Advies van het Comité van de Regio's over de "Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's - Plan voor de bijdrage van de Gemeenschap aan de dopingbestrijding in de sport"

(2000/C 317/20)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien de "Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's - Plan voor de bijdrage van de Gemeenschap aan de dopingbestrijding in de sport" (COM(1999) 643 def.);

gezien het besluit van de Commissie d.d. 6 december 1999 om het Comité van de Regio's overeenkomstig artikel 265, eerste alinea, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap over dit onderwerp te raadplegen;

gezien het besluit van zijn voorzitter d.d. 29 februari 2000 om het advies terzake te laten voorbereiden door commissie 7 (Onderwijs, beroepsopleiding, cultuur, jeugd, sport, burgerrechten);

gezien het "Verslag van de Commissie aan de Europese Raad teneinde de bestaande sportstructuren te vrijwaren en de sport haar sociale functie in het kader van de Gemeenschap te laten behouden - Verslag van Helsinki over sport" (COM(1999) 644 def.);

gezien zijn advies van 16 september 1999 over het "Europese sportmodel" (CDR 37/99 fin)(1);

gezien zijn advies van 18 november 1999 over "Lokale en regionale samenwerking ter bescherming van kinderen en jongeren tegen geweld en verwaarlozing in de Europese Unie" (CDR 225/99 fin)(2);

gezien het door commissie 7 op 5 mei 2000 goedgekeurde ontwerpadvies (CDR 22/2000 rev. 2) [rapporteur: de heer Murray (IRL/ALE)];

OVERWEGENDE DAT

sport een bron van persoonlijke ontwikkeling is, in wezenlijke mate bijdraagt tot het lichamelijke en geestelijke evenwicht van het individu, een belangrijke culturele factor is, een sterke vormingsfunctie vervult, socialisatie en integratie bevordert en de burgers van de Europese Unie dichter bij elkaar brengt;

het bij de problematiek rond dopinggebruik en dopingbestrijding om het wezen van de sport gaat, om de kern van een ethiek die ten grondslag ligt aan de keuze van de EU om bij de opbouw van een Europa van vrede, vooruitgang en solidariteit haar waarden en sportmodel te doen gelden;

tijdens de Europese Raad van Wenen in 1998 bezorgdheid is geuit ten aanzien van de omvang van het dopingprobleem in de sport en gewezen is op de noodzaak van maatregelen in EU-verband;

de druk op de Europese Unie groot is om in de strijd tegen doping verantwoordelijkheid op zich te nemen, omdat de meeste grote sportevenementen in de wereld in Europa plaatsvinden;

de vijftien EU-ministers van sport er in juni 1999 bij Commissie en Raad op aangedrongen hebben zich sterker in te zetten voor de bestrijding en preventie van doping;

in veel lidstaten de lokale en regionale overheden bevoegd zijn voor de bevordering van sport en voor onderwijs- en volksgezondheidsmaatregelen die met sport verband houden,

heeft tijdens zijn op 14 en 15 juni 2000 gehouden 34e zitting (vergadering van 15 juni) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Standpunt en aanbevelingen van het Comité van de Regio's

1.1. Het Comité is ingenomen met de Mededeling van de Commissie inzake een plan voor de bijdrage van de Gemeenschap aan de dopingbestrijding in de sport, omdat hierin wordt ingegaan op vele kwesties die het zelf in eerdere adviezen onder de aandacht heeft gebracht.

1.2. Daar het een gecompliceerd onderwerp betreft, kan het Comité zich vinden in de door de Commissie gekozen benadering en roept het alle betrokken partijen ertoe op, hun deel van de verantwoordelijkheid voor de bestrijding van doping in de sport niet uit de weg te gaan. Het is dan ook van oordeel dat in de strijd tegen doping voorrang moet worden gegeven aan:

- preventie, voorlichting en ondersteuningsprogramma's voor al degenen die op de een of andere manier verantwoordelijk zijn voor sporters: trainers, coaches, begeleiders, docenten lichamelijke opvoeding, sportleraren, maar ook sportartsen, (para)medisch personeel, sportbestuurders, sportclubmedewerkers, sponsors en media;

- onderzoeksmaatregelen om oneigenlijk gebruik van farmaceutische kennis tegen te gaan en opsporingsmethoden te verbeteren.

1.3. Het Comité van de Regio's ziet in dat lokale en regionale overheden een rol kunnen spelen bij de preventie en bestrijding van doping in de sport, met name op het gebied van het volksgezondheids-, onderwijs- en jongerenbeleid, alsook bij de bevordering van sport.

