16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 263/1 
II 
(Voorbereidende besluiten) 
COMMISSIE 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een tweede algemeen stelsel van erkenning 
van beroepsopleidingen, ter aanvulling van de richtlijn 89/48/EEG 
COM(89) 372 def. — SYN 209 
(Door de Commissie bij de Raad ingediend op 26 juli 1989) 
(89/C 263/01) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op de 
artikelen 49, 57, lid 1, en 66, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
In samenwerking met het Europese Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal 
Comité, 
Overwegende dat luidens artikel 8 A van het Verdrag 
de interne markt een ruimte zonder binnengrenzen om­
vat en dat overeenkomstig artikel 3, onder c), de verwij­
dering tussen de lid-staten van hinderpalen voor het 
vrije verkeer van personen en diensten een van de doel­
stellingen van de Gemeenschap vormt; dat zulks voor de 
onderdanen van de lid-staten met name de mogelijkheid 
omvat om als zelfstandige of loontrekkende een beroep 
uit te oefenen in een andere lid-staat dan die waar zij 
hun beroepskwalificaties hebben verworven; 
Overwegende dat voor beroepen waarvoor de Gemeen­
schap het vereiste minimumopleidingsniveau niet heeft 
vastgesteld, de lid-staten het recht behouden om dat 
niveau vast te stellen om de kwaliteit van de op hun 
grondgebied verleende diensten te waarborgen; dat zij 
zonder inbreuk te maken op hun verplichtingen als 
bedoeld in de artikelen 5, 48, 52 en 59 van het Verdrag, 
een onderdaan van een lid-staat evenwel niet mogen 
verplichten bepaalde kwalificaties te verwerven die zij 
over het algemeen slechts vaststellen door verwijzing 
naar de diploma's die in het kader van hun eigen 
nationaal onderwijsstelsel worden uitgereikt, terwijl de betrokkene al deze kwalificaties of een deel daarvan 
reeds in een andere lid-staat heeft verworven; dat elke 
ontvangende lid-staat waar een beroep is gere­
glementeerd, dientengevolge verplicht is rekening te 
houden met in een andere lid-staat verworven kwalifica­
ties en na te gaan of die met de door hem geëiste 
kwalificaties overeenstemmen; 
Overwegende dat Richtlijn 89/48/EEG van de Raad van 
21 december 1988 betreffende een algemeen stelsel van 
erkenning van hoger-onderwijsdiploma's waarmee be­
roepsopleidingen van ten minste drie jaar worden afge­
sloten (*) ertoe bijdraagt de naleving van deze verplich­
tingen te vergemakkelijken, maar dat zij beperkt is tot 
opleidingen op hoger-onderwijsniveau; 
Overwegende dat, ten einde de uitoefening van alle 
beroepsactiviteiten waarvoor in een ontvangende lid­
staat een opleiding op ongeacht welk niveau wordt 
verlangd te vergemakkelijken, er een tweede algemeen 
stelsel dient te worden ingevoerd dat het eerste aanvult; 
Overwegende dat dit aanvullende stelsel de twee oplei­
dingsniveaus moet omvatten die niet onder het oor­
spronkelijke algemene stelsel vallen, te weten het se­
cundaire onderwijs en het post-secundaire onderwijs 
dat wordt verstrekt door hoger-onderwijs- of daarmee 
gelijkgestelde instellingen en die opleidingen behelzen 
met een duur van minder dan drie jaar; 
Overwegende dat het aanvullende algemene stelsel moet 
zijn gebaseerd op dezelfde beginselen en, mutatis mu­
tandis, dezelfde regels moet behelzen als het oorspron­
kelijke algemene stelsel; 
Overwegende dat het aanvullende algemene stelsel, aan­
gezien het twee opleidingsniveaus behelst en omdat het 
oorspronkelijke algemene stelsel betrekking heeft op 
een derde niveau, moet bepalen of en onder welke 
(!) PB nr. L 19 van 24. 1. 1989, blz. 16. 
Nr. C 263/2 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
voorwaarden een persoon die een opleiding op een 
bepaald niveau heeft genoten in een andere lid-staat 
een beroep kan uitoefenen waarvan de kwalificaties op 
een ander niveau zijn gereglementeerd; 
Overwegende dat het aanvullende algemene stelsel, aan­
gezien er beroepen onder vallen voor de uitoefening 
waarvan een beroepsopleiding moet zijn genoten op 
het niveau van het secundair onderwijs en waarvoor 
overwegend manuele bekwaamheden noodzakelijk zijn, 
eveneens moet voorzien in een erkenning van deze 
bekwaamheden, zelfs wanneer zij uitsluitend zijn ver­
worven door beroepservaring in een lid-staat die deze 
beroepen niet reglementeert; 
Overwegende dat het toepassingsgebied van enkele 
oude richtlijnen inzake erkenning van beroepskwalifi­
caties voorts zodanig moet worden uitgebreid dat zij 
de uitoefening van gereglementeerde beroepen niet al­
leen als zelfstandige maar ook als loontrekkende om­
vatten; 
Overwegende dat voorts met het aanvullende algemene 
stelsel geenszins wordt vooruitgelopen op de toepassing 
van artikel 48, lid 4, en artikel 55 van het Verdrag; 
Overwegende dat een dergelijk stelsel, evenals het oor­
spronkelijk stelsel, door de versterking van het recht 
van de Europese burgers om hun beroepskennis in alle 
lid-staten te gebruiken, hun recht om dergelijke kennis 
op te doen waar zij zulks wensen aanvult en tegelij­
kertijd bekrachtigt; 
Overwegende dat beide stelsels, na een zekere tijd te 
zijn toegepast, moeten worden geëvalueerd ten aanzien 
van hun praktische doelmatigheid, met name om uit te 
maken in welke mate zij beide kunnen worden verbe­
terd, 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
Artikel 1 
In deze richtlijn wordt verstaan onder: 
a) diploma; alle diploma's, certificaten en andere titels 
dan wel elk geheel van dergelijke diploma's, certifi­
caten en andere titels: 
— afgegeven door een bevoegde autoriteit in een 
lid-staat die is aangewezen overeenkomstig zijn 
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen, 
— waaruit blijkt dat de houder met succes een post-
secundaire studiecyclus van minder dan drie jaar 
of een gelijkwaardige deeltijdstudie heeft ge­
volgd aan een universiteit of een instelling voor 
hoger onderwijs of een andere instelling van 
hetzelfde opleidingsniveau en, in voorkomend 
geval, dat hij met succes de beroepsopleiding 
heeft gevolgd die in aanvulling op de postsecun-
daire studiecyclus wordt vereist, en 
— waaruit blijkt dat de houder de vereiste beroeps­
kwalificaties bezit om tot een gereglementeerd 
beroep in die lid-staat te worden toegelaten of 
om dat uit te oefenen, wanneer de met het diploma, het certificaat of de 
andere titel afgesloten opleiding overwegend in de 
Gemeenschap is genoten of wanneer de houder er­
van een driejarige beroepservaring heeft opgedaan, 
gewaarmerkt door de lid-staat die een diploma, een 
certificaat of een andere titel van een derde land 
heeft erkend. Alle diploma's, certificaten en andere 
titels, dan wel elk geheel van dergelijke diploma's, 
certificaten en andere titels die door een bevoegde 
autoriteit in een lid-staat zijn afgegeven, worden 
gelijkgesteld met een diploma in de zin van de eerste 
alinea, indien daarmee een in de Gemeenschap ge­
volgde opleiding wordt afgesloten welke door een 
bevoegde autoriteit in die lid-staat als gelijkwaardig 
wordt erkend, en daaraan dezelfde rechten inzake 
toegang tot of uitoefening van een gereglementeerd 
beroep zijn verbonden; 
b) certificaat: alle diploma's, certificaten en andere 
titels dan wel elk geheel van dergelijke diploma's, 
certificaten en andere titels: 
— afgegeven door een bevoegde autoriteit in een 
lid-staat die is aangewezen overeenkomstig zijn 
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen, 
— waaruit blijkt dat de houder met succes een 
secundaire studiecyclus heeft gevolgd aan een 
instelling voor algemeen vormend onderwijs of 
voor beroepsopleiding, en 
— waaruit blijkt dat de houder de vereiste beroeps­
kwalificaties bezit om tot een gereglementeerd 
beroep in die lid-staat te worden toegelaten of 
om dat uit te oefenen, 
wanneer de met het diploma, het certificaat of de 
andere titel afgesloten opleiding overwegend in de 
Gemeenschap is genoten of wanneer de houder er­
van een tweejarige beroepservaring heeft opgedaan, 
gewaarmerkt door de lid-staat die een diploma, een 
certificaat of een andere titel van een derde land 
heeft erkend. 
Alle diploma's, certificaten en andere titels, dan wel 
elk geheel van dergelijke diploma's, certificaten en 
andere titels die door een bevoegde autoriteit in een 
lid-staat zijn afgegeven, worden gelijkgesteld met 
een certificaat in de zin van de eerste alinea, indien 
daarmee een in de Gemeenschap gevolgde opleiding 
wordt afgesloten welke door een bevoegde autoriteit 
in die lid-staat als gelijkwaardig wordt erkend, en 
daaraan dezelfde rechten inzake toegang tot of uit­
oefening van een gereglementeerd beroep zijn ver­
bonden; 
c) ontvangende lid-staat: de lid-staat waar een onder­
daan van een lid-staat een aldaar gereglementeerd 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 263/3 
beroep wenst uit te oefenen, zonder daar zijn di­
ploma of certificaat te hebben behaald of het betrok­
ken beroep daar voor het eerst te hebben uitgeoe­
fend; 
d) gereglementeerd beroep: de gereglementeerde be­
roepsactiviteit of het geheel van gereglementeerde 
beroepsactiviteiten die in een lid-staat dit beroep 
vormen; 
e) gereglementeerde beroepsactiviteit: een beroepsac­
tiviteit, voor zover de toegang tot of de uitoefening 
dan wel een van de wijzen van uitoefening daarvan, 
in een lid-staat krachtens wettelijke of bestuursrech­
telijke bepalingen direct of indirect afhankelijk is 
gesteld van het bezit van een diploma of een certifi­
caat. Wijzen van uitoefening van een gere­
glementeerde beroepsactiviteit zijn met name: 
— de uitoefening onder het voeren van een beroeps-
titel, indien het voeren van deze titel beperkt 
blijft tot bezitters van een diploma of een certifi­
caat, dat is vastgelegd in wettelijke of bestuurs­
rechtelijke bepalingen, 
— de uitoefening van een beroepsactiviteit in de 
gezondheidssector, indien de bezoldiging en/of 
de vergoeding van die activiteit krachtens het 
nationale stelsel van sociale zekerheid afhanke­
lijk is gesteld van het bezit van een diploma. 
Indien de eerste alinea niet van toepassing is, wordt 
onder een gereglementeerde beroepsactiviteit ver­
staan, een beroepsactiviteit die wordt uitgeoefend 
door de leden van een vereniging of organisatie die 
ten doel heeft in de betrokken beroepssector een 
hoog niveau te bevorderen en te handhaven en die, 
voor de verwezenlijking van dit doel, een specifieke 
vorm van erkenning geniet door een lid-staat en: 
— aan haar leden een diploma afgeeft, 
— ervoor zorgt dat haar leden handelen volgens de 
beroepscode die zij voorschrijft, en 
— hun het recht verleent, een titel of de daarvoor 
gebruikelijke aanduidingen te voeren dan wel 
een status te genieten die met dit diploma over­
eenkomt. 
Telkens wanneer een lid-staat de in de tweede alinea 
bedoelde erkenning verleent aan een vereniging of 
organisatie die voldoet aan de voorwaarden van die 
alinea, stelt hij daarvan de Commissie in kennis die 
deze informatie bekendmaakt in het Publikatieblad 
van de Europese Gemeenschappen; 
f) beroepservaring: de daadwerkelijke en geoorloofde 
uitoefening van het betrokken beroep in een lid­
staat; g) aanpassingsstage: de uitoefening van een gere­
glementeerd beroep in de ontvangende lid-staat 
onder verantwoordelijkheid van een gekwalificeerde 
beoefenaar van het betrokken beroep en eventueel 
gekoppeld aan een aanvullende opleiding. De stage 
wordt beoordeeld. De nadere regels voor de aanpas­
singsstage en de beoordeling alsmede de status van 
de migrerende stagiair worden door de bevoegde 
autoriteit van de ontvangende lid-staat vastgesteld; 
h) proeve van bekwaamheid: een controle, uitsluitend 
de beroepskennis van de aanvrager betreffende, die 
door de bevoegde autoriteiten van de ontvangende 
lid-staat wordt verricht en die tot doel heeft te 
beoordelen of deze de bekwaamheid bezit om in 
deze lid-staat een gereglementeerd beroep uit te 
oefenen. 
Ten behoeve van deze controle stellen de bevoegde 
autoriteiten op basis van een vergelijking tussen de 
in deze lid-staat vereiste opleiding en de opleiding 
die de aanvrager heeft ontvangen, een lijst op van 
de vakgebieden die niet bestreken worden door het 
diploma, het certificaat of de titel(s) die de aan­
vrager overlegt. 
Bij de proeve van bekwaamheid moet in aanmerking 
worden genomen dat de aanvrager in de lid-staat 
van oorsprong of herkomst een gekwalificeerde be­
roepsbeoefenaar is. De proef heeft betrekking op de 
vakgebieden die moeten worden gekozen uit die 
welke op de lijst staan en waarvan de kennis een 
wezenlijke voorwaarde is om het beroep in de ont­
vangende lid-staat te kunnen uitoefenen. Deze proef 
kan ook betrekking hebben op de kennis van de 
deontologie die in de ontvangende lid-staat op de 
betrokken activiteiten van toepassing is. De voor­
schriften betreffende de proeve van bekwaamheid 
worden door de bevoegde autoriteiten van die Staat 
vastgesteld met inachtneming van het Gemeen­
schapsrecht. 
In de ontvangende lid-staat wordt de status van de 
aanvrager die zich op de proeve van bekwaamheid 
aldaar wenst voor te bereiden, door de bevoegde 
autoriteiten van die lid-staat vastgesteld. 
Artikel 2 
Deze richtlijn is van toepassing op alle onderdanen van 
een lid-staat die als zelfstandige of loontrekkende een 
gereglementeerd beroep in een ontvangende lid-staat 
willen uitoefenen. 
Deze richtlijn is van toepassing op de beroepen die 
vallen onder een specifieke richtlijn waarmede tussen 
de lid-staten een onderlinge erkenning van diploma's is 
ingesteld noch op de activiteiten die onder een van de 
richtlijnen in bijlage A vallen. 
Artikel 3 
Wanneer in de ontvangende lid-staat de toegang tot of 
de uitoefening van een gereglementeerd beroep afhanke-
Nr. C 263/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
lijk wordt gesteld van het bezit van een diploma zoals 
omschreven in deze richtlijn of in Richtlijn 89/48/EEG, 
mag de bevoegde autoriteit een onderdaan van een lid­
staat de toegang tot of de uitoefening van dat beroep 
onder dezelfde voorwaarden als die welke voor eigen 
onderdanen gelden, niet weigeren wegens onvoldoende 
kwalificaties, indien: 
a) de aanvrager in het bezit is van het diploma zoals 
omschreven in deze richtlijn of in Richtlijn 89/48/ 
EEG, dat door een andere lid-staat is voorgeschre­
ven om tot het betrokken beroep op zijn grond­
gebied te worden toegelaten dan wel deze activiteit 
aldaar uit te oefenen, en dat in een lid-staat behaald 
is; of 
b) de aanvrager dit beroep gedurende twee jaar tijdens 
de voorafgaande tien jaren voltijds heeft uitgeoefend 
in een andere lid-staat waar dat beroep niet gere­
glementeerd is in de zin van artikel 1, onder d), en 
van de eerste alinea van artikel 1, onder e), en een 
of meer opleidingstitels bezit: 
— die zijn afgegeven door een bevoegde autoriteit 
in een lid-staat die is aangewezen overeenkom­
stig de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalin­
gen van die Staat, 
— waaruit blijkt dat de houder met succes een 
voltijdse of deeltijdse post-secundaire studie­
cyclus heeft gevolgd aan een universiteit of een 
instelling van hoger onderwijs of een andere 
instelling van hetzelfde opleidingsniveau in een 
lid-staat, en, in voorkomend geval, dat hij met 
succes de beroepsopleiding heeft gevolgd die in 
aanvulling op de post-secundaire studiecyclus 
wordt vereist, 
— en die hem op de uitoefening van dit beroep 
hebben voorbereid. 
Alle titels, dan wel elk geheel van dergelijke titels 
die door een bevoegde autoriteit in een lid-staat 
zijn afgegeven, worden met de in de eerste alinea 
bedoelde opleidingstitel gelijkgesteld, indien daar­
mee een in de Gemeenschap gevolgde opleiding 
wordt afgesloten welke door de lid-staat als gelijk­
waardig is erkend, mits de andere lid-staten en 
de Commissie van deze erkenning in kennis zijn 
gesteld. 
Artikel 4 
1. Artikel 3 belet niet dat de ontvangende lid-staat 
van de aanvrager eveneens verlangt: 
a) dat hij beroepservaring aantoont, wanneer de duur 
van de opleiding waarvan hij melding maakt, krach­
tens artikel 3, onder a) en b), ten minste één jaar 
korter is dan die welke in de ontvangende lid-staat 
vereist is. In dat geval mag de duur van de vereiste 
beroepservaring niet meer bedragen dan: 
— het dubbele van de ontbrekende opleidingsperio­
de, wanneer deze periode betrekking heeft op 
een post-secundaire studiecyclus en/of op een 
onder toezicht van een stageleider met succes 
gevolgde en met een examen afgesloten beroeps­
stage, de ontbrekende opleidingsperiode, wanneer deze 
periode betrekking heeft op een met bijstand 
van een geschoolde beroepsbeoefenaar opgeda­
ne praktijkervaring in het beroep. 
Bij diploma's in de zin van artikel 1, onder a), laatste 
alinea, wordt de duur van de als gelijkwaardig erkende 
opleiding berekend aan de hand van de in artikel 1, 
onder a), eerste alinea, gedefinieerde opleiding. 
Bij de toepassing van het bepaalde onder a) moet re­
kening worden gehouden met de in artikel 3, onder b), 
bedoelde beroepservaring. 
