Advies van het Comité van de Regio's over "De interne-marktstrategie voor de periode 2003-2006"

(2003/C 128/08)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het verzoek van de Europese Commissie om advies over de meerjarige interne-marktstrategie die zij in het voorjaar van 2003 zal presenteren;

gezien het op 9 oktober 2002 door zijn bureau genomen besluit om overeenkomstig artikel 265, 5e alinea, van het EG-verdrag de commissie "Economisch en sociaal beleid" te belasten met het opstellen van een advies over dit onderwerp;

gezien zijn advies over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's: over de "Evaluatie van de strategie voor de interne markt - 2000" (CDR 311/2000 fin)(1);

gezien zijn advies over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over "Een interne-marktstrategie voor de dienstensector" (CDR 134/2001 fin)(2);

gezien zijn advies over de mededeling van de Commissie "Behoud van de dynamiek door samenwerking - Bijstelling van de strategie voor de interne markt - 2001" (CDR 200/2001 fin)(3);

verwijzend naar zijn advies over de mededeling van de Commissie "Productiviteit: de sleutel tot het concurrentievermogen van de Europese economieën en ondernemingen" (CDR 224/2002 fin);

gezien het door de commissie "Economisch en sociaal beleid" op 6 december 2002 goedgekeurde ontwerpadvies (CDR 341/2002 rev.) (rapporteur: mevrouw Rodust, lid van het parlement van de deelstaat Sleeswijk-Holstein, D/PSE),

heeft tijdens zijn 48e zitting van 12 en 13 februari 2003 (vergadering van 12 februari) het volgende advies uitgebracht.

1. De standpunten van het Comité van de Regio's

Perspectieven na tien jaar interne markt

Het Comité van de Regio's

1.1. is het met de Commissie eens, alle betrokkenen tot extra inspanningen op te roepen om de interne markt te voltooien. De Commissie heeft in dit verband tot genoegen van het Comité aangekondigd, in april 2003 een strategie of programma voor de middellange termijn (zeer waarschijnlijk drie jaar) te willen goedkeuren ten behoeve van de uitbouw van de markt. In vergelijking met eerdere mededelingen zal het desbetreffende document meer gericht, ambitieuzer en samenhangender van aard zijn, en wordt er met name ingegaan op competitiviteit in het Europa van na de uitbreiding en beter functionerende goederen- en dienstenmarkten;

1.2. kan zich vinden in dit ambitieuze streven. Het acht het echter evenals de Commissie noodzakelijk om een nieuwe, meerjarige strategie voor de interne markt nauwer aan de verschillende economische processen te koppelen en op de algemene doelstelling voor 2010 te richten, te weten de Unie tot de meest competitieve en dynamische kenniseconomie ter wereld uit te bouwen. Tot deze processen behoren vooral het proces van Luxemburg (1997) met betrekking tot de ontwikkeling van een Europees werkgelegenheidsbeleid, het proces van Cardiff (1998) ter hervorming van de Europese economie, het proces van Lissabon (2000) ter versterking van het concurrentievermogen en het proces van Göteborg (2001) ten behoeve van duurzaamheid en de milieudimensie. Deze processen zijn sinds het begin van de interne-marktwetgeving opgestart om de respectieve segmenten van de Europese economie te versterken;

1.3. schaart zich achter het in de voortgangsverslagen van de Commissie genoemde streven om de tenuitvoerlegging van de nieuwe interne-marktstrategie samen met de andere genoemde processen via één enkele globale strategie te vereenvoudigingen en op de gemeenschappelijke doelstelling voor 2010 te richten;

1.4. is van mening dat in deze toekomstige meerjarenstrategie vooral aandacht aan verdere marktliberalisering moet worden besteed. In belangrijke sectoren in de EU (vooral de energie- en vervoerssector en de financiële en dienstenmarkten) staat de interne markt nog in de kinderschoenen. Verder is het inmiddels onontbeerlijk voor de toekomst van die markt dat aandacht wordt besteed aan het bedrijfsklimaat (onder meer ondernemingsrecht, octrooirecht, steun en mededinging, universele diensten, fiscale harmonisatie, de Europese arbeidsmarkt en de verenigbaarheid van de sociale stelsels van de lidstaten);

1.5. schaart zich achter deze absoluut noodzakelijke uitbreiding van het interne-marktconcept: de strategie moet de komende jaren op oplossingen worden gericht die in de eerste plaats op de behoeften van de markt zijn georiënteerd, maar waarbij tegelijkertijd de nadruk wordt gelegd op de verantwoordelijkheid en de initiatieven op economisch terrein van de lidstaten en de regionale en lokale lichamen, alsook op de kwaliteit van het Europees sociaal model.

2. De aanbevelingen van het Comité van de Regio's

Samenvoeging van de verschillende economische processen

Het Comité van de Regio's

2.1. acht het noodzakelijk een strategie voor de langere termijn (t/m 2010) voor de interne markt te ontwikkelen, de desbetreffende doelstellingen nauwer dan tot op heden op de hoofddoelstelling voor 2010 af te stemmen en de koppeling aan andere economische processen te vergemakkelijken. Voorts moet de strategie tussentijds kunnen worden bijgesteld, zodat de verschillende processen beter kunnen worden samengevoegd en alle betrokkenen meer transparantie en planningszekerheid wordt geboden;

2.2. is ingenomen met extra ruimte voor mededinging als basis voor verdere liberaliseringsmaatregelen om gesloten markten te openen, de competitiviteit op de Europese en wereldmarkten te verhogen en onnodig gedetailleerde regelingen te vermijden. Daarbij benadrukt het echter dat de interne markt weliswaar prioritair, maar niet uitsluitend op mededinging moet worden toegesneden. Bij de toepassing van het concurrentiebeginsel als harmonisatie-instrument dient zorgvuldig te worden gelet op de in het Europese recht getrokken grenzen, de economische, sociale en territoriale aspecten van het cohesiebeginsel, de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel en de externe effecten waarmee economisch handelen gepaard gaat. Zo dient er ook rekening mee te worden gehouden dat sommige goederen en diensten slechts in beperkte hoeveelheden beschikbaar zijn of in gebieden met natuurlijke handicaps (kleine eilanden, bergen, afgelegen gebieden) met hogere kosten gepaard gaan en dus de concurrentie met de goederen en diensten van andere, meer begunstigde regio's niet aankunnen;

2.3. pleit ervoor dat de verdere werkzaamheden in de lidstaten op basis van Europese regelgeving plaatsvinden. Het acht noch de open-coördinatiemethode noch tussenstaatse samenwerking geschikt om tot tijdige en uniforme toepassing in de lidstaten te komen.

Liberalisering en bedrijfsklimaat

Het Comité van de Regio's

2.4. is zich ervan bewust dat verdere marktliberalisatie synergie-effecten oproept en dat een multidimensionale interne markt ook in betere dienstverlening resulteert. Bij de verdere liberalisering van marktsegmenten en het bedrijfsklimaat dient voor de sectoren die vooral voor de regionale en lokale lichamen van belang zijn op de volgende aanbevelingen te worden gelet;

2.5. wijst met klem op de samenhang tussen liberalisering en territoriale cohesie. Belangrijk in dit verband is de nagestreefde vrijmaking van de vervoersector (goederenvervoer per spoor, nationaal en grensoverschrijdend streekvervoer). Het vestigt er wel de aandacht op dat het liberaliseringsbeleid niet mag leiden tot inperking van het recht van lidstaten om zelf te bepalen welke diensten op nationaal niveau beschouwd kunnen worden als universele diensten resp. diensten zonder winstoogmerk, noch tot beperking of blokkering van de ontwikkelingskansen van afzonderlijke regio's of gemeenten. Dit geldt met name voor het openbare personenvervoer, dat van groot belang is voor de universele dienstverlening;

2.6. is van mening dat de liberalisering van de transportsector op de volgende doelstellingen moet worden gericht: gelijke kansen voor alle vervoerders, gecontroleerde mededinging, voldoende ruimte voor ondernemersinitiatieven, adequate en tijdig en duidelijk aangegeven overgangs- en vergunningstermijnen, geen onnodige arbeidsrechtelijke voorschriften en bureaucratische rompslomp voor werknemers, alsook het beschikbaar stellen aan alle burgers van vervoersdiensten;

2.7. kan zich vinden in het uitvoerige actieplan eEuropa 2005 en roept op tot invoering van gemeenschappelijke regels en procedures voor het gebruik van informatiediensten voor de publieke sector: voor alle actoren op de Europese informatiemarkt moeten dezelfde basisvoorwaarden gelden. Ongewettigde scheeftrekkingen op de markt dienen uit de wereld te worden geholpen en de voorwaarden voor het functioneren van markten moeten transparanter worden. Technische vooruitgang mag niet in nieuwe beperkingen of codering (bijv. digitale TV) bij grensoverschrijdende operaties resulteren. Renationalisatie en belemmeringen voor de interne markt dienen te worden vermeden;

2.8. is van opvatting dat de regelingen voor de verschillende media (internet, TV en digitale TV, UMTS) meer op elkaar moeten worden afgestemd en met elkaar dienen te worden verbonden om marktdistorsies te vermijden en tot werkelijk vrije dienstverlening te komen. In het kader van de reclamevoorschriften en de jeugdbescherming dienen daartoe uniforme minimum-normen te worden ontwikkeld die op dezelfde wijze voor alle media zouden moeten gelden;

2.9. dringt er met klem op aan dat obstakels in de dienstensector worden geëlimineerd. Het pleit in dit verband voor vastberaden marktliberalisering die zelfs strekt tot verwezenlijking van een interne markt voor financiële diensten;

2.10. benadrukt dat een Europese arbeidsmarkt een onmisbaar onderdeel van de interne markt vormt. Inmiddels worden reeds tien jaar interne-marktregelingen uitgevaardigd maar het vrije verkeer van werknemers stuit nog altijd op praktische problemen;

2.11. wijst erop dat bij de flexibilisering van de arbeidsmarkt vooral op kwalificaties en mobiliteit moet worden gelet. Het dringt aan op verdere, beslissende stappen om mobiliteitsobstakels uit de weg te ruimen. Dit geldt met name voor de erkenning van beroepskwalificaties, vaardigheden op ICT-gebied in heel Europa en talenkennis;

2.12. wenst dat in de nieuwe interne-marktstrategie de mogelijkheden worden verruimd om ook vanuit een andere lidstaat een beroep op sociale voorzieningen te doen zonder dat zulks kosten met zich mee mag brengen voor de lidstaten en de regio's. Het is ingenomen met de initiatieven om de coördinatieregelingen op het gebied van sociaal recht te herzien, te vereenvoudigen en transparanter te maken, alsook om de uitvoering ervan te vergemakkelijken;

2.13. vindt dat de samenwerking tussen de lidstaten op het terrein van de gezondheidszorg, met actieve betrokkenheid van de lokale en regionale autoriteiten, vanuit het perspectief van patiënten en andere betrokkenen gestalte dient te krijgen ter bevordering van vrij grensoverschrijdend verkeer;

2.14. beklemtoont dat de ontwikkelingsverschillen tussen de stelsels van de lidstaten en de aan de Unie grenzende toetredingslanden zo snel mogelijk moeten worden geëlimineerd. Daartoe dient te worden gewerkt aan uniforme initiatieven en maatregelen (best practices, uitwisseling van informatie, enz.);

2.15. is ingenomen met de plannen van de Commissie om een einde te maken aan de rechtsonzekerheid waarmee de universele dienstverlening in Europa wordt omgeven. De universele diensten moeten een belangrijke pijler van het Europese maatschappelijk model blijven. Bij marktliberalisatie dient het algemeen belang dan ook te worden beschermd, maar tegelijkertijd moet er daarbij oog zijn voor de specifieke situatie per lidstaat;

2.16. benadrukt dat de burgers ook op een functionerende interne markt hoe dan ook tegen betaalbare prijzen toegang moeten hebben tot een breed assortiment van kwalitatief hoogwaardige universele diensten;

2.17. deelt de opvatting dat staatssteun moet worden teruggedrongen omdat deze op termijn de mededinging kan scheeftrekken en een negatieve uitwerking op de interne markt kan hebben. Het zou een goede zaak zijn wanneer gerichter wordt gesteund en meer nadruk wordt gelegd op geïntegreerde doelstellingen en gevallen van duidelijk marktfalen;

2.18. dringt erop aan dat het EG-steunbeleid in het kader van de nieuwe strategie ruimte laat voor regionale doelstellingen en decentrale initiatieven voor regionaal beleid, alsmede garanties bevat voor faire mededinging;

2.19. benadrukt het belang van duurzaamheid, het belang van opstellen van Europese standaardcriteria en -normen op milieugebied en stimulering door de overheid om economische, sociale en milieudoelstellingen beter met elkaar in overeenstemming te brengen. Invoering van een de-minimis-regeling en/of een specifieke vrijstellingsverordening zou hier reeds soelaas bieden. Een dergelijke regeling zou ook in de overeenkomsten met de kandidaat-lidstaten moeten worden opgenomen;

2.20. acht het onontbeerlijk dat de interne-goederenmarkt verder wordt uitgebouwd. Dit geldt met name voor wederzijdse erkenning, een nieuw harmonisatieconcept, een Europees merkrecht, markttoezicht, standaardisering en uniforme toepassing van de desbetreffende regelingen in het kader van zeker ook de uitbreiding, en een Europees octrooirecht met een gedecentraliseerde rechterlijke structuur. Het wederzijdse-erkenningsbeginsel heeft zich in dit verband vooral bij het behoud van de regionale diversiteit bewezen en daarom mag niet aan dat principe worden getornd. Doelmatige en regelmatige prijsvergelijkingen behoren tot de instrumenten waarmee de belangstelling van zowel het bedrijfsleven als de consumenten voor de interne markt duurzaam kan worden verhoogd. De door de diensten van de EG (Eurostat) uitgebrachte prijsoverzichten moeten in deze zin aangepast en benut worden.

Tenuitvoerlegging van de toekomstige strategie

Het Comité van de Regio's

2.21. roept ertoe op, de tenuitvoerlegging van de nieuwe meerjarige strategie bovenaan de politieke agenda te plaatsen, en wijst op de voorstellen die het in dat verband vorig jaar heeft gedaan. Het heeft bijv. voorgesteld om met rondetafelbijeenkomsten vergelijkbare regionale conferenties met deelname van alle betrokkenen te organiseren om de tussen de lidstaten bestaande grote verschillen in kennis over de interne markt (scorebord voor de interne markt) terug te dringen, verder te werken aan de voltooiing van deze markt en door het uitwisselen van ervaringen in kaart te brengen welke regelingen nog moeten worden uitgevaardigd;

2.22. stelt voor om de nieuwe strategie om te vormen tot een echt actieplan dat is gecentreerd op de in het witboek over Europese governance gedane voorstellen om de betrokken sectoren van de civiele samenleving bij de operatie te betrekken en tot betere regelgeving te komen. Afgezien van toezicht op de ontwikkeling van de interne markt behoren daar onder meer toe gerichte voorlichtingscampagnes over regelingen betreffende en functioneren van de interne markt in die lidstaten waar de bedrijven en burgers het minst in staat blijken om op de interne markt actief te zijn. Het regionaal en het lokaal niveau zijn hierbij onontbeerlijk. Via sectorspecifieke deskundigenconferenties dient te worden gezorgd voor een systematische dialoog met de betrokken verbanden, zodat vaststaat dat bij de toekomstige wetgeving voor de interne markt rekening zal worden gehouden met de regionale en lokale ervaringen en situaties. Concentratie, vereenvoudiging, duidelijke prioriteiten en meer transparantie dragen bij tot betere regelgeving en meer planningszekerheid;

2.23. roept ertoe op, om met de nieuwe strategie eindelijk tot een programma voor vermindering en vereenvoudiging van de interne-marktregels te komen, zoals de Commissie overigens reeds lang beoogt. Daarvoor moeten vooral de in het kader van het proefproject SLIM (vereenvoudiging van de regels voor de interne markt) ontwikkelde technieken worden gebruikt;

2.24. stelt voor een "Interne-markt-codex" te publiceren. Daarin zouden de belangrijkste bepalingen van de interne-marktwetgeving moeten worden samengevat. Verder moet het document dienen als een eenvoudig instrument voor bedrijfsleven en bestuur om de interne-marktvrijheden te benutten. Het document zou in alle officiële talen van de Unie moeten worden uitgebracht en gemeengoed voor alle Europese ondernemingen moeten worden;

2.25. is ermee ingenomen dat de Commissie Solvit in de vorm heeft gegoten van een volstrekt nieuw, praktijkgericht instrument waarmee ondernemingen snel en zonder bureaucratische rompslomp over hun rechten op de interne markt kunnen worden geïnformeerd. Het Comité verzoekt de lidstaten, de Commissie bij de invoering van het instrument actief en in de gehele Unie te ondersteunen. De Commissie zou op haar beurt het aanbod van de regionale en lokale lichamen moeten accepteren om de kennis omtrent de interne markt te vergroten en om via een speciaal voorlichtingsprogramma informatie over Solvit te verspreiden. Slechts wanneer plaatselijk in brede kring kennis aanwezig is over bestaan en functioneren van Solvit kan dit nieuwe instrument zijn taak vervullen. Hiervoor kan alleen op regionaal en lokaal niveau worden gezorgd;

2.26. verzoekt de lidstaten om de omzetting en tenuitvoerlegging van de interne-marktwetgeving niet uitsluitend op politieke opportuniteit en/of andere prioriteiten te stoelen. Momenteel voldoen slechts vijf lidstaten aan de door de Europese Raad van Barcelona (2002) geformuleerde doelstelling om tegen het voorjaar 2003 een omzettingsachterstand van maximaal 1,5 % te hebben. Er lopen 1500 inbreukprocedures en daaruit blijkt wel dat de lidstaten heel anders met hun Verdragsverplichtingen zullen moeten omgaan dan tot op heden het geval is.

3. De bijdrage van het regionaal en lokaal niveau

3.1. acht het cruciaal voor de nieuwe strategie dat via nauwere samenwerking met de betrokken segmenten van de civiele samenleving en de overheid meer transparantie op dit gebied (een centrale doelstelling bij de verbetering van de Europese governance) en daarmee op alle niveaus meer besef van de vereisten van de interne markt wordt gecreëerd;

3.2. roept ertoe op de regionale en lokale lichamen direct bij de ontwikkeling van de nieuwe strategie te betrekken, omdat hun grote verscheidenheid aan bevoegdheden nauw verband houden met de interne markt. Hierbij valt onder andere te denken aan regionaal en lokaal economisch en infrastructuurbeleid, steunmaatregelen, streekvervoer, arbeidsmarkten, de dienstensector en uniforme toegang tot en gebruik van moderne ICT-instrumenten. Voor deze betrokkenheid kan worden gezorgd via het Comité, maar tevens kan worden gewezen op recente overwegingen betreffende meer betrokkenheid voor de civiele samenleving om tot een betere Europese governance te komen. Beide kanalen moeten worden benut;

3.3. benadrukt opnieuw dat de voorstellen en maatregelen van de Commissie voor interactieve informatie en oplossingen voor interne-marktproblemen onmisbaar maar nog altijd ontoereikend zijn. Ondanks het succes bij de tenuitvoerlegging van eEurope blijft vooral voor het MKB en bedrijven in afgelegen gebieden de elektronische toegang tot gegevensbestanden en informatienetwerken een probleem. Deze sector kan nog altijd niet zonder concrete advisering op lokaal niveau over de toepassing van de interne-marktregels. Het Comité verwijst ook hier naar zijn voorstellen, de regionale en lokale actoren veel intensiever dan voorheen bij het uitwerken van de strategie te betrekken en hen met de tenuitvoerlegging daarvan te belasten. Deze actoren moet dan ook een centrale rol in de nieuwe strategie worden toegekend;

3.4. verzoekt de regionale en lokale lichamen om in het kader van hun bi- en multilaterale samenwerking met partners uit toekomstige lidstaten en bij hun deelname aan twinningprojects vooral aandacht te besteden aan de omzetting en de tenuitvoerlegging van interne-marktregelingen. Hierbij dient met name te worden gewerkt via Phare, dat een (verlengd) programma ter voorbereiding van de toetreding is en tot Institution Building strekt;

3.5. beveelt de lokale en regionale autoriteiten aan, bij te dragen tot de interne-marktstrategie door hun markten overeenkomstig de opmerkingen van par. 1.4 voor mededinging open te stellen.

Brussel, 12 februari 2003.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Albert Bore

(1) PB C 148 van 18.5.2001, blz. 16.

(2) PB C 357 van 14.12.2001, blz. 65.

(3) PB C 107 van 3.5.2002, blz. 68.