28. 3. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 80/7 
Aanbeveling 7 
Financiële steun zou niet of slechts in geringe mate naar 
„haalbaarheidsstudies" mogen gaan, maar moet bij 
voorrang in concrete installaties met een reële energie­
opbrengst in de komende jaren worden gestoken. 
Aanbeveling 9 en 10 
Oprichting van een databank verdient vooral steun 
wanneer de gegevens niet zonder specifiek doel worden 
opgeslagen, maar zodanig worden gestructureerd dat 
hiermee in de praktijk kan worden gewerkt. 
Gedaan te Brussel, 27 januari 1988. 
1. De in het onderhavige document voorgestelde 
herziening van het meerjarenprogramma voor onderzoek 
t. b. v. de Europese Gemeenschap kan worden goedge­
keurd. 
De Commissie volgt hierin namelijk het advies van het 
Comité over het huidige actieprogramma voor biotechno­
logie (BAP) 1985-1989 (2). 
2. Biotechnologie vormt een belangrijk onderzoeksge­
bied en kan zowel ter verhoging van het concurrentiever­
mogen in landbouw en industrie worden gebruikt als ter 
bescherming van de gezondheid en ter verbetering van de 
kwaliteit van het bestaan, dus in het belang van alle 
burgers. 
3. Biotechnologie is geschikt als gebied waarop de 
Commissie nationale O ÖC O-programma's met een eigen, 
uit communautaire middelen gefinancieerd programma 
(J) PB nr. C 15 van 20. 1. 1987, blz. 15. 
(2) PB nr. C 25 van 28. 1. 1985. Aanbeveling 11 
De onderlinge samenhang van de maatregelen, het 
vermijden van doublures, alsook uitwisseling van informa­
tie zijn belangrijke zaken. Er zou bovendien een brede 
marketingstudie moeten worden verricht, waarin op 
begrijpelijke wijze onderzoek wordt gedaan naar modali­
teiten van en instrumenten voor een optimale exploitatie 
van duurzame energiebronnen en -vormen. 
Het Comité acht het zaak dat de Commissie de hier gedane 
suggesties consequent overneemt. Het verzoekt de Com­
missie, hierover binnen een redelijke termijn te rapporte­
ren. 
De voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
zou kunnen aanvullen. Dit programma zou er o. m. voor 
moeten zorgen dat er tussen de centra voor industrieel en 
technologisch onderzoek in de Lid-Staten een vruchtbare 
wisselwerking tot stand komt. Te denken valt hierbij aan 
kruisbestuiving, informatieverspreiding, opleiding, risico­
evaluatie en bepaalde O & O-gebieden. 
4. Er dient op te worden gewezen dat de Commissie geen 
door het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek 
(GCO) uit te voeren biotechnologie-programma voorstelt 
en dat zij van mening is dat dit terrein zich ook niet leent 
voor programma's voor „gezamenlijke activiteiten". 
5. Financiering 
5.1. Volgens het tweede Kaderprogramma voor de 
periode 1988-1991 zouden de middelen ten behoeve van 
onderzoek, opleiding en samenwerking op het gebied van 
biotechnologie worden opgevoerd. Advies over het voorstel voor een besluit van de Raad tot herziening van het 
meerjarenactieprogramma voor onderzoek voor de Europese Economische Gemeenschap op 
het gebied van biotechnologie (1985-1989) (!) 
(88/C 80/04) 
De Raad heeft op 13 november 1987 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 130 Q van 
het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap het Economisch en Sociaal 
Comité om advies te vragen over het bovengenoemd voorstel. 
De Afdeling voor energie, nucleaire vraagstukken en onderzoek, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 15 januari 1988 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer de Normann. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 252e Zitting (vergadering van 27 januari 1988) 
het volgende advies uitgebracht, dat zonder stemmen tegen (één onthouding) is goedgekeurd: 
Nr. C 80/8 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 3. 88 
5.2. De Commissie heeft het huidige actieprogramma 
voor biotechnologie (BAP), dat op 31 december 1989 
afloopt, herzien en stelt nu voor, de door de Gemeenschap 
beschikbaar gestelde middelen met 20 miljoen Ecu te 
verhogen. Dit geld zou ten goede moeten komen aan een 
aantal in het huidige programma genoemde onder­
zoeksterreinen. Het bedrag zou moeten worden aangevuld 
met nog eens 15,5 miljoen Ecu uit nationale begrotingen en 
andere nationale bronnen. Op deze wijze neemt de 
Gemeenschap dus 56 % van de voorgestelde extra 
35,5 miljoen Ecu voor haar rekening. 
