A4-0368/96

Resolutie over de bestrijding van het terrorisme in de Europese Unie

Het Europees Parlement,

- gelet op het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, en met name de artikelen 3, 5, 6 en 8 daarvan,

- gelet op het Europees Verdrag betreffende uitlevering van 13 september 1957, het Europees Verdrag aangaande rechtshulp van 20 april 1959 en de Europese Overeenkomst tot bestrijding van terrorisme van 27 januari 1977,

- gezien zijn resolutie van 18 april 1985 over de bestrijding van het terrorisme ((PB C 122 van 20.5.1985, blz. 109.)),

- gezien zijn resolutie van 11 juli 1985 over de veiligheid in de luchtvaart en internationaal terrorisme ((PB C 229 van 9.9.1985, blz. 89.)),

- gezien zijn resolutie van 11 september 1986 over het terrorisme ((PB C 255 van 13.10.1986, blz. 135.)),

- gezien zijn resolutie van 10 maart 1988 over terroristische activiteiten die tegen de burgerluchtvaart zijn gericht ((PB C 94 van 11.4.1988, blz. 117.)),

- gezien zijn resolutie van 26 mei 1989 over de bestrijding van het terrorisme ((PB C 158 van 26.6.1989, blz. 394.)),

- gezien zijn resolutie van 13 juni 1991 over de door terroristen gepleegde moordaanslagen in de Gemeenschap ((PB C 183 van 15.7.1991, blz. 278.)),

- gezien zijn resolutie van 10 maart 1994 over het terrorisme en de gevolgen daarvan voor de veiligheid in Europa ((PB C 91 van 28.3.1994, blz. 236.)),

- gezien zijn resolutie van 4 juli 1996 over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de illegale handel in nucleaire materialen en radioactieve stoffen" ((PB C 211 van 22.7.1996, blz. 15.)),

- gezien de door de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken op 21 februari 1996 gehouden openbare hoorzitting over de bestrijding van het terrorisme,

- gelet op titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie, met name de artikelen K 1, punten 7 en 9, alsmede K 3, lid 2,

- gelet op artikel 2, leden 1 en 2 van de overeenkomst op grond van artikel K 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie tot oprichting van een Europese politiedienst (Europol-overeenkomst) ((PB C 316 van 27.11.1995, blz. 1.)),

- gelet op verordening (EG) nr. 3381/94 van de Raad van 19 december 1994 over een communautaire regeling voor exportcontrole op goederen voor tweeërlei gebruik ((PB L 367 van 31.12.1994, blz. 1, gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 837/95, PB L 90 van 21.4.1995, blz. 1.)), alsmede Besluit van de Raad nr. 94/942/GBVB van 19 december 1994 over het door de Raad overeenkomstig artikel J.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie overeengekomen gemeenschappelijk optreden inzake exportcontrole op goederen voor tweeërlei gebruik ((PB L 367 van 31.12.1994, blz. 8; Besluit gewijzigd bij Besluit 95/127/GBVB (PB L 90 van 21.4.1995, blz. 2), Besluit 95/128/GBVB (PB L 90 van 21.4.1995, blz. 3), Besluit 96/173/GBVB (PB L 52 van 1.3,1996, blz. 1) en Besluit 96/423/GBVB (PB L 176 van 13.7.1996, blz. 1).)),

- gelet op het besluit van de Raad van 10 maart 1995 betreffende de overeenkomst aangaande de verkorte procedure tot uitlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie ((PB C 78 van 30.3.1995, blz. 1.)),

- gelet op het besluit van de Raad van 27 september 1996 over het opstellen van de overeenkomst over uitlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie ((PB C 313 van 23.10.1996, blz. 11.)),

- gezien de verklaring van de ministers van Binnenlandse Zaken en van Justitie over het terrorisme bij de informele Raad van 14 oktober 1995,

