24. 12. 84 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 343/5 
klei en graniet zijn geschikt voor afval van uiteenlo­
pende radioactiviteit, en zelfs complementair. Onge­
twijfeld zullen in het voorstel van de Commissie 
over het vervoer van radioactief materiaal veilig­
heidsmaatregelen worden opgenomen voor de 
afvoer van radioactief afval naar de meest geschikte 
definitieve opslagplaatsen in de Gemeenschap. Ook 
dienen de wettelijke en economische instrumenten 
van de Lid-Staten te worden geharmoniseerd. 
4.4. Terwijl alle Lid-Staten bezig zijn met de vei­
lige tijdelijke opslag van afvalstoffen, is het onver­
standig, het besluit over de vraag hoe hoogradioac-
tief afval met een lange levensduur moet worden 
opgeborgen, met ten minste 50 of misschien wel 
100 jaar op te schorten. 
4.5. Het is duidelijk dat de definitieve opberging 
van radioactief afval een betrekkelijk nieuw gebied 
is. Het is mogelijk dat nieuwe problemen moeten 
worden opgelost. Aangezien bepaalde radioactieve 
afvalstoffen een buitengewoon lange levensduur 
hebben, zal de benodigde opslagcapaciteit steeds 
blijven toenemen. Het stemt het Comité daarom tot 
voldoening dat actief wordt samengewerkt tussen 
alle landen binnen en buiten de Europese Gemeen­
schap waar kernsplijting plaatsvindt of die hierbij 
betrokken zijn. Volledige internationale samenwer­
king is vereist om mens en milieu tegen de moge­
lijke effecten van de opslag van radioactief afval te 
beschermen. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
G. MUHR 
Advies inzake een dertiende verslag over het mededingingsbeleid van de Commissie van 
de Europese Gemeenschap 
(84/C 343/03) 
Op 11 april 1984 heeft de Commissie van de Europese Gemeenschap besloten, het 
Economisch en Sociaal Comité om advies te vragen inzake bovengenoemd verslag. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en dienstverlening, die met de voorberei­
ding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 3 oktober 
1984 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Bagliano. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 220e zitting (vergadering van 
25 oktober 1984) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen, bij 
5 onthoudingen werd goedgekeurd: getroffen. Het is mogelijk dat neveneffecten niet 
meteen tot uiting komen. Het kan wel een generatie 
duren voordat de genetische gevolgen aan het licht 
treden. 
4. Verdere opmerkingen 
Het Comité wil nog de volgende zaken aan de orde 
stellen: 
4.1. Het is het eens met de opvatting dat het 
beheer en de opslag van radioactief afval een onder­
werp is dat alle Lid-Staten aangaat, dus ook Lid-
Staten die niet over kernsplijtingsinstallaties 
beschikken. 
4.2. Hoewel thans bekend is hoe dit probleem 
langs natuurkundige weg moet worden opgelost, 
moet meer voorrang worden gegeven aan de schei­
ding van afval via mechanische afstandsbehande­
ling, zodat de transmutatie van hoogradioactieve 
afvalstoffen met lange levensduur in kort levende 
elementen sneller kan verlopen. 
4.3. Zijns inziens dient een meer flexibele aanpak 
van de Lid-Staten bij de definitieve opberging van 
radioactief afval te worden bevorderd. Niet alle 
Lid-Staten beschikken over bodemformaties die 
optimaal geschikt zijn voor definitieve opslag. Zout, 
Gedaan te Brussel, 25 oktober 1984. 
Nr. C 343/6 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 24. 12. 84 
1. Mededingingsbeleid, aanpak 
Het Comité stelt met voldoening vast dat het begrip 
„mededingingsbeleid", waarop het al vanaf het eer­
ste initiatiefadvies van 30 april 1981 bijzonder had 
aangedrongen, nu ook bij de Commissie is ingebur­
gerd: aan deel I van het dertiende verslag heeft zij 
immers de titel „het mededingingsbeleid in het alge­
meen" meegegeven. 
De huidige problematiek waarmee de concurrentie 
in de Gemeenschap te kampen heeft, kan niet uit­
sluitend door een juridische aanpak worden opge­
lost: hiertoe dienen alle andere, op het verwezenlij­
ken van algemene doelstellingen gerichte beleids­
vormen coherent hun bijdrage te leveren. Een mede­
dingingsbeleid moet bovendien dynamisch kunnen 
evolueren en op de omstandigheden kunnen inspe­
len. Het is altijd nuttig, deze beginselen in herinne­
ring te brengen. 
Om volledig in de logica van deze gedachtengang te 
blijven — m.a.w. met het oog op een juiste aanpak 
van deze problematiek — dienen de voor de toepas­
sing van de artikelen van het Verdrag relevante fei­
ten te worden geïnterpreteerd vanuit een algemene 
invalshoek, waarbij rekening wordt gehouden met 
onderling afhankelijke factoren en met al die facto­
ren waardoor de crisis van het ogenblik wordt 
bepaald (werkloosheid, inflatie, achterstand van de 
Gemeenschap met betrekking tot bepaalde techno­
logieën en geavanceerde sectoren, hoge rente, 
bepaalde negatieve factoren als gevolg van de opko­
mende en toenemende concurrentie vanuit jonge 
industrielanden). 
In de volgorde waarin de onderwerpen in het der­
tiende verslag worden behandeld, besteedt het 
Comité in onderhavig advies daarom aandacht aan 
die problemen welke zijns inziens momenteel het 
dringendst een oplossing behoeven. Daarbij geeft 
het zijn eigen beoordeling van de situatie en doet 
het enkele concrete voorstellen aan de hand. 
2. Crisis en concurrentie, nieuwe markten 
Op het stuk van crisis en concurrentie wil het 
Comité als een van de hoofdlijnen van het commu­
nautair beleid het streven belichten om nieuwe 
afzetmogelijkheden, d.w.z. nieuwe markten voor 
produkten van de Gemeenschap, te vinden, waar­
van ongetwijfeld positieve effecten op de werkgele­
genheid zullen uitgaan. 
De bescherming van het concurrentievermogen bin­
nen de Gemeenschap is een doel dat stellig aanlei­
ding geeft tot problemen; een gezonde concurrentie 
binnen de Gemeenschap kan echter slechts worden 
gehandhaafd indien ook wordt geijverd voor ver­
sterking van de concurrentiepositie van de Gemeen­
schap in de wereld. Dit resultaat kan worden verkregen door te zorgen 
voor nieuwe afzetmogelijkheden voor produktie en 
handel van de Gemeenschap: hiertoe dient een 
actiever en doortastender beleid inzake externe han­
delsbetrekkingen te worden gevoerd. 
Plaatst men de problemen en de betrekkingen tus­
sen de Gemeenschap en de andere grote gebieden in 
een algemener verband, dan moet volgens het 
Comité worden gewezen op de positieve aspecten 
van een minder op de korte termijn gerichte aanpak. 
Hierbij dienen de mogelijkheden te worden benut 
die worden geboden door de ondubbelzinnige teke­
nen van herstel in de Verenigde Staten. Deze wor­
den hier en daar ook zichtbaar in Europa, waar het 
onderzoeks- en scholingspotentieel de optimale, 
prioritaire aandacht van allen verdient. 
3. Concurrentie, belastingen en vennootschapsrecht 
Het Comité wil in het bijzonder de aandacht vesti­
gen op de belangrijke gevolgen van de fiscale ver­
schillen tussen de Lid-Staten voor de concurrentie. 
In dit verband dient niet slechts een actiever harmo­
nisatiebeleid te worden gevoerd, maar noeten waar 
mogelijk ook op communautair niveau beginselen 
worden vastgelegd en instrumenten worden gescha­
pen. 
Een belangrijke bijdrage hiertoe kan ook worden 
geleverd door het vennootschapsrecht, dat reeds vol­
gens communautaire maatstaven is uitgewerkt; het 
Comité spreekt dan ook nogmaals de wens uit dat 
het statuut voor de Europese vennootschap zo spoe­
dig mogelijk realiteit wordt. In het bijzonder dient 
de ontwerp-verordening tot instelling van de „Euro­
pese groepering tot samenwerking" nu eindelijk te 
worden goedgekeurd. 
4. De Gemeenschap en de internationale organisa­
ties 
In het kader van de betrekkingen met OESO, 
UNCTAD en UNO worden besprekingen gevoerd 
over zeer belangrijke problemen als internationale 
investeringen, restrictieve handelwijzen, anti-dum­
pingpraktijken, exportkartels, openbare aanbeste­
dingen en nieuwe wegen voor internationale samen­
werking. 
Juist omdat de aanwezigheid van de Gemeenschap 
als zodanig bij internationale forums waar over deze 
belangrijke onderwerpen wordt gedebatteerd, van 
zo'n groot belang is, zou het Comité gaarne zien dat 
de Commissie uitvoeriger informatie verstrekt en de 
methode van voorbereidende conferenties invoert. 
24. 12. 84 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 343/7 
Ook de conferentie van de Verenigde Naties over de 
internationale gedragscode voor overdracht van 
technologie verdient de grootste aandacht van de 
zijde van alle communautaire Instellingen en dus 
ook van de economische en sociale kringen. 
5. Het dertiende verslag en het ESC — Inventaris 
Het dertiende verslag besteedt terecht aandacht aan 
het Europees Parlement, dat immers aan het eind 
van zijn mandaatsperiode was. De Commissie geeft 
een buitengewoon gedetailleerd overzicht van de 
vragen die de afgelopen jaren door het Parlement 
zijn gesteld, en geeft aan welke vragen een positieve 
reactie hebben ontvangen en welke niet. Voorts wor­
den de eigen beslissingen uitvoerig gemotiveerd. 
Deze methode moet positief worden beoordeeld. 
Het Comité acht het dan ook zinvol en gewenst dat 
eveneens een dergelijke balans wordt opgemaakt 
van hetgeen de Commissie heeft gedaan met de in 
zijn adviezen opgenomen aanbevelingen. In elk 
geval wordt het van belang geacht de aandacht van 
de Commissie op volgende punten te vestigen: 
a) De invloed van het mededingingsrecht van de 
Gemeenschap op de nationale rechtspraak. 
Het Comité is ingenomen met de door de Com­
missie ontwikkelde hoofdlijnen, maar vindt ook 
dat de rechtstreekse toepassing van de artike­
len 85 en 86 van het Verdrag door de nationale 
rechters er in geen geval toe mag leiden dat het 
mededingingsrecht van de Gemeenschap in de 
verschillende Lid-Staten op niet-geharmoni-
seerde of zelfs uiteenlopende wijze wordt toege­
past. 
Het Comité acht het voorts raadzaam, de hui­
dige situatie en de ontwikkeling op het gebied 
van de nationale wetgevingen inzake mededin­
ging, alsmede de invloed die uitleg en toepas­
sing van de communautaire rechtsregels op de 
rechtsvoorschriften van de Lid-Staten kunnen 
hebben, aandachtiger in het oog te houden en 
de nodige conclusies hieruit te trekken. 
b) Het Comité maant de Commissie tot buitenge­
wone voorzichtigheid bij de door haar geplande 
verruiming van de mogelijkheden tot indiening 
van schadeclaims door particulieren, ook al 
beoordeelt het deze, op grond van de ontra­
dende werking die ervan uitgaat, positief; de 
resultaten moeten aan een kritisch onderzoek 
worden onderworpen. Het gaat er echter vooral 
om dat duidelijkere voorschriften m.b.t. contrac­
ten worden uitgewerkt, mede om te vermijden 
dat zich in de Lid-Staten een explosie van 
geschillen voordoet. In ieder geval dient rechts­
zekerheid als voorwaarde en doel voorop te 
staan. c) Wat het prijsbeleid van ondernemingen in het 
bank- en verzekeringswezen betreft, moet wor­
den gezegd dat de Commissie heeft voldaan aan 
het verzoek van het Comité (zie deel IV van het 
verslag). 
d) Ten aanzien van de gewijzigde versie van het 
voorstel voor een verordening inzake controle 
op concentraties kan het Comité zich echter niet 
verenigen met het standpunt van de Commissie 
(§ 52 van het rapport) dat in het nieuwe voorstel 
met zijn advies rekening is gehouden. De in het 
advies opgenomen voorstellen tot aanvulling en 
wijziging nebben juist geen gehoor gevonden. 
e) Tot slot stelt het Comité tot zijn spijt vast dat de 
Commissie al in de inleiding tot het rapport 
wijst op het belang van het „positieve", en niet 
slechts repressieve karakter van het mededin­
gingsbeleid, maar niet ingaat op het verzoek van 
het Comité om met grotere overtuiging de prak­
tijk van „mededelingen" over specifieke onder­
werpen in ere te herstellen (en het niet bij veror­
deningen voor generieke ontheffingen te laten), 
alsook die van richtsnoeren om de ondernemin­
gen meer houvast en oriëntatiemogelijkheden te 
geven. Van de thema's die voor dergelijke 
„mededelingen" in aanmerking zouden komen, 
noemt het Comité de gemeenschappelijke 
ondernemingen (joint ventures) (§ 53—55), die 
immers van belang zijn voor de versterking van 
het concurrentievermogen van de Europese 
industrie en voor de technologische vooruit­
gang. Daarom dient het bedrijfsleven met spoed 
een geschikt rechtskader en -instrumentarium te 
worden geboden. 
f) De bereidheid om het Comité ook in de toe­
komst te raadplegen over voorontwerpen van 
verordeningen inzake generieke ontheffingen, 
moet beslist met voldoening worden gere­
gistreerd. 
g) Met betrekking tot de voorstellen inzake 
O & O-overeenkomsten en octrooilicenties 
erkent het Comité dat de Commissie er blijk van 
heeft gegeven open te staan voor en goed te 
luisteren naar de standpunten die vanuit de 
hoek van de sociaal-economische organisaties 
naar voren werden gebracht. 
h) Het Comité is ingenomen met de ter zake 
bereikte resultaten en hoopt dat deze vruchtbare 
samenwerking ook wordt voortgezet met betrek­
king tot de ontwerp-verordeningen waaraan 
thans wordt gewerkt. 
Wat dit laatste betreft, wordt aan de ontwerp­
verordening betreffende de overeenkomsten 
inzake de afzet van automobielen herinnerd, 
waarover het Comité in 1983 een advies heeft 
Nr. C 343/8 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 24. 12. 84 
uitgebracht, dat door de Commissie slechts zon­
der verder commentaar wordt vermeld. 
i) Het Comité is ook voorstander van duidelijker 
teksten in het belang van de „geadresseerden" 
— ondernemingen en niet-deskundigen — en 
in elk geval van een grotere rechtszekerheid. 
6. MKB en ambacht 
Met betrekking tot het mededingingsbeleid en het 
MKB stelt het Comité vast dat in het dertiende ver­
slag aan dit belangrijke onderwerp slechts een bui­
tengewoon kort en algemeen hoofdstuk wordt 
gewijd, terwijl 1983 nog wel tot het Europese jaar 
van het midden- en kleinbedrijf en het ambacht was 
uitgeroepen. 
Het Comité neemt kennis van de publikatie van de 
gids inzake mededingingsvoorschriften, die bedoeld 
is om de kennis van het communautair recht te ver­
breiden. Het vindt dat de Commissie zich in haar 
beleid niet moet beperken tot het uitvaardigen van 
verordeningen inzake generieke ontheffingen, maar 
ook moet zorgen voor een doeltreffende en flexibele 
uitvoering van de mededingingsvoorschriften op 
alle niet door verordeningen geregelde gebieden, 
waarbij in grotere mate met de reële behoeften van 
het MKB rekening dient te worden gehouden. 
7. Distributie-overeenkomsten 
Onder het hoofd „Voornaamste ontwikkelingen in 
het beleid van de Gemeenschap" op het gebied van 
concurrentie blijven de distributie-overeenkomsten 
bovenaan staan. 
In het rapport wordt een kort verslag gegeven van 
een samen met de Franse Regering te Straatsburg 
(5-6 december 1983) georganiseerd internationaal 
seminarie, maar concrete informatie vooraf of ach­
terafis hierover niet verstrekt. Werd met dit seminarie 
beoogd de verschillen qua organisatie-, handels- en 
marktstructuren tussen de Verenigde Staten en de 
Europese Gemeenschap te beoordelen, dan was dit 
initiatief op zijn minst aan de late kant. 
Ten aanzien van distributie beschikte de Commissie 
over talrijke en al vaker herhaalde aanwijzingen van 
het Europees Parlement en het Economisch en 
Sociaal Comité, maar in de beide verordeningen die 
de beroemde Verordening nr. 67/67/EEG moeten 
vervangen, en in de ontwerp-verordening inzake de 
afzet van automobielen — in het laatste geval tot 
dusverre — zijn de gedane voorstellen en het groot­
ste gedeelte van de concrete verlangens niet tot 
uiting gekomen. Het Europees Parlement heeft altijd aanbevolen — 
en het Comité is het hiermee volledig eens — het 
distributieprobleem meer vanuit de economische 
dan de louter juridische invalshoek aan te pakken; 
het heeft ook gewezen op het gevaar te veel in detail 
te treden, en achtte de uitwerking van algemene 
richtsnoeren wenselijk, mede met het oog op ver­
mindering van het grote aantal niet-behandelde 
bekendmakingen. 
Het Comité heeft ook gewaarschuwd voor het latere 
gevaar van regelingen per sector, die niet slechts een 
rechtsgrondslag zouden ontberen, maar ook het 
communautaire apparaat enorm dreigen te vergro­
ten, waardoor dit niet meer aan zijn eigenlijke taken 
toekomt, namelijk het houden van toezicht, een 
flexibele beoordeling en tijdig ingrijpen in geval van 
misbruik. 
Ook in de arresten van het Hof van Justitie, die ove­
rigens altijd betrekking hebben op specifieke geval­
len en bepaalde sectoren, komt tot uiting dat echte 
concurrentiedistorsies dienen te worden vermeden; 
zij moeten worden gezien in de ruimere context van 
de Gemeenschap die in een steeds scherpere inter­
nationale concurrentiestrijd is gewikkeld. 
8. Beperking van structurele overcapaciteit 
Met betrekking tot de gemeenschappelijke maatre­
gelen tot beperking van structurele overcapaciteit 
stelt het Comité vast dat de Commissie, uitgaande 
van de in het twaalfde rapport vastgelegde oriënta­
ties, er nu toe is overgegaan om dergelijke principes 
op enkele concrete gevallen van herstructurering toe 
te passen. 
Omdat soms hele sectoren hierbij betrokken zijn en 
zich buitengewoon ernstige werkgelegenheidspro­
blemen voordoen, is het positief te zien dat de Com­
missie tracht een compromis te vinden tussen de 
grondbeginselen van de concurrentievoorschriften 
en de absolute noodzaak rekening te houden met de 
concrete realiteit, waarvan ook overcapaciteit en de 
noodzaak van herstructurering deel uitmaken. 
Het gaat er dus niet slechts om, vast te stellen dat er 
overcapaciteit is en deze te absorberen, maar ook en 
vooral de conjuncturele of structurele oorzaken hier­
van te analyseren en eventuele besluiten in steeds 
sterkere mate op een grondige analyse van de hierbij 
betrokken markten en sectoren te baseren. 
Ook in deze gevallen dienen alle beleidsvormen van 
de Gemeenschap coherent te worden toegepast om 
de noodzakelijke bijdrage te leveren tot het oplossen 
en het wegnemen van de oorzaken van specifieke 
gevallen van structurele overcapaciteit. 
24. 12. 84 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 343/9 
9. Sancties 
Met betrekking tot het sanctiebeleid van de Com­
missie stemt het Comité over het geheel genomen in 
met de richtsnoeren voor het vaststellen van het peil 
van de sancties; hierbij mag geen zuiver wiskundige 
methode worden toegepast, maar moet per geval een 
algemeen juridisch-economisch oordeel worden 
geveld. 
Het Comité merkt voorts op dat de toepassing van 
het mededingingsrecht niet uitsluitend mag neerko­
men op het uitdelen van sancties (o.a. boetes). Het 
gaat daarentegen meer om een effectief en spoedig 
herstel van gezonde concurrentieverhoudingen; juri­
disch betekent zulks dat een overeenkomst die de 
Verdragsregels schendt, nietig is. Hiernaar moet 
door de Commissie bij voorrang worden gestreefd. 
Waar van kwade trouw van ondernemingszijde 
sprake is, heeft de Commissie uiteraard het volle 
recht/de plicht om boetes uit te delen, maar ingeval 
ondernemingen tijdens de procedure de nodige 
medewerking hebben verleend, is het gewenst min­
der strenge criteria aan te leggen. Dit geval doet zich 
bij voorbeeld voor indien er gegronde twijfel bestaat 
over de vraag of een overeenkomst binnen het toe­
passingsgebied van artikel 85.1 valt. Zo lijkt de 
„ongunstige invloed" op de handel van de Lid-Sta-
ten steeds ruimer te worden uitgelegd. Ook hiermee 
dient rekening te worden gehouden. 
Doel van de boete moet zijn, overtreding van de 
mededingingsregels te voorkomen; op fraude en het 
veroorzaken van schade zullen eventueel andere 
sancties staan. 
Het Hof van Justitie heeft de hoogte van sommige 
boetes soms aanzienlijk gewijzigd, niet slechts om 
zich af te zetten tegen een te streng geachte tendens 
bij de Commissie, maar omdat het de zaak in een 
veranderde context en op een later tijdstip behan­
delde en zo tot een evenwichtiger oordeel kwam. 
10. Concurrentievoorschriften in het bank- en 
verzekeringswezen 
Het Comité neemt kennis van het voornemen van 
de Commissie om de concurrentievoorschriften con­
creet op het bank- en verzekeringswezen toe te pas­
sen. 
Reeds in 1981 heeft het Europese Hof van Justitie 
bevestigd dat banken principieel onder het mede­
dingingsrecht van de Europese Gemeenschap val­
len. Bijgevolg dient de Europese Commissie, voor zover dit wenselijk is, initiatieven op dit gebied te 
ontplooien. Nu zij voor bepaalde sectoren (b.v. 
auto's, bier en aardolie) uitermate gedetailleerde 
voorschriften heeft uitgevaardigd, dient zij ervoor te 
zorgen dat ook in de horizontaal in de gehele volks­
huishouding aanwezige banksector en in de verzeke­
ringsbranche de mededingingsvoorschriften van de 
Gemeenschap in acht worden genomen. 
Het Comité moedigt de Commisie aan bij haar al 
aangekondigde streven naar concretere maatregelen, 
die ervoor moeten zorgen dat ook in deze sector een 
doeltreffende concurrentie in alle Lid-Staten tot 
stand komt. Hierbij dient in voldoende mate reke­
ning te worden gehouden met de geldende regels 
m.b.t. bescherming van spaarders en consumenten 
en met de aansluiting met het gevoerde economisch 
en monetair beleid. 
Een toenemende concurrentie zou het systeem 
namelijk beter doen functioneren en zou ook de 
kosten van de dienstverlening duidelijk terugdrin­
gen. 
11. Procedure 
a) Het Comité stelt tot zijn grote voldoening vast 
dat een aantal procedurele hervormingen op stapel 
werd gezet met betrekking tot de controleprocedu­
res, de administratieve briefwisseling, de toegang tot 
het dossier van de Commissie en de taak van de 
Raadadviseur-auditeur tijdens hoorzittingen. 
Het Comité is voornemens, de uitvoering van deze 
hervormingen met aandacht te volgen en in een vol­
gend advies een meer gedetailleerd oordeel hierover 
uit te spreken. 
b) Met betrekking tot de functie van het adviesco­
mité voor mededingingsregelingen en economische 
machtsposities vindt het Comité dat de taak van de 
regeringsdeskundigen sterk moet worden opgewaar­
deerd, zodat het mededingingsbeleid van de 
Gemeenschap in overleg kan worden ontwikkeld. 
Het eerbiedigen van de adviesfunctie en de concrete 
erkenning van deze taak, waaraan de Commissie de 
laatste jaren steeds meer bleek te hechten (mede 
dank zij het aandringen van het Economisch en 
Sociaal Comité en het Europees Parlement), verei­
sen dat beter naar het adviescomité wordt geluisterd 
en dat een redelijke tijd voor de raadplegingsproce­
dure wordt uitgetrokken, zonder dat eenstemmig­
heid of meerderheid van stemmen, waarvan het 
enige doel is, over een formele en dus schijnbare 
consensus te beschikken, wordt geforceerd. 
Een gestadige verbetering van de adviesprocedure 
zou de kwaliteit van de werkzaamheden van de 
Nr. C 343/10 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 24. 12. 84 
Commissie ten goede komen, de periode van discus­
sie en goedkeuring in de opeenvolgende fasen 
inkorten en tot een grotere consensus bijdragen. 
Deze laatste voorwaarde wordt steeds belangrijker 
voor het verwezenlijken van doelstellingen van het 
mededingingsbeleid. 
12. Steunmaatregelen 
Het Comité bekrachtigt nog eens hetgeen in het ini­
tiatiefadvies van april 1981 naar voren is gebracht 
met betrekking tot het verbod van steunmaatregelen 
en de noodzaak tegelijkertijd opnieuw aandacht te 
besteden aan interpretatie en toepassing van de 
regels en de criteria op dit gebied. 
Gezien het belang van dit onderwerp wenst het 
Comité nader in te gaan op enkele problemen en 
daarbij zijn eigen visie op de situatie te geven. 
a) Steunmaatregelen en economische crisis 
Het Comité maakt er zich zorgen over dat de subsi­
dies, in welke vorm dan ook, qua aantal en qua 
totaalbedrag steeds verder toenemen. Het heeft 
daarom waardering voor de toegenomen aandacht 
en het strikte beleid van de Commissie op dit vlak. 
Het wijst nog eens op de absolute noodzaak van een 
verbod van steunmaatregelen die een mentaliteit 
van „hand ophouden door ondernemingen" nog 
bevorderen; hierbij wordt immers geld verkwist 
doordat niet langer tegen de concurrentie opgewas­
sen ondernemingen kunstmatig in leven worden 
gehouden en ook de concurrentiebereidheid van de 
ondernemers geringer wordt. 
Daarbij merkt het Comité ook op dat het ernstiger 
vormen aannemende probleem van steunmaatrege­
len niet slechts wordt veroorzaakt door druk van 
ondernemingszijde op de overheid, maar fundamen­
teel moet worden geweten aan het voortduren van 
de economische crisis. 
Bij ontbreken van een industriebeleid van de 
Gemeenschap en van een programma voor de mid­
dellange termijn reageren de Lid-Staten op uiteenlo­
pende wijze op de door de crisis veroorzaakte pro­
blemen, hetgeen de concurrentieverhoudingen 
scheef kan trekken. In deze situatie is het dringend 
geboden een op de lange termijn afgestemde com­
munautaire structuurstrategie te ontwikkelen. 
Steunverlening moet in ieder geval van voorbij­
gaande aard en degressief, of met een nauwkeurig 
saneringsprogramma verbonden zijn, en bovendien 
ten doel hebben het concurrentievermogen van de 
onderneming duurzaam te herstellen; zij mag 
daarom niet a priori negatief worden beoordeeld. 
Een crisissituatie vereist dat het mededingingsbeleid 
een eigen bijdrage levert om de Europese economie uit het dal te helpen. Door een realistische en flexi­
bele toepassing van de Verdragsbepalingen dienen 
in een dergelijke situatie de maatregelen van de 
Lid-Staten te worden georiënteerd en hieraan beper­
kingen te worden opgelegd. Het Comité staat achter 
de manier waarop de Commissie deze problematiek 
aanpakt, met name omdat de concurrentieverhou­
dingen door cumulering van steunmaatregelen 
scheef kunnen worden getrokken. 
b) Criteria en procedures 
Het Comité ziet in dat de Commissie tracht de cri­
teria voor de toelaatbaarheid van bepaalde vormen 
van steun af te bakenen en de beginselen voor 
beperking van de reeds voor sommige sectoren vast­
gelegde steunmaatregelen tot nieuwe sectoren uit te 
breiden. 
De ruime beoordelingsmarge waarover de Commis­
sie beschikt m.b.t. de beoordeling van de toelaat­
baarheid van steunprojecten, dient evenwel nauw­
keuriger te worden vastgelegd. 
Het Comité herinnert nog eens aan het in zijn initia­
tiefadvies van 30 april 1981 geuite verzoek aan de 
Commissie, op gezette tijden uitvoerige richtsnoeren 
uit te vaardigen. 
Een grotere doorzichtigheid van de visie van de 
Commissie zal de vraag naar steun geenszins stimu­
leren, maar zou de coherentie van de nationale 
steunmaatregelen met de doelstellingen van het Ver­
drag wel ten goede komen, doordat wordt vermeden 
dat onbedoeld ontoelaatbare steunmaatregelen wor­
den meegedeeld, de fase van discussie, controversen 
en eventueel geschillen met de autoriteiten van de 
Lid-Staten dikwijls zo lang duurt en de ondernemers 
in onzekerheid verkeren en onnodig lang moeten 
wachten. De voorgestelde richtsnoeren zouden nut­
tige informatie moeten verschaffen omtrent de 
inhoud van inmiddels fundamenteel geworden 
begrippen als „communautaire tegenprestatie", 
„noodzakelijkheid", „cumulatie", enz., en tegelij­
kertijd de relatie tussen deze begrippen moeten toe­
lichten. 
In dit verband is het ook wenselijk dat de procedu­
res worden versneld ten einde te voorkomen dat 
maatregelen te laat komen of tevergeefs zijn. 
c) Verordeningen 
Het Comité merkt voorts op dat in tegenstelling tot 
hetgeen onder het mededingingsbeleid ten opzichte 
van ondernemingen (artikel 85 van het Verdrag) 
valt, in de zin van artikel 94 van het Verdrag tot dus­
verre geen enkele verordening is vastgesteld ter uit­
voering van de artikelen 92 en 93, die met de wisse­
lende en onvoorspelbare jurisprudentie en de prak­
tijk meeëvolueren. 
24. 12. 84 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 343/11 
Wel acht het Comité het gewenst dat de Commissie 
aandachtig nagaat of behoefte bestaat aan een of 
meer verordeningen van de Raad waarmee het 
bereiken van de noodzakelijke consensus van de 
Lid-Staten ten aanzien van correcte toepassing van 
de in de artikelen 92 en 93 neergelegde basisbegrip­
pen wordt bevorderd. 
Deze verordeningen zouden ook tot een verminde­
ring van de administratieve belasting van de Com­
missie kunnen bijdragen doordat de meldingsplicht 
voor steunprojecten van gering belang (b.v. voor 
kleine ondernemingen) wegvalt en een aanmel­
dingsformulier wordt ingevoerd voor steunprojec­
ten, inclusief de steeds talrijker en moeilijk te con­
troleren projecten die door plaatselijke overheidsin­
stanties worden beheerd. 
d) ,,Innovatie" en ,,herstructurering" 
Het Comité zou ook enkele opmerkingen willen 
maken over bepaalde problemen — innovatie en 
herstructurering — waarmee de Commissie te 
maken heeft gekregen en steeds meer te maken zal 
krijgen bij de beoordeling van de verenigbaarheid 
van de door de Lid-Staten aangemelde plannen 
voor steunmaatregelen. 
Zo mag volgens het Comité het begrip „innovatie" 
niet beperkt worden gezien, maar dient de com­
plexiteit hiervan te worden onderkend. 
Als innovatie mogen niet slechts de gevallen van 
radicale innovatie worden beschouwd die betrek­
king hebben op nieuwe produkten of produktiepro-
cessen: dit zou de maatregelen tot versnelling van 
de vernieuwingsdynamiek in topsectoren beperken 
met het gevaar dat feitelijk traditionele en „rijpe" 
sectoren worden uitgesloten, waarvan vele zelf inno­
vatieprojecten uitvoeren en stimuleren. 
Doel van een communautair innovatiebeleid dat 
geen afbraak doet aan het mededingingsbeleid, is 
het innovatieproces te versnellen, waarbij de con­
crete uitgangssituatie in die sector of in de Lid-Staat 
op realistische wijze in het oog wordt gehouden. Het 
is aan de Gemeenschap, het innovatiebeleid van de 
Lid-Staten te stimuleren; dit beleid is niet noodza­
kelijk homogeen omdat de omstandigheden per 
Lid-Staat en per sector uiteenlopen („rijpe" sectoren 
en geavanceerde sectoren). 
Gedaan te Brussel, 25 oktober 1984. Het Comité onderschrijft in het algemeen de 
gedachtengang van de Commissie t.a.v. de beoor­
deling van en het toezicht op de mate van herstruc­
turering die een onderneming moet doorvoeren wil 
de steun toelaatbaar zijn. 
Wel moet erop worden gewezen dat bij de beoorde­
ling van de in het kader van controleerbare herstruc­
tureringsprogramma's verleende steun om de onder­
nemingen hun concurrentievermogen op middel­
lange termijn te helpen terugwinnen, in beginsel 
niet de vraag moet worden gesteld of deze maatrege­
len bestemd zijn voor ondernemingen in een „rijpe" 
sector of voor ondernemingen in een topsector: het 
begrip „mate van herstructurering" is uiteraard rela­
tief en moet naar gelang van de specifieke sector 
uiteenlopend worden beoordeeld. 
Terecht moet hierbij een zekere stringente aanpak 
worden gevolgd, ten einde er ook in dit geval voor 
te zorgen dat de betrokken onderneming weer in een 
stabiele positie komt van waaruit zij gezond en op 
eigen kracht de concurrentie tegemoet kan treden. 
e) Rechtszekerheid 
Het Comité heeft vernomen dat de Commissie voor­
nemens is, de Lid-Staten verdere aanwijzingen te 
verstrekken omtrent steunmaatregelen, waarmee zij 
een striktere controle beoogt; aan de andere kant is 
het van oordeel dat de ondernemingen in ieder 
geval een zo groot mogelijke rechtszekerheid 
behoort te worden geboden. 
De rechtszekerheid zou er zeer mee zijn gediend 
wanneer aanwijzingen worden gegeven ten aanzien 
van de terugbetaling van illegaal door de Lid-Staten 
verstrekte steunbedragen, zodat ondernemingen die 
te goeder trouw handelen, geen schade wordt berok­
kend. 
Een adequate regeling is noodzakelijk geworden 
sinds de Commissie bepaalde maatregelen van de 
overheid (zoals deelneming in het bedrijfskapitaal) 
is gaan beschouwen als steunvormen die aan de 
concurrentievoorschriften dienen te worden 
getoetst. 
In geen geval mogen steunmaatregelen een nega­
tieve uitwerking op de markt hebben. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
G. MUHR