P9_TA(2021)0500

Gelijkheid van mannen en vrouwen in de Europese Unie in 2018-2020

Resolutie van het Europees Parlement van 15 december 2021 over gelijkheid van mannen en vrouwen in de Europese Unie in 2018-2020 (2021/2020(INI))

(2022/C 251/02)

Het Europees Parlement,

— gezien de artikelen 2 en 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, de artikelen 6, 8, 10, 83, 153 en 157 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en de artikelen 21 en 23 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie,

— gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van 1948,

— gezien de sinds 1975 vastgestelde EU-richtlijnen betreffende verschillende aspecten van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen, namelijk Richtlijn 79/7/EEG van de Raad van 19 december 1978 betreffende de geleidelijke tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen op het gebied van de sociale zekerheid (1), Richtlijn 86/613/EEG van de Raad van 11 december 1986 betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen, de landbouwsector daarbij inbegrepen, en tot bescherming van het moederschap (2), Richtlijn 92/85/EEG van de Raad van 19 oktober 1992 inzake de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid op het werk van werkneemsters tijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de lactatie (3), Richtlijn 2004/113/EG van de Raad van 13 december 2004 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij de toegang tot en het aanbod van goederen en diensten (4), Richtlijn 2006/54/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2006 betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke kansen en gelijke behandeling van mannen en vrouwen in arbeid en beroep (5), Richtlijn 2010/18/EU van de Raad van 8 maart 2010 tot uitvoering van de door BUSINESSEUROPE, UEAPME, het CEEP en het EVV gesloten herziene raamovereenkomst (6) en Richtlijn 2010/41/EU van het Europees Parlement en de Raad van 7 juli 2010 betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen en tot intrekking van Richtlijn 86/613/EEG van de Raad (7),

— gezien het VN-Verdrag van 1949 inzake de afschaffing van mensenhandel en van de exploitatie van prostitutie van anderen,

— gezien de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de VN en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen, met name doelstelling 5 en de bijbehorende streefcijfers en indicatoren,

— gezien het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (Verdrag van Istanbul),

— gezien de verklaring en het actieprogramma van Peking die op 15 september 1995 tijdens de vierde wereldvrouwenconferentie werden aangenomen, en de latere documenten die werden aangenomen tijdens de bijzondere zittingen van de VN in Peking + 5, + 10, + 15 en + 20,

— gezien het VN-Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen van 18 december 1979,

— gezien het Verdrag nr. 100 van de Internationale Arbeidsorganisatie betreffende gelijke beloning van mannelijke en vrouwelijke arbeidskrachten voor arbeid van gelijke waarde,

— gezien het Verdrag nr. 156 van de Internationale Arbeidsorganisatie betreffende gelijke kansen voor en gelijke behandeling van mannelijke en vrouwelijke arbeiders: arbeiders met gezinsverantwoordelijkheid,

— gezien de mededeling van de Commissie van 5 maart 2020 getiteld “Een Unie van gelijkheid: strategie voor gendergelijkheid 2020-2025” (COM(2020)0152),

— gezien de mededeling van de Commissie van 12 november 2020“Een Unie van gelijkheid: strategie voor gelijkheid van lhbtiq’ers 2020-2025” (COM(2020)0698),

— gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie van 5 maart 2021“Verslag over gendergelijkheid in de EU van 2021” (SWD(2021)0055),

— gezien de mededeling van de Commissie van 24 maart 2021“EU-strategie voor de rechten van het kind (2020-2025)” (COM(2021)0142),

— gezien de studie “The gendered impact of the COVID-19 crisis and post-crisis period” (Het gendereffect van de COVID-19-crisis en de periode na de crisis), die op 30 september 2020 door de beleidsondersteunende afdeling Rechten van de burger en Constitutionele Zaken van zijn directoraat-generaal Intern Beleid werd gepubliceerd,

— gezien de gendergelijkheidsindex 2019 en 2020 van het Europees Instituut voor gendergelijkheid,

— gezien zijn resolutie van 9 juni 2015 over de EU-strategie voor de gelijkheid van vrouwen en mannen na 2015 (8),

— gezien zijn resolutie van 14 juni 2017 over de noodzaak van een EU-strategie tot beëindiging en preventie van de genderpensioenkloof (9),

— gezien zijn resolutie van 17 december 2020 over de noodzaak van een specifieke Raadsformatie voor gendergelijkheid (10),

— gezien zijn resolutie van 21 januari 2021 over de EU-strategie inzake gendergelijkheid (11),

— gezien zijn resolutie van 21 januari 2021 over het genderperspectief in de COVID-19-crisis en de periode na de crisis (12),

— gezien zijn resolutie van 11 februari 2021 over de uitdagingen met betrekking tot vrouwenrechten in Europa: meer dan 25 jaar na de verklaring en het actieprogramma van Peking (13),

— gezien zijn resolutie van 24 juni 2021 over de situatie op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten in de EU, in verband met de gezondheid van vrouwen (14),

— gezien artikel 54 van zijn Reglement,

— gezien het verslag van de Commissie vrouwenrechten en gendergelijkheid (A9-0315/2021),

A. overwegende dat vrouwenrechten mensenrechten, en dus universeel en ondeelbaar zijn, zoals verankerd in het Verdrag betreffende de Europese Unie en in het Handvest van de grondrechten; overwegende dat de strijd voor gendergelijkheid en voor de bevordering en bescherming van vrouwenrechten een echt collectieve verantwoordelijkheid is die snellere vooruitgang en meer inspanningen van de EU-instellingen en de lidstaten vereist; overwegende dat de EU en haar lidstaten ernaar moeten streven om ongelijkheid en discriminatie op basis van gender en geslacht tegen te gaan, gendergelijkheid te bevorderen en gelijke rechten en gelijke behandeling voor vrouwen en mannen in al hun verscheidenheid te waarborgen, en ervoor moeten zorgen dat zij gelijke invloed en kansen hebben om zowel de samenleving als hun eigen leven in te richten; overwegende dat de EU volgens het Europees Instituut voor gendergelijkheid nog minstens zestig jaar verwijderd is van het bereiken van volledige gendergelijkheid; overwegende dat gelijkheid van mannen en vrouwen in de EU nog niet is bereikt en dat de vooruitgang op dit gebied traag blijft en in sommige regio’s en landen is gestagneerd of zelfs omgeslagen in achteruitgang; overwegende dat de score van de EU op de gendergelijkheidsindex sinds 2010 met slechts 4,1 punten is gestegen, en sinds 2017 met 0,5 punten (15); overwegende dat de lidstaten in 2020 gemiddeld 67,9 op 100 scoorden;

B. overwegende dat vrouwen dezelfde kansen als mannen op economische onafhankelijkheid moeten hebben; overwegende dat de arbeidsparticipatie van vrouwen weliswaar is toegenomen, maar dat ongelijkheid van mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt nog steeds een zorgwekkende realiteit en een enorme uitdaging is en dat trends op de arbeidsmarkt in verband met de pandemie een grotere impact op vrouwen dan op mannen laten zien (16); overwegende dat de arbeidsparticipatie van mannen in de werkzame leeftijd in de EU-27 in 2019 79 % bedroeg, 11,7 procentpunten hoger dan die van vrouwen; overwegende dat 8 % van de werkende mannen in de EU in deeltijd werkt, tegen 31 % van de vrouwen, en dat dit de aanhoudende ongelijkheden illustreert; overwegende dat de genderkloof in de arbeidsparticipatie, gemeten naar voltijdequivalent, sinds 2010 in acht lidstaten is toegenomen; overwegende dat er te weinig vooruitgang is geboekt bij het bestrijden van de sectorale en beroepsmatige gendersegregatie op de arbeidsmarkt; overwegende dat de arbeidsparticipatiekloof bijzonder groot is voor vrouwen met een lage sociaal-economische status, zoals alleenstaande moeders, vrouwen met zorgtaken, vrouwen met een handicap, vrouwelijke migranten en vluchtelingen, vrouwen met verschillende raciale en etnische achtergronden, vrouwen die tot een religieuze minderheid behoren, laagopgeleide vrouwen, lhbtiq+-vrouwen en jonge en oudere vrouwen;

