Advies van het Economisch en Sociaal Comité over de "Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's 'Evaluatie van de strategie voor de interne markt - 2002: De beloften nakomen'"

(COM(2002) 171 def.)

(2002/C 241/34)

De Europese Commissie heeft op 11 april 2002 besloten, overeenkomstig art. 262 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over de voornoemde mededeling.

De afdeling "Interne markt, productie en consumptie", die belast was met de voorbereiding van de werkzaamheden dienaangaande, heeft haar advies opgesteld op 26 juni 2002. Rapporteur was de heer Walker.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 392e zitting van 17 en 18 juli 2002 (vergadering van 18 juli 2002) het volgende advies uitgebracht, dat met 32 stemmen vóór en 6 stemmen tegen werd goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het Comité heeft eerder reeds adviezen uitgebracht over de Mededeling van de Commissie van 24 november 1999 over de strategie voor de interne markt(1) en over de eerste(2) en tweede(3) jaarlijkse evaluaties van deze strategie. Het onderhavige advies is gewijd aan de derde jaarlijkse evaluatie van de Commissie.

1.2. De Commissie geeft in de derde jaarlijkse evaluatie een overzicht van de verschillende onderdelen van het internemarktbeleid en "voorziet de beleidsmakers van een plan voor de volgende achttien maanden". Het document is gebaseerd op een diepgaande analyse - vooral die in het Cardiff-verslag(4) - van de punten waarop de interne markt nog te wensen overlaat. Een reeks gerichte acties moet deze lacunes aanvullen.

1.3. In de Mededeling wordt ook nagegaan welke vorderingen er sinds de evaluatie van vorig jaar zijn gemaakt. Daaruit komt een gemengd beeld naar voren. Slechts iets meer dan 50 % van de gerichte acties is met succes afgesloten, ongeveer evenveel als vorig jaar. Er zijn enkele opmerkelijke wapenfeiten geweest, maar over het geheel genomen gaat de vooruitgang niet snel genoeg.

1.4. De extra impuls die van de Europese Raad van Barcelona uitgaat, biedt een goede gelegenheid de zaken voortvarender aan te pakken. De behoefte aan continuïteit en resultaten is de voornaamste boodschap van de Mededeling, waarin dezelfde algemene doelstellingen centraal staan als in de evaluatie van vorig jaar, nl.:

- er moet werk worden gemaakt van de economische hervormingen, zoals overeengekomen in Lissabon en bevestigd in Barcelona;

- de Unie moet zich op de uitbreiding voorbereiden, zodat zij gebruik kan maken van de kansen die een grotere interne markt weldra biedt;

- er moet voor worden gezorgd dat de interne markt concrete voordelen meebrengt voor de burgers, vooral in hun hoedanigheid van consumenten, en voor ondernemingen, met name het MKB;

- en er moet aandacht blijven voor de basisvoorwaarden - zoals harmonisatie waar zinvol, wederzijdse erkenning, omzetting, naleving en handhaving, probleemoplossing en normalisatie -, die de "grondstenen" zijn van een interne markt die niet alleen in theorie, maar ook in de praktijk functioneert.

1.5. Het Comité is niet van plan zijn eerdere opmerkingen over voorgaande evaluaties van de interne markt in dit advies te herhalen. Het zal zich beperken tot zaken die van invloed zijn op de richting die de interne markt zal opgaan en het opvullen van bestaande lacunes.

2. De evaluatie van de vooruitgang door de Commissie

2.1. Het is alweer bijna tien jaar geleden dat de termijn voor de invoering van de interne markt - 1 januari 1993 - is verstreken. In de tussentijd heeft Europa een lange weg afgelegd, maar we zijn er nog lang niet. De euro en de uitbreiding zullen een nieuwe dynamiek op gang brengen, en Lissabon heeft voor extra impulsen gezorgd.

2.2. Structurele hervormingen zijn belangrijk, en zijn de sleutel tot het behoud van Europa's sociale model op lange termijn. Structurele hervormingen zijn noodzakelijk omdat de kracht van de Europese economie bepaalt in welke mate Europa duurzame groei en betere banen kan voortbrengen; omdat een sterke en flexibele economie na de invoering van de euro nog crucialer is om externe schokken op te vangen. En omdat een sterke economie Europa in staat stelt haar unieke sociale model te handhaven, uit haar diversiteit profijt te trekken en van een hoge levenskwaliteit te genieten.

2.2.1. Er moet weerstand worden geboden aan de verleiding om veranderingen uit te stellen. Hervormingen kunnen in de praktijk moeilijk uitvoerbaar zijn, en op korte termijn pijnlijk zijn. Vaak stuit men hierbij op weerstand van personen of groepen met enge sectorale belangen. In het huidige economische klimaat kan de verleiding groot zijn om de pas in te houden en zich tegen verandering te verzetten; we hebben hier al voorbeelden van gezien. Het zou echter fout zijn om hervormingen uit te stellen. Zonder hervorming zou de Unie in een slechte positie verkeren om te profiteren van het herstel van de wereldeconomie, waarvan de eerste tekenen nu zichtbaar worden. Bij uitstel zouden de Europese ondernemingen minder goed in staat zijn te innoveren en sterker te worden en zou men er minder toe geneigd zijn een nieuw bedrijf te starten.

2.2.2. Het succes van de interne markt hangt af van de politieke wil; woorden moeten in daden worden omgezet. Europa heeft aangetoond dat het eensgezind kan optreden om een doel te bereiken, als daartoe de politieke wil bestaat. We hebben nu de mogelijkheid dit succes verder uit te bouwen. Of wij dit kunnen, zal afhangen van de mate waarin de politieke wil bestaat om de in Barcelona geformuleerde commitments in concrete maatregelen om te zetten.

2.3. Bij haar evaluatie van de vorderingen sinds vorig jaar wijst de Commissie erop dat het tempo over het geheel genomen nog te laag ligt. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt zowel bij de Commissie als bij het Europees Parlement en de Raad. De Commissie heeft een aantal van haar streefdata gemist, bijvoorbeeld voor het actieplan voor een betere regelgeving en de dienstenstrategie, maar in de meeste gevallen zijn het Parlement en de Raad verantwoordelijk voor de vertraging, bijvoorbeeld bij het Gemeenschapsoctrooi, de wetgevingsvoorstellen inzake overheidsopdrachten en de richtlijn betreffende het openbaar overnamebod.

2.4. In bijlage 1 staat een scorebord met "naar behoren voltooide acties" en "niet-voltooide acties".

2.5. De extra impuls die van Barcelona uitgaat, biedt een goede gelegenheid de zaken voortvarender aan te pakken; deze kans moet worden gegrepen. Tot nu toe zijn verplichtingen die op het niveau van de Europese Raad werden aangegaan, vaak niet omgezet in actie op het niveau van de ministers in de verschillende Raadsformaties. Aan dit "gebrek aan tastbare resultaten" moet nu een eind worden gemaakt, omdat anders de hele geloofwaardigheid van de strategie van Lissabon gevaar loopt.

2.5.1. De toegevoegde waarde van de internemarktstrategie bestaat erin dat zij meer is dan de som van haar delen. Veel van de voorgestelde maatregelen zullen elkaar wederzijds versterken, daar zij een aantal simultane veranderingen op gang brengen. Wanneer slechts een deel van de voorgestelde acties wordt uitgevoerd, zal dit multipliereffect ernstig worden beperkt.

3. De komende 18 maanden: het actieplan van de Commissie

3.1. Gezien de trage vorderingen tot dusver is een aanhoudende inspanning vereist om alle gerichte acties alsnog tot een goed einde te brengen. Een golf van nieuwe ideeën is op het ogenblik niet nodig. Ook hoeven we onze koers niet te veranderen. De opdracht is nog maar voor de helft volbracht. De drie prioriteiten zijn economische hervorming, voorbereiding van de interne markt op de uitbreiding en een betere werking van die markt in de praktijk.

3.2. Slechts zeven lidstaten hebben het in Stockholm gestelde doel voor de omzetting gehaald. Uiterlijk bij de Europese Raad in het voorjaar van 2003 moeten de lidstaten een omzettingspercentage van ten minste 98,5 % hebben bereikt, terwijl alle richtlijnen twee jaar na het verstrijken van de omzettingstermijn moeten zijn omgezet.

3.2.1. Omzetting van communautaire regels in nationaal recht is echter niet voldoende. Het recht moet ook correct worden toegepast. Het is een feit dat burgers en bedrijven die van hun internemarktrechten gebruik willen maken, maar al te vaak op praktische problemen stuiten - zij ondervinden bijvoorbeeld moeilijkheden bij de erkenning van beroepskwalificaties en soms worden hun producten zonder goede reden uit de schappen gehaald. De Commissie kan een formele inbreukprocedure instellen, maar het kan jaren duren voor een geschil is opgelost - twee jaar in de meeste gevallen en veel langer wanneer de zaak aan het Hof van Justitie wordt voorgelegd(5). Zolang een pragmatische oplossing mogelijk is moeten gerechtelijke procedures worden vermeden. Daarom is het zo belangrijk dat het Solvit-netwerk(6) wordt ontwikkeld en dat de Wegwijzerdienst voor burgers opnieuw wordt opgestart. Daarnaast hanteert de Commissie de doelstelling dat de lidstaten het aantal door hen gepleegde inbreuken ten gevolge van een verkeerde toepassing van het Gemeenschapsrecht uiterlijk in juni 2003 met ten minste 10 % moeten hebben teruggebracht.

3.3. De gerichte acties zijn geselecteerd op basis van de bijdrage die zij tot de verwezenlijking van de prioritaire doelstellingen kunnen leveren. Het aantal acties is fors verminderd - van bijna 80 vorig jaar tot ongeveer 30 dit jaar - zodat zij alle politieke aandacht kunnen krijgen. De gerichte acties zijn in vier rubrieken onderverdeeld, zoals die in de oorspronkelijke Mededeling(7) over de strategie voor de interne markt van drie jaar geleden zijn opgenomen. Deze vier rubrieken zijn:

- modernisering van de markten;

- verbetering van het ondernemingsklimaat;

- meer levenskwaliteit voor de burgers;

- voorbereiding van de uitbreiding.

3.3.1. Modernisering van de markten is een primaire doelstelling. In belangrijke sectoren van de Europese economie is er nog altijd niet voldoende concurrentie. Belangrijke sectoren van de interne markt blijven gefragmenteerd en te veel voor concurrentie afgeschermd. De Europese Raad van Barcelona heeft bijzondere nadruk gelegd op de integratie van de netwerkindustrieën en de financiële sector. Zij zijn de ruggengraat van een perfect functionerende interne markt. Het actieplan voor de financiële diensten moet met meer spoed worden uitgevoerd. Er zijn krachtige maatregelen nodig om de dienstenmarkten sterker te integreren. Een grotere liberalisering en meer concurrentie op de markten voor overheidsopdrachten kunnen enorme besparingen opleveren. Er moet voor worden gezorgd dat de wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties, de goedkeuring van producten en financiële diensten goed functioneren. Door problemen met de wederzijdse erkenning boette de handel in de EU alleen al in 2000 150 miljard EUR in, maar er zijn geen kant-en-klare oplossingen. De normalisatieachterstand moet worden verkleind; hoewel inmiddels meer werk wordt gemaakt van de normalisatie, kan de goedkeuring van een Europese norm nog altijd acht jaar in beslag nemen.

3.3.2. Verbetering van het ondernemingsklimaat is eveneens een hoge prioriteit. Maatregelen om door de verwijdering van handelsbelemmeringen markten te integreren kunnen alleen optimaal effect sorteren, wanneer Europa creatieve en dynamische bedrijven ondersteunt in een klimaat dat ondernemingszin en innovatie stimuleert. Op een aantal fronten is verdere vooruitgang vereist. Er moet minder, maar betere staatssteun worden verleend; de Europese Raad van Barcelona heeft de lidstaten opgeroepen hun staatssteun verder terug te dringen en deze meer op horizontale doelen te richten. Ook is het van belang dat overal in de Unie het belastingklimaat voor ondernemingen verbetert, door fiscale belemmeringen en distorsies op te heffen. Het concurrentievermogen van ondernemingen wordt aangetast door de lasten van de regelgeving voor het bedrijfsleven. Met name voor het MKB zijn de gevolgen desastreus. Ondanks al het gepraat over de behoefte aan een betere regelgeving merken de meeste ondernemingen hier nog niets van in hun dagelijkse transacties. De Commissie heeft de Europese Raad van Sevilla een actieplan voor betere regelgeving voorgelegd, maar een actieplan voorleggen volstaat niet: er moet voor worden gezorgd dat het ook echt werkt. Ook van de lidstaten wordt het nodige verwacht. Zo kunnen zij de ondernemingszin bevorderen door het gemakkelijker en goedkoper te maken om een nieuw bedrijf te starten. Als Europa onderzoek en ontwikkeling echt zo belangrijk vindt, dan moet de aanhoudende impasse over het voorstel voor een Gemeenschapsoctrooi worden doorbroken; zonder een goede en betaalbare octrooibescherming zal de achterstand van Europa ten opzichte van de Verenigde Staten alleen nog maar groter worden.

