NL    NL NL 
NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 22.7.2009 
SEC(2009) 1053 definitief 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
bij de  
 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE  
 
Het toekomstig kader voor het mededingin gsrecht in de motorvoertuigensector  
 
SAMENVATTING VAN DE  EFFECTBEOORDELING  
  
{COM(2009) 388 definitief} 
{SEC(2009) 1052} 
NL 2   NL SAMENVATTING  
1. ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL  
1. Fabrikanten van motorvoertui gen verzorgen de di stributie en de reparatie en het 
onderhoud van hun producten, doorgaans via ne twerken van erkende handelaars en 
reparateurs, op basis van pakketten geli jkaardige verticale overeenkomsten die 
mogelijks aan artikel 81 moeten worden getoetst. Groepsvrijstellingsverordeningen creëren “veilige havens” voor bepaalde groepen van overeenkomsten die vallen onder het verbod van artikel 81, lid 1, op ba sis waarvan de overeenkomstsluitende 
partijen niet meer verplicht zijn om voor elk geval te onderzoeken of deze 
overeenkomsten voor de in artikel 81, lid 3, bepaalde uitzonde ring in aanmerking 
komen. Zij bevorderen ook de coherente toepassing van de Europese mededingingsregels. 
2. “W
AAROM ” - HET VOORLIGGENDE PROBLEEM  
2. Overeenkomsten inzake de distributie van mo torvoertuigen en diensten na verkoop 
vallen onder de sectorspecifieke groe psvrijstelling van Verordening (EG) 
nr. 1400/2002, die op 31 mei 2010 verloopt. De  Commissie moet nu bepalen welk 
juridisch kader na die datum op de vert icale overeenkomsten in de sector van 
toepassing moet zijn. 
3. Bijna alle belanghebbenden zijn het een s over de blijvende noodzaak van een 
algemene of sectorspecifieke groepsvrijstellingsverordening. Dan kunnen zij immers overeenkomsten aangaan waarvan zij mogen veronderstellen dat zij in 
overeenstemming met de EU-mededingingsregelgeving zijn. 
4. De effectbeoordeling houdt rekening met de  ontwikkelingen op de markt sinds de 
inwerkingtreding van de huidige verordeni ng en, in het bijzonde r, met de huidige 
crisis. Het verslag toont aan dat de si tuatie op de markten voor de verkoop van 
voertuigen verschilt van die op de secundaire markten. Op de eerste heerst er felle 
concurrentie, terwijl de daad werkelijke concurrentie op de laatste wordt belemmerd, 
hetgeen mogelijk tegen het belang van de consument ingaat. Om de efficiëntie van 
de leveringsketen te versterken, moet er een groepsvrijstelling zijn  voor de sector die 
rekening houdt met de verschillende omstandigheden op deze twee markten. 
3. “W
AT”—D OEL VAN HET MEDEDINGINGSBELEID IN DE SECTOR  
5. Het beleid van de Commissie met betrekki ng tot verticale over eenkomsten heeft als 
algemeen doel om in overeenstemming me t artikel 83, lid 2, onder b), van het EG-
Verdrag, een doeltreffend toezicht op de mark ten te waarborgen, de administratie te 
vereenvoudigen en de nalevingskoste n voor bedrijven terug te dringen. 
6. Wat het doeltreffend toezicht op de markten betreft, wordt in het 
effectbeoordelingsverslag erkend dat de specifieke doels tellingen die aan 
Verordening (EG) nr. 1400/2002 ten grondslag liggen, blijven gelden. Deze kunnen worden samengevat als volgt: 
NL 3   NL • de afscherming van de markt voor concur rerende voertuigfabrikanten voorkomen 
en hun toegang tot de markt garanderen; 
• de mededinging tussen handelaars van eenzelfde merk garanderen; 
• onafhankelijke reparateurs in staat stelle n daadwerkelijk te concurreren met de 
netwerken van erkende repa rateurs van de fabrikan ten door een ongehinderde 
toegang tot technische repa ratie-informatie en tot originele reserveonderdelen en 
onderdelen van gelijke kwaliteit te verzeker en voor alle spelers op de secundaire 
markt; 
• de mededinging tussen de erkende reparate urs beschermen door de toegang tot de 
netwerken van de fabrikanten op basis van kwaliteitsnormen  te garanderen; 
• de mededinging op de markten van re serveonderdelen beschermen door 
restricties te voorkomen die de toega ng tot de secundaire markt voor de 
producenten van reserveonderdelen belemmeren; 
• de afschrikkende werking van artikel 81 behouden om te vermijden dat de 
groepsvrijstelling door fabrikanten wordt aangewend om onafhankelijk 
concurrentiebevorderend gedrag door er kende handelaars en reparateurs te 
belemmeren. 
7. Ongeacht voor welke beleidsoptie wordt gekozen mag, rekening houdend met de 
bovenvermelde specifieke doelstellingen, enkel aan overeenkomsten die voldoen aan 
de vier voorwaarden van artikel 81, lid 3, een groepsvrijstell ing worden verleend. 
Anderzijds mag het toepassingsgebied van de veilige haven niet zodanig worden 
verengd dat de administratiekosten voor de handhavers en de nalevingskosten voor 
de bedrijven onnodig stijgen doordat overeenkomsten die per saldo waarschijnlijk geen concurrentieverstorend effect hebbe n, individueel moeten worden beoordeeld. 
4. “H
OE” - BELEIDSOPTIES  
8. Bij de effectbeoordeling zijn geen opties in ove rweging genomen die de 
tekortkomingen van het huidige stelsel versterken of in strijd zijn met artikel 83, 
lid 2, onder b). Daarom wordt in het verslag niet nagegaan wat het mogelijke effect 
van een meer gedetailleerde groepsvrijstellin g zou zijn; die zou im mers diversiteit in 
verkoopsvormen verhinderen, de kloof met he t algemeen beleid op het gebied van 
verticale afspraken vergroten, onge rechtvaardigde beperkingen aan 
voertuigfabrikanten opleggen en tot hogere nalevingskoste n voor ondernemingen 
leiden. Evenmin werd overwogen om geen groepsvrijstellingsverordening voor de 
motorvoertuigensector te hebben. Deze optie l ijkt op het eerste gezicht niet wenselijk 
aangezien er meer dan 120 000 verticale ove reenkomsten bestaan voor de distributie 
van motorvoertuigen en de diensten na verkoop die dan afzonde rlijk zouden moeten 
worden beoordeeld door de partijen. 
9. De Commissie heeft zich in plaats daarvan toegespitst op vier beleidsopties die de 
aanneming van een groepsvrijstellingsvero rdening voor alle types verticale 
overeenkomsten voor de distri butie van motorvoertuigen en  de diensten na verkoop 
NL 4   NL inhouden, en die het voordeel van de vrijstelling laten afhangen van de 
marktaandeeldrempel die de marktkracht van de partijen weergeeft. 
10. Bij geen van de vier opties zou de vrij stelling van toepassing zijn op overeenkomsten 
die bepaalde “hardcore”-restri cties bevatten (i.e. vertical e prijsbinding, restricties op 
passieve verkoop in gebieden of bij consumentengroepen die aan andere handelaars 
zijn toegewezen, restricties op actieve en/of passieve verkoop aan eindgebruikers op 
markten waar selectieve dist ributie wordt gehanteerd, rest ricties op de mogelijkheid 
voor leveranciers van origineel materiaa l om reserveonderde len te verkopen aan 
onafhankelijke reparateurs). Alle vier  de opties bevatten tevens specifieke 
voorwaarden op basis waarvan het voordeel va n de groepsvrijstelling is uitgesloten 
voor niet-concurrentiebedingen die langer da n vijf jaar gelde n, voor verplichtingen 
die erkende handelaars verhi nderen producten van bepaalde leveranciers te verkopen 
en voor bepaalde niet-concurrentiebedinge n die na het einde van de overeenkomst 
gelden.  
