TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

Bij Verordening (EU) nr. 610/2013 van 26 juni 2013, hierna „wijziging van de Schengengrenscode” genoemd, werden de Schengenuitvoeringsovereenkomst, Verordening (EG) nr. 562/2006 (Schengengrenscode) en Verordening (EG) nr. 810/2009 (Visumcode) gewijzigd en werd onder meer een nieuwe definitie van het begrip „kort verblijf” van onderdanen van derde landen in het Schengengebied ingevoerd. Met ingang van 18 oktober 2013 werd voor (zowel visumplichtige als van de visumplicht vrijgestelde) onderdanen van derde landen die voor een kort verblijf naar het Schengengebied willen reizen, de maximaal toegestane verblijfsduur gedefinieerd als „ten hoogste 90 dagen binnen een periode van 180 dagen”. Vergeleken met de definitie die tot 18 oktober 2013 gold (drie maanden per periode van zes maanden na de datum van eerste toegang) is het nieuwe begrip preciezer, aangezien de verblijfsduur nu in dagen wordt uitgedrukt in plaats van in maanden. De zinsnede „na de datum van eerste toegang”, die aanleiding gaf tot veel onzekerheid en vragen, werd bovendien geschrapt.

Met de wijziging van de Schengengrenscode zijn alle noodzakelijke wijzigingen aangebracht in het acquis van de EU inzake visa en grenzen, dat bestaat uit de Schengenuitvoeringsovereenkomst, de Schengengrenscode, de Visumcode en Verordening (EG) nr. 539/2001. Het begrip „kort verblijf” is echter ook opgenomen in internationale overeenkomsten die door de Europese Unie zijn gesloten. In de overeenkomsten inzake de vrijstelling van de visumplicht die zijn gesloten met Antigua en Barbuda, de Bahama’s, Barbados, Brazilië, Mauritius, Saint Kitts en Nevis en de Seychellen werd voor de bepaling van de maximale duur van het visumvrije verblijf nog verwezen naar de oude definitie („drie maanden per periode van zes maanden na de datum van eerste toegang”).

Op 16 juli 2014 heeft de Commissie een aanbeveling goedgekeurd voor een besluit van de Raad waarbij machtiging wordt verleend tot het openen van onderhandelingen over wijziging van de overeenkomsten inzake de vrijstelling van de visumplicht voor kort verblijf tussen de Europese Unie en de genoemde landen, dat de Raad op 9 oktober 2014 heeft vastgesteld. Het doel was voor deze zeven landen de nieuwe definitie van kort verblijf, zoals in de wijziging van de Schengengrenscode opgenomen, in te voeren. Als „kort verblijf” in de visumvrijstellingsovereenkomsten in dagen wordt uitgedrukt in plaats van in maanden, is het bovendien eenvoudiger te verifiëren en te berekenen met elektronische/IT-middelen en daardoor beter geschikt voor gecentraliseerde grensbeheersystemen, zoals het voorgestelde inreis-uitreissysteem (EES).

Naar aanleiding van de machtiging van de Raad heeft de Commissie onderhandelingen geopend over wijziging van de visumvrijstellingsovereenkomsten met de zeven betrokken landen: Antigua en Barbuda, de Bahama’s, Barbados, Brazilië, Mauritius, Saint Kitts en Nevis en de Seychellen.

De onderhandelingen met Antigua en Barbuda zijn afgerond met de parafering van de wijzigingsovereenkomst op 28 oktober 2016. De overeenkomstsluitende partijen zijn overeengekomen in de gehele visumvrijstellingsovereenkomst tussen de EU en Antigua en Barbuda de nieuwe definitie van „kort verblijf” toe te passen. Daarnaast moeten in de overeenkomsten enkele technische details worden aangepast (zie verderop), maar geen van de wijzigingen is van bijzonder belang voor de reizigers.

De specifieke situatie van het Verenigd Koninkrijk en Ierland komt tot uiting in de preambule van de overeenkomst.

2.RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

•Rechtsgrondslag

De overeenkomst moet door beide overeenkomstsluitende partijen volgens hun respectieve procedures worden goedgekeurd. Voor de Unie dient de Raad besluiten vast stellen betreffende de ondertekening en de sluiting van de overeenkomst.

Onderhavig voorstel wordt bij de Raad ingediend opdat de Raad machtiging verleent tot ondertekening van de overeenkomst tot wijziging van de overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en Antigua en Barbuda inzake de vrijstelling van de visumplicht voor kort verblijf.

De overeenkomst waarborgt de juridische samenhang en de harmonisatie tussen de lidstaten, doordat de nieuwe bij de wijziging van de Schengengrenscode ingevoerde definitie van „kort verblijf” wordt toegepast, waardoor een eenduidige interpretatie van „kort verblijf” wordt gegeven.

De rechtsgrondslag van dit voorstel is artikel 77, lid 2, onder a), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), in samenhang met artikel 218 daarvan.

De Unie is niet bevoegd tot wijziging van de visumvrijstellingsovereenkomsten waardoor de vier bij de uitvoering van het Schengenacquis betrokken landen worden gebonden, wat ook geldt voor het gemeenschappelijk visumbeleid. Om een geharmoniseerde aanpak en een geharmoniseerde tenuitvoerlegging van de bepalingen over de duur van het toegestane verblijf in het Schengengebied te verzekeren, is in de overeenkomst een gezamenlijke verklaring opgenomen, die luidt dat het wenselijk is dat Antigua en Barbuda, enerzijds, en IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland, anderzijds, de bestaande bilaterale visumvrijstellingsovereenkomsten in dezelfde zin wijzigen.

•Subsidiariteit (bij niet-exclusieve bevoegdheid)

Wanneer de Europese Unie partij is bij een internationale overeenkomst, is het juridisch niet mogelijk dat een wijziging van zo’n overeenkomst door de lidstaten zelf wordt doorgevoerd. De visumvrijstellingsovereenkomst met Antigua en Barbuda is door de Europese Unie gesloten en derhalve is actie op Unieniveau vereist.

De sluiting van een visumvrijstellingsovereenkomst door een lidstaat zou bovendien gevolgen hebben voor het acquis van de Unie op visumgebied (artikel 3, lid 2, VWEU).

•Evenredigheid