NL

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN

Brussel, 2.7.2002

COM (2002) 320 definitief

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE

inzake verzekeringen in de luchtvervoersector na de terroristische aanslagen op 11 september 2001 in de Verenigde Staten

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE

inzake verzekeringen in de luchtvervoersector na de terroristische aanslagen op 11 september 2001 in de Verenigde Staten

1.Inleiding

1.Na de terroristische aanslagen op 11 september 2001 kwam het verstrekken van verzekeringen tegen aansprakelijkheid van derden ter dekking van oorlogs‑ en terrorismerisico's aan de luchtvervoersector op losse schroeven te staan. Tot die datum maakte dit type verzekering, dat luchtvaartmaatschappijen en andere dienstverleners in staat stelt de kosten te dragen van schadevergoedingen voor persoonlijk letsel en schade aan eigendommen die worden veroorzaakt bij een aanval waarbij een vliegtuig is betrokken, normaal deel uit van de algemene polis van elke maatschappij in de luchtvaartsector. De extreem hoge schade in New York was echter aanleiding voor de verzekeringssector om deze situatie opnieuw te bezien, waarna vrijwel alle verzekeringen tegen aansprakelijkheid van derden ter dekking van oorlogs‑ en terrorismerisico's werden ingetrokken.

2.Meteen na de aanslagen hielden de meeste in de luchtvervoersector opererende maatschappijen, met inbegrip van luchtvaartmaatschappijen, luchthavens en andere dienstverleners, zoals grondafhandelings‑ en verkeersleidingsdiensten, slechts een minimale dekking van 50 miljoen USD voor dergelijke risico's over, of waren vanaf dat moment zelfs helemaal onverzekerd. Ter vergelijking kan worden vermeld dat vóór de aanslagen de typische dekking voor de meeste grote luchtvaartmaatschappijen en luchthavens ruim 1 miljard USD bedroeg. Voor bepaalde ondernemingen, met name bedrijven voor veiligheidscontrole, werd het vrijwel onmogelijk nog een verzekering af te sluiten, gezien hun fundamentele rol bij de instapcontrole.

3.Hierdoor kwam de sector in een onaanvaardbare situatie te verkeren. Luchtvaartmaatschappijen, met name die welke vliegtuigen leasen en dus financiële verplichtingen hebben, zijn op zoek naar de financiële veiligheid die wordt geboden door verzekeringspolissen die een maximum aan eventualiteiten dekken, met name die waarbij schade aan derden optreedt. Bij een incident met veel schade zal een onvoldoende verzekerde luchtvaartmaatschappij uit eigen middelen schadevergoeding moeten betalen, waardoor zij mogelijk niet meer aan haar financiële verplichtingen kan voldoen met uiteindelijk een faillissement als gevolg. Veel luchthavens en dienstverleners zijn eveneens van mening dat het van essentieel belang is dat zij een voldoende hoge verzekeringsdekking kunnen verkrijgen voor de schade die het gevolg zou kunnen zijn van een ernstig incident.

4.Met deze mededeling wordt beoogd de huidige stand van de ontwikkelingen op de markt weer te geven, de op internationaal niveau en door de verzekerings‑ en luchtvaartmaatschappijen ondernomen initiatieven te analyseren en mogelijke nieuwe stappen in het vooruitzicht te stellen.

5.In deze mededeling wordt met name rekening gehouden met de tijdens de Raad Vervoer op 17 juni 2002 gehouden besprekingen, waarbij werd geconcludeerd dat elke oplossing voor de huidige problemen dient te voorzien in voorwaarden waardoor de commerciële markt niet onnodig wordt ingeperkt en het risico voor de overheid tot een minimum wordt teruggebracht. Een tweede conclusie was dat regelingen op wederzijdse basis grondig moeten worden geëvalueerd.

1.1.Herstel van de essentiële dekking

6.Gezien het belang van ten minste een gedeeltelijk herstel van de dekking van oorlogs‑ en terrorismerisico's voor derden, heeft de Raad van Ministers zich er op 22 september 2001 voor uitgesproken dat de lidstaten bij wijze van uitzondering dekking zouden verlenen voor oorlogs‑ en terrorismerisico's, op voorwaarde dat die steun tijdelijk zou zijn, aan strikte regels zou zijn onderworpen en naar behoren bij de Commissie zou worden gemeld. In haar mededeling van 10 oktober 2001 over de gevolgen voor de luchtvaart na de aanslagen in de Verenigde Staten schetste de Commissie de perspectieven voor de luchtvaartverzekeringsmarkt in de nasleep van die gebeurtenissen en gaf zij de criteria aan op grond waarvan de Commissie verzekeringsmaatregelen van de nationale overheden in overeenstemming zou achten met artikel 87, lid 2, onder b), van het Verdrag. Deze bepaling staat staatssteun toe die bedoeld is "tot herstel van de schade veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone gebeurtenissen".

7.Vervolgens hebben de lidstaten van de EU tijdelijke verzekeringsregelingen met een looptijd van dertig dagen ingevoerd. Veel landen over de hele wereld, waaronder de Verenigde Staten, Australië en Canada, hebben soortgelijke maatregelen getroffen. In Europa werd de dekking oorspronkelijk voor 30 dagen aangeboden. De Commissie heeft in haar mededeling benadrukt dat indien de situatie na die eerste periode van 30 dagen ongewijzigd zou blijven, de lidstaten zouden kunnen besluiten een aanvullende garantie aan de verzekeringsmaatschappijen te blijven verstrekken, dan wel het risico zelf te dragen. De uiterste termijn was oorspronkelijk vastgesteld op 31 december 2001, maar toen duidelijk werd dat de verzekeringsmarkt zich niet snel zou herstellen, is de duur van de overheidsbemoeienis tot tweemaal toe verlengd, uiteindelijk tot 30 juni 2002. Slechts één lidstaat heeft sindsdien zijn verzekeringsregeling volledig ingetrokken.

8.Een ad hoc‑verzekeringsgroep werd door de Raad opgezet om er zoveel mogelijk voor te zorgen dat alle verzekeringen op vergelijkbare voorwaarden werden aangeboden, alsook om de marktontwikkelingen permanent te volgen. Binnen deze groep, die gezamenlijk werd voorgezeten door het Voorzitterschap en de Commissie, werd overeenstemming bereikt over een reeks gemeenschappelijke principes voor het verstrekken van verzekeringen, inclusief over de hoogte van de te verlenen dekking en de te betalen premies. Vanaf het begin werd ervan uitgegaan dat de begunstigden van de dekking de overheid een marktconforme vergoeding voor de verzekering zouden betalen. De ad hoc‑groep is regelmatig bijeengekomen en heeft de richtsnoeren maandelijks opnieuw bezien.