COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 30.05.1996 
COM(96) 252 def. 
95/0308 (CNS) 
Gewijzigd voorstel voor een 
AANBEVELING VAN DE RAAD 
betreffende de evenwichtige 
deelneming van vrouwen en mannen aan de besluitvorming 
(door de Commissie overeenkomstig artikel 189 A, lid 2 
van het EG-verdrag ingediend) 

TOELICHTING 
1. Het oorspronkelijke voorstel voor een aanbeveling van de Raad is op 29 november 
1995 door de Commissie goedgekeurd (COM(95) 593 def). Doel ervan is de Lid-
Staten ertoe aan te zetten de kwestie van het evenwicht tussen vrouwen en mannen 
op alle gebieden van de besluitvorming (economisch, politiek, sociaal, cultureel) te 
onderzoeken en voor een algemene, geïntegreerde strategie te kiezen om tot een 
dergelijk evenwicht te komen. 
2. Het Economisch en Sociaal Comité heeft over dit oorspronkelijke voorstel gunstig 
advies uitgebracht (24 april 1996). 
3. Op de plenaire vergadering van 24 mei heeft het Europees Parlement 36 
amendementen goedgekeurd, waarvan de Commissie er 8 geheel en 1 gedeeltelijk kon 
overnemen (2, 8, 10, 14, 19, 25, 26, 31, 35). Deze amendementen versterken en 
verruimen de werkingssfeer van het oorspronkelijke voorstel wat betreft: 
het belang van het combineren van het beroeps- en het gezinsleven; 
de nauwe relaties tussen het besluitvormingsproces en de arbeidsmarktparticipatie van 
vrouwen alsmede de integratie van gelijke kansen in andere beleidsterreinen; 
de noodzaak van campagnes voor het grote publiek; 
de controle en evaluatie van streefdoelen; 
het bevorderen van het vrouwelijk ondernemerschap. 
4. De amendementen die niet zijn overgenomen, kunnen in drie groepen worden 
verdeeld, namelijk amendementen die: 
inhoudelijke veranderingen in de tekst voorstelden die niets nuttigs leken toe te voegen 
(1, 3, 4, 6, 7, 11, 12, 15, 16, 18, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 30, 32); 
volkomen nieuwe denkbeelden voorstelden die op dit moment noch door de 
Commissie, noch door de Lid-Staten voldoende ontwikkeld zijn(5, 9, 13, 28, 29, 33); 
betrekking hadden op gebieden waarop de Commissie het initiatiefrecht heeft (36), of 
activiteiten voor de Commissie voorstelden die buiten haar huidige bevoegdheden 
vallen (34). 
De amendementen die voor de Commissie aanvaardbaar waren, zijn in het gewijzigde voorstel 
verwerkt. 
COM (95) 593 def. 
VOORSTEL VOOR EEN GEWIJZIGD VOORSTEL VOOR EEN 
AANBEVELING VAN DE RAAD 
BETREFFENDE DE EVENWICHTIGE 
DEELNEMING VAN VROUWEN EN 
MANNEN AAN DE BESLUITVORMING 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Gemeenschap, inzonderheid op 
artikel 235, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Europees 
Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en 
Sociaal Comité, 
Gezien het advies van het Comité van de 
Regio's, 
Overwegende dat de Raad een reeks 
wettelijke instrumenten en een aantal 
politieke verbintenissen op het gebied van 
gelijke kansen voor mannen en vrouwen 
heeft aangenomen en is aangegaan; 
Overwegende dat de staatshoofden en 
regeringsleiders, in de Europese Raad bijeen 
in Essen en in Cannes, er met nadruk op 
hebben gewezen dat gelijke kansen voor 
vrouwen en mannen, alsmede de bestrijding 
van de werkloosheid, de belangrijkste 
opgaven van de Europese Unie en haar Lid-
Staten vormen, AANBEVELING VAN DE RAAD 
BETREFFENDE DE EVENWICHTIGE 
DEELNEMING VAN WOUWEN EN 
MANNEN AAN DE BESLUITVORMING 
Overwegende dat in de aanbeveling van de 
Raad van 13 december 1984 betreffende de 
bevordering van positieve acties voor 
vrouwen, in de resolutie van de Raad van 
24 juli 1986 betreffende de bevordering van 
gelijke kansen voor de vrouw, en in de 
resolutie van de Raad van 21 mei 1991 
betreffende het derde communautaire 
actieprogramma op middellange termijn 
inzake gelijke kansen voor vrouwen en 
mannen (1991-1995) specifieke aandacht is 
besteed aan de toegang van vrouwen tot de 
besluitvorming; 
Overwegende dat de Raad in zijn resolutie 
van 27 maart 1995 betreffende evenwichtige 
deelneming van vrouwen en mannen aan de 
besluitvorming de Lid-Staten heeft verzocht 
"de evenwichtige deelneming van vrouwen 
en mannen aan de besluitvorming te 
bevorderen als één van de prioritaire 
doelstellingen in het kader van hun praktijk 
op het gebied van gelijke kansen van 
mannen en vrouwen, en deze doelstelling 
als zodanig in hun regeringsprogramma op 
te nemen"; dat de Raad tevens de 
Commissie uitnodigt "een aan de Raad voor 
te leggen ontwerp-aanbeveling op te stellen 
inzake de bevordering van een evenwichtige 
deelneming van vrouwen en mannen aan de 
besluitvorming"; 
Overwegende dat het Europees Parlement in 
zijn resolutie van 11 februari 1994 over 
vrouwen in besluitvormende organen de 
Commissie heeft verzocht "ter bestrijding 
van de individuele belemmeringen voor 
vrouwen om deel te nemen aan de 
besluitvorming, kracht bij te zetten aan de 
uitvoering van het gelijke-kansenbeleid" en 
"maatregelen en acties te bepalen waardoor 
grotere participatie van vrouwen aan het 
besluitvormingsproces mogelijk wordt". 
Overwegende dat de Europese Commissie 
in haar Vierde communautair 
actieprogramma op middellange termijn 
inzake gelijke kansen voor vrouwen en 
mannen (1996-2000) de bevordering van 
een evenwichtige deelneming van vrouwen 
en mannen aan de besluitvorming als een 
van de zes hoofddoelstellingen heeft 
opgenomen; 
Overwegende dat de verklaring en het 
actieplatform voor de Vierde wereld­
vrouwenconferentie sterke nadruk hebben 
gelegd op de noodzaak te zorgen voor een 
evenwichtige verdeling van de 
verantwoordelijkheden, de macht en de 
rechten, en dat de Lid-Staten zich ertoe 
verbonden hebben dit actieplatform uit te 
voeren; 
Overwegende dat de 
ondervertegenwoordiging van vrouwen in 
de besluitvormingsorganen voornamelijk het 
gevolg is van het laattijdig verkrijgen door 
de vrouwen van maatschappelijke en 
burgerlijke gelijkberechtiging en van de 
belemmeringen bij de verwezenlijking van 
hun economische onafhankelijkheid; overwegende dat de 
ondervertegenwoordiging van vrouwen in 
besluitvormingsorganen voornamelijk het 
gevolg is van het laattijdig verkrijgen door 
de vrouwen van maatschappelijke en 
burgerlijke gelijkberechtiging, van de 
belemmeringen bij de verwezenlijking van 
hun economische onafhankelijkheid,. 
alsmede van de moeilijkheid om de 
ontwikkeling van een beroepscarrière met 
het gezinsleven te verzoenen. 
Overwegende dat vrouwen in deze 
politieke, administratieve, economische, 
sociale en culturele organen, zowel in de 
openbare als in de privé-sector, nog steeds 
ondervertegenwoordigd zijn; 
Overwegende dat vrouwen meer dan de 
helft van de bevolking vormen en dat een 
evenwichtige deelneming van vrouwen en 
mannen in de vertegenwoordiging en het 
bestuur van de naties een democratische 
vereiste is; 
Overwegende dat de 
ondervertegenwoordiging van vrouwen in 
besluitvormingsfuncties een verlies voor de 
hele samenleving vormt en verhindert dat 
ten volle rekening wordt gehouden met de 
belangen en behoeften van de hele 
bevolking; 
(nieuw) 
overwegende dat het doel om de participatie 
van vrouwen in het besluitvormingsproces 
te verbeteren niet los kan worden gezien 
van het werkgelegenheidsbeleid, gegeven 
het nadeel dat vrouwen ondervinden door 
de voortdurende segregatie op de 
arbeidsmarkt en de toenemende tendens tot 
losse dienstverbanden voor vrouwen. 
(nieuw) 
overwegende dat op het bereiken van 
gelijke participatie van vrouwen en mannen 
in het besluitvormingsproces gerichte 
maatregelen gekoppeld moeten worden aan 
het doel een sekseperspectief als centraal 
onderdeel op te nemen in alle 
communautaire beleidsvormen. 
Overwegende dat een evenwichtige 
deelneming van mannen en vrouwen aan de 
besluitvorming nieuwe ideeën, waarden en 
gedragspatronen kan voortbrengen, in de 
richting van een rechtvaardiger en 
evenwichtiger wereld, zowel voor vrouwen 
als voor mannen; 
Overwegende dat de Lid-Staten, de sociale 
partners, de politieke partijen en 
organisaties, de NGO's en de media een 
beslissende rol spelen in de bouw van een 
samenleving waarin de openbare, private, 
economische, politieke en huishoudelijke 
verantwoordelijkheden gelijkelijk door 
vrouwen en mannen worden gedragen; 
Overwegende dat, overeenkomstig het in 
artikel 3 B van het Verdrag tot oprichting 
van de Europese Gemeenschap vermelde 
subsidiariteits- en evenredigheidsbeginsel, 
het doel van deze aanbeveling, namelijk de 
bevordering van de evenwichtige 
deelneming van vrouwen en mannen aan de 
besluitvorming, een actie is waarvan de 
doeltreffendheid kan worden versterkt door 
de uitwisseling van informatie en praktijken 
binnen een gemeenschappelijk 
referentiekader van de Lid-Staten; dat het 
dientengevolge wenselijk is communautaire 
richtsnoeren voor de bevordering van een 
evenwichtige vertegen woordi gi ng van 
vrouwen en mannen in de 
besluitvormingsorganen vast te stellen; dat 
deze aanbeveling zich beperkt tot het 
minimum dat noodzakelijk is om dit doel te 
bereiken, en niet verder gaat dan nodig is; overwegende dat, overeenkomstig het in 
artikel 3 B van het Verdrag tot oprichting 
van de Europese Gemeenschap vermelde 
subsidiariteits- en evenredigheidsbeginsel 
het doel van deze aanbeveling, namelijk de 
bevordering van de evenwichtige 
deelneming van vrouwen en mannen aan de 
besluitvorming, een actie is waarvan de 
doeltreffendheid kan worden versterkt door 
de uitwisseling van informatie en praktijken 
binnen een gemeenschappelijk 
referentiekader van de lid-staten; dat het 
dientengevolge wenselijk is communautaire 
richtsnoeren voor de bevordering van een 
evenwichtige betrokkenheid van vrouwen en 
mannen in de besluitvormingsorganen vast 
te stellen teneinde gelijkstelling tussen 
vrouwen en mannen te bereiken; dat deze 
aanbeveling zich beperkt tot het minimum 
dat noodzakelijk is om dit doel te bereiken, 
en niet verder gaat dan nodig is, 
Overwegende dat het Verdrag voor de 
goedkeuring van deze aanbeveling geen 
andere bevoegdheden verschaft dan de in 
artikel 235 genoemde; 
BEVEELT DE LID-STATEN AAN: 
voor een allesomvattende, 
geïntegreerde strategie te kiezen ter 
bevordering van een evenwichtige 
deelneming van vrouwen en mannen 
aan de posities waar macht en 
invloed zijn gevestigd en de 
besluitvorming plaatsvindt, en 
daartoe de passende wettelijke, 
bestuursrechtelijke of 
aansporingsmaatregel en uit te 
breiden of op te stellen. 
2 
a) 
b) 
c) 
à) in de schoolprogramma's en -
handboeken en in onderwijs en 
opleiding op alle niveau's de rol en 
de bijdrage van de vrouwen in de 
samenleving tot zijn recht te laten 
komen, en de nadruk te leggen op 
het belang van de verdeling van 
zowel buitenshuis te vervullen als 
huishoudelijke taken tussen vrouwen 
en mannen; 
passende maatregelen te nemen 
opdat het beeld van vrouwen en 
mannen in de media en reclame de 
op een taakverdeling op grond van 
geslacht gebaseerde misleidende 
stereotypen niet versterkt, noch 
bevestigt; 
openbare campagnes te ontwerpen, 
te stimuleren en te verspreiden 
teneinde de publieke opinie bewust 
te maken van het nut en de 
voordelen voor de hele samenleving 
van een evenwicht tussen vrouwen 
en mannen in de besluitvorming; 
de sociale partners, de politieke 
partijen en groeperingen, de 
verenigingen en NGO's alsook de 
media bewust te maken van het 
belang van een evenwicht tussen 
vrouwen en mannen in de 
besluitvormingsorganen en hen aan 
te moedigen plannen voor gelijke 
kansen voor vrouwen en mannen op 
te stellen, met maatregelen om 
vrouwen een betere toegang tot de 
besluitvorming te geven. c) openbare campagnes te ontwerpen, 
te stimuleren en te verspreiden 
teneinde mannen en vrouwen 
bewuster te maken van het nut en de 
voordelen voor de hele samenleving 
van een evenwicht tussen vrouwen 
en mannen in de besluitvorming, 
waarbij o.a. gedacht kan worden aan 
campagnes gekoppeld aan 
verkiezingen: een goede evaluatie 
van deze campagnes te verzekeren 
om de doeltreffendheid ervan te 
waarborgen: 
3 
a) bestaande statistische gegevens uit 
te breiden of de opstelling ervan te 
bevorderen teneinde een beeld te 
krijgen van het aandeel van vrouwen 
en mannen in de 
besluitvormingsposities in het 
algemeen, met name op politiek en 
administratief gebied, in openbare 
raden en comités, in raden van 
bestuur en beheer, op nationaal, 
regionaal en plaatselijk niveau, 
alsmede in de economie en in het 
sociale en culturele leven; 
b) kwantitatief en kwalitatief 
onderzoek naar vrouwen en mannen 
in de besluitvorming te 
ondersteunen, te ontwikkelen en te 
stimuleren, met name onderzoek 
naar de juridische, sociale en 
culturele belemmeringen voor de 
toegang van het ene of het andere 
geslacht, naar ideeën en concepten 
die het begrip "democratie in 
partnerschap tussen vrouwen en 
mannen" kunnen verrijken en naar 
strategieën om te komen tot een 
evenwicht tussen vrouwen en 
mannen in de besluitvorming; 
c) initiatieven die tot voorbeelden van 
goede praktijken op de diverse 
besluitvormingsgebieden leiden te 
steunen en te stimuleren en 
programma's voor de verspreiding 
en uitwisseling van ervaringen op te 
zetten teneinde deze acties te 
veralgemenen; 
4 
a) een beter evenwicht tussen vrouwen 
en mannen in regeringsfuncties op 
alle niveaus te bevorderen, 
b) actieve maatregelen te nemen dan 
wel voort te zetten, zoals mentor­
acties en in cijfers uitgedrukte 
doelstellingen, met het oog op de 
bevordering van het evenwicht 
tussen mannen en vrouwen in de 
politieke vertegenwoordiging op 
Europees, nationaal, regionaal en 
plaatselijk niveau, ook in de 
raadgevende instanties die aan de 
besluitvorming van de overheid 
meewerken. Bijzondere aandacht 
dient te worden besteed aan de 
bevordering van een evenwichtige 
samenstelling van de comités, 
commissies en werkgroepen, op 
nationaal zowel als op Europees 
niveau; b) actieve maatregelen te nemen dan 
wel voort te zetten, zoals mentor­
acties en in cijfers uitgedrukte 
doelstellingen met tijdschema's en 
doeltreffend toezicht, met het oog 
op de bevordering van de toegang 
van vrouwen tot politieke 
vertegenwoordiging teneinde te 
komen tot gelijke 
vertegenwoordiging van mannen en 
vrouwen op Europees, nationaal, 
regionaal en plaatselijk niveau, ook 
in de raadgevende instanties die aan 
de besluitvorming van de overheid 
meewerken en te waarborgen dat 
dergelijke maatregelen een follow-
up krijgen, worden gedocumenteerd 
en geëvalueerd. Bijzondere aandacht 
dient te worden besteed aan de 
bevordering van een gelijke 
vertegenwoordiging van vrouwen en 
mannen in de comités, commissies 
en werkgroepen, op nationaal zowel 
als op Europees niveau; 
4 b) a (nieuw) 
de tot verschillen aanleiding 
gevende effecten van de kiesstelsels 
op de politieke vertegenwoordiging 
van vrouwen in gekozen organen 
onder de loep te nemen en waar 
nodig aanpassing of hervorming van 
die stelsels te overwegen. 
c) plannen voor gelijke kansen voor de 
overheid uit te voeren of op te 
zetten, die het concept van 
evenwicht in de besluitvorming 
omvatten, en bij aanwervingen via 
vergelijkende onderzoeken erop toe 
te zien dat de samenstelling van de 
commissies die met de opstelling 
van de proeven zijn belast en de 
samenstelling van de jury's een 
evenwicht tussen vrouwen en 
mannen zo dicht mogelijk benadert; 
d) de privé-sector aan te moedigen om 
de aanwezigheid van vrouwen op 
alle niveaus van de besluitvorming 
„ te versterken, met name door het 
aannemen van plannen voor gelijke 
kansen en positieve-
actieprogramma's, of in het kader 
daarvan; 
e) de pers-, radio- en televisie­
organisaties ertoe aan te zetten 
maatregelen goed te keuren ter 
bevordering van een evenwichtige 
deelneming van vrouwen en mannen 
aan de produktie- en di recti e-
organen en de 
besluitvormingsposities; 
EN VERZOEKT DE COMMISSIE MET 
HET OOG DAAROP: 
1 haar inspanningen inzake 
voorlichting, bewustmaking, 
aansporing tot onderzoek en 
bevordering van proefacties te 
versterken om een evenwichtige 
deelneming van vrouwen en mannen 
aan de besluitvorming tot stand te 
brengen; 
2 in samenwerking met de Lid-Staten 
de systematische uitwisseling van 
ervaringen en de evaluatie van het 
gevoerde beleid met het oog op een 
evenwicht tussen vrouwen en 
mannen in de besluitvorming te 
stimuleren en te organiseren; 4 d) a (nieuw) 
programma's en acties op te zetten 
om vrouwelijk ondernemerschap en 
intrede van vrouwen in vrije 
beroepen te bevorderen. 
iü 
uiterlijk drie jaar na de goedkeuring 3 uiterlijk drie jaar na de goedkeuring 
van deze aanbeveling op basis van van deze aanbeveling op basis van 
door de Lid-Staten verstrekte door de lid-staten verstrekte 
gegevens een verslag over de bij de gegevens^ een verslag over de bij de 
tenuitvoerlegging van deze tenuitvoerlegging van deze 
aanbeveling geboekte vooruitgang aanbeveling geboekte vooruitgang 
aan de Raad voor te leggen. aan het Europees Parlement en de 
Raad voor te leggen. 
11 
ISSN 0254-1513 
COM(96) 252 def. 
DOCUMENTEN 
NL 04 05 
Catalogusnummer : CB-CO-96-264-NL-C 
ISBN 92-78-05194-2 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg