Nr. C 356/46 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 87 
dat de uitgaven op stringenter wijze worden gepland. 
Efficiency moet uiteraard voorop staan en er moet 
een zorgvuldige afweging plaatsvinden ten aanzien van 
Gedaan te Brussel, 19 november 1987. 
1. Belang van de telecommunicatiesector 
De telecommunicatie speelt zowel op communautair 
als op mondiaal niveau een essentiële en in betekenis 
toenemende rol. Het belang van de sector komt met 
name tot uiting: 
1.1. In het economische vlak: in 1985 bedroegen de 
inkomsten van de PTT-diensten (telecommunica­
tiesector), volgens de Commissie, in de gehele wereld 
circa 300 miljard Ecu en in de Gemeenschap 62,5 mil­
jard. Aan telecommunicatieapparatuur is in 1986 op de 
wereldmarkt voor ongeveer 90 miljard Ecu omgezet en 
op de Euromarkt voor 17,5 miljard. De telecommunica­
tiesector geeft bovendien blijk van ware vitaliteit in 
weerwil van de weinig gunstige economische situatie. 
Voor de komende jaren wordt in deze sector een 
spectaculaire groei verwacht. Terwijl op het ogenblik 
ongeveer 2 % van het bruto binnenlands produkt (BBP) 
van de Gemeenschap gerealiseerd wordt door de te­
lecommunicatie, zou dit aandeel aan het einde van de 
eeuw wel eens 7% kunnen bedragen. 
1.2. In het sociale vlak: de telecommunicatiesector 
is goed voor honderdduizenden arbeidsplaatsen in de 
Gemeenschap en zou, volgens de Commissie, via de 
informaticabranche tegen het einde van de eeuw meer 
dan 60% van de werkgelegenheid direct of indirect 
kunnen beïnvloeden. bepaalde besparingen. Zowel bij het opstellen als bij 
het uitvoeren van de begroting moet derhalve stringent 
te werk worden gegaan. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
1.3. In het vlak van de intermenselijke relaties zij 
erop gewezen dat telecommunicatie een vorm van open­
bare dienstverlening is, die een belangrijke maatschap­
pelijke rol vervult. Het communautair telecommunica-
tiebeleid zou er in elk geval zorg voor moeten dragen 
dat telecommunicatie een openbare dienst blijft en zou 
als hoofddoel moeten hebben: verlening van goede en 
moderne, tegen redelijke tarieven toegankelijke diensten 
aan alle Europese burgers ongeacht hun woonplaats 
(b.v. agrarische en afgelegen gebieden, kleine eilanden) 
of inkomen. 
1.4. De laatste jaren is de telecommunicatiesector 
permanent in ontwikkeling. De veranderingen be­
treffen : 
— de samensmelting van de telecommunicatietech­
nologie met de informatica en de audiovisuele tech­
nieken, 
— de snelheid van de nieuwe technologische ontwik­
kelingen, 
— de zeer vele nieuwe mogelijkheden van toegang tot 
informatiebronnen, 
— de reusachtige toeneming van de behoeften aan 
communicatie, 
— het zeer grote belang van schaalvergroting bij de 
produktie van apparatuur. Advies betreffende de mededeling van de Commissie „Naar een dynamische Europese econo­
mie — Groenboek over de ontwikkeling van de gemeenschappelijke markt voor telecommuni­
catiediensten en -apparatuur" 
(87/C 356/12) 
De Commissie heeft op 22 juli 1987 besloten het Economisch en Sociaal Comité advies te 
vragen inzake de mededeling inzake het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor vervoer en communicatie, die met de voorbereiding van de desbetreffende 
werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 11 november 1987 goedgekeurd. Rapporteur 
was de heer Rouzier. 
Het Economisch en Sociaal Comité (ESC) heeft tijdens zijn 250e zitting (vergadering van 
18 november 1987) het volgende advies uitgebracht, dat met ruime meerderheid van stemmen 
(twee stemmen tegen, één onthouding), is goedgekeurd: 
31. 12. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 356/47 
2. Noodzaak van een communautair telecommunica-
tiebeleid 
2.1. Met name voor de voltooiing van de interne 
markt in 1992 is een communautair telecommunica-
tiebeleid uiteraard van belang: een dergelijk beleid zal 
positieve gevolgen hebben voor het vrij verrichten van 
diensten; het zal ook bijdragen tot de opheffing van 
handelsbelemmeringen en tot de verlaging van de 
transactiekosten en dus ten goede komen aan alle Eu­
ropese burgers, inclusief de particuliere gebruikers. 
2.2. Ook is er verband tussen het communautair 
telecommunicatiebeleid en andere activiteiten of be­
leidstakken van de Gemeenschap. Het gaat daarbij 
onder meer om het onderzoeks-, het ontwikkelings- en 
het technologiebeleid, en om de verwezenlijking van een 
communautaire informaticamarkt en een audiovisuele 
markt van Europese omvang. 
2.3. De totstandkoming van een communautaire 
markt op telecommunicatiegebied zal ook een niet uit 
te vlakken positieve uitwerking hebben op het concur­
rentievermogen van het Europese bedrijfsleven. Het is 
in dit verband vermeldenswaard dat, naar schatting van 
de Commissie, geen enkele lid-staat van de Gemeen­
schap een aandeel van meer dan 6% in de wereld­
telecommunicatiemarkt heeft, terwijl de Verenigde 
Staten daarvan 35 % en Japan 11 % voor hun rekening 
nemen. De gemeenschappelijke markt daarentegen, 
neemt nu al een aandeel van meer dan 20% van de 
mondiale markt. 
2.4. Bovendien zou een communautair telecommu­
nicatiebeleid de infrastructuur en daarmee de onderlin­
ge samenhang in de Gemeenschap kunnen helpen ver­
sterken, wat een van de hoofddoeleinden van de Eu­
ropese Akte is. 
3. Eerdere adviezen van het Comité op het gebied van 
de telecommunicatie 
3.1. Het Comité heeft zich de laatste jaren uitgespro­
ken vóór harmonisatie op telecommunicatiegebied en 
vóór coördinatie van de ontwikkelingen in deze sector 
en van de gemeenschappelijke infrastructuurprojec­
ten (1). Het heeft met name ingestemd met de voorstellen 
van de Commissie inzake de gecoördineerde invoering 
van het digitale netwerk voor geïntegreerde diensten 
(ISDN), de gecoördineerde invoering van openbare pan-
europese digitale mobiele communicatie in de Gemeen­
schap en de latere invoering van breedbandige commu­
nicatiesystemen, alsmede met de voorstellen van de 
Commissie inzake onderzoek en ontwikkeling op het 
gebied van geavanceerde communicatietechnologieën 
(RACE). Het Comité is bovendien akkoord gegaan met 
het communautair programma voor de ontwikkeling 
van bepaalde minder ontwikkelde regio's van de Ge-
(*) Vgl. o.a. advies van het Comité van 25 februari 1981 (PB nr. 
C 138 van 9. 6. 1981); advies van 17 september 1986 (PB nr. 
C 328 van 22. 12. 1986, blz. 10); advies van 1 juli 1987 (PB 
nr. C 232 van 31. 8. 1987, blz. 13); advies van 30 mei 1985 
(PB nr. C 188 van 29. 7. 1985, blz. 16). meenschap door een betere toegang tot geavanceerde 
telecommunicatiediensten (STAR-programma) (2). 
4. Algemene opmerkingen 
4.1. In de eerste plaats spreekt het Comité er zijn 
ontevredenheid over uit dat het zich op zó korte termijn 
over een dermate belangrijk en omvangrijk onderwerp 
moet uitspreken. Het zal dan ook op de specifieke 
vraagstukken terugkomen op het ogenblik dat de Com­
missie de voorstellen ter verwezenlijking van de doel­
stellingen van het Groenboek zal voorleggen. In de 
hierna volgende opmerkingen wordt een standpunt 
weergegeven over de belangrijkste punten van het 
Groenboek. 
4.2. Het Comité, dat sterk aan de voltooiing van de 
interne markt in 1992, stemt in met het hoofddoel van 
het Commissievoorstel, namelijk „ ... de voorwaarden 
te scheppen waarop de Europese gebruikers een grotere 
verscheidenheid aan kwalitatief betere en goedkopere 
telecommunicatiediensten kan worden aangeboden, ten 
einde Europa ten volle te laten profiteren — zowel 
intern als op mondiaal vlak — van een krachtige te­
lecommunicatiesector", en met de essentie van de in het 
Groenboek voorgestelde beleidsplannen. Het deelt de 
overtuiging van de Commissie dat de telecommunicatie 
voortdurend aan belang wint en van invloed is op 
de economie van de afzonderlijke lid-staten en op de 
Gemeenschap in haar geheel. 
4.3. Enig voorbehoud is echter op zijn plaats ten 
aanzien van bepaalde aspecten en ten aanzien van de 
middelen voor de verwezenlijking van de vastgestelde 
doeleinden. 
5. Bijzondere opmerkingen 
5.1. In de eerste plaats staat het Comité volledig 
achter behoud of totstandbrenging van de in het Groen­
boek bepleite volledige infrastructuur van het ba­
sisnetwerk nu en in de toekomst, waartoe ook de twee-
richtingverkeersnetwerken van kabel- en satelliettele­
visie zouden moeten behoren. Ook wordt ingestemd 
met handhaving van het beginsel van exclusieve of 
bijzondere rechten die aan de PTT-administraties zijn 
toegekend voor het aanbieden en exploiteren van de 
netwerkinfrastructuur en het verrichten van een beperkt 
aantal basisdiensten, met name om de openbare dienst­
verlening door de PTT's veilig te stellen. 
5.2. Wat het volledig openstellen van de markt van 
terminals betreft, wordt op een geleidelijke aanpak en 
op overgangsregelingen voor de korte termijn aange­
drongen, omdat er rekening mee moet worden gehou­
den dat de lid-staten op het ogenblik in meerderheid 
het monopolie op het eerste telefoontoestel wensen te 
handhaven. Daarmee wordt met name gegarandeerd 
dat in probleemregio's telecommunicatiediensten wor­
den aangeboden tegen een zelfde tarief. 
(2) Advies van het Comité van 3 juli 1986 (PB nr. C 263 van 
20. 10. 1986, blz. 35). 
Nr. C 356/48 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 87 
5.3. Hoewel het Comité instemt met versterking van 
de concurrentie tussen de telecommunicatiediensten, is 
het niet overtuigd van het grote vertrouwen dat in 
het Groenboek in de mededinging wordt gesteld als 
stuwende kracht ter ontwikkeling van de telecommuni­
catiediensten. Het Comité vraagt zich af of voldoende 
rekening is gehouden met het recht van de PTT's, op 
voet van gelijkheid mee te concurreren in het betrokken 
marktsegment. 
5.4. Rentabiliteit is voor de PTT's ook uiterst be­
langrijk willen zij voor betrouwbare netten kunnen 
blijven zorgen en de voor de modernisering van het net 
noodzakelijke omvangrijke investeringen kunnen doen. 
Zonder die modernisering zouden de technologisch 
meest geavanceerde terminals en de meest uitgebreide 
dienstverlening zinloos zijn. Ook dienen de PTT's fi­
nancieel gezond te zijn om als openbare-dienstverleners 
te kunnen functioneren. 
5.5. De in het Groenboek gehanteerde terminologie 
staat geen duidelijke definitie van basisdiensten toe. Het 
Comité is dus van mening dat het exclusieve recht van 
de PTT's tot het verrichten van basisdiensten voorals­
nog niet beperkt kan blijven tot het overbrengen van 
spraak, maar ook telegrafie moet omvatten, alsmede 
telex, digitale en datatransmissie en alle tweerich-
tingenverkeerssystemen. 
5.6. Verder is in het Groenboek sprake van aanvaar­
ding door de PTT's van de ondubbelzinnige verplichting 
hun netwerken aan elkaar te koppelen en dienst­
verleners uit andere lid-staten toegang te verschaffen 
tot hun netwerken. Dit punt is van groot belang voor 
de verwezenlijking van een communautaire telecommu­
nicatiemarkt. Het openstellen van netwerken voor 
dienstverleners uit andere lid-staten zou echter wel moe­
ten gebeuren met inachtneming van billijke mededin­
gingsvoorwaarden, alsmede van de officiële goed-
keurings- en erkenningsprocedures. 
5.7. Er wordt onvoldoende aandacht besteed aan de 
financiële aspecten van de verwezenlijking van de in het 
Groenboek genoemde doelstellingen, zoals bijvoorbeeld 
de inbreng van privé-kapitaall1). Het is ook maar de 
(!) Zie voor de kwestie van de financiering van grote infrastruc­
tuurprojecten van Europees belang, het advies van het Comité 
van 22 oktober 1987 (PB nr. C 347 van 22. 12. 87). 
Gedaan te Brussel, 18 november 1987. vraag of de verwezenlijking van die doelstellingen, 
waarmee grote bedragen gemoeid zullen zijn, niet an­
dere activiteiten van de PTT's, zoals de openbare dienst­
verlening, in gevaar brengt. 
5.8. Wat de invloed op het werkgelegenheidsbeleid 
betreft, stemmen de voorstellen die in het Groenboek 
gedaan worden, al met al vrij sceptisch. Gevreesd moet 
namelijk worden dat de concentratie onder de leveran­
ciers van telecommunicatieapparatuur alleen nog maar 
sterker zal worden en dat niet-Europese bedrijven hun 
greep op de Europese markt alleen nog maar zullen 
versterken. Er zouden maatregelen getroffen moeten 
worden, met name op het gebied van onderzoek en 
ontwikkeling, om de concurrentiepositie van het mid­
den- en kleinbedrijf te verstevigen. 
5.9. Verheugend is daarentegen het standpunt van de 
Commissie dat diepgaand van gedachten moet worden 
gewisseld met de sociale partners en ook met vertegen­
woordigers van de gebruikers (huishoudens). Als de 
Commissie echt die mening is toegedaan, zou zij ook 
de sociale consequenties van haar voorstellen in het 
vlak van de telecommunicatie voor met name werkgele­
genheid, werkmethoden, beroepskwalificaties, beroeps­
opleiding en bijscholing, enz., moeten bestuderen, om 
de resultaten van dat onderzoek met de sociale partners 
te kunnen bespreken en ten nutte te kunnen maken. 
5.10. Het Comité stemt in met het voorstel van de 
Commissie een Europees Normalisatieinstituut op 
telecommunicatiegebied op te richten, waarin de Euro­
pese Conferentie van PTT-administraties (CEPT) een 
belangrijke rol zou moeten spelen. Normen en specifica­
ties moeten namelijk worden vastgesteld aan de hand 
van de vereisten van de door de PTT's geïnstalleerde 
netwerken en moeten voor alle Westeuropese landen 
gelden. 
5.11. Het Comité hoopt dat de PTT's in de lid-staten 
nu al intensiever gaan samenwerken ter verwezenlijking 
van de doelstellingen van het Groenboek. 
5.12. Te hopen is dat de Commissie, na afloop van 
haar raadplegingen, in staat zal zijn een exact 
tijdschema te geven voor de verwezenlijking van haar 
doelstellingen. Een dergelijk tijdschema ontbreekt nu 
nog in het Groenboek. 
De Voorzitter 
van bet Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOt