betreffende het namens de Europese Unie in het Gemengd Comité van de EER in te nemen standpunt over wijzigingen van bijlage IX (Financiële diensten) bij de EER-overeenkomst

Als gevolg van de opname van Verordening (EU) nr. 1092/2010 (de ESRB-verordening) in de EER-overeenkomst kunnen de bevoegde autoriteiten van de EER-EVA-staten deelnemen aan de werkzaamheden van het ESRB om te voorzien in de noodzakelijk coördinatie van het macroprudentieel toezicht op de interne markt voor financiële diensten in de EER. De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA kan deelnemen aan de werkzaamheden van de algemene raad. In dit kader hebben de bevoegde autoriteiten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA evenwel geen stemrechten. Zij werken nauw samen met het ESRB en verstrekken het ESRB van alle informatie die noodzakelijk is voor het vervullen van zijn taken.

Zoals reeds aangegeven, vormt de opname van de Verordeningen nrs. 1093/2010, 1094/2010, 1095/2010 met betrekking tot respectievelijk de EBA (Europese Bankautoriteit), de EIOPA (Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen) en de ESMA (Europese Autoriteit voor effecten en markten) in de EER-overeenkomst de kern van dit voorstel. De belangrijkste onderdelen van de ontwerpbesluiten van het Gemengd Comité van de EER met betrekking tot deze besluiten, maar ook die inzake de andere besluiten die moeten worden opgenomen, worden hierna toegelicht, in de volgorde waarin zij in de bijlagen aan de orde komen.

Daarnaast zijn er nog 150 rechtshandelingen van de EU die vallen onder de bovenvermelde ontwerpbesluiten en nog niet in de EER-overeenkomst zijn opgenomen. Een dergelijke opname is evenwel cruciaal voor het waarborgen van een gelijk speelveld en het garanderen van de doeltreffende en homogene toepassing van de gemeenschappelijke voorschriften en het toezicht in de gehele EER. Er wordt vanuit gegaan dat voor deze besluiten de uit te voeren aanpassingen louter technisch zullen zijn, waardoor de Commissie overeenkomstig Verordening (EG) nr. 2894/94 van de Raad de standpunten van de EU in het Gemengd Comité van de EER kan bepalen. Met betrekking tot deze rechtshandelingen van de EU zal nu ook zo snel mogelijk vooruitgang worden geboekt.

Het is daarom dat het hierbij voorgestelde besluit betrekking heeft op 9 ontwerpbesluiten van het Gemengd Comité van de EER met het oog op de opname van 31 rechtshandelingen van de EU. Deze 9 ontwerpbesluiten van het Gemengd Comité van de EER zijn opgenomen in de bijlagen 1 tot en met 9 bij het voorgestelde besluit van de Braad en hebben betrekking op de volgende EU-besluiten:

In het geval van onenigheid tussen de EU-ETA's en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA kan de zaak op verzoek van een van de overeenkomstsluitende partijen worden verwezen naar het Gemengd Comité van de EER, zoals bepaald in de EER-overeenkomst. Er is voorzien in passende procedures om in dringende situaties onmiddellijk vergaderingen van het Gemengd Comité van de EER te beleggen.

Teneinde te zorgen voor integratie van de expertise van de EU-ETA's in het proces en samenhang tussen beide pijlers, zullen afzonderlijke besluiten en formele adviezen van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA ten aanzien van één of meer afzonderlijke bevoegde autoriteiten of marktdeelnemers van de EER-EVA, worden aangenomen op basis van ontwerpen die zijn opgesteld door de bevoegde EU-ETA.

De opname van dit wetgevingspakket is een gevolg van de politieke overeenkomst die de ministers van Financiën en Economische Zaken van de EU en de EER-EVA op 14 oktober 2014 hebben gesloten in de marge van de ECOFIN-bijeenkomst. Overeenkomstig de tweepijlerstructuur van de EER-overeenkomst zal de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA besluiten nemen ten aanzien van bevoegde instanties van de EER-EVA of marktdeelnemers in de EER-EVA-staten. De EU-ETA's zullen bevoegd zijn voor het uitvoeren van niet-bindende handelingen, zoals de aanneming van aanbevelingen en niet-bindende bemiddeling, mede ten aanzien van bevoegde autoriteiten van de EER-EVA. Elk optreden van beide zijden wordt, naargelang het geval, voorafgegaan door raadpleging, coördinatie of uitwisseling van informatie tussen de EU-ETA's en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA.

De Europese Toezichthoudende Autoriteiten vervullen een cruciale opdracht in de nieuwe toezichtarchitectuur, die in 2011 is opgezet als onderdeel van de diepgaande hervormingen naar aanleiding van de financiële crisis.

