EUROPESE COMMISSIE Brussel, 8.11.2022 COM(2022) 578 final VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD Jaarverslag 2022











over de uitvoering van de instrumenten voor extern optreden van de Europese Unie in 2021 {SWD(2022) 353 final}



Inhoudsopgave MONDIALE VERPLICHTINGEN Inleiding EU: een sterke speler op wereldniveau Duurzame ontwikkeling bevorderen Team Europa-initiatieven: reageren op de mondiale COVID-19-crisis Global Gateway MONDIALE PRIORITEITEN Menselijke ontwikkeling Green Deal Digitalisering, wetenschap, technologie en innovatie Duurzame groei en werkgelegenheid Migratie Governance, vrede en veiligheid MONDIALE REIKWIJDTE Sub-Saharaans Afrika Azië en de Stille Oceaan Noord- en Zuid-Amerika en het Caribisch gebied

Europees nabuurschap Uitbreiding Landen en gebieden overzee (LGO’s)



MONDIALE VERPLICHTINGEN Inleiding In 2021 was de impact van de COVID-19-pandemie op de externe betrekkingen van de Europese Unie nog steeds aanzienlijk. De EU, haar lidstaten en de Europese financiële instellingen hebben als “Team Europa” mede een leidende rol gespeeld bij de bestrijding van COVID-19 wereldwijd, onder meer door ruim 380 miljoen vaccindoses te delen met partnerlanden. Uit deze eensgezinde respons van de EU is wederom gebleken hoe aanpasbaar, flexibel en krachtig haar instrumenten voor extern optreden en hoe waardevol haar internationale partnerschappen zijn. In dit verslag worden de belangrijkste elementen beschreven van de financiële steun van de EU voor internationale samenwerking en ontwikkeling, ontwikkelingshulp, buitenlands beleid en uitbreiding in 2021 . 2021 was een overgangsjaar, aangezien bij het meerjarig financieel kader (MFK) 2021-2027 een nieuw instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld (NDICI – Europa in de wereld) werd ingevoerd, waarin de meeste bestaande externe financieringsinstrumenten zijn opgenomen en waarvoor een initiële begroting van 79,5 miljard EUR is uitgetrokken. De EU bleef pleiten voor een langetermijnagenda die aansluit op de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling (SDG’s). Aan de hand van de “Team Europa”-benadering werd een reeks initiatieven ontwikkeld om het effect en de doeltreffendheid te vergroten van de EU-maatregelen voor de aanpak van dringende uitdagingen, zoals de groeiende wereldwijde ongelijkheid, de digitale kloof en de ecologische noodsituatie. In 2021 heeft de EU de banden met haar buurlanden en regio’s verstevigd en haar steun voor het Europees perspectief voor de Westelijke Balkan opnieuw bevestigd. De Commissie is begonnen met de uitvoering van een herziene uitbreidingsmethode, die is vormgegeven in het uitbreidingspakket van de Commissie voor 2021 . De Europese Commissie en de hoge vertegenwoordiger hebben ook een nieuwe agenda voor het Middellandse Zeegebied goedgekeurd om het partnerschap met het zuidelijk nabuurschap te vernieuwen. Het gaat daarbij onder meer om een speciaal economisch en investeringsplan ter ondersteuning van het sociaal-economisch herstel op lange termijn. Tijdens de zesde top Oostelijk Partnerschap werd een gedeelde visie op de toekomst uiteengezet en een nieuwe agenda goedgekeurd die is gericht op herstel, veerkracht en hervorming, zoals uiteengezet in het voorstel dat de Commissie en de hoge vertegenwoordiger in juli 2021 hebben ingediend. Op 15 april 2021 hebben de EU en de leden van de Organisatie van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (OACPS) een nieuw twintigjarig partnerschapskader geparafeerd: de “post-Cotonou”-overeenkomst. Ter voorbereiding op de top van 2022 met de Afrikaanse Unie (AU) heeft de EU gewerkt aan de versterking en verdieping van de samenwerking met Afrika.

Na de machtsovername door de Taliban in Afghanistan heeft de EU een steunpakket ter waarde van 1 miljard EUR aangekondigd om te voorzien in de meest dringende behoeften in het land en de regio. Tijdens de vergadering van de leiders van de EU en India van 8 mei 2021 zijn de EU en India een breed connectiviteitspartnerschap aangegaan. De EU heeft ook haar beleid inzake het noordpoolgebied geactualiseerd. Tijdens het forum voor internationale oceaangovernance 2021 heeft de EU haar aanbevelingen over de duurzaamheid van oceanen gepresenteerd. Begin 2021 stelde de Commissie voor om de wereldwijde impact van het humanitaire optreden van de EU verder te versterken en de verlening van humanitaire hulp te bespoedigen door humanitaire partners te ondersteunen, de donorbasis uit te breiden en de belangrijkste oorzaken van crises aan te pakken middels een “Team Europa”-aanpak. Het bevorderen en beschermen van vrede in de wereld is een hoeksteen van het externe optreden van de EU. De Europese Vredesfaciliteit, buiten begroting, werd begin 2021 opgericht en heeft tot doel de vrede te bewaren, conflicten te voorkomen en de internationale veiligheid te vergroten. Met zes verkiezingswaarnemingsmissies (Gambia, Honduras, Irak, Kosovo, Venezuela, Zambia) en vervolgmissies in meer dan tien landen heeft de EU ook blijk gegeven van haar gehechtheid aan democratisering en de mensenrechten. Helemaal aan het einde van het jaar nam voorzitter Von der Leyen het initiatief tot de Global Gateway. Dat is een omvangrijk investeringsprogramma dat is verankerd in de Agenda 2030 en de Overeenkomst van Parijs en bedoeld is om duurzame connectiviteit overal ter wereld te bevorderen. EU: een sterke speler op wereldniveau De EU blijft een van de weinige actoren die wereldwijd aanwezig is en over een uitgebreide reeks beleidsinstrumenten beschikt om onze partners in de hele wereld te ondersteunen. De EU en haar lidstaten hebben zich ertoe verbonden rekening te houden met doelstellingen voor duurzame ontwikkeling in alle interne en externe beleidsmaatregelen die gevolgen hebben voor partnerlanden. Het handelsbeleid is een van de instrumenten waarmee de EU haar rol als een sterke speler op wereldniveau kan vervullen en tegelijkertijd haar handelspartners kan ondersteunen. Openheid, duurzaamheid en assertiviteit vormen de drie pijlers van de handelsstrategie van de EU. In de in 2021 aangenomen evaluatie van het handelsbeleid wordt beschreven hoe handel, samen met andere beleidsmaatregelen, het economisch herstel kan ondersteunen en tegelijkertijd de groene en digitale transitie en een duurzamere en eerlijkere mondialisering kan bevorderen. De EU en haar lidstaten blijven de grootste verlener van officiële ontwikkelingshulp ter wereld; zij verstrekten 70,2 miljard EUR in 2021 (67,3 miljard EUR in 2020), wat neerkomt op 43 % van de officiële ontwikkelingshulp wereldwijd en 0,49 % van het bruto nationaal inkomen van de EU (0,50 % in 2020) . De EU ziet op regels gebaseerd multilateralisme, waarin de Verenigde Naties (VN) centraal staan, als de hoeksteen van vreedzame internationale betrekkingen. In 2021 stelden de Commissie en de hoge vertegenwoordiger een nieuwe strategie voor ter versterking van de bijdrage van de EU aan op regels gebaseerd multilateralisme, die de ambities van de EU voor het multilaterale stelsel bevat. In 2021 steunde de EU humanitaire organisaties in een groot aantal landen en regio’s die door crises worden getroffen en zette zij in meer dan tachtig landen humanitaire acties op. Het grootste gedeelte van de humanitaire financiering door de EU voorziet in behoeften die voortvloeien uit langdurige crises die voornamelijk worden veroorzaakt door conflicten en nog verder worden verergerd door COVID-19 en klimaatverandering. De EU bleef samen met haar lidstaten de voornaamste donor van humanitaire hulp ter wereld. In 2021 wees de EU alleen al ruim 2,1 miljard EUR toe voor humanitaire hulp. In 2021 werd het Uniemechanisme voor civiele bescherming 114 keer geactiveerd voor een groot aantal rampen. Het faciliteerde de levering van talrijke stuks essentiële persoonlijke beschermingsmiddelen en medische uitrusting, waaronder bijna 30 miljoen COVID-19-vaccindoses. Ook werden er ongeveer 95 luchtbruggen tot stand gebracht om EU-burgers en onder de zorgplicht van de EU vallende personen uit Afghanistan te evacueren. Duurzame ontwikkeling bevorderen De door de pandemie veroorzaakte ernstige economische crisis heeft de verwezenlijking van de SDG’s bemoeilijkt. De EU is van mening dat het wereldwijde herstel groen, digitaal, inclusief, billijk, duurzaam en op de SDG’s gericht moet zijn, en dat daarbij moet worden ingezet op de wederopbouw van een betere toekomst voor iedereen, op basis van de Agenda 2030. In 2021 heeft de EU de financiële coördinatieoefening in het kader van het Europees Semester weer op de SDG’s gericht en deze meegenomen in de herziening van het kader voor betere regelgeving, zodat zij weerspiegeld worden in alle beleidsmaatregelen van de Commissie. De EU heeft haar financiële instrumenten en hulpverlening verder ontwikkeld om de verbintenissen op het gebied van duurzame ontwikkeling na te komen, in overeenstemming met de conclusies van de Raad van 10 juni 2021 inzake de Europese financiële architectuur voor ontwikkeling. Na de goedkeuring van het NDICI – Europa in de wereld is het Europees Fonds voor duurzame ontwikkeling+ (EFDO+) opgericht. Van de totale capaciteit van de EU-garantie voor extern optreden (maximaal 53,45 miljard EUR) zal bijna 40 miljard EUR beschikbaar zijn om de risico’s in verband met investeringen in duurzame ontwikkeling in de partnerlanden te beperken. In 2021 heeft de EU ook het instrument voor pretoetredingssteun (IPA III) goedgekeurd en is zij begonnen met de uitvoering ervan. Het instrument beschikt voor de periode 2021-2027 over een initiële begroting van 14,5 miljard EUR voor de Westelijke Balkan en Turkije. Voor het economisch investeringsplan en de groene agenda voor de Westelijke Balkan is 9 miljard EUR uit IPA III beschikbaar, hetgeen een aanvullend bedrag van 20 miljard EUR aan investeringen in de regio kan helpen genereren.

Om de duurzaamheidsdimensie van de handelsovereenkomsten van de EU te bevorderen, is de Commissie in 2021 begonnen met de herziening van het 15-puntenactieplan. Deze herziening omvatte een openbare raadpleging en een onafhankelijk vergelijkend onderzoek naar praktijken op het gebied van handel en duurzame ontwikkeling in de handelsovereenkomsten met derde landen, waaruit bleek dat de EU een koploper is in het bevorderen van duurzaamheid via handelsovereenkomsten. Team Europa-initiatieven: reageren op de mondiale COVID-19-crisis Eind 2021 hadden de EU en haar lidstaten 47,7 miljard EUR aan financiële steun uitgekeerd aan meer dan 140 partnerlanden om de gevolgen van de COVID-19-pandemie aan te pakken. Deze middelen hebben ertoe bijgedragen humanitaire behoeften te lenigen, gezondheids-, water- en sanitaire systemen te verbeteren en de sociaal-economische gevolgen van de pandemie te verzachten. Eind 2021 bedroeg het in totale steunpakket dat door Team Europa was toegezegd 53,7 miljard EUR. Billijke toegang tot vaccinatie is van cruciaal belang in de wereldwijde strijd tegen COVID-19. De EU heeft niet alleen voldoende vaccindoses zeker gesteld voor alle EU-lidstaten, maar zij heeft ook ruim 1,7 miljard doses uitgevoerd naar of gedeeld met 165 partnerlanden. De EU en haar lidstaten hebben een sturende rol vervuld bij het opzetten van de Covax-faciliteit, het enige wereldwijde initiatief waarmee een eerlijke verdeling van vaccins wordt ondersteund, en hebben daar ruim 3 miljard EUR aan bijgedragen. Eind 2021 waren de EU en haar lidstaten de grootste donor van COVID-19-vaccins ter wereld. Er is 1 miljard EUR toegezegd voor een Team Europa-initiatief ter ondersteuning van de lokale en regionale productie van en de toegang tot vaccins, geneesmiddelen en gezondheidstechnologieën in Afrika, voor Afrika. In 2021 heeft de EU de internationale samenwerking voor de bestrijding van de pandemie versterkt, onder meer door middel van het initiatief “Access to COVID-19 Tools Accelerator” (ACT-A) en de mondiale gezondheidstop van de G20+, waar de leiders de Verklaring van Rome over de voorbereiding op en preventie van toekomstige pandemieën hebben ondertekend. Global Gateway In december heeft de EU een nieuwe strategie, de Global Gateway , gelanceerd om in de periode 2021-2027 investeringen ten belope van in totaal 300 miljard EUR vrij te maken. In overeenstemming met de geopolitieke ambities en verbintenissen van de EU ten aanzien van de Agenda 2030, heeft de Global Gateway-strategie tot doel slimme, schone en veilige verbanden te creëren op het gebied van digitalisering, energie en vervoer, en om gezondheids-, onderwijs- en onderzoekssystemen overal ter wereld te versterken om een blijvend wereldwijd herstel te ondersteunen en tegelijkertijd universele waarden en hoge normen, goed bestuur en transparantie te bevorderen. Met de Global Gateway worden middels een “Team Europa”-benadering middelen uit de EU-begroting, de lidstaten, Europese financiële instellingen en nationale instellingen voor ontwikkelingsfinanciering samengebracht en zal er actief naar worden gestreefd financiering en expertise vanuit de particuliere sector te mobiliseren om de toegang tot duurzame financiering te ondersteunen. MONDIALE PRIORITEITEN Menselijke ontwikkeling In 2021 bleef de COVID-19-pandemie samenlevingen op verschillende manieren ontwrichten, hetgeen de ongelijkheid heeft doen toenemen. De EU heeft haar samenwerking met wereldwijde initiatieven op het gebied van gezondheid, onderwijs, jongeren en gendergelijkheid versterkt en aangepast en de EU-steun aan partnerlanden geheroriënteerd om de gevolgen van COVID-19 voor de menselijke ontwikkeling te verzachten. Naast haar steun voor de Covax-faciliteit heeft de EU ook haar leidende rol voortgezet bij de ondersteuning van de kernactiviteit van de Wereldalliantie voor vaccins en immunisatie (GAVI), namelijk het opzetten van immunisatiesystemen, en van het Wereldfonds voor de bestrijding van aids, tuberculose en malaria, om de negatieve gevolgen te beperken van de pandemie voor levensreddende interventies in de strijd tegen deze dodelijke ziekten. Naarmate de pandemie het onderwijs bleef verstoren, besloot de Commissie de financiering voor deze prioriteit te verhogen tot ten minste 10 % van de totale begroting voor internationale partnerschappen voor 2021-2027. In 2021 verhoogde de EU haar bijdrage aan het wereldwijde partnerschap voor onderwijs met bijna 50 %, tot 700 miljoen EUR tot 2027. Hiermee werden leermogelijkheden voor 175 miljoen kinderen gewaarborgd en konden 88 miljoen kinderen extra naar school. Ook voor het programma Erasmus+ werd de financiering verhoogd. Zo werden er 3,5 keer zo veel middelen uitgetrokken voor Sub-Saharaans Afrika voor de periode 2021-2027. Uit de uitvoering van het genderactieplan III (GAP III) blijkt dat gendergelijkheid en de versterking van de positie van vrouwen en meisjes een prioriteit is voor de EU. De EU zorgt ervoor dat tegen 2025 ten minste 85 % van alle nieuwe externe acties gendergelijkheid en de versterking van de positie van vrouwen en meisjes als belangrijke of belangrijkste doelstelling heeft — dat is inmiddels al 70 %. Bovendien heeft de EU de betrokkenheid van jongeren bij de herstelinspanningen vergroot door wereldwijd en in verschillende partnerlanden (zoals Zimbabwe en Nigeria) klankborden voor jongeren op te zetten om hen inspraak te geven in het beleid en het optreden van de EU. Green Deal In 2021 bleef de EU wereldwijd een leidende rol vervullen bij de aanpak van de klimaatverandering en milieuproblemen. Daarbij nam zij het voortouw bij de internationale inspanningen om duurzame en inclusieve ontwikkeling te bevorderen in overeenstemming met de Europese Green Deal. De EU heeft de ambitieuze doelstelling vastgesteld om voor de periode 2021-2027 30 % van de begroting van Europa in de wereld toe te wijzen aan klimaatdoelstellingen; daaraan is 4 miljard EUR toegevoegd naar aanleiding van de toespraak over de staat van de Unie van voorzitter Von der Leyen. In de conclusies van de Raad van 25 januari 2021 over klimaat- en energiediplomatie werd benadrukt dat de energiediplomatie van de EU de mondiale energietransitie moet versnellen en energie-efficiëntie en hernieuwbare technologieën moet bevorderen. De EU heeft tevens opgeroepen om het gebruik van steenkool voor de opwekking van energie wereldwijd uit te faseren en om internationale initiatieven te nemen om methaanemissies tegen te gaan. In februari 2021 keurde de Commissie een nieuwe strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering goed waarmee de ambitie van de EU inzake aanpassing met partnerlanden werd vergroot.

In dit licht heeft de EU in hoge mate bijgedragen tot het succes van de klimaatconferentie COP26 van 2021 in Glasgow, onder andere door steun te verlenen aan het partnerschap voor een rechtvaardige transitie met Zuid-Afrika en een bijdrage van 1 miljard EUR aan de mondiale toezegging voor de financiering van bossen. Eind 2021 hadden door de EU ondersteunde acties in partnerlanden bijgedragen tot nieuwe capaciteit voor hernieuwbare energie van 18 GW en hadden ruim 22 miljoen mensen toegang tot duurzame energiediensten. De partners op de Westelijke Balkan keurden een ambitieus actieplan goed om de groene agenda voor de Westelijke Balkan uit te voeren, in overeenstemming met de Europese Green Deal. In 2021 werd het nieuwe Europese instrument voor internationale samenwerking inzake nucleaire veiligheid goedgekeurd met een begroting van 300 miljoen EUR voor 2021-2027 om de nucleaire veiligheid wereldwijd te bevorderen. In 2021 heeft de EU 75 miljoen EUR van haar begroting voor humanitaire hulp toegewezen aan paraatheid ten aanzien van rampen, waaronder de potentiële gevolgen van de klimaatverandering. De in maart 2021 bekendgemaakte mededeling over het humanitaire optreden van de EU bevat maatregelen om de activiteiten van de EU in het kader van de aanpak van de humanitaire gevolgen van de klimaatverandering en milieudegradatie op te voeren en beoogt ervoor te zorgen dat rampenparaatheid verder wordt geïntegreerd in alle door de EU gefinancierde humanitaire acties. In 2021 droeg de EU ook bij aan het succes van de VN-top over voedselsystemen en van de top over voeding voor groei (Nutrition for Growth, N4G) in Tokio. De EU heeft op de N4G-top voor de periode 2021-2024 2,5 miljard EUR toegezegd voor de aanpak van ondervoeding (1,4 miljard EUR voor ontwikkeling en 1,1 miljard EUR voor humanitaire hulp). Voorts heeft de EU in 2021 140 miljoen EUR toegezegd ter ondersteuning van de werkzaamheden van de Adviesgroep Internationaal Landbouwonderzoek, het grootste wereldwijde netwerk voor landbouwkundig onderzoek ten behoeve van ontwikkeling. 2021 was ook een belangrijk jaar voor de biodiversiteit, met een toezegging om de externe fondsen te verdubbelen, en de lancering van NaturAfrica, een initiatief om de biodiversiteit te beschermen en tegelijkertijd de bestaansmiddelen te verbeteren. Er zijn landenprogramma’s ontwikkeld ter ondersteuning van het Great Green Wall-initiatief in Afrika. De EU heeft ook haar bospartnerschappen gelanceerd tijdens de COP26-top. Ter bevordering van duurzaam en geïntegreerd waterbeheer heeft de EU Team Europa-initiatieven ontwikkeld voor grensoverschrijdend waterbeheer voor Afrika en voor water, energie en klimaat in Centraal-Azië. De EU heeft zich ertoe verbonden internationale samenwerking na te streven op het gebied van duurzame consumptie en productie, met inbegrip van de circulaire economie. Zij heeft verder gewerkt aan de uitvoering van SWITCH to Green, het vlaggenschipinitiatief van de EU. Digitalisering, wetenschap, technologie en innovatie In 2021 heeft de EU beleidsdoelstellingen voor de Digital Global Gateway vastgesteld. Ter bevordering van een “Team Europa”-aanpak werd een werkgroep opgericht in het kader van de mondiale Digital for Development (D4D) Hub. De hub opereert via regionale kantoren om digitale partnerschappen op te zetten en gezamenlijke investeringen te bevorderen. Het kantoor voor Latijns-Amerika en het Caribisch gebied werd op 14 december 2021 in gebruik genomen. In juni 2021 werd in het kader van het BELLA-programma van de EU de aanleg ingehuldigd van een glasvezelkabel die de EU en Latijns-Amerika met het Caribisch gebied verbindt om veilige gegevensverbindingen met een hoge capaciteit voor meer dan 12 000 onderwijs- en onderzoeksinstellingen in beide regio’s te leveren. In 2021 nam de zichtbaarheid van de ruimtevaartprogramma’s van de EU toe, waaronder de belangrijke rol die zij spelen in de groene transitie. Drie faciliteiten voor technische bijstand voor ruimte- en aardobservatie zullen het gebruik van ruimtevaarttechnologieën stimuleren ter ondersteuning van beleidsmaatregelen van partnerlanden en van de EU. In 2021 werd ook gestart met het ACS-EU-programma ter waarde van 60 miljoen EUR om de onderzoeks- en innovatiecapaciteit in de landen van Afrika, het Caribisch gebied en het gebied van de Stille Oceaan (ACS) te vergroten. In oktober 2021 lanceerde de EU haar agenda voor de Westelijke Balkan voor innovatie, onderzoek onderwijs, cultuur, jongeren en sport. Duurzame groei en werkgelegenheid In 2021 heeft de EU maatregelen genomen om het ondernemings- en investeringsklimaat te verbeteren, de financiële inclusie en de toegang tot financiële diensten te vergroten, en handel en handelsfacilitatie voor duurzame ontwikkeling en waardeketens te bevorderen. Zij heeft waardig werk bevorderd door de sociale duurzaamheid en de duurzaamheid op het gebied van arbeid en milieu te verbeteren, door genderongelijkheid en belemmeringen voor de versterking van de economische positie van vrouwen en jongeren tegen te gaan en door het beleid en de stelsels voor beroepsonderwijs en -opleiding te verbeteren. Er is 3 miljoen EUR uitgetrokken voor de uitbreiding van de expertisefaciliteit van de EU voor werkgelegenheid, arbeid en sociale bescherming (SOCIEUX+) die technische peer-to-peerbijstand op korte termijn verleent aan landen van de Westelijke Balkan. Er is een Team Europa-initiatief gestart om jonge bedrijven en ondernemers in Afrika te helpen met de moeilijkheden om toegang tot middellange- en langetermijnfinanciering te verkrijgen.

Een proefproject ter waarde van 15 miljoen EUR in elf Afrikaanse landen heeft tot doel het aanbod aan vakopleidingen af te stemmen op de kansen en behoeften in het kader van investeringsprogramma’s. Het in oktober gepubliceerde Aid for Trade Progress Report 2021 bevestigt dat de EU en haar lidstaten de grootste donoren (38 %) van de mondiale steun voor handel zijn. Migratie In 2021 lag de nadruk op de uitvoering van de externe dimensie van het migratie- en asielpact van de EU, gevoed door de gebeurtenissen in Afghanistan en Belarus en een zorgwekkende trend om migratiestromen voor politieke invloed te gebruiken. De aandacht ging ook met name uit naar de aanhoudende irreguliere en onveilige migratiestromen en verschillende situaties van gedwongen ontheemding in het nabuurschap van de EU, Sub-Saharaans Afrika, Azië, het Midden-Oosten en Noord- en Zuid-Amerika. Gedurende 2021 is via het Regionaal Trustfonds van de EU in respons op de Syrische crisis voorzien in de essentiële behoeften van Syrische vluchtelingen en gastgemeenschappen in buurlanden, waarmee meer dan 8,4 miljoen mensen zijn bereikt. Er werd overeenstemming bereikt over een strategisch steunpakket van 5,7 miljard EUR voor vluchtelingen en gastgemeenschappen in Turkije, Jordanië, Libanon, Irak en Syrië voor de periode 2020-2024. Om te voldoen aan de behoeften in Noord-Afrika die eerder werden gefinancierd uit het EU-noodtrustfonds voor Afrika, werden maatregelen ter waarde van 165 miljoen EUR genomen in het kader van NDICI – Europa in de wereld, en een nieuw migratieprogramma voor meerdere landen werd ontwikkeld. Voor Sub-Saharaans Afrika werden in het kader van het regionale meerjarige indicatieve programma (MIP) maatregelen ten belope van 234 miljoen EUR goedgekeurd om in partnerschap met de UNHCR de problemen als gevolg van gedwongen ontheemding in de regio aan te pakken, en samen met de IOM de uitvoering van het gezamenlijke initiatief voor de bescherming en re-integratie van migranten voort te zetten. Op de Westelijke Balkan liep de tweede fase van de regionale steun voor beschermingsgericht migratiebeheer af in december 2021, waarmee op alle gebieden van migratiebeheer capaciteit is opgebouwd. Voor Azië is eind 2021 een pakket speciale maatregelen in verband met regionale ontheemding in Afghanistan goedgekeurd (79 miljoen EUR), evenals een pakket om Irak te helpen bij de opvang van binnenlandse ontheemden en de Syrische vluchtelingen op zijn grondgebied (75 miljoen EUR). Governance, vrede en veiligheid In 2021 is de EU gestart met het initiatief “Team Europe Democracy” om de steun voor projecten op het gebied van de rechtsstaat, verantwoordingsplicht en governance in partnerlanden overal ter wereld beter te coördineren. In december 2021 woonde voorzitter Von der Leyen de eerste top voor democratie bij en kondigde zij het nieuwe programma van de Commissie “Europa in de wereld – mensenrechten en democratie” aan. De EU is nauw blijven samenwerken met het maatschappelijk middenveld. Het nieuwe thematische programma “maatschappelijke organisaties” ter waarde van 1,5 miljard EUR in het kader van het NDICI – Europa in de wereld zal een gunstig klimaat voor maatschappelijke organisaties bevorderen. Daarnaast kunnen niet-gouvernementele actoren in uitbreidingspartnerlanden van de Westelijke Balkan en in Turkije een beroep doen op de nieuwe faciliteit voor het maatschappelijk middenveld en het Media-programma in het kader van IPA III, die over een begroting van in totaal 218 miljoen EUR aan financiering voor de periode 2021-2023 beschikken. Governance, vrede en veiligheid blijven belangrijke onderdelen van de gezamenlijke documenten waarin politieke prioriteiten tussen de EU en de meeste onder het Europees nabuurschapsbeleid vallende landen en uitbreidingslanden worden uiteengezet. IPA III is ondersteuning blijven bieden aan justitie en de rechtshandhavingsautoriteiten om de strijd tegen de georganiseerde misdaad op te voeren. Met de goedkeuring in maart 2021 van de Europese Vredesfaciliteit werden nieuwe mogelijkheden aangeboord om onder meer de militaire en defensiecapaciteit van partnerlanden te ondersteunen. Het doel daarvan is om veerkracht en vrede in eigen land te bevorderen en de capaciteit en interoperabiliteit van de strijdkrachten om bij te dragen tot gemeenschappelijke militaire missies en operaties op het gebied van veiligheid en defensie te vergroten. MONDIALE REIKWIJDTE Sub-Saharaans Afrika Gedurende 2021 hebben belangrijke politieke en beleidsdialogen de weg vrijgemaakt voor de top met de Afrikaanse Unie (AU) van 2022. De ministers van Buitenlandse Zaken van de EU en de AU kwamen in oktober 2021 in Kigali bijeen, waar zij vier prioritaire gebieden uiteenzetten: een krachtigere gezamenlijke respons op COVID-19; strategieën om het herstel na COVID-19 en de groene en digitale transitie te versnellen; vrede, veiligheid en governance, en migratie en mobiliteit. In juni 2021 hielden de Afrikaanse Unie en de Europese Commissie samen de vierde conferentie van ministers van Landbouw van de Afrikaanse Unie en de Europese Unie. Op 16 april hechtte de Raad zijn goedkeuring aan een nieuwe geïntegreerde EU-strategie voor de Sahel met een meer omvattende aanpak die gericht is op krachtiger governance, ontwikkeling en wederzijdse verantwoordingsplicht. Op 10 mei werd een nieuwe strategie voor de Hoorn van Afrika goedgekeurd om de strategische betrekkingen van de EU met de regio te verstevigen. In 2021 verleende de EU ongeveer 730 miljoen EUR aan humanitaire hulp in de regio, waarbij de nadruk lag op voedselzekerheid, de respons op COVID-19, rampenpreventie en -paraatheid, en op het verlenen van basissteun aan door conflict getroffen ontheemde individuen en bevolkingsgroepen. Er werd 85,5 miljoen EUR toegewezen voor de crisis in Ethiopië en 81,3 miljoen EUR om de gevolgen van het conflict in Zuid-Sudan aan te pakken.

In 2021 werden 44 meerjarige indicatieve landenprogramma’s met Afrikaanse partners aangenomen voor de periode 2021-2027. De totale initiële begroting die door NDICI – Europa in de wereld aan Sub-Saharaans Afrika is toegewezen, bedraagt 29,18 miljard EUR; dit omvat een regionaal programma met een begroting van 10,2 miljard EUR, waarmee zal worden gereageerd op de prioriteiten van meerdere landen. Azië en de Stille Oceaan In 2021 werd het nieuwe beleidskader van de EU voor de regio gelanceerd. De EU-strategie voor samenwerking in de Indo-Pacifische regio kenmerkte de toegenomen betrokkenheid van de EU. De 13e top van de Aziatisch-Europese vergadering vond virtueel plaats op 25 en 26 november 2021, met als thema “versterken van het multilateralisme voor gedeelde groei”. Tijdens een top van de EU en Japan werd een groene alliantie ondertekend om het milieu te beschermen, de klimaatverandering tegen te gaan en groene groei te bereiken. In Bangladesh bleef de EU betrokken in het licht van de humanitaire uitdaging als gevolg van de Rohingya-crisis. Tijdens de COP26-conferentie in november 2021 werd het Team Europa-initiatief groen-blauwe alliantie voor het Stille-Oceaangebied Oost-Timor gelanceerd ter bevordering van gelijkwaardige samenlevingen, fundamentele waarden, menselijke ontwikkeling, en vrede en veiligheid in 18 partnerlanden en LGO’s. In de in september 2021 goedgekeurde conclusies van de Raad over Afghanistan zijn ijkpunten voor overleg met de Taliban-autoriteiten vastgesteld, waarbij wordt verzocht om humanitaire toegang, veilige doortocht, eerbiediging van de mensenrechten – met name de rechten van vrouwen en meisjes en minderheden – verbintenissen op het gebied van terrorismebestrijding en inclusief bestuur. In 2021 werd ook het partnerschap van de Raad voor Samenwerking tussen de EU en de Golf hervat. Noord- en Zuid-Amerika en het Caribisch gebied De EU heeft de banden met de regio in 2021 verder aangehaald. De voorzitter van de Europese Raad nam deel aan de top van de Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caribische Staten (Celac). Op 2 december 2021 kwamen leiders van de EU en van Latijns-Amerika en het Caribisch gebied bijeen, waarbij zij na een onderbreking van zes jaar de biregionale dialoog op hoog niveau opnieuw hebben aangevat. Tijdens de besprekingen werd een gezamenlijke agenda vastgesteld waarin de aandacht uitgaat naar duurzaam, digitaal en inclusief herstel van de pandemie. Er is vooruitgang geboekt met de ratificatie van de Midden-Amerikaanse associatieovereenkomst en er is met Mercosur en Chili verder gewerkt aan de sluiting van associatieovereenkomsten met de EU, en met Mexico aan de modernisering van de Algemene Overeenkomst. Als reactie op de politieke onderdrukking en verkiezingsfraude in Nicaragua heeft de EU haar sanctieregeling ten aanzien van het land hernieuwd en versterkt. De EU is tevens steun blijven verlenen voor de bescherming en integratie van migranten en vluchtelingen uit Venezuela, onder meer aan hun gastlanden. In 2021 heeft de EU 17 miljoen EUR vrijgemaakt om iets te doen aan de acute voedselonzekerheid in Haïti en om de slachtoffers van geweld te beschermen. De EU heeft ook geïnvesteerd in rampenparaatheid en snel noodfinanciering gemobiliseerd na de aardbeving van 14 augustus. Europees nabuurschap Gedurende 2021 is de EU haar betrekkingen met oostelijke partners op zowel bilateraal als regionaal niveau blijven ontwikkelen in het kader van het Europees nabuurschapsbeleid en van het Oostelijk Partnerschap. De EU is een actieve dialoog op het hoogste politieke niveau blijven voeren, onder andere met een top in oktober in Kyiv. Tijdens de top van het partnerschap in december 2021 werd een nieuwe agenda voor het Oostelijk Partnerschap goedgekeurd. Het daarmee verband houdende economisch en investeringsplan heeft een waarde van 2,3 miljard EUR en heeft als doel verdere investeringen tot 17 miljard EUR te genereren. De uitvoering ervan zal op gang worden gebracht met vlaggenschipinitiatieven die in het plan van elk partnerland zijn vastgesteld. Hoewel het Wit-Russische regime heeft besloten zijn deelname aan het Oostelijk Partnerschap op te schorten, blijft de EU burgers en maatschappelijke organisaties in het land steunen.