Advies over het Groenboek - De consument en zijn verhaalsmogelijkheden en de beslechting van consumentengeschillen in de interne markt

(94/C 217/10)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

Overwegende dat artikel 129 A van het Verdrag bepaalt dat de Gemeenschap bijdraagt tot de verwezenlijking van een hoog niveau van consumentenbescherming door middel van maatregelen die zij in het kader van artikel 100 A met het oog op de totstandbrenging van de interne markt neemt en door middel van specifieke maatregelen ter ondersteuning en aanvulling van het beleid van de lid-staten om de gezondheid, de veiligheid en de economische belangen van de consumenten te beschermen en adequate consumentenvoorlichting te verschaffen;

Overwegende de resoluties van de Raad van 14 april 1975, van 19 maart 1981, van 23 juni 1986 en van 9 november 1989, waarin "de fundamentele rechten van de consument" worden genoemd, waaronder "het recht op een billijke vergoeding voor de schade door middel van een snelle, afdoende en goedkope procedure";

Overwegende de mededelingen van de Commissie aan de Raad van 4 januari 1985 en van 7 mei 1987 waarin bevestigd wordt dat "het hoofddoel blijft ervoor te zorgen dat consumenten overal in de Gemeenschap een grotendeels gelijk niveau van rechtsbescherming genieten" en waarin steun voor proefprojecten wordt aangekondigd;

Overwegende dat de totstandkoming van de interne markt de consumentenbescherming in de Gemeenschap voor nieuwe uitdagingen stelt - in het bijzonder wat betreft grensoverschrijdende geschillen - en dat de Commissie in een Groenboek van 16 november 1993 voorstelt hierover een debat op gang te brengen tussen alle betrokkenen;

Gezien de brief van de Commissie van 7 maart 1994 waarin het CvdR tegen uiterlijk 31 mei 1994 om een advies over het onderhavige onderwerp wordt gevraagd,

HEEFT

tijdens zijn derde zitting van 17 en 18 mei 1994 (vergadering van 17 mei 1994) het volgende door de heer L. van den Brande, algemeen rapporteur, opgestelde advies met algemene stemmen goedgekeurd.

1. Houding van het Comité van de Regio's t.a.v. voorstellen van de Europese Commissie vervat in een Groenboek

Een Groenboek van de Europese Commissie maakt geen deel uit van het Europese besluitvormingsproces in de formele zin van het woord. De Commissie beoogt met dergelijk instrument in de Gemeenschap een brede discussie op gang te brengen met alle belanghebbende partijen over één welbepaald sectorieel beleidsdomein, waarin zich problemen, knelpunten en uitdagingen op communautair niveau voordoen en waarvoor communautaire initiatieven kunnen worden overwogen. Op basis van de gevoerde consultaties kan de Commissie in voorkomend geval overgaan tot het formuleren van concrete voorstellen voor communautaire actie.

Aangezien de lancering van een Groenboek rechtstreeks verband houdt met de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel zoals omschreven in artikel 3 B van het Verdrag betreffende de Europese Unie, en gelet op de hem in dit Verdrag toegewezen bevoegdheden, wil het Comité van de Regio's een algemene beleidslijn volgen inzake het goedkeuren van adviezen m.b.t. een Groenboek van de Europese Commissie.

Het Comité rekent het niet tot zijn opdracht om een advies te verstrekken over alle technische aangelegenheden van het betrokken sectoriële beleidsdomein die het voorwerp van het Groenboek uitmaken. Het Comité van de Regio's zal in dit verband zijn advies toespitsen op volgende vragen:

- Welke zijn de implicaties van de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel zoals omschreven in artikel 3 B van het Verdrag betreffende de Europese Unie voor het betrokken beleidsdomein ?

- Houdt de in het Groenboek opgenomen analyse van de problemen, knelpunten en uitdagingen voor dit beleidsdomein in voldoende mate rekening met de onderscheiden en specifieke situaties in de regio's van de Gemeenschap ?

- Houden de in het Groenboek voorgestelde oplossingen en initiatieven in voldoende mate rekening met de onderscheiden en specifieke situaties in de regio's van de Gemeenschap, en worden hierbij de eigen bevoegdheden en troeven van de regionale en lokale overheden volledig gerespecteerd en ten nutte gemaakt ?

- Kan de verdere uitwerking van het Groenboek in concrete voorstellen bijdragen tot de verbetering van het leven van alledag van de Europese burgers, en aldus de Europese integratie dichter bij de Europese burger brengen onder de vorm van zeer concrete verwezenlijkingen ?

- Welke rol dient het Comité van de Regio's te spelen in de verdere uitwerking van het Groenboek, meer in het bijzonder in het raam van de consultaties die de Europese Commissie hierover met allerlei instanties, organisaties en verantwoordelijken later organiseert ?

Het Comité zal via zijn bevoegde commissies aangepaste werkmethodes invoeren om het proces van de behandeling van een Groenboek van de Europese Commissie in de Gemeenschap van dichtbij te volgen.

2. De consument en zijn verhaalsmogelijkheden en de beslechting van consumentengeschillen in de interne markt

2.1. Het Comité is verheugd over het Groenboek van de Europese Commissie. Het sluit immers dicht aan bij zeer concrete noden van de Europese burger, voor wie de interne markt geen abstracte realiteit mag zijn noch nieuwe belemmeringen of discriminaties mag invoeren.

Het Comité onderschrijft volledig de stelling van de Europese Commissie dat de bescherming van de consument een zaak van "geloofwaardigheid van het Europese opbouwwerk" is. Anderzijds is het correct dat een goede werking van de interne markt vereist dat de Europese burger hierin voldoende vertrouwen stelt, omdat hij weet dat eventuele problemen via een snelle en afdoende geschillenregeling een oplossing kunnen vinden.

Het Comité stelt vast dat het Groenboek uitgebreid aangeeft dat de bescherming van de consument in de interne markt een nieuwe "communautaire" dimensie heeft gekregen, in het bijzonder wat de grensoverschrijdende geschillen betreft. Er bestaat op dit ogenblik onzekerheid over de doeltreffendheid van de bescherming van de rechten van de consument. Dit is een onduldbare situatie.

Om al deze redenen vraagt het Comité aan de Europese Commissie het vraagstuk van de verhaalsmogelijkheden van de consument en de beslechting van consumentengeschillen in de interne markt met prioriteit te behandelen en hierbij de nieuwe mogelijkheden van artikel 129 A van het Verdrag betreffende de Europese Unie volledig te benutten.

2.2. Het Comité onderschrijft de doelstelling van de Europese Commissie om "ervoor te zorgen dat de consumenten overal in de Gemeenschap een grotendeels gelijk niveau van rechtsbescherming genieten".

Het Comité stelt vast dat zeker wat de grensoverschrijdende geschillen betreft noch de communautaire wetgeving, noch de bestaande internationale verdragen, noch de onderscheiden en uiteenlopende nationale wetgevingen terzake voldoende garanties bieden.

Afdoende oplossingen hiervoor dienen volgens het Comité onderzocht te worden in het licht van het subsidiariteitsbeginsel. Dit wil zeggen dat de noodzaak van elk nieuw optreden van de Gemeenschap aangetoond moet worden, door een antwoord te geven op de volgende vragen:

1. welke concrete Europese dimensie hebben de problemen ?

2. welke oplossingen zijn het meest doeltreffend, bij vergelijking van de middelen waarover de Gemeenschap beschikt ?

3. welke meerwaarde heeft een gemeenschappelijk optreden boven een afzonderlijk optreden van de lid-staten of de regionale en lokale overheden ?