- gezien de 25 maatregelen tegen het terrorisme, die de Conferentie van de zeven belangrijkste industrielanden (G7) alsmede Rusland op 30 juli 1995 in Parijs heeft aanbevolen,

- gezien de conclusies van de Europese Raad van Dublin van 13 en 14 december 1996 over de bestrijding van terrorisme,

- gezien verzoekschrift nr. 447/95, ingediend door de heer Jim Swire (Brit) namens Britse gezinsleden van de passagiers van vlucht 103, met 10.250 handtekeningen, over de ramp aan boord van PAN-AM-vlucht 103 boven Lockerbie in het jaar 1988,

- gelet op artikel 148 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid (A4-0368/96),

A. overwegende dat het terrorisme in de Europese Unie als een criminele handeling moet worden beschouwd, die onder toepassing van geweld of bedreiging met geweld politieke, economische en maatschappelijke structuren wil veranderen, en hierin verschilt van verzetsacties tegen staatsstructuren die zelf een terroristisch karakter dragen,

B. overwegende dat terroristische daden talrijke fundamentele mensenrechten, met name het recht op leven, op de integriteit van het lichaam en op persoonlijke vrijheid, schenden en dat zij bovendien deels ook een bedreiging kunnen vormen voor de vrede in een bepaalde regio en voor democratische instellingen en hun werking, en bepaalde verworvenheden van de rechtsstaat, alsmede de basisbeginselen die ten grondslag liggen aan de grondwettelijke tradities en de wetgevingsprocedures in de westerse democratieën, in gevaar kunnen brengen,

C. overwegende dat het voor de doeleinden van deze resolutie zinvol is om als terroristische daad elke door individuele personen of groepen onder toepassing van geweld of bedreiging met geweld verrichte handeling tegen een land, zijn instellingen, zijn inwoners in het algemeen of bepaalde individuele personen of instellingen te beschouwen die om separatistische, extremistisch-ideologische, fanatiek-religieuze of subjectief-irrationele motieven een angsttoestand beoogt bij officiële instanties, bij bepaalde individuen of maatschappelijke groepen of bij het publiek in het algemeen,

D. overwegende dat steeds opnieuw, gezien de voortdurende snelle ontwikkelingen van de informaticatechnologieën en de mogelijkheden van electronische opslag, opvragen, analyse en transmissie van informatie, nieuwe vormen van terroristische activiteiten ontstaan, die - zoals bijvoorbeeld bij "computerterrorisme" - erin kunnen bestaan om databanken of telecommunicatiesystemen zoals die welke worden gebruikt door regeringen, particulieren, politie, banken, de zakenwereld, het vervoer en in de wetenschappelijke, militaire of particuliere sector, te vernietigen of te beschadigen, of te opereren door middel van technieken en methoden die tot het domein van computercriminaliteit moeten worden gerekend, zoals bijvoorbeeld "hacking" of het binnensmokkelen van computervirussen en "Trojaanse paarden", met het doel een staat te destabiliseren of druk uit te oefenen,

E. overwegende dat enkele lidstaten van de Europese Unie op het ogenblik worden geconfronteerd met - vaak grensoverschrijdend georganiseerde en gesteunde - terroristische daden en dat ook de overige lidstaten niet voor dergelijke daden zijn gevrijwaard,

F. overwegende dat de Europese Unie daarom de taak heeft een consistente - en ad hoc voorstellen te boven gaande reeks maatregelen te nemen met het oog op de gecoördineerde strijd tegen het terrorisme in de Europese Unie, die zich naast de verbetering van de opheldering en de strafrechtelijke vervolging in versterkte mate bezighoudt met de mogelijkheden tot preventie van terroristische daden,

G. overwegende dat het gebied van de activiteiten van Europol vooral gezien de resolutie van het Europees Parlement van 14 maart 1996 over de Europol- overeenkomst ((PB C 96 van 01.04.1996, blz. 288.)) om redenen van de doeltreffendheid van de bestrijding van het terrorisme in de zin van artikel 2 van de Europol-overeenkomst snel moet worden uitgebreid tot misdrijven die in het kader van terroristische handelingen worden gepleegd tegen leven, integriteit van het lichaam en persoonlijke vrijheid of tegen zaken, of die zouden kunnen worden gepleegd,

H. overwegende dat terroristische daden binnen de Europese Unie - op grond van de besluitvorming in de lidstaten overeenkomstig de democratische structuur van de rechtsstaat - door geen enkele ideologie of andere beweegreden ook slechts gedeeltelijk kunnen worden gerechtvaardigd, op grond waarvan zij zelfs bij duidelijk politieke motieven uitsluitend als criminele handelingen moeten worden beschouwd en - overeenkomstig het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, zoals deze door de mensenrechteninstanties in Straatsburg wordt uitgelegd - strafrechtelijk dienen te worden vervolgd,

I. overwegende dat derhalve alle maatregelen tegen het terrorisme - zelfs bij de allergrootste provocatie door mensverachtende aanslagen - niet mogen worden gebaseerd op uitzonderingswetten en uitzonderingsprocedures, omdat dergelijke buitengewone tegenstrategieën gevaar lopen terroristische daden - geheel in de zin van de doelstellingen van de terroristen - grote betekenis toe te kennen en deze daardoor buiten verhouding op te waarderen,

J. overwegende dat - anders dan vroeger gevreesd werd - de opening van de binnengrenzen het gevaar van terroristische daden niet vergroot aangezien de deskundigen die door de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken op 21 februari 1996 zijn gehoord het erover eens zijn dat de traditionele controles aan de binnengrenzen vrijwel nooit hebben geleid tot de arrestatie van leden van terroristische groepen,

K. overwegende dat terroristische daden deels door internationaal georganiseerde groepen worden gepland en uitgevoerd, die door sommige landen uitdrukkelijk of stilzwijgend worden geduld en soms zelfs financieel of anderszins worden gesteund,

L. overwegende dat tegen landen die openlijk of heimelijk terroristische daden of groepen steunen doeltreffende diplomatieke, politieke en economische sancties en afschrikkingsmaatregelen moeten worden getroffen,

Algemene aspecten

1. bevestigt ten stelligste zijn afwijzing en veroordeling van alle terroristische daden die in eerste instantie onuitsprekelijk leed veroorzaken voor de slachtoffers en hun omgeving door de vernietiging van hun persoonlijke hoop en verwachtingen, door de vernietiging van hun materiële bestaansgrond, door het verwonden en verminken van hun lichaam en door psychische folteringen alsmede door de dood van familieleden;

2. wijst in het algemeen iedere toepassing van geweld of dreiging met geweld door individuen of groepen als middel voor het verwezenlijken van separatistische, ideologische, fanatiek-religieuze of niet te volgen irrationele doelstellingen binnen de Europese Unie af als een door niets te rechtvaardigen zwaarwegende ingreep in de fundamentele basisvrijheden van zijn burgers;

3. vraagt van de media om zich in hun berichtgeving over terroristische daden bewust te zijn van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid, en van de pogingen om hen voor de doeleinden van de daders uit te buiten; roept tegen deze achtergrond de instanties voor zelfregulering van de media op de beginselen van een beroepsethiek te ontwikkelen en doeltreffende voorzorgsmaatregelen voor de naleving hiervan te treffen;

4. uit zijn diepste medeleven met de familieleden van de door terroristische daden gestorven mensen en hen die door zulke daden zijn gewond, alsmede hun gezinnen;

5. wijst erop dat voor de slachtoffers van terroristische daden en voor hun gezinnen doeltreffende materiële en psychologische hulp noodzakelijk is;

Preventie

6. verzoekt de lidstaten op elkaar afgestemde maatregelen te nemen op het gebied van het onderzoek naar en voorkomen van terroristische acties; daartoe behoren:

- controle op luchthavens en veiligheid in de lucht,

- verbetering van de methoden voor het opsporen van explosieven en andere gevaarlijke stoffen in handbagage, opgegeven bagage en vracht in het algemeen, alsmede verdere ontwikkeling van de methoden voor het opsporen en vinden van andere gevaarlijke stoffen zoals vergiften, biologische agentia en kunstmatige chemische verbindingen,

- invoering van doeltreffende en gecoördineerde informaticasystemen ter verbetering van de controle op en het opsporen van gezochte personen of personen die ervan verdacht worden tot een terroristische organisatie in de Unie of de rest van de wereld te behoren,

- bescherming van de organisaties die het doelwit kunnen zijn van terroristische aanslagen,

- het verhinderen van misbruik van data- en telecommunicatienetten voor terroristische doelen (bijvoorbeeld het invoeren van aanwijzingen voor het maken van bommen om Internet),

- de bescherming van data- en telecommunicatienetten tegen sabotage door terroristische organisaties,

- toezicht op de productie, de opslag, de handel, het vervoer, de in- en uitvoer van wapens, van explosieven, alsmede van strijdmiddelen die bestemd of geschikt zijn voor het doden, verwonden of hinderen van een groot aantal mensen, voor de vernietiging van grotere dier- of plantenbestanden of voor de vernietiging van materiaal in grote omvang, waarbij de parlementaire controle de transparantie van deze systemen versterkt en daardoor het misbruik ervan verhindert,

- verbetering van de doeltreffendheid van het controlestelsel met betrekking tot goederen die zowel voor civiele als militaire doelen kunnen dienen (overeenkomstig verordening (EG) nr. 3381/94 van de Raad van 19.12.1994 tot instelling van een communautaire regeling voor exportcontrole op goederen voor tweeërlei gebruik), alsmede van de daarop betrekking hebbende gemeenschappelijke acties in de daarvoor geldende vorm,

- verbod op ontwikkeling, productie, opslag, handel, vervoer en in- en uitvoer van biologische en chemische en radioactieve strijdmiddelen,

- strikte naleving van de internationale verplichtingen die zijn aangegaan bij het non-proliferatieverdrag;

7. beveelt de lidstaten aan de opleiding en bijscholing van deskundigen op het gebied van explosieven en het opruimen daarvan, alsmede van vaklieden op het gebied van nucleaire, biologische en chemische strijdmiddelen te verbeteren;

8. acht het noodzakelijk de democratische dialoog te stimuleren om bij te dragen tot de oplossing van politieke, etnisch-nationale, sociale en ecologische conflicten om te verhinderen dat deze conflicten dienen als (schijnbare) rechtvaardiging van terroristische daden en bij delen van de bevolking op een zekere mate van begrip kunnen rekenen;

9. beveelt de lidstaten aan om in het kader van de preventie van terrorisme een doelbewust integratiebeleid te voeren dat sociale, economische en culturele uitsluiting tegengaat;

10. roept de lidstaten op doeltreffende maatregelen te nemen om te voorkomen dat er een "achterban" voor terroristen ontstaat of voortbestaat; hiertoe behoren vooral het verbieden van actieve deelname aan terroristische daden, het voorkomen van intellectuele, logistieke en materiële - met name financiële - steun aan terroristische daden en het verbieden van alle handelingen die terroristen beschermen tegen gerechtelijke vervolging of tenuitvoerlegging van straffen (b.v. voor de opsporingsambtenaren verstoppen, een schuilplaats bieden, enz.);

11. roept de Commissie, de Raad en de lidstaten op doeltreffende diplomatieke, politieke en economische sancties en afschrikkende maatregelen te treffen tegen staten die openlijk of heimelijk steun verlenen aan terroristische daden of groeperingen;

