MEDEDELING VAN DE COMMISSIE MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE EUROPESE RAAD, DE RAAD EN DE EUROPESE CENTRALE BANK

Derde voortgangsverslag over de terugdringing van niet-renderende leningen en verdere risicovermindering in de bankenunie

Inleiding

In de huidige economische en financiële context moet de Europese Unie de kans grijpen om de Economische en Monetaire Unie te versterken. In overeenstemming met de routekaart van de Commissie van 6 december 2017 voor de verdieping van de Economische en Monetaire Unie , en in overeenstemming met de Leidersagenda , blijft de voltooiing van de bankenunie een van de belangrijkste beleidsdoelstellingen van de Unie. De voltooiing van de bankenunie zal het vertrouwen in de banksector en meer in het algemeen in de Economische en Monetaire Unie verder versterken. Dit zal de veerkracht van de Economische en Monetaire Unie bij ongunstige schokken vergroten door een betere verdeling van de private risico's over de grenzen heen mogelijk te maken.

Voorliggende Mededeling is een bijdrage aan de Europese Raad en de Eurotop in inclusieve vorm van de 27 EU-lidstaten in december, waarop de vooruitgang bij de versterking van het Europees Stabiliteitsmechanisme en de voltooiing van de bankenunie zullen worden besproken, met inbegrip van verdere stappen in de richting van een Europees depositoverzekeringsstelsel, in overeenstemming met de verklaring van de Eurotop in inclusieve vorm van juni. Deze vooruitgang moet gepaard gaan met voortgang op het gebied van risicovermindering.

Zoals de Commissie in haar Mededeling van 11 oktober 2017 heeft benadrukt, moet de bankenunie worden aangevuld door tegelijkertijd te komen tot risicovermindering en risicodeling, op basis van de routekaart van de Raad van juni 2016 . Risicovermindering en risicodeling vullen elkaar aan en versterken elkaar. Voortgang op de verschillende gebieden, met inbegrip van een akkoord over het achtervangmechanisme voor het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds en een Europees depositoverzekeringsstelsel, moet daarom parallel plaatsvinden.

Een van de belangrijkste gebieden waarop de risico's in de Europese banksector moeten worden verminderd, is de verdere daling van de niet-renderende leningen (non-performing loans - NPL's). De financiële crisis en de daaropvolgende recessies hebben geleid tot een wijdverbreider onvermogen van kredietnemers om hun leningen terug te betalen, aangezien steeds meer mensen en ondernemingen met voortdurende betalingsmoeilijkheden en zelfs faillissementen werden geconfronteerd. Dit was met name het geval in lidstaten die met langdurige of diepe recessies werden geconfronteerd. Veel banken zagen dan ook een toename van NPL's in hun boeken. Hoge NPL-ratio's blijven een belangrijke uitdaging, met name voor sommige lidstaten. Hoge standen van NPL's kunnen wegen op de prestaties van banken. Allereerst genereren NPL's minder inkomsten voor een bank dan renderende leningen, waardoor de winstgevendheid afneemt en verliezen kunnen ontstaan die het kapitaal van de bank verminderen. In de tweede plaats leggen NPL's beslag op een aanzienlijke hoeveelheid personele en financiële middelen van banken. Hierdoor vermindert de capaciteit van de bank om krediet te verlenen, ook aan kleine en middelgrote ondernemingen. Dit negatieve effect in termen van kredietverstrekking vermindert op zijn beurt ook de investeringscapaciteit van bedrijven, waardoor een tastbaar effect op de reële economie ontstaat.

Om de hoge NPL-standen terug te dringen, heeft de Unie een akkoord bereikt over een uitgebreide reeks maatregelen die worden geschetst in het "actieplan inzake NPL's in Europa" , dat momenteel wordt uitgevoerd. Inspelend op deze behoefte en verdergaand dan de routekaart van de Raad van 2016 heeft de Commissie in maart 2018 een specifiek en omvattend pakket maatregelen gepresenteerd om de NPL's verder terug te dringen. De Raad kwam ook overeen regelmatig terug te komen op de kwestie van de NPL's en de geboekte vooruitgang te evalueren op basis van een inventarisatie door de Commissie. Onderhavige mededeling is het derde voortgangsverslag van de Commissie in antwoord op de verwachtingen van de Raad. Het vormt een aanvulling op het eveneens vandaag goedgekeurde voortgangsverslag over de kapitaalmarktenunie.

1.De bredere context: risicovermindering in de Unie

De afgelopen tien jaar hebben de Unie en haar lidstaten hard gewerkt om de risico's in de banksector doen dalen. Een reeks maatregelen die sinds de financiële crisis zijn genomen, hebben de solvabiliteit, de leverage en de liquiditeitspositie van banken op significante en praktische wijze versterkt, het bestuur binnen en het toezicht op de banksector aanzienlijk verbeterd en de afwikkelbaarheid van banken aanzienlijk verbeterd. De gemiddelde tier 1-kapitaalratio's van banken in de eurozone die onder rechtstreeks toezicht van het gemeenschappelijk toezichtmechanisme staan, zijn gestegen van 14,18 % in het tweede kwartaal van 2017 tot 14,67 % in het tweede kwartaal van 2018. Deze versterking van de kapitaalposities komt ook tot uiting in hogere leverageratio's. De gemiddelde leverageratio steeg verder van 5,08 % in het tweede kwartaal van 2017 tot 5,14 % in het tweede kwartaal van 2018 De banken in de eurozone zijn ook bestand gebleven tegen liquiditeitsschokken, aangezien de liquiditeitsdekkingsratio stabiel is gebleven op 140,92 % in het tweede kwartaal van 2018 in vergelijking met 142,79 % in het tweede kwartaal van 2017. Dit alles getuigt van de vastberaden actie die is ondernomen om de risico's in de hele eurozone doen dalen. Hierdoor zijn de risico's effectiever en gelijkmatiger aangepakt. Uit de recente stresstest blijkt verder dat de inspanningen van de banken om hun kapitaalbasis op te bouwen de afgelopen jaren hun veerkracht en schokbestendigheid hebben versterkt, wat de gezondheid van het Europese banksysteem onderstreept.

Zoals uiteengezet in de bankenuniemededeling van 2017 en bevestigd in het tweede voortgangsverslag over de terugdringing van NPL's, heeft de Commissie verdere substantiële en aanvullende maatregelen voorgesteld om de risico's doen dalen en de veerkracht van de Europese banksector te vergroten. Zo heeft de Commissie in november 2016 bijvoorbeeld het "risicoverminderingspakket" voor het bankwezen voorgesteld, een belangrijk wetgevingspakket ter herziening van de richtlijn betreffende het herstel en de afwikkeling van banken (BRRD), de verordening betreffende het gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme (SRMR), de richtlijn kapitaalvereisten IV (CRDIV) en de verordening kapitaalvereisten (CRR), met als doel de resterende risico's in de banksector verder doen dalen De Commissie is verheugd over de aanzienlijke vooruitgang tijdens de trialoogbesprekingen tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over dit pakket, waarmee de weg moet worden vrijgemaakt voor een akkoord voor het einde van het jaar. In 2016 heeft de Commissie ook een voorstel voor een richtlijn goedgekeurd met betrekking tot preventieve herstructureringsstelsels, een tweede kans voor ondernemers en maatregelen ter verhoging van de efficiëntie van herstructurerings-, insolventie- en kwijtingsprocedures. Doeltreffende herstructurerings- en insolventieregels zijn immers van essentieel belang om NPL's te voorkomen en terug te dringen.



Tabel 1: Stand van de uitvoering van het stappenplan voor de voltooiing van de bankenunie

BELEIDSMAATREGEL OMSCHRIJVING EUROPEES PARLEMENT MINISTERRAAD 1. Europees depositoverzekeringsstelsel 2. Hervorming van de kapitaalvereisten 3. Verliesabsorberend en herkapitalisatievermogen (verord. & richtl.) 4. Gemeenschappelijke achtervang 5. Verdere ontwikkeling van secundaire markten voor NPL's, met inbegrip van een efficiëntere invordering van waarde 6. Minimale dekking van verliezen voor niet-renderende blootstelling

AKKOORD MOGELIJK MITS ALLE UNIE-INSTELLINGEN BLIJK GEVEN VAN STERKE POLITIEKE WIL

2.Recente ontwikkelingen op het gebied van niet-renderende leningen

De NPL-ratio's zijn in de eerste helft van 2018 verder gedaald. Hiermee werd de algemene trend van verbetering van de afgelopen jaren gevolgd en bevestigd. Uit de laatste cijfers blijkt dat de bruto NPL-ratio voor alle EU-banken verder is gedaald tot 3,4% (2de kwartaal 2018), een daling met 1,2 ppt. op jaarbasis (zie figuur 1). Ook de NPL-ratio van belangrijke instellingen is in dezelfde periode met bijna één ppt. gedaald tot 4,4%. Sinds het vierde kwartaal van 2014 is de ratio aldus verder gedaald. Uit extra gegevensbronnen met betrekking tot de langetermijntrend blijkt dat de NPL-ratio weer het niveau van voor de crisis nadert (zie figuur 2). Ook de voorzieningsratio is verder verbeterd en is gestegen tot 59 % (2e kwartaal van 2018).