Belangrijkste punten

Bij hun toetreding tot de EU hebben Bulgarije, Slowakije en Litouwen toegezegd acht reactoren van een ouder Sovjettype vóór het einde van hun geplande levensduur te sluiten. De EU heeft zich verbonden aan financiële steunverlening voor de veilige ontmanteling van de reactoren. De EU-steun voor de periode 2014-2020 wordt geregeld door twee verordeningen van de Raad. Dit verslag is een weergave van de vorderingen die in 2020 zijn gemaakt ten opzichte van de in die verordeningen vastgelegde doelstellingen.

Bulgarije, Slowakije en Litouwen hebben ook in 2020 daadwerkelijk vorderingen geboekt bij de ontmanteling van hun kerncentrales. De ontmantelingsactiviteiten zijn aan de gang en de teruggewonnen materialen worden gerecycleerd of behandeld als radioactief afval. Voor het werk dat sinds 2014 is verricht, zijn de kosten binnen de begroting gebleven. Vertragingen bij afzonderlijke projecten werden gecompenseerd door de planning van toekomstige activiteiten te herzien. In alle drie de programma’s nam het risico op uitstel van de einddatum echter toe; een herziening van het tijdschema zal dus nodig zijn. Deze mogelijke wijzigingen zullen geen gevolgen hebben voor de financiële steun van de EU aan de programma’s van Kozloduy, Bohunice en Ignalina tijdens het MFK 2021-2027. In Ignalina zal de technische oplossing waarvoor wordt gekozen om de reactoren te ontmantelen, doorslaggevend zijn voor de bevestiging van de einddatum van het programma en de algemene financieringsbehoeften na 2027.

De vooruitgang op de drie locaties werd beïnvloed door de COVID-19-crisis: sommige werknemers werden tijdelijk op non-actief gesteld en buitenlandse deskundigen en aannemers hadden slechts beperkte toegang tot de locaties. Er werden maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat de werkzaamheden op een veilige manier konden doorgaan, zoals afstand houden, extra beschermingsmiddelen gebruiken en testen. Deze maatregelen hebben het kortetermijneffect op de projectmijlpalen aanzienlijk verminderd. In deze moeilijke tijden bleef de EU bijdragen aan de lonen van de werknemers.

De einddatum van het ontmantelingsprogramma in Kozloduy (Bulgarije) is eind 2030. Het vergelijkbare ontwerp van de reactoren in Kozloduy en Bohunice bood een uitgelezen kans om ervaringen, methoden en gereedschappen te delen, en zo risico’s en kosten te verminderen. De ontsmetting van de primaire circuits in Kozloduy wordt voorbereid op basis van de ervaringen in Bohunice, en zal worden uitgevoerd met de ontsmettingsapparatuur die reeds naar Kozloduy is overgebracht. Tegelijkertijd werd ook goede vooruitgang geboekt bij het ontmantelen van andere circuits.

In Bohunice (Slowakije) werd de ontmanteling van het reactorkoelsysteem en de hulpsystemen voortgezet. De ontmantelingsbedrijven hebben het reactordrukvat naar de snijwerkplaats vervoerd voor verkleining en verpakking. De segmentering en verpakking van de eerste stoomgenerator werd ook voltooid. Het goedgekeurde tijdschema, dat is gericht op voltooiing in 2025, wordt momenteel herzien op basis van de meest recente ontwikkelingen.

In Ignalina (Litouwen) omvat het reactorontwerp een grote grafietkern; de ontmanteling hiervan vormt een unieke uitdaging. Het volledige ontmantelingsprogramma zal volgens de planning tot 2038 duren. Het ontmantelingsproces verkeert dus nog in een vroeger stadium. Eind 2020 was 98 % van de verbruikte splijtstof uit de reactorgebouwen verwijderd en overgebracht naar veilige droge opslag. De overdracht zal naar verwachting tot oktober 2022 duren. Intussen zijn de voorbereidingen voor de ontmanteling van de reactorkernen in volle gang. De beschikbare opties om de daarmee gepaard gaande risico’s te beperken worden momenteel in kaart gebracht en beoordeeld. De werkzaamheden zelf zijn gepland voor 2022.

Voor de voltooiing van de ontmantelingsprogramma’s tot aan de geplande eindtoestand is aanvullende financiering nodig uit hoofde van twee nieuwe verordeningen van de Raad, die voorzien in de voortzetting van het programma in de periode 2021-2027. Daarin zijn onder meer de nationale bijdragen vastgelegd, zo werd verdere onzekerheid over de beschikbaarheid van de benodigde financiering weggenomen.