5.3. Toen de Raad het huidige programma goedkeurde, 
was het oorspronkelijk voorgestelde, door de Gemeen­
schap ter beschikking te stellen bedrag van 88,5 miljoen 
Ecu teruggebracht naar 55 miljoen Ecu. Het Comité wees 
er indertijd in zijn advies op dat een goed doortimmerd 
biotechnologie-programma van groot belang is en dat de 
voorgestelde uitgaven in verhouding wel bijzonder laag 
waren. 
6. Het toekomstige BRIDGE-programma 
6.1. De Commissie bereidt momenteel een nieuw 
programma voor dat de naam Biotechnologisch onderzoek 
ten behoeve van innovatie-ontwikkeling en groei in Europa 
— 1990-1994 (BRIDGE) zal dragen en dat ten doel heeft, 
basisonderzoek en bedrijfsleven bij elkaar te brengen. Het 
voorstel hiertoe zal eind 1988 aan de Raad ter goedkeuring 
worden voorgelegd. 
6.2. BRIDGE zal het huidige BAP (dat in 1989 afloopt) 
vervangen en in 1990 van start gaan. 
6.3. De uitgaven voor deze programma's zijn tot eind 
1991 door het huidige Kaderprogramma gedekt. 
6.4. In dit voorstel wordt 2 miljoen Ecu uitgetrokken 
voor studies en haalbaarheidsprojecten ter ondersteuning 
van BRIDGE. 
6.5. Het zou wenselijk zijn geweest dat BRIDGE een 
jaar eerder dan gepland, namelijk in 1989, van start was 
gegaan en dat het onderhavige voorstel vervangen zou zijn 
door een programma voor één jaar, dat de weg kan banen 
voor BRIDGE. 
6.6. De Commissie heeft dit idee echter om een aantal 
redenen verworpen, waaronder het feit dat het huidige BAP 
eerst moet worden geëvalueerd en dat Spanje en Portugal zo 
snel mogelijk bij dit BAP moeten worden betrokken. Dit 
zijn inderdaad gegronde redenen. 
7. Samenwerking met het bedrijfsleven 
7.1. Bij de beoordeling van de resultaten die de 
voorgestelde uitgaven van de Gemeenschap opleveren, 
moet ook goed worden gelet op de mate waarin het 
bedrijfsleven bij de onderzoeksprogramma's en bij de 
daarop volgende ontwikkelingsstadia is betrokken. 
7.2. Op dit punt liepen de meningen binnen het 
raadgevend comité inzake beheer en coördinatie op het 
gebied van biotechnologie (CGC) uiteen. 7.3. De Commissie heeft veel moeite en aandacht aan dit 
vraagstuk besteed en het onderhavige voorstel is in dit 
opzicht dan ook geslaagd. 
7.4. De aanpak van de Commissie lijkt in overeen­
stemming te zijn met de beginselen betreffende doelmatig 
onderzoek voor gezamenlijke rekening die het Comité heeft 
opgesomd in zijn informatief rapport en zijn advies (*) 
inzake „Onderzoeks-, ontwikkelings- en demonstratiepro­
gramma's van de Europese Gemeenschap voor gezamenlij­
ke rekening" en in zijn informatief rapport over de 
„Betekenis van technologisch O & O voor het midden- en 
kleinbedrijf". 
7.5. Bij de meeste contracten voor gezamenlijke reke­
ning zijn partners uit verschillende landen betrokken en bij 
vele is één van de partners afkomstig uit het bedrijfsleven. 
7.6. De gekozen programma's vereisen een innovatieve 
aanpak die tot stand komt door werkelijke samenwerking 
en coördinatie van praktisch onderzoekswerk. Met het oog 
hierop experimenteert de Commissie momenteel met een 
nieuwe vorm van samenwerking in het programma voor 
open Europese laboratoria (ELWW). Een ELWW-project 
wordt beschreven als een voor onbeperkte tijd geldend, 
grensoverschrijdend samenwerkingsverband van Europese 
groepen onderzoekers die doelgericht multidisciplinair 
onderzoek willen bedrijven. Deze projecten zijn bedoeld als 
aanvulling op nationale onderzoeksbevorderende activitei­
ten in de afzonderlijke Lid-Staten. 
7.7. Er zijn 90 groepen bij betrokken, afkomstig uit de 
meest produktieve laboratoria in de Gemeenschap. Bij 
15 % van deze groepen draagt de partner uit het 
bedrijfsleven rechtstreeks tot de financiering bij. Bij andere 
groepen heeft het bedrijfsleven zijn belangstelling uitge­
sproken voor de eventuele positieve resultaten van een 
project. Op die manier loopt het bedrijfsleven geen enkel 
risico en kan het gemakkelijk zulke afspraken maken. Het 
is verheugend dat de Commissie bij het bestrijden van deze 
sceptische houding aanzienlijk succes heeft geboekt. 
7.8. De Commissie is elk uit het bedrijfsleven afkomstig 
teken van belangstelling nagegaan en heeft het bedrijfsleven 
cofinanciering bij een volgend stadium in de ontwikkeling 
aangeboden. Er is met 153 bedrijven contact opgenomen en 
meer dan de helft daarvan blijkt interesse te hebben. In 
formeel gesloten contracten wordt overeengekomen dat 
industriebedrijven het verloop volgen van programma's die 
hun belangstelling hebben; vervolgens wordt in een 
gezamenlijke discussie met de Commissie de balans 
opgemaakt. 
7.9. Deze nieuwe vorm van samenwerking met het 
bedrijfsleven, die is gebaseerd op diens goedkeuring van de 
bestaande BAP's, zal m. b. v. BRIDGE worden uitgetest. 
7.10. De Commissie is van mening dat deze door het 
bedrijfsleven gesteunde samenwerkingsvorm het bedrijfs-
(!) PB nr. C 207 van 18. 8. 1986. 
28. 3. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 80/9 
leven er eerder toe zal aanzetten gebruik te maken van de 
programmaresultaten dan de relatief kleine bedragen die 
het moet bijdragen. Op deze manier zal het desbetreffende 
programma ook meer bekendheid in deze kringen krijgen 
dan wanneer een bedrijf een financiële bijdrage aan één 
enkel programma levert. 
7.11. Een ander aspect van de door het Comité 
goedgekeurde aanpak van de Commissie is, dat op deze 
manier bewust getracht wordt gebruik te maken van de 
leemten en overlappingen tussen technologieën en aanver­
wante wetenschapsgebieden. 
8. Het Groene Platform — een nieuwe stap bij de 
ontwikkeling van de landbouwindustrie 
8.1. De Commissie heeft een nieuwe stap gezet bij het 
stimuleren van het bedrijfsleven om gebruik te maken van 
positieve resultaten in de agrarische biotechnologie. Door 
haar toedoen zijn 32 agrarische industriebedrijven bijeen­
gebracht en is het Groene Platform ontstaan. 
8.2. Bij deze opzet vormen grote technologiebedrijven 
samen met een aantal ondernemingen uit de landbouw­
sector, zoals producenten van zaaigoed en voedings­
middelen, het Groene Platform, dat een eigen voorzitter en 
secretariaat bezit en gezamenlijke doelstellingen nastreeft. 
Tot nog toe kon een aantal grote technologiebedrijven 
echter niet van het nut van deelname aan programma's van 
de Commissie worden overtuigd. 
9. Gebruik van onderzoeksresultaten 
9.1. Het Comité heeft er al vaker op aangedrongen dat 
plannen om van positieve resultaten van onderzoek gebruik 
te maken, een integrerend bestanddeel moeten vormen van 
elk onderzoeksprogramma (!). Verder is onderstreept dat 
de financiering van passende ontwikkelingswerkzaam-
heden in de voorgestelde algemene begroting moet worden 
opgenomen. 
9.2. Ten aanzien van de bovengenoemde ontwikkelin­
gen vormt de aanpak van de Commissie een flinke stap in de 
goede richting. 
10. Risico-evaluatie 
10.1. De voorstellen inzake biologische veiligheid t. a. v. 
het gebruik in de landbouw van genetisch gemanipuleerde 
organismen hebben betrekking op 20 additionale contrac­
ten (10 voor organismen in de lucht en 10 voor organismen 
in de bodem). De 60 wetenschappers die volgens het 
onderhavige programma in twee groepen van elk 15 
laboratoria zullen werken, vormen naar verwachting de 
minimale „kritische massa" die de Commissie nodig acht 
om een wetenschappelijke basis voor doeltreffende regelge­
ving te verkrijgen. De kosten hiervan bedragen 4,4 miljoen 
(!) PB nr. C 23 van 30. 1. 1984. Ecu, 22 % van het totale door de Gemeenschap voor dit 
programma uitgetrokken bedrag. 
10.2. Het is een prijzenswaardig voornemen van de 
Commissie om het Biotechnology Regulation Interservice 
Committee (BRIC) hierbij te betrekken. Dit bestaat uit 
personen uit D.-G. III, V, VI, XI en XII; voorzitter is een 
vertegenwoordiger van D.-G. XI, terwijl het secretariaat 
wordt waargenomen door een persoon van D.-G. XII. 
Momenteel bereidt de Commissie richtlijnen voor om 
d. m. v. bepalingen en normen de recombinatie van DNA 
en het bewust „loslaten" van gemanipuleerde micro­
organismen in de hand te houden. 
10.3. Over het geheel gezien is de voorgestelde beschei­
den verhoging van 1,3 miljoen Ecu, die voornamelijk zal 
worden gebruikt voor vergroting van het aantal personen 
dat bij de coördinatie-activiteiten is betrokken, in overeen­
stemming met het belang van dit punt. 
10.4. Het Comité heeft waardering voor de werkzaam­
heden van het „overlegorgaan biotechnologie" (CUBE) en 
het is verheugend dat er binnenkort een voorstel voor 
Europese samenwerking tussen landbouw, bedrijfsleven en 
wetenschap (ECLAIR) zal worden voorgelegd. Dit heeft 
betrekking op ontwikkelings- en demonstratiewerkzaam-
heden die voortvloeien uit de huidige BAP's op het gebied 
van de landbouwindustrie. Het Comité dient hierover te 
zijner tijd te worden geraadpleegd. 
10.5. De Commissie zou zo spoedig mogelijk voorstel­
len moeten doen voor toepassing op andere gebieden, hetzij 
als onderdeel van het BRIDGE-programma, hetzij als 
afzonderlijke voorstellen. 
11. Bio-informatica 
Het Comité gaat akkoord met de voorgestelde besteding 
van nog eens 4,3 miljoen Ecu aan dit gebied, dat in het 
oorspronkelijke voorstel tot de zgn. achtergrondmaat-
regelen behoorde. Op deze manier worden er tweemaal 
zoveel werkzaamheden verricht die rechtstreeks verband 
houden met het gebruik van informatica bij het toegepast 
biologisch onderzoek. Zo zal het programma qua omvang 
de „kritische massa" bereiken en dat zal tot gevolg hebben 
— dat het programma een aanvulling vormt op het AIM-
programma (Advanced Informaties in Medicine), 
en 
— dat het programma voldoet aan de vereisten van het 
bedrijfsleven, welke door CEFIC zijn neergelegd in het 
rapport „Bio-informatics in Europe". 
12. Opleidingsactiviteiten 
Het is eveneens een goede zaak om het bedrag voor 
opleidingsactiviteiten met 4 miljoen Ecu te verhogen, zodat 
kan worden voldaan aan de vele aanvragen en aan de 
behoefte aan gekwalificeerde stagiairs. Door deze activitei­
ten wordt de kiem gelegd voor een sterke groei van de 
biotechnologische innovatie in de Gemeenschap tijdens de 
komende jaren. 
Nr. C 80/10 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 3. 88 
13. Deelname van Spanje en Portugal 
13.1. In het onderhavige voorstel is 4 miljoen Ecu 
gereserveerd voor de deelname van Spanje en Portugal aan 
het huidige programma. Met dit geld kunnen 30 tot 40 
contracten worden gesloten, waardoor deze landen bij alle 
activiteiten van het lopende BAP kunnen worden betrok­
ken. 
13.2. Dit is op zichzelf een goede zaak, maar deze twee 
Lid-Staten zouden met name partner moeten worden bij 
reeds bestaande contracten waarbij andere Lid-Staten 
betrokken zijn. Vooral Portugal zou voor het verbeteren 
van zijn onderzoeks- en opleidingsmogelijkheden veel 
profijt kunnen hebben van specifieke regelingen. 
14. Personeel 
14.1. Het lopende BAP wordt door een team van zes 
personen in de categorie A beheerd. Het overlegorgaan 
CUBE is met drie ambtenaren van categorie A en één 
ambtenaar van categorie B bemand. Het onderhavige 
voorstel vereist daarnaast twee A-posten en drie C-posten. 
14.2. Indien de Commissie streng toeziet op de perso­
neelskosten, zullen haar inspanningen om bij onderzoek 
waar voor haar geld te krijgen, alleen maar meer vrucht 
afwerpen. Onderbezetting dient te worden vermeden, 
aangezien dit tot gevolg heeft dat er te weinig tijd is om de 
programma's en de resultaten ervan te beoordelen, dat er 
niet genoeg kan worden gedaan om contractanten aan te 
moedigen en te begeleiden en dat er bij ziekte of vertrek van 
personeel geen reserve bestaat. 
15. Beoordeling van de invloed 
15.1. Het feit dat het voorstel een beoordeling bevat van 
de invloed op het concurrentievermogen en de werk­
gelegenheid dient te worden begroet, maar het is spijtig dat 
in tegenstelling tot hetgeen het Comité in zijn advies over 
het oorspronkelijke voorstel voorstelde, niet wordt 
gewezen op de noodzaak om speciale aandacht te besteden 
aan het betrekken van het MKB bij de programma's. 
Daarom moet er een mechanisme worden gecreëerd 
waardoor de Europese markt voor risicodragend kapitaal 
Gedaan te Brussel, 27 januari 1988. in kennis wordt gesteld van de vooruitzichten op het gebied 
van biotechnologie. 
15.2. Verder zouden de Raad en de Commissie moeten 
worden gewezen op het advies van het Comité over het 
BRITE-programma (*), waarin wordt onderstreept dat 
technologische vooruitgang alleen mogelijk is in een 
„algemeen gunstig sociaal-economisch klimaat". Daarom 
verzocht het Comité indertijd om een beoordeling van de 
sociale gevolgen van een aantal punten. Een dergelijke 
beoordeling zou ook een formeel onderdeel van het 
komende BRIDGE-programma moeten vormen. 
16. Voorlichting van het publiek 
16.1. Het Comité heeft er in zijn vorige advies over dit 
onderwerp bij de Raad op aangedrongen ervoor te zorgen 
dat de Commissie een zo breed mogelijk publiek voorlicht 
over de onderhavige onderwerpen, zonder de zaak al te zeer 
te vereenvoudigen. 
16.2. Het zou daarbij nuttig zijn om de campagnes die de 
afzonderlijke Lid-Staten voeren ten einde de bevolking 
gerust te stellen, enigszins te coördineren. 
17. Internationale samenwerking 
In het vorige advies (2) heeft het Comité tevens de 
Commissie aangemoedigd na te gaan welke mogelijkheden 
er zijn om Europese landen buiten de Gemeenschap bij het 
programma te betrekken. In het onderhavige voorstel 
wordt hiervan geen gewag gemaakt. 
18. Ethische aspecten van biotechnologisch onderzoek 
18.1. Het Comité heeft in zijn vorige advies gewezen op 
de morele en ethische aspecten van onderzoek op het gebied 
van genetische manipulatie. 
18.2. Naar nu verluidt, verwacht de Commissie dat de 
Groep voor ethische vraagstukken van de Raad van Europa 
t. a. v. dit aspect het initiatief zal nemen. 
(!) PB nr. C 356 van 31. 12. 1987, blz. 5. 
(2) PB nr. C 25 van 28. 1. 1985. 
De voorzitter 
van bet Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT