[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 22.6.2006

COM(2006) 322 definitief

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, HET COMITÉ VAN DE REGIO'S EN DE EUROPESE CENTRALE BANK

Derde verslag over de praktische voorbereidingen op de toekomstige uitbreiding van de eurozone {SEC(2006) 785}

INHOUDSOPGAVE

1. INLEIDING 3

2. STAND VAN DE VOORBEREIDINGEN OP NATIONAAL NIVEAU 3

2.1. Voorbereidingen in Slovenië 3

2.1.1. Algemeen kader 3

2.1.2. Financiële sector en bedrijven 4

2.1.3. Overheid 5

2.1.4. Consumenten en het grote publiek 5

2.1.5. Conclusie 6

2.2. Voorbereidingen in de andere lidstaten 7

2.2.1. Nationale streefdata voor invoering van de euro 7

2.2.2. Algemeen kader voor de praktische voorbereidingen 8

2.2.3. Voorbereidingen met betrekking tot de financiële sector en de overgang naar de chartale euro 9

2.2.4. Voorbereidingen met betrekking tot het bedrijfsleven 10

2.2.5. Waarom kleinhandelaren en consumenten afspraken over stabiele prijzen moeten maken 11

2.2.6. Overheid 11

2.2.7. Communicatieactiviteiten 12

2.2.8. Conclusie 13

3. PUBLIEKE OPINIE IN DE ONLANGS TOEGETREDEN LIDSTATEN 13

ANNEX 1 - Preparations at Community level 14

ANNEX 2 – List of relevant changeover characteristics 17

ANNEX 3 – Table: State of practical preparations (June 2006) 19

ANNEX 4 - Euro coins designs of the future national sides of Slovakia 29

ANNEX 5 - State of public opinion in the recently acceded Member States 30

Derde verslag over de praktische voorbereidingen op de toekomstige uitbreiding van de eurozone

1. INLEIDING

De eurozone bestaat momenteel uit twaalf lidstaten. Om tot de eurozone te kunnen toetreden, moet een lidstaat voldoen aan de in het EG-Verdrag vastgestelde convergentiecriteria van Maastricht. In hun periodieke convergentieverslagen evalueren de Commissie en de Europese Centrale Bank de mate waarin de verschillende landen hebben voldaan aan de formele verplichtingen om de euro te kunnen invoeren[1]. Terwijl Denemarken en het Verenigd Koninkrijk een speciale "opt-out"-status hebben, zijn de resterende elf landen "lidstaten met een derogatie"[2], waarvan wordt verwacht dat zij de euro invoeren zodra zij aan de noodzakelijke voorwaarden voldoen.

Er moet niet alleen aan de toetredingscriteria worden voldaan, de invoering van de euro vereist ook een zorgvuldige planning en omvangrijke voorbereidingen waaraan de particuliere en de publieke sector, alsook het grote publiek moeten deelnemen. De Commissie heeft toegezegd op gezette tijden - ten minste één keer per jaar of telkens als er op grond van specifieke ontwikkelingen goede redenen voor zijn - verslag uit te brengen over de stand van deze voorbereidingen. De verslagen over de praktische voorbereidingen staan los van de convergentieverslagen. Het eerste en het tweede verslag over de praktische voorbereidingen op de toekomstige uitbreiding van de eurozone[3] zijn in respectievelijk november 2004 en november 2005 goedgekeurd.

Daar de eurozone op 1 januari 2007 waarschijnlijk wordt uitgebreid met Slovenië, wordt het voorliggende verslag al in een vroeger stadium gepubliceerd en wordt daarin speciale aandacht besteed aan de lopende voorbereidingen in deze lidstaat. Meer algemeen wordt in het verslag ingegaan op de stand van de lopende praktische voorbereidingen op nationaal niveau. Bijlage 1 bevat een samenvatting van de voorbereidingen op Gemeenschapsniveau.

2. Stand van de voorbereidingen op nationaal niveau [4][5]

2.1. VOORBEREIDINGEN IN SLOVENIË

2.1.1. Algemeen kader

Slovenië wil de euro op 1 januari 2007 invoeren.

Sloveniës masterplan voor de invoering van de euro is in januari 2005 door de centrale bank van Slovenië en de Sloveense regering goedgekeurd en op 2 februari 2006 bijgewerkt. Het voorziet in een zogeheten big-bang-scenario, waarbij de periode van dubbele omloop overigens is verlengd tot veertien dagen, in plaats van de oorspronkelijk geplande zeven dagen.

2.1.2. Financiële sector en bedrijven

Wat de overgang naar de chartale euro betreft, zullen kleinhandelaren pas vanaf €-dag wisselgeld in euro geven[6]. Er zijn al concrete regelingen voor de bevoorrading vooraf[7] van kredietinstellingen vastgesteld: de bevoorrading vooraf met euromunten gaat op 1 september 2006 en die met eurobankbiljetten op 11 december 2006 van start. De bevoorrading vooraf van bedrijven en kleinhandelaren met euromunten en eurobankbiljetten vindt vanaf respectievelijk 1 en 11 december 2006 plaats. De bedrijven en kleinhandelaren krijgen voorverpakte kits met muntstukken in een voor de eerste contante transacties geschikte samenstelling. Vanaf 15 december 2006 komen via commerciële banken 150 000 starterkits met muntstukken voor het grote publiek beschikbaar. Het verdient aanbeveling om dit betrekkelijk beperkte aantal starterkits te vergroten zodat vóór €-dag meer huishoudens van euromunten kunnen worden voorzien.

In de tweede helft van 2006 gaat het bankwezen de software en de geldautomaten zodanig aanpassen dat tot 31 december 2006 alleen tolars opgenomen kunnen worden en vanaf 1 januari 2007 alleen biljetten van 10 en 20 euro. Daar volgens de huidige verwachting slechts 60% tot 70% van de geldautomaten op 1 januari 2007 eurobankbiljetten uitgeeft, zijn nog verdere inspanningen nodig om ervoor te zorgen dat álle automaten op tijd zijn aangepast. Ook moet ervoor gezorgd worden dat de banken rond €-dag langer open blijven. Bovendien moeten nog concrete maatregelen worden genomen om het hoofd te kunnen bieden aan de enorme terugvloeiing van contant geld in de oude munteenheid de eerste dagen na invoering van de euro.

Wat de commerciële banken betreft, is vrijdag 29 december de laatste werkdag in tolars. Van 30 december 2006 tot 2 januari 2007 verrichten de banken voor cliënten geen transacties, maar werken ze aan de omschakeling van hun systemen om vanaf de eerste werkdag in 2007 chartale en girale betalingen in euro te kunnen aanvaarden. Op grond van de wet op de dubbele prijsaanduiding, in tolar en in euro, die op 26 november 2005 van kracht is geworden, moeten de prijzen van goederen en diensten vanaf 1 maart 2006 dubbel worden geprijsd. Tot de onherroepelijke vaststelling van de omrekeningskoers wordt de ERM-spilkoers als omrekeningskoers gehanteerd. De wet voorziet in een groot aantal uitzonderingen op de verplichting om prijzen dubbel aan te duiden, bijvoorbeeld voor benzinestations, kleine bedrijven en boeren die aan huis verkopen, catalogi, de verkoop van vlees, vis, brood, boeken en andere uitgegeven producten en verkoopautomaten.

Wat de omschakeling van de kapitaalmarkten betreft, voorziet het bijgewerkte nationale overgangsplan in de omrekening van aandelenkapitaal, in de wijziging van de muntaanduiding van effecten en in wijzigingen in de vennootschapswet, die momenteel in voorbereiding zijn.

2.1.3. Overheid

De ontwerp-wet op de invoering van de euro is op 3 mei 2006 voor advies aan de ECB toegezonden. In deze wet worden onder meer de overgang naar de euro, de periode van dubbele omloop, de periode voor de inruil van tolarbankbiljetten en -munten tegen euro´s en de omrekening van de overheidsschuld geregeld. In december 2005 zijn wijzigingen in de wet op de loonbelasting en in april 2006 de wijzigingen in de wet op de centrale bank van Slovenië, in de wet op betalingstransacties, in de wet op strafbare feiten en in de vennootschapswet goedgekeurd. In april 2006 is bij het parlement een ontwerp-wijziging op de zekerheidsstellingswet ingediend. Een bijzondere uitvoeringsverordening behandelt bepaalde fiscale kwesties en stelt onder meer de munteenheid vast waarin de belastingbetalers na €-dag hun belastingaangifte moeten indienen over de periodes daarvoor. Fiscale en andere geldbedragen (bijvoorbeeld in de sociale-zekerheidsregelgeving) moeten bij de omrekening ervan in gemakkelijke eurobedragen in het voordeel van de burger worden aangepast om het bedrijfsleven met het oog op prijsstabiliteit het goede voorbeeld te geven.

