NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 10.11.2004 
COM(2004) 748 definitief 
  
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE A AN DE RAAD, HET EUROPEES 
PARLEMENT, HET EUROPEES ECONOM ISCH EN SOCIAAL COMITE, HET 
COMITE VAN DE REGIO'S EN DE  EUROPESE CENTRALE BANK 
Eerste verslag over de prak tische voorbereidingen voor 
 de toekomstige uitbreiding van de eurozone 
    
{SEC(2004) 1383} 
 
NL 2   NL 1. I NLEIDING  
De uiteindelijke invoering van de eenheidsmunt zal  een mijlpaal zijn voor alle landen die in 
de toekomst tot de eurozone zullen toetreden, net zoals dit he t geval was voor de landen die 
momenteel deel uitmaken van de eurozone. Op  grond van artikel 4 van de Toetredingsakte 
traden de nieuwe lidstaten toe tot de Eur opese Unie als "lidstaten met een derogatie"1. De 
uiteindelijke invoering van de eenheidsmunt maak t deel uit van de verdragsverplichtingen en 
deze landen zullen de euro dus invoeren zodra ze alle noodzakelijke voorwaarden hebben vervuld. Vele nieuw toegetreden lidstaten hebben verklaard dat ze zo snel mogelijk wensen toe te treden tot de eurozone en leveren dan ook inspanningen om te voldoen aan de toetredingsvoorwaarden, in het bijzonder de convergentiecriter ia van Maastricht die moeten 
leiden tot een duurzame economische convergentie va n alle landen die in de toekomst tot de 
eurozone zullen toetreden. In de landen die momenteel deel uitmaken van de eurozone, 
hebben de voorbereidingen voor de  praktische invoering van de eu ro bijna zes jaar in beslag 
genomen. De nieuwe lidstaten moeten zich dus nu al beginnen voor te bereiden om tijdig gereed te zijn en een vlotte overgang te garanderen. 
1.1 Stappen die leiden tot de invoering van de euro 
In hun periodieke convergentieverslagen
2 evalueren de Commissie en  de ECB de mate waarin 
de verschillende landen hebben voldaan aan de  verdragsverplichtingen om de euro te kunnen 
invoeren. In artikel 122, lid 2, van het Verdrag wo rdt bepaald dat de Raad op voorstel van de 
Commissie besluit welke lidstaten aan de noodzakelijke voorwaarden voldoen en dat hij 
vervolgens de derogaties van de  betrokken lidstaten intrekt. Voorts bepaalt de Raad de datum 
waarop de betrokken lidstaten zullen toetre den tot de eurozone en stelt hij de 
omrekeningskoers tussen de nationale muntee nheid van het land en de euro onherroepelijk 
vast. Op de invoeringsdatum van de euro wo rdt de omrekeningskoers  van kracht, houdt de 
vroegere nationale munteenheid op te bestaan en wordt de verantwoordelijkheid voor het 
monetaire beleid overgedragen aan de ECB.  Deze omschakeling vond plaats op 1 januari 
1999 voor de eerste elf landen die toetraden tot de eurozone en op 1 januari 2001 voor 
Griekenland. 
Om praktische en logistieke redenen voerden  de huidige landen van de eurozone een 
overgangsperiode van drie jaar  in (één jaar in het geva l van Griekenland) tussen de 
aanneming van de euro als munteenheid (1999 voor  elf landen en 2001 voor Griekenland) en 
de invoering van de chartale euro. Het belangr ijkste alternatief voor een overgangsperiode is 
het zogenaamde "big bang"-scenar io, waarbij de toetreding tot de eurozone samenvalt met de 
invoering van eurobankbiljetten en -munten. Deze aanpak heeft een aantal voordelen, vooral 
nu er reeds eurobankbiljetten en  -munten bestaan. Het grootste nadeel is dat hierdoor de 
                                                 
1 Wat de invoering van de euro betreft, hebben Denemarken en het Verenigd Koninkrijk een speciale 
"opt-out"-status. De tien nieuwe lidstaten en Zweden  zijn lidstaten met een derogatie. Het referendum 
dat op 14 september 2003 in Zweden is gehouden gaf aan dat een meerderheid van de bevolking niet 
voor toetreding tot de eurozone is. 
2 De laatste convergentieverslagen werden gepubli ceerd op 20 oktober 2004. Hi erin werd geconcludeerd 
dat geen van de elf lidstaten met een derogatie momenteel voldeed aan alle voorgeschreven criteria 
(duurzaam evenwicht van de openbare financiën, prijsstabiliteit, wisselkoersstabiliteit gedurende de 
vereiste periode, niveau van de langetermijnrente). In het licht van de conclusies van haar 
convergentieverslag heeft de Commissie besloten om geen voorstel in te dienen voor het intrekken van 
de derogaties. 
 
NL 3   NL periode waarin de particuliere en overheidssector en de burgers  zich op de overgang naar de 
euro kunnen voorbereiden, korter wordt. De i nvoering van eurobankbiljetten en –munten 
wordt gevolgd door een periode van dubbele omloop w aarin zowel in euro als in de nationale 
munteenheid luidende bankbiljetten en munten de status van wettig betaalmiddel hebben. De 
duur van de periode van dubbele omloop wordt gewoonlijk op nationaal niveau vastgelegd, 
waarbij deze periode meestal relatief kort wordt gehouden en maximaal twee maanden duurt. 
1.2 Doel van het verslag  
Voor een geslaagde toetreding tot de eurozone moet er niet alleen worden voldaan aan de 
verdragsverplichtingen, maar zijn er ook zorgvuldig geplande  en uitgebreide praktische 
voorbereidingen vereist, w aarbij zowel de particuliere als de overheidssector en zelfs het grote 
publiek zijn betrokken. De Commissie zal op gezette tijden - ten minste één  keer per jaar of 
telkens als dit door specifieke omstandigheden is  gerechtvaardigd - verslag uitbrengen over de 
stand van deze voorbereidingen. Deze mededeling is het eerste dergelijke verslag. In 
tegenstelling tot de convergentieverslagen vloe it dit verslag niet voor t uit een wettelijke of 
andere verplichting. Aan de basis ervan ligt het voornemen van de Commissie om alle 
betrokken partijen, in het bijzonder de communauta ire instellingen en de lidstaten alsook het 
geïnteresseerde publiek en de media, correct te informeren over de vooruitgang die op dit 
belangrijke terrein wordt geboekt. De data waarop  en de regelmaat waarmee de verslagen van 
de Commissie over de stand van de praktische  voorbereidingen zullen verschijnen, zullen dus 
losstaan van de convergentieverslagen van de Commissie. 
Het algemene kader en de belangrijkste ond erdelen van de overgang naar de nieuwe 
munteenheid zijn meestal vastgelegd in het overgangsscenario van een  land. Momenteel zijn 
een groot aantal van de betrokken landen dergelij ke scenario's aan het opstellen. Wat Zweden 
betreft, werd er op 14 september 2003 een refe rendum georganiseerd, waaruit bleek dat een 
meerderheid van de bevolking op dat ogenblik ni et positief stond tegen over de toetreding tot 
de eurozone. Als gevolg van het resultaat  van dit referendum zijn de praktische 
voorbereidingen in Zweden de facto tot stilstand gekomen. 
2. B ESTAANDE PLANNEN VOOR DE AANNEMING VAN DE EURO  
Drie lidstaten met een derogatie (Estland, Litouw en en Slovenië) zijn op 28 juni 2004 tot het 
ERM-II toegetreden. Alle drie de  landen willen zo snel mogelijk (2007) lid worden van de 
eurozone. De meeste hebben nationale ov ergangsplannen aangenomen en nationale 
coördinatoren voor de overgang aangesteld. M eestal wordt de voorkeur gegeven aan een 
overgang in één keer n aar de euro (het "big bang"-scena rio), waarbij eur obankbiljetten en 
-munten wettig betaalmiddel worden op de datum waarop het land toetreedt tot de eurozone. De selectieprocedure voor het ontwerp van de na tionale zijde van de euromunten is lopende 
of al afgerond. 
Geleidelijk aan krijgen de offici ële plannen en voornemens in de  meeste andere landen meer 
concrete vorm. Vele landen zijn van plan in een  iets latere fase (tegen het einde van het 
decennium) tot de eurozone toe te  treden, al zal veel  natuurlijk afhangen van de mate waarin 
ze aan de convergenti ecriteria voldoen. 
De stand van de voorbereidingen is samengevat in  de onderstaande tabel, die in de meeste 
gevallen is gebaseerd op door de betrokken nati onale autoriteiten bekendgemaakte gegevens 
en waarin een overzicht wordt gegeven van de  nationale beslissingen en standpunten over de 
 
NL 4   NL verschillende relevante vraagstukk en. De lidstaten staan gerangs chikt in de door het Verdrag 
bepaalde volgorde. 
LAND NATIONALE 
COÖRDINATOR NATIONAAL 
OVERGANGS-
PLAN OF 
SOORTGELIJK 
SCENARIO TOE-
TREDING 
TOT 
ERM II NATIONALE 
STREEF-
DATUM VOOR 
AANNEMING 
EURO BIG BANG OF 
OVERGANGS-
PERIODE EURO-
MUNTEN 
Tsjechische Republiek  Euro-
toetredings-
strategie van de Tsjechische 
Republiek 
(goedgekeurd door de regering 
in oktober 2003)  2009-2010  Wedstrijd is 
nog in beraad 
Estland De Commissie 
van ministers (inclusief de 
gouverneur van 
de centrale 
bank) Gemeen-
schappelijke verklaring van 
de Estse 
regering en de 
Bank van 
Estland,  16.1.2004 28.6.2004 Medio 2006  Wedstrijd is in 
juni 2004 van start gegaan; 
eindselectie zal 
in december 
2004 
plaatsvinden
3 
Cyprus Gezamenlijke 
coördinatie door 
de minister van Financiën en de 
centrale bank 
van Cyprus wordt 
overwogen Een algemeen 
voorlopig kader 
werd voorbereid De 
minister-
raad heeft onlangs 
besloten 
om zo snel mogelijk 
een 
verzoek tot 
toetreding 
in te dienen 2007 Big bang Organisatie 
van de 
wedstrijd zal worden 
gepland 
Letland Overgangs-
werkgroep  in de 
bank van Letland, overleg 
tussen 
ministerie van 
Financiën en 
centrale bank Voorlopig 
overgangsplan  1.1.2008 Big bang Wedstrijd is 
van start 
gegaan 
Litouwen Werkgroep in de 
bank van 
Litouwen voor 
het opstellen van het 
overgangsplan Vaststelling van 
de hoofdpunten 
van het 
overgangsplan tegen december 
2004 en 
voorbereiding van het 
strategische 28.6.2004 
 1.1.2007 
(voorlopig) Big bang 
dubbele 
omloop 2 tot 3 
weken Slotprocedure 
voor de 
aanbesteding 
voor het ontwerpen van 
de gipsen 
modellen 
                                                 
3 Op de sluitingsdatum van de wedstrijd op 19 okto ber 2004 waren er 134 ontwerpen ingediend. Een 
commissie van deskundigen zal tegen medio november de tien beste ontwerpen selecteren en de 
definitieve keuze zal in december 2004 worden gemaakt door middel van een nationale telefonische 
stemming. 
 
NL 5   NL kader voor de 
coördinatie van 
het project 
Hongarije Wat de 
streefdatum van 2010 betreft, 
wordt er 
voorbereidend werk verricht in 
het ministerie 
van Financiën 
en de Magyar 
Nemzeti Bank (centrale bank 
van Hongarije)   2010   
Malta Een coördinatie-
orgaan dat belast is met de 
sturing van het 
proces, moet formeel nog 
worden 
aangesteld. Er vindt overleg 
plaats tussen het 
ministerie van Financiën en de 
centrale bank. Voorlopig 
overgangsplan wordt opgesteld 
door het 
ministerie van Financiën en de 
centrale bank.  2008 Moet nog 
worden bepaald Er is een 
uitvoerings-plan opgesteld 
dat betrekking 
heeft op het volledige 
proces, vanaf 
de wedstrijd tot de aanmaak 
van de munten 
Polen Interinstitutionel
e werkgroep 
ministerie van 
Financiën – Poolse nationale 
bank   2009 Moet nog 
worden 
bepaald Opinie-
onderzoek 
Slovenië Coördinatie-
orgaan (ministerie van 
Financiën, 
centrale bank, andere 
ministeries en 
organen) Programma 
voor toetreding tot het ERM II 
en aanneming 
van de euro (goedgekeurd 
door de regering 
en de raad van bestuur van de 
centrale bank 
van Slovenië, november 2003) 
 
Sectorale masterplannen  28.6.2004 1.1.2007 Big bang 
(dubbele omloop:  
2 weken) Wedstrijd is 
van start gegaan. 
Slowakije Ministerie van 
Financiën Specificatie van 
de strategie voor 
de aanneming 
van de euro in 
Slowakije, goedgekeurd 
door de regering 
in september 2004. 
Nationaal 
overgangsplan  1.1.2008/ 
2009 Big bang Wedstrijd is 
van start 
gegaan 
 
NL 6   NL moet medio 
2005 worden 
goedgekeurd. 
3. V OORBIJE EN TOEKOMSTIGE TOETREDINGEN TOT DE EUROZONE : GELIJKENISSEN 
EN VERSCHILLEN  
Bij de overgang van de landen die in de toekomst tot de euroz one zullen toetreden, zullen er 
bepaalde gelijkenissen zijn met de vorige omschakelingen en zal er voordeel kunnen worden 
gehaald uit de lessen die in he t verleden werden geleerd. Er zal  ook sprake zijn van een aantal 
belangrijke verschillen. 
3.1 Lessen die uit de vorige overgang werden getrokken 
Hoewel de eerste overgang een groot succes was, is er op verscheidene punten nog ruimte 
voor verbetering. Volgende bela ngrijke lessen kunnen worden getrokken uit de ervaring van 
de landen die deel uitmaakten van de eerste groep: 
(i) Een zorgvuldige en proactieve voorbereiding rendeert . De inspanningen van de 
landen die in vroege, grondige voorbereidi ngen investeerden, rendeerden op het vlak 
van de snelheid van de omschakeling, de  brede aanvaarding door de bevolking van 
de nieuwe munteenheid en de vlotheid w aarmee de overgang verliep. Investeringen 
in communicatie en informatie rendeerden eveneens. 
Dit is de belangrijkste les van de eerst e overgang en het verklaart waarom de 
Commissie en de landen die deel uitmaken  van de volgende groep, al begonnen zijn 
met overleg over de praktische voorbereidingen. 
Uit de resultaten van de laatste Eurobarometer (zie af deling 4) blijkt dat de behoefte 
aan precieze en tijdige informatie even groo t blijft als in het verleden. Een gebrek 
aan informatie zou kunnen leiden tot angs tige of zelfs vijandige reacties, die 
gemakkelijk kunnen worden voorkomen. 
(ii) De overgangsperiode van drie jaar was te lang.  Na 1999 was de dynamiek er 
enigszins uit: de overheden moesten hun inspanningen hernieuwen om de 
ondernemingen en de burgers (opnieuw) te ove rtuigen zich tijdig voor te bereiden op 
de omschakeling naar de chartale euro. Voor ts bleef het gebruik van de girale euro 
vrij beperkt tijdens de overgangsperiode. 
Om een aantal redenen, die in afdeling 3.2 wo rden uiteengezet en die hoofdzakelijk 
verband houden met de noodzaak van een vlotte  overgang naar de chartale euro, is 
het niet raadzaam dat de landen die in de toekomst tot eurozone zullen toetreden, 
voorzien in een lange overgangsperiode. V oor processen zoals de omschakeling van 
informatiesystemen in de particuliere en overheidssector zullen de uitvoeringstermijnen echter even lang blijven als in de landen die als eerste tot de 
eurozone zijn toegetreden. Aangezien de overgang zelf korter za l zijn, zullen de 
voorbereidingen bijgevolg in een zeer vroeg stadium van st art moeten gaan. 
Aangezien de overgangsperiodes die op d it ogenblik door de  betrokken landen 
worden gepland, wellicht korter zullen zij n, zal de complexiteit  als gevolg van het 
gelijktijdige gebruik van twee munteenheden (de euro en de nationale munteenheid) 
worden beperkt en zal het dus eenvoudiger zi jn om de overgang te verklaren en te 
begrijpen. 
 
NL 7   NL (iii) De invoering van eurobankbiljetten en -munten moet snel verlopen : een 
"geleidelijke" invoering van de chartale euro veroorzaakt zowel voor de burgers als 
voor de ondernemingen complicaties. Een snelle invoering is voordelig voor alle 
betrokken partijen, op voorwaarde dat ze zor gvuldig is voorbereid. Hetzelfde geldt 
voor de periode van de dubbele omloop, di e bij voorkeur kort zou moeten zijn. 
Zoals de omschakeling naar de chartale euro in de landen die momenteel deel 
uitmaken van de eurozone, h eeft aangetoond, zal een vlotte invoering van de chartale 
euro moeten zijn gebaseerd op een  uitgebreide bevoo rrading vooraf, de 
onmiddellijke omschakeling van alle geldau tomaten, de uitsluitende teruggave van 
wisselgeld in euro door kleinhandelaars en  de mogelijkheid voor klanten en niet-
klanten van banken om hun oude nationale ge ld kosteloos in euro om te wisselen. 
In dit verband moet het belang van kaar t- en e-betalingen worden benadrukt. 
Dergelijke betalingsmethoden hebben in aanzienlijke mate bijgedragen tot een vlotte overgang, in het bijzonder in de kleinhandel. 
(iv) Het uit circulatie nemen van de nati onale munteenheden moet zorgvuldig worden 
voorbereid : bij de eerste overgang werd wellic ht teveel aandacht besteed aan de 
invoering van eurobankbiljetten en –munte n, terwijl de gevolgen van de enorme 
terugvloeiing van het oude nationale geld waren onders chat. Er was met name niet 
altijd voorzien in logistieke ondersteuni ng om het hoofd te kunnen bieden aan de 
enorme hoeveelheden ingeleverde munten. Dit gaf soms aanleiding tot aanzienlijke 
vertragingen bij het transport, de verwer king en het tellen van muntstukken en de 
creditering van rekeningen. 
(v) Er moeten maatregelen worden genome n om elk effect op de prijzen te voorkomen . 
Dit vraagstuk vereist bijzondere aandacht, aa ngezien de aanpak erva n moeilijk is en 
deze perceptie vaak op misvattingen berust die moeilijk kunnen worden 
gecorrigeerd. Voorkomen is hier  duidelijk beter dan genezen. 
Uit de resultaten van de Eurobarometer blijkt duidelijk  dat burgers zich al heel goed 
bewust zijn van deze kwestie. Bij 71% va n de respondenten (gemiddelde voor alle 
nieuw toegetreden lidstaten) is het risico op misbruik en fraude met betrekking tot 
prijzen tijdens de omschakeling een grot e bron van zorg. Vermeldenswaard is 
evenwel dat er uitgesproken verschillen zijn tussen de landen. Uit de uitsplitsing op 
basis van sociaaldemografische categor ieën kunnen geen duide lijke conclusies 
worden getrokken, behalve dan dat ouderen zich meer zorgen maken over deze kwestie dan jongeren. 
De correcte omrekening van prijzen door  winkeliers en klei nhandelaars in het 
algemeen zal ongetwijfeld zorgvuldig moet en worden voorbereid door de betrokken 
autoriteiten, bijvoorbeel d door middel van met de kleinhandel afgesloten 
overeenkomsten met betrekking tot de prijsst abiliteit, waarvan de naleving vóór en 
na de overgang nauwgezet – en bij voorke ur met de actieve betrokkenheid van 
consumentenverenigingen en brancheorganis aties van de kleinha ndel op nationaal en 
Europees niveau - wordt gecontroleerd. De  autoriteiten zouden ook van individuele 
kleinhandelaars kunnen eisen dat ze publieke lijk de verbintenis aangaan om te 
zorgen voor een juiste omre kening van de prijzen, bijvoorbeeld door middel van 
stickers of kentekens en door het gebrui k van de dubbele prijsaanduiding gedurende 
een bepaalde periode vóór en na de invoe ring van de chartale euro actief aan te 
 
NL 8   NL moedigen. Beide methodes verhogen de geloofwaardigheid en stellen de 
consumenten in staat om de kleinhandelaar s onder druk te zette n. Deze maatregelen 
moeten bijdragen tot een afname van de  bezorgdheid en een vlotte overgang. 
(vi) De "mentale" omschakeling vergt aanzienlijk meer tijd dan de materiële 
omschakeling . Uit de enquêteresultaten van november 2003 bleek dat 30% van de 
respondenten het vaakst in hun nationale munteenheid denkt b ij hun dagelijkse 
aankopen, terwijl 46% het vaakst in euro denkt . Voor aankopen waarmee veel geld is 
gemoeid (bijvoorbeeld van een wagen of huis), rekent de meerderheid van de 
inwoners uit de eurozone nog steeds he t vaakst uit het hoof d in hun nationale 
munteenheid (54%), terwijl slechts een kl eine minderheid (16%) in euro rekent. 
3.2 Belangrijkste verschillen met de vorige overgang 
Hoewel er gelijkenissen zijn, mag er toch niet uit het oog worden verloren dat de nieuw 
toegetreden lidstaten talrijke ei gen kenmerken en bijzonderheden hebben. In vergelijking met 
de eerste omschakeling is er in het algemeen sp rake van de volgende belangrijke verschillen: 
(i) De toekomstige uitbreiding van de eu rozone zal plaatsvinden in verscheidene 
opeenvolgende fases . Het is zeer onwaarschijnlijk dat de lidstaten die nog niet tot de 
eurozone behoren (de zogenaamde "pre-i ns") als één groep zullen toetreden. 
Verwacht wordt dat in een bepaald jaar kleine groepen landen (of afzonderlijke 
landen) zullen toetreden. 
De collectieve dynamiek bij de eerste groe p landen die deel gingen uitmaken van de 
eurozone, zal dus niet in dezelfde mate aan wezig zijn en toekomstige uitbreidingen 
van de eurozone zullen bu iten de rechtstreeks betrokken landen minder in het oog 
lopen. Tegelijkertijd zal het feit dat vele landen de eenheidsmunt al hebben aangenomen, de overgang op bepaalde punten vergemakkelijken (zie verder). 
(ii) Er bestaan reeds eurobankbiljetten en –m unten en de meeste inwoners van de nieuw 
toegetreden lidstaten zijn er reeds mee vertrouwd.  In bepaalde winkels, hoofdzakelijk 
in toeristische gebieden en grensgebieden, wordt de euro reeds gebruikt en aanvaard als betaalmiddel. Hierdoor kan in bepaal de bedrijfstakken minder behoefte zijn aan 
een aanzienlijke bevoorrading vooraf. Ook kan het voor sommige burgers en ondernemingen wenselijk zijn dat zij zich  enige eurocontanten in het buitenland 
aanschaffen, vooral wanneer ze in de desb etreffende grensgebieden wonen. Voorts 
kunnen burgers van landen die niet tot de eurozone behoren, bij hun binnenlandse banken reeds rekeningen in euro openen. Voor  wie heeft besloten dit te doen, is de 
overgang reeds aan de gang. 
De laatste Eurobarometer (zie afdeling 4)  bevat interessante  gegevens over de 
praktijkervaring die burgers uit de tien nieuw toegetre den lidstaten reeds hebben 
opgedaan. Het blijkt dat de meeste burge rs uit deze lidstaten (gemiddeld 73%) 
eurobankbiljetten hebben gezien en dat gemi ddeld 66% euromunten heeft gezien. In 
sommige landen gaat het om bijzonder hoge  percentages. Zo heeft 95% van de 
Sloveense respondenten reeds eurobankbilj etten gezien en 87% euromunten. De 
percentages voor Cyprus bedragen 85% (ba nkbiljetten) en 82% (munten). De Letten 
zijn het minst vertrouwd met eurocontante n, al heeft zelfs in Letland meer dan de 
helft van de bevolking eurobankbiljetten (67%) of euromunten (55%) gezien. 
 
NL 9   NL Wat het gebruik van eurobankbiljetten en –m unten betreft, liggen de percentages 
vanzelfsprekend lager, maar zijn ze to ch nog aanzienlijk: ge middeld 49% van de 
bevolking van de nieuw toegetreden lidstaten  heeft reeds bankbiljetten gebruikt en 
50% heeft euromunten gebruikt. O ok hier lopen sommige landen voorop, 
bijvoorbeeld Slovenië (respectievelijk 81% en 79%) en Cyprus (respectievelijk 76% 
en 77%). De Litouwers he bben het minste ervari ng met het gebruik van 
eurocontanten (respectievelijk 40% en 39%) N og interessanter is dat uit de resultaten 
van de Eurobarometer blijkt dat respectievelijk 18% en 15% van de respondenten 
reeds eurobankbiljetten en –munten in hun eigen land hebben gebruikt. Uit deze 
cijfers blijkt duidelijk dat de euro reeds informeel wordt gebruikt voor bepaalde transacties. In landen zoals Letland, L itouwen en Polen liggen de percentages 
aanzienlijk hoger (respectievelijk 34%, 31%  en 28% voor eurobankbiljetten en 27%, 
20% en 24% voor munten). 
(iii) De overgang van de nationale munteenheid  naar de euro zal naar verwachting veel 
sneller verlopen . Vele landen overwegen een "b ig bang"-aanpak, waarbij de 
toetredingsdatum tot de eurozone same nvalt met de datum van de (officiële) 
invoering van de chartale euro. Een meerde rheid van de nieuw toegetreden lidstaten 
(Tsjechië, Estland, Letland, Litouwen, Polen, Slovenië en  Slowakije) hebben in de 
voorbije jaren een nieuwe munteenheid inge voerd en daarbij wa ardevolle ervaring 
opgedaan. 
Ook de aanwezigheid en de ruime beschi kbaarheid van eurocontanten speelt een 
belangrijke rol in deze benadering. Sommige factoren die van cruciaal belang leken 
te zijn voor het succes van de eerste overgang, zullen d aarom in de toekomst een 
minder belangrijke rol spelen. Voordat de eu ro officieel in het land wordt ingevoerd, 
kunnen eurocontanten vlot worden verkregen en sommige burgers en ondernemingen 
kunnen besluiten om zich ruim van tevoren voor te bereiden. De bevoorrading 
vooraf4 van economische subjecten zal waarsc hijnlijk opnieuw bijdragen tot een 
snelle overgang door ervoor te  zorgen dat er vanaf €- dag voldoende hoeveelheden 
contanten beschikbaar zijn. De bevoorra ding vooraf van burgers met bepaalde 
hoeveelheden van zowel kleine coup ures als munten is ook mogelijk. 
Landen die in de toekomst tot de eurozone  zullen toetreden, hebben er alle belang bij 
om de overgangsperiode zo kort mogelijk te houden, aangezien zij anders in bepaalde sectoren eventu eel kunnen worden geconfront eerd met een periode van 
informele dubbele omloop, waarbij de euro reeds actief door burgers en 
kleinhandelaars wordt gebruikt  nog voordat de eenheidsmunt het wettige 
betaalmiddel is geworden. 
(iv) De omvang van de noodzakelijke aanpa ssingen die op bepaalde terreinen tot stand 
moeten worden gebracht, zal verschillen van de vroegere omschakelingen in de 
eurozone. Het aantal geldautomaten per hoof d van de bevolking is  bijvoorbeeld lager 
dan in de eurozone, al blijft het toch vrij aanzienlijk. Geldautomaten helpen de snelle 
                                                
 
4 Met bevoorrading vooraf wordt het verstrekken van voldoende hoeveelheden eurobankbiljetten en 
-munten aan banken bedoeld voordat eurocontanten de status van wettig betaalmiddel krijgen, dus vóór 
€-dag. Onder bevoorrading vooraf van derden via de  banken wordt een soortgelijke activiteit verstaan, 
waarbij vooraf bevoorrade banken op hun beurt kleinhandelaars en andere bedrijven voorzien van 
voldoende hoeveelheden eurocontanten opdat deze va naf de eerste dag onmiddellijk in de nieuwe 
munteenheid kunnen beginnen te werken. 
 
NL 10   NL invoering van de chartale euro in de econom ie te bespoedigen. U it in het verleden 
opgedane ervaring blijkt dat een groot deel van de euro bankbiljetten door middel van 
geldautomaten in omloop werd gebracht, in het bijzonder omdat deze automaten dag 
en nacht beschikbaar zijn, dus ook wann eer de bankkantoren zijn gesloten. Het 
geringere aantal geldautomaten wordt enig szins gecompenseerd door het grote aantal 
bank- en postkantoren per hoofd van de be volking (dat in de meeste landen min of 
meer overeenstemt met het gemiddelde va n de eurozone), aangezien de burgers 
hierdoor bij de aanvang van het omschake lingsproces voldoende  eurobankbiljetten 
en -munten zullen kunnen verkrijgen. Ev entueel moeten speciale maatregelen 
(langere openingsuren, opening tijden s het weekend, enz.) worden overwogen. 
In vergelijking met het gemiddelde van de eurozone is het aantal kassaterminals vrij 
beperkt, met name omdat in vele nieuw toegetreden lidstaten intensief gebruik wordt gemaakt van contanten (zie ve rder). De geringere beschi kbaarheid van elektronische 
en/of e-betaalmiddelen is een nadeel, aangezi en ze het belangrijkste alternatief zijn 
voor contanten, en dergelijke betalingsapparatuur meestal zeer vlot kan worden omgeschakeld. Hoewel het aantal bet aalkaarten (zowel debetkaarten als 
kredietkaarten) per hoofd van de bevolking in de nieuwe lidstaten lager is dan in de 
eurozone, gaat het relatief gezien toch om een aanzien lijk aantal (i n het bijzonder 
debetkaarten). In de praktijk worden kaarten in eerste instantie gebruikt om contant geld op te nemen bij geldautomaten. Er is dus aanzienlijke ruimte om de binnenlandse netwerken van kassaterminals u it te breiden en hier door de druk bij de 
chartale omschakeling te verminderen. 
Statistische gegevens bevestigen dat bankb iljetten en munten in  de meeste nieuw 
toegetreden lidstaten een predominante rol spelen als betaalmiddel, hoewel het totale 
bedrag contanten per hoofd van de bevolking lager is dan in de eurozone. Zo blijft in 
sommige nieuw toegetreden lidstate n een groot aantal werknemers en 
gepensioneerden hun lonen en pensioenen in contanten ontvangen. Zoals hierboven 
werd uiteengezet, is de belangrijke rol va n contanten een nadeel voor alle betrokken 
partijen (banken, kleinhandelaars, consumen ten …) waardoor de omschakeling naar 
de chartale euro intensief zal moeten worden voorbereid. 
Ten slotte zou de omschakeling van de verkoopautomaten geen grote problemen 
mogen opleveren. Het totale aantal auto maten is voorlopig nog vrij beperkt. 
Hongarije is blijkbaar het land met de m eeste automaten (22.000), terwijl het totale 
aantal automaten in de eurozone meer dan twee miljoen bedraagt. In tegenstelling tot 
bij de eerste overgang zijn  euromunten bovendien in ruime mate beschikbaar en 
zullen de ondernemingen dus niet worden geconfronteerd met specifieke problemen 
met betrekking tot het testen en precies  afstemmen van het materiaal voor het 
valideren van munten. 
 
NL 11   NL 4. DE PUBLIEKE OPINIE OVER DE EURO IN DE NIEUW TOEGETREDEN LIDSTATEN  
De laatste Eurobarometerpeiling5 waarbij meer 10.000 burgers uit de nieuw toegetreden 
lidstaten werden ondervraagd ove r hun mening en kennis over de invoering van de euro, werd 
in de eerste helft van septem ber 2004 door EOS Gallup uitgevoerd. 
4.1 Algemene houding ten opzichte van de euro 
De belangstelling voor de invoering van de euro  is vrij laag. Slechts 50% verklaarde hiervoor 
interesse te hebben en 48% was niet geïnteresseerd. Uit het totaalresultaat in de nieuw 
toegetreden lidstaten blijkt da t 44% van de burgers van meni ng is dat de invoering van de 
euro op nationaal niveau positieve gevolgen zal hebben, terwijl 41% van oordeel is dat het tegendeel het geval zal zijn. 40% verwacht dat de invoering van de euro voor hen persoonlijk 
positief zal zijn, terwij l 45% met negatieve gevolgen rekening houdt. Over de vraag of ze zich 
verheugen (42%) of niet (47 %) over de vervanging van hun nationale munteenheid door de 
euro, lijken de meningen van de burgers uiteen te lopen. 
Wat de tijdshorizon voor de invoering van de euro betreft, heeft 19% van de respondenten in 
deze tien landen verklaard dat ze wensen dat de euro zo snel mogelijk hun munteenheid 
wordt, terwijl 36% heeft geantwoord dat de euro  pas na zekere tijd moet worden ingevoerd. 
Een relatieve meerderheid (40%) is van oordeel dat de euro zo laat mogelijk moet worden 
aangenomen. De inwoners blijken zich evenwel terdege bewust te zijn van de praktische 
voordelen van de invoering van de euro, waarbij he t gemak van de euro bij het reizen naar het 
buitenland (92%) en voor het aankopen van goedere n en diensten in de eurozone (82%) wordt 
erkend. 77% erkent dat door de invoering van de euro de omwi sseling van valuta binnen de 
eurozone overbodig wordt. Bovendien is een meerderheid van de re spondenten (54%) van 
oordeel dat de overgang voor hen geen grote ongemakken zal veroorzaken. Zoals hierboven al 
werd vermeld, is een aanzienlijke meerderhei d evenwel bevreesd voor mogelijke misbruiken 
en fraude met betrekking tot de prijzen tijdens de overgang. 
4.2 Burgers willen beter worden geïnformeerd 
Het brede publiek in de nieuw toegetreden lid staten heeft nog steeds een vrij geringe kennis 
over de euro en de voorwaarde n voor de invoering ervan. De  meeste ondervraagden (57%) 
zijn er zich niet van bewust da t hun land de verplichting is aange gaan om de euro in te voeren 
en weten niet hoeveel landen reeds tot de eurozone behoren. 
Bijna de helft van de respondent en (48%) vindt zichze lf niet goed over de euro geïnformeerd, 
maar wil behoorlijk worden geïnformeerd ruim  voordat de eenheidsmunt in hun land wordt 
ingevoerd. 30% van de respondenten verklaart dat ze zo snel mogelijk informatie willen, 
terwijl 24% er de voorkeur aan geeft om ten minste enkele jaren voor de invoering van de 
euro informatie te krijgen. Wa t de informatiebronnen betreft, heeft de meerderheid van de 
respondenten het grootste vertro uwen in hun nationale centrale  bank (63%), die een veel 
groter vertrouwen geniet dan elke andere instelling (slechts  29% had vertrouwen in zijn 
regering, nationale of regionale au toriteiten en 22% in de Europese instellingen). De burgers 
van deze lidstaten hebben een voorkeur voor voorlichtingscampagnes over de euro waarbij gebruik wordt gemaakt van televisiespots (78%),  radiospots (66%) en folders en brochures 
                                                
 
5 De Eurobarometerpeilingen kunnen worden geraadpleegd op: 
http://europa.eu.int/comm/pub lic_opinion/index_en.htm. 
 
 
NL 12   NL (64%). De meeste burgers willen dat in de  voorlichtingscampagnes vooral aandacht wordt 
besteed aan de praktische gevolgen van de euro  (voor hun salaris, bankrekening, enz.). De 
dubbele prijsaanduiding wordt beschouwd als het meeste essentiële middel om de bevolking 
voor te bereiden op de nieuwe waardeschaal. 
4.3 Belangrijkste lessen van de peiling 
De invoering van de euro in deze lidsta ten is een van de vele fases van een 
convergentieproces op middellange tot lange termijn. In tal van landen is de precieze datum 
van de invoering van de euro  nog niet bekend, wat een in vloed kan hebben gehad op de 
antwoorden. 
Uit de sociaaldemografische uitsplitsing va n de resultaten blijkt  dat mannen, jongeren, 
hoogopgeleiden en stedelingen veel positiever st aan ten opzichte van de euro dan vrouwen, 
ouderen, laagopgeleiden en de plattelandsbevolking. 
In het algemeen lijken de meningen van de burgers over de euro uiteen te lopen. Dit stemt 
enigszins overeen met de bevindingen van de  Eurobarometer uit 1997, waaruit eenzelfde 
afwezigheid van uitgesproken gevoelens voor de eenheidsmunt naar voren kwam in de landen 
die momenteel deel uitmaken van de eurozone: 47% was voor de euro en 40% was tegen. In 
dit opzicht wordt opgemerkt dat een deel van bevolking emotioneel is gehecht aan de nationale munteenheid, zoals dit ook het geval was bij bepaalde eurolanden. Bij de bevolking 
van de nieuw toegetreden lidsta ten leeft duidelijk de wens om  meer geïnformeerd te worden 
over de euro. Hoewel ze niet gehaast zijn om de  euro in te voeren, wi llen de burgers ruim 
vóór de overgang voorbereid zijn. Om aan deze ei s tegemoet te komen, zullen in de meeste 
gevallen grote voorlichtingscampagnes  moeten worden georganiseerd. 
5. C
ONCLUSIES  
De toekomstige uitbreiding van de eurozone zal gespreid over  meerdere jaren plaatsvinden, 
aangezien de landen die in de to ekomst tot de eurozone zullen toetreden, naar verwachting elk 
afzonderlijk zullen toetreden. In de meeste landen zal het overgangsscenario dat wordt 
opgesteld, voorzien in een sne lle overgang van de nationale munteenheid naar de euro 
(bijvoorbeeld een "big bang" scenario). Dit zal tegelijkertijd de druk op ondernemingen en 
overheidsdiensten verhogen. Het vergroot ook de noodzaak voor een zorgvuldige en tijdige 
voorbereiding van alle betrokken actoren (ove rheidsdiensten op alle niveaus, banken, 
kleinhandelaars, ondernemingen in het algemeen).  Uit de laatste Eurobarometerpeiling blijkt 
dat het volgens het publiek van cr uciaal belang is om ruim vóór  de overgang informatie te 
verstrekken. 
De Commissie zal de vooruitgang van de prak tische voorbereidingen v oor de invoering van 
de euro in de verschillende betrokken landen van nabij blijve n volgen. In dit verband is het 
Public Administrations' Network  (PAN-II – netwerk van overheid sadministraties), waarin de 
verschillende nationale vertegen woordigers die verantwoordelijk  zijn voor deze vraagstukken 
zijn samengebracht, een essentieel forum voor he t uitwisselen van stand punten en informatie. 
Op het gebied van voorlich ting en communicatie is een soortgelijke groep (DIRCOM) 
opgericht, die de verschillende leidinggeve nden op het terrein van de communicatie de 
gelegenheid biedt elkaar geregeld te ontmoeten.