Speciaal verslag De gebruikmaking  
van subsidies door 
agentschappen: niet altijd 
adequaat of aantoonbaar 
doeltreffendNL 2016  nr. 12
EUROPESE
REKENKAME R
EUROPESE REKENKAMER  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxemburg  
LUXEMBURG
Tel. +352 4398-1
Inlichtingen: eca.europa.eu/nl/Pages/ContactForm.aspx
Website: eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA
Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet via de Europaserver ( http://europa.eu ).
Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2016
Print ISBN 978-92-872-4677-6 ISSN 1831-0915 doi:10.2865/766619 QJ-AB-16-009-NL-C
PDF ISBN 978-92-872-4702-5 ISSN 1977-575X doi:10.2865/550742 QJ-AB-16-009-NL-N
EPUB ISBN 978-92-872-4678-3 ISSN 1977-575X doi:10.2865/615394 QJ-AB-16-009-NL-E
© Europese Unie, 2016
Overneming met bronvermelding toegestaan.
De gebruikmaking 
van subsidies door 
agentschappen: niet altijd 
adequaat of aantoonbaar 
doeltreffend
(uitgebracht krachtens artikel 287, lid 4, tweede alinea, VWEU)Speciaal verslagNL 2016  nr. 12
02
 Controleteam
In de speciale verslagen van de ERK worden de resultaten van haar doelmatigheidscontroles en nalevingsgerichte controles van 
specifieke begrotingsterreinen of beheersthema’s uiteengezet. Bij haar selectie en opzet van deze controletaken zorgt de ERK 
ervoor dat deze een maximale impact hebben door rekening te houden met de risico’s voor de doelmatigheid of de naleving, 
de omvang van de betrokken inkomsten of uitgaven, de verwachte ontwikkelingen en de politieke en publieke belangstelling.
Deze controle werd verricht door controlekamer IV, die onder leiding staat van ERK-lid Milan Martin Cvikl en gespecialiseerd is 
in het controleren van ontvangsten, onderzoek en intern beleid, financieel en economisch bestuur, en instellingen en organen 
van de Europese Unie. De controle werd geleid door ERK-lid Louis Galea, ondersteund door zijn kabinetschef, Jacques Sciber -
ras, en Anna Fiteni, attaché. De taakleider, Marc Mc Guinness, leidde het controleteam dat bestond uit de volgende controleurs: 
Jasmine Mitterbuchner, Christos Alexandrou, Kostadin Dimov, Nour-Eddine Hachiby, Paris Kaklamanos, Alexandre-Kim Hugé, 
Juan Antonio Vazquez Rivera, Wolfgang Stolz en Eddy Struyvelt.
Van links naar rechts:  J. Mitterbuchner, L. Galea, A. Fiteni, M. Mc Guinness.

03
 Inhoud
Paragraaf
 Lijst van afkortingen
 Woordenlijst
I-IV Samenvatting
1-10  Inleiding
7-8 Kenmerken van door agentschappen verleende subsidies
9-10  Taken en verantwoordelijkheden
11-15  Reikwijdte en aanpak van de controle
11-13  Reikwijdte van de controle
14-15  Aanpak van de controle
16-51  Opmerkingen
17-31  De agentschappen maakten niet van alle financieringsmogelijkheden gebruik, subsidies waren 
niet altijd het geschiktste instrument en de programmeringsdocumenten van de agentschappen 
sloten niet volledig aan op hun mandaat en strategische doelstellingen
17-27  Ontoereikende follow-up van de evaluatie vooraf droeg bij tot de keuze van agentschappen voor 
ongeschikte financieringsinstrumenten en tot slecht subsidieontwerp
28-31  In onvolledige jaarlijkse programmeringsdocumenten waren de gesubsidieerde acties van agentschappen 
niet volledig afgestemd op hun mandaat en strategische doelstellingen
32-41  De agentschappen voerden subsidies in grote lijnen uit in overeenstemming met de regels, maar 
er waren tekortkomingen in bepaalde procedures voor de toekenning van subsidies, de selectie 
van deskundigen en de interne controle
32-37  In specifieke gevallen werden bij de selectie- en toekenningsprocedures voor subsidies de grondbeginselen 
niet volledig in acht genomen en is er nog altijd sprake van een potentieel belangenconflict
38-41  De agentschappen hebben de uitvoering van en controles op hun subsidies in het algemeen verbeterd, 
maar er blijven enkele tekortkomingen bestaan
42-51  Hoewel de subsidies in het algemeen bijdroegen aan de uitvoering van het beleid van de 
gecontroleerde agentschappen, lieten de agentschappen na om adequate toezichtsystemen op 
te zetten om de algehele doeltreffendheid van hun door subsidies gefinancierde activiteiten te 
meten, en evaluaties achteraf ontbraken of waren ontoereikend
04 Inhoud 
52-57  Conclusies en aanbevelingen
53 Adequaat gebruik van het subsidie-instrument
54 Jaarlijkse programmering van gesubsidieerde acties
55 Subsidietoekenningsprocedures
56 Controles vooraf en achteraf
57 Essentiële prestatie-indicatoren en evaluaties achteraf
 Bijlage  — Steekproeven
 Antwoorden van de Commissie en het EIT
 Antwoorden van het ECDC
 Antwoorden van het EEA
 Antwoorden van de EFSA
 Antwoorden van Frontex
05
 Lijst van afkortingen
Cedefop : Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding, Thessaloniki
Cepol : Europese Politieacademie, Boedapest
CPVO : Communautair Bureau voor plantenrassen, Angers
ECDC : Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding, Stockholm
EEA : Europees Milieuagentschap, Kopenhagen
EFSA : Europese Autoriteit voor voedselveiligheid, Parma
Eionet : Europees netwerk voor milieu-informatie en -observatie
EIT: Europees Instituut voor innovatie en technologie, Boedapest
EMCDDA : Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving, Lissabon
Epiet : Europees opleidingsprogramma voor interventie-epidemiologie
ETC : Europese thematische centra zijn consortia van instellingen in lidstaten van het EEA die zich bezighouden met 
een specifiek milieuonderwerp en door het EEA zijn gecontracteerd om specifieke activiteiten uit te voeren zoals 
gedefinieerd in de EEA-strategie en het jaarlijks beheersplan. Er zijn zes ETC’s opgezet voor de volgende onderwerpen: 
luchtverontreiniging en terugdringing van klimaatverandering, biologische diversiteit, effecten van, kwetsbaarheid 
voor en aanpassing aan klimaatverandering, afval en materiaal in een groene economie (WMGE), binnenlandse, kust- en 
mariene wateren, en stedelijke, land- en bodemsystemen.
EU, Unie : Europese Unie
Eurojust : Eenheid voor justitiële samenwerking van de Europese Unie, Den Haag
FKR : Financiële kaderregeling die van toepassing is op de agentschappen/gedelegeerde organen van de EU 
(Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1271/2013 van de Commissie).
FR: Financieel Reglement tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie 
(Verordening (EG, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad). Het regelt de vaststelling en uitvoering 
van de EU-begroting ter waarborging van een goed financieel beheer en een goede controle en bescherming van de 
financiële belangen van de EU.
Frontex : Europees Agentschap voor het beheer van de operationele samenwerking aan de buitengrenzen, Warschau
GIO-land : Initiële operationele diensten van het GMES (GIO)
GMES : Wereldwijde monitoring voor milieu en veiligheid
GSA : Agentschap voor het Europees wereldwijd satellietnavigatiesysteem, Praag
06 Lijst van afkortingen 
H2020 : Horizon 2020 is de opvolger van KP7. Het programma had oorspronkelijk een begroting van bijna 80 miljard euro 
voor de periode 2014-2020 en het hoofddoel ervan is ervoor te zorgen dat Europa wetenschap van wereldklasse 
voortbrengt, belemmeringen voor innovatie wegneemt en het voor de publieke en de particuliere sector gemakkelijker 
maakt om samen resultaten te behalen op het gebied van innovatie.
JWP : Jaarlijks werkprogramma
KIG : Een kennis- en innovatiegemeenschap is een zeer autonoom partnerschap van toonaangevende instellingen 
voor hoger onderwijs, onderzoeksorganisaties, bedrijven en andere belanghebbenden in het innovatieproces dat 
maatschappelijke uitdagingen aangaat door producten, diensten en processen te ontwikkelen en door innovatieve 
ondernemers vooruit te helpen.
KP7 : Het zevende kaderprogramma voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en 
demonstratie was het voornaamste EU-instrument voor het ondersteunen van onderzoek en innovatie in de periode 
2007-2013.
KPI: Essentiële prestatie-indicatoren („key performance indicators”) worden gebruikt om factoren te meten die van 
essentieel belang zijn voor het succes van een organisatie.
Racer : Relevante (doelstellinggerelateerde), geaccepteerde, geloofwaardige, eenvoudige en robuuste (relevant 
(objective-related), accepted, credible, easy and robust) KPI’s
SMART-doelstellingen : Specifieke, meetbare, haalbare, realistische en tijdgebonden doelstellingen (specific, 
measurable, achievable, relevant, timed)
UV: De uitvoeringsvoorschriften van het Financieel Reglement (Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1268/2012 van de 
Commissie). De UV verduidelijken de wijze waarop de regels van het FR uitgevoerd dienen te worden.
07
 Woordenlijst
Agentschap : Gedecentraliseerde agentschappen zijn organen die geen deel uitmaken van de EU-instellingen en een 
afzonderlijke rechtspersoonlijkheid bezitten; ze zijn opgericht voor onbepaalde tijd om technische, wetenschappelijke 
of beheerstaken te verrichten die de EU-instellingen helpen beleid te vormen en uit te voeren. Ook ondersteunen ze de 
samenwerking tussen de EU en nationale regeringen door de samenvoeging van technische en specialistische expertise 
van zowel de EU-instellingen als de nationale autoriteiten.
Kaderpartnerschapsovereenkomst : Een kaderpartnerschapsovereenkomst is een mechanisme voor samenwerking 
op lange termijn tussen een agentschap en de begunstigden van subsidies. Daarin worden de gemeenschappelijke 
doelstellingen, de aard van de geplande gesubsidieerde acties, de procedure voor het toekennen van specifieke subsidies 
en de algemene rechten en verplichtingen van iedere partij in het kader van specifieke overeenkomsten beschreven. De 
duur van een kaderpartnerschap is beperkt tot vier jaar (behalve bij het EIT, dat KPO’s van zeven jaar met de KIG’s afsluit).
Kennisdriehoek : De bijdrage van hoger onderwijs tot werkgelegenheid en groei kan worden vergroot door middel van 
nauwe en doeltreffende banden tussen onderwijs, onderzoek en innovatie — de drie zijden van de kennisdriehoek.
Organen van artikel 36 : In artikel 36 van de oprichtingsverordening van de EFSA wordt de basis gelegd voor het 
netwerken met en tussen lidstaatorganisaties die actief zijn op de gebieden die onder de missie van de ESFA vallen. De 
raad van bestuur van de ESFA heeft een lijst samengesteld van bevoegde organisaties die in het kader van artikel 36 in 
aanmerking komen voor subsidies en houdt die bij.
Overeenkomst inzake het dienstverleningsniveau : Een overeenkomst inzake het dienstverleningsniveau kan deel 
uitmaken van een dienstverleningsovereenkomst en het dienstverleningsniveau definiëren dat is vereist op een bepaald 
aantal belangrijke werkterreinen dat representatief is voor de belangrijkste kwaliteiten die de aanbestedende dienst 
verwacht.
Samenwerkingsovereenkomst : Een samenwerkingsovereenkomst is een instrument om dubbel werk te voorkomen 
en synergieën op relevante activiteitengebieden te bevorderen, en wordt vaak door een memorandum van 
overeenstemming geformaliseerd. Een mogelijk voorbeeld is het verbeteren van de technische samenwerking tussen 
partijen om kennis te delen en om ervaringen en beste praktijken met betrekking tot zaken van wederzijds belang uit te 
wisselen.
08
 Samenvatting
I
Al enige jaren uit de Rekenkamer in haar specifieke jaarverslagen over de rekeningen van bepaalde agentschappen kri -
tiek op aspecten van het subsidiebeheer. In de drie jaren 2013-2015 bedroegen de gecombineerde uitgaven aan subsidies 
van de agentschappen 740 miljoen euro. Om een horizontaal overzicht te krijgen van het gebruik van subsidies besloten 
we de bestaande systemen en controles van vijf agentschappen te onderzoeken: het Europees Instituut voor innovatie 
en technologie (EIT), het Europees Agentschap voor het beheer van de operationele samenwerking aan de buitengren -
zen van de Europese Unie (Frontex), het Europees Milieuagentschap (EEA), de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid 
(EFSA) en het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (EDCD). Samen vertegenwoordigen deze vijf agent -
schappen ongeveer 92 % van de totale subsidiëring die gedurende deze periode door de agentschappen werd verstrekt.
II
Wij gingen na:
— of subsidies geschikt waren (ten opzichte van andere middelen zoals openbare aanbestedingen, dienstverlenings -
overeenkomsten enz.) om de beleidsdoelstellingen van de geselecteerde agentschappen te verwezenlijken;
— of bij het gebruik van subsidies de voorstellen worden geselecteerd in overeenstemming met de geldende regels en 
of er doeltreffend toezicht op de subsidies wordt gehouden, en
— of de resultaten en doeltreffendheid worden gemeten en geëvalueerd.
III
Wij concluderen dat de gecontroleerde agentschappen subsidies in het algemeen toekenden en betaalden in over -
eenstemming met de regels. De meeste gecontroleerde agentschappen hebben alternatieve financieringsopties niet 
voldoende onderzocht en als gevolg daarvan waren subsidies niet altijd de beste manier om hun doelstellingen te berei -
ken. De gecontroleerde agentschappen hebben de doeltreffendheid van hun subsidies niet gemeten. Er is ruimte voor 
verbetering in de toekenningsprocedures, controlesystemen en prestatiemeting. Bepaalde tekortkomingen betreffen een 
specifiek agentschap, maar de meeste zijn van toepassing op verschillende of alle agentschappen.
09 Samenvatting 
IV
We doen de volgende vijf aanbevelingen waarmee alle agentschappen die gebruikmaken van subsidies, of overwegen 
dat te doen, hun voordeel kunnen doen:
a) voordat agentschappen subsidies beschikbaar stellen, moeten zij onderzoeken of subsidies het meest doeltreffende 
instrument zijn. Er moet gebruik worden gemaakt van vereenvoudigde kostenopties en rechtstreekse toekenning 
wanneer dat gerechtvaardigd is;
b) in de werkprogramma’s van de agentschappen moet worden aangegeven welke activiteiten met behulp van subsidies 
moeten worden uitgevoerd, wat de specifieke doelstellingen en verwachte resultaten zijn die met de gesubsidieerde acties 
moeten worden behaald, en welke geplande financiële en personele middelen nodig zijn om de gesubsidieerde acties uit 
te voeren;
c) agentschappen die specifieke subsidieprocedures toepassen, moeten formele interne procedures vastleg -
gen die berusten op de beginselen van transparantie en gelijke behandeling en beschermen tegen potentiële 
belangenconflicten;
d) de agentschappen moeten hun controlesysteem voor de uitvoering van subsidieprojecten versterken;
e) de agentschappen moeten toezicht- en rapportagesystemen voor subsidies opzetten op basis van resultaat- en impact -
gerichte essentiële prestatie-indicatoren en van evaluatieresultaten achteraf.
10
 Inleiding
01 
Het Europees Parlement en de Raad hebben 41 agentschappen en andere gedecen -
traliseerde organen opgezet. De totale begroting van de agentschappen voor 2015 
bedroeg ongeveer 2,4 miljard euro, wat neerkomt op circa 1,5 % van de algemene 
EU-begroting voor 2015. Dit zijn afzonderlijke rechtspersonen die zijn opgericht voor 
onbepaalde tijd om technische, wetenschappelijke of beheerstaken uit te voeren ter 
ondersteuning van de beleidsvorming en -uitvoering door de EU-instellingen. Ook 
ondersteunen ze de samenwerking tussen de EU en nationale regeringen door de 
samenvoeging van technische en specialistische expertise van zowel de EU-instellingen 
als de nationale autoriteiten. Om hun taken te vervullen, kunnen agentschappen 
kiezen uit verschillende financieringsinstrumenten: subsidiëring, openbare aanbeste -
ding of andere mechanismen zoals samenwerkingsovereenkomsten of uitbesteding 
(via overeenkomsten inzake het dienstverleningsniveau).
02 
De subsidiëring door agentschappen verdubbelde van ongeveer 166 miljoen euro 
in 2013 tot 333 miljoen euro in 2015 (zie figuur 1 ). Dit is voornamelijk het gevolg van 
de toegenomen activiteit bij drie agentschappen: het EIT, het EEA en het Agentschap 
voor het Europees wereldwijd satellietnavigatiesysteem (GSA). Figuur 1De subsidiebetalingen door de agentschappen van 2013  tot 2015
Bron:  ERK, op basis van gegevens van de agentschappen.miljoen euro 350
300
250
200
150
100
50
0
2013 2014 2015166 miljoen euro240 miljoen euro333 miljoen euro
11 Inleiding 
03 
Elf agentschappen maken gebruik van subsidies om hun beleidsdoelstellingen te 
verwezenlijken (zie tabel 1 ).Tabel 1De subsidiebetalingen door de agentschappen (2013  tot 2015) per gefinancierde 
activiteit
 Onderzoek, 
ontwikkeling 
en innovatie 
(RDI)Wetenschap -
pelijke samen -
werking met en 
tussen lidstatenStudiesGegevens -
verzameling 
en -analyseOpleidingTotaal  
(miljoen  euro)Aandeel 
per 
agentschap
EIT1478,1     478,1 65 %
Frontex1 147, 8    147, 8 20 %
EEA1 17, 2 25,1   42,3 5 %
GSA 42,0     42,0 5 %
EFSA1 4,1 1,5 3,0  8,6 1 %
EMCDDA  7,1    7,1 1 %
ECDC1  0,8  5,5 6,3 1 %
CEPOL     3,5 3,5 1 %
Cedefop  2,0    2,0 < 1 %
Eurojust  1,8    1,8 < 1 %
CPVO   0,3   0,3 < 1 %
Totaal subsidiebetalingen 520,1 180,0 27,7 3,0 9,0 739,8 100 %
Percentage per activiteit 70 % 24 % 4 % 1 % 1 % 100 %
1 Voor de controle geselecteerde agentschappen.
Bron:  ERK, op basis van gegevens van de agentschappen.
12 Inleiding 
04 
De Rekenkamer controleerde vijf agentschappen (EIT, Frontex, EEA, EFSA en ECDC), 
die 92 % van de totale uitgaven van de agentschappen voor gesubsidieerde activitei -
ten vertegenwoordigden. De selectie van deze agentschappen was gebaseerd op het 
soort activiteiten dat door hen werd gesubsidieerd, het profiel van de begunstigden 
en het aantal betalingen in de jaren 2013-2015. (Zie figuur 2 .)Figuur 2De subsidie-uitgaven van de geselecteerde agentschappen in de periode 2013-2015
Bron:  ERK, op basis van gegevens van de agentschappen.miljoen euro 256
64
16
4
1
ECDC EEA EFSA EIT Frontex2013
2014
2015
05 
Een beschrijving van de door de geselecteerde agentschappen gesubsidieerde 
activiteiten is te vinden in tekstvak 1 .
13 Inleiding Tekstvak 1
Door de gecontroleerde agentschappen gesubsidieerde activiteiten
Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT)
Het EIT verstrekt subsidies aan „kennis- en innovatiegemeenschappen” (KIG’s) die bestaan uit netwerken van bestaande 
particuliere ondernemingen, onderzoeksinstituten en onderwijsinstellingen die gezamenlijk aan innovatieprojecten 
werken, en verleent bijstand of verstrekt financiering aan individuele innovators en ondernemers in heel Europa. In 
2014 trok het EIT 214 miljoen euro uit voor gesubsidieerde KIG-activiteiten (97 % van zijn jaarlijkse begroting).
Europees Agentschap voor het beheer van de operationele samenwerking aan de buitengrenzen van 
de lidstaten van de Europese Unie (Frontex)
Frontex coördineert gezamenlijke operaties (te land, ter zee en in de lucht) tussen deelnemende lidstaten met als 
doel de veiligheid aan de buitengrenzen te versterken. In 2014 bedroegen de kosten van luchtoperaties in totaal 
2 miljoen euro, van zeeoperaties 28 miljoen euro en van landoperaties 7 miljoen euro. Frontex coördineert ook de 
repatriëringsactiviteiten tussen de Schengenlanden om de doelmatigheid en kosteneffectiviteit van gezamenlijke 
terugkeeroperaties te maximaliseren en is verplicht ervoor te zorgen dat er alleen financiële steun wordt verleend 
bij volledige naleving van het Handvest van de grondrechten. In 2014 verstrekte Frontex 8 miljoen euro voor der -
gelijke operaties. Dergelijke subsidiegerelateerde operaties waren goed voor 50 % van de jaarlijkse begroting van 
Frontex voor 2014.
Europees Milieuagentschap (EEA)
Het EEA is verantwoordelijk voor het verstrekken van objectieve, betrouwbare en vergelijkbare informatie over het 
milieu op Europees niveau aan de Unie en de lidstaten. Daartoe ondersteunt het EEA zes Europese thematische 
centra (ETC’s) met subsidies (8 miljoen euro ofwel 18,5 % van de jaarlijkse begroting van het EEA in 2014). Daarnaast 
delegeerde de Commissie de uitvoering van de initiële operationele landmonitoringdiensten in het kader van de 
wereldwijde monitoring voor milieu en veiligheid (GIO land) aan het EEA. In het kader van dit programma verstrekte 
het EEA de deelnemende landen voor 15 miljoen euro aan subsidies in 2014.
14 Inleiding Tekstvak 1
Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA)
De EFSA verstrekt regelmatig subsidies voor gemeenschappelijke wetenschappelijke projecten en activiteiten 
die bijdragen aan de missie van de EFSA om de voedselveiligheid in de EU te bevorderen: gegevensverzameling, 
voorbereidende werkzaamheden voor wetenschappelijke adviezen en andere wetenschappelijke en technische 
bijstand. Alleen publieke organen die op voordracht van de lidstaten zijn opgenomen in de lijst met bevoegde 
organisaties1 kunnen een subsidie aanvragen. In 2014 verstrekte de EFSA ongeveer 3,5 miljoen euro, ofwel 4 % van 
de jaarlijkse begroting van de autoriteit, aan subsidies.
Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC)
Het ECDC financiert opleidingsactiviteiten ter ondersteuning van de capaciteitsopbouw in de lidstaten door het 
organiseren van specifieke cursussen en door het Europees opleidingsprogramma voor interventie-epidemiologie 
(EPIET, European Programme for Intervention Epidemiology Training). In 2014 maakten dergelijke opleidingsactivi -
teiten ongeveer 2 miljoen euro, ofwel 3 % van de jaarlijkse begroting van het Centrum, uit.
1 Artikel 36 van Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene 
beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot 
vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (PB L 31 van 1.2.2002, blz. 1) legt de basis voor het netwerken met en 
tussen organisaties van de lidstaten. De raad van bestuur van de EFSA stelt de lijst samen van bevoegde organisaties die in het kader van 
artikel 36 in aanmerking komen voor subsidies en houdt die bij.
15 Inleiding 
06 
De subsidieactiviteiten van de agentschappen worden geregeld door de algemene 
financiële verordeningen (FR)2, de uitvoeringsvoorschriften (UV)3 en de financiële 
kaderregeling (FKR)4, tenzij anders wordt bepaald in de oprichtingsverordeningen 
(zoals in het geval van het EIT en Frontex) of de basishandelingen van de agentschap -
pen. De KP7- of Horizon 2020-regels zijn ook van toepassing op de agentschappen 
die betrokken zijn bij het financieren van onderzoeksactiviteiten in het kader van 
deze programma’s (EIT, GSA).
Kenmerken van door agentschappen verleende 
subsidies
07 
Subsidies van agentschappen zijn rechtstreekse financiële bijdragen aan begunstig -
den (doorgaans gespecialiseerde instellingen/organen van de lidstaten of non-profit  -
organisaties). De resultaten van de gesubsidieerde activiteiten blijven het eigendom 
van de begunstigden. Met subsidies worden gefinancierd:
a) acties die beogen een specifieke beleidsdoelstelling van de EU te verwezenlijken 
(zogenaamde „actiesubsidies”), of
b) het functioneren van een orgaan dat een bijzondere of algemene (EU-)
beleidsdoelstelling van een agentschap ondersteunt (zogenaamde 
„exploitatiesubsidies”)5.
08 
De volgende op subsidies van toepassing zijnde grondbeginselen worden in het FR 
uiteengezet:
— cofinanciering: begunstigden moeten een deel van de gemaakte kosten dragen;
— geen winstoogmerk: subsidies mogen niet tot doel of tot gevolg hebben dat zij 
de begunstigden winst opleveren;
— niet-retroactiviteit: subsidies mogen niet met terugwerkende kracht worden 
toegekend;
— niet-cumuleerbaarheid: aan dezelfde actie mag slechts één subsidie worden 
toegekend;
— gedurende het gehele subsidieproces dienen de transparantie en gelijke behan -
deling te worden gewaarborgd, vanaf de oproep tot het indienen van voorstellen 
tot de afronding.2 Verordening (EU, Euratom) 
nr. 966/2012 van het Europees 
Parlement en de Raad van 
25 oktober 2012 tot 
vaststelling van de financiële 
regels van toepassing op de 
algemene begroting van de 
Unie en tot intrekking van 
Verordening (EG, Euratom) 
nr. 1605/2002 (PB L 298 van 
26.10.2012, blz. 1) (Financieel 
Reglement).
3 Gedelegeerde Verordening 
(EU) nr. 1268/2012 van de 
Commissie van 29 oktober 
2012 houdende 
uitvoeringsvoorschriften voor 
Verordening (EU, Euratom) 
nr. 966/2012 van het Europees 
Parlement en de Raad tot 
vaststelling van de financiële 
regels van toepassing op de 
algemene begroting van de 
Unie (PB L 362 van 31.12.2012, 
blz. 1).
4 Gedelegeerde Verordening 
(EU) nr. 1271/2013 van de 
Commissie van 30 september 
2013 houdende de financiële 
kaderregeling van de organen, 
bedoeld in artikel 208 van 
Verordening (EU, Euratom) 
nr. 966/2012 van het Europees 
Parlement en de Raad (PB 
L 328 van 7.12.2013, blz. 42).
5 Zie artikel 121 van het FR.
16 Inleiding 
Taken en verantwoordelijkheden
09 
Subsidies worden door agentschappen uitgevoerd via indirect gecentraliseerd 
beheer. Als gevolg daarvan zijn de agentschappen verantwoordelijk voor de 
meerjarige en jaarlijkse programmering alsmede voor de uitvoering (operationeel 
en financieel) van hun gesubsidieerde acties. In gevallen waarin de Commissie de 
uitvoering van een specifieke gesubsidieerde actie aan een agentschap delegeert, 
behoudt zij de eindverantwoordelijkheid voor de algehele uitvoering van de 
subsidiebegroting6. Het doeltreffende beheer van subsidieactiviteiten door 
agentschappen is daarom van cruciaal belang voor het verwezenlijken van de 
doelstellingen en het beleid van de Unie.
10 
Op het niveau van de agentschappen bestaan de subsidiebeheercontroles uit de 
volgende systemen7:
a) vooraf en achteraf uitgevoerde evaluatie van de gesubsidieerde acties en 
projecten van het agentschap;
b) procedures voor oproepen tot het indienen van voorstellen en 
beoordelingspanels;
c) vooraf en achteraf uitgevoerde controles om de wettigheid en regelmatigheid 
van de door de begunstigden ingediende kostenstaten te verifiëren;
d) toezicht en verslaglegging om de uitkomsten en resultaten van de gefinancierde 
subsidieactiviteiten te meten aan de hand van essentiële prestatie-indicatoren 
(KPI’s).6 Zo decentraliseerde de 
Commissie de uitvoering van 
de initiële operationele 
diensten van het GMES voor 
landmonitoring (GIO land) aan 
het EEA.
7 Zie de artikelen 133 en 135 van 
het FR, en artikel 29, lid 4, van 
de FKR.
17
 Reikwijdte en aanpak van 
de controle
Reikwijdte van de controle
11 
In haar specifieke jaarverslagen heeft de Rekenkamer herhaaldelijk gewezen op 
tekortkomingen in het subsidiebeheer, met name met betrekking tot de vooraf en 
achteraf uitgevoerde controle van de kostenstaten, de betrouwbaarheid van de 
vooraf door de externe controleur uitgevoerde controlewerkzaamheden, het toezicht 
op de operationele uitvoering van subsidies en de terugvordering van onterecht 
verrichte betalingen.
12 
Daarom werd in de controle beoordeeld hoe de agentschappen subsidies beheerden 
en of ze in overeenstemming met de regels werden uitgevoerd. Dit werd opgesplitst 
in de volgende subvragen in de controle:
a) Kiezen agentschappen subsidies omdat ze het geschiktste financieringsinstru -
ment zijn en zijn gesubsidieerde activiteiten adequaat afgestemd op de missie, 
strategische taken en doelstellingen van de agentschappen?
b) Waarborgen de procedures van de agentschappen dat de selectie van de voor -
stellen in overeenstemming is met de geldende regels en dat op de uitvoering 
ervan doeltreffend toezicht wordt gehouden?
c) Meten en evalueren de agentschappen de uitkomsten van subsidieactiviteiten 
op adequate wijze?
13 
De controle was gericht op het gehele subsidiebeheerproces. De sociaal-econo -
mische impact van de subsidies van de agentschappen werd niet onderzocht.
18 Reikwijdte en aanpak van de controle 
Aanpak van de controle
14 
De controle was gebaseerd op:
a) bezoeken ter plaatse aan vijf agentschappen (EIT, Frontex, EEA, EFSA en ECDC) 
om controle-informatie over subsidiebeheerpraktijken te verzamelen door 
middel van interviews met belangrijk operationeel en administratief personeel, 
documentatieonderzoek, een analyse van internecontroleprocessen en een onder -
zoek van de in de bijlage  beschreven steekproef;
b) een onderzoek van de oprichtingsverordeningen, meerjarige en jaarlijkse werk -
programma’s, subsidieprogrammeringsdocumenten, subsidiebeheerrichtsnoeren, 
alsmede subsidie-evaluatieverslagen van de vijf voor de controlebezoeken gese -
lecteerde agentschappen;
c) een gedetailleerde analyse van 16 procedures voor oproepen tot het indienen 
van voorstellen en 75 subsidiebetalingen door de vijf geselecteerde agentschap -
pen in de periode januari 2013 tot maart 2015 (zie bijlage ).
15 
De controle werd uitgevoerd binnen de kaders van het algemene FR en de UV ervan, 
de internecontrolenormen en de oprichtingsverordening van het gecontroleerde 
agentschap alsmede de meerjarige beleidskaders voor het beleidsgebied van het 
betreffende agentschap.
19
 Opmerkingen
16 
Onze opmerkingen zijn onderverdeeld in drie delen, die overeenkomen met de in 
paragraaf 12 genoemde controlesubvragen: a) de strategische keuze voor het finan -
cieringsinstrument, b) de uitvoering van dit besluit en c) de meting van resultaten.
De agentschappen maakten niet van alle 
financieringsmogelijkheden gebruik, subsidies waren 
niet altijd het geschiktste instrument en de 
programmeringsdocumenten van de agentschappen 
sloten niet volledig aan op hun mandaat en 
strategische doelstellingen
Ontoereikende follow-up van de evaluatie vooraf droeg 
bij tot de keuze van agentschappen voor ongeschikte 
financieringsinstrumenten en tot slecht subsidieontwerp
Ontoereikende follow-up van evaluaties vooraf
17 
De agentschappen zijn verplicht evaluaties vooraf van hun programma’s en activi -
teiten uit te voeren om te voldoen aan het beginsel van goed financieel beheer. De 
evaluatie vooraf moet onder meer de toegevoegde waarde van de EU-betrokkenheid 
en de selectie van de meest geschikte uitvoeringsmethode omvatten alsmede de 
kosteneffectiviteit van de geselecteerde methode en de lessen die uit soortgelijke 
ervaringen in het verleden zijn getrokken8.
18 
Zowel het EEA als de EFSA verrichtte gedegen evaluaties vooraf voordat ze hun 
respectieve oproepen tot het indienen van voorstellen deden. De routekaart voor 
wetenschappelijke samenwerking 2014-2016 van de EFSA is een voorbeeld van een 
goede praktijk van een evaluatie vooraf. De belangrijkste doelstelling ervan was 
de doeltreffendheid en doelmatigheid van toekomstige subsidies te verbeteren en 
daarbij de toegevoegde waarde van haar betrokkenheid in overweging te nemen (zie 
tekstvak 2 ).8 Artikel 18, lid 1, van de UV.
20 Opmerkingen 
19 
Een belangrijk element van een doeltreffende evaluatie vooraf is de toepassing 
van geleerde lessen. In 2011 werd in een effectbeoordeling van het EIT, waarin de 
vereisten voor een evaluatie vooraf waren geïntegreerd9, het belang onderstreept 
van de invoering van robuuste monitoringprocedures om de prestaties van het EIT 
en de KIG’s te meten10. Het EIT is momenteel bezig een dergelijk toezichtsysteem in te 
voeren (zie tekstvak 6  en paragraaf 45). Deze tekortkomingen in de monitoring van 
prestaties zijn van invloed op de uitvoering van het vergelijkend evaluatiemechanisme 
door het EIT11.9 De evaluatie vooraf werd door de 
Commissie verricht en ging 
vergezeld van het voorstel om de 
oprichtingsverordening van het 
EIT te wijzigen.
10 SEC(2011) 1433 definitief van 
30 november 2011, „Impact 
Assessment — integrating 
ex-ante evaluation requirements” 
(Impactbeoordeling — integratie 
van ex-ante-evaluatievereisten), 
aanbevelingen 4 en 5.
11 Het vergelijkende evaluatie -
mechanisme is vastgelegd in 
artikel 14, lid 7, van de oprich -
tingsverordening van het EIT en 
vormt de basis voor de toewijzing 
van de financiële bijdrage van het 
EIT aan de KIG’s. De financiële 
bijdrage bestaat uit een 
ondersteunend financierings -
element (60 % gelijkelijk verdeeld 
over de KIG’s) en een competitief 
financieringselement (40 %). Het 
competitieve financierings -
element wordt toegekend op 
basis van drie criteria die evenveel 
wegen: 1) eerdere KIG-prestaties; 
2) voorgesteld KIG-bedrijfsplan 
en geraamde begroting; 3) 
uitvoering van de meerjarige 
KIG-strategie. Zie ook Speciaal 
verslag nr. 4/2016 van de 
Rekenkamer „Het Europees 
Instituut voor innovatie en 
technologie moet zijn uitvoe -
ringsmechanismen en elementen 
van zijn opzet veranderen om de 
verwachte impact te verwezenlij -
ken”, paragraaf 73 ( http://eca.
europa.eu ).De EFSA paste de lessen uit het verleden toe en voerde in 2015 nieuwe en 
doeltreffendere subsidieconcepten in
De EFSA verrichtte de evaluatie vooraf om haar toekomstige wetenschappelijke samenwerking met de lidstaten te 
versterken. Hiertoe startte de EFSA in 2013 een overlegproces met haar steunpuntennetwerk en de discussiegroep 
voor wetenschappelijke samenwerking van het adviesforum. Ook gaf zij opdracht tot een extern onderzoek om 
de impact van haar bestaande subsidie- en aanbestedingsprojecten op de uitvoering van haar werkzaamheden 
te beoordelen. De EFSA analyseerde de uitkomsten en aanbevelingen van deze onderzoeken bij het opstellen van 
haar routekaart voor wetenschappelijke samenwerking 2014-2016, waarin nieuwe en doeltreffendere subsidie -
projecten werden gepresenteerd, namelijk thematische subsidies (bijv. microbiële, door voedsel overgedragen 
pathogenen) en subsidies voor gemeenschappelijke projecten (bijv. VectorNet).
Thematische subsidies worden nu toegekend aan brede prioritaire onderwerpen die vooraf in samenwerking met 
de lidstaten worden vastgesteld. De EFSA verhoogde het maximale subsidiebedrag naar 500 000 euro om grote 
strategische projectvoorstellen aan te moedigen en beperkte tegelijkertijd haar cofinancieringspercentage tot 
50 % (vergeleken met het eerdere cofinancieringspercentage van 90 % voor specifieke subsidies). De EFSA ver -
wacht dat dankzij deze nieuwe subsidies de toegevoegde waarde en de kosteneffectiviteit van haar activiteiten op 
het gebied van wetenschappelijke samenwerking kunnen toenemen.Tekstvak 2
21 Opmerkingen 
Ongeschikte financieringsinstrumenten
20 
De keuze die de agentschappen uit verschillende financieringsinstrumenten kunnen 
maken voor de uitvoering van hun specifieke taken, is beperkt: subsidiëring, open -
bare aanbesteding of andere mechanismen zoals samenwerkingsovereenkomsten 
of uitbesteding (via overeenkomsten inzake het dienstverleningsniveau). De keuze 
dient te berusten op een analyse van de behoeften van het agentschap, de middelen 
ervan, de te verwezenlijken doelstellingen, de potentiële beoogde begunstigden, 
alsmede het concurrentieniveau dat noodzakelijk is om de kosteneffectiviteit te 
waarborgen. De deelnemende entiteiten moeten voldoen aan de relevante vereisten 
van de door het agentschap geselecteerde financieringsoptie.
21 
Bij subsidieprocedures wordt gebruikgemaakt van restrictievere subsidiabiliteits -
criteria en zwakkere financiële toekenningscriteria dan bij aanbestedingsprocedures. 
Zo wordt bij de beoordeling van de voorgestelde subsidiebegroting niet nagegaan 
wat het economisch voordeligste voorstel is12, zoals bij een aanbesteding het geval 
zou zijn. Bij subsidiëring kan de concurrentie in het algemeen en op basis van prijs 
in het bijzonder zeer beperkt zijn. Daarom moet subsidiëring niet de standaard -
financieringsoptie zijn, maar worden gebruikt wanneer het gebruik van een openbare 
aanbesteding om naar behoren gemotiveerde redenen niet geschikt is.
22 
De gecontroleerde agentschappen hebben geen specifieke richtlijnen en criteria 
geformuleerd, zoals vereist in het kader van de internecontrolenormen, om het 
management bij te staan bij het nemen van een beslissing over het meest geschikte 
financieringsmechanisme voor de uitvoering van een specifieke taak of activiteit.
23 
Sommige van de gecontroleerde agentschappen (Frontex, EFSA, ECDC) hebben 
subsidies verleend om specifieke diensten of prestaties te ontvangen van openbare 
organen die hooggespecialiseerd zijn op het werkterrein van het agentschap. Ze 
hebben deze aanpak gemotiveerd door te verwijzen naar hun verplichting om meer 
samen te werken en te netwerken met hun openbare partners en door te stellen dat 
het in het kader van de aanbestedingsregels problematisch is om alleen consortia 
toe te laten en particuliere organen met een mogelijk belangenconflict uit te sluiten. 
De Rekenkamer heeft echter gevallen vastgesteld waarin deze agentschappen ofwel 
gebruik hebben gemaakt van zowel subsidies als aanbestedingen voor soortgelijke 
diensten (EFSA, Frontex), ofwel geen andere opties hebben onderzocht (EFSA, ECDC). 
Zie de voorbeelden in tekstvak 3 .12 In artikel 203 van de UV inzake 
subsidietoekenningscriteria 
wordt slechts vereist dat bij de 
evaluatie wordt gewaarborgd 
dat de middelen van de Unie 
adequaat worden beheerd.
22 Opmerkingen 
Voorbeelden waarbij het gebruik van subsidies niet het meest doeltreffende 
instrument is
De EFSA gebruikt specifieke subsidies en aanbestedingen voor wetenschappelijke studies en taken op 
het gebied van gegevensverzameling
De EFSA verstrekt regelmatig specifieke subsidies voor projecten en activiteiten waarmee de missie van de EFSA 
op het gebied van gegevensverzameling, voorbereidende werkzaamheden voor wetenschappelijke adviezen 
en andere wetenschappelijke studies wordt ondersteund. Alleen publieke partners die op de lijst van bevoegde 
organisaties staan, kunnen reageren op een oproep tot het indienen van voorstellen.
De EFSA schreef ook aanbestedingen uit voor het opstellen van wetenschappelijke adviezen en het op korte termijn 
verrichten van wetenschappelijke studies waarop publieke en particuliere organen kunnen reageren. In dergelijke 
gevallen is de selectieverhouding tussen organisaties waarnaar in artikel 36 van de oprichtingsverordening13 
wordt verwezen en andere organisaties 50:50. De EFSA onderzocht de aanbestedingsoptie echter niet bij de 
gecontroleerde subsidieprojecten.
Inspecties vanuit de lucht voor gezamenlijke Frontex-operaties
Frontex financierde deze operaties doorgaans door middel van subsidies voor de deelnemende nationale auto -
riteiten, en het tarief liep uiteen van 4 800 tot 6 900 euro per gepatrouilleerd uur. In 2012 en 2013 zette Frontex 
proefprojecten op om de haalbaarheid te beoordelen van de uitvoering van inspecties vanuit de lucht op basis 
van aanbestedingen. Dit resulteerde in een overeengekomen forfaitair tarief van 2 250 euro per gepatrouilleerd 
uur. In 2015 schreef Frontex op basis van de resultaten van de proefprojecten een aanbestedingsprocedure uit voor 
kadercontracten, waarbij de concurrentie weer werd geopend. De procedure resulteerde in elf succesvolle aanbe -
stedingen (zes contracten werden gesloten voor maritieme inspecties vanuit de lucht en vijf contracten voor land -
inspecties vanuit de lucht). Uit de vergelijkende analyse door de Rekenkamer van de maritieme inspecties vanuit de 
lucht blijkt dat particuliere organen beschikken over geschiktere en kleinere vliegtuigen die gespecialiseerd zijn in 
inspecties vanuit de lucht, in tegenstelling tot de door de deelnemende lidstaten aangeboden grotere vliegtuigen die 
normaal gesproken voor militaire doeleinden of de burgerluchtvaart worden gebruikt. Als gevolg daarvan daalde 
de gemiddelde uurprijs van het eerdere tarief van 5 700 euro tot 2 300 euro.
Het ECDC gebruikt subsidies voor wetenschappelijke studies
Het ECDC gebruikte subsidies voor de wetenschappelijke studies „Vaccine European New Integrated Collabora -
tion Effort — Phase III” (VENICE III) en „European Reference Laboratory Network for Tuberculosis” (ERLTB-net). Het 
noemde historische redenen alsmede de vertrouwdheid van de partners met het subsidiëringsmodel, de gedeelde 
eigendom en het belang van de vertrouwelijkheid van de verkregen gegevens als argumenten voor het gebruik 
van subsidies. Voordat het een oproep tot het indienen van voorstellen deed, onderzocht het echter niet de moge -
lijkheid om een aanbesteding uit te schrijven.
13 In artikel 36 van Verordening (EG) nr. 178/2002 wordt de basis gelegd voor het netwerken met lidstaatorganisaties die actief zijn op gebieden die 
onder de missie van de EFSA vallen. De raad van bestuur van de EFSA stelt een lijst van bevoegde, door de lidstaten aangewezen publieke 
organisaties samen en houdt die bij. De lijst bevat momenteel ongeveer 330 publieke organen.Tekstvak 3
23 Opmerkingen 
Slecht subsidieontwerp
24 
Om zowel agentschappen als begunstigden geen onnodige administratieve lasten op 
te leggen, wordt in het FR en de UV bepaald dat subsidies in uitzonderlijke gevallen 
rechtstreeks mogen worden toegekend zonder oproep tot het indienen van voorstel -
len14 en wordt het gebruik van vereenvoudigde kostenopties aangemoedigd om het 
subsidiebeheer te vergemakkelijken, met name als sprake is van subsidies met een 
geringe waarde (subsidies van minder dan 60 000 euro)15.
25 
Uit de controle kwamen verschillende gevallen aan het licht waarin de subsidie -
toekenningsprocedure van de gecontroleerde agentschappen aanzienlijke adminis -
tratieve lasten voor zowel het agentschap als de begunstigden meebracht wanneer 
geen gebruik werd gemaakt van deze toekenningsmogelijkheden (zie tekstvak 4  
voor een voorbeeld).14 Krachtens artikel 190 van de 
UV is het toegestaan om 
rechtstreekse subsidies te 
verlenen aan publieke 
organen of lidstaten waarvan 
in een basisbesluit is 
vastgesteld dat zij de 
begunstigden zijn of voor 
acties met bijzondere 
kenmerken waarvoor een 
beroep moet worden gedaan 
op een orgaan met een 
bepaalde technische 
deskundigheid en zeer 
specialistische kennis.
15 De artikelen 123 en 124 van 
het FR en artikel 181 van de UV 
bepalen dat vergoedingen 
gebaseerd zijn op 
eenheidskosten, vaste 
bedragen of forfaitaire 
financieringen.
Voorbeeld van een onnodig bureaucratische subsidietoekenningsprocedure
ECDC-beursovereenkomsten
Elk jaar verstuurt het ECDC uitnodigingen om een voorstel in te dienen voor een kaderpartnerschapsovereenkomst 
(KPO) aan erkende opleidingscentra die het jaar ervoor EPIET-fellows hebben ontvangen. Voor het afsluiten van 
de KPO inzake EPIET-beurzen voert het centrum een volledige evaluatieprocedure uit op basis van de criteria, 
meegedeeld in de niet-openbare oproep tot het indienen van voorstellen. Deze procedure vormt een onnodig 
zware administratieve belasting voor zowel het Centrum als de opleidingscentra, met name omdat het ECDC deze 
organen al heeft gecertificeerd als erkende opleidingscentra. Het ECDC had de procedure voor rechtstreekse 
toekenning kunnen gebruiken16.
16 Artikel 190, lid 1, onder f), van de UV.Tekstvak 4
26 
De keuze voor een ongeschikte subsidievorm kan ook leiden tot aanzienlijke ondoel -
matigheden bij de uitvoering van en het toezicht op de subsidieactiviteiten. Agent -
schappen kunnen vaker gebruikmaken van de vereenvoudigde kostenopties (zie de 
voorbeelden in tekstvak 5 ).
24 Opmerkingen 
27 
De vereenvoudigde kostenoptie van de EFSA voor de subsidiëring van haar steun -
punten is een voorbeeld van een goede praktijk voor de doelmatige uitvoering van 
subsidies met een geringe waarde. De steunpunten ondersteunen de EFSA bij de 
praktische uitvoering van netwerk- en wetenschappelijke samenwerkingsactiviteiten. 
Ze fungeren als interface tussen de EFSA en de nationale voedselveiligheidsautoriteiten, 
onderzoeksinstituten, consumenten en andere belanghebbenden. In 2015 sloot de EFSA 
rechtstreeks meerjarige subsidieovereenkomsten af met haar steunpunten voor de 
levering van vooraf omschreven, terugkerende diensten. De jaarlijkse subsidie voor 
elk steunpunt (subsidies met een geringe waarde onder de 60 000 euro) was gebaseerd 
op vaste bedragen voor de berekening waarvan de EFSA van twee bronnen afhankelijk 
was: a) historische gegevens over kostendeclaraties (verzameld in de laatste zeven 
jaar van de samenwerking) en b) de Eurostat-gegevens over ambtenarensalarissen 
in de betreffende lidstaat. Aan het eind van het jaar kon de EFSA het totale subsidie -
bedrag betalen op basis van de verleende diensten zonder te hoeven vragen om 
bewijsstukken voor de exacte gemaakte kosten, wat de administratieve belasting 
voor haar partners en de kosten van verificaties vooraf voor de EFSA aanzienlijk 
verminderde.Voorbeelden van het gebruik van een ongeschikte subsidievorm
Europese thematische centra van het EEA (ETC’s) en het Eionet
De ETC’s maken deel uit van het Europees netwerk voor milieu-informatie en -observatie (Eionet) en ondersteunen 
het Agentschap bij de uitvoering van zijn werkprogramma’s. Het EEA sluit bij de opzet van elk ETC KPO’s af met 
consortia, aangezien de partnerorganisaties hun expertise moeten bundelen om elk onderwerp te kunnen behan -
delen. De meeste EEA-partners zijn organen uit de publieke sector, omdat het verzamelen, beoordelen en rappor -
teren van milieugegevens voornamelijk in deze sector plaatsvindt. Het opstellen en vervolgens analyseren van de 
kostenstaten van meer dan veertig partners vergt een aanzienlijke administratieve inspanning die vereist is omdat 
de subsidies betaald worden op basis van rechtstreekse subsidiabele kosten. Het EEA zou het gebruik van vereen -
voudigde kostenopties voor deze subsidies verder kunnen onderzoeken17.
Exploitatiekosten van middelen voor Frontex-toezicht vanuit de lucht
Frontex financiert door de deelnemende lidstaten verrichte operaties aan land-, zee- en luchtgrenzen met subsidies. 
Een van de elementen van deze operaties heeft betrekking op luchtinspecties. Het subsidiesysteem voor dit soort 
inspecties berust op de vergoeding van de gedeclareerde exploitatiekosten van middelen (Running Expenses of 
Means, REM), die hoofdzakelijk bestaan uit afschrijvings-, onderhouds- en brandstofkosten en toelagen voor de be -
manning per vlieguur. De deelnemende autoriteiten volgen allemaal verschillende benaderingen voor de bereke -
ning en declaratie van hun onderhoudskosten en uitgaven voor missies (met name toelagen voor de bemanning), 
met als gevolg dat het beheren van deze subsidies bijzonder ondoelmatig en bureaucratisch is.
17 De artikelen 123 en 124 van het FR.Tekstvak 5
25 Opmerkingen 
In onvolledige jaarlijkse programmeringsdocumenten waren 
de gesubsidieerde acties van agentschappen niet volledig 
afgestemd op hun mandaat en strategische doelstellingen
Er werden geen SMART-doelstellingen voor resultaten en effecten 
vastgesteld
28 
De agentschappen zijn verplicht meerjarige en jaarlijkse werkprogramma’s op te stel -
len waarin de doelstellingen, verwachte resultaten en prestatie-indicatoren worden 
uiteengezet18. De vastgelegde doelstellingen moeten specifiek, meetbaar, haalbaar, 
relevant en tijdgebonden (SMART) zijn en betrekking hebben op alle sectoren waarin 
het agentschap actief is19. Het jaarlijks werkprogramma moet aansluiten op het meer -
jarige werkprogramma en moet alle maatregelen bevatten die gefinancierd zullen 
worden20. De gesubsidieerde activiteiten moeten duidelijk gekoppeld zijn aan de 
doelstellingen in de werkprogramma’s van de agentschappen21.
29 
Bij alle gecontroleerde agentschappen bleek uit ons onderzoek dat SMART-doelstel -
lingen in het algemeen ontbraken in de meest recente JWP’s (2013-2015). In de meeste 
gevallen waren de doelstellingen ofwel globale beschrijvingen van de voor dat 
jaar geplande subsidieactiviteiten, ofwel vage outputbeschrijvingen. Het gebrek aan 
SMART-doelstellingen ondermijnde het vermogen van de gecontroleerde agentschap -
pen om aan te tonen dat hun subsidieactiviteiten aansloten op hun strategische 
doelstellingen en het mandaat van hun oprichtingsverordeningen (zie de voorbeelden 
in tekstvak 6 ).18 Artikel 32 van de FKR.
19 Artikel 29, lid 4, van de FKR.
20 Artikel 32, lid 3, van de FKR.
21 Artikel 121, lid 1, van het FR.
26 Opmerkingen 
Voorbeelden van slecht gedefinieerde doelstellingen in de JWP’s
In de JWP’s van het EIT zijn geen globale SMART-doelstellingen met betrekking tot de verwachte inno -
vatieverbeteringen opgenomen
Het EIT beschreef in zijn jaarlijks werkprogramma geen globale SMART-doelstellingen betreffende de innovatie die 
werd verwacht van uit de kennisdriehoek van de KIG’s voortvloeiende synergieën (onderzoek, onderwijs en innovatie) 
of betreffende de duurzaamheid van de bestaande KIG’s. Als gevolg daarvan waarborgden de JWP’s niet dat de 
subsidiedoelstellingen in de bedrijfsplannen van de KIG’s volledig aansloten op de verwezenlijking van de strategische 
doelstellingen van het EIT, de strategische innovatieagenda en Horizon 2020, en die ondersteunden.
In de JWP’s van het ECDC ontbreken SMART-doelstellingen voor terugkerende subsidieactiviteiten
Sinds het ECDC in 2006 het EPIET-programma van de Commissie overnam, heeft het ongeveer 450 epidemiologen 
opgeleid en momenteel volgen er twaalf per jaar een opleiding. De lidstaten leiden echter ook hun eigen epide -
miologen op en het ECDC heeft geen gegevens over het aantal opgeleide specialisten op lidstaatniveau. Als gevolg 
daarvan ontbreken er in de opleidingsstrategie op het gebied van volksgezondheid (vastgesteld in juni 2015) 
relevante en tijdgebonden strategische doelstellingen. Uit de JWP’s van het ECDC bleek niet hoe de terugkerende 
subsidies voor opleidingen op het gebied van volksgezondheid bijdragen tot de verwezenlijking van zijn algemene 
mandaat en strategische doelstellingen voor Europees epidemiologisch toezicht en tot zijn vermogen om uitbraken 
van ziekten te beschrijven en te bestrijden.
Frontex heeft geen kwantitatieve doelstellingen en streefdoelen voor zijn gezamenlijke operaties
Frontex heeft operationele programma’s vastgesteld voor al zijn gesubsidieerde gezamenlijke operaties. De afge -
lopen jaren is het als gevolg van talrijke migratiecrises belast met ad-hocopsporings- en -reddingsoperaties die 
van invloed zijn geweest op zijn planning. Bij de meeste operationele programma’s — waaronder de drie grootste 
programma’s van Frontex (Hermes, Triton en Poseidon Sea) — werden er weliswaar doelstellingen vastgelegd, 
maar deze waren niet kwantitatief en bevatten geen streefwaarden. Het gebrek aan gekwantificeerde streefdoelen 
belemmert de meting van de doeltreffendheid van de gezamenlijke operaties op de lange termijn.Tekstvak 6
27 Opmerkingen 
Financieringsbesluiten waren onvolledig
30 
Agentschappen moeten een financieringsbesluit nemen voordat ze een oproep tot 
het indienen van voorstellen doen22. Indien een dergelijk besluit ontbreekt, moeten 
in hun JWP’s de doelstellingen, het indicatieve bedrag en het maximale cofinan -
cieringspercentage van de geplande subsidieactiviteiten23 zijn opgenomen en dan 
dienen deze plannen als wettelijk conforme financieringsbesluiten24.
31 
In de meeste gevallen hadden de gecontroleerde agentschappen geen aparte finan -
cieringsbesluiten genomen en ontbrak in de JWP’s de informatie25 die noodzakelijk 
was voor de JWP’s om als rechtsgeldige financieringsbesluiten voor hun gesubsidi -
eerde acties te gelden (zie tekstvak 7  voor voorbeelden).22 Artikel 68, leden 2 en 3, van de 
FKR.
23 Artikel 188 van de UV.
24 Artikel 94 van de UV en 
artikel 68 van de FKR.
25 In de JWP’s moeten de 
geplande jaarlijkse activiteiten 
die worden uitgevoerd in het 
kader van kaderpartnerschap -
pen of van specifieke 
subsidieovereenkomsten, de 
vorm van de subsidie, de 
doelstellingen en verwachte 
resultaten, het indicatieve 
bedrag en het maximale 
cofinancieringspercentage 
van de geplande subsidieacti -
viteiten worden aangegeven.
Voorbeelden van jaarlijkse werkprogramma’s die geen geldige 
financieringsbesluiten vormen
In de JWP’s voor 2013 van het EEA is het indicatieve bedrag niet opgenomen
In 2013 ondertekende het EEA vierjarige KPO’s met ETC’s. In de bijbehorende programmeringsdocumenten (JWP , 
oproepen tot het indienen van voorstellen) was het indicatieve bedrag echter niet opgenomen.
In de JWP’s van het EIT ontbrak belangrijke informatie over KIG-subsidies
In de JWP’s van het EIT ontbrak belangrijke informatie over de geplande jaarlijkse specifieke subsidieovereenkomsten 
met de KIG’s, zoals de maximale specifieke jaarlijkse subsidiebedragen per KIG, de jaarlijkse doelstellingen van het EIT 
in samenhang daarmee, de verwachte resultaten en de indicatoren.Tekstvak 7
28 Opmerkingen 
De agentschappen voerden subsidies in grote lijnen 
uit in overeenstemming met de regels, maar er waren 
tekortkomingen in bepaalde procedures voor de 
toekenning van subsidies, de selectie van 
deskundigen en de interne controle
In specifieke gevallen werden bij de selectie- en 
toekenningsprocedures voor subsidies de grondbeginselen 
niet volledig in acht genomen en is er nog altijd sprake van 
een potentieel belangenconflict
32 
De agentschappen moeten de beginselen van transparantie en gelijke behandeling 
bij de toekenning van subsidies in acht nemen, evenals bij de selectie van alle deskun -
digen die bij de toekenningsprocedures zijn betrokken. Verder moeten ze zorgen voor 
de noodzakelijke waarborgen tegen potentiële belangenconflicten.
33 
Agentschappen die gebruikmaakten van de selectie- en toekenningsprocedures voor 
subsidies van het FR (d.w.z. het EEA, de EFSA en het ECDC) namen deze beginselen 
in acht. Er werden tekortkomingen geconstateerd in gevallen waarin agentschappen 
specifieke procedures voor de selectie van deskundigen en de toekenning van subsi -
dies toepasten op basis van vrijstellingen in de oprichtingsverordening en basishan -
deling (te weten het EIT en Frontex).
Het risico van niet-inachtneming van het transparantiebeginsel en 
het beginsel van gelijke behandeling
34 
Met betrekking tot subsidies gelden het transparantiebeginsel en het beginsel van 
gelijke behandeling26. De selectie- en toekenningsprocedures van de agentschappen 
die in de oproepen tot het indienen van voorstellen zijn beschreven, moeten ervoor 
zorgen dat alle aanvragen gelijk worden behandeld en dat de subsidie wordt toege -
kend aan het meest geschikte voorstel op basis van de in de oproep gepubliceerde 
criteria27. In de oproep dient duidelijk verschil te worden gemaakt tussen selectie- en 
toekenningscriteria. Aan de hand van selectiecriteria moet het financiële, professionele 
en operationele vermogen van de aanvragers om de voorgestelde gesubsidieerde 
actie tot een goed einde te brengen, kunnen worden beoordeeld. Toekenningscriteria 
moeten het mogelijk maken de kwaliteit van het ingediende voorstel te beoordelen 
(met inachtneming van de doelstellingen en prioriteiten die voor de te subsidiëren 
actie zijn vastgesteld)28.
35 
De Rekenkamer constateerde dat Frontex en het EIT procedures hadden ingevoerd 
op basis van de vrijstellingen in hun oprichtingsverordeningen. Dergelijke proce -
dures waarborgen niet dat agentschappen het transparantiebeginsel en het 
beginsel van gelijke behandeling volledig waarborgen (zie tekstvak 8  voor nadere 
bijzonderheden).26 Artikel 125, lid 1, van het FR.
27 Artikelen 203, lid 2, en 204, 
lid 1, van de UV.
28 Artikel 132 van het FR en de 
artikelen 202 en 203 van de 
UV.
29 Opmerkingen 
Oproepprocedures op basis van vrijstellingen in de oprichtingsverordening
Het gebruik door Frontex van onderhandelingsteams bij bilaterale gesprekken
In overeenstemming met de oprichtingsverordening doet Frontex geen oproep tot het indienen van voorstellen 
voor de toekenning van subsidies in het kader van gezamenlijke operaties. In plaats daarvan sluit het rechtstreeks 
vierjarige KPO’s af met de autoriteiten van de deelnemende lidstaten. Elk jaar wijst de operationele dienst van 
Frontex informeel onderhandelingsteams aan en beschrijft het de middelen die het komende jaar nodig zijn voor 
de gezamenlijke operaties. Vervolgens onderhandelt Frontex bilateraal met de deelnemende landen en stelt het 
hun bijdrage vast op het gebied van personele middelen en technische apparatuur. De onderhandelingsteams van 
Frontex zijn bevoegd om de door de deelnemende landen voorgestelde middelen te aanvaarden of er opnieuw 
over te onderhandelen. Het besluit over de teamsamenstelling of over de aan te vragen middelen werd echter niet 
door de directeur of de raad van bestuur genomen. Verder werden de onderhandelingsteams niet formeel aan -
gesteld door de directeur of de raad van bestuur. Als gevolg daarvan worden door de procedure die resulteert in 
specifieke subsidies voor gezamenlijke operaties, het transparantiebeginsel en het beginsel van gelijke behande -
ling niet volledig gewaarborgd.
EIT-procedure voor KIG-aanwijzing
De in de oproep van 2014 voor KIG-voorstellen gespecificeerde criteria zijn een afspiegeling van de bepalingen van 
de EIT-oprichtingsverordening voor de selectie en aanwijzing van KIG’s29. Deze criteria werden echter niet alleen 
gebruikt als selectiecriteria (technische, operationele en financiële capaciteit), maar ook als toekenningscriteria 
(kwaliteit en potentieel van de voorgestelde innovatiestrategie) en op het niveau van de subcriteria werd enige 
overlapping geconstateerd. Verder werd in de oproep geen drempel voor voorstellen vastgesteld voor het bereiken 
van het stadium van de hoorzitting.
Bij de aanwijzing van een KIG houdt de raad van bestuur van het EIT rekening met het resultaat van het evaluatie -
panel van externe deskundigen, het verslag van het panel dat de definitieve aanbeveling doet en de uitkomst van 
de ondervraging door de raad van bestuur van de drie beste KIG-kandidaten. Met betrekking tot de oproep van 
2014 merkte de Rekenkamer op dat de beoordeling door de raad van bestuur kwalitatief van aard was en geen 
scores bevatte. Daarnaast werd in de oproep en de interne richtsnoeren van het EIT niet gespecificeerd hoe de raad 
van bestuur de evaluatieresultaten van de verschillende panels moest wegen. Deze tekortkomingen kunnen de 
gelijke behandeling van kandidaten beïnvloeden en de doeltreffendheid van het KIG-selectie- en  -aanwijzingsproces 
belemmeren.
29 Artikel 7, lid 2, van Verordening (EG) nr. 294/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2008 tot oprichting van het Europees 
Instituut voor innovatie en technologie (PB L 97 van 9.4.2008, blz. 1).Tekstvak 8
30 Opmerkingen 
Er blijven risico’s van potentiële belangenconflicten bestaan
36 
De externe deskundigen die een agentschap moeten bijstaan bij de evaluatie van 
subsidieaanvragen, dienen te worden geselecteerd met voldoende aandacht voor 
potentiële belangenconflicten30. Na een oproep tot het indienen van blijken van 
belangstelling moeten er lijsten van deskundigen worden opgesteld31.
37 
De Rekenkamer constateerde dat Frontex en het EIT potentiële belangenconflicten 
niet voldoende hadden aangepakt (zie voor bijzonderheden tekstvak 9 ).30 Artikel 204, lid 1, van de UV. Zie 
ook Speciaal verslag 
nr. 15/2012 van de 
Rekenkamer „Omgang met 
belangenconflicten bij een 
selectie van agentschappen 
van de EU” ( http://eca.europa.
eu).
31 Artikel 287 van de UV.
Benoeming van deskundigen en potentieel belangenconflict
Gebrek aan adequaat beleid inzake belangenconflicten bij Frontex
Hoewel al het personeel van Frontex jaarlijks een belangenverklaring moet ondertekenen, bestaat er geen formele 
eis voor een verklaring inzake de afwezigheid van een belangenconflict voordat er wordt deelgenomen aan de 
bilaterale onderhandelingsteams. Als zodanig heeft Frontex voor de personeelsleden in de onderhandelingsteams 
geen adequaat beleid voor belangenconflicten vastgesteld.
Aanstelling van deskundigen door het EIT
Voor de selectie van externe deskundigen die KIG-voorstellen en -bedrijfsplannen evalueren, maakt het EIT gebruik 
van artikel 89 van zijn FR om af te wijken van de verplichting om een oproep tot het indienen van voorstellen te 
doen. De interne procedures die het EIT heeft ingevoerd om de uitvoering van deze afwijking te regelen, zijn echter 
niet volledig.
In de praktijk stelt het EIT zijn pools van deskundigen vast op basis van bestaande lijsten van deskundigen en data -
banken van andere EU-instellingen (voornamelijk de Commissie), en met gebruikmaking van personen die niet op 
deze lijsten staan op aanbeveling van de raad van bestuur van het EIT en personeelsleden. Het contract voor een 
van de belangrijkste externe deskundigen werd voor de KIG-oproep van 2014 rechtstreeks gesloten.
Potentiële belangenconflicten worden door de directeur van het EIT beoordeeld en per geval worden risico -
beperkende maatregelen overeengekomen. Er waren geen bewijzen voor een doeltreffende beoordeling van 
situaties waarin dezelfde deskundige meerdere verplichtingen tegelijk heeft, die allemaal tot een potentieel 
belangen  conflict kunnen leiden. Deze tekortkomingen verhogen het risico van een inbreuk op het beginsel van 
non-discriminatie en potentiële belangenconflicten.Tekstvak 9
31 Opmerkingen 
De agentschappen hebben de uitvoering van en controles 
op hun subsidies in het algemeen verbeterd, maar er blijven 
enkele tekortkomingen bestaan
38 
Voor betalingen gelden controles vooraf en achteraf om te bevestigen dat ze in over -
eenstemming zijn met de geldende bepalingen en dat het beginsel van goed finan -
cieel beheer is toegepast32. Voor subsidies boven de drempel is een ondersteunend 
certificaat betreffende de financiële staten van de maatregel, dat is opgesteld door 
een goedgekeurde en erkende externe accountant of ambtenaar, verplicht33. Alleen 
kosten die de begunstigde daadwerkelijk en noodzakelijkerwijs heeft moeten maken 
ter uitvoering van de actie en die in de begroting van de actie zijn opgenomen, zijn 
subsidiabel34.
Controles vooraf en achteraf
39 
De Rekenkamer gaf een oordeel met beperking af met betrekking tot de verrich -
tingen die ten grondslag lagen aan de rekeningen van het EIT en Frontex voor 
2012 en 2013 vanwege het gebrek aan doeltreffende controles vooraf en achteraf bij 
subsidiebetalingen. Zij maakte soortgelijke opmerkingen bij het EEA en het ECDC, 
hoewel in die gevallen een goedkeurend controleoordeel werd afgegeven. Naar aan -
leiding daarvan hebben de gecontroleerde agentschappen hun controleprocedures 
aanzienlijk versterkt en ook hun beleid inzake controles achteraf en controlestrate -
gieën herzien. Hoewel het op financiële en nalevingsgerichte controles gebaseerde 
controleoordeel van de Rekenkamer voor alle agentschappen over 2014 goedkeu -
rend was, werden er aanhoudende tekortkomingen in de controleprocedures voor 
subsidiebetalingen geconstateerd. Zie voor concrete voorbeelden van aanhoudende 
tekortkomingen in systemen tekstvak 10 .32 Artikel 45 FKR.
33 Artikel 207 van de UV stelt een 
certificaat verplicht voor 
gesubsidieerde acties van 
meer dan 750 000 euro en 
voor exploitatiesubsidies van 
meer dan 100 000 euro. 
Sommige agentschappen 
nemen lagere drempels op in 
hun interne beleidslijnen.
34 Artikel 126 FR.
32 Opmerkingen 
Andere tekortkomingen op het gebied van interne controle
40 
De Rekenkamer merkte op dat in de periode 2011-2014 de EIT-subsidieovereenkomsten 
gemiddeld drie maanden na de start van het kalenderjaar werden ondertekend. 
De ondertekening van de subsidieovereenkomsten voor 2015 vond pas in juni 2015 
plaats.
41 
In 2013 en 2014 ondertekende het EEA KPO’s met vijf ETC’s die tot 2018 lopen. Het 
EEA heeft de begroting voor de volledige looptijd van de KPO’s niet geraamd of 
gepubliceerd. Er is dus ook geen financieel plafond vastgesteld. Door specifieke 
subsidieovereenkomsten kan dus feitelijk ongelimiteerd gebruikgemaakt worden  
van KPO’s, al wordt hier jaarlijks toezicht op gehouden.Voorbeelden van tekortkomingen in de procedures inzake vooraf verrichte 
controles van subsidies
EEA
Eén ETC diende een definitieve kostenstaat in voor activiteiten waarbij één partner 180 000 euro aan kosten had 
gedeclareerd voor het jaar dat op 31 december 2013 eindigde. Bij de controle vooraf werden fouten in de bereke -
ningsmethode van de gedeclareerde brutovergoedingen voor het personeel van de partner ontdekt (meer dan 
40 % werd als niet-subsidiabel beschouwd), maar toch werd het volledige bedrag betaald.
Frontex
De verslagen van de verschillende deelnemende landen over de activiteiten tijdens gezamenlijke operaties voor de 
bewaking aan luchtgrenzen (Air Border Surveillance, ABS), de bewaking aan zeegrenzen (Sea Border Surveillance, 
SBS) en de bewaking aan landgrenzen (LBS) verschillen aanzienlijk in lengte, structuur en inhoud. Dit belemmerde 
een doelmatige controle vooraf van kostendeclaraties.
ECDC
In 2014 vonden de eerste controles achteraf plaats van activiteiten die in 2012 en 2013 door het ECDC waren gesub -
sidieerd. Toen werden zes gesubsidieerde acties die betrekking hadden op vier begunstigden, gecontroleerd. Uit 
de controle achteraf bleek dat er bij een van de begunstigden onvoldoende bewijs beschikbaar was om de directe 
kosten van de actie vast te kunnen stellen. Het personeel van de begunstigde werkte aan een groot aantal projecten 
en er werd geen tijdregistratiesysteem gebruikt. Dit wijst erop dat het systeem voor controles vooraf verder verbe -
terd moet worden in het licht van de uitkomst van de controle achteraf.Tekstvak 10
33 Opmerkingen 
Hoewel de subsidies in het algemeen bijdroegen aan 
de uitvoering van het beleid van de gecontroleerde 
agentschappen, lieten de agentschappen na om 
adequate toezichtsystemen op te zetten om de 
algehele doeltreffendheid van hun door subsidies 
gefinancierde activiteiten te meten, en evaluaties 
achteraf ontbraken of waren ontoereikend
Gebrek aan essentiële prestatie-indicatoren
42 
Voor iedere activiteit moet de verwezenlijking van de doelstellingen worden 
gemonitord door middel van prestatie-indicatoren35. Deze prestatie-indicatoren 
moeten worden opgenomen in de JWP’s van de agentschappen36 (zie figuur 3   
voor voorbeelden van indicatoren).35 Artikel 29, lid 4, van de FKR.
36 Artikel 32, lid 3, van de FKR.Figuur 3Voorbeelden van input-, output-, resultaat- en impactindicatoren
Verandering die voortvloeit uit de uitvoering van een activiteit. Resultaatindicatoren meten de onmiddellijke eﬀecten van
de desbetreﬀende activiteit en richten zich op de rechtstreekse ontvangers.Bijvoorbeeld: het aantal startende ondernemingen en spin-oﬀs dat werd opgezet als rechtstreekse output van een KIG-activiteit, het aantal keer dat kennis werd toegepast en overgedragen als output van een KIG-activiteit.Hetgeen direct wordt geproduceerd of verstrekt met de aan een activiteit/maatregel toegewezen EU-middelen.Met outputindicatoren wordt gemonitord wat de activiteit naar verwachting zal opleveren.Bijvoorbeeld: aankoop van academische opleidingsdiensten op universitair niveau.Voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van de agentschappen gemobiliseerde middelen van de
agentschappen en begunstigden.
Deﬁnitieve, globale eﬀecten van de actie (lange termijn). Deze ondergaan allerlei andere (externe) invloeden.
Impactindicatoren geven weer wat de succesvolle uitkomst van een activiteit/actie moet zijn wat betreft de impact ervanop de economie/samenleving naast de impact op degenen die rechtstreeks de invloed van de activiteit/actie ondervinden.Bijvoorbeeld: verbetering van de prestatie van het innovatiesysteem van de EU: mogelijke indicatoren zijn het aantal toonaangevende producten dat door EU-bedrijven op de markt wordt gebracht; bruto-uitgaven voor R&D in de EU;nettotoe- en uitstromen van buitenlandse directe investeringen.INPUT
OUTPUT
RESULTAAT
IMPACT
Bron:  ERK, op basis van de richtsnoeren van de Commissie: „Horizon 2020 Indicators: Assessing the results and impact of Horizon 2020” (Horizon 
2020-indicatoren: beoordeling van de resultaten en impact van Horizon 2020).
34 Opmerkingen 
43 
Hoewel de gecontroleerde agentschappen in hun meerjarige en jaarlijkse werk -
programma’s enkele fundamentele outputgerelateerde prestatie-indicatoren voor 
subsidieactiviteiten hebben omschreven, hebben ze geen essentiële RACER37- 
prestatie-indicatoren (KPI’s) met betrekking tot resultaten en impact vastgesteld. 
Daarom konden ze de samenhang en doeltreffendheid van hun subsidieactiviteiten 
niet monitoren en de behaalde resultaten en impact niet meten.
44 
De JWP’s van Frontex bevatten 38 prestatie-indicatoren om zijn operaties en 
activiteiten te monitoren, maar slechts enkele worden voor rapportagedoeleinden 
gebruikt. Geen van de op die manier gebruikte KPI’s meet de doeltreffendheid 
van de gesubsidieerde activiteiten van het Agentschap adequaat. Het hoge aantal 
prestatie-indicatoren, vergeleken met de weinige indicatoren die werkelijk voor 
rapportagedoeleinden worden geanalyseerd, ondermijnt de doeltreffendheid van 
het toezicht- en rapportagesysteem van Frontex.
45 
Het EIT heeft nog geen alomvattend evaluatiesysteem opgezet om zijn eigen activi -
teiten en die van de KIG’s te monitoren, zoals voorgeschreven door de oprichtings -
verordening, de Horizon 2020-verordening en de strategische innovatieagenda van 
het EIT38. De belangrijkste prestatie-indicatoren van het EIT zijn nog steeds gericht op 
input of output in plaats van op resultaten of impact. Het is zodoende niet mogelijk 
om de innovatieve impact te beoordelen die door de synergie-effecten van de kennis -
driehoek wordt gecreëerd.
Evaluaties achteraf ontbreken of zijn onvolledig
46 
Om de doeltreffendheid en besluitvorming te verbeteren, moeten agentschappen 
belangrijke activiteiten achteraf evalueren39. De op jaarbasis gefinancierde activi -
teiten moeten ten minste om de zes jaar aan de hand van de behaalde resultaten 
worden geëvalueerd40. Bij deze evaluaties moeten de resultaten van een meer -
jarige subsidieactiviteit worden geanalyseerd, alsmede terugkerende jaarlijkse 
subsidiërings  maatregelen om na te gaan of de doelstellingen zijn verwezenlijkt41.
47 
De gecontroleerde agentschappen hebben echter niet altijd evaluaties achteraf 
uitgevoerd en de agentschappen die dat wel deden, verzuimden om de resultaten te 
gebruiken voor de verbetering van hun toezicht op en verslaglegging over gesubsi -
dieerde activiteiten.37 Relevant 
(doelstellinggerelateerd), 
geaccepteerd, geloofwaardig, 
eenvoudig en robuust.
38 Zie artikel 7 bis van 
Verordening (EG) nr. 294/2008.
39 Artikel 29, lid 5, van de FKR en 
artikel 18, lid 3, van de UV.
40 Artikel 18, lid 3, onder b), van 
de UV.
41 Artikel 18, lid 3, van de UV.
35 Opmerkingen 
48 
In 2013 voerde de EFSA een evaluatie achteraf uit van de impact van haar subsidies 
en aanbestedingen. Op basis van de evaluatieresultaten voerde de EFSA nieuwe 
subsidie  concepten uit in het kader van haar strategie voor wetenschappelijke 
samenwerking voor 2014-2016 (zie paragraaf 18). De JWP’s bevatten echter nog 
steeds slechts vage subsidiedoelstellingen en basisindicatoren met betrekking 
tot de uitvoering van de begroting en output (bijvoorbeeld het aandeel van de 
subsidiebegroting dat aan het einde van het jaar was vastgelegd/betaald; de 
hoeveelheid vastgestelde wetenschappelijke output). Bij gebrek aan relevante 
en resultaatgerichte KPI’s kon de EFSA de doeltreffendheid van haar eerdere 
gesubsidieerde acties niet monitoren en kan zij de Europese meerwaarde en de 
doeltreffendheid van haar nieuw ingevoerde subsidieregelingen niet beoordelen.
49 
In 2012 vroeg de raad van bestuur van het EEA om een evaluatie achteraf van de 
doeltreffendheid van de ETC’s. In deze evaluatie werd het belang onderstreept 
van de gebruikmaking van synergieën ter vergroting van de doelmatigheid op alle 
thematische gebieden, alsmede van de groeiende behoefte aan een uitgebreidere 
en meer geïntegreerde analyse van milieugegevens. Hoewel de evaluatie een zekere 
basis legde voor de strategische besluitvorming die van invloed is op toekomstige 
subsidies (bijvoorbeeld om specialistische IT-capaciteit voor de geïntegreerde analyse 
van milieugegevens binnen het EEA te ontwikkelen), omvatte deze geen beoordeling 
van het impactmetingssysteem voor zowel EEA- als ETS-activiteiten.
50 
De evaluaties achteraf moeten volledig genoeg zijn om de verwezenlijking van stra -
tegische doelstellingen te kunnen beoordelen. Zowel Frontex als het ECDC beschikt 
niet over alle gegevens van de lidstaten om dit te kunnen doen. Verder merkte geen 
van beide agentschappen dit fundamentele probleem op in hun evaluaties achteraf 
en interne analyses. Als gevolg hiervan voldeden ze niet aan hun verplichtingen om 
relevante strategische doelstellingen te bepalen voor hun subsidieactiviteiten en een 
doeltreffend (resultaatgericht) toezicht- en rapportagesysteem vast te stellen met 
relevante en meetbare KPI’s.
51 
De implicaties van deze situatie voor ECDC- en Frontex-subsidieactiviteiten zijn 
uiteengezet in tekstvak 11 .
36 Opmerkingen 
Voorbeelden van onvolledige evaluaties achteraf
Onvermogen om de doeltreffendheid van de subsidieactiviteiten van het ECDC te meten
Tot het mandaat van het ECDC behoort de ondersteuning en coördinatie van scholingsprogramma’s om de lidstaten 
en de Commissie te helpen om te beschikken over een toereikend aantal geschoolde deskundigen, met name op 
het gebied van epidemiologische surveillance en veldonderzoek, en om gezondheidsmaatregelen ter bestrijding 
van uitbraken van ziekten te kunnen vaststellen42.
In collegiaal getoetste wetenschappelijke literatuur wordt een verhouding van 1 epidemioloog per 100 000 mensen 
aanbevolen. De EU heeft een populatie van meer dan 500 miljoen, wat inhoudt dat er ongeveer 5 000 epidemio -
logen moeten zijn. Het ECDC en de lidstaten moeten naar schatting ongeveer 500 fellows per jaar opleiden. Het 
ECDC beschikt niet over informatie over het aantal fellows dat jaarlijks in de lidstaten wordt opgeleid, noch over het 
huidige aantal actieve epidemiologen in de EU. Als gevolg hiervan is het ECDC niet in staat om de doeltreffendheid 
van zijn gesubsidieerde opleidingstaak te monitoren.
Onvermogen om de doeltreffendheid van de subsidieactiviteiten van Frontex te meten
Frontex coördineert gezamenlijke operaties met de Schengenlanden, wat kan inhouden dat het de Schengen -
landen bijstand verleent bij humanitaire reddingsacties op zee.
In 2014 registreerde Frontex via verschillende operaties ongeveer 340 000 personen die de Schengenzone op 
onregelmatige wijze waren binnengekomen. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor het vaststellen van de status 
van binnenkomende personen (asiel verleend, teruggekeerd, ondergedoken). Er is echter onvoldoende gegevens -
uitwisseling tussen Frontex en de lidstaten op dit gebied. Als gevolg hiervan kan de doeltreffendheid van de door 
Frontex gesubsidieerde gezamenlijke operaties niet worden beoordeeld.
42 Artikel 9, lid 6, van Verordening (EG) nr. 851/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 tot oprichting van een Europees 
Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (PB L 142 van 30.4.2004, blz. 1).Tekstvak 11
37
 Conclusies en 
aanbevelingen
52 
Uit de controle is gebleken dat subsidies niet altijd het meest geschikte instrument 
zijn voor de agentschappen om hun taken te vervullen en beleidsdoelstellingen 
te verwezenlijken. Uit de controle is ook gebleken dat agentschappen, behalve bij 
specifieke selectieprocedures voor subsidies, subsidies in grote lijnen in overeen -
stemming met de regels beheerden. Hoewel de subsidies in het algemeen bijdroegen 
tot de uitvoering van het beleid van de agentschappen en de samenwerking met 
publieke organen in de lidstaten bevorderden, maten de agentschappen de verdere 
Europese meerwaarde en de algehele doeltreffendheid van hun gesubsidieerde 
activiteiten niet. De volgende aanbevelingen zijn gericht aan alle agentschappen en 
andere organen die gebruikmaken van subsidies of overwegen dat in de toekomst te 
doen.
Adequaat gebruik van het subsidie-instrument
53 
De meeste gecontroleerde agentschappen zijn niet adequaat ingegaan op de 
vraag of subsidiëring het meest doeltreffende en doelmatige instrument was om 
een specifieke taak of activiteit uit te voeren (zie de paragrafen 17-19) en of andere 
mogelijk  heden, zoals een openbare aanbesteding, overeenkomsten inzake het 
dienstverleningsniveau of samenwerkingsovereenkomsten, geschikter of econo -
misch voordeliger zouden zijn geweest (zie de paragrafen 20-23). Bovendien is er 
sprake van ondoelmatigheden met betrekking tot de gekozen subsidieprocedure of 
het soort subsidie (zie de paragrafen 24-27).
Aanbeveling 1
Voordat agentschappen subsidies ter beschikking stellen, 
moeten zij onderzoeken of subsidies het meest doeltreffende 
instrument zijn. Er moet gebruik worden gemaakt van 
vereenvoudigde kostenopties en rechtstreekse toekenning 
wanneer dat gerechtvaardigd is.
Wanneer agentschappen gebruikmaken van subsidies voor een specifieke actie, 
dient deze keuze gebaseerd te zijn op een grondige analyse van de behoeften en de 
strategische doelstellingen van het agentschap, de te verwezenlijken Europese meer -
waarde, de beoogde potentiële kandidaten, alsmede het concurrentieniveau dat 
noodzakelijk is om kosteneffectiviteit te bereiken. Agentschappen dienen voor zover 
mogelijk te kiezen voor vereenvoudigde kostenopties. Subsidies moeten zonder 
oproep tot het indienen van voorstellen (d.w.z. rechtstreeks) worden verleend wan -
neer dat gerechtvaardigd is op grond van artikel 190 van de UV. De agentschappen 
moeten duidelijke richtsnoeren en criteria vaststellen om het management te helpen 
beslissen wat het meest doeltreffende, doelmatige en zuinige instrument is voor de 
uitvoering van een specifieke taak of activiteit.
Beoogde uitvoeringsdatum: zo snel mogelijk.
38 Conclusies en aanbevelingen 
Jaarlijkse programmering van gesubsidieerde acties
54 
In de meerjarige en jaarlijkse werkprogramma’s van de agentschappen ontbreken 
specifieke, meetbare en tijdgebonden doelstellingen met betrekking tot de resultaten 
van de geplande gesubsidieerde acties. Deze tekortkoming ondermijnt het vermogen 
van de agentschappen om hun (jaarlijkse) subsidieactiviteiten af te stemmen op 
de strategische doelstellingen van hun meerjarige programmeringsdocumenten 
en het mandaat van de oprichtingsverordening (zie de paragrafen 28 en 29). Vaak 
ontbreekt er belangrijke informatie over de geplande oproep tot het indienen van 
voorstellen. In dergelijke gevallen vormt het jaarlijks werkprogramma geen geldig 
financieringsbesluit voor de gesubsidieerde acties van het agentschap (zie de para -
grafen 30 en 31).
Aanbeveling 2
De werkprogramma’s van de agentschappen moeten 
aangeven welke activiteiten met behulp van subsidies 
moeten worden uitgevoerd, wat de specifieke doelstellingen 
en verwachte resultaten zijn die met de gesubsidieerde acties 
moeten worden behaald, en welke geplande financiële en 
personele middelen nodig zijn om de subsidieactiviteiten uit 
te voeren.
Als agentschappen hun jaarlijks werkprogramma vaststellen, moeten ze specifieke, 
resultaatgerichte doelstellingen bepalen voor hun gesubsidieerde acties, die duidelijk 
afgestemd moeten zijn op hun strategische doelstellingen en het mandaat van de 
oprichtingsverordening. Willen de jaarlijkse werkprogramma’s geldige financierings -
besluiten zijn, dan moeten agentschappen daarin de voor de uitvoering van de 
gesub  sidieerde acties goedgekeurde financiële en personele middelen aangeven 
(begrotingslijn en kredieten), alsmede essentiële informatie opnemen over de 
geplande oproep tot het indienen van voorstellen (selectie- en toekenningscriteria, 
maximaal subsidiebedrag, maximaal percentage van cofinanciering, tijdschema). In 
het geval van meerjarige kaderpartnerschappen moeten er jaarlijkse prioriteiten en 
verwachte resultaten voor de specifieke subsidies worden vastgelegd.
Beoogde uitvoeringsdatum: jaarlijkse werkprogramma’s 2018.
39 Conclusies en aanbevelingen 
Subsidietoekenningsprocedures
55 
Er bestonden tekortkomingen in gevallen waarin de gecontroleerde agentschappen 
specifieke procedures voor de selectie van deskundigen en de toekenning van subsi -
dies toepasten op basis van vrijstellingen in de oprichtingsverordening (te weten het 
EIT en Frontex). Als gevolg hiervan werden risico’s met betrekking tot de beginselen 
van gelijke behandeling en transparantie en op het gebied van belangenconflicten 
niet afdoende aangepakt (zie de paragrafen 34-37).
Aanbeveling 3
Agentschappen die specifieke subsidieprocedures toepassen, 
moeten formele interne procedures vastleggen die in 
overeenstemming zijn met de beginselen van transparantie 
en gelijke behandeling en beschermen tegen potentiële 
belangenconflicten.
In gevallen waarin de oprichtingsverordeningen van de agentschappen afwijken van 
het FR, moet het agentschap formele interne procedures vaststellen voor de toepas -
sing van de afwijking. De interne procedures moeten in het bijzonder zorgen voor:
— transparantie: interne personeelsleden die betrokken zijn bij subsidieprocedures 
moeten formeel worden aangesteld en duidelijk bevoegd zijn verklaard door de 
verantwoordelijke autoriteit (ordonnateur/raad van bestuur); in de consensus -
verslagen dienen alle belangrijke besluiten duidelijk te worden onderbouwd; 
voor iedere evaluatiefase moeten zowel de onderliggende criteria als de relatieve 
weging van de evaluatiefase in de oproep tot het indienen van voorstellen worden 
gepubliceerd;
— gelijke behandeling van kandidaten: communiceren van geharmoniseerde metho -
dologieën en drempels aan alle leden van het selectiepanel/-comité; vaststellen van 
duidelijk gescheiden subsidiabiliteits-, selectie- en toekenningscriteria; vaststellen 
van selectie- en toekenningscriteria die niet te specifiek maar ook niet te vaag 
zijn; niet rechtstreeks externe deskundigen benoemen; vastleggen van drempels 
voor voorstellen voor het bereiken van de laatste hoorzitting en deze in de oproep 
publiceren;
— afwezigheid van een belangenconflict: er dient een formeel beleid inzake 
belangen  conflicten te worden vastgesteld voor externe deskundigen, intern 
personeel en leden van de raad van bestuur die betrokken zijn in het selectie- 
en toekenningsproces; in het beleid moet een indeling worden gemaakt van 
kwesties inzake belangenconflicten op basis van het gecumuleerde effect van 
verschillende kleine belangenconflicten en moeten doeltreffende risicobeper -
kende maatregelen worden beschreven.
Beoogde uitvoeringsdatum: zo snel mogelijk.
40 Conclusies en aanbevelingen 
Controles vooraf en achteraf
56 
Hoewel de gecontroleerde agentschappen hun subsidie-uitvoerings- en toezicht  -
procedures hebben verbeterd, zijn er nog altijd tekortkomingen in het interne -
controlesysteem (zie de paragrafen 39-41).
Aanbeveling 4
Agentschappen moeten hun controlesysteem voor de 
uitvoering van subsidieprojecten versterken.
De agentschappen moeten gestandaardiseerde rapportagevereisten voor de begun -
stigden vaststellen om een doelmatig en doeltreffend toezichtsysteem mogelijk te 
maken. De uitkomsten van controles achteraf moeten minimaal jaarlijks worden 
geëvalueerd om potentiële problemen van systemische aard in het systeem van 
vooraf uitgevoerde controles aan te pakken. In de KPO’s moet een maximumbedrag 
worden aangegeven. Specifieke overeenkomsten voor de uitvoering van terugkerende 
subsidies en KPO’s moeten vóór de geplande begindatum van de gesubsidieerde 
actie worden ondertekend tenzij een afwijking hiervan naar behoren is gemotiveerd.
Beoogde uitvoeringsdatum: zo snel mogelijk.
Essentiële prestatie-indicatoren en evaluaties achteraf
57 
Hoewel de gecontroleerde agentschappen in hun werkprogramma’s enkele output -
gerelateerde basisindicatoren voor hun gesubsidieerde acties hebben omschreven, 
hebben ze geen relevante essentiële prestatie-indicatoren met betrekking tot resul -
taten en impact vastgesteld. Bovendien hebben de gecontroleerde agentschappen 
niet altijd evaluaties achteraf van belangrijke activiteiten uitgevoerd of follow-up 
gegeven aan deze resultaten om hun toezicht op en verslaglegging van gesubsidi -
eerde activiteiten te verbeteren. Ten slotte werd bij sommige evaluaties niet onder -
kend dat essentiële gegevens van de lidstaten ontbraken. Als gevolg hiervan konden 
agentschappen geen toezicht houden op de samenhang en doeltreffendheid van 
hun gesubsidieerde acties en werden de behaalde resultaten en impact niet adequaat 
aangetoond in verslagen (zie de paragrafen 42-51).
41 Conclusies en aanbevelingen 
Aanbeveling 5
Agentschappen moeten toezicht- en rapportagesystemen 
voor subsidies opzetten op basis van resultaat- en 
impactgerichte essentiële prestatie-indicatoren en van 
evaluatieresultaten achteraf.
Voor iedere in de meerjarige en jaarlijkse werkprogramma’s vastgelegde impact- en 
resultaatgerichte doelstelling moeten agentschappen minstens één relevante essen -
tiële prestatie-indicator met betrekking tot impact en resultaten ontwikkelen. Daar -
naast moeten agentschappen evaluaties achteraf van belangrijke gesubsidieerde 
acties uitvoeren (waaronder de terugkerende subsidieactiviteiten die jaarlijks worden 
gefinancierd), waarbij rekening wordt gehouden met de behoefte aan belangrijke 
gegevens en informatie van de betrokken lidstaten, om ervoor te zorgen dat de 
subsidie  activiteiten consistent zijn met de vastgelegde strategische doelstellingen.
Beoogde uitvoeringsdatum: jaarlijks werkprogramma 2018.
Dit verslag werd door kamer IV onder leiding van de heer Milan Martin CVIKL, lid van 
de Rekenkamer, te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 2 maart 2016.
 Voor de Rekenkamer
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President

42
 Bijlage BijlageSteekproef van gecontroleerde oproepen tot het indienen van voorstellen 
(2013-2015)
Naam 
agent -
schapSoort procedure Titel SubsidiereferentieSubsidie -
begroting 
(euro)
EFSAOproep tot het indienen 
van voorstellenVerband tussen seroprevalentie bij de belangrijkste veesoorten 
en de aanwezigheid van Toxoplasma gondii  in vleesGP/EFSA/BIOHAZ/2013/01 400 000
EFSAOproep tot het indienen 
van voorstellenGegevensverzameling met het oog op de vaststelling van 
cumulatieve beoordelingsgroepen van pesticidenGP/EFSA/BIOHAZ/2013/02 160 000
EFSAOproep tot het indienen 
van voorstellenBiomarkers van blootstelling aan mycotoxinen hoofdzakelijk 
voor deoxynivalenol — verzamelen en genereren van gegevensGP/EFSA/CONTAM/2013/04 300 000
EFSAOproep tot het indienen 
van voorstellenStudie over de implicaties van herzien ontwerprichtsnoer 
inzake FCM (voedselcontactmateriaal) voor de volksgezondheid 
en administratieve gevolgenGP/EFSA/BIOHAZ/2013/01 250 000
EFSAOproep tot het indienen 
van voorstellenGegevens over de aanwezigheid van tropaanalkaloïden in 
voedsel en diervoedersGP .EFSA.BIOCONTAM.2014.01 530 000
EFSAGeen oproep tot het 
indienen van voorstellen 
op grond van art. 190, 
lid 1, onder  c)Uitvoering van de kaderpartnerschapsovereenkomst — Onder -
steunen van de uitvoering van de regelgeving met betrekking 
tot de beoordeling van de cumulatieve risico’s van pesticiden, 
ondertekend op 15.12.2014GP/EFSA/BIOHAZ/2014/02 400 000
EFSAGeen oproep tot het 
indienen van voorstellen 
op grond van art. 190, 
lid 1, onder  c)Meerjarige steunpuntovereenkomsten voor subsidiesBELGIË — STEUNPUNTOVER -
EENKOMST 201545 000
ECDCOpenbare oproep tot het 
indienen van voorstellen 
KPOToezicht op vaccinatieprogramma’s in de Europese Unie en de 
EER-/EVA-landen: delen van informatie ter verbetering van de 
prestatiesGRANT/2013/001 1 600 000 
ECDCNiet-openbare oproep 
tot het indienen van 
voorstellen KPOEpiet-opleidingscentrum GRANT/2013/002 6 000 000 
ECDCOpenbare oproep tot het 
indienen van voorstellen 
KPOEuropees netwerk van referentielaboratoria voor tuberculose 
(ERLTB-net) - om tb-diagnoses, het testen op gevoeligheid voor 
geneesmiddelen en de coördinatie op EU-niveau te versterkenGRANT/2013/003 800 000 
ECDCOproep tot het indienen 
van voorstellen KPOEpiet-opleidingscentrum GRANT/2014/001 6 000 000 
ECDCOproep tot het indienen 
van voorstellen KPOWetenschappelijke coördinatie voor Epiet-beurzen (trajecten 
epidemiologie en volksgezondheidsmicrobiologie (Euphem))GRANT/2014/002 3 000 000 
EEAOproep tot het indienen 
van voorstellen KPOEuropees Thematisch Centrum voor stedelijk, land- en bodem -
gebruik 2015-2018EEA/NSV/14/001-ETC/ULS N.v.t.
EEAOproep tot het indienen 
van voorstellen KPOEuropees Thematisch Centrum voor afval en materialen in een 
groene economie 2014-2018EEA/IEA/13/003-ETC/WMGE N.v.t.
EITOproep tot het indienen 
van voorstellen KPOKIG gezond leven en actief ouder worden N.v.t. N.v.t.
EITOproep tot het indienen 
van voorstellen KPOKIG grondstoffen N.v.t. N.v.t.
Frontex doet geen oproepen tot het indienen van voorstellen. Het onderhandelt jaarlijks rechtstreeks met de autoriteiten van de deelnemende landen over 
de vereiste personele middelen en technische apparatuur voor het komende jaar.
43 Bijlage BijlageSteekproef van gecontroleerde subsidiebetalingsverrichtingen (2013-2015)
Naam 
agent -
schapOfficieel 
begro -
tingson -
derdeelFinan -
cie-
rings -
bronJaar 
van de 
verrich -
tingCode 
betalings -
soortBegunstigdeBedrag van 
de geaccep -
teerde
EFSA B3-010 C1 2013 DefinitiefOOSTENRIJKS AGENTSCHAP VOOR GEZONDHEID EN VOEDSELVEILIGHEID 
(OSTERREICHISCHE AGENTUR FUR GESUNDHEIT UND ERNAHRUNGS -
SICHERHEIT GMBH) 57 125,40
EFSA B3-110 C1 2013 DefinitiefNATIONAAL BUREAU VOOR VEILIGHEID IN DE VOEDSELKETEN (NEMZETI 
ELELMISZERLANC -BIZTONSAGI HIVATAL)327 865,88
EFSA B3-110 C1 2013 DefinitiefISTITUTO ZOOPROFILATTICO SPERIMENTALE DELL’ABRUZZO E DEL 
MOLISE G CAPORALE ENTE32 160,00
EFSA B3-010 C1 2014 DefinitiefWETENSCHAPPELIJK INSTITUUT VOLKSGEZONDHEID, WISSENSCHAFT -
LICHESINSTITUT FUR VOLKSGESUNDHEIT IPH86 012,72
EFSA B3-110 C1 2014 Definitief STICHTING DLO, STICHTING DIENST LANDBOUWKUNDIG ONDERZOEK 59 276,45
EFSA B3-110 C1 2013 Definitief VERENIGD KONINKRIJK VAN GROOT-BRITTANNIË EN NOORD-IERLAND 45  787, 8 3
EFSA B3-110 C1 2014 DefinitiefFINSE AUTORITEIT VOOR VOEDSELVEILIGHEID EVIRA (ELINTARVIKETUR -
VALLISUUSVIRASTO EVIRA) 54 871,30
ECDC B03002 C1 2013Voorfinan -
cieringISTITUTO SUPERIORE DI SANITA 70 362,56
ECDC B03002 C8 2014 Definitief ISTITUTO SUPERIORE DI SANITA 73 264,06
ECDC B03003 C1 2014Voorfinan -
cieringNARODOWY INSTYTUT ZDROWIA PUBLICZNEGO PANSTWOWY ZAKLAD 
HIGIENY35 955,64
ECDC B03003 C8 2015 DefinitiefNARODOWY INSTYTUT ZDROWIA PUBLICZNEGO PANSTWOWY ZAKLAD 
HIGIENY13 881,00
ECDC B03003 C8 2014 Definitief MINISTERIE VAN VWS, AGENTSCHAP RIVM 148 925,66
ECDC B03003 C8 2014 Definitief INSTITUTO DE SALUD CARLOS III 101 937,18
ECDC B03003 C8 2014 Definitief INSTITUTO DE SALUD CARLOS III 51 749,50
ECDC B3-003 C8 2013 Definitief VERENIGD KONINKRIJK VAN GROOT-BRITTANNIË EN NOORD-IERLAND 242 090,00
ECDC B3-003 C8 2013 DefinitiefZWEEDS INSTITUUT VOOR DE BEHEERSING VAN BESMETTELIJKE ZIEKTEN 
(SMITTSKYDDSINSTITUTET SMI)100 476,59
ECDC B3-003 C8 2013 Definitief KONINKRIJK DER NEDERLANDEN 149  6 87, 0 0
ECDC B3-002 C8 2013 DefinitiefAGENTSCHAP VOOR GEZONDHEIDSBESCHERMING, STRALINGSCEN -
TRUM, CHEMISCHE GEVAREN EN GEVAREN VOOR HET MILIEU, AFDELING 
STRALINGSBESCHERMING (HEALTH PROTECTION AGENCY CENTRE FOR 
RADIATION CHEMICAL AND ENVIRONMENTAL HAZARDS RADIATION 
PROTECTION DIVISION) 200 000,00
ECDC B3-002 C8 2014 Definitief VERENIGD KONINKRIJK VAN GROOT-BRITTANNIË EN NOORD-IERLAND 228 599,60
ECDC B03003 C8 2014 Definitief NOORS INSTITUUT VOOR VOLKSGEZONDHEID 71 129,00
EEA B3-331 C8 2013 Definitief RIJKSINSTITUUT VOOR VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU 644 948,90
EEA B3-332 C8 2013 DefinitiefTSJECHISCH AGENTSCHAP VOOR MILIEU-INFORMATIE (CENIA, CESKA 
INFORMACNI AGENTURA ZIVOTNIHO PROSTREDI CENIA)420 000,00
EEA B3-334 C8 2013 Definitief UNIVERSIDAD DE MALAGA 132 938,52
44 Bijlage 
Naam 
agent -
schapOfficieel 
begro -
tingson -
derdeelFinan -
cie-
rings -
bronJaar 
van de 
verrich -
tingCode 
betalings -
soortBegunstigdeBedrag van 
de geaccep -
teerde
EEA B3-336 C8 2013 DefinitiefCENTRO EURO-MEDITERRANEO SUI CAMBIAMENTI CLIMATICI SCARL 
SMCC174 039,47
EEAB03540-
R0-GISCR0 2013 DefinitiefRIVM RIJKSINSTITUUT VOOR VOLKSGEZONDHEID EN MILIEUAGENT -
SCHAP MIN VOLKS44 290,00
EEA B3-331 C1 2013 Tussentijds KONINKRIJK DER NEDERLANDEN 1 505 000,00
EEA B3-333 C1 2013 Tussentijds MUSEE NATIONAL D’HISTOIRE NATURELLE 787 500,00
EEA B3-331 C8 2014 Definitief KONINKRIJK DER NEDERLANDEN 2 070 068,76
EEA B3-332 C8 2014 DefinitiefTSJECHISCH AGENTSCHAP VOOR MILIEU-INFORMATIE (CENIA, CESKA 
INFORMACNI AGENTURA ZIVOTNIHO PROSTREDI CENIA)1 460 000,00
EEA B3-333 C8 2014 Definitief MUSEE NATIONAL D’HISTOIRE NATURELLE 1 037 850,00
EEA B3-334 C8 2014 Definitief UNIVERSIDAD DE MALAGA 1 159 628,00
EEA B3-336 C8 2014 DefinitiefCENTRO EURO-MEDITERRANEO SUI CAMBIAMENTI CLIMATICI SCARL 
CMCC603 169,26
EEA B3-436 R0 2014 Definitief AGENCIJA ZA ZASTITU OKOLISA AZO, KROATISCH MILIEUAGENTSCHAP 51 972,00
EEA B3-436 R0 2014 Definitief BONDSREPUBLIEK DUITSLAND 121 093,00
EEA B3-436 R0 2013Voorfinan -
cieringLets agentschap voor geospatiale informatie 15 755,00
EEA B3-436 R0 2013 Tussentijds Lets agentschap voor geospatiale informatie 15 755,00
EEA B3-436 R0 2014 Definitief Lets agentschap voor geospatiale informatie 7  87 7, 0 0
EEA B3-436 R0 2013Voorfinan -
cieringNoors bossen- en landschapsinstituut 142 676,00
EEA B3-436 R0 2014 Tussentijds Noors bossen- en landschapsinstituut 142 676,00
EEA B3-436 R0 2015 Definitief Noors bossen- en landschapsinstituut 16 344,00
EIT B3-000 C1 2013 Definitief KIG INNOENERGY SE 32 199 586,00
EIT B3-000 C1 2013 Definitief EIT ICT LABS IVZW 24 207 511,05
EIT B3-000 C1 2013 Tussentijds ASSOCIATION CLIMATE-KIG 3 128 841,53
EIT B3-000 C1 2013 Definitief ASSOCIATION CLIMATE-KIG 27 118 969,48
EIT B3-000 C5 2014 Definitief KIG INNOENERGY SE 417 517,00
EIT B3-000 C1 2014 Definitief EIT ICT LABS IVZW 39 241 064,71
EIT B3-000 C1 2014 Definitief KIG INNOENERGY SE 40 100 022,64
EIT B3-000 C1 2014 Definitief ASSOCIATION CLIMATE-KIG 42 096 006,57
Frontex A-3010 C1 2013Voorfinan -
cieringIJslandse kustwacht 2 91  217, 0 0
Frontex A-3010 C8 2014 Definitief IJslandse kustwacht 305 048,95Bijlage
45 Bijlage BijlageNaam 
agent -
schapOfficieel 
begro -
tingson -
derdeelFinan -
cie-
rings -
bronJaar 
van de 
verrich -
tingCode 
betalings -
soortBegunstigdeBedrag van 
de geaccep -
teerde
Frontex A-3050 C1 2014 DefinitiefMinistero dell’Interno, Dipartimento della Pubblica Sicurezza,  
Direzione Centrale dell’Immigrazione e  della Polizia delle Frontiere230 592,05
Frontex A-3050 C1 2014Voorfinan -
cieringImmigratie- en naturalisatiedienst 23 940,00
Frontex A-3050 C8 2015 Definitief Immigratie- en naturalisatiedienst 27 304,20
Frontex A-3010 C1 2014Voorfinan -
cieringFinse kustwacht 187 088,79
Frontex A-3010 C8 2015 Definitief Finse kustwacht 177 200,71
Frontex A-3000 C1 2014 Definitief Hongaars hoofdbureau van politie 74 997 ,35
Frontex A-3000 C1 2014 Definitief Federaal ministerie van Binnenlandse Zaken 129 913,50
Frontex A-3000 C1 2013 Definitief REPUBLIEK POLEN 6 649,78
Frontex A-3000 C8 2013 Definitief KONINKRIJK DER NEDERLANDEN 26 748,18
Frontex A-3010 C8 2013 Definitief PORTUGESE REPUBLIEK 589 441,25
Frontex A-3010 C8 2013 Definitief ITALIAANSE REPUBLIEK 297 038,21
Frontex A-3010 C8 2013 Definitief KONINKRIJK SPANJE 69 328,22
Frontex A-3010 C8 2013 Definitief HELLEENSE REPUBLIEK 1 539 693,09
Frontex A-3020 C1 2013 Definitief ZWITSERSE BONDSSTAAT 6 413,84
Frontex A-3050 C1 2013 Definitief REPUBLIEK OOSTENRIJK 218 662,39
Frontex A-3050 C8 2013 Definitief KONINKRIJK NOORWEGEN 44 593,26
Frontex A-3050 C1 2013 Definitief KONINKRIJK DER NEDERLANDEN 14 271,28
Frontex A-3020 C1 2013 Definitief ITALIAANSE REPUBLIEK 15 824,45
Frontex A-3000 C1 2014 Definitief KONINKRIJK SPANJE 11 777 ,87
Frontex A-3000 C8 2014 Definitief BONDSREPUBLIEK DUITSLAND 26 793,97
Frontex A-3010 C8 2014 Tussentijds ITALIAANSE REPUBLIEK 100 697 ,34
Frontex A-3010 C8 2014 Definitief PORTUGESE REPUBLIEK 504 603,65
Frontex A-3010 C8 2014 Definitief HELLEENSE REPUBLIEK 429 722,67
Frontex A-3010 C8 2014 Definitief REPUBLIEK IJSLAND 291 218,57
Frontex A-3010 C8 2014 Definitief KONINKRIJK SPANJE 160 627 ,33
Frontex A-3050 C1 2014 Definitief KONINKRIJK SPANJE 78 735,84
Frontex A-3050 C1 2014 Definitief VERENIGD KONINKRIJK VAN GROOT-BRITTANNIË EN NOORD-IERLAND 4 4 312,15
Frontex A-3050 C8 2014 Definitief ITALIAANSE REPUBLIEK 193 800,00
Frontex A-3010 C1 2014 Definitief KONINKRIJK SPANJE 417 533,43
Frontex A-3010 C8 2014 Definitief ITALIAANSE REPUBLIEK 33 774,29
Frontex A-3050 C1 2014 Definitief REPUBLIEK FINLAND 32 346,26
Frontex A-3000 C8 2014 Definitief REPUBLIEK HONGARIJE 74 997 ,35
46 Antwoorden van de 
Commissie en het EIT
Samenvatting
IV
Zie de antwoorden op de vijf aanbevelingen hieronder.
Opmerkingen
19
Naar aanleiding van de aanbevelingen in de beoordeling van 2011 heeft het EIT in 2012 een prestatiemetingsysteem (PMS) 
ontworpen en ingevoerd waarmee een resultaatgerichte monitoring van de tenuitvoerlegging van zijn strategie wordt onder -
steund. In het kader van het PMS worden eerdere prestaties van kennis- en innovatiegemeenschappen (KIG’s) in het competi -
tieve beoordelingsmechanisme onder meer beoordeeld door KIG’s met elkaar te vergelijken voor wat betreft de resultaten voor 
de volgende zes belangrijkste kernprestatie-indicatoren (KPI’s): 1) aantrekkelijkheid van EIT-gelabelde onderwijsprogramma’s; 
2) aantal afgestudeerden van EIT-gelabelde opleidingen; 3) nieuwe bedrijfsideeën; 4) start-ups/spin-offs; 5) overdracht en 
overname van kennis; 6) nieuwe of verbeterde producten/diensten/processen.
Daarom hanteert het EIT actief de belangrijkste KPI’s voor de onderlinge vergelijking van KIG’s, met name in het kader van het 
jaarlijkse competitieve proces van financieringstoewijzing.
Niettemin werkt het EIT op dit moment aan versterking van zijn bewakingssysteem. Als belangrijke stap in deze richting heeft 
zijn raad van bestuur op 3 december 2015 een uitgebreide nieuwe bewakingsstrategie aangenomen.
20
Wat het EIT betreft, zij erop gewezen dat zowel de „ keuze van het financieringsinstrument ” als de thematische gebieden waarop 
het EIT oproepen tot het indienen van voorstellen moet doen, strikt zijn geregeld in zijn oprichtingsverordening1, zijn financieel 
reglement en de strategische innovatieagenda2. De selectie van thematische gebieden is gebaseerd op een voorafgaande eva -
luatie van het Instituut voor technologische prognose van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Europese 
Commissie, waarbij tevens werd geconcludeerd dat subsidieverlening de meest adequate wijze van tenuitvoerlegging vormt3.
Tot slot bieden artikel 14, lid 2, van de oprichtingsverordening van het EIT en artikel 90, leden 2 en 3, van zijn financieel regle -
ment het instituut geen speelruimte om te overwegen de EIT-subsidies aan KIG’s te vervangen door alternatieven, zoals open -
bare aanbestedingen of dienstenniveau-overeenkomsten, zoals door de Rekenkamer wordt aanbevolen.
1 Verordening (EG) nr. 294/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2008, zoals gewijzigd bij Verordening (EU) nr. 1292/2013 van 
het Europees Parlement en de Raad.
2 Besluit nr. 1312/2013/EU van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013.
3 http://ipts.jrc.ec.europa.eu/publications/pub.cfm?id=4479
Antwoorden van de Commissie en het EIT 47
29
Het jaarlijks werkprogramma van het EIT bevat weliswaar geen gedetailleerde operationele doelstellingen, te leveren presta -
ties, indicatoren en van de KIG’s verwachte resultaten, maar deze worden door de KIG’s wel vastgelegd in hun jaarplannen, op 
basis van de autonomie van KIG’s die is verankerd in artikel 6, lid 2, onder d), van de oprichtingsverordening van het EIT. Bij de 
jaarlijkse subsidietoewijzing controleert het EIT of de jaarlijkse operationele doelstellingen van KIG’s, als vermeld in hun jaar -
plannen, bijdragen tot de meerjarenstrategieën die KIG’s die partij zijn bij de partnerschapskaderovereenkomst met het EIT in 
hun strategische agenda hebben vastgelegd. Deze vernieuwende benadering wijkt opzettelijk af van andere programma’s en 
dient te worden beschouwd als een van de sterke punten van het EIT, aangezien hiermee de weg wordt vrijgemaakt voor een 
effectieve gedecentraliseerde benadering van innovatie.
De meerjarenstrategieën van de KIG’s worden op één lijn gebracht met de strategische doelstellingen van het EIT in 
zijn door  lopend werkprogramma voor drie jaar. Bijlage III bij het driejarenprogramma van het EIT bevat immers de 
toekomstperspectieven, strategische doelstellingen en belangrijkste prioriteiten van iedere KIG voor de komende drie  
jaar. Tot slot is het driejaren  programma van het EIT gebaseerd op de strategische innovatieagenda van het instituut.
Voor een gedetailleerde beschrijving van de doelstellingen van het EIT en de geplande werkzaamheden in verband met de 
financiële duurzaamheid van de KIG’s wordt verwezen naar bladzijde 21 van het werkprogramma voor 2016 van het EIT4.
Niettemin legt het EIT zich op dit moment toe op het ontwerpen van op effect gebaseerde kernprestatie-indicatoren (KPI’s) 
waarmee de door de KIG’s gerealiseerde innovatieverbeteringen beter kunnen worden gemeten. Voorts is het EIT ook voor -
nemens specifieke KPI’s op te stellen voor het meten van de resultaten van de integratie van de kennisdriehoek. Daarnaast 
stemt het EIT ermee in om in de toekomst meer informatie over subsidies in zijn jaarlijks werkprogramma’s op te nemen.
31
Het EIT is van oordeel dat zijn jaarlijks werkprogramma reeds alle informatie bevat die nodig is om een valide besluit over de 
financiering te nemen.
Zo worden het maximale totale subsidiebedrag dat aan KIG’s wordt toegekend en het maximaal toegestane percentage van 
medefinanciering vermeld in paragraaf 5.2 van zijn jaarprogramma. Dit programma vermeldt ook de jaarlijkse doelstellingen, 
de verwachte resultaten en de indicatoren die het EIT heeft vastgesteld. De gedetailleerde operationele doelstellingen, te leve -
ren prestaties, indicatoren en verwachte resultaten van de KIG’s worden vastgelegd in hun jaarplannen. Deze worden door het 
EIT gecontroleerd in het kader van het proces van subsidietoewijzing.
Niettemin gaat het EIT ermee akkoord om in de toekomst meer informatie over subsidies in zijn jaarlijkse werkprogramma’s op 
te nemen, zoals de belangrijkste jaardoelstellingen, de thematische werkterreinen en de geplande acties van de KIG’s.
33
Zie de antwoorden op de paragrafen 35 en 37.
35
Het EIT heeft de beginselen van transparantie en gelijke behandeling verweven in zijn procedures waarmee de vrijstellingen in 
de oprichtingsverordening van het EIT worden geïmplementeerd. Het EIT blijft zich inzetten voor verdere verbetering van de 
efficiëntie en de effectiviteit van zijn procedures.
4 http://eit.europa.eu/sites/default/files/EIT%20Annual%20Work%20Progamme%202016.pdf
Antwoorden van de Commissie en het EIT 48
Een oproep aan KIG’s tot het indienen van voorstellen houdt geen toekenning van een subsidie in en kan daarom niet met dit 
proces worden vergeleken, zoals de Rekenkamer suggereert. Dit is slechts een van de stappen die leiden naar de toekenning 
van een kaderpartnerschapsovereenkomst. Na de selectie van een KIG volgt een opstartfase waarin de toekenningscriteria 
worden gedefinieerd en gecontroleerd; een uitvloeisel daarvan is een kaderpartnerschapsovereenkomst. Vervolgens worden 
subsidies toegekend op basis van afzonderlijke procedures waarvoor andere bepalingen gelden.
Het EIT heeft zijn processen verder verbeterd en op 5 oktober 2015 een herziene lijst met criteria gepubliceerd voor de oproep 
aan KIG’s tot het indienen van voorstellen voor 2016. Zoals in het gepubliceerde document wordt uiteengezet, kunnen voor elk 
van de drie criteria die de raad van bestuur toepast, maximaal 10 punten worden toegekend. Tijdens de hoorzitting kan dus 
een maximale score van 30 punten worden behaald. De score van de raad van bestuur wordt berekend als het gemiddelde van 
de individuele scores van de leden van de raad van bestuur. De som van de punten die tijdens de hoorzitting worden behaald, 
wordt opgeteld bij de punten die zijn verkregen naar aanleiding van de technische beoordeling door het panel van deskun -
digen. Het voorstel met het hoogste aantal punten (het maximum bedraagt 130) wordt door de raad van bestuur van het EIT 
geselecteerd (één voorstel per thematisch gebied).
Op grond van de ervaringen met de oproep aan KIG’s tot het indienen van voorstellen in 2014 en ter vereenvoudiging van het 
proces is het panel voor definitieve aanbeveling voor de oproep aan KIG’s voor 2016 afgeschaft.
Het EIT is van oordeel dat de herziene procedure die in de oproep aan KIG’s tot het indienen van voorstellen voor 2016 moet 
worden gevolgd, volledig transparant is en gelijke behandeling van alle potentiële indieners waarborgt.
37
Het EIT heeft voldoende maatregelen getroffen om potentiële belangenconflicten te voorkomen .
Er zij op gewezen dat van de 15 deskundigen die in het kader van de beoordeling van KIG-voorstellen zijn aangewezen, slechts 
één belangrijke deskundige rechtstreeks is aangewezen. Dit was noodzakelijk wegens de specifieke vereisten voor deze taak, 
met name diepgaande kennis van het KIG-model van het EIT, een brede visie op en praktisch inzicht in de algemene Europese 
innovatiedoelstellingen en praktisch inzicht in en praktische ervaring met academische, onderzoeks- en bedrijfsomgevingen. 
Voorts is de controle van potentiële belangenconflicten voor deze deskundige naar behoren uitgevoerd.
Bij de selectie van externe deskundigen voor de beoordeling van KIG-voorstellen in het kader van bedoelde oproep in 2014 
heeft het EIT ieder potentieel belangenconflict zorgvuldig beoordeeld conform de desbetreffende bepalingen van Horizon 
2020 en gepaste maatregelen getroffen. De beoordeling en maatregelen van het EIT zijn naar behoren gemotiveerd en gedo -
cumenteerd. Ter voorkoming van potentiële belangenconflicten bij de selectie van deskundigen heeft het EIT op grond van de 
standaardbepalingen van Horizon 2020 gedetailleerde interne procedures opgesteld. Op grond hiervan zijn diverse maat -
regelen getroffen, zoals volledige of gedeeltelijke uitsluiting van deskundigen uit het proces, afhankelijk van het veronder -
stelde risico en het niveau van belangenverstrengeling. Niettemin blijft het EIT zich toeleggen op verbetering van de efficiëntie 
en effectiviteit van het proces voor de selectie van deskundigen voor de oproep aan KIG’s tot het indienen van voorstellen 
voor 2016. Overeenkomstig de specifieke aanbevelingen van de dienst Interne Audit van de Commissie zal het EIT in het proces 
voor de selectie van deskundigen, in samenwerking met een aanbestedingsspecialist, ruim van tevoren een EIT-specifieke lijst 
van mogelijk geschikte deskundigen opstellen, op basis van profielen die overeenkomen met de vraag. Met deze lijst kunnen 
belangenconflicten ook vroegtijdig worden voorkomen door waar mogelijk eventuele bestaande contractuele betrekkingen 
met de voornaamste actoren op de respectieve KIG-terreinen vast te stellen.
40
Gezien de jaarperiodiciteit van de begroting van het EIT en het feit dat de EU-begroting doorgaans niet vóór half december 
wordt vastgesteld, kunnen subsidieovereenkomsten voor een bepaald jaar niet vóór 1 januari van dat jaar worden ondertekend. 
De Europese Rekenkamer heeft deze kwestie voor het eerst aangesneden in het specifieke verslag voor het boekjaar 2011 en 
het EIT heeft hierop gereageerd. Het EIT heeft zich ertoe verbonden de kloof tussen de begindatum van de maatregel, zoals 
vastgelegd in de bedrijfsplannen van de KIG’s, en de datum van ondertekening van de subsidieovereenkomsten te verkleinen. 
Dit heeft ertoe geleid dat de subsidieovereenkomsten voor 2013 en 2014 in februari 2013 respectievelijk februari 2014 met de 
drie KIG’s zijn ondertekend.
Antwoorden van de Commissie en het EIT 49
Het jaar 2015 vormde een uitzondering omdat KIG’s om extra tijd vóór de toepassing van de nieuwe kaderpartnerschaps -
overeenkomst hadden verzocht teneinde samen met het EIT en de Europese Commissie meer duidelijkheid te scheppen over 
de implicaties van specifieke bepalingen, tegen de achtergrond van de afstemming op de regels van Horizon 2020. Voorts 
nam de voorafgaande goedkeuring van de nieuwe subsidieovereenkomsten ten gevolge van de benodigde juridische raad -
plegingen meer tijd in beslag dan gebruikelijk. Het EIT verwacht dat subsidieovereenkomsten met ingang van 2016, wanneer 
de nieuwe overeenkomsten al zullen zijn ingevoerd, weer tijdig worden ondertekend. De late ondertekening in 2015 was dus 
eenmalig.
45
De raad van bestuur van het EIT heeft de bewakingsstrategie van het EIT op 3 december 2015 aangenomen. Die houdt in dat 
gegevens voor Horizon 2020 worden gemeten, te weten de impact van het EIT via zijn eigen werkzaamheden en die van KIG’s 
en de resultaten van KIG’s.
Daarnaast is het EIT voornemens een verfijnd bewakingssysteem in te voeren „ dat is toegespitst op resultaten en impact ”, zoals 
vastgelegd in het werkprogramma voor 2015-2017 van het EIT. In 2015 heeft het EIT een consultancyopdracht uitgeschreven 
voor het ontwerpen van op impact gebaseerde KPI’s en heeft het hiertoe een werkgroep ingesteld die haar werkzaamheden 
naar verwachting in 2016 zal afronden. Voorts is het EIT ook voornemens specifieke KPI’s op te stellen voor het meten van de 
resultaten wat betreft de integratie van de kennisdriehoek. Het EIT zal het prestatiemetingsysteem en de onderliggende KPI’s 
op basis van de uitkomst van deze KPI-exercitie in 2016 herzien.
47
Overeenkomstig de bepalingen van artikel 16, lid 2, van zijn oprichtingsverordening heeft in 2011 een eerste evaluatie van het 
EIT plaatsgevonden. De volgende evaluatie staat voor eind 2016 gepland.
Conclusies en aanbevelingen
53
Zie de antwoorden op de paragrafen 17-19, 20-23 en 24-27.
Aanbeveling 1: Het EIT aanvaardt de aanbeveling waar deze van toepassing is.
Het EIT aanvaardt het volgende deel van de aanbeveling: „ Agentschappen dienen waar mogelijk vereenvoudigde kostenbereke -
ningsmethoden te hanteren .” Het resterende gedeelte van de aanbeveling is om de in onze antwoorden toegelichte redenen 
niet van toepassing op het EIT.
54
Zie de antwoorden op de paragrafen 28-29 en 30-31.
Aanbeveling 2: Het EIT aanvaardt de aanbeveling.
Het EIT stemt ermee in om in de toekomst meer informatie over subsidies in zijn jaarlijkse werkprogramma’s op te nemen. 
Gedetailleerde operationele doelstellingen, te leveren prestaties, indicatoren en van de KIG’s verwachte resultaten worden 
door de KIG’s echter vastgelegd in hun jaarlijkse bedrijfsplannen overeenkomstig artikel 6, lid 2, onder d), van de oprichtings -
verordening van het EIT. Deze worden niet opgenomen in het jaarlijks werkprogramma.
Antwoorden van de Commissie en het EIT 50
55
Zie de antwoorden op de paragrafen 34-37.
Aanbeveling 3: Het EIT aanvaardt de aanbeveling ten dele.
Het EIT aanvaardt de aanbeveling, met uitzondering van de volgende zin: „ Wijs externe deskundigen niet rechtstreeks aan .” In 
naar behoren gemotiveerde en uitzonderlijke gevallen moet het EIT de mogelijkheid hebben om deskundigen rechtstreeks 
aan te wijzen.
56
Zie de antwoorden op de paragrafen 39-41.
Aanbeveling 4: Het EIT aanvaardt de aanbeveling ten dele.
Het EIT aanvaardt de aanbeveling, met uitzondering van de volgende zin: „ In kaderpartnerschapsovereenkomsten dient een maxi -
mumbedrag te worden aangegeven .” Het is niet haalbaar noch redelijk om voor zevenjarige kaderpartnerschapsovereenkomsten 
vooraf maximale subsidiebedragen aan te geven.
Aanbeveling 5: Het EIT aanvaardt de aanbeveling.
51 Antwoorden van het ECDC
Samenvatting
I
Het ECDC verwelkomt het verslag van de Europese Rekenkamer.
Wat betreft de delen van het verslag die op het ECDC betrekking hebben, zou het Centrum de volgende opmerkingen willen 
maken:
Opmerkingen
17
Het ECDC voert stelselmatig analyses van kansen en waarden (Opportunity and Values Studies — OVS’en) uit voordat nieuwe 
projecten worden gelanceerd. OVS’en worden beschouwd als beoordelingen vooraf. Ze worden jaarlijks herzien voordat de 
projecten in het jaarlijks werkprogramma worden opgenomen. Niettemin zullen de OVS’en in de toekomst verder worden 
verbeterd om er zeker van te zijn dat ze alle genoemde aspecten volledig bestrijken.
23
Hoewel het ECDC van mening is dat subsidiëring het meest geschikte mechanisme was voor de financiering van de Venice III- 
en ERLTB-projecten, onderschrijft het Centrum de opmerking dat het besluit om het subsidiemechanisme te gebruiken beter 
had kunnen worden gedocumenteerd. In toekomstige werkplannen zal de keuze voor het gebruik van dit specifieke financie -
ringsmechanisme per geval beter worden onderbouwd.
25
De benadering op basis van een volledige evaluatie werd gezien als de beste aanpak voor het toekennen van Epiet-subsidies 
aan EU-begunstigden onder waarborging van de beginselen van transparantie en gelijke behandeling. In 2015 heeft de interne 
commissie Aanbestedingen, Subsidies en Contracten (CPCG) van het ECDC mogelijkheden in kaart gebracht om het proces te 
vereenvoudigen zonder afbreuk te doen aan deze beginselen. Een van die mogelijkheden was rechtstreekse toekenning; deze 
is voor toepassing in 2016 geselecteerd. Een en ander is later door de Rekenkamer bekrachtigd. Vanaf januari 2016 worden de 
nieuwe kaderpartnerschapsovereenkomsten via een procedure voor rechtstreekse gunning uitgevoerd.
29
Na vaststelling van de opleidingsstrategie op het gebied van volksgezondheid in juni 2015 heeft het ECDC zich verder inge -
spannen om dit deel van de opleidingsbehoeften te meten door het uitvoeren van een EU-breed onderzoek ter beoordeling 
van de opleidingsbehoeften (december 2015). De verzamelde gegevens worden momenteel geanalyseerd en besproken met 
de belanghebbenden.
31
De bijlage bij het jaarlijks werkprogramma voor 2016 bevat een specifieke tabel voor het vermelden van geplande subsidie -
activiteiten, waarin onder meer gegevens over het soort subsidie, het geraamde bedrag en de duur worden opgenomen. In het 
enkelvoudig programmeringsdocument voor 2017 zal nog meer informatie worden vermeld, zoals doelstellingen en verwachte 
resultaten.
Antwoorden van het ECDC 52
39
In het kader van het huidig systeem voor controle vooraf moet voor definitieve betaling ofwel een controlecertificaat ofwel een 
aantal steekproefsgewijs geselecteerde bewijsstukken van de begunstigde worden verlangd. Het ECDC bekijkt de resultaten 
van de controles achteraf wanneer de procedures voor controle vooraf worden bijgewerkt.
43
Het ECDC is momenteel bezig zijn indicatoren te verfijnen om de resultaten en impact van zijn subsidieactiviteiten beter te 
kunnen beoordelen.
47
Zie het antwoord op paragraaf 50.
50
Aangezien het niet mogelijk is via de KPI’s het aantal epidemiologen dat in de lidstaten wordt opgeleid te meten, heeft het 
ECDC informeel maar stelselmatig jaarlijkse gegevens verzameld die als indicatie voor de opleidingsbehoeften kunnen worden 
beschouwd. Deze indicatoren, die in de verslagen van de raad van bestuur niet worden vermeld, zijn onder meer: 1) jaarlijks 
aantal individuele aanvragen voor het EU-deel van het beursprogramma; 2) jaarlijks aantal blijken van belangstelling van 
EU-lidstaten voor plaatsen in het beursprogramma; 3) jaarlijks overzicht, gebaseerd op vrij toegankelijke, openbare informatie -
bronnen, van de arbeidsstatus van bursalen die het programma hebben voltooid. Opgemerkt zij verder dat ECDC-belang -
hebbenden sinds 2015 in het kader van de jaarlijkse enquête onder belanghebbenden om feedback wordt gevraagd en 
verzocht wordt aan te geven hoe tevreden zij zijn over de diverse gesubsidieerde opleidingen. Zie ook het antwoord op 
paragraaf 29.
Conclusies en aanbevelingen
53
Zie de antwoorden op de paragrafen 17, 23 en 25.
Aanbeveling 1:
Het ECDC aanvaardt de aanbeveling.
54
Zie de antwoorden op de paragrafen 29 en 31.
Aanbeveling 2:
Het ECDC aanvaardt de aanbeveling.
55
De oprichtingsverordening van het Centrum voorziet niet in dergelijke derogaties.
Antwoorden van het ECDC 53
Aanbeveling 3:
De aanbeveling is niet van toepassing op het ECDC.
56
Zie het antwoord op paragraaf 39.
Aanbeveling 4:
Het ECDC aanvaardt de aanbeveling.
57
Zie de antwoorden op de paragrafen 43 en 50.
Aanbeveling 5:
Het ECDC aanvaardt de aanbeveling.
54 Antwoorden van het EEA
Opmerkingen
Niet-passende financieringsinstrumenten
20
Wat betreft de subsidies die uit hoofde van de met DG GROW gesloten delegatieovereenkomst voor de tenuitvoerlegging van 
GIO Land zijn toegekend, is het financieringsinstrument door de Commissie gekozen.
Tevens zij erop gewezen dat in sommige gevallen (bv. Luxemburg) besloten is om niet met subsidie maar met een diensten -
contract te werken om redenen van doelmatigheid.
Bij de oprichtingsverordening van het EEA is naast het Agentschap ook het Europese milieuobservatie- en -informatienetwerk 
in het leven geroepen, met als doel de Gemeenschap en de lidstaten te voorzien van betrouwbare, vergelijkbare informatie op 
Europees niveau. De verordening vermeldt uit welke partnerorganisaties het netwerk bestaat. De beschikbare financierings -
opties (subsidies via oproepen tot het indienen van voorstellen en aanbestedingsprocedures) brengen het risico mee dat het 
netwerk een competitief karakter krijgt, waardoor de voor de uitvoering van de taken van het EEA en het netwerk vereiste 
samenwerking onder druk kan komen te staan.
22
Wat de Europese thematische centra (ETC’s) betreft, is de kwestie van passende financieringsinstrumenten opnieuw aan 
de orde gekomen tijdens de evaluatie die in 2012 vóór de bekendmaking van de oproep tot het indienen van voorstellen is 
verricht.
Het uitgebreid samenvattend verslag dat de aangewezen beoordelingscommissie op speciaal verzoek van de raad van 
bestuur heeft opgesteld, vormt een solide, afdoende basis voor het nemen van beslissingen omtrent de keuze van het 
financieringsmechanisme.
Gebrekkige opzet van subsidieregelingen
26
Voor het gebruik van vereenvoudigde kostenopties zouden op grond van artikel 124, lid 2, van het Financieel Reglement 
vooraf, voor meerdere voorafgaande jaren, statistische of historische gegevens of gegevens over de gebruikelijke kostenbe -
rekeningsmethoden van de partnerorganisaties moeten worden verzameld en geanalyseerd. De administratieve last zou dus 
worden verschoven en niet per definitie worden beperkt.
Er zijn geen SMART-doelstellingen voor resultaten en effecten vastgesteld
29
Het EEA zal ervoor zorgen dat in het programmeringsdocument voor 2017 SMART-doelstellingen worden opgenomen. 
Opgemerkt zij evenwel dat de doelstellingen voor subsidieovereenkomsten uit hoofde van de delegatieovereenkomst 
worden vastgesteld in de jaarlijkse werkprogramma’s van de Commissie en het projectuitvoeringsplan van de betrokken 
delegatieovereenkomst.
Financieringsbesluiten waren onvolledig
31
Het jaarlijks werkprogramma voor 2013 van het EEA bevatte informatie over de op activiteiten gebaseerde begroting, uitgesplitst 
naar de in het beheersplan voor dat jaar vermelde activiteiten, en in het bestek van de oproepen tot het indienen van voorstellen 
voor de toekenning van partnerschapskaderovereenkomsten werd het geraamde jaarlijks budget vermeld.
Naar aanleiding van de opmerking van de Rekenkamer heeft de raad van bestuur van het EEA op 25 november 2015 een finan -
cieringsbesluit vastgesteld met een gedetailleerd werkprogramma voor de uitvoering van de actieplannen inzake de Europese 
thematische centra voor 2016.
Antwoorden van het EEA 55
Ex-ante- en ex-postcontroles
39
Het EEA heeft diverse maatregelen ingevoerd om zijn verificatieprocedure aan te scherpen. Meer bepaald heeft het verificatie -
richtsnoeren uitgewerkt die zijn verspreid onder de medewerkers die ex-antecontroles van subsidies verrichten, alsook een 
passend verificatiebeleid dat de dekking en subsidiabiliteit van uitgaven moet waarborgen.
Naar aanleiding van de opmerking van de Rekenkamer is het aan de betrokken begunstigde betaalde bedrag inmiddels terug -
gevorderd (zie kader 10).
Andere tekortkomingen in de interne controle
41
Daar waar partnerschapskaderovereenkomsten en subsidieverstrekking het voorkeursinstrument voor het financieren van 
door ETC’s uit te voeren activiteiten blijven, zal het EEA het geraamde totale budget voor de volledige duur van de overeen -
komsten in de betrokken oproepen tot het indienen van voorstellen vermelden.
Ontbreken van kernprestatie-indicatoren (KPI’s)
43
De KPI’s voor 2016 worden voor alle ETC’s als „verwachte resultaten” vermeld in de tabel met belangrijkste te leveren prestaties, 
onder verwijzing naar het tijdschema in het door de raad van bestuur op 16 december 2015 vastgestelde financieringsbesluit.
Het EEA zal in de eerstvolgende overeenkomstige financieringsbesluiten voor 2017 expliciete KPI’s opnemen.
Ontbreken van of onvolledige ex-postevaluatie
49
In 2016 is een systeem van vergelijking vooraf van ontwerpactieplannen ingevoerd waarmee mogelijkheden voor synergie 
tussen ETC’s in kaart worden gebracht. Het doel is nadrukkelijk de samenhang, doelmatigheid en doeltreffendheid van de 
werkzaamheden van de ETC’s in het kader van het werkprogramma van het EEA te verbeteren.
Vóór het einde van 2018 zal het EEA een evaluatie van de doeltreffendheid van de ETC’s uitvoeren die onder meer zal zijn 
gericht op de resultaten en effecten van hun activiteiten.
Conclusies en aanbevelingen
Passend gebruik van het subsidiefinancieringsinstrument
53
Het EEA zal met het oog op de aanwijzing in 2018 van de nieuwe ETC’s zijn eerdere beoordeling van de financierings   me cha nismen 
voor ETC’s hernemen en daarbij ook kijken naar de effecten van het gebruik van andere vormen van subsidie.
Een soortgelijke beoordeling zal in samenspraak met de Europese Commissie worden verricht indien wordt overwogen subsidies 
als financieringsinstrument te gebruiken voor de uitvoering van de uit hoofde van de delegatieovereenkomst gedelegeerde taken 
betreffende de implementatie van de landmonitoringdienst Copernicus en de in-situcomponent.
Aanbeveling 1
Het EEA aanvaardt de aanbeveling.
Antwoorden van het EEA 56
Jaarlijkse programmering van subsidieactiviteiten
54
Het EEA zal ervoor zorgen dat in het programmeringsdocument voor 2017 SMART-doelstellingen worden opgenomen.
Verder zal het EEA vanaf 2017 in zijn jaarlijkse werkprogramma’s aanvullende informatie opnemen over, met name, te verwe -
zen lijken doelstellingen, verwachte resultaten, toe te passen prestatie-indicatoren en geraamde financiële middelen voor de 
geplande subsidieactiviteiten, zodat de jaarlijkse werkprogramma’s een financieringsbesluit vormen in de zin van artikel 84 van 
de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie.
Aanbeveling 2
Het EEA aanvaardt de aanbeveling.
Procedures voor de toekenning van subsidies
55
De oprichtingsverordening van het EEA voorziet niet in dergelijke derogaties.
Aanbeveling 3
De aanbeveling is niet van toepassing op het EEA.
Ex-ante- en ex-postcontroles
56
Bij de laatste oproepen tot het indienen van voorstellen voor de toekenning van partnerschapskaderovereenkomsten voor de 
diverse ETC’s, in 2012 en 2013, heeft het EEA de gelegenheid te baat genomen om de contractdocumenten te herzien en een 
template voor rapportage op te stellen. Inmiddels heeft het Agentschap ook financiële richtsnoeren voor zowel de begunstigden 
als de voor ex-antecontroles verantwoordelijke medewerkers ontwikkeld.
In 2016 zal het EEA werken aan het verder versterken van zijn verificatiesysteem door toe te zien op strikte toepassing van de 
internecontrolenormen en actie te ondernemen als de uitkomsten van eventueel uitgevoerde ex-postcontroles daartoe aan -
leiding geven.
Aanbeveling 4
Het EEA aanvaardt de aanbeveling.
Kernprestatie-indicatoren en ex-postevaluaties
57
Het EEA zal relevante kernprestatie-indicatoren inzake de resultaten en effecten van de door het Agentschap gesubsidieerde 
activiteiten opnemen in zijn programmeringsdocument voor 2017.
Met het oog op de vaststelling van relevante prestatie-indicatoren voor bewakingsdoeleinden zal het EEA vóór het einde van 
2018 een evaluatie van de doeltreffendheid van de ETC’s uitvoeren die onder meer zal zijn gericht op de resultaten en effecten 
van hun activiteiten.
Aanbeveling 5
Het EEA aanvaardt de aanbeveling.
57 Antwoorden van de EFSA
Samenvatting
III
De EFSA (hierna „de Autoriteit”) heeft een degelijke voorafgaande evaluatie van haar subsidie- en aanbestedingsprojecten 
verricht (kader 2), maakt gebruik van een leidraad om de leiding te helpen het meest geschikte financieringsmechanisme te 
bepalen en heeft in voorkomend geval vereenvoudigde kostenberekeningsmethoden toegepast (zie paragraaf 27). In het voor -
jaar van 2015 zijn de verificatieprocedures voor de tenuitvoerlegging van subsidies verder aangescherpt.
Wat betreft de aanbeveling inzake toezicht- en rapportagesystemen voor subsidies die zijn gebaseerd op resultaat- en effect -
gerichte essentiële prestatie-indicatoren en ex-postevaluaties, erkent de Autoriteit dat er ruimte is voor verdere verbetering 
waar het gaat om het vaststellen van relevante effectindicatoren in haar programmeringsdocumenten.
IV
De Autoriteit merkt op dat de aanbevelingen in dit verslag niet specifiek voor haar gelden.
Opmerkingen
22
De Autoriteit maakt gebruik van een leidraad met zes stappen om de leiding te helpen het meest geschikte financierings -
mechanisme te bepalen.
23
Wanneer de Autoriteit geen bevredigend voorstel in het kader van het subsidietraject ontvangt, kan zij besluiten de doelgroep 
te verruimen door te kiezen voor het aanbestedingstraject dat openstaat voor alle geïnteresseerde organisaties (waarbij ervoor 
wordt gezorgd belangenconflicten te voorkomen).
48
In 2013 heeft de Autoriteit een uitgebreide, specifieke ex-postevaluatie van haar aanbestedings- en subsidieprogramma voor 
wetenschappelijke diensten en de bijdrage daarvan aan haar kerntaken verricht.
Conclusies en aanbevelingen
Passend gebruik van het subsidiefinancieringsinstrument
53
De Autoriteit maakt gebruik van een leidraad met zes stappen om de leiding te helpen bepalen wat het meest geschikte 
financieringsmechanisme is.
Wanneer de Autoriteit geen bevredigend voorstel in het kader van het subsidietraject ontvangt, kan zij besluiten de doelgroep 
te verruimen door te kiezen voor het aanbestedingstraject dat openstaat voor alle geïnteresseerde organisaties (waarbij ervoor 
wordt gezorgd belangenconflicten te voorkomen).
Antwoorden van de EFSA 58
Aanbeveling 1
Aanvaard.  De Autoriteit onderschrijft deze aanbeveling die zij in voorgaande jaren al heeft uitgevoerd. Zij hanteert op kosten -
effectiviteit gebaseerde richtsnoeren om de leiding te helpen het meest geschikte financieringsmechanisme te bepalen.
Jaarlijkse programmering van subsidieactiviteiten
54
Sinds 2015 is de transparantie van de planning voor de uitbesteding van werkzaamheden verbeterd doordat de Autoriteit 
werkt met één enkel aanbestedings- en subsidieplan dat op haar website wordt gepubliceerd en regelmatig wordt bijwerkt.
Aanbeveling 2
Aanvaard. De Autoriteit onderschrijft deze aanbeveling, die zij in voorgaande jaren al heeft uitgevoerd, zoals de Rekenkamer 
in de follow-up van de opmerkingen van voorgaande jaren van het verslag over de jaarrekening van de Autoriteit betreffende 
het begrotingsjaar 2014 heeft erkend.
Procedures voor de toekenning van subsidies
55
De oprichtingsverordening van de Autoriteit voorziet niet in dergelijke derogaties.
Aanbeveling 3
Niet van toepassing op de Autoriteit.
Ex-ante- en ex-postcontroles
56 
De Autoriteit hanteert een passende procedure voor het controleren van de tenuitvoerlegging van subsidies, die zich volgens 
een op risico gebaseerde benadering concentreert op wezenlijke elementen. Deze procedure is in het voorjaar van 2015 verder 
aangescherpt.
Aanbeveling 4
Aanvaard. De Autoriteit onderschrijft deze aanbeveling, die zij in voorgaande jaren al heeft uitgevoerd. Zij hanteert op kosten -
effectiviteit gebaseerde procedures om de tenuitvoerlegging van subsidies te controleren.
Essentiële prestatie-indicatoren en ex-postevaluaties
57
De Autoriteit heeft een uitgebreide, speciale ex-postevaluatie van haar aanbestedings- en subsidieprogramma voor weten -
schappelijke diensten en de bijdrage daarvan aan haar kerntaken uitgevoerd (zie paragraaf 48).
Aanbeveling 5
Aanvaard. De Autoriteit heeft deze aanbeveling wat ex-postevaluaties betreft, in voorgaande jaren uitgevoerd. Zij 
erkent dat er ruimte is voor verdere verbetering waar het gaat om het vaststellen van relevante effectindicatoren in haar 
programmeringsdocumenten.
59 Antwoorden van Frontex
Opmerkingen
17
De evaluatie vooraf van de vraag of de activiteiten van het Agentschap waarde toevoegen en of de meest geschikte uitvoe -
ringsmethode is gekozen, werd al in 2003 door de wetgever uitgevoerd voordat de oprichtingsverordening van Frontex werd 
aangenomen. Bovendien blijven de vraag naar operationele solidariteit aan de buitengrenzen van de EU en de politieke reali -
teit buiten beeld bij een evaluatie vooraf van de kosteneffectiviteit van de operationele middelen die worden ingezet tijdens 
door Frontex gecoördineerde gezamenlijke operaties.
20
Frontex benadrukt dat op grond van artikel 3, lid 4, van zijn oprichtingsverordening de financiering door Frontex van „geza -
menlijke operaties” beperkt is tot subsidies. Als gevolg daarvan zijn de financieringsinstrumenten die het Agentschap ter 
beschikking staan bij voorbaat beperkt.
De oprichtingsverordening van het Agentschap wordt momenteel herzien (zie mededeling COM(2015) 671 van de Commissie)1 
en Frontex maakt zich sterk de financieringsmechanismen niet langer te beperken tot het gebruik van subsidies.
22
Binnen de beperkingen die zijn oprichtingsverordening oplegt, zal Frontex onderzoeken of er activiteiten zijn die een aanvul -
ling vormen op de „gezamenlijke operaties” en die kunnen worden gefinancierd met behulp van andere financieringsmecha -
nismen. Indien dergelijke activiteiten worden vastgesteld, zullen richtsnoeren en criteria worden opgesteld om te helpen bij de 
keuze van het meest geschikte financieringsmechanisme.
23
Frontex heeft tot taak de operationele samenwerking tussen de EU-lidstaten op het gebied van het beheer van de buitengrenzen 
te coördineren. De technische uitrusting van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten moet in de Frontex-operaties met prioriteit 
worden ingezet.
Artikel 7, lid 5, van de Frontex-verordening bepaalt dat het Agentschap de inzet van technische uitrusting financiert. Het 
gebruik van bewakingsdiensten verleend door particuliere ondernemingen is één optie waarmee de door de lidstaten gele -
verde technische middelen kunnen worden aangevuld. Deze optie kan echter nooit de samenwerking met de lidstaten volledig 
vervangen.
Het voorbeeld dat door de Rekenkamer wordt aangehaald, is de eerste praktijkervaring van Frontex die volgde op een proef -
project. De feitelijke kosten van het inzetten van particuliere vliegtuigen en de praktische voorwaarden zullen worden beoor -
deeld tijdens de tenuitvoerlegging van de raamovereenkomst met een hernieuwde oproep tot mededinging.
Opgemerkt zij dat het Agentschap problemen met autoriteiten van ontvangende lidstaten heeft ondervonden in verband met 
de inzet van luchtvaartuigen in het kader van deze raamovereenkomst.
26
De omslachtigheid van het vergoedingensysteem hangt samen met de verschillen tussen de lidstaten wat betreft de finan -
cieringsvoorwaarden voor de inzet.
1 Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de Europese grens- en kustwacht en tot intrekking van 
Verordening (EG) nr. 2007/2004, Verordening (EG) nr. 863/2007 en Besluit 2005/267/EG van de Raad.
Antwoorden van Frontex 60
Het systeem voor lopende kosten van middelen (Running Expenses of Means, REM) is een oplossing die Frontex samen met 
deskundigen van de lidstaten heeft gecreëerd en die het mogelijk maakt de in de gemeenschappelijke lijst opgenomen, nauw -
keurig omschreven subsidiabele kosten van de inzet van technische uitrusting te cofinancieren. Ook kan dankzij het systeem 
rekening worden gehouden met de nationale voorschriften en de specifieke omstandigheden van de verschillende autoriteiten 
van de lidstaten.
29
Doelstellingen in de operationele plannen zijn doorgaans onderworpen aan een kwalitatieve beoordeling. De kwantitatieve 
aanpak is namelijk willekeurig en legt de nadruk op het bereiken van doelwaarden zonder dat het resultaat en de uitdagingen 
tijdens de periode van tenuitvoerlegging uitgebreid worden geëvalueerd.
Op het gebied van irreguliere migratie, waarop Frontex actief is, gelden bepaalde beperkingen ten aanzien van kwantificering. 
Het is niet eenvoudig de coördinatie van gezamenlijke operaties/opsporings- en reddingsoperaties of (in samenwerking met 
andere EU-agentschappen) het ontmantelen van criminele netwerken achter gefaciliteerde irreguliere migratie te vertalen naar 
kwantificeerbare doelstellingen. Frontex meent niettemin dat het kan aantonen dat zijn operationele activiteiten zijn afgestemd 
op zijn strategische doelstellingen door niet zozeer zuiver kwantitatieve als wel kwalitatieve doelstellingen te hanteren.
35
In het besluitvormingsproces zijn al bepaalde wijzigingen doorgevoerd. Vanaf de jaarlijkse bilaterale onderhandelingen (JBO) 
van 2015 geeft de uitvoerend directeur schriftelijke volmachten aan de medewerkers die aan onderhandelingen deelnemen.
Met betrekking tot het formele besluitvormingsproces onderzoekt het Agentschap de mogelijkheid evaluatiecomités op te 
zetten die bestaan uit ten minste drie medewerkers van ten minste twee entiteiten.
37
Sinds het najaar van 2015 ondertekenen de aangestelde medewerkers die tijdens de JBO onderhandelingen voeren, een 
speciale verklaring waarin zij bevestigen dat er geen sprake is van belangenconflicten.
39
Frontex merkt op dat het zwakke punt dat in tekstvak 10 is gesignaleerd, verband houdt met het omslachtige REM-proces. Zie 
ook onze reactie op paragraaf 26.
44
De voornaamste indicatoren worden berekend en verstrekt zoals voor de jaarlijkse verslaglegging vereist is.
Omwille van de governance is overeengekomen een beperkt aantal indicatoren te gebruiken, zodat het bestuursorgaan de 
werkzaamheden van het Agentschap kan sturen.
Het is in dit verband een overweldigende opgave gebleken om in het jaarlijks werkprogramma prestatie-indicatoren (zoals in 
2012 en 2013) alsmede de desbetreffende streefwaarden vast te stellen. Dit had tevens tot gevolg dat er minder verslag werd 
uitgebracht aan de raad van bestuur.
51
Frontex benadrukt dat er geen rechtskader is voor de gegevensoverdracht waarnaar de Rekenkamer verwijst. Volgens het 
huidige rechtskader zijn de lidstaten verantwoordelijk voor de afhandeling van vervolgprocedures ten aanzien van de irregu -
liere migranten die tijdens gezamenlijke operaties zijn aangehouden en gered. In alle gevallen wordt de status van irreguliere 
migranten in een later stadium door de lidstaten vastgesteld en verleend. In overeenstemming met het huidig rechtskader 
bezit Frontex geen persoonsgegevens van irreguliere migranten en is het daartoe ook niet gerechtigd.
Antwoorden van Frontex 61
Het voorstel dat de Commissie in december 2015 heeft ingediend (COM(2015) 671), heeft tot doel de situatie te verbeteren. De 
Commissie zal onderzoeken of het mogelijk is het Agentschap toegang te verlenen tot Europese databases zoals het Schengen -
informatiesysteem (SIS) en Eurodac, en zal overwegen voorstellen in te dienen tot wijziging van de rechtshandelingen die de 
rechtsgrondslag voor die databases vormen.
Conclusies en aanbevelingen
53
Frontex benadrukt dat op grond van artikel 3, lid 4, van zijn oprichtingsverordening de financiering door Frontex van „geza -
menlijke operaties” beperkt is tot subsidies. Als gevolg daarvan zijn de financieringsinstrumenten die het Agentschap ter 
beschikking staan bij voorbaat beperkt.
De oprichtingsverordening van het Agentschap wordt momenteel herzien. Tot op heden is deze beperking echter niet 
opgeheven.
Binnen de beperkingen die zijn oprichtingsverordening oplegt, zal Frontex onderzoeken of er activiteiten zijn die een aan -
vulling vormen op de „gezamenlijke operaties” en die kunnen worden gefinancierd met behulp van andere financierings -
mechanismen. Indien dergelijke activiteiten worden vastgesteld, zullen richtsnoeren en criteria worden opgesteld om te 
helpen bij de keuze van het meest geschikte financieringsmechanisme.
Het gebruik van bewakingsdiensten verleend door particuliere ondernemingen, waarnaar de Rekenkamer verwijst, is de eerste 
praktijkervaring van Frontex die volgde op een proefproject. De feitelijke kosten van het inzetten van particuliere vliegtuigen 
en de praktische voorwaarden zullen worden beoordeeld tijdens de tenuitvoerlegging van de raamovereenkomst.
Opgemerkt zij echter dat het Agentschap bepaalde problemen met autoriteiten van lidstaten heeft ondervonden wat betreft 
de inzet van particuliere dienstverleners op dit gebied.
De omslachtigheid van het vergoedingensysteem hangt samen met de verschillen tussen de lidstaten wat betreft de 
financierings  voorwaarden voor de inzet.
Aanbeveling 1
Frontex aanvaardt de aanbeveling; de toepassing ervan zal evenwel afhangen van de uitkomst van de besprekingen over het 
voorstel tot wijziging van de oprichtingsverordening.
54
Doelstellingen in de operationele plannen zijn doorgaans onderworpen aan een kwalitatieve beoordeling. De kwantitatieve 
aanpak is namelijk willekeurig en legt de nadruk op het bereiken van doelwaarden zonder dat het resultaat en de uitdagingen 
tijdens de periode van tenuitvoerlegging uitgebreid worden geëvalueerd.
Op het gebied van irreguliere migratie, waarop Frontex actief is, gelden bepaalde beperkingen ten aanzien van kwantificering. 
Het is niet eenvoudig de coördinatie van gezamenlijke operaties/opsporings- en reddingsoperaties of (in samenwerking met 
andere EU-agentschappen) het ontmantelen van criminele netwerken achter gefaciliteerde irreguliere migratie te vertalen naar 
kwantificeerbare doelstellingen. Frontex meent niettemin dat het kan aantonen dat zijn operationele activiteiten zijn afgestemd 
op zijn strategische doelstellingen door niet zozeer zuiver kwantitatieve als wel kwalitatieve doelstellingen te hanteren.
Antwoorden van Frontex 62
Aanbeveling 2
Frontex aanvaardt de aanbeveling.
55
In het besluitvormingsproces zijn al bepaalde wijzigingen doorgevoerd. Vanaf de jaarlijkse bilaterale onderhandelingen (JBO) 
van 2015 geeft de uitvoerend directeur schriftelijke volmachten aan de medewerkers die aan onderhandelingen deelnemen.
Met betrekking tot het formele besluitvormingsproces onderzoekt het Agentschap de mogelijkheid evaluatiecomités op te 
zetten die bestaan uit ten minste drie medewerkers van ten minste twee entiteiten.
Sinds het najaar van 2015 ondertekenen de aangestelde medewerkers die tijdens de JBO onderhandelingen voeren, een 
speciale verklaring waarin zij bevestigen dat er geen sprake is van belangenconflicten.
Aanbeveling 3
Frontex aanvaardt deze aanbeveling en heeft het gedeelte over transparantie en de afwezigheid van belangenconflicten reeds 
gedeeltelijk ten uitvoer gelegd. Frontex moet ook het criterium van solidariteit in aanmerking nemen.
56
Frontex merkt op dat het zwakke punt dat in tekstvak 10 is gesignaleerd, verband houdt met het omslachtige REM-proces. Zie 
ook onze reactie op paragraaf 26.
Aanbeveling 4
Frontex aanvaardt de aanbeveling en zal zijn verificatiesystemen verder blijven verbeteren.
57
De voornaamste indicatoren worden berekend en verstrekt zoals voor de jaarlijkse verslaglegging vereist is.
Omwille van de governance is overeengekomen een beperkt aantal indicatoren te gebruiken, zodat het bestuursorgaan de 
werkzaamheden van het Agentschap kan sturen. Het is in dit verband een overweldigende opgave gebleken om in het jaarlijks 
werkprogramma prestatie-indicatoren (zoals in 2012 en 2013) alsmede de desbetreffende streefwaarden vast te stellen. Dit had 
tevens tot gevolg dat er minder verslag werd uitgebracht aan de raad van bestuur.
Antwoorden van Frontex 63
Frontex benadrukt dat er geen rechtskader is voor de gegevensoverdracht waarnaar de Rekenkamer verwijst. Volgens het 
huidige rechtskader zijn de lidstaten verantwoordelijk voor de afhandeling van vervolgprocedures ten aanzien van de irregu -
liere migranten die tijdens gezamenlijke operaties zijn aangehouden en gered. In alle gevallen wordt de status van irreguliere 
migranten in een later stadium door de lidstaten vastgesteld en verleend. In overeenstemming met het huidige rechtskader 
bezit Frontex geen persoonsgegevens van migranten en is het daartoe ook niet gerechtigd.
Het voorstel dat de Commissie in december 2015 heeft ingediend (COM(2015) 671), heeft tot doel de situatie te verbeteren. De 
Commissie zal onderzoeken of het mogelijk is het Agentschap toegang te verlenen tot Europese databases zoals het Schengen -
informatiesysteem (SIS) en Eurodac, en zal overwegen voorstellen in te dienen tot wijziging van de rechtshandelingen die de 
rechtsgrondslag voor die databases vormen.
Aanbeveling 5
Frontex aanvaardt de aanbeveling; de toepassing ervan zal evenwel afhangen van veranderingen in het rechtskader en de 
informatie-uitwisseling met de lidstaten.

Gratis publicaties:
  één exemplaar:  
via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu); 
  meerdere exemplaren of posters/kaarten:  
bij de vertegenwoordigingen van de Europese Unie (http://ec.europa.eu/represent_nl.htm),  
bij de delegaties in niet-EU-landen (http://eeas.europa.eu/delegations/index_nl.htm),  
door contact op te nemen met Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_nl.htm),  
door te bellen naar 00 800 6 7 8 9 10 11 (gratis in de hele Europese Unie) (*).
(*)  De informatie wordt gratis verstrekt en bellen is doorgaans gratis, maar sommige operatoren, telefooncellen of hotels  
kunnen kosten aanrekenen.
Betaalde publicaties:
 via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).WAAR ZIJN EU/hyphen.capPUBLICATIES VERKRIJGBAAR?
In de drie jaren 2013-2015 bedroegen de totale uitgaven 
aan subsidies van de agentschappen 740 miljoen euro. Bij 
de controle van de Rekenkamer werden de wettelijke 
conformiteit en de doeltreffendheid van de bestaande 
systemen en controleprocedures voor het beheer van 
subsidies bij vijf agentschappen onderzocht (circa 92 % 
van het totale subsidiebedrag). De Rekenkamer 
constateerde dat de gecontroleerde agentschappen 
subsidies in het algemeen toekenden en betaalden in 
overeenstemming met de regels. De meeste hebben 
alternatieve financieringsopties echter niet voldoende 
onderzocht en als gevolg daarvan waren subsidies niet 
altijd de beste manier om hun doelstellingen te bereiken. 
Verder hebben de gecontroleerde agentschappen de 
doeltreffendheid van hun subsidies niet adequaat 
gemeten.
EUROPESE
REKENKAME R