EUROPESE COMMISSIE Brussel, 20.7.2021 SWD(2021) 704 final WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE Verslag over de rechtsstaat 2021





Landenhoofdstuk over Cyprus bij het document MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Verslag over de rechtsstaat 2021









Situatie op het gebied van de rechtsstaat in de Europese Unie









{COM(2021) 700 final} - {SWD(2021) 701 final} - {SWD(2021) 702 final} - {SWD(2021) 703 final} - {SWD(2021) 705 final} - {SWD(2021) 706 final} - {SWD(2021) 707 final} - {SWD(2021) 708 final} - {SWD(2021) 709 final} - {SWD(2021) 710 final} - {SWD(2021) 711 final} - {SWD(2021) 712 final} - {SWD(2021) 713 final} - {SWD(2021) 714 final} - {SWD(2021) 715 final} - {SWD(2021) 716 final} - {SWD(2021) 717 final} - {SWD(2021) 718 final} - {SWD(2021) 719 final} - {SWD(2021) 720 final} - {SWD(2021) 721 final} - {SWD(2021) 722 final} - {SWD(2021) 723 final} - {SWD(2021) 724 final} - {SWD(2021) 725 final} - {SWD(2021) 726 final} - {SWD(2021) 727 final}



Samenvatting De structurele hervorming van het Cypriotische rechtsstelsel wordt voortgezet, maar ondervindt vertraging. Een wetsontwerp over de opsplitsing van het huidige hooggerechtshof in een opperste grondwettelijk hof en een hoog hof en een wetsontwerp over de procedures voor de benoeming van de rechters en voorzitters van deze twee nieuwe rechterlijke instanties worden momenteel behandeld door het parlement. Deze benoemingen zouden worden bepaald door de president van de republiek, na een niet-bindend advies van de adviesraad voor de rechterlijke macht. Het is belangrijk dat met deze hervorming de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht wordt gewaarborgd, in overstemming met het EU-recht en rekening houdend met de aanbevelingen van de Raad van Europa. Ook de oprichting van een hof van beroep wordt momenteel door het parlement besproken. De oprichting van gespecialiseerde rechtbanken en de herstructurering van de rechtbanken vinden thans plaats. De nieuwe regels van het burgerlijk procesrecht, die erop gericht zijn gerechtelijke procedures te versnellen, zijn goedgekeurd. Het vergroten van de capaciteit van het bureau voor juridische zaken gaat door, waarbij ook de scheiding van functies en de wervingsprocedures worden bekeken. Verdere hervormingen zijn erop gericht belangrijke uitdagingen ten aanzien van de efficiëntie en kwaliteit van het rechtsstelsel aan te pakken, in het bijzonder wat de digitalisering betreft. De gerechtelijke procedures in civielrechtelijke, handels- en bestuursrechtelijke zaken duren nog steeds zeer lang. Cyprus blijft zijn wetgevingskader voor corruptiebestrijding verbeteren, hoewel enkele belangrijke hervormingen nog steeds niet zijn doorgevoerd, zoals het opzetten van een agentschap voor corruptiebestrijding, de bescherming van klokkenluiders, de regulering van lobbywerk en de bekendmaking van vermogensbestanddelen voor gekozen functionarissen. Het bureau voor transparantie en corruptiebestrijding heeft als opdracht gekregen toezicht te houden op de uitvoering van een nieuw corruptiebestrijdingsplan voor 2021-2026. Het onderzoek naar corruptiezaken is voortgezet, waarbij met name de manipulatie van sportwedstrijden een risicodomein is, hoewel de berechting van corruptiezaken laag blijft. Het bureau van de procureur-generaal heeft nieuwe middelen ontvangen en met een wijziging van het wetboek van strafrecht zijn de sancties voor het strafbare feit van ambtsmisbruik verhoogd, wat de mogelijkheid biedt om speciale onderzoekstechnieken te gebruiken in het onderzoek van dit strafbare feit. De regering is een onderzoek gestart naar burgerschapsprogramma’s voor niet-ingezetenen van de EU in antwoord op beschuldigingen van corruptie waarbij buitenlanders en hooggeplaatste functionarissen zijn betrokken. Met een nieuwe op corruptiebestrijding gerichte gedragscode wordt getracht de integriteit bij de politie te verbeteren. Tijdens de COVID-19-pandemie gingen acties om financiële steun te bieden vergezeld van maatregelen die waren bedoeld om het risico van fraude en corruptie te beperken. De vrijheid van meningsuiting en het recht op toegang tot informatie zijn formeel bij wet beschermd in de grondwet. Met secundaire wetgeving wordt de bescherming van de bronnen van een journalist uitdrukkelijk gewaarborgd en wordt de mediapluriformiteit in de radio- en televisiesector bevorderd. Sinds december 2020 zijn in de secundaire wetgeving het kader en de voorwaarden voor openbare toegang tot informatie vastgesteld en is hierbij het bureau voor de commissaris voor informatie opgericht. Wetsvoorstellen die gepland zijn om in de tweede helft van 2021 te worden aangenomen zijn bedoeld om de onafhankelijkheid van de Cypriotische autoriteit voor radio en televisie te versterken, de vrije meningsuiting beter te waarborgen en de transparantie omtrent eigendom te vergroten. Het stelsel van controles en waarborgen omvat een raadplegingsproces als onderdeel van een project voor betere regelgeving. Het raadplegingsproces over ontwerpwetgeving is echter beperkt tot besprekingen binnen het huis van afgevaardigden en er bestaat bezorgdheid over de toegang tot wetsvoorstellen door het publiek. Tijdens de pandemie werd de in de grondwet verankerde noodtoestand niet uitgeroepen. Er werden echter wel beperkingen opgelegd aan burgers en bedrijven uit hoofde van de quarantainewet, waarbij de ministerraad wordt gemachtigd om decreten in verband met de COVID-19-pandemie uit te vaardigen. Sommige maatschappelijke organisaties zien zich nog steeds tegenover bepaalde uitdagingen met betrekking tot het registratiekader gesteld, zoals werd gemeld in het verslag over de rechtsstaat 2020, hoewel er in nieuwe wetgeving melding wordt gemaakt van verbeteringen, wat het voor bonden of ngo’s eenvoudiger maakt om zich te registreren. I.Justitieel stelsel Het rechtsstelsel bestaat uit zes districtsrechtbanken, zes actieve assisenrechtbanken, de administratieve rechtbank, de administratieve rechtbank voor internationale bescherming en het hooggerechtshof. Er wordt momenteel een grondwettelijk hof opgezet. Daarnaast zijn er familierechtbanken, rechtbanken voor huurgeschillen, rechtbanken voor industriële geschillen en een militaire rechtbank. Er staan 113 rechters ter beschikking in alle rechtbanken van eerste aanleg, en 13 rechters in het hooggerechtshof. De rechters van het hooggerechtshof worden door de president van de republiek benoemd binnen de rangen van het gerecht en op aanbeveling van het hooggerechtshof, die de president niet verplicht hoeft op te volgen. Volgens een vaste praktijk volgt de president van de republiek echter de aanbevelingen van het hooggerechtshof dat, op basis van anciënniteit, de oudste in functie zijnde rechter voor die vacature voordraagt. Dezelfde praktijk geldt voor de benoeming van de voorzitter van het hooggerechtshof, waarvoor de president van de republiek altijd de aanbeveling opvolgt om de oudste in functie zijnde rechter van die rechtbank te benoemen. Rechters in eerste aanleg worden benoemd, overgeplaatst en bevorderd door de hoge raad voor de rechtspraak, die bestaat uit alle leden van het hooggerechtshof (de voorzitter en twaalf rechters). Het Openbaar Ministerie is onafhankelijk en staat onder het gezag van de procureur-generaal van de republiek. De procureur-generaal staat aan het hoofd van het bureau voor juridische zaken van de republiek, dat een onafhankelijke dienst is die hem bijstaat en niet onder enig ministerie valt. De procureur-generaal heeft de bevoegdheid om, naar eigen goeddunken en in het algemeen belang, procedures voor een misdrijf tegen een (rechts- of natuurlijke) persoon in de Republiek in te stellen, te voeren, over te nemen en voort te zetten of stop te zetten. De procureur-generaal is ook de juridisch adviseur van de republiek, de president, de raad van ministers en de individuele ministers. Hij verricht alle andere functies en taken die hem bij de grondwet of bij wet zijn toevertrouwd. Cyprus neemt deel aan het Europees Openbaar Ministerie. De onafhankelijke nationale orde van advocaten heeft regelgevende en disciplinaire bevoegdheid met betrekking tot zijn leden. Onafhankelijkheid De mate waarin de rechterlijke macht als onafhankelijk wordt gezien, ligt rond het gemiddelde. Bij het algemene publiek is 48 % van mening dat de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht “redelijk goed” of “zeer goed” is, een percentage dat in 2021 met 7 procentpunten is gedaald ten opzichte van 2020. Het bijbehorende percentage bij bedrijven is 45 % en is sinds 2020 met 3 procentpunten gedaald. De mate waarin de rechterlijke macht als onafhankelijk wordt gezien ligt sinds 2016 rond het gemiddelde. De opsplitsing van het huidige hooggerechtshof in een constitutioneel hooggerechtshof en een hooggerechtshof wordt momenteel behandeld door het parlement. Het wetsontwerp werd eind 2020 ingediend bij het parlement, waarbij een ad-hoccommissie is opgericht om de tekst te voltooien. In dit wetsontwerp is momenteel bepaald dat de rechters en voorzitters van deze rechtbanken uitsluitend worden benoemd door de president van de republiek. Hierbij zou een adviesraad voor de rechterlijke macht — anders dan de hoge raad voor de rechtspraak — worden opgericht die een lijst moet opstellen van de meest geschikte kandidaten voor de benoeming, die niet bindend voor de president zou zijn. Het is belangrijk dat met deze hervorming de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht wordt gewaarborgd, in overstemming met het EU-recht en rekening houdend met de aanbevelingen van de Raad van Europa. Raadpleging van de Commissie van Venetië over het wetsontwerp zou daartoe zekerheid bieden over de voorgestelde hervorming. Het wetsontwerp voorziet ook in de oprichting van een hof van beroep, waarvan de rechters en de voorzitter door de hoge raad voor de rechtspraak zouden worden benoemd. Na de ontbinding van het parlement op 14 april 2021 met het oog op de parlementsverkiezingen op 30 mei, zullen de lopende wetsvoorstellen door het nieuw gekozen parlement worden besproken. Hervormingen met betrekking tot de hoge raad voor de rechtspraak vinden thans plaats teneinde deze representatiever voor de onderdelen van het rechtsstelsel te maken. In een in 2020 voorbereid wetsvoorstel werd voorgesteld de hoge raad voor de rechtspraak uit te breiden. Deze raad zou worden samengesteld uit de leden van het hooggerechtshof, de voorzitter en de rechters van het hoge hof, de voorzitter van het hof van beroep, de hoogst geplaatste voorzitter van de districtsrechtbanken, de voorzitter van de vereniging van rechters, de procureur-generaal en de voorzitter van de Cypriotische orde van advocaten. De rechterlijke macht heeft de voorkeur uitgesproken voor een herziene hoge raad voor de rechtspraak die uitsluitend is samengesteld uit leden van de rechterlijke macht. Dit wetsvoorstel is sinds eind 2020 in behandeling en was nog niet aangenomen toen het parlement eerder dit voorjaar werd ontbonden. Het is belangrijk dat met deze hervorming rekening wordt gehouden met de aanbevelingen van de Raad van Europa. Het actieplan ter versterking van het bureau voor juridische zaken van de republiek wordt thans uitgevoerd en er wordt wetgeving ter waarborging van de budgettaire onafhankelijkheid van het bureau overwogen. De hervorming behelst onder meer het herstructureren en opzetten van afzonderlijke, op zichzelf staande directoraten binnen het bureau voor juridische zaken om de scheiding van de twee belangrijkste functies van de procureur-generaal doeltreffender te laten verlopen, het creëren van nieuwe functies, het rationaliseren van de procedures, de scheiding van functies en wervingsprocedures. Momenteel wordt een wetsontwerp over de budgettaire onafhankelijkheid van het bureau voor juridische zaken nog steeds besproken door de procureur-generaal en het ministerie van Financiën. Teneinde te anticiperen op de beoogde hervorming werd eind 2020 een behoorlijk aantal nieuwe advocaten aangeworven bij het bureau voor juridische zaken van de republiek en behandelt een aantal van hen strafzaken, waaronder corruptiezaken. Kwaliteit Er worden maatregelen genomen om de digitalisering van justitie te verbeteren, maar er blijft ernstige bezorgdheid op dit gebied bestaan. Er is bijzonder weinig online-informatie over het rechtsstelsel beschikbaar voor het grote publiek. Bovendien zijn er zeer weinig digitale oplossingen voorhanden om procedures in civielrechtelijke/handelszaken en bestuursrechtelijke zaken in te leiden en op te volgen. De invoering van een elektronisch systeem voor de gerechtelijke administratie is een van de belangrijkste doelstellingen van de lopende hervormingen. De invoering ervan en de bijbehorende openbare aanbestedingsprocedures lopen echter al sinds 2017 vertraging op. Ondertussen werd er een elektronisch miniregister voor het aanspannen van zaken voorbereid en is dit in 2020 operationeel geworden bij alle burgerlijke griffies en bij het hooggerechtshof om aanvragen efficiënter te kunnen verwerken tot het e-justitiesysteem volledig is opgezet. De invoering van het register werd versneld door de COVID-19-pandemie. Informatieve websites over jurisprudentie en wetgeving voor het publiek zijn verder ontwikkeld. Een door de Cypriotische orde van advocaten beheerde website biedt open, gratis en openbare toegang tot een aantal datasets, zoals jurisprudentie en wetgevingsdatabanken. Zo biedt de website toegang tot de databank van Cypriotische jurisprudentie, de jurisprudentie van het hooggerechtshof van Cyprus, de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en Cypriotische wetgeving. Toegang van de Cypriotische rechters tot nationale en buitenlandse onlinedatabanken wordt geboden door het hooggerechtshof, dat de kosten draagt.

Efficiëntie Er blijft ernstige bezorgdheid bestaan over de efficiëntie van het justitiële stelsel. De tijd die nodig is om civielrechtelijke, bestuursrechtelijke en handelszaken te beslechten in de rechtbanken van eerste aanleg (882 dagen in 2019, in vergelijking met 737 in 2018) is nog steeds een van de langste in de EU. In bestuurlijke rechtspraak in eerste aanleg is de duur van de procedures toegenomen (495 dagen in 2019, in vergelijking met 487 dagen in 2018) en zijn de afhandelingspercentages afgenomen (ongeveer 170 % in 2019, in vergelijking met ongeveer 219 % in 2018). Sinds september 2020 is er in de districtsrechtbank van Paphos bij wijze van proef een project uitgevoerd om achterstanden weg te werken. Na de aanwerving van een aantal extra rechters is er een taskforce opgericht die zich met name richt op de afhandeling van de achterstallige zaken. Het actieplan om problemen met de efficiëntie aan te pakken wordt verder uitgevoerd, hoewel met enige vertraging. Binnen dit kader voorziet een wetsvoorstel van het ministerie van Justitie en Openbare Orde van eind 2020 in een toename van de civiele rechtspraak van de rechters van districtsrechtbanken en de senior rechters van de districtsrechtbanken, met betrekking tot het aantal geschillen waarvan zij kennis kunnen nemen en waarover zij uitspraak kunnen doen, teneinde het systeem flexibeler te maken. Het besluit van het hooggerechtshof in februari 2019 om de afhandeling van financiële geschillen — gerechtelijke procedures in verband met niet-renderende leningen — aan zes reeds dienende senior rechters van de districtsrechtbanken toe te wijzen, wordt verder uitgevoerd. De nieuwe regels inzake het burgerlijk procesrecht zijn goedgekeurd. Op 19 mei 2021 werden de nieuwe regels inzake het burgerlijk procesrecht goedgekeurd door het hooggerechtshof, ter vervanging van het verouderde rechtskader dat sinds 1958 van kracht was. Deze regels, die nog niet worden uitgevoerd, zijn bedoeld om gerechtelijke procedures te versnellen en de algemene efficiëntie van het burgerlijk procesrecht te vergroten, ook met betrekking tot de uitvoering van rechterlijke uitspraken. II.Corruptiebestrijding Er is een nieuw actieplan voor corruptiebestrijding voor 2021-2026 aangenomen en het bureau voor transparantie en corruptiebestrijding heeft de opdracht gekregen toezicht te houden op de uitvoering ervan. De procureur-generaal is algemeen bevoegd om strafbare feiten, waaronder ook corruptie, te vervolgen. Het Openbaar Ministerie verstrekt juridisch advies aan rechtshandhavingsinstanties die onderzoek voeren naar corruptiemisdrijven. Er is een nieuwe procureur-generaal benoemd, er is nieuw personeel aangeworven en het bureau voor de vervolging van financiële misdrijven is gereorganiseerd. Een nieuw wetsontwerp over toegang tot openbare informatie betekent een verbetering voor het wetgevingskader voor corruptiebestrijding. De perceptie bij deskundigen en leidinggevenden uit het bedrijfsleven is dat de corruptie in de overheidssector nog steeds relatief hoog is. In de corruptieperceptie-index 2020 van Transparency International scoort Cyprus 57/100, waarmee het op de 12e plaats komt in de Europese Unie en op de 42e plaats wereldwijd . Deze perceptie is de afgelopen vijf jaar verslechterd . Het strategische kader voor corruptiebestrijding is herzien. In januari 2021 werd een nieuwe strategie voor corruptiebestrijding voor 2021-2026 aangenomen door de president van de republiek en de minister van Justitie en Openbare Orde. De voorgestelde maatregelen hebben betrekking op transparantie, verantwoordingsplicht en corruptievraagstukken, en hebben als doel de bestaande instellingen te versterken en voor nieuwe waarborgen te zorgen . De strategie bevat drie pijlers die in specifieke acties zijn onderverdeeld . Het bureau voor transparantie en corruptiebestrijding (dat onder het ministerie van Justitie en Openbare Orde valt) heeft twee functionarissen benoemd die verantwoordelijk zijn voor de interinstitutionele coördinatie en uitvoering van de strategie. Elke overheidsinstelling heeft een contactpunt voor de strategie voor corruptiebestrijding dat verslag uitbrengt over de vooruitgang die wordt geboekt met de uitvoering van maatregelen voor corruptiebestrijding die onder hun respectieve verantwoordelijkheid vallen. Het bureau voor transparantie en corruptiebestrijding verzamelt en centraliseert informatie over de uitvoering van de strategie en publiceert de resultaten op een onlineplatform . Eind 2020 heeft de ministerraad ook een nationaal integriteitsprogramma gestart op basis van de norm van de Internationale Organisatie voor normalisatie (ISO) over anti-omkoping-managementsystemen. Het ministerie van Justitie is verantwoordelijk voor het toezicht op de uitvoering van dit programma . De wet inzake toegang tot openbare informatie is aangenomen, maar andere wetgeving inzake corruptiebestrijding wordt nog door het parlement besproken. De wet betreffende het recht op toegang tot overheidsinformatie , op grond waarvan een natuurlijke of rechtspersoon recht heeft op toegang tot informatie in handen van een overheidsinstantie, werd in december 2020 van kracht. Het wetsvoorstel voor de oprichting van een onafhankelijke autoriteit voor corruptiebestrijding en het wetsvoorstel over lobbywerk zijn in eerste lezing door de betrokken parlementaire commissie aangenomen. Een aantal wetsontwerpen over de vermogensaangiften van gekozen functionarissen en overheidsfunctionarissen wordt nog behandeld door de parlementaire commissie Instellingen, verdienste en de Commissaris voor Bestuur . Er wordt echter geen tijdschema voor de definitieve goedkeuring gegeven. De sanctie voor het strafbare feit van ambtsmisbruik is verhoogd. In maart 2021 werd de sanctie voor het strafbare feit van ambtsmisbruik door overheidsfunctionarissen (gekozen of benoemd) verhoogd van drie tot zeven jaar gevangenisstraf . Het bureau van de procureur-generaal blijft zijn capaciteit vergroten. Eind juni 2020 werd een nieuwe procureur-generaal benoemd. Het bureau heeft onlangs 24 advocaten van het eerste niveau aangeworven die gemachtigd zijn financiële misdrijven, waaronder corruptie, te vervolgen, en er zijn drie functionarissen overgeplaatst van de personeelsafdeling naar het bureau van de procureur-generaal. Tussen 2013 en 2020 werden 149 corruptiezaken onderzocht, waarbij in 20 zaken uitspraak werd gedaan (waaronder vijf zaken met betrekking tot hooggeplaatste functionarissen en publiek prominente personen) . Eén specifiek risicodomein, dat wordt gereguleerd door de wet inzake de bestrijding van de manipulatie van sportwedstrijden , heeft geresulteerd in verschillende open onderzoeken naar corruptie (twaalf zaken in 2020 en drie zaken in 2021) en belangenconflicten (twee zaken in 2020, en één in 2021), hoewel er tot dusver nog geen berechting is geweest . In de loop van 2020 coördineerde de procureur-generaal bijeenkomsten met de vereniging voor weddenschappen en de politie, in verband met de uitvoering van de wet inzake de bestrijding van de manipulatie van sportwedstrijden. De regering heeft een onderzoekscommissie ingesteld om het burgerschapsprogramma van Cyprus voor niet-ingezetenen van de EU te onderzoeken. In antwoord op beschuldigingen van corruptie waarbij buitenlanders en hooggeplaatste functionarissen zijn betrokken (met inbegrip van de mogelijke deelname van politiek prominente personen) heeft de procureur-generaal, op verzoek van de ministerraad, op 7 september 2020 een onderzoekscommissie aangesteld die alle naturalisaties naar aanleiding van het burgerschapsprogramma van Cyprus voor niet-ingezetenen van de EU van 2007 tot 2020 moet onderzoeken en bestuderen. De commissie heeft naar verluidt 6 779 naturalisaties op basis van investeringen onderzocht. Uit de voorlopige conclusies van de commissie, die in april 2021 werden vastgesteld, blijkt dat meer dan 53 % van alle geanalyseerde naturalisaties in strijd met de wet werd verleend. De Europese Commissie heeft een inbreukprocedure tegen Cyprus ingeleid in verband met het burgerschapsprogramma voor niet-ingezetenen van de EU. Het bureau voor de vervolging van financiële misdrijven is gereorganiseerd. In 2020 werd het bureau voor onderzoek naar financiële misdrijven gereorganiseerd in twee afdelingen: één afdeling is verantwoordelijk voor het onderzoeken van financiële misdrijven en de andere is een ondersteunende afdeling (die in februari 2021 operationeel werd) met twee politierechercheurs en vier forensisch accountants . De ondersteunende eenheid biedt ondersteuning aan de andere eenheden door financiële inlichtingen te analyseren en onderzoek naar verdachte personen te verrichten. Het bureau blijft echter problemen ondervinden met het aantrekken en vasthouden van gekwalificeerd personeel . Sommige onderzoeken van financiële misdrijven hebben vertraging opgelopen doordat financiële instellingen traag reageren op openbaarmakingsbevelen van de rechter en, in bepaalde internationale zaken, vanwege de vermeende duur van de antwoorden van buitenlandse autoriteiten op verzoeken om wederzijdse rechtshulp . In 2020 was er één confiscatie met betrekking tot een corruptiemisdrijf waarbij vier verweerders, waaronder één ambtenaar, waren betrokken . Er zijn nieuwe instrumenten ter verbetering van de integriteit bij de politie ingevoerd, waaronder een onlineplatform voor klokkenluiders. In 2020 heeft de dienst voor interne politiezaken, die belast is met het onderzoeken van beschuldigingen van corruptie binnen de politie, een onlineplatform voor klokkenluiders opgezet. Sindsdien heeft de dienst 141 klachten ontvangen : 36 klachten zijn reeds onderzocht (waarvan er 21 later werden afgewezen). Er is geen informatie over zaken waarin uitspraak is gedaan. Begin 2021 nam de dienst voor interne politiezaken een gedragscode voor de politie aan die voornamelijk op corruptiebestrijding is gericht (verankerd in de bestaande ethische politiecode) en lichtte de dienst zijn bevoegdheden toe in een informatieve folder voor het grote publiek. In geval van vermoedens van corruptie in verband met een politieagent, kan de dienst voor interne politiezaken besluiten de verdachte aan een “integriteitstest” te onderwerpen. Hoewel vermoedens van corruptie bij de procureur-generaal worden gemeld, worden elementen die wijzen op inbreuken op tuchtrechtelijke bepalingen toegezonden aan de directeur van de politie, zodat deze eventuele corrigerende maatregelen kan nemen. Tussen 2018 en 2020 werden 13 zaken doorverwezen naar het bureau van de procureur-generaal en werd in 1 zaak uitspraak gedaan (met een veroordeling). Momenteel zijn er 11 lopende onderzoeken en staat er 1 open bij het bureau van de procureur-generaal. Er zijn nieuwe bepalingen aangenomen met betrekking tot belangenconflicten van parlementsleden. In februari 2021 nam het huis van afgevaardigden voor zijn leden een gedragscode aan met bepalingen in verband met onverenigbaarheden, vermogensaangiften, schenkingen en lobbywerk . De naleving van de code zal door een specifieke parlementaire commissie worden gecontroleerd. Voor andere ambtenaren is, naast het bestaande bestuursrecht , een lopend project gericht op het uitwerken van een gemeenschappelijk pakket beginselen betreffende belangenconflicten van overheidsfunctionarissen in alle sectoren . Er zijn geen gegevens over de uitvoering van het kader voor de bekendmaking van vermogensbestanddelen. Hoewel er regels voor de bekendmaking van vermogensbestanddelen bestaan, werden er problemen opgemerkt met betrekking tot de nauwkeurigheid en verificatie van deze aangiften. Hoewel er regels en sancties voor niet-nakoming van de verplichtingen inzake vermogensaangiften bestaan, onder andere voor hooggeplaatste functionarissen en politiek prominente personen (zoals parlementsleden en de president van de republiek), blijft de doeltreffendheid daarvan onduidelijk vanwege het ontbreken van informatie over de uitvoering van het systeem voor vermogensaangiften. De zorgen die in het verslag van vorig jaar kenbaar werden gemaakt, gelden derhalve nog steeds.

Een wetsontwerp over het melden van handelingen van corruptie wacht sinds mei 2017 op goedkeuring door de wetgever. Met deze wetgeving zouden nieuwe bepalingen worden ingevoerd met betrekking tot de bescherming van personen die gevallen van corruptie melden in zowel de publieke als de particuliere sector . Tijdens de COVID-19-pandemie zijn maatregelen genomen om fraude met steunregelingen te voorkomen. Het ministerie van Arbeid, Welvaart en Sociale Zekerheid heeft een controlemechanisme ingesteld dat is gekoppeld aan de databank van de socialezekerheidsdiensten en waarmee begunstigen van aan COVID-19 gerelateerde subsidies (ook de “speciale regeling” genoemd) automatisch kunnen worden gecontroleerd. In geval van schending van de criteria om voor de “speciale regeling” in aanmerking te komen, heeft het ministerie van Arbeid, Welvaart en Sociale Zekerheid gevraagd dat de desbetreffende voordelen worden geretourneerd. In de gezondheidszorg behoren maximumprijzen voor essentiële hulpmiddelen die tegen de ziekte beschermen (bijvoorbeeld mondkapjes, of medische tests in verband met COVID-19) tot de maatregelen waarmee de risico’s van corruptie moeten worden aangepakt. III.Mediapluriformiteit en -vrijheid In Cyprus genieten de vrijheid van meningsuiting en het recht op toegang tot informatie formele wettelijke bescherming uit hoofde van artikel 19 van de grondwet van de Republiek Cyprus. Met secundaire wetgeving wordt de bescherming van de bronnen van een journalist uitdrukkelijk gewaarborgd en wordt de mediapluriformiteit in de radio- en televisiesector bevorderd. De wet inzake het recht op toegang tot overheidsinformatie (2017) trad na verschillende keren te zijn uitgesteld in december 2020 in werking en is bedoeld om dit recht in secundaire wetgeving te verankeren. In de wet zijn het kader en de voorwaarden voor openbare toegang tot informatie in handen van overheidsinstanties vastgesteld en is het bureau voor de commissaris voor informatie opgericht. Met twee afzonderlijke wetsvoorstellen die in de tweede helft van 2021 moeten worden aangenomen, zal respectievelijk de Cypriotische wetgeving op één lijn met de richtlijn audiovisuele mediadiensten worden gebracht en zal de persvrijheid worden versterkt . Cyprus heeft een overheidssubsidie verstrekt die voornamelijk bestond uit reclame-inkomsten die aan mediakanalen werden betaald om het publiek te informeren over de COVID-19-pandemie. Er zijn wijzigingen ingediend met als doel de onafhankelijkheid van de regulerende instantie voor audiovisuele mediadiensten, de Cypriotische autoriteit voor radio en televisie, te versterken. Er zijn wijzigingen van de wet inzake radio- en televisiezenders (Wet 7(I)/1998) ingediend bij het parlement om de functionele en effectieve onafhankelijkheid van de autoriteit uitdrukkelijk te bepalen, waarmee de wet op één lijn met de richtlijn audiovisuele mediadiensten wordt gebracht. Voorts zijn de criteria voor de selectie van de bestuursleden van de Cypriotische autoriteit voor radio en televisie in overeenstemming met de Cypriotische code inzake openbaar bestuur, zoals ingevoerd bij Besluit 87/869 van de ministerraad, waarmee wordt gewaarborgd dat bestuursleden over uitstekende beroepskwalificaties beschikken. De Cypriotische onafhankelijke persraad, de klachtencommissie voor de media, telt 13 leden en is verantwoordelijk voor de zelfregulering van zowel geschreven als elektronische nieuwsmedia. Als het wetsvoorstel inzake waarborging van de persvrijheid en de werking van de media eenmaal van kracht is, wordt de klachtencommissie verankerd in de wet. Hoewel de klachtencommissie volledig vrij is van overheidsinmenging en rechterlijk toezicht, blijkt uit de Media Pluralism Monitor (monitor voor de pluriformiteit van de media) dat de COVID-19-pandemie en daarmee verband houdende ontslagen aloude problemen hebben verergerd, waarbij de werkzaamheden van de commissie voornamelijk zijn gericht op het waarborgen van de werkgelegenheid en salarissen en minder op de redactionele onafhankelijkheid. Het regelgevingskader in Cyprus, dat al een zekere mate van transparantie van media-eigendom in de sector van de audiovisuele media mogelijk maakt, zal naar verwachting worden versterkt. In de Media Pluralism Monitor 2021 wordt herinnerd aan de zorgen en worden de risico’s bevestigd die in de Media Pluralism Monitor 2020 werden benadrukt met betrekking tot de doeltreffende uitvoering van de huidige bepalingen en het ontbreken van een kader dat transparantie over de eigendomsstructuren in de geschreven pers en de digitale media waarborgt, waardoor het lastig is om in deze sectoren de uiteindelijke eigenaren en eventuele kruisparticipaties te identificeren en te controleren. Het wetsontwerp, dat momenteel aan een raadpleging wordt onderworpen, is bedoeld om deze leemten aan te pakken door alle mediakanalen te verplichten gecontroleerde rekeningen openbaar te maken waarin informatie met betrekking tot de uiteindelijke begunstigden wordt verstrekt. Er zijn nog steeds mechanismen om de politieke onafhankelijkheid van de media te vrijwaren en belangenconflicten te voorkomen. Hoewel er nog altijd geen kader voor de regulering van overheidsreclame is, werd er een overheidssubsidie van 700 000 EUR — die voornamelijk bestaat uit reclame-inkomsten die aan mediakanalen werden betaald om het publiek te informeren over de COVID-19-pandemie — verstrekt. In de Media Pluralism Monitor 2021 wordt vastgesteld dat de verstrekte subsidies sterker gediversifieerd zijn dan eerdere regelingen en dat zij de risicofactor in verband met de indicator betreffende overheidsregulering van middelen aanzienlijk hebben verkleind. In de Media Pluralism Monitor 2021 werd geconcludeerd dat het risico op het gebied van politieke onafhankelijkheid over het algemeen is afgenomen (van 59 % tot 55 %), hoewel de redactionele autonomie nog steeds wordt bedreigd en in groot gevaar verkeert doordat media-eigenaren er een politieke agenda op na houden, wat leidt tot een bepaalde mate van zelfcensuur op de redacties. Er wordt momenteel gewerkt aan een gedetailleerd mechanisme om de betaling van reclame-inkomsten voor reclamecampagnes van de overheid voor de periode na de COVID-19-pandemie te reguleren. Hoewel rechtstreekse bedreigingen zeldzaam blijven, is er melding gemaakt van een geval van een journalist die online werd lastiggevallen en in de gaten werd gehouden. Er zijn voorzorgsmaatregelen voor de bescherming van de bronnen van journalisten voorhanden. Als het wetsvoorstel inzake de waarborging van de persvrijheid en de werking van de media eenmaal van kracht is, zal de vrije meningsuiting naar verwachting zowel online als offline beter worden gewaarborgd. Belanghebbenden hebben bezorgdheid geuit over stalking, een cyberaanval op en ernstige digitale intimidatie van een onderzoeksjournalist, met name door middel van berichtgeving op sociale media. Op het platform van de Raad van Europa ter bevordering van de bescherming van de journalistiek en de veiligheid van journalisten zijn sinds het verslag over de rechtsstaat 2020 met betrekking tot de Republiek Cyprus geen waarschuwingen gepubliceerd. IV.Andere institutionele kwesties in verband met controles en waarborgen De Republiek Cyprus is een presidentiële representatieve republiek. De president van Cyprus is zowel staatshoofd als regeringsleider. Het huis van afgevaardigden is het parlement en heeft wetgevende bevoegdheden. Zowel volksvertegenwoordigers als ministers hebben het recht op wetgevingsinitiatief. Het hooggerechtshof is bevoegd om de grondwettigheid van wetten te beoordelen in de context van bij het hof aanhangig gemaakte specifieke zaken . Er bestaat een aantal nationale onafhankelijke autoriteiten, organisaties en instellingen die de mensenrechten moeten beschermen en vrijwaren. Ondanks de maatregelen die zijn genomen om belanghebbenden meer te betrekken, vindt in een vroeg stadium van beleidsontwikkeling en -vorming niet altijd openbare raadpleging plaats. Met betrekking tot wetgevingsteksten vinden zelden openbare raadplegingen plaats, ondanks de toezegging die is gedaan in de context van het project voor betere regelgeving en de respectieve circulaires van het ministerie van Financiën en het bureau voor juridische zaken van de republiek. In plaats daarvan is het raadplegingsproces met betrekking tot wetsontwerpen niet erg toegankelijk voor het publiek en beperkt tot besprekingen met het huis van afgevaardigden. In dit stadium worden wetsvoorstellen via een standaard distributielijst van het ministerie van Justitie gedeeld met vooraf geïdentificeerde belanghebbenden, zodat deze hun standpunten kenbaar kunnen maken en/of kunnen deelnemen aan de besprekingen van de betrokken vaste parlementaire commissies. De procureur-generaal gaat verder met een voorafgaande beoordeling van de ontwerpwetgeving met betrekking tot de inachtneming van het legaliteits- en evenredigheidsbeginsel. De regering heeft de bevoegdheid gekregen om maatregelen te nemen voor de bestrijding van de COVID-19-pandemie. De in de grondwet verankerde noodtoestand is in Cyprus niet uitgeroepen. Uit hoofde van de quarantainewet werden echter wel beperkingen opgelegd op grond waarvan de ministerraad bevoegd is om bevelen in verband met de COVID-19-pandemie te geven die zowel op burgers als op overheidsinstanties en bedrijven van toepassing zijn. Het Cypriotische parlement houdt regelmatig toezicht op de uitvoering van alle met COVID-19 verband houdende maatregelen. Volgens van de regering ontvangen informatie zijn de beperkende maatregelen tot dusver slechts één keer aangevochten, met een in 2020 geopende zaak die nog in behandeling is bij de administratieve rechtbank, met betrekking tot het aantal werknemers waarmee kantoren en andere werkplekken zouden kunnen werken . In de context van de COVID-19-pandemie heeft de ombudspersoon zich ingezet om burgers bij te staan. De ombudspersoon heeft sinds maart 2020 een bewustmakingscampagne in verband met de COVID-19-pandemie en de bescherming van de mensenrechten gevoerd. De ombudspersoon heeft in 2015 de B-status gekregen van de Internationale Alliantie van Mensenrechteninstituten (GANHRI) en deze accreditatie zal in juni 2021 worden herzien . Hoewel er enige vooruitgang is geboekt, blijft er bezorgdheid bestaan over de registratie van maatschappelijke organisaties. Deze bezorgdheid werd opnieuw kenbaar gemaakt door de Commissaris voor de Mensenrechten van de Raad van Europa , met name met betrekking tot het vermogen van ngo’s om hun activiteiten uit te voeren in Cyprus en tot de uitvoering van de wetgeving inzake verenigingen, die onlangs heeft geleid tot verwijdering uit het register van verscheidene niet-gouvernementele organisaties. In antwoord op deze bezorgdheid benadrukte de regering dat in de wetgeving van 2017 transparantie en verantwoordingsplicht voor de activiteiten van ngo’s zijn ingevoerd in overeenstemming met de richtsnoeren van de financiële-actiegroep (FATF) om ngo’s te beschermen tegen misbruik voor de financiering van terrorisme, en met de vijfde EU-richtlijn voor de preventie van en het toezicht op witwassen. Federaties van organisaties kunnen nu rechtstreeks worden geregistreerd zonder dat hun leden ook afzonderlijk moeten worden geregistreerd . Bijlage I: lijst van bronnen in alfabetische volgorde* * De lijst van de bijdragen die zijn ontvangen in het kader van de raadpleging voor het verslag over de rechtsstaat 2021 is te vinden op https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/upholding-rule-law/rule-law/rule-law-mechanism/2021-rule-law-report-targeted-stakeholder-consultation

Antwoordbrief van de heer Nicos Nouris, minister van Binnenlandse Zaken van Cyprus, aan Dunja Mijatović, Commissaris voor de Mensenrechten (2021), https://rm.coe.int/reply-of-mr-nicos-nouris-minister-of-the-interiorof-cyprus-to-the-lett/1680a1cb15 Brief van Dunja Mijatović, Commissaris voor de Mensenrechten, aan de heer Nicos Nouris, minister van Binnenlandse Zaken van Cyprus (2021), https://rm.coe.int/letter-to-mr-nicos-nouris-minister-of-interior-of-cyprus-by-ms-dunja-m/1680a1c09b Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (2021), bijdrage aan het verslag over de rechtsstaat 2021. Centre for Media Pluralism and Media Freedom (2021), Media Pluralism Monitor 2021 — Report on Cyprus (link toevoegen wanneer deze beschikbaar is). Cepej (2020), Study on the functioning of the judicial systems in the EU Member States. Cypriotische onderzoekscommissie (2021), Interim Report on the procedure of granting citizenship to foreign investors and businessmen, https://www.pio.gov.cy/assets/pdf/newsroom/2021/04/Interim Report 27 04 2021(pdf).pdf Cypriotische orde van advocaten (2021), bijdrage aan het verslag over de rechtsstaat 2021. Cypriotische regering (2021), bijdrage van Cyprus aan het verslag over de rechtsstaat 2021. Directoraat-generaal Communicatie (2019), Flash Eurobarometer 482: businesses’ attitudes towards corruption in the EU. Directoraat-generaal Communicatie (2020), Special Eurobarometer 502: corruption. Europese Commissie (2020), Investor citizenship schemes: European Commission opens infringements against Cyprus and Malta for “selling” EU citizenship, INFR(2020)2300, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_20_1925 Europese Commissie (2020), Verslag over de rechtsstaat 2020 — Situatie op het gebied van de rechtsstaat in de Europese Unie. Europese Commissie (2021), EU-scorebord voor justitie 2021. Europese Commissie Pershoek (2021), Inbreukenpakket voor juni: voornaamste beslissingen, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/nl/inf_21_2743 Financiële-actiegroep (2015), Combating the abuse of non-profit organisations (Recommendation 8), http://www.fatf-gafi.org/media/fatf/documents/reports/BPP-combating-abuse-non-profit-organisations.pdf Greco (2020), Fourth Evaluation Round — Second Compliance Report on Cyprus on corruption prevention in respect of members of parliament, judges and prosecutors, https://rm.coe.int/fourth-evaluation-round-corruption-prevention-in-respect-of-members-of/1680a06389 Hooggerechtshof van Cyprus (2021), bijdrage aan het verslag over de rechtsstaat 2021. Kathimerini (2021), Interim report on golden passports delivered, https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/interim-report-on-golden-passports-delivered OESO (2019), Indicators of Regulatory Policy and Governance — Cyprus. Organized Crime and Corruption Reporting Project, “Cypriot Journalist Says He is Being Spied on and Fears for His Life”, https://www.occrp.org/en/daily/12631-cypriot-journalist-says-he-is-being-spied-on-and-fears-for-his-life

Raad van Europa: Comité van Ministers (2010), Recommendation CM/Rec(2010)12 of the Committee of Ministers to member states on judges: independence, efficiency and responsibilities. Reporters without Borders (2021), 2021 World Press Freedom Index — Cyprus, https://rsf.org/en/cyprus Reporters without Borders (2021), bijdrage aan het verslag over de rechtsstaat 2021. Sigma Live (2021), Report on citizenship, https://www.sigmalive.com/news/politics/795517/ekthesi-politografiseonto-53-ektos-nomikou-plaisioupeitharxikes-efthynes Transparency International (2021), Corruption Perceptions Index 2020. Voorzitterschap van de Republiek Cyprus, communicatie- en informatiewebsite Exandas, https://exandas.presidency.gov.cy/ Bijlage II: bezoek aan Cyprus De diensten van de Commissie hebben in april 2021 virtueel vergaderd met: ·Autoriteit voor radio en televisie ·Bureau voor pers en informatie ·Bureau voor transparantie en corruptiebestrijding ·Cypriotisch integriteitsforum ·Cypriotische orde van advocaten ·Hooggerechtshof ·Ministerie van Binnenlandse Zaken — Media ·Ministerie van Justitie ·Politie — bureau voor onderzoek naar financiële misdrijven ·Politie — dienst Interne Zaken ·Vertegenwoordigers van de procureur-generaal

* De Commissie heeft eveneens de volgende organisaties ontmoet in een aantal horizontale vergaderingen: ·Amnesty International ·Center for Reproductive Rights ·Civicus ·Civil Liberties Union for Europe ·Civil Society Europe ·Conference of European Churches ·EuroCommerce ·European Center for Not-for-Profit Law ·European Centre for Press and Media Freedom ·European Civic Forum ·European Federation of Journalists ·European Partnership for Democracy ·European Youth Forum ·Front Line Defenders ·Human Rights House Foundation ·Human Rights Watch ·ILGA-Europe ·International Commission of Jurists ·International Federation for Human Rights