NL    NL NL 
 
NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 16.7.2008 
SEC(2008) 2288 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
 
bij het 
Voorstel voor een 
 
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES  PARLEMENT EN DE RAAD 
 
tot wijziging van Richtlijn 2006/116/EG van  het Europees Parlement en de Raad 
betreffende de beschermingste rmijn van het auteursrecht  
en van bepaalde naburige rechten 
 
 
SAMENVATTING VAN DE EFFE CTBEOORDELING BETREFFENDE 
DE RECHTSPOSITIE EN ECONOMISCHE SITUATIE  
VAN UITVOERENDE KUNSTE NAARS EN PRODUCENTEN   
VAN FONOGRAMMEN IN DE EUROPESE UNIE  
{COM(2008) 464 definitief} 
{SEC(2008) 2287} 
 
NL 2   NL SAMENVATTING  
Deze effectbeoordeling analyseer t de economische en social e situatie van uitvoerende 
kunstenaars en producenten van fonogrammen in de Europese Unie. 
Voor wat de uitvoerende kunstenaars betreft, blijkt uit deze beoorde ling dat vele Europese 
musici of zangers hun carrière beginnen als ze voor in de twintig zijn. Dit betekent dat zij in de zeventig zijn wanneer de huidige bescherm ingstermijn van 50 jaar afloopt en wellicht 
zullen zij het zelfs tot ver in de tachti g en de negentig brengen (de gemiddelde 
levensverwachting in de EU bedraagt 75 jaar v oor mannen en 81 jaar voor vrouwen). Gevolg 
hiervan is dat uitvoerende kunstenaars aan het einde van hun leven met een inkomensgat worden geconfronteerd, aangezien zij zowel de royalty’s van de platenmaatschappijen als de 
vergoeding voor de uitzending en openbare uitvoering van hun geluidsopnamen verliezen. De 
inkomsten uit deze bronnen gaan naar de u itvoerende kunstenaars via de maatschappijen 
voor collectieve belangenbehartiging en zij staan los van hun contractuele afspraken met de 
producenten van fonogrammen. 
Voor sessiemuzikanten, die achtergrondmuziek sp elen, en minder bekende artiesten betekent 
dit dat hun inkomen uit uitzendingen en openbare ui tvoeringen afneemt in de meest kwetsbare 
periode van hun leven, namelijk wanneer zij op het punt staan om met pensioen te gaan. Op 
het moment dat de beschermingstermijn van he t auteursrecht verstrijkt, zullen zij bovendien 
ook mogelijke inkomsten verliez en wanneer de uitvoeringen  uit hun jonge jaren worden 
verkocht op internet. 
Bovendien lopen uitvoerende kunstenaars na afloop van de beschermingstermijn van hun 
rechten het risico dat hun uitvoeringen worden  gebruikt voor ongewenste doeleinden die hun 
naam of reputatie schaden. Daarenboven worden  zij benadeeld ten opzichte van de auteurs, 
wier werken bescherming genieten tot 70 jaar  na hun overlijden. Dat kan als onrechtvaardig 
worden beschouwd, aangezien uitvoerende kuns tenaars tegenwoordig ni et alleen even 
onmisbaar zijn als auteurs, maar tevens beter geïdentificeerd kunnen worden met het commerciële succes van een geluidsopname. 
Voor wat de producenten van gelu idsopnamen betreft, blijkt uit deze effectbeoor deling dat zij 
het hoofd moeten bieden aan belangrijke uitdagi ngen, met name aan peer-to-peer piraterij en 
de noodzaak om hun ondernemingen aan te  passen aan de uitdagingen van een 
gedematerialiseerde verspreiding. Gelet op deze situatie staat de Eu ropese fonografische 
industrie voor de uitdaging om de inkomstens troom te blijven genere ren die nodig is om te 
investeren in nieuw talent. De platenmaatsc happijen verzekeren dat zij ongeveer 17 % van 
hun inkomsten investeren in de ontwikkeling van nieuw talent, met name in het contracteren 
van nieuw talent, het promoten van onbekend talent en het produceren van innoverende 
geluidsopnamen. Daarom zou verlenging van de beschermingstermijn aanvullende inkomsten 
genereren die gebruikt kunnen worden om nieuw talent te helpen financieren en 
platenmaatschappijen in de gelegenheid te  stellen om het risico verbonden aan het 
ontwikkelen van nieuw talent beter te spreide n. Vanwege de onzekere opbrengst (slechts één 
op de acht geluidsopnamen blijkt succesvol) en de zogeheten "informatieasymmetrieën" zijn dergelijke inkomsten vaak niet be schikbaar op de kapitaalmarkten. 
De effectbeoordeling analyseert de economische, sociale en culturele gevolgen van zes 
verschillende opties 
 
NL 3   NL Deze beoordeling presenteert in totaal zeven op ties, maar één ervan is verworpen voordat de 
effectbeoordeling aanving. Naast de  standaardoptie om "niets te doen" en de muziekmarkt op 
zijn beloop te laten, analyseer t de effectbeoordeling twee optie s die gekoppeld zijn aan de 
beschermingstermijn voor geluidsopnamen en drie opties die geen wijziging inhouden van de 
huidige termijnen voor geluidsopnamen. 
Voor wat betreft de beschermingstermijn best udeert deze effectbeoordeling de optie om de 
termijn voor uitvoerende kunstenaars te verle ngen "tot het einde v an hun leven of met 50 
jaar", afhankelijk van wat het langst is. Deze op tie zou de positie van uitvoerende kunstenaars 
verbeteren en het individuele en creatieve  karakter van hun uitv oeringen erkennen door 
bescherming te koppelen aan levensduur. Zij zou niet alleen van toe passing zijn op de 
uitsluitende rechten van uitvoerende kunste naars, maar ook op de diverse niet aan de 
producenten van fonogrammen overgedragen rech ten op uitzending en openbare uitvoering. 
De andere optie die een wijziging van de be schermingstermijn inhoud t, heeft ten doel de 
huidige termijn van 50 jaar te verlengen tot 95 jaar voor uitvoerende kunstenaars en 
platenmaatschappijen. Deze optie voorziet in volledige gelijkwaardigh eid met de langste 
beschermingstermijn ter wereld. Teneinde te waarborgen dat uitvoerende artiesten, en met 
name sessiemuzikanten die hun na burige rechten hebben overge dragen in ruil voor een 
eenmalige vergoeding, baat hebben bij de termijn verlenging, moet de beschermingstermijn 
voor platenmaatschappijen gekoppeld worden aan de  verplichting om een bijdrage ten belope 
van een bepaald percentage van de inkomsten van de platenmaatscha ppijen te leveren aan 
een fonds dat bedoeld is om de situatie v an sessiemuzikanten te ver beteren. Nogmaals, net 
zoals bij de optie "verlenging to t het einde van het leven of me t 50 jaar", zou de vergoeding 
voor uitzending en openbare uitvoering in di t geval gedurende 95 j aar aan de uitvoerende 
kunstenaar toekomen. 
In een andere reeks opties wordt bestudeerd hoe de hierboven aangegeven problemen kunnen 
worden aangepakt zonder de beschermingstermijn  te wijzigen. Deze opties omvatten diverse 
mogelijkheden om de financiële situatie en de morele rechten van uitvoerende kunstenaars te verbeteren. De voorgestelde maatregelen k unnen uiteraard ofwel gebruikt worden als 
alternatieven voor een term ijnverlenging, ofwel als maatrege len ter aanvulling van een 
eventuele verlenging van de beschermingsterm ijn. Een aantal van deze maatregelen kan 
slechts het voorwerp zijn  van communautaire wetgeving. 
Deze effectbeoordeling beschrij ft hoe uitvoerende kunstenaa rs hun uitsluitende rechten bij 
contract overdragen aan platenmaatschappi jen, inclusief hun rechten op reproductie, 
verspreiding, verhuur en beschikbaarstelling, maar hun aanspraken op een vergoeding voor uitzending en openbare uitvoeringen behouden. Te neinde het effect va n deze stelselmatige 
contractuele overdracht van uitsluitende  rechten van uitvoerende kunstenaars aan 
platenmaatschappijen te beperken onderzoekt deze  effectbeoordeling de mogelijkheid van een 
"niet voor afstand vatbaar" recht op vergoedi ng waarop uitvoerende kunstenaars zelfs na 
overdracht van hun recht op beschikbaa rstelling aan een producent van fonogrammen, 
aanspraak zouden kunnen blijven maken. De invoering van het recht op een billijke vergoeding voor onlineverkoop of  andere manieren waarop u itvoeringen online beschikbaar 
worden gesteld, is een interessante optie w aarmee in de toekomst wellicht rekening zal 
moeten worden gehouden. Vooralsnog bestaat er  evenwel zoveel onduide lijkheid over wie 
deze "billijke vergoeding" moet betalen, dat het te verwachten effect van deze optie niet op 
voldoende betrouwbare wijze kan worden gemete n. De onduidelijkheid over de praktische 
tenuitvoerlegging van het recht op een bill ijke vergoeding vereist nader onderzoek. Ofschoon 
deze optie in de toekomst well icht kan worden ingevoerd om  het aandeel v an uitvoerende 
 
NL 4   NL kunstenaars in online gegenereerde inkomsten te bevorderen, is het thans te vroeg om deze 
kwestie te bespreken. Daarom  werd deze optie reeds vóór de uitvoering van de 
effectbeoordeling verworpen. 
Een andere bestudeerde optie betreft het bevorderen van de morele rechten van uitvoerende 
kunstenaars. De omvang van hun morele rechten kan op zodanige wijze worden 
geharmoniseerd dat daarin ook het recht op be perking van misbruik van hun uitvoeringen 
wordt opgenomen. 
Een andere optie voorziet in de opname van een "use it or lose it"-clausule in contracten 
tussen uitvoerende kunstenaars en platenmaat schappijen. Dit betekent dat een uitvoerende 
kunstenaar naar een andere platenmaatschappij k an stappen of zijn ui tvoering zelf kan 
exploiteren wanneer zijn platenmaatschappij niet bereid is om de uitv oering opnieuw uit te 
brengen tijdens de verlengingsperiode. 
Het effect van de verschillende opties 
Alle opties zijn bestudeerd tegen de acht ergrond van de volgende zes operationele 
doelstellingen: 1) geleidelijke harmonisatie va n de bescherming van auteurs en uitvoerende 
kunstenaars; (2) geleidelijke toename van de  vergoeding van uitvoere nde kunstenaars; (3) 
vermindering van de verschillen in beschermi ng tussen de EU en de VS; (4) geleidelijke 
toename van de A&R-middelen, met name voor  de ontwikkeling van nieuw talent; (5) 
beschikbaarstelling van betaal bare muziek; en (6) aanzet ten tot digitalisering van 
titelcatalogussen. 
De conclusie van de effectbeoor deling luidt dat "niets doen" geen aanbevelenswaardige optie 
is. Indien geen actie wordt ondernomen, zullen in de komende tien jaar duizenden Europese 
uitvoerende kunstenaars van wi e uitvoeringen zijn opgenomen aan het einde van de jaren 
vijftig en in de jaren zesti g, al hun royalty’s uit vaak gedraaide nummers verliezen. Dat zou 
ernstige sociale en culturele gevolgen hebben.  Evenzo zou de fonografische industrie zich 
genoodzaakt zien te snoeien in de productie  van nieuwe geluidsopnamen in Europa.  
Vervolgens wordt het effect beoordeeld van de opties die ni et van invloed zijn op de 
beschermingstermijn van uitvoerende kunstenaar s, noch op de rechten van platenproducenten 
(opties 3a, b, c en d). Optie 3a (niet voor afstand  vatbaar recht op een billijke vergoeding) is 
voorbarig, aangezien het onduidelijk is wie de ze aanspraak op een a anvullende wettelijk 
voorgeschreven vergoeding zou moeten bekostig en, en bovendien kunnen de bijbehorende 
financiële voordelen moeilijk word en ingeschat. Optie 3b (verst erking van de morele rechten) 
heeft geen financiële gevolgen voor uitvoere nde kunstenaars en plate nproducenten. Optie 3c, 
de "use it or lose it"-clausule,  zou ongetwijfeld voordelig zijn  voor uitvoerende kunstenaars, 
aangezien deze hen in de gelegenheid stelt te waarborgen dat hun uitvoeringen beschikbaar 
komen op de markt. Zij zou tevens bevorderlijk zijn voor de culturele verscheidenheid. Optie 
3d, de oprichting van een fonds door platenmaat schappijen, zou bijzonder voordelig zijn voor 
onbekende uitvoerende kunstenaars. Platenprodu centen zouden in dit geval echter minstens 
20 % opzij moeten leggen van de extra inko msten die de termijnverlenging hun oplevert. 
Desalniettemin toont de effe ctbeoordeling aan dat de exploitatie van geluidsopnamen 
rendabel zou blijven voor de platenmaatschapp ijen, ondanks het feit dat zij 20 % moeten 
bijdragen aan het fonds.  
De opties waarin wordt aangedrongen op termijnverl enging (2a "tot het einde van het leven 
of met 50 jaar" en 2b "95 jaar voor uitvoerende kunstenaa rs en producenten van 
 
NL 5   NL fonogrammen"), lijken op meer doeltreffende wi jze bij te dragen aan de verwezenlijking van 
de zes beleidsdoelstellingen. Opties 2a en 2b hebben beide financiële voordelen voor 
uitvoerende kunstenaars en zouden derhalve meer uitvoerende kunstenaars in de gelegenheid 
stellen om meer tijd te bested en aan hun artistie ke activiteiten. 
Optie 2a, waarin de termijn wordt gekoppeld aan de levensduur van de uitvoerende 
kunstenaar, zou ongetwijfeld bijdragen aan de harmonisatie van de wettelijk voorgeschreven 
bescherming van uitvoerende kunstenaars en auteurs. Dit v oorstel weerspiegelt het 
persoonlijke karakter van de artistieke bijdr agen van uitvoerende kunstenaars en erkent dat 
uitvoerende kunstenaars even belangrijk zijn als auteurs bij het aanbieden van muziek aan het 
publiek. Bovendien stelt het uitvoerende kunste naars in de gelegenheid om tijdens hun leven 
protest aan te tekenen tegen misbruik van hun werk. 
Optie 2b beoogt daarenboven een ver hoging van de A&R-middelen waarover 
platenproducenten kunnen beschikken en zou dus extra gunstige gevolgen hebben voor de 
culturele verscheidenheid. De effectbeoorde ling toont tevens aan dat de voordelen van 
termijnverlenging niet noodzakelijk  beperkt blijven tot bekende uitvoerende kunstenaars. 
Ofschoon deze kunstenaars uiteraard het leeu wendeel van de met de platenmaatschappijen 
overeengekomen royalty’s voor auteursrech t binnenhalen, hebben alle uitvoerende 
kunstenaars, of het nu gaat om bekende arties ten of sessiemuzikanten, recht op zogeheten 
"secundaire" inkomstenbronnen, waaronder een en kele billijke vergoeding voor de uitzending 
of openbare uitvoering van geluidsopnamen die door hen gebrachte nummers bevatten. 
Termijnverlenging zou waarborgen dat uitvoere nde kunstenaars gedurende hun gehele leven 
over deze inkomstenbronnen kunnen beschikken . Bovendien benutten uitvoerende kunstenaars 
deze aanvullende inkomsten om tijd te kopen en zich intenser te wijden aan hun artistieke 
carrière en minder tijd te ver liezen met andere deeltijdse banen. Sterker nog, voor de 
duizenden anonieme sessiemuzikanten die aan het ei nde van de jaren vijftig en in de jaren 
zestig het hoogtepunt van hun carrière bereikten, is de "enkele billijke vergoeding" voor de 
uitzending van hun geluidsopnamen vaak de enige inkomstenbron die overblijft van hun 
artistieke loopbaan.  
Behalve dat zij voorziet in meer beschikbare middelen voor A&R, kan optie 2b ook 
gemakkelijker worden uitgevoerd dan optie 2a, aangezien deze laatste optie gekoppeld wordt aan de levensduur van individuele kunstenaars.  Zoals blijkt uit he t voorbeeld van door 
meerdere auteurs geschreven werken, result eert het koppelen van het auteursrecht aan de 
levensduur van de individuele medewerkers in complexe situaties wanneer meerdere 
uitvoerende kunstenaars bijdragen aan eenzelf de soundtrack. Een dergelijke aanpak zou 
leiden tot meer wettelijke en administratieve la sten voor de lidstaten en zou rechtsonzekerheid 
tot gevolg hebben, aangezien de beschermingsterm ijn in dat geval niet langer gekoppeld zou 
worden aan een vaste, uniform e datum, namelijk de publica tie van het fonogram dat de 
uitvoering bevat, maar aan de soms zeer ster k uiteenlopende levensduur van de individuele 
uitvoerende kunstenaars die aan he t fonogram hebben bijgedragen. 
Op welke wijze wordt gewaarborgd dat met name  uitvoerende artieste n voordeel halen uit 
het voorstel? 
Teneinde te waarborgen dat uitvoerende ar tiesten, en met name sessiemuzikanten, baat 
hebben bij de termijnverlenging, luidt de  conclusie van deze effectbeoordeling dat 
platenmaatschappijen een bijdrage zouden moeten leveren aan een fonds voor sessiemuzikanten (optie 3d). Om  over de financiële middelen te kunnen beschikken die nodig 
zijn om reële voordelen voor sessiemuzikanten te bewerkstelligen, zet deze effectbeoordeling 
 
NL 6   NL platenmaatschappijen aan om minstens 20 % van de tijdens de verlengingsperiode verkregen 
inkomsten opzij te leggen voor sessiemuzikanten . Een dergelijk fonds zo u positieve gevolgen 
hebben voor sessiemuzikanten, aangezien de ge middelde aanvullende jaarlijkse inkomsten 
van uitvoerende kunstenaars over een termijn  van 45 jaar bijna zouden verdrievoudigen. 
De effectbeoordeling stelt tevens voor om samen met de termijnverlenging een 'use it or lose 
it'-bepaling (optie 3c) te intr oduceren. Dit betekent dat een uitvoerende kunstenaar naar een 
andere platenmaatschappij kan st appen of zijn uitvoering zelf kan exploiteren wanneer zijn 
platenmaatschappij niet bereid is om de uitvoering opnieuw uit te brengen tijdens de verlengingsperiode. 
Empirische studies tonen aan dat termijnverl enging geen nadelige gevolgen zou hebben 
voor de consument 
Uit empirische studies blijkt dat niet door het auteursrecht beschermde geluidsopnamen niet 
goedkoper zijn dan wel door het auteursrecht be schermde geluidsopnamen. Dat geldt voor 
zowel aanspraken op wettelijk voorgeschreven  vergoedingen als de verkoop van cd’s. 
De "enkele billijke vergoeding" voor de uitz ending en openbare uitvoering van muziek blijft 
ongewijzigd, aangezien deze bedragen berekend wo rden als een percentage van de inkomsten 
van de omroeporganisaties of ande re exploitanten. Voor wat betr eft de cd-verkoop zijn er 
maar weinig studies beschikbaar waarin het verschil tussen auteursrechte lijk beschermde en 
onbeschermde opnamen wordt geanalyseerd. Price Waterhouse Coopers concludeerde in een 
van zijn onderzoeken dat er geen stelselmatig verschil bestaat tussen de prijzen van al dan 
niet auteursrechtelijk beschermde fonogramme n. Deze tot dusver meest uitvoerige studie 
beslaat 129 albums, opgenomen tussen 1950 en  1958. Volgens het onderzoek zijn er geen 
duidelijke aanwijzingen dat fonogrammen waarvan de naburige rechten verlopen zijn, 
stelselmatig tegen lagere prijzen worden  verkocht dan fonogrammen die nog bescherming 
genieten. 
Bij de beoordeling van het effect van het auteurs recht of naburige rechten op de prijs is ook 
rekening gehouden met andere studies. De meeste hebben betrekking op boeken. Ook in deze 
categorie luidt de conclusie ofwel dat er geen  algemeen prijsverschi l bestaat tussen boeken 
met of zonder bescherming van het auteursrecht, ofwel dat het effect van het auteursrecht op de prijs sterk modelafhankelijk is, waardoor de betrouwbaarheid van de verkregen ramingen 
op de helling komt te staan. Gelet op enerzijds het gebrek aan algemeen aanvaarde modellen en anderzijds de termijnlengte mag de conclusi e luiden dat er geen duidelijke aanwijzingen 
zijn dat de prijzen zullen stijgen bij invoering van een termijnverlenging. Bovendien ziet het er over het geheel genomen naar uit dat een verlenging van de 
beschermingsperiode gunstige gevolgen zal hebben voor de keuze van de consument en de culturele verscheidenheid. Op de lange term ijn zal een verlenging im mers bijdragen aan de 
culturele verscheidenheid, omdat hiermee de  beschikbaarheid van middelen voor de 
financiering en ontwikkeling van nieuw talent  gewaarborgd is. Op de korte en middellange 
termijn zal een verlenging van de beschermi ngsperiode platenmaatsc happijen aanzetten tot 
het digitaliseren en in de handel brengen van hun titelcatalogus van oude geluidsopnamen. Het is reeds gebleken dat internetverspreiding unieke ka nsen biedt om een ongekende 
hoeveelheid geluidsopnamen op de markt te brengen. 
Internationale dimensie 
In de effectbeoordeling is tevens nagegaan welk e gevolgen een langere beschermingstermijn 
zou hebben voor de handel. De voorlopige conclusie luidt dat het merendeel van de 
 
NL 7   NL aanvullende inkomsten uit de verlengingsperiod e in Europa zou blijven en de Europese 
uitvoerende kunstenaars ten goede zou komen. Dat is goed voor de promotie van de Europese 
uitvoerende kunstenaars en de culturele v italiteit van de Europese geluidsopnamen.