GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT (EG) Nr. 15/2008

door de Raad vastgesteld op 6 juni 2008

met het oog op de aanneming van Richtlijn 2008/…/EG van het Europees Parlement en de Raad van … tot wijziging van Richtlijn 2002/59/EG betreffende de invoering van een communautair monitoring- en informatiesysteem voor de zeescheepvaart

(Voor de EER relevante tekst)

(2008/C 184 E/01)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 80, lid 2,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (1),

Gezien het advies van het Comité van de Regio's (2),

Handelend volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag (3),

Overwegende hetgeen volgt:

Aangezien deze richtlijn ziet op wijziging van Richtlijn 2002/59/EG, geldt het gros van de daarin neergelegde verplichtingen niet voor lidstaten zonder kusten en zeehavens. Derhalve gelden voor Oostenrijk, Tsjechië, Hongarije, Luxemburg of Slowakije alleen de verplichtingen betreffende schepen die de vlag van die lidstaten voeren, onverminderd de plicht van de lidstaten tot samenwerking om te zorgen voor continuïteit tussen de beheersdiensten voor zeevervoer en die voor andere vervoersmodi, met name informatiediensten voor de binnenvaart.

Krachtens deze richtlijn moeten de lidstaten die kuststaten zijn informatie kunnen uitwisselen die zij verzamelen in het kader van de monitoring van de zeescheepvaart waarvoor zij in hun bevoegdheidsgebied zorg dragen. Het door de Commissie in overeenstemming met de lidstaten ontwikkelde communautaire maritieme informatie-uitwisselingssysteem (hierna „SafeSeaNet” te noemen), omvat enerzijds een netwerk voor de uitwisseling van gegevens en anderzijds een standaardisatie van de voornaamste beschikbare gegevens over schepen en hun lading (aankomstmeldingen en verslagen). Daarmee wordt het mogelijk nauwkeurige en actuele gegevens over de schepen in de Europese wateren en de bewegingen en de gevaarlijke of verontreinigende ladingen daarvan, alsmede over scheepvaartincidenten tot aan de bron te traceren en aan alle betrokken instanties mee te delen.

Teneinde te garanderen dat de aldus verzamelde gegevens operationeel kunnen worden gebruikt, is het dan ook essentieel dat de door de nationale autoriteiten opgezette infrastructuur voor de inzameling en uitwisseling van de in deze richtlijn bedoelde gegevens in SafeSeaNet wordt opgenomen.

Van de gegevens die uit hoofde van Richtlijn 2002/59/EG worden aangemeld en uitgewisseld, zijn met name die met betrekking tot de precieze kenmerken van over zee vervoerde gevaarlijke of verontreinigende stoffen van belang. In dit verband en gezien de recente ongevallen in de zeescheepvaart is het noodzakelijk de kustautoriteiten gemakkelijker toegang te verschaffen tot de kenmerken van over zee vervoerde koolwaterstoffen, een essentiële factor voor de keuze van de meest geschikte bestrijdingstechnieken, en ervoor te zorgen dat zij in geval van nood rechtstreeks contact kunnen opnemen met de exploitanten, aangezien die het best geïnformeerd zijn over de vervoerde producten.

Met de in het Internationaal Verdrag voor de beveiliging van mensenlevens op zee van 1 november 1974 bedoelde systemen voor automatische identificatie van schepen (AIS — Automatic Identification System) kan niet alleen de monitoring van deze schepen worden verbeterd, maar ook de veiligheid van schepen die in elkaars nabijheid varen. Daarom is AIS in de bepalingen van Richtlijn 2002/59/EG opgenomen. Gezien het hoge aantal aanvaringen met vissersvaartuigen die kennelijk niet door koopvaardijschepen zijn opgemerkt of die koopvaardijschepen in hun omgeving niet hebben opgemerkt, is uitbreiding van die maatregel tot vissersvaartuigen met een lengte van meer dan 15 meter uiterst wenselijk. In het kader van het Europees Visserijfonds kan financiële bijstand worden verstrekt voor de uitrusting van vissersvaartuigen met een veiligheidsuitrusting zoals AIS.

De verplichting tot uitrusting met AIS houdt tevens in dat het AIS te allen tijde operationeel moet worden gehouden, behalve wanneer internationale regels of normen in de bescherming van navigatiegegevens voorzien.