1.4. Het Comité stelt met bezorgdheid vast dat er in vele lidstaten nog steeds geen specifieke wetgeving voor doping in de sport is en dringt er bij hen op aan deze leemte aan te vullen, zodat het dopingprobleem in de sport breed kan worden aangepakt, het vrije verkeer van sporters wordt gegarandeerd en deze op een billijke behandeling kunnen rekenen.

Als eerste stap in deze richting verzoekt het Comité de lidstaten met klem het Verdrag van de Raad van Europa tegen doping te ratificeren.

1.5. Doordat er op EU-niveau geen adequaat regelgevingskader bestaat, is het moeilijk om passende sanctiemaatregelen te treffen tegen sporters en - minstens even belangrijk - al degenen die verboden stoffen en kennis over doping ter beschikking stellen. Het Comité betreurt dit.

1.6. Los van het feit dat de verantwoordelijkheid ook bij anderen ligt en sporters recht hebben op veiligheid en gezondheid, vindt het Comité dat de sporters zelf de morele verplichting en verantwoordelijkheid hebben om hun sport op een eerlijke manier en met verantwoordelijkheidsbesef en zelfbeheersing te beoefenen.

Volgens het Comité zijn sporters er dus moreel en wettelijk toe verplicht zich niet in te laten met dopingpraktijken; deze verantwoordelijkheid vormt zijns inziens een wezenlijk element van de strijd tegen doping. Het Comité is zich er evenwel van bewust dat vele, met name jonge sporters in een kwetsbare positie verkeren en beschermd moeten worden. Er is behoefte aan goede normatieve instrumenten ter bescherming van sporters, waarmee kan worden voorkomen dat dezen op welke manier dan ook door sportorganisaties waarbij ze onder contract staan, onder druk kunnen worden gezet.

1.7. Aangezien in het Verdrag geen verwijzing naar sport is opgenomen, is er een nieuw partnerschap nodig tussen de Europese instellingen, de lidstaten, sportorganisaties en andere overheidslichamen om de ontwikkeling van sport te promoten op een wijze die strookt met een overeen te komen ethische code en met de vereiste billijkheid en fair play, zonder dat dit ten koste gaat van de integriteit en onafhankelijkheid van de sport.

2. Europese Werkgroep voor de Ethiek

2.1. Het Comité is ingenomen met het advies van de Europese Werkgroep voor de Ethiek (EWE) over doping in de sport. Met name stemt het in met de door de EWE voorgestelde definitie van doping, die helder is en de lading volledig dekt.

2.2. Ook juicht het Comité veel van de EWE-voorstellen voor verdere maatregelen toe en dringt het er bij Commissie, lidstaten en sportbonden op aan hiervan dringend werk te maken.

In het bijzonder zou het Comité graag zien dat er in contracten van sporters een verwijzing naar doping wordt opgenomen en naar het feit dat doping verboden is.

Voorts is het Comité voorstander van een gedragscode voor sportbeoefening die op de instemming van alle betrokken partijen kan rekenen. In zo'n gedragscode moeten de gevaren van dopinggebruik worden toegelicht, moet worden benadrukt dat clubs en bonden een zorgplicht hebben, moet duidelijk worden gemaakt waar trainers, adviseurs en sporters zich aan te houden hebben, moet worden vermeld welke straffen er staan op inbreuken op de code en moet een rangorde worden aangegeven voor de tenuitvoerlegging van maatregelen op de verschillende niveaus.

3. Internationaal Agentschap voor de bestrijding van doping

3.1. Het Comité vindt het een goede zaak dat een Internationaal Agentschap voor de bestrijding van doping wordt opgericht als een onafhankelijke en transparante antidopinginstantie. Naar zijn mening zou de EU in de werkzaamheden van het agentschap een volwaardige rol moeten spelen. Het Comité ziet uit naar een Commissievoorstel terzake.

3.2. Het Comité beklemtoont dat het agentschap wel onafhankelijk moet zijn en ook als zodanig moet worden gezien, zich voor zijn werkzaamheden moet verantwoorden en op doorzichtige wijze moet functioneren. Het agentschap zou zich volgens het Comité alleen moeten bezighouden met niet-olympische sporten.

3.3. Het Comité merkt op dat de besluiten van het agentschap in het Gemeenschapsrecht slechts de status zullen hebben van aanbevelingen. Daarom zou het graag zien dat alle betrokken partijen zich er moreel toe verbinden om die aanbevelingen uit te voeren, zelfs al zijn ze hier wettelijk niet toe verplicht.

3.4. Het Comité legt zich erbij neer dat er geen wetgevingsmaatregel bestaat voor het opstellen van een lijst van alle in de EU verboden stoffen, en kan zich wel enigszins vinden in het EWE-standpunt dat bij het opstellen van zo'n lijst voor heel wat valkuilen moet worden opgepast. Toch vindt het dat de lidstaten om redenen van volksgezondheid, consumentenbescherming en billijkheid zouden moeten overeenkomen om een voorlopige lijst van verboden stoffen op te stellen, teneinde sporters een nuttige handleiding te verschaffen. Deze voorlopige lijst zou dan later worden vervangen door de lijst van het agentschap.

3.5. Onaangekondigde dopingcontroles buiten wedstrijdverband, waarvan de organisatie tot de taken van het Internationaal Agentschap voor de bestrijding van doping behoort, zouden volgens het Comité vaker moeten plaatsvinden.

4. Optimaal gebruikmaken van de instrumenten waarover de Gemeenschap beschikt

4.1. Het Comité is ingenomen met het voorstel om de coördinatie van regelgevingsmaatregelen te verbeteren en optimaal gebruik te maken van EU-programma's die tot de bestrijding van doping in de sport kunnen bijdragen. Het hoopt dat de dopingbestrijding hierdoor samenhangender wordt, hoewel deze doelstelling wellicht moeilijk haalbaar is zolang er geen specifiek raamwerk op EU-niveau bestaat.

4.2. Het Comité is er sterk voorstander van dat maatregelen in het kader van het vijfde kaderprogramma gebruikt worden om meer onderzoek te kunnen doen naar dopingmiddelen, opsporingsmethoden en de langetermijngevolgen van doping voor de gezondheid.

Ook kan het zich volledig vinden in maatregelen waarmee laboratoria en dopingbestrijdingsinstanties de beschikking krijgen over een passend raamwerk van regels en normen dat door politie en justitie in de verschillende lidstaten erkend en gebruikt kan worden.

4.3. Het Comité onderschrijft dat politie, douaneautoriteiten en justitie in de gehele EU nauwer moeten samenwerken om doping te bestrijden. Het beseft evenwel dat het moeilijk is om specifieke antidopingmaatregelen ten uitvoer te leggen, daar de voor doping gebruikte stoffen buiten de sportwereld meestal legaal zijn. Het Comité pleit daarom voor maatregelen om de kennis te verbeteren en de uitwisseling van informatie tussen politie- en douanediensten te stimuleren.

4.4. Het Comité vindt maatregelen om de voorlichting over geneesmiddelen te intensiveren een goede zaak, maar maakt zich ook zorgen over het toenemende gebruik door sporters van voedingssupplementen. Sommige van deze supplementen bevatten dopingstoffen of stoffen die chemische reacties veroorzaken welke tot een positief testresultaat bij dopingcontroles kunnen leiden. Onder verwijzing naar artikel 153 van het Verdrag roept het Comité de Commissie ertoe op, bij zulke supplementen voor adequate etikettering te zorgen, teneinde de veiligheid, gezondheid en economische belangen van de consumenten te beschermen en hun recht op informatie en educatie te bevorderen.

4.5. Het Comité is zich ervan bewust dat er behoefte is aan uitgebreidere medische begeleiding van sporters. Een dergelijke begeleiding moet worden gezien als een vitale bescherming tegen de gezondheidseffecten van het gebruik van verboden producten en van onbeteugelde sportbeoefening. Volgens het Comité zou dit ertoe kunnen bijdragen dat de nadruk in de sportgeneeskunde voortaan minder op het streven naar alsmaar betere prestaties komt te liggen.

Ook zou ervoor geijverd moeten worden dat nationale artsenverenigingen zich vrijwillig bij de dopingbestrijdingscampagne aansluiten en dat een gedragscode wordt opgesteld met "goede praktijken" voor beoefenaars van medische beroepen die sporters gespecialiseerde medische adviezen verstrekken. Het Comité stelt voor om in iedere Europese regio hulpposten op te zetten waar medisch onderlegde personen preventieactiviteiten ontplooien, op de gevaren van dopinggebruik wijzen en sporters die in moeilijkheden verkeren helpen, opvangen en doorverwijzen. Ook stelt het voor om in EU-verband een "dopinghulplijn" in te stellen: een gratis telefoonnummer waar slachtoffers van dopinggebruik vertrouwelijk en anoniem hun verhaal kunnen doen bij sportpsychologen, die volgens de bepalingen van de nationale wetgeving onder het beroepsgeheim vallen en hen kunnen doorverwijzen naar artsen en specialisten.

4.6. Het Comité juicht toe dat de Commissie voornemens is om krachtens artikel 152 van het Verdrag een voorstel voor een aanbeveling van de Raad voor te leggen inzake de preventie van dopinggebruik in de sport en met name de amateursport. Wel tekent het hierbij aan dat de aanbeveling niet alleen gericht zou moeten zijn op preventie, maar ook op adequate behandeling van sporters die inmiddels aan doping verslaafd zijn geraakt, omdat dit aspect momenteel een beetje een ondergeschoven kindje is.

4.7. Het Comité staat achter de aanwending van bestaande en toekomstige EG-actieprograma's voor jongeren, zoals Socrates, Leonardo en Jeugd, waarin plaats kan worden ingeruimd voor het onderdeel dopingbestrijding, om activiteiten inzake voorlichting, scholing, bewustmaking en preventie m.b.t. doping te ontplooien. Het wijst er echter op dat de financiële middelen voor deze programma's nu al krap bemeten zijn.

4.8. De bijdrage die met dergelijke programma's kan worden geleverd, is belangrijk, maar gezien de omvang van het probleem niet toereikend. Daarom vindt het Comité dat de beoogde voorlichtings- en bewustmakingscampagne van het Directoraat-Generaal Onderwijs en Cultuur tot alle sporters gericht moet worden en onmiddellijk van start moet gaan, en dat de lokale en regionale overheden ten volle bij de tenuitvoerlegging ervan moeten worden betrokken. Lokale en regionale overheden kunnen op zinvolle wijze dienst doen als intermediairs waardoor jongeren niet alleen in hun sportclubs, maar ook op school worden bereikt.

4.9. Gezien de kosten van doeltreffende dopingbestrijdingsprogramma's en het gebrek aan voldoende middelen, vindt het Comité dat overwogen moet worden in hoeverre een bescheiden deel van het geld dat via commerciële belanghebbenden of overeenkomsten inzake televisierechten in de sport vloeit, voor dopingpreventie- en dopingvoorlichtingcampagnes zou kunnen worden gebruikt. Volgens het Comité zou hiermee kunnen worden gezorgd voor een aanvulling op de middelen die door overheden worden uitgetrokken. In dit verband is het Comité voorstander van maatregelen om sponsors en commerciële belanghebbenden aan te moedigen om hun aandeel te leveren in de strijd tegen doping en ervoor te zorgen dat deze belanghebbenden een positieve en preventieve rol spelen.

5. Rol van de lokale en regionale overheden

5.1. Het Comité van de Regio's benadrukt dat lokale en regionale overheden een rol kunnen en willen spelen bij de verwezenlijking van de doelstellingen van het plan voor de bijdrage van de Gemeenschap aan de dopingbestrijding.

5.2. Gezien de rol die lokale en regionale overheden thans bij het promoten van sport spelen en de voorzieningen en financiële steun voor sportactiviteiten die zij ter beschikking stellen, komt hun een morele zorgplicht toe ten aanzien van degenen die bij deze activiteiten betrokken zijn: zij moeten de volksgezondheid beschermen en jonge deelnemers alsook personen die in deze sector verantwoordelijkheid dragen, bekend maken met "goede praktijken", maar mogen hierdoor niet op extra kosten worden gejaagd. Het Comité zou graag zien dat lokale en regionale overheden steun krijgen om ervoor te zorgen dat:

- passende aanwervings- en selectieprocedures worden vastgesteld voor coaches en anderen die in de sport werkzaam zijn, met name voor hen die verantwoordelijkheid dragen voor jonge sporters;

- personeel dat met (jonge) sporters werkt, goed wordt opgeleid;

- bij dopingpraktijken betrokken personen in partnerschapsverbanden met andere autoriteiten worden geregistreerd en dat informatie terzake wordt doorgegeven;

- informatie wordt uitgewisseld over "goede praktijken" en samenwerkingsprogramma's;

- een vruchtbare samenwerking tot stand komt met de lokaal en regionaal werkzame (huis- of sport)artsen.

- ondersteuning van het door lokale en regionale overheden gevoerde beleid is vooral zo belangrijk, omdat deze over mogelijkheden beschikken om sportbeoefening aan te wenden als een middel ter bevordering van de sociale integratie.

5.3. Het Comité benadrukt dat lokale en regionale overheden over bevoegdheden op het gebied van onderwijs en volksgezondheid beschikken. Zijns inziens zijn deze overheden er daarom voor geknipt om dopingvoorlichtings- en dopingbewustmakingscampagnes die voor scholen, sportclubs, jeugdleiders, sporters en andere betrokkenen bedoeld zijn, te ondersteunen.

5.4. Gezien hun bevoegdheden op het gebied van onderwijs, personeelsaanwerving, opleiding en volksgezondheid is het Comité ook van mening dat lokale en regionale overheden de aangewezen instanties zijn om te bevorderen dat clubs en sportbonden codes van "goede praktijken" vaststellen op belangrijke terreinen als aanwervings- en opleidingsprocedures voor coaches en trainers. Op die manier kunnen de daaraan gestelde eisen strenger worden gemaakt.

Brussel, 15 juni 2000.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Jos Chabert

(1) PB C 374 van 23.12.1999, blz. 56.

(2) PB C 57 van 29.2.2000, blz. 46.