P9_TA(2021)0425

“Van boer tot bord”-strategie

Resolutie van het Europees Parlement van 20 oktober 2021 over een “van boer tot bord”-strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem (2020/2260(INI))

(2022/C 184/01)

Het Europees Parlement,

— gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), en met name de artikelen 11, 13 en 39, artikel 168, lid 1, artikel 169, lid 1, artikel 191, artikel 192, lid 1, en artikel 349,

— gezien het Internationaal Verdrag inzake plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw van 2004,

— gezien Verordening (EU) 2019/1381 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 betreffende de transparantie en duurzaamheid van de EU-risicobeoordeling in de voedselketen (1),

— gezien Verordening (EU) 2019/6 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 betreffende diergeneesmiddelen (2),

— gezien Verordening (EG) nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen (3), Richtlijn 2009/128/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van een kader voor communautaire actie ter verwezenlijking van een duurzaam gebruik van pesticiden (4) en Verordening (EG) nr. 1185/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2009 betreffende statistieken over pesticiden (5),

— gezien Richtlijn 2001/18/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 maart 2001 inzake de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu (6),

— gezien Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2000 tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid (7), Richtlijn 2006/118/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende de bescherming van het grondwater tegen verontreiniging en achteruitgang van de toestand (8), en Richtlijn 91/676/EEG van de Raad van 12 december 1991 inzake de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen (9),

— gezien Richtlijn 98/58/EG van de Raad van 20 juli 1998 inzake de bescherming van voor landbouwdoeleinden gehouden dieren (10), Richtlijn 1999/74/EG van de Raad van 19 juli 1999 tot vaststelling van minimumnormen voor de bescherming van legkippen (11), Richtlijn 2007/43/EG van de Raad van 28 juni 2007 tot vaststelling van minimumvoorschriften voor de bescherming van vleeskuikens (12), Richtlijn 2008/120/EG van de Raad van 18 december 2008 tot vaststelling van minimumnormen ter bescherming van varkens (13), Richtlijn 2008/119/EG van de Raad van 18 december 2008 tot vaststelling van minimumnormen ter bescherming van kalveren (14), Verordening (EG) nr. 1/2005 van de Raad van 22 december 2004 inzake de bescherming van dieren tijdens het vervoer en daarmee samenhangende activiteiten (15), Verordening (EG) nr. 1099/2009 van de Raad van 24 september 2009 inzake de bescherming van dieren bij het doden (16), Verordening (EU) 2016/429 van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2016 betreffende overdraagbare dierziekten en tot wijziging en intrekking van bepaalde handelingen op het gebied van diergezondheid (“diergezondheidswetgeving”) (17) en Richtlijn 2010/63/EU van het Europees Parlement en de Raad van 22 september 2010 betreffende de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt (18),

— gezien de mededeling van de Commissie van 20 mei 2020 over een van boer tot bord -strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem (COM(2020)0381,

— gezien zijn resolutie van 19 juni 2020 over Europese bescherming van grensoverschrijdende en seizoenarbeiders in het kader van de COVID-19-crisis (19),

— gezien zijn resolutie van 18 december 2019 over het EU-initiatief inzake bestuivers (20) en zijn resolutie van 23 oktober 2019 over de ontwerpverordening van de Commissie tot wijziging van Verordening (EU) nr. 546/2011 wat de beoordeling van de effecten van gewasbeschermingsmiddelen op honingbijen betreft (21),

— gezien zijn resolutie van 28 november 2019 over de noodsituatie op het gebied van klimaat en milieu (22),

— gezien zijn resolutie van 13 maart 2019 over een Europa dat beschermt: schone lucht voor iedereen (23),

— gezien zijn resolutie van 13 september 2018 over een Europees “één gezondheid”-actieplan tegen antimicrobiële resistentie (AMR) (24),

— gezien zijn resolutie van 17 april 2018 over de uitvoering van het zevende milieuactieprogramma (25),

— gezien zijn resolutie van 16 mei 2017 over initiatief met betrekking tot hulpbronnenefficiëntie: minder voedselverspilling, meer voedselveiligheid (26),

— gezien zijn resolutie van 4 april 2017 over vrouwen en hun rol in plattelandsgebieden (27) en zijn resolutie van 16 januari 2018 over vrouwen, gendergelijkheid en klimaatrechtvaardigheid (28),

— gezien zijn resolutie van 7 juni 2016 over technologische oplossingen voor duurzame landbouw in de EU (29),

— gezien zijn wetgevingsresolutie van 8 september 2015 over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende het klonen van runderen, varkens, schapen, geiten en paardachtigen die voor landbouwdoeleinden worden gehouden en gereproduceerd (30),

— gezien zijn resolutie van 11 februari 2015 over oorsprongsetikettering voor vlees in verwerkte levensmiddelen (31) en zijn resolutie van 12 mei 2016 over de verplichte aanduiding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst voor bepaalde voedingsmiddelen (32),

— gezien speciaal verslag nr. 15/2020 van de Rekenkamer van 9 juli 2020 getiteld “Bescherming van wilde bestuivers in de EU — De initiatieven van de Commissie hebben geen vruchten afgeworpen”, speciaal verslag nr. 13/2020 van 5 juni 2020 getiteld “Biodiversiteit op landbouwgrond: met de bijdrage van het GLB is de achteruitgang niet tot staan gebracht”, speciaal verslag nr. 05/2020 van 5 februari 2020 getiteld “Duurzaam gebruik van gewasbeschermingsmiddelen: beperkte vooruitgang bij het meten en beperken van de risico’s”, speciaal verslag nr. 02/2019 van 15 januari 2019 getiteld “Chemische gevaren in onze voeding: het voedselveiligheidsbeleid van de EU beschermt ons maar kent uitdagingen”, speciaal verslag nr. 31/2018 van 14 november 2018 getiteld “Dierenwelzijn in de EU: het dichten van de kloof tussen ambitieuze doelstellingen en praktische uitvoering”, speciaal verslag nr. 34/2016 van 17 januari 2017 getiteld “De bestrijding van voedselverspilling: een kans voor de EU om de hulpbronnenefficiëntie van de voedselvoorzieningsketen te verbeteren” en speciaal verslag nr. 21/2019 van 19 november 2019 getiteld “De bestrijding van antimicrobiële resistentie: vooruitgang in de dierlijke sector, maar deze bedreiging voor de gezondheid blijft een uitdaging voor de EU”,

— gezien het verslag van het Europees Milieuagentschap van 11 mei 2020 getiteld “The European environment — state and outlook 2020: knowledge for transition to a sustainable Europe” (Het milieu in Europa — Toestand en verkenningen 2020: kennis voor de overgang naar een duurzaam Europa),

— gezien de Europese pijler van sociale rechten,

— gezien het advies van het Europees Comité van de Regio’s over de “van boer tot bord”-strategie van december 2020 getiteld “Van boer tot bord: de lokale en regionale dimensie” (NAT-VII/005),

— gezien artikel 54 van zijn Reglement,

— gezien de adviezen van de Commissie ontwikkelingssamenwerking, de Commissie internationale handel, de Commissie interne markt en consumentenbescherming en de Commissie visserij,

— gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid en de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling (A9-0271/2021),

A. overwegende dat in de mededeling van de Commissie over een “van boer tot bord”-strategie een holistische benadering van het Europese voedselsysteem wordt uiteengezet, waarin landbouw vanwege zijn rol in de voedselvoorziening een centrale plaats krijgt toebedeeld en wordt gewezen op de onderlinge verbondenheid van alle actoren in de hele toeleveringsketen en hun gedeelde verantwoordelijkheid ter verwezenlijking van de doelstellingen van de strategie, alsook op de cruciale rol van landbouwers bij het leveren van collectieve goederen, onder meer in het kader van de strijd tegen de klimaatverandering; overwegende dat de strategie echter ambitieuzer moet zijn wat de erkenning van de rol, rechten en verantwoordelijkheden van consumenten en de economische levensvatbaarheid van landbouwers op de lange termijn betreft; overwegende dat de strategie grote gevolgen heeft voor de productie van niet voor de voeding bestemde landbouwproducten en dat hiermee ten volle rekening moet worden gehouden;

B. overwegende dat in het onlangs gepubliceerde verslag van het JRC met als titel “Modelling environmental and climate ambition in the agricultural sector with the CAPRI model: Exploring the potential effects of selected Farm to Fork and Biodiversity strategies targets in the framework of the 2030 Climate targets and the post 2020 Common Agricultural Policy” (Modellering van de milieu- en klimaatambitie in de landbouwsector volgens het CAPRI-model: onderzoek naar de mogelijke gevolgen van bepaalde doelstellingen van de “van boer tot bord”-strategie en de biodiversiteitsstrategie in het kader van de klimaatdoelstellingen voor 2030 en het gemeenschappelijk landbouwbeleid na 2020), evenals in andere recente studies wordt geconcludeerd dat de uitvoering van de doelstellingen van de strategie aanzienlijke gevolgen zou hebben voor de landbouwproductie in de EU; overwegende dat in deze studies wordt benadrukt dat het noodzakelijk is om robuuste voorafgaande wetenschappelijke effectbeoordelingen uit te voeren die betrekking hebben op de economische, sociale en ecologische dimensie van duurzaamheid, evenals om in wetsvoorstellen in het kader van de “van boer tot bord”-strategie rekening te houden met cumulatieve effecten, mogelijke wisselwerkingen, de beschikbaarheid van middelen om de doelstellingen te verwezenlijken en de verschillende landbouwmodellen in de lidstaten;

C. overwegende dat het voedselsysteem van Europa kwaliteitsvolle voedsel- en voedingszekerheid moet bieden op een manier die bijdraagt aan het sociaal welzijn en de volksgezondheid, ecosystemen gezond houdt en herstelt, rekening houdt met de grenzen van onze planeet en de gezondheid en het welzijn van dieren waarborgt; overwegende dat het voedselsysteem als geheel momenteel verantwoordelijk is voor een reeks effecten op de gezondheid en het welzijn van mens en dier en op het milieu, het klimaat en de biodiversiteit, met inbegrip van ontbossing en aantasting van ecosystemen buiten de EU; overwegende dat de manier waarop wij voedsel, dranken en andere landbouwproducten produceren en consumeren moet worden aangepast om overeenstemming te waarborgen met de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s), de Overeenkomst van Parijs, het Verdrag inzake biologische diversiteit, het Internationaal Verdrag inzake plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw, het EU-beleid en de verbintenissen die de EU is aangegaan, alsook om in het algemeen een samenhangend evenwicht te vinden tussen de drie pijlers van duurzaamheid, met inbegrip van milieu, klimaat, biodiversiteit, volksgezondheid, de economie en de betaalbaarheid van voedsel, dierenwelzijn, economische duurzaamheid voor landbouwers, vissers en actoren verderop in de voedselketen en plattelands- en kustgebieden, evenals sociale aspecten zoals werk- en arbeidsvoorwaarden en gezondheids- en veiligheidsnormen; overwegende dat ook andere belangrijke factoren, zoals onderzoek en innovatie, handelsbeleid en afvalbeleid, in aanmerking moeten worden genomen;

D. overwegende dat het noodzakelijk is te zorgen voor consistentie en samenhang tussen de maatregelen van de “van boer tot bord”-strategie en het gemeenschappelijk landbouw- en visserijbeleid, het EU-handelsbeleid, de biodiversiteitsstrategie van de EU voor 2030, de EU-bosstrategie, het actieplan voor de circulaire economie, het actieplan voor de bio-economie, de Europese klimaatwet en andere gerelateerde beleidsmaatregelen en strategieën van de EU; overwegende dat moet worden benadrukt dat alle ingevoerde voedingsmiddelen moeten voldoen aan dezelfde normen inzake duurzaamheid en veiligheid van agrovoedingsproducten als de normen die van toepassing zijn in de EU;

E. overwegende dat volgens schattingen van het intergouvernementeel platform voor biodiversiteit en ecosysteemdiensten (IPBES) naar verwachting 90 % van de grond tussen nu en 2050 aanzienlijk zal veranderen en dat dit nu al voor 75 % van de grond geldt; overwegende dat nu reeds 85 % van de wetlands verloren is gegaan (33); overwegende dat biodiversiteit cruciaal is voor de voedselzekerheid, het welzijn van de mens en de ontwikkeling in de hele wereld; overwegende dat door het verlies aan biodiversiteit de landbouwproductie, voedselsystemen en voeding zowel in Europa als wereldwijd in het gedrang worden gebracht; overwegende dat de mondiale sociale en economische kosten in verband met bodemdegradatie naar schatting oplopen tot 5,5 à 10,5 biljoen EUR per jaar (34);

F. overwegende dat ongeveer 80 % van de wereldwijde ontbossing wordt veroorzaakt door uitbreiding van land dat wordt gebruikt voor landbouw (35); overwegende dat de vraag in de Unie naar producten als palmolie, vlees, soja, cacao, mais, hout en rubber, ook in de vorm van verwerkte producten of diensten, in belangrijke mate aanzet tot ontbossing, bos- en bodemdegradatie, verwoesting van ecosystemen en daaraan gekoppelde schendingen van de mensenrechten in niet-EU-landen, en verantwoordelijk is voor een wereldwijd aandeel van ongeveer 10 % van de ontbossing die in het totale eindverbruik besloten ligt (36); overwegende dat niet-duurzame visserij ernstige negatieve gevolgen heeft voor de biodiversiteit;

G. overwegende dat met name van landbouw afhankelijke halfnatuurlijke habitats, zoals grasland, bedreigd worden en dat de staat van instandhouding van die habitats aanzienlijk slechter is dan die van andere habitattypen die niet van landbouw afhankelijk zijn; overwegende dat 45 % van de habitats die van landbouw afhankelijk zijn als slecht wordt beoordeeld, vergeleken met 31 % voor andere habitats;

H. overwegende dat onvoorzichtig gebruik van pesticiden een aanzienlijke bron van bodem-, water- en luchtverontreiniging is en negatieve gevolgen heeft voor de gezondheid van mensen, dieren en planten; overwegende dat het daarom noodzakelijk is de inspanningen op te voeren om de afhankelijkheid, de risico’s en het gebruik van schadelijke pesticiden en het gebruik van meststoffen en antibiotica aanzienlijk terug te dringen; overwegende dat duurzame landbouwpraktijken, zoals de correcte tenuitvoerlegging van geïntegreerde gewasbescherming (IPM), agrobosbouw, agro-ecologie, biologische landbouw en precisielandbouwtechnieken, oplossingen kunnen helpen bieden om het gebruik van pesticiden op EU-niveau en wereldwijd terug te dringen, en moeten worden aangemoedigd; overwegende dat uit wetenschappelijk onderzoek (37) blijkt dat het gebruik van pesticiden aanzienlijk kan worden verminderd zonder negatieve gevolgen voor de rentabiliteit en productiviteit, vooral als dit gepaard gaat met een grotere beschikbaarheid van duurzame alternatieven;

I. overwegende dat de EU-lidstaten in 2018 de uitvoer van meer dan 81 000 ton pesticiden met in Europa verboden stoffen hebben goedgekeurd (38); overwegende dat deze gevaarlijke pesticiden zelfs nog grotere risico’s kunnen inhouden in het land van bestemming, omdat de gebruiksomstandigheden (bv. beschermende kleding, besproeiing vanuit de lucht) niet altijd even streng zijn als in de EU; overwegende dat deze verboden pesticiden als residuen in geïmporteerde voedingsmiddelen opnieuw op de EU-markt terecht kunnen komen; overwegende dat uit monitoringprogramma’s is gebleken dat residuen van verschillende pesticiden waarvan het gebruik in de EU verboden is, zijn aangetroffen in voedingsmiddelen die op de EU-markt worden verkocht, in 4,5 % van de gevallen zelfs op een niveau dat hoger ligt dan de maximumwaarde voor residuen (MRL) die voor deze stoffen is vastgesteld om de veiligheid van de consument te waarborgen (39);

J. overwegende dat overgewicht en obesitas snel toenemen in de EU (40), en dat één op de twee volwassenen met overgewicht of obesitas kampt (41); overwegende dat de oorzaken van overgewicht en obesitas weliswaar vele facetten omvatten, maar dat een slecht voedingspatroon en slechte voeding bij de bepalende factoren horen die tot een hoge prevalentie van overgewicht en obesitas leiden;

K. overwegende dat in de EU in 2017 naar schatting meer dan 950 000 sterfgevallen (één op de vijf) en meer dan 16 miljoen verloren gezonde levensjaren, voornamelijk door hart- en vaatziekten en kanker, toe te schrijven waren aan een ongezond voedingspatroon (42); overwegende dat blootstelling aan hormoonontregelende stoffen via voedsel en voedselverpakkingen eveneens een verhoogde bedreiging voor de volksgezondheid vormt (43);

L. overwegende dat ongeveer de helft van de zoönotische ziekten die sinds 1940 bij de mens zijn opgedoken, het gevolg is van veranderingen in landgebruik (44); overwegende dat diergezondheid een essentieel element is in elk duurzaam voedselsysteem en dat gevolgen voor de diergezondheid direct doorwerken op de duurzaamheid van het voedselsysteem;

M. overwegende dat in de EU elk jaar naar schatting 88 miljoen ton aan voedselafval wordt gegenereerd en dat de daarmee samenhangende kosten worden geraamd op 143 miljard EUR (45); overwegende dat voedselafval een enorm effect op het milieu heeft en verantwoordelijk is voor ongeveer 6 % van de totale broeikasgasemissies van de EU (46); overwegende dat het grootste aandeel van het voedselafval in de EU afkomstig is van huishoudens (53 %) en de verwerkende industrie (19 %) (47); overwegende dat 10 % van het voedselafval in de EU verband houdt met datumaanduidingen en misverstanden bij de consument over de interpretatie en het gebruik van het systeem van datumaanduiding (48);

N. overwegende dat het volume van de verkoop van antibiotica aan Europese veehouderijbedrijven tussen 2011 en 2016 met 18,5 % is gedaald (49), hetgeen heeft geleid tot een vermindering van het gebruik van antibiotica in de landbouw met 35 % in de periode 2011-2018, en dat de antimicrobiële consumptie bij voedselproducerende dieren in de meeste lidstaten lager of veel lager ligt dan bij mensen (50); overwegende dat er echter grote verschillen bestaan tussen de lidstaten en dat de consumptie van sommige antimicrobiële stoffen nog steeds te hoog is (51); overwegende dat antimicrobiële resistentie een grote bedreiging voor de menselijke gezondheid vormt; overwegende dat het verminderen en tot een minimum herleiden van het antibioticagebruik in de veehouderij de ontwikkeling en verspreiding van antimicrobiële resistentie zal helpen vertragen;

O. overwegende dat de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) reeds in 2018 zijn speciaal verslag over de gevolgen van de opwarming van de aarde met 1,5 oC publiceerde, waarin werd gesteld dat er in alle aspecten van de samenleving snelle, verreikende en ongekende veranderingen vereist zijn als we de opwarming van de aarde willen beperken tot 1,5 oC; overwegende dat klimaatverandering en biodiversiteitsverlies een steeds grotere bedreiging vormen voor voedselzekerheid en levensonderhoud, door terugkerende droogten, overstromingen, bosbranden en nieuwe plaagorganismen; overwegende dat voedselsystemen verantwoordelijk zijn voor 29 % van de mondiale broeikasgasemissies en een ingrijpend effect hebben op het klimaat, de biodiversiteit, water, lucht, bodem en koolstofputten; overwegende dat de EU-landbouwsector ongeveer 10 % van de totale broeikasgasemissies van de EU veroorzaakt, met aanzienlijke verschillen tussen de lidstaten, waarbij het aandeel van de landbouw schommelt tussen 3 % en 33 % van de nationale broeikasgasemissies (52);

P. overwegende dat de broeikasgasemissies van de Europese landbouw sinds 1990 met ongeveer 20 % zijn verminderd; overwegende dat de vermindering van de broeikasgasemissies in de landbouw sinds 2012 aanzienlijk is vertraagd en dat de uitstoot in bepaalde jaren zelfs is toegenomen (53); overwegende dat de landbouw actief kan bijdragen tot koolstofvastlegging door het aantal natuurlijke koolstofputten te vergroten via het gebruik van op natuur en ecosystemen gebaseerde oplossingen, zoals brede vruchtwisseling, combinatieteelt, permacultuur, agrobosbouw, houtteelt, agro-ecologie en ecosysteemherstel, en met name het herstel en de instandhouding van veengebieden als een manier om over meer natuurlijke koolstofputten en mogelijkheden voor koolstofvastlegging te beschikken;

Q. overwegende dat de landbouw de op twee na belangrijkste bron van primaire PM10-emissies in de EU vertegenwoordigt, zoals is benadrukt door het Europees Milieuagentschap; overwegende dat emissies van ammoniak (NH3) uit de landbouw bijdragen aan perioden van hoge PM-concentraties die elk voorjaar in heel Europa voorkomen en negatieve gevolgen voor de gezondheid op de korte en lange termijn hebben;

R. overwegende dat de EU zeven keer meer stikstof en drie keer meer fosfor verbruikt dan met het oog op de grenzen van de planeet als duurzaam en billijk kan worden beschouwd (54);

S. overwegende dat toenemende kennis over de levenscyclus, in combinatie met betere tracering en monitoring van gegevens over de toeleveringsketen, nodig zijn om concrete vooruitgang te boeken wat de beperking van de milieueffecten van het Europese voedselsysteem betreft;

T. overwegende dat het Europese model van een multifunctionele agrovoedingssector, bestaande uit diverse landbouwmodellen en aangestuurd door agrarische familiebedrijven, een centraal onderdeel vormt van de economie en samenleving van de EU en moet zorgen voor een concurrerende, kwaliteitsvolle en gediversifieerde voedselproductie, voedselzekerheid, lokale toeleveringsketens, goede landbouwpraktijken, bescherming van bodemrijkdommen en watervoorraden, strenge normen op het gebied van milieu en dierenwelzijn, en levendige plattelandsgebieden in de hele EU; overwegende dat een goed ondersteund landbouwbeleid de transitie naar meer lokale toeleveringsketens en duurzamere landbouwpraktijken zal bevorderen, waarmee strengere milieu- en dierenwelzijnsnormen worden gehaald;

U. overwegende dat het belangrijk is te wijzen op de belangrijke rol van micro-, kleine en middelgrote ondernemingen in de agrovoedingssector van de EU in alle stadia van de toeleveringsketen — van de verwerking tot de detailhandel — bij de verwezenlijking van de doelstellingen van de strategie;

V. overwegende dat de landbouwsector veilig en voedzaam voedsel moet blijven produceren en hierbij moet zorgen voor een duurzamer behoud en beheer van de gronden, hetgeen allemaal een rol speelt om de ontvolking van plattelandsgebieden tegen te gaan; overwegende dat Europese landbouwers aan de strengste mondiale normen voldoen en kwaliteitsvol voedsel produceren, niet alleen voor Europese burgers maar voor mensen overal ter wereld; overwegende dat de landbouwsector strategisch gezien van enorm belang is, maar dat in slechts iets meer dan tien jaar tijd miljoenen landbouwbedrijven zijn verdwenen — meer dan een derde van alle landbouwbedrijven in Europa — waarbij het voor de overgrote meerderheid om kleine familiebedrijven ging;

W. overwegende dat voor de transitie van de Europese landbouw naar meer duurzame praktijken en circulariteit substantiële investeringen nodig zijn, met als allereerste voorwaarde voldoende toegang tot financiering; overwegende dat de EIB zich ertoe heeft verbonden om in 2025 het deel van haar financiering dat bestemd is voor investeringen op het gebied van klimaatactie en milieuduurzaamheid te verhogen tot 50 % van haar transacties en dit ook daarna aan te houden; overwegende dat die financiering kan worden aangewend voor de uitrol van technologieën die bijdragen aan duurzame praktijken en voor het versterken van de band tussen landbouw en de circulaire economie;

X. overwegende dat een gezonde bodem de aarde beter in staat stelt voedsel te produceren, water te filteren en koolstof op te nemen, en zo niet alleen bijdraagt tot een stabieler klimaat, maar ook tot het waarborgen van voedselzekerheid, herstel van de biodiversiteit, bescherming van onze landbouwgrond en de totstandbrenging van een gezonder voedselsysteem; overwegende dat regeneratieve landbouw als benadering voor voedselproductie en landbeheer een oplossing kan bieden voor die uitdagingen, door bij te dragen aan de transitie naar een uiterst veerkrachtig landbouwsysteem op basis van een passend beheer van land en bodem;

