A4-0257/97

Resolutie over het jaarverslag van de Commissie: Gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de Europese Unie (COM(96)0650 - C4-0084/97)

Het Europees Parlement,

- gezien het jaarverslag van de Commissie (COM(96)0650 - C4-0084/97),

- onder verwijzing naar het vierde communautaire actieprogramma op middellange termijn inzake gelijke kansen voor mannen en vrouwen (1996-2000) ((PB L 335 van 30.12.1995, blz. 37.)) en naar zijn desbetreffende advies van 17 november 1995 ((PB C 323 van 4.12.1995, blz. 167. )),

- gezien het Actieplatform van de Vierde Wereldvrouwenconferentie in 1995 in Peking,

- gezien de verklaring van Athene van november 1992 over vrouwen in invloedrijke posities en het Handvest van Rome "Vrouwen voor de vernieuwing van politiek en samenleving", dat in mei 1996 door vrouwelijke ministers is ondertekend,

- gezien het verslag van de Commissie rechten van de vrouw en de adviezen van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger en de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken (A4-0257/97),

A. overwegende dat in het jaarverslag over gelijke kansen uitdrukkelijk wordt gezegd dat het voor een breed publiek bedoeld is om het meer inzicht te geven in het Gemeenschapsbeleid inzake gelijke kansen en tot doel heeft het debat over de strategie voor de toekomst op gang te brengen,

B. overwegende dat de Europese Unie op de Wereldvrouwenconferentie van Peking een leidende rol heeft vervuld en nu de gelegenheid heeft om deze rol te bekrachtigen door een voortrekkersfunctie te vervullen bij de tenuitvoerlegging van de twaalf strategische doelstellingen van het actieplatform,

C. overwegende dat het op de Europese Raden van Essen en Madrid als van het allergrootste belang is bestempeld om gelijke kansen voor vrouwen en mannen te bevorderen,

D. overwegende dat het belang van gelijkekansenbeleid wordt erkend in het ontwerpverdrag van Amsterdam door de wijziging van de artikelen 2 en 3 over de algemene beginselen van het optreden van de Unie en van artikel 119 over de gelijke beloning, alsook door de invoering van een nieuw artikel 6 A over de bestrijding van discriminatie op grond van het geslacht,

E. overwegende dat het beginsel van een evenwichtige deelname van vrouwen en mannen aan de besluitvorming in praktijk moet worden gebracht om ervoor te zorgen dat de burger zich in het democratisch bestel en de politieke structuren beter herkent,

F. overwegende dat in het Handvest van Rome actieplannen zijn vastgesteld voor de deelname van vrouwen aan de besluitvorming, niet alleen in de politiek en de overheid, maar ook in de rechtsbedeling, de gezondheidszorg, de financiële sector, het onderwijs en het sociaal overleg,

G. overwegende dat, ondanks de al maar grotere aanwezigheid van vrouwen op de arbeidsmarkt, in sommige economische sectoren en bedrijvigheden nog steeds systematische segregatie van vrouwen plaatsvindt, en dat de vrouwen in ieder geval vaak terechtkomen in atypische arbeidsvormen of in thuiswerk en dat zij, in vergelijking met hun mannelijke collega's, vaker getroffen worden door werkloosheid,

H. overwegende dat de salariskloof tussen vrouwen en mannen ondanks het Gemeenschapsrecht en de nationale wetgevingen gemiddeld nog steeds 20% bedraagt en dat de gedragscode van de Commissie betreffende gelijk loon voor gelijk werk de werkgevers een model voorhoudt voor de concrete toepassing van gelijke beloning van vrouwen en mannen,

I. overwegende dat vrouwelijke zelfstandigen en vrouwen die aan het hoofd van een kleine onderneming staan slechts een kleine minderheid vormen,

J. overwegende dat de sociale partners onlangs een ontwerpkaderovereenkomst over deeltijdarbeid hebben gesloten die van cruciale betekenis kan zijn voor de vrouwen daar zij 83% van de deeltijdwerkers vertegenwoordigen en velen wegens hun positie van deeltijdwerker onder indirecte discriminatie te lijden hebben,

K. overwegende dat het combineren van beroepsarbeid en gezinsleven een zaak van zowel de man als de vrouw is en niet alleen een kwestie is van kinderopvang, maar ook van de zorg voor andere personen ten laste, zoals bejaarden, zieke of gehandicapte familieleden, en bovendien te maken heeft met fundamentele keuzes in het leven,

L. overwegende dat gebleken is dat maatregelen om werknemers werk en gezin te helpen combineren de productiviteit doen stijgen en het verloop afremmen,

