Definitieve jaarrekening van de Europese Gemeenschappen

Begrotingsjaar 2002

Deel I

Geconsolideerde verslagen over de uitvoering van de begroting en geconsolideerde financiële staten

(2003/C 316/01)

INHOUD

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

ONTWIKKELING VAN DE BOEKHOUDING VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN

De doelstellingen van de overheidsboekhouding als informatiesysteem zijn veel ruimer geworden: de eenvoudige registratie van de uitvoering van de begroting heeft zich ontwikkeld tot een meer dynamisch en algemeen beheer, waarbij de economische, financiële en vermogensrechtelijke gevolgen worden weergegeven die uit de budgettaire en financiële besluiten voortvloeien.

In de laatste jaren is gebleken dat de boekhouding van de Europese Gemeenschappen moest worden gemoderniseerd om van een boekhoudsysteem gebaseerd op beschrijving van de uitgaven- en ontvangstenverrichtingen op kasbasis te komen tot een boekhouding van rechten en verplichtingen die de financiële situatie van de Gemeenschappen op een volledigere wijze weergeeft, met alle tegoeden, vorderingen en schulden en de baten en lasten van het begrotingsjaar. De Commissie heeft dan ook besloten zich geleidelijk aan te sluiten bij de beweging die gaande is in een groot aantal landen en wordt aangemoedigd door internationale instanties als de IFAC(1) en de OESO.

Dankzij een aantal in 2002 genomen besluiten zullen de Gemeenschappen vanaf het begrotingsjaar 2005 over een van de modernste boekhoudsystemen beschikken.

Het nieuwe Financieel Reglement(2) zet de grote lijnen uit voor het nieuwe boekhoudkundige kader van de Europese Gemeenschappen vanaf 2005. Volgens de overgangsbepalingen van het Financieel Reglement wordt titel VII van deel I (Boekhouding) geleidelijk, naargelang de technische mogelijkheden, toegepast om ten volle effect te sorteren voor het begrotingsjaar 2005. Deze geleidelijke toepassing betreft met name de nieuwe beginselen die gelden voor de boekhouding van de instellingen.

Tegen die tijd zal een duaal systeem worden ingevoerd. Ook al blijft de begrotingsboekhouding op kasbasis, de algemene boekhouding zal vanaf 2005 volledig op basis van periodetoerekening worden bijgehouden.

De mededeling van de Commissie over de modernisering van de boekhouding van 17 december 2002 beschrijft in detail de maatregelen die voor de boekhoudkundige hervorming nodig zijn, het tijdschema en de benodigde middelen. Er zal een nieuw boekhoudkundig kader worden uitgewerkt. De toepasselijke regels en methoden zullen worden afgeleid uit de internationaal aanvaarde normen voor de openbare sector, namelijk de IPSAS-normen, en voor de boekhoudkundige gebeurtenissen waarvoor nog geen IPSAS-norm is, uit de IAS-normen. Zij zullen voor onafhankelijk, deskundig advies aan een comité boekhoudnormen worden voorgelegd. De aanleidinggevende gebeurtenis van een transactie zal worden gedefinieerd en de informatica-architectuur zal worden herzien om geïntegreerde registratie aan de bron van elke boekhoudkundige gebeurtenis te garanderen. De financiële staten kunnen dan automatisch worden opgesteld. De interne controle van elk DG zal worden uitgebreid tot de boekhoudkundige aspecten. Ten slotte zal de consolidatieperimeter worden uitgebreid.

De Commissie heeft de laatste jaren bij de indiening van de financiële staten reeds elementen van de periodetoerekeningsmethode ingevoerd zonder dat zij de desbetreffende normen volledig kon toepassen.

Tot dusver is deze informatie niet volledig afkomstig van een geïntegreerd boekhoudsysteem. De diensten van de rekenplichtige moeten immers gebruik maken van extracomptabele informatie van de verschillende directoraten-generaal, zowel om de financiële balans aan te vullen als om de bijlagen bij de balans op te stellen.

In 2000 en 2001 zijn inspanningen geleverd om de betrouwbaarheid van de informatie over de vaste activa, de inventarissen, de lijst van de financiële intermediairs, de waardebepaling van de vorderingen en de pensioenrechten van de ambtenaren te verbeteren.

Hiermee is voor het begrotingsjaar 2002 in versterkte mate doorgegaan. Zo zijn de presentatie van de jaarrekening en de toelichting aangevuld, zijn nieuwe balans- en niet-balanselementen opgenomen, is de waardebepaling van de deelneming in het EIF in overeenstemming met de IPSAS-normen gebracht en zijn de consolidatieprocedures verbeterd.

STRUCTUUR VAN DE REKENINGEN

1. De geconsolideerde rekeningen worden opgesteld overeenkomstig artikel 121 van het Financieel Reglement van 25 juni 2002 van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen.

Zij worden ieder jaar door de Europese Commissie opgesteld. Zij bevatten de budgettaire en boekhoudkundige gegevens van alle Europese instellingen.

2. De jaarrekening van de Europese Gemeenschappen omvat de volgende drie delen:

Deel I - Geconsolideerde verslagen over de uitvoering van de begroting en geconsolideerde financiële staten

Deel II - Afdeling I: Commissie - Verslagen over de uitvoering van de begroting

- Afdeling II: Commissie en voorzieningsagentschap van Euratom - financiële staten

Deel III - Europees Parlement, Raad, Hof van Justitie, Rekenkamer, Economisch en Sociaal Comité, Comité van de Regio's en Ombudsman

De jaarrekening heeft voortaan drie delen. Overeenkomstig artikel 122 van het nieuwe Financieel Reglement maakt het verslag over het begrotings- en financieel beheer van het begrotingsjaar niet langer deel uit van de jaarrekening, maar vergezelt het deze.

Uit de overgangsbepalingen van het nieuwe Financieel Reglement vloeit voort dat de rekenplichtige van de Commissie, overeenkomstig artikel 129, lid 2, en artikel 181, lid 2, van het Financieel Reglement, voor de begrotingsjaren vóór 2005 de definitieve rekeningen moet consolideren. Vervolgens moet de Commissie deze rekeningen overeenkomstig artikel 129, lid 3, en artikel 181, lid 2, van het Financieel Reglement goedkeuren en uiterlijk op 15 oktober van het begrotingsjaar dat volgt op het afgesloten begrotingsjaar aan het Europees Parlement, de Raad en de Rekenkamer toezenden.

De definitieve rekeningen worden overeenkomstig de artikelen 129 en 181 van het Financieel Reglement uiterlijk op 30 november 2003 in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt, vergezeld van de door de Rekenkamer verstrekte betrouwbaarheidsverklaring.

HOOFDSTUK I

GECONSOLIDEERDE VERSLAGEN OVER DE UITVOERING VAN DE BEGROTING VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN

RESULTAAT VAN DE UITVOERING VAN DE BEGROTING 2002

Het resultaat van de uitvoering EVA-EER is opgenomen onder rubriek IV.C.1 van de passiva van de geconsolideerde balans

Het resultaat van de uitvoering van de begroting van de Europese Gemeenschappen is opgenomen onder rubriek I.A.1 van de passiva van de geconsolideerde balans

De EVA-EER-regeling wordt uiteengezet in de nota's in bijlage 2.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

OVERZICHT VAN DE UITVOERING VAN DE ALGEMENE BEGROTING 2002 - ONTVANGSTEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

DETAIL TITEL 1: EIGEN MIDDELEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

DETAIL TITEL 3: BESCHIKBARE OVERSCHOTTEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

DETAIL POST 1500: AANPASSING VAN BUDGETTAIRE ONEVENWICHTIGHEDEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

BEGROTINGSJAAR 2002: VERGELIJKING VAN DE UITVOERING VAN DE BEGROTING 2002-2001

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

DETAIL TITEL 1: EIGEN MIDDELEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

DETAIL TITEL 3: BESCHIKBARE OVERSCHOTTEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

1. GECONSOLIDEERD OVERZICHT VAN DE UITGAVEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

2. GECONSOLIDEERD OVERZICHT VAN DE UITGAVEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

3. GECONSOLIDEERD OVERZICHT VAN DE UITGAVEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

4. GECONSOLIDEERD OVERZICHT VAN DE NOG BETAALBAAR TE STELLEN VERPLICHTINGEN (RAL)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 1

VERGELIJKING VAN DE UITVOERING VAN DE BEGROTING 2002-2001

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 2

GEBRUIK VAN DE VASTLEGGINGS- EN DE BETALINGSKREDIETEN PER INSTELLING

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 3

SAMENSTELLING EN ONTWIKKELING VAN DE VASTLEGGINGS- EN BETALINGSKREDIETEN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 4

BESTEDING VAN DE VASTLEGGINGSKREDIETEN VAN HET BEGROTINGSJAAR

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 5

GEBRUIK VAN DE BETALINGSKREDIETEN VAN HET BEGROTINGSJAAR

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Tabel 6

Nog betaalbaar te stellen vastleggingen

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

HOOFDSTUK II

GECONSOLIDEERDE FINANCIËLE STATEN VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN:

BALANS

BALANS - ACTIVA

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

BALANS-PASSIVA

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

HOOFDSTUK III

(1) International Federation of Accountants.

(2) PB L 248 van 16.9.2002.

BIJLAGE 1

Boekhoudbeginselen, -regels en -methoden

BOEKHOUDBEGINSELEN

1. Wettelijke voorschriften

De boekhouding wordt gevoerd overeenkomstig de bepalingen van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen en Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de Commissie van 23 december 2002 tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften van dit Financieel Reglement. De jaarrekening van 2002 is de eerste die overeenkomstig de bepalingen van het nieuwe Financieel Reglement wordt opgesteld, rekening houdend met de hieronder genoemde overgangsbepalingen.

Dezelfde waarderingsregels en boekhoudmethoden worden toegepast bij alle Europese instellingen die momenteel onder de consolidatieperimeter vallen, te weten de Europese Commissie, het Europees Parlement, de Raad, het Hof van Justitie, de Rekenkamer, het Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio's en de Ombudsman, waardoor wordt gezorgd voor harmonisatie van de boekhouding en coherentie van de gegevens.

2. Het nieuwe Financieel Reglement

Titel VII van deel I van het nieuwe Financieel Reglement, dat door de Raad werd goedgekeurd op 25 juni 2002 (PB L 248 van 16 september 2002, blz. 1 en rectificatie, PB L 25 van 30 januari 2003, blz. 43), bevat de bepalingen inzake rekening en verantwoording en boekhouding.

Het nieuwe Financieel Reglement is in beginsel vanaf 1 januari 2003 van toepassing, maar artikel 181 bevat verschillende overgangsbepalingen waarvan er enkele rekening en verantwoording betreffen.

Dit geldt met name voor het tijdschema van rekening en verantwoording dat voor het begrotingsjaar 2005 ongeveer een maand wordt verschoven om de kwijtingverlenende autoriteit genoeg tijd te geven. Artikel 128 bepaalt dat vanaf de rekeningen met betrekking tot het begrotingsjaar 2005 de voorlopige geconsolideerde rekeningen uiterlijk op 31 maart van het begrotingsjaar dat volgt op het afgesloten begrotingsjaar door de rekenplichtige van de Commissie moeten worden opgesteld op basis van de voorlopige rekeningen die elke instelling en elk orgaan hem uiterlijk op 1 maart hebben toegezonden. Deze rekeningen worden aan de Rekenkamer toegezonden, die uiterlijk op 15 juni opmerkingen kan maken (artikel 129). Op basis van deze opmerkingen keurt de Commissie uiterlijk op 31 juli de definitieve geconsolideerde rekeningen goed, die uiterlijk op 31 oktober worden gepubliceerd samen met de betrouwbaarheidsverklaring van de Rekenkamer.

Voorts wordt titel VII van deel I volgens de overgangsbepalingen van het Financieel Reglement geleidelijk, naargelang de technische mogelijkheden, toegepast om ten volle effect te sorteren voor het begrotingsjaar 2005. Deze geleidelijke toepassing betreft met name de nieuwe beginselen die gelden voor de boekhouding van de instellingen.

Uit de overgangsbepalingen van het nieuwe Financieel Reglement vloeit voort dat de rekenplichtige van de Commissie, overeenkomstig artikel 129, leden 2 en 3, en artikel 181, lid 2, van het Financieel Reglement, voor de begrotingsjaren vóór 2005 de definitieve rekeningen moet consolideren. Vervolgens moet de Commissie deze rekeningen overeenkomstig artikel 129, lid 3, en artikel 181, lid 2, van het Financieel Reglement goedkeuren en uiterlijk op 15 oktober van het begrotingsjaar dat volgt op het afgesloten begrotingsjaar aan het Europees Parlement, de Raad en de Rekenkamer toezenden.

De definitieve rekeningen met betrekking tot het begrotingsjaar 2002 worden volgens dit onderscheid gepresenteerd: deel I omvat de definitieve geconsolideerde rekeningen, deel II de definitieve rekeningen van de Commissie en deel III de definitieve rekeningen van de andere instellingen en organen.

3. Boekhoudbeginselen

De financiële staten moeten een beeld geven van de aard en de verschillende vormen van activiteit van de instellingen, uiteenzetten hoe deze worden gefinancierd en ten slotte gegevens verstrekken over de manier waarop hun optreden tot stand is gekomen.

Dat zijn ook de doelstellingen van de geconsolideerde jaarrekening die jaarlijks door de Europese Commissie wordt opgesteld.

De financiële staten moeten niet alleen een getrouw beeld geven van de situatie, maar ook duidelijke, begrijpelijke en relevante informatie verschaffen, die bovendien vergelijkbaar is met die van andere jaren. Het spreekt vanzelf dat dit document in deze geest is opgesteld.

De boekhouding van de Europese instellingen bestaat uit een algemene boekhouding en een begrotingsboekhouding, die per kalenderjaar worden gevoerd in euro.

Aan de hand van de begrotingsboekhoudingkan de uitvoering van de begroting nauwkeurig worden gevolgd. De begrotingsboekhouding wordt gevoerd volgens het gewijzigde-kasbeginsel(1).

In de algemene boekhoudingworden alle ontvangsten en uitgaven van het begrotingsjaar geboekt, teneinde in de vorm van een balans per 31 december van het afgelopen begrotingsjaar de vermogenspositie vast te stellen.

Artikel 124 van het Financieel Reglement vermeldt de boekhoudbeginselen aan de hand waarvan de financiële staten worden opgemaakt:

- continuïteit van de activiteiten,

- bestendigheid van de boekhoudmethoden,

- vergelijkbaarheid van de informatie,

- relatief belang,

- niet-compensatie,

- voorrang van werkelijkheid boven schijn,

- periodetoerekening per begrotingsjaar,

- voorzichtigheid.

Volgens de overgangsbepalingen van het Financieel Reglement worden deze beginselen echter geleidelijk, naargelang de technische mogelijkheden, toegepast om ten volle effect te sorteren voor het begrotingsjaar 2005.

Zo is bij de opstelling van de financiële staten 2002 rekening gehouden met bepaalde elementen van het voorzichtigheidsbeginsel en de periodetoerekening: bijvoorbeeld waardecorrecties van de schuldvorderingen en financiële vaste activa, afschrijvingen, bepaalde voorzieningen en boeking van overgedragen betalingskredieten als lasten en schulden van het begrotingsjaar. De financiële staten zullen geleidelijk evolueren met het oog op de volledige toepassing van het beginsel van periodetoerekeningsboekhouding in 2005.

BOEKHOUDREGELS EN -METHODEN

1. Omrekeningsbeginselen

1.1. De euro is de eenheid waarin de rekeningen worden opgesteld.

1.2.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Voor de volgende rubrieken gelden aparte omrekeningsmethoden:

- de materiële en immateriële vaste activa, die hun waarde in euro behouden tegen de bij de aankoop geldende koers;

- de nog betaalbaar te stellen verplichtingen, waarvan een gedeelte betrekking heeft op verplichtingen in nationale valuta, omgerekend in euro tegen de koersen van december. Het totale bedrag in euro van deze verplichtingen kan nadien niet worden herzien;

- de voorfinancieringen in het kader van het EOGFL-Garantie, die worden omgerekend volgens de koers van de tiende van de maand die volgt op de maand waarin zij zijn toegekend;

- de tussenrekeningen, die de waarde in euro behouden die werd berekend tegen de koersen die golden bij de boekhoudtransactie.

1.3. De monetaire posten, met uitzondering van de hierboven vermelde, worden bij de afsluiting van de rekeningen geherwaardeerd tegen de afsluitingskoers van de euro. Het bedrag van de herberekening wordt als volgt behandeld:

- kastegoeden: de tegenwaarde van de positieve en negatieve omrekeningsverschillen met betrekking tot de kastegoeden wordt opgenomen in de resultaatrekeningen;

- andere monetaire posten: indien de negatieve omrekeningsverschillen op de in een bepaalde munt luidende tegoeden en verplichtingen in totaal de positieve verschillen op de in dezelfde munt luidende tegoeden en verplichtingen overschrijden, wordt het overschot opgenomen in de resultaatrekeningen. In het tegengestelde geval wordt het overschot opgenomen onder de passiefrubriek "tussenrekeningen".

1.4. De ontvangsten (en de uitgaven) in andere valuta's worden omgerekend tegen een maandelijkse koers.

2. Ontvangsten

2.1. De eigen middelen en de financiële bijdragen worden geboekt op basis van de bedragen waarmee de door de lidstaten voor de Commissie geopende rekeningen tijdens het begrotingsjaar worden gecrediteerd.

Het verschil tussen het bedrag van de eigen middelen uit de BTW, de BNP-middelen en de financiële bijdragen als opgenomen in de begroting enerzijds en het werkelijk in te vorderen bedrag anderzijds wordt uiterlijk op 1 juli van het volgende begrotingsjaar berekend en op een gewijzigde begroting van dat begrotingsjaar opgevoerd.

2.2. De overige ontvangsten worden geboekt op basis van de in het begrotingsjaar werkelijk geïnde bedragen.

3. Uitgaven

3.1. Voor de berekening van het saldo van het begrotingsjaar worden onder uitgaven verstaan de betalingen uit de betalingskredieten van het begrotingsjaar, vermeerderd met de betalingskredieten van hetzelfde begrotingsjaar die naar het volgende begrotingsjaar zijn overgedragen.

3.2. De betalingen uit de betalingskredieten van het begrotingsjaar zijn die waarvoor de betalingsopdracht uiterlijk op 31 december door de financieel controleur is ontvangen en die door de rekenplichtige uiterlijk op 15 januari van het volgende jaar worden uitgevoerd.

Voor de afdeling Garantie van het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw werden als betalingen geboekt die welke de lidstaten tussen 16 oktober 2001 en 15 oktober 2002 hebben gedaan, voorzover de vastlegging en de betalingsopdracht uiterlijk op 31 januari 2003 door de rekenplichtige zijn ontvangen. Ten aanzien van de uitgaven van het EOGFL-Garantie kan een later goedkeuringsbesluit worden genomen, nadat in de lidstaten controles zijn verricht.

4. Economisch resultaat van het begrotingsjaar

Het economische resultaat weerspiegelt het resultaat van de activiteiten van de Gemeenschappen door bepaalde elementen van het periodetoerekeningsbeginsel toe te passen. In de toelichting is vermeld om welke elementen het gaat.

Het nieuwe Financieel Reglement bepaalt dat het periodetoerekeningsbeginsel geleidelijk zal worden ingevoerd voor 2005. Een van de doelstellingen van de modernisering van de boekhouding is de overschakeling van een boekhouding volgens het gewijzigde-kasbeginsel op een boekhouding op basis van periodetoerekening.

Het economische resultaat bestaat uit het resultaat van de uitvoering van de begroting van het begrotingsjaar, het resultaat van de aanpassingen en het resultaat van de leningsactiviteit.

4.1. Resultaat van de uitvoering van de begroting van het begrotingsjaar

Het resultaat van de uitvoering van de begroting van het begrotingsjaar bestaat uit twee delen: resultaat van de Europese Gemeenschappen en resultaat van de deelname van de EVA-landen die lid zijn van de EER. Volgens artikel 15 van Verordening (EG) nr. 1150/2000 betreffende de eigen middelen wordt dit resultaat gevormd door het verschil tussen:

- de totale begrotingsontvangsten die uit hoofde van het begrotingsjaar zijn geïnd, en

- het bedrag van de uit de kredieten van dat begrotingsjaar verrichte betalingen, vermeerderd met het bedrag van de betalingskredieten van hetzelfde begrotingsjaar die naar het volgende begrotingsjaar zijn overgedragen(2).

Dit verschil wordt verhoogd of verlaagd met:

- het nettobedrag dat voortvloeit uit de annulering van uit vroegere begrotingsjaren overgedragen betalingskredieten en de bij de betalingen door veranderingen van de wisselkoersen van de euro opgetreden overschrijdingen van de niet-gesplitste kredieten die van het vorige begrotingsjaar zijn overgedragen, en

- het saldo dat voortvloeit uit de tijdens het begrotingsjaar geboekte koerswinsten en -verliezen.

Het resultaat van de uitvoering van de begroting wordt het volgende jaar terugbetaald aan de lidstaten.

4.2. Resultaat van de aanpassingen

Tijdens het jaar is de boekhouding gebaseerd op het kasbeginsel. Om een balans te kunnen opstellen die een getrouw beeld van het vermogen, de financiële situatie en het resultaat geeft, dient een reeks aanpassingen te worden uitgevoerd. Deze aanpassingen corrigeren de kapitaaluitgaven en -ontvangsten die overeenkomstig het kasbeginsel als lasten en ontvangsten worden geboekt en maken het mogelijk de niet-budgettaire lasten en ontvangsten in de boekhouding op te nemen.

Dankzij het resultaat van deze aanpassingen kan de jaarrekening worden gepresenteerd volgens het beginsel van de gewijzigde-periodetoerekening ("modified accrual accounting") op basis van een gewijzigde-kasboekhouding.

4.3. Resultaat van de leningsactiviteit

De opgenomen en verstrekte leningen zijn niet-budgettaire operaties waarin het Verdrag voorziet. Met het oog op het begrotingsevenwicht mogen de Gemeenschappen hun activiteiten niet door het aangaan van leningen financieren.

De bepalingen van de Verdragen tot oprichting van de Gemeenschappen voorzien echter in de instelling van verschillende instrumenten die de Commissie machtigen namens de Gemeenschappen op de financiële markten leningen aan te gaan om leningen te kunnen verstrekken waarmee de eindbegunstigden kunnen profiteren van de gunstige voorwaarden die de Gemeenschap op de markten kan verkrijgen.

Het resultaat van de "leningsactiviteit" wordt apart vermeld als deel van het economische resultaat. Het resultaat wordt aan de algemene begroting van de Gemeenschappen overgemaakt. Ook is een reserve voor toekomstige risico's gevormd.

5. Waarderingsregels

Tenzij in de toelichting bij de balans anders wordt vermeld, worden de verschillende rubrieken als volgt gewaardeerd:

5.1. Materiële en immateriële vaste activa worden tegen de aankoopprijs gewaardeerd, met uitzondering van door de Europese Gemeenschappen vervaardigde goederen, die tegen de kostprijs worden gewaardeerd, en kosteloos verworven goederen, die tegen de marktwaarde worden gewaardeerd. De aldus berekende waarde wordt in euro omgerekend tegen de koers op het moment van verwerving. De boekwaarde van vaste activa is gelijk aan de aankoopprijs of kostprijs, gecorrigeerd voor herwaarderingen, afschrijvingen en duurzame waardeverminderingen.

Goederen die het voorwerp vormen van een contract inzake financiële leasing, worden op de dag dat het contract ingaat, gewaardeerd tegen de laagste van de volgende twee waarden: de marktwaarde van het goed of de contante waarde van het minimaal opeisbare bedrag, overeenkomstig artikel 21 van Verordening (EG) nr. 2909/2000 van 29 december 2000.

Behalve terreinen, vaste activa in aanbouw, voorfinancieringen en kunstwerken moeten deze vaste activa worden afgeschreven volgens de lineaire methode en per volledig jaar (titel IV, hoofdstuk 4, van Verordening (EG) nr. 2909/2000 van 29 december 2000 betreffende het boekhoudkundig beheer van de niet-financiële activa van de Europese instellingen) op basis van de volgende percentages:

Afschrijvingspercentages

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

5.2. Voorraden:

Kantoorbenodigdheden en andere verbruiksgoederen worden gewaardeerd tegen de prijs van de laatst binnengekomen leveringen.

Wetenschappelijk materieel: de voorraden zwaar water, splijtstoffen en stalen voor industrieel en wetenschappelijk gebruik worden in de balans opgenomen tegen de laagste van twee waarden: aankoopprijs of kostprijs van de laatst binnengekomen goederen, dan wel de marktprijs.

Publicaties: de voorraad wordt gewaardeerd tegen de kostprijs. De kostprijs omvat alle directe en indirecte vervaardigingskosten. Onder vervaardigingskosten worden verstaan de uitgaven in verband met de aankoop, de bewerkingskosten en alle andere kosten.

5.3. Financiële activa worden gewaardeerd tegen de aankoopprijs. Als zij in een andere valuta zijn uitgedrukt, worden zij omgerekend in euro tegen de afsluitingskoers. Op grond van het voorzichtigheidsbeginsel wordt een waardecorrectie geboekt indien een verlies lijkt te ontstaan.

5.4. Vorderingen worden geboekt tegen de nominale waarde, omgerekend in euro tegen de afsluitingskoers, met uitzondering van vorderingen waarvoor een vaste koers geldt. Vorderingen zijn financiële instrumenten die volgens IPSAS-norm 15 tegen de reële waarde moeten worden gewaardeerd. Daartoe moeten waardecorrecties worden berekend en geboekt. Voor de oninbaar geachte bedragen wordt dus een waardevermindering toegepast.

Er zijn twee soorten waardevermindering:

- een specifieke waardevermindering, die wordt toegepast wanneer een bepaald bedrag oninbaar wordt geacht, waarbij geen rekening wordt gehouden met de uitkomst van eventuele geschillen (het risico van niet-inning wordt dus per vordering geanalyseerd);

- een forfaitaire waardevermindering, die wordt toegepast wanneer de oninbare vorderingen niet kunnen worden bepaald. De vorderingen die sedert meer dan een jaar vervallen zijn worden verminderd met 20 %. Voor elk bijkomend jaar wordt opnieuw een vermindering van 20 % toegepast. Na vijf jaar zijn de niet-geïnde vorderingen dus volledig afgeschreven.

