EUROPESE COMMISSIE Brussel, 10.11.2022 JOIN(2022) 48 final GEZAMENLIJKE MEDEDELING AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD Actieplan voor militaire mobiliteit 2.0



1.INLEIDING In het strategisch kompas voor veiligheid en defensie, dat de Europese Raad in maart 2022 heeft bekrachtigd, werd benadrukt dat “[de] militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne heeft bevestigd dat de militaire mobiliteit van onze strijdkrachten binnen en buiten de Unie dringend aanzienlijk moet worden verbeterd”. Met het oog op “nieuwe toezeggingen […] om de militaire mobiliteit aanzienlijk te verbeteren en daarin te investeren” werd hierin opgeroepen tot een “ambitieus, herzien actieplan” uiterlijk eind 2022. Dit actieplan voor militaire mobiliteit 2.0 komt aan deze oproep tegemoet. Militaire mobiliteit is van essentieel belang voor onze Europese veiligheid en defensie. De strijdkrachten van de EU-lidstaten moeten snel en op voldoende schaal kunnen reageren op crises aan de buitengrenzen van de EU en daarbuiten. Bovendien heeft de Russische agressie tegen Oekraïne ons geleerd hoe belangrijk het is om militaire steun zo snel en soepel mogelijk te verplaatsen. De ervaring van de lidstaten in de context van Oekraïne toont dat de Unie stappen heeft gezet op het gebied van militaire mobiliteit. Zo hebben de door het Europees Defensieagentschap (EDA) ontwikkelde regelingen de lidstaten geholpen de tijden voor grensoverschrijdende verplaatsingen te verkorten. Gezien de uitzonderlijke omstandigheden zijn de lidstaten vaak bereid geweest per geval vrijstellingen te verlenen om hun nationale beperkingen op te heffen. Het is tijd om de overstap te maken van een benadering per geval naar structurele oplossingen. Tegelijkertijd hebben wij ook te maken gehad met beperkingen — zoals het feit dat de verschillende spoorwegsystemen tussen Oekraïne en EU-lidstaten alsook binnen de Europese Unie optimale mobiliteitsoplossingen in de weg stonden. Ook werd duidelijk dat we sterk afhankelijk zijn van ingehuurde civiele transportmiddelen. Met dit nieuwe actieplan, dat voortbouwt op de vooruitgang die is geboekt sinds de introductie van het initiatief voor militaire mobiliteit in 2017, wordt het volgende hoofdstuk over militaire mobiliteit voor de periode 2022-2026 ingeluid. Met behulp van het uitgebreide toepassingsgebied en de voorgestelde aanvullende maatregelen zal het actieplan bijdragen tot een goed verbonden netwerk voor militaire mobiliteit, met kortere reactietijden en capabele, veilige, duurzame en veerkrachtige vervoersinfrastructuur en -capaciteiten. In het actieplan wordt ingegaan op de noodzaak van een verdere verbetering van de capaciteit van vervoersinfrastructuur om het gewicht, de omvang en de schaal van militaire verplaatsingen aan te kunnen, met behulp van nieuwe maatregelen om ons werk te prioriteren en om de vereisten inzake de brandstoftoeleveringsketen voor militair vervoer op te nemen. In het kader van het actieplan worden de inspanningen voortgezet om complexe, langdurige en uiteenlopende nationale regels en procedures te stroomlijnen en te harmoniseren, onder meer door nieuwe acties in te voeren ter ondersteuning van de verdere digitalisering van administratieve processen. Er wordt een nieuwe pijler inzake paraatheid en weerbaarheid toegevoegd die de ontwikkeling van strategische transportvermogens omvat, in overeenstemming met het verslag over de gecoördineerde jaarlijkse evaluatie inzake defensie (CARD) van november 2020. Er worden maatregelen voorgesteld om de vervoerssector beter te beschermen tegen cyberaanvallen en andere hybride dreigingen, en om de klimaatbestendigheid en energiezekerheid ervan te bevorderen. In de nieuwe pijler inzake partnerschappen worden voorstellen uiteengezet om de dialoog, samenwerking en connectiviteit met een reeks externe partners te versterken. De bouwstenen die sinds 2018 zijn ingevoerd, vormen een solide basis voor dit nieuwe actieplan: ·De Raad heeft zijn goedkeuring gehecht aan de militaire eisen voor militaire mobiliteit binnen en buiten de EU, met inbegrip van technische specificaties en belangrijke militaire routes. ·Er is een budget van 1,69 miljard EUR voor projecten voor vervoersinfrastructuur voor tweeërlei gebruik in het kader van de Connecting Europe Facility (CEF) tussen 2021-2027 . ·Het eerste werkprogramma van de CEF voor 2021-2023 en de uitvoeringsverordening betreffende de vereisten voor tweeërlei gebruik voor deze projecten zijn in augustus 2021 vastgesteld. Dit maakte de weg vrij voor de goedkeuring van de eerste reeks projecten ter waarde van 339 miljoen EUR op 24 mei 2022, terwijl de tweede oproep eerder die maand werd gepubliceerd. In het licht van de oorlog in Oekraïne werden deze data werden vervroegd ten opzichte van de oorspronkelijke tijdschema’s, teneinde de uitvoering van infrastructuurprojecten ter verbetering van de militaire mobiliteit te versnellen. ·De Commissie heeft een voorstel ingediend voor een herziene verordening betreffende het trans-Europees vervoersnetwerk , die voor het eerst ook de militaire mobiliteit in het trans-Europees vervoersnetwerk weerspiegelt. De samenhang tussen het militaire netwerk van de EU en de TEN-T-netwerken is verbeterd en er zijn nieuwe infrastructuurnormen, die de militaire mobiliteit direct zullen verbeteren, voorgesteld voor alle vervoerswijzen. ·Ook is aandacht besteed aan regelgevings- en procedurele aspecten: de douaneformaliteiten voor grensoverschrijdende militaire verplaatsingen zijn vereenvoudigd. Het vervoer van gevaarlijke goederen op militair gebied is geharmoniseerd. De nieuwe Richtlijn (EU) 2019/2235 voorziet in een vrijstelling van btw en accijnzen voor goederen of diensten die worden gebruikt of ingekocht in het kader van een defensie-inspanning die wordt verricht voor de uitvoering van een activiteit van de Unie in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid. 24 EU-lidstaten en Noorwegen zijn toegetreden tot het programma van het Europees Defensieagentschap “Optimalisering van vergunningsprocedures voor grensoverschrijdende verplaatsingen in Europa”. ·In het kader van de permanente gestructureerde samenwerking (PESCO) hebben de lidstaten verschillende samenwerkingsprojecten opgestart. In het project inzake militaire mobiliteit werken 25 lidstaten en derde landen samen aan de coördinatie van relevante nationale maatregelen, waaronder die welke zij zijn overeengekomen in de zogenoemde “toezegging inzake militaire mobiliteit” van 25 juni 2018. Binnen het project inzake logistieke hubs werken 17 lidstaten samen om hun logistieke depots en vermogens onderling te verbinden om de reactietijd te verkorten en het gebruik van capaciteit te optimaliseren. 2.STRATEGISCHE AANPAK In navolging van de koers van het strategisch kompas en rekening houdend met zowel de leidende beginselen van het actieplan van 2018 als de gewijzigde strategische context, biedt dit actieplan een alomvattend kader om de militaire mobiliteit te verbeteren. Er worden verdere acties voorgesteld om een snelle, efficiënte en onbelemmerde verplaatsing van potentieel grootschalige strijdkrachten, waaronder militair personeel en uitrusting, zowel in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van de EU als voor nationale en multinationale activiteiten, met name in het kader van de NAVO, mogelijk te maken. Om de samenhang van deze acties te waarborgen, het uitgebreide toepassingsgebied van “militaire mobiliteit 2.0” weer te geven en een doeltreffende betrokkenheid van een breed scala van belanghebbenden te faciliteren, is een strategische aanpak vereist. De strategische aanpak van dit actieplan is gericht op de noodzaak een goed verbonden netwerk voor militaire mobiliteit te ontwikkelen, dat bestaat uit:

·multimodale vervoerscorridors, waaronder wegen, spoorwegen, luchtvaartroutes en binnenwateren met infrastructuur voor tweeërlei gebruik die militair vervoer kan afhandelen; ·vervoersknooppunten en logistieke centra die voorzien in de vereiste ondersteuning en bijstand van gast- en doorvoerlanden om de inzet van troepen en materieel te faciliteren; ·geharmoniseerde regels, voorschriften, procedures en gedigitaliseerde administratieve regelingen; ·verbeterde duurzaamheid, weerbaarheid en paraatheid van civiele en militaire transport- en logistieke vermogens. Het actieplan, dat deze aanpak volgt en waarin de essentiële rol van de lidstaten wordt weerspiegeld, bevat aanbevolen acties waar de lidstaten op complementaire en coherente wijze werk van moeten maken, en met volledige eerbiediging van de soevereiniteit van de EU-lidstaten over hun nationale grondgebied en nationale besluitvormingsprocessen met betrekking tot militaire verplaatsingen. Dit omvat activiteiten van de lidstaten via projecten in het kader van de PESCO. Een coherente en gecoördineerde aanpak van militaire mobiliteit vormt een gemeenschappelijk belang met de NAVO. Militaire mobiliteit blijft een “vlaggenschip” voor nauwere en intensievere samenwerking tussen beide organisaties, in overeenstemming met de leidende beginselen van de EU en de NAVO, met efficiënte interactie en informatie-uitwisseling binnen de gevestigde gestructureerde dialoog tussen personeel. 3.GEÏDENTIFICEERDE ACTIES Volgens de strategische aanpak zijn de geïdentificeerde acties verdeeld over vier hoofdpijlers: de multimodale corridors en logistieke knooppunten, maatregelen voor regelgevende steun, weerbaarheid en paraatheid, en partnerschappen. 3.1 Multimodale corridors en logistieke knooppunten: investeren in infrastructuur voor tweeërlei gebruik In het kader van militaire mobiliteit is het essentieel om de vervoersinfrastructuur voor tweeërlei gebruik in het netwerk voor militaire mobiliteit — bestaande uit multimodale vervoersroutes die door logistieke knooppunten met elkaar verbonden zijn — te moderniseren, zodat de infrastructuur op korte termijn potentieel zware en grootschalige militaire transporten aankan. De EU-lidstaten maken grotendeels gebruik van dezelfde vervoersinfrastructuur voor zowel civiele als militaire verplaatsingen en vervoer. Een versterking van de vervoersinfrastructuur voor tweeërlei gebruik in het trans-Europees vervoersnetwerk (TEN-T) houdt daarom de ontwikkeling van multimodale vervoerscorridors en vervoersknooppunten in. Bijgevolg blijft de ontwikkeling van vervoersinfrastructuur voor tweeërlei gebruik met medefinanciering uit het financieringsinstrument Connecting Europe Facility (CEF) een essentiële pijler van dit actieplan. Overeenkomstig het strategisch kompas zal de EU de vervoersinfrastructuur voor tweeërlei gebruik in het trans-Europees vervoersnetwerk blijven versterken om een snelle en naadloze verplaatsing van militair personeel, materieel en uitrusting voor operationele inzet en oefeningen te bevorderen, in nauwe samenwerking met de NAVO en andere partners. Een van de acties die in het kader van het eerste actieplan voor militaire mobiliteit zijn uitgevoerd, was de medefinanciering van projecten voor vervoersinfrastructuur voor tweeërlei gebruik op zowel het militaire netwerk van de EU als het TEN-T-netwerk. Het huidige TEN-T-netwerk, dat in 2013 door het Europees Parlement en de Europese Raad is vastgesteld, omvat met name wegen, spoorwegen, havens en luchthavens in de Europese Unie. In 2019 hebben de diensten van de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) een analyse van de lacunes uitgevoerd om het TEN-T-netwerk en het militaire netwerk van de EU te vergelijken. Daarnaast werden in de analyse van de lacunes van 2019 de militaire eisen voor vervoersinfrastructuur vergeleken met de technische vereisten voor TEN-T-vervoersinfrastructuur. Uit de vergelijking tussen het militaire netwerk van de lidstaten en het TEN-T bleek dat zij elkaar voor 93 % overlapten. Dit betekent dat de investeringen in vervoersinfrastructuur in het trans-Europees vervoersnetwerk de militaire mobiliteit direct verbeteren. Het doel is het kernnetwerk van het trans-Europees vervoersnetwerk uiterlijk tegen 2030 te realiseren. Op 14 december 2021 heeft de Commissie voorgesteld de TEN-T-verordening van 2013 te herzien. Zij heeft met name voorgesteld de kernnetwerkcorridors uit te breiden tot de partners van de Westelijke Balkan. Bij de herziening van de TEN-T-verordening heeft de Commissie extra wegen en spoorwegtrajecten in het bestaande geografische netwerk opgenomen om de lacunes met het militaire netwerk te verkleinen. Het doel was de synergieën tussen het civiele en militaire gebruik van de bestaande vervoersinfrastructuur te verbeteren. Daarnaast heeft de Commissie voorgesteld verschillende technische normen voor de TEN-T-infrastructuur aan te scherpen. Dit zal rechtstreeks ten goede komen aan de verplaatsingen van militaire troepen en materieel, en zo de militaire mobiliteit binnen en buiten de EU bevorderen. Op 27 juli 2022 heeft de Commissie een gewijzigd TEN-T-voorstel aangenomen om rekening te houden met de nieuwe geopolitieke context naar aanleiding van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne. Voorgesteld wordt vier Europese vervoerscorridors uit te breiden tot Oekraïne en de Republiek Moldavië om verbindingen tussen de Unie en haar aangrenzende partnerlanden te verbeteren. In het voorstel van de Commissie wordt ook aandacht besteed aan de verschillende spoorbreedtes die in Oekraïne, Moldavië en in bepaalde lidstaten (Baltische staten, Finland, Iberisch schiereiland) worden gebruikt, wat de interoperabiliteit van het spoor en dus de veerkracht van het netwerk belemmert. De Commissie heeft maatregelen voorgesteld voor een geleidelijke migratie van spoorlijnen naar de Europese standaardspoorbreedte . De volgende kaarten illustreren de huidige TEN-T-netwerken van wegen, spoorwegen, havens en luchthavens in de Europese Unie (Verordening (EU) nr. 1315/2013).





TEN-T-netwerk – EU-lidstaten Spoorwegen van het kern- en uitgebreide netwerk

Havens, spoorterminals en luchthavens van het kernnetwerk TEN-T-netwerk – EU-lidstaten Wegen van het kern- en uitgebreide netwerk Havens, spoorterminals en luchthavens van het kernnetwerk Ook zijn verdere inspanningen nodig om de lacunes en knelpunten in de fysieke vervoersinfrastructuur in de lidstaten te identificeren. Tot dusver hebben de diensten van de Commissie en de EDEO (met inbegrip van de Militaire Staf van de EU) gewerkt aan het verkleinen van de lacunes tussen het TEN-T-netwerk en de militaire netwerken van de EU bij de herziening van het TEN-T en door in het kader van de CEF middelen vrij te maken voor militaire mobiliteit ter ondersteuning van projecten voor tweeërlei gebruik. De inspanningen moeten nu gericht zijn op een optimaal gebruik van de infrastructuur wanneer de strijdkrachten zich moeten verplaatsen. Het doel is de capaciteit van de infrastructuur te vergroten en het gebruik ervan te optimaliseren, zowel voor civiele als voor militaire doeleinden. Dit vereist grote veerkracht van de infrastructuur, ondersteunende technologieën en toegang tot energie, waardoor strijdkrachten op zeer korte tijd een aanzienlijke capaciteit kunnen verplaatsen. Daarom moeten de militaire eisen binnen en buiten de EU worden geactualiseerd om de normen voor het trans-Europees vervoersnetwerk en het militaire vervoersnetwerk van de EU verder op elkaar af te stemmen. In het kader van deze actualisering moet het toepassingsgebied van de militaire eisen worden uitgebreid tot een infrastructuur voor de brandstoftoeleveringsketen. Wanneer tijdens een crisis grootschalige strijdkrachten over een lange afstand worden verplaatst, is het van essentieel belang om onderweg over een stabiele brandstofvoorziening te beschikken. Bovendien is er, naarmate de transitie naar schone energie vordert, een geostrategisch belang om grootschalige strijdkrachten minder afhankelijk te maken van fossiele brandstoffen. Voorts moeten de militaire eisen ook betrekking hebben op de infrastructuur en systemen voor een doeltreffende toegang tot het luchtruim en het gebruik van luchtvaartnavigatiesystemen. Om de TEN-T-capaciteit verder te vergroten, moeten ook verbanden met de ontwikkeling van logistieke knooppunten worden verkend. Vastgesteld moet worden in hoeverre het militaire vervoersnetwerk van de EU praktisch voldoet aan de militaire eisen voor infrastructuur. Voortbouwend op de analyse van de lacunes tussen civiele en militaire eisen (die voor het eerst is voorgelegd in 2019 en vervolgens is geactualiseerd in 2020), moet worden beoordeeld in hoeverre de fysieke infrastructuur aan de militaire eisen voldoet. Aan de hand van een dergelijke beoordeling zou in voorkomend geval in overleg met de NAVO kunnen worden vastgesteld in welke regio’s er lacunes zijn en welke soorten lacunes dat zijn. Het zou dan gemakkelijker zijn prioriteit te geven aan de ontwikkeling en financiering van infrastructuur op EU-niveau om de ontwikkeling van infrastructuur voor tweeërlei gebruik te versnellen en de veerkracht van het vervoersnetwerk te waarborgen. Dergelijke maatregelen zullen bijdragen tot een naadloze verbinding van de militaire logistieke depots en infrastructuur met het EU-brede vervoersnetwerk. Infrastructuur voor een snelle inzet van strijdkrachten zal ook rechtstreeks ten goede komen aan civiele toepassingen, zoals nieuwe infrastructuurcapaciteit die door elkaar helpende lidstaten kan worden gebruikt voor dringende interventies ter bestrijding van bosbranden. Om de samenhang en verbanden tussen activiteiten van de lidstaten — onder meer via de desbetreffende PESCO-projecten, met name op het gebied van militaire mobiliteit en logistieke knooppunten — en werkterreinen op EU-niveau wat alle onderwerpen betreft te vergemakkelijken, zou een jaarlijks evenement kunnen worden opgezet om verschillende belanghebbenden van EU-instellingen, relevante PESCO-projecten en partners zoals de NAVO bijeen te brengen. Een eerste evenement zou kunnen plaatsvinden in de tweede helft van 2023. Kernacties op EU-niveau: ·Tegen eind 2022 zal de EDEO (met inbegrip van EUMS) in samenwerking met de lidstaten, de diensten van de Commissie en het EDA de militaire eisen binnen en buiten de EU actualiseren. De militaire eisen zullen worden uitgebreid tot infrastructuur voor de brandstoftoeleveringsketen en omvatten het duale gebruik van de communicatie-, navigatie- en bewakingsystemen en -infrastructuur voor luchtverkeersbeheer met het oog op effectieve toegang tot het luchtruim en het gebruik van luchtvaartnavigatiediensten. De samenhang met de NAVO zal waar nodig gewaarborgd blijven. ·Het EDA en de diensten van de Commissie zullen blijven samenwerken bij het waarborgen van de toegang tot luchtruim- en luchtvaartnavigatiediensten voor de civiele en militaire luchtvaart in het kader van het gemeenschappelijk Europees luchtruim (SES) en het daarmee verband houdende onderzoek inzake luchtverkeersbeheer (SESAR). ·Medio 2023 zullen de diensten van de Commissie samen met de EDEO een studie uitvoeren naar de mogelijkheden voor op korte termijn geplande grootschalige verplaatsingen om de brandstofbestendigheid, de infrastructuurplanning op lange termijn en een optimaal gebruik van deze infrastructuur te verbeteren. De studie zal een analyse omvatten in hoeverre het fysieke militaire vervoersnetwerk van de EU voldoet aan de infrastructuurvereisten zoals vastgesteld in de militaire eisen, in voorkomend geval in overleg met de NAVO. Op basis van de inbreng van nationale autoriteiten zullen de diensten van de Commissie en de EDEO mogelijke lacunes analyseren en maatregelen voorstellen om deze aan te pakken. ·Tegen de zomer van 2023 zal de EDEO, in overleg met de diensten van de Commissie en het EDA, in samenwerking met een bereidwillige lidstaat het eerste jaarlijkse evenement over militaire mobiliteit organiseren dat een overheidsbrede aanpak met relevante belanghebbenden omvat. ·De Commissie zal — zoals aangegeven in de gezamenlijke mededeling over de analyse van de lacunes op het gebied van defensie-investeringen en de te volgen koers — in het kader van de algemene evaluatie van de prioriteiten in de tussentijdse evaluatie van het meerjarig financieel kader (MFK) overwegen het budget voor militaire mobiliteit te versterken via de Connecting Europe Facility om projecten voor vervoersinfrastructuur voor tweeërlei gebruik uit te voeren met inachtneming van de bij het MFK vastgestelde beperkingen. De EU-lidstaten wordt verzocht om: ·het netwerk van nationale contactpunten voor militaire mobiliteit te onderhouden en verder te ontwikkelen; ·projectvoorstellen voor infrastructuur voor tweeërlei gebruik op alle vervoersgebieden te ontwikkelen en in te dienen ter verbetering van de militaire mobiliteit in overeenstemming met de CEF en de prioriteiten ervan, met bijzondere aandacht voor vervoersacties die tegelijkertijd betrekking hebben op klimaatactie, met inbegrip van projecten ter verbetering van de energiezekerheid; ·bij te dragen aan de actualisering van de militaire eisen voor militaire mobiliteit binnen en buiten de EU en voorstellen in te dienen voor nieuwe op te nemen gebieden; ·uiterlijk medio 2023 aan de diensten van de Commissie en de EDEO hun nationale beoordelingen voor te leggen van het vermogen van de fysieke netwerken om te voldoen aan de infrastructuurvereisten die in de militaire eisen zijn vastgesteld, zodat deze in bovengenoemde studie kunnen worden opgenomen; ·te zoeken naar synergieën op het gebied van energie-efficiëntie in hun nationale strategieën om de strijdkrachten vóór eind 2023 voor te bereiden op klimaatverandering, zoals wordt gevraagd in het strategisch kompas.

