meedelen, niet gehinderd door afstand, tijd of omvang". Het 
verslag kent aan de bescherming van intellectuele eigendomsrechten, als 
basiselement voor het regelgevend kader dat tot stand moet komen voor de 
ontwikkeling van de informatiemaatschappij, een specifieke rol toe. "De groep is 
van mening dat de bescherming van intellectuele eigendomsrechten een antwoord 
moet geven op de nieuwe uitdagingen die mondialisering en multimedia inhouden, 
en zowel op Europees als op internationaal niveau een hoge prioriteit moet 
houden" en "Europa heeft er alle belang bij dat de bescherming van de 
intellectuele eigendom volledig tot zijn recht komt en op een hoog niveau wordt 
gehandhaafd. " 
4. Naar aanleiding van de goedkeuring van het verslag Bangemann is een 
mededeling van de Commissie uitgekomen: "Europa op weg naar de informatie­
maatschappij: een Actieplan"*. Dit document bepaalt het kader van de acties die 
de Commissie van plan is te ondernemen met betrekking tot dit thema en opent de 
weg voor meer gespecialiseerde studiedocumenten over bepaalde specifieke 
onderwerpen, zoals de bescherming van de intellectuele eigendom. In dat verband 
stelt de mededeling dat de reeds aangenomen of in behandeling zijnde 
maatregelen inzake het auteursrecht en naburige rechten opnieuw moeten worden 
bekeken en dat eventueel nagegaan moet worden of aanvullende maatregelen 
nodig zijn. De Raad Industrie en Telecommunicatie van september 1994 heeft 
deze richtsnoeren bevestigd. 
ISBN 92 826 74 24-X-1994, blz. 115. 
"Europa en de wereldwijde informatiemaatschappij - Aanbeveling aan de Europese Raad", Brussel, 
26 mei 1994. 
Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement en aan het Economische en 
Sociaal Comité en het Comité van de regio's, COM(94)347 def., Brussel, 19 juli 1994. 
7. 
5. In werkelijkheid bestaat de informatiemaatschappij nu reeds, aangezien de 
bestaande netwerken dank zij het gebruik van digitale communicatietechnologieën 
reeds gebruikt worden voor handel, onderwijs en onderzoek. Overigens valt 
hierbij aan te tekenen dat deze netwerken zich voornamelijk ontwikkeld hebben 
op basis van open stelsels van communicatienormen en dat de inhoud van de 
uitwisseling die op deze netwerken plaats vindt op dit moment slechts gedeeltelijk 
beschermd is door intellectuele eigendomsrechten. 
6. Daar zich in de toekomst steeds meer onder het auteursrecht vallende werken en 
ander beschermd materiaal op de informatiesnelweg zullen bevinden, groeit de 
noodzaak van technische en juridische bescherming. Deze bescherming zou echter 
geen belemmering mogen vormen voor het gebruik van informatienetwerken. 
Digitale communicatietechnieken zullen waarschijnlijk slechts één van de 
mogelijke vormen van communicatie blijven. Andere bestaande informatie­
dragers, zoals boeken, zullen een geschikte en allicht ook minder dure vorm van 
informatieverspreiding blijven. Om de mogelijkheden van de informatie­
maatschappij volledig te verwezenlijken, dienen de belangen van alle betrokken 
partijen (rechthebbenden, hardware-fabrikanten, verspreiders en gebruikers van 
diensten alsmede netwerkexploitanten) in evenwicht te zijn. 
7. Dit Groenboek houdt zich voornamelijk bezig met de problemen betreffende het 
auteursrecht en de naburige rechten in verband met de inhoud van de nieuwe 
diensten en produkten van de informatiemaatschappij, met inbegrip van bepaalde 
juridische en technische aspecten die van essentieel belang zijn voor de 
daadwerkelijke uitoefening van de rechten. Aangezien de Commissie in haar 
verschillende werkzaamheden op het gebied van de informatiemaatschappij reeds 
uitvoerig aandacht heeft besteed aan de industriële aspecten en de rol van de 
gebruikers, heeft zij er dit keer voor gekozen om zich in deze analyse te richten 
op problemen betreffende de bescherming van de rechthebbenden op het auteurs­
recht en de naburige rechten. 
Dit Groenboek gaat echter niet in op de aspecten van het auteursrecht die verband 
houden met de compatibiliteit van netwerken en de hierop verleende diensten, 
zoals met name communicatienormen en -interfaces. De Commissie is zich 
bewust van het belang van deze aspecten waaraan reeds binnen de geldende 
rechtsbepalingen in de Gemeenschap aandacht wordt geschonken (zie in het 
bijzonder Richtlijn 91/250/EEG betreffende de rechtsbescherming van computer­
programma's). 
Dit Groenboek gaat evenmin in op alle problemen betreffende intellectuele 
eigendom in ruime zin die zich in het kader van de informatiemaatschappij 
zouden kunnen voordoen. Problemen betreffende octrooien, merken, tekeningen 
en modellen, know-how en zakengeheimen worden bijvoorbeeld niet behandeld. 
8. 
De Commissie heeft verder werkzaamheden aangevat met betrekking tot andere 
aspecten van het regelgevend kader voor diensten binnen de informatiemaat­
schappij. Afgezien van de aspecten betreffende de bescherming van de 
persoonlijke levenssfeer en persoonsgegevens die al apart zijn of zullen worden 
behandeld, zal de Commissie een Groenboek betreffende de rechtsbescherming 
van versleutelde signalen en een Groenboek betreffende de commerciële 
communicatie binnen de interne markt presenteren, en tevens een mededeling 
doen over de wijze waarop de doorzichtigheid van het regelkader kan worden 
bewerkstelligd zodat de nationale wetsontwerpen op dit gebied in 
overeenstemming zijn met de beginselen van de interne markt. Tenslotte is de 
Commissie een nieuwe overlegronde begonnen inzake de inhoud van een mogelijk 
communautair initiatief met betrekking tot de eigendom van de media. Bovendien 
zullen problemen betreffende het bevorderen van de ontwikkeling van nieuwe 
audiovisuele diensten, culturele identiteit en taal verscheidenheid, alsmede de 
gevolgen voor de bescherming van het algemeen belang, aan de orde komen in 
een Groenboek betreffende de ontwikkeling van nieuwe audiovisuele diensten. 
Dit document bestaat uit twee delen. In deel één wordt getracht te beschrijven hoe 
de informatiemaatschappij zou moeten functioneren. Daarbij wordt erop gewezen 
hoe belangrijk de ontwikkeling van de informatiemaatschappij voor de Europese 
Gemeenschap is en tevens wordt duidelijk gemaakt hoe deze ontwikkeling binnen 
de interne markt verloopt. In dit deel wordt getracht vast te stellen wat er met de 
komst van de informatiemaatschappij op het spel staat. 
In deel twee stelt de Commissie op basis van de bijdragen die haar door de 
belanghebbende kringen zijn voorgelegd negen onderwerpen aan de orde die in 
verband met het functioneren van de informatiemaatschappij voor het stelsel van 
bescherming door het auteursrecht en naburige rechten van prioritair belang 
worden geacht. Deze onderwerpen worden in drie hoofdstukken behandeld. De 
Commissie verzoekt de belanghebbenden hun mening kenbaar te maken over de 
vragen van zowel regelgevende als technische aard die in elke afdeling zijn 
geformuleerd. 
De richtsnoeren die de Commissie in de verschillende afdelingen aangeeft, zijn 
slechts voorlopig en gebaseerd op de informatie waarover zij in dit stadium 
beschikt met betrekking tot het functioneren van de informatiemaatschappij. De 
vragen waarop zij graag commentaar ontvangt, zijn aan het eind van elke afdeling 
bijeengebracht en worden aan het eind van het document allemaal nog eens 
herhaald. 
9. 
Dit document maakt deel uit van een raadplegingsprocedure. De 
belanghebbenden, organisaties en Lid-Staten wordt derhalve verzocht hun 
standpunt over de gestelde vragen kenbaar te maken. Het is mogelijk slechts een 
deel van de vragen te beantwoorden. Het commentaar, eventueel slechts met 
betrekking tot een deel van de vragen, dient vóór 31 oktober 1995 aan het 
volgende adres te worden toegezonden: 
Europese Commissie 
Directoraat-generaal XV 
Interne markt en financiële diensten 
Eenheid XV/E-4 
Wetstraat 200 
B-1049 Brussel 
E-mail-adres: 
E4@DG15.cec.be 
10. 
DEEL EEN 
I. WAAROM EEN GROENBOEK? 
A. HET AUTEURSRECHT EN NABURIGE RECHTEN: EEN VOORWERP 
VAN ZORG VOOR DE EUROPESE GEMEENSCHAP 
10. De bescherming van het auteursrecht en naburige rechten is van groot belang 
voor de interne markt en heeft voor de Europese Gemeenschap een culturele, een 
economische en een sociale dimensie. 
a) Kader van de interne markt 
11. De Gemeenschap hecht aan het vraagstuk van de bescherming van de intellectuele 
eigendom in de informatiemaatschappij in de allereerste plaats belang om het vrije 
verkeer van goederen en diensten te waarborgen. Ontwerpers en leveranciers van 
goederen en diensten die beschermd worden door het auteursrecht en naburige 
rechten moeten binnen de informatiemaatschappij de Gemeenschap als één enkele 
interne markt kunnen blijven beschouwen. 
Zonder harmonisatie van de regels betreffende de exclusieve rechten om gebruik, 
reproduktie e.d. van beschermde werken en diensten toe te staan of te verbieden 
zou het vrije verkeer van de desbetreffende goederen en diensten immers 
belemmerd worden. Een territoriale versnippering van de krachtens het nationale 
recht verleende rechten kan juist door middel van harmonisatie van de wetgeving 
van de Lid-Staten worden tegengegaan. 
12. Naarmate de informatiemaatschappij de mogelijkheden ten aanzien van toegang, 
verspreiding, gebruik enz. verveelvoudigt, groeit ook het aantal situaties waarin 
verschillen tussen het recht van de Lid-Staten een obstakel kunnen vormen voor 
de uitwisseling van goederen en diensten. De gevolgen hiervan zijn des te 
ernstiger omdat het verkeer van auteursrechtelijk beschermde werken binnen de 
informatiemaatschappij steeds vaker in immateriële vorm zal geschieden. Dit 
betekent dat dit verkeer voor het grootste deel valt onder de bepalingen inzake het 
vrij verrichten van diensten. 
De Gemeenschap is dan ook verplicht zich bezig te houden met het auteursrecht 
en naburige rechten binnen de informatiemaatschappij om met inachtneming van 
het subsidiariteitsbeginsel door communautaire maatregelen het vrije verkeer van 
goederen en het vrij verrichten van diensten veilig te stellen. Harmonisatie en 
wederzijdse erkenning moeten daarbij de doelstellingen zijn, ten einde te 
voorkomen dat de mededinging verstoord wordt, waardoor vestiging alleen in 
bepaalde Lid-Staten bevorderd zou worden. 
11. 
b) Culturele aspecten 
13. Het auteursrecht en naburige rechten worden beschouwd als een essentieel 
instrument in het cultuurbeleid van de Europese Gemeenschap. Van bepaalde 
culturele aspecten die aan de informatiemaatschappij en in het bijzonder de 
multimedia eigen zijn moeten wij ons ten volle rekenschap geven (artikel 128, 
lid 4, van het Verdrag betreffende de Europese Unie), met name wat betreft 
verbetering van de kennis en verbreiding van de cultuur en de geschiedenis van 
de Europese volkeren, bevordering van culturele uitwisseling en scheppend werk, 
alsmede instandhouding en bescherming van het cultureel erfgoed. De culturele 
sector kan tegelijkertijd een belangrijke rol spelen ten aanzien van de inhoud van 
de diensten binnen de informatiemaatschappij. 
14. Er wordt een dringend beroep gedaan op het Europese culturele erfgoed om 
produkten en diensten te scheppen die geschikt zijn voor het verkeer op de 
informatiesnelwegen. Cultuur heeft naast een intrinsieke waarde ook een 
economische waarde hetgeen betekent ddat de marktwetten ook in de culturele 
sector gelden. Er moet dan ook voor worden gezorgd dat de economische 
opbrengst daarvan aan de culturele marktdeelnemers in de Gemeenschap ten 
goede komt. 
15. Een doelmatige bescherming van dit erfgoed en van degenen die op cultureel 
gebied actief zijn, moet in hoofdzaak door middel van het auteursrecht en 
naburige rechten worden gerealiseerd. Deze rechten vormen de basis voor de 
bevordering van de culturele ontwikkeling van Europa. Zij garanderen de 
scheppende kunstenaars en andere rechthebbenden gedurende het hele traject van 
de auteur tot het publiek een inkomen uit de exploitatie van hun intellectuele 
arbeid. Dit inkomen dat auteurs en andere rechthebbenden uit het gebruik van hun 
werken en diensten putten, bevordert de ontwikkeling van de intellectuele en 
artistieke produktie in de Gemeenschap. Ook al blijken aanpassingen in het kader 
van de informatiemaatschappij noodzakelijk, de auteurs, kunstenaars en andere 
rechthebbenden moeten doelmatig beschermd blijven. Het is voor de harmonieuze 
ontwikkeling van de informatiemaatschappij èn van de Europese cultuur absoluut 
noodzakelijk dat een rechtvaardig evenwicht gevonden wordt tussen de 
bescherming van het culturele erfgoed van Europa en de intellectuele eigendom en 
de exploitatie ervan onder economisch haalbare voorwaarden. 
c) Economische aspecten 
16. Bescherming van het auteursrecht en naburige rechten is een van de belangrijkste 
onderdelen geworden van het regelgevend kader dat de culturele industrie met het 
oog op haar concurrentievermogen nodig heeft. Alleen een doelmatige 
bescherming van deze rechten kan een gunstig klimaat scheppen voor de 
noodzakelijke investeringen in de ontwikkeling van scheppende en vernieuwende 
activiteiten, welke in belangrijke mate bijdragen aan de meerwaarde en het 
concurrentievermogen van de Europese industrie. Het is namelijk wel duidelijk 
geworden dat de industrie slechts investeert in de onderscheiden scheppende 
activiteiten, indien zij zeker weet dat zij ongeoorloofde toeëigening ervan kan 
beletten en dat zij de vruchten van deze investering vervolgens kan plukken 
gedurende de periode waarin de bescherming krachtens het auteursrecht en 
naburige rechten geldt. 
12. 
Verschillende, gedurende de laatste jaren in de Lid-Staten gehouden onderzoeken 
naar het economisch belang van het auteursrecht en naburige rechten hebben tot 
gelijksoortige conclusies geleid. De activiteiten die behoren tot de terreinen 
waarvoor deze réchten bescherming bieden, hebben wat produktie en meerwaarde 
betreft een sterke groei doorgemaakt, die vaak groter was dan de algemene 
economische groei. Zo kende de audiovisuele sector de laatste jaren een groei in 
reële cijfers van 6% per jaar. En deze groei zet door. Over het geheel genomen 
vertegenwoordigen de activiteiten die door het auteursrecht en naburige rechten 
worden beschermd in waarde 3 tot 5% van het Bruto Binnenlands Produkt van de 
Gemeenschap. 
17. De bescherming die het auteursrecht en naburige rechten biedt, strekt zich uit 
over een groot aantal gebieden waarvan de informatie- en amusementssector weer 
een belangrijk deel uitmaken. Het lijdt geen twijfel dat het concurrentievermogen 
en het scheppend vermogen in sectoren als de uitgeverij, platen- en filmindustrie 
grotendeels afhankelijk is van het stelsel van het auteursrecht en naburige rechten 
dat daarop van toepassing is. De ontwikkeling van nieuwe technologieën en de 
informatiemaatschappij bieden deze verschillende sectoren (audiovisuele diensten, 
uitgeverij, muziek, software) belangrijke nieuwe expansiemogelijkheden. De 
ontwikkeling op wereldschaal van nieuwe technieken voor verspreiding en 
verveelvoudiging heeft de Europese Gemeenschap ertoe gebracht te overwegen, 
het belang van het auteursrecht en naburige rechten in deze nieuwe situatie sterker 
te laten meetellen. 
d) Sociale aspecten 
13. Het Witboek van de Commissie vestigt de aandacht op de groeiende tendens van 
de economieën van de westerse landen om zich, met behulp van technologie, 
know-how en scheppend vermogen, te richten op activiteiten en diensten met een 
grote toegevoegde waarde. Het Europese concurrentievermogen is steeds meer 
afhankelijk van vernieuwende ideeën die tot nieuwe produkten en procédés 
kunnen leiden, welke op hun beurt weer nieuwe banen scheppen. Het auteursrecht 
en naburige rechten vormen hierbij vaak een belangrijk gegeven. In een situatie 
waarin een serie nieuwe diensten wordt ontwikkeld en verbreid, moeten de 
mogelijkheden voor het scheppen van werkgelegenheid en in het bijzonder van 
arbeidsintensief werk, ten volle worden uitgebuit. In dit document worden 
bepaalde basisvoorwaarden genoemd die nodig zijn om de ontwikkeling van 
nieuwe activiteiten op het gebied van de informatiediensten te vergemakkelijken. 
E. GEZAMENLUKE GEDACHTENVORMiNG OP WERELDSCHAAL 
19. Een nieuwe informatie-infrastructuur, "de elektronische informatiesnelweg", met 
nieuwe produkten en diensten, is in opkomst en vindt ruime verspreiding. Dit 
leidt ertoe dat het merendeel van de belangrijkste handelspartners van de 
Zie noot 1, ISBN 92 826 74 24-X-1994, blz. 122. 
13. 
Europese Gemeenschap zich op dit moment ernstig beraden over hetgeen er 
binnen de informatiemaatschappij zowel op economisch en juridisch als op sociaal 
gebied op het spel staat. 
20. De vraagstukken die samenhangen met de komst van de informatiemaatschappij 
zijn zo wereldwijd en universeel dat er niet alleen binnen de Europese Unie en bij 
de Lid-Staten, maar ook bij derde landen en bepaalde gespecialiseerde 
internationale organisaties op internationale schaal over wordt nagedacht. Dit 
mondiale fenomeen dat een uitdaging voor de hele wereld vormt, vraagt, zeker op 
bepaalde punten, om mondiale antwoorden en oplossingen. 
21. Op de G7-conferentie van 25 en 26 februari 1995 in Brussel werd bevestigd dat 
het noodzakelijk is de creatieve inhoud die via deze infrastructuur wordt verbreid 
met een hoge graad van juridische en technische bescherming te beveiligen. Bij 
deze gelegenheid hebben de ministers zich geschaard achter de verschillende 
nationale, bilaterale, regionale en internationale initiatieven - waaronder die welke 
in het kader van de Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom (WIPO) zijn 
genomen - welke ten doel hebben te zorgen dat de regelingen inzake bescherming 
van de intellectuele eigendom en inzake technische bescherming aan de 
rechthebbenden een gewaarborgde zeggenschap verlenen over het gebruik van 
hun werken via deze infrastructuur. 
22. In sommige Lid-Staten en derde landen wordt op dit moment veel denkwerk 
besteed aan de informatiemaatschappij, in het bijzonder uitgaande van een analyse 
van de behoeften op wetgevend gebied waartoe de informatiemaatschappij 
aanleiding kan geven. Deze landen hebben weliswaar wetgevingen met 
betrekking tot het auteursrecht en de naburige rechten die stammen uit 
verschillende juridische tradities, maar gaan nietemin op vergelijkbare wijze hun 
aandacht richten op alles waartoe de genoemde ontwikkelingen kunnen leiden. 
Bij de Lid-Staten dient met name genoemd te worden het werk van de commissie 
Sirinelli, opgericht door het Franse Ministerie van Cultuur met als doel de 
gevolgen van de nieuwe technologieën voor de geldende juridische begrippen op 
het gebied van de intellectuele eigendom te bestuderen. Diverse initiatieven van 
gelijke strekking werden in Zweden en Finland genomen. 
23. In derde landen hebben het MITI (Ministerie van handel en industrie) en het 
Bureau voor Cultuur aan de Japanse overheid twee interimrapporten voorgelegd 
betreffende de juridische vraagstukken die door de opkomst van de multimedia 
ten aanzien van de huidige stelsels van bescherming van de intellectuele eigendom 
aan de orde worden gesteld. In de Verenigde Staten heeft president Clinton een 
studiegroep samengesteld om het beleid van de Amerikaanse regering ten aanzien 
van de nationale informatie-infrastructuur (National Information Infrastructure) op 
te zetten en uit te voeren. De werkgroep die meer in het bijzonder belast is met 
aspecten betreffende de intellectuele eigendom heeft in juli 1994 een Groenboek 
gepresenteerd. Een Witboek wordt verwacht. De stand van het denken over dit 
vraagstuk in Canada en Australië is in verschillende documenten uiteengezet. 
Tenslotte zijn er op internationaal niveau diverse vormen van beraad gaande 
tussen verschillende particuliere belanghebbenden. 
14. 
24. Binnen verschillende internationale organisaties wordt over het onderwerp 
nagedacht. De Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom onderzoekt sinds 
lange tijd wat de gevolgen van nieuwe technologieën zijn voor het auteursrecht en 
naburige rechten. Er zijn verschillende conferenties en studies georganiseerd, die 
met name tot doel hadden een modelwet op het auteursrecht uit te werken waarin 
met de nieuwe technologieën rekening wordt gehouden. In oktober 1989 hebben 
de directie-organen van de WIPO besloten te ijveren voor de aanvaarding van een 
Protocol bij de Berner Conventie met als doel deze aan te passen aan de 
technische ontwikkelingen die zich sinds de Akte van Parijs hebben voorgedaan. 
Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan een "nieuw instrument" ten behoeve van 
uitvoerende kunstenaars en producenten van fonogrammen. Deze beide 
instrumenten moeten een versterking van de bestaande internationale wetgeving 
op het gebied van het auteursrecht en naburige rechten betekenen. Bovendien 
wordt in de discussie hierover ook aandacht besteed aan de wijze waarop moet 
worden omgegaan met de invloed die problemen betreffende digitale technologie 
op deze gebieden hebben. 
25. De Organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur 
(UNESCO) en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling 
(OESO) zijn zich eveneens aan het beraden over de technologische en juridische 
belangen die deze veranderingen op het spel zetten. 
26. Overigens is er een kern van bepalingen op dit gebied vastgelegd in de 
"Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom" 
(TRIPS-overeenkomst) die gesloten is in het kader van de multilaterale handels­
besprekingen van de Uruguay-Ronde. De TRIPS-overeenkomst voorziet in een 
belangrijke kern van regels voor het merendeel van de intellectuele 
eigendomsrechten. Verder moet vermeld worden dat artikel 9 van de TRIPS-over­
eenkomst de verhouding van deze bepalingen tot de Berner Conventie bepaalt. De 
Leden van de TRIPS zijn namelijk verplicht om artikel 1 tot en met 21 van deze 
Conventie, met uitzondering van artikel 6 bis (morele rechten), na te leven. 
Artikel 14 van de TRIPS-overeenkomst voorziet bovendien in een speciale 
bescherming ten behoeve van uitvoerende kunstenaars, producenten van 
fonogrammen en omroeporganisaties. De tekst voorziet tenslotte in de 
bescherming van computerprogramma's als werken van letterkunde. 
Verzamelingen van gegevens of ander materiaal, ongeacht of deze machinaal 
gereproduceerd worden op een exploiteerbare gegevensdrager of in een andere 
vorm, die door de keuze of ordening van de materie een schepping van de geest 
vormen, worden als zodanig beschermd. Hoewel beperkt van opzet introduceert 
de TRIPS-overeenkomst tevens een verhuurrecht. 
C. DE EUROPESE UNIE GAAT DOOR MET HAAR WERKZAAMHEDEN 
27. Het proces van gedachtenvorming dat met dit document een aanvang heeft 
genomen, is een voortzetting van en een aanvulling op verschillende reeds 
aangevangen werkzaamheden, zoals het eerder genoemde rapport-Bangemann. 
Bovendien vormt dit proces, voorzover het pas aan het begin staat van een 
ontwikkeling op wereldschaal, een voortzetting van de door de Europese 
Gemeenschap reeds ondernomen actie in de sector van het auteursrecht en 
naburige rechten. 
15. 
28. Opgemerkt dient namelijk te worden dat het niet de eerste keer is dat de 
Gemeenschap zowel een juridische als een economische analyse maakt van de 
verschillende problemen die de ontwikkeling van nieuwe technologieën met zich 
meebrengt. De technische veranderingen die zich op wereldschaal hebben 
voorgedaan, hebben er in de laatste decennia toe geleid dat de diverse geldende 
wettelijke regelingen steeds weer heroverwogen moesten worden met het oog op 
structurele aanpassingen waarmee het evenwicht tussen de noodzaak tot 
bescherming van de makers enerzijds en de vrije verspreiding van de werken 
anderzijds kon worden gehandhaafd. 
29. Het belang van een doelmatige bescherming van de intellectuele eigendom in het 
licht van de technologische uitdagingen bracht de Europese Gemeenschap er reeds 
in 1988 toe een Groenboek5 te presenteren. Dit document bevatte een juridische 
en economische analyse van verschillende belangrijke problemen die ten gevolge 
van de ontwikkeling van nieuwe technologieën gerezen waren met betrekking tot 
de werkzaamheden van de Gemeenschap. De betrokkenheid van de Gemeenschap 
was ingegeven door het vooruitzicht op de voltooiing van de interne markt, maar 
ook door de zorg om de goede werking ervan te garanderen ten aanzien van 
goederen en diensten die uit hoofde van het auteursrecht en de naburige rechten 
beschermd zijn, maar terzelfder tijd te zorgen voor een hoog beschermingsniveau 
van alle rechthebbenden. De Commissie wees er in haar Groenboek op dat de 
nieuwe technologieën "tot een feitelijke afbraak van de nationale grenzen 
[hebben] geleid, en [dat] daardoor de territoriale toepassing van nationale 
auteurswetten hoe langer hoe meer voorbijgestreefd [geraakt]". 
De Commissie constateerde in dit document dat de ontwikkelingen die zich 
aftekenden van bijzonder belang waren en stelde derhalve verschillende 
initiatieven voor om erop in te spelen. Op te merken valt dat de Commissie reeds 
in haar Groenboek van 1988 een speciale regeling voor databanken in het 
vooruitzicht stelde. Hiermee was zij al haar partners ver vooruit. Dit Groenboek 
diende als basis voor overleg en hoorzittingen met betrokken kringen over 
specifieke aspecten van het vraagstuk. 
De uitkomst was in januari 1991 het werkprogramma van de Commissie inzake 
het auteursrecht en verwante rechten, gepubliceerd als "Vervolg op het 
Groenboek". Op basis van de met het Groenboek van 1988 opgedane ervaring is 
hierin een aantal prioritaire acties op communautair niveau omschreven". Het 
optreden van de Commissie was met name gebaseerd op twee hoofdlijnen: de 
versterking van de bescherming van het auteursrecht en naburige rechten 
enerzijds, en het openbreken van de in het werkprogramma voorgestelde thema's 
door een alomvattende aanpak anderzijds. De Commissie was namelijk van 
mening dat in haar optreden "alle belangrijke aspecten die een invloed kunnen 
Groenboek over het auteursrecht en de uitdaging der technologie - Problemen op het gebied van het 
auteursrecht die tot onmiddellijke actie nopen, (COM(88)72 def. van 7 juni 1988. 
Vervolg op het Groenboek - Werkprogramma van de Commissie inzake het auteursrecht en 
verwante rechten, COM(90)584 def. van 17 januari 1991. 
16. 
hebben op de totstandbrenging van de grote interne markt (...) in overweging 
[moeten] worden genomen" en dat "een respons op de van de nieuwe 
technologieën uitgaande uitdaging, welke beperkt zou blijven tot de Lid-Staten 
van de Gemeenschap, het probleem slechts gedeeltelijk /zou/ oplossen ". 
30. In die geest zijn toen vier richtlijnen betreffende het auteursrecht en naburige 
rechten aangenomen. In het raam van de huidige denkoefening geven zij alle blijk 
van een vooruitziende blik, zowel door de regels voor materieel recht die zij 
introduceren als door de juridische omgeving die zij scheppen. 
31. De uitdaging die de nieuwe technologieën voor het bestaande regelgevend kader 
vormen en de noodzaak om te beschikken over een gunstige omgeving voor de 
ontwikkeling van diensten worden eveneens genoemd in het Groenboek, van 1994 
dat beoogde de Europese industrie voor audiovisuele programma's te versterken7. 
32. Hier kan nog opgemerkt worden dat de diensten van de Europese Commissie op 7 
en 8 juli 1994 een hoorzitting hebben georganiseerd met de belanghebbende 
kringen, uitgaande van hun antwoorden op een vragenlijst met betrekking tot de 
bescherming van de intellectuele eigendom binnen de informatiemaatschappij, 
welke op grote schaal was verspreid8. 
33. Tijdens de hoorzitting van 7 en 8 juli 1994 bleek hoezeer er onzekerheid bestond 
ten aanzien van de gevolgen die de totstandkoming van de informatiemaatschappij 
kan hebben voor de regelingen ter bescherming van het auteursrecht en de 
naburige rechten. Het merendeel van de deelnemers beaamde dat de informatie­
maatschappij een aantal kwantitatieve en kwalitatieve veranderingen teweeg 
brengt met betrekking tot produkten en diensten die op de markt komen. De 
deelnemers relativeerden echter tegelijkertijd de gevolgen voor de bescherming 
van de intellectuele eigendom, omdat zij menen dat het huidige proces eerder een 
geleidelijke evolutie is, dan een revolutie met betrekking tot de bestaande rechten. 
De overgrote meerderheid van de belanghebbenden benadrukte dat het 
auteursrecht en naburige rechten in staat zijn om zich aan de verschillende 
technische ontwikkelingen aan te passen, zoals blijkt uit de technologische 
veranderingen waarmee hun geschiedenis doorspekt is (intrede van de 
grammofoon, fotografie, televisie, satelliet, compact disc, enz.). 
34. Vervolgens kwam ook het probleem van de daadwerkelijke bescherming van de 
belangen van rechthebbenden onder de aandacht van de deelnemers. Erkend werd 
echter dat een globaal evenwicht bewaard moet blijven tussen de aan 
rechthebbenden toegekende rechten, waarbij bepaalde categorieën rechthebbenden 
meer rechten zouden kunnen krijgen, en de belangen van gebruikers zoals met 
name openbare leeszalen die niet in de uitvoering van hun taak belemmerd mogen 
worden. Verder bleek ook dat de belanghebbende kringen tijdens de hele 
procedure bijzonder veel belang stelden in het probleem van het vaststellen en het 
Groenboek inzake strategische opties voor de versterking van de programma-industrie in de context 
van het audiovisuele beleid van de Europese Unie, COM(94)96 def. van 6 april 1994. 
Antwoorden van betrokken groeperingen inzake het auteursrecht en naburige rechten binnen de 
informatiemaatschappij, ISBN 92-827-0204-9. 
17. 
beheren van rechten en voor een analyse van de bestaande regelingen. In dit 
verband spraken alle deelnemers zich duidelijk uit tegen een uitbreiding van het 
systeem van dwanglicenties. 
Het idee om een identificatiesysteem voor beschermde werken in te voeren vond 
veel bijval. De belanghebbende kringen lijken nog te aarzelen over de plaats die 
het concrete beheer van de rechten zou moeten innemen. Gebleken is namelijk, 
dat de nieuwe markeringstechnieken een doelmatigere individuele controle 
mogelijk maken, terwijl uitoefening van die controle wegens de nieuwe 
mogelijkheden om werken op zeer grote schaal te verveelvoudigen en te 
verspreiden toch moeilijk is voor een rechthebbende. 
De bestaande rechten werden als categorie voldoende geacht om deze nieuwe 
exploitatievormen mogelijk te maken en een bevredigende bescherming van de 
rechthebbenden te handhaven. Onderstreept werd echter dat bepaalde begrippen 
een andere dimensie zouden krijgen en dat deze dienovereenkomstig "aangepast" 
zouden moeten worden. Het reproduktierecht, het recht van mededeling aan het 
publiek en het verhuurrecht zijn genoemd als rechten die mogelijk een nieuwe 
gestalte zullen aannemen. Ook het probleem van de uitputting van rechten is door 
de deelnemers besproken. Zij waren van mening dat dit beginsel, met name voor 
diensten die binnen de informatiemaatschappij worden verspreid, niet van 
toepassing is. 
Sommige deelnemers hebben tenslotte voren gebracht dat een bepaalde rechts­
zekerheid ten aanzien van het op dit soort exploitatievormen toepasselijke recht 
onmisbaar is. Er was sprake van een scheiding der geesten bij het vraagstuk van 
de morele rechten, waarvan rechthebbenden de bepalingen graag zouden willen 
versterken, terwijl exploitanten van diensten binnen de informatiemaatschappij dit 
recht als een rem beschouwen. 
35. De prioriteiten die de belanghebbende kringen bij deze gelegenheid naar voren 
hebben gebracht, zijn mede bepalend geweest voor de onderwerpen die in dit 
document zijn gekozen en de beleidslijnen die erin zijn uitgezet. 
36. De Europese Commissie wil nagaan hoe verstrekkend de gevolgen zijn van de 
ontwikkeling van diensten die via de informatiesnelwegen worden aangevoerd en 
wat de mogelijke consequentie ervan is voor beschermingsregelingen die op 
communautair niveau zijn geharmoniseerd. 
37. Vastgesteld dient te worden of de verschillen in bescherming die er tussen de 
wetgeving van de Lid-Staten nog zijn, van dien aard zijn dat zij hindernissen 
vormen voor het vrije verkeer van goederen en diensten binnen de interne markt 
en of deze verschillen dientengevolge hindernissen zijn die uit de weg geruimd 
moeten worden om de ontwikkeling van de informatiemaatschappij in de 
Europese Unie te bevorderen. 
38. Het huidige overlegproces moet de Commissie voorts een referentiekader bieden 
voor de richting en de toon van de discussies over deze problemen die tijdens de 
verschillende technische en juridische forums in het algemene kader van de 
informatiemaatschappij aan de orde komen. 
18. 
Het zal tevens mogelijk zijn beter richting te geven aan de in het kader van het 
vierde onderzoeksprogramma gestarte onderzoeksprojecten. 
39. Het spreekt tenslmte vanzelf dat dit document niet tot doel heeft definitieve 
antwoorden te geven op vragen waarvan de verschillende elementen nog niet 
bekend zijn, maar veeleer bedoeld is om de nodige vragen te stellen waarmee een 
betere benadering van de materie mogelijk wordt, en om diverse mogelijke 
oplossingen naar voren te schuiven . 
19. 
II. VASTSTELLEN WAAR HET OM GAAT. 
A. EEN NIEUW GEGEVEN 
40. Wat er op het spel staat bij de ontwikkeling van de informatiemaatschappij en de 
invloed die zij heeft op de regeling van het auteursrecht en de naburige rechten is 
nog onzeker. Deze onzekerheid komt voor een groot deel voort uit het stuwende 
en dynamische karakter van het proces dat aan de gang is. In dit opzicht blijft er 
twijfel bestaan over de werkelijke invloed die de aangekondigde technische 
ontwikkelingen zullen hebben. 
41. Desalniettemin ziet een aantal nieuwe diensten het licht. Al staat hun uiteindelijke 
vorm nog niet vast, het is toch 'reeds mogelijk om een eerste omschrijving te 
geven en de economische en juridische processen die zij voortbrengen aan te 
stippen. Wij mogen tenslotte niet vergeten dat consumenten zich deze technieken 
nog eigen moeten maken en dat zij er voorlopig nog aarzelend tegenover staan. 
a) De aard van de nieuwe diensten 
42. De nieuwe diensten van de informatiemaatschappij bevinden zich op het kruispunt 
van de sectoren informatica en telecommunicatie en de audiovisuele sector. De 
digitalisering wordt in het kader van de informatiesnelweg de gemeenschappelijke 
noemer van deze drie sectoren. 
43. Dergelijke diensten worden gekenmerkt door hun vermogen om een aanzienlijke 
hoeveelheid werken en gegevens op te slaan en door het gemak waarmee men er 
toegang toe heeft. Zij bevatten tegelijkertijd: 
traditionele werken en diensten, waarvan sommige nog beschermd zijn, 
maar waarvan andere reeds tot het publieke domein behoren; 
multimediale produkten, d.w.z. combinaties van gegevens en werken van 
verschillende aard, zoals beeld (stilstaand of bewegend), tekst, muziek en 
programmatuur. 
Deze diensten zijn onderling verbonden door een gemeenschappelijk kenmerk, 
namelijk de interactiviteit die het mogelijk maakt zelf iets met de inhoud te doen. 
De vereiste graad van interactiviteit moet nog nader worden vastgesteld. De 
meeste van deze diensten worden overigens geleverd vanuit gegevensbanken. Een 
ander kenmerk van de nieuwe diensten is dat de consument er waarschijnlijk voor 
zal moeten betalen. 
20. 
44. Vastgesteld dient eveneens te worden dat de kenmerken van de nieuwe diensten 
(punt-tot-puntoverdracht) verschillen van die van omroeputtzendingen (punt-tot-
meerpuntoverdracht); het consumptiepatroon van deze laatste diensten is passief, 
terwijl de nieuwe diensten op aanvraag worden geleverd, waarmee de consument 
rechtstreekse controle over de programma's heeft. 
45. Zij bieden een volledig assortiment van zeer uitgebreide diensten op afstand: 
thuiswerken; 
thuisbankieren; 
thuiswinkelen; 
media (elektronische krant); 
ontspanning met bijvoorbeeld programniabibliotheken (video on demand); 
vrijetijdsbesteding (zoals interactieve toneelstukken waaraan het publiek 
deelneemt en waarbij de plot al doende verandert), (virtuele musea); 
uitzending van sportevenementen, waarbij de kijker zelf de hoek van de 
camera kan bepalen, praktische dienstverlening (weerbericht e.d.); 
diensten op het gebied van vorming en onderwijs; 
thuistoerisme (bijvoorbeeld bezoek aan een archeologische vindplaats); 
gokkanalen. 
46. Zonder volledig te willen zijn lijkt het er op, gezien het huidige 
ontwikkelingsniveau van de markt en de tendens die zien aftekent, dat de nieuwe 
diensten in o.a. vijf belangrijke sectoren toepassingen zullen vinden: 
beroepsuitoefening, met de toepassingen die daaruit voortkomen 
(kantoorautomatisering, financiële informatie enz.) zowel in de particuliere 
als in de overheidssector; 
informatie en leren, met inbegrip van praktische toepassingen (onderwijs); 
telewinkelen; 
gezondheidszorg (zorg op afstand, toezicht muis); 
ontspanning en vrije tijd, waarbij spelletjes en audiovisuele programma's 
een centrale plaats innemen. 
Een voorspelling van de groei op elk van deze gebieden is nog niet te geven, 
maar het schijnt dat beroepsgerichte toepassingen m ieder geval voorlopig sneller 
groeien dan vrije-tijdstoepassingen bestemd voor het "grote publiek". 
De markt voor multimediale produkten (CD-ROM, CD-i, laserdiscs enz.) wordt 
nu geschat op zo'n 1.000 miljard ecu per jaar en de verwachting is dat deze in de 
eerstkomende vijf of zes jaar met 16% per jaar zal groeien . 
Zie opmerking 1, ISBN 92 826 74 24-X-I994, blz. 107 
21. 
Een uitsplitsing van de meest geliefde onderwerpen op CD-ROM-uitgaven in 
Europa (zie onderstaande tabel) laat zien welke thema's nu reeds het meest gewild 
zijn. 
OVERZICHT VAN DE TIEN BELANGRIJKSTE GEBIEDEN VOOR CD-
ROM UITGAVEN IN 1994 
Algemene ontwikkeling, ontspanning 
Kunst, menswetenschappen 
Vorming, opleiding, loopbaan 
Informatica, computerprogramma ' s 
Reclame, ontwerpen, marketing 
Zaken en bedrijven 
Talen, taalkunde 
Misdaad, recht, wetgeving 
Wetenschap, techniek 
Landkaarten, aardrijkskunde Aantal 
titels 
1,043 
724 
631 
510 
429 
426 
417 
399 
386 
332 Totale 
percentage 
19,0 
13,2 
11,5 
9,3 
7,8 
7,7 
7,6 
7,3 
7,0 
6,0 Groeiper­
centage 
93/94 
73,8 
61,9 
48,8 
47,8 
53,2 
60,7 
61,6 
34,3 
37,8 
26,7 
Bron: Waarnemingspost voor de informatiemarkt - Verslag 1993-94 
b) Grensoverschrijdende diensten 
47. Een economische analyse toont aan dat de levensvatbaarheid van de informatie­
maatschappij in de Gemeenschap en de diensten die deze levert, afhangt van het 
bestaan van een regelgevend kader. Binnen een dergelijk kader kan een scala aan 
diensten worden geschapen die zich op nichemarkten kunnen richten. Om de 
diensten binnen de informatiemaatschappij rendabel te kunnen aanbieden, 
rekening houdend met de kosten, is namelijk gerichtheid op grotere markten dan 
alleen maar het nationale grondgebied noodzakelijk. Het succes hangt in grote 
mate af van het bestaan van een veelzijdig assortiment van uiteenlopende diensten 
tegen redelijke prijzen. Er is een veelzijdig scala aan diensten nodig om de vraag 
te stimuleren waarmee optimale exploitatie van de netwerken is gewaarborgd. 
48. Dit veelzijdige pakket aan diensten is slechts rendabel als de dienstverlener erin 
slaagt deze wereldwijd te verspreiden om de kostprijs te verlagen. Deze diensten 
moeten zich eveneens zonder hindernissen binnen de gehele Gemeenschap kunnen 
bewegen om zich in elke Lid-Staat op de nichemarkten te kunnen richten, d.w.z. 
gespecialiseerde markten die, allemaal bij elkaar geteld, voor schaalvoordelen 
kunnen zorgen. Rendement op de gehele operatie en het bevorderen van grote, 
risicovolle, maar desalniettemin noodzakelijke investeringen is afhankelijk van 
verbreiding en exploitatie op alle potentiële markten in elke Lid-Staat. 
49. Dienstverleners zijn alleen genegen te investeren in nieuwe diensten als de 
betreffende rechtsregels eenvoudig zijn en zekerheid bieden. De pakketstrategie 
22. 
betekent dat de dienstverlener er zeker van moet zijn dat deze diensten vallen 
onder een enkel, overzichtelijk systeem van rechtsregels. De dienstverlener 
verplichten om de regels van de Lid-Staten toe te passen al naar gelang de 
eindbestemming van zijn diensten zou in een Gemeenschap mei vijftien Lid-Staten 
uitermate moeilijk zijn en zou een juridische belemmering vormen die 
investeringen in deze sector bemoeilijkt. 
c) Nieuwe marktstructuur 
50. De nieuwe structuur van de markt blijft grotendeels hypothetisch daar de 
informatiemaatschappij zich nog in het beginstadium van ontwikkeling bevindt. 
De geleidelijk invoering ervan heeft reeds een aantal processen met betrekking tot 
de structuur en de samenstelling van vraag en aanbod op gang gebracht, waaruit 
wij bepaalde voorlopige tendensen kunnen afleiden. Een belangrijke factor van 
onzekerheid is echter de ontwikkeling van het consumentengedrag en de wijze 
waarop consumenten dit technologische proces en deze nieuwe diensten zullen 
ontvangen. Dit punt dient nog nader besproken te worden. 
51. Aan de aanbodzijde lijkt het erop dat de belangrijkste specifieke eigenschap van 
de zich ontwikkelende sector de diversiteit van de op de markt beschikbare 
produkten en diensten is. Consumenten wordt inderdaad een steeds groter 
assortiment geboden. Dit betekent enerzijds dat de dienstverleners, die zich 
moeten richten op specifieke markten, steeds talrijker worden en zich steeds 
verder specialiseren. 
Het betekent anderzijds dat het zwaartepunt van de produktie van goederen en 
diensten zich verlegt van de kleine traditionele structuren naar de grote concerns 
afkomstig uit de industrie, telecommunicatie en informatica, welke als enige in 
staat zijn om de hoge ontwerpkosten en de aan de exploitatie verbonden risico's te 
dragen. Dank zij deze tendens kunnen diensten op de grootst mogelijke schaal 
gemaakt en verspreid worden. Het is dan ook veelbetekenend dat de markt een 
golf van fusies tussen programma-industrieën en netwerkexploitanten (kabel, 
telefoon) heeft doorgemaakt. Het is >.eker een signaal dat de mondialisering van 
de economie ondernemingen verplicht om hun concurrentievermogen constant te 
verbeteren. 
52. Aan de vraagzijde is het belangrijkste kenmerk de toename van het aantal 
gebruikers. De ontwikkeling van nieuwe soorten diensten heeft ertoe geleid dat 
het consumptieproces steeds meer geïndividualiseerd wordt; de consument heeft 
steeds meer keuzemogelijkheden en kan de inhoud van de diensten steeds meer 
naar zijn hand zetten. Videofilm op verzoek (video on demand), betaling per 
sessie (pay per view)of andere nieuwe interactieve diensten verlangen immers 
allemaal dat de consument gericht en actief zijn vraag formuleert. De gebruiker 
kan de werken inzien, de gegevens en bestaande werken wijzigen en zelfs 
opslaan. 
23. 
53. Voor haar bestaan is de informatiemaatschappij afhankelijk van de steun van de 
consument. Er bestaat echter nog een aantal onzekerheden met betrekking tot het 
succes van de informatiemaatschappij. 
54. Het vermogen tot innovatie en marktpositionering van deze produkten is op 
zichzelf geen voldoende garantie dat consumenten er door aangetrokken worden 
en dat zij hun huidige consumptiegewoonten zullen wijzigen. Dit gaat namelijk 
gepaard met de aankoop van nieuwe hardware en ontvangstapparatuur waarvan de 
kosten voor de meesten vaak nog te hoog zijn. Het is dus nu aan de industrie om 
in actie te komen om aan het grote publiek diensten aan te bieden tegen een 
aantrekkelijke prijs. De beschikbare haalbaarheidsstudies blijven nogal vaag over 
het deel van hun inkomen dat consumenten bereid zijn aan deze nieuwe diensten 
te besteden. 
55. Dat de ontwikkeling van diensten ten behoeve van huishoudens vanwege de 
kosten die eraan zijn verbonden een langzamer proces is, is van invloed op de 
aard en het doel van de aangeboden diensten; beroepsmatige toepassingen 
("business to business") die sneller kans op rendement lijken te geven aangezien 
bedrijven vaak al over een deel van de benodigde apparatuur beschikken, zouden 
zo in eerste instantie een bevoorrechte positie innemen ten opzichte van 
toepassingen voor het grote publiek die daarom mogelijk ook meer gericht zijn op 
vorming en ontspanning. 
De Europese markt lijkt, in tegenstelling tot andere landen, minder waarde te 
hechten aan bepaalde nieuwe technologieën. Zo blijkt uit de navolgende tabel die 
uitsluitend betrekking heeft op een paar technologieën, dat het percentage van 
gebruikers in Europese huishoudens in 1992 aanzienlijk beneden dat van de 
Verenigde Staten lag. 
GEBRUIK VAN TECHNOLOGIEËN IN EUROPESE EN 
AMERIKAANSE HUISHOUDENS IN 1992 
Percentage huishoudens met apparatuur 
EU VS 
CD-ROM-spelers 0,5 3,1 
Cassetterecorders 54 68,3 
Mobiele telefoons 3,2 10,7 
Bron: Verslag van de Waarnemingspost voor de informatiemarkt, 1993-94 
Het is tenslotte duidelijk dat de technische vooruitgang niet star is en zich met grote 
snelheid en in sterke mate zal doorzetten, temeer daar de groei van de inkomsten in de 
sector van de on-line-diensten op wereldniveau veelbelovend lijkt. De volgende tabel 
dient ter illustratie van deze tendens. 
24. 
ANALYSE VAN DE INKOMSTEN IN DE ON-LINE SECTOR IN DE WERELD 1988-1992 
1988 
(MECU) 1989 
(MECU) 1_ 
(MECU) 1991 
(MECU) 1992 
(MECU) 
Courtage 
Krediet 
Inf. financiering/onderzoe 
k 
Juridisch/Regelgeving 
Beroepsmatig 
Eindconsument 
Marketing 2.698,2 
1.405,2 
1.051,8 
399,0 
354,5 
90,3 
8,2 3.055,8 
1.468,9 
•1.160,1. 
509,7 
446,4 
123,8 
12,9 3.385,3 
1.493,8 
1.301,2 
577,5 
499,9 
205,3 
19,3 3.580,9 
1.521,8 
1.426,7 
611,5 
529,0 
295,5 
26,7 3.847,7 
1.633,6 
1.591,0 
649,7 
568,6 
398,5 
34,4 44 
19 
18 
7 
7 
5 
>1 
Bron: WaarnemingsPOST voor de informatiemarkt, 1993 
56. Zonder vooruit te willen lopen op de definitieve vorm die de hierboven geschetste 
elementen zullen aannemen, is het de taak van de Europese Commissie om punten 
van overweging naar voren te brengen die haar beginnend beleid ten gunste van 
de informatiemaatschappij richting moeten geven. Het succes van dit beleid hangt 
met name af van het vermogen van de Europese Unie om de juiste infrastructuur 
te verschaffen en om een inhoudelijke strategie te ontwikkelen ten gunste van het 
scheppen en het gebruiken van de nieuwe diensten en produkten die er verspreid 
zullen worden. Bij de onderhavige gedachtenvorming gaat het voornamelijk om 
de regels die van wezenlijk belang zijn voor de inhoud van de bescherming van 
produkten en diensten uit hoofde van het auteursrecht en de naburige rechten. 
B. STAND VAN ZAKEN MET BETREKKING TOT HET AUTEURSRECHT 
EN DE NABURIGE RECHTEN 
57. De nieuwe informatie-infrastructuur en de nieuwe produkten en diensten die 
geschapen worden om daarin te worden aangeboden, maken deel uit van een 
proces van geleidelijke ontwikkeling. 
58. Vanuit historisch oogpunt bezien, laat de geschiedenis van het auteursrecht en de 
naburige rechten zich samenvatten in een serie reacties en soms gehaaste 
aanpassingen van de rechtsomgeving aan de technische ontwikkelingen. De 
huidige regeling van auteursrecht en naburige rechten is het resultaat van 
overwegingen en ervaringen opgedaan in een technologische omgeving die 
gebaseerd was op analoge technieken. De regeling komt tevens voort uit een 
systeem waarin de afscheiding tussen nationale markten en het betrekkelijk 
beperkte verkeer van bepaalde soorten werken het mogelijk maakten om het 
begrip territorialiteit stevig te verankeren in de door het auteursrecht en de 
naburige rechten geboden bescherming en in de regelgeving en exploitatievormen 
die hieruit voortkwamen. 
59. De meeste rechtsstelsels hebben een aantal begrippen en beginselen inzake het 
auteursrecht en naburige rechten gemeen, ook al kan de toepassing ervan soms 
sterk verschillen. De komst van nieuwe technologieën tast de aard van deze 
begrippen en beginselen niet aan, maar wijzigt veeleer de interpretatie ervan. Zo 
zuilen meer bepaald sommige basisbeginselen van het auteursrecht en de naburige 
rechten ten gevolge van bepaalde nieuwe omstandigheden wellicht nieuwe vormen 
25. 
aannemen, zonder echter volledig van karakter te veranderen. De volgende lijst 
dient slechts ter illustratie. 
1. Het begrip "auteur" (maker) is een centraal begrip in zowel het continentale 
als het Angelsaksische recht, ook al zijn er in dit laatste afwijkingen mogelijk 
van het klassieke begrip auteur als natuurlijk persoon. 
De wijze waarop werk geschapen wordt, is in zekere mate anders geworden 
met de komst van nieuwe produkten en diensten. Meer in het bijzonder komt 
het traditionele beeld van de schepper als ambachtsman die zijn werk in 
betrekkelijke eenzaamheid en met volkomen oorspronkelijk materiaal verricht, 
te staan tegenover een nieuwe manier van scheppend werken. Nieuwe 
produkten en diensten zijn steeds vaker het resultaat van de samenwerking 
tussen een groot aantal individuen wier afzonderlijke bijdrage vaak moeilijk te 
onderscheiden is en van het gebruik van verschillende technieken. De 
schepping van multimediale werken is in dit verband slechts één voorbeeld. 
Het initiatief (bij werken in opdracht) alsmede de artistieke en financiële 
verantwoordelijkheid voor dit soort operaties ligt overigens steeds meer bij 
één persoon die vaak een rechtspersoon is. 
2. Het criterium "oorspronkelijkheid" is een voorwaarde voor recht op 
bescherming. De toepassing van dit criterium heeft men tot nu toe aan het 
oordeel van de nationale wetgevers overgelaten, met uitzondering van 
bepaalde gebieden waarover communautaire harmonisatie is bereikt (software, 
foto's). 
Nieuwe produkten en diensten zijn meestal het resultaat van bewerkingen en 
interpretaties van reeds bestaande werken. Er dient dus bezien te worden in 
hoeverre het verkregen resultaat aan de traditionele oorspronkelijkheidseis kan 
voldoen, in hoeverre de nieuwe scheppingen en produkten bescherming 
geboden kan worden en wat de gevolgen zijn voor de regeling van het 
auteursrecht en de naburige rechten. 
3. Het begrip "eerste openbaarmaking" van het werk. Dit begrip heeft tot nu toe 
in een aantal internationale verdragen kunnen dienen als aanknopingspunt voor 
het openen van de bescherming (bijvoorbeeld in artikel 3 van de Berner 
Conventie). Dat de schepping en de verspreiding in het nieuwe proces via het 
netwerk gebeuren, maakt de vaststelling van een precies aanknopingspunt niet 
eenvoudiger. 
k Het beginsel van de toekenning van exclusieve rechten aan auteurs en andere 
rechthebbenden. Dit beginsel betekent het monopolie van de rechthebbende 
om de exploitatie van werken toe te staan of te verbieden en wordt in 
samenhang met nieuwe communicatiemethoden en exploitatievormen van 
werken beschouwd als een fundamenteel onderdeel van hetgeen de auteur en 
andere rechthebbenden toekomt. Zal de omvang van de nieuwe 
26. 
gebruiksvormen deze rechten beperken tot een simpel recht op vergoeding of 
daarentegen juist leiden tot een versterking ervan, met name vanwege het 
gevaar dat door de voorzieningen voor reproduktie van werken ontstaat? 
5. Het bestaan van het begrip "persoonlijk gebruik" of "fair usen in de meeste 
wetgevingen. Dank zij dit begrip wordt een aantal handelingen in de privésfeer 
en voor persoonlijk gebruik uitgezonderd van de toepassing van het 
auteursrecht. Een precieze juridische omschrijving van openbare en 
persoonlijke communicatie wordt door vele belanghebbenden noodzakelijk 
geacht. 
60. Het vigerende recht berust op een betrekkelijk scherpe en waterdichte afbakening 
van de verschillende soorten werken: muziekwerken, letterkundige werken, 
kunstwerken enz. en de wettelijke regelingen waaronder zij vallen. De wijze van 
exploitatie is gebaseerd op een betrekkelijk langzame verspreidingsmethode. 
De vergoeding aan de verschillende belanghebbenden vindt vaak plaats dank zij 
collectief beheer, waarbij de vergoedingen zijn gebaseerd op het begrip drager 
zoals dit het geval is met kopieën voor persoonlijk gebruik. In dat opzicht was het 
onderscheid tussen het recht van openbaarmaking (vertoning, uit- of opvoering) 
en het reproduktierecht tot nu toe essentieel. We moeten ons nu echter afvragen 
hoe het afbeelden van een programma op een computerscherm beschouwd moet 
worden. Gaat het om mededeling van het werk aan het publiek of om een 
reproduktie, want er is immers sprake van een daadwerkelijke vastlegging van het 
werk door middel van een bepaalde techniek? 
C. MOGELIJKE GEVOLGEN 
a) Met betrekking tot de deelnemers aan de informatiemaatschappij 
61. Vanuit de intellectuele eigendom gezien is de eerste categorie deelnemers waaraan 
men denkt in het kader van de informatiemaatschappij de groep makers en 
scheppende industrieën. Hiermee worden voornamelijk de auteurs van werken 
van letterkunde en kunst in alle genres bedoeld, zoals bepaald in artikel 2, lid 1 
van de Berner Conventie, met inbegrip van makers van gegevensbanken en 
computerprogramma's. 
62. Een tweede categorie deelnemers bestaat uit rechthebbenden uit hoofde van 
naburige rechten, zoals uitvoerende kunstenaars, producenten van fonogrammen 
en films en omroeporganisaties. Bij deze twee categorieën rechthebbenden komen 
nog de andere traditionele deelnemers zoals uitgevers, producenten van 
voorstellingen met levende uitvoerders, distributeurs van cinematografische 
werken, enz. 
63. Aan de informatiemaatschappij nemen overigens uitdrukkelijk ook andere groepen 
personen deel die tot nu toe niet onmiddellijk noch rechtstreeks betrokken waren 
bij het probleem van de bescherming uit hoofde van het auteursrecht en naburige 
rechten. Het betreft fabrikanten van hardware die op netwerken aangesloten moet 
worden alsmede netwerkexploitanten die allen in belangrijke mate 
verantwoordelijk zijn voor de overdracht. Het is overigens waarschijnlijk dat het 
grote publiek in het algemeen en bepaalde privégebruikers, beroepsmatige en 
institutionele gebruikers in het bijzonder een belangrijke rol zullen spelen bij het 
functioneren van de informatiemaatschappij. 
27. 
De invoering van de informatiemaatschappij leidt tenslotte zeker tot een nieuwe 
beoordeling van de plaats van de maatschappijen voor collectieve 
belangenbehartiging waarvan de rol, de organisatie en de werkwijze aangepast 
zou kunnen worden. De rol en de functie van de maatschappijen voor het 
collectieve beheer van auteursrechten moeten waarschijnlijk worden bijgesteld om 
beter te kunnen inspelen op de nieuwe mogelijkheden en exploitatievormen die de 
informatiemaatschappij biedt. De basis voor de vaststelling van de tarieven en de 
reikwijdte van de verleende toestemmingen zouden gewijzigd kunnen worden, 
daar de verschillende bedrijfstakken, met name de afdeling geluid van de 
audiovisuele sector, het geschreven woord, computer- en gegevensprogramma's, 
steeds vaker zullen samenwerken. 
64. Het is belangrijk vast te stellen of de rol van de bovengenoemde deelnemers 
anders wordt met de komst van de informatiemaatschappij. Het antwoord op die 
vraag bepaalt grotendeels hoe het geldende rechtskader aangepast moet worden. 
b) Met betrekking tot het regelgevend kader 
65. Tot op heden waren de technische mogelijkheden gebonden aan een aantal 
beperkingen door de analoge techniek. Dank zij de digitale techniek kan een 
buitengewoon groot aantal gegevens en informatie op een enkele drager worden 
opgeslagen (digitale compressie) en op zeer eenvoudige wijze worden 
overgedragen. Dank zij deze techniek is het veel eenvoudiger dan voorheen om 
absoluut identieke kopieën te maken, deze immaterieel te verspreiden en 
bovendien is het bewerken van de werken (bijvoorbeeld sampling of inkleuren) 
gemakkelijker geworden. 
66. Door de ontwikkeling van nieuwe diensten, die bestaan uit werken en gegevens 
waarvoor verschillende rechtsregels gelden, moet men zich afvragen of het niet 
noodzakelijk is om een voor het werk geschikt rechtsregeling in te voeren. 
67. Wat het begrip werk betreft, dient er een zekere continuïteit te zijn. De werken 
zijn een tikje anders maar een multimediaal werk maakt toch deel uit van een 
continu proces. Het is een samengesteld werk dat elementen put uit reeds 
bestaande, vaak traditionele werken zoals boeken. Het is mogelijk dat, vanwege 
de hierboven genoemde bijzondere kenmerken, het begrip oorspronkelijkheid zich 
ontwikkelt in een minder persoonsgebonden, minder absolute richting. Dat een 
werk op een andere drager wordt verspreid, leidt niet persé tot een belangrijke 
wijziging. Welke rechtsregels van toepassing zijn staat in beginsel los van de 
toegepaste techniek. 
68. De mogelijkheid om bij het scheppende proces gebruik te maken van 
verschillende technieken laat overigens onverlet de begrippen auteur en werk die 
beiden verlangen dat men de persoon zoekt die de noodzakelijke keuzes heeft 
gemaakt om het scheppende proces te leiden en die daarmee uitdrukking heeft 
gegeven aan zijn eigen persoonlijkheid. Er zijn echter bepaalde situaties waarin 
het moeilijker wordt om de auteur als zodanig apart te benoemen, aangezien deze 
werken vaak het resultaat zijn van samenwerking tussen een groot aantal mensen. 
Het aantal rechthebbenden dient dan groter te worden, maar er mogen geen 
nieuwe categorieën rechthebbenden ingesteld worden. 
28. 
69. Men kan zich indenken dat met de ontwikkeling van nieuwe manieren van 
vastlegging en overdracht de belangrijkste gevolgen te vinden zullen zijn bij de 
exploitatievormen van de werken en de regeling van de belangenbehartiging. 
De immateriële verspreiding van het werk wordt steeds belangrijker, daar het 
digitale systeem het mogelijk maakt om werken zonder drager op de markt te 
brengen. Dientengevolge wordt de grens tussen de verschillende soorten werken 
minder scherp, want multimediale werken zijn vaak samengesteld uit ontleningen 
aan reeds bestaande werken. Het probleem en het gevaar schuilen in de 
moeilijkheid om deze ontleningen als zodanig te herkennen. Dit heeft eveneens 
gevolgen voor het beheer van de rechten, aangezien de meeste maatschappijen 
voor collectieve belangenbehartiging gespecialiseerd zijn in één soort werken 
en/of in één categorie rechthebbenden. 
Het uitoefenen van daadwerkelijke controle op het gebruik van de werken, met 
name om de belangen van de rechthebbenden te behartigen, of ook wel om de 
kopieën te controleren, blijft nog steeds moeilijk. Dit heeft te maken met het 
aantal verrichtingen, geëxploiteerde werken, uitgevers, auteurs en 
exploitatievormen van een werk. 
70. Het criterium van het strikte privegebruik wordt steeds moeilijker grijpbaar. Het 
kopiëren van werken voor privegebruik thuis kan met de digitale technologie een 
exploitatievorm op zich worden. Opeenvolgende reprodukties met een perfecte 
kwaliteit zijn tot in het oneindige mogelijk. Het risico van piraterij en 
ongeoorloofd gebruik zonder vergoeding aan de rechthebbenden neemt toe. Het is 
mogelijk dat binnen de Gemeenschap de noodzaak groeit van 
vergoedingssystemen aan rechthebbenden evenals de geleidelijke invoering van 
technieken waarmee dit verschijnsel ingedamd wordt. 
71. Dank zij de digitale techniek zullen er echter tegelijkertijd nieuwe technische 
middelen ontstaan om de controle op het gebruik van werken en de identificatie 
ervan te vereenvoudigen en de bescherming van de rechthebbenden te verbeteren. 
Hierdoor zou het beheer van de rechten gemakkelijker moeten worden terwijl het 
persoonlijk onderhandelen op basis van exclusieve rechten in stand kan blijven. 
72. Op de vraag in hoeverre de ingezette teclmologische ontwikkelingen ertoe leiden 
dat de huidige rechtsregels voor bescherming uit hoofde van het auteursrecht en 
naburige rechten opnieuw bekeken moeten worden, hebben de betrokken partijen 
tijdens de hoorzitting van afgelopen juli een afgewogen antwoord gegeven. 
Het ziet er naar uit dat er geen diepgaande wijzigingen nodig zijn, maar dat het 
wel belangrijk is actie te ondernemen en het vigerende rechtskader 
uitgebalanceerd en samenhangend aan te passen aan de behoeften van de nieuwe 
omgeving. 
29. 
III. HET WETTELIJK KADER VOOR DE INFORMATIEMAATSCHAPPIJ 
73. Op communautair niveau bestaat reeds een elementair wettelijk kader. De 
Commissie is ervan overtuigd dat fundamentele vrijheden als het recht van 
vestiging en het vrij verrichten van diensten, zoals vastgelegd in de wetgeving 
inzake de interne markt (artikelen 52 en 59 van het EG-Verdrag) en in de 
aangenomen richtlijnen, de middelen aanreiken om bepaalde problemen aan te 
pakken en tevens de richting aangeven die moet worden ingeslagen bij het 
uitstippelen van het toekomstige beleid met betrekking tot de informatie­
maatschappij. 
A. BEPALINGEN VAN HET VERDRAG INZAKE DE INTERNE MARKT 
74. Alvorens de mogelijke behoefte aan regelgeving te definiëren, dient in het oog 
gehouden te worden dat het voor de ontwikkeling en groei van de informatie­
maatschappij binnen de Europese Gemeenschap noodzakelijk is dat de regelgeving 
"interne markt" (Verdrag en afgeleid recht) volledig en daadwerkelijk wordt 
toegepast. Artikel 7A van het EG-Verdrag definieert de interne markt als "een 
ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen, diensten en 
kapitaal is gewaarborgd". 
75. De beginselen van het recht van vestiging en van het vrij verrichten van diensten 
worden respectievelijk gewaarborgd door de artikelen 52 (en volgende) en 59 (en 
volgende) van het EG-Verdrag. De doelmatigheid van deze beginselen maakt het 
mogelijk om activiteiten met betrekking tot de informatiemaatschappij te laten 
vallen binnen een wettelijk kader dat reeds toegerust is voor de ontwikkeling van 
een concurrerende Europese industrie. 
76. De informatiemaatschappij zal in de Europese Gemeenschap echter slechts tot 
volledige ontwikkeling kunnen komen, indien deze regels op zich reeds volstaan 
om de nieuwe activiteiten die de informatiemaatschappij genereert de kans te 
geven zich te ontplooien in een ruimte zonder grenzen. Het is uiterst belangrijk 
dat de bij de activiteiten van deze nieuwe omgeving betrokken exploitanten niet 
geconfronteerd worden met juridische verplichtingen tengevolge van een 
versplinterde interne markt. 
Het beginsel van wederzijdse erkenning heeft in het kader van de activiteiten in 
verband met de informatiemaatschappij belangrijke gevolgen. Hierdoor kan een 
verlener van een dienst die tot de activiteiten van de informatiemaatschappij 
behoort, zijn dienst ook in een andere Lid-Staat verlenen waarbij hij uitsluitend 
valt onder de wetgeving van zijn eigen land. Dank zij de toepassing van dit 
principe zou overbodige regelgeving op dit gebied vermeden kunnen worden. 
77. Voor de hardware spelen ook de regels betreffende het vrije verkeer van goederen 
(artikelen 30 t/m 36 van het EG-Verdrag) een rol. Aangezien het verkeer van 
werken en gegevens in het kader van de informatiemaatschappij echter steeds 
30. 
vaker immaterieel zal verlopen, zullen de bepalingen betreffende het vrije verkeer 
van goederen in dit proces waarschijnlijk een minder bepalende rol spelen. 
B. COMMUNAUTAIRE RICHTLIJNEN EN VOORSTELLEN VOOR 
RICHTLIJNEN 
78. Er is een aantal richtlijnen aangenomen die in de huidige context van groot belang 
zijn. Er is bovendien een belangrijk voorstel voor een richtlijn in behandeling bij 
de instituten van de Gemeenschap. 
a) Richtlün 91/250/EEG betreffende de rechtsbescherming van 
computerprogramma's10 
79. Computerprogramma's zijn essentiële onderdelen van de informatiesnelwegen, 
omdat zij zich van begin tot eind in de informatieketen bevinden. Programmatuur 
is het gereedschap waarmee het mogelijk is informatie te digitaliseren en op te 
slaan. Deze is van vitaal belang voor de ontwikkeling van de programma-
industrie. Programma's bevinden zich ook in de netwerken, in de terminals en in 
de servers. Dank zij de richtlijn "computerprogramma's" kon een leemte in de 
wetgeving van de Europese Gemeenschap snel worden gevuld 
Computerprogramma's zijn als werken van letterkunde beschermd uit hoofde van 
het auteursrecht. Met de richtlijn wordt een verregaande harmonisatie verkregen 
van een aantal exclusieve rechten die aan de houder worden toegekend. Deze 
richtlijn bepaalt eveneens welke handelingen ten behoeve van het gebruik van het 
programma zonder toestemming mogen plaatsvinden. 
b) Richtlijn 92/100/EEG betreffende het verhuurrecbt, het uitleenrecht en 
bepaalde naburige rechten op het gebied van intellectuele eigendom11 
80. Deze richtlijn is horizontaal van aard, daar zij het algemene recht vastlegt dat van 
toepassing is op alle soorten auteursrechtelijk beschermde werken of door 
naburige rechten beschermde zaken. Bovendien zorgt zij voor een grote mate van 
harmonisatie van het stelsel van naburige rechten in de Gemeenschap. 
De richtlijn: 
stelt exclusieve rechten vast voor verhuur en uitlening van alle 
auteursrechtelijk beschermde werken en alle door naburige rechten 
beschermde zaken; 
harmoniseert de naburige rechten op eenvormige basis die vaak nog verder 
gaat dan de Conventie van Rome. 
Deze richtlijn heeft belangrijke gevolgen omdat zij een regelgevend kader biedt 
dat als voorbeeld kan dienen voor een aantal nieuwe diensten als video on demand 
en de diverse variaties daarvan. Exploitatievormen als video on demand iïjken 
heel erg op het tijdelijk ter beschikking stellen van een audiovisueel werk en 
zouden beschouwd kunnen worden als identiek aan het op afstand verhuren van 
een video. 
Richtlijn van de Raad van 14 mei 1991, PB nr. L 122/42 van 17 mei 1991. 
Richtlijn van de Raad van 19 november 1992, PB nr. L 346/61 van 27 november 1992. 
31. 
c) Richtlijn 93/83/EEG tot coördinatie van bepaalde voorschriften betreffende 
het auteursrecht en naburige rechten op het gebied van de satellietomroep en 
de doorgifte via de kabel12 
81. Deze richtlijn geeft wat het auteursrecht en naburige rechten betreft een 
eenvormig wettelijk kader voor de ontwikkeling van radio-uitzendingen per 
satellietomroep en kabeldoorgifte in Europa. In deze zin vormt zij een aanvulling 
op de kaderregeling voor de totstandbrenging van een eengemaakte audiovisuele 
ruimte voor omroepuitzendingen, zoals neergelegd in richtlijn 89/552/EEG (zie 
overweging 12 van richtlijn 93/83/EEG). 
Een belangrijk punt van deze richtlijn betreft de definitie van "mededeling aan het 
publiek per satelliet". Dank zij deze wijze van formuleren is op één enkele 
uitzendingshandeling slechts één wetgeving van toepassing, namelijk de 
wetgeving van het land waar de mededelingshandeling oorspronkelijk heeft plaats 
gehad. De richtlijn stelt het beginsel vast van verkrijging bij overeenkomst van 
uitzendingsrechten per satelliet. Wat de doorgifte van programma's per kabel 
betreft, verlaat deze richtlijn zich op overeenkomsten die door vrije 
onderhandeling tot stand gekomen zijn. Artikel 9 bepaalt dat het recht om 
doorgifte per kabel toe te staan of te verbieden uitsluitend door maatschappijen 
voor collectieve belangenbehartiging kan worden uitgeoefend. 
d) Richtlijn 93/98/EEG betreffende de harmonisatie van de beschermingstermijn 
van het auteursrecht en van bepaalde naburige rechten13 
82. Deze richtlijn zorgt voor een volledige harmonisatie van de beschermingstermijn 
voor alle auteursrechtelijk beschermde werken en alle door naburige rechten 
beschermde zaken binnen de Europese Gemeenschap. In dat opzicht is het de 
hoeksteen van het wettelijk kader dat noodzakelijk is voor de bescherming van 
werken en diensten die op de informatiesnelwegen worden verspreid. De 
geharmoniseerde duur van het auteursrecht is bepaald op 70 jaar en voor de 
naburige rechten op 50 jaar. Dit betekent een buitengewoon hoog 
beschermingsniveau. 
e) Voorstel voor een richtlijn betreffende de rechtsbescherming van 
databanken14 
83. Als zij eenmaal is aangenomen, zal deze richtlijn van fundamenteel belang zijn 
voor de informatiemaatschappij, aangezien de meeste nieuwe produkten en 
diensten vanuit databanken worden aangeboden. 
84. De Raad Interne Markt heeft op 10 juli 1995 een gemeenschappelijk standpunt 
ingenomen. De tekst van dit gemeenschappelijk standpunt beoogt enerzijds de 
harmonisatie van het auteursrecht dat van toepassing is op de structuur van 
databanken in welke vorm ook, hetzij on-line (ASCII) hetzij in andere 
distributievormen (CD-ROM, CD-i). Anderzijds beoogt deze richtlijn een nieuw 
Richtlijn van de Raad van 27 september 1993, PB nr. L 248/15 van 6 oktober 1993. 
Richtlijn van de Raad van 29 oktober 1993, PB nr. L 290/9 van 24 november 1993. 
Oorspronkelijk voorstel: COM(92)24 def. van 13 mei 1992, PB nr. C 156 van 23 juni 1992, blz. 4. 
Gewijzigd voorstel: COM(93)464 def. van 4 oktober 1993, PB nr. C 308 van 15 november 1993, 
blz. 1. 
32. 
economisch recht, een bijzonder recht, te introduceren dat de grote investeringen 
van de maker van een databank moet beschermen. Het doel van dit recht is 
bescherming van de investering in verkrijging, toetsing en presentatie van de 
inhoud van een databank. 
85. In het hoofdstuk auteursrecht van de toekomstige richtlijn worden de criteria om 
in aanmerking te komen voor bescherming geharmoniseerd. De richtlijn vermeldt 
tevens een lijst met handelingen waarvoor toestemming is vereist en de hierop van 
toepassing zijnde uitzonderingen. 
86. Het belangrijkste element van de toekomstige richtlijn betreft de introductie van 
een nieuw economisch recht waarmee de grote investeringen van de maker van 
een databank beschermd worden. Deze juridische vernieuwing is belangrijk omdat 
voor het maken van databanken belangrijk menselijk en technisch potentieel en 
aanzienlijke financiële middelen moeten worden ingezet, terwijl zij kunnen 
worden gekopieerd voor een fractie van de kosten die moeten worden besteed om 
deze programma's zelfstandig te ontwikkelen. Handelingen waarbij men zich 
zonder toestemming toegang verschaft tot een databank en daaruit gegevens 
opvraagt kunnen derhalve bijzonder ernstige economische en technische gevolgen 
hebben. 
Het hoofdstuk over het bijzonder recht voorziet in twee categorieën van aan 
toestemming onderworpen handelingen: opvraging en hergebruik. Het bijzondere 
recht heeft betrekking op de gehele databank of een wezenlijk gedeelte ervan, 
hetgeen inhoudt dat een niet wezenlijk deel geen bescherming geniet uit hoofde 
van dit recht. De duur van de bescherming bedraagt 15 jaar, welke termijn in 
geval van nieuwe aanzienlijke investeringen opnieuw ingaat. Er worden 
uitzonderingen op dit recht toegestaan, welke lijken op de uitzonderingen in het 
hoofdstuk "Auteursrecht". Vanwege de omvang van de informatie die databanken 
bevatten, zijn de uitzonderingen echter voornamelijk beperkt tot het recht van 
opvraging. Het bijzondere recht kan cumulatief met andere bestaande rechten op 
bescherming worden toegepast, maar laat eventueel nog geldende rechten op de 
inhoud onverlet. Voorzover het bijzondere recht niet valt onder de bestaande 
multilaterale overeenkomsten op dit gebied, is het niet onderworpen aan de regel 
van nationale behandeling. 
87. De toekomstige richtlijn voorziet eveneens in andere bepalingen om het evenwicht 
te waarborgen tussen de belangen van makers van databanken, het MKB, 
gebruikers en rechthebbenden uit hoofde van het auteursrecht en de naburige 
rechten. 
Deze tekst heeft een grote reikwijdte aangezien hij de basis vormt voor alle 
toekomstige aanvullende initiatieven op het gebied van het auteursrecht en de 
naburige rechten met betrekking tot de informatiemaatschappij. 
C. HET RISICO VAN HERNIEUWDE VERSNIPPERING VAN DE INTERNE 
MARKT 
88. Aan een eventuele behoefte aan regelgeving die deze nieuwe rechtsomgeving 
oproept, kan op nationaal, communautair of internationaal niveau voldaan 
worden. De Commissie dient met het oog op het bewaren van de samenhang van 
het toekomstige regelgevend kader bijzonder alert te blijven op de aard en de 
33. 
gevolgen van dergelijke maatregelen. Met name maatregelen op nationaal niveau 
worden niet noodzakelijkerwijze gedicteerd door dezelfde behoefte als op 
communautair niveau en gehoorzamen ook niet aan dezelfde regels. Het is 
inzonderheid onze taak erop toe te zien dat het verlangen om regels te stellen 
binnen de perken wordt gehouden en dat de regelgevers zich niet zonder meer 
laten leiden door losse verzoeken om maatregelen en een ad-hoc-beleid. Bij alle 
toekomstige regelgeving dient het richtsnoer te zijn, een strenge afweging ten 
opzichte van de doelstellingen van de interne markt en het evenredigheids­
beginsel. Er moet bovendien voor gewaakt worden dat zich een nieuwe 
versnippering van de interne markt voordoet tengevolge van afwijkende nationale 
regelgeving of regelgeving die niet strookt met de bepalingen van de interne 
markt en die het vrije verkeer van diensten in de Europese Unie kan belemmeren. 
Het zou met het oog op de doorzichtigheid bijzonder passend zijn als de andere 
Lid-Staten en de Commissie op de hoogte zouden zijn van regelgevende 
activiteiten met betrekking tot de informatiemaatschappij op nationaal niveau, 
opdat met name de toekomstige behoefte aan regelgeving op communautair niveau 
kan worden onderkend. Om deze reden is de Commissie voornemens een 
mededeling te doen over een procedure ten behoeve van de doorzichtigheid van 
de regelgeving binnen de interne markt in het kader van de informatie­
maatschappij . 
ALGEMENE VRAGEN VOORAF 
1. Onder punt II A wordt een aantal onzekere factoren genoemd. Beschikt u over 
gegevens die de gestelde vragen met betrekking tot de ontwikkeling van de markt 
en van de nieuwe diensten kunnen helpen beantwoorden? 
2. Welke factoren met betrekking tot het auteursrecht en naburige rechten zullen 
zich, volgens u, het best ontwikkelen en dienen met bijzondere voorrang 
behandeld te worden? 
3. Zijn er in uw Lid-Staat comités, verslagen of studies of eventueel ontwerpen van 
regelgeving met betrekking tot de nieuwe nationale regels die in verband met het 
auteursrecht en naburige rechten binnen de informatiemaatschappij noodzakelijk 
zijn? Zo ja, is er een tijdschema vastgesteld? 
4. Op welk niveau denkt u dat vragen inzake regelgeving met betrekking tot de 
intellectuele eigendom in de informatiemaatschappij behandeld moeten worden: 
nationaal, communautair of internationaal? 
5. Is het in verband met het maken van multimediale produkten op basis van 
elementen van het culturele erfgoed nodig om regelgevende maatregelen te nemen 
die rekening houden met de noodzaak om het culturele erfgoed te beschermen? 
Zo ja, welke maatregelen? 
6. De meeste werken en diensten die via de informatiesnelwegen worden 
aangeboden, genieten rechtsbescherming uit hoofde van rechten die 
overeenkomen met eigendomsrechten. In hoeverre en met welke parameters denkt 
34. 
u dat het mogelijk is om de waarde van dit auteursrecht en de naburige rechten te 
meten? 
7a. Beschikt u over meer nauwkeurige economische en statistische gegevens, 
uitgesplitst volgens de economische sectoren (bijvoorbeeld uitgeverijen, 
audiovisuele sector, muziek, enz.) waarvoor de activiteiten op het gebied van de 
informatiemaatschappij van belang zijn? Welk percentage van de omzet van deze 
sectoren vertegenwoordigt de bescherming van het auteursrecht en naburige 
rechten? 
7b. Beschikt u over specifieke economische gegevens of ramingen aan de hand 
waarvan kan worden vastgesteld wat de bijdrage is van de uit hoofde van het 
auteursrecht of naburige rechten beschermde activiteiten aan het economische 
proces van het creëren van diensten die via de informatie-snelweg verspreid 
worden? 
7c. Beschikt u over statistieken of onderzoeksgegevens over de (kwalitatieve én 
kwantitatieve) werkgelegenheidsaspecten van de activiteiten in het kader van de 
informatiesnelwegen die door het auteursrecht of naburige rechten worden 
beschermd? 
8. Denkt u dat betere bescherming van het auteursrecht en naburige rechten gunstig 
is voor het MKB en zo ja, voor welke sector in het bijzonder? 
9. Hoe meent u dat de werkgelegenheid beïnvloed zou kunnen worden door de 
ontwikkeling van nieuwe activiteiten die door het auteursrecht of naburige rechten 
beschermd zijn in het kader van de nieuwe diensten die via de informatie­
snelwegen verspreid worden? 
10. Heeft u nog opmerkingen over kwesties die in dit deel niet aan de orde zijn 
geweest? 
35. 
DEEL TWEE 
1. In samenhang met hetgeen in deel één is gezegd, doet dit tweede deel van het 
Groenboek meer in detail onderzoek naar de eventuele gevolgen van de 
ontwikkeling van nieuwe technologieën voor het stelsel van het auteursrecht en 
naburige rechten. 
Als referentiepunt voor dit document dient een aantal bestaande begrippen uit het 
auteursrecht en naburige rechten die van fundamenteel belang zijn bij de 
verschillende stadia van het proces van schepping en exploitatie van werken. De 
keus voor deze thema's komt eveneens voort uit het belang dat betrokken partijen 
er tijdens de hoorzitting van juli jongstleden aan bleken te hechten. 
Elk van de hieronder uitgewerkte thema's is op basis van het volgende schema 
bestudeerd: 
probleemstelling: d.w.z. op welke wijze wordt het betreffende begrip door de 
ontwikkeling van nieuwe technieken beïnvloed; 
huidige wettelijk kader: onderzoek naar de internationale en communautaire 
regelgeving; 
beoordeling van het probleem vanuit communautair oogpunt: er wordt 
getracht te bepalen wat de invloed van de nieuwe technieken op het 
betreffende onderwerp is om te kunnen beoordelen in hoeverre het 
noodzakelijk is om op communautair niveau eventuele aanpassingen te doen of 
initiatieven te ontplooien; 
vragen waarop de betrokken partijen verzocht wordt hun reactie kenbaar te 
maken. 
2. De verschillende onderzochte thema's zijn niet alleen afzonderlijk, maar ook zodra 
daar aanleiding toe was in samenhang met elkaar onderzocht. 
3. In het eerste hoofdstuk worden enkele horizontale problemen geanalyseerd, die 
beschouwd worden als bepalend voor de wijze waarop de exploitatie van werken 
en diensten op de informatiesnelweg zijn beslag krijgt. 
Toepasselijk recht (afdeling I): territoriale exploitatie van werken en 
toepassing van het recht van het land waar om bescherming gevraagd wordt is 
een klassiek beginsel. De specifieke kenmerken van diensten die binnen de 
informatiemaatschappij worden aangevoerd en de noodzaak om het beginsel 
van vrij verkeer volledig toe te passen, bemoeilijken het beginsel van controle 
op de plaats waar van de werken en diensten gebruik gemaakt wordt. Het is 
dan ook de vraag of de huidige regel met name binnen de Europese 
Gemeenschap waar reeds een grote mate van harmonisatie bereikt is, moet 
worden herzien en op welke wijze. 
36. 
Uitputting van rechten en parallelimport (afdeling II): de exploitatie van 
intellectuele eigendomsrechten verloopt volgens bepaalde regels. Het is 
belangrijk dat wordt onderzocht in welke mate aanpassing aan de nieuwe 
juridische omgeving nodig is. De uitputting van rechten is één van de 
aanpassingen die binnen de Gemeenschap door het Hof van Justitie uitgelicht 
is. Dank zij deze regel is het mogelijk een van de fundamentele vrijheden van 
het Verdrag, het vrije verkeer van goederen, te verzoenen met de naleving van 
de intellectuele eigendomsrechten. In het kader van de informatiemaatschappij 
dient vastgesteld te worden of op de produkten en diensten die via de 
informatiesnelwegen worden aangevoerd dezelfde regels van toepassing 
moeten zijn en zo ja wat daar dan de mogelijke gevolgen van kunnen zijn. 
Het tweede hoofdstuk "specifieke rechten" bestaat uit vijf delen. Hierin ligt het 
accent voornamelijk op een analyse van de inhoud van bepaalde specifieke rechten 
en het toepasselijke regeling. Naar aanleiding van de resultaten van de hoorzitting 
is het nodig gebleken om een meer diepgaand onderzoek in te stellen naar het 
effect van nieuwe technologische toepassingen op bepaalde bestaande rechten en 
naar de mogelijkheid om eventuele nieuwe rechten te definiëren. Aan de orde is 
namelijk een nauwkeuriger omschrijving van de rechtsregels die in het kader van 
de informatiemaatschappij toepassing zouden moeten vinden en, voorzover nodig, 
een beoordeling welke aspecten van de begrippen uit het auteursrecht en de 
naburige rechten aanpassing behoeven. 
Het reproduktierecht (afdeling III): dit recht is van fundamenteel belang. 
Men kan het er reeds nu over eens zijn dat de vastlegging van een werk op een 
digitale drager wel degelijk een reproduktie is. Dan nog zijn er echter een 
aantal hypothesen mogelijk waarbij er twijfel blijft bestaan over de vraag 
welke rechten in het spel zijn. In deze afdeling wordt getracht dit vraagstuk te 
analyseren. 
De mededeling aan het publiek (afdeling IV): omdat de nieuwe 
technologieën nieuwe exploitatievormen van werken hebben gecreëerd, 
verdient het aanbeveling om te bezien in hoeverre deze nieuwe 
exploitatievormen onder de bestaande begrippen kunnen worden 
ondergebracht. De draagwijdte van het begrip "publiek" in het kader van het 
"recht van mededeling aan het publiek" moet nader worden omschreven ten 
aanzien van het doorgeven in de privésfeer van werken via een netwerk. 
Heroverweging van het onderscheid tussen openbaarheid of beslotenheid van 
mededelingen moet daarin klaarheid brengen, om het beschermingsniveau van 
rechthebbenden uit hoofde van het auteursrecht en naburige rechten te kunnen 
waarborgen. 
Het uitzendrecht / recht tot digitale verspreiding (afdeling V): dank zij de 
digitalisering kan een veelvoud van mededelingshandelingen worden verricht 
en kan de inhoud door ieder persoonlijk worden bewerkt, hetgeen de 
ontwikkeling van nieuwe diensten bevordert die "punt-tot-punt" functioneren. 
De op deze nieuwe diensten van toepassing zijnde rechtsregels worden in deze 
afdeling geanalyseerd. 
37. 
Het recht tot digitale omroepuitzending (afdeling VI): digitale 
omroepuitzendingen zijn een nieuwe manier van uitzenden waarvan de 
ontwikkeling bepaalde rechthebbenden verontrust, omdat het gedrag van de 
verschillende deelnemers, omroeporganisaties en gebruikers hierdoor op zijn 
kop gezet wordt. 
De morele rechten (afdeling VII): in de wetgeving betreffende het 
auteursrecht en naburige rechten van de meeste Lid-Staten, bestaan er naast 
economische rechten van auteur en rechthebbenden ook morele rechten. Het 
digitale systeem maakt het gebruik van werken veel eenvoudiger en kan de 
controle door de rechthebbende op zijn werk of zijn dienst bemoeilijken, 
ondanks de ontwikkeling van bepaalde technische beveiligingsmogelijkheden. 
Bij de overwegingen over de aanpassing van het auteursrecht en de naburige 
rechten aan de nieuwe technieken komt ook de vraag naar voren welke plaats 
toegekend moet worden aan de bescherming van immateriële belangen in deze 
nieuwe omgeving. 
Het derde hoofdstuk gaat over enkele vragen die met de exploitatie van rechten 
verband houden en bestaat uit twee delen. Dit hoofdstuk is niet gericht op de 
eigenlijke analyse van de inhoud van het recht, maar op problemen betreffende het 
administratief beheer van rechten en de mogelijkheden die digitalisering biedt voor 
de identificatie en bescherming van werken. 
Verkrijging en beheer van rechten (afdeling VIII): dit probleem blijkt 
essentieel zowel in het stadium van de schepping als in het stadium van de 
exploitatie van werken. In deze afdeling wordt geanalyseerd wat de specifieke 
kenmerken zijn van verkrijging van rechten binnen de informatiemaatschappij. 
Degenen die rechten exploiteren moeten op eenvoudige wijze kunnen 
vaststellen wie de houders van rechten op werken en diensten zijn om op 
evenwichtige voorwaarden contracten te kunnen sluiten over de te verlenen 
toestemming. Dit veronderstelt met name rationalisering van het beheer en 
samenvoeging van de informatie die nodig is voor de uitvoering van deze 
handelingen, welke toevertrouwd zouden kunnen worden aan nieuwe 
organisatievormen, waarvoor het initiatief aan de belanghebbende kringen 
wordt overgelaten. 
Technische systemen voor identificatie en beveiliging (afdeling IX): in deze 
laatste afdeling komt het probleem aan de orde van de identificatiecodering 
van gedigitaliseerde werken, die nieuwe wegen zou kunnen openleggen voor 
het administratief beheer van rechten. Digitalisering van werken biedt 
namelijk nieuwe mogelijkheden van identificatie, met name via een soort 
"elektronische tatoeage", en maakt op die manier ook nieuwe vormen van 
bescherming mogelijk voor werken en diensten die zich op de informatie­
snelwegen bevinden. Identificatiecodes openen eveneens de mogelijkheid van 
automatisering van het beheer van auteursrechten en naburige rechten. Deze 
systemen zijn echter alleen afdoende voor zover zij op grote schaal aanvaard 
worden. Dergelijke technische systemen dragen verder ook bij tot de 
bescherming en beveiliging van informatie. 
38. 
HOOFDSTUK EEN 
HORIZONTALE PROBLEMEN 
AFDELING I: 
TOEPASSELIJK RECHT 
Kernpunten 
Het probleem van het toepasselijk recht doet zich voor in elke situatie 
waarbij een element van vreemdelingschap speelt. In een 
grensoverschrijdend systeem als de informatiemaatschappij komt dit 
probleem in alle hevigheid naar voren en dienen er specifieke oplossingen 
voor gevonden te worden. 
1. Probleemstelling 
Van oudsher kennen het auteursrecht en de naburige rechten een territoriale 
toepassing, d.w.z. dat het recht van toepassing is van het land waar de 
bescherming ingeroepen wordt (verleende rechten, uitzonderingen, bepalingen 
van toepassing op contracten). Deze bescherming wordt verleend aan ingezetenen 
en krachtens het beginsel van nationale behandeling aan ingezetenen van derde 
landen die deelnemen aan internationale conventies waarin nationale behandeling 
voorgeschreven is. Zo valt de exploitatie van een cinematografisch werk onder 
het recht van de Lid-Staat waarin de exploitatie plaats heeft. Ook voor omroepuit­
zendingen van films geldt het recht van het land waar de film wordt uitgezonden. 
Satellietuitzendingen hebben deze eenvoudige opzet in de war gebracht, aangezien 
een enkele uitzendingshandeling op verschillende nationale grondgebieden met 
verschillende regelgeving ontvangen kan worden. 
Richtlijn 93/83/EEG "satelliet-/kabelomroep" regelt deze kwestie. Deze richtlijn 
geeft een definitie van omroepuitzending waarbij de uitzendingshandeling altijd 
wordt gesitueerd op een bepaald grondgebied waarvan de rechtsregels dan 
toepasselijk zijn, terwijl de ontvangst welke op zich geen essentieel onderdeel 
uitmaakt van de omroepuitzending, op meer dan één grondgebied mogelijk is. 
Binnen de informatiemaatschappij waarvan het netwerk wereldwijd is, d.w.z. waar 
het gebied voor mededeling aan het publiek, minstens in theorie, de hele wereld 
omvat, dienen praktische oplossingen gevonden te worden. 
Vastgesteld dient derhalve te worden welk recht uit hoofde van de intellectuele 
eigendom van toepassing is op de uitzending van punt naar punt welke afkomstig 
is uit een Lid-Staat en welk recht toepasselijk is als de uitzending afkomstig is uit 
39. 
een derde land. Ook het in derde landen geldende beschermingsniveau dient 
meegewogen te worden bij de vaststelling van een geharmoniseerd communautair 
beleid. 
Het recht van intellectuele eigendom is een recht dat vaak het voorwerp is van 
overdracht of licentieverlening door rechthebbenden. Overeenkomsten en het 
verbintenissenrecht spelen derhalve een fundamentele rol bij het auteursrecht en 
naburige rechten. In het internationale privaatrecht is het van oudsher toegestaan 
dat partijen bij een overeenkomst, onverminderd wetgeving van openbare orde, 
kunnen bepalen welk recht op de overeenkomst van toepassing is, maar deze 
vrijheid dient bezien te worden in het licht van het recht van de intellectuele 
eigendom, waarmee met name in bepaalde Lid-Staten bepaalde vormen van 
overeenkomsten, zoals contracten voor uitgeverijen en audiovisuele producenten, 
steeds strikter aan regels en/of kaders gebonden worden. 
Ten aanzien van overeenkomsten dient eveneens te worden vastgesteld van welk 
gebied (welke gebieden) het recht van toepassing is. Zonder afbreuk te doen aan 
het beginsel van keuzevrijheid betreffende het toepasselijk recht, dient het 
mogelijk te blijven dat de wetgeving van het land waar het werk geëxploiteerd 
wordt bepaalde toepassingsvoorwaarden vaststelt. Het is dus zaak te bepalen in 
hoeverre de vrijheid van partijen beperkt wordt en of regelgeving op dit gebied 
nodig of nuttig is. 
2. Huidig wettelijk kader 
2.1 De Conventies van Bern en Rome geven geen rechtstreekse oplossing voor al deze 
vragen. De Berner Conventie geeft een zeer ruime uitleg aan het beginsel van 
nationale behandeling, aangezien in artikel 5, lid 1 bepaald wordt dat auteurs "de 
rechten genieten welke de onderscheidene wetten thans of in de toekomst aan 
eigen onderdanen verlenen of zullen verlenen, alsmede de rechten door deze 
Conventie in het bijzonder verleend". De Conventie van Rome van 1961 
betreffende de bescherming uit hoofde van naburige rechten is minder royaal, 
daar de reikwijdte van de nationale behandeling onderworpen is "aan de in dit 
Verdrag speciaal gewaarborgde bescherming en speciaal voorziene beperkingen" 
(artikel 2, lid 2). 
De bepalingen ten aanzien van nationale behandeling in de TRIPS-overeenkomst 
(Artikel 3) zijn identiek aan die van de bovengenoemde Conventies. 
De voor exploitatiehandelingen geldende bepaling dat het recht van toepassing is 
van het land waar de bescherming wordt ingeroepen, is zo vanzelfsprekend dat dit 
in de Conventies niet wordt benadrukt, met uitzondering van een bijzonder geval 
in artikel 14 bis, lid 2 onder a. van de Berner Conventie waarin staat: "Het is aan 
de wetgeving van het land waar de bescherming wordt ingeroepen voorbehouden 
te bepalen wie de rechthebbenden op het auteursrecht op het cinematografische 
werk zijn." Deze verduidelijking was noodzakelijk omdat de Conventie toestaat 
dat de Lid-Staten andere regels hanteren om vast te stellen wie rechthebbenden op 
deze werken zijn. De kwestie moest derhalve geregeld zijn voor het geval de 
bescherming zou worden ingeroepen in een derde land dat andere regels heeft dan 
het land van oorsprong van het werk om vast te stellen wie rechthebbenden zijn. 
40. 
Het "Europees Verdrag betreffende het auteursrecht en naburige rechten op het 
gebied van de grensoverschrijdende satellietomroep" van de Raad van Europa van 
11 mei 19941 omschrijft tenslotte het toepasselijk recht op dezelfde wijze als 
richtlijn 93/83/EEG "satelliet-/kabelomroep". 
2.2. De invloed van het Gemeenschapsrecht op deze problemen is groot: 
Richtlijn 93/83/EEG "satelliet-/kabelomroep" geeft op zichzelf geen oplossing voor 
het probleem van het toepasselijk recht, dat onder het internationale privaatrecht 
van de onderscheiden Lid-Staten valt, maar voorziet wel in een toekomstige 
oplossing met de definitie van de uitzendingshandeling waarvoor bescherming kan 
worden ingeroepen. In artikel 1, lid 2b) staat: "de mededeling aan het publiek per 
satelliet, vindt slechts plaats in de Lid-Staat waar de programmadragende signalen 
onder controle en verantwoordelijkheid van de omroeporganisatie worden 
ingevoerd in een ononderbroken mededelingenketen die naar de satelliet en terug 
naar de aarde loopt". 
Deze richtlijn maakt overigens geen onderscheid tussen de verschillende soorten 
satellieten. Onder "satelliet" wordt verstaan een satelliet die werkt op 
frequentiebanden die volgens het telecommunicatierecht alleen mogen worden 
gebruikt voor het uitzenden van signalen voor ontvangst door het publiek of voor 
niet-openbare, individuele communicatie. In het laatste geval dient de individuele 
ontvangst van de signalen echter plaats te vinden onder omstandigheden die 
vergelijkbaar zijn met het eerste geval. 
Deze richtlijn verschaft derhalve een enkel aanknopingspunt in geval van 
satellietomroep. Bovendien sluit deze regel aan bij de in werkelijkheid bestaande 
ontvangstmogelijkheden en niet bij een onderscheid vanuit technisch oogpunt of 
vanuit het telecommunicatierecht. 
Ten aanzien van de invloed van het Gemeenschapsrecht op contractuele bepalingen 
dienen twee richtlijnen in het bijzonder vermeld te worden, namelijk Richtlijn 
91/250/EEG "computerprogramma's" en Richtlijn 92/100/EEG "verhuur". 
In richtlijn 91/250/EEG "computerprogramma's" wordt vastgelegd wat al dan niet 
is toegestaan in geval er een overeenkomst bestaat voor het gebruik van 
computerprogramma's. Artikel 5, lid 2 bepaalt bijvoorbeeld dat het maken van 
een reservekopie door een rechtmatige gebruiker van een computerprogramma 
niet bij overeenkomst kan worden verhinderd indien die kopie voor bovenbedoeld 
gebruik nodig is. Zo is de rechtmatige gebruiker van een kopie van een 
programma gemachtigd om de werking van het programma te observeren, te 
bestuderen en uit te testen (artikel 5, lid 3). 
Serie Europese Verdragen nr. 153, Raad van Europa. 
41. 
Artikel 4 van Richtlijn 92/100/EEG "verhuur" voorziet in een niet voor afstand 
vatbaar recht op vergoeding voor auteurs en uitvoerend kunstenaars. Krachtens de 
beginselen van de voorrang en de rechtstreekse werking van het 
Gemeenschapsrecht zouden contractuele bepalingen tegenover dit recht geen stand 
houden. 
3. Beoordeling van het probleem vanuit communautair oogpunt 
Voor de verwezenlijking van de interne markt is het noodzakelijk dat 
dienstverleners zeker weten welk recht van toepassing is op hun 
grensoverschrijdende activiteiten. Bovendien moet bij de bepaling van het 
toepasselijke recht rekening worden gehouden met twee fundamentele 
voorwaarden, namelijk dat de bescherming van rechthebbenden niet aangetast 
wordt en dat tegelijkertijd, de dienstverlening moet kunnen plaats hebben op de 
economisch meest doelmatige wijze. 
Dit leidt tot de gedachte dat het toepasselijke recht gebaseerd moet zijn op het recht 
van de Lid-Staat waaruit de dienst afkomstig is. Dit beginsel veronderstelt echter 
dat voldaan is aan de absoluut noodzakelijke voorwaarde dat er sprake is van een 
vergevorderde harmonisatie van het recht van de onderscheiden Lid-Staten om te 
voorkomen dat men van vestigingsplaats verandert of dat rechthebbenden hun 
rechtsbescherming verliezen. Zodra een dergelijke harmonisatie een feit is, is 
invoering mogelijk van het beginsel van het land van oorsprong, waarin rekening 
gehouden wordt met de verschillende tussenstations in de uitzendingsketen. Het 
staat nog te bezien of dit model ook toepasbaar is op de exploitatie van rechten 
door de dienstverlener. De bepalingen van richtlijn 93/83/EEG "satelliet-
/kabelomroep" gaan in dezelfde richting. 
Benadrukt dient te worden dat het, juist doordat richtlijn 93/83/EEG "satelliet-
/kabelomroep" alleen betrekking heeft op uitzendingen per satelliet, een regeling 
voor conflicterende wetgeving bij uitzendingen via de ether of per kabel wordt 
overgelaten aan het rechtsstelsel van de onderscheiden Lid-Staten, waarmee het 
risico bestaat dat de toegepaste maatregelen van elkaar zullen verschillen hetgeen 
problemen oplevert voor de interne markt. 
Het probleem van digitale uitzendingen van punt tot punt is gelijk aan dat van 
omroepuitzendingen per satelliet. Het in één Lid-Staat ter beschikking stellen van 
een dienst kan namelijk in alle andere Lid-Staten gevolgen hebben (een on-line 
aanbod van video on demand in één Lid-Staat zou bij voorbeeld in de praktijk 
kunnen betekenen dat alle andere Lid-Staten er toegang toe hebben). 
Het moet mogelijk zijn voor dergelijke vormen van dienstverlening duidelijke 
bepalingen op te stellen vanuit het standpunt van het auteursrecht en de naburige 
rechten. Zoals het geval is met andere aspecten van dienstverlening, zou het goed 
zijn om van het beginsel uit te gaan dat de wet toegepast moet worden van de 
Lid-Staat waaruit de dienst afkomstig is. Dit beginsel kan echter op het gebied 
van de intellectuele eigendom niet worden toegepast als niet tegelijk een 
vergevorderde harmonisatie van deze rechten gewaarborgd is. 
42. 
Op internationaal niveau dient voorrang gegeven te worden aan verregaande 
harmonisatie van de beschermingsmaatregelen zowel ten aanzien van het 
auteursrecht als van de naburige rechten. De Conventie van de Raad van Europa 
betreffende problemen ten aanzien van het auteursrecht en naburige rechten in 
verband met grensoverschrijdende omroepuitzending per satelliet schept vanuit 
dat oogpunt bezien een belangrijk precedent, omdat deze Conventie voor de 
toepassing van het recht van het deelnemende land vanuit welks grondgebied de 
uitzending afkomstig is, voorziet in de toepassing van de bepalingen van de Akte 
van Parijs van 1971, de Berner Conventie en de Conventie van Rome van 1961. 
Het zou uiteraard wenselijk zijn om een oplossing "op wereldschaal" te vinden, 
maar dit is eerst mogelijk als er overeenstemming is bereikt over materiële 
rechtsregels op het gebied van het auteursrecht en naburige rechten die een hoog 
beschermingsniveau en een voldoende mate van harmonisatie waarborgen. Dit is 
in dit stadium zeker niet het geval. 
Het is absoluut noodzakelijk om op communautair niveau een oplossing te vinden 
met betrekking tot het toepasselijke recht. Deze oplossing zou dicht bij het 
systeem van Richtlijn 93/83/EEG "satelliet-/kabelomroep" kunnen liggen en de 
mededelingshandeling op soortgelijke wijze definiëren, met nadruk op het 
onderdeel uitzending ten opzichte van het onderdeel ontvangst. Voor uitzendingen 
afkomstig uit derde landen dient gedacht te worden aan andere procedures of 
tenminste aan beschermende bepalingen om de bescherming van auteurs en van 
rechthebbenden op naburige rechten te waarborgen. Richtlijn 93/98/EEG 
"satelliet-/kabelomroep" is één van de modellen waarmee dit resultaat bereikt zou 
kunnen worden. 
4. Vragen 
1. Is het voor toepassing van het beginsel van het land van oorsprong 
noodzakelijk aanvullende criteria en elementen te bepalen? Zo ja, welke? 
2. Denkt u dat het nodig is om, in verband met de toepassing van het beginsel 
van het land van oorsprong, een aantal bijkomende aanknopingspunten aan te 
wijzen? Zo ja, welke? 
3. Denkt u dat het mogelijk is om in verband met het bepalen van de 
verantwoordelijkheidsketen, vast te stellen wie in elk stadium van de 
uitzending mogelijke actoren zijn? Zo ja, wilt u deze actoren dan noemen? 
4. Moet in de Gemeenschap, in verband met de defimtie van "uitzending" als 
handeling en gelet op de verschillende niveaus van rechtsbescherming, het 
beginsel van het land van oorsprong voor alle vormen van uitzending worden 
toegepast, ingeval van: 
uitzendingen die uitsluitend afkomstig zijn uit een Lid-Staat; 
uitzendingen afkomstig uit een Lid-Staat of uit een derde land dat de 
Berner Conventie in de versie van de Akte van Parijs van 1971 en de 
Conventie van Rome toepast; 
alle uitzendingen afkomstig uit alle landen? 
43. 
5. Indien het beginsel van het land van oorsprong als criterium wordt aanvaard, 
welke rechten en welke gebieden van het nationale recht moeten dan 
geharmoniseerd worden om te voorkomen dat men om opportuniteitsredenen 
van vestigingsplaats verandert of dat rechthebbenden hun rechtsbescherming 
verliezen: 
de uitzonderingen op de exclusieve rechten; 
de vaststelling wie rechthebbende is; 
de morele rechten; 
andere rechten? 
6. In hoeverre, op welke gebieden en op welke wijze moet de bescherming van 
rechthebbenden nog verbeterd worden in derde landen die de Berner 
Conventie en de Conventie van Rome toepassen, indien men het beginsel van 
het land van oorsprong wil toepassen? 
7. Als het beginsel van het land van oorsprong volgens u niet het geschikte 
uitgangspunt is, welke regels zou u dan willen toepassen? 
8. Denkt u dat de beschermende bepalingen rechthebbenden uit de Gemeenschap 
voldoende beschermen in geval van uitzending naar een derde land dat 
intellectuele eigendom onvoldoende bescherming biedt? 
9. Bent u van mening dat het op overeenkomsten toepasselijke recht geheel vrij 
gekozen moet kunnen worden of denkt u dat het verstandig is om de 
contractvrijheid te beperken: 
in het algemeen; 
zodanig dat bepaalde bijzondere elementen veilig worden gesteld, zoals 
morele rechten, billijke vergoeding of collectieve belangenbehartiging; 
alleen indien de overeenkomst betrekking heeft op werken en diensten 
van rechthebbenden in de Europese Unie? 
44. 
AFDELING II: 
UITPUTTING VAN RECHTEN EN 
PARALLELIMPORT 
Kernpunten 
Een videocassette of een fonogram die door of met toestemming van een 
rechthebbende in een Lid-Staat in de handel worden gebracht, kunnen overal in 
de Gemeenschap worden doorverkocht zonder dat de rechthebbende zich 
daartegen kan verzetten. Zijn distributierecht wordt uitgeput op het ogenblik 
waarop bovengenoemde zaak met zijn toestemming voor de eerste maal wordt 
verkocht. Deze verkoop van een artikel waarop zijn werk is vastgelegd, houdt 
evenwel geen uitputting in van andere rechten zoals bijvoorbeeld het 
reproduktie- of aanpassingsrecht. Iedere dienst (bijv. uitzending, verhuur, 
uitlening) is eveneens een handeling die op zich toestemming vereist, zonder 
dat toekomstige exploitatie hierdoor in gevaar wordt gebracht. Van uitputting 
van deze rechten is dus geen sprake. 
1. Probleemstelling 
De uitputtingsregel heeft twee dimensies die elkaar aanvullen. Om te beginnen 
beperkt deze regel het distributierecht. Dit recht wordt namelijk uitgeput wanneer 
kopieën van een werk die met toestemming van de rechthebbende zijn gemaakt 
voor de eerste maal op de markt worden gebracht. Verder bepaalt deze regel 
vanuit het oogpunt van Gemeenschapsrecht dat, indien de rechthebbende van een 
recht van intellectuele eigendom in een Lid-Staat een produkt in de handel heeft 
gebracht waardoor er sprake is van exploitatie van een recht van intellectuele 
eigendom of indien dit produkt met zijn toestemming in de handel is gebracht, 
deze rechthebbende zich dan niet meer kan verzetten tegen het vrije 
handelsverkeer van dit produkt in de gehele Gemeenschap. Dat wil zeggen dat hij 
zich niet meer kan beroepen op zijn intellectuele eigendomsrechten en met name 
zijn distributierecht in een andere Lid-Staat, om de verkoop van dit artikel via 
parallelimport te laten verbieden. 
De kwestie van de uitputting van intellectuele eigendomsrechten raakt de kern van 
het Gemeenschapsrecht, want het Hof van Justitie heeft dit middel gebruikt om 
het vrije verkeer van goederen en het territorialiteitsbeginsel van de rechten van 
intellectuele en industriële eigendom met elkaar in overeenstemming te brengen. 
Wat betreft goederen zal de communautaire markt op deze wijze overeenkomen 
met een nationale markt, althans voorzover het recht van de Lid-Staten gelijk of 
in ieder geval verwant is. 
Daar staat tegenover dat de uitputtingsregel niet zal spelen, wanneer het produkt 
door een derde, zonder toestemming van de rechthebbende, in de handel is 
gebracht, zelfs indien dit op wettige wijze is gebeurd. Zo was het Hof van Justitie 
in het Patricia-arrest1 van mening dat fonogrammen die op wettige wijze in een 
Arrest "EMI Electrola GmbH tegen Patricia lm- und Export en anderen" d.d. 24-01-1989 (zaak 341/87), 
Bundel 1989, blz. 79. 
45. 
Lid-Staat hadden kunnen worden vervaardigd omdat de beschermingstermijn was 
verstreken, daarom nog niet in een andere Lid-Staat, waar de rechten niet waren 
verstreken, mochten worden verkocht. 
In een vaste jurisprudentie stelt het Hof van Justitie steeds dat de Lid-Staten bij 
ontbreken van harmonisatie van hun wetgevingen zelf de voorwaarden van de 
intellectuele eigendomsrechten kunnen vaststellen. Indien het in de ene Lid-Staat 
mogelijk is een produkt zonder toestemming van de rechthebbende op wettige 
wijze in de handel te brengen en in de andere Lid-Staten niet, dan zullen deze 
verschillen tussen de nationale wetgevingen van de verschillende Lid-Staten op 
deze wijze echter een belemmering vormen voor het handelsverkeer. 
Met betrekking tot diensten ligt de kwestie van de uitputting van rechten evenwel 
anders. Voor zover de rechtsregels inzake intellectuele eigendom een 
toestemming voorschrijven, moet die toestemming namelijk voor iedere 
dienstverrichting afzonderlijk worden verleend. Zo heeft omroepuitzending van 
een film of vertoning ervan in een zaal, in tegenstelling tot het geval dat de 
intellectuele eigendom in een zaak is geïncorporeerd (bijv. de videocassette van 
een film), geen uitputting van het recht van de rechthebbende om de volgende 
uitzending of vertoning of doorgifte via de kabel toe te staan of te verbieden, ten 
gevolge. 
Het gebied waar wordt uitgezonden en het aantal uitzendingen worden uitsluitend 
bepaald door de overeenkomst met de omroeporganisatie. Een derde kan geen 
enkele dienst verrichten met deze werken of anderszins beschermde zaken zonder 
de intellectuele eigendomsrechten van de rechthebbende te schenden aangezien er 
per definitie geen overeenkomst bestaat tussen hem en de rechthebbende, want 
dan zou hij geen derde meer zijn ten opzichte van hem. Deze zelfde derde kan 
echter op grond van de uitputtingsregel, die van toepassing is op goederen, 
videocassettes die hij op wettige wijze op de communautaire markt heeft gekocht 
vrijelijk verder verkopen. 
Contractuele bepalingen tussen een rechthebbende en een licentiehouder vallen 
uiteraard onder het mededingingsrecht2 . Bedingen die de verkoop ïn bepaalde 
gebieden verbieden, dan wel het gebied waarvoor toestemming tot de dienst wordt 
verleend strikt afbakenen, kunnen dus in eventuele gevallen worden opgevat als 
strijdig met de mededingingsregels. 
2. Huidig wettelijk kader 
2.1. De Berner Conventie en de Conventie van Rome stellen de kwestie van uitputting 
van rechten niet aan de orde. Tijdens de onderhandelingen over deze akkoorden 
en de herziening daarvan heeft dit aspect zich niet mogen verheugen in de 
aandacht van de onderhandelaars. 
Daarentegen verwijst de TRIPS-Overeenkomst in artikel 6 uitdrukkelijk naar de 
kwestie van de uitputting: "Voor de beslechting van geschillen in het kader van 
deze overeenkomst mag, onverminderd de bepalingen van de artikelen 3 en 4, 
Zie de beschikking van de Commissie in de zaak "Miller International" d.d. 1 december 1976, 
Publikatieblad nr. L 357 d.d. 29-01-1976, blz. 40. 
46. 
geen enkele bepaling in deze overeenkomst worden aangewend om de kwestie van 
uitputting van rechten uit hoofde van intellectuele eigendom te regelen." (De 
artikelen 3 en 4 betreffen respectievelijk "nationale behandeling" en "behandeling 
van de meest begunstigde natie"). De Staten houden de vrijheid de kwestie van de 
uitputting te regelen, op voorwaarde dat voor niet-onderdanen dezelfde regeling 
geldt. 
Met andere woorden, indien de kwestie van de uitputting, anders dan 
communautair, in de toekomst door een verdrag zou worden geregeld, dan zal die 
regeling van toepassing moeten zijn op alle landen die partij zijn in de TRIPS-
O vereenkomst. 
2.2. Hierboven is er op gewezen dat het begrip uitputting een belangrijk element is 
van het primaire communautaire recht. Het maakt een integrerend deel uit van de 
artikelen 30 tot 36 EG-Verdrag met betrekking tot het vrije verkeer van goederen. 
Wanneer daarentegen een rechthebbende toestemming geeft voor enige 
omroepuitzending van een cinematografisch werk in een deel van het 
communautaire grondgebied, dan leidt dit niet tot verval van het recht om 
controle uit te oefenen op verdere uitzendingen, en/of uitzending in een ander 
deel van het communautaire grondgebied3 . Ook het Hof van Justitie heeft 
aanleiding gezien duidelijk aan te geven dat de verkoop van kopieën van een 
videogram geen verval van het recht om controle uit te oefenen op verhuur ten 
gevolge kan hebben4 . 
De kwestie van de uitputting komt eveneens aan de orde in handelingen van 
afgeleid recht. Richtlijn 91/250/EEG "computerprogramma's" bepaalt in artikel 
4, onder c), tweede zin, dat "de eerste verkoop in de Gemeenschap van een kopie 
van een programma door de rechthebbende of met diens toestemming leidt tot 
verval van het recht om controle uit te oefenen op de distributie van die kopie in 
de Gemeenschap, met uitzondering van het recht om controle uit te oefenen op 
het verder verhuren van het programma of een kopie daarvan". 
Richtlijn 92/100/EEG "verhuur" snijdt de kwestie van de uitputting eveneens op 
verschillende punten aan. Artikel 1, lid 4, benadrukt dat de rechten om verhuur 
en uitlening van originelen en kopieën van auteursrechtelijk beschermde werken 
en anderszins beschermde zaken toe te staan of te verbieden "niet worden uitgeput 
door verkoop of enige andere vorm van verspreiding van originelen of kopieën 
van beschermde werken of anderszins beschermde zaken". In artikel 3 wordt 
benadrukt dat de bepalingen van richtlijn 91/250/EEG, "computerprogramma's" 
betreffende het verhuurrecht niet worden aangetast. 
Met betrekking tot het distributierecht voor houders van naburige rechten 
verduidelijkt richtlijn 92/100/EEG "verhuur" in artikel 9, lid 2, dat "het 
distributierecht in de Gemeenschap op een .... zaak slechts wordt uitgeput 
wanneer die zaak door de rechthebbende of met diens toestemming voor de eerste 
maal in de Gemeenschap wordt verkocht". 
Zie de CODITEL-arresten: "S.A. Compagnie Générale pour la Diffusion de la Télévision, 
CODITEL en anderen tegen S.A. Ciné Vog Films en anderen" van 18 maart 1980 (zaak 62/79, 
Bundel 1980, blz. 881 en "CODITEL tegen Ciné Vog Films S.A. en anderen" van 6 oktober 1982 
(zaak 262/81), Bundel 1982, blz. 3381. 
Arrest "Warner Brothers Inc. en Metronome Video ApS tegen Erik Viuff Christiansen" van 17 mei 
1988 (zaak 158/86), Bundel 1988, blz. 2605. 
47. 
Dit artikel weerspiegelt dus in de eerste plaats de vaste jurisprudentie van het Hof 
van Justitie met betrekking tot artikel 30 EG-Verdrag en volgende, waarvan de 
grondslagen hierboven zijn aangegeven. Artikel 9, lid 2, van richtlijn 
92/100/EEG, "verhuur" regelt tevens de kwestie van "de internationale 
uitputting" en verbiedt de Lid-Staten deze toe te passen. De Lid-Staten kunnen 
dus niet stellen dat wanneer een zaak waarop intellectuele eigendomsrechten 
rusten in een derde land op de markt wordt gebracht, dit het distributierecht in de 
Gemeenschap uitput. De rechthebbende kan dus parallelimport in de 
Gemeenschap vanuit derde landen verbieden, zelfs indien hij zelf dit produkt in 
het derde land in verkoop heeft gebracht. 
Deze oplossing, waarvan de twee hierboven genoemde richtlijnen een afspiegeling 
zijn, is aangehouden omdat de werking van de interne markt negatief zouden 
kunnen worden beïnvloed indien een Lid-Staat de mogelijkheid zou hebben om te 
voorzien in internationale uitputting. 
3. Beoordeling van het probleem vanuit communautair oogpunt 
Het antwoord op de vraag of het distributierecht kan worden uitgeput ten gevolge 
van een exploitatiehandeling verricht door de rechthebbende of met diens 
toestemming, is afhankelijk van de wijze van exploitatie van het beschermde werk 
en de bijbehorende materie. 
Als het werk is belichaamd in een stoffelijke drager, dan is het onderworpen aan 
de regels met betrekking tot het vrije verkeer van goederen, en dus ook aan het 
principe van communautaire uitputting van rechten. Een andere vraag is of de 
communautaire uitputting van rechten uitsluitend is, d.w.z. of Lid-Staten van 
mening kunnen blijven dat de verkoop van een werk of bijbehorende materie op 
een stoffelijke drager in een derde land het distributierecht wereldwijd uitput, of 
dat dit alleen het geval is wanneer die zaak in de Gemeenschap op de markt is 
gebracht, zoals dit voor houders van naburige rechten uitdrukkelijk wordt bepaald 
door artikel 9, lid 2, van de richtlijn "verhuur". Artikel 4, onder c), van de 
richtlijn "computerprogramma's", alsmede de relevante artikelen van het voorstel 
voor een richtlijn betreffende de rechtsbescherming van databanken komen tot 
deze zelfde conclusie en hoewel de formulering van hun artikelen verschilt, 
sluiten zij aldus elk op eigen gebied internationale uitputting uit. De verschillende 
opvattingen die er in dit opzicht bestaan tussen de Lid-Staten zullen gevolgen 
hebben voor de interne markt; er zal moeten worden onderzocht of de regel van 
internationale uitputting ook voor het distributierecht of anderszins zou moeten 
worden afgeschaft. 
Indien aan de andere kant het werk of de bijbehorende materie, in plaats van te 
zijn belichaamd in een stoffelijke drager, moet worden gerekend tot het verrichten 
van een dienst, dan hebben we te maken met een geheel andere situatie. De 
hoorzitting van juli 1994 heeft al laten zien dat de belanghebbende kringen van 
mening zijn dat moet worden voorkomen dat rechten op informatiesnelwegen 
worden uitgeput. Aangezien het namelijk gaat om diensten die in principe een 
onbeperkt aantal malen kunnen worden herhaald, is de uitputtingsregel niet van 
48. 
toepassing. Het Hof van Justitie heeft dit al erkend in twee arresten met 
betrekking tot het vertonen van films en het recht om muziekwerken in het 
openbaar uit te voeren5 . 