C. overwegende dat het uurloon van vrouwen in de Europese Unie gemiddeld 14 % lager is dan dat van mannen, en dat de genderloonkloof in de lidstaten uiteenloopt van 3,3 % tot 21,7 %; overwegende dat het beginsel van gelijke beloning voor mannen en vrouwen sinds 1957 deel uitmaakt van het EU-acquis en van een aanzienlijke hoeveelheid nationale wetgeving, en dat ondanks de maatregelen die zijn getroffen en de middelen die zijn besteed om deze ongelijkheden te verkleinen, de vooruitgang uiterst traag verloopt en de loonongelijkheid in bepaalde lidstaten zelfs groter is geworden; overwegende dat veel meer vrouwen dan mannen (8,9 miljoen tegenover 560 000) in deeltijd werken vanwege hun zorgtaken; overwegende dat de toenemende langdurige zorgbehoeften en een gebrek aan zorgdiensten de genderongelijkheid binnen gezinnen en op de arbeidsmarkt versterken; overwegende dat uit cijfers van Eurostat blijkt dat de werkloosheid onder vrouwen is gestegen van 6,9 % in april tot 7,9 % in augustus 2020, terwijl de werkloosheid onder mannen in diezelfde periode is gestegen van 6,5 % tot 7,1 %;

D. overwegende dat vrouwen te maken hebben met onderling verwante ongelijkheden en discriminatie, onder meer op grond van ras, etnische of sociale achtergrond, seksuele geaardheid, genderidentiteit en -uiting, godsdienst of overtuiging, verblijfsstatus en handicap, en dat moet worden getracht alle vormen van discriminatie aan te pakken om gendergelijkheid voor alle vrouwen te bewerkstelligen; overwegende dat in het EU-beleid tot nu toe geen intersectionele benadering is toegepast en alleen aandacht is besteed aan de individuele dimensie van discriminatie, waardoor de institutionele, structurele en historische dimensies ervan over het hoofd worden gezien; overwegende dat door toepassing van intersectionele analyses niet alleen inzicht kan worden verkregen in structurele belemmeringen, maar ook bewijs wordt verzameld voor benchmarks en de weg wordt vrijgemaakt voor strategisch en doeltreffend beleid om systemische discriminatie, uitsluiting en sociale ongelijkheden te bestrijden;

E. overwegende dat in het verslag van de Commissie over gendergelijkheid in de EU van 2021 wordt geconcludeerd dat de COVID-19-pandemie van grote invloed is op de levens van vrouwen en de bestaande ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in bijna alle aspecten van het leven heeft vergroot; overwegende dat ongeveer 70 % van de maatschappelijke en gezondheidswerkers aan de frontlinie van de pandemie, zoals verpleegkundigen, artsen of schoonmakers, vrouw is; overwegende dat de uiteenlopende gevolgen van de pandemie voor vrouwen variëren van een toename van gendergerelateerd en huiselijk geweld en intimidatie tot een zwaardere belasting met onbetaalde zorgtaken en huishoudelijke verantwoordelijkheden, aangezien vrouwen het merendeel van de huishoudelijke en gezinstaken blijven verrichten, vooral als zij telewerken, werkloos zijn of in deeltijd werken; overwegende dat vrouwen — met name gezondheidswerkers, zorgverleners en werknemers in andere door vrouwen gedomineerde en precaire sectoren — bovendien economisch worden benadeeld op de arbeidsmarkt en te kampen hebben met beperkte toegang tot seksuele en reproductieve gezondheid en rechten; overwegende dat de economische gevolgen van de pandemie de zwaarbevochten vooruitgang die in het afgelopen decennium is geboekt met betrekking tot de economische onafhankelijkheid van vrouwen teniet dreigen te doen; overwegende dat de werkgelegenheid van vrouwen tijdens de pandemie sterker is gedaald dan tijdens de recessie van 2008 (17), met aanzienlijke gevolgen voor vrouwen en hun gezin en de bredere economie, zoals de beperking van kansen, vrijheden, rechten en welzijn; overwegende dat in het Global Gender Gap Report 2021 wordt gesteld dat de tijd die nodig is om de wereldwijde genderkloof te dichten als gevolg van de pandemie met een generatie is toegenomen, van 99,5 jaar naar 135,6 jaar (18);

F. overwegende dat er de afgelopen tien jaar ongekende aandacht is geweest voor gendergelijkheid in de sport, maar niet altijd om de beste redenen en met de beste bedoelingen — vooral als het gaat om de rechten van vrouwen in de praktijk;

G. overwegende dat het Europees Instituut voor gendergelijkheid gendergerelateerd geweld tegen vrouwen heeft omschreven als elke vorm van geweld die tegen vrouwen is gericht precies omdat zij vrouw zijn, of die vrouwen in onevenredige mate treft; overwegende dat alle vormen van geweld (fysiek, seksueel, psychologisch, economisch of cybergeweld) tegen vrouwen in strijd zijn met de mensenrechten, een extreme vorm van vrouwendiscriminatie zijn en behoren tot de grootste belemmeringen voor de verwezenlijking van gendergelijkheid; overwegende dat gendergerelateerd geweld zijn oorsprong vindt in de ongelijke machtsverdeling tussen vrouwen en mannen, patriarchale structuren en genderstereotypen — die hebben geleid tot overheersing en discriminatie van vrouwen door mannen — en er niet altijd hetzelfde uitziet en verschillende gradaties en vormen kan aannemen; overwegende dat een samenleving die vrij is van gendergerelateerd geweld moet worden erkend als een absolute randvoorwaarde voor gendergelijkheid;

H. overwegende dat 31 % van de vrouwen in de Europa te maken heeft gehad met fysiek en/of seksueel geweld en dat talloze vrouwen te maken hebben gehad met seksueel geweld en intimidatie binnen intieme relaties en in het openbare leven (19); overwegende dat verslagen en cijfers van verschillende lidstaten een zorgwekkende toename van gendergerelateerd geweld tijdens de COVID-19-pandemie laten zien; overwegende dat sommige lidstaten volgens de Wereldgezondheidsorganisatie melding hebben gemaakt van een toename met 60 % van het aantal noodoproepen van vrouwen die tijdens de pandemie het slachtoffer werden van partnergeweld (20); overwegende dat het seksueel misbruik van kinderen online in de EU volgens een verslag van Europol drastisch is toegenomen (21); overwegende dat de sociale, economische, psychologische en democratische gevolgen van lockdowns mensen en vooral vrouwen in een kwetsbare situatie onevenredig hard hebben getroffen, vooral als het gaat om blootstelling aan geweld, verhoogde economische afhankelijkheid en ongelijkheden op de werkplek en bij de vervulling van zorgtaken; overwegende dat lockdownmaatregelen het voor slachtoffers van partnergeweld bovendien moeilijker hebben gemaakt om hulp te zoeken omdat zij vaak in lockdown zaten met hun misbruikers en beperkt toegang hadden tot hulpdiensten; overwegende dat onvoldoende of ongeschikte ondersteunende structuren en middelen de reeds bestaande “schaduwpandemie” hebben verergerd;

I. overwegende dat er in heel Europa sprake is van zorgwekkende antigender- en antifeminismebewegingen die de rechten van vrouwen aanvallen, verwezenlijkingen en vooruitgang proberen terug te draaien en dus de democratische waarden ondermijnen; overwegende dat het verzet tegen gendergelijkheidsbeleid en vrouwenrechten een punt van grote zorg wordt;

J. overwegende dat mensenhandel een sterk gendergerelateerd verschijnsel is, waarbij bijna driekwart van alle slachtoffermeldingen in de EU vrouwen en meisjes betreft, die overwegend worden verhandeld met het oog op seksuele uitbuiting; overwegende dat mensenhandel een groeiende activiteit van de georganiseerde misdaad is, en een schending van de mensenrechten; overwegende dat 78 % van alle verhandelde kinderen meisjes zijn, en 68 % van de verhandelde volwassenen vrouwen;

K. overwegende dat toegang tot seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, met inbegrip van seksuele en relationele voorlichting, gezinsplanning, anticonceptiemethoden en veilige en legale abortus, van essentieel belang zijn voor het bereiken van gendergelijkheid en het uitbannen van gendergerelateerd geweld; overwegende dat de autonomie en het vermogen van meisjes en vrouwen om vrije en onafhankelijke beslissingen over hun lichaam en leven te nemen voorwaarden zijn voor hun economische onafhankelijkheid, en daardoor ook voor gendergelijkheid en de uitbanning van gendergerelateerd geweld; overwegende dat het onaanvaardbaar is dat diverse lidstaten momenteel proberen de toegang tot seksuele en reproductieve gezondheid en rechten verder te beperken door middel van uiterst restrictieve wetgeving die tot genderdiscriminatie leidt en negatieve gevolgen heeft voor de gezondheid van vrouwen;

L. overwegende dat vrouwen in de EU onevenredig vaker worden getroffen door armoede en een onevenredig groter risico lopen op sociale uitsluiting dan mannen, met name vrouwen die te kampen hebben met intersectionele discriminatie die voortvloeit uit structurele factoren, gendernormen en -stereotypen; overwegende dat de inkomstenkloof tussen mannen en vrouwen sinds 2010 in 17 lidstaten is toegenomen, terwijl de inkomenskloof tussen mannen en vrouwen in 19 lidstaten is toegenomen, hetgeen heeft geleid tot een algehele toename van de genderongelijkheid op dit gebied in de EU (22); overwegende dat in 2019 40,3 % van de huishoudens met een alleenstaande ouder in de EU het risico liep op armoede of sociale uitsluiting (23); overwegende dat vrouwen een groter risico lopen op armoede en werkonzekerheid, omdat zij vaak een baan hebben die te slecht wordt betaald om aan de armoede en onzekere arbeidsomstandigheden te ontsnappen;

M. overwegende dat het belangrijk is het recht op gelijk loon voor gelijk of gelijkwaardig werk, zoals verankerd in de Verdragen van de Unie, te waarborgen;

N. overwegende dat mannen in de EU gemiddeld 14,1 % meer verdienen dan vrouwen, maar dat dit percentage verschilt tussen de lidstaten; overwegende dat deze genderloonkloof onder meer leidt tot ongelijke pensioeninkomens, waarbij die van mannen 29,5 % (24) hoger liggen dan die van vrouwen, met als gevolg dat oudere vrouwen door de daaruit voortvloeiende pensioenkloof een hoger risico lopen op armoede en sociale uitsluiting; overwegende dat dit het resultaat is van loopbaan- en arbeidsparticipatiekloven die in de loop der tijd zijn ontstaan door de zorgtaken en/of het deeltijdwerk van vrouwen, en de daaruit voortvloeiende gevolgen voor de toegang tot financiële middelen als uitkeringen en pensioenregelingen; overwegende dat het recht op gelijk loon voor gelijk of gelijkwaardig werk niet altijd gewaarborgd is en dat dit een van de grootste uitdagingen blijft in de strijd tegen loondiscriminatie (25); overwegende dat het gelijk delen tussen mannen en vrouwen van ouderschapsverlof belangrijk is voor het dichten van de genderloonkloof; overwegende dat werk in sectoren waar vrouwen sterk vertegenwoordigd zijn, zoals de zorg, schoonmaak, detailhandel en onderwijs, weliswaar van essentieel belang en hoge sociaal-economische waarde is, maar vaak minder wordt gewaardeerd en lager wordt betaald dan werk in door mannen gedomineerde sectoren; overwegende dat dit duidelijk aantoont dat het dringend noodzakelijk is om de toereikendheid van de lonen in sectoren waar voornamelijk vrouwen werken opnieuw tegen het licht te houden;

O. overwegende dat slechts 20,6 % van de vrouwen met een handicap in de EU voltijds werkt, ten opzichte van 28,5 % van de mannen met een handicap; overwegende dat uit cijfers blijkt dat gemiddeld 29,5 % van de vrouwen met een handicap in de EU risico loopt op armoede en sociale uitsluiting, ten opzichte van 27,5 % van de mannen met een handicap;

P. overwegende dat genderstereotypen nog steeds van invloed zijn op de verdeling van taken tussen mannen en vrouwen in het huishouden, in het onderwijs, op de werkvloer en in de samenleving als geheel; overwegende dat onbetaalde zorg en huishoudelijk werk veelal worden verricht door vrouwen, die gezien hun essentiële rol in dit verband een onevenredig zware last dragen; overwegende dat de COVID-19-pandemie de schokkende toestand van de Europese verzorgingshuizen en de sector als geheel, waarin voornamelijk vrouwen werkzaam zijn, aan het licht heeft gebracht; overwegende dat 80 % van de zorg in de EU wordt verleend door mantelzorgers, waarvan 75 % vrouw is (26); overwegende dat vrouwen in de EU vóór de COVID-19-uitbraak wekelijks gemiddeld 13 uur meer dan mannen besteedden aan onbetaalde zorg en huishoudelijk werk; overwegende dat de ongelijke verdeling van zorgtaken in de lidstaten wordt verergerd door de beperkte of ontbrekende toegang tot passende en toegankelijke zorgvoorzieningen, met inbegrip van openbare voorzieningen voor kinderopvang en ouderenzorg, wat leidt tot perioden van afwezigheid van de arbeidsmarkt en tot een vergroting van de loon- en pensioenkloof tussen mannen en vrouwen; overwegende dat in 2019 7,7 miljoen vrouwen (in de leeftijdscategorie 20-64 jaar) niet beschikbaar waren op de arbeidsmarkt in de EU omdat zij de zorg voor kinderen of andere mensen met zorgbehoeften op zich hadden genomen, ten opzichte van 450 000 mannen; overwegende dat investeringen in universele diensten, met inbegrip van zorgdiensten, de onevenredige verantwoordelijkheid van vrouwen voor zorgtaken kunnen verlichten en hen beter in staat kunnen stellen om ten volle deel te nemen op de arbeidsmarkt; overwegende dat iedereen, ongeacht zijn of haar geslacht, recht heeft op werk en op evenwicht tussen beroeps- en privéleven;

Q. overwegende dat maatregelen om evenwicht tussen werk en privéleven te bereiken belangrijk zijn voor een gelijke verdeling van de zorgtaken tussen vrouwen en mannen en voor het verkleinen van de verschillen op het gebied van inkomen en de kans op werk; overwegende dat het bereiken van evenwicht tussen werk en privéleven afhangt van de beschikbaarheid en toegankelijkheid van hoogwaardige en betaalbare zorgdiensten; overwegende dat alle moederschapsuitkeringen moeten worden gewaarborgd en gehandhaafd, en dat de richtlijn betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven (27) volledig door de lidstaten moet worden uitgevoerd; overwegende dat overheidsbeleid ter bescherming en bevordering van het geven van borstvoeding noodzakelijk is, zonder afbreuk te doen aan de keuzevrijheid van vrouwen;

R. overwegende dat de Commissie op 5 maart 2020 haar strategie voor gendergelijkheid 2020-2025 heeft aangenomen, met een ambitieus kader voor de bevordering van gendergelijkheid in de EU; overwegende dat het beleid meer moet bijdragen tot de bevordering van gendergelijkheid; overwegende dat vrouwen onevenredig zwaar worden getroffen door de toenemende werkloosheid, groeiende onzekerheid, lage lonen en bezuinigingen, ook op het gebied van openbare diensten, met name de gezondheidssector en het onderwijs; overwegende dat het Parlement de Commissie daarom heeft verzocht een concreet stappenplan met tijdschema’s, doelstellingen, een jaarlijkse evaluatie, een toezichtmechanisme, duidelijke en meetbare succesindicatoren en aanvullende, gerichte acties vast te stellen; overwegende dat de EU via haar beleid, programma’s en betrekkingen met de lidstaten, ook via nauwe samenwerking op het gebied van de nationale herstelfondsen, de lidstaten zorgvuldig moet beoordelen om ervoor te zorgen dat zij de genderdimensie van de COVID-19-pandemie naar behoren in aanmerking nemen;

S. overwegende dat het aandeel vrouwen in beide kamers van de nationale parlementen van de EU is toegenomen van 24 % in 2010 tot 32 % in 2020; overwegende dat het genderevenwicht onder ministers in de nationale regeringen is verbeterd van 26 % in 2010 tot 32 % in 2020; overwegende dat er echter aanzienlijke verschillen tussen de lidstaten bestaan, daar in de kabinetten van slechts zeven lidstaten genderpariteit of genderevenwicht is bereikt; overwegende dat verandering op regionaal en lokaal niveau uiterst traag blijft verlopen, waarbij in 2019 slechts 29 % van de functies werd bekleed door vrouwen, terwijl in Hongarije, Slowakije en Roemenië meer dan 80 % van de afgevaardigden in regionale parlementen man was;

T. overwegende dat het recht op gelijke beloning voor gelijk werk van gelijke waarde in veel omstandigheden niet is gewaarborgd, zelfs niet wanneer dit in de wet is verankerd; overwegende dat de onderliggende oorzaken van die discriminatie moeten worden aangepakt, hetzij door bescherming en verbetering van arbeidsrechten, hetzij door een verscherping van het toezicht op het bedrijfsleven, met name via nationale arbeidsinspecties; overwegende dat collectieve onderhandelingen van cruciaal belang zijn om genderongelijkheden om te buigen en te overwinnen;

U. overwegende dat gendergelijkheid nauw verband houdt met de groene en de digitale transitie en dat de inclusie van vrouwen in de besluitvorming een voorwaarde is voor duurzame ontwikkeling en een doelmatig beheer van zowel de groene als de digitale transitie, met het oog op eerlijke en rechtvaardige transities waarbij niemand achterblijft; overwegende dat alle klimaatacties en al het digitaal beleid een intersectioneel en genderperspectief moeten omvatten;