Het zou nuttig zijn te onderzoeken welke vorm van synergie mogelijk is tussen AIS en de in het kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid gebruikte plaatsbepalings- en communicatiesystemen, zoals het satellietvolgsysteem voor vissersvaartuigen. Daartoe dient de Commissie, in samenwerking met de lidstaten, de haalbaarheid te bestuderen van en gedetailleerde regels vast te stellen voor het integreren van AIS in de plaatsbepalings- en communicatiesystemen die in het kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid worden gebruikt. Bij het onderzoek naar de mogelijke integratie van deze systemen dient rekening te worden gehouden met de behoeften en vereisten inzake de inspectie van de visserijvloten, met name wat betreft de beveiliging en vertrouwelijkheid van de overgedragen gegevens.

Richtlijn 2002/59/EG bepaalt dat de lidstaten bijzondere maatregelen moeten vaststellen ten aanzien van schepen die een risico vormen vanwege hun gedrag of hun toestand. Daarom is het wenselijk aan de lijst van deze schepen die schepen toe te voegen die niet over de nodige verzekeringen of financiële zekerheden beschikken of die volgens de loodsen of havenautoriteiten klaarblijkelijke anomalieën vertonen welke de veiligheid van de scheepvaart in gevaar kunnen brengen of een bedreiging voor het milieu kunnen vormen.

Naar analogie van Richtlijn 2002/59/EG lijkt het in verband met de risico's van uitzonderlijk slecht weer noodzakelijk rekening te houden met de risico's van ijsgang voor de scheepvaart. Daarom dient een door een lidstaat aangewezen bevoegde instantie, wanneer zij op grond van ijsgangsvoorspellingen van een bevoegde meteorologische dienst van mening is dat de vaaromstandigheden een ernstig risico voor de veiligheid van mensenlevens of een ernstig risico van verontreiniging opleveren, de kapiteins van de schepen die zich binnen haar bevoegdheidsgebied bevinden of die de haven of havens in dit gebied willen binnen- of uitlopen, te waarschuwen. In dit verband is het noodzakelijk dat die instantie de nodige maatregelen kan treffen om de veiligheid van mensenlevens op zee en de bescherming van het milieu te waarborgen.

Richtlijn 2002/59/EG bepaalt dat de lidstaten plannen moeten opstellen om, wanneer de situatie dat vereist, schepen in nood in zo goed mogelijke omstandigheden te kunnen opvangen in hun havens of op andere beschutte plaatsen teneinde de consequenties van ongevallen op zee te beperken. Rekening houdend met de Richtsnoeren inzake toevluchtsoorden voor schepen die bijstand behoeven die als bijlage zijn gevoegd bij Resolutie A.949(23) van de Internationale Maritieme Organisatie van 13 december 2003 (hierna „IMO-resolutie A.949(23) genoemd”), ná Richtlijn 2002/59/EG en die betrekking hebben op schepen die bijstand behoeven zonder dat daarbij de veiligheid van mensenlevens in het geding is, in plaats van op schepen in nood, dient die richtlijn echter dienovereenkomstig te worden aangepast.

Op basis van IMO-resolutie A.949(23) en naar aanleiding van de werkzaamheden die de Commissie in samenwerking met het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid (hierna „het Agentschap” genoemd) en de lidstaten heeft verricht, is het noodzakelijk de essentiële voorschriften die in de plannen voor de opvang van schepen die bijstand behoeven, moeten worden opgenomen, vast te stellen teneinde voor een geharmoniseerde en doeltreffende toepassing van deze plannen te zorgen en de strekking van de verplichtingen van de lidstaten te verduidelijken.

Wanneer een schip bijstand behoeft, kan een besluit over de opvang van dat schip in een toevluchtsoord noodzakelijk blijken. Daartoe dient de betrokken instantie een voorafgaande beoordeling te maken van de situatie op basis van de gegevens die in het relevante plan voor de opvang van schepen in een toevluchtsoord zijn opgenomen.

De plannen voor de opvang van schepen die bijstand behoeven moeten een nauwkeurige beschrijving geven van de besluitvormingsketen met betrekking tot de alarmering en de handelwijze in de desbetreffende situaties. De betrokken instanties en hun taken, alsmede de communicatiekanalen tussen de betrokken partijen dienen duidelijk te worden omschreven. De toepasselijke procedures moeten garanderen dat er snel een passend besluit kan worden genomen op basis van deskundigheid en adequate informatie waarover de bevoegde instantie beschikt.

