Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening van de Raad tot verlenging van de financiering van in het kader van Titel II bis van Verordening (EEG) nr. 1035/72 goedgekeurde programma's voor de verbetering van de kwaliteit en van de afzet van bepaalde dopvruchten en sint-jansbrood en tot vaststelling van specifieke steun voor hazelnoten"

(2002/C 94/03)

De Raad heeft op 6 december 2001, overeenkomstig artikel 37 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, besloten het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De afdeling "Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu", die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 29 januari 2002 goedgekeurd. Rapporteur was de heer de las Heras Cabañas.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 20 en 21 februari 2002 gehouden 388e zitting (vergadering van 20 februari 2002) het volgende advies uitgebracht, dat met 121 stemmen vóór, 1 tegen, bij 2 onthoudingen werd goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Met dit voorstel voor een verordening geeft de Commissie gehoor aan het verzoek van de Raad van ministers van 23 juli 2001 om de verenigingen van producenten van dopvruchten (amandelen, hazelnoten, walnoten en pistaches) en sint-jansbrood waarvan de verbeteringsprogramma's in 2001 afliepen en waarvoor in de begroting van 2002 geen financiële middelen zijn voorzien, tegemoet te komen. De Commissie stelt voor de telers van dopvruchten en sint-jansbrood waarvan het areaal onder de verbeteringsprogramma's valt die in 2001 afliepen, nog één jaar langer financieel te steunen.

1.2. Ook wordt voorgesteld gedurende één verkoopseizoen aan bepaalde telersverenigingen specifieke steun te verlenen voor hazelnoten vanwege de moeilijke marktsituatie waarmee deze sector in het huidige verkoopseizoen heeft te kampen als gevolg van de import van goedkope hazelnoten uit Turkije.

1.3. Tot bovengenoemde maatregelen is besloten na discussies in de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité over de steunverlening aan deze sector op lange termijn, naar aanleiding waarvan de Commissie een grondige studie van de economische, sociale en milieuaspecten hiervan heeft aangevat. De Raad heeft de Commissie verzocht de conclusies van deze studie, eventueel vergezeld van passende voorstellen, zo spoedig mogelijk mee te delen.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Het Comité herinnert eraan dat het economisch, sociaal en milieubelang van de sector dopvruchten en sint-jansbrood in de EU, alsook de specifieke concurrentieproblemen waarmee de sector heeft te kampen vanwege de import uit derde landen, in eerdere adviezen aan de orde zijn gekomen(1).

2.2. Het Comité pleitte bovendien al eerder voor duurzame steunmaatregelen in het kader van het GLB om de overlevingskansen van deze sector te vergroten wegens het economische en functionele belang ervan en de belangrijke bijdrage van de sector aan de instandhouding van de bevolking, de economische activiteit, de werkgelegenheid en het milieu in bepaalde achterstandsgebieden van de EU. Ook waarschuwde het Comité voor een al te grote afhankelijkheid van de import en de onvermijdelijke gevolgen daarvan voor de prijzen en dus voor de consument.

2.3. Het Comité heeft zich ook al eerder kunnen uitspreken over de positieve effecten die de verbeteringsprogramma's in bepaalde lidstaten hebben gehad op de optimalisering van de productie, de organisatie van de sector en de kwaliteit en voedselveiligheid van de producten, hoewel helaas moet worden vastgesteld dat de sector er niet in is geslaagd de concurrentie van producten uit derde landen op adequate wijze het hoofd te bieden.

2.4. Het Comité is ingenomen met dit voorstel tot voortzetting van de verbeteringsprogramma's als tussentijdse oplossing voor de penibele situatie waarin de telersverenigingen wier verbeteringsprogramma's in het jaar 2001 afliepen, zijn geraakt. Desondanks toont het Comité zich bezorgd over het feit dat geen haast wordt gemaakt met het vinden van een permanente oplossing voor deze sector.

2.5. Volgens het Comité zijn er voldoende redenen aanwezig om de toekomst van de sector veilig te willen stellen en daarom dringt het Comité er bij de Commissie op aan de Raad zo snel mogelijk een voorstel voor te leggen dat een einde maakt aan de onzekere situatie waarin de telers, de telersverenigingen en de betrokken verwerkende industrie zich thans bevinden.

2.6. Het Comité acht het noodzakelijk dat in de verordening van de Raad wordt vastgelegd dat de Commissie zich ertoe verbindt vóór 1 juni 2002 een oplossing te presenteren, om te garanderen dat de thans voorgestelde maatregelen naadloos aansluiten bij de toekomstige maatregelen.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. Het Comité kan zich niet vinden in de mening dat er bij de maatregelen ter verlenging van de regeling moet worden uitgegaan van het principe van degressieve steun en geleidelijke overheveling van de financiële verantwoordelijkheid naar de telers, aangezien de steun constant is gebleven. Dit strookt ook niet met toekomstige steunmaatregelen op lange termijn voor de sector dopvruchten en sint-jansbrood.

