ir ir 
ir ir 
ir ir COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 29.01 1998 
COM(IWK) 40 de! 
Verslag 
over financiële en 
technische hulp aan en 
economische 
samenwerking met de 
ontwikkelingslanden in 
Azië en Latijns-Amerika 
overeenkomstig 
Verordening (EEG) nr. 
443/92 van de Raad van 
25 februari 1992 
(PB L 52 van 27.2.1992, 
blz. 1) 
(door de Commissie ingediend) 

INLEIDING 
DE OPBOUW VAN HET VERSLAG 5 
1. ECONOMISCHE EN SOCIALE ONTWIKKELINGEN IN AZIË EN LATIJNS-
AMERIKA. 1991-1995 6 
LI. OVERZICHT 6 
1.2. AZIË 8 
1.3. LATIJNS-AMERIKA 15 
2. ONTWIKKELINGSSAMENWERKING VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP (EGï 
MET DE AZIATISCHE EN LATIJNS-AMERIKA ANSE LANDEN 23 
2.1. ALGEMEEN BELEIDSOVERZICHT 23 
2.1.1. HET BELEIDSKADER VOOR AZIË 23 
2.1.2. HET BELEIDSKADER VOOR LATIJNS-AMERIKA 24 
2.2 ONTWIKKELING VAN ALA-SAMENWERKING, 1991-1995 24 
2.3. VERORDENING ( EEG) NR. 443/92 VAN DE RAAD VAN 25 / 2 /1992 29 
2.4. BETROKKEN BILATERALE SAMENWERKINGSOVEREENKOMSTEN EN MULTILATERALE 
BETREKKINGEN 
31 
3. DE DETAILS VAN DE COMMUNAUTAIRE SAMENWERKING MET AZIË EN 
LATIJNS-AMERIKA. 1991-1995 33 
3.1. ALGEMEEN KWANTITATIEF OVERZICHT VAN COMMUNAUTAIRE SAMENWERKING 33 
3.2. KWALITATIEF COMMENTAAR: FINANCIËLE EN TECHNISCHE SAMENWERKING EN 
ECONOMISCHE SAMENWERKING 38 
3.2.1. AZIË 38 
3.2.2. LATIJNS-AMERIKA 40 
4. CONCLUSIES 42 
OPMERKINGEN BIJ DE TABELLEN 44 
i-3 
Verslag over financiële en technische hulp aan en economische 
samenwerking met de ontwikkelingslanden in Azië en Latijns-Amerika 
overeenkomstig Verordening (EEG) Nr. 443/92 van de Raad van 25 febrauri 
1992 (PB L 52 van 27.2.1992, blz. 1j 
Inleiding 
Het onderhavige verslag heeft tot doel tegemoet te komen aan een verplichting zoals 
uiteengezet in Verordening (EEG) Nr. 443/92 van de Raad van 25 februari 1992 inzake 
financiële en technische hulp en economische samenwerking met de 
ontwikkelingslanden in Latijns-Amerika en in Azië. Met name artikel 16 van de 
verordening schrijft voor dat: 
' aan het einde van iedere periode van vijf jaar door de Commissie een 
algemeen verslag j'wordt/ uitgebracht met de resultaten van de regelmatig uitgevoerde 
evaluatie om niet alleen inzicht te krijgen in de omstandigheden waaronder de projecten en 
programma 's zijn uitgevoerd maar ook in de wenselijkheid om de richtsnoeren voor de 
hulp te handhaven ofte wijzigen. ' 
Ingevolge een verzoek van de Raad van 1 juni 1995 is de Commissie reeds van start 
gegaan met een belangrijke allesomvattende evaluatie voor de ontwikkelingssamenwerking 
van de Europese Gemeenschap met de landen die behoren tot de ondertekenaars van de 
Overeenkomst van Lomé (ACS-landen) en de ontwikkelingslanden van Azië, Latijns-
Amerika en het Middellandse-Zeegebied (ALAMED). Zoals de Raad reeds is 
medegedeeld, heeft de Commissie zich ertoe verplicht het verslag met de resultaten van 
deze evaluatie in de loop van 1998 aan de Raad ter beschikking te stellen. 
Het onderhavige verslag loopt op geen enkele wijze vooruit op en is in generlei opzicht te 
beschouwen als een voorontwerp van deze meer uitgebreide en allesomvattende evaluatie. 
Het onderhavige document heeft veeleer tot doel een op feiten gebaseerd overzicht te 
geven van de communautaire hulp aan en samenwerking met de ontwikkelingslanden in 
Azië en Latijns-Amerika ("ALA-ontwikkelingslauden") waarop de bovengenoemde 
verordening van toepassing is, voor de eerste periode van vijfjaar van de tenuitvoerlegging 
(1991-1995) tegen de achtergrond van de sociale en economische ontwikkelingen die zich 
in die periode in de ALA-ontwikkelingslanden hebben voorgedaan. Om voor enige 
consistentie en samenhang te zorgen, put het onderhavige verslag evenwel in belangrijke 
mate uit dezelfde basisgegevens die bij de evaluatie worden gehanteerd, met name voor 
wat betreft de gegevens over vastleggingen en betalingen van concessionele 
ontwikkelingssamenwerkingsmiddelen voor de landen van Azië en Latijns-Amerika. 
Deze gegevens omvatten verschillende analyses van de diverse vormen van hulp aan de 
ALA-ontwikkelingslanden en niet alleen analyses van de hulp uit hoofde van Verordening 
1 In dit geval de periode van 1991 tot en met 1995. 
(lili(î) Ni. 443/92. Als gevolg van deze bredere opzet maken de gegevens slechts een vrij 
algemene evaluatie mogelijk van de vraag hoe de middelen voor 
ontwikkelingssamenwerking waarin de verordening voorziet, zijn vastgelegd en betaald en 
in hoeverre aan de voorwaarden van de verordening is voldaan. In dit verband dient eraan 
te worden herinnerd dat, hoewel in de verordening in algemene zin wordt gesproken over 
het communautair beleid inzake ontwikkelingssamenwerking en de verordening in feite de 
enige wetstekst is die een algemeen kader voor de samenwerking met de ALA-
ontwikkelingslanden vaststelt, deze verordening voorziet in de rechtsgrond voor de 
uitvoering van vier begrotingslijnen: B7-3000 en B7-3001 voor Azië en B7-3100 en 
[B7]3110 voor Latijns-Amerika, waarvan de eerste steeds betrekking heeft op financiële 
en technische hulp en de tweede op economische samenwerking. De totale vastleggingen 
uit hoofde van deze vier begrotingslijnen zijn bekend en worden in de bijlagen van het 
onderhavige verslag weergegeven. Een gedetailleerde analyse van deze vastleggingen is 
echter niet beschikbaar. Hierdoor bezit de onderhavige, op gegevens van analyses met een 
breder opzet gebaseerde evaluatie van de acties die met de financiële middelen van deze 
begrotingslijnen zijn uitgevoerd, slechts approximatieve waarde. 
Tevens dient in herinnering te worden gebracht dat de verordening voorziet in hulp aan en 
samenwerking met China en Macao, Iran, Irak en Jemen. In de tabellen, die integraal deel 
uitmaken van het onderhavige verslag, is rekening gehouden met deze landen. 
De opbouw van het verslag 
Het hoofddeel van het onderhavige verslag is opgebouwd uit drie hoofdstukken. Het eerste 
hoofdstuk geeft een beschrijving van de sociale en economische ontwikkelingen in de 
betrokken landen van Azië (Zuid- en Zuidoost-Azië en China - punt 1.2) en Latijns-
Amerika (punt 1.3) gedurende de referentieperiode en geeft een overzicht van de 
uiteenlopende ontwikkelingen in deze regio's. Hoofdstuk 2 geeft een overzicht van de 
beginselen die ten grondslag liggen aan de ontwikkelingshulp van de Gemeenschap en gaat 
na in hoeverre deze via de verordening in acties zijn omgezet. Hoofdstuk 3 onderzoekt de 
vastleggingen en betalingen van officiële ontwikkelingshulp (ODA), gefinancierd uit de 
algemene jaarlijkse begroting van de Gemeenschap en door de Commissie gedurende de 
referentieperiode verleend uit hoofde van de belangrijkste begrotingsonderdelen. Het 
verslag wordt afgesloten met een korte conclusie. 
1. Economische en sociale ontwikkelingen in Azië en Latijns 
Amerika, 1991-1995 
1.1. Overzicht 
Tabel 1.1.1: Basisgegevens 
Zuid-Azië Oost-Azië Latijns-Amerika 
Totale bevolking (miljoen, 1994) 1270,0 1761,8 463,9 
Bevolkingsgroei (% jaarlijks, 1980-95) 2,1 1,5 1,9 
Groei BBP (jaarlijks gemiddelde, % 1990-95) 4,6 10,3 3,2 
Groei BNP per hoofd van de bevolking (jaarlijks 2,9 7,2a 0,3 
gemiddelde, %, 1985-95) 
Debt service ratio (% export, 1995) 24,6 12,8 26,2 
Sterftecijfer < 5 (pei • 1000 levendgeborenen, 1995) 106 53 47 
liikomciisqtiotc van hel laagste kwintiel (% jaren 8,8 6,9 4,5 
90) 
Armoedekloof ('!,, |9<M) 12,6 7,8 <>,|-
Analfabetisme onder de bevolking (milj.) 416 210 43 
Kooldioxide-emissies (ton per capita, 1992) 0,7 2,1 3,4 
Totaal kooldioxide-emissies (miljoen ton, I992)1' 1625 870 2251 
1. Gegevens voor Latijns-Amcrika, inclusief het Caribisch gebied 
2. Gegevens voor Oost-Azië omvatten Zuidoost-Azië, met inbegrip van de landen van voormalig Indo-China en China. 
Bron: Wereldbank - World Development Indicators, 1997, World Development Report 1997 
a: Oost-Azië, met inbegrip van de Stille Oceaan, b: Opgemerkt dient te worden dat nationale totalen van kooldioxide­
emissies beperkte analytische waarde hebben, aangezien deze afhankelijk zijn van zowel de omvang van de bevolking 
als van het niveau van industriële activiteit. De emissies per hoofd van de bevolking bieden een betere maatstaf voor het 
vergelijken van de emissies die het resultaat van het gemiddelde aandeel van individuen in de nationale industriële 
activiteit zijn. UNEP World Resources, 1996-97, p. 314. 
Azië heeft de laatste jaren een relatief sterke economische groei doorgemaakt (zie Tabel 
1.1.1). De economieën van Zuid-Azië hebben bijvoorbeeld in de referentieperiode een 
gemiddelde jaarlijkse economische expansie van 4,6 procent in reële termen doorgemaakt. 
Hoewel het percentage van de bevolking van deze regio dat in armoede leeft nog steeds het 
hoogste 1er wereld is, is dit percentage desalniettemin door de relatief sterke economische 
groei van 45% naar 43% gedaald. Zoals blijkt uit sociale indicatoren, is de armoede van de 
bevolking echter nog steeds groot: meer dan 50% van de kinderen jonger dan 5 jaar in 
Zuid-Azië heeft een te laag gewicht en slechts 48% van de volwassenen kan lezen en 
schrijven. 
Zuidoost-Azië heeft in de referentieperiode een aanzienlijk grotere groei doorgemaakt. 
Deze groei is in belangrijke mate een afspiegeling van de toenemende integratie van de 
economieën van de ontwikkelingslanden, met name van Zuidoost-Azië, in de 
wereldhandel, en de snelle ontwikkeling van hun export en import (zie Tabellen 1.1.2 en 
1.1.3). Niettemin vertoonde in een aantal landen de institutionele en structurele basis van 
deze snelle groei en ontwikkeling grote gebreken: het ontbreken van een doeltreffende 
regelgeving voor en toezicht op de economie in het algemeen door de regering en met 
name voor wat betreft de financiële sector, onvoldoende aandacht voor het effect van deze 
groei op het milieu en in sommige gevallen onvoldoende inspanningen op het gebied van 
onderwijs 1er veibclemig van de productiviteit, naarmate toonverschillen len opzichte van 
( 'hina en Vietnam, ( 'ambodja en Laos toenemen. 
Wal Vietnam, ('ambodja en Laos betreft, blijkt dat in Vietnam hel 
liberaliseringsprogramma dal aan het einde van de jaren tachtig werd geïnitieerd, positieve 
resultaten heeft opgeleverd. De groei van het BBP in reële termen bedroeg gemiddeld 8,3 
procent in de periode 1990-1995. Ondanks het verlies van Oost-Europese markten steeg de 
export aanzienlijk, hetgeen getuigt van de economische expansie en diversificatie. In de 
periode van 1992 tot 1995 bedroeg de gemiddelde jaarlijkse groei van de export ongeveer 
30 procent. Cambodja, dat 9 miljoen inwoners telt (ongeveer twee keer zoveel als Laos), 
blijft in economisch opzicht achter bij zijn kleinere buur. Het BBP per hoofd van de 
bevolking bedroeg in Cambodja in 1995 naar schatting 270 US-dollar tegenover 350 US-
dollar in Laos. 
China heeft de grootste economische groei doorgemaakt. Het land heeft de gebeurtenissen 
op het Tiananmen-plein achter zich gelaten en is doorgegaan met de uitvoering van 
economische hervormingen waarmee een begin was gemaakt nadat Deng Xiaoping in 1978 
aan de macht was gekomen. Tegen hel einde van de referentieperiode was China de op drie 
na grootste en snelstgrociende handelspartner van de Gemeenschap. 
Tabel 1.1.2: Import van de EU(12) uit Latijns-Amerika en Oost-, Zuid- en Zuidoost-
Azië, 1992-1995, in miljard ecu. 
1992 1993 1994 1995 
Latijns-Amerika 
Zuid-Azie 
ASEAN 
China 
Memorandum 
item 
Totaal import 
Elf 24,6 
8,0 
21,9 
16,8 
487,1 22,1 
9,4 
25,5 
19,6 
493,2 27,0 
10,9 
29,8 
22,7 
543,2 29,2 
11,7 
32,2 
24,8 
575,i 
Bron: iùiropcse Commissie. The European Union and World Trade, 1996. a: Hxlra [UJ 
Lalijiis-Amcrikn heeft in de periode tot 1995 een toegenomen maar middelmatige groei 
en een aanzienlijke expansie van de export naar en import uil de LI) gekend (zie Tabellen 
LI, L2 en 1.3). Latijns-Amerika kijkt vandaag de dag terug op een decennium van 
belangrijke veranderingen en verstrekkende politieke en structurele hervormingen die voor 
de meeste landen tot grote veranderingen en tot een consolidatie van hun economische 
prestaties hebben geleid. Hoe belangrijk deze recente veranderingen ook mogen zijn, ze 
hebben nog niet volledig tot een wezenlijke verbetering van de sociale ontwikkeling op 
basis van betere economische prestaties geleid teneinde tot een meer rechtvaardige 
inkomens- en welvaartsverdeling te komen. De Latijns-Amerikaanse landen zijn de enige 
ontwikkelingslanden, naast Afrika ten zuiden van de Sahara, waar de armoedecijfers (per 
hoofd van de bevolking) zelfs in de periode 1987-1993 zijn gestegen (van 22% naar 
23,5%). 
Tabel 1.1.3: Export van de EU naar Latijns-Amerika en Oost-, Zuid- en Zuidoost-
Azië, 1992-1995, in miljard ecu. 
1992 1993 1994 1995 
Latijns-Amerika 
Zuid-Azie 
ASEAN 
China 
Memorandum 
item 
Totaal import 
Elf 20,5 
7,9 
19,3 
6,9 
436,1 
IJron: europese Commissie. The 
1.2. Azie 24,1 
9,4 
23,2 
11,3 
491,1 
liuropean tinion an d World Trade, 29,0 
10,5 
27,8 
12,5 
541,8 
1996 a: Hxtra l«l) 30,5 
12,2 
33,2 
13,1 
589. 
De Europese Unie heeft haar bilaterale betrekkingen met de meeste landen en regio's van 
Azië, zoals ook elders is gebeurd, in toenemende mate in het kader van handels- en 
samenwerkingsovereenkomsten geplaatst. Naast de beginselen en benadering zoals 
uiteengezet in de ALA-Verordening (Nr. 443/92), waarvan het onderhavige verslag de 
resultaten onderzoekt, zijn de algemene doelstellingen van alle aspecten van het EU-beleid, 
met inbegrip van ontwikkelingssamenwerking, zeer recentelijk uiteengezet in de 
mededeling van de Commissie Naar een nieuwe Azië-strategie (COM (94) 314). Deze 
doelstellingen zijn onder meer: bijdragen tot duurzame groei en bestrijding van de armoede 
in de minst welvarende landen van Azië, al het nodige doen voor de totstandkoming van 
open markten en een niet-discriminerend ondernemingsklimaat dat bevorderlijk is voor een 
uitbreiding van de Euro-Aziatische handel en investeringen, en de pogingen van 
Aziatische landen tot regionale en subregionale samenwerking ondersteunen. 
In de landen van Zuid-Azië (uitgezonderd Sri Lanka) daalde de economische groei 
enigszins in de periode 199()-19()5 (/ie Tabel 1.2.1). In India, de dominerende economie in 
de regio, vertraagde politieke onzekerheid de uitvoering van de verstrekkende 
hervormingen waarmee in 1991 een begin was gemaakt. Niettemin is belangrijke 
vooruitgang geboekt. In 1995 waren de tekorten op de overheidsbegroting en de 
betalingsbalans afgenomen, was de inflatie gedaald en waren valutaproblemen afgenomen. 
De rechtstreekse buitenlandse investeringen zijn gestaag gestegen en liepen in 1994 op tot 
620 miljoen US-dollar. 
De mate waarin Zuid-Azië er gedurende de referentieperiode in is geslaagd middelen te 
mobiliseren was weinig bemoedigend. In India was de ratio binnenlandse besparingen/BBP 
relatief laag. Een groot deel van de periode bedroeg deze ongeveer 20 procent, hetgeen 
investeringen in hoognodige infrastructuur en andere investeringsprojecten heeft 
belemmerd. Pakistan, met een ratio besparingen/BBP met een hoogtepunt van 17,3 procent 
in 1992 en dieptepunten van 13,2 procent in 1991 en 1993, had nog minder succes met zijn 
pogingen om binnenlandse besparingen te mobiliseren. 
De meeste landen in Zuidoost-Aziè hebben een bijzonder snelle economische expansie 
gekend gedurende de referentieperiode, waarbij hoge groeicijfers werden behaald, 
variërend van 8,7 procent in Maleisië en Singapore tot 7,6 procent gemiddeld per jaar in 
Indonesië. Alleen de Lilipijnen vormden een uilzondering. De in dat land ingevoerde 
hervoi mingen begonnen echter in de tweede helli van de referentieperiode hun uitwerking 
Ie krijgen en halverwege de jaren negentig nam het HUP per hoofd van de bevolking sterk 
loc, daalde de werkloosheid en de inflatie bleef onder de 10%. De binnenlandse 
besparingen in de economieën van deze regio zijn bemoedigend geweest (alleen in de 
Filipijnen daalde de spaarquote op investeringen tol onder de 35 procent en in Singapore 
varieerde dit percentage van 45 procent in 1995 tot 48 procent in 1994). Bovendien heeft 
een grote toestroom van middelen vanuit het buitenland voor een gestage toename van 
kapitaalvorming gezorgd. 
