Advies van het Comité van de Regio's over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bevordering van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen op de interne elektriciteitsmarkt"

(2001/C 22/08)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bevordering van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen op de interne elektriciteitsmarkt (COM(2000) 279 def. - 2000/0116 (COD));

gezien het besluit van de Raad van 26 juni 2000 om het Comité overeenkomstig artikel 265, lid 1, van het EG-Verdrag te raadplegen;

gezien het van 13 juni 2000 daterende besluit van het bureau van het Comité van de Regio's om commissie 4 "Ruimtelijke ordening, stadsbeleid, energie, milieu" met de voorbereidende werkzaamheden te belasten;

gezien de conclusies van de Raad van 11 juni 1999 (8013/99);

gezien de resoluties van het Europees Parlement van 26 mei 1998 over elektriciteit uit duurzame energiebronnen (A4-0199/98);

gezien de resolutie van het Europees Parlement over elektriciteit uit duurzame bron en de interne markt voor elektriciteit van 30 maart 2000 (A5-0078/2000);

gezien de mededeling van de Commissie "Energie voor de toekomst: duurzame energiebronnen; Witboek voor een communautaire strategie en een actieplan" (COM(97) 599 def.) en het advies van het Comité hierover (CDR 57/98 fin)(1);

gezien het ontwerpadvies dat commissie 4 op 7 juli heeft goedgekeurd (CDR 191/2000 rev. 1; rapporteur: de heer Maier, D/PSE),

heeft tijdens zijn 35e zitting van 20 en 21 september 2000 (vergadering van 21 september) het volgende advies uitgebracht.

Standpunten en aanbevelingen van het Comité van de Regio's

1. Er is meer zekerheid nodig t.a.v. de stelling van de Commissie (zie hoofdstuk 2.2 van het voorstel voor een richtlijn) dat de Europese burgers steeds meer bereid zijn meer te betalen voor hun elektriciteit als deze geproduceerd zou worden op basis van hernieuwbare energiebronnen. Deze uitspraak dient op Europees niveau geverifieerd te worden aan de hand van een objectief onderzoek.

2. De Commissie wil met haar voorstel terecht de nodige voorwaarden scheppen om ervoor te zorgen dat de productie van duurzame stroom in de EU aanzienlijk toeneemt. Het vormt dan ook een belangrijke bijdrage aan de reductie van broeikasgasemissies, waarover tijdens de Kyoto-top over klimaatbescherming overeenstemming is bereikt.

3. Gemeenschappelijke inspanningen zijn nodig om het door de Raad gesteunde voorstel in het Witboek over duurzame energie te kunnen verwezenlijken, d.w.z. om ervoor te zorgen dat het aandeel van duurzame energie in het totale energieverbruik van de EU (nu nog 6 %) in 2010 tot 12 % is verdubbeld.

4. Met het gebruik van duurzame stroom levert de EU een belangrijke bijdrage aan de klimaatbescherming en kan zij haar reductieverplichtingen grotendeels nakomen. Er moeten dan ook adequate maatregelen komen om dit potentieel in het kader van de interne elektriciteitsmarkt beter te benutten.

5. Het Comité is het met de Commissie eens dat de duurzame-stroomsector zich sneller zal ontwikkelen als de lidstaten verplicht worden om streefcijfers voor het binnenlandse verbruik van groene stroom vast te leggen die aansluiten bij de doelstelling van het Witboek over duurzame energiebronnen en bij de verplichtingen die de EU in Kyoto is aangegaan.

6. Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel moeten de lidstaten zelf uitmaken hoe zij hun eigen potentieel aan duurzame energie het best kunnen benutten.

7. Het Comité is het met de Commissie eens dat de lidstaten het gebruik van duurzame energie op middellange termijn moeten blijven ondersteunen zolang de kosten en de baten van de gebruikte energiebronnen voor de samenleving en het milieu niet volledig in de elektriciteitsprijzen worden verdisconteerd.

8. In de voorgestelde richtlijn moet de lidstaten niet alleen gevraagd worden om streefcijfers vast te stellen, maar dient ook te komen staan hoe hun maatregelen aangevuld en ondersteund kunnen worden.

9. De pogingen van de lidstaten om meer duurzame energie te gaan gebruiken worden bemoeilijkt als niet duidelijk is of hun maatregelen in overeenstemming zijn met het EU-recht en als de besluitvorming niet transparant genoeg is.

10. Bij het beantwoorden van de vraag of de maatregelen van de lidstaten stroken met de vereisten van de interne markt moet men zich ervan bewust zijn dat een goede milieu- en klimaatbescherming van groot belang is voor de gezondheid en de kwaliteit van het bestaan van de bevolking.

11. Er moet snel duidelijkheid komen over de manier waarop de richtlijn, de voorwaarden voor milieusubsidies en de kennisgeving door de Commissie in de toekomst in elkaar zullen grijpen. Daarnaast moet de richtlijn duidelijke, praktische beoordelingscriteria bevatten aan de hand waarvan maatregelen kunnen worden genomen die in overeenstemming zijn met het EU-recht.

12. Ook de "communautaire kaderregeling inzake staatssteun ten behoeve van het milieu" moet beoordelingscriteria bevatten waaruit blijkt dat de overheid het gebruik van duurzame energie dient te ondersteunen.

13. Krachtens het EG-Verdrag geldt uitsluitend direct dan wel indirect door de staat gefinancierde bijstand als steunverlening en is het steunverbod daarom niet van toepassing op prijsregelingen met wettelijk vastgelegde afname- en vergoedingsplicht.

14. Om de productie van duurzame stroom te verhogen, zouden onder meer belastingvoordelen kunnen worden toegekend, waarover de lidstaten zelf dienen te beslissen. Daarnaast zou ook d.m.v. fiscale maatregelen voor elektriciteitsoverdracht en -distributie het aanbod van duurzame stroom op de markt moeten worden bevorderd.

15. Een omwille van de milieubescherming opgelegde verplichting om in evenredige mate duurzame stroom te kopen vormt geen directe of indirecte prijssteun.

16. Het Comité is het met de Commissie eens dat de lidstaten als voorwaarde voor een efficiënte handel in duurzame stroom een systeem voor certificatie van de oorsprong van elektriciteit zouden moeten invoeren. Op deze manier kunnen stroomverbruikers bovendien een volledig transparante keuze maken.

17. In de voorgestelde richtlijn zou de Commissie precies moeten aangeven hoe de lidstaten op uniforme wijze een dergelijk certificaat van de oorsprong van elektriciteit kunnen invoeren; ook dienen zij dezelfde definitie van duurzame energiebronnen te hanteren.

18. De energie die wordt opgewekt in waterkrachtcentrales, waarvoor een belangrijke rol is weggelegd bij het vergroten van het aandeel van duurzame energie, moet ongeacht het vermogen van deze centrales als duurzame energie worden aangemerkt in een EU-strategie.

19. Zo'n systeem zou voor alle elektriciteit moeten gaan gelden; dat zou namelijk de transparantie en duidelijkheid voor de consument ten goede komen. Daarbij mag het subsidiariteitsbeginsel echter geen geweld worden aangedaan en moet deze positieve maatregel meer consumentvriendelijk zijn.

20. Voor een besluit over een EU-regeling met betrekking tot steunverlening ontbreken vooralsnog de voorwaarden.

21. Met betrekking tot een geharmoniseerde steunverlening als basis voor de handel in duurzame energie zou de Commissie aan de hand van de opgedane ervaringen alle opties, zoals prijszettings- of quotamodellen, moeten onderzoeken.

22. Als de harmonisering tekort schiet, moet worden voorkomen dat door de handel tussen de lidstaten een te zware wissel wordt getrokken op nationale steunregelingen.

23. Onderling verschillende nationale steunregelingen kunnen tot gevolg hebben dat misbruik wordt gemaakt van prijsvoordelen. Daarom is het beslist zaak, eerst een systeem in te voeren dat dergelijk misbruik uitsluit alvorens de handel tussen de lidstaten te liberaliseren.

24. Bij het invoeren van nieuwe EU-regels moet er met adequate overgangsregelingen voor worden gezorgd dat investeerders hun vertrouwen niet verliezen en dat gestrande kosten worden vermeden.

25. De lidstaten dienen erop toe te zien dat de technische voorschriften en exploitatie-eisen voor aansluiting op het transmissie- en distributienet op objectieve en niet-discriminerende wijze worden vastgesteld en ook worden gepubliceerd.

26. Bij de toepassing van de richtlijn en het toezicht hierop dient de Commissie de administratieve rompslomp en inspanningen op het gebied van wet- en regelgeving tot het strikt noodzakelijke te beperken.

27. Het is niet mogelijk het gebruik van duurzame energie uit te breiden als deze vorm van energie met concurrentienadelen kampt, d.w.z. als de externe kosten van de traditionele energie-opwekking geen aandacht krijgen.

28. Het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot herstructurering van de communautaire regeling voor de belasting van energieproducten(2), dat de Commissie in 1997 publiceerde, moet zo snel mogelijk worden goedgekeurd om de verwezenlijking van de nationale milieu- en energiedoelstellingen te vergemakkelijken.

29. De Commissie zou een integrale visie op energieverbruik in de toekomst moeten ontwikkelen om aan de energiebehoeften te kunnen voldoen en voor een duurzame ontwikkeling en een schoon milieu in de hele wereld te kunnen zorgen.

30. Na goedkeuring van de richtlijn moet de Commissie de ontwikkeling en vooruitgang op het gebied van emissiereductie goed volgen, en moet zij, als resultaat uitblijft, nieuwe maatregelen nemen.

31. Als de richtlijn nu onmiddellijk in werking treedt, dan zou dat een belangrijke impuls betekenen voor het aandeel van groene stroom in de EU. Niet alleen de bevolking en de economie zouden hier baat bij hebben, maar ook de outillage-industrie voor de duurzame-stroomsector in de lidstaten, wat op zijn beurt weer de werkgelegenheid ten goede zou komen.

Brussel, 21 september 2000.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Jos Chabert

(1) PB C 315 van 13.10.1998, blz. 5.

(2) COM(97) 30 def. van 12.3.1997.