NL    NL  
 EUROPESE COMMISSIE 
Brussel, XXX 
[…](2011) XXX ontwerp 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING 
 
Begeleidend document bij het 
Voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging 
van Verordening (EG) nr. 1185/2003 van de Raad betre ffende het afsnijden van 
haaienvinnen aan b oord van vaartuigen 
 
 
 SAMENVATTING 
1. PROBLEEMSTELLING 
 
Vanwege de kenmerken van hun levenscyclus zi jn haaienpopulaties bi jzonder kwetsbaar voor 
overbevissing en duurt het lang voordat uitgeputte  bestanden zich herstellen. Haaien worden 
steeds meer bevist als gevolg van een toename van de vraag naar haaienproducten, met name 
vinnen. Bij het "vinnen" van haaien worden  de vinnen afgesneden en aan boord gehouden, 
terwijl het karkas wordt te ruggegooid. Dit is een bijzon der verspillende en onduurzame 
praktijk.  Met de vaststelli ng in 2003 van Verordening (EG)  nr. 1185/2003 betreffende het 
afsnijden van haaienvinnen aan boord van vaartuig en heeft de Raad erkend dat haaien, vleten 
en roggen bijzonder kwetsbaar z ijn voor overexploitatie, dat ta l van haaienbestanden ernstig 
bedreigd zijn en dat de praktijk van "het vi nnen" van haaien bijdraagt tot een buitensporige 
sterfte en uitputting van het bestand. De vero rdening geldt voor alle visserijtakken in EU-
wateren en voor alle EU-vaartuigen die in niet-EU-wateren vissen.    
 Overeenkomstig de verordening is vinnen zonder uitzondering verboden, en is ook het 
afsnijden van haaienvinnen aan boord van vaar tuigen verboden. Bij w ijze van uitzondering 
kan evenwel worden toegestaan dat vinnen van dode haaien worden afgesneden aan boord van vaartuigen die in het bezit zijn van een  speciaal visdocument. Om te vermijden dat 
karkassen worden teruggegooid, mag het gewicht va n de vinnen in geen geval meer bedragen 
dan 5% van het levend gewicht va n de haaienvangst aan boord.  
 Het grootste probleem met de huidi ge verordening is de gebre kkige controle. Dit heeft te 
maken met het bestaan van vergunningen voor he t afsnijden van vinnen aan boord (afgegeven 
naar eigen goeddunken van de lid staten) en met het gebruik van gewichtsverhoudingen om 
zich ervan te verzekeren dat geen vinnen werden afgesneden. Naar aanleiding hiervan worden de volgende specifieke pr oblemen vastgesteld: 
 1. Op grond van de verordening mogen verwer kte karkassen en vinnen van haaien in 
verschillende havens op verschillende tijdstippen worden aangeland, waardoor het fysiek onmogelijk is het gewicht van de vinnen en de  karkassen met elkaar te vergelijken en 
inspecteurs er derhalve niet zeker van kunnen zijn dat geen vinnen werden afgesneden.   
Inspecteurs moeten voortgaan op de cijfers in het logboek om de gewichten met elkaar te 
vergelijken.  
 2. Om de inachtneming van de gewichtsverhoudin g van 5% van het leve nd gewicht na te 
gaan, moeten inspecteurs die met verwerkt e karkassen en/of vinnen te maken krijgen, 
gebruik maken van omrekeningsfactoren om na te gaan of geen vinnen zijn afgesneden. 
De gewichtsverhouding en de om rekeningsfactoren verschillen naar gelang van de soort, 
de locatie en het levensstad ium, alsook van de methoden voor de verwerking/bewaring 
zoals het invriezen en/of drogen van de producte n.  Er is niet één enkele verhouding die 
op al deze factoren kan worden toegepast. 
 
3. Vloten over de hele wereld gebruiken versch illende technieken voor het afsnijden van de 
vinnen en houden verschillende sets van vinne n van het karkas aan boord. De door de EU-
vloten gebruikte technieken voor  het afsnijden van vinnen, al smede het feit dat zij alle 
vinnen aan boord houden, resulteren in een hoge re gewichtsverhoudi ng tussen vinnen en 
karkas dan de voor andere vloten be rekende verhouding. EU-vaartuigen landen 
 
NL  2
routinematig aan in niet-EU-havens, waar re strictievere gewichtsve rhoudingen gelden, en 
voldoen bijgevolg niet aan de plaa tselijk geldende  voorschriften.  
 4. Verwerking aan boord vormt een belemmer ing voor de verzameling van voor de 
ontwikkeling van visserijbeheers- en insta ndhoudingsmaatregelen essentiële gegevens.  
 5. Op grond van de verordening moeten de lidstaten jaarlijks een verslag toezenden. Het 
merendeel van de lidstaten scoort slecht op de  naleving van deze verplichting (zie bijlage). 
Het lijkt raadzaam de ra pportageverplichti ng voor lidstaten di e geen speciale 
vergunningen afgeven, alsook voor die welke g een haaien vangen, te vereenvoudigen.  
 6. Er zijn geen uniforme richtsnoeren voor de afgifte van visdocumenten door de nationale 
autoriteiten.  
  Vaartuigen die in de eerste pl aats betrokken zijn, zijn EU-vaart uigen die in het bezit zijn van 
speciale visdocumenten.  Het betreft doorgaans v aartuigen voor de visse rij met de drijvende 
beug, waarvan het merendeel de Spaanse vlag voe rt (181), gevolgd door  vaartuigen die de 
Portugese vlag voeren (29).  Voor ts zijn één Litouws en één Cypr iotisch vaartuig in het bezit 
van een visdocument.   
2. ANALYSE VAN DE SUBSIDIARITEIT 
 
De instandhouding van mariene biologische rijk dommen is een exclusieve bevoegdheid van 
de Europese Unie; in het kader van het gemeensc happelijk visserijbeleid beschikt de Europese 
Commissie derhalve over initiatiefrecht op dit ge bied.   Haaien worden bevist door vaartuigen 
die de vlag van verschillende lidstaten voeren, en actief zijn in en buiten EU-wateren; EU-
maatregelen op dit gebied zijn bijgev olg noodzakelijk en gerechtvaardigd. 
 
3. DOELSTELLINGEN  
De algemene doelstelling van de verordening bestaat erin de instandhouding van haaien te 
verbeteren. De belangrijkste be leidsdoelstelling is ervoor te zorgen dat,  overeenkomstig het 
voorzorgsbeginsel, de instandhouding va n haaienbestanden wordt verbeterd. 
 Met het oog op de verwezenlijking van deze doel stelling worden specifiekere doelstellingen 
vastgesteld:   - instandhouding van haaien (met name blauwe h aai en makreelhaai) door  elke mogelijkheid 
tot vinnen uit te sluiten;   - bevordering van een efficiënte  en betrouwbare controle;   
 - verzameling van de voor de vaststelling van beheersmaatrege len en het toezicht op de 
bestanden essentiële gegevens.   
 
NL  3
De verwezenlijking van deze doelstellingen zo u de samenhang van de EU-wetgeving met 
internationale, door de EU na te leven voorschrif ten (met name van de FAO, de ICCAT en de 
IOTC) ten goede komen.    
4. BELEIDSOPTIES 
De volgende opties zijn in overw eging genomen en beoordeeld: 
 Optie 1: Handhaving van de toepassing van de  gewichtsverhouding tussen vinnen en levend 
gewicht van 5%  
 (i) Toepassing van de gewichtsverhouding tussen  vinnen en levend gewicht van 5%, zonder 
de verplichting om verwerkte karkassen en vinnen tegelijk of in dezelfde  haven aan te landen.  
 (ii) Toepassing van de gewichtsverhouding tusse n vinnen en levend gewicht van 5%, met de 
verplichting om verwerkte karkassen en vinnen te gelijk of in dezelfde haven aan te landen. 
 Bij optie 1(i) wordt de status quo gehandhaafd, d.w.z. verwerking aan boord blijft toegestaan 
op vaartuigen die in het b ezit zijn van verwerkingsvergunningen. Wanneer vinnen en 
karkassen tegelijk in dezelfd e haven worden aangeland, moeten zij worden gewogen om te 
controleren of het gewicht van de vinnen niet meer bedraagt da n 5% van het levend gewicht 
van de haaien teneinde vast te stellen of al dan niet vinnen zijn af gesneden. Wanneer vinnen 
en karkassen afzonderlijk worden  aangeland, moet de inspecteur  afgaan op de informatie in 
het logboek.  Optie 1(ii) voorziet in rechtstreekse inspecti e en het wegen van zowel de vinnen als de 
karkassen. Bij deze optie hoeft niet te  worden afgegaan op de logboeken om de 
gewichtsverhouding tussen vinne n en karkas te bepalen.  
 Optie 2: Vervanging van de huidige gewich tsverhouding van 5% tussen vinnen en levend 
gewicht door een gewichtsverhouding van 5% tussen vinnen en schoongemaakt karkas 
(zonder kop, zonder ingewanden en zonder huid), met de verplichting om de vinnen en de 
karkassen tegelijk in dezelf de haven aan te landen.    
 Aangezien het gewicht van het schoongemaakte ka rkas ongeveer de helft van het levend 
gewicht kan bedragen, zou dit resulteren in een  halvering van de hoeve elheid vinnen die een 
vaartuig aan boord mag houden.   Evenals optie  1(ii) voorziet optie 2 in rechtstreekse 
inspectie en het wegen van zowe l de vinnen als de karkassen, zodat niet hoeft te worden 
afgegaan op logboeken om na te  gaan of de maximale gewi chtsverhouding tussen vinnen en 
karkas in acht is genomen.  Optie 3: Vinnen blijven vastzitten
: 
 Blijven de vinnen op natuurlijke wijze aan he t karkas vastzitten, dan wordt "vinnen" 
onmogelijk. Om de opslag aan boord te vergemakkelijken, kunnen de vinnen worden ingesneden en tegen het karkas gevouwen, zoal s in bepaalde visserije n in Noord-, Centraal- 
en Zuid-Amerika gangbaar is. 
 
Optie 4: Verbod op de vangst van haaien door v aartuigen voor de visser ij met de drijvende 
beug  
 
NL  4
 
Dit verbod houdt in dat vaartuig en voor de visserij met de dr ijvende beug geen haaien aan 
boord mogen houden, noch mogen overladen of aan landen.   Met het oog op de naleving van 
dit verbod dienen de technische maatregelen en de visserijmethoden ingrijpend te worden 
veranderd, aangezien haaien goed zijn voor 40 tot 70% van de vangsthoeveelheden van 
vaartuigen voor de visserij met de drijvende beug (en voor 25 tot 47% van de waarde van de 
vangsten).    
5. EFFECTBEOORDELING 
De effecten van elke beleidsoptie zijn zo grondig mogelijk beoordeeld.   Bij gebrek aan 
relevante gegevens, met name economische ge gevens, konden deze effecten echter niet 
nauwkeurig worden gekwan tificeerd. Deze effecten z ijn samengevat in tabel 1. 
 Tabel 1 Samenvattende vergelijking van de beleidsopties – effect en van elke optie. 
 E F F E C T E N  
Optie  Economische 
effecten  InstandhoudingControle en 
handhaving  Gegevensverzameling  Vereenvoudiging, 
administratieve 
belasting en 
betrekkingen met 
niet-EU-landen  
1(i) Geen effect op 
korte termijn, maar op middellange termijn 
mogelijk 
minder inkomsten gezien de lagere 
vangsten, op 
lange termijn waarschijnlijk minder inkomsten    
 Toenemend negatief effect op lange termijn
 Aanzienlijke moeilijkheden om naleving te waarborgen. EU-inspecteurs 
vinden deze 
optie onaanvaardbaar. Blijft zeer beperkt
 Geen effect op 
vereenvoudiging of administratieve belasting. Herhaling van problemen 
waarschijnlijk 
wanneer EU-vaartuigen aanlanden in niet-EU-havens waar een 
gewichtsverhouding 
van 5% tussen vinnen en  gewicht schoongemaakt karkas geldt
 
1(ii) Geen effect op korte termijn, 
maar op 
middellange termijn mogelijk minder inkomsten 
gezien de 
lagere vangsten, op lange termijn waarschijnlijk 
minder 
inkomsten    
 Toenemend negatief effect 
op lange termijn
 Controle wordt 
vergemakkelijkt, 
maar enige 
onzekerheid ten aanzien van naleving
 Blijft zeer beperkt  Geen effect op vereenvoudiging of 
administratieve 
belasting. Herhaling van problemen waarschijnlijk wanneer EU-vaartuigen aanlanden 
in niet-EU-havens 
waar een gewichtsverhouding van 5% tussen vinnen en  gewicht 
schoongemaakt 
karkas geldt
 
2 Er wordt een 
enigszins Afhankelijk van 
de reactie van de Controle wordt 
vergemakkelijkt, Blijft zeer beperkt  Geen effect op 
vereenvoudiging of 
 
NL  5
negatief effect 
verwacht.  Dit kan tot op 
zekere hoogte 
worden gecompenseerd mits de sector bereid is praktijken 
inzake het 
afsnijden van vinnen aan te passen.
 sector kan hetzij een voortzetting van de huidige 
tendensen 
worden verwacht, hetzij een positief effect waarvan de omvang 
onbekend is.
 doch enige 
onzekerheid ten aanzien van 
naleving
 administratieve 
belasting. EU-vaartuigen die in 
bepaalde niet-EU-
havens aanlanden, zouden voldoen aan het plaatselijk geldende voorschrift van 5% van het 
gewicht van het 
schoongemaakte karkas
 
3 Er wordt geen 
significant negatief effect 
verwacht voor 
exploitanten die de huidige verordening naleven.
 Er wordt een positief effect verwacht 
waarvan de 
omvang onbekend is, maar dat op middellange tot 
lange termijn zal 
worden versterkt.
 Controle wordt aanzienlijk vergemakkelijkt 
en 
vereenvoudigd, nauwelijks nog onzekerheid ten aanzien van 
naleving.
 Aanzienlijk verbeterd,  
waardoor in de toekomst verdere 
beheersmaatregelen 
kunnen worden genomen.
 De afschaffing van gewichtsverhoudingen en speciale 
visdocumenten zou 
bijdragen tot een vereenvoudiging van de voorschriften en de tenuitvoerlegging 
ervan. Geen 
rechtstreeks effect op de betrekkingen met niet-EU-landen
 
4 Er wordt een 
significant negatief effect 
verwacht als 
gevolg van het verlies van een aanzienlijk percentage van de huidige 
inkomsten van 
vaartuigen voor de visserij met de drijvende beug.Op korte, 
middellange en lange termijn 
wordt een 
significant positief effect verwacht.
 Controle wordt aanzienlijk vergemakkelijkt 
en 
vereenvoudigd, nauwelijks nog onzekerheid ten aanzien van naleving.
 Gegevensverzameling wordt praktisch onbestaand.
 De afschaffing van gewichtsverhoudingen en speciale 
visdocumenten zou 
bijdragen tot een vereenvoudiging van de voorschriften en de tenuitvoerlegging ervan. Geen 
rechtstreeks effect op 
de betrekkingen met niet-EU-landen
 
 
 
6. VERGELIJKING VAN DE BELEIDSOPTIES  
 
Van  optie 4 wordt het grootste positieve effect  op haaienbestanden verwacht, met name wat 
blauwe haai en makreelhaai betreft, op voor waarde evenwel dat de maatregelen om het 
vangen van haaien te vermijden, succesvol z ijn en dat teruggooi overbodig wordt.   
Anderzijds zou optie 4 het significantste ne gatieve effect op economisch vlak hebben, 
waardoor de visserijsector wellicht niet lange r rendabel zou zijn. Voorts zou optie 4 de 
gegevensverzameling verder beperken, en in de toekomst een belemmering vormen voor de 
vaststelling van efficiënte behe ersmaatregelen zoals een TAC-  en quotaregeling. Optie 3 zou 
eveneens een significant positief effect op deze bestanden hebben, doch een beduidend 
minder negatief effect op de visserijsector da n optie 4. Afhankelijk van de toepassing van 
 
NL  6
aanpassingsstrategieën (nieuwe afzetkana len, nieuwe visserij- , verwerkings- en 
overladingspatronen, enz.) zou de sector bestand kunnen zijn tegen het negatieve 
economische effect van optie 3. Voorts zou optie  3 een significant positief effect hebben op 
gegevensverzameling, waardoor op middellange en  lange termijn essentiële instandhoudings- 
en beheersmaatregelen zouden kunnen worden vastgesteld.  Optie 3 zou bovendien de 
controle vergemakkelijken en de efficiëntie ervan verhogen. Met de opties 1(i), 1(ii) en 2 zouden de gewenste beleidsdoelste llingen niet worden bereikt.  
  
7. TOEZICHT EN EVALUATIE 
De aard van de controleregeling zal worden bepaald door de keuze van de beleidsoptie. 
Wanneer optie 1(i), 1(ii) of 2 wordt gekozen, zou een met de huidige regeling vergelijkbare controleregeling ten uitvoer word en gelegd, d.w.z. dat de lidstaten  jaarverslagen in de zin van 
artikel 6 van de huidige verorden ing zullen moeten indienen.    
 Wordt optie 3 of 4 gekozen, dan zou de aard va n de rapportage radicaal verschillend zijn en 
zou het rapportageformaat aanzienlijk ver eenvoudigd zijn aangezien er geen speciale 
visdocumenten meer zouden zijn. Het huidige ra pportageformaat bestaat in een vragenlijst, 
waarvan veel vragen uitgaan van de veronderstelling dat vi nnen worden afgesneden aan 
boord. Wordt aan deze praktijk een einde gemaakt,  dan zullen deze vragen in de toekomstige 
vragenlijst niet langer voorkomen.    Ongeacht de keuze van het formaat en de aard van de toekomstige rapportageverplichtingen worden geen significante kosten of besparinge n verwacht. Wordt echter gekozen voor optie 3 
of 4, dan zou de administratieve belasting worden verminderd.
 
 
De positieve effecten op de instandhoudi ng van de twee belangrijkste betrokken 
haaiensoorten zullen op middellange tot lange te rmijn moeten worden beoordeeld, aangezien 
eventuele positieve tendensen in het bestand vanwege de kenmerken van hun levenscyclus 
pas na meerdere jaren of misschien  decennia duidelijk zouden zijn.