NL Publicatieblad van de Europese Unie C 175/35

Advies van het Comité van de Regio's over het internet van de dingen en hergebruik van overheidsinformatie

(2010/C 175/09)

I. BELEIDSAANBEVELINGEN

STANDPUNT VAN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

1. Het Comité onderschrijft het initiatief van de Commissie om de uitvoering van de richtlijn over hergebruik van overheidsinformatie (hvo) tegen het licht te houden en een actieplan voor het internet van de dingen (ivd) te lanceren. Beide kunnen immers waardevolle instrumenten worden voor burgers, bedrijven en overheden, en bovendien banen opleveren en de kwaliteit van overheidsdiensten verbeteren.

2. Het is belangrijk overheidsinformatie opnieuw te gebruiken voor commerciële en niet-commerciële doeleinden en te investeren in onderzoek ten behoeve van specifieke activiteiten en in de ontwikkeling van nieuwe toepassingen om het ivd waardevoller te maken.

3. Lokale en regionale overheden vervullen een belangrijke rol in het kader van de i2010-strategie voor een Europese informatiemaatschappij, want zij zijn de motor van economische groei op lokaal niveau en produceren, gebruiken en bezitten tal van producten en diensten voor digitale informatie. Daarom moeten zij actief en als volwaardige partners bij de concretisering en de ontwikkeling van het ivd betrokken worden.

4. Op lokaal en regionaal niveau kan het ivd de levenskwaliteit van de burgers verhogen, hun sociale en economische activiteiten een impuls geven, de regionale ontwikkeling en het lokale bedrijfsleven stimuleren en zorgen voor efficiëntere, meer op de burger toegesneden overheidsdiensten. De regio's en steden kunnen op diverse manieren aan dit streven bijdragen. De lokale en regionale overheden behoren tot de belangrijkste belanghebbenden van het ivd en spelen ook een stimulerende rol op het vlak van ontwikkeling en implementatie.

5. Er dienen passende oplossingen te komen voor het verzamelen en beheren van overheidsinformatie, rekening houdend met de culturele en administratieve verschillen tussen de lidstaten en tussen lokale en regionale instanties.

6. Logistiek is belangrijk bij het beheer van de grote hoeveelheid data waarvan gebruik wordt gemaakt bij de toepassingen die door de overheidsdiensten worden ontwikkeld en gebruikt.

7. Het is een goede zaak dat met de hvo-richtlijn wordt getracht de extra administratieve lasten voor de overheidsdiensten ten gevolge van de beschikbaarheid van die informatie zoveel mogelijk te beperken.

8. Er moeten gemeenschappelijke regels en methoden voor het hergebruik en de exploitatie van overheidsinformatie worden ontwikkeld. Deze moeten ervoor zorgen dat voor alle spelers op de Europese informatiemarkt dezelfde uitgangsvoorwaarden gelden, dat de voorwaarden voor hergebruik van die informatie transparant zijn en dat zich op de interne markt geen distorsies voordoen.

9. E-inclusie moet worden bevorderd: er moet een inclusieve, regionaal en sociaal billijke informatiemaatschappij tot stand worden gebracht, waarin ICT-technologieën worden gebruikt binnen het ruimere kader van het ivd, met als doel het concurrentievermogen te vergroten en de dienstverlening door de overheid te verbeteren.

10. Het Comité pleit voor de oprichting van door universiteiten en bedrijven gezamenlijk gefinancierde laboratoria om de impact van IT-onderzoeksactiviteiten te vergroten.

11. De toegang tot en het hergebruik van overheidsinformatie kunnen de toepassingen van het ivd een impuls geven. De steden en regio's, de grootste inhoudseigenaren met de meeste opgeslagen overheidsinformatie, zijn essentieel voor de totstandkoming van het ivd.

Hergebruik van overheidsinformatie (hvo)

12. De totstandkoming van een hvo-markt vergt de afschaffing van exclusieve overeenkomsten tussen overheidsorganen en particuliere bedrijven en de invoering van een beleid van licentie- en kostenmodellen die hergebruik van overheidsinformatie maximale kansen bieden (met name door marginale kosten toe te passen). Ook moet er worden nagedacht over een duidelijk mechanisme voor de productie en het beheer van overheidsgegevens.

13. Voor een concurrerende hvo-markt is het essentieel dat de omstandigheden voor particuliere en openbare dienstverleners gelijk zijn, dat overheidsgegevens toegankelijk zijn voor particuliere gebruikers en dat duidelijk wordt aangegeven onder welke voorwaarden deze gegevens voor commerciële doeleinden gebruikt mogen worden.

14. In verband met het openbare karakter van de informatie en de relatie met overheidsinstellingen moet een methode worden ontwikkeld om de economische waarde van de informatie objectief te meten.

15. Het Comité stelt voor om, met inachtneming van de regels inzake gegevensbescherming, een onderscheid te maken tussen toegang tot en hergebruik van overheidsinformatie om de voordelen voor de producent van de informatie, die misschien niet helemaal uit de kosten komt bij de productie van de informatie, te vergroten en het aantal gevallen van beperkte toegang tot publieke informatie tot een minimum te beperken.

Lokale en regionale overheden: katalysatoren en begunstigden van gebruikte overheidsinformatie

16. Er moet meer informatie worden verstrekt op regionaal en lokaal niveau, omdat daar vaak de benodigde kennis en/of mechanismen voor het achterhalen van voor hergebruik beschikbare informatie ontbreken. Ook moeten overheidsinstanties worden geholpen om transparanter te worden en hvo te bevorderen.

17. Om de mogelijkheden van hvo ten volle te kunnen benutten moeten de lokale en regionale overheden meer bij de zaak betrokken worden. Dit zou het hergebruik van overheidsinformatie aanzienlijk kunnen stimuleren, hetgeen het concurrentievermogen en de werkgelegenheid ten goede zou kunnen komen.

18. Het is essentieel dat regionale en lokale overheidsinstellingen intern over de vereiste kennis en toereikende financiële middelen voor digitalisering beschikken. Publiek-private partnerschappen en verdere ontwikkeling van de markt voor e-leren bieden zeker een alternatief voor de financiering van de digitalisering van content. Met overheidsinformatie kunnen genoeg inkomsten worden gegenereerd om het creëren van data en de digitalisering daarvan te financieren. Verder zijn netwerken en interactieve gemeenschappen van belang omdat zij kostenreductie mogelijk maken, bijvoorbeeld via de ontwikkeling van open software.

Het internet van de dingen

19. De ontwikkeling van IT is essentieel voor onze samenleving en voor de interne markt, op voorwaarde dat de EU voldoende financiële middelen inzet voor het stimuleren van innovatie, fundamenteel onderzoek en O&O, en dat zij de nodige initiatieven neemt om de toekomst van het internet in goede banen te leiden.

20. Interactieve platforms als Web 2.0 worden steeds nuttiger als instrument voor het delen van informatie en als schakel tussen allerlei netwerken. Ook bieden zij zowel particulieren als collectieven de mogelijkheid om content te produceren of te leveren. In dit verband moet worden gepleit voor snelle ontwikkeling van massa-opslagtechnologieën, omdat die van vitaal belang zijn voor de databases van overheidsdiensten waarin een groot aantal internetadressen met de daarbij behorende informatie zullen moeten worden opgeslagen.

21. Bijzondere aandacht moet uitgaan naar de toekomst van het internet, dat misschien zal evolueren tot een combinatie van ivd, hoogwaardige content en diensten die Web 2.0-technologie gebruiken als „enabling platform”. De nieuwe structuur hiervan zal gevolgen hebben voor de rol en plaats van alomtegenwoordige netwerken in het leven van de mensen en in het economische leven, en zal wellicht tot ingrijpende sociale veranderingen leiden.

Beheer van het internet van de dingen, privacy en gegevensbescherming

22. De ontwikkeling van het ivd mag niet uitsluitend aan de privésector worden overgelaten, gelet op de ingrijpende veranderingen die het in de samenleving zal veroorzaken. Alleen de inbreng van EU-beleidsmakers en overheden, inclusief de lokale en regionale overheden, kunnen garanderen dat het gebruik van ICT onder andere de economische groei zal stimuleren, de gevolgen van de vergrijzing zal helpen ondervangen en een efficiënter energieverbruik zal bevorderen.

23. Het beheer van het ivd moet worden aangepakt op een wijze die strookt met álle overheidsactiviteiten, zoals het Comité heeft gesteld in zijn Witboek over multilevel governance (1) – volgens het Comité het aangewezen middel om het uitstippelen en uitvoeren van het overheidsbeleid efficiënter te maken via een gecoördineerd optreden van EU-instanties, lidstaten en lokale en regionale overheden in het kader van een breed opgezet partnerschap.

24. Bij de uitvoering van een belangrijk strategisch project als het ivd moet worden uitgegaan van de beginselen en mechanismen van multilevel governance, zowel verticaal (EU – nationale overheden – lokale en regionale overheden) als horizontaal (lokale en regionale overheden – maatschappelijk middenveld), of moet worden geëxperimenteerd met bepaalde innovaties op lokaal en regionaal niveau.

25. Voor de opbouw van de ivd-infrastructuur en de ontwikkeling van de bijbehorende diensten is het essentieel dat op elk niveau aan alle veiligheidsvereisten wordt voldaan om een optimaal privacyniveau en een optimale bescherming van persoonlijke gegevens te garanderen en ongeoorloofde informatievergaring over persoonlijke aangelegenheden, zoals winkelvoorkeur, medische toestand, ziektegeschiedenis enz., te voorkomen.

26. De geboden privacybescherming is afhankelijk van factoren als de structuur van het overheidsapparaat (de meeste overheidsorganen zijn op lokaal niveau actief), de mate van harmonisatie van de EU-wetgeving, het streven naar een culturele omslag onder ambtenaren (o.m. via invoering van een gemeenschappelijke gedragscode) en het beheer van ICT-toepassingen.

27. Er moet dan ook bijzondere aandacht uitgaan naar de ontwikkeling van richtsnoeren en aanbevelingen voor het ontwikkelen van ICT-strategieën, regels, standaards en gemeenschappelijke formats om de databeveiliging en privacybescherming te verbeteren.

28. Daarom is (bij)scholing geboden voor alle personeelsleden, met bijzondere aandacht voor technische specialisten (bijv. op het gebied van netwerken, systemen, beveiliging, privacy), personeel dat direct betrokken is bij complexe beveiligingsprocedures, en personeel dat direct of indirect betrokken is bij innovatie en modernisering (bijv. bij de organisatie van cursussen in digitale geletterdheid).

Sociaaleconomische implicaties van het internet van de dingen

29. Zoals het Comité al eerder heeft gesteld (2), moeten ook de lokale en regionale overheden worden ingeschakeld om de interoperabiliteit van overheidsdiensten te verbeteren en een effectievere dienstverlening mogelijk te maken.

30. Lokale en regionale overheden kunnen allerlei initiatieven nemen – en dóen dat vaak ook al – om Europa's concurrentievermogen te verbeteren, het bedrijfsleven meer kansen te geven, de dienstverlening in de gezondheidszorg te verbeteren en de energie-efficiëntie te verhogen, niet alleen door middel van allerlei ICT-toepassingen maar ook door het verspreiden van technologische best practicies, het selecteren van projectpartners en het verstrekken van subsidies.

31. Zonder actieve steun en deelname van de lokale en regionale overheden zullen maatregelen ter bevordering van ICT echter niet tot betere economische prestaties leiden. Het maatschappelijk middenveld en de lokale, regionale en nationale overheden dienen met elkaar samen te werken om een positieve spiraal op gang te brengen, met als drijvende krachten: een betere opleiding van arbeidskrachten, organisatorische aanpassingen, toepassing van ICT-technologieën en verbetering van de productiviteit.

32. Er moeten absoluut maatregelen worden genomen om de basiskennis van ICT te verbeteren, het leren van geavanceerde ICT-technieken te bevorderen, levenslang leren op ICT-gebied te stimuleren en de voor een doeltreffend ICT-gebruik noodzakelijke beheer- en netwerkvaardigheden naar een hoger niveau te tillen. Dergelijke maatregelen vallen onder de kernbevoegdheden van lokale en regionale overheden.

Onderzoek, ontwikkeling en innovatie

33. Het Comité vindt het een goede zaak dat de Commissie via het Zevende Kaderprogramma het onderzoek en de technologische ontwikkeling op het gebied van het ivd – dat al uitstekende resultaten heeft opgeleverd – verder wil steunen. Het beschouwt het CIP-programma als het platform bij uitstek om de invoering van nieuwe ivd-toepassingen te bevorderen. In dit opzicht leent het lokale en regionale niveau zich heel goed voor de uitvoering van proefprojecten, zowel vanuit het oogpunt van het gemak van de uitvoering als vanuit dat van de kosten/batenverhouding.

34. Het Comité pleit voor een sterkere rol voor nationale en regionale stakeholders bij de ontwikkeling van nieuwe grootschalige Europese initiatieven als ERA-NET of de zgn. gezamenlijke technologie-initiatieven (3). De opbouw van het benodigde onderzoeks- en innovatiepotentieel om Europa aan een duurzaam concurrentievoordeel te helpen en de ivd-doelstelllingen sneller te verwezenlijken, is slechts mogelijk met de deelname van die steden en regio's die van onderzoek en innovatie een topprioriteit van hun subsidiebeleid maken.

35. Het Comité pleit voor meer complementariteit tussen het huidige beleid en de diverse samenwerkingsinstrumenten, en voor coördinatie tussen het Zevende Kaderprogramma, de Structuurfondsen en het CIP-programma, die mogelijkheden bieden voor investeringen op specifieke onderdelen van verschillende onderzoeksprojecten.

36. Het Comité wijst erop dat dringend getalenteerde academici van buiten Europa moeten worden aangetrokken. Het vestigt er ook de aandacht op dat de regio's de belangrijkste onderwijsverstrekkers zijn en dat de regionale investeringen in menselijk potentieel moeten worden opgevoerd. Ook moet speciale aandacht worden geschonken aan lokale innovatiebevorderende maatregelen, technologiecentra, starterscentra, wetenschapsparken en risicokapitaalfondsen.

Internationale Dialoog

37. Ook vanuit het oogpunt van internationale samenwerking is een belangrijke rol weggelegd voor de regio's: met hun onderzoeksbeleid scheppen zij randvoorwaarden voor de programmering en de structurele en juridische verankering van een en ander.

38. Zelfs kleine instellingen op regionaal en lokaal niveau kunnen op bepaalde specialistische terreinen kennis produceren die wereldwijd van belang is, met name wanneer zij deelnemen aan mondiale netwerken en samenwerken met kennisondernemingen.

39. Daarom worden onderlinge contacten en samenwerking tussen regio's, zowel binnen eenzelfde land als over nationale grenzen heen, steeds belangrijker, met name in het kader van beleid ter ondersteuning van clusters, netwerken en innovatie-ecosystemen. Dergelijk beleid is tegenwoordig overigens meer gericht op het creëren van belangrijke „knooppunten” in een wereldwijde innovatieketen dan op het creëren van verbindingen tussen verschillende geografische clusters.

Brussel, 10 februari 2010 De voorzitter van het Comité van de Regio's Mercedes BRESSO

(1) CdR 89/2009 fin.

(2) CdR 10/2009 fin.

(3) CdR 83/2007 fin.