Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Grensoverschrijdende overheidsdiensten in Europa

(2021/C 106/04)

Rapporteur: Pavel BRANDA (ECR/CZ), Locoburgemeester van Rádlo

I. ALGEMENE OPMERKINGEN

Bijna één derde van de EU-burgers woont en werkt in de Europese grensregio’s. Deze grenzen beïnvloeden hun leven direct en indirect. Mensen die in grensregio’s wonen, stuiten vaak op specifieke uitdagingen, ongeacht of het gaat om het vinden van een baan, toegang tot gezondheidszorg en andere openbare diensten, of om het dagelijkse woon-werkverkeer en het oplossen van administratieve problemen. Grensoverschrijdende samenwerking (cross-border cooperation, CBC) is het doeltreffendste instrument gebleken om het barrière-effect en het scheidende aspect van grenzen te overwinnen en de territoriale samenwerking van grensregio’s te verbeteren.

De toegang tot openbare diensten in grensregio’s, met name die welke sterk ontvolkt zijn, is vaak beperkter in vergelijking met centrale en hoofdstedelijke regio’s en is sterk bepalend voor de kwaliteit van het bestaan; dit geldt met name voor de regio’s die ook kampen met demografische problemen. Het aanbieden van grensoverschrijdende openbare diensten (cross-border public services, CPS) zou niet alleen voordelig kunnen zijn voor de burgers, maar zou ook rendabeler kunnen zijn, aangezien deze diensten op grotere schaal beschikbaar en kostenefficiënter zouden zijn.

Succesvolle verlening van grensoverschrijdende overheidsdiensten kan ook leiden tot meer begrip tussen buurlanden en het opbouwen van hoognodig vertrouwen. Dergelijke diensten zouden rechtstreeks van invloed zijn op de manier waarop de Europese Unie wordt gezien en bijdragen tot een sterkere Europese identiteit.

Ruimere beschikbaarheid van CPS kan bijdragen tot het verminderen van negatieve grenseffecten en het verbeteren van de levenskwaliteit van burgers die in grensregio’s wonen. Door adequaat in te spelen op de bestaande behoefte aan openbare diensten aan onze binnen- en buitengrenzen kan de EU haar duidelijke meerwaarde laten zien voor miljoenen burgers die van zulke diensten zouden profiteren.

De zeer degelijke, gerichte ESPON-analyse (1) bevat het eerste overzicht van het thema CPS. Daarbij wordt de achtergrond geschetst en worden enkele aanbevelingen gedaan. In het licht van de huidige complexe situatie, waarin gecoördineerd optreden vereist is, moet het CvdR nu, aan de hand van dit advies, een politiek initiatief nemen om CPS in de schijnwerpers te plaatsen en politieke aanbevelingen te formuleren vanuit het standpunt van de lokale en regionale overheden (LRO), en in kaart brengen welke volgende stappen de EU-instellingen en andere belanghebbenden moeten zetten om het verstrekken van CPS in de toekomst doeltreffender en wijdverspreider te maken.

II. BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

1. meent dat voor een succesvolle, doeltreffende en beter gespreide verlening van CPS drie instrumenten/voorwaarden doorslaggevend zijn: een wettelijk kader, structuren en financiering. Gezien het Europese karakter van zulke diensten moet de EU een actieve, leidende rol spelen bij het verstrekken van deze instrumenten en het creëren van deze voorwaarden. Om de kosten waar grensregio’s mee te maken krijgen, terug te dringen of af te schaffen, is samenwerking van de nationale, regionale en lokale autoriteiten volgens het partnerschapsbeginsel geboden.

Wettelijk kader op EU-niveau

De meerwaarde van een rechtskader van de EU

2. Er is behoefte aan een wettelijk kader op EU-niveau om grensoverschrijdende openbare diensten (CPS) op efficiënte wijze op te zetten en te beheren, zodat kan worden voorzien in de behoeften van burgers die in de grensregio’s wonen. Dit zou een duidelijke meerwaarde voor de EU betekenen daar de huidige kaders vaak enorme administratieve lasten en kosten opleggen die ertoe leiden dat tal van lokale en regionale overheden hun plannen opgeven.

3. Het CvdR is in die zin een warm pleitbezorger van het Europese grensoverschrijdende mechanisme (ECBM), dat momenteel in de Raad van de Europese Unie wordt geblokkeerd. Het Portugese voorzitterschap wordt daarom verzocht om de goedkeuring ervan snel te bespoedigen.

4. Volgens het subsidiariteitsbeginsel hebben grensoverschrijdende samenwerking en het verlenen van grensoverschrijdende openbare diensten een Europees karakter en kunnen zij het best op EU-niveau worden georganiseerd door nauw samen te werken met nationale, regionale en lokale overheden (het partnerschapsbeginsel).

Grensoverschrijding ondersteunende uitvoering van EU-wetgeving

5. De Europese Commissie, als instelling die belast is met het toezicht op de uitvoering van de EU-wetgeving, en vooral de lidstaten en regio’s met wetgevende bevoegdheden, worden verzocht de omzetting van de richtlijnen af te stemmen met de buurlanden en -regio’s, zodat er geen nieuwe juridische belemmeringen ontstaan als gevolg van een gebrek aan coördinatie. Tegelijkertijd worden de lidstaten en de regio’s met wetgevende bevoegdheden verzocht om hun nationale respectievelijk regionale wettelijke kaders te onderzoeken op hun gevolgen voor de grensregio’s.

6. Effectbeoordelingen kunnen een uitstekend inzicht opleveren in de gevolgen van de EU-wetgeving. Daarom zou de Commissie, evenals de lidstaten en regio’s met wetgevende bevoegdheden, methoden vast moeten stellen om doeltreffende grensoverschrijdende effectbeoordelingen mogelijk te maken.

Grensoverschrijdende contactpunten in de DG’s van de Commissie

7. De Europese Commissie wordt verzocht om de situatie van grensregio’s een plaats te geven in al haar beleid en in alle DG’s grensoverschrijdende contactpunten aan te wijzen die zich bezig kunnen houden met grensoverschrijdende kwesties, met name op het gebied van milieu, noodhulp, risicobeheer, vervoer, gezondheidszorg, onderwijs, ruimtelijke ordening, digitalisering, communicatie, cultuur, toerisme, economische ontwikkeling en werkgelegenheid ( 2 ) . Bij nieuwe en herziene EU-wetgeving moet worden overwogen om in deze relevante sectoren CPS te verlenen, teneinde de uitvoering ervan te ondersteunen.

Nationale grensoverschrijdende contactpunten

8. De lidstaten en de regio’s met wetgevende bevoegdheden worden verzocht om stabiele, permanente en interbestuurlijke nationale grensoverschrijdende contactpunten op te richten, die ervaringen uitwisselen en kwesties bespreken waarmee de LRO aan een bepaalde grens worden geconfronteerd, de uitvoering van de EU-wetgeving coördineren en werken aan het systematisch wegnemen van grensbelemmeringen (ook met betrekking tot de ontwikkeling en verstrekking van CPS). Deze contactpunten zouden dezelfde organen kunnen zijn als de in de ECBM-verordening voorgestelde, indien deze in de betreffende regio ingevoerd worden, maar dan met ruimere verantwoordelijkheden. Binnen de contactpunten moet een verantwoordelijke worden aangewezen die de officiële talen van de grensregio’s machtig is. Deze contactpunten zouden de door de lokale en regionale actoren geconstateerde belemmeringen moeten opheffen. Zij zouden de situatie in de grensregio’s kunnen bekijken en gezamenlijke benaderingen en acties voorstellen die leiden tot betere diensten voor de burgers doordat optimaal gebruik wordt gemaakt van de beschikbare middelen aan beide zijden van de grens; ook moeten zij mechanismen vaststellen voor de coördinatie met de grensoverschrijdende en andere programma’s van de EU. Het EU-grenscontactpunt moet zorgen voor coördinatie en methodologische ondersteuning, en moet de uitwisseling van goede praktijken tussen Europese grensregio’s gemakkelijker maken.

