A4-0182/99

Resolutie over de mededeling van de Commissie "Modernisering van de werkorganisatie - een positieve benadering van de veranderingen" (COM(98)0592- C4-0029/99)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie (COM(98)0592 - C4-0029/99),

- gelet op de richtlijn 97/81/EG betreffende de door de UNICE, het CEEP en het EVV gesloten raamovereenkomst inzake deeltijdarbeid ((PB L 14 van 20.1.1998, blz. 9.)),

- gelet op richtlijn 93/104/EG betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd ((PB L 307 van 13.12.1993, blz. 18.)), en zijn advies van 14 april 1999 inzake het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van richtlijn 93/104/EG betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd om de van deze richtlijn uitgesloten sectoren en activiteiten te bestrijken (COM(98)0662 - C4-0715/98 - 98/0318(SYN)) ((Deel II, punt 29 a) van de notulen van die datum.)),

- gezien zijn advies van 14 april 1999 inzake het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot instelling van een algemeen kader betreffende de informatie en de raadpleging van de werknemers in de Europese Gemeenschap (COM(98)0612 - C4-0706/98 - 98/0315(SYN)) ((Deel II, punt 28 van de notulen van die datum.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 18 september 1996 over arbeidstijdverkorting en aanpassing van de arbeidstijd ((PB C 320 van 28.10.1996, blz. 97.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 11 maart 1997 over het Groenboek van de Commissie: "Leven en werken in de informatiemaatschappij: de mens voorop" ((PB C 115 van 14.4.1997, blz. 36.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 16 december 1997 over het Groenboek van de Commissie: "Partnerschap voor een nieuwe werkorganisatie" (COM(97)0128 - C4-0187/97) ((PB C 14 van 19.1.1998, blz. 34.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 15 januari 1998 over het verslag van de Commissie over PEPPER II betreffende de bevordering van werknemersparticipatie in bedrijfswinsten en -resultaten (inclusief aandelenparticipatie) in de lidstaten - 1996 (COM(96)0697 - C4-0019/97) ((PB C 34 van 2.2.1998, blz. 151.)),

- gezien zijn resolutie van 18 november 1998 over de mededeling van de Commissie over een sociaal actieprogramma 1998-2000 (COM(98)0259 - C4-0343/98) ((PB C 379 van 7.12.1998, blz. 87.)),

- na overdracht van beslissingsbevoegdheid aan de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken overeenkomstig artikel 52 van het Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken en het advies van de Commissie rechten van de vrouw (A4-0182/99),

A. overwegende dat de modernisering van de werkorganisatie kan bijdragen tot het scheppen van nieuwe arbeidsplaatsen, dat er bij het uitstippelen van de Europese werkgelegenheidsstrategie rekening moet worden gehouden met de noodzaak om de werkorganisatie te moderniseren en dat de modernisering van de werkorganisatie tot doel moet hebben de rechten van de werknemers te garanderen en het werkgelegenheidspeil te verbeteren of te handhaven,

B. overwegende dat de bredere verspreiding van nieuwe technologieën en gewijzigde marktomstandigheden een modernisering van de werkorganisatie noodzakelijk maken, teneinde het hoofd te kunnen bieden aan de internationale concurrentie,

C. overwegende dat de herstructurering van de werkorganisatie alle arbeidsplaatsen betreft, zowel in de publieke als in de particuliere sector,

D. overwegende dat bij de modernisering van de werkorganisatie niet alleen mag worden uitgegaan van het concurrentievermogen en dat een groter concurrentievermogen tevens tot meer werkgelegenheid en betere sociale zekerheid moet leiden,

E. overwegende dat bij de nationale werkgelegenheids- en socialezekerheidsstelsels in de meeste gevallen wordt uitgegaan van het algemene criterium van voltijdse arbeid voor onbepaalde duur, en dat zogeheten atypische werknemers hierdoor met betrekking tot hun arbeids- en sociale-zekerheidsvoorwaarden worden gediscrimineerd,

F. overwegende dat voltijdse arbeidscontracten voor onbepaalde duur door de versoepelde en gediversifieerde arbeidsbetrekkingen steeds minder gangbaar zijn geworden en dat deze tendens de sociale bescherming kan ondermijnen; overwegende dat het dan ook een goede zaak is dat de sociale partners in de overeenkomst over tijdelijke arbeid vaststellen dat arbeidsovereenkomsten voor onbepaalde tijd de normale arbeidsverhouding zijn en bijdragen tot de levenskwaliteit van de betrokken werknemers en het rendement verhogen,

G. overwegende dat de nieuwe vormen van flexibilisering en globalisering van de arbeidstijd moeten worden afgestemd op de bestaande regelingen inzake de gezondheidsbescherming en veiligheid van werknemers,

H. overwegende dat de geleidelijke scheiding tussen de arbeidstijden en het sociale en gezinsleven ernstige sociale risico's voor de organisatie van het gezinsleven met zich meebrengt en dat de werknemers daarom via hun organisaties invloed moeten kunnen uitoefenen op eventuele wijziging van de arbeidstijden,

I. overwegende dat de sociale partners een belangrijke rol moeten spelen bij de modernisering van de werkorganisatie, hoewel de ervaring helaas leert dat deze kansen niet voor 100% worden benut,

J. overwegende dat de lidstaten en de Commissie het overleg tussen de sociale partners actiever moeten bevorderen en sturen,

K. overwegende dat het onder geen enkele omstandigheid en in geen enkel stadium van de wetgevingsprocedure mag worden uitgesloten,

L. overwegende dat de Europese Unie, los van het overleg tussen de sociale partners, verantwoordelijkheid draagt voor de verbetering van de arbeids- en levensomstandigheden, met name als het gaat om de opleiding, gezondheid en veiligheid van de werknemers, de arbeidswetgeving en gelijke kansen,

1. verwelkomt de mededeling met het initiatief van de Commissie waarmee zij de sociale partners oproept bij de modernisering van de werkorganisatie het voortouw te nemen, en verzoekt de sociale partners daarom een gemeenschappelijk doel vast te stellen en een gezamenlijk actieplan op te stellen;

2. betreurt echter dat de mededeling van de Commissie in vergelijking met het Groenboek inzake "Partnerschap voor een nieuwe werkorganisatie" slechts een beperkte vooruitgang inhoudt, vooral omdat de mededeling:

- geen voorbeeld van nieuwe wetgevingsvoorstellen op sociaal gebied bevat; als de sociale partners een belangrijke verantwoording wordt toebedeeld voor de ontwikkeling via onderhandelingen, betekent dit nog niet dat er geen wetgeving nodig is,

- geen concrete voorstellen bevat met betrekking tot de vraag op welke gebieden onderhandelingen tussen de sociale partners aangemoedigd moeten worden,

- geen voorbeeld noemt van de manier waarop concreet naar een evenwicht tussen flexibiliteit en sociale bescherming kan worden gestreefd,

- niet voldoende rekening houdt met zijn reeds genoemde resolutie van 16 december 1997,

- nergens de sociale gevolgen van de modernisering van de werkorganisatie vermeldt;

3. is van mening dat er een combinatie van overeenkomsten tussen de sociale partners en wetgeving nodig is om de werkorganisatie te kunnen moderniseren; herinnert de Commissie er daarom aan dat er wetgevingsinitiatieven moeten worden genomen ten aanzien van de bescherming van de sociale dimensie en de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van overeenkomsten tussen de sociale partners;

4. dringt er daarom bij de Commissie op aan zo spoedig mogelijk een samenhangende strategie uit te stippelen ter bepaling van de gebieden waarop de Commissie overeenkomsten tussen de sociale partners moet aanmoedigen, en van de gebieden waarop de Commissie concreet aangeeft welke noodzakelijke wettelijke maatregelen er moeten worden getroffen;

5. is van mening dat een wijziging van de structuurfondsen eerder moet bijdragen tot een sterkere ontwikkeling van nieuwe groeisectoren dan tot het behoud van oude structuren; dringt er daarom bij de Commissie op aan bij de lopende herziening van de structuurfondsen aandacht te schenken aan de noodzaak permanente educatie aan te moedigen en de werkorganisatie te moderniseren;

6. verzoekt de Europese Commissie om - ter voorbereiding van de opstelling van de werkgelegenheidsrichtsnoeren 2000 - de toepassing van richtlijn 93/104/EG grondig te evalueren, in het bijzonder artikel 5 (wekelijkse rusttijd), artikel 6 (maximale wekelijkse arbeidstijd), artikel 16 (referentieperioden), artikel 17 (afwijkingen) en artikel 18, sub b) (versoepeling van artikel 6); doet een beroep op de Europese Commissie op basis van deze evaluatie de sociale gesprekspartners te raadplegen over een mogelijke herziening van de betreffende richtlijn, o.a. op het vlak van de verkorting van de wekelijkse arbeidstijd tot een maximale werkweek van 44 uur (incl. overuren);

7. verzoekt de Commissie om de sociale gesprekspartners te raadplegen over de mogelijkheid een Europese richtlijn of c.a.o. uit te werken over de invoering van een recht op loopbaanonderbreking en, indien nodig, zelf de noodzakelijke voorstellen op tafel te leggen;

8. dringt er bij de Commissie op aan dat zij voorstellen indient waarmee de sociale bescherming in de richtlijn inzake deeltijdarbeid wordt opgenomen en waarmee de sociale bescherming van werknemers die in atypische banen werken, onder meer telewerken en thuiswerken, veilig wordt gesteld teneinde te bereiken dat er op het gebied van alle vormen van arbeid geen sprake is van discriminatie van werknemers;

9. beveelt de lidstaten aan overeenkomst nr. 175 van de IAO te ratificeren;

10. herinnert de Commissie aan zijn verzoek om een grondig onderzoek in te stellen naar de gevolgen van arbeidstijdverkorting, een verzoek waaraan de Commissie ondanks herhaaldelijk aandringen nooit gehoor heeft gegeven, en wenst dat de Commissie hierbij vooral aandacht schenkt aan de in de lidstaten opgedane ervaringen op dit belangrijke gebied van de werkorganisatie;

11. verzoekt de Commissie een onderzoek in te stellen naar de gevolgen van de modernisering van de werkorganisatie voor het gezinsleven en de familiebanden, en voorstellen te doen voor maatregelen die het voor zowel vrouwen als mannen mogelijk maken beroep en gezin te verenigen bij inachtneming van een bepaling van overwerk en arbeidstijdverkorting;

12. verzoekt de Commissie zo spoedig mogelijk concrete voorstellen in te dienen om het overleg tussen de sociale partners te bevorderen en de voorwaarden te scheppen voor een herziening van de werkorganisatie op dit niveau, ook via een partnerschap per bedrijfstak of sector;

13. verzoekt de Commissie wetsvoorstellen op het vlak van de sociale zekerheid en op belastinggebied in te dienen om de permanente educatie te bevorderen; verzoekt de lidstaten en de sociale partners de omstandigheden te bevorderen waaronder vrouwen kunnen deelnemen aan opleiding en bijscholing;

14. hoopt dat de sociale partners dankzij de mededeling over telewerken die door de Commissie is aangekondigd, zo snel mogelijk overleg kunnen plegen;

15. is ingenomen met het voorstel van de Commissie over de informatie en raadpleging van werknemers op nationaal niveau, en verzoekt het voorzitterschap van de Raad vooruitgang op dit gebied te boeken, op nationaal, communautair en op internationaal niveau;

16. betreurt het dat de lidstaten onvoldoende gevolg hebben gegeven aan de aanbeveling uit 1992 over de werknemersparticipatie in de bedrijfsresultaten, en herinnert de Commissie, de lidstaten en de sociale partners aan de verzoeken die hen in de reeds genoemde resolutie van 15 januari 1998 zijn gedaan;

17. wijst op de noodzaak om ook binnen dit moderniseringsproces van de werkorganisatie de gelijke behandeling en gelijke kansen te blijven bevorderen en discriminatie op grond van geslacht tegen te gaan, en hoopt dat de Commissie dienovereenkomstig zal handelen;

18. verzoekt de Commissie uitgebreid gebruik te maken van artikel 6 A van het EGV (toekomstige artikel 13 EGV) om discriminatie bij toegang tot de arbeidsmarkt en met betrekking tot de consequenties van de werkorganisatie voor gehandicapten, immigranten en etnische minderheden te bestrijden;

19. wenst dat aandacht wordt geschonken aan de voordelen van het systeem om de werkgevers de rekening te presenteren van de kosten die kunnen voortvloeien uit de tekortkomingen in de werkomgeving ten einde de voordelen van een betere werkomgeving duidelijk te maken, zoals bijvoorbeeld vermindering van het ziekteverzuim en een kwalitatieve verbetering van het werk; wijst erop dat een betere werkomgeving voordelen voor zowel werkgevers als werknemers heeft;

20. stelt vast dat in nieuwe werkorganisaties en startende ondernemingen steeds vaker gebruik wordt gemaakt van zelfstandig gevestigde arbeidskrachten; verzoekt de lidstaten dit verschijnsel te betrekken bij de ontwikkeling van nieuwe vormen van sociale zekerheid;

21. dringt er bij de Gemeenschap en de lidstaten op aan versterkt mee te werken aan aanzienlijk ruimere mogelijkheden tot "levenslang leren" en in dit verband voorrang te verlenen aan groepen die niet voldoende onder bijscholingsmaatregelen vallen;

22. is van mening dat het vermogen om veranderingen in de ontwikkeling van strategieën voor het industriebeleid op Europees niveau aan te brengen hand in hand moet gaan met een modernisering van de werkorganisatie, daar deze twee zaken immers nauw samenhangen;

23. stelt vast dat volgens de in de mededeling van de Commissie genoemde groep van Madrid de c.a.o. bezig is terrein te winnen als middel om een evenwicht tot stand te brengen tussen de verschillende belangen in de arbeidswereld, en dat collectieve onderhandelingen, ondanks de reorganisatie die zij ondergaan, verbazend dynamisch zijn;

24. stelt vast dat volgens de in de mededeling van de Commissie genoemde groep op hoog niveau de oprichting van een waarnemingscentrum verbonden moet worden aan de sectorale sociale dialoog, teneinde de ontwikkeling van strategieën voor het industriebeleid impulsen te geven;

25. roept de sociale partners op om gender mainstreaming te bevorderen en te verwezenlijken in alle relevante beleidsmaatregelen en passende mechanismen hiervoor te ontwikkelen; moedigt hen aan ervoor te zorgen dat vrouwen beter vertegenwoordigd zijn in hun organisaties zodat bij de besluitvorming een beter evenwicht tussen mannen en vrouwen wordt bereikt;

26. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de Europese sociale partners.