Opheldering en strafvervolging

12. verlangt dat de lidstaten de Europol-overeenkomst zo spoedig mogelijk ratificeren en dat de Raad Europol door een besluit - overeenkomstig artikel 2, lid 2, van de Europol-overeenkomst - in staat stelt de bevoegdheid voor preventie en bestrijding van terrorisme zo snel mogelijk, doch in elk geval nog voor het aflopen van de in deze bepaling opgenomen termijn ("uiterlijk 2 jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst") op zich te nemen en passende maatregelen te nemen om het vermogen tot optreden van de ter zake bevoegde autoriteiten in de lidstaten en hun samenwerking in de strijd tegen het terrorisme te verbeteren, waarbij rekening dient te worden gehouden met de eisen die het Parlement in zijn bovengenoemde resolutie van 14 maart 1996 over Europol heeft gesteld;

13. verzoekt de Commissie, de Raad en de lidstaten aan de parlementen voorstellen voor voorschriften inzake kadervoorwaarden van technische aard voor te leggen, die het onderzoek in verband met terroristische daden aanzienlijk kunnen vergemakkelijken; daartoe zouden bij strikte eerbiediging van de fundamentele rechten van personen die niet bij een en ander zijn betrokken en onder parlementaire en gerechtelijke controle de volgende maatregelen kunnen behoren

- de optische en akoestische observatie van personen, waarbij vooral van de producenten van mobiele telefoons de technische voorwaarden voor de observatie hiervan moeten worden geëist,

- de koppeling van gegevens met behulp van computers,

- bepaalde maatregelen voor een betere identificatie van auto's die gebruikt zijn voor aanslagen met explosieven,

- het markeren van explosieven om na een explosie de herkomst ervan te kunnen vaststellen;

14. verzoekt de lidstaten

- terroristische daden in hun strafwetgeving op te nemen als ernstige misdrijven waarvoor uitlevering mogelijk is,

- actief samen te werken in het kader van de nieuwe Europese uitleveringsovereenkomst, echter met eerbiediging van de verantwoordelijkheid van elke lidstaat voor de rechtszekerheid van zijn inwoners,

- bij terroristische daden iedereen die bij de organisatie, de voorbereiding of de uitvoering betrokken is geweest strafrechtelijk te vervolgen,

- actief samen te werken in het kader van de nieuwe Europese uitleveringsovereenkomst, echter met eerbiediging van de verantwoordelijkheid van elke lidstaat voor de rechtszekerheid van zijn inwoners;

Politiële en justitiële samenwerking

15. verzoekt de lidstaten

- de politiële samenwerking in de strijd tegen het terrorisme te intensiveren en de democratische en rechterlijke controle waarin de derde pijler van het EU-Verdrag voorziet, aanzienlijk te versterken; daarbij dient o.a. te worden nagestreefd de instrumenten voor de politiële samenwerking die reeds door de uitvoeringsovereenkomst van Schengen zijn geschapen (bijvoorbeeld grensoverschrijdende observatie, vervolging over de grenzen, informatiesysteem van Schengen), uit te breiden tot het gehele gebied van de Europese Unie,

- de uitwisseling van informatie ook zonder concrete betrekking op een strafprocedure mogelijk te maken (bijvoorbeeld over verdachte personen en organisaties, over wellicht vervalste documenten, over gebruikte of verzamelde wapens, over bij voorkeur gebruikte technologieën, over eventuele nieuwe bedreigingen enz.), waarbij het zelfbeschikkingsrecht van de EU-burgers op het vlak van informatie overeenkomstig bovengenoemde resolutie van 14 maart 1996 over de Europol-overeenkomst absoluut moet zijn gewaarborgd,

- de onmiddellijke uitwisseling van meningen en ervaringen tussen de voor de bestrijding van terrorisme bevoegde beambten van de verschillende lidstaten te steunen (bijvoorbeeld door het uitgeven van een lijst van gespecialiseerde instanties voor terrorismebestrijding, waarin de in geheel Europa aangeboden seminars en (taal-)cursussen zijn opgenomen),

- de voor de veiligheid van het openbaar vervoer bevoegde instanties tot meer samenwerking aan te sporen (bijvoorbeeld de uitwisseling van gegevens over vliegtuigpassagiers en luchtvracht);

16. onderstreept de plicht van alle lidstaten de Europese en internationale overeenkomsten tegen terrorisme niet als plechtige intentieverklaringen te beschouwen, doch deze de geldigheid van dwingende wetsteksten te geven, die als basis dienen voor consequente en in het kader van de Europese Unie gecoördineerde maatregelen ;

17. verzoekt de lidstaten de op 27 september 1996 ondertekende overeenkomst over de verbetering van de uitlevering zo spoedig mogelijk te ratificeren;

18. dringt bij de lidstaten aan op strikte tenuitvoerlegging van het in artikel 2 bis van de overeenkomst van 27 september 1996 over de uitlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie opgenomen beginsel dat niet alleen de plegers van terroristische daden, maar ook degenen die met gewapende bendes samenwerken, worden uitgeleverd, waarbij de vereisten van tweevoudige beschuldiging en uitzonderlijkheid als voorwaarde voor rechtshulp en uitlevering komen te vervallen;

19. verzoekt de Raad in een perspectief voor de langere termijn een Europese harmonisering van het strafrecht met betrekking tot de zware criminaliteit met een grensoverschrijdend aspect na te streven; intussen dienen overeenkomsten te worden opgesteld ter verbetering van de justitiële samenwerking bij terroristische daden, die rekening houden met hetgeen volgt:

- vereenvoudiging, flexibilisering en versnelling van de rechtshulp door een rechtstreeks contact tussen de ter zake bevoegde instanties mogelijk te maken,

- de instelling van centrale instanties voor verzoeken om rechtshulp in elke lidstaat, waarbij - al naar de behoefte - ook liaison-openbare aanklagers en liaisonrechters uit andere lidstaten actief kunnen zijn,

- het vastleggen van het beginsel dat bij de rechtshulp de bewijsvoering in de lidstaat waaraan het verzoek gericht is moet plaatsvinden volgens de voorschriften van de lidstaat waarvan het verzoek uitgaat - voor zover dit met de beginselen van genoemde lidstaat te verenigen is -, opdat deze in de strafprocedure van de verzoekende lidstaat volledige bewijskracht kunnen verkrijgen,

- het scheppen van de mogelijkheid eigen staatsburgers voor in andere landen gepleegde ernstige misdrijven te vervolgen;

20. verzoekt de Raad de nodige overeenkomsten en andere middelen goed te keuren om ervoor te zorgen dat een onderdaan van een bepaalde lidstaat, aan wie een terreurdaad of samenwerking met een gewapende bende, in de zin van deze resolutie, ten laste wordt gelegd, geen beroep kan doen op politiek asiel of de vluchtelingenstatus in een andere lidstaat;

21. verzoekt de lidstaten op het vlak van het terrorisme zo mogelijk geen gebruik te maken van de mogelijkheid van voorbehoud overeenkomstig artikel 7, lid 2, van de overeenkomst over uitlevering tussen de lid-staten van de Europese Unie (uitlevering van eigen burgers);

22. verzoekt de Intergouvernementele Conferentie om bij de geplande herziening van Titel VI rekening te houden met het volgende:

- het asielbeleid mag uitsluitend betrekking hebben op onderdanen van derde landen,

- er dient een concrete norm te worden vastgesteld waarmee doeltreffende beginselen voor nauwe samenwerking op het gebied van rechtshulp aan het Verdrag worden toegevoegd, als essentiële pijler van de strijd tegen het terrorisme en andere vormen van georganiseerde misdaad;

23. verzoekt de Intergouvernementele Conferentie twee nieuwe artikelen K.1a en K.1b in te lassen in het EU-Verdrag, als voorgesteld door het Ierse voorzitterschap in zijn document over een algemene schets voor de ontwerpherziening van de Verdragen (blz. 31, 32 en 33 CONBF2500/96 CAB);

24. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en de parlementen van de lidstaten.