5.5. Beleggingen van kasmiddelen en beschikbare waarden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, omgerekend in euro tegen de afsluitingskoers. Op grond van het voorzichtigheidsbeginsel wordt een waardecorrectie geboekt indien een verlies lijkt te ontstaan.

5.6. Schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, omgerekend in euro tegen de afsluitingskoers als zij in een andere valuta zijn uitgedrukt.

6. Voorfinancieringen

Voorfinancieringen in het kader van beleidsuitgaven zijn begrepen in de uitgaven van het begrotingsjaar en zijn niet opgenomen in de geconsolideerde activa.

Voorfinancieringen aan openbare of particuliere tussenpersonen die op 31 december 2002 nog niet bij de eindbegunstigden waren aangekomen en die vervat zijn in de uitgaven van het begrotingsjaar, worden als vorderingen op korte termijn opgenomen bij de activa van de balans.

7. Consolidatie

De geconsolideerde rekeningen omvatten die van het Europees Parlement, de Raad, de Commissie (met inbegrip van het Publicatiebureau en het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek), het Hof van Justitie, de Rekenkamer, het Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio's en de Ombudsman.

De consolidatiemethode is die van algemene samenvoeging.

Artikel 121 van het Financieel Reglement regelt de consolidatie ten aanzien van de instellingen en bepaalde in de lidstaten van de Unie opgerichte organen. Voor het begrotingsjaar 2005 zal de consolidatieperimeter worden uitgebreid door de in artikel 185 van het Financieel Reglement genoemde organen op te nemen. In het kader van de modernisering van de boekhouding van de Gemeenschappen en meer in het bijzonder naar aanleiding van de geleidelijke toepassing van de IPSAS-normen voor 2005 zal door middel van een analyse worden vastgesteld of ook voor andere organen of entiteiten een consolidatie moet worden verricht. De vraag of bepaalde andere identiteiten al dan niet onder de consolidatie moeten vallen, zal voor advies worden voorgelegd aan het comité boekhoudnormen, een in het kader van het moderniseringsproject opgericht forum van deskundigen op het gebied van de overheidsboekhouding.

In afwachting van de inwerkingtreding van het Verdrag van Nice op 1 februari 2003 hebben de lidstaten de Europese Commissie tijdelijk een mandaat voor het beheer van de EGKS in opheffing gegeven, en de financiële staten van de EGKS in opheffing worden eind 2002 dus niet geconsolideerd, maar aan de financiële documenten gehecht die de Commissie jaarlijks opstelt overeenkomstig artikel 275 van het EG-Verdrag en het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen.

(1) Enkele elementen, zoals de overdrachten en de vaststelling van schuldvorderingen, maken het verschil met een uitvoering op basis van het kasbeginsel.

(2) Voor de EVA-EER-landen is het bedrag van de kredieten die worden overgedragen van begrotingsjaar N naar begrotingsjaar N+ 1 pas bekend na de afsluiting van de rekeningen. Daarom worden bij de berekening van het saldo de kredietoverdrachten van begrotingsjaar N-1 naar begrotingsjaar N meegerekend.

BIJLAGE 2

TOELICHTING BIJ DE VERSLAGEN OVER DE UITVOERING VAN DE BEGROTING

ALGEMENE BEGROTING EN SOORTEN KREDIETEN

De algemene begroting, het voornaamste instrument van het financieel beleid van de Gemeenschappen, is het besluit waarbij ieder jaar de ontvangsten en uitgaven van de Gemeenschappen worden geraamd en toegestaan.

Artikel 272 van het EG-Verdrag regelt het verloop van de begrotingsprocedure door de automatische opeenvolging van de verschillende etappes binnen vaste termijnen vast te stellen die de begrotingsautoriteit - bestaande uit het Europees Parlement en de Raad - moet naleven.

Ieder jaar raamt de Commissie voor het komende jaar de ontvangsten en uitgaven van alle Europese instellingen en stelt zij een voorontwerp van begroting op dat zij aan de begrotingsautoriteit toezendt.

Op basis van dit voorontwerp stelt de Raad een ontwerp-begroting op waarover de twee takken van de begrotingsautoriteit zullen onderhandelen.

De vaststelling van de begroting wordt geconstateerd door de voorzitter van het Parlement, die daarmee de begroting uitvoerbaar maakt. De uitvoering van de begroting is een opdracht die vooral toevalt aan de Commissie.

Voorzover niet anders is vermeld, verwijzen de volgende begrotingsbepalingen naar het nieuwe Financieel Reglement, dat op 25 juni 2002 door de Raad is goedgekeurd (PBEG L 248 van 16 september 2002, blz. 1, rectificatie PBEG L 25 van 30 januari 2003, blz. 43) en vanaf 1 januari 2003 van toepassing is. De hierna volgende uitleg heeft over het algemeen betrekking op het nieuwe reglement indien de betrokken bepalingen vergelijkbaar zijn met het oude reglement. In geval van wijziging wordt het geldende reglement genoemd. In voorkomend geval wordt ook de nieuwe bepaling vermeld.

1. BEGROTINGSBEGINSELEN

De algemene begroting van de Europese Gemeenschappen is onderworpen aan verschillende basisbeginselen:

- eenheid en begrotingswaarachtigheid: alle ontvangsten en uitgaven van de Gemeenschappen moeten tezamen in een enkel begrotingsdocument worden opgenomen;

- universaliteit: dit beginsel behelst twee regels:

- onbestemdheid, hetgeen betekent dat de ontvangsten niet mogen worden bestemd voor welbepaalde uitgaven (alle ontvangsten dekken alle uitgaven);

- niet-compensatie, hetgeen betekent dat de ontvangsten en uitgaven voor het volle bedrag in de begroting moeten worden opgenomen en niet met elkaar mogen worden verrekend;

- jaarperiodiciteit: de kredieten worden toegestaan voor de duur van één begrotingsjaar en moeten dus tijdens dat begrotingsjaar worden besteed;

- evenwicht: de begroting omvat hetzelfde bedrag aan ontvangsten als aan uitgaven (de geraamde ontvangsten zijn gelijk aan de betalingskredieten);

- specialiteit: ieder krediet heeft een bepaalde bestemming en moet voor dat doel worden gebruikt.

- rekeneenheid: de begroting wordt in euro opgesteld, uitgevoerd en onderworpen aan rekening en verantwoording;

- goed financieel beheer: de begrotingskredieten worden aangewend volgens het beginsel van goed financieel beheer, dat zuinigheid, efficiëntie en doeltreffendheid inhoudt;

- transparantie: de begroting wordt opgesteld, uitgevoerd en aan rekening en verantwoording onderworpen met inachtneming van het transparantiebeginsel - de begroting en de gewijzigde begrotingen worden in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt.

2. STRUCTUUR VAN DE BEGROTING

De begroting omvat:

a) een algemene staat van ontvangsten;

b) afdelingen, verdeeld in staten van ontvangsten en van uitgaven van elke instelling: afdeling I: Parlement; afdeling II: Raad; afdeling III: Commissie; afdeling IV: Hof van Justitie; afdeling V: Rekenkamer; afdeling VI: Economisch en Sociaal Comité; afdeling VII: Comité van de Regio's; afdeling VIII: Ombudsman.

De ontvangsten en de uitgaven van elke instelling worden verdeeld in titels, hoofdstukken, artikelen en posten al naar hun aard of bestemming.

3. STRUCTUUR VAN DE KREDIETEN

Alleen de begroting van de Commissie bestaat uit administratieve kredieten (ook huishoudelijke kredieten genoemd) en beleidskredieten. De overige instellingen hebben alleen huishoudelijke kredieten.

Onderscheid wordt gemaakt tussen twee soorten kredieten: niet-gesplitste kredieten (NGK) en gesplitste kredieten (GK).

Niet-gesplitste kredieten zijn bestemd voor de financiering van verrichtingen die beperkt zijn tot het jaar (en voldoen aan het jaarperiodiciteitsbeginsel). De gesplitste kredieten zijn ingevoerd om het jaarperiodiciteitsbeginsel te verzoenen met de financiering van meerjarige acties waarvan de uitvoering over verschillende jaren gespreid is. Zij dekken tijdens het lopende begrotingsjaar de totale kosten van de juridische verbintenissen die zijn aangegaan voor acties waarvan de uitvoering zich over meer dan één begrotingsjaar uitstrekt.

a) De niet-gesplitste kredieten omvatten:

- de kredieten voor de administratieve werking (deel A van de afdeling van de Commissie en de afdelingen van alle overige instellingen);

- de kredieten van het EOGFL-Garantie, die alleen op het jaar betrekking hebben;

- bepaalde technische kredieten (zoals terugbetalingen, toepassing van de garantie voor opgenomen of verstrekte leningen, enz.).

Het bedrag van de vastleggingskredieten is bij de NGK hetzelfde als dat van de betalingskredieten.

b) De gesplitste kredieten dienen ter dekking van meerjarenacties. Zij zijn opgenomen in deel B van de afdeling van de Commissie (exclusief EOGFL).

De GK bestaan uit vastleggingskredieten (VK) en betalingskredieten (BK):

- vastleggingskredieten: dekken de totale kosten van de juridische verbintenissen die tijdens het begrotingsjaar zijn aangegaan(1) voor maatregelen waarvan de tenuitvoerlegging zich over verschillende begrotingsjaren uitstrekt(2).

- betalingskredieten: dekken de uitgaven die voortvloeien uit de nakoming van de verplichtingen die in het begrotingsjaar en/of in vorige begrotingsjaren zijn aangegaan(3).

4. HERKOMST VAN DE KREDIETEN

De belangrijkste bron van kredieten is de begroting van de Europese Unie van het lopende begrotingsjaar. Daarnaast bestaan nog andere soorten kredieten die voortvloeien uit de bepalingen van het Financieel Reglement. Het gaat om kredieten die afkomstig zijn van voorgaande begrotingsjaren of uit externe bronnen.

4.1. Uitgetrokken kredieten en wijzigingen van de oorspronkelijke begroting

- Oorspronkelijk in de begroting uitgetrokken kredieten

- Overschrijvingen

De kredieten kunnen van het ene begrotingsonderdeel naar het andere worden overgeschreven volgens de in de artikelen 22-24 van het Financieel Reglement(4) opgenomen regels.

- Gewijzigde en/of aanvullende begrotingen (GAB)

De goedgekeurde begroting kan worden gewijzigd via een gewijzigde begroting, die de toewijzing van de kredieten verandert zonder het totaalbedrag te wijzigen, of een aanvullende begroting, die het oorspronkelijk toegewezen bedrag verhoogt. De regels zijn opgenomen in de artikelen 37 en 38 van het Financieel Reglement.

- EVA-kredieten

De overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte voorziet in een financiële deelneming van de EER-landen in bepaalde activiteiten van de communautaire begroting. De betrokken begrotingsonderdelen en de uitgetrokken bedragen worden gepubliceerd in bijlage III bij de begroting van de Europese Unie. De betrokken onderdelen worden verhoogd met de EVA-bijdrage. De kredieten die aan het einde van het begrotingsjaar niet zijn gebruikt, worden geannuleerd en aan de EER-landen terugbetaald.

4.2. Van het vorige begrotingsjaar overgedragen kredieten

- Van rechtswege overgedragen kredieten

Hierbij gaat het om betalingskredieten die van rechtswege uitsluitend naar het volgende begrotingsjaar worden overgedragen overeenkomstig artikel 9, lid 4, van het Financieel Reglement.

- Bij besluit van de instellingen overgedragen kredieten

Deze in de begroting van het voorafgaande jaar opgenomen kredieten zijn bij besluit van de Commissie overgedragen in een van de volgende twee gevallen: de voorbereidende stadia zijn beëindigd (artikel 9, lid 2, onder a), van het Financieel Reglement) of de rechtsgrond is laat in het jaar goedgekeurd (artikel 9, lid 2, onder b)). De overdracht kan betrekking hebben op vastleggingskredieten en op betalingskredieten (artikel 9, lid 3, van het Financieel Reglement).

4.3. Ontvangsten van derden/werken voor derden

- Ontvangsten van derden

Naar analogie van de EVA-kredieten hebben andere landen met de Europese Unie overeenkomsten gesloten die voorzien in een financiële deelneming in de communautaire activiteiten. De in verband hiermee ontvangen bedragen worden beschouwd als van derden afkomstige ontvangsten en zijn bestemd voor de desbetreffende begrotingsonderdelen (vaak in het kader van onderzoek); zij kunnen onbeperkt worden overgedragen (artikel 10 en artikel 18, onder a) en d), van het Financieel Reglement).

- Werken voor derden

In het kader van hun onderzoeksactiviteiten kunnen de communautaire onderzoekscentra werkzaamheden verrichten voor externe organisaties (artikel 161, lid 2, van het Financieel Reglement). Zoals de ontvangsten van derden zijn de werken voor derden voor bepaalde begrotingsonderdelen bestemd en kunnen zij onbeperkt worden overdragen (artikel 10 en artikel 18, onder d), van het Financieel Reglement).

4.4. Kredieten voor wederaanwending

Deze kredieten zijn afkomstig van de terugbetaling van onverschuldigd betaalde bedragen. Deze bedragen zijn bestemd voor het begrotingsonderdeel ten laste waarvan de oorspronkelijke uitgave kwam. Momenteel is de overdracht van deze kredieten beperkt tot een jaar (artikel 27, lid 2, van het Financieel Reglement van '77)(5). Vanaf het begrotingsjaar 2003 worden zij omgezet in bestemmingsontvangsten (artikel 10 en artikel 18, onder e), f), g), h), i), j), van het Financieel Reglement), die onbeperkt kunnen worden overgedragen.

4.5. Na terugstorting van vooruitbetalingen wederopgevoerde kredieten

Hierbij gaat het om communautaire middelen die door de begunstigden worden terugbetaald. De Commissie neemt een besluit over de wederopvoering van deze bedragen (artikel 7, lid 7, van het Financieel Reglement van '77 en artikel 18, lid 2, van het Financieel Reglement). De wederopgevoerde bedragen moeten tijdens het begrotingsjaar worden gebruikt. De terugstortingen van vooruitbetalingen worden vanaf 1 januari 2003 geboekt als bestemmingsontvangsten (artikel 10 en artikel 18, lid 2, van het Financieel Reglement), die onbeperkt kunnen worden overgedragen.

4.6. Na vrijmaking wederopgevoerde vastleggingskredieten

Hierbij gaat het om vastleggingskredieten die opnieuw in de begroting worden opgenomen nadat zij zijn vrijgekomen. Deze wederopvoering geschiedt bij wijze van uitzondering indien het bedrag onmisbaar blijkt voor de uitvoering van het programma (artikel 7, lid 6, van het Financieel Reglement van '77; artikel 157 van het Financieel Reglement).

5. SAMENSTELLING VAN DE TOEGESTANE KREDIETEN:

- Definitieve kredieten van de begroting: oorspronkelijke begroting + gewijzigde en aanvullende begrotingen (GAB's) + overschrijvingen + deelneming EVA;

- Kredieten van het begrotingsjaar: definitieve kredieten + ontvangsten van derden (deelneming van derden);

- Aanvullende kredieten: ontvangsten van derden (deelneming van derden) + van het vorige begrotingsjaar overgedragen kredieten + andere kredieten (kredieten voor wederaanwending + na vrijmaking wederopgevoerde vastleggingskredieten + na terugstorting van vooruitbetalingen wederopgevoerde kredieten);

- Totaal toegestane kredieten: definitieve kredieten van de begroting + aanvullende kredieten.

6. UITVOERING VAN DE BEGROTING

Artikel 48, lid 1, van het Financieel Reglement bepaalt: "De Commissie voert de begroting [...] uit overeenkomstig deze verordening, onder haar eigen verantwoordelijkheid en binnen de grens van de toegekende kredieten."

Artikel 50 bepaalt dat de Commissie de overige instellingen de bevoegdheden toekent die nodig zijn voor de uitvoering van hun afdeling van de begroting.

6.1. Ontvangsten

De ontvangstenramingen in de begroting kunnen worden gewijzigd bij GAB (gewijzigde en aanvullende begroting) in geval van toename of afname van de ontvangsten. De begrotingsontvangsten zijn gelijk aan de kredieten voor betalingen.

De uitvoering van de begroting aan de ontvangstenzijde behelst de vastgestelde rechten, de werkelijk geïnde ontvangsten en het te innen saldo.

De werkelijke ontvangsten van een begrotingsjaar zijn gelijk aan de bedragen die worden geïnd van de tijdens het begrotingsjaar vastgestelde rechten en de nog te innen rechten van voorafgaande begrotingsjaren.

6.2. Uitgaven

Evenals voor de ontvangsten worden in de oorspronkelijke begroting ramingen van de uitgaven opgenomen. De uitvoering van de begroting aan de uitgavenzijde betreft de ontwikkeling, het gebruik, de overdrachten en de annuleringen van de kredieten voor vastleggingen(6) en de kredieten voor betalingen(7) tijdens het begrotingsjaar.

6.2.1. Gebruik van de kredieten

- Kredieten voor vastleggingen: de toegestane kredieten zijn tijdens het begrotingsjaar beschikbaar om verplichtingen aan te gaan. De EVA-bijdrage maakt deel uit van de toegestane kredieten. Het gebruik ervan wordt dus in alle tabellen vermeld.

- Kredieten voor betalingen: de toegestane kredieten zijn tijdens het begrotingsjaar beschikbaar om betalingen te verrichten. De EVA-bijdrage maakt deel uit van de toegestane kredieten. Het gebruik ervan wordt dus in alle tabellen vermeld.

6.2.2. Overdracht van kredieten naar het volgende begrotingsjaar

Kredieten voor vastleggingen:

Bepaalde soorten niet-vastgelegde kredieten van het begrotingsjaar worden van rechtswege overgedragen. Dit geldt voor de ontvangsten van derden en de kredieten voor wederaanwending van het begrotingsjaar (artikel 10 van het Financieel Reglement). Overdrachten van begrotingskredieten kunnen door de instellingen worden toegestaan

- indien de meeste voorbereidende stadia van het vastleggingsbesluit op 31 december zijn beëindigd (artikel 9, lid 2, onder a), van het Financieel Reglement) of

- indien het basisbesluit in het laatste kwartaal van het begrotingsjaar is vastgesteld (artikel 9, lid 2, onder b), van het Financieel Reglement).

De begrotingsautoriteit moet van het overdrachtsbesluit in kennis worden gesteld (artikel 9, lid 5, van het Financieel Reglement).

Kredieten voor betalingen:

- NGK: meestal overdracht van rechtswege wanneer het gaat om een nog te betalen vastlegging (artikel 9, lid 4, van het Financieel Reglement);

- GK: niet-gebruikte betalingskredieten worden in de regel geannuleerd; zij kunnen echter bij besluit van de Commissie worden overgedragen indien de betalingskredieten van het volgende begrotingsjaar ontoereikend blijken te zijn om verplichtingen van voorafgaande begrotingsjaren of verplichtingen in verband met vastleggingskredieten die zelf zijn overgedragen, te honoreren (artikel 9, lid 3, van het Financieel Reglement).

6.2.3. Annulering van kredieten

Het saldo van de kredieten (kredieten voor vastleggingen en voor betalingen die niet zijn gebruikt en niet zijn overgedragen) komt aan het einde van het begrotingsjaar te vervallen (artikel 9, lid 1, van het Financieel Reglement).

7. NOG BETAALBAAR TE STELLEN VERPLICHTINGEN (RAL)

Door de invoering van de gesplitste kredieten ontstond een verschil tussen de aangegane verplichtingen en de verrichte betalingen. Dit verschil, de nog betaalbaar te stellen verplichtingen, houdt verband met de tijd tussen het moment waarop de verplichtingen worden aangegaan en het moment waarop de desbetreffende betalingen worden verricht.

FINANCIËLE VOORUITZICHTEN

Het begrotingsjaar 2002 is het derde dat valt onder het kader van de financiële vooruitzichten 2000-2006 dat werd vastgesteld bij het Interinstitutioneel Akkoord over de begrotingsdiscipline en de verbetering van de begrotingsprocedure. Dit akkoord werd op 6 mei 1999 op basis van de conclusies van de Europese Raad van Berlijn van 24-25 maart 1999 gesloten tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie.

Door een dergelijk akkoord te sluiten hebben deze instellingen op voorhand de grote begrotingsprioriteiten voor de komende periode vastgesteld en daarvoor het kader bepaald in de vorm van financiële vooruitzichten. Deze geven de maximale omvang en de samenstelling van de te verwachten uitgaven van de Gemeenschap aan.

De oorspronkelijke financiële vooruitzichten waren vastgesteld tegen constante prijzen van het jaar 1999. Daarom is in punt 15 van het Akkoord bepaald dat de Commissie ieder jaar overgaat tot een technische aanpassing van de financiële vooruitzichten aan de ontwikkeling van het BNP van de Europese Unie en van de prijzen.

Overeengekomen werd echter dat de deflator voor de landbouw en de Structuurfondsen 2 % zal bedragen.

Het totale maximum van de kredieten voor vastleggingen bedraagt voor 2002 100672 miljoen EUR of 1,10 % van het BNP.

Het totale maximum van de vereiste kredieten voor betalingen voor de EU-15 bedraagt 100078 miljoen EUR of ongeveer 1,10 % van het BNP.

In het tweede deel van de tabel wordt ter indicatie het aangepaste financiële kader voor EU-25 tegen de prijzen van 2004 gegeven.

In de volgende tabel worden de aangepaste financiële vooruitzichten voor de EU-15 tegen de prijzen van 2002 en de aangepaste financiële vooruitzichten voor de EU-25 tegen de prijzen van 2004 gegeven.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

STRUCTUURFONDSEN: NIEUWE PROGRAMMERINGSPERIODE 2000-2006

De Structuurfondsen van de Gemeenschap zijn het EFRO, het ESF, het EOGFL-Oriëntatie en het FIOV(8). Samen met het Cohesiefonds vormen zij rubriek 2 "structurele maatregelen" van de financiële vooruitzichten. In de begroting zijn zij samengebracht onder titel B2-1.

Deze programmeringsperiode is gebaseerd op de regelgeving voor de Structuurfondsen, waarvan hierna de voornaamste elementen worden beschreven.

1. DOELSTELLINGEN VAN DE STRUCTUURFONDSEN

De Structuurfondsen zijn het voornaamste instrument voor de versterking van de economische en sociale samenhang van de Gemeenschap. Met de kredieten van de Structuurfondsen ondersteunt de Unie drie specifieke doelstellingen:

Doelstelling 1: ontwikkeling en structurele aanpassing van de regio's met een ontwikkelingsachterstand

Doelstelling 2: economische en sociale omschakeling van de in structurele moeilijkheden verkerende zones

Doelstelling 3: aanpassing en modernisering van het beleid en de systemen op het gebied van onderwijs, opleiding en werkgelegenheid.

Voor de visserijstructuren buiten doelstelling 1 geldt een specifieke vorm van steun. De acties voor plattelandsontwikkeling worden op het gehele grondgebied van de EU ten uitvoer gelegd en worden gefinancierd uit de kredieten van de Structuurfondsen of die van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.

De communautaire initiatieven hebben betrekking op de volgende gebieden:

a) Interreg: grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking ter stimulering van een harmonische, evenwichtige en duurzame ontwikkeling van de Europese ruimte;

b) Urban: economische en sociale revitalisering van in crisis verkerende steden en stadsbuurten met het oog op een duurzame stadsontwikkeling;

c) Leader: plattelandsontwikkeling;

d) Equal: transnationale samenwerking voor de bevordering van nieuwe werkwijzen voor de bestrijding van discriminaties en ongelijkheden van welke aard ook wat de arbeidsmarkt betreft.

2. FINANCIËLE VOORUITZICHTEN EN PROGRAMMERING

In de financiële vooruitzichten 2000-2006 zijn de totale en jaarlijkse bedragen voor de Structuurfondsen vastgesteld. Zij zijn uitgedrukt in lopende prijzen van 1999 en worden geïndexeerd met 2 % per jaar (indien nodig technische herziening in 2003 voor de jaren 2004-2006) om rekening te houden met de inflatie in de Gemeenschap.

De oorspronkelijke financiële programmering werd vastgesteld op basis van de jaarlijkse bedragen die in de financiële vooruitzichten voor de Structuurfondsen werden uitgetrokken en stemt overeen met de financieringsplannen uit de oorspronkelijke programmeringsdocumenten.

3. VASTLEGGINGS- EN BETALINGSMECHANISME

3.1. Vastleggingsmechanisme

De begrotingskredieten worden per jaarlijkse tranche vastgelegd op basis van de oorspronkelijke of herziene financieringsplannen uit de programmeringsdocumenten. De eerste jaarlijkse tranche wordt vastgelegd wanneer de Commissie het besluit betreffende de maatregel goedkeurt.

Vervolgens legt de Commissie de jaarlijkse tranches uiterlijk op 30 april van ieder jaar vast en maakt zij ambtshalve de bedragen vrij die aan het einde van het tweede jaar na het jaar van vastlegging niet zijn besteed.

3.2. Betalingsmechanisme

De Commissie betaalt een voorschot van 7 % van de totale deelname van de Structuurfondsen wanneer het programma wordt goedgekeurd. Deze betaling kan worden verdeeld over twee begrotingsjaren. Het voorschot moet worden terugbetaald als binnen 18 maanden geen uitgaven zijn aangegeven. Daarna verricht de Commissie tussentijdse betalingen volgens de uitgaven die door de lidstaat zijn betaald en bevestigd. Het saldo van 5 % wordt uitbetaald bij de afsluiting van het programma, als alle vereiste documenten zijn ingediend en door de Commissie goedgekeurd.

De betalingen worden aangerekend op de oudste vastlegging.

