A4-0369/96

Resolutie inzake het verslag van de Commissie "Werkgelegenheid in Europa - 1996" en de mededeling van de Commissie "Actie voor de werkgelegenheid in Europa: een vertrouwenspact" (COM(96)0485 - C4-0553/96 en C4-0341/96)

Het Europees Parlement,

- gezien op het verslag van de Commissie "Werkgelegenheid in Europa - 1996" (COM(96)0485 - C4-0553/96),

- gezien de mededeling van de Commissie "Actie voor de werkgelegenheid in Europa: een vertrouwenspact" (COM(96)0485 - C4-0341/96),

- gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschappen, en met name de artikelen 2, 3, 3a, 103 en 118,

- gezien het Witboek van de Commissie over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid - naar de 21ste eeuw - wegen en uitdagingen (COM(93)0700 - C3-0509/93),

- gezien het Witboek van de Commissie over het Europees Sociaal Beleid - Toekomstige acties voor de Unie (COM(94)0333 - C4-0087/94), en het sociaal actieprogramma voor de middellange termijn 1995 - 1997 van de Commissie (COM(95)0134 - C4-0160/95),

- gezien het besluit van de Europese Raad van Essen om een werkgelegenheidsstrategie te ontwikkelen, dat op zijn daaropvolgende bijeenkomsten in Cannes, Madrid, Turijn en Florence opnieuw werd bevestigd,

- gezien de aanbeveling van de Raad van 8 juli 1996 over de algemene principes voor het economisch beleid van de lid-staten en de Gemeenschap (96/431/EEG) ((PB L 179 van 18.7.1996, blz. 46.)),

- gezien het gezamenlijk advies van 16 mei 1995 van de Macro-economische groep bij de sociale dialoog over de beleidskeuzen van de sociale partners voor de voortzetting van het herstel in een duurzaam groeiproces dat ook werkgelegenheid tot stand brengt, dat ondertekend is door het Europees Verbond voor Vakverenigingen (ETUC), de Unie van Industriefederaties der Europese Gemeenschap (UNICE) en het Centrum voor Ondernemingen met Overheidsparticipatie (ECPE),

- onder verwijzing naar zijn resoluties van 9 maart 1994 over het Witboek van de Commissie over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid ((PB C 91 van 28.3.1994, blz. 124.)), van 10 maart 1994 over de gevolgen van de totstandbrenging van de EMU voor het sociaal beleid ((PB C 91 van 28.3.1994, blz. 230.)), 19 januari 1995 over het Witboek over het Europees sociaal beleid ((PB C 43 van 20.2.1995, blz. 63.)), 2 maart 1995 over de prioriteiten van de Europese Unie voor de Wereldtopconferentie (Kopenhagen, maart 1995) voor sociale ontwikkeling ((PB C 68 van 20.3.1995, blz. 49.)), 7 april 1995 over het economisch jaarverslag 1995 ((PB C 109 van 1.5.1995, blz. 304.)), 13 juli 1995 over een samenhangende werkgelegenheidsstrategie voor de Europese Unie ((PB C 249 van 25.9.1995, blz. 143.)), 11 oktober 1995 over de mededeling van de Commissie over economische groei en het milieu ((PB C 287 van 30.10.1995, blz. 118.)), 9 mei 1996 over het economisch jaarverslag van de Commissie voor 1996 ((PB C 152 van 27.5.1996, blz. 68.)), 19 juni 1996 over de aanbeveling van de Commissie inzake de richtsnoeren voor het economisch beleid voor 1996 ((PB C 198 van 8.7.1996, blz. 115.)), 5 september 1996 over de mededeling van de Commissie inzake een Europese strategie ter bevordering van plaatselijke initiatieven voor ontwikkeling en werkgelegenheid ((Deel II, punt 8 van de notulen van 5.9.1996.)), 18 september 1996 inzake een vermindering en aanpassing van de werktijden ((Deel II, punt 8 van de notulen van 18.9.1996.)), en van 19 september 1996 over een derde meerjarenprogramma voor kleine en middelgrote ondernemingen (KMO) in de Europese Unie (1997-2000) ((Deel II, punt 3 van de notulen van 19.9.1996.)),

- gezien het verslag van de Commissie sociale zaken en werkgelegenheid en het advies van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid (A4-0369/96),

A. overwegende dat de Gemeenschap krachtens artikel 2 van het Verdrag als prioriteit vaststelt "het bevorderen van een harmonieuze en evenwichtige ontwikkeling van de economische activiteit binnen de gehele Gemeenschap, een duurzame en niet-inflatoire groei met inachtneming van het milieu ..., een hoge graad van convergentie van de economische prestaties, een hoog niveau van werkgelegenheid en van sociale bescherming, een verbetering van de levensstandaard en van de kwaliteit van het bestaan, de economische en sociale samenhang en de solidariteit tussen de lid-staten",

B. overwegende dat het noodzakelijk is de impact van de sociale samenhang in de Europese samenleving te versterken en de principes die het Europese sociale model vaststellen en kenmerken en van andere ontwikkelingsmodellen onderscheiden, te handhaven,

C. overwegende dat sociale gelijkheid een onderdeel is van de sociale markteconomie en dat economische efficiëntie afhangt van de acceptatie van een economisch model dat gestoeld is op een sociaal rechtvaardige verdeling en sociale medeverantwoordelijkheid en dat rekening houdt met de bescherming van het milieu,

D. overwegende dat de aantasting van de sociale solidariteit tengevolge van langdurige massawerkloosheid en de onzekerheid en instabiliteit van de werkgelegenheid de interne samenhang in onze samenlevingen in gevaar brengt en de fundamenten van de moderne democratische maatschappijen in Europa begint te ondermijnen,

E. overwegende dat het streefdoel om de werkloosheid te halveren door tegen het eind van de eeuw 15 miljoen arbeidsplaatsen te scheppen, dat is vastgelegd in het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid, lijkt vergeten te zijn en dat dit doel, evenals de daaropvolgende besluiten van de Europese Raden van Essen, Cannes, Madrid, Turijn en Florence, een cruciale uitdaging blijven die de EU en haar lid-staten moeten aangaan,

F. overwegende dat het internationale concurrentievermogen in hoge mate bepaald wordt door het innovatief vermogen van de economie, een hoog opleidingsniveau, een effectieve onderzoeksinfrastructuur en nauwe grensoverschrijdende samenwerking tussen ondernemingen, het hoger onderwijs en onderzoeksinstituten,

G. overwegende dat de ontwikkeling van een gemeenschappelijke strategie speciale beleidsmaatregelen vereist, zoals de cooerdinatie van de macro-economische en sociale beleidsmaatregelen en een intensieve interinstitutionele samenwerking tussen de Europese Commissie, het Europees Parlement, de Raad van ministers van Sociale Zaken, de ECOFIN-Raad en de sociale partners,

H. overwegende dat diverse lid-staten erin zijn geslaagd het werkloosheidspercentage gedurende een aantal jaren geleidelijk terug te dringen, hetgeen voor de andere lid-staten en de Commissie een aanmoediging moet zijn om hun beleid nauwkeurig onder de loep te nemen en na te gaan welke praktische maatregelen effect sorteren,

I. overwegende dat jongeren onder de 25 jaar bijzonder zwaar door de werkloosheid worden getroffen en dat het aantal personen ouder dan 25 jaar dat meer dan een jaar werkloos is, van 48 tot 50% is gestegen en dat het percentage van degenen die twee jaar of langer werkloos zijn zelfs van 27 tot 30% is gestegen,

J. zijn instemming betuigend met de Europese demonstraties tegen werkloosheid, onveilige arbeidsplaatsen en sociale uitsluiting, die in de eerste helft van 1997 georganiseerd zullen worden om meer druk uit te oefenen op de EU en haar lid-staten om deze ertoe te bewegen oplossingen voor het probleem van de werkloosheid te creëren,

K. overwegende dat de huidige structuurproblemen van de werkloosheid, ook al blijft de economische groei noodzakelijk, niet alleen kunnen worden opgelost met de groei- en ontwikkelingsmodellen van de afgelopen decennia,

L. overwegende dat de omvang van de langdurige werkloosheid een aanwijzing is voor de tekortkomingen van het economische en werkgelegenheidsbeleid en dat gedurende lange perioden van werkloosheid men niet alleen zijn zelfvertrouwen en zelfbewustzijn, maar ook de mogelijkheid om weer werk te vinden verliest,

M. overwegende dat de situatie van de werkloosheid zeer ernstig is in de minder ontwikkelde perifere, ultraperifere en eilandgebieden van de Europese Unie,

N. overwegende dat ondernemingen met minder dan 100 werknemers de netto werkgelegenheid jaarlijks met 260.000 arbeidsplaatsen hebben doen stijgen, terwijl ondernemingen met meer dan 100 werknemers jaarlijks een netto verlies van 222.000 arbeidsplaatsen moeten incasseren,

O. overwegende dat het "Witboek over de economische groei, het concurrentievermogen en de werkgelegenheid", dat een goede aanzet vormde voor een evenwichtig beleid voor meer werkgelegenheid, op zijn essentiële aspecten niet is uitgevoerd, onder meer omdat binnen de ECOFIN-Raad nooit enige overeenstemming bereikt werd over de toekenning van de toereikende financiële middelen, noch over de invoering van een Europees kader voor de CO2 - energiebelasting; overwegende dat de mededeling van de Commissie "Actie voor de werkgelegenheid in Europa", dat vooral een appèl is aan de regeringen en aan de sociale gesprekspartner voor een algemene mobilisatie voor werk, eveneens zijn geloofwaardigheid dreigt te verliezen bij gebrek aan overeenstemming in de ECOFIN-Raad,

P. overwegende dat de technologische ontwikkeling en de produktie-organisatie ten gevolge van de omwenteling op het gebied van elektronica en informatica uitzonderlijke produktieverhoging mogelijk maken zodat een beleid nodig is dat zorgt voor een positief evenwicht tussen produktieverhoging en het scheppen van arbeidsplaatsen,

Q. overwegende dat het verslag over de demografische situatie in de EU van 1995 een drastische wijziging in de werkgelegenheidscapaciteit voorspelt, waardoor het des te meer geboden is dat de lid-staten en de Commissie geïntegreerde beleidsvormen ter bestrijding van de steeds hogere niveaus van werkloosheid, met name onder de jongeren, ontwikkelen,

1. juicht het verslag van de Commissie over de werkgelegenheid in Europa - 1996 toe omdat hierin een beeld wordt gegeven van de tekortkomingen en problemen op dit gebied; betreurt het echter dat er met de evaluatie van de verslechtering van de kwaliteit van de werkgelegenheid, de bestrijding van de massawerkloosheid, met name de langdurige werkloosheid, en maatschappelijke uitsluiting en de uitwerking van een realistisch gemeenschappelijk standpunt over gemeenschappelijke en gecooerdineerde acties van de EU en de lid-staten slechts geringe vooruitgang is geboekt;

2. betreurt het dat na het verslag van 1995 geen analytische en strategische vooruitgang is geboekt en dat eerder vertrouwd wordt op automatisch gunstige gevolgen van de economische groei en monetaire stabiliteit, terwijl het actieve werkgelegenheidsbeleid meer had moeten worden gestimuleerd en ontwikkeld;

3. spreekt zijn bezorgdheid erover uit dat de brede richtsnoeren van de Raad van 8 juli 1996 voor het economische beleid uitsluitend zijn gebaseerd op maatregelen die noodzakelijk zijn om aan de convergentiecriteria te voldoen en geen multiplicator-effect omvatten dat gunstig is voor de netto- arbeidsplaatsschepping;

4. stelt voor dat de Commissie, de Raad Sociale Zaken en de Ecofin-Raad zowel de macro-economische als structurele beleidsinstrumenten op nationaal en Europees niveau op veel evenwichtiger en meer doortastende wijze afstemmen op de bestrijding van de werkloosheid, waarbij ten volle rekening moet worden gehouden met de volgende aanbevelingen in het kader van op lage inflatie en groei gerichte omstandigheden:

- een minder restrictief monetair beleid, in overeenstemming met artikel 105, lid 1 van het Verdrag, en de doelstellingen van de Gemeenschap zoals vastgelegd in artikel 2 van het Verdrag,

- een redelijke - groeigerichte - benadering van de begrotingsdiscipline tijdens de derde fase van de EMU en daarna,

- een inkomens- en loonbeleid waarbij de loonontwikkeling is afgestemd op de produktiviteit en de binnenlandse vraag en het vertrouwen van de consument op peil worden gehouden,

- een investeringsbeleid waarmee publieke en private investeringen worden gestimuleerd,

- een fiscaal beleid en maatschappelijke welzijnsstructuren die niet als obstakel fungeren maar als stimulans voor het creëren van werkgelegenheid,

- een actief beleid op het gebied van onderwijs, opleiding en herscholing op communautair en nationaal niveau, met name in hoogtechnologische sectoren waar een snelle ontwikkeling plaatsvindt, zoals informatietechnologie of biotechnologie;

5. is van mening dat grotere prioriteit moet worden verleend aan de cooerdinatie tussen het macro-economisch en het arbeidsmarktbeleid en pleit in het bijzonder voor een cooerdinatie die gericht is op een vermindering van de niet-directe arbeidskosten aan de onderkant van de loonschaal, op voorwaarde dat deze vermindering wordt gecompenseerd door andere vormen van financiering (zoals bijvoorbeeld indirecte belastingen of belastingen op het energieverbruik) teneinde de vermindering van de sociale uitkeringen tegen te gaan; stimuleert actieve arbeidsmarktmaatregelen die vergezeld gaan van op maat gesneden opleidingen en/of arbeidsbemiddeling, een grotere en uitgebreidere stabiliteit bij de werkgelegenheid en sociale zekerheid, alsmede herscholingsmogelijkheden voor alle werklozen;

6. meent dat de lid-staten actief maatregelen moeten stimuleren ter bevordering van zelfstandige werkgelegenheid en de oprichting van KMO's, met name in gebieden van sociale, culturele en ecologische innovatie; wenst derhalve concrete acties ter ondersteuning van innovatie op deze gebieden, vergemakkelijking van de toegang tot venture-kapitaal, de invoering van op maat gesneden voorlichting en opleiding voor het verwerven van de kwalificaties die worden vereist door een nieuw soort ondernemingen die vele arbeidsplaatsen scheppen, en de vereenvoudiging van juridische en administratieve procedures, zonder afstand te doen van hoge normen;

7. wenst vanwege het feit dat de werkgelegenheid voor vrouwen nog altijd wordt gekenmerkt door lage lonen, atypische arbeid, onzekere arbeidsplaatsen en beperkte carrièremogelijkheden, gerichte maatregelen teneinde de splitsing van de arbeidsmarkt op te heffen en alle bestaande belemmeringen uit de weg te ruimen;

8. verzoekt de Commissie een onderzoek in te stellen naar de gevolgen van de beleidsmaatregelen die gericht zijn op de overgang naar een nieuw ontwikkelingsmodel waarbij de groei tot meer werkgelegenheid leidt, zoals de verkorting en reorganisatie van de arbeidstijd, voor met name de zeer kleine, kleine en middelgrote ondernemingen, door de gevolgen te evalueren van een andere modulering van de sociale bijdragen (tussen de eerste 32 uren en de daaropvolgende) voor zowel de zelfstandigen als de werknemers voor de werkgelegenheid en de mogelijkheid na te gaan van compensatie van de eventuele vermindering van de inkomsten uit de bijdragen, met de geringe uitgaven ten gevolge van de vermindering van de werkloosheid en verzoekt haar bevindingen van dit onderzoek ook aan de sociale partners van alle lid-staten voor te leggen;

9. doet een beroep op de sociale partners, de lid-staten en de Unie om maatregelen te nemen ter bevordering van deeltijdarbeid, het onderbreken van de beroepsuitoefening, betaald verlof voor bijscholing, en andere vormen van arbeidstijdverkorting, waarbij echter de concurrentiepositie van de ondernemingen en de sociale zekerheid van de werknemers niet mogen worden aangetast;

10. wenst dat de Essen-procedure verder wordt versterkt door actieve werkgelegenheidscheppende strategieën door te voeren, een eerlijke verdeling van de arbeidsplaatsen te bevorderen en efficiënte permanente scholing in de hand te werken;

11. herinnert de Commissie en de Raad eraan dat in het kader van het werkgelegenheidsplan dat tijdens de Europese Raad van Essen is vastgesteld, speciale aandacht moet worden verleend aan jongeren, langdurig werklozen, vrouwen en oudere werknemers; wenst dat de lid-staten meer maatregelen treffen om de huidige tendens die op deze categorieën van negatieve invloed is te keren en betreurt het dat de Commissie hiertoe geen concrete voorstellen heeft ingediend;

12. zet zich ervoor in dat ter bestrijding van het voortdurend stijgende aantal langdurig werklozen een gericht beleid wordt gevoerd waarbij in een vroeg stadium activiteiten worden ontplooid op het gebied van arbeidsmarkt en vakopleidingen en tevens dat er meer maatregelen worden genomen die het opdoen van nieuwe werkervaring mogelijk maken voor degenen die in uitsluiting en armoede hebben geleefd;

13. verzoekt de Commissie en de Raad alle aandacht te besteden aan de ontwikkeling van projecten en acties die zijn gericht op het scheppen van werkgelegenheid in de perifere, ultraperifere en eilandgebieden van de Europese Unie;

14. verzoekt de Commissie een vertrouwenspact door te voeren dat alle belangrijke betrokken partijen mobiliseert en actief gebruik maakt van de financiële instrumenten van de Gemeenschap, zoals de Europese Investeringsbank en het Europees Investeringsfonds, om duurzame communautaire investeringsprojecten te financieren, op het gebied van vervoer, milieu en communicatie en plaatselijke werkgelegenheidsinitiatieven, met name de KMO's, zeer kleine ondernemingen en ambachtelijke ondernemingen te helpen bij het toegang krijgen tot de EU- en wereldmarkten en hen te steunen in O& O-sectoren die een grensoverschrijdende samenwerking tussen bedrijven, universiteiten en onderzoeksinstellingen bevorderen;

15. dringt erop aan dat de lid-staten de belemmeringen voor innovatie verminderen, overeenkomstig het door het Europees Parlement in zijn bovengenoemde resolutie van 9 mei 1996 over het economische jaarverslag 1996 gesteunde Groenboek van de Commissie over innovatie (COM(95)0688 - C4- 0609/95), en stimulansen voor innovatie creëren op weg naar een nieuw ontwikkelingsmodel, zoals omschreven in het Witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid;

16. hekelt de huidige onderlinge verdringing op de arbeidsmarkt tussen jonge en oudere werknemers en rekent erop dat er beleid ontwikkeld zal worden waarmee levenslange algemene beroepsopleidingen en scholing in hogere mate toegespitst worden op oudere en gehandicapte werknemers;

17. is van mening dat investeringen in menselijke hulpbronnen een vitaal onderdeel van de werkgelegenheidsstrategie uitmaken omdat zij de arbeidskansen van personen die ervan gebruik maken gunstig beïnvloeden en een preventieve werking hebben, omdat over tien jaar 80% van de nu gebruikte technologie verouderd en door nieuwe, modernere technologie vervangen zal zijn, en omdat zij tot positieve gevolgen voor het concurrentievermogen van het bedrijfsleven leiden; dringt er tegelijkertijd bij de lid-staten op aan de rol van de arbeidsbureaus op te waarderen en uit te breiden in het kader van een partnerschap met verenigingen z.w.o. en/of particuliere bedrijven en op maat gesneden opleidingen te ontwikkelen voor langdurig werklozen, jongeren, vrouwen, oudere werknemers en gehandicapten, waarbij bijzondere nadruk op de gelijke kansen moet worden gelegd;

18. wenst dat steun wordt verleend aan milieu-beschermingsprojecten die goederen en diensten creëren die noodzakelijk zijn voor het opmeten, voorkomen, beperken of herstellen van de schade die wordt aangericht aan water, lucht en bodem, met inbegrip van maatregelen om de geproduceerde hoeveelheid afval te verminderen en te beheren, energie te besparen, hinder terug te dringen op plaatselijk niveau en de middelen van de structuurfondsen uit hoofde van doelstellingen 1 en 2 samen te voegen met de andere EU-instrumenten om deze activiteiten te ondersteunen; wenst dat naast de steun aan know-how en menselijke hulpbronnen ook investeringen in een ondernemersvriendelijke context en op ondernemers gerichte infrastructuren evenals in kennis en vaardigheden sterker worden bevorderd;

19. vreest dat ten gevolge van de deregulering van de financiële markten de winst voornamelijk zal worden geïnvesteerd in eigendom en financiële middelen in plaats van in reëel kapitaal, waardoor een actief werkgelegenheidsbeleid van de lid-staten bijna onmogelijk is; herhaalt zijn verzoek serieus de mogelijkheid te overwegen van de invoering van effectieve belasting op speculatie alsmede een controle op derivaten;

20. steunt de opkomst van de derde sector van sociale en culturele diensten als een mogelijke bron van nieuwe stabiele en duurzame werkgelegenheid waarmee de fragmentering en de structurele rigiditeit van de arbeidsmarkt kan worden teruggedrongen en vraagt de Commissie hiervoor een communautair programma met voldoende financiële middelen voor te stellen;

21. verzoekt de lid-staten om in het kader van de IGC overeenstemming te bereiken over de toevoeging aan het nieuwe Verdrag van een nieuw hoofdstuk inzake het werkgelegenheidsbeleid van de Unie en de lid-staten, waarin de toegevoegde waarde van de gemeenschappelijke beleidsmaatregelen van de Europese Unie ter bevordering van de werkgelegenheid, solidariteit en sociale samenhang wordt nagestreefd en de doelstellingen, de procedures en de criteria voor de cooerdinatie van het beleid van de Unie en de lid-staten worden opgenomen, met het doel de schepping van zinvolle en kwaliteitsvolle arbeidsplaatsen en met behoud van een hoog niveau aan sociale bescherming, gecombineerd met de strijd tegen de langdurige werkloosheid en de sociale uitsluiting;

22. herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om voorstellen te doen voor het gebruik van vergelijkbare sociaal-democratische indicatoren om de kwantitatieve en kwalitatieve evolutie op de arbeidsmarkt en het beleid van de lid-staten te kunnen volgen; is van mening dat deze indicatoren onder meer betrekking moeten hebben op het werkloosheids-, werkgelegenheids- en participatieniveau van verschillende groepen in de diverse sectoren en werkvormen van de arbeidsmarkt, de gemiddelde en maximale arbeidsduur, de financiële middelen (in % BNP) voor sociale bescherming en actief arbeidsmarktbeleid en de maximum toegelaten loonspanning;

23. verwelkomt de oprichting binnen de Commissie van een commissie werkgelegenheid en arbeidsmarktbeleid die zal samenwerken met de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en het Permanent Comité voor de werkgelegenheid zal raadplegen over alle vraagstukken i.v.m. het arbeidsmarktbeleid, ten einde bij te dragen tot de ontwikkeling en de tenuitvoerlegging van een gemeenschappelijke werkgelegenheidsstrategie door het gebruuik van gemeenschappelijke indicatoren die de analyse, cooerdinatie en uitwisseling van gegevens tussen de nationale werkgelegenheidsbeleidsmaatregelen verbeteren;

24. wijst erop dat betere samenwerking en cooerdinatie tussen de particuliere en openbare nationale organisaties voor de werkgelegenheid in alle lid- staten, zoals vermeld in het Vertrouwenspact, een belangrijke rol bij het scheppen van werkgelegenheid kan gaan spelen;

25. wijst erop dat er bij initiatieven voor sociaal beleid ter bestrijding van de werkloosheid met de demografische tendenzen in de EU rekening moet worden gehouden;

26. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Economisch en Sociaal Comité, de Europese sociale partners en de regeringen en parlementen van de lid-staten.