In Vietnam, Cambodja en Laos was er sprake van economische groei en toename van 
buitenlandse investeringen. In Vietnam heeft zowel de export- als de importgroci 
geprofiteerd van de liberalisering van het buitenlandse handels- en investeringsbeleid en 
van de grotere toegankelijkheid van Vietnam voor buitenlanders. De buitenlandse 
investeringen, hoewel bescheiden volgens Zuidoost-Aziatische normen, zijn snel gestegen. 
Sinds de wet op buitenlandse investeringen in 1988 van kracht werd (en in 1992 verder 
werd geliberaliseerd) is de toestroom van rechtstreekse buitenlandse investeringen gestaag 
gestegen tot 1,8 miljard US-dollar in 1995 en 2,3 miljard US-dollar in 1996. In Laos en 
Cambodja hebben zich soortgelijke ontwikkelingen voorgedaan. De gemiddelde jaarlijkse 
procentuele economische groei van Laos bedroeg 6,5 procent in reële termen gedurende de 
eerste helft van de jaren negentig en in Cambodja 6,4 procent in dezelfde periode. 
De Chinese economie is de op negen na grootste op de wereldranglijst wanneer naar 
traditionele gegevens over het BNP wordt gekeken. Wanneer de technisch meerzeggende 
koopkrachtpariteit van het BNP wordt gehanteerd, is China de op drie na grootste 
economische mogendheid ter wereld. De economie van China steeg in 1992 en 1993 in 
bijna ongeëvenaarde mate toen de jaarlijkse economische expansie een hoogtepunt van 13 
procent bereikte. De groeiende inflatie, fysieke knelpunten en institutionele zwakte 
ondergroeven het duurzame karakter van deze groeicijfers en maakte een behoedzamere 
aanpak noodzakelijk. De reële groei liep terug tot 10 procent in 1995 en daalde vorig jaar 
lot naar schatting 8,5 procent, grotendeels als gevolg van de strenge begrotingsmaatregelen 
die werden ingevoerd om inflatoire trends tegen te gaan. De inflatie, die in 1994 21 
procent bedroeg, daalde in 1995 tot 15 procent. 
label 1.2.1 Cil oei van liet BBI» 
(.cmiddold jaarlijks groi'ipiTmitiiKi' (piocoiiO 
l<>K0-<>0 I *><)<>- MM)5 
YM'UI-A/.W 
lUngladcsh 4,3 4,1 
India 5,8 4,1 
Pakistan 6,3 4,6 
Sri Lanka 4,2 4,8 
Zuidoost-Azie 
Indonesie 6,1 7,6 
Maleisie 5,2 8,7 
Filippijnen 1,0 2,3 
Singapore 6,4 8,7 
Thailand 7,6 8,4 
Vietnam ... 8,3 
( 'hinn 10,2 12,8 China integreert snel met 
mondiale kapitaalmarkten en 
neemt een toenemend deel op 
van grensoverschrijdende 
geldstromen naar 
ontwikkelingslanden. Volgens 
schattingen van de Wereldbank 
komt 40 procent van de 
rechtstreekse buitenlandse 
investeringen, 10 procent van 
het internationaal 
aandelenvermogen en 5 procent 
van de internationale stroom 
obligaties voor de 
ontwikkelingslanden ten goede 
aan China. De buitenlandse 
handel van China resulteerde 
vorig jaar in een overschot op de 
handelsbalans van 16 miljard 
US-dollar door de met 3 procent 
tol 153 miljard US-dollar 
gestegen export en de met 4 
toegenomen import; aan hel einde van de 
referentieperiode was China de op drie na grootste en de snelstgroeicndc handelspartner 
van de Europese Unie. Ondanks een relatief ongunstig ondernemingsklimaat stegen de 
buitenlandse investeringen van 38 miljard US-dollar in 1995 tot 40 miljard US-dollar in 
1996. In een recent verslag (september 1997) voorspelt de Wereldbank dat door het huidige 
stabilisatieprogramma de toestroom van buitenlandse investeringen weer zal versnellen en 
weer de recordniveaus van het begin van de jaren '90 zal bereiken en dat China vóór het 
einde van het decennium zijn status als één van de belangrijkste bestemmingen voor 
rechtstreekse buitenlandse investeringen zal herkrijgen. De Wereldbank verwacht dat 
China tegen het jaar 2000 maar liefst 40 procent zal bijdragen aan de groei van de export 
van de ontwikkelingslanden. De Wereldbank schat dat China zijn bijdrage aan de 
wereldhandel legen hel jaar 2020 kan verdrievoudigen lot 10 procent, waardoor het land de 
op één na grootste handelsnatie 1er wereld wordt, na de Verenigde Stalen. Itron: Wereldbank - World Development Indicators, /VV7 
procent tol 137 miljard US-dollar 
De demografische indicatoren getuigen van de veranderende structuren van de Aziatische 
samenleving. Hel vruchtbaarheidscijfer van India, uitgedrukt in het aantal levendgeborenen 
per vrouw, daalde van 5 in 1980 naar 3,2 in 1995; in Bangladesh daalde het aantal 
levendgeborenen per vrouw van 6,1 in 1980 naar 3,5 in 1995 en in Pakistan van 7 naar 5,2. 
De vruchtbaarheidscijfers van Zuidoost-Azië, vanaf het begin toch al lager, ondergingen 
minder opvallende dalingen : in Maleisië van 4,2 naar 3,4 en in Thailand van 3,5 naar 1,8. 
Alleen in de Filipijnen en in Indonesië bereikten de vruchtbaarheidscijfers ongeveer 
hetzelfde niveau als in Zuid-Azië. Het traagheidsmoment van de demografische 
ontwikkeling, een indicator die het aandeel jonge mensen in een gegeven bevolking 
aangeeft, bleef hoog in beide regio's. 
label 1.2.2 Demografische indicatoren 
Zuid-Azic 
Bangladesh 
India 
Pakistan 
Sri Lanka 
Totaal(1994) 
Zuidoost-Azie 
Indonesie 
Maleisie 
I'ilipijnen 
Singapore 
Thailand 
Vietnam 
Totaal(1994) Bcvoiking 
(miljocn, 1995) 
120 
929 
130 
18 
1.270,0 
193 
20 
69 
3 
58 
73 
478,8 Bcvolkings-
groei 
(gcmiddcldc jaar-
lijkse groci % 
1995-2010) 
1,5 
1,3 
2,5 
1,1 
1,8a 
1,3 
1,8 
1,8 
1,0 
0,7 
1,6 
1,6a Stcdclijke b 
((irootstc stad -1 
1990-1 
5,7 
4,2 
4,3 
4,4 
2,0 
3,1 
1,0 
2,2 
1,9 1995) Traagheid* 
moment Levens­
verwachting 
(basisjaar 1995) (1994 -jaren) 
1,6 56,4 
1,4 61,3 
1,6 62,3 
1,4 72,2 
61,3 
1.4 63,5 
1,6 71,2 
1.5 67,0 
1,2 77,1 
1,4 69,5 
1.6 66,0 
64,3 
China 1200 0,8 2,3 1,3 68,9 
Bron: Wereldbank - World Development Indicators, 1997. UNDP Human Development Report 1997 a: 1994-2000 
De gebruikelijke armoede-indicatoren, zoals sterftecijfers voor kinderen jonger dan 5 jaar 
en de toegang tot schoon water en sanitaire voorzieningen, wezen alle op verbeterde 
levensomstandigheden. Halverwege de jaren negentig had 81 procent van de Indiase 
bevolking toegang tot schoon water en 29 procent tot sanitaire voorzieningen; in Pakistan 
waren deze percentages respectievelijk 74 en 47. 
In landen van Zuidoost-Azië hebben deze indicatoren zo'n duidelijke verbetering laten zien 
dat ze niet langer een probleem vormen. 96 procent van de Thailandcrs en 84 procent van 
de Malcisicrs had toegang tot sanitaire voorzieningen. Zelfs in Indonesië en in de 
Filipijnen, de minder welvarende landen, waren deze percentages respectievelijk 51 en 77. 
Samenvattende indicatoren, zoals de vaak aangehaalde armoedebovengrens van de 
Wereldbank per hoofd van de bevolking (1 US-dollar per dag), getuigden van een 
verbetering, met name in Zuidoost-Azië. 
2 Het traagheidsmoment van de demografische ontwikkeling is het percentage van de bevolking bij nulgroei 
voor de bevolking in het basisjaar, ervan uitgaande dat de vervangingsvruchtbaarheidsfactor wordt 
gehandhaafd. Het heeft betrekking op het geval waarin bij een situatie van nulgroei van de bevolking, door 
de beweging van grote aantallen vrouwen in hun vruchtbare periode door de bevolkingspiramide, méér 
kinderen worden geboren dan er sterfgevallen bij de oudere leeftijdsklasse zijn. Voor hoge-lonenlanden 
bedraagt het traagheidsmoment 1,1. Hetzelfde cijfer is van toepassing op Oost-Europa. 
11 
Tabel 1.2.3.: Armoede en inkomensverdeling 
Azie 
China 
India 
Bangladesh 
Pakistan 
Indonesie 
Filipijnen 
Maleisie 
Thailand 
Vietnam Ainii'ii 
(• 1 IIS «1 
KKI'pi-i 
%)/y.s7 nllat 
«i«r.. 
v.s 
29,4 
52,5 
11,6 
14,5 
27,5 
5,6 
0,1 (•ini-imli'x 
41,5 (1989)1' 
33,8(1992)" 
28,3 (1995)b 
32,1 (1992)b 
31,7 (1993)b 
40,7 (1988)b 
48,4 (1989)b 
46,2 (1992)b 
35,7(1993)b Hoewel iets meer dan 52 procent 
van de Indiase bevolking en 29 
proeenl van de bevolking van 
Bangladesh in l()(H moesl 
rondkomen mei minder dan I 1IS-
dollar per dag, was er in Zuidoost-
Azië alleen in de Filipijnen sprake 
van een 
soortgelijkarmoedepercentage. 
Elders varieerde het 
armoedepercentage van 15 procent 
van de bevolking in Indonesië tot 6 
procent in Maleisië. 
Uron: l JNDI' - Human Development Report 1997, Wereldbank -World 
Development Report I9()7 a: Uron: Wereldbank, l'overly Reduction and 
the World Hank: Progress and Challenges m the IWOs. Mei l«)%. De 
gegevens hebben betrekking op l°(M b: verslagjaar 
Ook de gezondheidsindicatoren lieten een verbetering zien. Het sterftecijfer voor kinderen 
jonger dan 5 jaar bedroeg halverwege de jaren negentig 115 per 1000 levendgeborenen in 
India en Bangladesh, terwijl dit cijfer in Pakistan tot 137 was gedaald; beginjaren negentig 
Tabel 1.2.4 Volksgezondheid: aantal patiënten waren deze aantallen 
per dokter respectievelijk 142 en 180 voor 
India en Bangladesh en 158 voor 
1980 1993 Pakistan. In de minder 
welvarende landen in Zuidoost-
Azië - Indonesië en de Filipijnen 
- bedroegen de sterftecijfers voor 
kinderen jonger dan vijf jaar 
halverwege de jaren negentig 
respectievelijk 36 en 53. Ook het 
gezondheidspersoncel per burger 
vertoonde een opvallende stijging 
in de hele regio. Bangladesh 
vormde een uitzondering hierop: 
het aantal patiënten per dokter 
steeg hier van 8424 in 1980 naar 
12884 in 1993. De toegang tot de 
gezondheidszorg in Zuidoost-
Azië wordt uitgedrukt in het aantal patiënten per dokter. In Zuidoost-Azië daalde dit aantal 
voor Maleisië van 3917 in 1980 naar 2441 in 1993 en voor Thailand van 6803 in 1980 tot 
4416 in 1993. Zuid-Azic 
Bangladesh 8424 12844 
India 2694 2459 
Pakistan 3500 1923 
Sri Lanka 7172 6843 
/.uidoost-Azic 
Indonesie 12458 7028 
Maleisie 3917 2441 
Filipijnen 7848 8273 
Singapore 1111 714 
Thailand 6803 4416 
Vietnam 4151 2279 
China 1100 1063 
Bron: Wereldbank - World Development Indicators, 1997 
In Vietnam, Cambodja en Laos is de daling van de levensstandaard van het grootste deel 
van de bevolking een afspiegeling van het gecombineerde effect van langdurige conflicten 
12 
onder de burgerbevolking en de aanzienlijke herschikking van middelen ten gunste van 
defensie. Cambodja staat op de 148e plaats in de Human Development Index van het 
Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP) en Laos op de 141° plaats, 
beduidend onder Vietnam, dat op 115 staat. De levensverwachting in Cambodja bedraagt 
49,7 jaar (51,7 jaar in Laos), vergeleken met 62,7 jaar in Vietnam. Het gemiddeld aantal 
jaren schoolbezoek bedraagt 2,0 in Cambodja, vergeleken met 2,9 in Laos en 4,6 in 
Vietnam. 13 procent van de bevolking van Cambodja heeft toegang tot sanitaire 
voorzieningen, vergeleken met 53 procent in Vietnam. De kindersterfte bedraagt 120 per 
duizend levendgeborenen in Cambodja, vergeleken met 101 in Laos en 59 in Vietnam. 
De hoge economische groeipercentages van China zijn gepaard gegaan met een 
aanzienlijke daling van de armoede; tussen 1991 en het einde van de eerste helft van 1995 
daalde de plattelandsbevolking, die in omstandigheden van volstrekte armoede leeft, van 
94 miljoen naar 65 miljoen. Vandaag de dag is er in China bijna alleen in 
plattelandsgebieden nog sprake van volstrekte armoede en deze treft veeleer hele 
gemeenschappen dan individuen. De armoede concentreert zich in belangrijke mate in de 
provincies in de binnenlanden van het onherbergzame noorden en zuidwesten. Hier zijn de 
kindersterfte en andere armoede-indicatoren nog steeds relatief hoog vergeleken bij de 
meer welvarende regio's aan de kust en in het noordoosten. Grotendeels als gevolg van 
innovatieve programma's voor plattelandsontwikkeling worden de inkomens op het 
platteland in steeds mindere mate door de landbouw gegenereerd. Vandaag de dag nemen 
meer dan 18 miljoen ondernemingen op het platteland en in dorpen, waarin ongeveer 95 
miljoen vroegere boeren werkzaam zijn, bijna een derde van de industriële productie voor 
hun rekening. Het inkomen dat door deze industrieën wordt gegenereerd, heeft het 
zelfbeeld van de plattelandsgebieden aanzienlijk opgevijzeld en heeft, misschien concreter, 
voor een stijging van de levensstandaard in die gebieden gezorgd. 
Tabel 1.2.5: (icndervraagslukkcn en onderwijs: De vooruitgang die bij het 
basisonderwijs: percentage vrouwelijke leerlingen uit de weg ruimen van 
geslachtsgebonden 
1980 1993 belemmeringen is 
Zuid-Azië geboekt, is niet overal 
?™fdeSh £ 43 even groot. In de landen 
Pakistan 33 31 van Zuidoost-Azië is 
Sri Lanka 48 48 belangrijke 
vooruitgang geboekt, 
Zuidoost-Azië maar in Zuid-Azië dient 
Indonesië 46 48 JIJ 
Maleisië 49 49 de rol van de vrouw nog 
Filipijnen 49 50 verder te worden 
Singapore 48 .. geconsolideerd. Vrouwen 
Thailand 48 49 hebben beperkte kansen 
v,etnam 47 om actief deel te nemen 
rhina 4S 47 aan het economisch en 
gemeenschapsleven. Veel 
Bron: Wereldbank - World Development Indieators, 1997 VrOUWCIl il) Zllid-Azië zijll 
onvoldoende geschoold en 
hun deelname aan het 
arbeidsproces beperkt zich tot arbeidsprestaties in de informele productiesector met lage 
beloningen. De gebrekkige toegang tot formeel onderwijs, hetgeen deels te wijten is aan 
13 
een tekort aan vrouwelijke onderwijzers in plattelandsgebieden, creëert een situatie waarin 
vrouwen, en met name plattelandsvrouwen, feitelijk worden uitgesloten van de formele 
arbeidsmarkt. Leidinggevende vrouwen zijn er weinig in Bangladesh : slechts 2 procent 
van het totale bestuurlijke en leidinggevende personeel is vrouw, vergeleken met 2,3 
procent in India, 3,4 procent in Pakistan en 7 procent in Sri Lanka. Deze aantallen steken 
sterk af tegen die van Zuidoost-A/.ië. In Singapore en in de Filipijncn werd ongeveer 34 
procent van de leidinggevende en bestuurlijke banen bezet door vrouwelijk personeel 
terwijl in Indonesië en Maleisië 63 en 45 procent van de beroepskrachten en het technisch 
personeel vrouw was. 
De officiële ontwikkelingshulp (OI)A) maakte in 1994 een relatief klein deel uil (10 
procent) van de toestroom van buitenlandse middelen naar de ontwikkelingslanden van 
Zuidoost-Azië en bedroeg 3,6% van het BNP. In Zuid-Azië bedroeg de officiële 
ontwikkelingshulp net iets minder dan de helft (46 procent) van de totale netto toestroom 
van middelen uit het buitenland, ongeveer 2% van het BNP (7 miljard US-dollar). De netto 
particuliere kapitaalstromen naar Zuid-Azië bereikten 5,2 miljard US-dollar in 1995, 
waarvan 1,8 miljard US-dollar rechtstreekse buitenlandse investeringen (FDI) betrof. Oost-
Azië (met inbegrip van China) ontving daarentegen in totaal 84 miljard US-dollar in 1995, 
waarvan 51,8 miljard US-dollar in de vorm van FDI. Oost-Azië ontving 9 miljard US-
dollar aan ODA in 1994, ofwel 1,1% van zijn BNP. De EG-hulp aan China richtte zich 
gedurende de referentieperiode met name op de landbouwsector. Er werd overeenstemming 
bereikt over projecten ter bevordering van een betere productiviteit en overdracht van 
technologie. In 1995, het laatste jaar van de referentieperiode, werd prioriteit verleend aan 
ontwikkeling van het menselijk potentieel, ondersteuning van het hervormings- en 
liberaliseringsprogramma van China, samenwerking tussen ondernemingen en het milieu. 
14 
1.3. Latijns-Amerika 
Tabel 1.3.1: Belangrijkste economische 
indicatoren 
Bevolking, 
mi Ij. 
1994 BBP, BNP per 
mld. $ inwoner, 
1994 1994 
Latijns-
Amerika 
Brazilië 
Argentinië 
Chili 
Mexico 
licuador 
Nicaragua 
Bron: UNDP Human Development Report 1997 
in deze paragraaf omvatten gegevens voor een 
Amerikaanse landen. 463,9 1549,0 3188 
156,9 554,6 2970 
34,3 281,9 8110 
14,0 52,0 3520 
89,6 377,1 4180 
11,2 16,6 1280 
4,0 1,8 340 Latijns-Amerika vormt geen 
homogene eenheid, maar omvat 
landen met zeer uiteenlopende 
niveaus van sociale, 
economische en politieke 
ontwikkeling. Het inkomen per 
hoofd van de bevolking varieert 
van 340 US-dollar in Nicaragua, 
een van de armste en minst 
geavanceerde landen ter wereld, 
tot meer dan 8000 US-dollar in 
Argentinië. Met deze 
verschillen dient rekening te 
worden gehouden wanneer 
wordt gekeken naar de 
ontwikkeling die Latijns-
Amerika de laatste tien jaar 
heeft doorgemaakt. De tabellen 
representatieve selectie van Latijns-
De meeste Latijns-Amerikaanse landen hebben een aantal problemen gemeen, zoals grote 
armoede, ongelijke inkomens- en welvaartsverdeling en hoge buitenlandse schulden. 
Ondanks de liberalisering zijn de markten van een groot aantal landen nog steeds verstoord 
en niet-concurrerend, met name als gevolg van staatsbemoeienis en oligopolistische 
marktstructuren. Dit heeft het in veel gevallen moeilijk gemaakt om de op natuurlijke 
hulpbronnen gebaseerde ontwikkeling aan te vullen met een versterking van de industriële 
sector en de dienstensector. 
Tabel 1.3.2: Buitenlandse schuld 
Buitenlandse schuld als % van 
BNP export van goederen en 
diensten 
1980 1995 1980 1995 Debt service als % van export van 
goederen en diensten 
1980 1995 
Latijns- 36,0 41,0 201,8 212,0 
Bron: Wereldbank - World Development Report 1997 36,3 26,1 
Amerika 
Brazilie 
Argentinie 
Chili 
Mexico 
Peru 
Nicaragua 31,2 
35,6 
45,5 
30,5 
47,6 
108,5 24,0 
33,1 
43,3 
69,9 
54,1 
589,7 306,5 
242,4 
192,5 
232,4 
194,2 
426,5 269,8 
320,2 
127,7 
170,5 
399,5 
1,272,7 63,3 
37,3 
43,1 
44,4 
44,5 
22,3 37,9 
34,7 
25,7 
24,2 
15,3 
38,7 
15 
Hoewel de schulden nog slceds fors zijn, is de groei ervan in veel landen afgenomen, als 
positief gevolg van Hrady-scluildcnvcrlichlingsprogramma's. De sterke groei van de 
export, alsmede een daling van de rentevoeten, heeft ervoor gezorgd dat de debt service 
ratio tot enigszins meer hanteerbare niveaus is gedaald. Een aantal landen, met name 
Brazilië, is erin geslaagd hun ratio's schulden/export en schulden/BBP aanzienlijk te 
verlagen. 
De schuldencrisis van de jaren '80 bleek echter een katalysator voor hervormingen en 
democratisering die tot betere economische resultaten leidde. De economische 
hervormingen die nagenoeg alle landen de afgelopen jaren hebben ingevoerd, zijn gericht 
op de volgende drie hoofdgebieden: 
Macro-economische stabilisatie: De hoofddoelstelling was het verlagen van de inflatie. 
Dit werd in de gehele regio bereikt door een combinatie van een gedegen fiscaal en 
monetair beleid. De jaarlijkse inflatie in Latijns-Amerika is van bijna 900% per jaar in 
1993 tot 26% in 1995 gedaald (zie hieronder Tabel 1.3.3, gebaseerd op VN-gegevens). Een 
andere hoeksteen van macro-economische stabilisatie is belastingaanpassing geweest. De 
meeste landen in de regio hebben hun bclastingtekortcn aanzienlijk teruggedrongen, 
hoewel ze nog steeds te kampen hebben met spanningen en problemen die worden 
veroorzaakt door een inefficiënte belastinginning en een inefficiënt beheer van 
overheidsuitgaven, die de macro-economische stabiliteit op de middellange en lange 
termijn in gevaar zouden kunnen brengen. Met name veel Latijns-Amerikaanse landen 
hebben logge en inefficiënte bureaucratische systemen en kampen met corruptie. 
Handelsliberalisering: In de laatste tien jaar hebben de meeste Latijns-Amerikaanse 
landen eenzijdig hun handel geliberaliseerd, deels in het kader van het overleg van de 
Uruguay-ronde en deels tegen de achtergrond van de door de Wereldbank en het 
Internationaal Monetair Fonds ondersteunde structurele aanpassingsprogramma's. De 
gemiddeld toegepaste tarieven zijn gedaald van 45% naar 13%, en de non-tarifaire 
belemmeringen zijn in aanzienlijke mate opgeheven. Veel eonsolidaties van rechten die 
als onderdeel van het multilaterale overleg in het kader van de Uruguay-ronde tot stand zijn 
gekomen, liggen echter veel hoger dan de werkelijk toegepaste tarieven. Dit zou, 
theoretisch gezien, aanleiding kunnen geven tot tariefverhogingen zonder dat dit een 
overtreding van de in het kader van de Uruguay-rondc gemaakte afspraken zou impliceren. 
Ondanks deze risico's zijn de tariefverlagingen die de afgelopen jaren hebben 
plaatsgevonden, duidelijk van grote invloed op de handel geweest. De handel is dan ook 
sterk toegenomen, met name de interregionale handel, die wordt bevorderd door regionale 
samenwerkingsprogramma's zoals MERCOSUR en de ANDES-GROEP. 
Deregulering van de economie: De eerste belangrijke stappen zijn genomen, met name 
ten aanzien van privatisering, maar er dient nog veel te worden gedaan. De Latijns-
Amerikaanse economieën zijn nog steeds sterk gereglementeerd en de 
arbeidsmarkthervormingen zijn niet verstrekkend genoeg. Bovendien zijn in de meeste 
landen de werkloosheidscijfers hoog en zijn deze nog verder gestegen in, met name, 
Mexico, Uruguay, Venezuela en Argentinië. Veel markten zijn nog steeds inefficiënt en 
niet-concurrerend, deels omdat ze nog steeds door oligopolistische krachten worden 
beheerst. 
16 
Als gevolg van deze hervormingen en van een gunstiger internationaal economisch klimaat 
(verbeterde ruilvoeten, grotere groei in de VS en de EU, de belangrijkste exportmarkten 
van Latijns-Amerika, enz.), is de groei de laatste vijfjaar niettemin toegenomen. Hierdoor 
is in de referentieperiode het inkomen per hoofd van de bevolking enigszins gestegen. 
17 
label 1.3.3: (J roei van de économie, iiillalic 
BBP, gem. jaarlijkse Bill' per inwoner, Iiillalic, jaarlijks 
groei, gem. % 
"i, jaarlijkse groei, 
% 
1981-90 1991-95 1981-90 1991-95 1980-89 1993 1995 
Latijns-
Amerika 0,9 
Brazilie 1,3 
Argentinie -0,9 
Chili 3,0 
Mexico 1,7 
Fxuador 1,7 
Nicaragua -1,8 
Bron: CEPAL 1996 3,0 
2,6 
5,2 
7,2 
0,8 
3,8 
1,8 -1,1 
-0,7 
-2,3 
1,3 
-0,4 
-0,9 
-4,4 1,1 
0,8 
3,9 
5,4 
-1,0 
1,5 
-2,0 388,4 
740,5 
162,0 
10,6 
15,9 
29,1 
1591,5 892,7 
2489,1 
7,4 
12,2 
8,0 
31,0 
19,5 25,9 
22,0 
1,7 
8,2 
52,0 
22,8 
11,1 
De handelslibcralisering is zeer succesvol geweest. In de eerste helft van de jaren negentig 
is de groei van de export toegenomen. De import, met name die van industriële goederen, 
steeg echter nog sneller. Dit was het gevolg van de consolidatie van de economische groei 
die werd gerealiseerd doordat hervormings- en stabilisatie-inspanningen het vertrouwen 
van consument en producent herstelden. Een structureel zwak punt is dat de export van 
Latijns-Amerika nog steeds is geconcentreerd in een paar sectoren, voornamelijk 
grondstoffen, met name landbouwproducten, hetgeen de mogelijkheden voor groei van de 
export beperkt. Bovendien hebben bepaalde onderdelen van de goedgekeurde macro-
economische stabilisatieprogramma's, met name de koppeling van munteenheden 
(waaronder de Argentijnse peso) aan de dollar, tot een overwaardering van wisselkoersen 
geleid, hetgeen bevorderlijker was voor de import dan de export. 
Als tegenhanger van dit tekort op de handelsbalans zijn de kapitaaltoevloeiingen de laatste 
jaren gestegen. In 1995 vonden in Latijns-Amerika kapitaaltoevloeiingen van 54 miljard 
US-dollar plaats, waarvan 40 procent uit FDI bestond, 37 procent uit 
portcfeuillcbeleggingcn en de rest uit bank- en handelskredieten. Deze forse FDI en 
portefeuillcbelcggingen waren het gevolg van micro-economische hervormingen, zoals 
privatisering en deregulering van de economieën; andere, voornamelijk korte-
lerinijnkapitaaltoevlociingcn waren hel gevolg van hoge reële rentevoeten, hetgeen 
bijdroeg tot de overwaardering van valuta. Niettemin laten groeiende 
kapitaaltoevloeiingen, met name rechtstreekse buitenlandse investeringen, een toenemend 
internationaal vertrouwen in Latijns-Amerikaanse economieën zien. Er zijn echter risico's 
verbonden aan de volatiliteit van internationale geldstromen, met name aan 
portefeuillebeleggingen. De risico's en de mogelijke nadelige gevolgen hiervan voor de 
economische ontwikkeling zijn duidelijk aangetoond door de crisis van de Mexicaanse 
peso in 1994/95, die desastreuze gevolgen had voor de Mexicaanse economie en - door het 
effect ervan op het vertrouwen in financiële markten - korte economische recessies 
veroorzaakte in Argentinië en Uruguay. De nog steeds relatief onderontwikkelde financiële 
markten van de regio, alsmede toenemende tekorten op de lopende rekening van de 
betalingsbalans en in sommige gevallen nog steeds grote begrotingstekorten, zouden een 
serieuze bedreiging voor financiële stabiliteit in de regio kunnen vormen. 
Tabel 1.3.4: Buitenlandse handel 
Latijns-Amerika 
Brazilie 
Argentinie 
C:hili 
Mexico 
Ecuador 
Nicaragua Exportvolume, gem 
jaarlijkse 
% 
1980-90 
5,2 
6,1 
3,1 
5,7 
12,2 
3,0 
-4,4 groei, . 
1990-95 
6,6 
6,6 
-1,0 
10,5 
14,7 
8,9 
-8,7 Importvolume, gem. 
jaarlijkse 
% 
1980-90 
-0,5 
-1,5 
-8,6 
1,4 
5,7 
-3,9 
-4,1 groei, 
1990-95 
15,1 
8,5 
45,8 
14,5 
18,7 
10,0 
7,3 
Bron: Human Development Report 1997, World Development Report 1997 
De besparingen en de investeringen van Latijns-Amerika zijn laag volgens internationale 
normen en de besparingen vertonen zelfs een dalende trend (Chili vormt hierop een 
opmerkelijke uitzondering). Zelfs wanneer, op korte termijn, de ontoereikende 
binnenlandse besparingen kunnen worden aangevuld met aanzienlijke buitenlandse 
besparingen voor de financiering van de noodzakelijke investeringen, is het 
onwaarschijnlijk dat dergelijke omvangrijke toevloeiingen duurzaam van aard zullen zijn. 
Van het allergrootste belang voor het optrekken van de lage besparingen is een vergaande 
hervorming van het fiscaal stelsel, dat niet alleen belastingaanpassing dient te omvatten, 
maar ook hervorming van het belastingstelsel en het stelsel van sociale zekerheid. Tot op 
heden is slechts in zeven landen van de regio met hervormingen van het stelsel van sociale 
zekerheid een begin gemaakt. 
Grafiek 1.3.1: Besparingen en investeringen in Latijns-Amerika vergeleken met de 
NIC's (nieuw-geïndustrialiseerde landen) van Azië. 
Besparfó^ftn Invester^^ls percentlp0 1975 1980 1985 1990 1993 
LATIJN 
AMERIKA 
BRUTO VASTE 
INVESTERING TJIC's BRUTO 
VASTE 
INVESTERING •LATIJNS_AMERIK-
BRUTO 
NATIONALE EN 
BUITENL 
BESPARI NICS BRUTO 
NATIONALE EN 
BUITENL. 
BESPARI 
Bron: G. Palma, Whatever happened to Latin America's savings? UNCTAD 1996 
19 
Tabel 1.3.5: Armoede en inkomensverdeling 
Arm (fini-index 
(•• 1$KKP 
per dag, %) 
1981-95 
Latijns-
Amerika 24,6*' 
Brazilie • 2S,7 63,4(19X9) 
Argentinie 
Chili 15,0 56,5(1994) 
Mexico 14,9 50,3(1992) 
Ecuador 30,4 46,6(1994) 
Nicaragua 43,8 50,3(1993) 
Bron: UNDP - Human Development Report 1997, Wereldbank -
World Development Report 1997 
a: Bron: Wereldbank, Poverty Reduction and the World Bank: 
Progress and Challenges in the 1990s. Mei 1996. Gegevens hebben 
betrekking op 1993. 
b: verslagjaar 
om te komen tot een vermindering van het aantal Volgens schattingen van de 
Wereldbank leeft bijna een kwart van 
de bevolking van de regio in armoede. 
De Economische Commissie voor 
Latijns-Amerika en het Caribisch 
Gebied van de VN, die een ruimere 
definitie hanteert, schat dit aantal op 39 
procent. De ongelijkheid in Latijns-
Amerika is, zowel op het gebied van 
inkomensverdeling als van 
vermogensverdeling (met name grond), 
de grootste ter wereld. Terwijl de 
rijkste 20 procent van de bevolking een 
gemiddeld inkomen van 17.000 US-
dollar geniet, heeft de armste 20 
procent een gemiddeld inkomen per 
hoofd van de bevolking van 930 US-
dollar. Volgens een recent verslag van 
de Wereldbank zouden, gezien de grote 
ongelijkheid in de regio, de huidige 
groeicijfers eens zo hoog moeten zijn 
mensen dat in volstrekte armoede leeft. 
Niettemin hebben de ge/ondheidsindicatoren de laatste decennia aanzienlijke 
verbeteringen voor bijna de gehele regio laten zien. De levensverwachting nam toe en 
komt, gemiddeld, in de buurt van die van de hogc-lonenlanden. De sterftecijfers voor 
kinderen jonger dan vijfjaar namen in alle landen tussen 1990 en 1995 verder af en het 
sterkst in Peru (van 116 per 1000 levendgeborenen naar 55) en Bolivia (van 160 naar 105). 
Tussen 70% en 95% van de bevolking in Latijns-Amerika heeft vandaag de dag toegang tot 
gezondheidsdiensten. 
Tabel 1.3.6: Gezondheid 
Latijns-
Amerika 
Brazilie 
Argentinie 
Chili 
Mexico 
Hcuador 
Nicaragua Levensverwachting 
1960 jaren 
55 
65 
57 
57 
53 
47 1994 
69 
66 
72 
75 
72 
69 
67 Aantal patienten/ 
1980 dokter 
1,458 
1301 
1149 
2308 1993 
970 
844 
330 
942 
615 
652 
2039 
Bron UNDP -: Human Development Report 1997, Wereldbank 
World Development Indicators 1997 
20 
Het beleid dient prioritair te worden gericht op verbetering van de toegang van arme 
mensen tot de gezondheidszorg, en in het algemeen op hervorming van de stelsels voor 
gezondheidszorg om de algehele capaciteit te vergroten, de prestaties te verbeteren en 
duurzame financiering veilig Ie stellen. 
Nel aantal volwassenen dal kan lezen en schrijven is de laalsle 25 jaar loegenoinen en hgl 
lussen 80% en 100%. liijnn alle kinderen krijgen nu basisonderwijs, maar het aantal 
kinderen dal middelbaar onderwijs krijgt is nog steeds aanzienlijk lager dan in 
geïndustrialiseerde landen. De gegevens over schoolbezoek laten zien dal vrouwen in het 
algemeen 50% van de leerlingen uitmaken. 
Tabel 1. 3.7: Onderwijs 
Bruto participatiegraad 
alle niveaus 
(% met als leeftijd 6-23) 
1980 1994 Bruto participatiegraad 
middelbaar onderwijs 
(% van betreffende 
leeftijdscategorie) 
1980 1993 
Latijns-
Amerika 
Brazilie 
Argentinie 
Chili 
Mexico 
Ixuador 
Nicaragua 59 
54 
65 
65 
68 
69 
53 70 
72 
77 
72 
66 
72 
62 42 
34 
56 
52 
48 
53 
42 51 
43 
72 
70 
58 
55 
41 
Bron: UNDP -Human Development Report 1997, World Bank - World Development Indicators 1997 
De vrouw lijkt dus, in ieder geval op het gebied van onderwijs, gelijke kansen als de man 
te hebben. Vrouwen kampen echter met discriminatie op alle andere maatschappelijke 
gebieden. Ze hebben vaker te maken met armoede en werkloosheid en vormen een 
onevenredig groot deel van de bevolking dat in de informele sector werkzaam is. 
Ondanks hel feit dal de toegang tol basisonderwijs in heel Latijns-Amerika is verbeterd, is 
het middelbaar onderwijs nog steeds in zeer beperkte male toegankelijk voor de arme 
bevolking, en is de toegang tot universitair onderwijs voor deze mensen in de hele regio 
minimaal. l«!cn adequaat en-efficiënt onderwijsstelsel is van cruciaal belang voor duurzame 
groei omdat hierdoor de productiviteit wordt verbeterd, de groeicijfers stijgen en de 
ongelijkheid wordt teruggedrongen. Hervormingen van het onderwijsstelsel en een betere 
toewijzing van middelen voor onderwijs, met name voor basis- en middelbaar onderwijs, 
blijven noodzakelijk. 
De officiële ontwikkelingshulp bedroeg in 1994 ongeveer 1,7% van het Latijns-
Amerikaanse BNP, ofwel 6 miljard US-dollar. In 1990 was dit 1,4%. Dit bedrag is laag 
vergeleken met de particuliere kapitaalstromen naar Latijns-Amerika, die in 1995 54 
miljard US-dollar bedroegen. Deze kapitaalstromen worden echter op een klein aantal 
landen gericht. Aan Brazilië alleen komt 35% van het totaal ten goede. Latijns-
Amerikaanse landen zullen verdere internationale steun nodig hebben, met name voor de 
voortgang van de armoedebestrijding, de opbouw en verbetering van sociale, institutionele 
21 
en economische infrastructuren zodat voor een duurzaam karakter van de groei wordt 
gezorgd en voor een gelijkmatiger verdeling van de voordelen van de groei. 
22 
2. Ontwikkelingssamenwerking tussen de Europese 
Gemeenschap (EG) en de Aziatische en Latijns-Amerikaanse 
landen 
2.1. Algemeen beleidsoverzicht 
De ALA-Verordening vormt het belangrijkste referentiepunt voor de formulering van het 
samenwerkingsbeleid van de Commissie met betrekking tot Azië en Latijns-Amerika. Het 
samenwerkingsbeleid van de Commissie met Azië en Latijns-Amerika gaat echter veel 
verder dan de financiële regelingen van de ALA-Verordening en omvat onder andere 
politieke dialoog en onderhandelingen voor het sluiten van samenwerkings- en 
handelsovereenkomsten. 
2.1.1. Het beleidskader voor Azië 
De bredere overwegingen van het samenwerkingsbeleid van de EG met Azië worden 
uiteengezet in de mededeling van de Commissie aan de Raad van juli 1994 Naar een 
nieuwe Azië-stategie [COM (94) 314] en omvatten, onder andere, het ontwikkelen van een 
reeks beleidsfora waardoor de landen van Zuid- en Zuidoost-Azië kunnen worden 
gestimuleerd tol grotere integratie van hun economieën in de wereldeconomie, alsook 
initiatieven voor het bevorderen van een gunstig investerings- en ondernemingsklimaat in 
de partncrlanden van de EG en het toegankelijk maken van de nieuwste technologie voor 
deze landen. Soortgelijke overwegingen worden uiteengezet in de mededeling van de 
Commissie Een beleid op lange termijn voor de betrekkingen tussen China en Europa 
[COM (95) 279]. Dit nieuwe beleid ten aanzien van Azië maakte de weg vrij voor meer 
recente beleidsdocumenten van de Commissie over betrekkingen met India en de ASEAN. 
De EU hecht bij haar samenwerking met de ontwikkelingslanden van Azië het allergrootste 
belang aan eerbiediging van de mensenrechten, de ontwikkeling en consolidatie van 
democratie en de rechtsstaat. De EU plaatst haar bilaterale samenwerking met vele landen 
en regio's in Azië in het kader van handels- en samenwerkingsovereenkomsten, aangevuld 
met een gestructureerde politieke dialoog op zowel bilateraal als regionaal niveau (zoals de 
dialoog met de ASEAN). De EU neemt ook deel aan de enige collectieve discussie over 
veiligheid in de regio, namelijk het Regionale ASEAN-Forum. Met China heeft de EG haar 
eerste handels- en samenwerkingsovereenkomst in 1985 ondertekend. Hoewel de 
totstandkoming van bilaterale betrekkingen in 1989 werd onderbroken door de 
gebeurtenissen op het Tiananmen-plein (met de daarop volgende sancties van de EU tegen 
China), heeft herstel van de betrekkingen sinds het begin van de jaren negentig de weg 
vrijgemaakt voor een grotere samenwerking en het maken van nieuwe afspraken voor een 
politieke dialoog. Al deze initiatieven vormen een aanvulling op en een uitbreiding van de 
meer traditionele doelstellingen als armoedebestrijding en economische samenwerking 
waarin in de ALA-Verordening wordt voorzien, en moeten als zodanig een wezenlijk 
onderdeel uitmaken van iedere algehele evaluatie van de betrekkingen van de 
Gemeenschap met de naties van deze regio. 
23 
2.1.2. Het beleidskader voor Latijns-Amerika 
Na de bijeenkomst van de Europese Raad in december 1995 in Madrid werd een nieuw 
lange-lermijnbeleid goedgekeurd: De Europese Unie en Latijns-Amerika - De huidige 
situatie en de vooruitzichten voor nauwere samenwerking 1996-2000, dat een versterking 
van het partnerschap en de samenwerking vóór hel jaar 2000 tol doel heell. Dit 
partnerschap beslaat reeds enkele tientallen jaren en is de laatste 15 jaar aanzienlijk 
versterkt. I)c politieke dialoog lussen de Gemeenschap en haar Lulijns-Amerikaanse 
partners is geïnstitutionaliseerd in het proces van San José (sedert 1984) en in de dialoog 
met de Groep van Rio (sedert 1990), waardoor de politieke betrekkingen gestaag zijn 
verbeterd. Deze politieke dialoog is aangevuld met samenwerkingsovereenkomsten. Na 
ondertekening van overeenkomsten van de 'derde generatie' met alle Latijns-Amerikaanse 
landen (behalve Cuba) is een nieuwe fase van nog nauwere samenwerking aangebroken 
door de onderhandelingen over overeenkomsten met Mercosur (in 1995 ondertekend) en 
Chili (in 1996 ondertekend). Deze samenwerking zal op den duur waarschijnlijk leiden tot 
verdere liberalisering van de handel tussen de EU en Latijns-Amerikaanse landen en 
regio's in het kader van 'open régionalisme'. Tegen deze achtergrond van een versterkt 
partnerschap is de samenwerking tussen de EU en Latijns-Amerika gediversifieerd en 
bijgewerkt om tegemoet te komen aan nieuwe behoeften van een uiterst heterogeen 
subcontinent dat zijn democratiseringsproces tracht te consolideren, er verder naar streeft 
internationaal concurrerend te worden, en de armoede en sociale ongelijkheid ter plaatse 
aanpakt. De traditionele technische en financiële samenwerking wordt steeds meer 
aangevuld mei instrumenten die zijn gericht op het tol stand brengen van nauwere 
economische betrekkingen en samenwerking lussen ondernemingen en met instrumenten 
die meer bijstand verlenen op gebieden als gender en ontwikkeling, en milieu. Andere 
prioritaire gebieden zijn onder meer democratisering en mensenrechten en onderwijs en 
opleiding. Bovendien hebben de Interparlementaire conferenties, die sedert 1974 iedere 
twee jaar worden georganiseerd, de dialoog nog verder gestimuleerd. 
2.2 Ontwikkeling van ALA-samenwerking, 1991-1995 
Binnen dit algemeen kader zijn in de periode 1991-1995 de betrekkingen van de 
Gemeenschap met de ALA-ontwikkelingslanden allesomvattender en stelselmatiger 
geworden en werd de economische, financiële en ontwikkelingssamenwerking aanzienlijk 
uitgebreid. Dit kwam tot uiting door aanzienlijke verbeteringen op het gebied van 
democratisering (tezamen met een effectievere betrokkenheid van de burgers), het positief 
effect van het door de internationale financiële instellingen (met name het IMF) 
ondersteunde beleid voor markt- en handclsliberalisering, regionale integratieprogramma's 
en vooruitgang op het gebied van structurele hervormingen, (privatisering van 
staatseigendommen, hervorming van het fiscaal stelsel, de hervorming van financiële 
stelsels, herschikking van de buitenlandse schuld, enz.). 
De Gemeenschap is tevens meer betrokken geraakt bij hulp- en herstelprogramma's door 
financiering van na-oorlogse wederopbouw- en herstelprogramma's, met name in 
Nicaragua en El Salvador. De Commissie heeft nieuwe instrumenten ontwikkeld voor 
gedecentraliseerde samenwerking en een aanzienlijk bedrag aan financiële middelen is via 
NGO's doorgesluisd en ten goede gekomen aan lokale particuliere bedrijven. Met de IFI's 
die in Azië en Latijns-Amerika actief zijn, is nauwe samenwerking tot stand gekomen op 
24 
het gebied van beleidskwesties, het mobiliseren van middelen, en transacties. Bovendien 
heeft de Gemeenschap de oprichting van regionale fora en organisaties in het kader van 
"open régionalisme" aangemoedigd teneinde de vooruitzichten op beleidsdialoog, 
handelsinlcgralic en economisch partnerschap te vergroten. Deze Zuid-Zuid-belcidsdialoog 
en dilo economische integratie is gericht op benutting van complementariteit en 
comparaiieve voordelen en een meer efficiënl gebruik van het menselijk, financieel en 
technisch potentieel dat nodig is om het hoofd te kunnen bieden aan algemene problemen 
met een regionale dimensie (zoals milieubescherming). 
De ontwikkeling van de beleidsdialoog van de Gemeenschap met de ALA-
ontwikkclingslanden en een betere coördinatie van de hulp met andere multilaterale en 
bilaterale donors heeft tot een effectiever gebruik van de beschikbare financiële middelen 
geleid. De afgelopen paar jaar is de Gemeenschap een belangrijke partner geworden voor 
de ALA-ontwikkelingslanden door het stimuleren van beleidshervormingen, het verlenen 
van bijstand voor armoedebestrijding in rurale en stedelijke gebieden, het ondersteunen van 
particulier ondernemerschap en KMO's, het stimuleren van nieuwe Europese particuliere 
geldstromen, het ondersteunen van nationale "sociale veiligheidsnetten" tijdens de 
aanpassing en het overgangsproces en het bevorderen van de betrokkenheid van lokale 
organisaties aan de basis bij hulp- en wcderopbouwprogramma's. 
25 
Vrouwen in ontwikkeling 
Vrouwen zijn bijzonder kwetsbaar voor negatieve sociale en economische ontwikkelingen. 
Verhoudingsgewijs veel vrouwen weiden geconlmnteerd met armoede en werkloosheid Vrouwen zijn 
vaker weikzaam in de huishouding en de inloimele sector waardoor ze in veel gevallen builen de 
sociale zekethoid vallen Bovendien hebben zij minder toegang tot onderwijs, waardoor hun kansen 
worden verkleind, en worden zij in hel algemeen geconfronteerd met discriminatie door de samenleving 
en haar instellingen, zoals het rechts-, pohtiok of onderwijsstelsel. 
Verbetering van de positie van de vrouw en bevordering van de gelijkheid van mannen en vrouwen is 
als zodanig van essentieel belang. Een dergelijke ontwikkeling draagt echter tevens bij aan algehele 
sociale en economische ontwikkeling. Met name een betere toegang van de vrouw tot het onderwijs is 
van cruciaal belang. Het doorbreken van de vicieuze cirkel van armoede die in stand wordt gehouden 
door de slechte gezondheid van kinderen en lage onderwijsniveaus kan door beter onderwijs voor 
vrouwen worden bereikt. Onderwijs voor vrouwen is een krachtig instrument voor het verlagen van de 
kindersterfte en het verbeteren van de voeding en de gezondheid van kinderen in het algemeen. 
Onderwijs voor vrouwen is ook van invloed op vruchtbaarheid (gewoonlijk lager onder vrouwen die 
kunnen lezen en schrijven) en het gebruik van voorbehoedmiddelen. Bovendien vergroot het de 
kansen van de vrouw op actieve deelname aan het arbeidsproces en haar kansen op werk in de 
formele sector. 
De ALA-Verordening besteedt bijzondere aandacht aan de rol van de vrouw in het 
ontwikkelingsproces en bepaalt dat het hulpverleningsbeleid van de EG 'erop [moet] toezien (...)dat er 
juist voor specifieke maatregelen en projecten wordt gekozen waardoor vrouwen op voet van gelijkheid 
meer en actiever kunnen deelnemen aan de productieprocessen en de resultaten daarvan, aan de 
maatschappelijke activiteiten en aan de besluitvorming' (artikel 5). De verordening stelt eveneens de 
noodzaak vast dat bij alle programma's en projecten in het kader van ontwikkelingssamenwerking met 
de ALA-ontwikkelingslanden 'inzonderheid rekening wordt gehouden met de rol van de vrouw.' 
(considerans) Deze aandacht werd nog versterkt door de resolutie van de Raad van 1995 inzake het 
integreren van de gender-problematiek in de ontwikkelingssamenwerking (12847/95 van 20.12.1995). 
De tenuitvoerlegging van de verordening kent dus een tweeledig aanpak. Aangezien de bevordering 
van de gelijkheid van man en vrouw een integrerend deel hoort uit te maken van alle activiteiten, 
worden sedert 1994 alle projecten doorgelicht om ervoor te zorgen dat op adequate wijze aandacht 
wordt besteed aan de integratie van de gender-problematiek. Bovendien zullen specifieke projecten 
nodig zijn voor de bestrijding van ongelijke behandeling van mannen en vrouwen. Van het totaal van de 
EG-hulp aan de ALA-regio's sedert 1992 is meer dan 235 miljoen ecu ten goede gekomen aan 
projecten voor positieve actie ten behoeve van de versterking'van de rol van de vrouw, zonder de 
acties mee te rekenen die waren geïntegreerd in projecten en programma's die uit hoofde van andere 
begrotingslijnen zijn uitgevoerd. Tevens bestaat een kleine specifieke begrotingslijn 'Vrouwen in 
ontwikkeling' voor de financiering van technisch advies en voorlichtingsactiviteiten om meer aandacht 
te vestigen op de gender-problematiek binnen de gehele ontwikkelingssamenwerking. De Commissie 
heeft bijvoorbeeld een aantal studies gefinancierd ('Gender Profiles) over de situatie van de vrouw in 
enkele Latijns-Amerikaanse ontwikkelingslanden. Deze studies maken het eenvoudiger projecten en 
programma's effectief te richten op verbetering van de positie van de vrouw. 
In het kader van de samenwerking met de ALA-ontwikkelingslanden is tevens bijzondere 
nadruk gelegd op het vergroten van de aandacht voor ge«Jer-aangelegenheden en de rol 
van de vrouw in de ontwikkeling alsmede, meer in het algemeen, op de noodzaak van 
eerbiediging van de mensenrechten en de vrijheden van burgers, constitutionele 
hervormingen, de consolidatie van het democratiseringsproces en de hervorming van 
binnenlandse rechtssystemen en justitiële apparaten. Publieke verantwoordingsplicht 
("beste werkwijzen"), goed bestuur en eerbiediging van de rechtsstaat in ALA-
partnerlanden zijn belangrijke voorwaarden geweest voor een vruchtbare dialoog en het 
beschikbaar stellen van financiële middelen van de EG voor het verlenen van bijstand. 
26 
De communautaire economische samenwerkingsprogramma's in Azic en I atijns Amerika 
besteden bijzondere aandacht aan de particuliere sector. Met deze programmas is beoogd 
het ondernemings- en regelgcvingsklimaat in partnerlanden te verbeteren teneinde een 
handels- en invcslcringsstroom in beide richtingen op gang te brengen door het 
ontwikkelen van een groot aantal ondersteunende instrumenten ter bevordering van de 
ontwikkeling van ondernemingen en met name kleine en middelgrote ondernemingen. 
Deze instrumenten omvatten onder meer institutionele steun via instellingen als de Raad 
van Europese Kamers van Koophandel en ondernemingsraden, en diverse rechtstreeks 
gefinancierde opleidingsprogramma's ter verbetering van de kundigheid in beheer in 
partnerlanden. De programma's van de Commissie beperken zich echter niet alleen tot de 
economische dimensie van ontwikkeling. Het belang van de sociale sector wordt erkend 
alsook de noodzaak om te zorgen voor een rechtvaardige verdeling van de resultaten van de 
vooruitgang. Projecten en programma's in verband met financiële en technische 
samenwerking zijn gericht op armoedebestrijding en besteden met name aandacht aan 
gezondheid, sanitaire voorzieningen en de ontwikkeling van menselijk potentieel en 
houden rekening met de gcnder-problemaliek en milieu-aspecten van ontwikkeling. 
Bevolking en reproductieve gezondheidszorg 
Van groot belang voor ontwikkeling is dat de bevolkingsgroei een halt wordt toegeroepen door de 
bevolking bewust te maken van gezinsplanning en door het bieden van hoogwaardige diensten om 
aan de vraag tegemoet te komen. Hoge prioriteit verdient het verminderen van de 
honderdduizenden gevallen van moedersterfte en de miljoenen gevallen van medische complicaties 
bij zwangerschap en geboorte. Bovendien wordt steeds meer aandacht besteed aan het creëren 
van een veilige omgeving voor de jeugd, vrij van geweld en mishandeling. Ook wordt steeds meer 
gerichte voorlichting gegeven en worden steeds meer speciale diensten ingesteld om ongewenste 
zwangerschappen en seksueel overdraagbare ziekten (met inbegrip van HIV) te voorkomen. 
In Azië en Latijns-Amerika verleent de Commissie steun om de vrouw meer zeggenschap te geven 
met betrekking tot haar eigen voortplantingsleven; de Commissie verleent steun bij het opzetten 
van kwalitatief betere diensten die bovendien beter toegankelijk zijn voor degenen die ze nodig 
hebben. De Commissie ontwikkelt bovendien strategieën met een gunstige kostenbatenverhouding 
voor het tegengaan van de verspreiding van HIV/AIDS en andere seksueel overdraagbare ziekten. 
De speciale begrotingslijn voor bevolkingsbeleid en -programma's in ontwikkelingslanden (B7-631) 
wordt aangewend ter ondersteuning van beleidsontwikkeling en van innovatieve projecten die 
complementair zijn met de grotere programma's voor hulp aan de gezondheidssector. De nieuwe 
verordening van de Raad met betrekking tot B7-631 (EG 1484/97, PB L 202 van 30.7.1997, blz. 1) 
bepaalt dat de Commissie ernaar zal streven: 
* vrouwen, mannen en adolescenten in staat te stellen om na gedegen voorlichting zelf vrije 
keuzes te maken over het aantal kinderen dat zij willen en geboortespreiding; 
* bij te dragen aan het creëren van een sociaal-cultureel, economisch en onderwijsklimaat dat 
bevorderlijk is voor de volledig vrije uitoefening van keuzes, met name voor vrouwen en 
adolescenten, en met name door het veroordelen en uitroeien van alle vormen van seksueel 
geweld, verminking en misbruik,, die hun waardigheid en gezondheid aantasten; 
* hulp te verlenen bij de ontwikkeling of de hervorming van gezondheidsstelsels teneinde de 
toegankelijkheid en kwaliteit van de dienstverlening op het gebied van de reproductieve 
gezondheidszorg voor vrouwen, mannen en adolescenten te verbeteren en hierdoor de 
gezondheidsrisico's voor vrouwen en kinderen aanzienlijk te verminderen. 
Het is van groot belang te benadrukken dat de op de gemeenschappen gerichte benadering 
bij de samenwerking met de ALA-ontwikkelingslanden is gebaseerd op het gebruik van 
uiteenlopende instrumenten die zijn afgestemd op de verschillen in de 
ontwikkelingsprocessen van de landen van Azië en Latijns-Amerika. De verschillende 
instrumenten die worden aangewend, verschillen bovendien van land tol land en van regio 
27 
tot regio; welke combinatie van instrumenten wordt gehanteerd, hangt af van hel 
ontwikkelingsniveau en van de vraag of inspanningen nodig zijn voor bevordering van 
handel en investeringen, voor projectfinanciering, voor structurele aanpassingsmiddclcn, 
voor financiële en technische bijstand en/of economische samenwerking of voor 
verbetering van de toegang lot de markt. Deze diversiteit maakt de 
ontwikkelingssamenwerking met de ALA-ontwikkclingslanden lot een grote uitdaging 
voor de Gemeenschap. 
In de ontwikkelingslanden in Zuidoost-Azië en het Indiase subcontinent gaven de 
ontwikkeling en de aard van de multilaterale en bilaterale dialoog en samenwerking van de 
EG in de periode 1991-1995 uitdrukking aan de snelle groei die in dit deel van de wereld 
werd bereikt, de overeenkomsten voor versterking van regionale samenwerking in Azië en 
het gebied van de Stille Oceaan (ASEAN, SAARC, APEC, enz.) en de hieruit 
voortvloeiende verschuivingen in het economische machtsevenwicht in de wereld. Ook is 
de noodzaak van bclcidsdiffcrentiatic steeds duidelijker geworden, in het licht van de 
uiteenlopende niveaus van economische en sociale groei die de landen in dit deel van de 
wereld doormaakten. Daardoor omvatte het EG-bclcid in Azië vrijc-markthandcl, 
handclsinlcgratic en inveslcringsdoelstcllingen in snelgroeiende opkomende economieën, 
bclcidsdialoog en ondersteuning van hervormingen in landen die een aanpassingsbeleid 
voeren (voormalige geleide economieën), en traditionele ontwikkelingssamenwerking, met 
name gericht op armoedebestrijding, in de armste landen. 
In de tweede helft van de jaren tachtig en in het begin van de jaren negentig gingen veel, zo 
niet de meeste Latijns-Amerikaanse landen van start met de uitvoering van een 
democratiseringsproces door een overschakeling op meer participerende vormen van 
bestuur, het aanmoedigen van grotere doorzichtigheid en van verantwoordingsplicht voor 
bestuur en het bevorderen van de rechtsstaat. Deze positieve ontwikkelingen en de hiermee 
gepaard gaande beleidsplannen hebben tot een grotere politieke stabiliteit in Latijns-
Amerika geleid. 
Deze landen bleken een bijzonder grote uitdaging te zijn voor het samenwerkingsbeleid 
van de EG, aangezien in elk van deze landen sprake is van een ander niveau en van een 
andere volgorde in structurele aanpassing, marktlibcraliscring en 
democratiseringsprocessen. Gedurende de tweede helft van de jaren tachtig en in het begin 
van de jaren negentig voerden enkele landen in de regio (Brazilië, Argentinië en Chili 
bijvoorbeeld) ambitieuze stabilisatie- en aanpassingsprogramma's uit en startten veel 
landen (met inbegrip van Costa Rica, Mexico, Venezuela, Uruguay, Bolivia, enz.) met de 
aanpak van dringende financiële kwesties en betalingsbalansproblemen die door 
onhoudbare buitenlandse schulden bij Westerse commerciële banken waren ontstaan. 
De versterking van de democratie, politieke stabiliteit, economische hervormingen en 
regionale integratie hebben tot nieuwe rechtstreekse buitenlandse investeringen en 
omvangrijke wederopbouw-/herstel- en ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's geleid 
die door bilaterale donors, de Gemeenschap en de instellingen van Bretton Woods werden 
ondersteund. Gedurende de referentieperiode werden belangrijke inspanningen geleverd 
door de landen in Midden- en Latijns-Amerika ter bevordering van regionale 
samenwerking en integratie (San José, Andes-groep, MERCOSUR, enz.), hetgeen het 
positieve effect van nieuwe beleidslijnen voor economische liberalisering en 
handclsintegralie tot uitdrukking bracht. 
28 
2.3. Verordening (EEG) nr. 443/92 van de Raad van 25/2/1992 
In Verordening (EEG) Nr. 443/92 van de Raad inzake financiële en technische hulp en 
economische samenwerking met de ontwikkelingslanden in Latijns-Amerika en in Azië 
(PB L 52 van 27.2.1992, blz. I) gaat het om een belangrijke uiteenzetting van de 
communautaire aanpak voor ontwikkelingssamenwerking. De verordening, die op artikel 
235 van het Verdrag is gebaseerd, is bijzonder innovatief om de volgende redenen: 
1) De verordening bepaalt dat er een nauwe relatie dient te bestaan tussen de instrumenten 
voor communautaire ontwikkelingssamenwerking en de strategieën voor liberalisering van 
het handelsverkeer (artikel 1). 
2) De verordening introduceert het beginsel dat samenwerking en beschikbaarstelling van 
financiële middelen afhankelijk wordt gesteld van de eerbiediging van de fundamentele 
mensenrechten en fundamentele democratische beginselen in ieder EG-partnerland. In dit 
verband zijn in alle teksten van de samenwerkingsovereenkomsten die sinds 1992 tot stand 
zijn gekomen, bepalingen opgenomen inzake "mensenrechten" en "democratisering" 
(artikel 2). 
3) De verordening bepaalt dat een aantal gedecentraliseerde overheden in aanmerking 
komen voor economische, technische en financiële hulp. In aanmerking komen niet alleen 
centrale of lokale overheden, maar ook particuliere instellingen en NGO's (artikel 3). 
4) De belangrijkste financiële instrumenten van de Gemeenschap (en de programmering 
ervan dienen te worden afgestemd op de specifieke behoeften van ALA-partnerlanden 
(artikel 3). 
5) De verordening bepaalt dat de financiële en technische samenwerking hoofdzakelijk is 
bedoeld voor hulp aan de armste ALA-ontwikkelingslanden en de armste lagen van de 
plaatselijke bevolking (artikel 4). 
6) Financiële en technische hulp dient in het bijzonder te zijn gericht op ontwikkeling van 
het platteland, continuïteit van de voedselvoorziening, milieubescherming, de rol van de 
vrouw, drugsbestrijding, democratisering, bescherming van het kind, enz. (artikel 5). Bij de 
economische samenwerking, te weten wetenschappelijke en technologische samenwerking 
en partnerschap, institutionele en bestuurlijke ontwikkeling, het creëren van een gunstig 
klimaat voor investeringen, integratie van de handel en ondersteuning van de particuliere 
sector, dienen de wederzijdse belangen van de Gemeenschap en de partnerlanden te 
worden behartigd. Steun voor regionale samenwerking wordt als een belangrijk onderdeel 
van economische samenwerking beschouwd (artikel 7). 
29 
Drugs 
In 1987 werd de begrotingslijn voor steun de strijd tegen drugs, "Noord-Zuid-samenwerking bij de bestrijding 
van drugs en drugsverslaving" (B7-6210), ingesteld ter financiering van projecten op dit gebied. 
Sindsdien wenste de Commissie te beschikken over een verordening die als rechtsgrond voor deze 
begrotingslijn moet dienen. Verordening (EG) 2946/97 (PB L 287 van 21.10.1997, blz. 1) werd vastgesteld na 
het advies aan de Raad na tweede lezing in het Europees Parlement op 13 maart 1997. 
Deze begrotingslijn weerspiegelt echter niet de werkelijke kosten van de samenwerking van DGIB op het 
gebied van drugsbestrijding met de landen van de geografische zone van haar rechtsbevoegdheid, aangezien 
enerzijds hierin niet de kosten voor deze periode zijn begrepen van de clausules "drugsbestrijding" van het 
SAP (industrie- en landbouwproducten voor de landen van het Andes-pact, landbouwproducten voor de 
landen van het Andes-pact en de landen van Midden-Amerika) voor wat betreft het verlies aan 
begrotingsinkomsten voor de EG, en anderzijds is in deze begrotingslijn ook niet de eventuele financiering 
van programma's begrepen die in het kader van andere begrotingslijnen worden gerealiseerd. 
Van 1991 tot 1995 bedroegen de financiële middelen in het kader van begrotingslijn B7-6210 ongeveer 50 
miljoen ecu. 34% hiervan is toegewezen aan Latijns-Amerika, 31,3% aan Azië, 9,3% aan de ACS-landen, 
19,8% aan het Middellandse-Zeegebied en 3,5% is ten goede gekomen aan diverse landen of zijn besteed 
voor horizontale acties ten behoeve van een regio of een groep van landen (thematisch onderzoek, enz). 
In totaal is 52% van de financiële middelen ten goede gekomen aan programma's voor preventie en 
terugdringing van de vraag of voor behandeling en rehabilitatie van drugsverslaafden; 20% is ten goede 
gekomen aan alternatieve ontwikkelingsprogramma's en 10% ervan heeft acties mogelijk gemaakt voor 
bestrijding van de handel of terugdringing van het aanbod en de resterende 18% is ten goede gekomen aan 
opleidings- of onderzoeksprogramma's. 
In deze periode hebben NGO's als projectpartners de helft van alle toegewezen middelen ontvangen en 
regeringen 30%. Het UNDCP (Programma van de Verenigde Naties inzake internationale drugsbestrijding) 
heeft ongeveer 18% van het totaal ontvangen. Deskundigen en universiteiten hebben 2% van de middelen 
toegekend gekregen voor onderzoek. 
7) Om de Gemeenschap in staat te stellen deze richtsnoeren voor beleid uit te voeren en 
financiële, economische en technische hulp aan haar ALA-partners te verlenen, wordt in de 
verordening voor de periode 1991-1995 een bedrag van 2750 miljoen ecu noodzakelijk 
geacht. De financiële middelen dienen beschikbaar te worden gesteld in het kader van een 
indicatieve middellange-termijnprogrammering die dient te worden uitgevoerd met de 
betrokken ontwikkelingslanden. Ook wordt bepaald dat ongeveer 10% van dit totaal dient 
te worden aangewend voor de financiering van programma's op het gebied van 
milieubescherming en behoud van het tropisch regenwoud (artikel 9 en 10). 
30 
Milieubescherming in EG-samenwerking met ALA-ontwikkelingslanden 
Milieuvraagstukken zijn oen belangrijk onderdeel van EG-samenwerking met ontwikkelingslanden in Azië 
on l atijns Amerika gaan uitmaken. Do/o vraagstukken krijgen steeds meer aandacht in de dialoog met 
partnerlandon, zoals onder nndoro blijkt uil het feit dat milieuvraagstukken in alle 
samenwerkingsovereenkomsten met partnerlanden/regio's in Azië en Latijns-Amerika worden 
opgenomen. Het belang dat aan milieuvraagstukken wordt gehecht blijkt tevens uit de mate van 
financiering van projecten en programma's met specifieke milieudoelstellingen. In dit verband werd in een 
recente onafhankelijke inventaris van door DG IB toegewezen financiële middelen voor milieuprojecten 
geconcludeerd dat tussen 1990 en 1995 596 miljoen ecu werd toegewezen voor milieuprojecten in Azië 
en 255 miljoen ecu in Latijns-Amerika. 
Een groot deel van deze uitgaven wordt via de ALA-begrotingslijn doorgesluisd, waarbij dus, grofweg, 
wordt voldaan aan de "10 %-doelstelling" van de AI_A-Verordening. Deze bedragen hebben echter 
eveneens betrekking op twee begrotingslijnen die speciaal op het milieu in ontwikkelingslanden en op 
tropische regenwouden zijn gericht. Deze aanvullende activiteiten zijn uit hoofde van de ALA-
begrotingslijnen uitgevoerd. 
De op het milieu in ontwikkelingslanden gerichte begrotingslijn (B7-6200, 15 miljoen ecu in 1995, voor 
alle ALA/MED/ACS-landen) wordt aangewend voor innovatieve proefprojecten met betrekking tot het 
beheer van het natuurlijk en stedelijk milieu, alsmede voor strategische studies op het gebied van milieu. 
De proefprojecten die uit hoofde van deze begrotingslijn worden gefinancierd, worden vaak voor verdere 
financiering overgenomen door de begrotingslijnen die onder de AI_A-Verordening vallen. Er bestaat dus 
belangrijke synergie tussen de twee financieringsinstrumenten. In 1995 werden inspanningen verricht 
voor het vaststellen van een rechtsgrond voor deze activiteiten door het opstellen van een verordening. 
Deze inspanningen werden in 1996 voortgezet en begin 1997 afgerond (EG 722/97, PB L 108 van 
25.4.1997, blz. 1). 
De tweede "milieu-" begrotingslijn is gericht op de bescherming van tropische regenwouden (B7-620, 50 
miljoen ecu in 1995 voor Azië, Latijns-Amerika en ÀCS-landen). Deze begrotingslijn wordt specifiek 
aangewend voor de bescherming en het rationeel beheer van tropische regenwouden en de verbetering 
van de omstandigheden voor bewoners van tropische regenwouden en de bevolking die aan de rand van 
de wouden woont. Op 20 december 1995 werd een verordening goedgekeurd (EG 3062/95, PB L 327 
van 22.12.1995, blz. 9) waarin de grondbeginselen en strategieën alsmede de procedures voor de 
vastleggingen in het kader van deze begrotingslijn werden vastgelegd. NGO's spelen een belangrijke rol 
bij de uitvoering van programma's en projecten die door deze twee begrotingslijnen worden gefinancierd. 
Een ander belangrijk instrument dat zorgt voor de milieuresultaten van de samenwerkingsactiviteiten die 
in het kader van de ALA-begrotingslijn worden gefinancierd, is de milieu-effectrapportage (MER). De 
MER-procedures werden in 1991 ingevoerd en zijn steeds verder verfijnd en aangevuld met andere 
vormen van steun zoals opleidingscursussen en voorlichtingsmateriaal. 
2.4. Betrokken bilaterale samenwerkingsovereenkomsten en multilaterale 
betrekkingen 
De tenuitvoerlegging van de ALA-Verordening heeft plaatsgevonden in het kader van een 
versterkte beleidsdialoog (waaronder culturele, wetenschappelijke en technologische 
aangelegenheden) en een handelsintegratieproces dat door een nieuwe reeks bilaterale 
samenwerkingsovereenkomsten (overeenkomsten) van de "derde generatie") wordt 
gereguleerd en, op multilateraal niveau, door nieuwe betrekkingen met regionale 
organisaties in Azië en Latijns-Amerika. Aldus: 
a) werden in de referentieperiode nieuwe bilaterale betrekkingen aangeknoopt met 
partnerlanden in Azië. Met India (PB L 223 van 1994, blz. 23), Sri Lanka (PB L 85 van 
1995, blz. 32), Vietnam (PB L 136 van 1996, blz. 28), Nepal (PB L 137 van 1996, blz. 14) 
31 
en Macau (PB L 404 van l'WJ!, blz. 2(>) werden samenwcikingsovereenkomslen 
ondertekend. Aan de andere kant werd de samenwerking met Burma opgeschort als gevolg 
van voortdurende en ernstige schending van de fundamentele mensenrechten. I)c 
multilaterale samenwerking mcl regionale groepen in Azië (ASEAN, SAAR(\ enz.) werd 
aanzienlijk uitgebreid naar een aantal gebieden van gemeenschappelijk of regionaal belang. 
Voor het bieden van een kader voor deze bilaterale en multilaterale dialoog werd een 
nieuwe mededeling, Naar een nieuwe Azië-strategie [COM(94)314], door de Raad in 
november 1994 goedgekeurd. De nieuwe Azië-strategie omvat nieuwe lange-
termijndoelstellingen en beleidsprioriteiten die zijn gericht op het bevorderen van een 
effectieve en pro-actieve politieke en culturele rol en economische aanwezigheid van 
Europa in deze meest dynamische regio van de wereldeconomie en heeft de weg 
vrijgemaakt voor het ASEM-proces. Deze strategie werd aangevuld door mededelingen 
inzake toekomstige betrekkingen met China, India en ASEAN. 
b) Ook met alle landen van Midden- en Zuid-Amerika zijn nieuwe 
samenwerkingsovereenkomsten ondertekend, waaronder met Mercosur en het Andcs-pact, 
en onlangs met Chili en Mexico; alleen Cuba vormt hierop een uitzondering : hier werd 
alleen humanitaire hulp verleend via NGO's. Na eerdere verklaringen van de Europese 
Raad in Korfoe, Essen en Cannes, keurde de Europese Raad van Madrid in december 1995 
bovendien een nieuw lange-termijnbeleid goed dat is gericht op consolidatie van het 
partnerschap en de samenwerking tussen de EU en Latijns-Amerika voor het jaar 2000. 
32 
3. De details van de communautaire samenwerking met Azië en 
Latijns-Amerika, van 1991 tot 1995. 
3.1. Algemeen kwantitatief overzicht van de communautaire samenwerking 
In dit hoofdstuk wordt zo duidelijk mogelijk aangegeven, met behulp van gegevens die 
een vergelijkbaar beeld geven voor alle ALA-regio's, wat de resultaten van de 
tenuitvoerlegging van het programma voor ontwikkelingssamenwerking uit hoofde van de 
ALA-Verordening zijn. De gegevens die in dit hoofdstuk worden besproken en in de 
bijlagen worden weergegeven, zijn afkomstig uit twee bronnen. 
De eerste bron, waaruit de samenvattende Tabel l en de gedetailleerde Tabellen 2A tot 2D 
en 3A tot 3D afkomstig zijn, is de gegevensbank die is aangelegd voor de allesomvattende 
evaluatie waaraan op dit moment door DG IB wordt gewerkt. De gegevens geven een 
overzicht van de vastleggingen en de betalingen ten behoeve van de twee regio's (en hun 
verschillende subregio's), die worden gerangschikt aan de hand van een kader dat is 
gebaseerd op de classificatie van officiële ontwikkelingshulp (ODA) van de Commissie 
voor ontwikkclingsbijstand (DAC) van de OESO (Tabellen 2A-2D) en per begunstigd land 
(Tabellen 3A-3D). Deze gegevens hebben betrekking op een grotere verscheidenheid aan 
acties en instrumenten dan waarin strikt gezien wordt voorzien in het kader van de ALA-
Verordening. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een classificatie naar projecttype die 
enigszins afwijkt van de benadering waarin de verordening voorziet. De DAC-classificatie 
maakt dan ook geen duidelijk onderscheid tussen alle samenwerkingsgebieden die in de 
ALA-Verordening worden vermeld en de fundamentele beleidsdocumenten van de 
Commissie voor Azië en Latijns-Amerika (zie 2.1.1. en 2.1.2.). Tabel 2B (Latijns-
Amerika) vermeldt bijvoorbeeld een totaal van 126 miljoen ecu aan vastleggingen voor de 
subsector 'Industrie, mijnbouw en bouw'. In feite heeft het grootste deel van dit bedrag 
betrekking op projecten die op micro-ondernemingen in de informele sector zijn gericht. 
De tweede gegevensbron bestaat uit de gegevensbanken van de technische eenheden in de 
directoraten Azië en Latijns-Amerika van DG IB. Hierin worden de totale vastleggingen 
geanalyseerd, voor de desbetreffende jaren, en voor Azië en Latijns-Amerika, per 
begrotingslijn. Deze begrotingslijnen hebben betrekking op het soort acties waar de ALA-
Verordening op zijn minst in principe voor bestemd is of hij betrokken is en zijn 
gerangschikt naar 4 onderdelen: 
Financiële en technische bijstand 
Economische samenwerking 
Humanitaire hulp 
Overige . 
Gegevens over vastleggingen aan de hand van deze classificatie worden in Tabel 4 voor 
Azië en in Tabel 6 voor Latijns-Amerika weergegeven. 
Zie bijvoorbeeld de relevante tabellen in 'Inventory of European Community Aid' ODI, London, december 
1996. 
Bijvoorbeeld: Democratisering, Vrouwen in ontwikkeling, Demografie, Tropische Regenwouden, enz. 
33 
De AI.A Vcioidening Ni 443/9.> heelt echter alleen betrekking op het beheer van de 
begrotingslijnen vooi financiële en technische bijstand (B 7-3000 en B 7-3100) en voor 
economische samenwerking in enge zin (B 7-3001 en B 7-3110). Gegevens over 
vastleggingen uitsluitend uit hoofde van deze begrotingslijnen worden in Tabel 5 (Azië) en 
7 (Latijns-Amcrika) weergegeven. 
Het uitgangspunt vormt Tabel 1, waarin een algemeen overzicht wordt gegeven van 
vastleggingen en betalingen van de Commissie voor Azië, met inbegrip van China, Macau 
en Jemen, en Latijns-Amerika. Zoals reeds eerder is opgemerkt, bevat deze tabel gegevens 
over een veel groter aantal acties dan waarin strikt gezien door de ALA-Verordening wordt 
voorzien. De tabel geeft niettemin een illustratie - en tot dusver de enige beschikbare - die 
een antwoord geeft op de vraag in hoeverre vastleggingen voor Azië en Latijns-Amerika 
reeds in betalingen zijn omgezet. Bovendien zijn de gegevens voor Zuid- en Zuidoosl-Azië 
zodanig gerangschikt dat de verhouding tussen vastleggingen en betalingen duidelijk blijkt. 
Het is belangrijk op te merken dat zowel de vastleggingen als de betalingen in de jaren 
1991 tot 1995 beduidend hoger waren dan in de voorgaande periodes. In onderdeel 8 van 
Tabel 1 valt op dat de ratio totale betalingen/totale vastleggingen voor de referentieperiode 
60 procent bedraagt. Voor Latijns-Amerika is deze ratio hoger (64 procent) dan voor Azië 
(58 procent). Voor Zuid- en Zuidoost-Azië is deze iets lager dan 56 procent. Dergelijke 
getallen kunnen als representatief of als een eerste benadering gelden voor de ratio 
betalingen/vastleggingen voor acties uit hoofde van de ALA-Verordening. In de periode 
die in dit verslag wordt bestreken, zijn de totale betalingen sterk gedaald ten opzichte van 
de totale vastleggingen en de kloof is nu groter dan in eerdere periodes (64 procent in de 
periode van 1986 tot 1990). Het gaat hierbij dus om een aanzienlijke daling van de ratio 
betalingen/vastleggingen voor Azië die niet wordt gecompenseerd door de stijging van dit 
percentage voor Latijns-Amerika. Er bestaat een aantal mogelijke verklaringen voor de 
daling in deze ratio. Het kan het gevolg van een toegenomen complexiteit van de 
ontwikkelingssamenwerking zijn, waardoor meer tijd nodig is voor de uitvoering van 
steunprogramma's, alsmede van andere krachten die de periode die nodig is voor het 
opstarten van projecten langer maken, zoals problemen met het absorptievermogen van de 
steunmiddelen. 
De betalingen aan Azië en aan Latijns-Amerika, als percentage van de totale betalingen, 
waren nagenoeg even hoog in de periode van 1991 tot 1995 (54 procent voor Azië, 46 
procent voor Latijns-Amcrika), vergeleken met respectievelijk 63 procent en 37 procent 
voor de hieraan voorafgaande periode 1986-1990. Het is dan ook duidelijk dat deze recente 
bedragen sterk afwijken van de lang gevestigde informele afspraak dat ongeveer tweederde 
van de hulp uit hoofde van het ALA-programma naar Azië dient te gaan (tot 1990 is 
hieraan ruimschoots tegemoetgekomen). Deze ontwikkeling is ongetwijfeld, in ieder geval 
ten dele, een afspiegeling van beslissingen van de begrotingsautoriteiten binnen de 
Europese instellingen. 
Tabellen 2A-2D geven ook een analyse van de totale vastleggingen en betalingen voor 
steun aan Azië en Latijns-Amerika. Deze analyse is gerangschikt op een wijze die is 
afgeleid van de OESO-DAC-classificatie. Nogmaals dient voor het onderhavige verslag 
(zie hierboven) te worden gewezen op de beperkingen van deze classificatie. Niettemin is 
het mogelijk een indruk te krijgen van wat de resultaten voor de prioriteiten van de ALA-
34 
Verordening zijn. Wat de vastleggingen in de Tabellen 2A en 2B betreft, is het belangrijk 
te wijzen op: 
- de nog steeds aanzienlijke vastleggingen voor zowel Azië als Latijns-Amerika voor de 
ontwikkeling van het platteland vergeleken met eerdere periodes; 
- de financiële middelen die slaan vermeld bij hel onderdeel 'Milieu' en 'Vrouwen in 
ontwikkeling ' hebben uitsluitend betrekking op middelen die specifiek zijn bestemd voor 
deze onderdelen en zijn dus in belangrijke mate een te lage schatting van de totale EG-
toewijzing hiervoor. Wel blijkt dat wordt voldaan aan de eis van de verordening dat 10 
procent van de vastleggingen voor acties voor milieubescherming dient te worden 
gereserveerd. Dit is de conclusie van de studie 'Evaluation of the Environmental 
performance of the EC Programmes, 1990-1995' (Vol. 1 ERM, oktober 1996); 
- het toegenomen deel van de financiële middelen dat wordt toegewezen aan 'Sociale 
infrastructuur en dienstverlening' in vergelijking met, bijvoorbeeld, de daling van het deel 
dat wordt toegewezen aan Economische infrastructuur en dienstverlening. 
35 
Economische samenwerking 
Do ALA-Verordoning steil duidelijk dot economische samenwerking met de partner-ontwikkelingslanden in 
de twee regio's hoge prioriteit dient te krijgen. De/e samenwerking onderscheidt zich van linanciële en 
technische bijstand door de nadruk op wederzijds belang, d.w.z. de economische samenwerking dient een 
netwerk van bedrijven en andere economische banden te creëren en te verstevigen tussen de EU en haar 
partnerlanden. De economische samenwerking 'draagt bij aan de ontwikkeling van de ALA-
ontwikkelingslanden door hen te helpen de institutionele capaciteit te vergroten, en zo een gunstiger klimaat 
te scheppen voor investering en ontwikkeling en optimaal profijt te trekken van de toekomstige 
mogelijkheden die de toename van de internationale handel en de ongedeelde Europese markt bieden, 
alsmede door de aanwezigheid van bedrijven uit alle lidstaten en de beschikbaarheid van de technologie er 
know-how van die Staten met name in de particuliere sector en de KM O's te vergroten' (artikel 7). 
De EG heeft een groot aantal instrumenten ontwikkeld en uitgevoerd voor de bevordering van economische 
samenwerking in haar diverse vormen. 
Investeringsbevordering vindt plaats in het kader van ECIP, AL-lnvest en Asia-Invest. Het EClP-programma, 
waaronder 'niet alleen de ALA-ontwikkelingslanden vallen, maar ook de landen van het Middellandse-
Zeegebied, financiert investeringsbevorderingsacties zoals acties voor samenwerking tussen 
ondernemingen, haalbaarheidsstudies, proefprojecten, individuele financiering van risicokapitaal, 
opleidingsprogramma's en acties ter ondersteuning van leidinggevend personeel. AL-lnvest en Asia-Invest 
zijn programma's die worden gefinancierd door de Commissie voor: 
• het bevorderen van een toename van bilaterale handel en investeringsstromen; 
• steunverlening bij de bewustmaking van de Europese ondernemers van mogelijkheden in de ALA-
regio's; en 
• het ondersteunen van bedrijven in de ALA-ontwikkelingslanden bij het aangaan van samenwerking met 
Europese bedrijven die voor beide partijen voordeel oplevert. 
Contacten en samenwerking tussen bedrijven in de twee regio's en Europese bedrijven worden tevens 
ondersteund door middel van voorzieningen als BC-Net (Business Co-operation Network, Europees netwerk 
voor samenwerking en toenadering tussen ondernemingen), en BSO (Bureau voor samenwerking tussen 
ondernemingen). Deze verlenen diensten voor samenwerkende bedrijven, met name voor kleine en 
middelgrote ondernemingen. 
De EG-hulp wordt tevens aangewend voor hulp voor bankdiensten, financiële diensten en zakelijke 
dienstverlening voor ondersteuning van de financiële sector, steun bij privatisering en consolidatie van 
financiële instellingen in de ALA-ontwikkelingslanden. 
De jaarlijkse vastleggingen uit hoofde van de begrotingslijn Economische samenwerking zijn sinds 1990 
aanzienlijk gestegen en bedroegen in 1995 56 miljoen ecu voor Latijns-Amerika en 58 miljoen ecu voor 
Azië. In de periode van 1991 tot 1995 betrof 16% van de totale hulp voor economische samenwerking 
vastleggingen voor Latijns-Amerika en ongeveer 10 procent vastleggingen voor Azië. 
Op basis van de DAC-gegcvens is het niet eenvoudig duidelijke of eenduidige uitspraken 
te doen over de betalingen (Tabellen 2C en 2D). Volgens deze gegevensbron is een 
belangrijk deel (50 percent) van de hulp aan Azië niet toe te kennen aan een bepaalde 
sector, waardoor het onmogelijk wordt zinvolle conclusies te trekken omtrent de ratio 
betalingen/vastleggingen per sector voor de regio gedurende de beperkte periode waarop 
dit verslag van toepassing is. 
De situatie is iets beter voor Latijns-Amerika, waar slechts circa een zesde van de totale 
betalingen niet kan worden toegewezen aan een bepaalde sector, ongeveer hetzelfde deel 
als geldt voor de vastleggingen. Tabellen 2B en 2D lijken er dus op te wijzen dat de ratio 
betalingen/vastleggingen voor Latijns-Amerika enigszins hoger liggen in de meer 
traditionele sectoren (natuurlijke hulpbronnen en andere productieve sectoren) dan in de 
sectoren waarop de economische samenwerking zich in principe nu tracht te richten, 
36 
namelijk economische en sociale infrastructuur, steun voor bestuur en burgermaatschappij 
en algemene ontwikkelingskwesties zoals vrouwen in ontwikkeling en 
plattelandsontwikkeling, enz. Zoals hierboven gold voor Azië, is hel onderhavige verslag 
echter van toepassing op de periode I9()| 1995. De gegevens voor l*)% kunnen een ander 
beeld geven. 
De Tabellen 3A tot en met 3D maken analyse van de vastleggingen en betalingen per 
begunstigd land mogelijk. Te zien is dat voor een aantal landen (de Filipijnen, India, Peru, 
Nicaragua), ondanks hun behoefte aan hulp, de ratio betalingen/vastleggingen in de 
referentieperiode relatief laag waren. Niettemin dient te worden opgemerkt dat voor ieder 
land een belangrijk deel van zowel de vastleggingen als de betalingen niet te classificeren 
is naar land. De opmerkingen dienaangaande zijn dan ook tentatief. 
Dit voor wat betreft de gegevens die op DAC-gegevensbronnen zijn gebaseerd. Tabellen 4 
en 6 laten gedetailleerde gegevens zien die afkomstig zijn uit interne bronnen van de 
Commissie, over vastleggingen, voor Azië en Latijns-Amerika, voor begrotingslijnen uit 
hoofde waarvan acties worden gefinancierd die onder de algemene beginselen vallen die in 
de ALA-Verordening zijn vastgelegd. 
Zoals eerder is opgemerkt vormt de ALA-Verordening de rechtsgrond voor de uitvoering 
van vier begrotingslijnen. Gegevens over vastleggingen in verband met deze 
begrotingslijnen, voor Azië en Latijns-Amerika, worden weergegeven in labellen 5 en 7. 
Uit Tabel 4 blijkt dat de totale vastleggingen voor Azië in de periode van 1990 tot 1995 
met twee derde zijn gestegen. Deze stijging (ongeveer 240 miljoen ecu) is vrijwel geheel 
bestemd voor de voorgestelde uitgaven voor de onderdelen Financiële en technische 
samenwerking (140 miljoen ecu) en Economische samenwerking (55 miljoen ecu). Deze 
wijzigingen betreffen de aspecten van ontwikkelingssamenwerking waarop in de 
verordening de nadruk wordt gelegd. Niettemin was er ook sprake van een belangrijke 
stijging van de vastleggingen uit hoofde van de Herstelprogramma's, Voedselhulp en 
Noodhulp. 
Opgemerkt dient te worden dat de EU nu de voornaamste donor van officiële 
ontwikkelingshulp voor Latijns-Amerika is. De EU nam in 1995 53% van de totale steun 
voor haar rekening. 
Uit Tabel 6 blijkt dal de vastleggingen voor Latijns-Amerika tussen 1990 en 1995 meer 
dan verdubbeld zijn (van 257 miljoen ecu naar 520 miljoen ecu), hetgeen is toe te schrijven 
aan aanzienlijke stijgingen van de vastleggingen voor de thema's waarop in de verordening 
de nadruk wordt gelegd, namelijk Financiële en technische samenwerking, van 104 naar 
232 miljoen ecu en Economische samenwerking van 15 naar 56 miljoen ecu. Ook de 
vastleggingen voor de tropische regenwouden zijn sterk gestegen, van nul in 1990 naar 36 
miljoen ecu in 1995. Ook voor Noodhulp, te verwaarlozen in 1990, stegen de vastleggingen 
tot bijna 22 miljoen ecu in 1995. 
37 
3.2. Kwalitatief commentaar: Financiële en technische samenwerking en 
Economische samenwerking 
3.2.1. Azië 
De Financiële en technische samenwerking maakte in de jaren negentig circa 60% van de 
EG-hulp aan Azië uit. Deze samenwerking kan, in principe, betrekking hebben op iedere 
vorm van behoefte aan ontwikkeling. In Azië is deze samenwerking echter bijna uitsluitend 
gericht op de arme landen, en hierbinnen, op de minst bevoorrechte lagen van de bevolking 
en de arme plattelandsbevolking. 
38 
Armoedebestrijding 
Hoewel er een breed correlatie! verband bestaat tussen economische groei en sociale ontwikkeling, 
gaat het hierbij om een complex verband. De cruciale vraag is: Hoe kan economische groei tot 
sociale en menselijke ontwikkeling leiden? Hoge niveaus van economische groei kunnen hand in 
hand gaan met toenemende sociale ongelijkheid en armoede en het aanpassingsbeleid houdt vaak 
te weinig rekening met de menselijke dimensie van economische hervorming. Het steunbeleid dient 
zich daarom op deze dimensie te richten, alsmede op ondersteuning van het concept groei ten 
behoeve van de armen. Economische groei draagt bij aan armoedebestrijding wanneer deze 
groei: 
* leidt tot verbetering van gezondheid/onderwijs/kennis; 
* de werkgelegenheid doet toenemen (KMO - hoog potentieel); 
* de productiviteit vergroot; 
* daardoor tot een stijging van de reële lonen leidt. 
In de plattelandsgebieden, waar nog steeds het grootste percentage arme mensen woont (hoewel 
er sprake is van een verschuiving naar de stedelijke gebieden), is groei ten behoeve van de armen 
van cruciaal belang. De activiteiten dienen zich hier te richten op een verbetering van de toegang 
tot onderwijs en gezondheidszorg, die in plattelandsgebieden vaak onvoldoende zijn ontwikkeld, en 
op het creëren van een gunstig klimaat voor kleinschalige landbouw, om de continuïteit in de 
voedselvoorziening te vergroten, en voor micro-ondernemingen, bijvoorbeeld door het verbeteren 
van de toegang tot krediet. 
Armoede vormt een belangrijk probleem in zowel Latijns-Amerika als in Azië, met name in Zuid-
Azië. De ALA-Verordening stelt expliciet: 'bij het communautaire ontwikkelings- en 
samenwerkingsbeleid staat de ontwikkeling van de mens centraal', (artikel 2) 
Financiële en technische bijstand 'is hoofdzakelijk bedoeld voor de armste lagen van de bevolking 
en de armste landen van de twee regio's, via de uitvoering van programma's en projecten in 
sectoren waarin de communautaire hulp een belangrijke factor kan zijn. ' (artikel 4) Tevens wordt 
benadrukt dat prioriteit dient te worden gegeven aan de ontwikkeling van de plattelandssector. en 
aan verbetering van de continuïteit van de voedselvoorziening. De financiële en technische bijstand 
dient tevens worden uitgebreid naar de relatief meer geavanceerde ALA-ontwikkelingslanden, met 
name door o.a. proefprojecten voor hulp aan bijzonder kansarme bevolkingsgroepen, met name in 
de grote stedelijke agglomeraties, (artikel 6) 
Armoedebestrijding en ontwikkeling van de mens zijn belangrijke punten van het steunbeleid 
van de EU. Hoewel alle hulp indirect het potentieel bezit om de armoede te bestrijden door middel 
van een verbetering van het economisch, sociaal en institutioneel klimaat, is het desondanks 
noodzakelijk zich specifiek op de arme bevolking te richten en de ontwikkeling van de mens te 
bevorderen. In de periode van 1991 tot 1995 is bijna een kwart van de totale EU-hulp voor Latijns-
Amerika en Azië toegekend aan Sociale infrastructuur en dienstverlening en 
Plattelandsontwikkeling (23% in Latijns-Amerika, 22% in Azië), vergeleken met 15% in de 
voorgaande periode van vijf jaar. Projecten in andere sectoren, zoals milieu, economische 
infrastructuur of andere sectoren, die ook een gunstige uitwerking kunnen hebben op de armoede, 
zijn hierin nog niet meegeteld. Hieruit blijkt duidelijk dat in het steunbeleid van de EU in toenemende 
mate belang wordt gehecht aan activiteiten die rechtstreeks op armoedebestrijding zijn gericht. 
Overeenkomstig het mandaat van de ALA-Verordening is armoedebestrijding in 
plattelandsgebieden één van de allerbelangrijkste prioriteiten van financiële en technische bijstand 
in de twee regio's. Grote projecten op het gebied van bijvoorbeeld onderwijs en gezondheid zijn 
gewoonlijk gericht op plattelands- en marginale gebieden. 
In de periode 1992-1995 had meer dan 40% van alle projecten in Azië armoedebestrijding 
als expliciete doelstelling. Ongeveer 70% van de door de EG gefinancierde projecten was 
op zijn minst indirect gericht op armoedebestrijding door verbetering van de continuïteit in 
de voedselvoorziening. Lr werd echter ook getracht tol armoedebestrijding te komen door: 
39 
+ verhoging van de inkomens en bevordering van programma's voor de arme 
plattelandsbevolking die werkgelegenheid genereren; 
* bevordering van gelijke ontwikkelingskansen voor vrouwen en mannen; 
* bescherming en herstel van kwetsbare ecosystemen; 
* verbetering van de toegang tot gezondheids- en onderwijsdiensten. 
Naast deze bijzonder grote aandacht voor armoedebestrijding dragen de financiële 
middelen van de EG uit hoofde van de Financiële en technische bijstand bij aan de 
inspanningen van de regering voor verbetering van de toegang tot en de kwaliteit van 
sociale dienstverlening. In India bijvoorbeeld komt de steun ten goede aan het 
hervormingsproces van het onderwijs- en het gezinszorgstelsel. Bovendien werden de 
steunprogramma's van de EG medegefinancierd door NGO's en werden de Aziatische 
NGO's steeds meer betrokken bij de uitvoering van een aantal ontwikkelingsprogramma's 
die uit hoofde van Financiële en technische samenwerking werden gefinancierd. 
3.2.2. Latijns-Amerika 
Wat Financiële en technische samenwerking betreft, is het van belang erop te wijzen dat: 
* hoewel nog steeds belangrijk, de plattelandsontwikkeling niet de kern van de financiële 
en technische samenwerking vormt en het relatieve belang ervan afneemt; 
* steeds grotere aandacht werd besteed aan de arme bevolking in de steden (straatkinderen 
en andere kwetsbare groepen). Projecten op dit gebied kwamen vaak voort uit 
proefprojecten die in het kader van de begrotingslijn voor "Democratisering en 
mensenrechten" werden gefinancierd; 
* micro-ondernemingen (meestal in de informele sector) en kredietprojecten in het begin 
van de jaren negentig werden aangemoedigd, maar recent in aantal zijn afgenomen. 
Aan het einde van de referentieperiode werd een toenemend bedrag aan financiële 
middelen toegekend aan: 
1. onderwijs- en opleidingsprojecten; 
2. steun voor nationale sectoriële programma's, met name op het gebied van 
gezondheid en onderwijs; en 
3. programma's gericht op institutionele consolidatie en hervorming van de 
overheid. 
In het kader van Economische samenwerking werden in de referentieperiode de 
zogenaamde "horizontale programma's": 
* AL-INVEST (samenwerking tussen ondernemingen en industrieën); 
* ALFA (universiteitsnetwerken); 
* ALURE (energiesector); 
ontwikkeld en geconsolideerd. Aan het einde van de periode werden voorbereidingen 
getroffen voor een vierde horizontaal programma, URB-AL, bedoeld voor het opzetten en 
ondersteunen van netwerken van lokale overheden (steden en regio's). 
Elk van deze horizontale programma's biedt een kader voor financiering van 
gedecentraliseerde initiatieven door hel opzetten van een gemeenschappelijke 
("programma-") methodologie. Daardoor integreert elk van de programma's activiteiten 
40 
die in de periode van 1986 tot 1990 en in bet begin van de jaren negentig via "individuele" 
projecten werden gefinancierd. 
Bovendien werden belangrijke programma's, meestal op subregionaal niveau, ontwikkeld 
en uitgevoerd op het gebied van normen en douanevoorschriften. Ook bestaat er nog steeds 
een aantal individuele nationale projecten voor handelsbevordering, maar hun aandeel 
binnen de totale Economische samenwerking neemt af. Tot slot worden ook 
opleidingsprojecten gefinancierd voor belangrijke doelgroepen in Latijns-Amerika, d.w.z. 
voor mensen die werkzaam zijn in de overheidssector, bedrijfsmanagers en deskundigen op 
het gebied van 'regionale integratie'. 
41 
4. Conclusies 
Hoofdstuk 1 van het onderhavige verslag beschrijft economische en sociale ontwikkelingen 
die in de referentieperiode hebben plaatsgehad in de landen die onder de ALA-Verordening 
vallen en wijst met name op de uitgevoerde verbeteringen en de geboekte vooruitgang. In 
het hoofdstuk wordt er eveneens op gewezen dat er in beide regio's nog veel moet worden 
gedaan. Met name wordt gewezen op het belang van een gedegen macro-economisch 
beleid, goed bestuur, de noodzaak om een nog groter deel van de middelen toe te wijzen 
aan de gezondheids- en onderwijssector, aan institutionele ontwikkeling en hierdoor zowel 
direct als indirect aan de bestrijding van de armoede. 
Hoewel de EG-begroting voor financiële, technische en economische samenwerking met 
de ALA-landcn relatief beperkt is ten opzichte van de behoefte van deze landen aan 
buitenlandse financiële middelen (zowel officiële ontwikkelingshulp als investeringen), 
heeft de EG een positieve bijdrage kunnen leveren door: 
* het in stand houden van een politieke en economische dialoog; 
* de aandacht met name te richten op armoedebestrijding (zowel in het algemeen 
alsook via primaire gezondheids- en bevolkingsprogramma's, basisonderwijs, 
versterking van de rol van de vrouw, enz.); 
* het ondersteunen van macro-economische hervormingen en institutionele 
ontwikkeling; 
* het bevorderen van handel, investeringen en overdracht van technologie; 
* het ondersteunen van democratie en mensenrechten, met name de overgang naar 
democratie; 
* vorderingen op hel gebied van regionale samenwerking en integratie onder haar 
partncrlandcn in de ALA-rcgio's. 
Hoofdstuk 2 beschrijft het algemene samenwerkingskader met de ALA-ontwikkelings-
anden alsmede de doelstellingen en de beginselen die in de ALA-Verordening zijn 
vastgelegd. Dit hoofdstuk laat zien dat een ontwikkelingssamenwerkingsprogramma dat op 
deze doelstellingen en beginselen is gebaseerd, de ALA-ontwikkelingslanden zeer zeker 
zal helpen om de problemen aan te pakken die in hoofdstuk 1 zijn uiteengezet. 
Hoofdstuk 3 laat zien, voor zover dit mogelijk is gezien de beperkte gegevens die 
beschikbaar zijn, dat de middelen die uit hoofde van de ALA-Verordening beschikbaar 
zijn gesteld, zijn vastgelegd in overeenstemming met de doelstellingen en beginselen van 
de verordening. Het lijkt erop dat de huidige doelstelling van het samenwerkingsbeleid van 
de Gemeenschap, en met name het deel van het beleid dat onder de ALA-Verordening valt, 
de belangrijkste ontwikkelingsproblemen aanpakt waarmee de ALA-ontwikkclingslandcn 
te kampen hebben en een positieve bijdrage levert aan het oplossen van deze problemen, 
alsmede de voor beide partijen gunstige betrekkingen tussen de LU en de ALA-
ontwikkclingslandcn ondersteunt en verbetert. 
Tot slot: aangezien de omvangrijke allesomvattende evaluatie van de 
ontwikkelingssamenwerking van de Gemeenschap volgend jaar beschikbaar zal zijn, is het 
42 
op dit moment, op basis van de beschikbare informatie, niet mogelijk wijzigingen vast te 
stellen voor de AL A-richtsnoeren die in de ALA-Verordening zijn vastgelegd.* 
43 
Opmerkingen bij de tabellen 
Dit verslag is gebaseerd op verschillende informatiebronnen, die elk met een andere 
doelstelling zijn opgesteld. Dientengevolge is het moeilijk, zo niet onmogelijk, om de 
beschikbare cijfers geheel op elkaar af te stemmen. Bij het bestuderen en hel analyseren 
van de tabellen in de bijlage dient bovendien in gedachte te worden gehouden dat de 
gepresenteerde cijfers niet-gecontroleerde schattingen van transacties zijn (vastleggingen 
en betalingen) gedurende de referentieperiode. Er dient dus bijzondere voorzichtigheid aan 
de dag te worden gelegd bij het trekken van conclusies op basis van de weergegeven 
gegevens over de ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's van de Gemeenschap in de 
ALA-ontwikkelingslandcn gedurende de referentieperiode. 
Met name dient speciale aandacht Ie worden besteed aan de volgende punten. 
Vastleggingen (OD/-gegevens) 
Tabellen 2A en 2B zijn consistent met 'Fabel 1. Tabel 3A - vastleggingen Azië per land -
heeft echter betrekking op meer landen dan Tabel 2A en omvat gegevens over Irak, Iran en 
Jemen. De totaalbedragen van Tabel 3A, verminderd met de bedragen voor deze drie 
landen, geven totaalbedragen die dicht in de buurt komen van de cijfers in Tabel 2A en 
Tabel 1. 
Voor Latijns-Amerika zijn de totaalbedragen van Tabellen 1, 2B en 3B praktisch even 
hoog (de kleine discrepanties zijn voornamelijk het gevolg van afrondingsfouten). 
Betalingen (ODI-gegeven s) 
Voor Azië zijn de totaalbedragen van Tabellen 2C en 3C bijna gelijk. Het is echter nog niet 
mogelijk de verschillen tussen deze lot aal bed ragen en die van fabel 1 op elkaar af te 
stemmen. De totaalbedragen voor Latijns-Amerika die in Tabellen 1, 2D en 3D staan 
vermeld, zijn, net als bij de vastleggingen, praktisch even hoog (ook hier zijn de 
discrepanties voornamelijk het gevolg van afrondingsfouten). 
Gegevens interne informatiebronnen van de Commissie 
De gegevens die in Tabellen 4 en 6 en Tabellen 5 en 7 staan vermeld, zijn afkomstig van 
interne bronnen van de Commissie. Hierin worden gegevens vermeld over vastleggingen 
voor de begrotingslijnen waarvoor de ALA-Verordening de rechtsgrond vormt (Financiële 
en technische samenwerking en Economische samenwerking) alsmede voor de 
begrotingslijnen die onder de algemene beginselen vallen zoals vastgelegd in de 
verordening. 
Bij het opstellen van deze tabellen zijn keuzes gemaakt. Dientengevolge kunnen deze 
tabellen niet als volledig worden beschouwd, hoewel hel grootste deel van de 
vastleggingen voor de hulp aan de ALA-ontwikkelingslandcn in de Tabellen 4 en 6 wordt 
vermeld. 
44 
BIJLAGE 1 
TABELLEN 
<tó* BIJLAGE 1 
TABELLEN 
<tó* BIJLAGE 1 
TABELLEN 
ifü BIJLAGE 1 
TABELLEN 
ifü BIJLAGE 1 
TABELLEN 
ifü 
TABEL 1: EG-HULP AAN AZIË EN LATIJNS-AMERIKA (milj. ecu)1 
I ) Azië: vastleggingen 
( 'liina en overig ( )osl Azië 
Zuid-A/.ië 
Zuidoost-A/.ië 
Niet toe te wijzen 
2) Latijns-Amerika: vastleggingen 
Zuid-Amerika 
Noord- en Midden-Amerika 
Regionaal 
Niet toe te wijzen 
3) Azië: betalingen 
China en overig Oost-Azië 
Zuid-Azië 
Zuidoost-Azië 
Niet toe te wijzen 
4) Latijns-Amerika: betalingen 
Zuid-Amenka 
Noord- en Midden-Amerika 
Regionaal 
Niet toe te wijzen 
5) Azië & Latijns-Amerika: 
vastleggingen 
6) Azië & Latijns-Amerika: betalingen (icmiddeld 
1986-1990 
273 
25 
168 
50 
29 
181 
69 
42 
29 
41 
183 
19 
110 
34 
21 
108 
39 
26 
8 
34 1991 
383 
21 
295 
46 
21 
286 
134 
73 
16 
62 
261 
33 
135 
66 
26 
196 
78 
62 
7 
49 1992 
470 
11 
230 
153 
76 
338 
160 
129 
6 
44 
300 
24 
174 
75 
28 
231 
88 
66 
21 
55 1993 
504 
21 
302 
146 
35 
401 
170 
140 
49 
42 
264 
16 
144 
53 
50 
273 
100 
98 
21 
54 1994 
451 
40 
203 
165 
44 
390 
173 
182 
20 
15 
246 
11 
132 
76 
27 
247 
108 
75 
17 
48 1995 
696 
62 
288 
200 
146 
486 
232 
212 
28 
14 
369 
22 
189 
112 
46 
275 
100 
94 
33 
47 Tolaa! 
1991 -1995 
2504 
155 
318 
710 
322 
1901 
°:,9 
/36 
119 
17" 
•' .40 
106 
774 
382 
177 
1222 
474 
395 
99 
253 
454 
291 669 
457 808 
531 905 
537 841 
493 1182 
644 4405 
2662 
MEMORANDUM ITEM. 
7) Azië zonder China en overig Oost-Azië 
a) Vastleggingen 
b) Betalingen 241 
162 361 
224 457 
274 481 
244 406 
234 618 
344 2364 
1320 
RATIO'S: percentage van : 
8) Betalingen/Vastleggingen 
Azië 
Azië zondei ( 'hina en oveng 
Oost-Azië 
Latijns-Amerika 
Totaal 
9) Totale vastleggingen 
Azië 
Latijns-Amerika 
10) Totale betalingen 
Azië 
Latijns-Amerika 67 
67 
60 
64 
60 
40 
63 
37 68 
62 
69 
68 
57 
43 
57 
43 64 
60 
68 
66 
58 
42 
56 
44 52 
51 
68 
59 
56 
44 
49 
51 55 
52 
63 
59 
54 
46 
50 
50 53 
56 
57 
54 
59 
41 
57 
43 5X 
56 
64 
60 
57 
43 
54 
46 
Bron: ODI 1996. Kleine discrepanties zijn het gevolg van afrondingsfouten. 
Niet toe te wijzen bedragen zijn evenredig over de verschillende posten verdeeld. 
<*4 
TABEL 2A : EG-HULP AAN AZIË PER SECTOR (VASTLEGGINGEN) 
MILJOEN ECU (AFGERONDE BEDRAGEN) 
Programmahulp * 
Stabex 
Voedselhulp (Ontwikkelings-) 
Humanitaire hulp 
Humanitaire hulp excl. Hersiel 
Herstel 
Hulp aan NGO's TOTAAL 
1986-1990 
24 
24 
273 
86 
86 
46 1991 1992 1993 1994 1995 TOTAAL 
1991-1995 
0 
0 
69 
65 
65 100 
84 
84 56 
88 
88 63 
90 
81 
9 98 
95 
83 
12 0 
0 
386 
422 
401 
22 
13 14 20 20 23 91 
Productieve sectoren Natuurlijke 
hulpbronnen 
Landbouw 
Bosbouw 
Visserij 
Overige productieve sectoren 
Industrie, mijnbouw & bouw 
Handel 
Toerisme 
Investeringsbevordering 
Economische infrastructuur & 
dienstverlening 
Vervoor & communientie 
Energie 
Bankdiensten, financiële diensten & 
zakelijke dienstverlening 
Sociale infrastructuur & dienstverlening 
Onderwijs 
Gezondheid & bevolking 
Watervoorziening 
Overige sociale infrastructuur & 
dienstverlening 
Bestuur & burgermaatschappij 436 
401 
36 
22 
7 
7 
8 
93 
31 
25 
4 
16 141 
141 
6 
2 
0 
4 47 
15 
32 
8 
1 
7 42 
14 
29 
14 
2 
1 
11 86 
49 
37 
22 
3 
0 
18 115 
53 
61 
24 
1 
23 431 
272 
159 
0 
74 
8 
3 
64 
31 44 35 33 
51 16 160 62 94 
54 236 
53 
19 
20 9 
6 
16 31 
13 2 
2 
31 9 
24 1 
0 
93 12 
49 
177 
344 
6 
45 
1 5 
8 
2 150 
5 
4 
1 50 
12 
1 19 
34 
1 230 
104 
5 
6 
11 
Multisectorieel/Algemene 
ontwikkelingskwesties 
Milieu 
Vrouw in ontwikkeling 
Plattelandsontwikkeling 
Overig multisectorieel 
Niet toe te wijzen per sector 236 
94 
142 
103 108 71 58 154 
33 17 1 65 
0 0 37 
75 54 57 52 
2 48 13 14 37 395 
121 
37 
237 
114 
AZIË TOTAAL 1366 383 470 504 451 696 2504 
Hi 
TABEL 2B : EÇ-HULP AAN LATIJNS-AMERIKA PER SECTOR 
(VASTLEGGINGEN) 
MILJOEN ECU (AFGERONDE BEDRAGEN) 
Programmahulp * 
Voedselhulp (Ontwikkelings-) TOTAAL 
1986-1990 
0 
131 1991 1992 1993 1994 1995 
55 48 56 50 52 TOTAAL 
1991-1995 
0 
261 
Humanitaire hulp 
Humanitaire hulp excl. Herstel 
Herstel 
Hulp aan NGO's 54 
54 
101 16 
16 22 
22 32 
32 59 
49 
10 59 
47 
12 188 
166 
22 
34 37 39 51 43 204 
Productieve soctoron Natuurlijke 
hulpbronnon 
Landbouw 
Bosbouw 
Visserij 
Overige productieve sectoren 
Industrie, mijnbouw & bouw 
Handel 
Toerisme 
Investeringsbevordering 
Economische infrastructuur & 
dienstverlening 
Vervoer & communicatie 
Energie 
Bankdiensten, financiële diensten & 
zakelijke dienstverlening 
Sociale infrastructuur & dienstverlening 
Onderwijs 
Gezondheid & bevolking 
Watervoorziening 
Overige sociale infrastructuur & 
dienstverlening 
Bestuur & burgermaatschappij 104 
76 
27 
76 
36 
34 
5 
36 
21 
15 
113 16 
9 
7 
36 
31 
5 
6 
3 
4 68 
35 
20 
13 
17 
10 
7 
6 
6 70 
41 
21 
7 
18 
9 
9 12 
8 
5 
43 
31 
12 
7 
7 25 
22 
2 
56 
45 
10 
10 
3 
7 191 
115 
48 
27 
170 
126 
0 
43 
29 
13 
17 
25 35 40 20 103 223 
7 
44 
59 
4 24 
1 
1 17 
16 
1 15 
20 
6 2 
16 
2 68 
24 
11 2 
140 
61 
21 
10 10 15 14 21 70 
Multisectorieel/Algemene 
ontwikkelingskwesties 
Milieu 
Vrouw in ontwikkeling 
Plattelandsontwikkeling 
Overig multisectorieel 
Niet toe te wijzen per sector 59 
3 
56 49 
4 
39 
6 53 
2 
50 
1 65 
6 
4 
48 
8 66 
16 
5 
44 
1 58 
14 
21 
23 291 
42 
9 
202 
39 
227 38 42 66 69 58 273 
Latijns-Amerika TOTAAL 906 286 338 401 390 486 1900 
VS 
TABEL 2C : EG-HULP AAN AZIË PER SECTOR (BETALINGEN) 
MILJOEN ECU (afgeronde bedragen) 
Programmahulp * 
Structurele aanpassing 
Stabex 
Voedselhulp (Ontwikkelings-) 
Humanitaire hulp 
Humanitaire hulp excl. Herstel 
Herstel 
Hulp aan NGO's TOTAAL 
1986-1990 
25 
1 
24 
241 
45 
45 1991 
0 
107 
36 
36 1992 
108 
48 
48 
0 1993 
37 
59 
59 1994 
19 
23 
23 
0 1995 
57 
36 
36 
0 TOTAAL 
1991-1995 
0 
0 
328 
202 
202 
34 20 13 15 15 18 81 
Productieve sectoren Natuurlijke 
hulpbronnen 
Landbouw 
Bosbouw 
Visserij 
Overige productieve sectoren 
Industrie, mijnbouw & bouw 
Handel 
Toerisme 
Investeringsbevordering 
Economische infrastructuur & 
dienstverlening 
Vervoer & communicatie 
Energie 
Bankdiensten, financiële diensten & 
zakelijke dienstverlening 
Sociale infrastructuur & dienstverlening 
Onderwijs 
Gezondheid & bevolking 
Watervoorziening 
Overige sociale infrastructuur & 
dienstverlening 
Bestuur & burgermaatschappij 
Multisectorieel/Algemene 
ontwikkelingskwesties 
Milieu 
Vrouw in ontwikkeling 
Plattelandsontwikkeling 
Overig multisectorieel 
Niet toe te wijzen per sector 1 
1 
4 
0 
0 
4 
12 
0 
12 
0 0 
0 
4 
0 
0 
4 
2 
0 
2 
0 0 
0 
0 
6 
0 
6 
5 
5 
0 0 
0 
0 
11 
0 
0 
11 
0 
0 
0 
0 0 
0 
0 
13 
0 
0 
13 
0 
0 
0 2 
0 
2 
21 
0 
21 
0 
0 
0 
0 2 
2 
55 
55 
7 
7 
2 
0 
2 
536 0 
1 
0 
0 0 
1 
0 0 
3 
0 
1 0 
3 
0 
0 
0 
6 0 
0 
0 
0 
114 1 
1 
0 
0 
120 0 
0 
0 
0 
154 1 
1 
0 
0 
210 15 
1 
12 
2 
2 
684 
AZIË TOTAAL 902 256 295 248 228 352 1379 
w 
TABEL 2D : EG-HULP AAN LATIJNS-AMERIKA PER SECTOR 
(BETALiNGEN) 
MILJOEN ECU (afgeronde bedragen) 
Programmahulp * 
Structurele aanpassing 
Stabex 
Voedselhulp (Ontwikkelings-) TOTAAL 
1986-1990 
113 1991 1992 1993 1994 1995 
57 52 40 23 25 TOTAAL 
1991-1995 
197 
Humanitaire hulp 
Humanitaire hulp excl. Herstel 
Herstel 
Hulp aan NGO's 38 
38 
80 17 
17 21 
21 25 
25 18 
18 45 
43 
2 
23 25 35 38 31 126 
124 
2 
152 
Productieve sectoren Natuurlijke 
hulpbronnen 
Landbouw 
Bosbouw 
Visserij 
Overige productieve sectoren 
Industrie, mijnbouw & bouw 
Handel 
Toerisme 
Investeringsbevordering 
Economische infrastructuur 8> 
dienstverlening 
Vervoer & communicatie 
Energie 
Bankdiensten, financiële diensten & 
zakelijke dienstverlening 
Socialo infrastructuur & dionston 
Onderwijs 
Gezondheid & bevolking 
Watervoorziening 
Overige sociale infrastructuur & 
dienstverlening 
Bestuur & burgermaatschappij 31 
25 
6 
31 
25 
5 
1 
10 
1 
3 
6 
35 
3 
14 
17 
1 17 
15 
2 
14 
7 
2 
5 
4 
1 
3 
0 
17 
1 
6 
10 
0 18 
11 
4 
3 
31 
18 
8 
5 
7 
3 
4 
0 
22 
0 
12 
9 
1 46 
32 
8 
6 
29 
13 
8 
8 
7 
7 
0 
0 
20 
1 
8 
10 
1 28 
16 
8 
4 
31 
16 
7 
8 
2 
2 
0 
0 
23 
2 
11 
9 
1 26 
12 
4 
10 
21 
6 
6 
9 
4 
4 
0 
32 
1 
18 
3 
10 
12 14 135 
86 
24 
25 
126 
60 
31 
35 
24 
17 
7 
0 
114 
5 
55 
41 
13 
44 
Multisectorieel/Algemene 
ontwikkelingskwesties 
Milieu 
Vrouw in ontwikkeling 
Plattelandsontwikkeling 
Overig multisectorieel 
Niet toe te wijzen per sector 23 
1 
22 7 
1 
6 
0 9 
2 
0 
7 
0 17 
2 
0 
13 
2 22 
2 
0 
19 
1 32 
2 
1 
25 
4 87 
9 
1 
70 
7 
174 30 31 39 49 56 205 
LATIJNS-AMERIKA TOTAAL 535 195 228 272 234 281 1210 
So 
TABEL 3A : EG-HULP AAN AZIË PER LAND 
(VASTLEGGINGEN) 
MILJOEN ECU (afgeronde bedragen) 
Afghanistan 
Bangladesh 
Bhutan 
Cambodja 
China 
Hongkong 
India 
Indonesia 
Irak 
Iran 
Laos 
Maleisie 
Nepal 
Pakistan 
Filipijnen 
Sri Lanka 
Thailand 
Vietnam 
Jemen 
Niet toe te wijzen per land 
TOTAAL AZIE 
TABEL3B : TOTAAL 
1986-1990 
14 
227 
8 
6 
118 
8 
471 
43 
5 
19 
1 
8 
85 
87 
28 
85 
9 
9 
147 
1378 1991 
4 
145 
6 
3 
21 
98 
13 
116 
2 
1 
1 
34 
6 
7 
8 
15 
7 
21 
508 1992 
19 
74 
6 
23 
8 
3 
41 
33 
3 
2 
4 
3 
78 
51 
9 
13 
27 
2 
76 
475 1993 
24 
67 
1 
15 
19 
2 
176 
6 
22 
5 
16 
3 
29 
49 
2 
9 
50 
15 
35 
545 1994 
37 
75 
0 
68 
38 
2 
43 
10 
23 
3 
17 
18 
26 
27 
4 
12 
27 
2 
44 
476 1995 
38 
98 
37 
61 
1 
103 
66 
30 
15 
30 
7 
52 
10 
11 
18 
4 
146 
727 TOTAAL 
1991-1995 
122 
459 
13 
146 
146 
7 
462 
128 
194 
11 
52 
54 
175 
184 
32 
54 
138 
30 
322 
2731 
EG-HULP AAN LATIJNA-AMERIKA PER LAND 
(BETALINGEN) 
MILJOEN ECU (afgeronde bedragen) 
Argentinie 
Bolivia 
Brazilie 
Chili 
Colombia 
Costa Rica 
Cuba 
Ecuador 
El Salvador 
Guatemala 
Honduras 
Mexico 
Nicaragua 
Panama 
Paraguay 
Peru 
Uruguay 
Venezuela 
Regionaal 
Niet toe te wijzen per land 
TOTAAL 
LATIJNS-AMERIKA TOTAAL 
1986-1990 
9 
107 
25 
40 
29 
8 
12 
29 
36 
37 
26 
19 
66 
5 
4 
95 
4 
2 
144 
205 
902 1991 
3 
21 
13 
19 
10 
1 
5 
13 
14 
18 
3 
8 
23 
0 
14 
37 
3 
1 
16 
62 
284 
i 1992 
4 
42 
24 
25 
23 
2 
7 
3 
55 
15 
11 
9 
27 
1 
1 
32 
3 
2 
6 
44 
336 
Si 1993 
3 
34 
18 
20 
17 
11 
14 
13 
44 
29 
2 
7 
25 
7 
5 
45 
2 
13 
49 
42 
400 1994 
6 
7 
30 
13 
11 
2 
22 
21 
17 
55 
16 
13 
56 
1 
17 
60 
4 
3 
20 
15 
389 1995 
18 
35 
27 
18 
15 
5 
31 
21 
22 
34 
31 
7 
61 
21 
5 
58 
14 
22 
28 
14 
487 TOTAAL 
1991-1995 
34 
139 
111 
94 
77 
20 
79 
71 
152 
151 
63 
44 
192 
29 
42 
232 
26 
41 
119 
177 
1896 
TABEL 3Ç , EG-HULP AAN AZIË PER LAND (BETALINGEN) 
MILJOEN ECU (afgeronde bedragen) 
TOTAAL 
1986-1990 1991 1992 1993 1994 1995 TOTAAL 
1991-1995 
Bangladesh 130 
Bhutan 5 
Cambodja 4 
China 88 
India 300 
Indonesië 38 
Laos 7 
Nepal 14 
Pakistan 52 
Filipijnen 28 
Sri Lanka 29 
Thailand 79 
Vietnam 8 
Jemen 16 
Niet toe te wijzen per land 104 
TOTAAL AZIË 902 53 
2 
3 
32 
30 
10 
2 
3 
38 
13 
7 
21 
12 
7 64 
5 
16 
21 
50 
9 
2 
2 
40 
13 
3 
19 
14 
9 62 
3 
15 
16 
31 
10 
3 
4 
19 
6 
6 
8 
12 
4 47 
2 
7 
8 
46 
11 
5 
3 
14 
18 
5 
11 
17 
2 101 
2 
18 
20 
45 
18 
8 
2 
10 
30 
4 
18 
17 
9 
26 28 50 27 46 
258 294 248 224 347 326 
13 
59 
97 
202 
57 
20 
14 
121 
80 
25 
77 
71 
31 
178 
1371 
TABEL 3D : EG-HULP AAN LATIJNS-AMERIKA PER LAND (BETALINGEN) 
MILJOEN ECU (afgeronde bedragen) 
Argentinie 
Bolivia 
Brazilie 
Chili 
Colombia 
Costa Rica 
Cuba 
Ecuador 
El Salvador 
Guatemala 
Honduras 
Mexico 
Nicaragua 
Panama 
Paraguay 
Peru 
Uruguay 
Venezuela 
Regionaal 
Niet toe te wijzen per land 
TOTAAL LATIJNS-
AMERIKA TOTAAL 
1986-1990 
0 
60 
23 
35 
10 
13 
9 
14 
16 
20 
13 
13 
43 
0 
5 
46 
2 
2 
42 
170 
536 1991 
0 
21 
8 
11 
5 
3 
7 
8 
10 
11 
9 
5 
17 
0 
0 
22 
0 
0 
7 
49 
194 1992 
0 
24 
12 
11 
5 
5 
6 
5 
16 
7 
2 
5 
21 
1 
2 
27 
2 
0 
21 
55 
228 1993 
0 
22 
13 
15 
11 
5 
11 
7 
34 
13 
10 
6 
16 
2 
4 
27 
0 
1 
21 
54 
272 1994 
0 
22 
19 
13 
9 
3 
2 
7 
20 
14 
5 
10 
18 
3 
3 
32 
0 
2 
17 
48 
246 1995 
0 
16 
12 
9 
12 
7 
15 
8 
18 
17 
5 
7 
23 
2 
7 
34 
0 
3 
33 
47 
275 TOTAAL 
1991-1995 
0 
105 
64 
59 
41 
23 
41 
36 
99 
62 
30 
33 
95 
8 
16 
142 
2 
6 
99 
253 
1215 
-b2_ 
Tabel 4 
Begro­
tings­
lijn Azië: Vastleggingen (miljoen ecu) 
1990 1991 1992 1993 1994 1995 1991-95 
Financiële en 
technische 
samenwerking 
Totaal A 
Kconomische 
samenwerking 
Economische 
samenwerking 
ECIP 
Wetenschap en 
technologie 
Wetenschappelijke 
samenwerking 
Samenwerking op het 
gebied van energie 
Totaal B 
Humanitaire hulp 
Vluchtelingen 
Herstel 
Drugs 
Voedselhulp 
Noodhulp 
Aids 
Totaal C 
Overige 
Milieu 
Regenwouden 
Vrouw in 
ontwikkeling 
Overige (n.e.g.) 
Totaal D 
Totaal 73000 225,05 210,85 211,22 310,62 276,73 366,29 1375,71 
225,05 210,85 211,22 310,62 276,73 366,29 1375,71 
73001 2,79 
75000 
66224 
68371 
41041 2,88 
1,07 
7,32 
0,21 11,99 
5,49 
3,97 
1,12 13,45 49,41 42,21 57,47 174,44 
10,00 
3,97 
3,73 
1,51 12,56 
2,31 
11,71 
1,00 4,05 
4,51 
0,91 28,05 
10,33 
23,92 
4,54 
14,27 22,57 32,66 76,99 51,69 57,47 241,28 
73920 
75076 
75080 
72000 
72010 
75046 
75040 
75041 
75051 18,99 
... 
1,59 
82,20 
... 
0,21 
103,37 
0,13 
... 
34,76 
34,89 
377,58 28,88 
... 
3,79 
74,94 
... 
1,12 
107,61 
0,04 
... 
30,00 
30,04 
371,07 62,17 
... 
4,99 
110,81 
1,05 
1,51 
178,02 
0,53 
8,73 
0,08 
35,34 
44,68 
469,39 43,37 
... 
1,67 
18,02 
14,00 
1,00 
77,06 
2,46 
11,76 
37,79 
52,01 
520,80 37,07 
10,00 
2,33 
12,00 
... 
0,91 
61,40 
0,80 
9,64 
0,04 
72,70 
83,18 
479,53 38,17 
11,50 
2,16 
84,74 
12,70 
... 
149,27 
3,17 
42,21 
45,38 
618,41 209,66 
21,50 
15,05 
300,51 
26,75 
4,54 
586,93 
3,83 
33,30 
0,12 
218,04 
255,79 
2203,93 
Noot : Schattingen van de Commissie. Deze bedragen berusten op schattingen en dienen slechts als 
indicatie van de bedragen van de vastleggingen uit hoofde van de gespecificeerde begrotingslijnen te 
worden beschouwd. 
Si 
label 5 
IK J-Vastleggingen voor Azië uil hooide van A LA-Verordening 443/92 
Begrotingslijn B 73000 en B 73001 (miljoen ecu) 
Begro­
tings­
lijn 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1991-95 
Financiële en 
technische 
samenwerking 
Economische 
samenwerking 73000 225,05 210,85 211,22 310,62 276,73 366,29 1375,71 
73001 2,79 11,99 13,45 49,41 42,21 57,47 174,44 
Totaal 227,84 222,84 224,67 360,03 360,03 318,94 1550,25 
Noot: Schattingen van de Commissie. Deze bedragen berusten op schattingen en dienen slechts als 
indicatie van de bedragen van de vastleggingen uit hoofde van de gespecificeerde begrotingslijnen te 
worden beschouwd. 
Noot: Deze Tabel en Tabel 7 vermelden gegevens over vastleggingen voor de begrotingslijnen waarvoor 
de ALA-Verordening de rechtsgrond vormt. 
sv 
Tabel 6 
Latijns-Amerika: Vastleggingen (miljoen ecu) 
Begro- 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1991-95 
tiiiüsliin 
I'iiiaiirielc en tciimische 
samenwerking 
Totaal A 
Economische 
samenwerking 
Economische 
samenwerking 
ECIP 
Wetenschap en 
technologic 
Wetenschappcl ij kc 
samenwerking 
Samenwerking op hct 
gebied van encrgic 
Ovcrigc (n.e.g.) 
Totaal B 
Humanitaire hulp 
Vluchtelingen 
Herstel 
Drugs 
Voedselhulp 
Noodhulp 
Aids 
Overige (n.e.g.) 
Totaal C 
Overige 
Milieu 
Regcnwouden 
Vrouw in ontwikkeling 
Democratisering 
Overige (n.e.g.) 
Totaal D 
Totaal 73100 
73110 
78720 
66224 
68371 
41041 
72120 
76410 
76210 
72000 
72010 
76211 
76200 
76201 
75051 
77030 I0V/K 
103,78 
14,77 
4,49 
3,67 
7,92 
0,84 
3,52 
35,21 
11,96 
... 
1,46 
62,74 
0,32 
0,83 
28,00 
105,31 
1,99 
... 
... 
9,99 
1,00 
12,98 
257,28 1 *4,2X 
134,28 
20,33 
3,66 
1,85 
9,30 
0,69 
3,46 
39,29 
15,62 
... 
2,89 
60,16 
2,86 
1,16 
38,71 
121,40 
3,35 
... 
... 
9,99 
1,01 
14,35 
309,32 152,52 
152,52 
35,28 
5,93 
2,19 
11,79 
1,23 
2,61 
59,03 
19,28 
... 
4,04 
56,78 
2,10 
0,50 
45,36 
128,06 
1,85 
20,23 
... 
9,99 
1,40 
33,47 
373,08 l(»X,20 
168,20 
46,60 
8,54 
2,01 
16,57 
1,04 
3,59 
78,35 
20,00 
... 
4,91 
49,16 
12,25 
1,34 
50,54 
138,20 
5,92 
22,08 
... 
15,00 
1,89 
44,89 
429,64 2(H,06 
203,06 
46,60 
11,47 
4,15 
14,76 
0,51 
3,07 
80,56 
27,77 
9.82 
3,10 
22,43 
21,51 
3,36 
60,04 
148,03 
2,17 
22,10 
0,32 
13,00 
3,22 
40,81 
472,46 2*1,57 
231,57 
56,00 
9,79 
... 
... 
... 
6,45 
72,24 
20,00 
10,90 
2,64 
47,86 
28,13 
5,62 
43,38 
158,53 
3,51 
35,69 
0,36 
14,00 
3,71 
57,27 
519,61 Kl>l),6} 
899,63 
204,81 
39,39 
10,20 
52,42 
3,47 
19,18 
329,47 
102,67 
20,72 
17,58 
236,39 
66,85 
11,98 
238,03 
694,22 
16,80 
100,10 
0,68 
61,98 
11,23 
190,79 
2104,11 
Noot: Schattingen van de Commissie. Deze bedragen berusten op schattingen en dienen s1 echts als 
indicatie van de bedragen van de vastleggingen uit hoofde van de gespecificeerde begrotingslijnen te 
worden beschouwd. 
S£ 
I abel 7 
I<1< J-Vastleggingen voor Latijiis-Amcrika uit hooide van ALA-Verordening 443/92 
Begrotingslijn B 73100 en B 73110 (miljoen ecu) 
Financiële en 
technische 
samenwerking 
Economische 
samenwerking Begro­
tings­
lijn 
73100 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1991-95 
103,78 134,28 152,52 168,20 203,06 231,57 899,63 
73110 14,77 20,33 35,28 46,60 46,60 56,00 204,81 
Totaal 118,55 154,61 187,80 214,80 249,66 287,57 1104,44 
Noot: Schattingen van de Commissie. Deze bedragen berusten op schattingen en dienen slechts als 
indicatie van de bedragen van de vastleggingen uit hoofde van de gespecificeerde begrotingslijnen te 
worden beschouwd. 
Sk 

ISSN 0254-1513 
COM(98) 40 def. 
DOCUMENTEN 
NL 11 01 02 
Catalogusnummer : CB-CO-98-040-NL-C 
ISBN 92-78-30394-1 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
5-f