3.3.3. De interne markt moet ten dienste staan van de Europese burgers. Concurrentie is in het voordeel van de consumenten maar mag hun veiligheid niet in gevaar brengen. Voorschriften ter bescherming van de consument zouden de concurrentie en het vrije verkeer moeten bevorderen. Hoewel de prijsverschillen in de afgelopen tien jaar kleiner zijn geworden, verloopt de convergentie nu trager. Volgens het Cardiff-verslag en het Groenboek over de consumentenbescherming(8) zou dat ten dele kunnen worden verklaard door verschillen in regelgeving. Om tegemoet te komen aan de behoeften van de burgers is het ook noodzakelijk dat duurzame groei, milieubescherming(9) en aspecten van sociaal beleid verder in het internemarktbeleid worden geïntegreerd en dat het Actieplan van de Commissie voor vaardigheden en mobiliteit, dat tot doel heeft om vóór 2005 een gunstiger klimaat te scheppen voor open en toegankelijke Europese arbeidsmarkten, wordt uitgevoerd(10).

3.3.4. De interne markt is een van de belangrijkste, en ook zeer zichtbare, gebieden waarop onmiddellijk zal blijken of de nieuwe lidstaten zowel in theorie als in de praktijk volledig op hun toetreding zijn voorbereid. Nu de uitbreiding voor de deur staat, moeten de kandidaat-lidstaten hun bestuurlijke capaciteiten verder versterken, met name in belangrijke sectoren als intellectuele- en industriële-eigendomsrechten, de wederzijdse erkenning in het algemeen (en die van beroepskwalificaties in het bijzonder), overheidsopdrachten en witwaspraktijken. De Unie ondersteunt hun inspanningen maar het is van belang dat de nieuwe lidstaten zo spoedig mogelijk in het Solvit-netwerk voor probleemoplossing worden opgenomen.

3.4. De gerichte acties van de Commissie worden uiteengezet in Bijlage 3. Het Comité stemt in grote lijnen in met deze doelstellingen, en dringt er bij Raad, Europees Parlement en de lidstaten op aan een bijdrage te leveren tot de verwezenlijking hiervan.

3.5. Het is moeilijk de resultaten van openbaar beleid te meten. Sommige resultaten zijn weliswaar nuttig, maar onmogelijk in cijfers uit te drukken. Andere metingen zijn zo duur dat het nut ervan niet tegen de kosten opweegt. Wel meten is in ieder geval beter dan niet meten. De meting van resultaten is belangrijker dan de meting van input. Van belang is niet hoeveel gerichte acties zijn voltooid, maar de impact die zij hebben gehad. Acties moeten samengaan met indicatoren; in de volgende Evaluatie van de Interne Markt zal de Commissie duidelijk aangeven welke indicatoren moeten worden gebruikt om de vorderingen te meten.

4. Algemene opmerkingen over de Evaluatie van de strategie voor de interne markt

4.1. Tijdens de Europese Raad van Lissabon in 2000 heeft de EU zich een strategische doelstelling voor het komende decennium gesteld: de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie ter wereld te worden die in staat is tot duurzame economische groei met meer en betere banen en een hechtere sociale samenhang. Twee jaar later heeft Europa met veel van de indicatoren waarmee de economische dynamiek en het concurrentievermogen worden gemeten, een achterstand opgelopen ten opzichte van de Verenigde Staten.

4.2. Een van de voornaamste oorzaken hiervan is het feit dat de voltooiing van de interne markt vertraging heeft opgelopen. Net als de Verenigde Staten is Europa de grootste handelspartner van zichzelf: de intracommunautaire handel bedraagt ongeveer 63 % van het totaal(11). Zoals blijkt uit de Mededeling van de Commissie, blijft de groei van de handel achter wegens het niet-moderniseren van de Europese markten - door problemen met de wederzijdse erkenning boet de handel in de EU jaarlijks alleen al 150 miljard EUR in. De interne markt is nog zo verre van voltooid dat het voor Europese ondernemingen vaak makkelijker is zaken te doen met klanten buiten de Unie dan met klanten binnen de Unie. Als de EU haar doelstelling wil verwezenlijken, moet zij de handel tussen lidstaten eenvoudiger maken. Het Comité is het derhalve eens met de Commissie dat modernisering van de Europese markten een primaire doelstelling zou moeten zijn.

4.3. Bij het lezen van het Commissiedocument krijgt men een soort déjà vu-gevoel. Veel van dezelfde dringende aanbevelingen, doelstellingen en waarschuwingen en hetzelfde teleurstellende gebrek aan vooruitgang komen steeds weer terug in iedere Mededeling over dit onderwerp. De Commissie toont bewonderenswaardige volharding in het aangeven van maatregelen en streefdoelen, maar de resultaten laten te wensen over. Het Comité stelt vast dat de Commissie toegeeft een aantal streefdata te hebben gemist, bijvoorbeeld die voor het actieplan voor een betere regelgeving, waarop het Comité reeds de aandacht had gevestigd in een eerder advies(12). Wel is het het met de Commissie eens dat dit gebrek aan vooruitgang in hoofdzaak te wijten is aan de lidstaten, het Europees Parlement en de Raad.

4.4. Het Comité is het met de Commissie eens dat structurele hervormingen noodzakelijk zijn. Ondanks de verplichtingen die zijn aangegaan in Lissabon en bevestigd in Barcelona, voltrekt de liberalisering van de energiemarkten zich in een zeer traag tempo. Sommige lidstaten lijken woorden niet in daden te willen omzetten. Het lijkt erop dat in sommige kringen nog veel verzet heerst tegen verandering, met name op het niveau van de lidstaten; om dit verzet te overwinnen is het noodzakelijk dat er, zoals de Commissie heeft opgemerkt(13), nieuwe usances en werkmethodes worden ingevoerd en dat er een nieuwe administratieve en politieke cultuur komt. Dit vergt een brede aanpak, waarbij de Commissie het voortouw dient te nemen.

4.4.1. In haar actieplan voor de komende 18 maanden heeft de Commissie het aantal gerichte acties teruggebracht van 130 naar 78. Dit aantal wordt nu verder teruggebracht tot ongeveer 30. De afgelopen twee jaar is telkens iets meer dan 50 % van de gerichte acties met succes afgesloten. Hoewel de Commissie waarschijnlijk gelijk heeft als zij zegt dat de politieke energie dankzij deze verdere terugdringing doeltreffender kan worden ingezet voor een kleiner aantal gerichte acties, lijkt deze voortdurende daling geen stijging van het percentage succesvolle acties te hebben opgeleverd. De Commissie lijkt ervan uit te gaan dat dit percentage zal stijgen indien het aantal acties nog verder wordt teruggedrongen, maar de ervaringen laten zien dat deze theorie niet altijd opgaat, hoe mooi zij ook klinkt. Het is niet zozeer een kwestie van politieke energie als wel van politieke wil.

4.4.1.1. Politieke wil is in democratieën gebaseerd op de wil van de meerderheid. De voltooiing van de interne markt kan alleen een feit worden indien de overgrote meerderheid van de Europese burgers er het nut van inziet.

4.4.2. Volgens de Commissie is "een doeltreffend kader voor de interne markt ... alleen mogelijk als de lidstaten aangenomen richtlijnen in nationaal recht omzetten". Het Comité stemt in met het belang dat de Commissie hecht aan de correcte en tijdige omzetting van communautaire richtlijnen in nationale wetgeving. Momenteel leveren de omzetting en uitvoering van de richtlijnen in de lidstaten extra complexiteit, verschillen en vertraging op. Om te voorkómen dat de concurrentie wordt verstoord en verschillende wetgevingssystemen ontstaan, die de intracommunautaire handel belemmeren en ontmoedigen, moet er een ruime mate van harmonie zijn tussen de wetgevingsinstrumenten in de verschillende lidstaten. Dit kan niet het geval zijn wanneer tal van lidstaten te laat zijn met het omzetten van communautaire wetgeving en wanneer de omzetting wordt verstoord door verschillende nationale interpretaties en het op grote schaal voorkomen van derogaties en ontheffingen. Het is onaanvaardbaar dat lidstaten de omzetting onbeperkt mogen uitstellen.

4.4.3. Een typisch voorbeeld van uitstel zien we bij de omzetting van de richtlijn betreffende consumentengaranties(14), die tot op heden door slechts vier lidstaten in nationaal recht is omgezet. De Commissie streeft naar een omzettingspercentage van ten minste 98,5 %, terwijl alle richtlijnen twee jaar na het verstrijken van de omzettingstermijn moeten zijn omgezet, maar deze desiderata lijken bij voorbaat al onhaalbaar.

4.4.4. Het is niet alleen een kwestie van omzetting. Er moet aan verschillende voorwaarden worden voldaan, wil men de omzetting van Europese wetgeving in nationaal recht zodanig voltooien dat de mate van harmonisatie ontstaat die nodig is om de interne markt te realiseren. De belangrijkste hiervan zijn:

- dat de wetgeving tijdig en op uniforme wijze wordt omgezet in nationaal recht;

- dat de noodzakelijke bestuurlijke capaciteit aanwezig is om een doeltreffende uitvoering mogelijk te maken;

- dat de politieke wil bestaat om de handhaving ervan te verzekeren.

4.5. Het Comité steunt de opvatting van de Commissie dat de door haar voorgestelde acties elkaar wederzijds zullen versterken en een multipliereffect zullen produceren, dat echter ernstig zal worden beperkt wanneer slechts een deel van de voorgestelde acties wordt uitgevoerd.

4.6. Het Comité is het met de Commissie eens dat er in dit stadium geen behoefte is aan een golf van nieuwe ideeën of een verandering van koers. Het zou ontactisch zijn het proces op dit kritieke ogenblik proberen te beïnvloeden. Wel is het zaak dat snel aanzienlijke vooruitgang wordt geboekt met de verwezenlijking van de door de Commissie aangewezen doelstellingen en prioriteiten, waar het Comité geheel achter staat. Tijd speelt hierbij een essentiële rol.

5. Opmerkingen over de gerichte acties van de Commissie

5.1. Modernisering van de markten

5.1.1. Het Comité is het met de Commissie eens dat de lidstaten hun in Barcelona aangegane verplichting dringend moeten nakomen, namelijk dat alle niet-huishoudelijke gebruikers in Europa vanaf 2004 vrij hun elektriciteits- of gasleverancier moeten kunnen kiezen. Als deze doelstelling zou zijn verwezenlijkt, zou dit al een aanzienlijke stap voorwaarts betekenen in het liberaliseringsproces van de openbare diensten, hoewel de lidstaten nog steeds vrij zouden zijn de keuzevrijheid van huishoudelijke gebruikers te beperken, terwijl tal van andere essentiële diensten buiten schot blijven. Als doelstelling lijkt dit streven dan ook niet zo ambitieus, maar het bevindt zich waarschijnlijk wel op de grens van wat politiek haalbaar is.

5.1.2. Zoals de Commissie beweert: "Zonder de financiële diensten kan de economische motor van Europa niet draaien". In de tussentijdse evaluatie op hoog niveau van het actieplan voor de financiële diensten (FSAP)(15) werd geschat dat een geïntegreerde financiële sector jaarlijks maar liefst 43 miljard EUR aan het BBP van de EU kan toevoegen. Ook de consumenten zouden hier veel baat bij hebben. De Europese Raad van Barcelona heeft opnieuw bevestigd dat het actieplan voor de financiële diensten de weg is waarlangs dit moet worden bereikt. Hij heeft er bij de Raad en het Europees Parlement op aangedrongen om de acht wetgevingsvoorstellen die momenteel op tafel liggen nog dit jaar aan te nemen. Het Comité sluit zich hierbij aan.

5.1.3. De Commissie schat dat meer concurrentie bij alleen al de zakelijke dienstverlening het BBP van de EU met 350 miljard EUR kan doen toenemen(16).Diensten waren aan het eind van de jaren negentig al verreweg de belangrijkste motor van de werkgelegenheid in de Unie, en bieden de meeste mogelijkheden voor een verdere banengroei. De werkgelegenheidskloof tussen de EU en de VS komt voor rekening van de dienstensector, waar het verschil 14 procentpunten bedraagt - goed voor 36 miljoen banen(17). Het Comité is het met de Commissie eens dat om dit potentieel te benutten, de resterende obstakels op de interne markt, die de grensoverschrijdende dienstverlening door ondernemingen, het succes bij de consument en de vrijheid van vestiging nog in de weg staan, moeten worden weggenomen.

5.1.3.1. Het Comité denkt dat het nuttig is een evaluatie te maken van de kosten voor de Europese belastingbetalers indien de consumenten niet over een betrouwbaar aanbod van universele diensten kunnen beschikken met een ruime keuze aan dienstverleners. Er is behoefte aan adequate wetgeving en/of gedragscodes om de activiteiten van dienstverlenende bedrijven te reguleren. Teneinde de werking van de interne markt te verbeteren, concurrentievervalsing te voorkomen en te zorgen voor de continuïteit en constant hoge kwaliteit van de dienstverlening, zouden deze regels bovendien in de hele Gemeenschap moeten worden gelijk getrokken. Een analyse van de gevolgen van de huidige situatie in de dienstensector voor de werkloosheid zou eveneens verhelderend zijn. Een en ander is van bijzonder belang in de context van de uitbreiding.

5.1.4. Een ander gebied waarop het tempo van de hervormingen moet worden opgevoerd is dat van de overheidsopdrachten. Het percentage overheidsopdrachten dat openbaar wordt aanbesteed is wel toegenomen, maar bedraagt toch niet meer dan 15 %. Ook het percentage opdrachten voor andere lidstaten is toegenomen, maar blijft toch ruim onder de 2 %. In de particuliere sector is dat aandeel ongeveer 20 %. De Commissie denkt dat een grotere openstelling van de markten voor overheidsopdrachten de Europese belastingbetaler meer dan 50 miljard EUR zou kunnen besparen. Men kan zich moeilijk onttrekken aan de indruk dat hier wederom sprake is van protectionisme door de lidstaten. Deze houding strookt niet met de geest van Europa, en draagt ook niet bij tot de verwezenlijking van Europa's strategische doelstelling. Het Comité is het met de Commissie eens dat haar voorstel voor een wetgevingspakket zeker niet mag verzanden en dat men zich vastberaden dient te weren tegen pogingen om dit voorstel af te zwakken, bijvoorbeeld door een verhoging van de drempels.

5.1.5. Het Comité deelt de mening van de Commissie dat het beginsel van wederzijdse erkenning een bredere acceptatie moet krijgen. Zoals de Commissie het zegt: "In vele sectoren werkt dit beginsel vrij goed en voorkomt het onnodige regelgeving". O si sic omnes!

5.1.6. Het Comité betreurt het dat de totstandkoming van een Europese norm nog altijd acht jaar in beslag neemt, en is van mening dat dit proces dringend enige mate van stroomlijning moet ondergaan. Het is onaanvaardbaar dat geen oplossing voor dit probleem wordt gevonden. Ook is het Comité het met de Commissie eens dat de situatie in sommige belangrijke industriële sectoren zorgwekkend is, zoals bij bouwmaterialen en machines. Zoals de Commissie zelf ook toegeeft: "In deze sectoren is er nog geen echte interne markt."

5.2. Verbetering van het ondernemingsklimaat

5.2.1. Het Comité stemt in met het standpunt van de Commissie dat de Unie creatieve en dynamische bedrijven moet ondersteunen. Dit vergt de totstandbrenging van een ondernemingsklimaat waarin bedrijven goed kunnen gedijen, niet gehinderd door onnodige bureaucratische rompslomp. De wetgeving moet erop zijn gericht om het bedrijven gemakkelijker te maken i.p.v. beperkingen op te leggen. Het Comité ziet dit als een conditio sine qua non voor de verwezenlijking van duurzame economische groei.

5.2.2. De beperkingen waar bedrijven de meeste schade van ondervinden zijn de nalevingslasten van regelgeving, welke volgens de Commissie moeten worden verminderd. Het Comité heeft onlangs twee adviezen(18) uitgebracht over vereenvoudiging en verbetering van de regelgeving. In deze adviezen vestigde het de aandacht op de behoefte aan regelgeving van betere kwaliteit, waaronder een terugdringing van het aantal regels. Het Comité stelt dit proces niet gelijk aan deregulering. De stapsgewijze totstandkoming van de Europese wetgeving heeft geleid tot ondoorzichtige en duistere wetsteksten. Er is duidelijk behoefte aan een radicale herformulering van de wetgeving, om de huidige lappendeken van wetsteksten te vervangen door beknopte en samenhangende wetsteksten. Het Comité heeft er tevens op gewezen dat vereenvoudiging een grotere harmonisatie van de wetgeving in de EU vereist, en heeft erop aangedrongen dat meer gebruik wordt gemaakt van verordeningen en richtlijnen, zodat de lidstaten voor een voldongen feit worden gesteld en een grotere diversiteit wordt voorkomen.

5.2.2.1. In het tweede genoemde advies zinspeelde het Comité op het feit dat de kwalitatief laagwaardige regelgeving het Europese bedrijfsleven jaarlijks meer dan 330 miljard EUR kost. Neemt men de kosten van regelgeving voor overheden of kosten in de vorm van uit regelgeving van slechte kwaliteit voortvloeiende economische inefficiëntie in de berekening mee, dan zouden de totale kosten voor de samenleving wel eens 10 % van het BBP kunnen zijn. In dit advies zet het Comité uiteen hoe het actieplan voor verbetering van de regelgeving eruit moet zien, en doet het een beroep op alle actoren om hun verantwoordelijkheid m.b.t. de uitvoering ervan op zich te nemen. Het Comité herhaalt nu deze aanbeveling. Meer details over het door het Comité voorgestelde actieplan zijn terug te vinden in Bijlage 4.

5.2.3. Het Comité neemt kennis van de publicatie van het actieplan voor betere regelgeving dat de Commissie aan de Europese Raad van Sevilla heeft voorgelegd. Het bereidt momenteel een advies over dit document voor. Het Comité vertrouwt erop dat de Raad, het Europees Parlement en de lidstaten alert en slagvaardig zullen optreden om gehoor te geven aan de voorstellen van de Commissie. Zoals de Commissie zegt: "... wij willen concurrerende bedrijven, maar leggen een groot obstakel voor hun voeten". Het Comité dringt er bij de Commissie op aan hierbij het voortouw te nemen, hetgeen binnen haar bevoegdheden ligt. Hoewel de afronding van het project in handen van anderen ligt, heeft de Commissie een invloed die verder strekt dan haar formele autoriteit. Instandhouding van de status quo is geen werkbare optie.

5.2.3.1. Het Comité neemt eveneens kennis van het feit dat de Commissie van plan is om samen met de lidstaten een permanent Europees bedrijvenpanel op te richten, waarbij zo'n 4000 bedrijven zouden moeten zijn aangesloten, om de potentiële impact van de belangrijkste regelgevingsvoorstellen voor zowel grote als kleine bedrijven te evalueren, en om een snelle en representatieve feedback te krijgen. Het Comité is ingenomen met dit initiatief, maar hoopt wel dat hiermee meer resultaten zullen worden geboekt dan met vorige pogingen op dit gebied.

5.2.4. Het Comité heeft er al dikwijls op gewezen dat de interne markt wordt versnipperd door verschillen tussen nationale belastingstelsels. Dit is nergens zo duidelijk als in het geval van de BTW, waar ingewikkelde en ondoorzichtige wetten complexe en loodzware verplichtingen opleggen, die van land tot land sterk verschillen, en die de grensoverschrijdende handel, met name voor het MKB, aanzienlijk dwarsbomen. De vele onderling uiteenlopende regels alsmede het gebrek aan uniformiteit in de toepassing van het huidige stelsel hebben ertoe geleid dat de interne markt in vijftien afzonderlijke belastinggebieden is opgesplitst. Zolang vijftien afzonderlijke nationale belastingdiensten de BTW innen op basis van uiteenlopende juridische en bestuurlijke tradities, interpretaties, procedures, systemen, talen, gebruiken, gewoonten en werkmethoden, kan niet worden verwacht dat grensoverschrijdende transacties op dezelfde wijze worden belast als binnenlandse transacties, wat toch het kenmerk van de interne markt zou moeten zijn. Zoals de zaken er nu voorstaan, is dit niet meer dan een luchtkasteel. De huidige BTW-regelingen zijn dan ook onverenigbaar met de beginselen van een interne markt. In een eerder advies(19) bestempelde het Comité het als een anachronisme dat intracommunautaire transacties op de interne markt als "in- en uitvoer" worden beschouwd, en waarschuwde het ervoor dat de doelstelling van de interne markt hiermee in gevaar komt. Vergelijkbare bedenkingen kunnen worden gemaakt bij andere aspecten van de belastingheffing. Het Comité bereidt momenteel een advies over dit onderwerp voor.

5.2.5. Het Comité is het met de Commissie eens dat bevordering van de ondernemingszin in de eerste plaats vereist dat het gemakkelijker en goedkoper wordt een nieuw bedrijf te starten. Het is ermee ingenomen dat de Commissie voor het eind van het jaar specifieke kwantitatieve doelstellingen met betrekking tot andere aspecten van het ondernemerschap zal vaststellen.

5.2.6. Het Comité steunt nogmaals de oproep van de Commissie aan de lidstaten om het niveau van staatssteun terug te dringen, omdat deze de concurrentie verstoort. Krijgt deze oproep geen gehoor, dan dreigt de situatie onhoudbaar te worden.

5.3. Meer levenskwaliteit voor de burgers

5.3.1. Het Comité deelt de opvatting van de Commissie dat de voordelen van een groter aanbod, betere diensten en scherpere prijzen, die het gevolg zijn van mededinging tussen leveranciers, doorgaans niet ten koste zijn gegaan van de veiligheid of het welzijn van de consument. De volgende Strategie voor Consumentenbeleid 2002-2006 zal de verdere plannen van de Commissie voor de consument preciseren; het Comité wenst hierover te worden geraadpleegd op het moment van publicatie.

5.3.2. In andere dan de netwerkindustrieën, waarvoor nog geen communautaire wetgeving is vastgesteld, bepalen de lidstaten hoe de openbare-dienstverplichtingen worden nagekomen; de Commissie draagt er alleen zorg voor dat de nationale regelingen compatibel zijn met de mededingings- en internemarktregels. Dit verschilt van de situatie waarin Gemeenschapsrecht van toepassing is. Het Comité beschouwt deze situaties niet als gelijkwaardig, en is ingenomen met de aankondiging(20) van de Commissie dat zij concrete maatregelen zal nemen om tot een grotere rechtszekerheid en voorspelbaarheid bij de toepassing van deze regels te komen.

5.3.3. Het Comité is het met de Commissie eens dat de huidige informele samenwerking tussen overheidsinstanties die voor de handhaving van regels ter bescherming van de consument verantwoordelijk zijn, ontoereikend is en moet worden verbeterd. Ook is het Comité het ermee eens dat het vrije verkeer niet mag worden belemmerd, om te voorkómen dat ondernemingen besluiten om van verkoop in andere lidstaten af te zien alleen omdat ze het te lastig vinden om aan veertien verschillende reeksen voorschriften te voldoen. "Als dat gebeurt, is de consument uiteindelijk de dupe", aldus de Commissie. Het bestaan van sterk uiteenlopende regelgevingen in de Unie werkt als een belemmering voor het handelsverkeer tussen de lidstaten. Deze situatie zal verergeren indien het uitbreidingsproces ertoe leidt dat tien nieuwe regelgevingsstelsels aan de huidige worden toegevoegd.

5.3.4. Net als de Commissie hecht het Comité groot belang aan de ontwikkeling van grensoverschrijdende systemen voor alternatieve geschillenbeslechting(21). Deze kwestie is een integrerend onderdeel van de doeltreffende werking van de interne markt.

5.3.5. In zijn advies(22) over de Mededeling van de Commissie van 24 november 1999, waarin een strategie ten aanzien van de Interne Markt voor de komende vijf jaar wordt uitgestippeld, merkt het Comité m.b.t. de doelstelling "verbetering van de kwaliteit van het bestaan van de burgers" het volgende op: "De interne markt zelf zal op dit punt niet aan de verwachtingen kunnen voldoen omdat burgers ervoor zouden kunnen kiezen geen gebruik te maken van eventueel beschikbare mogelijkheden." Vervolgens vroeg het zich af of een dergelijke doelstelling wel meetbaar is. Het Comité wijst erop dat deze doelstelling nu is gewijzigd in "meer levenskwaliteit voor de burgers". Deze formulering is al iets beter dan de oorspronkelijke, te veel omvattende bewoording, maar het Comité betwijfelt of deze gewijzigde doelstelling wel voor objectieve meting vatbaar is. Er heerst geen consensus over wat onder de term "behoeften van de burgers" moet worden verstaan; deze zijn vaak met elkaar in strijd, en de beoordeling of hieraan wordt voldaan is meestal zeer subjectief.

5.3.5.1. Het Comité stemt in met het beginsel dat de levenskwaliteit van burgers moet worden verbeterd, maar wil erop wijzen dat burgers geen homogene groep vormen met identieke behoeften. De lasten en baten van de interne markt zijn ongelijk verdeeld over de diverse groepen burgers (ondernemers, werknemers, consumenten), alsook over geografische gebieden en branches en ook in chronologisch opzicht. Verder kunnen individuele burgers ook diverse verschillende rollen tegelijk vervullen. Daarom zou het zinvol zijn om de resultaten aan de hand van de gevolgen voor de afzonderlijke groepen van burgers te meten. Gedifferentieerde uitspraken voor aparte groepen zijn heel wel mogelijk, meetbare resultaten voor alle burgers in Europa zijn echter uiterst moeilijk vast te stellen.

5.4. Voorbereiding van de uitbreiding

5.4.1. In zijn advies over de strategie voor de interne markt(23) heeft het Comité het volgende opgemerkt: "Hoofdpunt van kritiek van het Comité op de strategie in grote lijnen betreft het aspect van de uitbreiding van de EU, dat volgens het Comité onvoldoende is uitgewerkt. Het is een gegronde doelstelling om te streven naar een interne markt die kan bijdragen aan een succesvolle uitbreiding van de EU, maar een dergelijk streven alleen is niet voldoende." Was dat maar zo. Vervolgens wees het Comité erop dat het van het allergrootste belang is dat de kandidaat-lidstaten op het moment van toetreding in staat zijn om de regelgeving ten aanzien van de Interne Markt over te nemen. Twee jaar later is dit nog altijd een lastig punt. De Commissie heeft erop gewezen dat "de bestuurlijke capaciteit van de kandidaat-lidstaten, onder meer op het gebied van de naleving en handhaving, ... vrij zwak (blijft)". Na de uitbreiding zal de interne markt zeker zijn uitgebreid, maar zal zij nog steeds intern zijn? Zal het nog steeds de markt zonder grenzen zijn die het vandaag - zij het maar tot op zekere hoogte - is?

5.4.1.1. Het Comité maakt zich zorgen dat er een situatie kan ontstaan waarin het uitbreidingsproces een nog grotere ongelijkheid op de interne markt veroorzaakt, als gevolg van het toenemende aantal verschillende regelgevingen en termijnen voor omzetting van het communautaire recht, de proliferatie van nationale interpretaties en het bestaan van nationale wetten, gebruiken, tradities en gevestigde handelspraktijken in de nieuwe lidstaten. Het is onaanvaardbaar dat de uitbreiding van de Unie de werking van de interne markt zou kunnen dwarsbomen. Uit voorzorg zou het verstandig zijn de bestaande internemarktwetgeving mutatis mutandis op de nieuwe lidstaten toe te passen.

5.4.1.2. Het Comité is zich ervan bewust dat, in sommige gevallen, omzetting van de internemarktwetgeving een zekere tijd vergt. Dit geldt met name voor de kandidaat-lidstaten die jarenlang onder het juk van repressieve, totalitaire regimes gebukt gingen. In deze gevallen is het een zinnig alternatief om overgangstermijnen toe te staan, zowel voor de huidige als voor de toekomstige lidstaten. Overgangstermijnen hebben echter een beperkend effect op de vier basisvrijheden van de interne markt. Zelfs al zijn zij sociaal en economisch acceptabel, en onontbeerlijk voor het uitbreidingsproces, toch is het beter de duur ervan zo kort mogelijk te houden.

5.4.1.3. Het Comité is van mening dat vereenvoudiging van de regelgeving een kwestie is die verband houdt met de uitbreiding. In zijn advies(24) over de uitbreiding van de EU (rapporteur: de heer Vever) staat: "De complexiteit van de EU-regels vormt voor de kandidaat-lidstaten een serieuze hinderpaal. In theorie zou de wet- en regelgeving binnen de Unie steeds eenvoudiger moeten worden, maar in de praktijk is dat niet het geval: ook vele recente EU-regelingen zijn zeer ingewikkeld, fragmentarisch en onsamenhangend (soms zelfs ronduit tegenstrijdig) door het feit dat zij te sterk op de bestaande nationale regelingen geënt zijn." Het Comité herhaalt dit standpunt en wijst er nogmaals op dat de tijd dringt. Deze kwestie vergt een voortvarende aanpak.

5.4.2. Het Comité is ermee ingenomen dat de Commissie er belang aan hecht dat de nieuwe lidstaten zo spoedig mogelijk in het Solvit-netwerk voor probleemoplossing worden opgenomen. Ook is het van mening dat de kandidaat-lidstaten moeten worden aangemoedigd deel te nemen aan de PRISM-databank (Progress Report on Initiatives in the Single Market)(25), die op initiatief van de Waarnemingspost voor de Interne markt van het EESC is opgezet. Sommige van hen hebben dat al gedaan.

5.4.2.1. Het Comité is van mening dat voor de integratie van de interne markt meer gebruik moet worden gemaakt van Internet. Zo zou de intracommunautaire handel - met name voor het MKB - aanzienlijk worden vergemakkelijkt indien er een website zou zijn dat als vade mecum zou kunnen dienen voor bedrijven die informatie wensen in te winnen over de wettelijke vereisten en belastingwetgeving in andere lidstaten. Ook moeten de betrekkingen tussen de overheid en het bedrijfsleven, tussen de overheid en de consument, tussen het bedrijfsleven en de overheid en tussen de consument en de overheid op een ruimere schaal op Europees niveau worden ontwikkeld. Dit proces staat nog in de kinderschoenen.

5.4.3. Het Comité is ingenomen met de "peer reviews" die worden gehouden door deskundigen van overeenkomstige instanties in de lidstaten en de Commissie, waarbij zij de betrokken kandidaat-lidstaat bezoeken. Het is het ermee eens dat samenwerking en begrip tussen ambtenaren van de bevoegde instanties van essentieel belang is om de interne markt tot de kandidaat-lidstaten uit te breiden.

5.5. Het meten van de vorderingen

5.5.1. Het Comité geeft de Commissie gelijk dat wel meten beter is dan niet meten, en dat het van belang is kwantitatieve metingen van een kwalitatieve evaluatie te voorzien. Wel waarschuwt het voor een te grote subjectiviteit. Het zal niet eenvoudig zijn de burgers ervan te overtuigen dat er echt vooruitgang wordt gemaakt als deze vooruitgang niet meetbaar is of indien de metingen niet op empirische grondslagen zijn gebaseerd. Het Comité stemt ermee in dat de impact op de reële economie de belangrijkste factor is. Aan de situatie dat "de meeste ondernemingen hier nog niets van merken bij hun dagelijkse transacties" moet een einde worden gemaakt.

5.5.2. Het Comité is ermee ingenomen dat de Commissie in de volgende Evaluatie van de Interne Markt duidelijk zal aangeven welke indicatoren voor praktische metingen van de vorderingen moeten worden gebruikt. Met het oog op de geloofwaardigheid is het van cruciaal belang dat de geldigheid van deze indicatoren wordt gestaafd. Ook is het ingenomen met de invoering van een observatie-instrument voor de interne markt, dat regelmatig onderzoek doet naar de prijzen voor een standaardpakket goederen in alle lidstaten.

6. Conclusies

6.1. Uit de "Evaluatie van de strategie voor de interne markt 2002" van de Commissie kan geconcludeerd worden dat er nog veel moet gebeuren en dat de tot nu toe geboekte vooruitgang tegenvalt.

6.2. Europa heeft de tijd ook niet mee. In de door deze evaluatie bestreken periode van anderhalf jaar zal Europa vlak voor de uitbreiding staan en zal de in Lissabon vastgestelde streefdatum halverwege zijn bereikt. Met de op handen zijnde uitbreiding is nog meer haast geboden bij de voltooiing van de interne markt. Voor het welslagen van de uitbreiding is het enerzijds zaak dat de werking van de interne markt wordt verbeterd, om een platform te bieden voor de snellere economische groei die het gevolg is van de uitbreiding, en anderzijds dat de kandidaat-lidstaten de bestaande internemarktwetgeving versneld invoeren om nieuwe distorsies en inefficiënties bij de werking van de interne markt te voorkómen.

6.3. De vaststelling dat Europa er overduidelijk niet in is geslaagd meer substantiële vooruitgang te boeken met de verwezenlijking van wat over het algemeen als een gemeenschappelijke doelstelling wordt beschouwd, is geen aanklacht tegen de Commissie, die door de bank genomen als katalysator voor veranderingen heeft opgetreden, maar tegen de andere Europese instellingen en de lidstaten. Zonder de sterke en actieve steun van alle betrokkenen, met name de lidstaten, zal het idee van een echte interne markt een hersenschim blijven, en de verwezenlijking van Europa's strategische doelstellingen niet meer dan een wensdroom.

6.4. Deze politieke steun is slechts mogelijk als er onder de bevolking een breed politiek draagvlak is voor de Europese Unie. Dit kan uitsluitend worden bereikt als de burger meer kan profiteren van de voordelen van de interne markt. Er moet een gezamenlijke publiciteitscampagne worden gevoerd om de burgers van Europa te overtuigen van de voordelen die zullen voortvloeien uit de voltooiing van de interne markt en om hun bezorgdheid over mogelijk ongunstige gevolgen weg te nemen.

6.5. Of de strategische doelstelling van de Europese Unie wordt verwezenlijkt hangt af van de onvoorwaardelijke inzet van alle betrokken actoren. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan na te denken over een lange-termijnagenda voor de interne markt, zodat deze volledig kan bijdragen aan de verwezenlijking van deze doelstelling. Ook is het van mening dat het scorebord van de interne markt moet worden uitgebreid met factoren die het nu nog buiten beschouwing laat, en dat het met name moet worden gericht op elementen die een blijvende barrière vormen voor de voltooiing van de interne markt.

6.6. De Commissie merkt terecht op dat de internemarktstrategie alleen effectief kan zijn, als zij een gemeenschappelijk doel is van Commissie, Raad, Europees Parlement en lidstaten. Ook heeft zij gelijk dat "de gezamenlijke leiders van Europa ... hun woorden in daden (moeten) omzetten." Het is afwachten of de politieke wil bestaat om een en ander werkelijk te verwezenlijken.

Brussel, 18 juli 2002.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) PB C 140 van 18.5.2000.

(2) PB C 14 van 16.1.2001.

(3) PB C 14 van 7.8.2001.

(4) COM(2001) 736 def. van 7 december 2001.

(5) Scorebord van de interne markt nr. 9, november 2001.

(6) COM(2001) 702 def. van 27 november 2001.

(7) COM(1999) 624 def. van 24 november 1999.

(8) COM(2001) 531 van 2 october 2001.

(9) Strategie van de Raad over de integratie van milieubescherming en duurzame ontwikkeling in het internemarktbeleid (8970/01).

(10) COM(2002) 72 def. van 13 februari 2002.

(11) Europese Commissie, februari 2002.

(12) PB C 125 van 27.5.2002.

(13) COM(2001) 726 def. van 5 december 2001.

(14) Richtlijn 1999/44/EG van het Europees Parlement en de Raad van 25 mei 1999 betreffende bepaalde aspecten van de verkoop van en de garanties voor consumptiegoederen (PB L 171 van 7.7.1999).

(15) Gehouden in Brussel, op 22 februari 2002.

(16) COM(2000) 78 def. van 1 maart 2000.

(17) COM(2000) 78 def. van 1.3.2000.

(18) PB C 48 van 21.2.2002 en PB C 125 van 27.5.2002.

(19) PB C 193 van 10.7.2001.

(20) Verslag van de Commissie aan de Europese Raad van Laken, COM(2001) 598 def., 17 oktober 2001.

(21) COM(2002) 196 def. van 19 april 2002.

(22) PB C 140 van 18.5.2000.

(23) PB C 140 van 18.5.2000.

(24) PB C 193 van 10.7.2001.

(25) www.esc.eu.int/omu_smo/prism.

BIJLAGE

bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

De volgende wijzigingsvoorstellen hebben meer dan een kwart van de uitgebrachte stemmen gekregen, maar zijn door de voltallige vergadering verworpen:

Paragraaf 4.4

Na de eerste zin als volgt te wijzigen: "Het Comité is het met de Commissie eens dat structurele hervormingen noodzakelijk zijn. >S>Ondanks de verplichtingen die zijn aangegaan in Lissabon en bevestigd in Barcelona, voltrekt de liberalisering van de energiemarkten zich in een zeer traag tempo. Sommige lidstaten lijken woorden niet in daden te willen omzetten. Het lijkt erop dat in sommige kringen nog veel verzet heerst tegen verandering, met name op het niveau van de lidstaten; om dit verzet te overwinnen>/S> Tijdens de Toppen van Lissabon en Barcelona zijn toezeggingen gedaan ten aanzien van de liberalisering van de energiemarkt. Sommige lidstaten hebben in Barcelona toegezegd hun energiemarkt tegen 2004 te hebben vrijgemaakt, en hebben beloofd hierbij rekening te houden met het specifieke karakter van de diensten van algemeen belang. Om de hervormingen waartoe is besloten tot een goed einde te brengen is het noodzakelijk dat er, zoals de Commissie heeft opgemerkt, ..."

Motivering

De politieke discussie en de ontwikkeling van de markt voor diensten van algemeen belang schieten er niets mee op wanneer afzonderlijke lidstaten aan de schandpaal worden genageld. Vooral omdat de discussie over de specifieke kenmerken van de diensten van algemeen belang, hun betekenis voor de ontwikkeling van de economie en de levensomstandigheden van de burgers en de daaruit voortvloeiende eisen die aan de algemene voorwaarden voor de markt worden gesteld, nog lang niet is afgerond. Bovendien wijzen de eerste ervaringen van verschillende landen erop dat een overhaaste en te eenzijdige oriëntatie op vrije marktwerking dikwijls ongewenste resultaten oplevert.

Stemuitslag

Vóór: 8, tegen: 19, onthoudingen: 1.

Paragraaf 5.1.1

Vanaf de tweede zin, als volgt te wijzigen: "(...) Als deze doelstelling zou zijn verwezenlijkt, zou dit al een aanzienlijke stap voorwaarts betekenen in het liberaliseringproces van de openbare diensten, mits rekening wordt gehouden met het specifieke karakter van de diensten van algemeen belang. >S>hoewel de lidstaten nog steeds vrij zouden zijn de keuzevrijheid van huishoudelijke gebruikers te beperken, terwijl tal van andere essentiële diensten buiten schot blijven. Als doelstelling lijkt dit streven dan ook niet zo ambitieus, maar het bevindt zich waarschijnlijk wel op de grens van wat politiek haalbaar is.">/S>

Motivering

Zie 4.4.

Stemuitslag

Vóór: 10, tegen: 26, onthoudingen: 0.

Paragraaf 6.4

De derde zin te vervangen door de volgende tekst: "Maar tegelijkertijd is het noodzakelijk de bezorgdheid en kritiek in verband met de vrijwel onbeperkte concurrentie, met name waar het gaat om diensten van algemeen belang, serieus te nemen. De ontevredenheid van de burgers mag niet worden afgedaan met 'ongerechtvaardigde emotie', want zij vloeit vaak voort uit concrete nadelen, die inderdaad gerelateerd kunnen worden aan de liberalisering van de economie. Daarom kan de voltooiing van de interne markt alleen slagen als behalve de totstandbrenging van de interne markt zelf ook de ontwikkeling van de EU tot een sociale unie als gelijkwaardige doelstelling wordt erkend en met evenzoveel inzet wordt nagestreefd."

Motivering

Spreekt voor zich. Zie ook de ervaringen die verschillende lidstaten hebben opgedaan met de liberalisering van de markt voor diensten van algemeen belang.

Stemuitslag

Vóór: 16, tegen: 21, onthoudingen: 0.