betreffende de omwisseling van hryvniabiljetten in de valuta van lidstaten van ontvangst ten behoeve van mensen die de oorlog in Oekraïne ontvluchten

TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

In reactie op de Russische militaire invasie van Oekraïne die op 24 februari 2022 van start ging, veroordeelde de Europese Raad in zijn conclusies van diezelfde datum in de krachtigste bewoordingen de niet-uitgelokte en niet-gerechtvaardigde militaire agressie van de Russische Federatie (“Rusland”) tegen Oekraïne. Hij onderstreepte de flagrante schending van het internationaal recht en van de beginselen van het VN-Handvest en het gevaar voor de Europese en mondiale veiligheid en stabiliteit. De Unie heeft blijk gegeven - en zal dat blijven doen - van haar vastberaden steun aan Oekraïne en zijn burgers, die worden geconfronteerd met een daad van ongekende agressie door Rusland. Dit voorstel maakt deel uit van de respons van de Unie op de vluchtelingenstromen als gevolg van de Russische militaire invasie van Oekraïne.

Sinds de Russische invasie van Oekraïne zijn op slechts enkele weken tijd meer dan vier miljoen mensen in de Unie aangekomen. Zowel het aantal mensen dat aankomt als de snelheid waarmee dat gebeurt, is ongezien. Deze aantallen zullen naar verwachting verder oplopen.

Bij Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad is vastgesteld dat er sprake is van een massale toestroom in de Unie van ontheemden die Oekraïne hebben moeten verlaten als gevolg van een gewapend conflict, en is tijdelijke bescherming ingesteld voor ontheemden uit Oekraïne.

Ontheemden die, overeenkomstig Richtlijn 2001/55/EG en Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad, tijdelijke bescherming of passende bescherming uit hoofde van het nationale recht genieten, hebben dringende liquiditeitsbehoeften om essentiële uitgaven te kunnen dekken. Velen van hen zijn aangekomen met hryvniabiljetten, maar ondervinden zeer grote moeilijkheden om die biljetten te laten omwisselen in de munt van de lidstaat van ontvangst. De Nationale Bank van Oekraïne heeft de contante omwisseling van hryvniabiljetten in buitenlandse valuta opgeschort om de beperkte valutareserves van Oekraïne te beschermen. De grote onzekerheid over wat een toekomstige wisselkoers tussen de valuta van de lidstaat van ontvangst en de hryvnia zou kunnen zijn, belet kredietinstellingen de facto de omwisseling van hryvniabiljetten, zelfs tegen een korting, te accepteren.

De lidstaten hebben aanzienlijke inspanningen geleverd om humanitaire bijstand te verlenen aan mensen die Oekraïne ontvluchtten. Een aantal lidstaten heeft geprobeerd die inspanningen aan te vullen met initiatieven die de omwisseling van hryvniabiljetten in de valuta van de lidstaat van ontvangst moeten vergemakkelijken, om zo ontheemden uit Oekraïne te helpen in hun behoeften te voorzien, met name wanneer zij in de Unie reizen.

Doel van dit voorstel is een gecoördineerde benadering te bevorderen voor mogelijke nationale regelingen, zodat de ontheemden uit Oekraïne, ongeacht de lidstaat die hen opvangt, hun hryvniabiljetten tegen dezelfde voorwaarden in de lokale valuta kunnen laten omwisselen.

•Verenigbaarheid met bestaande bepalingen op het beleidsterrein

Dit voorstel is volledig in overeenstemming met het EU-acquis op het gebied van asiel, en met name met Richtlĳn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tĳdelĳke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen, en met Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan. Het voorstel is tevens volledig in overeenstemming met de Uniedoelstelling om een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht tot stand te brengen die openstaat voor eenieder die, door omstandigheden gedwongen, rechtmatig internationale bescherming zoekt in de Unie.

De onderdelen van het voorstel zijn ook in overeenstemming met het in september 2020 aangenomen migratie- en asielpact en de daarbij behorende wetgevingsvoorstellen.

•Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie

Dit voorstel is in overeenstemming met het extern optreden van de Unie, zoals EU-sancties en andere beperkende maatregelen. Het maakt deel uit van een uitgebreide reeks EU-maatregelen die in reactie op de Russische militaire invasie van Oekraïne zijn getroffen.

2.RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

•Rechtsgrondslag