A4-0067/97

Resolutie over de mededeling van de Commissie "Op weg naar een nieuwe maritieme strategie" (COM(96)0081 - C4-0237/96)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie (COM(96)0081 - C4-0237/96),

- gezien de openbare hoorzitting van 29 oktober 1996,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 6 juni 1996 inzake de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's over het gemeenschappelijk vervoersbeleid - Actieprogramma 1995-2000 ((PB C 181 van 28 juni 1996, blz. 21.)),

- gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme en de adviezen van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, de Commissie externe economische betrekkingen, de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid, de Commissie regionaal beleid en de Commissie onderzoek, technologische ontwikkeling en energie (A4-0067/97),

A. overwegende dat het zeevervoer voor de Gemeenschap van het grootste belang is, daar 90% van het handelsverkeer met de rest van de wereld en 35% van het goederenvervoer binnen de EU over zee gaat,

B. overwegende dat de beginselen van een open markt zijn toegepast om een coherente structuur voor het communautaire beleid in de sector zeevervoer te creëren, welke stoelt op vrijhandel en eerlijke mededingingsvoorwaarden,

C. overwegende dat deze maatregelen weliswaar de grondslag legden voor een echte gemeenschappelijke markt voor het vervoer over zee, maar geen samenhang vertoonden noch verenigbaar waren met de markt- en mededingingsvoorwaarden voor de andere vervoerwijzen en, in het bijzonder ten aanzien van de maritieme sector, onvoldoende rekening hielden met de situatie van de scheepvaart in de wereld,

D. overwegende dat de onderhavige mededeling van de Commissie moet worden gezien in samenhang met de mededeling over de toekomst van de maritieme industrie in Europa en de komende mededeling over de externe maritieme betrekkingen,

E. overwegende dat de Commissie in haar mededeling een juiste analyse geeft van de situatie van het maritieme vervoer in de Europese Unie en de maritieme sector behandelt in het licht van de regels die in deze bedrijfstak van toepassing zijn,

F. overwegende dat de interne markt van maritiem vervoer niet gebaseerd is op geharmoniseerde sociale wetgeving,

G. overwegende dat in deze analyse eveneens de oorzaken worden vastgesteld van het huidige verval van de communautaire scheepvaartindustrie, met name in de sectoren bulkvervoer en lijnvaart, en dat maatregelen worden voorgesteld ter verbetering van de situatie,

H. overwegende dat gezien de complexiteit van de aangestipte problemen, het uiteenlopende belang van het zeevervoer in de verschillende lidstaten, de verscheidenheid van tradities en het internationale karakter van het zeevervoer positieve maatregelen genomen moeten worden om de situatie die in deze sector is ontstaan recht te trekken,

I. gezien de vooruitgang die reeds in de EU-wetgeving inzake de veiligheid op zee is gemaakt, de reeds geboekte en te verwachten vooruitgang binnen de Internationale Maritieme Organisatie (IMO), de openstelling van de markten in de Gemeenschap en de begeleidende maatregelen die in dat verband zo spoedig mogelijk in de EU- wetgeving moeten worden opgenomen,

J. overwegende dat de nieuwe actieterreinen die in de mededeling van de Commissie worden voorgesteld, en het bereiken van een wereldwijd akkoord in de sector zeevervoer in de vorm van internationale overeenkomsten die de concurrentie en de veiligheid van het zeevervoer garanderen, afhangen van factoren die grotendeels buiten de bevoegdheid van de Europese Unie liggen, maar wel sterk beïnvloed kunnen worden door op samenhangende en efficiënte wijze gebruik te maken van het EU- marktbeleid,

K. overwegende dat een van de hoofdproblemen van de vloot van de Unie bestaat in de overbrenging van schepen naar registers van derde landen, m.a.w. dat schepen uit de registers van de lidstaten worden overgebracht naar goedkopere registers van derde landen (Panama, Cyprus, Liberia, enz.), zodat op bemanningskosten en belastingen kan worden bespaard; dat momenteel 56% van het communautaire tonnage in buitenlandse registers is ingeschreven,