V. overwegende dat de betrokkenheid van mannen bij huishoudelijke en ouderlijke taken laat zien dat zorgende mannen belangrijk zijn voor de optimale ontwikkeling van kinderen, de balans tussen werk en privéleven kunnen verbeteren en kunnen helpen om genderongelijkheid binnen relaties gelijk te trekken; overwegende dat die mannelijke betrokkenheid kan bijdragen tot het voorkomen van geweld binnen gezinnen en tot een rechtvaardiger samenleving;

W. overwegende dat de hardnekkigheid van genderstereotypen en de aan de rol van mannen en jongens gestelde verwachtingen hen ervan kan weerhouden om positieve emoties te tonen en ervoor kunnen zorgen dat zij negatieve emoties zoals verdriet en angst meer internaliseren en als gevolg daarvan meer agressie en woede uiten dan vrouwen; overwegende dat dit ertoe kan leiden dat mannen en jongens vaker geweld plegen, zoals gendergerelateerd geweld;

X. overwegende dat genderonevenwichtigheid een hardnekkig verschijnsel is bij centrale banken, die hoekstenen van de economische besluitvorming zijn en sociale, politieke en economische realiteiten scheppen; overwegende dat alle centrale banken van de lidstaten momenteel worden geleid door een man en dat vrouwen vorig jaar slechts een kwart (24,6 %) van de functies in de belangrijkste besluitvormingsorganen van de nationale centrale banken in de EU bezetten;

Y. overwegende dat het Europees Instituut voor gendergelijkheid heeft vastgesteld dat de prestaties van de lidstaten op het gebied van gendermainstreaming sinds 2012 verslechteren; overwegende dat ondanks iets ambitieuzere toezeggingen van regeringen om gender in het openbaar bestuur te integreren, de beschikbaarheid van gendermainstreamingstructuren en het gebruik van instrumenten voor de integratie van de genderdimensie in het beleid zijn afgenomen;

Een gendergelijke economie

1. benadrukt dat de eerbiediging van het recht op werk en op gelijke beloning en gelijke behandeling een essentiële voorwaarde is voor de gelijke rechten, de economische onafhankelijkheid en de beroepsmatige ontplooiing van vrouwen; onderstreept dat gelijke kansen voor en een grotere arbeidsmarktparticipatie van vrouwen leiden tot meer economische voorspoed in Europa; is van mening dat de bestrijding van genderongelijkheid een kernpunt moet zijn op de werkplek; herinnert eraan dat vrouwen oververtegenwoordigd zijn in beroepen waarin een laag salaris of het minimumloon wordt betaald, in deeltijdarbeid en in onzeker werk; erkent dat mannen en vrouwen evenveel recht hebben op een billijk loon dat hun en hun gezin een behoorlijke levensstandaard waarborgt; onderstreept daarom dat onzekere dienstverbanden beter moeten worden tegengegaan zodat alle werknemers een billijke vergoeding ontvangen die voldoende is voor een fatsoenlijke levensstandaard voor henzelf en voor hun gezin, door middel van wettelijke minimumloonvormingsmechanismen of collectieve overeenkomsten in overeenstemming met het beginsel dat een vaste arbeidsplaats een echte arbeidsverhouding moet zijn waarbij de rechten van werknemers worden erkend en verbeterd; verzoekt de Commissie en de lidstaten beleid te bevorderen dat erop gericht is onzekere dienstverbanden en niet-vrijwillige deeltijdarbeid uit te bannen om de situatie van vrouwen op de arbeidsmarkt te verbeteren; spoort de lidstaten ertoe aan om ongelijkheden tussen mannen en vrouwen in samenwerking met de sociale partners aan te pakken via beleid dat de waarde van werk vergroot, lonen verhoogt en de arbeidsvoorwaarden en leefomstandigheden van alle werknemers en hun gezin verbetert;

2. wijst erop dat veel aandacht moet worden besteed aan de situatie en de rechten van professionele en niet-professionele topsporters die hun land vertegenwoordigen in internationale en Europese competities, zowel tijdens als na hun sportcarrière; wijst de lidstaten erop dat kinderen en jongeren onverkort recht moeten hebben om te sporten en dat de groeiende sociale kloof wat betreft de toegang tot sportactiviteiten moet worden bestreden;

3. is bezorgd over de resultaten van de gendergelijkheidsindex van 2020 en 2021; benadrukt dat meer dan een derde van de lidstaten in 2018 minder dan 60 punten scoorde ( 28 ) ; betreurt dat de vooruitgang op weg naar gendergelijkheid in de EU traag verloopt en dat niet alle lidstaten hier een beleidsprioriteit van maken; betreurt dat er in Slovenië sprake is van achteruitgang op het gebied van gendergelijkheid, en dat de score van het land in 2019 met 0,1 punt is gedaald; verzoekt de lidstaten praktische maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat vrouwen gelijke toegang hebben tot de arbeidsmarkt, werkgelegenheid en arbeidsvoorwaarden, met inbegrip van werk met gelijke rechten en een gelijke en eerlijke beloning, met name in sectoren waar voornamelijk vrouwen werkzaam zijn; erkent de rol van de sociale partners en collectieve onderhandelingen bij het terugdraaien en wegnemen van ongelijkheden, het bevorderen van gendergelijkheid en het aanpakken van loondiscriminatie van vrouwen in al hun verscheidenheid, en herhaalt dat het beginsel van gelijke beloning voor gelijk of gelijkwaardig werk in de wet en de praktijk verankerd moet zijn;

4. is ingenomen met het voorstel van de Commissie inzake bindende loontransparantiemaatregelen als belangrijk initiatief voor de toepassing van het beginsel van gelijke beloning voor gelijk of gelijkwaardig werk, maar benadrukt dat loontransparantie alleen de diepgewortelde genderongelijkheid achter deze kloof niet zal verminderen; verzoekt de lidstaten duidelijke doelen vast te stellen om de loon- en pensioenkloof tussen mannen en vrouwen te dichten; benadrukt dat in dit actieplan een intersectioneel perspectief moet worden opgenomen en rekening moet worden gehouden met de uiteenlopende realiteiten en ervaringen met discriminatie van vrouwen uit specifieke groepen;

5. benadrukt hoe belangrijk het is dat de lidstaten krachtige maatregelen treffen, ook sanctiemaatregelen, tegen bedrijven die zich niet houden aan de arbeidswetgeving tegen genderdiscriminatie en gendervooroordelen; onderstreept dat moet worden toegezien op voorwaardelijkheid bij de toewijzing van EU-middelen aan bedrijven die de rechten van werknemers niet waarborgen, in het bijzonder door vrouwen te discrimineren, in strijd met de wetgeving; verzoekt de Commissie en de Raad te waarborgen dat het beginsel van gelijkheid van vrouwen en mannen bij alle begrotingskredieten binnen het meerjarig financieel kader voor 2021-2027 in acht wordt genomen, en gendermainstreaming en genderbudgettering in al het EU-beleid te bevorderen; dringt erop aan om de gendergelijkheidsindex van het EIGE te integreren in het sociaal scorebord en om naar gender uitgesplitste gegevens over de bestaande indicatoren te verstrekken, met als doel om landspecifieke uitdagingen beter te kunnen aanpakken; pleit voor de ondersteuning van maatregelen voor de economische onafhankelijkheid van vrouwen via EU-programma’s en structuurfondsen, zoals de strategische tenuitvoerlegging van het Europees Sociaal Fonds, dat gebruikt moet worden voor het bevorderen van gendergelijkheid, het verbeteren van de toegang tot en re-integratie op de arbeidsmarkt voor vrouwen en het tegengaan van werkloosheid, armoede en sociale uitsluiting van vrouwen en alle vormen van discriminatie; verzoekt de Commissie via het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling proactieve maatregelen voor te stellen om de werkgelegenheid van vrouwen in plattelandsgebieden te ondersteunen;

6. onderstreept dat het van groot belang is ervoor te zorgen dat iedereen, ongeacht zijn of haar geslacht, recht heeft op werk en op evenwicht tussen beroeps- en privéleven; verzoekt de EU en de lidstaten om de rechten op het gebied van het moeder- en vaderschap verder te ondersteunen door de verlofperioden te verlengen en ervoor te zorgen dat ouders tijdens hun verlof gelijk en volledig loon doorbetaald krijgen, met als doel om mannen in gelijke mate te betrekken bij onbetaalde werkzaamheden zoals zorgtaken, rekening houdend met de aanbeveling van de Wereldgezondheidsorganisatie; pleit voor waarborging in de praktijk van het recht op flexibele werktijden na afloop van het zwangerschaps-, vaderschaps- en ouderschapsverlof, zodat beide ouders werk en zorgtaken gelijk en in evenwicht met hun werk kunnen verdelen; roept ertoe op deze maatregelen te ondersteunen met investeringen in moderne, hoogwaardige en lokale infrastructuur en financiering voor diensten en zorgverlening voor universele voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang, ook in het kader van openbare diensten;

