GEZAMENLIJKE MEDEDELING AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Capaciteitsopbouw voor veiligheid en ontwikkeling -

De partners in staat stellen crises te voorkomen en te beheersen

1.Inleiding

De gebeurtenissen in Afrika, de Europese nabuurschap en daarbuiten wijzen wereldwijd op een dramatisch verslechterende veiligheidssituatie, waarbij meer dan 1,5 miljard mensen in kwetsbare en door conflicten getroffen regio's leven. Zoals het er nu voorstaat, zal dit cijfer tegen 2030 naar verwachting stijgen tot 2 miljard. De landen in kwetsbare situaties hebben de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling niet gehaald, omdat gewelddadige conflicten en slecht bestuur cruciale problemen blijven die de ontwikkeling belemmeren. Kwetsbaarheid en geweld werden ook gevoed door nieuwe bedreigingen zoals terrorisme en de georganiseerde misdaad.

Een gecoördineerd extern optreden dat gebruik maakt van de diplomatieke, veiligheids-, ontwikkelings- en humanitaire hulpmiddelen van de Europese Unie (EU), is essentieel om het vertrouwen te herstellen en te garanderen dat de instellingen van de partnerlanden in staat zijn om de problemen aan te pakken. De instrumenten van de EU voor extern optreden hebben diverse en complementaire taken. Het verband tussen veiligheid en ontwikkeling is een fundamenteel onderliggend beginsel van de omvattende aanpak van de EU van externe conflicten en crises , en vormt een aanvulling bij het interne veiligheidsbeleid, maritieme veiligheid en andere aspecten. Toch moet de brede aanpak van de EU worden versterkt om lacunes in de huidige respons van de EU te dekken. Dit kan onder meer noodzakelijk zijn indien opleiding werd verstrekt via missies in het kader van het gemeenschappelijke veiligheids- en defensiebeleid (GVDB), maar waarvan de duurzaamheid en doeltreffendheid werden gehinderd door een gebrek aan basisuitrusting in de partnerlanden.

Voorts is het van belang in dit verband op te merken dat er een aantal belangrijke politieke kaders bestaan die relevant zijn voor zowel veiligheid als ontwikkeling, waarvan er een aantal momenteel herzien worden. Dit is onder meer het geval met het Europees Nabuurschapsbeleid, het ontwikkelingskader voor de periode na 2015, de strategische herziening van het buitenlandse beleid maar ook de maritieme veiligheidsstrategie en de Europese Veiligheidsagenda.

Op basis van de conclusies van de Europese Raad van december 2013 en van de verklaring van de top EU-Afrikaanse Unie van april 2014 worden in deze gezamenlijke mededeling tekortkomingen in kaart gebracht en remediërende maatregelen voorgesteld. In deze mededeling komt de kwestie van uitrusting om de capaciteitsopbouw van het partnerland inzake veiligheid te ondersteunen aan de orde, met uitzondering evenwel van de levering van dodelijke wapens. Dergelijke uitrusting zal de door de EU niet worden geleverd.

2.Het verband tussen veiligheid en ontwikkeling in het EU-beleid

Zoals is verklaard in de Verdragen, heeft het externe optreden van de EU onder meer tot doel "de vrede te handhaven, conflicten te voorkomen en de internationale veiligheid te versterken [...]" en ook "de duurzame ontwikkeling van ontwikkelingslanden op economisch, sociaal en milieugebied te bevorderen, met uitbanning van de armoede als hoofddoel". In de Verdragen wordt eveneens een afstemmingseis vastgesteld tussen diverse beleidsgebieden in het kader van deze doelstellingen.

Het voornaamste doel van het ontwikkelingsbeleid van de EU is de terugdringing en, op de lange termijn, de uitbanning van de armoede. Daarnaast heeft het ontwikkelingsbeleid ook betrekking op duurzame ontwikkeling, ongelijkheden, sociale onrechtvaardigheid en schendingen van de mensenrechten. Dit is essentieel om de dieperliggende oorzaken van onveiligheid en conflicten weg te nemen. Tegelijk moeten de doelstellingen van ontwikkelingssamenwerking in aanmerking worden genomen in andere beleidshandelingen van de EU die eventuele gevolgen hebben voor de ontwikkelingslanden. Ter ondersteuning hiervan werd in de mededeling van de Commissie van 2011, getiteld: "Het effect van het EU-ontwikkelingsbeleid vergroten: Een agenda voor verandering" en de daarmee verband houdende conclusies van de Raad van 2012 gewezen op de noodzaak om de problemen van veiligheid, kwetsbaarheid en transitie prioritair aan te pakken.

De EU is ook verantwoordelijk voor de vaststelling en tenuitvoerlegging van het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB), met inbegrip van de geleidelijke concipiëring van een gemeenschappelijk defensiebeleid. Het GVDB, dat een integraal onderdeel is van het GBVB, voorziet de EU van operationele capaciteiten voor de tenuitvoerlegging. De EU kan een beroep doen op de hulpmiddelen van het GVDB voor missies buiten haar grondgebied, met het oog op vredeshandhaving, conflictpreventie en de versterking van de internationale veiligheid overeenkomstig de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties en als zodanig een breder spectrum van taken bestrijken.

Het is duidelijk dat op het gebied van veiligheid en ontwikkeling elkaar versterkende activiteiten moeten worden opgezet. De EU heeft bij herhaling erop gewezen dat "veiligheid een voorwaarde voor ontwikkeling is" en dat "vrede niet mogelijk is zonder ontwikkeling en zonder dat armoede wordt uitgeroeid" . De politieke, sociale en economische voorwaarden voor stabiliteit creëren en bevorderen is essentieel voor de veiligheid van een land en een voorwaarde voor ontwikkeling. Dit verband tussen veiligheid en ontwikkeling is cruciaal om de doeltreffendheid van het externe optreden van de EU te maximaliseren.

Voor de verzekering van zijn veiligheid en ontwikkeling moet een land beschikken over de nodige capaciteiten, of deze verwerven, in alle kritieke sectoren, met inbegrip van veiligheid en defensie. Dit zal niet alleen tot stabiliteit leiden in het betrokken land, maar het ook in staat stellen constructief bij te dragen aan vrede, stabiliteit en crisispreventie in zijn regio.

2.1 Lopende inspanningen voor capaciteitsopbouw

De lopende inspanningen voor capaciteitsopbouw op het gebied van de veiligheid in de partnerlanden bestrijken een aantal beleidsgebieden. Er wordt een beroep gedaan op diverse instrumenten en de nadruk ligt op het opzetten van doeltreffende, legitieme en duurzame instellingen, met inbegrip van de sectoren justitie en veiligheid, grenscontrole en kustbewaking. De activiteiten voor capaciteitsopbouw omvatten onder meer de toegang tot internationale instrumenten, politieke dialoog, technische samenwerking (met inbegrip van gezamenlijk onderzoek en innovatie), opleiding (kennisoverdracht en ontwikkeling van vaardigheden) en de verstrekking van essentiële uitrusting en materieel. Opleiding in de sector veiligheid streeft naar een betere capaciteit van de partner om stabiliteit en de bescherming van de burgers te garanderen. Deze opleiding kan de vorm aannemen van een vooropleiding; zij kan ook worden geïntegreerd in de operationele fasen via mentorschap of stages en steun. De uitrusting die aan de partners wordt verstrekt, kan variëren van communicatie-apparatuur, levensreddend materiaal en voorzieningen op het terrein, medische, vervoers- en andere faciliteiten, tot beschermingsuitrusting voor troepen.

In de loop van de jaren werd bij het verlenen van EU-steun geleidelijk aan meer aandacht besteed aan het verband tussen veiligheid en ontwikkeling, met interventies in diverse EU-beleidsactiviteiten en -instrumenten.

De mandaten van ettelijke van de 34 tot dusver uitgevoerde GVDB-missies en -operaties omvatten capaciteitsopbouw voor vredes- en veiligheidsactoren in de partnerlanden. Capaciteitsopbouw staat bijvoorbeeld centraal in het mandaat van de drie GVDB-missies die de EU in 2014 heeft opgezet. De adviesmissie van de EU voor de hervorming van de civiele veiligheidssector in Oekraïne (EUAM Ukraine) biedt strategische steun, advies en begeleiding. De militaire adviesmissie van de EU in de Centraal-Afrikaanse Republiek (EUMAM RCA) ondersteunt de autoriteiten van dat land bij de voorbereiding van de aanstaande hervorming van de veiligheidssector. Dit geschiedt door het nationale leger bij te staan bij capaciteitsopbouw, hogere normen en modernisering tot een doeltreffend en betrouwbaar legerkorps. De civiele GVDB-missie van de EU in Mali (EUCAP Sahel Mali) ondersteunt de herstructurering van de binnenlandse veiligheidsdiensten van Mali (de politie, de gendarmerie en de garde nationale). Het is de bedoeling de autoriteiten van Mali bij te staan om een constitutionele en democratische orde en de voorwaarden voor een duurzame vrede te verzekeren. In de missie worden opleidingsactiviteiten en strategisch advies gecombineerd.