11. De vier opties verschille n echter op meerdere punten. 
12. Optie 1  is het status-quo en is bijzonder strikt met betrekking tot de primaire markt. 
Deze optie houdt sectorspecifieke clausules in  die de vrijstelling niet toekent aan 
verplichtingen die het vermogen van de hand elaars beperkt om hers teldiensten uit te 
besteden, verplichtingen inzake merkexcl usiviteit ongeacht hun duur die handelaars 
verhinderen tot drie concurrerende me rken in dezelfde toonzaal te verkopen, 
verplichtingen die de mogelijkheid voor de handelaars beperken om aanvullende 
verkooppunten in te richten of hun dealerc ontract aan andere handelaars binnen 
hetzelfde netwerk over te dragen, de niet-naleving van bepaalde minimale 
contractduurtijden en/of minimale opzegperi odes, en de verplichting om in een 
arbitrageprocedure te voorzien. 
13. In het kader van optie 1 wordt een ze er ruime vrijstelli ng verleend voor de 
secundaire markt, met name voor kwalitatieve  selectieve distributiestelsels ongeacht 
het marktaandeel van de partijen. Alle  overeenkomsten van die aard die de 
mededinging op de secundaire markt beïnvloe den worden wettelijk geacht, behalve 
indien zij restricties bevatten die op een “zwa rte lijst" staan (zoals praktijken die de 
toegang voor onafhankelijke reparateurs tot technische informatie beperken, 
restricties op de mogelijkheid voor OE S om reserveonderdelen aan erkende 
reparateurs te verkopen, restricties op de  mogelijkheid voor erkende reparateurs om 
onderdelen te verkopen aan onafhankelijke reparateurs,  verplichtingen op basis 
waarvan erkende reparateurs ook nieu we voertuigen moeten verkopen). 
14. Optie 2  omvat het laten verlopen van het s ectorspecifieke stelsel en de huidige 
algemene in Verordening (EG) nr. 2790/1999 vastgestelde regels voor verticale 
afspraken toepassen. Hoew el het huidige ontwerp1 van de nieuwe verordening de 
meeste bepalingen van Verordening (EG)  nr. 2790/1999 behoudt, waaronder de vijf 
restricties met mededingingsbeperke nde strekking, brengt het een aantal 
verbeteringen aan (waaronder een drempel van 30% die ook toepasbaar is op het 
marktaandeel van de koper, en specifiek advies voor elek tronische handel), die de 
analyse van optie 2 niet fundamenteel wijzigen. 
                                                 
1 Door de Commissie op 8 juli 2009 goedgekeurd voorontwerp.  
NL 5   NL 15. Optie 2 geeft de benadering weer dat vert icale afspraken de consument enkel in 
bepaalde omstandigheden kunnen schaden, met name wanneer mededinging tussen 
merken op de betrokken markt zwak is, toetredingsdrempels hoog zijn en de 
overeenkomstsluitende partije n aanzienlijke marktkracht hebben. Het is dus een 
minder rigide benadering van de zeer competitieve primaire markt. Niet-concurrentiebedingen worden bijvoorbeeld enkel uitgesloten i ndien zij langer dan 
vijf jaar gelden en ha ndelaars verhinderen een tweede merk te verkopen. Bij 
problemen met afscherming kan het voord eel van de groepsvrijstelling tevens 
worden ingetrokken. 
16. Clausules inzake een vaste vestigingsplaats  vallen onder de vrijstelling, en kwesties 
betreffende contractuele “eerlijkheid ” zijn niet onderhe vig aan aanvullende 
voorwaarden. 
