Nr. C 333/54 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 12. 86 
„Acties". Bepaalde „Acties" waarvoor toch al weinig meer levensvatbaar zijn indien hierop op deze wijze zou 
middelen zijn uitgetrokken, zullen waarschijnlijk niet worden besnoeid. 
Gedaan te Brussel, 27 november 1986. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
Advies inzake het voorstel voor een besluit van de Raad tot herziening voor het jaar 
1987 van het door het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek voor de Europese 
Gemeenschap voor Atoomenergie en voor de Europese Economische Gemeenschap uit te 
voeren onderzoekprogramma (1984-1987) 
(86/C 333/13) 
De Raad heeft op 12 augustus 1986 besloten, overeenkomstig artikel 198 van het Verdrag 
tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap en artikel 170 van het Verdrag 
tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, het Economisch en Sociaal 
Comité om advies te vragen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor energie, nucleaire vraagstukken en onderzoek, die met de voorbereiding 
van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 7 november 1986 
goedgekeurd. Rapporteur was de heer Vercellino. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 241e zitting (vergadering van 27 no­
vember 1986) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. Na uitvoerige voorbereidende besprekingen over 
de toekomst van het Gemeenschappelijk Centrum voor 
Onderzoek aan de hand van bovengenoemde medede­
ling van de Commissie werd het Comité om advies 
gevraagd inzake een concreet voorstel voor een besluit 
van de Raad waarbij in het programma voor 1987 van 
het huidige meerjarenprogramma van het Gemeen­
schappelijk Centrum voor Onderzoek 1984-1987 een 
aantal veranderingen wordt aangebracht voordat vol­
gend jaar het volgende meerjarenprogramma van het 
Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek wordt 
uitgewerkt. 
De Commissie wijst er overigens op dat zij bij het 
formuleren van het volgende meerjarenprogramma van 
het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek zal 
afgaan op de zowel door het Europese Parlement en 
het Economische en Sociaal Comité als door andere 
adviesorganen in 1987 uit te brengen adviezen over het 
Gemeenschapsonderzoek in het algemeen. 
1.2. De gevolgde procedure en het vroegtijdig op 
gang brengen hiervan verdienen alleen maar lof, omdat 
aldus onmiddellijk invloed kan worden uitgeoefend op 
de herziening van het programma voor 1987 waarmee de activiteiten van het Gemeenschappelijk Centrum 
voor Onderzoek — zij het slechts ten dele — worden 
aangepast: 
— aan de richtsnoeren en de doelstellingen van de 
Europese Technologische Gemeenschap en de Eu­
ropese Akte, die het Verdrag op dit punt wijzigt, en 
aan de nieuwe vormen van onderzoek waarmee in 
de Gemeenschap ervaring wordt opgedaan, incl. 
onderzoek voor gezamenlijke rekening, Eureka-pro-
jecten en andere; 
— aan de eerste belangrijke discussies en correcties, 
beleidskeuzes en dringende maatregelen die nodig 
zijn in verband met de schok en de ontstellende 
gevolgen die de nucleaire ramp van Tsjernobyl in 
het technisch-wetenschappelijke, ecologische en 
maatschappelijke vlak ook buiten de grenzen van 
de Sovjetunie heeft veroorzaakt. 
1.3. Bij het opstellen van zijn advies over het.nieuwe 
programma voor 1987 is het Comité aandachtig inge­
gaan op de situatie bij de verschillende vestigingsplaat­
sen van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onder­
zoek, heeft het de centra te Ispra en Geel bezocht en 
de onderzoek- en de organisatorische problemen met 
29. 12. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 333/55 
directie en personeel doorgesproken. Zo heeft het zich 
voorzien van de informatie en documentatie die nodig 
zijn om zijn opmerkingen en voorstellen voor 1987 te 
kunnen onderbouwen. Het heeft deze afgestemd op de 
nieuwe situatie en op langere termijn rekening gehouden 
met de hieruit voortvloeiende gevolgen voor het volgen­
de meerjarenprogramma van het Gemeenschappelijk 
Centrum voor Onderzoek (waaraan thans wordt ge­
werkt) en het kaderprogramma 1987-1991 voor O & 
TO, waarnaar het ontwerp-programma voor het als 
overgangsfase bedoelde jaar 1987 bij herhaling verwijst 
waar het gaat om fundamentele tendensen, keuzen, 
doelstellingen en prioriteiten. 
1.4. Dit advies moet worden beschouwd als een eer­
ste uitspraak van het Comité, die te gelegener tijd, 
namelijk wanneer de voorstellen van de Commissie over 
het programma voor de jaren na 1987 bekend zijn, door 
een vervolgadvies zal worden gevolgd. 
1.5. Om deze en andere redenen wordt in het advies 
uitsluitend ingegaan op de belangrijkste onderdelen van 
het programma en op de enkele aspecten van de organi­
satie van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onder­
zoek. Voor de meer specifieke en technisch-we­
tenschappelijke vraagstukken en aspecten wordt naar 
het rapport verwezen. 
1.6. Tot slot wordt in het advies slechts ingegaan op 
een deel van de uit het ongeluk te Tsjernobyl voort­
vloeiende problemen, namelijk voor zover zij een raak­
vlak hebben met de onderzoekwerkzaamheden van het 
Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek. Het 
Comité heeft namelijk een subcomité voor dit onder­
werp opgericht dat aandachtiger en uitvoeriger ingaat 
op de conclusies en de maatregelen die geboden zijn na 
de ramp van Tsjernobyl. Bij dit onderwerp gaat het 
niet alleen om zaken als de veiligheid van de bevolking 
en het milieu, de feitelijke plaats en het beheer van 
kernenergie en de beleidskeuzen op energiegebied, maar 
komen ook andere onderwerpen aan de orde die thans 
en in de toekomst voor onze samenlevingen en de gehele 
mensheid van levensbelang zijn. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. Het Comité kan zich vinden in de aanpak van 
de Commissie. Zo kan op bepaalde voorwaarden het 
werkprogramma voor 1987 worden herzien en gefi­
nancierd en kan de weg voor het daaropvolgende pro­
gramma worden gebaand, dat dan beter op de nieuwe 
omstandigheden kan worden afgestemd. Wel vindt het 
dat 
— de snelle opeenvolging van de gebeurtenissen duide­
lijke beleidslijnen en adequate keuzen vanaf 1987 
vereist en dat niet kan worden volstaan met mar­
ginale veranderingen van de inhoud of formele aan­
passingen aan begrotingsvereisten; 
— het volgende meerjarenprogramma van het Ge­
meenschappelijk Centrum voor Onderzoek, althans 
op hoofdpunten, met spoed dient te worden uitge­
werkt; de noodzakelijke voorwaarden hiervoor zijn 
aanwezig. 
2.2. Reeds bij het begin wil het Comité zijn 
standpunt inzake drie fundamentele zaken aangeven die aan de basis van de hierna volgende algemene en 
bijzondere opmerkingen liggen: 
a) de wijze waarop de activiteit en de bereikte re­
sultaten van het Gemeenschappelijk Centrum voor 
Onderzoek moeten worden beoordeeld en de in 
het Verdrag vastgelegde rol hiervan moet worden 
bevestigd en uitgebouwd; 
b) de noodzaak om aan nucleaire veiligheid de juiste 
plaats toe te kennen, evenals de op dit gebied te 
nemen maatregelen in het licht van de nieuwe be­
hoeften en eerdere verzoeken en voorstellen van het 
Comité; 
c) algemene beoordeling van de inhoud en de hoofdlij­
nen van het herziene programma van het Gemeen­
schappelijk Centrum voor Onderzoek voor 1987, 
d.w.z. van de sterke en de zwakke punten van de 
overgangsfase. 
2.2.1. Taak en vooruitzichten van het Gemeen­
schappelijk Centrum voor Onderzoek 
Met betrekking tot de taak van het Gemeenschappelijk 
Centrum voor Onderzoek neemt het Comité kennis van 
het algemene positieve oordeel van de Commissie en de 
andere bevoegde instanties (zie bijlagen I en II van doe. 
COM(86) 145 def. over het werk en de centrale plaats 
van het Centrum en de vestigingsplaatsen hiervan te 
Ispra, Karlsruhe, Geel en Petten). Het wijst erop dat 
het Centrum een competent en neutraal referentiepunt 
is geworden dat door het bedrijfsleven wordt erkend. 
Ook wordt opgemerkt dat het goed is uitgerust en dat 
hieraan een centrale rol is toebedeeld in de onderzoek­
strategie van de Gemeenschap die activiteiten omvat in 
verband met zaken van algemeen transnationaal belang. 
Het Comité stemt evenwel in met de uitspraak dat de 
tijd gekomen is, het Gemeenschappelijk Centrum voor 
Onderzoek opnieuw aan een onbevooroordeeld onder­
zoek te onderwerpen. Dit betekent dat vanuit een func­
tionele en pragmatische invalshoek te werk moet wor­
den gegaan in twee richtingen: in de eerste plaats moe­
ten de activiteiten van het Centrum overeenkomstig de 
hierna vermelde richtsnoeren worden geconsolideerd in 
de geavanceerde sectoren; in de tweede plaats moeten 
de zwakke punten in zijn activiteiten en de functionele 
tekortkomingen zonder terughoudendheid worden op­
gespoord en dienen deze zo spoedig mogelijk te worden 
bijgestuurd. De betrokken sectoren dienen inspraak te 
krijgen bij de evaluatie van de werkzaamheden op het 
terrein van verbetering van het concurrentievermogen 
van de industrie. Zeker in de huidige situatie mogen 
deze tekortkomingen niet worden verzwegen of geba­
gatelliseerd of als motief dienen om bezuinigingen door 
te voeren die elders mogelijk zijn en al helemaal niet 
om het Centrum uit te hollen door het gemeenschappe­
lijk en rechtstreeks geavanceerd onderzoek van de Ge­
meenschap drastisch terug te dringen. 
Tegelijkertijd moet ervoor worden gezorgd dat elke 
uitgegeven Ecu de Commissie optimale resultaten ople­
vert en dat de projecten een communautaire dimensie 
hebben en in het belang van de Gemeenschap zijn. De 
Commissie dient hiertoe een systeem te ontwerpen om 
Nr. C 333/56 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 12. 86 
de doeltreffendheid van de door haar te financieren 
activiteiten beter te kunnen beoordelen. 
Zo kan voor het ontwikkelen van directe onderzoeks­
activiteiten door de Commissie en het Gemeenschappe­
lijk Centrum voor Onderzoek aan de volgende be­
leidslijnen worden gedacht: 
— deze werkzaamheden kunnen niet beter of doelmati­
ger door afzonderlijke Lid-Staten worden uitge­
voerd; 
— de Lid-Staten slagen er niet in een voor de Gemeen­
schap nuttig en belangwekkend doel na te streven; 
— de Commissie dient als onafhankelijk referentiepunt 
te functioneren; 
— het Centrum kan ook op het gebied van onderzoek 
voor gezamenlijke rekening een stimulerende en 
coördinerende rol vervullen. 
2.2.2. Het Economisch en Sociaal Comité en nu­
cleaire veiligheid 
De activiteit van het Gemeenschappelijk Centrum voor 
Onderzoek op het gebied van nucleaire veiligheid mag 
in geen geval worden onderschat en dient in de huidige 
situatie daarentegen overeenkomstig de letter en de 
geest van de Verdragen (met name hoofdstuk III van 
het Euratom-Verdrag) met spoed te worden versterkt. 
De Commissie en de Raad worden er in dit verband 
aan herinnerd dat het Comité de hoogste Gemeen­
schapsinstellingen en de Lid-Staten in overeenstemming 
met dit Verdrag bij herhaling (o.m. in 1977 en 1979, na 
het ongeluk in Harrisburg) heeft gewaarschuwd voor 
nucleaire risico's, waarbij het de aandacht heeft ge­
vestigd op de veiligheid van de centrales en de bescher­
ming van het personeel hiervan en van de bevolking. 
In een op 29 mei 1975 uitgebracht advies over technolo­
gische vraagstukken in verband met de veiligheid van 
kerninstallaties heeft het Comité er bij de Commissie 
op aangedrongen „niet slechts algemene aanbevelingen 
(...) te doen uitgaan, maar ook de voorwaarden te 
scheppen voor de uitvaardiging van richtlijnen en veror­
deningen op dit gebied, waarin zij minimumnormen 
voor alle in de Gemeenschap gevestigde nucleaire in­
stallaties kan vastleggen". 
Twee jaar later, namelijk in april 1977, heeft het Comité 
er in een studie inzake een nucleaire veiligheidscode van 
de Gemeenschap op gewezen dat bij de technische en 
economische keuze op nucleair gebied „het criterium 
van de veiligheid op de eerste plaats dient te staan. 
Zowel ten behoeve van de werknemers als ten behoeve 
van de bevolking dienen tevens de invloed op het milieu 
en de hinder op lange termijn te worden nagegaan". 
Het Comité heeft destijds voorgesteld een echte nucleai­
re veiligheidscode uit te werken waarin „de minimum-
veiligheidseisen op het gebied van zowel de stralingsbe­
scherming van werknemers en bevolking als de nucleai­
re installaties (moeten) zijn opgenomen". 2.2.3. Positieve en negatieve kanten van het pro­
gramma van het Gemeenschappelijk Cen­
trum voor Onderzoek voor 1987 
Het herziene programma van het Gemeenschappelijk 
Centrum voor Onderzoek voor 1987 vormt als overgang 
tussen twee meerjarenprogramma's een eerste bijdrage 
om de activiteit van het Centrum op de nieuwe situatie 
af te stemmen. Het is als partieel compromis tussen 
diverse vereisten echter onvolledig. Zo worden enige 
niet te onderschatten veranderingen aangebracht als 
herijking van de werkzaamheden van het Centrum inza­
ke onder meer nucleaire veiligheid en stralingscontrole, 
alsook afstemming van de structuur van het Centrum 
op de nieuwe omstandigheden. Daar staat echter een 
aantal zwakke punten en tekortkomingen tegenover, 
die zo spoedig mogelijk, d.w.z. nog in het programma 
voor 1987 en in ieder geval in het daaropvolgende 
meerjarenprogramma, dienen te worden gecorrigeerd. 
Hierbij wordt in het bijzonder gedoeld op de inkrimping 
van de werkzaamheden met betrekking tot niet nucleai­
re energie, het ontbreken van plannen voor investerin­
gen in belangrijke wetenschappelijke installaties, de ge­
ringe duidelijkheid van de steun aan de industrie op het 
gebied van materialen en structuren, de besparingen als 
gevolg van beheersing van de personeelsomvang en 
een personeelsstop, onvoldoende aanwijzingen omtrent 
aard en draagwijdte van de herstructureringen enz. Op 
deze punten zal verderop dieper worden ingegaan. Met 
andere woorden, het herziene programma voor 1987 
kan worden beschouwd als een bruikbare en nuttige 
brug tussen de twee meerjarenprogramma's, die echter 
nog te smal en te zwak is om de weg te effenen voor 
een al lange tijd gewenste grootse nieuwe start van het 
door het Centrum verrichte onderzoek voor rekening 
van de Gemeenschap. 
Het Comité is van mening dat een groot gedeelte van 
de trends en de inhoud van het herziene programma 
voor 1987 thans coherenter en concreter is geformuleerd 
en beter op de huidige situatie is afgestemd dan het 
discussiestuk over het Centrum en het nieuwe voorstel 
voor een kaderprogramma van de Gemeenschap op het 
gebied van O & TO voor de periode 1987-1991. 
3. Activiteiten en initiatieven van het Gemeenschappe­
lijk Centrum voor Onderzoek na Tsjernobyl 
De Commissie houdt rekening met het feit dat haar 
instrumenten op O & O-gebied niet uitsluitend of 
voornamelijk op de markt gericht kunnen zijn, maar 
dat hiervan een aan kracht toenemende stimulans moet 
uitgaan op de integratie en de uitbreiding van de tech­
nologische ontwikkeling voor civiele doeleinden. 
Gelet op deze uitgangspunten komen de in het docu­
ment neergelegde voorstellen het Comité te schuchter 
voor en lijken zij ten opzichte van de door de Commissie 
geuite verontrusting en de huidige behoeften tekort te 
schieten. Het met gemeenschappelijke middelen voor 
rekening van de Gemeenschap verrichte rechtstreekse 
onderzoek van het Centrum lijkt niet voldoende uit de 
verf te komen. 
29. 12. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 333/57 
3.1. Veiligheid, milieu, normen en standaarden 
3.1.1. In de discussienota van de Commissie over de 
toekomst van het Gemeenschappelijk Centrum voor 
Onderzoek kan de tendens worden vastgesteld om het 
project „Stimulering van de industrie", dat al ten grond­
slag ligt aan de Gemeenschapsactiviteiten in het ka­
derprogramma, naar het Centrum over te hevelen. In 
het voorstel tot herziening voor 1987 wordt getracht 
deze tendens te bestendigen door enkele aanpassingen 
in de lopende programma's (zonne-energie, industriële 
risico's) en de geplande activiteiten op het gebied van 
geavanceerde materialen en betrouwbaarheid van struc­
turen. 
3.1.2. Daarom is het zaak deze nieuwe activiteiten 
niet tegenover de door het Gemeenschappelijk Centrum 
voor Onderzoek geleverde onafhankelijke openbare 
dienstverlening op het terrein van veiligheid en milieu 
te plaatsen alsof er een onderlinge tegenstrijdigheid 
zou zifn. Met name na Tsjernobyl is een dergelijke 
handelwijze onaanvaardbaar: de prioritaire of de te 
intensiveren activiteiten moeten nauwkeurig worden 
vastgelegd en hiervoor dienen de nodige faciliteiten en 
middelen te worden toegewezen. 
3.1.3. De Commissie wijst terecht op het onderzoek 
van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek, 
dat zich beweegt in de fase die aan de normalisatie 
voorafgaat, en op het onderzoek dat gericht is op de 
verwezenlijking van een grotere Europese markt. Er 
moet echter ook meer aandacht worden besteed aan 
het fundamentele aspect dat het Centrum een geschikt 
instrument is voor onderzoek dat plaatsvindt in de 
aan concurrentie voorafgaande fase, maar niettemin de 
latere industriële ontwikkeling vergemakkelijkt. In­
schakeling van het Centrum in die fase is juist daarom 
zo gewenst omdat de Commissie er in haar beleid inzake 
industriële stimulering naar streeft, de verschillen tussen 
de Europese landen en tussen sterke en zwakke be­
drijfstakken niet nog aan te scherpen, maar het in de 
Verdragen vastgelegde doel, namelijk totstandbrenging 
van evenwicht tussen volkshuishoudingen, te bereiken. 
Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek dient 
in elk geval aandacht te blijven besteden aan de fase 
na de eigenlijke industriële ontwikkeling, ten einde de 
milieugevolgen van technologieën te ondervangen en de 
kwaliteit van het bestaan te garanderen. 
3.2. Nucleaire veiligheid 
3.2.1. Het ernstige ongeluk dat op 26 april 1986 in 
Tsjernobyl plaatsvond, heeft een „noodsituatie" met 
betrekking tot nucleaire veiligheid gecreëerd. Naar aan­
leiding daarvan heeft de voorzitter van het Comité er 
tijdens de 237e zitting (21 mei 1986) op gewezen dat de 
veiligheid van de bevolking in het denken en handelen 
van de verantwoordelijke politici voorop moet staan. 
Zijns inziens moet er al het mogelijke aan worden 
gedaan om te verhinderen dat een dergelijke ramp zich 
in de Gemeenschap voltrekt en dient tijdig en eensgezind 
te worden opgetreden indien een dergelijke ramp zich 
buiten de Gemeenschap zou voordoen. Terwijl in de technisch-wetenschappelijke sfeer en in 
de samenleving de serieuze discussies en studies in Eu­
ropa en de rest van de wereld over de gevolgen van de 
ramp van Tsjernobyl en de hieruit te trekken conclusies 
worden voortgezet, werken onderzoekers en het Ge­
meenschappelijk Centrum voor Onderzoek thans onder 
meer reeds aan de volgende onderwerpen en taken: 
— vaststelling en uitvoering van de op het niveau van 
de Gemeenschap en in internationaal verband te 
nemen maatregelen als voorlichting, controle en 
interventie om nucleaire ongelukken te voorkomen 
of hiertegen op de meest doeltreffende en betrouw­
bare wijze op te treden; 
— het uitbouwen van research op het gebied van nu­
cleaire en technische veiligheid en in het algemeen 
vaststelling van gemeenschappelijke veiligheidsnor­
men voor kerncentrales; 
Van buitengewone betekenis zijn in dit verband de 
reeds aangevangen bestudering en vergelijking van de 
waarnemingen en ervaringen die in de verschillende 
Lid-Staten vóór en na de ramp zijn verricht/opgedaan 
met betrekking tot: 
a) initiatieven en maatregelen om de veiligheid van 
functionerende kerncentrales te verhogen; 
b) eventuele maatregelen als tijdelijke of definitieve 
sluiting van centrales die niet veilig genoeg zijn; 
c). eventuele opschorting of inkrimping van de bouw­
programma's voor nieuwe centrales die niet veilig 
genoeg worden geacht of indien kernenergie ade­
quaat door andere energiebronnen kan worden ver­
vangen; 
d) bijsturing van de beleidskeuzen t.a.v. energie. 
In het onderzoek moet vandaag de dag rekening worden 
gehouden met het feit dat er tussen de extreme, haaks 
op elkaar staande standpunten van voor- en tegenstan­
ders van een vreedzaam gebruik van kernenergie een 
heel palet van realistischer zienswijzen waar te nemen 
is die aan de hand van de verschillende vereisten en 
mogelijkheden opteren voor onder meer verhoging van 
de veiligheid van nucleaire installaties voor mens en 
milieu, intensivering van het streven naar energiebespa­
ring en toepassing van alternatieve energie, een meer 
beheerste en beperkt gebruik van kernenergie, het gelei­
delijk afstappen van kernenergie, beperking van de ri­
sico's en van de produktie van nucleair materiaal voor 
militaire doeleinden. 
3.2.2. Zoals reeds door de Top van industrielanden 
te Tokio werd voorgesteld, dient er op korte termijn 
een internationaal verdrag te worden uitgewerkt dat de 
betrokken landen ertoe verplicht in geval van gevaar of 
ongelukken informatie uit te wisselen en maatregelen — invoering van gemeenschappelijke normen voor de 
stralenbelasting van de bevolking. 
Nr. C 333/58 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 12. 86 
te coördineren. Dit dient in nauwere samenwerking met 
het IAEA te geschieden. 
3.2.3. De Europese Gemeenschap heeft op grond van 
het Euratom-Verdrag geen regelgevende bevoegdheid 
met betrekking tot de veiligheid van nucleaire in­
stallaties en de ervaring heeft geleerd dat de Lid-Staten 
dit onderwerp volledig in eigen beheer wensen te 
houden. 
Gezien de enorme omvang van de door de Lid-Staten 
te verrichten inspanningen op het gebied van nucleaire 
veiligheid en het feit dat de internationale gemeenschap 
betrokken is bij de gevolgen van ongelukken, schrijft 
het Verdrag echter wel voor dat volledige informatie 
moet worden uitgewisseld en dat de normen voor de 
toegestane hoeveelheden straling en de veiligheidssyste­
men dienen te worden geharmoniseerd. Hiertoe heeft 
de Commissie een aanzienlijke hoeveelheid know-how 
en instrumenten in het Gemeenschappelijk Centrum 
voor Onderzoek samengebracht. 
3.2.4. Na Tsjernobyl staat de Commissie niets meer 
in de weg omdoor exploitatie en reorganisatie van de 
capaciteit waarover het Gemeenschappelijk Centrum 
voor Onderzoek reeds beschikt, weer vaart te zetten 
achter de studies en de harmonisering hiervan met 
betrekking tot de veiligheid van nucleaire installaties 
(planning, bouw, functioneren en onderhoud) en de 
preventie en de prognostiek van de gevolgen van onge­
lukken en het optreden hiertegen. 
3.2.5. De tot dusverre opgetreden ongelukken heb­
ben bevestigd dat de risicoanalyses met betrekking tot 
de zeer complexe gevolgen en de betekenis van de factor 
mens en de internationale gevolgen tekort schieten. 
Een door de Commissie te verwezenlijken verbetering 
van de risicoanalyse zou de Lid-Staten in staat stellen 
doeltreffender normen vlotter over te nemen en in acht 
te nemen. 
3.2.6. Het is van groot belang, het verzamelen van 
gegevens over de gevolgen van ongelukken, het voor­
spellen van stralingsgevolgen voor het menselijke or­
ganisme en het onderzoek naar de verspreiding en de 
concentratie van radionucleïden in het milieu na het 
ongeluk met meer energie ter hand te nemen. 
3.2.7. Tevens is het gewenst dat de Commissie voor­
stelt, in het kader van het Gemeenschappelijk Centrum 
voor Onderzoek, zoals in het Euratom-Verdrag (hoofd­
stuk III, artikel 39) wordt bepaald, een afdeling voor 
vraagstukken in verband met de bescherming van de 
volksgezondheid tegen straling op te richten. De taken 
van deze afdeling worden al voldoende in het Verdrag 
vastgelegd (artikelen 30 t/m 38) en de know-how kan 
grotendeels al in het Gemeenschappelijk Centrum voor 
Onderzoek worden aangetroffen. 
3.2.8. Het Comité neemt met voldoening kennis van 
de in het onderhavige document opgenomen opmerking 
over het nieuwe REM-programma (evaluatie van en 
controle op bestraling). Het is benieuwd naar de details 
van deze activiteiten en de coördinatie hiervan met de andere internationale initiatieven in 1987 en de daarop­
volgende jaren. 
Aan de andere kant wekt het verbazing dat in het 
programma „Kernsplijting" het zwaartepunt is ver­
schoven van de typisch technisch-wetenschappelijke 
werkzaamheden naar het verzamelen en het beheren 
van gegevens. 
Met betrekking tot de reorganisatie van het programma 
„veilligheid van snelle kweekreactoren" is het Comité 
van mening dat de Commissie eerst haar algemene 
strategie inzake de ontwikkeling van deze reactoren 
dient te verduidelijken voordat zij enigerlei activiteit in 
de onderzoeksector lanceert. 
3.3. Alternatieve energie en energiebesparing 
Energiebesparing en alternatieve energie dienen te wor­
den gerekend tot de middellange-termijnproblematiek 
met betrekking tot de beheersing van de vraag naar 
energie. Aan alle thans gebruikte energiebronnen kleven 
maatschappelijke bezwaren in de sfeer van milieu­
vervuiling op korte en op lange termijn, bedrijfsveilig­
heid en bevoorradingscontinuïteit. 
De Commissie heeft onlangs als realistisch en 
strategisch doel voor het einde van deze eeuw voorge­
steld het energieverbruik in de Europese landen met 
25 % terug te dringen door ontwikkeling van technieken 
waarmee energie efficiënter kan worden aangewend. 
Na de ramp van Tsjernobyl is er alle reden voor een 
„grote wetenschappelijke mobilisering" ten einde niet 
^ alleen het onderzoek naar veilige technieken en op het 
terrein van milieubescherming, maar ook het onderzoek 
naar energiebesparing en alternatieve energie te inten­
siveren. In de huidige situatie kan niet worden inge­
stemd met het gedeeltelijk opgeven van de activiteiten 
op dit gebied. Deze activiteiten dienen in de fase van 
industriële stimulering juist opnieuw te worden gelan­
ceerd en te worden geconcretiseerd. 
3.4. Technologie en veiligheid van kernfusie 
De Gemeenschap werkt aan een groot O & O-program­
ma, dat onder het coördinerend en stimulerend oog van 
de Commissie in verscheidene nationale laboratoria 
wordt uitgevoerd. 
De Gemeenschap heeft de uitvoering van talrijke expe­
rimenten op het terrein van kernfusie en plasmafysica 
gestimuleerd. Het belangrijkste experiment is het JET-
project, dat te Culham (Verenigd Koninkrijk) met Eu­
ropees personeel wordt gerealiseerd. 
29. 12. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 333/59 
Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek le­
vert al ruim tien jaar een aanzienlijke technologische 
bijdrage op drie gebieden: 
— samenwerking met de NET-groep te Garching bij 
het ontwerpen van de NET-installatie; 
— experimenteel materiaalonderzoek; 
— onderzoek op het terrein van veiligheid en kernfusie. 
Van bijzondere betekenis is het in juli 1985 door de 
Raad genomen besluit, in Ispra een tritiumlaboratorium 
voor onderzoek naar de veiligheid en het milieu-effect 
van deze isotoop tot stand te brengen. Volgens plan 
moet dit laboratorium in 1990 in bedrijf zijn. 
De ontwikkeling van kernfusie vereist een aantal nu­
cleaire experimenten, waarbij onderzoek moet worden 
verricht naar het gedrag van plasma's en van bestraalde 
materialen. Vanwege de verzamelde kennis en zijn ken­
merken beschikt het Gemeenschappelijk Centrum voor 
Onderzoek over nucleaire centra in de Gemeenschap 
die geschikt zijn om aan deze experimenten, met name 
aan installaties als Ignitor en de krachtige neutronen­
bron, onderdak te verlenen. Tot slot is het zinvol na te 
gaan of, zoals door tal van deskundigen wordt betoogd, 
een concentratie van de inspanningen op dit terrein 
ertoe kan leiden dat de ontwikkeling van deze energie­
bronnen waarschijnlijk veel minder tijd vergt. 
4. Conclusies 
4.1. Programmakeuzes 
Het Comité is van oordeel dat voor de Gemeenschaps­
uitgaven op de volgende gebieden ruimschoots ar­
gumenten kunnen worden aangevoerd: 
— bescherming van de gezondheid en veiligheid; 
— bescherming van het milieu en verbetering van de 
kwaliteit van het bestaan; 
— de in het Verdrag genoemde activiteiten; 
— totstandbrenging en handhaving van een gemeen­
schappelijke interne markt (in het bijzonder O, O & 
D op technologisch gebied ter voorbereiding van 
normen); 
— verbetering van het concurrentievermogen van de 
industrie, inclusief in sommige gevallen de 
energiebevoorrading en het energieverbruik van de 
industrie. 
Op grond van deze beoordeling is het Comité van 
oordeel dat de Gemeenschap momenteel behoefte heeft 
aan een krachtig en actief Gemeenschappelijk Centrum 
voor Onderzoek dat voor de hele wereld een voorbeeld 
is. Dit dient daarom als instrument voor onderzoek ten 
dienste van de Gemeenschap en de Lid-Staten zo 
spoedig mogelijk te worden geactiveerd en geherstruc­
tureerd. 
Met de bereikte resultaten, de kwaliteit van zijn me­
dewerkers en de opgedane ervaring als draagvlak kan 
het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek in 1987 en de daaropvolgende jaren zijn bijdrage tot het 
verwezenlijken van het gestelde doel vergroten. Bo­
vendien hebben de leden van de studiegroep op de 
bezochte plaatsen kunnen vaststellen dat de grootste 
moeilijkheden waarmee het Centrum in zijn functione­
ren werd geconfronteerd, vooral aan de volgende facto­
ren moeten worden toegeschreven: onzekerheid om­
trent en uitblijven van de besluitvorming in de Gemeen­
schap, onvoldoende onafhankelijkheid en eigen verant­
woordelijkheid van het Centrum, herhaalde en somtijds 
tegenstrijdige ombuigingen in de door het Centrum te 
verwezenlijken doelstellingen, overmaat aan ambtelijke 
controle,op het wetenschappelijk en administratief be­
leid, gebrek aan mobiliteit en onvoldoende of onjuiste 
inschakeling en aanwending van het personeel en tekort 
schieten van de ter beschikking gestelde middelen. 
Volgens het Comité komt de Commissie met haar voor­
stellen slechts ten dele tegemoet aan de al beschreven 
noodzaak van adequate inschakeling van het Gemeen­
schappelijk Centrum voor Onderzoek als gemeen­
schappelijk instrument van rechtstreeks onderzoek. In 
het bijzonder kan het instemmen met de herijking van 
de werkzaamheden inzake veiligheid van kernsplijting 
en de start van een nieuw programma met betrekking 
tot evaluatie van en controle op straling (REM, zie 
paragraaf 3 van dit advies). 
Negatief is daarentegen het begin van inkrimping van 
de werkzaamheden op het gebied van niet nucleaire 
energie en het afzien van enigerlei planning van achter­
eenvolgende investeringen in belangrijke we-
tenschappelijk-technische installaties (zie boven) voor 
de bestudering van kernfusie. 
Hiervoor kan stellig niet als argument worden aange­
voerd dat 1987 een overgangsjaar is. Dit wekt de indruk 
van een mogelijke nieuwe ontwikkeling. 
Tot slot komt de steun voor de industrie, die voorname­
lijk verbonden is met het programma „materialen en 
constructies", onvoldoende uit de verf. 
4.2. Rol van bet directe onderzoek 
De tendens tot kwantitatieve beperking van de werk­
zaamheden van het Gemeenschappelijk Centrum voor 
Onderzoek moet worden omgebogen, daar die in te­
genspraak is met de toewijzing van nieuwe taken en 
met de bevestiging en de uitbreiding van eerdere en 
traditionele taken. 
Daartoe wordt voorgesteld de tendens tot marginalise­
ring van de directe onderzoekactiviteiten ten opzichte 
van het totale onderzoek van de Gemeenschap om 
te buigen. Volgens de in het document voorgestelde 
richtsnoeren zou deze onderzoekcategorie van 30 % van 
het totaal vanaf 1987 tot 15 % worden teruggedrongen. 
De tendens tot inkrimping van het Gemeenschappelijk 
Centrum voor Onderzoek wordt ook bevestigd in de 
paragraaf over het personeelsbeleid. Hierin komt het 
voornemen van de Commissie tot uiting, een aantal 
banen te reserveren voor medewerkers met de garantie 
van een „retourkaartje" naar hun nationale instelling 
na een tijd in het Centrum te hebben gewerkt. Ook 
wordt gedacht aan vertraging van een deel van de 
Nr. C 333/60 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 12. 86 
aanwervingen die nodig zijn om de reeds door de Raad 
vastgestelde (maar overigens nooit bereikte) personeels­
sterkte te bereiken ten einde in twee jaar tijds een bedrag 
van 3 miljoen Ecu te besparen. 
Deze plannen worden in het herziene programma voor 
1987 niet ontkend. Het Comité acht in de huidige 
situatie en nu de Gemeenschap zich tot taak heeft 
gesteld het Europese onderzoek op energieke wijze 
nieuw leven in te blazen, besparingen door middel van 
een personeelsstop onaanvaardbaar. 
Niets moet daarentegen worden nagelaten om de mo­
biliteit van het personeel en zijn contacten met nationale 
instanties en het bedrijfsleven te bevorderen, waarbij de 
verlangens van het personeel in acht dienen te worden 
genomen. Daarom dienen met het oog op de uitbreiding 
van de Gemeenschap van tien naar twaalf leden de 
nieuwe Lid-Staten nauw bij het Gemeenschappelijk 
Centrum voor Onderzoek te worden betrokken en ver­
dienen zij een voorkeursbehandeling indien aan een 
nieuwe vestigingsplaats niet te ontkomen valt. 
Algemeen gezegd, het Comité verwacht van de Commis­
sie dat zij mede via het Gemeenschappelijk Centrum 
voor Onderzoek een beleid inzake samenwerking op 
wetenschappelijk gebied met derde landen uitstippelt. 
4.3. Coördinatie van de activiteiten van het Gemeen­
schappelijk Centrum voor Onderzoek 
Eén van de belangrijkste doelstellingen in deze fase is 
een betere aansluiting van de werkzaamheden van het 
Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek op de 
onderzoekactiviteiten van de Lid-Staten en van het be­
drijfsleven. 
Dit is echter zeker niet mogelijk zonder duidelijke vast­
legging van de voorwaarden voor en de wijze van 
samenwerking of door inkrimping van personeel dat 
met onderzoek van de Gemeenschap is belast, en door 
het ontbreken van garanties met betrekking tot de rech­
ten en de supranationale status van de onderzoeker. 
Bij dit laatste moet worden gedacht aan de specifieke 
kwalificatie en de erkenning van de arbeidsvoorwaar­
den van de onderzoekmedewerkers van het Centrum, 
die de ontplooiing van hun scheppende vermogen en 
hun geografische en beroepsmobiliteit bevorderen, met 
alle hierbij behorende rechten en plichten, zoals de 
mogelijkheid van herplaatsing in hun oorspronkelijke 
werkkring. 
Wordt niet aan deze voorwaarden voldaan, dan zouden 
de gemeenschappelijke inspanningen, alsook de mate, 
de kwaliteit en de doeltreffendheid van de coördinatie 
en de supranationale samenwerking worden onder­
mijnd. 
Een effectieve versterking en een adequate herstructure­
ring van het Centrum kunnen worden verwezenlijkt 
door te streven naar een rationeler gebruik van de reeds 
aanwezige medewerkers en correctie van de functionele 
tekortkomingen, alsook door opvoering van dé per­
soneelssterkte op de onderzoekgebieden waar zulks no­
dig is, en door garanties ten aanzien van de rechten van 
de onderzoekmedewerkers. 
Verhoging van de mobiliteit van het onderzoek­
personeel is één van de doelstellingen die moeten wor­
den nagestreefd ter verhoging van de doeltreffendheid 
van het Centrum. Men mag echter niet uit het oog 
verliezen, of hieraan te weinig gewicht toekennen, dat de aan het ontbreken van een echte markt toe te 
schrijven matige sociale zekerheid één van de fundamen­
tele oorzaken van de starheid is. Daarom dient het 
voorstel voor een Europa van onderzoekers nader te 
worden uitgewerkt en te worden gekwantificeerd als 
fundamenteel referentiekader voor de mobiliteit van het 
wetenschappelijk personeel en voor verbetering van de 
onderzoek- en de arbeidsvoorwaarden. 
4.4. Structuur van het Gemeenschappelijk Centrum 
voor Onderzoek 
Hoewel de structurering van haar eigen organen een 
interne aangelegenheid van de Commissie is, wordt 
het door het Comité gewenst geacht dat de structuren 
worden herzien om het initiatief van de onderzoekers 
aan te moedigen en de verantwoordelijkheid en de 
belangstelling voor de uitvoering van het opgedragen 
wetenschappelijke werk te vergroten door indeling in 
adequate en flexibele werkeenheden. 
Hiertoe adviseert het Comité de Commissie en de Raad 
een meer samenhangende en gestroomlijnde structuur 
tot stand te brengen die er in hoofdlijnen als volgt zou 
kunnen uitzien: 
— Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek en 
directie; 
— nauwkeurig aangeduide onderzoekinstellingen voor 
de voornaamste werkterreinen, waarbij elke vorm 
van isolering wordt vermeden en de onderlinge sa­
menwerking wordt bevorderd; 
— gemeenschappelijke installaties of vestigingen die 
voor zover mogelijk over verscheidene landen zijn 
gespreid, met name in landen die onlangs tot de 
Gemeenschap zijn toegetreden; 
— flexibele werkeenheden voor de belangrijkste onder­
werpen, inclusief functioneel onderzoek voor de 
uitvoering van belangrijke projecten; 
— gespecialiseerde dienst om door oprichting van een 
voor iedereen toegankelijke gegevensbank de con­
tacten en de scholing te ontwikkelen, alsook de 
uitwisseling van informatie en ervaringen met natio­
nale onderzoekcentra, de nationale en Europese so­
ciaal-economische kringen, de publieke opinie en 
andere instanties die hiervan de spreekbuis zijn. 
Deze activiteiten moeten ertoe leiden dat gebruik 
wordt gemaakt van de prestaties van een goed 
functionerend Gemeenschappelijk Centrum voor 
Onderzoek. 
Voor dit doel is het gewenst het Centrum te structureren 
in functionele eenheden met een nauwkeurige identiteit 
en functie, een goed afgebakend doel en een doorzichtig 
financieel beheer. 
Elke eenheid moet een specifiek onderdeel van de door 
de Gemeenschap gefinancierde O, O & D-werkzaamhe-
den bestrijken: gezondheid en veiligheid, bescherming 
van het milieu, Verdrag, activiteiten ter versterking van 
de interne markt, en wellicht andere activiteiten, als 
bevordering van het concurrentievermogen van de in­
dustrie, en onder leiding van een competente en verant­
woordelijke persoon staan. 
Hoewel in het programma voor 1987 het voornemen tot 
herstructurering van het Gemeenschappelijk Centrum 
voor Onderzoek en met name van het Centrum te Ispra 
29. 12. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 333/61 
wordt bevestigd, komt onvoldoende uit de verf of deze 
herstructurering in de hierboven aangegeven richting 
gaat. In elk geval lijkt het streven naar een beter 
evenwicht tussen het beheer van de projecten en het 
beheer van de wetenschappelijke afdelingen en een bete­
re samenwerking tussen de centra een aantrekkelijk 
voorstel. 
4.5. Bijzondere suggesties 
Het Comité wenst tot slot nog een aantal suggesties en 
aanbevelingen naar voren te brengen om een efficiënt en 
rationeel werken van het Gemeenschappelijk Centrum 
voor Onderzoek en van de Commissie en een goede 
timing van hun activiteiten op dit gebied te bevorderen. 
Deze kunnen als volgt worden samengevat: 
Herstructurering 
Met spoed dienen de nodige besluiten te worden geno­
men om het Gemeenschappelijk Centrum voor Onder­
zoek institutioneel en functioneel grondig te herstruc­
tureren: niet als centrum met twee moeilijk verenigbare 
„zielen" (namelijk nucleair en niet nucleair), maar als 
onafhankelijk centrum van de Gemeenschap, waar­
onder diverse complementaire instellingen ressorteren. 
De kenmerken en omvang hiervan kunnen per geval en 
naar gelang van de behoeften van het ogenblik variëren. 
Controle 
Er dient te worden beseft dat de door de Commissie 
ingevoerde controleprocedures dikwijls leiden tot ver­
spilling van middelen en tot frustraties bij het personeel. 
Het zou gewenst zijn deze procedures te vervangen door 
taakuitbreiding van de hoofden van de onderzoekeenhe-
den, waarbij achtereenvolgende controles zullen plaats­
vinden. 
Onderzoekuitgaven en budget 
Het is aanvaardbaar en haalbaar een alternatief voor 
de geplande besparingen ten koste van de aanwervingen 
te zoeken. Daartoe zou — wanneer de Raad nieuwe, 
onder meer structurele richtsnoeren worden voorgelegd 
— gewenst zijn, het budget van hetCiemeenschappelijk 
Centrum voor Onderzoek op te splitsen. Zoals ook bij 
andere Gemeenschapsactiviteiten gebeurt, zouden de 
kosten van het vaste personeel van de specifieke onder -
zoekkredieten kunnen worden afgesplitst en onder de 
algemene huishoudelijke uitgaven van de Commissie 
kunnen worden opgenomen. Zij mogen in geen geval 
als rechtstreekse onderzoekkosten worden beschouwd. 
Bovendien moet het detacheren van bij nationale in-
Gedaan te Brussel, 27 november 1986. stanties werkzaam personeel bij het Gemeenschappelijk 
Centrum voor Onderzoek worden gestimuleerd, zodat 
voor een dynamische wisselwerking tussen het Centrum 
en deze instanties wordt gezorgd. 
Exploitatie van onderzoekresultaten 
De resultaten van onderzoekwerkzaamheden en begelei­
dende activiteiten, zoals assistentie aan de directoraten-
generaal van de Commissie en nationale onderzoek­
centra, samenwerking met en assistentie van landen 
en industriële ondernemingen, dienen beter te worden 
geëxploiteerd en hieraan dient grotere bekendheid te 
worden gegeven. Ook moet de planning met betrekking 
tot public relations, die thans te veel tijd van de leidende 
functionarissen opeist, worden verbeterd. Voor het ver­
vullen van deze taken dienen de bevoegde structuren te 
worden aangepast. 
Personeel en sociale problemen 
Er dient een permanente en doeltreffende band tussen 
het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek en 
het Comité en zijn Afdelingen, de sociale kringen en 
partners in de Gemeenschap tot stand te worden ge­
bracht om van gedachten te wisselen over de pro­
gramma's, zeer actuele onderwerpen en de problemen 
die met de structuur van het Centrum samenhangen. 
Ontwerp-besluit 
Het Comité merkt op dat het ontwerp-besluit van de 
Raad met betrekking tot het programma voor 1987 
vooral algemene en bestuurlijke argumenten aangeeft, 
zoals bij de voorgaande programma's ook al het geval 
was; het ontwerp berust onvoldoende op de meest 
recente beleidskeuzes van de Gemeenschap en de 
dringende behoeften die voortvloeien uit zeer relevante 
feiten en nieuwe ontwikkelingen zoals de Europese 
Technologische Gemeenschap, Eureka, onderzoek voor 
gezamenlijke rekening, de noodzaak van toepassing van 
artikel 3 van het EGA-Verdrag en van verhoging van 
de nucleaire veiligheid, de bepalingen van de Europese 
Akte met betrekking tot onderzoek, de gevolgen en de 
lessen die uit de ramp van Tsjernobyl en andere nucleai­
re incidenten moeten worden getrokken, enz. 
Het Comité wil niet op de stoel van de besluitvormings­
organen gaan zitten en beseft dat de Europese Akte 
moeilijk kan worden geciteerd zolang deze nog niet 
door alle Lid-Staten is geratificeerd. Daarom stelt zij 
deze problematiek slechts aan de orde in de overtuiging 
dat de Commissie erin zal slagen, het ontwerp-besluit 
bij te stellen en beter te funderen. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT