Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad waarbij Verordening (EEG) nr. 2092/91 inzake de biologische productiemethode en aanduidingen dienaangaande op landbouwproducten en levensmiddelen wordt aangevuld met betrekking tot de dierlijke productie"

(97/C 133/11)

De Raad heeft op 11 december 1996 besloten, overeenkomstig de artikelen 43 en 198 van het Verdrag, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

Het Comité voor landbouw en visserij, die met de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 6 februari 1997 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Olsson.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 343e Zitting op 26 en 27 februari 1997 (vergadering van 26 februari) het volgende advies uitgebracht, dat met 88 stemmen vóór, 2 stemmen tegen, bij 17 onthoudingen is goedgekeurd.

1. Algemene opmerkingen

1.1. Het Comité is ingenomen met het voorstel van de Commissie om gemeenschappelijke regels voor de biologische productie van dieren in te voeren, maar merkt tegelijkertijd op dat dit voorstel aanmerkelijk later is ingediend dan de bedoeling was. Hierdoor zijn nationale regels ontstaan die voor de Europese consument moeilijk te overzien zijn.

1.2. Dat er momenteel steeds meer voedingsmiddelen volgens de biologische methode geproduceerd komt door een grotere vraag naar deze producten. Deze ontwikkeling verschilt echter aanzienlijk van lid-staat tot lid-staat. De nieuwe markt trekt ook minder bonafide producenten en distributeurs.

1.3. Daarom is het Comité overtuigd van de noodzaak het vertrouwen van de consument in biologische producten te bevorderen en daarnaast milieuvriendelijke landbouwmethoden in het algemeen te stimuleren.

1.4. Voor de consument is de belangrijkste reden om biologische producten te kopen het bewust instemmen met een soort van productie die uitgaat van een natuurlijke kringloop, waarbij zo effectief en voorzichtig mogelijk gebruikt wordt gemaakt van eindige bronnen. Biologische productie zou daardoor een speerpunt kunnen worden van een ontwikkeling die leidt tot een op kringlopen gebaseerde samenleving waarin "sustainable consumption" centraal staat.

1.5. Andere belangrijke redenen waarom tal van consumenten voor biologische producten kiezen, is een ethisch verantwoorde behandeling van dieren goede diergeneeskundige zorg, en zorg voor het welbevinden van dieren.

1.6. Wil de consument vertrouwen in de biologische productiemethode krijgen, dan moet deze voldoen aan bepaalde duidelijke en in alle lid-staten overeenstemmende regels, en dient de toepassing daarvan op betrouwbare wijze gecontroleerd te worden.

1.7. De consument heeft zeker belang bij een breder aanbod van biologische producten tegen redelijke prijzen. Het moet voor alle burgers mogelijk zijn biologisch geproduceerd voedsel te gebruiken, het mag geen nicheproduct zijn dat voorbehouden blijft aan een beperkt aantal consumenten.

1.8. Het Comité benadrukt daarom dat een verordening op dit gebied boeren die willen overschakelen op biologische landbouw geen onredelijke obstakels in de weg mag leggen, zowel qua regelgeving als qua kosten. In paragraaf 2 zijn voorstellen opgenomen om enkele van deze obstakels uit de weg te ruimen.

1.9. Ten aanzien van dit voorstel voor een verordening merkt het Comité op dat de bepalingen in tal van opzichten veel te algemeen zijn en niet afwijken van de regels en goede werkwijzen in de traditionele landbouw.

1.10. Te vage en algemene regels voor de biologische productiemethode houden in dat de verordening juridisch gezien niet veel effect zal sorteren.

1.11. Tegelijkertijd is het Comité van mening dat de verordening in enkele opzichten veel te diep op de details ingaat. Een voorbeeld hiervan zijn de regels betreffende de minimumleeftijd bij het slachten.

1.12. Het Comité stelt dan ook voor in de verordening en de bijlagen daarbij uitsluitend de minimumeisen te formuleren die de biologische veeteelt karakteriseren, en waar de biologische productiemethode aan moet voldoen willen de producten als biologische producten kunnen worden verkocht. In paragraaf 2.1.2 gaat het Comité dieper op deze eisen in.

1.13. Het Comité is zich evenwel bewust van de grote natuurlijke en klimatologische verschillen tussen de regio's in de EU. Ook moet er onderscheid gemaakt worden tussen verschillende diersoorten. Dit alles maakt een totale harmonisering onmogelijk. Daarom is er een bepaalde flexibiliteit nodig waardoor de lid-staten nationale bepalingen kunnen invoeren, die niet strijdig met de fundamentele eisen voor de biologische productiemethode zijn, en die ook niet tot concurrentievervalsing leiden. De nationale certificatie-instanties zouden recht moeten doen aan de eisen die voortvloeien uit de Europese normen EN45011 en 45012.

1.14. Het Comité vindt dat besluiten over regels die gebaseerd zijn op dergelijke verschillen door nationale controle-instanties genomen dienen te worden, in samenwerking met de betrokken producentenorganisaties, controle-instanties en vertegenwoordigers van consumenten. Daarna dient het besluit ter kennis te worden gebracht van de Commissie en de lid-staten om eventuele bezwaren te inventariseren, en als deze bestaan, dan dient een procedure overeenkomstig artikel 14 van Verordening (EEG) nr. 2092/91 te worden gestart.

1.15. Indien de verordening overeenkomstig de bovenstaande principes gewijzigd zou worden, zou dat een stap in de richting van een wenselijke vereenvoudiging van het landbouwbeleid van de EU zijn, waardoor de consument meer begrip voor en vertrouwen in dit beleid zou krijgen. Als deze vereenvoudiging op duidelijke criteria gebaseerd is, zou het voor de EU bovendien gemakkelijker worden tot een voor producenten en voor consumenten acceptabele internationale overeenkomst betreffende de handel in biologische producten te komen, en te garanderen dat billijke concurrentievoorwaarden voor zowel geïmporteerde als in de EU geproduceerde producten gerespecteerd worden.

2. Bijzondere opmerkingen

Gezien het bovenstaande, is het Comité van mening dat de preambule en de bijlage slechts de fundamentele eisen die de biologische productiemethode karakteriseren, zouden moeten bevatten, en hierin moet zijn bepaald in welke gevallen nationale uitzonderingen toegestaan zijn. Algemene beweringen die ook voor de traditionele landbouw gelden en die geen juridische implicaties hebben, kunnen uit de tekst van het voorstel voor een verordening worden geschrapt.

2.1. Algemene principes

2.1.1. Het Comité vindt dat in deze paragraaf allereerst een aantal minimumeisen bepaald zou moeten worden waar de biologische productiemethode aan moet voldoen. Deze eisen zouden tegelijkertijd de scheidslijnen met de traditionele productiemethode moeten aangeven.

2.1.2. Volgens het Comité luiden de wezenlijke eisen als volgt:

- de dieren moeten hoofdzakelijk gemest worden met plantaardige producten die verkregen zijn volgens de regels van de biologische landbouw;

- de dieren moeten voldoende bewegingsvrijheid hebben en leven in een omgeving waarin zij hun natuurlijke behoeften kunnen bevredigen;

- zieke dieren moeten behandeld worden met allopathische middelen omdat dat overeenkomt met de normale dierverzorging en wetgeving inzake bescherming van dieren;

- het aantal dieren per oppervlakte-eenheid moet beperkt worden, zodat elke vorm van vervuiling voorkomen wordt en er aan de bepalingen in de nitraatrichtlijn voldaan wordt, wat overeenkomt met een bovengrens van 2 grootvee-eenheden per hectare. Een nationale controle-instantie zou een lagere veebezetting kunnen vaststellen dan op grond van de maximale stikstofgift (170 kg N/ha volgens de richtlijn) mogelijk zou zijn;

- biologische veehouders die niet in staat zijn al hun eigen diervoeder te produceren of die niet voldoende land hebben om hun mest uit te rijden, moeten samenwerken met andere biologische boeren die zich op niet te grote afstand bevinden, zodat de biologische productiemethode een gesloten kringloop vormt;

- overplanting van embryo's, gebruik van synthetische groeibevorderende middelen alsmede ingrepen van gentechnologische aard moeten verboden worden;

- genetisch gemanipuleerde organismen, zowel in voeder als in veredelde levensmiddelen, moeten in de biologische productiemethode verboden worden;

- traditionele veeteelt in hetzelfde bedrijf zal slechts kunnen worden toegestaan in een omschakelingsperiode en dient duidelijk gescheiden te zijn van de biologische veeteelt. Deze periode mag maximaal vijf jaar duren, zodat de veehouder de kosten van de omschakeling kan spreiden;

- ingrepen die neerkomen op verminking van dieren kunnen slechts worden toegestaan als zij de gezondheid en welbevinden en/of de hygiëne van de dieren alsmede de veiligheid van de mens ten goede komen. De nationale controle-instantie zou kunnen instemmen met castratie en onthoorning als dat voor een bepaalde vorm van productie noodzakelijk is;

- dieren die afkomstig zijn van bedrijven die volgens de biologische productiemethode werken, moeten tijdens de slacht geïdentificeerd kunnen worden, hetgeen o.a. het etiketteringssysteem dat nu door de Commissie voorgesteld wordt, zal vergemakkelijken. De identiteit van de dieren moet voor alle delen van het geslachte dier te volgen zijn, zodat dit vlees als grondstof voor samengestelde biologische levensmiddelen kan worden gebruikt.

2.2. Herkomst van de dieren

2.2.1. Het Comité is het in principe eens met het voorstel, het percentage dieren dat afkomstig is van traditionele veehouderijen dat in de veestapel opgenomen mag worden, te beperken tot 10 % vrouwelijke dieren die nog niet volwassen zijn per jaar. De controle-instantie moet echter in uitzonderingsgevallen de mogelijkheid krijgen dit percentage te verhogen tot maximaal 30 %, zodat een snellere toename van productie volgens de biologische methode mogelijk wordt, onder de in het voorstel van de Commissie genoemde voorwaarden.

2.2.2. Het Comité stemt in met het voorstel van de Commissie betreffende opname in biologische veehouderijen van traditioneel gefokte kippen die voor de eierproductie bestemd zijn, kuikens, kalveren, biggen en bijen. Het is echter van mening dat de overgangsperiode verlengd moet worden t/m 31 december 2005.

2.3. Omschakelingsperiode

2.3.1. Het Comité is van mening dat het voeder dat dieren tijdens de omschakeling krijgen, afkomstig moet mogen zijn van weiden en voedergewassen van bedrijven die zich in de omschakelingsperiode naar biologische landbouw bevinden.

2.3.2. Dit houdt in dat binnen één bedrijf de omschakeling van dieren gelijktijdig met de omschakeling van de plantaardige productie kan plaatsvinden.

2.3.3. Dit vereist dat de regelmatige controles zich tevens moeten uitstrekken tot de omschakelingsperiode zelf.

2.3.4. De overschakelingsperiode voor plantaardige productie zou volgens het Comité vastgesteld moeten worden op één jaar. De nationale controle-instantie heeft deze bevoegdheid al, maar als de grens duidelijk op één jaar gelegd wordt, worden de regels duidelijker, en dit houdt niet in de laatste plaats in dat een voor de consument verwarrende etikettering vermeden kan worden.

2.4. Voeding

2.4.1. Hoewel het hoofdprincipe in het voorstel is dat het voeder van het eigen bedrijf afkomstig moet zijn, is het Comité van mening dat terdege rekening gehouden moet worden met geografische en klimatologische omstandigheden, en dat het transport de handel in of het ruilen van biologisch voeder tussen bedrijven onderling toegestaan moet worden.

2.4.2. Het Comité vindt dat de opname van biologisch voeder tenminste 70 % per dag moet zijn, doch minstens 90 % gemiddeld per jaar.

2.4.3. Het Comité stemt in met het voorstel van de Commissie dat het percentage groenvoeder tenminste 60 % moet zijn, maar is van mening dat de nationale controle-instantie 50 % moet kunnen toestaan als dat noodzakelijk voor de productie is.

2.4.4. In de bijlagen van de Verordening zijn lijsten opgenomen met aanvullend voeder, voedingssupplementen en andere producten die zijn toegestaan bij de biologische veeteelt.

2.4.5. Uit ervaring blijkt dat dergelijke lijsten van toegestane middelen moeilijk op te stellen en te wijzigen zijn. De ontwikkeling van nieuwe producten wordt erdoor belemmerd, terwijl de lijsten onvoldoende zijn afgestemd op de verschillende natuurlijke omstandigheden en gebruiken in afzonderlijke regio's.

2.4.6. In bepaalde regio's is het voor het voortbestaan van bedrijven die werken volgens de biologische productiemethode om klimatologische redenen noodzakelijk, voederconserveringsmiddelen zoals mierenzuur en propionzuur te mogen gebruiken. Wil een dergelijke uitzondering kunnen worden toegestaan, dan dient de lid-staat gebruik te maken van de procedure die het Comité in paragraaf 1.14 voorgesteld heeft.

2.4.7. Het Comité vindt dat het mogelijk moet zijn om voeder te gebruiken waardoor varkens en vogels een voor deze diersoorten natuurlijke en toereikende hoeveelheid dierlijke proteïnen consumeren. Als alternatief zou het gebruik van synthetische aminozuren toegestaan kunnen worden, hetgeen zal leiden tot een lagere stikstofuitstoot omdat er een kleiner areaal nodig is voor het kweken van proteïnerijke gewassen. Dierlijke biologische levensmiddelen die op deze wijze geproduceerd zijn, dienen als zodanig te worden geëtiketteerd.

2.4.8. Het Comité is daarom van mening dat de Commissie in de eerste plaats gedetailleerdere criteria zou moeten opstellen voor de eisen waaraan diervoeders en andere voedingssupplementen moeten voldoen om op de lijst met toegestane aanvullende voeders te kunnen worden opgenomen. Volgens de in paragraaf 1.14 voorgestelde procedure kan rekening gehouden worden met de speciale omstandigheden die voor bepaalde regio's en diersoorten gelden.

2.5. Preventie en diergeneeskundige zorg

2.5.1. Het Comité stemt in met het verbod op preventieve allopathische behandelingen in het voorstel van de Commissie, maar is van mening dat veterinaire instanties toestemming moeten kunnen verlenen voor uitzonderingen om de gezondheid van een volledig bestand te beschermen en om maatregelen te nemen om levensbedreigende epidemieën te bestrijden.

2.5.2. Het Comité benadrukt dat zieke dieren een adequate behandeling onder veterinair toezicht moeten krijgen, overeenkomstig de bestaande bepalingen inzake dierenbescherming.

2.5.3. Het Comité stemt in met het voorstel van de Commissie dat de wachttijd na de behandeling met synthetische geneesmiddelen dubbel zo lang moet zijn als bij traditionele veeteelt.

Na meer dan twee behandelingen per jaar mag het product volgens het Comité niet meer als biologisch product verkocht worden en moet de desbetreffende controleorganisatie nagaan wat de oorzaak van de ziektegevallen is en of de veehouder ervoor zorgt dat de oorzaken worden weggenomen.

2.5.4. De Verordening verbiedt groeibevorderende middelen. Het Comité benadrukt dat dit verbod absoluut voor de gehele veestapel dient te gelden, ongeacht de diersoort.

2.5.5. Bij de bijenteelt mogen geen andere stoffen dan mierenzuur worden gebruikt.

2.6. Opstallen, uitlopen, enz.

Het Comité vindt dat het voorstel van de Commissie met betrekking tot opstallen en uitlopen installaties voor opslag van mest en gier en silosap een adequaat algemeen kader vormt.

De omstandigheden waaronder de dieren gefokt worden is van grote invloed op de kwaliteit van het vlees, en er zijn strenge eisen nodig voor het biologische label. Er is gezien de klimatologische en andere verschillen tussen de lid-staten echter een bepaalde flexibiliteit voor de lid-staten nodig, zonder dat dit tot concurrentievervalsing leidt.

Brussel, 26 februari 1997.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

BIJLAGE bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

Tijdens de discussie werden de volgende wijzigingsvoorstellen verworpen:

Paragraaf 2.1.2, eerste streepje

Te vervangen door:

"- herbivore dieren dienen, zodra dat mogelijk is, gemest te worden met plantaardige producten die verkregen zijn volgens de regels van de biologische landbouw."

Motivering

De huidige formulering dreigt de consument niet voldoende zekerheid te geven.

Uitslag van de stemming

Vóór: 33, tegen: 39, onthoudingen: 17.

Bladzijde 3, paragraaf 2.1.2, vierde gedachtenstreepje

De zinsnede "zodat elke vorm van vervuiling voorkomen wordt" vervangen door "zodat vervuiling wordt beperkt".

Motivering

Het is niet altijd mogelijk vervuiling te voorkomen, maar deze kan wél worden beperkt.

Uitslag van de stemming

Vóór: 31, tegen: 40, onthoudingen: 18.