8. 3. 78 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 59/31 
Advies  inzake  een voorstel  voor  een richtlijn  van  de Raad  ter coördinatie  van  de wetgevin-
gen van  de Lid-Staten  inzake  de (zelfstandige)  handelsagenten 
De tekst  waarop  de adviesaanvrage  betrekking  heeft  is bekendgemaakt  in Publikatieblad  van 
de Europese  Gemeenschappen  nr.  C 13 van  18 januari  1977,  blz.  2. 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
Op 11 januari  1977  heeft  de Raad  besloten  het Economisch  en Sociaal  Comité  overeen-
komstig  de bepalingen  van  de artikelen  57, 100  en 198  van  het Verdrag  tot oprichting  van 
de Europese  Economische  Gemeenschap  over  bovengenoemd  voorstel  te raadplegen. 
B. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN SOCIAAL  COMITÉ 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  heeft  beraadslaagd  over  zijn  advies  inzake  voornoemd 
onderwerp  tijdens  zijn  op 23 en 24 november  1977  te Brussel  gehouden  153e  zitting. 
Dit advies  luidt  als volgt: 
HET  ECONOMISCH  EN SOCIAAL  COMITÉ, 
Gezien  het  Verdrag  tot oprichting  van  de Europese 
Economische  Gemeenschap,  met  name  de artikelen  57, 
100 en 198, 
Gezien  het  door  de Raad  van  de Europese  Gemeen-
schappen  op 11 januari  1977  tot het  Comité  gerichte 
verzoek  om advies, 
Gezien  het besluit  van  zijn  Bureau  van  25 januari  1977, 
de Afdeling  voor  industrie,  handel,  ambacht  en dienst-
verlening  met  de voorbereiding  van  een  ontwerp-advies 
en een rapport  inzake  dit richtlijnvoorstel  te belasten, 
Gezien  het  door  de Afdeling  voor  industrie,  handel, 
ambacht  en dienstverlening  op 9 november  1977  opge-
stelde  advies, 
Gezien  het door  de heer  Purpura,  rapporteur,  voorge-
legde  rapport, 
Gezien  de beraadslagingen  tijdens  zijn  153e  zitting  van 
23 en 24 november  1977  (vergadering  van 24 november 
1977), 
Overwegende  dat het recht  van  de zelfstandige  handels-
agent  om zich  vrij te vestigen  en vrij diensten  te verrich-
ten concreet  ten uitvoer  moet  worden  gelegd, 
Overwegende  voorts  dat  het  zinvol  is, de wettelijke 
voorschriften  van de Lid-Staten  inzake  de handelsagen-
tuur te harmoniseren, 
Overwegende  ten slotte  dat  het  noodzakelijk  lijkt,  de 
zelfstandige  handelsagent  in de verschillende  Lid-Staten van de Gemeenschap  gedurende  de looptijd  van  de 
agentuurovereenkomst  een  passender  juridische  be-
scherming  te garanderen,  die gebaseerd  is op rechtvaar-
digheid  en billijkheidsbeginselen, 
BRENGT  VOLGEND  ADVIES  UIT, 
dat met  een ruime  meerderheid  (16 stemmen  tegen  en 4 
onthoudingen)  is goedgekeurd. 
Het Comité  hecht  zijn  goedkeuring  aan het onderhavige 
richtlijnvoorstel.  Hierbij  formuleert  het echter  de vol-
gende  algemene  en  bijzondere  opmerkingen  en 
wijzigingsvoorstellen. 
A. ALGEMENE  OPMERKINGEN 
1.1. In de eerste  plaats  erkent  het Comité  dat het nood-
zakelijk  is de  wettelijke  voorschriften  inzake  de 
handelsagenten  als  noodzakelijke  aanvulling  op het 
recht  van  vestiging  —  geregeld  bij  Richtlijn 
64/224/EEG  van  de Raad  van  25 februari  1964,  waar-
over het gunstig  advies  heeft  uitgebracht  — te harmoni-
seren.  De  verschillen  tussen  de rechtsstelsels  van  de 
verschillende  Lid-Staten  beletten  nl. niet  alleen  de on-
derlinge  vervlechting  van de markten  en de vrije  concur-
rentie  tussen  industriële  en handelsondernemingen  in 
verschillende  Lid-Staten,  en dikwijls  ook  tussen  onder-
nemingen  binnen  dezelfde  Lid-Staat,  maar  tevens  beper-
ken zij, zo niet  in rechte  dan  toch  in feite,  het recht  van 
de handelsagent,  zich  in een ander  dan  zijn  eigen  land  te 
vestigen  en daar  diensten  te verrichten. 
1.2. De richtlijn  beoogt  de coördinatie  van  de rechts-
voorschriften  die in de meeste  Lid-Staten  van  de Ge-
Nr. C 59/32 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 8. 3. 78 
meenschap  de werkzaamheden  van  de handelsagenten 
regelen.  Deze  coördinatie  gaat  zowel  naar  de geest  als 
volgens  de letter  van  de richtlijn  zo ver dat een harmo-
nisatie  van de voorschriften  plaatsvindt.  Hierdoor  zal de 
hierin  uitgewerkte  communautaire  regeling  in de natio-
nale wetgevingen  als uniform  voorschrift  betreffende  de 
uitoefening  van het beroep  en de werkzaamheden  van 
de handelsagent  worden  opgenomen. 
1.3. De harmonisatie  lijkt  niet  alleen  nuttig,  maar  te-
vens noodzakelijk  voor  de juridische  bescherming  van 
de handelsagent.  Hoewel  de agent  een zelfstandige  is en 
zijn activiteit  onafhankelijk  uitoefent,  kan  hij in feite 
ook vanuit  economisch  oogpunt  in een zwakke  positie 
staan  ten opzichte  van de principaal,  die een industriële, 
een handels-  of ook  een ambachtelijke  onderneming  kan 
zijn. Om  te voorkomen  dat  de handelsagent  in deze 
positie  blijft,  is het noodzakelijk,  via een  geheel  van 
rechtsvoorschriften  beide  contracterende  partijen  in een 
evenwichtige  uitgangspositie  ten opzichte  van  elkaar  te 
brengen. 
1.4. Bij het verlenen  van juridische  bescherming  aan de 
handelsagent  ten opzichte  van  de principaal  dient  op 
redelijke  en billijke  wijze  met  de belangen,  rechten  en 
verplichtingen  van  beide  bij de agentuurovereenkomst 
betrokken  partijen  op basis  van goede  trouw  en in hun. 
gemeenschappelijk  belang  rekening  te worden  gehou-
den. Door  het feit dat de handelsagent  een zelfstandige 
is, heeft  hij niet  dezelfde  sociale  rechten  als de werkne-
mers  in loondienst.  Daarom  moet  hij een  juridische 
bescherming  krijgen  die zijn  zelfstandigheid  versterkt  en 
tegelijk  de uitoefening  van zijn  beroepsactiviteit  en een 
volstrekt  noodzakelijk  minimum  aan  sociale  bescher-
ming  waarborgt. 
1.5. Het  Comité  erkent  dat het wenselijk  is, zowel  voor 
de principaal  als voor  de agent  enkele  dwingende  voor-
schriften  vast  te stellen  die de fundamentele  aspecten 
van de agentuur  omvatten,  indien  men  concrete  resulta-
ten op het gebied  van de harmonisatie  van de nationale 
wettelijke  voorschriften  wil bereiken  en in de Gemeen-
schap  een minimum  aan  uniforme  bescherming  van  de 
handelsagenten  wil verzekeren.  Het  Comité  is van oor-
deel dat voor  een aantal  fundamentele  aspecten  van  de 
agentuur  dwingende  voorschriften  moeten  worden  vast-
gesteld,  terwijl  de betrokken  partijen  voor  andere  aspec-
ten die niet  van  essentieel  belang  zijn  vrij moeten  wor-
den gelaten  om onderling  de volgens  hen best  mogelijke 
regeling  te treffen. 
1.6. Ten  slotte  verzoekt  het Comité  de Commissie  de 
voorbereiding  van een richtlijn  inzake  het statuut  van de 
in artikel  3 van Richtlijn  64/224/EEG  genoemde  Werk-
nemers  in loondienst  (nl. de handelsvertegenwoordigers) 
te bespoedigen,  daar  deze  categorie  een  groot  aantal 
personen  omvat,  die op communautair  niveau  moeten 
worden  beschermd. 
B. BIJZONDERE  OPMERKINGEN 
2.1. Uitgaande  van  bovengenoemde  beginselen  en in 
het licht  van de doelstellingen  van  de richtlijn  heeft  het Comité  de  in de  zeven  hoofdstukken  van  het 
richtlijnvoorstel  neergelegde  rechtsfiguren,  waarin  de 
verschillende  voorschriften  zijn  opgenomen,  onder  de 
loep genomen. 
2.2. Ten  einde  de doelstellingen  van  de richtlijn  beter 
tot uiting  te laten  komen,  stelt  het Comité  voor,  de 
voorlaatste  „Overweging"  als volgt  te doen  luiden: 
„Overwegende  ten deze  dat de rechtsbetrekkingen 
tussen  de handelsagent  en de principaal  met  voor-
rang  ten opzichte  van  de andere  in artikel  3 van 
Richtlijn  64/224/EEG  genoemde  groepen  moeten 
worden  behandeld;". 
2.3. Het  toepassingsgebied  van de richtlijn 
2.3.1.  Met  het oog  op de afbakening  van  het toepas-
singsgebied  van de richtlijn  is de in artikel  2 opgenomen 
definitie  van de handelsagent  van  het grootste  belang. 
Het Comité  stelt  echter  voor,  deze  als volgt  te doen 
luiden: 
„Handelsagent  in de zin van  deze  richtlijn  is hij die 
permanent  wordt  belast  met  het  als zelfstandige 
tussenpersoon  voor  bepaalde  of onbepaalde  tijd en 
in een  bepaald  gebied  bemiddelen  en/of  afsluiten 
van een  onbepaald  aantal  handelstansacties  in 
naam  en voor  rekening  van  een  ander,  hierna  te 
noemen  „principaal".". 
2.3.2  Ten  aanzien  van  de van  de richtlijn  uitgesloten 
groepen  stelt  het Comité  voor: 
aj de tekst  achter  het vierde  streepje  in artikel  3 als 
volgt  te doen  luiden: 
„— op tussenpersonen  die werkzaam  zijn  op het 
gebied  van  de verzekering  en in financiële  in-
stellingen"; 
b) achter  een vijfde  streepje  een als volgt  luidende  tekst 
tot te voegen: 
„— op tussenpersonen  welke  werkzaam  zijn  voor 
ondernemingen  die postorderverkoop  of huis-
aan-huisverkoop  bedrijven". 
2.3.3.  De Commissie  heeft  in de toelichting  bij deze 
richtlijn  verklaard  dat zij voor  de tussenpersonen  die op 
het gebied  van  verzekering  of kredietverlening  werk-
zaam  zijn  een richtlijnvoorstel  tot coördinatie  van  de 
wettelijke  voorschriften  van de Lid-Staten  op dit gebied 
zal indienen.  Het  Comité  neemt  hiervan  nota  en herin-
nert eraan  dat de Raad  ten aanzien  van de vrijheid  van 
vestiging  en het vrij verrichten  van diensten  van  de ver-
zekeringsagenten  reeds  Richtlijn  77/92/EEG  van  13 
december  1976  heeft  vastgesteld.  Daarom  dringt  het 
erop  aan dat de in dit verband  verrichte  studies  worden 
aangevuld  en het desbetreffende  richtlijnvoorstel  zo snel 
mogelijk  wordt  ingediend. 
2.3.4.  Krachtens  artikel  4 mogen  de Lid-Staten  vaststel-
len dat een aantal  bepalingen  van  de agentuurovereen-
komst  niet  van  toepassing  zijn  op agenten  die  hun 
8. 3. 78 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 59/33 
werkzaamheden  als nevenberoep  verrichten.  Zij mogen 
deze  bepalingen  echter  wel  toepassen  op andere  be-
roepsgroepen  die  met  handelsagenten  kunnen  worden 
gelijkgesteld  (b.v.  personen  die  collectieve  bestellingen 
voor  rekening  van  postorderbedrijven  inzamelen  of col-
lectieve  verkopen  in hun  woning  organiseren). 
2.3.5.  Het  Comité  merkt  op dat de Lid-Staten  in artikel 
4 een  al te grote  vrijheid  wordt  gelaten.  Dit  kan  de 
afbakening  van het toepassingsgebied  van  de richtlijn  op 
losse  schroeven  zetten.  Daarom  stelt  het voor,  artikel  4 
te schrappen,  met  name  in het licht  van  zijn  ten aanzien 
van artikel  3, lid 5, gedane  voorstel:  de in lid 1 van arti-
kel 4 van  het  Commissievoorstel  bedoelde  categorie 
bestaat  nl. vooral  uit agenten  die zich  met  schriftelijke 
verkoop  bezighouden. 
2.3.6.  Het  Comité  is echter  van  oordeel  dat  door  het 
aanleggen  van  een  „register"  of „lijst"  van  de handels-
agenten  rechtszekerheid  ten  aanzien  van  de beroeps-
bekwaamheid  van  de agent  moet  worden  gegarandeerd. 
Daarom  stelt  het voor,  artikel  4 van  de richtlijn  door  de 
volgende  tekst  te vervangen: 
„De Lid-Staten  stellen  in het  kader  van  de in de 
onderhavige  richtlijn  opgenomen  regeling  de nood-
zakelijke  voorwaarden  voor  de uitoefening  van  de 
werkzaamheden  van  handelsagent  vast.  Zij  leggen 
bij de bevoegde  administratieve  of rechterlijke  over-
heid registers  of lijsten  aan,  waarin  de handelsagent 
moet  zijn  ingeschreven  om  zijn  beroepswerkzaam-
heden  te mogen  verrichten." 
2.4. Rechten  en verplichtingen  van  de partijen 
2.4.1.  In artikel  5 van  de richtlijn  worden  de verplich-
tingen  van  de handelsagent  omschreven.  Het  Comité 
stelt ten  aanzien  hiervan  de volgende  wijzigingen  en 
toevoegingen  voor. 
2.4.2.  In lid 1 en in de tekst  van  lid 2, sub  d), dient  de 
term  „goed  koopman"  in het  Nederlands  (en  het  Ita-
liaans)  te worden  vervangen  door  „goed  huisvader",  en 
in het  Frans  (en  in andere  talen)  door  „bon  profes-
sionnel". 
2.4.3.  In lid 2 dienen  de volgende  wijzigingen  te wor-
den aangebracht: 
a) Sub  a) een  als volgt  luidende  nieuwe  tekst  in te 
voegen: 
,,a) al het  noodzakelijke  te ondernemen  om  het 
afsluiten  van  zaken  voor  de principaal  te be-
vorderen". 
b) In de nieuwe  tekst  sub  b), die gaat  over  de inlichtin-
gen welke  de handelsagent  de principaal  moet  vér-
schaffen,  dient  de term  „te allen  tijde"  door  „tijdig" 
te worden  vervangen. 
c) In de nieuwe  tekst  sub  d), waarin  wordt  gesproken 
van een regelmatige  boekhouding  van  de transacties met betrekking  tot de aan  de principaal  toebeho-
rende  gelden  en waarden,  dienen  de woorden  „een 
regelmatige  boekhouding  te voeren"  te worden 
vervangen  door  „de  rekeningen  regelmatig  bij te 
houden". 
d) De  thans  sub  c), e) en f) voorkomende  teksten  be-
hoeven  niet  te worden  gewijzigd. 
2.4.4.  Aan  artikel  5, lid 3, dient  het volgende  zinsdeel 
te worden  toegevoegd:  „. . ., voor  wier  werkzaamheden 
hij jegens  de principaal  in geval  van  onrechtmatige 
daden  verantwoordelijk  is":  deze  bepaling  is afgestemd 
op de voorschriften  voor  de sub-agentuur  en beant-
woordt  aan  rechtvaardigheidsbeginselen. 
2.4.5.  Het  Comité  stelt  voor,  in artikel  6, dat  betrek-
king  heeft  op het beroepsgeheim,  het laatste  deel  van  de 
zin („tenzij  hij aantoont  dat zulks  met  de beroepsethiek 
van een  goed  koopman  verenigbaar  is")  te schrappen. 
Hierdoor  wordt  de verplichting  van  de handelsagent 
concrete  inhoud  gegeven  en versterkt. 
2.4.6.  Ten  aanzien  van  artikel  7, waarin  wordt  gespro-
ken over  de eigenlijke  werkzaamheden  van  de agent, 
zou het Comité  liever  verhinderd  zien  dat men  tegelijk 
zelfstandig  agent  en werknemer  in loondienst  is, ten 
einde  de moeilijkheden  te voorkomen  die de vereniging 
van beide  functies  in één  persoon  kunnen  opleveren, 
waarbij  men  tevens  het in artikel  2 van  de richtlijn  vast-
gestelde  zelfstandige  karakter  van  het  beroep  van  han-
delsagent  voor  ogen  moet  houden. 
Daarom  stelt  het Comité  voor: 
a) dat  aan  het slot  van  lid 1 de woorden  „of  als han-
delsvertegenwoordiger  in loondienst  voor  een  werk-
gever  werken"  worden  geschrapt; 
b) dat  in lid 3 de woorden  „noch  als loontrekkende" 
worden  geschrapt. 
2.4.7.  Het  Comité  stemt  in met  hef  voorstel  van  de 
Commissie  inzake  de uitkering  van  schadevergoeding  in 
de in artikel  8 genoemde  gevallen.  Het  stelt  evenwel 
voor,  aan  het slot  van  lid 1 de volgende  zin toe te voe-
gen: „Hij  dient  de principaal  op de hoogte  te stellen  van 
de tegen  hem  ondernomen  gerechtelijke  stappen." 
2.4.8.  Het  Comité  stemt  in met  de tekst  van  artikel  10 
van de richtlijn  betreffende  de verplichtingen  van  de 
principaal.  Het  stelt  evenwel  voor,  lid 2 van  artikel  10 
'als volgt  te doen  luiden: 
„2. Onverminderd  de in voorgaand  lid neergelegde 
algemene  verplichting  moet  de principaal  de agent 
het materiaal,  de inlichtingen  en de documenten  met 
betrekking  tot  diens  werkzaamheden  in passende 
hoeveelheden  ter beschikking  stellen.  Hij  moet  met 
name: 
a) monstercollecties,  tekeningen,  tarieven,  recla-
medrukwerk,  de algemene  voorwaarden  voor 
verkoop,  aankoop  en levering  van  goederen  en 
Nr. C 59/34 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 8. 3. 78 
de andere  documenten  met  betrekking  tot de 
goederen  of diensten  waarvan  de agent  de verte-
genwoordiging  heeft,  aan deze  verschaffen; 
b) de agent  alle  met  het oog  op de uitvoering  van 
de overeenkomst  nuttige  inlichtingen  verschaf-
fen, met  name  die welke  betrekking  hebben  op 
de stand  en de vooruitzichten  van  de produktie 
waarvan  de agent  de vertegenwoordiging  heeft, 
en hem  onverwijld  ervan  in kennis  stellen,  wan-
neer hij verwacht  dat het aantal  handelstransac-
ties dat hij kan  uitvoeren  aanmerkelijk  kleiner 
zal zijn  dan het aantal  waarop  de agent  normali-
ter kan  rekenen; 
c) gelijk  aan de tekst  van de',Commissie." 
2.5. Beloning  van de agent  en kostenvergoeding 
2.5.1.  Het  Comité  kan  instemmen  met  artikel  11 van 
de richtlijn  dat betrekking  heeft  op de beloning  van  de 
agent,  mits  kleine  wijzigingen  worden  aangebracht  aan 
lid 3, dat als volgt  zou moeten  luiden: 
„Handelsagentuurovereenkomsten  waarbij  de in lid 
1 van  dit artikel  bedoelde  beloning  van  de agent 
wordt  uitgesloten,  zijn  nietig." 
2.5.2.  Ten  aanzien  van  artikel  12, dat betrekking  heeft 
op de provisie  gedurende  de looptijd  van  de overeen-
komst,  stelt  het Comité  voor: 
— lid 1, sub b), als volgt  te doen  luiden:  ,,b) indien  de 
transactie  is afgesloten  met een derde  welke  de agent 
reeds  voor  soortgelijke  transacties  had gewonnen". 
— lid 1, sub c), als volgt  te stellen:  ,,c) indien  de han-
delsagent  de alleenvertegenwoordiging  heeft  in een 
bepaald  geografisch  gebied  of ten aanzien  van  een 
bepaalde  groep  klanten  en de transactie  ...". 
— lid 2 als volgt  te doen  luiden:  „De  handelsagent 
heeft  geen  recht  op de in lid 1 bedoelde  provisie 
indien  de principaal  enkele  transacties  met  enkele 
bepaalde  klanten  of voor  enkele  bepaalde  sectoren 
voor  zichzelf  heeft  gehouden  of de provisie  inge-
volge  artikel  13 aan  een  andere  agent  is verschul-
digd." 
2.5.3.  Wat  artikel  13 van de richtlijn  betreft  — provisie 
na het aflopen  van de overeenkomst  — stelt  het Comité 
voor: 
a) het  laatste  deel  van de tekst  sub b) van  lid 1 (vanaf 
„waarbij")  als volgt  te formuleren: „waarbij  de redelijkheid  van  de termijn  bij gebrek 
aan overeenstemming  tussen  de principaal  en de 
handelsagent  aan  de hand  van  het  soort  en de 
omvang  van de betrokken  transactie  afgaande  op de 
nationale  en  plaatselijke  gebruiken  en  naar 
billijkheid  wordt  beoordeeld"; 
b) aan  artikel  13 een als volgt  luidend  tweede  lid in te 
voegen: 
„2. Ten  einde  in het in lid 1 genoemde  geval  recht 
op provisie  te hebben,  dient  de agent  op verzoek  van 
de principaal  zijn  medewerking  te verlenen  met  het 
oog op de volledige  en regelmatige  uitvoering  van de 
op het ogenblik  van  het aflopen  van  de agentuur-
overeenkomst  lopende  transactie  of transacties." 
2.5.4.  Het  Comité  stelt  voor,  lid 3 van  artikel  15 als 
volgt  te wijzigen: 
»,3. Indien  de principaal  en de derde  hun  prestatie 
niet volledig  hebben  verricht,...". 
2.5.5.  Ten  aanzien  van  artikel  17 zou  het  Comité 
gaarne  zien  dat de provisie  over  het netto  factuurbedrag 
wordt  berekend,  tenzij  anders  is overeengekomen. 
2.5.6.  Krachtens  artikel  18 van  de richtlijn  heeft  de 
handelsagent  het recht  te verlangen  dat hem  de nodige 
uittreksels  en afschriften  van de boekhouding  ter verifi-
catie  van de hem  toekomende  provisie  worden  verstrekt. 
2.5.7.  Ten  einde  zowel  de principaal  als de agent  te 
beschermen,  stelt  het Comité  de volgende  nieuwe  for-
mulering  van dit artikel  voor: 
„1. De  handelsagent  kan  van  de principaal  gege-
vens en verduidelijkingen  verlangen  om na te gaan 
of de hem  toekomende  provisie  juist  berekend  is. 
2. Indien  de agent  gegronde  redenen  heeft  om te 
twijfelen  aan  de juistheid  en volledigheid  van  de 
gegevens  betreffende  de hem  toekomende  of uitge-
keerde  provisie,  heeft  hij recht  van  inzage  in de 
koopmansboeken  of  boekingsbescheiden.  Deze 
inzage  wordt  naar  keuze  van  de principaal  toege-
staan  aan  de agent  of een  door  hem  gemachtigd 
persoon  die volgens  de nationale  wettelijke  bepalin-
gen van  het land  waar  de boekhouding  wordt  ge-
voerd  daartoe  gekwalificeerd  is. 
3. Dit  recht  van  inzage  kan  alleen  worden 
uitgeoefend  voor  zover  noodzakelijk  om de juistheid 
of de volledigheid  van  de provisie-opgave  na te 
gaan.  In ieder  geval  blijft  voor  de persoon  die de 
inzage  heeft  gekregen  de verplichting  inzake  het 
handels-  of fabrieksgeheim  gelden." 
8. 3. 78 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 59/35 
2.5.8.  Krachtens  artikel  19 dient  een minimumprovisie 
te worden  uitgekeerd  wanneer  de omvang  van de werk-
zaamheden  beneden  de verwachtingen  is gebleven  of 
wanneer  de handelsagent  bepaalde  transacties  niet  heeft 
kunnen  afsluiten. 
2.5.9.  Het  Comité  merkt  op dat er zich  bij dit artikel 
grote  interpretatiemoeilijkheden  voordoen.  Zo kan  het 
recht  op provisie  voor  niet-uitgevoerde  verrichtingen 
tot misbruiken  en betwistingen  aanleiding  geven;  voorts 
is het moeilijk  de in lid 3 bedoelde  uitgaven  van  de 
agent  in cijfers  uit te drukken;  ten slotte  lijkt  ook  het 
gebruik  van  het woord  „beloning"  in lid 1 aanvecht-
baar. 
2.5.10.  Het  Comité  verzoekt  de Commissie  dan ook  de 
draagwijdte  van artikel  19 in het licht  van deze  opmer-
kingen  te herzien. 
2.5.11.  Het  Comité  acht  het wenselijk,  artikel  20, dat 
betrekking  heeft  op de terugvordering  van onkosten,  als 
volgt  te doen  luiden: 
„1. De  handelsagent  heeft  slechts  recht  op terugbe-
taling  van  de bij de normale  uitoefening  van  zijn 
werkzaamheden  gemaakte  onkosten  indien  zulks 
tussen  de partijen  overeengekomen  is. 
2. Indien  de agent  onkosten  heeft  gemaakt  in ver-
band  met  speciale  of buitengewone  werkzaamheden 
die hij op uitdrukkelijke  aanwijzing  van  de princi-
paal heeft  verricht,  heeft  hij recht  op terugbetaling 
ervan." 
2.6. Delcredere 
2.6.1.  Artikel  21 van  de richtlijn  omvat  een  aantal 
bepalingen  met  betrekking  tot het  delcredere,  d.i.  de 
door  de handelsagent  aan  de principaal  gegeven  garan-
tie dat de klant  de goederen  of diensten  die vallen  onder 
de handelstransacties  waarover  de agent  heeft  onder-
handeld  of die hij heeft  afgesloten,  zal betalen. 
2.6.2.  Het  Comité  is van oordeel  dat alleen  de bepalin-
gen van  lid 1 en 3 mogen  worden  gehandhaafd,  terwijl 
het in lid 2 en 4 bepaalde  dient  te worden  geschrapt. 
2.7. Faillissement  van de principaal 
2.7.1.  Artikel  22 heeft  ten doel,  de handelsagent  te 
beschermen  in het  geval  dat  een  faillissements-,  een 
akkoord-  of een soortgelijke  procedure  tegen  de princi-
paal aanhangig  wordt  gemaakt.  Hiertoe  wordt  de han-
delsagent  op dat punt  gelijkgesteld  met  de werknemers. 
Hij wordt  dus  bevoorrecht  schuldeiser  en krijgt  een 
preferentievordering  op de  failliete  boedel.  Voorts 
wordt  in dit artikel  de mogelijkheid  van  beslag  van 
derden  op de bedragen  die de principaal  de agenten  aan 
beloning  of kostenvergoeding  verschuldigd  is, beperkt. 2.7.2.  Het  Comité  keurt  artikel  22 niet  goed  en ver-
zoekt  om schrapping  ervan. 
2.8. Het  afsluiten  en beëindigen  van de overeenkomst 
2.8.1.  In de artikelen  23 en 24 van  de richtlijn  wordt 
bepaald  dat de agent  en de principaal  het recht  hebben 
(waarvan  zij geen  afstand  kunnen  doen),  van de andere 
partij  een ondertekend  geschrift  te ontvangen  waarin  de 
inhoud  van de overeenkomst  is vermeld. 
2.8.2.  Het  Comité  stemt  in met  artikel  24 van  het 
Commissievoorstel,  maar  stelt  voor  dat artikel  23 als 
volgt  wordt  gesteld: 
„1. De  handelsagentuurovereenkomst  wordt 
normaliter  schriftelijk  vastgelegd. 
2. Gebeurt  dit niet,  dan  heeft  elke  partij  het recht, 
van de andere  partij  een  ondertekend  geschrift  te 
verkrijgen,  waarin  de inhoud  van  de overeenkomst 
en van  de latere  wijzigingen  is vermeld.  Van  dit 
recht  kan geen  afstand  worden  gedaan." 
2.8.3.  Met  het oog  op de situatie  in de verschillende 
landen  van  de Gemeenschap  is het Comité  van oordeel 
dat artikel  26, dat betrekking  heeft  op de opzeggings-
termijn  bij de beëindiging  van  de overeenkomst,  als 
volgt  moet  luiden: 
„1. Gelijk  aan de tekst  van de Commissie. 
2. Gedurende  het eerste  jaar  van  de overeenkomst 
kan de opzeggingstermijn  niet  minder  dan  één 
maand  bedragen.  Indien  de overeenkomst  minder 
dan drie  jaar  van  kracht  is kan  deze  termijn  niet 
minder  dan  twee  maanden,  indien  zij meer  dan  drie 
jaar van  kracht  is niet  minder  dan  drie  maanden 
bedragen.  De opzeggingstermijn  dient  in te gaan  op 
de eerste  dag van een kalendermaand." 
2.8.4.  Artikel  27 voorziet  in de beëindiging  van  de 
agentuurovereenkomst  door  de schuld  van  een  van 
beide  partijen  of door  een omstandigheid  die uitvoering 
van de overeenkomst  onmogelijk  maakt  of ernstig  in 
gevaar  brengt. 
2.8.5.  Het  Comité  is van oordeel  dat artikel  27, dat in 
overeenstemming  is met één van de grondbeginselen  van 
het verbintenissenrecht,  als volgt  dient  te worden  ge-
formuleerd: 
„1. Elk  der partijen  kan  de overeenkomst  te allen 
tijde  beëindigen: 
a) indien  de andere  partij  met  betrekking  tot de 
overeenkomst  een fout  begaat  of voortdurend  en 
herhaaldelijk  vergissingen  maakt  welke  van dien 
aard zijn  dat van de partij  . . . 
2. gelijk  aan  de tekst  van  het Commissievoorstel. 
3. Indien  de overeenkomst  door  het  in gebreke 
blijven  van één van beide  partijen  wordt  verbroken, 
is deze  verplicht  aan de andere  partij  schadevergoe-
ding te betalen." 
Nr. C 59/36 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 8. 3. 78 
2.8.6.  Door  de invoering  van  een  forfaitaire  uitkering 
bij een opzegging  die zonder  inachtneming  van  de op-
zeggingstermijn  plaatsvindt,  wordt  de handelsagent  met 
een werknemer  gelijkgesteld.  Daar  de positie  van  de 
handelsagent  als zelfstandige  dient  te worden  behouden 
stelt de Afdeling  voor,  artikel  28, lid 2, te schrappen. 
2.8.7.  In artikel  29 wordt  eerst  bepaald  dat documen-
ten en materiaal  dienen  te worden  teruggegeven.  Ver-
volgens  wordt  de agent  een retentierecht  op de aan  de 
principaal  toebehorende  voorwerpen  en waarden  toege-
kend,  ten einde  provisie  en kostenvergoeding  veilig  te 
stellen. 
2.8.8.  Het  Comité  zou  lid 2 als volgt  gesteld  willen 
zien: 
„2. Evenwel  kan  de handelsagent  ten einde  zijn 
recht  op beloning  en vergoeding  van  de gemaakte 
kosten  veilig  te stellen  de aan de principaal  toebeho-
rende  roerende  voorwerpen  en waarden  die  hij 
krachtens  de overeenkomst  onder  zich  heeft  ook na 
beëindiging  van de overeenkomst  tot ten hoogste  het 
bedrag  van deze  beloning  en kosten  terughouden." 
2.8.9.  Artikel  30, dat een basisvoorschrift  van de richt-
lijn is, voorziet  in de uitkering  van  een cliëntèlevergoe-
ding aan de agent  of zijn  erfgenamen  na de beëindiging 
van de overeenkomst.  Deze  rechtsfiguur  komt  voor 
in de Franse,  Italiaanse,  Nederlandse  en Duitse  wetge-
ving,  alsmede  in de Benelux-overeenkomst. 
2.8.10.  Het  Comité  stemt  in met  het voorstel  van  de 
Commissie  om de uitkering  van een cliëntèlevergoeding 
in de richtlijn  te regelen.  Omwille  van de duidelijkheid 
en de nauwkeurigheid  stelt  het evenwel  voor,  artikel  30 
als volgt  te doen  luiden: 
„1. Na  beëindiging  van  de overeenkomst  hebben 
de handelsagent  of zijn  erfgenamen  het recht,  van de 
principaal  een cliëntèlevergoeding  te ontvangen  ... 
2. Onveranderd. 
3. De  cliëntèlevergoeding  kan  niet  meer  bedragen 
dan één  keer  de overeenkomstig  lid 2 berekende 
gemiddelde  jaarlijkse  beloning  ... 
4. Indien  de agent  de overeenkomst  met  inachtne-
ming  van  de overeengekomen  of wettelijke  opzeg-
gingstermijn  opzegt,  heeft  hij recht  op een cliëntèle-
vergoeding  die... 
5. Onveranderd. 
6. Onveranderd." 
2.8.11.  Artikel  32 heeft  betrekking  op het concurren-
tiebeding,  waarvan  doel  en inhoud  worden  vastgelegd. 
Hierbij  wordt  voorzien  in een  compensatievergoeding 
voor  de agent. 2.8.12.  Het  Comité  stelt  voor  een  als volgt  luidend 
nieuw  lid 7 in te voegen: 
„7. De  principaal  heeft  recht  op schadevergoeding 
indien  de agent  het  concurrentiebeding  niet  na-
komt." 
2.9. Algemene  en slotbepalingen 
2.9.1.  Artikel  33 voorziet  in de mogelijkheid,  enkele 
fundamentele  bepalingen  van  de richtlijn  niet  toe  te 
passen  wanneer  de agent  een vennootschap  is in wier 
rekeningen  van  de afgelopen  jaren  een gestort  kapitaal 
van meer  dan  100  000  rekeneenheden  is opgenomen. 
2.9.2.  Het  Comité  vraagt  zich  af, of het in dit artikel 
opgenomen  criterium  „gestort  kapitaal"  niet  beter  door 
een ander  criterium,  bijvoorbeeld  de omzet,  wordt  ver-
vangen.  Het  verzoekt  de Commissie  deze  kwestie  op-
nieuw  te bezien. 
2.9.3.  Artikel  34 bepaalt  dat  de uit de verschillende 
bepalingen  van  de richtlijn  voortvloeiende  rechten  vier 
jaar na het einde  van  het jaar  waarin  het recht  is ont-
staan  verjaren  (lid 1) en dat de verjaringstermijn  voor  de 
tijdens  de laatste  tien  jaar  ontstane  rechten  met  de 
beëindiging  van de overeenkomst  ingaat  (lid 2). 
2.9.4.  Het  Comité  heeft  deze  kwestie  in al haar  aspec-
ten onderzocht  en vastgesteld  dat  de desbetreffende 
nationale  wettelijke  voorschriften  qua vorm  zeer  uiteen-
lopend  zijn.  Het  stelt  voor,  lid 2 van  artikel  34 te 
schrappen.  In alle  gevallen  blijft  dan een  verjaringster-
mijn  van vier  (of vijf)  jaar gelden. 
2.9.5.  Het  Comité  neemt  de gelegenheid  te baat  om 
erop te wijzen  dat de verschillende  wettelijke  voorschrif-
ten inzake  verjaring  niet alleen  voor  de overeenkomsten 
van handelsagenten,  maar  tevens  van  talrijke  andere  in 
de handel  werkzame  groepen  dienen  te worden  gehar-
moniseerd.  Bijgevolg  verzoekt  het  de Commissie  de 
kwestie  van  de harmonisatie  van  de nationale  voor-
schriften  inzake  een  aantal  rechtsfiguren  die voor  be-
paalde  in de handel  werkzame  groepen  gelden  in studie 
te nemen,  en hierbij  bijzondere  aandacht  aan  de 
handelstransacties  te wijden.  Vervolgens  dient  zij te dien 
aanzien  voorstellen  voor  te leggen. 
2.9.6.  Artikel  35 is voor  de in deze  richtlijn  opgenomen 
rechtsregeling  van  fundamenteel  belang.  Onder 
verwijzing  naar  de diverse  voorschriften  in de verschil-
lende  artikelen  wordt  in onderhavig  artikel  vastgelegd 
wat partijen  in de handelsagentuurovereenkomst  kun-
nen en moeten  opnemen.  De bedingen  waarbij  partijen 
afwijken  van de uitdrukkelijk  in dit artikel  opgesomde 
artikelen  en leden  van  artikelen  worden  nietig  ver-
klaard.  Aan  deze  „obligate  inhoud"  van  de rechtsrege-
ling zijn  de partijen  gebonden. 
8. 3. 78 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 59/37 
2.9.7.  Het  Comité  stemt  in met  het  voorstel  van  de 
Commissie.  Indien  enkele  fundamentele  bepalingen  van 
de richtlijn  niet  bindend  zijn,  wordt  de richtlijn  volgens 
hem vrijwel  zinloos,  aangezien  de regeling  dan  volledig 
haar  doel  mist.  Harmonisatie  van  de nationale  wetge-
vingen  wordt  nl. onmogelijk  indien  de regeling  van 
sommige  aspecten  en bepaalde  manifestaties  van  de 
agentuurovereenkomst  in de verschillende  landen  van de 
Gemeenschap  wordt  overgelaten  aan  de partijen  van  de 
overeenkomst.  Indien  de communautaire  regeling  geen 
verplichte  inhoud  zou  omvatten,  zou  voorts  ook  de 
andere  doelstelling  van  de richtlijn,  nl. de juridische  en 
economische  bescherming  van de handelsagenten  op het 
communautaire  grondgebied,  niet  worden  bereikt. 
2.9.8.  Het  Comité  is overtuigd  van  de noodzaak  artikel 
35 van  de richtlijn,  waarin  een beperking  is opgenomen 
van de mogelijkheid  om van  enkele  fundamentele  bepa-
lingen  van  de regeling  der  handelsagentuurovereen-
komst  af te wijken,  te handhaven. 
2.9.9.  Volgens  hem  mogen  een  aantal  voorschriften 
echter  geen  dwingend  karakter  hebben,  zoals  bijvoor-
beeld  het bepaalde  in: 
— lid 2 van  artikel  13, en 
— artikel  14. 
2.9.10.  Voorts  stelt  het Comité  voor,  in lid 2 van  arti-
kel 35 de verwijzing  naar  artikel  21, lid 4, te schrappen. 
Het vat artikel  35, lid 2, zo op dat de partijen  van de in 
lid 1 genoemde  dwingende  bepalingen  kunnen  afwijken. 
2.9.11.  In artikel  36 is bepaald  dat de Lid-Staten  — tot 
welke  de richtlijn  krachtens  artikel  37 is gericht  — vóór 
1 januari  1980  de ter voldoening  van  deze  richtlijn 
nodige  bepalingen  moeten  vaststellen  en bekendmaken; 
deze  dienen  met  ingang  van  1 juli 1980  te worden  toe-
gepast. 
2.9.12.  Het  Comité  stemt  in met  het voorstel  van  de 
Commissie.  Het  laat  het aan de Raad  over  te beoordelen 
of de tweede  datum  (1 juli 1980)  niet  beter  in 1 januari 
1981  wordt  veranderd. 2.9.13.  Het  Comité  heeft  zich  beziggehouden  met  de 
moeilijkheden  die  door  de inwerkingtreding  van  de 
geharmoniseerde  regeling  voor  de lopende  agentuur-
overeenkomsten  kunnen  ontstaan.  Het  stelt  dan  ook 
voor,  na artikel  36 een als volgt  luidend  nieuw  artikel  in 
te voegen: 
„Artikel  36 bis 
De handelsagentuurovereenkomsten  welke  van 
kracht  zijn  op het  ogenblik  dat  de in voorgaand 
artikel  genoemde  nationale  bepalingen  worden  uit-
gevaardigd  blijven  voor  een tijdvak  van ten hoogste 
drie jaar  geldig." 
2.10.  Sociale  zekerheid  van  de handelsagenten 
2.10.1.  Na  de inhoud  van  het richtlijnvoorstel  te heb-
ben behandeld,  wil het Comité  tevens  enige  aandacht 
schenken  aan het probleem  van  de sociale  zekerheid  van 
de categorie  zelfstandige  handelsagenten. 
2.10.2.  Het  Comité  maakt  hierbij  van  de gelegenheid 
gebruik  om er bij de Commissie  en de Raad  op aan  te 
dringen,  de coördinatie  voor  de nationale  wetgevingen 
inzake  de sociale  zekerheid  van  de zelfstandigen,  en met 
name  van  de handelsagenten,  te bestuderen  en ten uit-
voer  te leggen. 
2.Ï1.  Conclusie 
2.11.1.  Het  Comité  heeft  zowel  het  richtlijnvoorstel 
inzake  de zelfstandige  handelsagenten  als geheel  als de 
afzonderlijke  artikelen  nauwkeurig  behandeld  en op-
merkingen  en concrete  voorstellen  naar  voren  gebracht. 
Hieruit  blijkt  hoeveel  betekenis  het Comité  hecht  aan de 
bescherming  van  de werkzaamheden  van  deze  bijzon-
dere categorie  in het kader  van  de harmonisatie  van  de 
verschillende  wetgevingen  op dit gebied. 
2.11.2.  Het  beschouwt  het richtlijnvoorstel  op juridisch 
vlak als een  belangrijke  poging  om  tot een  Europese 
codificatie  te komen,  en op sociaal  en politiek  vlak  als 
een beslissende,  concrete  stap  naar  de totstandbrenging 
van de gemeenschappelijke  markt  via de opheffing  van 
de mogelijke  verschillen  en tegenstellingen  tussen  de 
wetgevingen  van  de negen  Lid-Staten  van  de Gemeen-
schap. 
Gedaan  te Brussel,  24 november  1977. 
De Voorzitter 
van het Economisch  en Sociaal  Comité 
B. de FERRANTI 
Nr. C 59/38 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 8. 3. 78 
BIJLAGE 
bij het advies  van het Economisch  en Sociaal  Comité 
Het volgende  wijzigingsvoorstel  is tijdens  de beraadslagingen  verworpen: 
Het gehele  advies  te schrappen  vanaf  „Overwegende  dat het recht  van de zelfstandige  handelsagent  om 
zich vrij te vestigen  ..en  door  de volgende  tekst  te vervangen: 
„Overwegende  de bepaling  in artikel  189  van het Verdrag  dat een richtlijn  verbindend  is ten aanzien 
van het te bereiken  resultaat  voor  elke  Lid-Staat  waarvoor  zij bestemd  is, doch  aan  de nationale 
instanties  de bevoegdheid  wordt  gelaten  vorm  en middelen  te kiezen, 
Overwegende  dat in de voorgestelde  richtlijn  wordt  getracht,  een modelovereenkomst  te leveren  met 
ingewikkelde,  gedetailleerde  en bindende  voorschriften  die de rechtsverhouding  tussen  de handels-
agenten  en hun  principalen  regelen,  waarbij  de Lid-Sta  ten weinig  bevoegdheid  wordt  gelaten  om 
vorm  en middelen  te kiezen. 
Overwegende  dat dergelijke  ingewikkelde,  gedetailleerde  en bindende  voorschriften  voor  vele  rela-
ties tussen  principaal  eri handelsagent  in de Gemeenschap,  die een uiteenlopend  karakter  vertonen, 
niet geschikt  zijn, 
Overwegende  dat de veronderstelling  waarop  het richtlijnvoorstel  is gebaseerd,  nl. dat handelsagen-
ten in de overeenkomst  met hun principalen  de zwakkere  partij  zijn,  wat sommige  Lid-Sta  ten betreft 
louter  en alleen  een bewering  is, 
Overwegende  dat de definitie  van „handelsagent"  te vaag  is om in de praktijk  de Lid-Staten  van nut 
te kunnen  zijn  bij het opstellen  van een nauwkeurige  wetgeving, 
BRENGT  VOLGEND  ADVIES  UIT: 
Voor  een voorstel  voor  een richtlijn  van de Raad  ter coördinatie  van de wetgevingen  van de Lid-Sta-
ten inzake  de (zelfstandige)  handelsagenten  dat een zo groot  aantal  gedetailleerde  en bindende  voor-
schriften  bevat,  is de rechtsvorm  van  een  richtlijn  als instrument  van  communautaire  wetgeving 
ongeschikt.  De Commissie  wordt  verzocht  na te gaan  of de door  haar  nagestreefde  doeleinden  niet 
kunnen  worden  bereikt  door  invoering  van een gedragscode  voor  de gehele  Gemeenschap  — die 
partijen  desgewenst  uitdrukkelijk  zouden  kunnen  kiezen  ter regeling  van hun  betrekkingen  en die 
volgens  het Comité  spoedig  algemeen  zou worden  aanvaard  als erkend  stelsel  voor  een goede  prak-
tijk — of door  harmonisatie  van de wetgevingen  inzake  zelfstandige  handelsagenten  in de Gemeen-
schap,  waarbij  partijen  dan de mogelijkheid  wordt  gegeven,  van diverse  wezenlijke  voorschriften  af 
te wijken." 
Motivering 
Het wijzigingsvoorstel  spreekt  voor  zichzelf. 
Uitslag  van de stemming: 
Voor:  17, tegen:  52, onthoudingen:  5.