Nr. C 11/10 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 17. 1.91 
II 
(Voorbereidende besluiten) 
COMMISSIE 
Gewijzigd voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek pro­
gramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling op het gebied van de medische biologie 
en de gezondheid (1990-1994) (') 
COM(90) 676 de/. — SYN 267 
(Door de Commissie ingediend op 14 december 1990 krachtens artikel 149, lid 3, van het EEG-
Verdrag ingediend) 
(91/C 11/04) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 
130 Q, lid 2, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
In samenwerking met het Europese Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Co­
mité, 
Overwegende dat de Raad bij Besluit 90/221/Euratom, 
EEG (2) een derde kaderprogramma van communautaire 
werkzaamheden op het gebied van onderzoek en techno­
logische ontwikkeling (1990-1994) heeft vastgesteld, 
waarin met name de acties worden omschreven die moe­
ten worden ondernomen om bij te dragen tot de ontwik­
keling van het Europese potentieel dat noodzakelijk is 
voor het begrip en de aanwending van de eigenschappen 
en structuren van de levende materie; dat de onderhavige 
beschikking in het licht van de in de preambule van ge­
noemd besluit vervatte overwegingen dient te worden 
vastgesteld; 
Overwegende dat in artikel 130 K van het Verdrag is be­
paald dat het kaderprogramma door middel van speci­
fieke, binnen elke actie te ontwikkelen programma's 
moet worden uitgevoerd; 
Overwegende dat het bedrag van de voor de uitvoering 
van dit specifieke programma vereiste communautaire 
middelen moet worden geraamd; dat de definitieve be­
dragen door de Begrotingsautoriteit zullen worden vast­
gesteld met inachtneming van de aan het Interinstitutio­neel Akkoord van 29 juni 1988 (3) gehechte financiële 
vooruitzichten voor de periode 1988-1992, alsmede de 
eventuele financiële vooruitzichten voor de periode 
1993-1994; 
Overwegende dat het fundamentele onderzoek in elk 
van de sectoren voor strategisch onderzoek van het ka­
derprogramma in de gehele Gemeenschap specifiek moet 
worden bevorderd; 
Overwegende dat, naast het specifieke programma op 
het gebied van menselijk kapitaal en mobiliteit, de oplei­
ding van onderzoekers in elk van de sectoren voor stra­
tegisch onderzoek van het kaderprogramma moet wor­
den verzekerd; 
Overwegende dat er een onafhankelijke evaluatie dient 
plaats te vinden van de voor de mens economische en 
sociale gevolgen van het programma en dat er een eva­
luatie moet worden gemaakt van de technologische en 
risicoanalyse, inzonderheid op het terrein van de bio-
ethiek; 
Overwegende dat, krachtens artikel 4 en bijlage I van 
Besluit 90/221/Euratom, EEG, het voor het kaderpro­
gramma als geheel noodzakelijk geachte bedrag een be­
drag van 57 miljoen ecu voor gecentraliseerde acties ter 
verbreiding en benutting van de resultaten omvat, dat 
naar rato van het voor elke actie uitgetrokken bedrag 
moet worden verdeeld; dat, gezien de omvang van dit 
specifieke programma binnen de actie „biowetenschap-
pen en biotechnologie", de voor dit programma noodza­
kelijk geachte financiële middelen dienen te worden ver­
minderd met 1,33 miljoen ecu, welk bedrag voor ge­
noemde gecentraliseerde werkzaamheden moet worden 
gereserveerd, zulks met het oog op de naleving van arti­
kel 130 P, lid 2, tweede zin, van het Verdrag; 
(') PB nr. C 174 van 16. 7. 1990, blz. 65. 
(2) PB nr. L 117 van 8. 5. 1990, blz. 28. O PB nr. L 185 van 15. 7. 1988, blz. 33. 
17. 1.91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 11/11 
Overwegende dat de Commissie voor de uitvoering van 
dit programma moet zorg dragen; dat de Lid-Staten, om 
de vervulling van haar taak te vergemakkelijken, krach­
tens artikel 5 van het Verdrag ertoe gehouden zijn haar 
bij de uitvoering van dit programma alle nodige bijstand 
te verlenen, met name in het kader van een comité; 
Overwegende dat dit programma hoofdzakelijk dient te 
worden uitgevoerd door met het oog op een bijdrage van 
de Gemeenschap projecten voor onderzoek en ontwikke­
ling te selecteren; dat de Commissie tot de indiening van 
dergelijke projecten moet aanzetten door middel van de 
gebruikelijke in het Publikatieblad van de Europese Ge­
meenschappen op te nemen uitnodigingen tot het indienen 
van voorstellen; dat eveneens dient te worden voorzien 
in een buitengewone procedure, van kracht tussen de uit­
nodigingen tot het indienen van voorstellen, die de Com­
missie de nodige ruimte moet geven om, met het oog op 
de voortdurende ontwikkelingen en de geleidelijke ver­
snelling van de technologische vooruitgang, ook spon­
taan ingediende voorstellen in aanmerking te kunnen 
nemen die sporen met de programmadoelstellingen; 
Overwegende dat steunverlening aan het internationale 
concurrentievermogen van de Europese industrie bij mid­
del van communautaire programma's op het gebied van 
onderzoek en technologische ontwikkeling, gepaard gaat 
met een politiek van buitenlandse betrekkingen van de 
Gemeenschap, berustend op het principe van „het glo­
bale evenwicht van de voordelen", en dat het eveneens in 
het licht van dergelijke politiek is dat de deelname aan 
het programma tot Europese vennootschappen, waarvan 
personen van niet-communautaire landen eigenaar zijn, 
verruimd is; 
Overwegende dat bij de selectie van de in het kader van 
het programma uit te voeren projecten in het bijzonder 
belang moet worden gehecht aan het beginsel van de 
economische en sociale samenhang van de Gemeenschap, 
het grensoverschrijdende karakter van de projecten en de 
ondersteuning van kleine en middelgrote ondernemin­
gen; 
Overwegende dat alleen in het licht van de bij de verwe­
zenlijking van dit programma opgedane ervaring door de 
Commissie kan worden voorgesteld en door de Raad 
kan worden besloten om bij de uitvoering daarvan als 
aanvulling van de in de artikelen 130 L, 130 M of 130 O 
van het Verdrag bedoelde middelen gebruik te maken, 
indien deze, overeenkomstig de bij artikel 2, lid 2, van 
Besluit 90/221/Euratom, EEG geboden mogelijkheid, 
tot de verwezenlijking van de programmadoelstellingen 
bijdragen; 
Overwegende dat, volgens artikel 130 G van het Ver­
drag, de acties die door de Gemeenschap worden ge­
voerd om de wetenschappelijke en technologische grond­
slag van de Europese industrie te versterken en de ont­
wikkeling van haar concurrentievermogen te bevorderen, 
stimulering van de samenwerking op het gebied van on­
derzoek en technologische ontwikkeling met derde lan­
den en internationale organisaties omvatten; dat een der­
gelijke samenwerking voor de ontwikkeling van dit pro­
gramma bijzonder vruchtbaar kan blijken; Overwegende dat, zoals bepaald in bijlage II bij Besluit 
90/221/Euratom, EEG, aan de verhoging van de effi­
ciëntie van het onderzoek en de ontwikkeling op het ge­
bied van geneeskunde en gezondheid van de Lid-Staten 
moet worden bijgedragen, met name door een betere 
coördinatie van de onderzoeks- en ontwikkelingsactivi­
teiten van de Lid-Staten en de toepassing van de resulta­
ten daarvan, dank zij communautaire samenwerking en 
het gemeenschappelijke gebruik van de beschikbare mid­
delen; 
Overwegende dat het Comité voor wetenschappelijk en 
technisch onderzoek (Crest) is geraadpleegd, 
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD: 
Artikel 1 
Voor de periode vanaf de datum van bekendmaking van 
deze beschikking in het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen tot en met 31 december 1994 wordt een 
in bijlage I nader omschreven specifiek programma voor 
onderzoek en technologische ontwikkeling voor de Eu­
ropese Economische Gemeenschap op het gebied van de 
medische biologie en de gezondheid vastgesteld. 
Artikel 2 
1. Het bedrag aan communautaire middelen dat voor 
de uitvoering van de actie waarin deze beschikking voor­
ziet noodzakelijk wordt geacht, beloopt 133 miljoen ecu. 
Op dit bedrag wordt ten behoeve van de gecentraliseerde 
werkzaamheden inzake verbreiding en benutting van de 
resultaten 1,33 miljoen ecu in mindering gebracht. In het 
dan overblijvende bedrag van 131,67 miljoen ecu zijn de 
personeelsuitgaven begrepen die ten hoogste 4 % daar­
van mogen bedragen. Een indicatieve verdeling van de 
middelen is in bijlage II vervat. 
2. Indien door de Raad, in toepassing van artikel 1, 
lid 4, van Besluit 90/221/Euratom, EEG, een besluit 
wordt genomen, wordt om met dat besluit rekening te 
houden, de onderhavige beschikking aangepast. 
3. De Begrotingsautoriteit stelt de voor ieder begro­
tingsjaar beschikbare kredieten vast. 
Artikel 3 
Bijlage III behelst de nadere regels voor de uitvoering 
van het programma. 
Artikel 4 
De hoogte van de financiële bijdrage van de Gemeen­
schap wordt vastgesteld overeenkomstig bijlage IV bij 
Besluit 90/221/Euratom, EEG. 
Nr. C 11/12 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 17. 1.91 
Artikel 5 
1. In de loop van 1992 evalueert de Commissie het 
programma en legt zij over de uitkomsten van die eva­
luatie aan de Raad en het Europese Parlement een ver-
, slag voor. Zo nodig gaat dit verslag vergezeld van voor­
stellen tot wijziging van het programma. 
2. Aan het eind van het programma evalueert de 
Commissie de bereikte resultaten en legt zij daarover aan 
de Raad en het Europese Parlement een verslag voor. 
3. De verslagen worden opgesteld aan de hand van de 
in bijlage I omschreven doelstellingen en overeenkomstig 
artikel 2, lid 4, van Besluit 90/221/Euratom, EEG, en 
bevatten een beoordeling van de mate van overeenstem­
ming van de meetbare uitvoering van het programma met 
de zes belangrijkste vereisten als geformuleerd in bijlage 
II van Besluit 90/221 /Euratom, EEG. 
Artikel 6 
1. De Commissie is voor de uitvoering van het pro­
gramma verantwoordelijk. Zij wordt bijgestaan door een 
uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten bestaand en 
door de vertegenwoordiger van de Commissie voorgeze­
ten comité, hierna „het Comité" te noemen. 
2. In de door de Commissie gesloten contracten wor­
den de rechten en verplichtingen van iedere partij vastge­
steld, met inbegrip van de regeling voor verbreiding, be­
scherming en benutting van de onderzoeksresultaten, en 
in voorkomende gevallen de procedures voor opleiding 
en evaluatie, overeenkomstig de krachtens artikel 130 K, 
tweede alinea, van het Verdrag vastgestelde bepalingen. 
3. Bij het begin van de tenuitvoerlegging van het pro­
gramma wordt een werkprogramma vastgesteld dat op 
gezette tijden wordt herzien. In dit werkprogramma 
worden gedetailleerde doelstellingen en de aard van de 
te ondernemen projecten aangegeven, en tevens de ter 
zake vaste te stellen financiële bepalingen omschreven. 
De Commissie stelt op grond van de jaarlijkse werkpro­
gramma's uitnodigingen tot het indienen van voorstellen 
op. 
Artikel 7 
1. In de in artikel 8, lid 1, bedoelde gevallen legt de 
vertegenwoordiger van de Commissie het Comité een 
ontwerp van de te nemen maatregelen voor. Het Comité 
brengt advies uit over dit onderwerp binnen een termijn 
die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de ur­
gentie van de aangelegenheid. Het Comité spreekt zich 
uit met de meerderheid van stemmen die in artikel 148, 
lid 2, van het Verdrag is voorgeschreven voor de aanne­
ming van de besluiten die de Raad op voorstel van de 
Commissie dient te nemen. Bij stemming binnen het Co­
mité worden de stemmen van de vertegenwoordigers van 
de Lid-Staten gewogen overeenkomstig genoemd artikel. 
De voorzitter neemt niet aan de stemming deel. 2. De Commissie stelt de beoogde maatregelen vast 
wanneer zij in overeenstemming zijn met het advies van 
het Comité. 
3. Wanneer de beoogde maatregelen niet in overeen­
stemming zijn met het advies van het Comité of indien 
geen advies is uitgebracht, dient de Commissie onver­
wijld bij de Raad een voorstel in betreffende de te nemen 
maatregelen. De Raad besluit met gekwalificeerde meer­
derheid van stemmen. 
4. Indien de Raad binnen een termijn van één maand 
te rekenen van de datum waarop het voorstel bij hem is 
ingediend, geen besluit heeft genomen, worden de voor­
gestelde maatregelen door de Commissie vastgesteld. 
Artikel 8 
1. De procedure van artikel 7 geldt voor: 
— de opstelling en bijwerking van de in artikel 6, lid 3, 
bedoelde werkprogramma's; 
— de beoordeling van de in bijlage III, punt 2, bedoelde 
projecten alsmede het geraamde bedrag van de finan­
ciële bijdrage van de Gemeenschap, wanneer deze 
projecten aan de in bijlage III, punt 4, bedoelde nor­
male procedure zijn onderworpen en de bijdrage ho­
ger is dan 5 miljoen ecu; 
— de beoordeling van alle projecten die aan de in bij­
lage III, punt 4, bedoelde buitengewone procedure 
zijn onderworpen alsmede het geraamde bedrag van 
de financiële bijdrage van de Gemeenschap; 
— de maatregelen ter evaluatie van het programma. 
2. De Commissie kan over elke met het toepassingsge­
bied van het programma verband houdende aangelegen­
heid het Comité raadplegen. 
3. De Commissie stelt het Comité in kennis van: 
— de voortgang van het programma; 
— de ontwerpen van de in artikel 6, lid 3, bedoelde uit­
nodigingen tot het indienen van voorstellen; 
— de in bijlage III, punt 2, bedoelde aan de normale 
procedure onderworpen projecten, waarvoor de bij­
drage van de Gemeenschap ten hoogste 5 miljoen ecu 
bedraagt, alsmede van de uitkomsten van de evaluatie 
daarvan; 
— de in bijlage III, punt 2, bedoelde begeleidende maat­
regelen; 
17. 1.91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 11/13 
— de in bijlage III, punt 2, bedoelde gecoördineerde ac­
ties. 
Artikel 9 
Bij de uitvoering van dit programma kan, indien nodig, 
eveneens tot aanvullende programma's in de zin van arti­
kel 130 L, deelnemingen in de zin van artikel 130 M en 
gemeenschappelijke ondernemingen of andere structuren 
in de zin van artikel 130 O van het Verdrag worden be­
sloten. 
Artikel 10 
Ingeval de samenwerking met derde landen en interna­
tionale organisaties met het oog op de verwezenlijking 
van de doelstellingen van dit programma juridische ver­
bintenissen tussen de Gemeenschap en de betrokken der­
den vergt, is de Commissie gemachtigd om overeenkom­
stig artikel 130 N van het Verdrag, over internationale 
overeenkomsten waarin deze samenwerking wordt gere­
geld te onderhandelen. Prioriteit zal worden gegeven aan samenwerking met de 
EVA-landen en Europese landen die geen lid van de Eu­
ropese Gemeenschap zijn, desgevallend overeenkomstig 
de tijdens de overlegprocedure voorafgaande aan de 
vaststelling van het derde kaderprogramma tussen de 
Raad en het Europese Parlement overeengekomen richt­
snoeren. 
Onderhandelingen over zulke internationale overeen­
komsten kunnen slechts worden aangegaan met derde 
landen die reeds een samenwerkingsovereenkomst met 
de Gemeenschap ondertekend hebben waarin onderzoek 
en technologische ontwikkeling of wetenschappelijke 
vooruitgang als een van de samenwerkingsdoelstellingen 
expliciet zijn vermeld. 
Het besluit over de sluiting van deze internationale over­
eenkomsten wordt genomen volgens de procedure van 
artikel 130 Q, lid 2, van het Verdrag. 
Artikel 11 
Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten. 
BIJLAGE I 
Wetenschappelijke en technische doelstellingen en inhoud van het programma 
Dit specifieke programma is geheel in overeenstemming met de beleidslijnen van het derde kaderpro­
gramma, de wetenschappelijke en technische doelstellingen die het volgt en de motivatie waarop het steunt. 
Punt II.4.C van bijlage II van vorengenoemd kaderprogramma maakt in zijn geheel deel uit van dit speci­
fieke programma. 
Er zal worden gezorgd voor een nauwe coördinatie met andere relevante onderzoekprogramma's, zoals 
„biotechnologie", „biowetenschappen en biotechnologie ten behoeve van de ontwikkelingslanden", „tele-
maticasystemen — gezondheidszorg" en „medisch onderzoek" onder het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, alsmede het „Europa tegen kanker"-programma. 
Het subsidiariteitsbeginsel zal zoveel mogelijk worden toegepast. Harmonisatie van de in de verschillende 
nationale programma's gehanteerde benaderingen en methodieken zal worden bevorderd. De projecten 
zelf zullen een Europese dimensie hebben met onderzoeknetwerken als basis. De voornaamste criteria 
daarvan zijn kwaliteit en complementariteit. Versterking van de netwerken, met name door het ontwikke­
len van „open laboratoria", is gericht op de ontwikkeling van specifieke en competitieve themalijnen. De 
mobiliteit van onderzoekers tussen deelnemende laboratoria wordt aangemoedigd, ook voor verblijven van 
korte duur. 
Door middel van voor de relevante protocollen specifieke geharmoniseerde methoden zal worden bewerk­
stelligd dat de gegevens afkomstig van de in de gehele Gemeenschap uitgevoerde projecten statistisch 
overal in de Gemeenschap kunnen worden geanalyseerd en toegepast. Coördinatie met nationale activitei­
ten moet zorgen voor een efficiënt gebruik van middelen. 
Nr. C 11/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 17. 1.91 
Beseft wordt dat fundamenteel onderzoek een essentiële rol speelt bij de onderbouwing van het werk in het 
kader van het programma. Prenormatief onderzoek zal worden opgezet wanneer dat nodig is voor het 
voltooien van de interne markt naar de behoeften van de patiënten toe. 
Op basis en uit hoofde van de voornoemde elementen volgt hierna een analytische beschrijving van de 
inhoud van dit specifieke programma. 
Hoofdlijn 1: Ontwikkeling van gecoördineerd onderzoek naar preventie, verpleging en gezondheidsstelsels 
Onder deze hoofdlijn valt harmonisatie van methodieken en protocollen in epidemiologisch, biologisch, 
klinisch en technologisch onderzoek. Speerpunten bij dit onderzoek zijn: 
Het testen van geneesmiddelen en onderzoek naar toezicht en controle op praktijken bij het voorschrijven 
van geneesmiddelen, attitude van de patiënt en de incidentie van negatieve bijwerkingen van een genees­
middel; dit onderzoek zal worden verricht op basis van via gecoördineerde netwerken verzamelde gegevens 
en met het oog op een betere harmonisering van normen, parameters en „richtlijnen". 
Beroepsmatige risicofactoren, waaronder ook gevaarlijke stoffen en biologische agentia, zullen worden 
onderzocht met het oog op identificering, risicopreventie en vroegtijdige opsporing van ziekten. Aanver­
wante onderwerpen zijn methoden van voorlichting aan werknemers over veiligheidsaspecten en doeltref­
fend en economisch beheer van screeningsystemen. Onderzoek in verband met screening van werknemers 
op genetisch bepaalde aanleg voor beroepsziekten en arbeidsongevallen, waarvoor de medewerking van 
werknemers is vereist, mag niet zonder hun instemming worden uitgevoerd. 
Versterking en toepassing van biomedische technologie op medische en gezondheidszorg zal worden ge­
richt op de ontwikkeling van coherente stelsels en procedures voor diagnosestelling, therapie, preventie, 
verpleging en revalidatie. De coördinatie van het fundamentele onderzoek (modelleren) bij biomedische 
technologie zal worden gericht op fundamenteel inzicht in gebreken in menselijke functies en de specifieke 
eigenschappen van biomateriaal. Toegepast technologisch onderzoek zal worden gericht op kunstmatige 
systemen om gebrekkige menselijke functies te herstellen en handicaps zo volledig mogelijk te verlichten. 
Ten slotte zou het dienstig zijn op al deze verschillende terreinen over verschillende landen gespreide 
„pluricentrische" studies te bevorderen ter vergemakkelijking van de wederzijdse erkenning van diploma's, 
epidemiologische studies en het afgeven van vergunningen voor het op de markt brengen van nieuwe ge­
neesmiddelen. 
Er wordt veel belang gehecht aan de harmonisatie van protocollen en benaderingen op het gebied van de 
gezondheidsdiensten, vooral met het oog op het Europa van 1992. Er zal onderzoek worden verricht naar 
het financieren van de gezondheidszorg, het personeelsbeleid in de gezondheidszorg en gezondheidszorg­
stelsels. Ook zal de methodologie worden bestudeerd van het onderzoek naar preventie, therapie en revali­
datie. 
Hoofdlijn 2: Belangrijkste gezondheidsproblemen en ziekten van groot sociaal-economisch belang 
Er zal worden gewerkt aan de belangrijkste gezondheidsproblemen en groepen van ziekten van econo­
misch en sociaal belang, in het bijzonder de volgende: 
Aids 
Het onderzoek, dat zal voortbouwen op de reeds door de Gemeenschap opgezette activiteiten, bestrijkt vijf 
hoofdthema's: 
— Aids-preventie — geconcentreerd op specifieke epidemiologische projecten, studies inzake primaire en 
secondaire preventie, beoordeling van preventieve strategieën, gedragsonderzoek en voorspellend on­
derzoek; 
17. 1.91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 11/15 
— fundamenteel onderzoek — geconcentreerd op Aids-virussen, gastheerreactie, pathogenese en experi­
mentele modellen; 
— klinisch onderzoek — geconcentreerd op klinische proeven, klinische kenmerken, steun voor klinische 
centra en voor nationale coördinatie; 
— de ontwikkeling van een Europees vaccin tegen Aids (Eva) zal actief worden voortgezet. Een gecentra­
liseerde voorziening zal samenwerken met industriële en academische laboratoria om de benodigde 
hoeveelheden antigenen, sera, cellen en andere stoffen te vervaardigen;-
— methoden voor de beproeving van antivirale geneesmiddelen bij de bestrijding van Aids (Adam) zullen 
verder worden ontwikkeld. De primaire screeningcapaciteit zal worden opgevoerd door de introductie 
van nieuwe technieken. 
Bij dit specifieke onderwerp zal bijzondere aandacht worden geschonken aan coördinatie met de andere 
acties van de Europese Gemeenschap — vooral het specifieke programma „biowetenschappen en biotech­
nologie ten behoeve van de ontwikkelingslanden". 
Kanker 
Het epidemiologische en fundamentele onderzoek naar genetische en fenotypische veranderingen in kan­
kercellen (invasie en metastase) en de immuunbewaking zullen worden uitgebreid. Er zal bijzondere aan­
dacht worden besteed aan het onderzoek naar oncogenen en antioncogenen. Er zal onder andere voorrang 
worden gegeven aan verbetering van de bestanden van de Europese tumorcellen- en weefselbanken en de 
ontwikkeling van de wetenschappelijke basis voor gemeenschappelijke richtlijnen voor het screenen van 
geneesmiddelen tegen kanker. 
Het onderzoek zal zich concentreren op betere methoden waarin gebruik wordt gemaakt van verschillende 
combinaties van chirurgie, radiotherapie, chemotherapie en immunotherapie en vervolgens op de harmoni­
satie daarvan met een hierop afgestemde plaatselijke en algemene aanpak. 
Voorts zal onderzoek worden gedaan naar milieufactoren die het vóórkomen van kanker en allergieën 
bevorderen, met als doel preventiestrategieën te ontwikkelen, in coördinatie met het milieuonderzoekpro­
gramma. 
In samenhang met het programma „Europa tegen kanker" zal een specifieke sectie van het programma aan 
het onderzoek naar kanker bij kinderen worden gewijd. 
Hart- en vaatziekten 
De verschillende vormen van hart- en vaatziekten zullen worden onderzocht, met de nadruk op onderzoek 
waar coherente, ruim opgezette klinische en epidemiologische surveys het meest zinvol zijn. Dit zal omvat­
ten de correlatie tussen genetische factoren, leefwijze, voeding en het optreden en de ontwikkeling van 
hart- en vaatafwijkingen, de gevolgen van profylactische en therapeutische maatregelen, de ontwikkeling 
van nieuwe behandelingswijzen, onder andere non-invasieve diagnostische methoden, en de beproeving van 
geneesmiddelen. 
Psychische en neurologische aandoeningen 
Een multidisciplinaire benadering van het onderzoek naar aetiologische factoren en predisponerende om­
standigheden zal worden ontwikkeld in een breed scala van psycho-sociale omgevingen. Dergelijke studies 
hebben tot doel het inzicht te verbeteren in de oorzaken van geestesziekten en de evolutie van pathologie 
naar invaliditeit en sociale handicap, alsmede nieuwe preventie- en verpleegmethoden te ontwikkelen. 
Dysfuncties van het mentale zenuwstelsel die samenhangen met pathologische en fysiopathologische condi­
ties, zullen worden bestudeerd met behulp van een totaalbenadering om beter inzicht te verkrijgen in de 
aetiologisch-pathogenetische mechanismen. 
Nr. C 11/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 17. 1. 91 
Er zal specifiek onderzoek worden verricht op enzymologisch, neuroëndocrinologisch en genetisch terrein. 
Voorts zal bijzondere aandacht worden geschonken aan de invloed van psychische factoren op het ziekte­
verloop bij kanker, Aids en hart- en vaatziekten. 
Veroudering en leeftijdsgebonden gezondheidsproblemen en handicaps 
Er zal onderzoek worden verricht naar perinatale ziekten (waaronder de sociale en economische impact 
van prenatale diagnose) en kinderziekten en naar de doelmatigheid van profylactische en therapeutische 
maatregelen. 
Centraal bij onderzoek op het terrein van het ouder worden zal staan: het voorkomen en het opvangen van 
hulpbehoevendheid. Het verouderingsonderzoek zal gecoördineerd worden opgezet, ten einde na te gaan 
welke essentiële elementen een rol spelen bij het in stand houden van het welzijn van bejaarden, de preven­
tie of het vertragen van de achteruitgang van functies bij het individu en verlaging van de kosten voor de 
samenleving. De nadruk zal komen te liggen op lange-termijnonderzoek naar het ouder worden in ver­
schillende culturele omgevingen en naar specifieke pathologieën in verband met ouderdom, zoals demente­
ren, osteoporosis en verstoring van het immuunsysteem. Er zal bijzondere aandacht worden geschonken 
aan de invloed van het milieu op de gezondheid, met name bij mensen in de meer kwetsbare leeftijdsgroe­
pen; hierbij zal nauw worden samengewerkt met het onderzoek inzake milieubescherming. 
Er zal onderzoek worden verricht naar methoden om orgaantransplantaties te verbeteren. 
Hoofdlijn 3: Analyse van het menselijke genoom 
Dit onderzoek zal worden gericht op de voltooiing en integratie van genetische en fysische kaarten. Boven­
dien zal het onderzoek naar de genetische basis van biologische functies worden voortgezet en zal een 
coördinatiecentrum worden opgericht om een uit biologisch oogpunt zeer belangrijk deel van het genoom 
te sequentiëren (bij voorbeeld het gedeelte dat codeert voor het HLA (Human Lymphocyte Antigen)-sys-
teem. 
Er zal speciale aandacht worden geschonken aan medische toepassingen die bijdragen tot het welzijn van 
de patiënten, in coördinatie met andere elementen van het onderzoekprogramma op het gebied van de 
medische biologie en de gezondheid, om ervoor te zorgen dat de vooruitgang in het inzicht in genetica 
wordt aangewend ter verbetering van de menselijke gezondheid: met name inzicht in de genetische compo­
nent van aandoeningen waarbij verschillende factoren een rol spelen, bij voorbeeld de ziekte van 
Alzheimer, en de ontwikkeling van methoden om therapieën te verbeteren. 
Er zullen contacten worden onderhouden met geschikte internationale organisaties of fora (bij voorbeeld 
Hugo, de Human Genome Organization) en met onderzoekactiviteiten in niet-Lid-Staten waarin een ver­
gelijkbare of aanvullende benadering wordt toegepast. Het programma van de Gemeenschap wordt geken­
merkt door de nadruk op de opbouw van genetische kaarten en door het gebruik van informatie afkomstig 
van de analyse van het genoom van andere soorten. Het is daarom belangrijk het onderzoekprogramma op 
het gebied van de medische biologie en de gezondheid te koppelen aan relevante activiteiten op andere 
punten van het kaderprogramma. 
De ethische, sociale en wettelijke aspecten van deze werkzaamheden, met name daar waar mogelijkerwijze 
misbruik van de onderzoekresultaten kan worden gemaakt, zullen met bijzondere aandacht en zorg wor­
den omgeven. In dit programma zal geen onderzoek worden verricht waarin de genetische structuur van de 
mens wordt gewijzigd of dat tot doel heeft deze structuur te wijzigen door in te grijpen in voortplantings-
cellen of enig stadium van de embryonale ontwikkeling op een wijze welke erfelijk overdraagbare gevolgen 
heeft. 
Wel moeten de resultaten van dit onderzoek het mogelijk maken te allen tijde de genetische informatie van 
orgaandonors te inventariseren. 
17. 1.91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 11/17 
Hoofdlijn 4: Onderzoek naar onderwerpen die samenhangen met bio-ethiek 
De werkzaamheden zullen bestaan uit: 
— inventarisering van de bestaande wetgevingen op het gebied van bio-ethiek en lopende projecten; 
— het beleggen van bijeenkomsten van deskundigen op het terrein van de bio-ethiek met het oog op te 
bepalen communautaire standpunten; 
— evaluatie van de sociale gevolgen van het programma en van de technologische risico's die ermee kun­
nen samenhangen; 
— evaluatie van bio-ethische aspecten van de verschillende onderzoekprogramma's van het kaderpro­
gramma communautaire acties en onderzoek. 
Er zal voorbereidend onderzoek worden verricht om de mogelijkheden af te tasten voor het samen met de 
Europese Instellingen en organisaties oprichten van een Europese waarnemingspost voor ethiek. 
BIJLAGE II 
Indicatieve verdeling van de middelen 
In percenten voor de periode 1990-1994: 
Hoofdlijn 1: Harmonisatie van methodieken en protocollen voor epide­
miologisch, biologisch en klinisch onderzoek 20-25 
Hoofdlijn 2: Toepassing op ziekten van groot sociaal-economisch belang, 
waarvan 50 % van het bedrag van hoofdlijn 2 voor Aids 55-60 
Hoofdlijn 3: Analyse van het menselijke genoom 20-25 
Hoofdlijn 4: Onderzoek naar onderwerpen die samenhangen met bio-
ethiek 5 % van het 
totaalbedrag van de 
hoofdlijnen 1, 2 en 3 
Deze verdeling over verschillende hoofdlijnen impliceert niet dat projecten geen betrekking kunnen hebben 
op meer dan één hoofdlijn. 
1. Van het totaalbedrag moet 10 % worden besteed aan de financiering van projecten ter bevordering van 
fundamenteel onderzoek, die duidelijk moeten worden aangegeven. 
2. Van het totaalbedrag wordt 5 % aangewend voor de financiering van projecten ter bevordering van de 
opleiding van onderzoekers op de terreinen die door dit specifieke programma worden bestreken. 
Nr. C 11/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 17. 1.91 
BIJLAGE III 
Nadere regels voor de uitvoering van het programma en acties inzake verbreiding en benutting 
van de resultaten 
1. De Commissie voert het programma uit op basis van de in bijlage I gegeven wetenschappelijke en tech­
nische invulling daarvan. 
2. De in artikel 3 bedoelde nadere regels voor de uitvoering van het programma hebben betrekking op 
projecten voor onderzoek en technologische ontwikkeling, begeleidende maatregelen en gecoördineerde 
acties. 
Voor de projecten worden contracten voor gezamenlijke rekening voor onderzoek en technologische 
ontwikkeling gesloten. 
De begeleidende maatregelen bestaan erin gebruik te maken van passende middelen voor een goede 
technische uitvoering en voor het beheer en de evaluatie van het programma, voor de adequate verbrei­
ding en beschikbaarstelling van de resultaten, voor coördinatie alsmede voor opleidings- en bewustma-
kingsactiviteiten ten behoeve van de deelnemers aan het programma. 
De gecoördineerde acties zijn die welke zijn omschreven in artikel 92 van het Financieel Reglement. 
3. Aan de projecten kan uitsluitend worden deelgenomen door in de Gemeenschap gevestigde natuurlijke 
of rechtspersonen, zoals universiteiten, onderzoekorganisaties en industriële ondernemingen, waaronder 
ook kleine en middelgrote ondernemingen, of verenigingen daarvan, met name Europese economische 
samenwerkingsverbanden (EESV). 
Natuurlijke of rechtspersonen die zijn gevestigd in landen die met de Gemeenschap overeenkomsten 
voor wetenschappelijke en technische samenwerking hebben gesloten, kunnen op basis van het criterium 
van wederzijds voordeel aan in het kader van dit programma opgezette projecten deelnemen. De in dit 
verband geselecteerde contractanten komen niet voor een financiële bijdrage van de Gemeenschap uit 
hoofde van het kaderprogramma in aanmerking en moeten bijdragen in de algemene beheerskosten. 
4. Bij de selectie van de projecten wordt in beginsel de eerste hieronder beschreven methode gevolgd; in 
uitzonderingsgevallen kan een beroep worden gedaan op de tweede methode. 
De deelnemers aan de projecten worden geselecteerd aan de hand van de normale procedure van de in 
artikel 6, lid 4, bedoelde uitnodigingen tot het indienen van voorstellen welke in het Publikatieblad van 
de Europese Gemeenschappen wordt bekendgemaakt. 
Indien aan andere criteria van buitengewone wetenschappelijke kwaliteit is voldaan, en in overeenstem­
ming met de tussen de Raad en het Europese Parlement overeengekomen richtsnoeren, wordt bij voor­
stellen voor projecten van gelijke wetenschappelijke waarde de voorkeur gegeven aan: 
i) voorstellen voor projecten waarbij projectdeelnemers in minder ontwikkelde regio's en/of industrieel 
vervallen regio's als gedefinieerd in de artikelen 8 en 9 van Verordening (EEG) nr. 2052/88 betrok­
ken worden; 
ii) voorstellen voor projecten waarbij kleine en middelgrote ondernemingen of samenwerkingsverban­
den van dergelijke ondernemingen betrokken worden. 
De Commissie bepaalt in elk geval afzonderlijk of het beheer van het programma of van onderdelen 
daarvan niet kan worden verzorgd door organisaties of instellingen buiten de Commissie, zonder dat zij 
haar beslissingsbevoegdheden afstaat. 
Bovendien kan de Commissie onder de hieronder genoemde voorwaarden volgens een buitengewone 
procedure voorstellen aanvaarden, wanneer deze een buitengewoon veelbelovende en waardevolle bij­
drage kunnen leveren door een origineel onderzoekthema, een nieuwe wetenschappelijke en technische 
benadering of op het gebied van de methodiek, terwijl ook de specifieke aard van de indieners in aan­
merking wordt genomen. 
17. 1.91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 11/19 
Een gunstig uitvallende technische beoordeling van dergelijke voorstellen vormt op zich onvoldoende 
rechtvaardiging voor de selectie van het project: deze buitengewone procedure kan alleen worden toe­
gepast nadat is vastgesteld dat de normale procedure van uitnodigingen tot het indienen van voorstellen 
niet in aanmerking komt omdat het project de vorengenoemde kenmerken bezit. 
De buitengewone procedure begint na de eerste uitnodiging tot het indienen van voorstellen en moet 
worden voltooid vóór de normale procedure, zodat het bedrag dat beschikbaar is voor de financiële 
bijdrage van de Gemeenschap aan de volgens de normale procedure geselecteerde projecten, nauwkeu­
rig kan worden bepaald. De sluitingsdatum voor de buitengewone procedure wordt jaarlijks in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen bekendgemaakt. 
De Commissie laat met de toezending van het voorontwerp van begroting aan de begrotingsautoriteit 
weten of de in de begroting van het voorgaande jaar opgenomen bedragen eveneens zijn besteed aan 
projecten die volgens de buitengewone procedure zijn geselecteerd, en om welke bedragen het daarbij 
gaat. Indien deze projecten betrekking hebben op meerdere programma's maakt zij bekend door welk 
type van comité zij zich heeft laten bijstaan. 
Het bedrag van de financiële bijdrage van de Gemeenschap voor alle volgens de buitengewone proce­
dure geselecteerde projecten te zamen wordt jaarlijks vastgesteld aan de hand van de volgens buitenge­
woon strenge criteria geselecteerde projecten. Dit bedrag mag in geen enkel geval meer bedragen dan 
10 %; het kan jaarlijks worden herzien in het licht van de opgedane ervaring. 
De Commissie zal een vademecum opstellen waarin alle regels die voor deze buitengewone procedure 
gelden, met het oog op de transparantheid ervan, worden uiteengezet. 
5. Aan de projecten moet worden deelgenomen door ten minste twee van elkaar onafhankelijke, niet in 
dezelfde Lid-Staat gevestigde partners. 
6. De Commissie kan de deelnemers stimuleren om voor de uitvoering van projecten — met name die 
welke groot zijn opgezet — een Europees economisch samenwerkingsverband (EESV) op te richten of 
een andere regeling te treffen waarmee een gedecentraliseerd, op de specifieke kenmerken van het pro­
ject afgestemd beheer mogelijk wordt. 
7. De verbreiding van de kennis die bij de uitvoering van de projecten is verworven, geschiedt enerzijds 
binnen het specifieke programma en anderzijds door middel van gecentraliseerde acties, overeenkomstig 
het in artikel 4, derde alinea, van Besluit 90/221/Euratom, EEG bedoelde besluit. 
Voorstel voor een beschikking van de Raad inzake goedkeuring van de wijziging van het Proto­
col van Montreal betreffende stoffen die de ozonlaag afbreken, zoals in juni 1990 te Londen 
goedgekeurd door de partijen bij het Protocol 
COM(90) 589 def. 
(Door de Commissie ingediend op 20 december 1990) 
(91/C 11/05) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, Gezien het advies van het Europese Parlement, 
^i L-J7J •!_• jt? Gezien het advies van het Economisch en Sociaal 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese _ . , 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel ' 
130 S, 
Overwegende dat de Gemeenschap en al haar Lid-Staten 
het Verdrag van Wenen ter bescherming van de ozon-
Gezien het voorstel van de Commissie, laag hebben ondertekend;