A4-0324/96

Resolutie over het 25ste verslag van de Commissie over het mededingingsbeleid - 1995 (COM(96)0126 - C4-0240/96)

Het Europees Parlement,

- gelet op het 25ste verslag van de Commissie over het mededingingsbeleid - 1995 (COM(96)0126 - C4-0240/96),

- gelet op het discussiestuk van commissaris Van Miert over het beleid inzake staatssteun, het werkdocument van de diensten van de Commissie over het mededingingsbeleid en het mededingingsvermogen van de Europese industrie en het vierde rapport over staatssteun voor de industriële produktie en andere sectoren in de Europese Unie,

- gelet op het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en het advies van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger (A4-0324/96),

A. overwegende dat het mededingingsbeleid een belangrijk onderdeel van het industriebeleid is en dat beide vormen van beleid noodzakelijk zijn en elkaar moeten aanvullen, om de doelstellingen groei, concurrentievermogen, werkgelegenheid en economische en sociale cohesie te kunnen verwezenlijken,

B. overwegende dat het vrije spel van de marktkrachten alleen niet in staat is in een markt die niet volmaakt is, bepaalde prioritaire doelstellingen van de Europese Unie te bereiken, namelijk economische en sociale cohesie, een voldoende niveau van onderzoek en ontwikkeling, bescherming van het milieu, ontwikkeling van de KMO's en structurele aanpassingen,

C. overwegende dat eerlijke mededinging en het streven naar gelijke kansen voor alle ondernemingen een absolute voorwaarde vormen voor de goede werking van de interne markt,

D. overwegende dat theoretische analyse slechts gedeeltelijk als richtsnoer kan dienen bij het mededingingsbeleid,

E. overwegende dat de Unie door de mondialisering van de handel voor belangrijke kansen en uitdagingen wordt geplaatst en dat het sluiten van strategische allianties die bedrijven moeten aangaan als zij doeltreffend willen concurreren, er niet toe mogen leiden dat de toegang van nieuwkomers op deze markten onnodig wordt bemoeilijkt,

F. overwegende dat de toekenning van staatssteun in strijd met het EG-Verdrag contra-produktief werkt, de inefficiënte bedrijven begunstigt boven de efficiënte, de concurrentie tussen regio's en bedrijven verstoort, en een uitzonderlijk zware last voor de overheidsbegrotingen betekent,

Mededingingsbeperkende afspraken en misbruik van een machtspositie

1. spreekt zijn vertrouwen uit in de Commissie, die doeltreffend en onpartijdig is opgetreden als toezichthoudende autoriteit voor de mededinging, zwaait haar met name lof toe voor het bestraffen van geheime prijskartels in 1995 en verzoekt haar met klem op deze weg door te gaan, gezien het voortbestaan van nationale of regionale praktijken die parallelhandel en distributie van produkten uit andere lid-staten beperken;

2. spreekt zijn bezorgdheid uit, gezien het aan de gang zijnde proces van privatiseringen, over het toenemen van de macht van bepaalde financiële en industriële kringen (de "harde kern"), die nadelig kan zijn voor de vrije concurrentie en voor de consument, alsmede over de strategische allianties in de sectoren energie en telecommunicatie, en verzoekt de Commissie haar statistieken zodanig te verfijnen dat daaruit de mate van de concentratie in multinationale richting van ondernemingen en industriële en financiële sectoren, in Europa en in de wereld, is af te lezen;

3. verzoekt de Commissie om, gezien het ingewikkelde karakter van de activiteiten die sommige financiële en industriële concerns in het bedrijfsleven uitoefenen, gedurende de behandeling van deze overeenkomsten en concentraties de betrekkingen en financiële banden van deze concerns af te bakenen, teneinde het negatieve effect van de operaties op de mededinging te beperken;

4. verzoekt de Commissie bij de bestudering van en de toestemming voor concentraties van communautaire dimensie de gevolgen ervan na te gaan voor de werkgelegenheid en de plaatselijke bedrijfsstructuur in de lid-staten die hierom verzoeken, overeenkomstig de richtsnoeren van het Witboek over concurrentie en werkgelegenheid;

5. dringt er bij de Commissie op aan er nauwlettend op toe te zien dat niet- Europese bedrijven geen misbruik maken van hun machtspositie op de interne markt voor bepaalde componenten, bijvoorbeeld door middel van prijsdiscriminatie ten nadele van Europese fabrikanten van produkten waarin die componenten essentieel zijn;

6. doet een beroep op de Commissie erop toe te zien dat de vorming van strategische allianties tussen bedrijven, die nuttig zijn voor de ontwikkeling van de industrie, er niet toe leiden dat andere bedrijven niet tot de betrokken markt kunnen doordringen;

Doorzichtigheid en de mededingingsautoriteit

7. stelt een grote en gestadige toename vast van gevallen van overheidssteun alsook de groeiende complexiteit van de taak van de Commissie op het gebied van het mededingingsbeleid; verzoekt om toewijzing van meer middelen aan het ter zake bevoegde DG en om aandacht voor de verbetering van de structuur van de organisatie en voor toegang tot informatietechnologieën;

8. acht openheid, doorzichtigheid en democratische controle van het mededingingsbeleid van vitaal belang voor de algemene aanvaarding van het mededingingsbeleid; verwelkomt in verband hiermee de nieuwe informatieprocedure die tot stand is gebracht tussen het ter zake verantwoordelijke Commissielid en de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid van het Europees Parlement;

9. wijst nogmaals op het belang van de rol van de Commissie, hoedster van de Verdragen en vertegenwoordigster van het algemene belang van de Unie, voor de toepassing in alle onafhankelijkheid van de artikelen 85 tot en met 94 van het EG-Verdrag;

10. verwerpt derhalve categorisch het voorstel van de regering van de Bondsrepubliek Duitsland om een orgaan ad hoc te creëren dat bestaat uit door de lid-staten aangewezen vooraanstaande personen en dat onttrokken is aan elke verantwoordelijkheid en aan elke democratische controle, aangezien dit een groot risico van achteruitgang met zich meebrengt voor de reële coherentie en onafhankelijkheid van het communautaire mededingingsbeleid ten opzichte van de druk die op nationaal niveau wordt uitgeoefend;

11. verzoekt de Commissie de "vereenvoudiging" van de EU-wetgeving en de daarmee samenhangende procedures op het gebied van het mededingingsbeleid te versnellen, zodat een gunstig klimaat voor ondernemingen wordt gewaarborgd en echte concurrentie wordt vergemakkelijkt;

Staatsmonopolies en monopolierechten (art. 37 en 90)

12. is van mening dat het welslagen van een liberalisatiebeleid veronderstelt dat het niveau van dienstverlening wordt verbeterd, hetgeen op zijn beurt veronderstelt dat de vereisten van de universele dienst, wat betreft kwaliteit van de dienstverlening, toegankelijkheid en kosten voor de gebruiker, van te voren nauwkeurig worden vastgelegd;

13. stelt vast dat de liberalisatie van een sector niet noodzakelijkerwijze de privatisering van de ondernemingen die belast zijn met de verlening van een dienst van algemeen belang, met zich mee hoeft te brengen of te verhinderen; is echter wel van mening dat, indien het eigendom van een bedrijf gedeeltelijk in handen blijft van de overheid, de regulerende autoriteit strikt gescheiden moet zijn van de autoriteit die verantwoordelijk is voor het uitoefenen van eigendomsrechten omdat anders een niet gewenste mededingingssituatie kan ontstaan;

14. is van oordeel dat toegankelijkheid, universaliteit en kwaliteit van de dienst belangrijke facetten zijn van de liberalisering van de markt;

15. pleit derhalve nogmaals voor wijziging van artikel 90, lid 2, van het EG- Verdrag, ten einde de instandhouding van de diensten van algemeen belang die onderworpen zijn aan de mededingingsregels te verzekeren, en dringt erop aan dat de begrippen "algemeen belang" of "dienst van algemeen belang" in alle essentiële sectoren worden opgenomen in de generieke artikelen van het Verdrag die betrekking hebben op gemeenschappelijk beleid en burgerschap;

16. beveelt opneming van een clausule over de universele beschikbaarheid van basisdiensten in artikel 3 van het Verdrag aan, ongeacht het feit of de verlener of producent van dergelijke diensten tot de openbare of particuliere sector behoort;

Overheidssteun

17. verzoekt de Commissie gebruik te maken van alle mogelijkheden die het Verdrag haar biedt om de lid-staten te dwingen zich te houden aan hun verplichting tot tijdige kennisgeving van al hun subsidieplannen en om de verlening van subsidies waarvan de verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt niet van tevoren is aangetoond, te verbieden;

18. is van oordeel dat de regels voor de toekenning van overheidssteun alsook de interne procedures van de Commissie voor het onderzoeken van gevallen van overheidssteun vereenvoudigd moeten worden opdat deze doeltreffender en doorzichtiger worden, en stelt het openen van een openbaar register voor van alle overheidssteun die door de instanties in alle lid-staten wordt toegekend, maar vindt dat dit in geen geval mag leiden tot een nieuwe nationalisering van het mededingingsbeleid;

19. verzoekt de Commissie de van toepassing zijnde regels betreffende steunmaatregelen van de staten rigoureus toe te passen en erkent dat bij de toewijzing van steunmaatregelen van de staten strikt de hand moet worden gehouden aan het bepaalde in artikel 92 van het EG-Verdrag, teneinde vervalsing van de concurrentie tussen de lid-staten, met name in de luchtvaart, te voorkomen;

20. verzoekt de Commissie bij de planning van haar diensten niet alleen vereenvoudigde procedures in te voeren, maar haar inspanningen vooral ook te richten op de controle van de steunmaatregelen die haar ter kennis zijn gebracht, en in het algemeen naar middelen te zoeken om de toegang tot steunmaatregelen en de kennis daaromtrent van de KMO's, met name in de minder ontwikkelde gebieden, te verbeteren;

21. stelt vast dat de artikelen 92 en 93 van het Verdrag van toepassing zijn op de steunmaatregelen in de vorm van overheidsgaranties die bepaalde financiële instellingen verlenen aan ondernemingen en die niet ter kennis van de Commissie worden gebracht;

22. wijst ten aanzien van innovatie-, milieu- en werkgelegenheidsproblemen op het belang van duidelijk gedefinieerde uitzonderingsbepalingen;

23. verzoekt de Commissie om een herziening, bijwerking en compilatie van de wettelijke voorschriften voor staatssteun en om door middel van meer doorzichtigheid en begrip bij te dragen tot verduidelijking van de mogelijkheden en grenzen van regionale, respectievelijk nationale op de werkgelegenheid gerichte maatregelen tot bevordering van de economie en de technologie;

24. verzoekt de Commissie om na te gaan of in de ¨de-minimis-regel' aan de hand van objectieve criteria, zoals het aandeel van gesubsidieerde MKB in een sector, de hoogte van het vrijgestelde steunbedrag variabel gemaakt kan worden, zodat toekomstige steunmaatregelen, zoals de Franse steunmaatregel C3/96 aan de onderneming SFMI-Chronopost ((PB C 206 van 17.7.1996, blz. 3.)), niet langer zullen leiden tot een kunstmatige verbetering van de concurrentiekracht van de gesubsidieerde sector ten opzichte van de equivalente sector in andere EU-landen;

25. wijst erop dat de Commissie, die het geven van beleidsrichtsnoeren voortzet, meer doorzichtigheid kan bereiken door het formaliseren en publiceren van de procedures voor de evaluatie van de steun en door derde partijen - zowel de steunontvangers als hun concurrenten - meer bij het proces te betrekken; merkt op dat de afdwingbaarheid verbeterd kan worden door een grotere aanwending van de bestaande bevoegdheden van de Commissie jegens lid-staten, zowel ten aanzien van de verplichting om kennis te geven van overheidssteun als van de opschorting en terugbetaling van illegale steun;

26. verzoekt de Commissie om met betrekking tot de evaluatie van overheidssteun de behoefte aan nieuwe instrumenten te onderzoeken - zoals een procedurele reglementering - naar analogie met de EG-richtlijn "fusies", met het doel formele procedures op te zetten voor aanvragen en goedkeuring van steun en voor klachtenprocedures voor derde partijen;

27. verzoekt de Commissie de problemen te bestuderen waarmee derde partijen geconfronteerd worden bij het aanspannen van procedures bij nationale rechtbanken in gevallen van overheidssteun en zou het nuttig vinden indien een overzicht werd gemaakt van de ervaringen in de gehele Europese Unie; verzoekt de Commissie met klem het uitwerken van een "richtlijn rechtsmiddelen" te overwegen als volgende stap om ervoor te zorgen dat de lid-staten de regels inzake overheidssteun beter naleven en om de procedures voor het aanspannen van rechtszaken bij de nationale rechtbanken te vereenvoudigen;

28. betreurt dat de communautaire controle op de overheidssteun niet zo strikt is als die op de steunmaatregelen van de structuurfondsen en er geen rekening wordt gehouden met de doelstellingen waarvoor de steun wordt verleend, met name wat het behoud en/of de schepping van werkgelegenheid betreft; verzoekt derhalve de Commissie het controlebeleid voor de overheidssteun aan te passen aan de reeds bestaande voorzieningen en controlemaatregelen van de regionale fondsen en dat DG IV en DG XVI hiertoe goed worden gecooerdineerd, teneinde de samenhang van de communautaire beleidsmaatregelen te waarborgen;

29. stelt met bezorgdheid vast dat er sprake is van groter wordende verschillen tussen de centrale en de perifere regio's in samenhang met de uitbreiding van de overheidssteun voor ondernemingen, een ontwikkeling die niet in overeenstemming is met de cohesiedoelstelling;

30. wijst met nadruk op de doelstelling betreffende convergentie tussen de steunniveaus van de verschillende lid-staten, gezien de enorme verschillen waarvan momenteel sprake is, niet alleen qua volume maar ook qua ontwikkeling;

31. ondersteunt de doelstelling betreffende vermindering van de steunintensiteit voor wat betreft de voor subsidie in aanmerking komende kosten en wenst informatie betreffende de werkelijke intensiteit (steun voor voor subsidie in aanmerking komende investeringen), een vergelijking van de situatie in de verschillende lid-staten en informatie over de toepassing van communautaire kredieten;

32. acht het van belang inzicht te krijgen in de "kruis"-effecten van horizontale steun en regionale steun met betrekking tot de concurrentie in bepaalde sectoren, en wenst dat er sprake is van een aanmeldingsverplichting voor alle belangrijke gevallen van steunverlening en dat door de Europese Commissie duidelijke horizontale criteria worden vastgesteld;

33. is bezorgd over de problemen die de "cohesie"-landen, met uitzondering van Ierland, in tegenstelling tot de meer welvarende landen hebben bij de volledige benutting van hun regionale maxima, een ontwikkeling die nog zal worden versterkt door de inspanningen in het kader van hun convergentieprogramma's met het oog op de EMU;

34. wenst derhalve dat in het kader van de horizontale maatregelen correctiemechanismen voor intensieve kapitaalsteun worden ingevoerd, en dat convergentiedoelstellingen worden vastgesteld alsmede een tijdschema voor vermindering van de steun tot het communautaire gemiddelde in termen van toegevoegde waarde en per werknemer;

35. acht het ongewenst dat de omvang van het KMO's met het oog op het in aanmerking komen voor het beleid inzake overheidssteun buiten verhouding wordt vergroot en dat de voordelen voor gesteunde gebieden ook worden aangewend voor het MKB in niet gesteunde gebieden;

36. wijst erop dat het mededingingsbeleid niet alleen ten uitvoer moet worden gelegd op basis van duidelijke en doorzichtige regels, maar ook gebaseerd moet worden op de observatie van de manier waarop "echte" mededingingsgevechten worden geleverd; dit houdt zorgvuldige overweging in van het gewicht dat aan potentieel tegenstrijdige doelstellingen moet worden gegeven, zoals:

- adequate omvang van de ondernemingen en handhaving van binnenlandse mededinging;

- verhouding tussen mededinging en samenwerking;

- rechtstreekse buitenlandse investeringen en controle over de belangrijkste technologieën;

benadrukt dat een bevredigend samengaan van deze doelstellingen alleen kan worden bereikt door een gedetailleerde analyse van de situatie in elke sector en een grotere onderlinge afstemming tussen het mededingingsbeleid en het industriebeleid;

37. wijst erop dat de ontwikkeling van een gezonde MKB-sector een bijzonder genuanceerde en subtiele benadering van het mededingingsbeleid vereist; de overheidsinstanties moeten ervoor zorgen dat de KMO's toegang hebben tot de markten, maar dit is niet voldoende; er is een beleid voor de ontwikkeling van het MKB nodig; een dergelijk beleid kan soms onverenigbaar zijn met de beginselen van het mededingingsbeleid; firma's die een dominerende positie hebben, kunnen ook een rol spelen bij de ontwikkeling van het MKB; MKB's worden vaak opgezet door voormalige werknemers van deze firma's; bovendien steunen MKB's vaak op nauwe betrekkingen met ten minste één grote firma; uit het succes van regionale economieën blijkt ook dat MKB's gedijen in een netwerk van samenwerking tussen firma's en dat in sommige gevallen een zekere mate van lokale preferentie kan bijdragen tot hun succes;

38. verzoekt de Commissie op grond van artikel 130B van het Verdrag voorstellen te doen betreffende het mededingingsbeleid en de economische en sociale samenhang;

39. verzoekt de Commissie een mededeling te publiceren die haar verslag over de verzekering van de energievoorziening in de Europese Unie en de subsidies in de energiesector actualiseert, en in 1997 een samenhangend en niet-discriminerend communautair kader voor te stellen dat de overheidssteun voor de gehele energiesector regelt, rekening houdende met een verzekerde voorziening en met de sociale en regionale aspecten; verzoekt de Commissie ook na 2002 de steuncode ten behoeve van de staalsector overeenkomstig besluit 3855/91 EGKS strikt voort te zetten en nieuwe afwijkingen van artikel 95 van het Verdrag te vermijden;

40. verzoekt de Commissie een verslag op te stellen over de gevolgen voor het concurrentievermogen van de Europese ijzer- en staalondernemingen van de controle op akkoorden en fusies van ondernemingen in het algemene kader van het EG-Verdrag en met name te analyseren of het verschijnen van nieuwe concurrenten en de ontwikkeling van alle in de sector werkzame ondernemingen in voldoende mate mogelijk is;

41. is van mening dat in het specifieke geval van de scheepvaartindustrie het beleid van de belangrijkste derde landen met betrekking tot de overheidssteun voor deze sector vereist dat de Gemeenschap geen verandering aanbrengt in het niveau van de thans van kracht zijnde steun, zolang de OESO-overeenkomst betreffende steun voor de scheepsbouw niet door alle overeenkomstsluitende partijen is geratificeerd;

42. is uiterst bezorgd over de omvang van de steun aan de zeer gevoelige sector bankwezen en financiën; verzoekt de Commissie de regels inzake de toekenning van overheidssteun strikt toe te passen op deze sector;

Cooerdinatie met andere communautaire beleidsterreinen

43. wijst erop dat de optimalisering van het mededingingsbeleid besproken moet worden in de context van verenigbaarheid met de doelstellingen van aanverwante beleidsinstrumenten, d.w.z. industriebeleid, interne- marktbeleid en handelsbeleid;

44. beseft dat de Commissie het centrum vormt van het communautaire beleid in de sectoren mededinging, industrie, handel en interne markt en dat zij als zodanig waarschijnlijk in staat is een oplossing te vinden voor het probleem van de cooerdinatie tussen deze beleidsterreinen en tussen de verschillende besluitvormingsniveaus, alsook het probleem van onvoldoende doorzichtigheid van de schakels tussen deze vier beleidsterreinen;

45. dringt in verband hiermee aan op grotere samenwerking tussen de ter zake bevoegde Commissiediensten, die het beste kan worden gewaarborgd door de oprichting van een speciale dienst binnen de Commissie die de taak moet krijgen om de kosten en baten te evalueren in verband met het uitstippelen en uitvoeren van het beleid in deze vier sectoren, met inbegrip van het werkgelegenheidsaspect, en om aanbevelingen voor de Commissie op te stellen die aan het Europees Parlement en de Raad moeten worden voorgelegd in de vorm van een jaarlijks verslag over de cooerdinatie van dit beleid;

46. is in verband hiermee van mening dat het beleid op deze terreinen, dat gericht is op het waarborgen van een competitieve geïntegreerde markt, in principe moet worden getemperd door de communautaire doelstelling van handhaving van de sociale samenhang:

Internationale condities

47. verzoekt de Commissie te analyseren in hoeverre de akkoorden, samenwerkingsverbanden, fusies en andere vormen van samenwerking die momenteel ontstaan, zowel in de Europese Unie als op wereldniveau, invloed hebben op de mededinging en op het concurrentievermogen van de Europese industrie;

48. dringt er bij de Commissie op aan dat zij bij de toepassing van de communautaire voorschriften inzake overheidssteun rekening houdt met de internationale bepalingen, opdat de communautaire industrie niet op onterechte wijze wordt benadeeld, en zet zich nadrukkelijk in voor een informatieplicht van de Commissie jegens het bedrijfsleven, met name de KMO's, over mededinging verstorende handelspraktijken en eventuele anti-dumpingsmaatregelen;

49. verzoekt de Commissie zich actief ervoor in te zetten dat sociale en ecologische minimumnormen een onderdeel worden van internationale overeenkomsten;

50. steunt de inspanningen met betrekking tot samenwerking tussen DG IV en de mededingingsautoriteiten in derde landen en andere internationale organisaties; verzoekt tegelijkertijd om intensivering van de bilaterale samenwerking tussen de EU en de landen van Latijns-Amerika, het Middellandse-Zeegebied, Azië en China en wenst dat deze inspanningen worden versterkt, om tot een internationaal mechanisme te komen voor de samenwerking tussen de voor de mededinging verantwoordelijke autoriteiten dat de toepassing van mededingingsnormen op internationaal niveau garandeert en een excessieve discrepantie tussen de communautaire regels en die van derde landen voorkomt;

51. verlangt nadrukkelijk initiatieven van de Commissie met het oog op het opstellen van een internationale mededingingsregeling met anti-trust- elementen en juridische procedures in het kader van de Wereldhandelsorganisatie;

52. verzoekt de Commissie een verslag op te stellen over de wijzigingen die moeten worden aangebracht in het mededingingsbeleid met het oog op de uitbreiding tot de landen van Midden- en Oost-Europa;

53. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie en de Raad.