De duur van de verlangde beroepservaring mag in geen 
geval meer dan vier jaar bedragen; 
b) dat hij een aanpassingsstage van ten hoogste drie 
jaar volbrengt of een proeve van bekwaamheid af­
legt: 
— wanneer de door hem ontvangen opleiding vol­
gens artikel 3, onder a) en b), betrekking heeft 
op vakgebieden die wezenlijk verschillen van die 
welke worden bestreken door het in de ontvan­
gende lid-staat voorgeschreven diploma zoals 
omschreven in deze richtlijn of in Richtlijn 
89/48/EEG, of 
— wanneer, in het in artikel 3, onder a), bedoelde 
geval, het in de ontvangende lid-staat gere­
glementeerde beroep een of meer gere­
glementeerde beroepsactiviteiten omvat die niet 
bestaan in het beroep dat gereglementeerd is in 
de lid-staat van oorsprong of van herkomst van 
de aanvrager, en dit verschil gekenmerkt wordt 
door een specifieke opleiding die in de ontvan­
gende lid-staat vereist is en betrekking heeft op 
vakgebieden die wezenlijk verschillen van die 
welke worden bestreken door het diploma zoals 
omschreven in deze richtlijn of in Richtlijn 
89/48/EEG, waarnaar de aanvrager verwijst, of 
— wanneer, in het in artikel 3, onder b), bedoelde 
geval, het in de ontvangende lid-staat gere­
glementeerde beroep een of meer gere­
glementeerde beroepsactiviteiten omvat die niet 
bestaan in het beroep dat de aanvrager in de 
lid-staat van oorsprong of van herkomst heeft 
uitgeoefend, en dit verschil gekenmerkt wordt 
door een specifieke opleiding die in de ontvan­
gende lid-staat vereist is en betrekking heeft op 
vakgebieden die wezenlijk verschillen van die 
welke worden bestreken door de titel(s) waar­
naar de aanvrager verwijst. 
Indien de ontvangende lid-staat van deze mogelijkheid 
gebruik maakt, moet hij de aanvrager het recht laten 
om te kiezen tussen een aanpassingsstage en een proeve 
van bekwaamheid. Wanneer de ontvangende lid-staat, 
die een diploma, zoals omschreven in Richtlijn 89/48/ 
EEG, vereist, uitzonderingen op het keuzerecht van de 
aanvrager wenst in te voeren, is de procedure van arti­
kel 15 van toepassing. 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 263/5 
2. De ontvangende lid-staat mag evenwel de bepalin­
gen van lid 1, onder a) en b), niet cumulatief toepassen. 
Artikel 5 
Wanneer in de ontvangende lid-staat de toegang tot of 
de uitoefening van een gereglementeerd beroep afhanke­
lijk wordt gesteld van het bezit van een certificaat, mag 
de bevoegde autoriteit een onderdaan van een lid-staat 
de toegang tot of de uitoefening van dat beroep onder 
dezelfde voorwaarden als die welke voor eigen onderda­
nen gelden, niet weigeren wegens onvoldoende kwali­
ficaties, indien: 
a) de aanvrager in het bezit is van het diploma zoals 
omschreven in deze richtlijn of in Richtlijn 89/48/ 
EEG of van het certificaat dat door een andere lid­
staat is voorgeschreven om tot het betrokken beroep 
op zijn grondgebied te worden toegelaten dan wel 
deze activiteit aldaar uit te oefenen, en dat in een 
lid-staat behaald is; of 
b) de aanvrager dit beroep gedurende twee jaar tijdens 
de voorafgaande tien jaren voltijds heeft uitgeoefend 
in een andere lid-staat waar dat beroep niet gere­
glementeerd is in de zin van artikel 1, onder d), en 
van de eerste alinea van artikel 1, onder e), en een 
of meer opleidingstitels bezit: 
— die zijn afgegeven door een bevoegde autoriteit 
in een lid-staat die is aangewezen overeenkom­
stig de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalin­
gen van die Staat, en 
— waaruit blijkt dat de houder met succes een 
post-secundaire studiecyclus heeft gevolgd aan 
de universiteit of een instelling van hoger onder­
wijs of een andere instelling van hetzelfde oplei­
dingsniveau in een lid-staat en, in voorkomend 
geval, dat hij met succes de beroepsopleiding 
heeft gevolgd die in aanvulling op de postsecun-
daire studiecyclus wordt vereist, of 
— waaruit blijkt dat de houder met succes een 
voltijdse of deeltijdse secundaire studiecyclus 
aan een instelling voor algemeen vormend 
onderwijs of een instelling voor beroepsoplei­
ding heeft gevolgd, en 
— die hem op de uitoefening van dit beroep hebben 
voorbereid. 
Alle titels, dan wel elk geheel van dergelijke titels 
die door een bevoegde autoriteit in een lid-staat 
zijn afgegeven, worden met de in de eerste alinea 
bedoelde opleidingstitel gelijkgesteld, indien daar­
mee een in de Gemeenschap gevolgde opleiding 
wordt afgesloten welke door de lid-staat als gelijk­
waardig is erkend, mits de andere lid-staten en de 
commissie van deze erkenning in kennis zijn gesteld. 
Artikel 6 
Artikel 5 belet niet dat de ontvangende lid-staat van de 
aanvrager eveneens verlangt dat hij een aanpassings­
stage van ten hoogste twee jaar volbrengt wanneer de door hem ontvangen opleiding volgens artikel 5, onder 
a) en b), betrekking heeft op vakgebieden die wezenlijk 
verschillen van die welke worden bestreken door het in 
de ontvangende lid-staat voorgeschreven getuigschrift. 
Artikel 7 
Wanneer in de ontvangende lid-staat de toegang tot of 
de uitoefening van een gereglementeerd beroep afhanke­
lijk wordt gesteld van het loutere bezit van algemene 
kennis van het niveau van het basisonderwijs of van 
het secundaire onderwijs, mag de bevoegde autoriteit 
een onderdaan van een lid-staat de toegang tot of de 
uitoefening van dat beroep onder dezelfde voorwaarden 
als die welke voor de eigen onderdanen gelden, niet 
weigeren wegens onvoldoende kwalificaties indien de 
aanvrager in het bezit is van een opleidingstitel van het 
overeeenkomstig niveau die afgegeven is in een andere 
lid-staat en die toegang geeft in die lid-staat respectieve­
lijk tot het secundaire of tot het hoger onderwijs. 
Deze opleidingstitel moet afgegeven geweest zijn in een 
lid-staat door een bevoegde autoriteit die is aangewezen 
overeenkomstig de wettelijke en bestuursrechtelijke be­
palingen van die lid-staat. 
Artikel 8 
Wanneer in de ontvangende lid-staat de toegang tot of 
de uitoefening van een gereglementeerd beroep afhanke­
lijk wordt gesteld van het bezit van een certificaat 
inzake beroepsopleiding, mag de bevoegde autoriteit 
een onderdaan van een lid-staat de toegang tot of de 
uitoefening van dat beroep onder dezelfde voorwaarden 
als die welke voor eigen onderdanen gelden, niet weige­
ren wegens onvoldoende kwalificaties, indien: 
a) de aanvrager die geen diploma, certificaat of titel 
inzake beroepsopleiding bezit, dit beroep gedurende 
drie jaar achtereen tijdens de voorafgaande tien 
jaren voltijds heeft uitgeoefend, in een andere lid­
staat waar dat beroep niet gereglementeerd is in de 
zin van artikel 1, onder d), en artikel 1, onder e), 
eerste alinea; en 
b) de aanvrager een aanpassingsstage van ten hoogste 
twee jaar heeft gevolgd. 
Artikel 9 
Wanneer in de ontvangende lid-staat de toegang tot of 
de uitoefening van een gereglementeerd beroep afhanke­
lijk wordt gesteld van het bezit van een diploma, mag 
de bevoegde autoriteit een onderdaan van een lid-staat 
de toegang tot of de uitoefening van dat beroep onder 
dezelfde voorwaarden als die welke voor eigen onderda­
nen gelden, niet weigeren wegens onvoldoende kwali­
ficaties, indien: 
a) de aanvrager in het bezit is van het certificaat dat 
door een andere lid-staat is voorgeschreven om tot 
het betrokken beroep op zijn grondgebied te worden 
toegelaten dan wel deze activiteit aldaar uit te oe­
fenen, en dat in een lid-staat behaald is, of 
Nr. C 263/6 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
de aanvrager dit beroep gedurende twee jaar tijdens 
de voorafgaande tien jaren voltijds heeft uitgeoefend 
in een andere lid-staat waar dat beroep niet gere­
glementeerd is in de zin van artikel 1, onder d), en 
artikel 1, onder e), eerste alinea, en een of meer 
opleidingstitels bezit: 
— die zijn afgegeven door een bevoegde autoriteit 
in een lid-staat die is aangewezen overeenkom­
stig de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalin­
gen van die Staat, 
— waaruit blijkt dat de houder met succes een 
secundaire studiecyclus heeft gevolgd aan een 
instelling voor algemeen vormend onderwijs of 
een instelling voor beroepsopleiding, die hem 
op de uitoefening van dat beroep voorbereid 
hebben; en 
b) de aanvrager een aanpassingsstage van ten hoogste 
drie jaar heeft volbracht of een proeve van be­
kwaamheid heeft afgelegd. De ontvangende lid-staat 
moet de aanvrager het recht laten om te kiezen 
tussen een aanpassingsstage en een proeve van be­
kwaamheid. 
Artikel 10 
Onverminderd de artikelen 3 tot en met 9 kan elke 
ontvangende lid-staat de aanvrager, ten einde zijn mo­
gelijkheden te verbeteren om zich aan het beroepsleven 
in die Staat aan te passen, toestaan aldaar, op basis van 
gelijkwaardigheid, het deel van de beroepsopleiding te 
volgen dat bestaat uit praktijkervaring in het beroep, 
verkregen met de bijstand van een geschoolde beroeps­
beoefenaar, en dat hij niet heeft gevolgd in de lid-staat 
van oorsprong of van herkomst. 
Artikel 11 
1. De bevoegde autoriteit van de ontvangende lid­
staat die de toegang tot een gereglementeerd beroep 
afhankelijk stelt van de overlegging van een bewijs van 
goed zedelijk gedrag, of een getuigschrift waaruit blijkt 
dat de betrokkene nooit failliet is gegaan of die de 
uitoefening van een dergelijk beroep in geval van ernsti­
ge fouten bij de beroepsuitoefening of strafbare over­
treding opschort of verbiedt, aanvaardt als voldoende 
bewijs voor onderdanen van de lid-staten die dit beroep 
op het grondgebied van de ontvangende lid-staat willen 
uitoefenen, de overlegging van documenten die door 
bevoegde autoriteiten van de lid-staat van oorsprong of 
van herkomst zijn afgegeven en waaruit blijkt dat aan 
die eisen wordt voldaan. 
Wanneer de in de eerste alinea bedoelde documenten 
niet worden afgegeven door de bevoegde autoriteiten 
van de lid-staat van oorsprong of van herkomst worden 
deze vervangen door een verklaring onder ede — of, in 
de lid-staten waar de eed niet bestaat, door een plechtige 
verklaring — welke door de betrokkene wordt afgelegd 
ten overstaan van een bevoegde rechterlijke of ad­
ministratieve instantie, of, in voorkomend geval, van 
een notaris of een bevoegde beroepsorganisatie van de 
lid-staat van oorsprong of van herkomst, welke een 
attest afgeeft dat deze eed of deze plechtige verklaring 
bewijskracht heeft. 2. Wanneer de bevoegde autoriteit van de ontvan­
gende lid-staat van de onderdanen van deze lid-staat 
voor de toegang tot een gereglementeerd beroep of op 
de uitoefening daarvan een document betreffende hun 
lichamelijke of geestelijke gezondheid eist, aanvaardt 
zij als voldoende bewijs dienaangaande het document 
dat in de lid-staat van oorsprong of van herkomst 
vereist is. 
Wanneer de lid-staat van oorsprong of herkomst voor 
de toegang tot of de uitoefening van het betrokken 
beroep geen document van deze aard verlangt, aan­
vaardt de ontvangende lid-staat van de onderdanen van 
de lid-staat van oorsprong of herkomst een door een 
bevoegde autoriteit van laatstgenoemde Staat afgege­
ven, met de verklaringen van de ontvangende lid-staat 
overeenstemmende verklaring. 
3. De bevoegde autoriteit van de ontvangende lid­
staat kan eisen dat de in de leden 1 en 2 bedoelde 
documenten en attesten bij overlegging niet ouder dan 
drie maanden zijn. 
4. Wanneer de bevoegde autoriteit van de ontvan­
gende lid-staat van de onderdanen van deze lid-staat 
voor de toegang tot een gereglementeerd beroep of de 
uitoefening daarvan een eed of een plechtige verklaring 
eist, en ingeval het formulier van die eed of die verkla­
ring niet door onderdanen van andere lid-staten kan 
worden gebruikt, zorgt zij ervoor dat de betrokkenen 
een aangepast en gelijkwaardig formulier ter beschik­
king kan worden gesteld. 
v 
Artikel 12 
1. De bevoegde autoriteit van de ontvangende lid­
staat kent aan onderdanen van de lid-staten die aan de 
voorwaarden voor toegang tot en uitoefening van een 
gereglementeerd beroep op het grondgebied van de 
ontvangende lid-staat voldoen, het recht toe om de 
beroepstitel van de ontvangende lid-staat te voeren die 
met dat beroep overeenkomt. 
2. De bevoegde autoriteit van de ontvangende lid­
staat kent aan de onderdanen van de lid-staten die aan 
de voorwaarden voor toegang tot en de uitoefening van 
een gereglementeerde beroepsactiviteit op het grond­
gebied van de ontvangende lid-staat voldoen, het recht 
toe om van hun wettige, in de lid-staat van oorsprong 
of van herkomst gevoerde opleidingstitel en eventueel 
van de afkorting daarvan, in de taal van deze Staat 
gebruik te maken. De ontvangende lid-staat kan voor­
schrijven dat deze titel wordt gevolgd door de naam en 
de plaats van de instelling of de examencommissie die 
deze heeft verleend. 
3. Indien een beroep in de ontvangende lid-staat is 
gereglementeerd door een vereniging of organisatie als 
bedoeld in artikel 1, onder e), mogen de onderdanen 
van de lid-staten de door die organisatie of vereniging 
verleende beroepstitel of de afkortingen daarvan uit­
sluitend gebruiken indien zij het bewijs overleggen dat 
zij lid van die organisatie of vereniging zijn. 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 263/7 
Indien de vereniging of organisatie het lidmaatschap 
afhankelijk stelt van bepaalde kwalificaties, mag zij 
deze kwalificaties van onderdanen van andere lid­
staten, die beschikken over een diploma als bedoeld in 
artikel 1, onder a), of een getuigschrift als bedoeld in 
artikel 1, onder b), dan wel een opleidingstitel in de zin 
van artikel 3, onder b), of artikel 7, of artikel 9, onder 
a), slechts eisen overeenkomstig de bepalingen van deze 
richtlijn, inzonderheid de artikelen 3, 4 en 9. 
Artikel 13 
1. Als bewijsmiddel dat aan de in de artikelen 3 tot 
en met 9 gestelde voorwaarden is voldaan, aanvaardt 
de ontvangende lid-staat de attesten en documenten die 
door de bevoegde autoriteiten van de lid-staten worden 
verstrekt en die de betrokkene moet overleggen ter 
ondersteuning van zijn aanvraag om het betrokken 
beroep te mogen uitoefenen. 
2. De procedure voor het onderzoek van een aan­
vraag om een gereglementeerd beroep te mogen uitoefe­
nen, moet zo spoedig mogelijk worden voltooid; uiter­
lijk vier maanden na de indiening van het volledige 
dossier van de betrokkene moet zij door een met re­
denen omkleed besluit van de bevoegde autoriteit van 
de ontvangende lid-staat worden afgesloten. Tegen dit 
besluit, of tegen het uitblijven ervan, kan bij een natio­
nale rechterlijke instantie beroep worden aangetekend. 
Artikel 14 
1. De lid-staten wijzen binnen de in artikel 18 ge­
noemde termijn de bevoegde autoriteiten aan die ge­
machtigd zijn de aanvragen te ontvangen en de in deze 
richtlijn bedoelde besluiten te nemen. Zij stellen de 
andere lid-staten en de Commissie daarvan in kennis. 
2. De overeenkomstig artikel 9, lid 2, van Richtlijn 
89/48/EG door elke lid-staat aangewezen coördinator 
heeft eveneens tot taak de eenvormige toepassing van 
deze richtlijn op alle betrokken beroepen te bevorderen. 
De door hetzelfde artikel van Richtlijn 89/48/EEG 
ingestelde Coördinatiegroep heeft eveneens tot taak: 
— de tenuitvoerlegging van deze richtlijn te vergemak­
kelijken; 
— alle nuttige informatie in te winnen voor de toe­
passing van deze richtlijn in de lid-staten. 
De groep kan door de Commissie worden geraadpleegd 
over de wijzigingen die in het bestaande systeem zouden 
kunnen worden aangebracht. 
3. De lid-staten nemen maatregelen om de nodige 
informatie over de erkenning van diploma's en certifi­
caten in het kader van deze richtlijn te verstrekken. Zij 
kunnen in dezen worden bijgestaan door het Centrum 
voor verstrekking van informatie over de academische 
erkenning van diploma's en studietijdvakken, door de lid-staten opgericht in het kader van de resolutie van 
de Raad en de ministers van Onderwijs, op 9 februari 
1976 in het kader van de Raad bijeen (^ en, in voorko­
mend geval, door de betrokken beroepsverenigingen 
of -organisaties. De Commissie neemt de nodige initia­
tieven voor de ontwikkeling en de coördinatie van de 
verstrekking van de nodige informatie. 
Artikel 15 
1. Indien een lid-staat, overeenkomstig artikel 4, 
lid 1, onder b), tweede alinea, tweede zin, of arti­
kel 9, onder b), tweede zin, voor een beroep in de 2,in 
van deze richtlijn de keuze tussen aanpassingsstage en 
proeve van bekwaamheid niet aan de aanvrager wenst 
over te laten, deelt hij de Commissie onverwijld het 
ontwerp van het betrokken voorschrift mede. Tegelij­
kertijd doet hij de Commissie mededeling van de re­
denen die de vaststelling van een dergelijk voorschrift 
noodzakelijk maken. 
De Commissie stelt de overige lid-staten onverwijld in 
kennis van het ontwerp; zij kan ook de in artikel .4, 
lid 2, bedoelde Coördinatiegroep over dit ontwerp ras d-
plegen. 
2. Onverminderd de mogelijkheid die de Commissie 
en de overige lid-staten hebben om opmerkingen aan­
gaande het ontwerp in te dienen, mag de lid-staat het 
voorschrift slechts aannemen, indien de Commissie zich 
daar binnen een termijn van drie maanden bij beschik­
king niet tegen heeft uitgesproken. 
3. Op verzoek van een lid-staat of van de Commissie 
delen de lid-staten hun onverwijld de definitieve tekst 
van een voorschrift uit hoofde van dit artikel mede. 
Artikel 16 
De in bijlage B opgenomen richtlijnen zijn eveneens van 
toepassing op de onderdanen van de lid-staten cie, 
overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 1612/68 van de 
Raad(2), de in die richtlijnen bedoelde activiteiten in 
loondienst willen uitoefenen. 
Artikel 17 
Na het verstrijken van de in artikel 18 bedoelde termijn 
leggen de lid-staten aan de Commissie om de twee jaar 
een verslag over de toepassing van het ingevoerde ste sel 
voor. 
Behalve algemene toelichtingen dient dat verslag i;en 
statistisch overzicht te bevatten van de genomen beslui­
ten, alsmede een beschrijving van de voornaamste pro­
blemen die uit de toepassing van de richtlijn voort­
vloeien. 
(') PB nr. C 38 van 19. 2. 1976, blz. 1. 
(2) PB nr. L 257 van 10. 10. 1968, blz. 2. 
Nr. C 263/8 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
Artikel 18 
De lid-staten treffen de nodige maatregelen om uiterlijk 
op 1 juli 1991 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen 
de Commissie daarvan onverwijld in kennis. 
De krachtens de eerste alinea vastgestelde bepalingen 
houden een uitdrukkelijke verwijzing in naar de onder­
havige richtlijn. 
Zij delen de Commissie de tekst van alle belangrijke 
bepalingen van intern recht mede die zij op het onder 
deze richtlijn vallende gebied vaststellen. Artikel 19 
De Commissie doet het Europese Parlement en de Raad 
uiterlijk vijf jaar na de in artikel 18 vastgestelde datum 
een verslag toekomen over de stand van toepassing van 
deze richtlijn. 
Na alle nodige raadplegingen legt de Commissie haar 
conclusies voor met betrekking tot de wijzigingen die 
in deze richtlijn kunnen worden aangebracht. Bij die 
gelegenheid dient de Commissie in voorkomend geval 
ook voorstellen in ter verbetering van de bestaande 
voorschriften, ten einde het vrije verkeer, het recht van 
vestiging en het vrij verrichten van diensten van de 
onder deze richtlijn vallende personen te vergemak­
kelijken. 
Artikel 20 
Deze richtlijn is gericht tot de lid-staten. 
BIJLAGE 
LIJST VAN DE IN ARTIKEL 2, TWEEDE ALINEA, BEDOELDE RICHTLIJNEN 
1. 64/429/EEG 
Richtlijn van de Raad van 7 juli 1964 betreffende de verwezenlijking van de vrijheid van vestiging en het 
vrij verrichten van diensten voor anders dan in loondienst verrichte werkzaamheden van de be- en 
verwerkende nijverheid behorende tot de klassen 23 tot en met 40 van de internationale industriële 
standaardclassificatie van alle vakken van economische bedrijvigheid (ISIC) (industrie en ambacht) ('). 
64/427/EEG 
Richtlijn van de Raad van 7 juli 1964 betreffende de overgangsmaatregelen op het gebied van de anders 
dan in loondienst verrichte werkzaamheden van de be- en verwerkende nijverheid behorende tot de 
klassen 23 tot en met 40 van de ISIC (industrie en ambacht) (2). 
2. 68/365/EEG 
Richtlijn van de Raad van 15 oktober 1968 betreffende de verwezenlijking van de vrijheid van vestiging 
en het vrij verrichten van diensten voor anders dan in loondienst verrichte werkzaamheden in de 
levensmiddelenindustrie alsmede bij de vervaardiging van dranken (klassen 20 en 21 CITI) (3). 
68/366/EEG 
Richtlijn van de Raad van 15 oktober 1968 betreffende de overgangsmaatregelen op het gebied van de 
anders dan in loondienst verrichte werkzaamheden in de levensmiddelenindustrie alsmede bij de vervaar­
diging van dranken (klassen 20 en 21 CITI) (4). 
3. 64/223/EEG 
Richtlijn van de Raad van 25 februari 1964 betreffende de verwezenlijking van de vrijheid van vestiging 
en het vrij verrichten van diensten voor de werkzaamheden welke onder de groothandel ressorteren (5). 
64/224/EEG 
Richtlijn van de Raad van 25 februari 1964 betreffende de verwezenlijking van de vrijheid van vestiging 
en het vrij verrichten van diensten voor de werkzaamheden van tussenpersonen in handel, industrie en 
ambacht (6). 
(>) PB nr. 117 van 23. 7. 1964, blz. 1880. 
(2) PB nr. 117 van 23. 7. 1964, blz. 1863. Gewijzigd door de Richtlijn 69/77/EEG van 4. 3. 1969, PB nr. 59 
van 10. 3. 1969. 
(3) PB nr. L 260 van 22. 10. 1968, blz. 9. 
(4) PB nr. L 260 van 22. 10. 1968, blz. 12. 
(5) PB nr. 56 van 4. 4. 1964, blz. 863. 
(6) PB nr. 56 van 4. 4. 1964, blz. 869. 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 263/9 
64/222/EEG 
Richtlijn van de Raad van 25 februari 1964 betreffende de overgangsmaatregelen op het gebied van de 
werkzaamheden in de groothandel en van de werkzaamheden van tussenpersonen in handel, industrie en 
ambacht C1). 
4. 68/363/EEG 
Richtlijn van de Raad van 15 oktober 1968 betreffende de verwezenlijking van de vrijheid van vestiging 
en het vrij verrichten van diensten voor anders dan in loondienst verrichte werkzaamheden welke onder 
de kleinhandel ressorteren (ex groep 612 CITI) (2). 
68/364/EEG 
Richtlijn van de Raad van 15 oktober 1968 betreffende de overgangsmaatregelen op het gebied van de 
anders dan in loondienst verrichte werkzaamheden welke onder de kleinhandel ressorteren (ex groep 612 
CITI) (3). 
5. 70/522/EEG 
Richtlijn van de Raad van 30 november 1970 betreffende de verwezenlijking van de vrijheid van vestiging 
en het vrij verrichten van diensten voor anders dan in loondienst verrichte werkzaamheden welke onder 
de groothandel in steenkool ressorteren en voor de werkzaamheden van tussenpersonen op het gebied 
van steenkool (ex groep 6112 CITI) (4). 
70/523/EEG 
Richtlijn van de Raad van 30 november 1970 betreffende de overgangsmaatregelen op het gebied van de 
anders dan in loondienst verrichte werkzaamheden welke onder de groothandel in steenkool ressorteren 
en van de werkzaamheden van tussenpersonen op het gebied van steenkool (ex groep 6112 CITI) (5). 
6. 74/557/EEG 
Richtlijn van de Raad van 4 juni 1974 betreffende de verwezenlijking van de vrijheid van vestiging en het 
vrij verrichten van diensten voor de anders dan in loondienst verrichte werkzaamheden en voor de 
werkzaamheden van tussenpersonen welke onder de handel in en de distributie van giftige produkten 
ressorteren (6). 
74/556/EEG 
Richtlijn van de Raad van 4 juni 1974 betreffende de overgangsmaatregelen op het gebied van de 
werkzaamheden welke onder de handel in en de distributie van giftige produkten ressorteren en de 
werkzaamheden die het beroepsmatig gebruik van die produkten meebrengen met inbegrip van de 
werkzaamheden van tussenpersonen (7). 
7. 68/367/EEG 
Richtlijn van de Raad van 15 oktober 1968 betreffende de verwezenlijking van de vrijheid van vestiging 
en het vrij verrichten van diensten voor anders dan in loondienst verrichte werkzaamheden welke onder 
de persoonlijke diensten ressorteren (ex klasse 85 CITI) (8): 
1. restaurants en slijterijen (groep 852 CITI). 
2. hotels, pensions en dergelijke inrichtingen, kampeerterreinen (groep 853 CITI). 
68/368/EEG 
Richtlijn van de Raad van 15 oktober 1968 betreffende de overgangsmaatregelen op het gebied van de 
anders dan in loondienst verrichte werkzaamheden welke onder de persoonlijke diensten ressorteren (ex 
klasse 85 CITI) (9): 
1. restaurants en slijterijen (groep 852 CITI). 
2. hotels, pensions en dergelijke inrichtingen, kampeerterreinen (groep 853 CITI). 
8. 77/92/EEG 
Richtlijn van de Raad van 13 december 1976 houdende maatregelen ter bevordering van de daadwerkelijke 
uitoefening van het recht van vestiging en het vrij verrichten van diensten voor de werkzaamheden met 
verzekeringsagent en assurantiemakelaar (ex groep 630 CITI) en houdende met name overgangsmaatrege­
len voor deze werkzaamheden (10). 
(') PB nr. 56 van 4. 4. 1964, blz. 857. 
(2) PB nr. L 260 van 22. 10. 1968, blz. 1. 
(3) PB nr. L 260 van 22. 10. 1968, blz. 6. 
(4) PB nr. L 267 van 10. 12. 1970, blz. 14. 
(5) PB nr. L 267 van 10. 12. 1970, blz. 18. 
(6) PB nr. L 307 van 18. 11. 1974, blz. 5. 
(7) PB nr. L 307 van 18. 11. 1974, blz. 1. 
(8) PB nr. L 260 van 22. 10. 1968, blz. 16. 
(9) PB nr. L 260 van 22. 10. 1968, blz. 19. 
(10) PB nr. L 26 van 31. 1. 1977, blz. 14. 
Nr. C 263/10 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
9. 82/470/EEG 
Richtlijn van de Raad van 29 juni 1982 houdende maatregelen ter bevordering van de daadwerkelijke 
uitoefening van het recht van vestiging en het vrij verrichten van diensten voor de anders dan in 
loondienst verrichte werkzaamheden van bepaalde tussenpersonen op het gebied van het vervoer en van 
reisbureaubedrijven (groep 718 CITI) alsmede van opslagbedrijven (groep 720 CITI) (]). 
10. 82/489/EEG 
Richtlijn van de Raad van 19 juli 1982 houdende maatregelen ter vergemakkelijking van de daadwerkelijke 
uitoefening van het recht van vestiging en het vrij verrichten van diensten van kappers (2). 
11. 75/368/EEG 
Richtlijn van de Raad van 16 juni 1975 houdende maatregelen ter bevordering van de daadwerkelijke 
uitoefening van het recht van vestiging en het vrij verrichten van diensten voor diverse werkzaamheden (ex 
klasse 01 tot en met 85 CITI) en houdende met name overgangsmaatregelen voor deze werkzaamheden (3). 
12. 75/369/EEG 
Richtlijn van de Raad van 16 juni 1975 houdende maatregelen ter bevordering van de daadwerkelijke 
uitoefening van het recht van vestiging en het vrij verrichten van diensten voor de werkzaamheden 
die op ambulante wijze worden verricht en houdende met name overgangsmaatregelen voor deze 
werkzaamheden (4). 
Opmerking 
Er moet op worden gewezen dat verschillende van de hierboven genoemde richtlijnen werden aangevuld door 
de Toetredingsbesluiten van Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk (PB nr. L 73 van 27. 3. 1972), 
Griekenland (PB nr. L 291 van 19. 11. 1979) en Spanje en Portugal (PB nr. L 302 van 15. 11. 1985). 
(<) PB nr. L 213 van 21. 7. 1982, blz. 1. 
(2) PB nr. L 218 van 27. 7. 1982, blz. 24. 
(-') PB nr. L 167 van 30. 6. 1975, blz. 22. 
(4) PB nr. L 167 van 30. 6. 1975, blz. 29.