3.2. Het Comité ziet geen reden om in te stemmen met de voorgestelde vermindering van de medefinanciering door de Gemeenschap van 82 % naar 75 % en vindt dat hiermee een stap wordt gezet in de richting van renationalisering van het GLB, waardoor de toekomst van deze sector in de verschillende producerende EU-landen nog extra wordt bemoeilijkt. Het Comité wil erop wijzen dat de steunmaatregelen in deze sector slechts een beperkt financieel effect hebben, omdat zij slechts een klein deel uitmaken van de uitgaven in het kader van het EOGFL-Garantie, oftewel slechts 0,2 % van het budget van het GLB. Het Comité heeft al eerder, in het kader van de financiële vooruitzichten van Agenda 2000(2), gepleit voor toereikende financiële steun aan de GMO/groenten en fruit, die is afgestemd op de behoeften en het belang van de sector.

3.3. Het Comité vindt dat in het voorstel van de Commissie aandacht dient te worden besteed aan de financiering van alle maatregelen die zijn genomen in het kader van de verbeteringsprogramma's van de telersorganisaties die in het jaar 2001 zijn voltooid, en dat de termijn voor het indienen van steunaanvragen voor uitgevoerde werkzaamheden dient te worden verlengd tot 31 december 2002.

3.4. De Commissie beperkt de steun tot het areaal dat in het laatste jaar van uitvoering van het verbeteringsprogramma steun heeft ontvangen, wat problemen oplevert voor het beheer van de verbeteringsprogramma's door de telersverenigingen. Gezien de uitvoeringsvoorschriften van de geldende regeling moet de steun volgens het Comité ten goede kunnen komen van het gehele areaal dat onder het programma valt, mits de oppervlakte niet groter is dan het totale gecertificeerde areaal voor het laatste uitvoeringsjaar van elk programma. Deze wijziging zou geen financiële gevolgen hebben.

3.5. Het Comité staat achter de invoering van specifieke steun voor de sector hazelnoten om de huidige crisissituatie op de markt voor hazelnoten het hoofd te bieden, maar is van mening dat het voorstel in zijn huidige vorm een wijziging van de toelatingsvoorwaarden voor de diverse telersverenigingen in de EU tot de markt veronderstelt en elementen bevat die de concurrentieverhoudingen kunnen verstoren.

3.6. Ook is het Comité van mening dat de ongunstige marktsituatie van hazelnoten gevolgen heeft voor álle telersverenigingen, en dat dit voorstel tot discriminatie van bepaalde telersverenigingen leidt omdat de genoemde maatregelen worden beperkt tot de telersverenigingen waarvan de verbeteringsprogramma's niet zijn voortgezet.

3.7. Gezien de geringe kosten van deze maatregel pleit het Comité voor toepassing ervan op alle producenten van hazelnoten, of hun programma's nu worden verlengd of niet.

4. Slotbeschouwingen

4.1. Gezien het bovenstaande stemt het Comité in met de tijdelijke voortzetting van de huidige steunmaatregelen aan de sector dopvruchten en hazelnoten, en verzoekt het de Commissie om vóór 1 juni 2002 voorstellen te formuleren aangaande de grondslag van een vaste steunpremie per hectare, die hoog genoeg is om het inkomen van de telers op peil te houden en het voortbestaan van hun bedrijf te waarborgen.

4.2. Het Comité bevestigt nogmaals alle voorstellen uit zijn vorige advies, dat de noodzakelijke basiselementen bevat voor het vinden van een definitieve oplossing voor deze sector(3).

4.3. Het Comité steunt de invoering van een specifieke vaste steunpremie voor in de Gemeenschap tijdens het verkoopseizoen 2001/2002 geproduceerde hazelnoten, mits daarbij geen onderscheid wordt gemaakt tussen de verschillende telersverenigingen in de EU.

Brussel, 20 februari 2002.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) Voortzetting verbeteringsprogramma's voor dopvruchten en sint-jansbrood - PB C 116 van 20.4.2001 en verslag van de Commissie over de GMO/groenten en fruit - PB C 221 van 7.8.2001.

(2) PB C 14 van 16.1.2001 (wijziging van de Verordeningen 2200, 2201 en 2202) en PB C 221 van 7.8.2001 (Verslag van de Commissie over de GMO/groenten en fruit).

(3) PB C 116 van 20.4.2001.