COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 26.07.1996 
COM(96) 346 def 
VERSLAG VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD. HET EUROPEES PARLEMENT 
EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE 
TWEEDE JAARLIJKS VERSLAG 
INZAKE DE STAND VAN DE TENUITVOERLEGGING 
VAN HET ACTIEPLAN VOOR DE INVOERING VAN 
GEAVANCEERDE TELEVISIEDIENSTEN IN EUROPA 

GEZAMENLIJKE INLEIDING 4 
GEZAMENLIJKE SAMENVATTING 5 
DEEL A: OMROEP 9 
1. BEHEER VAN HET ACTIEPLAN 9 
1.1. Oproep 95/1 9 
1.2. Oproep 95/3 12 
1.3. Beoordelingsmethode 13 
1.4. Voortbouwen op de voortreffelijke basis die voorheen was gelegd 13 
2. EFFECTEN 16 
2.1. Hoe 16:9-omroep de verkoop van 16:9-televisietoestellen bevordert 16 
2.2. Het strategische belang van 16:9-televisietoestellen voor de 
consumentenelektronica-industrie 17 
3. VOORUITZICHTEN VOOR 1996 EN 1997 19 
3.1. De kwestie van de kritieke massa 19 
BIJLAGE 22 
DEEL B : PRODUKTIE 23 
INLEIDING 23 
Het Actieplan, een communautair instrument voor de audiovisuele sector : 23 
De 16:9-markt: 23 
Het Actieplan, een integrerend onderdeel van het communautaire 
audiovisuele beleid: 24 
Het interventiekader van het Actieplan: 24 
HOOFDSTUK 1 -HET 16:9-ACTIEPLAN VAN 1993 TOT 1995 26 
1.1. Algemene resultaten uitgedrukt in uren en ecu: 26 
1.2. Onder het Actieplan ontvangen voorstellen (produktie- en 
conversievoorstellen) 26 
1.3. Betrokken beroepsgroepen 27 
1.3.1. Globale analyse 28 
1.3.2. Onafhankelijke producenten 30 
1.3.3. Omroeporganisaties 31 
1.3.4. De Europese troefkaart van het 16:9-formaat 31 
HOOFDSTUK 2 - DE RESULTATEN VAN HET ACTIEPLAN 32 
2.1. Nieuwe produkties 32 ' 
2.1.1. Soorten 16:9-programma's 32 
2.1.2. Uitsplitsing van de programma's naar produktieformaat 35 
2.2. Conversie 36 
2.3. Professionele apparatuur 37 
CONCLUSIES 39 
Uitbreiding van de audiovisuele catalogi 39 
Een partnerschap voor een dynamische 16:9-markt 39 
De programma-industrie investeert in de toekomst op Europees niveau 40 
ALGEMENE CONCLUSIES 41 
Internationale concurrentie en innovatie 41 
Integratie van de nieuwe technologieën in de Europese audiovisuele sector 41 
BIJLAGE 1 42 
BIJLAGE 2 43 
GEZAMENLIJKE INLEIDING 
Het Actieplan voor de invoering van geavanceerde tclevisiedienstcn in Europa werd vastgesteld 
bij het Besluit van de Raad van 22 juli 1993 (PB L 196 van 5,8.93, bly.. 48) met als doelstelling te 
zorgen voor een versnelde ontwikkeling van de markt voor geavanceerde televisiediensten in 
Europa in het brecdbeeldformaat 16:9. 
De aanpak ervan is gebaseerd op het steunen van de omroep- en programmaproduktie-schakels 
van de televisiedienstcn, zodat alle betrokkenen en benodigde elementen in de keten van 16:9-
diensten optimaal op elkaar aansluiten. Dit is een noodzakelijke voorwaarde voor de versnelde 
ontwikkeling van de markt voor 16:9-diensten. In lijn met deze aanpak geeft het Actieplan twee 
indicatieve doelstellingen die gedurende de looptijd van het plan moeten worden bereikt: 
(i) "een kritieke massa van geavanceerde televisiediensten in het 16:9-formaat; 
(ii) een voldoende en steeds groter volume van programma's in het 16:9-formaat, met een hoge 
technische kwaliteit van zowel beeld als geluid, en van een zodanige aard dal een optimale 
kijkerswaardermg kan worden bereikt, waarbij die programma's in de hierboven genoemde 
diensten moeten worden uitgestraald." 
Om deze doelstellingen te bereiken werden voor de periode midden 1993 tot midden 1997 
228 miljoen ecu communautaire middelen uitgetrokken. 
Tn het Besluit tot instelling van hel Actieplan is vastgelegd dat jaarlijks een verslag over de 
activiteiten van het afgelopen jaar bij de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en 
Sociaal Comité moet worden ingediend. Deze mededeling is het jaarverslag voor 1995. 
Dit tweede jaarlijkse verslag gaat in op de in 1995 uitgevoerde activiteiten en de tot nu toe 
bereikte resultaten met betrekking tot de doelstellingen van het Actieplan. Deel A behandelt het 
Omrocpgedeelte (doelstelling (i) hierboven) en dool B het Program m aproduktiegedeelte 
(doelstelling (ii) hierboven). Over de activiteiten ia 1994 werd in een vorig verslag gerapporteerd 
(CUM(95) 263 def. van 16.7.95). 
Dit verslag inzake de stand van de tenuitvoerlegging van het Actieplan voor de invoering van 
geavanceerde televisicdiensten in Europa wordt ingediend op een tijdstip waarop intensief wordt 
gespeculeerd over de toekomst van de omroep, die zich geconfronteerd ziet met de opkomst van 
nieuwe, iiiet-omroepmcdia zoals video-op-aanvraag en het Internet. Br vindt ook een revolutie 
plaats in de omroepwereld zelf: exploitanten van betaaltelevisie staan op het punt digitale 
televisicdiensten over kabel en satelliet te lanceren. Er worden voorbereidingen getroffen voor de 
lancering van digitale terrestrische televisie. De overgang naar digitale televisie speelt een 
sleutelrol om ervoor te zorgen dat de omroep aantrekkelijk blijft ten opzichte van de nieuwe 
concurrenten. De invoering van digitale televisie is echter niet de enige belangrijke ontwikkeling 
die de toekomst een nieuw gezicht zal geven. 
Het verslag beslaat de andere belangrijke overgang op omroepgebicd: de overgang van het oude, 
uit de jaren dertig overgeleverde, film formaat met een bccldvcrhouding van 4:3 naar het 
wereldwijd overeengekomen brccdbccidformaat 16:9. Dit is een moeilijke taak, maar een zeer 
belangrijke, vanwege de commerciële, creatieve en technische mogelijkheden die zij zowel de 
deelnemers uit de industrie als het publiek biedt. 
De overgang naar het brecdbeeldformaat vormt een aanvulling op de overgang van analoge naar 
digitale technologie. Op een aantal gebieden is deze overgang zelfs moeilijker dan de invoering 
van digitale TV, die erin kan bestaan gewoon een decoder toe te voegen aan het bestaande 
televisietoestel. Met de invoering van het brccdbccidformaat verandert de architectuur van dit 
televisietoestel zelf. 
In dit verslag wordt getoond hoc het Actieplan voor de invoering van geavanceerde 
televisiediensten het eerste stadium in de overgang van het oude beeldformaat naar het 16:9-
breedbeeldformaat tot stand heeft gebracht. Het Inschrijft de vooruitgang die is geboekt sedert 
het verslag van vorig jaar en de vooruitzichten voor dit belangrijke programma, en hoe het 
breedbeeldtórmaat thans al bijdraagt aan de toekomst van de omroep. 
4 
TWEEDE JAARLIJKS VERSLAG 
INZAKE DE STAND VAN DE TENUITVOERLEGGING 
VAN HET ACTIEPLAN VOOR DE INVOERING VAN 
GEAVANCEERDE TELEVISIEDIENSTEN IN EUROPA 
GEZAMENLIJKE SAMENVATTING 
De belangrijkste hinderpaal bij de invoering van breedbeeldtelevisie was de 
structurele scheiding van consumentenelektronica en omroep. Dit 
zogenaamde kip-en-ei-syndroom hield in dat omroepen niet wilden overgaan tot 
de invoering van breedbeeld-tv totdat televisietoestellen daarvoor algemeen 
beschikbaar waren, terwijl de fabrikanten niet wilden overgaan tot de 
massaproduktie van dergelijke toestellen totdat de omroep in dit formaat 
plaatsvond. De eerste taak van het Actieplan was hierop in te gaan door een 
financiële bijdrage te leveren aan de extra kosten voor de omroepen en 
programmaproducenten, zodat de fabrikanten met vertrouwen 
breedbeeldtelevisietoestellen op de markt konden brengen. 
Zie blz. 21 "Vaak gestelde vragen" voor een gedetailleerde bespreking van de 
overwegingen achter het Actieplan. 
Zie de figuren IA en IB in bijlage 1 voor details betreffende de forfaitaire 
bijdrage van de Gemeenschap voor omroepen en producenten. 
Omroepen en fabrikanten werken samen... 
Op dit gebied is het nieuws voor 100% positief: 39 omroepen in 13 Lid-Staten 
zenden thans in breedbeeldformaat uit. Het Actieplan heeft deze omroepen 
gesteund met een financiering overeenkomende met meer dan 50.000 uur 16:9-
uitzendingen vanuit begrotingslijn B3-2014, tussen de start in juli 1993 en 
december 1995. Dank zij deze communautaire middelen heeft het Actieplan de 
vicieuze cirkel doorbroken en het mogelijk gemaakt 
breedbeeldtelevisietoestellen op de markt te brengen. De markt voor 
breedbeeldtelevisie is nu werkelijk op gang gekomen. De consumenten reageren 
enthousiast: de geïnstalleerde basis van 16:9-televisietoestellen is opgelopen tot 
ongeveer 500.000 stuks. Dit verslag toont aan dat het grondbeginsel van het 
Actieplan, namelijk dat wanneer er breedbeeldomroep bestaat, er ook 
breedbeeldtoestellen worden verkocht, juist was. Daarbij is één gegeven 
bijzonder opvallend, namelijk de nauwe correlatie tussen het volume van 
door het Actieplan ondersteunde omroepuren en de verkoop van 
breedbeeldtoestellen. Dit gegeven is in figuur 4 op blz. 16 grafisch weergegeven. 
De betere verkoop van breedbeeldtoestellen vormt het enige positieve element 
van een verder stagnerende televisiemarkt in 1995. Het is waarschijnlijk niet 
overdreven te stellen dat breedbeeld het strategische produkt is dat de toekomst 
van de televisieapparatuur-fabricerende industrie in Europa zal veiligstellen. De 
goede verkoop van breedbeeldtelevisie vormt een volledige rechtvaardiging van 
het besluit om de verandering in beeldformaat apart te behandelen van de andere 
grote verandering, namelijk de overgang van analoge naar digitale omroep. De 
fabrikanten zullen in de nabije toekomst geen geïntegreerde digitale 
televisietoestellen produceren, vanwege de omvang van de benodigde 
investeringen. Digitale TV zal dus beginnen als een aparte markt voor decoders 
die op bestaande toestellen moeten worden aangesloten. Als beeldformaat is 16:9 
hoe dan ook technologisch neutraal en dit is dan ook een van de grote voordelen 
voor de consument. 
Hoe dan ook, het Actieplan laat de keuze voor de technologie aan de omroepen. 
De meerderheid van de omroepen heeft tot nu toe gekozen voor het aanbieden aan 
hun bestaande kijkerskring van het breedbeeldformaat met gebruikmaking van de 
analoge D2-MAC- of PAL Plus-systemen, aangezien de overgang naar digitale 
omroep pas over zo'n twintig jaar voltooid zal zijn. Andere omroepen zijn bereid 
een nieuw kijkerspubliek van nul af op te bouwen, om van digitale technologie te 
kunnen profiteren. In 1995 werd in het kader van het Actieplan voor het eerst 
steun verleend aan een digitale breedbeelddienst. Naar verwachting zullen in 1996 
meer digitale diensten worden geïntroduceerd, waarvan een significant deel een 
breedbeeldelement zou bevatten. 
... en er zijn volop Europese programma's in het 16:9-formaat 
Het programmaproduktiedeel van het Actieplan zorgt ervoor dat de 
programmaproducenten kunnen profiteren van de dynamiek van omroepen en 
producenten op het gebied van 16:9. In minder dan drie jaar heeft het Actieplan 
steun verleend aan ongeveer 20.000 uur zendtijd in 16:9-formaat, uit 
begrotingslijn B3-2013. Het heeft ongeveer 95 miljoen ecu bijgedragen aan 
breedbeeldproduktie en -remastering uit begrotingslijn B3-2013 om ervoor te 
zorgen dat er voor de omroepen en hun publiek een steeds groter aanbod van 
kwalitatief hoogstaande Europese programma's bestaat. Bijna 90% van al deze 
steun is in nieuwe programma's geïnvesteerd. Daarmee zijn de voor omroepen 
beschikbare 16:9-programma's zowel kwantitatief als kwalitatief verbeterd. 
Het Actieplan helpt Europese producers een catalogus samen te stellen van 16:9-
programma's met een lange levensduur, die langer zullen meegaan dan het 
Actieplan zelf. Bestaande en toekomstige 16:9-omroepdiensten zullen kunnen 
profiteren van deze catalogus van langlevende "voorraad"-programma's, tot ver in 
de toekomst. Deze trend wordt bevestigd door het feit dat de belangrijkste fictie-
en documentaire series in de meeste Lid-Staten vanaf het begin in 16:9-formaat 
worden gepland. Deze twee programmagenres zijn bijzonder geschikt voor dit 
nieuwe breedbeeldformaat en hebben de grootste groei vertoond van alle 
programmagenres die in 1995 steun hebben ontvangen. Het Actieplan heeft er dus 
voor gezorgd dat 16:9 het formaat bij uitstek is geworden voor produkties met een 
lange levensduur. 
Door programmaproducenten bij te staan in hun overgang op 16:9 zorgt het 
Actieplan ervoor dat zij kunnen deelnemen aan de volgende, onmisbare stap in de 
ontwikkeling van televisie en dat zij beschikken over een vast referentiepunt in de 
wervelstorm van nieuwe technologieën waarin zij in de komende jaren zullen 
moeten varen. Het Actieplan is dus een sleutelelement in het audiovisueel 
beleid van de Europese Unie en dient tot aan het eind te worden ondersteund, 
zodat de producenten in laatbloeiende markten ten volle kunnen profiteren van de 
voordelen van deelneming aan het programma. 
Mijlpalen in 1995 
In 1995, waarmee de eerste helft van de vierjarige levensduur van het Actieplan 
werd afgesloten, werden een aantal belangrijke mijlpalen bereikt. 
Er werd begonnen met het bijzondere financieringsregime voor laatbloeiende 
markten, gebruikmakend van de reserve van 68 miljoen ecu die daarvoor in het 
besluit van de Raad waren gereserveerd. Omroepen en producenten in 
Griekenland, Italië, Denemarken, Zweden, Ierland en Oostenrijk konden 
derhalve beginnen met breedbeelduitzendingen en -programmaproduktie. 
Omroepen en producenten in deze Lid-Staten beschikken over een hogere mate 
van steun, vanwege de grotere problemen die zij ondervinden bij de invoering van 
16:9, namelijk 80% van de forfaitaire bedragen. 
Gewoonlijk kunnen omroepen in deze Lid-Staten innovaties zoals het 
breedbeeldformaat slechts invoeren jaren nadat zij in de leidende markten 
zijn gelanceerd. Het is opmerkelijk hoe goed het Actieplan heeft gewerkt in 
deze laatbloeiende markten, zodat zij reeds konden deelnemen zeer kort na de 
start van breedbeeldtelevisie. Het besluit om 68 miljoen ecu te reserveren voor de 
laatbloeiende markten was een wijze beslissing - en in dit verslag wordt 
aangetoond dat het gerechtvaardigd was. Breedbeeldomroep is in deze Lid-Staten 
begonnen, al staat hij nog in de kinderschoenen. Het bereiken van effecten op de 
markt zal verscheidene jaren in beslag nemen: het publiek moet nog de tijd 
hebben om de nodige toestellen te kopen. Het is derhalve van belang in 1997 
over de nodige middelen te blijven beschikken, door de rest van de volgens 
het besluit van de Raad te besteden middelen inderdaad aan het Actieplan 
toe te wijzen. Dit is ook van belang voor een continuïteit in het vertrouwen van 
de betrokkenen op de markt - producenten, omroepen en fabrikanten - in de ernst 
die de Europese Unie gelegen is aan de invoering van het 16:9-formaat. 
In 1995 wees het Actieplan vrijwel alle beschikbare middelen toe aan vroege 
markten. Hieronder vallen de drijvende markten voor de hele Unie, met name 
Frankrijk en Duitsland, waar 16:9 een succes moet worden. Het belangrijkste 
resultaat van deze investeringen was zonder twijfel de met succes bekroonde 
lancering op de massamarkt van het PAL Plus-systeem in Duitsland. PAL Plus is 
het tot nu toe door een meerderheid van de omroepen gekozen breedbeeldomroep-
systeem. Eind 1995 bleef slechts 3,2 miljoen ecu over van het omroepbudget van 
het Actieplan voor de vroege markten, gefinancierd voor 50% van de forfaitaire 
tarieven. 
Vooruitzichten voor breedbeeld en het Actieplan 
De Commissie is van mening dat het Actieplan met succes haar eerste taak, 
namelijk het doorbreken van het kip-en-ei-syndroom, heeft volbracht in bijna alle 
Lid-Staten. Er is reden tot tevredenheid, maar de Commissie heeft ook zorgen: de 
vooruitzichten van het Actieplan om tegen 30 juni 1997 te zorgen voor een 
kritieke massa van breedbeelddiensten op de markten van de Lid-Staten zijn 
lang niet zo zeker. Het zorgen voor een kritieke massa is van belang om te 
zorgen voor een markt met een duurzaam karakter. Tegen eind 1995 was er 
echter slechts in Frankrijk, Duitsland en België sprake van tekenen dat een 
kritieke massa van diensten was bereikt. Het gaat hier meer om een probleem van 
middelen dan om enige fundamentele tekortkoming van het Actieplan zelf, of van 
de markt, die breedbeeld positief heeft opgenomen, zoals ook blijkt uit dit verslag. 
Met het oog op de toekomst zal het van belang zijn ervoor te zorgen dat de 
voordelen van 16:9 goed worden geïntegreerd in de digitale omgeving. De 
Commissie is van mening dat het wenselijk is te zorgen voor een zo nauw 
mogelijke band tussen digitale omroep en breedbeeldtelevisie, en dit tot 
wederzijds voordeel. Het breedbeeldformaat verhoogt de aantrekkelijkheid van 
digitale televisie voor de consument, omdat het verder gaat dan alleen "nog meer 
kanalen". Een tekort aan radiospectrum maakt hoe dan ook dat er een beperking 
bestaat voor het aantal kanalen rechtstreekse digitale televisie. Breedbeeld-tv 
bereidt ook de weg voor de toekomstige invoering van digitale hoge-
definitietelevisie, die gebruik maakt van het 16:9-formaat. Een aantal omroepen 
en programmaproducenten zou hun kijkers de impact en het realisme van HDTV 
op grote schermen willen brengen - zodat Home Cinema echt een feit wordt - in 
plaats van slechts meer kanalen te bieden. 
Midden 1995 was het Actieplan halverwege zijn levensduur beland, aangezien het 
op 30 juni 1997 eindigt. De Commissie is van mening dat een beoordeling dient 
te worden uitgevoerd van de mate waarin het zal kunnen voldoen aan de 
doelstellingen van het besluit van de Raad, namelijk het bereiken van een kritieke 
massa van diensten en een toenemend aanbod van breedbeeldprogramma's. Als 
een eerste stap heeft de Commissie bij externe consultants een onafhankelijke 
evaluatie van het Actieplan aangevraagd. In deze studie zal worden 
onderzocht welke vooruitgang werd geboekt bij het bereiken van de 
doelstellingen en wat de vooruitzichten zijn voor de toekomst. De analyse zal 
de Commissie helpen de wenselijkheid te beoordelen van een vervolg op het 
Actieplan en, voorzover dit inderdaad nodig is, welke omvang een dergelijk 
vervolg dient te hebben. Er zal verder ook overleg plaatsvinden met de 
betrokkenen op de markt en anderen, met name in de context van een later dit jaar 
te houden conferentie. 
Begrotingslij nen 
B3-2014 - Omroep, beheerd door DG XIII 
B3-2013 - Programmaproduktie en -remastering, beheerd door DG X 
DEEL A: OMROEP 
1. BEHEER VAN HET ACTIEPLAN 
1.1. Oproep 95/1 
Financiering voor "laatbloeiende markten" 
Dit was een gezamenlijke oproep1 met het programmaproduktiegedeelte van het 
programma. Het belangrijkste nieuwe element dat deze oproep onderscheidde van de 
voorgaande, was de beschikbaarheid van middelen uit de reserve van 68 miljoen ecu 
die in het besluit van de Raad was toegewezen aan "laatbloeiende markten"2. De 
omroepen in Lid-Staten zonder 16:9-diensten, of met een beperkte 16:9-dekking, 
konden beschikken over een grotere mate van financiering, namelijk 80% van de 
forfaitaire uurtarieven in plaats van 50%. 
De Raad beoogde met deze reserve ervoor te zorgen dat recht werd gedaan aan de 
communautaire dimensie, door het de minder ontwikkelde markten mogelijk te maken 
toegang te krijgen tot het Actieplan. Zonder deze gunstige voorwaarden kon worden 
gevreesd dat de omroepen in de grotere Lid-Staten, of die met beter ontwikkelde 
markten, het volledige Actieplan zouden opgebruiken. De rol van de grotere of beter 
ontwikkelde Lid-Staten is van belang, omdat zij de drijvende markten zijn voor 
nieuwe consumentenelektronicaprodukten. Deze reserve is echter nodig om ervoor te 
zorgen dat de andere Lid-Staten profijt zullen hebben van de vooruitgang die wordt 
geboekt in de grotere of beter ontwikkelde Lid-Staten. Dit zorgt er met name voor 
dat de evenwichtigheidscriteria voor een eerlijke, geheel de Gemeenschap bestrijkende 
verspreiding van de steun uit het Actieplan over de hele duur van het plan worden 
bereikt. 
Respons 
Eens te meer was er sprake van overweldigende respons van de omroepen, en werd 
financiering aangevraagd voor het equivalent van 65.000 omroepuren, waarvan 
14.000 uren werden aangeboden door omroepen in 80%-markten. De totale middelen 
waren vergelijkbaar met 1994, equivalent met ongeveer 20.000 omroepuren; de 80%-
financieringsmogelijkheid heeft tot gevolg dat het aantal omroepuren dat kan worden 
gefinancierd, kleiner wordt, aangezien elk uur het Actieplan meer kost. 
De hoofdkenmerken van de respons zijn als volgt: 
22 omroepen die financiering ontvingen uit eerdere oproepen, dienden een 
nieuwe aanvraag in; 
nog eens 10 nieuwkomers uit 50%-markten dienden een aanvraag in; 
10 voorstellen werden ontvangen van nieuwkomers uit 80%-markten. 
PB C 26 van 1.2.1995, blz. 4. 
Artikel 2, lid 5, van Besluit 93/424/EEG van de Raad van 22 juli 1993 tot vaststelling van een 
actieplan voor de invoering van geavanceerde televisiediensten in Europa, PB L 196 van 5.8.1993, 
blz. 48. 
Resultaten van de oproep 95/1-omroep 
In de figuren la en lb is de uiteindelijke toewijzing van gefinancierde omroepuren 
naar aanleiding van oproep 95/1 te vinden, waarbij de nieuwkomers cursief zijn 
aangegeven. Omroepen in Ierland en Zweden krijgen de mogelijkheid om in hun 
Lid-Staat met 16:9-uitzendingen te beginnen. Daarmee steeg het aantal Lid-Staten dat 
aan het Actieplan deelneemt tot tien. 
ACTIEPLAN 16:9-OMROEPDIENSTEN - DEFINITIEVE TOEWIJZING 95/1 
Figuur la: 50%-markten 
Code Requested" 
hours Allocated 
hours 
1. FRANCE 
France total 
2. GERMANY 
Germany total 
3. NETHERLANDS 
Netherlands total 
4. SPAIN 
Spain total 
5. PORTUGAL 
Portugal total 
6. BELGIUM 
Belgium total 
7. UK 
UK total Broadcaster 
Canal + 
MCM 
France Super 
Cinécinémas 
Paris Première 
Arte 
Première 
ARD 
BRF 
ZDF 
3Sat 
MDR 
FAB 
SWF 
TV Plus 
RTVE 
TV3 Catalan 
RTVA Canal Sur 
EUSKAL 
TVG Galicia 
TVI 
RTBF 
Canal+TVCF PAL 
BRTN 1 
BRTN 2 
Channel 4 
S4C F2 
F5 
F4 
F3 
F6 
F1 
G5 
G1 
G2 
G7 
G8 
G4 
G3 
G6 
N1 
E3 
E5 
E2 
E1 
E4 
P1 
B4 
B3 
B1 
B2 
U1 
U2 
Total zone 50V. Total zone 50% 3.376 
3.984 
6.022 
2.912 
1.460 
251 
18.005 
900 
500 
300 
800 
960 
400 
5.150 
100 
9.110 
2.025 
2.025 
575 
427 
695 
200 
240 
2.137 
400 
400 
700 
2.880 
415 
260 
4.255 
100 
1.014 
1.114 1.400 
1.200 
2.700 
900 
400 
250 
6.850 
700 
500 
300 
800 
960 
400 
400 
100 
4.160 
1.000 
1.000 
250 
300 
200 
200 
250 
1.200 
200 
200 
700 
950 
415 
260 
2.325 
400 
400 
800 
Truss 16335 
10 
Figuur lb: 80%-markten 
Code Requested Allocated 
hours hours 
Broadcaster 
8. Grace* 
Grave* total 
9. SWEDEN 
Sweden total 
10. IRELAND 
Inland total EPT Hellenic TV 
ERT-3 
TVS 
TV 1000 
RTE GR1 
GR2 
GR4 
S1 
IR1 
Total zon* 80% Total zona 80% 
Grand Total-32 PROJECTS 200 
250 
3.276 
4.876 
5.104 
5.104 
263 
263 200 
250 
250 
700 
1.300 
1.300 
250 
250 
13.062 2.250 
50.108 18.785 
De belangrijkste elementen met betrekking tot deze toewijzing zijn de volgende: 
De Commissie en het comité van de Lid-Staten kwamen een 
financieringsperiode van één jaar, ingaande op 1 januari 1996, overeen; 
op basis van de aanbeveling van de onafhankelijke externe technische 
beoordelaars, ontvingen vier projecten geen steun, omdat zij niet voldeden 
aan de projectkwaliteitscriteria zoals uiteengezet in de bijlage bij het besluit 
van de Raad; 
de 22 omroepen die in het kader van een eerdere oproep steun ontvingen, 
kregen op evenredigheidsbasis dezelfde steun in 1994; 
de tien nieuwkomers uit de 50%-markten ontvingen 
financieringsperiode steun voor het aantal aangevraagde uren; voor de 
de tien nieuwkomers uit de 80%-markten ontvingen eveneens voor de 
financieringsperiode steun voor het aantal aangevraagde uren. 
De Commissie en het comité waren het erover eens dat het belangrijk was te zorgen 
voor de continuïteit van de financiering in de 50%-"drijvende markten", en met 
name dat het nodig was de lancering op de massamarkt van het PAL Plus-
breedbeeldtelevisiesysteem in Duitsland, ter gelegenheid van de IF A-Show te 
Berlijn in augustus, te ondersteunen. Dit zou de beste mogelijkheid bieden voor de 
16:9-markt om in deze landen vaste voet te krijgen, aangezien 16:9 geen duurzaam 
succes kon verwachten in 80%-landen zonder succes in de "drijvende markten". Uit 
de relatief lage vraag voor omroepuren in de 80%-markten lijkt welke moeilijkheden 
omroepen in deze landen ondervinden bij het lanceren van 16:9. Een eenvoudige 
verdeling van het beschikbare budget tussen 50% en 80% zou derhalve geen goede 
afspiegeling hebben ingehouden van de ontwikkelingen op de markt. 
11 
1.2. Oproep 95/3 
Na 18 juli kwam nog eens vier miljoen ecu ter beschikking3. Daarom werd nog een 
oproep georganiseerd om deze middelen te kunnen toewijzen4. De Commissie was 
van mening dat deze aanvullende oproep een kans bood om de deelneming van 
omroepen in 80%-markten te verhogen. Verscheidene projecten die geen steun 
hadden ontvangen na de oproep 95/1 werden in verbeterde vorm opnieuw ingediend, 
na besprekingen tussen de omroepen en de Commissie. De Oostenrijkse en Deense 
openbare omroepen dienden voor het eerst voorstellen in. 
Respons 
- 20 omroepen dienden een voorstel in, waaronder 6 die reeds financiering hadden 
ontvangen in het kader van oproep 95/1. 
Resultaten van de oproep 95/3 - omroep: 
In figuur 2 is de uiteindelijke toewijzing van financiering naar aanleiding van 
oproep 95/3 te vinden. In Oostenrijk en Denemarken kon worden begonnen met 
16:9-omroep, na de met succes bekroonde voorstellen van omroepen uit deze 
landen. Danmarks Radio zal in 16:9-formaat uitzenden, gebruik makend van de 
digitale satellietnorm die is vastgesteld door de Digital Video Broadcasting Group, 
de eerste digitale breedbeelddienst in Europa. 
Figuur 2 
ACTIEPLAN 16:9 - OMROEPDIENSTEN - DEFINITIEVE TOEWIJZING 95/3 
I.Netherlands Veronica 
2. United Kingdom Granada Code 
N1 
R1 
Total 50% 
3. Italy Telenuovo 11 
Synthesia 12 
Videolina 13 
4.Austria Orf AT1 
ö.Denmark Danmarks Radio D1 
Total 80% 
Grand total Requested 
hours 
2500 
150 
2650 
1760 
1160 
1850 
360 
430 
5560 
8210 Allocated 
hours 
400 
150 
550 
300 
200 
200 
360 
400 
1460 
2010 
New entrants in italics 
De belangrijkste overwegingen betreffende deze verdeling zijn als volgt: 
omroepen die reeds financiering ontvingen in het kader van oproep 95/1 ontvingen 
geen financiering uit oproep 95/3. 
Het Europees Parlement had het bedrag geblokkeerd in afwachting van het jaarlijks verslag 1994. 
PB C 212 van 17.8.1995, blz. 28. 
12 
Aangezien de vier miljoen ecu deel uitmaakten van hetzelfde budget van 1995, leek 
het redelijk voorrang te geven aan hen die geen financiering hadden ontvangen in 
het kader van oproep 95/1, in het bijzonder aan nieuwkomers. 
13. Beoordelingsmethode 
De beoordelingsmethode voor beide oproepen was dezelfde als in 1994. Een 
onafhankelijk extern consultancybedrijf leverde bijstand bij de technische 
beoordeling van de projecten. Zijn taak bestond erin de voorstellen te beoordelen 
met het oog op de "projectkwaliteitscriteria" van het besluit van de Raad; ten tweede 
de projecten te rangschikken met bijzondere nadruk op de waarschijnlijke 
aantrekkelijkheid van de diensten voor de kijkers; ten derde omissies en zwakke 
punten in de voorstellen aan te wijzen, zodat de Commissie daarop in de 
contractonderhandelingen kon ingaan. 
De technische beoordelingen zorgden voor een belangrijke input voor het voorstel 
van de Commissie voor de twee oproepen. De spreidingscriteria werden echter 
exclusief door de Commissie toegepast alvorens zij haar voorstellen aan het comité 
voorlegde. De samenvattende verslagen van de technische beoordelaars werden ter 
beschikking gesteld aan het comité van de Lid-Staten. 
1.4. Voortbouwen op de voortreffelijke basis die voorheen was gelegd 
Met behulp van twee grafieken kan worden aangegeven hoe de oproepen 95/1 en 
95/3 met succes hebben voortgebouwd op vroegere activiteiten. Figuur 3a werd 
gepubliceerd in het jaarverslag van vorig jaar5; hieruit blijkt dat 22 omroepen in 
8 Lid-Staten in het 16:9-formaat uitzonden. Figuur 3b is een nieuwere versie, waarin 
de omroepen zijn opgenomen die in 1995 steun ontvingen. Thans zenden 
39 omroepen in 13 Lid-Staten 16:9-diensten uit. 
Figuur 2, blz. 12 van COM(95) 263 def./2, Brussel 22.6.1995. 
13 
Action Plan Broadcasting 
30-12-94 
• National 
D Regional 
O Pan European 
Channel 4 
France 
Supervision 
Canal+ 
Cine Cinema 
> 
MCM 
RTVE 
TVI 
RTVA 
Figure 3A Premiere 
ZDF 
3-Sat 
MDR 
BRF 
ARD 
\ 
Action Plan Broadcasting 30-12-95 
France 
Supervision 
Canal+ 
Cine Cinema 
MCM 
Paris 
Première 
RTVE 
TVI 
RTVA 
Figure 3B Channel 4 Veronica Danmarks 
Radio 
TV1000 
FAB 
Premiere 
ERT3 
TVS 
ERT 
2. EFFECTEN 
2.1. Hoe 16:9-omroep de verkoop van 16:9-televisietoestellen bevordert 
De oorspronkelijke taak was het doorbreken van kip-en-ei-syndroom dat ervoor had 
gezorgd dat 16:9 niet kon doorbreken op de markt: de omroepen wilden niet in dit 
formaat uitzenden zolang er geen televisietoestellen voor op de markt waren, en de 
fabrikanten wilden niet overgaan tot massaproduktie zolang er geen omroep in dit 
formaat bestond. In het voorgaande deel is beschreven hoe enthousiast 16:9 werd 
ingevoerd door omroepen in 13 Lid-Staten, zodat dit probleem voor een groot deel 
is opgelost, hoewel het wenselijk zou zijn op bepaalde markten over meer diensten 
te kunnen beschikken. 
Figuur 4: ontwikkeling 1992-1996 van de verkoop van televisietoestellen in het 
16:9-formaat in vergelijking met het aantal uren omroep in het 16:9-formaat in 
Europa. 
Comparative Evolution from 1992 -1996 between Sales of TV 1679 and 
the no, of hours for Programmes Broadcast in 1679 in Europe 
Bron: Thomson Multimedia 
In figuur 4 wordt een overzicht gegeven van de ontwikkeling van 1992-1996 van de 
verkoop van televisietoestellen en het aantal uren omroep dat steun ontving uit het 
Actieplan. De correlatie tussen de cumulatieve verkopen van breedbeeldtoestellen en 
omroep is zeer nauw, met name in Frankrijk en Duitsland waar 16:9 voor het eerst 
werd ingevoerd. Hieruit blijkt dat het Actieplan inderdaad het beoogde effect heeft. 
Duitsland en Frankrijk zijn de drijvende markten voor heel Europa en gingen ook 
vroeger van start. Zij kwamen vroeg tot rijpheid en ontwikkelden al snel een reeks 
van diensten die de consumentenvraag stimuleerden. Het Actieplan lijkt op deze 
markten, alsook in België, goed op weg te zijn de indicatieve doelstelling te 
bereiken om een kritieke massa van diensten tot stand te brengen. Het tot stand 
brengen van een kritieke massa is van belang wanneer de markt zichzelf moet 
kunnen onderhouden, zoals voorzien in het besluit van de Raad. 
16 
De vooruitgang op de Duitse markt vormt een duidelijke rechtvaardiging van de 
aanzienlijke middelen die in 1994 en 1995 zijn aangewend. De verkopen in 
Duitsland van breedbeeldtoestellen verdrievoudigde tot 75.000 stuks en deze groei 
is direct toe te schrijven aan het Actieplan. Duitse omroepen legden zich collectief 
op duidelijke wijze vast op 16:9 op de IF A-show te Berlijn, met uitgebreide 
uitzendingen vanaf de IF A zelf, en ondersteund door financiering van het Actieplan. 
De fabrikanten toonden een uitgebreide reeks toestellen op alle prijsniveaus en met 
alle beeldgrootten, om daarmee hun ondersteuning voor het produkt te tonen. Na de 
IF A konden de Duitse consumenten kiezen uit 10 verschillende merken 
televisietoestellen. 
In het jaarverslag 1994 werd betoogd dat de gunstige ontwikkeling van de Duitse 
markt een voorwaarde zou zijn voor het succes van het 16:9-formaat in Europa6. 
Daarvoor werden twee redenen aangegeven: ten eerste gezien het belang van de 
Duitse markt in het algemeen; en, meer in het bijzonder, omdat de succesvolle 
Duitse lancering van PAL-Plus een voorwaarde zou zijn voor het succes van 16:9 in 
de meeste andere landen, aangezien PAL-Plus het systeem is dat werd gekozen door 
de meerderheid van de Actieplan-omroepen voor uitzendingen in 16:9-formaat. 
Op andere markten is men nog ver van het bereiken van een kritieke massa van 
diensten, of werd later van start gegaan; het tijdsverschil tussen de toewijzing van 
financiering, de uitzending van de gesubsidieerde uren en de verkoop van toestellen, 
houdt in dat de gevolgen op de markt pas in 1996 en 1997 zichtbaar zullen zijn, met 
name in de laatbloeiende markten die voor 80% worden gefinancierd. In bijlage 2 
zijn grafieken te vinden die vergelijkbaar zijn met figuur 4 voor tien Lid-Staten 
individueel genomen. 
De in vergelijking lage verkopen van 16:9-toestellen op de Engelse markt houdt 
verband met het besluit van de BBC om breedbeeldformaat te verbinden met de 
plannen voor digitale terrestrische omroep. De omroepen kunnen pas tegen eind 
1997 van start gaan wanneer het digitale terrestrische transmissiesysteem 
operationeel wordt, en wanneer het Actieplan reeds beëindigd is. 
2.2. Het strategische belang van 16:9-televisietoestellen voor de 
consumentenelektronica-industrie 
Hieronder wordt het belang aangegeven van breedbeeldtelevisie voor de 
consumentenelektronica-industrie. 
COM(95) 263 def. van 16.6.1995, blz. 27, punt 3.3. 
17 
In figuur 5 wordt aangegeven hoeveel kleurentelevisietoestellen in de EU werden verkocht. Men 
kan van het volume hoogstens zeggen dat er sprake is van een stagnerende markt, die op de 
meeste markten zelfs een teruggang laat zien. 
Figuur 5 
Totale verkoop kleurentelevisietoestellen 1994 en 19957 
(Thousands 
of units) 
1995 
1994 
Trend 
(to%) Austria 
492,0 
524,0 
•6,1% Benelux 
1 350,0 
1 395,0 
-3,2% Denmark 
320,0 
316,0 
1,3% Finland 
" 
" France 
3 575,0 
3 650,0 
-2,1% Germany 
5 450,0 
5 529,0 
-1,4% Greece 
400,0 
400,0 
0,0% Italy 
3 010,0 
3 012,0 
-0,1% Portugal 
540,0 
510,0 
5,9% Spain 
1 860,0 
1 836,0 
1,3% Sweden 
430,0 
460,0 
-6,5% U.K. 
3 545,0 
3 563,0 
-0,5% EU 15 
20 972,0 
21 195,0 
-1,1% 
Bron:EACEM 
Belangrijke reden voor deze stilstand is dat de consumenten niet over een goede reden beschikken 
om hun televisietoestel te vervangen. Deze produkten zijn zeer betrouwbaar en hebben een lange 
levensduur, en er hebben geen fundamentele veranderingen plaatsgevonden in de thuis ontvangen 
televisiebeelden sedert de invoering van kleur 30 jaar geleden. Zelfs de invoering van digitale 
televisie kan inhouden dat er slechts meer kanalen in het 4:3-formaat worden ontvangen, waarbij 
de kwaliteit niet beter behoeft te worden dan die van vandaag, wanneer de omroepen liever meer 
kanalen hebben dan veranderingen in te voeren op het gebied van presentatie door middel van 
breedbeeldtelevisie en/of studiokwaliteitsbeelden voor de kijker thuis. 
Nieuwe produkten en innovatie vormen het wezen zelf van de consumentenelektronica. Zij bieden 
toegevoegde waarde in de ogen van de consument en bieden nieuwe mogelijkheden voor de 
winstmarges van de fabrikanten, aangezien de consumenten weten dat de kosten van 
consumentenelektronica in de loop der jaren alleen maar dalen. Vergeleken met de gevolgen die 
de compact disc heeft gehad voor de muziekindustrie, is de traagheid van de televisie bijzonder 
frappant. Het 16:9-formaat is de grootste verandering op televisiegebied sedert de invoering van 
kleur en dit is juist de soort stimulans die de consument nodig heeft om opnieuw belangstelling te 
krijgen voor een produkt dat voor het grootste deel nog steeds in Europa wordt geproduceerd. 
Daarmee kan worden bijgedragen aan het stabiliseren van de werkgelegenheid in een bedrijfstak 
waarin het aantal banen sedert 1982 met 40% is afgenomen8. 
Afgelopen jaar waren de verhoogde verkopen van 16:9-ontvangers het enige positieve kenmerk. 
In figuur 5 worden de verkopen voor 1995 van 16:9-televisietoestellen in Europa gegeven, 
waaruit 47een groei blijkt van 64% voor heel de Europese Unie (EU 15) vergeleken met 1994. De 
groei in Duitsland van 275% - tot een zeer respectabel volume van 75.000 stuks - is bijzonder 
indrukwekkend, evenals de vooruitgang in de Benelux-buurlanden. Ondanks de stakingsgolf aan 
het eind van vorig jaar, vertoonden de verkopen in Frankrijk een groei van 55% in de laatste 
4 maanden van 1995, vergeleken met dezelfde periode in 1994, aldus SIMAVELEC9. 
De cijfers voor 1995 zijn voorlopig. 
Bron: EACEM. Op basis van statistieken van de industrie voor 1994. 
Uit de persconferentie van Serge Amiard, voorzitter van Simavelec, op 13.2.1996, blz. 4. 
18 
Figuur 6 
Verkoop van l6:9-breedbeeldtelevisietoestellen in 1994 en 199510 
(Thousands 
of units) 
1995 
1994 
Trcad Austria 
4.0 
0.7 
471,4% Benelux 
30,0 
10,0 
200,0% Denmark 
10,0 
7,0 
42,9% Finland France 
85,0 
85,0 
0,0% Germany 
75,0 
20,0 
275,0% Greece Italy 
6,3 
3.0 
110,0% Portugal 
1,0 
1,0 
0,0% Spain 
4,5 
4,0 
12,5% Sweden 
0,5 
1,0 
-50,0% U.K. 
4,2 
3,0 
40,0 EU15 
220,5 
134,7 
63,7% 
BronuEACEM 
3. VOORUITZICHTEN VOOR 1996 EN 1997 
Na de twee oproepen 1995 verleent het Actieplan steun aan omroep in 13 Lid-Staten. Sommige 
16:9-diensten van buurlanden zijn beschikbaar vanuit Luxemburg; slechts in Finland vindt 
helemaal geen 16:9-omroep plaats. Na slechts twee jaar dat het Actieplan operationeel is, getuigt 
de snelheid waarmee 39 omroepen 16:9-diensten hebben gelanceerd van het succes van het 
Actieplan bij het versnellen van de ontwikkeling van de dienstenmarkt. 
Met name de laatbloeiende markten hebben een snelle vooruitgang doorgemaakt, met een sterke 
vraag op omroepgebied in het eerste jaar van de 80%-financiering; slechts 3 miljoen ecu van 
omroepfinanciering blijft open voor toewijzing aan de vroege markten na de oproepen 1995, de 
rest van de middelen van het Actieplan is gereserveerd voor de laatbloeiende markten. Het 
omroepbudget 1996 werd met 50% gereduceerd. Het is daarom van kritiek belang dat op de 
begroting 1997 voldoende middelen worden uitgetrokken, zodat de late markten ten volle profijt 
kunnen trekken van de gunstige voorwaarden van het besluit van de Raad. 
3.1. De kwestie van de kritieke massa 
In het besluit van de Raad wordt een indicatieve doelstelling gegeven voor het omroepdeel van 
het Actieplan, namelijk het bereiken van een kritieke massa van 16:9-omroepdiensten. De Raad 
was van mening dat de versnelde ontwikkeling van de dienstenmarkt van cruciaal belang zou zijn 
om te voldoen aan de algemene doelstelling van het bijdragen aan de marktpenetratie van 16:9-
ontvangstapparatuur. Deze aanpak werd ten volle gesteund door het Europees Parlement. 
Het is echter veel moeilijker te beoordelen in hoeverre een kritieke massa van diensten werd 
bereikt dan hoe groot de groei op de dienstenmarkt is. De omroepmarkten in Europa zijn 
versnipperd floor taal en traditie, zelfs wanneer de nationale grenzen steeds minder een rol spelen. 
Het is misschien nodig dat er in alle Lid-Staten sprake is van een kritieke massa van diensten, wil 
het Actieplan voldoen aan zijn indicatieve doelstelling. 
Cijfers voor 199S zijn voorlopig. 
19 
Wanneer men dit criterium aanhoudt, staat het Actieplan voor een de moeilijke taak om dit voor 
30 juni 1997, het einde van het Actieplan, tot stand te brengen. Frankrijk en Duitsland zijn de 
waarschijnlijkste kandidaten voor het bereiken van de kritieke massa, en wellicht zal dit ook in 
België en Spanje lukken. Andere markten bevinden zich nog steeds in de "opstijg"-fase, met 
slechts een enkele dienst, zoals Portugal of Zweden. De meerderheid van de Actieplan-diensten 
was in 1995 minder dan één jaar oud. 
Om een beoordeling uit te voeren over deze kwestie van de kritieke massa heeft de Commissie 
een consultancybednjf in de arm genomen, dat tegen midden 1996 verslag zal uitbrengen. Naar 
verwachting zal dit een belangrijke input betekenen voor de overwegingen van de Commissie of 
het Actieplan dient te worden uitgebreid ofwel andere beleidsmaatregelen ter vervanging dienen 
te worden genomen, ten einde het succes van 16:9 in Europa te consolideren. 
* * * 
20 
BIJLAGE 
Achtergrondinformatie betreffende breedbeeldtelevisie (16:9) 
- Vaak gestelde vragen -
Waarom breedbeeld? 
Het breedbeeldformaat in de verhouding 16 tot 9 (16:9) is de enige wereldwijd overeengekomen 
parameter van de toekomst van de televisie. Het is ergonomisch beter dan het bestaande, uit de jaren '30 
stammende, fïlmformaat dat door de televisie wordt gebruikt, het bijna rechthoekige 4:3-formaat. 
Breedbeeld brengt televisie in lijn met de bioscoop, waarin breedbeeld wordt gebruikt sedert de jaren '50. 
Dit werkt zowel met analoge als met digitale beelden en is daarom "future proof'; het beschermt de 
investering van de consument in het displaygedeelte, het duurste gedeelte van het televisietoestel. De 
succesvolle invoering van 16:9 is een eis voor de toekomstige invoering van digitale 
hogedefinitietelevisie. Breedbeeld is zowel een belangrijk kenmerk van de steeds sterkere band tussen 
film en televisie - het brengt de esthetische kwaliteiten van de bioscoop over op het televisiemedium - als 
een belangrijke bijdrage van de audiovisuele industrie aan de algemenere convergentie van de 
audiovisuele sector, telecommunicatie en computers. 
Wat is het probleem 
Het veranderen van het beeldformaat is veel moeilijker dan het aansluiten van nog eens een ander 
decodertoestel voor satelliet- of digitale televisie op een gewoon toestel. Het 16:9-formaat houdt een 
fundamentele verandering in de kern van het systeem in; de architectuur van het televisietoestel zelf moet 
veranderen. Dit vereist een reële coördinatie tussen fabrikanten en omroepen, wanneer de consumenten 
vrijwel gelijktijdig moeten kunnen beschikken over breedbeeldtelevisie. Breedbeeldtelevisie kon in 
Europa niet worden geïntroduceerd vanwege het kip-en-ei-probleem. De omroepen wilden niet beginnen 
met breedbeelduitzendingen totdat er breedbeeldtelevisietoestellen op de markt waren; de fabrikanten 
wilden deze niet op de markt brengen totdat met de uitzendingen werd begonnen. De markt was 
geblokkeerd, ook al bleek uit alle mogelijke marktonderzoeken dat er aanzienlijke interesse van de 
consumenten bestond voor 16:9-breedbeelduitzendingen. 
Waarom openbare middelen besteden? 
De economen noemen dit het falen van de markt: breedbeeldtelevisie zou anders het publiek niet 
bereiken. Voor de produktie van consumentenelektronica is nu ten minste Europese schaal vereist. 
Vanwege de regelgevingen en de verschillende talen heeft de omroep nog steeds een nationale structuur. 
De invoering van kleur in de jaren '60 was de laatste grote innovatie - toen zowel produktie als omroep 
nog een nationale structuur hadden - en deze verliep succesvol: kleurentelevisies en-diensten kwamen 
terzelfdertijd op de markt. De huidige asymmetrie tussen de structuren van de twee industrietakken leidt 
tot praktische problemen, aangezien de marktkrachten en de timing van de investeringen verschillend 
zijn. Een laisser faire-aanpak, uitsluitend op marktkrachten gebaseerd, is hoe dan ook niet geschikt voor 
de omroepsector, aangezien de publieke omroepen nog steeds instaan voor een zo groot deel van de 
kijkcijfers. 
U 
Behoeften 
Openbare omroepen spelen al lang een pioniersrol bij de invoering van nieuwe technologieën zoals kleur, 
stereo en teletext. Zij hebben echter alle financiële problemen, die het hen zeer moeilijk maken de nodige 
investeringen te doen voor het uitzenden in 16:9, ook al weten zij alle dat dit formaat de toekomst van de 
televisie is. Het Actieplan heeft tot nu toe 17 openbare omroepen geholpen breedbeelddiensten te 
lanceren, zodat zij hun traditionele pioniersrol tot in de jaren '90 kunnen bewaren. Commerciële 
omroepen - levend van advertentie-inkomsten of betaaltelevisieabonnementen - hebben een korte-
termijnperspectief: breedbeeldomroep heeft een rechtstreekse impact op hun financiële resultaten en de 
terugverdientijd voor deze investering kan zeer lang zijn. De financiering uit het Actieplan bestrijdt dit 
korte-termijndenken door het verzwakken van dit accountantsdenken dat 16:9 tegenhoudt. 
Oplossing 
Het Actieplan doorbreekt het kip-en-ei-probleem door een communautaire bijdrage op uurbasis te bieden 
voor de extra kosten van de omroepen uit begrotingslijn B3-2014 - en voor producenten uit 
begrotingslijn B3-2013. Het financieren van de programmering in breedbeeldformaat is op zich niet 
genoeg: de programma's moeten worden uitgezonden in 16:9 om de interesse van de consument in het 
nieuwe formaat te wekken. De strenge kwaliteitscontrolecriteria van het Actieplan leggen de nadruk op 
de vraag of aantrekkelijke breedbeelddiensten in staat zijn grote kijkcijfers te bereiken; daardoor wordt 
het effect van de communautaire financiering gemaximaliseerd. 
22 
DEEL B: PRODUKTIE 
INLEIDING 
Het Actieplan, een communautair instrument voor de audiovisuele sector : 
Het Actieplan, een communautair instrument met een looptijd van vier jaar (juli 
1993-juli 1997), beoogt de ontwikkeling van de markt voor geavanceerde 
televisiediensten te stimuleren. Door de ontwikkeling op Europees niveau van deze 
markt aan te moedigen, wordt de audiovisuele televisie-industrie aangezet tot 
modernisering en tot de ontwikkeling van een samenhangende, duidelijke en 
onderlinge afgestemd toekomststrategie: te zijner tijd dient zij gereed te zijn voor 
uitzendingen met een volledig digitale inhoud. 
De geavanceerde televisiediensten zenden uit in het 16:9-formaat, waarover in 
Europa consensus bestaat. Dit formaat heeft twee grote voordelen. Het eerste is van 
technische aard: het is neutraal ten opzichte van de verschillende transmissienormen 
en bevordert dus de overgang van de analoge naar de digitale wereld. Het tweede 
voordeel is van commerciële en esthetische aard: dit breedbeeldformaat biedt een 
betere beeldkwaliteit en brengt televisie kwalitatief op gelijke hoogte met de 
bioscoop. 
Het door het Actieplan nagestreefde structurele effect bestaat erin dat een kritische 
massa geavanceerde televisiediensten wordt ontwikkeld, zodat de algemene 
invoering van deze diensten op Europese schaal mogelijk wordt. Te dien einde 
wordt in de strategie die in het actieplan is vastgelegd, rekening gehouden met de 
belangen van al degenen die bij de audiovisuele keten betrokken zijn. Aangezien de 
voornaamste partijen in het radio- en televisiebedrijf omroeporganisaties en de 
programmamakers zijn, gaan de initiatieven van het Actieplan twee richtingen uit : 
zowel de vraag naar als het aanbod van 16:9-programma's wordt gelijktijdig en op 
gecoördineerde en daadkrachtige wijze op Europees niveau gestimuleerd. Zo biedt 
het 16:9-Actieplan de Europese omroeporganisaties en programmamakers 
aanvullende financiële middelen ter dekking van de extra kosten die uit het 
16:9-formaat voortvloeien, omdat uitzenden en produceren in dit formaat 
aanzienlijke financiële en materiële investeringen vergt. 
De 16:9-markt: 
Behalve de uitrusting voor de consument (zie deel A, hoofdstuk 2 pagina 16) omvat 
de 16:9-markt tevens alle professionele bestemde apparatuur voor het gebruik van 
dit formaat. De lancering op Europese schaal van uitzenddiensten in het 
16:9-formaat stimuleert de investeringen en leidt tot een - voor het 
concurrentievermogen van de audiovisuele industrie noodzakelijke - modernisering 
van de professionele uitzendapparatuur van omroeporganisaties en van bedrijven 
voor de vervaardiging en verhuur van produktieapparatuur. Het Actieplan heeft dus 
synergetische effecten voor de industriële sector in het algemeen. 
23 
Het Actieplan, een integrerend onderdeel van het communautaire audiovisuek 
beleid: 
In overleg met de marktdeelnemers levert het Actieplan een bijdrage aan ds 
ontwikkeling van een kritische massa 16:9-diensten, waardoor de Europese 
programma-industrie doeltreffend op de toekomst kan worden georiënteerd. 
Produceren in het 16:9-formaat is een waarborg voor technische kwaliteit. De 
Europese programma-industrie moet ertoe worden aangezet stelselmatig gebruik te 
maken van dragers die met 16:9 compatibel zijn : dit een strategische verplichting 
op Europees niveau om de programmacatalogi te kunnen verduurzamen. 
Audiovisuele catalogi vormen de basis van elke strategie en zijn een bron van 
inkomsten voor de beroepsgroep. Zij zijn als het ware het "economisch erfgoed " 
van de sector. De catalogi zijn samengesteld uit programma's met lange levensduur, 
die verscheidene malen kunnen worden uitgezonden en op andere markten dan de 
markt van oorsprong kunnen worden gebruikt. Het Actieplan, dat bestemd is voor de 
programma-industrie, vormt dus een integrerend onderdeel van het audiovisuele 
beleid van de Europese Unie, dat beoogt de structurele capaciteit van de 
audiovisuele programma-industrie te versterken en de Europese dimensie ervan te 
ontwikkelen. 
De methodologie van het Actieplan is op deze overwegingen gebaseerd. Uit hoofde 
van het onderdeel "programma's" van het Actieplan wordt - naast de bijdrage van de 
programmamakers zelf en van bedrijven die in het 16:9-formaat investeren -
medefinanciering verstrekt voor de extra kosten in verband met de produktie van 
nieuwe programma's in 16:9 of de conversie van bestaande programma's op andere 
dragers teneinde deze compatibel te maken voor een uitzending in 16:9. De 
medefinanciering bedraagt 50 of 80% van de extra kosten op basis van forfaitaire 
bijdragen in de eenheidstarieven per uur. 
Het interventiekader van het Actieplan: 
Door middel van oproepen voor het indienen van voorstellen11 worden de Europese 
producenten uitgenodigd steunaanvragen in te dienen voor nieuwe produkties en/of 
conversies. Bij de toekenning van de steun worden de volgende criteria gehanteerd: 
producenten moeten in een van de Lid-Staten van de Europese Unie zijn 
gevestigd; 
zij moeten in het bezit zijn van een uitzendakkoord van een in de Europese 
Unie gevestigde omroeporganisatie die zich ertoe verbindt het desbetreffende 
16:9-programma uit te zenden; 
zij moeten beschikken over een vaste toezegging tot medefinanciering van de 
extra kosten, afkomstig van andere economische bronnen dan het Actieplan. 
Een eerste gecombineerde oproep voor uitzending en produktie van programma's 
wordt in de loop van de twaalf maanden daarna gevolgd door twee verdere 
oproepen die uitsluitend de produktie van programma's betreffen. 
24 
Ingeval meer voorstellen worden ingediend dan waarvoor middelen beschikbaar 
zijn, worden de programmavoorstellen o.g.v. prioriteitscriteria geselecteerd. Er 
vindt in geen geval een kwalitatieve beoordeling van de programma-inhoud plaats. 
Er wordt prioriteit gegeven aan: 
programma's met een lange levensduur, 
projecten die door onafhankelijke producenten worden ingediend, 
projecten afkomstig uit Lid-Staten met een lage produktiecapaciteit of met 
een beperkt taalgebied, 
projecten waarvan het financieringssaldo uitsluitend door het bedrijfsleven 
wordt gefinancierd. 
In geval van conversie van bestaand materiaal wordt prioriteit toegekend aan 
programma's van Europese oorsprong. 
25 
HOOFDSTUK 1 - HET 16:9-ACTIEPLAN VAN 1993 TOT 1995 
In dit hoofdstuk worden enerzijds de markante feiten van het Actieplan in 1995 
beschreven en anderzijds de ontwikkeling van het communautaire programma: het is 
bijzonder nuttig deze ontwikkeling na een tenuitvoerleggingsperiode van tweeënhalf 
jaar te analyseren. 
1.1. Algemene resultaten uitgedrukt in uren en ecu: 
Jaar 
Oproep 
Miljoen ecu 
Uren 1993 
1/93 
11,6 
2.936 1994 
1/94 
19,4 
4.555 1994 
2/94 
33 
5.648 1995 
1/95 
18,1 
4.099 1995 
2/95 
12,5 
2.551 
Sinds de opstelling van het Actieplan zijn vijf oproepen tot het indienen van 
voorstellen georganiseerd: een in 1993, twee in 1994 en, ten slotte, twee in 1995. 
Het budget van elke oproep is verschillend: tot en met oproep 2/94 was sprake van 
een stijgende lijn, daarna was de trend neerwaarts (tot en met oproep 2/95). 
In totaal werd van juli 1993 tot en met 31 december 1995 94,6 miljoen ecu aan 
Europese producenten toegekend voor de produktie of de conversie van 
programma's in het 16:9-formaat. 
Met deze 94,6 miljoen ecu werden 19.789 programma-uren in 16:9 gefinancierd: 
met 84,4 miljoen ecu werd de produktie van 12.367 uur nieuwe programma's 
in 16:9 gecofinancierd en 
met de overige 10,2 miljoen werd 7.422 uur conversies gecofinancierd. 
1.2. Onder het Actieplan ontvangen voorstellen (produktie- en 
conversievoorstellen) 
Stabiliteit van het aantal ontvangen voorstellen: 
Het aantal ontvangen voorstellen is betrekkelijk constant en schommelt rond de 
1000 voor elke oproep. Oproep 1/94 leverde het geringste aantal aanvragen op 
(732). Dit kwam doordat de eerste oproep van het Actieplan (1/93) geprofiteerd had 
van het lanceringseffect van het programma en het merendeel van de op dat moment 
in voorbereiding zijnde produktieprojecten massaal had aangetrokken. Vervolgens 
moest tot oproep 2/94 worden gewacht voordat de producenten een groot aantal 
nieuwe aanvragen voor produktiesteun indienden. 
Oproep 
Ontvangen 
voorstellen 1/93 
944 1/94 
732 2/94 
1.113 1/95 
970 2/95 
1.116 
26 
Toename van het aantal onder het Actieplan ingediende programma-uren: 
Sinds een begin is gemaakt met de tenuitvoerlegging van het Actieplan, is het aantal 
programma-uren waarvoor aanvragen onder het Actieplan werden ingediend, sterk 
gestegen. Dit blijkt uit de volgende tabel: 
Oproep 
Ontvangen uren 1/93 
7500 1/94 
8000 2/94 
10356 1/95 
16392 2/95 
10735 
De voorstellen naar aanleiding van de eerste twee oproepen (1993 en begin 1994) 
beliepen telkenmale 8.000 programma-uren. Eind 1994 bedroeg het totaal 10.300 
uur. Begin 1995 werd een nieuwe grens overschreden, toen de aanvragen van de 
producenten een totaal van 16.400 uur bereikten. Voor het gehele jaar 1995 beliepen 
de aanvragen 27.127 uur tegen 18.356 uur in 1994. 
Toename van het aantal inschrijvers dat een beroep doet op het Actieplan 
Gedurende de eerste twee uitvoeringsjaren is het totale aantal inschrijvers 
verdrievoudigd. Eind 1994 en na drie oproepen stabiliseerde dit totaal zich rond een 
gemiddelde van tweehonderd producenten per oproep. 
Oproep 
Aantal producenten 1/93 
80 1/94 
148 2/94 
243 1/95 
184 2/95 
190 
1.3. Betrokken beroepsgroepen 
De twee voornaamste categorieën producenten die van het Actieplan gebruik maken, 
zijn de onafhankelijke producenten en de omroeporganisaties. Uit de onderstaande 
tabel blijkt de verhouding waarin de kredieten onderling zijn verdeeld, alsook hun 
respectieve aandeel in de produktie van nieuwe programma's in 16:9. 
Jaar 
Oproep 
ECU 
Omroeporganisaties 
Producenten 
UREN 
Omroeporganisaties 
Producenten 1993 
1/93 
56 % 
44% 
63 % 
37% 1994 
1/94 
62% 
38% 
78% 
22% 2/94 
50% 
50% 
55% 
45% 1995 
1/95 
55% 
45% 
73% 
27% 2/95 
56% 
44% 
73% 
27% 
27 
1.3.1. Globale analyse 
Sinds een aanvang is gemaakt met de tenuitvoerlegging van het programma 
zijn de communautaire middelen gelijkelijk tussen omroeporganisaties en 
onafhankelijke producenten verdeeld: van 1993 tot 1995 werd gemiddeld 
55% van de financiële middelen aan omroeporganisaties en 45% aan 
onafhankelijke producenten toegekend; van de toegekende uren werd 68% 
door omroeporganisaties verzorgd en 32% door onafhankelijke producenten. 
Bij de beoordeling van deze percentages moet rekening worden gehouden 
met het feit dat de uren van de omroeporganisaties grotendeels uit 
conversies, live-uitzendingen en sport bestaan en dat de eenheidstarieven per 
uur voor deze categorieën, waarop de berekening van de communautaire 
subsidie wordt gebaseerd, veel lager zijn dan die voor de andere 
programmacategorieën. Onafhankelijke producenten maken daarentegen 
vooral programma's met een lange levensduur, waarvan de eenheidstarieven 
per uur aanmerkelijk hoger zijn. 
De bovenstaande tabel en grafiek tonen de ontwikkeling van de 
verschillende uitvoeringsfasen van het Actieplan 16:9, te weten: 
1993-1994 - Start van de eerste 16:9-diensten waarvan de extra kosten voor 
50% werden medegefinancierd. 
Tijdens de eerste oproep voor het indienen van voorstellen (1/93) ontvingen 
de omroeporganisaties 56% van de financiële middelen en produceerden zij 
63% van de programma-uren. De "pioniersmarkten" waren klaar om van 
start te gaan en deze eerste oproep had betrekking op de lancering van de 
eerste 16:9-diensten waarvoor de omroeporganisaties spoedig 
16:9-programma's nodig hadden. De onafhankelijke producenten waren 
weliswaar niet bijzonder talrijk (60), maar zij dienden in het kader van het 
Actieplan ambitieuze plannen in - gelet op het aantal geproduceerde uren -
waardoor zij 37% van de programma-uren voor hun rekening namen. 
Oproep 1/94 markeert de versterking van de nieuwe 16:9-diensten. De 
16:9-omroeporganisaties intensiveren hun inspanningen om de identiteit van 
hun kanaal te versterken; bijgevolg hebben zij behoefte aan een bijzonder 
grote hoeveelheid programma's teneinde de beschikbare zendtijd 
onmiddellijk in te vullen. Deze oproep wordt dus gedomineerd door de 
omroeporganisaties, die 78% van de programma-uren realiseren teneinde de 
doorbraak van hun 16:9-diensten te verwezenlijken. Daar de begroting met 
67% stijgt (19,4 miljoen ecu tegen 11,6 miljoen tijdens de eerste oproep) 
kunnen tevens 68 nieuwe onafhankelijke producenten in de gelegenheid 
worden gesteld hun intrede te doen op de 16:9-markt. 
28 
Eind 1994 - Intrede van talrijke onafhankelijke producenten op de Europese 
16:9-markt: 
Oproep 2/94, die van alle oproepen tot het indienen van voorstellen over het 
grootste budget beschikt, markeert een ommekeer in de tenuitvoerlegging 
van het Actieplan. Ter gelegenheid van deze oproep doen de onafhankelijke 
producenten voor de eerste maal in grote getale hun intrede op de 
16:9-markt: in totaal realiseren 220 onafhankelijke producenten (d.w.z. 95 
meer dan tijdensde eerste oproep) 45% van de programma-uren. Dit is van 
alle oproepen het hoogste percentage. De budgettaire middelen worden 
gelijkelijk over omroeporganisaties en onafhankelijke producenten verdeeld. 
Oproep 2/94 is de eerste waarvan ook de resultaten duidelijk maken dat er 
een werkelijke "pioniersmarkt" voor Europese 16:9-markten bestaat. 
1995 - Lancering van 16:9-diensten op markten met een 
ontwikkelingsachterstand, waarvan de extra kosten voor 80% worden 
gecofinancierd: 
De technologische en economische ontwikkelingsgraad van het 
omroepwezen in de diverse Lid-Staten varieert, waardoor een aantal van hen 
geen projecten indiende. Dit had tot gevolg dat het Europese grondgebied 
niet volledig door het Actieplan werd gedekt, nadat een eerste aanvang was 
gemaakt met de tenuitvoerlegging ervan. Op termijn dient de 16:9-markt 
echter de gehele Europese Unie te bestrijken, inclusief de markten die een 
geringer potentieel hebben door het beperkte taalgebied dat zij bestrijken, of 
door de structurele zwakte van hun audiovisuele industrie. Met het oog 
hierop voorzag het besluit van de Raad in een begrotingsreserve die vanaf 
1.1.1995 beschikbaar werd voor "de markten die niet volledig bediend 
worden in de eerste fasen van de tenuitvoerlegging van het Actieplan"12. Het 
steunverleningspercentage voor deze markten is hoger dan dat voor de 
pioniersmarkten: de communautaire fondsen dekken maximaal 80% van de 
extra kosten voor produktie en conversie. 
Oproep 1/95 is de eerste oproep tot het indienen van voorstellen waarbij de 
80%-regel wordt toegepast. De begunstigde landen zijn in beginsel Italië, 
Denemarken, Griekenland, Ierland, Luxemburg, Zweden, Oostenrijk en 
Finland. Oproep 1/95 stelde producenten uit deze landen in de gelegenheid 
zich op de 16:9-markt te begeven. 
Globaal worden de financiële middelen voor deze oproep 1/95 wederom 
gelijkelijk over de omroeporganisaties en de producenten verdeeld. De 
omroeporganisaties produceren 73% van de programma-uren. In de loop van 
1995 ligt het aantal 16:9-omroeporganisaties tussen de 20 en 42. Het feit dat 
een tweede golf omroeporganisaties 16:9-diensten lanceert, is een 
beslissende factor voor de grote behoefte van omroeporganisaties aan 
programma's. Het bijzonder hoge aantal verzoeken om uren dat naar 
aanleiding van deze oproep werd ontvangen (16.392 uur, d.w.z. 60% meer 
12 Besluit van de Raad, twaalfde considerans. 
29 
dan de vorige oproep), versterkt de zeer grote behoefte aan programma's van 
de nieuwe diensten op de nieuwe markten. 
Bij oproep 2/95 wordt 56% van de communautaire steun aan de 
omroeporganisaties toegekend. De verdeling van de uren was dezelfde als bij 
de vorige oproep: 73% van de nieuwe-programma-uren wordt door 
omroeporganisaties geproduceerd en 27% door onafhankelijke producenten. 
1.3.2. Onafhankelijke producenten 
De verscheidenheid van de producenten weerspiegelt die van de Europese 
audiovisuele wereld. Enkele grote namen uit de producentenwereld geven 
regelmatig blijk van belangstelling voor het Actieplan, evenals jongere 
producenten die zich voor het 16:9-formaat interesseren. Sinds de 
inwerkingtreding van het Actieplan heeft zich een kern gevormd van 
"pioniers-producenten" die in 16:9 produceren. Nagenoeg een kwart van de 
nieuwe-produktie-uren naar aanleiding van oproep 1/95 is afkomstig van 
producenten die op alle oproepen sinds het begin in 1993 hebben 
ingeschreven. Dit percentage producenten dat "trouw" is aan het Actieplan, 
stijgt constant: het bedroeg 11% voor oproep 1/94 en 15% voor oproep 2/94. 
Deze producenten, die de weg van het 16:9-formaat resoluut zijn ingeslagen, 
maken hoofdzakelijk documentaires en fictie. 
Onder het Actieplan werd steun gegeven voor de verduurzaming van de 
Europese audiovisuele catalogi, waardoor het een doeltreffend instrument is 
van het audiovisueel beleid van de Europese Unie. De audiovisuele catalogi 
zijn de "economische schat" van de Europese programma-industrie en meer 
in het bijzonder van de onafhankelijke producenten, die de speerpunt van de 
Europese scheppende sector op audiovisueel gebied vormen. Hoewel de 
Europese producenten te kampen hebben met een gebrek aan 
financieringsvermogen, dienen de geproduceerde werken een lange 
levensduur te hebben om inkomsten te waarborgen en hun activiteiten te 
ontwikkelen. 
Het 16:9-formaat is niet alleen een inhoudelijk argument voor de 
verduurzaming van het audiovisueel erfgoed, maar tevens een formeel 
argument dat voor de producenten en de vakmensen in de audiovisuele 
sector in het algemeen van groot belang is. Door het 16:9-formaat benadert 
de televisie de bioscoop. De beeldafstelling en de beeldkwaliteit van het 
16:9-formaat leveren een beslissende esthetische bijdrage aan 
fictieprogramma's, documentaires en andere culturele uitzendingen waarin 
het Europese erfgoed tot uitdrukking komt (schilderkunst, architectuur, 
muziek, dans, geschiedenis). Het cultureel erfgoed van Europa dat met 
behulp van de audiovisuele middelen onder de aandacht wordt gebracht, 
wordt aldus verrijkt en de taak die de Europese Unie zich heeft gesteld om te 
waken over het behoud van de culturele rijkdom en verscheidenheid die 
eigen zijn aan Europa, wordt aldus verwezenlijkt. 
30 
1.3.3. Omroeporganisaties 
Gemiddeld doet een dertigtal omroeporganisaties een beroep op het 
onderdeel "programma's". Zij reageren op de oproepen onder het Actieplan 
in hun tweeledige hoedanigheid van omroeporganisatie en producent. Bij de 
tenuitvoerlegging van hun eigen diensten in 16:9 vormt het Actieplan een 
hulpmiddel, niet alleen door middel van de produktiesteun die uit dit plan 
wordt verstrekt, maar tevens door het duidelijke politieke signaal voor een 
Europese toekomst, dat door het bestaan van het Plan zelf aan de gehele 
beroepstak wordt afgegeven. 
De omroeporganisaties voorzien zich geleidelijk van studio-apparatuur 
waarmee zij "in-house" een veelheid van live-programma's kunnen 
produceren. Deze programma's vertegenwoordigen een aanzienlijk gedeelte 
van hun programmering en hun kijkers. Voorts is de identiteit van het kanaal 
sterk afhankelijk van dit soort produkties. 
1.3.4. De Europese troefkaart van het 16:9-formaat 
Onafhankelijke producenten en omroeporganisaties doen steeds vaker een 
beroep op het Actieplan om de nieuwe - digitale - 16:9-technologieën in te 
voeren. Aldus zetten zij hun kaarten op de factor "kwaliteit". 
De troefkaart van het 16:9-formaat is Europees. Omroeporganisaties die dit 
formaat gebruiken, moeten elkaar wederzijds steunen door hun diensten 
gezamenlijk te lanceren en nieuwe vormen van solidariteit te kweken in een 
omgeving die nog grotendeels met het 4:3-formaat werkt. Zo heeft de groep 
van omroeporganisaties PalPlus in 1995 in Duitsland het 16:9-formaat 
gelanceerd. Daarnaast wordt de weergave van bepaalde grote evenementen 
zoals de Olympische Spelen op Europees niveau georganiseerd. 
Hunnerzijds treden omroeporganisaties en producenten steeds vaker op als 
echte partners om het heden en de toekomst voor te bereiden, dat wil zeggen 
om een aangepast programma-aanbod tot stand te brengen waardoor de 
16:9-diensten algemeen kunnen worden ingevoerd. Dit onderstreept dat zij 
elkaar op audiovisueel terrein werkelijk aanvullen. Door zijn baanbrekende 
rol heeft het Actieplan de Europese programma-industrie ervan bewust 
gemaakt dat een grootschalige gecoördineerde inspanning moet worden 
geleverd voor een werkelijke vernieuwing. Het 16:9-formaat is een terrein 
waar alleen door middel van een Europees optreden succes kan worden 
geboekt. 
31 
HOOFDSTUK 2 - DE RESULTATEN VAN HET ACTIEPLAN 
2.1. Nieuwe produkties 
2.1.1. Soorten 16:9-programma's 
(uitgedrukt in uren voor elke oproep tot het indienen van voorstellen) 
Programma 
Fictie 
Documentaire 
Tekenfilms 
Cultuur 
Sport 
Live-uitzendingen 
TOTAAL 1/93 
165 
193 
0 
230 
613 
466 
1.667 % 
10 
11 
0 
14 
37 
28 
100 1/94 
201 
464 
23 
312 
471 
1.019 
2.490 % 
8 
19 
1 
13 
19 
40 
100 2/94 
320 
845 
19 
402 
1.001 
821 
3.408 % 
9 
25 
1 
12 
29 
24 
100 1/95 
391 
650 
12 
500 
446 
729 
2.728 % 
14 
24 
0 
19 
16 
27 
100 2/95 
256 
496 
46 
297 
265 
714 
2.074 % 
is 
24 
0 
15 
13 
35 
100 
Tussen 1993 en 1995 werd onder het Actieplan medefinanciering verstrekt voor 
12.367 uur nieuwe programma's in 16:9, waarvan ongeveer de helft is samengesteld 
uit programma's met lange levensduur (fictie, documentaires, culturele 
evenementen), 23% uit sport en 30% uit live-uitzendingen. 
De ontwikkeling van de verschillende categorieën loopt uiteen: 
Sterke toename van documentaires: 2648 geproduceerde uren 
De stijging van het aantal documentaires is regelmatig en bijzonder sterk: in 
1993 bestond 11% van de nieuwe produkties uit documentaires (in uren), bij 
de laatste oproep bedroeg dit percentage 24. Het aandeel van documentaires 
in het totale aantal programma-uren is dus meer dan verdubbeld. Uit deze 
doorbraak van de documentaire blijkt dat het 16:9-formaat bijzonder 
geschikt is voor documentaires met een creatieve inhoud. Dit resultaat sluit 
aan pp de doelstellingen die in het kader van het Europese audiovisuele 
beleid worden nagestreefd met het oog op de vorming van audiovisuele 
catalogi. Documentaires bieden namelijk een grote meerwaarde op de lange 
termijn, omdat hun "levensduur" door vakmensen op twintig jaar wordt 
geschat. Voorts kunnen zij op andere markten dan de markt van oorsprong 
worden gebruikt (nasynchronisatie is gemakkelijk) en op andere 
verspreidingsmiddelen worden overgezet (CD-ROM, multimedia, 
videocassettes). 
32 
Voorts zij erop gewezen dat documentaires zich op de mondiale markt in een 
bijzonder grote bloei mogen verheugen13 en dat de 16:9-kanalen van alle 
Europese omroeporganisaties de meeste documentaires14 uitzenden. 
Regelmatige toename van fictie: 1333 geproduceerde uren 
Ook de categorie fictie verstevigt haar positie: bij de laatste oproep 
vertegenwoordigt zij 13% van het totale aantal uren aan nieuwe produkties 
dat door het Actieplan wordt medegefinancierd, tegen 10% voor de eerste 
oproep. Fictie is de programmacategorie met de hoogste eenheidstarieven per 
uur en het langste ontwikkelingsproces. 
Fictie in het 16:9-formaat vormt een prestigieus gedeelte van de Europese 
audiovisuele catalogi. Enkele fictieprogramma's die door het Actieplan 
worden gesteund, zijn bijzonder geliefd bij het publiek in hun land van 
oorsprong en, in toenemende mate, in de rest van de Europese Unie. Twee 
voorbeelden: 
De wekelijke uitzending van Tatort is een echte "happening" in Duitsland. 
Deze televisieserie, die op het eerste publieke net van Duitsland, de ARD, 
wordt uitgezonden, behaalt elke zondagavond een kijkersaandeel tussen de 
25 en 35%; er zijn 8 à 9 miljoen trouwe kijkers. De serie wordt thans ook op 
andere Europese kanalen uitgezonden. Het feit dat in 16:9 wordt 
geproduceerd, trekt regisseurs uit de filmwereld aan en stelt televisietechnici 
(zoals cameramensen en hoofden fotografie) bijgevolg in de gelegenheid te 
werken op een wijze die gebruikelijk is in de filmwereld. In Frankrijk is de 
serie Maigret bijzonder populair; fictieprogramma's als La rivière Espérance 
of L'allée du Roi sloegen heel goed aan bij het publiek. 
Stabilisering van het aandeel van culturele evenementen: 1741 geproduceerde uren 
Gemiddeld stabiliseert het aandeel van culturele evenementen (opera's, 
concerten, balletten, live-shows, circus) zich voor elke oproep rond de 15%. 
Het gebruik van het 16:9-formaat vormt een onmisbaar element van de 
esthetische en culturele kwaliteit van deze programma's. Drie kwart van de 
culturele evenementen in 1995 is gerealiseerd door omroeporganisaties. Een 
kwart was afkomstig van onafhankelijke producenten die zich in dit type 
produkties specialiseren en die zeer nauwe contacten onderhouden met 
diverse omroeporganisaties met wie zij hun culturele evenementen plannen 
en produceren. 
m Industry survey, "TV WORLD", september 1995, blz. 10. 
in "Broadcasting & Cable International"', oktober 1995, blz. 50. 
Uitzendingen van documentaires (%) op Europese televisiekanalen 1993-1994 
(november 1994), Channel Four (VK) 10,18%, ARD (D) 6,92%, ZDF (D) 7%. 
33 
Stabilisering van het grote aandeel live-programma's 3749 : geproduceerde uren 
In elk stadium van de invoering van de 16:9-diensten vormen 
live-programma's een bijzonder belangrijk gedeelte van de 
programmabehoeften van de omroeporganisaties. Live-programma's 
(spelletjes, live-uitzendingen met publiek, enz.) hebben meerdere functies, te 
weten de onmiddellijke opvulling van de toegekende zendtijd, het 
waarborgen van hoge kijkcijfers en - wat de sleutel tot succes is voor het 
kanaal, zijn publiek en zijn adverteerders - de vaststelling van het imago en 
de identiteit van het kanaal. 
Een groot - doch teruglopend - aandeel van sport: 2796 geproduceerde uren sport 
Het aantal sporturen loopt sinds 1993 constant terug: in 1993 
vertegenwoordigde sport 37% van het totale aantal uren, tegen 13% bij de 
laatste oproep. Toch mag deze vermindering niet worden uitgelegd als een 
teruggang van sport in de programmeringsbehoeften. Sport is een van de 
grootste publiekstrekkers in de programmering van een televisiekanaal en de 
uitzending van sportbeelden is voor het behalen van marktaandelen uitermate 
belangrijk. Bovendien worden grote evenementen zoals de Olympische 
Spelen trouw gevolgd door een publiek dat zich normaliter veel minder voor 
sport op televisie interesseert. Voorts is het vakmensen duidelijk geworden 
dat sportuitzendingen tevens de gelegenheid bieden een omvangrijk gedeelte 
van het kijkerspubliek te vernieuwen. 
Tekenfilms komen bijna niet voor: 100 geproduceerde uren 
1% van de programma-uren van elke oproep heeft betrekking op 
animatieprogramma's. 
In het algemeen produceren omroeporganisaties bij voorkeur programma's met een 
zeer korte levensduur, en onafhankelijke producenten catalogusprogramma's: 
70% van de door omroeporganisaties geproduceerde programma's zijn 
programma's met een korte levensduur - live-programma's uit de studio of 
sport. Bij de resterende 30% gaat het om culturele evenementen, 
documentaires of fictie. 
85% van de door onafhankelijke producenten geproduceerde programma's 
zijn documentaires en fictie, dus cataloguswerken. De rest van de 
onafhankelijke produktie bestaat uit culturele evenementen. 
34 
2.1.2. Uitsplitsing van de programma 's naar produktieformaat 
(resultaten uitgedrukt in uren per oproep voor voorstellen) 
Formaat 
Super 16 
35 mm 
video 625 
video 1250 
TOTAAL 1/93 
197 
74 
698 
698 
1.667 % 
12 
4 
42 
42 
100 1/94 
259 
60 
1.756 
415 
2.490 % 
10 
3 
70 
17 
100 2/94 
393 
134 
2.034 
847 
3.408 % 
11 
4 
60 
25 
100 1/95 
365 
83 
2.092 
188 
2.728 % 
13 
3 
77 
7 
100 2/95 
293 
21 
1.284 
476 
2.074 % 
14 
1 
62 
23 
100 
De communautaire subsidies worden over vier formaten verdeeld. Twee 
ervan zijn films, te weten de 35 mm, (het formaat van de bioscoopfilm), en 
de super 16 mm, die hoofdzakelijk voor de televisie wordt gebruikt. De twee 
andere formaten zijn video's: het formaat met 625 beeldlijnen voor de 
klassieke televisievideo en het zogenaamde hoge-definitieformaat met 1250 
lijnen. Door middel van deze vier formaatcategorieën bestrijkt het Actieplan 
dus alle onderdelen van de televisieproduktie. 
Het 35 mm-formaat zit aan zijn top: 372 uur 
In vergelijking met de andere formaten overschrijdt het 35 mm-formaat 
zelden de grens van 3%. In verband met de hoge kosten wordt het formaat 
nog steeds weinig gebruikt in Europese televisieprodukties, maar het 
behoudt zijn aureool voor de produktie van bepaalde fictieprogramma's of 
bepaalde prestigieuze documentaires. In 1995 werd 90% van de uren in 35 
mm door onafhankelijke producenten geproduceerd en 10% door 
omroeporganisaties. 
Het super 16 mm-formaat handhaaft zich: 1507 uur 
Bij de eerste oproep behaalde dit formaat 12%, tegen 14% nu. Het vormt de 
schakel tussen bioscoop en televisie en handhaaft zijn positie als 
standaardformaat voor Europese televisiefilms. In 1995 werd 54% van de 
super 16 mm-films geproduceerd door onafhankelijke producenten, een cijfer 
dat evenwichtiger is dan dat voor het 35 mm-formaat. De 
omroeporganisaties namen 46% van de geproduceerde uren voor hun 
rekening: hun produkties bestaan grotendeels uit documentaires en fictie. 
Dominante positie van de video met 625 lijnen: 7864 uur 
Dit formaat nam bij de 16:9-diensten duidelijk een dominante positie in. De 
video 625 handhaaft zich als het formaat dat door de meeste 
omroeporganisaties wordt gebruikt: in 1995 werd 80% van de uren in 
video's met 625 beeldlijnen door omroeporganisaties geproduceerd. Voor de 
overige 20 % wordt de video 625 gebruikt door onafhankelijke producenten 
die "lichtere" produkties maken, bijvoorbeeld series. 
35 
Daling van de Hoge-Definitie-video (met 1250 lijnen) : 2624 geproduceerde 
uren 
Het aandeel van HD in het totale aantal uren dat door het Actieplan wordt 
gesteund, is sterk gedaald : van 42% in 1993 tot 23% eind 1995. De 
video 1250 is het geprivilegieerde medium voor sportuitzendingen op hoog 
niveau (Olympische Spelen, wereldkampioenschappen, culturele 
evenementen en documentaires met een creatieve inhoud). De HD wordt 
voor deze uitzendingen gebruikt wanneer voor de verslaglegging van een 
evenement verscheidene camera's nodig zijn, aangezien de video een snelle 
beeldcontrole mogelijk maakt. Bovendien vormt de esthetische kwaliteit 
(realistisch beeld, getrouwe kleurweergave) van de hoge definitie, in 
combinatie met de conversie in het 16:9-formaat, een verklaring voor het feit 
waarom deze prestigieuze culturele evenementen in dit formaat worden 
gerealiseerd. 
Wat de documentaires betreft, leggen de omroeporganisaties zich meer toe 
op documentaires van gemiddelde duur, terwijl de onafhankelijke 
producenten een voorkeur hebben voor de produkte van ambitieuze series 
van lange duur over culturele onderwerpen als muziek of kunsten in het 
algemeen. Dit is een verklaring voor het feit dat in 1995 60% van de uren 
voor HD video door onafhankelijke producenten zijn gebruikt. 
2.2. Conversie 
Onder conversie wordt verstaan dat bestaande programma's die op bepaalde dragers 
zijn vastgelegd, worden omgezet op een andere drager die geschikt is voor 
uitzending in het 16:9-formaat. Het gaat hierbij voornamelijk om bioscoopfilms. Bij 
de lancering van 16:9-diensten heeft de conversie van films twee voordelen. Zij 
maakt het mogelijk de toegekende zendtijd onmiddellijk in te vullen tegen een prijs 
die veel lager is dan die van nieuwe produkties, en zij kan bijzonder snel worden 
uitgevoerd met behulp van een kopie van goede kwaliteit. 
Toen de diensten in het 16:9-formaat werden gelanceerd, waren de 
omroeporganisaties door hun investeringen genoodzaakt hun inspanningen over 
meerdere terreinen te verdelen. Zij moesten opnamestudio's aankopen en werken bij 
onafhankelijke producenten bestellen. In de tussentijd konden de 
programmaschema's door middel van twee, bij het publiek bijzonder geliefde 
programmacategorieën onmiddellijk worden ingevuld, zonder dat men de 
televisiestudio's in hoefde. Het ging hierbij om geconverteerde films en 
sportuitzendingen. 
Naargelang de 16:9 markt zich ontwikkelt, komt de Europese 16:9-catalogus tot 
stand en neemt de hoeveelheid programma's in dit formaat toe. De circulatie van 
deze programma's tussen de verschillende 16:9-diensten van de Europese Unie 
vergroot het aanbod. Bijgevolg zal de vraag naar conversies geleidelijk teruglopen. 
De meeste conversies geschieden pp een numerieke drager en hebben dus de 
technische voordelen van deze drager. Conversie is een middel om de Europese 
cinematografische catalogi te verduurzamen. 
36 
Ontwikkeling van de conversie sinds de aanvang van het Actieplan 
Sinds het begin van de tenuitvoerlegging van het Actieplan vertegenwoordigen de 
conversies een gecumuleerd programmatotaal van 7.422 programma-uren. 
In miljoen ecu 
Oproep 
Nieuwe 
produkties 
Conversies 1/93 
10.2 
1.4 % 
88 
12 1/94 
16.7 
2.7 % 
86 
14 2/94 
30 
3 % 
91 
9 1/95 
15.7 
2.4 % 
87 
13 2/95 
11.8 
0.7 % 
94 
6 
In uren 
Oproep 
Nieuwe 
produkties 
Conversies 1/93 
1.667 
1.269 % 
57 
43 1/94 
2.490 
2.065 % 
55 
45 2/94 
3.408 
2.240 % 
60 
40 1/95 
2.728 
1.371 % 
67 
33 2/95 
2.074 
All % 
81 
19 
De ontwikkeling van de budgettaire middelen voor conversies volgt die van de 
algemene begroting voor oproepen tot het indienen van voorstellen. Op 31 
december 1995 bedraagt het totale percentage van de begroting voor conversies 
10,7. 
23. Professionele apparatuur 
De uitzendapparatuur wordt nog grotendeels door het 4:3-formaat gedomineerd en 
er zijn maar weinig "omroepkanalen" die volledig op het 16:9-formaat zijn 
toegerust. De vakmensen vervangen hun 4:3-apparatuur geleidelijk door 
16:9-apparatuur, te beginnen met hun camera's: 50% van de verkochte professionele 
camera's kan van 4:3 naar 16:9 worden omgezet. Voorts leidt deze tendens tot een 
prijsdaling, waardoor de verkoop weer wordt gestimuleerd. De penetratiegraad van 
16:9-camera's bereikt eind 1995 een gemiddelde van 10 à 15% van de Europese 
markt en een maximum van 30% in de meest gevorderde landen. 
37 
Video-apparatuur met 625 beeldlijnen wordt nu overal in de Europese Unie 
aangetroffen15. 
Studio 
OB-van 
St/OB camera 
ENG camera 
Montage F 
4 
12 
90 
15 
10 D 
15 
2 
85 
? UK 
4 
1 
30 
5 
5 E 
0 
9 
11 
7 
5 NL 
7 
7 
75 
10 
12 B 
6 
4 
40 
? 
5 GR 
3 
0 
21 
13 
0 IRL 
3 
0 
8 
6 
4 
In "16-9 apparatuur", Widerview conference, 6/12/1995, Brussel. 
38 
CONCLUSIES 
Uitbreiding van de audiovisuele catalogi 
Uit hoofde van het Actieplan zijn in tweeënhalf jaar 19.789 programma-uren 
gefinancierd, waarmee een totaalbedrag van 94,6 miljoen ecu was gemoeid. Van 
deze uren heeft 7.422 uur betrekking op conversies en 12.367 uur op nieuwe 
produkties. Deze produkties kunnen weer worden uitgesplitst in 2.648 uur 
documentaires, 1.333 uur fictie en 1.741 uur culturele evenementen. Deze 
produkties met een lange levensduur vormen een belangrijke bijdrage aan de 
Europese audiovisuele catalogi, het economisch erfgoed van de 
programma-industrie in het algemeen. De onafhankelijke producenten bevestigen 
aldus hun centrale rol bij de vorming van deze catalogi. Het 16:9-formaat is voor 
hen een inhoudelijk en formeel argument voor een kwalitatief hoogstaande 
produktie. 
Voor een algemene introductie van de 16:9-diensten op Europese schaal is het nodig 
dat deze diensten op minder ontwikkelde markten worden ingevoerd. 1995 was het 
jaar waarin uit hoofde van het Actieplan een beroep werd gedaan op de 
begrotingsreserve. Er is behoefte aan een langzaam proces om een toereikend 
programma-aanbod op te wekken en een programmacatalogus te vormen: de 
onafhankelijke producenten hebben tijd nodig om zich aan te passen. Het Actieplan 
houdt rekening met deze ontwikkeling en steunt de onafhankelijke producenten in 
deze overgangsfase. In het kader van het Actieplan wordt thans de laatste hand 
gelegd aan de voorbereiding van de Europese 16:9-catalogus, die beschikbaar zal 
zijn op het World Wide Web-netwerk en die via de host "Europa" van de Europese 
Commissie kan worden geraadpleegd. In verband hiermee wordt de gegevensbank 
met de programma's verbeterd. 
Een partnerschap voor een dynamische 16:9-markt 
Door de dynamiek van het Actieplan zijn omroeporganisaties en producenten 
genoodzaakt als werkelijke partners te werk te gaan bij de invoering van het 
16:9-formaat. Zij vullen elkaar namelijk wederzijds aan om een werkelijk 
programma-aanbod te scheppen dat de opmaat moet zijn tot de algemene invoering 
van 16:9-diensten op Europees niveau. In de tweeënhalf jaar waarin het programma 
ten uitvoer is gelegd, zijn de begrotingsmiddelen van het Actieplan gelijkelijk over 
beide partners verdeeld: 55% is toegekend aan de omroeporganisaties en 45% aan de 
producenten; van de toegekende uren betreft 68% de omroeporganisaties en 32% de 
onafhankelijke producenten. De omroeporganisaties nemen het grootste deel van de 
conversies voor hun rekening en produceren programma's met een korte levensduur, 
waarmee de identiteit van hun kanaal wordt bepaald. Dank zij deze identiteit 
verwerven zij een kijkerspubliek dat vervolgens met behulp van andere programma's 
aan het kanaal wordt "gebonden". 
39 
De programma-industrie investeert in de toekomst op Europees niveau 
Dank zij het Actieplan is de programma-industrie er duurzaam van bewust gemaakt 
dat een gecoördineerde en grootschalige inspanning moet worden geleverd om de 
professionele apparatuur en praktijken te vernieuwen en te actualiseren. Daarin ligt 
ook de impact van het Actieplan: de Europese producenten zijn zich er voortaan van 
bewust dat op Europees niveau in de toekomst moet worden geïnvesteerd. Als de 
grondslagen van het Actieplan ter discussie gesteld worden, zou dit door de gehele 
sector worden opgevat als een ontkenning van de tot nu toe ondernomen actie, 
inclusief haar basisbeginselen. Een te krap budget zou de introductie van 
16:9-diensten op markten met een ontwikkelingsachterstand kunnen afremmen of 
zelfs stopzetten en de lopende produktieprojecten in gevaar kunnen brengen. 
40 
ALGEMENE CONCLUSIES 
Internationale concurrentie en innovatie 
De Europese audiovisuele industrie moet het hoofd bieden aan de internationale 
concurrentie. Daarbij komt de permanente uitdaging van de technologische 
innovatie. En innovatie is juist datgene waardoor de industrie haar 
concurrentievermogen kan behouden. De audiovisuele industrie moet dus 
onophoudelijk maatregelen treffen om haar toekomst voor te bereiden. Binnen deze 
context leidt de huidige numerieke revolutie dus tot een grotere efficiency van de 
sector, hoewel zij de klassieke uitzendmethoden omverwerpt. Het eerste zichtbare 
gevolg is de toename van het aantal kanalen. 
Bijgevolg moet de audiovisuele industrie een tweeledige uitdaging aannemen, te 
weten modernisering en gelijktijdige versterking. Daarom moet men het eens 
worden over inspanningen om zich gezamenlijk op de toekomst voor te bereiden 
zodat een Europese dimensie wordt verwezenlijkt die onmisbaar is om de 
aanwezigheid van de Europese audiovisuele industrie op het internationale toneel te 
waarborgen. 
Integratie van de nieuwe technologieën in de Europese audiovisuele sector 
Op dit terrein ligt de doelstelling van het Actieplan: de totstandkoming van een 
kritische massa geavanceerde televisiediensten. Dit betekent dat de audiovisuele 
industrie een drempel moet overschrijden waarna automatisch een dynamisch proces 
in gang wordt gezet dat zal leiden tot de algemene introductie van deze 
16:9-diensten op Europees niveau. Vooralsnog is deze kritieke massa van 
16:9-diensten nog niet bereikt. 
16:9 is het formaat van de toekomst, hetgeen op Europees wetgevingsniveau 
concreet tot uitdrukking komt in de Richtlijn van oktober 1995 inzake het gebruik 
van normen voor het uitzenden van televisiesignalen16. Marktdeelnemers die voor 
dit formaat kiezen, verplichten zich derhalve na te denken over de toekomst op lange 
termijn van hun beroep, van hun audiovisuele catalogi en van de televisie. 
Het 16:9-breedbeeldformaat maakt deel uit van een meer omvattende uitdaging, te 
weten de integratie van de nieuwe technologieën in de Europese audiovisuele 
industrie, waartoe dit formaat bijdraagt. Over digitale televisie wordt reeds niet meer 
gesproken in termen van de toekomst, maar in die van het heden. Omdat het neutraal 
is ten opzichte van de diverse normen, leidt het 16:9-formaat tot Europese projecten 
op het gebied van de nieuwe technologieën. 
16 Richtlijn 95/47/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 
inzake het gebruik van normen voor het uitzenden van televisiesignalen, PB nr. L 281 
van 23.11.95. 
41 
Figuur IA BIJLAGE 1 
Uitzendkosten 
Forfaitaire bijdrage 
(in ecu per uur) 
Eerste 50 uren 6000 
Na de eerste 50 uren 2500 
Figuur IB 
Kosten van het maken van programma's (herziening) 
Soort programma Forfaitaire bijdrage 
(in ecu per uur) 
Programma's van geconverteerd bestaand materiaal, geschikt voor 
uitzending in 16:9 met 625 beeldlijnen 3000 
Programma's van geconverteerd bestaand materiaal, geschikt voor 
uitzending in 16:9 met 1250 beeldlijnen 5000 
Super 16 mm 12000 
16:9-videoprodukties met 625 lijnen 
a) programma's met lange levensduur 
b) programma's met korte levensduur 1 tot 20 
21e en volgendeuren 
35 mm produktie 12000 
12000 
6000 
30000 
HD-videoprodukties (1250 lijnen) 
a) programma's met lange levensduur 
b) programma's met korte levensduur 1 tot 20 
21e en volgende uren 60000 
20000 
10000 
42 
ANNEX 2 
Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. 
of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Austria 
90,0 j 
80,0 --
70,0 -
& 60,0 + 16/9 Programmes starting in 1996 
<3 50,0 
I 40,0 
§ 30,0 
g 20'° 
8 10,01 p 0 0,7 
8 0,0-1 • 1 • h 12000 
10000 
8000 Ü3 Sales 
-»- Hours 
6000 S 
4000 1 
-1-2000 o 
0 & 
1902 1993 1994 1995 1996 
forecast 
Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. 
of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Denmark 
90,0 
80,0 
70,0 
1 60,0 
<S 50,0 
I 40,0 
I 30,0 
I 20,0 
8 10,0 
8 0,0 12000 
-- 10000 
- 16/9 Programmes starting in 1996 --8000 
10 
t 0 ^—G^a_ @ Sales 
-+- Hours 
0 
1992 1993 1994 1995 1996 
forecast 6000 f 
4000 I 
JO 
2000 « 
& 
W 
Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. 
of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Germany 
00 
4-6000 I 
-4000 1 
2000 « 
.& 
Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. 
of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Greece 
90,0 
80,0 
70,0 
| 60,0-f 16/9 Programmes starting in 1995 --
I 50,0 
1 40,0 
1992 1993 1994 1995 1996 
' forecut 
4V 
Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. 
of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in the U.K. 
90,0 j 
80,0 --
70,0 --
| 60,0 -
1 50,0-
| 40,0 -
I 30,0 -
| 20,0-
8 10,0--
Cfl 0,0 --2 
1992 1993 1994 1995 T 12000 
-10000 
-8000 ES Sales 
-•- Hours 
-6000 f 
-4000 1 
1996 
forecast 
Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. 
of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in France 
4-6000 f 
4-4000 1 
4-2000 Ç 
& 
u< 
Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. 
of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Italy 
s 
(A 
S 
O 
•«S 
CO 90,0 
80,0 
70,0 
| 60,0 + 16/9 Programmes starting in 1996 f 8000 
I 50,0 
40,0 
30,0 
20,0 
10,0 
0,0 t 0 5 3 6,3 
-ÜJË3—) [Tgn )_ 12000 
10000 ES Sales 
-•-Hours 
0 
1992 1993 1994 1995 1996 
forecast 00 
-6000 ë 
I 
4000 1 
2000 o 
(A të 
Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. 
of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Portugal 
90,0 
80,0 --
70,0 
I 60,0 
«g 50,0 
| 40,0 
3 30,0 
f20,0 T 12000 
-10000 
- - 16/9 Programmes starting in 1996 - - 8000 
en 
•a 
CO 10,0 
0,0 S Sales 
-•- Hours 
6000 § 
4000 g 
Jl 
4-2000 o" 
0 K 
1992 1993 1994 1995 1996 
forecast 
tf(o 
Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. 
of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Spain 
90,0 T 
80,0 -
70,0 --
I 60,0 -
«S 50,0 --
I 40,0 -
| 30,0 -
| 20,0 -
's 10,0 --
13 0,0-CO 4 4,5 12000 
10000 
-8000 EH Sales 
-•-Hours 
Oft' 
6000 f 1 4000 I 
2000 ° 
o 
1992 1993 1994 1995 1996 
forecast 
Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. 
of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Sweden 
90,0 -7- -r 12000 
4-10000 
70,0 
I 60,0 | 16/9 Programmes starting in 1995 f 8000 
50,0 o 
I 40,0 
I 30,0 
I 20,0 
j 10,0 
CO 0,0 
1992 1993 1994 1995 1996 
forecast B Sales 
-+- Hours 
6000 ë 
I 
4000 « 8 
JO. 4-2000 o 
o 
«} 

ISSN 0254-1513 
COM(96) 346 def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 15 
Catalogusnummer : CB-CO-96-345-NL-C 
ISBN 92-78-06635-4 
Bureau voor officiële pubükaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg