1. Inleiding

Wereldwijde handel levert een cruciale bijdrage tot een competitieve en welvarende Europese Unie, aangezien meer dan 30 miljoen banen ondersteund worden door Europese uitvoer naar de rest van de wereld. Een wereldwijd geïntegreerde economie blijft van voordeel voor zowel grote als kleine of middelgrote Europese ondernemingen, alsook voor Europese burgers, werknemers en consumenten. De mondiale handel moet echter proactief vormgegeven en beheerd worden om te verzekeren dat hij eerlijk is, waarden uitdraagt en stevig verankerd blijft in een op regels gebaseerd systeem. De Europese Unie streeft naar een handelsbeleid dat transparant en verantwoordelijk is, in het voordeel is van alle burgers en moderne oplossingen biedt voor de realiteit van de hedendaagse economie, te midden van de technologische ontwikkelingen. Als onderdeel van het debat dat in maart werd gelanceerd met het Witboek over de toekomst van Europa, schetste een discussienota hoe het handelsbeleid, benevens andere beleidslijnen van de EU, kan helpen om de mondialisering in goede banen te leiden en te verzekeren dat de voordelen van handel eerlijk verdeeld worden, overeenkomstig de EU-principes van solidariteit en duurzaamheid. De internationale omgeving waarbinnen de EU handel drijft, is voortdurend aan verandering onderhevig: er is een toenemend aantal acties dat het op regels gebaseerde, multilaterale handelssysteem in vraag stelt, hetgeen mogelijk ook kan wijzen op een heropleving van het protectionisme. Tezelfdertijd hebben vele handeldrijvende naties, zowel grote als kleinere spelers, concreet getoond prijs te stellen op eerlijke en open internationale handel.

De Europese Commissie streeft ernaar, te verzekeren dat het handelsbeleid van de EU dusdanig verandert dat het aansluit op de overkoepelende economische en politieke doelstellingen van de Unie, onder meer door de coherentie tussen handelsbeleid en andere externe en interne beleidsgebieden van de EU te bevorderen. Het handelsbeleid draagt bijvoorbeeld bij aan de geïntegreerde beleidsvorming van Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling, door niet alleen te focussen op economische aspecten maar ook sociale en ecologische doelstellingen na te streven, en draagt bij aan de Europese migratieagenda en de Europese Veiligheidsagenda. Een krachtige en progressieve beleidsagenda moet inspelen op de huidige kansen en uitdagingen van Europa en tegelijkertijd de essentiële belangen van Europa bevorderen. Vandaag stelt de Commissie een pakket nieuwe initiatieven voor die de reeds bestaande, zeer intensieve handelsagenda van de Unie aanvullen en vervolledigen om deze doelstellingen te verwezenlijken:

— Ten eerste een voorstel voor een verordening die als kader zal dienen voor het doorlichten van buitenlandse directe investeringen in de EU, om te verzekeren dat buitenlandse investeringen een belangrijke groeifactor in de EU blijven met bescherming van de essentiële belangen van de EU. Het wetsvoorstel gaat gepaard met een mededeling van de Commissie waarin de strategische noodzaak van een dergelijke doorlichting in detail wordt uiteengezet;

— Ten tweede aanbevelingen voor het openen van onderhandelingen voor handelsovereenkomsten met Australië en Nieuw-Zeeland. Deze overeenkomsten zouden voortbouwen op de geslaagde onderhandelingen met onder andere Canada, Singapore, Vietnam alsmede Japan en de alliantie van partners die zich inzetten voor progressieve regels voor wereldhandel;

— Ten derde een aanbeveling voor het openen van multilaterale onderhandelingen voor het oprichten van een gerecht voor het beslechten van investeringsgeschillen, een belangrijke innovatie in het mondiale economische bestuur;

— Ten vierde heeft de Commissie eveneens besloten haar aanbevelingen voor het onderhandelen van richtlijnen voor handelsovereenkomsten voortaan te publiceren, hetgeen heden ingaat met deze drie aanbevelingen. Dit betekent dat ze wanneer ze ter deliberatie worden voorgelegd aan de Raad, ze tegelijkertijd worden doorgestuurd aan het Europees Parlement, zoals dit in het verleden is gebeurd; ze nu tevens automatisch aan de nationale parlementen worden doorgestuurd en voor het grote publiek beschikbaar worden gemaakt, wat op deze wijze een breed en inclusief debat omtrent de geplande overeenkomst vanaf het begin mogelijk maakt;

– Tot slot besloot de Commissie eveneens een groep op te richten om advies over EU-handelsovereenkomsten te leveren, in het kader van haar inzet voor een transparante en inclusieve beleidsvorming voor handel.

Naast deze mededeling publiceert de Commissie vandaag eveneens het eerste tweejaarlijkse verslag over de implementatie van haar handelsbeleidsstrategie "Handel voor iedereen". Het verslag brengt de concrete verwezenlijkingen en lopende werkzaamheden in kaart van het verloop van de twee jaren na de aanname van de strategie, en geeft hiermee blijk van de lessen die werden geleerd voor de verdere begeleiding van de ontwikkeling van het EU-handelsbeleid. Het zal in de loop van de herfst worden aangevuld met een Verslag over de implementatie van vrijhandelsovereenkomsten en de Commissie nodigt alle belanghebbenden uit tot debat over een toekomstgericht handelsbeleid op basis van de twee verslagen en deze mededeling. Bovendien zal de "hulp voor handel"-strategie, gebaseerd op de nieuwe Europese consensus inzake ontwikkeling, dit jaar worden herzien.

2. Nieuwe handelspartnerschappen afsluiten om progressieve regels voor wereldwijde handel op te bouwen

De EU zet zich in voor open handel, verankerd in een op regels gebaseerd, multilateraal handelssysteem. Openheid voor de stroom van goederen, diensten, mensen en kapitaal heeft geleid tot groei, concurrentievermogen en consumentenwelzijn in de EU. In combinatie met hoge normen voor milieu-, arbeids-, consumenten- en sociale bescherming onderbouwt deze onze welvaart en is dit de best manier om de mondialisering voor alle Europeanen te laten werken. Mondialisering gaat niet alleen over handel en haar effecten gaan gepaard met die van de technologische veranderingen; het staat echter buiten kijf dat handelsbeleid een belangrijke rol te spelen heeft bij het in goede banen leiden van de mondialisering om te verzekeren dat haar economische, sociale en milieu-effecten positief zullen zijn voor mensen en ondernemingen in Europa en daarbuiten.

De EU kiest voor partners die met haar willen samenwerken om open en progressieve regels op te bouwen met oog voor de realiteit van handel in de 21e eeuw, en zodoende het mondiale economische bestuur zullen versterken. De recente overeenkomsten van de EU met Canada, Singapore of Vietnam alsook het beginselakkoord met Japan creëren niet enkel nieuwe economische kansen voor onze ondernemingen en burgers — ze weerspiegelen en bevorderen ook de universele waarden die de EU aanhangt en handhaven het recht van regeringen om in het openbare belang te reguleren.