Y. overwegende dat het belangrijk is dat consumenten over alle informatie, mogelijkheden en stimulansen beschikken om goed doordachte voedselkeuzes te kunnen maken; overwegende dat hiervoor een gezonde en degelijke voedselomgeving nodig is die transparantie waarborgt en ervoor zorgt dat de gezonde en duurzame keuze ook voor iedereen een gemakkelijke en betaalbare keuze is, en die consumptiepatronen bevordert en stimuleert die de menselijke gezondheid ondersteunen en tegelijk het duurzaam gebruik van natuurlijke en menselijke hulpbronnen en een hoog niveau van dierenwelzijn waarborgen; overwegende dat informatieverstrekking, voorlichting en bewustmakingscampagnes alleen niet volstaan om de vereiste verandering in de richting van duurzamere en gezondere consumentenkeuzes teweeg te brengen, aangezien deze kunnen worden beïnvloed door aspecten als normen en conventies, prijs, gemak, gewoonte en de manier waarop voedselkeuzes worden gepresenteerd; overwegende dat geïnformeerde burgers en voorlichting echter een belangrijke rol kunnen spelen om aan de vraagzijde de Europese doelstellingen op het gebied van klimaat, hulpbronnenefficiëntie en biodiversiteit te bereiken; overwegende dat verplichte vermelding op het etiket van het gehalte aan voedingstoffen en de oorsprong ervan, en begrijpelijke informatie over dierenwelzijn en duurzaamheid, in beginsel voor alle voedingsmiddelen, alsook de verstrekking van informatie aan het publiek over de werkelijke productiekosten, kunnen helpen om de consument de weg te wijzen naar gezonde, duurzame en veilige voeding; overwegende dat consumenteninformatie ook aangepast moet zijn aan het digitale tijdperk, maar dat niemand aan zijn lot mag worden overgelaten;

Z. overwegende dat het mediterrane dieet, dat door de Unesco in 2010 is erkend als immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid, bekend staat als een gezond en evenwichtig dieet met een hoge voedings-, sociale en culturele waarde en gebaseerd is op respect voor het grondgebied en de biodiversiteit, met aandacht voor het behoud en de ontwikkeling van traditionele activiteiten en ambachten met betrekking tot visserij, duurzame jacht en landbouw, en dat dit dieet een beschermende rol speelt bij de primaire en secundaire preventie van de voornaamste chronische degeneratieve ziekten;

AA. overwegende dat water en landbouw onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden en dat duurzaam waterbeheer in de landbouwsector essentieel is om de productie van hoogwaardig en voldoende voedsel mogelijk te maken en het behoud van watervoorraden te waarborgen;

AB. overwegende dat de mondialisering van de voedselmarkt is toegenomen, waardoor het belang van vrijhandelsovereenkomsten tussen de EU en derde landen steeds groter wordt;

AC. overwegende dat rekening moet worden gehouden met de resultaten die zijn geboekt als gevolg van de toepassing van de momenteel geldende milieunormen;

AD. overwegende dat de ernstige situatie die is ontstaan door de COVID-19-pandemie gevolgen heeft gehad voor alle actoren in de Europese agrovoedingsketen, van de primaire productie tot de horeca;

AE. overwegende dat het Europese voedselsysteem tijdens de COVID-19-pandemie een cruciale rol heeft gespeeld en zijn veerkracht heeft getoond, waarbij landbouwers en hun coöperaties of producentenorganisaties, werknemers in de gehele voedselwaardeketen, verwerkers, distributeurs en detailhandelaren hebben samengewerkt, in moeilijke omstandigheden — met inbegrip van lockdowns — en met risico’s voor de gezondheid, om ervoor te zorgen dat de Europese consument onbelemmerde toegang bleef krijgen tot veilige, betaalbare en kwaliteitsvolle producten, met eerbiediging van de integriteit van de interne markt; overwegende dat de interne markt en het landbouwsysteem van de EU de onderbrekingen van de voorziening tijdens de COVID-19-crisis ruimschoots en snel hebben kunnen opvangen, maar dat hierdoor niettemin bepaalde kwetsbaarheden in de complexe voedselvoorzieningsketens aan het licht zijn gekomen waaruit blijkt dat het noodzakelijk is op de lange termijn voedselzekerheid, veerkracht en korte toeleveringsketens te waarborgen; overwegende dat het in dit verband van essentieel belang is de waarde van voedselzekerheid en veiligheid van de toeleveringsketens voor alle EU-burgers te benadrukken, evenals het belang om landbouwers alle nodige instrumenten aan te reiken om op duurzame wijze diverse voedingsmiddelen te kunnen produceren;

AF. overwegende dat de rechten van landbouwers in 2004 weliswaar zijn verankerd in het Internationaal Verdrag inzake plantgenetische bronnen voor voedsel en landbouw van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (FAO), maar dat de regels inzake intellectuele eigendom vaak botsen met deze rechten, waardoor lokale, traditionele en inheemse zaaimethoden op de helling komen te staan;

AG. overwegende dat consumenten zich steeds meer zorgen maken over dierenwelzijn en diergezondheid; overwegende dat een hoog niveau van dierenwelzijn belangrijk is voor duurzame ontwikkeling en het potentieel heeft om de economische en ecologische duurzaamheid van Europese landbouwers te versterken, waarbij een nieuwe markt tot stand wordt gebracht waar landbouwers producten kunnen verkopen op basis van hogere dierenwelzijnsnormen; overwegende dat de Commissie een evaluatie en herziening van de bestaande regelgeving inzake dierenwelzijn heeft aangekondigd, onder meer met betrekking tot het vervoer en het slachten van dieren; overwegende dat horizontale regels ter bescherming van dieren in de landbouw, in combinatie met wetenschappelijk onderbouwde, soortspecifieke dierenwelzijnsvoorschriften voor alle landbouwhuisdieren, het dierenwelzijn aanzienlijk ten goede zouden komen; overwegende dat overgangsperioden en steun voor landbouwers essentieel zijn in het kader van wijzigingen van de wetgeving om duurzamere landbouw mogelijk te maken en het dierenwelzijn te verbeteren;

AH. overwegende dat geografische aanduidingen voortvloeien uit eeuwenoud EU-erfgoed, het resultaat zijn van de aanpassing van de mens aan zijn omgeving en een uitdrukking zijn van de EU-identiteit;

AI. overwegende dat het uiterst belangrijk is voedselfraude en oneerlijke praktijken op voedingsgebied aan te pakken door frauduleuze activiteiten te identificeren en te onderzoeken;

1. is ingenomen met de ambities en doelstellingen van de “van boer tot bord”-strategie als een belangrijke stap voor het waarborgen van een duurzaam, eerlijk, gezond, diervriendelijk, regionaler, gediversifieerd en veerkrachtig voedselsysteem, hetgeen essentieel is voor de verwezenlijking van de in de Europese Green Deal en de SDG’s vastgestelde doelstellingen; beklemtoont dat gezonde mensen, gezonde samenlevingen, gezonde dieren en een gezonde planeet niet los van elkaar te zien zijn; benadrukt dat deze strategie van essentieel belang is om het voedselsysteem, met inbegrip van de productie van dieren en gewassen, binnen de grenzen te houden van wat de planeet aankan, en onderstreept dat het van belang is fatsoenlijke werk- en arbeidsomstandigheden en eerlijke kansen in de hele voedselwaardeketen tot stand te brengen en dat er een passende en evenwichtige beleidsaanpak moet worden ontwikkeld; moedigt de Commissie aan om de strategie zo snel mogelijk om te zetten in concrete wetgevings- en niet-wetgevingsmaatregelen, vergezeld van de passende mechanismen voor financiële steun ter begeleiding van de transitie;

Actie noodzakelijk

2. herinnert eraan dat effectbeoordelingen integraal deel uitmaken van het regelgevingsproces van de EU; is ingenomen met het aangekondigde voornemen van de Commissie om, in overeenstemming met de richtsnoeren voor betere regelgeving, gedetailleerde effectbeoordelingen, met inbegrip van openbare raadplegingen, uit te voeren voor alle wetgevingsinitiatieven in het kader van de “van boer tot bord”-strategie, onder meer met betrekking tot effectieve kwantitatieve streefdoelen ( 55 ) ; benadrukt dat deze voorafgaande wetenschappelijke effectbeoordelingen robuuste milieubeoordelingen moeten omvatten, betrekking moeten hebben op de drie dimensies van duurzaamheid (de ecologische, economische en sociale dimensie, met inbegrip van gezondheid) volgens een holistische en systemische benadering en rekening moeten houden met cumulatieve effecten, alsook dat ze de kosten van niet-handelen moeten omvatten in termen van onmiddellijke en langetermijneffecten op de menselijke gezondheid, het milieu, de biodiversiteit en de algemene duurzaamheid, waarbij tevens rekening moet worden gehouden met generatievernieuwing, mogelijke afwegingen tussen beleidsdoelstellingen, de beschikbaarheid van middelen om de streefdoelen te halen en de verschillende landbouwmodellen in de EU-lidstaten; wijst erop dat het van belang is de berekeningsmethoden, uitgangswaarden en referentieperioden voor elk afzonderlijk streefdoel te beschrijven en benadrukt dat dit in samenwerking en overleg met de lidstaten moet gebeuren; erkent dat de eerste tussentijdse evaluatie van de “van boer tot bord”-strategie voor midden 2023 is gepland; benadrukt dat in deze tussentijdse evaluatie uitvoerig aandacht moet worden besteed aan de cumulatieve effecten van alle acties, op een holistische en systemische wijze waarbij alle dimensies van duurzaamheid aan bod komen, ongeacht of het om de ecologische, economische of sociale dimensie, met inbegrip van gezondheid, gaat;

3. is ingenomen met de aankondiging van een wetenschappelijk onderbouwd voorstel voor een wetgevingskader met betrekking tot duurzame voedselsystemen, op basis van transparante gegevens en rekening houdend met de meest recente wetenschappelijke inzichten; verzoekt de Commissie dit voorstel te gebruiken om een toekomstgericht, holistisch, evenwichtig, geïntegreerd en ecologisch, sociaal en economisch duurzaam gemeenschappelijk voedselbeleid vast te stellen waaraan alle actoren een bijdrage leveren, gericht op het verkleinen van de milieu- en klimaatvoetafdruk van het EU-voedselsysteem en op het verminderen van de negatieve gevolgen ervan voor de biodiversiteit en de gezondheid en het welzijn van mens en dier, teneinde van Europa uiterlijk in 2050 het eerste klimaatneutrale continent te maken dat vrijwel geen verontreiniging veroorzaakt, en met het oog op de versterking van de veerkracht ervan om te zorgen voor voedselzekerheid op middellange en lange termijn in het licht van de klimaatverandering, milieuaantasting en biodiversiteitsverlies; benadrukt dat economische en sociale duurzaamheid in de hele voedselketen moeten worden gewaarborgd, aangezien goede sociaal-economische vooruitzichten en het concurrentievermogen van de diverse betrokken sectoren zullen bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de strategie; spoort de EU ertoe aan het voortouw te nemen bij een wereldwijde transitie naar duurzaamheid van boer tot bord, op basis van het beginsel van een multifunctionele landbouwsector die vanuit ecologisch, sociaal (inclusief gezondheid) en economisch oogpunt duurzaam is, op basis van de beginselen van agro-ecologie van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (FAO) en het VN-recht op voedsel, en tegelijkertijd te zorgen voor meer consistentie en samenhang van het beleid, zodat alle actoren in het Europese voedselsysteem op lange termijn plannen kunnen maken op basis van realistische en transparante Smart-doelstellingen; benadrukt dat er dringende en doortastende veranderingen in het beleid en de wetgeving moeten worden doorgevoerd, gezien het verpletterende wetenschappelijke bewijs van de noodzaak om de duurzaamheid van het huidige voedselsysteem te verbeteren en de hogere kosten die gepaard gaan met niet-handelen, en wijst op het belang van innovatie en duurzame praktijken; stelt voor dat rekening wordt gehouden met de respectieve uitgangswaarden in elke lidstaat en met de geboekte vooruitgang, alsook met hun specifieke (regionale) omstandigheden, waarbij de uitwisseling van knowhow en beste praktijken tussen de lidstaten wordt bevorderd; beklemtoont dat het van belang is aandacht te besteden aan de volledige voedsel- en drankenketens, met inbegrip van productie, verwerking, marketing, opslag, vervoer, distributie, horeca, detailhandel, verwijdering en recycling van secundaire materialen; dringt erop aan dat in dit wetgevingsvoorstel ten volle rekening wordt gehouden met het welzijn van landbouwhuisdieren, aangezien dit een wezenlijk aspect van duurzaam voedsel is;

