betreffende de beschikbaarstelling van middelen uit het Solidariteitsfonds van de Europese Unie voor steun aan Duitsland, België, Nederland, Oostenrijk, Luxemburg, Spanje en Griekenland naar aanleiding van natuurrampen in deze landen in de loop van 2021

TOELICHTING

1.Achtergrond van het voorstel

Dit besluit heeft betrekking op de beschikbaarstelling, in overeenstemming met Verordening (EG) nr. 2012/2002 van de Raad (hierna “de verordening” genoemd), van een bedrag van 718 482 761 EUR uit het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (hierna “het SFEU” genoemd) voor het verlenen van steun aan Duitsland, België, Nederland, Oostenrijk, Luxemburg, Spanje en Griekenland naar aanleiding van rampen die zich in 2021 in die landen hebben voorgedaan.

Deze beschikbaarstelling gaat vergezeld van Besluit nr. 20/2022, waarin wordt voorgesteld een bedrag van 668 482 761 EUR van de reservelijn van de reserve voor solidariteit en noodhulp (hierna de “SEAR” genoemd) naar de exploitatiebegrotingslijn van het SFEU over te dragen, in de vorm van zowel vastleggingen als betalingen. In aanvulling op de overgedragen kredieten uit de reservelijn van de SEAR zal deze beschikbaarstelling worden gefinancierd door gebruik te maken van het bedrag van 50 000 000 EUR aan vastleggings- en betalingskredieten dat reeds overeenkomstig artikel 4 bis, lid 4, van de SFEU-verordening in de algemene begroting 2022 ter dekking van voorschotten is opgenomen. De reeds aan Spanje en Griekenland betaalde voorschotten van in totaal 6 288 171 EUR zullen in mindering worden gebracht vóór betaling van het saldo.

2.Informatie en voorwaarden

2.1Duitsland — grote ramp: overstromingen

Tussen 12 en 15 juli 2021 trok een met de naam “Bernd” aangeduid lagedruksysteem langzaam over de zuidwestelijke delen van Duitsland, met zware, langdurige regens tot gevolg. In de Duitse regio’s Noordrijn-Westfalen en Rijnland-Palts viel in 24 uur meer dan 150 mm neerslag. De uitzonderlijke regens leidden tot grootschalige overstromingen van verschillende kleine en middelgrote rivieren en veroorzaakten stortvloeden en modderstromen met rampzalige gevolgen. In Duitsland hebben de overstromingen tot verwoestingen in tientallen plaatsen en dorpen geleid, grote vernielingen van openbare en particuliere infrastructuur veroorzaakt en bedrijven schade toegebracht. Daarnaast kwamen 196 mensen om het leven.

Hierop heeft Duitsland financiële steun uit het SFEU aangevraagd.

(1)Op 1 oktober 2021 heeft Duitsland een aanvraag ingediend voor een financiële bijdrage uit het SFEU ter financiering van nood- en herstelacties na de overstromingen in juli 2021.

(2)Duitsland heeft de aanvraag voor een bijdrage uit het SFEU ingediend binnen de termijn van twaalf weken na de eerste schade die door de ramp op 13 juli 2021 werd veroorzaakt. De aanvraag bevat alle informatie die door artikel 4 van de verordening wordt voorgeschreven.

(3)De ramp heeft een natuurlijke oorzaak en valt derhalve onder het toepassingsgebied van het SFEU.

(4)De Duitse autoriteiten ramen de totale directe schade veroorzaakt door de ramp op 29,21 miljard EUR. Dit bedrag vertegenwoordigt 0,82 % van het Duitse bruto nationaal inkomen (bni), en overschrijdt de drempel voor “grote rampen” van 3 656,983 miljoen EUR (3 miljard EUR in prijzen van 2011). Derhalve kan de ramp worden aangemerkt als een “grote natuurramp” in de zin van artikel 2, lid 2, van de verordening.

(5)De totale directe schade vormt de basis voor de berekening van de financiële bijdrage uit het SFEU. De financiële bijdrage mag enkel worden gebruikt voor noodacties inzake eerste levensbehoeften en herstel als bedoeld in artikel 3 van de verordening.

(6)Duitsland heeft niet verzocht om betaling van een voorschot overeenkomstig artikel 4 bis van de verordening.

(7)Vanaf 12 juli 2021 heeft zware regenval van een ongekende schaal grote delen van het zuiden van Noordrijn-Westfalen getroffen. Sommige gebieden werden 60 uur aan regen blootgesteld. Als gevolg daarvan werden, aanvankelijk, plaatselijk kleine waterlopen en stortvloeden waargenomen. Door de aanhoudende neerslag traden ook middelgrote en grotere rivieren zoals de Ahr, Emscher, Erft, Kyll, Lippe, Prüm, Ruhr, Rur, Sieg en Wupper buiten hun oevers. Dit heeft geleid tot een omvangrijke overstromingssituatie van gebieden in de Eifel (Rheinland-Pfalz), door het Rheinland en van het Ruhrgebiet tot Südwestfalen (Nordrhein-Westfalen). Nadat het lagedruksysteem Nordrhein-Westfalen en Rheinland-Pfalz had verlaten, werden ook het Osterzgebirge, Lausitz en het Berchtesgadener Land getroffen. Ook hier vond hevige regenval plaats, die tot regionale overstromingen leidde. Overstromingen hebben geleid tot talrijke wegafsluitingen, verstoringen van de energievoorziening, het openbaar vervoer en het spoorvervoer, alsook een aantal verstoringen in de telecommunicatiesector. De meeste scholen in de getroffen gebieden werden gesloten. Dijksystemen werden ernstig beschadigd. De levering van energie en drinkwater in de getroffen gebieden werd tijdelijk onderbroken. De storm en overstromingen vernielden of beschadigden openbare infrastructuur, openbare gebouwen en bedrijven. De noodmaatregelen die door de autoriteiten werden ondernomen, bestonden uit het waarschuwen en evacueren van de bevolking, het redden van mensen en het zoeken naar vermiste personen. Verder werd de bevolking in de eerste dagen van de overstromingen ook voorzien van drinkwater, voedsel, hygiëneproducten, kleding en verbruiksgoederen.

(8)Duitsland heeft de kosten voor activiteiten die volgens artikel 3, lid 2, van de verordening subsidiabel zijn, op 4,89 miljard EUR geraamd. Het heeft ook een uitsplitsing naar soort activiteiten verschaft. Het grootste deel van de kosten van de noodacties (meer dan 3,9 miljard EUR) betreft het herstel van de werking van infrastructuur en installaties, met name op het gebied van vervoer en telecommunicatie. Het op één na grootste deel van de kosten heeft betrekking op de reiniging van de geteisterde gebieden en bedraagt 764,9 miljoen EUR.

(9)Richtlijn 2007/60/EG is in Duitsland volledig in de wet op het waterbeheer (Wasserhaushaltsgesetz) opgenomen. De uitvoering van de wet wordt bewaakt op het niveau van de Bondsstaten.

(10)Op het moment dat de aanvraag werd ingediend, liepen tegen Duitsland geen inbreukprocedures op het vlak van de Uniewetgeving in verband met de aard van de ramp.

(11)De Duitse autoriteiten hebben niet aangegeven dat de subsidiabele kosten door verzekeringen werden gedekt.