9. Het CvdR verzoekt de lidstaten meer flexibiliteit te tonen voor LRO die grensoverschrijdende openbare diensten willen invoeren, aangezien flexibiliteit, ad-hocoplossingen en snelle reacties van de betrokken overheidsactoren om CPS in te voeren en in stand te houden, kortetermijnoplossingen kunnen bieden, wat niet wegneemt dat duurzame langetermijnoplossingen nog steeds noodzakelijk zijn. De toepassing van intergouvernementele overeenkomsten zoals het recente Verdrag van Aken kan ook een stimulans zijn voor het verlenen van CPS.

Grenscontactpunt (DG REGIO)

10. Het grenscontactpunt van DG REGIO verdient alle steun. Daarom zou er meer personele steun voor deze maatregel moeten komen met het oog op de mogelijke nieuwe rol voor de coördinatie van de nationale contactpunten en de contactpunten van de verschillende DG’s.

Europees grensoverschrijdend mechanisme (ECBM)

11. Wat de uitvoering van EU-wetgeving betreft, dient de EU een gecoördineerde benadering aan de grens te ondersteunen. In gevallen waarin dat niet gelukt is en de nationale wetgeving geen samenwerking toestaat, moet de EU een door de CPS-aanbieders te kiezen Europese oplossing/Europees kader bieden.

12. Daarom moet het door de Europese Commissie voorgestelde nieuwe instrument, het Europees Grensoverschrijdend Mechanisme (ECBM) ( 3 ) , worden goedgekeurd als een bottom-up-rechtsinstrument dat waarschijnlijk de adequate oplossing zal blijken te zijn voor het wegnemen van juridische en administratieve belemmeringen en voor het creëren van een geschikt rechtskader voor de specifieke uitvoering van grensoverschrijdende openbare diensten.

13. Het CvdR herhaalt dat de analyse van bestaande grensbelemmeringen, uitgevoerd door de Europese Commissie in het kader van de grensoverschrijdende evaluatie, en de daaruit voortvloeiende “b-solutions” duidelijk de noodzaak aantonen van een dergelijk rechtsinstrument in de praktijk. In meer dan een derde van de 43 geanalyseerde gevallen van b-solutions ( 4 ) zou het ECBM geschikt zijn om de belemmeringen op te heffen, met name dan als de voorgestelde oplossing een wijziging van het momenteel geldende juridische of administratieve kader aan één kant van de grens vereist.

14. In dit verband dienen lokale en regionale belanghebbenden hun capaciteiten te versterken, zodat zij een sterkere en effectievere rol kunnen spelen als “initiatiefnemers” van oplossingen in het kader van het ECBM-voorstel. Voor een correcte toepassing van het mechanisme moeten de LRO de belemmeringen voldoende begrijpen en dus in staat zijn om werkbare juridische of administratieve oplossingen duidelijk te omschrijven.

15. De voorgestelde ECBM-verordening kan van groot belang zijn, niet alleen voor CPS, maar voor de toekomst van grensoverschrijdende samenwerking in het algemeen, aangezien zij kan bijdragen aan het wegnemen van bestaande belemmeringen en het benutten van het volledige economische potentieel van de grensregio’s van de EU ( 5 )

16. De Europese Raad zou het overleg over de ECBM-verordening moeten hervatten en met spoed zijn standpunt over het voorstel moeten bepalen, zodat de verordening snel kan worden goedgekeurd.

17. De lidstaten zouden het debat over het “mechanisme om juridische en administratieve belemmeringen in een grensoverschrijdende context uit de weg te ruimen” op de agenda van topontmoetingen tussen grensstaten en van alle andere fora voor grensoverschrijdende samenwerking op hoog niveau moeten zetten. De fora met beslissingsbevoegdheden moeten zich over dit door de Europese Commissie voorgestelde instrument buigen om de lidstaten ervan te overtuigen dat veel van de hardnekkige juridische en administratieve obstakels aan de grenzen van de EU dankzij dit mechanisme kunnen worden weggenomen, zodat het ook gemakkelijker wordt om grensoverschrijdende overheidsdiensten tot stand te brengen.

18. De EC, geïnteresseerde lidstaten, regio’s met wetgevende bevoegdheden en grensoverschrijdende structuren op lokaal en regionaal niveau zouden de toepassing van de beginselen en procedures van het ECBM-voorstel voor concrete projecten kunnen testen om een beter inzicht te krijgen in hoe dit instrument op specifieke omstandigheden kan worden toegepast en kan bijdragen aan het wegnemen van bestaande juridische en administratieve obstakels. Veel grensoverschrijdende gebieden hebben in het verleden als proeftuin voor grensoverschrijdende samenwerking gefungeerd en positieve resultaten opgeleverd voor de oplossing van grensoverschrijdende vraagstukken.

Grensoverschrijdende structuren

19. Uit de ESPON-analyse kwam naar voren dat de meeste CPS de oprichting van een nieuwe grensoverschrijdende structuur of instantie vergden, meestal zonder nieuwe rechtspersoonlijkheid. Zeer vaak werden reeds bestaande structuren gebruikt of aangepast. Bij de oprichting van nieuwe grensoverschrijdende structuren werd gebruikgemaakt van bestaande bilaterale overeenkomsten, het nationale recht of de EGTS-verordening.

20. Het CvdR beaamt de voordelen van permanente grensoverschrijdende structuren met eigen personeel en budget en die zich uitsluitend richten op het bevorderen van grensoverschrijdende samenwerking, zoals de euroregio’s, de werkgemeenschappen en soortgelijke structuren voor de daadwerkelijke ontwikkeling van CPS.

21. Gewezen zij op de voordelen en de niet volledig benutte mogelijkheden van de Europese groeperingen voor territoriale samenwerking (EGTS) ( 6 ) , die als ideale beheersorganen voor CPS zouden kunnen fungeren, met name als er behoefte is aan een gemeenschappelijk budget, de inzet van gemeenschappelijk personeel en als de overheden de belangrijkste verstrekkers zijn. De bewustmakingsinspanningen van het EGTS-platform van het CvdR moeten worden uitgebreid en moeten specifiek gericht worden op het gebruik van de EGTS voor de verlening van CPS.

22. Hoewel de EGTS’en voor grensoverschrijdende samenwerking zeer nuttig zijn gebleken, hebben zij bepaalde juridische beperkingen die hen beletten het potentieel van uitgebreide grensoverschrijdende samenwerking ten volle te benutten. Dit blijkt met name bij grensoverschrijdende openbare diensten en infrastructuurprojecten. Dit Europese instrument zou veel meer kunnen worden gebruikt als het bovengenoemde rechtskader wordt verbeterd.

Financiële instrumenten

23. Er moet worden verwezen naar de ontwikkeling van grensoverschrijdende overheidsdiensten als een voor subsidie in aanmerking komende activiteit in het cohesiebeleid, meer concreet binnen het Interreg-programma (zonder evenwel afbreuk te doen aan andere onderdelen van het programma), alsook in andere financiële instrumenten van het volgende meerjarig financieel kader en in Next Generation EU, het instrument voor herstel na de COVID-19-pandemie. Om de financieringsprogramma’s aantrekkelijker te maken, moet ook de administratieve rompslomp van de aanvraag en afwikkeling van deze subsidies worden verminderd.

24. De beheersautoriteiten in de grensregio’s zouden financiering van grensoverschrijdende operaties/acties/projecten in het kader van hun regionale hoofdprogramma’s (EFRO en ESF) moeten verstrekken, teneinde de maatregelen van de Interreg-programma’s aan te vullen en te verdiepen.

25. Gewezen zij op het belang van het Interreg-programma voor de grensoverschrijdende regio’s in de afgelopen 30 jaar. Interreg was de motor achter de institutionele samenwerking die toenadering en dialoog tussen het bestuur en de overheden van de verschillende grensoverschrijdende regio’s mogelijk heeft gemaakt, heeft de grenzen van de grensoverschrijdende samenwerking verlegd en projecten gesteund die directe resultaten hebben opgeleverd bij de totstandbrenging van grensoverschrijdende overheidsdiensten.

26. Gewezen zij voorts op de zeer goede ervaringen met de “b-solutions” van de Europese Commissie, die gericht waren op het opheffen van grensbelemmeringen, waaronder zulke die betrekking hadden op grensoverschrijdende overheidsdiensten. Uit deze projecten is gebleken dat zelfs met beperkte financiering zeer goede resultaten kunnen worden bereikt.

27. Het in de voorstellen voor de volgende financiële vooruitzichten voorgestelde budget voor het Interreg-programma blijft zeer teleurstellend en is ontoereikend voor de behoeften van de Europese territoriale samenwerking in het algemeen en grensoverschrijdende samenwerking in het bijzonder, een cruciale schakel van het cohesiebeleid en de Europese integratie. Veel kansen zullen worden gemist vanwege het kleinere budget van het Interreg-programma, aangezien dat ook in de vorige financieringsperiode al ruimschoots ontoereikend was.

28. De lidstaten zouden in het kader van het REACT-EU-initiatief een deel van hun aanvullende middelen gezamenlijk moeten toewijzen aan grensoverschrijdende samenwerkingsprogramma’s waaraan zij deelnemen. Zo kan de grensoverschrijdende samenwerking na de COVID-19-crisis efficiënt worden hervat en versterkt, met inbegrip van steun voor de ontwikkeling van CPS of sanitaire corridors. Hierbij moet gekeken worden naar de synergie die kan worden bereikt bij gezamenlijke inzet van de hulpdiensten.

29. Het Comité staat volledig achter het proefprogramma “Grensoverschrijdende regio’s die worden geconfronteerd met een COVID-19-uitbraak: een kans om de gemeenschappelijke reacties op crises en gezamenlijke ontwikkeling nieuw leven in te blazen”, dat tijdens de plenaire vergadering van het Europees Parlement in november is goedgekeurd en tot doel heeft het leven van de burgers in de grensregio’s te verbeteren door meer geïntegreerde en functionele grensoverschrijdende gebieden te ondersteunen. Dit proefproject zal de grensregio’s helpen toekomstige crises beter het hoofd te bieden en een nieuw model te bevorderen voor het uitwerken van overheidsbeleid, met inbegrip van overheidsdiensten, in grensregio’s op basis van gezamenlijke ontwikkeling en door middel van betere multilevel governance. Het proefproject combineert daarom een kortetermijn- en een middellangetermijnaanpak om mensen uit de praktijk en besluitvormers concrete instrumenten en methoden aan te reiken die rechtstreeks naar de realiteit kunnen worden vertaald, voor de burgers concreet zijn en op alle Europese grenzen toepasbaar zijn.

30. Hoewel de EU via haar programma’s de totstandbrenging van een aantal CPS heeft gesteund, is de langetermijnfinanciering niet houdbaar. De lidstaten en de LRO zouden moeten kijken naar aanvullende, toereikende financieringsmogelijkheden op de lange termijn, zoals nationale of regionale bronnen en publiek-private partnerschappen, die ook grensoverschrijdend opgericht moeten kunnen worden en functioneren, in ieder geval binnen de EER.

E-diensten

31. Het digitaliseringsproces moet in de grensregio’s worden gezien vanuit het drieledige perspectief van het productieapparaat, de overheidsinstanties die diensten verlenen aan de burgers en de burgers zelf. E-diensten kunnen in dit verband een zeer interessant ontwikkelingsgebied openen voor de grensoverschrijdende verlening van openbare diensten. Door bijvoorbeeld gebruik te maken van een geautomatiseerde vertaalinterface kan een van de eerste obstakels voor CBC in het algemeen, en het verlenen van grensoverschrijdende openbare diensten in het bijzonder, de taalbarrière, worden overwonnen. Voorts zou ook de invoering van elektronische pasjes om burgers in grensregio’s toegang te verlenen tot grensoverschrijdende overheidsdiensten een belangrijke stap zijn in de verbetering van de levenskwaliteit van de bevolking van die regio’s. Een intensiever gebruik van e-procedures zal leiden tot een noodzakelijke harmonisatie van administratieve bepalingen, waarmee nog een flink aantal belemmeringen wordt opgelost. Ook de ontwikkeling van op kunstmatige intelligentie gebaseerde systemen zou de verlening van diensten in heel Europa verder kunnen bevorderen.

Rol van de particuliere sector

32. Besluitvormers zouden bijzondere aandacht moeten besteden aan lokale kleine en middelgrote aanbieders. Particuliere exploitanten spelen een sleutelrol bij de verlening van bepaalde diensten en/of in bepaalde landen. Over de grenzen heen actieve, door kleine en middelgrote dienstverleners opgerichte joint ventures, bijvoorbeeld via een Europese vennootschap ( 7 ) , zouden beter voorbereid kunnen zijn om CPS te leveren.

Grensoverschrijdende connectiviteit

33. Grensoverschrijdende connectiviteit moet worden ondersteund. Het is voor burgers in sommige grensregio’s lastig om de grens over te steken, hetzij omdat er sprake is van natuurlijke beperkingen (bergen of rivieren) terwijl wegen en bruggen ontbreken, hetzij omdat er geen adequaat en regelmatig openbaar vervoer is. Verbetering van de connectiviteit zou de grensoverschrijdende mobiliteit doen toenemen, wat tot betere integratie van de burgers in grensregio’s zou leiden.

34. De EU-instellingen en de lidstaten zouden het overleg over de invoering van een dienstenpaspoort (e-card) moeten hervatten. Zo zouden kmo’s grensoverschrijdend diensten kunnen verlenen zonder geconfronteerd te worden met extra administratieve lasten van buitenlandse regelgevers.

Betere bevordering en monitoring van CPS

35. Het CvdR benadrukt dat het merendeel van alle in kaart gebrachte CPS (64 %) ( 8 ) langs de grenzen tussen de oude EU-lidstaten wordt verleend, en zeer weinig tussen de nieuwe lidstaten.

36. De EC en de lidstaten worden verzocht om samen met de LRO en het CvdR een voorlichtingscampagne in de lidstaten te voeren om op de voordelen en mogelijkheden van CPS te wijzen. Deze belanghebbenden zouden ook meer moeten investeren in het toezicht op en de bevordering van de bestaande CPS, aangezien vele hier bij het grote publiek nog onbekend zijn (bijv. door het opstellen van een catalogus van CPS).

37. Het CvdR is bereid een grotere rol te spelen bij het monitoren en promoten van CPS in Europa, gezien zijn zeer goede ervaring met het monitoren en promoten van EGTS’en via het EGTS-platform van het CvdR. Aangezien sommige EGTS’en reeds CPS verlenen, moet het EGTS-platform ook worden belast met het toezicht op de ontwikkeling van CPS en de bevordering daarvan, samen met de EGTS’en, als een geschikt instrument voor de uitvoering daarvan.

38. Grensregio’s, en met name Euroregio’s, werkgemeenschappen, EGTS’en en andere grensoverschrijdende structuren, zouden hun burgers moeten raadplegen over de diensten die zij in hun regio missen of die verbetering behoeven, aan deze behoeften tegemoet moeten komen en eventueel nieuwe of verbeterde grensoverschrijdende diensten van gemeenschappelijk belang moeten ontwerpen.

CPS aan de buitengrenzen (land- en zeegrenzen) van de EU

39. Gewezen zij op de ervaring met de EGTS-verordening, waaruit blijkt dat een vruchtbare en beter gestructureerde samenwerking met niet-lidstaten mogelijk is, zoals met name het geval is met Zwitserland en Oekraïne.

40. 17 % van alle in kaart gebrachte CPS is vastgesteld tussen EU- en niet-EU-landen, wat de noodzaak en het potentieel van een dergelijke samenwerking buiten de externe land- en zeegrenzen van de EU aantoont. Het wetgevingskader, de structuren en de financiering moeten het mogelijk maken om dergelijke diensten met derde landen op te zetten, wat in het belang van de burgers van deze grensregio’s zou zijn.

COVID-19-ervaring: sluitende grenzen versus samenwerking

41. Het CvdR herhaalt dat de lidstaten tijdens de recente COVID-19-pandemie kansen hebben gemist toen zij instinctief en eenzijdig hun grenzen sloten, voorbijgaand aan het bundelen van de krachten aan de binnengrenzen van de EU en het verlenen van gezondheidszorg en noodhulpdiensten aan burgers in de grensregio’s. Door samen te werken en deskundigheid en middelen te delen, had de crisis beter kunnen worden aangepakt. Dit moet echter worden gezien als een les die eens te meer bewijst dat grensoverschrijdende openbare diensten en een gecoördineerde Europese aanpak van gemeenschappelijke problemen geboden is. Benadrukt moet worden dat grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van gezondheids- en reddingsdiensten van groot belang is voor het verlenen van goede zorg aan de bevolking, ook buiten crisistijden, en dat deze samenwerking in het bijzonder moet worden bevorderd.

42. De sluiting van de grenzen zonder coördinatie en overleg met de buurlanden en de LRO in de grensregio’s heeft niet alleen een verwoestend effect gehad op de bestaande grensoverschrijdende samenwerking maar had vooral ook nefaste gevolgen voor het leven van de inwoners van grensregio’s aangezien er geen afspraken waren gemaakt om het verkeer van personen en goederen in uitzonderlijke gevallen in stand te houden, met alle gevolgen van dien voor onder meer de verlening van grensoverschrijdende openbare diensten.

43. Het CvdR ziet in dat er een basisniveau van grensoverschrijdende samenwerking moet komen, dat ook in tijden van crisis wordt gehandhaafd om het aanbod van CPS, met name op het gebied van crisisbeheer, veilig te stellen.

44. Het tijdens de COVID-19-crisis tot stand gekomen partnerschap tussen het CvdR, de Europese Commissie en de toonaangevende organisaties op het gebied van grensoverschrijdende kwesties (MOT, WVEG en SESCI), is een goede zaak. Deze ervaring is uitgemond in de oprichting van een Europese alliantie voor grensoverschrijdende burgers.

45. Ondanks de gesloten grenzen hebben veel grensregio’s en -steden in deze moeilijke tijd manieren gevonden om samen te werken en middelen te delen. Dit toont eens te meer aan dat grensoverschrijdende samenwerking vanzelfsprekend is voor de mensen die in deze regio’s wonen, en de redelijke weg voorwaarts voor hun gemeenschappen.

Aanbevelingen voor de toekomst

46. Het CvdR is bereid lering te trekken uit de ervaringen van de grensregio’s en in het kader van de bijdrage van het CvdR aan de Conferentie over de toekomst van Europa uitgebreide aanbevelingen te doen voor grensoverschrijdende samenwerking.

47. Het is in dit verband voornemens de Conferentie over twee kwesties specifieke aanbevelingen voor te leggen: — De eerste betreft een langetermijnvisie op de toekomst van grensoverschrijdende samenwerking in de Europese Unie, waarbij de nadruk zal liggen op concrete voorstellen die het CvdR en de grensregio’s tegen 2050 zouden moeten uitvoeren. Grensoverschrijdende overheidsdiensten maken deel uit van die visie. — De tweede betreft een verzoek om wetgeving die minimale normen voor grensoverschrijdende samenwerking in geval van EU-brede en/of lokale crises garandeert, om een toereikend niveau van openbare diensten te handhaven, burgers in grensregio’s in staat te stellen te werken, de ononderbroken werking van de interne markt te garanderen en de dynamiek van de Europese integratie in stand te houden.

Brussel, 5 februari 2021. De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's Apostolos TZITZIKOSTAS

(1) Gerichte ESPON-analyse inzake grensoverschrijdende overheidsdiensten (CPS) van 14 januari 2019.

(2) Door de ESPON-analyse in kaart gebrachte beleidsterreinen waar de meeste CPS worden verleend.

(3) Verordening COM/2018/373 final — 2018/0198 (COD).

(4) https://www.b-solutionsproject.com

(5) Volgens de mededeling van de Europese Commissie Groei en cohesie stimuleren in grensregio’s van de EU zou het bbp in de grensregio’s, als slechts 20 % van de bestaande belemmeringen zou worden weggenomen, nog steeds 2 % groeien. […] er zouden meer dan 1 miljoen banen kunnen worden gecreëerd (COM(2017) 534, blz. 4).

(6) Verordening (EG) nr. 1082/2006.van het Europees Parlement en de Raad van 5 juli 2006 betreffende een Europese groepering voor territoriale samenwerking (EGTS) (PB L 210 van 31.7.2006, blz. 19).

(7) Verordening (EG) nr. 2157/2001 van de Raad van 8 oktober 2001 betreffende het statuut van de Europese vennootschap (SE) (PB L 294 van 10.11.2001, blz. 1).

(8) Gerichte ESPON-analyse inzake grensoverschrijdende overheidsdiensten (CPS) van 14 januari 2019.