COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(91) 528 def. 
Brussel, 13 december 1991 
Voorstel voor een 
VERORDENING (EEG) VAN DE RAAD 
tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 1408/71 
betreffende de toepassing van de sociale zekerheidsregelingen 
op werknemers en zelfstandigen, alsmede op hun gezinsleden 
die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen en van 
Verordening (EEG) nr. 574/72 tot vaststelling van de 
wijze van toepassing van Verordening (EEG) nr. 1408/71 
(door de Commissie ingediend) 

TOELICHTING 
van het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging 
van Verordening (EEG) nr. 1408/71 betreffende de toepassing van 
de sociale zekerheidsregelingen op werknemers en zelfstandigen, 
alsmede op hun gezinsleden, die zich binnen de Gemeenschap 
verplaatsen en van Verordening (EEG) nr. 574/72 tot vaststelling 
van de wijze van toepassing van de Verordening (EEG) nr. 1408/71. 
*• VOORGESCHIEDENIS 
Overeenkomstig artikel 51 van het EEG-Verdrag dient de Raad de 
maatregelen op het gebied van de sociale zekerheid vast te 
stellen welke nodig zijn voor de totstandkoming van het vrije 
verkeer van werknemers, door met name een stelsel in te voeren 
waardoor het mogelijk is : 
- de tijdvakken van verzekering, arbeid of wonen samen te tellen, 
en 
- de uitkeringen te betalen op het gehele grondgebied van de 
Gemeenschap. 
Op basis van deze bepalingen, samen met de bepalingen van 
artikelen 2 en 7 van het Verdrag, werden de Verordeningen nrs. 3 
en 4 van de Raad betreffende de sociale zekerheid van migrerende 
werknemers aangenomen; deze werden later vervangen door resp. de 
Verordeningen (EEG) nr. 1408/71 (1) en (EEG) nr. 574/72 (2). 
(1) Verordening (EEG) nr. 1408/71 van de Raad van 14 juni 1971, 
betreffende de toepassing van de sociale zekerheidsregelingen 
op loontrekkenden en hun gezinnen, die zich binnen de 
Gemeenschap verplaatsen (PB nr. L 149 van 5 juli 1971) 
(2) Verordening (EEG) nr. 574/72 van de Raad van 21 maart 1972 tot 
vaststelling van de wijze van toepassing van Verordening (EEG) 
nr. 1408/71 betreffende de toepassing van de sociale 
zekerheidsregelingen op loontrekkenden en hun gezinnen, die 
zich binnen de Gemeenschap verplaatsen (PB nr. L 74 van 27 
maart 1972). 
Vervolgens werd de werkingssfeer van beide verordeningen tot de 
zelfstandigen uitgebreid, en dit op basis van de artikelen 2, 7, 
51 en 235 van het Verdrag (3). 
Dat hiervoor een beroep diende te worden gedaan op het artikel 
235, is te wijten aan het feit dat geen enkele andere bepaling 
van het Verdrag aan de Raad de mogelijkheid biedt om voor deze 
categorie werknemers coördinatievoorschriften inzake sociale 
zekerheid aan te nemen, hoewel uit de ervaring blijkt dat dit 
noodzakelijk is. De zelfstandigen blijven evenwel uitgesloten van 
de toepassing van sommige specifieke bepalingen in verband met 
werkloosheids- en gezinsbijslagen. 
Men kan zich op geen enkele bepaling van het Verdrag beroepen om 
de aan de sociale zekerheid inherente hinderpalen voor het vrije 
verkeer van personen die geen werknemers of gezinsleden van 
werknemers zijn, uit de weg te ruimen. 
Toch is het met het oog op de sociale dimensie van de interne 
markt en voor de verwezenlijking van het Europa van de burgers, 
noodzakelijk om de sociale zekerheidsregelingen van deze personen 
op elkaar af te stemmen. 
In het door de Europese Akte aan het Verdrag toegevoegde 
artikel 8 A is immers bepaald dat er een interne markt tot stand 
moet worden gebracht die een ruimte zonder binnengrenzen omvat 
waarin het vrije verkeer van personen gewaarborgd is. 
(3) Verordening (EEG) nr. 1390/81 van 12 mei 1981 houdende 
uitbreiding van Verordening (EEG) nr. 1408/71 betreffende de 
toepassing van de sociale zekerheidsregelingen op 
loontrekkenden en hun gezinnen die zich binnen de Gemeenschap 
verplaatsen, tot zelfstandigen en hun gezinsleden; Verordening 
(EEG) nr. 3795/81 van 8 december 1981 houdende uitbreiding van 
Verordening (EEG) nr. 574/72 tot zelfstandigen en hun 
gezinnen. 
- 4 -
Drie richtlijnen uit 1990 (4) gebaseerd met name op voornoemd artikel 8 A, 
voorzien in een algemeen verblijfsrecht aan alle gemeenschapsonderdanen, 
op het gebied van de Lid-Staten. 
Het gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van de 
werkenden bevestigt deze beginselen, door de nadruk te leggen op 
het recht op sociale bescherming. 
In dat verband maakt het programma van de Commissie voor 1991 
uitdrukkelijk melding van de uitbreiding van de Verordeningen 
nrs. 1408/71 en 574/72 betreffende de sociale zekerheid. 
Rekening houdend met de nieuwe context voor de 
coördinatievoorschriften, dient deze uitbreiding tezelfdertijd in 
twee richtingen te gebeuren .-
enerzijds dient ernaar te worden gestreefd ook de 
bijzondere stelsels voor ambtenaren op te nemen; deze 
vallen op dit ogenblik nog buiten de materiële werkingssfeer 
van de verordeningen krachtens artikel 4, lid 4 van 
Verordening (EEG) nr. 1408/71 ; 
anderzijds moet het mogelijk worden alle stelsels die van 
toepassing zijn op alle nog niet onder de verordening 
vallende personen te coördineren, op voorwaarde dat deze 
personen in één van de Lid-Staten verzekerd zijn. 
Tijdens de vergadering van de Administratieve Commissie voor de 
sociale zekerheid van migrerende werknemers werd nader ingegaan 
op de specifieke kenmerken van de bijzondere stelsels voor 
ambtenaren en op de speciale situatie van de studenten. Daarbij 
werd ernaar gestreefd de bepalingen van de Verordeningen (EEG) 
nr. 1408/71 en nr. 574/72 uit te breiden tot alle verzekerden. 
(4) Richtlijn n° 90/365/CEE van de Raad van 28 juni 1990 betreffende het 
verblijfsrecht van werknemers en zelfstandigen die hun beroepswerkzaamheid 
hebben beëindigd (P,B. n° L 180 van de Raad van 13.07.1990); Richtlijn 
nü 90/364/CEE van de Raad van 28 juni 1990 betreffende het verblijfsrecht 
(P. B. n° L 180 van 13.07.1990); Richtlijn n° 90/366/90 van de Raad van 
28 juni 1990 betreffende het verblijfsrecht van studenten (P. B. n° L 180 
du 13.07.1990). 
- 5 -
Het huidige voorstel voor een verordening is opgesteld op basis 
van deze werkzaamheden. 
II. JURIDISCHE GRONDSLAG 
Dit voorstel voor een verordening beoogt sommige bepalingen van 
de Verordeningen nrs. 1408/71 en 574/72 zodanig aan te passen dat 
ze toepasselijk zijn op alle verzekerde personen. 
Dit voorstel is derhalve gebaseerd op de verdragsbepalingen 
waarop ook die verordeningen steunen, d.w.z. op de artikelen 2, 7 
en 51, en op artikel 235 van het Verdrag, aangezien gebleken is 
dat er weliswaar behoefte bestaat aan iniatieven op het gebied 
van sociale zekerheid om de communautaire doelstelling van het 
vrije personenverkeer te verwezenlijken, maar dat de daartoe 
noodzakelijke middelen niet in het Verdrag zijn vermeld. 
III. ALGEMENE OPMERKINGEN 
Aangezien dit voorstel in het algemeen bedoeld is om de 
regelingen die van toepassing zijn op werknemers en zelfstandigen 
uit te breiden tot de gehele verzekerde bevolking, worden de 
reeds van kracht zijnde bepalingen voor deze personen en hun 
gezinsleden er absoluut niet door gewijzigd; het voorstel is een 
aanvulling van de reeds bestaande bepalingen. 
Om redenen van billijkheid en van gemak wordt voorgesteld om 
zoveel mogelijk op de nog niet gedekte personen dezelfde of 
analoge regels toe te passen als op de werknemers, de 
zelfstandigen en hun gezinsleden. 
De doelstelling van dit voorstel is dus, de communautaire 
coördinatieregels uit te breiden tot alle verzekerden, en met 
name tot de studenten en de niet-actieve personen. 
b -
Derhalve zouden deze personen dan ook genieten van 
a) een gelijke behandeling als de burgers van het land op het 
gebied van de interne wetgeving van de Lid-Staten; 
b) de aanwijsregels inzake de toepasselijke wetgeving, met 
uitzondering evenwel van de studenten, van wie de situatie 
uiteraard tijdelijk en wisselvallig is, zodat voor hen enkel 
bijzondere bepalingen in verband met de toekenning van 
prestaties kunnen worden opgesteld; 
c) de samentelling van de tijdvakken van verzekering, werken en 
wonen voor het verkrijgen van het recht op prestaties; 
d) indien mogelijk, de overeenkomstige toepassing van de 
bijzondere bepalingen voor het verkrijgen van het recht op 
prestaties ; 
e) de export van pensioenen en renten ingeval van invaliditeit, 
ouderdom, nagelaten betrekkingen en arbeidsongevallen naar het 
gehele grondgebied van de Gemeenschap, mits enkele voorwaarden 
en uitzonderingen. 
Het opschrift van de verordeningen werd gewijzigd : er is geen 
sprake meer van werknemers en hun gezinsleden, maar van personen 
Ook is voorgesteld de bijzondere stelsels voor ambtenaren en met 
hen gelijkgesteld personeel, alsmede de bijzondere stelsels voor 
niet-actieve personen, op te nemen in het toepassingsgebied van 
de verordening. 
Voor wat de bijzondere stelsels voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden betreft heeft de Commissie, strikt juridisch 
gezien, rekening gehouden met de jurisprudentie van het Hof van 
Justitie betreffende artikel 48, lid 4 van het Verdrag. 
Ten gevolge van deze jurisprudentie is de Commissie van mening 
dat de bijzondere stelsels voor ambtenaren in de materiële 
werkingssfeer van de verordeningen moeten worden opgenomen, 
behalve in gevallen van overheidsdeelneming. 
De Commissie is zich bewust van de problemen waartoe een 
dergelijke aanpak leiden kan, en is dan ook bereid de eventueel 
noodzakelijke aanpassingen op administratief gebied in overweging 
te nemen, en alle mogelijke voorstellen die tot de oplossing van 
de problemen kunnen bijdragen grondig te bestuderen. 
Het hoofdstuk over werkloosheid is nu overigens uitgebreid tot de 
zelfstandigen en tot de personen die voor de eerste maal werk 
zoeken. 
De algemene bepalingen, de diverse bepalingen en de overgangs- en 
slotbepalingen van de verordeningen worden eveneens tot alle 
verzekerde personen uitgebreid. 
IV. BIJZONDERE OPMERKINGEN 
Artikel 1 
Wijzigingen van Verordening (EEG) nr. 1408/71 
Wijziging van de titel van de verordening. 
In de voorgestelde wijziging is er rekening mee gehouden dat 
de werkingssfeer uitgebreid werd van alleen maar de werknemers 
en hun gezinsleden tot alle verzekerde personen. 
Toevoeging van een alinea c) bis en wijziging van 
alinea j) in het eerste artikel. 
In de nieuwe alinea c) bis wordt de term "student" 
gedefinieerd. Studenten die zelf werknemer zijn of behoren tot 
het gezin van een werknemer zijn uitdrukkelijk uitgesloten. 
Dank zij die definitie kan deze nieuwe en talrijke groep van 
personen die tot de werkingssfeer van de verordening zullen 
behoren, duidelijker worden omschreven. 
De gewijzigde alinea j) verwijst trouwens naar het nieuwe 
lid 2 bis van artikel 4 van dit voorstel : de betekenis van de 
term "wetgeving" wordt uitgebreid tot de wettelijke regelingen 
inzake bijzondere stelsels voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden. 
3. Wijziging van artikel 2 
- 8 -
In het vervolg dient de personele werkingssfeer van deze 
verordening volgende personen te omvatten : 
- de werknemers, de ambtenaren en met hen gelijkgestelden, 
de studenten, alsmede hun gezinsleden en hun nagelaten 
betrekkingen (leden 1 en 2); 
- gepensioneerden en andere personen, hierna "niet-
actieven" genoemd (lid 3). 
Het gaat hier om een wijziging van fundamenteel belang 
aangezien de bepalingen van de verordening nu alle personen 
ten goede komen, zodra zij in één van de Lid-Staten verzekerd 
zijn. De nieuwe categorieën zijn : de studenten, hun 
gezinsleden en hun nagelaten betrekkingen, alsmede de niet-
actieve personen die geen gezinslid zijn van een werknemer of 
van een student, en ook geen pensioen- of rentetrekker zijn. 
Ook de gezinsleden van ambtenaren die vroeger niet gedekt 
waren, zijn nu opgenomen. 
Toevoeging van een lid 2 bis, en wijziging van artikel 4, 
lid 4. 
Met lid 2 bis wordt de algemene beschikking van lid 2 
aangevuld : hierin is bepaald dat de bijzondere stelsels voor 
ambtenaren en met hen gelijkgestelden alsmede de bijzondere 
stelsels voor niet-actieven in de materiële werkingssfeer van 
de verordening zijn opgenomen, eventueel met inachtneming van 
de in de bijlage te vermelden bijzonderheden en 
uitzonderingen. 
Verschillende van deze stelsels vertonen namelijk 
eigenaardigheden waardoor de coördinatieregels niet zonder 
meer kunnen worden toegepast. 
De Commissie sluit niet uit dat de bepalingen met betrekking 
tot de bijzondere stelsels voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden nog zullen moeten worden veranderd om tegemoet 
te komen aan de bijzonderheden van de nationale wetgevingen en 
tezelfdertijd het communautair recht na te leven. 
In lid 4 van artikel 4 is de verwijzing naar de bijzondere 
stelsels voor ambtenaren en met hen gelijkgestelden, die 
vroeger krachtens deze bepaling waren uitgesloten, geschrapt. 
9 -
5. Wijziging van artikel 10, lid 2 
Aangezien deze bepaling thans betrekking heeft alle verzekerde 
personen worden de woorden "als werknemer of als zelfstandige" 
geschrapt. 
6. Wijziging van artikel 13, lid 2, sub f). 
Deze nieuwe en ruimere formulering omvat de in de huidige 
alinea f) bedoelde situatie, met name een persoon die ophoudt 
onderworpen te zijn aan de wettelijke regeling van een Lid­
staat zonder dat hij aan de wettelijke regeling van een andere 
Lid-Staat wordt onderworpen. Deze formulering dekt de 
volledige categorie niet-actieven met inbegrip van pensioen­
en rentetrekkers die in principe onderworpen zijn aan de 
wetgeving van het land waarin zij wonen. Er werd van uitgegaan 
dat het begrip "woonplaats" niet gebruikt kan worden voor 
studenten, van wie de situatie uiterst veranderlijk is. 
Studenten zijn dus uitdrukkelijk uitgesloten, wat als gevolg 
heeft dat de op hen van toepassing zijnde wetgeving door geen 
enkele communautaire bepaling kan worden vastgesteld. 
Studenten kunnen evenwel verstrekkingen en uitkeringen 
ontvangen volgens de bijzondere regels die in de volgende 
bepalingen van de verordening zijn voorzien. 
7. Wijziging van artikel 22, lid 3. 
Tussen de eerste en tweede zin wordt een zin ingevoegd, 
waardoor het mogelijk wordt dat gezinsleden van werknemers die 
studeren in een andere Lid-Staat dan de Lid-Staat waar zij 
verzekerd zijn altijd recht hebben op geneeskundige verzorging 
op het grondgebied van de Lid-Staat waar zij studeren, ook 
indien deze zorgen niet urgent zijn. 
8. Wijziging van artikel 25, leden 1 en 2. 
Aan het einde van lid 1 wordt een zin toegevoegd waardoor dit 
lid ook van toepassing wordt op de nieuwe werkzoekenden, - dit 
is de categorie waar het nieuwe artikel 71 ter naar verwijst -
die zich naar een andere Lid-Staat dan de bevoegde Lid-Staat 
begeven om er werk te zoeken. 
- 10 -
Bovendien is lid 2, net zoals artikel 71, lid 1, sub a) ii) 
en sub b) ii) eerste zin waarnaar lid 2 verwijst, eveneens 
uitgebreid tot de zelfstandigen. 
9. Nieuwe afdeling 5 bis in het eerste hoofdstuk van titel III. 
Deze nieuwe afdeling bevat bijzondere bepalingen voor de 
toekenning van prestaties in verband met ziekte en moederschap 
aan personen die vallen onder een bijzonder stelsel voor 
ambtenaren en met hen gelijkgestelden, aan studenten en aan 
niet-actieven. 
10. Nieuw artikel 34 bis. 
Dit nieuwe artikel verklaart alle bepalingen van het hoofdstuk 
"ziekte en moederschap" van overeenkomstige toepassing voor de 
personen die vallen onder een bijzonder stelsel voor 
ambtenaren en met hen gelijkgestelden. 
11. Nieuw artikel 34 ter. 
Door het nieuwe artikel kunnen alle bestaande bepalingen die 
van belang kunnen zijn voor de student en zijn gezinsleden 
(lid 1) op overeenkomstige wijze op hen worden toegepast; 
daarnaast zijn er een aantal specifieke bepalingen voor 
gevallen waarin hij studeert of een beroepsopleiding volgt in 
een andere Lid-Staat dan de bevoegde Staat waar hij voor zijn 
vertrek verzekerd was (lid 2). 
12. Nieuw artikel 34 quater. 
Met dit nieuwe artikel kunnen alle bestaande bepalingen die 
van belang kunnen zijn voor de niet-actieven op 
overeenkomstige wijze op hen worden toegepast. 
13. Wijziging van artikel 35, lid 3 
Door deze wijziging kan deze bepaling worden uitgebreid 
tot alle personen op wie de verordening van toepassing is, 
door de verwijzing naar de termen "werknemers en zelfstan­
digen" en "gezinsleden" te vervangen door "de personen op 
wie deze verordening van toepassing is". 
- 11 
14. Nieuwe afdeling 5 in hoofdstuk 2 van titel III. 
Deze wijziging strekt ertoe dat de bepalingen van het 
hoofdstuk "invaliditeit" worden uitgebreid tot de personen 
die vallen onder een bijzonder stelsel voor ambtenaren en met 
hen gelijkgestelden, tot de student en de niet-actieven. 
15. Nieuw artikel 43 bis. 
Hierdoor worden de bepalingen van de vorige afdelingen van 
het hoofdstuk van overeenkomstige toepassing op een persoon 
die onderworpen is aan een bijzonder stelsel voor ambtenaren 
en met hen gelijkgestelden (lid 1), terwijl via specifieke 
bepalingen rekening wordt gehouden met de tijdvakken die deze 
persoon in het kader van een algemeen of bijzonder stelsel 
van een andere Lid-Staat vervuld heeft (leden 2 en 3) : er 
moet worden vastgesteld welke de voorwaarden zijn om deze 
tijdvakken in aanmerking te nemen voor het verkrijgen van een 
recht op prestaties. 
16. Nieuw artikel 43 ter. 
Hierdoor worden de bepalingen van de vorige afdeling van het 
hoofdstuk van overeenkomstige toepassing op studenten en 
niet-actieven. 
17. Invoering van een afdeling 1 "Werknemers of zelfstandigen" en 
een afdeling 2 
"Andere dan in afdeling 1 bedoelde personen" in hoofdstuk 3 
van titel III. 
Deze tweede afdeling strekt ertoe de voordelen van de 
bepalingen van de eerste afdeling van het hoofdstuk "ouderdom 
en overlijden (pensioenen)" ook toe te kennen aan personen 
die vallen onder een bijzonder stelsel voor ambtenaren en met 
hen gelijkgestelden, aan studenten en aan de niet-actieven. 
18. Nieuw artikel 51 bis. 
Door dit nieuwe artikel kunnen de bepalingen van afdeling 1 
van het hoofdstuk overeenkomstig worden toegepast op de 
persoon die valt onder het bijzondere stelsel voor ambtenaren 
en met hen gelijkgestelden (lid 1), terwijl specifieke regels 
voorzien zijn om de tijdvakken die door deze persoon in het 
kader van een algemeen of bijzonder stelsel zijn vervuld 
(leden 2 en 3) in aanmerking te nemen. 
- 12 -
19. Nieuw artikel 51 ter. 
Het nieuwe artikel strekt ertoe de vorige bepalingen van 
afdeling 1 overeenkomstig toe te passen op studenten en niet-
actieve personen. 
20. Invoering van een afdeling 5 in hoofdstuk 4 van Titel III. 
Met deze nieuwe afdeling wordt beoogd de bepalingen van het 
hoofdstuk "arbeidsongevallen en beroepsziekten" uit te breiden 
tot de personen die aan een bijzonder stelsel voor ambtenaren 
en met hen gelijkgestelden of aan een stelsel voor studenten 
zijn onderworpen. Niet-actieven komen uiteraard niet ter 
sprake als het om arbeidsongevallen en beroepsziekten gaat; 
daarentegen wel de studenten die.een beroepsopleiding volgen. 
21. Nieuw artikel 63 bis. 
Dit nieuwe artikel maakt het mogelijk op overeenkomstige wijze 
de voorgaande bepalingen van het hoofdstuk toe te passen op 
een persoon die onderworpen is aan een bijzonder stelsel voor 
ambtenaren en met hen gelijkgestelden. 
22. Nieuw artikel 63 ter. 
Overeenkomstige toepassing van de voorgaande bepalingen van 
het hoofdstuk op de student. 
23. Invoering van een afdeling 1 "Werknemers of zelfstandigen" en 
een afdeling 2 "andere dan in afdeling 1 bedoelde personen" in 
het hoofdstuk 5 van Titel III. 
De tweede afdeling strekt ertoe de bepalingen van de eerste 
afdeling van het hoofdstuk "Uitkeringen bij overlijden" uit te 
breiden tot personen die onderworpen zijn aan een bijzonder 
stelsel voor ambtenaren en met hen gelijkgestelden, tot 
studenten en niet-actieven. 
Nieuw artikel 66 bis 
Dit nieuwe artikel maakt het mogelijk op overeenkomstige wijze 
de bepalingen van afdeling 1 van het hoofdstuk toe te passen 
op een persoon die onderworpen is aan een bijzonder stelsel 
voor ambtenaren en met hen gelijkgestelden. 
- 13 -
25. Nieuw artikel 66 ter. 
Dit artikel maakt het mogelijk de afdeling 1 van het hoofdstuk 
op overeenkomstige wijze toe te passen op de student en de 
niet-actieve persoon. 
26. Wijziging van de leden 1 t/m 4 van artikel 67. 
Dit strekt ertoe de bepalingen in verband met de werkloosheid 
uit te breiden tot de zelfstandigen. 
Wijziging van artikel 71, lid 1. 
Strekt ertoe deze bepalingen uit te breiden tot de 
zelfstandigen. 
28. Invoering van een afdeling 4 in hoofdstuk 6. 
Door deze nieuwe afdeling worden de bepalingen van het 
hoofdstuk toegepast op enerzijds de personen die onderworpen 
zijn aan een bijzonder stelsel voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden, en anderzijds op de nieuwe werkzoekenden. 
29. Nieuw artikel 79 bis. 
Overeenkomstige toepassing van dit hoofdstuk op personen die 
onderworpen zijn aan een bijzonder stelsel voor ambtenaren en 
met hen gelijkgestelden. 
30. Nieuw artikel 71 ter. 
Overeenkomstige toepassing van het hoofdstuk op de nieuwe 
werkzoekenden, binnen de perken van de 
coördinatievoorschriften (d.w.z. indien in de nationale 
wetgeving voor deze categorie werklozen werkloosheids­
uitkeringen zijn voorzien). Voorzover de uitkeringen door de 
wettelijke regeling van één of meer Lid-Staten voorzien zijn, 
is het niet meer dan logisch dat werklozen die nog nooit 
gewerkt hebben, in het kader van een coördinatie die 
uitgebreid wordt tot alle personen, genieten kunnen van 
dezelfde regelingen als de werkloze werknemers. 
14 
31. Wijziging van artikel 72. 
Dit artikel werd gewijzigd om het mogelijk te maken dat ook de 
tijdvakken van wonen van de betrokken personen worden 
samengeteld met het oog op het verkrijgen van gezinsbijslagen. 
32. Wijziging van artikel 72 bis. 
Aangezien artikel 71, lid 1 nu eveneens van toepassing wordt 
op de zelfstandigen, dient ook deze bepaling in verband met 
kinderbijslagen, die naar artikel 71, lid 1 verwijst, te 
worden gewijzigd. 
33. Wijziging van artikel 74. 
De woorden "werkloze werknemer of zelfstandige" worden 
vervangen door "werkloze", want het is mogelijk dat deze 
werkloze nog nooit heeft gewerkt, als hij bijvoorbeeld een 
nieuwe werkzoekende is, zoals bedoeld in artikel 71 ter. 
34. Nieuw artikel 76 bis. 
Overeenkomstige toepassing van de bepalingen van het hoofdstuk 
"gezins- en kinderbijslagen" op de personen die onderworpen 
zijn aan een bijzonder stelsel voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden. 
35. Nieuw artikel 76 ter. 
Maakt het mogelijk de tijdvakken van verzekering voor 
studenten en niet-actieven samen te tellen. Lid-Staten die dat 
wensen kunnen bovendien de gezinsbijslagen "exporteren" 
(d.w.z. deze prestaties toekennen aan gezinsleden die op het 
grondgebied van een andere dan de bevoegde Lid-Staat wonen) 
deze mogelijkheid kan in de respectievelijke nationale 
wetgevingen ingeschreven worden. 
36. Nieuw artikel 79 bis. 
De geschikte bepalingen van hoofdstuk 8 zijn van 
overeenkomstige toepassing op de wees van een persoon die 
onderworpen is aan een bijzonder stelsel voor ambtenaren en 
met hen gelijkgestelden, zodat de gezinsbijslagen aan deze 
categorie kunnen worden toegekend. 
- 15 
37. Wijziging van de benaming van de Administratieve Commissie 
voor de sociale zekerheid van migrerende werknemers en het 
Raadgevend Comité voor de sociale zekerheid van migrerende 
werknemers. 
Hun werkzaamheden betreffen immers niet meer uitsluitend de 
migrerende werknemers, maar alle verzekerde personen. De 
nieuwe benaming sluit beter aan bij de opdracht van deze 
organen. 
38. Nieuw artikel 95 bis. 
Overgangsbepalingen ter bescherming van de in dit voorstel 
bedoelde personen om te vermijden dat de toepassing van deze 
verordening tot een verlies van rechten leidt. 
Wijziging van bijlage II. 
Via het nieuwe punt 3 kunnen de Lid-Staten de 
toepassingsvoorwaarden op de studenten specifiëren. Via het 
nieuwe punt 4 kunnen de Lid-Staten de toepassingsvoorwaarden 
van de in artikel 4, lid 2 bis bedoelde stelsels vermelden, 
of, uitzonderlijk, de eventuele uitsluiting ervan. 
40. Wijziging van bijlage VI. 
Een nieuwe bepaling in de rubriek "E Frankrijk" maakt melding 
van de in artikel 1 c) bis van de verordening (definitie van 
de term "student") bedoelde erkende instellingen. 
In rubriek "L. Verenigd Koninkrijk" is een bepaling toegevoegd 
om de voorwaarden vast te stellen waaraan een persoon moet 
voldoen om als student te worden beschouwd, aangezien er in 
het Verenigd koninkrijk geen erkenningsprocedure voor 
onderwijsinstellingen bestaat en de definitie van de term 
"student" van artikel 1 c) bis van de verordening dus niet 
zonder meer kan worden toegepast. 
16 -
41. Nieuwe bijlage X. 
In deze bijlage kunnen de Lid-Staten de toepassingsvoorwaarden 
van de pensioenen en renten voor niet-actieven preciseren. 
Bepaalde van deze prestaties worden namelijk enkel toegekend 
aan personen die op het nationale grondgebied wonen, hetgeen 
de export ervan zeer bemoeilijkt. 
Artikel 2 
Wijzigingen van Verordening (EEG) nr. 574/72 
Wijziging van de benaming van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Deze wijziging was nodig omdat de personele werkingssfeer van 
de verordening uitgebreid is van werknemers en hun gezinsleden 
tot alle verzekerde personen. 
Artikel 4 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Dit artikel moet gewijzigd worden omdat in bijlage 3 thans ook 
de nieuwe bepalingen met betrekking tot de aanwijzing van de 
organen van de plaats van de studie of de beroepsopleiding 
worden vermeld. 
Artikel 8 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
In de leden 1 en 2 worden de termen "werknemer of 
zelfstandige" en "een lid van zijn gezin" vervangen door "de 
betrokkene" of "de belanghebbende" : deze termen kunnen 
desnoods ook andere categorieën van personen omvatten. 
Lid 3 verwijst naar artikel 14 quater van Verordening (EEG) 
nr. 1408/71 en betreft derhalve uitsluitend gevallen waarin 
een beroepsbezigheid wordt uitgeoefend; dit lid hoeft dus niet 
te worden gewijzigd. 
Artikel 8 bis van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Ook hier wordt een algemene term ("de belanghebbende") 
gebruikt om alle beschermde personen te omvatten in geval van 
samenloop van de in deze bepaling bedoelde rechten. 
- 17 -
5. Artikel 10 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
De titel van dit artikel moet worden gewijzigd : door de 
woorden "werknemers en zelfstandigen" te schrappen kan deze 
bepaling op alle andere eventueel in aanmerking komende 
categorieën van personen worden toegepast. 
6. Artikel 10 bis van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Aangezien de "gezinsbijslagen" van hoofdstuk 7 van Verordening 
(EEG) nr. 1408/71 uitgebreid werden tot de personen die vallen 
onder een bijzonder stelsel voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden, en in zekere mate ook tot de studenten en de 
niet-actieve personen, spreekt het vanzelf dat deze 
categorieën van personen ook gedekt zijn als zij gedurende 
eenzelfde tijdvak of een gedeelte van een tijdvak 
achtereenvolgens aan de wetgevingen van verschillende Lid­
staten onderworpen waren. 
7. Artikel 10 ter van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Dit artikel wordt geschrapt. Het artikel bevatte de 
formaliteiten ter toepassing van artikel 13, lid 2, sub f) van 
de verordening, om vast te stellen welke wetgeving van 
toepassing was op een persoon die ophoudt onderworpen te zijn 
aan de wettelijke regelingen van een Lid-Staat. 
Artikel 13, lid 2, sub f) is thans vervangen door een nieuwe 
bepaling die bovengenoemde specifieke situatie omvat en die 
ook de toepasselijke wetgeving voor alle niet-actieve personen 
aanwijst. 
Deze personen vallen in het vervolg onder de wetgeving van het 
land waar zij wonen van zodra zij geen beroep meer uitoefenen. 
Voor deze nieuwe regel zijn geen verdere aanpassingen 
noodzakelijk. 
8. Artikel 16 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Dit artikel dient te worden aangepast om rekening te kunnen 
houden met de nieuwe categorieën van personen die onder 
Verordening (EEG) nr. 1408/71 vallen voor wat ziekte en 
moederschap betreft. 
- 18 -
Artikel 17 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Aangezien de bepalingen van artikel 19 van Verordening (EEG) 
nr. 1408/71 van overeenkomstige toepassing zijn op de personen 
die vallen onder een bijzonder stelsel voor ambtenaren en 
met hen gelijkgestelden, dient ook dit artikel te worden 
aangepast : overal waar de woorden "werknemer of zelfstandige" 
voorkomen, dienen bovengenoemde personen uitdrukkelijk te 
worden vermeld. 
Aan dit artikel wordt een lid 10 toegevoegd ter bescherming 
van de gezinsleden van de student, op wie de bepalingen van 
artikel 19, lid 2 van Verordening (EEG) nr. 1408/71 van 
overeenkomstige toepassing zijn, en eveneens om de in 
artikel 34 ter, lid 2 bedoelde student te dekken. 
10. Artikel 18 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Lid 1 wordt gewijzigd om het artikel uit te breiden tot 
personen die vallen onder een bijzonder stelsel voor 
ambtenaren en met hen gelijkgestelden. 
Aan dit artikel wordt een lid 10 toegevoegd om de in 
artikel 34 ter, lid 2 van de verordening bedoelde student 
te dekken. 
11. Artikel 21 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Deze wijziging beoogt de bescherming van nieuwe categorieën 
personen (personen die vallen onder een bijzonder stelsel voor 
ambtenaren en met hen gelijkgestelden, studenten, niet-actieve 
personen), op het gebied van ziekte en moederschap, in geval 
de verblijfplaats in een andere dan de bevoegde Lid-Staat 
ligt. 
12. Artikel 22 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Met de voorgestelde wijzigingen wordt beoogd om enerzijds de 
personen die vallen onder een bijzonder stelsel voor 
ambtenaren en met hen gelijkgestelden bescherming te bieden op 
het gebied van ziekte en moederschap (verstrekkingen) indien 
zij hun woonplaats overbrengen of terugkeren naar het land van 
hun woonplaats; diezelfde bescherming wordt anderzijds ook 
verleend aan alle nieuwe categorieën van personen die 
toestemming hebben om zich met het oog op een geneeskundige 
verzorging naar een andere Lid-Staat te begeven. 
- 19 -
13. Artikel 24 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Met de voorgestelde wijzigingen wordt beoogd om verstrekkingen 
inzake ziekte en moederschap te verlenen aan de nieuwe 
categorieën van personen, in geval zij in een andere Lid-Staat 
dan de bevoegde Staat verblijven. 
14. Artikel 25 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Deze bepaling dient te worden gewijzigd om ook de gezinsleden 
van de personen die vallen onder een bijzonder stelsel voor 
ambtenaren en met hen gelijkgestelden, evenals de studenten, 
in aanmerking te kunnen nemen. 
15. Artikel 35 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Dit artikel dient te worden aangepast om het mogelijk te maken 
dat ook personen die vallen onder een bijzonder stelsel voor 
ambtenaren en met hen gelijkgestelden, alsmede studenten en 
niet-actieven, een aanvraag om invaliditeitsuitkering kunnen 
indienen. 
16. Artikel 36 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Dit artikel dient eveneens te worden aangepast om het mogelijk 
te maken dat ook personen die vallen onder een bijzonder 
stelsel voor ambtenaren en met hen gelijkgestelden, alsmede 
studenten en niet-actieven, een aanvraag voor de in het 
hoofdstuk 3 van Verordening (EEG) nr. 1408/71 bedoelde 
pensioenen bij ouderdom, nagelaten betrekkingen en 
invaliditeit kunnen indienen. 
17. Artikel 37 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Deze wijzigingen zijn noodzakelijk opdat de in de Verordening 
bedoelde nieuwe categorie van personen de juiste stukken 
zouden indienen. 
18. Artikel 39 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Dit artikel verwijst naar de bepalingen van hoofdstuk 2 van 
Verordening (EEG) nr. 1408/71, en moet derhalve worden 
aangepast aan het feit dat hoofdstuk 2 thans ook nieuwe 
categorieën van personen omvat. 
- 20 -
19. Artikel 42 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Deze wijziging blijkt noodzakelijk te zijn voor de behandeling 
van de aanvragen om uitkeringen door de nieuwe categorieën van 
personen. 
20. Artikel 43 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Ook deze wijziging is noodzakelijk om het de betrokken organen 
mogelijk te maken de procedure te voxgen, ook als de aanvraag 
is ingediend door een persoon die behoort tot één van de 
nieuwe categorieën. 
21. Artikel 44 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Dit artikel moet worden aangepast om te kunnen vaststellen 
welk orgaan bevoegd is om te beslissen omtrent de toestand van 
invaliditeit, in het geval het om een persoon van één van de 
nieuwe categorieën gaat. 
22. Artikel 50 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Deze wijziging maakt het mogelijk dat de maatregelen ter 
bespoediging van de vaststelling van de uitkeringen ook worden 
toegepast in het geval van de nieuwe categorieën van personen. 
23. Artikel 60 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
De voorgestelde wijzigingen geven aan welke procedure moet 
worden gevolgd bij de toekenning van verstrekkingen in geval 
van arbeidsongeval of beroepsziekte, indien een persoon die 
valt onder een bijzonder stelsel voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden of onder een stelsel voor studenten in een 
andere Lid-Staat dan in de bevoegde Staat woont. Hierbij kan 
worden aangestipt dat het mogelijk wordt de woonplaats van de 
student vast te stellen indien hij slachtoffer wordt van een 
arbeidsongeval of een beroepsziekte waardoor hij het 
grondgebied van een Lid-Staat niet kan verlaten. Deze 
overweging geldt zowel voor de overeenstemmende bepalingen van 
Verordening (EEG) nr. 1408/71 als voor de volgende bepalingen 
van de toepassingsverordening. 
- 21 -
24. Artikel 61 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
De voorgestelde wijzigingen hebben ten doel aan te geven welke 
procedure wordt toegepast voor de toekenning van uitkeringen 
bij een arbeidsongeval of een beroepsziekte indien de persoon 
die valt onder een bijzonder stelsel voor ambtenaren en met 
hen gelijkgestelden of onder een stelsel voor studenten, woont 
in een andere Lid-Staat dan de bevoegde Staat. 
25. Artikel 63 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Dit artikel dient te worden aangepast om aan te geven welke 
procedure moet worden gevolgd bij de toekenning van 
uitkeringen bij arbeidsongevallen of beroepsziekten, indien de 
persoon die valt onder een bijzonder stelsel voor ambtenaren 
en met hen gelijkgestelden of onder een stelsel voor 
studenten, zijn woonplaats overbrengt, of terugkeert naar het 
land van zijn woonplaats, of indien hij toestemming heeft zich 
met het oog op zijn geneeskundige verzorging naar een andere 
Lid-Staat te begeven. 
26. Artikel 64 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Ook dit artikel moet worden aangepast om aan te geven welke 
procedure moet worden gevolgd indien bij een arbeidsongeval of 
een beroepsziekte andere uitkeringen dan renten worden 
toegekend, ingeval de persoon die valt onder een bijzonder 
stelsel voor ambtenaren en met hen gelijkgestelden of onder 
een stelsel voor studenten, verblijft in een andere Lid-Staat 
dan de bevoegde Staat. 
27. Artikel 66 van Verordening nr. 574/72. 
De voorgestelde wijziging is noodzakelijk om geheel dit 
artikel betreffende de geschillen over de vraag of het ongeval 
of de ziekte al dan niet het gevolg van de uitoefening van een 
beroep is, uit te breiden tot de personen die vallen onder een 
bijzonder stelsel voor ambtenaren en met hen gelijkgestelden 
of onder een stelsel voor studenten. 
- 22 -
28. Wijziging van de titel van hoofdstuk 5 betreffende de 
uitkeringen bij overlijden. 
Thans wordt ook verwezen naar de artikelen 66 bis en 66 ter 
van Verordening (EEG) nr. 1408/71, die betrekking hebben op 
alle nieuw opgenomen categorieën van personen (personen die 
vallen onder een bijzonder stelsel voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden, studenten, niet-actieven). 
29. Artikel 80 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Dit artikel moet worden aangepast om het mogelijk te maken dat 
ook de zelfstandigen en de personen die vallen onder een 
bijzonder stelsel voor ambtenaren en met hen gelijkgestelden, 
en eventueel ook de nieuwe werkzoekenden, een beroep kunnen 
doen op de bepalingen inzake werkloosheid. 
30. Artikel 84 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
De procedure voor het toekennen van werkloosheidsuitkeringen 
moet worden uitgebreid tot de zelfstandige of de persoon die 
valt onder een bijzonder stelsel voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden en die, tijdens zijn laatste werkzaamheden, in 
een andere Lid-Staat dan de bevoegde Staat woonde. 
31. Artikel 85 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
De formaliteiten voor het toekennen van gezinsbijslage moeten 
eveneens van toepassing zijn op de zelfstandigen (gezien de 
goedkeuring van Verordening (EEG) nr. 3427/89), op de personen 
die valllen onder een bijzonder stelsel voor ambtenaren en met 
hen gelijkgestelden, en in zekere mate ook op de niet-actieven 
en de studenten. 
32. Artikel 86 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
De formaliteiten voor het toekennen van gezinsbijslagen voor 
kinderen die hun woonplaats hebben in een andere dan de 
bevoegde Lid-Staat, moeten uitgebreid worden tot de 
zelfstandigen en tot de personen die vallen onder een 
bijzonder stelsel voor ambtenaren en met hen gelijkgestelden. 
- 23 -
33. Artikel 88 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Dit artikel verwijst naar het gewijzigde artikel 74. Er dient 
dus rekening te worden gehouden met die wijziging, door in het 
vervolg te spreken over de "werklozen" in plaats van over de 
"werkloze werknemer of zelfstandige". 
34. Wijziging van de aan artikel 90 van Verordening (EEG) 
nr. 574/72 voorafgaande titel. 
Er dient een verwijzing naar het nieuwe artikel 79 bis van 
Verordening (EEG) nr. 1408/71 te worden toegevoegd. 
35. Artikel 90 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Dit artikel moet worden aangepast om het de aanvrager mogelijk 
te maken alle noodzakelijke formaliteiten te vervullen in het 
geval van gezinsbijslagen die bestemd zijn voor de wees van 
een persoon die valt onder een bijzonder stelsel voor 
ambtenaren en met hen gelijkgestelden. 
36. Artikel 91 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Deze bepalingen behoren uiteraard ook uitgebreid te worden tot 
het geval van een wees van een persoon die valt onder een 
bijzonder stelsel voor ambtenaren en met hen gelijkgesteld 
personeel, als het om de betaling van uitkeringen gaat. 
37. Artikel 92 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Iedere verandering in de omstandigheden van de wees van een 
persoon die valt onder een bijzonder stelsel voor ambtenaren 
en met hen gelijkgestelden waardoor het recht op bijslagen kan 
worden gewijzigd, dient onder dezelfde voorwaarden te worden 
medegedeeld als voor de wezen van personen op wie deze 
bepalingen reeds van toepassing waren. 
38. Artikel 94 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Dank zij deze wijziging kunnen de organen onderling de 
verstrekkingen van de ziekte en moederschapsverzekering 
vergoeden die verleend zijn aan gezinsleden van een persoon 
die valt onder een bijzonder stelsel voor ambtenaren en met 
hen gelijkgestelden of een bijzonder stelsel van studenten, en 
die niet op het grondgebied van dezelfde Lid-Staat wonen als 
de bedoelde persoon. 
- 24 -
39. Wijziging van bijlage 3 van Verordening (EEG) nr. 574/72. 
Om ook van toepassing te zijn op studenten die studeren in een 
andere Lid-Staat dan de bevoegde Staat dient bijlage 3, 
behalve de organen van de woonplaats en van de verblijfplaats, 
ook de organen te vermelden van de plaats van studie of 
beroepsopleiding. 
- 25 -
Voorstel voor een 
VERORDENING (EEG) VAN DE RAAD 
tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 1408/71 
betreffende de toepassing van de sociale zekerheidsregelingen 
op werknemers en zelfstandigen, alsmede op hun gezinsleden 
die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen en van 
Verordening (EEG) nr. 574/72 tot vaststelling van de 
wijze van toepassing van Verordening (EEG) nr. 1408/71 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
gelet op het verdrag tot van de Europese Economische Gemeenschap, 
inzonderheid de artikelen 2, 7, 51 en 235, 
gezien het Gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van 
de werkenden, 
gezien het voorstel van de Commissie (1), ingediend na 
raadpleging van de Administratieve Commissie voor sociale 
zekerheid van migrerende werknemers, 
gezien het advies van het Europese Parlement (2), 
(1) PB nr. C 
(2) PB nr. C 
26 -
gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (3), 
overwegende dat in artikel 3, punt c) van het Verdrag bepaald is 
dat de activiteit van de Gemeenschap, onder de voorwaarden in het 
Verdrag voorzien, de verwijdering tussen de Lid-Staten van 
hinderpalen voor het vrije verkeer van personen omvat; 
overwegende dat in artikel 8 A van het Verdrag bepaald is dat de 
interne markt ten laatste op 31 december 1992 tot stand moet zijn 
gebracht; dat de interne markt een ruimte zonder binnengrenzen 
omvat waarin het vrije verkeer van goederen, personen, diensten 
en kapitaal gewaarborgd is volgens de bepalingen van het Verdrag; 
overwegende dat de Raad, om het vrije verkeer van werknemers en 
zelfstandigen tot stand te brengen en de hinderpalen te 
verwijderen die zouden ontstaan indien op het gebied van de 
sociale zekerheid alleen maar nationale wettelijke regelingen 
werden toegepast, op grond van de artikelen 2, 7, 51 en 235 van 
het Verdrag zijn goedkeuring gehecht heeft aan de Verordening 
(EEG) nr. 1408/71 betreffende de toepassing van de sociale 
zekerheidsregelingen op werknemers en zelfstandigen, alsmede op 
hun gezinsleden, die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen en 
aan de Verordening (EEG) nr. 574/72 tot vaststelling van de wijze 
van toepassing van Verordening (EEG) nr. 1408/71, laatstelijk 
gewijzigd door Verordening (EEG) nr. 2195/91 (4) en waarin de 
coördinatiebepalingen voor de sociale zekerheidsstelsels voor 
werknemers en zelfstandigen zijn vastgesteld; 
overwegende dat het vrije verkeer van personen dat een van de 
hoekstenen van de Gemeenschap is, niet beperkt mag blijven tot 
werknemers en zelfstandigen, maar op alle verzekerde personen van 
toepassing dient te zijn, met het oog op de verwezenlijking van 
de sociale dimensie van de interne markt ; 
overwegende dat de materiële werkingssfeer van de verordening 
daarenboven zodanig moet worden uitgebreid dat in principe de 
bijzondere stelsels van ambtenaren en aan hen gelijkgestelden, 
alsmede de bijzondere stelsels voor niet-actieve personen daarin 
zijn opgenomen ; 
(3) PB nr. C 
(4) PB nr. L 206 van 29 juli 1991, blz 
\7 -
overwegende dat het noodzakelijk is de stelsels voor sociale 
zekerheid die op deze personen van toepassing zijn te coördineren 
om een van de doelstellingen van de Gemeenschap te 
verwezenlijken; dat in het Verdrag geen specifieke instrumenten 
daartoe zijn voorzien; 
overwegende dat de toepassing van uitsluitend nationale 
wetgevingen op het gebied van sociale zekerheid onvoldoende 
bescherming biedt aan personen die zich binnen de Gemeenschap 
verplaatsen; dat het teneinde het vrije verkeer van personen 
volledig te verwezenlijken noodzakelijk is de stelsels voor de 
sociale zekerheid van deze personen op elkaar af te stemmen; 
overwegende dat het om redenen van billijkheid nodig is zoveel 
mogelijk op de nog niet gedekte personen dezelfde regels toe te 
passen als op werknemers en zelfstandigen; dat deze regels 
omwille van de eenvoud en de duidelijkheid aan de reeds van 
kracht zijnde bepalingen voor de werknemers en hun gezinsleden 
moeten worden toegevoegd ; 
overwegende dat het noodzakelijk is een aantal wijzigingen in de 
Verordening (EEG) nr. 1408/71 en Verordening (EEG) nr. 574/72 aan 
te brengen teneinde de bepalingen van deze verordeningen toe te 
passen op de personen die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen, 
rekening houdend met de specifieke situatie van de betrokken 
personen, en met de bijzonderheden van de stelsels waarbij zij 
zijn aangesloten en de prestaties waarop zij recht hebben; 
overwegende dat de in het dispositief van de Verordeningen (EEG) 
nr. 1408/71 en (EEG) nr. 574/72 aan te brengen wijzigingen als 
gevolg hebben dat sommige bijlagen dienen te worden aangepast; 
overwegende dat het met name noodzakelijk is in een bijlage de 
toepassingsvoorwaarden van sommige bijzondere stelsels te 
preciseren; dat er daarenboven een nieuwe bijlage moet worden 
voorzien om de bijzondere toepassingsvoorwaarden van de 
communautaire bepalingen inzake pensioenen en renten voor niet-
actieve personen vast te stellen, 
- 28 -
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD 
Artikel 1 
Verordening (EEG) nr. 1408/71 wordt als volgt gewijzigd 
1. De titel wordt als volgt vervangen : 
"Verordening (EEG) nr. 1408/71 betreffende de toepassing van 
de sociale zekerheidsregelingen op personen die zich binnen de 
Gemeenschap verplaatsen." 
2. Artikel 1 wordt als volgt gewijzigd : 
a) De volgende alinea c) bis, wordt toegevoegd na alinea c) : 
"Wordt onder "student" verstaan iedere andere persoon dan 
een werknemer of een zelfstandige op een lid van diens 
gezin, die regelmatig in een door de nationale instanties 
van een Lid-Staat erkende instelling is ingeschreven om er 
te studeren of een beroepsopleiding te volgen, en die in 
het kader van een op studenten van toepassing zijnd stelsel 
van sociale zekerheid is verzekerd onder de voorwaarden, 
als bedoeld in bijlage II." 
b) Op het einde van de eerste zin van alinea j) worden de 
woorden "artikel 4, leden 1 en 2" vervangen door de woorden 
"artikel 4, leden 1, 2 en 2 bis". 
- 29 -
Artikel 2 wordt vervangen door de volgende tekst : 
Lid 1 : Deze verordening is van toepassing op werknemers of 
zelfstandigen, op ambtenaren en personeel, dat volgens de 
toepasselijke wetgeving, met hen is gelijkgesteld, alsmede op 
studenten op wie de wetgeving van één of meer Lid-Staten van 
toepassing is of geweest is, en die onderdanen van een der 
Lid-Staten, dan wel op het grondgebied van een der Lid-Staten 
wonende staatlozen of vluchtelingen zijn, alsmede op hun 
gezinsleden en op hun nagelaten betrekkingen. 
Lid 2 : Deze verordening is van toepassing op de nagelaten 
betrekkingen van werknemers of zelfstandigen, ambtenaren en 
met hen gelijkgesteld personeel, alsmede op studenten, op wie 
de wetgeving van een of meer Lid-Staten van toepassing is 
geweest, ongeacht de nationaliteit van deze personen, wanneer 
hun nagelaten betrekkingen onderdanen van een der Lid-Staten 
dan wel op het grondgebied van een der Lid-Staten wonende 
staatlozen of vluchtelingen zijn. 
Lid 3 : Voorts is deze verordening van toepassing op de niet 
in de leden 1 en 2 van dit artikel vermelde personen, mits de 
wetgeving van een of meer Lid-Staten op deze personen 
toepasselijk is of geweest is en deze onderdanen van een der 
Lid-Staten of op het grondgebied van een der Lid-Staten 
wonende staatlozen of vluchtelingen zijn." 
Artikel 4 .-
a) Het volgende lid 2 bis wordt ingevoegd tussen lid 2 
en lid 3 : 
"Deze verordening is van toepassing op de bijzondere 
stelsels van sociale zekerheid voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden, alsmede op de stelsels voor andere 
categorieën van personen dan werknemers of zelfstandigen, 
rekening houdend met de bijzonderheden en uitzonderingen 
die in bijlage II staan vermeld." 
b) In lid 4 worden de woorden "noch op de bijzondere 
regelingen voor ambtenaren of met hen gelijkgestelden" 
geschrapt. 
- 30 
In artikel 10, lid 2 worden de woorden "als werknemer of 
zelfstandige" geschrapt. 
6. Artikel 13 wordt als volgt gewijzigd : 
In lid 2 wordt alinea f) vervangen door : 
"Is op diegene die geen student is en op wie de wetgeving van 
een Lid-Staat niet van toepassing is op grond van één van de 
in de voorgaande alinea's genoemde regels of één van de in 
artikelen 14 t.e.m. 17 bis bedoelde uitzonderingen of 
bijzondere regels, de wetgeving van toepassing van de Lid-
Staat op het grondgebied waarvan hij woont." 
7. Artikel 22 wordt als volgt gewijzigd : 
In lid 3 wordt na de eerste zin, de volgende zin ingevoegd : 
"Mag evenwel de voorwaarde van het urgente karakter van de 
medische zorgen niet gesteld worden aan gezinsleden die in een 
andere Lid-Staat dan de bevoegde Staat verblijven om er een 
studie of beroepsopleiding te volgen." 
Het woord "evenwel" aan het begin van de volgende zin wordt 
vervangen door het woord "daarenboven". 
8. Artikel 25 wordt als volgt gewijzigd : 
a) Aan het eind van lid 1 wordt de volgende zin toegevoegd : 
"De bepalingen van dit lid zijn van overeenkomstige 
toepassing op de in artikel 71 ter bedoelde personen waarop 
de bepalingen van artikel 69 lid 1 van toepassing zijn." 
b) In lid 2 worden aan de woorden "werkloze werknemer" de 
woorden "of zelfstandige" toegevoegd. 
- 31 -
In het eerste hoofdstuk van titel III wordt een afdeling 5 bis 
ingevoegd tussen afdeling 5 en afdeling 6. De titel van deze 
afdeling luidt : 
"Andere dan in de afdelingen 2 t.e.m. 5 bedoelde personen." 
10. Deze nieuwe afdeling bevat een artikel 34 bis dat luidt als 
volgt : 
"Ambtenaren en met hen gelijkgestelden, alsmede hun 
gezinsleden. 
Op de persoon die voldoet aan de voorwaarden van een 
bijzondere regeling voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden, eventueel met inachtneming van artikel 18, 
alsmede zijn gezinsleden, zijn de bepalingen van de afdelingen 
2 t/m 7 van overeenkomstige toepassing." 
11. Deze afdeling bevat ook een artikel 34 ter dat luidt als 
volgt : 
"Studenten en hun gezinsleden. 
Lid 1 : Op de student alsmede op zijn gezinsleden 
zijn,naargelang van het geval, de bepalingen van artikel 18, 
artikel 19, lid 2, en artikel 22, lid 1, sub a) en c), lid 2, 
tweede volzin en lid 3, en artikel 23 en 24 van 
overeenkomstige toepassing. 
Lid 2 : De student die studeert of een beroepsopleiding volgt 
in een andere Lid-Staat dan de bevoegde Lid-Staat en die 
voldoet aan de door de wettelijke regeling van een Lid-Staat 
gestelde voorwaarden voor het recht op prestaties, heeft, 
eventueel met inachtneming van artikel 18, indien hij zich 
bevindt op het grondgebied van de Lid-Staat waar hij studeert, 
recht op : 
a) De verstrekkingen die voor rekening van het bevoegde orgaan 
worden verleend door het orgaan van de plaats waar hij 
studeert of een beroepsopleiding volgt, volgens de 
wettelijke regeling die door het laatste orgaan wordt 
toegepast, alsof hij daarbij was aangesloten ; 
-32 -
b) De uitkeringen die worden verleend door het bevoegde orgaan 
volgens de wettelijke regelingen welke door dit orgaan 
worden toegepast." 
12. Deze afdeling bevat een artikel 34 quater dat luidt als 
volgt : 
"Overige personen 
Op de in artikel 2 lid 3 bedoelde personen zijn de bepalingen 
van artikel 18, artikel 22, lid 1, sub a) en c), lid 2, tweede 
zin en lid 3, eerste zin en artikel 24 van overeenkomstige 
toepassing." 
13. Artikel 35 is als volgt gewijzigd : 
In lid 3 worden de woorden "niet gesteld worden aan de 
werknemers of zelfstandigen of hun gezinsleden" vervangen door 
de woorden "niet gesteld worden aan de personen". 
14. In hoofdstuk 2 van titel III wordt een afdeling 5 toegevoegd 
met de titel : 
"Andere dan in de afdelingen 1 t.e.m. 3 bedoelde personen." 
15. Deze nieuwe afdeling bevat een artikel 43 bis dat luidt als 
volgt : 
"Ambtenaren en met hen gelijkgestelden. 
1. De bepalingen van artikel 37, artikel 38 lid 1, artikel 39 en 
van de afdelingen 2, 3 en 4 zijn van overeenkomstige 
toepassing op de persoon die voldoet aan de voorwaarden van 
een bijzondere regeling voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden. 
- 33 -
2. Indien de wettelijke regeling van een Lid-Staat de toekenning 
van bepaalde uitkeringen evenwel afhankelijk stelt van de 
voorwaarde dat de tijdvakken van verzekering uitsluitend in 
het kader van een bijzondere regeling voor ambtenaren en met 
hen gelijkgestelden zijn vervuld, wordt voor de toekenning van 
deze uitkeringen slechts rekening gehouden met de tijdvakken 
welke krachtens de wettelijke regelingen van een andere Lid-
Staat zijn vervuld, indien deze tijdvakken krachtens een 
overeenkomstig stelsel zijn vervuld. 
Indien de betrokkene, met inachtneming van de aldus vervulde 
tijdvakken, niet voldoet aan de voor het recht op genoemde 
uitkeringen gestelde voorwaarden, wordt met deze tijdvakken 
rekening gehouden voor de toekenning van uitkeringen volgens 
het algemene stelsel of, bij gebreke daarvan, volgens het 
stelsel dat van toepassing is op arbeiders, respectievelijk 
bedienden. 
3. Voor het verkrijgen, het behoud of het herstel van het recht 
op uitkeringen in de zin van artikel 38, lid 1, houdt het 
orgaan van een Lid-Staat dat een stelsel toepast dat geen 
bijzondere regeling voor ambtenaren en met hen gelijkgestelden 
is, rekening met alle krachtens de wettelijke regeling van 
elke Lid-Staat vervulde tijdvakken, ongeacht of het hierbij 
gaat om tijdvakken die zijn vervuld in het kader van een 
algemeen of bijzonder stelsel dat van toepassing is op 
ambtenaren en met hen gelijkgestelden. 
16. Deze afdeling bevat eveneens een nieuw artikel 43 ter dat 
luidt als volgt : 
"Overige personen. 
De bepalingen van de afdelingen 1 t.e.m. 4 zijn van 
overeenkomstige toepassing op de student alsmede op de persoon 
als bedoeld in artikel 2 lid 3, onverminderd de bijzonderheden 
voor de toepassing als bedoeld in bijlage X." 
17. Hoofdstuk 3 van titel 3 wordt als volgt gewijzigd : 
a) Er komt een afdeling 1 met de titel "Werknemers of 
zelfstandigen", die de artikelen 44 t.e.m. 51 omvat. 
b) Er komt een afdeling 2 met de titel "Andere dan in 
afdeling 1 bedoelde personen" 
- 34 -
18. Afdeling 2 van hoofstuk 3 bevat een artikel 51 bis dat luidt 
als volgt : 
"Ambtenaren en met hen gelijkgestelden. 
1. De bepalingen van artikel 44, artikel 45 leden 1, 4 en 7, 
de artikelen 46, 47, 48, 49, 50 en 51 zijn van 
overeenkomstige toepassing op de persoon die voldoet aan de 
voorwaarden van een bijzondere regeling voor ambtenaren en 
met hen gelijkgestelden. 
2. Indien de wettelijke regeling van een Lid-Staat de 
toekenning van bepaalde uitkeringen afhankelijk stelt van 
de voorwaarde dat de tijdvakken van verzekering uitsluitend 
in het kader van een bijzondere regeling voor ambtenaren en 
met hen gelijkgestelden zijn vervuld, wordt voor de 
toekenning van deze uitkeringen slechts rekening gehouden 
met de tijdvakken welke krachtens de wettelijke regelingen 
van andere Lid-Staten zijn vervuld, indien deze tijdvakken 
krachtens een overeenkomstig stelsel zijn vervuld. Indien 
de betrokkene, met inachtneming van de aldus vervulde 
tijdvakken, niet voldoet aan de voor het recht op genoemde 
uitkeringen gestelde voorwaarden, wordt met deze tijdvakken 
rekening gehouden voor de toekenning van uitkeringen 
volgens het algemeen stelsel, of, bij gebreke daarvan, 
volgens het stelsel dat van toepassing is op arbeiders, 
respectievelijk bedienden. 
3. Voor het verkrijgen, het behoud of het herstel van het 
recht op uitkeringen in de zin van artikel 45 lid 1, houdt 
het orgaan van een Lid-Staat dat een stelsel toepast dat 
geen bijzondere regeling voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden is, rekening met alle krachtens de 
wettelijke regelingen van elke Lid-Staat vervulde 
tijdvakken, ongeacht of het hierbij gaat om tijdvakken die 
zijn vervuld in het kader van een algemeen of bijzonder 
stelsel dat van toepassing is op ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden." 
19. Deze afdeling bevat eveneens een artikel 51 ter dat luidt als 
volgt : 
"Overige personen. 
35 -
De bepalingen van afdeling 1 zijn van overeenkpmstige 
toepassing op de student alsmede op de persoon, als bedoeld in 
artikel 2, lid 3, onverminderd de bijzonderheden voor de 
toepassingen, als bedoeld in bijlage X." 
20. Hoofdstuk 4 van titel III is als volgt gewijzigd : 
Er werd een afdeling 5 ingevoegd, met de titel "Andere dan in 
de afdelingen 1 t.e.m. 3 bedoelde personen." 
21. Deze afdeling bevat een artikel dat luidt als volgt : 
"Ambtenaren en met hen gelijkgestelden 
1. De bepalingen van de afdelingen 1 t.e.m. 4 zijn van 
overeenkomstige toepassing op de persoon die voldoet aan de 
voorwaarden van een bijzondere regeling voor ambtenaren en 
met hen gelijkgestelden." 
22. Deze afdeling bevat eveneens een artikel 63 ter dat luidt als 
volgt : 
"Studenten 
De bepalingen van de afdelingen 1 t.e.m. 4 zijn van 
overeenkomstige toepassing op de student." 
23. Hoofdstuk 5 van titel III wordt als volgt gewijzigd : 
a) Een nieuwe afdeling 1 draagt de titel "Werknemers of 
zelfstandigen." 
b) Een nieuwe afdeling 2 draagt de titel "Andere dan in 
afdeling 1 bedoelde personen." 
24. Afdeling 2 bevat een artikel 66 bis dat luidt als volgt 
"Ambtenaren en met hen gelijkgestelden. 
- 36 
De bepalingen van de afdeling 1 zijn van overeenkomstige 
toepassing op de persoon die voldoet aan de voorwaarden van 
een bijzondere regeling voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden." 
25. Deze afdeling bevat eveneens een artikel 66 ter dat luidt als 
VOlgt : 
"Overige personen. 
De bepalingen van afdeling 1 zijn van overeenkomstige 
toepassing op de student alsmede op de persoon als bedoeld in 
artikel 2 lid 3, onverminderd de bijzonderheden voor de 
toepassing, als bedoeld in bijlage X." 
In artikel 67 worden na het woord "werknemer" de woorden "of 
zelfstandige" toegevoegd. 
27. Artikel 71 wordt als volgt gewijzigd : 
Na het woord "werknemer" worden de woorden "of zelfstandige" 
toegevoegd. 
28. In het hoofdstuk 6 van titel III wordt een afdeling 4 
toegevoegd met de titel "Andere dan in de afdelingen 1 t.e.m 
3 bedoelde werklozen." 
29. Afdeling 4 bevat een artikel 71 bis dat luidt als volgt : 
"De bepalingen van de afdelingen 1 t.e.m. 3 zijn op 
overeenkomstige wijze van toepassing op de persoon die voldoet 
aan de voorwaarden van een bijzondere regeling voor ambtenaren 
en met hen gelijkgestelden." 
30. Deze afdeling bevat eveneens een artikel 71 ter dat luidt als 
volgt : 
"Indien de wettelijke regeling van een Lid-Staat recht op 
uitkering toekent aan personen in hun hoedanigheid van nieuwe 
werkzoekenden, zijn de bepalingen van de artikelen 68, 69 en 
"'O van dit hoofdstuk op hen van overeenkomstige toepassing." 
37 -
31. Artikel 72 wordt als volgt gewijzigd : 
De woorden "van werkzaamheden anders dan in loondienst" worden 
vervangen door de woorden "van woonplaats". 
32. Artikel 72 bis wordt als volgt gewijzigd : 
Na het woord "werknemers" worden de woorden "of zelfstandigen" 
toegevoegd. Hetzelfde geldt voor deze termen in het enkelvoud. 
33. Artikel 74 wordt als volgt gewijzigd : 
De woorden "werkloze werknemer of zelfstandige" worden 
vervangen door het woord "werkloze". 
34. Een nieuw artikel 76 bis wordt toegevoegd na artikel 76. 
Dit artikel luidt als volgt .-
"Ambtenaren en met hen gelijkgestelden. 
De bepalingen van dit hoofdstuk zijn op overeenkomstige wijze 
van toepassing op de persoon die voldoet aan de voorwaarden 
van een bijzondere regeling voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden, eventueel rekening houdend met de bepalingen 
van artikel 72." 
35. Een nieuw artikel 76 ter wordt toegevoegd, dat luidt als 
volgt : 
"Studenten en overige personen. 
De bepalingen van artikel 72 zijn op overeenkomstige wijze van 
toepassing op de student alsmede op de in artikel 2 lid 3 
bedoelde persoon, voor zover de laatste persoon geen 
rechthebbende op pensioen of rente is." 
36. Een nieuw artikel 79 bis wordt toegevoegd na artikel 79 
Dit artikel luidt als volgt : 
"Ambtenaren en met hen gelijkgestelden. 
- 38 -
De bepalingen van de artikelen 77, 78 en 79 zijn van 
overeenkomstige toepassing op de wees van de persoon die 
voldoet aan de voorwaarden van een bijzondere regeling voor 
ambtenaren en met hen gelijkgestelden." 
37. Titel IV wordt als volgt gewijzigd : 
De woorden "Administratieve Commissie voor de sociale 
zekerheid van migrerende werknemers" worden vervangen door de 
woorden "Administratieve Commissie voor de coördinatie van de 
stelsels van sociale zekerheid". 
Titel V wordt als volgt gewijzigd : 
De woorden "Raadgevend Comité" voor de sociale zekerheid van 
migrerende werknemers worden vervangen door de woorden : 
"Raadgevend Comité voor de coördinatie van de stelsels van 
sociale zekerheid". 
39. Na artikel 95 wordt een artikel 95 bis toegevoegd, dat luidt 
als volgt : 
"Overgangsbepalingen voor de studenten, de personen die 
voldoen aan de voorwaarden van een bijzondere regeling voor 
ambtenaren of met hen gelijkgestelden, alsmede de in artikel 2 
lid 3 bedoelde personen die geen rechthebbenden op pensioen of 
rente zijn. 
1. Aan deze Verordening kan geen enkel recht worden ontleend 
voor een tijdvak dat aan ...(1) voorafgaat. 
2. Voor de vaststelling van de aan deze Verordening te 
ontlenen rechten, wordt rekening gehouden met elk tijdvak 
van verzekering, alsmede eventueel met elk tijdvak van 
arbeid, van werkzaamheden anders dan in loondienst of van 
wonen, dat krachtens de wetgeving van een Lid-Staat voor 
...(1) is vervuld. 
(1) Datum waarop de hier voorgestelde verordening van kracht wordt. 
39 -
Onverminderd het bepaalde in lid 1 ontstaat krchtens deze 
Verordening zelfs dan een recht, wanneer dit recht in 
verband staat met een gebeurtenis welke voor ...(1) heeft 
plaatsgevonden. 
Elke uitkering welke in verband met de nationaliteit van de 
betrokkene dan wel met diens woonplaats niet is vastgesteld 
dan wel is geschorst, wordt op verzoek van de betrokkene 
vastgesteld of hervat met ingang van ...(1), mits de 
vroegere vastgestelde rechten niet in de vorm van een 
afkoopsom zijn vereffend. 
De rechten van de betrokkenen wier pensioen of rente 
voor ...(1) werd vastgesteld, kunnen op hun verzoek, met 
inachtneming van deze Verordening, worden herzien. Deze 
bepaling is eveneens van toepassing op de overige in 
artikel 79 bis bedoelde uitkeringen. 
Indien het in lid 4 of lid 5 bedoelde verzoek binnen 2 jaar 
na ...(1) wordt ingediend, worden de aan deze Verordening 
te ontlenen rechten met ingang van die datum verkregen, 
zonder dat de bepalingen van de wetgeving van enige Lid-
Staat met betrekking tot het verval of de verjaring van de 
rechten op de betrokkenen kunnen worden toegepast. 
Indien het in lid 4 of lid 5 bedoelde verzoek na afloop van 
de termijn van 2 jaar na ...(1) wordt ingediend, worden de 
niet-vervallen of verjaarde rechten met ingang van de datum 
waarop het verzoek is ingediend verkregen, tenzij 
gunstigere bepalingen van de wetgeving van enige Lid-Staat 
van toepassing zijn." 
40. Bijlage II wordt als volgt gewijzigd. 
a) De woorden tussen haakjes worden vervangen door de woorden 
"Artikel 1, sub c) bis, j) en u) en artikel 4 lid 2 bis van 
de Verordening" 
(1) Datum waarop de hier voorgestelde verordening van kracht wordt 
40 -
b) Na deel II wordt een deel III toegevoegd. De titel van deel 
III luidt "Op studenten van toepassing zijnde stelsels van 
sociale zekerheid. Toepassingsvoorwaarden (artikel 1, 
sub c) bis).", en de tekst wordt als volgt gelezen : 
BELGIË 
X . Koninklijk Besluit van 28 juni 1969 tot verruiming . van 
de werkingssfeer van de verplichte verzekering voor 
geneeskundige verzorging. 
Toepassingsvoorwaarden : 
in België onderwijs volgen van de derde graad bij een 
instelling voor dagonderwijs, 
aan de verzekeringsinstelling een door de onderwijsinstelling 
afgeven verklaring overleggen. 
Koninklijk Besluit van 20 juli 1979 tot vaststelling van 
de. woorwaarden welke de leerlingen en de studenten 
moeten vervullen om het voordeel van de schadeloosstelling voor 
beroepsziekten te bekommen. 
Toepassingsvoorwaarden : 
Pit Koninklijk Besluit is van toepassing indien de 
leerling of de student tijdens en door zijn opleiding 
blootgesteld was aan het risico beroepsziekte, voor 
zover de genoemde ziekte eigen is aan het beroep 
waarop hij zich voorbereid 
Artikel 124 van het Koninklijk Besluit van 20 
december 1963 betreffende arbeidsvoorziening en 
werkloosheid 
Koninklijk Besluit van 8 augustus 1986 betreffende de 
toekenning van wachtuitkeringen aan jonge werknemers die hun 
studie beëindigd hebben. 
- 41 -
Toepassingsvoorwaarden 
Personen die voor de eerste maal werk zoeken vallen 
onder de werkloosheidsverzekering 
op voorwaarde dat zij hun volledige studies van hoger 
middelbaar onderwijs of van lager middelbaar 
onderwijs van een technische of een beroepsopleiding 
hebben beëindigd bij één door een door de Belgische 
Gemeenschappen georganiseerde, erkende of 
gesubsidieerde instelling, dan wel een einddiploma of 
getuigschrift voor de genoemde studies hebben behaald 
ten overstaan van de centrale examencommissie van één 
van de Belgische Gemeenschappen. 
B. DENEMARKEN 
Geen 
C. DUITSLAND 
Geen 
D. SPANJE 
Het bijzonder stelsel voor studenten verstrekt enkel de in 
bepaalde omstandigheden voorziene verstrekkingen van 
gezondheidszorg, en prestaties bij schoolongevallen. 
E. FRANKRIJK 
1. Ziekte- en moederschapsverzekering voor studenten, 
artikelen L 381-3 t.e.m. L 381-11 van de Code de la 
Sécurité Sociale (Wetboek voor sociale zekerheid). 
- 42 -
Alle leerlingen en studenten van de terzake erkende 
instellingen zijn verplicht aangesloten bij deze 
verzekering, op voorwaarde dat zij niet reeds 
aangesloten zijn bij de sociale verzekering uit eigen 
hoofde of als rechthebbende van een sociaal verzekerde, 
en zij bovendien een bepaalde leeftijd niet hebben 
overschreden (artikel R 381-5 van de Code de la Sécurité 
Sociale : 26 jaar) ; deze leeftijdsgrens kan evenwel om 
medische of maatschappelijke redenen, of om rekening te 
houden met de aard van bepaalde studies, worden 
opgeschoven. 
Persoonlijke verzekering artikel D 741-6-Ie en 2e van 
de Code de la Sécurité Sociale. 
Mogen toetreden tot de persoonlijke verzekering .-
a) leerlingen die een terzake erkende onderwijsvorm 
volgen en jonger zijn dan 26 jaar. Zij dienen 
jaarlijks een vaste bijdrage te betalen waarvan het 
bedrag gelijk is aan de bijdrage voor de ziekte- en 
moederschapsverzekering van studenten. ; 
b) buitenlandse studenten die een beurs van hun regering 
krijgen en die niet onder het Franse sociale 
zekerheidsstelsel voor studenten vallen. Zij dienen 
een bijdrage te betalen die berekend wordt op basis 
van een vast jaarlijks bedrag dat gelijk is aan één 
vierde van de maximale bijdrage voor sociale 
zekerheid. 
3. Verzekering tegen arbeidsongevallen : 
artikel L412-8-2e a, b en c van de Code de la Sécurité 
Sociale. 
F. GRIEKENLAND 
Geen 
G. IERLAND 
ueen 
- 43 -
H. ITALIE 
Ziekte en moederschap • als enige voorwaarde voor de 
aansluiting van studenten bij het stelsel voor verzekering 
bij ziekte en moederschap geldt, dat de woonplaats van de 
betrokkene zich bevindt op het nationale grondgebied. 
LUXEMBURG 
1. Deel I van het wetboek sociale verzekeringen betreffende 
de verzekering bij ziekte en moederschap. 
Verzekerd zijn personen van 18 jaar en ouder, die in 
Luxemburg een studie of beroepsopleiding volgen waarvoor 
geen opleidingsvergoeding wordt ontvangen en die niet 
uit anderen hoofde verzekerd zijn. 
2. Deel II van het wetboek sociale verzekeringen betreffende 
de verzekering bij ongevallen. 
De verzekering bij arbeidsongevallen strekt zich uit tot 
leerlingen van technische- of beroepsopleidingen of 
van algemene opleidingen die van deze technische- of 
beroepsopleidingen een onderdeel vormen, welke 
opleidingen door de Staat zijn georganiseerd of 
goedgekeurd, dan wel georganiseerd door de gemeenten 
en de beroepsorganisaties ; 
De op het grondgebied van het Groothertogdom 
Luxmeburg door de Staat, de gemeenten en de 
beroepsorganisaties georganiseerde of door de Staat 
goedgekeurde opvoedingsaktiviteiten voor het bereiken 
van de leerplichtige leeftijd, de scholing, en de 
academische opleidingen. 
NEDERLAND 
oeen 
- 44 -
K. PORTUGAL 
Geen. 
L. VERENIGD KONINKRIJK 
De student die onderworpen is aan de wetgeving van het 
Verenigd Koninkrijk of van Gibraltar voor één van de in 
artikel 4 lid 1 van de Verordening genoemde takken van 
sociale zekerheid, zal geacht worden verzekerd te zijn in 
het kader van een op studenten van toepassing zijnd stelsel 
van sociale zekerheid in de zin van artikel 1 sub c) bis 
van de Verordening." 
c) Er 'wordt een deel VI toegevoegd met als titel 
"Bijzondere stelsels van sociale zekerheid voor 
ambtenaren en met hen gelijkgestelden ; stelsels van 
sociale zekerheid voor de categorieën van personen die 
geen werknemers, zelfstandigen of studenten zijn 
(artikel 4, lid 2 bis van de Verordening)", en met de 
volgende tekst 
"1. Bijzondere regelingen voor ambtenaren en met hen 
gelijkgestelden" 
BELGIË 
Geen. 
DENEMARKEN 
Onder de werkingssfeer van de Verordening vallen de 
bijzondere, wettelijk of bij Verordening vastgestelde 
pensioensstelsels voor rijks- en gemeenteambtenaren en met 
hen gelijkgestelden. 
DUITSLAND 
been 
- 45 -
D. SPANJE 
Geen. 
E. FRANKRIJK 
Geen. 
F. GRIEKENLAND 
Geen. 
G. IERLAND 
Geen. 
H. ITALIE 
Alle bijzondere stelsels behoren tot de werkingssfeer van 
Verordening. 
I. LUXEMBURG 
1. Tot de werkingssfeer van de Verordening behoren volgende 
stelsels : 
1. De verzekering bij ziekte en moederschap, vermeld in 
deel I van het Wetboek sociale verzekeringen. 
2. De verzekering bij ongevallen, vermeld in deel II van 
het Wetboek sociale verzekeringen. 
46 -
3. Het in de wet van 19 juni 1985 vermelde stelsel 
betreffende gezinsbijslagen en tot instelling Van het 
nationele gezinsbijslagfonds. 
2. Voor zover het echte sociale zekerheidsstelsels betreft, 
vallen ook de niet op premie- of bijdragenbetaling 
berustende pensioenstelsels van de overheidsdiensten 
binnen de werkingssfeer van de Verordening. 
NEDERLAND 
Geen. 
K. PORTUGAL 
Onder de werkingssfeer van Verordening vallen volgende 
stelsels : 
1) Het stelsel betreffende de bescherming bij ziekte en 
moederschap (verstrekkingen en doorbetaling van het 
loon) ; 
2) Het stelsel betreffende het pensioen bij 
arbeidsongeschiktheid (invaliditeit) ; 
3) Het stelsel betreffende het pensioen in verband met de 
leeftijd (ouderdom) ,-
4) Het stelsel betreffende het pensioen aan nagelaten 
betrekkingen ; 
5) Het stelsel betreffende de schadeloosstelling en het 
pensioen bij arbeidsongeval of beroepsziekte .. ; 
- 47 -
6) Het stelsel betreffende uitkeringen bij overlijden 
Bij uitzondering zijn volgende tijzondere stelsels 
uitgesloten van de werkingssfeer van de Verordening 
1) Het stelsel betreffende het invaliditeitspensioen voor 
dienstplichtige militairen ; 
2) Het stelsel betreffende het "bloedprijspensioen" (aan 
nagelaten betrekkingen van in en door de dienst 
overleden ambtenaren en militairen) en gelijkaardige 
pensioenen. 
L. VERENIGD KONINKRIJK 
Geen. 
2. Bijzondere stelsels van sociale zekerheid voor de 
categorieën van personen die geen werknemer of 
zelfstandige en geen student zijn. 
A. BELGIË 
De onder de werkingssfeer van de Verordening vallende 
regelingen en de bijzonderheden voor de toepassing van deze 
regelingen zijn de volgende .-
1. Koninklijk Besluit van 28 juni 1969 tot verruiming van 
de werkingssfeer van de verplichte verzekering voor 
geneeskunoige verzorging tot de nog niet beschermde personen. 
Toepassingsvoorwaarden .-
zijn hoofdwoonplaats daadwerkelijk in België hebben en 
als zodanig, voorafgaand aan de aansluiting bij een 
mutualiteit of aan de inschrijving bij de hulpkas voor 
verzekering bij ziekte of invaliditeit, ten minste zes 
maanden zijn ingeschreven in de registers van de 
gemeente ; 
- 48 -
geen prestaties ontvangen uit hoofde van een ander 
Belgisch of buitenlands verplicht stelsel van 
verzekering voor geneeskundige verzorging. 
Koninklijk Besluit van 20 inli 1970 tot verruiming van 
de werkingssfeer van de verplichte verzekering voor geneeskundige 
verzorging tot de minder-validen. 
Toepassingsvoorwaarden : 
zijn woonplaats in België hebben en daar daadwerkelijk 
sedert ten minste drie maanden verblijven ; 
de leeftijd van 15 jaar hebben bereikt ; 
voor het bereiken van de leeftijd van 65 jaar (mannen) 
of van 60 jaar (vrouwen) aangemerkt zijn als iemand die 
wegens zijn geestelijke of lichamelijke gezondheids­
toestand niet in staat is betaalde arbeid te verrichten 
voor een vermoedelijke tijdsduur van ten minste één 
jaar, op grond van de in artikel 56 paragraaf 1 van de 
wet van 9 augustus 1963 tot instelling en organisatie van 
een regeling voor invaliditeitsverzekering vermelde criteria 
(vermindering van de verdiencapaciteit van ten minste 2/3 en 
beëindiging van alle werkzaamheden). 
3. Koninklijk Besluit van 28 juni 1969 tot verruiming van 
de werki nessf eer van. de .verplichte verzekering voor 
geneeskundige verzorging tot bepaalde leden van de geestelijkheid 
en van de kloostergemeenschappen. 
Toepassingsvoorwaarden : 
lid zijn van één andere kloostergemeenschap dan bedoeld 
in artikel 1 van het Koninklijk Besluit van 28 
juni 1969 tot uitbreiding van de werkinessfeer van de 
verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging tot 
bepaalde leden van de geestekijkheid en van de kloostergemeenschappen, 
aan de verzekeringsinstelling een door de religieuze 
overheid afgegeven verklaring overhandigen. 
- 49 -
Wet van 27 februari 1987 betreffende de tegemoetkomingen 
gehandicapten, overeenkomstig de in bijlage X vermelde 
voorwaarden. 
B. DENEMARKEN 
Geen. 
DUITSLAND 
Geen. 
D. SPANJE 
Geen. 
FRANKRIJK 
1. Personen die overeenkomstig de nationale en 
communauteire bepalingen terzake op het Franse 
grondgebied verblijven kunnen aansluiten bij 
a) de persoonlijke verzekering, ingesteld door de 
artikelen L 741-1 t.e.m. L 741-13 van de Code de la 
Sécurité Sociale 
b) de vrijwillige ouderdomsverzekering en de vrijwillige 
invaliditeitsverzekering, op voorwaarde dat zij 
onbetaald de functie van "tierce personne" uitoefenen 
bij een lid van hun familie overeenkomstig de 
bepalingen van de tweede alinea van artikel L 742-1 
van de Code de la Sécurité Sociale, of dat zij 
voldoen aan de bepalingen inzake gezinssituatie van 
de derde alinea van genoemd artikel L 742-1. 
2. Bijdragevrije bijzondere prestaties en prestaties voor 
gehandicapten overeenkomstig de in bijlage X vermelde 
voorwaarden. 
- 50 
F. GRIEKENLAND 
Geen. 
H. IERLAND 
Geen . 
H. ITALIE 
Voor ziekte en moederschap is de enige voorwaarde voor de 
aansluiting, dat de woonplaats zich bevindt op het nationale 
grondgebied. 
LUXEMBURG 
Deel I van het Wetboek sociale verzekeringen betreffende de 
verzekering bij ziekte en moederschap behoort tot de 
werkingssfeer van de verordening, voor zover bestemd voor : 
de rechthebbenden op een aanvullende uitkering ingevolge 
de wet van 26 juli 1986, zoals gewijzigd, inzake het 
gegarandeerde minimuminkomen; 
de in Luxemburg wonende personen die ten gevolge van een 
lichamelijke of geestelijke afwijking niet in staat zijn in 
hun levensonderhoud te voorzien en die niet uit andere 
hoofde zijn verzekerd. 
J. NEDERLAND 
Geen. 
K. PORTUGAL 
De onder de werkingssfeer van de verordening vallende stelsels 
zijn de premievrije prestaties, volgens de bepalingen in 
bijlage X. 
- 51 -
L. VERENIGD KONINKRIJK 
Geen." 
41. Bijlage VI wordt als volgt gewijzigd 
a) Aan de rubriek "E FRANKRIJK" wordt volgend punt toegevoegd : 
"8. De met het oog op de toepassing van artikel 1, sub c) bis, 
door de nationale autoriteiten erkende of goedgekeurde 
instellingen zijn : 
a. De instellingen voor hoger onderwijs, technische 
hogescholen , "grandes écoles" met de daarop 
voorbereidende klassen, die erkend zijn overeenkomstig 
de voorwaarden van de wet van 29 december 1965, zoals 
gewijzigd, betreffende de sociale zekerheidsstelsels 
voor studenten en in uitvoering van artikel L 381-5 
van Code de la Sécurité Sociale (Wetboek voor Sociale 
Zekerheid). 
b. De onderwijsvormen die erkend zijn overeenkomstig de 
voorwaarden van artikel D 741-6-le van de code de la 
Sécurité Sociale betreffende de aansluiting van 
leerlingen en studenten bij de persoonlijke 
verzekering." 
52 -
b) Aan de rubriek "L VERENIGD KONINKRIJK" wordt volgend punt 
toegevoegd .-
"21. Een persoon die geldig ingeschreven is in een 
onderwijsinstelling van het Verenigd Koninkrijk wordt 
beschouwd als een student in de zin van artikel 1, sub 
r.) bis van de Verordening ondanks het feit dat er in het 
Verenigd Koninkrijk geen systeem voor het erkennen of 
goedkeuren van die instellingen bestaat en dat die 
persoon derhalve geen door de overheid van een Lid-Staat 
erkende of goedgekeurde instelling bezoekt Die persoon 
dient evenwel voortgezet onderwijs te volgen in de zin 
van Verordening 1 (2) van de (algemene) verordeningen 
van 1976 betreffende de gezinsbijslagen of de 
(algemene) verordeningen van 1979 betreffende de 
gezinsbijslagen (Noord-Ierland) (Regulation 1 (2) of the 
Child Benefit (General) Regulation 1976 (or the Child 
Benefit (General) Regulations (Northern Ireland) 1979), 
of hij dient tenminste de leeftijd van 19 jaar te hebben 
bereikt." 
4^. Er is een nieuwe bijlage X opgenomen, die luidt als volgt : 
"Bijzonderheden voor de toepassing van titel III, hoofdstukken 
2, 3 en 5 voor personen die geen werknemers of zelfstandigen 
zijn (artikel 43 ter, 51 ter en 66 ter van de verordening). 
BELGIË 
De tegemoetkomingen aan gehandicapten die vermeld zijn in de 
Wet van 27 februari 1987 worden niet verleend indien de 
betrokkene woont op niet-Belgisch grondgebied. Deze 
uitkeringen kunnen derhalve niet naar een ander land worden 
uitgevoerd. 
B. DENEMARKEN 
1. Niet-actieven hebben recht op een Deens sociaal pensioen 
voorzover zij, binnen de in de Deense wettelijke regeling 
voorgeschreven leeftijdsgrenzen, tenminste drie jaar hun 
woonplaats in Denemarken hebben gehad. 
- 53 -
Tijdvakken waarin de niet-actieve persoon pensioen heeft 
ontvangen van een andere Lid-Staat worden bij de 
vaststelling van het al dan niet voldoen aan de onder het 
hierbovenstaande punt 1 genoemde voorwaarde inzake de 
woonplaats niet in aanmerking genomen. 
DUITSLAND 
Geen. 
D. SPANJE 
De bijdragevrije prestaties van het Spaanse sociale 
zekerheidsstelsel overeenkomstig de Wet 26/1990 van 20 
december 1990 worden enkel toegekend aan rechthebbenden die in 
Spanje wonen. Ze zijn absoluut niet exporteerbaar buiten het 
Spaanse grondgebied. 
2. Voor de toekenning van bijdragevrije invaliteits- en 
ouderdomspensioenen moet in het Spaanse sociale 
zekerheidsstelsel aan volgende voorwaarden zijn voldaan : 
a) invaliditeitspensioen : 
- Leeftijd meer dan 18 en minder dan 65 jaar. 
- Wettelijke woonplaats op het Spaanse grondgebied 
gedurende vijf jaar, waarvan twee jaar onmiddellijk 
voor de pensioenaanvraag. 
- Een handicap of chronische ziekte van meer dan 65 %. 
- Onvoldoende bestaansmiddelen of inkomen; het bedrag 
daarvan wordt regelmatig aangepast. 
b) Ouderdomspensioen : 
- Meer dan 65 jaar. 
- Wettelijke woonplaats op het Spaanse grondgebied 
gedurende tien jaar tussen de leeftijd van 16 jaar 
en het moment van de aanspraak op het pensioen, 
waarvan twee opeenvolgende jaren onmiddellijk voor de 
aanvraag. 
- 54 -
Onvoldoende bestaansmiddelen of inkomen,- het bedrag 
daarvan wordt regelmatig aangepast. 
3. In het bijzondere stelsel van sociale zekerheid voor studenten 
zijn geen prestaties voorzien wegens invaliditeit (behalve als 
gevolg van een schoolongeval), ouderdom, overlijden, en ook 
geen uitkering bij overlijden. 
E. FRANKRIJK 
Voor de toepassing van de artikelen 43 ter en 51 ter op de in artikel 2 lid 3 
van de verordening bedoelde personen, worden de bijzondere premievrije 
prestaties alsmede de prestaties bij invaliditeit verleend aan personen die, 
in overeenstemming met de nationale en communautaire bepalingen, in Frankrijk 
woonachtig zijn. 
F. GRIEKENLAND 
Geen. 
G. IERLAND 
Geen. 
H. ITALIE 
Geen. 
I. LUXEMBURG 
Geen. 
- 55 -
J. NEDERLAND 
Geen. 
K. PORTUGAL 
Voor de toepassing van de artikelen 43 bis en 51 bis op de in 
artikel 2, lid 3 bedoelde personen worden de premievrije 
prestaties bij invaliditeit, ouderdom en overlijden verleend aan 
personen die wonen in Portugal. 
L. VERENIGD KONINKRIJK 
Geen . 
- 56 -
Artikel 2 
Verordening (EEG) nr. 574/72 is als volgt gewijzigd 
1. De titel wordt vervangen door de volgende tekst 
"Verordening (EEG) nr. 574/72 tot vaststelling van de wijze 
van toepassing van Verordening (EEG) nr. 1408/71 betreffende 
de toepassing van de sociale zekerheidsregelingen op de 
personen die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen. " 
Artikel 4 is als volgt gewijzigd. 
Lid 3 wordt vervangen door de volgende tekst : 
"Bijlage 3 vermeldt de organen van de woonplaats, van de 
verblijfplaats, en van de plaats van studie of 
beroepsopleiding van elke Lid-Staat." 
Artikel 8 wordt als volgt gewijzigd. 
a) Aan het begin van lid 1 worden de woorden "Indien een 
werknemer of zelfstandige of een lid van zijn gezin" 
vervangen door de woorden "Indien de betrokken persoon". 
Op het einde van dat lid worden de woorden "deze 
werknemer of zelfstandige" vervangen door de woorden "deze 
persoon". 
b) Aan het begin van lid 2 worden de woorden "Indien een 
werknemer of zelfstandige" vervangen door de woorden 
"Indien de belanghebbende". 
Aan het einde van lid 2 worden de woorden "de 
belanghebbende" vervangen door "hij". 
- 57 -
4. Artikel 8 bis wordt als volgt gewijzigd 
In het eerste lid worden de woorden "een werknemer of 
zelfstandige of een lid van zijn gezin" vervangen door de 
woorden "de belanghebbende". 
5. Artikel 10 wordt als volgt gewijzigd 
De titel wordt vervangen door volgende titel : "voorschriften 
in geval van samenloop van rechten op gezins- of 
kinderbijslag". 
6. Artikel 10 bis wordt als volgt gewijzigd. 
a) De titel wordt vervangen door de volgende titel : 
"Voorschriften wanneer de werknemer of zelfstandige of een 
van de in de artikelen 76 bis en 76 ter van de Verordening 
bedoelde personen achtereenvolgens onderworpen is geweest 
aan de wettelijke regelingen van meer dan één Lid-Staat 
gedurende hetzelfde tijdvak of een gedeelte daarvan." 
b) Aan het begin van lid 1 woorden aan de woorden "Indien een 
werknemer of zelfstandige" de woorden "of een van de in de 
artikelen 76 bis en 76 ter van de Verordening bedoelde 
personen" toegevoegd. 
7. Artikel 10 ter wordt geschrapt. 
8. Artikel 16 wordt als volgt gewijzigd. 
a) De tekst van lid 1 wordt vervangen door de volgende tekst: 
"Om in aanmerking te komen voor toepassing van artikel 18 
van de Verordening zijn de werknemer of zelfstandige, 
alsmede de in de artikelen 34 bis, 34 ter en 34 quater van 
de Verordening bedoelde personen verplicht aan het 
bevoegde orgaan een verklaring over te leggen, waarin de 
tijdvakken van verzekering zijn vermeld die zijn vervuld 
krachtens de wettelijke regeling waaraan zij tevoren en 
laatstelijk onderworpen zijn geweest." 
- 58 
b) In het tweede lid worden na de woorden "werknemer of 
zelfstandige" de woorden "of van één van de in de 
artikelen 34 bis, 34 ter en 34 quater van de Verordening 
bedoelde personen" toegevoegd. 
9. Artikel 17 wordt als volgt gewijzigd. 
a) De tekst van lid 1 wordt vervangen door de volgende tekst: 
"Om in aanmerking te komen voor verstrekkingen krachtens 
artikel 19 van de Verordening zijn de werknemer of 
zelfstandige en de in artikel 34 bis van de Verordening 
bedoelde persoon verplicht zich en hun gezinsleden te doen 
inschrijven bij het orgaan van de woonplaats, onder 
overlegging van een verklaring waarin wordt bevestigd dat 
zij voor zichzelf en hun gezinsleden recht op genoemde 
verstrekkingen hebben. Deze verklaring wordt afgegeven 
door het bevoegde orgaan, in voorkomend geval na 
kennisneming van de door de verkgever verstrekte 
inlichtingen. Indien deze verklaring niet wordt overlegd 
door de werknemer of zelfstandige, de in artikel 34 bis 
van de Verordening bedoelde persoon, of hun gezinsleden• 
verzoekt het orgaan van de woonplaats het bevoegde orgaan 
daarom. 
b) De tekst van lid 8 wordt vervangen door de volgende tekst: 
"De werknemer of zelfstandige, de in artikel 34 bis van de 
Verordening bedoelde persoon of hun gezinsleden zijn 
verplicht het orgaan van de woonplaats in kennis te 
stellen van iedere verandering in hun omstandigheden 
waardoor het recht op verstrekkingen kan worden gewijzigd, 
in het bijzonder van iedere beëindiging of verandering van 
werkzaamheden in loondienst dan wel werkzaamheden anders 
dan in loondienst van belanghebbende of iedere 
overbrenging van de woon- of verblijfplaats van de 
belanghebbende of van een gezinslid. 
59 -
Het bevoegde orgaan stelt eveneens het orgaan van de 
woonplaats in kennis van het beëinigen van de aansluiting 
van de werknemer of zelfstandige of van de in artikel 34 
bis van de Verordening bedoelde persoon of van dier 
rechten op verstrekkingen. Het orgaan van de woonplaats 
kan te allen tijde aan het bevoegde orgaan verzoeken alle 
inlichtingen te verschaffen omtrent de aansluiting van de 
werknemer of zelfstandige of de in artikel 34 bis van de 
Verordening bedoelde persoon of dier rechten op 
verstrekkingen. 
c) Er wordt een lid 10 toegevoegd, dat luidt als volgt : 
"De bepalingen van de vorige leden zijn van 
overeenkomstige toepassing op de gezinsleden van de 
student. Deze bepalingen zijn eveneens van overeenkomstige 
toepassing op de in artikel 34 ter lid 2 van de 
Verordening bedoelde student, en in dit geval wordt het 
orgaan van de plaats van de studie of beroepsopleiding 
beschouwd als het orgaan van de woonplaats." 
10. Artikel 18 is als volgt gewijzigd. 
a) In lid 1 worden de woorden "is de werknemer of 
zelfstandige verplicht" vervangen door de woorden "zijn de 
werknemer of zelfstandige en de in artikel 34 bis van de 
Verordening bedoelde persoon verplicht". 
b) Er wordt een lid 10 toegevoegd, dat luidt als volgt : 
"De bepalingen van de voorgaande leden zijn van 
overeenkomstige toepassing op de in artikel 14 ter lid 2 
van de Verordening bedoelde student, en in dit geval wordt 
het orgaan van de plaats van de studie of beroepsopleiding 
beschouwd als het orgaan van de woonplaats." 
- 60 -
11. Artikel 21 wordt als volgt gewijzigd. 
a) Aan het einde van de titel worden de woorden "of 
zelfstandigen" vervangen door de woorden "zelfstandigen of 
in de artikelen 34 bis, 34 ter en 34 quater van de 
Verordening bedoelde personen." 
b) De eerste zin van lid 1 wordt vervangen door de volgende 
zin : 
"Om in aanmerking te komen voor verstrekkingen krachtens 
artikel 22, lid 1, sub a), i) van de Verordening, anders 
dan in het in artikel 20 van de toepassingsverordening 
bedoelde geval, zijn de werknemer of zelfstandige en de in 
de artikelen 34 bis, 34 ter en 34 quater van de 
Verordening bedoelde personen verplicht aan het orgaan van 
de verblijfplaats een verklaring over te leggen, waarin 
wordt bevestigd dat zij recht op de verstrekkingen 
hebben." 
12. Artikel 22 wordt als volgt gewijzigd. 
a) De titel wordt vervangen door de volgende titel : 
"Verstrekkingen aan werknemers of zelfstandigen en aan de 
in artikel 34 bis van de Verordening bedoelde personen bij 
overbrenging van hun woonplaats of terugkeer naar het land 
van hun woonplaats en aan werknemers of zelfstandigen en 
de in de artikelen 34 bis, 34 ter en 34 quater van de 
Verordening bedoelde personen die toestemming hebben om 
zich met het oog op een geneeskundige verzorging naar een 
andere Lid-Staat te begeven." 
b) In de eerste zin van lid 1 worden de woorden "is de 
werknemer of zelfstandige verplicht" vervangen door de 
woorden "zijn de werknemer of zelfstandige en de in 
artikel 34 bis van de Verordening bedoelde persoon 
verplicht". Het woord "hij" wordt vervangen door het woord 
"zij". 
13. Artikel 24 wordt als volgt gewijzigd 
a) In de titel worden na de woorden "aan werknemers" de 
woorden "of zelfstandigen en aan de in artikelen 34 bis, 
3 4 ter en 34 quater van de Verordening bedoelde 
personen". 
- 61 -
b) De tekst van dit artikel wordt vervangen door de volgende 
tekst : 
"Om in aanmerking te komen voor uitkeringen krachtens 
artikel 22, lid 1, sub a), ii) van de Verordening, is 
artikel 18 van de toepassingsverordening van 
overeenkomstige toepassing. De werknemer of zelfstandige 
noch de in artikel 34 bis van de Verordening bedoelde 
persoon zijn, wanneer zij op het grondgebied van een Lid­
staat verblijven zonder aldaar beroepswerkzaamheden te 
verrichten, evenwel verplicht de in de artikelen 18, lid ; 
van de toepassingsverordening bedoelde kennisgeving van 
onderbreking van de werkzaamheden over te leggen, zulks 
onverminderd de verplichting een bewijs van 
arbeidsongeschiktheid over te leggen." 
14. Artikel 25 is als volgt gewijzigd 
In het eerste lid worden de woorden "is de werknemer of 
zelfstandige verplicht" vervangen door de woorden "zijn de 
werknemer of zelfstandige en de in de artikelen 34 bis en ter 
van de Verordening bedoelde personen verplicht". 
15. Artikel 35 is als volgt gewijzigd 
a) De titel is vervangen door de volgende titel : 
"Aanvragen om invaliditeitsuitkeringen ingeval de 
werknemer of zelfstandige of de in de artikelen 43 bis en 
43 ter van de Verordening bedoelde personen uitsluitend 
krachtens de in bijlage IV van de Verordening vermelde 
wettelijke regelingen verzekerd zijn geweest, alsmede in 
het geval, bedoeld in artikel 40, lid 2, van de 
Verordening. •• 
- 62 -
b) De eerste zin van lid 1 wordt vervangen door de volgende 
tekst : 
"Om in aanmerking te komen voor uitkeringen krachtens 
artikel 37, artikel 38 en artikel 39 van de Verordening, 
daaronder begrepen in de gevallen bedoeld in artikel 40, 
lid 2, artikel 41, lid 2, en artikel 42, lid 2 van de 
Verordening, zijn de werknemer of zelfstandige en de in de 
artikelen 43 bis en 4 3 ter van de Verordening bedoelde 
personen verplicht een aanvraag te richten, hetzij tot het 
orgaan van de Lid-Staat aan de wettelijke regeling waarvan 
zij onderworpen waren op het tijdstip waarop de 
arbeidsongeschiktheid met daaropvolgende invaliditeit of 
de toeneming van deze invaliditeit is ontstaan, hetzij tot 
het orgaan van de woonplaats, dat de aanvraag dan aan 
eerstgenoemd orgaan doorzendt onder vermelding van de 
datum waarop deze werd ingediend ; deze datum wordt 
beschouwd als de datum waarop de aanvraag bij eerstgenoemd 
orgaan werd ingediend." 
c) In lid 2 worden na de woorden "de werknemer of 
zelfstandige" volgende woorden toegevoegd "of één van de 
in artikelen 4 3 bis en 43 ter van de Verordening bedoelde 
personen". 
d) In de tweede zin van lid 3 worden na de woorden "de 
werknemer of zelfstandige" de volgende woorden ingevoegd 
"of één van de in artikelen 4 3 bis en 4 3 ter van de 
Verordening bedoelde personen". 
16. Artikel 36 wordt als volgt gewijzigd. 
Na de woorden "de werknemer of zelfstandige" worden volgende 
woorden toegevoegd "of één van de in artikelen 51 bis en 
51 ter van de Verordening bedoelde personen". 
17. Artikel 37 wordt als volgt gewijzigd. 
Na de woorden "de werknemer of zelfstandige" worden volgende 
woorden toegevoegd "of één van de in artikelen 51 bis en 
51 ter van de Verordening bedoelde personen". 
- 63 -
18. Artikel 39 wordt als volgt gewijzigd. 
Na de woorden "de werknemer of zelfstandige" worden de woorden 
"of één van de in artikelen 43 bis en 43 ter van de 
Verordening bedoelde personen" toegevoegd. 
19. Artikel 42 wordt als volgt gewijzigd. 
Na de woorden "de werknemer of zelfstandige" worden de 
woorden "of één van de in artikelen 43 bis, 4 3 ter, 51 bis en 
51 ter van de Verordening bedoelde personen" ingevoegd. 
20. Artikel 43 wordt als volgt gewijzigd. 
Na de woorden "werknemer of zelfstandige" worden de woorden 
"of een van de in de artikelen 43 bis, 43 ter, 51 bis en 51 
ter van de verordening bedoelde personen" toegevoegd. 
Artikel 44 wordt als volgt gewijzigd. 
Na de woorden "werknemer of zelfstandige" worden de woorden of 
een van de in de artikelen 51 bis en 51 ter van de verordening 
bedoelde personen" toegevoegd. 
Artikel 50 wordt als volgt gewijzigd. 
In lid 1, sub a)i), worden na de woorden "wanneer een 
werknemer of zelfstandige" de woorden "of een van de in de 
artikelen 43 bis, 43 ter, 51 bis en 51 ter van de verordening 
bedoelde personen" ingevoegd. Voor en na de zinsnede "die 
onderdaan van een Lid-Staat is" wordt een komma toegevoegd. 
In de titel van Hoofdstuk 4, worden na de woorden "artikelen 
52 en 53" de woorden "63 bis en 63 ter" toegevoegd. 
- 64 -
24. Artikel óO wordt als volgt gewijzigd. 
Lid 1 wordt vervangen door de volgende tekst 
"Om in aanmerking te komen voor verstrekkingen krachtens 
artikel 52, sub a), van de verordening, zijn de werknemer of 
zelfstandige en de in de artikelen 63 bis en 63 ter van de 
verordening bedoelde personen verplicht aan het orgaan van de 
woonplaats een verklaring over te leggen waarin wordt 
bevestigd d3t zij recht op genoemde verstrekkingen hebben 
Deze verklaring wordt afgegeven door het bevoegde orgaan, in 
voorkomend geval, na kennisneming van de door de werkgever 
verstrekte inlichtingen. Indien de wettelijke regeling van de 
bevoegde Staat daarin voorziet, zijn de werknemer of 
zelfstandige en de in de artikelen 63 bis en 63 ter van de verordening 
bedoelde personen Dovendien verplicht aan het orgaan van de woonplaats 
een door het bevoegde orgaan __„,,^ 
afgegeven bericht van ontvangst van de aangifte van een 
arbeidsongeval of beroepsziekte over te leggen. Indien de 
belanghebbende deze stukken niet overlegt. verzoekt het orgaan 
van de woonplaats het bevoegde orgaan daarom en kent het hem 
in afwachting daarvan de verstrekkingen van de 
ziekteverzekering toe, voor zover hij voldoet aan de 
voorwaarden die daarop recht geven. 
25. Artikel 61 wordt als volgt gewijzigd. 
In lid 1 worden de woorden "is de werknemer of zelfstandige 
verplicht" vervangen door de woorden "zijn de werknemer of 
zelfstandige en de in de artikelen 63 bis en 63 ter van de 
verordening bedoelde personen verplicht". 
26. Artikel 63 wordt als volgt gewijzigd. 
a) In de titel wordt aan de woorden "aan werknemers of 
zelfstandigen" de woorden "en de in de artikelen 63 bis en 
63 ter van de verordening bedoelde personen" toegevoegd. 
- 65 -
b) In lid 1 worden de woorden "is de werknemer of zelfstandige 
verplicht" vervangen door de woorden "zijn de 
werknemer of zelfstandige en de in de artikelen 63 bis en 
63 ter van de verordening bedoelde personen verplicht". De 
woorden "dat hij" worden vervangen door de woorden "dat 
zij". 
27. Artikel 64 wordt als volgt gewijzigd. 
De tweede zin wordt vervangen door de volgende zin. 
"De werknemer of zelfstandige en de in de artikelen 63 bis 
en 63 ter van de verordening bedoelde personen die op het 
grondgebied van een Lid-Staat verblijven zonder aldaar 
beroepswerkzaamheden te verrichten, zijn evenwel niet 
verplicht de in artikel 61, lid 1. van de 
toepassingsverordening bedoelde kennisgeving van onderbreking 
van de werkzaamheden over te leggen, zulks onverminderd de 
verplichting een bewijs van arbeidsongeschiktheid over te 
leggen." 
28. Artikel 66 wordt als volgt gewijzigd. 
De woorden "de belanghebbende" worden vervangen door de 
woorden "de werknemer of zelfstandige of een van de in d< 
artikelen 63 bis en 63 ter van de verordening bedoelde 
personen". 
29. In de titel van Hoofdstuk 5, wordt na de zinsnede "artikelen 
64, 65" de zinsnede "66, 66 bis en 66 ter" ingevoegd. 
30. Artikel 80 wordt als volgt gewijzigd. 
Na de woorden "als werknemer" worden de woorden "of 
zelfstandige of in het kader van een bijzondere regeling voor 
ambtenaren en met hen gelijkgestelden" ingevoegd. 
- 66 -
31. Artikel 84 wordt als volgt gewijzigd. 
a) De titel wordt vervangen door de volgende titel .-
"Werkloze werknemers of zelfstandigen en in artikel 71 bis 
van de verordening bedoelde personen die tijdens het 
verrichten van hun laatste werkzaamheden op het grondgebied 
van een andere Lid-Staat dan de bevoegde Staat woonden" 
b) In lid 2. worden de woorden "is de werkloze werknemer 
verplicht" vervangen door "zijn de werkloze werknemer of 
zelfstandige en de in artikel 71 bis van de verordening 
bedoelde personen verplicht". De woorden "van zijn 
woonplaats" worden vervangen door "van de woonplaats". De 
woorden"waaraan hij laatstelijk onderworpen is geweest" 
worden vervangen door "waaraan zij laatstelijk onderwerpen 
zijn geweest". De woorden "dat hij geer; recht heeft" worden 
vervangen door de woorden "dat zij geen recht hebben" 
c) In het lid 3, worden de woorden "de werkloze werknemer 
vervangen door de woorden "de werkloze werknemer of 
zelfstandige of de in artikel 71 bis van de verordening 
bedoelde persoon". 
32. Artikel 35 wordt 3ls volgt gewijzigd. 
In de titel, worden na het woord "tijdvakken" de woorden "van 
verzekering" ingevoegd. 
33. Artikel 86 wordt als volgt gewijzigd. 
a) Lid 1 wordt vervangen door de volgende tekst : 
"Om in aanmerking te komen voor gezinsbijslag 
overeenkomstig artikel 73 van de verordening, zijn de 
werknemer of zelfstandige en de in artikel 76 bis van de 
verordening bedoelde persoon verplicht, eventueel door 
bemiddeling van hun werkgever, een aanvraag tot het 
bevoegde orgaan te richten." 
- 67 -
b) De eerste zin van lid 2 wordt door de volgende zin 
vervangen : 
"Ter ondersteuning van hun aanvraag zijn de werknemer of 
zelfstandige en de in artikel 76 bis van de verordening 
bedoelde persoon verplicht een bewijsstuk over te leggen 
betreffende hun gezinsleden die hun woonplaats hebben op 
het grondgebied van een andere Lid-Staat dan die waar het 
bevoegde orgaan is gevestigd". 
c) Lid 3 wordt vervangen door de volgende tekst 
"Ter ondersteuning van hun aanvraag zijn de werknemer of 
zelfstandige en de in artikel 76 bis van de verordening 
bedoelde persoon eveneens verplicht inlichtingen te 
verstrekken aan de hand waarvan kan worden vastgesteld aan 
wie de gezinsbijslag moet worden betaald in het land van de 
woonplaats (naam, vooraam, volledig adres), indien de 
wettelijke regeling van de bevoegde Sta3t bepaalt dat de 
gezinsbijslag aan een ander dan de werknemer of 
zelfstandige en de in artikel 76 bis van de verordening 
bedoelde persoon kan of moet worden betaald". 
d) Lid 5 wordt vervangen door de volgende tekst : 
"De werknemer of zelfstandige en de in artikel 76 bis van de 
verordening bedoelde persoon dienen, eventueel door 
bemiddeling van hun werKgever, het bevoegde orgaan in kennis 
te stellen van .-
- elke verandering in de omstandigheden van hun gezinsleden, 
waardoor het recht op gezinsbijslag kan worden gewijzigd, 
- elke wijziging in het aantal gezinsleden waarvoor 
gezinsbijslag verschuldigd is." 
34. Artikel 88 wordt als volgt gewijzigd : 
De tekst van het artikel wordt door de volgende tekst 
vervangen : 
- 68 -
"Artikel 86 van de toepassingsverordening is mutatis mutandis 
van toepassing op de in artikel 74 van de verordening bedoelde 
werkloze." 
35. De titel die voorafgaat aan artikel 90 wordt vervangen door de 
volgende titel : 
"Toepassing van de artikelen 77, 78, 79 en 79 bis van de 
verordening". 
36. Artikel 90 wordt als volgt gewijzigd : 
De woorden "artikel 77 of artikel 78 van de verordening" 
worden vervangen door de woorden "artikel 77, artikel 78 of 
artikel 79 bis van de verordening". 
37. Artikel 91 wordt als volgtgewi jzigd : 
De woorden "artikel 77 of artikel 78" worden vervangen door de 
woorden "artikel 77. artikel 78 of artikel 79 bis". 
38- Artikel 92 wordt als volgt gewijzigd : 
De woorden "artikel 77 of artikel 78" worden vervangen door de 
woorden "artikel 77, artikel 78 of artikel 79 bis". 
39. Artikel 94 wordt als volgt gewijzigd : 
a) Na de woorden "werknemer of zelfstandige" worden de woorden 
"of één van de in de artikelen 34 bis en 34 ter van de 
verordening bedoelde personen" ingevoegd. 
°) In lid 1 worden na de woorden "werknemer of zelfstandige" de 
woorden "of één van de in de artikelen 34 bis en 34 ter van de 
verordening bedoelde personen " ingevoegd. 
- 69 -
40. Bijlage 3 wordt als volgt gewijzigd : 
a) De titel wordt vervangen door de volgende titel : 
"Organen van de woonplaats, organen van de verblijfplaats 
organen van de plaats van studie of beroepsopleiding". 
b) In elke rubriek wordt een deel III na deel II ingevoegd, 
dat luidt als volgt : 
"A. BELGIË 
III. Organen van de plaats van studie of beroepsopleiding. 
De organen van de woonplaats, respectievelijk van de 
verblijfplaats die voor België in bijlage 3 van Verordening 
(EEG) 574/72 onder I, 1, sub a) en II zijn vermeld. 
B. DENEMARKEN 
III. Organen van de plaats van studie of beroepsopleiding 
GEEN 
C. DUITSLAND 
III. Organen van de plaats van studie of beroepsopleiging 
GEEN 
- 70 -
D. SPANJE 
III. Organen van de plaats van studie of beroepsopleiding 
GEEN 
E. FRANKRIJK 
III. Organen van de plaats van studie of beroepsopleiding 
Caisse primaire d'assurance maladie (Plaatselijk ziekenfonds 
van de plaats van de studie). 
F. GRIEKENLAND 
III. Organen van de plaats van studie of beroepsopleiding 
GEEN 
G. IERLAND 
III. Organen van de plaats van studie of beroepsopleiding 
GEEN 
H. ITALIE 
III. Organen van de plaats van studie of beroepsopleiding 
GEEN 
- 71 -
I. LUXEMBURG 
III. Organen van de plaats van studie of beroepsopleiding. 
Caisse nationale d'assurance maladie des ouvriers (Nationaal 
ziekenfonds voor arbeiders), Luxemburg. 
J. NEDERLAND 
III. Organen van de plaats van studie of beroepsopleiding 
Naar vrije keuze van de belanghebbende , een van de voor de 
plaats waar hij zijn studie of opleiding volgt, bevoegde 
ziekenfondsen. 
K. PORTUGAL 
III. Organen van de plaats van studie of beroepsopleiding. 
Centro Regional de Segurança Social (Regionaal Centrum voor 
Sociale Zekerheid) van de plaats van de studie of 
beroepsopleiding. 
L. VERENIGD KONINKRIJK 
III. Organen van de plaats van studie of beroepsopleiding. 
GEEN 
- 72 -
Artikel 3 
Deze verordening wordt van kracht op de dag van zijn 
bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen. 
Deze verordening is verbindend in al zijn onderdelen en is 
rechtstreeks toepasselijk in elke Lid-Staat. 
Gedaan te Brussel, Voor de Raad 
De Voorzitter. 
KSNQ254-1513 
C0M(91) 528 def. 
DOCUMENTEN 
NL 04 
Catalogusöummer : CB-CO-91-577-NL-C 
ISBN 92-77-78641-8 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L 2985 Luxemburg