TOELICHTING

1.Achtergrond van het voorstel

Dit besluit heeft betrekking op de beschikbaarstelling, in overeenstemming met Verordening (EG) nr. 2012/2002 van de Raad van 11 november 2002 (hierna "de verordening" genoemd), van een bedrag van 17 730 519 EUR uit het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (SFEU) voor het verlenen van bijstand aan Letland naar aanleiding van de overstroming in 2017. Deze beschikbaarstelling wordt volledig gefinancierd door gebruik te maken van een deel van de 47 479 154 EUR aan vastleggings- en betalingskredieten voor voorschotten die reeds in de begroting 2018 zijn opgenomen. Bijgevolg is geen gewijzigde begroting vereist.

2.Informatie en voorwaarden

In de zomer en het najaar van 2017 werd Letland getroffen door langdurige hevige regenval die leidde tot verzadiging van de bodem en vervolgens tot overstromingen in het hele land, met name in de regio Letgallen en de omliggende gebieden. Daardoor werden gewassen vernield en was er uitgebreide schade aan waterlopen, rioleringen en de daarmee samenhangende waterzuiveringsinstallaties, alsmede aan weg- en spoorweginfrastructuur.

(1)Letland heeft een aanvraag voor een bijdrage uit het SFEU ingediend op 14 november 2017, binnen de termijn van twaalf weken na de vaststelling van de eerste schade op 24 augustus 2017. De aanvraag werd ingediend als "grote natuurramp" overeenkomstig artikel 2, lid 2, van de verordening. Op 27 april 2018 heeft Letland in antwoord op een verzoek van de Commissie aanvullende informatie verschaft die nodig was om de beoordeling van deze zaak te kunnen afronden.

(2)De ramp heeft een natuurlijke oorzaak en valt derhalve onder het toepassingsgebied van het SFEU.

(3)Letland raamde de totale directe schade van de overstroming op 380,5 miljoen EUR. Dit bedrag overstijgt de voor Letland in 2017 geldende SFEU-drempel voor "grote natuurrampen" van 145 740 000 EUR (d.w.z. 0,6 % van het bruto nationaal inkomen (bni) van Letland, op basis van gegevens voor 2015). Aangezien de geraamde totale directe schade boven die drempel uitkomt, kan de ramp als "grote natuurramp" in de zin van de verordening worden aangemerkt. De aanvraag van Letland komt bijgevolg in aanmerking voor een bijdrage uit het SFEU.

(4)Letland heeft geen voorschot gevraagd.

(5)De Letse aanvraag bevat een gedetailleerde beschrijving van de meteorologische situatie die tot de ramp heeft geleid en de gevolgen ervan. De aanhoudende regenval en de overstromingen in de maanden augustus, september en oktober 2017 hebben aanzienlijke schade teweeggebracht in de landbouw, met verlies van gewassen en verstopping van het afwateringssysteem op grote schaal als gevolg. Bovendien was er schade aan landelijke en lokale infrastructuur, met name waterinfrastructuur (waterlopen, afwateringssystemen, waterbouwkundige installaties, dijken en daarmee samenhangende beschermingsinfrastructuur) en vervoersinfrastructuur (grote en lokale wegen, spoorwegen). In totaal waren 184 nationale autowegen beschadigd. Verder moest het treinverkeer tijdelijk worden opgeschort. Op 29 augustus 2017 werd de noodtoestand afgekondigd. De nationale en lokale overheidsinstellingen en -bedrijven die diensten aan de bevolking verlenen, konden niet naar behoren functioneren. Een aantal scholen en andere lokale overheidsgebouwen werd overstroomd en moest worden gesloten. Waterlopen traden buiten hun oevers en in hun beddingen zette zich allerhande materiaal af, waardoor ruim 28 000 km (ondergrondse) afwateringssystemen, ongeveer 4 500 km open afvoerkanalen en sloten en ongeveer 1 700 waterlopen en waterbouwkundige constructies werden getroffen. De overstroming van afvalwaterzuiveringsinstallaties leidde tot de verontreiniging van water en vormde een gevaar voor het milieu.

(6)Letland heeft de kosten voor nood- en herstelactiviteiten die volgens artikel 3, lid 2, van de verordening subsidiabel zijn, op 36,2 miljoen EUR geraamd. Het heeft ook een uitsplitsing naar soort activiteiten verschaft. Veruit het grootste deel van de in aanmerking komende kosten (bijna 32 miljoen EUR) heeft betrekking op de openbare riolering en de daarmee verband houdende infrastructuur. De bijdrage uit het SFEU mag echter niet worden gebruikt voor herstelwerkzaamheden die verder gaan dan de toestand van deze activa vóór de natuurramp.

(7)De Letse autoriteiten hebben bevestigd dat de subsidiabele kosten niet door verzekeringen worden gedekt.

(8)De getroffen regio is een "minder ontwikkelde regio" in het kader van de Europese structuur- en investeringsfondsen (2014-2020). De Letse autoriteiten hebben niet aan de Commissie te kennen gegeven dat zij voornemens zijn middelen van de programma's van de ESI-fondsen naar herstelmaatregelen over te hevelen. Nadat Letland in november 2017 echter bij de Commissie een verzoek om steun voor landbouwers had ingediend, heeft de Commissie Uitvoeringsverordening (EU) 2018/108 betreffende een noodmaatregel in de vorm van steun aan landbouwers wegens overstromingen en zware regenval in bepaalde gebieden van Litouwen, Letland, Estland en Finland vastgesteld. Het maximumbedrag voor Letland bedraagt 3,5 miljoen EUR.

(9)Letland heeft het Uniemechanisme voor civiele bescherming niet geactiveerd.

(10)Er lopen momenteel geen inbreukprocedures tegen het land in verband met de tenuitvoerlegging van Uniewetgeving inzake rampenpreventie en -beheer.

2.5Conclusie

Om bovengenoemde redenen voldoet de natuurramp die in de aanvraag van Letland is beschreven aan de in de verordening gestelde voorwaarden voor het inzetten van het SFEU.

3.Financiering uit de SFEU-toewijzingen 2018

Krachtens Verordening (EU, Euratom) nr. 1311/2013 van de Raad van 2 december 2013 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2014-2020 (hierna de "MFK-verordening" genoemd), en met name artikel 10, is jaarlijks een bedrag van maximaal 500 000 000 EUR (in prijzen van 2011) aan SFEU-middelen beschikbaar. De voorwaarden voor de beschikbaarstelling van SFEU-middelen zijn vastgesteld in punt 11 van het Interinstitutioneel Akkoord van 2 december 2013 tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie betreffende de begrotingsdiscipline, de samenwerking in begrotingszaken en een goed financieel beheer.