Het Fonds dekt wanbetalingen in verband met leningen en leninggaranties aan derde landen of in verband met projecten in derde landen. Het is ingesteld om:

–leningen van de Europese Unie die een macro-economisch doel hebben - namelijk macrofinanciële bijstandsleningen ("MFB-leningen") aan derde landen, betalingsbalansleningen ("BB-leningen") ter ondersteuning van lidstaten die niet tot de eurozone behoren en die betalingsbalansmoeilijkheden ondervinden, alsook leningen in het kader van het Europees Financieel Stabilisatiemechanisme ("EFSM") ter ondersteuning van alle lidstaten die worden geconfronteerd met, of ernstig worden bedreigd door, een hevige economisch-financiële verstoring als gevolg van buitengewone gebeurtenissen die zij niet kunnen beheersen - en die gewoonlijk worden geactiveerd in combinatie met een financiëlebijstandspakket van het Internationaal Monetair Fonds (IMF);

Het verslag is als volgt opgebouwd: in hoofdstuk 2 worden de hoofdkenmerken van de door de EU-begroting gegarandeerde operaties gememoreerd; verschillende andere bijkomende crisisbeheermechanismen, die geen enkel risico voor de EU-begroting inhouden, worden eveneens besproken. In hoofdstuk 3 wordt de ontwikkeling van de gegarandeerde operaties uiteengezet. Vervolgens worden in hoofdstuk 4 de voornaamste risico's die door de EU-begroting worden gedekt onder de aandacht gebracht, terwijl in hoofdstuk 5 de activering van de garanties en de ontwikkeling van het Garantiefonds ("het Fonds") worden geschetst.

Dit verslag wordt ingediend overeenkomstig artikel 149 van het Financieel Reglement, waarin is bepaald dat de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad jaarlijks verslag moet uitbrengen over de EU-begrotingsgaranties en de daarmee samenhangende risico's.

Met dit verslag wordt beoogd de kredietrisico's te bewaken die door de EU-begroting worden gedekt als gevolg van de garanties en de leningen die direct door de Europese Unie of indirect via de voor EIB-financieringsprojecten buiten de Unie verleende garantie zijn toegekend.

- Garantiefonds van het Europees Fonds voor strategische investeringen

De EU-garantie heeft betrekking op de financierings- en investeringstransacties van de EIB in het kader van het venster "infrastructuur en innovatie" en van het EIF in het kader van het venster "kmo's". Een deel van die verrichtingen wordt door de EU-garantie gedekt en een deel ervan wordt door de EIB-groep op eigen risico uitgevoerd.

Andere crisisbeheermechanismen die niet worden gedekt door de begroting van de EU

In reactie op de crisis zijn diverse andere mechanismen opgezet die echter geen risico voor de EU-begroting inhouden:

- Griekse Leningfaciliteit (GLF), die wordt gefinancierd via centraal door de Commissie beheerde bilaterale leningen van andere lidstaten van de eurozone aan Griekenland;

- Europese Faciliteit voor Financiële Stabiliteit (EFSF): De EFSF is in juni 2010 door de lidstaten van de eurozone opgezet als een tijdelijk reddingsmechanisme om in het kader van een macro-economisch aanpassingsprogramma financiële bijstand aan lidstaten van de eurozone te verlenen. Het verdrag tot instelling van een permanent reddingsmechanisme, het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM), is op 27 september 2012 in werking getreden. Sinds 1 juli 2013 zet de EFSF haar lopende programma's ten behoeve van zowel Griekenland (samen met het IMF en sommige lidstaten) als Ierland en Portugal (samen met het IMF, sommige lidstaten en de EU/het EFSM) voort, maar is zij niet langer bij nieuwe financieringsprogramma's of leningfaciliteitsovereenkomsten betrokken;

- Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM): Het ESM vormt een belangrijk onderdeel van de alomvattende EU-strategie die erop is gericht de financiële stabiliteit binnen de eurozone te beschermen door financiële bijstand te verlenen aan lidstaten van de eurozone die financiële moeilijkheden ondervinden of dreigen te ondervinden. Het ESM is een intergouvernementele volkenrechtelijke organisatie die in Luxemburg is gevestigd en die over een effectieve kredietverleningscapaciteit van 500 000 miljoen EUR beschikt.

3.Ontwikkeling van de gegarandeerde operaties

In dit hoofdstuk wordt de ontwikkeling van de gegarandeerde operaties uiteengezet, eerst die welke rechtstreeks door de Commissie worden beheerd en vervolgens die welke door de EIB worden beheerd.





Tabel 1: totale uitstaande bedragen die op 31 december 2015 door de EU-begroting waren gedekt (in miljoen EUR) Uitstaand bedrag in hoofdsom Verschuldigde en niet-betaalde interesten Totaal % Lidstaten* Euratom-faciliteit 283 1 284 0,3 BB-mechanisme 5 700 111 5 811 6,9 EIB 1 971 16 1 987 2,4 EFSM 46 800 709 47 509 56,4 Subtotaal lidstaten** 54 753 837 55 591 66,0 Derde landen*** MFB 3 007 17 3 024 3,6 Euratom-faciliteit 17 < 1 17 <0,1 EIB**** 25 417 149 25 565 30,4 Subtotaal derde landen 28 441 166 28 606 34,0 Totaal 83 194 1 003 84 197 100 * Dit risico wordt rechtstreeks door de EU-begroting gedekt. Het omvat ook Euratom- en EIB-leningen die aan landen zijn toegekend vóór hun toetreding tot de EU. ** Deze cijfers hebben geen betrekking op EFSI-operaties, waarvoor 202 miljoen EUR was uitbetaald op de verslagdatum. *** Het door het Fonds gedekte risico is beperkt tot 19,45 miljard EUR. **** Inclusief leningen waarvoor subrogatie door de EU heeft plaatsgevonden na wanbetalingen door Syrië op EIB-leningen (bedrag: 155 miljoen EUR).

In de tabellen A1, A2a, A2b en A3 van het SWD wordt nadere informatie over deze uitstaande bedragen verstrekt, met name wat plafonds, uitbetaalde bedragen en garantiepercentages betreft.

3.1.Rechtstreeks door de Commissie beheerde operaties

3.1.1.Europees financieel stabilisatiemechanisme (EFSM)

In zijn conclusies van 9/10 mei 2010 ging de Raad (Ecofin) uit van een maximumomvang van het mechanisme van 60 000 miljoen EUR . Daarnaast waren de lidstaten van de eurozone bereid om deze middelen zo nodig aan te vullen. In artikel 2, lid 2, van Verordening (EU) nr. 407/2010 van de Raad wordt het uitstaande bedrag van de leningen of kredietlijnen die aan lidstaten worden verstrekt, beperkt tot de voor de betalingskredieten beschikbare marge onder het plafond van de eigen middelen.

Naar aanleiding van de besluiten van de Raad tot verlening van financiële bijstand van de Unie aan Ierland (maximaal 22 500 miljoen EUR) en Portugal (maximaal 26 000 miljoen EUR) werd 22 500 miljoen EUR aan Ierland en 24 300 miljoen EUR aan Portugal uitbetaald (de overige 1 700 miljoen EUR werd niet uitbetaald omdat de Portugese regering hierom niet heeft verzocht en de termijn voor betaling was verstreken).

Ontwikkelingen in 2015

De Eurogroep/de Raad Ecofin had in april 2013 besloten tot een verhoging van de maximale gewogen gemiddelde looptijd van de EFSM-leningen van 12,5 tot 19,5 jaar, waardoor de begunstigde landen de mogelijkheid kregen om een verlenging van de looptijd van de leningen tot 2026 aan te vragen (per tranche).

Op 27 juli 2015 verzocht Ierland om verlenging van de looptijd van de eerste EFSM-lening van 5 miljard EUR, die in 2011 aan Ierland was uitgekeerd en die in december 2015 verviel. De lening werd geherfinancierd in drie transacties met vervaldata in 2023 (2 miljard EUR), 2029 (1 miljard EUR) en 2035 (2 miljard EUR).