Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad betreffende de toekenning van communautaire financiële bijstand voor maatregelen ten behoeve van het gecombineerd goederenvervoer" () (97/C 89/08)

Op 27 januari 1997 heeft de Raad van de Europese Unie besloten, het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 75, lid 1, van het EG-Verdrag te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling voor vervoer en communicatie werd belast met de voorbereidende werkzaamheden. Rapporteur was de heer Green. De Afdeling heeft haar advies op 14 januari 1997 goedgekeurd.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op zijn op 29 en 30 januari 1997 gehouden 342e Zitting (vergadering van 29 januari 1997) het volgende advies uitgebracht, dat met 94 stemmen vóór en één stem tegen, bij 7 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. De mededeling en het voorstel van de Commissie

1.1. Bij Besluit 93/45/EEG van de Commissie d.d. 22 december 1992 werd het startsein gegeven voor het PACT-programma (Pilot Actions for Combined Transport). Dit programma was opgezet op basis en als onderdeel van het werkprogramma ten behoeve van het intermodaal vervoer dat de Commissie in 1992 in een mededeling (doc. COM(92) 230 def.) had voorgelegd. Het ESC heeft op 24 november 1992 een advies over deze mededeling uitgebracht (rapporteur: de heer Tukker).

1.2. Voor het eerste PACT-programma, dat over een bescheiden budget beschikte, is een looptijd van vijf jaar voorzien. Doel van het programma was te onderzoeken of er behoefte bestond aan acties om het gecombineerd goederenvervoer over de weg/per spoor/via binnen- en kustvaarttrajecten te bevorderen (het feitelijke maritieme vervoer was echter uitgesloten). De looptijd van het programma is inmiddels bijna verstreken.

1.3. In principe kan financiële bijstand de liberalisering van de Europese vervoersmarkt belemmeren en de concurrentieverhoudingen tussen de verschillende vervoerswijzen tijdelijk veranderen. Toch kan dergelijke steun onder bepaalde omstandigheden noodzakelijk zijn en onder bepaalde voorwaarden worden toegelaten, mits er adequate controlemaatregelen worden getroffen.

1.4. PACT is een uniek programma, met name omdat het initiatief bij alle projecten uitsluitend van de ondernemers zelf afkomstig is geweest.

1.5. Volgens een voorlopige evaluatie heeft het PACT-programma bemoedigende resultaten opgeleverd, in die zin dat ondernemers mede door dit initiatief meer aandacht voor het gecombineerd vervoer hebben gekregen.

1.6. De Commissie wijst erop dat de evaluatie van het eerste PACT-programma een aantal moeilijkheden aan het licht heeft gebracht. Om deze problemen op te lossen, wil zij het nieuwe PACT-programma voorzien van:

- duidelijk omschreven specifieke doelstellingen;

- een verbeterd kader voor toezicht en evaluatie.

Bovendien blijkt uit de onderzoeksresultaten dat de relatief lage tarieven in het wegvervoer nog steeds de grootste belemmering voor de ontwikkeling van gecombineerd vervoer vormen. Techniek en planning leveren niet zoveel problemen op.

1.7. Om de in het huidige PACT-programma geconstateerde lacunes te dichten, heeft de Commissie de volgende specifieke doelstellingen voor het nieuwe PACT-programma vastgesteld:

- verbetering van het concurrentievermogen van gecombineerd vervoer - wat zowel prijs als kwaliteit betreft - ten opzichte van niet-gecombineerd vervoer;

- bevordering van het gebruik van geavanceerde technologie in het gecombineerd vervoer;

- verbetering van de toegang tot het gecombineerd vervoer voor transportondernemingen, ongeacht hun grootte; daardoor zal de concurrentie op dit vlak tussen de betrokken bedrijven scherper worden, hetgeen ook het concurrentievermogen van de sector ten goede zal komen;

- uitbreiding van het toepassingsgebied tot feitelijk maritiem vervoer;

- kleine wijziging van de regels voor de steunverlening: de mogelijkheid om voorstudies volledig te subsidiëren wordt afgeschaft, concrete haalbaarheidsstudies worden voor 50 % gesteund en de toewijzing van middelen voor innoverende maatregelen (financierbaar à 30 %) wordt nader omschreven; verbetering van de selectie- en toezichtprocedures en het evaluatiekader.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Het Comité acht het van wezenlijk belang dat ook kleinere bedrijven in aanmerking komen voor steun uit hoofde van het PACT-programma. Tegelijkertijd wijst het op het gevaar voor concurrentievervalsing, aangezien met het nieuwe PACT-programma in sommige gevallen 30 % steun verleend kan worden. De Commissie dient hierop bij haar toezicht op de projecten goed te letten.

2.2. Belangrijker voor de bevordering van het gecombineerd vervoer is evenwel dat nieuwe en ook kleinere vervoersondernemingen, zeker die in de particuliere sector, een aanmerkelijk betere toegang tot het "spoorweggedeelte" van deze markt krijgen. Er bestaat in dit verband ook grote behoefte aan harmonisering van rollend materieel (interoperabiliteit), signaal- en veiligheidsvoorzieningen en opleiding van spoorwegpersoneel (met name machinisten) binnen de EU, ten einde het vereiste veiligheidsniveau te garanderen.

2.3. Het is dan ook essentieel dat de ingrijpende hervorming van de organisatie en structuur van de spoorwegen binnen de EU, die met Richtlijn 91/440/EEG van de Raad van 29 juli 1991 en de uitvoeringsbesluiten 95/18/EEG en 95/19/EEG werd aangevangen, wordt voortgezet en verder wordt gestimuleerd. Dit betekent onder meer dat particuliere exploitanten toegang tot het Europese spoorwegnet moeten krijgen.

2.4. De Unie moet nu maatregelen t.b.v. het gecombineerd goederenvervoer treffen, aangezien deze sector een belangrijke rol speelt bij de ontwikkeling van een efficiënt globaal vervoerssysteem waarbij mobiliteit op langere termijn gewaarborgd is. Gecombineerd vervoer dat onder meer via spoor en (binnen)wateren verloopt en uit commercieel oogpunt aantrekkelijk genoeg voor gebruikers en andere betrokkenen is, zal het milieu ten goede komen en het wegennet - wat vervoer over lange afstanden betreft -, alsmede tot op zekere hoogte de dichtbevolkte stedelijke gebieden, ontlasten. Als aanvullende vervoerswijzen kunnen de spoorwegen en de scheepvaart een gedeelte van het wegvervoer duurzaam naar zich toe trekken.

Het Comité stelt met tevredenheid vast dat het nieuwe PACT-programma ook van toepassing is op gecombineerd vervoer waarbij van de feitelijke zeevaart gebruik wordt gemaakt. Het wijst erop dat efficiëntie in de havens van groot belang voor de ontwikkeling van deze vorm van gecombineerd vervoer is.

2.5. Gebruikers van vervoerdiensten dienen de vervoerswijze waaraan zij de voorkeur geven, vrij te kunnen blijven kiezen. Daarom is het van belang dat naar hen, alsook naar exploitanten en andere vervoersondernemers wordt geluisterd, zodat juridische, economische en technische belemmeringen uit de weg geruimd kunnen worden en het gecombineerd vervoer nog verder gestimuleerd kan worden.

3. Specifieke opmerkingen

3.1. Het Comité wenst de volgende specifieke kanttekeningen bij het voorstel te plaatsen:

3.1.1. Artikel 2.1

De definitie van "platform" moet duidelijk maken dat er sprake is van een vervoersmodule.

3.1.2. Artikel 4.1

Er mag geen steun worden verleend indien dit tot concurrentievervalsing zou leiden.

3.1.3. Artikel 4.2.a)

Het Comité heeft kennis genomen van het feit dat de Commissie tot gerechtelijke stappen kan overgaan indien de termijn van vijf jaar niet in acht wordt genomen.

3.1.4. Artikel 5.2.b)

Er dient te worden verduidelijkt om welke vorm van "samenwerking" het hier gaat.

3.1.5. Artikel 5.4.a)

Het Comité heeft kennis genomen van het feit dat de Commissie tot gerechtelijke stappen kan overgaan indien deze verplichting niet wordt nageleefd.

3.1.6. Artikel 6.3.e)

Er dient te worden verduidelijkt dat de projecten op lange termijn niet verliesgevend mogen zijn.

3.1.7. Artikel 6.4.a)

Er dient te worden verduidelijkt dat er een verschuiving van louter wegvervoer wordt bedoeld.

4. Conclusie

Het Comité kan zich vinden in het voorstel van de Commissie voor een verordening (EG) van de Raad betreffende EU-steun ter bevordering van het gecombineerd goederenvervoer (doc. COM(96) 335 def.). Wel verzoekt het de Commissie, de volgende aanpassingen in het voorstel aan te brengen:

- ontoereikende en onvolledige definities moeten worden verduidelijkt;

- er moet duidelijk worden aangegeven welke gebieden wèl en welke gebieden niet voor steun in aanmerking komen;

- er moeten efficiënte controlemaatregelen t.a.v. de uitvoering en het beheer van de goedgekeurde projecten worden getroffen.

Brussel, 29 januari 1997.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() PB nr. C 343 van 15. 11. 1996, blz. 4.