over de uitvoering van de aanbeveling van de Raad over de stimulering van gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging in de verschillende sectoren

1.Inleiding en achtergrond

De Raad verzocht de Commissie om elke drie jaar verslag uit te brengen over de voortgang en meerwaarde van de uitvoering van de aanbeveling van de Raad over de stimulering van gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging (HEPA) in de verschillende sectoren (hierna de "aanbeveling van de Raad" genoemd), aangenomen in november 2013. Dit voortgangsverslag heeft betrekking op de periode 2014-2016.

De meeste mensen in Europa raken niet aan het minimumniveau van lichaamsbeweging dat wordt aanbevolen door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Vooral mensen uit lage sociaaleconomische milieus, etnische minderheden en mensen met een handicap hebben niet voldoende lichaamsbeweging. De EU-lidstaten erkenden de noodzaak om beleidsmaatregelen inzake gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging te stimuleren op nationaal niveau en zagen de voordelen van acties op EU-niveau, die hebben geleid tot de goedkeuring van de aanbeveling van de Raad betreffende gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging in 2013, op basis van een voorstel van de Commissie. De Raad keurde onlangs conclusies goed over het stimuleren van motorische vaardigheden, lichaamsbeweging en sportactiviteiten bij kinderen. Hierin werden de lidstaten verzocht om mensen bewuster te maken van de voordelen die regelmatige lichaamsbeweging vanaf de vroege kinderjaren met zich meebrengt en om kinderen te stimuleren actiever te zijn door een sectoroverschrijdend beleid te implementeren, zoals in de onderwijs-, jeugd- en gezondheidssector.

De aanbeveling van de Raad stimuleert de EU-lidstaten om sectoroverschrijdend te werken en beleidsterreinen als sport, gezondheid, onderwijs, milieu en vervoer in hun nationale strategieën en actieplannen te betrekken. Zij spoort de lidstaten ook aan om nauw samen te werken met elkaar en met de Commissie door regelmatig informatie en goede praktijken uit te wisselen. Daarnaast erkende de Raad dat meer betrouwbare en actuele informatie over de situatie in de hele EU van essentieel belang was om de nationale en regionale beleidsvorming te ondersteunen. Daarom stelde zij een monitoringkader voor op basis van de EU-richtsnoeren voor lichaamsbeweging ("het monitoringkader voor gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging").

2.Methode

Het monitoringkader voor gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging bestaat uit 23 indicatoren die betrekking hebben op verschillende thematische gebieden die relevant zijn voor gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging: internationale aanbevelingen en richtsnoeren voor lichaamsbeweging, een sectoroverschrijdende aanpak, sport, gezondheid, onderwijs, milieu (met inbegrip van stadsplanning en openbare veiligheid), werkomgeving, senioren, evaluatie en bewustmaking van het publiek.

De aanbeveling van de Raad verzocht elke EU-lidstaat om een nationaal contactpunt voor lichaamsbeweging aan te wijzen om de informatieverzameling voor het monitoringkader voor gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging op nationaal niveau te coördineren. Alle 28 EUlidstaten hadden hun contactpunten medio 2014 aangewezen en in oktober 2014 werd het netwerk van contactpunten voor lichaamsbeweging gelanceerd in Rome. De gegevens bestemd voor het monitoringkader voor gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging werden in 2015 verzameld in samenwerking met de WHO. Met de steun van de Commissie ontmoetten de leden van het netwerk elkaar in januari 2015 en juni 2015 om de problemen waarmee ze werden geconfronteerd te delen en te bespreken, en vervolgens in april 2016 en september 2016 om de lessen de ze hebben getrokken en toekomstige ronden van gegevensverzameling te bespreken.

Daarnaast werkte de Commissie samen met een consortium van onderzoekers onder leiding van de Universiteit van Erlangen-Nürnberg (Duitsland) om de contactpunten te voorzien van ondersteuning bij het monitoringkader voor gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging. Het consortium voerde ook een onafhankelijke evaluatie uit van het monitoringkader en het proces (studie over gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging). Als onderdeel van deze studie werd in verschillende landen een specifieke situatieanalyse uitgevoerd om feedback, opgedane ervaring en suggesties te verzamelen met betrekking tot de uitvoering van het monitoringkader voor gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging, en de Commissie te voorzien van de nodige aanbevelingen om verschillende aspecten van het monitoringkader en de steun aan de lidstaten te verbeteren.

Dit voortgangsverslag is gebaseerd op bijdragen van de lidstaten, die vooral via het netwerk van contactpunten voor lichaamsbeweging en de WHO werden verkregen. Dit verslag is gebaseerd op de hierboven vermelde studie over gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging.

3.WHO-databank inzake voeding, obesitas en lichaamsbeweging in Europa (NOPA) en landenfiches over gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging

Alle gegevens die via het monitoringkader voor gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging werden verzameld, werden in de bestaande Europese databank van de WHO inzake voeding, obesitas en lichaamsbeweging (NOPA) ingevoerd. De belangrijkste elementen bij NOPA zijn epidemiologische en prevalentiegegevens, beleidsmaatregelen en goede praktijken in verband met voeding, obesitas en lichaamsbeweging. De Commissie ondersteunde de verdere ontwikkeling van de onderdelen rond lichaamsbeweging in de WHO-databank, om de databank aan te passen aan het monitoringkader voor gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging en de gebruikersinterface te verbeteren.

De Commissie ondersteunde en werkte nauw samen met het Regionaal Bureau voor Europa van de WHO om landenfiches rond gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging op te stellen op basis van de bijdragen van de lidstaten. Deze fiches werden gepubliceerd ter gelegenheid van de Europese week van de sport in september 2015. Zij verstrekken landenspecifieke overzichten betreffende gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging (met inbegrip van goede praktijken) en een analyse van de situatie en trends op het gebied van gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging in de EU. Het Regionaal Bureau voor Europa van de WHO liet weten dat de landenfiches in mei 2016 in de top 20 van meest geraadpleegde documenten op de WHO-website stonden.

4.Ontwikkeling en uitvoering van het beleid inzake gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging op nationaal niveau

Tijdens deze eerste ronde van gegevensverzameling voor het monitoringkader voor gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging namen 27 van de 28 EU-landen deel aan het onderzoek betreffende de uitvoering van de 23 indicatoren. De verzamelde gegevens geven een goed overzicht van de stand van zaken in verband met de stimulering van gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging in de EU. U kunt deze raadplegen in de NOPA-databank van de WHO. U vindt een overzicht in de landenfiches over de lichaamsbeweging, gepubliceerd door het Regionaal Bureau voor Europa van de WHO en de Commissie.

Na de goedkeuring van de aanbeveling van de Raad in november 2013 hebben alle 27 ondervraagde landen een nationaal beleid of actieplannen ontwikkeld in een of meer van de sectoren die onder het monitoringkader voor gezondheidsbevorderende lichaamsbeweging vallen. De lidstaten namen vooral nieuwe beleidsmaatregelen aan in de sportsector (dertien lidstaten), de gezondheidssector (tien lidstaten), het onderwijs (acht lidstaten), het milieu, de stadsplanning en de openbare veiligheid (inclusief de vervoerssector; drie lidstaten) en in de seniorensector (drie lidstaten). Veel van de 152 vermelde beleidsmaatregelen en actieplannen waren echter al in voege voor de aanbeveling van de Raad werd goedgekeurd.

Een indicator is toegepast als een lidstaat een beleid of een programma heeft ingevoerd dat wordt gevolgd door middel van de indicator. Het monitoringkader bevat 23 indicatoren; 23 landen hebben 10 of meer indicatoren toegepast, terwijl 5 landen er 20 of meer hebben toegepast. Slechts één land heeft alle 23 indicatoren van het monitoringkader aangepakt en toegepast. Opvallend is dat slechts zeven landen beleidsmaatregelen hebben uitgevoerd die alle thematische gebieden van het monitoringkader bestrijken.

Onderstaande afbeelding geeft het aantal indicatoren weer die door de 27 EUlidstaten werden toegepast.