Om te voorkomen dat nog net voor €-dag een aanzienlijke hoeveelheid contant geld in de oude munteenheid in omloop komt, wordt de betaaldag voor de pensioenen, die gewoonlijk contant worden uitgekeerd, vervroegd van 29 naar 22 december 2006.

Er heeft een selectie plaatsgevonden van de acht ontwerpen voor de nationale zijdes van de euromunten. Omdat Slovenië zelf geen munten slaat, worden de euromunten in het buitenland geproduceerd. De Finse Munt is als producent gekozen. In februari 2006 heeft de Sloveense minister van Financiën met de lidstaten van de eurozone en de Europese Commissie een memorandum van overeenstemming getekend inzake de start van de productie van euromunten en inzake de voorbereidende werkzaamheden vóór de start van de productie.

2.1.4. Consumenten en het grote publiek

Om prijsstijgingen bij de invoering van de euro te voorkomen, houdt de Sloveense consumentenbond samen met het Sloveens bureau voor de statistiek de ontwikkelingen van de kleinhandelsprijzen voor bepaalde goederen en diensten in het oog. De bond heeft aangekondigd dat zij de namen van kleinhandelaren die de prijzen in de overgangsperiode buitensporig verhogen, in de media gaat publiceren.

Om volledig effect te sorteren, moeten dergelijke maatregelen vergezeld gaan van afspraken tussen kleinhandelaren en consumenten waarbij de kleinhandelaren beloven bij de dubbele prijsaanduiding billijk te werk te gaan en de invoering van de euro niet aan te grijpen om de prijzen buitensporig te verhogen. Dergelijke afspraken kunnen eventueel worden aangevuld met een "fair-trader-campagne" waarin kleinhandelaren die zich aan de afspraken houden, een label of sticker krijgen waarmee ze kunnen aangeven dat zij zich verplichten tot een transparante en billijke prijsstelling.

Op 8 november 2005 hebben Slovenië en de Europese Commissie een partnerschapsovereenkomst gesloten over Sloveniës voorlichtings- en communicatieactiviteiten over de euro. In de eerste fase (juni 2005 – maart 2006) is een aantal belangrijke activiteiten opgestart. Zo is op 15 februari 2006 een speciale nationale website geopend over de overgang naar de euro, kan het publiek gratis bellen naar een gratis telefoonnummer, is de eerste voorlichtingspublicatie ("De euro komt eraan") samengesteld en aan alle huishoudens toegezonden en is onder de slogan "De euro: voor ons allemaal" gekozen voor een herkenbare presentatie. In samenwerking met de Europese Commissie zijn in maart 2006 een seminar voor journalisten en een conferentie georganiseerd. Vanaf 12 juni 2006 was in Ljubljana een tentoonstelling over de ontstaansgeschiedenis van de euromunt te bezichtigen.

Slovenië neemt deel aan een jumelageprogramma met Nederland om te profiteren van de Nederlandse ervaring op het gebied van communicatie over de euro.

Volgens de Eurobarometer-enquête van april 2006 behoort Slovenië van de onlangs toegetreden lidstaten tot de landen waar het publiek het meest enthousiast is over de invoering van de euro.

Tabel 1

Percentage respondenten | In Slovenië | In de onlangs toegetreden lidstaten (gemiddelde) |

… dat verwacht dat de invoering van de euro positieve gevolgen voor hun land heeft | 58% | 52% |

… dat persoonlijk gelukkig is met de (mogelijke) vervanging van de nationale munt door de euro | 64% | 48 % |

… dat zich goed geïnformeerd voelt over de euro | 80% | 37% |

… dat van mening is dat de inflatie zal stijgen door de invoering van de euro | 65% | 46% |

… dat bang is voor prijsknoeierij tijdens de overgang naar de euro | 70% | 74% |

2.1.5. Conclusie

Sloveniës praktische voorbereidingen op de invoering van de euro blijken in een gevorderd stadium te verkeren en de meeste relevante overgangskenmerken te omvatten. Om het vertrouwen onder de consumenten te vergroten, zijn nog verdere maatregelen nodig en moeten tussen kleinhandelaren en consumenten zo snel mogelijk afspraken worden gemaakt over stabiele prijzen. Om de burger vanaf €-dag vlot en soepel van eurocontanten te voorzien, moet het percentage geldautomaten dat voor de uitgifte van eurobankbiljetten geschikt is gemaakt, hoger worden dan momenteel gepland, en dichtbij de 100% komen. Bovendien moeten er meer starterkits voor het grote publiek komen. Rond €-dag moeten de banken langer open blijven.

2.2. Voorbereidingen in de andere lidstaten

2.2.1. Nationale streefdata voor invoering van de euro

Oorspronkelijk was de Estse streefdatum voor invoering van de euro 1 januari 2007. In de loop van 2006 werd evenwel duidelijk dat Estland niet op tijd aan de convergentiecriteria van Maastricht zou voldoen. Daarom heeft de Estse regering op 27 april 2006 besloten haar streefdatum te verschuiven naar 1 januari 2008.

Litouwen wilde de euro ook op 1 januari 2007 invoeren en heeft op 16 maart 2006 om een convergentiebeoordeling gevraagd. In het op 16 mei 2006 goedgekeurde convergentieverslag van de Commissie is vastgesteld dat het land momenteel niet voldoet aan de noodzakelijke voorwaarden voor invoering van de euro. Litouwen zal de euro dan ook niet kunnen invoeren op de oorspronkelijk door de regering beoogde datum.

Cyprus en Malta streven naar invoering van de euro op 1 januari 2008. Letland had dezelfde streefdatum, maar de Letse autoriteiten hebben onlangs aangekondigd dat ze hun streefdatum zullen moeten verschuiven. Slowakije wil de euro op 1 januari 2009 invoeren en Tsjechië en Hongarije richten zich op 1 januari 2010. Polen en Zweden zijn nog niet gekomen met een streefdatum. In Zweden zijn de voorbereidingen sinds het negatieve resultaat van het referendum van 14 september 2003 in de praktijk tot stilstand gekomen. Tabel 2 geeft een overzicht van de huidige nationale streefdata.

Tabel 2

Streefdatum | Lidstaten |

1 januari 2007 | Slovenië |

1 januari 2008 | Estland, Cyprus en Malta |

1 januari 2009 | Slowakije |

1 januari 2010 | Tsjechië en Hongarije |

Nog (opnieuw) vast te stellen | Letland, Litouwen, Polen en Zweden |

De onzekerheid over de precieze datum waarop de eenheidsmunt in een bepaalde lidstaat wordt ingevoerd, is onlosmakelijk verbonden met het regelgevingskader van het Verdrag van Maastricht, dat een positieve beoordeling op een aantal convergentiecriteria vereist voordat een land de euro mag invoeren. Daarom is deze onzekerheid niet te voorkomen. Een en ander gold ook voor de landen die in het verleden tot de eurozone zijn toegetreden.

De gevolgen van uitstel van invoering van de euro moeten niet worden overdreven. Ondanks de onzekerheid die ermee gepaard gaat, blijft het vaststellen (en eventueel opnieuw vaststellen) van een geloofwaardige streefdatum een belangrijk middel om het convergentieproces te bevorderen. Met name worden de betrokken actoren en sectoren daardoor geprikkeld om de praktische voorbereidingen op tijd af te ronden. Verlenging van het oorspronkelijke tijdschema moet dan ook worden gebruikt om meer werk te maken van de lopende voorbereidingen en tot afronding ervan te komen.

Gezien de geringe publieke steun die is gebleken uit de recente opiniepeiling, lijkt het aangewezen om meer tijd en middelen te investeren in de communicatie over de overgang naar de euro. In het overleg met de lidstaten over hun communicatiestrategie heeft de Commissie aanbevolen om rekening te houden met een mogelijke verschuiving van de streefdatum door een "plan B" uit te werken. In dit verband heeft Estland op 18 mei 2006 goedkeuring verleend aan een bijgewerkte versie van zijn communicatiestrategie. Litouwen is begonnen aan een bijwerking en herziening van zijn communicatiestrategie.

Een aantal landen heeft tot dusver nog geen streefdatum voor invoering van de euro vastgesteld, met name omdat zij van mening zijn dat het nog een aantal jaren gaat duren voordat zij aan de convergentiecriteria van Maastricht voldoen. Zelfs in deze landen hebben de publieke en de particuliere sector er duidelijk belang bij om al een begin te maken met hun voorbereidingen. Eerst moeten zij zichzelf wellicht informeren omtrent de details en de gevolgen van de invoering van de euro voor hun activiteiten. Ook vereisen de noodzakelijke voorbereidingen op de invoering van de euro een vroegtijdige planning Ten slotte moet de uitvoering van de voorbereidingen op de overgang naar de euro die economisch verantwoord zijn, zo vroeg mogelijk van start gaan. Zo zou het telkens als er nieuwe financiële of boekhoudsystemen moeten worden ontwikkeld of aangeschaft, verstandig zijn om ervoor te zorgen dat al dergelijke systemen volledig eurocompatibel zijn en later niet meer aangepast hoeven te worden. Evenzo kunnen ingrijpende aanpassingen van bestaande systemen een goede gelegenheid zijn om meteen voor eurocompatibiliteit te zorgen zonder dat dit veel kost.

2.2.2. Algemeen kader voor de praktische voorbereidingen

Vier landen (Estland, Litouwen, Slovenië en Slowakije) hebben hun nationale overgangsplannen al goedgekeurd. Estland en Slovenië hebben hun plan begin 2006 bijgewerkt. In februari 2006 heeft de Letse regering haar nationale overgangsplan voor de euro goedgekeurd. Cyprus en Malta, die 1 januari 2008 als streefdatum hebben vastgesteld, moeten beslist meer werk maken van hun voorbereidingen. Op Cyprus heeft het nationale adviescomité een ontwerp van het nationale overgangsplan vastgesteld, waaraan de ministerraad echter nog geen goedkeuring heeft verleend. Goedkeuring van het plan is dringend nodig om de publieke en particuliere sector tijdig houvast te bieden. Op Malta heeft de regering pas op 12 juni 2006 haar goedkeuring verleend aan het eerste uitgebreide nationale overgangsplan, dat derhalve in een snel tempo moet worden uitgevoerd.

De praktische voorbereidingen in Tsjechië verkeren nog in een voorlopig stadium. De regering heeft op 23 november 2005 goedkeuring verleend aan een stuk getiteld: Institutionele regelingen voor invoering van de euro in Tsjechië. Het bevat een beschrijving van het institutionele kader van de overgang naar de euro en is als basis bedoeld voor de uitwerking van een nationaal overgangsplan. Er zijn geen nieuwe ontwikkelingen te melden over de praktische voorbereidingen in Hongarije en Polen.

Wat betreft de instelling van een commissie die belast is met de voorbereiding en coördinatie van de overgang naar de euro in eigen land, hadden zeven lidstaten al vóór de goedkeuring van het vorige verslag afgelopen jaar een dergelijk coördinerend orgaan in het leven geroepen. Op 23 november afgelopen jaar is de Tsjechische minister van Financiën benoemd tot nationaal coördinator voor de invoering van de euro, terwijl op 20 februari 2006 een nationale coördinatiegroep daarvoor in het leven is geroepen.

2.2.3. Voorbereidingen met betrek king tot de financiële sector en de overgang naar de chartale euro

Uit de ervaring is gebleken[8] dat regelingen voor bevoorrading vooraf[9] van cruciaal belang zijn om de overgang naar de chartale euro sneller te doen verlopen en de duur van de periode van dubbele omloop te beperken. Deze zorgen er immers voor dat eurobankbiljetten en -munten meteen vanaf de eerste dag gebruikt kunnen worden. In dit verband moet erop worden gewezen dat het van essentieel belang is dat alle geldautomaten op €-dag meteen overschakelen van de oude munteenheid op de euro. Bovendien moeten in de eerste fase van de overgang naar de chartale euro hoofdzakelijk kleine coupures (van 5 en 10 euro) uitgegeven worden. Dit is van essentieel belang om het bedrag aan contanten dat kleinhandelaren als wisselgeld voor hun klanten nodig hebben, binnen de perken te houden.

Hoewel de euro al alom beschikbaar is in de lidstaten die zich voorbereiden op de invoering van de euro, zal slechts een vrij gering percentage bedrijven en burgers al in het bezit zijn van aanzienlijke bedragen aan eurobankbiljetten en –munten. Daarom blijft een systematische campagne onder kleinhandelaren en andere relevante bedrijven over de bevoorrading vooraf noodzakelijk voor een geslaagde overgang naar de chartale euro. Met name moeten kleinhandelaren in de gelegenheid zijn om vanaf €-dag alleen wisselgeld in euro te geven zodat het oude nationale geld onmiddellijk uit circulatie kan worden genomen en het publiek relevante hoeveelheden eurobankbiljetten en –munten in handen krijgt.

Uit de ervaring van de eerste groep landen blijkt dat bevoorrading vooraf van het grote publiek belangrijke voordelen kan opleveren. De druk op kleinhandelaren en banken tijdens de eerste dagen van de overgang naar de chartale euro neemt dan af en daardoor kan de periode van dubbele omloop kort worden gehouden. Ook valt dit in goede aarde bij het publiek, waarvan de belangstelling voor en nieuwsgierigheid naar de euromunten en de nationale zijdes ervan worden aangewakkerd. Burgers voelen zich dan over het algemeen nauwer verbonden met hun nieuwe munt.

Ook kan om dezelfde redenen worden overwogen om het grote publiek al vooraf te bevoorraden met enkele kleine coupures. Wel moeten de consumenten sterk worden ontmoedigd om al vóór €-dag hun geld voor betalingsdoeleinden te gebruiken. Door het grote publiek slechts kort van tevoren, dat wil zeggen tien tot veertien dagen voor €-dag, te bevoorraden, zal het gevaar kleiner worden dat dit geld te vroeg in omloop komt.

In de meeste landen bestaan er plannen voor bevoorrading vooraf. De desbetreffende periodes lopen uiteen van drie maanden (in Litouwen, alleen voor munten) tot één maand (bijv. in Letland). Bevoorrading vooraf van het grote publiek wordt over het algemeen echter niet overwogen (afgezien van de starterkits die in Slovenië verspreid gaan worden). Wel zullen de banken in Estland de mogelijkheid bieden om ten minste een maand vóór €-dag kronen tegen de omrekeningskoers kosteloos in te ruilen tegen eurobankbiljetten.

2.2.4. Voorbereidingen met betrekking tot het bedrijfsleven

Dubbele aanduidingen van prijzen en andere geldbedragen, hetgeen inhoudt dat een bedrag in de nationale munteenheid én in euro wordt aangegeven, zijn nuttig gebleken voor een soepele invoering van de euro. Met name helpen ze de consument bij het geestelijke omschakelingsproces en ook kan de consument dan mogelijke prijswijzigingen voor en na invoering van de euro in het oog houden. Dubbele aanduidingen zijn niet alleen handig in winkels (op prijslabels, -kaartjes en dergelijke), maar ook op bankafschriften, salarisstrookjes, facturen, in catalogi enzovoorts.

Hoewel dubbele aanduidingen in de meeste landen van de eerste groep niet verplicht waren (alleen Griekenland, Oostenrijk en Portugal hebben dubbele prijsaanduidingen bij wet opgelegd), kwam het in de praktijk alom voor. Momenteel willen zes landen dubbele aanduidingen invoeren (of hebben die al ingevoerd in het geval van Slovenië) die bij wet zijn opgelegd. Hoewel de uitvoering van land tot land verschilt, gelden dergelijke dubbele aanduidingen gewoonlijk niet alleen voor prijzen in winkels, maar ook voor geldbedragen op facturen, financiële afschriften en dergelijke. De totale duur van deze verplichting (voor en na €-dag) loopt van land tot land sterk uiteen: van acht maanden in Litouwen tot achttien maanden in Slowakije.

Tegelijkertijd moeten de regels rigoureus worden toegepast, omdat ze anders contraproductief en verwarrend kunnen werken. Met name mag alleen de omrekeningskoers worden gehanteerd en moeten de afrondingsregels strikt worden nageleefd. Dubbele aanduidingen moeten ondubbelzinnig, gemakkelijk herkenbaar en goed leesbaar zijn[10]. De uitvoering van dit model zal afhangen van de aard van de kleinhandelsactiviteiten, het soort product dat verkocht wordt, de technische implicaties en de kosten van wijziging van bestaande prijs- en geldaanduidingssystemen.