7. merkt op dat de COVID-19-pandemie een drastische impact heeft gehad op het leven van vrouwen, met name werkende vrouwen; merkt op dat een onevenredig deel van de lasten is gedragen door telewerkende vrouwen wier leven moeilijker is geworden door de noodzaak om werk, de zorg voor kinderen en huishoudelijke taken te combineren; wijst erop dat veel vrouwen werden geconfronteerd met hogere kosten en lagere lonen;

8. benadrukt dat de arbeidsparticipatie van vrouwen in de EU omhoog moet; dringt aan op maatregelen voor de verhoging van de status van arbeid en van de lonen, de doeltreffende bestrijding van werkloosheid en de bevordering van voltijdse werkgelegenheid voor alle vrouwen; dringt aan op bevordering van de bestaande nationale stelsels, met een sterke nadruk op de sociale dialoog, collectieve onderhandelingen en het bindende effect daarvan, het herstel van de werkgelegenheid en de uitbanning van onzekere dienstverbanden; merkt op dat de risico’s waarmee mannen en vrouwen op het werk worden geconfronteerd van elkaar verschillen, en benadrukt daarom het belang van een gendergevoelige benadering van veiligheid en gezondheid op het werk door de arbeidstijd zodanig te organiseren dat mannen en vrouwen in gelijke mate kunnen genieten van dagelijkse en wekelijkse rusttijden, pauzes en vakanties, en door adequate arbeidsvoorwaarden te waarborgen; verzoekt de EU en de lidstaten werkgevers aan te sporen tot het nemen van gezinsvriendelijke maatregelen, zoals de mogelijkheid van werktijdverkorting voor mannen en vrouwen om de zorg en het onderwijs voor kinderen te waarborgen;

9. spoort de Commissie en de lidstaten ertoe aan het beginsel van gelijke beloning van mannen en vrouwen voor gelijke of gelijkwaardige arbeid in de verschillende economische sectoren beter toe te passen; pleit in dit verband voor de ontwikkeling van genderneutrale instrumenten voor functiewaardering en classificatiecriteria, in nauwe samenwerking met de sociale partners en met inachtneming van hun autonomie, collectieve overeenkomsten en nationale arbeidsmarkttradities en -modellen, die kunnen bijdragen tot een betere waardering en bijgevolg een eerlijkere beloning van werk in sectoren waarin voornamelijk vrouwen werkzaam zijn;

10. roept de EU op om een reeks beleidsmaatregelen, programma’s, financiering en aanbevelingen voor te stellen om een overgang naar een zorgeconomie te bevorderen, zodat stappen worden gezet op weg naar een samenleving waarin het leven en welzijn van iedereen prioriteit krijgt en waarin de waarde van zorgwerk, zowel betaald als onbetaald, centraal staat, terwijl de sociale gevolgen voor personen met zorgtaken worden beperkt;

11. wenst dat er maatregelen worden getroffen om het ondernemerschap in de Unie van zowel mannen als vrouwen te stimuleren door fiscale, economische en financiële maatregelen te bevorderen, zodat met dit belangrijke initiatief nieuwe banen kunnen worden geschept en de financiële lasten voor ondernemers kunnen worden verminderd;

12. benadrukt dat het van essentieel belang is om een einde te maken aan belastinggerelateerde gendervooroordelen en andere ongelijkheden, en dat belastingregelingen, met inbegrip van inkomstenbelastingregelingen, hier een bijdrage aan moeten leveren; verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat het begrotingsbeleid, met inbegrip van de belastingheffing, gericht is op het aanpakken en wegwerken van sociaal-economische en genderongelijkheden in al hun dimensies;

13. wijst erop dat COVID-19 de precaire situatie aan het licht heeft gebracht van vrouwelijke intellectuelen (onderzoekers, architecten en anderen) die, bij gebrek aan een vast dienstverband, bijzonder zwaar zijn getroffen; benadrukt dat er buitengewone maatregelen moeten worden genomen om de gevolgen van de door de lidstaten getroffen coronamaatregelen te verzachten, en onderstreept het belang van structurele maatregelen waarin rekening wordt gehouden met gelijkheid op het werk en in het dagelijks leven en waarmee de rechten van vrouwen worden gehandhaafd;

14. wijst nadrukkelijk op de rol van vrouwen die in de sociale sector werken; onderkent dat hun werklast door de pandemie is toegenomen en dat de lage lonen, de toegenomen uitbuiting — vooral van vrouwelijke migranten — en het inhuren van mensen zonder opleiding of kwalificaties voor de te verrichten taken hun arbeids- en levensomstandigheden verslechteren; benadrukt hoe belangrijk het is de arbeidsomstandigheden te verbeteren, lonen te verhogen, arbeidstijden te respecteren en gebruik te maken van collectieve onderhandelingen als garantie voor goede arbeidsvoorwaarden;

De uitbanning van gendergerelateerd geweld

15. vestigt de aandacht op gevallen van ongelijke behandeling en intimidatie van vrouwen op de werkplek en onderstreept dat de uitbuiting, ongelijkheid, discriminatie en het geweld waar vrouwen mee te maken hebben moeten worden aangepakt, en merkt hierbij op dat intimidatie op het werk vrouwen uitsluit van hun verkozen loopbaan en sector en een ernstige aanval vormt op hun psychologische en fysieke gezondheid; merkt op dat vrouwen veel vaker dan mannen worden blootgesteld aan seksuele intimidatie; verzoekt de lidstaten en de EU Verdrag nr. 190 van de Internationale Arbeidsorganisatie te ratificeren om te voldoen aan de mondiale normen die gericht zijn op het uitbannen van geweld en intimidatie op de werkvloer, evenals Verdrag nr. 189 betreffende huishoudelijk personeel, dat slechts door acht landen is geratificeerd en tot doel heeft om huishoudelijk werk wettelijk te erkennen, rechten uit te breiden tot al het vrouwelijk huishoudelijk personeel, met name in de informele economie, en schendingen en misbruik te voorkomen; dringt er bij de EU en de lidstaten op aan om “Me too”-wetgeving te maken om seksuele intimidatie op het werk tegen te gaan; verzoekt de lidstaten, werkgevers en brancheorganisaties ervoor te zorgen dat zij beschikken over passende procedures ter voorkoming van genderdiscriminatie, seksuele intimidatie en gendergerelateerd geweld, die een giftig klimaat creëren, en dringt erop aan dat zij de slachtoffers van gendergerelateerd geweld op de werkplek of in hun organisatie beschermen en de plegers ervan ter verantwoording roepen;

16. veroordeelt alle vormen van geweld tegen vrouwen en meisjes in al hun verscheidenheid; herhaalt met klem dat het zich zal blijven inzetten voor de bestrijding van gendergerelateerd geweld; roept de EU en alle lidstaten, met inbegrip van Bulgarije, Tsjechië, Hongarije, Letland, Litouwen en Slowakije, op om het Verdrag van Istanbul, waarin onder meer de misvattingen over genderrollen in onze samenleving, zoals “traditionele familiewaarden” worden benadrukt en repressieve opvattingen over vrouwen worden bestreden, te ratificeren en/of naar behoren uit te voeren; herinnert eraan dat het verdrag moet worden beschouwd als een minimumnorm en verzoekt andermaal met klem om uitgebreide wetgeving die alle vormen van gendergerelateerd geweld bestrijkt als het beste instrument is om dat geweld uit te bannen;

17. merkt op dat het geweld tussen mannen en vrouwen tijdens noodsituaties toeneemt, ongeacht of het economische crises, conflicten of ziekte-uitbraken betreft; merkt op dat ongelijkheden en de economische en sociale druk ten gevolge van de COVID-19-lockdowns, die vrijheidsbeperkende maatregelen en sociaal isolement met zich meebrachten, hebben geleid tot een toename van het geweld tegen vrouwen; benadrukt dat veel vrouwen de lockdown thuis doorbrachten samen met hun agressoren; merkt op dat het huiselijk geweld tijdens de eerste lockdown in bepaalde lidstaten met wel 30 % is toegenomen ( 29 ) ; verzoekt de lidstaten doeltreffend beleid en effectieve maatregelen uit te stippelen om geweld tegen vrouwen aan te pakken en alle nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat geweldplegers door de politie en andere autoriteiten kunnen worden herkend en gevolgd om geweld en dodelijke slachtoffers te helpen voorkomen, en om bescherming, ondersteuning en schadeloosstelling te bieden voor de vrouwen die ermee te maken hebben, door de beschikbare middelen van de lidstaten uit te breiden en doeltreffendere maatregelen te nemen; benadrukt dat er specifieke programma’s moeten worden opgezet om slachtoffers van geweld te beschermen en een oogje op hen te houden en dat er maatregelen moeten worden genomen om de sociale steun te intensiveren en de toegang tot de rechter, opvangcentra en geestelijke gezondheidszorg op het gebied van preventie, behandeling en rehabilitatie te verbeteren;

18. is ingenomen met het voornemen van de Commissie om maatregelen voor te stellen ter bestrijding van cybergeweld tegen vrouwen; is van mening dat de grensoverschrijdende aard van cybergeweld tegen vrouwen en meisjes een gemeenschappelijke EU-respons vereist; benadrukt dat de lidstaten programma’s moeten aannemen om het risico op terugkerend huiselijk geweld, recidive en femicide beter in te kaart te brengen en deze verschijnselen te voorkomen, en dat zij maatregelen moeten treffen om alle vormen van onlinegeweld uit te bannen; benadrukt de dringende noodzaak om vrouwen en meisjes offline en online te beschermen tegen geweld, en herinnert eraan dat geweld tegen vrouwen allerlei vormen kan aannemen; erkent het structurele karakter van geweld tegen vrouwen als gendergerelateerd geweld en wijst erop dat geweld tegen vrouwen tot een van de cruciale sociale mechanismen behoort waarmee vrouwen in een ondergeschikte positie ten opzichte van mannen worden gedwongen; stelt vast dat er met betrekking tot dit type geweld nog steeds sprake is van onderrapportage en een gebrek aan respons;

19. onderstreept dat geweld van mannen tegen vrouwen begint met geweld van jongens tegen meisjes; benadrukt dat uitgebreide, aan de leeftijd aangepaste voorlichting over relaties en seksualiteit essentieel is om gendergerelateerd geweld te voorkomen en kinderen en jongeren de vaardigheden te bieden die zij nodig hebben om veilige relaties op te bouwen, vrij van seksueel, gendergerelateerd en partnergeweld; verzoekt de lidstaten om preventieprogramma’s uit te voeren, met inbegrip van educatieve maatregelen die gericht zijn op en worden uitgevoerd met jongeren over zaken als de vaardigheden die nodig zijn om veilige en gezonde relaties te onderhouden, bewustzijn van ingesleten vooroordelen over zorgtaken, gelijkheid van vrouwen en mannen, wederzijds respect, niet-gewelddadige conflictoplossing in interpersoonlijke relaties, gendergerelateerd geweld tegen vrouwen en het recht op persoonlijke integriteit;

20. benadrukt dat de gendersegregatie in het onderwijs, vooral de overhand van een geslacht in bepaalde vaardigheden, sinds 2010 licht is toegenomen, waarbij de situatie in 13 lidstaten is verslechterd en in andere gevallen vrijwel onveranderd is gebleven ( 30 ) ; benadrukt dat dit nog steeds een belangrijke belemmering voor gendergelijkheid in de EU is; verzoekt de lidstaten ervoor te zorgen dat iedereen volledige toegang heeft tot gelijke kansen om zich persoonlijk te ontwikkelen zonder te worden gehinderd door structuren, vooroordelen en stereotiepe percepties op basis van gender; verzoekt de lidstaten om seksisme en schadelijke genderstereotypen in hun onderwijsstelsels aan te pakken en gendersegmentatie van de arbeidsmarkt op het gebied van wetenschap, technologie, engineering en wiskunde te bestrijden door te investeren in formeel, informeel en niet-formeel onderwijs, een leven lang leren en beroepsopleiding voor vrouwen, met als doel om hun toegang tot hoogwaardige banen en mogelijkheden tot omscholing en bijscholing voor de toekomstige vraag naar arbeid te waarborgen en een vicieuze cirkel van gendersegregatie op de arbeidsmarkt te voorkomen;

21. benadrukt dat seksuele uitbuiting een ernstige vorm van geweld vormt die vooral vrouwen en kinderen treft; herinnert er met name aan dat bijna drie kwart van alle slachtoffers van mensenhandel in de EU vrouwen en meisjes zijn, die voornamelijk worden verhandeld met het oog op seksuele uitbuiting; benadrukt dat mensenhandel met het oog op seksuele uitbuiting, voornamelijk van vrouwen en kinderen, een vorm van slavernij is en een aanslag vormt op de menselijke waardigheid; beklemtoont dat de mensenhandel wereldwijd toeneemt, en wordt aangewakkerd door de toename van steeds winstgevender georganiseerde misdaad; onderstreept het belang van een gendergevoelige aanpak van mensenhandel en benadrukt dat de lidstaten passende financiering beschikbaar moeten stellen voor sociale en psychologische bijstand, alsook voor toegang tot openbare diensten voor slachtoffers van mensenhandel of seksuele uitbuiting en tot gespecialiseerde diensten die gericht zijn op de sociale inclusie van kwetsbare vrouwen en meisjes; verzoekt de lidstaten de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel ( 31 ) volledig uit te voeren en met spoed te stoppen met het opsluiten of deporteren van potentiële slachtoffers; benadrukt echter dat seksuele uitbuiting en mensenhandel voor seksuele doeleinden worden aangedreven door de vraag en dat de inspanningen ter bestrijding ervan gericht moeten zijn op preventief werk en het stoppen van de vraag; dringt erop aan dat alle wetgeving met betrekking tot seksuele misdrijven moet zijn gebaseerd op instemming; dringt erop aan dat uitsluitend vrijwillige seksuele handelingen als legaal kunnen worden aangemerkt; verzoekt de Commissie prioriteit te geven aan de preventie van mensenhandel voor seksuele uitbuiting, onder meer door voorlichtings-, bewustmakings- en onderwijscampagnes op te zetten, door maatregelen en programma’s vast te stellen om de vraag te ontmoedigen en te verminderen en door in de toekomst specifieke wetgeving in te voeren;

22. benadrukt dat gendergerelateerd geweld raakvlakken heeft met meerdere assen van onderdrukking; wijst erop dat vrouwen en meisjes met een handicap twee tot vijf keer zoveel kans lopen om het slachtoffer te worden van diverse vormen van geweld; benadrukt dat de EU, als partij bij het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, de verplichting heeft om maatregelen te nemen die waarborgen dat vrouwen en meisjes met een handicap volledig en gelijkwaardig van alle mensenrechten en fundamentele vrijheden kunnen genieten; merkt op dat het Comité voor de rechten van personen met een handicap in 2015 heeft aanbevolen dat de EU haar inspanningen op dit gebied moet versnellen, onder andere middels de ratificatie van het Verdrag van Istanbul;

23. erkent dat alle vrijheden, waar ook ter wereld, ondubbelzinnig moeten worden verdedigd, en veroordeelt maatregelen die rechten, vrijheden en waarborgen ondermijnen, alle vormen van vooroordelen en discriminatie op alle gronden; pleit voor doeltreffende preventie van gendergerelateerd geweld, waaronder educatieve maatregelen die gericht zijn op jongeren en die in samenspraak met hen worden uitgevoerd, evenals maatregelen om ervoor te zorgen dat alle jongeren kunnen profiteren van uitgebreide voorlichting over seksuele en reproductieve gezondheid en rechten en relaties; vraagt om verdere maatregelen ter bestrijding van genderstereotypen, die gericht zijn op mannen en jongens en het tegengaan van toxische relaties en gendernormen; roept de lidstaten op tot het nemen van duidelijkere maatregelen om deze normen te bestrijden, aangezien genderstereotypen een van de onderliggende oorzaken van genderongelijkheid vormen en negatieve effecten hebben op alle aspecten van de samenleving; benadrukt hoe belangrijk het is het hoofd te bieden aan armoede en de toenemende ongelijkheden tussen vrouwen, met name die in kwetsbare posities;

24. benadrukt dat in gendergelijkheidsstrategieën elke vorm van geweld tegen vrouwen moet worden aangepakt, ook de uitholling en schending van de door vrouwen verworven gezondheidsrechten en seksuele en reproductieve rechten; herhaalt dat de toegang tot gezondheidszorg en diensten, waaronder openbare diensten, de toegang tot veilige, legale en gratis abortus en psychologische bijstand voor vrouwelijke slachtoffers van geweld, als een prioriteit moet worden beschouwd; herinnert eraan dat de schending van seksuele en reproductieve rechten, waaronder het onthouden van veilige en legale abortushulpverlening, een vorm van geweld tegen vrouwen en meisjes is; benadrukt dat de autonomie en het vermogen van vrouwen en meisjes om vrije en onafhankelijke beslissingen over hun lichaam en leven te nemen voorwaarden zijn voor hun economische onafhankelijkheid, en daardoor ook voor gendergelijkheid en de uitbanning van gendergerelateerd geweld; verzoekt de Commissie en de lidstaten om meer politieke steun te geven aan mensenrechtenverdedigers, zorgaanbieders die zich inzetten voor seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, maatschappelijke organisaties die zich bezighouden met seksuele en reproductieve gezondheid en rechten en vrouwenrechten, die sleutelactoren zijn voor gendergelijke samenlevingen en cruciale aanbieders van diensten en informatie op het gebied van seksuele gezondheid en de markt voor reproductieve gezondheid;

Gezondheid, onderwijs, inclusie en armoede

25. onderstreept dat gezondheidsrechten, en met name rechten betreffende de seksuele en reproductieve gezondheid, grondrechten van vrouwen zijn, die versterkt moeten worden en op geen enkele wijze mogen worden ingeperkt of geschrapt; herinnert eraan dat diensten op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid tot de essentiële diensten van de gezondheidszorg behoren, die voor iedereen beschikbaar moeten zijn, ook voor vrouwelijke migranten en vluchtelingen; veroordeelt de acties van antigender- en antifeminismebewegingen in Europa en daarbuiten die zich stelselmatig verzetten tegen vrouwenrechten en lhbtiq+-rechten, waaronder seksuele en reproductieve rechten; verzoekt de Commissie de achteruitgang op het gebied van vrouwenrechten, seksuele en reproductieve gezondheid en rechten en lhbtiq+-rechten krachtig te veroordelen en al haar bevoegdheden aan te wenden om er krachtiger tegen op te treden, onder andere door betere ondersteuning te bieden aan vrouwenrechtenverdedigers en vrouwenrechtenorganisaties in de EU, met inbegrip van organisaties die zich bezighouden met seksuele en reproductieve gezondheid en rechten en lhbtiq+’ers;

26. benadrukt dat de lidstaten een beleid moeten voeren waarin de nadruk ligt op verbeterde gezondheidsstelsels en -diensten en ziektepreventie, ook in verband met genderspecifieke aspecten, waarbij toegankelijke en kwalitatief hoogwaardige gezondheidszorg wordt gewaarborgd en de benodigde middelen worden veiliggesteld om het hoofd te bieden aan de voornaamste volksgezondheidsproblemen, ook die die voortvloeien uit de huidige pandemiecrisis; benadrukt dat ongelijkheden op gezondheidsgebied zich opstapelen voor laagopgeleide vrouwen en vrouwen met een handicap, waarbij beide categorieën te kampen hebben met een slechte gezondheid en beperkte toegang tot gezondheidsdiensten; benadrukt dat de toegang tot gezondheidszorg in bepaalde lidstaten is beperkt door de COVID-19-lockdownmaatregelen en dat er geen consultaties, behandelingen en diagnosen plaatsvonden; dringt er bij de lidstaten op aan hun zorgstelsel, met inbegrip van openbare diensten, te versterken om geannuleerde consultaties, behandelingen en diagnosen te bespoedigen;

27. is ingenomen met de komende herziening van de doelstellingen van Barcelona en benadrukt de noodzaak om deze te halen en om voor- en vroegschoolse educatie — ook in het kader van openbare diensten — en kinderopvang te bieden; onderstreept dat er diensten voor voor- en vroegschoolse educatie en opvang moeten worden geboden die daadwerkelijk toegankelijk zijn voor alle kinderen en een overkoepelende functie hebben bij het bevorderen van de deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt, vooral in het licht van de ervaringen met de COVID-pandemie; onderkent de noodzaak van de oprichting dan wel uitbreiding van ondersteunende voorzieningen voor ouderen en mensen met een handicap, alsook van de ontwikkeling van voorzieningen voor langdurige zorg; dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan om deze doelstellingen te verwezenlijken, aangezien zij van cruciaal belang zijn voor het bevorderen van gendergelijkheid en het model van gelijke verdieners en gelijke verzorgers;

28. benadrukt dat armoede en sociale uitsluiting het grootst zijn onder bepaalde groepen vrouwen, zoals alleenstaande moeders, vrouwen van ouder dan 65 jaar, vrouwen met een handicap, vrouwen met een laag opleidingsniveau en vrouwen met een migratieachtergrond; hamert op het belang van de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting en de veelzijdige oorzaken daarvan; verzoekt de lidstaten met klem specifieke maatregelen te nemen om het risico op armoede voor oudere en gepensioneerde vrouwen te voorkomen en tegen te gaan, met het oog op de vergrijzing, en het aandeel oudere vrouwen in kansarme of kwetsbare posities; acht het absoluut noodzakelijk het evenwicht tussen werk en privéleven te verbeteren en de genderpensioenkloof te verkleinen door alle vrouwen te verzekeren van een eerlijk pensioen en toegang tot universele en op solidariteit gebaseerde socialezekerheidsstelsels, en door het beginsel van gelijke beloning voor gelijk werk beter toe te passen om de genderloonkloof te sluiten en de cumulatie daarvan tijdens de loopbaan van vrouwen te voorkomen; is zeer bezorgd over het feit dat de armoedekloof tussen vrouwen en mannen sinds 2017 in 21 lidstaten is toegenomen ( 32 )

29. benadrukt dat nog steeds de misvatting bestaat dat dakloosheid onder vrouwen een relatief klein maatschappelijk probleem is in Europa; wijst op het gebrek aan basisgegevens over de aard en de omvang van de dakloosheid van vrouwen, waardoor dit probleem minder zichtbaar is; benadrukt dat gendergerelateerd geweld en gendergerelateerde traumatische ervaringen moeten worden erkend als een onderliggende oorzaak van dakloosheid van vrouwen, en dat daarbij ook moet worden gekeken naar bredere maatschappelijke problemen die samenkomen met sociaal-economische en structurele barrières zoals armoede, gebrek aan betaalbare woningen en andere structurele factoren; dringt er bij de EU en de lidstaten op aan om een genderperspectief te integreren in beleidsmaatregelen en methoden ter bestrijding van dakloosheid, en om een specifieke strategie te ontwikkelen om dakloosheid onder vrouwen te bestrijden en ervoor te zorgen dat de diensten naar behoren en doeltreffend tegemoetkomen aan de behoeften van dakloze vrouwen;

30. herinnert aan de noodzaak om intersectionele vormen van discriminatie te bestrijden, met name die van gemarginaliseerde groepen, waaronder vrouwen met een handicap, vrouwen van kleur, vrouwelijke migranten, vrouwen die tot etnische minderheden behoren en Romavrouwen, oudere vrouwen, alleenstaande moeders, lhbtiq+-personen en dakloze vrouwen; benadrukt dat in EU-beleid en -initiatieven rekening moet worden gehouden met hun behoeften en zorgen; verzoekt de Commissie om specifieke richtsnoeren vast te stellen voor de uitvoering van het intersectionele kader en om een EU-actieplan voor te stellen met specifieke maatregelen om de sociaal-economische situatie van vrouwen die te maken hebben met intersectionele discriminatie te verbeteren en de feminisering van armoede en onzeker werk te bestrijden;

Gelijkheid in het dagelijks leven

31. erkent dat het van essentieel belang is een brede reeks doeltreffende, passende en gerichte maatregelen in te voeren om discriminerende houdingen en praktijken tegen te gaan, gelijke kansen en gelijke beloning voor gelijk werk te realiseren en vooruitgang op het gebied van gendergelijkheid te bevorderen, met bijzondere aandacht voor de gevolgen van de COVID-19-pandemie, waarbij ook de uitwisseling van optimale methoden in de strijd tegen discriminatie moet worden bevorderd, zodat vrouwen hun politieke en burgerrechten op voet van gelijkheid kunnen uitoefenen en volledig kunnen deelnemen aan alle aspecten van onze samenleving; benadrukt dat moet worden toegezien op voldoende investeringen in diensten van algemeen belang en openbare diensten, met name op het gebied van volksgezondheid, onderwijs en vervoer, om bij te dragen tot de onafhankelijkheid, gelijkheid en emancipatie van vrouwen; verzoekt de lidstaten specifieke sociale en gendergevoelige maatregelen te nemen om het hoofd te bieden aan het risico op sociale uitsluiting en armoede met betrekking tot de toegang tot huisvesting, vervoer en energie, met name voor vrouwen in kwetsbare situaties;

32. acht het zeer zorgelijk dat de Europese Green Deal en de daarmee samenhangende milieu- en klimaatinitiatieven geen genderperspectief bevatten; dringt er bij de Commissie op aan te voldoen aan haar verplichting om gendermainstreaming in te voeren in alle EU-beleidsmaatregelen, met inbegrip van het milieu- en klimaatbeleid; dringt erop aan dat dit beleid wordt gebaseerd op grondige genderanalysen om ervoor te zorgen dat het genderongelijkheid en andere vormen van sociale uitsluiting aanpakt; verzoekt de Commissie een routekaart uit te werken om de verbintenissen van het genderactieplan als afgesproken op de COP25 bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering waar te maken en een permanent EU-contactpunt voor genderkwesties en klimaatverandering in het leven te roepen, met voldoende begrotingsmiddelen, om genderverantwoordelijke klimaatactie in de EU en wereldwijd uit te voeren en te monitoren;