L. overwegende dat het maritieme veiligheidsbeleid van de EU voor de EU-vloot een hoog kwaliteitsniveau moet waarborgen,

1. staat positief tegenover het voorstel van de Commissie voor een nieuwe strategie in de maritieme sector en is van oordeel dat deze een concreet en samenhangend instrument kan zijn om de ontwikkeling van het zeevervoer in de Gemeenschap en in de wereldhandel te bevorderen,

2. is van mening dat de maatregelen die de EU tot dusverre heeft genomen om vaartuigen die niet aan de normen voldoen uit alle wateren en havens van de EU te weren, hebben bijgedragen aan verbetering van het veiligheidsniveau in de communautaire wateren;

3. steunt met name het beleid dat erop is gericht schepen weer terug te brengen onder de vlag van een lidstaat van de EG en beveelt als doelstelling aan dat het uitvlaggen van schepen in het jaar 2005 tot 25% wordt verminderd;

4. is het eens met de analyse die de Commissie geeft van de moeilijkheden en problemen die samenhangen met de verstrakking van de veiligheidsvoorschriften op zee, zowel van de kant van de vlagstaten als van de havenstaten, en met het feit dat een onafhankelijk en betrouwbaar toezicht op de vloot als oplossing moet worden bevorderd,

5. is van oordeel dat een juridisch instrument alleen wellicht niet voldoende is als reactie op de essentiële noodzaak de veiligheid te waarborgen, en dat met het oog hierop wellicht specifieke maatregelen moeten worden genomen, met name via operationele samenwerking en coördinatie tussen de nationale instanties;

6. spreekt zijn bezorgdheid uit over de daling van het aantal geschoolde zeevarenden in de EU, vooral gezien het feit dat het grootste deel van de ongevallen op zee te wijten is aan menselijke fouten en/of nalatigheid;

7. is van mening dat de Commissie in haar mededeling niet ingaat op de gevolgen die de door de Internationale Transportarbeiders Federatie (ITF) ingevoerde en momenteel overal ter wereld toegepaste regelgeving voor zeevarenden die werkzaam zijn op schepen die onder goedkope vlag varen, met zich meebrengt voor de scheepvaart van de EU en de werkgelegenheid van zeevarenden uit de EU;

8. is van mening dat het bepaalde in de IAO-Overeenkomsten 111, 87 en 98 en de sociale bepalingen in IAO-Overeenkomst 147, alsook het onlangs (Genève, oktober 1996) goedgekeurde protocol hierbij, van toepassing dienen te zijn op alle uit de EU afkomstige schepen en via PSC op alle schepen die zich in EU-wateren bevinden,

9. overweegt dat het met het oog op het oplossen van het huidige en toekomstige tekort aan geschoolde zeevarenden in de EU dringend noodzakelijk is in overleg met de sociale partners te onderzoeken welke maatregelen, met name ten aanzien van de financieringsmogelijkheden, noodzakelijk zijn om jonge mensen voor de zeevaart aan te trekken, de opleiding en herscholing van zeevarenden te bevorderen en de arbeidsomstandigheden en arbeidstijden te verbeteren,

10. verzoekt de Commissie derhalve om binnenkort nieuwe voorstellen in te dienen om de arbeidsomstandigheden aan boord beter en aantrekkelijker te maken, niet alleen voor het personeel dat nu in deze sector werkzaam is, maar ook voor de komende generatie zeevarenden, bijvoorbeeld door mogelijkheden te scheppen voor arbeidsmobiliteit en bijscholing, meer taken aan land, betere omstandigheden voor de tijd die op zee wordt doorgebracht en een beter verzekeringsstelsel;

11. verzoekt de Commissie zo spoedig mogelijk nieuwe wetgevingsvoorstellen uit te werken om een einde te maken aan de voortschrijdende verplaatsing van de rederij-activiteiten naar derde landen en om de kosten van het vlootbeheer concurrerender te maken;

12. is verder van mening dat de opleiding van zeelieden en officieren een prioriteit moet zijn om in te spelen op de behoeften, om een hoog niveau van knowhow van zeelieden uit de Gemeenschap te garanderen, hetgeen een waarborg is voor veiligheid en efficiency, aangezien aldus wordt bijgedragen tot:

- een doelmatige toepassing van hoge veiligheidsnormen aan boord en aan land,

- een effectievere bescherming van de zwakke mariene bestanden in onze kustwateren,

- een verbetering van het menselijk potentieel in de maritieme regio's;

13. wenst bovendien dat er positieve - fiscale en economische - maatregelen worden vastgesteld om de communautaire reders te stimuleren om Europese bemanningen aan te monsteren en om de arbeidskosten van zeevarend personeel te verkleinen;

14. is van mening dat schepen die niet aan de normen voldoen, met name indien zij onder goedkope vlag varen, door het ontduiken van veiligheidsnormen en sociale kosten, het risico van ongevallen op zee verhogen en de concurrentie vervalsen, waardoor de arbeidsvoorwaarden van de zeevarenden uit de EU negatief worden beïnvloed;

15. is van oordeel dat de communautaire maritieme bedrijfstak concurrerender zou zijn als scheepseigenaren en -bevrachters niet alle kosten hoeven te dragen en hoge kwaliteitsnormen voor de veiligheid worden toegepast door de Europese vlaggestaat of de Europese havenstaat;

16. is van mening dat de Commissie zou moeten nagaan hoe de schadelijke emissies van scheepsmotoren kunnen worden beperkt en een actieprogramma zou moeten opstellen om de olieverontreiniging aan te pakken;

17. is van oordeel dat er met het oog op een optimale, onafhankelijke en doeltreffende controle door de vlaggestaat of de havenstaat op de veiligheid van de vloot een regeling moet komen die voorziet in daadwerkelijke sancties voor schepen die niet aan de regels voldoen en voor gewetenloze eigenaren; dat de huidige praktijk dat het schip alleen maar in de haven wordt vastgehouden tot de reparatiewerkzaamheden zijn voltooid, de scheepseigenaren niet echt onder druk zet, het schip nauwelijks vertraging oplevert en ook volledig onproductief is als het schepen betreft met weinig geschoolde, volledig ongetrainde zeevarenden, dan wel zeevarenden voor wie de desbetreffende socialezekerheidsbepalingen niet gelden;

18. juicht het toe dat het potentieel beter wordt verstevigd, dat het aan de ketting leggen op geharmoniseerde wijze wordt toegepast en dat het toezicht door de havenstaten en het gegevensbestand/informatiesysteem zijn verbeterd, en dat de doorzichtigheid ervan wordt gewaarborgd;

19. is van mening dat de door de Commissie voorgestelde maatregelen om het uitvlaggen van de EU-vloot en het teruglopen van de werkgelegenheid van zeevarenden uit de EU te beperken, redelijk zijn, dat er echter meer bijzonderheden en toelichting van de problematiek noodzakelijk zijn om diepgaand onderzoek en evaluatie mogelijk te maken van sommige der voorgestelde maatregelen, daar de effecten ervan in de EU bredere gevolgen zouden kunnen hebben, en dat de verdiensten van de Commissievoorstellen voor verordeningen tot instelling van een scheepsregister van de Gemeenschap en tot formulering van een gemeenschappelijke definitie van de term 'reder uit de Gemeenschap' (1989/1991) in dit verband nader dienen te worden onderzocht en dat deze voorstellen niet hoeven te worden ingetrokken;

20. is van mening dat het toezicht door de havenstaten van wezenlijk belang is om ervoor te zorgen dat de internationaal overeengekomen instrumenten strikt worden toegepast, en dat de richtlijn inzake toezicht door de havenstaten, die in juli 1996 van kracht werd, een belangrijke bijdrage zal leveren aan de veiligheid; de Gemeenschap heeft een belangrijke taak als het erop aankomt te waarborgen dat zij uniform, doelmatig functioneert en wordt aangepast aan nieuwe ontwikkelingen; dringt erop aan dat het door de Commissie voorgestelde initiatief ter verbetering van opleiding en doelmatigheid van inspecteurs zo snel als haalbaar is, wordt uitgevoerd;

21. verzoekt de Commissie de mogelijkheid na te gaan van gedifferentieerde havenkosten, gebaseerd op veiligheids- en milieucriteria;

22. is van mening dat de verplichting tot een veilige bedrijfsvoering in de scheepvaart, in overleg met de industrie moet worden uitgebreid tot de reders van vrachtschepen in gevallen waarin dezen werkelijke invloed hebben op de keuze van het vaartuig en de toegang tot betrouwbare informatie over de toestand van het vaartuig;

23. herhaalt echter dat het voorstel om financiële lasten in de vorm van sancties op te leggen aan de gebruikers van schepen die niet aan de normen voldoen, moeilijk aanvaardbaar is in de abstracte vorm waarin de Commissie het heeft ingediend; deze verplichting kan worden opgelegd, op voorwaarde dat de scheepsbevrachters de mogelijkheid hebben het schip te kiezen en over informatie beschikken over de toestand van de schepen waarvan zij gebruik kunnen maken;

24. is van mening dat op het communautaire vlak adequate wettelijke instrumenten vastgesteld moeten worden om de toegang tot deze informatie te vergemakkelijken, alsook een waterdicht identificatiesysteem voor schepen; dat deze eisen die de vlaggestaten en de havenstaten in de EU worden opgelegd, natuurlijk ook moeten gelden voor de dubbele registers die in enkele lidstaten bestaan;

25. is van mening dat alle betrokken partijen volledig moeten worden geraadpleegd om het mogelijk te maken dat alle praktische gevolgen in overweging worden genomen;

26. is in dit verband van oordeel dat de nieuwe maritieme strategie van de Gemeenschap een eind moet maken aan de verwarring die op dit moment bestaat over de wettelijke status van dubbele registers, met name wat betreft de naleving van de concurrentievoorschriften van de EU en duidelijk dient te maken dat alle EU-wetgeving inzake het zeevervoer gelijkelijk van toepassing is op deze registers;

27. wijst opnieuw op de noodzaak van een Europees scheepsregister om te komen tot een uniform kwaliteits- en veiligheidsniveau in de zeevaartsector door te zorgen voor een eenvormig uitvoeringskader en verhoogde concurrentiekracht van de Europese zeevaartindustrie; deze eis mag niet leiden tot onnodige financiële lasten voor de scheepvaartmaatschappijen die de normen van dit register overnemen;

28. staat volkomen achter de invoering van een samenhangend communautair beleid ten aanzien van derde landen met als doel bilaterale overeenkomsten tussen de Gemeenschap en derde landen tot stand te brengen en uit te bouwen en de rol die de Gemeenschap speelt in de IMO en de IAO, met inbegrip van de door deze organisaties ten uitvoer gelegde conventies en resoluties, te versterken;

29. stelt voor dat naleving van de IMO-akkoorden inzake de veiligheid op zee en een scheepvaart die het milieu spaart als voorwaarde ingevoerd wordt in alle ontwikkelings- en wereldmarktovereenkomsten tussen de EU en derde landen, daar schepen die niet aan de regels of de eisen van milieubescherming en/of een geschoolde bemanning voldoen, niet alleen de concurrentie vervalsen, maar ook een bedreiging vormen voor het sociale en veiligheidsniveau van de zeevarenden en de bescherming van het milieu;

30. wijst in dit verband op het belang van de uitoefening en uitbreiding van de controle van de havenstaat op alle schepen die de communautaire wateren bevaren, ongeacht de vraag of zij een communautaire haven aandoen; verzoekt met name dat voor alle schepen die gevaarlijke of verontreinigende stoffen vervoeren een routegoedkeuring plaatsvindt en dat daarbij zoveel mogelijk ecologisch gevoelige natuurreservaten langs kusten worden vermeden;

31. benadrukt dat er verband bestaat tussen de drie factoren sociale omstandigheden van het zeevarend personeel, veiligheid en milieubescherming;

32. verzoekt de Commissie een diepgaand onderzoek uit te voeren of in opdracht te geven naar de gevolgen die het regelgevend systeem van de ITF met zich meebrengt voor zeevarenden die werken op EU-schepen die onder goedkope vlag varen en voor de werkgelegenheid van zeevarenden uit de EU;

33. beschouwt de scheepvaart niet als een industrie die in dienst staat van de Europese in- of uitvoer, maar als een volwaardige industriesector, die zijn eigen verantwoordelijkheden heeft voor winst en verlies en die opereert op een wereldmarkt met scherpe concurrentie;

34. onderstreept het belang van het nastreven van hoge kwaliteitsnormen via belastingfaciliteiten en gedifferentieerde havengelden, waarbij onder meer moet worden uitgegaan van milieuaspecten en veiligheid;

35. steunt het beleid van de Commissie inzake de handhaving van open markten en spreekt bezorgdheid uit over de weigering van de VS om de GATEN-overeenkomst te ondertekenen;

36. steunt de flexibele benadering door de Commissie van de overheidssteun in de maritieme sector, maar onderstreept dat deze steun gericht moet zijn op de bevordering van het communautaire scheepvaartbedrijf op de wereldmarkt, de knowhow op maritiem gebied en het brede scala van bedrijven in deze sector;

37. onderstreept dat deze steunmaatregelen, die gebaseerd zijn op de economische band tussen lidstaten en de nationale vlag of maatschappijen die in de lidstaat zijn gevestigd, doorzichtig moeten zijn en niet tot concurrentieverstoring binnen de interne markt mogen leiden en veroordeelt derhalve de indirecte overheidssteun die op internationaal niveau voortvloeit uit het stelsel van goedkope vlaggen en uit de deregulering van nationale registers of de invoering van tweede registers op Europees niveau;

38. spoort de lidstaten van de Unie aan tot het nemen van financiële en fiscale maatregelen ter vergemakkelijking van investeringen in de zeevaart door bedrijven van de sector;

39. is van oordeel dat de nationale steunmaatregelen, die door de betrokken lidstaat op de meest adequate wijze worden vastgesteld, met name gericht moeten zijn op de training en aanwerving van de zeelieden en van het personeel aan wal, de belastingheffing, de sociale zekerheid en de uitbreiding van de werkmogelijkheden in deze sector;

40. respecteert de wens van de Commissie om haar optreden in het zeevervoer te beperken tot harmonisering van en toezicht op de nationale stimuleringsmaatregelen van de maritieme bedrijfstak in de EU, maar meent dat er een gemeenschappelijke strategie gevoerd moet worden om de internationale concurrentie zo adequaat mogelijk het hoofd te bieden en eerbiediging van de internationale regels te verzekeren;

41. is in dit verband van mening dat de Commissie moet onderzoeken hoe er een gezonde concurrentie tussen het zeevervoer en de andere vormen van vervoer bereikt kan worden en wenst dat de Commissie zo spoedig mogelijk concrete voorstellen voorlegt om een eind te maken aan de ongelijke voorwaarden die het zeevervoer en met name de kustvaart treffen;

42. wijst nogmaals op de noodzaak dat de zeehavens in de transeuropese vervoersnetwerken worden opgenomen als overslagpunten tussen het zeevervoer en de andere vervoerwijzen en dat de scheepsverbindingen over korte en lange afstand, alsook de kustvaart en de scheepvaartverbindingen met eilanden, binnen de Gemeenschap worden bevorderd;

43. stelt vast dat het zeevervoer vooral in de kuststreken enorme mogelijkheden in zich bergt ter verbetering van hun verbindingen door een maritieme aanvulling op de vervoersverbindingen over land;

44. acht het bij de huidige stand van de internationale concurrentie absoluut noodzakelijk maatregelen te nemen ter ondersteuning van het Europese zeevervoer als compensatie voor de onmiskenbare meerkosten die communautaire reders te dragen hebben vanwege de eerbiediging van de in de Unie geldende sociale en veiligheidsnormen; meent dat een echte communautaire aanpak waarbij tevens rekening wordt gehouden met de noodzaak om in het kader van het mededingingsbeleid steun met een regionaal karakter te verlenen, nodig is om concurrentievervalsing te voorkomen en de samenhang tussen deze maatregelen te verzekeren;

45. betreurt in het algemeen dat de strategie van de Commissie geen tijdschema voor de tenuitvoerlegging ervan omvat en dat in verhouding tot de uitdagingen te weinig concrete voorstellen zijn gedaan;

46. betreurt ten zeerste, gezien het belang van de maritieme sector in zijn totaliteit voor de economische ontwikkeling van de maritieme regio's van de Europese Unie, dat de strategie van de Commissie gedomineerd wordt door de vereisten van concurrentievermogen op internationaal vlak en voorbij gaat aan de regionale dimensie van de opgeworpen problemen;

47. verzoekt de Commissie een Europees regime voor de afgifte van scheepsafval, zoals bilgewater, te ontwikkelen en een effectief systeem van afgiftepunten op Europees niveau te coördineren;

48. vestigt de aandacht op de noodzaak om de investeringen in de EU te stimuleren door middel van communautaire en nationale maatregelen in de fiscale en operationele sfeer ten einde een geëigend economisch en politiek klimaat te scheppen voor de verdere ontwikkeling van de EU-vloot en uitbreiding van de vooruitzichten op werkgelegenheid voor zeevarenden uit de EU;

49. steunt de ontwikkeling van een in milieugevoelige en in economisch opzicht aantrekkelijke technologische infrastructuur voor de transeuropese maritieme netwerken;

50. meent dat een echte maritieme strategie slechts kan worden gerealiseerd indien een veelomvattend onderzoeksbeleid wordt gevoerd inzake het ontwerpen van schepen en vraagt de Commissie rekening te houden met het belang van dit aspect bij het uitwerken van het vijfde kaderprogramma voor onderzoek; dringt erop aan dat de Europese programma's voor de omschakeling van scheepswerven ook worden aangewend om een antwoord te geven op deze uitdagingen;

51. acht het absoluut noodzakelijk dat er communautaire onderzoek- en ontwikkelingsprogramma's worden vastgesteld met het oog op het invoeren van gecomputeriseerde structuren in de Europese havens en het opzetten van opleidingsprogramma's voor havenpersoneel;

52. wijst er met nadruk op dat de gevolgen die afschaffing van belastingvrije verkopen met zich meebrengt voor de werkgelegenheid in de zeevaart moeten worden doorgelicht;

53. stelt voor dat rekening wordt gehouden met de veiligheid van de scheepvaart en dus met de stand van de scheepsregisters bij de behandeling van de dossiers van derde landen die willen toetreden tot de EU in het algemeen en vooral van die landen die consequent een beslagnemingspercentage vertonen dat ver uitstijgt boven het gemiddelde in de jaarlijkse MoUPSC-rapporten (Memorandum of understanding/port state control) en die zijn opgenomen op de opsporingslijsten van de kustwacht van de VS;

54. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de regio's en de regeringen en parlementen van de lidstaten.