A4-0400/98

Resolutie over het Groenboek van de Commissie over aanvullende pensioenen in de interne markt (COM(97)0283 - C4-0392/97)

Het Europees Parlement,

- gezien het Groenboek van de Commissie (COM(97)0283 - C4-0392/97),

- gelet op de artikelen 49, 51, 57, lid 2, 66, 73 A e.v. en 119 van het Verdrag,

- gelet op richtlijn 98/49/EG van de Raad betreffende de bescherming van de rechten op aanvullend pensioen van werknemers en zelfstandigen die zich binnen de Europese Unie verplaatsen ((PB L 209 van 25.7.1998, blz. 46.)),

- onder verwijzing naar zijn advies van 30 april 1998 over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de bescherming van de rechten op aanvullend pensioen van werknemers en zelfstandigen die zich binnen de Europese Unie verplaatsen ((PB C 152 van 18.5.1998, blz. 65.)),

- gezien het verslag van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger, alsmede de adviezen van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken, de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en de Commissie rechten van de vrouw (A4-0400/98),

A. overwegende dat de sociale bescherming door de overheid het mogelijk maakte een behoorlijke levensstandaard te waarborgen en de armoede in het merendeel van de lidstaten te beperken; dat er door middel hiervan sociale solidariteit en solidariteit tussen de generaties bij de verschillende volkeren van de Europese Unie is en dat dit model de hoeksteen van het socialezekerheidsstelsel in de Europese Unie moet blijven,

B. overwegende dat de lidstaten voor ernstige financieringsproblemen bij de sociale zekerheid staan ten gevolge van de vergrijzing van de bevolking, hetgeen zou kunnen leiden tot een botsing van generaties tussen de oudere bevolking met verworven pensioenrechten en de jongere bevolking die deze nog moet verwerven en wel op grond van veel minder gunstige voorwaarden,

C. overwegende dat de lidstaten de huidige socialezekerheidsstelsels op een financieel duurzaam niveau moeten handhaven en dat een op een duurzame ontwikkeling gebaseerd beheer van de overheidsfinanciën de beste garantie is voor de handhaving van het noodzakelijke socialezekerheidspeil,

D. overwegende dat het van belang is het Europese sociale model, dat niet alleen voor zekerheid op de oude dag, maar ook voor gezondheidszorg, onderwijs, bijstand en andere sociale voorzieningen heeft gezorgd, te handhaven,

E. overwegende dat bepaalde pensioenregelingen in de lidstaten per bedrijfstak zijn georganiseerd, met overleg tussen werkgevers, werknemers, de overheid en de consumenten,

F. overwegende dat uitsluitend de lidstaten de bevoegdheid inzake de structuur van het socialezekerheidsstelsel bezitten,

G. overwegende dat de lidstaten vanwege de liberalisering van de wereldmarkt en de mundialisering van de economie vrezen dat wegens de financiering van de socialezekerheidsuitgaven de productie van goederen en diensten duurder wordt; dat echter onderstreept moet worden dat ook de verschuiving naar de tweede en derde pijler, waarvan in de Commissievoorstellen sprake is, arbeidskosten met zich mee zal brengen die in de kosten van producten en diensten doorberekend zullen worden,

H. overwegende dat de activa van de pensioenfondsen die tot de grootste Europese financiële instellingen behoren qua omvang van hun vermogen, reeds 20% van het bruto binnenlands product van de Europese Unie uitmaken, en dat de groei van de kapitaalmarkt wordt beïnvloed door de verbreiding van het aanvullende pensioen,

I. overwegende dat de groei van de kapitaalmarkt het de ondernemingen mogelijk maakt makkelijker middelen op lange termijn te verkrijgen en tegelijkertijd hun afhankelijkheid van het banksysteem vermindert en de doorzichtigheid van het ondernemingsbeheer vergroot,

J. overwegende dat het MKB gemakkelijker de voor de ontwikkeling ervan noodzakelijke financiële middelen kan vinden, o.a. door middel van een speciaal voor het MKB bestemde beurs,

K. overwegende dat het grote aantal ingewikkelde belastingregels waaraan de aanvullende pensioenen in de Europese Unie zijn onderworpen, een van de grootste belemmeringen is voor het vrije verkeer van de werknemers en het aanbod van pensioenproducten op tijdelijke basis, omdat de in een lidstaat betaalde bijdragen in het algemeen in een andere niet aftrekbaar zijn en in sommige gevallen op de bijdragen van de werkgevers in een andere lidstaat belasting wordt geheven,

L. overwegende dat de mogelijkheid om gebruik te maken van belastingaftrek van beslissende invloed is op de structuur van de verschillende pensioenstelsels en dat iedere lidstaat regels heeft vastgesteld om misbruik te voorkomen,

M. overwegende dat oneerlijke belastingconcurrentie samen met de grotere internationale kapitaalmobiliteit ertoe heeft geleid dat kapitaal aan de belastingheffing wordt onttrokken en aldus de lidstaten de belastingsoevereiniteit ten gunste van de markt wordt ontnomen,

N. overwegende dat het valutarisico tussen landen die de euro gebruiken zal verdwijnen, maar in de rest van de wereld blijft bestaan en dat er weinig animo zal zijn om middelen die reeds zijn belegd in een lidstaat, over te dragen naar andere landen,

O. overwegende dat de invoering van de euro in het merendeel van de EU-lidstaten een einde zal maken aan het valutarisico, dat alleen zal blijven bestaan ten aanzien van andere munten, met name van derde landen, en de wezenlijke verplichting afschaft om dividenden en betalingen in de oorspronkelijke nationale munt uit te keren en de middelen grotendeels binnen het land te houden,

P. overwegende dat de aandelenbeurzen in de wereld de laatste tijd sterke schommelingen te zien hebben gegeven die nog zijn versterkt door speculatieve krachten en dat het nuttig en voordelig zou zijn voor de economische stabiliteit als er duidelijkheid komt over de identiteit van de financiële instellingen en personen die deze speculatieve middelen controleren, en over de vraag waar deze middelen vandaan komen,

Q. overwegende dat de GATT-overeenkomsten en de desbetreffende toepassingsmaatregelen de Europese markt van financiële diensten geleidelijk voor de wereldconcurrentie zullen openstellen, een proces dat alleen om prudentiële redenen beperkt kan worden,

R. overwegende dat de pensioenfondsen belangrijke financiële diensten zonder Europees paspoort zijn, wat hen verhindert om activiteiten buiten de grenzen te ontplooien,

S. overwegende dat derhalve een wetgevingskader tot stand moet worden gebracht, waardoor de pensioenfondsen volledig van de gemeenschappelijke markt kunnen profiteren, maar dat er tegelijk zodanige communautaire regelingen moeten worden getroffen dat het grote aantal op de interne markt bestaande aanvullende ouderdomsvoorzieningen in de hele Gemeenschap toegankelijk wordt gemaakt en noch fiscaal noch reglementair gediscrimineerd wordt, en dat dus voor de pensioengerechtigden een keuzemogelijkheid wordt geschapen,

T. overwegende dat de werknemers op het gehele grondgebied van de Unie vrij moeten kunnen circuleren, omdat de beroepsmobiliteit o.a. in noodsituaties of ernstige economische moeilijkheden in een bepaald gebied van de EU tot alternatieve oplossingen kan leiden,

U. overwegende dat de werknemers hun pensioenrechten niet mogen verliezen, ook wanneer het om aanvullende pensioenrechten gaat, en dat het voorstel voor een richtlijn betreffende het behoud van de verworven rechten, grensoverschrijdende betalingen van de uitkeringen en gedurende een korte periode naar een andere lidstaat uitgezonden werknemers slechts een eerste etappe is van een geleidelijk proces voor de afschaffing van de voor aanvullende pensioenen geldende beperkingen, vooral ten aanzien van de termijn voor het verwerven van de rechten,

V. overwegende dat de in het Verdrag vastgelegde fundamentele vrijheden in het geval van de aanvullende pensioenen het volgende betreffen:

a) vrije vestiging,

b) vrijheid van grensoverschrijdende beleggingen,

c) vrijheid om grensoverschrijdend te zijn aangesloten bij in het kader van de nationale wetgeving ingestelde pensioenfondsen,

d) vrijheid van grensoverschrijdende verrichting van beheers-, administratieve en financiële diensten

en dat de nationale voorschriften die de uitoefening kunnen verhinderen of ontmoedigen aan vier voorwaarden moeten voldoen: zij mogen niet discriminerend zijn, moeten zijn gerechtvaardigd om redenen van openbaar belang, moeten het nagestreefde doel kunnen waarborgen en mogen niet verder gaan dan hiervoor noodzakelijk is,

W. overwegende dat het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen in zijn arrest in de zaak Sanz de Lera verklaard heeft dat de artikelen 73 B, lid 1, 73 C en 73 D, lid 1, sub b), van het Verdrag directe werking hebben en dat nationale bepalingen die daarmee in strijd zijn daarom niet toepasselijk zijn,

X. overwegende dat het noodzakelijk is de economische toekomst van de Europese pensioentrekkers zeker te stellen,

1. meent dat de aanvullende ouderdomsvoorziening, die gebaseerd is op een systeem van kapitalisatie, een belangrijke pijler van de wettelijke pensioenverzekering vormt en in hoge mate kan bijdragen tot de handhaving of verbetering van het inkomen van de gepensioneerden, mits de nationale overheid zich voor de verschuldigde betalingen borg stelt in het kader van een sociale-zekerheidsbeleid, dat onder de eerste pijler ressorteert;

2. verzoekt de Commissie een voorstel voor een richtlijn goed te keuren die voor de pensioenfondsen de vrijheid van belegging waarborgt, het toepassingsgebied en de grenzen van de communautaire en extracommunautaire beleggingsactiviteiten en de door de in de verschillende lidstaten gevestigde werkgevers en werknemers betaalde bijdragen alsook de operationele procedures die de pensioenfondsen de mogelijkheid geven om geld aan te trekken op de communautaire markten vaststelt, adviseurs toestaat om vrij beheersdiensten te verlenen voorzover zij daartoe in een lidstaat gemachtigd zijn, en de principes voor het bedrijfseconomische toezicht vaststelt in overeenstemming met het Europese socialemarktmodel van medebeslissing en medezeggenschap; wijst erop dat in dit voorstel rekening moet worden gehouden met de nationale rechtsvoorschriften inzake de pensioenfondsen;

3. meent dat de vrijheid van belegging door de beheerders van de pensioenfondsen het mogelijk kan maken de opbrengst van de beleggingen te verbeteren, waarbij echter voldoende rekening moet worden gehouden met de noodzaak een hoog veiligheidsniveau te waarborgen en dat de verbetering van de opbrengst voornamelijk kan worden bereikt door verhoging van de beleggingen in aandelen die op middellange en lange termijn betere resultaten kunnen geven dan effecten met vaste rente, met erkenning evenwel van het feit dat belegging in aandelen ook risico's met zich meebrengt;

4. meent dat bij voldoende beleggingsvrijheid een regeling moet worden vastgesteld om bij insolventie de betaling van de pensioenen te waarborgen en dat bij voorstellen voor een richtlijn om tot een communautair kader voor pensioenfondsen te komen de Commissie de beheerders van pensioenfondsen als alternatief voor strikte bedrijfseconomische beleggingsvoorschriften de mogelijkheid te geven om aan de eisen ten aanzien van de verzekering tegen insolventie te voldoen door bijv. deelneming aan een door de pensioenfondsen zelf georganiseerd systeem voor wederkerige verzekering tegen insolventie;

5. constateert dat door de geleidelijke toeneming van beleggingen in aandelen het ontbreken van eigen middelen waaronder de ondernemingen in sommige lidstaten gebukt gaan, het bestaan van industriële en financiële sectoren die moeten worden geprivatiseerd en de voortdurende stijging van het aanbod van particuliere obligaties bewerken dat de beleggingen in aandelen de noodzakelijke afzetmarkten vinden en bijdragen tot een nieuw evenwicht op de aandelen- en financiële markt;

6. verzoekt de Commissie een verslag in te dienen waarin uit de doeken wordt gedaan waarom bepaalde lidstaten beperkingen opleggen aan de kapitaalbewegingen en wijst op de verplichting van ouderdomspensioeninstellingen om naast het behalen van het hoogst mogelijke rendement ook de zekerheid van de belegging over meerdere generaties te waarborgen;

7. constateert dat het gebruik van kwantitatieve beperkingen soms is verbonden met de toegepaste controlemethoden in sommige lidstaten waar veeleer externe kwantitatieve controles zijn in plaats van interne door het fonds verrichte kwalitatieve controles zoals in andere lidstaten wordt voorgeschreven; is derhalve van oordeel dat iedere poging tot harmonisatie met deze verschillende benaderingen rekening moet houden;

8. onderstreept dat de toepassing van het principe van voorzichtigheid als belichaamd in het Europese socialemarktmodel met inbegrip van medebeslissing en medezeggenschap, vergezeld van de moderne methoden van het gezamenlijke beheer van de activa en passiva, de optimalisering van het rendement met voldoende zekerheid mogelijk maakt en dat altijd nog expliciete criteria voor de beleggingen vastgesteld kunnen worden wanneer dit om bedrijfseconomische redenen raadzaam blijkt;

9. is ervan overtuigd dat het in de praktijk brengen van het principe van de voorzichtigheid de volgende bedrijfseconomische elementen moet omvatten:

a) evenwicht tussen activa en passiva

b) diversifiëring van de beleggingen

c) handhaving van een voldoende mate van liquiditeit

d) beperking van het beleggen in de moederonderneming, met inbegrip van de dochter- of door haar gecontroleerde ondernemingen;

e) betrokkenheid van de contribuanten en sectoriële belangen,

f) duidelijke scheiding tussen het bezit van de werkgever en het pensioenfonds

g) provisies ter dekking van de verplichtingen

h) uitoefening van een strikt en doeltreffend toezicht;

10. bepleit de invoering van een Europese pas voor pensioeninstellingen op voorwaarde dat uniforme controlevoorschriften toezicht en paritaire medezeggenschap voor pensioengerechtigden waarborgen en het insolventierisico dekken; stelt met name vast dat de transparantie van de werkzaamheden van pensioeninstellingen in de lidstaten afdoende gewaarborgd moet zijn door

a) het afleggen van verantwoording door de fondsbestuurders,

b) de instelling van een onafhankelijke ombudsman en een adviesorgaan voor pensioenen;

11. meent dat het communautaire wetgevingskader inzake de pensioenkosten een fundamentele harmonisatie moet voorschrijven:

a) van de nationale voorschriften inzake de actuariële beginselen en

b) de boekhoudkundige regels;

12. is van mening dat de transparantie en verantwoording van de besluitvorming baat zou hebben bij de deelneming van vertegenwoordigers van contribuanten en pensioengerechtigden in de bestuurs- en toezichtorganen van de pensioenfondsen;

13. verzoekt de Commissie met medewerking van de belanghebbenden nauwgezet toe te zien op de werkzaamheden van respectievelijk de pensioenfondsen en de levensverzekeringen, met name ten aanzien van de beleggingsactiviteiten en het risico dat wordt gelopen, teneinde volledige eerbiediging van het principe van gelijke mededinging tussen alle marktdeelnemers voor producten met soortgelijke doelstellingen en inhoud te waarborgen;

14. betreurt het dat het Groenboek hoofdzakelijk beperkt blijft tot pensioenfondsen en aan de vele andere vormen van particuliere pensioenvoorzieningen in de lidstaten niet de aandacht besteedt die hun toekomt;

15. wijst erop dat het begrip pensioenfonds en de voorwaarden daarvoor in de verschillende lidstaten zeer verschillend zijn en bepleit daarom als aanvulling op de bevordering van de interne markt voor pensioenfondsen een duidelijk omschreven voor de hele Unie geldend pensioenfonds in te voeren;

16. verzoekt de Commissie rekening te houden met de jurisprudentie van het Hof van Justitie inzake het verbod van discriminatie op grond van het geslacht bij de beloning; wijst erop dat vrouwen nog steeds gemiddeld lagere salarissen dan mannen krijgen en dat de pensioenen met het salaris zijn verbonden, waardoor hun positie nog zwakker wordt;

17. benadrukt nog eens dat aanvullende pensioenstelsels arbeidsvriendelijk moeten worden opgezet, waarbij gelijke behandeling van vrouwen en het tegengaan van benadeling in pensioenopbouw van mensen met een atypisch of onvast dienstverband centraal staan;

18. herhaalt dat het er in principe tegen gekant is dat op geslacht gebaseerde actuariële factoren worden gehanteerd in het kader van de pensioenaanspraken van mannen en vrouwen, vooral wanneer deze kunnen leiden tot hogere werkgeversbijdragen voor vrouwen en aldus een belemmering vormen voor de kansen van vrouwen op het vinden van een baan;

19. verzoekt de Commissie te onderzoeken of, bijvoorbeeld, aanvullende bedrijfspensioenen een toereikende aanvullende pensioenvoorziening vormen op steeds flexibeler wordende arbeidsmarkten, en vast te stellen welke hervormingen van de aanvullende pensioenstelsels in de lidstaten in de praktijk het meest succesvol zijn gebleken, waarbij in het bijzonder ook hun fundamentele compatibiliteit op binnenlands en internationaal vlak onder de loep moet worden genomen; is van oordeel dat deze benaderingen als referentie moeten worden opgenomen in het gezamelijke jaarverslag inzake werkgelegenheid, zodat de lidstaten van elkaars beste praktijken kunnen leren en gezamelijke doelstellingen kunnen formuleren;

20. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat winsten van bedrijfspensioenfondsen niet terugvloeien naar de bedrijven, maar gebruikt of gereserveerd worden voor verbeteringen in de pensioenregelingen en dat deze overschotten met name worden gebruikt om de pensioenrechten van vrouwelijke werknemers die nog niet dezelfde rechten hebben als hun mannelijke collega's, gelijk te trekken;

21. verzoekt de Commissie een herziene versie in te dienen van haar voorstel uit 1987 voor een richtlijn betreffende gelijke behandeling van mannen en vrouwen in het kader van wettelijke en bedrijfsregelingen inzake sociale zekerheid teneinde de wettelijke basis te leggen voor de individualisering van pensioenrechten, waaronder een flexibele pensioenleeftijd voor mannen en vrouwen;

22. is van oordeel dat, als de bijdragen van werkgevers en werknemers als aftrekbare en belastingvrije uitgaven en de pensioenen als belastbaar inkomen worden beschouwd, het sparen voor het pensioen wordt gestimuleerd met positieve gevolgen voor het netto saldo van de overheidsfinanciën die wegens de stijging van het aantal gepensioneerden toenemen;

23. verzoekt de Werkgroep belastingbeleid van de Commissie oplossingen aan te geven, opdat de belastingstelsels van de lidstaten en de totale gevolgen van het communautaire belastingstelsel de vrije dienstverlening zo weinig mogelijk ontmoedigen, zoals wordt aangegeven door het Hof van Justitie in het arrest-SAFIR ((Hof van Justitie van de EG, arrest van 28 april 1998, zaak C-118/96.));

24. acht het noodzakelijk tot meer coördinatie van de belastingstelsels te komen volgens de beginselen van de wederzijdse erkenning ervan, het voorkomen van dubbele belastingheffing en de uitwisseling van informaties tussen de autoriteiten;

25. dringt er bij de lidstaten op aan door te gaan met de harmonisatie van de belastingstelsels met betrekking tot aanvullende pensioenvoorzieningen door een aparte gedragscode in te voeren die enkele basisbelastingbeginselen op dit gebied regelt, zoals fiscale aftrekbaarheid van pensioenpremies, pensioenplannen, vrijstelling van inkomens en kapitaalbelasting over de beleggingen van de pensioenfondsen en de belasting van de uiteindelijke uitkering;

26. verwelkomt de richtlijn betreffende het behoud van verkregen aanvullende pensioenrechten van personen die hun woonplaats binnen de Europese Unie veranderen, maar acht het noodzakelijk dat de Commissie met aanvullende wetgevingsvoorstellen komt die het recht op overdracht van tegoeden en accumulatie van pensioenbijdragen in Europa regelen voor werknemers die wisselen van werkgever of lidstaat, en voorwaarden geven onder welke het mogelijk is de pensioenvoorziening te continueren bij het oorspronkelijke pensioenfonds;

27. wijst op het belang van de overdracht van pensioenrechten van een werkgever naar een andere binnen hetzelfde land of van een lidstaat naar een andere; is van mening dat dergelijke overdrachten zeer wel mogelijk moeten zijn in kapitaaldekkingsstelsels, ook als hierbij pensioenrechten die in andere stelsels zijn opgebouwd in stand moeten worden gehouden; wijst erop dat lange pensioenopbouwtermijnen een duidelijke hinderpaal vormen voor het vrije verkeer op de interne markt, maar dat deze termijnen, ondanks hogere kosten voor de betrokken bedrijven, in het kader van een dialoog tussen de sociale partners via een langlopende daling, teruggebracht kunnen worden tot maximaal vijf jaar;

28. meent dat de oprichting van bedrijfspensioenfondsen waarbij werknemers van eenzelfde maatschappij of groep met dochtermaatschappijen in meerdere lidstaten zich kunnen aansluiten en de invoering van multinationale pensioenfondsen na de harmonisatie van de desbetreffende nationale voorschriften nuttige oplossingen kunnen zijn ter vergemakkelijking van het vrije verkeer van de werknemers en de handhaving van hun pensioenrechten; verzoekt de Commissie een nauwkeurige studie naar deze mogelijkheden te verrichten, teneinde de wenselijkheid van wetgevingsinitiatieven terzake te evalueren;

29. verzoekt de Commissie ervoor te zorgen dat de economische behoeften van Europa's oudere burgers in de richtlijn de nodige aandacht krijgen;

30. beveelt de Commissie aan na te gaan in welke mate de aanvullende pensioenvoorzieningen de werkgelegenheidssituatie in Europa beïnvloeden en te stimuleren dat, in samenwerking met de EASDAQ en de Europese Investeringsbank, door pensioenfondsen wordt belegd in kansrijke groeisectoren;

31. staat positief tegenover het voorstel in het Groenboek om een pensioenforum in te stellen en verzoekt de Commissie ook te overwegen een dergelijk forum op te dragen een analyse te maken van de bestaande belemmeringen voor het vrije verkeer, de resultaten van de genomen maatregelen te evalueren en het initiatief te nemen tot nieuwe voorstellen om deze belemmeringen weg te nemen;

32. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de parlementen van de lidstaten.