Nr. C 176/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 83 
Advies inzake een ontwerp-resolutie van de Raad betreffende een tweede actieprogramma 
van de Europese Gemeenschappen inzake de veiligheid en de gezondheid op het werk 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is bekendgemaakt in het Publika­
tieblad van de Europese Gemeenschappen nr. C 308 van 25 november 1982, blz. 11. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 4 november 1982 heeft de Raad besloten het Economisch en Sociaal Comité over­
eenkomstig de bepalingen van de artikelen 117, 118 en 198 van het Verdrag tot oprich­
ting van de Europese Economische Gemeenschap over bovengenoemd voorstel te 
raadplegen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voor­
noemd onderwerp tijdens zijn op 27 en 28 april 1983 te Brussel gehouden 207e zitting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, 
Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, met name de artike­
len 117, 118 en 198, 
Gezien de adviesaanvrage van de Raad van de Euro­
pese Gemeenschappen van 4 november 1982 inzake 
de ontwerp-resolutie van de Raad betreffende een 
tweede actieprogramma van de Europese Gemeen­
schappen inzake de veiligheid en de gezondheid op 
het werk, 
Gezien het besluit van zijn Bureau van 24 november 
1982, de Afdeling voor sociale vraagstukken met het 
opstellen van een advies en een rapport over deze 
materie te belasten, 
Gezien het door de rapporteur, de heer Vercellino, 
voorgelegde rapport, 
Gezien het door genoemde Afdeling tijdens haar 
161e vergadering van 14 april 1983 uitgebrachte 
advies, 
Gezien de beraadslagingen tijdens zijn 207e zitting 
van 27 en 28 april 1983 (vergadering van 28 april), 
Overwegende dat met het eerste actieprogramma 
weliswaar enkele opmerkelijke resultaten zijn 
bereikt, maar dat niet alle aspecten van de veilig­
heidsproblematiek erin aan bod zijn gekomen en de voorgenomen maatregelen niet snel, doelgericht en 
tijdig genoeg ten uitvoer zijn gelegd, hoewel het om 
problemen gaat die van vitaal belang zijn en drin­
gend om een oplossing vragen; 
Overwegende dat het voor een betere en snellere ten­
uitvoerlegging van het tweede actieprogramma 
nodig is een stringenter werkschema vast te stellen, 
duidelijker aan te geven welke soorten problemen 
bij voorrang dienen te worden aangepakt en een 
kosten-en batenanalyse van de te nemen maatrege­
len te maken; 
Overwegende dat de nadelige gevolgen voor werkne­
mers en bedrijven — en bijgevolg ook de maat­
schappelijke en produktiekosten — aanzienlijk zul­
len verminderen, indien passende maatregelen wor­
den genomen en wordt ingespeeld op de mogelijk­
heden van de moderne wetenschap en geneeskunde 
ten einde de veiligheid en gezondheid op het werk 
te verbeteren; 
Overwegende dat een actievere en meer evenwich­
tige medewerking van de sociale partners en de 
overheid tot betere, doeltreffender en rationeler 
voorschriften en maatregelen op het gebied van de 
veiligheid en de gezondheid op het werk zal leiden 
en coördinatie hiervan mogelijk zal maken, hetgeen 
zowel de produktie als de samenleving ten goede zal 
komen; 
Overwegende dat ook een bredere discussie op com­
munautair niveau en een grootscheepsere campagne 
om de bevolking van deze problematiek bewust te 
maken, de actie op dit gebied een extra impuls kun­
nen geven; 
Overwegende dat het evenals op andere belangrijke 
communautaire beleidsterreinen ook in deze funda-
4. 7. 83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr.C 176/17 
mentele sector van het sociaal-economische leven 
thans absoluut noodzakelijk is, een snel en doeltref­
fend werkend communautair controlesysteem in het 
leven te roepen, ten einde de tenuitvoerlegging van 
de richtlijnen inzake veiligheid en gezondheid op 
het werk te vergemakkelijken, 
BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
dat met algemene stemmen (vier onthoudingen) is 
goedgekeurd. 
0. Opmerkingen vooraf 
0.1. Het voorstel van de Commissie voor een 
tweede actieprogramma inzake veiligheid en 
gezondheid op het werk is van belang voor tiental­
len miljoenen burgers van de Gemeenschap en 
streeft dezelfde algemene doelstellingen na als het 
in 1978 door de Raad goedgekeurde voorstel voor 
een eerste actieprogramma. 
Het stemt het Comité tot voldoening dat deze doel­
stellingen in het uit twintig acties bestaande nieuwe 
programma zijn overgenomen. Het Comité is van 
oordeel dat dit tweede programma de Commissie en 
de Raad ertoe moet aanzetten hun inspanningen in 
deze belangrijke communautaire beleidssector-het 
sociaal beleid — aanzienlijk op te voeren. 
0.2. Dit is des te meer noodzakelijk omdat bij de 
tenuitvoerlegging van het over vier jaar gespreide 
eerste actieprogramma ernstige moeilijkheden zijn 
opgetreden, het gestelde tijdschema niet in acht kon 
worden genomen en slechts weinig — zij het belang­
rijke _ richtlijnen en maatregelen het licht hebben 
gezien, zodat de Gemeenschap en de Lid-Staten een 
grotere inspanning zullen moeten leveren om het 
tweede programma binnen de gestelde termijn van 
zes jaar te kunnen verwezenlijken. 
0.3. Moeilijkheden en vertragingen kunnen en 
mogen geen reden zijn om te lang te wachten met 
het vaststellen van maatregelen ter bescherming van 
de veiligheid en de gezondheid van de werknemers. 
Integendeel, men dient alles in het werk te stellen 
om de hinderpalen zo spoedig mogelijk uit de weg 
te ruimen. Daarom moet men trachten de financiële 
middelen, het technologisch potentieel en het perso­
neel waarover men beschikt, optimaal in te zetten en 
prioritaire doelstellingen en maatregelen vast te stel­
len. 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. Ook de snel op elkaar volgende veranderingen 
op het gebied van de technologie en de arbeidsorga­nisatie vereisen een grotere inspanning van de 
Gemeenschap om de veiligheid en de gezondheid 
van de werknemers te waarborgen. De Gemeen­
schap moet trachten zo veel mogelijk voordeel te 
trekken uit de laatste ontwikkelingen op weten­
schappelijk en technologisch gebied, ten einde de 
beroepsrisico's te verminderen door mogelijke oor­
zaken van schade aan de gezondheid van de werk­
nemers op te sporen. 
1.2. Volgens het Comité zal de tenuitvoerlegging 
van dit tweede programma des te beter opschieten 
indien men de overheid, de werkgevers en de werk­
nemers ertoe kan brengen actief mee te werken, zelf 
steeds grotere verantwoordelijkheid te dragen en 
nauwer met elkaar samen te werken op basis van 
gemeenschappelijke belangen en doelstellingen 
zowel wat de produktiviteit van het bedrijf in kwes­
tie betreft als meer in het algemeen op het sociale 
vlak en op milieugebied. Ook de Commissie dient 
bijgevolg bij het uitwerken van de diverse maatrege­
len en het vaststellen van de na te streven doelstel­
lingen nauwer overleg te plegen met de vertegen­
woordigers van bedrijfsleven en vakbonden. 
1.3. Voor een vlotte samenwerking tussen de 
betrokken partijen is het tevens noodzakelijk de 
prioritaire preventieve actie aan een nauwkeurige 
kosten- en batenanalyse te onderwerpen, ten einde 
een beter plan uit te werken voor een geleidelijke 
aanpassing van de technologische processen, de 
machines en de installaties. Alleen op die manier 
kan men komen tot een voor iedereen aanvaardbare 
verhouding tussen kosten van maatregelen ter 
bescherming van de gezondheid van de werknemers, 
modernisering van het bedrijf en opvoering van de 
produktiviteit. 
1.4. Om de oorzaken van beroepsrisico's te kunnen 
opsporen en wegwerken, is het nodig — zo heeft de 
ervaring geleerd — alle belangrijke factoren die bij 
de uitvoering van het werk in kwestie een rol spelen 
(de werknemer zelf, de gebruikte machines en werk­
tuigen, het werkmilieu en de arbeidsorganisatie) aan 
een permanent onderzoek te onderwerpen. Op die 
manier kan ten behoeve en met medewerking van 
onder meer ook artsen, ingenieurs, psychologen en 
andere deskundigen, een interdisciplinaire basis-
methodologie worden opgesteld. 
1.5. In het licht hiervan zijn in het nieuwe pro­
gramma enkele acties opgenomen die betrekking 
hebben op een uiterst belangrijk aspect van de vei­
ligheidsproblematiek waaraan tot dusverre te weinig 
belang is gehecht, namelijk de arbeidsgeneeskunde 
met inbegrip van de psychologische en ergonomi­
sche aspecten hiervan, die zich bezighoudt met de 
wisselwerking tussen mens, werkmilieu en machine. 
Verder omvat het programma ook een aantal acties 
op het gebied van de arbeidsorganisatie. 
Nr. C 176/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 83 
Het Comité wil hier nogmaals uitdrukkelijk de 
aandacht vestigen op een passage in het advies van 
het Comité over het programma van 1978 (PB nr. 
C 283 van 27. 11. 1978), die nog steeds geldig is: „In 
deze context zijn de homologatie alsmede een op 
andere wijze georganiseerde procedure voor de keu­
ring van bijzonder gevaarlijke apparaten en machi­
nes instrumenten van doorslaggevend belang om te 
verzekeren dat aan de veiligheidseisen voldaan 
wordt. Hierbij dient evenwel voortdurend te worden 
uitgegaan van de kennis en de beginselen van de 
ergonomie, welke als zodanig trouwens reeds onmis­
baar zijn in de op de veiligheid en preventie gerichte 
strategie.". 
1.6. Voor een juiste aanpak van de bestrijding van 
arbeidsongevallen en beroepsziekten is een goed 
inzicht in. het verschijnsel zelf vereist. Dit inzicht 
kan op verschillende manieren worden verworven. 
Men kan een statistisch onderzoek instellen naar de 
frequentie (f) en de ernst van de aan personen en 
zaken toegebrachte schade (m), en dus naar de 
omvang van het risico (r = mxf); of wel men kan 
trachten vooraf de mogelijke oorzaken van het risico 
op te sporen door middel van een voorafgaande 
analyse en controle van de technologische proces­
sen en van de machines. Hieruit blijkt hoe belang­
rijk het is aan de hand van uniforme criteria statis­
tieken over arbeidsongevallen en beroepsziekten op 
te stellen en de tests inzake de betrouwbaarheid van 
machines en installaties nader te bestuderen. 
1.7. De nationale wetgevingen inzake de bescher­
ming van de veiligheid en de gezondheid van de 
werknemers lopen sterk uiteen. Zowel de manier 
waarop toezicht wordt uitgeoefend op de toepassing 
van de nationale en communautaire voorschriften 
als de criteria die worden gehanteerd voor de mel­
ding van arbeidsongevallen en beroepsziekten en 
voor de berekening van het aantal werknemers per 
bedrijfstak, verschillen van Lid-Staat tot Lid-Staat. 
Dit alles vertraagt de tenuitvoerlegging van het pro­
gramma in zijn geheel en van de specifieke richtlij­
nen die tot dusverre zijn goedgekeurd en opgeno­
men in de nationale wetgevingen. 
1.8. Volgens het Comité kunnen deze verschillen 
ertoe leiden dat de communautaire richtlijnen in de 
diverse Lid-Staten op sterk uiteenlopende wijze 
worden toegepast. De bezorgdheid van de Lid-Sta­
ten voor een ongelijke toepassing heeft een rem­
mende invloed — of kan dit hebben — op de vast­
stelling van de communautaire richtlijnen en op de 
tenuitvoerlegging hiervan door de Lid-Staten. Van­
daar het voorstel tot invoering — hetgeen absoluut 
noodzakelijk is geworden — van een controlesys­
teem (of een arbeidsinspectie) op Gemeenschapsni­veau, ten einde een uniforme toepassing van de 
communautaire richtlijnen in de diverse Lid-Staten 
te garanderen. Dit zou geen log systeem mogen zijn, 
maar een eenvoudig gestructureerd, soepel orgaan 
dat in staat is in het algemeen belang en ter verwe­
zenlijking van de reeds genoemde doelstellingen 
enkele wel omschreven taken te vervullen. Een der­
gelijke communautaire oplossing zal ook kunnen 
bijdragen tot de verdere harmonisatie van de 
bestaande nationale wetgevingen en controle­
instanties. 
1.9. Voor een snelle tenuitvoerlegging van het 
voorgestelde programma is het volgens het Comité 
absoluut noodzakelijk dat de Gemeenschap meer 
geld en personeel ter beschikking stelt. Ook vindt 
het Comité dat de diverse voor milieuaangelegenhe­
den bevoegde diensten van de Commissie hun 
werkzaamheden steeds beter dienen te coördineren, 
ten einde zonder onnodige vertraging te kunnen 
voortbouwen op de opgedane ervaring en de reeds 
bereikte resultaten. 
1.10. Het actieprogramma dient evenwel te worden 
aangevuld met een financieringsplan waarmee de 
Raad zich nogmaals ertoe verbindt het programma 
ten uitvoer te leggen, alsmede met een werkschema 
voor de Commissie, waarin wordt aangegeven welke 
doelstellingen verwezenlijkt moeten worden en 
wanneer elk onderdeel van dit over zes jaren 
lopende actieprogramma gerealiseerd moet zijn. 
1.11. Zoals gezegd kunnen tal van maatregelen en 
het programma in zijn geheel alleen ten uitvoer wor­
den gelegd indien werkgevers, werknemers en over­
heid een gezamenlijke inspanning leveren door met 
elkaar overleg te plegen. Dit kan worden bevorderd 
door op communautair niveau ten minste voor 
enkele van de bedrijfstakken waar de risico's het 
grootst zijn, paritaire of tripartiete sectoriële comités 
op te richten en deze te betrekken bij het toezicht op 
de tenuitvoerlegging van de diverse onderdelen van 
het programma. 
1.12. Met het oog op een dergelijke gezamenlijke 
inspanning ter verbetering van de veiligheid in de 
fabrieken, in kleine bedrijven, op het platteland en 
bij de menselijke activiteiten in het algemeen, moe­
ten niet alleen de werknemers maar ook de werkge­
vers uitvoeriger worden voorgelicht over alle aspec­
ten van de machines, de produkten (o. m. meststof­
fen en bestrijdingsmiddelen) en de installaties die 
van invloed zijn op de veiligheid en de gezondheid 
van de werknemers. De voorlichting en de preventie 
van arbeidsongevallen kan aanzienlijk worden ver­
beterd door de preventievoorzieningen in de bedrij­
ven verder uit te breiden, te beginnen met die welke 
momenteel reeds bestaan, zoals de comités voor vei­
ligheid en hygiëne, de bedrijfsgeneeskundige diens­
ten en zo meer. 
4. 7. 83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr.C 176/19 
1.13. Meer in het algemeen stelt het Comité voor 
dat — in het jaar dat door de OESO in het teken 
van de informatie is geplaatst — in Europa een 
grootscheepse campagne op gang wordt gebracht 
met als doel de betrokken partijen en de bevolking 
voor te lichten over en bewust te maken van de pro­
blematiek rond de veiligheid van de werknemers, en 
met name de bestrijding van arbeidsongevallen en 
beroepsziekten. Het Comité is van oordeel dat het 
zijn steentje daartoe kan bijdragen door een discus­
sie te houden over de werking en verbetering van de 
arbeidsgeneeskunde in de Gemeenschap. 
1.14. De twintig in het nieuwe programma voorge­
stelde acties zijn gegroepeerd in zeven afdelingen. 
De eerste afdeling betreft specifieke risico's, die 
voortvloeien uit het gebruik van chemische stoffen 
en produkten of fysische agentia welke op korte of 
lange termijn schade kunnen toebrengen aan perso­
nen en zaken en aan het milieu. De tweede afdeling 
heeft betrekking op conventionele risico's, die zich 
voordoen bij het werken met apparatuur en installa­
ties die in alle industriële sectoren worden gebruikt 
(ongevallen veroorzaakt door het vallen van een 
stelling of een ladder, ongevallen met elektrische 
apparatuur, ongevallen met bewegende werktui­
gen); dergelijke ongevallen komen vaak voor. In 
deze tweede afdeling wordt verwezen naar Richtlijn 
82/501/EEG inzake grote potentiële risico's, die het 
gevolg zijn van ongewone voorvallen welke aanlei­
ding geven tot een explosie of een onmiddellijke 
emissie van een dusdanige hoeveelheid giftige of 
ontvlambare produkten dat deze zich over een grote 
oppervlakte binnen of buiten het bedrijf versprei­
den. Dergelijke ongevallen komen zeer zelden voor, 
maar hebben zeer ernstige gevolgen. Grote poten­
tiële risico's, die in bovengenoemde richtlijn uitvoe­
rig zijn omschreven, zijn in het onderhavige pro­
gramma niet op hun plaats. Daarom lijkt het raad­
zaam daar niet nader op in te gaan. 
1.15. Zonder de twintig voorgestelde acties te wil­
len indelen in belangrijke en minder belangrijke 
maatregelen, kan toch speciaal de aandacht worden 
gevestigd op drie groepen maatregelen die de tenuit­
voerlegging van het gehele programma aanzienlijk 
kunnen versnellen. Een eerste groep omvat de maat­
regelen inzake specifieke risico's, die in het Com­
missiedocument worden vermeld in afdeling I 
(acties 1 t/m 6); ten aanzien van dit soort risico's 
zijn reeds een kaderrichtlijn (Richtlijn 80/1107/ 
EEG van 27 november 1980) en enkele specifieke 
richtlijnen vastgesteld. De tweede groep omvat de 
maatregelen inzake opleiding en voorlichting van de 
werknemers, die in het voorstel van de Commissie 
worden vermeld in afdeling IV (acties 13 t/m 15). 
De derde groep omvat de maatregelen met betrek­
king tot de harmonisatie van het overheidstoezicht 
in de diverse Lid-Staten (actie 10), alsmede van de 
nationale wetgevingen inzake de preventie van 
arbeidsongevallen (actie 7). 1.16. Het Comité acht het bovendien noodzakelijk 
dat in het programma een specifieke actie wordt 
opgenomen met als doel de aanbeveling van 1966 
inzake beroepsziekten en de daarbij gevoegde lijst 
bij te werken. Er is namelijk geen enkele reden 
waarom bepaalde beroepsziekten in sommige Lid-
Staten wél en in andere niét zouden worden erkend. 
2. Bijzondere opmerkingen 
I. BESCHERMING TEGEN SCHADELIJKE 
AGENTIA 
2.1. Actiel 
In de specifieke richtlijnen ter uitvoering van de 
kaderrichtlijn 80/1107/EEG moet worden aangege­
ven welke middelen moeten worden gebruik om te 
voldoen aan artikel 5, lid 5, van de kaderrichtlijn 
(„het verlenen van toegang aan de werknemers 
en/of hun vertegenwoordigers op het werk tot pas­
sende informatie ter vermeerdering van kun kennis 
over de gevaren waaraan zij worden blootgesteld"). 
2.2. Actie 2 
Het uitwerken van een algemene methodiek voor de 
beoordeling van de risico's voor de gezondheid 
welke aan het gebruik van nieuwe agentia (of pro­
dukten) of een gecombineerde toepassing van ver­
scheidene agentia (sinergisme) zijn verbonden, zal 
vrij veel tijd vergen. De internationale organisaties 
zouden zich met dit aspect moeten bezighouden; dit 
geldt in het bijzonder voor de OESO, die momenteel 
studies verricht inzake „risk assessment" bij stoffen 
die schadelijk zijn voor het milieu. Bovengenoemde 
methoden dienen gericht te zijn op het vaststellen 
van de risico's op het werk. In een eerste stadium 
zou het dan ook wenselijk zijn een methodologie uit 
te werken voor agentia waarover toxicologische 
gegevens beschikbaar zijn en die reeds aan een epi­
demiologisch onderzoek zijn onderworpen. 
2.3. Actie 3 
Het Comité is het er volkomen mee eens dat in de 
eerste plaats gemeenschappelijke, voor alle Lid-Sta­
ten geldende blootstellingslimieten dienen te wor­
den vastgesteld. Om aan de hand van in het werkmi-
lieu verrichte metingen blootstellingsniveaus te kun­
nen bepalen, moet worden aangegeven welke 
bemonsterings- en meetmethoden zijn toegepast en 
op welke manier te werk is gegaan bij de statistische 
verwerking van de momenteel beschikbare gegevens 
en bij het bepalen van de blootstellingsduur. 
Nr. C 176/20 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 83 
2.4. Actie 4 
Deze maatregel zal slechts ten dele kunne bijdragen 
tot een beperking van de individuele blootstellings­
duur. Deze hangt namelijk in de eerste plaats af van 
de manier waarop het werk is georganiseerd en van 
de toegepaste procédés. Deze beide aspecten wor­
den echter doorgaans geregeld via onderhandelin­
gen of in rechtstreekse overeenkomsten tussen werk­
gevers en vakbonden. 
2.5. Actie 5 
2.5.1. Wat het gebruik van kankerverwekkende 
produkten betreft, kan worden verwezen naar de 
kaderrichtlijn en naar de desbetreffende bepalingen 
in de specifieke richtlijn inzake asbest. Ingeval pro­
dukten worden gebruikt waarvan bekend is dat zij 
kankerverwekkend of zeer toxisch zijn, dient te wor­
den voorkomen dat de betrokken werknemers hier­
aan worden blootgesteld, en dit of wel door de 
nodige technische maatregelen te nemen, bij voor­
beeld door aan te geven aan welke regels men zich 
bij het werken met deze produkten dient te houden 
en welke speciale voorzieningen in de bedrijven 
moeten worden aangebracht om het vrijkomen van 
deze produkten zoveel mogelijk te verhinderen of te 
beperken, of wel door zo nodig het gebruik van de 
produkten in kwestie te verbieden. 
2.5.2. De bedrijven moeten er dan ook toe worden 
verplicht, de bevoegde instanties in kennis te stellen 
van de voorgenomen activiteiten en daarbij gege­
vens te verstrekken aan de hand waarvan betrouw­
baarheidsanalyses kunnen worden uitgevoerd en de 
veiligheid van de installaties kan worden beoor­
deeld. 
2.5.3. Het Comité dringt erop aan dat een data­
bank met gegevens over de in de diverse bedrijfstak­
ken — de landbouw inbegrepen — vastgestelde 
gevallen van kanker als beroepsziekte wordt opge­
richt en dat een communautair programma ter 
bestrijding van deze ziekte wordt uitgewerkt. Men 
heeft nog maar zeer weinig inzicht in de schadelijke 
gevolgen van de ongeveer 50 000 in toepassing van 
de „zesde wijziging" geïnventariseerde chemische 
produkten („Richtlijn inzake de indeling, de verpak­
king en het kenmerken van gevaarlijke stoffen" ('). 
Hier is dan ook een taak weggelegd voor de 
Gemeenschap. Men zou kunnen beginnen met het 
opstellen van een communautaire lijst van bijzonder 
schadelijk geachte chemische produkten en van het 
aantal werknemers dat hiermee in aanraking komt. 
In al deze gevallen moet worden nagegaan welke 
schadelijke gevolgen de produkten in kwestie met 
zich meebrengen, welke preventiemaatregelen wor­
den genomen en hoe het staat met de desbetreffende 
wetgeving en met de opleiding en voorlichting van 
de gebruikers van de betrokken produkten. • 
(i) PBnr. L 259 van 15. 10. 1979. 2.6. Actie 6 
Deze maatregel kan worden uitgebreid tot niet-ioni-
serende stralingen, zoals bij voorbeeld microgolven 
en laserstralen. 
II. BESCHERMING TEGEN ONGEVALLEN EN 
ANDERE GEVAREN 
2.7. Actie 7 
2JA. Deze maatregel, die een van de belangrijkste 
is, is erop gericht de nationale wetgevingen inzake 
ongevallenpreventie te harmoniseren en de veilig­
heidsvoorschriften van bepaalde beroepen waarin 
zich vaker arbeidsongevallen voordoen, te verbete­
ren. 
2.7.2. Het Comité stelt voor, dit punt als volgt te 
formuleren: „Een begin maken met de harmonisatie 
van de nationale wetgevingen inzake ongevallenpre­
ventie en voorstellen uitwerken voor veiligheids­
voorschriften waarmee beroepen die door een 
hogere frequentie van arbeidsongevallen worden 
gekenmerkt, in de gehele Gemeenschap doeltreffen­
der kunnen worden beschermd.". 
Voor de tenuitvoerlegging van deze en de volgende 
twee acties (8 en 9) kan een kaderrichtlijn inzake de 
veiligheid van machines en werktuigen (zowel wat 
de constructie als wat het gebruik betreft) worden 
uitgewerkt, die dan met specifieke richtlijnen dient 
te worden aangevuld. 
2.8. Actie 8 
De formulering van dit punt en de doelstellingen 
van deze maatregel zijn duidelijker indien de verwij­
zing naar Richtlijn 82/501/EEG achterwege wordt 
gelaten. 
2.9. Actie 9 
2.9.1. Deze maatregel heeft tot doel de werknemer 
te beschermen tegen de gevaren die voortvloeien uit 
het gebruik van machines en tegen schadelijke 
invloeden van het werkmilieu in het algemeen. Hier­
bij dient te worden uitgegaan van ergonomische cri­
teria, niet alleen ter verbetering van de toegepaste 
produktieprocédés en de gebruikte machines („cura­
tieve ergonomie"), maar ook — en vooral — in het 
ontwerpstadium („preventieve ergonomie"). 
2.9.2. Het Comité stelt voor deze maatregel als 
volgt te omschrijven: „Voorstellen uitwerken voor 
gemeenschappelijke, voor alle Lid-Staten geldende 
procedures voor de homologatie en controle van bij­
zonder gevaarlijke apparaten en machines, ten einde 
de veiligheid hiervan te waarborgen en ervoor te 
4. 7. 83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr.C 176/21 
zorgen dat deze voldoen aan de beginselen van de 
ergonomie. Doel van deze maatregel is erop toe te 
zien dat de gezondheid en de veiligheid van 
bepaalde groepen werknemers niet in gevaar wor­
den gebracht door de spanningen die deze als 
gevolg van de aard van installatie en apparatuur, de 
uit te voeren taken en het werkmilieu ondergaan". 
2.10. Actie 10 
Deze maatregel zou beter op haar plaats zijn in 
afdeling III. Men dient er inderdaad naar te streven 
de opleiding van arbeidsinspecteurs overal op 
dezelfde leest te schoeien, maar tevens moeten de in 
diverse Lid-Staten toegepaste controlemethoden 
geleidelijk worden geharmoniseerd. 
III. ORGANISATORISCHE ASPECTEN — 
TOEZICHT 
2.11. Actie 11 
Ten einde de arbeidsgeneeskunde en de maatrege­
len op dit vlak ten volle de rol te laten spelen die ze 
toekomt, zou in dit punt moeten worden bepaald 
dat de met de zorg voor de gezondheid en de veilig­
heid van de werknemers belaste overheidsdiensten 
kleine en middelgrote ondernemingen moeten hel­
pen, indien deze niet in staat zijn zelf de nodige 
voorzieningen te treffen om de veiligheid van hun 
werknemers te garanderen. 
2.12. Actie 12 
De voor de installaties verantwoordelijke personen 
dienen ervoor te zorgen dat installaties en werkme­
thoden geen gevaar opleveren voor de veiligheid van 
onderhouds- en reparatieploegen en van werkne­
mers die in dienst zijn van onderaannemers of niet 
tot het bedrijf in kwestie behoren, ten einde de „spe­
cifieke" risico's, waarvan deze werknemers vaak 
niet op de hoogte zijn, te beperken. 
IV. INSTRUCTIE EN INFORMATIE 
2.13. Actie 13 
Men dient erop aan te dringen dat de richtlijn 
inzake veiligheidssignalering op het werk (PB nr. 
L 229 van 7. 9. 1977) wordt toegepast. 
2.14. Actie 14 
Om de werknemers beter voor te lichten en nauwer 
bij de oplossing van de veiligheidsproblemen te 
betrekken, is het volgens sommige Lid-Staten nodig 
dat bij iedere blootstelling van de werknemers aan 
chemische, fysische en biologische agentia de resul­taten van in het werkmilieu verrichte metingen wor­
den opgetekend in een register, waarin de werkne­
mers inzage dienen te hebben, en dat op een spe­
ciaal formulier informatie wordt verstrekt over de 
betrouwbaarheid van de installatie en over het soort 
risico's dat eraan verbonden is (specifieke risico's, 
conventionele risico's of grote potentiële risico's). 
2.15. Actie 15 
De cursussen over veiligheid en preventie dienen te 
worden georganiseerd in het kader van de beroeps­
opleiding. De Gemeenschap en de Lid-Staten kun­
nen hiertoe bijdragen door te zorgen voor een kwan­
titatieve en kwalitatieve verbetering van de diverse 
maatregelen en cursussen waarvoor steun wordt ver­
leend uit het Europees Sociaal Fonds. In de eerste 
plaats dient daarbij aandacht te worden geschonken 
aan de opleiding van de werknemers, van de jonge­
ren en vooral van de buitenlandse werknemers, ten 
einde dezen een beter inzicht te verschaffen in de 
preventie- en veiligheidsvoorschriften. Ook de 
voorlichting en specifieke opleiding van werkne­
mers die voor het eerst aan de slag gaan, dienen 
meer aandacht te verkrijgen. 
V. STATISTISCHE GEGEVENS 
2.16. Actie 16 
Men dient op korte termijn intensiever te gaan wer­
ken aan de samenstelling van communautaire statis­
tieken over ziekte- en sterfgevallen als gevolg van 
beroepsactiviteiten, mede om te voorkomen dat 
lacunes op nationaal niveau tot een gebrekkige 
voorlichting leiden. Dit zou in drie fasen moeten 
gebeuren: a) publikatie door het Bureau voor de 
Statistiek van statistische gegevens per Lid-Staat en 
per sector in de vorm waarin deze door de Lid-Sta­
ten zijn bijeengebracht (m. a. w. gegevens die nog 
niet met elkaar vergelijkbaar zijn); b) uitwerking van 
een uniforme methode voor het melden van arbeids­
ongevallen en beroepsziekten; c) opstelling van ver­
gelijkbare statistieken. 
2.17. Actie 17 
Dit is een uiterst belangrijke taak. Deze kan worden 
uitgevoerd door epidemiologen, indien ervoor wordt 
gezorgd dat de beschikbare medische gegevens cor­
rect kunnen worden gebruikt. 
VI. ONDERZOEK 
2.18. Actie 18 
Men dient niet alleen een gemeenschappelijk onder­
zoekprogramma vast te stellen, maar ook naar doel-
Nr.C 176/22 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 83 
treffender middelen te zoeken om dit onderzoek ver­
der te kunnen uitbouwen, om onderwerpen die ver­
band houden met de onderhavige problematiek erin 
te kunnen opnemen, en om ervoor te kunnen zorgen 
dat de bereikte resultaten ook benut worden. De 
bestaande structuren, in het bijzonder het Gemeen­
schappelijk Centrum voor Onderzoek te Ispra, kun­
nen doeltreffender worden gebruikt. 
VII. SAMENWERKING 
2.19. Actie 19 
Om de onderzoekactiviteiten van de diverse weten­
schappelijke instellingen te controleren is een gezag-
Gedaan te Brussel, 28 april 1983. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, 
Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, in het bijzonder de 
artikelen 99, 100 en 198, hebbend wetenschappelijk orgaan nodig dat het 
onderzoek van de diverse instituten — die alle hun 
eigen prioriteiten hebben — in een bepaalde rich­
ting stuurt. 
2.20. Actie 20 
Ten aanzien van deze maatregel kan dezelfde 
opmerking worden gemaakt als onder punt 2.19. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Fransois CEYRAC 
Gezien de adviesaanvrage van de Raad van 30 juli 
1982 inzake het voorstel voor een dertiende richtlijn 
van de Raad betreffende de harmonisatie van de 
wetgevingen der Lid-Staten inzake omzetbelasting 
— Regeling voor de teruggave van de belasting over 
de toegevoegde waarde aan niet op het grondgebied 
van de Gemeenschap gevestigde belastingplichtin-
gen ('), 
(') PB nr. C 223 van 27. 8. 1982, blz. 5. Advies inzake een voorstel voor een dertiende richtlijn van de Raad betreffende de 
harmonisatie van de wetgevingen der Lid-Staten inzake omzetbelasting — Regeling voor 
de teruggave van de belasting over de toegevoegde waarde aan niet op het grondgebied 
van de Gemeenschap gevestigde belastingplichtingen 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is bekendgemaakt in het Publika­
tieblad van de Europese Gemeenschappen nr. C 223 van 27 augustus 1982, blz. 5. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 30 juli 1982 heeft de Raad besloten het Economisch en Sociaal Comité overeen­
komstig de bepalingen van de artikelen 99, 100 en 198 van het Verdrag tot oprichting 
van de Europese Economische Gemeenschap over bovengenoemd voorstel te raadple­
gen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voor­
noemd onderwerp tijdens zijn op 27 en 28 april 1983 te Brussel gehouden 207e zitting.