33. benadrukt de belangrijke bijdrage van vrouwen op het gebied van werkgelegenheid, cultuur, onderwijs, wetenschap en onderzoek; erkent de ernstige verslechtering van de levensomstandigheden van vrouwen die in de kunst- en cultuursector werkzaam zijn, vrouwen die kleine en micro-ondernemingen leiden en vrouwen die op landbouwbedrijven werken en in plattelandsgemeenschappen wonen, ten gevolge van de opschorting van de economische en culturele activiteiten tijdens de COVID-19-pandemie;

34. verzoekt de lidstaten om zo spoedig mogelijk te komen met een gemeenschappelijk standpunt over het voorstel voor een richtlijn betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd en seksuele geaardheid ( 33 ) , dat wordt geblokkeerd sinds het Parlement het in april 2009 heeft aangenomen;

35. wijst nogmaals op het belang van gendermainstreaming als systematische aanpak voor de verwezenlijking van gendergelijkheid; is daarom ingenomen met de oprichting van een nieuwe taskforce voor gelijkheid door de Commissie; onderstreept het belang van transparantie en de inspraak van vrouwenrechten- en andere maatschappelijke organisaties met verschillende achtergronden;

36. acht het van essentieel belang om de deelname van vrouwen aan sportactiviteiten en -structuren en hun sportieve ontwikkeling te bevorderen; erkent dat de ongelijkheden wat betreft de toegang van vrouwen tot sport en in de toekenning van prijzen moeten worden aangepakt;

37. verzoekt de lidstaten en de Raad om een formele Raadsformatie voor gendergelijkheid in het leven te roepen om de ministers en staatssecretarissen die verantwoordelijk zijn voor gendergelijkheid een speciaal forum voor discussie te bieden, met als doel om ervoor te zorgen dat gendergelijkheidsvraagstukken worden besproken op het hoogste politieke niveau en gendermainstreaming te vergemakkelijken in al het EU-beleid;

38. onderstreept het belang van genderbudgettering voor de toepassing van het beginsel van gendermainstreaming in alle begrotingsprocessen;

39. benadrukt dat de Europese Rekenkamer tot de conclusie is gekomen dat de Commissie haar toezegging met betrekking tot gendermainstreaming in de EU-begroting nog niet is nagekomen; verzoekt de Commissie daarom uitvoering te geven aan de aanbevelingen van de Rekenkamer om het institutionele kader ter ondersteuning van gendermainstreaming te versterken, genderanalyses van de behoeften en effecten uit te voeren, systematisch bestaande, naar geslacht uitgesplitste gegevens voor de financieringsprogramma’s van de EU te verzamelen en analyseren en daarover verslag uit te brengen, gebruik te maken van gendergerelateerde doelstellingen en indicatoren om de vooruitgang te volgen, een systeem voor het bijhouden van de voor ondersteuning van gendergelijkheid toegewezen en gebruikte middelen te ontwikkelen, en jaarlijks verslag uit te brengen over de bereikte resultaten op het gebied van gendergelijkheid;

40. is ingenomen met de toezegging om rekening te houden met gendergelijkheid in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, het grootste onderdeel van het NextGenerationEU-instrument; betreurt echter ten zeerste dat de gendereffecten van deze fondsen moeilijk te monitoren en op te volgen zullen zijn als gevolg van het ontbreken van genderspecifieke indicatoren en doelstellingen; verzoekt de Commissie daarom om bij de evaluatie van de nationale hervormingsplannen en investeringsagenda’s van de lidstaten naar gender uitgesplitste gegevens en indicatoren te gebruiken, met name in het scorebord voor herstel en veerkracht, de genderimpact van de uitgevoerde maatregelen en resultaten te beoordelen en een genderevenwichtig beheer van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en het Europees Semester op te leggen;

41. betreurt het dat de nieuwe EU-strategie voor gendergelijkheid en de Europese Green Deal onvoldoende op elkaar zijn afgestemd; verzoekt de Commissie het verband tussen klimaatveranderingsbeleid en gendergelijkheid in haar toekomstige voorstellen te versterken;

42. dringt er bij de Commissie op aan om gendergelijkheid en vrouwenrechten te integreren in alle beleidsmaatregelen en begrotingen en om bij het ontwerpen van nieuw beleid gendereffectbeoordelingen uit te voeren om ervoor te zorgen dat de beleidsrespons op de uitdagingen op het gebied van gendergelijkheid coherent en wetenschappelijk onderbouwd is; dringt er bij de lidstaten op aan om ook op nationaal niveau dergelijke maatregelen te nemen;

o

o o

43. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie.

(1) PB L 6 van 10.1.1979, blz. 24.

(2) PB L 359 van 19.12.1986, blz. 56.

(3) PB L 348 van 28.11.1992, blz. 1.

(4) PB L 373 van 21.12.2004, blz. 37.

(5) PB L 204 van 26.7.2006, blz. 23.

(6) PB L 68 van 18.3.2010, blz. 13.

(7) PB L 180 van 15.7.2010, blz. 1.

(8) PB C 407 van 4.11.2016, blz. 2.

(9) PB C 331 van 18.9.2018, blz. 60.

(10) Aangenomen teksten, P9_TA(2020)0379.

(11) Aangenomen teksten, P9_TA(2021)0025.

(12) Aangenomen teksten, P9_TA(2021)0024.

(13) Aangenomen teksten, P9_TA(2021)0058.

(14) Aangenomen teksten, P9_TA(2021)0314.

(15) Verslag over de gendergelijkheidsindex 2020.

(16) Eurostat, “May 2021 Euroindicator: Euro area unemployment at 7.9 %, EU at 7.3 %”, 1 juli 2021.

(17) Gendergelijkheidsindex 2020.

(18) Economisch Wereldforum, “Global Gender Gap Report 2021”, 31 maart 2021.

(19) Wereldgezondheidsorganisatie, “Violence Against Women Prevalence Estimates, 2018: Global, regional and national prevalence estimates for intimate partner violence against women and global and regional prevalence estimates for non-partner sexual violence against women”, 2021.

(20) Persverklaring van dr. Hans Henri P. Kluge, regionaal directeur voor Europa van de Wereldgezondheidsorganisatie, 7 mei 2020.

(21) Europol, “Exploiting isolation: Offenders and victims of online child sexual abuse during the Covid-19 pandemic”, 19 juni 2020.

(22) Eurostat, statistieken over de loonkloof tussen vrouwen en mannen, februari 2021.

(23) Eurostat, “EU children at risk of poverty or social exclusion”, oktober 2020.

(24) Verslag van de Commissie van 2021 over gendergelijkheid in de EU.

(25) Verslag van de Commissie van 2021 over gendergelijkheid in de EU.

(26) Eurocarers, “The gender dimension of informal care”, 2017.

(27) Richtlijn (EU) 2019/1158 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven voor ouders en mantelzorgers en tot intrekking van Richtlijn 2010/18/EU van de Raad (PB L 188 van 12.7.2019, blz. 79).

(28) De volledige ranglijst van de gendergelijkheidsindex (EU-28 en EU-gemiddelde): Zweden (83,9), Denemarken (77,4), Frankrijk (75,1), Finland (74,7), Nederland (74,1), Verenigd Koninkrijk (72,7), Ierland (72,2), Spanje (72), België (71,4), Luxemburg (70,3), EU-gemiddelde (67,9), Slovenië (67,7), Duitsland (67,5), Oostenrijk (66,5), Italië (63,5), Malta (63,4), Portugal (61,3), Letland (60,8), Estland (60,7), Bulgarije (59,6), Kroatië (57,9), Cyprus (56,9), Litouwen (56,3), Tsjechië (56,2), Polen (55,8), Slowakije (55,5), Roemenië (54,4), Hongarije (53), Griekenland (52,2).

(29) Gama, A., Pedro, A. R., de Carvalho, M. J. L., Guerreiro, A. E., Duarte, V., Quintas, J., Matias, A., Keygnaert, I. en Dias, S., “Domestic Violence during the COVID-19 Pandemic in Portugal”, Portuguese Journal of Public Health, 2020, 38 (deel 1), blz. 32-40.

(30) Europees Instituut voor gendergelijkheid, “Gender segregation in education, training and the labour market: Review of the implementation of the Beijing Platform for Action in the EU Member States”, 2017.

(31) Richtlijn 2011/36/EU van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2011 inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers daarvan, en ter vervanging van Kaderbesluit 2002/629/JBZ van de Raad (PB L 101 van 15.4.2011, blz. 1).

(32) Verslag over de gendergelijkheidsindex 2020.

(33) Voorstel van de Commissie van 2 juli 2008 (COM(2008)0426).