Tevens is het wenselijk dat de lidstaten bij de uitwerking van hun plannen informatie inwinnen over de mogelijke toevluchtsoorden langs de kust, zodat de bevoegde instantie bij een ongeval of incident op zee duidelijk en snel kan bepalen welke zones het meest geschikt zijn voor de opvang van een schip dat bijstand behoeft. Die informatie dient een omschrijving te omvatten van bepaalde kenmerken van de overwogen locaties en de uitrusting en installaties die beschikbaar zijn om de opvang van schepen die bijstand behoeven of de bestrijding van de consequenties van een ongeval of van verontreiniging te vergemakkelijken.

Het is van belang dat de lijst van instanties die bevoegd zijn een besluit te nemen over de opvang van een schip in een toevluchtsoord, alsmede de lijst van instanties die belast zijn met de ontvangst en behandeling van noodsignalen op passende wijze worden gepubliceerd. Ook kan het nuttig blijken relevante informatie toegankelijk te maken voor de partijen die betrokken zijn bij een hulpverleningsoperatie op zee, waaronder hulpverlenings- en sleepbedrijven, en voor de autoriteiten van aangrenzende lidstaten die door een noodsituatie op zee kunnen worden getroffen.

De specifieke functie van de monitoring van de zeescheepvaart en scheepsrouteringsmaatregelen is de lidstaten in staat te stellen feitelijke kennis te verwerven van de schepen die in de onder hun jurisdictie vallende wateren varen, teneinde wanneer nodig eventuele risico's effectiever te kunnen vermijden. In het kader hiervan kan door uitwisseling van informatie de kwaliteit van de verzamelde gegevens worden verbeterd en de verwerking ervan worden vergemakkelijkt.

Overeenkomstig Richtlijn 2002/59/EG hebben de lidstaten en de Commissie aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de harmonisatie van de elektronische gegevensuitwisseling, in het bijzonder wat betreft het vervoer van gevaarlijke en verontreinigende goederen. SafeSeaNet, waarvan de ontwikkeling in 2002 is gestart, zou thans moeten worden vastgesteld als referentienetwerk op Gemeenschapsniveau.

Dankzij de vooruitgang op het gebied van nieuwe technologieën en met name op het gebied van toepassingen in de ruimte, zoals monitoring-systemen voor de scheepvaart met behulp van bakens, beeldsystemen en het wereldwijd satellietnavigatiesysteem (GNSS), kan de monitoring van de zeescheepvaart worden uitgebreid tot op open zee waardoor de communautaire wateren beter worden gedekt, onder meer met behulp van Long-Range Identification and Tracking systemen (identificatie- en volgsysteem voor de lange afstand, LRIT). Teneinde te zorgen voor een volledige integratie van dergelijke hulpmiddelen in het bij Richtlijn 2002/59/EG ingevoerde monitoring- en informatiesysteem voor de scheepvaart is het noodzakelijk dat bij deze werkzaamheden wordt samengewerkt binnen de gehele Gemeenschap.

In dit verband heeft de ontwikkeling van het Equasis-systeem aangetoond hoe belangrijk de bevordering van een op maritieme veiligheid gerichte cultuur is, met name onder de exploitanten in de zeescheepvaartsector. De Commissie moet een bijdrage kunnen leveren aan de verspreiding, met name via dit systeem, van alle informatie met betrekking tot maritieme veiligheid.

Verordening (EG) nr. 2099/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 5 november 2002 betreffende de oprichting van het Comité voor maritieme veiligheid en voorkoming van verontreiniging door schepen (COSS) (5) centraliseert de taken van de diverse comités die zijn opgericht in het kader van de relevante Gemeenschapswetgeving op het gebied van maritieme veiligheid, voorkoming van verontreiniging door schepen en bescherming van de leef- en werkomstandigheden aan boord. Derhalve is het dienstig dat het huidige comité wordt vervangen door het COSS.

De Commissie dient met name te worden gemachtigd Richtlijn 2002/59/EG te wijzigen om latere wijzigingen van daarmee verband houdende internationale verdragen, protocollen, codes en resoluties toe te passen. Daar het maatregelen van algemene strekking betreft tot wijziging van niet-essentiële onderdelen van die richtlijn, onder meer door haar aan te vullen met nieuwe niet-essentiële onderdelen, moeten zij worden vastgesteld volgens de in artikel 5 bis van Besluit 1999/468/EG bepaalde regelgevingsprocedure met toetsing.

In overeenstemming met punt 34 van het interinstitutioneel akkoord inzake beter wetgeven (8) worden de lidstaten ertoe aangespoord voor zichzelf en in het belang van de Gemeenschap hun eigen tabellen op te stellen, die, voor zover mogelijk, het verband weergeven tussen de richtlijnen en de omzettingsmaatregelen, en deze openbaar te maken.

HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

Artikel 1

Wijzigingen

Richtlijn 2002/59/EG wordt als volgt gewijzigd:

„schip dat bijstand behoeft”: een schip in omstandigheden die gevaar voor verlies van het schip, voor het milieu of voor de scheepvaart kunnen opleveren maar niet tot redding van opvarenden nopen.”;

„lijndienst”, een reeks overtochten door schepen waarmee de verbinding tussen dezelfde twee of meer havens wordt onderhouden, hetzij volgens een gepubliceerde dienstregeling, hetzij met een zodanige regelmaat of frequentie dat zij een herkenbare systematische reeks vormen;

„SafeSeaNet”: het communautaire systeem voor de uitwisseling van maritieme informatie dat door de Commissie in samenwerking met de lidstaten is ontwikkeld ter uitvoering van de Gemeenschapswetgeving;

„bevoegde instantie”: de instantie of organisatie die door een lidstaat is aangewezen om de uit hoofde van deze richtlijn te vervullen taken te verrichten.”;

Resolutie A.949(23) van de IMO, Resolutie A.949(23) van de Internationale Maritieme Organisatie, getiteld: „Guidelines on places of refuge for ships in need of assistance”;

Resolutie A.917(22) van de IMO, Resolutie A.917(22) van de Internationale Maritieme Organisatie, getiteld: „Guidelines for the onboard use of AIS”, zoals gewijzigd bij Resolutie A.956(23) van de IMO;

Vissersvaartuigen die zijn uitgerust met een AIS houden dit systeem te allen tijde operationeel. In uitzonderlijke omstandigheden mag het AIS worden uitgeschakeld, wanneer dat volgens de kapitein noodzakelijk is voor de veiligheid of de beveiliging van zijn vaartuig.”;

Elk vissersvaartuig met een lengte over alles van meer dan 15 meter dat de vlag van een lidstaat voert en in de Gemeenschap is geregistreerd of dienst doet in de binnenwateren of territoriale wateren van een lidstaat of zijn vangst aan land brengt in een haven van een lidstaat, moet volgens het in bijlage II, deel I, punt 3), aangegeven tijdschema worden uitgerust met een AIS (klasse A) dat voldoet aan de door de IMO ontwikkelde prestatienormen.

Het is de taak van de verlader om deze verklaring aan de kapitein of de exploitant te bezorgen en ervoor te zorgen dat de voor vervoer aangeboden vracht werkelijk die is waarover overeenkomstig de eerste alinea een verklaring werd afgelegd.”;

de alarmnummers van de verlader of enige andere persoon of organisatie die beschikt over informatie over de fysisch-chemische eigenschappen van de producten en over de bij een calamiteit te nemen maatregelen.

voor de in bijlage I bij het MARPOL-Verdrag genoemde stoffen, het veiligheidsinformatieblad waarop de fysisch-chemische eigenschappen van de producten zijn vermeld, met inbegrip van hun viscositeit uitgedrukt in cSt bij 50 °C en hun dichtheid bij 15 °C;

Gevaarlijke of verontreinigende stoffen mogen in een haven van een lidstaat niet voor vervoer worden aangeboden noch aan boord van een schip worden genomen, ongeacht de grootte van het schip, dan nadat aan de kapitein of de exploitant een verklaring met de volgende informatie is overhandigd:

schepen ten aanzien waarvan door de loodsen of havenautoriteiten is gemeld dat zij klaarblijkelijke gebreken vertonen die de veiligheid van hun navigatie in gevaar kunnen brengen of een risico voor het milieu kunnen vormen.”;

schepen die geen kennisgeving hebben gedaan of niet beschikken over verzekeringscertificaten of financiële zekerheden als voorgeschreven bij de geldende communautaire wetgeving en internationale voorschriften;

mogen zij, onverminderd de plicht tot bijstandsverlening aan schepen die bijstand behoeven en andere uit de toepasselijke internationale voorschriften voortvloeiende verplichtingen, verlangen dat schepen die zich in het betrokken gebied bevinden en die een haven of terminal willen binnen- of uitvaren of een ankerplaats willen verlaten, aan sterkte- en vermogenseisen voldoen die op de ijsgang in het betrokken gebied zijn afgestemd.

verstrekken zij aan de kapiteins van een schip dat zich in hun bevoegdheidsgebied bevindt of een van hun havens wil binnen- of uitvaren, alle nodige informatie over de ijsgang, de aanbevolen routes en de ijsbreekdiensten in hun bevoegdheidsgebied;

1. Wanneer de bevoegde instanties van mening zijn dat de ijsgang een ernstige bedreiging vormt voor de veiligheid van mensenlevens op zee of voor de bescherming van hun zee- of kustgebieden of de zee- of kustgebieden van andere staten:

1. Het aan een bijstand behoevend schip bieden of weigeren van toegang tot een toevluchtsoord geschiedt op grond van een voorafgaande beoordeling van de omstandigheden, verricht op basis van het in artikel 20 bis bedoelde plan, en een beslissing van een bevoegde instantie.

informatie over de kustlijn van de lidstaten die hulp bieden bij de beoordeling of een schip bijstand behoeft in een toevluchtsoord, inclusief een beschrijving van de milieuaspecten, economische en sociale factoren en de natuurlijke omstandigheden;

de identificatiegegevens betreffende de instantie die verantwoordelijk is voor de beoordeling van de omstandigheden, en voor het nemen van de beslissing inzake het bieden of weigeren van toegang aan een bijstand behoevend schip tot het gekozen toevluchtsoord;

3. Teneinde een goede uitwisseling van de in deze richtlijn bedoelde informatie te garanderen, zorgen de lidstaten ervoor dat de voor de inzameling, verwerking en opslag van de in deze richtlijn bedoelde informatie opgezette nationale of lokale systemen kunnen worden gekoppeld aan SafeSeaNet. De Commissie draagt er zorg voor dat SafeSeaNet 24 uur per dag operationeel is.”;

1. De lidstaten zetten nationale of lokale beheersystemen voor maritieme informatie op ter verwerking van de in deze richtlijn bedoelde informatie.

uitbreiding van de dekking en/of aanpassing van het communautair monitoring- en informatiesysteem voor de scheepvaart, teneinde de identificatie en monitoring van schepen te verbeteren door rekening te houden met de ontwikkelingen in de informatie- en communicatietechnologie. Met het oog daarop werken de lidstaten en de Commissie samen bij de invoering, waar nodig, van verplichte scheepsrapportagesystemen, verplichte verkeersbegeleidingsdiensten en passende scheepsrouteringssystemen, die zij ter goedkeuring aan de IMO zullen voorleggen. Voorts werken zij binnen de betrokken regionale of internationale instanties samen aan de ontwikkeling van identificatie- en volgsystemen voor de lange afstand;”;

2. Waar passend draagt de Commissie bij tot de ontwikkeling en de werking van systemen voor de inzameling en verspreiding van gegevens met betrekking tot de veiligheid van de zeescheepvaart, met name door middel van het Equasis-systeem of een gelijkwaardig systeem met een publiek karakter.”;

Pasgebouwde vissersvaartuigen met een lengte over alles van meer dan 15 meter moeten aan de uitrustingsplicht, als bedoeld in artikel 6 bis, voldoen met ingang van … (9) .”.

vissersvaartuigen met een lengte over alles van 18 meter of meer, doch minder dan 24 meter: uiterlijk op … (12) ;

vissersvaartuigen met een lengte over alles van 24 meter of meer, doch minder dan 45 meter: uiterlijk op … (11) ;

Elk vissersvaartuig met een lengte over alles van meer dan 15 meter moet aan de uitrustingsplicht als bedoeld in artikel 6 bis voldoen overeenkomstig het volgende tijdschema:

Artikel 2

Omzetting

1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk binnen … (9) aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie onverwijld in kennis van de tekst van deze bepalingen.

Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in de bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor de verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten.

2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van belangrijkste bepalingen van intern recht mee die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen.

Artikel 3

Inwerkingtreding

Deze richtlijn treedt in werking op de derde dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Artikel 4

Adressaten

Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.

(1) PB C 318 van 23.12.2006, blz. 195.

(2) PB C 229 van 22.9.2006, blz. 38.

(3) Standpunt van het Europees Parlement van 25 april 2007 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad), gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 6 juni 2008 en standpunt van het Europees Parlement van … (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad).

(4) PB L 208 van 5.8.2002, blz. 10.

(5) PB L 324 van 29.11.2002, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 93/2007 van de Commissie (PB L 22 van 31.1.2007, blz. 12).

(6) PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23. Besluit gewijzigd bij Besluit 2006/512/EG (PB L 200 van 22.7.2006, blz. 11).

(7) PB L 208 van 5.8.2002, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1891/2006 (PB L 394 van 30.12.2006, blz. 1).

(8) PB C 321 van 31.12.2003, blz. 1.

(9) 18 maanden na de inwerkingtreding van deze richtlijn.

(10) PB L 324 van 29.11.2002, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 93/2007 van de Commissie (PB L 22 van 31.1.2007, blz. 12).”;

(11) 3 jaar na de inwerkingtreding van de richtlijn.

(12) 4 jaar na de inwerkingtreding van de richtlijn.

(13) 5 jaar na de inwerkingtreding van de richtlijn.

MOTIVERING VAN DE RAAD

I. INLEIDING

De Commissie heeft in november 2005 haar voorstel (1) aangenomen voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2002/59/EG betreffende de invoering van een communautair monitoring- en informatiesysteem voor de zeescheepvaart Dit voorstel is op 13 januari 2006 aan de Raad toegezonden.

Het Europees Parlement heeft op 25 april 2007 zijn advies in eerste lezing uitgebracht.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 13 september 2006 advies uitgebracht (2).

Het Comité van de Regio's heeft op 15 juni 2006 advies uitgebracht (3).

De Raad heeft in het kader van de medebeslissingsprocedure (art. 251 VEG) op 7 juni 2007 een politiek akkoord over de ontwerp-richtlijn bereikt. Na de bijwerking door de juristen-vertalers, heeft de Raad op 6 juni 2008 zijn gemeenschappelijk standpunt vastgesteld.

II. DOELSTELLING

De voorgestelde richtlijn strekt in hoofdzaak tot wijziging van Richtlijn 2002/59/EG door de opneming van aanvullende maatregelen om de veiligheid van de zeescheepvaart en de bescherming van het milieu beter te garanderen en de toepassing van de regeling betreffende de „toevluchtsoorden” te harmoniseren.

Het voorstel behelst in het bijzonder de ontwikkeling van het communautaire systeem voor de uitwisseling van maritieme informatie SafeSeaNet, de aanwijzing door de lidstaten van een onafhankelijke autoriteit voor de opvang van schepen in nood in een toevluchtsoord, maatregelen in geval van gevaarlijke ijsgang en de behandeling van niet-verzekerde schepen. Voorts geeft het voorstel in overweging om het gebruik van automatische identificatiesystemen (AIS) verplicht te stellen voor vissersvaartuigen met een lengte over alles van meer dan 15 meter, en om de informatieplichten van de verlader aan te scherpen.

III. ANALYSE VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

Algemeen

Het door de Raad vastgestelde gemeenschappelijk standpunt over bovengenoemd voorstel behelst een bijwerking van de geldende richtlijn teneinde een bijdrage te leveren tot het verbeteren van de maritieme veiligheid. Hoewel de Raad het eens is met de Commissie wat betreft de doelstelling van het voorstel, heeft de Raad een aantal wijzigingen aangebracht die ertoe strekken de veiligheid voor vissersvaartuigen met een lengte over alles van meer dan 15 meter te verbeteren door deze vaartuigen uit te rusten met automatische identificatiesystemen (AIS), voorschriften op te stellen voor het bieden of weigeren van toegang tot een toevluchtsoord aan een schip dat bijstand behoeft, en toezicht op schepen te verbeteren door middel van SafeSeaNet, het systeem voor de uitwisseling van maritieme informatie.

Het gemeenschappelijk standpunt bevat tevens een aantal andere wijzigingen dan die welke in het advies in eerste lezing van het Europees Parlement aan bod kwamen, omdat bepalingen van het Commissievoorstel werden aangevuld met nieuwe elementen of een volledig nieuwe formulering hebben gekregen.

Voorts is er een aantal redactionele wijzigingen aangebracht die er enkel op zijn gericht de tekst te verduidelijken of de algemene samenhang van de richtlijn te waarborgen.

Twee belangrijke aangelegenheden, namelijk het uitrusten van vissersvaartuigen met automatische identificatiesystemen (AIS) en de opvang van schepen in toevluchtsoorden werden tijdens de besprekingen in de betrokken Raadsinstanties van cruciaal belang geacht.

Specifieke aangelegenheden

A. Gebruik van automatische identificatiesystemen (AIS)

Het gebruik van automatische identificatiesystemen (AIS, klasse A) door vissersvaartuigen met een lengte over alles van meer dan 15 meter, één van de belangrijkste elementen van de gewijzigde richtlijn, werd door de Raad aanvaard. De Raad is evenwel van oordeel dat duidelijk moet worden bepaald voor welke vaartuigen deze verplichting geldt. Daarom wijzigt het gemeenschappelijk standpunt van de Raad het Commissievoorstel en bepaalt het nauwkeurig onder welke omstandigheden deze verplichting geldt.

Voorts heeft de Raad amendement 17 van het Europees Parlement aanvaard en wordt in de richtlijn bijgevolg verwezen naar Resolutie A.917(22) van de IMO („Guidelines for the onboard use of AIS”).

De Raad heeft bovendien het door de Commissie voorgestelde tijdschema voor de toepassing (bijlage II, deel I) opnieuw bekeken, teneinde te garanderen dat de termijnen voor de betrokken partijen in de praktijk haalbaar zijn. Volgens de Raad is het nodig om te vermelden dat de met een automatisch identificatiesysteem uitgeruste vaartuigen dat systeem te allen tijde operationeel houden, behalve in een aantal uitzonderlijke gevallen.

B. Opvang van schepen in toevluchtsoorden

Wat de opvang van schepen in toevluchtsoorden betreft, is de Raad van oordeel dat de lidstaten de richtsnoeren van de IMO inzake toevluchtsoorden voor schepen die bijstand behoeven (Resolutie A.949(23) van de IMO) dienen toe te passen; die richtsnoeren voorzien erin dat een lidstaat het recht heeft een vaartuig toegang tot een toevluchtsoord te bieden of te weigeren. De wijziging die de Raad in het Commissievoorstel heeft aangebracht, verduidelijkt dat het aan een bijstand behoevend schip bieden of weigeren van toegang tot een toevluchtsoord geschiedt op grond van een voorafgaande beoordeling van de omstandigheden op basis van het plan voor de opvang, en een beslissing van de bevoegde instantie. Volgens de Raad dient te worden gegarandeerd dat de plannen voor de opvang worden opgesteld op basis van Resolutie A.949(23) van de IMO („Guidelines on places of refuge for ships in need of assistance”) en Resolutie A.950(23) van de IMO („Maritime assistance services (MAS)”).

Voorts is de Raad, in tegenstelling tot de Commissie, van oordeel dat de plannen voor de opvang van schepen die bijstand behoeven, informatie over de kustlijn van de lidstaten moeten bevatten die kan helpen bij de beoordeling of een schip bijstand behoeft in een toevluchtsoord. Wat betreft het meedelen van deze plannen aan naburige lidstaten heeft de Raad de mogelijkheid ingevoerd dat de lidstaten een vertrouwelijkheidsplicht kunnen opleggen.

Een andere aangelegenheid die tijdens de besprekingen in de Raadsinstanties aan bod kwam in verband met de opvang in toevluchtsoorden, was de rol van de „bevoegde instantie”. De Raad heeft een bijkomende definitie van „bevoegde instantie” toegevoegd met het oog op een beter begrip van deze term, en om de rol van de bevoegde instantie te omschrijven. Het is de bedoeling van de Raad de lidstaten voldoende flexibiliteit te bieden om hun bevoegde instantie te organiseren, rekening houdend met hun interne bestuursrechtelijke en organisationele structuren.

Andere vraagstukken

Afgezien van de twee bovengenoemde belangrijke vraagstukken, heeft de Raad nog andere wijzigingen in het Commissievoorstel aangebracht, in het bijzonder met betrekking tot maatregelen in geval van gevaarlijke ijsgang. Op dit punt werd bepaald dat de bevoegde instanties dienen te handelen onverminderd de plicht tot bijstandsverlening en andere uit de toepasselijke internationale voorschriften voortvloeiende verplichtingen.

Wat betreft de voorgestelde bepaling inzake financiële zekerheden, die erin voorziet dat de lidstaten aan de exploitant van het schip kunnen vragen om een verzekeringscertificaat of certificaat van financiële zekerheid over te leggen, is de Raad van oordeel dat het niet juist is te verwijzen naar een ander Commissievoorstel dat in het kader van de medebeslissingsprocedure wordt besproken (voorstel betreffende de wettelijke aansprakelijkheid en financiële zekerheden van scheepseigenaren).

Wat betreft de inwerkingtreding van de gewijzigde richtlijn werd de periode waarover de lidstaten beschikken om nationale uitvoeringsmaatregelen voor deze ontwerp-richtlijn in werking te doen treden, verlengd van 12 maanden tot 18 maanden.

Wat betreft SafeSeaNet bevat het gemeenschappelijk standpunt van de Raad een op amendement 65 van het Europees Parlement gebaseerde bepaling, die erin voorziet dat de Commissie ervoor zorgt dat SafeSeaNet 24 uur per dag operationeel is.

IV. AMENDEMENTEN VAN HET EUROPEES PARLEMENT

In het gemeenschappelijk standpunt is een aantal amendementen van het Europees Parlement in eerste lezing verwerkt, die de tekst van de voorgestelde richtlijn verbeteren of verduidelijken.

De Raad heeft amendement 17 en amendement 65 van het Europees Parlement (in de versie van doc. 8724/07) volledig overgenomen, en heeft besloten de amendementen 22 en 23 anders te formuleren, zodat artikel 6 bis, tweede alinea, nu als volgt luidt: „Vissersvaartuigen die zijn uitgerust met een AIS houden dit systeem te allen tijde operationeel. In uitzonderlijke omstandigheden mag het AIS worden uitgeschakeld, wanneer dat volgens de kapitein noodzakelijk is voor de veiligheid of de beveiliging van zijn vaartuig”.

De andere amendementen van het Europees Parlement werden evenwel niet allemaal in het gemeenschappelijk standpunt verwerkt. Zij waren om verschillende redenen niet aanvaardbaar voor de Raad. Zo kon de Raad bijvoorbeeld de amendementen 10, 11, 15, 18, 35 en 45 niet aanvaarden, omdat ze ertoe strekken het toepassingsgebied van de richtlijn uit te breiden. Amendementen 5, 31, 32, 33 en 34 die verband houden met de bevoegde autoriteit, konden door de Raad niet worden aanvaard omdat ze te specifiek en te gedetailleerd zijn. Ze zouden leiden tot organisationele rigiditeit en niet de mogelijkheid bieden om rekening te houden met de specifieke kenmerken van de lidstaten. Wat betreft het gebruik van automatische identificatiesystemen door vissersvaartuigen, steunt de Raad de lengte die door de Commissie wordt voorgesteld, mede rekening houdend met de bijkomende wijzigingen die in dat verband in het gemeenschappelijk standpunt zijn aangebracht. De Raad kon derhalve de amendementen 24, 50 en 51 niet steunen. De Raad was van oordeel dat de amendementen 8, 9, 38, 39, 40 en 41 niet in aanmerking komen, omdat ze verwijzen naar een ander voorstel van het derde pakket maritieme veiligheid dat nog steeds wordt besproken in het kader van de medebeslissingsprocedure. Met betrekking tot de uitwisseling van vertrouwelijke informatie (amendementen 7, 37, 44, 47 en 64) is de Raad van oordeel dat deze amendementen een aantal problemen kunnen opleveren in verband met de vertrouwelijkheid van de betrokken informatie. Met betrekking tot de amendementen 50, 52, 53 en 54, die bepalen wanneer de verschillende vissersvaartuigen aan de bepalingen van de richtlijn moeten voldoen, is de Raad tot slot van oordeel dat het in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen tijdschema voor de inwerkingtreding geschikter kan zijn voor de betrokken partijen

De Raad is voorts van oordeel dat een aantal amendementen beter als overweging kan worden opgenomen, bijvoorbeeld de amendementen 42 en 43.

V. CONCLUSIE

De Raad is van oordeel dat het gemeenschappelijk standpunt de lidstaten de mogelijkheid biedt om passende en preventieve maatregelen te nemen en om op een passende manier op gevaarlijke situaties te reageren.

De Raad zal met het Europees Parlement graag een opbouwend debat aangaan met het oog op een spoedige aanneming van de richtlijn.

(1) Doc. 5171/06 — COM(2005) 589 def.

(2) PB C 318 van 23.12.2006.

(3) PB C 229 van 22.9.2006.