De negen ontwerpbesluiten van het Gemengd Comité van de EER (die aan het voorstel voor een besluit van de Raad zijn gehecht) beogen bijlage IX (Financiële diensten) bij de EER-overeenkomst te wijzigen om met name de verordeningen over de Europese toezichthoudende autoriteiten (hierna "ETA's van de EU" genoemd) (Verordeningen (EU) nrs. 1093/2010, 1094/2010 en 1095/2010) in deze overeenkomst op te nemen, maar ook een aantal andere handelingen van de Unie met betrekking tot de financiële sector. De verschillende besluiten die in dit eerste pakket zijn opgenomen, hebben gemeen dat zij hetzij beslissingsbevoegdheden verlenen aan de ETA's van de EU, hetzij gekoppeld zijn aan besluiten die dergelijke bepalingen bevatten. In het licht van de constitutionele onmogelijkheid voor sommige EER-EVA-staten (Noorwegen, IJsland, Liechtenstein) om te aanvaarden dat de ETA's van de EU besluiten nemen die bindend zijn voor hun bevoegde autoriteiten en marktdeelnemers, moest een specifieke oplossing worden uitgewerkt.

Verordeningen betreffende EBA, EIOPA en ESMA (nrs. 1093/2010, 1094/2010, 1095/2010, die ook gezamenlijk worden aangeduid als de ETA-verordeningen)

Op grond van de drie verordeningen betreffende de Europese toezichthoudende autoriteiten (EBA, EIOPA en ESMA) worden aan deze autoriteiten bepaalde bevoegdheden verleend om besluiten te nemen die bindend zijn voor de bevoegde autoriteiten en marktdeelnemers van de EU. In het licht van de grondwettelijke bezwaren in sommige EER-EVA-staten ten aanzien van het aanvaarden dat besluiten van de ETA's van de EU rechtstreeks bindend zouden zijn voor hun bevoegde autoriteiten en marktdeelnemers, diende een specifieke oplossing te worden uitgewerkt voor de opname van de ETA-verordeningen. In de politieke overeenkomst van oktober 2014 zijn de beginselen vastgesteld voor de opname en de drie ontwerpbesluiten van het Gemengd Comité bevatten de noodzakelijke aanpassingen.

Bijgevolg is het in de ontwerpbesluiten van het Gemengd Comité vastgestelde stelsel gebaseerd op de tweepijlerstructuur van de EER-overeenkomst. De bevoegdheid om besluiten vast te stellen in de EER-EVA-pijler worden derhalve toegekend aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA en de besluiten in de EU-pijler worden genomen door de Europese toezichthoudende autoriteiten. De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zal evenwel alleen besluiten vaststellen op basis van ontwerpen die zijn opgesteld door de ETA's van de EU.

Om de samenhang en homogeniteit in de EER te bevorderen, nemen de bevoegde autoriteiten van de EER-EVA en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA deel aan de werkzaamheden van de ETA's van de EU, evenwel zonder stemrecht. Hierbij gaat het om deelname in de technische en besluitvormingsorganen van de desbetreffende ETA's van de EU, zoals de raad van toezichthouders, maar ook interne comités en panels. Omgekeerd hebben de ETA's van de EU ook het recht om deel te nemen aan het besluitvormingsproces van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA. De drie ontwerpbesluiten van het Gemengd Comité voorzien in een mechanisme om meningsverschillen te beslechten tussen de ETA's van de EU en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA. De verschillende aanpassingen aan het kader van de ETA-verordeningen in de ontwerpbesluiten van het Gemengd Comité zijn beperkt tot die welke noodzakelijk zijn om de politieke overeenkomst uit te voeren en vlot lopende procedures tot stand te brengen tussen de EU-pijler (in het bijzonder de ETA's van de EU) en de EVA-pijler (in het bijzonder de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA). De bevoegde autoriteiten van de EER-EVA dragen op dezelfde wijze als de EU-lidstaten bij tot de begroting van de ETA's van de EU.

Richtlijn 2011/61/EU inzake beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen en Verordening (EU) nr. 236/2012 betreffende short selling

Dit pakket heeft ook betrekking op een aantal besluiten van de Commissie met betrekking tot de desbetreffende aangelegenheden (zie hierna).

Richtlijn 2011/61 (AIFM-richtlijn) en Verordening (EU) nr. 236/2012 (verordening inzake short selling) verlenen beide bevoegdheden voor rechtstreekse interventies aan de ESMA. Derhalve is het noodzakelijk het toepasselijke kader aan te passen en in overeenstemming met de politieke overeenkomst deze beslissingsbevoegdheden aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA toe te kennen. Zoals het geval is in het kader van de ETA-verordeningen (alsook met de CRA-verordening en de EMIR-verordening, zie volgende afdeling) zou de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA slechts besluiten kunnen nemen op grond van een door ETA's van de EU opgesteld ontwerp.

De bevoegde autoriteiten van de EER-EVA alsook natuurlijke of rechtspersonen in de EER-EVA-staten worden geacht te vallen onder het toepassingsgebied van de richtlijn/verordening onder dezelfde voorwaarden als de bevoegde EU-autoriteiten en natuurlijke of rechtspersonen in de EU.

Om een coherent toezicht en een homogene toepassing van de regelgeving voor de financiële diensten binnen de EER te garanderen, werken de ESMA en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA samen, wisselen zij informatie uit en plegen zij overleg vooraleer een maatregel vast te stellen die een impact heeft op hun toezichthoudende taken.

In verscheidene gevallen voorziet de AIFM-richtlijn dat de ESMA mag optreden overeenkomstig haar bemiddelingsbevoegdheden uit hoofde van artikel 19 van de ESMA-verordening (Verordening (EU) nr. 1095/2010) om geschillen te beslechten tussen bevoegde autoriteiten in grensoverschrijdende situaties. Op grond van het ontwerpbesluit van het Gemengd Comité tot opname van de ESMA-verordening wordt de bevoegdheid om bindende besluiten vast te stellen die tot de bevoegde autoriteiten van de EER-EVA of financiëlemarktdeelnemers aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA verleend. Derhalve wordt in het ontwerpbesluit van het Gemengd Comité met betrekking tot de AIFM-richtlijn verduidelijkt dat onder verwijzingen naar dergelijke bevoegdheden van de ESMA een verwijzing naar de bevoegdheden van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA moet worden verstaan.

Het ontwerpbesluit van het Gemengd Comité van de EER met betrekking tot de AIFM-richtlijn voorziet ook in de opname van drie gedelegeerde besluiten en twee uitvoeringsbesluiten op basis van de AIFM-richtlijn en maakt hiertoe de noodzakelijke aanpassingen.

Artikel 28 van de verordening betreffende short selling bepaalt dat de ESMA kan optreden overeenkomstig haar interventiebevoegdheden uit hoofde van artikel 9, lid 5 van de ESMA-verordening om tijdelijk shorttransacties of soortgelijke transacties te verbieden of te beperken, of om kennisgeving of openbaarmaking te vereisen van netto shortposities die door natuurlijke of rechtspersonen worden aangehouden. De bevoegdheid uit hoofde van artikel 9, lid 5, van de ESMA-verordening om bindende besluiten vast te stellen die gericht zijn tot individuele financiëlemarktdeelnemers van de EER-EVA, wordt aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA verleend overeenkomstig de politieke overeenkomst (zie ontwerpbesluit van het Gemengd Comité betreffende de ESMA-verordening). Zoals in het geval van de ESMA-verordening, kan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA alleen een besluit nemen op basis een door de ESMA opgesteld ontwerp.

Om de uniformiteit in de EER te waarborgen worden de coördinatiefuncties van de ESMA uit hoofde van artikel 27 van de verordening betreffende short selling uitgebreid tot de bevoegde autoriteiten van de EER-EVA. Hierbij gaat het om de mogelijkheid voor de ESMA om een advies uit te brengen over maatregelen die de bevoegde autoriteiten van de EER-EVA voornemens zijn op te leggen of te hernieuwen. Een optreden van de Toezichthoudende Autoriteit uit hoofde van artikel 28 wordt doorgaans voorafgegaan door niet-bindende coördinatie-inspanningen door de ESMA overeenkomstig artikel 27. Net zoals bij de AIFM-richtlijn worden de uit hoofde van artikel 23, lid 4, van de verordening betreffende short selling aan de ESMA toegekende bindende bemiddelingsbevoegdheden met betrekking tot de EER-pijler aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA toegekend.

Naast de opname van de verordening betreffende short selling voorziet het desbetreffende ontwerpbesluit van het Gemengd Comité ook in de opname van vier gedelegeerde verordeningen en een uitvoeringsverordening die gebaseerd zijn op de verordening betreffende short selling.

Verordening (EU) nr. 648/2012 betreffende otc-derivaten, centrale tegenpartijen en transactieregisters (EMIR) en Verordeningen tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1060/2009 inzake ratingbureaus (Verordening (EU) nr. 513/2011 en Verordening (EU) nr. 462/2013)

Dit pakket omvat ook een aantal besluiten van de Commissie met betrekking tot de desbetreffende aangelegenheden (zie hierna).