Nr.C223/10 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 31.8.92
Adviesover:
—hetvoorstelvooreenrichtlijnvandeRaadinzakedeonderlingeaanpassingvande
wettelijkeenbestuursrechtelijke bepalingenvandeLid-Statenbetreffendedeteruggave
vancultuurgoederen dieoponrechtmatige wijzebuitenhetgrondgebiedvaneenLid­
Staatzijngebracht,en
—hetvoorstelvooreenverordening (EEG)vandeRaadbetreffendedeuitvoervancultuur­
goederen(!)
92/C223/03)
DeRaadheeftop24februari1992besloten,overeenkomstig debepalingenvanartikel100A
vanhetVerdragtotoprichtingvandeEuropeseEconomischeGemeenschap ,hetEconomisch
enSociaalComitéteraadplegenovervoornoemdevoorstellen .
DeAfdelingvoorsocialeaangelegenheden ,gezinsvraagstukken ,onderwijsencultuur,die
metdevoorbereiding vandedesbetreffende werkzaamheden wasbelast,heefthaaradvies
op15mei1992goedgekeurd .RapporteurwasdeheerProumens.
HetEconomischenSociaalComitéheefttijdenszijn297eZitting(vergaderingvan26mei
1992)hetvolgendeadviesuitgebracht,datmetalgemenestemmenisgoedgekeurd .
HetEconomisch enSociaalComitéstemtinmethet
voorstelvooreenrichtlijnvandeRaad,ondervoorbe­
houdvandehiernavolgendeopmerkingen ensug­
gesties.
HetverbaasthetComitéoverigensdathetnietgeraad­
pleegdisoverhetvoorstelvooreenverordeningbetref­
fendedeuitvoervancultuurgoederen ;hetformuleert
totslotvanditadviesdanookkritiekopdehandelwijze
vandeCommissie ,éneenreeksopmerkingenoverde
tekstzelf.
1.VoorstelvooreenrichtlijnvandeRaadbetreffende
deteruggavevancultuurgoederen dieoponrecht­
matigewijzebuitenhetgrondgebiedvandeLid­
Statenzijngebracht
1.1.Alge.nenebeginselen
1.1.1.HetdoordeCommissienagestreefdedoelis
beschermingvandecultuurgoederen vandeLid-Staten
tegenonrechtmatigintracommunautair verkeer,nadat
hetgoederenverkeer vanaf1januari1993volledigvrij
zalzijngeworden .
1.1.2.DeCommissieisvanmeningdat,niettegen­
staandehetfundamentelebeginselvanhetvrijeverkeer
vangoederen,rekeningmoetwordengehoudenmethet
specifiekekaraktervancultuurgoederen ,dienietzonder
meergelijkkunnenwordengesteldmetgewonekoop­
waar.
1.1.3.HetfeitdatdeLid-Statennationalemaatrege­
lenkunnentreffenterbeschermingvanhetnationale
kunstbezitovereenkomstig debepalingenvanartikel36
vanhetVerdrag,magechternietbetekenendateen
beroepopdatartikeldeverwezenlijking vandeinterne
marktbemoeilijkt .1.1.4.DeLid-Statenbehoudennamelijkhetrecht,
krachtensdatzelfdeartikel36vanhetVerdrag,omhun
nationalebezitteomschrijvenenbeschermendemaatre­
gelenvastteleggen,zoalsbijvoorbeeldhetverplicht
stellenvantoelatingsbewijzen .
1.1.5.Dekwestievandeexportvannationalekunst­
schattenisoverigensalinverschillendeinternationale
overeenkomsten behandeld,zoalsindeOvereenkomst
vandeOrganisatievandeVerenigdeNatiesvooronder­
wijs,wetenschapencultuur(UNESCO)van14novem­
ber1970endeEuropeseOvereenkomst van23juni
1985inzakemisdrijvenmetbetrekkingtotculturele
eigendom (vandeRaadvanEuropa).Hetzieterechter
nietnaaruitdatdieovereenkomsten optijdzullenzijn
geratificeerd (d.w.z.vóór31december1992).
1.1.6.Inditverbandzijvermelddat,geziendemoei­
lijkhedenenbezwarendiedeLid-Statenmetbetrekking
totdieovereenkomsten hebben,aanhetInternationaal
Instituutvoordeeenmakingvanhetprivaatrecht (Uni­
droit)verzochtiseentekstuittewerkendiejuridisch
aanvaardbaar isvoorallepartijen.Hetblijktechterdat
ookdiebepalingennietvoor31december1992zullen
kunnenzijnopgesteldengoedgekeurd .
1.1.7.BijgevolgisdeCommissiedusmetdetekst
gekomen,waaroverhetEconomischenSociaalComité
hetonderhavigeadviesuitbrengt.
1.1.8.Hetiszondermeerduidelijkdatde
struikelblokken indevoornoemdeovereenkomsten en
bijdewerkzaamheden vanUnidroitgeleidhebbentot
eenaantalonduidelijkheden indetekstvanhetrichtlijn­
voorstel;ookinditvoorstelwordennietalle,metname
juridische,problemenopgelostdiedeonrechtmatige
uitvoervancultuurgoederen stelt.
1.1.9.Debepalingenvanartikel10zullenbijvoor­
beeldzekeraanleidingtottalrijkeconflictenzijn,over
metname:
—devaststellingendehoogtevande„billijkevergoe­
ding", (!)PBnr.C53van28.2.1992,blz.8-11.

31.8.92 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C223/11
—devraagofdeverwerverhadkunnenofmoeten
wetendatdedesbetreffende cultuurgoederen op
onrechtmatige wijzebuitenhetgrondgebiedvande
Lid-Staatzijngebracht,
—degelijkwaardigheid vanderechtenvandeverwer­
verbijverkrijgingomniet(schenking,erfopvolging )
enbijverkrijgingonderbezwarendetitel(koop).
1.2.Algemeneopmerkingen
1.2.1.Erwordentweetermengebezigd:
a)nationaalbezit;
b)cultuurgoederen .
1.2.2.Volgensdehuidigetekstvanhetrichtlijnvoor­
stelzijncultuurgoederen goederendiedeeluitmaken
vanhetnationaalbezitendietotéénvandeinde
bijlagebijderichtlijnvermeldecategorieënbehoren.
1.2.3.Dielijst,diehetresultaatisvanonderhan­
delingentussendeLid-Staten,vormtinfeiteeeneerste
compromis .
1.2.4.Erbestaandaarentegennoganderecultuur­
goederendienietopdezelijstvoorkomenendietoch
deeluitmakenvanhetnationalebezitvandeLid-Staten,
diegeheelvrijzijnindeomschrijvingvanhunnationaal
patrimonium .
1.2.5.Goederendiebehorentothetnationaalkunst­
bezitennietvoorkomenindebijlagevallendusniet
onderdeonderhavigerichtlijn;opdiegoederenzijndus
nietdebepalingeninzaketeruggaveeninzakecommu­
nautaireuitvoervergunningen vantoepassing .
1.2.6.Detoepasbaarheid vandebepalingenvande
artikelen30t/m36vanhetVerdraginhetkadervan
deonderhavigerichtlijnmoetdoordeCommissienog
wordentoegelichtineenMededeling .
1.2.7.DeCommissieheeftzichmetnamehetrecht
voorbehouden haarvisieopartikel36inditverbandte
verduidelijken .HetComitéhooptvanhartedatdie
interpretatievandeCommissiebekendzalwordenge­
maaktvóórdepublikatievanhetonderhavigerichtlijn­
voorstelenhetzougaarneziendathetdaaroverwerd
geraadpleegdofiniedergevalvaninformatiewerd
voorzien.
1.3.Bijzondereopmerkingen
1.3.1.Afgezienvandeinhetonderhavigevoorstel
vastgelegdebepalingeninzakeverjaring,zouhetpro­
bleemvanhetuiteenlopenvandeverjaringstermijnen
inhetstrafrechtvandeLid-Staten (zoalsbijvoorbeeld
voorheling)moetenwordenopgelost.Hetzouonge­
twijfeldwenselijkzijn,diefstalvancultuurgoederen
envannationaalkunstbezittebeschouwen alseen
gekwalificeerd delictdatnietverjaart.
1.3.2.HetComitéheeftzichafgevraagdofcultuur­
goederendieaanreligieuzegemeenschappen ,aanprivé­
museaofaanparticulierentoebehorenonderdebepa­lingenvandevoorgestelderichtlijnvallen.Datlijkthet
gevaltezijnindiendiecultuurgoederen totdeinde
bijlageopgesomdecategorieënbehoren.
1.3.3.Erzijopgewezendatvoorderegelingvande
teruggavealleenvoorzienisineenproceduretussen
Lid-Staten .
1.3.4.HetComitévraagtzichafofergeenharmoni­
satienodigisvanrechtsmiddelen alsdeinbetaling­
geving,hetrechtvanvoorkoop,hethandelsverbod voor
nationalemusea,welkeandersslechtseenbronvan
moeilijkhedenofzelfsvanconflictenzullenzijnbijde
indeonderhavigerichtlijnbedoeldeprocedures .
1.4.Opmerkingenbijdebijlage
1.4.1.Alsdecriteriaaandehandwaarvandewaarde
vandeindebijlageopgesomdecultuurgoederen wordt
bepaaldhetresultaatzijnvaneenconsensustussende
Lid-Staten,zouervooreenprocedurevooraanpassing
vandiecriteriamoetenwordengezorgd,geziendegrote
schommelingen indewaardevandiegoederen.
1.4.2.Watkanerwordengedaanomtevoorkomen
datverzamelingen (punten11en12)wordenontman­
teldteneindehetverkeervanvoorwerpeneruitte
vergemakkelijken (ookalzoudekoperdeverzameling
weerwillensamenstellendooropeenvolgende aan­
kopen).
1.4.3.Watarchievenbetreft,lijkteenouderdomvan
50jaaralscriteriumnietrealistisch.Dearchievenvan
eenkunstenaaralsMagritteofPicassowordenb.v.
ipsofactocultuurgoederen bijhetoverlijdenvande
kunstenaar,tenzijtestamentairandersisbepaald.
1.4.4.Dewaardenendeouderdomdieindebijlage
genoemdwordenendiecriteriazijnaandehandwaar­
vannationalekunstschatten alscultuurgoederen kun­
nenwordenbeschouwd,kunnentwijfelachtigzijnen
hetComitéplaatstdanookvraagtekensbijdetoepas­
singervan.
1.4.5.HetComitévraagtzichinditverbandnamelijk
afhoeendoorwiedewaardedrempels wordenvastge­
steld;verderzoudendedefinitiesopbepaaldepunten
verschillendkunnenwordengeïnterpreteerd .
Bovendienkandevaststellingvandeeconomische
waardebijdeindieningvanhetverzoekomteruggave
ookaanleidingtotgeschillenzijn.
1.5.Bijzondereopmerking
1.5.1.Demedewerking vankunstgalerijen ,veiling­
huizenofantiquairsisvanzeerveelbelang,omniette
zeggenonmisbaaromduidelijkheidteverschaffenover
overdrachtenvancultuurgoederen ,eneenEuropeseof
zelfsinternationaleberoepscodezoudanookuitermate
wenselijkzijn.

Nr.C223/12 31.8.92 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen
2.Voorstelvooreenverordening (EEG)vandeRaad
betreffendedeuitvoervancultuurgoederen
2.1.HoewelhetEconomischenSociaalComiténiet
overditvoorstelisgeraadpleegd ,meenthet,inde
contextvanhetrichtlijnvoorstel datoverdezelfdecul­
tuurgoederengaat,zijnverbazingoverdezegangvan
zakentemoetenuitsprekenencommentaartemoeten
leveren.HetComitézoumethetvoorstelkunnenin­
stemmen,maarzoudanweleenaantalopmerkingen
willenformuleren .2.3.2.HetComitéwilmetnameblijvenstilstaanbij
hetvolgende :
—dedefinitievancultuurgoederen isinditvoorstel
nietgelijkaandedefinitieinhetrichtlijnvoorstel en
deverwijzingnaareenlijstkantotmoeilijkheden
leidenb.v.watdewaardenbetreft,
—m.b.t.decriteriavandebijlagegeldthetzelfdecom­
mentaaralsinparagrafen1.4.4en1.4.5isgefor­
muleerd.
2.3.3.Teneindeeenbetertoezichttewaarborgenop
deuitvoervandeinhetonderhavigevoorstelvooreen
verordeningbedoeldecultuurgoederen ,stelthetComité
vooreencertificaatintevoerendatwordtafgegeven
doordebevoegdeautoriteitenendataltijdbijhet
cultuurgoedmoetblijven,zodatdeoorsprongvanhet
goedooknaeigendomsoverdrachten (doorverkoop,
schenking,inbetalinggeving ,voorkoop)altijdbekend
blijft.NatuurlijkishetComitézichwelbewustvande
moeilijkheden dieeendergelijkeprocedurezoukunnen
opleveren.Hetdesbetreffende certificaatzouechterniet
mogenwordengebruiktvoorfiscaledoeleinden,want
datisniethetbeoogdedoel.
2.3.4.Zouhetnietopportuunzijndespecifiekecom­
petentievandedouanetegebruikenomdegeldigheid
vanuitvoervergunningen tebeoordelen ?
2.3.5.Hetzouinditverbanddanookwenselijkzijn
eenaantaldouaneambtenaren bijtescholen,nuhun
huidigetakenwordeningekrompenofgeheelver­
dwijnen.
2.3.6.Hoestaathetmetdevergunningenvoortijde­
lijkeuitvoernaarderdelanden,b.v.voortentoonstellin­
gen,metnamewatdeteruggaveprocedures betreftin
gevalvaningebrekeblijvenvandetijdelijkeinvoerder?2.2.Algemeneopmerkingen
2.2.1.TerwijldeCommissievanoordeelisdatcul­
tuurgoederenvanwegehunspecifiekekenmerkenniet
zondermeergelijkkunnenwordengesteldmetkoop­
waar,baseertzijhaarvoorstelvooreenverordening
tochopartikel113vanhetVerdrag,datdeeluitmaakt
vanhoofdstuk4„dehandelspolitiek ".
2.2.2.HetComitéisvanmeningdatartikel100A
geschikterzouzijngeweestenzowelhetParlementals
hetESCindegelegenheidzouhebbengesteldzichover
ditbelangrijkeonderwerpuittespreken;tenslotteis
hetnationaalbezitaancultuurgoederen ietsdatalle
Europeseburgersaangaat.
2.3.Bijzondereopmerkingen
2.3.1.Erzijmetnadrukopgewezendathetinhet
onderhavigevoorstelvooreenverordeninguitsluitend
gaatomdeexportvancultuurgoederen naarderde
landen(terwijlhetinhetvoorstelvooreenrichtlijn
gaatomonrechtmatiggoederenverkeer tussendeLid­
Staten).
GedaanteBrussel,26mei1992.
DeVoorzitter
vanhetEconomisch enSociaalComité
MichaelGEUENICH