A4-0441/98

Resolutie over de monetaire en financiële crises in de wereld en hun weerslag op de economie van de Europese Unie

Het Europees Parlement,

- gezien de economische vooruitzichten van de Europese Commissie in het najaar 1998 ((Europese Commissie II/625/98, 21.10.1998.)) en de ontwikkeling van de economische en financiële wereldcrises in Zuidoost-Azië, Zuid-Korea, Japan, Rusland en Latijns-Amerika,

- gelet op artikel 148 van het Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid (A4-0441/98),

A. overwegende dat alles in het werk moet worden gesteld om te voorkomen dat de verschillende economische en financiële crises zich ontwikkelen tot een wereldwijde economische en financiële crisis, die in een groot aantal landen ernstige politieke en sociale gevolgen zou hebben,

B. overwegende dat de crisis van dit ogenblik ingezet is met de devaluatie van de Thaise baht in juni 1997 en zich sindsdien uitgebreid heeft tot heel Zuidoost-Azië, Zuid-Korea, Japan, Rusland en Latijns-Amerika, en ook de economie van de Europese Unie ernstig dreigt te treffen,

C. overwegende dat de crisis deze landen mede heeft getroffen doordat zij te weinig structurele economische hervormingen hebben uitgevoerd om te komen tot een grotere doorzichtigheid van de economische operaties en afdwinging van internationale boekhoudkundige normen, en om beter onafhankelijk toezicht en democratie in te voeren, met inbegrip van scheiding van machten,

D. overwegende dat die bedreiging voor de Europese economie zich voordoet op een ogenblik dat van cruciaal belang is in de ontwikkeling van de Economische en Monetaire Unie, nu de euro per 1 januari 1999 ingevoerd wordt en de Europese Centrale Bank op hetzelfde ogenblik de verantwoordelijkheid voor een eenvormig monetair beleid op zich neemt,

E. overwegende dat de financiële markten gedereguleerd en de kapitaalmarkten geliberaliseerd zijn en dat er een nieuw financieel systeem ingevoerd is, dat berust op wereldwijde financiële markten die ontstaan zijn door de technische mogelijkheden, zodat de beleggers de hoogste rendementen kunnen opzoeken,

F. overwegende dat de huidige financiële structuur van de wereld al meer dan 50 jaar bestaat en aan kritiek onderhevig is omdat ze onvoldoende antwoord biedt op de crises in de staatshuishoudingen in opkomst en op de huidige financiële crisis,

G. overwegende dat de economische vooruitzichten van de Commissie in het najaar 1998 stellen dat het Europese BBP in 1999 met 2,4% reëel zal stijgen en dat de internationale economische crisis een half procentpunt terugval van het verwachte groeicijfer tot gevolg zal hebben,

H. overwegende dat de groei van de wereldeconomie volgens de verwachting van het IMF dit jaar in het beste geval 2% bedraagt, in vergelijking met vroegere voorspellingen van meer dan 4%,

I. overwegende dat volgens het IMF het voornaamste gevaar voor de wereldeconomie is dat Japan niets aan de problemen van zijn financiële sector doet terwijl het voor voldoende binnenlandse vraag zorgt,

J. overwegende dat artikel 105, lid 6 van het EG-Verdrag van Maastricht de Europese Centrale Bank niet automatisch medezeggenschap in het bedrijfseconomisch toezicht op de kredietverrichtingen geeft,

wat betreft de financiële markten

1. benadrukt, gezien het feit dat de financiële markten zich nu over heel de wereld uitstrekken en aan geen echte internationale regelgeving en toezicht onderworpen zijn, dat er dringend via internationale samenwerking een doeltreffend kader tot stand moet worden gebracht teneinde:

- voor grotere transparantie van de werking van de financiële markten te zorgen,

- gedragscodes vast te stellen waaraan een ieder zich dient te houden,

- te voorzien in strenger toezicht op de naleving van deze regels;

