P6_TA(2006)0101

Straffeloosheid in Afrika en met name de zaak Hissène Habré

Resolutie van het Europees Parlement over straffeloosheid in Afrika en met name de zaak Hissène Habré

Het Europees Parlement,

- gezien het Verdrag tot oprichting van het Internationaal Strafhof,

- gezien Resolutie 1638 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, waarin de VN-missie in Liberia wordt gevraagd voormalig president Taylor aan te houden ingeval deze naar Liberia terugkeert, en hem over te leveren aan Sierra Leone met het oog op zijn berechting door het Speciale Gerechtshof voor Sierra Leone, of zijn overlevering aan Sierra Leone te vergemakkelijken,

- onder verwijzing naar zijn vorige resoluties over Tsjaad en Liberia, met name de resolutie van 24 februari 2005 over de uitlevering van Charles Taylor [1],

- gezien de 38ste gewone zitting van de Afrikaanse Commissie mensenrechten en rechten van de volkeren, die van 21 november tot 5 december 2005 in Banjul (Gambia) plaatsgevonden heeft,

- gelet op artikel 115(5) van zijn Reglement,

A. verwijzend naar het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof en onderstrepend dat het 50 jaar geleden is dat de Verenigde Naties voor het eerst de noodzaak hebben erkend een Internationaal Strafhof in te stellen teneinde degenen die verdacht worden van misdaden zoals genocide, te vervolgen,

B. overwegende dat de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Kofi Annan, verklaard heeft dat amnestie voor grove schendingen van de mensenrechten onaanvaardbaar blijft voor, en niet kan worden erkend door de VN, tenzij genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden daarvan worden uitgesloten,

C. met bezorgdheid het grote aantal schendingen van de mensenrechten in delen van het Afrikaanse continent vaststellende en tevens dat degenen die deze misdaden begaan maar zelden gerechtelijk worden vervolgd, terwijl slachtoffers vaak elk daadwerkelijk rechtsmiddel wordt ontzegd,

D. overwegende dat het internationale recht duidelijk stelt dat oorlogsmisdadigers steeds moeten worden berecht en dat staten verplicht zijn personen die ervan verdacht worden oorlogsmisdaden te hebben begaan, uit te leveren,

E. overwegende dat in artikel 4(o) van de Akte van oprichting van de Afrikaanse Unie straffeloosheid uitdrukkelijk wordt veroordeeld en verworpen,

F. de verklaringen van de Afrikaanse Unie tegen straffeloosheid verwelkomend, en van oordeel dat deze haar geloofwaardigheid zal vergroten door haar vastberadenheid aantoont om praktische maatregelen te treffen tegen straffeloosheid bij schendingen van de mensenrechten aan te tonen,

G. overwegende dat vele van de door Afrikaanse dictators en hun handlangers gepleegde misdaden, inclusief misdaden tegen de menselijkheid, ongestraft blijven, wat de naaste verwanten van de slachtoffers nog meer grieft, en aanspoort tot het plegen van nieuwe misdaden,

H. overwegende dat 27 Afrikaanse staten het Statuut van Rome hebben geratificeerd en dat sommige van hen zich ervoor hebben ingespannen het Statuut van Rome in hun nationale wetgeving om te zetten,

I. overwegende dat diverse voormalige Afrikaanse dictators, met name Charles Taylor, Mengistu Haile Mariam en Hissène Habré, en hun handlangers, die ernstige misdaden hebben gepleegd, thans een rustig leven leiden en volledige straffeloosheid genieten,

J. overwegende dat een internationaal aanhoudingsmandaat is uitgevaardigd waarbij de voormalige president van Tsjaad, Hissène Habré, wordt beschuldigd van tijdens zijn bewind van 1982 tot 1990 gepleegde mensenrechtenmisdaden,

K. overwegende dat de slachtoffers de zaak Habré hebben gebruikt om te proberen te verkrijgen dat hun meer recht wordt gedaan en nieuwe wegen te openen voor gerechtigheid in Tsjaad en elders,

L. overwegende dat de Afrikaanse Unie op 24 januari 2006 besloten heeft een groep van juridische experts in te stellen die aanbevelingen moet doen wat betreft de plaats waar Hissène Habré moet worden berecht en de wijze waarop dit moet geschieden, waarbij de voorkeur wordt gegeven aan een "Afrikaans mechanisme",

M. overwegende dat de president van Nigeria, Obasanjo, naar verluidt binnenkort zal aankondigen dat hij Charles Taylor zal uitleveren, zodat deze kan terechtstaan voor de misdaden waarvan hij wordt beschuldigd, en dat hij aldus in de gelegenheid wordt gesteld aan te tonen dat Nigeria zich verbindt tot eerbiediging van de rechtsorde in West-Afrika,

N. overwegende dat het Speciale Gerechtshof voor Sierra Leone in 2002 werd opgericht om degenen die verantwoordelijk zijn voor tijdens het gewapend conflict in Sierra Leone gepleegde oorlogsmisdaden voor het gerecht te brengen; overwegende dat Charles Taylor door het Speciale Gerechtshof wordt beschuldigd van 17 gevallen van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid,

O. overwegende dat de voormalige brute dictator van Ethiopië, kolonel Mengistu, nog steeds asiel geniet in Zimbabwe,

1. wijst er nogmaals op dat zonder een Internationaal Strafhof dat als een middel tot rechtshandhaving individuele verantwoordelijkheden vaststelt, daden van genocide en grove schendingen van mensenrechten vaak ongestraft zouden blijven;

2. onderstreept dat het thans tot het internationaal gewoonterecht behoort dat misdadigers, wat ook hun statuut is, geen amnestie of immuniteit wordt verleend voor schendingen van de mensenrechten, en pleit er sterk voor dat degenen die verantwoordelijk zijn voor misdaden en wreedheden voor het gerecht worden gebracht;

3. herhaalt dat de bestrijding van straffeloosheid een van de hoekstenen is van het mensenrechtenbeleid van de Unie en verzoekt de Commissie, de Raad en de lidstaten van de Afrikaanse Unie de nodige aandacht te blijven schenken aan deze kwestie;

4. is van oordeel dat duurzame vrede niet tot stand kan worden gebracht via deals om degenen die verantwoordelijk zijn voor systematische schendingen van de mensenrechten te beschermen;

5. verzoekt met aandrang de lidstaten van de Afrikaanse Unie die zulks nog niet hebben gedaan het Statuut van Rome te ratificeren en een nationaal actieplan uit te werken met het oog op de daadwerkelijke omzetting van het Statuut van Rome op nationaal niveau;

6. verzoekt de Vergadering van staatshoofden en regeringsleiders van de Afrikaanse Unie haar lidstaten ertoe aan te sporen straffeloosheid te veroordelen en te verwerpen;

7. verzoekt de Afrikaanse Unie praktische maatregelen te treffen die kunnen bijdragen aan regionale acties ter bestrijding van straffeloosheid;

8. spoort de Afrikaanse Unie ertoe aan haar strafrechtelijke instellingen te ontwikkelen en de justitiële samenwerking in strafzaken tussen haar lidstaten en met de autoriteiten van andere continenten beter te organiseren, teneinde de straffeloosheid voor door Afrikaanse autoriteiten en door -of met medeplichtigheid van- staatsburgers van andere continenten gepleegde misdaden tegen de menselijkheid te beperken;

9. wijst er nogmaals op dat de internationale gemeenschap heeft voorzien in ad hoc rechtbanken als een mechanisme voor de berechting van de verantwoordelijken voor de misdaden en wreedheden die bijvoorbeeld in Rwanda en Sierra Leone zijn begaan, en onderstreept dat de internationale gemeenschap met één stem moet spreken, teneinde ertoe te komen dat de schuldigen daadwerkelijk ter verantwoording worden geroepen;

10. herinnert aan het optreden van het Internationaal Strafhof voor Rwanda in Arusha en de extreme moeilijkheden die externe rechercheurs ondervonden hebben om de verantwoordelijken voor de genocide van 1994 in Rwanda voor de rechter te brengen;

11. acht het bijzonder stuitend dat degenen die zich schuldig gemaakt hebben aan schendingen van de mensenrechten tijdens de moordpartijen waarvan burgers het slachtoffer zijn geweest in de Democratische Republiek Congo -waar tijdens het conflict dat zes jaar heeft geduurd op zijn minst drie miljoen mensen zijn omgekomen- en in de regio van de Grote Meren, ongestraft blijven;

12. roept Senegal ertoe op Hissène Habré een eerlijk proces te garanderen, indien er geen Afrikaans alternatief bestaat via zijn uitlevering aan België, conform het VN-Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing;

13. verzoekt de Afrikaanse Unie er in de context van de rechtszaak tegen Hissène Habré op toe te zien dat Senegal zijn internationale verbintenissen als staat die het Verdrag tegen foltering heeft ondertekend, nakomt;

14. beschouwt de actie van de Afrikaanse staatshoofden in de zaak Habré als een belangrijke stap, aangezien Afrikaanse leiders duidelijk hebben gesteld dat het noodzakelijk is straffeloosheid te bestrijden;

15. verzoekt de regering van Nigeria te blijven handelen in het belang van het vredesproces in Liberia en ter ondersteuning van de rechtsstaat, door Charles Ghankay Taylor onverwijld uit te leveren aan de rechtspraak van het Speciale Gerechtshof voor Sierra Leone;

16. juicht het toe dat de nieuw gekozen president van Liberia, Johnson-Sirleaf, kort geleden om uitlevering van Charles Taylor door Nigeria heeft verzocht, en dat zij zich ertoe verbonden heeft dat haar presidentschap verantwoordingsplicht en rechtshandhaving in zijn vaandel zal schrijven;

17. roept de lidstaten ertoe op al het mogelijke te doen om te garanderen dat onderdanen van Europese landen die in Afrika en ontwikkelingslanden elders in de wereld misdaden hebben gepleegd of medeplichtig zijn geweest aan misdaden eveneens worden vervolgd en dat de slachtoffers van deze misdaden worden gecompenseerd;

18. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de ACS-EU-Raad van ministers, de regeringen van Tsjaad, Liberia, Nigeria en Senegal, de Afrikaanse Unie en de secretaris-generaal van de Verenigde Naties.

[1] PB C 304 E van 1.12.2005, blz. 408.

--------------------------------------------------