COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 14.01.1998 
COM(1998)8 def. 
97/01 19 (COD) 
97/0120 (CNS) 
Tweede gewijzigd voorstel voor een 
BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
BETREFFENDE HET VIJFDE KADERPROGRAMMA 
VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP 
VOOR ACTIVITEITEN OP HET GEBIED VAN ONDERZOEK, 
TECHNOLOGISCHE ONTWIKKELING EN DEMONSTRATIE 
(1998-2002) 
Tweede gewijzigd voorstel voor een 
BESLUIT VAN DE RAAD 
BETREII ENDE HET VIJFDE KADERPROGRAM1V1A 
VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR ATOOMENERGIE 
(EURATOM) VOOR ACTIVITEITEN OP HET GEBIED VAN 
ONDERZOEK EN ONDERWIJS 
(1998-2002) 
(door de Commissie ingediend) 

TOELICHTING 
Op 30 april 1997 heeft de Commissie voorstellen aangenomen voor besluiten 
betreffende het 5e kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling uit 
hoofde van het EG- en het EURATOM-Verdrag. Eind juli heeft de Commissie haar 
voorstellen aangevuld met een financiële toewijzing voor het gehele 5e 
kaderprogramma van 16,3 miljard ecu voor de periode 1998-2002. 
Het 5e kaderprogramma luidt een nieuwe benadering in, met als sleutelwoorden 
conccntratic en flcxibiliteit De Commissie is ervan overtuigd dat dc 
onderzoekinspanning in de eerste plaals betrekking moct hebben op onderwerpen die de 
burger bczighoudcn (werkgclegcnhcid, leefklimaat, concurrentievermogen) en dat 
slechis een beperkt aantal thema's moet worden aangesneden zodat de ondernomen 
werkzaamheden en de ingezette middelen meer effect sorteren. 
De voorstellen zijn bestudeerd door de twee instanties die betrokken zijn bij de 
medebeslissingsprocedure met betrekking tot het EG-kaderprogramma - de Raad en het 
Europees Parlement - alsmede door het Economisch en Sociaal Comité en het Comité 
van de Regio's. Deze laatste twee hebben al een gunstig advies uitgebracht. 
Het Europees Parlement heeft zijn advies in eerste lezing uitgebracht op 17 en 18 
december 1997. Om de besprekingen in het Parlement en de Raad vooruit te helpen, 
heeft de Commissie besloten haar voorstellen te herzien, zonder echter te raken aan de 
fundamentele bcginsclcn waardoor zij zich bij haar inspanningen heeft laten leiden. 
Het is de bedoeling dat dc besprekingen in dc Raad Onderzoek van 12 februari 1998 
leiden tot de vaststelling van een gemecnschappelijk standpunt ovcr het HG-programma 
cn een politiek akkoord over het EURATOM-programma. 
Behandeling door de Raad 
In afwachting van het advies van het Europees Parlement en hangende het onderzoek 
daarvan, is op de Raad Onderzoek van 15 mei 1997 en 10 november 1997 al 
aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de behandeling van de teksten. 
Ofschoon de Raad nog geen overeenstemming heeft bereikt over de structuur van het 
5e EG-kaderprogramma, is op 10 november al wel een consensus ontstaan over de 
inhoud van de meeste kernactiviteiten. De Raad heeft daarin het advies van het 
Comité voor Wetenschappelijk en Technisch Onderzoek (CREST) gevolgd dat medio 
oktober was goedgekeurd. 
Behandeling door het Europees Parlement 
De door het Parlement op 17 en 18 december 1997 aangenomen amendementen hebben 
met name betrekking op de structuur en de kernactiviteiten van het EG-
kaderprogramma. In het algemeen onderschrijven zij volledig de principes van 
concentratie en flexibiliteit die door de Commissie in haar oorspronkelijke voorstellen 
werden gehuldigd. 
i ^ 
Het Parlement stelt met name een extra thematisch programma voor het EG-
kaderprogramma voor. Wat het aantal kernactiviteiten betreft, spreekt het Parlement 
zich uit voor een kleine verhoging; de oriëntatie ervan stemt grotendeels overeen met 
het meerderheidsstandpunt binnen de Raad. 
Wat het totale bcdrag betreft, geeft het Parlement een bclangrijk signaal door 16,7 
miljard ecu voor te stellen. 
Standpunt van de Commissie 
In de gewijzigde voorstellen zijn verschillende amendementen van het Parlement naar 
geest en naar inhoud, en soms zelfs in dezelfde bewoordingen, overgenomen voor zover 
zij een belangrijke bijdrage leveren en van dien aard zijn dat latere onderhandelingen 
erdoor kunnen worden vergemakkelijkt. 
Dit geldt met name voor het aantal thematische programma's van het EG-
kaderprogramma. De meeste delegaties van de Raad waren voorstander van vijf 
thematische programma's. Het Europees Parlement stelt er nu vier voor. De Commissie 
is van mening dat dit aantal de grondslag kan vormen voor een evenwichtig compromis. 
Sommige amendementen van het Parlement die betrekking hebben op de formulering 
van de thema's en de uitvoerige omschrijving van de wetenschappelijke en 
technologische inhoud ervan, neigen echter naar een benadering per sector en per 
discipline, die indruist tegen de aanpak welke door de Commissie wordt voorgestaan. 
Waar de standpunten ten gronde overeenstemmen, zijn de gewijzigde voorstellen van 
de Commissie dan ook gebaseerd op de voorstellen van de Raad. Dat is met name het 
geval voor de formulering van de teksten van de nieuwe kernactiviteiten. 
De belangrijkste wijzigingen betreffen het EG-kaderprogramma. Zij hebben betrekking 
op: 
• De structuur van de eerste activiteit. die voortaan gebaseerd is op de volgende 
vier thematische programma's [artikel 1, lid 2; artikel 3, lid 1; bijlage II, bijlage 
III]: 
(a) verbetering van het leefklimaat en het beheer van de biologische 
hulpbronnen; 
(b) totstandbrenging van een gebruikersvriendelijke informatiemaatschappij; 
(c) bevordering van een concurrerende en duurzame groei; 
(d) behoud van het ecosysteem. 
Met deze herschikking, waarbij het eerste en het derde thematische 
programma ingrijpend worden veranderd en een vierde thematisch 
programma wordt ingevoerd, legt de Commissie het accent op de tot nogtoe 
gevolgde geïntegreerde, multidisciplinaire en multisectorièle benadering. Het 
eerste programma wordt nu geconcentreerd rond gezondheid, leefklimaat en 
beheer van de biologische hulpbronnen, terwijl het nieuwe (vierde) 
programma gericht is op het behoud van de bestaande natuurlijke 
hulpbronnen. 
ib 
Wat dit laatste betreft, is de Commissie van mening dat de wisselwerking 
tussen de kwesties met betrekking tot milieu en energie voldoende sterk is om 
de toevoeging van een extra programma voor dit thema te rechtvaardigen. 
Het derde programma wordt voortaan hoofdzakelijk geconcentreerd op de 
combinatie van problemen in verband met productie en vervoer. 
• De kcrnactiviteiten |bijlage II] 
De twee kernactiviteiten "gezondheid en voeding " en "milieu en 
gezondheid" van het programma "Verbetering van het leefklimaat en 
het beheer van de biologische hulpbronnen" hebben belangrijke 
gemeenschappelijke grondslagen en worden daarom bijeengebracht in 
één kernactiviteit "gezondheid, voeding en milieufactoren", zij het met 
een nieuwe formulering waardoor het aantal onderwerpen wordt beperkt 
[bijlagell, II.l.a)i)]; 
De kernactiviteit "geavanceerde energiesystemen en -dienslen" wordt 
opgesplitst in twee kernactiviteiten, namelijk "bevordering van 
duurzaam energiegebruik" en "ontwikkeling en levering van schonere, 
meer concurrerende en meer gediversifieerde energie", die worden 
overgebracht naar het nieuwe programma "Behoud van het 
ccosysteem" met een nieuwe formulering van de inhoud op basis van het 
advies van het CREST [bijlage II, II.4.a) iii) & iv)]; 
Er worden twee extra kernactiviteiten ingevoerd: de eerste met 
betrekking tot "vergrijzing van de bevolking" binnen het programma 
"Verbetering van het leefklimaat en het beheer van de biologische 
hulpbronnen" [bijlage II, Il.l.a) iv)], de tweede "mondiale 
milieuveranderingen en klimaat" binnen het nieuwe programma 
"Behoud van het ecosysteem " [bijlage II, II.4.a) ii)], met in beide 
gevallen een formulering van de inhoud die eveneens gedeeltelijk 
gebaseerd is op het advies van het CREST; 
Een punt ovcr de ontwikkeling van de wetenschappelijke basis voor een 
duurzaam gebruik van de hulpbronnen van de zee wordt opgenomen in 
de kernactiviteit "mondiale milieuveranderingen en klimaat" [bijlage II, 
114a) ii)]; 
De titel van de kernactiviteit "de stad morgen" wordt zodanig gewijzigd 
dat het culturele erfgoed erin wordt opgenomen [bijlage II, ii.4 a) iv)]. 
Inzake de algemene toewijzing van middelen en de verdeling daarvan, wordt 
voorgesteld de door de Commissie voorgestelde waarden met betrekking tot het 
totale bedrag en de verdeling ervan over de vier activiteiten te bevestigen. 
ic 
Wat de verdeling van de middelen binnen de eerste activiteit betreft, zijn de 
aangebrachte wijzigingen een afspiegeling van de aangepaste structuur op basis van 
vier programma's: 
a. Vcrhctering van hel lccfklimaal en van het 
beheer over de biologische hulpbronnen 2650 miljoen ecu 
b. Totstandbrenging van een gebruikersvriendelijke 
informatiemaatschappij 3925 miljoen ecu 
c. Bevordering van een concurrerende en duurzame groei 3100 miljoen ecu 
d. Behoud van het ecosysteem 2100 miljoen ecu 
Conclusie 
Door haar gewijzigde voorstellen al op 14 januari goed te keuren, komt de Commissie 
haar verplichting na om alle nuttige elementen te verstrekken met het oog op het vinden 
van een compromis tijdens de Raad "Onderzoek" van 12 februari 1998. Opdat het 
lijdschcma voor de goedkeuring van het 5e kaderprogramma en de specifieke 
programma's kan worden aangehouden en de besluiten begin 1999 ten uitvoer kunnen 
worden gelegd, is het van essentieel belang dat op deze Raad vooruitgang kan worden 
geboekt. 
id 
TWKMDIi GliWIJZIGD VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT 
EN DE RAAI) BETREIEENDE llliT VIJPDH KADERPROGRAMMA VAN DE EUROPESE 
GEMEENSCHAP VOOR ACTIVI'IEITEN OP HET GEBIED VAN ONDERZOEK, 
TECHNOLOGISCHE ONTWIKKELING EN DEMONSTRATIE (1998-2002) 
OORSPRONKELIJK VOORSTEL GEWIJZIGD VOORSTEL 
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelqt op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130 I, lid 1, 
Gezien het voorstel van de Commissie', 
Ge/.ien het advies van het Economisch en Sociaal 
Comité", 
Gezien het advies van hel Comité van de Regio's , 
Volgens de procedure van artikel 189 B van het 
Verdrag, 
Overwegende dat een meerjaren-kaderprogramma 
dienl te worden vastgesteld, waarin alle activiteiten 
van de Gemeensehap op het gebied van onderzoek en 
teehnologisehe ontwikkeling, met inbegrip van 
demonstratie, zijn opgenomen; 
Overwegende dat de Commissie, overeenkomstig 
artikel 4, lid 2, van Besluit nr. 1110/94/EG van het 
Europees Parlement en de Raad, van 26 april 1994, 
betreffende het vierde kaderprogramma van de 
Europese Gemeenschap van communautaire 
werkzaamheden op het gebied van onderzoek, 
technische ontwikkeling en demonstratie (1994-
1998)", gewijzigd bij Besluit nr. 616/96/EG5, door 
onalliaiikclijkc bevoegde deskundigen een externe 
evaluatie nioel lalen uitvoeren van het beheer en van 
de resullalen van de activiteiten van de Gemeenschap 
in de loop van de vijf aan deze evaluatie voorgaande 
jaren, alvorens haar voorstel voor een vijfde 
kaderprogramma in te dienen; dat deze evaluatie en 
de conclusies ervan, alsmede van de opmerkingen 
van de Commissie, zijn medegedeeld aan het 
Europees Parlement, de Raad, het Economisch en 
Sociaal Comité en het Comité van de Regio's; 
Overwegende dat de Commissie op 10 juli 19966 een 
mededeling heeft vastgesteld over de eerste oriëntaties 
1 PB nr. C 173 van 7.6.1997, blz.10 
2 PB nr. C 355 van 21.11.1997, blz. 38 
3 PB nr. C 379 van 15.12.1997, blz. 26 HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 
1301, lid 1, 
Gezien het voorstel van de Commissie1, 
Gezien het advies van hel Economisch en Sociaal 
Comité2, 
Ge/.ien het advies van het Comité van de Regio's', 
Volgens de procedure van artikel 189 B van het 
Verdrag, 
Overwegende dat een meerjaren-kaderprogramma 
dient te worden vastgesteld, waarin alle activiteiten 
van de Gemeenschap op het gebied van onderzoek 
en teehnologisehe ontwikkeling, met inbegrip van 
demonstratie, zijn opgenomen; 
Overwegende dat de Commissie, overeenkomstig 
artikel 4, lid 2, van Besluit nr. 1110/94/EG van 
het Europees Parlement en de Raad, van 26 april 
1994, betreffende het vierde kaderprogramma van 
de Europese Gemeenschap van communautaire 
werkzaamheden op het gebied van onderzoek, 
technische ontwikkeling en demonstratie (1994-
1998)4, gewijzigd bij Besluit nr. 616/96/EG5, door 
onafhankelijke bevoegde deskundigen een externe 
evaluatie moel lalen uitvoeren van hel beheer en 
van de resultaten van de activiteiten van de 
Gemeenschap in de loop van de vijf aan deze 
evaluatie voorgaande jaren, alvorens haar voorstel 
voor een vijfde kaderprogramma in te dienen; dat 
deze evaluatie en de conclusies ervan, alsmede 
van de opmerkingen van de Commissie, zijn 
medegedeeld aan het Europees Parlement, de 
Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het 
Comité van de Regio's; 
Overwegende dat de Commissie op 10 juli 19966 
een mededeling heeft vastgesteld over de eerste 
1 PB nr. C 173 van 7.6.1997, blz.10 en PB nr. C 291 
van 25.9.1997, blz. 15 
2 PB nr. C355 van 21.11.1997, blz.38 
3 PB nr. C 379 van 15.12.1997, blz. 26 
1PBnr. L 126 van 18.5.1994, blz. I 
5 PB nr. L 86 van 4.4.1996, blz. 69 4PBnr. L 126 van 18.5.1994, blz. 1 
5 PB nr. L 86 van 4.4.1996, blz. 69 
COM (96) 332 def. COM (96) 332 def. 
ie 
voor het vijfde kaderprogramma, waarin op de 
noodzaak werd gewezen dat dit programma in de 
eerste plaats in economische en maatschappelijke 
behoeften voorziet; dat deze mededeling op 
20 november 1996 werd gevolgd door een eerste 
werkdocument7, waarin de beoogde doelstellingen en 
de instrumenten voor de tenuitvoerlegging werden 
toegelicht, en daarna op 12 februari 1997 door een 
tweede werkdocument8, waarin de mogelijke inhoud 
van het vijfde kaderprogramma uitvoerig werd 
uiteengezet; 
Ovcrwcgcndc dat dc doelstellingen van het bclcid van 
de Gcmccnschap op het gcbicd van ondcr/ock cn 
tcchnologischc ontwikkcling passcn in dc huidigc 
contcxt van de uitdagingen waaraan de Gemeenschap 
het hoofd moet bieden en van de kansen die zij wil 
grijpen, en die in de eerste plaats betrekking hebben 
op de maatschappelijke problemen, het 
concurrentievermogen van de industrie, het scheppen 
van arbeidsplaatsen, het leefklimaat, de 
mondialisering van kennis, de bijdrage tot de 
ontwikkeling en de uitvoering van het beleid van de 
Gemeenschap overecnkomstig artikel 130 F, lid 1, 
van het Vcrdrag, cn dc plaats van dc Gcmccnschap als 
ccntrum van wctcnschappclijkc cn tcchnologischc 
kwalitcit in dc wcrcld; 
Overwegende dat het vijfde kaderprogramma zich 
bijgevolg, uit hoofde van de eerste activiteit in 
ariikel I30G van het Verdrag omschreven activiteit, 
moet concentreren op een beperkl aantal thema's die 
betrekking hebben op werkzaamheden voor onderzoek 
en ontwikkeling van algemeen inzetbare technologie, 
op activiteiten waarin dit soort werkzaamheden zijn 
bijeengebracht in een samenhangend geheel dat 
strategisch op eenzelfde veelbelovend onderwerp 
(hierna "kernactiviteiten" genoemd) is gericht, en op 
steun voor onderzoekinfrastructuur, 
Overwegende anderzijds dat het vijfde 
kaderprogramma, uit hoofde van de tweede, de derde oriëntaties voor het vijfde kaderprogramma, 
waarin op de noodzaak werd gewezen dat dit 
programma in de eerste plaats in economische en 
maatschappelijke behoeften voorziet; dat deze 
mededeling op 20 november 1996 werd gevolgd 
door een eerste werkdocument7, waarin de beoogde 
doelstellingen en de instrumenten voor de 
tenuitvoerlegging werden toegelicht, en daarna op 
12 februari 1997 door een tweede werkdocument8, 
waarin de mogelijke inhoud van het vijfde 
kaderprogramma uitvoerig werd uiteengezet; 
overwegende dat dc Raad naar aanlciding van dc 
mededeling van dc Commissic ovcr coördinatic 
door samcnwcrking van november 19949 in juni 
1995 bcsloot dat dc nodigc stappen mocstcn 
worden genomcn om samcnwcrking cn coördinatic 
tusscn dc lidstatcn tc bcvordercn, overcenkomslig 
artikel 130H van het Vcrdrag, 
Ovcrwcgcndc dat dc doelstellingen van het bclcid 
van dc Gcmccnschap op het gcbicd van onderzoek 
cn tcchnologischc ontwikkcling passen in dc 
huidige context van de uitdagingen waaraan dc 
Gemeenschap het hoofd moet bieden en van de 
kansen die zij wil grijpen, en die in de eerste plaats 
betrekking hebben op de maatschappelijke 
problemen, de verbetering van het internationale 
concurrentievermogen van de industrie van de 
Gemeenschap, de economische groei, het scheppen 
van arbeidsplaatsen, het milieu, het leefklimaat, de 
mondialisering van kennis, de bijdrage tot dc 
ontwikkcling en dc uitvoering van het beleid van 
dc Gcmccnschap overecnkomstig artikel 130 F, lid 
1, van het Vcrdrag, cn dc plaats van dc 
Gcmccnschap als ccntrum van wctcnschappclijkc 
cn tcchnologischc kwalitcit in dc wcrcld; 
Overwegende dat het vijfde kaderprogramma zich 
bijgevolg, uit hoofde van de eerste activiteit in 
artikel 130 G van het Verdrag omschreven 
activiteit, moet concentreren op een beperkt aantal 
thema's die betrekking hebben op activiteiten voor 
onderzoek en ontwikkeling van algemeen inzetbaar 
wetenschappelijk en technologisch potentieel, op 
activiteiten waarin dit soort werkzaamheden zijn 
bijeengebracht in een samenhangend geheel dat 
strategisch op eenzelfde veelbelovend onderwerp 
(hierna "kernactiviteiten" genoemd) is gericht, en 
op steun voor onderzoekinfrastructuur; 
Overwegende anderzijds dat het vijfde 
kaderprogramma, uit hoofde van de tweede, de 
7 COM (96) 595 def. 
8 COM (97) 47 def. 7 COM (96) 595 def. 
8 COM (97) 47 def. 
9 COM (97) 438 def. 
en de vierde acliviteit als omschreven in artikel 130 G 
van het Verdrag, thema's moet bevatten met 
hctrckking lol aspecten die daarvoor speciliek zijn en 
andere aspeclen, gericht op horizontale coördinatie, 
ler ondersteuning van en in wisselwerking met 
soortgelijke werkzaamhcden als die welke uit hool'de 
van de ecrste activiteit worden verricht, 
Overwegende dat om deze benadering te kunnen 
toepassen het in de Gemeenschap bestaande potentieel 
aan wetenschappelijke, technische en technologische 
topkwaliteit moet worden gehandhaafd en zelfs 
versterkt, rekening houdend met de door de 
belangrijkste internationale partners ondernomen 
activiteiten; dat dit potentieel zowel betrekking heeft 
op materiële en immateriële infrastructuur als op 
menselijke hulpbronnen, 
Overwegende dat in ditzelfde verband ook de 
bijzondere klemtoon moet worden gelegd op kleine en 
middelgrote ondernemingen (KMO's) als schepsters 
van arbeidsplaatsen, op de verspreiding en de 
overdracht van resultaten, op innovatie en op de 
opleiding en de mobiliteit van onderzoekers, 
Overwegende dat bij de formulering en de uitvoering 
van het beleid en de activiteiten van de Gemeenschap 
rekening moet worden gehouden met de doelstelling 
versterking van de economische en sociale 
samenhang; dat het kaderprogramma overeenkomstig 
dit beginsel een bijdrage moet leveren aan de 
harmonieuze ontwikkeling van de Gemeenschap, met 
behoud van het wetenschappelijke topniveau als 
wezenlijk criterium; dat daarom de synergie tussen de 
activiteiten inzake onderzoek en technologische 
ontwikkeling en de door de structuurfondsen 
gefinancierde initiatieven van de Gemeenschap dient 
te worden versterkt, 
Overwegende dat overeenkomstig het 
subsidiariteitsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel 
zoals neergelegd in artikel 3 B van het Verdrag, de 
doelstellingen van het communautaire beleid op het 
gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling 
zoals die in het vijfde kaderprogramma zijn derde en de vierde activiteit als omschreven in 
artikel 130 G van het Verdrag, thema's moet 
bevatten met betrekking tot aspecten die daarvoor 
speciliek zijn en andere aspecten, gericht op 
horizontale coördinatie, ter ondersteuning van en 
in wisselwerking met soortgelijke werkzaamheden 
als die welke uit hoofde van de eerste activiteit 
worden verricht; 
Overwegende dat om deze benadering te kunnen 
toepassen het in de Gemeenschap bestaande 
potentieel aan wetenschappelijke, technische en 
technologische topkwaliteit moet worden 
gehandhaafd en zelfs versterkt, rekening houdend 
met het feit dat de belangrijkste internationale 
partners hun uitgaven voor O&TO verhogen; dat 
dit potentieel zowel betrekking heeft op materiële 
en immateriële infrastructuur als op menselijke 
hulpbronnen; 
Overwegende dat in ditzelfde verband ook de 
bijzondere klemtoon moet worden gelegd op kleine 
en middelgrote ondernemingen (KMO's) als 
schepsters van arbeidsplaatsen, op de verspreiding 
en de overdracht van resultaten, op innovatie en op 
de opleiding en de mobiliteit van onderzoekers, 
waardoor de opkomst van een nieuwe generatie 
onderzoekers met innoverende ideeën wordt 
gestimuleerd; 
Overwegende dat onderzoek en technologische 
ontwikkeling economische groei kunnen 
stimuleren en dientengevolge duurzame 
werkgclegenheid scheppen; 
Overwegende dat de bevordering van duurzame 
groei voor de Europese economie en een duurzaam 
concurrentievermogen voor haar industrie met 
name versterking van haar wetenschappelijke en 
technologische basis op middellange en lange 
termijn vereist; 
Overwegende dat bij de formulering en de 
uitvoering van het beleid en de activiteiten van de 
Gemeenschap rekening moet worden gehouden met 
de doelstelling versterking van de economische en 
sociale samenhang; dat het kaderprogramma 
overeenkomstig dit beginsel een bijdrage moet 
leveren aan de harmonieuze ontwikkeling van de 
Gemeenschap, met behoud van het 
wetenschappelijke topniveau als wezenlijk 
criterium; dat daarom de synergie tussen de 
activiteiten inzake onderzoek en technologische 
ontwikkeling en de door de structuurfondsen 
gefinancierde initiatieven van de Gemeenschap 
dient te worden versterkt, 
Overwegende dat overeenkomstig het 
subsidiariteitsbeginsel en het 
evenredigheidsbeginsel zoals neergelegd in 
artikel 3 B van het Verdrag, de doelstellingen van 
het communautaire beleid op het gebied van 
onderzoek en technologische ontwikkeling zoals 
geconcretiseerd, niet voldoende door de Lid-Staten 
kunnen worden verwezenlijkt, omdat daarvoor een 
kritieke massa in menselijk en financieel opzicht 
aanwezig moet zijn en bevoegdheden moeten worden 
gebundeld die de mogelijkheden van een Lid-Staat te 
boven gaan; dat deze doelstellingen derhalve, gezien 
het multiplicatoreffect dat zij hebben, beter op 
communautair niveau kunnen worden verwezenlijkt; 
dat dit besluit beperkt is tot het vereiste minimum om 
deze doelstellingen te verwezenlijken en niet verder 
gaat behelst dan wat hiertoe nodig is, 
Overwegende dat de linanciële deelneming van de 
Gemeenschap in de activiteiten van het 
kaderprogramma op het niveau van de specifieke 
programma's kan worden gediffërentieerd naar gelang 
van de aard van de activiteiten en de nabijheid van de 
markt, in naar behoren gemotiveerde specifieke 
gevallen en met inachtneming van de internationale 
voorschriften en de bepalingen van de communautaire 
kaderregeling inzake staatssteun voor onderzoek en 
ontwikkeling9, met name de punten 5.12 en 5.13, 
Overwegende dat de criteria voor de keuze van de 
thema's waaruit het vijfde kaderprogramma is 
samengesteld en van de daarmee samenhangende 
wetenschappelijke en technologische doelstellingen, 
bovengenoemde beginselen in acht nemen; dat 
diezelfde criteria moeten worden toegepast bij de die in het vijfde kaderprogramma zijn 
geconcretiseerd, niet voldoende door de lidstaten 
kunnen worden verwezenlijkt, omdat daarvoor een 
kritieke massa in menselijk en financieel opzicht 
aanwezig moet zijn en bevoegdheden moeten 
worden gebundeld die de mogelijkheden van één 
lidstaat te boven gaan; dat deze doelstellingen 
derhalve, gezien het multiplicatoreffect dat zij 
hebben, beter op communautair niveau kunnen 
worden verwezenlijkt; dat dit besluit beperkt is lot 
het vereiste minimum om deze doelstellingen te 
verwezenlijken en niet verder gaat dan wat hiertoe 
nodig is, 
Overwegende dat de linanciële deelneming van de 
Gemeenschap in de activiteiten van het 
kaderprogramma op het niveau van de specifieke 
programma's kan worden gediffërentieerd naar 
gelang van de aard van de activiteiten en de 
nabijheid van de markt, in naar behoren 
gemotiveerde specifieke gevallen, steeds 
overeenkomstig de in dit besluit, met name in 
bijlage IV, opgenomen beginselen en met 
inachtneming van de internationale voorschriften 
en de bepalingen van de communautaire 
kaderregeling inzake staatssteun voor onderzoek en 
ontwikkeling10, met name de punten 5.12 en 5.13, 
Overwegende dat de begrotingsautoriteit alles zal 
doen om het totale maximumbedrag le bereiken, 
mits de fmanciële vooruitzichten voor de volgende 
periode in overeenstemming zijn met de 
gerechtvaardigde behoeften van alle andere 
beleidssectoren; 
Overwegende dat het totale voor het vijfde 
kaderprogramma uitgetrokken maximumbedrag in 
geval van toetreding van nieuwe lidstaten, vóór 
afloop van het kaderprogramma, moet worden 
herzien, 
Overwegende dat hoewel de administratieve 
uitgaven voor onderzoekactiviteiten moeten 
worden gefïnancierd uit het algemeen bedrag voor 
het kaderprogramma, zij op doorzichtige wijze in 
de begroting moeten worden opgenomen; 
overwegende dat de begrotingsautoriteit van de 
Commissic een vergclijkbarc gcdctaillecrdc analysc 
van de administratieve uitgaven en dc 
tcnuitvoerlegging daarvan in de gehele begroting 
verlangt, 
Overwegende dat de criteria voor de keuze van de 
thema's waaruit het vijfde kaderprogramma is 
samengesteld en van de daarmee samenhangende 
wetenschappelijke en technologische 
doelstellingen, bovengenoemde beginselen in acht 
nemen; dat diezelfde criteria moeten worden 
PB nr. C 45 van 17. .1996, blz. 5. PB nr. C 45 van 17. .1996, blz. 5. 
tenuitvoerlegging van het vijfde kaderprogramma 
teneinde de samenhang ervan te waarborgen, 
Overwegende dat bij de tenuitvoerlegging van het 
vijfde kaderprogramma een billijk evenwicht moet 
worden gehandhaafd, binnen de thema's en met name 
lussen de activileiten voor onderzoek en ontwikkeling 
van generische inzelbare technologie en de 
"kernactiviteiten", tussen de verschillende thema's 
van het vijfde kaderprogramma alsook en tussen het 
vijfde kaderprogramma en ieder ander instrument dat 
een direcle of indirecte band met dil laatste heeft; 
Overwegende dat het Gemeenschappelijk Centrum 
voor Onderzoek bijdraagt tot de tenuitvoerlegging 
van het kaderprogramma met betrekking tot 
activiteitengebieden waarop het kan zorgen voor een 
neutrale en onafhankelijke deskundigheid alsmede 
voor de noodzakelijke wetenschappelijke en 
technische ondersteuning bij de uitvoering van de 
verschillende beleidslijnen van de Unie; dat het 
bovendien in het kader van consortia deelneemt aan 
de uitvoering van onderzoekactiviteiten die 
plaatshebben uit hoofde van indirecte 
wcrkzaamheden, toegepast bij de tenuitvoerlegging van het vijfde 
kaderprogramma teneinde de samenhang ervan te 
waarborgen, 
Overwegende dat de ethische aspecten van de 
vooruitgang van kennis en technologie en de 
toepassing ervan in aanmerking moeten worden 
genomen en dat de onderzoekactiviteiten moeten 
worden verricht met inachtneming van de 
fundamenlele ethische beginselen en met respect voor 
de particuliere levenssfeer, 
Overwegende dat behalve het jaarverslag dat 
krachtens artikel 130 P van het Verdrag aan het 
Europees Parlement en de Raad moet worden 
voorgelegd, overeenkomstig de aanbevelingen die met 
het oog op de doorzichtigheid en een gezond en 
doelmatig beheer ten uitvoer moeten worden gelegd, 
bepalingen moeten worden vastgesteld waardoor de 
stand van zaken bij de tenuitvoerlegging en de 
evaluatie van het vijfde kaderprogramma systematisch 
kunnen worden onderzocht, overwegende dat het Gemeenschappelijk Centrum 
voor Onderzoek eigen OTO-werkzaamheden zal 
vcrrichten via onderzoek en wetenschappelijke cn 
technische ondcrstcuningsactivitcitcn van 
institutionele aard wanneer het op communautair 
niveau over bijzondere of zelfs unieke 
deskundigheid en installaties beschikt of wanneer 
het opdrachten krijgt voor werkzaamheden die 
noodzakelijk zijn voor de opstelling en de 
uitvoering van bclcidsvormcn cn takcn van de 
Gcmccnschap die krachtens het Verdrag aan dc 
Commissic zijn opgcdragcn cn waarvoor dc 
onpartijdighcid van het GCO is vcrcist, dat het 
bovendien in het kader van consortia geleidclijk 
aan in een concurrentieel kader deelneemt aan de 
uitvoering van onderzoekactiviteiten die 
plaatshebben uit hoofde van wcrkzaamheden ondcr 
contract; 
Overwegende dat de ethische aspecten van de 
vooruitgang van kennis en technologie en de 
toepassing ervan in aanmerking moeten worden 
genomen en dat de onderzoekactiviteiten moeten 
worden verricht met inachtneming van de 
fundamentele ethische beginselen en met respect 
voor de particuliere levenssfeer, 
Overwegende dat behalve het jaarverslag dat 
krachtens artikel 130 P van het Verdrag aan het 
Europees Parlement en de Raad moet worden 
voorgelegd, overeenkomstig de aanbevelingen die 
met het oog op de doorzichtigheid en een gezond 
en doelmatig beheer ten uitvoer moeten worden, 
gelegd, bepalingen moeten worden vastgesteld 
waardoor de stand van zaken bij de 
tenuitvoerlegging en de evaluatie van het vijfde 
kaderprogramma systematisch kunnen worden 
onderzocht, 
Overwegende dat het Europees Parlement te 
kennen heeft gegeven dat het mechanismen wil 
instellen waarmee de parlementsleden de 
tenuitvoerlegging van het kaderprogramma kunnen 
volgen, zonder te raken aan de uitvoerende rol van 
de Commissie, 
Overwegende dat het communautaire beleid inzake 
gelijke kansen gedurende de tenuitvoerlegging van 
het vijfde kaderprogramma in acht moet worden 
genomen; 
Overwegende dal leneinde de samenhang te 
waarborgen tussen de onderzoekactiviteilen die 
krachtens het Verdrag tol oprichting van de Europese 
Gemeenschap worden ondernomen en de 
werkzaamheden die krachtens het Euratom-Verdrag 
worden uitgevoerd, het besluit betreffende het 
kaderprogramma voor activiteiten inzake onderzoek 
en onderwijs op het gebied van kernenergie 
tegelijkertijd en voor dezelfde periode als het 
onderhavige kaderprogramma moet worden 
vastgesteld, 
Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk 
en technisch onderzoek (Crest) is geraadpleegd, Overwegende dat teneinde de samenhang le 
waarborgen tussen de onderzoekactiviteilen die 
krachtens het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Gemeenschap worden ondernomen en de 
werkzaamheden die krachtens het Euratom-
Verdrag worden uitgevoerd, het besluit betreffende 
het kaderprogramma voor activiteiten op het 
gebied van onderzoek en onderwijs inzake 
kernenergie tegelijkertijd en voor dezelfde periode 
als het onderhavige kaderprogramma moet worden 
vastgesteld, 
Overwegende dat het Comité voor 
wetenschappelijk en technisch onderzoek (Crest) is 
geraadpleegd, 
BESLUITEN: 
Artikel 1 Artikel 1 
1. Voor de periode van 1998 tot en met 2002 wordt 
ccn mccrjaren-kaderprogramma voor allc 
aclivitcitcn van dc Gcmccnschap, inclusicf 
dcinonstratic-activitcitcn, op hct gcbicd van 
ondcrzock cn tcchnologische ontwikkeling, hierna 
"vijfdc kaderprogramma" genoemd, vastgesteld. 
Hct vijfdc kaderprogramma omvat, 
ovcrccnkomstig artikel 130 G van hct Vcrdrag, 
vicr communautairc aclivitcitcn. 1. Voor de periode van 1998 tot en met 2002 wordt 
een meerjaren-kadcrprogramma voor allc 
activitcitcn van dc Gcmccnschap, inclusicf 
dcmonstratic-activitcitcn, op hct gebicd van 
onderzoek en technologische ontwikkeling, 
hierna "vijfde kaderprogramma" genoemd, 
vastgesteld. 
2. Hct vijfdc kaderprogramma omvat, 
ovcrccnkomstig artikel 130 G van hct Vcrdrag, 
vicr communautairc activitcitcn. 
Dc ccrstc communautairc activitcit hccft 
bctrckking op dc volgende dric thema's: 
a) ontsluiting van biologischc en ccologische 
hulpbronncn, 
b) totstandbrenging van een gebruikersvriendelijke 
informatiemaatschappij, 
c) bevordering van een concurrerende en duurzame 
groei. 
Dc Iwccdc, dc dcrdc cn dc vicrdc communautairc 
activitcit hcbbcn rcspccticvclijk bctrckking op dc 
volgende dric thema's: 
a) bcvcstiging van dc intcrnationalc rol van hct 
communautairc ondcrzock, 
b)innovatic en declneming van kleine en 
middclgrote ondernemingen (KMO's), 
c) vcrhoging van het menselijk potentieel. 
Dczc laatste dric thema's wordcn ook uit hoofde 
van dc ccrstc communautairc activitcit in 
aanmcrking gcnomcn. 
Dc critcria dic tot dc kcuzc van dc in lid 2 
bcdocldc thema's cn dc daarmcc samcnhangcndc 
doclstcllingcn hcbbcn gclcid, zijn in bijlage I 
opgenomen. Zij worden bij de tenuitvoerlegging 
van hct vijfde kaderprogramma toegepast. 
Dc grote lijnen van de communautaire activiteiten, 
de wctenschappelijke en technologische 
doelstcllingen ervan en de daarmee 
samenhangende prioriteiten zijn in bijlage II 
opgenomen. 
Artikel 2 
Het totale maximumbedrag voor de financiële 
declneming van dc Gcmecnschap aan het vijfde 
kaderprogramma bedraagt 148.13 miljoenecu. Dc ccrstc communautaire activiteit hccft 
bctrckking op de volgende vier thema's. 
a) vcrbetering van het lecfklimaat en het bchccr 
van dc biologische hulpbronnen, 
b) totstandbrenging van een gebniikersvriendelijke 
informatiemaatschappij, 
c) bevordering van een concurrerende en 
duurzame groei. 
d) behoud van het ccosystccm 
Dc twccdc, dc dcrdc cn dc vicrdc 
communautairc activitcit hcbbcn rcspccticvclijk 
bctrckking op dc volgende dric thema's: 
a) bcvcstiging van dc intcrnationalc rol van hct 
communautaire ondcrzock, 
b)innovatie en deelneming van kleine en 
middelgrole ondernemingen (KMO's/MKB), 
c) verhoging van het menselijk potentieel. 
Deze laatste drie thema's worden ook uit hoofde 
van dc ccrstc communautairc activitcit in 
aanmcrking gcnomcn. 
3. Dc critcria dic tot dc kcuzc van dc in lid 2 
bcdocldc thema's cn dc daarmcc 
samenhangende doelstcllingen hebben gcleid, 
zijn in bijlage I opgenomen. Zij worden bij de 
tenuitvoerlegging van het vijfde 
kaderprogramma toegepast. 
4. De grote lijnen van de communautairc 
activiteiten, de wctenschappelijke en 
technologische doelstellingen ervan en de 
daarmee samenhangende prioriteiten zijn in 
bijlage II opgenomen. 
Artikel 2 
1. Het totale maximumbedrag voor de financiële 
deelneming van de Gemcenschap aan het vijfde 
kaderprogramma bedraagt 14833 miljoenecu. 
Dc ondcrschcidcn dcclbcdragcn voor clk van dc in 
artikcl 1 bcdocldc communaulairc activitcitcn 
alsmcdc dc vcrdcling van dc middclcn ovcr dc in 
artikcl I, lid 2, omschrcvcn thcma's van dc ccrstc 
communaulairc activitcit, zijn in bijlagc III 
vaslgcslcld. Als dit bcdrag in ovcrecnstcmming is mct dc 
financiële vooruitzichtcn voor de periode 2000-
2002, zal het worden bevestigd. Is dat niel het 
geval, dan dienen de door de 
begrotingsautoriteit toegekende jaarlijkse 
kredieten in de lijn te liggen van de financiële 
vooruitzichten voor elk van deze jaren, met 
inachtneming van de in dit besluit vastgestelde 
prioriteiten. 
Het in artikcl 2, lid 1 bcdocldc bedrag wordl in 
gcval van toctrcding van nicuwc lidstatcn, vóór 
afloop van het kadcrprogramma hcr/.icn. 
Dc ondcrschcidcn dcclbcdragcn voor clk van dc 
in artikcl 1 bcdocldc communaulairc activitcitcn 
alsmcde dc vcrdcling van dc middclcn ovcr dc 
in artikcl 1, lid 2, omschrcvcn thcma's van dc 
ccrstc communaulairc activitcit, zijn in bijlagc 
111 vastgcstcld. 
Alle administratieve uitgaven voor 
onderzoekactiviteiten worden betaald uit het 
totaalbedrag dat voor het programma beschikbaar 
is. Zij worden zoals andere vergelijkbare 
administratieve uitgaven in de begroting van de 
Gemeenschap gepresenteerd.. Met het voorontwerp 
van begroting geeft de Commissie ieder jaar 
vergelijkbare gedetailleerde analyses van de 
administratieve uitgaven en de tenuitvoerlegging 
daarvan. 
Artikcl 3 Artikcl 3 
Het vijfdc kadcrprogramma wordt tcn uitvocr 
gclcgd door middcl van zcvcn spccifickc 
programma's, waarvan dric ovcrccnstcmmcn mct 
dc dric thcma's van dc ccrstc communautairc 
activitcit, dric verband houdcn mct respccticvclijk 
dc twccdc, dc dcrdc cn dc vicrdc communautairc 
activiteit en cén ecn specifiek programma voor het 
Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek is. Het vijfdc kadcrprogramma wordt tcn uitvocr 
gclcgd door middcl van acht spccifickc 
programma's, waarvan vicr ovcrccnstcmmcn 
mct dc vicr thcma's van de ccrstc 
communautairc activitcit, dric verband houdcn 
met respccticvclijk dc twecde, dc dcrdc cn de 
vierdc communautairc activiteit en éón ecn 
specifiek programma voor het 
Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek 
is. 
In ieder specifiek programma worden nadere 
bepalingen voor de uitvoering ervan, de looptijd en 
de noodzakelijk geachte middelen vastgesteld. In ieder specifiek programma worden nadere 
bepalingen voor de uitvoering ervan, de looptijd 
en de noodzakelijk geachte middelen 
vastgesteld. 
Voor dc tenuitvoerlegging van het vijfdc 
kadcrprogramma kan zo nodig worden bcslotcn tot 
aanvullcndc programma's in dc zin van 
artikcl 130 K, tot dcclncming door dc 
Gemeenschap aan door verschcidcnc Lid-Statcn 
opgczcttc OTO-programma's in dc zin van artikcl 
130 L, of ook tot het in het lcvcn rocpcn van 
gemeenschappelijke ondernemingen of andere 2. Voor de tenuitvoerlegging van het vijfdc 
kadcrprogramma kan zo nodig worden beslotcn 
tot aanvullcndc programma's in dc zin van 
artikcl 130 K, tot dcclncming door dc 
Gemeenschap aan door verschcidcnc lidstatcn 
opgczctte OTO-programma's in dc zin van 
artikcl 130 L, of ook tot hcl in het lcven rocpcn 
van gemeenschappelijke ondernemingen of 
structurcn in dc zin van artikcl 130 N. Tcvcns 
kuiincn hicrvoor samcnwcrkingsovcrccnkomstcn 
in dc zin van artikcl 130 M. wordcn gcslotcn mct 
dcrdc landcn of intcrnatiotialc organisalics. 
Artikel 4 
De nadere voorwaarden voor de fmanciële deelneming 
van de Gemeenschap aan het vijfde kaderprogramma 
zijn gebaseerd op de specifieke bepalingen met 
betrekking tot kredieten voor onderzoek en 
lcchnologische ontwikkeling van het Financieel 
Rcglcmcnt van loepassing op de algcmcnc bcgroting 
van dc Europcsc Gcmccnschappcn, als aangcvuld in 
bijlagc IV bij dit bcsluit. 
Artikcl 5 andcrc structurcn in dc zin van artikcl 130 N. 
Tcvcns kunncn hicrvoor samcnwcrkings-
ovcrccnkomstcn in dc zin van artikcl 130 M, 
wordcn gcslotcn mct dcrdc landcn of 
intcrnationale organisaties. 
Artikel 4 
De voorwaarden voor de financiële deelneming van 
de Gemeenschap aan het vijfde kaderprogramma 
zijn gebaseerd op de specifieke bepalingen met 
betrekking tot kredieten voor onderzoek en 
lcchnologische ontwikkeling van het Financieel 
Rcglement van tocpassing op de algcmcnc 
bcgroting van dc Europcsc Gcmccnschappcn, als 
aangevuld in bijlagc IV bij dit bcsluit 
Artikcl 5 
Bijgcslaan door onafhankclijkc cxtcrnc 
dcskundigcn mct passcndc kwalificatics, 
ondcrzockt dc Commissic jaarlijks dc stand van 
zakcn bij de tenuitvocrlegging van het vijfde 
kaderprogramma en de daarmee samenhangende 
specifieke programma's, in het bijzonder aan de 
hand van de in bijlage I vermelde criteria. Zij 
bcoordcelt met name of de doelstellingen, de 
prioritcilen en de financiële middelen nog steeds 
bcantwoorden aan de situatie, zoals die zich heeft 
ontwikkeld. Zij dient in voorkomend geval 
voorstellcn in tcncinde het kaderprogramma en/of 
dc specifieke programma's aan tc passcn of aan tc 
vullcn. I. Bijgcslaan door onafhankclijkc cxtcrnc 
dcskundigcn mct passcndc kwalificatics, 
ondcrzoekt dc Commissic jaarlijks dc stand van 
zaken bij de tenuitvoerlegging van het vijfde 
kaderprogramma en de daarmee 
samenhangende specifieke programma's, in het 
bijzonder aan de hand van de in bijlage I 
vermelde criteria. Zij beoordeelt met name of de 
doelstellingen, de prioriteiten en de financiële 
middelen nog steeds beantwoorden aan de 
situatie, zoals die zich heeft ontwikkeld. Zij 
dient in voorkomend geval voorstellen in 
tcneindc het kaderprogramma en/of dc 
specifieke programma's aan te passen of aan tc 
vullen. 
Alvorcns haar voorstcl voor ccn zcsdc 
kaderprogramma in tc dicncn, laal dc Commissic 
door vooraanstaandc onafhankclijkc dcskundigcn 
ccn cxlcrnc cvalualic uitvocren van dc rcsullalcn 
van dc communautairc aclivilcilcn in dc loop van 
dc vijf aan dczc evaluatic voorafgaandc jaren. Zij 
stclt het Europees Parlement, de Raad, het 
Economisch en Sociaal Comité en het Comité van 
de Regio's in kennis van de conclusies daarvan, 
vergezeld van haar opmerkingen. 
De keuze van de onafhankelijke deskundigen als 
bedoeld in de vorige leden 1 en 2 wordt gemaakt 
door de Commissie, die op evenwichtige wijze 
rckcning houdt met de verschillende bij het 
onderzoek betrokken partijen. 
Artikel 6 Alvorcns haar voorstcl voor cen zcsdc 
kaderprogramma in tc dicncn, laat dc 
Commissic door vooraanstaandc onafhankclijkc 
dcskundigcn ccn cxlcrnc evaluatic uitvocren 
van dc rcsullalcn van dc communautairc 
activitciten in dc loop van dc vijf aan dczc 
evaluatie voorafgaande jaren. Zij stelt het 
Europees Parlement, de Raad, het Economisch 
en Sociaal Comité en het Comité van de 
Regio's in kennis van de conclusies daarvan, 
vergezeld van haar opmerkingen. 
De keuze van de onafhankelijke deskundigen 
als bedoeld in de vorige leden 1 en 2 wordt 
gemaakt door de Commissie, die op 
evenwichtige wijze rekcning houdt met dc 
verschillende bij het onderzoek betrokken 
partijen. 
Artikcl 6 
Allc ondcrzocksactivitcitcn die uit hoofdc van het 
vijfde kaderprogramma wordcn vcrricht, moctcn mct 
inachtneming van dc fundamentelc ethischc 
beginselen worden uitgevoerd. Allc ondcrzockactivitcitcn die uit hoofdc van het 
vijfde kaderprogramma wordcn vcrricht, moclcn 
mct inachtneming van de fundamentelc ethischc 
beginselen, met inbegrip van die inzake het welzijn 
van dieren, wordcn iiilgcvocrd. 
Gcdaan lc Brusscl,... Gcdaan tc Brusscl,... 
Voor het Europees Parlement Voor het Europees Parlement 
Voor de Raad Voor de Raad 
De Voorzitter De Voorzitter 
De Voorzitter De Voorzitter 
10 
BIJLAGE I BIJLAGE I 
SlvI.ECTIECRITERIA VOOR DE THEMA'S EN 
IX)l'LSTKLLIN(iKNVAN DE COMMUNAUTAIRE 
ACTIVITKITKN CRITERIA VOOR DE SELECTIE VAN DE 
THEMA'S EN DOELSTELLINGEN VAN 
COMMUNAUTAIRE ACTIVITEITEN 
llet bclcid op hel gebied van ondcr/ock cn 
tcchnologischc onlwikkcling van dc Europcsc 
Gcmccnschap is, wat dc lcnuitvocrlcgging bclrcft, 
gcbasccrd op hel twcclcdige bcginscl van 
wctcnschappclijke en tcchnologischc topkwaliteit en 
relcvantie van de onderzoekactiviteiten ten aanzien 
van het Verdrag betreffende de Europese 
Gemeenschap. 
Mct het oog op de kosten en baten die een optimale 
locwijzing van dc Europcsc middelen noodzakclijk 
makcn, zijn dc thcma's van het vijfdc 
kadcrprogramma cn dc daarmcc samcnhangcndc 
doclstcllingcn gcko/cn aan dc hand van ccn rccks 
gcinccnschappclijkc crilcria, ingcdccld in dric 
catcgoricön. 1. Hel OTO-bcleid van de Europcsc Gcmccnschap 
is crop gcricht dc wctcnschappclijke cn dc 
tcchnologischc basis van dc communautaire 
industric tc vcrstcrkcn cn dc Gemeenschap lc 
stimulercn om op intcrnationaal nivcau 
concurrerender te zijn en tegelijkertijd alle 
onderzoekactiviteiten die noodzakelijk worden 
geacht uit hoofde van andere hoofdstukken van het 
Verdrag te bevorderen. De uitvoering van het 
beleid is gebaseerd op het dubbele beginsel van de 
wetenschappelijke en technologische topkwaliteit 
en van de relevantie ten opzichte van de 
bovengenoemde doelstellingen. 
Met het oog op een kosten/batenbenadering die 
ingegevcn is door het strcvcn naar een optimale 
locwijzing van Europcsc opcnbarc 
financieringsmiddclcn cn ovcrccnkomstig het 
subsidiaritcilsbcginscl worden bovcndicn thcma's 
voor hel vijfdc kadcrprogramma cn dc daarmcc 
samcnhangcndc doclstcllingcn gcsclcctccrd op 
grond van hel principc dat dc Gcmccnschap allccn 
mag optrcdcn indicn cn voor zovcr dc 
doclstcllingcn nict adcquaal door dc lidslatcn 
kunnen worden verwczcnlijkt. 
2. Gelet op de bovengenoemde beginselen moet het 
kaderprogramma vastgesteld worden op basis van 
een reeks gemeenschappelijke criteria die verdeeld 
zijn in drie categorieën: 
• Criteria in verband met de "toegevoegde 
waarde" voor Europa en het subsidiariteits-
beginsel: 
— de behoefte om een in menselijk en financieel 
opzicht "kritiekc massa" tot stand te brengen, 
in het bijzonder via de combinatie van de 
complemenlaire expertise en middelen die in de 
lidstaten beschikhaar zijn, 
— een significante bijdrage aan de uitvoering van 
een ofmeer communautaire beleidsterreinen, 
— de aanpak van problemen die zich op 
communautair niveau voordoen, dan wel van 
vraagstukken in verband met 
normalisatieaspecten of vraagstukken die 
samenhangen met de ontwikkeling van de 
Europese ruimte, 
alleen die doelstellingen te selecteren die op 
11 
communautair niveau ejficiHnter worden 
nagestreefd door middel van onderzoek op dat 
niveau. 
Criteria in verbandmet jnaatschappelijke • CrHeriqjnv^erbandme^ 
bchoejlen: 
verbetering van de werkgelegenheid, — verbetering van de werkgelegenhcidssituatie. 
ontwikkeling van het leefklimaat en de gezondheid _ bevordering van de ^^ vm het bestam 
en de gezondheid, 
behoud van het milieu, — bescherming van het milieu, 
teneinde de grote maatschappelijke doelstellingen van r bevordering van belangrijke maatschappelijke 
de Gemeenschap, overeenkomstig de verwachtingen doelstellingen van de Gemeenschap die een 
en behoeflen van de burgers, te verwezenlijken. afspiegeling zijn van de verwachtingen en de 
verlangens van haar burgers. 
('riteria in verband met economische ontwikkeling 
en lechnologische en wetenschappelijke 
vooruitzichten: 
gehieden die bijzonder veelbelovend zijn inzake 
groei en duurzame expansie; 
gebieden waarop de communautaire 
ondernemingen hun concurrenlievermogen kunnen 
en moeten versterken; 
gebieden waarop er vooruitzichten zijn voor 
belangrijke technologische doorbraken. 
• ('riteria in verband met "toegevoegde waarde" 
voor Europaen het subsidiariteitsbeginsel: 
noodzaak van een "kritieke massa" in menselijk en 
fmancieel opzwht en een hundeling van de in de 
verschillende Lid-Siaten aanwezige 
complementaire capaciteiten; 
- aanzienlijke bijdrage tot de tenuitvoerlegging van 
een ofmeer beleidslijnen van de Gemeenschap; 
- aanpak van problemen die zich op communautair 
niveau voordoen of vraagstukken die verband 
houden met normalisatie-aspecten of met de 
ontwikkeling van de Europese ruimte, 
teneinde alleen doelstellingen te selecteren die niet 
alleen door particuliere onderzoekinspanningen 
kunnen worden verwezenlijkt en efficiSnter op 
communautair niveau kunnen worden nagestreefd 
door middel van op deze schaal verrichte • (riteria in verband met de economische 
ontwikkelins en de wetenschappelijke en 
technologische vooruitzichten: 
— gebieden die in expansie zijn en goede 
groeivooruitzichten bieden, 
— gebieden waarop de ondernemingen van de 
Gemeenschap concurrerender kunnen en 
moeten worden, 
— gebieden waar belangrijke wetenschappelijke 
en technologische vooruitgang te verwachten is 
en waar zich mogelijkheden voor verspreiding 
en exploitatie van de resultaten op middellange 
oflange termijn voordoen, 
om bij te dragen tot de harmonische en duurzame 
ontwikkeling van de Europese Unie in haargeheel. 
12 
(mderzoekactiviteiten. 
Dczc critcria wordcn ook locgcpast cn indicn nodig 3. Dcze criteria zullcn worden gebruikt, en zo 
aangcvuld bij dc tenuitvoerlegging van het vijfde nodig aangevuld, voor de uitvoering van het vijfde 
kaderprogramma, de opstelling van de specifieke kaderprogramma, om de specifieke programma's te 
programma's en de selectie van de activiteiten voor omschrijven en de activiteiten op het gebied van 
onderzoek en technologische ontwikkeling, met onderzoeks en technologische ontwikkelings, 
inbegrip van demonstratie-activiteiten. inclusief demonstratie, te selecteren. De drie 
categorieën van criteria gelden gelijktijdig en 
moeten alle nageleefd worden, zij het niet steeds in 
dezelfde mate. 
13 
BIJLAGEII 
GROTE LLJNEN VAN DE 
COMMUNAUTAIRE ACTIVITEITEN 
WETENSCHAPPELIJKE EN 
TECHNOLOGISCHE DOELSTELL1NGEN BIJLAGE II 
GROTE LUNEN VAN DE COMMUNAUTAIRE 
ACTIVITEITEN 
WETENSCHAPPELIJKE EN 
TECHNOLOGISCHE DOELSTELLINGEN 
THEMA'S EN ORGANISATIE VAN HET 
VIJFDE KADERPROGRAMMA I. THEMA'S EN ORGANISATIE VAN HET 
VIJFDE KADERPROGRAMMA 
Overeenkomstig artikeI130G van het EG-
Verdrag, bevat het vijfde kaderprogramma vier 
activiteiten: Overeenkomstig artikel 130 G van het EG-Vcrdrag 
omvat het vijfde kaderprogramma, wat thema's cn 
organisatie betreft, vicr activiteiten: 
de eersle activiteit heeft betrekking op de 
programma's voor onderzoek, 
technologische ontwikkeling en 
demonstratie, de ccrstc activiteit hccft betrekking op de 
programma's voor onderzoek, technologische 
ontwikkeling cn demonstratie, 
de tweede activiteit beoogt bevordcring van 
de samenwerking inzake onderzoek, 
technologische ontwikkeling en 
demonstratie met derde landen en 
internationale organisaties, 
de derde activiteit betreft de verspreiding en 
exploitatie van de resultaten van de 
activiteiten inzake onderzoek, 
technologische ontwikkeling en 
demonstratie, dc twccdc activiteit beoogt bevordcring van dc 
samenwerking inzake onderzoek, technologische 
ontwikkeling en demonstratie met derde landen en 
internationale organisaties, 
de derde activiteit betreft dc verspreiding cn 
exploitatie van de resultaten van de activiteiten 
inzake onderzoek, technologische ontwikkeling cn 
demonstratie, 
de vierde activiteit is gericht op de 
stimulering van de opleiding en mobiliteit 
van onderzoekers. de vierde activiteit is gericht op de stimulering van 
dc opleiding en mobiliteit van onderzoekers. 
1. INHOUD EN ORGANISATIE VAN DE EERSTE 1. INHOUD EN ORGANISATIE VAN DE EERSTE 
ACTIVITEIT ACTIVITEIT 
De programma's voor onderzoek, technologische 
ontwikkeling en demonstratie omvatten: 
- "kernactiviteiten"; Dc programma's voor onderzoek, technologische 
ontwikkeling cn demonstratie omvatten: 
- "kernactiviteiten"; 
activiteiten voor onderzoek en ontwikkeling van 
algemeen inzetbare technologie; 
activiteiten ter ondersteuning van 
onderzoekinfrastructuur. activiteiten voor onderzoek en ontwikkeling van 
algemeen inzetbaar wetenschappelijk en 
technologisch potentieel; 
activiteiten ter 
onderzoekinfrastructuur. ondersteuning van 
Indien nodig wordt er in het kader van deze 
programma's studie verricht en onderzoek gedaan naar 
relevante ethische en juridische aspecten, zulks met 
fundamentele eerbiediging van de menselijke waarden. 
Er wordt met name rekening gehouden met de 
economische en sociale implicaties van de invoering, 
het gebruik en de gevolgen van de door de 
verschillende programma's bestreken technologieën en 
14 
Voorls worden in het kader van deze 
programma's, op de respeclieve 
toepassingsgebieden daarvan en binnen een 
samenhangende en met de tweede, derde en 
vierde activiteit gecoördineerde aanpak, 
werkzaamheden ondernomen die bijdragen tot de 
doelstellingen van die activiteiten. 
a) " Kernactiviteiten" 
Doel van de kernactiviteiten is in het kader van 
een algemene benadering gebruik te maken van 
verschillende disciplines, technologieën en know-
how en van deskundigheid ter zake van 
verschillende herkomst. Zij situeren zich volledig 
in een Europese context waarbij zoveel mogelijk 
openbare en particuliere inspanningen moeten 
convergeren op het behandelde thema. De 
kernacliviteilen vloeien voorl uil een slralegische 
kcuzc die gemaakl is op grond van prohlemcn die 
om een oplossing vragen en expliciet 
geformuleerde economische en sociale 
oogmerken. 
De onderzoekactiviteiten die in dit verband 
worden ondernomen, bestrijken de volledige 
scala van activiteiten die nodig zijn om de 
beoogde doelstellingen te verwezenlijken, van 
fundamenteel onderzoek via ontwikkeling tot 
demonstratie. 
b) Activiteiten voor onderzoek en ontwikkeling 
van algemeen inzetbare technologie 
Deze activiteiten worden uitgevoerd op een 
beperkl aanlal gebieden, die gekozen zijn op basis 
van de in bijlage I uiteengezette criteria. Zij zijn 
complementair met de kernactiviteiten. Het 
voornaamste doel ervan is te helpen bij de 
instandhouding en de ontwikkeling op het niveau 
van de Europese Gemeenschap van de ideeën- en 
kennisstroom en van de technologische capaciteit 
op gebieden van activerend(e) onderzoek en 
technologie met tal van mogelijke toepassingen 
die niet in de kernactiviteiten worden behandeld. processen. Er wordt een bijzondere inspanning gedaan 
om te zorgen voor samenhang tussen deze sociaal-
cconomische onderzoekactiviteiten in het kader van de 
kernactiviteiten, ten einde de exploitatie en de 
vcrspreiding van de resultaten ervan voor de gebruikers 
zo grool mogelijk lc makcn. 
Voorls worden, in hcl kader van een samenhangende 
en met de twccdc, dcrdc cn vicrdc activiteit 
gecoördineerde aanpak, op de rcspccticvc 
toepassingsgebieden van deze programma's 
werkzaamheden ondernomen die bijdragen tot dc 
vcrwczenlijking van de doelstellingen van genocmdc 
activiteiten. 
Er wordt gestreefd naar synergie met andcrc 
communautaire instmmenten zoals de Structuurfondsen cn 
deEIB. 
a) "Kernactiviteiten" 
Kernactiviteiten zijn problecmgericht, duidelijk 
afgebakend volgens de criteria en specifiek afgestemd 
op de doelstellingen en beoogde resultaten van de 
afzonderlijke programma's, daarbij rekening houdend 
met de mening van de gebruikers. Zij dienen een 
duidelijk Europees doel. Een kernactiviteit is een 
vcrzamcling van klcinc en grotc, tocgepastc, gencrickc 
cn dcsnoods fundamcntclc ondcr/.ockprojcclcn om ccn 
gcinccnschappclijkc Europese uitdaging of ccn 
gcmccnschappclijk Europees problccn» aan te pakkcu. 
zondcr dat wcrcldwijdc thcma's worden uitgcslotcn. 
De onderzoekactiviteiten die in dit verband worden 
gcnomcn, bestrijken het volledige scala van activiteiten 
en disciplines die nodig zijn om de beoogde 
doelstellingen te verwezenlijken, van fundamenteel 
onderzoek via ontwikkeling tot demonstratie. Dc 
nodige aandacht zal worden besteed aan een passende 
aansluiting op relevante nationale en internationale 
initiatieven (waaronder aanvullende Europese OTO-
structuren). 
b) Activiteiten voor onderzoek en ontwikkeling van 
algemeen inzetbaar wetenschappclijk cn 
technologisch potenticcl 
Deze activiteiten, die voor dc vcrwczenlijking van dc 
doelstellingen van dc thcmatischc programma's 
csscnticcl zijn, worden uilgcvocrd op ccn bcpcrkl 
aantal gebieden die nict ondcr de kernactiviteiten 
vallen. AIs aanvulling op de kernactiviteiten hebben zij 
vooral tot doel de Europese Gemeenschap te helpen bij 
de instandhouding en de ontwikkeling van het 
wetenschappelijke en technologische potentieel op die 
gebieden van onderzoek en activerende technologie die 
op grote schaal gebruikt zouden moeten worden. 
15 
c) Steun voor onderzoekinfrustructuur c) Stcun voor onderzoekinfrastructuur 
Doel is een optimaal gebruik en exploitatie van 
de onderzoekinfrastructuur van de Europese 
Gemeenschap te bevorderen en de samenhang van 
de Europese onderzoekstructuur te versterken. Doel is een optimaal gebruik en exploitatie van de 
onderzoekinfrastructuur van de Europese Gemeenschap 
te bevorderen en de samenhang van de Europese 
onderzoekstructuur te versterken. 
2. INHOUD EN ORGANISATIE VAN DE 2E, 3E EN 2. INHOUD EN ORGANISATIE VAN DE 2E, 3E EN 4E 
4E ACTTVITEIT ACTIVITEIT 
De horizontale programma's liggen op het 
raakvlak tussen het onderzoekbeleid van de 
Gemeenschap en respectievelijk het buitenlands 
beleid, het innovaliebeleid, hel onderwijs- en 
opleidingsbeleid, het beleid ter bevordering van 
de inohiliteit van personen en hel sociaal en 
werkgelegenhcidsbeleid. De horizontale programma's liggen op het raakvlak 
tussen het onderzoekbeleid van de Gemeenschap en het 
beleid inzakc buitcnlandsc bctrckkingcn, innovatic, 
MKH, menselijk polcnliccl, en socialc cn 
wcrkgclcgcuhcidsvraagstukkcn 
Elk programma bevat de volgende activiteiten: Elk programma omvat de volgendc activiteiten: 
specifieke activiteiten die verband houden met 
de algemene doelstellingen van het beleid van 
de Gemeenschap op het gebied van 
buitenlandse betrekkingen, innovatie en 
menselijk potentieel die geen plaats vinden in 
de thema's van de eerste activiteit, 
activiteiten die voornamelijk de vorm 
aannemen van coördinatie-, ondersteunende 
en begeleidende activiteiten en moeten zorgen 
voor samenhang met soortgelijke activiteiten 
die uil hoofde van de thema's van de eersle 
acliviteit wordeu uilgcvoerd. - specifieke activiteiten in verband met de algemene 
doelstellingen van het beleid van de Gemeenschap 
op het gebied van buitenlandse betrekkingen, 
innovatie, MKB en menselijk potentieel die niet uit 
hoofde van de thema's van de eerste activiteit 
worden uitgevoerd, 
- activiteiten die voornamelijk de vorm aannemen van 
coördinatie-, ondersteunende cn begeleidende 
activiteiten cn moeten zorgen voor samenhang met 
soortgelijke activiteiten die uit hoofde van dc 
thema's van dc ccrstc aclivitcil worden uilgcvoerd. 
In samenhang cn wissclwcrking met dc horizontale 
programma's worden in het kadcr van dc thcmalischc 
programma's de nodigc maatregclen gcnomcn om 
ervoor te zorgen dat de eigen werkzaamheden actief 
bijdragen tot de verwezenlijking van de algemene 
doelstellingen van de horizontale programma's. 
Overigens wordt ook gezorgd voor coördinatie tussen 
de verschillende horizontale programma's, zodat de 
wederzijdse bijdrage daarvan aan de verwezenlijking 
van de desbetreffende doelstellingen zo groot mogelijk 
wordt. 
Gcmccnschapsstcun voor onderzoekinfrastructuur in 
het kadcr van de vicrdc activiteit zal vooral gcricht zijn 
op maatregclen voor ccn bctere locgang tot dergelijkc 
infrastructuur. 
3. HET GEMEENSCHAPPELUK CENTRUM VOOR 3. HET GEMEENSCHAPPELUK CENTRUM VOOR 
ONDERZOEK ONDERZOEK 
Hel Geineenschappelijk Centrum voor Onderzoek 
is de wetenschappelijke en technische instantie 
die de Commissie nodig heeft om haar taken te 
kunnen uitoefenen. De wetenschappelijke en 
technologische doelstellingen van zijn activiteiten 
liggen meer bepaald op gebieden waarop een 
neutrale en onafhankelijke deskundigheid op Tol dc cigcn OTO-wcrkzaamhcdcn die moeten worden 
uitgevoerd door het Gcmccnschappelijk Centrum voor 
Onderzoek (GCO) behoren onderzoek en institutionele 
activiteiten voor wetenschappelijke en technische 
ondersteuning. Het GCO kan ondersteuning bieden 
wanneer het over bijzondere, of zelfs unieke 
deskundigheid en installaties in de Gemeenschap 
16 
I'iiropccs iiivcau noodzakelijk is, alsmede op 
gebieden die overeenslemmen met de grote 
l)eleidslijnen van dc Gemeenschap. beschikl of wannccr hct opdrachtcn krijgt voor 
wcrkzaamhcdcn dic noodzakclijk zijn voor dc 
opstclling en de uitvoering van het communautaire 
beleid en taken die krachtens het Verdrag aan de 
Commissie zijn opgedragen en waarvoor de 
onpartijdigheid van het GCO is vereist (onder meer 
voor normalisatie en het toezicht op de 
tenuitvoerlegging van bepaalde communautaire 
beleidslijnen). 
Het GCO wordt geleidelijk ook bij concurrentiöle 
activileitcn bctrokkcn. 
Deze activileitcn beantwoorden aan de hieronder 
omschreven wetenschappelijke en technologische 
doelstellingen van het vijfdc kaderprogramma 
maar moeten ook voldoen aan de eisen en 
onlwikkelingen van de verschillende 
communautaire beleidslijnen wanneer deze 
worden omgezet in specifieke taken voor 
onderzoek en ontwikkeling, met name wanneer 
de neutraliteit van het Gemeenschappelijk 
Centrum voor Onderzoek een noodzakelijke 
vereiste is. 
Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek voert 
deze activiteiten uit in nauwe samenwerking met 
wetenschapskringen in de Unie, met name via nauwere 
banden met de belangrijkste onderzoekinstellingen, en 
met het bedrijfsleven in de Unie, met name door zijn 
taak als centrum voor de overdracht van technologieën 
uit te breiden. 
** 
***** ** 
***** 
17 
II. WKTKNSCHAITELIJKE EN TECHNO-
LOGISCIIK DOFXSTELLINGKN II. WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNO-
LOGISCHE DOELSTELLINGEN 
KKKSTK ACNVITKIT EERSTE ACTIVITEIT 
1. ONTSLUITING VAN BIOLOGISCHE EN 
ECOLOGISCHE HULPBRONNEN 1. VERBETERJNG VAN HET LEEFKLIMAAT EN 1IE1 
BEHEER VAN DE BIOLOGISCHE HULPBRONNEN 
Het leefklimaat en de gezondheid verbeteren en 
milieuproblemen beter beheersen zijn belangrijke 
uitdagingen die de Gemeenschap wil aangaan 
door te helpen kennis te verdiepen en technologie 
te ontwikkelen op het gebied van 
biowetenschappen en milieu. 
Tegelijk draagt de vooruitgang die op dit gebied 
wordt geboekt ook bij tot de verhoging van het 
concurrentievermogen van de communautaire 
bedrijven. Daarmee worden nieuwe perspectieven 
geopend op gebieden waar de Gemeenschap reeds 
over troeven beschikt zoals biotechnologie, agro-
industrie, gezondheids- en milieu-industrie. Het leefklimaat en de gezondheid verbeteren is een 
belangrijke uitdaging waarop de Gemeenschap wil 
ingaan door te helpen kennis te verdiepen en 
technologie te ontwikkelen op het gebied van 
biowetenschappen. 
Tegelijk draagt de vooruitgang die op dit gebied 
wordt geboekt ook bij tot de verhoging van het 
concurrentievermogen van de communautaire 
bedrijven. Daarmee worden nieuwe perspectieven 
geopend op gebieden waarop de Gemeenschap reeds 
over troeven beschikt zoals biotechnologie, agro-
industrie en de gezondheidsindustrie. 
a) Kernactivitciten a) Kernactiviteiten 
Biologische hulpbronnen en ecologische 
aspecten (I): gezondheid en voeding i) Leefklimaat cn biologische hulpbronnen 
gezondheid, voeding en milieufactoren (I): 
Doel van deze activiteit is kennis te verwerven en 
technologieën en methoden te ontwikkelen, onder 
andere op het gebied van de biotechnologie, die 
de productie van een veilige, gezonde, 
evenwichtige en gevarieerde voeding voor de 
consumenten mogelijk maken. Dit vereist in de 
eerste plaats: 
de ontwikkeling van nieuwe 
omzettingsprocédés om de kwaliteit van 
levensmiddelen te verbeteren, Doelstellingen van deze kernactiviteit zijn de 
verwerving van kennis en de ontwikkeling van 
technologieën, procédés en methoden, met inbegrip van 
prenormatieve aspecten en gebaseerd op 
multidisciplinaire benaderingen, om voor de 
consumenten een veilige, gczondc, evenwichtige cn 
gevarieerde voeding tc produccrcn. Zij is cr tcvcns op 
gcricht dc ncgaticvc cffcctcn van het milieu op dc 
gezond te verminderen, met namc door kwesties als 
Iuchtverontreiniging, zware metalen, giftigc stoffen, 
elektromagnetische straling, lawaai en hinder op dc 
werkplek aan te pakken. Dit vereist in de eerste plaats: 
* de ontwikkeling van veilige, flexibele en nieuwe of 
verbeterde fabricageprocédés en -technologieën om 
de kwaliteit van levensmiddelen en de 
aanvaardbaarheid voor de consument te verbeteren 
en tegelijk de traceerbaarheid van grondstoffen en 
cindproductcn te waarborgen; 
18 
de onlwikkeling van tests voor de opsporing 
en procédés voor de bestrijding van 
infectiekiemen en toxinen, 
bestudering van de rol vau de voeding in hcl 
bewaren van de gezoudheid, mel naiiie uil hcl 
oogpunl van voedingswetenschap, 
epidemiologie en volksgezondheid. de onlwikkeling van tcsls voor de opsporing cn 
procédés voor de bestrijding van infectiekiemen cn 
toxincn; 
bestudering van de rol van voeding bij hcl 
!>cvordcrcn en oiidcrslcuncn van de gc/ondlicid uicl 
bctrckking tot voedingswetenschap cn diccl, 
toxicologie, epidemiologie, wisselwerking met hct 
milieu, keuzemogelijkheden voor de consument en 
volksgezondheid; 
onderzoek naar door het milieu veroorzaakte of 
beïnvloede ziekten en allergieën, alsmede 
onderzoek naar de behandeling en preventie 
daarvan; 
de ontwikkeling van nieuwe methoden voor 
diagnose, risico-evaluatic en preventie en van 
procédés voor het verminderen en het bestrijden 
van de oorzaken van schadelijke gevolgen van het 
milieu voor de gezondheid. 
ii) Biologischc hulpbronncn cn ecologische ii) Lecfklimaat cn biologischc hulpbronnen (II): 
aspecten (II): bchecrsing van virus- cn beheersing van virus- en infceticzickten 
infecticziekten 
Prioritaire doelstellingen van deze activiteit zijn 
aidsbestrijding en beheersing van "nieuwe 
plagen" (zoals het weer opduiken van tuberculose 
en het verschijnen van met nieuwe of muterende 
bacterie- of virusstammen verband houdende 
ziekten). Bijzondere aandacht moet worden 
besteed aan: Prioritaire doelstellingen van dczc kcrnactivitcit zijn 
aidsbestrijding, onderzoek naar en bestrijding van 
heersende, verschijnende of weer opkomendc 
menselijke of dierlijke infectieziekten met een steeds 
grotere impact, en het verkrijgen van een beter inzicht 
in het immuunsysteem. Bijzondere aandacht moet 
worden besteed aan: 
* de ontwikkeling van vaccins, met name tegen 
virusziekten, 
* strategieën voor behandeling en preventie, 
* met volksgezondheid en gezondheidszorg 
verband houdende aspecten. de ontwikkeling van nieuwe en doeltreffender 
vaccins, met name tegen virusziekten; 
nieuwe en betere strategieën voor behandeling cn 
preventie; 
met volksgezondheid en gezondheidszorg verband 
houdende aspecten. 
iii) Kiologische hulpbronnen en ecologische 
uspccten (III): "de cel als fabriek" iii) Lecfklimaat cn biologischc hulpbronnen (III): 
"de cel als fabriek" 
Deze kernactivileit heeft tot doel de 
communautaire bedrijven te helpen de 
vorderingen van de biowetenschap en -
technologie te exploiteren, onder andere op het 
gebied van gezondheid en milieu. Hiermee wordt 
beoogd multidisciplinaire technologieën te 
ontwikkelen die gebaseerd zijn op de benutting 
van de eigenschappen van micro-organismen, 
dieren en planten op cellulair en subcellulair 
niveau. Doel is de ontwikkeling van nieuwe 
biomolecules met grote toegevoegde waarde die 
kunnen bijdragen tot een beter leefklimaat en een 
betere gezondheid, onder meer: Dczc kcrnactivitcit hccfl tot doel de communautaire 
bedrijven te helpen de vorderingen van de 
biowetenschap en -technologie te exploiteren, in het 
bijzonder op de gebieden gezondheid, milieu, 
landbouw, agro-industrie en producten met grote 
toegevoegde waarde, zoals chemische stoffen. Hiermee 
wordt beoogd multidisciplinaire technologieën te 
ontwikkelen die gebaseerd zijn op de benutting van de 
eigenschappen van micro-organismen, planten en 
dieren, in het bijzonder op cellulair en subcellulair 
niveau. Doel is de ontwikkeling van biomoleculen en 
bioprocessen met grote toegevoegde waarde die kunnen 
bijdragen tot een beter leefklimaat en een betere 
gezondheid, onder mccr: 
19 
* nieuwe gezondheidsproducten (bijvoorbeeld * nieuwe procédés, nieuwe werkzame stoffen en 
antibiotica en middelen tegen kanker), nieuwe producten voor de gezondheid 
(bijvoorbeeld antibiotica en middelen tegen 
kanker); 
* procédés voor biologische behandeling van * procédés voor biologische behandeling van afval; 
afval, 
* nieuwe biologische procédés voor de agro- * nieuwe biologische procédés voor de agro-
voedingsindustrie. voedingsindustrie. 
iv) Biologische hulpbronnen en ecologische 
aspecten (IV): waterbeheer en 
waterkwaliteit 
Dcze kernactivileit heeft tot doel de benodigde 
kennis en technologic te ontwikkelen voor een 
ralionele waterhuishouding, met het oog op een 
goede voorziening van de huishoudens, de 
industrie en de landbouw. Activiteiten in dit 
verband zijn in de eerste plaats: 
* technologieën voor het behandclen en saneren 
van waler, 
* technologieën voor controle van de kwaliteit 
en het peil van grondwaterlagen en 
oppervlaktewater, 
* bewakings-, alarmerings- en meldsystemen, 
* technologieën voor regulering van de 
voorraden en technologieën voor toepassing in 
aride en semi-aride gebieden. 
v) Biologische hulpbronnen en ecologische 
aspecten (V): interacties tussen milieu en 
gezondheid 
Met deze kernactivileit wordt beoogd het nadelig 
effcct van de aantasting van het milieu op de 
gezondheid te helpen verminderen. Onderwerpen 
die daarbij aan bod komen zijn onder andere 
preventic en gezondheidseffecten van 
luchtvcrontreiniging, zwarc melalen, giflige 
stoffen, lawaai, klimaatveranderingen en 
elektromagnetische straling, en het effect van 
hinder op de werkplek. Prioritair zijn: 
* werkzaamheden op epidemiologisch gebied, 
* de ontwikkeling van nieuwe methoden voor 
diagnose, risico-evaluatie en preventie, 
* de ontwikkeling van procédés voor het 
bestrijden van de oorzaken en het verminderen 
van schadelijke gevolgen voor de gezondheid. 
20 
iv)Lccfklimaat en biologischc hulpbronncn (IV): 
vcrgrij/Jng van dc bevolking 
Atgemccn docl van dezc kcrnactivitcit is dc 
gczondhcidslocstand cn de oiiafliankclijkhcid van 
oudcrcn tc bcvordcrcn door middcl van prcvcntic cn 
bchandcling van mcl vcroudcring samcnhangcndc 
zicktcn cn kwalcn. Voorts wil daarmcc ccn bijdragc 
worden geleverd aan de vermindering van de behoeftc 
aan langeternüjnzorg en het afremmen van de 
toenemende kostenstijging in de gezondheidszorg. B'ij 
alle werkzaamheden van deze activiteit wordt rekening 
gehouden met de demografische en sociaal-
economische aspecten. Prioritair zijn de volgende 
gebieden: 
* bestrijding van ouderdomsziekten en met ouderdom 
verband houdendc gezondheidsproblemcn 
(bijvoorbeeld dc zicktc van Parkinson, de zicktc van 
Alzhcimcr cn bcpaaldc vormcn van kankcr); 
* inzichl in dc genclischc en moleculairc grondslagcn 
van het gezond ouder worden en in dc 
mechanismcn waardoor zicktcn en kwalcn kunnen 
worden verlraagd; 
* cpidcmiologisch cn klinisch ondcrzock, alsmcdc 
studies gericht op aspecten van dc 
gezondheidssector. 
* verbetering van het leefklimaat en sociale inpassing 
van ouderen en gehandicapten. 
vi) Biologische hulpbronnen en ecologische v) Leefklimaat en biologische hulpbronnen (V): 
aspecten (VI): geïntegreerde ontwikkeling geïntegreerde ontwikkeling van plattelands 
van plattelands- en kustgebieden kustgebieden en 
Docl is de nodige kennis en technologie in te 
zellen voor de invoering van innovatieve 
productic- en exploitatiemodellen dic afgestemd 
zijn op dc nieuwe hoofdlijncn van het 
gemcenschappelijk landbouw- en visserijbeleid en 
tevens een wclensehappelijke onderbouwing 
verschaffen voor de communautaire regclgeving. 
Prioritair zijn daarbij de volgende terreinen 
belrokken: Doel is de nodige kennis en technologie in te zetten 
voor de invoering van innovatieve productic- cn 
exploitatiemodellen dic afgestemd zijn op de nieuwe 
hoofdlijncn van het gemcenschappelijk landbouw- cn 
visserijbeleid en tevens ccn wctensehappelijke 
onderbouwing verschaffen voor de communautaire 
regclgeving. Priorilair zijn daarbij dc volgende 
tcrrcincn: 
nieuwe productie- en exploitatiesystemen voor de 
landbouw, de bosbouw, de visserij en de 
aquacultuur waarbij rekening wordt gehouden 
met rentabiliteit, duurzaam beheer van 
hulpbronnen, kwaliteit van de producten en 
werkgelegenheid, 
* controlemethoden, 
* gebruik voor andere doeleinden dan voeding, 
* opstelling van modellen voor duurzame 
ontwikkeling van plattelands- en 
kustgebieden, gebaseerd op de benutting van 
het specifieke potentieel van elk gebied, 
diversifiëring van activiteiten en 
ruimtegebruik, alsook participatie van de 
betrokken bevolkingsgroepen. nieuwe productie- en exploitatiesystemen voor de 
landbouw, de bosbouw, de visserij en de 
aquacultuur waarbij rekening wordt gehouden met 
rentabiliteit, duurzaam beheer van hulpbronnen, 
kwaliteit van de producten en werkgelegenheid; 
* controlemethoden; 
* gebruik voor andere doeleinden dan voeding; 
* opstelling van modellen voor duurzame 
ontwikkeling van plattelands- en kustgebieden, 
gebaseerd op dc benutting van het specificke 
potentieel van elk gebied, diversifiëring van 
activiteiten en ruimtegebruik, alsook participatie 
van de betrokken bevolkingsgroepen. 
21 
h) AdiviU'ilm voor ondt'rzoek en ontwikkeling I») Activitciten v<H>r ondcr/.ock en ontwikkeling 
vnn nlgemmi hizHluiiT krhnologie van algenieeii in/clhmir wck'inuiinppclijk en 
lechnologiNcli potenticel 
l)e werkzaamheden wordcn locgespilst op de 
volgendc prioritaire onderzoekacliviteilen ter 
ondersteuning van: 
• de bestrijding van ouderdomsziekten en met 
de ouderdom verband houdende 
gezondheidsproblemen (b.v. Alzheimer); 
degeneratieve ziekten (met name kanker en 
diabetes), hart-en vaatziekten, genetisch 
bepaalde ziekten en zeldzame ziekten; 
genoomonderzoek en neurowetenschappelijk 
onderzoek; 
• een verbetering van gezondheidszorg-
systemen, verbetering van de gezondheid en 
de veiligheid op het werk en bestrijding van 
met drugsgebruik verband houdende 
gezondheidsproblemen; 
• cle hcslrijding van belangiïjke naliiurlijkc en 
lcchnologisclic risico's door de onlwikkeling 
van tcchnieken voor prognose, prevcnlie, 
effectbeoordeling en afzwakking van de 
gevolgen; 
• het begrip van processen en interacties met 
betrekking tot "global change" op het land, 
in de zee en in de lucht, alsmede van de 
effecten daarvan op de ecosystemen; 
het gebruik van algemeen inzetbare 
technologieën voor aardobservatie, met name 
via satelliet', ten behoeve van de bewaking 
van het milieu en het beheer van hulpbronnen 
en ecosystemen; 
• onderzoek naar problemen op het gebied van 
biomedische en bio-ethiek, met respect voor 
fundamentele menselijke waarden2; De werkzaamheden wordcn tocgcspitsl op de volgendc 
prioritaire onderzoekacliviteiten ter ondersteuning van: 
• de bestrijding van degeneratieve ziekten, kanker, 
diabetes, hart- en vaatziekten, genetisch bepaalde 
ziekten en zeldzame en weesziekten; 
genoomonderzoek en neurowetenschappelijk 
onderzoek; 
een verbetering van gezondheidszorgsystemen, 
verbetering van de gezondheid en de veiligheid op 
het werk en studie van met drugsgebruik verband 
houdende sociale, mcdische en 
volksgc/ondhcidsaspcclcn; 
• onderzoek naar problemen op het gebied van 
biomedische en bio-ethiek, met respect voor 
fundamentele menselijke waarden'; 
l)c aclivileitcn in verband mcl 
ruimictcchnologielocpassingcn dic binnen clk van de 
drie thematischc programma's worden uitgevoerd zijn 
het ondcrwerp van specifieke coördinatie. 
Binnen dit kaderprogramma zal geen enkele 
onderzoekactiviteit worden ondernomen waarbij het 
genetisch materiaal van mensen wordt gewijzigd of 
gepoogd wordt dit te wijzigen door modificatie van 
kiemcellen of waarbij in enig ander stadium van de 
embryonale ontwikkeling wordt ingegrepen zodat 
deze modificatie erfelijk wordt. Evenmin zal 
onderzoek (bekend als "klonering") worden verricht 
waarbij wordt gepoogd de kern van een kiemcel of 
embryonale cel te vervangen door een celkern 
afkomstig van een willekeurig persoon, van een 
embryo of van een later ontwikkelingsstadium dan het 
menselijke embryonale stadium. Binnen dil kaderprogramma zal geen enkele 
onderzoekactiviteit worden ondernomen waarbij het 
genetisch materiaal van mensen wordt gewijzigd of 
gepoogd wordt dit te wijzigen door modificatie van 
kiemcellen of waarbij in enig ander stadium van de 
embryonale ontwikkeling wordt ingegrepen zodat deze 
modificatie erfelijk wordt. Evenmin zal onderzoek 
(bekend als "klonering") worden verricht waarbij 
wordt gepoogd de kern van een kiemcel of embryonale 
cel te vervangen door een celkern afkomstig van een 
willekeurig persoon, van een embryo of van een later 
ontwikkelingsstadium dan het menselijke embryonale 
stadium. 
22 
• onderzoek naar de sociaal-economische 
aspecten van de ontwikkeling van de 
biowetenschappen en -technologie en naar 
milieuverandering uit een oogpunt van 
duurzame ontwikkeling (effecten op de 
samenleving, de economie en de 
werkgelegenheid). 
c) Steun voor onderzoekinfrastructuur 
Prioritair is een optimaal gebruik op 
communautaire schaal van databanken en 
collecties van biologisch matcriaal; centra voor 
klinischc procvcn; voorzicningcn voor maricn 
onderzoek en rekcnccnlra voor de bcstudering 
van het klimaal. • onderzoek naar de sociaal-economische aspecten 
van de ontwikkeling van de biowetenschappen en 
-technologie 
c) Steun voor onderzoekinfrastructuur 
Prioritair is een optimaal gebruik en verbetering van de 
samenhang op communautaire schaal van de Europesc 
ondcrzockfacilitcitcn in dc vorm van bijvoorbccld 
databanken cn collecties van biologisch matcriaal, 
centra voor klinisch onderzoek cn Ihcrapculischc 
procvcn cn ondcr/.ockinslallatics voor visscrij cn 
aquaculliiur. 
2. ÏOTSTANDBRENGING VAN EEN GEBRIJIKERS- 2.TOTSTANDBRENGING VAN EEN GEBRIJIKKRS-
VRIENDELIJKEINEORMATIEMAATSCIIAPPIJ VRIENDELIJKEINFORMATIEMAATSCHAPPIJ 
De totstandbrenging van een gebruikersvriendelijke 
informatiemaatschappij opent tal van mogelijkheden 
voor nieuwe activiteUen van burgers en bedrijven in 
de Gemeenschap op het gebied van handel, werk, 
vervoer, müieu, onderwijs en opleiding, 
gezondheidszorg en cultuur. Voortdurende 
inspanningen op het gebied van onderzoek, 
technologische ontwikkeling en technologie-invoering 
zijn nodig om de mogelijkheden van de 
informatiemaatschappij voüed ig uit te buiten. De 
brede scala van de h{j de kernactiviteiten aan hod 
komende technologieën maaki het mogelijk de 
voorgenomen werkzaamheden op jJexibele wy'ze te 
focussen en met het nodige dynamisme uit te voeren, 
afliankelijk van de economische en sociale 
prioriteiten. 
Deze inspanningen moeten bij alle activiteUen gericht 
zijn op algemene onderwerpen zoals toegang, 
gebruiksgemak, kosten/baten-verhouding en 
interoperabiliteit, alsmede sociaal-economisch effect. De venverking van informatie, communicatie en inhoud 
groeit by alle bedryfs- en maatschappeüjke activiteUen steeds 
verder naar elkaar toe en het belang ervan voor het 
concurrentievermogen van Europa en voor het leefklimaat 
wordt steeds groter. De komst van de informatie­
maatschappij opent tal van mogelijkheden voor nieuwe 
activüeüen van burgers en bedrijven in de Gemeenschap 
op het gebied van handel, werk, vervoer, milieu, onderwijs 
en opleiding, gezondheidszorg en cultuur. Voortdurende 
inspanningen op het gebied van onderzoek, technologische 
ontwikkeling en technologie-invoering en demonstratie 
zijn nodig om de mogelijkheden van de 
informatiemaatschappij volledig te benutteiu Het brede 
scala van de bij de kernactiviteiten aan bod komende 
technologieën maakt het mogelijk de voorgenomen 
werkzaamheden op dynamische wijze te focussen en 
Jlexihel uit te voeren, ter ondersteuning van sociaal-
economische prioriteiten. 
Deze inspanningen moeten bij alle activiteUen gericht zijn 
op algemene onderwerpen zoals bruikbaarheid, 
toegankelijkheid, interoperabiliteit, betrouwbaarheid en 
betaalbaarheid, alsmede sociaal-economisch effecten. 
Zoveel mogelijk moeten dierproeven worden 
vervangen door in vitro-proeven of andere 
alternatieve methodes. Modificatie van het genetisch 
materiaal van dieren en het klonen van diercn zullen 
hinncn dil kaderprogramma allecn worden 
overwogen indien daarmee ethisch verantwoorde 
doeleinden worden nagestreefd en zij worden 
uitgevoerd met de nodige aandacht voor het welzijn 
van de proefdieren en met inachtneming van het 
principc van genctische diversiteit bij dieren. Zoveel mogelijk moeten dierproeven worden vervangen 
door in vitro-proeven of andere alternatieve methoden. 
Modificatie van het genetisch materiaal van dieren en 
het klonen van dieren zullen hinnen clil 
kaderprogramma allecn worden overwogen indien 
daarmee ethisch verantwoorde doeleinden worden 
nagestreefd en zij worden uitgevoerd met de nodige 
aandacht voor het welzijn van de proefdieren en met 
inachtneming van het principc van genetische diversiteit 
bij dieren. 
23 
a) Kernactiviteiten a) Kernactiviteiten 
i) Informuticmaatschappij (I): systcmen en 
diensten voor dc burgcr 
Mct deze kernactivitcit wordt bcoogd dc 
gebruikers tegen zo laag mogclijke kosten 
gemakkelijker toegang te verschaffen tot 
hoogwaardige diensten van algemeen belang en de 
industrie die de basis verschaft voor deze diensten 
te stimuleren. In dit verband heeft zij prioritair 
betrekking: 
• voor de gezondheids- en bejaardenzorg: op 
systemen voor medische informatica, veilige 
netwerken voor de gezondheidszorg met hoge 
capaciteit en telegeneeskunde, geavanceerde 
interfaces en telesystemen voor de integratie 
van ouderen en gehandicapten in het 
maatschappelijke leven, 
* voor overheidsdiensten: op systemen waarbij 
gebruik wordt gemaakt van 
multimediatoepassingen en telesystemen, 
* voor het milieu: op intelligente systemen voor 
analyse, bewaking, beheer en alarmering, 
voor het vervoer: op geavanceerde intelligente 
systemen die nodig zijn voor het beheer en 
voor de daarmee samenhangende telediensten. 
ii) Informatiemaatschappü (II): nieuwe 
werkmethoden en elektronische handel i) Informaticmaatschappij (I): systemen cn 
diensten voor dc burgcr 
Mct deze kernactiviteit wordt beoogd de gebruikers 
tegen zo laag mogelijke kosten gemakkelijker toegang 
te verschaffen tot hoogwaardige diensten van 
algemeen belang en de industrie die de basis verschaft 
voor deze diensten te stimuleren. In dit verband heeft 
zij prioritair betrekking op de volgende systemen cn 
diensten: 
* voor de gezondheidszorg: systemen voor klinischc 
informatica, veilige gezond- heidszorgnetwcrken 
mct hoge capaciteit cn telegeneeskunde; 
* voor gehandicapten en bcjaardcn: geavanceerde 
interfaces cn telesystemen voor dc integratie van 
oudcrcn cn gehandicapten in het maatschappclijk 
lcvcn; 
* voor overheidsdiensten: geavanceerde 
multimediasystemen en telesystemen die de 
toegang tot en dc verstrekking van diensten van 
openbaar belang vergemakkclijken; 
* voor het milieu: intelligente systemen voor analyse, 
bewaking, bchccr cn alarmering cn systemen lcr 
ondersteuning van ontmijning voor humanitairc 
doeleinden; 
* voor het vervoer: geavanceerde intelligente 
systemen die nodig zijn voor het beheer cn voor dc 
daarmee samenhangende telediensten, waarondcr 
systemen voor het toerisme. 
ii) Informatiemaatschappij (II): nieuwe 
werkmethoden en elektronische handel 
Deze kernactiviteit heeft tot doel het bedrijfsleven 
effieiënter te laten functioneren en een efficiëntere 
handel in goederen en diensten te stimuleren. Als 
prioritaire thema's gelden: 
* methoden voor flexibel, mobiel en op afstand 
werken voor zowel individuen als werken in 
samenwerkingsverband en groepsverband, en 
werkmethoden die steunen op simulatie en 
virtuele realiteit, 
* beheerssystemen voor leveranciers en 
consumenten, onder meer ook interoperabele 
betalingssystemen, Deze kernactiviteit heeft tot doel technieken te 
ontwikkclen om het bedrijfsleven effieiënter te latcn 
functioneren en een cfficiëntere handel in goederen en 
diensten, alsmede betere arbeidsvoorwaarden en -
kwaliteit, te stimuleren. Als prioritaire thema's 
gelden: 
* methoden cn instrumcntcn voor flexibel, mobiel cn 
op afstand werken, bestcmd voor individuelc 
personen en voor het werken in samenwerkings- en 
groepsverband, en werkmethoden die steunen op 
simulatie en virtuele realiteit, alsmede analyse van 
dc sociale effeclen; 
* beheerssystemen voor leveranciers cn 
consumenten, onder mccr ook systemen die 
grootschalig maatwerk kunnen leveren, alsmede 
interoperabele en veilige betalingssystemen; 
* beveiliging van informatie en netwerken; * beveiliging van informatie en netwerken, onder 
24 
onder meer technieken voor authentisatie, 
bescherming van dc integriteit en van dc 
intellectuele-eigendoinsrechten, alsook 
lechnologieën voor een belere bescherming van 
ilc parliculicrc levcnssleer. 
iii) Informatiemaatschappij (III): multimedia-
inhoud mccr cryplografic, technieken tcr bcstrijding cn 
prcvcntic van piratcrij op compulcrsilcs. 
technieken voor aiithcntificatic, bescherming van 
dc inlcgrilcit cn van dc iiilcllcctuclc cigcndom, 
als(H)k lechnologieën voor ccn bctcrc bcschcrining 
van dc parliculicrc lcvcnssfccr. 
* platforms voor gcïntcgrccrdc tocpassingcn tcn 
behoeve van dit gehele programma, waarmee de 
weg voor "digitale gemeenschappen" wordt 
geopend. 
iii) Informatiemaatschappij (III): multimedia-
inhoud en instrumenten 
Deze kernactiviteit heeft tot doel onderwijs en 
opleiding in alle levensfasen te vergemakkelijken, 
de creativiteit te stimuleren, taalkundige en 
culturele verscheidenheid te bevorderen en de 
functionaliteiten en gebruikersvriendelijkheid van 
tockomstige informatieproducten en -diensten te 
verbeleren. Zij legt hct accent op de ontwikkeling 
van inlclligente systemen voor onderwijs en 
opleiding en van innoverende vormen van 
mullimedia inhoud, inclusicf audiovisuclc inhoud, 
cn van hulpmiddclcn voor dc structurering en de 
behandeling daarvan. De nadruk ligt op vier 
hoofdlijnen: 
* interactieve elektronische uitgave, met nieuwe 
methoden voor het creëren en structureren van 
publicaties en de persoonsgerichte verspreiding 
van informatie, alsmede de toegang tot de 
culturele inhoud via virtuele bibliotheken en 
musea, 
* onderwijs en opleiding: systemen, diensten en 
programmatuur voor de ontwikkeling en 
demonstratic van nieuwe methoden waarbij 
gebruik wordt gemaakt van 
multiincdiatocpassingcn, breedband-
communicalic, simulatie en virtuele rcalilcit, 
* nieuwe taaltechnologie dic helpt informatie- en 
communicatiesystemen gebruikersvriendelijker 
te maken, 
* geavanceerde technologie voor de toegang tot 
en het filteren en analyseren van informatie, 
die de informatie-explosie helpt beheersen en 
het gebruik van de multimedia-inhoud 
vergemakkelijkt, met name op het gebied van 
geografische informatiesystemen. Deze kernactiviteit heeft tot doel permanente educatic 
te vergemakkelijken, de creativiteit te stimuleren, 
taalkundige en culturele verscheidenheid tc 
vergemakkelijken cn, rckcning houdend met dc 
gebruikersvriendelijkheid en de aanvaardbaarhcid, 
tockomstige informatieproducten cn -diensten tc 
vcrbclcrcn. In hct ondcrzock wordt hct accent gclcgd 
op inlclligente systemen voor onderwijs cn opleiding, 
innoverende vormen van nuillimcdia-inhoud, inclusicf 
audiovisuclc inhoud, cn hulpmiddclcn voor dc 
structurering cn dc behandeling daarvan. Dc nadruk 
ligt op vier hoofdpunten: 
interactieve elektronische uitgave, met nieuwe 
methoden voor het creëren en structureren van 
publicaties, de persoonsgerichte verspreiding van 
informatie, alsmede het toegankelijk maken van 
onder meer wetenschappelijke, culturele en andere 
inhoud via netwcrkcn van bibliotheken, archicvcn 
cn musca; 
onderwijs cn opleiding: systemen, diensten cn 
programmatuur voor dc ontwikkeling cn 
demonstratic van nieuwe methoden waarbij 
gebruik wordt gemaakt van mulli-
mcdiatocpassingcn, brccdbandcommunicatic, 
simulatie cn virtuele rcalilcit; 
nieuwe taaltechnologie, met inbcgrip van 
intcrfaccs, dic hclpl informatie- cn 
communicatiesystemen gebruikersvriendelijker te 
maken; 
geavanceerde technologie voor de toegang tot en 
het filteren, analyseren en verwerken van 
informatie, die de informatie-explosie helpt 
beheersen en het gebruik van de multimedia-
inhoud vergemakkelijkt, met inbegrip van 
geografische informatiesystemen. 
iv) Informatiemaatschappij (IV): essentiële 
technologie en infrastructuur iv)Informatiemaatschappij (IV): essentiële 
technologie cn infrastructuur 
Met deze kernactiviteit wordt beoogd topkwaliteit Met dczc kernactiviteit wordt beoogd topkwalitcit tc 
25 
te stimuleren op het gebied van de technologie die 
de kera van de informatiemaatschappij vormt, de 
invoering van deze technologie te versnellen en 
het toepassingsgebied ervan uit te breiden. Deze 
activiteit heeft prioritair betrekking op: 
* computer-, communicatie- en 
netwerktechnologie, alsook de invoering en 
toepassing daarvan, 
* technologie en engineering voor 
programmatuur en sysiemen, ook op het 
gebied van hoogwaardige slalislick. 
mobicle cn persoonlijke communicatie en 
syslemen, met name satellieldiensten, 
interfaccs op basis van het gebruik van * 
verschillende zintuigen, 
randapparatuur, subsystemen en * 
microsystemen, 
micro-elektronica (technologie, know-how, 
apparatuur en materialen die nodig zijn voor 
het ontwerp en de fabricage van schakelingen 
en de ontwikkeling van toepassingen). stimuleren op het gebied van de technologie die de 
kern van de informatiemaatschappij vormt, de 
invoering van deze technologie te versnellen en het 
toepassingsgebied ervan uit te breiden. Deze activiteit 
heeft prioritair betrekking op: 
* technologie voor informatieverwerking en 
communicatie, waaronder breedbandnetwerken, 
alsook de invoering, het beheer, de 
interoperabiliteit en de toepassing daarvan; 
* technologie en engineering voor programmatuur, 
systcmcn cn dicnstcn, ook op het gebied van 
hoogwaardige slalislick; 
* groolschaligc rcal-timc 
visualiscringstcchnotogicën; 
* mobicle cn persoonlijke 
syslemen, waaronder 
-dicnstcn2; 
interfaccs op basis van 
verschillende zintuigen, 
randapparatuur, subsystemen cn microsystemen; simulatic-
communicalic 
satcllict systcmcn 
het gebruik cn 
cn 
cn 
van 
* micro-elektronica (technologie, instrumenten, 
apparatuur en materialen die nodig zijn voor het 
ontwerp en de fabricage van schakelingen en 
onderdelen en de ontwikkeling van toepassingen). 
De activileiten in verhand met 
ruimtetechnologietoepa.ssingen die binnen elk van de 
desbetreffende programma's worden uitgevoerd zijn het 
onderwerp van specifieke coördinatie. 
26 
b) Algcmcne activitciten voor onderzoek en 
ontwikkeling van algemeen inzetbare 
technologie 
Algemene onderwerpen zoals toegang, 
gebruiksgemak, kosten/baten-verhouding en 
interoperabiliteit, alsmede sociaal-economisch 
effect, worden in alle kernactiviteiten integraal 
behandeld. 
Vanuit een "visionair" perspectief dat gericht is 
op loekomstigc of reeds ontluikende technologieën 
en locpassingcn zal prioritair onderzoek worden 
vcrrichl mel belrekking lol: 
• technologie voor het rcpresenteren, creëren en 
manipuleren van kennis, 
• simulatie- en visualisatietechnologie in 
real-time en op grote schaal en technologie 
voor virtuele realiteit, 
• kwantum-, foton- en 
bio-elektronicatechnologie en technologie voor 
integratie op zeer grote schaal; ultrasnelle 
computers en superintelligente netwerken. 
c) Steun voor onderzoekinfrastructuur 
Prioriteit wordt gegeven aan steun voor 
geavanceerde elektronische netwerken met een 
hogc capacitcit len behoeve van onderzoek op alle 
gebiedcn van wetenschap cn technologie, 
bijvoorbeeld het geavanceerde INTERNET-2. b) Activitciten voor ondcr/ock cn ontwikkeling van 
algemeen inzetbaar wetenschappelijk cn 
technologisch potentieel 
Voor de ontwikkeling, vanuit een "visionair" 
perspectief, van loekomstigc of rccds ontluikende 
technologieën mcl inogclijkc gcvolgcn voor dc 
induslric, kan onvcrbindcnd onderzoek worden 
vcrrichl mcl belrekking lol: 
• lcchnologic voor het rcprcscnlcrcn, crcërcn cn 
manipuleren van kennis; 
nano-, kwantum-, foton- en bio-
elektronicatechnologie, ultrasnelle computers en 
superintelligente netwerken. 
c) Steun voor onderzoekinfrastructuur 
Prioriteit wordt gegeven aan steun voor geavanceerde 
elektronische netwerken met een hoge capaciteit ten 
behoeve van onderzoek op alle gebiedcn van 
wetenschap en technologie, in hcl kadcr van dc 
wcrcldwijdc cvolutic van INTERNET. 
De lidstaten blijven verantwoordelijk voor dc 
bevordering en uitbreiding van nationale netwerken en 
infrastructuur. De rol van de Europese Unie is het 
verschaffen van Europese toegevoegde waarde met het 
oog op het bevorderen van de verdere openstelling, de 
onderlinge koppeling en de interoperabiliteit van deze 
structuren. 
27 
3. BEVORDERING VAN EEN CONCURRERENPE EN 
DUURZAME GROEI 3. BEVORDERING VAN EEN CONCURRERENPE EN 
DUURZAME GROEI 
Ontwikkeling en verspreiding van de kennis en de 
technologie voor het ontwerp en de ontwikkeling 
van "schone" procédés en de fabricage van 
"schone" producten van hoge kwaliteit die kunnen 
concurreren op de markt van morgen is nodig om de 
groei en het scheppen van nieuwe banen in de 
Gemeenschap le stimuleren en de hed/yven de kans 
te geven de nodige aanpassingen in hun activiteiten 
aan te brengen. 
Dit streven gaat hand in hand met de 
ontwikkeling van krachtige energiesystemen en 
-diensten, alsmede van economische, veilige, 
milieuvriendelijke en een goed leefklimaat 
bevorderende vervoersystemen. Doel is de ontwikkeling en verspreiding van de 
kennis en de technologie voor het ontwerp en de 
ontwikkeling van procédés en de fabricage van 
milieu- en consumentvriendelijke producten van 
hoge kwaliteit die kunnen concurreren op de markt 
van morgen; voorts wordt beoogd de groei en het 
scheppen van nieuwe banen in de Gemeenschap te 
stimuleren en bedrijven de kans te geven de nodige 
aanpassingen in hun activiteiten aan te brengen. 
Dit streven gaat hand in hand met de ontwikkeling 
van economische, veilige, milieuvriendelijke 
vervoersystemen die een goed leefklimaat 
bevorderen. 
a) Kernactiviteitcn 
i) Concurrerendc en duurzamc groei (I): 
producten, procédés, orgunisatie 
Doel van deze kernactiviteit is de ontwikkeling le 
vergemakkelijken van hoogwaardige, innovalievc 
producten en diensten die voorzien in de 
behoeften van de burgcrs en de markt en van 
nieuwe, economische en milieuvriendelijke 
productie- en fabricagemethoden, ongeacht de 
productiewijze. De inspanningen hebben 
prioritair betrekking op: 
de bepaling, de ontwikkeling en de integratie van 
nieuwe technologieën inzake ontwerp, 
fabricage, controle en productie, waarbij met 
name gebruik wordt gemaakt van micro-
engineering, 
de technologieën van de informatiemaatschappij 
voor "intelligente" fabricage (waaronder 
tlexibele werkplaatssystemen en systemen 
voor flexibel beheer van toeleverings- en 
distributieketens, ingebouwde systemen en 
telediensten voor exploitatie en onderhoud en 
technologieën voor simulatie en werken in 
samen werk ings verband), a) Kernactiviteiten 
i) Concurrerendc cn duurzamc groei (I): producten, 
procédés, organisatic 
Doel van dczc kernactiviteit is dc ontwikkeling lc 
vergemakkelijken van hoogwaardige, innovalievc 
producten cn diensten die voorzien in dc bchocflcn van 
dc burgcrs cn dc markt cn van nieuwe productie- cn 
fabricagemethoden, vooral van die welkc gericht zijn 
op verbetering van de concurrentiepositie van 
traditionele industrieën, en die, ongeacht de 
productiewijze, economisch en milieuvriendelijk zijn. 
Het onderzoek heeft prioritair betrekking op: 
* de bepaling, de ontwikkeling en de integratie van 
nieuwe technologieën inzake ontwerp, fabricage, 
controle en productie, waarbij met name gebruik 
wordt gemaakt van technologie en engineering op 
mico- en nano-niveau; 
* de ontplooiing, aanpassing en integratie van de 
technologieën van de informatiemaatschappij voor 
"intelligenteM fabricage (waaronder flcxibclc 
werkplaatssystemen en systemen voor flexibel 
beheer van toeleverings- cn distributieketens, 
ingebouwde systemen cn telediensten voor 
exploitatie cn onderhoud cn technologieën voor 
simulatie cn wcrkcn in samcnwcrkingsvcrband); 
28 
technologieën ter beperking van het gebruik 
van hulpbronnen en ter beperking van 
alvallozingen, inzake recycling van 
alvalsloffen en voor de onlwikkeling van 
schoue produclcn en procédés, een en andcr 
op basis van het conccpl van de 
lcvcnscyclusanalysc, 
nieuwe methoden voor productie- en 
arbeidsorganisatie en voor de benutting van 
vakbekwaamheden (inclusief sociaal-
economische analyses). technologieën ter beperking van het gebruik van 
hulpbronnen en ter beperking van afvallozingen, 
inzake recycling van afvalslolïen en voor de 
onlwikkeling van schoue produclcn en procédés, 
een en andcr op basis van het conccpl van de 
levenseyclusanalyse; 
nieuwe methoden voor productie- en 
arbeidsorganisatie en voor de benutting van 
vakbekwaamheden (inclusief sociaal-economische 
analyses). 
ii) Concurrerende en duurzame groei (II): 
duurzame mobiliteit en intermodaliteit ii) Concurrerende en duurzame groci (II): duurzame 
mobiliteit en intermodaliteit 
Doel is op een efficiënte wijze en zonder nadelige 
effecten voor het milieu te zorgen voor mobiliteit 
van personen en goederen. Deze kernactiviteit 
draagt daartoe bij door mcde de totstandbrenging 
mogelijk le maken van een op Europees niveau 
grotendeels intermodaal opererend systeem van 
veilig, intelligent en interoperabel personen- en 
goedcrenvervoer per spoor en over de weg, door 
de lucht en over zee, dal voorzict in de 
mobiliteilsbehoeften van het bedrijfsleven en de 
burgers. Dit veronderstelt prioritair: 
* de ontwikkeling, validering en demonstratie 
van systemen voor een rationeel beheer van 
zowel modaal als intermodaal vervoer, met 
inbegrip van systemen voor satellietnavigatie 
en -plaatsbepaling van de tweede generatie, 
onderzoek naar infrastructuur en de 
raakvlakken daarvan met vervoermiddelen en 
-systemen, waarbij rekening wordt gehouden 
met verminderde milieu-effecten en met 
toegankelijkheid en integratie van het beleid 
inzake ruimtelijke ordening en het 
vervoerbeleid, 
opstelling van sociaal-economische scenario's 
voor de mobiliteit van zowel goederen als 
personen. Doel is op een efficiënte wijze en zonder nadelige 
effecten voor het milieu te zorgen voor mobiliteit van 
personen en goederen. Deze kernactiviteit draagt 
daartoe bij door mede de totstandbrenging mogelijk te 
maken van een op Europees niveau grotendeels 
intermodaal opererend systeem van veilig, intelligent 
en interoperabel personen- en goederenvervoer per 
spoor en over de weg, door de lucht en over water, dat 
voorziet in de mobiliteilsbehoeften van het 
bcdrijfslcven en de burgers. Dit veronderstelt 
prioritair: 
* de ontwikkeling, validering en demonstratie van 
rationele beheersystemen voor zowel modaal als 
intermodaal vervoer, inclusief systemen voor 
satellietnavigatie en -plaatsbepaling van de tweede 
generatie3 , en de integratie en het gebruik van 
geavanceerde informatiediensten voor ondernemcrs 
en reizigers; 
* onderzoek naar vervoersinfrastructuur en de 
raakvlakken daarvan met vervoermiddelen cn 
-systemen, waarbij nadelige milieu- cn 
vciligheidscffcctcn wordcn tcruggcdrongcn cn 
rekening wordt gehouden met toegankelijkheid cn 
integratie van het bclcid inzake ruiinlclijkc 
ordening en het vervoerbeleid; 
* opstelling van sociaal-economische scenario's voor 
dc duurzame mobiliteit van zowel goederen als 
personen. 
De activiteiten in verband met 
ruimtetechnologietoepassingen die binnen elk van de 
desbetreffende programma's worden uitgevoerd zijn het 
onderwerp van specifieke coördinatie. 
29 
m)('oiu-iirrcrcndc cn duurzame groei (III): 
nieuwe ucrsuccticvcn voor de luchtvaurt iii) Concurrcrcndc en duur/.ame groei (III): nieuwe 
perspectievcn voor dc luchtvaart 
Dcze kernactiviteit moet de Europese 
Gemeenschap mede in staat stellen haar positie op 
dit gebied te versterken door gebruik te maken, 
met inachtneming van milieueisen, van haar 
beheersing van de meest geavanceerde 
luchtvaarttechnologie. Zij heeft prioritair 
betrekking op: 
* de ontwikkeling en demonstratie van 
geavanceerde ontwerp- en geïntegreerde 
fabricagetechnologieën en beperking van 
cnergicverbruik, emissies en geluidshinder 
voor verschillende vliegtuigconcepten, 
* dc lechnologische en economische 
nitvocrbaarhcid van cn dc krilieke 
lcchnologicën voor ontwcrpen voor 
vlicgtuigcn van dc nieuwe gcucralic, 
* dc onlwikkeling van technologicën ler 
verbetering van dc veiligheid van het 
vliegverkeer. Dczc kernactiviteit moct dc Europese Gemeenschap 
mede in staat stellen haar positie op dit gebied te 
versterken door gebruik te maken, met inachtneming 
van milieueisen, van haar kennis van de meest 
geavanceerde luchtvaarttechnologie. Zij heeft prioritair 
betrekking op: 
de ontwikkeling en demonstratie van geavanceerde 
en geïntegreerde ontwerp- en 
fabricagetechnologieën en beperking van 
cnergicverbruik, emissies cn geluidshinder voor 
verschillende vliegtuigconcepten, 
dc lechnologische cn economische uitvocrbaarhcid 
van cn dc krilieke lcchnologicën voor onlwcrpcn 
voor vlicgtuigcn van dc nieuwe gcncralic; 
dc ontwikkeling van lcchnologicën lcr vcrbclcring 
van dc veiligheid van hct vliegverkeer. 
iv) Concurrerende en duurzame groei (IV): 
technologieën van de zee iv) Concurrerende en duurzame groei (IV): 
technologieën van de zee 
Doel is met inachtneming van de milieu-eisen de 
ontwikkeling en de integratie van de specifieke 
kennis en technologie met betrekking tot het 
mariene milieu te stimuleren waarmee de 
Gemeenschap haar potentieel ten volle kan 
benutten cn hct concurrcntievcrmogcn van haar 
iudustrie kan verbcleren, ter ondersteuning van 
een echt "Europees zeebeleid". Dc 
wcrkzaamheden worden loegespitst op dc vcrciste 
technologieën voor: Doel is met inachtneming van de milieu-eisen de 
ontwikkeling en de integratie van de specifieke kennis 
en technologie met betrekking tot het mariene milieu te 
stimuleren, waarbij de Gemeenschap het potentieel van 
dc zcc tcn vollc kan benutten cn hct 
concurrcnlicvcrmogcn van dc mariene industric kan 
vcrbctcrcn, lcr ondersteuning van ccn geïntegreerde 
bclcidsaanpak in/akc Europese mariene 
aangclcgcnhcdcn. Dc wcrkzaamheden worden 
loegespitst op dc lcchnologicën dic vcrcisl zijn voor: 
de ontwikkeling van veilige en effieiënte * 
geavanceerde schepen, 
het gebruik van de zee als medium voor * 
economisch verantwoord personen- en 
goederenvervoer (geavanceerde 
haveninfrastructuren; regionale systemen voor 
zeevervoer), in samenhang met de 
kernactiviteit "duurzame mobiliteit en 
intermodaliteit", 
een rationele en duurzame exploitatie van de * 
zee als energie- en delfstoffenbron (offshore-
en onderzeese technologieën). dc ontwikkeling van vciligc en cfficiönlc 
geavanceerde schepen; 
het gebruik van de zee als medium voor economisch 
verantwoord personen- en goederenvervoer, dank 
zij een optimalisering van de prestaties en de 
inzetbaarheid van schepen, in samenhang met de 
kernactiviteit "duurzame mobiliteit en 
intermodaliteit", 
een rationele en duurzame exploitatie van de 
energie- en delfstoffenbronnen van de zee (met 
name off-shore- cn ondcrzeetcchnologicön). 
30 
v) Concurrerende cn duurzame groei (V): 
geavanccerde energicsystcmen en -diensten' 
Dcze kcrnaclivileit, die in ruime mate rekening 
hotidl mel de behoeften van de markl, heell (ot 
doel een bijdragc tc leveren om mct zo weinig 
mogelijk gevaar voor het milieu te voorzien in de 
energiebehoeften van de Gemeenschap. Zij draagt 
bij tot de bevordering van de totstandbrenging en 
ontwikkeling van zowel qua productie als qua 
verbruik efficiënte en geavanceerde 
energiesystemen en -diensten die een aanzienlijke 
vermindering van de emissies van C02 en andere 
broeikasgassen mogelijk maken en de 
concurrentiepositie van de Gemeenschap helpen 
versterken. De werkzaamheden hebben prioritair 
betrekking op: 
* de belangrijkste nieuwe en hernieuwbare 
energiebronnen en de integratie daarvan, met 
name in gedeccntraliseerde systemen, 
* technologieën voor de opslag en het transport 
van energie, 
+ lechnologieën voor sclioue productie en 
gebruik van Ibssicle energiebronnen en voor 
een ralionccl energicgebruik, 
* de opstelling van scenario's voor 
wisselwerkingen tussen economie, milieu en 
energie. |Dc/.e kcrnactivitcit is gedccltclijk en in gcwij/.igde 
vorm ovcrgcbracht naar het nieuwe programma 
"Bchoud van het ccosystccm"| 
vi) Concurrerende en duurzame groei (VI): de v) Concurrerende en duurzame groei (V): de stad 
stad van morgen van morgen en het culturele erfgoed 
Deze activiteit is gericht op een harmonieuze 
ontwikkeling van de stedelijke leefomgeving van de 
burgers volgens een globale en innovatieve, zuiniger 
en milieuvriendelijke aanpak, die op geavanceerde 
organisaliemodellen is gebaseerd, en waarbij met 
name verbctering van de kwalileit van het leven, 
herstel van het sociale evenwicht en bescherming en 
valorisalic van het culturele erfgoed mel elkaar 
worden verzocnd. De werkzaamheden hebben 
prioritair betrekking op: Deze activiteit is gericht op een harmonieuze 
ontwikkeling van de stedelijke leefomgeving van de 
burgers volgens een globale en innovatieve, zuinige cn 
milieuvriendelijke aanpak, die op geavanceerde 
organisaticmodcllcn is gcbasccrd, cn waarbij mct name 
verbctering van het lccfklimaal, hcrslcl van hcl sociale 
cvcnwichl cn bescherming, bchoud cn valorisalic van 
hcl culturele erfgoed mct elkaar worden vcrcnigd tcn 
bchocvc van ccn duurzame bcnulting van hcl slcdclijk 
sociaal-cconomisch polcnliccl voor wcrkgclcgcnhcid cn 
tocrismc. Dc werkzaamheden hebben prioritair 
betrekking op: 
De onderzoekactiviteiten met betrekking tot 
beheerste kernfusie worden in detail beschreven in 
het voorstel betreffende het vijfde 
kaderprogramma van Euratom voor activiteiten op 
het gebied van onderzoek en onderwijs 
31 
* nieuwc modellcn voor cen duurzame 
ontwikkeling van Europese steden, de 
opstelling van sociaal-economische scenario's 
op middellange en lange termijn en 
activitciten voor onderzoek en demonstratie, 
met name toegcspitst op problemen op het 
gebied van stedenbouw en architectuur, 
sociale integratie en veilighcid, energie-
efficiëntie en -zuinigheid (met name in 
gebouwen en bij het geïntegreerde 
vervoerbeheer), alsook op de ontwikkeling 
van democratische informatienetwerken (het 
concept van de "digitale stad"), 
* ontwikkeling en demonstratie van technologieën 
voor economisch veranlwoorde, schone, 
elliciënte en duurzame terugwinning, renovatie 
cn nieuwbouw, met name ten behocve van grote 
gebouwencomplexen en ter bescherming van het 
cultureel erfgoed, 
* ontwikkeling en demonslralic in cen stcdelijke 
omgeving van technologieën voor zuinige, 
schone, veilige en intelligente voertuigen 
(bijvoorbeeld auto's met nulemissie), in 
samenhang met duurzame mobiliteit (zie de 
kernactiviteit "duurzame mobiliteit en 
intermodaliteit"). nicuvvc modellcn voor cen duurzame onlwikkcling 
van Europese steden cn stcdelijke gcbicden, dc 
opstelling van sociaal-economische scenario's voor 
dc middellange cn langc termijn cn activitciten voor 
onderzoek, ontwikkeling cn demonstratie, met 
name toegcspitst op dc ondcrstcuning cn hcl volgcn 
van dc concurrcntickracht van cconomischc 
activitciten, stadsontwikkcling cn architectuur, 
sociale intcgralic, veilighcid, cncrgic-cfficiëntic cn 
-zuinigheid (met name in gebouwen cn bij hcl 
stadsvervocrbchccr), alsook op de ontwikkeling van 
informatienetwerken (het conccpl van de "digitale 
stad"); 
ontwikkeling cn demonstratie van technologieën cn 
productcn voor bcoordcling, bescherming, 
conscrvatie, rcstauratic cn duurzame cxploitatic van 
het Europese culturclc crfgocd, waarbij dc aandacht 
gclijkclijk over het rocrcnd cn het onrocrcnd 
cultuurbezit wordt verdeeld ter bevordcring van hun 
waarde en het leefklimaat; 
ontwikkeling en demonstratie van technologieën 
voor economisch veranlwoorde, schone, cfficiëntc 
cn duurzame inslandhouding, terugwinning, 
renovatie cn nieuwbouw, met name tcn bchocvc van 
grolc gebouwencomplexen; 
ontwikkeling cn demonstratie van technologieën 
voor zuinige, schone, vciligc, doclmaligc cn 
intelligente voertuigen, die worden toegepast in het 
totale vervoerslandschap, inclusief de stedelijke 
context, binnen een raamwerk van duurzame 
mobiliteit (in aanvulling op dc kernactiviteit 
"duurzame mobiliteit cn intcrmodalitcil"). 
b) Algcmcnc activiteiten voor onderzoek en 
ontwikkeling van algemccn inzetbare 
technologie 
De werkzaamheden worden toegespitst op de 
volgende prioritaine onderzoekactiviteiten2: 
• ter ondersteuning van de ontwikkeling van 
nieuwe materialen voor de industrie en de 
fabricageprocédés daarvoor: hitte- en 
drukbestendige materialen (bijvoorbeeld voor 
cncrgieproductie cn motoren); lichte materialen 
(voor het vervoer en de bouw); met het oog op b) Activitciten voor onderzoek cn ontwikkeling van 
algemccn inzctbaar wctcnschappclijk en 
tcchnologisch potcnticel 
De werkzaamheden worden toegespitst op de volgende 
prioritaire onderzoekactiviteiten: 
• ter ondersteuning van de ontwikkeling van nieuwe 
materialen voor de industrie en de fabricageprocédés 
zoals : hitte- en drukbestendige materialen 
(bijvoorbeeld voor energieproductie en motoren); 
lichte materialen (voor het vervoer en de bouw); met 
het oog op gemakkelijke recycling ontworpen en 
Het onderzoek ten behoeve van veiligheid en 
beveiliging van kernenergie in het kader van het 
programma "Bevordering van een concurrerende 
en duurzame groei" is opgenomen in het voorstel 
betreffende het vijfde kaderprogramma van 
Euratom. 
32 
gcmakkelijke recycling ontworpen en 
ontwikkelde functiematerialen (opto-
elektronischc en biomalerialen, sensorcn); 
• voor de oiilwikkcling van nicuwc materialcn en 
productietéchnologieën op het gebied van kolen 
enstaal\ j 
• voor metingen en proeven: ter ondersteuning van 
normalisatie en fraudebestrijding alsook van de 
kwaliteit van producten en diensten (met 
inbegrip van de ontwikkeling van 
precisierneetinstrumenten en de ontwikkeling van 
referentiemetingen en gecertificeerde 
referentiematerialen). 
c) Stcun voor onderzoeksinfrastructuur 
Priorilair zijn het in nelwerken mcl elkaar 
verbindcii en de opliniale henulling op 
(iemecnschapsscliaal van rckcnccnlra voor 
induslrieel ondcrzock, windtunnels, 
gespccialisccrdc databases, meet- en 
testlaboratoria. ontwikkelde functiematerialen (opto-eleklronische en 
biomaterialen, sensoren); 
• voor de ontwikkeling van nieuwe materialcn en 
productietechnologieën op het gebied van staal4, 
• voor metingen en proeven: ter ondersteuning van 
normalisatie en fraudebestrijding alsook van de 
kwaliteit van producten en diensten (met inbegrip van 
de ontwikkeling van precisierneetinstrumenten en de 
ontwikkeling van referentiemetingen en gecertificeerde 
referentiematerialen). 
c) Stcun voor onderzoekinfrastructuur 
Priorilair zijn hel in nelwerken mcl elkaar vcrbinden 
en dc oplimalc bcnulling op (iemecnschapssihaal van 
rckcnccnlra voor induslrieel ondcrzock, windlunncls. 
gcspecialiscerde databases, meet- cn tesllaboratoria. 
4. BEHOUD VAN HET ECOSYSTEEM 
Onderzoek en technologische ontwikkeling op het 
gebied van milieu, energie en duurzaam beheer van de 
hulpbronnen van het ecosysteem zijn noodzakelijk voor 
de tenuitvoerlegging van het beleid van de Unie. Door 
de benutting van de nodige kennis en technologie kan 
in ccn groot aantal behoeften worden voorzien. Dezc 
nicuwc marktcn scheppen ook groei cn 
wcrkgclcgcnhcid. Dc rcsultatcn van dit ondcrzock 
zullcn als grondslag dicncn voor dc opstclling van 
bclcidslijncn op communautair nivcau of voortvlocicnd 
nit intcrnalionalc vcrdragcn. 
Dczc doclslclling gaal samcn mcl ccn cconomischc 
onlwikkcling dic oog hccft voor het milieu cn het 
lccfklimaat. Daarvoor zijn cfficiönlc cn vciligc 
cncrgiesystcmen nodig. 
a) Kernactiviteiten 
i) Behoud van het ecosysteem (I): waterbeheer en 
waterkwaliteit 
Deze kernactiviteit heeft tot doel de benodigde kennis 
In het vooruitzicht van het feit dat het 
kaderprogramma in toenemende mate activiteilen 
zal overnemen dic thans worden uitgevoerd op 
grond van hel l-CJKS-Verdrag, dat in 2002 alloopl. In het vooruitzicht van het feit dat het 
kaderprogramma in toenemende mate activiteilen 
zal overnemen die thans worden uitgevoerd op 
grond van hel l-CJKS Verdrag, dat in 2002 afloopt. 
33 
cn tcclmologic op tc bouwcn voor ccn ralionclc 
walcrhuishouding, mct hcl oog op ccn gocdc 
voor/icning van dc hiiishoudcns, dc induslric cu dc 
landbouw. Aclivilcilcn in dil vcrband zijn in dc ccrslc 
plaats. 
* tcchnologicön voor hcl bchandclcn cn sancrcn van 
water om verontreiniging te voorkomen en met het 
oog op de sanering en het rationeel gebruik en/of 
hergebruik van water (met inbegrip van 
kringloopsystemen; betrouwbaarheid van 
distributienetten); 
* bijdrage tot dc ontwikkeling van geïntegreerde 
benaderingen voor het beheer van waterreserves en 
watergebieden; 
* technologieën voor controle cn preventie van 
verontreiniging, bcschcrming cn beheer van 
grondwatcr cn oppcrvlaklewatcr, 
* bcwakings-, alarmcrings- cn mcldingssystcmcn, 
* tcchnologicön voor rcgulcring cn beheer van dc 
voorradcn cn tcchnologicön voor toepassing in aridc 
cn scmi-aridc gcbicdcn cn gcbicdcn dic ovcr hcl 
algcmccn ccn watcrtckort hcbbcn. 
ii) Bchoud van het ecosystecm (II): mondialc 
milieuveranderingen cn klimaat 
Dczc kcrnactivitcit heeft tot docl de wetcnschappclijkc 
cn technologische instrumenten te ontwikkelen dic 
nodig zijn om de uitvoering van het communautair 
beleid, met name op de gebieden milieu en 
biodiversiteit, te schragen en de 
onderzoekverplichtingen uit hoofde van door de 
Gcmccnschap cn haar lidstaten ondertckendc 
intcrnationalc vcrdragcn cn ovcrccnkomstcn tc 
ondcrstcuncn. In hcl algcmccn mocl dc kcrnactivitcit 
mccr inzicht gcvcn in dc proccsscn op dczc gcbicdcn 
cn bijdragcn tot duurzamc ontwikkeling. In dc ccrstc 
plaats gaat het cr in dit vcrband om: 
* vcrandcringsproccsscn op mondiaal nivcau tc 
bcgrijpcn, lc ontdckkcn, tc bcoordclcn cn lc 
voorspcllen, waarbij dc nadruk ligt op dc oorzakcn 
en gevolgen op Europees en subregionaal niveau 
mct betrekking tot zowel natuurlijke als 
antropogene verschijnselen en waarbij in het 
algemeen wordt gestreefd naar een duurzaam 
gebruik van de natuurlijke hulpbronnen. Er zal 
gebruik worden gemaakt van de 
natuurwetenschappen, de sociaal-economische en 
de culturele wetenschappen; 
* meer inzicht te verschaffen in de ecosystemen, 
* scenario's en strategieën te ontwikkelen om 
vcranderingcn op mondiaal nivcau tc voorkomen, af 
tc zwakken cn zich craan aan tc passcn, gclct op 
klimaatvcrandcring cn dc noodzaak dc 
biodiversiteit in stand tc houdcn; 
34 
stcun tc vcrlcncn voor dc onlwikkcling van ccn 
Europcsc componcnl van dc mondialc 
klimaalobservaliesysleinen, lcrrcslrischc 
ccosyslcmcii (mcl iiibcgnp van hiodivcisilcil) cn 
occancn (bijvoorbccld Euro(i(X)S - Europcau 
Global Occan übscrving Syslcm); 
dc wctcnschappclijkc basis tc ontwikkclcn 
(processen en interacties in de oceanen, met name 
op grote diepten) die nodig zijn voor een duurzaam 
gebruik van het mariene milieu. 
iii) Behoud van het ecosysteem (III): bevordering 
van duurzaam energiegebruik5 
Docl van dczc kcrnactivitcit is dc onlwikkcling van 
lcchnologicën dic uitzicht bicdcn op ccn vcrmindcring 
van dc cncrgicvraag cn ccn bcpcrking van dc milicu-
cffcctcn zoals dc uilsloot van C02 cn andcrc 
brocikasgasscn cn vcronlrcinigcndc sloffcn, cn dc 
acccplalic daarvan tc bcspocdigcn. Gclcl op dc 
inarklvooriiit/.ichlcii in dc (icmccnschap cn dc rcsl van 
dc wcrcld, bcslaal dc uildaging op langc tcrmijn criu dc 
inlcnsilcil van hcl cncrgicvcrbruik in atlc scclorcn van 
dc cconomic tc vcrlagcn. Dc activitcilcn voor 
onderzoek en technologische ontwikkeling hebben in 
dc eerste plaats betrekking op: 
* de opstelling van scenario's betreffende het beheer 
van vraag en aanbod in de sectoren economie, 
milieu en energie en de interactie daartussen; 
* technologieën voor een rationeel en efficiënt 
gebruik van energie, 
* het gebruik van nieuwe en hernieuwbare energie in 
gedecentraliseerde systemen; 
* cncrgieopslag cn distributie in lokale syslcmcn. 
iv) Behoud van het ecosysteem (IV): Ontwikkeling 
en levering van schonere, meer concurrcrcnde en 
mccr gediversifleerdc energie5 
Met dczc kcrnaclivilcil wordl ingcspccld op dc 
noodzaak om op cncrgicgcbicd radicaal nicuwc 
tcchnologicön cn syslcmcn le ontwikkelcn zodat 
Europa een energievoorziening en energiediensten 
krijgt aangeboden die betrouwbaar, efficiënt, veilig en 
zuinig zijn. Daarmee wordt bijgedragen tot het 
concurrentievermogen van de industrie en tot 
duurzame groei. In ieder stadium van de 
voorzieningscyclus moeten maatregelen worden 
De onderzoekactiviteiten met betrekking tot beheerste 
kernfusie zijn opgenomen in het voorstel voor het vijfde 
kaderprogramma voor onderzoek en onderwijs uit hoofde 
van het Euratom-Verdrag. 
35 
genomen om de efficiëntie te verhogen en de kosten te 
verlagen. Op korte termijn moeten 
energietechnologieën worden ontwikkeld waarmec dc 
uitstoot van brocikasgasscn sncl kan worden 
leruggedrongen en op langc termijn moelen doorbrakcu 
worden gcrcalisccrd waaimcc radicalc vooriiitgaug kan 
worden gcbockl bij dc ovcrgang van Ibssiclc cncrgic 
naar nicuwc cncrgicbronncn. Dc wcrkzaamhcdcn 
worden prioritair toegespitst op de volgendc gebiedcn: 
* schone en efficiënte exploratie, productie en gebruik 
van fossiele brandstoffen; 
* grootschalige energie-omzetting (electriciteit en 
warmte); 
* groter aandeel van nieuwe en hernieuwbare 
energiebronnen en integratie daarvan in de 
kleinschalige energievoorziening; 
* transport en distributie van energie over lange 
afstanden. 
b) Activitcitcn voor onderzoek en ontwikkeling van 
algemccn inzctbaar wetcnschappclijk en 
tcchnologisch potentiecl 
Dc iuspanningcn worden locgcspilst op'': 
* dc bestrijding van bclangrijke natuurlijkc en 
technologische risico's door de ontwikkeling van 
technieken voor prognose, preventie, 
effectbeoordeling en afzwakking van de gevolgen; 
* de ontwikkeling van algemeen inzetbare 
technologieën voor aardobservatie, met name 
technologieën aan boord van satellieten7 ten 
behoeve van toepassingen voor de bewaking van het 
milieu en het beheer van hulpbronnen en 
ecosystemen; 
* onderzoek naar de sociaal-economische aspecten 
van dc ontwikkeling van milieuvcrandering uit een 
oogpunt van duurzamc ontwikkeling (effectcn op dc 
samcnlcving, dc cconomie en dc werkgelegenhcid), 
De onderzoekactiviteiten ten behoeve van veiligheid 
en beveiliging van kernenergie zijn opgenomen in 
het voorstel voor het vijfde kaderprogramma voor 
onderzoek en onderwijs uit hoofde van het 
Euratom-Verdrag. 
De activiteiten in verband met 
ruimtetechnologietoepassingen die binnen elk van 
de desbetreffende programma's worden uitgevoerd 
zijn het onderwerp van specifieke coördinatie 
36 
* dc ontwikkcling van nicuwc matcrialcn cn nicuwc 
productictcchnologicön in de steenkolensector.8 
c) Steun voor onderzoekinfrastrucruur 
Prioriteit op dit gebicd wordt gcgeven aan de tocgang 
en het gebruik op communautaire schaal van 
gespecialiseerde databanken, krachtige rekencentra, 
met name voor de bestudering van het klimaat, en 
installaties voor marien onderzoek. 
In het vooruitzicht van het feit dat het 
kaderprogramma in toenemende mate activiteiten 
zal overnemen die thans worden uitgevoerd op 
grond van het HGKS-Verdrag, dat in 2002 afloopt. 
37 
TWEEDE ACTIVITEIT TWEEDE ACTIVITEIT 
1. BEVESTIGING VAN DEINTERNATIONALE ROL 
VAN HET COMMUNAUTAIRE ONDERZOEK 1. BEVESTIGING VAN DE INTERNATIONALE ROL VAN 
HET COMMUNAUTAIRE ONDERZOEK 
Enerzijds een aanzienlijke bijdrage leveren aan 
de vormgeving van het externe beleid van de 
Vnie, met name ten aanzien van de landen van 
Midden- en Oost-Europa die kandidaat zijn voor 
toetreding en anderzijds de Vnie helpen om 
industriële samenwerkingsverbanden lot stand te 
brengen en nieuwe markten te openen, dat zijn 
de voornaumste doelstellingen van de activiteit 
"internationale sanienwerking ". De voornaamste doelstellingen van dit horizontale 
thema zijn: bevordering van de wetenschappelijke en 
technologische samenwerking op internationaal vlak, 
versterking van de capaciteiten van de Gemeenschap 
op het gebied van wetenschap en technologie, 
algemene steun voor het bereiken van een 
wetenschappelijk topniveau in de ruimere 
internationale context, en een bijdrage te leveren aan 
de uitvoering van het externe beleid van de 
Gemeenschap, mede in het kader van de toetreding 
van nieuwe lidstaten 
In het kader van de vormgeving van het externe 
beleid van de Unie en van de verwachte toetreding 
van nieuwe Lid-Staten, zijn de algemene 
doelstellingen van het programma "internationale 
samenwerking" als volgt: 
- wetenschappelijke en technologische 
samenwerkingsverbanden bevorderen tussen 
instanties en onderzockers uit derde landen en de 
Gemeenschap die de parlijen aanzienlijke en 
evenredig verdeelde voordclcn opleveren 
(samenwerking op basis van het principc van 
wcdcrzijds voordeel); 
de toegang vergemakkelijken van laboratoria en 
bedrijven in de Gemeenschap tot buiten de 
Gemeenschap beschikbare wetenschappelijke 
kennis die de belangen van de Gemeenschap kan 
dienen; 
de plaats en de rol van het communautaire 
onderzoek op de internationale 
wetenschappelijke en technologische scène 
versterken; 
de toetreding van de geassocieerde landen van 
Midden- en Oost-Europa (LMOE) voorbereiden, 
het Euro-mcditcrrane partnerschap 
ondcrstcunen, het menselijk potentieel in de 
LMOE en de nieuwe onafhankelijke staten van 
de voormalige Sovjet-Unie (NOS) stabiliseren en 
het ontwikkelingsbeleid steunen; De algemene doelstellingen van internationale 
wetenschappelijke samenwerking zijn: 
wetenschappelijke en technologische 
samenwerking bevorderen tussen ondernemingcn, 
organisatics cn onderzockers uit dcrdc landen cn 
dc Gemeenschap die bcidc parlijen aanzienlijke cn 
evenredig vcrdccldc voordclcn oplcvcrcn, waarbij 
rckcning wordt gchoudcn mcl dc vcrschillcndc 
bchocncn cn omslandighcdcn van afzondcrlijkc 
grocpcn landen cn gcbicdcn mcl inachlncming van 
dc bcschcrming van dc intcllcctuclc 
eigendomsrechtcn van de dcclnemers; 
de toegang voor in de Gemeenschap gevestigde 
onderzoekcentra en ondernemingen 
vergemakkelijken tot buiten de Gemeenschap 
beschikbare wetenschappelijke en technologische 
kennis die de belangen van de Gemeenschap kan 
dienen; 
de positie en de rol van het communautaire 
onderzoek in de internationale wetenschappelijke 
en technologische wereld versterken en een 
Europese wetenschappelijke en technologische 
cultuur bevorderen; 
dc toetreding van nieuwe lidstaten voorbereiden, 
bijvoorbccld door hun vollcdigc bctrokkcnhcid bij 
het kadcrprogramma aan tc mocdigen, bijdragcn 
aan dc stabiliscring van het OTO-potentieel van de 
LMOE in het algemecn cn van de nieuwe 
onafhankelijke staten van de voormalige Sovjet-
Unie (NOS), het Europees-mediterrane 
38 
- dc Europesc ondcrzoekseclor helpcn inibrmatie 
lc vcrkrijgen over onderzoekcapacileilen, -
activilcitcn cn -prioritcitcn buiten dc 
Gemeenschap (induslrielanden, landcn met een 
"economie in opkomst") om het 
concurrentievermogen van de industrie van de 
Gemeenschap en haar aanwezigheid op de 
nieuwe markten te versterken. 
De activiteiten op het gebied van internationale 
wetenschappelijke en technologische 
samenwerking worden uitgevoerd, afhankelijk van 
het bestaan en de inhoud van 
samenwerkingsovereenkomsten, door middel van 
de specifieke activiteit "internationale 
samenwerking" alsmedë door verdiscontering van 
de internationale dimensie van het onderzoek in de 
andere activiteiten van het kaderprogramma. 
a) Spccifickc werkzaamheden van de activiteit 
"internationale samenwerking" 
Op basis van het samenwcrkingsbelcid dat wordt 
bcpaald met het oog op de betrckkingcn met de 
verschillende potcntiële partners van de 
Gemeenschap, worden drie categorieën activiteiten 
ten uitvoer gelegd, die verband houden met 
specifieke problemen waarmee deze landen 
worden geconfronteerd en niet zijn opgenomen in 
de andere activiteiten van het kaderprogramma. 
Deze activiteiten worden gefinancierd door de 
specifieke activiteit "internationale 
samenwerking": partncrschap stcuncn cn ontwikkclcn, cn bijdragcn 
aan dc duurzamc cconomischc, socialc cn 
wetenschappelijke ontwikkcling van dc 
onlwikkclingslandcn; 
— dc Europcsc ondcrzoekseclor helpcn informatic tc 
vcrkrijgen ovcr cn crvaring op lc docn met 
onderzoekcapacileilen, -activiteiten cn -priorilcitcn 
van geïndustrialisecrdc dcrdc landcn cn landcn met 
een "economie in opkomst", om het 
concurrentievermogen van de industrie van de 
Gemeenschap en haar aanwezigheid op nieuwe 
markten te versterken. 
De activiteiten op het gebied van internationale 
wetenschappelijke en technologische samenwerking 
worden uitgevoerd op grond van 
samenwerkingsovereenkomsten, waar deze bestaan, 
alsmede door middel van dit horizontale internationale 
samenwerkingsprogramma en door activiteiten die 
binnen de andere programma's van dit 
kaderprogramma worden ondernomen. 
1. Specifieke activiteiten binnen het programma 
"internationale samenwerking" 
Op basis van het samcnwcrkingsbcleid dat dc 
Gemeenschap op spccifickc gcbicdcn met haar 
verschillende potcntiële partners vocrt, worden dric 
categorieën activiteiten - met een spccifickc 
internationale dimensie - uitgevoerd die verband 
houden met specifieke problemen waarmee deze 
landcn worden geconfronteerd en waarop de andere 
activiteiten van het kaderprogramma geen betrekking 
hebben. Enkel deze activiteiten worden gefinancierd 
via het specifieke programma "internationale 
samenwerking". 
Samenwerkingsactiviteiten met bepaalde a) Samenwerkingsactiviteiten met bepaalde 
categorieën landen: 
LMOE: bevordering van topcentra. categorieën derde landen: 
- STATEN IN DE PRETOETREDINGSFASE: 
bevordering van hun topcentra, begeleidende 
maatregelen ter vergemakkelijking van de 
deelneming aan andere programma's van het 
kaderprogramma, mede door middel van 
samcnwcrkingsnctwcrkcn; 
Mi<:i)iTi!KKANii DiiRDii I.ANDI'.N: met namc 
regionale aspeclcn van het behccr ovcr dc 
Middellandse Zee, sleun voor sociaal-economische 
ontwikkeling, met inbegrip van de 
informatiemaatschappij, bescherming van het 
cultureel erfgoed. 
NOS: steun aan het potentieel voor onderzoek en 
technologische ontwikkeling, gerichte specifieke 
activiteiten (satelliettoepassingen, regionale 
problemen in verband met milieu en gezondheid). - NOS EN LANDEN VAN MIDDEN EN OOST-
EUROPA DIE ZICH NIET IN DE 
PRETOETREDINGSFASE BEVTNDEN: steun 
aan hun potentieel voor onderzoek en 
technologische ontwikkeling (mede door middel 
van INTAS voor de NOS, mits er door haar leden 
39 
ONTWIKKELINGSLANDEN (inclusief mediterrane 
landen en landen met een economie in opkomst): 
studie van de mechanismen en de sociaal-
economische voorwaarden voor duurzame 
ontwikkeling (b.v. agro-industrieel onderzoek, 
energiesystemen); steun voor de integratie van 
productiviteits- en milieu-eisen in de ecosystemen 
van deze landen (b.v. walerbehecr); prevcntie en 
bcsirijding van zieklen die op grotc schaal in deze 
landen voorkomen en bcvordcring van een 
doel treffcnde gezondheidszorg. 
- Opleiding van onderzoekers: Er wordt een 
beurzenstelsel opgezet om jonge onderzoekers uit 
ontwikkelinslanden met inbegrip van mediterrane 
landen en landen met economie in opkomst de 
gclcgcnheid tc bieden gedurende een bepaalde 
periodc in laboratoria in de Gemcenschap mce tc 
werken aan projeclen die binnen hct 
kaderprogramma worden uitgevoerd. Een ander 
beurzenstelsel dient om het verblijf van jonge 
onderzoekers uit de Gemeenschap in industriële 
laboratoria in Japan en Zuid-Korea te financieren. een nieuwe overeenkomst wordt gesloten over de 
continucring daarvan), samcnwcrking op gcbicdcn 
van wederzijds belang (met inbegrip van 
satelliettoepassingen, regionale problemen in 
verband met milicu en gezondheid); 
- MEDITERRANE PARTNERLANDEN: door 
gczamcnlijkc aclivilcilcn hun OTO-capacitcitcn 
opvocrcn cn vcrnicuwing bcvordcrcn, 
samcnwcrking op gcbicdcn van wederzijds belang, 
mcl namc regionale aspcctcn van dc Middcllandsc 
Zcc, met inbegrip van milicu-aspcctcn, stcun voor 
de sociaal-economische ontwikkeling met inbegrip 
van de stedelijke dimensie, overgang naar de 
informatiemaatschappij en bescherming van het 
cultuurbezit, begeleidende maatregelen ter 
vergemakkelijking van de deelneming aan andere 
programma's van het kaderprogramma, mede door 
middel van samenwerkingsnetwerken; 
- ONTWTKKELINGSLANDEN: er zal met groepen 
landen en gebieden een dialoog over het te voeren 
beleid inzake de behoeften en prioriteiten op OTO-
gebied worden ontwikkeld. Met name op de 
volgende gebieden worden samenwerkings-
activiteiten overwogen: mechanismen cn 
voorwaarden voor duurzame ontwikkeling; 
duurzaam bchccr cn gcbruik van natuurlijkc 
hulpbronncn, mcl inbegrip van laudbouwproductic 
cn vocdsclzckcrhcid, milicuaspcctcn cn 
cncrgicaspcclcn; gezondheid cn vocding; 
- LANDEN MET EEN ECONOMIE IN OPKOMST 
EN INDUSTRIELANDEN: uitwisselingen van 
wetenschappers, organisatie van workshops, 
begeleidende maatregelen ter bevordering van 
partnerschappen en vergroting van de wederzijdse 
toegang tot elkaars OTO-activiteiten mede, in 
voorkomend geval, door middel van 
overeenkomsten op het gebied van 
wetenschappelijke en technologische 
samenwerking. 
b) Opleiding van onderzoekers 
Er wordt een beurzenstelsel opgezet om jonge 
onderzoekers uit ontwikkelingslanden, mediterrane 
landen cn landen met ccn economie in opkomst in dc 
gclcgcnheid tc stcllcn in laboratoria in dc 
Gemcenschap mcc-tc wcrkcn aan spccifickc projeclen 
binnen hct kaderprogramma. Een andcr beurzenstelsel 
dicnt voor dc fmancicring van wcrkzaamheden van 
een beperkt aantal jonge onderzoekers uit de 
Gemeenschap in industriegerichte laboratoria van het 
hoogste niveau in derde landen op onderzoekgebieden 
die voor de Gemeenschap van bijzonder belang zijn. 
40 
- Coördinatic met COST en het EUREKA-
initiatief, alsook met internationale organisaties 
die zich met onderzoekactiviteiten bezig houden; 
voorts ook coördinatie van de activiteiten die in 
het kader van andere programma's van het 
kadcrprogramma worden uitgevoerd, met akties 
meer in het kader van andere 
samenwerkingsactiviteiten van de Gemeenschap en 
met samenwerkingsactiviteiten van de lidstaten. 
b) Activiteiten op het gebied van internationale 
samenwerking in het kader van andere 
activiteiten van het kaderprogramma 
Er zijn vier formules voor deelneming binnen de 
specifieke programma's: 
- volledige associatie met het kaderprogramma: 
deelneming en financiering door de 
Gemeenschap van partners in derde landen 
onder vergelijkbare voorwaarden als voor 
partners in de Lid-Staten (EER, bepaalde 
LMOE, Israël, Zwitserland); 
dcclname aan voor derde landen openstaande 
programma's op basis van bilaterale of 
multilaterale akkoorden: deelname zonder 
financiering door dc Gemeenschap voor 
partners uit derde landen, op projectbasis 
(bepaalde geïndustrialiseerde derde landen of 
landen met een "economie in opkomst"). Er 
zullen maatregelen worden getroffen om de 
toegang van landen met een "economie in 
opkomst" tot het kaderprogramma te 
intensiveren; 
deelname aan voor derde landen openstaande 
programma's zonder specifiek 
samenwerkingsakkoord: deelname in principe c) Coördinatic 
Coördinatic mcl COST-actics, alsmcdc sleun aan het 
COST-bcsluur, coördinatic mcl EUREKA cn mcl 
internationale organisaties die zich met 
onderzoekactiviteiten bczighouden, onderlingc 
coördinatic van dc activiteiten die in het kader van 
andere programma's van het kaderprogramma worden 
uitgevoerd, alsmede coördinatie van die activiteiten 
met activiteiten in het kader van andere 
samenwerkingsacties van de Gemeenschap (met namc 
PHARE, TACIS en MEDA) en met 
samenwerkingsactiviteiten van de lidstaten. 
2. Internationale samenwerking in het kader van 
dc andere activiteiten van het kaderprogramma 
Dc deelneming van instantics uit dcrdc landen aan dc 
specifieke programma's kan in bcginscl twec vormcn 
aanncmcn: 
— deelneming aan programma's op basis van 
volledige bctrokkcnhcid bij het kadcrprogramma: 
deelneming door instanties uit derde landen is aan 
vergelijkbare voorwaarden gebonden als 
deelneming door instanties uit de lidstaten. 
Volledige betrokkenheid van staten in dc 
prctoetredingsfase zou kunnen worden 
vcrgcmakkelijkt door middel van passendc 
dcgrcssieve financieringsmechanismen, waarbij in 
voorkomend geval gebruik wordt gemaakt van 
andere relevante communautaire instrumenten 
(bijvoorbeeld PHARE). Voor andere staten in de 
pretoetredingsfase, die aangeven dat volledige 
deelneming aan het kaderprogramma voor hen nog 
niet haalbaar is, zou gedacht kunnen worden aan 
een gedccltclijkc associatie met cén of mccr 
complctc specifieke programma's; 
— deelneming aan specifieke programma's op 
projectbasis: indicn ccn bilaterale of ccn 
multilaterale samcnwcrkingsovcrccnkomst in het 
bclang van dc Gemeenschap nodig is om toegang 
tc krijgen tot programma's van hoog niveau in 
derde landen en geschikte regelingen ïnzake 
intellectuele eigendomsrechten, zal deelneming per 
project afhankelijk zijn van de sluiting van een 
dergelijke overeenkomst. Bij deelneming op 
projectbasis komen deelnemende instanties uit 
derde landen in beginsel niet in aanmerking voor 
financiering uit deze programma's, behoudens in 
gevallen die naar behoren zijn gemotiveerd als 
zijnde in het belang van de Gemeenschap. Er 
zullen maatregelen worden getroffen om de 
toegang van landen met een "economie in 
opkomst" tot het kaderprogramma te intensiveren; 
41 
zonder financiering door de Gemeenschap voor 
partners uit derde landen, op projectbasis (niet 
met de specifieke programma's geassocieerde 
LMOE, Europese NOS, mediterrane partners); 
dcclname aan projcctcn waarbij het in het 
bclang van dc Gemeenschap is deelnemers uit 
derde landen aan te trekken: deelname in 
principe gefinancierd door de betrokken derde 
landen en, in bepaalde gevallen als omschreven 
in de regels voor deelneming zoals vastgesteld 
krachlcns artikel 130 J van het Verdrag, door 
dc Gemeenschap via het betrokken specifiek 
programma. 
Dc preciczc voorwaarden waaronder instantics uit 
dcrdc landen cn internationalc organisatics dic bij 
ondcrzocksactivitcitcn zijn betrokken, kunncn 
dcclncmcn aan het kadcrprogramma, mct inbcgrip van 
de financiële rcgelingen, zullcn wordcn bepaald in het 
besluit dat krachtens artikel 130 J van het Verdrag zal 
worden aangenomen. 
DERDE ACTIVITEIT DERDE ACTIVITEIT 
1. INNOVATIE EN DEELNEMING VAN HET MKB 1. INNOVATIE EN DEELNEMING VAN HET MKB 
Innovatie is de sleutelfactor van het 
concurrentievermogen van de industrie en voor 
het scheppen van werkgelegenheid. Doel is 
innovatie te bevorderen, de exploitatie van de 
resultaten van het wetenschappelijk werk te 
vergemakkelijken en de oprichting van 
innoverende ondernemingen te stimuleren. 
Het midden- en kleinbedrijf is een belangrijke 
initiator en drager van innovatie. Het moet 
gemakkelijk toegang kunnen krijgen tot de 
geavanceerde technologie die het nodig heeft en 
tot de mogelijkheden die geboden worden door 
de onderzoekprogramma's van de Gemeenschap. Innovatie is de sleutelfactor voor het 
concurrentievermogen van de industrie, voor een 
duurzame sociale en economische ontwikkeling en 
voor het scheppen van werkgelegenheid. Doel is 
innoverende activiteiten, onder meer de oprichting 
van innoverende ondernemingen, te bevorderen en de 
verspreiding en exploitatie van de resultaten van het 
wetenschappelijk werk te vergemakkelijken en 
technologieoverdracht te ondersteunen. 
Het midden- en kleinbedrijf heeft een belangrijke 
functie op het gebied van innovatie en de overdracht 
van innovatie. De ontwikkeling van het MKH kan een 
vitale bijdrage leveren aan de economische en sociale 
ontwikkeling, nieuwe economische activiteiten, het 
scheppen van werkgelegenheid en het 
concurrentievermogen. Het MKB moet gemakkelijk 
toegang kunnen krijgen tot de geavanceerde 
technologie die het nodig heeft en tot de 
mogelijkheden die geboden worden door de 
onderzoekprogramma's van de Gemeenschap en van 
de lidstaten. 
De algemene doelstellingen van de activiteiten 
van de Unie op dit gebied zijn: 
- het sociaal en economisch effect van de 
onder/oekactivileiten van haar programma's 
verbetcren door meer nadruk te lcggen op 
maatregelen waarmec kan worden gezorgd voor 
een betere exploitatie van de resultaten ervan en 
de overdracht en verspreiding van de 
ontwikkelde technologie; 
- de toegang vergemakkelijken van aan de 
programma's deelnemende organisaties, in het 
bijzonder het MKB, tot 
financieringsinstrumenten voor innovatie en 
42 
ondersteuning van de oprichting van 
innoverende ondernemingen (financiële 
technieken, risicokapitaal); 
- de deelneming van het MKB aan de 
onderzoekprogramma's stimuleren, zowel van 
bedrijven dic aclicl' zijn op hel gebied van 
onder/oek cn geavancccrdc tcchnologic als van 
bedrijven dic ovcr slechts wcinig of gecn 
onderzoekcapacileil beschikken maar wel grote 
technologische behoeften hebben; het MKB, 
mel name in minder wclvarendc regio's, helpen 
zijn technologische capaciteiten te vergroten. 
- bijdragen tot de vormgeving van het 
innovatiebeleid van de Gemeenschap, met name 
door een Europese dimensie toe te voegen aan 
de nationale innovatiesystemen. 
De activiteiten van de Europese Gemeenschap 
inzake bevordering van innovatie en 
ondersteuning van de deelneming van het MKB 
aan de onderzoekprogramma's moeten worden 
uitgevoerd in het tweeledige kader van de 
verschillende communautaire activiteiten en de 
spccilicke activileil die gewijd is aan innovatie en 
hel MKB. De doclsicllingcn cn tiilvocringswijzc 
van de desbctrelfcnde activiteiten zijn mel name 
de volgende: 
a) Spccifickc werkzaumheden voor de 
activitcit "Innovatie cn deelneming van het 
MKB": 
i) Voor innovatie 
- rationalisatie en coördinatie op 
Gemeenschapsniveau van de informatie- en 
hulpnetten met betrekking tot de 
werkzaamheden van de Gemeenschap op het 
gebied van onderzoek en innovatie, beheer - in 
overleg met de programma's - van het hulpnet 
voor innovatie en overdracht van technologie en 
consolidering van de mechanismen voor het 
verzamelen en verspreiden van informatie zoals 
het inlbrmatiesysteem CORDIS 
(gcmecnschappelijkc activitcit innovatic/MKB); 
- oprichting en ontwikkeling van een hulpdienst 
inzake inlcllectucle-cigendomsrcchtcn cn 
locgang tot particuliere financiering, met name 
tot fondsen voor risicokapitaal 
(gemeenschappelijke activiteit innovatie/MKB); 
- omschrijving - in overleg met de programma's -
van mechanismen waarmee tijdens de 
levenscyclus van projecten exploitatie van 
resultaten, particuliere financiering en 
overdracht van ontwikkelde technologie kunnen 
worden vergemakkelijkt, met waarborgen voor 
de bescherming van verworven kennis (waarde-
analyses, marktonderzoek, opleiding); 
43 
- ontwikkcling van hct concepl "innovatiecellen" 
binnen dc programma's, coördinalic van de 
activiieiten ervan en hulp bij de oprichling van 
bcginncndc innovcrende bcdrijven (start-ups), 
in het bijzonder via Europese instanties en 
fondsen (Europees Investeringsfonds, Europese 
Invcsteringsbank, de actie Eurotech Capital); 
- ontwikkeling van het concept "innovatiecellen" 
binnen de programma's, coördinatie van de 
activiteiten ervan en hulp bij de oprichting van 
beginnende innoverende bedrijven (start-ups), 
in het bijzonder via Europese instanties en 
fondsen (Europees Investeringsfonds, Europese 
Investeringsbank, de actie Eurotech Capital); 
- omschrijving en verspreiding van optimale 
praktijken inzake technologie-overdracht 
(gemeenschappelijke activiteit innovatie/MKB) 
en coördinatie van studies en analyses, vooral 
met belrckking tot hct innovaticbelcid. 
II) Voor het MKH 
- bchccr van ccn centraal aanspreckpunt voor alle 
onderzockprogramma's binnen de diensten van 
de Europese Commissie (voor voorstellen voor 
projecten die specifiek door het MKB worden 
uitgevoerd); omschrijving en beheer van 
gemeenschappelijke hulpmiddelen die de 
deelneming van het MKB aan de programma's 
vergemakkelijken (waarbij zoveel mogelijk een 
beroep wordt gedaan op elektronische middelen 
voor informatiepakketten, het indienen van 
voorstellen, "help line", enz.). 
Hct bcvordcrcn van innovatic en deelneming van hct 
MKB zijn wcliswaar twcc verschillende zakcn, maar 
dcsalnicttcmin nauw mct clkaar vcrbonden. Dit thcma 
zal dcrhalvc, voor zovcr mogelijk, worden uitgevoerd 
door middcl van ccn gemeenschappelijke activiteit op 
bcidc lcrrcincn. Daarnaast dicncn dc in dit programma 
uitgcvocrdc activiteiten ccn aanvulling tc vormcn op dc 
activitcilcn die in dc lidslatcn worden ondcrnomcn cn 
op dc clders in hct kadcrprogramma uitgcvocrdc 
activiteiten ter bevordering van innovatie en 
stimulering van deelneming van het MKB, en zullen 
zij daarom steun geven aan, een aanvulling vormen op 
en, waar nodig, richting geven aan deze diverse 
activiteiten. 
1. Algemene doelstellingen 
a) Bevorderen van innovatie 
— bijdragen tot de uitvoering van het innovatiebeleid 
in de Europese Unic, met namc door bij te dragen 
aan hct schcppcn van voorwaardcn die de innovatic 
bcvordcrcn; 
— hcl publick mccr bcwusl lc makcn van hct nul van 
innovatie; 
— het sociaal en economisch effect van de 
onderzoekactiviteiten van het kaderprogramma 
44 
verbetcrcn door tc zorgcn voor ecn bclcrc 
vcrsprciding cn cxploilatic van dc rcsultatcn crvan, 
alsmcdc dc ovcrdrachl cn vcrsprciding van 
lcchnologic dic uit divcrsc bronucn afkomslig is, 
inct inachtncming van dc bchocflcn van klanlcn cn 
gcbruikers; 
— door hct verstrckkcn van informatic cn adviezcn dc 
toegang van aan dc programma's declncmcnde 
organisaties (in het bijzonder het MKB) tot 
instrumenten die de innovatie ondersteunen 
vergemakkelijken. 
b) Bevorderen van deelneming van het MKB 
— de deelneming van het MKB aan de 
onderzoekprogramma's cn de technologie-
ovcrdracht aan hcl MKB stimulcrcn, zowcl van 
bcdrijvcn dic acticf zijn op hct gcbicd van 
ondcrzock cn gcavancccrdc lcchnologic als van 
bcdrijvcn dic ovcr wcinig of gccn ondcrzock-
capacitcil bcschikkcn, maar wcl grote 
lcchnologischc bchocflcn hcbbcn alsmcdc dc 
capacitcit om nicuwc tcchnologicön in tc vocrcn; 
hct MKB in dc gchclc Europcsc Unic hclpcn zijn 
lcchnologischc capacitcitcn tc vcrgrotcn, mcdc mcl 
inachtncming van dc spccificke problemcn van hct 
MKB in minder welvarende regio's; 
— het MKB assisteren bij het opzetten van 
transnationale netwerken en partnerschappen voor 
de invoering en verspreiding van nieuwe 
technologieën, 
— bevorderen van dc totstandkoming van 
transnationale koppclingcn tusscn hct MKB, grotc 
bedrijven, ondcrzockccntra cn univcrsiteitcn. 
2. Specifieke activiteiten binnen het horizontalc 
programma 
a) Bevorderen van innovatie 
— omschrijving cn verspreiding, in samenhang mcl dc 
anderc programma's van hct kadcrprogramma, van 
adcquatc mcchanismcn waarmce, tijdens dc 
lcvcnscyclus van projcctcn, de exploitatic van 
resultaten, particuliere financiering en overdracht 
van ontwikkelde technologie en resultaten kunnen 
worden vergemakkelijkt, met waarborgen voor de 
bescherming van verworven kennis; 
— ontwikkeling, validering en tenuitvoerlegging van 
mcthodologieën voor activiteiten op het gebied van 
technologieoverdracht, waarbij de technologischc, 
economische en sociale aspecten van innovatie 
worden geïntegreerd cn, waar nodig, transnationale 
45 
verspreiding en exploitatie van resultaten die niet 
van de thcmatische programma's afkomstig zijn, 
— coördinatic van studics cn analyscs dic in divcrsc 
fora zijn uitgcvocrd cn intcgratic van dc rcsullalcn 
daarvan, mcl hcl oog op dc tolstandbrcnging van 
ccn gcmccnschappclijk rcfcrcnlickadcr op hcl 
gcbicd van hcl innovaticbclcid. 
I>) Bevordcren van deelneming van het MKB 
— bchcer van écn cxtra aansprcckpunt voor hcl MKB -
voor alle onderzoekprogramma's - binnen de 
diensten van de Commissie, met gebruikmaking 
van de bestaande ondersteunende netwerken in de 
lidstaten; omschrijving en beheer van 
gemeenschappelijke hulpmiddelen die de 
deelneming van het MKB aan de programma's 
vergemakkclijkcn (waarbij zoveel mogelijk een 
bcroep wordt gcdaan op clcktronische middclcn 
voor informaticpakkcltcn, het indicncn van 
voorstcllcn, "hclp linc", gcspccialisccrdc Intranct-
nctwcrkcn om dc MKB-dcclncming aan innovatic 
tc bevordcren, enz); vcrstrckkcn van informatic 
ovcr programma's cn oplcidingcn voor hcl 
voorbcrcidcn van voorstcllcn; vcrgrotcn van dc 
bctrokkcnhcid van het MKB bij dc ovcrlcg- cn 
bcoordclingsproccdurc; zorgcn voor ccn 
gcstructurccrdc cn sncllc fccdback naar allc 
aanvragcrs; stcun bij het opzcttcn van consortia; 
opzettcn van verticale innovatienetwerken dic 
fungeren als "virtuele speerpuntcentra", waarbij een 
beroep wordt gedaan op partners die actief zijn op 
het gebied van de ontwikkeling, de 
totstandbrenging, het beheer en de fmanciering van 
nieuwe producten en procédés; 
— ondersteuning van het MKB bij het vaststellen van 
hun huidige cn toekomstigc tcchnologischc 
bchocflcn en het vcrstrckken van informatic cn 
advics, tcn cindc aan dezc behoeften tegemocl lc 
komen. 
c) Gemeenschappelijke activiteiten innovatie/ MKB 
— activiteiten op communautair nivcau met het oog op 
dc rationalisalic cn coördinatic van nctwcrkcn dic 
informatic cn hulp vcrstrckkcn op het gebied van dc 
onderzoek- cn innovatieactiviteiten van dc 
Gemeenschap; beheer, in overleg met de andere 
programma's van het kaderprogramma, van het 
ondersteunende netwerk voor innovatie en 
technologie-overdracht, met een optimale 
gebruikmaking van de relaiscentra voor innovatie 
en de CRAFT-contactpunten; consolidering van dc 
mechanismen voor het verzamelen en verspreiden 
46 
van informatie, zoals de CORDIS-informatiedienst; 
— verstrekken van informatie en advies, alsmede 
proefprqjecten, op het gebied van: 
* intcllccluclc cigcndomsrcchtcn; 
* tocgang (ot particulicrc financicring, mct namc lol 
fondscn voor risicokapitaal; 
* dc oprichting van bcginncndc innovcrcndc bcdrijvcn 
(starl-ups), in hcl bij/.ondcr via Europcsc instantics 
en fondscn (Eiiropees Invcslcringsfonds, Europcsc 
Invcslcringsbank, dc aclic Eurolcch Capital). 
Docl van dc procfprojcctcn is dc vcrbetcring van dc 
bestaande vaardigheden op het gebied van informatie, 
advies en analyse, de vergemakkelijking van de 
toegang tot de bestaande overheids- en particuliere 
instrumenten op nationaal of communautair niveau, 
zonder ondernemingen fmanciële subsidies te 
verstrekken of een rivaliserend financieringsinstrument 
op te zetten; 
— omschrijving cn bevordering, in overleg mct dc 
andcrc programma's van dc kaderprogramma's, van 
oplimalc praklijkcn in/.akc innovatic. 
I>) Aiinsliiiling bij werkzuamheden in het 
kuder van undere ucliviteiten vun hel 
kaderprogrummu 
i) Voor innovalie 
- zorgen voor samenhang van dc uitvocring en 
het beheer van werkzaamheden in het kader van 
de thematische programma's op dit gebied met 
de specifieke werkzaamheden voor de activiteit 
"Innovatie en deelneming van het MKB", 
impulsen geven om reeds in de onderzoekfase 
de exploitatie en verspreiding van de resultaten 
voor te bereiden. 
ii) Voor het MKB 
Steun voor de deelname van het MKB aan 
activiteiten op het gebied van "onderzoek in 
samenwerkingsverband" en andere activiteiten 
voor onderzoek, technologische ontwikkeling en 
demonstratie in het kader van de programma's. 3. Aansluiting bij werkzuumheden in het kader van 
undere uctiviteiten vun het kuderprogrummu 
a) Bevordercn van innovatic 
— dc bctrokkcncn crtoe aanzcttcn om recds in dc 
onderzoekfase de exploitatie en verspreiding van de 
resultaten voor te bereiden; 
— zorgen voor samenhang tussen de activiteiten die 
erop gericht zijn de innovatie in het kader van 
andere programma's te bevorderen en de activiteiten 
die uit hoofde van dit programma worden 
uitgevoerd; 
— coördinatie van de activiteiten van de in de 
thematische programma's op te zetten "innovatie-
eenheden", teneinde het innovatieaspect te 
intcgreren in dc uitvocring van de programma's 
(b.v. bij dc sclcclic van cn het toczicht op projcctcn) 
cn, waar nodig, dc follow-up van 
tcchnologicovcrdrachl tc waarborgcn, mct inbcgrip 
van lcchnologic-ovcrdrachtprojcctcn mcl 
dcmonslraticwaardc. 
b) Bevordercn van MKB-dcclncming 
— Steun voor MKB-deelneming aan in de andere 
programma's uit te voeren OTO- en demonstratie-
activiteiten: 
47 
.Ktivileilen op hcl gebicd van "ondcrzock in 
sainenwerkingsvcrband" waarbij tcn minstc drie 
onderling onalhankelijke MKB-bedrijven uit ten 
minstc twee verschillende Lid-Staten de 
mogelijkheid krijgen gemecnschappelijke 
technologischc problemen te laten oplossen 
door derde organisaties; 
activiteiten ter ondersteuning en stimulering van 
de deelname van het MKB aan projecten voor 
gezamenlijk onderzoek in 
samenwerkingsverband (bijvoorbceld via 
"premies voor verkennende werkzaamheden"). * aclivitcitcn op hct gebicd van "ondcrzock in 
samenwerkingsverband" waarbij tcn minstc dric 
onderling onalhankelijke MKB-bcdrijvcn uit tcn 
minstc twcc verschillende lidstatcn dc 
mogelijkheid krijgen gemecnschappelijke 
technologischc problemen te laten oplossen door 
derde organisaties met passende 
onderzoekcapaciteiten; 
* activiteiten ter ondersteuning en stimulering van 
de deelname van hct MKB aan projecten voor 
gezamenlijk ondcrzock in 
samenwerkingsverband (b.v. via "prcmics voor 
de vcrkcnncndc fasc") mct inachtncming van dc 
behocftc van hct MKB aan ccn flexibclc cn 
gcmakkelijk loegankclijkc 
ondcrstcuningsstrucluur. 
Stcun voor de vcrsprciding cn dc cxploitatic van 
resultaten, en voor de verbetering daarvan, binnen 
de thematische programma's. 
VlERDE ACTIVITEIT VlERDE ACTIVITEIT 
1. VERHOGING VAN HET MENSELDK 1. VERHOGING VAN HET MENSELIJK POTENTIEEL 
POTENTIEEL 
De wereld steunt steeds meer op kennis. De 
Gemeenschap beschikt op dit gebied over een 
grote troef: de kwaliteit van zijn onderzoekers, 
ingenieurs en technicL Doel is dit 
kennispotentieel te bewaren en te helpen 
ontwikkelen door meer steun te geven voor de 
opleiding en mobiliteit van onderzoekers, ook 
naar de hedrijven toe, alsook door het verlenen 
van steun voor een beter gehruik van de 
onderzoekinfrastructuur. 
Voorts kent de Gemeenschap een grote traditie 
op het gebied van onderzoek in sociale en 
economische wetenschappen, dat moet worden 
ingezet om huidige en toekomstige economische 
en sociale trends en behoeften aan te geven. De wereld steunt steeds meer op kennis. De 
Gemeenschap beschikt op dit gebied over een grote 
troef: de kwaliteit van zijn onderzoekers, ingenieurs 
en technici. Doel is dit kennispotentieel te bewaren 
en te helpen ontwikkelen door meer steun te geven 
voor de opleiding en mobiliteit van onderzoekers, ook 
naar de hedrijven toe, alsook door het verlenen van 
steun voor een beter gebruik van de 
onderzoekinfrastructuur. 
Voorts kent de Gemeenschap een grote traditie op het 
gebied van onderzoek in sociale en economische 
wetenschappen, dat moet worden ingezet om huidige 
en toekomstige economische en sociale trends en 
behoeften aan te geven. 
De algemene doelstellingen van de activiteit, die 
moctcn worden verwezenlijkt in samenwerking 
mct soortgelijke activiteiten clders in hct 
kadcrprogramma, zijn: 
- het menselijk potentieel van de Gemeenschap 
ontwikkelen, met name door opleiding en 
mobiliteit van onderzoekers (ook naar de 
industrie en met name hct MKB toe), alsmede 
door innovatic van melhoden en technologic op 
het gebied van onderwijs en opleiding, met het 
oog op het scheppen van nieuwe arbeidsplaatsen; De algemene doelstellingen van de activiteit, die 
moeten worden verwezenlijkt in samenwerking met 
soortgelijke activiteiten elders in het kaderprogramma, 
zijn: 
-het menselijk potentieel van de Gemeenschap 
ontwikkelen, met name door opleiding en mobiliteit 
van onderzoekers (ook naar de industrie en mct name 
het MKB toe), alsmede door innovatie van melhoden 
cn technologic op hcl gebicd van onderwijs en 
opleiding, met het oog op het scheppen van nieuwe 
48 
de Gemeenschap helpen om een aantrekkelijke 
plaats te worden voor onderzoekers en 
investcringen in onderzoek en het Europese 
onderzoek op het intcrnationale loneel 
bevordcren; 
ccn betcr gcbruik van de onderzockinfrastructuur 
bcvorderen; 
de nodigc sociaal-economischc kennis 
onlwikkelen om ecn bcter inzicht te krijgen in 
belangrijke sociale en economische aspecten in 
verband met de doelstellingen van het 
kaderprogramma en vorm te geven aan het 
wetenschaps- en technologiebeleid en andere 
beleidslijnen van de Gemeenschap. 
a) Speciflckc werkzaamhcdcn voor dc activitcit 
"Verhoging van het mcnsclijk potcnticcl": arbeidsplaatsen; 
-de Gemeenschap helpen een aantrekkelijke plaats te 
worden voor onderzoekers en op internationaal 
nivcau bckcndhcid lc gcvcn aan bcl Europese 
onderzoek cn ccn Europese wetenschaps- cn 
lcchuologiccultuur bcvorderen; 
-ccn beler gebruik van de onderzockinfrastructuur 
bevorderen; 
-de nodige sociaal-economische kennis ontwikkelen 
om een beter inzicht te krijgen in belangrijke sociale 
en economische aspecten in verband met de 
doelstellingen van het kaderprogramma en vorm te 
geven aan het wetenschaps- en technologiebeleid en 
andere beleidslijnen van de Gemeenschap. 
-door middel van bijzondere inspanningen zorgen voor 
gelijke kansen en een beter evenwicht tussen de 
mannen en vrouwen die aan deze activiteit 
deelneemt. 
a) Specifieke werkzaamheden voor de activiteit 
"Verhoging van het menselijk potentieel" 
Deze activileit 
krachtlijnen: is gestructureerd langs 5 Deze activiteit is gestructureerd langs 5 krachtlijnen: 
i) Versterking van het menselijk 
onderzoekpotentieel in de Gemeenschap 
Het doel hicrvan is : 
- nctwerkcn voor opleiding door onderzoek, op te 
richten op geavanceerde en opkomende 
onderzoekgebieden en voor thema's die door de 
onderzoekers vrij worden gekozen. De nadruk 
moet hierbij worden gelegd op de opleiding van 
jonge onderzoekers op doctoraal en 
postuniversitair niveau; 
- een samenhangend stelsel op te zetten van 
"Marie Curie"-beurzen voor 
hooggekwalificeerde jonge onderzoekers met een 
degelijke onderzoekervaring, toegekend voor 
thema's die door de onderzoekers zelf worden 
gekozen; opleidingsbeurzen in de industrie, 
toegekend aan ondernemingen (inclusief MKB-
bedrijven) voor de opleiding van jonge 
onderzoekers; en ontwikkelingsbeurzen voor de 
ontwikkeling van een hoogwaardige 
onderzoekcapaciteit in de minder welvarende 
regio's van de Gemeenschap. Aanvullende 
maatregelen betreffende beurzen zijn onder meer 
de bevordering van de mobiliteit van 
onderzoekers van de industrie naar het 
academisch milieu en omgekeerd, alsook 
beurzen voor promovendi voor een verblijf in 
topcentra. i) Versterking van het menselijk onderzoekpotentieel 
in de Gemeenschap 
Het doel hicrvan is : 
-netwerken voor opleiding door onderzoek, op te 
richten op geavanceerde en opkomende 
onderzoekgebieden en voor thema's die door de 
onderzoekers vrij worden gekozen. De nadruk moet 
hierbij worden gelegd op de opleiding van jonge 
onderzoekers op doctoraal en postuniversitair niveau; 
-een samenhangend stelsel op te zetten van "Marie 
Curie"-beurzen voor hooggekwalificeerde jonge 
onderzoekers met een degelijke onderzoekervaring, 
toegekend voor thema's die door de onderzoekers 
zelf worden gekozen; opleidingsbeurzen in de 
industrie, toegekend aan ondernemingen (inclusief 
MKB-bedrijven) voor de opleiding van jonge 
onderzoekers; en ontwikkelingsbeurzen voor de 
ontwikkeling van een hoogwaardige 
onderzoekcapaciteit in de minder welvarende regio's 
van de Gemeenschap. Aanvullende maatregelen 
betreffende beurzen zijn onder meer de bevordering 
van de mobiliteit van onderzoekers van de industrie 
naar het academisch milieu en omgekeerd, alsook 
beurzen voor promovendi voor een verblijf in 
topcentra. 
49 
ii) Verbetering van het gebruik van grootschalige 
onderzoekinfrastructuur 
Doel hiervan is een optimale exploitatie van de 
onderzoekinfrastructuur (grote installaties, 
gedistribueerde netwerken van installaties, 
kenniscëntra) te bevorderen op gebieden (onder 
meer ook de economische, rechts- en sociale 
wetenschappen) die niet onder de andere acties 
van het kaderprogramma vallen of voor 
categorieën infrastructuur van installaties die niet 
door deze activiteiten in aanmerking komen. 
Daartoe wordt gedacht aan hulp bij de toegang 
van buitenlandse onderzoekers en het opzetten van 
netwerken voor de cxploitantcn van installaties, 
alsmcdc sleun voor onderzoekprojccten waardoor 
de toegang tot de infrastructuur wordt verbeterd. 
iii) Bevordering van wetenschappelijke en 
technologische topkwaliteit 
Doel van deze categorie activiteiten is door middel 
van uitwisseling wetenschappelijke en 
technologische topkwaliteit te stimuleren en de 
resultaten van het onderzoek bekendheid te geven. 
In dit verband wordt gedacht aan het steunen van 
wetenschappelijke conferenties van hoog niveau; 
het opzetten van een netwerk voor Europese 
onderzoekers die buiten de Gemeenschap actief 
zijn; onderscheidingen voor vooraanstaand 
onderzoek; alsmede voorlichtingsacties voor het 
publiek en informatieverstrekking over 
ondcrzockactiviteiten op communautair niveau via 
clektronische netwerken. ii) Verbetering van het gebruik van grootschalige 
onderzoekinfrastructuur 
Doel hiervan is een optimale exploitatie van de 
onderzoekinfrastructuur (grote installaties, 
gedistribueerde netwerken van installaties, 
kenniscëntra) te bevorderen op gebieden (onder meer 
ook de mathematische, economische, rechts- en 
sociale wetenschappen) die niet onder de andere 
activiteiten van het kaderprogramma vallen of voor 
categorieën infrastructuur van installaties die niet voor 
deze activiteiten in aanmerking komen. Daartoe wordt 
gedacht aan hulp bij de toegang van buitenlandse 
onderzoekers en het opzetten van netwerken voor de 
cxploilantcn van installaties, alsmcdc steun voor 
onderzockprojectcn waardoor de toegang tot de 
infrastructuur wordt verbeterd. 
iii) Bevordering van wetenschappelijke 
technologische topkwaliteit en 
Doel van deze categorie activiteiten is door middel 
van uitwisseling wetenschappelijke en technologische 
topkwaliteit te stimuleren en de resultaten van het 
onderzoek bekendheid te geven. In dit verband wordt 
gedacht aan het steunen van wetenschappelijke 
conferenties van hoog niveau; het opzetten van een 
netwerk voor Europese onderzoekers die buiten de 
Gemeenschap actief zijn; onderscheidingen voor 
vooraanstaand onderzoek; alsmede voorlichtingsacties 
voor het publiek en informatieverstrekking over 
onderzoekactiviteiten op communautair niveau via 
clektronische netwerken. 
iv) Sociaal-economisch onderzoek ten behoeve 
van de samenleving 
Deze activiteiten hebben betrekking op een 
beperkt aantal onderwerpen in verband met de 
algemene doelstellingen van het kaderprogramma 
en beogen de grondslag te leggen voor een 
werkgelegenheid scheppende economische en 
sociale ontwikkeling en de opbouw van de 
Europese kennismaatschappij. De inspanningen 
worden in de eerste plaats geconcentreerd op het 
analyseren van de wisselwerking tussen 
technologische vooruitgang, werkgelenheid, 
innovaties m.b.t. opleiding en training, juridisch 
kader en economisch concurrentievermogen; 
bestudering van het sociaal-economisch effect van 
de ontwikkeling van diensten en de "immateriële" 
economie, de opstelling en validatie van nieuwe 
ontwikkelingsmodellen ten gunste van groei, 
werkgelegenheid en leefklimaat. 
v) Ondersteuning van de ontwikkeling van het 
wetenschaps- en technologiebeleid in Europa iv) Sociaal-economisch onderzoek ten behoeve van de 
samenleving 
Deze activiteiten hebben betrekking op een beperkt 
aantal onderwerpen in verband met de algemene 
doelstellingen van het kaderprogramma en beogen de 
grondslag te leggen voor een werkgelegenheid 
scheppende economische en sociale ontwikkeling en 
de opbouw van de Europese kennismaatschappij. De 
inspanningen worden in de eerste plaats 
geconcentreerd op het analyseren van de 
wisselwerking tussen technologische vooruitgang, 
werkgelegenheid, innovatie m.b.t. onderwijs en 
opleiding, juridisch kader en economisch 
concurrentievermogen; bestudering van het sociaal-
economisch effect van de ontwikkeling van diensten 
en de "immateriële" economie, de opstelling en 
validatie van nieuwe ontwikkelingsmodellen ten 
gunste van groei, werkgelegenheid, gelijke kansen 
voor mannen en vrouwen en leefklimaat. 
v) Ondersteuning van de ontwikkeling van het 
wetenschaps- en technologiebeleid in Europa 
50 
Hiervoor wordt gezorgd door middel van de 
oprichting van een uitwisselingsforum in de vorm 
van het ETAN-netwerk ("European Technology 
Assessment Network") waaraan wordt 
dcelgcnomcn door politickc besluilvormcrs en 
onderzockcrs dic gcspecialiscerd zijn in de sludic 
van het wetenschaps- en technologiebeleid; 
activiteiten op het gebied van evaluatie, 
lechnologiebcwaking en -prospectie; evaluatie van 
dc wclcnschappelijke en technologischc oplics; en 
ontwikkcling van ecn systecm van 
wctenschappelijkc, technologische en innovatie-
statistieken en -indicatoren. Hiervoor wordt gezorgd door middel van de 
oprichting van een uitwisselingsforum in de vorm van 
het ETAN-netwerk ("European Technology 
Assessment Network") waaraan wordt deelgenomen 
door politickc besluilvormcrs en onderzockcrs dic 
gcspecialiseerd zijn in de studie van het wetenschaps-
en technologiebeleid; activiteiten op het gebied van 
evaluatie, technologiebewaking en -prospectie; 
evaluatie van de wetenschappelijke en technologischc 
oplics; cn ontwikkcling van een systecm van 
wetenschappelijke, technologische en innovalie-
statislieken en -indicatoren. 
b) Aansluiting bij werkzaamheden in het kader 
van andere activiteiten van het 
kaderprogramma b) Aansluiting bij werkzaamheden in het kader van 
andere activiteiten van het kaderprogramma 
De activiteit behelst tevens de vereiste coördinatie, 
ondersteuning en begeleiding om te zorgen voor 
samenhang met soortgelijke activiteiten elders in 
het kaderprogramma met betrekking tot de onder 
la) hierboven genoemde aspecten. De activiteit behelst tevens de vereiste coördinatie, 
ondersteuning en begeleiding om te zorgen voor 
samenhang met soortgelijke activiteiten elders in het 
kaderprogramma met betrekking tot de onder la) 
hierboven genoemde aspecten. 
51 
BI.ILAGE III 
VIJFDE KADERPROGRAMMA (1998-2002) 
BEDRAGEN EN VERDELING 
In miljoen ecu 
(huidige prijzen) 
Eerste activiteit (programma's, voor onderzoek, technologische ontwikkeling , ,-752 
en demonstratie) 
Twccdc activilcit (samcnwcrking mct dcrdc landcn cn intcrnalionalc 4912 
orgauisalics) 
Dcrdc aclivilcil (vcrsprciding cn cxploilalic van dc rcsullalcn) 3502 
Vicrdc aclivilcil (sliuiulcring van dc oplciding cn mobililcil van I4022 
ondcr/ockcrs) 
TO'IAAL MAXlMUMIiEDRA G 14833 ' 
" ' i 11 i i . 11 i r ' l i 11 111 =°=»°»=°°°== ' ' """—^~«-—— ' 
Indicatieve verdeling over de thema's 
binnen de eerste activiteit: In miljoen ecu 
- verbetering van het leefklimaat en het beheer van de biologische hulpbronnen 2 6502 
- totstandbrenging van een gebruikersvriendehjke informatiemaatschappij 3 9252 
- bcvordcring van een concurrerende en duurzame groei 3 1002 
- bchoud van het ccosyslccm 2 1002 
11 7752 
Waarvan 815 ecu voor het GCO. 
Zonder het bedrag voor de eigen werkzaamheden van het GCO. 
52 
BULAGE IV BIJLAGE IV 
VOORWAARDEN VOOR DE FINANCIËLE 
DEELNEMING VAN DE GEMEENSCHAP 
Dc Europcsc Gcmccnschap ncemt fmancieel dccl 
aan dc activitcitcn voor onderzoek cn tcchnologische 
ontwikkcling, mct inbcgrip van demonstratie, hicrna 
"OTO-wcrkzaamhcdcn onder contract" gcnoemd, 
dic wordcn uitgcvocrd uit hoofdc van dc 
programma's waarmcc hct kadcrprogramma tcn 
uitvocr wordt gclcgd. Daarnaast vcrricht zij ook 
cigcn activitcitcn voor onderzoek cn ontwikkcling, 
hicrna "cigcn OTO-wcrkzaamhcdcn" gcnoemd. 
Dc kcrnactivilcilcn, dc activitcitcn voor onderzoek 
cn ontwikkcling van algcmccn inzclbarc 
lcchnologic, dc stcun voor ondcrzockinfrastructuur 
cn dc wcrkzaamhcdcn dic wordcn vcrricht uit 
hoofdc van de activiteiten 2, 3 en 4, als beschreven 
in bijlage II, worden ten uitvoer gelegd door middel 
van OTO-werkzaamheden onder contract en eigen 
OTO-werkzaamheden. VOORWAARDEN VOOR DE FINANCIËLE 
DEELNEMING VAN DE GEMEENSCHAP 
Dc Europese Gemeenschap neemt fmancieel deel 
aan dc activiteiten voor onderzoek cn technologische 
onlwikkeling, met inbcgrip van demonstratie, hicrna 
"OTO-wcrkzaamhedcn onder contract" genoemd, dic 
worden uitgevoerd uit hoofde van dc programma's 
waarmcc het kadcrprogramma tcn uitvocr wordt 
gclcgd. Daarnaast vcrricht zij ook cigcn activitcitcn 
voor onderzoek cn ontwikkcling, hicrna "cigcn 
OTO-wcrkzaamhcdcn" gcnoemd. 
Dc kcrnactivitcitcn, dc activitcitcn voor onderzoek 
cn ontwikkcling van algcmccn inzctbaar 
wclcnschappclijk cn tcchnologisch potcnticcl, dc 
stcun voor ondcrzockinfrastructuur cn dc 
werkzaamheden dic worden verricht uit hoofdc van 
de activiteiten 2, 3 en 4, als beschreven in bijlage II, 
worden ten uitvoer gelegd door middel van OTO-
werkzaamheden onder contract en eigen OTO-
werkzaamheden. 
1. OTO-werkzaamheden onder contract 1. OTO-werkzaamheden onder contract 
Dc OTO-wcrkzaamhcdcn onder contract bcstaan uit 
vijf catcgoricön: wcrkzaamhcdcn voor gczamcnlijkc 
rckcning, oplcidingsbcurzcn, stcun voor nctwcrkcn, 
gccoördinccrdc wcrkzaamhcdcn cn bcgclcidendc 
maatrcgclcn. Dc programma's wordcn vooral ten 
uitvocr gclcgd door middel van wcrkzaamhcdcn 
voor gczamcnlijkc rckcning. 
Dc financiölc dcclncming van dc Gcmccnschap aan 
dczc wcrkzaamhcdcn is als volgt: 
a) Wcrkzaamhcdcn voor Kczamcnlijkc rckcning: 
- Projecten voor onderzoek en technologische 
ontwikkeling, demonstratieprojecten en 
geïntegreerde projecten 
Onder projecten voor onderzoek en technologische 
ontwikkeling wordt verstaan projecten waarmee 
nieuwe kennis kan worden verworven die nuttig kan 
zijn om bestaande produkten, procédés of diensten te 
ontwikkelen of aanzienlijk te verbeteren, of om te 
voorzien in maatschappelijke behoeften. Zij worden 
in principe ten belope van 50% van de in 
aanmerking komende kosten gefinancierd. In het 
bijzondere geval van rechtspersonen die geen 
analytische boekhouding voeren, wordcn dc in 
aanmerking komcndc cxtra kosten dic door hct 
onderzoek wordcn vcroorzaakl, voor 100% 
gcfinancicrd. 
Onder demonstratieprojecten wordt verstaan 
projecten waarmee wordt beoogd dc technische Dc OTO-wcrkzaamhcdcn onder contract bcstaan uit 
vijf catcgoricön: wcrkzaamhcdcn voor gczamcnlijkc 
rckcning, oplcidingsbcurzcn, stcun voor nctwcrkcn, 
gccoördinccrde werkzaamheden cn bcgeleidcndc 
maatrcgclcn. Dc programma's worden vooral tcn 
uitvocr gclcgd door middel van werkzaamheden voor 
gezamcnlijke rckcning. 
Dc financiölc dcclncming van dc Gcmccnschap aan 
dczc wcrkzaamhcdcn is als volgt: 
a) Wcrkzaamhcdcn voor gczamcnlijkc rckcning: 
- Projecten voor onderzoek en technologische 
ontwikkeling, demonstratieprojecten en 
geïntegreerde projecten 
Onder projecten voor onderzoek en technologische 
ontwikkeling wordt verstaan projecten waarmee 
nieuwe kennis kan worden verworven die nuttig kan 
zijn om bestaande producten, procédés of diensten te 
ontwikkelen of aanzienlijk te verbeteren, of om te 
voorzien in maatschappelijke behoeften. Zij worden 
in principe ten belope van 50% van de in 
aanmerking komende kosten gefmancierd. 
Onder demonstratieprojecten wordt verstaan 
projecten waarmcc wordt beoogd dc technische 
53 
Icvcnsvalbaarhcid van ccn tcchnologic tc bcwijzcn 
cn dic nict als zodanig commcrciccl kunncn wordcn 
gcöxploilccrd Zij wordcn in principc ten belope van 
15% van de in aanmerking komende kosten 
gcfinancicrd. 
Ondcr gcïntcgrccrdc projcctcn wordt vcrstaan 
projcctcn mcl ccn componenl ondcrzock cn 
tcchnologische ontwikkeling en een componenl 
demonstratie. Zij worden gefinancierd ten belope 
van het gewogen gemiddelde van de 
ftnancieringsniveaus voor beide componenten. 
- Steun voor toegang tot onderzoekinfrastructuur: 
Er wordt stcun locgckcnd aan bcslaandc 
onderzoekinfrastructuur om toegang tc vcrlcncn aan 
tcams van ondcrzockcrs uit dc Gcmccnschap zodat 
dczc hun ondcrzockwcrkzaamhcdcn optimaal 
kunncn vcrrichtcn. 
De fmanciering van de Gemeenschap dic als 
bijdrage tot het optimale gebruik van de 
infrastructuur wordt toegekend, is vastgesteld op 
100% van de in aanmerking komende extra kosten 
in verband met de ontvangst van de teams van 
onderzoekers uit de Gemeenschap en het ter 
beschikking stellen van de installatie. 
- Projecten voor technologiestimulering om de 
deelneming van het MKH aan OTO-activiteiten te 
stimuleren en te vergemakkelijken: 
Activilcitcn op het gcbicd van "ondcrzock in 
samcnwcrkingsvcrband" wordcn tot 50 % van de in 
aanmerking komende kosten van het projeci 
gcfinancicrd 
Activiteiten op het gebied van "gezamenlijk 
onderzoek" worden gefinancierd in de vorm van een 
premie die tot 75% van de in aanmerking komende 
kosten van de verkennende fase van een OTO-
activitcit dekt, inclusief de validatic en het opzetten 
van het projcct, een haalbaarheidsstudie en het 
zoeken van partners, gedurende een periode van 
maximaal twaalf maanden. 
b) Opleidingsbeurzen: 
Uit hoofdc van dc vicrdc activitcit omvat het 
communautairc bcurzcnslclscl "Maric Curic" 
verschillende categorieön bcurzcn: beurzen voor 
jonge onderzoekers met een degelijke ervaring, Icvcnsvalbaarhcid van een tcchnologic te bewijzen 
cn dic nict als zodanig commercieel kunnen wordcn 
gcöxploilccrd. Zij wordcn in principc ten belope van 
35% van de in aanmerking komende kosten 
gcfinancicrd. 
Ondcr gcïntcgrccrdc projcctcn wordt vcrstaan 
projcctcn met een componenl onderzoek cn 
technologische ontwikkeling en een component 
demonstratie. Zij worden gefinancierd ten belope 
van het gewogen gemiddelde van de 
ftnancieringsniveaus voor beide componenten. 
In het bijzondere geval van rechtspersonen die geen 
analytische boekhouding voeren, worden de in 
aanmerking komende extra kosten die door het 
onderzoek worden veroorzaakt, voor 100% 
gcfinancicrd. 
- Steun voor toegang tot onderzoekinfrastructuur. 
Er wordt stcun locgckcnd aan bcslaandc 
onderzoekinfrastructuur om toegang tc vcrlcncn aan 
tcams van ondcrzockcrs uit dc Gcmccnschap zodal 
dczc hun ondcrzockwcrkzaamhcdcn optimaal 
kunncn vcrrichtcn. 
De fmanciering van de Gemeenschap die als 
bijdrage tot het optimale gebruik van de 
infrastructuur wordt toegekend, is vastgesteld op 
100% van de in aanmerking komende extra kosten in 
verband met de ontvangst van de teams van 
onderzoekers uit de Gemeenschap en het ter 
beschikking stellen van de installatie. 
- Projecten voor technologiestimulering om de 
deelneming van het MKB aan OTO-activiteiten te 
stimuleren en te vergemakkelijken: 
Projcctcn op het gcbicd van "ondcrzock in 
samcnwcrkingsvcrband, waarbij lcn minslc dric 
onafhankclijk van clkaar opcrcrcndc KMO's uit lcn 
minstc twce lidstatcn gezamenlijk dc oplossing van 
hun gemeenschappelijk technologische problemen in 
handen kunnen geven van derde rechtspersonen met 
passende onderzoekcapaciteiten, worden tot 50% 
van de in aanmerking komende kosten van het 
project gefinancierd 
"Premies voor de verkennende fase", die kan bestaan 
uit haalbaarheidsstudies, de validatie en het opzetten 
van een project en het zoeken van partners 
gedurende een periode van maximaal 12 maanden, 
bcdragcn tot 75% van de in aanmerking komende 
kosten van de verkennende fase van een OTO-
activiteit. 
b) Opleidingsbeurzen: 
Uit hoofde van dc vicrdc activitcit omvat het 
communautairc bcurzcnstclscl "Maric Curic" 
verschillende categorieön bcurzcn: beurzen voor 
jonge onderzoekers met aantoonbare ervaring, 
54 
bcurzcn voor hcl gcvcn van ccn oplciding aan jongc 
ondcrzockcrs in bcdrijvcn cn ontwikkclingsbcurzcn. 
Uit hoofdc van dc bcurzcn voor jongc ondcrzockcrs 
mct ccn dcgclijkc crvaring ontvangcn dc bursalcn 
ccn toclagc dic uitsluitcnd bcslcmd is om tc voor/.icn 
in hun kostcn van lcvcnsonderhoud cn de kosten van 
een passende sociale bescherming. Daarnaast 
ontvangen zij nog een bijdrage ter dekking van de 
kosten in verband met mobiliteit. 
Uit hoofdc van dc tweede activiteit krijgen dank zij 
hct bcurzcnstclscl cncrzijds jongc ondcrzockcrs uit 
ontwikkclingslandcn dc mogclijkhcid om in 
coinmunautairc laboraloria lc vcrblijvcn cn 
andcrzijds jongc ondcrzockcrs uit dc Gcmccnschap 
dc kans om cnigc tijd in Japan cn in Zuid-Korca 
door tc brcngcn. 
De communautaire financiering dekt tot 100% van 
de in aanmerking komende kosten van de beurs en 
een bijdrage in de in aanmerking komende kosten 
van de gastinstelling, wanneer deze in de 
Gemeenschap is gevestigd. 
c) Steun voor netwerken: 
In thcmatischc nctwcrkcn wordcn in hct kadcr van 
ccn gcmccnschappclijkc wctcnschappclijkc cn 
lcchnologischc doclstcllinng fabrikantcn, 
gcbruikcrs, univcrsitcitcn, ondcrzockcentra en 
instantics voor dc vcrspreiding of overdracht van 
innovalic bijecngebracht mct hct oog op het 
vcrgcmakkclijkcn van dc inlcgralic cn dc overdracht 
van kcnnis, samcnwcrking lusscn dc bclrokkcncn cn 
zclfs dc gcbruikcrs van hcl ondcrzock, ccn bctere 
vcrdiscontering van dc behoeften van de markt en 
stimulering van wetenschappelijke en 
technologische topkwaliteit. De communautaire 
financiering kan gaan tot 100% van de in 
aanmerking komende extra kosten voor de 
coórdinatie en de totstandbrenging van de 
thematische netwerken. 
Netwerken voor opleiding door onderzoek worden 
gecreëerd op geavanceerde of opkomende 
onderzoekgebieden voor thema's die door de 
ondcrzockcrs vrij worden gekozen. Zij beogen 
hoofdzakclijk dc opleiding van jonge ondcrzoekers 
op doctoraal en postuniversitair niveau. De 
communautaire financiering bedraagt tot 100% van 
de in aanmerking komende extra kosten in verband 
mct dc oprichting cn dc instandhouding van hct 
netwerk. Het gemiddelde maximumbcdrag per 
partner en per jaar wordt bepaald in het specifiek 
programma dat uit hoofde van de vierde activiteit 
moet worden vastgesteld. 
55 bcurzcn voor ccn oplcidingsstagc voor jongc 
ondcrzockcrs in bcdrijvcn cn ontwikkelingsbeurzen. 
Uit hoofdc van dc bcurzcn voor jonge onderzockcrs 
mct aantoonbarc crvaring ontvangcn dc bursalcn ccn 
toclagc dic uitsluitcnd bcslcmd is om tc voor/.icn in 
hun kosten van levensonderhoud en de kosten van 
een passende sociale bescherming. Daarnaast 
ontvangen zij nog een bijdrage ter dekking van de 
kosten in verband met mobiliteit. 
Uit hoofde van de tweede activiteit krijgen dank zij 
hct beurzcnstelsel cncrzijds jonge ondcrzockcrs uit 
ontwikkclingslandcn, landcn uit hct Middcllandsc-
Zccgcbicd cn landcn met ccn "cconomic in opkomst" 
dc mogclijkhcid om in laboratoria in dc 
Gcmccnschap tc vcrblijvcn cn andcrzijds jongc 
ondcrzockcrs uil dc Gcmccnschap dc kans om cnigc 
tijd in laboratoria in dcrdc industiclandcn door lc 
brcngcn, met betrckking tot gcbicdcn dic van 
bijzondcr belang zijn voor de Gemeenschap. 
De communautaire financiering dekt tot 100% van 
de in aanmerking komende kosten van de beurs en 
een bijdrage in de in aanmerking komende kosten 
van de gastinstelling, wanneer deze in de 
Gemeenschap is gevestigd. 
c) Steun voor netwerken. 
In thcmatischc netwerken wordcn in het kadcr van 
ccn gcmeenschappclijkc wctcnschappclijkc cn 
lcchnologischc doclstcllinng fabrikanten, gcbruikcrs, 
universiteitcn, onderzoekcentra en instanties dic zich 
bezighouden mct de vcrspreiding of overdracht van 
innovatic bijeengebracht mct hct oog op hct 
vcrgcmakkclijkcn van dc inlcgralic cn dc overdracht 
van kcnnis, samcnwcrking lusscn dc bclrokkcncn cn 
zelfs dc gcbruikcrs van hct ondcrzock, ccn bctcrc 
verdiscontering van de behoeften van de markt en 
stimulering van wetenschappelijke en technologische 
topkwaliteit. De communautaire financiering kan 
gaan tot 100% van de in aanmerking komende extra 
kosten voor de coördinatie en de totstandbrenging 
van de thematische netwerken. 
Netwerken voor opleiding door onderzoek worden 
gecreëerd op geavanceerde of opkomende 
onderzoekgebieden voor thema's die door de 
onderzoekers vrij worden gekozen. Zij beogen 
hoofdzakelijk de opleiding van jonge onderzoekers 
op doctoraal en postuniversitair niveau. Dc 
communautaire financiering bedraagt tot 100% van 
de in aanmerking komende extra kosten in verband 
met de oprichting en dc instandhouding van hct 
netwerk. 
d) (jecobrdincerde werkzaamheden: d) Gccoördincerde werkzaamheden: 
Gccoördinecrdc werkzaamheden hebben tot doel 
reeds gefinancierde nationale OTO-prqjecten te 
coördineren om de opgedane ervaringen uit te 
wisselen, de onderzoekinspanning van de 
verschillende betrokkenen op te voeren zodat de 
vereiste kritieke massa kan worden bereikt, de 
resultaten te verspreiden en de gebruikers voor te 
lichtcn. De communautaire financiering dekt tot 
100% van de in aanmerking komende extra kosten 
voor de coftrdinatic. Gecoördineerde werkzaamheden hebben tot doel 
reeds gefinancierde OTO-projecten te coördineren 
om de opgedane ervaringen uit te wisselen, de 
onderzoekinspanning van de verschillende 
betrokkenen op te voeren zodat de vereiste kritieke 
massa kan worden bereikt, de resultaten te 
verspreiden en de gebruikers voor te lichten. De 
communautaire financiering dekt tot 100% van de in 
aanmerking komende extra kosten voor dc 
coördinalic. 
c) I Jegclcidcndc niaalrcgclcn 
Bcgclcidcndc maatrcgclcn dragcn bij lol dc 
tcnuilvocrlcgging van dc spccifickc programma's of 
dc voorbcrciding van tockomstigc aclivilcitcn zodat 
dczc hun stratcgischc doclstcllingcn kunnen 
vcrwezenlijken of bepalen. Zij hebben voorts tot doel 
de andere OTO-werkzaamheden onder contract voor 
te bereiden of te ondersteunen. Maatregelen voor het 
in de handel brengen van producten, procédés en 
diensten, voor marketingactiviteiten of voor 
verkoopbevordering zijn hiervan uitgesloten. De 
communautaire financiering kan tot 100% van de in 
aanmerking komende kosten van de maatregelen 
bcdragcn. 
In dc bcschikkingcn lol vasfstclling van dc 
spccifickc programma's waarmcc hcl vijfdc 
kadcrprogramma tcn uilvocr wordt gclcgd, kan nicl 
worden afgcwckcn van dc hicrbovcn aangcgcvcn 
nivcaus van financiölc dcclncming, bchalvc voor uil 
hoofdc van dc bctrokkcn aclivilcit naar bchorcn 
gcmotivccrdc gcvallcu. In dc/.clfdc bcschikkingcn 
kunnen bovcngcnocmdc OTO-wcrkzaamhcdcn 
ondcr contract nader worden gepreciseerd, 
aangevuld of aan aanvullende voorwaarden of 
beperkingen worden onderworpen. 
Nadere bepalingen betreffende de financiële 
deelneming van bedrijven, onderzoekcentra en 
universiteiten aan OTO-werkzaamheden onder 
contract en aan de verspreiding van de resultaten 
worden gegeven in besluiten van de Raad die 
krachtcns artikcl 130 J van hct Verdrag worden 
vastgcstcld. 
2. Eigcn OTO-wcrkzaamhcdcn 
Tot dc cigcn OTO-wcrkzaamhcdcn dic moclcn 
worden uitgcvocrd door hct Gcmccnschappclijk 
Ccntrum voor Onderzoek (GCO) bchorcn 
institutionelc onderzoekactiviteitcn en institutionclc 
activiteitcn voor wetenschappelijke cn tcchnischc 
ondersteuning. Institutionclc onderzoekactiviteitcn 
zijn werkzaamheden waarvoor het GCO over 
bijzondere, soms zelfs unieke bevoegdheden en c) Bcgclcidcndc maatregelen 
Bcgclcidcndc maatregelen dragcn bij lol dc 
tcnuilvocrlcgging van dc spccifickc programma's of 
dc voorbcreiding van tockomstigc activiteitcn zodat 
de stratcgische doelstellingen ervan kunnen worden 
verwezenlijkt of bepaald. Zij hebben voorts tot doel 
de andere OTO-werkzaamheden onder contract voor 
te bereiden of te ondersteunen. Maatregelen voor het 
in de handel brengen van producten, procédés of 
diensten, voor marketingactiviteiten of voor 
verkoopbevordering komen niet in aanmerking. De 
communautaire financiering kan tot 100% van de in 
aanmerking komende kosten van de maatregelen 
bcdragcn. 
In dc bcschikkingcn tot vaststclling van dc spccifickc 
programma's waarmcc hcl vijfdc kadcrprogramma 
tcn uilvocr wordt gclcgd kan, bchalvc voor 
bijzondere gcvallcn dic uil hoofdc van dc bctrokkcn 
aclivilcit moclcn worden gcmotivccrd, nict worden 
afgcwckcn van dc hicrbovcn aangcgcvcn nivcaus van 
financiölc dcclncming,. In dc/.clfdc bcschikkingcn 
kunnen bovcngcnocmdc OTO-wcrkzaamhcdcn ondcr 
contract nader worden gepreciseerd, aangevuld of 
aan aanvullende voorwaarden of beperkingen 
worden onderworpen. 
Nadere bepalingen betreffende de financiële 
deelneming van bedrijven, onderzoekcentra en 
universiteiten aan OTO-werkzaamheden onder 
contract en aan de verspreiding van de resultaten 
worden gegeven in besluiten van de Raad dic 
krachtens arlikel 130 J van het Verdrag worden 
vastgestcld. 
2. Eigcn OTO-wcrkzaamhcdcn 
Tol dc cigcn OTO-wcrkzaamhcdcn dic moclcn 
worden uitgcvocrd door hct Gcmccnschappclijk 
Ccntrum voor Onderzoek (GCO) bchorcn 
institutionclc onderzoekactiviteitcn cn institutionclc 
activiteitcn voor wetenschappelijke cn tcchnischc 
ondersteuning. Het GCO kan ondersteuning bicdcn 
wanneer het over bijzondere, of zelfs unieke 
deskundigheid en installaties in de Gemeenschap 
56 
inslallatics m dc Gcmccnschap bcschikt cn dic 
bijdragcn lol dc vormgcving van hct OTO-bclcid 
van dc Gcmccnschap. Institutionclc activitcitcn voor 
wctcnschappclijkc cn tcchnischc onderstcuning zijn 
wcrkzaamhcdcn dic noodzakelijk zijn voor de 
opstclling cn dc tenuitvoerlegging van hct 
communautairc bclcid cn de taken dic krachtcns hct 
vcrdrag aan dc Commissie en waarvoor dc 
ncutraliteit van hct GCO vereisl is. Dc 
communautaire financiering bedraagt in de regel 
100% van de kosten van de eigen OTO-
werkzaamheden. beschikt of wanneer het opdrachten krijgt voor 
wcrkzaamhcdcn dic noodzakelijk zijn voor de 
opstclling en de tenuitvoerlegging van het 
communautaire beleid en taken die krachtens het 
Verdrag aan de Commissie zijn opgedragen en 
waarvoor dc onpartijdigheid van het GCO is vereist. 
Dc communautairc financiering bedraagt in de regel 
100% van de kosten van de eigen OTO-
werkzaamheden. 
3. In dc cvcntuclc besluitcn van dc Raad krachtcns 
artikcl 130O wordcn, als aangegcvcn in artikcl 3, 
alinca 2, van dit bcsluit, indicn nodig, dc nadcrc 
voorwaardcn voor dc financiölc dcclncming van dc 
Gcmccnschap vastgcstcld. 3. In dc cvcntuelc besluitcn van dc Raad krachtcns 
artikel 130 O wordcn, als aangegcvcn in artikcl 3, 
alinca 2, van dit bcsluit, indicn nodig, nadcrc 
voorwaardcn voor dc financiölc dcclncming van dc 
Gcmccnschap vastgcstcld. 
57 
ï WliliDL GEWIJZIGD VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN DE RAAD BETREFFENDE 
HET VIJFDE KADERPROGRAMMA VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR 
ATOOMENERGIE (EURATOM) VOOR ACTIVITEITEN OP HET GEBIED VAN ONDERZOEK 
EN ONDERWIJS (1998-2002) 
(nr. ../.../Euratom) 
OORSPRONKELIJK VOORSTEL GEWIJZIGD VOORSTEL 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gclct op hel Vcrdrag tot oprichting van de Europese 
Gemcenschap voor Atoomenergie, in/ondcrheid op 
artikel 7, 
Gezien hct voorstel van de Commissie1, 
Gezien het advies van het Europees Parlement2, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal 
Comité3, 
Ovcrwegende dat een mcerjarcnkaderprogramma, waarin 
alle activiteiten op het gebicd van onderzoek, mel 
inbegrip van demonstratie, en onderwijs inzake 
kernenergie die ten uitvoer moeten worden gelegd door 
middel van programma's voor onderzoek en onderwijs 
zijn opgenomen, kan worden vastgesteld overeenkomstig 
artikel 7 van het Vcrdrag, 
Ovcrwegende dat hel wenselijk is voor de periode 1998-
2002 een nieuw kaderprogramma vasl te stellen, om te 
waarborgen dat de ucliviteiten op het gebied van 
onderzoek en onderwijs inzake kernenergie worden 
voortgczet; 
Ovcrwegende dat de Commissie, overeenkomstig 
artikel 4, lid 2, van Besluit 94/268/Euratom van de Raad 
van 26 april 1994, betreffende een kaderprogramma voor 
communautaire activiteiten op het gebied van onderzoek 
en onderwijs voor de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie (1994-1998)4, gewijzigd bij Besluit 
96/253/Euratom5, door onafhankelijke ter zake bevoegde 
deskundigen een exteme evaluatie moct laten uitvoeren 
van het beheer en van de resultatcn van de activiteiten van 
de Gemeenschap die in de loop van de vijf voorgaande 
jaren zijn uitgevoerd, alvorens haar voorstel voor een 
PB nr. C 173 van 7.6.1997, blz. 30 DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Vcrdrag tot oprichting van de Europese 
Gemeenschap voor Atoomenergie, inzonderheid op 
artikel 7, 
Gezien het voorstel van de Commissie1, 
Gezien het advies van het Europees Parlement2, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité3, 
Ovcrwegende dat een meerjarenkaderprogramma, waarin 
alle activiteiten op het gebied van onderzoek, met inbegrip 
van demonstratie, en onderwijs inzake kernenergie die ten 
uitvoer moeten worden gelegd door middel van 
programma's voor onderzoek en onderwijs zijn 
opgenomen, kan worden vastgesteld overeenkomstig 
artikel 7 van het Vcrdrag; 
Ovcrwegende dat hel wenselijk is voor dc periode 1998-
2002 een nieuw kaderprogramma vast le stellen, om te 
waarborgen dat de activiteiten op het gebied van 
onderzoek en onderwijs inzake kernenergie worden 
voortgczet; 
Ovcrwegende dat de Commissie, overeenkomstig artikel 4, 
lid 2, van Besluit 94/268/Euratom van de Raad van 
26 april 1994, betreffende een kaderprogramma voor 
communautaire activiteiten op het gebied van onderzoek 
en onderwijs voor de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie (1994-1998 )4, gewijzigd bij Besluit 
96/253/Euratom5, door onafhankelijke ter zake bevoegde 
deskundigen een exteme evaluatie moet laten uitvoeren 
van het beheer en van de resultaten van de activiteiten van 
de Gemeenschap die in de loop van de vijf voorgaande 
jaren zijn uitgevoerd, alvorens haar voorstel voor een 
1 PB nr. C 173 van 7.6.1997, blz. 30 en PB nr. C 
291 van 25.9.1997, blz. 16 
PB nr. C 355 van 21.11.1997, blz. 38 PB nr. C 355 van 21.11.1997, blz. 38 
4 PB nr. L 115 van 6.5.1994, blz. 31, 4 PB nr. L 115 van 6.5.1994, blz. 31. 
PB nr. L 86 van 4.4.1996, blz. 7 PB nr. L 86 van 4.4.1996, blz. 7 
58 
vijfdc kaderprogramma in te dienen; dat deze 
cvaluatic cn dc conclusics crvan, alsmcdc dc 
opmcrkingcn van dc Commissic, zijn mcdcgcdccld 
aau hcl Eiiropccs Parlcmcnl, dc Raad en hct 
Economisch cn Sociaal (oinité; 
Ovcrwcgcndc dal dc Commissic op 10 juli I996f' ccn 
mcdcdcling hccft vaslgcstcld ovcr dc ccrslc 
oriöntatics voor hct vijfdc kaderprogramma, waarin 
. op dc noodzaak werd gewezen dat dit programmes 
in de eerste plaats in economische en 
maatschappelijke behoeften voorziet; dat deze 
mededeling op 20 november 1996 werd gevolgd 
door een eerste werkdocument7, waarin de beoogde 
doelstellingen en de instrumenten voor de 
tenuitvoerlegging werden toegelicht, en daarna op 
12 fcbruari 1997 door een tweede werkdocument8, 
waarin dc mogclijke inhoud van hct vijfdc 
kaderprogramma uitvocrig werd uitccngczct, 
Ovcrwcgcndc dat hct ondcrzock op hcl gcbicd van 
kcrncncrgic van dc Europcsc Gcmccnschap voor 
Aloomcncrgic mocl passcn in dc huidigc conlcxl, 
dic cisl dal cr vciligc cn aanvaardbarc 
cncrgicsystcmcn wordcn ontwikkcld wclkc 
milicunormcn in achl ncmcn cn wat produclickostcn 
bclrcft concurrcrcnd zijn, 
Overwegende dat het vijfde kaderprogramma zich 
bijgevolg moet concentreren op gebieden die 
betrekking hebben op werkzaamheden voor 
onderzoek en ontwikkeling van algemeen inzetbare 
technologie, op een activiteit waarin dit soort 
werkzaamheden zijn bijeengebracht in een 
samenhangend geheel dat strategisch op eenzelfde 
veelbelovend onderwerp (hierna "kernactiviteiten" 
genoemd) is gericht en op steun voor 
ondcrzoekinfrastructuur, 
Ovcrwcgcndc dal hcl vijfdc kaderprogramma voorts, 
naasl thcmatischc aspcctcn, ook horizontalc 
aspcclcn mocl omvaltcn dic bclrckking hcbbcn op 
samcuwcrking mcl dcrdc statcn cn intcrnalioualc 
organisatics, vcrsprciding cn cxploitalic van dc 
rcsultatcn van dc aclivitcitcn op hct gcbicd van 
ondcrzock cn ondcrwijs alsmcdc de oplciding en 
mobiliteit van onderzoekers, 
Overwegende dat om deze benadering te kunnen 
toepassen, het in de Gemeenschap bestaande 
potentieel aan wetenschappelijke en technologische 
topkwaliteit moet worden gehandhaafd en versterkt, 
waarbij rekening dient te worden gehouden met de 
inspanningen van haar grote internationale partners; 
COM (96) 33 def. vijfde kaderprogramma in te dienen; dat deze 
cvaluatic en de conclusies ervan, alsmcde dc 
opmcrkingcn van dc Commissic, zijn mcdcgcdccld 
aan hct Europecs Parlcmcnt, dc Raad cn hct 
Economisch cn Sociaal Comilc. 
Ovcrwcgcndc dat dc Commissic op 10 juli 1996" ccn 
mcdcdcling hccft vaslgcstcld ovcr dc ccrstc 
oriöntatics voor het vijfde kaderprogramma, waarin 
op de noodzaak werd gewezen dat dit programma in 
de eerste plaats in economische en maatschappelijke 
behoeften voorziet; dat deze mededeling op 
20 november 1996 werd gevolgd door een eerste 
werkdocument7, waarin de beoogde doelstellingen en 
de instrumenten voor de tenuitvoerlegging werden 
toegelicht, en daarna op 12 februari 1997 door een 
tweede werkdocument8, waarin de mogelijke inhoud 
van het vijfde kaderprogramma uitvoerig werd 
uitccngczct; 
Ovcrwcgcndc dat hcl ondcrzock op hct gcbicd van 
kcrncncrgic van dc Europcsc Gcmccnschap voor 
Aloomcncrgic mocl passcn in dc huidigc conlcxl, dic 
cisl dat cr vciligc cn aanvaardbarc cncrgicsystcmcn 
wordcn ontwikkcld wclkc milicunormcn in achl 
ncmcn cn wal produclickostcn bctrcft concurrcrcnd 
zijn; 
Overwegende dat het vijfde kaderprogramma zich 
bijgevolg moet concentreren op gebieden die 
betrekking hebben op activiteiten voor onderzoek en 
ontwikkeling van algemeen inzetbaar 
wetenschappelijk en technologisch potentieel, op een 
activiteit waarin dit soort werkzaamheden zijn 
bijeengebracht in een samenhangend geheel dat 
strategisch op eenzelfde veelbelovend onderwerp 
(hierna "kernactiviteit" genoemd) is gericht en op 
steun voor onderzoekinfrastructuur; 
Ovcrwcgcndc dat hct vijfdc kaderprogramma voorts, 
naasl thcmatischc aspcclcn, ook horizontalc aspcclcn 
mocl omvaltcn dic bclrckking hcbbcn op 
samcnwcrking mcl dcrdc statcn cn internationale 
organisatics, vcrsprciding cn cxploitalic van dc 
rcsullalcn van dc aclivitcitcn op hcl gcbicd van 
onderzoek en onderwijs alsmede de opleiding cn 
mobiliteit van onderzoekers; 
Overwegende dat om deze benadering te kunnen 
toepassen het in de Gemeenschap bestaande 
potentieel aan wetenschappelijke en technologische 
topkwaliteit moet worden gehandhaafd en zelfs 
versterkt, rekening houdend met het feit dat de 
belangrijkste internationale partners hun uitgaven 
6 COM (96) 33 def. 
7 COM (96) 595 def. 
8 COM (97) 47 def. 7 COM (96) 595 def 
8 COM (97) 47 def. 
59 
dal dil polcnliccl zowcl bctrckking hccfl op 
malcriëlc cn immalcriölc infrastruclurcn als op 
mcnsclijkc hulpbronncn, 
Ovcrwcgendc dat de samenwerking met alle derde 
slalcn of intcrnationale organisatics moct wordcn 
uitgcbrcid, mct namc bij hct vcrdcrc strcvcn naar hct 
vrcdclicvcnd gebruik van kernencrgic; dat het van 
bclang is dat dc Gemccnschap ccn bclangrijkc 
intcrnationale rol op hct gcbicd van dc vcilighcid 
van dc kcrnsplijling blijfl vcrvullcn, mct namc tcn 
aanzicn van dc landcn van Middcn- cn Oost-Europa 
cn dc slalcn dic zijn voortgekomcn uil dc 
voonnaligc Sovjcl-Unic; dat hct cvcnccns bclangrijk 
is, in voorkomcnd gcval dc activitcitcn op hct gcbicd 
van internationalc samenwerking met derde landen 
betreffende de beheerste kernfusie voort te zetten; 
Overwegende dat overeenkomstig artikel 4, lid 1, 
van het Verdrag de activiteiten van de Gemeenschap 
inzake onderzoek en onderwijs op het gebied van de 
kernenergie tot doel hebben de activiteiten van de 
lidstaten aan te vullen; dat het optreden van de 
Gemeenschap het derhalvc mogelijk moet makcn dc 
inspanningcn van dc lidstaten ccn toegcvocgdc 
waardc tc vcrlcncn, 
Ovcrwcgendc dat dc critcria dic zijn vaslgcsleld 
voor dc kcuzc van dc gcbicdcn waaruit hct vijfdc 
kadcrprogramma is samcngcstcld cn van dc daarmcc 
samcnhangcndc wctcnschappclijkc cn 
tcchnologiscbc doclstcllingcn, bovcngcnocmdc 
bcginsclcn in acht ncmcn; dat diczclfdc critcria 
moctcn wordcn locgcpast bij dc lcnuilvocrlcgging 
van hct vijfdc kadcrprogramma tcneindc dc 
samenhang ervan te waarborgen; 
Overwegende dat het Gemeenschappelijk Centrum 
voor Onderzoek bijdraagt tot de tenuitvoerlegging 
van het kaderprogramma met betrekking tot de 
activiteitengebieden waarop het kan zorgen voor een 
neutrale en onafhankelijke deskundigheid alsmede 
voor de noodzakelijke wetenschappelijke en 
technische ondersteuning bij de uitvoering van de 
vcrschillcndc bcleidslijncn van dc Unic; dat het 
bovcndicn in hct kadcr van consortia dcclnccml aan 
dc uitvoering van activitcilcn op hct gcbicd van 
onderzoek en onderwijs; voor onderzoek en onderwijs verhogcn; dat dil 
polcnliccl zowcl betrekking heeft op materiële cn 
immateriële infrastructuur als op menselijke 
hulpbronnen; 
Overwegende dat de bevordering van duurzame 
groei voor de Europese economie en een duurzaam 
concurrentievermogen voor haar industrie met name 
versterking van haar wetenschappelijke en 
technologische basis op middellange en lange 
termijn vereist; 
Overwegende dat de samenwerking met alle derde 
statcn of intcrnationale organisaties moet wordcn 
uitgcbrcid, met name bij het vcrdere strcven naar het 
vrcdclievend gebruik van kernenergie, dat het van 
bclang is dat de Gemeenschap een belangrijkc 
intcrnationale rol op hct gebied van de vcilighcid 
van dc kcrnsplijling blijfl vcrvullcn, mct namc tcn 
aanzicn van dc landcn van Middcn- cn Oost-Europa 
cn dc statcn dic zijn voorlgckomcn uil dc voonnaligc 
Sovjcl-Unic; dal hct cvcnccns bclangrijk is, in 
voorkomcnd gcval dc activitcitcn op hct gcbicd van 
internationale samenwerking mct derde landcn 
betreffende de beheerste kernfusie voort te zetten; 
Overwegende dat overeenkomstig artikel 4, lid 1, 
van het Verdrag de activiteiten van de Gemeenschap 
inzake onderzoek en onderwijs op het gebied van de 
kernenergie tot doel hebben de activiteiten van de 
lidstaten aan te vullen; dat het optreden van de 
Gemeenschap het derhalve mogelijk moet makcn dc 
inspanningen van dc lidstaten een toegcvocgdc 
waardc tc vcrlcncn; 
Overwegende dat dc criteria dic zijn vaslgcsleld voor 
dc keuze van dc gebieden waaruit het vijfdc 
kadcrprogramma is samcngcstcld cn van dc daarmcc 
samcnhangcndc wetenschappelijke cn 
tcchnologiscbc doclstcllingcn, bovcngcnocmdc 
bcginsclcn in acht ncmcn; dat diczclfdc critcria 
moctën wordcn locgcpast bij dc tenuitvoerlegging 
van het vijfdc kadcrprogramma teneindc dc 
samenhang ervan te waarborgen; 
Overwegende dat het Gemeenschappelijk Centrum 
voor Onderzoek eigen werkzaamheden voor 
onderzoek en onderwijs zal verrichten via onderzoek 
en wetenschappelijke en technische 
ondersteuningsactiviteiten van institutionele aard 
wanneer het op communautair niveau over 
bijzondere of zelfs unieke deskundigheid en 
installaties beschikt of wanneer hct opdrachten krijgt 
voor werkzaamheden dic noodzakclijk zijn voor dc 
opstclling cn dc uitvoering van bclcidsvormcn cn 
takcn van de Gemeenschap dic krachtcns hct 
Verdrag aan de Commissie zijn opgedragen cn 
waarvoor de onpartijdigheid van het GCO is vereist; 
dat het bovendien in het kader van consortia 
gelcidelijk aan in ccn concurrentieel kadcr 
deelneemt aan de uitvoering van 
onderzoekactiviteiten die plaatshebben uit hoofde 
60 
Ovcrwcgcndc dal hct passcnd is dat dc Cominissic 
hcl jaarvcrslag, dat krachlcns artikcl 7 van hct 
Vcrdrag aan dc Raad moct wordcn voorgclcgd, ook 
bij hct Europccs Parlcmcnt indicnt; dat 
ovcrccnkomslig dc aanbcvclingcn dic mcl hct oog op 
dc doorzichtighcid cn ccn gczond cn doclmalig 
bcheer ten uitvoer moeten worden gelegd, 
bepalingen moeten worden vastgesteld waardoor de 
stand van zaken bij de tenuitvoerlegging en de 
evaluatie van het vijfde kaderprogramma 
systematisch kunnen worden onderzocht; 
Overwcgende dat in dit besluit voor de gehele duur 
van hct kaderprogramma ccn financiccl rcfcrcntic 
bcdrag als bcdocld in punt 2 van dc Vcrklaring van 
hct Europccs Parlcmcnt, dc Raad cn dc Commissic 
van 6 maart 19959 is opgcnomcn, dat cvcnwcl dc 
bcvocgdhcdcn van dc bcgrotingsautoritcit uit hoofdc 
van hcl Vcrdrag onvcrlcl laal; 
Ovcrwcgcndc dat lcncindc dc samcnhang lc 
waarborgen tusscn de ondcrzockactiviteiten die 
krachtens het Euratom-Verdrag worden 
ondernomen en de werkzaamheden die krachtens 
het Verdrag van de Europese Gemeenschap worden 
uitgevoerd, het besluit betreffende het 
kaderprogramma van de Europese Gemeenschap 
voor activiteiten op het gebied van onderzoek, 
technologische ontwikkeling en demonstratie 
tegelijkertijd en voor dezelfde periode als het 
onderhavige kaderprogramma moet worden 
vastgesteld; 
Overwcgende dat het Comité voor wetenschappelijk 
cn lcchnisch onderzoek (Crcst) is geraadpleegd en 
zijn advies heeft uitgebracht, van werkzaamheden ondcr contract; 
Ovcrwcgcndc dal dc Commissic hcl jaarvcrslag, dat 
krachtens artikcl 7 van hct Vcrdrag aan dc Raad 
wordt voorgclcgd, ook bij hct Europccs Parlcmcnt 
zal indicncn; dat ovcrccnkomslig dc aanbcvclingcn 
dic mcl hcl oog op dc doorzichtighcid cn ccn gczond 
cn doclmatig bchccr tcn uitvoer moeten wordcn 
gelegd, bepalingen moeten worden vastgesteld 
waardoor de stand van zaken bij de 
tenuitvoerlegging en de evaluatie van het vijfde 
kaderprogramma systematisch kunnen worden 
onderzocht; 
Overwegende dat in dit besluit voor de gehele duur 
van het kaderprogramma ecn referentiebedrag als 
bcdocld in punt 2 van dc Vcrklaring van hct 
Europecs Parlemcnt, dc Raad cn dc Commissic van 6 
maart 199510 is opgcnomcn, dat cvcnwcl dc 
bcvocgdhcdcn van dc bcgrotingsautoriteil uit hoofdc 
van hct Vcrdrag onvcrlcl laal; 
Ovcrwcgcndc dat dc bcgrotingsautoritcit allcs zal 
docn om hct referentiebedrag tc bcrcikcn, ondcr 
voorwaardc dat dc financiölc vooruitzichtcn voor dc 
volgcndc periode in ovcrccnstcmming zijn mct dc 
gerechtvaardigde behoeften van alle andere takken 
van beleid; 
Overwegende dat de totale aan het vijfde 
kaderprogramma toegewezen referentiebedrag in 
geval van toetreding van nieuwe lidstaten, vóór 
afloop van het kaderprogramma, moet worden 
herzien; 
Overwegende dat hoewel de administratieve 
uitgavcn voor onderzoekactiviteiten moeten worden 
gcfinancicrd uit hct algcmccn bcdrag voor hct 
kaderprogramma, zij op doorzichtigc wijzc in dc 
bcgroting moeten wordcn opgcnomcn; ovcrwcgcndc 
dal dc bcgrotingsautoritcit van dc Commissic ccn 
vcrgclijkbarc gcdctaillccrdc analysc van dc 
administratieve uitgavcn cn dc tenuitvoerlegging 
daarvan in dc gchclc bcgroting vcrlangt; 
Ovcrwcgcndc dat lcncindc dc samcnhang lc 
waarborgen tusscn dc onderzoekactiviteiten dic 
krachtens het Euratom-Verdrag worden ondernomen 
en de werkzaamheden die krachtens het EG-Verdrag 
worden uitgevoerd, het besluit betreffende het 
kaderprogramma van de Europese Gemeenschap 
voor activiteiten op het gebied van onderzoek, 
•technologische ontwikkeling en demonstratie 
tegelijkertijd en voor dezelfde periode als het 
onderhavige kaderprogramma moet worden 
vastgesteld; 
Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk 
en technisch onderzoek (Crest) is geraadpleegd en 
zijn advies heeft uitgebracht, 
9 PB nr. C 10 van 4.4.1996, blz.4. 9 PB nr. C 10 van 4.4.1996, blz.4. 
61 
BESLUIT: BESLUIT: 
Arlikcl I 
I Voor dc penode van 199H lot cn mcl 2002 wordt 
ccn inccrjarcn-kadcrprogramma voor allc 
ondcrzockactivitcilcn, inclusicf dcmonstratic-
activitcitcn, op het gebied van en onderwijs 
inzake kernenergie, hierna "vijfde 
kaderprogramma" genoemd, vastgesteld. 
2. Het vijfde kaderprogramma heeft betrekking op 
beheerste kernfusie en met kernsplijting 
samenhangende energiesystemen. 
Deze twee gebieden omvatten, naast thematische 
aspecten, ook horizontale aspecten die betrekking 
hcbbcn op samcnwcrking mct dcrdc landcn cn 
intcrnalionalc organisatics, vcrsprciding cn 
cxploitalic van dc rcsullatcn van dc aclivitcitcn 
op het gcbicd van ondcrzock cn onderwijs cn 
slimulcring van dc oplciding cn mobililcil van 
ondcrzockcrs van dc Gcmccnschap. 
3. Dc crilcria dic gclcid hcbbcn tol dc kcuzc van dc 
in lid 2 bcdocldc gcbicdcn cn dc daarmcc 
samenhangende doclstcllingcn zijn in bijlagc I 
opgcnomen. Zij worden toegcpast bij dc 
tenuitvoerlcgging van het vijfde kaderprogramma 
toegepast. 
4. De grote lijnen van de gebieden, de 
wetenschappelijke en technologische 
doelstellingen ervan en de daarmee 
samenhangende prioriteiten zijn in bijlage II 
opgenomen. 
Artikel 2 
Dc financiölc rcfcrcntic voor dc uitvocring van het 
ondcrliavigc kaderprogramma voor dc pcriode 1998-
2002 bcdraagl 1467 miljocn ccu10 
Dc jaarlijksc krcdictcn worden door dc 
bcgrotingsautorilcil binncn dc limicl van dc financiölc 
vooruitzichtcn gocdgckcurd. Arlikel 1 
1 V(K)r dc pcriode van 1998 tol cn mcl 2002 vvordl 
ccn mccrjarcn-kadcrprogramma voor allc 
aclivitcitcn op het gcbicd van ondcrzoek, inclusicf 
dcmonstratie, en onderwijs inzake kernenergie, 
hierna "vijfde kaderprogramma" genoemd, 
vastgesteld. 
2. Het vijfde kaderprogramma heeft betrekking op 
beheerste kernfusie en met kernsplijting 
samenhangende energiesystemen. 
Deze twee gebieden omvatten, naast thematische 
aspecten, ook horizontale aspecten die betrekking 
hebben op samenwerking mct dcrdc landen cn 
intcrnalionalc organisatics, vcrsprciding cn 
cxploitalic van dc rcsullatcn van dc aclivitcitcn op 
het gcbicd van ondcrzock cn onderwijs cn 
slimulcring van dc oplciding cn mobililcil van 
ondcrzockcrs van dc Gcmccnschap. 
3. Dc crilcria dic gclcid hcbbcn lot dc kcuzc van dc 
in lid 2 bcdocldc gcbicdcn cn dc daarmcc 
samenhangende doelstellingen zijn in bijlagc I 
opgenomen. Zij worden toegepast bij de 
tenuitvoerlegging van het vijfde kaderprogramma. 
4. De grote lijnen van de gebieden, de 
wetenschappelijke en technologische 
doelstellingen ervan en de daarmee 
samenhangende prioriteiten zijn in bijlage II 
opgenomen. 
Artikel 2 
Het rcfcrcntiebcdrag voor dc uitvocring van het 
ondcrhavigc kaderprogramma voor de pcriode 1998-
2002 bedraagl 1467 miljocn ccu11. 
Als dil bcdrag in ovcrccnstcmmiiig is mcl dc 
financiölc vooruitzichtcn voor dc pcriode 2000-2002, 
zal het worden bcvcstigd. Is dal nict het gcval, dan 
dienen de door de begrotingsautoriteit toegekendc 
jaarlijkse kredieten in de lijn te liggen van de 
financiële vooruitzichten voor elk van deze jaren, 
met inachtneming van de in dit besluit vastgestelde 
prioriteiten. 
Alle administratieve uitgaven voor 
onderzoekactiviteiten worden betaald uit het 
totaalbedrag dat voor het programma beschikbaar is. Zij 
worden zoals andere vergelijkbare administratieve 
uitgaven in de begroting van de Gemeenschap 
gepresenteerd.. Met het voorontwerp van begroting 
Waarvan 326 miljoen ecu voor het GCO. 'Waarvan 326 miljoen ecu voor het GCO. 
62 
Artikel3 
1. Hct vijfde kaderprogramma wordt ten uitvocr 
gclcgd door middcl van twcc programma's voor 
ondcrzock cn ondcrwijs, waarvan óén ccn 
spccifick programma voor hct Gcmccnschappclijk 
Ccnlrum voor Ondcrzock is. 
In icdcr programma voor ondcrzock cn ondcrwijs 
wordcn nadcrc bcpalingcn voor dc uitvocring 
crvan, dc looplijd cn dc noodzakclijk gcachlc 
middclcn vastgcstcld. 
2. Voorzovcr nodig kan voor dc lcnuitvocrlcgging 
van het vijfde kaderprogramma worden besloten 
tot aanvullende programma's. Tevens kunnen 
overeenkomsten met derde landen of 
internationale organisaties worden gesloten in de 
zin van artikel 101 van het Verdrag. 
ArtikeH 
Dc nadcrc voorwaardcn voor de financiölc 
dcclncming van dc Europcsc Gcmccnschap voor 
Atoomcncrgic aan hcl vijfde kaderprogramma zijn 
gcbasccrd op dc spccifickc bcpalingcn mct 
bctrckking tol krcdictcn voor ondcrzock cn 
tcchnologischc ontwikkcling van hcl Financiccl 
Rcglcmcnt van locpassing op dc algcmcnc bcgroling 
van dc Europcsc Gcmccnschappcn, als aangcvuld in 
bijlagc 111 bij dil bcsluit. 
Artikel 5 
1. Bijgcstaan door onafhankclijkc cxternc 
deskundigen met passende kwalificaties, 
onderzoekt de Commissie jaarlijks de stand van 
zaken bij de tenuitvoerlegging van het vijfde 
kaderprogramma en de daarmee samenhangende 
programma's voor onderzoek en onderwijs, in het 
bijzonder aan de hand van de in bijlage I 
vermelde criteria. Zij beoordeelt met name of de 
doelstellingen, de prioriteiten en de financiële 
middelen nog steeds beantwoorden aan de 
situatie, zoals die zich heeft ontwikkeld. Zij dient 
in voorkomend geval voorstcllen in teneinde het 
kaderprogramma cn/of dc programma's voor 
ondcrzock cn ondcrwijs aan tc passcn of aan tc 
vullcn. 
2. Alvorens haar voorstel voor een zesde 
kaderprogramma in te dienen, laat de Commissie 
door vooraanstaande onafhankelijke deskundigen 
een externe evaluatie uitvoeren van de 
tenuitvoerlegging van de gebieden als bedoeld in 
artikel 1, lid 2, in de loop van de vijf aan deze 
63 gccfl dc Commissie icdcr jaar ycrgclijkbarc 
gcdclaillccrdc analyscs van de administratieve uitgaven 
en de tenuitvoerlegging daarvan in alle 
onderafdelingen van haar begroting. 
Het in de eerste alinea bedoelde bedrag wordt in 
geval van toetreding van nieuwe lidstaten, vóór 
afloop van het kaderprogramma herzien. 
ArtikeH 
1. Het vijfde kaderprogramma wordt ten uitvocr 
gclegd door middcl van twcc programma's voor 
ondcrzock cn ondcrwijs, waarvan cén ccn 
spccifick programma voor hct Gcmccnschappclijk 
Ccnlrum voor Ondcrzock is. 
In icdcr programma voor ondcrzock cn ondcrwijs 
wordcn nadcrc bcpalingcn voor dc uitvocring 
crvan, dc looptijd cn dc noodzakclijk gcachtc 
middclcn vastgcstcld. 
2. Voorzover nodig kan voor dc tenuitvoerlegging 
van het vijfde kaderprogramma worden besloten 
tot aanvullende programma's. Tevens kunnen 
overeenkomsten met derde landen of 
internationale organisaties worden gesloten in de 
zin van artikel 101 van het Verdrag. 
Artikel 4 
Dc voorwaarden voor de financiële dcclncming van 
dc Europcsc Gcmccnschap voor Atoomcncrgic aan 
hct vijfde kaderprogramma zijn gcbasccrd op dc 
spccifickc bcpalingcn mct bctrckking tot krcdictcn 
voor ondcrzock cn tcchnologischc ontwikkcling van 
hct Financiccl Rcglcmcnt van locpassing op dc 
algcmcnc begroting van dc Europcsc 
Gcmccnschappcn, als aangcvuld in bijlagc III bij dit 
bcsluit. 
Artikel 5 
1. Bijgcstaan door onafhankelijke cxternc 
deskundigen met passende kwalificaties, 
onderzoekt de Commissie jaarlijks de stand van 
zaken bij de tenuitvoerlegging van het vijfde 
kaderprogramma en de daarmee samenhangende 
programma's voor onderzoek en onderwijs, in het 
bijzonder aan de hand van de in bijlage I 
vermelde criteria. Zij beoordeelt met name of de 
doelstellingen, de prioriteiten en de financiële 
middelen nog steeds beantwoorden aan de 
situatie, zoals die zich heeft ontwikkeld. Zij dient 
in voorkomend geval voorstellen in teneinde hct 
kaderprogramma en/of dc programma's voor 
onderzoek cn ondcrwijs aan tc passcn of aan tc 
vullen. 
2. Alvorens haar voorstel voor een zesde 
kaderprogramma in te dienen, laat de Commissie 
door vooraanstaande onafhankelijke deskundigen 
een externe evaluatie uitvoeren van de 
tenuitvoerlegging van de gebieden als bedoeld in 
artikel 1, lid 2, in de loop van de vijf aan deze 
cvaluatic voorafgaandc jarcn, in hct bij/ondcr aan 
dc hand van dc in bijlagc I vcrmcldc crilcria. Zij 
stcll hcl Europees Parlcmcnt, dc Raad cn hct 
Ixonomisch cn Sociaal Comilé in kcnnis van dc 
conclusics daarvan, vcrgczcld van haar 
opmcrkingcn. 
3. De keuze van de onafhankelijke deskundigen als 
bedoeld in de 1 en 2 leden wordt gemaakt door 
de Commissie, die op evenwichtige wijze 
rekening houdt met de verschillende bij het 
onderzoek betrokken partijen. 
4. De Commissie dient bij het begin van ieder jaar 
een verslag in bij het Europees Parlement en de 
Raad. Dit verslag heeft met name betrekking op 
dc tijdcns hct voorgaandc jaar vcrrichtc 
aclivilcitcn voor onderzoek cn ondcrwijs cn hcl 
wcrkprogramma van hcl lopcndc jaar. cvalualic voorafgaandc jarcn, in hct bijzondcr aan 
dc hand van dc in bijlagc I vcrmcldc critcria. Zij 
slclt hct Europees Parlcmcnt, dc Raad cn hct 
Economisch cn Sociaal Comité in kcnnis van dc 
conclusics daarvan. vcrgczcld van haar 
opmcrkingcn. 
De keuze van de onafhankelijke deskundigen als 
bedoeld in de 1 en 2 leden wordt gemaakt door 
de Commissie, die op evenwichtige wijze 
rekening houdt met de verschillende bij het 
onderzoek betrokken partijen. 
De Commissie dient bij het begin van ieder jaar 
een verslag in bij het Europees Parlement en de 
Raad. Dit verslag heeft met name betrekking op 
dc tijdens hcl voorgaandc jaar verrichtc 
activitcilcn voor onderzoek cn ondcrwijs cn hct 
wcrkprogramma van hct lopcndc jaar. 
Gcdaan lc Brusscl, Gcdaan lc Brusscl,.. 
De Voorzillcr Dc Voorzittcr 
64 
BIJLAGE I B1JLAGE I 
SELECTIECRITERIA VOOR DE GEBIEDEN EN 
DOELSTELLINGEN SELECTIECRITERIA VOOR DE GEBIEDEN EN 
DOELSTELLINGEN 
Hcl ondcrzockbclcid op hct gcbied van kcrnenergic 
van Euratom is, wat dc tenuitvoerlcgging bctreft, 
gcbaseerd op het tweeledige beginsel van 
wetenschappelijke en technologische topkwaliteit en 
rclcvantic van de activiteiten voor onderzoek en 
ondcrwijs tcn aanzien van dc doclstcllingcn het 
Vcrdrag tot oprichting van dc Europcsc 
Gcmccnschap voor Atoomcncrgic. 
Mct hct oog op dc kostcn cn balcn dic ccn oplimalc 
locwij/.ing van dc Europcsc middclcn noodzakclijk 
inakcn, zijn dc gcbicdcn van hct vijfdc 
kadcrprogramma cn dc daarmcc samcnhangcndc 
doclstcllingcn gckozcn aan dc hand van ccn reeks 
gcmccnschappelijkc criteria, ingedceld in drie 
categorieën. 1. Het onderzoekbeleid op het gebied van 
kcrncncrgie van Euratom is, wat de 
tenuitvoerlegging betreft, gebaseerd op het 
tweeledige beginsel van wetenschappelijke en 
technologische topkwaliteit en relevantie van dc 
activiteiten voor onderzoek cn ondcrwijs ten aanzien 
van dc doelstcllingcn hct Vcrdrag tot oprichting van 
dc Europesc Gemecnschap voor Atoomcnergic. 
Mct hct oog op ccn kostcn/batcnbcnadcring dic 
ingcgcvcn is door hcl strcvcn naar ccn oplimalc 
tocwijzing van Europcsc opcnbarc 
financicringsmiddclcn cn ovcrccnkomstig hct 
subsidiariteitsbeginsel wordcn bovcndien thcma's 
voor het vijfde kaderprogramma en de daarmec 
samenhangende doelstellingen geselecteerd vanuit 
de premisse dat de Gemeenschap alleen mag 
optreden indien en in zoverre de doelstellingen niet 
adequaat door de lidstaten kunnen worden 
verwezenlijkt. 
2. Gclet op de bovengenoemde beginselen moet het 
kaderprogramma vastgestcld worden op basis van 
ecn rccks gemeenschappclijkc criteria dic vcrdccld 
zijn in dric categorieën: 
• Criteria in verband met de "toegevoev.de 
waarde" voor Europa en het subsidiariteits­
beginsel: 
— de behoefle om een in menselijk en financieel 
opzicht "kritieke massa" tot stand te brengen, in 
het bijzonder via de combinatie van de 
complementaire expertise en middelen die in de 
lidstaten beschikbaar zijn, 
— een signiflcante bijdrage aan de uitvoering van 
een ofmeer beleidsterreinen van Euratom, 
— de aanpak van problemen die zich op 
communautair niveau voordoen, dan wel van 
vraagstukken in verband met 
normalisatieaspecten of vraagstukken die 
samenhangen met de ontwikkeling van de 
Europese ruimte, 
alleen die doelstellingen te selecteren dic op 
communautair niveau ejficiönter worden nagestreefd 
door middel van onderzoek op dat niveau. 
Criteria in verband met maatschappeliike • Criteria in verband met sociale doelstellingen: 
behoeften: 
65 
verbetering van de werkgelegenheid; 
ontwikkeling van hel leefklimaat en de 
gezondheid; 
behoud van het milieu, — verbetering van de werkgelegenheidssituatie, 
— bevordering van de kwaliteit van het bestaan en 
de gezondheid, 
— bescherming van het milieu, 
teneinde de grote maatschappelijke doelstellingen 
van de Unie, overeenkomstig de verwachtingen en 
behoeften van de burgers, te verwezenlijken. bevordering van belangrijke maatschappelijke 
doelstellingen van Euratom die een afspiegeling zijn 
van de verwachtingen en de verlangens van haar 
burgers. 
• Criteria in verband met economische • Criteria in verband met de economische 
ontwikkeling en technologische en ontwikkeling en de wetenschappelijke en 
wetenschappelijke vooruiizichten 
gebieden die bijzonder veelbelovend zijn inzake 
groei en duurzame expansie; 
gebieden waarop de Europese ondernemingen 
hun concurrentievermogen kunnen en moeten 
versterken; 
gebieden waarop er vooruiizichten zijn voor 
belangrijke technologische doorbraken. 
('riteria in verband met "toegevoegde waarde " 
voor l'.urppa en het subsidiariteitsbeginsel 
noodzaak van een "kritieke massa" in menselijk 
en fmancieel opzicht en een bundeling van de in 
de verschillende Ud-Staten aanwezige 
complemenlaire capaciteiten; 
- aanzienlijke bijdrage tot de tenuitvoerlegging 
van een ofmeer beleidslijnen van de Unie; 
- aanpak van problemen die zich op Unie-niveau 
voordoen of vraagstukken in verband met 
normalisatie-aspecten of met de ontwikkeling 
van de Europese ruimte. 
teneinde alleen doelstellingen te selecteren die niet 
alleen door particuliere onderzoekinspanningen 
kunnen worden verwezenlijkl en efficiënter op 
communautair niveau kunnen worden nagestreefd 
door middel van op deze schaal verrichle 
onderzoekactiviteilen. technologische vooruitzichten : 
— gebieden die in expansie zijn en goede 
groeivooruitzichten bieden, 
— gebieden waarop de ondernemingen van de 
Gemeenschap concurrerender kunnen en moeten 
worden, 
— gebieden waar belangrijke wetenschappelijke en 
technologische vooruitgang te verwachten is en 
waar zich mogelijkheden voor verspreiding en 
exploitatie van de resultaten op middellange of 
lange termijn voordoen, 
om bij te dragen tot de harmonische en duurzame 
ontwikkeling van de Europese Unie in haar geheel. 
Dczc criteria worden ook tocgcpast cn indien nodig 3. Deze criteria zullcn worden gcbruikt, en zo nodig 
66 
uungcviild bij dc lciiuilvocrlcgging van hcl vijldc aangcvuld, voor dc uilvocring van hcl vijfdc 
kadcrprogramma, dc opslclling van dc programma's kadcrprogramma, om dc spccifickc programma's lc 
voor ondcrzock cn ondcrwijs cn dc selcctic van dc omschrijven en de activiteiten voor onderzoek en 
activiteiten voor onderzoek, met inbegrip van technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, 
demonstratie, en onderwijs. te selecteren. De drie categorieën van criteria gelden 
gclijktijdig en moeten alle nageleefd worden, zij het 
nict steeds in dezelfde mate. 
67 
BULAGED BIJLAGEU 
GROTE LUNEN VAN DE GEBIEDEN 
WETENSCIIAPPELIJKE EN 
I ECIINOLOGISCIIE DOELSTELLINGEN GROTE LUNEN VAN DE GEBIEDEN 
WETENSCHAPPELIJKE EN 
IK IIN()I(K,IS( IIE DOELSTELIJNGEN 
Kernenergie zorgt voor meer dan 35% van de 
elektriciteitsproductie in de Gemeenschap, zonder 
uitstoot van C()2. Zij levert een belangrijke 
bijdrage tot het beleid van diversificatie van de 
energievoorziening. 
De ontwikkeling van de veiligheid en de 
beveiliging van kernenergiesystemen versterkt op 
korte en middellange termijn de industriële 
concurrentiekracht van de Gemeenschap. Zo kan 
de technologische voorsprong van Europa op dit 
gehied worden benut, in het bijzonder op de 
opkomende exportmarkten. 
Op langere termijn vereisen technologieën die 
veelbelovende perspectieven bieden een 
grootschalige onderzoekinspanning op 
communautair en mondiaal niveau. Kernenergie zorgt voor meer dan 35% van de 
elektriciteitsproductie in de Gemeenschap, zonder 
uitstoot van C02. Zij levert een belangrijke bijdrage 
tot het beleid van diversificatie van de 
energievoorziening. 
De ontwikkeling van de veiligheid en de beveiliging 
van kernenergiesystemen versterkt op korte en 
middellange termijn de industriële 
concurrentiekracht van de Gemeenschap. Zo kan 
de technologische voorsprong van Europa op dit 
gebied worden benut, in het bijzonder op de 
opkomende exportmarkten. 
Op langere termijn vereisen technologieën die 
veelbelovende perspectieven bieden een 
grootschalige onderzoekinspanning op 
communautair en mondiaal niveau. 
I. TIIEMAS EN ORGANISATIE VAN HET 
VIJFDE KADERPROGRAMMA THEMA'S EN ORGANISATIE VAN HET 
VIJFDE KADERPROGRAMMA 
1. Het vijfdc kadcrprogramma hecft bcüxkking op 1. Het vijfde kaderprogramma hecft betrekking op 
beheerste kernfusie en met kernsphjting beheerste kernfusie en met kernsplijting 
samenhangende energiesystemen. samenhangende energiesystemen. 
2. Wat de themaüsche aspecten betreft, is het 2. Wat de themaüsche aspecten betreft is het 
kaderprogramma opgebouwd rond kaderprogramma opgebouwd rond 
een "kernactiviteit" omschreven aan de hand 
van expliciet geformuleerde economische en 
sociale oogmerken van de Gemeenschap; doel 
van dcze kernactiviteit is de toepassing, in 
Europccs vcrband, van ccn algcmcnc 
bcnadcring waarbij gcbruik wordl gcinaakt van 
ccn grolc vcrschcidcnbcid aan disciplincs, 
tcchnologicön cn know-how; 
activitcitcn voor ondcrzock cn ontwikkclinfi van 
algcmccn inzctbarc tcchnologic; 
activitcitcn tcr ondcrstcuninp van 
onderzoekinfrastructuur. - een "kernactiviteit" omschreven aan de hand van 
expliciet geformuleerde economische en sociale 
oogmerken van de Gemeenschap; doel van deze 
kernactiviteit is de toepassing, in Europces 
vcrband, van een algemcnc bcnadcring waarbij 
gcbruik wordl gcmaakt van ccn grolc 
vcrschcidcnbcid aan disciplincs, tcchnologicön 
cn know-how; 
- acliviteitcn voor ondcrzock cn ontwikkeling van 
algcmecn inzctbaar wclcnschappclijk cn 
technologisch polcnticcl. 
- activiteitcn ter ondersteuning van 
onderzoekjnfrastructuur. 
Indien nodig wordt in het kader van deze activiteiten 
studie verricht en onderzoek gedaan naar relevante 
ethische en juridische aspecten, zulks met 
fundamentele eerbiediging van de menselijke 
waarden. 
Er wordt met name rekening gehouden met de 
economische en sociale implicaties van de invoering, 
hët gebruik en de gevolgen van de door de 
68 
3. Wat dc borizontalc aspcctcn bctrcfl, hccft hct 
kadcrprogramma bctrckking op: 
- samenwerking met derde landen cn internationalc 
organisaties 
- verspreiding en exploitatie van de resultaten van de 
activiteiten voor onderzoek en onderwijs; 
- opleidingenmobüiteitvanonderzoekers. 
4. Activiteiten van het Gemeenschappeliik Centrum 
voor Onderzoek: 
Hct Gcmccnschappclijk Centrum voor Onderzoek is dc 
wctcnschappclijkc cn tcchnischc instantic dic dc 
Comiuissic nodig hccfl om haar lakcn (c kunncn 
uilocfcncn. Dc wctcnscliappclijkc cn tcchnologischc 
doclstcllingcn van zijn activiteiten liggcn mccr bcpaald 
op gcbicdcn waarop een ncutralc en onafhankelijkc 
dcskundigheid op Europees niveau noodzakelijk is, 
alsmcdc op gcbicdcn dic overecnstcmmen met de grotc 
bclcidslijnen van de Unie. 
Dczc activiteiten bcantwoordcn aan dc hicrondcr 
onischrcvcn wclcnscliappclijkc cn tcchnologischc 
doclstcllingcn van hcl vijfdc kadcrprogramma maar 
moclcn ook voldocn aan dc ciscn cn onlwikkclingcn 
van dc vcrscbillcndc communautairc bclcidslijnen 
wannccr dczc wordcn omgczct in spccifickc takcn voor 
onderzoek cn ontwikkcling, met name wannccr dc 
neutraliteit van het Gemeenschappelijk Centrum voor 
Onderzoek een noodzakelijke vereiste is. vcrscbillcndc activiteiten bcslrckcn lcchnologicön cn 
proccsscn. 
3. Wat dc horizontalc aspcctcn bctrcfl, hecfl hct 
kadcrprogramma bctrckking op: 
- samenwerking met derde landen en internationalc 
organisaties 
- verspreiding en exploitatie van de resultaten van de 
activiteiten voor onderzoek en onderwijs; 
- opleidingenmobiüteitvanonderzoekers. 
4. Activiteiten van het Gemeenschappeliik Centrum 
voor Onderzoek 
Tol dc cigen OTO-wcrkzaamhcden die moctcn 
wordcn uitgcvocrd door hct Gcmccnschappclijk 
Ccnlrum voor Onderzoek (GCO) bchorcn ondcr/.ock 
cn inslitutionclc activiteiten voor wctcnschappclijkc 
cn technische ondcrstcuning. Hct GCO kan 
ondersteuning bicden wannccr het over bijzondcrc, 
of zelfs unieke deskundigheid en installaties in dc 
Gemeenschap beschikt of wannecr het opdrachtcn 
krijgt voor werkzaamhedcn dic noodzakelijk zijn 
voor de opstelling en de uitvoering van het 
communautairc beleid en taken die krachtens het 
Verdrag aan de Commissie zijn opgedragen en 
waarvoor de onpartijdigheid van het GCO is vereist 
(onder meer voor normalisatie en het toezicht op de 
tenuitvoerlegging van bepaalde communautaire 
beleidslijnen). 
Hct GCO wordt gcleidelijk ook bij concurrentiölc 
activiteiten bctrokkcn. 
69 
II. WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNO-
LOGISCHE DOELSTELLINGEN 
a) "Kcrnactivitcit": Behccrstc kcrnfusic! 
Dc langctcrmijndoclstclling van dczc aclivitcit, 
waarin alle op dc bcnutting van kcrnfusic gcrichlc 
onder/.oekaclivitcitcn in dc Lid-Slatcn (plus 
Zwilscrland) zijn opgcnomcn, is dc gczaincnlijkc 
onlwikkcling van rcaclorprolotypcs dic vooruillopcn 
op krachlccntralcs wclkc bcanlwoordcn aan dc 
behoeften van de maatschappij: veilig, 
milieuvriendelijk en economisch lcvensvatbaar. 
De beoogde strategie om de langetermijndoelstelling 
te bereiken behelst de bouw van een experimentele 
reactor (Next Step) en vervolgens van een 
demonstratiereactor (DEMO). 
In het licht van de reeds geboekte vooruitgang is de 
bouw van dc Ncxt Stcp in dc loop van hct komende 
dcccnnium tcchnisch uilvocrbaar en slratcgisch 
noodzakclijk. Dit mocl bij voorkcur wordcn 
gcrcalisccrd in hcl kadcr van hct intcrnalionalc 
samcnwcrkingsprojcct voor ITER (Inlcrnational 
Thcrmonuclcar Expcrimcnlal Reactor). 
Voor dc pcriodc 1998-2002 zijn dc volgcndc 
activilcitcn nodig om dc stralcgic tcn uitvocr tc 
kunncn lcggcn: 
* activilcitcn op hcl gcbicd van fusicfysica cn 
-technologic, bcdocld om bij de Associaties cn dc 
Europese industrie de capaciteit te ontwikkelen 
om de Next Step te kunnen bouwen en de 
exploitatie ervan voor te bereiden; de Europese 
deelname aan de activiteiten in verband met het 
engineeringontwerp van ITER wordt met het oog 
op de eventuele bouw ervan voortgezet; 
* activiteiten op het gebied van op de verbetering 
van de basisconcepten van dc fusie-installaties 
gerichte fysica; 
activilcitcn op hct gcbicd van op langc tcrmijn 
gcrichlc technologic, dic van csscnticcl bclang 
zijn om vooruitgang tc bockcn in dc richting van 
dc exploitatie van kcrnfusic. D. WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNO-
LOGISCHE DOELSTELLINGEN 
a) "Kcrnactivitcit": Behccrstc kcrnfusic' 
Dc langctcrmijndoclslclling van dczc aclivitcit, 
waarin alle op dc bcnutting van kcrnfusic gcrichlc 
ondcrzockactivitcitcn in dc lidstatcn (plus 
Zwilscrland) zijn opgcnomcn, is dc gczamcnlijkc 
onlwikkcling van rcaclorprolotypcs dic vooruillopcn 
op krachtccntralcs wclkc bcanlwoordcn aan dc 
behoeften van de maatschappij: veilig, 
milieuvriendelijk en economisch levensvatbaar. 
De beoogde strategie om de langetermijndoelstelling 
te bereiken behelst de bouw van een experimentele 
reactor (Next Step) en vervolgens van een 
demonstratiereactor (DEMO). 
In het licht van de reeds geboekte vooruitgang is de 
bouw van dc Ncxt Step in de loop van het komende 
dcccnnium tcchnisch uilvocrbaar cn slratcgisch 
noodzakclijk. Dit mocl bij voorkcur wordcn 
gcrcalisccrd in hct kadcr van hct internationalc 
samcnwcrkingsprojcct voor ITER (International 
Thcrmonuclcar Expcrimcnlal Reactor). 
Voor dc pcriodc 1998-2002 zijn dc volgcndc 
activiteiten nodig om dc strategie tcn uitvocr tc 
kunncn lcggcn: 
* activiteiten op hct gcbicd van fusicfysica cn 
-technologie, bedoeld om bij de Associaties cn dc 
Europese industrie de capaciteit te ontwikkelen 
om de Next Step te kunnen bouwen en de 
exploitatie ervan voor te bereiden; de Europese 
deelname aan de activiteiten in verband met het 
engineeringontwerp van ITER wordt met het oog 
op de eventuele bouw ervan voortgezet; 
* activiteiten op het gebied van op de verbetering 
van de basisconcepten van de op fusie-installaties 
gerichte fysica, met onder meer, naast 
magnetische opsluiting, ook coördinatie in het 
kader van technologiebewaking van de nationale 
civiele onderzoekinspanningen op het gebied van 
traagheidsopsluiting; 
* activilcitcn op hct gcbicd van op langc lcrmijn 
gerichte technologic, dic van csscnticcl bclang 
zijn om vooruilgang tc bockcn in dc richting van 
dc exploitatie van kcrnfusic. 
De volledige exploitatie van de Joint European De volledige exploitatie van de Joint European Torus 
1 Deze activiteit vormt een aanvulling op de kernactiviteit 
"Concurrerende en duurzame groei (V): geavanceerde 
energiesystemen en -diensten" die is beschreven in het 
voorstel voor het vijfde kaderprogramma voor 
onderzoek en technologische ontwikkeling van het EG-
Verdrag. 1 Deze activiteit vormt een aanvulling op de 
kernactiviteiten met betrekking tot energie in het 
programma "Behoud van het ecosysteem" als 
beschreven in het voorstel voor het vijfde 
kaderprogramma voor onderzoek en technologische 
ontwikkeling uit hoofde van het EG-Verdrag. 
70 
'I'orus (JET), hcl sluitstuk voor dc cxtrapolatic naar 
dc cxperimcntelc reactor, moet tot een goed einde 
worden gebracht. Na stopzetting van de 
gemeenschappelijke onderneming kunnen de 
installaties van de JET worden gebruikt om nuttige 
kennis op te doen voor de exploitatie van de Next 
Step. 
Deze activiteit behelst verder nog een nieuwe 
evaluatie van de veiligheidsaspecten en 
milicucfïcctcn; ccn grondigcr bestudering van dc 
sociaalcconomischc aspcctcn; coördinalic, in hcl 
kadcr van tcclmologicbcwaking, van dc nalionalc 
civiclc ondcrzockinspanningcn op hcl gcbicd van 
(raaghcidsopsluiliiig; vcrsprciding van dc rcsullatcn 
cu voorlichling van hcl publick. 
b) Activiteitcn voor ondcrzoek en ontwikkcling van 
aJgcmccn inzctbarc tcchnologie2 
De werkzaamheden hebben vooral betrekking op de 
volgende prioritaire onderzoekgebieden: 
• de operationele veiligheid van bestaande 
installaties, onder meer kwesties in verband met 
een verlenging van de levensduur van de 
reactoren, technologische aspecten van ernstige 
ongevallen en beheersstrategieën en -technieken 
bij ongevallen cn in situatics na ongevallen; 
• dc veiligheid cn bcvciliging van dc 
splijlstofcyclus; ccn gemeenschappelijke cn 
wclcnschappclijk vcrnnlwoorde bcuadcring van 
hcl bchccr cn dc vcrwijdcring van radioaclicvc 
afvalstoffcn cn dc minimaliscring crvan; 
stralingsbeschcrming, met het accent op het 
begrip en de waarneming van met ioniserende 
straling verband houdende risico's, in het 
bijzonder de gevolgen van zwakke 
stralingsdoses, en op het beheer van nucleairc 
noodsituaties en de sanering van besmette 
omgevingen; 
studies over nieuwe keminstallaties, 
geavanceerde en krachtiger splijtstoffen, 
toekomstgerichte systemen en concepten met het 
tweeledige vooruitzicht de nucleaire veiligheid 
van de gehele cyclus en het 
concurrcnlicvcrmogen van dc industrie le (JET), het sluitstuk voor de extrapolatie naar de 
expenmentele reactor, moet tot een goed einde 
worden gebracht. Na stopzetting van de 
gemeenschappelijke onderneming kunnen de 
installaties van de JET worden gebruikt om nuttige 
kennis op te doen voor de exploitatie van de Next 
Step. 
Deze activiteit behelst verder nog een nieuwe 
evaluatie van de veiligheidsaspecten en 
milieueffecten; een grondiger bestudering van dc 
sociaal-cconomischc aspcclcn; vcrsprciding van dc 
rcsullatcn cn voorlichling van hcl publick. 
b) Activiteitcn voor ondcrzoek cn ontwikkcling 
van algcmeen inzetbaar wctenschappelijk cn 
technologisch potentieel2 
De werkzaamheden hebben vooral betrekking op de 
volgende prioritaire onderzoekgebieden: 
• de operationele veiligheid van bestaande 
installaties, onder meer kwesties in verband met 
een verlenging van de levensduur van de 
reactoren, technologische aspecten van ernstige 
ongevallen en beheersstrategieën en -technieken 
bij ongevallen cn in situatics na ongevallen; 
• dc veiligheid cn bcvciliging van dc 
splijlstofcyclus; ccn gemeenschappelijke cn 
wclcnschappclijk vcranlwoorde bcuadcring van 
hcl bchccr cn dc vcrwijdcring van radioaclicvc 
afvalstoffcn en de minimaliscring crvan, o.a. 
door transmutalic van langlevcnde isolopen in 
kortlevende; 
• stralingsbescherming, met het accent op het 
begrip en de waarneming van met ioniserende 
straling verband houdende risico's, in het 
bijzonder de gevolgen van zwakke stralingsdoses, 
en op het beheer van nucleaire noodsituaties en 
de sanering van besmette omgevingen; 
studies over nieuwe kerninstallaties, 
geavanceerde, krachtiger splijtstoffen en 
reactoren, toekomstgerichte innovatieve systemen 
en conéepten met het tweeledige vooruitzicht dc 
nucleaire veiligheid van dc gchclc cyclus cn het 
concurrcnlicvcrmogen van dc induslric tc 
Deze activileiten vormen, wat kerncnergie bctreft, een 
aanvulling op de activileiten voor ondcrzoek en 
ontwikkeling van algemeen inzetbare technologie in het 
thematische programma "Bevordering van concurrerende 
en duurzame groei" van het voorstel voor het vijfde 
EG-kaderprogramma. Deze activiteitcn vormen, wat kerncnergie betrefl, een 
aanvulling op de activiteitcn voor ondcrzoek cn 
ontwikkcling van algcmeen inzetbaar wctenschappelijk 
en technologisch potentieel in het thematisch programma 
"Behoud van het ecosysteem" van het voorstel voor het 
vijfde EG-kaderprogramma 
71 
verbeteren, met name ten aanzien van exterae 
markten; zij bestaan uit een analyse van de 
veiligheid, effecten op de mens en het milieu, en 
de meest beloftevolle benaderingen in 
technologisch en cconomisch opzicht met het 
oog op duurzame ontwikkeling; 
dc ontwikkeling van tcchnologic en tcchnickcn 
voor de controle op nucleaire materialen, 
aangcpast aan de nieuwe uitdagingen: dc 
ontwikkclingcn van dc splijtstofcyclus, dc 
aanzicnlijkc tocnamc van dc voorraad 
splijtstoffcn als gcvolg van dc nucleaire 
ontwapening, de toename van de vcrplichtingen 
die voortvloeien uit nieuwe internationale 
overeenkomsten en de illegale handel in 
splijtstoffen; 
stimulcring van dc samcnwcrking mcl dc landcn 
in Middcn- cn Oost-Europa cn dc stalcn dic zijn 
voortgckomcn uit dc voormaligc Sovjetunic: 
ontwikkeling van spccifickc 
ondcrzockactivitciten in het kadcr van 
internationale samcnwcrking, waarmcc kan 
wordcn bijgcdragcn tot dc vcrbctcring van dc 
veiligheid van dc kcrnrcactorcn, het 
afvalstoffenbcleid in dcze landen, 
stralingsbeschcrming en splijtstoffencontrole; 
ontwikkeling van internationale coördinatie- en 
samcnwerkingsactiviteiten die plaatsvinden in 
hcl kaderprogramma. Het zal mogelijk zijn 
tcncindc dcclnamc te vcrgcmakkelijkcn door 
financiële steun van dc Gemecnschap 
bcschikbaar lc stellen onder voorwaarden die in 
het besluit inzake het specifieke programma 
worden vastgesteld. 
c) Steun voor onderzoekinfrastructuur 
Deze activiteit is gericht op een optimaal gebruik op 
communautairc schaal van test- en 
beproevingsinstallaties voor onderzoek op het gebied 
van kernenergie, in het bijzonder installaties die een 
belangrijke rol spelen in de veiligheid en het 
concurrentievermogen van deze energievorm. verbeteren, met name ten aanzien van externe 
markten; zij bestaan uit een analyse van de 
veiligheid, effecten op de mens en het milieu, en 
dc mcest beloftevolle benaderingen in 
lcchnölogisch cn cconomisch opzicht met het oog 
op duurzame ontwikkeling; 
• dc ontwikkeling van tcchnologie en techniekcn 
voor de controle op nucleaire materialen, 
aangepast aan de nieuwe uitdagingen. de 
ontwikkelingcn van dc splijtstofcyclus, dc 
aanzicnlijkc tocnamc van dc voorraad 
splijtstoffen als gevolg van dc nucleaire 
ontwapening, de toename van de vcrplichtingen 
die voortvloeien uit nieuwe internationale 
overeenkomsten en de illegale handel in 
splijtstoffen; 
• stimulcring van dc samenwcrking met dc landcn 
in Middcn- cn Oost-Europa cn dc staten dic zijn 
voortgckomcn uit dc voormalige Sovjetunic: 
ontwikkeling van spccifickc 
ondcrzockactivitciten in het kadcr van 
internationale samenwcrking, waarmcc kan 
wordcn bijgcdragcn tot dc vcrbctering van dc 
veiligheid van de bcstaande cn nieuwe 
kernreactoren, met het oog op zo spoedig 
mogelijke volledige stillegging van het eerste 
type, het afvalstoffenbeleid in deze landen, 
stralingsbescherming, het herstellen van door 
vroegere reactorongevallen veroorzaakte 
stralingsschade cn splijtstoffencontrole; 
ontwikkeling van internationale coördinatie- en 
samenwerkingsactiviteiten die plaatsvinden in 
het kaderprogramma. Het zal mogelijk zijn 
teneinde deelname te vergemakkelijken door 
financiële steun van de Gemeenschap 
beschikbaar te stellen onder voorwaarden die in 
het besluit inzake het specifieke programma 
wordcn vastgesteld; 
• tcchnischc bijdragen in het kadcr van dc 
samcnwcrking met dc Internationale Organisatic 
voor Atoomenergie in Wenen. 
c) Steun voor onderzoekinfrastructuur 
Deze activiteit is gericht op een optimaal gebruik op 
communautaire schaal van test- en 
beproevingsinstallaties voor onderzoek op het gebied 
van kernenergie, in het bijzonder installaties die een 
belangrijke rol spelen in de veiligheid en het 
concurrentievermogen van deze energievorm. 
72 
BIJLAGEIII BIJLAGE III 
VOORWAARDEN VOOR DE FINANCIËLE 
DEELNEMING VAN EURATOM VOORWAARDEN VOOR DE FINANCIËLE 
DEELNEMING VAN EURATOM 
Dc Europesc Gemeenschap voor Atoomenergie 
neemt financieel deel aan de activiteiten voor 
onderzoek, met inbegrip van demonstratie, en 
onderwijs, hierna "OTOO-werkzaamheden onder 
contract" gcnocmd, dic wordcn uitgcvocrd uit 
hoofdc van dc programma's waarmcc hct 
kadcrprogramma tcn uilvocr wordl gclcgd. 
Daarnaast vcrricht zij ook cigcn activiteiten voor 
onderzoek, mct inbegrip van demonstratie, cn 
onderwijs, hierna "cigcn OTOO-wcrkzaamhcdcn" 
gcnocmd. 
Dc kcrnactivitcit, dc activiteiten voor onderzoek cn 
ontwikkeling van algemeen inzctbarc tcchnologie, 
de steun voor onderzoekinfrastructuur en de 
werkzaamheden die worden verricht uit hoofde van 
de thema's van horizontale aard, als beschreven in 
bijlage II, worden ten uitvoer gelegd door middel 
van OTOO-werkzaamheden onder contract en eigen 
OTOO-werkzaamheden. 
1. OTOO-werkzaamheden onder contract De Europese Gemeenschap voor Atoomenergie 
neemt financieel deel aan de activiteiten voor 
onderzoek, met inbegrip van demonstratie, en 
onderwijs, hierna "ODO-werkzaamheden onder 
contract" genoemd, die worden uitgevoerd uit hoofdc 
van dc programma's waarmcc hct kadcrprogramma 
tcn uilvocr wordl gclcgd. Daarnaast vcrricht zij ook 
cigcn activiteiten voor onderzoek, mct inbegrip van 
demonstratie, cn onderwijs, hierna "cigcn ODO-
wcrkzaamhcdcn" gcnocmd. 
Dc kcrnactivitcit, dc activiteiten voor onderzoek cn 
ontwikkeling van algemeen inzetbaar 
wetenschappelijk en technologisch potentieel, de 
steun voor onderzoekinfrastructuur en de 
werkzaamheden die worden verricht uit hoofde van 
de thema's van horizontale aard, als beschreven in 
bijlage II, worden ten uitvoer gelegd door middel van 
ODO-werkzaamheden onder contract en eigen ODO-
werkzaamheden. 
1. ODO-werkzaamheden onder contract 
Dc OTOO-wcrkzaamhcdcn onder contract bestaan 
uit vijf catcgoricön: werkzaamheden voor 
gczamcnlijkc rckcning, oplcidingsbcurz.cn, slcun 
voor samcnwcrkingsnctwcrkcn, gccoördinccrdc 
werkzaamheden cn bcgclcidcndc maatrcgclcn. Dc 
programma's wordcn vooral ten uitvoer gclcgd door 
middel van werkzaamheden voor gezamcnlijkc 
rckcning. 
Dc financiële deelneming van Euratom aan deze 
werkzaamheden is als volgt: 
a) Werkzaamheden voor gezamenlijke rckening 
- Projecten voor onderzoek en technologische 
ontwikkeling, demonstratieprojecten en 
geïntegreerde projecten: 
Onder projecten voor onderzoek en technologische 
ontwikkeling wordt verstaan- projecten waarmee 
nieuwe kennis kan worden verworven die nuttig kan 
zijn om bcstaandc produkten, procédés of diensten te 
ontwikkclcn of aanzicnlijk tc vcrbctercn, of om tc 
voor/.icn in maatschappclijkc bcbocflcn. Zij wordcn 
in principc ten belope van 50% van de in 
aanmerking komende kosten gefinancierd. In het 
bijzondere geval van rechtspersonen die geen 
analytische boekhouding voeren, worden de in 
aanmerking komende extra kosten die door het 
onderzoek worden veroorzaakt, voor 100% 
gefinancierd. Dc ODO-werkzaamheden onder contract bestaan uit 
vijf catcgoricön: werkzaamheden voor gczamcnlijkc 
rckcning, oplcidingsbcurz.cn, steun voor 
samcnwcrkingsnctwcrkcn, gccoördinccrdc 
werkzaamheden cn bcgclcidcndc maatrcgclcn. Dc 
programma's wordcn vooral tcn uitvoer gelegd door 
middel van werkzaamheden voor gczamcnlijkc 
rckening. 
De financiële deelneming van Euratom aan deze 
werkzaamheden is als volgt: 
a) Werkzaamheden voor gezamenlijke rckening: 
- Projecten voor onderzoek en technologische 
ontwikkeling, demonstratieprojecten en 
geïntegreerde projecten: 
Onder projecten voor onderzoek en technologische 
ontwikkeling wordt verstaan projecten waarmee 
nieuwe kennis kan worden verworven die nuttig kan 
zijn om bestaandc produkten, procédés of diensten tc 
ontwikkclcn of aanzicnlijk tc vcrbctercn, of om tc 
voor/.icn in maatschappclijkc bchocftcn. Zij wordcn 
in principc ten belope van 50% van de in 
aanmerking komende kosten gefinancierd. 
73 
Ondcr dcmonstraticprojcctcn wordt vcrstaan 
projcctcn dic bcdocld zijn om dc tcchnischc 
lcvcnsvatbaarhcid van cen tcchnologie tc bewijzcn, 
maar dic bij dc huidigc stand van zakcn nict kunncn 
wordcn gccommcrcialisecrd. Zij wordcn in principe 
ten belope van 35% van de in aanmerking komende 
kostcn i'cfiiiancicrd. 
Ondcr gcïnlcgrccrdc projcctcn wordt vcrstaan 
projcclcn mct ccn componcnt ondcrzock cn 
tcchnologischc ontwikkcling cn ccn componcnt 
dcmonstratic. Zij wordcn gcfinancicrd ten belope 
van het gewogen gemiddelde van de 
financieringsniveaus voor beide componenten. Onder dcmonstraticprojcctcn wordt vcrstaan 
projcctcn dic bcdoeld zijn om de technische 
levensvatbaarheid van een technologie te bewijzen, 
maar dic bij de huidigc stand van zaken niet kunncn 
wordcn gccommercialisecrd. Zij worden in principe 
ten belope van 35% van de in aanmerking komende 
kosten gcfinancicid 
Ondcr gcïnlcgrccrdc projcclcn wordt vcrstaan 
projcclcn mct ccn componcnt ondcrzock cn 
tcchnologischc ontwikkcling cn ccn componcnt 
demonstratie. Zij wordcn ten belope van het 
gewogen gemiddelde van de financieringsniveaus 
voor beide componenten gefïnancierd. 
In het bijzondere geval van rechtspersonen die geen 
analytische boekhouding voeren, worden de in 
aanmerking komende extra kosten die door deze 
projecten worden veroorzaakt, voor 100% 
gefïnancierd. 
- Steun voor toegang tot onderzoekinfrastructuur: - Steun voor toegang tot onderzoekinfrastructuur: 
Er wordt steun toegckcnd aan bcstaandc 
onderzoekinfrastructuur om toegang tc vcrlcncn aan 
(cams van ondcrzockcrs uit dc Gcmccnschap zodat 
dc/.c hun ondcrzockwcrkzaamhcdcn optimaal 
kunncn vcrrichtcn. 
Dc linancicring van dc Gcmccnschap dic als 
bijdragc (ot hcl optimalc gcbruik van dc 
infraslructuur wordt toegckcnd, is vastgcstcld op 
100% van de in aanmerking komende extra kosten 
in verband met de ontvangst van de teams van 
onderzoekers uit de Gemeenschap en het ter 
beschikking stellen van de installatie. 
b) Opleidingsbeurzen: 
Uit hoofde van de opleiding en mobiliteit van 
onderzoekers omvat het communautaire 
beurzenstelsel "Marie Curie" verschillende 
categorieën beurzen: beurzen voor jonge 
onderzoekers mct aantoonbarc crvaring, beurzen 
voor ccn oplcidingsstagc voor jongc onderzoekers in 
dc industric cn ontwikkclingsbcurzcn. 
Uit hoofde van dc beurzen voor jongc ondcrzockcrs 
mct aantoonbarc crvaring onlvangcn dc 
bcgunstigdcn ccn loclagc dic uitsluitcnd dicnt tcr 
dckking van dc normalc koslcn van 
lcvcnsondcrhoud cn van ccn passcndc socialc 
bcschcrming. Bovcndien ontvangen zij ccn bijdrage 
in verband met de mobiliteitskosten. 
Uit hoofde van de samenwerking met derde landen 
biedt het beurzensyteem de mogelijkheid om jonge 
onderzoekers uit derde landen in staat te stellen in 
laboratoria in de Gemeenschap te verblijven. 
De financiering van de Gemeenschap dekt tot 100% 
van de in aanmerking komende kosten van de beurs 
en een bijdrage in de in aanmerking komende 
kosten van de gastinstelling als deze zich in de Er wordt steun toegekend aan bestaandc 
onderzoekinfrastructuur om toegang tc vcrlenen aan 
tcams van ondcrzockcrs van Euratom zodat dczc hun 
ondcrzockwcrkzaamhcdcn optimaal kunncn 
vcrrichlcn. 
Dc financiering van dc Gcmccnschap dic als 
bijdragc lot hcl optimalc gcbruik van dc 
infraslructuur wordt toegckcnd, is vastgcstcld op 
100% van de in aanmerking komende extra kosten in 
verband met de ontvangst van de teams van 
onderzoekers van Euratom en het ter beschikking 
stellen van de installatie. 
b) Opleidingsbeurzen: 
Uit hoofde van de opleiding en mobiliteit van 
onderzoekers omvat het communautaire 
beurzenstelsel "Marie Curie" verschillende 
categorieën beurzen: beurzen voor jonge 
onderzoekers met aantoonbarc ervaring, beurzen 
voor cen oplcidingsstagc voor jongc ondcrzockcrs in 
bedrijvcn en ontwikkelingsbcurzen. 
Uit hoofde van dc beurzen voor jonge onderzoekers 
mct aantoonbarc crvaring ontvangen dc bursalcn ccn 
loclagc dic uitsluitcnd bcstcmd is om tc voor/.icn in 
hun kostcn van lcvcnsondcrhoud cn dc kostcn van 
ccn passcndc socialc bcschcrming. Daarnaast 
ontvangen zij nog een bijdrage ter dekking van dc 
kosten in verband met mobiliteit. 
Uit hoofde van de samenwerking met derde landen 
krijgen dank zij het beurzenstelsel jonge 
onderzoekers uit derde landen de mogelijkheid om in 
laboratoria in de Gemeenschap te verblijven. 
De communautaire financiering dekt tot 100% van 
de in aanmerking komende kosten van de beurs en 
een bijdrage in de in aanmerking komende kosten 
van de gastinstelling, wanneer deze in de 
74 
Gcmccnschap bcvindt. 
c) Stcun voor nctwcrkcn: 
In thcmatischc nctwcrkcn wordcn in hct kadcr van 
ccn gcmccnschappclijkc wctcnschappclijke cn 
tcchnologischc doclstclling fabrikanlcn, gcbmikcrs, 
univcrsitcitcn, ondcrzockccntra cn instcllingcn dic 
zich bczighoudcn mct dc vcrsprciding of ovcrdrachl 
van innovatie bijeengebracht met het oog op hct 
vergemakkelijken van de integratie en de overdracht 
van kennis, samenwerking tussen de betrokkenen en 
zelfs de gebruikers van het onderzoek, een betere 
verdiscontering van de behoeften van de markt en 
stimulcring van wetenschappelijke en 
tcchnologische topkwaliteit. De communautaire 
financiering bedraagt tot 100% van de in 
aanmerking komende extra kosten voor de 
coördinatie en de totstandbrenging van de 
thematische netwerken. 
Netwerken voor opleiding door onderzoek worden 
gccrcöcrd op geavanccerde of opkomendc 
ondcrzoekgcbieden voor thema's die door de 
ondcrzoekers vrij worden gekozen. Zij beogen 
hoofdzakelijk de opleiding van jongc onderzoekers 
op doctoraal cn postuniversitair niveau. De 
communautaire financiering bedraagt tot 100% van 
de in aanmerking komende extra kosten in vcrband 
mct dc oprichting cn dc instandhouding van hct 
nctwcrk. 
d) Gccoördinccrdc wcrkzaamheden: 
Gccoördineerde werkzaamheden hebben tot doel 
reeds gefinancierde nationale OTO-projecten te 
coördineren om de opgedane ervaringen uit te 
wisselen, de onderzoekinspanning van de 
verschillende betrokkenen op te voeren zodat de 
verciste kritieke massa kan worden bereikt, de 
resultaten te verspreiden en de gebruikers voor te 
lichten. De communautaire financiering dekt tot 
100% van de in aanmerking komende extra kosten 
voor de coördinatie. 
e) Begeleidende maatregelen: 
Begeleidende maatregelen dragen bij tot de 
tcnuitvoerlegging van de specifieke programma's of 
tot dc voorbcrciding van toekomstigc actics zodat de 
stratcgischc doclstcllingcn crvan kunncn wordcn 
verwezenlijkt of bepaald. Zij hebben voorts tot doel 
de andere werkzaamheden onder contract voor te 
bereiden of te ondersteunen. Maatregelen met het 
oog op de commercialisering van producten, 
procédés of diensten, marketingactiviteiten en 
verkoopbevordering komen niet in aanmerking. De 
communautaire financiering kan tot 100% van de in 
aanmerking komende kosten van de maatregelen 
bedragen. 
In de beschikkingen tot vaststelling van de 
specifieke programma's waarmee het vijfde 
kaderprogramma ten uitvoer wordt gelegd, kan, 
75 Gemccnschap is gcvestigd. 
c) Steun voor netwerken: 
In thcmatischc netwerken worden in het kader van 
ccn gcmccnschappclijkc wetenschappelijke cn 
tcchnologischc doclstclling fabrikanlcn, gebruikers, 
univcrsitcitcn, ondcrzockccntra cn instcllingcn dic 
zich bczighoudcn mct dc vcrsprciding of ovcrdrachl 
van innovatie bijeengebracht met het oog op hct 
vergemakkelijken van de integratie en de overdracht 
van kennis, samenwerking tussen de betrokkenen en 
zelfs de gebruikers van het onderzoek, een betere 
verdiscontering van de behoeften van de markt en 
stimulering van wetenschappelijke en technologische 
topkwaliteit. De communautaire financiering kan 
gaan tot 100% van de in aanmerking komende extra 
kosten voor de coördinatie en de totstandbrenging 
van de thematische netwerken. 
Netwerken voor opleiding door onderzoek worden 
gecreëerd op geavanccerde of opkomendc 
onderzockgebieden voor thema's dic door de 
onderzoekers vrij worden gekozen. Zij beogen 
hoofdzakelijk de opleiding van jonge onderzoekers 
op doctoraal cn postuniversitair niveau. De 
communautaire financiering bedraagt tot 100% van 
de in aanmerking komende extra kosten in vcrband 
mct dc oprichting cn dc instandhouding van hct 
nctwerk. 
d) Gccoördineerde werkzaamheden: 
Gecoördineerde werkzaamheden hebben tot doel 
reeds gefinancierde ODO-projecten te coördineren 
om de opgedane ervaringen uit te wisselen, dc 
onderzoekinspanning van de verschillende 
betrokkenen op te voeren zodat de verciste kritieke 
massa kan worden bereikt, de resultaten te 
verspreiden en de gebruikers voor te lichten. De 
communautaire financiering dekt tot 100% van de in 
aanmerking komende extra kosten voor de 
coördinatie. 
e) Begeleidende maatregelen: 
Begeleidende maatregelen dragen bij tot de 
tenuitvoerlegging van de specifieke programma's of 
tot dc voorbcrciding van toekomstige activitcitcn 
zodat dc stratcgischc doclstcllingcn crvan kunncn 
worden verwezenlijkt of bepaald. Zij hebben voorts 
tot doel de andere werkzaamheden onder contract 
voor te bereiden of te ondersteunen. Maatregelen 
voor het in de handel brengen van producten, 
procédés of diensten, voor marketingactiviteiten of 
voor verkoopbevordering komen niet in aanmerking. 
De communautaire financiering kan tot 100% van de 
in aanmerking komende kosten van de maatregelen 
bedragen. 
In de beschikkingen tot vaststelling van de specifieke 
programma's waarmee het vijfde kaderprogramma 
ten uitvoer wordt gelegd kan, behalve voor 
alge/.ien van bijzondcrc gcvallcn, dic voor dc 
belrokkeu aclic moclcn wordcn gciuolivecrd, incl 
nanic gcvallcn als bcdocld ondcr punl 3, niel wordcn 
algcwckcn van dc hicrbovcn aangcgcvcn nivcaus 
van financiölc dcclncming. In dczclfdc 
bcschikkingcn kunncn bovcngcnocmdc OTOO-
wcrkzaamhcdcn ondcr contract nadcr wordcn 
gcprcciscerd, aangevuld of aan aanvullcnde 
voorwaarden of beperkingen worden onderworpen. 
Nadere bepalingen betreffende de financiële 
deelneming van bedrijven, onderzoekcentra en 
universiteiten aan OTOO-werkzaamheden onder 
contract worden gegeven in besluiten van de Raad 
die krachtens artikel7 van het Verdrag worden 
vastgesteld. 
2. Eigen OTOO-werkzaamheden 
Tot dc cigcn OTOO-wcrkzaamhcdcn dic moclcn 
wordcn uilgcvocrd door hcl Gcmccnschappclijk 
('cnlniin voor Ondcrzock (GCO) bchorcn 
inslitutionclc ondcrzockactivitcitcn cn institulionclc 
activitcitcn voor wclcnschappclijkc cn tcchnischc 
ondcrsteuning. Institutioncle ondcrzoekactiviteiten 
zijn werkzaamhedcn waarvoor het GCO over 
bijzondere, soms zelfs unieke bevoegdheden en 
installaties in de Gemeenschap beschikt en die 
bijdragcn tot de vormgeving van het OTOO-beleid 
van dc Gemeenschap. Institutioncle activiteiten voor 
wetenschappelijke'en technische ondersteuning zijn 
werkzaamheden die noodzakelijk zijn voor de 
opstelling en de tenuitvoerlegging van het 
communautaire beleid en de taken die krachtens het 
Verdrag aan de Commissie zijn toebedeeld en 
waarvoor de neutraliteit van het GCO vcreist is. De 
communautaire financiering bedraagt in de regel 
100% van de kosten van de eigen OTOO-
werkzaamheden. 
3. Andcrc activitcitcn 
Dc nadcrc voorwaarden van dc communautaire 
dcclnamc aan dc gcmccnschappclijkc ondcrncming 
JET, dc activitcitcn van ITER, de 
Associatiecontracten en aan bepaalde taken die 
alleen door de industrie kunnen worden uitgevoerd, 
zijn omschreven in het overeenkomstige programma 
voor onderzoek en onderwijs. bijzondcrc gcvallcn dic uil hoofdc vau dc bclrokkcn 
aclivilcil moclcn wordcn gcmolivccrd, tncl namc 
gcvallcn als bcdocld ondcr punl 3, nicl wordcn 
afgcwckcn van dc hicrbovcn aangcgcvcn nivcaus van 
financiölc dcclncming. In dczclfdc bcschikkingcn 
kunncn bovcngcnocmdc ODO-wcrkzaamhcdcn 
ondcr contract nader wordcn geprecisccrd, 
aangevuld of aan aanvullende voorwaarden of 
beperkingen worden onderworpen. 
Nadere bepalingen betreffende de financiële 
deelneming van bedrijven, onderzoekcentra en 
universiteiten aan ODO-werkzaamheden onder 
contract worden gegeven in besluiten van de Raad 
die krachtens artikel 7 van het Verdrag worden 
vastgesteld. 
2. Eigen ODO-werkzaamhcdcn 
Tot dc cigcn ODO-wcrkzaamhcdcn dic moclcn 
wordcn uitgevoerd door het Gcmccnschappclijk 
Ccntrum voor Ondcrzock (GCO) bchorcn 
instilutionclc ondcrzockactivitcitcn cn institutioncle 
activitcitcn voor wctenschappclijkc cn technische 
ondersteuning. Het GCO kan een dergelijke bijdrage 
leveren waar het de beschikking heeft over 
bijzondere, zelfs soms unieke bevoegdheden en 
installaties, of waar het taken betreft die 
noodzakelijk zijn voor de opstelling cn de 
tenuitvoerlegging van het Euratom-beleid of taken 
die krachtens het Verdrag aan de Commissie zijn 
toebedeeld en waarvoor de onpartijdigheid van het 
GCO is vereist. De communautaire financiering 
bedraagt in de regel 100% van de kosten van de 
eigen ODO-werkzaamheden. 
3. Anderc activitcitcn 
Nadcrc voorwaarden voor dc dcclncming van dc 
Gemeenschap aan dc gcmccnschappclijkc 
onderneming JET, de activiteiten van ITER, de 
Associatiecontracten en aan bepaalde taken die 
alleen door de industrie kunnen worden uitgevoerd, 
zijn omschreven in het overeenkomstige programma 
voor onderzoek en onderwijs. 
76 
1/6 
FINANCIEEL MEMORANDUM 
1. TITEL VAN DE MAATREGEL 
Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende het vijfde 
kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor activiteiten op het gebied van onderzoek, 
technologische ontwikkehng en demonstratie (1998-2002), hierna het "vijfde kaderprogramma" 
genoemd. 
2. BEGROTINGSLIJN 
Onderafdeling B6 
3. JURIDISCHE GRONDSLAG 
Artikcl 130 I van het EG-Vcrdrag 
4. OMSCIIRUVING VAN DE MAATREGEL 
4.1. Algemene doelstelling 
Dc communaulairc bclcidsdoclslcllingcn inzakc onderzoek cn lcchnologischc ontwikkcling 
sluilcn aan bij dc uildagingcn dic dc Gemeenschap mocl aangaan cn dc kanscn dic zij moctc 
aangrijpcn op het gcbicd van mct namc dc maatschappclijkc problcmcn, het 
concurrcnticvcrmogcn van dc induslric, het schcppcn van wcrkgclcgcnhcid, het lccfklimaat, dc 
mondialisering van kcnnis, het lcvcren van een bijdragc aan dc ontwikkehng en uitvoering van 
andere communautaire beleidsonderdelen (overeenkomstig artikel 130 F, lid 1, van het EG-
Verdrag) en de plaats van de Gemeenschap in de wereld als centrum van wetenschappelijke en 
technologische topkwaliteit. 
De voorgenomen maatregel is opgebouwd rond de volgende zeven thema's: 
Verbetering van het leefklimaat en het beheer van de biologische hulpbronnen; 
Totstandbrenging van een gebruikersvriendelijke informatiemaatschappij; 
Bevordering van een concurrerende en duurzame groei; 
Behoud van het ccosystecm; 
Bcvcstiging van dc intcrnationalc rol van het communautaire onderzoek; 
Innovatic cn dcclncming van hcl MKB; 
Vcrhoging van hcl mcnsclijk polcnticcl. 
4.2. Duur 
1998-2002 
Voor vcrlcnging van dc maatregel gcldcn dc in artikcl 130 I van het EG-Vcrdrag opgcnomcn 
voorschriftcn. 
5. INDELING VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN 
5.1. NVU 
5.2. GK 
5.3. Categorie van de ontvangsten: 
Sommige geassocieerde staten zullen bijdragen in de financiering van het vijfde 
kaderprogramma. 
Overeenkomstig de artikelen 92 en 96 van het financieel reglement kan het GCO inkomsten 
verwerven door diverse op basis van vrije concurrentie uitgevoerde activiteiten en andere 
dienstverrichtingen voor rekening van derden. 
Overeenkomstig artikcl 27 van het financieel reglement kan voor bcpaalde inkomsten een 
nicuwc aanwcnding wordcn vastgcstcld. 
6. AARD VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN 
Dc Europese Gemeenschap neemt financieel deel aan de activiteiten op het gebied van onderzoek en 
technologische ontwikkehng, inclusicf demonstratie, hierna "OTO-werkzaamhcden ondcr contract" 
genoemd; daarnaast voert zij zclf activiteiten op het gebied van onderzoek cn ontwikkcling uit, hierna 
"eigen OTO-werkzaamheden" genoemd. 
TV 
2/6 
OTO-werkzaamhedcn onder contract 
Dc OTO-wcrkzaamhcdcn onder contract bcstaan uit vijf categoricën: werkzaamheden voor 
gc/.amcnlijkc rckcning, oplcidingsbcurzcn, stcun voor samcnwcrkingsnetwcrkcn, gecoördinccrdc 
wcrk/aamhcdcn cn bcgclcidcndc maatrcgclcn. Dc programma's wordcn vooral lcn uitvoer gclegd door 
middcl van wcrk/aamhcdcn voor gczamcnlijkc rckcning. 
Dc linanciölc dcclncming van dc Gcmccnschap iv,m dczc wcrk/aamhcdcn is als volgt: 
a) Wcrk.zjiainhcdcn_yoor £c/amcjiHjkc rckcning: 
- Projecten voor onderzoek cn technotogische ontwikkeling, demonstralieprojecten en 
geïntegreerde projecten: 
Projecten voor onderzoek cn lcchnologischc ontwikkeling wordcn in principc ten belope van 
50% van de in aanmerking komende kosten gefinancierd. 
Demonstratieprojecten (projecten die bedoeld zijn om de technische levensvatbaarheid van een 
technologie te bewijzen, maar die bij de huidige stand van zaken niet kunnen worden 
gecommercialiseerd) worden in principe ten belope van 35% van de in aanmerking komende 
kosten gefinancierd. 
Geïntegreerde projecten (projecten met een component onderzoek en technologische 
ontwikkeling en een component demonstratie) worden gefinancierd ten belope van het 
gewogen gemiddelde van de financieringsniveaus voor beide componenten. 
In het bijzonderc geval van rechtspersonen die gecn analytische boekhouding voeren, worden 
de in aanmerking komende extra kosten die door het onderzoek wordcn vcroorzaakt, voor 
100% gefinancierd. 
- Steun voor toegang tot onderzoekinfraslructuur: 
Dc financicring van dc Gcmccnschap die als bijdragc (o( hcl optimalc gcbruik van dc 
infrastrucluur wordt tocgckcnd, is vastgcstcld op 100% van de in aanmerking komende extra 
kosten in vcrband mct dc ontvangst van dc lcams van ondcr/ockcrs uit dc Gcmccnschap cn hcl 
tcr bcschikking stcllcn van dc installatic. 
- Projecten voor technologiestimulering om de deelneming van het MKB aan OTO-activiteiten 
te stimuleren en te vergemakkelijken: 
Activiteiten op het gebied van "onderzoek in samenwerkingsverband" worden tot 50 % van de 
in aanmerking komende kosten van hetproject gefinancierd 
De "premies voor de verkennende fase" worden gefinancierd tot 75% van de in aanmerking 
komende kosten en gelden voor de validatie en het opzetten van het project, een 
uitvoerbaarheidsstudie en het zoeken van partners, gedurende een periode van maximaal twaalf 
maanden. 
b) Opleidingsbeurzen: 
De financiering van de Gemeenschap dekt tot 100% van de in aanmerking komende kosten van 
dc bcurs cn ccn bijdragc in dc in aanmerking komende kosten van dc gastinstelling als dczc 
zich in dc Gcmccnschap bcvindt. 
c) Stcun voor nctwcrkcn: 
Dc communautairc financicring bcdraagt tot 100% van de in aanmerking komende extra kosten 
voor dc coördinalic cn dc tolstandbrcnging van dc thcmatischc nctwcrkcn cn tot 100% van de 
in aanmerking komende extra kosten in vcrband mct dc oprichting cn dc instandhouding van 
het nctwcrk. 
d) Gecoördineerde werkzaamheden: 
De communautairc financiering dekt tot 100% van de in aanmerking komende extra kosten 
voor de coördinatie. 
e) Begeleidende maatrcgelen: 
De communautairc financiering kan tot 100% van de in aanmerking komende kosten van de 
maatregelen bedragen. 
In de beschikkingen tot vaststelling van de specifieke programma's waarmee het vijfde kaderprogramma 
ten uitvoer wordt gelegd kan, behalve voor bijzondere gevallen die uit hoofde van de betrokken 
activiteit moeten worden gemotiveerd, niet worden afgeweken van de hierboven aangegeven niveaus 
van financiële deelneming. In dezelfde beschikkingen kunnen bovengenoemde OTO-werkzaamheden 
n 
3/6 
ondcr contracl nadcr wordcn gcprccisccrd, aangcvuld of aan aanvullcndc voorwaarden of beperkingen 
wordcn ondcrworpcn 
2. Eigen OTO-wcrkzaamhedcn 
Toi dc cigcn OTO-wcrkzaamhcdcn dic moclcn wordcn uitgcvocrd door hcl Gcmccnschappclijk 
Ccntrum voor Ondcrzock (GCO) bchorcn inslitutionclc ondcr/ockactivitcilcn cn inslitutionclc 
activitcitcn voor wctcnschappclijkc cn lcchnischc ondcrsteuning. De communautaire financicring 
bedraagt in de regel 100% van de kosten van de eigen OTO-werkzaamheden. 
3. De eventueel door de Raad krachtens artikel 130 O van het EG-Verdrag vastgestelde voorzieningen 
zullen indien nodig nadere voorwaarden voor de financiële deelneming van de Gemeenschap 
bevatten. 
7. FINANCIËLE GEVOLGEN 
7.1. Mcthode tcr bcpaling van de totalc kosten van de maatregel 
Hct vijfdc kadcrprogramma voorzicl in ccn totaal maximumbcdrag cn rcgclt dc verdcling 
daarvan ovcr dc vcrschillcndc communautaire activitcitcn. Het omvat ook ccn indicaticvc 
verdcling ovcr dc thcma's van dc ccrslc aclivitcit. Dczc bcdragcn omvattcn dc financicring van 
dc ondcrzoekactiviteitcn, alsook pcrsoncclskosten en administratiekosten. 
7.2. Spccificatic 
Werkzaamhcdcn Ecrstc activitcit 11 775 miljocn ecu 
ondcr contract 
' Verbeteringvanhet leefklimaaten hetbeheervan 2 650 miljoen ecu 
de biologische hulpbronnen 
Totstandbrenging van een gebruikersvriendelijke 3 925 miljoen ecu 
informatiemaatschappij 
Bcvordering van een concurrerende en duurzame groei 3 100 miljoen ecu 
Bchoud van het ccosystcem 2 100 miljoen ecu 
Twccdc activitcit 491 miljocn ecu 
Dcrdc activitcit 350 miljocn ecu 
Vicrdc activitcit 1 402 miljocn ecu 
Eigen GCO 815 miljoen ecu 
werkzaamheden 
1 TOTAAL MAXBMUMBEDRAG 14 833 miljoen ecu* | 
Het referentiebedrag voor het vijfde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie (Euratom) bedraagt maximaal 1 467 miljoen ecu. Het totaal voor de 
kaderprogramma's 1998-2002 bedraagt 16 300 miljoen ecu. 
& 6 
4/6 
7.3. Indicaticf tijdschcma 
Voor ccn docltrcffcndc uitvocring van hct vijfdc kadcrprogramma moct pcr jaar cen planning 
van dc beschikbare middclcn wordcu opgcstck! lu dc ondcrstaandc labcl zijn dc bcschikbarc 
iniddclcn voor clk jaar vau dc pciiodc 1998-2002 aangcgevcn (dc deliniticvc bcdragcn zullcn 
door dc begroliiigsaulorileil wordcn vaslgcslcld) 
JAAR REËLE BEDRAGEN 
1998-2002 (miijoen een tmidige prijzen) 
1998 
1999 
2000 
2001 
2002 P.M. 
3276 
3640 
3913 
4004 
TOTAAL 1998-2002 14833* 
* Hct rcfcrcnlicbcdrag voor hct vijfdc kadcrprogramma van dc Europcsc Gcmccnschap 
voor Atoomcncrgic (Euratom) bcdraagl maximaal 1 467 miljocn ccu. Hct totaal voor 
dc kadcrprogramma's 1998-2002 bcdraagl 16 300 miljocn ccu. 
8. BEPALINGEN OM BEDROG TEGEN TE GAAN 
Er vindcn talrijkc administraticvc cn financiölc conlroles plaats in clk stadium, vanaf de ondertekening 
tol dc uitvocring van dc ondcrzoekconlractcn. Deze controles omvatten onder andcre de volgende 
maatregelen: 
• Vóór het sluiten van het akkoord: 
Selectie van de voorstellen op basis van het wetenschappelijke gehalte van het project en aan de hand 
van een realistische afweging van de onderzoekkosten tegen de inhoud en de duur van het project en de 
eventuele spin-off daarvan; 
Analyse van de financiële details die door de indieners zijn vermeld en het formulier dat moet dienen als 
onderhandelingsgrondslag voor het contract. 
• Na ondertekening van het contract: 
Bcstudcring uit wetenschappclijk cn financiccl oogpunt van de ingediendc uitgavenstaten voor 
uilbctaling door dc bcvocgdc funclionarisscn; 
Inlcrnc audil door dc financiölc controlc; 
Audits tcr plaatsc waarbij door bcstudcring van alle bcwijsstukken foutcn of onregelmatigheden moeten 
worden opgespoord. Om deze controles doeltreffender te maken hebben de diensten van de Commissie 
cen audit-eenheid opgericht die alle controles coördineert. Deze controles worden uitgevoerd hetzij door 
leden van deze audit-eenheid, hetzij door accountantsfirma's waarmee de Commissie een contract heeft 
gesloten, zulks onder toezicht van het personeel van de audit-eenheid;. 
Onaangekondigde inspecties door de financiële controleur van de Commissie en door de Europese 
Rekenkamer. 
?ü 
5/6 
9. GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE 
9.1. Spccifickc cn kwantificecrbarc doclstcllingcn, doelgroep 
IX* spccifickc doclstellingen van elk van de in punt 4.1 vermelde zeven thcma's zijn als volgt: 
Verbetering van hct lccfklimaal cu hcl bchccr van dc biologischc hulpbronncn: hclpcn kcnnis lc 
vcrdic|>cii cn lcchnologic lc ontwikkclcn op hcl gcbicd van biowclcnschappcn cn milicu om dc 
kwalilcit van hcl lcvcn cn dc gc/ondhcid lc vcrbclcrcn, cn opcning van nicuwc pcrspccticvcn op 
gcbicdcn waarop dc Gcmccnscliap rccds ovcr irocvcn bcschikl zoals gcnccskundc, biotcchnologic 
cn agro-industric. 
Totstandbrcnping van ecn gebruikersvricndcliike informatiemaatschappii: ontwikkeling cn 
invoering van de nodige technologie om de mogelijkheden van de informatiemaatschappij volledig 
te benutten. Dit opent tal van mogelijkheden voor nieuwe activiteiten van burgers en bedrijven in 
de Gemeenschap op het gebied van handel, werk, vervoer, müieu, onderwijs en opleiding, 
gezondheidszorg en cultuur. 
Bevordering van een concurrerende en duurzame groei: ontwikkeling en verspreiding van de kennis 
en de technologie voor het ontwerp en de ontwikkeling van "schone" procédés en de fabricage van 
"schone" producten van hoge kwahteit die kunnen concurreren op de markt van morgen; deze 
ontwikkeling betreft ook economische, veilige, milieuvriendelijke en een goed leefklimaat 
bevorderende vervoersystemen. 
Bchoud van hct ccosystccm: ontwikkeling cn cxploilalic van dc vcrcistc kcnnis cn tcchnologicön 
op dc gcbicdcn milicu, cncrgic cn duurzaam bchccr van dc hulpbronncn van hct ccosystccm, 
waarmcc kan wordcn voorzicn in ccn groot aanlal bcbocftcn cn nicuwc, wcrkgclcgcnhcid 
schcppcndc marklcn kunnen wordcn aangcboord. Dil thcma wordt aangcvuld mcl dc activiteiten 
op hct gcbicd van dc kcrncncrgic als bcschrcvcn in hct vijfdc kadcrprogramma van dc Europcsc 
Gemeenschap voor Atoomcncrgic (EGA). 
Bcvcsliging van dc inlcrnationalc rpl van hcl comiminautajrc oiidcrzock; cncrzijds ccn bijdragc 
lcvcrcn aan dc vormgcving van hct cxlcrnc bclcid van dc Gemeenschap, mcl namc in hct voor/.ichl 
van dc toctrcding van nicuwc lidslalcn lol dc Unic; andcrzijds, intcmationalc wclcnschappclijkc cn 
tcchnologische samenwerking bevorderen met het oog op wederzijdse en evenwichtig verdeelde 
voordelen. 
Innovatie en deelneming van het MKB: de exploitatie van de resultaten van het wetenschappelijk 
werk bevorderen en vergemakkelijken en de oprichting van innoverende ondernemingen 
stimuleren. Het midden- en kleinbedrijf moet gemakkelijk toegang kunnen krijgen tot de 
geavanceerde technologie die het nodig heeft en tot de mogelijkheden die geboden worden door de 
onderzoekprogramma's van de Gemeenschap. 
Verhoging van het menseliik potentieel: het kennispotentieel van de Gemeenschap bewaren en 
helpen ontwikkelen door meer steun te geven voor de opleiding en mobiliteit van onderzoekers, 
door ccn bctcr gcbruik van dc ondcrzoekinfrastrucluur cn door hct inzcttcn van dc socialc cn 
economische wclcnschappcn om dc huidigc cn lockomstigc economische cn socialc trcnds cn 
bcbocftcn aan tc gcvcn. 
Hct vijfdc kadcrprogramma is opgcbouwd rond kcrnactivilcilcn, activiteiten voor ondcrzoek cn 
ontwikkeling van algcmccn in/.ctbaar wetenschappelijk cn technologisch potentieel, stcun voor 
ondcr/ockinfraslructuur cn wcrkzaamhcdcn in hct kadcr van dc activiteiten II, III cn IV van hct 
Vcrdrag (waarondcr spccifickc cn coördincrcndc wcrkzaamhcdcn), cn hccft tcn docl tc zorgcn voor 
dc nodige samcnhang tusscn wcrkzaamhcdcn van vcrgclijkbarc aard die wordcn uitgcvoerd in hct 
kadcr van de onder actie I van het Verdrag vallende spccifieke programma's. 
De wetenschappelijke en technologische doelstellingen van de activiteiten van het Gemeenschappelijk 
Centrum voor Onderzoek stemmen overeen met die van het vijfde lcadeiprogramma, maar moeten 
tevens voldoen aan de eisen van de verschillende communautaire beleidsterreinen. Deze activiteiten 
liggen met name op gebieden waarvoor een onpartijdige en onafhankelijke know-how op Europees 
niveau en/of op gebieden waarvoor het GCO over bijzondere of zelfs uitzonderlijke capaciteiten of 
installaties beschikt. 
De doelgroep van deze maatregel omvat het bedrijfsleven, met name het MKB, de 
onderzoekcentra en de universiteiten. 
S/" 
6/6 
9.2. Motivcring van dc maatrcgcl 
Op grond van artikcl 130 F van hcl hct EG-Vcrdrag zal dc Gcmccnschap door middcl van dczc 
nicuwc maatrcgcl dc wctcnschappclijkc cn lcchnologischc grondslagcn van dc Europcsc industric 
vcrstcrkcu cu dc ontwikkcling van haar intcrnationalc concurrcnttcpositic bcvordcrcn, alsmedc dc 
ondcr/.ockaclivilcitcn bcvordcrcn dic uit hoofdc van andcrc hoofdstukkcn van dit Vcrdrag nodig 
wordcn gcacht. 
Dc voortzclling van dczc activitcit wordl voorgcstcld na dc cvaluatics - in samcnhang mct hct 
initiaticf SEM2000 - van dc in dc afgclopcn vijf jaar ondernomen activiteiten. Aan deze evaluaties, 
die in de loop van het tweede halfjaar van 1996 en begin 1997 hebben plaatsgevonden, hebben 
meer dan 170 onafhankelijke deskundigen deelgenomen. 
Uit deze evaluaties komt naar voren dat de programma's in hoofdlijnen hun doelstellingen hebben 
bereikt, met name door te zorgen voor de financiering van een reeks hoogwaardige activiteiten. Het 
kaderprogramma heft dus als geheel een aanzienlijk effect op de in de lidstaten uitgevoerde 
onderzoekactiviteiten en leidt tot de ontwikkeling van een zeer groot aantal grensoverschrijdende 
netwerken voor samenwerking. 
In dc conclusics van hct pancl voor dc vijfjaarlijksc cvaluatic is cchtcr ook opgcmcrkt dat hct 
kaderprogramma in dc loop van dc jarcn is vcrandcrd in ccn algcmccn raamwcrk voor activiteiten 
mct bctrckking tot tc vccl cn lc stcrk uitccnlopcndc tlicma's cn dat hct zou moctcn wordcn 
aangcpast aan dc maatschappclijkc, cconomischc cn wctcnschappclijkc ontwikkclingcn. Dc 
middclcn moctcn bijgcvolg wordcn gcconccnlrccrd op ccn bcpcrktcr aanlal thcma's mct 
nauwkcurig omschrcvcn, fundamcnlccl sociaal-cconomischc doelstellingen. 
Het onderhavige voorstcl voor een nieuwe maatregel houdt dus rekening met deze aanbevelingen, 
met name doordat daarin wordt voorgesteld de inspanningen op zes hoofdthema's te concentreren 
(ziepunt9.1). 
9.3. Het volgen en evalucren van de maatregel 
De vorm en frequentie van het evaluatieproces moet zodanig zijn dat de Commissie kan voldoen 
aan de krachtens artikel 5 van het vijfde kaderprogramma op haar rustende verplichtingen en de 
specifieke programma's kan evalueren. 
Bijgestaan door onafhankelijke externe deskundigen met passende kwalificaties, onderzoekt de 
Commissie jaarlijks de stand van zaken bij de tenuitvoerlegging van het kaderprogramma, in het 
bijzonder aan de hand van de in bijlage I bij het vijfde kaderprogramma vermelde criteria. Zij 
beoordeelt met name of de doelstellingen, de prioriteiten en de financiële middelen nog steeds 
bcantwoordcn aan dc situatie, zoals dic zich hecft ontwikkeld. Zij dicnt in voorkomend geval 
voorstcllcn in tcncindc hct kaderprogramma aan tc passcn of aan tc vullcn. 
Tcvcns laal dc Commissie, alvorcns haar voorstcl voor ccn zcsdc kaderprogramma in lc dicncn, 
door vooraanstaandc onafhankelijke deskundigen ccn cxtcrnc cvaluatic uitvocrcn van hct bchccr cn 
dc voortgang van dc communautairc actics dic in dc loop van dc vijf aan dczc cvaluatic 
voorafgaandc jarcn zijn uitgcvocrd, in hct bijzonder aan dc hand van dc in bijlage I bij het vijfde 
kaderprogramma vcrmcldc criteria. Zij stclt hct Europces Parlement, dc Raad, hcl Economisch cn 
Sociaal Comité en hct Comité van de regio's in kennis van de conclusies daarvan, vergezeld van 
haar opmerkingen. 
9.4. Overeenstemming met de financiële programmering 
De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit goedgekeurd binnen de grenzen van de 
financiële vooruitzichten en met inachtneming van het totale maximumbedrag waarin het EG-
Verdrag voorziet voor het kaderprogramma, namelijk 14833 miljoen ecu. 
10. ADMINISTRATIEVE UITGAVEN 
Met het oog op een zuinig beheer van de middelen zullen de personeels- en administratiekosten 
nauwgezet worden onderzocht tegen de achtergrond van de nieuwe structuur van het vijfde 
kaderprogramma. Dit onderzoek zal plaatsvinden in het kader van de beschikkingen tot vaststelling van 
de specifieke programma's ter uitvoering van het vijfde kaderprogramma. 
£L 
1/5 
FINANCIEEL MEMORANDÜM 
1. TITKL VAN DK MAATREGEL 
Voorslcl v(K>r ccn bcsluit van dc Raad bclrcffcndc hct vijfdc kadcrprogramma van dc Europcsc 
Gemeenschap voor Aloomcncrgic (EURATOM) voor aclivitcilcn op hcl gcbicd van ondcr/ock cn 
onderwijs (I998-2(M)2), hicrna hct "vijfdc kadcrprogramina" gcnocmd. 
2. BEGROTINGSLIJN 
Ondcrafdeling B6 
3. JURIDISCHE GRONDSLAG 
Artikel 7 van het EGA-Verdrag 
4. OMSCHRIJVING VAN DE MAATREGEL 
4.1. Algemenc doclstclling 
Het onderzoek op het gcbied van kernenergic van de Europese Gemeenschap voor 
Atoomcncrgic (EGA) hccft betrekking op de noodzakelijke ontwikkeling van betrouwbare en 
aanvaardbarc cncrgicsystcmcn dic voldocn aan dc milieuciscn cn concurrcrcnd zijn qua 
productickostcn; dc algemenc doclstclling bcstaat crin ccn aanzicnlijkc bijdragc tc lcvcrcn aan 
hcl op divcrsifiöring van dc cncrgicvoorzicning gcrichlc bclcid, mct namc door dc vcilighcid cn 
dc bcvciliging van dc kcrncncrgicsyslcmcn tc ontwikkclcn mct hct docl om op kortc of 
middcllangc lcrmijn dc industriölc concurrcntickracht van dc Gemeenschap tc vcrslcrkcn. 
4.2 Duur 
1998-2002 
De voorschriften voor verlenging van de maatregel hangen samen met die welke gelden voor 
de in artikel 7 van het EGA-Verdrag bedoelde onderzoek- en onderwijsprogramma's. 
5. INDELING VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN 
5.1. NVU 
5.2. GK 
5.3. Catcgoric van dc ontvangstcn: 
Gcassocicerdc statcn zullcn kunncn bijdragcn in dc financiering van hct vijfdc 
kadcrprogramma. 
Ovcrccnkomstig dc artikclcn 92 cn 96 van hct financiccl rcglcmcnt kan hct GCO inkomstcn 
vcrwcrvcn door divcrsc op basis van vrijc concurrentic uitgevocrde activiteitcn cn anderc 
dienstvcrrichtingen voor rekening van derden. 
Overeenkomstig artikel 27 van het financieel reglement kan voor bepaalde inkomsten een 
nieuwe aanwending worden vastgesteld. 
6. AARD VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN 
De Europese Gemeenschap voor Atoomenergie neem financieel deel aan de activiteiten op het gebied 
van onderzoek, inclusief demonstratie, en onderwijs, hiema "ODO-werkzaamheden onder contract" 
genoemd; daarnaast voert zij zelf activiteiten op het gebied van onderzoek, inclusief demonstratie, en 
onderwijs uit, hierna "eigen ODO-werkzaamheden" genoemd. 
^ 
2/5 
1. ODO-wcrkzaamhcdcn ondcr contract 
Dc ODO-wcrkzaamhcdcn ondcr conlracl bcslaan uil vijf catcgorieën: wcrkzaamhcden voor gczamcnlijkc 
rckcning, oplcidingsbcurzcn, stcun voor samcnwcrkingsnctwcrkcn, gccoördinccrdc wcrkzaamhcden cn 
begclcidcndc maalrcgclcn Dc programma's wordch vooral lcn uitvocr gclcgd door middcl van 
wcrk/aamltcdcu voor gczamciilijkc rckcning Dc financiöle dcclncining van Euratom aau dczc 
wcrk/aanihcdcn isals volgl: 
J») Wcrkzaamhcden voor gczamcnlijkc rckcning: 
- Projecten voor onderzoek en technologische ontwikkeling, demonstratieprojecten en geïntegreerde 
projecten: 
Projecten voor onderzoek cn technologische ontwikkeling worden in principe ten belope van 50% 
van de in aanmerking komende kosten gefinancierd. 
Demonstratieprojecten (projecten die bedoeld zijn om de technische levensvatbaarheid van een 
technologie te bewijzen, maar die bij de huidige stand van zaken niet kunnen worden 
gecommercialiseerd) worden in principe ten belope van 35% van de in aanmerking komende kosten 
gefinancierd. 
Geïntegreerde projecten (projecten met een component onderzoek en technologische ontwikkeling 
en een component demonstratie) worden gefinancierd ten belope van het gewogen gemiddelde van 
de fmancieringsniveaus voor beide componenten. 
In hct bijzondcrc gcval van rcchtspcrsoncn die gccn analytischc bockhouding vocrcn, worden de in 
aanmerking komende extra kosten die door hct onderzoek worden vcroorzaakt, voor 100% 
gefinancierd 
- Steun voor toegang tot ondcrzockinjrastructuur: 
Dc (inancicring van dc Gemeenschap die als bijdragc lot hcl optimalc gcbruik van dc infraslrucluur 
wordl locgckcnd, is vastgcslcld op 100% van de in aanmerking komende extra kosten in vcrbaud 
mct dc ontvangst van dc tcams van ondcrzockcrs van EURATOM en het ter beschikking stcllcn van 
de installatie. 
b) Opleidingsbeurzen: 
De financiering van de Gemeenschap dekt tot 100% van de in aanmerking komende kosten van de 
beurs en een bijdrage in de in aanmerking komende kosten van de gastinstelling als deze zich in de 
Gemeenschap bevindt. 
c) Steun voor netwerken: 
De communautaire financiering bedraagt tot 100% van de in aanmerking komende extra kosten voor 
de coördinatie en de totstandbrenging van de thematische netwerken en tot 100% van de in 
aanmerking komende extra kosten in verband met de oprichting cn de instandhouding van het 
netwerk. 
d) Gccoördinccrdc wcrkzaamhcden: 
Dc coinmunaulairc financiering dckl tot 100% van de in aanmerking komende extra kosten voor dc 
coördinalic. 
c) Begclcidcndc maalrcgclcn. 
De communautaire financiering kan tot 100% van de in aanmerking komende kosten van de 
maatregelen bedragen. 
In de beschikkingen tot vaststelling van programma's waarmee het vijfde kaderprogramma ten uitvoer wordt 
gelegd, kan, behalve voor bijzondere gevallen die uit hoofde van de betrokken activiteit moeten worden 
gemotiveerd, niet worden afgeweken van de hierboven aangegeven niveaus van financiële deelneming. In 
dezelfde beschikkingen kunnen bovengenoemde ODO-werkzaamheden onder contract nader worden 
gepreciseerd, aangevuld of aan aanvullende voorwaarden of beperkingen worden onderworpen. 
SV 
3/5 
2. Eigen ODO-wcrkzaamhedcn 
Tol dc cigcn ODO-wcrkzaamhcdcn dic moctcn wordcn uitgcvocrd dcor hcl Gcmccnschappclijk 
Ccnlrum voor Ondcrzock (GCO) bchorcn institutionclc ondcr/ockactiviteiten en institutionele 
activitcitcn voor wetenschappelijke en technische ondersteuning. De communautaire financiering 
bcdraagt in de regel 100% van de kosten van de eigen ODO-werkzaamheden. 
3. Nadere voorwaarden van de deelneming van de Gemeenschap aan de gemeenschappelijke 
onderneming JET, de activiteiten van ITER, de Associatiecontracten en aan bepaalde taken die 
alleen door de industrie kunnen worden uitgevoerd, zijn omschreven in het overeenkomstige 
programma voor onderzoek en onderwijs. 
7. FINANCIËLE GEVOLGEN 
7.1. Mcthodc tcr bcpaling van dc totalc kosten van dc maatrcgcl 
Hct vijfdc kadcrprogramma voorzicl in ccn rcfcrcnticbcdrag. Dit bcdrag omvat dc financiering 
van dc ondcr/ockactiviteiten, alsook pcrsoncclskostcn cn administratickostcn. 
7.2. Spccificatic 
Wcrkzaamheden 
onder contract Kernfusie + kernsplijting 1141 miljoenecu 
Eigen 
werkzaamheden GCO 326 miljoen ecu 
REFERENTIEBEDRAG 1467 miljoen ecu 
Het totaalbedrag voor het vijfde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap 
bedraagt maximaal 14833 miljoen ecu. Het totaal voor de kaderprogramma's 1998-2002 
bedraagt 16300 miljoen ecu. 
7.3. Indicatief tijdschema 
Voor ccn docltrcffcndc uitvocring van hct vijfdc kadcrprogramma moct pcr jaar ccn planning 
van dc bcschikbarc middclcn wordcn opgcstcld. In dc ondcrstaandc tabcl zijn dc bcschikbarc 
middclcn voor clk jaar van dc pcriodc 1998-2002 aangegcvcn (de dcfiniticvc bedragen zullcn 
door dc begrotingsautoritcit wordcn vastgcsteld). 
REELEBEDRAGEN 
JAAR 1998-2002 (miljoen ecu huidigc prijzen) 
1998 P.M. 
1999 324 
2000 360 
2001 387 
2002 3% 
TOTAAL 1998-2002 | 1467 miljoen ecu* 
Het totaalbedrag voor het vijfde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap 
bedraagt maximaal 14833 miljoen ecu. Het totaal voor de kaderprogramma's 1998-2002 
bedraagt 16300 miljoen ecu. 
fo s 
4/5 
8. BEPALINGEN OM BEDROG TEGEN TE GAAN 
Er vindcn talrijkc adminislraticvc cn finajnciölc controlcs plaats in clk stadium, vanaf dc ondcrtekening 
tot dc uitvocring van dc ondcr/ockcontractcn. Dczc controlcs omvatten onder anderc de volgendc 
maatregelcn: 
• Vóór het sluiten van het akkoord: 
sclcctic van dc voorstellen op basis van het wctenschappelijke gchalte van het project cn aan de hand 
van ccn rcalistischc afwcging van dc ondcrzockkostcn tcgcn dc inhoud cn dc duur van het project cn dc 
cvcntuclc spin-offdaarvan; 
analysc van dc financiölc dctails dic door dc indicncrs zijn vcrmcld cn het formulicr dat moct dicnen als 
ondcrhandclingsgrondslag voor het contract. 
• Na ondcrtekening van het contract: 
bcstudcring uit wctcnschappclijk cn financiccl oogpunt van dc ingcdicndc uitgavcnstatcn voor 
uitbctaling door dc bcvocgdc functionarisscn; 
interne audit door de fmanciële controle; 
audits ter plaatse waarbij door bestudering van alle bewijsstukken fouten of onregelmatigheden moeten 
worden opgespoord. Om deze controlcs doeltreffender te maken hebben de diensten van de Commissie 
ccn audil-ccnheid opgcricht dic <?.lk conlrolcs coördinecrt. Dezc controlcs worden uitgcvoerd hetzij door 
lcdcn van dczc audit-cenhcid, hct/ij door accountantsfirma's waarmee de Commissie een contract heeft 
gcslotcn, zulks ondcr toczicht van het personeel van dc audit-eenheid;. 
onaangekondigde inspecties door de fmanciële controleur van de Commissie en door de Europese 
Rckenkamer. 
9. GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE 
9.1. Specifieke en kwantificcerbarc doelstellingen, doelgrocp 
Om dc in punt 4.1 hicrbovcn aangcgcvcn algcmcnc doclstclling tc bcrcikcn, wordt het vijfdc 
kadcrprogramma uitgcvoerd door middcl van ondcr/ock- cn ondcrwijsprogramma's waarin 
thcmatischc cn horizontalc thcma's aan bod komcn (samcnwcrking mct dcrdc landen cn 
intcmationalc organisatics; vcrsprciding cn valorisatic van de rcsultaten, stimulering van 
opleiding en mobiliteit van de onderzoekers van EURATOM). 
De activiteiten op kernenergiegebied binnen deze onderzoek- en onderwijsprogramma's 
vormcn een aanvulling op de werkzaamheden in het kader van de kernactiviteiten en op de 
activiteiten met algemeen inzetbaar potentieel met betrekking tot energie in het programma 
"Behoud van het ecosysteem" die zijn omschreven in het voorstel betreffende het vijfde 
kaderprogramma van de Europese Gemeenschap. De specifieke doelstellingen daarvan zijn de 
totstandbrenging van de reactorprototypes die vooruitlopen op krachtcentrales welke 
beantwoorden aan de behoeften van de maatschappij (veilig, milieuvriendelijk, economisch 
levensvatbaar), alsook veiligheid en beveiliging van kemenergiesystemen, met name vanuit het 
perspectief van zich ontwikkelende exportmarkten. 
Dc thcmatischc programma's binnen het kaderprogramma worden opgebouwd rond een 
"kcrnactivitcit", "activiteiten voor onderzoek cn ontwikkeling van algemeen inzetbaar 
wctenschappelijk en tcchnologisch potentieel" en "activiteiten ter ondersteuning van 
onderzoekinfrastructuur"; de horizontale programma's omvatten activiteiten met betrekking tot 
de algemene doelstellingen van het beleid van de Gemeenschap op het gebied van externe 
betrekkingen, innovatie en menselijk potentieel. 
De wetenschappelijke en technologjsche doelstellingen van de activiteiten van het 
Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek stemmen overeen met die van het vijfde 
kaderprogramma, maar moeten tevens voldoen aan de eisen van de verschillende communautaire 
beleidsterreinen. Deze activiteiten liggen met name op gebieden waarvoor een onpartijdige en 
£fr 
5/5 
onafhankclijkc know-how op Europccs nivcau cn/of op gebieden waarvoor het GCO over 
bij/.ondcrc of zclfs ui|y.ondcrlijkc capacitcitcn of installatics beschikt. 
Dc doelgroep van deze maalregel omvat het bedrijfsleven, de onderzoekcentra en de 
univcrsitcitcn. 
9.2. Motivering van de maatregel 
Op grond van hcl E(iA-Vcrdrag zal dc Gcmccnschap door middcl van dczc nicuwc maalregel 
via ondcr/ock- cn ondcrwijsprogramma's dc in dc lidstatcn ondcrnomcn activilcilcn op nuclcair 
gcbicd blijvcn aanvullcn. 
Dc voortzctting van dczc activitcit wordt voorgcstcld na dc cvalualics - in samcnhang mct het 
iniüatief SEM2000 - van de in de afgclopcn vijf jaar ondernomen activiteiten. Deze evaluaties 
hebben in de loop van het tweede halfjaar van 1996 en begin 1997 plaatsgevonden. 
Uit deze evaluaties komt naar voren dat de programma's in hoofdlijnen hun doelstellingen 
hebben bereikt, met name door te zorgen voor de financiering van een reeks hoogwaardige 
activiteiten. Het kaderprogramma heft dus als geheel een aanzienlijk effect op de in de lidstaten 
uitgevoerde onderzoekactiviteiten en leidt tot de ontwikkeling van een zeer groot aantal 
grensoverschrijdende netwerken voor samenwerking. 
9.3. Het volgen en evalueren van de maatregel 
Dc vorm cn frcqucnlic vau hcl cvalualicproccs mocl /odanig zijn dal dc Commissic kan 
voldocn aan dc krachtcns artikcl 5 van hcl vijfde kaderprogramma op Irnar ruslcndc 
vcrplichlingcn cn dc ondcr/ock- cn ondcrwijsprogramma's kan cvalucrcn. 
Bijgcstaan door onafhankclijkc cxtcrnc dcskundigcn mct passcndc kwalificatics, ondcrzoekt dc 
Commissic jaarlijks dc stand van zakcn bij dc tcnuitvocrlcgging van het kaderprogramma, in 
het bijzonder aan dc hand van dc in bijlagc I bij het vijfde kaderprogramma vermelde criteria. 
Zij beoordeelt mct name of de doelstellingen, de prioriteiten en de financiële middelen nog 
steeds beantwoorden aan de situatie, zoals die zich heeft ontwikkeld. Zij dient in voorkomend 
geval voorstellen in teneinde het kaderprogramma aan te passen of aan te vullen. 
Tevens laat de Commissie, alvorens haar voorstel voor een zesde kaderprogramma in te dienen, 
door vooraanstaande onafhankelijke deskundigen een externe evaluatie uitvoeren van de 
tenuitvoerlegging van de gebieden kemfusie en met kemsplijting samenhangende 
energiesystemen in de loop van de vijf aan deze evaluatie voorafgaande jaren, in het bijzonder 
aan dc hand van dc in bijlage I bij het vijfde kaderprogramma vermelde criteria. Zij stelt het 
Europccs Parlcmcnt, dc Raad cn het Economisch cn Sociaal Comité in kcnnis van dc conclusics 
daarvan, vcrgczcld van haar opmcrkingcn. 
9.4. Ovcrccnstcmming mct dc financiële programmcring 
Voor het vijfdc kaderprogramma bcdraagt hcl refcrcnticbcdrag voor dc uitvocring van het 
programma 1467 miljocn ecu. Dc jaarlijksc krcdictcn wordcn door dc bcgrotingsautoriteit 
goedgekeurd binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten. 
10. ADMINISTRATIEVE UITGAVEN 
Met het oog op een zuinig beheer van de middelen zullen de personeels- en administratiekosten 
nauwgezet worden onderzocht tegen de achtergrond van de nieuwe structuur van het vijfde 
kaderprogramma. Dit onderzoek zal plaatsvinden in het kader van de besluiten tot vaststelling van de 
onderzoek- en onderwijsprogramma's ter uitvoering van het vijfde kaderprogramma. 
?f 
ISSN 0254-1513 
C0M(98) 8def. 
DOCUMENTEN 
NL 15 12 
Catalogusnummer : CB-CO-98-020-NL-C 
ISBN 92-78-30194-9 
Bureau voor ofïïciële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg