TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

In het kader van de top van het Oostelijk Partnerschap in mei 2009 betuigde de EU opnieuw haar politieke steun aan de volledige liberalisering van de visumregeling in een zekere omgeving en aan de bevordering van de mobiliteit door visumversoepelings- en overnameovereenkomsten te sluiten met de landen van het Oostelijk Partnerschap. Overeenkomstig de gemeenschappelijke aanpak voor de ontwikkeling van het EU-beleid inzake de visumversoepeling, die in december 2005 door de lidstaten op het niveau van het Coreper is vastgesteld, wordt er geen visumversoepelingsovereenkomst gesloten als er geen overnameovereenkomst is.

Op basis daarvan heeft de Commissie op 12 november 2010 een aanbeveling bij de Raad ingediend om richtsnoeren te krijgen om over overeenkomsten te onderhandelen met de Republiek Belarus inzake, respectievelijk, de versoepeling van de afgifte van visa voor kort verblijf en de overname van personen die zonder vergunning op het grondgebied verblijven.

Nadat de Raad op 28 februari 2011 zijn machtiging had verleend, zijn op 12 juni 2014 in Brussel de onderhandelingen met de Republiek Belarus officieel geopend.

Hierop volgden nog vijf onderhandelingsronden: op 24 november 2014 in Minsk, op 12 maart 2015 in Brussel, op 20 juni 2017 in Minsk en op 11 oktober 2018 en 26 maart 2019 in Brussel. Op 17 juni 2019 werd de tekst van de overeenkomst door de hoofdonderhandelaars geparafeerd door uitwisseling van e-mails.

In de tussentijd hebben Belarus, de Europese Unie en zeven deelnemende lidstaten (Bulgarije, Finland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen en Roemenië) op 13 oktober 2016 een gemeenschappelijke verklaring over een mobiliteitspartnerschap ondertekend.

Vanaf 12 februari 2017 zijn de burgers van de Europese Unie vrijgesteld van de visumplicht voor binnenkomst en verblijf op het grondgebied van de Republiek Belarus voor perioden van maximaal 5 dagen, mits zij de grens oversteken op de internationale luchthaven van Minsk. Op 24 juli 2018 werd deze periode van visumvrij verblijf onder dezelfde voorwaarden uitgebreid tot 30 dagen. Voor perioden van langer dan 30 dagen en niet langer dan 90 dagen (binnen een periode van 180 dagen) is de overeenkomst op basis van wederkerigheid van toepassing.

De lidstaten zijn gedurende alle fasen van de onderhandelingen regelmatig op de hoogte gehouden en geraadpleegd in de desbetreffende werkgroepen van de Raad. Het definitieve ontwerp van de tekst van de overeenkomst werd voorgelegd aan de Werkgroep visa en op 5 april 2019 via een stilzwijgende procedure algemeen goedgekeurd.

Op 17 april 2019 is het Europees Parlement bij brief van de directeur-generaal van het DG Migratie en Binnenlandse zaken aan de voorzitter van de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken geïnformeerd over de afronding van de onderhandelingen over zowel de visumversoepelings- als de overnameovereenkomst. Aan die brief werden de ontwerpteksten van beide overeenkomsten gehecht.

Het voorgestelde besluit betreffende de sluiting omvat de noodzakelijke interne regelingen voor de praktische toepassing van de overeenkomst. Met name wordt erin bepaald dat de Commissie, bijgestaan door deskundigen van de lidstaten, de Unie vertegenwoordigt in het Gemengd Comité visumversoepeling dat bij artikel 12 van de overeenkomst wordt ingesteld.

Bijgaand voorstel vormt het rechtsinstrument voor de sluiting van de overeenkomst. De Raad zal met gekwalificeerde meerderheid een besluit nemen.

2. DOEL EN INHOUD VAN DE OVEREENKOMST

De overeenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Belarus inzake de versoepeling van de afgifte van visa (hierna “de overeenkomst” genoemd) heeft tot doel om op basis van wederkerigheid de afgifte van visa voor een voorgenomen verblijf van ten hoogste 90 dagen per periode van 180 dagen aan burgers van de Unie en Belarus te versoepelen.

De Commissie is van oordeel dat de door de Raad in zijn onderhandelingsrichtsnoeren vastgestelde doelstellingen zijn bereikt en dat de ontwerpovereenkomst aanvaardbaar is voor de Unie.

De uiteindelijke inhoud van de overeenkomst kan als volgt worden samengevat:

–in principe moet voor alle visumaanvragers binnen tien kalenderdagen worden besloten of al dan niet een visum wordt afgegeven. Deze termijn kan worden verlengd tot 30 kalenderdagen indien verder onderzoek nodig is. In dringende gevallen kan de periode voor het nemen van een beslissing worden beperkt tot twee werkdagen of minder. In de regel kunnen visumaanvragers voor het indienen van hun aanvraag een afspraak krijgen binnen twee weken vanaf het verzoek daartoe en in dringende gevallen kunnen zij onmiddellijk een afspraak krijgen of hun aanvraag zonder afspraak indienen;

–de leges voor de behandeling van een visumaanvraag van burgers van de Europese Unie en de Republiek Belarus bedragen 35 EUR. Alle visumaanvragers zullen deze leges moeten betalen. Hiernaast zullen de volgende categorieën personen volledig worden vrijgesteld van de visumleges: kinderen jonger dan twaalf jaar, gehandicapten, naaste familieleden, leden van officiële delegaties die aan regeringsactiviteiten deelnemen, scholieren, studenten en postdoctoraalstudenten, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, humanitaire gevallen en deelnemers aan wetenschappelijke, culturele en artistieke activiteiten en sportevenementen;

–als de partijen besluiten om met een externe dienstverlener samen te werken voor onder meer het verzamelen van visumaanvragen mag de aan de externe dienstverlener te betalen vergoeding niet meer bedragen dan 30 EUR. De mogelijkheid voor de burgers van de partijen om de aanvraag rechtstreeks bij de consulaten in te dienen, wordt gehandhaafd voor zover dat mogelijk is, bijvoorbeeld wanneer er voldoende personeel is om de werklast aan te kunnen en de in de overeenkomst vastgestelde verplichtingen na te komen;