A4-0432/98

Resolutie over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de verdere ontwikkeling van de betrekkingen met Turkije (COM(97)0394 - C4-0490/97) en de mededeling van de Commissie aan de Raad over een Europese strategie voor Turkije - Eerste operationele voorstellen van de Commissie (COM(98)0124 - C4-0634/98)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededelingen van de Commissie (COM(97)0394 - C4-0490/97) en (COM(98)0124 - C4-0634/98)

- gezien het verslag van de Commissie over de vooruitgang die Turkije met het oog op zijn toetreding heeft geboekt,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 13 december 1995 over de mensenrechtensituatie in Turkije ((PB C 17 van 22.01.1996, blz. 46.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 19 september 1996 over de politieke situatie in Turkije ((PB C 320 van 28.10.1996, blz. 187.)),

- gezien de conclusies van de Associatieraad EU-Turkije van 29 april 1997,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 17 juli 1997 over de situatie in Turkije en Noord-Irak ((PB C 286 van 22.09.1997, blz. 258.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 17 september 1998 over de verslagen van de Commissie over de ontwikkeling van de betrekkingen met Turkije sinds de inwerkingtreding van de Douane-unie (COM(96)0491 - C4-0605/96 en COM(98)0147 - C4-0217/98) ((Deel II, punt 8 van de notulen van die datum.)),

- gelet op zijn resolutie van 8 oktober 1998 over de vrijlating van Leyla Zana ((Deel II, punt 15 e) van de notulen van die datum.)),

- gezien de conclusies van de Europese Raden van Kopenhagen (21/22 juni 1993), Luxemburg (12/13 december 1997) en Cardiff (15/16 juni 1998),

- gezien de voorstellen van Turkije van 17 juli 1998 over een strategie voor hechtere betrekkingen tussen Turkije en de Europese Unie en het verslag van 23 maart 1998 van de Onderzoekscommissie voor de betrekkingen tussen Turkije en de Europese Unie van het Turks parlement,

- gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken, veiligheids- en defensiebeleid en het advies van de Commissie externe economische betrekkingen (A4-0432/98),

A. overwegende dat Turkije sinds de inwerkingtreding van de Overeenkomst van Ankara per 1 december 1964 met de Europese Gemeenschap geassocieerd is,

B. overwegende dat in artikel 28 van de Associatieovereenkomst is bepaald dat Turkije voor het lidmaatschap van de Europese Unie in aanmerking komt, hetgeen nog eens zeer recentelijk door de Europese Raad van Luxemburg is bevestigd,

C. overwegende dat alle kandidaatlanden van de Europese Unie aan een aantal economische en politieke voorwaarden, die door de Europese Raad van Kopenhagen zijn vastgesteld, moeten voldoen voordat zij tot de Unie kunnen toetreden,

D. overwegende dat de democratische tekortkomingen in Turkije ondanks herhaalde toezeggingen van de regering niet werden verholpen en dat er in dit land nog steeds een dringende behoefte bestaat aan duurzame hervormingen,

E. overwegende dat de betrekkingen tussen de EU en Turkije, van de Associatieovereenkomst tot en met de uitvoering van de laatste fase van de Douane-unie per 13 december 1995, langduriger en economisch hechter zijn dan die welke de Europese Unie met de kandidaatlanden van Midden- en Oost-Europa heeft onderhouden, hetgeen een andere strategie ter voorbereiding van de toetreding van dit land impliceert,

F. overwegende dat de Commissie in juli 1997 een mededeling over de verdere ontwikkeling van de betrekkingen met Turkije (COM(97)0394) heeft gepubliceerd,

G. overwegende dat de Europese Raad van Luxemburg heeft verzocht een strategie uit te stippelen om Turkije voor te bereiden op zijn toetreding door dit land op alle gebieden nader tot de Europese Unie te brengen,

H. overwegende dat de aanvankelijke operationele voorstellen die de Commissie in COM(98)0124 deed om deze strategie van de grond te krijgen en die zijn vervat in voornoemde in maart 1998 gepubliceerde mededeling, met instemming werden begroet door de Top van Cardiff die de Commissie eveneens heeft verzocht financiële voorstellen in te dienen om haar tenuitvoerlegging te onderbouwen, en die Turkije heeft verzocht zelf voorstellen in te dienen om de strategie aan te vullen,

I. overwegende dat de Raad niet tot overeenstemming is gekomen over een rechtsgrondslag voor het financiële protocol met Turkije,

J. overwegende dat de Commissie krachtens artikel 28 van de Associatieovereenkomst de Europese Raad eind 1998 het verslag zal voorleggen over de vooruitgang die Turkije met het oog op zijn toetreding heeft geboekt, hierna voortgangsverslag te noemen, dat de Commissie op 4 november 1998 heeft goedgekeurd,

K. evenwel verwijzend naar het afwijzende standpunt dat Turkije na het besluit van de Europese Raad van Luxemburg heeft ingenomen en naar de afwezigheid van dit land op de te Londen geconvoceerde Europese Conferentie voor alle kandidaatlanden,

1. bevestigt dat Turkije in aanmerking komt voor de aanvraag van het EU-lidmaatschap en is van mening dat deze toetreding een belangrijke bijdrage aan de vrede en veiligheid in Europa zou kunnen vormen;

2. betreurt het dat Turkije zich tot op heden niet bereid heeft verklaard om deel te nemen aan de Europese Conferentie;

3. verwerpt iedere verwijzing naar godsdienstige overtuigingen als argument om het EU-lidmaatschap van Turkije (of om het even welk ander land) af te houden;

Economische aspecten

4. constateert dat alle kandidaatlanden volgens de door de Europese Raad van Kopenhagen overeengekomen criteria gekomen moeten zijn tot "het bestaan van een functionerende markteconomie, alsook het vermogen om de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het hoofd te bieden";

5. is van mening dat dit vermogen dankzij de Associatieovereenkomst en de Douane-unie reeds tot stand wordt gebracht zonder subsidies van betekenis van de kant van de EU, en deelt het standpunt in het voortgangsverslag van de Commissie dat de dynamiek van de Turkse economie "Turkije in staat moet stellen op de middellange termijn een levensvatbare markteconomie in te voeren die opgewassen is tegen de concurrentiedruk";

6. erkent echter dat er nog veel werk moet worden verzet als de Turkse economie succesvol in de economie van de Unie geïntegreerd wil worden en onderstreept de specifieke problemen die verband houden met de omvang van Turkije en de onevenwichtige regionale verspreiding van de rijkdom, zoals aangestipt in het voortgangsverslag van de Commissie;

7. onderschrijft de Commissievoorstellen als een gezonde basis voor een dialoog met de Turken over de manier waarop de Ankara-overeenkomst en de Douane-unie ten volle kunnen worden benut teneinde aan deze criteria te voldoen, maar ook om de wetgevingen nader tot elkaar te brengen en het acquis communautaire goed te keuren;

8. steunt de onmiddellijke invoering van deze aspecten in de Commissievoorstellen, die geen financiering vereisen;

9. verwelkomt het feit dat de Commissie voorstellen heeft ingediend inzake de financiering van de strategie en merkt op dat het Parlement te zijner tijd aanbevelingen zal doen over deze voorstellen;

10. verzoekt de Commissie te onderzoeken bij welke voor de kandidaatlanden opgezette programma's Turkije kan worden betrokken;

11. erkent de noodzaak van het ontwikkelen van de kwetsbare sectoren landbouw en dienstverlening en hoopt dat een stapsgewijze vooruitgang op deze gebieden mogelijk is;

12. stemt in met de mening van de fungerend voorzitter van de Raad en de voorzitter van de Commissie dat iedere maatregel die door de Turkse regering wordt genomen om de bilaterale handelsstromen met een lidstaat onmogelijk te maken, wordt beschouwd als een schending van de verplichtingen uit hoofde van de Associatieovereenkomst en de Douane-unie;

Politieke aspecten

13. constateert dat alle kandidaatlanden volgens de criteria van de Europese Raad van Kopenhagen moeten komen tot "stabiele instellingen die de democratie, de rechtsorde, de mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen";

14. onderschrijft het standpunt van belangrijke delen van de Turkse burgermaatschappij en van de Commissie dat Turkije nog lang niet aan deze criteria voldoet;

15. verzoekt de Turkse regering zich te houden aan de beloftes die zij het Parlement over de mensenrechten en het proces van democratische hervormingen heeft gedaan op het ogenblik waarop het Parlement instemde met de Douane-unie;

16. eist dat Turkije zijn verplichtingen in het Douane-unieverdrag met de EU nakomt voor wat betreft democratie, mensenrechten en vrijheid van meningsuiting en een einde maakt aan de vervolging, gevangenneming en marteling van burgers, met name Koerden;

17. is het met de Commissie eens dat sinds de inwerkingtreding van de Douane-unie geen vooruitgang van betekenis met betrekking tot de mensenrechten en het democratische hervormingsproces in Turkije is geboekt en dat "Turkije zelf verantwoordelijk is voor de verbetering van de situatie met betrekking tot de acute noodzaak om de democratie te versterken en de mensenrechten en de rechten van minderheden te beschermen";

18. is verontrust over berichten in de Turkse pers over de nauwe banden die vertegenwoordigers van de staat onderhouden met illegale economische en paramilitaire activiteiten;

19. is van mening dat een oplossing van de Koerdische kwestie in Turkije belangrijke gevolgen zal hebben voor de democratie, mensenrechten en de rechten van minderheden en Turkije veel dichter bij de vervulling van de criteria van Kopenhagen zal brengen; is in verband hiermee van mening dat beëindiging van de terroristische activiteiten door bepaalde Koerdische organisaties zoals in het staakt-het-vuren aangekondigd ongetwijfeld een stap vooruit zou zijn;

20. eist de invrijheidstelling van Leyla Zana, ontvangster van de Sacharov-prijs van het Europees Parlement, en alle politieke gevangenen;

21. is van oordeel dat de volgende verbeteringen substantieel kunnen bijdragen tot een oplossing die de territoriale integriteit van Turkije respecteert en die kan worden bereikt door een dialoog tussen alle relevante maatschappelijke groeperingen, met inbegrip van vertegenwoordigers van de Koerdische bevolking:

- in de grondwet gegarandeerde culturele rechten, met inbegrip van vrijheid van meningsuiting en publicatie in de Koerdische taal, alsmede recht op onderwijs in de moedertaal in alle delen van Turkije;

- democratische hervormingen zodat alle groeperingen zitting kunnen nemen en evenwichtig vertegenwoordigd zijn in het Turkse parlement, met inbegrip van de hervorming van de wet op de politieke partijen, de wet op de verkiezingen en, in het bijzonder, de verlaging van de 10%-drempel die in Turkije geldt om in het parlement vertegenwoordigd te kunnen zijn en afschaffing van de "anti-terrorismewetgeving", met name het beruchte artikel 8, uit hoofde waarvan intellectuelen, schrijvers en politieke figuren nog steeds gevangen worden gehouden,

- versterking van de voortrekkersrol en controle van gekozen en democratische instellingen op het burger- en militair bestuur, waarbij militairen van hun huidige grondwettelijke taken in het politieke systeem moeten worden ontslagen teneinde de Turkse maatschappij te demilitariseren,

- opheffing van de noodtoestand in de oostelijke en de zuid-oostelijke provincies en ontmanteling van de dorpswachtkorpsen in deze gebieden,

- sociale en economische ontwikkeling ten behoeve van de plaatselijke bevolking in de gebieden die geteisterd worden door het gewelddadig conflict en die te lijden hebben onder de gevolgen op lange termijn van het gebrek aan investeringen en de verwoesting van infrastructuurvoorzieningen;

22. juicht het unilaterale wapenbestand van de PKK toe en roept Turkije op onmiddellijk de aanvallen op Koerdische doelwitten stop te zetten;

23. doet een beroep op de Turkse regering en de bevoegde autoriteiten om uitvoering te geven aan de uitspraken van Turkse rechtbanken, die door het hoogste Administratieve Gerechtshof bevestigd zijn, onder meer in het geval van de klachten die door burgers wegens de te verwachten milieuschade zijn ingediend tegen drie met steenkool gestookte elektrische centrales aan de Egeïsche kust en tegen de firma Eurogold in de regio Bergama;

24. bevestigt dat een extra politiek obstakel voor het Turkse lidmaatschap van de EU gevormd wordt door de nog steeds voortdurende bezetting van Noord-Cyprus en de daaruit voortvloeiende Turkse houding van verzet tegen het toetredingsproces van een ander kandidaatland (Cyprus); verzoekt de Turkse autoriteiten met klem actief bij te dragen aan het vinden van een politieke oplossing op Cyprus, op basis van de aanvaarding en tenuitvoerlegging van de resoluties van de Veiligheidsraad van de VN en niet langer met de annexatie van Noord-Cyprus te dreigen; dringt er bij de EU op aan het contact tussen de burgers van de twee gemeenschappen op Cyprus te stimuleren;

25. verwacht van Turkije dat het stappen onderneemt om de betrekkingen met de buurlanden, in het bijzonder Griekenland, te verbeteren met inachtneming van de internationale rechtskaders; nodigt Turkije uit zijn geschillen met Griekenland door het Internationale Gerechtshof te laten beslechten;

26. verwerpt de politieke en economische bemoeienis van Turkije met de besluiten van een lidstaat die gebonden is door het Verdrag betreffende de Europese Unie, de communautaire wetgeving en zijn nationale grondwet;

27. juicht het toe dat onderhandelingen zijn gestart over de uitvoering van de strategie van de Europese Commissie en wenst dat de politieke dialoog tussen de EU en Turkije wordt hervat en de politieke dialoog tussen de politieke kringen in de Europese en Turkse maatschappij, met inbegrip van de Turkse strijdkrachten, wordt geïntensiveerd;

Voorstellen

28. is van mening dat de belangrijkste hinderpalen die de Turkse toetreding tot de Europese Unie in de weg staan van politieke aard zijn, zoals tevens wordt onderstreept in het voortgangsverslag van de Commissie;

29. verzoekt de Turkse autoriteiten derhalve concrete en van termijnen voorziene voorstellen in te dienen om Turkije dichter bij de vervulling van de criteria en met name de politieke criteria van Kopenhagen te brengen, en daarbij een gedetailleerd tijdschema op te stellen; doet een beroep op de Commissie en de Raad om samen met de Turkse autoriteiten een gemeenschappelijk plan op te stellen voor de toetreding van Turkije tot de Europese Unie;

30. roept op tot het organiseren van een Internationale Conferentie over het Koerdisch probleem teneinde een politieke en pacifistische oplossing te vinden die alle betrokken partijen behaagt;

31. is van oordeel dat de deelneming van Turkije aan de Europese Conferentie een positieve invloed zou hebben op de integratie van Turkije en het verloop van het toetredingsproces; doet derhalve een beroep op Turkije om aan de komende conferentie deel te nemen;

32. is van mening dat de nieuwe Europese strategie ten aanzien van Turkije van de Commissie, in combinatie met een gepaste financiering, voor Turkije een geschikte strategie ter voorbereiding van de toetreding vormt;

°

° °

33. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de Europese Raad, de parlementen van de lidstaten, de regeringen en parlementen van de landen die deelnemen aan de Europese Conferentie, het Turkse parlement en de Turkse regering.