Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een beschikking van de Raad houdende instelling van een overlegprocedure inzake de betrekkingen tussen de lid-staten en derde landen op het gebied van het zeevervoer en inzake de acties op dit gebied in de internationale organisaties, alsmede van een machtigingsprocedure voor overeenkomsten inzake het zeevervoer" () (97/C 355/07)

De Raad heeft op 6 mei 1997 besloten, overeenkomstig artikel 84 (tweede alinea) van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling voor vervoer en communicatie, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 10 september 1997 goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw Bredima-Savopoulou.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 348e Zitting (vergadering van 1 oktober 1997) het volgende advies uitgebracht, dat met 85 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 3 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1. Inleiding

Op 14 maart 1997 heeft de Europese Commissie haar Mededeling over de "Externe betrekkingen op het gebied van zeevervoer" uitgebracht, waarop de Raad van ministers van vervoer reeds herhaaldelijk (19 en 20 juni 1995, 16 december 1996) had aangedrongen. Tien jaar na de goedkeuring van het pakket scheepvaartverordeningen van 1986 is de bovengenoemde Mededeling gericht op een globaal extern scheepvaartbeleid van de EU. Zij sluit aan bij de Mededeling "Op weg naar een nieuwe maritieme strategie" van maart 1996, waarin de externe dimensie van het scheepvaartbeleid als één van de steunpilaren van de toekomstige actie op dit gebied wordt beschouwd.

2. Inhoud van de Mededeling

2.1. Doelstellingen

Het externe beleid van de EU op het gebied van zeevervoer is er in de eerste plaats op gericht, de communautaire scheepvaartsector te ondersteunen en de communautaire handelsbelangen te beschermen door te zorgen voor vrije toegang tot en eerlijke concurrentievoorwaarden op de wereldmarkt.

De algemene doelstellingen zijn volgens de Mededeling:

- zowel bilateraal als multilateraal de ontwikkeling naar grotere liberalisering te ondersteunen, zodat bestaande beperkingen verder kunnen worden opgeheven;

- specifieke problemen aan te pakken die zich voordoen met derde landen, met name wat de toegang tot de markt betreft;

- het probleem van oneerlijke concurrentie aan te pakken, alsmede het probleem van schepen die niet aan de eisen voldoen, hetgeen vooral, doch niet uitsluitend, een gevolg is van de vrije registratie van schepen;

- een geïntegreerd Europees vervoerssysteem tot stand te brengen, waarbij ook de LMOE hulp moet worden geboden bij de overstap naar de markteconomie met het oog op hun toetreding tot de Unie.

Deze doelstellingen zullen in de toekomst (na 2000) via de Wereldhandelsorganisatie (WTO) kunnen worden verwezenlijkt; momenteel wordt van alle beschikbare wettelijke middelen en onderhandelingen gebruik gemaakt om ze te bereiken.

In de Mededeling worden de algemene beleidsdoelstellingen vertaald in specifieke doelstellingen die op de ontwikkelingen op de scheepvaartmarkt zijn afgestemd; voorts worden de procedures voor en de basiselementen van de communautaire externe actie vastgesteld, en worden communautaire voorschriften ter aanvulling van de reeds bestaande voorgesteld.

2.2. Soorten acties

Om de bovengenoemde doelstellingen te verwezenlijken, kan de EU de volgende acties ondernemen:

- preëmptieve acties (overeenkomsten met derde landen, multilateraal en bilateraal overleg);

- aanpak van problemen die het gevolg zijn van door derde landen genomen restrictieve maatregelen (demarches, overleg);

- het vastleggen van eerlijke concurrentievoorwaarden (maatregelen tegen de aan rederijen van derde landen verleende voordelen en met het oog op naleving van internationaal geldende regels en normen);

- samenwerkingsinitiatieven (bijstand aan derde landen).

Volgens de Commissie is de huidige internationale context voor dergelijke maatregelen gunstig. Protectionistische maatregelen zijn slechts in laatste instantie te overwegen, als overleg en onderhandelingen geen vruchten afwerpen. Tot dusver is de Unie ook in de praktijk op deze manier te werk gegaan.

2.3. Basiselementen van de communautaire externe actie

Centraal in het externe beleid van de Unie staan:

- verdere ontwikkeling van de betrekkingen met derde landen via:

communautaire overeenkomsten met derde landen en het instellen van overlegprocedures;

het aanpakken van problemen die voortvloeien uit restrictieve of discriminerende maatregelen van derde landen;

maatregelen die eerlijke concurrentie op commerciële basis moeten garanderen;

samenwerking met en technische bijstand aan derde landen;

- ontwikkeling van de samenwerking op het gebied van zeevervoer als onderdeel van een globale aanpak van de vervoerproblematiek in Europa (met inbegrip van Midden- en Oost-Europa);

- het versterken van de rol van de EU binnen de betrokken internationale organisaties, alsmede het voeren van onderhandelingen door de EU binnen die organisaties (conform communautaire procedures) ter bevordering van de positieve ontwikkelingen op het gebied van het scheepvaartbeleid en de verdere opheffing van bestaande restricties.

2.4. Bijlagen

Bij de Mededeling zijn de volgende vier bijlagen opgenomen:

2.4.1. Bijlage I

In bijlage I wordt een overzicht gegeven van de externe actie, specifieke acties en voorstellen terzake. In dit verband wordt bijzonder belang gehecht aan overleg, overeenkomsten en samenwerking en worden protectionistische maatregelen slechts als laatste uitweg genoemd.

2.4.2. Bijlage II

Bijlage II bevat een voorstel voor een beschikking van de Raad tot wijziging van Beschikking 77/587/EEG (). De voorgestelde beschikking van de Raad komt in de plaats van de bij Beschikking 77/587/EEG ingestelde procedure en heeft tot doel de acties van de EU en de lid-staten in hun betrekkingen met derde landen te stroomlijnen en de communautaire doelstellingen bij besprekingen en onderhandelingen in internationale organisaties te bevorderen. De ontwerp-beschikking is ook gericht op een overleg- en machtigingsprocedure voor overeenkomsten inzake het zeevervoer tussen lid-staten en derde landen.

2.4.3. Bijlage III

In bijlage III wordt een overzicht gegeven van de bestaande communautaire wetgeving en beleidsinitiatieven inzake externe aspecten van het zeevervoerbeleid tot op heden.

2.4.4. Bijlage IV

In bijlage IV komt de ontwikkeling van de betrekkingen tussen EU en derde landen op het gebied van zeevervoer uitvoerig aan de orde.

3. Algemene opmerkingen

3.1. Hoofddoel van de externe actie

3.1.1. In de Mededeling wordt het grote belang van de communautaire scheepvaart voor de EU onderstreept. Zowel voor de uitvoer/invoer als voor de scheepvaart zelf en voor de werkgelegenheid op schepen en in aanverwante maritieme sectoren heeft de EU alle belang bij een wereldwijde scheepvaartmarkt zonder grenzen. In de Mededeling over een nieuwe maritieme strategie worden externe activiteiten op het gebied van zeevervoer dan ook als een van de drie pijlers van het zeevervoerbeleid beschouwd. De overige twee pijlers zijn het concurrentievermogen van de communautaire scheepvaart en de veiligheid op zee.

3.1.2. De gunstige vooruitzichten voor de internationale scheepvaart wegens de aanhoudende ontwikkeling van de wereldhandel en de commerciële mogelijkheden kwamen reeds ter sprake in de Mededeling betreffende een nieuwe maritieme strategie () en komen in de onderhavige Mededeling opnieuw aan bod. Volgens vooruitzichten van de OESO en andere instanties zal het handelsverkeer over zee tegen het jaar 2010 verdubbeld zijn. Het is duidelijk dat de verdere liberalisering en het garanderen van vrije scheepvaartmarkten voor de EU een dringende noodzaak zijn.

3.1.3. Gezien de wijze waarop de wereldhandel is gestructureerd en de scheepvaartmarkten thans functioneren, heeft de communautaire scheepvaart evenwel met aanzienlijke problemen inzake toegang tot internationaal vervoer te kampen, en tegelijk is ook haar concurrentievermogen aangetast.

3.1.4. In het licht hiervan stemt het ESC volledig in met het hoofddoel van de Mededeling, nl. de liberalisering van het zeevervoer. Het ESC onderschrijft de oogmerken en de concrete doelstellingen van het communautair beleid inzake externe betrekkingen, die gericht moeten zijn op betere toegangsvoorwaarden voor de communautaire scheepvaartindustrie op markten van derde landen, alsmede op het scheppen van nieuwe kansen voor bedrijfsactiviteiten en werkgelegenheid op zee en in aanverwante maritieme sectoren aan land.

3.1.5. Het ESC heeft dit streven in een aantal adviezen zonder voorbehoud gesteund, nl.:

- twee adviezen () en een rapport over de eerste fase van het gemeenschappelijk zeevervoerbeleid;

- advies betreffende positieve maatregelen voor het zeevervoer ();

- advies over een nieuwe maritieme strategie ().

3.1.6. Het voorgestelde beleid dat vroegere initiatieven ter bevordering van beleidsmaatregelen op het gebied van de andere twee bovengenoemde pijlers aanvult, alsmede een correcte en strikte toepassing van de in de IMO- en IAO-overeenkomsten vastgelegde internationale normen door de havenstaten, zal samen met een degelijke beroepsopleiding die op de behoeften op de wereldmarkt is afgestemd, de Europese scheepvaart zeer ten goede komen. Het zal met name een doorslaggevende bijdrage leveren tot de verwezenlijking en instandhouding van een klimaat van vrije en eerlijke concurrentie, dat voor de ontwikkeling van het Europese zeevervoer onontbeerlijk is.

3.2. Rol van de Europese Unie binnen de internationale organisaties

3.2.1. Het ESC is het er in principe mee eens dat de Europese Unie binnen de internationale organisaties een belangrijke rol moet kunnen spelen. Opgemerkt zij dat de huidige Beschikking (77/587/EEG) waarin de overlegprocedure is vastgelegd, althans op gebieden waarvoor de Europese Unie reeds alleen bevoegd is, tot dusver niet als remmende factor heeft gewerkt. Hetzelfde geldt echter ook voor gebieden waar de bevoegdheid met de lid-staten gedeeld wordt.

3.2.2. In deze Mededeling kon niet worden voorbijgegaan aan de juridische vraag naar de externe bevoegdheid van de EU. Het Europees Hof van Justitie heeft zich reeds meermaals over deze problematiek gebogen (). Desondanks blijft het moeilijk om uit te maken waar de scheidingsslijn ligt tussen exclusieve bevoegdheid van de Europese Unie, gedeelde bevoegdheid met de lid-staten en exclusieve bevoegdheid van de lid-staten. Het staat evenwel als een paal boven water dat lid-staten en Commissie in alle bovengenoemde gevallen bij het vaststellen van hun standpunten nauw moeten samenwerken. Een en ander wordt overigens ook in bovengenoemde uitspraken van het Hof en in het advies van het ESC over de betrekkingen tussen EU en IAO () onderstreept.

3.2.3. In de Mededeling wordt uitdrukkelijk vermeld dat een en ander niet van toepassing is op het actiegebied van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) en de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO). De coördinatie van de standpunten ten aanzien van de veiligheid en de technische aspecten van het zeevervoer in het kader van IMO/IAO werden in de Mededeling over een gemeenschappelijk beleid inzake de veiligheid op zee (1993) aan de orde gesteld, waarover het ESC een uitvoerig advies heeft uitgebracht ().

3.2.4. Het ESC neemt zorgvuldig nota van de argumenten die in de Mededeling worden aangevoerd ter ondersteuning van het voorstel de rol van de Europese Unie in internationale organisaties te versterken door een gemeenschappelijk standpunt te presenteren en met één stem te spreken. De Europese Unie moet immers als een van de politieke, economische, commerciële en maritieme zwaargewichten in de wereld een passende rol kunnen spelen. Voor het welslagen daarvan is het niet zozeer van belang of de Europese Unie wel met één stem spreekt (vooral in het geval van onderwerpen waarvoor zij niet alleen bevoegd is), maar is vooral de wijze belangrijk waarop het communautaire standpunt in elk specifiek geval gecoördineerd, geformuleerd en gepresenteerd wordt. In deze context moeten geen nieuwe mechanismen in het leven worden geroepen; het is daarentegen wel zaak het huidige overlegsysteem te verbeteren en te versterken zodat wordt verzekerd dat de lid-staten regelmatig en tijdig op de hoogte worden gebracht en de stappen en initiatieven die tijdens het vervullen van elk onderhandelingsmandaat worden genomen, volledig doorzichtig zijn. Ook is het belangrijk dat optimaal gebruik wordt gemaakt van de ervaring waarover de afzonderlijke lid-staten beschikken. Bovendien is het bij stemrondes ongetwijfeld interessanter over een aantal individuele stemmen dan over slechts één groepsstem te beschikken.

3.2.5. Volgens de Mededeling is de WTO, in het kader waarvan de onderhandelingen na het jaar 2000 zullen worden hervat, het beste instrument om toegang tot de markt te krijgen. De Commissie lijkt niet te weten waarom tot dan wordt gewacht om in het kader van de Onderhandelingsgroep voor zeevervoersdiensten (NGMTS) te onderhandelen over het aangaan van verbintenissen die moeten leiden tot het afschaffen van restrictieve maatregelen op het gebied van maritieme diensten. In feite is een en ander te verklaren door de vrees van de maritieme sector dat een dergelijk initiatief de scheepvaart niet ten goede zal komen maar in het voordeel van andere sectoren (trade offs) zal uitvallen, en dat het ook geen verdere liberalisering van het zeevervoer maar wel een bestendiging van de bestaande protectionistische regelgeving en praktijken tot gevolg zal hebben. Als de onderhandelingen worden hervat, moeten hoe dan ook de basisprincipes in acht worden genomen dat geen nieuwe restrictieve maatregelen worden getroffen (standstill) en de bestaande worden opgeheven (roll back), alsmede dat door een zo groot mogelijk aantal landen (critical mass) de meestbegunstigingsclausule (MFN) onvoorwaardelijk wordt toegepast.

3.3. Bilaterale overeenkomsten op scheepvaartgebied tussen de EU en derde landen

3.3.1. Het ESC heeft er geen bezwaar tegen dat de Europese Unie na machtiging door de Raad bilaterale overeenkomsten op scheepvaartgebied sluit en dat ook in andere door de EU aangegane overeenkomsten bepalingen betreffende het zeevervoer worden opgenomen. Bilaterale overeenkomsten op scheepvaartgebied kunnen evenwel slechts worden gesloten als voor het geval in kwestie een machtiging (ad hoc) is verleend, als een specifiek onderhandelingsmandaat is toegekend, en als de Europese Commissie vooraf de nodige onderhandelingen met de lid-staten en de scheepvaartindustrie heeft gevoerd. Doorzichtigheid en voorlichting van alle belanghebbenden moeten overigens in alle fasen van de onderhandelingen verzekerd zijn.

3.3.2. In zijn advies "Op weg naar een gemeenschappelijk vervoersbeleid - Vervoer over zee" () vond het ESC het zinvol in de handelsovereenkomsten van de Unie met derde landen bepalingen inzake een verbod van discriminatie op zeevaartgebied te laten opnemen. Veelbetekenend is in dit verband het voorstel om in de achteraf goedgekeurde Verordening (EEG) nr. 4058/86 het volgende artikel op te nemen:

"Bij onderhandelingen over handels- of andere overeenkomsten met niet-lid-staten of groepen van niet-lid-staten dient de Gemeenschap ernaar te streven om in deze overeenkomsten een bepaling op te nemen inzake een verbod van discriminatie, waarbij de toegang voor in de lid-staten geregistreerde schepen tot het scheepvaartverkeer tussen de lid-staten en de betrokken niet-lid-staten wordt gewaarborgd. Met name dient een dergelijke bepaling de toezegging door de verdragsluitende partijen te omvatten dat zij zich zullen onthouden van vlaggendiscriminatie of ladingreservering."

3.3.3. Bovendien zij opgemerkt dat het ESC in zijn advies over een nieuwe maritieme strategie bezwaren heeft geuit tegen het voornemen van de Commissie om bilaterale onderhandelingen op het gebied van de scheepvaart te beginnen. Volgens hem "dient ervoor te worden gezorgd dat de activiteiten van de Commissie op dit gebied niet haaks staan op de door haar openlijk uitgesproken voorkeur voor een multilaterale aanpak, en dat de inspanningen van de lid-staten hierdoor worden ondersteund".

3.3.4. Het ESC stemt in met de aanpak die de Europese Commissie hanteert bij de behandeling van verschillende kwesties op scheepvaartgebied. Het onderschrijft ook het standpunt van de Commissie dat protectionistische maatregelen alleen in laatste instantie mogen worden aangewend als alle pogingen zijn mislukt om wederzijds aanvaardbare oplossingen te vinden. Het ESC is in het algemeen van oordeel dat nauwe samenwerking tussen Europese Unie, lid-staten en scheepvaartindustrie bij het onderzoeken en oplossen van de problemen op scheepvaartgebied prioritair moet zijn.

3.3.5. Het ESC stemt in met de voorgestelde initiatieven, die de doelstellingen van het communautair beleid moeten helpen verwezenlijken. Het verlenen van bijstand aan derde landen moet evenwel gericht zijn op beroepsopleiding en onderwijs, verbetering van de technische infrastructuur van vooral havens en gecombineerd vervoer, en niet op de scheepvaart zelf van de betrokken landen (b.v. via financiering voor de aankoop van schepen), daar dit de concurrentievoorwaarden zou vervalsen. Zoals in de Mededeling is aangegeven, moet het verstrekken van hulp overigens worden gekoppeld aan een verbetering van de operationele omstandigheden van de communautaire scheepvaart in haar geheel en niet alleen de lijnvaart. Wat de multilaterale onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) betreft, is het ESC het ermee eens dat de Europese Unie in de tussentijdse periode tot het jaar 2000 verdere liberalisering van de wereldhandel via het sluiten van bilaterale of andere overeenkomsten moet nastreven. Deze verdere liberalisering van het zeevervoer moet overigens als voorwaarde voor het verlenen van technische bijstand worden gesteld. Deze werkwijze wordt reeds door de Wereldbank en de Europese Commissie met succes gehanteerd in de betrekkingen met de landen van West-Afrika. Ook het recente document van de Europese Commissie over de te nemen maatregelen in het kader van de betrekkingen van de Europese Unie met de landen van West-Afrika bevat soortgelijke positieve elementen.

3.3.6. Een en ander geldt ook voor het inlassen van bepalingen betreffende het zeevervoer in andere overeenkomsten van de Europese Unie. Bij onderhandelingen terzake moeten trade-offs ten koste van de scheepvaart worden vermeden en moeten er stappen worden ondernomen om wezenlijke bepalingen betreffende de scheepvaart in te lassen. De regeling van maritieme kwesties mag niet van een latere aparte overeenkomst afhankelijk worden gemaakt; alleen maar briefwisseling kan evenmin volstaan.

3.4. Bilaterale overeenkomsten tussen lid-staten en derde landen

3.4.1. Het ESC vindt in beginsel dat de lid-staten de mogelijkheid hebben om met derde landen bilaterale overeenkomsten op scheepvaartgebied te sluiten indien het onderwerp in kwestie niet op communautair niveau wordt geregeld. Het is overigens krachtens Verordening (EEG) nr. 4055/86 de lid-staten niet verboden bilaterale overeenkomsten te sluiten mits de inhoud ervan niet indruist tegen de verordening en met name de bepalingen inzake vrachtdeling. De hele machtigings- en overlegprocedure moet doorzichtig en voldoende soepel zijn zodat de bureaucratische rompslomp tot een minimum wordt beperkt en ook met de soevereiniteitseisen van de lid-staten rekening wordt gehouden. Opgemerkt zij dat het initiatief in vele gevallen door derde landen wordt genomen, terwijl het scheepvaartbeleid dat een lid-staat uitstippelt en uitvoert, deel uitmaakt van het meer algemene beleid inzake betrekkingen met derde landen.

3.5. Herziening van de Verordeningen (EEG) nrs. 4057/86 en 4058/86

3.5.1. In de Mededeling wordt voorgesteld de Verordeningen (EEG) nrs. 4057/86 en 4058/86 () te herzien. Deze verordeningen - die deel uitmaken van het pakket van vier verordeningen betreffende de eerste fase van het gemeenschappelijk scheepvaartbeleid - gaan evenwel uit van wederzijdse overeenkomsten tussen lid-staten en vormen een zeer subtiel evenwicht, dat bij het herbekijken van het pakket verstoord zou worden. Aanbevolen wordt in nog hangende zaken de verordeningen strikt toe te passen en ze niet te herzien.

3.5.2. Tekenend is het feit dat het ESC () zeer recentelijk erop heeft aangedrongen "behoedzaam te werk te gaan bij eventuele herziening van het in 1986 vastgestelde maatregelenpakket. Het gaat hier om verordeningen die het resultaat zijn van afgewogen compromissen en concessies en die hebben bijgedragen tot de liberalisering van het handelsverkeer, zowel door hun rechtstreekse toepassing als door het ontradende effect dat ervan is uitgegaan. Dit zorgvuldig gekozen evenwicht zou bij bedoelde herziening wel eens kunnen worden verstoord. Het Comité voelt meer voor een stringentere toepassing van de instrumenten."

3.5.3. Met name wat Verordening (EEG) nr. 4058/86 betreft, is een eventuele herziening ervan niet wenselijk, omdat daarmee zou worden vooruitgelopen op de resultaten van overleg en onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) met het oog op een regeling van de procedure voor het treffen van tegenmaatregelen en de toepassing ervan.

3.5.4. Wat Verordening (EEG) nr. 4055/86 () betreft, is het vooral zaak dat de hangende kwesties opnieuw onder de loep worden genomen en met name wordt nagegaan wat met de bestaande bilaterale overeenkomsten inzake vrachtdeling tussen bepaalde lid-staten en derde landen in de toekomst moet worden aangevangen. Ongeacht de vraag of de Europese Commissie gemachtigd is om bilaterale communautaire overeenkomsten ad hoc te sluiten, moeten de bestaande overeenkomsten inzake vrachtdeling worden aangepast of opgeheven overeenkomstig de eisen en verplichtingen die uit Verordening (EEG) nr. 4055/86 voortvloeien; volgens deze verordening zijn de lid-staten overigens gemachtigd opnieuw over deze overeenkomsten te onderhandelen, zoals de Mededeling ook terecht vermeldt.

4. Bijzondere opmerkingen

4.1. Voorstel tot wijziging van Beschikking 77/587/EEG

4.1.1. Het ESC stelt vast dat de Commissie blijft streven naar een wijziging van Beschikking 77/587/EEG. In het Memorandum van 1985 "Op weg naar een gemeenschappelijk vervoersbeleid - vervoer over zee" heeft de Commissie reeds een wijziging van Beschikking 77/587/EEG voorgesteld waarbij bij het sluiten van bilaterale overeenkomsten tussen lid-staten en derde landen vooraf overleg zou moeten plaatsvinden en niet achteraf, zoals de bestaande beschikking voorschreef. In zijn desbetreffende advies van 1985 stemde het ESC in met dit vooraf te voeren overleg, maar onderstreepte het wel dat van de nieuwe procedure geen misbruik mocht worden gemaakt, omdat moet worden vermeden dat bij het sluiten van bilaterale overeenkomsten vertraging wordt opgelopen. In 1993 stelde de Commissie in haar discussiestuk over buitenlandse betrekkingen op het gebied van zeevervoer opnieuw voor, Beschikking 77/587/EEG te wijzigen.

4.1.2. Beschikking 77/587/EEG was het eerste rechtsinstrument (op het gebied van zeevervoer) dat krachtens artikel 84, lid 2, door de Raad van de EG werd aangenomen. Het ESC is het in principe eens met het voorstel tot wijziging van Beschikking 77/587/EEG. De bureaucratische rompslomp en tijdrovende procedures, waarin in het voorstel is voorzien maar die een snelle aanpak van telkens weer nieuwe problemen in de weg staan, dienen evenwel te worden vermeden. Een en ander heeft in bepaalde gevallen ook tot gevolg dat derde landen een verkeerd beeld krijgen van de coördinatiecapaciteit en bekwaamheid van de Unie om in te spelen op de over het algemeen snel veranderende omstandigheden tijdens een onderhandelingsproces. De overleg- en coördinatieprocedure moet evenwel worden verbeterd zodat de EU beter haar opdracht kan vervullen. Het voorgestelde comité mag niet onder toezicht van de Europese Commissie staan, maar moet als een orgaan van de Raad werken, en het moet worden voorgezeten door de lid-staat die het voorzitterschap van de Raad waarneemt. Dit standpunt is gebaseerd op het feit dat er tal van aangelegenheden zijn - m.b.t. bilaterale betrekkingen of internationale organisaties - waarvoor de EU niet exclusief bevoegd is. In het Verdrag zelf is zeevaart overigens wegens het specifieke karakter ervan in lid 2 van artikel 84 opgenomen. Wat het sluiten van bilaterale overeenkomsten betreft, wordt een soortgelijke regeling ook in de luchtvaart met succes toegepast.

4.1.3. De resultaten van de recente Intergouvernementele Conferentie over de herziening van de EU-Verdragen liggen volledig in de lijn van het boven uiteengezette standpunt van de ESC dat het (bij artikel 7 van het voorstel op te richten) comité als een orgaan van de Raad moet werken. De Conferentie heeft de werkingssfeer van artikel 113 van het Verdrag niet uitgebreid tot de dienstensector (waartoe ook maritieme diensten behoren) omdat tal van kwesties in deze sector niet onder de exclusieve bevoegdheid van de EU vallen.

Bij het bekijken van de onderhandelingsmandaten voor het sluiten van bilaterale overeenkomsten op scheepvaartgebied tussen de EU en resp. China en India, houdt de Raad overigens ook rekening met de procedures die worden gevolgd bij het sluiten van overeenkomsten op luchtvaartgebied. Deze procedures beantwoorden aan eerder door het ESC gedane voorstellen.

Brussel, 1 oktober 1997.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() PB C 113 van 11. 4. 1997, blz. 11.

() Beschikking 77/587/EEG van de Raad houdende instelling van een overlegprocedure inzake de betrekkingen tussen de lid-staten en derde landen op het gebied van zeevervoer en inzake acties op dit gebied in de internationale organisaties - PB L 239 van 17. 9. 1977, blz. 23.

() COM(96) 81 def. - Advies van het ESC: PB C 56 van 24. 2. 1997, blz. 9.

() PB C 344 van 31. 12. 1985, blz. 31; PB C 189 van 28. 7. 1986, blz. 20.

() PB C 56 van 7. 3. 1990.

() In de Zaak 22/70 ERTA (Commissie v. Raad (1971) Jurispr. 263) stelde het Hof van Justitie vast dat de Gemeenschap, gezien het feit dat zij gemeenschappelijke interne voorschriften vaststelt, automatisch ook gerechtigd is onderhandelingen te voeren over externe aangelegenheden die op deze gemeenschappelijke voorschriften van invloed kunnen zijn.

In het advies 1/76 (betreffende de overeenkomst over een Europees fonds voor het uit de vaart nemen van binnenschepen (1976) Jurispr.) werd vastgesteld dat, als de EG over interne bevoegdheden beschikt om een specifiek doel te verwezenlijken, zij impliciet ook de exclusieve externe bevoegdheid heeft, voor zover een en ander noodzakelijk is om die doelstelling te realiseren. Het advies 1/94 van het Hof ligt in dezelfde lijn en bepaalt dat de lid-staten in geval van gedeelde bevoegdheid bij internationale onderhandelingen nauw moeten samenwerken bij het vaststellen van standpunten.

() PB C 102 van 24. 4. 1995, blz. 7.

() PB C 34 van 2. 2. 1994, blz. 47.

() PB C 207 van 18. 8. 1986, blz. 31.

() Verordening (EEG) nr. 4057/86 betreffende oneerlijke tariefpraktijken in het vervoer over zee (PB L 378 van 31. 12. 1986, blz. 14 - Advies van het ESC in PB C 344 van 31. 12. 1985, blz. 31). Verordening (EEG) nr. 4058/86 betreffende een gecoördineerd optreden ter vrijwaring van vrije toegang tot lading in het vervoer over zee (PB L 378 van 31. 12. 1986 - Advies van het ESC in PB C 344 van 31. 12. 1985, blz. 31).

() Advies over een nieuwe maritieme strategie, PB C 56 van 24. 2. 1997, paragraaf 6.2.3.

() Verordening (EEG) nr. 4055/86 houdende toepassing van het beginsel van het vrij verrichten van diensten op het zeevervoer tussen de lid-staten onderling en tussen de lid-staten en derde landen (PB L 378 van 31. 12. 1986, blz. 1 - Advies van het ESC in PB C 344 van 31. 12. 1985, blz. 31).