OPMERKINGEN OVER DE GECONSOLIDEERDE STATEN VAN DE UITVOERING VAN DE BEGROTING 2002

ONTVANGSTEN

De ontvangsten van de algemene begroting van de Europese Unie vallen onder twee hoofdcategorieën: de eigen middelen en de andere ontvangsten. Dit vloeit voort uit artikel 269 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, waarin is bepaald dat de begroting, onverminderd andere ontvangsten, volledig uit eigen middelen wordt gefinancierd.

Het grootste deel van de begrotingsuitgaven wordt uit de eigen middelen gefinancierd. De andere ontvangsten vertegenwoordigen slechts een klein deel van de totale financiering.

Er zijn drie categorieën eigen middelen (TEM): traditionele eigen middelen, BTW-middelen en BNP-middelen. De traditionele middelen omvatten landbouwrechten, suikerheffingen en douanerechten.

Een mechanisme voor de correctie van begrotingsonevenwichtigheden maakt integrerend deel uit van het stelsel van eigen middelen.

1. Traditionele eigen middelen, titel 1 van de ontvangstenbegroting

Wat de TEM betreft: elk vastgesteld TEM-bedrag moet in één van beide door de bevoegde autoriteiten gevoerde boekhoudingen worden opgenomen:

- In de "normale" boekhouding als bedoeld in artikel 6, lid 3, onder a), van Verordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000: elk geïnd of gegarandeerd bedrag;

- in de "specifieke" boekhouding als bedoeld in artikel 6, lid 3, onder b), van Verordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000: elk nog niet geïnd en/of niet gegarandeerd bedrag; de gegarandeerde, maar betwiste bedragen kunnen ook in deze boekhouding worden opgenomen.

De lidstaten zenden de Commissie een kwartaaloverzicht van de specifieke boekhouding toe, waarin het volgende wordt vermeld:

- het saldo dat in het vorige kwartaal nog moest worden geïnd,

- de tijdens het betrokken kwartaal geïnde bedragen,

- rectificaties van de grondslag (rectificaties/annuleringen) tijdens het betrokken kwartaal,

- de geschrapte bedragen,

- het aan het eind van het betrokken kwartaal nog te innen saldo.

Uit de door de lidstaten toegezonden informatie kan ten aanzien van de tijdens het begrotingsjaar geïnde bedragen niet worden afgeleid in welk jaar de betrokken vorderingen zijn ontstaan. Daarom omvat de kolom inning van overgedragen vastgestelde rechten in de tabel "overzicht van de uitvoering van de algemene begroting 2002 - ontvangsten" de tijdens het jaar geïnde bedragen alsmede het bedrag van de vorderingen dat is geannuleerd en vervangen door het nieuwe bedrag van de vorderingen dat door de lidstaten is aangegeven. Op eigenmiddelenvorderingen wordt een waardevermindering toegepast (zie toelichting bij de balans, rubriek VII.B.2).

Wanneer de in de specifieke boekhouding opgenomen bedragen aan traditionele eigen middelen worden geïnd, moeten zij uiterlijk op de eerste werkdag na de 19e van de tweede maand die volgt op de maand waarin de rechten zijn geïnd, worden geboekt op de rekening van de Commissie bij de schatkist of het door de lidstaat aangewezen orgaan.

2. BTW- en BNP-middelen

De BTW-middelen vloeien voort uit de toepassing van een voor alle lidstaten geldend uniform percentage op de geharmoniseerde BTW-grondslag, die wordt vastgesteld overeenkomstig artikel 2, lid 1, onder c), van het besluit van de Raad van 29 september 2000. De BTW-grondslag wordt voor alle lidstaten afgetopt op 50 % van het BNP.

De BNP-middelen vormen een variabele middelenbron die tijdens een gegeven begrotingsjaar de ontvangsten moet leveren ter dekking van de uitgaven die boven het bedrag liggen dat is geïnd uit hoofde van traditionele eigen middelen, BTW-middelen en diverse ontvangsten. De ontvangsten vloeien voort uit de toepassing van een uniform percentage op de som van de BNP's van alle lidstaten.

De BTW- en BNP-middelen worden vastgesteld op basis van ramingen van de BTW- en BNP-grondslagen die tijdens de opstelling van het voorontwerp van begroting worden gemaakt. Deze ramingen worden later bijgesteld; dit gebeurt tijdens het betrokken begrotingsjaar via een gewijzigde begroting.

De definitieve gegevens met betrekking tot de BTW- en BNP-grondslagen zijn beschikbaar tijdens het begrotingsjaar dat volgt op het betrokken begrotingsjaar. De Commissie berekent de verschillen tussen de bedragen die de lidstaten verschuldigd zijn op grond van de definitieve grondslagen en de bedragen die zij daadwerkelijk hebben betaald op grond van de (bijgestelde) ramingen. Deze BTW- en BNP-saldi, die positief of negatief kunnen zijn, worden voor 1 december van het begrotingsjaar dat volgt op het begrotingsjaar in kwestie door de Commissie bij de lidstaten afgeroepen.

Tijdens volgende begrotingsjaren kunnen op de definitieve BTW- en BNP-grondslagen nog correcties worden aangebracht. De eerder berekende saldi worden dan aangepast en het verschil wordt tegelijk met de BTW- en BNP-saldi voor het vorige begrotingsjaar afgeroepen.

3. Britse correctie

Dit mechanisme vermindert de stortingen van eigen middelen van het Verenigd Koninkrijk evenredig aan de "begrotingsonevenwichtigheid" ten nadele van dit land en vermeerdert de stortingen van eigen middelen van de andere lidstaten in dezelfde mate. Het mechanisme ter correctie van de begrotingsonevenwichtigheden ten behoeve van het Verenigd Koninkrijk is ingesteld door de Europese Raad van Fontainebleau (juni 1984) en het daaruit voortvloeiende eigenmiddelenbesluit van 7 mei 1985. Het doel van dit mechanisme is de begrotingsonevenwichtigheid ten nadele van het Verenigd Koninkrijk te compenseren door een vermindering van de door dit land af te dragen middelen.

In de toelichtende tabel bij hoofdstuk 15, die is opgenomen in het geconsolideerde overzicht van de uitvoering van de algemene ontvangstenbegroting van het begrotingsjaar, is de bijdrage van elke lidstaat aan de Britse correctie vermeld.

4. Aanpassing van het stelsel van eigen middelen van de Europese Gemeenschappen

Na de Europese Raad van Berlijn van 24-25 maart 1999 werd op 29 september 2000(9) een besluit van de Raad betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Gemeenschappen aangenomen.

In artikel 2, lid 3, van dit besluit is bepaald dat de lidstaten als inningskosten 25 % (vroeger 10 %) mogen inhouden op de traditionele eigen middelen.

Dit besluit is op 1 maart 2002 in werking getreden, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2001. De begroting 2002 houdt rekening met de nieuwe inningskosten, die 5748,6 miljoen EUR bedragen, inclusief 2023 miljoen EUR met betrekking tot de correctie van de inningskosten met terugwerkende kracht tot 1 januari 2001.

UITGAVEN

De uitgaven worden per grote uitgavencategorie van de Europese Gemeenschappen gepresenteerd volgens de indeling in rubrieken van de financiële vooruitzichten.

Rubriek 1 - Landbouw

De uitgaven van rubriek 1 dienen ter financiering van het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw, afdeling Garantie.

Rubriek 2 - Structurele maatregelen en de doelstelling van economische en sociale samenhang

Het betreft hier uitgaven voor structurele doeleinden ter bevordering van de economische en sociale samenhang in de Gemeenschap. Zij impliceren een aanvullende financiering door de lidstaten en samenwerking tussen de Commissie en de nationale autoriteiten.

Rubriek 3 - Intern beleid

Na de goedkeuring van de Europese Akte moest de Gemeenschap, om de verwezenlijking van de grote interne markt te bespoedigen, haar beleid op bepaalde terreinen (bv. onderzoek) een aanzienlijk grotere reikwijdte geven en nieuwe beleidsterreinen lanceren. Deze interne beleidsmaatregelen, die sinds 1993 in één rubriek van de financiële vooruitzichten zijn ondergebracht, zijn van zeer uiteenlopende aard.

Rubriek 4 - Extern beleid

Deze rubriek van de financiële vooruitzichten omvat alle uitgaven van de Gemeenschap ten gunste van derde landen, behalve de uitgaven voor de kandidaat-lidstaten in het kader van de uitbreiding en de uitgaven van het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF). De steun in verband met de uitbreiding valt onder een specifieke rubriek in de financiële vooruitzichten 2000-2006 (zie "rubriek 7 - pretoetredingssteun" hieronder). Sommige van deze acties zijn van horizontale (thematische) aard, terwijl andere naar geografisch gebied worden ingedeeld.

De communautaire bijdrage van 120 miljoen EUR aan het Wereldfonds voor de bestrijding van aids, tuberculose en malaria is betaald in twee tranches van 60 miljoen, een in 2002 uit de algemene begroting en de andere in 2003 uit de begroting van het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF). Het EOF is niet in de communautaire begroting opgenomen.

Rubriek 5 - Administratieve uitgaven

Onder deze rubriek van de financiële vooruitzichten vallen alle huishoudelijke uitgaven van de acht instellingen van de Gemeenschap. Voor de andere instellingen dan de Commissie vormen de huishoudelijke uitgaven het grootste deel van hun uitgaven.

Rubriek 6 - Reserves

Deze rubriek omvat drie reserves, die binnen de maximumgrens van de totale uitgaven van de financiële vooruitzichten de nodige armslag geven voor uitgaven die ten tijde van de opstelling van de begroting niet konden worden voorzien. Elke reserve heeft een nauwkeurig omschreven doel op een specifiek gebied.

Rubriek 7 - Pretoetredingssteun

Wat de uitgaven in verband met de uitbreiding met tien kandidaat-lidstaten in Midden- en Oost-Europa betreft, is in de financiële vooruitzichten 2000-2006 een nieuwe rubriek 7 gecreëerd voor de drie pretoetredingsinstrumenten: het landbouwinstrument (Sapard), het structurele instrument (ISPA) en het PHARE-programma.

1. Voorfinancieringen en saldobetalingen

In het nieuwe Financieel Reglement wordt onderscheid gemaakt tussen vier soorten betalingen:

- betaling van het totale verschuldigde bedrag,

- voorfinanciering (eventueel in gedeelten),

- tussentijdse betalingen,

- betaling van het saldo van het verschuldigde bedrag.

In de boekhouding zal rekening worden gehouden met deze verschillende soorten betaling, hetgeen als voordeel heeft dat er geen onduidelijkheid meer bestaat over de verrichte betaling. Overeenkomstig artikel 3, lid 5, van de verordening tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften van het Financieel Reglement stelt de rekenplichtige de boekhoudregels vast inzake de opneming van de voorfinancieringen als activa in de balans. De Commissie zal haar boekhoudstelsel aanpassen wanneer deze regels zijn goedgekeurd. In afwachting daarvan heeft zij de gegevens op dezelfde wijze gepresenteerd als in de jaarrekening van de voorafgaande begrotingsjaren.

De op 31.12.2002 nog niet gebruikte voorfinancieringen bedragen:

- EOGFL-Garantie - differentiatie - hierbij gaat het om de bedragen die in het kader van de differentiatie door de lidstaten worden ingehouden overeenkomstig artikel 3, lid 2, en artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1259/1999. In het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid hebben de lidstaten de mogelijkheid om de betalingen aan de landbouwers in het kader van bepaalde steunregelingen te verlagen en met de aldus ingehouden bedragen plattelandsontwikkelingsmaatregelen te financieren. De bedragen die niet zijn gebruikt aan het einde van het derde begrotingsjaar dat volgt op het jaar waarin de inhouding is verricht, moeten aan de Commissie worden terugbetaald. Dit heeft tot gevolg dat aan de financiering van steunregelingen die vallen onder rubriek 1a (landbouwuitgaven) van de financiële vooruitzichten, bedragen die als zodanig in de geconsolideerde verslagen over de uitvoering van de begroting staan, worden onttrokken en in werkelijkheid worden toegewezen aan rubriek 1b (plattelandsontwikkeling en begeleidende maatregelen).

Voorfinancieringen EOGFL-Garantie - differentatie

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

-

Structurele maatregelen

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

-

Pretoetredingssteun: Sapard en ISPA

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

-

Financiële intermediairs:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

-

Financiële instrumenten:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

2. Overgedragen kredieten betreffende deelname en werkzaamheden van derden

Van het voorafgaande begrotingsjaar overgedragen kredieten die betrekking hebben op deelname en werkzaamheden van derden worden uiteraard nooit geannuleerd: zij worden opgenomen bij de aanvullende kredieten van het begrotingsjaar. Dit verklaart het verschil tussen de van het voorafgaande jaar overgedragen kredieten en de naar het volgende jaar overgedragen kredieten in de verslagen over de uitvoering van de begroting 2002.

3. Resultaat van de uitvoering van de begroting 2002

De kredieten voor wederaanwending en de na terugstorting van vooruitbetalingen wederopgevoerde kredieten maken geen deel uit van het resultaat van het begrotingsjaar.

De van 2002 naar 2003 overgedragen EVA-EER-kredieten konden niet in het saldo van het begrotingsjaar 2002 worden opgenomen, omdat de overdracht werd uitgevoerd na de afsluiting van de verslagen over de uitvoering van de begroting 2002.

De bruto-ontvangsten van het begrotingsjaar bedragen 101183 miljoen EUR. De door de lidstaten gemaakte kosten voor de inning van de eigen middelen bedragen 5748 miljoen EUR. Van dit bedrag heeft 2023 miljoen EUR betrekking op de correctie van de inningskosten met terugwerkende kracht tot januari 2001. De uitgaven belopen 83770 EUR, waarbij rekening is gehouden met de negatieve uitgaven van het EOGFL-Garantie (597 miljoen EUR). Deze negatieve uitgaven omvatten: naar aanleiding van fraudegevallen of onregelmatigheden geïnde bedragen, correcties van voorschotten overeenkomstig artikel 7, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1258/1999, winst als gevolg van verkopen uit openbare opslag, de extra heffing op de te hoge productie van melk en de financiële gevolgen van de beschikkingen tot goedkeuring van de rekeningen.

Het bedrag van de geannuleerde overgedragen betalingskredieten van de Gemeenschappen omvat het bedrag van de van 2001 naar 2002 overgedragen kredieten voor deelname van derden (550 miljoen EUR), omdat dit bedrag begrepen is in de kredieten van het begrotingsjaar (zie ook punt 4.3 Ontvangsten van derden/werken voor derden).

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(1) Voor de Structuurfondsen wordt alleen de jaartranche opgenomen.

(2) Kredieten voor vastleggingen = VK + NGK.

(3) Kredieten voor betalingen = BK + NGK.

(4) Verordening (EG) nr. 1605/2002 van 25 juni 2002.

(5) Financieel Reglement van 21 december 1977.

(6) VK+ NGK.

(7) BK + NGK.

(8) EFRO: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling;

ESF: Europees Sociaal Fonds;

EOGFL: Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de landbouw;

FIOV: Financieringsinstrument voor de oriëntatie van de visserij.

(9) PB L 253 van 7.10.2000.

BIJLAGE 3

TOELICHTING BIJ DE BALANS

OPMERKINGEN OVER DE GECONSOLIDEERDE BALANS VAN HET BEGROTINGSJAAR 2002

Opstelling van de balans

De balans wordt opgesteld overeenkomstig:

- Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen;

- Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de Commissie van 23 december 2002 tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften van het vermelde Financieel Reglement;

- Verordening nr. 2909/2000 van de Commissie van 29.12.2000 betreffende het boekhoudkundige beheer van de niet-financiële vaste activa van de EG (PB L 336 van 30.12.2000);

- de boekhouding- en consolidatiehandleiding van de EG, opgesteld door de Europese Commissie, waarin de waarderingsregels en boekhoudmethoden worden beschreven die alle Instellingen moeten toepassen om te zorgen voor een uniforme boeking, waardering en indiening van de rekeningen en om aldus de opstelling van de financiële staten en de consolidatie te harmoniseren.

In het kader van de modernisering van de boekhouding van de Gemeenschappen en de ontwikkeling naar de toepassing van de IPSAS-normen in het begrotingsjaar 2005, zijn geleidelijke wijzigingen van de boekhoudkundige methodes onvermijdelijk en noodzakelijk. Sommige wijzigingen zijn reeds aangebracht aan de boekhoudkundige methodes die zijn toegepast voor het opstellen van de jaarrekeningen van 2002. Deze wijzigingen worden verklaard in de voetnoten en de vergelijkende cijfers worden gegeven.

ACTIVA

II. IMMATERIËLE VASTE ACTIVA

Worden als immateriële vaste activa beschouwd: niet-monetaire, vaststelbare activa zonder materiële substantie. Om onder de activa van de balans te worden opgenomen, moeten zij onder de controle van de Instelling vallen en toekomstige economische baten voor de Europese Gemeenschappen meebrengen.

Binnen de Instellingen ontwikkelde software valt niet onder de immateriële vaste activa.

De immateriële vaste activa van het Hof van Justitie, die een boekhoudkundige nettowaarde van 19690,47 EUR vertegenwoordigen (aankoopwaarde van 29217,63 EUR, afschrijving van 9527,16 EUR) zijn omgezet in materiële vaste activa. Dit bedrag is opgenomen in de rubriek "Overdrachten tussen rubrieken" in de onderstaande tabellen "software" en "materiële vaste activa".

Een softwarelicentie voor het beheer van gegevensbanken, die onder een interinstitutionele kaderovereenkomst valt, is voor het eerst in de balans opgenomen op 31.12.2002.

Wat de Commissie betreft, heeft DG Fish dit jaar voor het eerst de software Seaguard/Arcview in de balans opgenomen. De netto boekwaarde bedraagt 6400 EUR. Deze software, die in de loop van de voorgaande jaren is aangekocht, maar op 31.12.2001 nog niet in de balans was opgenomen, staat bij de rubriek "andere wijzigingen".

Sommige vóór 2002 aangekochte softwareproducten van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek konden niet in de balans worden opgenomen voor de afsluiting van het begrotingsjaar 2002. In 2002 zijn zij opgenomen bij de aankopen van dat jaar. De afschrijvingen voor de aan 2002 voorafgaande jaren worden opgenomen in het bedrag van de in 2002 geregistreerde afschrijvingen. Karlsruhe heeft software voor een netto boekwaarde van 18316,48 EUR in de balans opgenomen.

De niet-materiële vaste activa van BOPEG (software) worden op 3 jaar afgeschreven (33 %), wat overeenstemt met de periode waarin de software bij het Bureau wordt gebruikt.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

III. MATERIËLE VASTE ACTIVA

A. Terreinen en gebouwen

Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek

Wegens gebrek aan historische gegevens over de aankoopkosten en de kosten van de jaarlijkse verbeteringen van vóór 1998 is in Ispra de door een externe firma op 31 december 1997 berekende waardering gebruikt als uitgangspunt voor de aankoopwaarden. De wijzigingen van de periode 1998-2000 konden worden berekend.

De afschrijvingsmethode is als volgt:

1. voor gebouwen die op 1.1.1998 volledig afgeschreven waren, werd een nieuw afschrijvingsschema vastgesteld - zij zijn geherwaardeerd en worden afgeschreven over een periode van 10 jaar, tot 2007;

2. voor gebouwen die op 1.1.1998 niet volledig afgeschreven waren, werd de afschrijving berekend op basis van de resterende gebruiksperiode en de op 1.1.1998 geherwaardeerde waarde.

Voor de waardering van de terreinen en installaties van het GCO te Geel aan het einde van het begrotingsjaar 2001 zijn dezelfde waarderingsmethode en methode voor de berekening van de afschrijvingen toegepast als voor Ispra in 2000.

Delegaties

In sommige landen kan geen onderscheid worden gemaakt tussen de waarde van het terrein en die van het gebouw.

De bijdrage van de Commissie voor het gebouw van de delegatie te Dar Es Salaam (Tanzania) ten bedrage van 0,9 miljoen EUR is overgedragen van de rubriek "Vaste activa in aanbouw en voorschotten" naar de rubriek "Terreinen en gebouwen".

Europees Parlement

In mei 1998 heeft het Europees Parlement zijn aankoopoptie uitgeoefend op een uit drie gebouwen bestaand complex te Brussel, waarvan de definitieve investeringskosten (inclusief de kosten van het terrein) 1097 miljoen EUR bedragen.

Op grond van twee ontwerpakkoorden tussen het Europees Parlement en het Koninkrijk België van 23 juli 1998 is het laatstgenoemde financieel tussenbeide gekomen bij de aankoop van het terrein en de financiering van de kosten van het bouwrijp maken en de oprichting van het derde gebouw. Een clausule bepaalt dat, als het Parlement zich elders vestigt, ofwel het terrein weer aan de Belgische Staat wordt afgestaan voor een bedrag van 0,025 EUR, ofwel het terrein en de gebouwen te koop worden aangeboden, waarbij de verkoopwaarde van het terrein aan de Belgische Staat wordt betaald. Derhalve is de waarde van het terrein gecorrigeerd en in de balans opgenomen voor 0,025 EUR.

Raad

Aangezien het gebouw van de Raad in 2002 nog niet definitief opgeleverd is, kan de waarde hiervan nog worden herzien bij de definitieve oplevering.

Wat de vaste activa van het bouwterrein van dit gebouw betreft, steunde het Secretariaat-generaal van de Raad zich op Verordening nr. 2909/2000 van de Commissie waarin in artikel 24 is bepaald dat terreinen en gebouwen die onder ontbindende voorwaarden worden overgedragen, niet worden gewaardeerd.

Voor het geval dat de Raad beslist zich elders te vestigen, is in de verkoopvoorwaarden bepaald:

- dat het terrein weer aan de Belgische Staat wordt afgestaan, mits betaling van 0,025 EUR, of

- dat het terrein en de gebouwen te koop worden gesteld en de Gemeenschappen er zich in dat geval toe verplichten de Belgische Staat de verkoopwaarde van het terrein te betalen.

B. C. D. Installaties, machines en werktuigen

Meubilair en wagenpark

Informaticamaterieel

Commissie

In de rubriek "Andere wijzigingen" zijn posten met terugwerkende kracht en waardecorrecties van het GCO opgenomen.

In het bedrag van de in 2002 door DG Press geregistreerde afschrijvingen is een deel van de aanpassingen voor de voorgaande jaren vervat. De rekken zijn nog opgenomen bij "Meubilair en wagenpark". Vanaf 2003 zullen zij onder "Andere materiële vaste activa" vallen.

Het is het eerste jaar waarin het informaticamaterieel, dat ten laste van de begroting van DG Taxud is verworven, aan specifieke projecten is toegewezen en zich niet in de lokalen van de Commissie bevindt, bij de materiële vaste activa is opgenomen. De netto boekwaarde bedraagt 433897,83 EUR op 31.12.2002. Op 31.12.2001 bedroeg de netto boekwaarde 602666,70 EUR. Deze waarde is opgenomen bij "Andere wijzigingen".

Naar aanleiding van de fysische inventarissen die reeds in de delegaties zijn uitgevoerd, is er onder "Andere aanpassingen" een correctie voor de goederen die vóór 2002 waren aangekocht, maar op 31.12.2001 nog niet waren opgenomen in de inventaris van de betrokken delegaties.

Voor 20 % van de delegaties zijn geen gegevens beschikbaar over de materiële vaste activa in 2002. Dit probleem zou moeten worden opgelost door de nieuwe software LID WEB en de voor 2003 geplande fysische inventarissen in delegaties.

E. Financiële leasing en soortgelijke rechten

De indeling van geleasde goederen bij de vaste activa berust op de mate waarin de risico's en de voordelen die verbonden zijn aan de eigendom van een gehuurd goed, overgaan op de verhuurder of de huurder, en is eerder afhankelijk van de transactie dan van de vorm van het contract(1).

Goederen waarvan de risico's en voordelen die aan de eigendom van het goed verbonden zijn niet grotendeels zijn overgegaan op de huurder, en goederen die voor meer dan vijf jaar worden gehuurd, worden in de bijlage "niet in de balanstelling opgenomen verbintenissen" vermeld.

Volgens de onderstaande tabel "materiële vaste activa" beloopt de aankoopwaarde aan het einde van het begrotingsjaar 2,0231 miljard EUR. Uit de onderstaande tabel met betrekking tot de nog te betalen vergoedingen voor leasing en soortgelijke rechten blijkt dat dit bedrag is samengesteld uit 1,943 miljard EUR voor "Terreinen en gebouwen", 78,8 miljoen EUR voor "Installaties, machines en werktuigen", 970030,90 EUR voor "Meubilair en wagenpark" en 31666,43 EUR voor "Informaticamaterieel".

In 2002 heeft de Commissie een nieuw leasingcontract ondertekend voor een nieuw terrein en gebouw. Het contract bestrijkt de periode van 24.04.2002 tot 30.04.2029 en bevat een aankoopoptie voor de Commissie. De geactualiseerde waarde van de opeisbare minimale betalingen beloopt 9,85 miljoen EUR.

Een nieuw gebouw van de Commissie te Dublin met een geactualiseerde waarde van de opeisbare minimale betalingen van 35,80 miljoen EUR, is in deze rubriek opgenomen. Het contract is in maart 2002 gesloten voor 20 jaar en bevat een aankoopoptie voor de Commissie.

Over het dossier "Karel de Grote" is een rechtszaak ingeleid. Deze rechtszaak, die betrekking heeft op de vroegere eigenaar van het Karel de Grote-gebouw, gaat over de aanvaarding van de uitgevoerde werkzaamheden. Door deze rechtszaak kon de in het erfpachtcontract voor de verwerving van het Karel de Grote-gebouw opgenomen aankoopoptie niet definitief worden uitgeoefend. De Commissie loopt dus het risico dat zij bij een ongunstige afloop van de rechtszaak of een complicatie van haar betrekkingen met de vroegere eigenaar geen gebruik kan maken van de mogelijkheid om eigenaar te worden van het gebouw na 27 jaar erfpacht, terwijl de ieder jaar betaalde vergoeding deze mogelijkheid inhoudt. De alternatieve kost van deze omstandigheid wordt geraamd op 8 miljoen EUR.

Het belangrijkste gebouw dat door het BOPEG wordt gebruikt, is niet opgenomen in de balans, maar in de bijlage bij de financiële staten "extracomptabele verbintenissen - voorwaardelijke verplichtingen". Hoewel het Bureau over 2 aankoopopties beschikt (in 2006 en 2010), waarvan de waarde is gebaseerd op de marktwaarde, wordt ervan uitgegaan dat de risico's en voordelen die voortvloeien uit het eigenaarschap van het gebouw, in hoofdzaak aan het Bureau worden overgedragen. De indeling zal in 2006, bij de vervaldag van de eerste aankoopoptie, worden herzien.

In maart 1994 heeft het Europees Parlement een erfpachtcontract met aankoopoptie gesloten voor een gebouwencomplex te Straatsburg. Overeenkomstig Verordening (EG) nr. 2909/2000 van de Commissie van 29 december 2000 betreffende het boekhoudkundig beheer van de niet-financiële vaste activa van de Europese Gemeenschappen (PB L 336 van 30.12.200, blz. 75) is dit gebouwencomplex opgenomen in de balans van de instelling, daar de risico's en voordelen die aan de eigendom van het goed verbonden zijn, grotendeels zijn overgegaan op de huurder. Het goed werd bij het begin van het contract gewaardeerd tegen de geactualiseerde waarde van de opeisbare minimale betalingen. Bij de opstelling van de balans waren het Europees Parlement en de promotor er niet in geslaagd de definitieve kosten voor het complex te bepalen. Derhalve vertegenwoordigt de in de balans opgenomen waarde een kostenraming. Bij de berekening van deze waarde werd uitgegaan van de reëel uitgevoerde betalingen en de betalingen die op grond van bankdocumenten worden verwacht, alsmede van een afschrijvingspercentage dat wordt bepaald door de door de banken toegepaste rentevoet of door een raming.

Zoals hierboven vermeld, worden de kosten met betrekking tot het gebouw en de specifieke uitrusting van het gebouwencomplex te Straatsburg geraamd. Volgens de in de loop van 2002 beschikbare gegevens, is een overdracht uitgevoerd van een deel van de waarde van 2,5 miljoen EUR van de specifieke uitrusting die naar het gebouw is overgebracht. Tot 31 december 2001 is een jaarlijks afschrijvingspercentage van 25 % toegepast op de specifieke uitrusting en derhalve had deze uitrusting op 31 december 2001 geen netto waarde. Op grond van aanvullende inlichtingen zijn de afschrijvingen van de specifieke uitrusting herberekend tegen de tarieven 25 %, 12,5 % en 10 %, afhankelijk van de categorie van uitrusting; deze afschrijvingen zijn op 31 december 2002 in de balans opgenomen voor een netto waarde van 13,7 miljoen EUR.

Op 15 november 1994 heeft het Hof van Justitie met de Luxemburgse regering een huurcontract gesloten voor de drie bijgebouwen van het Paleis. Het Hof is huurder van de gebouwen gedurende de gehele looptijd van het contract; het kan een aankoopoptie uitoefenen nadat de verkoopprijs volledig betaald is, en wel tot uiterlijk 31 december 2015. De verkoopprijs wordt vastgesteld door een onafhankelijke deskundige.

Deze gebouwen werden op de actiefzijde van de balans opgenomen en de te betalen vergoedingen, op de passiefzijde van de balans, worden geraamd op 38,73 miljoen EUR volgens de waardering van de onafhankelijke deskundige. Dit is een voorlopige waarde, want de onderhandelingen lopen nog omdat enkele constructiefouten zijn ontdekt.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

De afschrijvingen 2001 voor het Montoyergebouw zijn herzien en gecorrigeerd voor 0,9 miljoen EUR onder "Andere aanpassingen". In 2001 was de afschrijving bij vergissing berekend op de totale waarde van het gebouw en het terrein, terwijl enkel rekening moest worden gehouden met de waarde van het gebouw.

Een van deze gebouwen zal eerst bij de oplevering van de lopende werken worden afgeschreven.

G. Vaste activa in aanbouw en vooruitbetalingen op materiële vaste activa

De Rekenkamer heeft onder deze rubriek een bedrag van 18 miljoen EUR opgenomen voor de middelen die nodig zijn voor het uitbreidingsproject van de Kamer. Deze middelen zijn grotendeels ter beschikking van de projectmanager gesteld door een overschrijving naar de daartoe geopende bankrekening. De rente op deze rekening wordt geboekt bij de begrotingsontvangsten.

Deze rubriek omvat ook een voorschot van 26 miljoen EUR dat door het Economisch en Sociaal Comité is verleend voor de financiering van de inrichting van het Belliardgebouw. Dit bedrag is begrepen in de vergoedingen volgens het leasingcontract dat vermeld is onder rubriek E "Leasing en soortgelijke rechten".

MATERIËLE VASTE ACTIVA

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

De nog te betalen vergoedingen voor leasing en soortgelijke rechten zijn opgenomen bij de schulden op lange en korte termijn op de passiefzijde van de balans. Zij omvatten de volgende bedragen:

LEASING EN SOORTGELIJKE RECHTEN

IN DE BALANS OP TE NEMEN GOEDEREN

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

IV. FINANCIËLE VASTE ACTIVA

De financiële vaste activa betreffen de kapitaalinvesteringen die worden gedaan banden te creëren die duurzaam zijn en/of de werkzaamheden van de Europese Gemeenschappen ondersteunen.

Onder deze rubriek vallen ook de toegekende permanente garanties en voorschotten, alsmede de netto activa van het Garantiefonds. Onderscheid moet worden gemaakt tussen de door de Europese Gemeenschap aan derden toegekende garanties en het Garantiefonds, dat dient ter dekking van de risico's van aan derde landen toegekende leningen.

A. Investeringen in gelieerde organisaties

Participatie in de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO)

De Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling heeft een beginkapitaal van 10 miljoen EUR, waarvan 3 % is ingebracht door de Europese Gemeenschap. Het volgestorte deel van dit kapitaal, 30 %, is volledig betaald.

Op te merken valt dat de presidenten van de Bank tijdens hun jaarvergadering van 15 april 1996 hebben besloten het toegestane kapitaal te verdubbelen. Op grond van dit besluit heeft de Gemeenschap ingetekend voor 30000 bijkomende aandelen van 10000 EUR elk. Deze operatie omvat volgestorte aandelen en af te roepen aandelen in de volgende verhouding: 22,5 % van de ingeschreven aandelen bestaat uit volgestorte aandelen en de rest uit af te roepen aandelen.

Deze balanspost vertegenwoordigt de totale afgeroepen en ingeschreven participatie van de Commissie in het kapitaal van de EBWO (157,5 miljoen EUR). De nog te verrichten betalingen op het volgestorte deel van het kapitaal, te weten 35,4 miljoen EUR, zijn opgenomen onder de schulden op korte termijn (8,4 miljoen EUR) en de schulden op lange termijn (27 miljoen EUR). Het nog niet volgestorte deel van het kapitaal (442,5 miljoen EUR) is opgenomen bij de extracomptabele verbintenissen.

De participatie van 3 % in de EBWO wordt geëvalueerd volgens de kostenmethode, want het gaat in feite om een financieel instrument, zoals bepaald in de IPSAS-norm 15 en de IAS-norm 39.

Participatie in het Europees Investeringsfonds (EIF)

Het EIF is de financiële instelling van de Europese Unie die gespecialiseerd is in risicokapitaal en waarborgen aan KMO's.

Krachtens het besluit van de Raad van 6 juni 1994 neemt de Europese Gemeenschap, vertegenwoordigd door de Commissie, voor 600 miljoen EUR (30 %) deel in het kapitaal van het EIF. Het volgestorte deel (20 %) is volledig betaald door de Commissie.

Op grond van een in 2000 ondertekende overeenkomst tussen de Commissie en de EIB beschikt de Europese Gemeenschap over een put-optie wat betreft haar aandelen in het EIF. Op 30 juni 2005 zal de Commissie het recht hebben haar aandelen te verkopen aan de EIB tegen een eenheidsprijs van 315000 EUR, wat een verhoging met 57,5 % in vergelijking met de aankoopprijs betekent.

Evenals bij de participaties in de EBWO wordt het nog niet volgestorte deel van het kapitaal (80 % of 480 miljoen EUR) opgenomen bij de extracomptabele verbintenissen.

Overeenkomstig IPSAS-norm 7 is de vermogensmutatiemethode in 2002 voor het eerst toegepast voor de waardering van de participatie van de Gemeenschappen in het EIF. Voorheen werd de kostenmethode toegepast. De vermogensmutatiemethode is een boekhoudkundige methode volgens dewelke de participatie aanvankelijk wordt geregistreerd bij de kosten en nadien wordt aangepast teneinde rekening te houden met de wijzigingen die zijn aangebracht na de verwerving van het aandeel van de investeerder in de netto-activa van de betrokken onderneming. De eindrekening vermeldt het aandeel van de investeerder in de resultaten van de onderneming.

Volgens de vermogensmutatiemethode wordt het bedrag van de participatie geëvalueerd op 30 % van het eigen kapitaal van het EIF. De voorlopige balans van het EIF voor 2002 omvat in totaal 555 miljoen EUR eigen kapitaal, inclusief 18,7 miljoen EUR winst van het begrotingsjaar. De participatie van de Gemeenschappen beloopt 30 % van dit bedrag of 166,5 miljoen EUR, waarvan 5,6 miljoen EUR betrekking heeft op het resultaat van het begrotingsjaar 2002.

Indien de kostenmethode zou zijn toegepast, zoals in de voorgaande jaren, zou de participatie gelijk zijn gebleven aan het bedrag van 2001, namelijk 120 miljoen EUR, wat 30 % is van het ingeschreven en afgeroepen kapitaal, gewaardeerd tegen de kosten.

Het verschil (46,5 miljoen EUR) wordt geboekt als resultaat van de aanpassing voor het gedeelte dat betrekking heeft op het aandeel in het resultaat van het begrotingsjaar (5,6 miljoen EUR) en als resultaat van uitgestelde aanpassingen voor de rest (40,9 miljoen EUR).

B. Andere financiële vaste activa

B.1. Participaties

Deze rubriek bevat de participaties die zijn genomen om begunstigden te helpen hun projecten te ontwikkelen.

Participaties in het ECIP-programma

Deze post omvat de participatiebewijzen en -leningen van de Gemeenschap in het kapitaal van "joint ventures" die tot stand zijn gekomen in het kader van het programma "European Community Investment Partners" (ECIP).

Het ECIP-programma is voortijdig stopgezet en de enige voortzetting ervan bestaat in de afsluiting. De definitieve afsluiting van het programma kan niet plaatsvinden voor de verdwijning van de laatste joint venture. De meeste verrichtingen zijn reeds afgesloten, teruggevorderd of omgezet in definitieve subsidies.

De reële waarde van de ECIP-participaties bleek moeilijk te evalueren. Overeenkomstig het voorzichtigheidsbeginsel is een waardecorrectie van 100 % toegepast.

Eurotech capital, Venture consort en JOP

Het instrument "Eurotech capital" heeft tot doel de financiering met particulier kapitaal van hoogtechnologische projecten van het midden- en kleinbedrijf via een netwerk van risicokapitaalinvesteerders te stimuleren. Het gaat om bijdragen die sedert 1990 zijn betaald en die prefinancieringen vormen welke onder bepaalde voorwaarden op de vervaldag van het contract moeten worden terugbetaald.

Het instrument "Venture consort" heeft tot doel de vorming van grensoverschrijdende consortia van risicokapitaalinvesteerders in het midden- en kleinbedrijf te bevorderen. Hier gaat het om sedert 1985 betaalde bijdragen voor investeringen in kleine en middelgrote ondernemingen die innoverende projecten ontwikkelen.

Het instrument "Joint Venture" - programma PHARE-TACIS (JOP) heeft tot doel de oprichting en ontwikkeling van gezamenlijke ondernemingen in de landen van Midden- en Oost-Europa en de Nieuwe Onafhankelijke Staten te vergemakkelijken.

Daar het in deze drie gevallen om risicokapitaaloperaties gaat, is het zeer moeilijk de huidige reële waarde van deze bijdragen te berekenen. Gelet op het voorzichtigheidsbeginsel zijn deze bijdragen met 100 % gecorrigeerd en derhalve in de balans met waarde nul opgenomen.

Overige communautaire instrumenten

In 2002 zijn voor het eerst participaties door andere financiële instrumenten in de balans opgenomen. In het verleden werden deze participaties uitsluitend beschouwd als begrotingsuitgaven van het lopende jaar.

Met de MKB-financieringsfaciliteit, die administratief wordt beheerd door de EBWO, wordt beoogd de groei van investeringsfondsen te bevorderen en ervoor te zorgen dat zij hun kapitaalinvesteringen in het MKB van de Phare-kandidaat-lidstaten op lange termijn handhaven. Het programma wordt gezamenlijk gefinancierd door de Commissie, de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO), de Ontwikkelingsbank van de Raad van Europa (CEB), geassocieerd met de Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW), en Europese Investeringbank (EIB).

De instrumenten "Groei en werkgelegenheid/ETF-startersregeling" (programma 1998-2000) en "meerjarenprogramma participatiemechanisme/ETF-startersregeling", administratief beheer door het EIF (programma 2001-2005), stimuleren de oprichting en financiering van beginnende KMO's door investeringen in gespecialiseerde en geschikte risicokapitaalfondsen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

B.3. Toegekende garanties en voorschotten

Deze rubriek omvat de vastgelegde activa, zoals zekerheden en borgstellingen, de permanente voorschotten op de kosten van gebouwen en het Garantiefonds.

Garantiefonds

Bij Verordening (EG, Euratom) nr. 2728/94 van de Raad van 31 oktober 1994 is een Garantiefonds ingesteld dat bestemd is voor het uitbetalen van de crediteuren van de Gemeenschap wanneer de nemer van een door de Gemeenschap toegekende of gegarandeerde lening in gebreke blijft.

Dit mechanisme dekt de door de Gemeenschap op besluit van de Raad gegarandeerde leningen, met name leningsoperaties van de EIB buiten de Unie en de macrofinanciële en financiële bijstandsleningen van Euratom buiten de Unie.

Overeenkomstig artikel 6 van deze verordening heeft de Commissie het financiële beheer van het Fonds toevertrouwd aan de EIB, in het kader van een overeenkomst tussen de Gemeenschap en de EIB die op 23 november 1994 in Brussel en op 25 november 1994 in Luxemburg werd ondertekend.

In Verordening (EG, Euratom) nr. 2728/94 tot instelling van een Garantiefonds, als gewijzigd bij Verordening (EG, Euratom) nr. 1149/99 van de Raad van 25 mei 1999, is bepaald dat het Fonds vanaf 1 januari 2000 zijn middelen ontvangt uit overmakingen uit de algemene begroting die gelijk zijn aan 9 % van het bedrag in hoofdsom van de operaties. Volgens deze verordening wordt het streefbedrag vastgesteld op 9 %. Overeenkomstig de voorschriften wordt, "indien het streefbedrag aan het einde van het jaar wordt overschreden, het surplus teruggeboekt naar een speciale begrotingslijn in de staat van ontvangsten van de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen".

Krachtens het Interinstitutioneel Akkoord van 29 oktober 1993 over de begrotingsdiscipline en de verbetering van de begrotingsprocedure is, bij wijze van voorziening, een reserve voor garanties op leningen aan en in derde landen opgenomen in de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen. Deze reserve is bedoeld om het Garantiefonds van de nodige middelen te voorzien en, in voorkomend geval, garanties te verstrekken voor een hoger bedrag dan beschikbaar is in het Fonds, zodat deze in de begroting kunnen worden opgenomen.

Het Fonds wordt onderhouden door betalingen uit de algemene begroting, de rente op de belegging van de beschikbare middelen van het Fonds en de terugvorderingen van in gebreke gebleven debiteuren wanneer het Fonds zijn garantie heeft gegeven.

Het bedrag in de financiële balans van de Commissie (1645 miljard EUR) betreft de nettoactiva van het Fonds per 31 december 2002. Met het oog op de transparantie van het Fonds bevat dit bedrag het terug naar de begroting over te schrijven surplus dat op 31 december 2002 het streefbedrag overstijgt (263 miljoen EUR).

Aangezien dit Fonds tot doel heeft het risico van wanbetaling op ieder ogenblik te dekken, en om rekening te houden met het voorzichtigheidsbeginsel, is een voorziening voor risico's en lasten gecreëerd. Deze voorziening (1382 miljoen EUR) komt overeen met het streefbedrag(2) van het Garantiefonds, berekend op basis van het op 31.12.2002 uitstaande bedrag. Het verschil tussen het bij de activa opgenomen bedrag van het fonds en het bedrag van de voorziening komt overeen met het terug naar de begroting over te schrijven surplus (263 miljoen EUR); het is opgenomen bij het eigen kapitaal.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

V. VORDERINGEN OP LANGE TERMIJN

In deze rubriek zijn de vorderingen van de Europese Gemeenschappen op een termijn van meer dan een jaar opgenomen.

A. Uit begrotingskredieten verstrekte leningen

Deze post omvat vooral de zogenaamde risicokapitaalleningen tegen speciale voorwaarden die worden toegekend in het kader van de samenwerking met derde landen(3). Hierbij komen de leningen die zijn toegekend ter bevordering van de vorming van "joint ventures" op investeringsgebied in Azië, Latijns-Amerika, het Middellandse-Zeegebied en in Zuid-Afrika in het kader van het ECIP-programma.

Tevens worden de middelen die in het kader van de programma's Media I, Media II en Media Plus (derde fase van het programma Media) zijn toegekend met het oog op het nemen van maatregelen ten gunste van de ontwikkeling van de audiovisuele industrie, onder deze rubriek geboekt. Aangezien de aflossing van de leningen overeenkomstig de contracten samenhangt met het steeds onzekere succes van de projecten, werd tijdens dit begrotingsjaar een afschrijving in de boekhouding opgenomen voor de leningen die definitief in subsidies werden omgezet.

De leningen van Media I (1991-1995) worden voor het eerst in deze rubriek opgenomen. Tot in 2001 vielen deze leningen onder "Andere vorderingen op lange termijn" (26,8 miljoen EUR). De reden hiervoor was dat de Commissie geen medecontractant was van de begunstigden. De steuncontracten werden ondertekend in naam van en door de gedecentraliseerde structuur waaraan de Commissie het beheer van de steun had toevertrouwd. Daar de Commissie aan het einde van het programma Media I terugnemingsovereenkomsten voor het rechtstreeks beheer van de dossiers heeft gesloten met de structuren die de leningen beheerden, worden deze leningen voortaan opgenomen bij de rubriek "Uit begrotingskredieten verstrekte leningen". Voor de vergelijkende gegevens van 2001 is de indeling gewijzigd.

Het ECIP-programma is voortijdig stopgezet en de enige voortzetting ervan bestaat in de afsluiting. De definitieve afsluiting van het programma kan niet plaatsvinden voor de verdwijning van de laatste joint venture. De meeste verrichtingen zijn reeds afgesloten, teruggevorderd of omgezet in definitieve subsidies.

Het was onmogelijk de reële waarde van de ECIP-participaties te ramen. Overeenkomstig het voorzichtigheidsbeginsel is een waardecorrectie van 100 % toegepast.

De leningen aan migrerende werknemers worden ook in deze rubriek opgenomen.

B. Uit opgenomen leningen verstrekte leningen

Krachtens het Verdrag kan de Raad met eenparigheid van stemmen de garantie- of leningsprogramma's goedkeuren die hij nodig acht om de doelstellingen van de Europese Gemeenschappen te verwezenlijken. De opgenomen leningen van de EG vormen rechtstreekse verplichtingen van de EG, en niet van de afzonderlijke lidstaten.

Op grond van een overeenkomst met de EIB neemt deze het risico van het instrument NCI Kasmiddelen voor haar rekening.

De ontwikkeling van de door de Europese Gemeenschappen verstrekte leningen is als volgt:

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Het uitstaande bedrag van de verstrekte leningen op 31 december 2002 is opgenomen in de rubriek vorderingen op lange termijn voor de leningen met een looptijd van meer dan een jaar en in de rubriek vorderingen op korte termijn voor de leningen met een looptijd van minder dan een jaar.

De leningen van Media I, tot 2001 opgenomen in rubriek V.C "Andere vorderingen op lange termijn", zijn overgedragen naar rubriek V.A "Leningen uit begrotingskredieten" voor een bedrag van 26,8 miljoen EUR (zie toelichting rubriek V.A van de activa).

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

C. Andere vorderingen op lange termijn

1. Communautaire pensioenen

Overeenkomstig artikel 83 van het Statuut komen de uitkeringen krachtens de pensioenregeling ten laste van de begroting van de Gemeenschappen (in het interinstitutionele hoofdstuk A.19 "Pensioenen en uitkeringen bij vertrek"). De ambtenaren dragen voor een derde bij in de financiering van de pensioenregeling door een verplichte bijdrage van 8,25 % van het basissalaris (lid 2). De lidstaten waarborgen gezamenlijk de uitbetaling van deze uitkeringen volgens de verdeelsleutel voor de financiering van deze uitgaven (lid 1, eerste alinea). Derhalve is in 2001 voor de eerste maal een vordering van 15,3 miljard EUR op de lidstaten geboekt bij de activa.

Ten gevolge van de wijziging van het tarief dat dient als basis voor de berekening (2,28 % op 31.12.2002, terwijl in 2001 een tarief van 3,35 % werd gebruikt) bedraagt het in de boekhouding opgenomen bedrag 19,5 miljard EUR voor 2002.

De communautaire pensioenen zijn in 2002 volgens dezelfde methode geboekt als in 2001: een voorziening bij de verplichtingen om de schuld vast te stellen, en een vordering bij de activa om aan te geven dat de lidstaten er zich bij de Gemeenschappen toe verbonden hebben de communautaire pensioenen te betalen. In het kader van het project tot modernisering van de boekhouding zal de rekenplichtige van de Commissie, na advies te hebben ingewonnen bij de rekenplichtigen van de andere instellingen en bij het comité boekhoudnormen, vaststellen welke methode moet worden gebruikt.

2. Financiële interventie van de Belgische staat

Het betreft de aankoop en inrichting van het gebouw D3 van het Parlement ten bedrage van 176 miljoen EUR, welk bedrag over een periode van 10 jaar moet worden betaald, met als laatste termijn 2008.

VI. VOORRADEN

De voorraad vaccins en antigenen die in het Voedsel- en Veterinair Bureau wordt bewaard, heeft een boekwaarde van 6504850 EUR. Deze voorraad is gewaardeerd volgens de geldende regels van de handleiding voor boekhouding en consolidatie van de Commissie (waardering tegen de meest recente aanschaffingskosten) en in 2000 voor het eerst opgenomen in de balans.

Deze rubriek omvat met name het wetenschappelijk en technisch materieel van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek. De splijtstoffen van Petten worden gewaardeerd tegen de aankoopprijs, omdat ze regelmatig worden verbruikt, en bedragen 2,08 miljoen EUR. Voor het GCO in Geel is overeenkomstig de boekhoudings- en consolidatiehandleiding van de Commissie een waardevermindering van in totaal 35,97 miljoen EUR toegepast. De voorraad zwaar water van Ispra is niet in de balans opgenomen omdat deze geen handelswaarde heeft.

De voorraad publicaties van het Bureau voor Officiële Publicaties der Europese Gemeenschappen (BOPEG), wordt volgens eigen regels gewaardeerd. Er zijn ook waardeverminderingen toegepast.

De waarde van de voorraad publicaties die in de balans is opgenomen, heeft betrekking op de door het Publicatiebureau bewaarde en/of beheerde publicaties die tegen betaling worden verspreid (betaalde voorraad). De publicaties die gratis worden verspreid zijn daarbij niet inbegrepen.

De waarde van de betaalde voorraad is altijd bepaald op basis van de kostprijs. De kostprijs wordt gedefinieerd als een derde van de verkoopprijs.

Op de balans van het Publicatiebureau van 31 december 2001 was voor het eerst een voorziening opgenomen om de waarde van de voorraad publicaties terug te brengen tot de marktwaarde. De marktwaarde is berekend op basis van de omloopsnelheid in 2001 van de publicaties die op 31 december 2000 in voorraad waren. Bij deze analyse is gebleken dat minder dan 0,5 % van de publicaties van vóór 2001 in 2001 commercieel werden verspreid.

Deze analyse is ook verricht voor 2002. Omdat daarbij de resultaten voor 2001 werden bevestigd, is besloten de waarde van de voorraad betaalde publicaties te verminderen tot nul. Daarbij wordt geen rekening gehouden met de uitslagkosten voor de publicaties die niet worden verkocht.

De waardevermindering van de voorraad drukkerijbenodigdheden is als volgt berekend:

- voor elke levering van vóór 2000 is een waardevermindering van 33 % per jaar van niet-gebruik toegepast;

- voor leveringen van 2000 en 2001 is de waardevermindering gebaseerd op het gebruik in 2002 van de op 31 december 2001 bestaande voorraad;

- op de leveringen van 2002 is geen waardevermindering toegepast.

Europees Parlement:

De waarde van de voorraden kantoorbenodigdheden is berekend op basis van de gewogen gemiddelde prijs van de artikelen en niet op basis van de laatste aanschaffingswaarde. De nettoboekwaarde op 31 december 2002 bedraagt 659043 EUR.

Het EESC en het CvdR hebben hun gemeenschappelijke voorraad kantoorbenodigdheden als volgt verdeeld: 61,5 % voor het EESC en 38,5 % voor het CvdR.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

VII. VORDERINGEN OP KORTE TERMIJN

B. Lopende vorderingen

B.1. Voorschotten aan de lidstaten

Dit bedrag heeft betrekking op een voorschot van 355 miljoen EUR dat aan het Verenigd Koninkrijk is betaald in verband met de kosten van de uitroeiing van mond- en klauwzeer. (Zie ook noot nr. 15, niet in de balanstelling opgenomen verbintenissen.)

B.2. Vorderingen op lidstaten

a. EOGFL-Garantie

Deze post omvat:

- vorderingen op begunstigden van steun uit het EOGFL-Garantie (2,376 miljard EUR) die door de lidsta