3.2 Maatregelen voor regelgevende steun Geharmoniseerde procedures en het wegnemen van procedurele belemmeringen zullen een snelle militaire verplaatsing faciliteren. Bij dergelijke maatregelen moet de soevereiniteit van de EU-lidstaten over hun nationale grondgebied en van nationale besluitvormingsprocessen worden geëerbiedigd. De komende werkzaamheden moeten gericht zijn op de uitvoering en aanvulling van de verschillende werkterreinen die sinds 2018 zijn geïntroduceerd, met als doel de lidstaten te helpen hun “toezegging inzake militaire mobiliteit” van 2018 na te komen. 3.2.1 Vergunningen voor grensoverschrijdende verplaatsingen Om de verplaatsing van militair personeel en militaire middelen te ondersteunen, heeft de EU het oversteken van grenzen met behulp van verschillende vervoerswijzen vergemakkelijkt. Het programma van het EDA “Optimalisering van vergunningsprocedures voor grensoverschrijdende verplaatsingen in Europa” is opgezet om procedures voor grensoverschrijdend verkeer te harmoniseren en te vereenvoudigen door zowel regelgevings- als procedurele kwesties aan te pakken. In november 2021 werden twee technische regelingen ondertekend, één voor verplaatsingen over land en één voor het luchtvaartdomein. In deze regelingen worden de procedures beschreven die voor verplaatsingen in tijden van crisis, voorbereiding op crises, opleiding en dagelijkse activiteiten moeten worden gevolgd. In bepaalde gevallen moeten de lidstaten deze regelingen nog in nationale processen integreren. Het EDA faciliteert momenteel de uitvoering ervan, ook via het netwerk van nationale contactpunten dat door het PESCO-project “Militaire mobiliteit” is opgericht. Dit zal de vergunningsprocedures voor verplaatsingen verkorten en zo de deelnemende lidstaten helpen om conform de afspraak binnen vijf werkdagen te reageren. Het EDA is ook begonnen met de ontwikkeling van een derde regeling inzake vergunningen voor grensoverschrijdende verplaatsingen in het maritieme domein. 3.2.2 Douane In juli 2020 zijn wetswijzigingen van kracht geworden om de douaneformaliteiten voor militaire goederen te vereenvoudigen en een rechtskader voor het EU-formulier 302 tot stand te brengen. De EDA-programmaregeling categorie A “Harmonise Military Requirements related to Customs” (harmoniseren van militaire eisen met betrekking tot douane) werd in mei 2021 door 23 bijdragende lidstaten en Noorwegen ondertekend. Deze is gericht op de digitalisering van militaire douaneactiviteiten en het beschikbaar stellen van de daaruit voortvloeiende dataset voor uitwisseling met civiele douaneautoriteiten. Tot nu toe was het werk gericht op de eerste doelstelling van het programma, namelijk een beoordeling van de behoeften, baten en risico’s voor de ontwikkeling van een militair douanesysteem voor gebruik door de bijdragende lidstaten. De laatstgenoemde werken, met ondersteuning van het EDA, nauw samen met de diensten van de Commissie om de naleving van de douaneprocedures zoals beschreven in het douanewetboek van de Unie te waarborgen. De resultaten van deze beoordeling zullen de basis vormen voor volgende stappen, meer bepaald om specificaties en vereisten voor de digitalisering van militaire douaneactiviteiten vast te stellen. Hieronder vallen met name elektronische gegevensverwerkingstechnieken voor de uitwisseling van informatie tussen douaneautoriteiten en strijdkrachten. De Commissie zal indien nodig werken aan de wetswijzigingen en het toezicht op de ontwikkeling van het digitale systeem voor de veilige en snelle uitwisseling van informatie over militaire mobiliteit, zodat er een rechtskader is voor het gebruik van het systeem door de lidstaten en dat systeem wordt afgestemd op de douaneprocedures zoals vastgesteld in de douanewetgeving van de EU. 3.2.3 Digitalisering van administratieve processen Zoals hierboven beschreven, heeft het Europees Defensiefonds (EDF) in het kader van het jaarlijks werkprogramma 2021 een voorstel opgenomen voor de ontwikkeling van een digitaal systeem voor de snelle en veilige uitwisseling van informatie over militaire mobiliteit. Een consortium bestaande uit bedrijven uit negen lidstaten en één partnerland is vooraf geselecteerd om financiering te ontvangen voor de ontwikkeling van dit digitale systeem, dat medio 2025 beschikbaar zou kunnen zijn. De Commissie zou de contractant dan bijstaan bij de ontwikkeling van het systeem en ervoor zorgen dat het door alle lidstaten wordt gebruikt. 3.2.4 Verbeterde logistiek Verbeterde logistiek speelt een cruciale rol op alle operationele gebieden van de strijdkrachten van de lidstaten. Heterogene nationale logistieke systemen en processen die zijn afgestemd op individuele behoeften vormen een grote uitdaging voor de samenhang van het scala van Europese vermogens. Daarom ondersteunt het EDA de ontwikkeling van gemeenschappelijke normen voor een EU-breed logistiek IT-netwerk, in overeenstemming met de respectieve EU-prioriteiten voor vermogensontwikkeling en een specifiek werkterrein van het CARD-aandachtsgebied Verbeterde militaire mobiliteit. Een dergelijk IT-netwerk zou een doeltreffend beheer van voorraden en leveringen mogelijk maken, met inbegrip van een coöperatief magazijnbeheer en track- en trace-vermogen om het inzicht in de logistieke toeleveringsketen te verbeteren. Voorts moeten gemeenschappelijke normen inzake oplossingen voor militaire additieve productie worden ontwikkeld om voordeel te halen uit de technologie, waarmee gezorgd kan worden voor snelle militaire verplaatsingen door de levering van reserveonderdelen binnen de logistieke toeleveringsketen te versnellen. Daarnaast draagt additieve productie als belangrijke technologie bij aan zowel duurzaamheid als industrieel concurrentievermogen. Tot slot zou het verminderen van de logistieke voetafdruk — zoals (her)bevoorrading, onderhoud en andere logistiek die nodig is bij het verplaatsen van een militaire eenheid en/of materieel — capaciteit en middelen vrijmaken en zo militaire verplaatsingen efficiënter en sneller maken. Zo kunnen de inspectie en het onderhoud van wederzijds gebruikte uitrusting en de certificering van militaire uitrusting, zoals munitie, gezamenlijk worden uitgevoerd, hetzij ter plaatse, hetzij op logistieke knooppunten, met gebruikmaking van bestaande normen. Versterkte ondersteuning van gastlanden of andere vormen van multinationale samenwerking zouden de logistieke voetafdruk in dit opzicht kunnen helpen verkleinen. Kernacties op EU-niveau: ·Uiterlijk in 2024 zal het EDA de deelnemende lidstaten ondersteunen bij de volledige uitvoering van de technische regelingen inzake vergunningen voor grensoverschrijdende verplaatsingen over land en door de lucht door toezicht te houden op het gebruik ervan en door knelpunten en obstakels te identificeren en op te lossen. Voorts zal het gebieden identificeren die niet onder de ondertekende technische regelingen vallen en de inhoud ervan verbeteren, alsook een technische regeling voor het maritieme domein ontwikkelen. ·Uiterlijk eind 2024 zal het EDA beoordelen hoe synergieën tussen de werkzaamheden van de PESCO-projecten “Militaire mobiliteit” en “Netwerk van logistieke centra in Europa en ondersteuning van operaties” kunnen worden vergroot. ·De Commissie zal onderwerpen in het kader van het Europees Defensiefonds in kaart brengen in toekomstige jaarlijkse werkprogramma’s die de militaire mobiliteit zullen verbeteren wanneer zij in overeenstemming zijn met de doelstellingen en criteria van het EDF. ·De Commissie zal toezicht houden op de ontwikkeling van het digitale systeem voor veilige en snelle uitwisseling van informatie over militaire mobiliteit. Ook zal zij indien nodig wijzigingen van de EU-douanewetgeving voorbereiden opdat er een rechtskader bestaat voor het gebruik van het systeem door de lidstaten en het systeem wordt afgestemd op de douaneprocedures zoals vastgesteld in de douanewetgeving van de EU. ·Uiterlijk in 2024 zal het EDA een concept ontwikkelen voor een EU-breed logistiek IT-netwerk om de uitwisseling van logistieke gegevens tussen verschillende deelnemers mogelijk te maken. Uiterlijk in 2023 zal het EDA de bevindingen van de inventarisatie van nationale en commerciële logistieke IT-systemen uiteenzetten, waaronder de software voor track en trace en enterprise resource planning (ERP), die als basis zal dienen voor het initiëren van verdere acties. ·Uiterlijk in 2024 zal het EDA een eerste pakket gemeenschappelijke normen vaststellen om militair gebruik van oplossingen voor additieve productie op een interoperabele manier te bevorderen. De EU-lidstaten wordt verzocht om: ·uiterlijk eind 2023 te voldoen aan de doelstelling van maximaal vijf werkdagen voor procedures inzake grensoverschrijdingen in het kader van de “toezegging inzake militaire mobiliteit” waarover de Raad in juni 2018 overeenstemming heeft bereikt, en de mogelijkheid te onderzoeken om de tijd voor snelle-reactie-eenheden tot drie werkdagen te verkorten, met het oog op een mogelijke actualisering van de “toezegging”; ·deel te nemen aan en de nodige gegevens te verstrekken voor relevante op EU-niveau uitgevoerde studies; ·de ontwikkeling van een technische regeling inzake vergunningen voor grensoverschrijdende verplaatsingen voor het maritieme domein actief te ondersteunen.

3.3 Weerbaarheid en paraatheid Een goed functionerend netwerk voor militaire mobiliteit moet weerbaar zijn, ook in de context van dreigingen op het gebied van cyberbeveiliging en klimaatverandering en andere mogelijke hybride dreigingen voor kritieke knooppunten in het door de strijdkrachten gebruikte vervoerssysteem. Zo kan een cyberaanval op systemen die worden gebruikt in luchthavens, havens of spoorwegen of een cyberaanval op militaire middelen grote gevolgen hebben. Daarom zullen de CIS/IT-systemen bij de digitalisering van processen en procedures, waaronder die voor de nodige civiele en militaire samenwerking, tegen cyberdreigingen moeten worden gewapend. De lidstaten zullen in dat opzicht actie moeten ondernemen, voortbouwend op de werkzaamheden van het EDA. Bovendien moeten de lidstaten — naast het waarborgen van de voorwaarden voor militaire mobiliteit — de mobiliteit en inzetbaarheid van hun strijdkrachten vergroten zodat zij in tijden van crisis op civiele en militaire vervoersinfrastructuur en -vermogens kunnen vertrouwen. 3.3.1 Strategische transportvermogens Strategische transportvermogens zijn van cruciaal belang om ervoor te zorgen dat de lidstaten hun strijdkrachten en uitrusting binnen en buiten de EU snel kunnen inzetten. In de eerste verslag over de gecoördineerde jaarlijkse evaluatie inzake defensie, dat in november 2020 door de EU-ministers van Defensie is goedgekeurd , behoort “Verbeterde militaire mobiliteit” tot de aandachtsgebieden. Hierin wordt gewezen op de noodzaak van verbeterde weerbaarheid, strategische transportvermogens en logistiek, rekening houdend met hybride dreigingen voor militaire verplaatsingen, en worden suggesties gedaan om dergelijke dreigingen op een holistische manier aan te pakken. De EU moet in overeenstemming met het aandachtsgebied van verbeterde militaire mobiliteit lacunes en tekorten in onze logistieke capaciteit identificeren en aanpakken — waaronder transportvermogens over land (ook binnenwateren), over zee en door de lucht, die nodig zijn voor een doeltreffende en efficiënte verplaatsing van grootschalige strijdkrachten. In dit opzicht zijn verbeterde Europese strategische luchttransportvermogens nodig op het kritieke gebied van bovenmaatse of gespecialiseerde vracht (zoals het vervoer van munitie). Het EDA-kader zou steun kunnen bieden voor de aanpassing van civiele bovenmaatse vrachtvoertuigen voor militaire doeleinden, waarbij civiel-militaire synergieën worden gemaximaliseerd en rekening wordt gehouden met de activiteiten van het PESCO-project “strategisch luchttransport voor bovenmaatse vracht (SATOC)”. Voorts moeten mogelijke vereisten voor zeetransport en gespecialiseerde spoorvervoermiddelen worden vastgesteld. Om optimaal gebruik te maken van de luchttransportvermogens moet de EU de coördinatie van de verplaatsingscapaciteit verbeteren, onder meer door samen te werken met de verschillende multinationale structuren voor de coördinatie van verplaatsingen in Europa. Dit omvat het ontwikkelen van banden tussen de EDEO en het EDA en dergelijke structuren voor het behandelen van concrete verzoeken en het coördineren van grotere logistieke uitdagingen. Tot slot tonen de lessen uit de Russische oorlog in Oekraïne het beperkte vermogen van de civiele sector om te voldoen aan de dringende en mogelijk grootschalige vraag van het leger in tijden van crisis. Om af te stappen van het beginsel “wie het eerst komt, het eerst maalt”, moeten noodmaatregelen worden getroffen om ervoor te zorgen dat, wanneer een veiligheidscrisis op EU-niveau wordt erkend, het leger prioritaire toegang kan krijgen tot vervoersinfrastructuur, -capaciteiten of -routes — door bijvoorbeeld voort te bouwen op raamovereenkomsten en andere praktische stappen om zich voor te bereiden op dergelijke situaties en met volledige eerbiediging van de soevereiniteit van de EU-lidstaten over hun nationale grondgebied en besluitvormingsprocessen met betrekking tot militaire verplaatsingen. Ook moet in dit verband de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen waar mogelijk worden verminderd. In dit verband zou de EU mogelijkheden kunnen beoordelen om de toegang tot strategische transportvermogens te waarborgen, bijvoorbeeld via raamovereenkomsten met civiele aanbieders, onder meer voor tweeërlei gebruik in rampenbestrijdingsscenario’s (zoals voor het verzenden van medische en CBRN-ontsmettingsinfrastructuur). Voor het waarborgen van voldoende transportvermogens is afstemming met civiele partners van cruciaal belang, te beginnen met het in kaart brengen van alle relevante civiele actoren per vervoerswijze. 3.3.2 Oefeningen Oefeningen in verschillende vormen zijn onmisbaar voor het testen van onze infrastructurele en procedurele verbeteringen, waarbij resterende belemmeringen en knelpunten worden geïdentificeerd. In januari 2021 is als nevenevenement van de crisisbeheersingsoefening “Integrated Resolve 2020” van de EU een op scenario’s gebaseerde discussie over militaire mobiliteit gehouden. We moeten doorgaan met deze simulatieoefeningen en doelstellingen inzake militaire mobiliteit in “live-oefeningen” integreren, waaronder die welke worden voorgesteld in het kader van de snel inzetbare capaciteit van het strategisch kompas of door deel te nemen aan andere multinationale oefeningen, ook in de context van de NAVO, in voorkomend geval. 3.3.3 Bescherming tegen veiligheidsrisico’s in de vervoerssector Toenemende kwetsbaarheden in ons militaire vervoerssysteem kunnen worden uitgebuit om de militaire mobiliteit te verstoren. Daarom moet de weerbaarheid van het door ons opgezette netwerk dringend worden aangepakt om het te beschermen tegen hybride en andere dreigingen, ook met betrekking tot de civiele en commerciële vervoerssector. Verdere werkzaamheden op dit gebied zullen baat hebben bij de lopende acties voor de bestrijding van hybride dreigingen en de bescherming van kritieke infrastructuur, onder meer in het licht van het recente voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende een gecoördineerde aanpak van de Unie om de veerkracht van kritieke infrastructuur te versterken (2022/0338 (NLE)). De EU moet met name de samenwerking versterken om de volgende kwesties aan te pakken: ·Versterking van de fysieke weerbaarheid tegen natuurlijke en door de mens veroorzaakte dreigingen van entiteiten die essentiële diensten in de vervoerssector verlenen. Dit omvat de uitvoering van de richtlijn betreffende de veerkracht van kritieke entiteiten in de vervoerssector en het bevorderen van de snelle aanneming en de daaropvolgende uitvoering van het voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende een gecoördineerde aanpak van de Unie om de veerkracht van kritieke infrastructuur te versterken, waarbij vervoer een van de belangrijkste sectoren is. ·De cyberbeveiliging van de civiele vervoerssector en de bijbehorende ondersteunende systemen, met inbegrip van verkeersregelsystemen (lucht-, spoorweg-, zeetransport), systemen voor het beheer van containerterminals, regelsystemen voor sluizen, bruggen, tunnels enz. Dit omvat het versneld omzetten en uitvoeren van de onlangs goedgekeurde herziene richtlijn houdende maatregelen voor een hoog gemeenschappelijk niveau van beveiliging van netwerk- en informatiesystemen in de Unie (NIS2-richtlijn) in de vervoerssector en het werk aan een basisniveau van veerkracht in het kader van de bestrijding van hybride dreigingen. In geval van een cyberbeveiligingscrisis is het van essentieel belang te zorgen voor een goede uitwisseling van informatie die nodig is met het oog op een zo volledig mogelijk omgevingsbewustzijn in de militaire en civiele vervoerssectoren. Dit moet ook samenwerking omvatten tussen relevante sectorale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor vervoer, bevoegde cyberbeveiligingsautoriteiten en CSIRT’s en — in overeenstemming met de taken als bedoeld in de NIS2-richtlijn — via het Europees Netwerk van verbindingsorganisaties voor cybercrises (EU — CyCLONe). Voorts moeten synergieën met TEN-T worden onderzocht. De lidstaten wordt ook verzocht gebruik te maken van het programma voor steun op korte termijn van de Commissie dat met het Enisa wordt uitgevoerd om de paraatheid van essentiële entiteiten in de vervoerssector te verbeteren, bijvoorbeeld door middel van penetratietests. ·Buitenlandse directe investeringen door niet-EU-entiteiten in infrastructuur en vervoersactiviteiten binnen de EU die ook van cruciaal belang zijn voor militair vervoer, kunnen een veiligheidsrisico vormen voor de EU en haar lidstaten. Buitenlandse directe investeringen door derde landen in infrastructuur voor tweeërlei gebruik binnen de EU kunnen risico’s voor haar veiligheid en openbare orde inhouden. Dit is met name het geval wanneer derde landen gebruikmaken van financiële maatregelen om de connectiviteit negatief te beïnvloeden, of wanneer gevoelige informatie beschikbaar komt voor investeerders uit derde landen. Een grote overlapping tussen civiele en militaire infrastructuur komt neer op extra kwetsbaarheid in het kader van buitenlandse directe investeringen. Dergelijke investeringen zullen zorgvuldig worden gescreend in het kader van de verordening betreffende screening van buitenlandse directe investeringen en TEN-T. ·De gevolgen van de klimaatverandering en de transitie naar groene energie voor de veerkracht en energiezekerheid van de militaire vervoersinfrastructuur en -vermogens van de EU-lidstaten. Door een stijgende zeespiegel en extremere weersomstandigheden worden nieuwe eisen gesteld aan militaire installaties. Daarnaast heeft het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen op het gebied van militair vervoer ook gevolgen voor de veiligheid en beschikbaarheid van hernieuwbare energiebronnen en aanverwante technologieën. Dit werk zal gebaseerd zijn op de resultaten van het overlegforum over duurzame energie in de defensie- en veiligheidssector, alsook op onderzoek naar het klimaatadaptatievermogen en de gevolgen van hybride dreigingen voor defensie. Hierbij zullen de mogelijkheden voor het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in militair vervoer, zoals waterstof, in kaart worden gebracht. De weerbaarheid kan ook worden vergroot door te onderzoeken in hoeverre de reserveonderdelen van civiele en militaire configuraties van vliegtuigmodellen wederzijds kunnen worden erkend. Momenteel worden civiele luchtvaartuigen en de voor het onderhoud en de reparatie ervan gebruikte onderdelen door het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA) gecertificeerd, terwijl militaire luchtvaartuigen en hun onderdelen om nationale veiligheidsredenen door de lidstaten worden gecertificeerd. Deze aanpak leidt tot dubbel werk: reserveonderdelen van militaire vliegtuigen zouden, als zij identiek zijn, met voor civiel gebruik gecertificeerde onderdelen verwisseld moeten kunnen worden. Er zou een nieuw mechanisme kunnen worden overwogen, zonder wijziging van de bevoegdheden van het EASA of van de lidstaten, om de procedures voor certificering en onderhoud van luchtvaartuigen te vereenvoudigen; door het EASA gecertificeerde componenten en onderdelen zouden kunnen worden samengevoegd voor gezamenlijk gebruik door militaire en civiele exploitanten, waardoor de kosten voor het onderhoud van militaire luchtvaartuigen aanzienlijk worden verlaagd en tegelijkertijd de vliegveiligheid wordt verhoogd. Een proefstudie moet worden gestart om synergieën tussen de twee certificeringsmechanismen vast te stellen. Bovendien zijn de activiteiten op luchtvaartgebied sterk afhankelijk van het doeltreffend uitwisselen en delen van digitale gegevens tussen relevante civiele en militaire belanghebbenden en exploitanten. Dit vraagt om een gezamenlijke civiel-militaire inspanning om te zorgen voor een veerkrachtig en robuust netwerk voor het delen van gegevens met een hoog niveau van cyberbeveiliging. 3.3.4 Ruimtegebaseerde oplossingen voor militaire mobiliteit De huidige en toekomstige systemen voor ruimtegebaseerde navigatie (Galileo/Egnos) en beveiligde communicatie en aardobservatie (Copernicus) kunnen een aanzienlijke bijdrage leveren aan militaire mobiliteit. We moeten nagaan hoe we dit potentieel kunnen benutten.

De publiek gereguleerde dienst (PRS) is de meest beveiligde Galileo-navigatiedienst die geschikt is voor overheidstoepassingen die, ook in crisissituaties, betrouwbaar moeten zijn; deze is vergelijkbaar met de gps M-code. Galileo PRS zou directe voordelen kunnen opleveren voor militaire mobiliteit door te voorzien in ononderbroken beveiligde en nauwkeurige navigatie- en tijdsbepalingsinformatie in betwiste omgevingen, waarbij wordt voldaan aan kritieke operationele behoeften in het kader van operaties en wordt bijgedragen tot geïnformeerde besluitvorming en commando en controle. De European Geostationary Navigation Overlay Service (Egnos) — hoewel niet ontworpen om in een conflictzone te opereren — kan belangrijke operationele voordelen voor logistieke en transportactiviteiten bieden. Bij ongunstige weersomstandigheden kan deze dienst zorgen voor beveiligde toegang tot luchtmachtbases en regionale luchthavens die niet over andere middelen beschikken. Het nieuwe programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit — waarvoor de Commissie op 15 februari 2022 een verordening heeft voorgesteld — heeft tot doel wereldwijde toegang tot beveiligde satellietcommunicatiediensten van de overheid te waarborgen. In dit verband is een reeks praktijkvoorbeelden onderzocht, onder meer over verkeersbeheer en militaire missies. Uit deze analyse blijkt dat beveiligde connectiviteit in toenemende mate een strategische troef is voor het gebruik van autonome voertuigen en vliegtuigen. Bij de definitie van de dienstenportefeuille van het beveiligde connectiviteitssysteem moet naar behoren rekening worden gehouden met militaire mobiliteit. Het EU-programma voor aardobservatie Copernicus biedt informatiediensten op basis van satellietgebaseerde aardobservatie (van de Copernicus Sentinel-satellieten of commerciële satellieten) en (niet-ruimtelijke) gegevens ter plaatse op drie belangrijke gebieden: 1) milieumonitoring (land: bodembedekking en -gebruik, digitaal elevatiemodel, referentiegegevens over het rivierennetwerk en de waterlichamen van de EU; marien; atmosfeer; klimaatverandering), 2) aanpak van noodsituaties (in geval van natuurrampen of door de mens veroorzaakte rampen, zoals overstromingen, aardbevingen, bosbranden) en 3) beveiliging (grens- en maritiem toezicht, en ondersteuning van het externe optreden van de EU). Mogelijke verbanden met militaire mobiliteit kunnen verder worden onderzocht. CASSINI — het initiatief van de Commissie ter bevordering van ruimteondernemerschap in de EU — zal de ontwikkeling van disruptieve technologieën, industriële processen en diensten stimuleren. Met de opkomst van nieuwe commerciële spelers zal het scala aan op ruimtevaart gebaseerde oplossingen zich uitbreiden, ook voor militaire mobiliteit. Kernacties op EU-niveau: ·Het EDA zal, in nauw overleg met de lidstaten, de EDEO en de diensten van de Commissie, follow-up geven aan het CARD-aandachtsgebied Verbeterde militaire mobiliteit, om de lacunes en tekortkomingen met betrekking tot de veerkracht aan te pakken alsook de logistieke en transportvermogens die nodig zijn voor het verplaatsen van grootschalige strijdkrachten, waaronder met name bovenmaatse of gespecialiseerde vracht (zoals gevaarlijke goederen waarvoor specifieke maatregelen nodig zijn). ·Uiterlijk in 2023 zal de EDEO de logistieke voetafdruk voor GVDB-missies en -operaties beoordelen, met name wat betreft certificeringen en inspecties, alsook mogelijke lacunes in de transportvermogens vaststellen, en aanbevelingen doen over samenwerkingsmogelijkheden. ·Uiterlijk in 2023 zal het EDA de aanpassing van civiele bovenmaatse vrachtvoertuigen voor militaire doeleinden onderzoeken, rekening houdend met de activiteiten van het PESCO-project “Strategisch luchttransport voor bovenmaatse vracht (SATOC)”. ·Uiterlijk in 2024 zal het EDA mogelijke vereisten voor gespecialiseerde spoorvervoermiddelen en strategische zeetransportvermogens vaststellen. ·De EDEO, het EDA en de diensten van de Commissie zullen onderzoeken hoe de coördinatie van de verplaatsingscapaciteit kan worden versterkt, onder meer door te streven naar synergieën met multinationale centra voor de coördinatie van verplaatsingen. ·Tegen eind 2024 zullen de diensten van de Commissie per vervoerswijze een overzicht van alle belangrijke actoren in het civiele domein voor nood- en crisisplanning en -coördinatie verstrekken. ·Uiterlijk in 2024 zal het EDA samen met de diensten van de Commissie en de EDEO (met inbegrip van EUMS) de voordelen beoordelen van strategische transportvermogens voor tweeërlei gebruik, zoals hulp bij rampen. ·De EDEO, de diensten van de Commissie en het EDA zullen multinationale oefeningen benutten om activiteiten op het gebied van militaire mobiliteit (inzet, ondersteuning en hergroepering van de strijdkrachten) te mainstreamen, met inbegrip van live-oefeningen van de EU en parallelle en gecoördineerde oefeningen met de NAVO, alsook door EU-deelname aan NAVO-oefeningen, naargelang het geval. ·De EDEO zal samen met de diensten van de Commissie en het EDA op scenario’s gebaseerde oefeningen met deskundigen van de lidstaten organiseren. ·Het EDA en de diensten van de Commissie zullen zich blijven inspannen voor een betrouwbare en doeltreffende uitwisseling en deling van digitale gegevens tussen relevante belanghebbenden in de civiele en militaire luchtvaart. ·De diensten van de Commissie, de EDEO en de NIS-samenwerkingsgroep zullen — in coördinatie met relevante civiele en militaire organen en agentschappen en gevestigde netwerken — regelmatig risico-evaluaties en risicoscenario’s uitvoeren vanuit het oogpunt van cyberbeveiliging, met de nadruk op prioritaire kritieke sectoren. Dit zal worden gedaan om te zorgen voor complementariteit met de stresstests van kritieke infrastructuren, zoals uiteengezet in het vijfpuntenplan van de voorzitter van de Commissie en het daaropvolgende voorstel voor een aanbeveling van de Raad om de veerkracht van kritieke infrastructuur te versterken. ·Het EDA zal, samen met de EDEO en de diensten van de Commissie, voortbouwen op lopende initiatieven ter verbetering van de klimaatbestendigheid en energiezekerheid van militaire installaties en vervoersvermogens die nodig zijn voor militaire mobiliteit. Ook zal het aanbevelingen doen aan de lidstaten in het kader van de werkzaamheden inzake klimaat en defensie. Voorts zullen synergieën met TEN-T worden onderzocht. ·Tegen eind 2023 zullen de diensten van de Commissie samen met het EASA, en in samenwerking met de militaire luchtvaartautoriteiten en -industrie, een proefproject starten tot instelling van een mechanisme voor wederzijdse erkenning van onderdelen die worden gebruikt door civiele en militaire configuraties van vliegtuigmodellen. In het project moet de uitwerking van een overeenkomst voor een civiel-militaire interface ter bepaling van de verantwoordelijkheden van de verschillende partijen worden opgenomen. Het proefproject moet uiterlijk twee jaar na de goedkeuring van het actieplan zijn afgerond. ·De diensten van de Commissie, het EDA en de EDEO zullen een reeks noodmaatregelen onderzoeken die het leger wanneer nodig prioritaire toegang zouden geven tot vervoersinfrastructuur, -vermogens en -routes in tijden van crisis die op EU-niveau worden erkend. Om de civiel-militaire synergieën te verbeteren, zullen zij de mogelijkheden beoordelen om toegang tot strategische transportvermogens te waarborgen, bijvoorbeeld door middel van raamovereenkomsten met civiele dienstverleners. De EU-lidstaten wordt verzocht om: ·te zorgen voor de cyberweerbaarheid van de toekomstige digitale processen en procedures, waarbij wordt voortgebouwd op de werkzaamheden van het EDA en de mogelijkheid wordt onderzocht om functionele vereisten met betrekking tot beveiliging te ontwikkelen. 4. PARTNERSCHAPSDIMENSIE De EU en de NAVO hebben een gemeenschappelijk belang bij het waarborgen van een snelle verplaatsing van militair personeel en militaire uitrusting zowel voor routinematige acties in vredestijd als in tijden van crisis. Het waarborgen van samenhang en wederzijdse versterking met betrekking tot de respectieve werkterreinen maakt daarom integrerend deel uit van het initiatief voor militaire mobiliteit sinds de introductie ervan. In het licht van de oorlog in Oekraïne zijn nieuwe vragen gerezen met betrekking tot de noodzaak om vervoersroutes te verbinden met naburige landen en regio’s, waaronder Oekraïne. 4.1 EU-NAVO Het partnerschap met de NAVO is een integrerend onderdeel van dit actieplan. De gestructureerde dialoog over militaire mobiliteit is het belangrijkste format voor het bevorderen van dialoog en samenwerking op personeelsniveau door middel van regelmatige vergaderingen en zal blijven berusten op de wederzijdse uitwisseling van informatie tussen beide organisaties. De investeringen in vervoersinfrastructuur voor tweeërlei gebruik voor militaire verplaatsingen komen ten goede aan zowel de EU als de NAVO. De technische en geografische vereisten overlappen elkaar en de technische normen zijn door middel van samenwerking ontwikkeld. Dankzij deze samenwerking zijn de militaire eisen voor militaire mobiliteit van de EU voor ongeveer 95 % in overeenstemming met de eisen van de NAVO. De bedoeling is een coherente aanpak en synergieën tussen de EU en de NAVO te verzekeren zodat bestaande belemmeringen op juridisch, infrastructureel en procedureel vlak effectief worden verholpen. Zo kunnen verplaatsingen en grensoverschrijdingen van troepen en materieel gemakkelijker gebeuren met volledige inachtneming van soevereine nationale besluiten. Dit geldt met name voor inspanningen met betrekking tot infrastructuurverbeteringen en de daarmee verband houdende vereisten, het verminderen van procedurele en regelgevingsbelemmeringen, het vergroten van de veerkracht en de wederzijdse deelname aan oefeningen in verband met militaire mobiliteit. Interacties op het gebied van militaire mobiliteit zullen worden doorgevoerd overeenkomstig de leidende beginselen van nauwere en intensievere samenwerking, met name volledige openheid en transparantie, eerbiediging van de autonome besluitvorming en bijbehorende procedures van beide organisaties, inclusiviteit en wederkerigheid, zonder afbreuk te doen aan het specifieke karakter van het veiligheids- en defensiebeleid van elke EU-lidstaat. 4.2 Uitreiken naar andere partners De EDEO zal samen met de diensten van de Commissie en het EDA verschillende vormen van samenwerking met andere partners op het gebied van kwesties in verband met militaire mobiliteit onderzoeken. Hieronder valt het bespreken van ontwikkelingen op het gebied van militaire mobiliteit in de veiligheids- en defensiedialogen met relevante belangrijke EU-partners, zoals die welke deelnemen aan het PESCO-project “Militaire mobiliteit”, met name de VS, Canada en Noorwegen. Het Verenigd Koninkrijk zal naar verwachting binnenkort ook aan dit PESCO-project deelnemen, na voltooiing van de relevante procedures. Een en ander zal bijdragen tot de trans-Atlantische samenwerking op dit gebied en tot het partnerschap tussen de EU en de NAVO. Bovendien is er ruimte om de mogelijkheden voor tweeërlei gebruik te verkennen van de lopende werkzaamheden om de belangrijkste vervoersroutes van de lidstaten beter te verbinden met belangrijke partnerlanden zoals Oekraïne — zoals voorzien in de mededeling over “solidariteitscorridors” tussen de EU en Oekraïne en het voorstel van de Commissie van 27 juli 2022 tot uitbreiding van vier Europese vervoerscorridors tot Oekraïne en Moldavië. Daarnaast bevat het gewijzigde voorstel voor een herziene TEN-T-verordening van juli 2022 een bepaling om de Europese spoorbreedte voor spoorwegen te standaardiseren ter verbetering van de interoperabiliteit tussen Oekraïne, Moldavië en de EU.