Brussel, 8.02.2005

COM(2005) 30 definitief

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT

Rapport over de uitvoering van het Europees Handvest voor kleine bedrijven {SEC(2005) 167} {SEC(2005) 168} {SEC(2005) 169} {SEC(2005) 170}

INHOUDSOPGAVE

1. Kleine bedrijven: essentieel voor het concurrentievermogen in de verruimde EU. 3

2. Verbetering van het klimaat voor kleine bedrijven 5

2.1 De lidstaten en Noorwegen: concrete resultaten op de prioritaire gebieden van het Handvest die dit jaar centraal staan 5

Onderwijs in ondernemerschap – Stimuleren van de ondernemingsgeest op school 5

Betere regelgeving – Naleving voor kleine bedrijven vergemakkelijken 6

Faillissementswetgeving – Een nieuwe start vergemakkelijken 7

Het tekort aan vaardigheden opvangen – Onderwijs en opleiding beter afstemmen op de behoeften van het bedrijfsleven 7

2.2 De kandidaat-lidstaten: de noodzaak om ondernemersvaardigheden te promoten en het wettelijke kader te verbeteren 8

2.3 De Westelijke Balkanlanden en Moldavië: profijt trekken van de uitvoering van het Handvest 9

2.4 De Commissie: versterking van de MKB-dimensie in alle communautaire beleidsvormen 9

De MKB-dimensie wordt steeds beter geïntegreerd in de activiteiten van de EU… 9

... maar er zijn toch nog verbeteringen nodig om de deelname van het MKB aan EU-programma's te vergemakkelijken 10

3. Samen succes oogsten door van elkaar te leren 10

De open coordinatiemethode werpt vruchten af... 10

... ...zoals uit een aantal concrete voorbeelden blijkt 10

De conferenties over het Handvest bieden een uitstekend forum voor de uitwisseling van goede werkwijzen 11

4. De lissabon-doelstellingen realiseren 11

BIJLAGE 13

1. KLEINE BEDRIJVEN: ESSENTIEEL VOOR HET CONCURRENTIEVERMOGEN IN DE VERRUIMDE EU

Kleine bedrijven spelen een sleutelrol in de Europese economie. Circa 25 miljoen kleine bedrijven, die 99% van alle ondernemingen uitmaken, hebben bijna 95 miljoen mensen in dienst en voorzien in 55% van de totale werkgelegenheid in de particuliere sector[1]. Het kleinbedrijf is dus cruciaal voor groei en werkgelegenheid in heel Europa.

Kleine bedrijven zijn een essentiële bron van bedrijfsdynamiek en innovatie. Om ze in staat te stellen ten volle hun rol te spelen bij het nastreven van de doelstelling van Lissabon, namelijk van Europa de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie ter wereld maken, hebben de staatshoofden en regeringsleiders in 2000 het Europees Handvest voor kleine bedrijven bekrachtigd[2]. Het Handvest huldigt het principe “ eerst aan de kleintjes denken ” en erkent dat kleine bedrijven de ruggengraat van de Europese economie vormen en essentieel zijn voor ons concurrentievermogen.

Op basis van de open coördinatiemethode die door de Europese Raad van Lissabon is ingevoerd, doet het Handvest een beroep op de lidstaten en de Commissie om op tien kerngebieden actie te ondernemen ter ondersteuning van kleine bedrijven. Als aanvulling op het Handvest pakt het Actieplan voor ondernemerschap[3] een groter aantal met ondernemerschap verbonden kwesties aan om het ondernemerschap in heel Europa te bevorderen. Deze uitdagingen zijn nogmaals als essentieel bestempeld door de Groep op hoog niveau inzake de strategie van Lissabon onder voorzitterschap van Wim Kok[4].

Het Handvest wordt momenteel geografisch uitgebreid. Na bekrachtiging door de kandidaat-lidstaten in 2002 is het de hoeksteen geworden van het kleine-ondernemingenbeleid in het verruimde Europa. In 2003 hebben de Westelijke Balkanlanden het Handvest onderschreven en vervolgens Moldavië in 2004. Thans nemen 35 landen aan de uitvoering van het Handvest deel. Op basis van het Europees Handvest voor kleine bedrijven hebben de mediterrane partnerlanden[5] in oktober 2004 de Verklaring van Caserta over het Euromediterraan Handvest voor ondernemen ondertekend. Deze voortdurende uitbreiding, op vrijwillige basis, van het aantal deelnemende landen is het bewijs dat het Handvest een belangrijke toegevoegde waarde heeft door essentiële beleidsaspecten die aan het klimaat voor kleine bedrijven bijdragen, te bundelen.

De periodieke rapportering over vorderingen m.b.t. het Handvest met als doel vorderingen op te sporen en in het licht te stellen, alsook de bilaterale vergaderingen met de lidstaten waaraan ondernemersorganisaties actief deelnemen, zorgen ervoor dat de lidstaten actief blijven en hun verbintenis nakomen om het klimaat voor kleine bedrijven continu te verbeteren. Door de uitvoering van het Handvest zetten ook diverse Europese regio's zich steeds meer in om de door lidstaten gedane toezeggingen na te komen.

De deelname van ondernemersorganisaties aan de uitvoering van het Handvest is absoluut noodzakelijk. Zij draagt bij tot een realistischer aanpak en zorgt voor waardevolle feedback aan Commissie en lidstaten. De grote belangstelling van ondernemersorganisaties voor het Handvest en hun betrokkenheid bij en actieve bijdrage tot de uitvoering ervan wordt ten zeerste op prijs gesteld.

De “goede werkwijzen” die in de jaarverslagen over de uitvoering van het Handvest worden beschreven , vormen een belangrijke bron van kennis. Het zijn de identificatie, verspreiding en actieve toepassing van deze kennis die aan de uitvoering van het Handvest echte toegevoegde waarde geven. De jaarlijkse conferenties over het Europees Handvest, waarop goede werkwijzen worden besproken en aangeprezen, stimuleren een interactiever uitwisseling van ervaringen.

Door de uitvoering van het Handvest is vooruitgang geboekt op alle EU-beleidsterreinen die van invloed zijn op zowel kleine als middelgrote ondernemingen. Tegelijkertijd draagt het optreden van de MKB-gezant[6] ook bij aan de ontwikkeling van een beter gecoördineerd en MKB-vriendelijker aanpak bij de Commissie.

Dankzij het Handvest gaan beleidsmakers op het hoogste niveau inzien dat continue verbetering noodzakelijk is en dat zij daartoe met name lering moeten trekken uit de beste werkwijzen van anderen. De nieuwe lidstaten hebben veel oog voor wat zij kunnen leren van anderen en de eerste resultaten tonen aan dat deze aanpak succes oogst. Het Handvest is een doeltreffend instrument om prestatieverschillen in de EU weg te werken, ook al duurt het soms vrij lang voor het echte effect op het ondernemingsklimaat zichtbaar wordt.

De Commissie verheugt zich over de aanhoudende steun van het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's om het klimaat voor kleine bedrijven te verbeteren en erop toe te zien dat het Handvest integraal wordt uitgevoerd.

* * *

Dit is het vijfde jaarverslag over de uitvoering van het Handvest[7] op basis van nationale rapporten van de deelnemende landen. Het geeft een beknopt beeld van de belangrijkste ontwikkelingen in de periode herfst 2003 tot herfst 2004. Als zodanig beoogt het dus geen compleet overzicht te geven van alle bestaande maatregelen. Het schetst de sterke en zwakke punten in de EU en haar buurlanden, belicht veelbelovende nationale maatregelen en doet aanbevelingen voor toekomstige maatregelen, met als doel dat het beleid ten behoeve van kleine bedrijven wordt versterkt en de inspanningen om de doelstelling van Lissabon te halen, worden voortgezet.

Bij dit verslag hoort een aantal ondersteunende documenten, die een compleet overzicht geven van de recente maatregelen die zowel de lidstaten, Noorwegen, de kandidaat-lidstaten, Moldavië, de Westelijke Balkanlanden als de Commissie hebben genomen om het Handvest uit te voeren[8].

2. VERBETERING VAN HET KLIMAAT VOOR KLEINE BEDRIJVEN

Voor complete informatie over de hieronder geschetste ontwikkelingen en voor gedetailleerde aanbevelingen voor toekomstige maatregelen wordt verwezen naar de ondersteunende documenten.

2.1 De lidstaten en Noorwegen: concrete resultaten op de prioritaire gebieden van het Handvest die dit jaar centraal staan

Dit jaarverslag besteedt bijzondere aandacht aan de gemaakte vooruitgang op drie van de tien prioritaire gebieden uit het Handvest:

- onderwijs in ondernemerschap, vooral middelbaar onderwijs;

- betere regelgeving, met name effectbeoordeling en faillissementswetgeving; en

- tekort aan vaardigheden, met name maatregelen om het gebrek aan geschoolde technici en ingenieurs te verhelpen.

Grafieken met het totale aantal maatregelen dat de lidstaten op deze gebieden hebben genomen zijn te vinden in de bijlage.

Onderwijs in ondernemerschap – Stimuleren van de ondernemingsgeest op school

De ontwikkelingen tonen een dynamisch beeld m.b.t. het onderwijs in ondernemerschap, maar in veel gevallen ontbreekt nog een coherent kader. Aangezien onderwijs in ondernemerschap een horizontale dimensie heeft, is een noodzakelijke eerste stap de totstandbrenging van formele relaties tussen diverse overheidssectoren, met name de ministeries van economie en onderwijs, met als doel een allesomvattende strategie op te zetten. Een dergelijke samenwerking bestaat al in verschillende landen, zoals Frankrijk, Nederland, Finland en Noorwegen . Ook hebben enkele van de nieuwe lidstaten, waaronder met name Litouwen, recente stappen in deze richting gedaan .

De volgende stap is dat de ontwikkeling van ondernemersvaardigheden en –attitudes in het nationale leerplan van middelbare scholen voor algemeen en beroepsonderwijs expliciet als een van de doelstellingen wordt erkend. Daarbij moet ondernemerschap in ruimezin worden opgevat, dat wil zeggen niet alleen als middel om nieuwe bedrijven op te starten, maar ook als algemene mentaliteit . Tot dusver zijn landen zoals Tsjechië, Spanje, Ierland, Polen, Finland en Noorwegen , waar ondernemerschap in het leerplan voor het algemeen middelbaar onderwijs al expliciet is erkend, nog in de minderheid. Een groter aantal positieveevoorbeelden is op technische en beroepsscholen te vinden.

Hoewel scholen een grote mate van zelfstandigheid hebben, verdient het toch aanbeveling de invoering van maatregelen ter bevordering van het onderwijs in ondernemerschap te steunen. Er zijn weliswaar enkele goede voorbeelden, maar actieve stimuleringsmaatregelen zijn tot dusver vrij beperkt gebleven. Onvoldoende specifieke lerarenopleiding blijft immers een probleem. Interessante ontwikkelingen kunnen worden gesignaleerd in Nederland, waar de regering proefprojecten in scholen steunt en goede werkwijzen verspreidt, en in het Verenigd Koninkrijk met zijn Enterprise Education Pathfinders .

Programma's die gebaseerd zijn op studenten die mini-ondernemingen of virtuele bedrijven runnen, zouden door onderwijsinstanties moeten worden erkend en gesteund en zouden ook beter moeten worden verwerkt in leerplannen – zoals bijvoorbeeld in Ierland – omdat ze beproefde methoden bevatten die aan de lokale context kunnen worden aangepast. In Europa participeren jaarlijks circa 600 000 studenten in leerlingbedrijven. Op alle onderwijsniveaus promoten niet-gouvernementele organisaties programma's die op deze methoden zijn gebaseerd, veelal in het kader van netwerken zoals Junior Achievement-Young Enterprise , EUROPEN (Practice Firms) en JADE . Een interessant voorbeeld is te vinden in Oostenrijk , waar in het middelbaar beroepsonderwijs systematisch met praktijkbedrijven wordt gewerkt.

Sommige landen moeten nog meer worden doordrongen van het belang van onderwijs in ondernemerschap op middelbare scholen. Verdere beleidsontwikkelingen zijn dringend nodig in Cyprus , Hongarije en Slowakije . In Portugal bestaan geen overheidsinitiatieven om de ondernemingsgeest op middelbare scholen te versterken. Er moeten ook meer inspanningen worden geleverd door Griekenland , waar regeringsinitiatieven op dit gebied momenteel beperkt zijn tot het technisch middelbaar onderwijs.

Betere regelgeving – Naleving voor kleine bedrijven vergemakkelijken

In het voorbije jaar hebben verschillende landen omvangrijke programma's gestart om het regelgevingskader voor het bedrijfsleven te verbeteren en in bijna alle lidstaten staan effectbeoordelingen hoog op de politieke agenda. In een groot aantal lidstaten zijn effectbeoordelingen al een vast bestanddeel bij de voorbereiding van nieuwe wetgeving. In de praktijk blijkt het echter moeilijk om ervoor te zorgen dat de resultaten ook werkelijk worden gebruikt om voorstellen te verbeteren en te vermijden dat de beoordeling een loutere formaliteit wordt.

Buitenproportioneel negatieve effecten op kleine bedrijven worden zelden of nooit beoordeeld. Slechts zeven landen onderzoeken het effect op kleine ondernemingen. Kleine bedrijven van bepaalde uit regelgeving voortvloeiende verplichtingen vrijstellen, zoals in het Handvest wordt voorgesteld, kan ook nuttig zijn om de last voor het kleinbedrijf te verlichten. Er zijn echter maar enkele landen die dergelijke vrijstellingen toestaan.

Nederland en het Verenigd Koninkrijk zijn leiders in het gebruik van regelgevingseffectbeoordelingen. Er is ook veel vooruitgang geboekt in Polen . Alle lidstaten wordt aanbevolen effectbeoordelingen te gebruiken als standaardinstrument om de kwaliteit van regelgeving te verbeteren en administratieve lasten uit de weg te ruimen.

Ook wordt meer samenwerking tussen overheidsdiensten aangemoedigd. Effectbeoordeling en monitoring zouden beter kunnen worden gecoördineerd door een horizontale eenheid binnen de regering, wat in vele lidstaten al het geval is. De invoering van e-overheidsprocedures zoals in Estland en Letland heeft bijgedragen tot raadpleging van belanghebbenden in de eerste fasen van de voorbereiding van wetgevingsvoorstellen en bij de uitvoering van effectbeoordelingen, en verdient derhalve aanbeveling.

Terwijl in talrijke landen veel vooruitgang is geboekt met het gebruik van effectbeoordelingen, moeten Frankrijk, Portugal, Slovenië en Slowakije op dit gebied nog meer inspanningen leveren. In sommige landen, zoals in Polen , is de termijn voor het raadplegen van belanghebbenden te kort voor een degelijk onderzoek naar het effect op het bedrijfsleven.

Faillissementswetgeving – Een nieuwe start vergemakkelijken

Buitensporig zware juridische gevolgen van faillissementen en ingewikkelde faillissementsprocedures kunnen een belemmering vormen voor ondernemerschap. Tijd- en geldrovende faillissementsprocedures moeten daarom worden herzien of aanleiding geven tot nieuwe wetgeving die snelle, goedkope, eenvoudige en voorspelbare procedures beoogt. Vaak hebben failliet verklaarde ondernemers meer succes bij de volgende poging een bedrijf op te zetten en het zou economische groei ten goede komen als eerlijke faillissementen een nieuwe kans kregen. Bonafide ondernemers zouden dus makkelijker een nieuwe start moeten kunnen maken.

In het voorbij jaar heeft de helft van de lidstaten zijn faillissementswetgeving herzien of is eraan begonnen. Een interessant recent voorbeeld is Spanje , dat zijn insolventiewet substantieel heeft verbeterd. Reddings- en herstructureringsprocedures die gericht zijn op de overleving en continuïteit van levensvatbare bedrijven, bestaan lang niet overal en waar ze bestaan, zijn ze meestal dringend aan verbetering toe. De nieuwe Franse wet voor het redden van bedrijven, die als doel heeft financiële moeilijkheden zo vroeg te onderkennen en failliete ondernemers een tweede kans te geven, en het Nederlandse project “Schuldhulpverlening voor ondernemers”, dat bedoeld is om het buitengerechtelijke schuldherstructureringsproces te vereenvoudigen, zijn veelbelovende recente ontwikkelingen.

Door tijdig actie te ondernemen kunnen de kansen om een bedrijf dat in financiële moeilijkheden verkeert te redden, aanzienlijk worden vergroot. Goedkoop advies voor ondernemers in financiële moeilijkheden – zoals dat in België door het “Centrum voor zelfstandigen en kleine ondernemingen in moeilijkheden” van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en in Nederland door het “Ondernemersklankbord” wordt verleend – zou moeten worden uitgebreid om de reddingskansen van bedrijven te vergroten. Continue steun van zakelijke partners, financiers, crediteuren en andere belanghebbenden kan onnodige faillissementen helpen vermijden en moet dus worden bevorderd. Om het stigma van falen te verminderen, zou de aanpak van faillissementen door de overheid in het algemeen proactiever moeten zijn, door eerder preventieve maatregelen aan te moedigen en niet alleen maar sancties te treffen als het al te laat is.

Hoewel tal van nieuwe maatregelen zijn genomen om faillissements- en herstructureringsprocedures te verbeteren en een nieuwe start te vergemakkelijken, hebben sommige landen nog veel werk voor de boeg. In Griekenland bijvoorbeeld is er op dit gebied geen vooruitgang geboekt en in Luxemburg bestaan er geen waarschuwingsmechanismen. Voorts zijn de faillissementsprocedures voor liquidatie in Slowakije en de herstructureringsprocedures in Polen nog te duur en te ingewikkeld. Ook vorderingen zijn gemaakt, sluit specifieke doel van maatregelen soms nog niet aan bij de aanbevelingen van het project “Herstructurering, faillissement en een nieuwe start” dat in het kader van de Best-procedure is uitegvoerd. In Tsjechië en Portugal bijvoorbeeld zullen de herziene insolventiewetten de positie van de crediteuren versterken en zo nieuwe maatregelen om de continuïteit van levensvatbare ondernemingen te waarborgen, ondermijnen.

Het tekort aan vaardigheden opvangen – Onderwijs en opleiding beter afstemmen op de behoeften van het bedrijfsleven

De meeste landen peilen huidige en toekomstige behoeften aan vaardigheden op steeds systematischer wijze en in samenwerking met andere belanghebbenden zoals bedrijven, sociale partners, regionale en brancheorganisaties. Sommige landen met traditionele banden tussen universiteiten en bedrijfsleven, zoals Zweden , hebben voor deze samenwerking een institutioneel kader tot stand gebracht. Andere landen bevorderen deze relaties door financiering, enquêtes, sectorale initiatieven of regelingen om middelbare opleidingen met een bedrijfsopleiding te combineren zoals in Italië .

Als gevolg van de regelmatigepeiling van de benodigde vaardigheden herzien de lidstaten geleidelijk aan hun onderwijs- en opleidingsbeleid om het beter op de huidige en verwachte structuurveranderingen op de arbeidsmarkt af te stemmen. De deelname van alle partners en met name van het bedrijfsleven aan de ontwikkeling en definitie van cursussen voor onderwijs en beroepsopleiding moet worden voortgezet en versterkt. Leerlingstelsels worden bijgewerkt en aantrekkelijker gemaakt, zoals in Frankrijk, en ook beter afgestemd op de marktbehoeften, zoals in Oostenrijk . Daarnaast wordt het technisch onderwijs versterkt en wordt informeel onderwijs in toenemende mate formeel erkend.

Het belang van levenslang leren wordt vaak onderstreept, hoewel maar weinig landen een uitgebreid systeem hebben om het te promoten. Nieuwe leermogelijkheden zoals e-learning en clusteren van opleidingsmogelijkheden worden maar in enkele landen onderzocht, namelijk in Ierland, Slovenië en het Verenigd Koninkrijk . Zowel openbare als particuliere investeringen voor de permanente ontwikkeling van essentiële vaardigheden moeten worden opgevoerd.

Advisering en voorlichting kunnen het imago van bepaalde beroepen helpen verbeteren en jongeren op het spoor zetten van een loopbaan die wellicht goede toekomstperspectieven biedt, zoals die van ingenieur en andere specialisaties op het gebied van techniek en informatie- en communicatietechnologie. Zowel lidstaten als ondernemers- en beroepsorganisaties zijn in dit opzicht steeds actiever met informatieverstrekking en beroepskeuzevoorlichting, televisieprogramma's en “science clubs”. Interessante recente ontwikkelingen zijn onder meer initiatieven van brancheorganisaties in Duitsland en Ierland .

In België is het volgen van de vraag naar vaardigheden op federaal en regionaal niveau voor verbetering vatbaar om zo voor meer mobiliteit tussen de regio's te zorgen.. Tsjechië, Griekenland en Slowakije moeten relaties tussen universiteiten en bedrijfsleven tot stand brengen en Italië zou een extra inspanning kunnen doen om gespecialiseerde opleidingen in bedrijven te steunen.

2.2 De kandidaat-lidstaten: de noodzaak om ondernemersvaardigheden te promoten en het wettelijke kader te verbeteren

De grootste uitdaging voor de kandidaat-lidstaten bestaat erin het concurrentievermogen van hun bedrijven te versterken. Voor Bulgarije en Roemenië gaat het er vooral om het wettelijke kader te verbeteren en de oprichting en de groei van nieuwe ondernemingen te bevorderen.

Terwijl in Roemenië en Turkije de effectbeoordeling nog moet worden geïntensiveerd, heeft Bulgarije op dit gebied veel vooruitgang geboekt. Wat de verbetering van de beschikbaarheid van vaardigheden betreft, kunnen enkele goede maatregelen worden gerapporteerd. Toch moet er nog meer worden gedaan om mogelijkheden voor levenslang leren te bieden en het aanbod van vaardigheden beter op de vraag van kleine bedrijven af te stemmen.

2.3 De Westelijke Balkanlanden en Moldavië: profijt trekken van de uitvoering van het Handvest

Het Handvest is in de Westelijke Balkanlanden en Moldavië in goede aarde gevallen. Bosnië en Herzegovina en ook Kosovo moeten nog extra inspanningen leveren om de voordelen van het Handvest ten volle te benutten. Het Handvest is voor de Commissie ook een hulpmiddel bij de beoordeling van de aanvraag van Kroatië en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië om toetreding tot de EU.

De meeste vooruitgang is geboekt op het gebied van het goedkoper en sneller starten van een onderneming in talrijke landen waaronder met name Servië, Kosovo, Moldavië en Bosnië en Herzegovina, waar de uitvoering van het Handvest is bespoedigd en de vereiste wetgeving is ingevoerd. Echter alleen Moldavië heeft een one-stop-shopsysteem. Onderwijs en opleiding in ondernemerschap bestaat in een of andere vorm in alle landen, maar blijft een vrijwillige activiteit die niet in het leerplan is geïntegreerd. In de meeste landen wordt regelgeving momenteel herzien. Tot op heden hebben heel weinig landen effectbeoordelingen van regelgeving ingevoerd of zijn van plan die in te voeren.

2.4 De Commissie: versterking van de MKB-dimensie in alle communautaire beleidsvormen

De MKB-dimensie wordt steeds beter geïntegreerd in de activiteiten van de EU…

De MKB-dimensie wordt meer en meer geïntegreerd in de activiteiten van de Europese Unie. Talrijke programma's en initiatieven zijn bedoeld voor of komen voornamelijk ten goede aan het MKB, wat bewijst dat de uitvoering van het Handvest goed vordert.

Het meerjarenprogramma voor ondernemingen en ondernemerschap, met name voor het midden- en kleinbedrijf (MKB)[9], dat een aantal specifieke financiële instrumenten omvat, en de resultaten van de onlangs voltooide projecten in het kader van de Best-procedure[10] blijven op succesvolle wijze bijdragen aan de verbetering van het klimaat voor het MKB. In het kader van het Actieplan voor ondernemerschap maakt de Commissie goede vorderingen bij de uitvoering van haar belangrijkste acties.

Voorts heeft de Commissie diverse steunprogramma's waarvan het MKB de directe of indirecte begunstigde is. De structuurfondsen vormen het belangrijkste MKB-instrument dat op regionaal en lokaal niveau toegankelijk is. Ook op onderzoeksgebied is aandacht besteed aan het MKB door het vaststellen van duidelijke streefcijfers wat de deelname van het MKB betreft. Ook veel andere programma’s zijn afgestemd op de behoeften van het MKB, zoals bijvoorbeeld die op het gebied van milieu, energie, opleiding of internationalisatie. Andere beleidsterreinen , zoals het mededingings- of handelsbeleid, houden eveneens rekening met de specifieke situatie van het MKB.

... maar er zijn toch nog verbeteringen nodig om de deelname van het MKB aan EU-programma's te vergemakkelijken

Vaak zijn procedures niet aangepast aan het MKB, zij het wat de administratieve lasten , zij het wat de benodigde tijd voor de evaluatie van projecten betreft. Om de deelname van het MKB te bevorderen, worden aanvullende maatregelen beoogd zoals het stellen van politieke prioriteiten en de versoepeling van het selectieproces en het programmabeheer. Ook de informatieverstrekking en steunverlening aan het MKB, met name via netwerken van de Commissie zoals de Euro Info Centres (EIC's) en de Relay Centra voor Innovatie (RCI's), moeten worden verbeterd en de relevantie van EU-programma's voor het MKB moet systematisch worden geëvalueerd.

Wat wetgeving en het effect ervan op het MKB betreft, heeft de vooruitgang op het gebied van de effectbeoordelingsprocedures bemoedigende resultaten opgeleverd. Dit heeft geleid tot beter gefundeerde beleidsvorming en meer overleg. In de door de Commissie goedgekeurde of voorgestelde wetgeving is rekening gehouden met de situatie van het MKB, wat in sommige gevallen resulteerde in vrijstellingen of aangepaste eisen voor kleine bedrijven, zoals bijvoorbeeld lagere tarieven en specifieke administratieve bijstand op het gebied van farmaceutische producten. Momenteel verfijnt en vereenvoudigt de Commissie haar interne richtsnoeren voor effectbeoordelingen om de gevolgen voor bijvoorbeeld het concurrentievermogen van ondernemingen beter te kunnen evalueren.

3. SAMEN SUCCES OOGSTEN DOOR VAN ELKAAR TE LEREN

De open coordinatiemethode werpt vruchten af...

Het Handvest is heel doeltreffend gebleken bij het in kaart brengen van gebieden waarop de lidstaten vooruitgang hebben geboekt bij het stimuleren van kleine bedrijven. Het verstrekt tevens waardevolle informatie over gebieden waarop meer moet worden gedaan. Hoewel de lidstaten zich ingespannen om maatregelen op alle gebieden van het Handvest te nemen , hebben zij niettemin verschillende prioriteiten en expertisegebieden.

De rapporten in het kader van de Best-procedure vormen een andere waardevolle bron van aanbevelingen en bevatten talrijke voorbeelden van goede werkwijzen die hun deugdelijkheid al hebben bewezen. Sinds 2001 werkt de Commissie samen met nationale deskundigen aan diverse dergelijke projecten, wat voorbeelden van goede werkwijzen, conclusies en aanbevelingen heeft opgeleverd. Daarna is het zaak om op basis van die conclusies en aanbevelingen actie te ondernemen.

...zoals uit een aantal concrete voorbeelden blijkt

Het aantal lidstaten dat inspiratie heeft geput uit maatregelen in andere lidstaten en uit de aanbevelingen van Best-projecten , en hebben zo van elkaars sterke punten hebben kunnen profiteren, is voor de derde maal op rij toegenomen.

Zo heeft het Best-project “Onderwijs in ondernemerschap” bijgedragen aan recente positieve ontwikkelingen in Estland, Litouwen en Noorwegen . Bij de voorbereidingen van het uitgebreide ondernemerschapsprogramma in Zweden hebben dit Best-project, het actieprogramma van de Commissie voor ondernemerschap en de nationale rapporten van andere landen, waaronder met name Spanje en Finland , als inspiratiebron gediend.

Ook het Best-project “Herstructurering, faillissement en een nieuwe start” heeft diverse landen geïnspireerd. Cyprus, Letland, Hongarije en Noorwegen verklaren dat zij bij de herziening van hun wetgeving rekening hebben gehouden met de aanbevelingen van dit project.

Zolang het nieuwe Spaanse agentschap voor effectbeoordeling zijn werkzaamheden nog niet heeft aangevat, worden effectbeoordelingen in Spanje uitgevoerd op basis van richtsnoeren die in andere lidstaten worden toegepast. Bulgarije heeft een effectbeoordelingsmethode uitgewerkt waarbij rekening wordt gehouden met de ervaringen van Nederland en Slowakije .

Sommige landen hebben er heel in het bijzonder op toegezien dat de aanbevelingen van het Handvest en de resultaten van Best- projecten in de praktijk worden omgezet. Malta publiceert een jaarlijks actieplan waarin de initiatieven voor elk van de tien gebieden van het Handvest uiteen worden gezet en kwantificeerbare relevante doelstellingen worden vastgesteld, die dan aan de hand van een scorebord worden getoetst. De initiatieven worden met alle belangrijke partners op een nationale conferentie en tijdens drie parlementszittingen besproken.

In andere landen, zoals Denemarken en Frankrijk , kan de follow-up nog worden verbeterd om meer profijt te trekken van het uitvoeringsproces.

De conferenties over het Handvest bieden een uitstekend forum voor de uitwisseling van goede werkwijzen

De Commissie blijft de verspreiding van de geconstateerde goede werkwijzen bevorderen. De conferentie van juni 2004 in Dublin bood een succesrijk forum voor de uitwisseling van de goede werkwijzen die in recente rapporten over de uitvoering van het Handvest staan beschreven . De volgende conferentie zal op 15 en 16 juni 2005 in Luxemburg plaatsvinden. Voorts dragen ook nationale conferenties zoals die in Malta ertoe bij dat kleine bedrijven hoog op de agenda blijven staan.

4. DE LISSABON-DOELSTELLINGEN REALISEREN

EUROP a heeft nog een lange weg af te leggen om de doelstelling van Lissabon voor 2010 te halen. De vooruitgang is sterk afhankelijk van het succes van onze inspanningen om ondernemerschap en kleine bedrijven te stimuleren. We hebben een klimaat nodig waarin kleine bedrijven niet verstikt worden door administratieve rompslomp en waarin mensen met ondernemingszin hun ideeën in bedrijven kunnen omzetten. Volgens het rapport-Kok dat in november jongstleden is gepresenteerd als bijdrage tot de tussentijdse evaluatie van de Lissabon-strategie, is het absoluut noodzakelijk het juiste klimaat voor ondernemers te scheppen om Europa concurrerender te maken.

De voortgangsverslagen over het Actieplan voor ondernemerschap zullen aan de rapporteringsmechanismen voor het Handvest worden gekoppeld. Nog één stap verder zetten en het Handvest herzien om er de aan ondernemerschap gerelateerde kwesties die in het Actieplan aan bod komen, in op te nemen, zou het rapportageproces nog meer vereenvoudigen, zoals door de Raad Concurrentievermogen van maart 2004 trouwens is voorgesteld. Om verwezenlijking van de Lissabon-doelstellingen naderbij te brengen, is de Commissie van plan een voorstel over een herziening van het Handvest in deze richting voor te bereiden, daarbij rekening houdend met de prioriteiten van het Actieplan ondernemerschap en met de ervaring die in bijna vijf jaar met de uitvoering van het Handvest is opgedaan.

BIJLAGE

De lidstaten werd verzocht een reeks vragen te beantwoorden over de prioritaire gebieden van het verslag van 2005, voornamelijk op basis van de aanbevelingen van de relevante projecten in het kader van de Best-procedure. De grafieken tonen het totale aantal genomen maatregelen uit een selectie van voorgestelde nuttige maatregelen. De volledige tabellen, gebaseerd op de antwoorden van de lidstaten, zijn in het verslag over de activiteiten in de lidstaten, SEC(2005)167; SEC(2005)168; SEC(2005)169; SEC(2005)170, opgenomen als de tabellen 1 tot en met 4.

[pic]

* Uitsluitend gebaseerd op de gegevens voor de deelstaat Baden-Württemberg. De situatie verschilt van de ene deelstaat tot de andere.

[pic]

[pic]

[pic]

NB. Het aantal bestudeerde maatregelen verschilt naar gelang van de gebieden. In elke grafiek wordt het maximumaantal maatregelen aangegeven door de schaal aan de linkerkant.

[1] “Europa”, bestaande uit EU-25 + 3 kandidaat-lidstaten + IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland. Bron: Waarnemingspost van het Europese MKB, 2003/7.

[2] http://europa.eu.int/comm/enterprise/enterprise_policy/charter/index.htm.

[3] COM(2004) 70 definitief van 11.2.2004.

[4] http://europa.eu.int/comm/lisbon_strategy/group/index_en.html.

[5] Algerije, Egypte, Israël, Jordanië, Libanon, Marokko, de Palestijnse Autoriteit, Syrië en Tunesië.

[6] De MKB-gezant is door de diensten van de Commissie in december 2001 aangesteld om nauwere contacten te leggen met het midden- en kleinbedrijf (MKB) en de MKB-organisaties en om erop toe te zien dat met de behoeften van het MKB in alle EU-beleidsmaatregelen, -programma's en -wetgeving terdege rekening wordt gehouden.

[7] Vorige verslagen: COM(2001) 122 definitief van 7.3.2001; COM(2002) 68 definitief van 6.2.2002; COM(2003) 21 definitief van 21.1.2003; COM(2004) 64 definitief van 11.2.2004.

[8] SEC(2005) 167; SEC(2005) 168; SEC(2005) 169; SEC(2005) 170.

[9] Beschikking 2000/819/EG van de Raad van 20 december 2000, PB L 333 van 29.12.2000, blz. 84.

[10] In het context van het meerjarenprogramma biedt de Best-procedure via de open coördinatiemethode een kader voor het stimuleren van de inspanningen van de lidstaten om op een beperkt aantal specifieke gebieden de beste werkwijzen de identificeren en uit te wisselen; zij draagt zo bij aan de uitvoering van het Handvest.