Nr. C 180/42 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 7. 87 
Advies inzake het elfde jaarverslag (1985) van de Commissie aan de Raad — Europees Fonds 
voor Regionale Ontwikkeling 
(87/C 180/14) 
De Commissie heeft op 6 november 1986 besloten, overeenkomstig de bepalingen van 
artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het 
Economisch en Sociaal Comité om advies te vragen inzake het bovengenoemde document. 
De Afdeling voor regionale ontwikkeling, ruimtelijke ordening en urbanisme, die met de 
voorbereiding van de werkzaamheden ter zake was belast, heeft haar advies op 11 maart 
1987 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Della Croce. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 246e zitting van 13 en 14 mei 1987 
(vergadering van 13 mei 1987) het volgende advies uitgebracht, dat met een ruime meerderheid 
van stemmen, bij twee onthoudingen, is goedgekeurd: 
1. Inleiding 
1.1. Het elfde jaarverslag inzake het Europees Fonds 
voor Regionale Ontwikkeling is een zeer interessant 
document. De EFRO-problematiek wordt er grondiger 
in behandeld en in een ruimer perspectief geplaatst dan 
in de vorige jaarverslagen, die toch ook al waardevol 
waren. 
Het bevat veel gedetailleerd cijfermateriaal, geeft een 
duidelijk beeld van de werking van het Fonds en behan­
delt alle communautaire steunmaatregelen ten behoeve 
van de regio's, zodat de lezer een goed inzicht verkrijgt 
in het regionale ontwikkelingsbeleid van de Gemeen­
schap. Uit het jaarverslag blijkt echter ook duidelijk 
dat de Gemeenschap te weinig geld uittrekt voor haar 
regionaal beleid. 
Over het geheel genomen kunnen de beschouwingen, 
analyses en voorstellen van de Commissie de goedkeu­
ring van het Comité wegdragen. 
1.2. Toch moet erop worden gewezen dat het jaar­
verslag nog een aantal leemten vertoont. 
Zo doet de Commissie geen poging om de resultaten van 
de met EFRO-steun ten uitvoer gelegde programma's en 
projecten op een wetenschappelijke manier te evalueren. 
Een dergelijke evaluatie is zeer belangrijk, maar kon 
niet gemaakt worden, omdat de Gemeenschap niet over 
een geschikt instrumentarium voor het bestuderen en 
evalueren van die resultaten beschikt. Bovendien geeft 
het jaarverslag slechts een oppervlakkig beeld van de 
economische context waarbinnen de steunverlening aan 
de regio's zich voltrekt. De Commissie verwijst daar­
voor naar het derde periodiek verslag over de situatie 
in de regio's (dat binnenkort zal worden opgesteld), 
maar zij had in dit jaarverslag alvast enige achter­
grondinformatie kunnen verstrekken. Dan was de lezer 
tenminste in staat geweest zich een oordeel te vormen 
over de waarde van de criteria die bij de tenuitvoerleg­
ging van de EFRO-verordening worden gehanteerd, en 
over de doeltreffendheid van de gefinancierde projecten. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. Niettegenstaande de wijzigingen en aanpas­
singen die de EFRO-regeling in de loop der jaren heeft 
ondergaan, schiet het regionaal beleid van de Gemeen­
schap nog steeds te kort: de Gemeenschap is er.nog 
steeds niet in geslaagd de hoofddoelstelling van haar 
regionaal beleid — de inkomens en levensomstandighe­
den in de achtergebleven regio's beter te doen aansluiten 
bij die in de economisch sterkere gebieden — te verwe­
zenlijken. 2.2. De verschillen tussen de werkloosheidsper­
centages in de diverse regio's blijken helaas nog te zijn 
toegenomen. Volgens de Commissie kan het zijn dat de 
achteruitgang op het vlak van de werkgelegenheid niet 
gepaard is gegaan met een toename van de ontwik­
kelingsverschillen in het algemeen, maar deze bewering 
wordt niet met concrete cijfers gestaafd. 
2.3. In dit verband zij verwezen naar het economisch 
jaarverslag 1986/1987 van de Commissie, waaruit blijkt 
dat: 
(1) de verschillen, absoluut gezien, sterk zijn toege­
nomen; 
(2) de standaardafwijking ten opzichte van het werk­
loosheidspercentage voor de Gemeenschap op het 
niveau van de regio's veel sterker is toegenomen dan 
op dat van de Lid-Staten; 
(3) de inkomensverschillen tussen de regio's in geen 
enkele Lid-Staat werkelijk aanzienlijk zijn vermin­
derd; 
(4) het gemiddelde werkloosheidspercentage in 1976 in 
de 25 meest achterop geraakte regio's 8 % en in de 
meest welvarende regio's 2,4 % bedroeg, en dat deze 
cijfers in 1985 waren opgelopen tot respectievelijk 
21,1% en 6,6%. 
Volgens de Commissie zouden de groeipercentages in 
de achtergebleven regio's dan ook boven het commu­
nautaire gemiddelde moeten komen te liggen. Om dit 
te bereiken zouden de nationale en regionale overheden 
maatregelen moeten nemen om de ontwikkeling van die 
gebieden bij te sturen en zou de Gemeenschap via haar 
steunfondsen en de diverse financieringsinstrumenten 
van de Europese Investeringsbank de acties van de 
plaatselijke instanties moeten aanvullen. 
2.4. Daar komt nog bij dat de voltooiing van de 
binnenmarkt — die uiterlijk in 1992 haar beslag moet 
krijgen — de concurrentiepositie van de economisch 
zwakkere regio's nog verder zal aantasten en bijgevolg 
de sociaal-economische situatie in die gebieden nog zal 
verergeren als er intussen geen echte Europese „sociaal-
economische ruimte" (met het regionaal beleid als een 
van de voornaamste steunpilaren) komt. 
2.5. Door de sterke daling van de inflatiepercentages, 
de aanzienlijke afname van de olie-uitgaven (50%), de 
8. 7. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 180/43 
daling van de rentetarieven en — tot op zekere hoogte 
— de val van de dollarkoers is de economische situatie 
in Europa er sinds 1985 weer wat gunstiger gaan uitzien. 
Dit heeft nieuwe perspectieven geopend voor het regio­
naal beleid, maar de Gemeenschap en de Lid-Staten 
lijken deze gelegenheid niet te baat nemen om hun 
steunverlening aan de regio's aanzienlijk op te voeren. 
2.6. Het aandeel van het Europees Fonds voor Regio­
nale Ontwikkeling in de Gemeenschapsbegroting — 
momenteel iets meer dan 7% — is de afgelopen zes 
jaar niet gestegen. Daar de resultaten van de regionale 
steunverlening over het geheel genomen niet bemoedi­
gend zijn, moet de uitgavenstructuur van de Gemeen­
schap duidelijk worden aangepast om meer geld te 
kunnen uittrekken voor het regionaal beleid. 
2.7. Zelfs met een gestroomlijnd regionaal beleid zal 
de Gemeenschap alléén niet in staat zijn de aanzienlijke 
ontwikkelingsverschillen tussen haar regio's weg te wer­
ken. Dit doel kan alleen worden bereikt als de Gemeen­
schap en de Lid-Staten hun regionaal beleid coördine­
ren. Helaas zijn vele Lid-Staten de laatste jaren een 
restrictief beleid gaan voeren, met alle gevolgen van 
dien voor de steunverlening aan achtergebleven regio's. 
2.8. De Lid-Staten moeten voldoende geld uittrekken 
om een behoorlijk regionaal beleid te kunnen voeren 
én om vroegere fouten en mislukkingen te kunnen com­
penseren. Bovendien zouden de Lid-Staten de voor­
schriften waarop het regionaal beleid stoelt misschien 
opnieuw moeten bekijken en aan de gewijzigde situatie 
aanpassen, net zoals de Gemeenschap dat met de EFRO-
verordening — met inbegrip van de criteria voor de 
toekenning van de steun — heeft gedaan. 
Met het regionaal beleid alléén is het niet,mogelijk de 
regionale onevenwichtigheden weg te werken en tot een 
grotere convergentie binnen de Gemeenschap te komen. 
Daarom moeten alle communautaire beleidsmaatre­
gelen tot de vermindering van de regionale verschillen 
bijdragen. 
SPECIFIEKE OPMERKINGEN 
3. De economische context van de regionale 
steunmaatregelen (hoofdstuk 1, punt 1, van het elfde 
jaarverslag) 
3.1. Zoals reeds gezegd, wordt de economische con­
text van de regionale steunmaatregelen slechts vrij sum­
mier behandeld. In feite beperkt de Commissie zich tot 
enkele beschouwingen van algemene aard, vooral over 
de werkgelegenheidssituatie. De Commissie zegt te ver­
wachten dat deze vanaf 1986 over het geheel genomen 
een lichte verbetering te zien zal geven, maar dat de 
verschillen tussen de diverse regio's nog verder zullen 
toenemen. 
3.2. Net zoals in het tweede periodiek verslag merkt 
de Commissie in het jaarverslag op dat de uitbreiding 
van de Gemeenschap de ontwikkelingskloof tussen de 
regio's nog breder heeft gemaakt. De toetreding van 
Spanje en Portugal heeft echter niet alleen een toename 
van het aantal achterop geraakte gebieden tot gevolg gehad, maar heeft in de eerste plaats geleid tot een 
verscherping van de ontwikkelingsverschillen tussen de 
regio's die op dat ogenblik al tot de Gemeenschap 
behoorden. Door de uitbreiding zijn de problemen om­
vangrijker geworden en vereisen zij meer aandacht en 
een groter financiële inspanning. 
4. Coördinatie van het regionaal beleid (de punten 2 
tot en met 6 van het verslag) 
4.1. Om goede resultaten te kunnen bereiken is het 
van het grootste belang dat de Lid-Staten en de Gemeen­
schap hun regionaal beleid coördineren. Alle pro­
gramma's moeten namelijk in overeenstemming zijn 
met de communautaire doelstellingen. Om die coördi­
natie te kunnen verwezenlijken heeft de Commissie een 
duidelijk omlijnde strategie uitgestippeld. 
Belangrijk is vooral de analyse van de weerslag die de 
diverse communautaire beleidsvormen op de situatie in 
de regio's hebben. Alle betrokken instanties moeten 
evenwel precies weten op welke manier die analyse 
moet worden uitgevoerd. 
4.2. De evaluatie van de regionale ontwikkelingspro­
gramma's zou kunnen gebeuren aan de hand van het 
rapport dat de Lid-Staten overeenkomstig artikel 2 van 
de verordening bij de Commissie moeten indienen. Vol­
gens de Commissie zijn de Lid-Staten die verplichting 
in 1985 echter slechts zéér ten dele nagekomen. Er 
zouden dan ook strengere voorschriften moeten komen 
en er zou een middel moeten worden gevonden om 
dergelijke gevallen van nalatigheid voortaan te voor­
komen. 
4.3. Om de doeltreffendheid van het Fonds te kunnen 
beoordelen, moet men kunnen nagaan welke resultaten 
het heeft opgeleverd. Omdat een deugdelijke evaluatie 
echter moeilijk te maken is, ziet de Commissie daarvan 
af en beperkt zij zich tot een aantal — overigens inte­
ressante — opmerkingen van algemene aard. 
Toch is het absoluut noodzakelijk dat althans in een 
aantal regio's wordt nagegaan welke resultaten bepaal­
de steunmaatregelen hebben opgeleverd, want zonder 
analyse van de bereikte resultaten kan het regionaal 
beleid niet worden verbeterd. 
4.4. De Commissie heeft gelijk wanneer zij stelt dat 
de situatie in de regio's ook wordt bepaald door be­
leidsmaatregelen van sectoriële aard (in het kader van 
het landbouwbeleid, de industriepolitiek enz.). Juist om 
die reden is het absoluut noodzakelijk dat de Lid-Staten 
en de Gemeenschap hun economische beleid — in al 
zijn aspecten — op één lijn brengen. 
5. De nieuwe verordening (hoofdstuk 2 van het ver­
slag) 
5.1. In het tweede hoofdstuk wordt uitvoerig inge­
gaan op de nieuwe EFRO-verordening, en met name 
op de beginselen die daaraan ten grondslag liggen. Dit 
valt alleszins te waarderen. Hetzelfde kan echter niet 
gezegd worden van het feit dat men zich tweeëneenhalf 
jaar na de goedkeuring van de nieuwe EFRO-veror­
dening nog steeds geen duidelijk beeld van het effect 
van dit nieuwe instrument kan vormen. Overigens be-
Nr. C 180/44 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 7. 87 
perkt de Commissie zich tot het aangeven van de hoofd­
lijnen van de mededeling die zij op 21 april 1986 in 
Luxemburg aan de communautaire instanties heeft 
voorgelegd. 
Uiteraard kan het elfde jaarverslag alleen maar over 
1985 handelen. Maar als men zich slechts op de re­
sultaten van het eerste toepassingsjaar kan baseren, is 
het moeilijk zich een juist oordeel over het effect van 
de nieuwe EFRO-verordening te vormen. 
5.2. Het nieuwe „margessysteem", dat in het jaar­
verslag uitvoerig wordt behandeld, lijkt de Lid-Staten 
méér garanties voor een optimaal gebruik van de EFRO-
middelen te bieden. Sinds deze nieuwe regeling wordt 
toegepast, is het totaalbedrag van de aangevraagde 
steun aanzienlijk — zij het niet in alle Lid-Staten in 
dezelfde mate — toegenomen. Men zou moeten nagaan 
of er tussen de toename van het totaalbedrag van de 
steunaanvragen en de toepassing van de nieuwe veror­
dening een oorzakelijk verband bestaat dan wel of het 
hier gewoon om een samenloop van omstandigheden 
gaat, en waarom de Lid-Staten zo verschillend hebben 
gereageerd. 
53. Voor het beoordelen van de ontvangen 
steunaanvragen heeft de Commissie een uiterst nauw­
keurige — maar wel geschikte en aanvaardbare — 
procedure vastgesteld. Deze vereist echter nog méér 
bevoegd personeel dan de vroegere procedure, terwijl 
er volgens de Commissie nu al te weinig personeel is 
voor het behandelen van de steunaanvragen. Het is 
bedroevend dat men daar nog steeds niets aan heeft 
gedaan. Het Comité herhaalt dan ook zijn voorstellen 
dienaangaande die het al eerder aan de Raad heeft 
voorgelegd (zie punt 5.3. van het advies inzake het 
negende jaarverslag). 
5.4. Als gevolg van de toetreding van Spanje en Por­
tugal moesten in 1985 méér steunaanvragen behandeld 
worden dan in de jaren daarvoor. Overigens zou de 
Commissie er goed aan doen een mededeling te wijden 
aan de steunaanvragen van Spanje en Portugal die tot 
nog toe binnengekomen c.q. behandeld zijn. 
6. EFROmiddelen ( de punten 15 tot en met 30 van 
het verslag) 
6.1. Sinds 1981 is het aandeel van het Fonds in de 
Gemeenschapsbegroting vrijwel constant gebleven. De 
EFRO-middelen maken nog geen 0,1 % van het bruto 
binnenlands produkt van de Gemeenschap uit. Als men 
daarbij dan nog bedenkt dat — zoals elders in het 
jaarverslag staat te lezen — de tien armste regio's 
jaarlijks gemiddeld slechts 17 Ecu per hoofd van de 
bevolking hebben gekregen, terwijl de kloof ten opzich­
te van de tien rijkste regio's (gemeten aan de hand 
van het bruto binnenlands produkt per hoofd van de 
bevolking) meer dan 10 000 Ecu bedraagt, dan begrijpt 
men meteen dat de EFRO-steun maar een druppel op 
een gloeiende plaat is. Met zo weinig geld kunnen geen 
noemenswaardige resultaten worden bereikt. 
De Commissie vestigt er in dit verband de aandacht 
op dat de EFRO-steun een multiplicatoreffect teweeg 
brengt en, vooral in bepaalde Lid-Staten, een aanzienlijk 
percentage van de overheidsuitgaven voor infrastruc­
tuurprojecten uitmaakt. 
Dat lijdt niet de minste twijfel, maar het zou beter zijn 
dat de Gemeenschap in de eerste plaats iets doet aan de blijvende en nog verder toenemende ontwikkelings­
verschillen tussen de regio's; zij zou de regionale ont­
wikkelingsproblematiek krachtdadiger moeten aanpak­
ken en hiervoor voldoende geld moeten uittrekken. 
6.2. De Commissie verklaart in het jaarverslag dat 
de steun die de armste regio's in 1986 uit het Fonds -
zullen ontvangen, ten minste zal overeenkomen met het 
gegarandeerde minimum van 1985. Concrete cijfers zijn 
nog niet bekend gemaakt, maar alles wijst erop dat de 
Gemeenschap niet van plan is haar beleid om te buigen 
in de richting die het Comité in zijn vorige adviezen 
heeft aangegeven. 
6.3. Zeer positief is wel dat er betalingsverplich­
tingen voor vrijwel het totale bedrag aan beschikbare 
middelen (99,3%) zijn aangegaan. Dit resultaat is heel 
moeilijk te verbeteren. Het bedrag van de betalingen 
zelf ligt echter lager. Dit is te verklaren door het feit dat 
de tenuitvoerlegging van de projecten over verscheidene 
jaren loopt. Al bij al is de verhouding tussen betalingen 
en betalingsverplichtingen enigszins verbeterd. 
6.4. Een goede zaak is verder ook dat de 
steunverlening ten behoeve van produktieve investerin­
gen in 1985 weer aanzienlijk is toegenomen (3%). De 
Commissie verdient dan ook alle lof voor de inspannin­
gen die zij zich heeft getroost om de steunverlening ten 
behoeve van de industriële, ambachtelijke en dien­
stensector verder op te voeren. 
6.5. Het grootste deel van de steun is terechtgekomen 
in de vier Lid-Staten waar zich de regio's met de grootste 
ontwikkelingsachterstand bevinden. Ook dit percentage 
is in 1985 enigszins gestegen (82% tegenover 79,6%). 
Hetzelfde geldt voor de steunverlening aan „prioritaire" 
regio's. 
Deze concentratie van de steunverlening, die tot doel 
heeft de ontwikkeling van de betrokken regio's opti­
maal te stimuleren, moet worden toegejuicht. 
Wel moet erop worden gewezen dat een spreiding van 
de EFRO-steun over alle Lid-Staten met achterop ge­
raakte regio's het mogelijk zou maken alle Europese 
burgers met de doelstellingen van het Europees Fonds 
voor Regionale Ontwikkeling vertrouwd te maken en 
iedereen te doen inzien dat de EFRO-steun niet zozeer 
uit solidariteit, als wel om economische redenen wordt 
verleend. Op die manier zou een gunstig psychologisch 
klimaat worden geschapen, dat de overheid in staat 
zou stellen een dynamischer regionaal beleid te voeren, 
vooral als duidelijk zou blijken dat de steunmaatregelen 
wel degelijk vruchten afwerpen. 
6.6. De Commissie vindt het zeer belangrijk dat de 
EFRO-steun een aanvulling vormt op de steun die de 
Lid-Staten zelf verstrekken. 
Deze „complementariteit" is een van de meest delicate 
aspecten van de relaties tussen de Gemeenschap en de 
Lid-Staten. De ondernemers, de sociale partners en de 
bevolking in het algemeen vragen zich steeds af of de 
door de Gemeenschap gesubsidieerde programma's niet 
óók ten uitvoer zouden zijn gelegd als alleen de natio­
nale en regionale instanties financiële steun hadden 
D.B.D^ Publikatieblad van de Europese gemeenschappen ^r.C^uB^ 
verleend. L^itiseenzeerpertinente vraag, dienietzonder 
meer beantwoord kan worden. 
r^et is moeilijk uit te maken orde Lidstaten de E^kCO^ 
steun al dan niet als aanvullingop hun eigen steun 
gebruiken. Bovendien moet nog een middel worden 
gevonden om hen te dwingen het complementariteit^ 
beginsel toe te passen. 
fóe commissie legt wel de vinger op de wonde, maar 
^ij^ou ook de nodige maatregelen moeten nemen om 
de problemen uit de wereld te helpen. 
D.B5 ^at de „individueler complementariteit voor 
projecten in de industriële, de ambachtelijke en de dien 
stensector betreR, wijst de commissie erop dat de Lid^ 
^tatengeen gebruik willen maken vandedoor arti^ 
kel^van de verordening geboden mogelijkheden om 
dat ^ij de beschikbare middelen niet willen verspillen 
en geen concurrentieproblemen willen veroorzaken. 
löit is echter een ^wak argument. 
föat de resultaten maar pover zijn, is veeleer een gevolg 
van het t^eit dat de particuliere investeringen nog op een 
te laag pitje staan, waardoor de produktieve activiteiten 
achterblijven bij die in meer ontwikkelde regio^s.Ver^ 
wijdingen naar mogelijkeconcurrentieproblemen zijn 
bijgevolg niet op hun plaats. 
^. L^e commissie heett gelijk wanneer bijstelt dat 
det^inanciering per programmade complementariteit 
ten goede komt. 
D.^. Zij heeR eveneens gelijk wanneer ^ij aan de 
steunverlening uit het Europees ^onds voor regionale 
COntwikkeling meer bekendheid tracht te geven. lOat 
doel zou nog gemakkelijker kunnen worden bereikt als 
de sociale partners actief bij de uitwerking entenuit^ 
voerleggingvan de projecten gouden worden betrokken. 
B n^un^n^v^hetei^enontwikkehn^po^ennee^v^n 
de rre^io^^depunten^en^van het verslage 
B^.l. l^etiseengeede^aakdatmenderegie^sertoe 
wil brengen hun eigen ontwikkelingspotentieel te benutD 
ten. foaarom kan het alleen maar wordentoegejuicht 
dat de commissie geld wil uittrekken voor het ^inancie^ 
ren vanmaatregelenten behoeve van kleine enmid 
delgrote ondernemingen in de industriële, de ambachten 
lijke, de toeristischeendedienstensecter.löe Commissie 
^ou echter ^elt in grote lijnen de programmalser project 
ten moetenuitwerken ten einde de ondernemingen in 
kwestie meer garanties te bieden. 
^. Er blijken namelijk geen steunaanvragen te zijn 
ingediend voor projecten die verband houden met het 
eigen ontwikkelingspotentieel. Töaar de Commissie zich 
ervan bewust is dat de nationale overheden problemen 
ondervinden bij de toepassing van het hun ter beschikt 
king gestelde instrumentarium, zou zij zoveel mogelijk 
moeten proberen ^ich rechtstreeks tot de kleine en 
middelgrote ondernemingen — eventueel via hun everD 
koepelende organisaties — te wenden. D. ^e^e^enheid^de punten uiteten met 4^ van 
het verslage 
^.L L^e steunverlening via het Europees ^onds voer 
regionale Ontwikkeling dient in de eerste plaats gericht 
te ^ijn op het scheppen van nieuwe werkgelegenheid. 
L^e tot dusverre bereikte resultaten zijn, blijkens de 
gegevens van de Commissie over de te verwachten 
gevolgenvoor de werkgelegenheid,vrijbemoedigend. 
l^et is alleen de vraag o^ de in het vooruitzicht gestelde 
nieuwearbeidsplaatsenerook werkelijk komen. Van 
een nauwkeurige evaluatie van de resultaten na voL 
tooiing van de projecten is namelijk geen sprake. 
Toch moet de Commissie bij het beoordelen vande 
steunaanvragen vooral rekening blijven houden met het 
aantal nieuwe arbeidsplaatsen dat in het vooruitzicht 
wordt gesteld. L^eEER.COsteun moet in de eerste plaats 
gaannaar programmals die directer indirecteen^e 
groot mogelijk aantal nieuwe arbeidsplaatsen opleD 
veren. 
^. ^teunvoo^in^a^U^ctuurp^ojecten^depunten^ 
toten met^van het verslage 
^.1. EER.C-steun ten behoeve van inr^rastructuurproD 
jecten is met name in bepaalde regio^sbeslist noodzaken 
lijk, wantzonder de nodige infrastructuurvoorzieningen 
iseen regiegedoemdonderontwikkeld teblijven. Er 
^ijn echter eek regiems die ever een goed uitgebouwde 
infrastructuur beschikken en toch achterop zijn geraakt, 
löe hele kwestie zou dan eek nader moeten werden 
bekekene men ^ou moeten nagaan op welke manier een 
eptimaalevenwichttussensteun veer infrastructuur^ 
projecten en steun voor produktieve investeringen kan 
werden bereikt, ^et comité vindt het juist dat de 
Commissie vooral steun wilverlenenvoerinr^rastrucD 
tuurprejecten die rechtstreeks verband houden met de 
ecenemischebedrijvigheid,enveeralmet activiteiten 
op het vlak van de beroepsopleiding, het wetenschappen 
lijk enderzeek en de technologische ontwikkeling. 
^. A^en mag echter nooit vergeten dat de 
steunverlening ten behoeve van produktieve investerin 
gen moet werden opgetrokken. Veer dergelijke investe^ 
ringen moet geleidelijk aan steeds meer steun werden 
verleend, vooral wanneer de benodigde basisinD 
trastructuur — et een deel hiervan — voorhanden is. 
10. Geihtegree^de aanpak ^depunten^Otet en met^ 
van het verslage 
10.L L^e geïntegreerde aanpak van de regionale ontD 
wikkelingspreblemen is zeer interessante deerdat de 
steunverlening via de diverse t^inancieringsinstrumenten 
wordt gebundeldenephet^elt^de deel wordt gericht, 
doordat wordt gewerkt met programmals waarvan de 
diverse enderdelen^hauw met elkaar samenhangen, en 
doordat de bundeling van de diverse steunmaatregelen 
een soortsynergiee^ectteweegbrengtkunnen namelijk 
belangrijke positieve resultaten worden bereikt. In dit 
verband verwijst het Comité naar zijn vroegere adviezen 
over dezepreblematiek, en vooral naar het onlangs 
uitgebrachte advies ever de geïntegreerde maatregelen. 
Itm^. belaas gaat de Gemeenschap niet consequent 
genoeg op de ingeslagen weg voort. Zo zijn er sinds de 
experimenten in napels en Befast geen nieuwe geD 
Nr. C 180/46 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 7. 87 
integreerde maatregelen meer ten uitvoer gelegd en 
schieten de geïntegreerde mediterrane programma's 
minder snel op dan mocht worden verwacht. 
10.3. Coördinatie van de diverse instrumentaria en 
instanties is beslist geen gemakkelijke opgave, maar 
men dient wel te bedenken dat op juridisch vlak een en 
ander nog niet helemaal geregeld is, dat de procedures 
nog niet duidelijk of zelfs nog helemaal niet zijn vast­
gelegd en dat de diensten van de Commissie nog niet 
optimaal zijn toegerust om deze coördinatie tot stand 
te kunnen brengen. 
10.4. Het feit dat er allerlei geïntegreerde methoden, 
maatregelen, programma's en dergelijke bestaan en dat 
er daarnaast ook nog nationale programma's van com­
munautair belang zijn, werkt verwarrend, vooral voor 
potentiële deelnemers in de Lid-Staten. De Commissie 
zou een en ander moeten vereenvoudigen en duidelijk 
moeten aangeven wat met elk van deze methoden wordt 
bedoeld en waarin deze van elkaar verschillen. 
11. Overleg met de nationale, regionale en plaatselijke 
autoriteiten (de punten 57 en 58 van het verslag) 
11.1. Het voornemen van de Commissie om de dia­
loog met de Lid-Staten en de plaatselijke en regionale 
instanties te intensiveren moet ten zeerste worden toege­
juicht. Vooral de plaatselijke en regionale overheden 
moeten bij de communautaire activiteiten worden be­
trokken, omdat alleen deze in staat zijn bij de plaatselij­
ke bevolking belangstelling voor de geplande projecten 
te wekken en de ondernemers en sociale partners bij de 
zaak te betrekken. 
11.2. Het Comité kan zich ook verenigen met de 
doelstellingen die volgens de Commissie nagestreefd 
moeten worden: gezamenlijke vaststelling van prioritai­
re terreinen voor steunverlening, co-financiering in het 
kader van de programma's, doorzichtigheid en open­
baarheid van de financieringsbronnen, en toezegging 
door alle betrokken partijen dat het nodige geld ter 
beschikking zal worden gesteld. 
12. De steunverlening door het EFRO in 1985 (hoofd­
stuk 3 van het verslag) 
In hoofdstuk 3 wordt uitvoerig ingegaan op de 
steunmaatregelen die in 1985 in het kader van het EFRO 
zijn genomen. Dit gehele hoofdstuk is zeer interessant 
en valt op door de volledigheid van de verstrekte infor­
matie en de duidelijkheid waarmee de toegepaste se­
lectiecriteria en -methoden worden uiteengezet. 
12.1 Beoordeling van de steunaanvragen (punt 65 van 
het verslag) 
Op de evaluatiecriteria als zodanig valt niets aan te 
merken. Daarentegen kan men wèl een vraagteken 
plaatsen bij de volgorde waarin deze criteria worden 
geplaatst, ook al vloeit deze voort uit de verordening 
zelf. Geïntegreerde toepassing van het communautaire 
instrumentarium komt namelijk op de zevende (dat wil zeggen de één na de laatste) plaats en het grensover­
schrijdend, insulair of perifeer karakter zelfs op de 
allerlaatste plaats. Deze beide criteria verdienen een 
betere positie. 
12.2. (Punt 69 van het verslag) 
In punt 69 wordt erop gewezen dat het EFRO-Comité 
sinds de oprichting van het Fonds elf jaar geleden nooit 
een negatief advies over een steunaanvraag heeft uitge­
bracht. Het Directoraat-generaal voor het Regionaal 
beleid blijkt de dossiers dus wel heel zorgvuldig te 
bekijken; men kan zich echter afvragen of het niet té 
streng en té selectief te werk gaat. 
12.3. De reorganisatie van het Directoraat-generaal 
voor het Regionaal beleid (DG XVI) was noodzakelijk 
in verband met de goedkeuring van de nieuwe EFRO-
verordening. Verder uitstel was niet mogelijk. Men had 
echter tegelijkertijd ook het personeelsbestand aan de 
nieuwe taken moeten aanpassen. Als men het regionaal 
beleid werkelijk op een nieuwe leest wil schoeien, moet 
men voor behoorlijk functionerende diensten en een 
efficiënt instrumentarium zorgen. 
13. Financiering per programma (de punten 72 tot en 
met 88 van het verslag) 
13.1. De geleidelijke invoering van een systeem waar­
bij de financiering niet meer per project maar per pro­
gramma geschiedt, lijkt een zeer goede zaak omdat de 
problemen dan vanuit een ruimer perspectief en op 
een systematischere manier kunnen worden aangepakt. 
Niettemin moet — zij het slechts met betrekking tot 
het eerste jaar van de toepassing van de nieuwe veror­
dening — gezegd worden dat dit overstappen op een 
programmagewijze aanpak te langzaam in zijn werk 
gaat, hetgeen vooral aan het gebrek aan actieve me­
dewerking van enkele Lid-Staten te wijten is. 
13.2. Het Comité acht de communautaire pro­
gramma's zeer belangrijk en onderschrijft de criteria 
waarvan bij de tenuitvoerlegging van die programma's 
wordt uitgegaan. Verder is het van oordeel dat de 
Gemeenschap haar telecommunicatie- en energiebeleid 
vastberaden moet voortzetten, ten einde ook de minder 
ontwikkelde regio's te laten meeprofiteren van een in 
kwalitatief opzicht zeer geavanceerd Europees project. 
133. Verder moet ook de opzet van nationale pro­
gramma's van communautair belang worden aange­
moedigd, omdat dergelijke programma's de mogelijk­
heid bieden de regionale ontwikkelingsproblematiek te 
koppelen aan het beleid in de belangrijkste communau­
taire beleidssectoren. In dit verband moet de nadruk 
worden gelegd op de noodzaak van coördinatie, integra­
tie en coherentie met de economische en technologische 
doelstellingen van de Gemeenschap (namelijk stimule­
ring van de economie in het algemeen en van het gebruik 
van geavanceerde technologieën). 
13.4. Zeer belangrijk is dat de Commissie bij dergelij­
ke programma's toezicht wil laten uitoefenen door 
coördinatiecomités bestaande uit vertegenwoordigers 
van de plaatselijke, regionale en nationale instanties en 
van de Commissie zelf. Deze procedure, die alleen nog 
maar voor de eerste drie Britse programma's geldt, zou 
bij alle programma's moeten worden toegepast. 
13.5. De Commissie heeft verder ook een aantal be­
sluiten genomen ten aanzien van bepaalde onderdelen 
8. 7. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 180/47 
van geïntegreerde maatregelen in enkele Franse regio's. 
Zonder gedetailleerde informatie kan het Comité hier­
over geen oordeel vellen; het vraagt zich echter wel af 
waarom de Commissie geen besluit over de pro­
gramma's in hun geheel heeft genomen. Daar het hier 
om geïntegreerde maatregelen gaat zouden er in 
principe algemene criteria moeten zijn vastgesteld en 
zou het de bedoeling moeten zijn de steunverlening uit 
diverse communautaire structuurfondsen te bundelen 
om een synergie-effect teweeg te kunnen brengen. 
14. Steunaanvragen (punt 90 van het verslag) 
14.1. Het totaalbedrag van de aangevraagde steun is 
in 1985 aanzienlijk gestegen (53 %). Het zou interessant 
zijn na te gaan wat daarvan precies de oorzaak is. Gaat 
het hier om een louter technische aangelegenheid die 
verband houdt met de wijziging van de EFRO-veror-
dening of is men in de Lid-Staten meer gaan beseffen 
dat de regionale ontwikkelingsverschillen werkelijk een 
probleem vormen ? Waarschijnlijk hebben beide facto­
ren hierbij een rol gespeeld. 
15. Spanje en Portugal (punt 101 van het verslag) 
15.1. Dat nu ook in Spanje en Portugal EFRO-steun 
wordt verleend, is een goede zaak. Er zijn in 1985 echter 
niet genoeg voorstellen ingediend om te kunnen zeggen 
dat de regionale steunverlening in die landen echt van 
de grond begint te komen. De Commissie zou er goed 
aan doen eerst een voorbereidende studie over de regio­
nale ontwikkelingsproblematiek in die landen te ver­
richten. 
16. Steun voor produktieve investeringen (de punten 
108 tot en met 116 van het verslag) 
16.1. Het Comité heeft waardering voor het streven 
van de Commissie om meer steun te verlenen voor 
investeringen in industriële, ambachtelijke en dienst­
verlenende activiteiten die economisch gezien levens­
vatbaar zijn en gericht zijn op het scheppen van duurza­
me arbeidsplaatsen. Wel moet daarbij worden aangete­
kend dat er voor projecten in de industriële, ambachte­
lijke en dienstensector nog steeds minder steun wordt 
verleend dan voor projecten op het vlak van de infra­
structuur. 
16.2. Positief is verder ook dat de in de oude veror­
dening opgenomen restrictieve voorwaarden zijn afge­
schaft, zodat de regeling dus een stuk soepeler is ge­
worden. 
16.3. Het zou waarschijnlijk goed zijn het 
steunplafond op te trekken, zoals in sommige gevallen 
al gebeurt. Als de EFRO-steun slechts 50% van de 
bijdrage van de nationale en regionale instanties mag 
bedragen, wordt het namelijk juist voor de armste re­
gio's moeilijker om EFRO-steun te verkrijgen. 
16.4. Verder zou het beter zijn bij voorrang steun te 
verlenen aan produktieve sectoren waar met minder 
kosten nieuwe arbeidsplaatsen kunnen worden gescha­
pen. Wel moet rekening worden gehouden met de moge­
lijkheid om geavanceerde technologieën in te voeren. 16.5. De tertiaire sector blijkt in 1985 minder steun 
te hebben gekregen; dit moet worden betreurd omdat 
voor deze sector in de moderne economie een belangrij­
kere rol is weggelegd. Positief is daarentegen dat de 
steun voor onderzoek en ontwikkelingsactiviteiten is 
toegenomen. 
17. Slotopmerkingen 
17.1. Het Comité wijst er nogmaals op dat het elfde 
jaarverslag een interessant document is, omdat het een 
duidelijk, gedetailleerd en volledig overzicht geeft van 
de steunmaatregelen die in 1985 in het kader van het 
Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling zijn ge­
nomen en omdat de Commissie er duidelijk in aangeeft 
welke criteria zij wil hanteren om de diverse bepalingen 
van de nieuwe verordening na te leven. 
Minder positief is echter zijn oordeel over het regionaal 
beleid van de Gemeenschap en van de Lid-Staten in het 
algemeen, dat tot nog toe geen bevredigende resultaten 
heeft opgeleverd. 
17.2. Er is te weinig geld om de ontwikkelingspro­
blemen van achtergebleven regio's uit de wereld te 
kunnen helpen. De EFRO-middelen maken een te klein 
percentage van de Gemeenschapsbegroting uit. 
17.3. Daar het regionaal beleid in de Europese Akte 
een van de fundamentele communautaire beleidscom-
ponenten wordt genoemd, is het te hopen dat de Ge­
meenschap het nu over een andere boeg gaat gooien 
en de nodige consequenties trekt, met name wat het 
financiële aspect betreft. 
17.4. Om een efficiënter regionaal beleid te kunnen 
voeren, moeten de Commissie en de nationale, regionale 
en plaatselijke overheden hun activiteiten beter op el­
kaar afstemmen, vooral nu van projecten wordt overge­
schakeld op programma's. 
17.5. Van fundamenteel belang is dan ook dat de 
ondernemers, de werknemers- en werkgeversorgani­
saties, alle representatieve organisaties van de diverse 
maatschappelijke kringen en de bevolking in het al­
gemeen in ieder stadium actief bij de steunmaatregelen 
worden betrokken. Voor het welslagen van de diverse 
steunmaatregelen is het van het grootste belang dat 
alle betrokkenen hun medewerking verlenen en ervan 
overtuigd zijn dat zij over de middelen beschikken om 
de ernstige problemen waarmee zij worden geconfron­
teerd uit de wereld te helpen. 
17.6. De diensten van de Commissie die zich met de 
regionale problematiek bezighouden moeten efficiënter 
gaan werken. Dit vereist niet alleen een reorganisatie 
(die intussen reeds haar beslag heeft gekregen), maar 
ook een uitbreiding van het personeelsbestand. Verder 
moet ook worden gezorgd voor flexibele en eenvoudige 
procedures voor de coördinatie met de diensten in an­
dere beleidssectoren die een weerslag hebben op de 
regionale ontwikkeling. 
17.7. De Commissie moet haar plannen voor een 
ruimere toepassing van de geïntegreerde aanpak in 
praktijk brengen. 
Nr. C 180/48 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 7. 87 
17.8. Met voldoening kan worden vastgesteld 
dat geleidelijk zal worden overgeschakeld naar 
een financieringssysteem waarbij steun wordt 
verleend voor programma's in plaats van projecten. 
Dit nieuwe systeem kan de voorbereiding van de 
steunmaatregelen, het uitwerken van de doelstellin­
gen, de inschakeling van de diverse bevoegde in­
stanties en van de sociale partners, het streven naar 
complementariteit en de coördinatie van de diverse 
beleidsvormen een stuk gemakkelijker maken. Van 
bijzonder — en prioritair — belang zijn de commu­
nautaire programma's, waarvan er nog meer zouden 
moeten worden opgezet. 
Gedaan te Brussel, 13 mei 1987. 
1. Inleiding 
1.1. In de hooggeïndustrialiseerde landen neemt — 
vooral als gevolg van de invoering van nieuwe technolo­
gieën — de behoefte aan weinig geschoolde arbeid af 
en groeit in alle bedrijfstakken de vraag naar geschoold 
personeel dat een degelijke opleiding heeft genoten. 
Parallel hiermee zijn computergestuurde informatie- en 
communicatiesystemen bij vrijwel alle administratieve 
taken en produktieprocessen de plaats gaan innemen 
van — vooral laaggeschoolde — menselijke arbeid. Een 
en ander heeft in belangrijke mate bijgedragen tot de 
huidige hoge structurele werkloosheid, waarin de jonge­
ren die op de drempel van het beroepsleven staan pro-
0) PB nr. C 90 van 4. 4. 1987, blz. 4. 17.9. Het effect van de met EFRO-steun ten uitvoer 
gelegde acties moet beslist gemeten en aan de be­
trokkenen en de bevolking in het algemeen bekend­
gemaakt kunnen worden. 
Het bijeenbrengen van de benodigde gegevens en de 
uitwerking van de conclusies worden weliswaar door 
tal van problemen bemoeilijkt, maar deze moeilijkheden 
moeten overwonnen worden. 
Ten slotte spreekt het Comité nog de hoop uit dat de 
economische context van de regionale steunmaatregelen 
in het derde periodiek verslag over de situatie in de 
regio's uitvoeriger wordt behandeld. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT 
portioneel een schrikwekkend grote groep vormen. Re­
latief gezien hebben jongeren die een goede school- en 
beroepsopleiding hebben genoten en zich daarbij niet 
alleen de nodige vakkennis, maar ook een aantal sociale 
vaardigheden eigen hebben gemaakt, nog steeds de beste 
kans om aan de slag te komen. 
Als in het algemeen vormend onderwijs geen praktische 
informatie wordt verstrekt over onderwerpen als sociale 
zekerheid, gezondheidszorg, milieubescherming,, be­
lastingen en geldbeheer, moet worden nagegaan op 
welke manier dergelijke zaken bij de beroepsopleiding 
aan bod kunnen komen. 
1.2. In dit advies over het voorstel voor een besluit 
van de Raad tot vaststelling van een actieprogramma 
voor de opleiding en voorbereiding van jongeren op 
het leven als volwassene en in een beroep wordt met 
„opleiding" (of juister: „beroepsopleiding") bedoeld: Advies inzake het voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van een actieprogram­
ma voor de opleiding en voorbereiding van jongeren op het leven als volwassene en in een 
beroep i}) 
(87/C 180/15) 
De Raad heeft op 3 april 1987 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 128 van 
het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en 
Sociaal Comité om advies te vragen inzake het bovengenoemde voorstel. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft besloten, de heer Nierhaus als algemeen rapporteur 
voor de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden aan te wijzen. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 246e zitting (vergadering van 14 mei 
1987) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd: