[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 24.1.2007

SEC(2006) 1687

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE

Begeleidend document bij de Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's Actieplan inzake de capaciteit, efficiëntie en veiligheid van de Europese luchthavens Samenvatting van de effectbeoordeling {COM(2006) 819 definitief}{SEC(2006) 1686}

Samenvatting

Inleiding

De liberalisering, economische groei en marktintegratie zorgen voor een sterke groei van de Europese luchtvaart: het aantal passagiers op vluchten binnen de Gemeenschap is in de periode 1995-2003 jaarlijks met gemiddeld 4,9% gestegen, in 2005 zelfs met 5,8%. In totaal wordt tegen 2025 een verdubbeling verwacht van het aantal vluchten op grond van instrumentvliegregels (IFR).

Niettegenstaande een mogelijke verhoging van de luchthavencapaciteit met 60%, zullen meer dan 60 luchthavens de volgende 20 jaar met congestie kampen. Indien geen maatregelen worden genomen zullen de 20 grootste luchthavens minstens 8 tot 10 uur per dag oververzadigd zijn wegens capaciteitsgebrek. Om aan deze vraag tegemoet te komen, kunnen vluchtschema’s worden aangepast door gebruik te maken van beschikbare capaciteit op secundaire luchthavens of dienen nieuwe luchthavens te worden gebouwd in de buurt van de verzadigde luchthavens (er is mogelijk behoefte aan 10 grote en 15 middelgrote luchthavens).

Algemeen wordt erkend dat na de structurele antwoorden die het “gemeenschappelijk Europees luchtruim” biedt op het probleem van de verzadiging van het luchtruim, de capaciteit van de luchthavens (start- en landingsbanen, lucht- en landzijde (terminal)) de toekomstige flessenhals vormt voor de luchtvaart. De beperkte landings- en opstijgcapaciteit op verzadigde “hubs” is een toenemend probleem waardoor de algemene concurrentiepositie van de Europese luchtvaart in het gedrang komt.

Doelstellingen

De algemene doelstellingen van de mededeling van de Commissie worden ondersteund door andere initiatieven inzake het gemeenschappelijke Europese luchtruim. De algemene doelstellingen zijn:

1. Voorzien in extra capaciteit om te voldoen aan de stijgende vraag:

2. Aanmoedigen van een efficiëntere benutting van de bestaande netwerkcapaciteit van de Europese luchthavens;

3. Verhogen van de netwerkcapaciteit van de Europese luchthavens;

4. Verbeteren van de toegang tot de luchthavens;

5. In stand houden en verhogen van de veiligheid op luchthavens;

6. Bevorderen van milieuduurzaamheid;

7. Streven naar een rendabele en efficiënte luchtvaart.

De specifieke doelstellingen zijn de in mededeling van de Commissie opgesomde doelstellingen die in het kader van het actieprogramma eerst moeten worden gerealiseerd om de algemene doelstellingen te kunnen bereiken. Samengevat zijn dit:

8. Aanmoedigen van een betere benutting van het luchthavennetwerk;

9. Benutten van de restcapaciteit van bepaalde luchthavens;

10. Verhoging van de capaciteit van bepaalde luchthavens (met bestaande start- en landingsbanen) bij normale en ongunstige vluchtomstandigheden;

11. Betere stiptheid van vertrekkende vluchten;

12. Verbeteren van spoorverbindingen naar belangrijke luchthavens van het Europese luchthavennetwerk;

13. Verbeteren van de veiligheid bij normale en slechte vluchtomstandigheden;

14. Beperken van de milieu-effecten (lawaai en emissies).

De operationele doelstellingen zijn gekoppeld aan de maatregelen die in het kader van het voorgestelde actieplan zullen worden beoordeeld, namelijk:

15. Maatregelen om de luchthavencapaciteit en de informatiedoorstroming te verbeteren;

16. Betere coördinatie tussen luchthavens met het oog op een betere capaciteitsplanning (op basis van het luchthavennetwerk);

17. Aanmoedigen van het gebruik van andere vervoersmodaliteiten, namelijk overschakelen van lucht- naar spoorvervoer waar zinvol;

18. Vergemakkelijken van de besluitvorming en voorzien in stimuli voor een betere benutting van bestaande luchthaveninfrastructuur door een verbetering van de regelgeving;

19. De invoering van geavanceerde monitoring en controlesystemen aanmoedigen;

20. De invoering van nieuwe procedures en technologieën aanmoedigen;

21. Bevorderen van een nieuwe benadering van milieubescherming in luchthavenregio’s;

22. Onderzoeken van criteria voor de verlening van eventuele financiële steun aan luchthavens (EU, EIB, enz.).

Raadpleging en deskundigheid

Tijdens het laatste kwartaal van 2005 heeft de Commissie een raadpleging georganiseerd teneinde alle opmerkingen en suggesties van belanghebbende partijen te verzamelen. De raadpleging is uitgevoerd overeenkomstig de minimumnormen voor raadpleging van de betrokken partijen die zijn vastgesteld in de mededeling van de Commissie van 11 december 2002 [COM(2002) 704].

De beleidskeuzes die voortvloeien uit deze raadpleging worden in deze effectbeoordeling tegen elkaar afgewogen. Naast de optie ‘geen actie’ zijn tien maatregelen vanuit drie beleidsinvalshoeken geanalyseerd.

Beleidsopties

De eerste beleidsoptie heeft als doel de sector aan te sporen tot vrijwillige maatregelen om de bestaande infrastructuur beter te benutten. Ticketintegratie tussen trein en vliegtuig kan positieve effecten hebben voor de exploitatie van luchthavens. Een aantal goedkope begeleidende maatregelen om de dienstverlening te verbeteren, zoals de invoering van IATA-codes, volstaan om trein- en vliegtuigtickets beter in elkaar te integreren. Maatregelen die grote investeringen vergen zijn ook mogelijk maar moeten geval per geval worden beoordeeld. De efficiëntie van de lokale capaciteitsimplementatieplannen (LCIP) om de restcapaciteit beter te benutten, kan worden verhoogd indien alle voor het netwerk relevante luchthavenexploitanten vrijwillig deelnemen aan dit proces voor middellange-termijnplanning. Het voortgangsrapport van de Performance Review Commission kan worden aangevuld met extra verkeersinformatie en informatie inzake capaciteitsplanning.

De tweede beleidsoptie behelst een betere benutting van de bestaande infrastructuur dankzij coördinatie op Gemeenschapsniveau. Deze optie omvat zes maatregelen. In de eerste plaats dienen luchthavens een coherente methode te ontwikkelen voor de bepaling van de beschikbare capaciteit. Op basis daarvan wordt voor de hele Gemeenschap een capaciteitsinventaris en een benchmark voor luchthavenexploitanten opgesteld. Ten tweede kan een snelle verspreiding van relevante onderzoeksresultaten op het gebied van procedures en technologische vooruitgang leiden tot een versnelling van de technologische innovatie. Ten derde dient te worden onderzocht of er behoefte is aan monitoring van de luchthavenprestaties, ook door de verspreiding van beste praktijken inzake het beheer van luchthavencapaciteit. Ten vierde dienen alle actoren die bij het operationele beheer van luchthavens betrokken zijn hun relaties te formaliseren in een samenwerkingsverband met het oog op de verbetering van de stiptheid van het luchtverkeer. Stiptheid leidt tot een efficiëntere benutting van het hele luchtvaartsysteem. Ten vijfde kunnen geavanceerd grondgeleidings- en controlesystemen (A-SMGCS) het inzicht van de piloot in de situatie sterk verbeteren, vooral bij slechte weersomstandigheden. Ten slotte kunnen voldoende middelen voor intermodale TEN-V projecten zorgen voor een efficiënte benutting van infrastructuur voor de toegang tot luchthavens.

De derde beleidsoptie voorziet in nieuwe infrastructuur. Er werden twee maatregelen geanalyseerd: door benchmarking en verspreiding van informatie (richtsnoeren) inzake bescherming van het milieu kan de milieu-impact van het luchtverkeer worden beperkt. In het kader van het JASPERS-initiatief kan de Europese Investeringsbank een actievere rol spelen bij de financiering van luchthavenprojecten.

Effectbeoordeling

De meeste maatregelen bleken positieve effecten te hebben op de capaciteit en het terugdringen van vertragingen. Ticketintegratie tussen trein en vliegtuig, spoorverbindingen naar luchthavens, Local Convergence Implementation Plan (LCIP), de toepassing van gevalideerde onderzoeksresultaten, de invoering van gezamenlijke besluitvorming (CDM) en geavanceerde grondgeleidings- en controlesystemen (A-SMGCS) komen de veiligheid ten goede. Ander maatregelen hebben geen gevolgen voor de veiligheid. De effecten waar de sterkste verschillen optreden (van positief tot negatief) betreffen de sociale aspecten en de impact op het milieu. Op basis van de beperkte beschikbare data, kan redelijkerwijs worden gesteld dat er een goed evenwicht bestaat tussen de verwachte kosten en baten. Van de meeste maatregelen wordt verwacht dat ze snel resultaat zullen opleveren (met name de positieve effecten/baten).

Vergelijking van de opties

De analyse heeft bevestigd dat moet wordt gestreefd naar een goed evenwicht tussen alle maatregelen die op korte termijn kunnen worden uitgevoerd. Drie maatregelen zouden verplicht kunnen worden: de invoering van gemeenschappelijke methoden voor de bepaling van de capaciteit zou op korte termijn verplicht moeten worden; op respectievelijk middellange en lange termijn zou dat ook het geval moeten zijn voor geavanceerde grondgeleidings en –controlesystemen en gezamenlijke besluitvormingsprocedures. Bovendien bleken alle voorgestelde maatregelen positieve effecten te hebben. De maatregelen zullen worden opgenomen in een concreet actieplan om het capaciteitsgebrek van luchthavens binnen een bepaalde termijn weg te werken.

Monitoring en evaluatie

De analyse die in het kader van deze effectbeoordeling is uitgevoerd, heeft aangetoond dat het probleem van de beperkte luchthavencapaciteit in Europa niet met één enkele maatregel kan worden opgelost. De oplossing bestaat veeleer uit een combinatie van verschillende maatregelen waarvan sommige intrinsiek met elkaar zijn verbonden. De Commissie zal ervoor zorgen dat het actieplan binnen de voorziene termijn wordt uitgevoerd en zal de evolutie van de luchthavencapaciteit in Europa blijven volgen.