De Commissie zou deze zienswijze ook kunnen delen met betrekking tot diensten 
die karakteristiek zijn voor de Informatiemaatschappij. Anders dan het 
distributierecht ten aanzien van een stoffelijke drager kunnen de verschillende 
rechten die zijn verbonden aan langs elektronische weg overgebrachte diensten 
moeilijk het voorwerp van uitputting zijn. Want iedere overgebrachte dienst (bijv. 
uitzending, verhuur of uitlening) is immers een handeling waarvoor een 
afzonderlijke toestemming is vereist, zonder afbreuk te doen aan toekomstige 
exploitatievormen. 
4. Vragen 
1) Moet er een regel worden ingevoerd waardoor internationale uitputting ten 
behoeve van houders van auteursrechten op dezelfde wijze wordt uitgesloten 
als in artikel 9, lid 2, van richtlijn 92/100/EEG, "verhuur"? 
2) Moet het feit dat er met betrekking tot het verrichten van diensten geen 
sprake is van uitputting voor welk recht ook (zoals uitzendings-, doorgifte-, 
verhuurrecht) opnieuw worden bevestigd? 
3) Hoe ziet u de hiervoor genoemde vragen in het kader van on-line netwerken 
die bestemd zijn om mondiaal te functioneren? 
4) Is het naast elkaar bestaan van stelsels met en zonder internationale uitputting 
mogelijk? 
Zie met name het arrest "Coditel/Ciné Vog Films" van 18 maart 1980 (zaak 62/79). Bundel 1980, 
blz. 881; voor het recht van openbare uitvoering, zie het arrest "OM/Tournier" van 13 juli 1989 
(zaak 395/87), Bundel 1989, blz. 2521. 
49. 
HOOFDSTUK TWEE 
SPECIFIEKE RECHTEN 
AFDELING III: 
REPRODUKTIERECHT 
Kernpunten 
Nadat de vooruitgang op het gebied van analoge reproduktiemiddelen en de 
verbreiding ervan de controle op het maken van kopieën, in het bijzonder in 
de privé-sfeer, aanvankelijk onmogelijk hadden gemaakt, biedt digitalisering 
van werken en diensten opnieuw de mogelijkheid om een strenge controle op 
reproduktie in overweging te nemen. Het reproduktierecht en de 
uitzonderingen hierop, met name met betrekking tot het kopiëren voor prive­
gebruik, zouden dus in het licht van deze ontwikkelingen moeten worden 
herzien. 
I. Probleemstelling 
Het reproduktierecht is de absolute essentie van het auteursrecht en de naburige 
rechten, aangezien het de houder van dit recht de mogelijkheid biedt naar 
goeddunken de reproduktie van het werk of de dienst die beschermd zijn toe te 
Staan of te verbieden. Door dit recht, waarmee reproduktie kan worden 
verhinderd, kan controle worden uitgeoefend op eventuele verdere exploitatie. 
Toepassing van het reproduktierecht was dus gemakkelijk in een technisch kader 
waarin reprodukties alleen konden worden verwezenlijkt op een tastbare drager 
en men alleen beroepsmatig toegang had tot reproduktietechnieken. In dat geval is 
iedere ongeoorloofde reproduktie die beroepsmatig wordt vervaardigd, hetgeen 
kan worden vastgesteld aan de hand van het bestaan van nagebootste exemplaren, 
een daad van piraterij. 
De eerste belangrijke ontwikkeling is het feit dat de vooruitgang op technologisch 
gebied een sterke toename ten gevolge heeft gehad van de mogelijkheden om 
reprodukties te maken van beschermde werken en diensten. De explosieve 
toename van het aantal fotokopieerapparaten en de voortdurende verbetering van 
de kwaliteit van de kopieën hebben de mogelijkheden om grote hoeveelheden 
reprodukties van teksten en ook afbeeldingen te vervaardigen, tot gemeengoed 
gemaakt. Zo is ook het maken van kopieën van geluid en van audiovisuele 
werken en diensten voor privé-gebruik bij particulieren thuis thans binnen ieders 
bereik. Deze ontwikkeling maakt de werken uiteraard gemakkelijker toegankelijk 
voor de consument. In feite is het dus een nieuwe exploitatievorm van de werken, 
die nadelig is voor de economische belangen van de rechthebbenden. 
In verband met het economische belang van deze praktijken, hebben de meeste 
Lid-Staten speciale juridische regels gesteld aan reprografie (d.w.z. reproduktie 
d.m.v. fotokopiëren of andere reproduktieprocedes om een getrouwe nabootsing 
te krijgen op papier, met of zonder wijziging van het formaat) en kopiëren voor 
50. 
privé-gebruik (d.w.z. verveelvoudiging van geluidsopnamen en/of audiovisuele 
opnamen door particulieren met het oog op gebruik ervan in de privé-sfeer). 
De tweede belangrijke ontwikkeling hangt samen met het feit dat men er, dank zij 
de digitalisering van werken en diensten en het gebruik ervan in 
computersystemen, steeds meer toe overgaat deze zodanig te verveelvoudigen dat 
zij niet direct door de menselijke zintuigen kunnen worden waargenomen. 
Richtlijn 91/250/EEG "computerprogramma's" vestigt al de aandacht op de 
problemen van tussenvormen van reproduktie die voorkomen bij reproduktie in 
een transmissieketen. In het licht van deze ontwikkeling zullen we daarom het 
begrip reproduktie moeten herzien en vaststellen of er inbreuk wordt gemaakt op 
het reproduktierecht door het verrichten van handelingen die bij het gebruik van 
computers en andere in het kader van de Informatie-maatschappij gebruikte 
apparaten normaal zijn (digitaliseren, het maken van tussenkopieën, laden in het 
hoofdgeheugen door "downloading"). 
De technische ontwikkelingen houden een aantal belangrijke voordelen in. Terwijl 
met een traditioneel fotokopieerapparaat, een gewone band-, cassette- of 
videorecorder per definitie kopieën kunnen worden gemaakt zonder dat dit kan 
worden verhinderd (behalve wanneer we deze apparaten hun specifieke functie 
ontnemen), kan, indien men dit wenst, met behulp van digitalisering het digitaal 
kopiëren door particulieren van een werk of dienst worden opgespoord en 
beperkt. Hiervoor is het uiteraard wel nodig dat deze technische voorzieningen 
algemeen worden ingevoerd, maar op deze wijze wordt controle op het gebruik 
van de werken dan weer mogelijk (afdeling IX). 
Met deze ontwikkeling moet rekening worden gehouden bij de beoordeling van 
het reproduktierecht in een digitale omgeving. Gesteld kan worden dat een stelsel 
van kopiëren voor privé-gebruik dat is gebaseerd op voorheffingen op dragers en 
apparaten in ruil voor het legaliseren van privé-kopiëren, een goede oplossing kan 
zijn voor die gevallen waarin de techniek niet in staat is het kopiëren te 
verhinderen. Wanneer er daarentegen technische voorzieningen worden getroffen 
die het kopiëren voor privé-gebruik beperken of verhinderen, dan zal de wettige 
licentie, die haar waarde ontleent aan een vergoedingenstelsel, een deel van haar 
waarde verliezen. 
2. Huidig wettelijk kader 
2.1. Het uitsluitend reproduktierecht met betrekking tot het auteursrecht is omschreven 
in artikel 9 van de Berner Conventie. In het eerste lid, geeft dit artikel duidelijk 
aan dat de auteur van een werk van letterkunde en kunst het exclusieve recht 
geniet om toestemming te verlenen tot het verveelvoudigen van dit werk 
"ongeacht op welke wijze en in welke vorm". Deze termen zijn zeer ruim gesteld 
en worden geacht alle reproduktiemethodes te behelzen (tekenen, lithografie, 
offset en andere drukprocedes, fotokopiëren, opname, enz.) die bekend zijn of 
nog ontdekt zullen worden. Lid 3 benadrukt ten overvloede dat "geluids- of 
beeldopnamen worden beschouwd als een verveelvoudiging in de zin van de 
Conventie". 
Artikel 9, lid 3 daarentegen beperkt de werkzaamheid van het reproduktierecht 
aanzienlijk, aangezien "het aan de wetgeving van de landen van de Unie is 
51. 
voorbehouden in bijzondere gevallen het verveelvoudigen van genoemde werken 
toe te staan, mits die verveelvoudiging geen afbreuk doet aan de normale 
exploitatie van het werk en de wettige belangen van de auteur niet op 
ongerechtvaardigde wijze schaadt". Deze laatste bepaling is een van de meest 
controversiële bepalingen van de Berner Conventie, met als gevolg onzekerheid 
over de precieze reikwijdte van de Conventie en vooral uiteenlopende 
interpretaties door de verschillende Staten en zeer verschillende oplossingen, met 
name op het terrein van reprografie en kopiëren voor privé-gebruik (uiteenlopend 
van het zonder meer handhaven van het verbod op kopiëren voor privé-gebruik 
tot de legalisatie ervan zonder schadeloosstelling van de auteurs). 
De Conventie van Rome kent uitvoerende kunstenaars het recht toe om onder 
bepaalde voorwaarden de reproduktie zonder hun toestemming van een 
vastlegging van hun uitvoering te verbieden. Producenten van fonogrammen 
genieten het recht de directe of indirecte reproduktie van hun fonogrammen toe te 
staan of te verbieden (artikel 10). Omroeporganisaties genieten het recht in 
bepaalde gevallen de reproduktie van vastleggingen van hun uitzendingen toe te 
staan of te verbieden (artikel 13). 
Inzake het auteursrecht neemt de TRIPS-Overeenkomst de verplichtingen van de 
Berner Conventie over. De TRIPS-Overeenkomst neemt letterlijk de bepaling in 
artikel 10 van de Conventie van Rome over en verleent dus een uitsluitend recht 
tot directe of indirecte reproduktie ten gunste van producenten van fonogrammen 
(artikel 14, lid 2). De rechten van reproduktie voor uitvoerende kunstenaars 
(artikel 14, lid 1) en omroeporganisaties (artikel 14, lid 3) zijn beperkter dan in 
de Conventie van Rome. 
2.2. Wat betreft het auteursrecht voorziet het Gemeenschapsrecht alleen in 
harmonisatie van het reproduktierecht met betrekking tot computerprogramma's. 
Het is niet nodig om hier een gedetailleerde analyse te maken van richtlijn 
91/250/EEG, "computerprogramma's", wij kunnen volstaan met te vermelden dat 
de bescherming van computerprogramma's die door deze richtlijn wordt 
geharmoniseerd, voor het allergrootste deel is gebaseerd op het reproduktierecht. 
Inzake de naburige rechten stelt richtlijn 92/100/EEG in artikel 7 een uitsluitend 
recht tot directe en indirecte reproduktie in ten gunste van uitvoerende 
kunstenaars, producenten van fonogrammen en films en omroeporganisaties. Dit 
recht biedt meer bescherming dan de Conventie van Rome. 
3. Beoordeling van het probleem vanuit communautair oogpunt 
Bestudering van het reproduktierecht en het complexe karakter ervan geven 
aanleiding tot het aanbrengen van een onderverdeling in de gerezen vragen. 
Voor de omschrijving van het reproduktierecht in een digitale omgeving is men, 
gezien de fundamentele belangen die met dit recht samenhangen, geneigd te 
denken dat hier een antwoord op communautair niveau noodzakelijk is. Met 
betrekking tot de omschrijving van dit recht zou dit antwoord zeker moeten zijn 
gebaseerd op de oplossingen die in de richtlijn over computerprogramma's 
worden aangedragen. Zo zou digitalisering van werken of diensten in het 
algemeen moeten vallen onder het reproduktierecht, evenals bijvoorbeeld het 
laden in het hoofdgeheugen van een computer. Want zolang op deze vragen geen 
52. 
antwoord is gevonden dat voorziet in harmonisatie van het reproduktierecht, 
kunnen er binnen de interne markt problemen ontstaan wanneer een 
rechthebbende die onderdaan is van een Lid-Staat waarvan de wetgeving meer 
bescherming biedt, weigert toe te staan dat er op het grondgebied van die Staat 
gedigitaliseerde werken of diensten worden ingevoerd die afkomstig zijn van Lid-
Staten waar digitalisering niet afhankelijk is van toestemming van de 
rechthebbende. 
De draagwijdte van het reproduktierecht is een probleem op zich, aangezien er op 
het niveau van de Lid-Staten op grond van artikel 9, lid 2, van de Berner 
Conventie een groot aantal uitzonderingen mogelijk is. Hier is een diepgaande 
studie nodig om na te gaan in welk geval deze uitzonderingen kunnen worden 
gehandhaafd. De situatie van het kopiëren voor privé-gebruik bij digitale 
verspreiding is een voorbeeld van de nog op te lossen problemen. Overigens moet 
de rechtvaardiging van het legaliseren van digitaal kopiëren voor privé-gebruik 
worden herzien in het licht van het gegeven dat het technologisch mogelijk is het 
maken van dit soort kopieën te bewaken, te verhinderen of te beperken (cf. 
afdeling IX). 
De situatie waarbij het kopiëren voor privé-gebruik in sommige Lid-Staten legaal 
is en in andere niet, gaat aanzienlijke problemen opwerpen. Want het feit dat het 
kopiëren voor privé-gebruik in bepaalde Lid-Staten is toegestaan zal enerzijds ten 
gevolge hebben dat sommige exploitanten geen toegang tot hun diensten durven te 
geven. Anderzijds zal het niet mogelijk zijn de te treffen technische voorzieningen 
verplicht te stellen in Lid-Staten waar kopiëren voor privé-gebruik is toegestaan, 
terwijl zij in andere Lid-Staten wel vereist zijn. Deze verschillen in wetgeving 
zullen het handelsverkeer in de desbetreffende apparatuur belemmeren. 
De Commissie is van mening dat er een zekere mate van harmonisatie nodig is 
om deze problemen op te lossen. Het juiste antwoord zal afhankelijk zijn van de 
technische mogelijkheden om controle uit te oefenen op reproduktie, en met name 
kopiëren voor privé-gebruik. 
4. Vragen 
1) Denkt u dat er voor de digitalisering van werken en diensten een exclusief 
reproduktierecht moet gelden? Acht u het gerechtvaardigd dat er 
uitzonderingen op het uitsluitende karakter van dit recht zijn? Zo ja, welke en 
waarom? 
2) Vindt u dat kopiëren voor eigen gebruik en reprografie van gedigitaliseerde 
werken en/of dienstverrichtingen anders dan computerprogramma's: 
volledig onder dit reproduktierecht zouden moeten vallen; 
onder dit reproduktierecht zouden moeten vallen, maar dat ten minste 
één kopie zou moeten zijn toegestaan (bijv. met het SCMS-systeem); 
moeten worden toegestaan mei. of zonder stelsel van vergoedingen? 
53. 
AFDELING IV: 
MEDEDELING AAN HET PUBLIEK 
Kernpunten 
In deze afdeling wordt getracht een betere indruk te krijgen van het begrip 
"publiek" in het kader van het recht tot mededeling aan het publiek. Dit 
begrip staat namelijk centraal bij het onderscheiden en begrijpen van 
bepaalde vormen van gebruik in het kader van de Informatiemaatschappij. 
1. Probleemstelling 
Er bestaan geen nauwkeurige definities van dit begrip. In het kader van het recht 
tot mededeling aan het publiek neemt het begrip publiek in de context die ons 
bezighoudt, een centrale plaats in. De term "mededeling aan het publiek" wordt 
als volgt omschreven in het glossarium van de Wereldorganisatie voor de 
intellectuele eigendom (WIPO)1 : "een werk, een voorstelling of uitvoering, een 
fonogram of een uitzending op enigerlei geëigende wijze waarneembaar maken 
voor personen in het algemeen, dit in tegenstelling tot bepaalde personen die tot 
een privé-groep behoren. Dit begrip is ruimer dan het begrip openbaarmaking en 
omvat onder andere ook vormen van gebruik zoals openbare voorstellingen en 
uitvoeringen, omroepuitzendingen, doorgifte per kabel aan het publiek of 
rechtstreekse mededeling van de ontvangst van een omroepuitzending aan het 
publiek" (vertaling). 
Op basis van deze omschrijving kunnen voorlopig vormen van privé-gebruik 
worden onderscheiden die in afwijking van de bij uitsluitend recht toegestane 
gebruiksvormen worden getolereerd en uit dien hoofde in principe niet vallen 
onder de regels van het recht om toe te staan of te verbieden. 
Deze ontwikkelingen gelden niet wanneer het gaat om het kopiëren voor privé-
gebruik dat onder het reproduktierecht valt. Zo kan in bepaalde Lid-Staten het 
kopiëren door particulieren verboden zijn, ook als dit plaatsvindt voor 
persoonlijke doeleinden. 
Het privé-gebruik hoeft niet noodzakelijkerwijze te worden beperkt tot alleen die 
gevallen waarin iemand thuis het genot heeft van een werk met apparatuur die 
zelfs niet op een netwerk is aangesloten. Maar indien gebruik ook nog als privé 
en dus onbelemmerd toegestaan wordt erkend wanneer er meer personen aan 
deelnemen, dan is het zaak hiervoor grenzen vast te stellen. 
Ook in de privé-sfeer kan er sprake zijn van inbreuk op de morele rechten van de 
auteur. Gezien de regels met betrekking tot de bescherming van de persoonlijke 
OMPI GLOSSAIRE du droit d'auteur et des droits voisins, Genève 1980, ISBN 92-805-0016-3. 
54. 
levenssfeer wordt het dan echter veel moeilijker deze inbreuk te bewijzen en de 
morele rechten van de rechthebbenden te doen eerbiedigen. 
Het is goed tevens op te merken dat de scheidslijn tussen privé-gebruik dat als 
"normaal" kan worden beschouwd en het "ongerechtvaardigde" gebruik in de zin 
van artikel 9, lid 2, van de Berner Conventie, dat de economische belangen van 
de rechthebbenden schaadt, vaak haarfijn is. In verband met de grote vlucht die 
de vormen van het zogenaamde privé-gebruik tengevolge van digitalisering 
hebben genomen is het dan ook zaak goed in gedachten te houden dat het 
economisch nadeel dat rechthebbenden kunnen lijden indien deze nieuwe vormen 
van privé-gebruik niet nauwkeurig in het auteursrecht en de naburige rechten 
worden vervat, ernstige gevolgen kan hebben. 
De hiervoor genoemde omschrijving helpt ons hierbij doordat hiermee met 
zekerheid een hele reeks handelingen kan worden uitgesloten van privé-gebruik, 
waaronder omroepuitzending. 
Natuurlijk, de vraag hoe mededeling aan het publiek wordt gedefinieerd, 
beïnvloedt het beeld dat het publiek in het algemeen van de 
informatiemaatschappij zal hebben. Dit publiek, dat het Internet reeds gebruikt, of 
er althans over heeft horen spreken, stelt zich voor dat het gratis (afgezien van de 
prijs van de verbinding) toegang krijgt tot alle kennis van de wereld. Deze vraag 
kan dus worden beschouwd als de omschrijving van de "vrije ruimte" waarin het 
publiek zich kan bewegen. Als deze ruimte te groot is zullen de rechthebbenden 
aarzelen of zelfs weigeren om hun werken op netwerken te laten gebruiken. Als 
deze ruimte te krap is voelt het publiek zich bedrogen en kan het de 
"informatiesnelweg" de rug toekeren. 
2. Huidig wettelijk kader 
2.1. In de internationale instrumenten is het nog steeds niet gelukt het begrip 
mededeling aan het publiek nauwkeurig te definiëren. 
2.2. Het Gemeenschapsrecht geeft evenmin een omschrijving van het begrip 
mededeling aan het publiek. Artikel 10 van richtlijn 92/100/EEG, "verhuur", is 
gewijd aan de beperkingen van de naburige rechten en bepaalt dat de Lid-Staten 
beperkingen kunnen stellen ten aanzien van met name "privé-gebruik". 
Daarnaast hebben de Lid-Staten het recht te voorzien in beperkingen van dezelfde 
aard als die waarin is voorzien door de wetgeving inzake het auteursrecht. 
3. Beoordeling van het probleem vanuit communautair oogpunt 
Het Gemeenschapsrecht heeft het vraagstuk van de omschrijving van het begrip 
"mededeling aan het publiek" tot nu toe nog niet geregeld. Maar naarmate de 
informatiemaatschappij veld wint, zal moeten worden onderzocht of het 
noodzakelijk is om op communautair niveau te voorzien in een strikter stelsel van 
uitzonderingen en met name een uniforme omschrijving te geven van het begrip 
"mededeling aan het publiek". 
55. 
Immers, het feit dat sommige activiteiten in bepaalde Lid-Staten wettig zijn en in 
andere niet kan problemen geven voor het functioneren van de interne markt. Dit 
leidt onvermijdelijk tot het verleggen van bedrijfsactiviteiten, nog afgezien van 
het feit dat de technische eigenschappen van de apparaten en/of digitalisering van 
de werken en diensten verschillend zouden kunnen zijn en een belemmering 
vormen voor het handelsverkeer (zo zouden bijv. programma's die bepaalde 
handelingen verhinderen niet overal nodig zijn). Hoe kan men bijvoorbeeld 
garanderen dat de informatiemaatschappij harmonieus en zonder belemmeringen 
functioneert, indien sommige Lid-Staten mededeling via netwerken aan een 
uitsluitend recht willen onderwerpen, terwijl de andere deze mededeling geheel 
vrij laten. 
De Commissie is van mening dat het wenselijk is een oplossing op communautair 
niveau te zoeken voor het vraagstuk van de mededeling aan het publiek. Immers, 
de verwezenlijking van de informatiemaatschappij veronderstelt het gebruik van 
transmissietechnologieën die het klassieke begrip "mededeling aan het publiek" op 
losse schroeven zetten. 
4. Vragen 
1) Onder welke voorwaarden kunnen de volgende handelingen worden 
beschouwd als vormen van privé-gebruik: 
• mededeling tussen twee particulieren via een netwerk; 
• mededeling tussen meerdere particulieren via een netwerk (elektronische 
prikborden ("bulletin-board service") bijvoorbeeld); 
• mededeling tussen een particulier en een bedrijf via een netwerk; 
• mededeling in het kader van een of meer bedrijven via een netwerk? 
2) Denkt u dat het feit dat particulieren elkaar kennen of tot dezelfde familie 
behoren invloed heeft op het begrip mededeling aan het publiek in geval van 
doorgifte via het netwerk tussen meer dan twee personen? 
3) In hoeverre heeft in geval van een punt-tot-punt-mededeling de hoedanigheid 
van de mededelenden (particulieren, bedrijven, openbare instellingen enz.) 
invloed op de omschrijving van de handeling als mededeling aan het publiek? 
4) Bent u van mening dat het koppelen van een server waarop zich 
auteursrechtelijk beschermde werken bevinden aan een netwerk een handeling 
is waarbij auteursrechten en naburige rechten op het spel staan? Zo ja, welke 
rechten zijn hierbij betrokken? Zijn er bij uw weten wetgevingen die in dit 
opzicht een standpunt innemen? 
5) Welke andere criteria of handelingen zouden volgens u bepalend moeten zijn 
voor de definitie van het begrip mededeling aan het publiek? 
56. 
AFDELING V: 
UITZENDRECHT/RECHT VAN 
DIGITALE VERSPREIDING 
Kernpunten 
De informatiemaatschappij maakt via netwerken uitwisseling mogelijk van 
werken en diensten die door het recht van intellectuele eigendom worden 
beschermd. Deze activiteiten zijn mogelijk geworden door de nieuwe 
technologieën en aangezien zij nieuw zijn worden zij niet uitdrukkelijk in het 
bestaande recht genoemd. Toch kunnen het verhuur- en uitleenrecht bij 
uitbreiding op deze digitale transmissie worden toegepast. Om redenen van 
duidelijkheid en rechtszekerheid zou het echter noodzakelijk kunnen zijn een 
dergelijke toepassing op het wetgevende vlak te bevestigen en eventueel 
nader te omschrijven. 
1. Probleemstelling 
De technische mogelijkheden tot digitale transmissie of uitzending zijn in 
vergelijking met de analoge middelen zowel kwantitatief als kwalitatief van dien 
aard, dat de vraag welk recht van toepassing is op digitale uitzending of 
transmissie een van de kernvragen is geworden met betrekking tot het recht van 
intellectuele eigendom en de informatiemaatschappij. Daar komt nog bij dat 
bepaalde categorieën rechthebbenden, met name producenten van fonogrammen, 
dringend vragen om een nieuw exclusief recht tot digitale uitzending of 
transmissie, want zij vrezen dat hun markt aan elke vorm van controle zal 
ontsnappen. 
De omvang van een dergelijk recht is niet duidelijk omschreven en wanneer men 
dit begrip wil afbakenen, dan kan men twee uitersten voor ogen hebben. 
Enerzijds zou dit recht in ruime zin kunnen worden uitgelegd, zodat elke 
verzending via een digitaal net eronder valt, ongeacht of het een verzending point 
to point of point to multipoint betreft. In het laatste geval zou digitale 
omroepuitzending er ook onder vallen. Anderzijds zou het, als men niet wil dat 
omroepuitzending is inbegrepen, mogelijk zijn om onder de term digitale 
uitzending of transmissie alleen verzendingen van punt tot punt te verstaan of 
althans omroepuitzending uitdrukkelijk uit te sluiten. Daar deze diensten, waarvan 
de transmissie van punt tot punt plaatsvindt, van omroepuitzending (van één punt 
naar vele punten) verschillen doordat de gebruiker er toegang toe kan krijgen en 
ze kan bewerken, lijkt het gerechtvaardigd digitale transmissie van punt tot punt 
onder te brengen in een specifiek stelsel. 
Vanuit deze invalshoek zou onder digitale transmissie of uitzending namelijk ook 
vallen de transmissie van een PC of ander digitaal apparaat van een privé-persoon 
of van een gegevensbank naar een of meer PC's of andere digitale apparaten van 
privé-personen of bedrijven. Zo zou ook een systeem voor video on demand 
57. 
eronder vallen dat de elektronische transmissie verzorgt van cinematografische 
werken waar de gebruiker om vraagt. 
De vraag is dus hoe deze verschillende handelingen moeten worden verstaan, hoe 
ze kunnen worden omschreven en welke rechten erop van toepassing moeten zijn 
(uitsluitende rechten, vergoedingen, vrij stelsel). 
2. Huidig wettelijk kader 
2.1. Voor dit recht tot digitale transmissie of uitzending moet nog een omschrijving 
worden vastgesteld. De Berner Conventie voorziet weliswaar in het recht tot 
"openbare mededeling met alle middelen" (artikel 11), maar dit begrip wordt 
begrepen als betrekking hebbende op een ontvangend publiek dat niet beperkt is 
tot bepaalde tot een privé-groep behorende personen. Het gaat daar dus om een 
vorm van primaire transmissie per kabel. Onder de Conventie van Rome valt 
alleen de klassieke omroepuitzending via elektromagnetische golven. 
2.2. Het Gemeenschapsrecht kent relevante bepalingen. Zo bepaalt richtlijn 
91/250/EEG, "computerprogramma's" in artikel 4 dat, wanneer voor 
"transmissie" van een computerprogramma reproduktie van dat programma 
noodzakelijk is, deze handeling is onderworpen aan toestemming van de 
rechthebbende. In feite is het dan dus de reproduktie waarvoor toestemming nodig 
is en niet de transmissie op zich. 
De bepalingen van de richtlijnen inzake omroepuitzending zijn opgenomen in de 
afdeling dat speciaal aan dat vraagstuk is gewijd (zie afdeling VI). Afgezien van 
deze bepalingen zijn ook het verhuur- en uitleenrecht relevant. 
Richtlijn 92/100/EEG geeft een omschrijving van het verhuur- en uitleenrecht. 
Zij harmoniseert deze twee rechten, die uitsluitende rechten zijn, en geeft een 
omschrijving van de reikwijdte ervan, de rechthebbenden (auteurs, uitvoerende 
kunstenaars, producenten van fonogrammen en films en omroeporganisaties) en 
de uitzonderingen. 
Richtlijn 91/250/EEG, "computerprogramma's" voorziet tevens in een uitsluitend 
recht tot verhuur voor computerprogramma's (artikel 4, punt c). 
Deze twee richtlijnen geven een zeer ruime omschrijving van het verhuurrecht. 
Bij computerprogramma's betreft het "het voor een beperkte tijdsduur en met 
winstoogmerk voor gebruik beschikbaar stellen van een computerprogramma of 
kopieën daarvan". Overigens is het raadzaam rekening te houden met de van 
kracht zijnde wetgeving, met name richtlijn 91/250/EEG, 
"computerprogramma's" bij het zoeken naar een antwoord op vragen die 
samenhangen met sommige soorten specifieke commerciële activiteiten die 
samenhangen met digitale overdracht. 
Richtlijn 92/100/EEG bepaalt dat onder "verhuur" van zaken wordt verstaan "het 
voor gebruik ter beschikking stellen voor een beperkte tijd en tegen een direct of 
indirect economisch of commercieel voordeel" (artikel 1, lid 2). Het zeer ruime 
58. 
karakter van deze omschrijving wordt onderstreept door een considerans die 
bepaalt dat van verhuur zijn uitgesloten "bijvoorbeeld het ter beschikking stellen 
van fonogrammen of films voor publieke vertoning of uitzending". De uitbreiding 
van het verhuurrecht tot de digitale sfeer maakt het noodzakelijk bepaalde 
specifieke eigenschappen van deze nieuwe diensten in aanmerking te nemen en 
het rechtmatige gebruik van doorgegeven elementen aan een nauwkeurige 
beschouwing te onderwerpen. 
Aldus omschreven, en met name in tegenstelling tot omroepuitzending en 
publieke vertoning, moeten onder het begrip verhuur van beschermde werken en 
diensten klaarblijkelijk activiteiten zoals video on demand en andere vormen van 
elektronisch verhuur op basis van transmissie van punt tot punt vallen. 
In tegenstelling tot het verhuren, dat wordt ingegeven door. commerciële 
motieven, omschrijft richtlijn 92/100/EEG, "verhuur" uitlening als "het voor 
gebruik ter beschikking stellen voor een beperkte tijd en zonder direct of indirect 
economisch of commercieel voordeel, indien dat plaatsvindt via voor het publiek 
toegankelijke instellingen" (artikel 1, lid 3). Door het feit dat "uitlening" alleen 
"voor het publiek toegankelijke instellingen" beoogt, valt transmissie tussen 
privé-personen niet onder deze omschrijving. Digitale uitlening door instellingen 
die toegankelijk zijn voor het publiek valt echter wel onder deze omschrijving. 
Aangezien in de praktijk de verhuur van beschermde werken of diensten een 
concurrerende activiteit is, die economisch gezien overeenkomt met verhuur in 
een winkel, lijkt het logisch om hetzelfde recht erop te willen toepassen. Met 
hetzelfde argument kan men stellen dat het rechtstreeks on-line raadplegen van 
een werk van een openbare bibliotheek op hetzelfde neerkomt als het uitlenen van 
een kopie van het werk. 
3. Beoordeling van het probleem vanuit communautair oogpunt 
Het spreekt vanzelf dat het vanuit het oogpunt van intellectuele eigendom 
noodzakelijk is om te komen tot harmonisatie van het rechtsstelsel dat moet 
worden toegepast op digitale uitzending of transmissie. Zolang verregaande 
harmonisatie ontbreekt, kan er niet werkelijk sprake zijn van vrijheid van 
dienstverrichting, want de verschillende wijze van behandeling zal belemmeringen 
tussen de Lid-Staten ten gevolge hebben. 
In het vorige punt is al aangegeven dat het verhuur- en uitleenrecht bij uitbreiding 
zou kunnen worden toegepast op digitale transmissie. Het lijkt echter om redenen 
van duidelijkheid en rechtszekerheid noodzakelijk om een dergelijke toepassing 
op wetgevend niveau te bevestigen en eventueel nader te omschrijven. 
Het is natuurlijk zaak om de educatieve en culturele taken van bepaalde 
instellingen, zoals openbare bibliotheken en universiteiten die immers tot taak 
hebben een zo ruim mogelijke verspreiding van werken en gegevens te garan­
deren, in overeenstemming te brengen met de rechtmatige bescherming van 
rechthebbenden. 
59. 
Deze instellingen hebben immers een belangrijke functie voor de maatschappij. 
Zij zijn een schakel in de keten tussen de auteur en het publiek. Zij maken 
verspreiding van kennis mogelijk en zorgen dat culturele scheppingen en 
informatie voor een zo groot mogelijk publiek toegankelijk zijn. Het is dus van 
wezenlijk belang dat zij in de nieuwe digitale omgeving deze taken kunnen blijven 
vervullen en daarbij zo min mogelijk belemmeringen ondervinden. De digitale 
wereld biedt echter een aantal nieuwe technische mogelijkheden, zoals 
elektronische opslag en transmissie van documenten, die een steeds belangrijker 
functie krijgen, met name in het kader van uitlening tussen bibliotheken 
onderling. Indien deze nieuwe vormen van gebruik en bewerking niet in een 
doeltreffend rechtsstelsel worden opgenomen kunnen zij de belangen van 
rechthebbenden schaden. Hieruit volgt dat het misschien nodig zal zijn het recht 
van rechthebbenden te versterken, met name met betrekking tot openbare 
uitlening. Het is zaak de belangen van de verschillende betrokken partijen te 
onderkennen: auteurs moeten controle kunnen uitoefenen op het gebruik van hun 
werken; bibliotheken moeten de transmissie van beschikbare documenten 
garanderen; en de gebruikers moeten er zo ruim mogelijk toegang toe hebben met 
inachtneming van ieders rechten of gerechtvaardigde belangen. Dit probleem zal 
in algemene zin worden behandeld in het rapport dat de Commissie op grond van 
artikel 5, lid 4 van richtlijn 92/100/EEG, "verhuur", nog moet uitbrengen. 
Een andere probleem is dat in de informatiemaatschappij allerlei soorten door 
intellectuele eigendom beschermde werken en zaken van het ene punt naar het 
andere zullen worden doorgegeven. Het kernpunt is in feite dat het doorgegeven 
werk, ongeacht de aard ervan (bijv. film, muziek, toneelstuk, enz.), alleen maar 
kan worden doorgegeven dank zij computerprogramma's en dat ook altijd een 
deel van deze programma's zal worden doorgegeven en vervolgens geladen bij de 
ontvanger, terwijl op deze verschillende werken niet noodzakelijkerwijze 
hetzelfde rechtsstelsel van toepassing is. Er bestaan namelijk verschillen tussen 
het recht met betrekking tot computerprogramma's enerzijds en het auteursrecht 
in het algemeen anderzijds wat betreft het reproduktierecht. 
In dit stadium is de Commissie van mening dat het verhuurrecht bij uitbreiding 
van toepassing zou kunnen zijn op digitale transmissies vallende onder 
commerciële activiteiten. Er moet nog worden onderzocht op welke wijze bij de 
toepassing van dit recht rekening kan worden gehouden met de kenmerkende 
eigenschappen van bepaalde typen van commercieel handelen. Het is overigens 
nodig om het elektronische uitleenrecht te herzien om de belangen van openbare 
bibliotheken en de rechten van rechthebbenden met elkaar in evenwicht te 
houden. 
60. 
4. Vragen 
1) Zouden het verhuur- en uitleenrecht zoals omschreven in Richtlijn 
91/250/EEG, "computerprogramma's" en Richtlijn 92/100/EEG "verhuur" bij 
uitbreiding van toepassing kunnen zijn op elektronische transmissie van punt tot 
punt? Denkt u dat het in dat geval aan te bevelen is bepaalde aspecten aan te 
passen? Zo ja, welke? 
2) Beschikt u over gegevens aan de hand waarvan de economische gevolgen van 
het verhuur- en uitleenstelsel voor rechthebbenden en andere betrokken partijen 
kunnen worden ingeschat? 
3) Wat zouden de gevolgen voor het midden- en kleinbedrijf zijn? 
61 
AFDELING VI: 
RECHT TOT DIGITALE 
OMROEPUITZENDING 
Kernpunten 
Voor omroepuitzending bestaat reeds regelgeving, maar sommigen denken 
dat digitalisering van de signalen in verband met het kopiëren door de 
consument dusdanige gevolgen heeft dat de houders van naburige rechten 
zouden moeten beschikken over een exclusief recht tot uitzending in plaats 
van slechts een billijke vergoeding te ontvangen. 
1. Probleemstelling 
Met betrekking tot het auteursrecht en de naburige rechten is er sprake van 
verschillende situaties al naargelang de mededeling plaatsvindt aan slechts één of 
aan veel personen. In dit verband valt mededeling aan een enkele persoon, ofwel 
mededeling van punt tot punt, niet onder omroepuitzending. 
Toch is het goed van meet af aan duidelijk te stellen dat omroepuitzending nauw 
is verbonden met de problematiek van de informatiemaatschappij. Met digitale 
omroepuitzending zijn immers uitzendingen mogelijk die kunnen concurreren met 
diensten via on-line verbindingen. De praktische resultaten met betrekking tot de 
gevolgen voor digitale omroepuitzending zijn namelijk voor rechthebbenden en 
consumenten verschillend al naargelang de uitgezonden werken al dan niet 
worden onderbroken door reclame of andere boodschappen. Bovendien moet de 
uitzendkwaliteit die mogelijk is door digitale omroepuitzending en dus ook de 
kwaliteit van de kopieën die de consument eventueel van de uitgezonden werken 
kan maken, in aanmerking worden genomen. 
De fonografische sector vreest dat de CD-markt nadeel zal ondervinden van de 
hoge kwaliteit van de kopieën die de consumenten zullen kunnen maken en vraagt 
daarom een recht om digitale omroepuitzending van fonogrammen toe te staan of 
te verbieden. Op het ogenblik hebben producenten van fonogrammen en 
uitvoerende en vertolkende kunstenaars slechts een recht op billijke vergoeding. 
Het probleem van het recht tot digitale omroepuitzending speelt eveneens in alle 
hevigheid voor producenten van films en uitvoerende kunstenaars in deze sector. 
Sommigen voeren overigens aan dat omroepuitzending, hetgeen tot nu toe werd 
beschouwd als een afgeleide vorm van gebruik, in feite een fundamentele 
exploitatievorm is geworden en dat het rechtsstelsel dat erop van toepassing is 
dientengevolge moet worden gewijzigd. 
62. 
2. Huidig wettelijk kader 
2.1. De Berner conventie geeft geen omschrijving van het begrip omroepuitzending. 
Zij kent aan auteurs rechten toe die specifiek zijn voor bepaalde typen werken. 
Ook al zijn het in principe uitsluitende rechten, op grond van artikel 11 bis, lid 2, 
van de Conventie kunnen er dwanglicenties worden opgelegd aan auteurs van 
werken van letterkunde en kunst. De Conventie van Rome voorziet niet in een 
uitsluitend recht tot uitzending voor uitvoerende kunstenaars en producenten van 
fonogrammen. Deze ontvangen slechts een recht op vergoeding krachtens artikel 
12. 
2.2. Het Gemeenschapsrecht verwijst op verschillende plaatsen naar activiteiten op het 
gebied van omroepuitzending. Uit de verschillende richtlijnen kan worden 
opgemaakt dat onder omroepuitzending wordt verstaan iedere "eerste uitzending, 
al dan niet via de ether, via de grond of per satelliet, al dan niet gecodeerd, van 
[televisieprogramma's bestemd voor het publiek". Niet bedoeld zijn diensten die 
worden geleverd via mededeling van punt tot punt en op individueel verzoek. 
Het begrip omroepuitzending dat is vervat in richtlijn 93/83/EEG, "satelliet-
/kabelomroep", beantwoordt aan deze omschrijving, want men gaat uit van het 
begrip "eerste uitzending uit een [andere] Lid-Staat, al dan niet via de ether, ook 
per satelliet, van radio- of televisieprogramma's die voor ontvangst door het 
publiek bestemd zijn" (artikel 1, lid 3). Bovendien wordt in artikel 1, lid 2, punt 
c) van richtlijn 93/83/EEG, "satelliet-/kabelomroep", verduidelijkt dat "indien 
programmadragende signalen in gecodeerde vorm worden uitgezonden, er sprake 
is van mededeling aan het publiek per satelliet wanneer de middelen voor het 
decoderen van de uitzending door of met toestemming van de omroeporganisatie 
ter beschikking van het publiek worden gesteld". 
Om alle omroepuitzendingen die daadwerkelijk door het publiek worden 
ontvangen onder deze richtlijn te laten vallen strekt deze zich uit tot alle 
satellieten waarvan de signalen kunnen worden ontvangen "onder omstandigheden 
die vergelijkbaar zijn" met die van omroepuitzendig per omroepsatelliet. Met 
andere woorden, de technische eigenschappen van een satelliet zijn niet relevant, 
maar wel het resultaat van de uitzending, die door het publiek moet kunnen 
worden ontvangen. 
Bijgevolg verstaat de communautaire regelgeving thans onder "omroepuitzending" 
alle uitzendingen die voor het publiek bestemd zijn afgezien van diensten op 
individueel verzoek, ongeacht de gebruikte techniek: al dan niet via de ether, de 
kabel, per satelliet, analoog, digitaal. 
De rechten van auteurs en houders van naburige rechten zijn eveneens, althans 
ten dele, het voorwerp geweest van harmonisatie op communautair niveau met 
betrekking tot omroepuitzending. 
63. 
Met betrekking tot auteurs verplicht richtlijn 93/83/EEG, "satelliet-
/kabelomroep", de Lid-Staten hun een uitsluitend recht toe te kennen de 
mededeling aan het publiek per satelliet van auteursrechtelijk beschermde werken 
toe te staan (artikel 2). In principe moet de toestemming bij overeenkomst worden 
verkregen, maar er zijn afwijkingen voorzien (artikel 3). 
Aan uitvoerende kunstenaars en producenten van fonogrammen wordt door 
richtlijn 92/100/EEG, "verhuur-uitlening" recht op een billijke vergoeding 
toegekend in geval van "uitzending via de ether of voor enigerlei mededeling aan 
het publiek" van een voor handelsdoeleinden uitgegeven fonogram (artikel 8, lid 
2). Uitvoerende kunstenaars kunnen uitzending via de ether van hun uitvoeringen 
verbieden (artikel 8, lid 1). Uitdrukkelijk wordt verklaard dat de harmonisatie in 
dit artikel 8 slechts de minimaal in acht te nemen maatregelen betreft. De Lid-
Staten kunnen dus maatregelen nemen die meer bescherming bieden. 
Tenslotte wordt aan de omroeporganisaties een hele reeks uitsluitende rechten op 
hun uitzendingen toegekend: vastlegging (artikel 6), reproduktie van 
vastleggingen (artikel 7), heruitzending (artikel 8), distributie van vastleggingen 
(artikel 9). 
3. Beoordeling van het probleem vanuit communautair oogpunt 
Dit vraagstuk valt onder verantwoordelijkheid van het communautair optreden 
voorzover de omroepuitzending grensoverschrijdend is. In het kader van 
grensoverschrijdende omroepuitzendingen zou de invoering van uitsluitende 
rechten tot omroepuitzending in sommige Lid-Staten slechts leiden tot aanzienlijke 
verstoringen van het concurrentie-evenwicht, die onmiddellijk zouden leiden tot 
verplaatsing van bedrijfsactiviteiten op het gebied van omroepuitzending. Dit is 
dezelfde gedachtengang die ook heeft geleid tot richtlijn 93/83/EEG, "satelliet-
/kabelomroep". 
Het probleem is namelijk nog in omvang toegenomen door het feit dat 
compressie-technieken de toename van het aantal programma's mogelijk maken. 
Beperking van frequenties zal dus geen goed argument meer zijn om activiteiten 
op het gebied van omroepuitzending te beperken. De omvang van het probleem 
kan evenwel verschillen afhankelijk van de wijze van uitzending. Dit probleem 
speelt vooral een rol voor houders van naburige rechten daar deze geen 
uitsluitende rechten bezitten. 
Als programma's als "klassiek programma" worden gerealiseerd, bijvoorbeeld in 
de muzieksector, waar een presentator fonogrammen draait en tussen de 
muzieknummers commentaar geeft, dit alles nog onderbroken door reclame, dan 
is er weinig kans dat de vrees van de rechthebbenden werkelijkheid wordt. De 
muziek wordt dan te veel onderbroken om zelfs de gemiddelde consument de 
opname van de radio als een acceptabel alternatief voor een aankoop te laten 
beschouwen. 
Aaneengesloten muzikale of audiovisuele programma's daarentegen zijn 
problematischer. Het kan werkelijk een ernstig probleem worden wanneer 
omroeporganisaties achter elkaar complete fonogrammen of films uitzenden en 
64. 
dan ook nog op basis van een van tevoren vastgesteld en onder de consumenten 
verspreid programma. In dat geval hoeft de consument alleen maar uit te zien 
naar het tijdstip waarop het materiaal van zijn keuze wordt uitgezonden en kan hij 
het gratis en in zijn geheel kopiëren. Er kunnen dan zelfs systemen voor 
nummering van de werken en fonogrammen worden gebruikt door automatische 
systemen die zich bevinden in de ontvanger van de consument, zodat hij het 
kopiëren kan programmeren. Zo wordt ook overwogen dezelfde programma's met 
een tijd verschil op verschillende kanalen uit te zenden, waardoor de risico's nog 
worden verveelvoudigd. 
Zo zouden twee soorten omroepuitzending die met betrekking tot het auteursrecht 
onder dezelfde omschrijving vallen, verschillende gevolgen hebben. 
In dit stadium is de Commissie van mening dat het raadzaam is om eerst nader 
onderzoek te doen naar de eventuele noodzaak om het huidige evenwicht op dit 
gebied te herzien. Aan de belanghebbende kringen zal daarom worden gevraagd 
hun standpunten en argumenten te kennen te geven. 
4. Vragen 
1) Denkt u dat digitale omroepuitzendingen en de daarmee mogelijk geworden 
toename van het aantal kanalen de hoeveelheid grensoverschrijdende 
omroepuitzendingen zullen doen toenemen? Rechtvaardigt deze mogelijkheid 
volgens u een communautair ingrijpen of meent u dat het een theoretische 
mogelijkheid blijft? 
2) Denkt u dat digitale omroepuitzendingen een reëel gevaar vormen voor 
houders van naburige rechten, die momenteel geen exclusief recht tot 
uitzending bezitten? Acht u de invoering van exclusieve rechten tot digitale 
omroepuitzending voor producenten van fonogrammen en films en voor 
uitvoerende kunstenaars in deze sectoren noodzakelijk, onder bepaalde 
voorwaarden het overwegen waard dan wel onaanvaardbaar? 
3) Denkt u dat differentiatie tussen de verschillende uitzendingstechnieken het 
gemakkelijker kan maken om tot een oplossing te komen (d.w.z. alleen 
bepaalde vormen van digitale omroepuitzending, zoals kabelomroep, er onder 
laten vallen)? 
4) Denkt u dat een verruiming van het recht van reproduktie in de privé-sfeer, 
vergezeld van een strenge controle op de toepassing met behulp van technische 
voorzieningen die het kopiëren in ontvangstapparaten verhinderen, zou 
volstaan om de problemen van reproduktie op grote schaal te voorkomen? 
65. 
AFDELING VII: 
MORELE RECHTEN 3 
Kernpunten 
In een omgeving van interactieve aard als de informatiemaatschappij, waarin 
wijziging en aanpassing van werken zo gemakkelijk zijn, zijn de morele 
rechten die de integriteit van het werk en het auteurschap van de maker 
garanderen, een centrale factor. Deze rechten vormen de kern van de 
tegenstellingen tussen verschillende rechtsstelsels en geven aanleiding tot 
belangrijke controversen. 
1. Probleemstelling 
De morele rechten bestaan voornamelijk uit het recht van iedere auteur te eisen 
dat zijn werk en auteurschap worden geëerbiedigd. Het werk mag dus niet zonder 
toestemming van de auteur worden gewijzigd, althans niet zodanig dat deze 
wijziging nadeel zou kunnen toebrengen aan zijn eer of goede naam. Bovendien 
garandeert het recht op auteurschap met name dat niemand anders mag beweren 
de auteur van het werk te zijn. 
In zoverre het recht op integriteit veranderingen aan werken kan verhinderen staat 
het dicht bij het recht op wijziging dat eveneens een uitsluitend recht is, maar valt 
onder de vermogensrechtelijke rechten. 
De morele rechten zijn dus een belangrijke factor in het recht van auteurs en, in 
mindere mate, uitvoerende kunstenaars. Nu is het bijzondere van de 
informatiemaatschappij dat door de totale digitalisering van werken en diensten, 
alsmede de interactiviteit in netwerken, deze werken steeds gemakkelijker kunnen 
worden veranderd, gekleurd, verkleind enz. Zo zal bijvoorbeeld de tijd komen dat 
wie dan ook de kleuren van een film kan veranderen of de gezichten van de 
vertolkers vervangen en de gewijzigde film via het netwerk verspreiden. Deze 
mogelijkheid om werken naar believen en eindeloos te veranderen wordt in 
bepaalde sectoren ervaren als een van de sterke troeven van digitalisering. De 
scheppende kunstenaars daarentegen vrezen ernstig dat deze technische 
mogelijkheden zullen leiden tot verminking van werken en vragen om versterking 
van de morele rechten. 
2. Huidig wettelijk kader 
2.1. De morele rechten vallen onder artikel 6 bis van de Berner Conventie die bepaalt 
"dat onafhankelijk van de vermogensrechtelijke auteursrechten, en zelfs na 
overdracht van die rechten, de auteur het recht behoudt om het auteurschap van 
het werk op te eisen en om zich te verzetten tegen elke misvorming, verminking 
of andere wijziging van dat werk of tegen elke andere aantasting daarvan, die 
nadeel zou kunnen toebrengen aan zijn eer of zijn goede naam". 
66. 
De morele rechten van de auteur blijven dus zelfs bestaan wanneer de 
economische rechten zijn afgestaan. 
2.2. Het huidige afgeleide Gemeenschapsrecht tast de morele rechten niet aan. Zo 
bevat richtlijn 91/250/EEG "computerprogramma's" waarin in artikel 2, lid 3, 
wordt bepaald dat "de werkgever bij uitsluiting bevoegd is de economische 
rechten met betrekking tot het programma uit te oefenen, tenzij bij overeenkomst 
anders werd bepaald", geen bepalingen inzake morele rechten. 
Richtlijn 93/98/EEG "beschermingstermijn" wijdt artikel 9 aan de morele rechten 
en bepaalt hierin dat "deze richtlijn de bepalingen van de Lid-Staten inzake de 
morele rechten onverlet laat". 
In zijn arrest "Phil Collins" (gevoegde zaken C-92/92 en C/326/92, arrest d.d. 
20/10 1993), heeft het Hof van Justitie van de EG het specifieke voorwerp van 
het auteursrecht en van de rechten van uitvoerende kunstenaars omschreven. "Het 
specifieke voorwerp van deze rechten zoals zij door de nationale wettelijke 
regelingen worden beheerst, is de bescherming van de morele rechten en 
economische rechten van de houders ervan te garanderen. De bescherming van 
morele rechten biedt aan met name auteurs en kunstenaars de mogelijkheid zich te 
verzetten tegen elke misvorming, verminking of andere wijziging van het werk 
die nadeel zou kunnen toebrengen aan hun eer of goede naam" (rechtsoverweging 
nr. 20) (voorlopige vertaling). 
3. Beoordeling van het probleem vanuit communautair oogpunt 
In het hiervoor genoemde arrest "Phil Collins" stelt het Hof dat "de exclusieve 
rechten ontleend aan literaire en artistieke eigendom afbreuk doen aan het verkeer 
van goederen en diensten en de mededingingsverhoudingen binnen de 
Gemeenschap nadelig beïnvloeden. Om deze reden, en zoals het Hof voortdurend 
in zijn vaste rechtspraak heeft bevestigd, zijn deze rechten, ook al worden zij 
beheerst door nationale wettelijke regelingen, onderworpen aan de vereisten van 
het verdrag en vallen zij dus onder de werkingssfeer daarvan" (rechtsoverweging 
nr. 22) (voorlopige vertaling). 
Wij willen er al direct aan herinneren dat de morele rechten deel uitmaakten van 
de te bestuderen vraagstukken op het werkprogramma van de Commissie voor 
1991. Op 30 november en 1 december 1992 is er voor de belanghebbende kringen 
een hoorzitting gehouden die was gewijd aan de morele rechten. 
Deze hoorzitting bracht helder aan het licht, hoe gevoelig de kwestie van de 
morele rechten ligt. Er zijn aanzienlijke verschillen in opvatting naar voren 
gekomen. Over het geheel genomen hebben vertegenwoordigers van auteurs en 
uitvoerende kunstenaars gepleit voor sterke morele rechten, terwijl 
vertegenwoordigers van uitgeverijen, de pers, producenten, omroeporganisaties 
en werkgevers terughoudend staan ten opzichte van de morele rechten. 
67. 
Deze laatsten zijn van mening dat de morele rechten, in zoverre zij de uitdrukking 
zijn van de personalistische opvatting van het auteursrecht en in zoverre zij nict-
overdraagbaar, onvervreemdbaar en blijvend zijn, een belangrijke factor van 
onzekerheid vormen bij de exploitatie van werken en bijgevolg een negatieve 
invloed hebben op investeringen. 
Auteurs en uitvoerende kunstenaars verwerpen deze stelling. Volgens het 
merendeel van hun vertegenwoordigers "neemt de ongelijkheid in wettelijke 
regelingen (betreffende morele rechten) buitengewoon sterke vormen aan door de 
ontwikkeling van nieuwe technologieën waarmee werken en diensten steeds 
ingrijpender kunnen worden bewerkt, waarna deze vervolgens elektronisch binnen 
de interne markt kunnen worden doorgegeven door middel van elektronische 
uitgave, gegevensbanken of telecommunicatienetwerken1 " (vertaling). 
Een belangrijk punt dat tijdens bovengenoemde hoorzitting naar voren is gekomen 
is dat er in feite zelden een beroep op de morele rechten wordt gedaan om de 
exploitatie van een werk te verhinderen. Dit komt doordat er in de sectoren waar 
deze kwestie gevoelig ligt, regelingen worden getroffen om dit soort situaties te 
voorkomen. In andere sectoren, zoals de cinematografie, moet de hoofdregisseur 
met de producent tot overeenstemming komen alvorens het werk wordt 
gerealiseerd, zodat de meeste problemen die zich achteraf zouden kunnen 
voordoen, worden voorkomen. Met andere woorden, de hoorzitting heeft laten 
zien dat de morele rechten op het ogenblik geen werkelijk probleem vormen voor 
de interne markt. 
Met betrekking tot de informatiemaatschappij neemt het probleem van de morele 
rechten scherpere vormen aan dan voorheen. De digitale technologische 
mogelijkheden maken het immers gemakkelijker om werken te veranderen. De 
Commissie is van mening dat moet worden onderzocht of het ontbreken van 
harmonisatie, zoals thans het geval is, aanvaardbaar is in de nieuwe digitale 
omgeving. 
4. Vragen 
1) Denkt u dat de verschillen tussen de Lid-Staten van dien aard zijn dat 
harmonisatie van de regelgeving inzake morele rechten noodzakelijk is? Wordt 
deze harmonisatie gerechtvaardigd door de huidige situatie? 
2) Is het aanvaardbaar dat de mogelijkheid wordt geboden om kwesties die 
samenhangen met de morele rechten contractueel te regelen (waarbij de auteur 
op het moment dat het werk op het net komt of zelfs al bij de digitalisering 
wordt gevraagd toestemming te geven voor bepaalde wijzigingen ervan, zoals 
bijvoorbeeld nasynchronisatie, ondertiteling, verandering van formaat enz.)? 
Conclusies van de hoorzittting. 
68. 
3) Zou het acceptabel zijn te bepalen dat er door het feit dat de auteur 
toestemming heeft gegeven voor digitalisering een vermoeden van 
toestemming voor bepaalde wijzigingen bestaat? 
4) Denkt u dat collectieve overeenkomsten tussen auteurs en uitvoerende 
kunstenaars enerzijds en producenten en uitgevers anderzijds een geschikt 
middel zouden zijn om te bepalen welke wijzigingen aanvaardbar zijn? 
5) Denkt u dat onderhandelingen over dergelijke aangelegenheden gezamenlijk 
moeten worden gevoerd dan wel per sector (bijv. cinematografie, dagbladpers, 
bibliotheken, musea)? 
69. 
HOOFDSTUK DRIE 
VRAGEN MET BETREKKING TOT EXPLOITATIE VAN RECHTEN 
AFDELING VIII: 
VERKRIJGING EN BEHEER VAN 
RECHTEN 
Kernpunten 
De informatiemaatschappij zal nieuwe mogelijkheden bieden om te genieten 
van beschermde werken en diensten en deze te exploiteren. Het beheer van de 
rechten moet echter meegroeien met die ontwikkeling en worden aangepast aan 
de nieuwe situatie. Dit moet er met name voor zorgen dat het maken van 
multimediale werken, waarvoor zowel muziek, tekst, fotografische opnamen, 
als films enz. worden gebruikt, niet wordt belemmerd door lange en kostbare 
procedures tot het verkrijgen van rechten. Aan rechthebbenden en beheerders 
van rechten wordt gevraagd ervoor te zorgen dat er met het oog op een vlotte 
toegankelijkheid van werken en diensten gecentraliseerde instanties 
("gezamenlijke loketten") komen. 
1. Probleemstelling 
a) Aard van de rechten 
Het auteursrecht en de naburige rechten zijn exclusieve rechten, d.w.z. dat de 
eerste houders van deze rechten - en wel auteurs, uitvoerende kunstenaars, 
producenten van fonogrammen of films en omroeporganisaties - het gebruik van 
het beschermde werk of de beschermde dienst kunnen toestaan of verbieden. Deze 
rechten zijn overigens in feite pluriform en toestemming voor een speciale vorm 
van exploitatie geldt niet voor andere vormen van exploitatie. Een auteur die 
toestemming geeft voor de publieke voorstelling van zijn toneelstuk tast daarmee 
dus niet zijn uitsluitend recht aan om de verveelvoudiging van de tekst van het 
stuk toe te staan of te verbieden. Het betreft hier twee verschillende rechten die 
de auteur geheel onafhankelijk van elkaar kan uitoefenen. Houders van rechten 
hebben dus de mogelijkheid om hun werken en diensten te exploiteren op de 
wijze die naar hun mening het beste aan hun belangen beantwoordt. 
In bepaalde gevallen, die een uitzondering op de regel vormen, is het recht van 
auteurs of houders van naburige rechten beperkt tot een recht op vergoeding, 
d.w.z. dat de houder van het recht zich niet kan verzetten tegen een speciaal 
gebruik van zijn werk of dienst, maar de wet voorziet in betaling van een billijke 
vergoeding. Een voorbeeld van een dergelijk recht op een billijke vergoeding 
wordt bepaald in artikel 8, lid 2, van richtlijn 92/100/EEG, "verhuur", 
betreffende het gebruik voor omroepuitzending of enigerlei mededeling aan het 
publiek van een fonogram dat is uitgebracht voor handelsdoeleinden. 
70. 
In het algemeen wordt het toekennen van een recht op vergoeding in plaats van 
een uitsluitend recht gerechtvaardigd doordat individueel beheer hoe dan ook niet 
mogelijk zou zijn gezien aantal of aard van de gebruiks vormen en de wetgever het 
gebruik gemakkelijker heeft willen maken ten behoeve van de gebruikers. 
b) Wijzen van beheer van rechten 
Het is nuttig om schematisch aan te geven hoe het beheer van intellectuele 
eigendomsrechten momenteel is geregeld. Dit beheer verschilt van sector tot 
sector en is afhankelijk van de rechthebbenden. Hieronder volgen enkele 
voorbeelden. 
- De meest directe manier om intellectuele eigendomsrechten te beheren is het 
beheer dat hierin bestaat dat de eerste rechthebbende, d.w.z. de auteur, de 
uitvoerende kunstenaar of de producent, het gezag over zijn rechten geheel aan 
zich houdt en op basis van verzoeken die rechtstreeks aan hem worden gericht 
licenties verleent aan personen die dit wensen. Een dergelijk beheer 
veronderstelt uiteraard dat de houder van het recht inderdaad beschikt over een 
uitsluitend recht. Zo beheren producenten van cinematografische werken in het 
algemeen zelf hun werken, zonder daarbij gebruik te maken van 
tussenpersonen. 
De rechten worden evenwel niet altijd door de eerste rechthebbende beheerd. 
In bepaalde sectoren zijn uitgevers de beheerders van het recht, hoewel zij niet 
door de wet als rechthebbenden van auteursrecht en/of een naburig recht zijn 
aangewezen. Zo is het gebruikelijk dat auteurs van werken van letterkunde 
hun rechten overdragen aan uitgevers, die dan vervolgens zorg dragen voor 
het beheer. Op gelijke wijze kunnen een tussenverkoper of producent voor een 
bepaald grondgebied concessiehouder zijn van de rechten van een producent in 
een ander land of een andere taaizone. 
- In sommige gevallen wordt de positie van producenten versterkt doordat er 
een vermoeden bestaat van overdracht van de door de wet ingestelde rechten. 
De wetgeving bepaalt in deze gevallen dat, door het tekenen van het contract 
met de producent bijvoorbeeld, de auteur of uitvoerende kunstenaar geacht 
wordt zijn rechten te hebben overgedragen aan de producent. Dit kan een 
weerlegbaar vermoeden zijn, d.w.z. dat de contractant gerechtigd is te 
bewijzen dat hij niet de intentie had dit of dat recht over te dragen, dan wel 
een onweerlegbaar vermoeden, in welk geval geen recht op bewijs van het 
tegendeel bestaat. Dit mechanisme is dus een soort min of meer onomkeerbare 
automatische overdracht van rechten. 
- Een andere veel voorkomende optie voor het beheer van auteursrechten en 
naburige rechten is collectief beheer. Deze vorm van beheer neemt een steeds 
grotere vlucht. Het is het "klassieke beheer" voor een groot deel van de 
creatieve sectoren en is in bepaalde gevallen zelfs verplicht. Het is met name 
van toepassing in gevallen waarin dwanglicenties worden opgelegd aan 
71. 
rechthebbenden of waarin deze slechts een recht op vergoeding hebben. 
Hieronder vallen ook de rechten van doorgifte per kabel die door de producen­
ten zijn toevertrouwd aan de International Association for the Collective 
Management of Cable Distribution of Motion Pictures and Filmed Television 
Programmes, want men is van mening dat individueel beheer in deze gevallen 
te moeilijk uitvoerbaar is. De muzieksector is een van de sectoren waarin 
maatschappijen voor collectieve belangenbehartiging ruim zijn vertegenwoor­
digd, want het is voor een auteur of een uitvoerend kunstenaar een illusie zelf 
controle op bepaalde rechten op een muzikaal werk of een opgenomen uitvoe­
ring te willen uitoefenen of deze te beheren. Daarbij is het wel zo, dat de 
vormen van collectief beheer van sector tot sector, van het ene type 
rechthebbende tot het andere en van de ene Lid-Staat tot de andere verschillen. 
c) Gevolgen van het huidige beheer in de informatiemaatschappij. 
Uit het voorgaande blijkt dat makers van "multimediale" werken die gebruik 
willen maken van reeds bestaande werken, van iedere auteur of houder van een 
naburig recht toestemming moeten krijgen. Deze situatie is niet absoluut nieuw 
voor zover maatschappijen voor collectieve belangenbehartiging al eerder te 
maken hadden met het beheer van zogenaamde samengestelde of ongelijksoortige 
werken. Toch is het waarschijnlijk dat de digitalisering, die de mogelijkheden om 
dergelijke werken en in ruimere zin multimediale werken te maken sterk doet 
toenemen, de noodzaak tot rationalisering van het beheer van auteursrechten 
vergroot. Want aangezien voor het maken van een CD-ROM of een CD-i soms 
een beroep wordt gedaan op een groot aantal reeds bestaande werken of diensten 
moet degene die belast is met de organisatie van de produktie van dergelijke 
multimediale werken, een groot aantal verzoeken doen om alle benodigde 
toestemmingen te verkrijgen. Het ontbreken van een van deze toestemmingen zou 
namelijk ten gevolge kunnen hebben dat het gehele multimediale werk niet kan 
worden verspreid. 
Zo duikt het probleem van de bescherming van letterkundige en artistieke 
eigendom op geheel nieuwe wijze op in het centrum van de discussie over de 
produktie van multimediale werken en wel omdat hiervoor een groot aantal 
toestemmingen nodig is. Bij dit probleem van de toestemmingen komt nog dat alle 
afzonderlijk bedongen bedragen voor de rechten van de verschillende werken of 
diensten bij elkaar kunnen uitlopen op een totaalbedrag aan kosten dat te hoog 
wordt geacht. Met andere woorden, we moeten ons afvragen of de beheerders van 
rechten wel rekening houden met de specifieke situatie van makers van 
multimediale werken bij het vaststellen van de geldelijke voorwaarden die zij 
stellen voor het verlenen van licenties en of de huidige tarieven verenigbaar zijn 
met de verschillende mogelijkheden om werken en diensten te gebruiken in het 
kader van de informatiemaatschappij. 
Het auteursrecht en de naburige rechten mogen echter niet als een belemmering 
voor de produktie van multimediale scheppingen worden ervaren. Het is zaak 
ervoor te waken dat bepaalde problemen bij het beheer van multimediale werken 
72. 
niet door producenten en uitgevers worden gebruikt als voorwendsel om af te zien 
van het verkrijgen van de noodzakelijke rechten, waardoor het rendement op 
investeringen zou afnemen en op den duur iedere vorm van creativiteit zou 
worden gedood. 
Sommige gebruikers pleiten reeds openlijk voor de invoering van dwanglicenties, 
die volgens hen het enige middel zouden zijn om het "probleem" van het 
verkrijgen van licenties op te lossen. 
Allereerst is het zaak er de nadruk op te vestigen dat rechthebbenden, d.w.z. 
auteurs, uitvoerende kunstenaars en producenten van fonogrammen en films er 
alle belang bij hebben dat hun werken en diensten zoveel mogelijk worden 
gebruikt, aangezien hun beloning en het rendement op hun investeringen 
afhankelijk zijn van de mate van exploitatie. Zij hebben er dus a priori belang bij 
dat mogelijke gebruikers geen oneigenlijke problemen tegenkomen bij het bepalen 
welke de bron is die hun al dan niet een licentie kan verlenen. Hoe dan ook, dat 
het lastig is om na te gaan wie de houder van een recht is mag geen 
rechtvaardiging zijn voor het verminderen van de bescherming. 
Uit de antwoorden die de belanghebbende kringen in het kader van de hoorzitting 
van juli 1994 hebben gegeven, is gebleken dat het probleem om de noodzakelijke 
toestemmingen te verkrijgen om werken of diensten in gegevensbanken op te 
nemen niet moet worden gezien als een reden om de uitbreiding van 
dwanglicenties of enige andere vorm van afzwakking van de intellectuele 
eigendomsrechten te rechtvaardigen. Andere middelen om rechten te verkrijgen 
zullen moeten worden overwogen. 
2. Huidig wettelijk kader 
2.1. De internationale overeenkomsten geven weinig duidelijke aanwijzingen met 
betrekking tot het beheren en verkrijgen van auteursrechten en naburige rechten. 
Wanneer er bepalingen bestaan zijn dit over het algemeen deelbepalingen. Wel 
bepaalt Artikel 2, lid 6, van de Berner Conventie dat de bescherming van werken 
"bestaat ten gunste van de auteur en zijn rechtsopvolgers" en dit geeft duidelijk 
aan dat overdracht of in licentie geven van deze rechten geen afbreuk doet aan de 
door de Conventie ingestelde bescherming. 
Wij willen nog de nadruk vestigen op twee bepalingen van de Berner Conventie 
die betrekking hebben op speciale gevallen. Zo voorziet artikel 14 bis, lid 2, 
sub b), in een vermoeden van overdracht van exploitatierechten van 
cinematografische werken ten gunste van de producent. Artikel 15, lid 3, bepaalt 
dat de uitgever van een anoniem werk wordt geacht de auteur te 
vertegenwoordigen. De uitgever zal dus in alle landen van de Berner Conventie 
rechten kunnen doen gelden op het anonieme werk zonder enig ander bewijs te 
hoeven leveren voor zijn hoedanigheid van vertegenwoordiger van de auteur. 
73. 
2.2. Het Gemeenschapsrecht stelt het vraagstuk van de verkrijging en het beheer van 
rechten op verschillende punten aan de orde. 
Op communautair niveau geharmoniseerde rechten zijn over het algemeen 
uitsluitende rechten. Van deze uitsluitende rechten is uitdrukkelijk bepaald dat zij 
contractueel kunnen worden overgedragen of in licentie gegeven. Deze regel, die 
is ingesteld door richtlijn 92/100/EEG, "verhuur", geldt voor de verhuur- en 
uitleenrechten (artikel 2, lid 4), het reproduktierecht voor rechthebbenden van 
naburige rechten (artikel 7, lid 2) en, eveneens voor rechthebbenden van naburige 
rechten, voor het distributierecht- (artikel 9, lid 4). Door deze overdraagbaarheid 
wordt het mogelijk het beheer op zo ruim mogelijke wijze toe te vertrouwen aan 
maatschappijen voor collectieve belangenbehartiging, uitgevers of producenten en 
een doelmatige exploitatie in alle sectoren van scheppende kunst te garanderen. 
Aan de andere kant heeft de communautaire wetgever de zwakke partijen in het 
contract willen beschermen tegen volledig bezitsverlies en bepaald dat, indien het 
verhuurrecht door de auteur of uitvoerende kunstenaar is overgedragen, deze "het 
recht behoudt op een billijke vergoeding voor de verhuur". Dit recht "is niet 
vatbaar voor afstand door de auteurs of uitvoerende kunstenaars" (richtlijn 
92/110/EEG, "verhuur" artikel 4, lid 1 en 2). 
Behalve de mogelijkheid tot overdracht van uitsluitende rechten heeft de 
communautaire wetgever voorzien in de mogelijkheid om vermoedens van 
overdracht van rechten in te voeren teneinde het gemakkelijker te maken om 
werken te exploiteren. Zo voorziet richtlijn 92/100/EEG in weerlegbare 
vermoedens van overdracht van het verhuurrecht van uitvoerende kunstenaars ten 
gunste van producenten van films (artikel 2, lid 5) en in de mogelijkheid om een 
dergelijk weerlegbaar vermoeden in te voeren voor auteurs (lid 2, lid 6). 
Tenslotte geeft artikel 2, lid 7, de Lid-Staten de mogelijkheid om versterkte 
vermoedens van rechtsoverdracht door uitvoerende kunstenaars ten gunste van 
producenten in te stellen, op voorwaarde dat er in een billijke vergoeding wordt 
voorzien. 
Op het punt van collectief beheer is de communautaire wetgever verschillende 
malen tussenbeide gekomen. In richtlijn 93/83/EEG, "satellieWkabelomroep", 
wordt een omschrijving gegeven van maatschappijen voor collectieve 
belangenbehartiging (artikel 1, lid 4): "in deze richtlijn wordt verstaan onder 
"maatschappij voor collectieve belangenbehartiging": een organisatie die 
auteursrechten of naburige rechten als enig doel of als een van haar voornaamste 
doelstellingen waarneemt of administreert". Ook al is deze omschrijving in 
principe beperkt tot de speciale richtlijn in het kader waarvan zij is ingevoerd, zij 
kan toch worden beschouwd als een uitgangspunt voor algemene 
gedachtenvorming met betrekking tot collectief beheer. 
In de bestaande richtlijnen wordt verschillende malen verwezen naar collectief 
beheer. De communautaire wetgever benadert het onderwerp van geval tot geval 
en laat de reglementering van de activiteiten van maatschappijen voor collectieve 
74. 
belangenbehartiging als zodanig over aan de Lid-Staten (artikel 13 van richtlijn 
93/83/EEG, "satelliet-/kabelomroep", bepaalt dit nadrukkelijk, terwijl de andere 
richtlijnen de kwestie niet aansnijden). Daarentegen geven de richtlijnen wel 
aanwijzingen met betrekking tot de opportuniteit van collectief beheer. 
In het algemeen legt de communautaire wetgever geen collectief beheer op, maar 
geeft er de voorkeur aan de zorg voor het regelen van deze kwestie over te laten 
aan de overheden van de Lid-Staten. Zo kan het beheer van het recht op een 
billijke vergoeding dat niet vatbaar is voor afstand (artikel 4 van richtlijn 
92/100/EEG, "verhuur") "worden toevertrouwd aan maatschappijen voor 
collectieve belangenbehartiging die auteurs of uitvoerende kunstenaars 
vertegenwoordigen" (lid 3). In het daarop volgende lid wordt nader omschreven 
dat de Lid-Staten dit collectief beheer verplicht kunnen opleggen. De vrijheid van 
de Lid-Staten is dus tweeërlei. Zij kunnen al dan niet voorzien in collectief beheer 
en als zij erin voorzien, dan zijn zij vrij om dit verplicht of vrijwillig te maken. 
Op deze regel bestaat echter een uitzondering in het geval van doorgifte per 
kabel. Richtlijn 93/83/EEG, "satelliet-/kabelomroep", bepaalt in artikel 9, lid 1, 
dat "de Lid-Staten er zorg voor dragen dat het recht van auteursrechthebbenden 
en houders van naburige rechten om aan kabelmaatschappijen doorgifte via de 
kabel van een omroepuitzending toe te staan of te verbieden, uitsluitend door 
maatschappijen voor collectieve belangenbehartiging kan worden uitgeoefend". 
Het uitzonderlijke karakter van de verplichting om gebruik te maken van 
collectief beheer wordt benadrukt in aangezien nr. 28 waarin wordt gesteld dat 
het doel van deze maatregel is "te voorkomen dat aan het soepel functioneren van 
contractuele regelingen afbreuk wordt gedaan door het verzet van buitenstaanders 
die houder zijn van rechten op bepaalde programma-onderdelen". 
Speciale vermelding verdient richtlijn 91/250/EEG, "computerprogramma's", die 
in artikel 2, lid 2, bepaalt dat "indien een computerprogramma is gemaakt door 
een werknemer bij de uitoefening van zijn taken of in opdracht van zijn 
werkgever, de werkgever bij uitsluiting bevoegd is de economische rechten met 
betrekking tot het programma uit te oefenen, tenzij bij overeenkomst anders werd 
bepaald". Deze clausule heeft ook een uitzonderlijk karakter, aangezien zij de 
werkgever het alleenrecht geeft op het beheer van rechten op een 
computerprogramma. Gezegd moet worden dat in deze sector rechtstreeks beheer 
van rechten regel is. Alle bedrijven die computerprogramma's maken, beheren 
hun produkten zelf. Collectief beheer is in deze sector onbekend. 
3. Beoordeling van het probleem vanuit communautair oogpunt 
Vanuit het oogpunt van de interne markt kleven aan verkoop en beheer van 
rechten verschillende belangrijke aspecten. Dit is met name het geval wanneer 
speciale aspecten in bepaalde Lid-Staten verplicht worden gesteld. Indien de 
75. 
andere Lid-Staten deze verplichtingen (zoals onweerlegbare vermoedens van 
overdracht of verplicht collectief beheer) afwijzen kan dit leiden tot 
handelsbelemmeringen. 
Gezien vanuit het auteursrecht en de naburige rechten kan de digitale revolutie 
ertoe bijdragen dat het beheer van rechten gemakkelijker wordt. De door 
digitalisering geboden mogelijkheden tot het aanbrengen van een identificatie-
kenmerk, controle op gebruik in het algemeen en op verveelvoudiging voor privé-
gebruik in het bijzonder vormen buitengewone kansen die moeten worden 
aangegrepen. In plaats van een toekomst onder ogen te moeten zien waarin een 
algemeen recht op vergoeding wordt ingevoerd, kunnen we nu, wanneer 
bovengenoemde systemen inderdaad worden verwezenlijkt, gaan in de richting 
van een steeds verfijnder en persoonlijker beheer van rechten. 
Hiervoor is het echter nodig dat de klassieke beheerders van rechten, de 
maatschappijen voor collectieve belangenbehartiging, producenten en uitgevers, 
zich snel bewust worden van de noodzakelijke veranderingen in hun taak. Dit 
proces van bewustwording zou moeten worden aangemoedigd. 
Ter gelegenheid van de hoorzitting voor de belanghebbende kringen op 7 en 8 juli 
1994 hadden verschillende afdelingen van de Commissie al vragen gesteld met 
betrekking tot het beheer van rechten in het kader van de informatiemaatschappij. 
Op de vraag of het noodzakelijk is de taak van maatschappijen voor collectieve 
belangenbehartiging in het licht van de informatiemaatschappij te herzien bleken 
de antwoorden van de belanghebbende kringen in belangrijke mate af te hangen 
van hun persoonlijke ervaring, maar desondanks is het mogelijk in grote trekken 
de volgende tendensen te onderkennen. 
Over het geheel genomen lijkt een optreden van de communautaire instanties in 
dit stadium niet gewenst. Vaak wordt erkend dat maatschappijen voor collectieve 
belangenbehar-tiging een ontwikkeling zullen moeten doormaken, maar men legt 
er de nadruk op dat zij zich zelf zullen moeten aanpassen, zoals ze dat altijd al 
hebben gedaan. Sommige betrokkenen leggen de nadruk op het feit dat rechten op 
een billijke vergoeding in de Informatiemaatschappij niet meer te rechtvaardigen 
zijn en dat er mogelijkerwijze een terugkeer naar individueel beheer zal optreden. 
De noodzaak tot handhaving van het vrijwillige karakter van collectief beheer 
komt als algemeen gegeven te voorschijn in de naar voren gebrachte standpunten. 
Zo hebben de betrokkenen op vragen met betrekking tot de invoering van 
automatische beheersstelsels of de mogelijkheid van verplicht collectief beheer om 
de produktie van multimediale produkties te vergemakkelijken bijna unaniem 
geantwoord dat iedere vorm van dwanglicentie moet worden uitge-sloten. In veel 
gevallen accepteren de belanghebbende kringen het idee om een soort 
administratiecentra voor rechten op te richten, maar men legt er de nadruk op dat 
oprichting van en deelname aan deze centra op vrijwillige basis moet geschieden, 
en dat de mogelijkheid om vast te houden aan individueel beheer dient te worden 
gewaarborgd. 
76. 
Verder moet worden vermeld dat in Frankrijk de verenigingen van auteurs1 
hebben besloten "de krachten te bundelen" en een structuur hebben gecreëerd 
waarin alle groepen zijn verenigd. Deze verschillende auteursverenigingen 
vertegenwoordigen elk verschillende categorieën werken. Uit deze unie is de 
SESAM voortgekomen die tot taak heeft te zorgen dat de uitsluitende rechten van 
auteurs op de exploitatie van hun werken in acht worden genomen; bovendien kan 
de SESAM op deze wijze een oplossing betekenen voor producenten en uitgevers 
die zich zien geplaatst voor de verplichting om een groot aantal toestemmingen te 
verkrijgen gezien de vele rechten uit hoofde van reeds bestaande en 
oorspronkelijke werken die in programma's van multimediale aard worden 
gereproduceerd. 
Het is duidelijk dat hergroepering een belangrijk facet zou moeten zijn bij de 
geleidelijke ontwikkeling van maatschappijen voor collectieve 
belangenbehartiging, die momenteel zijn georganiseerd per sector en/of categorie 
rechthebbenden (auteurs, uitvoerende kunstenaars). Als men voor de multimedia 
wil komen tot een situatie waarin beheer en administratie van de rechten op alle 
werken, diensten e.d. centraal kunnen plaatsvinden, dan zouden beheersmaat-
schappijen en andere beheerders van rechten moeten worden gestimuleerd om 
organen in te stellen met het doel, het beheer van rechten te vereenvoudigen. 
Hergroepering, in de vorm van een "gezamenlijk loket" zou auteurs, uitvoerende 
kunstenaars, alsmede uitgevers-producenten een instrument kunnen verschaffen 
waarmee het auteurschap van zeer verschillende werken kan worden vastgesteld, 
doordat alle categorieën die zich lenen voor de nieuwe technologieën worden 
bijeengebracht. De gebruikers zouden er tevens voor hen belangrijke informatie 
kunnen krijgen over te betalen royalties en overdracht van rechten. Deze 
identificatie zou mogelijk kunnen worden gemaakt door samenvoeging van de 
databanken van de verschillende samen optredende maatschappijen en het 
geleidelijk invoeren van identificatiesystemen. Het gaat er dus om te komen tot 
een georganiseerd aanbod van reeds bestaande werken, alsmede van nieuwe 
werken die in aanmerking komen voor opname in produkten en werken van 
multimediale aard. 
Deze bundeling van informatie is een doeltreffend antwoord op de behoeften van 
de scheppende kunst in het tijdperk van de multimedia, daar zij de 
doorzichtigheid en werkbaarheid van het huidige systeem doet toenemen. Dit 
streven naar duidelijkheid kan alleen maar gunstig zijn voor alle economisch 
betrokkenen, zowel rechthebbenden als gebruikers. Dit betekent niet dat collectief 
beheer regel moet worden, maar wel dat de identificatiecodering van persoonlijke 
rechten in ieder geval moet worden gecentraliseerd. Het is niet de bedoeling dat 
dit loket de maatschappijen voor collectieve belangenbehartiging zal vervangen. 
Société des auteurs dans les arts graphiques et plastiques (ADAGP) - Vereniging van grafisch en 
beeldend kunstenaars; Société des auteurs et compositeurs dramatiques (SACD) - Vereniging van 
toneelschrijvers en -componisten; Société des auteurs, compositeurs et éditeurs de musique 
(SACEM) - Vereniging van auteurs, componisten en muziekuitgevers; Société civile des auteurs 
multimédia (SCAM) - Vereniging van multimédia-auteurs; Société des auteurs des arts visuels 
(SPADEM) - Vereniging van makers van visuele kunst. 
77. 
Over de mogelijkheid om onder bepaalde voorwaarden in de richting te gaan van 
een nog sterker gecentraliseerd beheer, met name via een "clearing house", is 
eveneens een discussie gaande tussen de belanghebbende kringen. 
Identificatiecodering zou het namelijk mogelijk maken bepaalde mogelijkheden uit 
te denken met betrekking tot technische centralisatie, met name op het vlak van 
onderlinge koppeling van identificatiebestanden: hierdoor zouden de voorwaarden 
voor afgifte van toestemmingen kunnen worden vereenvoudigd en zouden de 
kosten van inning ongetwijfeld lager worden. De houders zouden hun rechten ten 
behoeve van multimediaal gebruik kunnen overdragen door tussenkomst van een 
centraal organisme dat zou kunnen onderhandelen over contracten en in 
voorkomende gevallen de royalties bij de gebruikers innen en deze doorbetalen 
aan de rechthebbenden. De beslissing om op dergelijke systemen over te gaan kan 
alleen maar worden genomen op initiatief van de mensen uit het vak zelf. 
Overigens mag zelfs in het veronderstelde geval van centralisatie van bepaalde 
beheershandelingen de mogelijkheid tot een meer individueel beheer van rechten 
nooit worden uitgesloten. 
Zo dienen particuliere contracten tussen verschillende partijen en bepaalde 
licenties met een individueel karakter waarbij iedere rechthebbende het tarief 
bepaalt van de rechten die hem moeten worden betaald, in ieder geval mogelijk te 
blijven. De contractuele vrijheid van de partijen dient te worden geëerbiedigd, 
Daarbij moeten we goed in gedachten houden dat door digitalisering het aantal 
gevallen toeneemt waarin transmissie van gegevens aan de gebruiker tegelijkertijd 
de benodigde toestemmingen ten aanzien van het auteursrecht en de naburige 
rechten inhoudt. In dergelijke situaties zou het gebruik individueel worden 
beheerd. 
Het is echter zonneklaar dat doorzichtigheid en werkbaarheid van 
beheerssystemen buitengewoon belangrijke factoren zijn voor een goede 
ontwikkeling van de informatiemaatschappij. 
Dergelijke vormen van gecentraliseerd beheer zullen uiteraard in 
overeenstemming moeten zijn met de concurrentievoorschriften van het EG-
Verdrag, zowel wat betreft de oprichting ervan als wat betreft het beheer van 
rechten. Hiertoe is het van belang rekening te houden met de omvang van het 
gebied waarvoor de licenties door deze groeperingen worden verleend, en ook 
met het beheer zelf van de rechten. 
De concurrentievoorschriften zijn weliswaar zeer wezenlijk, maar zij mogen a 
priori geen belemmering zijn voor plannen tot het instellen van gecentraliseerde 
stelsels, althans wat betreft de instelling van "gezamenlijke loketten". 
Tijdens de hoorzitting van 7 en 8 juli 1994 hebben de belanghebbende kringen 
sterk de nadruk gelegd op hun afkeer van dwanglicenties. De Commissie deelt dit 
standpunt volledig. Niet alleen ziet zij geen enkele geldige rechtvaardiging voor 
het opleggen in algemene zin van dwanglicenties om werken van multimediale 
aard te produceren of beschermde werken en diensten op de informatiesnelweg te 
zetten, maar bovendien zouden zulke dwanglicenties bij invoering op nationaal 
78. 
niveau onvermijdelijk aanleiding geven tot problemen met het verkeer van 
beschermde werken en diensten. Natuurlijk wil dit niet zeggen dat 
beheersmaatschappijen of ook niet-aangesloten rechthebbenden in gevallen dat er 
sprake is van een overheersende positie, niet kunnen worden gedwongen licenties 
te verlenen op basis van artikel 86 van het EG-Verdrag. 
De Commissie denkt dat de opkomst van de digitale technologie het beheer van 
rechten op bepaalde punten kan wijzigen. Zij is van mening dat gecentraliseerde 
beheersstelsels met een vrijwillig karakter een adequaat antwoord zijn op de 
informatiemaatschappij. Het is aan de betrokkenen deze systemen in te stellen. 
Hoewel de Commissie de houders van rechten hierin een grote vrijheid wil laten, 
meent zij toch dat het juist is het regelgevend kader nader te bezien om zich ervan 
te verzekeren dat de nieuwe systemen die worden ingesteld niet leiden tot 
verbrokkeling van de markt, maar met inachtneming van de principes van 
doorzichtigheid en niet-discriminatie ertoe bijdragen de verkrijging van rechten in 
multimediale samenhang te vergemakkelijken. 
4. Vragen 
1) Welke vorm en welk karakter zouden gecentraliseerde systemen waaraan alle 
houders van rechten en beheerders participeren, moeten hebben? Zou het 
systeem van een "gezamenlijk loket" wenselijk en/of voldoende zijn om het 
hoofd te bieden aan de informatiemaatschappij? 
2) Moeten deze gecentraliseerde systemen beperkt blijven tot het toekennen van 
licenties voor de produktie van werken van multimediale aard of moeten zij 
algemene toepassing krijgen? 
3) Acht u het denkbaar dat concurrerende systemen bestaan, d.w.z. systemen die 
dezelfde rechten bestrijken, in dezelfde Lid-Staat, in de gehele Gemeenschap 
of op wereldniveau (dus gecentraliseerde systemen die aanvullende categorieën 
of zelfs gelijke categorieën omvatten)? Hoe zou een dergelijke concurrentie in 
de praktijk werken? 
4) Denkt u dat, doordat de informatiemaatschappij zich over de gehele wereld 
uitstrekt, licenties die door dergelijke systemen worden verleend mondiaal 
zullen zijn of zouden moeten zijn? 
5) Denkt u dat territoriaal enger begrensde licenties kunnen worden 
gehandhaafd? 
6) Denkt u dat de communautaire wetgeving gedragsregels zou moeten opstellen 
met betrekking tot gecentraliseerd beheer? Zo ja, aan welk soort regels moet 
dan worden gedacht: gedragsregels tussen concurrerende maatschappijen en 
systemen onderling; regels ten aanzien van de betrekkingen tussen 
maatschappijen of systemen enerzijds en hun leden anderzijds; alle twee? 
79. 
AFDELING IX: 
TECHNISCHE SYSTEMEN VOOR 
IDENTIFICATIE EN BEVEILIGING 
Kernpunten 
Digitalisering schept, indien de daarvoor benodigde systemen worden 
ingevoerd, de mogelijkheid van identificatiecodering, tatoeage, beveiliging en 
geautomatiseerd beheer van werken en diensten. Indien men wil voorkomen 
dat de totstandkoming van de informatiemaatschappij ten koste van de 
rechthebbenden gaat, dan zal invoering van deze systemen en hun 
aanvaarding op internationaal niveau noodzakelijk zijn. 
Probleemstelling 
Digitalisering van beschermde werken en diensten biedt enerzijds nieuwe kansen, 
maar is anderzijds een geweldig risico. Doordat opslag, toegang en gebruik veel 
eenvoudiger worden, worden er nieuwe markten geopend met als onvermijdelijk 
logisch gevolg dat piraterij een grotere aantrekkingskracht krijgt door de vele 
nieuwe mogelijkheden. Maar de digitale techniek en de steeds groeiende 
capaciteit ervan tot het verwerken van gegevens biedt ook de mogelijkheid tot 
betere bescherming van werken en diensten, wanneer er althans snel systemen 
worden ingevoerd die door iedereen worden aanvaard: rechthebbenden, 
fabrikanten van apparatuur, organisaties die werken en diensten uitzenden en 
netwerkexploitanten. Twee soorten vragen dringen zich op. Allereerst wat betreft 
het systematisch aanbrengen van identificatiekenmerken aan gedigitaliseerde 
werken en diensten. Het is bekend dat alle publikaties op letterkundig gebied zijn 
voorzien van een ISB-nummer ter identificatie. Nu zou er voor alle werken en 
diensten een dergelijk identificatiekenmerk moeten worden ingesteld, dat ofwel 
uitsluitend informatie over het werk zelf zou moeten bevatten, ofwel een veel 
vollediger informatie behelzen waarin ook de rechthebbenden en de 
licentie voorwaarden voorkomen. Voor fonogrammen bestaat deze al, de ISRC-
code. Op andere gebieden van scheppende kunst wordt eraan gewerkt. 
Gebruik van deze technische identificatiesystemen zou het innen en verdelen van 
royalties die aan de rechthebbenden verschuldigd zijn veel eenvoudiger maken. 
Daartoe zouden de identificatiecodering van werken en ander materiaal en 
gegevens betreffende de rechthebbende moeten worden gekoppeld aan het stelsel 
dat enerzijds wordt gebruikt voor het in rekening brengen van de vergoeding voor 
het gebruik van netwerken of op afstand toegankelijke diensten, en anderzijds 
voor inning van de daarmee samenhangende inkomsten, dit alles met 
inachtneming van de regels ter bescherming van de privacy van de gebruikers. 
Deze inkomsten omvatten immers normaal gesproken de royalties die zijn 
verschuldigd voor rechten die aan de rechthebbenden toekomen. Voor bepaalde 
toepassingen bestaan zulke systemen al. De steeds voortschrijdende algemene 
verbreiding maakt commerciële overeenkomsten tussen de marktdeelnemers 
noodzakelijk. In Europa, waar een groot aantal marktdeelnemers zou moeten 
worden betrokken bij grensoverschrijdende diensten, kunnen deze systemen 
mogelijkerwijze noodzaken tot aanpassing van de regelgeving en technische 
normen. 
80. 
Zo moeten ook vragen met betrekking tot bescherming van de presoonlijke 
levenssfeer van gebruikers meer gedetailleerd worden bestudeerd. Dergelijke 
vragen rijzen doordat netwerkexploitanten precieze informatie verzamelen en 
verwerken over het gebruik dat iedere afzonderlijke consument maakt van 
diensten aangaande informatie en cultuur. 
Tatoeage van gedigitaliseerde werken en diensten dient eveneens te worden 
bestudeerd. Er bestaan al bepaalde procédés om digitaal te merken, zoals 
"Cyphertech". Elk programmaonderdeel bevat een digitaal spoor dat ontvangers 
in real time kunnen lezen en decoderen. Hiermee zijn geautomatiseerde 
beheerssystemen mogelijk voor gebruiksvormen als omroepuitzending, omdat het 
zo mogelijk zal zijn om op enkele seconden nauwkeurig de tijd vast te stellen 
waarop gebruik wordt gemaakt van werken en diensten. 
Een tweede belangrijk punt is het in de apparatuur aanbrengen van 
beveiligingssystemen e.d. waarmee de hierboven bedoelde codes volledig kunnen 
worden benut. Voorzieningen waarmee de ontvangst van een dienst kan worden 
beperkt en de noodzaak om hiervoor in geval van onwettige ontvangst een 
juridische bescherming te garanderen, worden hier niet besproken, omdat er een 
apart groenboek aan zal worden gewijd. Daarentegen zijn systemen van het type 
SCMS (Serial Copyright Management System) die het maken van digitale 
kopieën-van-kopieën voor privé-gebruik verhinderen en die dus de risico's die 
samenhangen met privé-gebruik beperken, van fundamenteel belang. 
Aan de andere kant zal het niet mogelijk zijn om systemen van individuele 
facturering in te voeren, indien in de systemen die aan de consumenten worden 
verkocht geen plaats wordt ingeruimd voor de technische mogelijkheden om 
codes te lezen. 
Er is nog een ander aspect, dat slechts vluchtig kan worden genoemd omdat het 
niet direct betrekking heeft op het auteursrecht en de naburige rechten. Het betreft 
hier de beveiliging van overgedragen gegevens in netwerken. Tot nu toe bestaat 
er voor de overdracht van materiaal en gegevens die in deze netwerken circuleren 
niet meer beveiliging dan voor telefoongesprekken. In de meeste gevallen is dit 
voldoende. Toch zou dat anders kunnen liggen ten aanzien van beschermde 
werken en andere diensten. Indien netwerken niet beschikken over een afdoende 
beveiliging van de overdracht zou het namelijk moeilijker worden om toezicht te 
houden op de wijze waarop het auteursrecht en de naburige rechten worden 
uitgeoefend en beloond. Hoewel de overdrachtbeveiliging in netwerken enerzijds 
en identificatiecodering en beveiliging anderzijds verschillende kwesties zijn, lijkt 
het toch van belang dat in de gedachtenvorming over de beveiliging van 
overdracht in netwerken tevens de verschillende aspecten van de bescherming van 
auteursrechten en naburige rechten aan bod komen. 
81. 
2. Huidig wettelijk kader 
2.1. De internationale Conventies behandelen deze problemen vooralsnog niet. Bij 
onderhandelingen die momenteel binnen de WIPO worden gevoerd over een 
eventueel protoeol bij de Berner Conventie en over een mogelijk "nieuw 
instrument" met betrekking tot producenten van fonogrammen en uitvoerende 
kunstenaars komen deze vragen evenwel, althans ten dele, aan de orde. 
2.2. Het Gemeenschapsrecht heeft de kwestie van technische beveiliging al aan de 
orde gesteld, want in artikel 7, lid l.c) van richtlijn 91/250/EEG 
"computerprogramma's", wordt bepaald dat de "Lid-Staten voorzien in passende 
maatregelen tegen personen die middelen in het verkeer brengen of in bezit 
hebben voor commerciële doeleinden die uitsluitend bestemd zijn om de 
ongeoorloofde verwijdering of ontwijking van enigerlei technische voorziening te 
vergemakkelijken die voor de bescherming van een programma getroffen mocht 
zijn". Daarna wordt in lid 3 bepaald dat "de Lid-Staten kunnen bepalen dat de in 
lid 1, onder c), bedoelde middelen in beslag worden genomen". 
Het Gemeenschapsrecht schrijft dus niet voor dat er technische voorzieningen ter 
beveiliging van computerprogramma's moeten worden getroffen, maar het 
beschermt degenen die deze voorzieningen treffen door het bezit en vrij in 
verkeer brengen voor commerciële doeleinden van illegale decodeermiddelen e.d. 
als onwettig aan te merken. 
3. Beoordeling van het probleem vanuit communautair oogpunt 
Het belang van technische identificatiesystemen, tatoeage en beveiliging wordt op 
communautair niveau al sinds lang onderkend. Niet alleen richtlijn 91/250/EEG, 
"computerprogramma's" voorziet in enkele elementen voor de strijd tegen illegale 
middelen, maar het coderen van omroepuitzendingen wordt als zodanig 
bestudeerd en zal het voorwerp zijn van een speciaal groenboek. 
Wij willen hier de aandacht vestigen op het CITED-project (Copyright in 
Transmitted Electronic Documents) dat door de Commissie wordt gefinancierd in 
het kader van het ESPRIT-programma. CITED is gebaseerd op de behoeften van 
de industrie en de informatica in de ruimste zin van het woord en wil het 
auteursrecht en de naburige rechten op alle in digitale vorm opgeslagen en 
overgedragen werken en diensten veilig stellen. Het ligt in de bedoeling 
beveiligingsvoorzieningen te treffen, met het doel de bezorgdheid van 
rechthebbenden te verminderen en het gemakkelijker te maken alle beschikbare 
"informatie" aan een zo groot mogelijk publiek ter beschikking te stellen. 
Dit project heeft in de eerste fase veel belangstelling gewekt bij de 
belanghebbende kringen. Er is in overleg met de WIPO en de belangrijkste 
normalisatie-instituten een diepgaande studie verricht naar de problemen die het 
gevolg zijn van de digitale technologie. Deze studie heeft duidelijk aangetoond dat 
bescherming van het auteursrecht en de naburige rechten van fundamenteel belang 
is en dat geen van de thans beschikbare technische oplossingen volledig voldoet. 
De huidige oplossingen worden gevormd door in de praktijk gegroeide normen. 
82. 
CITED heeft dus getracht een algemeen model te omschrijven dat op de 
verschillende sectoren van toepassing is en dat rekening houdt met alle partijen in 
de informatieketen. Het CITED-model omschrijft de maatregelen die noodzakelijk 
zijn tegen incidentele en opzettelijke piraterij. Dit model moet nu worden getest 
door middel van proefprojecten. 
Bij gelegenheid van de hoorzitting van 7 en 8 juli 1994 is de vraag gesteld of de 
invoering van identificatiesystemen in de produkten noodzakelijk is. De 
betrokkenen hebben bevestigd dat deze systemen nut afwerpen en dat sommige 
ervan zelfs noodzakelijk zijn. Velen van hen hebben er ook de nadruk op gelegd 
dat deze systemen niet verplicht, maar vrijwillig zouden moeten zijn. Sommigen 
ook meenden dat deze systemen absoluut moeten worden beveiligd tegen verval­
sing, want dat invoering ervan anders de toestand nog zou kunnen verergeren. 
Over de informatie die deze systemen moeten bevatten waren de meningen 
tenslotte sterk verdeeld. Terwijl sommigen denken dat de informatie volledig 
moet zijn en ook de identiteit van rechthebbenden moet bevatten, zijn anderen van 
mening dat zij beperkt moet blijven tot gegevens met betrekking tot het werk 
en/of de dienst zelf. 
Dit probleem hangt vanzelfsprekend nauw samen met dat van de verkrijging en 
het beheer van rechten. 
De kwestie van toekomstig communautair ingrijpen moet dus worden gezien in 
het licht van het subsidiariteitsprincipe en het normalisatiebeleid zoals dit is 
omschreven in het kader van de nieuwe aanpak. In ieder geval is het duidelijk 
dat, indien Lid-Staten ongecoördineerd bepaalde maatregelen invoeren die 
voorzien in een verbod om bepaalde produkten op de markt te brengen die niet 
voldoen aan de beschermingsnormen, dit het handelsverkeer zal belemmeren. 
We willen nog vermelden dat een Lid-Staat in samenwerking met vakkringen en 
de Internationale Organisatie voor Normalisatie (ISO) stappen heeft ondernomen 
om een methode te ontwikkelen waarmee aan binaire digitale reeksen een 
"handtekening" van identificerende karakters wordt toegevoegd. Dit initiatief 
heeft er al toe geleid dat het principe van deze "handtekening" door de ISO wordt 
aangehouden. De aard en de samenstelling van deze identificatiekenmerken 
worden thans vastgesteld. Het is namelijk buitengewoon belangrijk dat dergelijke 
methodes internationale geldigheid verkrijgen. Het is tevens zaak te voorkomen 
dat sommige fabrikanten "eigen" systemen maken die een norm zouden opleggen 
waarmee commerciële superioriteit wordt gesteund. 
De Gemeenschap zou eventueel bereid zijn geharmoniseerde technische 
beveiligingssystemen verplicht te stellen wanneer deze door de industrie zijn 
ontwikkeld en aanvaard. 
83. 
4. Vragen 
1) Denkt u dat de Gemeenschap, in samenwerking met de Lid-Staten, 
maatregelen zou moeten nemen die bewerkstelligen dat rekening wordt 
gehouden met : 
identificatiecodes; 
de normen voor beveiliging tegen het maken van digitale kopieën voor 
eigen gebruik; 
andere technische voorzieningen voor identificatie en beveiliging tegen 
het maken van digitale kopieën voor eigen gebruik, wanneer deze door de 
industrie zullen zijn ontwikkeld en aanvaard? 
2) Welke soort informatie zouden identificatiecodes moeten bevatten: 
identificatie van het werk of de dienst; 
identificatie van de eerste rechthebbenden; 
identificatie van het werk of de dienst, de eerste rechthebbenden, 
licentiehouders en andere beheerders; 
licentie voorwaarden voor eventuele kopers van een licentie? 
3) Denkt u dat voor werken of diensten die afkomstig zijn uit een derde land en 
die geen identificatiesysteem zouden bevatten dat compatibel is met het in de 
Gemeenschap erkende systeem, een verbod zou moeten gelden om de interne 
markt binnen te komen? 
4) Gesteld dat er technische systemen voor beveiliging tegen het maken van 
digitale kopieën voor privé-gebruik kunnen worden ontwikkeld en toegepast, 
welke andere regelgeving inzake systemen ter bescherming van de intellectuele 
eigendomsrechten tegen het maken van digitale kopieën voor eigen gebruik is 
dan noodzakelijk en mogelijk? 
5) Indien er een geharmoniseerd technisch systeem voor beveiliging tegen het 
maken van digitale kopieën voor privé-gebruik zou worden ingevoerd, denkt u 
dat het dan moet worden verboden om apparaten te verkopen of importeren 
die geen systeem voor beveiliging tegen het maken van kopieën voor eigen 
gebruik bevatten dat compatibel is met het in de Gemeenschap erkende 
systeem? 
6) Bent u van mening dat daadwerkelijke invoering van technische systemen voor 
beveiliging tegen het maken van kopieën voor privé-gebruik afhangt van 
internationale normalisatie? 
7) Hoe zou men werken en diensten die tot het publiek domein behoren kunnen 
identificeren? Hoe kan men zorgen dat bescherming van werken en diensten 
door intellectuele eigendomsrechten niet remmend zal werken, of de toegang 
beperkt tot gegevens die behoren tot het publiek domein? 
84. 
BIJLAGE 
I OVERZICHT VAN DE VRAGEN AAN 
| BETROKKENEN 
INLEIDING 
ALGEMENE VRAGEN 
1. Onder punt II A wordt een aantal onzekere factoren genoemd. Beschikt u over 
gegevens die de gestelde vragen met betrekking tot de ontwikkeling van de markt 
en van de nieuwe diensten kunnen helpen beantwoorden? 
2. Welke factoren met betrekking tot het auteursrecht en naburige rechten zullen 
zich, volgens u, het best ontwikkelen en dienen met bijzondere voorrang 
behandeld te worden? 
3. Zijn er in uw Lid-Staat comités, verslagen of studies of eventueel ontwerpen van 
regelgeving met betrekking tot de nieuwe nationale regels die in verband met het 
auteursrecht en naburige rechten binnen de informatiemaatschappij noodzakelijk 
zijn? Zo ja, is er een tijdschema vastgesteld? 
4. Op welk niveau denkt u dat vragen inzake regelgeving met betrekking tot de 
intellectuele eigendom in de informatiemaatschappij behandeld moeten worden: 
nationaal, communautair of internationaal? 
5. Is het in verband met het maken van multimediale produkten op basis van 
elementen van het culturele erfgoed nodig om regelgevende maatregelen te nemen 
die rekening houden met de noodzaak om het culturele erfgoed te beschermen? 
Zo ja, welke maatregelen? 
6. De meeste werken en diensten die via de informatiesnelwegen worden 
aangeboden, genieten rechtsbescherming uit hoofde van rechten die 
overeenkomen met eigendomsrechten. In hoeverre en met welke parameters 
denkt u dat het mogelijk is om de waarde van dit auteursrecht en de naburige 
rechten te meten? 
7a. Beschikt u over meer nauwkeurige economische en statistische gegevens, 
uitgesplitst volgens de economische sectoren (bijvoorbeeld uitgeverijen, 
audiovisuele sector, muziek, enz.) waarvoor de activiteiten op het gebied van de 
informatiemaatschappij van belang zijn? Welk percentage van de omzet van deze 
sectoren vertegenwoordigt de bescherming van het auteursrecht en naburige 
rechten? 
7b. Beschikt u over specifieke economische gegevens of ramingen aan de hand 
waarvan kan worden vastgesteld wat de bijdrage is van de uit hoofde van het 
auteursrecht of naburige rechten beschermde activiteiten aan het economische 
proces van het creëren van diensten die via de informatie-snelweg verspreid 
worden? 
85. 
7c. Beschikt u over statistieken of onderzoeksgegevens over de (kwalitatieve én 
kwantitatieve) werkgelegenheidsaspecten van de activiteiten in het kader van de 
informatiesnelwegen die door het auteursrecht of naburige rechten worden 
beschermd? 
8. Denkt u dat betere bescherming van het auteursrecht en naburige rechten gunstig 
is voor het MKB en zo ja, voor welke sector in het bijzonder? 
9. Hoe meent u dat de werkgelegenheid beïnvloed zou kunnen worden door de 
ontwikkeling van nieuwe activiteiten die door het auteursrecht of naburige 
rechten beschermd zijn in het kader van de nieuwe diensten die via de informatie­
snelwegen verspreid worden? 
10. Heeft u nog opmerkingen over kwesties die in dit deel niet aan de orde zijn 
geweest? 
HOOFDSTUK ÉÉN: HORIZONTALE PROBLEMEN 
AFDELING I: TOEPASSELIJK RECHT 
1. Is het voor toepassing van het beginsel van het land van oorsprong noodzakelijk 
aanvullende criteria en elementen te bepalen? Zo ja, welke? 
2. Denkt u dat het nodig is om, in verband met de toepassing van het beginsel van 
het land van oorsprong, een aantal bijkomende aanknopingspunten aan te wijzen? 
Zo ja, welke? 
3. Denkt u dat het mogelijk is om in verband met het bepalen van de 
verantwoordelijkheidsketen, vast te stellen wie in elk stadium van de uitzending 
mogelijke actoren zijn? Zo ja, wilt u deze actoren dan noemen? 
4. Moet in de Gemeenschap, in verband met de definitie van "uitzending" als 
handeling en gelet op de verschillende niveaus van rechtsbescherming, het 
beginsel van het land van oorsprong voor alle vormen van uitzending worden 
toegepast, ingeval van: 
- uitzendingen die uitsluitend afkomstig zijn uit een Lid-Staat; 
- uitzendingen afkomstig uit een Lid-Staat of uit een derde land dat de Berner 
Conventie in de versie van de Akte van Parijs van 1971 en de Conventie van 
Rome toepast; 
- alle uitzendingen afkomstig uit alle landen? 
5. Indien het beginsel van het land van oorsprong als criterium wordt aanvaard, 
welke rechten en welke gebieden van het nationale recht moeten dan 
geharmoniseerd worden om te voorkomen dat men om opportuniteitsredenen van 
vestigingsplaats verandert of dat rechthebbenden hun rechtsbescherming 
verliezen: 
86. 
- de uitzonderingen op de exclusieve rechten; 
- de vaststelling wie rechthebbende is; 
- de morele rechten; 
andere rechten? 
6. In hoeverre, op welke gebieden en op welke wijze moet de bescherming van 
rechthebbenden nog verbeterd worden in derde landen die de Berner Conventie 
en de Conventie van Rome toepassen, indien men het beginsel van het land van 
oorsprong wil toepassen? 
7. Als het beginsel van het land van oorsprong volgens u niet het geschikte 
uitgangspunt is, welke regels zou u dan willen toepassen? 
8. Denkt u dat de beschermende bepalingen rechthebbenden uit de Gemeenschap 
voldoende beschermen in geval van uitzending naar een derde land dat 
intellectuele eigendom onvoldoende bescherming biedt? 
9. Bent u van mening dat het op overeenkomsten toepasselijke recht geheel vrij 
gekozen moet kunnen worden of denkt u dat het verstandig is om de 
contractvrijheid te beperken: 
- in het algemeen; 
- zodanig dat bepaalde bijzondere elementen veilig worden gesteld, zoals 
morele rechten, billijke vergoeding of collectieve belangenbehartiging; 
- alleen indien de overeenkomst betrekking heeft op werken en diensten van 
rechthebbenden in de Europese Unie? 
AFDELING II: UITPUTTING VAN RECHTEN EN PARALLELIMPORT 
1) Moet er een regel worden ingevoerd waardoor internationale uitputting ten 
behoeve van houders van auteursrechten op dezelfde wijze wordt uitgesloten als 
in artikel 9, lid 2, van richtlijn 92/100/EEG, "verhuur"? 
2) Moet het feit dat er met betrekking tot het verrichten van diensten geen sprake is 
van uitputting voor welk recht ook (zoals uitzendings-, doorgifte-, verhuurrecht) 
opnieuw worden bevestigd? 
3) Hoe ziet u de hiervoor genoemde vragen in het kader van on-line netwerken die 
bestemd zijn om mondiaal te functioneren? 
4) Is het naast elkaar bestaan van stelsels met en zonder internationale uitputting 
mogelijk? 
87. 
HOOFDSTUK TWEE - SPECIFIEKE RECHTEN 
AFDELING Hl: REPRODUKTIERECHT 
1) Denkt u dat er voor de digitalisering van werken en diensten een exclusief 
reproduktierecht moet gelden? Acht u het gerechtvaardigd dat er uitzonderingen 
op het uitsluitende karakter van dit recht zijn? Zo ja, welke en waarom? 
2) Vindt u dat kopiëren voor eigen gebruik en reprografie van gedigitaliseerde 
werken en/of dienstverrichtingen anders dan computerprogramma's: 
- volledig onder dit reproduktierecht zouden moeten vallen; 
- onder dit reproduktierecht zouden moeten vallen, maar dat ten minste één 
kopie zou moeten zijn toegestaan (bijv. met het SCMS-systeem); 
- moeten worden toegestaan met of zonder stelsel van vergoedingen? 
AFDELING IV; MEDEDELING AAN HET PUBLIEK 
1) Onder welke voorwaarden kunnen de volgende handelingen worden beschouwd 
als vormen van privé-gebruik: 
• mededeling tussen twee particulieren via een netwerk; 
• mededeling tussen meerdere particulieren via een netwerk (elektronische 
prikborden ("bulletin-board service") bijvoorbeeld); 
• mededeling tussen een particulier en een bedrijf via een netwerk; 
• mededeling in het kader van een of meer bedrijven via een netwerk? 
2) Denkt u dat het feit dat particulieren elkaar kennen of tot dezelfde familie 
behoren invloed heeft op het begrip mededeling aan het publiek in geval van 
doorgifte via het netwerk tussen meer dan twee personen? 
3) In hoeverre heeft in geval van een punt-tot-punt-mededeling de hoedanigheid van 
de mededelenden (particulieren, bedrijven, openbare instellingen enz.) invloed op 
de omschrijving van de handeling als mededeling aan het publiek? 
4) Bent u van mening dat het koppelen van een server waarop zich auteursrechtelijk 
beschermde werken bevinden aan een netwerk een handeling is waarbij auteurs­
rechten en naburige rechten op het spel staan? Zo ja, welke rechten zijn hierbij 
betrokken? Zijn er bij uw weten wetgevingen die in dit opzicht een standpunt 
innemen? 
5) Welke andere criteria of handelingen zouden volgens u bepalend moeten zijn 
voor de definitie van het begrip mededeling aan het publiek? 
88. 
AFDELING V; UITZENDINGSRECHT/DIGITALE TRANSMISSIE 
1) Zouden het verhuur- en uitleenrecht zoals omschreven in Richtlijn 91/250/EEG, 
"computerprogramma's" en Richtlijn 92/100/EEG "verhuur" bij uitbreiding van 
toepassing kunnen zijn op elektronische transmissie van punt tot punt? Denkt u 
dat het in dat geval aan te bevelen is bepaalde aspecten aan te passen? Zo ja, 
welke? 
2) Beschikt u over gegevens aan de hand waarvan de economische gevolgen van het 
verhuur- en uitleenstelsel voor rechthebbenden en andere betrokken partijen 
kunnen worden ingeschat? 
3) Wat zouden de gevolgen voor het midden- en kleinbedrijf zijn? 
AFDELING VI: RECHT TOT DIGITALE OMROEPUITZENDING 
1) Denkt u dat digitale omroepuitzendingen en de daarmee mogelijk geworden 
toename van het aantal kanalen de hoeveelheid grensoverschrijdende 
omroepuitzendirigen zullen doen toenemen? Rechtvaardigt deze mogelijkheid 
volgens u een communautair ingrijpen of meent u dat het een theoretische 
mogelijkheid blijft? 
2) Denkt u dat digitale omroepuitzendingen een reëel gevaar vormen voor houders 
van naburige rechten, die momenteel geen exclusief recht tot uitzending bezitten? 
Acht u de invoering van exclusieve rechten tot digitale omroepuitzending voor 
producenten van fonogrammen en films en voor uitvoerende kunstenaars in deze 
sectoren noodzakelijk, onder bepaalde voorwaarden het overwegen waard dan 
wel onaanvaardbaar? 
3) Denkt u dat differentiatie tussen de verschillende uitzendingstechnieken het 
gemakkelijker kan maken om tot een oplossing te komen (d.w.z. alleen bepaalde 
vormen van digitale omroepuitzending, zoals kabelomroep, er onder laten 
vallen)? 
4) Denkt u dat een verruiming van het recht van reproduktie in de privé-sfeer, 
vergezeld van een strenge controle op de toepassing met behulp van technische 
voorzieningen die het kopiëren in ontvangstapparaten verhinderen, zou volstaan 
om de problemen van reproduktie op grote schaal te voorkomen? 
AFDELING VII; MORELE RECHTEN 
1) Denkt u dat de verschillen tossen de Lid-Staten van dien aard zijn dat 
harmonisatie van de regelgeving inzake morele rechten noodzakelijk is? Wordt 
deze harmonisatie gerechtvaardigd door de huidige situatie? 
89. 
2) Is het aanvaardbaar dat de mogelijkheid wordt geboden om kwesties die 
samenhangen met de morele rechten contractueel te regelen (waarbij de auteur op 
het moment dat het werk op het net komt of zelfs al bij de digitalisering wordt 
gevraagd toestemming te geven voor bepaalde wijzigingen ervan, zoals 
bijvoorbeeld nasynchronisatie, ondertiteling, verandering van formaat enz.)? 
3) Zou het acceptabel zijn te bepalen dat er door het feit dat de auteur toestemming 
heeft gegeven voor digitalisering een vermoeden van toestemming voor bepaalde 
wijzigingen bestaat? 
4) Denkt u dat collectieve overeenkomsten tossen auteurs en uitvoerende 
kunstenaars enerzijds en producenten en uitgevers anderzijds een geschikt middel 
zouden zijn om te bepalen welke wijzigingen aanvaardbar zijn? 
5) Denkt u dat onderhandelingen over dergelijke aangelegenheden gezamenlijk 
moeten worden gevoerd dan wel per sector (bijv. cinematografie, dagbladpers, 
bibliotheken, musea)? 
HOOFDSTUK DRIE-VRAGEN MET BETREKKING TOT EXPLOITATIE VAN RECHTEN 
AFDELING VIII: VERKRIJGING EN BEHEER VAN RECHTEN 
1) Welke vorm en welk karakter zouden gecentraliseerde systemen waaraan alle 
houders van rechten en beheerders participeren, moeten hebben? Zou het systeem 
van een "gezamenlijk loket" wenselijk en/of voldoende zijn om het hoofd te 
bieden aan de informatiemaatschappij? 
2) Moeten deze gecentraliseerde systemen beperkt blijven tot het toekennen van 
licenties voor de produktie van werken van multimediale aard of moeten zij 
algemene toepassing krijgen? 
3) Acht u het denkbaar dat concurrerende systemen bestaan, d.w.z. systemen die 
dezelfde rechten bestrijken, in dezelfde Lid-Staat, in de gehele Gemeenschap of 
op wereldniveau (dus gecentraliseerde systemen die aanvullende categorieën of 
zelfs gelijke categorieën omvatten)? Hoe zou een dergelijke concurrentie in de 
praktijk werken? 
4) Denkt u dat, doordat de informatiemaatschappij zich over de gehele wereld 
uitstrekt, licenties die door dergelijke systemen worden verleend mondiaal zullen 
zijn of zouden moeten zijn? 
5) Denkt u dat territoriaal enger begrensde licenties kunnen worden gehandhaafd? 
6) Denkt u dat de communautaire wetgeving gedragsregels zou moeten opstellen met 
betrekking tot gecentraliseerd beheer? Zo ja, aan welk soort regels moet dan 
worden gedacht: gedragsregels tossen concurrerende maatschappijen en systemen 
90. 
onderling; regels ten aanzien van de betrekkingen tussen maatschappijen of 
systemen enerzijds en hun leden anderzijds; alle twee? 
AFDELING IX: TECHNISCHE SYSTEMEN VOOR IDENTIFICATIE EN BEVEILIGING 
1) Denkt u dat de Gemeenschap, in samenwerking met de Lid-Staten, maatregelen 
zou moeten nemen die bewerkstelligen dat rekening wordt gehouden met : 
identificatiecodes; 
- de normen voor beveiliging tegen het maken van digitale kopieën voor eigen 
gebruik; 
- andere technische voorzieningen voor identificatie en beveiliging tegen het 
maken van digitale kopieën voor eigen gebruik, wanneer deze door de 
industrie zullen zijn ontwikkeld en aanvaard? 
2) Welke soort informatie zouden identificatiecodes moeten bevatten: 
- identificatie van het werk of de dienst; 
- identificatie van de eerste rechthebbenden; 
- identificatie van het werk of de dienst, de eerste rechthebbenden, 
licentiehouders en andere beheerders; 
- licentie voorwaarden voor eventuele kopers van een licentie? 
3) Denkt u dat voor werken of diensten die afkomstig zijn uit een derde land en die 
geen identificatiesysteem zouden bevatten dat compatibel is met het in de 
Gemeenschap erkende systeem, een verbod zou moeten gelden om de interne 
markt binnen te komen? 
4) Gesteld dat er technische systemen voor beveiliging tegen het maken van digitale 
kopieën voor privé-gebruik kunnen worden ontwikkeld en toegepast, welke 
andere regelgeving inzake systemen ter bescherming van de intellectuele 
eigendomsrechten tegen het maken van digitale kopieën voor eigen gebruik is dan 
noodzakelijk en mogelijk? 
5) Indien er een geharmoniseerd technisch systeem voor beveiliging tegen het 
maken van digitale kopieën voor privé-gebruik zou worden ingevoerd, denkt u 
dat het dan moet worden verboden om apparaten te verkopen of importeren die 
geen systeem voor beveiliging tegen het maken van kopieën voor eigen gebruik 
bevatten dat compatibel is met het in de Gemeenschap erkende systeem? 
6) Bent u van mening dat daadwerkelijke invoering van technische systemen voor 
beveiliging tegen het maken van kopieën voor privé-gebruik afhangt van 
internationale normalisatie? 
7) Hoe zou men werken en diensten die tot het publiek domein behoren kunnen 
identificeren? Hoe kan men zorgen dat bescherming van werken en diensten door 
intellectuele eigendomsrechten niet remmend zal werken, of de toegang beperkt 
tot gegevens die behoren tot het publiek domein? 

ISSN 0254-1513 
COM(95) 382 def. 
DOCUMENTEN 
NL 08 16 
Catalogusnummer : CB-C0-95-421-NL-C 
ISBN 92-77-92583-3 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg