Advies van het Economisch en Sociaal Comité inzake het "Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de invoering van een geharmoniseerde veiligheidsregeling voor vissersvaartuigen waarvan de lengte 24 meter of meer bedraagt" () (97/C 66/09)

Op 8 oktober 1996 heeft de Raad besloten, overeenkomstig artikel 84, lid 2, van het EG-Verdrag, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling voor vervoer en communicatie, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 11 november 1996 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Chagas.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 340e Zitting (vergadering van 27 november 1996) het volgende advies uitgebracht, dat met 105 stemmen voor en 1 tegen bij 4 onthoudingen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Aangezien het Internationaal Verdrag voor de beveiliging van mensenlevens op zee (SOLAS) van 1974 niet van toepassing was op vissersvaartuigen, werd een apart verdrag uitgewerkt waarin constructienormen voor nieuwe schepen en voorschriften voor de veiligheidsvoorzieningen aan boord van deze schepen werden vastgesteld. Hierbij werd rekening gehouden met de specifieke kenmerken van vissersvaartuigen.

Zo kwam in 1977 het Internationaal Verdrag voor de beveiliging van vissersvaartuigen, ook wel bekend als het "Verdrag van Torremolinos van 1977", tot stand.

1.2. Maar omdat het minimaal vereiste aantal ratificaties niet werd bereikt, is het Verdrag van 1977 nooit in werking getreden.

Om een aantal bezwaren van de landen met de grootste vissersvloten te ontkrachten alsook om een reeks wijzigingen die reeds in het SOLAS-Verdrag waren aangebracht, in het Verdrag van 1977 op te nemen, werd dit laatste verdrag in 1993 door de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) herzien. Een en ander is neergelegd in het zogeheten "Protocol van Torremolinos".

1.3. Daarbij werd bepaald dat voortaan slechts vaartuigen met een lengte van 45 meter of meer aan de belangrijkste voorschriften van het herziene Verdrag moesten voldoen. Aanvankelijk gold deze verplichting voor schepen met een lengte van ten minste 24 meter.

1.4. Ondertussen keurde de Raad Richtlijn 93/103/EG () goed, waarin minimumvoorschriften inzake veiligheid en gezondheid ten aanzien van het werk aan boord van vissersvaartuigen werden vastgesteld. Deze richtlijn was van toepassing op nieuwe schepen met een lengte van ten minste 15 meter en op bestaande schepen met een lengte van ten minste 18 meter, overeenkomstig het Verdrag van 1977.

Door de in het Protocol opgenomen wijzigingen van dat Verdrag werd de tenuitvoerlegging van de richtlijn echter op de lange baan geschoven en het effect ervan beperkt. In het Protocol werd in feite bepaald dat alleen vaartuigen met een lengte van ten minste 45 meter aan de eisen moesten voldoen. Zo werd het aantal schepen waarop het Verdrag van toepassing was, drastisch beperkt: 85 % van de schepen van meer dan 100 ton heeft immers een lengte tussen 24 en 45 meter. Desondanks bleef ook het vereiste aantal ratificaties van het Protocol uit, zodat het evenmin in werking is getreden.

2. Het voorstel van de Commissie

2.1. In artikel 5, lid 3, van het Protocol van Torremolinos wordt bepaald dat in regionaal verband afspraken kunnen worden gemaakt over een uniforme en samenhangende veiligheidsregeling voor alle schepen die in een bepaald gebied of regio dienst doen. Daarvan uitgaande heeft de Commissie thans een voorstel geformuleerd waarin de werkingssfeer van het Protocol met betrekking tot vaartuigen met een lengte van 45 meter of meer zoveel mogelijk wordt uitgebreid tot schepen met een lengte tussen 24 en 45 meter.

2.2. Volgens de Commissie heeft het onderhavige voorstel, dat als een eerste stap in de richting van meer veiligheid moet worden beschouwd, tot doel een reeks geharmoniseerde veiligheidsnormen vast te stellen voor vissersvaartuigen die de vlag van een lid-staat voeren en voor vissersvaartuigen uit derde landen die in de binnenwateren of territoriale wateren van een lid-staat opereren of hun vangst in een haven van een lid-staat aan wal brengen.

2.3. Dit voorstel kan tevens worden uitgebreid tot de Europese Economische Ruimte en kan met name voor Noorwegen en IJsland van belang zijn.

2.4. Gezien de mogelijke economische gevolgen die de toepassing van deze veiligheidsvoorschriften kan hebben voor bestaande vissersvaartuigen, stelt de Commissie voor dat op deze vaartuigen uitsluitend de maatregelen van toepassing zijn die al in het Protocol voor bestaande schepen waren opgenomen.

Deze maatregelen hebben betrekking op radio-apparatuur voor reddingsmiddelen, radarinstallaties, noodprocedures, appèls en brandoefeningen, radiocommunicatie en navigatiemiddelen aan boord van vaartuigen.

2.5. Tot slot bevat het voorstel nog de procedure voor het afgeven van certificaten van overeenstemming door erkende organisaties, waarmee wordt gegarandeerd dat de vereiste veiligheidsvoorschriften in acht worden genomen.

3. Algemene opmerkingen

3.1. Het Economisch en Sociaal Comité heeft verscheidene malen advies uitgebracht () over de ernstige problemen waarmee de visserijsector, die een erg kwetsbare sector is, in al haar geledingen heeft te kampen. De invoering van nieuwe eisen inzake constructie, veiligheidsuitrusting en procedures aan boord moet dan ook goed overwogen worden. Enerzijds mogen de overlevingskansen van de sector niet nog méér op de proef worden gesteld, maar anderzijds moet een minimum aan veiligheidsmaatregelen worden genomen om mensenlevens, schepen en milieu veilig te stellen. Daarom, en mede gezien het voorgaande, is het Comité ingenomen met het voorstel van de Commissie, dat de huidige veiligheidsvoorzieningen in de visserij kan helpen verbeteren.

3.2. Hoewel het hier om één van de meest risicovolle activiteiten gaat, beaamt de Commissie ook dat er op communautair niveau geen statistische gegevens beschikbaar zijn aan de hand waarvan de werkelijke omvang van het probleem kan worden beoordeeld.

Het Comité is van mening dat er maatregelen moeten worden genomen om een betrouwbaar beeld te schetsen van de ongevallen met vissersvaartuigen en de gevolgen daarvan, waaronder het verlies van mensenlevens, arbeidsongevallen en arbeidsziekten bij vissers.

3.3. Het Comité is voorstander van regionale afspraken inzake veiligheid, overeenkomstig artikel 3, lid 5, van het Protocol van Torremolinos, met dien verstande dat deze afspraken voor het gehele Middellandse-Zeegebied en voor alle Europese kuststaten moeten gelden. In verband hiermee dient de Commissie de betrokken derde landen aan te sporen zich eveneens met deze doelstellingen te verenigen.

3.4. Het Comité is het ermee eens dat de schepen van derde landen die in de territoriale wateren van de EU willen vissen of hun vangst in een haven van een lid-staat aan land willen brengen, aan dezelfde normen als de communautaire schepen moeten voldoen, maar vreest dat dit moeilijk valt te controleren. Bovendien kunnen situaties ontstaan waarin vaartuigen die niet aan de norm voldoen, hun vangst overladen op vaartuigen die wél het Protocol in acht nemen en deze vangst vervolgens ongestoord in een haven van de lid-staten aan land brengen. Ook dit valt nauwelijks te controleren. Met de huidige middelen valt evenmin te controleren in welke mate de schepen uit derde landen aan de bepalingen van de richtlijn voldoen. De Commissie moet de lid-staten ertoe aansporen de controle niet alleen te land maar ook ter zee te verbeteren.

3.5. Zoals opgemerkt in paragraaf 1.2 is het Internationale Verdrag voor de beveiliging van vissersvaartuigen van 1977, ofwel het Verdrag van Torremolinos, in werking getreden. Het is niet eens door alle lid-staten geratificeerd, ondanks een aanbeveling van de Raad () ter zake.

3.6. Het Comité acht het van groot belang dat er, zoals de Commissie ook voorstelt, eerst en vooral gemeenschappelijke normen en veiligheidsvoorschriften worden vastgesteld voor vissersvaartuigen met een lengte van minstens 24 meter en steunt ook het voornemen van de Commissie om na te gaan of er later eventueel aanvullende maatregelen kunnen worden genomen voor bestaande schepen en schepen met een lengte van minder dan 24 meter. Dit moet vóór 1 januari 1998 zijn afgerond, zodat de nieuwe voorstellen die de Commissie beoogt te formuleren, ook op deze categorieën schepen van toepassing kunnen zijn.

3.7. De thans voorgestelde maatregelen hebben nl. slechts betrekking op ongeveer 4 % van de vissersvaartuigen in de EU (schepen met een lengte van ten minste 24 meter).

Voorgesteld wordt het Protocol van Torremolinos, waarin de minimum veiligheidsvoorschriften van het Verdrag enigszins werden teruggeschroefd, alsnog in werking te doen treden, maar daarmee worden voor bestaande schepen nog geen gemeenschappelijke normen ingevoerd voor zulke vitale aspecten van de veiligheid op schepen als basisuitrusting voor brandbestrijding en reddingsmiddelen en -voorzieningen voor vaartuigen met een lengte tussen 24 en 45 meter. Het voorstel voor een richtlijn zou ook hier aandacht aan moeten besteden.

3.8. De Commissie wil ook Verordening (EEG) nr. 613/91 () wijzigen ten einde de werkingssfeer ervan uit te breiden tot vissersvaartuigen. Een dergelijke wijziging mag niet tot gevolg hebben dat reders kunnen kiezen voor een register in een lid-staat die wellicht niet zo zwaar tilt aan de criteria voor certificering, zodat zij later zonder problemen worden toegelaten in een lid-staat die erom bekend staat strikter de hand te houden aan de vereiste normen en eisen van certificering.

3.9. Tot slot is het Comité van mening dat de veiligheidsvoorschriften en -omstandigheden aan boord van vissersschepen niet kunnen worden verbeterd zonder dat iedereen die in de sector werkzaam is een gedegen opleiding krijgt. Ondanks het feit dat daarin niet is voorzien in het voorstel van de Commissie, acht het Comité het opportuun de Commissie voor te stellen de lid-staten ertoe aan te sporen het nieuwe STCW-F-Verdrag van 1995 zo snel mogelijk te ratificeren. In dit Verdrag zijn minimumvoorschriften opgenomen voor de opleiding van en het verstrekken van certificaten aan werknemers aan boord van vissersschepen.

4. Bijzondere opmerkingen

4.1. Artikel 1, lid 1

Het onderhavige voorstel is eveneens van toepassing op de schepen uit derde landen die in de territoriale of binnenwateren van de lid-staten - d.w.z. binnen de twaalfmijlszone - actief zijn. Het Comité is van mening dat de Commissie de werkingssfeer van dit voorstel, zo niet in communautair verband dan wel in het kader van de bilaterale akkoorden met de derde landen waarvan de schepen onder dit voorstel vallen, tot een zone van 200 mijl (EEZ) uitbreidt.

4.2. Artikel 2, lid 1

Met name in een aantal derde landen is het niet ongebruikelijk dat een vissersvaartuig zijn vangst overlaadt op een ander schip met meer vermogen, dat uitsluitend wordt gebruikt voor het vervoeren van vis. Daarom moeten in de definitie van "vissersvaartuig" de woorden "hetzij overladen of vervoeren" worden ingelast na "verwerken".

4.3. Artikel 3, lid 2

Het Comité wijst er nogmaals op verontrust te zijn over het feit dat de voorschriften betreffende de basisuitrusting voor brandbestrijding en reddingsmiddelen niet van toepassing zijn op bestaande schepen met een lengte tussen 24 en 45 meter.

4.4. Artikel 3, lid 4

De verklaring van de Administratie van de vlaggestaat dat het certificaat pas wordt afgegeven indien aan de communautaire voorschriften is voldaan, lijkt onvoldoende. Om dit probleem het hoofd te bieden, kan de Commissie bijvoorbeeld haar toevlucht nemen tot samenwerkingsprogramma's op het gebied van inspectie en certificatie in deze landen, waarbij de landen zelf in staat blijven om overeenkomstig artikel 9, lid 1, inspecties uit te voeren.

4.5. Artikel 5

Uitdrukkingen als "soortgelijke maatregelen" of "met goedvinden van de Administratie" worden veelvuldig gebruikt. Het Protocol van Torremolinos is daarvan een schoolvoorbeeld. De Commissie moet niet alleen aan procedurevoorschriften denken, maar moet ook voor een betere coördinatie tussen de controlemechanismen van het gemeenschappelijk visserijbeleid en de Port State Control, alsook voor een goede opleiding van de inspecteurs zorgen.

4.6. Artikel 6 (geldt ook voor artikel 5)

Het Comité zou graag weten hoe de Commissie wil garanderen dat derde landen dezelfde procedure volgen.

4.7. Artikelen 7 en 8

In Richtlijn 94/57/EG () worden gemeenschappelijke voorschriften en normen vastgesteld voor de met de inspectie en controle van schepen belaste organisaties en voor de desbetreffende werkzaamheden van maritieme instanties. Hoewel het Comité inziet dat de "erkende organisaties" een belangrijke rol kunnen spelen op dit gebied, is het van mening dat de maritieme instanties de kar moeten trekken wat inspectie betreft. Communautaire steun ter garantie van een toereikend niveau van inspectie zou hierbij overigens op zijn plaats zijn.

4.8. Artikelen 10 en 11

Het Comité is van mening dat in geval van wijzigingen te werk moet worden gegaan volgens de procedure omschreven in artikel 12, lid 2 en 3, van Richtlijn 93/75/EG van de Raad (). Zo worden de lid-staten meer bij de besluitvorming betrokken.

4.9. Artikel 11

Het raadgevend comité dat is ingesteld bij artikel 12, lid 1, van bovenvermelde richtlijn bestaat uit vertegenwoordigers van de lid-staten en wordt voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie. In dit comité zouden ook vertegenwoordigers van de sociale partners zitting moeten hebben of minstens moeten worden geraadpleegd voordat advies wordt uitgebracht.

4.10. Bijlage II

Zoals eerder gemeld in dit advies zouden de voorschriften in deze bijlage, m.n. aangaande basisuitrustingen voor brandbestrijding en reddingsmiddelen, ook moeten gelden voor bestaande schepen.

4.10.1. Bijlage II, hoofdstuk VII, voorschrift 1

Hier zou een tweede opmerking moeten worden gemaakt over de verplichte naleving van een aantal basisvereisten inzake reddingsmiddelen en -voorzieningen, die los staan van de constructiedatum van het schip.

4.11. Bijlage III, 1.1

4.11.1. Het Comité is van mening dat geen uitzondering voor de Oostzee mag worden gemaakt.

4.11.2. Het Comité is van mening dat de "noordelijke regionale bepalingen" op de specifieke kenmerken van bepaalde gebieden moeten worden afgestemd ("stepped line") en niet klakkeloos voor een compleet gebied ten noorden van een bepaalde breedtegraad mogen worden ingevoerd.

Brussel, 27 november 1996.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() PB nr. C 292 van 4. 10. 1996, blz. 29.

() Richtlijn 93/103/EG van de Raad van 23 november 1993 betreffende minimumvoorschriften inzake veiligheid en gezondheid bij het werk aan boord van vissersvaartuigen (13e bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG) (PB nr. L 307 van 13. 12. 1993, blz. 1).

() B.v.: het initiatiefadvies van het ESC over "Het behoud van de visbestanden en de visserijrechten" (PB nr. C 39 van 12. 2. 1996, blz. 32).

() Op 23 september 1980 heeft de Raad een aanbeveling vastgesteld met betrekking tot de ratificatie van het Verdrag van Torremolinos (PB nr. L 259 van 2. 10. 1980, blz. 29).

() Verordening (EEG) nr. 613/91 van de Raad van 4 maart 1991 betreffende overdracht van schepen tussen nationale registers binnen de Gemeenschap (PB nr. L 68 van 13. 8. 1991, blz. 1).

() Richtlijn 94/57/EG van de Raad van 22 november 1994 inzake gemeenschappelijke voorschriften en normen voor met de inspectie en controle van schepen belaste organisaties en voor de desbetreffende werkzaamheden van maritieme instanties (PB nr. L 319 van 12. 12. 1994, blz. 20).

() Richtlijn 93/75/EG van de Raad betreffende de minimumeisen voor schepen die gevaarlijke of verontreinigende goederen vervoeren en die naar of uit de zeehavens van de Gemeenschap varen (PB nr. L 247 van 5. 10. 1993, blz. 19).