A4-0333/97

Resolutie over het actieplan ter bestrijding van de georganiseerde criminaliteit (7421/97 - C4-0199/97)

Het Europees Parlement,

- gezien het tijdens de Europese Raad in Amsterdam (16 en 17 juni 1997) goedgekeurde Actieplan ter bestrijding van de georganiseerde criminaliteit (7421/97 - C4-0199/97) ((PB C 251 van 15.8.1997, blz. 1)) (hierna te noemen: Actieplan), opgesteld door de "Werkgroep van hoog niveau ter bestrijding van de georganiseerde criminaliteit" in opdracht van de Europese Raad van Dublin (13 en 14 december 1996),

- gelet op het Europese Verdrag voor de rechten van de mens van 4 november 1950,

- gelet op de artikelen B, F, K.1, punt 5 en 7 tot en met 9, K.3, lid 2 en K.6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie,

- gezien de conclusies van het Voorzitterschap in het kader van de bijeenkomst van de Europese Raad op 16 en 17 juni 1997 in Amsterdam op het gebied van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid en het op 2 oktober 1997 ondertekende Verdrag van Amsterdam, met name deel I daarvan,

- onder verwijzing naar zijn talrijke resoluties over de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit,

- gezien de hem op 16 juli 1997 voorgestelde "Agenda 2000" van de Commissie (COM(97)2000 - C4-0371/97 - C4-0372/97), en met name de toelichtingen in de adviezen over de aanvragen van de afzonderlijke kandidaatlanden met betrekking tot het onderwerp "justitie en binnenlandse zaken",

- gezien de door zijn Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken op 9 oktober 1997 gehouden openbare hoorzitting met vertegenwoordigers van de Italiaanse anti-mafia-organisatie "Libera",

- onder verwijzing naar de ontwerpresolutie van de heer Robles Piquer over de communautaire samenwerking in de strijd tegen criminele organisaties die in toeristische regio's van de EU opereren (B4-1330/96),

- gezien het verslag van de Commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, en de adviezen van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger en de Commissie begrotingscontrole (A4-0333/97),

A. zich ervan bewust dat de georganiseerde criminaliteit binnen de Europese Unie de laatste jaren in betekenis is toegenomen en inmiddels een zorgwekkende omvang heeft bereikt, met name op het gebied van mensenhandel, misdrijven tegen kinderen, illegale drugs- en wapenhandel, omkoping, witwassen van geld en grootschalige fraude, deels ten koste van de communautaire begroting,

B. bezorgd over het feit dat sommige lidstaten van de Europese Unie, en daarmee tevens de Europese Unie zelf, ernstig het gevaar lopen door bepaalde sectoren van de georganiseerde criminaliteit geïnfiltreerd dan wel ondermijnd te worden,

C. overwegende dat een verdere toename van de georganiseerde criminaliteit de politieke, economische en sociale ontwikkelingsmogelijkheden van de burgers in de Europese Unie kan beperken, hun vrijheid in gevaar kan brengen en het functioneren van democratische instellingen kan belemmeren,

D. overwegende dat met name de grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit zowel heeft kunnen profiteren van de op de interne markt bestaande mogelijkheden van het vrije verkeer van goederen, kapitaal, diensten en personen en de moderne communicatietechnologieën als van de gebrekkige samenwerking op het gebied van politie, justitie en douane in de EU,

E. zich ervan bewust dat de samenwerking op het gebied van politie en justitie in de lidstaten in feite stamt uit de tijd dat de hedendaagse talrijke mogelijkheden voor grensoverschrijdende activiteiten op economisch en communicatietechnologisch gebied en de daaruit voortvloeiende risico's voor de binnenlandse veiligheid nog niet bestonden,

F. van opvatting dat bepaalde belemmeringen voor een effectieve samenwerking op het gebied van politie en justitie veroorzaakt worden door de manier waarop bureaucratische procedures tussen de lidstaten worden afgewikkeld, en tevens door de uiteenlopende nationale strafrechtsystemen (uiteenlopende definities van strafbare feiten en uiteenlopende eisen op het gebied van de bewijsvoering en de waarde van dat bewijs in een strafrechtelijke procedure), en dat de totstandbrenging van een op elkaar afgestemde strafvervolging met als doel later eventueel geharmoniseerde rechtsvervolging daarom onontbeerlijk is met betrekking tot de grensoverschrijdende georganiseerde misdaad,

G. ervan overtuigd dat vooral een grote pakkans een belemmering vormt voor het begaan van strafbare feiten, om welke reden de maatregelen ter bestrijding van de georganiseerde criminaliteit vooral gericht moeten zijn op de vergroting van de pakkans,

H. ervan overtuigd dat de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit zowel op nationaal als op Europees en mondiaal niveau gevoerd moet worden,

I. overwegende dat de EU daarom in de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit vooral bij samenwerking op het gebied van politie, justitie en douane substantiële vernieuwingen moet aanbrengen om voldoende rekening te kunnen houden met de sinds de totstandbrenging van de interne markt en de invoering van de moderne communicatietechnologieën (zoals Internet en elektronisch bankieren) ook voor criminele activiteiten veranderde randvoorwaarden;

J. overwegende dat de noodzakelijke maatregelen ter voorkoming en doeltreffende bestrijding van de georganiseerde misdaad vooral ook de veiligheid van de burgers, en met name de kinderen, en de bescherming van andere belangrijke grondrechten tegen schending ervan ten goede moeten komen,

K. overwegende dat maatregelen die worden ingevoerd ter bestrijding van de georganiseerde criminaliteit, steeds verder doordringen in de privésfeer van de burger en daardoor de kiem voor de totstandkoming van een "big brother"-staat in zich dragen;

L. erop wijzend dat deze maatregelen, vooral voorzover ze beperkingen van de grondrechten inhouden, moeten voldoen aan de eisen die worden gesteld door het Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, in de juiste verhouding moeten staan tot het na te streven doel en moeten voorzien in passende en effectieve instrumenten ter voorkoming van misbruik (gerechtelijke en parlementaire controle),

M. overwegende dat de voorkoming en bestrijding van de georganiseerde misdaad volgens de bij het Verdrag van Amsterdam aan artikel K.1 van het EU-Verdrag toegevoegde bepaling een belangrijke voorwaarde voor de geleidelijke totstandbrenging van een "ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid" vormt,

N. ervan overtuigd dat de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit ook momenteel al tot de "voornaamste aspecten van de activiteiten" van de Unie in de zin van artikel K.6 tweede alinea van het Verdrag betreffende de Europese Unie behoort, om welke reden het voorzitterschap het Europees Parlement over het Actieplan had moeten raadplegen en erop had moeten toezien dat er naar behoren rekening werd gehouden met de standpunten van het Europees Parlement,

O. concluderend dat het niet raadplegen van het Europees Parlement inzake het Actieplan in strijd is met het bepaalde in artikel K.6, alinea 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie en dat de Raad dit artikel volkomen willekeurig of naar gelang van politieke opportuniteitsoverwegingen interpreteert,

I. ALGEMENE VERKLARINGEN

1. eist dat de Europese Unie uitgebreid aandacht besteedt aan de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit en uitgebreide en goed op elkaar afgestemde maatregelen neemt, die noodzakelijk zijn voor de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit en gebaseerd zijn op de democratische grondbeginselen van de rechtsstaat en op de rechten en fundamentele vrijheden van de mens en die effectief gericht zijn op preventieve en repressieve doelstellingen, waarbij snel moet worden ingespeeld op de zich voortdurend ontwikkelende georganiseerde criminaliteit;

2. is daarom van mening dat de regels van de rechtsstaat de principiële naleving van de volgende waarborgen omvatten:

- bescherming van de privacy en van gegevens van persoonlijke aard,

- principiële eerbiediging van het recht van de verdediging en procedurele garanties,

- adequate parlementaire en rechterlijke controle op de diensten die belast zijn met de bestrijding van de georganiseerde misdaad en haar activiteiten,

- rechtsbescherming van de burger,

is daarnaast van mening dat de totstandbrenging van de Europese juridische ruimte gepaard moet gaan met de totstandbrenging van een Europese ruimte van de rechten van de verdediging en procedurele garanties (met name inzake uitzetting);

3. eist voorts dat alle tot nu toe door de Verenigde Naties, de Raad van Europa en de Europese Unie ondertekende overeenkomsten en soortgelijke verbindende besluiten die voorzien in maatregelen in het kader van de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit door de lidstaten, voorzover dit nog niet gebeurd is, zo snel mogelijk en uiterlijk eind 1998 geratificeerd en door de bevoegde autoriteiten effectief en volledig in nationale wetgeving omgezet worden; eist dat deze overeenkomsten en overige verbindende besluiten ook door de kandidaatlanden nog voor hun toetreding tot de EU worden geratificeerd en volledig worden omgezet, en dat deze landen nu reeds voorzover mogelijk gehouden worden tot het uitwerken en toepassen van verdere tegenmaatregelen;

4. verzoekt de Commissie onverwijld met concrete voorstellen voor de omzetting van de pijleroverschrijdende aanbevelingen te komen en reeds nu maatregelen te treffen om gebruik te kunnen maken van haar - door het Verdrag van Amsterdam tot stand gekomen - initiatiefrecht op het vlak van politiële en justitiële samenwerking bij strafvervolging, teneinde de gezamenlijke strijd tegen de georganiseerde misdaad in de EU te versterken; hiertoe zou de Commissie met name moeten nagaan of er een interne reorganisatie (met het doel de desbetreffende bevoegdheden te stroomlijnen), verbonden met de aanwerving van voldoende en deskundig personeel dat beschikt over praktische ervaring op het gebied van politiek, justitie of douane, nodig is om deze nieuwe taak naar behoren te kunnen uitvoeren;

5. verzoekt de Commissie de kandidaatlidstaten reeds voor hun toetreding met name ook intensief te steunen in hun streven naar bestrijding van de georganiseerde criminaliteit (b.v. door hulp bij de opbouw en uitbreiding van doeltreffende structuren voor strafvervolging; door het opstellen van opleidingsprogramma's voor het nodige gespecialiseerde personeel bij politie, justitie en douane; door technische en praktische steun bij de samenwerking met de desbetreffende instanties in andere landen); gaat er echter tegelijkertijd van uit dat de Commissie waarborgt dat het Europees Parlement hierbij volledig wordt betrokken;

II. HET ACTIEPLAN IN HET ALGEMEEN

6. wijst er allereerst op dat de burgers in de Europese Unie groot belang hebben bij het waarborgen van de persoonlijke en openbare veiligheid, hetgeen betekent dat de rechten van zijn parlementaire vertegenwoordigers op Europees niveau verzekerd moeten zijn; betreurt daarom dat het Actieplan door de Raad is opgesteld zonder het Europees Parlement overeenkomstig artikel K.6, tweede alinea VEU te raadplegen;

7. verzoekt de Raad daarom het Europees Parlement inzake alle besluiten met betrekking tot het tenuitvoerleggen van de aanbevelingen in het Actieplan te raadplegen en naar behoren rekening te houden met de opvattingen van het Parlement;

8. merkt op dat Raad de neiging heeft de instrumenten van de derde pijler te gebruiken, zelfs wanneer actie in het kader van de eerste pijler uitvoerbaar is en stelt voor, indien een keuze mogelijk is, van de eerste pijler gebruik te maken; wenst dat de democratische legitimiteit nog wordt versterkt in de derde pijler door de uitbreiding van de mogelijkheden van het Europees Parlement om democratische controle uit te oefenen;

9. begroet in principe het Actieplan, omdat daarin voor het eerst sinds het bestaan van de derde pijler de politieke richtsnoeren worden uiteengezet voor een belangrijk gebied van regelgeving waarop de activiteiten van de Raad zijn gebaseerd en een groot aantal verstrekkende, coherente en concrete aanbevelingen zijn opgenomen voor de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit, evenals realistische tijdschema's voor de tenuitvoerlegging daarvan;

10. betreurt echter dat het Actieplan een aantal lacunes vertoont, enkele belangrijke structurele vragen onbeantwoord laat, voor veel punten van minder belang relatief veel plaats inruimt, terwijl andere belangrijke probleemgebieden slechts kort worden behandeld of zelfs in het geheel niet genoemd worden;

11. betreurt verder dat het Actieplan ten aanzien van een aantal belangrijke vraagstukken bovendien geen duidelijke standpunten bevat, maar in de plaats daarvan slechts voorziet in het laten uitvoeren van studies - ook op terreinen waar reeds voldoende inzichten zijn verworven om concrete aanbevelingen te kunnen opstellen;

12. verzoekt de Raad - om tijdverlies te voorkomen - deze studies onmiddellijk en met korte termijnen in opdracht te geven, de resultaten ervan onverwijld te publiceren en de eventueel hierin vervatte aanbevelingen snel in wettelijke voorschriften om te zetten, om te voorkomen dat de indruk ontstaat dat deze aanpak slechts bedoeld is om de ontbrekende consensus tussen de lidstaten ten aanzien van concrete problemen te verdoezelen en het wegnemen van de achterliggende oorzaken met behulp van studies op de lange baan te schuiven;

13. betreurt dat het Actieplan geen duidelijke uitspraak bevat inzake de belangrijkste structurele vraag, namelijk of de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit in de toekomst moet worden nagestreefd door middel van de harmonisatie van definities van ernstige strafbare feiten en bepalingen in het strafprocesrecht of door een verbeterde samenwerking tussen de lidstaten met behoud van de verschillen in de nationale strafrechtssystemen;

14. stelt vast dat de besluiteloosheid van de lidstaten en het feit dat sommige lidstaten onbegrijpelijkerwijze vasthouden aan een souvereiniteitsvoorbehoud de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit ondergraven en de lidstaten op deze wijze zelfs de bewegingsvrijheid van de georganiseerde misdaad verruimen;

15. stelt daarom voor dat de Europese Unie in de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit

- voorrang geeft aan de verbetering van de samenwerking tussen de lidstaten, temeer daar de mogelijkheden voor praktische samenwerking tussen de openbare ministeries nog lang niet zijn uitgeput, net zo min als de pogingen om het strafrecht binnen de Europese Unie zonder structurele maatregelen te nemen op elkaar af te stemmen, zie bijvoorbeeld de nauwe en in de praktijk zeer goed functionerende samenwerking in de noordse landen (dezelfde computersystemen bij politie, justitie, douane en kustwacht; nauwe samenwerking tussen de analyseafdelingen; een dicht netwerk van verbindingsofficieren);

- wel een harmonisatie nastreeft op die gebieden waarop de maximaal benutte mogelijkheden van samenwerking tussen de lidstaten niet tot bevredigende resultaten leiden; op deze gebieden moet met het oog op het uiterst langdurige harmonisatieproces door middel van het vaststellen van minimumstandaarden op de korte en middellange termijn een geleidelijke convergentie van de verschillende strafrechtstelsels in de lidstaten plaatsvinden;

16. stelt verder een praktische en nauwe samenwerking voor, met name met aangrenzende derde landen, waarbij, bijvoorbeeld op dezelfde wijze als de samenwerking in het Oostzeegebied, onder leiding van invloedrijke personen gezamenlijke activiteiten ontplooid kunnen worden;

III. HET ACTIEPLAN IN DETAIL

Het ontbreken van een definitie van georganiseerde criminaliteit

17. beschouwt het ontbreken van een definitie van georganiseerde criminaliteit als een ernstig gemis, omdat daardoor de vormen van criminaliteit die het Actieplan wil bestrijden niet precies omschreven is en niet exact is afgebakend ten opzichte van andere vormen van criminaliteit;

18. verzoekt de Raad een gemeenschappelijke definitie op te stellen van georganiseerde misdaad, alvorens de eerste maatregelen ter uitvoering van het Actieplan worden genomen, om te vermijden dat in de lidstaten ook in de toekomst volledig verschillende begripsomschrijvingen en daarmee verschillende opvattingen over het bestaan van georganiseerde criminaliteit voorkomen; deze gemeenschappelijke definitie moet de volgende kenmerken bevatten: over een langere periode uitgeoefende geplande activiteiten, taakverdeling, een groot aantal betrokkenen, het plegen van misdrijven welke aanzienlijke financiële schade veroorzaken, met winstoogmerk als motief en bedoeld om de illegaal verkregen winst in het legale circuit te brengen;

Aanbeveling 1

19. ondersteunt principieel de aanwijzing van nationale instanties voor de interne coördinatie van maatregelen ter bestrijding van de georganiseerde criminaliteit, voorzover daarmee geen nieuwe logge bureaucratische niveaus worden geschapen, maar veeleer een flexibele ondersteunende instantie die de openbare ministeries op snelle, onbureaucratische en informele wijze behulpzaam kan zijn;

Aanbeveling 3 en 27

20. steunt het sluiten van pre-toetredingsafspraken met de kandidaatlidstaten over samenwerking bij de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit; wijst erop dat de ratificatie en de doeltreffende en volledige omzetting van de voor de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit belangrijke internationale overeenkomsten, met inbegrip van alle maatregelen tegen het witwassen van geld ( zoals de aanbevelingen van de "Financial Task Force on Money Laundering"), vóór de toetreding moeten plaatsvinden;

21. dringt erop aan dat de voor de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit verantwoordelijke personen uit deze landen zo spoedig mogelijk ook bij de desbetreffende uitwisselings- en (bij)scholingsprogramma's zoals STOP, OISIN, GROTIUS en SHERLOCK worden betrokken; pleit - in het kader van de met behulp van het PHARE-programma nagestreefde consolidering van de democratische instellingen en de overheden in de kandidaatlidstaten - voor toekenning van omvangrijke middelen voor de bestrijding van de georganiseerde misdaad in deze landen;

Aanbeveling 4

22. stelt voor behalve de transatlantische partners, Rusland en Oekraïne ook Wit-Rusland op te nemen in de groep van landen die voor nauwere samenwerking bij de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit in aanmerking komen; dit geldt ook voor de landen waar op grote schaal drugs voor de Europese markt worden geproduceerd of die als doorvoerlanden voor drugs gelden;

Aanbeveling 5

23. betreurt dat er nu pas een pijleroverschrijdende studie naar high- techcriminaliteit wordt uitgevoerd en dringt erop aan in deze studie aandacht te besteden aan:

- de mogelijkheden om via Internet geld wit te wassen,

- het gebruik van filtertechnieken om strafbare en ongewenste boodschappen op Internet te weren,

- de mogelijkheden van bedrog in de elektronische handel,

- de problemen van voor de veiligheid verantwoordelijke diensten in verband met het encrypteren in de elektronische handel,

- het gevaar van systematische bedrijfsspionage,

- de noodzaak van strengere veiligheidsnormen bij kredietkaarten, computernetwerken, systemen voor het immobiliseren van voertuigen, enz. voor de technische preventie van georganiseerde criminaliteit,

- de noodzaak van internationale overeenkomsten voor het waarborgen van eigen maatregelen;

Aanbevelingen 6, 15, 17 en 21

24. is voorstander van de snelle uitwerking, door de Raad, van voorstellen voor wettelijke bepalingen ter omzetting van deze aanbevelingen en de raadpleging van het Europees Parlement op basis van artikel K.6 van het EU- Verdrag over deze voorstellen (gemeenschappelijke optredens met betrekking tot omkoping in de particuliere sector, het mechanisme voor de evaluatie van de omzetting van internationale verplichtingen, betrokkenheid bij een criminele organisatie en de totstandbrenging van een Europees justitie- netwerk;

Aanbeveling 7

25. acht - onder verwijzing naar artikel 6, lid 2, van het EVRM, waarin wordt bepaald dat eenieder voor onschuldig wordt gehouden totdat zijn schuld volgens de wet bewezen wordt - een studie overbodig, vooral wanneer deze alleen duidelijk moet maken of bij openbare aanbestedingen ook personen moeten worden uitgesloten die verdacht worden van betrokkenheid bij georganiseerde criminaliteit, maar (nog) niet veroordeeld zijn; wijst erop dat alle sancties of op sancties lijkende maatregelen (zoals uitsluiting van openbare aanbestedingen, niet-toekenning van subsidies, niet-toekenning van overheidsvergunningen) totdat volgens de wet is bewezen dat er sprake is van schuld, alleen een voorlopig karakter mogen hebben en dat de betrokken personen recht moeten hebben op schadevergoeding indien deze maatregelen niet gerechtvaardigd blijken; is niettemin van oordeel dat personen die strafbare feiten hebben gepleegd die verband houden met de georganiseerde criminaliteit en veroordeeld zijn door een definitief vonnis, gedurende een bepaalde, door de rechter als bijkomende veroordeling vastgestelde periode niet mogen deelnemen aan door de lidstaten of de Europese Unie geopende aanbestedingsprocedures;

Aanbeveling 9

26. verlangt dat de structuurfondsen ook worden gebruikt voor de versterking van de juridische structuren (teneinde te zorgen voor een normale werking van een dichter bij de burgers staande basisjustitie) en van de law enforcement; eist bovendien dat de beoogde maatregelen niet beperkt blijven tot de grote steden, maar ook in minder stedelijke gebieden worden ingezet; wijst met name op het grote belang van de bijdrage van de burgerbevolking in de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit (versterking van de burgerzin, betere vertrouwensrelaties tussen de politie en de bevolking, vergroting van de bereidheid van de burgers om met de politie samen te werken); herinnert verder aan de invloed die een veelomvattend en samenhangend sociaal, jeugd- en onderwijsbeleid of de herstructurering en wederopleving van stedelijke gebieden of organisaties, zoals sociale werkers en buurtgroepen, kunnen hebben op de preventie van de georganiseerde misdaad;

Aanbeveling 10

27. beschouwt een nauwe samenwerking tussen de lidstaten en het Coördinatieteam fraudebestrijding van de Commissie (UCLAF) - met name ter verhindering van een verdere opkomst van de georganiseerde criminaliteit op het gebied van fraude ten koste van de Gemeenschap (vooral smokkel van sigaretten, alcoholhoudende dranken en levensmiddelen, evenals het daaropvolgende doorsluizen van de fraudewinsten naar het legale financiële circuit) - als absoluut noodzakelijk, om efficiënter onderzoek te kunnen doen op basis van gebundelde informatie en gespecialiseerde kennis; is van mening dat moet worden gestreefd naar gemeenschappelijke strafbepalingen voor fraude tegen de financiële belangen van de Gemeenschap;

28. verlangt dat vooral preventieve maatregelen worden genomen, zoals voorzorgsmaatregelen om misbruik van administratieve regels te voorkomen of een verfijning van de controleprocedure;

29. wijst er bovendien op dat ontoereikende parlementaire controle op instanties, zoals deze zich bijvoorbeeld als gevolg van de nog steeds te geringe controlerechten van het Europees Parlement op EU-niveau voordoet, corruptie en misbruik in de hand werkt;

Aanbeveling 11

30. waarschuwt tegen gezamenlijke acties van lange of onbeperkte duur voor de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam, die in strijd zijn met de nieuwe bevoegdheden die het Europees Parlement ten gevolge van de toepassing van dit Verdrag zal krijgen;

Aanbeveling 12

31. is van mening dat de invoering van gedragscodes een noodzakelijke, doch ontoereikende maatregel is voor een afdoende bescherming van kwetsbare beroepen, die zoals notarissen, advocaten, boekhouders en accountants uit hoofde van hun beroep onderworpen zijn aan zwijgplicht ten opzichte van hun cliënten, tegen beïnvloeding door de georganiseerde criminaliteit, omdat connecties met de georganiseerde criminaliteit over het algemeen niet reeds bij het eerste contact met de cliënt aan de dag treden of duidelijk zijn en vervolgens het ambtsgeheim verhindert dat de betrokken beroepsgroepen actief optreden;

32. dringt erop aan om in deze gedragscodes onder andere een regel op te nemen inzake het ogenblikkelijk afbreken van contacten met cliënten bij wie voldoende redenen zijn om aan te nemen dat zij connecties hebben met de georganiseerde criminaliteit; roept verder op tot het onderzoeken van maatregelen die de genoemde kwetsbare beroepen, ongeacht hun verplichting tot het bewaren van het ambtsgeheim, de juridische mogelijkheid te bieden zich tot het openbaar ministerie te wenden, indien zij bij cliënten voldoende reden hebben om aan te nemen dat er contacten bestaan met de georganiseerde criminaliteit, om zo op actieve wijze deelname aan of misbruik door de georganiseerde criminaliteit te kunnen voorkomen;

33. verzoekt de Raad zijn samenwerking met beroepsorganisaties van sommige kwetsbare beroepen te bevorderen; verzoekt de Commissie de mogelijkheid na te gaan om hiertoe wetgevingsvoorstellen in te dienen.

Aanbeveling 16

34. merkt op dat één van de voornaamste problemen die aan de kaak gesteld worden door de magistraten die daadwerkelijk betrokken zijn bij gerechtelijke onderzoeken naar grensoverschrijdende criminaliteit, de lange duur is van de tenuitvoerlegging van de rogatoire procedures;

35. dringt er daarom op aan dat in het ontwerpverdrag inzake wederzijdse rechtshulp in strafzaken, dat momenteel in de Raad wordt uitgewerkt, bepalingen worden opgenomen die voorzien in precieze termijnen voor de uitvoering van de rogatoire commissies; betreurt tegelijkertijd dat in de tekst van het ontwerp die reeds voor advies aan het Parlement is voorgelegd, dergelijke bepalingen ontbreken;

36. is van mening dat de justitiële samenwerking bij de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit parallel moet verlopen met een geleidelijke Europese integratie van de rechten van de verdediging, de bescherming van aangeklaagden en de procedurele garanties; en dringt aan op verdere ontwikkeling van de Europese strategieën voor rechtsvervolging op basis van de voorstellen van het "corpus iuris";

Aanbeveling 17

37. staat op het standpunt dat een geleidelijke harmonisatie van de rechtsregels in de lidstaten door middel van het vastleggen van minimumstandaarden in het bijzonder op die gebieden noodzakelijk is, waarop

- uiteenlopende rechtsvoorschriften op het gebied van schendingen van de grondrechten een belemmering vormen voor grensoverschrijdende opsporing,

- uiteenlopende eisen op het gebied van bewijsvoering leiden tot problemen bij het toepassen en gebruiken in de strafrechtprocedure van bewijs dat in een andere lidstaat is verkregen,

- uiteenlopende definities van strafbare feiten en sterk van elkaar afwijkende strafmaatregelen leiden tot verschillende risico's voor daders bij grensoverschrijdende strafbare feiten,

- de samenwerking tussen de lidstaten vanwege het ontbreken van vergelijkbare strafbepalingen en het tegelijkertijd handhaven van de eis van dubbele strafbaarheid juridisch ontoelaatbaar is;

38. verzoekt de Raad om bij de voorgestelde studie naar de prioritaire gebieden waarop een aanpassing of harmonisatie kan plaatsvinden van rechtsvoorschriften die relevant zijn voor de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit, ook voorstellen voor de langere termijn te onderzoeken, zoals bijvoorbeeld het voorstel inzake het "corpus juris", dat op verzoek van het Europees Parlement in opdracht van de Commissie door een groep van deskundigen werd uitgewerkt en in 1997 werd ingediend, en dat de invoering van een toekomstige gemeenschappelijke Europese strafrechtelijke en gerechtelijke ruimte tot onderwerp had;

Aanbeveling 19

39. benadrukt dat, met het oog op de voorstellen van bepaalde gerechtelijke instanties, zoals de "rechters van het appel van Genève", niet zozeer het centralisme, maar veeleer de directe contacten tussen de openbare ministeries in de lidstaten bevorderd moeten worden; zoals overigens ook blijkt uit de gang van zaken rond de Overeenkomst van Schengen; daarvoor zou het nuttig zijn om in de eerste plaats maatregelen te ontwikkelen die gericht zijn op de belangrijkste problemen van het rechtstreekse verkeer (zoals het slechten van de taalbarrière door middel van taalonderwijs, de ontwikkeling en distributie van meertalige juridische woordenboeken, de opstelling van lijsten van adressen die van belang zijn voor de strafvordering in de lidstaten, enz.) waarbij dergelijke maatregelen alleen als stap op weg naar de totstandbrenging van een gemeenschappelijke juridische ruimte mogen worden opgevat;

40. beschouwt de instelling van centrale nationale contactinstanties slechts dan als zinvol, indien deze instanties tot taak hebben de directe contacten tussen de bevoegde instanties voor strafvordering in de betreffende lidstaten te vergemakkelijken en daardoor efficiënter te maken;

Aanbeveling 20

41. neemt met voldoening kennis van de inzet van multidisciplinair geïntegreerde teams op nationaal niveau, voor zover deze door hun uiteenlopende, maar onderling verband houdende zienswijze, invalshoeken en benaderingen het complexe verschijnsel van de grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit beter het hoofd kunnen bieden en daardoor doeltreffendere maatregelen ter bestrijding hiervan kunnen nemen; er dient echter te worden nagegaan of en in hoeverre deze taken later niet eveneens door Europol kunnen worden waargenomen;

Aanbeveling 22

42. verzoekt de Raad om met het oog op de met het Verdrag van Amsterdam verplicht geworden raadpleging van het Europees Parlement overeenkomstig artikel K.11, lid 1 VEU nu reeds - ter verbetering van de wederzijdse informatie en de interinstitutionele samenwerking - twee vertegenwoordigers van het Europees Parlement als waarnemers op te nemen in de multidisciplinaire werkgroep "georganiseerde criminaliteit";

Aanbeveling 23

43. verzoekt - met het oog op de na de ondertekening van de Europol- Overeenkomst ingevoerde uitbreiding van het mandaat van Europol en de overeenkomstig de met het Verdrag van Amsterdam beoogde uitbreiding van de taken van Europol - om een wijziging van artikel 35, lid 2 van de Europol- Overeenkomst, waarin wordt bepaald dat de begroting van Europol wordt gefinancierd met bijdragen van de lidstaten en andere incidentele ontvangsten, met als doel de integratie van de begroting van Europol in de begroting van de EG;

Aanbeveling 24

44. begroet de opstelling van passende rechtsbesluiten om de contacten tussen enerzijds Europol en anderzijds de Commissie mogelijk te maken of te intensiveren;

Aanbeveling 25

45. begroet de verdere verruiming van de taken van Europol, aangezien politiediensten die in heel Europa gecoördineerd optreden een essentiële voorwaarde vormen voor de efficiënte bestrijding van de op Europese schaal optredende criminaliteit; deze verbetering moet ook inhouden dat Europol en de lidstaten elkaar aansporen om op bepaalde gebied van de georganiseerde criminaliteit op te treden;

46. beschouwt het ontbreken van juridische en parlementaire controle van een politiedienst die beschikt over operationele bevoegdheden als onverenigbaar met de democratische en rechtsstatelijke principes; eist daarom met het oog op de verruiming van de taken van Europol in het kader van het Verdrag van Amsterdam, ook voor wat betreft operationele taken (ook al gaat het slechts om ondersteunende activiteiten), dat bij de herziening van de Europol- Overeenkomst een centrale juridische controle van de activiteiten van Europol in het leven wordt geroepen, evenals de verplichting voor Europol om regelmatig verantwoording over zijn activiteiten af te leggen aan het Europees Parlement en de nationale parlementen;

Aanbevelingen 26 en 28

47. accepteert de voorgestelde maatregelen onder de volgende voorwaarden en met de volgende aanvullingen:

- het begrip witwassen van geld moet binnen de EU worden geharmoniseerd en moet ernstige vermogensdelicten omvatten;

- uitbreiding van de strafbaarheid zodat ook onachtzaamheid daaronder valt wordt afgewezen;

- de mogelijkheden voor opsporing, inbeslagname en confiscatie van illegaal eigendom moeten worden verbeterd en verfijnd, waarbij er streng op moet worden toegezien dat het dagelijks handelsverkeer en de legale grensoverschrijdende transacties niet buiten proportie worden bemoeilijkt of gehinderd; het onderzoek moet tevens gericht zijn op de mogelijkheid tot het verbeteren en vereenvoudigen van de praktische aspecten van grensoverschrijdende opsporingen;

- de mogelijkheid tot het confisqueren van illegaal verkregen vermogen van overleden of voortvluchtige overtreders wordt begroet met dien verstande dat aanspraken van slachtoffers van deze overtreders uit het geconfisqueerde vermogen met voorrang gehonoreerd moeten worden;

- er dient speciale prioriteit te worden verleend aan maatregelen voor hulp aan de slachtoffers van georganiseerde criminaliteit;

- onderzocht moet worden of de mogelijkheid bestaat om de voor confiscatie van middelen van een criminele organisatie benodigde bewijslast te verlichten (waarbij echter geen sprake mag zijn van een omkering van de bewijslast), waarbij enerzijds rekening moet worden gehouden met de eisen op rechtsstatelijk gebied en anderzijds met de ervaringen van lidstaten die een dergelijke verlichting van de bewijslast reeds hebben ingevoerd;

- een verder onderzoek moet duidelijk maken of en in hoeverre maatregelen van de overheid, zoals het hanteren van extreem hoge belastingen voor gebruiksgoederen (zoals alcohol en sigaretten), door de daaruit voortvloeiende verhoging van de mogelijke winstmarges een aanmoediging vormen voor de activiteiten van criminele organisaties;

- onderzocht moet worden of het mogelijk is om geconfisqueerd (en na het honoreren van de aanspraken van benadeelden overgebleven) vermogen over de lidstaten te verdelen, overeenkomstig hun deelname aan de opsporing, aangezien bij de grensoverschrijdende samenwerking sommige lidstaten vaak de kosten voor opsporing moeten opbrengen, terwijl andere lidstaten profiteren van het financiële resultaat van de confiscatie - een dergelijke verdeling werd al in het Verdrag tegen de onwettige handel in verdovende middelen en psychotrope stoffen van 1988 voorgesteld, maar is sindsdien nog nauwelijks in praktijk gebracht;

- als alternatief voor de - uitermate moeilijk uit te voeren - verdeling van geconfisqueerd crimineel vermogen moet de invoering van een Europees fonds onderzocht worden, ter ondersteuning van de slachtofferhulp en de preventie van criminaliteit;

IV. TEKORTKOMINGEN VAN HET ACTIEPLAN

Sociale aspecten

48. betreurt dat het Actieplan bij de preventieve maatregelen de waardevolle bijdragen van de burgers aan de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit geheel buiten beschouwing laat;

49. verzoekt Raad, Commissie en lidstaten opvoeding op het gebied van naleving van de wet te steunen en te bevorderen;

50. roept de Raad, de Commissie, de lidstaten en de regio's op intensief informatie te verschaffen over hetgeen deze criminele organisaties veroorzaken en effectieve maatregelen te nemen tegen die omstandigheden die de neiging om zich tot de georganiseerde criminaliteit te wenden in de hand werken; eist dat deze preventieve maatregelen met name gericht zijn op de stijgende werkloosheid, de gebrekkiger wordende sociale bescherming, de groeiende armoede, de verminderende invloed van traditionele sociale structuren (zoals verenigingen, scholen, kerken en gezinnen) en planologische tekortkomingen (zoals het ontstaan van sloppenwijken of zogenaamde woongetto's); bij deze maatregelen moet echter ook rekening worden gehouden met de goede ervaringen die zijn opgedaan met een politie die dicht bij de burgers staat (met name op het gebied van het jongerenwerk) en met nieuwe inzichten op het gebied van de criminaliteitspreventie, zoals bijvoorbeeld het feit dat criminaliteit sneller voorkomt op plaatsen waar schade aan de openbare ruimte niet wordt hersteld ("broken-windows-theorie");

Toezicht op moderne communicatiesystemen

51. is van mening dat algemene strategieën noodzakelijk zijn om de ontwikkeling van georganiseerde misdaad binnen de moderne technologieën te voorkomen, met name in de sector telecommunicatie en media voor elektronische communicatie;

Speciale opsporingsmethoden

52. dringt erop aan dat gemeenschappelijke stappen bij bijzondere onderzoeksmethoden - onder voorbehoud van de noodzakelijke maatregelen die voortvloeien uit de verderontwikkeling van de Europese strategieën voor strafvervolging en van Europol - met name gericht worden op onderstaande sectoren:

- de grensoverschrijdende inzet van heimelijke informanten,

- de uitbreiding tot geheel Europa van programma's voor de bescherming van getuigen,

- de inzet van multinationale gemeenschappelijke onderzoeksteams;

53. is daarom van mening dat de problemen in verband met deze speciale opsporingsmethoden niet genegeerd mogen worden, maar dat ze bijzonder intensief onderzocht moeten worden, met name op parlementair niveau, waarbij het streven om met behulp van deze methoden de georganiseerde criminaliteit met gelijke wapens te kunnen bestrijden altijd voorafgegaan moet worden door een uiterst zorgvuldige afweging tussen enerzijds de zwaarte van de inbreuk op de grondrechten en de gevolgen voor buitenstaanders en anderzijds het te verwachten succes en de voordelen van de nieuwe methoden tegenover de traditionele manieren van opsporing;

54. is voorts van mening dat deze speciale opsporingsmethoden, indien genoemde zorgvuldige afweging de inzet daarvan noodzakelijk en gerechtvaardigd maakt, slechts onder uiterst strenge voorwaarden toegepast mogen worden en onder zo nauwkeurig mogelijke juridische en parlementaire controle moeten staan, waarbij met name ook effectieve voorzorgsmaatregelen getroffen moeten worden tegen mogelijk misbruik ervan;

55. wenst derhalve dat in het nieuwe verdrag inzake wederzijdse rechtshulp in strafzaken, dat momenteel in de Raad wordt uitgewerkt, een regeling wordt opgenomen voor dergelijke speciale opsporingsmethoden, voor zover deze onder de werkingssfeer ervan vallen;

56. verzoekt de Raad om inzake de afzonderlijke speciale opsporingsmethoden gezamenlijke maatregelen uit te werken om de toepassingsmogelijkheden en de juridische grenzen exact vast te stellen om daarmee te bevorderen dat er een harmonisatie plaatsvindt van de toepassing van bijzondere opsporingsmethoden in de lidstaten met als doel de invoering van gelijksoortige bewijsvoeringen en daarmee de wederzijdse gebruikmaking van op dergelijke wijze verkregen bewijs in de gerechtelijke procedures in de lidstaten;

57. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de kandidaat- landen.