NL    NL NL 
NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 8.4.2009 
SEC(2009) 316 
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
 
Begeleidend document bij het 
Voorstel voor een 
 
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES  PARLEMENT EN DE RAAD 
 
betreffende bestrijding van betalingsachters tand bij handelstransacties (herschikking) 
   
SAMENVATTING VAN DE  EFFECTBEOORDELING  
 
    
{COM(2009) 126 definitief} 
{SEC(2009) 315}  
NL 2   NL Referentie agendaplanning of wer kprogramma: 2009/ENTR/006. Dit document 
verbindt uitsluitend de diensten van de  Commissie die bij de opstelling van de 
effectbeoordeling betrokken waren en loopt niet vooruit op de uiteindelijke vorm van 
een mogelijke beslissing van de Commissie. 
De Raad voor effectbeoordeling heeft op 17 december 2008 advies over de 
ontwerpeffectbeoordeling uitgebracht [D (2008)10479]. Met alle  aanbevelingen van 
de Raad voor effectbeoordeling werd re kening gehouden en de effectbeoordeling is 
dienovereenkomstig gewijzigd.  
1. PROBLEEMSTELLING  
Richtlijn 2000/35/EG was bedoeld om betalingsachterstanden bij handelstransacties 
tegen te gaan. Volgens de richtlijn ma g achterstandsrente in rekening worden 
gebracht wanneer een betaling niet binnen de contractuele  of wettelijke termijn is 
verricht. De richtlijn bevat een wettelijke inte restvoet, maar de partijen mogen ook 
een ander interestpercentage overeenkomen. De  interest is verschuldigd vanaf de dag 
volgend op de datum voor betaling of op het ve rstrijken van de termijn voor betaling, 
zoals vastgelegd in het contract, dan wel,  indien geen termijn voor betaling is 
vastgesteld, 30 dagen na de ontvangst door  de schuldenaar van de factuur of een 
gelijkwaardig verz oek tot betaling.  
De richtlijn heeft niet kunnen voor komen dat betalingsachterstanden bij 
handelstransacties in de EU nog steeds aan de orde van de dag zijn. En dit niet alleen 
bij transacties tussen onde rnemingen: uit onderzoek blijkt dat de betalingstermijnen 
in de overheidssector meestal langer z ijn dan in de particuliere sector.  
De betalingsachterstanden b ij handelstransacties en de passieve opstelling van veel 
schuldeisers in dit verband he bben verschillende oorzaken:  
1) de marktstructuur: de mate van concu rrentie op een markt, de marktpositie van 
marktdeelnemers en de daarmee ver bonden angst om de handelsrelaties met 
afnemers te schaden, zijn belangrijke factoren die bepale n of schuldeisers 
betalingsachterstanden al dan niet dulde n en of schuldenaren proberen de 
handelskrediettermijn te rekken. De pos itie van een schuldeiser op een 
specifieke markt is in grote mate bepa lend voor zijn houding ten opzichte van 
betalingsachterstanden en voor zijn angs t om handelsrelaties met afnemers te 
schaden. De belangrijkste redenen voor schuldenaren om bij handelstransacties 
op tijd te betalen, houden vaak verband met hun handels- of bedrijfsreputatie of met het wederzijdse vertrouwen in langdurige handelsrelaties;  
2) de conjunctuur: veranderende macr o-economische omstandigheden zijn een 
andere oorzaak van betalingsachtersta nden. Een conjuncturele neergang zal 
waarschijnlijk leiden tot meer betali ngsachterstanden doordat bedrijven hun 
rekeningen trager betalen. Ook hebbe n bedrijven minder mogelijkheden om 
middelen uit hun transacties te genere ren en wordt door banken soms minder 
gemakkelijk krediet aan bedrijven ve rleend. Ook een opleving van de 
economie kan echter tot gevolg hebbe n dat bepaalde bedrijven hun 
betalingsachterstanden laten groeien, omdat zij meer 
investeringsmogelijkheden krijgen, waar voor zij extra middelen nodig hebben;  
NL 3   NL 3) toegang tot financiering en budgettai re beperkingen: ook de beschikbaarheid 
van krediet, het monetaire beleid, de aanlevering en de aard van kredietinformatie, de kaspositie van he t bedrijf en de beschikbaarheid van 
financiële middelen van banke n kunnen van invloed zijn op 
betalingsachterstanden, met name voor be drijven die bankkre dieten gebruiken 
als substituut voor leveranc ierskrediet. Veel bedrijven  en overheidsinstanties 
beschouwen betalingsachterstanden als een  efficiënte en goedkope manier om 
hun eigen transacties en activiteiten te financieren. Voor overheidsinstanties 
vormt het te laat betalen van schuldeisers bovendien een gemakkelijke, maar ongeoorloofde, manier om budgettaire prob lemen op te lossen door betalingen 
naar de volgende begroti ngsperiode over te hevelen; 
4) de interne organisatie van schuldeisers en schuldenaren: het financiële beheer 
van schuldenaren (waaronder overheidsinst anties) en het kredietbeheer van 
schuldeisers, alsook de kwaliteit van hun producten en diensten en hun service 
na verkoop spelen een belangr ijke rol bij (het voorkomen van) 
betalingsachterstanden. Schuldeisers bij handelstransacties beschikken niet 
altijd over toereikende kredietbeheersy stemen om betalingsachterstanden te 
voorkomen of in de hand te houden; dit geldt met name voor het mkb; 
5) het ontbreken van doeltreffende en  doelmatige rechtsmiddelen: ondanks 
Richtlijn 2000/35/EG brengen veel bedrij ven, met name in het mkb, nog altijd 
geen interest in rekening wanneer zij daar recht op he bben. Voor sommige 
schuldeisers wegen de financiële  voordelen die het optreden tegen 
betalingsachterstanden kan opleveren, ni et op tegen de kosten ervan. De 
uitgaven voor het extra administratie ve werk dat hiermee gemoeid is, kunnen 
in veel gevallen niet worden ter uggevorderd. De admi nistratieve kosten 
weerhouden veel ondernemingen ervan ach ter wanbetalers aan te gaan of 
interest bij betalingsachterstand in re kening te brengen. Bovendien kan het 
uiteindelijke bedrag aan interest da t een schuldenaar verschuldigd is, pas 
worden berekend op het moment dat de  schuldeiser daadwerkelijk wordt 
betaald, waardoor de schuldeiser pas bij betaling precies weet hoeveel interest 
hij in rekening kan brengen. En als voor  de feitelijke betaaldatum interest 
wordt aangerekend, wegen de baten in de  meeste gevallen niet op tegen de 
kosten daarvan. Om al deze redenen zijn de mogelijke negatieve gevolgen van 
betalingsachterstanden voor schuldenaren te gering om hen ertoe te bewegen 
hun betalingsgedrag wezenlijk te verbeter en. Dit is met name kwalijk wanneer 
het gaat om overheidsinstanties, die niet dezelfde financieringsproblemen 
hebben als bedrijven. Bovendien zijn enkele belangrijke bepalingen van de 
richtlijn onduidelijk of in de prak tijk moeilijk toe te passen. Zo zijn 
verschillende interpretaties mogelijk voor de berekening van de toepasselijke interestvoet, voor de defin itie van “relevante invorderingskosten” en voor de 
mogelijkheid van sameng estelde interest.  
Betalingsachterstanden bij handelstr ansacties hebben grote gevolgen: 
• betalingsachterstanden jagen schuldeisende  bedrijven op hoge kosten. Over het 
algemeen wordt de kasstroom geremd, stijgen de financiële kosten, komen 
investeringskansen in gevaar en neemt de onzekerheid voor veel schuldeisende 
bedrijven, zeker in het mkb, toe, met na me wanneer de toegang tot financiering 
NL 4   NL beperkt en kostbaar is. Hierdoor komen hun concurrentievermoge n en solvabiliteit 
veelal onder druk te staan;  
• wanbetalers in de particu liere en publieke sector kr ijgen gratis handelskrediet; 
• betalingsachterstanden schaden de intraco mmunautaire handel. In de meeste 
lidstaten geloven bedrijven dat aan de levering van goe deren en de verlening van 
diensten aan bedrijven en overheden in andere lidstaten een groter risico van 
wanbetaling verbonden is. Het risico van wanbetaling is een van de factoren die 
bedrijven ervan weerhouden producten en diensten in andere lidstaten aan te 
bieden, omdat de onzekerheid en de tr ansactiekosten erdoor toenemen. Ook zeer 
lange betalingstermijnen bij overheidsopdr achten en betalingsachterstanden van 
overheidsinstanties weerhoude n marktdeelnemers ervan aan 
overheidsaanbestedingen deel te neme n. Hierdoor worden overheidsinstanties 
beperkt in hun mogelijkheden om zo zuinig mogelijk om te gaan met 
belastinggeld. 
2. DOELSTELLINGEN  
Een communautair initiatief betreffende betalingsachterstanden moet: 
• bijdragen tot de verwezenli jking van de bredere en ove rkoepelende doelstellingen 
op het gebied van concurrentievermogen in de vernieuwde Lissabonagenda voor 
groei en werkgelegenheid1; 
• overeenkomstig de beginselen van de Small Business Act2 de administratieve 
belasting van bedrijven aanzienlijk ve rminderen, hun kasstroom bevorderen en 
meer mensen aanmoedigen ondernemer te worden; 
• de soepele werking en voltooiing van de interne markt  bevorderen door 
belemmeringen voor grensoverschrijd ende handelstran sacties die tot 
betalingsachterstanden leiden, weg te nemen.  
Het initiatief geeft bovendien een bela ngrijke impuls om de huidige economische 
crisis te overwinnen doorda t het bijdraagt tot de tenuitvoerlegging van het Europees 
economisch herstelplan3 en de kasstroom van bedrij ven stimuleert, waardoor het 
concurrentievermogen van Europese bedrij ven op lange termijn wordt vergroot. 
Concreet laat dit zich in  de volgende twee operationele  doelstellingen vertalen: 
                                                 
1 Mededeling van de Commissie: Samen werken aan werkgelegenheid en groei. Een nieuwe start voor de 
Lissabon-strategie, COM(2005) 24. 
2 Volgens de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees 
Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s “Denk eerst klein” - Een “Small Business 
Act” voor Europa, COM(2008) 394 definitief van 25 juni 2008, is het vergemakkelijken van de toegang 
van het mkb tot financiering en het scheppen van een juridisch en commercieel klimaat dat tijdige 
betaling bij handelstransacties bevordert, een van de tien basisbeginselen voor het opstellen en 
uitvoeren van mkb-beleid, zowel op communautair als op nationaal niveau. 
3 COM(2008) 800 van 26.11.2008. 
NL 5   NL 1) schuldenaren maatregelen in het vooruitzicht stellen die hen ervan weerhouden 
te laat te betalen; en  
2) schuldeisers middelen in handen geven waarmee zij hun rechten bij 
wanbetaling volledig en met succes kunnen uitoefenen. 
3. BELEIDSOPTIES  
Naast het referentiescenario zijn  de volgende opties onderzocht: 
– optie 2a (geen wetgeving): bewust makingsactiviteiten voor bedrijven; 
– optie 2b (geen wetgeving): bewustmaki ngsactiviteiten voor organisaties die het 
mkb vertegenwoordigen; 
– optie 2c (geen wetgeving): publicatie  van informatie over wanbetalers; 
– optie 3a (wetgeving): volledige harmonisatie van betalingstermijnen; 
– optie 3b (wetgeving): verhoging van de marge voor de interestvoet; 
– optie 3c (wetgeving): afschaffi ng van de drempel van 5 euro; 
– optie 3d (wetgeving): in voering van een boete voor  te late betaling; 
– optie 3e (wetgeving): invoering van een  vergoeding voor te late betaling; 
– optie 3f (wetgeving): vergroting van de ro l van vertegenwoordigende organisaties. 
Bij een eerste schifting vielen al vers chillende opties af, zo als intrekking van 
Richtlijn 2000/35/EG en oprichting van een Europees fonds dat gratis financiering 
aan het mkb verstrekt op basis van de openstaande rekeningen. 
4. EFFECTANALYSE  
Er moet op worden gewezen dat de EU wellicht onvoldoende bevoegdheden heeft 
om alle belangrijke aspecten van de eerste drie van de in punt 1 vermelde oorzaken 
van het probleem aan te pakken. Bepaalde problemen in verband met de structuur van de nationale of regionale markten moet en door de lidstaten worden opgelost en 
zij beschikken ook over de meeste economische beleidsinstrumenten om de conjunctuur aan te zwengele n, zodat op EU-niveau niet  alle oorzaken van het 
probleem kunnen worden aangepakt.  
Bovendien is de richtlijn in  zoverre een facultatief inst rument voor marktdeelnemers 
dat zij niet verplicht zijn interest aan wa nbetalers in rekening te brengen. Daarnaast 
zijn er op het door de richtlijn bestreke n gebied vele andere factoren die het 
betalingsgedrag bij B2B-transacties kunne n beïnvloeden. Als gevolg van nieuwe EU-
voorschriften die onlangs van kracht zijn geworden of  binnenkort van toepassing 
zullen zijn, ondergaat het regelgevingska der voor het betalingsproces en voor 
rechtsvorderingen tot betaling voor grensovers chrijdende handelstransacties in de EU 
de nodige veranderingen. Het is lastig om  in het referentiescenario rekening te 
NL 6   NL houden met de onderlinge beïnvloeding en met de neveneffecten van deze andere 
ontwikkelingen. Daardoor kunnen de mogelijke kwantitatieve economische en sociale gevolgen van de verschillende optie s slechts bij benaderi ng worden geschat. 
De analyse is dan ook voornamelijk kwalitatie f. Overigens heeft geen van de opties 
gevolgen voor het milieu of voor derde landen.  
Sommige oorzaken van problemen die de EU  niet kan wegnemen omdat zij daarvoor 
niet bevoegd is, zullen toch van invloed zijn op het succes van bepaalde opties. Zo zullen de marktstructuur en de marktposit ie van een marktdeelnemer in grote mate 
bepalen of hij bereid is tegen een wanbetale r op te treden en het risico te lopen een 
zakenrelatie te beschadigen die duizenden euro’s waard kan zijn. Daarom kan wel 
een kwalitatieve inschatting van de effecten van de ve rschillende opties worden 
gemaakt, maar is het moeilijk om een betrouwbare voorspelling van de totale 
economische effecten van het voorstel te maken, waardoor het onmogelijk is om een 
kwantitatieve beoordeling van de directe sociale effecten te maken.  
Van alle beleidsopties is de doeltre ffendheid, doelmatigheid, en consistentie 
vergeleken met het referentiescenario: 
Algemene vergelijking van de opties  
Optie  Doeltreffendheid  Doelmatigheid  Consistentie  
Optie 2a  (geen 
wetgeving): 
bewustmakingsactiviteiten voor bedrijven
 Nee: geen effect op 
schuldenaren, 
minimaal effect op schuldeisers.
 Nee: vergt te veel 
middelen voor een 
hoogst onzeker resultaat.
 Ja: er zijn geen 
conflicten met 
andere gebieden vastgesteld.
 
Optie 2b  (geen 
wetgeving): 
bewustmakingsactiviteiten voor organisaties die het 
mkb vertegenwoordigen
 Nee: verwezenlijking 
van de doelstellingen 
is onwaarschijnlijk.  Ja: betrekkelijk lage 
kosten voor de EU-
begroting. Geen overige kosten.
 Ja: er zijn geen 
conflicten met 
andere gebieden vastgesteld.
 
Optie 2c  (geen 
wetgeving): publicatie van 
informatie over 
wanbetalers  Twijfelachtig : 
mogelijk preventief 
effect op schuldeisers, 
maar aan toepassing kleven veel praktische 
nadelen.
 Nee: zeer hoge 
administratieve kosten 
voor bedrijven.  Ja: er zijn geen 
conflicten met 
andere gebieden 
vastgesteld.  
Optie 3a/1  (wetgeving): 
harmonisatie van betalingstermijnen tussen 
bedrijven
 Ja: zal waarschijnlijk 
leiden tot minder betalingsachterstanden 
doordat de 
contractuele betalingstermijnen 
worden verkort. 
 Nee: aanzienlijke 
nalevings- en aanpassingskosten.
 Nee: verlies van 
contractuele vrijheid doordat 
bedrijven niet meer 
kunnen concurreren op 
grond van de aan 
afnemers aangeboden 
betalingstermijn. 
Bij onderhandelingen 
over contracten 
kan hierdoor meer de nadruk komen 
te liggen op andere 
aspecten, waarbij 
grotere 
ondernemingen aanzienlijke 
NL 7   NL invloed op kleine 
toeleveranciers van 
bedrijven houden.  
Optie 3a/2  (wetgeving): 
harmonisatie van termijnen voor betalingen 
door overheidsinstanties 
aan ondernemingen
 Ja: bij contracten met 
nationale overheden, die transparante 
standaardprocedures 
moeten volgen, bestaat er geen vrees om de 
handelsrelatie met 
afnemers te schaden. 
Bovendien kan bij een 
opdracht van een overheidsinstantie 
gewoonlijk niet over 
de betalingstermijn worden onderhandeld. 
Niettemin moet er een 
voldoende hoge sanctie voor 
betalingsachterstanden 
zijn. 
 Ja: de budgettaire 
gevolgen voor overheidsinstanties zijn 
vrij klein in verhouding 
tot de extra liquide middelen waarover 
bedrijven bij de 
snellere betaling door 
overheidsinstanties 
kunnen beschikken. 
 Ja: er zijn geen 
conflicten met andere gebieden 
vastgesteld.
 
Optie 3b  (wetgeving): 
verhoging van de marge 
voor de interestvoet  Twijfelachtig : de 
belanghebbenden 
lijken tevreden met de 
huidige marge. Bedrijven mogen nu al 
een hogere interestvoet 
in hun contracten of handelsvoorwaarden 
opnemen. De huidige 
voorschriften staan toe 
dat lidstaten in hun 
nationale wetgeving een hogere 
minimummarge 
vaststellen.
 Twijfelachtig : deze 
optie kan de positie 
van grotere of 
machtigere bedrijven versterken, omdat de 
onderhandelingspositie 
van bedrijven die korting vragen voor 
snelle betaling wordt 
versterkt.
 Ja: er zijn geen 
conflicten met 
andere gebieden 
vastgesteld.  
Optie 3c  (wetgeving): 
afschaffing van de 
drempel van 5 euro  Ja: voor kleine 
transacties, mits 
geflankeerd door 
andere maatregelen waardoor het rendabel 
wordt de uitstaande 
bedragen te innen.
 Ja: in het bijzonder 
voor het mkb. Er zijn 
geen budgettaire, 
transactie- of nalevingskosten 
vastgesteld.
 Ja: er zijn geen 
conflicten met 
andere gebieden 
vastgesteld.  
Optie 3d  (wetgeving): 
invoering van een boete 
voor te late betaling  Ja: hierdoor kunnen 
bedrijven de 
transactiekosten 
vergoed krijgen die zij voor een vordering tot 
betaling en voor het in 
rekening brengen van interest moeten maken, 
zodat alleen strikt 
commerciële 
argumenten 
schuldeisers ervan kunnen weerhouden 
interest in rekening te 
brengen. 
 Ja: de kosten 
(voornamelijk 
transactiekosten) 
worden herverdeeld. Geen budgettaire of 
nalevingskosten.
 Ja: er zijn geen 
conflicten met 
andere gebieden 
vastgesteld.  
Optie 3e  (wetgeving): Ja: werkt sterk Ja: de kosten Ja: er zijn geen 
NL 8   NL invoering van een 
vergoeding voor te late 
betaling  ontmoedigend voor 
schuldenaren, 
evenredig aan de 
omvang van de vordering; de kosten 
voor de schuldenaar 
zijn hoger dan de besparingen als gevolg 
van het gratis 
handelskrediet. Geeft bovendien schuldeisers 
een sterke impuls om 
een vordering tot 
betaling van de 
hoofdsom en interest in te stellen.
 (voornamelijk transactiekosten) 
worden herverdeeld. 
Geen nalevingskosten. De budgettaire kosten 
zijn gezien de schade 
voor bedrijven gerechtvaardigd en 
staan in verhouding tot 
de naleving.
 conflicten met andere gebieden 
vastgesteld.
 
Optie 3f  (wetgeving): 
vergroting van de rol van 
vertegenwoordigende organisaties
 Twijfelachtig : deze 
organisaties hebben 
wellicht onvoldoende middelen om de 
administratieve lasten 
en financiële risico’s van procesvoering 
tegen wanbetalers te 
dragen. Ook is het mogelijk dat zij 
vanwege 
belangenconflicten afzien van 
procesvoering, 
bijvoorbeeld wanneer 
zowel de schuldeiser 
als de schuldenaar lid van de organisatie is. 
 Ja: als maatregelen 
worden genomen om 
de proceskosten en de bijbehorende financiële 
risico’s te verminderen 
(opties 3c, 3d en 3e).
 Ja: er zijn geen 
conflicten met 
andere gebieden vastgesteld.
 
Bovenstaande effectanalyse wijst uit da t de opties 3a/2, 3c, 3d en 3e voor B2B-
transacties aan de criteria van doeltre ffendheid, doelmatigheid en consistentie 
voldoen. Voor de andere opties geldt dat zij niet voldoen aan ten minste een van 
criteria.  
Rangschikking van de opties  
Optie  Doeltreffendheid Doelmatigheid  Consistentie  
AANBEVOLEN KEUZE  
Optie 3a/2  (wetgeving): harmonisatie 
van termijnen voor betalingen door 
overheidsinstanties aan ondernemingen  Ja Ja Ja 
Optie 3c  (wetgeving): afschaffing van de 
drempel van 5 euro  Ja Ja Ja 
Optie 3d  (wetgeving): invoering van een 
boete voor te late betaling  Ja Ja Ja 
Optie 3e  (wetgeving): invoering van een 
vergoeding voor te late betaling  Ja Ja Ja 
OPTIES DIE NIET WORDEN AANBEVOLEN  
Optie 3b  (wetgeving): verhoging van de 
marge voor de interestvoet  Twijfelachtig  Twijfelachtig  Ja 
Optie 3f  (wetgeving): vergroting van de Twijfelachtig  Ja Ja 
NL 9   NL rol van vertegenwoordigende 
organisaties  
Optie 3a/1  (wetgeving): harmonisatie 
van betalingstermijnen tussen bedrijven  Ja Nee Nee 
Optie 2a  (geen wetgeving): 
bewustmakingsactiviteiten voor bedrijven
 Nee Nee Ja 
Optie 2b  (geen wetgeving): 
bewustmakingsactiviteiten voor 
organisaties die het mkb vertegenwoordigen
 Nee Ja Ja 
Optie 2c  (geen wetgeving): publicatie 
van informatie over wanbetalers  Twijfelachtig  Nee Ja 
Optie 2c is de enige optie die waarschijn lijk aanzienlijke administratieve kosten voor 
bedrijven met zich meebrengt. De kosten van deze optie bedragen ruwweg 25 300 miljoen euro voor het mkb en 86,1 miljoen euro voor grote ondernemingen.