HET JAARVERSLAG

1. is zeer ingenomen met dit eerste jaarverslag dat een bijzonder nuttig instrument vormt voor de follow-up van het gelijkekansenbeleid in nationaal en communautair verband;

2. betreurt dat het in dit eerste jaarverslag aan evaluatie en diepgang ontbreekt;

3. verzoekt de Commissie het strategische karakter van het verslag te versterken door overeenkomstig de richtlijnen van het meerjarenprogramma in het verslag zelf de actielijnen voor het volgend jaar specifiek vast te stellen;

4. betreurt dat zeer belangrijke aspecten in het debat over gelijke kansen voor vrouwen en mannen in het jaarverslag niet aan bod komen, met name geweld tegen vrouwen, vrouwen en gezondheid en milieu en de Intergouvernementele Conferentie;

5. verzoekt de Commissie in haar volgende jaarverslag

- de schijnwerper meer op de ontwikkelingen in het desbetreffende jaar te richten,

- meer voorbeelden uit de lidstaten te geven,

- een verklarende woordenlijst op het gebied van gelijke kansen op te nemen,

- de vraagstukken nauwkeuriger te analyseren opdat het jaarverslag als uitgangspunt voor het debat over de toekomstige strategie kan dienen;

6. beveelt aan om in het volgende jaarverslag bijzondere aandacht te besteden aan de mogelijke gevolgen van de uitbreiding van de EU en tevens een overzicht te geven van de situatie inzake gelijke kansen voor vrouwen en mannen in elke kandidaat-lidstaat in het licht van het acquis communautaire;

MAINSTREAMING

7. is van mening dat mainstreaming - integratie van het sekseperspectief en het aspect gelijke kansen in alle beleidsmaatregelen - hand in hand moet gaan met positieve maatregelen voor vrouwen die bijzonder benadeeld zijn;

8. verzoekt de Commissie om als onderdeel van het jaarverslag over gelijke kansen jaarlijks een voortgangsverslag over het mainstreamingbeginsel voor te leggen;

9. verzoekt de Commissie richtlijnen uit te werken voor het doorlichten van alle EU-wetgevingsvoorstellen op hun seksegebonden gevolgen naar analogie van de effectbeoordeling die nu al bij vele Commissievoorstellen gevoegd wordt;

10. verzoekt de Commissie, de Raad en de lidstaten grotere controle uit te oefenen op de toepassing van het beginsel van de "mainstreaming" in al hun beleidsvormen en acties;

11. is van mening dat naar sekse uitgesplitste statistieken en gegevens een essentieel instrument vormen om de vooruitgang op het gebied van gelijke kansen te toetsen en mainstreaming te bevorderen door aan te tonen dat alle beleidsmaatregelen een verschillend impact op vrouwen en mannen hebben in het bijzonder op gebieden waarvoor er altijd van is uitgegaan dat zij sekseneutraal waren; acht het onontbeerlijk dat vergelijkbare indicatoren, alsook analyse- en informatieprocedures worden uitgewerkt die een correcte evaluatie van de communautaire programma's op het gebied van gelijke kansen mogelijk maken;

12. wenst dat in het volgende meerjarenkaderprogramma inzake statistische informatie het belang van gelijke kansen voor vrouwen en mannen wordt erkend door methoden te ontwikkelen om naar sekse uitgesplitste statistieken op alle relevante beleidsgebieden te verkrijgen;

13. verzoekt de Commissie te bewerkstelligen dat de nodige structuren en financiële middelen voor de toepassing van de mainstreaming beschikbaar komen;

14. is van mening dat de integratie van het beginsel van gelijke kansen in de structuurfondsen, die bij de hervorming van 1993 is begonnen, moet worden voortgezet; dringt er met name op aan dat in het kader van de toekomstige hervorming van deze fondsen de toepassing van de "mainstreaming" wordt voorgezet via uitbreiding van de "transversale" benadering bij de keuze van de door de lidstaten te financieren acties en een specifiek communautair initiatief blijft bestaan ter bevordering van gelijke kansen tussen mannen en vrouwen;

15. stelt vast dat de vooruitgang die is geboekt in het kader van de maatregelen die via het ESF op het gebied van opleiding worden gefinancierd de toegang van vrouwen tot de arbeidsmarkt bevordert, maar hoofdzakelijk geldt voor "traditionele vrouwenbanen"; verzoekt de Commissie derhalve prioriteit te verlenen aan opleidingsmaatregelen waarmee een einde kan worden gemaakt aan de scheiding waarvan vrouwen op de arbeidsmarkt de dupe zijn;

16. verbindt zich ertoe naar mogelijkheden te zoeken om mainstreaming in zijn eigen werkzaamheden te verbeteren en verwelkomt initiatieven zoals het voorstel voor de oprichting van een stuurcomité mainstreaming bestaande uit leden van elke vaste parlementaire commissie;

DE CONFERENTIE VAN PEKING

17. betreurt dat het jaarverslag geen volledig overzicht bevat van de maatregelen die de lidstaten hebben genomen om het actieplatform ten uitvoer te leggen aan de hand van een evaluatie van de twaalf strategische doelstellingen die het bevat;

18. is van mening dat het actieplatform van Peking steeds het uitgangspunt dient te vormen voor het uitstippelen van het beleid op de gebieden die onder de twaalf strategische doelstellingen vallen;

19. betreurt dat op het niveau van de Europese Unie weinig of niets is gedaan om de doelstellingen van het actieplatform op het gebied van vrouwen en het milieu enerzijds en vrouwen en gezondheid anderzijds te helpen verwezenlijken;

DEELNAME VAN VROUWEN AAN DE BESLUITVORMING

20. herinnert de lidstaten eraan dat zij zich in het kader van het actieplatform van Peking ertoe hebben verbonden te onderzoeken in hoeverre de kiesstelsels een discriminerende weerslag hebben op de vertegenwoordiging van vrouwen in politieke organen en te overwegen hun kiesstelsel te herzien als blijkt dat het vrouwen benadeelt; verzoekt de politieke partijen ook hun eigen structuren en gebruiken aan te passen om de vertegenwoordiging van vrouwen in de politiek te verbeteren;

21. dringt erop aan - rekening houdend met de algemene tendens dat het aantal vrouwen in besluitvormingsorganen afneemt - dat het strategische beleid wordt versterkt ten einde deze tendens om te buigen en dat maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat de lidstaten een doeltreffender beleid voeren inzake de deelname van vrouwen;

22. is van mening dat onderzoek moet worden verricht naar de belemmeringen voor de toegang van vrouwen tot besluitvormingsposities in de politiek, het vakbondswezen en de ondernemingen en dat moet worden nagegaan welke instrumenten een ontmoedigend effect hebben (zoals onvoldoende steun voor vrouwelijke partijleden, het vaststellen van ongeschikte tijdstippen en plaatsen voor vergaderingen, het ontbreken van informatie of een afkerige houding jegens de aanwezigheid en de deelname van vrouwen);

23. erkent dat streefcijfers en tijdelijke quota's een doeltreffend en soms noodzakelijk middel zijn om het aantal vrouwen op sleutelposities in organen van de sociale partners en andere vertegenwoordigende organen op te voeren;

24. meent dat de mediawereld moet worden betrokken bij elk debat over de deelname van vrouwen aan de besluitvorming gezien de cruciale rol die de media kunnen vervullen voor het bereiken van een evenwichtige, niet aan een rollenpatroon gebonden vertegenwoordiging van vrouwen en mannen in de samenleving;

25. verzoekt de Commissie in haar jaarverslag ook een overzicht op te nemen van de positie van vrouwen bij de Europese instellingen zelf en daaraan verdere acties te verbinden om de situatie te verbeteren;

DE VROUW IN DE ECONOMIE

26. wenst dat verder wordt onderzocht in hoeverre vrouwen baat kunnen hebben bij individuele belastingheffing, sociale zekerheid en uitkeringen; is van mening dat mannen en vrouwen gelijk moeten worden behandeld waar het gaat om belastingpolitiek en sociale uitkeringen; dat deeltijdarbeid uit fiscaal oogpunt niet mag worden gediscrimineerd en onder dezelfde socialezekerheidswetgeving moet vallen als voltijds werk;

27. dringt aan op de noodzaak rekening te houden met de gevolgen van de veroudering voor de socialezekerheidsstelsels, met name in verband met de toeneming van het aantal oudere vrouwen in Europa;

28. herinnert de Commissie en de Raad eraan dat op grond van de door de Europese Raad van Essen vastgestelde kaderbepalingen voor de werkgelegenheid speciaal aandacht aan vrouwen moet worden besteed; dringt erop aan dat de lidstaten in hun meerjarenprogramma's maatregelen opnemen die de werkgelegenheid van vrouwen moeten bevorderen en acht het noodzakelijk dat meer wordt geïnvesteerd in de beroepsopleiding van vrouwen;

29. verzoekt de Commissie en de lidstaten door middel van initiatieven, mede op grond van positieve ervaringen uit het verleden, zoals bijzondere leningfaciliteiten voor vrouwen die een kleine onderneming opzetten, te onderkennen dat vrouwelijk ondernemerschap en diverse vormen van coöperaties een belangrijke bron van werkgelegenheid kunnen vormen

30. verzoekt de Commissie een voorstel in te dienen tot wijziging van de niet aan haar doel beantwoordende richtlijn 86/613/EEG over gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen om de zichtbaarheid van de meewerkende echtgenotes, die het talrijkst zijn in de landbouw en zich vaak in een uitzonderlijk precaire situatie bevinden, te verbeteren en ze een beroepsstatus te garanderen, zodanig dat zij een passende sociale bescherming genieten en dat hun rol in het beheer van het gezinsbedrijf wordt erkend;

31. verzoekt de Commissie om in haar volgend rapport verslag uit te brengen van de stappen die ondernomen werden om de gedragscode inzake gelijke beloning voor arbeid van gelijke waarde te verspreiden onder alle betrokkenen; hoopt dat de Commissie in dit rapport ook een eerste evaluatie zal maken van de maatregelen en voorbeelden van goed beleid die inmiddels genomen werden in uitvoering van de gedragscode;

32. verzoekt de lidstaten - rekening houdend met het feit dat de werkgelegenheid van vrouwen nog steeds wordt gekenmerkt door lage beloning, atypisch en onzeker werk en geringe vooruitzichten op een carrière - gerichte maatregelen vast te stellen om een einde te maken aan deze tweedeling op de arbeidsmarkt; dringt er eveneens op aan dat de dimensie van gelijke kansen wordt opgenomen in alle nationale maatregelen ter bevordering van de werkgelegenheid;

33. verlangt dat de Europese Unie positieve acties op touw zet om aan de uitsluiting, waarvan vrouwen het slachtoffer zijn, een eind te maken;

BEROEP EN GEZINSLEVEN COMBINEREN

34. is van mening dat er voor zowel vrouwen als mannen mogelijkheden moeten worden gevonden om werk met gezinsleven te combineren; dat er op Europees niveau ten spoedigste richtlijnen voor ouderschapsverlof en billijke regels voor deeltijdarbeid moeten komen; dat het ouderschapsverlof van een zodanige omvang dient te zijn dat voor beide ouders een reële gelijkheid van kansen kan worden bereikt;

35. wijst erop dat een beleid van dienstverlening aan de persoon, onder meer via soepele vormen van samenwerking tussen gebruikers, werkgevers en overheidsinstanties van groot belang is om de combinatie van werk en gezinsleven mogelijk te maken; is van mening dat in de volgende jaarverslagen met name de nadruk moet worden gelegd op de bestaande relatie tussen maatschappelijke dienstverlening (kinderopvang, faciliteiten voor ouderen, enz.) en deelname van de vrouw aan de arbeidsmarkt;

36. verzoekt de lidstaten uitvoering te geven aan de aanbeveling van de Raad van maart 1992 inzake de kinderopvang en "initiatieven te lanceren en/of geleidelijk te stimuleren om mannen en vrouwen in staat te stellen hun beroepstaken en hun uit de verzorging van kinderen voortvloeiende gezins- en opvoedingstaken te combineren";

37. is van mening dat flexibiliteit op de arbeidsmarkt slechts aanvaardbaar is indien er een organisatie van werktijden tegenover staat die zowel vrouwen als mannen ten voordele strekt;

38. verzoekt de lidstaten voor meer flexibiliteit te zorgen wat de openingstijden van winkels en openbare diensten betreft om het combineren van beroeps- en gezinsleven te vergemakkelijken;

39. is van mening dat de toepassing van culturele, educatieve en sociale maatregelen moet worden bevorderd, zodat ook de mannen ertoe worden aangemoedigd meer gebruik te maken van de middelen en formules om werk en gezinsleven te combineren, zoals bijvoorbeeld deeltijdarbeid en atypische arbeid;

RECHTEN VAN DE VROUW

40. verzoekt de Commissie en de lidstaten er een prioritaire doelstelling van te maken om vrouwen beter te informeren over hun fundamentele rechten en over wetgeving inzake gelijke kansen als middel om hun positie te versterken bij hun streven naar meer gelijkheid tussen vrouwen en mannen;

41. betreurt dat in het jaarverslag geen aandacht wordt besteed aan het probleem van geweld tegen vrouwen, aangezien seksegebonden geweld een weerspiegeling is van de ongelijkheid tussen man en vrouw in de maatschappij;

42. is ingenomen met het nieuwe artikel 6 A in het ontwerpverdrag van Amsterdam over de bestrijding van discriminatie op grond van geslacht, ras of afkomst en verwacht dat op basis hiervan maatregelen zullen worden genomen om het racisme ten aanzien van allochtone vrouwen te bestrijden;

43. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Europese sociale partners.