2. wenst dat in- en uitgaande kapitaalbewegingen volledig doorzichtig zijn en dat financiële gegevens op tijd bekend gemaakt worden, volgens internationale normen, dat het percentage voor de risicodekking met eigen middelen in de bankstelsels vastgelegd wordt en dat de regulerende normen voor het toezicht op de financiële markten, die de Bank voor internationale betalingen (BIB) zelf onbevredigend noemt, verbeterd worden; wenst verder dat er een Europees kader voor die hervormingen tot stand komt in de ruimere context van de Europese financiële dienstverlening en de eenheidsmarkt, waarbij volledige transparantie vereist dat ook rekening wordt gehouden met "off-shore centres¨, een onderwerp waarover in het kader van een gedragscode zou kunnen worden gesproken;

3. dringt er bij de Europese Commissie op aan, gezien het feit dat zekere financiële tussenpersonen op grote schaal hun toevlucht nemen tot buitensporige kredietspeculaties, dat ze het initiatief neemt voor een gemeenschappelijke minimumnorm binnen de EU voor borgstellingen, criteria en procedures voor risicobeheersing bij banken en andere instanties, o.a. ook een gemeenschappelijke verklaring voor samenwerking en coördinatie tussen de verschillende toeziende overheden, en dat ze de voorziening van de markten met gerede liquiditeiten en de functie van geldschieter in laatste instantie een institutioneel karakter geeft en zich voorbereidt op een hervorming van de financiële reglementeringen in het kader van de Algemene Overeenkomst over handel en diensten (GATS) en de Wereldhandelsorganisatie (WTO);

4. eist strenger toezicht om grotere doorzichtigheid van de activiteiten van de markten te stimuleren, vooral wat betreft de normen voor de verspreiding van informatie en gegevens in financiële zaken; meent dat de doorzichtigheid zich zowel tot de gevestigde als de opkomende financiële markten moet uitstrekken en ook de effectenhandel moet omvatten, vooral hoog risicodragende financiële instrumenten als de afgeleide instrumenten, naast gegevens over de verhouding van solventie tot op risico gewogen activa in de zin van de Overeenkomst van Basel, die momenteel niet nageleefd wordt;

5. verheugt zich dan ook over de voorstellen van de internationale financiële instellingen voor gedragscodes voor de doorzichtigheid van de monetaire en financiële beleidsvoering en het bedrijfsbeheer, naast de IMF-code voor doorzichtige fiscaliteit, en vraagt de lidstaten om regelmatig toezicht op de uitvoering van die codes te aanvaarden in de vorm van een financieel inspectiemechanisme, en wenst dat de resultaten van de uitvoering gepubliceerd worden; stelt dat het de bedoeling van de code van goed gedrag in het bedrijfsbeheer moet zijn om de doorzichtigheid van het bedrijfsleven te vergroten, omdat crises kunnen ontstaan als gevolg van onevenwichtigheden in de privé sector en slecht bedrijfsbeheer;

6. vraagt de particuliere investeerders, met het oog op doorzichtigheid, om niet alleen specifieke gegevens over de rentabiliteit van investeringen in aanmerking te nemen, maar om ook rekening te houden met de algemene economische toestand;

7. benadrukt dat de gedragscodes procedures moeten invoeren waarmee de doorzichtigheid van financiële gegevens daadwerkelijk toepassing vindt en ook afdwingbaar wordt, zowel voor de leninggever als de leningnemer, door de invoering van wettelijk voorgeschreven rapportering, zodat de particuliere sector verplicht is om gestandaardiseerde gegevens te publiceren die de toepassing van de gedragscodes mogelijk maken;

8. eist dat die codes uitgebreid worden tot de kwalificaties van handelaars in financiële producten en ethische gedragsregels voor hun activiteiten;

9. dringt erop aan dat de internationale ratingkantoren bij de opstelling van de gedragscodes betrokken worden omdat ze een essentiële rol te vervullen hebben om voor doorzichtigheid te zorgen en de geloofwaardigheid van de procedures te verzekeren;

10. eist dat er een standaardisering van de bedrijfseconomische toezichtsmethoden is Europa komt, ongeacht de lidstaat waar een financiële instelling gevestigd is; meent daarom dat er een intentieverklaring voor de harmonisatie van het bedrijfseconomisch toezicht moet komen, die uitgaat van artikel 105, lid 6 van het Verdrag van Maastricht; meent dat het bedrijfseconomisch toezicht niet alleen kredietinstellingen en andere financiële instituten moet omvatten, maar ook privé ondernemingen die door hun activiteiten op de financiële markten in de praktijk als financiële instellingen optreden;

11. is ervan overtuigd dat de huidige crisis heeft laten zien dat het onvoorzichtige gedrag van veel particuliere investeerders gebaseerd was op de veronderstelling dat de overheid en de internationale organisaties uiteindelijk wel zouden ingrijpen om een algemene chaos te voorkomen;

12. verlangt daarom, om dat risico als moreel probleem te vermijden, dat er een nieuwe benadering gevolgd wordt die de particuliere sector mede verantwoordelijk maakt om met actieve financiële inbreng crises te helpen voorkomen en oplossen, zoals al gebeurd is in het kader van de overeenkomst tussen Zuid-Korea en het IMF; meent dan ook dat er geloofwaardige regionale overlegmechanismen ingesteld moeten worden (o.a. samenvoeging van particuliere en openbare kredieten voor noodprogramma's), die het IMF en privé instellingen bij elkaar brengen als gezamenlijke kredietverschaffers voor landen die te lijden hebben van de crisis;

13. is van mening, omdat toezicht op de kapitaalbewegingen op lange termijn geen oplossing biedt voor het wegvloeien van kapitaal uit landen die door een crisis getroffen worden, omdat het binnenlandse ontduiking en kapitaalvlucht aanmoedigt en buitenlandse investeerders ontmoedigt, dat er zo vlug mogelijk een financiële beschermingsclausule met beperking in de tijd ingevoerd moet worden, die op internationaal niveau verwezenlijkt kan worden aan de hand van het IMF-statuut; wil hieraan evenwel toevoegen dat er wat de toekomstige hervormingsplannen van het IMF betreft niet alleen moet worden gesproken over het oplossen, maar ook over het voorkomen van crises;

14. wenst dat die financiële beschermingsclausule toegepast wordt in verbinding met een opschortende procedure voor de schuldverplichtingen van landen die te lijden hebben van een liquiditeits- of solvabiliteitscrisis, zoals toegestaan door artikel VII van de statuten van het IMF, zodat het land genoeg tijd krijgt een plan op te stellen voor het reorganiseren van de schuld;

15. verzoekt alle IMF-landen om een nauwgezet monetair toezicht op de kapitaalinstroom op de korte termijn teneinde buitensporige schulden te vermijden en om te voorzien in controles op de kapitaaluitstroom op de korte termijn;

wat betreft het financieel wereldsysteem

16. wenst een ingrijpende en doordachte hervorming van de internationale financiële instellingen, die 50 jaar oud zijn, hetgeen door de Europese Unie als prioritaire aangelegenheid beschouwd zou moeten worden, met o.a. grotere politieke aansprakelijkheid van het Internationaal Monetair Fonds door zijn interim-comité om te vormen tot een politieke "raad" met beslissingsbevoegdheid, veeleer dan raadgevende bevoegdheid, zoals bepaald in artikel XII, afdeling I van de IMF-Overeenkomst;

17. dringt er bij de Raad en de Commissie op aan om door te zetten met voorstellen voor verbetering van het functioneren van het internationaal economisch en financieel systeem om te voorkomen dat een crisis zoals die van vandaag zich later opnieuw voordoet, en tegelijk te denken aan de risico's die protectionistische maatregelen voor kapitaalbewegingen en het handelsverkeer over het algemeen betekenen voor de oplossing van economische en financiële problemen; wijst erop dat die voorstellen moeten inhouden:

a) de oprichting van een "economische veiligheidsraad" onder auspiciën van de Verenigde Naties, die zou zorgen voor een beter uitgebalanceerde benadering van de belangen van ontwikkelde en armere landen, met inachtneming van de onderlinge verbindingen en afhankelijkheid van moderne en opkomende staatshuishoudingen en hun gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de wereld in zijn geheel,

b) opname van het financieel handelsverkeer in elke nieuwe onderhandelingsronde bij de Wereldhandelsorganisatie, zodat er wereldwijde instemming met de hervormingen tot stand gebracht kan worden om verstoringen van de wereldhandel te voorkomen;

18. dringt er bij de IMF-instellingen op aan de toekenning van kredieten niet afhankelijk te stellen van voorwaarden die voor de opkomende landen, die nog niet over de nodig economische, sociale of institutionele rijpheid beschikken, niet haalbaar zijn;

19. benadrukt dat de EU al op grote schaal bijgedragen heeft tot de IMF-leningen aan Azië en andere gebieden en een belangrijke rol kan blijven vervullen; gelooft dat de voorbereidingen voor de invoering van de euro wellicht een factor is geweest die in de euro-zone monetaire instabiliteit tot nog toe kon voorkomen;

20. steunt de G7 in hun oproep om meer middelen ter beschikking van het IMF te stellen om te kunnen optreden in noodsituaties, en hecht in dit verband zijn goedkeuring aan de tot de Wereldbank gerichte richtsnoeren van de ministers van Financiën van de G7 d.d. 30 oktober 1998 om fondsen beschikbaar te stellen voor het ondersteunen van sociale programma¨s in de ontwikkelingslanden;

21. verzoekt de lidstaten van de Club van Parijs spoedig met een oplossing te komen voor de schuldencrisis in arme landen met zware schuldenlast, zonder welke er geen einde zal komen aan de huidige economische crisis in de wereld; dringt erop aan dat vooral die landen voor schuldvermindering in aanmerking dienen te komen die zich hebben vastgelegd op economische, sociale en politieke hervormingen, en is van mening dat er als gevolg van een dergelijke schuldvermindering in de arme landen met zware schuldenlast middelen vrijkomen voor binnenlandse doeleinden, zoals investeringen in infrastructuur, onderwijs en sociale politiek;

22. benadrukt dat de euro-landen met een eenvormig muntbeleid een voorname rol zullen moeten vervullen om de financiële crises te helpen oplossen die de wereldeconomie treffen;

23. wijst er daarbij met nadruk op dat er bijzonder veel aandacht moet gaan naar degelijke internationale vertegenwoordiging van het euro-gebied en de belangen van de EU, vooral bij internationale instellingen; acht het van vitaal belang dat het probleem van de vertegenwoordiging van de euro-zone naar buiten toe zo vlug mogelijk een oplossing vindt; benadrukt dat de Commissie volwaardig deel moet uitmaken van elke internationale vertegenwoordiging van het euro-gebied;

24. doet nogmaals een oproep voor daadwerkelijke dialoog tussen het Parlement, de Raad, de Commissie en de ECB in de komende maanden om de lopende EU-bijdrage in de zaak van de wereldwijde economische en financiële hervormingen vast te leggen;

wat betreft de wereldwijde economische weerslag van de crises

25. onderstreept dat er als gevolg van de huidige crises in Zuidoost-Azië alleen al minstens 10 miljoen mensen méér werkloos geworden zijn, met alle nadelige gevolgen van dien voor het maatschappelijk, politiek en economisch leven van de betreffende landen;

26. stelt vast dat de crises in Azië hebben laten zien welke gevaren de mondialisering van de markten inhoudt als deze niet binnen een juridisch-politieke structuur plaatsvindt en er geen rekening wordt gehouden met de sociale aspecten van dit verschijnsel; verzoekt de regeringen in het kader van de WTO onderhandelingen aan te knopen die ertoe leiden dat de bepalingen van het IAB inzake arbeidsrecht worden geëerbiedigd;

27. verzoekt de betreffende landen om de versterking van hun regionale overeenkomsten in overweging te nemen om hun economie tegen toekomstige crises te beveiligen; meent dat de Europese Unie en de Verenigde Staten daarbij voor een evenwichtige verhouding tussen de koers van de dollar en die van de euro moeten zorgen;

28. verzoekt de Japanse regering om in te zien dat het absoluut nodig is om op de allereerste plaats haar bankwezen te herstructureren door een geloofwaardig hervormingsplan voor te leggen, dat op langere termijn het vertrouwen in de economie in haar geheel zal verbeteren; ziet wel in dat zo'n ingrijpende herstructurering ernstige economische gevolgen op korte termijn zal hebben;

wat betreft de weerslag van de wereldwijde crises op de reële economie van de Europese Unie

29. benadrukt dat het lot van de wereldeconomie nu grotendeels afhangt van de economische ontwikkelingen in de Verenigde Staten en de Europese Unie, en dat een recessie in die twee economische systemen rampzalige gevolgen voor de prestaties van heel de wereld zou hebben; beseft dat de Europese Unie en de Verenigde Staten een gemeenschappelijk belang bij de stabiliteit van de financiële systemen hebben; wijst daarom met nadruk op het belang van coördinatie van het muntbeleid tussen het Europees Stelsel van centrale banken en het federaal reservesysteem van de Verenigde Staten om alle problemen in de monetaire beleidsvoering te vermijden die de huidige vooruitzichten voor de groei zouden kunnen schaden;

30. beschouwt de financiële sector in Brazilië als een strategisch punt waar kan worden voorkomen dat de financiële besmetting zich verder uitbreidt, en hecht dan ook nadrukkelijk zijn goedkeuring aan het onlangs aangekondigde pakket financiële steunmaatregelen van het IMF ten behoeve van de Braziliaanse munt, dat tot internationale maatregelen moet worden uitgebreid om de buitensporige schuldenlast van Brazilië te verminderen;

31. benadrukt dat de EU bereid is om Rusland technische hulp en bijstand te verlenen om zo de huidige financiële, economische en sociale crisis te helpen overwinnen, om de Russische autoriteiten te helpen met de hervorming van hun belastingstelsel en bij te dragen tot een goed functionerende financiële en banksector, om het MKB te bevorderen, de overheidsadministratie te moderniseren en op lokaal en federaal niveau institutionele hervormingen te introduceren;

32. maakt zich ongerust over het feit dat de Europese Commissie in haar economische vooruitzichten van dit najaar blijft geloven dat de verslechtering van het internationaal economisch klimaat niet meer dan een marginale weerslag op de Europese economie zal hebben; vraagt daarom dat er een beleidsplan opgesteld wordt door de algemene economische beleidskeuzen te verbeteren;

33. maakt zich ongerust over het feit dat er al genoeg redenen zijn - zoals de werkloosheid in Europa in de economische sectoren die rechtstreeks te lijden hebben van de economische wereldcrises, en de schaalverkleining en stopzetting van binnenlandse investeringsprojecten in Azië - om te overwegen of er niet veel meer aandacht moet worden besteed aan handhaving van de binnenlandse vraag in de wereld;

34. onderstreept dat elke mogelijke weerslag op de Europese economie ongelijk verdeeld kan zijn, omdat de handelsbelangen van de afzonderlijke lidstaten op verschillende manieren met de verschillende delen van de wereldeconomie verbonden zijn; is vooral ongerust over de financiële belangen van Europa in staatshuishoudingen in opkomst: de leningen van de Europese banken aan de staatshuishoudingen in opkomst lopen op tot 7% van het BBP, in vergelijking met 1,5% voor de Verenigde Staten, en de belangen van het Duitse bankwezen in de crisisregio's Azië en Rusland zijn bijzonder kwetsbaar, terwijl de banken die vanuit de Londense city opereren ook grote belangen in Japan hebben;

35. dringt aan op uitbreiding van overheids-particuliere investeringen in de Europese economie om duurzame groei en werkgelegenheid te stimuleren en dringt erop aan dat investeringskosten van de overheid, wanneer de overheidsfinanciën van de lidstaten worden geëvalueerd, niet worden beschouwd als bijdragen aan de overheidsschuld;

36. verzoekt de lidstaten dan ook om ernstig in overweging te nemen om in dat geval hun investeringsuitgaven op Europees niveau te verhogen; meent dat zo'n investeringsprogramma op korte termijn een vertraging van de groei wellicht zou tegengaan, en de economische groei op langere termijn zou ondersteunen; denkt dat zo'n investeringsprogramma ook de eerste echte economische beleidscoördinatie in Europa na de invoering van de eenheidsmunt zou betekenen;

°

° °

37. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad, de algemeen directeur van de Bank voor internationale betalingen, de presidenten van de Europese Centrale Bank, het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank, de directeur-generaal van de Wereldhandelsorganisatie, en aan de Verenigde Naties.