Aangezien de omrekeningskoers moet worden gehanteerd, mag een nationale wettelijke verplichting om prijzen dubbel aan te duiden, bij voorkeur pas ingaan nadat de Raad deze overeenkomstig artikel 123, lid 5, van het EG-Verdrag onherroepelijk heeft vastgesteld. Wanneer al daarvoor een begin wordt gemaakt met dubbele aanduidingen, ontstaat er een problematische situatie omdat dan niet alleen vooruit wordt gelopen op het besluit van de Raad om de derogatie voor een lidstaat op te heffen, maar ook op de feitelijke omrekeningskoers. Gebruik van een andere koers die afwijkt van de onherroepelijk vastgestelde omrekeningskoers, is contraproductief omdat bij de consument dan twijfel en verwarring kunnen ontstaan.

Zodra de omrekeningskoers is vastgesteld, moet zo snel mogelijk een begin worden gemaakt met de dubbele aanduiding van prijzen om de consument te laten wennen aan de nieuwe munt. Deze situatie kan het best voortduren tot zes à twaalf maanden na €-dag. Daarna moet er een eind aan komen omdat de maatregel anders contraproductief gaat werken doordat de geestelijke omschakeling wordt belemmerd. Derhalve kan het eind van de periode van dubbele aanduiding het best van tevoren worden geprogrammeerd en aangekondigd.

2.2.5. Waarom kleinhandelaren en consumenten afspraken over stabiele prijzen moeten maken

De vrees voor mogelijke prijsstijgingen of prijsknoeierij is een van de hoofdredenen waarom in een aantal nieuwe lidstaten een gebrek aan enthousiasme of zelfs bezorgdheid heerst over de invoering van de euro. Ook al blijkt uit statistische gegevens duidelijk dat het effect op de prijzen marginaal is geweest in de eerste groep landen[11], blijft het publiek er in veel landen een tegengestelde mening op na houden en is er sprake van een duidelijke kloof tussen perceptie en realiteit. De autoriteiten in de lidstaten die zich voorbereiden op de invoering van de euro, moeten de burgers in hun land niet alleen uitleg verschaffen over deze situatie, maar zeker ook alle nodige stappen zetten om het vertrouwen onder de consument te vergroten. Zo hebben diverse landen al aangekondigd dat ze de prijzen in de overgangsperiode actief zullen volgen en de resultaten openbaar zullen maken.

In dit verband zijn formele afspraken tussen kleinhandelaren en consumenten (bijvoorbeeld in de vorm van gedragscodes) om de prijzen tijdens de overgang naar de euro stabiel te houden, van essentieel belang. Ze moeten worden gemaakt op nationaal dan wel op sectoraal niveau en de relevante consumentenorganisaties moeten bij de onderhandelingen worden betrokken. Bij de overgang van de eerste groep landen naar de euro zijn dergelijke afspraken uiterst nuttig gebleken. Vertegenwoordigers van kleinhandelaren en bedrijven zijn in april 2001 op EU-niveau bijvoorbeeld bepaalde gedragsregels voor de overgangsperiode overeengekomen. De kleinhandelaren hebben toen toegezegd in al hun dubbele aanduidingen strikt de hand te houden aan de omrekenings- en afrondingsregels en de overgang naar de euro niet aan te grijpen om de prijzen stiekem te verhogen. In het kader van de overgang van de eerste groep landen naar de euro zijn ook op nationaal niveau een aantal van dergelijke afspraken gemaakt. Litouwen werkt momenteel aan plannen voor een "fair-trader-campagne" in het kader van een pakket maatregelen om ervoor te zorgen dat de prijzen billijk worden omgerekend en accuraat in euro worden afgerond en aangeduid. De Litouwse ondernemingsorganisaties zullen worden aangemoedigd een code voor goede zakelijke praktijken vast te stellen waarin is vastgelegd dat geen profijt mag worden getrokken uit de invoering van de euro via prijsverhogingen. In Slowakije is een vrijwillige ethische code in de maak als onderdeel van een pakket maatregelen om het vertrouwen onder de consument te vergroten.

2.2.6. Overheid

De voorbereidingen van de overheid bestaan voornamelijk uit twee elementen: 1) uitvoering van de nodige maatregelen voor de goedkeuring van wetgeving voor de invoering van de euro; 2) wijziging van bestaande wetgeving met het oog op de eenheidsmunt. Cyprus, Estland, Letland, Litouwen, Malta en Slowakije werken momenteel aan ontwerp-wetgeving terzake. Bij de omrekening van geldbedragen in bestaande wetgeving, zoals wetgeving op het gebied van de belastingen, sociale zekerheid, administratieve boetes, heffingen en subsidies, is het een goed idee gebleken om het bedrag in het voordeel van de burger aan te passen als het nodig wordt geacht om op een gemakkelijk bedrag uit te komen. Dit zal helpen voorkomen dat de overgang naar de euro nadelige gevolgen heeft voor de inflatie, en de particuliere sector wordt dan met het oog op prijsstabiliteit het goede voorbeeld gegeven.

De overschakeling van de boekhoudkundige en IT-overheidssystemen op de euro moet zorgvuldig worden voorbereid. De meeste landen hebben tijdschema´s opgesteld om de vorderingen bij de omschakeling van hun kritieke systemen te volgen. Evenals het bedrijfsleven moet de overheid zorgen voor een dubbele aanduiding van prijzen en andere geldbedragen, bijvoorbeeld op de salarisstroken van ambtenaren, op facturen en kennisgevingen van overheidsbedrijven, bij sociale uitkeringen en dergelijke.

Alle betrokken lidstaten moeten ervoor zorgen dat de nodige budgettaire en personele middelen worden uitgetrokken voor de planning en implementatie van de overgang naar de euro, waaronder middelen voor communicatieactiviteiten.

Het selectieproces voor het ontwerp van de nationale zijdes van de toekomstige euro is in Estland, Litouwen en Slovenië al in 2005 afgerond en Slowakije heeft nu ook de selectie van de ontwerpen rond (zie bijlage 4).

Hoewel de overgang naar de euro onder de verantwoordelijkheid van de afzonderlijke lidstaten valt, zijn de lidstaten in hun voorbereidingen aanzienlijk geholpen bij de uitwisseling van informatie en ervaring. Daartoe heeft de Commissie een overhedennetwerk opgezet dat als forum dient voor nationale ambtenaren die in eigen land belast zijn met de overgang naar de euro. Dit netwerk bouwt ook voort op de ervaring die is opgedaan tijdens de overgang van de eerste groep landen naar de euro.

2.2.7. Communicatieactiviteiten

Estland, Litouwen en Slovenië hebben hun communicatiestrategieën voor de euro in 2005 goedgekeurd en op 8 november 2005 partnerschapsovereenkomsten met de Commissie getekend. Daarna zijn hun communicatiecampagnes van start gegaan met onder meer speciale websites over de euro, publicaties, visuele herkenbaarheid, gratis telefoonnummers en dergelijke. Cyprus en Malta hebben in april 2006 de laatste hand gelegd aan hun communicatiestrategieën en op 5 mei 2006 met de Commissie partnerschapsovereenkomsten gesloten. Letland en Slowakije hebben hun eerste ontwerp-communicatiestrategieën uitgewerkt. Polen, Tsjechië en Hongarije zijn nog niet begonnen met de planning van voorlichtings- en communicatieactiviteiten.

De Commissie steunt in het kader van deze partnerschappen allerlei door de nationale autoriteiten ontwikkelde activiteiten, zoals het verzorgen van publicaties, mediacampagnes, promotiemateriaal, conferenties en seminars, opiniepeilingen en dergelijke. De nationale communicatiecampagnes moeten ruim voor de invoering van de euro van start gaan en doorlopen tot een paar maanden na het einde van de periode van dubbele omloop. Naast de partnerschappen blijft de Commissie jumelageprogramma´s steunen waarbij lidstaten die al deel uitmaken van de eurozone, hun ervaring delen met lidstaten die zich op de invoering van de euro voorbereiden. Momenteel lopen er zeven jumelageprojecten tussen onlangs toegetreden lidstaten en landen van de eurozone.

Er zijn diverse publieke evenementen georganiseerd, zoals conferenties (bijv. in Ljubljana op 17 maart 2006) en tentoonstellingen over de ontstaansgeschiedenis van de euromunt (Litouwen en Oostenrijk). In Slovenië, Letland en op Cyprus zullen later dit jaar soortgelijke tentoonstellingen volgen. In Brussel en Frankfurt en in de hoofdsteden van Slovenië, Estland en Litouwen zijn seminars voor journalisten gehouden.

2.2.8. Conclusie

Over het algemeen is het dringend noodzakelijk dat de landen die naar invoering van de euro in 2008 streven, meer werk maken van hun voorbereidingen, met name Cyprus, dat zijn nationale overgangsplan nog niet officieel heeft goedgekeurd, en Malta, dat dit pas zeer recentelijk heeft gedaan. Bovendien moeten de meeste nationale overgangsplannen op diverse punten meer substantie krijgen. Met name moeten in een vroeg stadium afspraken worden gemaakt tussen kleinhandelaren en consumenten om prijsstijgingen tijdens de overgang naar de euro te voorkomen. Dergelijke gedragscodes moeten met name voorzien in een billijke prijsstelling en in een dubbele aanduiding. Wat het laatste betreft, moet bij alle dubbele aanduidingen strikt de hand worden gehouden aan bepaalde normen (met name ten aanzien van het gebruik van de omrekeningskoers en de ondubbelzinnigheid, gemakkelijke herkenbaarheid en goede leesbaarheid van deze aanduidingen).

3. Publieke opinie in de onlangs toegetreden lidstaten

Uit de resultaten van de Eurobarometer-enquête van april 2006 naar de publieke opinie in de onlangs toegetreden lidstaten[12] blijkt dat het beeld dat het publiek van de euro heeft, relatief verbetert. Tegelijk bevestigen de resultaten dat de meeste burgers zich nog steeds slecht geïnformeerd voelen over de euro, hetgeen ook blijkt uit het feit dat bijna de helft van de burgers in de nieuwe lidstaten vreest dat de inflatie in hun land zal stijgen door de invoering van de euro[13]. Het aantal respondenten dat prijsstijgingen tijdens de overgang naar de euro vreest, blijft ook hoog. Tabel 3 geeft een overzicht van de ontwikkeling van de publieke opinie over de euro in de betrokken landen sinds de eerste Eurobarometer-opiniepeiling in september 2004. Bijlage 5 bevat de belangrijkste resultaten van de meest recente opiniepeiling.

Tabel 3

Percentage respondenten | Eurobarometer april 2006 | Eurobarometer september 2005 | Eurobarometer september 2004 |

… dat verwacht dat de invoering van de euro positieve gevolgen voor hun land heeft | 52% | 38% | 44% |

… dat persoonlijk gelukkig is met de (mogelijke) vervanging van de nationale munt door de euro | 48% | 36% | 42% |

… dat zich goed geïnformeerd voelt over de euro | 37% | 32% | 34% |

… dat van mening is dat de inflatie zal stijgen door de invoering van de euro | 46% | 48% | 48% |

… dat bang is voor prijsknoeierij tijdens de overgang naar de euro | 74% | 75% | 71% |

ANNEX 1 - Preparations at Community level

1. Community legal framework

Having regard to the Commission's proposal[14] for amending Council Regulation (EC) No 974/98 on the introduction of the euro[15], the Council has adopted Regulation (EC) No 2169/2005 on 21 December 2005.[16] The amended Regulation now includes the rules for the introduction and the use of the euro in Member States adopting the euro after 2006.

Building on the provisions governing the initial establishment of the euro area, the revised rules allow for two new changeover scenarios in addition to the transitional period scenario[17] applicable for the first-wave euro-area Member States: Member States can now also opt for a “big bang” scenario or a “big bang” scenario combined with a “phasing-out” period. Under the "big bang" scenario the introduction of the euro as the currency and the introduction of euro banknotes and coins coincide. This scenario allows for a more expeditious changeover to the euro now that euro banknotes and coins are widely available. Yet, this approach imposes rigorous timing requirements which might not in all cases be met by the economic actors. The “big bang” scenario combined with a “phasing-out” period thus offers a more gradual phasing out of the national currency by providing some scope for continuing to refer during a limited period to the national currency units in newly created legal instruments.[18]

In addition, the amended Regulation introduces binding rules on the exchange free of charge of national banknotes and coins during the changeover period by credit institutions in Member States which will adopt the euro. The rules for the adoption of the euro by the first-wave euro-area Member States and Greece did not contain a comparable obligation, although such practice was recommended by the Commission.[19]

2. Euro banknotes and coins

Euro-area entrants can start producing euro banknotes and coins as soon as the Council lifts the Member State’s derogation. However, as far as euro banknotes are concerned, the ECB has decided that these countries will be able to borrow the necessary volumes of euro banknotes from the Eurosystem and, as part of the pooling arrangement, pay them back after the changeover with euro banknotes produced by their own supply arrangements.

Regarding the preparations for the start of the coin production by future euro area entrants, meaningful progress has been made since November 2005. While a future euro area Member States may only start producing euro coins once its derogation has been lifted, a number of preparatory tasks – including the production of limited quantities of test coins – may be carried out before this time. In the framework of their preparations for future euro coin production, Estonia, Lithuania and Slovenia have signed Memoranda of Understanding with the Member States of the euro area and the European Commission in January and February 2006, respectively. The Commission subsequently transferred the required copyrights, and the national mints transferred the available minting tools for the common sides of the euro coins, to the three Member States concerned. Cyprus has recently requested the signing of such a Memorandum of Understanding.

On 7 June 2005, at the initiative of the Commission, the Ecofin Council had decided that the common sides of the 1- and 2-euro and the 10-, 20- and 50-cent coins, which currently depict the EU before it was enlarged from 15 to 25 Member States, should be modified in order to represent Europe as a whole. Following this decision, the necessary design and technical work is currently being finalised so that new euro area entrants can strike and issue euro coins with the new common side already from 2007.

New common sides of the 1- and 2-euro coins and of the 10-, 20- and 50-cent coins

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

[pic]

3. Communication activities

The European Commission continued to implement its communication activities on the euro and EMU in close cooperation with Member States and other Community institutions. Helping the new Member States intending to introduce the euro in 2007 or 2008 in their communication campaigns still constitutes the main priority.

The Commission also developed during the last 6 months a number of activities linked to the enlargement of the euro area, such as opinion polls, surveys and studies.[20] Moreover, brochures and posters for the general public[21], a website dedicated to the euro[22] and promotional material were made available.

To ensure an easy recognition of its information products, a visual identity has been developed for all communication products and activities on the euro and EMU financed under the PRINCE programme and developed by the Commission or a Member State under a partnership agreement with the Commission.

[pic]

ANNEX 2 – List of relevant changeover characteristics

The table below provides an overview of certain relevant changeover characteristics in each Member State concerned. It is solely based on officially approved and publicly available information and does therefore not reflect preparations which are still under way. It should be noted that the state and degree of progress of preparations should be assessed in the context of the target date, as preparations tend to step up with the proximity of the changeover.

X: Officially approved/ established and published (in particular in the national changeover plan) |

Changeover plan |

National target date for euro adoption | 1 January 2010 (*) (*) Preliminary date | 1 January 2008 |

National co-ordinating institution | On 23 November 2005 the Deputy Minister of Finance has been appointed as the National Coordinator of the Euro Introduction. The National Co-ordination Group on Euro Introduction was established and had its first meeting on 20 February 2006. Consequently six Working Groups were established for particular areas of the euro preparatory activities. | The National Changeover Committee, chaired by the Secretary General of the Ministry of Finance, was created on 27 January 2005. |

(Approved) National Changeover Plan | The Czech Republic’s Euro Accession Strategy was approved by the Government in October 2003: http://www.cnb.cz/euro_index.php. The Institutional Arrangements for Introduction of the Euro in the Czech Republic were approved by Government on 23 November 2005. The National Changeover Plan will be submitted to the government by the end of December 2006. | First draft of euro adoption plan was approved by the government on 1 September 2005: http://www.fin.ee/index.php?id=13324. 4th version of Estonia's National Changeover Plan, approved by the National Changeover Committee on 18 May 2006 http://euro.eesti.ee/EU/Prod/Euroveeb/Main_Page/left_menu_content4748/Changeover_to_the_euro_in_Estonia/europlaan_en.jsp |

Changeover details |

Type of scenario | Under consideration – proposal to be submitted to the government by the end of August 2006. | "Big bang" |

Dual circulation period | 2 weeks |

Exchange of national banknotes and coins | Banknotes and coins: Commercial banks at least 6 months after €-day free of charge, some branches 12 months. Central Bank indefinitely, free of charge. |

Campaign for rapid withdrawal of national banknotes and coins | Campaign for collection of coins before €-day planned; credit institutions are recommended to launch early cash deposit campaigns. |

Frontloading and sub-frontloading | Frontloading 2 months before €-day; sub-frontloading by credit institutions to major clients 1 month before €-day (precondition: no distribution to general public before €-day). Banks will offer to change kroons into euro banknotes at the conversion rate and without a service fee at least one month prior to €-day. |

ATMs issuing euro only | All ATMs will dispense euro only within 48h as of €-day. |

Change in euro only | In general, change will be given in euro, but the possibility of giving change in kroons remains for the dual circulation period |

Dual display of prices | Compulsory: 6 months before and after €-day. |

Consumer confidence building measures (e.g. agreements with retailers) | Monitoring of the prices of certain frequently consumed goods and services under the supervision of the Ministry of Economic Affairs and Communications. |

Adaptation of national law | Methodology and legislative analysis for national law adaptation is being prepared in the framework of the Working Group for Legislation of the National Co-ordination Group on the Euro Introduction. | Act on the Introduction of the Euro ("umbrella law") and amendments to the Business Code are expected to be passed to the parliament by September 2006. |

Euro banknotes and coins |

Design of the national side | Competition under consideration. | Design selected and published in December 2004. |

Nr of different coin designs | 1 design. |

Coin supplier | Not decided yet. The current coin supplier, the Czech Mint, is an independent division of Jablonex Group a.s.; the Czech Mint is connected with the National Bank by business contracts based on tender procedures. | Coins to be minted abroad; following an international tender euro coins will be minted by the Mint of Finland. |

Estimation on the need for banknotes and coins | 230 million banknotes and 950 million coins. | 150-200 million coins. |

Communication activities |

Communication strategy | Under preparation within the framework of the Working Group for Communication. | Endorsed by the National Changeover Committee on 21 June 2005 and updated on 18 May 2006. |

Addresses of websites on euro changeover, activation date: Government/Ministry of Finance; Central Bank | www.euro.eesti.ee, launched in January 2006. |

Partnership agreement | Signed 8 November 2005. |

Other issues |

ERM II entry | 28 June 2004 |

Twinning agreement |

STATE OF PRACTICAL PREPARATIONS (June 2006)

Cyprus | Latvia |

Changeover plan |

National target date for euro adoption | 1 January 2008 | 1 January 2008 (under revision) |

National co-ordinating institution | Joint coordination by the Minister of Finance and the Central Bank of Cyprus, established on 29 December 2004. | The Steering Committee for the preparation and coordination of the euro changeover was established on 18 July 2005. |

(Approved) National Changeover Plan | The National Changeover Plan has been approved by the National Advisory Committee on 29 March 2006. Still to be approved by the Council of Ministers. | The Cabinet of Ministers of the Republic of Latvia has approved the Action Plan for Implementation of the Single European Currency of the on 1 November 2005, and the first draft of Latvia's National Euro Changeover Plan on 28 February 2006 (Government order No.148, 6 March 2006). |

Changeover details |

Type of scenario | "Big bang" envisaged | "Big bang" |

Dual circulation period | 1 month envisaged | 1 month |

Exchange of national banknotes and coins | It is envisaged that the Central Bank will exchange banknotes for 10 years and coins for 2 years. Banks will exchange national banknotes and coins for euro, free of charge, at least for the amount of £ 1.000 for banknotes and £ 50 for coins, for a period of 6 months after €-day. | Commercial banks, currency exchange offices and post offices for 6 months after €-day free of charge; the Bank of Latvia will exchange without time limit free of charge. |

Campaign for rapid withdrawal of national banknotes and coins | Campaign envisaged around September 2007 encouraging people to use hoarded cash or deposit it with banks. | Not envisaged due to the high nominal value of coins in Latvia and their intensive use in day-to-day payments. |

Frontloading and sub-frontloading | Envisaged from November to December 2007. | Frontloading to banks starts on 1 December 2007, sub-frontloading on 15 December 2007 (precondition: euro banknotes and coins may not be publicly circulated before €-day). |

ATMs issuing euro only | Arrangements with banks on this issue are currently being worked out with the aim to have all ATMs dispensing small denominations (10€ and 20€) from €-day | As of 1 January 2008 ATMs will dispense euro banknotes only. |

Change in euro only | It is planned that the retail sector will be frontloaded with euro coins so as to give change in euro only as from €-day, to the extent possible. | After the end of the dual circulation period. |

Dual display of prices | Starting one month after the abrogation of the derogation, until six months after the adoption of the euro (preliminary period). | Compulsory three months before and one year after €-day. |

Consumer confidence building measures (e.g. agreements with retailers) | Monitoring of price developments in retail trade, verification procedure on the accuracy of price displays and "fair trader" campaign envisaged. |

Adaptation of national law | A draft "umbrella law" for the adoption of the euro in Cyprus is currently being prepared; the law is planned to be adopted at the end of 2006. | "Umbrella law" on basic provisions for the introduction of the euro in Latvia is currently being prepared. All ministries are involved in the review of national legislation to identify the necessary amendments and required new legislative acts. |

Euro banknotes and coins |

Design of the national side | Will be submitted to the Council of Ministers for final approval shortly. | In process. |

Nr of different coin designs | 3 designs. | 4 designs. |

Coin supplier | Coins to be minted abroad at approved national and/or private mints, through tender procedures. | Coins to be minted abroad. Tender for production of coins will be organised after design finalisation. |

Estimation on the need for banknotes and coins | 79 million banknotes (value € 1730m), 545 million coins (value € 147,4m). | 87 million banknotes and 300 million coins. |

Communication activities |

Communication strategy | A Comprehensive Strategic Communication Plan for the Adoption of the Euro in the Republic of Cyprus, approved by the Council of Ministers on 5 April 2006. | "Communication strategy for the euro changeover in Latvia" approved by the Steering Committee of Latvia's euro implementation project on 12 April 2006. |

Addresses of websites on euro changeover, activation date: Ministry of Finance/Government; Central Bank | www.euro.cy, activated on 31 May 2006 as part of the communication campaign official kick-off event. | Planned euro changeover website:www.eiro.lv. Updated information on the euro changeover process is available on the website of the Ministry of Finance: http://www.fm.gov.lv/page.php?id=105. |

Partnership agreement | Signed on 5 May 2006. | Planned to be signed in 2006. |

Other issues |

ERM II entry | 2 May 2005 | 2 May 2005 |

Twinning agreement | Between IE – MT – CY: communication and information strategy (finalised); between GR – CY: technical issues related to the changeover. |

STATE OF PRACTICAL PREPARATIONS (June 2006)

Lithuania | Hungary |

Changeover plan |

National target date for euro adoption | 1 January 2007 (under revision) | 1 January 2010 |

National co-ordinating institution | Commission for the Coordination of the Adoption of the Euro in Lithuania, established on 30 May 2005. | Preparatory work is ongoing in the Ministry of Finance and Magyar Nemzeti Bank (central bank of Hungary). |

(Approved) National Changeover Plan | The first version of the National Changeover Plan was approved by the government on 29 September 2005. The draft second version of the National Changeover Plan, dated April 2006, was published: http://www.finmin.lt/notes_images/web/stotis_inf.nsf/0/80C39F584F795D97C22570AD0054C826/$File/LT%20Changeover%20plan_en.pdf |

Changeover details |

Type of scenario | "Big bang". | "Big bang" with possible phasing out features. |

Dual circulation period | 15 days. | 1 month. |

Exchange of national banknotes and coins | Commercial banks: free of charge during 60 days after €-day. Central bank: free of charge for an unlimited period. | Credit institutions and post offices: at least during dual circulation period. Magyar Nemzeti Bank: in case of banknotes for 20 years and in case of coins for 5 years after the end of dual circulation period. |

Campaign for rapid withdrawal of national banknotes and coins | Consumers will be encouraged to deposit cash with banks as early as possible. |

Frontloading and sub-frontloading | Frontloading of euro banknotes to commercial banks one month before €-day at the latest and of euro coins three months before €-day at the latest. Sub-frontloading of euro banknotes and coins to retailers in December 2006. |

ATMs issuing euro only | As from €-day ATMs will dispense euro banknotes. |

Change in euro only | Recommendation to give change in euro only. |

Dual display of prices | Compulsory: 120 calendar days before €-day until 120 days after €-day; voluntary: recommendation to use dual display as early as possible after the adoption of the conversion rate. |

Consumer confidence building measures (e.g. agreements with retailers) | Business organisations will be encouraged to adopt a Code of Good Business Practice (on correct conversion, no price increases etc.); enterprises committing themselves will be authorised to use the special logo of the Code. |

Adaptation of national law | Draft Law on the Adoption of the Euro has been prepared (rules on conversion and exchange of the litas to the euro, withdrawal of litas from circulation, publication of the images of notes and coins, redenomination of securities, dual display of prices etc.). The law will be adopted after decision on the abrogation of the derogation. All existing legal acts that need to be adapted with a view to the euro have been identified by December 2005. The necessary amendments will be adopted by 1 December 2006. This does not include replacing references to the litas with references to the euro, which will be carried out after the adoption of the euro in Lithuania. |

Euro banknotes and coins |

Design of the national side | Approved. |

Nr of different coin designs | 3 designs. |

Coin supplier | Lithuanian Mint. | National Mint. |

Estimation on the need for banknotes and coins | Estimation of 118 million banknotes and 290 million coins has been made on the condition that the euro will be introduced on 1 January 2007. | 0,5 billion banknotes and 1 billion coins. |

Communication activities |

Communication strategy | "Public information and communication strategy on the adoption of the euro of Lithuania" was approved by the government on 29 September 2005. |

Addresses of websites on euro changeover, activation date: Ministry of Finance/Government; Central Bank | Websites of the Bank of Lithuania (www.lb.lt) and of the Ministry of Finance (www.finmin.lt). National website planned as from EU Council decision on the abrogation of the derogation. |

Partnership agreement | Signed on 8 November 2005. |

Other issues |

ERM II entry | 28 June 2004 |

Twinning agreement | Between NL – SI – LT: communication and information strategy; between BE – LT on tax-related question; between BE – LT on departmental management related to the changeover. | Between AU – HU: communication and information strategy (finalised). |

STATE OF PRACTICAL PREPARATIONS (June 2006)

Malta | Poland |

Changeover plan |

National target date for euro adoption | 1 January 2008 |

National co-ordinating institution | Two Committees appointed on 13 June 2005: a Steering Committee and a National Euro Changeover Committee (NECC) reporting to it. | Inter-institutional working group Ministry of Finance – national central bank. |

(Approved) National Changeover Plan | The Second Updated Master Planfor the Euro Changeover in Malta was adopted by the government on 12 June 2006http://mfin.gov.mt/image.aspx?site=NECC&ref=Master%20Plan%202 . |

Changeover details |

Type of scenario | "Big bang" with a phasing out period. |

Dual circulation period | January 2008. |

Exchange of national banknotes and coins | It is planned that, as from 2 January 2008, credit institutions will start accepting the exchange of Maltese lira notes into euro notes and coins, free of charge for their clients and up to a 'household amount' of Lm 250 for non-bank clients. In both cases free exchange is planned to be provided until the end of March 2008. The Central Bank of Malta will continue to exchange all Maltese lira coins and notes, subject to anti-money laundering regulations, for two years and ten years respectively after the end of the dual circulation period. |

Campaign for rapid withdrawal of national banknotes and coins | A de-hoarding campaign will be initiated at national level as from September 2006. |

Frontloading and sub-frontloading | Frontloading to banks is planned to start from late October/early November 2007 and sub-frontloading by credit institutions is planned to start from 17th December 2007. |

ATMs issuing euro only | Planned as from 1 January 2008. |

Change in euro only | Planned as from 1 January 2008. |

Dual display of prices | Voluntary dual display of prices is planned to start between January 2007 and June 2007 and to end on 30 June 2008. |

Consumer confidence building measures (e.g. agreements with retailers) | Presently in consultation within the NECC for the establishment of a Retailers Euro Changeover Best Practice Initiative (RECBPI). The RECBPI provides for the conclusion of formal agreements in which retailers voluntarily commit themselves towards best practices that ensure price fairness, transparency and stability and that assist the consumers to become familiar with the new currency. The needs of vulnerable persons are taken into account. A Euro Observatory on the basis of EC Recommendation 98/288/EC is in the process of being set up. |

Adaptation of national law | The draft Euro Adoption Bill 2006 ("umbrella law") is currently being debated in Parliament. |

Euro banknotes and coins |

Design of the national side | Public consultation process for the selection of the designs for the national side of the euro coins launched on 14 January 2006; its initial phase lasted until 29 January 2006. The second and final phase of the process was completed by 9 June 2006. | Public survey. |

Nr of different coin designs | 3 designs. |

Coin supplier | Coins to be minted abroad by national mints. | National Mint. |

Estimation on the need for banknotes and coins | Estimated 43 million euro notes. Estimated 108 million euro coins. | Between 4 and 5 billion coins. |

Communication activities |

Communication strategy | "Multi-annual communication strategy in preparation for the adoption of the euro (2006-2008)" adopted by the Steering committee for the adoption of the euro on 19 April 2006. The NECC has prepared a detailed action plan for 2006 and 2007 including a significant information campaign reaching specific target groups including consumers, the business community, children, the elderly and vulnerable groups. It has recruited a team of information officers to assist the general public and has also launched a national helpline to assist the different target groups. |

Addresses of websites on euro changeover, activation date: Government/Ministry of Finance; Central Bank | http://www.euro.gov.mt |

Partnership agreement | Signed on 5 May 2006. |

Other issues |

ERM II entry | 2 May 2005 |

Twinning agreement | Between IE – MT – CY: communication and information strategy (finalised). | Between DE – PL: communication and information strategy and practical issues. |

STATE OF PRACTICAL PREPARATIONS (June 2006)

Slovenia | Slovakia | Sweden |

Changeover plan |

National target date for euro adoption | 1 January 2007 | 1 January 2009 | Not yet decided. |

National co-ordinating institution | The Coordinating Committee for Technical Preparations to Introduce the Euro was created in July 2004. | Ministry of Finance |

(Approved) National Changeover Plan | A Masterplan for the Euro Changeover was approved in January 2005. First update adopted by the government on 2 February 2006. Both documents are available on: http://www.bsi.si/en/publications.asp?MapaId=717. | The National Changeover Plan was approved on 6 July 2005: http://www.nbs.sk/ZAKLNBS/PUBLIK/BROZURY/NARPLAN.PDF (Slovak) http://www.nbs.sk/ZAKLNBS/PUBLIK/BROZURY/NARPLANA.PDF (English). |

Changeover details |

Type of scenario | "Big bang". | "Big bang". |

Dual circulation period | 1 January to 14 January 2007. | 16 days. |

Exchange of national banknotes and coins | Commercial banks will exchange banknotes and coins free of charge until 1 March 2007; Banka Slovenije will exchange tolar banknotes without time limit free of charge, and tolar coins until 31 December 2016. | Commercial banks exchange banknotes until end 2009 and coins until June 2009 (free of charge). The Central Bank exchanges banknotes without time limit and coins for 5 years. |

Campaign for rapid withdrawal of national banknotes and coins | A campaign of the banking sector is planned for the rapid withdrawal of national banknotes and coins. |

Frontloading and sub-frontloading | Frontloading of coins to banks as of 1 September 2006, of banknotes as of 11 December 2006; sub-frontloading of coins as of 1 December 2006, of banknotes as of 11 December 2006; coin starter kits for the general public as of 15 December 2006. | One to four months prior to €-day. |

ATMs issuing euro only | ATMs will only dispense € 10 and € 20 banknotes as of €-day. | As of €-day ATMs will issue euro only. |

Change in euro only | Change will be given in euro only as of €-day. | Change will be given in euro only. |

Dual display of prices | Compulsory from 1 March 2006 till 30 June 2007. | Compulsory: from one month after fixing of conversion rate till one year after euro adoption. Voluntary: for further 6 months. |

Consumer confidence building measures (e.g. agreements with retailers) | Price Watch Project: The Consumer Association of Slovenia is monitoring price developments in the retail sector for specific goods and services in co-operation with the Statistical Office of the Republic of Slovenia and wil publish the names of retailers who increase prices excessively. | Evolution of prices in 2008 and 2009 will be closely monitored; consumers will be informed of the results; consumers can raise complaints to supervisory bodies or apply to the courts; voluntary ethical code is prepared with retailers and entrepreneurs. |

Adaptation of national law | The draft Introduction of the Euro Act has been sent to the ECB for consultation on 3 May 2006. Amendments to the Salary Tax Act have been adopted in December 2005; amendments to the Bank of Slovenia Act, to the Payment Transactions Act, to the Misdemeanours Act and to the Companies Act have been adopted in April 2006. A draft amendment to the Collateralisation Act has been submitted to the parliament in April 2006. | "Umbrella law" planned to be adopted by 1 January 2008. The necessary amendments to existing legislation have been identified by January 2006 and are envisaged to be adopted in 2008 at the latest. |

Euro banknotes and coins |

Design of the national side | Approved. | Final design of the national side for the euro coins was chosen by public tender followed by an opinion poll and announced in December 2005. |

Nr of different coin designs | 8 designs. | 3 designs. |

Coin supplier | Coins to be minted by national mints abroad; the Mint of Finland has been chosen as producer of euro coins. | National Mint. |

Estimation on the need for banknotes and coins | 94 million banknotes and 234 million coins. | 400 million coins. |

Communication activities |

Communication strategy | Endorsed by Bank of Slovenia on 19 May 2005 and by the government on 2 June 2005. | Communication strategy on the euro introduction in the Slovak Republic is part of the National Changeover Plan. |

Addresses of websites on euro changeover, activation date: Government/Ministry of Finance; Central Bank | National website on euro changeover: http://www.evro.si, activated on 15 February 2006. Special section on the euro on the webpage of Bank of Slovenija: http://www.bsi.si. Toll-free phone line: 080 2002 (Evrophon). | http://euro.vlada.gov.sk; http://www.euromena.sk. |

Partnership agreement | Signed on 8 November 2005 |

Other issues |

ERM II entry | 28 June 2004 | 28 November 2005 |

Twinning agreement | Between NL – SI – LT: communication and information strategy. | Between AU – SK: communication and information strategy; Between BE – SK: technical issues related to the changeover. |

ANNEX 4 - Euro coins designs of the future national sides of Slovakia

[pic] [pic] [pic] 2-euro coins 1-euro coin 50-cent coin [pic] [pic] [pic] 20-cent coin 10-cent coin Copper plated coins (1-,2- and 5-cent coins) |

ANNEX 5 - State of public opinion in the recently acceded Member States

The European Commission recently commissioned a new Eurobarometer survey on the public opinion in the recently acceded Member States concerning citizens' attitudes to and knowledge on the introduction of the euro. Gallup Europe conducted this survey in April 2006. This was the third such Eurobarometer survey after September 2004 and 2005, again polling over 10,000 citizens.

1. The perception and support for the single currency improved

The overall perception and support for the euro has markedly improved, even exceeding the more favourable levels of September 2004, thus probably reflecting the improved general climate in Europe over the last months. The consequences of the introduction of the euro for the country and on personal level are deemed much more positive: 52% think that the euro would be rather or very positive for the country and 46% on personal level, with the support being highest in Slovenia (58% and 53% respectively). In the perception of people, the overall environment has become more in favour of their country joining the euro area. However, the level of support varies widely among countries. The population in the three Baltic States are the least happy about the forthcoming replacement of their national currency.

2. The knowledge about the euro remains mixed

Respondents in the recently acceded Member States are relatively familiar with the common currency: most people have seen euro banknotes (80%) or euro coins (75%), although much less used them already (45% and 41% respectively). This level of information is essentially unchanged relative to last year. As in the past, Slovenes are most familiar with the euro banknotes and coins. The usage of the euro has slightly increased but varies widely between countries. However, only a minority (46% for banknotes and 41% for coins) is able to correctly identify whether or not the designs differ between countries.

The knowledge among the general public about the framework conditions for euro adoption has not improved. Only 38% (unchanged since September 2005) are able to indicate the correct number of euro-area Member States. While all new Member States are expected to join the euro area in due time, a significant majority (69% compared with 58% in the previous survey) believes that their country can choose whether or not to introduce the euro. Opinions on the expected date of euro introduction seem to converge with a realistic assessment of the national target dates.

3. Citizens want to be informed early on

According to the survey, more people feel well-informed than in the previous survey (37% relative to 32%), most notably in Slovenia, suggesting that the communication efforts on European and national level are starting to bear fruit. However, the majority of citizens (60%) still consider themselves not very or not at all informed. The perceived level of information is disappointingly low in some countries with more imminent national target dates for euro introduction such as Latvia, Malta, Estonia and Cyprus. Respondents confirmed previous results that early information on the introduction of the euro is appreciated.

As regards the source of information on the euro, the current survey confirms that people trust above all National Central Banks (77%), followed by the European Institutions (70%). As regards the channels, strongest preference is expressed for traditional media (TV, papers, radio) but also internet, and banks even though the use of bank services is still relatively low in some of these countries. Most citizens identify practical information as the preferred topics for the national campaigns e.g. the conversion rate (93%) and the changeover scenario (90%). 92% seek information on how to avoid price abuses. The current survey confirms that the dual display of prices (86%) and amounts on bills and invoices (76%) is judged the most essential tool for preparing the population for the new scale of values.

4. People's expectations and fears regarding the adoption of the euro are subdued

The picture in this respect is somewhat mixed and contradictory. Expectations towards the euro as an international currency and towards the role of Europe in the world are increasingly positive. Concerns about the loss of control over economic policy or the loss of national identity are lowering. A broad and increasing majority expects tangible benefits for daily life like for travelling and price transparency.

Since the introduction of the euro in 1999, prices have been stable and inflation rates in the euro area did not exceed 2.4% p.a. Surprisingly, most citizens in the new Member States (46%) fear that the introduction of the euro will increase inflation in their country. Albeit rising, the share of those who believe that the euro might help to maintain price stability remains low at 29%.

[1] De recentste convergentieverslagen van de Commissie zijn op 16 mei 2006 op verzoek van Litouwen (COM(2006) 223) en Slovenië (COM(2006) 224) goedgekeurd. In het najaar van 2006 komt de Commissie met het volgende periodieke convergentieverslag. Het convergentieverslag van de ECB is op 15 mei 2006 op verzoek van Litouwen en Slovenië goedgekeurd.

[2] Op grond van artikel 4 van de Toetredingsakte is de tien landen die op 1 mei 2004 tot de Europese Unie zijn toegetreden, de status van lidstaat met een derogatie verleend. Zweden werd in mei 1998 een lidstaat met een derogatie.

[3] COM(2004) 748 van 10 november 2004 en COM(2005) 357 van 4 november 2005.

[4] Op basis van informatie tot 9 juni 2006.

[5] Zie ook bijlage 2 met een overzicht van een aantal relevante overgangskenmerken en bijlage 3 met een overzicht van de stand van de voorbereidingen in de betrokken lidstaten.

[6] €-dag is de dag waarop in een bepaalde lidstaat eurobankbiljetten en -munten worden ingevoerd. In het big-bang-scenario valt de invoering van de chartale euro samen met de invoering van de euro als de munteenheid.

[7] Met bevoorrading vooraf wordt bedoeld: de levering van eurobankbiljetten en -munten door de nationale centrale banken aan kredietinstellingen vóór €-dag, alsook de verspreiding vóór €-dag van de geleverde eurobankbiljetten en –munten door kredietinstellingen onder kleinhandelaren en andere bedrijven en eventueel zelfs onder het grote publiek.

[8] Bevoorrading vooraf maakte in alle eurozonelanden deel uit van de voorbereidingen op de overgang naar de chartale euro in 2002, zie de mededeling van de Commissie aan de Europese Raad over de balans van de invoering van de chartale euro, COM(2002) 124 definitief van 6.3.2002.

[9] Zie voetnoot 7 voor de definitie van "bevoorrading vooraf".

[10] Zie ook de aanbeveling van de Commissie van 23 april 1998 betreffende de dubbele aanduiding van prijzen en andere geldbedragen (PB L 130 van 1.5.1998, blz. 26).

[11] Volgens Eurostat (juni 2003) wordt het totale effect geraamd op 0,09% tot 0,28%, zie http://epp.eurostat.cec.eu.int/cache/ITY_PUBLIC/2-18062003-AP/EN/2-18062003-AP-EN.HTML.

[12] http://ec.europa.eu/public_opinion/flash/fl183_en.pdf.

[13] Dat deze vrees niet terecht is, blijkt uit statistische gegevens over de jaarlijkse inflatie in de eurozone, die sinds de invoering van de euro in 1999 nooit boven de 2,4% is uitgekomen.

[14] COM(2005) 357.

[15] OJ L 139, 11.5.1998, p. 1. This Regulation was amended in order to allow Greece to join the euro area in 2001 by Regulation (EC) No 2596/2000 (OJ L 300, 29.11.2000, p. 2).

[16] Council Regulation (EC) No 2169/2005 of 21 December 2005 amending Regulation (EC) No 974/98 on the introduction of the euro (OJ L 346, 29.12.2005, p. 1).

[17] The transitional period is a period of three years at most beginning on the euro adoption date and ending on the date on which euro banknotes and coins acquire the status of legal tender in a given Member State.

[18] For further details see Torsten Schäfer, Occasional Paper "The Legal Framework for the Enlargement of the Euro Area", http://www.ec.europa.eu/economy_finance/publications/occasionalpapers_en.htm.

[19] Cf. Commission Recommendation of 11 October 2000 on measures to facilitate the preparation of economic operators for the changeover to the euro (OJ C 303, 24.10.2000, p. 6).

[20] http://europa.eu.int/comm/public_opinion/index_en.htm.

[21] http://europa.eu.int/comm/economy_finance/publications/general/general_en.htm.

[22] http://europa.eu.int/comm/economy_finance/euro/our_currency_en.htm.

[23] Exchange at banks at the conversion rate without service fees.

[24] This term refers to campaigns encouraging citizens to deposit hoarded cash with banks well in advance of the changeover to the euro.