17. Op de markten voor hersteldiensten en de distributie van reserv eonderdelen hebben 
de fabrikantennetwerken doorgaans een marktaandeel van ruim 30%, de marktaandeeldrempel van optie 2. Hierdoor kunnen de mededingingsautoriteiten een ruimer aantal mogelijk concurrentieversto rende praktijken onderzoeken (waaronder 
praktijken die de toegang van onafhankelijke marktdeelnemers tot technische informatie of tot originele reserveonderde len en/of onderdelen van gelijke kwaliteit 
beperken). Er wordt niet ge keken naar de “mededingings beperkende strekking” (i.e. 
op basis van de “hardcore” -lijst) maar eerder naar het “mededingingsbeperkend 
effect” (i.e. noodzaak van empirisch bewijs van werkelijke of mogelijke schade voor 
de consument). 
18. Optie 3  bouwt voort op optie  2, maar houdt ook sectorspecifieke ri chtsnoeren in over 
hoe de algemene regels op de sector zouden worden toegepast. Deze zouden 
restricties behandelen die de mededinging op de markten voor hersteldiensten en de 
distributie van reserveonde rdelen verstoren (bijvoorbeeld beschikbaarheid van 
technische reparatie-informatie voor onafha nkelijke marktdeelnemers, toegang tot de 
netwerken van erkende reparateurs, toega ng tot reserveonderdele n van concurrerende 
merken), maar zouden ook bepaalde verdui delijkingen brengen met betrekking tot de 
primaire markt. 
19. Optie 4  bouwt ook voort op optie 2 maar houdt ook de aanneming van een meer 
gerichte sectorspecifieke gr oepsvrijstelling in die alle  “hardcore”-bepalingen zou 
omvatten die gericht zijn op het beschermen van de mededinging op de secundaire markt en momenteel in Verordening (EG) nr. 1400/2002 zijn vastgesteld. 
20. In essentie verschillen opties 2-4 van optie 1 doordat zij re kening houden met de 
verschillende concurrenties ituaties op de primaire en de secundaire markten. Zij 
voorzien daarom in a) een minder beperk ende benadering met betrekking tot de 
vrijstelling van overeenkomsten in de zeer competitieve primaire markt en b) een 
beperktere vrijstelling op de secundaire markten via een marktaandeeldrempel van 30%. 
5. E
FFECTBEOORDELING  
21. Elke optie werd aan de hand van vier groepen criteria beoordeeld. De eerste heeft 
betrekking op de hierboven in deel 3 vermel de specifieke beleidsdoelstellingen en 
NL 6   NL gaat het vermogen van de opties na om daadwerkelijke bescherming van de 
mededinging te verzekeren. 
22. De tweede groep economische criteria stelt de impact van elke optie vast met 
betrekking tot (i) de te verwachten nalevi ngskosten voor ondernemingen, (ii) de mate 
van investeringen en toegang tot financiering voor kmo's, (iii) de concurrentiekracht 
van de Europese automobielindustrie en (iv) voordelen voor consumenten en 
huishoudens. 
23. Aan de hand van de derde groep criteria  wordt nagegaan wat de te verwachten 
impact van de opties is op de overheidsdi ensten met betrekking tot (i) het gebruik 
van handhavingsmiddelen, en (ii) de gevolgen voor de EU-begroting.  
24. De laatste groep geeft de mogelijke e ffecten van elke optie weer op (i) de 
werkgelegenheid en arbeidskwaliteit, (ii) de openbare veiligheid en (iii) de gezondheid en het milieu.  
25. De verwachte impact werd hoofdzakelijk kwalitatief beoordeeld, waarbij opties 2-4 
met betrekking tot elk criterium van min drie  tot plus drie scoren, uitgaande van het 
referentiescenario (optie 1). Aan de hand van wegingen werd het belang van elk 
criterium aangetoond. 
6. S
AMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING  
26. De belangrijkste resultaten van de e ffectbeoordeling kunnen als volgt worden 
samengevat. 
6.1. Economische gevolgen: criteria met be trekking tot de bescherming van 
daadwerkelijke mededinging 
27. Opties 3 en 4 zijn een verbetering ten opzichte van optie 1 bij het aanpakken van 
concurrentieproblemen, terwijl optie 2 de situatie zou verslechteren. 
28. Optie 1 en optie 3 scoren met name gelijk wat betreft de doelstelling om 
mededinging op de primaire markt voor de verkoop van nieuwe motorvoertuigen te 
beschermen, waarbij optie 1 een klein voordeel heeft gezien de specifieke 
behandeling van verplichtingen inzake merkexclusiviteit, maar een klein nadeel wat 
betreft innovatie en diversiteit van dist ributievormen. Opties 2 en 4 behalen een 
zwakker resultaat vanwege met name verminderde rechtszekerheid met betrekking tot de manier waarop bepaalde rest ricties op parallelhandel zouden worden 
aangepakt. 
29. Zowel optie 3 als optie 4 betekene n een verbetering van het huidige 
beschermingsniveau van de mededingi ng op de secundaire markten, door meer 
gerichte handhaving mogelijk te maken me t betrekking tot bepaalde praktijken die 
het risico lopen onafhankelijke reparateurs uit te sluiten (bijvoor beeld misbruik van 
garanties door voertuigfabrikanten), terwijl een krachtige bescherming wordt 
geboden tegen praktijken die de toegang van onafhankelijke marktdeelnemers tot 
technische informatie beperken. Optie 4 scoort beter dan optie 3 wat betreft het 
beschermen van de mededinging op de markten van reserveonderdelen. Optie 2 biedt daarentegen minder rechtszekerheid over hoe  de mededingingsregels zullen worden 
NL 7   NL gehandhaafd met betrekking tot restricties op de toegang tot netwerken van erkende 
reparateurs, en op de levering va n concurrerende reserveonderdelen. 
6.2. Andere economische effecten 
30. Opties 2-4 scoren beter dan het basiss cenario met betrekking tot de andere 
economische effecten, waarbij optie 2 iets  minder goed scoort dan opties 3-4.  
31. Optie 3 scoort het best op het vlak van de effecten op kmo’s en op de 
nalevingskosten van bedrijven. Door de al gemene regels toe te passen, die veel 
eenvoudiger zijn dan deze in Verordening (EG) nr. 1400/2002, vermindert optie 2 
het risico voor ondernemingen om onnodige ko sten op te lopen door  te veel of te 
weinig naleving. Optie 3 is beter dan opt ie 2 omdat in het kader van optie 3 
ondernemingen advies krijgen over waar de grenzen van de veilige haven liggen, 
hetgeen de kosten door fouten en de gerechtskosten vermindert. Optie 4 scoort tussen opties 2 en 3 in, aangezien er een zeker ge brek zou zijn aan rechtszekerheid, hoewel 
de te gecompliceerde primaire marktbepal ingen niet worden overgedragen. Kosten 
door fouten en gerechtskosten worden ook ve rminderd in ongeveer dezelfde mate als 
bij optie 3.  
32. Geen van de opties beïnvloe dt aanzienlijk de positie va n kmo’s of de bevordering 
van ondernemerschap. Opties 3 en 4 z ouden een positief effect hebben met 
betrekking tot de toegang tot essentiële i nput zoals reserveonderdelen en technische 
informatie. Optie 3 pakt nieuwe kwesties aan die mogelijk een invloed hebben op de onafhankelijke reparateurs van kmo’s, zo als het misbruik van waarborgen door 
voertuigfabrikanten, terwijl optie 4 lichtjes beter scoort wat het verbeteren van de toegang tot reserve onderdelen betreft. 
33. Door een flexibeler stelsel vast te  stellen, vallen met opties 2-4 meer 
distributieovereenkomsten onder de groeps vrijstelling, waardoor fabrikanten meer 
ruimte krijgen om zich aan te passen aan de veranderende economische 
omstandigheden, en waardoor de algemene c oncurrentiekracht van de Europese auto-
industrie stijgt. 
34. Opties 2-4 doen ogenschijnlijk geen to etredingsbelemmeringen ontstaan voor 
concurrerende fabrikanten. De verkoop van meerdere merken in eenzelfde winkel 
houdt verwaarloosbare voordelen in voor de  consument. Opties 2-4 vergroten de 
keuze aan reparateurs voor de consument, aangezien de  Commissie in het kader van 
deze opties gemakkelijker praktijken kan onderzoeken die tot de afscherming van onafhankelijke reparateurs zouden kunnen leiden. Optie 4 is beter dan opties 2 en 3 omdat die “hardcore”-bepalingen inhoudt op basis waarvan erkende  reparateurs een 
keuze aan reserveonderdelen aan de consument kan aanbieden.  
6.3. Gevolgen voor de overheidsdiensten 
35. Opties 2 tot 4 scoren beter da n de basisoptie met betrekki ng tot de overheidsdiensten, 
omdat op basis van deze opties de middelen beter kunnen worden gebruikt voor de meest ernstige schendingen van de  Europese mededingingsregels.  
36. Optie 3 scoort het best, omdat de richts noeren vermijden dat er verwarring ontstaat 
over hoe bepaalde met de motorvoertuige nsector verband houdende kwesties volgens 
de algemene regelgeving zouden worden  aangepakt. Optie 4 heeft ook een matig 
NL 8   NL positiever effect dan het basisscenario om dat de Commissie in het kader van die 
optie haar handhavingsactiviteiten beter kan toespitsen op meer problematische 
kwesties met betrekking tot de secundaire markt.  
37. Opties 2-4 hebben geen gevolgen voor de EU-begroting, omdat eventuele boetes die 
voortvloeien uit een betere handhaving eenvoudigweg de b ijdragen van de lidstaten 
zouden verminderen. 
6.4. Sociale gevolgen en gevolgen voor het milieu 
38. Opties 3 en 4 zijn beter dan het basisscenar io wat betreft de sociale en economische 
gevolgen. Geen enkele optie zou meer dan een minieme impact hebben op de 
werkgelegenheid, gezien het geringe verb and tussen wijzigingen van het juridisch 
kader inzake mededinging en mogelijke variaties in het aantal werknemers in de verkoop van motorvoertuigen en diensten na verkoop. 
39. Door met name de toegang tot technische informatie te vereenvoudigen, verbeteren 
opties 3 en 4 mogelijk de openbare veili gheid en helpen zi j de vervuiling te 
verminderen. 
7. D
E VOORKEURSOPTIE  
40. De effectbeoordeling toont aan dat optie 3 het meeste potentieel heeft om de 
vastgestelde doelstellingen te bereiken en het meest lijkt te kunnen voldoen aan de 
algemene doelstelling om het doeltreffend to ezicht op de markten in evenwicht te 
brengen met de noodzaak om de admi nistratie te vereenvoudigen en de 
nalevingskosten terug te dringen. Optie 3 voldoet ook het meest aan de sectorspecifieke doels tellingen en heeft het meest gunsti ge effect wat het geheel aan 
andere impactcriteria betreft. Optie 4 en op tie 3 liggen echter dicht bij elkaar wat hun 
algemene score betreft. Daarom is het niet mogelijk met zekerheid te stellen dat optie 3 een positiever effect heeft dan optie 4. Beide opties hebben een positief effect op 
de mededinging en uiteindelijk ook op de consument. 
8. T
OEZICHT EN EVALUATIE  
41. Na de goedkeuring van de mededeling tot va ststelling van de basi soriëntatie voor het 
toekomstig kader voor het mededingingsrecht in de motorvoertuigensector, zal de 
Commissie de raadpleging van particuliere  en institutionele belanghebbenden en van 
deskundigen voortzetten. Vervolgens zal zij een ontwerp van juridisch kader 
opstellen.