Jaarverslag over de in 2020 gefinancierde humanitaire hulpacties van de Europese Unie

Naast Afrika, dat een substantieel deel ontving, werd een aanzienlijk deel van de humanitaire hulp van de EU opnieuw besteed aan door de crisis getroffen mensen in Syrië en zijn buurlanden, met inbegrip van de humanitaire component van de EU-Faciliteit voor vluchtelingen in Turkije.

In 2020 bleven de humanitaire behoeften toenemen als gevolg van complexe crises, natuurrampen en gezondheidscrises, met name de COVID-19-pandemie. Via haar directoraat-generaal Europese Civiele Bescherming en Humanitaire Hulp (DG ECHO) bleef de Commissie een belangrijke donor van humanitaire hulp, met een toewijzing van 2,1 miljard EUR aan steun aan miljoenen mensen in nood in meer dan tachtig landen. De enorme impact van de COVID-19-pandemie heeft de schrijnende situatie van kwetsbare bevolkingsgroepen verergerd. De humanitaire respons van de EU op de behoeften als gevolg van de pandemie bedroeg 450 miljoen EUR. Bovendien heeft de Commissie een humanitaire EU-luchtbrug opgezet als ad-hocoperatie waarmee door middel van 67 vluchten hulp werd geboden aan twintig landen over de hele wereld.

Dit verslag bevat een overzicht van de belangrijkste activiteiten en beleidsresultaten van de EU op het gebied van humanitaire hulp in 2020, zoals deze via de Europese Commissie (de Commissie) zijn gefinancierd.

Uganda biedt opvang aan de grootste vluchtelingenpopulatie (meer dan 1,4 miljoen) in Afrika, voornamelijk afkomstig uit Zuid-Sudan en de Democratische Republiek Congo. De instroom van vluchtelingen heeft de capaciteit van opvang- en transitcentra overbelast. De belangrijkste behoeften houden verband met voedselhulp, water, sanitaire voorzieningen en hygiëne en andere basisdiensten. Uganda is ook vatbaar voor natuurrampen en epidemieën.

9,3 miljoen mensen hadden hulp nodig als gevolg van de economische crisis, langdurige conflicten, natuurrampen (sprinkhanenplagen en grote overstromingen), de gevolgen van de COVID-19-pandemie en een nieuwe vluchtelingencrisis als gevolg van het conflict in Tigray. Als gevolg daarvan waren er 1,8 miljoen intern ontheemden en 1,1 miljoen vluchtelingen in Sudan, terwijl uit de meest recente beoordeling met behulp van de geïntegreerde classificatie van de voedselzekerheidsfase (Integrated Food Security Phase Classification — IPC) bleek dat de voedselonzekerheid is toegenomen.

Het conflict in de noordelijke provincie Tigray leidde tot voedselonzekerheid voor ongeveer 4,5 miljoen mensen en nog eens 2 miljoen intern ontheemden. Ondanks diplomatieke inspanningen bleef Tigray afgesneden van externe bijstand. De EU heeft 24,8 miljoen EUR uitgetrokken voor de crisis in Tigray en de overloopeffecten ervan.

In deze regio worden meer dan 10 miljoen mensen getroffen door een jarenlange crisis. De EU-fondsen hebben voorzien in hulp, bescherming en bijstand aan door conflicten geteisterde bevolkingsgroepen in de regio, en hebben de behandeling van ernstige acute ondervoeding ondersteund.

De EU heeft voorzien in snellereactiemechanismen, beschermingsdiensten, luchtdiensten die toegang bieden tot moeilijk bereikbare gebieden (ECHO Flight), humanitaire civiel-militaire coördinatie en veiligheidsbeheer in conflictgebieden. Zij heeft ook voorzien in behandelingen als gevolg van de levensmiddelen- en voedselcrisis. Tot slot heeft de Commissie het verband tussen humanitaire en ontwikkelingshulp en vrede gerealiseerd om de weerbaarheid van de getroffen bevolking op te bouwen, de humanitaire behoeften te verminderen en de onderliggende oorzaken van voedselonzekerheid en acute ondervoeding aan te pakken.

De EU is tegemoetgekomen aan dringende humanitaire behoeften in Burkina Faso, Mauritanië, Mali, Tsjaad, Niger, Nigeria en Kameroen door hulp voor meer dan 7,5 miljoen mensen toe te wijzen.

Als gevolg van extreme weersomstandigheden, de COVID-19-pandemie en beschermingsproblemen hadden 1,74 miljoen mensen in Burundi en meer dan 310 000 vluchtelingen in buurlanden humanitaire hulp nodig.

De EU-steun had betrekking op voedsel, veilig drinkwater en essentiële geneesmiddelen, onderwijs in noodsituaties en paraatheid voor de COVID-19-crisis.

Tienduizenden Sahrawi-vluchtelingen bevinden zich nog steeds in een vergeten crisis, die al veertig jaar duurt. Zij leven in vijf kampen met beperkte toegang tot externe hulpbronnen, waardoor humanitaire hulp essentieel is voor hun overleven.

De EU-steun was gericht op humanitaire bescherming, contant geld voor basisbehoeften en onderwijs in noodsituaties.

Noodhulp bij natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen, onderwijs in noodsituaties en rampenparaatheid waren prioriteiten in de regio, gezien de toename van extreme weersomstandigheden. Ook werden meer dan 16 miljoen mensen bedreigd door voedselonzekerheid. De COVID-19-pandemie en de gevolgen ervan hadden ernstige gevolgen voor de bestaansmiddelen, en EU-financiering heeft bijgedragen tot paraatheid en respons. De EU heeft ook humanitaire hulp verstrekt naar aanleiding van de crisis in verband met gewapend geweld en interne ontheemding in de provincie Cabo Delgado in Mozambique.

In Afghanistan waren 3,4 miljoen intern ontheemden en in Iran en Pakistan verbleven 6,5 miljoen Afghaanse vluchtelingen. In Iran was de toegang tot basisdiensten vanwege toegenomen druk door Amerikaanse sancties beperkt, terwijl de voedselcrisis in Pakistan door de COVID-19-crisis werd verergerd. Alle drie de landen werden getroffen door natuurrampen.

De COVID-19-crisis deed de armoede toenemen en maakte migranten en asielzoekers kwetsbaarder. Het orkaanseizoen had negatieve gevolgen voor de bestaansmiddelen en de infrastructuur. In de regio werden ongeveer 10 miljoen mensen blootgesteld aan voedselonzekerheid.

De EU-bijstand had betrekking op sectoren als humanitaire bescherming, gezondheidszorg, water en sanitaire voorzieningen, onderwijs in noodsituaties en rampenparaatheid.

Naast hulp heeft de EU haar inspanningen op diplomatiek vlak voortgezet. Samen met Spanje heeft de EU in mei 2020 een virtuele donorconferentie naar aanleiding van de migratie- en vluchtelingencrisis in Venezuela georganiseerd.

De EU heeft Syrische vluchtelingen en plaatselijke kwetsbare bevolkingsgroepen in Libanon en Jordanië geholpen. Naar aanleiding van de verwoestende explosies in de haven van Beiroet in augustus 2020 werd 30 miljoen EUR aan onmiddellijke steun verstrekt.

De Commissie heeft de conferentie over ter ondersteuning van de toekomst van Syrië en de regio georganiseerd en mede voorgezeten en heeft deelgenomen aan de humanitaire taskforce in verband met de Internationale Steungroep voor Syrië in Genève.

In Syrië hadden meer dan 11 miljoen mensen humanitaire hulp nodig. De EU-steun heeft kwetsbare bevolkingsgroepen geholpen en had betrekking op de verstrekking van voedsel, geneesmiddelen, water en onderdak, alsook het verbeteren van de levensomstandigheden, onder meer op het gebied van gezondheid, bescherming en onderwijs in noodsituaties, en door de verstrekking van contant geld.

Noodhulp werd verleend aan de meest kwetsbare personen die door interne conflicten in Mindanao en door natuurrampen werden getroffen. De EU-steun had betrekking op gebieden als noodopvang, water, sanitaire voorzieningen en hygiëne, gezondheid, voedsel en hulpgoederen en onderwijs in noodsituaties.

De EU heeft in oktober 2020 een donorconferentie voor Rohingya’s mede georganiseerd en heeft steun verleend voor basisdiensten en rampenrisicovermindering. Zij heeft ook steun verleend aan kwetsbare bevolkingsgroepen in andere conflictgebieden van Myanmar, alsook aan vluchtelingen in Thailand, Indonesië en Maleisië.

Er zijn ongeveer 900 000 staatloze vluchtelingen in Cox’s Bazar in Bangladesh, die volledig afhankelijk zijn van humanitaire hulp, zonder vrij verkeer en zonder mogelijkheden om een inkomen te verdienen.

In november 2020 heeft de Commissie tijdens de internationale conferentie over Afghanistan een nevenevenement over humanitaire hulp, internationaal humanitair recht en de bescherming van burgers mede georganiseerd.

·Conditional Cash Transfer for Education – het grootste EU-programma voor onderwijs in noodsituaties. Dit programma, waarmee kwetsbare gezinnen contant geld krijgen als hun kinderen naar school gaan, kwam ten goede aan meer dan 670 000 kinderen.

·Emergency Social Safety Net – hiermee kregen 1,8 miljoen vluchtelingen via debetkaarten maandelijks geld om in hun basisbehoeften te voorzien.

In het kader van de EU-faciliteit voor vluchtelingen in Turkije was reeds 2,4 miljard EUR voor humanitaire projecten verstrekt uit de EU-begroting en via aanvullende bijdragen van de EU-lidstaten. In 2020 werd nog eens 531,7 miljoen EUR toegewezen.

In 2020 werden in Turkije 4 miljoen vluchtelingen opgevangen, van wie 3,6 miljoen Syriërs die het conflict waren ontvlucht. De bestaande kwetsbaarheden werden nog verergerd door de COVID-19-pandemie, waardoor de behoeften van vluchtelingen toenamen. Sinds 2015 heeft de EU via meer dan 22 partnerorganisaties ruim tachtig humanitaire projecten ondersteund.

De EU-steun had betrekking op contant geld, water en hygiëne, gezondheid, bescherming en juridische bijstand voor intern ontheemden, en noodmaatregelen in het kader van de COVID-19-crisis.

De EU-steun kwam ten goede aan kwetsbare burgers in Gaza, die zijn blootgesteld aan conflicten in een verslechterende sociaal-economische omgeving. Bovendien is steun verleend aan kwetsbare gemeenschappen die het risico lopen gedwongen ontheemd te worden en geen toegang hebben tot basisdiensten op de Westelijke Jordaanoever.

Westelijke Balkan

In 2020 strandden zo’n 8 000 vluchtelingen en migranten, waardoor 1 500 tot 3 000 mensen in slechte omstandigheden buiten moesten slapen. De EU-steun had betrekking op gezondheidsdiensten, respons op de COVID-19-crisis, bescherming, steun voor niet-begeleide minderjarigen en levensreddende bijstand voor mensen in en buiten de tijdelijke opvangcentra.

Totale humanitaire hulp van de EU — 5,5 miljoen EUR.

Oekraïne

3,4 miljoen mensen hadden hulp nodig in de door conflicten getroffen delen van Oekraïne. De situatie werd verergerd door de COVID-19-pandemie en voedselonzekerheid. Dit had gevolgen voor de verstrekking van humanitaire hulp in gebieden die niet onder de controle van de regering staan.

De EU-steun had betrekking op multifunctionele bijstand in geld, onderwijs in noodsituaties, voorlichting over het gevaar van mijnen, maatregelen ter voorbereiding op de winter en respons op de COVID-19-crisis.

Totale humanitaire hulp van de EU — 23 miljoen EUR.

Nagorno-Karabach

Door de vijandelijkheden tussen Armenië en Azerbeidzjan vielen duizenden slachtoffers en werden honderdduizenden gedwongen hun huizen te ontvluchten. De EU heeft onmiddellijke steun toegekend om in basisbehoeften te voorzien.

Totale humanitaire hulp van de EU — 3,9 miljoen EUR.

Horizontale prioriteiten

Onderwijs in noodsituaties

In 2020 dreigden meer dan 1 miljard kinderen achterop te raken in het leerproces, een ongekende ontwrichting van het onderwijs als gevolg van de COVID-19-pandemie. Overeenkomstig haar eerdere toezeggingen heeft de Commissie 10 % van de oorspronkelijke EU-begroting voor humanitaire hulp voor 2020 aan onderwijs in noodsituaties toegewezen.

Deze financiering beliep 115 miljoen EUR ten gunste van meer dan 1,9 miljoen kinderen.

Paraatheid bij rampen

In 2020 is de Commissie rampenparaatheid en vroegtijdige actie blijven versterken door 50 miljoen EUR toe te wijzen aan specifiek gerichte acties ten behoeve van 35 miljoen mensen in rampgevoelige gebieden.

Rampenparaatheid is geïntegreerd in humanitaire hulp en 46 % van alle in 2020 gefinancierde humanitaire projecten van de EU had betrekking op activiteiten op het gebied van rampenparaatheid (65 % in de afgelopen vijf jaar). Dit houdt ook verband met activiteiten ter verbetering van de klimaatbestendigheid, waarbij veel van de landen die te kampen hebben met humanitaire crises tot de meest klimaatgevoelige landen ter wereld behoren. De Commissie werkt actief aan het bevorderen van synergieën tussen haar activiteiten in verband met het kader van Sendai voor rampenrisicovermindering en de Overeenkomst van Parijs.

In een daarmee samenhangende inspanning om de langetermijnoorzaken van rampen terug te dringen, heeft de Commissie ook een gefaseerde aanpak gevolgd om de milieuvoetafdruk van de humanitaire hulp die zij verleent, te verkleinen.

Bijstand in geld