COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(91)415 def. 
Brussel, 31 oktober 1991 
HERVORMING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID -
TEKSTEN WETGEVING 
BEGELEIDENDE MAATREGELEN BIJ DE HERVORMING VAN DE REGELINGEN 
TER ONDERSTEUNING VAN DE LANDBOUWMARKTEN 
COMMUNAUTAIRE STEUNREGELING VOOR BOSBOUWMAATREGELEN IN DE LANDBOUW 
COMMUNAUTAIRE STEUNREGELING VOOR VERVROEGDE UITTREDING IN DE LANDBOUW 
(ingediend door de Commissie) 

- 1 -
TOELICHTING 
Met de onderhavige voorstellen worden de voorstellen van de Commissie^1) inzake 
de maatregelen ter flankering van de wijzigingen in de gemeenschappelijke 
marktordeningen in ontwerp-verordeningen omgezet. Deze begeleidende maatregelen 
hebben betrekking op drie terreinen : 
- milieumaatregelen in de landbouw; 
- bebossing van landbouwgrond; 
- vervroegde uittreding. 
Deze maatregelen hangen nauw samen met die voor de markten, aangezien zij over 
het geheel genomen de actie intensiveren die gericht is op het hoofddoel van de 
hervorming, d.w.z. : marktevenwicht, stabiliteit van de landbouwinkomens en 
natuur- en milieubehoud. 
Met de milieumaatregelen in de landbouw wordt er naar gestreefd de dubbele rol 
van de landbouwer als producent en beschermer van milieu en landschap te 
erkennen, waarbij de landbouwers ertoe worden aangespoord methoden toe te passen 
die minder intensief en natuurvriendelijker zijn, waardoor zij meteen ook een 
concrete bijdrage leveren tot het herstel van het evenwicht op de 
landbouwmarkten. De bebossing van landbouwgrond vormt niet alleen een geschikt 
economisch alternatief voor het gebruik van de grond voor de landbouw, maar 
draagt ook bij tot een betere beheersing van de produktie en komt het milieu ten 
goede. De OP herstructurering gerichte vervroegde uittreding zal ook bijdragen 
tot de rationalisatie van de bedrijven, zodat die gemakkelijker de van hen 
gevergde aanpassingsinspanning kunnen opbrengen, en zal bovendien zowel de 
aanvoer op de markten verminderen, als een milieuvriendelijk gebruik van de 
grond voor de landbouw helpen bevorderen. 
Deze drie begeleidende maatregelen hangen onderling nauw samen en sluiten ook 
aan op de voorgestelde wijzigingen in de gemeenschappelijke marktordeningen. 
Het beleid om tot een betere en economisch gezondere produktie te komen is 
onlosmakelijk verbonden met de steeds duidelijker op de voorgrond tredende 
aspecten als milieubehoud, alternatief gebruik van de grond door bebossing, 
vergrijzing van de landbouwbevolking en aanpassing van de bedrijven. 
Het is derhalve verantwoord de kosten die aan de uitvoering van de onderhavige 
voorstellen verbonden zijn te financieren binnen hetzelfde financieel kader dat 
is vastgesteld voor de uitgaven op het gebied van de gemeenschappelijke 
marktordeningen. 
(1) C0M(91)258 def. van 22 Juli 1991, deel II 
- 2 -
De drie voorgestelde maatregelen, die voor de landbouwers facultatief zijn, 
moeten door de Lid-Staten verplicht ten uitvoer worden gelegd. Om de maatregelen 
flexibeler te maken en beter te kunnen afstemmen op de concrete situatie - die 
vaak zeer sterk van regio tot regio verschilt - is bepaald dat zij ten uitvoer 
worden gelegd via in het kader van een partnerschap tussen Commissie en 
Lid-Staten vast te stellen meerjarenprogramma's. Bovendien wordt de uitgekeerde 
steun slechts voor een bepaald maximum door de Gemeenschap gefinancierd, welk 
maximum wordt vastgesteld in het kader van elk programma en tussen 50 en 75 % 
ligt. 
MILIEUMAATREGELEN IN DE LANDBOUW 
In het kader van deze maatregel wordt steun verleend aan landbouwers die zich 
ertoe verbinden : 
- het gebruik van verontreinigende stoffen (kunstmest en organische mest, 
pesticiden en onkruidverdelgingsmiddelen) aanzienlijk te verminderen; 
- het aantal dieren op hun bedrijf (runderen of schapen) te verminderen wanneer 
de milieuschade te wijten is aan een te hoge veebezetting; 
- landbouwproduktiemethoden toe te passen die de diversiteit en de kwaliteit van 
het landelijk milieu (landschap, flora en fauna) in stand houden of 
herstellen; 
- de uit produktie genomen grond te onderhouden (in dit verband kan ook steun 
worden verleend aan ni et-landbouwers indien er geen landbouwers beschikbaar 
zijn om voor dit onderhoud te zorgen); 
- grond voor langere duur uit produktie te nemen (20 Jaar) en te gebruiken voor 
een bestemming die het milieu ten goede komt (biotopen, natuurreservaten). 
Voorts wordt ook steun verleend voor de opleiding van landbouwers op het gebied 
van de toepassing van milieuvriendelijke produktiemethoden (- dit punt is niet 
uitdrukkelijk vermeld in het discussiedocument van de Commissie over de toekomst 
van het gemeenschappelijk landbouwbeleid -), omdat het zeer belangrijk is dat de 
landbouwers goed worden voorbereid op de gedragsverandering die van hen zal 
worden gevergd. 
. BEBOSSING VAN LANDBOUWGROND 
De landbouwsector wordt geconfronteerd met ernstige moeilijkheden : de 
traditionele denkpatronen moeten worden verlaten en er moeten nieuwe wegen 
worden bewandeld om het platteland tot ontwikkeling te brengen en te zorgen voor 
een uit milieu-oogpunt verantwoorde vorm van natuurbeheer. 
Maatregelen op het gebied van de bosbouw, en met name de bebossing van 
beschikbare en geschikte landbouwgrond, kunnen helpen voorkomen dat 
landbouwgrond onbeheerd blijft liggen, hetgeen zou kunnen resulteren in schade 
door erosie en in aantasting van het landschap. Deze bosbouwmaatregelen kunnen 
ook een inkomensalternatief vormen voor de boeren en te zijner tijd het 
hout tekort van de Gemeenschap helpen verminderen. 
De ervaring met de thans bestaande maatregelen heeft geleerd dat de huidige 
steun ontoereikend is om de bebossingskosten te dekken, om het inkomensverlies, 
te compenseren, waarvoor de in aanmerking te nemen maximumbedragen zouden moeten 
worden gelijkgetrokken met die welke worden gehanteerd in het kader van de 
regeling voor het uit produktie nemen van grond - die eveneens in de 
mogelijkheid van bebossing voorziet -, en om landbouwers of andere personen 
ertoe aan te zetten landbouwgrond te bebossen. 
- 3 -
Om de bovenbedoelde problemen te helpen oplossen zal er ook voor moeten worden 
gezorgd dat meer grond wordt bebost door overheidsinstanties, bij voorbeeld 
gemeenten. 
7. De maatregel voor de bebossing van landbouwgrond voorziet in de toekenning van 
steun voor : 
- de kosten van bebossing (inclusief bebossing door overheidsinstanties); 
- de kosten voor het onderhoud van de beboste percelen in de eerste vijf jaar; 
- het compenseren van het inkomensverlies gedurende maximaal 20 Jaar; de hoogte 
van de compensatie verschilt naargelang van de categorie begunstigden en de 
aangeplante houtsoort; 
- verbetering van bestaande bospercelen. 
III. VERVROEGDE UITTREDING 
8. De landbouwsector wordt geconfronteerd met ernstige moeilijkheden : traditionele 
denkgewoonten moeten worden verlaten en nieuwe wegen moeten worden bewandeld om 
het platteland levensvatbaar te houden en de plattelandsbevolking welvaart te 
verschaffen. In dit verband is de leeftijdsopbouw van de landbouwbevolking een 
bijzonder probleem. Circa 2 miljoen landbouwers zijn namelijk ouder dan 
65 Jaar, en 2,6 miljoen van 55 tot 65 Jaar. De helft van de landbouwers heeft 
geen bedr i J fsopvoIger. 
Van de 4,6 miljoen landbouwers die ouder zijn dan 55 Jaar heeft tweederde minder 
dan 5 hectare grond. 
Gezien de perspectieven voor de landbouw in de Gemeenschap op middellange en 
lange termijn, en in verband met de hervorming van de 
marktondersteuningsregeling, zal van de landbouwers een nog grotere aanpassing 
worden gevergd dan voorheen. Daarom stelt de Commissie voor de bestaande 
v.u.t.-regel ing om te zetten in een efficiënter instrument om de 
levensvatbaarheid van de bedrijven te verbeteren en sociale steun te verlenen 
aan oudere landbouwers. 
9. In het kader van de voorgestelde regeling wordt aan landbouwers van meer dan 
55 Jaar die nog niet de normale pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt (en 
aan op de betrokken bedrijven werkende werknemers) steun verleend tot een 
bepaald maximumbedrag per bedrijf. De steun kan worden toegekend in de vorm 
van : 
- een ui ttredingspremie-, 
- een niet van de oppervlakte van de vrijgemaakte grond afhankelijke Jaarlijkse 
uitker ing; 
- een jaarlijkse premie per vrijgemaakte hectare; 
- een aanvullend pensioen, wanneer het nationale pensioen te laag is om de 
landbouwers aan te zetten tot bedrijfsbeëindiging. 
Alle combinaties van de bovengenoemde vormen van steun zijn mogelijk (eventueel 
een combinatie waarbij degress ie wordt toegepast), met dien verstande evenwel 
dat de steun slechts tot een bepaald maximumbedrag per bedrijf in aanmerking 
komt voor financiering door de Gemeenschap. Daarom is in het kader van het 
nieuwe systeem ook in de mogelijkheid voorzien om een "uittredingspremie" toe te 
kennen, hetgeen in document C0M(91)258 def. niet uitdrukkelijk was vermeld. 
18 oktober 1991 
Voorstel voor een 
VERORDENING (EEGÏ VAN DE RAAD 
betreffende Iandbouwproduktiemethoden die verenigbaar zijn met 
de eisen inzake milieubescherming, en 
betreffende natuurbeheer 
(Ingediend door de Commissie) 
- 2 -
Voorstel voor een 
VERORDENING (EEG) NR. VAN PE RAAP 
betreffende Iandbouwproduktiemethoden die verenigbaar zijn met 
de eisen inzake milieubescherming, en 
betreffende natuurbeheer 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische 
Gemeenschap, inzonderheid op de artikelen 42 en 43, 
Gezien het voorstel van de Commissie*1), 
Gezien het advies van het Europese Parlement*2), 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité*3), 
Overwegende dat de milieubescherming een component is van het Gemeenschap­
pelijk Landbouwbeleid; 
Overwegende dat de op vermindering van de Iandbouwproduktie in de Gemeen­
schap gerichte maatregelen het milieu ten goede moeten komen; 
Overwegende dat een veelheid van factoren op het milieu inwerkt en dat het 
milieu in de communautaire ruimte blootstaat aan druk van zeer uiteenlopen­
de aard; 
Overwegende dat er via invoering van een adequate steunregeling voor kan 
worden gezorgd dat de landbouwers een functie kunnen vervullen die de 
samenleving in haar geheel werkelijk ten goede komt, in die zin dat produk-
tiemethoden worden geïntroduceerd of verder worden toegepast die vere­
nigbaar zijn met de toegenomen eisen inzake bescherming van het milieu en 
van de natuurlijke hulpbronnen of met de eisen inzake natuur- en land­
schapsbehoud; 
Overwegende dat de invoering van een steunregeling om te bevorderen dat 
aanzienlijk minder mest en gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt, niet 
alleen tot een vermindering van het gevaar voor verontreiniging door de 
landbouw kan bijdragen, maar via bevordering van minder intensieve pro­
duktie, ook tot de aanpassing van de produktie aan de markt in de diverse 
sectoren; 
(1) PB nr. C. 
(2) PB nr. C. 
(3) PB nr. C. 
- 3 
Overwegende dat een vermindering van het aantal dieren milieuschade door 
overbelasting als gevolg van de omvang van het schapen- of runderbestand 
kan helpen voorkomen; dat de op extensivering van bepaalde produktietakken 
gerichte regeling als bedoeld in artikel 3 van Verordening (EEG) nr. 
2328/91 van de Raad van 15 Juli 1991 betreffende de verbetering van de 
doeltreffendheid van de landbouwstructuur*1) in de bij deze verordening 
voorgestelde regeling moet worden geïntegreerd; 
Overwegende dat de produktie voor ni et-voedingsdoeIe inden in het kader van 
een communautaire regeling inzake het uit produktie nemen van landbouwgrond 
verenigbaar moet zijn met de eisen inzake bescherming van het milieu; dat 
de onderhavige regeling bijgevolg niet mag gelden voor deze produktietak; 
Overwegende dat een regeling ter bevordering van de invoering of de in­
standhouding van bijzondere produktiemethoden het mogelijk kan maken om 
specifieke problemen in verband met de milieubescherming of het natuur­
behoud te overwinnen en zodoende kan bijdragen tot het bereiken van de 
doelstellingen op milieugebied; 
Overwegende dat het gevaar voor ontvolking, erosie, overstromingen en 
bosbranden in vele agrarische en landelijke gebieden van de Gemeenschap 
steeds acuter wordt, en dat dit gevaar kan worden tegengegaan door 
invoering van bijzondere maatregelen om het onderhoud van de grond te 
bevorderen; 
Overwegende dat, gezien de omvang van de problemen, de regelingen moeten 
gelden voor alle landbouwers in de Gemeenschap die zich ertoe verbinden 
zodanige exploitatiemethoden toe te passen dat milieu en natuur worden 
ontzien, in stand gehouden of gesaneerd en dat verdere intensivering van de 
Iandbouwproduktie wordt voorkomen; 
Overwegende dat de huidige regeling inzake het uit produktie nemen van 
bouwland in het kader van artikel 2 van Verordening (EEG) nr. 2328/91 wordt 
vervangen door in de voorschriften betreffende de gemeenschappelijke markt­
ordeningen geïntegreerde bepalingen; dat het evenwel dienstig is een re­
geling in te voeren in het kader waarvan landbouwgrond voor langere tijd 
uit produktie wordt genomen voor milieubeschermingsdoeleinden; 
(1) PB nr. L 218 van 6. 6.1991, blz. 1 
- 4 -
Overwegende dat de in deze verordening opgenomen maatregelen voor de 
landbouwers een aansporing moeten vormen om zich ertoe te verbinden 
landbouwmethoden toe te passen die verenigbaar zijn met de eisen inzake 
bescherming van het milieu en instandhouding van de natuur en zo doende 
bijdragen tot het marktevenwicht; dat het uit een vermindering van de 
produktie en/of een stijging van de produktiekosten resulterende inkomens­
verlies via de bedoelde maatregelen moet worden gecompenseerd; 
Overwegende dat invoering van een gedragscode voor de landbouw door de Lid­
staten er eveneens toe kan bijdragen dat milieuvriendelijker produktieme­
thoden worden toegepast; 
Overwegende dat, aangezien het milieu, de natuurlijke omstandigheden en de 
landbouwstructuur in de Gemeenschap naar gebied verschillen, de maatregelen 
moeten worden aangepast; dat het dan ook dienstig is te bepalen dat de 
bedoelde maatregelen moeten worden uitgevoerd in het kader van zonepro­
gramma's voor het beheer van landbouwgronden en aan de produktie ont­
trokken gronden; 
Overwegende dat zowel de Gemeenschap als de Lid-Staten hun inspanning op 
het gebied van opleiding en voorlichting met betrekking tot de invoering 
van milieuvriendelijke produktiemethoden, en met name de toepassing van een 
gedragscode voor de landbouw, moeten opvoeren; 
Overwegende dat, opdat deze programma's een zo groot mogelijk effect sorte­
ren, de behaalde resultaten moeten worden verspreid en op gezette tijden 
worden gecontroleerd; 
Overwegende dat deze maatregelen moeten bijdragen tot het bereiken van 
bepaalde specifieke doelstellingen die in het kader van de communautaire 
milieuwetgeving worden nagestreefd; 
Overwegende dat de Gemeenschap, aangezien zij bijdraagt in de financiering 
van de actie, zich ervan moet kunnen vergewissen dat de door de Lid-Staten 
ter uitvoering van de actie genomen maatregelen bijdragen tot het bereiken 
van de doelstellingen die met de actie worden nagestreefd; dat hiervoor 
gebruik dient te worden gemaakt van de structuur voor samenwerking tussen 
Lid-Staten en Commissie waarin is voorzien bij artikel 29 van Verordening 
(EEG) nr. 4253/88 van de Raad van 1 december 1988 tot vaststelling van toe­
passingsbepalingen van Verordening (EEG) nr. 2052/88 met betrekking tot de 
coördinatie van de bijstandsverlening uit de onderscheiden Structuurfondsen 
enerzijds en van die bijstandsverlening met die van de Europese Investe­
ringsbank en de andere bestaande financieringsinstrumenten anderziJds*2^; 
Overwegende dat de voor de tenuitvoerlegging van de in deze verordening 
opgenomen maatregelen beschikbaar gestelde financiële middelen moeten wor­
den gevoegd bij die welke zijn bestemd voor de financiering van acties in 
het kader van de voorschriften inzake de Structuurfondsen, en met name van 
de voorschriften met betrekking tot de regio's van de doelstellingen 1 en 
5b) als omschreven in artikel 1 van Verordening (EEG) nr. 2052/88, 
(2) PB nr. L 374 van 31.12.1988, blz. 1 
2) 
5 -
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: 
Artikel 1 
DOEL VAN DE STEUNREGELING 
Ten einde: 
de wijzigingen in de gemeenschappelijke marktordeningen te flankeren, 
bij te dragen tot het bereiken van de doelstellingen van het landbouw­
beleid en het milieubeleid van de Gemeenschap, 
te bevorderen dat de landbouwers een adequaat inkomen kunnen verwerven, 
wordt een door het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw 
(EOGFL, afdeling "Garantie"), medegefinancierde communautaire steunregeling 
ingesteld om: 
a) de toepassing te bevorderen van Iandbouwproduktiemethoden die erop 
gericht zijn de verontreiniging door de landbouw te verminderen, 
hetgeen, doordat de produktie afneemt, tevens bijdraagt tot een beter 
evenwicht op de markten; 
b) de extensivering van de plantaardige produktie en van rundvee-en scha­
penhouderij te bevorderen; 
c) te bevorderen dat bij de exploitatie van landbouwgronden rekening wordt 
gehouden met milieubescherming en -sanering, natuurbehoud en instand­
houding van landschap en bodem en van plaatselijke, met uitsterven be­
dreigde soorten; 
d) in gebieden waar zulks noodzakelijk is om redenen van milieubescherming 
of omdat er gevaar bestaat voor natuurrampen of bosbrand, het onderhoud 
te bevorderen van aan de produktie onttrokken landbouw- en bosgronden, 
en zo doende de met ontvolking van landbouwgebieden samenhangende risi­
co's te voorkomen; 
e) het voor een langere termijn voor milieubeschermingsdoeleinden uit 
produktie nemen van landbouwgrond te bevorderen; 
f) de bewustmaking en opleiding van de landbouwers met betrekking tot de 
toepassing van met milieubescherming en natuurbehoud verenigbare Iand­
bouwprodukt iemethoden te bevorderen. 