4. steunt de ontwikkeling van strategische plannen voor het voedselbeleid ( 56 ) , met als doel nieuw en bestaand nationaal, regionaal en lokaal voedselbeleid te faciliteren, te stimuleren en op te schalen, waarbij ook aandacht wordt besteed aan het complexe probleem van voedselarmoede in Europa; benadrukt hoe belangrijk het is deze plannen te onderbouwen met onafhankelijke, neutrale wetenschappelijke kennis en onderzoek en de betrokkenheid van belanghebbenden vanuit een brede waaier aan invalshoeken te verzekeren, teneinde een legitiem en inclusief proces te waarborgen; benadrukt dat een nieuwe transversale benadering van governance nodig is om samenhang te garanderen tussen het EU-beleid op het gebied van voedsel en landbouw en ander beleid dat hierop van invloed is, bijvoorbeeld op het gebied van handel, energie, mededinging en klimaat, teneinde meer synergieën tot stand te brengen en afwegingen tussen deze beleidsdomeinen te vermijden en te beheren; dringt daarom aan op een gestructureerde dialoog tussen het Parlement, de lidstaten en alle actoren van het voedselsysteem, met inbegrip van de burgers, om alle kansen die deze strategie te bieden heeft te benutten en om de lacunes, kansen en uitdagingen bij de ontwikkeling en uitvoering van een holistisch gemeenschappelijk EU-voedselbeleid te bespreken; verzoekt de Commissie een maatschappelijke dialoog te bevorderen op basis van een gemeenschappelijke interpretatie van duurzaamheid en de diverse aspecten daarvan, in de aanloop naar haar voorstel voor een wetgevingskader voor een duurzaam voedselsysteem, dat uiteindelijk moet uitgaan van één samenhangende benadering voor alle aspecten van duurzaamheid;

5. is ingenomen met het voorstel van de Commissie om een noodplan op te stellen om de voedselvoorziening en voedselzekerheid te garanderen, met het oog op een gecoördineerde Europese respons op crises die gevolgen hebben voor voedselsystemen; benadrukt dat een preventieve benadering vereist is om paniekgedrag en overdreven reacties van mensen, bedrijven of lidstaten te voorkomen; is van mening dat dit een adequate respons zal vormen op de steeds grotere verwachtingen in verband met voedselzekerheid waaraan op Europees niveau moet worden tegemoetgekomen; dringt er bij de Commissie op aan problemen in verband met strategische voedselvoorraden op dezelfde manier te benaderen als problemen in verband met strategische aardolievoorraden in de Unie;

6. beklemtoont dat er maatregelen moeten worden genomen om duurzame landbouw te bevorderen, het gebruik van pesticiden en de hieraan gekoppelde risico’s te beperken, bodemecosystemen te beschermen en te herstellen en op landbouwgrond meer landschapselementen te creëren die het herstel van krachtens de natuurrichtlijnen beschermde soorten en habitats ondersteunen, waaronder bestuivers en hun habitats; wijst erop dat de productiviteit en veerkracht van de landbouw afhankelijk zijn van het duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen om de duurzaamheid van onze voedselsystemen op de lange termijn te waarborgen;

7. benadrukt dat Europese consumenten, landbouwers en bedrijven belang hebben bij een geslaagde transitie naar een duurzamer voedselsysteem; wijst erop dat betere informering van belanghebbenden en maatregelen in het kader van het landbouwbeleid deze transitie kunnen ondersteunen; benadrukt dat de ecologische transitie in de voedselproductie en de daaruit voortvloeiende bijdrage aan de mitigatie van klimaatverandering een win-winsituatie kan zijn voor primaire producenten, het milieu, de economie en de samenleving als geheel, waarbij wordt voorzien in duurzame, veilige, toereikende, betaalbare, gezonde en voedzame voedingsmiddelen, en dat deze transitie kan worden verwezenlijkt door middel van een evenwichtige aanpak die synergieën creëert tussen duurzame praktijken en economische kansen; herhaalt dat als van de landbouwsector een evenredige bijdrage wordt verwacht, landbouw een op streefdoelen en stimulansen gebaseerd onderdeel moet zijn van de ambitie van de EU om uiterlijk halverwege deze eeuw broeikasgasneutraal te zijn, en dat ook aandacht moet worden besteed aan emissies die verband houden met de Europese voedselproductie en -consumptie maar die buiten Europa worden gegenereerd; benadrukt dat de betrokkenheid van landbouwers bij klimaatmaatregelen en steun voor landbouwers in dit verband van cruciaal belang zijn om de wereldwijde mitigatiestreefdoelen en de SDG’s te verwezenlijken, zonder de wereldwijde voedsel- en voedingszekerheid op het spel te zetten en zonder iemand aan zijn lot over te laten;

8. benadrukt dat moet worden gezorgd voor samenhang tussen de “van boer tot bord”-strategie en de doelstellingen van de Europese Green Deal, onder meer op het gebied van klimaat, biodiversiteit, de ambitie om alle verontreiniging tot nul terug te dringen en gezondheid; beklemtoont dat het in stand houden en het verbeteren van de biodiversiteit van cruciaal belang zijn om de voedselzekerheid in de EU en wereldwijd te kunnen waarborgen, en dat het noodzakelijk is samenhang te garanderen met de EU-biodiversiteitsstrategie, waaronder de ondersteunende bijdrage van het Natura 2000-netwerk en beschermde mariene gebieden aan de productie van gezond voedsel, en consistentie in acht te nemen met het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB), het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB), het EU-handelsbeleid en de EU-strategie voor de bio-economie; benadrukt dat de SDG’s een relevant kader bieden om ecologische, sociale en economische doelstellingen op samenhangende en systemische wijze te integreren en dat zij de ontwikkeling mogelijk maken van transversaal beleid dat een betere afspiegeling vormt van de onderlinge koppelingen tussen de verschillende beleidsdoelstellingen; herinnert eraan dat de sociale dimensie volledig moet worden geïntegreerd in alle toekomstige initiatieven van de “van boer tot bord”-strategie, samen met de economische en de ecologische dimensie, teneinde de broodnodige beleidssamenhang voor duurzame ontwikkeling te verwezenlijken; benadrukt dat ook de verbetering van de arbeidsomstandigheden overeenkomstig de acht kernverdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO), collectieve onderhandelingen en sociale bescherming deel moeten uitmaken van de duurzaamheidscriteria;

Een voedselketen die werkt voor burgers, werknemers, producenten, distributeurs en het milieu

9. is ingenomen met de beslissing over de herziening van de richtlijn betreffende een duurzaam gebruik van pesticiden en de reductiestreefdoelen voor pesticiden, nutriëntenverliezen uit zowel biologische als minerale bronnen en de verkoop van antibiotica, en is ervan overtuigd dat deze streefdoelen haalbaar zijn, maar dat het al dan niet behalen ervan afhangt van de beschikbaarheid van veiligere, doeltreffende en efficiënte alternatieven; benadrukt het belang van aanvullende holistische voorlichting en communicatie, onder meer via adviesdiensten, om deze transformatie te verwezenlijken; benadrukt dat deze reductiestreefdoelen bindend moeten zijn en dat ze moeten worden nagestreefd door middel van holistische, preventieve en circulaire benaderingen, zoals biologische en agro-ecologische praktijken, innovatieve duurzame landbouwpraktijken, waar passend de toepassing van precisielandbouw en geïntegreerde gewasbescherming, en het gebruik van duurzame alternatieven, met behulp van een op de levenscyclus gebaseerd perspectief; benadrukt dat het noodzakelijk is versnelde procedures voor de evaluatie, toelating en registratie van niet-chemische pesticiden met een laag risico vast te stellen, waarbij moet worden gewaarborgd dat de beoordeling even streng verloopt als voor andere stoffen; dringt erop aan dat alle lidstaten, overeenkomstig hun klimatologische en landbouwproductiekenmerken, robuuste, doeltreffende en tijdgebonden kwantitatieve reductiestreefdoelen vaststellen in de herziening van hun strategische GLB-plannen en andere relevante beleidsinstrumenten, met de ambitie om de landbouwemissies in de bodem, het grondwater, het oppervlaktewater en de lucht tot nul te herleiden, in overeenstemming met de ambitie van de Green Deal om alle verontreiniging tot nul terug te dringen, in combinatie met duidelijk omschreven gewasspecifieke steunmaatregelen om verantwoording en afdwingbaarheid op alle niveaus te waarborgen, en aan de hand van onafhankelijke en volledige gegevens om deze streefdoelen te helpen bereiken, alsook steun en opleiding voor de uitvoering op het niveau van de landbouwbedrijven en aanvullende mogelijkheden voor onderzoek en ontwikkeling met betrekking tot innovatieve en duurzame landbouwoplossingen; verzoekt de Commissie de lidstaten te helpen met het verbeteren van hun systemen voor bewaking, monitoring en correcte handhaving van de regels inzake het gebruik van pesticiden, de communicatie met eindgebruikers te verbeteren en bewustzijn te kweken onder eindgebruikers; herhaalt zijn oproep om bovengenoemde streefdoelen en doelstellingen in wetgeving om te zetten, onder meer via de herziening van de richtlijn betreffende een duurzaam gebruik van pesticiden, en verzoekt de Commissie te verduidelijken hoe zij zal omgaan met de bijdragen van afzonderlijke lidstaten aan voor de hele Unie geldende bindende streefdoelen en tegelijkertijd een gelijk speelveld zal waarborgen, en tevens de uitgangswaarden voor deze streefdoelen te verduidelijken, rekening houdend met de verschillende uitgangsposities, geleverde inspanningen en kenmerken van elke lidstaat en met een duidelijk overzicht van de vele niet-synthetische en andere alternatieven die vandaag al bekend zijn, de beschikbaarheid ervan en de gevolgen voor de levensvatbaarheid van de sector, het inkomen van landbouwers en de voedselzekerheid, en verzoekt de Commissie een plan op te stellen om synthetische inputs in de landbouw tot een minimum te beperken; verzoekt de Commissie de lidstaten te helpen bijzondere aandacht te schenken aan de specifieke voorwaarden die van toepassing zijn op het gebruik van pesticiden in zones waar het grondwater wordt beschermd, door middel van betere communicatie, monitoring en inspecties;

10. benadrukt de sleutelrol van geïntegreerde gewasbescherming (IPM) bij het verminderen van de afhankelijkheid van pesticiden en dringt er bij de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat dit systeem wordt toegepast en dat de tenuitvoerlegging ervan systematisch wordt beoordeeld en gemonitord; verzoekt de lidstaten de algemene IPM-beginselen om te zetten in praktische en meetbare criteria en deze criteria op bedrijfsniveau te verifiëren, en verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de lidstaten deze IPM-beginselen effectief ten uitvoer leggen via hun strategische GLB-plannen; dringt er bij de lidstaten op aan om hierin duidelijk omschreven en op maat gesneden maatregelen en praktijken voor elk gewas, zoals bloemstroken, op te nemen als uitgangswaarde om een kentering teweeg te brengen op het vlak van pesticidengebruik en resistentie bij plaagorganismen; verzoekt detailhandelaren in de voedselketen proactief met landbouwers samen te werken bij de uitvoering en opschaling van alle beschikbare IPM-praktijken en -methoden voor elk gewas in hun toeleveringsketen en verslag uit te brengen over hun eigen bijdrage aan de doelstellingen en reductiestreefdoelen als onderdeel van hun verslaglegging op milieu-, sociaal en governancegebied;

11. is van oordeel dat, hoewel het systeem van de EU een van de strengste ter wereld is, zowel de regels voor de goedkeuring van pesticiden als zodanig als de uitvoering ervan moeten worden verbeterd; wijst op zijn resolutie over de toelatingsprocedure van de Unie voor pesticiden ( 57 ) en verwacht van de Commissie en de lidstaten dat zij onverwijld gevolg geven aan alle hierin vermelde verzoeken; onderstreept dat het regelgevingskader moet aanzetten tot innovatie en onderzoek om betere en veiligere gewasbeschermingsmiddelen en alternatieven te ontwikkelen; wijst erop dat de Commissie, de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) en het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA), in aanvulling op de herziening van de richtlijn betreffende een duurzaam gebruik van pesticiden om het gebruik van pesticiden en de hieraan gekoppelde risico’s te beperken, de milieueffectbeoordeling voor gewasbeschermingsmiddelen moeten verbeteren, onder meer door rekening te houden met de effecten van pesticiden op de kwaliteit van het grondwater en van drinkwaterbronnen, met inbegrip van cumulatieve en synergistische effecten; dringt er bij de Commissie op aan de vooruitgang die is geboekt ter verwezenlijking van beleidsdoelstellingen adequaat te beoordelen en de geharmoniseerde risico-indicatoren van Richtlijn (EU) 2019/782 van de Commissie ( 58 ) te verbeteren door ze uit te breiden tot toxiciteit, persistentie en bioaccumulatie, en verzoekt rekening te houden met landbouwarealen of volumes van werkzame stoffen en de manier waarop gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt om het gebruik van synthetische pesticiden en zware metalen in de conventionele en biologische landbouw effectief te beperken, en duidelijke wetenschappelijk onderbouwde criteria vast te stellen om te bepalen wat als onaanvaardbare effecten op het milieu wordt beschouwd, rekening houdend met de reële blootstelling (acuut en chronisch) aan meerdere gewasbeschermingsmiddelen, met inbegrip van cumulatieve en synergistische effecten; benadrukt dat profylactisch gebruik van pesticiden, met inbegrip van zaadbehandeling met systemische pesticiden, zoveel mogelijk moet worden beperkt wanneer dit een gevaar vormt voor de menselijke gezondheid of het milieu; verzoekt de Commissie uiterlijk midden 2022 haar wetgevingsvoorstel inzake gegevens over pesticiden te presenteren;

12. verzoekt de Commissie te verzekeren dat de bepalingen van Verordening (EG) nr. 1107/2009 correct worden toegepast, en bijgevolg onder meer een minimumnorm te waarborgen voor kennisgevingen van toelatingen voor pesticiden in noodsituaties, met inbegrip van de verplichting voor de lidstaten om volledige en gedetailleerde toelichtingen te verstrekken en de desbetreffende kennisgevingen openbaar maken; is ingenomen met de rol van de EFSA bij het beoordelen van deze afwijkingen;

13. dringt erop aan dat bij de beoordeling van aanvragen voor nieuwe MRL’s overeenkomstig artikel 14 van de MRL-verordening ten volle rekening wordt gehouden met de cumulatieve en synergistische effecten van pesticiden wanneer de MRL’s worden vastgesteld, en dat er beter rekening wordt gehouden met de criteria in verband met risico’s voor de diergezondheid en het milieu; dringt erop aan om gegevens die na het in de handel brengen zijn verzameld in het kader van biomonitoring te gebruiken om de nauwkeurigheid te verifiëren van de voorspelde niveaus van blootstelling aan pesticiden met het oog op de vaststelling van MRL’s, alsook met het oog op de vaststelling van aanvaardbare blootstellingsniveaus voor werknemers in landbouwbedrijven, omwonenden, omstanders en consumenten, evenals voor landbouwhuisdieren; beklemtoont dat het noodzakelijk is om in toekomstige EU-wetgevingsinitiatieven die verband houden met het gebruik van pesticiden veel aandacht te blijven besteden aan de bescherming van de gezondheid en veiligheid van gebruikers; wijst erop hoe belangrijk het is om te garanderen dat alle gebruikers over beschermingsmiddelen beschikken en dat zij uitgebreide informatie en opleiding krijgen over het gebruik van pesticiden en de hieraan verbonden gevaren; benadrukt dat moet worden gegarandeerd dat alle werknemers in de landbouw officiële documentatie kunnen opvragen met informatie over het soort pesticide dat wordt gebruikt bij hun werkzaamheden; onderstreept dat het voor de verwezenlijking van deze streefdoelen cruciaal is te werken aan een verdere herziening van Richtlijn 2004/37/EG betreffende blootstelling aan carcinogene of mutagene agentia op het werk ( 59 ) , Richtlijn 2009/128/EG betreffende een duurzaam gebruik van pesticiden en Richtlijn 98/24/EG betreffende de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van werknemers tegen risico’s van chemische agentia op het werk ( 60 )

14. is ingenomen met de toezegging van de Commissie om maatregelen te nemen om nutriëntenverliezen met ten minste 50 % terug te dringen en er tegelijkertijd voor te zorgen dat de bodemvruchtbaarheid niet verslechtert; is ervan overtuigd dat dit het best kan worden bereikt door het sluiten van nutriëntencycli, het terugwinnen en hergebruiken van nutriënten en het stimuleren en belonen van landbouwers om peulgewassen te planten; benadrukt dat daartoe juridisch bindende wetgevingsinitiatieven nodig zijn, evenals maatregelen om landbouwers in staat te stellen hun nutriëntenbeheer te verbeteren; beklemtoont dat het belangrijk is dat die streefdoelen worden nagestreefd aan de hand van holistische en circulaire benaderingen van nutriëntenbeheer, zoals agro-ecologische praktijken en slimme landbouw, die positieve neveneffecten kunnen hebben voor de bodemkwaliteit en de biodiversiteit, en landbouwers kunnen helpen een einde te maken aan hun afhankelijkheid van minerale meststoffen en de fosfor- en stikstofstromen te beperken; wijst erop dat bij de beperking van inefficiënte bemesting en de geleidelijke afschaffing van excessieve bemesting rekening moet worden gehouden met de klimaat- en milieueffecten van verschillende meststoffen, met inbegrip van de aanwezigheid van zware metalen; dringt er bij de lidstaten op aan om in hun strategische plannen maatregelen voor te stellen ter bevordering van een efficiënt beheer en de circulariteit van nutriënten, alsook om voorlichting voor bedrijfsadviseurs en landbouwers sterk te ondersteunen en de hervorming van het GLB aan te grijpen als een kans om de uitstoot van ammoniak (NH 3 ) door de landbouwsector aan banden te leggen; benadrukt dat verbeterd beheer van nutriënten zowel economische als milieuvoordelen biedt; benadrukt het belang van de toepassing van moderne en innovatieve technologieën en oplossingen, zoals precisielandbouw, gerichte bemesting die is aangepast aan wat de plant nodig heeft, adviesdiensten op het gebied van plantenvoeding en ondersteuning bij het beheer, alsook de noodzaak om daartoe breedbandnetwerken in plattelandsgebieden aan te leggen; is van mening dat steun moet worden verleend aan duurzame landbouwbedrijfsmodellen om bij te dragen aan terugwinning, recycling en hergebruik van nutriënten uit afvalstromen die vrij zijn van verontreinigde stoffen;

15. benadrukt dat het met het oog op de verwezenlijking van de streefdoelen voor de beperking van het gebruik van chemische pesticiden en de hieraan gekoppelde risico’s en de beperking van nutriëntenverliezen noodzakelijk is dat er veiligere alternatieven voorhanden zijn, teneinde de beschikbaarheid van een goed werkend instrumentarium voor gewasbescherming te waarborgen; benadrukt echter het belang van voorlichting voor het waarborgen van de correcte toepassing van preventieve maatregelen; dringt aan op meer mogelijkheden voor onderzoek en ontwikkeling met betrekking tot alternatieve gewasbeschermingsmiddelen, meststoffen en meer resistente rassen die minder input vereisen om stabiele opbrengsten te waarborgen en digitale instrumenten, alsook op stimulansen voor toepassingsmethoden en -technologieën zoals precisielandbouw; verzoekt de Commissie de goedkeuring van nieuwe oplossingen op het gebied van plantgezondheid te versnellen en te vereenvoudigen, met inbegrip van gewasbeschermingsmiddelen met een geringere impact, zoals stoffen met een laag risico of biologische oplossingen, en in horizontale wetgeving een definitie en een aparte categorie voor natuurlijke stoffen in te voeren, en verzoekt tevens initiatieven te ontplooien om op zoek te gaan naar alternatieve beoordelingstrajecten voor deze laag-risicostoffen, basisstoffen en natuurlijk voorkomende stoffen; benadrukt voorts dat een verminderd gebruik van pesticiden gepaard moet gaan met een grotere beschikbaarheid op de markt van duurzame alternatieven die even doeltreffend zijn op het gebied van gewasbescherming als chemische pesticiden, teneinde de verspreiding van plaagorganismen bij planten te voorkomen; pleit bovendien voor maatregelen om te faciliteren dat in beoordelingen van de chemische risico’s van voedsel en diervoeder nieuwe benaderingsmethoden worden ingevoerd, zodat de behoefte aan tests met behulp van dieren afneemt en dierproeven uiteindelijk volledig kunnen worden afgeschaft;

16. beklemtoont nogmaals hoe belangrijk het is bijen en andere bestuivers te beschermen tegen de schadelijke effecten van pesticiden en ziekten; herinnert aan zijn bezwaar van 23 oktober 2019 ( 61 ) en herhaalt zijn oproep aan de Commissie om te garanderen dat de herziening van de richtsnoeren betreffende bijen en de toekomstige uitvoeringshandelingen geen lager beschermingsniveau voor bijen inhouden dan het niveau van de EFSA-richtsnoeren betreffende bijen van 2013 en worden gebaseerd op de meest recente wetenschappelijke en technische inzichten, en stelt daarom voor de uniforme beginselen te wijzigen, niet alleen met betrekking tot acute toxiciteit voor honingbijen, maar ten minste ook met betrekking tot chronische toxiciteit voor honingbijen en toxiciteit voor hun larven en acute toxiciteit voor hommels; merkt op dat de EFSA een eigen modelleringssysteem, ApisRAM, ontwikkelt dat beter op de biologie van de honingbij lijkt te zijn afgestemd dan BEEHAVE en minder gevoelig lijkt te zijn voor belangenconflicten; dringt er bij de Commissie op aan de stoffen die hetzelfde werkingsmechanisme hebben als neonicotinoïden met spoed opnieuw te beoordelen;

17. dringt nogmaals aan op een indicator voor bestuivers ( 62 ) en een streefdoel voor herstel; verzoekt de Commissie en de lidstaten een nieuw EU-breed monitoringkader voor bestuivers tot stand te brengen met robuuste, op lidstaatniveau toegepaste regelingen, tussentijdse mijlpalen, duidelijke tijdgebonden doelstellingen, indicatoren en streefcijfers; benadrukt dat de monitoringactiviteiten moeten worden geïntegreerd in het nieuwe monitoring- en evaluatiekader van het GLB;

18. roept de lidstaten op de biodiversiteit op landbouwgrond op systematische en gestandaardiseerde wijze te monitoren op het veld, met inbegrip van bestuivers, en hierbij beroepsbeoefenaren, landbouwers en burgerwetenschappers te betrekken, en de gegevens te gebruiken om EU-beleidsmaatregelen en de uitvoering daarvan te helpen evalueren;

19. herinnert aan het belang van een “één gezondheid”-benadering; benadrukt dat antimicrobiële resistentie (AMR) een toenemend transnationaal en grensoverschrijdend gevaar voor de gezondheid is en dat een gecoördineerd EU-optreden een verschil kan maken; is zich bewust van de aanzienlijke inspanningen die zijn geleverd om het gebruik van antimicrobiële stoffen bij dieren te beperken, hetgeen bijdraagt tot de wereldwijde inspanningen om antibioticaresistentie te verminderen; benadrukt echter dat het gebruik van antibiotica verder moet worden teruggedrongen, ook bij de voedselproductie; is ingenomen met het plan van de Commissie om de totale verkoop van antimicrobiële stoffen voor landbouwhuisdieren en in de aquacultuur tegen 2030 met 50 % te verminderen; onderstreept dat rekening moet worden gehouden met de reeds geboekte vooruitgang op het niveau van de lidstaten; wijst erop dat tussentijdse streefdoelen en duidelijke acties en maatregelen, met inbegrip van de toepassing van sancties zoals bepaald in EU-wetgeving, noodzakelijk zijn om deze doelstelling te verwezenlijken; wijst er voorts op dat betere veehouderijpraktijken cruciaal zijn om deze doelstelling te verwezenlijken, aangezien een beter dierwelzijn leidt tot een betere diergezondheid, waardoor de behoefte aan geneesmiddelen afneemt; is van mening dat de correcte tenuitvoerlegging van de verordening betreffende diergeneesmiddelen ( 63 ) en Verordening (EU) 2019/4 betreffende gemedicineerde diervoeders ( 64 ) het gebruik van antibiotica verder zal verminderen en verzoekt de Commissie de tenuitvoerlegging en handhaving door de lidstaten nauwkeurig te controleren; onderstreept dat alle antimicrobiële stoffen die geen aan de mens voorbehouden antibiotica zijn, beschikbaar moeten blijven voor essentieel gebruik, zodat de gezondheid en het welzijn van dieren te allen tijde kunnen worden beschermd;

20. is ingenomen met de nadruk die wordt gelegd op de noodzaak om de totale EU-verkoop van antibiotica voor landbouwhuisdieren en in de aquacultuur te blijven beperken, en benadrukt dat EU-initiatieven op dit gebied zijn vastgesteld en ook in de toekomst zullen worden vastgesteld op basis van de “één gezondheid”-benadering, waarmee de onderlinge afhankelijkheid tussen de gezondheid en het welzijn van mensen, dieren en het milieu wordt erkend; verzoekt de Commissie en de lidstaten hun aandacht te richten op aanvullende maatregelen om duurzame innovatieve oplossingen mogelijk te maken en te stimuleren, met name op het gebied van preventieve hulpmiddelen en alternatieve behandelingen; dringt aan op inspanningen om te waarborgen dat normen voor in de EU ingevoerde producten van dierlijke oorsprong gelijkwaardig zijn aan de normen die in het kader van de verordening betreffende diergeneesmiddelen zijn vastgesteld; merkt op dat in het kader van de herziening van de verordening betreffende toevoegingsmiddelen voor diervoeding ( 65 ) aandacht moet worden besteed aan het gebruik van stoffen die momenteel niet als antibiotica zijn ingedeeld, maar wel de eigenschappen van een antibioticum hebben overeenkomstig artikel 4, punt 14, van de verordening betreffende diergeneesmiddelen, en die voor preventief gebruik in de veehouderij en de aquacultuur kunnen worden gebruikt; wijst erop dat werknemers in de voedselketen het risico lopen pathogenen met antimicrobiële resistentie op te lopen, bijvoorbeeld bij het gebruik van de “top dressing”-techniek bij het toedienen van diergeneesmiddelen; benadrukt dat passende maatregelen moeten worden genomen om dit ernstige risico voor de gezondheid op het werk te verminderen;

21. herinnert eraan dat landbouw en bosbouw een belangrijke rol spelen in de aanpassing aan en mitigatie van klimaatverandering; beklemtoont dat het belangrijk is de effecten van landbouw en dierlijke productie op de uitstoot van broeikasgassen en op landgebruik te erkennen en te monitoren; wijst erop dat die uitstoot absoluut moet worden teruggedrongen, teneinde bij te dragen aan de verbintenis van de EU in het kader van de Overeenkomst van Parijs; benadrukt de noodzaak en het potentieel van de instandhouding, het herstel en de bevordering van natuurlijke koolstofputten en de beperking van de uitstoot van koolstofdioxide, methaan en stikstofoxide in de landbouw, met name in de sector diervoeder en de veehouderij, alsook in de biologische sector en de sector minerale meststoffen, zonder het dierenwelzijn verder in het gedrang te brengen, waarbij wordt gewaarborgd dat de bodemvruchtbaarheid niet verder achteruitgaat; erkent dat gezonde dieren minder natuurlijke hulpbronnen vereisen en dat duurzame praktijken voor het beheer van de veestapel de broeikasgasemissies kunnen helpen beperken; pleit voor passende en op maat gesneden regelgevingsmaatregelen en streefdoelen voor emissies uit de landbouw en het bijbehorende landgebruik, als onderdeel van het “Klaar voor 55”-pakket, teneinde ambitieuze reducties van alle broeikasgasemissies in deze sectoren te waarborgen, onder meer door veedichtheid in de EU aan te pakken, evenals de ingebedde emissies uit landgebruik van ingevoerde diervoeders en voedingsmiddelen; roept op tot een samenhangende beleidsmix om een transitie naar duurzamere praktijken zoals op gras gebaseerde extensieve veeteelt mogelijk te maken, als onderdeel van een gemengd landbouwsysteem dat de draagkracht van de lokale omgeving eerbiedigt en de biodiversiteit ondersteunt;

22. neemt kennis van veelbelovende ontwikkelingen op het gebied van toevoegingsmiddelen voor diervoeding die de broeikasgasemissies en de water- en luchtverontreiniging van de veehouderij kunnen helpen beperken; is in dat opzicht ingenomen met de plannen van de Commissie om het in de handel brengen van duurzame en innovatieve toevoegingsmiddelen voor diervoeding te vergemakkelijken, en dringt aan op relevante onderzoeksprogramma’s om de verdere ontwikkeling hiervan te ondersteunen;

23. wijst erop dat extensieve, permanente, op grasland gebaseerde, silvo-pastorale of extensieve biologische veehouderij, waarbij vaak gebruik wordt gemaakt van weiden met een hoge milieuwaarde, een centraal kenmerk vormen van het Europese voedselsysteem, en dat de kwaliteitsregelingen ervan een bepalend onderdeel zijn van veel traditionele plattelandsgemeenschappen, waardoor zij productief gebruik kunnen maken van gronden die anders zouden zijn opgegeven; onderstreept dat deze vorm van op land gebaseerde landbouwproductie met een lage dichtheid meerdere positieve effecten kan hebben op het milieu en het behoud van cultuurlandschappen, plattelandsgebieden helpt beschermen tegen ontvolking en het opgeven van gronden en bijdraagt tot klimaatmitigatie, een circulaire economie en herstel van de biodiversiteit, en daarom moet worden ondersteund en aangemoedigd; benadrukt dat steun moet worden verleend aan landbouwbedrijven die de overgang maken naar duurzamere productievormen en afstappen van landbouwpraktijken zoals begrazing met een hoge dichtheid en monoculturen van gewassen; verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat haar beleid en financieringsprogramma’s het traditionele Europese cultuurlandschap ondersteunen, zoals op hellingen en in terrassen aangelegde wijngaarden en extensieve, permanente, op grasland gebaseerde productie ter ondersteuning van de biodiversiteit; merkt op dat de lidstaten in hun verslagen uit hoofde van artikel 17 van de habitatrichtlijn ( 66 ) aangeven dat veel halfnatuurlijk grasland in een ongunstige, ontoereikende of slechte staat van instandhouding verkeert en dat bestuivers die ervan afhankelijk zijn worden bedreigd, waardoor de bestuivingsdiensten in gevaar komen;

24. dringt aan op een sterkere harmonisatie van het rechtskader voor de veehouderij in de EU, waarbij gebruik wordt gemaakt van gemeenschappelijke, wetenschappelijk onderbouwde dierenwelzijnsindicatoren, en is ingenomen met de toezegging van de Commissie om de bestaande wetgeving inzake dierenwelzijn te evalueren en waar nodig te herzien; benadrukt dat rekening moet worden gehouden met de laatste ontwikkelingen in de kennis over dierenwelzijn en tegemoet moet worden gekomen aan de vraag van de bevolking, de politiek en de markt naar strengere normen inzake dierenwelzijn; verzoekt de Commissie een wetgevingsvoorstel in te dienen dat als doel heeft het gebruik van kooien in de veehouderij in de EU geleidelijk af te schaffen, waarbij de mogelijkheid van een geleidelijke afschaffing tegen 2027 wordt beoordeeld; benadrukt dat deze geleidelijke afschaffing op een wetenschappelijk onderbouwde effectbeoordeling moet worden gebaseerd en dat een passende overgangsperiode moet worden gewaarborgd; verzoekt de Commissie een soortspecifieke benadering te hanteren waarin de kenmerken van elk afzonderlijk dier in aanmerking worden genomen en worden beoordeeld, zodat voor elke soort wordt voorzien in dierenverblijfsystemen die zijn afgestemd op hun specifieke behoeften, waarbij de gezondheid van mens en dier wordt gewaarborgd, de bescherming van werknemers wordt verzekerd en wordt gezorgd voor voldoende steun en een overgangsperiode met het oog op het behoud van het concurrentievermogen van landbouwers en fokkers;

25. herinnert aan het belang van een kwalitatief hoogstaand systeem inzake dierenwelzijn, ook bij vervoer en slacht; benadrukt dat een hoge mate van dierenwelzijn een wezenlijk deel uitmaakt van duurzame ontwikkeling en van essentieel belang is voor een superieure voedselkwaliteit die gezondere voeding bevordert en daarbij tegemoetkomt aan de eisen van consumenten en bijdraagt aan het behoud van de biodiversiteit; benadrukt dat een coherente en geharmoniseerde aanpak nodig is, waarbij op holistische en gezamenlijke wijze aandacht wordt besteed aan de menselijke gezondheid, het milieu, de biodiversiteit, de gezondheid en het welzijn van dieren en het klimaat wanneer wordt verwezen naar een duurzaam voedselsysteem;

26. acht het van belang inbreukprocedures in te leiden tegen lidstaten die systematisch niet aan de regels voldoen bij de tenuitvoerlegging en handhaving van de bestaande wetgeving inzake dierenwelzijn en, waar nodig, lacunes in de wetgeving op te vullen en strengere normen vast te stellen in de wetgeving inzake dierenwelzijn; benadrukt dat het van essentieel belang is dat de EU rekening houdt met de naleving door derde landen van dierenwelzijnsnormen, met name wat ingevoerde producten betreft;

27. benadrukt dat dieren zo weinig mogelijk stress dienen te ervaren bij het vervoer en het slachten en is derhalve ingenomen met het voornemen om de bestaande wetgeving inzake dierenwelzijn met betrekking tot het vervoer en het slachten van dieren te herzien; verzoekt de Commissie en de lidstaten oplossingen voor lokaal slachten, waaronder mobiel slachten, te bevorderen waarbij gebruik wordt gemaakt van kleinere eenheden en het personeel beter wordt opgeleid over het voorkomen van dierenleed; verzoekt de Commissie om overal waar dit mogelijk is alternatieven voor het vervoer van levende dieren te bevorderen;

28. verzoekt de Commissie en de lidstaten de relevante EU-wetgeving ten uitvoer te leggen en te handhaven, met name Verordening (EG) nr. 1/2005 van de Raad inzake de bescherming van dieren tijdens het vervoer en daarmee samenhangende activiteiten ( 67 ) ; betreurt de huidige niet-naleving van de uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie waarin wordt gesteld dat de bescherming van dierenwelzijn niet ophoudt aan de buitengrenzen van de EU en dat vervoerders van dieren die vanuit de Europese Unie vertrekken bijgevolg ook de Europese dierenwelzijnsregels moeten naleven wanneer zij de EU verlaten, maar wijst tegelijk op de moeilijkheden bij de toepassing ervan als gevolg van het gebrek aan jurisdictie op niet-EU-grondgebied;

29. herinnert eraan dat volgens het IPBES 70 % van de nieuwe ziekten en pandemieën van dierlijke oorsprong zijn; uit zijn diepe bezorgdheid over het steeds frequenter opduiken van nieuwe zoönotische ziekten die van dieren op mensen worden overgedragen (anthropozoönosen), zoals Q-koorts, vogelgriep en de nieuwe variant van influenza A (H1N1), hetgeen wordt verergerd door de klimaatverandering, milieuaantasting, veranderingen in landgebruik, ontbossing, de vernietiging en bedreiging van de biodiversiteit en van natuurlijke habitats, de illegale handel in wilde dieren en onze huidige voedselproductie- en -consumptiesystemen; benadrukt dat systemen voor dierlijke productie waarbij dieren van een soortgelijk genotype dicht op elkaar worden opgesloten, de vatbaarheid van dieren voor besmettelijke ziekten kan vergroten, waardoor de voorwaarden worden gecreëerd voor het ontstaan en de verspreiding van zoönotische ziekten ( 68 ) ; verzoekt de Commissie en de lidstaten in een versneld tempo af te stappen van deze landbouwpraktijken en van het niet-duurzame gebruik van wilde dieren, met inbegrip van illegale handel, en over te stappen naar een beter beheer inzake veterinaire preventie en de bevordering van strenge normen op het gebied van diergezondheid en dierenwelzijn, ook met de handelspartners van de EU, teneinde de verspreiding van zoönotische ziekten en invasieve soorten te voorkomen en de strenge EU-normen op het gebied van bioveiligheid op mondiaal niveau te bevorderen als beste praktijk; erkent dat ziektepreventie en paraatheid voor ziekten, d.w.z. de beschikbaarheid van diagnose-, preventie- en behandelingsmethoden, van essentieel belang zijn om nieuwe bedreigingen voor de gezondheid van mens en dier te beheersen;

30. is ingenomen met de erkenning door de Commissie van biologische landbouw als een van de sterke elementen die de EU op weg kunnen helpen naar duurzamere voedselsystemen en de ambitie om het landbouwareaal van de EU waarop aan biologische landbouw wordt gedaan tegen 2030 uit te breiden; onderstreept dat een meerderheid van de lidstaten al streefcijfers heeft vastgesteld om het landbouwareaal dat bestemd is voor biologische productie te vergroten; kijkt uit naar de analyse van de biologische sector in de algemene effectbeoordeling van de strategie en benadrukt het belang van het Europees actieplan voor biologische landbouw om het gebruik ervan te vergroten; onderstreept dat de ontwikkeling en groei van de biologische sector gepaard moeten gaan met marktgestuurde ontwikkeling en ontwikkeling van de toeleveringsketen en maatregelen om de vraag naar biologische voeding meer te stimuleren en het vertrouwen van de consument te waarborgen, samen met openbare aanbestedingen, fiscale stimulansen en een breed scala aan bevorderingsmaatregelen, onderzoek, innovatie, opleiding en overdracht van wetenschappelijke kennis, hetgeen allemaal zou bijdragen tot de stabiliteit van de markt voor biologische producten en een eerlijke beloning voor landbouwers;

31. is ingenomen met het idee om de natuurlijke koolstofvastlegging in de bodem — hetgeen op sommige landbouwbedrijven al is verwezenlijkt — te verbeteren, te stimuleren en te belonen door landbouwers extra beloningen te bieden voor het ontwikkelen en in stand houden van goede landbouwpraktijken voor koolstofvastlegging, hetgeen zou moeten leiden tot de uitbreiding van koolstofputten in de hele EU; onderstreept dat het landbouw- en voedselbeleid de overgang naar duurzame landbouw moet vergemakkelijken door landbouwers te belonen voor de milieu- en klimaatvoordelen die zij verwezenlijken; benadrukt het belang van op de natuur gebaseerde oplossingen, zoals brede vruchtwisseling, combinatieteelt, permacultuur, agro-ecologie en ecosysteemherstel, en met name het herstel en de instandhouding van veengebieden met het oog op de uitbreiding van natuurlijke koolstofputten en koolstofvastlegging; benadrukt echter dat landbouw en landbouwpraktijken met aanzienlijke negatieve gevolgen voor het klimaat, de biodiversiteit, de bodem, het water, de lucht en het dierenwelzijn geen klimaatfinanciering mogen ontvangen, noch gestimuleerd of beloond mogen worden; verzoekt de Commissie op zoek te gaan naar een kader voor robuuste koolstofkwantificering en -certificering waarbij de mogelijkheid om een verkeerde voorstelling te geven — bekend als greenwashing — moet worden voorkomen; verzoekt de Commissie verschillende opties voor koolstoflandbouw voor te stellen en onderstreept dat koolstofmarkten deel uitmaken van een veel breder pakket regelgevings- en niet-regelgevingsmaatregelen om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen, en benadrukt dat regelingen voor koolstoflandbouw deel moeten uitmaken van een instrumentarium met stimulansen om de klimaatdoelstellingen te verwezenlijken; dringt erop aan dat de voorstellen in overeenstemming zijn met de doelstellingen inzake dierenwelzijn en milieu en het niet-schadenbeginsel van de Green Deal; is voorstander van het stimuleren van de toepassing van regeneratieve landbouwpraktijken, het verbeteren van de toegang tot technologieën, gegevens, opleidingen en informatie en het aanvullen van het inkomen van landbouwers via koolstofvastlegging en betalingen voor ecosysteemdiensten, om zo hun veerkracht te vergroten;

32. onderstreept dat het van belang is de veiligheid en diversiteit van zaaigoed en teeltmateriaal te waarborgen met het oog op stabiele opbrengsten en plantenrassen die zijn aangepast aan de druk van de klimaatverandering, met inbegrip van traditionele en aan de plaatselijke omstandigheden aangepaste rassen, en rassen die geschikt zijn voor biologische productie en landbouwsystemen die weinig input vergen, waarbij tegelijkertijd wordt gezorgd voor transparantie en keuzevrijheid voor landbouwers en toegang tot genetische hulpbronnen en innovatieve teelttechnieken, teneinde bij te dragen tot gezonde zaden en planten te beschermen tegen schadelijke plaagorganismen en ziekten, en landbouwers te helpen de groeiende risico’s als gevolg van de klimaatverandering aan te pakken, waarbij een stimulans wordt geboden voor open innovatie door plantvariatie;

33. wijst op de mogelijke negatieve gevolgen van concentraties en monopolies in de zaaigoedsector en verzoekt de Commissie om zo nodig maatregelen vast te stellen ter bestrijding hiervan; benadrukt in dit verband het belang van open innovatie door middel van kwekersrechten en wijst met bezorgdheid op het schadelijke effect van octrooien met een breed toepassingsgebied in de zaaigoedsector; is van mening dat niet-commerciële productie en het gebruik van traditionele en aan de plaatselijke omstandigheden aangepaste zaadvariëteiten door particulieren en kleine landbouwers niet mag worden onderworpen aan buitensporige wetgeving op EU- en nationaal niveau; wijst erop dat het belangrijk is een sterke eengemaakte markt voor de EU-zaaigoedsector te behouden;

34. dringt aan op versterkte coördinatie op EU-niveau om het behoud en het duurzame gebruik van genetische diversiteit te stimuleren en op de oprichting van een gemeenschappelijk EU-platform voor de uitwisseling van informatie over het behoud van genetische hulpbronnen;

35. is ingenomen met de aankondiging van de herziening van de regels voor het in de handel brengen van traditionele en aan de plaatselijke omstandigheden aangepaste plantenrassen om bij te dragen aan het behoud en het duurzame gebruik ervan; benadrukt dat het noodzakelijk is maatregelen te nemen om de registratie van zaadvariëteiten, waaronder die voor de biologische landbouw, en de markttoegang voor traditionele en aan de plaatselijke omstandigheden aangepaste rassen te vergemakkelijken;

36. neemt kennis van de studie over de stand van zaken met betrekking tot nieuwe genomische technieken in het kader van het Unierecht en in het licht van het arrest van het Hof van Justitie in zaak C-528/16 (SWD(2021)0092), en van de aankondiging van de Commissie dat zij voornemens is een beleidsmaatregel van regelgevende aard te op te starten, met inbegrip van een effectbeoordeling en een openbare raadpleging, over planten die afgeleid zijn van bepaalde nieuwe genomische technieken, met als doel een hoog niveau van bescherming van de gezondheid van mens en dier en het milieu te handhaven en tegelijkertijd de potentiële voordelen van wetenschap en innovatie te benutten, met name om bij te dragen tot duurzaamheid en de duurzaamheidsdoelstellingen van de Europese Green Deal en de “van boer tot bord”-strategie; wijst op het voorzorgsbeginsel en op de noodzaak om te zorgen voor transparantie en keuzevrijheid voor landbouwers, verwerkers en consumenten, en benadrukt dat deze beleidsmaatregel risicobeoordelingen, een uitgebreid overzicht en een alomvattende beoordeling van de opties voor traceerbaarheid en etikettering moet omvatten met het oog op een goed regelgevend toezicht en het verstrekken van relevante informatie aan consumenten, ook voor producten uit derde landen, teneinde een gelijk speelveld te waarborgen;

37. herhaalt zijn verzoek aan de Commissie om dringend met een nieuw wetgevingsvoorstel te komen over de kwestie van klonen en “gekloonde voedingsmiddelen”; benadrukt dat het voorstel een verbod op klonen moet inhouden, evenals een verbod op het in de handel brengen en invoeren van gekloonde dieren, hun teeltmateriaal en hun nakomelingen en een verbod op het in de handel brengen en invoeren van voedsel dat afkomstig is van gekloonde dieren en hun nakomelingen; betreurt ten zeerste het gebrek aan actie om regels inzake gekloonde dieren en hun nakomelingen vast te stellen en herhaalt dat natuurlijke of kunstmatige fokmethoden die de betrokken dieren pijn of letsel toebrengen of kunnen toebrengen, niet mogen worden toegepast en dat het noodzakelijk is te waarborgen dat voedingsmiddelen die afkomstig zijn van gekloonde dieren en hun nakomelingen niet in de voedselketen terechtkomen;

38. wijst op de belangrijke rol van Europese landbouwers bij de verwezenlijking van de transitie naar een duurzaam voedselsysteem en benadrukt dat hiervoor voldoende financiële middelen beschikbaar moeten worden gesteld; benadrukt dat alle verschillende duurzame productiemethoden, met inbegrip van biologische productie, geïntegreerde productie en agro-ecologie, moeten worden gebruikt, bevorderd en ondersteund, aangezien deze milieuduurzaamheid kunnen opleveren, het aandeel van het totale bebouwde areaal waarop milieuvriendelijke systemen worden toegepast kunnen vergroten en sterke garanties kunnen bieden op het gebied van kwaliteit, veiligheid, kwantiteit en prijs;

39. dringt erop aan dat de nationale strategische plannen, die door de lidstaten moeten worden opgesteld en door de Commissie moeten worden goedgekeurd in het kader van het nieuwe GLB, zorgen voor adequate financiële steun voor alle land- en bosbouwers in de EU om hun concurrentievermogen en inkomen te versterken, zodat zij en hun gezinnen een behoorlijke levensstandaard kunnen bereiken, de ontvolking van het platteland kan worden bestreden en levendige plattelandsgemeenschappen in stand kunnen worden gehouden;

40. stelt verheugd vast dat het nieuwe GLB stimulansen zal bieden om innovatieve, digitale, ecologische, regionale en duurzame bedrijfsmodellen voor de landbouw en de ambachtelijke voedselproductie te bevorderen, met name door korte toeleveringsketens te stimuleren, zoals producten met beschermde geografische aanduidingen of oorsprongsbenamingen, met inachtneming van de regels inzake de eengemaakte markt, en door middel van benaderingen zoals innovatieve lokale logistiek, bijvoorbeeld “groene hubs”, en de integratie van ambachtelijke voedselproductie in andere diensten in plattelandsgebieden, zoals toerisme of gastronomie; wijst erop dat het regionaal in de handel brengen van landbouwproducten en partnerschappen een belangrijke rol spelen bij de bevordering van duurzame toeleveringsketens; erkent dat producten moeten worden ingevoerd als er geen lokale productie beschikbaar is;

41. verzoekt de Commissie alleen nationale strategische GLB-plannen goed te keuren die duidelijk blijk geven van een verbintenis tot duurzaamheid vanuit economisch, ecologisch en sociaal oogpunt en die in overeenstemming zijn met de doelstellingen van de Europese Green Deal, de desbetreffende voor de hele EU geldende streefdoelen en de Overeenkomst van Parijs;

42. dringt erop aan dat in deze plannen terdege rekening wordt gehouden met de specifieke uitdagingen waarmee de ultraperifere gebieden van de EU worden geconfronteerd op het gebied van biodiversiteit, landbouwproductie en de levering van levensmiddelen en grondstoffen; benadrukt dat toereikende financiële steun in het kader van het GLB van cruciaal belang is om landbouwers in de EU in staat te stellen bij te dragen aan de transitie naar klimaatneutraliteit en om de biodiversiteit te behouden; wijst erop dat aanvullende steunmaatregelen, met inbegrip van opleidingsprogramma’s en adviesdiensten, van essentieel belang zijn om landbouwers in staat te stellen een rol te spelen bij het halen van de streefdoelen van de strategie; dringt erop aan dat verbeterde ecoregelingen, in overeenstemming met het standpunt van het Parlement, in nationale strategische plannen worden opgenomen om een onnodige verdubbeling van conditionaliteitscontroles te voorkomen;

43. beklemtoont dat een gezonde bodem een absolute voorwaarde is voor de zekerheid van de voedsel-, voer- en vezelproductie; verzoekt de Commissie en de lidstaten daarom de verdere aantasting van de bodem op EU-niveau te voorkomen; onderstreept dat landbouwgrond een fundamentele natuurlijke hulpbron is, en dat de goede staat ervan essentieel is voor het verwezenlijken van de “van boer tot bord”-strategie; benadrukt in dit verband het belang van de nieuwe bodemstrategie, en verzoekt de Commissie passende maatregelen te nemen op grond van deze strategie om de nodige oplossingen te bieden; erkent het cruciale belang van organisch materiaal in de bodem en biodiversiteit en van de diensten en goederen die daaruit voortkomen; betreurt dat de druk op de bodem toeneemt; is van mening dat in alle lidstaten degelijk EU-breed toezicht op bodemorganismen en de ontwikkeling van hun verspreidingsgebied en volume moet worden gehouden;

44. erkent het belang van een grote diversiteit aan landschapskenmerken, die essentieel zijn om de fundamentele ecosysteemdiensten, zoals bestuiving of natuurlijke plaagbestrijding, voor de landbouwproductie in stand te houden en die de productiviteit van de landbouw op de lange termijn zullen verhogen; is ingenomen met het EU-streefdoel om ten minste 10 % van het landbouwareaal hiervoor te gebruiken; wijst op de bevindingen in de effectbeoordeling van 20 oktober 2011 betreffende het gemeenschappelijk landbouwbeleid tegen 2020 (SEC(2011)1153), waaruit blijkt dat er op bedrijfsniveau geen grote gevolgen zouden zijn voor de productie of de inkomsten;

45. benadrukt dat de hoeveelheid landbouwgrond beperkt is en daarom efficiënt moet worden gebruikt; benadrukt dat innovatieve landbouwmodellen met een beperkte voetafdruk qua landgebruik, zoals de tuinbouw en de insectenteelt, in de strategie moeten worden opgenomen;

46. wijst erop dat de beschermde teelt van groenten en fruit in moderne kassen een zeer duurzaam voedselproductiesysteem is dat op steeds grotere schaal wordt gebruikt en verschillende voordelen heeft; verzoekt de Commissie de voortdurende veranderingen in de Europese tuinbouwsector te erkennen, waardoor een duurzamere voedselproductie mogelijk is en waarmee wordt bijgedragen aan voedselzekerheid, voedselveiligheid, meer hulpbronnenefficiëntie en minder voedselverspilling in de hele voedselproductieketen; benadrukt dat de moderne tuinbouw niet alleen een beperkte voetafdruk heeft qua landgebruik, maar ook bijdraagt aan diverse doelstellingen van de strategie, zoals de beperkte behoefte aan input, het efficiënte gebruik van hulpbronnen en de productie van groenten en fruit dicht bij de plek van consumptie, en zo kortere toeleveringsketens en voorzieningszekerheid bevordert; roept de Commissie op om investeringsfondsen op het gebied van onderzoek en innovatie te overwegen voor beschermde teeltsystemen in moderne kassen waarvoor minder middelen worden gebruikt om dezelfde hoeveelheid gewassen te kweken;

47. verzoekt de Commissie de regeringen van de lidstaten aan te sporen systemen uit te breiden of op te zetten die het publiek in staat stellen braakliggend en ongebruikt land dat in bezit is van de overheid te huren en te gebruiken voor voedselproductie;

48. beklemtoont dat het belangrijk is boslandbouw en bosstroken te gebruiken om de druk op natuurlijke bossen te verlagen, de klimaatverandering aan te pakken, de productiviteit te verhogen en alternatieven te bieden voor het gebruik van meststoffen in de landbouwproductie; spoort de Commissie en de lidstaten aan om in hun toekomstige nationale strategische plannen instrumenten te ontwikkelen om herbebossing en bebossing aan te moedigen en duurzame boslandbouw, en waar mogelijk ook bosweide, te bevorderen; verzoekt de Commissie EU-brede gespecialiseerde opleidingsprogramma’s te bevorderen om landbouwers te wijzen op de voordelen van het combineren van bosrijke vegetatie met landbouw; benadrukt dat het herstel en de vernieuwing van bestaande boslandbouwsystemen en het opzetten van nieuwe systemen bij zou dragen aan de verwezenlijking van het biodiversiteitsstreefdoel om ten minste drie miljard bomen te planten, hetgeen het bereiken van zowel de biodiversiteits- als de klimaatdoelstellingen, evenals de doelstelling van diversificatie en circulariteit, dichterbij zou brengen;

49. benadrukt het belang van robuuste en strenge criteria voor de opwekking van hernieuwbare energie uit biomassa en verzoekt de Commissie wetenschappelijk onderbouwde criteria te presenteren in het kader van de herziening van de richtlijn hernieuwbare energie;

50. herinnert eraan dat het Europese agrovoedings- en visserijsysteem burgers te allen tijde een gevarieerd aanbod van voldoende veilig, voedzaam, gezond, betaalbaar, op duurzame wijze geproduceerd voedsel moet bieden, en beklemtoont dat het versterken van de economische, ecologische en sociale duurzaamheid van de voedselproductie uiteindelijk de weerbaarheid van de voedselproductie op de middellange en lange termijn zal vergroten, nieuwe economische kansen zal creëren en zal bijdragen aan het gebruik van grondstoffen van Europese oorsprong; benadrukt dat meer lokaal geproduceerd voedsel kan bijdragen aan de verwezenlijking van al deze doelstellingen, met inbegrip van voedselzekerheid; herinnert eraan dat 33 miljoen mensen in de EU ( 69 ) zich niet om de dag een kwalitatief goede maaltijd kunnen veroorloven; benadrukt dat passende beleidsreacties vereist zijn om ervoor te zorgen dat voedsel betaalbaar en beschikbaar is en dat hiermee rekening moet worden gehouden bij de beoordeling van de stijging van de productiekosten, met inbegrip van de kosten die het gevolg zijn van veranderende landbouwpraktijken; benadrukt de noodzaak om de ontwikkeling van duurzame voedsel-kmo’s in plattelandsgebieden te ondersteunen;

51. dringt er bij de Commissie op aan kwesties met betrekking tot voedselhulp op te nemen in de “van boer tot bord”-strategie, aangezien veel Europeanen, met name eenoudergezinnen en studenten, niet genoeg te eten hebben, en dit aantal door de sociale en economische gevolgen van de pandemie zal stijgen; erkent de unieke rol van organisaties die voedselhulp verlenen in de Europese Unie en is van mening dat deze beter moeten worden gesteund aangezien steeds meer mensen hulp behoeven; is van mening dat de veerkracht van ons voedselsysteem alleen kan worden vergroot door de koppelingen tussen voedsel- en landbouwbeleid op elk niveau, van het lokale tot het Europese niveau, te versterken;

52. is ingenomen met het feit dat met de Europese Green Deal wordt beoogd fatsoenlijke levensomstandigheden te waarborgen voor mensen die in de landbouw en visserij werken en voor hun gezinnen; herinnert eraan dat de sociale dimensie, samen met de milieu- en economische dimensie, volledig deel moet uitmaken van alle toekomstige initiatieven in het kader van de strategie; onderstreept dat door de COVID-19-pandemie nieuw licht is geworpen op moeilijke arbeids- en levensomstandigheden, en benadrukt daarom dat het belangrijk is de individuele en collectieve arbeids- en sociale rechten van werknemers in de landbouw te beschermen, met inbegrip van seizoenarbeiders en mobiele werknemers die werkzaam zijn in de voedselvoorzieningsketen in de EU; dringt aan op behoorlijke arbeids- en levensomstandigheden voor alle werknemers in de sector, collectieve onderhandelingen en sociale bescherming;

53. spoort de Commissie en de lidstaten aan om landbouwgrond, landbouwkennis en de voedselvoorzieningsketen en de mensen die daarin werkzaam zijn, te beschouwen als een strategische troef voor de veiligheid en het welzijn van alle Europeanen, en ervoor te zorgen dat de arbeidsomstandigheden en de sociale bescherming voor alle werknemers in de voedselvoorzieningsketen voldoen aan nationale, EU- en internationale normen en dat er in deze keten passende controles worden uitgevoerd om oneerlijke praktijken tegen te gaan;

54. benadrukt het belang van seizoenarbeiders voor een goed werkende toeleveringsketen en pleit voor strenge maatregelen om te zorgen voor goede arbeidsvoorwaarden en levensomstandigheden voor deze arbeiders; spoort detailhandelaren aan om hun verantwoordelijkheid te nemen en bij hun inkooppraktijken aan sociale, ecologische en economische duurzaamheidscriteria te voldoen;

55. is ingenomen met het voornemen van de Commissie om een voorstel te doen voor een noodplan om voedselcrises aan te pakken, op basis van de tijdens de COVID-19-pandemie opgedane ervaringen, en daarin geharmoniseerde maatregelen voor een goede werking van de interne markt op te nemen; is van mening dat de bevordering van lokale voedselprojecten waarmee de ontwikkeling van korte voedselketens in de lidstaten wordt gestimuleerd, kan helpen om dergelijke crises het hoofd te bieden;

56. is het eens met de conclusie dat de COVID-19-pandemie heeft aangetoond hoe belangrijk een solide, duurzaam en weerbaar voedselsysteem is dat onder alle omstandigheden goed werkt en de Europese consumenten voldoende plaatselijke voedingsmiddelen tegen betaalbare prijzen kan leveren; benadrukt in dat verband de noodzaak om de goede werking van de interne markt te vrijwaren, en met name het verkeer van levensmiddelen, ook tijdens een gezondheidscrisis; benadrukt bovendien dat de pandemie ook moet worden beschouwd als een kans om een duurzaam en veerkrachtig voedselsysteem op te bouwen, en geen uitvlucht mag zijn om de ambities naar beneden bij te stellen, aangezien duurzaamheid en gezondheid onderling verbonden zijn;

57. benadrukt dat de EU, onder meer vanwege de verstoringen van de mondiale productieketens en de toegenomen prijsvolatiliteit als gevolg van de COVID-19-pandemie, een open strategische autonomie moet ontwikkelen met als doel de toegang tot belangrijke markten te waarborgen en minder afhankelijk te zijn van de invoer van kritieke goederen zoals plantaardige eiwitbronnen; herhaalt dat agrovoedingssystemen moeten worden erkend als een cruciaal aspect van de open strategische autonomie van de EU, teneinde voldoende beschikbaarheid van veilig en kwalitatief hoogwaardig voedsel te waarborgen en tijdens toekomstige crises goed functionerende en veerkrachtige voedselvoorzieningsketens en handelsstromen in stand te houden, in overeenstemming met artikel 2, lid 1, van de Overeenkomst van Parijs;

58. wijst erop dat de agrovoedingssector niet alleen landbouwers ondersteunt, maar ook ondernemingen hoger en lager in de keten, en daardoor banen veiligstelt en creëert, en de ruggengraat van de hele voedingsmiddelenindustrie vormt; benadrukt in dit verband dat het behoud van cultuurlandschappen de drijvende kracht achter actieve plattelandsgebieden vormt; benadrukt het belang van traditioneel vakmanschap in de regionale en lokale voedselproductie en de rijke culturele diversiteit die daaruit voortkomt; herinnert eraan dat het in stand houden en doorgeven van vakkennis in de voedselproductie eveneens moet worden ondersteund, als horizontaal onderdeel van de “van boer tot bord”-strategie, bijvoorbeeld door die kennis beter te integreren in participatief onderzoek en participatieve ontwikkelingsprogramma’s;

59. is teleurgesteld over het gebrek aan ambitie voor de bijdrage en het potentieel van het onderdeel over visserij en aquacultuur in de “van boer tot bord”-strategie en over de weinige aandacht die deze sector in de strategie krijgt; verzoekt de Commissie in toekomstige wetgevingsvoorstellen, strategieën en richtsnoeren de nodige aandacht te besteden aan de specifieke aard van de visserij en de aquacultuur; benadrukt dat er een ecosysteemgerichte benadering nodig is om visbestanden naar een duurzaam niveau te brengen en de kust- en mariene ecosystemen te herstellen en dat die ook gericht moet zijn op de voordelen en de sociale, economische en ecologische duurzaamheid van de visserij en de aquacultuur;

60. beklemtoont dat robuuste en betrouwbare rechtskaders voor de visserij en de aquacultuur, indien op consequente wijze het voorzorgsbeginsel wordt toegepast en indien de rechtskaders in overeenstemming zijn met de meest recente strategische richtsnoeren voor de duurzame ontwikkeling van de aquacultuur in de EU, de grondslag moeten leggen voor het op duurzame wijze gebruikmaken van het potentieel in de sector en voor betere beschermingsmaatregelen en maatregelen met betrekking tot de gezondheid van dieren, waaronder een verminderd gebruik van diergeneesmiddelen en antibiotica, met een vergroting van de vispopulaties en meer duidelijkheid omtrent het gebruik van ruimte en vergunningen voor alle antropogene toepassingen tot gevolg, onder andere in de aquacultuur, wat een grotere voorspelbaarheid voor investeringen mogelijk maakt zonder daarbij de milieuwetgeving te ondermijnen; wijst op het belang van een transparant en participatief mechanisme, overeenkomstig Richtlijn 2014/89/EU inzake maritieme ruimtelijke planning, voor het op billijke wijze toewijzen van ruimte aan alle belanghebbenden; benadrukt dat beschermde mariene gebieden volledig moeten worden gerespecteerd;

61. benadrukt dat goede traceerbaarheidsmechanismen die beantwoorden aan de wensen van de consumenten door informatie te verstrekken over het waar, wanneer en hoe en welke vis is gevangen of gekweekt, met inbegrip van informatie over de oorsprong en etikettering van producten en de hoge duurzaamheids- en dierenwelzijnsnormen voor alle producten die op de EU-markt worden verkocht, met inbegrip van producten die van buiten de EU worden ingevoerd, essentieel zijn voor het waarborgen van voedselveiligheid, transparantie voor consumenten, de sector en de verschillende overheden, de strijd tegen illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij (IOO-visserij) en het halen van de streefdoelen van de Green Deal en de SDG’s; benadrukt daartoe het belang van technologieën die cyberbeveiligd zijn bij de ontwikkeling van nauwkeurige, digitale, gedecentraliseerde traceersystemen; dringt aan op een gecoördineerde aanpak om te zorgen voor samenhang tussen de verschillende initiatieven op dit gebied, waarbij alle actoren in de waardeketen worden betrokken; pleit voor controlemaatregelen om ervoor te zorgen dat alle geïmporteerde visserijproducten die de EU-markt binnenkomen, voldoen aan de internationaal overeengekomen sociale normen, zoals de normen die zijn vastgelegd in ILO-verdrag nr. 188 betreffende werk in de visserijsector en omgezet in de EU via Richtlijn (EU) 2017/159 van de Raad ( 70 ) , om te voorkomen dat vis die is gevangen door vaartuigen die de minimale sociale voorwaarden niet respecteren op de EU-markt terechtkomt;

62. herinnert aan de doelstellingen van het GVB om de duurzame exploitatie van levende mariene biologische hulpbronnen te waarborgen, de visbestanden te herstellen en in stand te houden tot boven een biomassaniveau dat de maximale duurzame opbrengst kan opleveren, de rentabiliteit van visserijactiviteiten te waarborgen en bij te dragen aan de voorziening van de EU-markt met levensmiddelen met een hoge voedingswaarde en de afhankelijkheid van de EU-markt van voedselinvoer te verminderen, en benadrukt dat het toezicht op, de controle op en de handhaving van het GVB moeten worden verbeterd, met inbegrip van de volledige uitvo