1Inleiding

In dit zevende verslag over herplaatsing en hervestiging worden de veranderingen sinds het vorige verslag van 28 september beschreven en worden de acties beoordeeld die de betrokken belanghebbenden tussen 27 september 2016 en 8 november (de verslagperiode) hebben ondernomen om de toezeggingen uit hoofde van de herplaatsings- en de hervestigingsregelingen na te komen.

In het licht van de aanhoudende dringende noodzaak om ondersteuning te bieden aan zowel Griekenland als Italië, heeft de Europese Raad er tijdens zijn laatste vergadering van 20 en 21 oktober 2016 nogmaals toe opgeroepen de inspanningen ter bespoediging van de herplaatsing, met name van niet-begeleide minderjarigen, en de uitvoering van de bestaande hervestigingsregelingen verder op te voeren.

Sinds 26 september 2016 zijn er 4 561 personen in Griekenland aangekomen. Het totale aantal migranten in Griekenland is ten opzichte van de vorige verslagperiode toegenomen en lag op 8 november rond de 61 700, van wie er zich ongeveer 16 250 op de eilanden bevonden en ongeveer 45 450 op het Griekse vasteland. In Italië zijn er sinds 26 september 29 844 personen aangekomen, meer dan in dezelfde periode in 2015 (een stijging van 13,5 % in vergelijking met dezelfde periode in 2015). Onder hen bevonden zich opnieuw veel Eritreeërs, een van de nationaliteiten die in aanmerking komen voor herplaatsing (met meer dan 3 660 personen in de verslagperiode is Eritrea het land met het op een na grootste aantal in Italië arriverende onderdanen, wat neerkomt op 12 % van het totale aantal aangekomen migranten). Volgens informatie van het Italiaanse ministerie van Binnenlandse Zaken zijn meer dan 6 000 Eritreeërs momenteel potentiële herplaatsingskandidaten in Italië.

Tijdens de verslagperiode zijn er 1 212 extra personen herplaatst, waarmee het totale aantal herplaatste personen tot nu toe uitkomt op 6 925 (5 376 vanuit Griekenland en 1 549 vanuit Italië). Ondanks de algemeen positieve trend wat herplaatsingen betreft, is in oktober een daling van het aantal herplaatsing opgetekend vanwege de specifieke omstandigheden tijdens de verslagperiode, die van tijdelijke aard zouden moeten zijn. Om deze positieve trend te versterken, moeten de inspanningen op het gebied van herplaatsing echter worden versneld om te voldoen aan de verplichtingen uit hoofde van de twee besluiten van de Raad. De migratiesituatie in Europa blijft kwetsbaar en vereist een constant en aanhoudend optreden van alle partijen. Gelet op de voortdurende instroom van migranten in Italië en de nog steeds problematische humanitaire situatie in Griekenland, blijft herplaatsing van cruciaal belang om de druk op die landen te verlichten.

Wat hervestiging betreft, ligt de uitvoering van de conclusies van juli 2015 voor de hervestiging van 22 504 personen nog steeds op schema, met tot dusver 11 852 hervestigde personen, wat meer dan de helft van het overeengekomen aantal is. Sinds het vorige verslag zijn 1 157 personen hervestigd, voornamelijk uit Turkije, Libanon en Jordanië. Een deel van de hervestiging uit hoofde van deze Europese regeling dient ook om de 1:1-mechanismen ten uitvoer te leggen zoals vastgesteld in de verklaring EU-Turkije. Sinds de begindatum op 4 april zijn er 2 217 personen in het kader van dat mechanisme uit Turkije naar de EU hervestigd, met inbegrip van 603 personen sinds het vorige verslag.

2Herplaatsing

2.1Belangrijkste gebeurtenissen in de verslagperiode

Na het recordaantal overdrachten in september, is oktober een overgangsmaand geweest waarin de herplaatsing in een trager tempo verliep dan in voorgaande verslagperioden. Deze daling weerspiegelt de bijzondere omstandigheden en is gedeeltelijk toe te schrijven aan het geringe aantal toezeggingen in augustus. Aangezien de herplaatsingsprocedure ongeveer twee maanden in beslag neemt, heeft het lage aantal toezeggingen in augustus zich vertaald in een laag overdrachtspercentage in oktober. Bijgevolg zal de aanzienlijke toename van het aantal toezeggingen in september naar verwachting pas in november leiden tot werkelijke overdrachten. Overige landenspecifieke factoren kunnen ook een verklaring bieden voor de tijdelijke vertraging van de herplaatsing: de ontmanteling door Frankrijk van het kamp in Calais in oktober lijkt van invloed te zijn geweest op het totale aantal herplaatsingen in de verslagperiode, aangezien Frankrijk elke maand ongeveer 450 personen herplaatste, maar de herplaatsing in oktober in een trager tempo uitvoerde.

In november zal naar verwachting opnieuw een stijging van het aantal herplaatsingen te zien zijn, met ongeveer 1 800 geplande overdrachten. De tijdelijke daling in deze verslagperiode in een voor het overige geleidelijk positieve tendens bevestigt dat er meer constante inspanningen nodig zijn om het aantal overdrachten per maand te doen stijgen en te voorkomen dat zich dezelfde schommelingen in de herplaatsing voordoen als in oktober. Doordat de administratieve en praktische obstakels voor herplaatsing geleidelijk worden weggewerkt, zal de voornaamste uitdaging er in de komende maanden in bestaan meer regelmaat en een constante snel stijgende curve in de herplaatsingsoverdrachten te bereiken.

In Griekenland heeft de asieldienst zijn registratiecapaciteit voor verzoekers met nationaliteiten die voor herplaatsing in aanmerking komen, verhoogd van 110 per dag tot 175 per dag door nieuw personeel aan te werven. Tegen eind januari 2017 moet 87 % van de vooraf geregistreerde verzoekers met nationaliteiten die in aanmerking komen voor herplaatsing, volledig geregistreerd zijn. De lidstaten moeten aanvullende inspanningen verrichten om plaatsen voor herplaatsing beschikbaar te stellen en in te vullen om het tempo van de Griekse asieldienst voor het behandelen van herplaatsingsverzoeken bij te houden. De lidstaten moeten met name hun planning verbeteren, meer en regelmatiger plaatsen toezeggen en hun verwerkings- en opvangcapaciteit verhogen, teneinde hun reactietijd te versnellen en een groter aantal verzoekers op te vangen. De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) moest in oktober namelijk een aantal overdrachten uitstellen omdat het erop leek dat sommige lidstaten niet over de capaciteit beschikten om eventuele herplaatsingskandidaten snel onder te brengen.

In Italië zijn, zoals eerder vermeld, de nationale contactpunten voor herplaatsing op 15 september in Rome bijeengekomen om de knelpunten in verband met de extra veiligheidscontroles aan te pakken. Het Italiaanse ministerie van Binnenlandse Zaken en Europol hebben met de steun van de Commissie nu formele afspraken gemaakt voor de faciliterende rol die Europol speelt in de herplaatsingsprocedure. In het bijzonder is er een procedure ontwikkeld die voorziet in extra, bijzondere veiligheidscontroles als de lidstaten daar in het kader van herplaatsing om verzoeken en die zal worden opgenomen in het herplaatsingsprotocol dat voor Italië wordt uitgewerkt. Deze positieve ontwikkeling heeft reeds de weg vrijgemaakt voor nieuwe en hogere toezeggingen van de lidstaten. In dit verband wordt nu verwacht dat Italië het aantal herplaatsingsoverdrachten de komende weken aanzienlijk zal verhogen.

Tijdens de verslagperiode heeft de Commissie haar inspanningen ook gericht op niet-begeleide minderjarigen om de belemmeringen voor hun herplaatsing beter te begrijpen en daar oplossingen voor te vinden. De Commissie heeft daartoe een speciale zitting van het zevende forum voor hervestiging en herplaatsing in oktober 2016 gewijd aan niet-begeleide minderjarigen.

Het aantal niet-begeleide minderjarigen dat in Italië aankomt, is blijven stijgen (22 775 aangekomen migranten tussen begin januari en 4 november 2016, onder wie 3 569 Eritreeërs, 167 Syriërs en 187 Irakezen en 12 Jemenieten). In Griekenland meldt het Nationale Centrum voor Sociale Solidariteit (EKKA) dat er per 2 november naar schatting 2 400 niet-begeleide minderjarigen aanwezig waren in Griekenland. Zoals eerder gemeld, zijn tijdens de grootschalige preregistratieoperatie in Griekenland 1 225 niet-begeleide minderjarigen geregistreerd, van wie 48 % (ongeveer 588) een nationaliteit heeft die in aanmerking komt voor herplaatsing (36 % Syriërs en 12 % Irakezen). Terwijl in Italië de meerderheid van de niet-begeleide minderjarigen die in aanmerking komen voor herplaatsing, alleen reist (er reizen geen familieleden met hen mee), bestaat in Griekenland het grootste deel van de niet-begeleide minderjarigen die in aanmerking komen voor herplaatsing, uit "van hun familie gescheiden kinderen" (minderjarigen die met familieleden, zoals grootouders, broers en zussen of ooms/tantes reizen, of met een volwassene zijn getrouwd). In die zin zijn 274 van de 480 niet-begeleide minderjarigen die in aanmerking komen voor herplaatsing en volledig geregistreerd zijn in Griekenland "van hun familie gescheiden kinderen", en zijn slechts 122 minderjarigen helemaal alleen in Griekenland. Deze laatste categorie is moeilijker te herplaatsen. Bovendien zijn 320 van de 480 niet-begeleide minderjarigen 16 of 17 jaar oud.

In deze context komt het totale aantal herplaatste niet-begeleide minderjarigen met 43 tijdens deze verslagperiode (22 niet-begeleide alleen reizende minderjarigen en 21 "van hun familie gescheiden kinderen") uit op 148 als alle categorieën "van hun familie gescheiden kinderen" in de statistieken worden opgenomen. Naar verwachting zal de herplaatsing van niet-begeleide minderjarigen in de nabije toekomst toenemen en zullen alle niet-begeleide minderjarigen die in aanmerking komen voor herplaatsing de komende maanden worden herplaatst, tenminste vanuit Griekenland. In dat opzicht is er sprake van een positieve ontwikkeling. De afgelopen weken is de herplaatsing van niet-begeleide minderjarigen in een hoger tempo uitgevoerd, waarbij Finland in één enkele overdracht 31 niet-begeleide minderjarigen (15 alleen reizende minderjarigen en 16 "van hun familie gescheiden kinderen") heeft herplaatst. De lidstaten hebben minder moeite met het herplaatsen van "van hun familie gescheiden kinderen" en zijn daar ook mee bezig, hoewel deze kinderen in de officiële statistieken niet altijd als niet-begeleide minderjarigen worden meegeteld. Met betrekking tot niet-begeleide alleen reizende minderjarigen hebben meerdere lidstaten (België, Duitsland, Estland, Finland, Nederland, Roemenië en Spanje) daarnaast voorstellen gedaan voor de herplaatsing van niet-begeleide alleen reizende minderjarigen, met in totaal ongeveer 160 plaatsen voor de komende maanden, wat voldoende is om in de behoeften van Griekenland te voorzien. Voor Italië zijn echter meer plaatsen nodig. Bovendien zal Italië nog steeds een specifieke procedure moeten ontwikkelen om de herplaatsing van niet-begeleide alleen reizende minderjarigen mogelijk te maken, en zullen de lidstaten meer specifieke toezeggingen voor hen moeten doen.

De Commissie zal nauw blijven samenwerken met de Griekse asieldienst, de Italiaanse autoriteiten, de verbindingsofficieren van de lidstaten, de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor Vluchtelingen (UNHCR), het Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken (EASO) en de IOM om praktische regelingen uit te werken waarmee niet-begeleide minderjarigen gemakkelijker en sneller kunnen worden herplaatst.





2.2Maatregelen door de lidstaten van herplaatsing

Tussen 28 september en 8 november zijn 1 212 extra personen herplaatst: 921 vanuit Griekenland en 291 vanuit Italië. Finland, Nederland, Portugal en Roemenië zijn doorgegaan met de normale wekelijkse en maandelijkse overdrachten en België, Estland, Letland, Litouwen, Luxemburg en Malta hebben de trend van maandelijkse overdrachten versterkt. In Frankrijk is het grootste aantal verzoekers (2 155) herplaatst, gevolgd door Nederland (915) en Finland (862). Er wordt op gewezen dat lidstaten met minder toegewezen plaatsen (zoals de Baltische staten, Finland, Malta of Portugal), samen met Frankrijk, Nederland en Roemenië meer blijk van regelmaat en drijfkracht hebben getoond en beter op schema liggen met het nakomen van hun verplichtingen. De eerste herplaatsingen vanuit Griekenland naar Zwitserland en vanuit Italië naar Noorwegen hebben in de verslagperioden plaatsgevonden. Er staan tot eind november minstens 542 extra herplaatsingsoverdrachten op de planning vanuit Griekenland en 397 vanuit Italië. De in november geplande herplaatsingen laten zien dat de daling in oktober een uitzondering zou moeten zijn, eerder een terugval dan een echte achteruitgang.