Samenvatting Krachtens de Interoperabiliteitsverordeningen (2019/817 en 2019/818) moet de Commissie jaarlijks een verslag bij het Europees Parlement en bij de Raad indienen over de stand van de voorbereidingen voor de volledige tenuitvoerlegging van de verordeningen. Dit is het tweede verslag van de Commissie. De tenuitvoerlegging van de nieuwe IT-architectuur op het gebied van migratie, grenzen en veiligheid is de hoeksteun voor het vaststellen van een van de modernste grensbeheersystemen ter wereld. Met het oog op de volledige en tijdige tenuitvoerlegging moeten de lidstaten, de geassocieerde Schengenlanden, de EU-agentschappen en de Commissie samen vooruitgang boeken. Als de een vertraging heeft, zal dit leiden tot vertragingen voor iedereen. Dat zal dan waarschijnlijk ook tot hogere kosten leiden. Sinds haar laatste verslag is de Commissie in de relevante comités en deskundigengroepen doorgegaan met het bespreken van een reeks uitvoerings- en gedelegeerde handelingen die nodig zijn voor de ontwikkeling van de interoperabiliteitscomponenten. 24 besluiten, die zich in verschillende stadia van de vaststellingsprocedure bevinden, zijn momenteel al ingediend of worden binnenkort ingediend voor een formele stemming in de interoperabiliteitscomités. De twee resterende handelingen zijn in voorbereiding. In totaal zijn 74 uitvoerings- en gedelegeerde handelingen nodig voor de ontwikkeling van de nieuwe IT-architectuur. De Commissie organiseert sinds 2019 halfjaarlijkse interoperabiliteitsfora op hoog niveau om alle relevante belanghebbenden bijeen te brengen. Het doel is te bespreken hoe de voorbereidingen en paraatheid kunnen worden bevorderd, hoe risico's en oplossingen kunnen worden geïdentificeerd en hoe alle nodige steun kan worden verleend om ervoor te zorgen dat het interoperabiliteitskader volledig ten uitvoer kan worden gelegd tegen de streefdatum van eind 2023. Op het vijfde interoperabiliteitsforum, dat in april 2021 plaatsvond, werd het volgende benadrukt: De Commissie heeft gebruikgemaakt van haar proces voor snelle waarschuwingen (RAP-IT) om de vooruitgang van de lidstaten te monitoren. Op basis hiervan heeft de Commissie de bilaterale contacten met de lidstaten die moeilijkheden ondervinden, voortgezet en geïntensiveerd. Daarbij ging het onder meer om het vaker organiseren van vergaderingen en het versturen van brieven op politiek niveau. -de tenuitvoerlegging van het inreis-uitreissysteem (EES) en de herziening van het Schengeninformatiesysteem (SIS) bevinden zich in een cruciale fase en de geplande ingebruikneming van deze systemen (in respectievelijk mei 2022 en februari 2022) nadert snel. -De tenuitvoerlegging van het inreis-uitreissysteem loopt het risico te vertragen ten opzichte van het tijdschema dat daarvoor is overeengekomen. Voor enkele lidstaten is het moeilijk zich aan het tijdschema te houden, met name als gevolg van vertraagde aanbestedingsprocedures. Sinds het forum van april hebben vertragingen bij de levering door aannemers op centraal niveau soortgelijke problemen met zich meegebracht. Met het oog op de herziening van het Schengeninformatiesysteem (SIS) zijn het Agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht (eu-LISA) en de lidstaten, anderhalve maand later dan gepland, begonnen te testen of nationale systemen gereed zijn. De testactiviteiten zouden uiterlijk in december 2021 afgerond moeten zijn. Alle risicobeperkende maatregelen dienen te blijven worden uitgevoerd om ervoor te zorgen dat alles klaar is voor de tijdige lancering van deze systemen en de nieuwe interoperabiliteitsarchitectuur. -Tegelijkertijd moeten de lidstaten prioriteit geven aan het afronden van hun aanbestedingsprocedures in het kader van het Europees reisinformatie en -autorisatiesysteem (Etias) en het opzetten van hun nationale Etias-eenheden. Ook de ingebruikneming van dit systeem (december 2022) nadert snel.





1.Inleiding

Op 11 juni 2019 zijn de interoperabiliteitsverordeningen van kracht geworden. Deze verordeningen zijn bedoeld om de EU-informatiesystemen voor veiligheid, grensbeheer en migratiebeheer te upgraden en deze slimmer en efficiënter op elkaar af te stemmen. Daartoe werden de EU-informatiesystemen interoperabel gemaakt teneinde de effectiviteit en efficiëntie van controles aan de buitengrenzen te verbeteren en bij te dragen aan het voorkomen van irreguliere migratie en aan een hoog niveau van veiligheid binnen de Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. Deze interoperabiliteit moet ook zorgen voor een betere uitvoering van het gemeenschappelijk visumbeleid, helpen bij de behandeling van verzoeken om internationale bescherming, bijdragen tot het voorkomen, opsporen en onderzoeken van terroristische misdrijven en andere ernstige strafbare feiten en de identificatie van onbekende personen vergemakkelijken.

Toen de interoperabiliteitsverordeningen werden vastgesteld, waren er al drie EU-informatiesystemen in gebruik: het Schengeninformatiesysteem, het Visuminformatiesysteem (VIS) en Eurodac, het systeem voor de vergelijking van vingerafdrukken van asielzoekers. Drie andere EU-informatiesystemen bevinden zich momenteel in de ontwikkelingsfase: het inreis-uitreissysteem, het Europees reisinformatie- en -autorisatiesysteem en het Europees Strafregisterinformatiesysteem voor onderdanen van derde landen (Ecris-TCN).

De interoperabiliteit tussen EU-informatiesystemen is tot stand gebracht opdat deze systemen elkaar aanvullen, de juiste identificatie van personen makkelijker maken en bijdragen tot de bestrijding van identiteitsfraude, met volledige inachtneming van de grondrechten, met name waar het gaat om de vereisten inzake gegevensbescherming.

De interoperabiliteitsverordeningen bevatten ook bepalingen inzake toezicht en evaluatie door de Commissie en eu-LISA. In december 2019 heeft eu-LISA een eerste verslag ingediend over de stand van de ontwikkeling van de interoperabiliteitscomponenten , gevolgd door een tweede verslag in juli 2020 en een derde in december 2020 .

Krachtens artikel 78, lid 5, van Verordening (EU) 2019/817 en artikel 74, lid 5, van Verordening (EU) 2019/818 moet de Commissie een verslag bij het Europees Parlement en de Raad indienen over de stand van de voorbereidingen voor de volledige tenuitvoerlegging van de interoperabiliteitsverordeningen. Het verslag moet gedetailleerde informatie bevatten over de gemaakte kosten en informatie over eventuele risico's die van invloed kunnen zijn op de totale kosten. De Commissie moet elk jaar vergelijkbare verslagen indienen tot de data van ingebruikneming van de interoperabiliteitscomponenten zijn vastgesteld door middel van de in artikel 72 van Verordening (EU) 2019/817 en artikel 68 van Verordening (EU) 2019/818 bedoelde uitvoeringshandelingen van de Commissie.

De Commissie heeft haar eerste verslag ingediend op 21 augustus 2020 .

2.Wetgeving ter uitvoering van de interoperabiliteitsverordeningen

In de interoperabiliteitsverordeningen is bepaald dat uitvoeringswetgeving moet worden vastgesteld ter aanvulling en uitvoering van bepaalde gedetailleerde technische aspecten van de verordeningen. Sommige van deze handelingen zijn nodig om eu-LISA volledig in staat te stellen te beginnen met het ontwerp en de ontwikkeling van de interoperabiliteitscomponenten in de context van de algemene IT-systeemarchitectuur, met name omdat hiervoor technische specificaties moeten worden vastgesteld en aanbestedingsprocedures moeten worden opgesteld om met contractanten te werken. Dergelijke opdrachten moeten zijn gebaseerd op duidelijke en volledige technische specificaties die zijn vastgelegd in de vereiste oproepen tot het indienen van voorstellen. Andere handelingen zijn nodig voor het vaststellen van technische voorschriften om het gebruik ter plaatse door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de EU-agentschappen te vergemakkelijken, bijvoorbeeld door het gebruik van standaardformulieren en het opzetten van samenwerkingsprocedures voor de aanpak van beveiligingsincidenten.

Sinds het verslag van 2020 is de Commissie in de relevante comités en deskundigengroepen een reeks van ontwerp-uitvoerings- en gedelegeerde handelingen blijven bespreken die nodig zijn voor de ontwikkeling van de interoperabiliteitscomponenten. 12 handelingen die zich in verschillende stadia van de vaststellingsprocedure bevinden, zijn thans al ingediend of worden binnenkort ingediend voor een formele stemming in de interoperabiliteitscomités . De twee resterende handelingen zijn in voorbereiding. In totaal zijn 74 uitvoerings- en gedelegeerde handelingen nodig voor de ontwikkeling van de nieuwe IT-architectuur, zoals blijkt uit de onderstaande tabel:

Verordening Soort handeling Vastgesteld In fase van formele vaststelling In comité of werkgroep Nog niet begonnen Etias Gedelegeerd 5 2 3 Uitvoering 10 2 3 1 EES Gedelegeerd Uitvoering 13 1 SIS Gedelegeerd 1 (facultatief) Uitvoering 5 2 Interoperabiliteit Gedelegeerd 2 4 Uitvoering 12 6 2

Als vereist door de interoperabiliteitsverordeningen heeft de Commissie ook twee positieve adviezen uitgebracht over de technische specificaties van eu-LISA voor de ontwikkeling van de IT-systemen. Het ene heeft betrekking op het centrale register voor rapportage en statistieken en het andere op het Europees zoekportaal, het gemeenschappelijk identiteitsregister en de detector van meerdere identiteiten.

In het verslagjaar (2020/2021) hebben het Europees Parlement en de Raad ook een politiek akkoord bereikt over de daaruit voortvloeiende wijzigingen van het Europees reisinformatie en -autorisatiesysteem. Zodra die wijzigingen door de medewetgevers formeel zijn goedgekeurd, zal de Commissie een deel van de reeds vastgestelde secundaire wetgeving die is gebaseerd op de interoperabiliteitsverordeningen, moeten wijzigen.

In december 2020 hebben het Europees Parlement en de Raad een voorlopig akkoord bereikt over het voorstel van de Commissie om het Visuminformatiesysteem te herzien en te moderniseren. De nieuwe verordening werd door de medewetgevers in juli 2021 goedgekeurd. Enkele van de secundairewetgevingshandelingen die tot dusver in het interoperabiliteitskader zijn vastgesteld, zullen moeten worden gewijzigd na de inwerkingtreding van deze verordening. De Commissie begint nu met de herziening van de betrokken handelingen. Het nieuwe Visuminformatiesysteem zal naar verwachting, samen met de andere nieuwe en verbeterde EU-informatiesystemen, eind 2023 operationeel en volledig interoperabel zijn.

3.Toezicht op de uitvoering door de lidstaten en de EU-agentschappen