Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een besluit van de Raad inzake een communautair actieprogramma ter ondersteuning van niet-gouvernementele organisaties die voornamelijk werkzaam zijn op het gebied van milieubescherming"

(96/C 204/01)

De raad heeft op 2 februari 1996 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 130 S van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over voornoemd voorstel.

De Afdeling voor milieu, volksgezondheid en consumentenvraagstukken, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 2 april 1996 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Boisseree.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 335e Zitting (vergadering van 24 april 1996) het volgende advies uitgebracht, dat met 91 stemmen vóór (2 stemmen tegen, bij 4 onthoudingen) is goedgekeurd.

1. Inhoud van het Commissievoorstel

1.1. De Commissie verzoekt de Raad een besluit te nemen waarmee de steunverlening aan op milieugebied werkzame niet-gouvernementele organisaties (NGO's) in een formeel kader (actieprogramma) wordt geplaatst. Zowel de Raad zelf als het Europees Parlement hebben in een gezamenlijke overeenkomst van 28 juni 1982 aangedrongen op een dergelijke regeling voor de diverse steunmaatregelen van de Gemeenschap. Deze overeenkomst moet nu verder worden uitgewerkt voor milieu-NGO's.

1.2. In de ontwerp-begroting voor 1996 heeft de Commissie voor steunverlening aan milieu-NGO's net als in 1995 8,4 miljoen ecu uitgetrokken.

1.3. In het Commissievoorstel zijn de volgende zaken vastgelegd:

- het toepassingsgebied van het actieprogramma;

- de doelen die met het actieprogramma moeten worden nagestreefd;

- de organisaties die voor steunverlening in aanmerking komen;

- de manier waarop de financiële steun verstrekt en het gebruik hiervan gecontroleerd moeten worden.

1.4. Het besluit bevat een algemeen raamwerk voor de voor uitvoering van het actieprogramma te verstrekken middelen; jaarlijks wordt een gedetailleerde lijst van werkzaamheden gepubliceerd.

1.5. Het actieprogramma loopt eind 1999 af. De Raad zal t.z.t. besluiten of het met ingang van 1 januari 2000 wordt voortgezet.

2. Samenvatting

De steun van de Commissie aan Europese milieu-NGO's is in het verleden noodzakelijk en juist gebleken; zij helpt ermee de doelstellingen van het vijfde actieprogramma op het gebied van milieubescherming (duurzame en milieuvriendelijke ontwikkeling), waarover het Comité zich positief heeft uitgelaten, te verwezenlijken. Aangezien in het voorgestelde besluit op voortzetting van deze steun wordt aangedrongen, hecht het Comité hieraan in principe, d.w.z. onder voorbehoud van de volgende opmerkingen, zijn goedkeuring.

3. Algemene opmerkingen

3.1. Het programma voor financiële steunverlening en de samenwerking tussen Commissie en milieu-NGO's

In het Commissiedocument wordt alleen een regeling voor het financiële-steunprogramma voorgesteld, terwijl de samenwerking tussen NGO's en de EU-organen een veel breder gebied bestrijkt. In Europa actieve milieu-organisaties dringen er al geruime tijd op aan dat deze samenwerking, vooral wat participatie, voorlichting en subsidiëring betreft, na raadpleging van hen institutioneel geregeld wordt (bijvoorbeeld door middel van een besluit van de Raad). Dit zou in overeenstemming zijn met het beginsel dat de "actoren van het milieubeleid" moeten samenwerken, waarop in het vijfde milieu-actieprogramma van de Europese Gemeenschap "voor een duurzame, milieuvriendelijke ontwikkeling" () wordt aangedrongen. Dit samenwerkingsbeginsel heeft van het Comité in zijn advies over het actieprogramma () ruime steun gekregen.

Het Comité, dat zich sterk maakt voor steunverlening aan niet van overheidswege ondernomen activiteiten ter bescherming van het milieu, benadrukt hoe veelomvattend deze samenwerking is, zonder het onderhavige voorstel echter af te wijzen.

3.2. Omvang van de financiële steunverlening

Het Comité verzoekt de Commissie nog eens goed te kijken naar het bedrag dat voor het subsidieprogramma begroot is, aangezien dit programma wellicht een breder terrein zal moeten bestrijken.

Volgens het Commissievoorstel (Deel II, paragraaf 9.1 van de bijlage - Financieel memorandum) moeten met de begrote middelen bijvoorbeeld ook het "raadgevend forum" () en "daarmee verband houdende vergaderingen op nationaal en regionaal vlak" financieel ondersteund worden. Een en ander ligt buiten het werkterrein van de NGO's en dient dan ook in het financieel memorandum te worden geschrapt.

3.3. Kader voor de steunverlening

Volgens het Comité moet in het voorstel duidelijker worden aangegeven waarvoor de steunverlening bedoeld is, vooral ook wanneer men de geringe omvang van de begrote middelen in aanmerking neemt.

Alleen organisaties die op Europees niveau voornamelijk werkzaam zijn op het gebied van milieubescherming (zo staat het ook in de titel van het Commissievoorstel), zouden steun moeten ontvangen. Het hoofdkantoor van deze organisaties moet in de Europese Unie staan. De financiële steun zou ook ten goede dienen te komen van activiteiten en programma's die in samenwerking met op nationaal niveau werkzame organisaties worden gerealiseerd. Het is volgens het Comité niet genoeg dat de Commissie deze concretisering in haar jaarprogramma's publiceert.

Het doel van de geplande steun is eveneens onduidelijk. Het informeren en mobiliseren van de bevolking is zeker een belangrijke taak van milieu-NGO's, maar het werkterrein van NGO's omvat meer dan deze activiteiten en dan het opstellen van analyses en rapporten alleen. Daarom zouden als "doelgroep" van de in het steunprogramma erkende activiteiten van milieu-NGO's óók organen en instanties van de Unie of van de lid-staten moeten worden genoemd. Ook advisering bij de voorbereiding van EU-voorschriften en Europese normen op het gebied van milieubeleid, m.i.v. milieuproblemen op andere beleidsterreinen, behoort tot de gebieden die voor ondersteuning in aanmerking dienen te komen.

3.4. Procedure voor co-financiering

De voorwaarden voor subsidiëring van milieu-NGO's moeten nog eens onder de loep worden genomen. De Commissie heeft op 11 juli 1995 tegelijk met het onderhavige voorstel een ontwerp-verordening gepubliceerd over de co-financiering van activiteiten van op het gebied van ontwikkelingshulp werkzame Europese NGO's (). Deze verordening is wat steunverlening betreft minder strikt geformuleerd dan het voorstel over milieu-NGO's, een verschil dat niet logisch voortvloeit uit eventuele uiteenlopende eigenschappen van beide soorten organisaties. Subsidies voor administratieve uitgaven mogen bijvoorbeeld een langere periode bestrijken en bovendien is de toewijzingsprocedure soepeler. Subsidiabele activiteiten op milieugebied zouden op dezelfde manier moeten worden behandeld.

4. Opmerkingen over een aantal voorschriften in het Commissievoorstel

4.1. Artikel 1 en 2

Zoals in paragraaf 3.3 is opgemerkt moeten de steunmaatregelen duidelijker worden omschreven.

4.2. Artikel 6

4.2.1. Als de communautaire steun conform artikel 6, lid 1 in principe echt niet meer dan 40 % van de totale kosten van de activiteiten van milieu-NGO's mag bedragen, dan is een groot aantal hiervan niet uitvoerbaar; milieu-NGO's hebben namelijk maar weinig eigen middelen (contributiegelden e.d.). Daarom moet juist de steunverlening aan deze organisaties aan minder strikte voorwaarden gebonden worden [zie de regeling in het voorstel over ontwikkelingshulp-NGO's (), alsook paragraaf 5.4 van het ESC-advies d.d. 25 oktober 1995 over het financieel instrument "LIFE" ()].

4.2.2. Worden conform artikel 6, lid 2, subsidies voor administratieve uitgaven "in beginsel" voor maximaal drie jaar verstrekt, dan komen de NGO's voor onoverkomelijke moeilijkheden te staan - tenzij de uitzonderingen regel worden. Zo'n limiet geldt trouwens niet voor de subsidiëring van op het gebied van ontwikkelingshulp werkzame NGO's (zie paragraaf 3.4).

4.2.3. De in artikel 6, lid 3, omschreven regeling is niet realistisch: het jaarprogramma en de daarop gebaseerde toewijzing van middelen laten vaak zo lang op zich wachten, dat een geplande activiteit niet meer kan worden uitgevoerd in het jaar waarin hiervoor subsidie is aangevraagd. Ook de procedures voor het goedkeuren van latere veranderingen aan het project (die om praktische redenen absoluut noodzakelijk kunnen zijn) moeten eenvoudiger worden.

4.3. Artikel 7

De formulering van artikel 7, lid 2, komt niet geheel overeen met de titel van het Commissievoorstel (niet-gouvernementele organisaties die voornamelijk werkzaam zijn op het gebied van milieubescherming). Om deze reden zou de in paragraaf 3.3 voorgestelde formulering moeten worden overgenomen.

4.4. Bijlage (operationele werkzaamheden)

De omschrijving van de verschillende maatregelen (A t/m C) moet aan de in paragraaf 3.3 voorgestelde verbetering van de omschrijving van milieu-NGO's en hun activiteiten worden aangepast. Hetzelfde geldt voor deel II, paragraaf 9.1 van het financieel memorandum.

Brussel, 24 april 1996.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER

() Zie deel 1, hoofdstuk 3, paragraaf 3.3 van PB nr. C 138 van 17. 5. 1993.

() Zie paragraaf 3.3.4 en 4.2.5 van PB nr. C 18 van 22. 1. 1996, blz. 141.

() Hoofdstuk 9 van het vijfde actieprogramma, derde alinea, punt 2.

() Doc. COM(95) 294 def.

() PB nr. C 82 van 19. 3. 1996, blz. 18.

() PB nr. C 18 van 22. 1. 1996.