- 6 -
Artikel 2 
STEUNREGELING 
In het kader van de regeling kan steun worden verleend aan landbouwers 
die zich ertoe te verbinden om: 
a) het gebruik van mest en/of gewasbeschermingsmiddelen aanzienlijk te 
verminderen of, ingeval in het verleden reeds maatregelen in die zin 
zijn genomen, niet opnieuw te laten toenemen; 
b) via andere dan in het eerste streepje aangegeven middelen over te 
schakelen op een meer extensieve vorm van plantaardige produktie, 
inclusief wat de produktie van voedergewassen betreft, of, ingeval 
in het verleden reeds maatregelen in die zin zijn genomen, deze 
extensievere produktiemethoden verder te blijven toepassen; 
c) hun rundveestapel of schapenbestand in te krimpen; 
d) andere, met de eisen inzake bescherming van het milieu en de natuur­
lijke hulpbronnen en het natuur- en landschapsbehoud verenigbare 
produktiemethoden toe te passen of dieren te houden van plaatselij­
ke rassen die op het punt staan te verdwijnen; 
e) aan de produktie onttrokken landbouw- en bosgrond te onderhouden. 
f) landbouwgrond voor ten minste 20 jaar uit produktie te nemen voor 
milieubeschermingsdoeleinden, met name, voor de totstandbrenging 
van reservaten of de inrichting van biotopen en/of natuurparken. 
Bovendien kan de regeling maatregelen omvatten met het oog op een be­
tere opleiding van de landbouwers wat de toepassing van milieuvrien­
delijke produktiemethoden betreft. 
- 7 -
Artikel 3 
STEUNPROGRAMMA'S 
De Lid-Staten passen voor hun gehele grondgebied de steunregeling als 
bedoeld in artikel 2 toe via meerjarige zoneprogramma's die op de in 
artikel 1 bedoelde doelstellingen zijn gericht. Bij de opstelling van 
deze programma's wordt rekening gehouden met verschillen in de 
toestand van het milieu, de natuurlijke omstandigheden, de 
landbouwstructuur en de belangrijkste produktIerichtingen. 
Elk zoneprogramma heeft betrekking op een zone die homogeen is uit een 
oogpunt van de problemen op het stuk van milieubescherming en natuur­
behoud, en omvat in principe al de in artikel 2 bedoelde steun­
maatregelen. 
Een programma kan evenwel eventueel alleen de steunmaatregelen omvat­
ten die aansluiten op de specifieke kenmerken van een zone, in welk ge­
val deze beperking naar behoren moet worden gemotiveerd. 
De bedoelde programma's worden vastgesteld voor ten minste vijf jaar en 
bevatten ten minste de volgende gegevens: 
a) de afbakening van de betrokken geografische zone en, in voorkomend 
geval, van de betrokken subzones, 
b) een beschrijving van de kenmerken van de zone, wat de toestand van 
het milieu, de natuurlijke omstandigheden en de landbouwstructuur 
betreft, 
c) een beschrijving en, uitgaande van de kenmerken van de zone, 
verantwoording van de aangehouden doelstellingen, 
d) de voorwaarden voor toekenning van de steun, als vastgesteld in het 
licht van de problemen die zich in de zone voordoen, 
e) een raming van de uitgaven op jaarbasis voor de uitvoering van het 
zoneprogramma. 
- 8 -
Artikel 4 
AARD EN HOOGTE VAN DE STEUN 
1. Een jaarlijkse premie hectare of per uit produktie genomen vee-eenheid 
wordt toegekend aan landbouwers die, overeenkomstig het programma voor 
de betrokken zone, voor ten minste vijf Jaar een of meer van de in 
artikel 2 bedoelde verbintenissen aangaan. Voor het uit produktie 
nemen van landbouwgrond moet een verbintenis worden aangegaan voor 
twintig jaar. 
2. Het maximumbedrag van de premie dat voor financiering in aanmerking 
komt, wordt vastgesteld op: 
- 150 ecu voor de eenjarige teelten waarvoor een premie per hectare 
wordt toegekend in het kader van de verordeningen betreffende de 
ordening der markten voor de betrokken gewassen; 
- 250 ecu voor de overige eenjarige teelten en voor weiland; 
- 210 ecu per grootvee-eenheid waarmee de rundveestapel of het 
schapenbestand wordt verminderd; 
- 100 ecu per gehouden grootvee-eenheid van een bedreigd ras; 
- 400 ecu voor de gespecialiseerde olijfgaarden; 
- 1000 ecu voor de eitrusvruchtenteelt; 
- 700 ecu voor de overige blijvende teelten en de wijnbouw; 
- 250 ecu voor het onderhoud van aan de produktie onttrokken gronden; 
- 600 ecu voor het uit produktie nemen van landbouwgrond; 
in de bijlage is een tabel opgenomen voor de omrekening van aan­
tallen dieren in grootvee-eenheden. 
3. Het voor de eenjarige teelten en weiland vastgestelde maximumbedrag 
wordt verhoogd tot 350 ecu per hectare indien de belanghebbende 
landbouwer voor eenzelfde oppervlakte tegelijkertijd én een of meer van 
de in artikel 2, lid 1, a), of b), bedoelde verbintenissen én de in 
artikel 2, lid 1, d), bedoelde verbintenis aangaat. 
4. Bij toekenning van de premie per uit produktie genomen vee-eenheid: 
- komt het voedergewassenareaal van het betrokken bedrijf niet in 
aanmerking voor de steun als bedoeld in artikel 2, lid 1, a) en b), 
- wordt het voor financiering in aanmerking komend maximumbedrag van de 
op grond van het bepaalde in artikel 2, lid 1, d), voor het bedoelde 
areaal toegekende premie verminderd met 50 %. 
- 9 -
Onder door de Commissie volgens de procedure van artikel 29 van Ve­
rordening (EEG) nr. 4253/88 nader te bepalen voorwaarden kan de Ge­
meenschap ook bijdragen in de financiering van de in het vorenstaan­
de bedoelde premies die de Lid-Staten verlenen ter compensatie van 
inkomensverliezen als gevolg van de verplicht gestelde toepassing 
van de in artikel 2 bedoelde restricties in het kader van 
maatregelen op grond van communautaire voorschriften. 
- 10 -
Artikel 5 
VOORWAARDEN VOOR TOEKENNING VAN STEUN 
1. Ten einde de doelstellingen van deze verordening via de zoneprogram­
ma's te bereiken, stellen de Lid-Staten, met inachtneming van de be­
palingen van deze verordening, vast: 
a) de voorwaarden voor toekenning van de steun; 
b) het bedrag van de steun, dat varieert naar gelang van de door de 
begunstigde aangegane verbintenis, de omvang van het inkomensverlies 
en het stimulerend karakter van de maatregel; 
c) de voorwaarden waarop de steun voor het onderhouden van de in 
artikel 2, vijfde streepje, bedoelde aan de produktie onttrokken 
grond, wanneer er geen in aanmerking komende landbouwers zijn, aan 
andere personen kan worden toegekend; 
d) de voorwaarden die de begunstigde in acht moet nemen opdat met name 
kan worden geverifieerd en gecontroleerd of de aangegane verbinte­
nissen worden nageleefd; 
e) de voorwaarden waarop de premie kan worden toegekend indien het 
bedriJfshoofd niet in staat is een verbintenis aan te gaan voor de 
minimumduur van de betrokken periode. 
2. Grond, waarvoor de communautaire regeling inzake het uit produktie 
nemen van landbouwgrond geldt en die wordt gebruikt voor de produktie 
voor niet-voedingsdoeIe inden, komt niet in aanmerking voor steun in het 
kader van deze verordening. 
3. De steun kan worden beperkt tot een maximumbedrag per bedrijf en worden 
gedifferentieerd naar bedrijfsgrootte, met dien verstande dat niet mag 
worden geraakt aan het stimulerend karakter van de maatregel. 
- 11 -
Artikel 6 
CURSUSSEN, STAGES EN DEMONSTRATIEPROJECTEN 
Voor zover de bedoelde maatregel niet wordt gefinancierd in het kader 
van artikel 28 van Verordening (EEG) nr. 2328/91*1), kunnen de Lid-
Staten bijzondere steun verlenen voor opleidingscursussen en -stages 
met betrekking tot produktiemethoden die verenigbaar zijn met de 
bescherming van het milieu en de natuurlijke hulpbronnen, met het 
natuur- en landschapsbehoud en, met name, met een gedragscode voor de 
landbouw en in het kader van de biologische teelt in acht te nemen 
regels. 
In het kader van de bedoelde steunregeling wordt steun toegekend voor 
- het deelnemen aan cursussen of stages, 
- het organiseren en houden van de cursussen en stages. 
De uitgaven van de Lid-Staten voor het toekennen van de in het voren­
staande bedoelde steun worden gefinancierd naar rata van maximaal 
2.500 ecu per persoon die een volledige cursus of stage heeft gevolgd 
De in dit artikel bedoelde actie geldt niet voor cursussen of stages 
die deel uitmaken van de normale programma's of het normale leerplan 
van het middelbaar of hoger landbouwonderwijs. 
De Gemeenschap kan bijdragen in de financiering van demonstratie­
projecten inzake produktiemethoden die verenigbaar zijn met de 
bescherming van het milieu en, met name, demonstratieprojecten met 
betrekking tot de toepassing van de gedragscode voor de landbouw. 
De in het vorenstaande bedoelde bijdrage van de Gemeenschap kan onder 
meer bijstand omvatten voor door ter zake bevoegde lokale instellingen 
of niet-goevernementele organisaties opgezette opleidings- of 
bewustmak i ngsact ies. 
(1) PB nr. L 218 van 6. 8.1991, blz. 1 
- 12 -
Artikel 7 
PROCEDURE VOOR HET ONDERZOEK VAN DE PROGRAMMA'S 
1. De Lid-Staten doen de Commissie uiterlijk [twaalf maanden na de inwer­
kingtreding van deze verordening] mededeling van de ontwerpen van de 
in artikel 3 bedoelde programma's en van de wettelijke en bestuurs­
rechtelijke bepalingen die reeds zijn ingevoerd of die zij voornemens 
zijn vast te stellen ter uitvoering van deze verordening. 
2. De Commissie onderzoekt de door de Lid-Staten meegedeelde ontwerpen om 
te bepalen: 
- of zij in overeenstemming zijn met deze verordening, gelet op de 
doelstellingen van deze verordening en het verband tussen de 
verschillende maatregelen, 
- de aard van de voor medefinanciering in aanmerking komende acties, 
- het totale bedrag van de voor medefinanciering in aanmerking komende 
uitgaven, 
- de hoogte van de bijdrage van de Gemeenschap in de financiering van 
het totale programma, die maximaal 50 % kan bedragen. Dit percenta­
ge kan tot 75 % worden verhoogd voor de regio's van doelstelling 1. 
3. De Commissie neemt in het licht van de in I id 2 bedoelde informatie en 
volgens de procedure van artikel 29 van Verordening (EEG) nr. 4253/88 
een besluit ten aanzien van de goedkeuring van de zoneprogramma's, 
inclusief de bijdrage van de Gemeenschap in de financiering . 
Artikel 8 
UITVOERINGSBEPALINGEN 
De Commissie stelt eventueel volgens de procedure van artikel 29 van 
Verordening (EEG) nr. 4253/88 de bepalingen vast ter uitvoering van deze 
verordening. 
3) 
- 13 -
Artikel 9 
SLOTBEPALINGEN 
Deze verordening doet niets af aan de mogelijkheid voor de Lid-Staten 
om, behalve wat het bepaalde in artikel 5, lid 2 betreft, te voorzien 
in bijkomende steun waarvan de toekenningsvoorwaarden of -bepalingen 
verschillen van die welke bij deze verordening zijn vastgesteld of 
waarvan de bedragen de in deze verordening vastgestelde maxima 
overschrijden, op voorwaarde dat deze steunmaatregelen in 
overeenstemming zijn met de doelstellingen van deze verordening en met 
de artikelen 92, 93 en 94 van het EEG-Verdrag. 
Drie jaar na de inwerkingtreding van deze verordening in de Lid-Staten 
legt de Commissie aan het Europese Parlement en aan de Raad een balans 
voor van de toepassing van deze verordening. 
Artikel 10 
INTREKKING VAN BEPALINGEN 
1. Artikel 3 van Verordneing (EEG) nr. 2328/91, betreffende de 
extensivering van de produktie wordt ingetrokken. Het artikel blijft 
evenwel van toepassing voor vóór de inwerkingtreding van deze 
verordening aangegane verbintenissen. 
2. De artikelen 21 tot en met 24 van Verordening (EEG) nr. 2328/91, 
betreffende steunverlening in gebieden die kwetsbaar zijn uit een 
oogpunt van bescherming van het milieu, worden ingetrokken. Zij 
blijven evenwel van toepassing voor vóór de bedoelde datum toegekende 
steun waarvoor het voor financiering in aanmerking komend maximumbedrag 
wordt verhoogd tot het in artikel 3, lid 1, bedoelde niveau. 
- 14 -
Artikel 11 
INWERKINGTREDING 
Deze verordening treedt in werking op ... 
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks 
toepasselijk in elke Lid-Staat. 
ML 
BIJLAGE $ 
In artikel 6, lid 5, en artikel 19> lid 1) ander e)t bedoelde tabel voor de omrekening van runderen, eenhoevigen, 
schapen en geiten in grootvee-eenheden (GVE) 
Stieren, koeien en andere runderen van meer dan twee jaar, eenhoevigen van meer dan zes 
maanden: 1,0 GVE 
Kunderen van /es maanden tol twee |aar: 0,6 GVE 
Schapen: 0,15 GVE 
Geiten: . 0,15 GVE 
V 
De coëfficiënten voor schapen en geiten zijn van toepassing op alle in artikel 6\ lid 5t en artikel 19t lid 1, genoemde 
bedragen per GVE. 
Voorstel 
VERORDENING (EEG) Nr. VAN DE RAAD 
tot instelling van een communautaire steunregeling 
voor bosbouwmaatregel en in de landbouw 
ingediend door de Commissie 

- 1 -
9.10.91 
VOORSTEL 
VERORDENING (EEG) Nr . VAN DE RAAD 
tot instelling van een communautaire steunregeling 
voor bosbouwmaatregel en in de landbouw 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische 
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 42 en artikel 43, 
Gezien het voorstel van de Commissie*1), 
Gezien het advies van het Europese Parlement*2), 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité*3^, 
Overwegende dat de bebossing van landbouwgrond niet alleen uit een oogpunt 
van grondgebruik en milieubescherming, maar ook als complement van het op 
beheersing van de Iandbouwproduktie gerichte beleid van de Gemeenschap 
bijzonder belangrijk is; 
Overwegende dat de ervaring op het gebied van de bebossing van landbouw­
grond door landbouwers leert dat de bestaande steunregelingen ter 
bevordering van de bebossing ontoereikend zijn en dat de bebossing van aan 
de Iandbouwproduktie onttrokken grond in de afgelopen jaren weinig 
bevredigende resultaten heeft opgeleverd; 
(1) PB nr. L 
(2) PB nr. L 
(3) PB nr. L 
- 2 -
Overwegende dat het derhalve dienstig blijkt om de in titel VIM van 
Verordening (EEG) nr. 2328/91 van de Raad betreffende de verbetering van de 
doeltreffendheid van de landbouwstructuur*4), ingestelde maatregelen te 
vervangen door geschikter maatregelen om de bebossing van landbouwgrond op 
doeltreffende wijze te stimuleren; 
Overwegende dat de voor financiering in aanmerking komende bedragen van de 
bebossingskosten moeten worden vastgesteld op een niveau dat overeenkomt 
met de in de Gemeenschap geconstateerde werkelijke bebossingskosten; 
Overwegende dat de toekenning van een degressieve premie voor de eerste 
vijf Jaar om de kosten van onderhoud van de nieuw beboste percelen te 
helpen dekken de bebossing in belangrijke mate kan stimuleren; 
Overwegende bovendien dat, om te bereiken dat in het kader van de ombuiging 
van het GLB meer landbouwgrond wordt bebost, premies moeten worden 
ingesteld om het inkomensverlies in de periode waarin de beboste 
Iandbouwpercelen van de landbouwers niet produktief zijn, te compenseren; 
Overwegende dat in vele gevallen andere particulieren dan landbouwers 
landbouwgrond kunnen bebossen, en het wenselijk blijkt om op die categorie 
gerichte stimulerende maatregelen vast te stellen; dat derhalve een premie 
per hectare moet worden ingevoerd voor bebossing van landbouwgrond door 
andere particulieren dan landbouwers; 
Overwegende dat in vele gebieden van de Gemeenschap landbouwgrond kan 
worden bebost door de overheid, en met name de gemeenten; dat bebossing 
voor rekening van de overheid bijgevolg moet worden gesteund en 
geïntensiveerd; 
Overwegende dat eucalyptus- en kerstsparaanplantingen over het algemeen 
vrij rendabel zijn; dat derhalve bij aanplant van deze soorten kan worden 
volstaan met de toekenning van een communautaire bijdrage in de kosten van 
bebossing door hoofdberoepslandbouwers; 
(4) PB nr. L 218 van 6.8.1991, blz. 1 
- 3 -
Overwegende dat verbetering van de beboste percelen op landbouwbedrijven 
kan bijdragen tot een betere inkomenssituatie voor degenen die in de 
landbouw werkzaam zijn; dat in verband met de structuur van de 
kurkeikproduktie en specifieke problemen bij die produktie de maatregelen 
ter verbetering van de bestaande kurkeikopstanden moeten worden 
geïntensiveerd; 
Overwegende dat de Gemeenschap, aangezien zij bijdraagt in de financiering 
van de actie, zich ervan moet kunnen vergewissen dat de door de Lid-Staten 
ter uitvoering van de actie vastgestelde bepalingen aan de doelstellingen 
van de actie beantwoorden; dat daartoe in het bij Beschikking 89/367/EEG 
van de Raad*5) ingestelde Permanent Comité voor de bosbouw een structuur 
voor de samenwerking tussen de Lid-Staten en de Commissie moet worden 
gecreëerd; 
Overwegende dat de voor de tenuitvoerlegging van deze verordening 
beschikbare middelen dienen te worden toegevoegd aan die welke zijn 
uitgetrokken voor de tenuitvoerlegging van de acties in het kader van de 
voorschriften betreffende de structuurfondsen, en met name de acties die 
betrekking hebben op de regio's die onder de in Verordening (EEG) 
nr. 2052/88 omschreven doelstellingen 1 en 5b) vallen, 
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD : 
Artikel 1 
DOEL VAN DE STEUNREGELING 
Ten einde 
- de wijzigingen in de marktordeningen te flankeren, 
-bij te dragen tot een verbetering, op termijn, van het bosbouwbestand, 
-bij te dragen tot een natuurbeheer dat beter in overeenstemming is met 
het mi Iieubehoud, 
(5) PB nr. L 165 van 15.6.1989, blz. 14. 
- 4 -
wordt een door het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw 
(EOGFL), afdeling Garantie, medegefinancierde communautaire steunregeling 
ingesteld die gericht is op : 
a) alternatief gebruik van landbouwgrond door bebossing, 
b) ontwikkeling van de bosbouw in landbouwbedriJfsverband. 
Artikel 2 
STEUNREGELING 
1. De steunregeling kan omvatten : 
a) steun ter dekking van de bebossingskosten; 
b) een jaarlijkse premie per beboste hectare, ter dekking van de kosten 
voor het onderhoud van de beboste oppervlakte gedurende de eerste 
vijf Jaar; 
c) een jaarlijkse premie per hectare om inkomensverliezen ten gevolge 
van bebossing van landbouwgrond te compenseren; 
d) steun voor investeringen ter verbetering van bospercelen, zoals de 
aanleg van windsingels, brandstroken, bluswatervoorzieningen en bos-
bedriJfswegen, en ter verbetering van kurkeikopstanden. 
2. a) De in lid 1, onder a) en b), bedoelde steun kan worden verleend aan 
natuurlijke personen of rechtspersonen die landbouwgrond bebossen. 
b) De in lid 1, onder c), bedoelde steun komt echter alleen voor 
financiering in aanmerking als hij wordt toegekend aan : 
- landbouwbedrijfshoofden die geen steun ontvangen in het kader van 
de regeling inzake vervroegde uittreding als bedoeld in Verordening 
(EEG) nr /.. van de Raad tot instelling van een communautaire 
steunregeling voor vervroegde uittreding in de landbouwsector*6); 
- privaatrechtelijke natuurlijke personen of privaatrechtelijke 
rechtspersonen. 
(6) PB nr. L .. 
- 5 -
c) Voor eucalyptus- en kerstsparaanplantingen komt voor financiering 
alleen steun als bedoeld in lid 1, onder a), in aanmerking die wordt 
toegekend aan hoofdberoepslandbouwers welke voldoen aan de 
voorwaarden van artikel 5, littera a), van Verordening (EEG) 
nr. 2328/91 van de Raad. 
d) De in lid 1, onder d), bedoelde steun komt alleen voor financiering 
in aanmerking als hij wordt toegekend aan landbouwbedrijfshoofden of 
verenigingen van landbouwbedrijfshoofden. 
3. Bovendien kan de regeling voorzien in een communautaire bijdrage in de 
kosten van door de bevoegde overheidsinstanties van de Lid-Staten 
uitgevoerde werkzaamheden voor de bebossing van landbouwgrond. 
Artikel 3 
STEUNBEDRAGEN 
Voor de in artikel 2 bedoelde steun worden de maximumbedragen die voor 
financiering in aanmerking komen, vastgesteld op : 
a) met betrekking tot bebossingskosten : 
- 2000 ecu/ha voor de aanplant van naaldhout en eucalyptus, 
- 4000 ecu/ha voor de aanplant van loofbomen of gemengde opstanden met 
tenminste 75 % loofbomen. 
b) met betrekking tot de kosten voor onderhoud : 
- 250 ecu/ha/Jaar de eerste twee Jaar en 
150 ecu/ha/Jaar de volgende Jaren, voor naaldhoutopstanden; 
- 500 ecu/ha/jaar de eerste twee jaar en 
300 ecu/ha/jaar de volgende jaren, voor loofhoutopstanden of gemengde 
opstanden met tenminste 75 % loofbomen. 
- 6 -
c) met betrekking tot de premie ter compensatie van inkomensverliezen : 
- 600 ecu/ha/jaar bij bebossing door een landbouwbedrijfshoofd, 
- 150 ecu/ha/jaar bij bebossing door een andere in artikel 2, 
littera b), bedoelde begunstigde, 
gedurende maximaal 20 Jaar na de eerste aanplant. 
d) met betrekking tot de kosten voor verbetering van bospercelen : 
- 700 ecu/ha voor verbetering van bospercelen en aanleg van windsingeIs, 
- 1400 ecu/ha voor vernieuwing en verbetering van kurkeikopstanden, 
- 18000 ecu/km voor bosbedriJfswegen, 
- 150 ecu/ha voor de aanleg van brandstroken en bluswatervoorzieningen. 
Als verbeteringskosten worden ook de kosten voor het aanpassen van 
landbouwmachines met het oog op de uitvoering van bosbouwwerkzaamheden 
in aanmerking genomen. 
Wanneer een Lid-Staat daartoe een met redenen omkleed verzoek indient, 
kan de Commissie, binnen de perken van de beschikbare begrotings­
middelen, volgens de procedure van artikel 5 besluiten de 
maximumbedragen voor verbetering van bospercelen en vernieuwing en 
verbetering van kurkeikopstanden te verhogen tot ten hoogste 1200 ecu, 
respectievelijk 3000 ecu. 
Artikel 4 
STEUNPROGRAMMA'S 
1. De Lid-Staten leggen de in artikel 2 bedoelde steunregeling ten uitvoer 
via meerjarige zoneprogramma's die gericht zijn op de in artikel 1 
vermelde doelstellingen. Bij de opstelling van de zoneprogramma's wordt 
rekening gehouden met verschillen in de toestand van het milieu, de 
natuurlijke omstandigheden en de landbouwstructuur. 
7 -
2. De zoneprogramma's hebben met name betrekking op : 
- de voorwaarden ten aanzien van de ligging en de groepering van te 
bebossen percelen, 
- de maatregelen om de voorwaarden vast te stellen waaraan bij bebossing 
moet worden voldaan en de bij de bosbouw in acht te nemen methoden, 
- de steunbedragen, 
- de maatregelen met het oog op milieu-effectbeoordeling en milieu­
effectcontrole, 
- de genomen of overwogen flankerende maatregelen, 
- een raming van de jaarlijkse uitgaven voor de tenuitvoerlegging van 
het programma. 
Artikel 5 
PROCEDURE VOOR HET ONDERZOEK VAN DE PROGRAMMA'S 
1. De Lid-Staten stellen de Commissie vóór (12 maanden na de datum 
waarop deze verordening in werking is getreden) in kennis van de 
ontwerpen van de in artikel 4 bedoelde zoneprogramma's en van de 
wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen die zij reeds hebben 
vastgesteld of die zij voornemens zijn vast te stellen ter uitvoering 
van deze verordening. 
2. De Commissie onderzoekt de medegedeelde ontwerpen ten einde : 
- na te gaan of deze, gelet op de doelstellingen van deze verordening en 
op het noodzakelijke verband tussen de verschillende maatregelen, in 
overeenstemming zijn met deze verordening, 
- te bepalen welke maatregelen voor cofinanciering in aanmerking komen, 
- het totaalbedrag van de voor de communautaire bijdrage in aanmerking 
komende uitgaven vast te stellen, 
- het percentage van de communautaire bijdrage in de financiering van 
het programma in zijn geheel vast te stellen, met als maximum 50 %. In 
de regio's van doelstelling 1 kan dit maximum worden verhoogd tot 
75 %. 
- 8 -
3. De Commissie neemt op grond van de in I id 2 genoemde elementen een 
besluit over de goedkeuring van de zoneprogramma's en ook over de hoogte 
van de communautaire bijdrage in de financiering. Daartoe dient de 
vertegenwoordiger van de Commissie een ontwerp-besluit in bij het bij 
Beschikking 89/367/EEG ingestelde Permanent Comité voor de bosbouw. 
Het comité brengt advies uit over dit ontwerp binnen een termijn die de 
voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie. 
Het comité spreekt zich uit met de meerderheid van stemmen die in 
artikel 148, lid 2, van het Verdrag is voorgeschreven voor de aanneming 
van de besluiten die de Raad op voorstel van de Commissie dient te 
nemen. Bij de stemming in het comité worden de stemmen van de vertegen­
woordigers van de Lid-Staten gewogen overeenkomstig genoemd artikel. De 
voorzitter neemt niet aan de stemming deel. 
De Commissie stelt maatregelen vast die onmiddellijk van toepassing 
zijn. Indien deze maatregelen echter niet in overeenstemming zijn met 
het advies dat het comité heeft uitgebracht, worden zij onverwijld door 
de Commissie ter kennis van de Raad gebracht. In dat geval kan de 
Commissie de toepassing van de maatregelen waartoe zij heeft besloten 
tot ten hoogste één maand na deze kennisgeving uitstellen. 
De Raad kan binnen de in de voorgaande alinea genoemde termijn met een 
gekwalificeerde meerderheid van stemmen een andersluidend besluit nemen. 
Artikel 6 
UITVOERINGSBEPALINGEN 
De Commissie stelt, in voorkomend geval, volgens de procedure van artikel 5 
de bepalingen ter uitvoering van deze verordening vast. 
- 9 -
Artikel 7 
SLOTBEPALINGEN 
1. De artikelen 25 tot en met 27 van Verordening (EEG) nr. 2328/91 worden 
ingetrokken. Zij blijven evenwel van toepassing voor steun die is 
toegekend vóór de de datum van inwerkingtreding van de onderhavige 
verordening. 
2. Deze verordening doet niets af aan de mogelijkheid voor de Lid-Staten om 
te voorzien in bijkomende steun waarvan de toekenningsvoorwaarden of 
-bepalingen verschillen van die welke bij deze verordening zijn 
vastgesteld of waarvan de bedragen de in deze verordening vastgestelde 
maxima overschrijden, op voorwaarde dat deze steunmaatregelen in 
overeenstemming zijn met de doelstellingen van deze verordening en met 
' de artikelen 92, 93 en 94 van het Verdrag. 
Artikel 8 
INWERKINGTREDING 
Deze verordening treedt in werking op 
Deze verordening is verbindend in ai haar onderdelen en is rechtstreeks 
toepasselijk in elke Lid-Staat. 
Voorstel voor een 
VERORDENING (EEG) YAN PE RAAD 
tot Instelling van een communautaire steunregeling 
voor vervroegde uittreding In de landbouwsector 
(Door de Commissie ingediend) 
- 2 -
Voorstel voor een 
VERORDENING (EEG) VAN DE RAAD 
tot Instelling van een communautaire steunregeling 
voor vervroegde uittreding In de landbouwsector 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, 
inzonderheid op de artikelen 42 en 43, 
Gezien het voorstel van de Commissie*1), 
Gezien het advies van het Europese Parlement*2>, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité*3), 
Overwegende dat, gezien de vooruitzichten op middellange en lange termijn voor 
de landbouw in de Gemeenschap, en als gevolg van de hervorming van de 
marktondersteunlngsregelIng, van de landbouwbedrijfshoofden een nog grotere 
aanpassing wordt gevergd dan voorheen; 
Overwegende dat vervroegde bedrijfsbeëindiging In de landbouw moet worden 
bevorderd om de levensvatbaarheid van de landbouwbedrijven te vergroten; 
Overwegende dat een steunregeling voor vervroegde uittreding ertoe kan 
bijdragen dat aan oudere bedrIJfshoofden die tot beëindiging van hun 
landbouwactiviteit besluiten een Inkomen kan worden verschaft; dat deze oudere 
bedrIjfshoofden worden vervangen door landbouwers die in staat zijn de 
levensvatbaarheid van de overblijvende bedrijven te verbeteren en dat, wanneer 
er geen landbouwers zijn die de bedrijven voldoende levensvatbaar kunnen maken 
de landbouwgrond een nlet-agrarIsche bestemming krijgt; 
(1) PB 
(2) PB 
(3) PB 
- 3 -
Overwegende dat het verdwijnen van bedrijven waarop oudere meewerkende 
gezinsleden of oudere agrarische werknemers werkzaam zijn, tot gevolg kan 
hebben dat de betrokkenen hun werk en hun Inkomen verliezen; dat derhalve ook 
aan deze personen een Inkomen moet worden verschaft; 
Overwegende dat, om de maatregel doeltreffend te maken, moet worden bevorderd 
dat diensten en netwerken worden opgezet om de overdracht en de vergroting van 
de landbouwbedrijven op een geordende wijze te laten verlopen en een rationele 
Inrichting van het platteland te bewerkstelligen; 
Overwegende dat, gelet op de verschillen qua oorzaak, aard en omvang van de 
structuurproblemen In de landbouw, oplossingen nodig kunnen zijn die naar 
gebied verschillen en die achteraf nog kunnen worden aangepast; dat de algemene 
sociaal-economische ontwikkeling van elk betrokken gebied dient te worden 
bevorderd; dat een optimaal effect kan worden bereikt als de Lid-Staten, 
uitgaande van communautaire criteria, de regeling ten uitvoer leggen vla in 
overleg met de Commissie opgestelde meerjarenprogramma's en de wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen ter uitvoering van deze programma's vaststellen, 
Overwegende dat in een procedure moet worden voorzien om desnoods bepalingen 
ter uitvoering van deze verordening, en met name controlevoorschriften, vast te 
stellen; 
Overwegende dat de voor de uitvoering van de maatregelen van deze verordening 
beschikbare middelen moeten worden gevoegd bij die welke zijn uitgetrokken voor 
de uitvoering van de taken in het kader van de verordeningen betreffende de 
Structuurfondsen, met name in de gebieden die vallen onder de In artikel 1 van 
Verordening (EEG) nr. 2052/88*4) omschreven doelstellingen 1 en 5 b), 
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD : 
(4) PB nr. L 185 van 15.7.1988, blz. 9. 
- 4 -
ArtiKei 1 
DOEL VAN DE STEUNREGELING VOOR VERVROEGDE UITTREDING 
1. Naar aanleiding van de aanpassingen in verband met de gemeenschappelijke 
marktordeningen wordt als begeleidende maatregel een communautaire 
steunregeling voor vervroegde uittreding Ingesteld die medegefinancierd 
wordt uit de afdeling Garantie van het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds 
voor de Landbouw (EOGFL). 
2. De steunregeling voor vervroegde uittreding moet gelijktijdig bijdragen 
tot : 
a) het verschaffen van een gewaarborgd Inkomen aan oudere 
landbouwbedrijfshoofden die besluiten de landbouwactiviteit te 
beëindigen; 
b) de vervanging van deze oudere bedrIjfshoofden door landbouwers die in 
staat zijn de economische levensvatbaarheid van het betrokken bedrijf te 
verbeteren; 
c) de bestemming van de landbouwgrond voor een nlet-agrarIsch doel, wanneer 
hij niet voor de landbouw kan worden gebruikt In een levensvatbaar 
exploitât Ieverband. 
3. In het raam van de steunregeling voor vervroegde uittreding kunnen 
maatregelen worden vastgesteld om : 
a) een Inkomen te verschaffen aan oudere medewerkende gezinsleden en oudere 
werknemers In de landbouw die door de vervroegde uittreding van het 
bedrIJfshoofd werkloos worden; 
b) de overdracht en de vergroting van de landbouwbedrijven op zodanige wijze 
te laten verlopen dat aan de eisen voor een rationele Inrichting van het 
platteland wordt voldaan. 
- 5 -
Art!Kei 2 
PEFINITIES 
In de zin van deze verordening wordt verstaan onder : 
- "cedent" : het bedrIJfshoofd dat In het kader van deze steunregeling voor 
vervroegde uittreding zijn commerciële landbouwactiviteit volledig en 
definitief beëindigt; 
- "werknemers" : medewerkende gezinsleden en agrarische werknemers die vóór de 
vervroegde uittreding van de cedent op zijn bedrijf werkzaam waren en die hun 
landbouwactiviteit volledig en definitief beëindigen; 
- "overnemer-landbouwer" : het bedrIJfshoofd dat de cedent opvolgt en diens 
bedrijf daarbij vergroot of het bedrIJfshoofd dat de vrijgekomen grond van de 
cedent geheel of gedeeltelijk overneemt om zodoende zijn eigen bedrijf te 
vergroten; 
- "overnemer-niet-landbouwer" : elke natuurlijke persoon of rechtspersoon die 
de vrijgekomen grond geheel of gedeeltelijk overneemt en er een nlet-
agrarlsche bestemming aan geeft, hem bebost of voor beschermd natuurgebied 
bestemt ; 
- "vrijgekomen grond" : de grond die de cedent vóór de beëindiging van de 
landbouwactiviteit exploiteerde en die hij niet meer voor landbouwdoeleinden 
gebruikt ; 
- "landbouw als hoofdberoep" : de landbouwactiviteit die wordt uitgeoefend 
onder de voorwaarden als bedoeld in artikel 5, lid 1, a), van 
Verordening (EEG) nr. 2328/91 van de Raad van 15 Juli 1991 betreffende de 
verbetering van de doeltreffendheid van de landbouwstructuur*1); 
(1) PB nr. L 218 van 06.08.1991, blz. 1. 
- 6 -
Artlkol 3 
STEUNREGELING 
De aan de cedenten verleende steun voor vervroegde uittreding kan worden 
toegekend In de vorm van 
a) een ulttredingspremie-, 
b) een jaarlijkse uitkering die niet gerelateerd Is aan de oppervlakte van 
de vrijgekomen grond; 
c) een Jaarlijkse premie per hectare vrijgekomen grond; 
d) een aanvullend pensioen, wanneer het In het kader van de nationale 
pensioenregeling vastgestelde bedrag te gering is om de beëindiging van 
de landbouwactiviteit te stimuleren-, 
De hierboven genoemde vormen van steun kunnen gecombineerd worden waarbij 
eventueel een Jaarlijks afnemend bedrag wordt betaald. 
Het voor medefinanciering In aanmerking komende totale bedrag per bedrijf 
wordt berekend aan de hand van een referentiemethode die gebaseerd Is op de 
volgende elementen : 
a) vanaf het tijdstip waarop de cedent de minimumleeftijd voor vervroegde 
uittreding bereikt tot wanneer hij de normale pensioengerechtigde 
leeftijd bereikt, betaling van een Jaarlijkse uitkering van 4.000 ecu per 
bedrijf, vermeerderd met een jaarlijkse premie van 250 ecu per hectare, 
tot ten hoogste een bedrag van 10.000 ecu per bedrijf en per jaar; 
b) eventueel, Jaarlijkse betaling van een aanvullend pensioen dat samen met 
het door de Lid-Staat betaalde normale pensioenbedrag hetzelfde totaal 
bedrag per Jaar als onder a) oplevert; 
c) de onder a) en onder b) bedoelde steun mag niet langer dan tien Jaar en 
slechts tot wanneer de cedent 70 Jaar oud wordt, worden uitbetaald. 
De Lid-Staten mogen de steun echter uitbetalen volgens een andere methode 
dan de In de vorige alinea beschreven referentiemethode, met name door, 
eventueel onder toepassing van degress Ie, langer dan tien Jaar en ook nadat 
de cedent de leeftijd van 70 Jaar heeft bereikt, lagere bedragen per Jaar 
toe te kennen. In dat geval komt voor medefinanciering maximaal het bedrag 
In aanmerking dat zou zijn toegekend als de steun wel volgens de 
- 7 -
referentiemethode zou worden uitgekeerd. Wanneer de steun voor vervroegde 
uittreding ook In de vorm van een uittredingspremie verleend wordt, komt 
voor medefinanciering maximaal een bedrag in aanmerking van 12.000 ecu, 
vermeerderd met 750 ecu per ha vrijgekomen grond, tot ten hoogste een totaal 
bedrag van 30.000 ecu per bedrijf; het bedrag van de premie wordt 
meegerekend In het totale bedrag dat op grond van de referentiemethode voor 
medefinanciering In aanmerking komt. 
2. De aan de werknemers verleende steun voor vervroegde uittreding kan worden 
toegekend In de vorm van : 
a) een uittredingspremie; 
b) een Jaarlijkse uitkering; 
Deze twee vormen van steun kunnen worden gecombineerd. 
Het voor medefinanciering in aanmerking komende totale bedrag per werknemer 
wordt berekend aan de hand van een referentiemethode die gebaseerd Is op de 
volgende elementen : 
a) vanaf het tijdstip waarop de werknemer de leeftijd voor vervroegde 
uittreding bereikt tot wanneer hij de normale pensioenleeftijd bereikt, 
betaling van een jaarlijkse uitkering van 2.500 ecu; 
b) de onder a) bedoelde uitkering mag niet langer dan tien jaar en slechts 
tot wanneer de werknemer de normale pensioengerechtigde leeftijd bereikt, 
worden uitbetaald. 
De Lid-Staten mogen de steun echter uitbetalen volgens een andere methode 
dan de in de vorige alinea beschreven referentiemethode, met name door 
eventueel met toepassing van degressle, langer dan tien Jaar en ook nadat de 
werknemer de normale pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt, lagere 
bedragen per jaar uit te keren. In dat geval komt voor medefinanciering 
maximaal het bedrag In aanmerking dat zou zijn toegekend als de steun wel 
volgens de referentiemethode zou worden uitgekeerd. Wanneer de steun voor 
vervroegde uittreding ook In de vorm van een ulttredlngspremle verleend 
wordt, komt voor medefinanciering maximaal een bedrag van 7.500 ecu per 
werknemer In aanmerking; het bedrag van de premie wordt meegerekend In het 
totale bedrag dat op grond van de referentiemethode voor medefinanciering In 
aanmerking komt. 
- 8 -
De steun voor vervroegde uittreding wordt voor niet meer dan twee werknemers 
per bedrijf door de Gemeenschap medegefinancierd. 
3. De Lid-Staten kunnen aanloopsteun verlenen voor diensten en netwerken die de 
overdracht en vergroting van landbouwbedrijven op geordende wijze moeten 
laten verlopen en een rationale inrichting van het platteland moeten 
bewerkstelligen-, deze steun Is bestemd om een deel van hun bedrijfskosten te 
dekken. 
Deze diensten kunnen meer bepaald de over te dragen bedrijven doorlichten, 
een lijst van ter overname aangeboden en gevraagde gronden en bedrijven 
aanleggen en documenten voor een terdege geplande aanwending van de 
vrijgekomen grond van de cedenten opstellen. Ook kunnen zij de vrIJgekomen 
grond voorlopig overnemen en deze later overdragen aan overnemers die de 
voorwaarden van deze verordening vervullen. 
Om voor de steun In aanmerking te komen, moeten de diensten erkend zijn door 
de Lid-Staat en minstens één voltijdse werknemer in dienst hebben die over 
de voor het vervullen van zijn taak vereiste kwalificaties beschikt. Het 
voor medefinanciering door de Gemeenschap In aanmerking komend bedrag van de 
aanloopsteun beloopt 36.000 ecu per voltijdse werknemer. Dit bedrag wordt 
gespreid over de eerste vijf dienstjaren van elke werknemer. 
- 9 -
ArtlKfil 4 
STEUNPROGRAMMA'S 
1. De Lid-Staten leggen de steunregeling op hun gehele grondgebied ten uitvoer 
door middel van nationale of regionale meerjarenprogramma's. 
2. Elk programma omvat ten minste de volgende elementen : 
- de afbakening van het geografisch gebied waarvoor het geldt; 
- een beschrijving van de structurele situatie In het betrokken gebied met, 
Inzonderheid, statistische gegevens over het aantal bedrijven, 
uitgesplitst naar oppervlakte en naar leeftijd van het bedrIJfshoofd, en 
over de Inkomens; 
- een beschrijving van de In het betrokken gebied geldende regelingen Inzake 
vervroegde uittreding en ouderdomspensioen, de mate waarin deze de laatste 
Jaren zijn toegepast, en de problemen die zich ter zake hebben voorgedaan; 
- gegevens Inzake de vastgestelde steunbedragen en de toekenningsvoorwaarden 
voor elke categorie begunstigden, alsmede een desbetreffende motivering; 
- een raming van het aantal cedenten, overnemers en werknemers die voor de 
steun In aanmerking komen; 
- een raming van het aantal hectare dat door de cedenten zal worden 
vrijgemaakt en van het gedeelte daarvan dat aan overnemers-landbouwers 
(bedriJfsopvolgers of andere landbouwers) of aan 
overnemers-niet-landbouwers zal worden overgedragen; 
- een raming van de kosten van de verschillende voorgenomen steunmaatregelen 
en van de nodige financiële middelen, met vermelding van het verwachte 
bestedingstempo; 
- het tijdschema voor de tenuitvoerlegging van de verschillende voorgenomen 
steunmaatregelen. 
- 10 -
ArtIKfil S 
VOORWAARDEN WAARAAN DE BETROKKENEN MOETEN VOLDOEN 
Om voor de steun In aanmerking te komen moeten de betrokkenen ten minste aan de 
volgende voorwaarden voldoen : 
1) Cedenten moeten : 
- minstens 55 Jaar oud zijn, zonder evenwel de normale pensioengerechtigde 
leeftijd te hebben bereikt; 
- In de aan de bedrijfsbeëindiging voorafgaande tien Jaar de landbouw als 
hoofdberoep hebben uitgeoefend; 
2) Overnemers-landbouwers moeten : 
- minstens de laatste twee jaar vóór de overname van de vrijgekomen grond op 
een landbouwbedrijf werkzaam geweest zijn en In die periode minstens de 
helft van hun arbeidstijd aan de landbouw hebben besteed; 
- zich ertoe verbinden om op het betrokken bedrijf minstens vijf Jaar lang 
de landbouw als hoofdberoep uit te oefenen onder de In artikel 6, lid 3 en 
Md 4, bepaalde voorwaarden; 
3) Werknemers moeten : 
- minstens 55 Jaar oud zijn, zonder evenwel de normale pensioengerechtigde 
leeftijd te hebben bereikt, 
- hun landbouwactiviteit volledig en definitief beëindigen, en in de 
voorafgaande vijf Jaar minstens de helft van hun arbeidstijd aan de 
landbouw hebben besteed, 
- ten minste de laatste twee jaar vóór de vervroegde uittreding van de 
cedent op diens bedrijf hebben gewerkt, 
- onder het soclale-zekerheldssteIseI vallen; 
4) Overnemers-niet-landbouwers moeten : 
zich ertoe verbinden de grond onder de in artikel 6, lid 5, bepaalde 
voorwaarden te gebruiken. 
- 11 -
Artikel 6 
VOORWAARDEN TEN AANZIEN VAN DE VRIJGEKOMEN GROND 
1. De In dit artikel vermelde voorwaarden Inzake de vrijgekomen grond blijven 
ten minste van toepassing zolang de cedent steun voor vervroegde uittreding 
ontvangt. 
2. De cedent mag hoogstens 10 % van de oppervlakte van zijn bedrijf, doch niet 
meer dan 1 ha, voor de landbouw blijven gebruiken, voor zover hij daarop 
niet langer voor commerciële doeleinden produceert. 
3. Door de overdracht van de vrijgekomen grond van de cedent moet, opdat de 
economische levensvatbaarheid van de bedrijven kan worden verbeterd, de 
omvang van de betrokken landbouwbedrijven toenemen, en wel in de mate die de 
Lid-Staten per gebied en produktietype bepalen aan de hand van criteria als 
bijvoorbeeld oppervlakte, arbeidsvolume of Inkomen. 
4. Vrijgekomen grond die aan overnemers-landbouwers wordt overgedragen, moet 
minstens vijf Jaar lang geëxploiteerd worden, met Inachtneming van de eisen 
Inzake milieubescherming. 
5. De vrijgekomen grond die aan overnemers-niet-landbouwers wordt overgedragen, 
moet op een met het milieubehoud verenigbare wijze worden gebruikt en, zo 
nodig, worden onderhouden met het oog op landschapsbehoud. 
6. De vrijgekomen grond mag worden Ingeschakeld in een ruilverkaveling of een 
gewone kavelruil. In dat geval moeten de voorwaarden van dit artikel worden 
toegepast voor andere percelen, met een oppervlakte die overeenkomt met die 
van de vrijgekomen grond. 
Bovendien kan de vrijgekomen grond worden overgenomen door een Instantie die 
zich ertoe verbindt deze grond later over te dragen aan overnemers die de 
voorwaarden van deze verordening vervullen. 
- 12 -
AftlKfl) 7 
NAT IONALE VOORSCHRIFTEN 
1. De Lid-Staten stellen de wettelijke en bestuursrechtelijke 
bepalingen ter uitvoering van het programma vast. Deze maatregelen 
moeten het mogelijk maken 
- het programma voldoende aantrekkelijk te maken In vergelijking met 
eventuele vervroegde-uittredingsregelingen die In het door het 
programma bestreken gebied reeds van toepassing zijn; 
- de overdracht van de vrijgekomen grond te vergemakkelijken, met 
name doordat aan de overnemer, wanneer hij de vrijgekomen grond 
niet kan aankopen, een geschikte pachtvorm als alternatief wordt 
aangeboden; 
- In de overeenkomsten voor de aankoop of pacht van de grond te 
bepalen dat de in artikel 6 bedoelde voorwaarden voor het gebruik 
van de grond in acht moeten worden genomen; 
- diensten en netwerken op te richten die de overdracht en de 
vergroting van landbouwbedrijven op geordende wijze moeten laten 
verlopen en een rationele Inrichting van het platteland moeten 
bewerkstelIIgen; 
- van de communautaire steunregeling voor vervroegde uittreding 
geleidelijk naar de nationale pensioenregeling over te gaan. 
2. Deze verordening laat de mogelijkheid voor de Lid-Staten onverlet 
om aanvullende steunmaatregelen met afwijkende 
toekenningsvoorwaarden of -bepalingen of waarvan de bedragen de 
hierin bepaalde maxima overschrijden vast te stellen, voor zover 
deze maatregelen in overeenstemming zijn met de artikelen 92, 93 en 
94 van het Verdrag. 
- 13 -
Art I Kei 8 
ONDERZOEK VAN DE PROGRAMMA'S 
1. De Lid-Staten delen de Commissie vóór [zes maanden na de 
Inwerkingtreding] de bestaande of voorgenomen steunprogramma's en nationale 
voorschriften mee. 
2. De Commissie onderzoekt de meegedeelde programma's en voorschriften om 
- na te gaan of ze in overeenstemming zijn met deze verordening, rekening 
houdend met de doelstelling van deze verordening en de samenhang tussen de 
verschillende maatregelen, 
- de aard van de medefInanclerbare maatregelen te bepalen, 
- het totale bedrag van de medefinanclerbare uitgaven te bepalen, en 
- de hoogte van de medefinanciering door de Gemeenschap voor het programma 
als geheel vast te stellen, waarbij als maximum 50 X geldt. Dit maximum 
kan in de onder doelstelling 1 vallende gebieden tot 75 % worden verhoogd. 
3. De Commissie beslist over de goedkeuring van de programma's, met Inbegrip 
van de hoogte van de medefinanciering, volgens de procedure van artikel 29 
van Verordening (EEG) nr. 4253/88. 
ArtlKei 9 
UITVOERINGSBEPALINGEN 
De Commissie stelt eventueel de bepalingen ter uitvoering van deze verordening 
vast volgens de procedure van artikel 29 van Verordening (EEG) nr. 4253/88. 
ArtlKel 10 
SLOTBEPALING 
Verordening (EEG) nr. 1096/88*1) wordt Ingetrokken. ZIJ blijft echter van 
toepassing voor steun die wordt toegekend vóór 
(1) PB nr. L 110 van 29.4.1988, blz. 1. 
- 14 -
Artikel 11 
INWERKINGTREDING 
Deze verordening treedt In werking op ... 
Deze verordening Is verbindend In al haar onderdelen en Is rechtstreeks 
toepasselijk In elke Lid-Staat. 
Gedaan te Brussel, Voor de Raad 
De Voorzitter 
VI/G/5 (DT/5805/tab10nl) 23.10.91.(AH/tZ) 
OVERZICHT VAN DE FINANCIËLE GEVOLGEN VAN DE BEGELEIDENDE MAATREGELEN 
(MECU) 
Voortlldlae bedr1ifsbeëIndlqIng : bijdrage van 
het EOGFL 
Milieu 
Bijdrage van het EOGFL (gemiddeld percentage 60%) 
- veraInderIng van mest/extensivering 
- bescherming van het al lieu 
- onderhoud van braakliggende 1 andsbouwgronden 
- uit produktie nemen van bouwland 
- opleiding 
- totaal 
Bosbouw 
TOTALE KOSTEN VOOR HET EOGFL 
MINDER KOSTEN EOGFL: uit produktie nemen v. bouwland 
NETTO TOTALE KOSTEN VOOR HET EOGFL 1993 
34 
6 
17 
20 
43 
55 
132 
-
132 1994 
203 
24 
72 
84 
18 
2 
200 
80 
483 
-180 
303 1995 
456 
49 
146 
170 
18 
2 
385 
109 
950 
-180 
770 1996 
601 
80 
236 
275 
18 
2 
611 
149 
1361 
-180 
1181 1997 
706 
122 
360 
420 
18 
2 
922 
202 
1830 
-180 
1650 Totaal 
(5 Jaren) 
2000 
281 
831 
969 
72 
8 
2161 
595 
4756 
-720 
4036 

ISSN 0254-1513 
COM(91)415def. 
DOCUMENTEN 
NL 03 
Catalogusnummer : CB-CO-91-469-NL-C 
ISBN 92-77-76809-6 
Bureau voor officiële publücaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg