A4-0419/96

Resolutie over het openbaar vervoer en overheidssteun

Het Europees Parlement,

- onder verwijzing naar zijn resoluties van 27 mei 1993 over het Witboek inzake de toekomstige ontwikkeling van het gemeenschappelijk vervoerbeleid ((() PB C 176 van 28.6.1993, blz. 164.)) en 18 januari 1994 over de toekomstige ontwikkeling van het gemeenschappelijk vervoersbeleid ((() PB C 44 van 14.2.1994, blz. 53.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 6 juni 1996 over de mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de regio's over het gemeenschappelijke vervoersbeleid Actieprogramma 1996-2000 ((() PB C 181 van 24.6.1996, blz. 21.)),

- gezien het Groenboek van de Commissie over Citizens' Network (COM(95)0601) ((() PB C 212 van 22.7.1996, blz. 77.)),

- gezien het subsidiariteitsbeginsel,

- onder verwijzing naar zijn advies van 29 februari 1996 inzake het voorstel voor een verordening (EG) van de Raad tot wijziging van verordening (EEG) nr. 1107/0 van de Raad betreffende de steunmaatregelen op het gebied van het vervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren ((() PB C 78 van 18.3.1996, blz. 24.)),

- gezien de artikelen 77, 90, 92 en 222 van het EG-Verdrag,

- gezien de mededeling van de Commissie betreffende de diensten van algemeen belang in Europa (COM(96)0443 ((() PB C 281 van 26.9.1996, blz. 3.)),

- gezien het Witboek van de Commissie betreffende een strategie voor de heropleving van de spoorwegen in de Unie (COM(96)0421),

- gehoord de verklaring van de Europese Commissie over openbare diensten in het Europees Parlement op 4 september 1996 ((() Volledig verslag van de vergaderingen van 4 september 1996.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 13 maart 1996 inzake de bijeenroeping van de IGC en de evaluatie van de werkzaamheden van de reflectiegroep en vaststelling van de beleidsprioriteiten van het EP met het oog op de IGC ((() PB C 96 van 1.4.1996, blz. 77, paragraaf 11: "Openbare dienstverplichtingen: een Europese Unie die het algemeen belang behartigt".)),

- onder verwijzing naar de inhoud van het begrip openbare dienstverlening zoals gedefinieerd in de Raadsverordening 1191/69 van 26 juni 1969, gewijzigd door verordening 1893/91 van 20 juni 1991 (voor vervoerdiensten per spoor, over de wegen over de binnenwateren), en in de Raadsverordening 3577/92 van 7 december 1992 (voor het zeevervoer) en verordening 2408/92 van 23 juli 1992 (voor het luchtvervoer); dat in deze verordeningen het begrip openbare dienstverlening wordt uitgelegd als een "verplichting tot openbare dienstverlening" welke door de lid-staten aan de vervoersbedrijven mag worden voorgeschreven,

- gelet op artikel 148 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme (A4-0419/96),

A. overwegende dat het gemeenschappelijk actieprogramma voor het vervoer is gericht op de verbetering van de kwaliteit van het Europese vervoersstelsel, waarbij het tot doel heeft een geïntegreerd, veilig, toegankelijk, doelmatig, efficiënt en milieuvriendelijk vervoersstelsel op te zetten dat tegemoetkomt aan de eisen van de gebruikers en van de werknemers in de vervoerssector,

B. overwegende dat dit beleid mede gericht is op vermindering van de groei van het autogebruik en verbetering van het openbaar vervoer,

C. overwegende dat openbaar personenvervoer zich kenmerkt door vrije toegankelijkheid voor iedere burger, een zekere regelmaat in de diensten weergegeven in een dienstregeling en een vaste lijnvoering,

D. overwegende dat afzonderlijke lijnen van openbaar vervoer doorgaans onderdeel zijn van een netwerk en dat er dientengevolge aansluitende overstapmogelijkheden zijn,

E. overwegende dat openbaar personenvervoer zowel over weg, spoor en water als door de lucht kan plaatsvinden, maar dat niet alle collectief personenvervoer ook openbaar genoemd kan worden,

F. overwegende dat het openbaar vervoer in de verschillende lid-staten, alsook binnen de lid-staten op regionaal en lokaal niveau alsook per modaliteit zeer verschillend georganiseerd is,

G. overwegende dat de exploitatie van het openbaar vervoer over de weg en over het spoor op netwerkniveau ook in de toekomst op bepaalde trajecten niet geheel kostendekkend zal kunnen zijn,

H. overwegende dat overheidssteun transparant en coherent moet zijn met de doelstellingen van het gemeenschappelijk vervoersbeleid en met de desbetreffende bepalingen van het Verdrag betreffende de Europese Unie,

I. overwegende het lopende onderzoek ISOTOPE naar de verschillende organisatievormen van het openbaar vervoer in Europa, waartoe de Europese Unie opdracht heeft gegeven ((() Zie het vierde kaderprogramma, PB L 126 van 18.5.1994, blz. 1.));

COMPETENTIE VAN DE EUROPESE UNIE

1. constateert dat de inwoners van de Unie in toenemende mate grensoverschrijdend reizen, zowel in verband met werk als privé;

2. constateert dat de markt voor openbaar vervoer steeds verder liberaliseert aardoor een open Europese markt aan het ontstaan is;

3. is van mening dat de uitvoering van diensten voor openbaar vervoer moet geschieden in overeenstemming met de algemene principes van het Verdrag;

4. is van mening dat de consument recht heeft op publieke, efficiënte vervoerdiensten die voldoen aan vastgestelde, en in de nabije toekomst tevens grensoverschrijdende normen van continuïteit, regelmaat, capaciteit, betaalbaarheid en kwaliteit die optimaal zijn afgestemd op de vraag;

5. spreekt zich met het oog op de komende IGC uit voor de opname in het Verdrag van een nieuw artikel specifiek m.b.t de publieke dienstverlening;

POSITIE VAN HET OPENBAAR VERVOER

6. is van mening dat het openbaar vervoer een bijdrage kan en moet leveren aan de oplossing van de veiligheids-, congestie-, economische en milieuproblemen die de toename van het autogebruik met zich brengt;

7. is van mening dat een adequaat stelsel van voorzieningen voor openbaar vervoer noodzakelijk is voor het maatschappelijk functioneren van alle, en dus ook gehandicapte, ingezetenen die niet de beschikking hebben over een auto;

8. is van mening dat binnen de grenzen die milieu, ruimtebeslag en (overheids- en particuliere) financiën stellen, de mobiliteitsbehoefte van burgers zo goed mogelijk moet kunnen worden vervuld;

9. is overigens van mening dat het recht op mobiliteit niet absoluut kan worden toegepast;

ORGANISATIE VAN HET OPENBAAR VERVOER

10. is van mening dat innovatief vermogen, klantgerichtheid en efficiency in het openbaar vervoer gebaat zijn bij een goede rolverdeling tussen overheid en bedrijfsleven, waarbij overheden de politieke verantwoordelijkheid dragen voor de publieke dienstverlening en (al dan niet overheids-) ondernemingen het marktmechanisme optimaal benutten voor het leveren van kwalitatief hoogwaardige diensten;

11. constateert dat een geheel geliberaliseerde markt voor openbaar vervoer geen enkele garantie biedt voor het tot stand komen dan wel instandhouden van een geïntegreerd netwerk en is derhalve van mening dat het netwerk van openbaar vervoer en de integratie daarvan met andere vervoersvormen een verantwoordelijkheid zijn van de overheid;

12. stelt vast dat de liberalisering van de vervoersmarkt niet mag betekenen dat zeer winstgevende sectoren van deze markt doelgericht worden geprivatiseerd, met als gevolg dat de overheid alleen nog verliesgevende sectoren moet financieren;

13. acht aanbesteding van lokaal en regionaal openbaar vervoer, hetzij op netwerkniveau - waarbij de aanbestedende overheid kwalitatieve randvoorwaarden stelt - hetzij op lijnniveau - waarbij de aanbestedende overheid het netwerk vaststelt - de beste methode om efficiency en effectiviteit (en daarmee de concurrentiepositie ten opzichte van de auto) te bevorderen;

14. is van mening dat bij de keuze van de wijze waarop wordt aanbesteed de belangen van de werknemers in het openbaar vervoer mede een centrale rol moeten spelen;

15. dringt erop aan de gebruiker van het openbaar vervoer via consumentenorganisaties en inspraakprocedures daadwerkelijk bij de verwezenlijking van de netwerken van openbaar vervoer te betrekken;

16. is van mening dat waar het efficiënter maken van het openbaar vervoer leidt tot de noodzaak van sanering van (met name overheids-) bedrijven, tijdelijke en tot de herstructureringskosten beperkte financiële steun van de overheid aan het betreffende bedrijf wenselijk kan zijn om de sociale gevolgen te compenseren;

17. verzoekt de Commissie te bezien of aanvullende regelgeving noodzakelijk is om de markt voor openbaar vervoer nu en in de toekomst op adequate wijze te laten functioneren, waarbij bijzondere aandacht dient te worden besteed aan de kwaliteit van het openbaar vervoer in zogenaamde grensregio's;

FINANCIERING EN OVERHEIDSSTEUN

18. wenst dat de communautaire financiële steun voor onderzoek, infrastructuur en proefprojecten sterker wordt gericht op het openbaar vervoer;

19. is van mening dat de kostendekkingsgraad van het openbaar vervoer in veel gevallen te laag is;

20. is van mening dat gestreefd dient te worden naar een effectiever (d.w.z. beter op de wensen van de reiziger afgestemd) en efficiënter (d.w.z. tegen een hogere kostendekkingsgraad) openbaar vervoer;

21. is van mening dat de meest doeltreffende en efficiënte manier om het gebruik van het openbaar vervoer te stimuleren een verbetering van de prijs/kwaliteitverhouding is;

22. is van mening dat de infrastructuur ten behoeve van het openbaar vervoer en de exploitatie daarvan gescheiden dienen te worden en wel in die zin dat de aanleg- en beheerskosten van infrastructuur door de overheid gedragen kunnen worden;

23. is van mening dat de bedrijven voor openbaar vervoer voor het gebruik van deze infrastructuur dienen te betalen, doch dat het betreffende bedrag volledig gesubsidieerd mag worden, mits deze subsidie inzichtelijk wordt gemaakt en non-discriminatoir is, alsmede op gezette tijden op de noodzaak ervan wordt beoordeeld;

24. is van mening dat de exploitatie van het openbaar vervoer zoveel mogelijk moet worden bekostigd uit reizigersbijdragen; dat noodzakelijke additionele financiering door nationale, lokale en/of regionale overheden de gewenste efficiency en effectiviteit niet in de weg mag staan en derhalve slechts betrekking mag hebben op openbare dienstverplichtingen;

25. is overigens van mening dat openbare dienstverplichtingen niet louter afzonderlijke lijnen of diensten, maar ook relatief omvangrijke netwerken kunnen omvatten, met name in perifere of plattelandsgebieden;

26. is van mening dat overheidssteun voor openbaar vervoer in samenhang moet worden gezien met de internalisering van de externe kosten voor alle wijzen van vervoer en prestatiegebonden dient te zijn, nader te bepalen verplichtingen mag bevatten, niet gericht mag zijn op afdekking van de tekorten van bedrijven, niet mag discrimineren tussen de verschillende aanbieders en maximaal doorzichtig moet zijn;

27. verzoekt de Commissie een onderzoek in te stellen naar de in de lid-staten verleende overheidssteun voor de verschillende vervoersmodaliteiten ter beoordeling van de effecten daarvan;

28. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de regio's en de regeringen van de lid-staten.