Advies van het Comité van de Regio's over de "Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de Regio's 'Trans-Europese goederen-snelspoortrajecten'"

(98/C 180/02)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien de Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de Regio's over "Trans-Europese goederen-snelspoortrajecten" ();

gezien het besluit van de Commissie van 5 juni 1997 om het overeenkomstig artikel 198 C, eerste alinea, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap over dit onderwerp te raadplegen;

gezien het besluit van zijn Bureau d.d. 17 september 1997 om commissie 3 "Vervoer en communicatienetwerken" met de voorbereiding van het advies te belasten;

gezien het door commissie 3 op 13 november 1997 goedgekeurde ontwerp-advies (CDR 346/97 rev.) (rapporteur: de heer Panettoni);

gelet op Richtlijn 91/440/EEG () waarbij voor de eerste maal in het Gemeenschapsrecht de toegangsrechten tot spoorweginfrastructuur in de Gemeenschap werden vastgesteld;

gelet op de Richtlijnen 95/18/EG () en 95/19/EG () waarbij de criteria zijn vastgesteld waaraan spoorwegondernemingen moeten voldoen om een vergunning te verkrijgen, gebruiksrechten te heffen en treinpaden toe te wijzen;

gelet op het Witboek over de spoorwegen en de resultaten van de besprekingen van de Raad Vervoer (oktober 1996);

overwegende dat de Commissie een groep op hoog niveau van vertegenwoordigers van de ministers van vervoer heeft opgericht om het snelspoorconcept verder uit te werken;

overwegende dat het probleem van het goederenvervoer binnen de Unie voor de regionale en lokale gemeenschappen een zware belasting betekent in termen van verkeerscongestie, milieuverontreiniging en ongevallen;

overwegende dat vervoerswijzen met hogere externe kosten voor gebruikers in principe aantrekkelijker zijn dan die welke reële sociale voordelen bieden;

overwegende dat de bovenvermelde moeilijkheden deels kunnen worden opgelost door de gebruikers ertoe aan te zetten om van vervoer over de weg over te stappen op vervoer per spoor, of althans op gecombineerd vervoer;

overwegende dat tal van veranderingen en herstructureringen in de spoorwegsector noodzakelijk zijn om het vervoer per spoor weer concurrerend te maken;

overwegende dat in het Commissiedocument een geleidelijke en "vrijwillige" aanpassing aan de bepalingen van de bovenvermelde Richtlijn 91/440/EEG via de aanleg van een eerste snelspoornet wordt voorgesteld,

heeft tijdens zijn op 12 en 13 maart 1998 gehouden 22e zitting (vergadering van 12 maart) het volgende advies uitgebracht.

1. Algemene opmerkingen

1.1. Het Comité van de Regio's is over het algemeen ingenomen met de aanleg van snelspoortrajecten omdat aldus het vervoer per spoor kan worden gestimuleerd en verbeterd; tegelijk wordt er daarbij naar gestreefd het goederenvervoer over de weg te verminderen of ten minste het gecombineerd vervoer uit te breiden.

1.2. Dit gunstige advies wordt o.m. ingegeven door het feit dat via de ontwikkeling van het vervoer per spoor ook gestreefd wordt naar:

a) een vermindering van de verontreiniging door uitlaatgassen, met name in de regionale en lokale gebieden die belang hebben bij grote verbindingswegen;

b) ontlasting van het vervoer over de weg, met name in de regionale en lokale gebieden waar natuurlijke barrières (b.v. de Alpen) voorkomen of in grensgebieden.

1.3. Voorts leidt de totstandbrenging van snelspoortrajecten en de oprichting van een one-stop-shop (OSS) tot een vereenvoudiging van de toegang tot de infrastructuur, door eenvoudige en transparante systemen voor het heffen van gebruiksrechten te hanteren en treinpaden op een vlotte manier toe te wijzen. Als een en ander correct verloopt, zal het vervoer per spoor daardoor worden gestimuleerd en zal de infrastructuur weer voor concurrentie open staan, waardoor de dienstverlening doeltreffender zal kunnen worden, de normen dichter bij die van het wegvervoer zullen komen te liggen en de kosten verder zullen worden beperkt.

2. Conclusies

2.1. Het Comité is van mening dat deze doelstellingen slechts kunnen worden verwezenlijkt en de ontwikkeling van een snelspoornetwerk slechts kan worden bevorderd als de regionale en lokale autoriteiten worden betrokken bij zowel de fase van voorbereiding (voorstellen en uitstippelen van nieuwe trajecten) als die van uitvoering. Deze overheden zijn immers het best op de hoogte van lokale en andere vervoersstromen.

2.2. De toegang tot snelspoortrajecten moet voor alle spoorwegmaatschappijen open staan overeenkomstig de in Richtlijn 95/18/EG verankerde beginselen m.b.t. het verlenen van vergunningen aan spoorwegondernemingen die diensten willen verlenen als bedoeld in artikel 10 van Richtlijn 91/440/EEG.

2.3. De voor snelspoortrajecten gehanteerde regels mogen in deze eerste proeffase die op vrijwillige basis wordt gelanceerd, alleen voor de reeds bestaande corridors en de desbetreffende tussenstations gelden.

2.4. Tot de volledige tenuitvoerlegging van Richtlijn 91/440/EEG moeten de voorschriften en gebruikelijke praktijken in de afzonderlijke lid-staten voor de aan- en afvoerpaden in deze corridors (trajecten) van kracht blijven.

2.5. De geplande OSS mag geen bureaucratische structuur zijn, maar moet een telematische opzet krijgen die volledig onafhankelijk is van de infrastructuurbeheerder en de vervoeronderneming.

2.6. De door snelspoortrajecten verstrekte dienstverlening zal pas dan qua doeltreffendheid en concurrentievermogen aan de verwachtingen voldoen, als nationale regeringen, regionale en lokale autoriteiten, beheerders van infrastructuur en dienstverlening een gezamenlijke inspanning leveren om de volgende basisvoorwaarden te vervullen:

a) afschaffing of vermindering van de controles aan de binnengrenzen, die voortaan, indien nodig, moeten gebeuren op de laadperrons, dan wel in de plaatsen van vertrek of van aankomst;

b) wederzijdse erkenning van de controles die zijn uitgevoerd in de lid-staten waaruit de lading afkomstig is;

c) overbrugging van de technische en structurele verschillen binnen de Unie ter bevordering van de compatibiliteit (gebruik van dezelfde locomotieven, hetzelfde personeel en hetzelfde signaleringssysteem);

d) totstandbrenging - in de lanceringsfase van de netwerken - van specifieke ondersteunende voorzieningen voor treinen die op snelspoortrajecten rijden.

2.7. Het Comité hoopt dat met de aanleg snelspoortrajecten reeds per 1 januari 1998 van start zal kunnen worden gegaan. Bij de aanleg en exploitatie van goederen-snelspoortrajecten moet een beheersmodel worden ontwikkeld waarbij zowel met de uit een sterke stijging van het goederenvervoer voortvloeiende behoeften als met de belangen van het personenvervoer per spoor rekening wordt gehouden.

Brussel, 12 maart 1998.

De voorzitter van het Comité van de Regio's

Manfred DAMMEYER

() COM(97) 242 def.

() PB L 237 van 24.8.1991, blz. 25.

() PB L 143 van 27.6.1995, blz. 70.

() PB L 143 van 27.6.1995, blz. 75.