Naast het aantonen van de noodzaak, dienen de nieuwe maatregelen ook evenredig te zijn met de te bereiken doelstellingen. D.w.z. dat de lid-staten, de regio's en de lokale overheden over de grootste ruimte moeten kunnen beschikken om de maatregelen ten uitvoer te leggen. Mogelijke harmoniseringsmaatregelen mogen enkel op essentiële en voor de Gemeenschap "horizontale" aangelegenheden betrekking hebben.

Het Comité is van oordeel dat het verschil in nationale wetgevingen inzake consumentenbescherming niet zomaar als een louter negatieve factor voor de Europese consumentenbescherming mag worden beschouwd. Het Comité ziet die verschillen eerder als de uitdrukking van de rijke culturele verscheidenheid in Europa. Het Comité beveelt de Europese Commissie aan, in haar toekomstige voorstellen inzake de consumentenbescherming die verscheidenheid aan tradities ten volle te respecteren; er zal trouwens alleen een effectief Europees consumentenbeleid kunnen worden gevoerd indien volledig rekening wordt gehouden met de regionale en lokale realiteiten van elk land, met respect voor de taak van de consument.

2.3. Het Comité is van mening dat de door de Europese Commissie voorgestelde discussiepunten inderdaad essentieel zijn in het debat over de bescherming van de positie van de Europese consument, met name:

1. het vrije verkeer van verbodsacties;

2. kosteloze rechtsbijstand;

3. bijstand voor juridisch advies en kosteloze rechtsbijstand;

4. Gemeenschapsrecht en beroepsmogelijkheden.

Evenwel vraagt het Comité aan de Europese Commissie dat ook de rechtstreekse voorlichting aan en informatie van de Europese consument over deze punten zouden worden onderzocht. Ingevolge het totstandkomen van de interne markt wordt de Europese consument immers geconfronteerd met nieuwe problemen; hij dient dan ook volledig geïnformeerd te worden over de oplossingen die hiervoor in communautair verband voorgesteld worden.

De Commissie wordt verzocht ervoor te zorgen dat alle lid-staten in de een of andere vorm van collectief procederen voorzien, zodat individuele burgers zich niet van gerechtelijke actie laten weerhouden door de prohibitieve kosten van een rechtsvordering tegen een onderneming.

De Commissie zou ervoor moeten zorgen dat toegang tot de rechter wordt bewerkstelligd door middel van een gemeenschappelijke regeling in de hele Gemeenschap, en door de maatregelen van de lid-staten en de regionale en plaatselijke autoriteiten ter bevordering van de desbetreffende samenwerking te erkennen en te stimuleren.

2.4. Het Comité stemt in met het voorstel van de Commissie om eerst een follow-up-systeem voor grensoverschrijdende geschillen op te zetten. Vooraleer instrumenten en oplossingen aan te dragen, dienen inderdaad eerst de problemen in de praktijk geïnventariseerd te worden en moet een lijst opgesteld worden van de prioritair te behandelen kwesties.

Het Comité vraagt wel aan de Europese Commissie dat dit follow-up-systeem de regionale en lokale eigenheden volledig respecteert en valoriseert.

2.5. Het Comité beveelt de Europese Commissie aan de toekomstige proefprojecten bij voorkeur in de grensgebieden van de Gemeenschap op te zetten, in samenspraak met de bevoegde regionale en/of lokale instanties en aangepast aan de juridische en sociaal-economische realiteiten van elk land.

2.6. Het Comité zal via zijn bevoegde commissie de verdere behandeling van het Groenboek in de Gemeenschap van nabij volgen - in het bijzonder wat betreft de consultatieprocedures en de betrokkenheid hierbij van regionale en lokale verantwoordelijke instanties - en zal, indien dit nuttig geoordeeld wordt, op voorstel van de bevoegde commissie een bijkomend advies aan de Commissie voorleggen.

Gedaan te Brussel, 17 mei 1994.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Jacques BLANC