ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (84) 464 
 
 
 
Vol. 1984/0 188 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Communit y and the European Atom ic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), t his file is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februa r 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 v om 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COM(84) 464 def.
Brussel, 11 september 1984
V E R S L A G  V A N  DE COMMI S S I E  A A N  DE R AA D
betreffende de bij Verordening (EEG) nr. 1196/81  
van de Raad ingevoerde steunregeling voor de bijenteelt
COM(84) 464 def.

Verslag van de Commissie aan de Raad betreffende 
de bij Verordening (EEG) nr. 1196/81 van de Raad 
ingevoerde steunregeling voor de bijenteelt
Dit verslag is opgesteld overeenkomstig artikel 7, lid 2, van Verordening 
(EEG) nr. 1196/81 van de Raad (1). Het ondervond evenwel vertraging door de 
problement in verband met de voorbereiding van het ad hoe onderzoekprogramma 
inzake de varroa-mijtziekte,  dat de Commissie overeenkomstig Verordening (EEG) 
nr. 1994/83 van de Raad (2) moest organiseren.
Het onderhavige verslag is gebaseerd op door de Lid-Staten ingediende 
verslagen over de tenuitvoerlegging van Verordening 1196/81 in het eerste 
verkoopseizoen, evenals op een aantal vergaderingen met deskundigen uit de 
Lid-Staten. Waardevolle gegevens werden ook verstrekt door de werkgroep 
"Honing" van COPA-COGECA en kwamen tevens naar voren uit de besprekingen met
die groep.
Het verslag bestaat uit de volgende hoofdstukken :
I. Stand en ontwikkeling van de bijenteelt in de EEG.
II. Tenuitvoerlegging van Verordening (EEG) nr. 1196/81 van de Raad
III. Eventuele toekomstige gemeenschappelijke maatregelen in de sector 
bijenteelt.
Bijlagen
(1) PB nr. L 122 van 6.5.1981, blz. 1
(2) PB nr. L 196 van 20.7.1983, blz. 8

I. STAND EN ONTWIKKELING VAN DE BIJENTEELT IN DE EEG
1. De waarde van de totale honingproduktie van de EEG, het belangrijkste 
produkt van de bijenteelt, kan worden geraamd op 150-200 miljoen Ecu, 
dat is 0,15 % van de landbouwproduktiewaarde.  Het is niet mogelijk een 
raming te geven van de waarde van de andere produkten van de bijenteelt 
(was, pollen, enz.) of van het kweken. Er zij evenwel op gewezen dat 
bijen door middel van het bestuiven een belangrijke rol spelen bij de 
gewassenproduktie en bijdragen aan een evenwichtig milieu in landelijke 
gebieden.
2. Ondanks nogal aanzienlijke jaarlijkse schommelingen, is de
honingproduktie in de afgelopen tien jaar min of meer stabiel geweest, 
met respectievelijk ongeveer 30—40.000 ton voor EEG—9 en 40—50.000 ton 
voor EEG-10.  Vanaf 1973/1974 is het verbruik met 50 % toegenomen; dit 
heeft geleid tot een groeiende invoer van honing voornamelijk uit 
Latijns-amerika, Oosteuropa, China en Australië (zie tabellen 1 en 8). 
Sedert 1982 lijkt het evenwel dat het verbruik stagneert of zelfs iets 
teruggelopen is als gevolg van de economische recessie en lagere prijzen 
voor ander broodbeleg.
3. Er zijn geen volledige gegevens over het totale aantal bijenhouders en 
bijenkorven in de Gemeenschap, daar in de meeste Lid-Staten slechts 
ramingen beschikbaar zijn. Het is derhalve buitengewoon moeilijk om 
commentaar te leveren op de cijfers van tabel 3, die de waarschijnlijke 
ontwikkeling aangeven van het aantal bijenhouders en bijenkorven in de 
verschillende Lid-Staten, op grond van door de C0PA en 
deskundigengroepen van de Commissie verzamelde gegevens.
Dit gebrek aan nauwkeurige informatie kan worden verklaard uit de 
structuur van de bijenteelt die in de meeste Lid—Staten wordt gekenmerkt 
door de overheersende rol die kleine amateurbijenhouders spelen. In 
landen als Italië, België en Denemarken wordt geraamd dat 70 % van alle 
bijenhouders over minder dan 25 korven beschikken; in Ierland en het 
Verenigd Koninkrijk is dit percentage zelfs nog hoger, misschien wel 
90 %. Ook in de Bondsrepubliek Duitsland wordt meer dan 90 % van alle 
bijen gehouden door bijenhouders die minder dan 100 korven bezitten. 
Daarentegen wordt geacht dat slechts 1 - 3 % van het totale aantal 
bijenhouders zich volledig of beroepshalve bezighoudt met de bijenteelt 
en de beschikking heeft over enkele honderden korven. Uit ramingen voor 
Frankrijk en Griekenland blijkt dat deze groep zou kunnen beschikken 
over 25 - 35 % van het totale bijenbestand in die landen, waar de 
weersomstandigheden gunstiger zijn voor de bijenteelt.

-  2 -
4. Daar honing een produkt is van bijlage II, valt het niet onder een 
gemeenschappelijke marktordening. Dit vindt zijn oorzaak in het feit 
dat de regeling voor invoer uit derde landen nog niet volledig 
geharmoniseerd is. Hoewel de meeste landen de invoer volledig hebben 
geliberaliseerd om in staat te zijn het hoofd te bieden aan de 
toegenomen binnenlandse vraag, passen sommige Lid-Staten 
invoervergunningen toe voor bepaalde landen van oorsprong (Frankrijk) of 
stellen jaarlijkse quota vast voor invoer uit landen met staatshandel 
(Frankrijk, Italië).
Het algemene invoerrecht is vastgesteld op 27 X. In het kader van de 
regeling van algemen tariefpreferenties wordt dit in feite teruggebracht 
tot 25 X voor ontwikkelingslanden in het algemeen en tot 0 X voor de 38 
minst ontwikkelde ontwikkelingslanden. Voor de ACP-landen geldt ook een 
nulrecht. Ondanks duurzaam lage invoerprijzen, krijgen de 
EEG-producenten veel hogere prijzen voor de binnenlandse produktie, 
waarvan natuurlijk veel wordt geconsumeerd door de amateurbijenhouders 
zelf of rechtstreeks aan consumenten verkocht. De invoer- en de 
producentenprijzen worden in tabel 4 vergeleken voor Duitsland, dat niet 
alleen 25 X van de totale EEG-produktie levert, maar ook 60 X van de 
totale EEG-invoer voor zijn rekening neemt. Het blijkt dat de 
gemiddelde producentenprijzen sedert 1975/1976 met 69 X zijn gestegen, 
d.w.z. 7,8 X per jaar, maar de invoerprijzen slechts met 9,5 X (= 1,3 X 
per jaar).
5. In het verleden bestonden er voor de bijenhouders in de Gemeenschap 
verschillende steunregelingen. Tussen 1968 en 1980 kon uit de 
interventievoorraden gedenatureerde suiker voor bijenvoeding worden 
betrokken. Gedurende het laatste verkoopseizoen van die regeling, in 
1980, werd in totaal 13.610 ton suiker beschikbaar gesteld waarvoor een 
bedrag van 2,8 miljoen Ecu werd uitgegeven voor denatureringspremies.  
Daar genoemde regeling van 1974-1976 niet werd toegepast in verband met 
een periode van hoge prijzen op de wereldmarkt voor suiker, werd naar 
aanleiding van een interventie van het Europese Parlement een 
rechtstreekse steun van 2,5 miljoen RE uitgekeerd aan verenigingen van 
bijenhouders in de Lid-Staten. In 1975 heeft de Commissie ook nog een 
voorstel gedaan om steun te verlenen aan verenigingen van bijenhouders 
voor drie achtereenvolgende jaren, maar dit voorstel werd noch door de 
Raad, noch door het Parlement goedgekeurd. Uiteindelijk keurde de Raad 
in 1981 de huidige steunregeling goed, die ook drie jaar geldt.

- 3 -
XX.  TENUITVOERLEGGING VAN VERORDENING 1196/81
6. In verband met het feit, dat er aan het einde van de zeventiger jaren 
enige vrij slechte jaren waren voor de bijenteelt (door de slechte 
weersomstandigheden in grote delen van de EEG waren de opbrengsten 
tamelijk laag, zoals kan worden geconcludeerd uit tabel 1 waaruit 
blijkt dat de produktie voor 1978/1979 tot 1980/1981 beneden het 
gemiddelde lag), was men van mening dat alle subsidies van de 
Gemeenschap voor de sector bijenteelt niet ineens moesten worden 
ingetrokken, toen het in 1980 duidelijk werd dat de regeling voor 
gedenatureerde suiker na dat jaar niet kon worden voortgezet, omdat de 
gemeenschappelijke marktordening voor suiker gewijzigd was. De Raad 
stelde derhalve Verordening 1196/81 vast tot invoering van een 
steunregeling voor de bijenteelt voor drie verkoopseizoenen met het 
belangrijkste doel om steun te verlenen "aan deze sector gedurende een 
periode die lang genoeg is om een beging te kunnen maken met duurzame 
verbetering". Het steunbedrag werd vastgesteld op 1 Ecu per jaar per 
in produktie zijnde korf om te komen tot totale uitgaven voor de 
begroting die slechts iets hoger zijn dan die van de vroegere 
suikerregeling.
7. Debelangrijkste voorwaarden van deze steunregeling zijn
a) De steun wordt verleend als een specifieke bijdrage aan de door de 
Lid-Staten erkende verenigingen van bijenhouders.
b) De aanvragen om steun aan de Lid-Staat moeten worden gebaseerd op de 
opgaven van de individuele bijenhouders aan de vereniging 
betreffende het aantal in produktie zijnde korven.
£) Alleen die verenigingen komen voor subsidies in aanmerking, die
bijenhouders die geen lid zijn van een vereniging niet van de steun 
uitsluiten, d.w.z. dat de verenigingen hun opgaven moeten aanvaarden 
en hen moeten laten deelnemen.
d) De subsidie kan door de verenigingen worden besteed aan de aankoop 
van suiker voor bijenvoeding die tegen verminderde prijs wordt 
doorverkocht aan de ingeschreven houders of aan algemene programma's 
ter verbetering van de honingproduktie,  de technologie en de afzet. 
Van de mogelijkheid om de besteding van de subsidie voor de aankoop 
van suiker als bedoeld in artikel 5, lid 3, van Verordening 1196/81 
voor 1982/1983 en 1983/1984 werd door de Raad zelf nooit gebruik 
gemaakt, daar hij volledige vrijheid toestond betreffende de 
besteding van 100 % van de steun aan suiker of 100 % voor algemene 
programm's,  ook voor die jaren (zie Verordening (EEG) nr. 637/82 (1) 
en 1806/83 (2) van de Raad).
(1) PB nr. L 76 van 20.3.1982, blz. 6
(2) PB nr. L 177 van 1.7.1983, blz. 1

- 4 -
8. Om de toepassing van Verordening 1196/81 te vergemakkelijken heeft de 
Commissie een verordening vastgesteld tot vaststelling van de 
bepalingen voor de omrekening van het steunbedrag in de nationale 
valuta's (Verordening (EEG) nr. 3447/81 (1) met behulp van de 
representatieve koersen welke gelden op de dag waarop het 
verkoopseizoen begint.
Voorts werden er in het eerste verkoopseizoen door het EOGFL twee 
informatienota's (6/82 en 7/82) opgesteld; de eerste betreffende de 
mogelijkheid om steun toe te kennen aan nationale unies van 
verenigingen en de tweede betreffende bepalingen in het geval van de 
aankoop van suiker voor bijenvoeding.
9. In het eerste verkoopseizoen 1981/1982 werd voor een totaalbedrag aan 
steun van 3.673.462 Ecu aan 215 verenigingen van bijenhouders 
uitgekeerd (zie tabel 5). In vergelijking met het geraamde totale 
aantal korven (4.769.250), betekent dit dat slechts 77 % van dat 
geraamde totaal door de bijenhouders aan de verenigingen werd opgeheven 
(2).
Dit percentage verschilt aanzienlijk voor de verschillende Lid-Staten 
en bedraagt voor Duitsland, Denemarken (3) en Luxemburg meer dan 90 %, 
voor Frankrijk, Griekenland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk 75 %, 
voor Ierland en België 60 % en slechts 50 % voor Italië. Deze 
uiteenlopende percentages kunnen waarschijnlijk voornamelijk worden 
toegeschreven aan de volgende factoren (afgezien van het feit dat 
1981/1982 het eerste jaar was dat de nieuwe regeling gold, waardoor 
bepaalde verenigingen mogelijk aanvankelijk administratieve problemen 
hadden) :
- organisatiegraad, dat wil zeggen het percentage van de bijenhouders 
dat lid is van verenigingen;
- de organisatorische opbouw en de macht van de verenigingen;
- de bereidheid van de bijenhouderss (in het bijzonder niet-leden) om 
opgave te doen over het aantal korven, dat wil zeggen de vrees om 
"zakengeheimen" prijs te geven aan beroepsverenigingen en (mogelijk) 
aan overheidsinstanties om een (nogal bescheiden) subsidie te 
verkrijgen.
(1) PB nr. L 347 van 3.12.1981, blz. 13
(2) Voor het verkoopseizoen 1982/1983 was er geen belangrijke wijziging in dit 
percentage, maar het steeg tot 88 % in 1983/1984 volgens de door de 
Lid-Staten verstrekte voorlopige gegevens (zie tabel 6).
(3) Volgens COPA-ramingen 75 %.

- 5 -
10. De uiteenlopende organisatorische opbouw van de verenigingen wordt ook
weerspiegeld in het aantal verenigingen van verschillende niveaus dat door 
de Lid-Staten voor steun werd erkend :
België
Denemarken
Duitsland
Griekenland
Frankrijk
Ierland
Italië
Luxemburg
Nederland
VK
Totaal EEG (1)verenigingen van bijenhouders 
nationaal regionaal plaatselijk
10 4
1 met 14 aangesloten 
+ 3 onafhankelijkebijenhouders of 
landbouwcoöperaties
1 met 41 aangesloten 
1 32
1 met 12 aangesloten
2 3
1 124
13 2414 landbouwcoöperaties 
4 bijenhouders
1 nationaal +
2 regionaal
17
11. Van het totaal toegekende steunbedrag werd 73 % besteed voor de aankoop 
van suiker voor bijenvoeding. In feite zijn er vier landen waarin alle 
steun werd gebruikt voor dat doel :  België, Denemarken, Ierland en 
Nederland. Alleen in Frankrijk werd iets meer dan de helft van het bedrag 
besteed voor algemene acties. De reden hiervoor was de nauwe samenwerking 
tussen de organisaties, het technisch instituut voor de bijenteelt en de 
overheidsinstanties om te komen tot een gemeenschappelijk programma op het 
gebied van opleidingsprojecten, onderzoek, afzet en het voorkomen van 
ziekten. Frankrijk kan derhalve worden beschouwd als een uitstekend 
voorbeeld voor de besteding van de steun voor doelstellingen op langere 
termijn betreffende structurele verbeteringen in de sector.
(1) Het totaal komt niet overeen met het totaal in tabel 5 van de bijlage, 
daar uiteindelijk niet alle verenigingen de steun hebben ontvangen 
(Italië) of doordat steun is uitgekeerd door de nationale verenigingen 
(Ierland en Luxemburg).

-  6 -
12. In Frankrijk hadden de algemene acties voornamelijk betrekking op 
opleidingsprojecten (21 % van de totale steun - cursussen, aankoop van 
audiovisueel materiaal voor de bewustmaking van het publiek en de 
bijenhouders, uitrusting voor opleidingscentra) en onderzoek gericht op 
het verbeteren van produktiemethoden en produkten (23 % - verbetering van 
gegevensverwerking betreffende kweken en selectie; onderzoek betreffende 
pellen en de honingkwaliteit). Op de andere gebieden van de algemene 
acties, afzet en profylaxe, maakte de steun het mogelijk bij te dragen aan 
de verbetering van contractuele relaties en verpakkingscentra,  alsmede om 
de effecten te bestuderen van gewasbeschermingsmaatregelen op honingbijen.
In Duitsland en ook in het Verenigd Koninkrijk zouden de meeste algemene 
acties betrekking hebben gehad op onderwijsprojecten met inbegrip van de 
organisatie en bevordering van honoraire (onbetaalde) onderwijsdiensten.
In Griekenland daarentegen hadden de algemene acties vooral betrekking op 
verkoopbevordering en afzet, in het bijzonder betreffende directe verkoop 
door de producenten en hun coöperaties.
13. Op grond van de gedurende het eerste verkoopseizoen met de 
tenuitvoerlegging van de steunregeling opgedane ervaring werd 
Verordening 1196/81 in 1983 voor wat betreft de termijnen en de 
voorwaarden voor de betaling van de steun gewijzigd bij Verordening (EEG) 
nr. 1994/83 van de Raad (1).
14. In dezelfde verordening stelde de Raad een communautaire regel vast tot 
vaststelling van een ad hoe onderzoekprogramma inzake de
varroa-mijtziekte,  die zich in de laatste jaren in verschillen lid-Staten 
heeft uitgebreid en gevaar inhoudt voor de gehele Gemeenschap. Met het 
oog hierop werd voor het verkoopseizoen 1983/1984 de steun per korf met 
0,07 Ecu verhoogd bestemd voor de financiering van het ad hoe 
onderzoekprogramma. Om deze gemeenschappelijke maatregel was in feite in 
1982 gevraagd door de Unie van Duitse bijenhouders; hierna heeft de 
Commissie begin 1983 een symposium georganiseerd met de 
onderzoekinstituten met als doel :
— gedachtenwisseling over de stand van de ziekte, de controle er op en de 
reeds uitgevoerd of aan de gang zijnde onderzoekwerkzaamheden;
- identificering van de gebieden voor verdere studies.
De Commissie heeft in oktober 1983 een onderzoekprogramma vastgesteld 
inzake de varroa-mijtziekte (2) en onderzoekcontracten gesloten met 12 
instituten in 7 Lid-Staten, die ook zorgen voor een nauwe samenwerking 
tussen de verschillende hierbij betrokken instituten.
(1) PB nr. L 196 van 20.7.1983, blz. 8
(2) Mededeling van de Commissie aan de Raad betreffende het onderzoekprogramma 
inzake de varroa-mijtziekte voor het verkoopseizoen 1983/1984.
C0M(83)576 def, 4.10.1983.

- 7 -
15. In de helft van de door de Lid-Staten uitgebrachte verslagen werd geen
enkele evaluatie van de regeling gegeven. In de overige werd kritiek naar 
voren gebracht over de volgende punten :
- het steunbedrag is te laag, waardoor de bijenhouders geen opgave doen 
(1 Lid-Staat);
- de administratieve kosten zijn te hoog (ook in verhouding tot de hoogte 
van de steun) (2 Lid-Staten);
- mogelijkheid voor erkenning van nationale federaties, ook mogelijkheid 
voor organisatie van algemene programma's op nationaal niveau
(2 Lid-Staten);
- achterstand bij betalingen (1 lid-Staat).
Tijdens de besprekingen met de deskundigen van de Lid-Staten werd het 
verzoek om langere betalingstermijnen door enige andere Lid-Staten 
ondersteund en vervolgens opgenomen in het voorstel van de Commissie dat 
leidde tot de wijziging van Verordening 1196/81 als bedoeld sub 13.
Uit een vergadering van een groep van deskundigen werd duidelijk dat ook 
het probleem van de erkenning van verenigingen nader moet worden bekeken 
en dat er een tendens was om meer de nadruk te leggen op algemene acties 
(minder dan op suiker) en op centrale communautaire acties, bijvoorbeeld 
inzake onderzoek van varroa.
16. De via de werkgroep "honing" van de COPA door de beroepsverenigingen 
gemaakte opmerkingen kunnen als volgt worden samengevat :
Aantal ondersteunende delegaties :
- Verhoging van de steun 8
- Meer nadruk op algemene programma's,
minder op suiker 5
- Beëindiging van het gebruik van 
afzonderlijke opgaven en gebruimaking 
van het totale aantal korven 
(gegevens van telling - verenigingen 
officiële nationale ramingen) voor de
verdeling van de steun 5
- Bevordering van het onderzoek inzake
varroa en andere ziekten op Europees niveau 4
- Centralisering van de steun via
nationale federaties 3
- Dekking van administratieve kosten 3
- Kortere termijnen 2
- Vaststelling van een steunregeling 
op lange termijn 1

-  8 -
III. EVENTUELE TOEKOMSTIGE GEMEENSCHAPPELIJKE MAATREGELEN IN DE SECTOR 
BIJENTEELT
17. De doelstellingen van de bij Verordening 1196/81 ingevoerde 
steunregeling waren tweeledig :  op korte termijn het compenseren van 
de stijgende prijzen voor suiker voor bijenvoeding en de slechte 
weersomstandigheden door middel van lagere prijzen voor bijenvoeding; 
op middellange termijn een begin te maken met een proces van duurzame 
verbeteringen in de sector via algemene programma's.
18. Hoewel een meerderheid van de verenigingen besloot om de toegekende 
steun in de eerste plaats aan de aankoop van suiker te besteden, had 
deze actie blijkbaar weinig invloed op de omvang van de bijenteelt df 
op de omvang van de honingproduktie,  die in de afgelopen tien jaar 
stabiel lijkt te zijn gebleven. Het niveau van de steun is zeker 
niet zo dat hierdoor de produktie wordt gestimuleerd en is zelfs 
onvoldoende geweest om alle bijenhouders die lid zijn van 
verenigingen ertoe te brengen opgaven in te dienen, in het bijzonder 
die met slechts weinig volken. Er kan ook worden aangetoond dat 
wanneer het totaalbedrag van de steun (1 Ecu = 2,50 DM) wordt besteed 
voor de aankoop van suiker, dit de variabele kosten van de
bijenhouderij (geraamd op 138 DM in Duitsland, zie tabel 7) met niet 
meer dan 1,8 % zou verlagen. Met andere woorden, de bruto-winstmarge 
per manuur zou kunnen stijgen van 11,40 DM tot 11,65 DM.
19. Wanneer er evenwel volledig rekening zou worden gehouden met de 
gemiddelde vaste kosten (1) zou een zeer groot steunbedrag nodig zijn 
om een redelijke opbrengst per manuur te verzekeren. Dit bedrag kan 
worden geraamd op 25 Ecu/kolonie, d.w.z. 25 maal de huidige steun.
20. Concluderend kan men zeggen dat een dergelijke verhoging van directe 
inkomenssteun, zelfs over een langere periode, volledig onrealistisch 
zou zijn wanneer men rekening houdt met de huidige en toekomstige 
beperkingen van de begroting. Voorts zou deze verhoging geen enkele 
stimulering vormen om de produktiviteit te verbetren, daar zij 
verbonden is met het aantal korven en derhalve vooral ten goede zou 
komen aan grote produktie—eenheden. Ook verdubbeling van de steun, 
zoals door een aantal nationale bijenhoudersverenigingen is gevraagd, 
zou ook niet resulteren in een belangrijke verlaging van de kosten, 
zelfs wanneer het volledige bedrag zou worden besteed aan suiker voor 
bijenvoeding. Er zij eveneens aan herinnerd dat het totaal bedrag 
van de steun per gemiddelde producerende bijenhouder in de EEG 
slechts 12,5 Ecu bedraagt.
(1) Volgens dezelfde bron als aangegeven in tabel 7 van de bijlage.

- 9 -
21. Het lijkt dehalve duidelijk dat een oplossing op lange termijn moet worden 
gevonden in het beëindigen van iedere soort inkomenssteun, zowel in de 
vorm van rechtstreekse betalingen (zoals in 1976) of in de vorm van 
subsidies om de aankoopprijzen te verminderen (zoals voor suiker voor 
bijvoeding) en dat men zich moet concentreren op structurele maatregelen 
om de produktiviteit van de sector te verbeteren. Het voordeel hiervan 
zou ook zijn dat de hoge kosten die gepaard gaan met het beheer en de 
verdeling van de steun onder een maximumaantal van ongeveer
360.000 bijentelers lager zouden worden. Hoewel de nationale verenigingen 
van bijenhouders niet vanzelfsprekend akkoord zullen gaan met het volledig 
afschaffen van de directe steun, zijn de meeste evenwel van mening dat de 
nadruk vooral gelegd moet worden op wat tot nu toe "algemene acties" zijn 
genoemd (zie sub 16).
22. Binnen deze groep maatregelen zijn de volgende gebieden van bijzonder 
belang :
a) voorlichting en opleiding
b) verbetering van de afzet
c) bescherming van de bijen tegen ziekten en fytosanitaire produkten.
23. Terwijl in de meeste Lid-Staten, in het bijzonder in het noorden van de 
EEG, de voorlichting en de opleiding van bijenhouders om de 
produktiemethoden en de afzet te verbeteren goed schijnen te worden 
verzorgd door de opleidingsdiensten van de regering in samenwerking met 
verenigingen van bijenhouders, schijnen er in het zuiden, waar de 
organisatiegraad minder onwikkeld is, nog verdere behoeften te bestaan.
Er zouden derhalve nog meer inspanningen moeten worden geleverd in dit 
verband door vooral gebruik te maken van de instrumenten die beschikbaar 
zijn of voorgesteld worden in het kader van hetlandbouwstructuurbeleid.
In het bijzonder wordt hierbij gedacht aan :
- Richtlijn 72/161/EEG betreffende de sociaaleconomische voorlichting en 
de scholing en de in het kader van een verordening van de Raad inzake de 
verbetering van de landbouwstructuur voorgestelde voortzetting (1) 
ervan. De laatste heeft in titel V ook betrekking op de aanpassing van 
de beroepsopleiding aan de eisen van de moderne landbouw. Volgens dat 
voorstel kunnen de Lid-Staten in de gebieden waar dit nodig blijkt een 
bijzondere steunregeling invoeren ter verbetering van de vakbekwaamheid 
in de landbouw, die niet alleen betrekking heeft op steun voor het 
organiseren en bijwonen van opleidingscursussen, maar ook voor de 
oprichting van centra voor landbouwvakonderwijs en voor het uitvoeren 
van modelprojecten die bedoeld zijn om de landbouwers de reële 
mogelijkheden te demonstreren van produktiesystemen, -methoden en 
-technieken.
(1) COM(83)559 van 10.10.1983

-  10  -
- Verordening (EEG) nr. 1360/78 betreffende producentengroeperingen en 
unies van producentengroeperingen (1). Deze verordening is vastgesteld 
om de oprichting van producentengroeperingen in bepaalde gebieden van de 
Gemeenschap (Griekenland en Italië voor zover het honing betreft) aan te 
moedigen om een betere organisatie van de produktie en de afzet in de 
landbouw te verkrijgen. Deze verordening voorziet in steun voor erkende 
producentengroeperingen en unies van producentengroeperingen die de 
gemeenschappelijke voorschriften voor de produktie en afzet naleven, om 
de oprichting en de werking ervan te bespoedigen. De gedurende drie 
jaar toegekende steun mag niet hoger zijn dan een bepaald percentage van 
de werkelijke oprichtings- en werkingskosten, waaronder o.a. 
administratieve kosten alsmede de bedragen die verschuldigd zijn voor 
technische diensten en advies zoals bedoeld in Verordening (EEG)
nr. 2084/80 van de Commissie (2).
- Verordening (EEG) nr. 355/77 inzake een gemeenschappelijke actie ter 
verbetering van de voorwaarden inzake verwerking en afzet van 
landbouwprodukten (3), op grond waarvan projecten worden gefinancierd 
die deel uitmaken van de door de Lid-Staten opgestelde specifieke 
programma's. De Commissie heeft voorgesteld de termijn voor de 
uitvoering van de gemeenschappelijke maatregel te verlengen tot eind 
1994.
Er zij opgemerkt dat de bovenbedoelde gemeenschappelijke maatregel niet in 
gelijke mate alle bijenhouders en verenigingen van bijenhouders ten goede 
komen, zoals het geval is bij de huidige steunregeling, daar deze 
maatregelen nogal selectief zijn omdat zij betrekking hebben op specifieke 
producenten, producentengroeperingen, gebieden of projecten. Bovendien 
hangt het welslagen ervan af van de door de bijenhoudes en/of hun 
organisatie geleverde inspanningen evenals van de steun die zij van de 
Lid-Staten ontvangen.
(1) PB nr. L 166 van 23.6.1978, blz. 1
(2) PB nr. L 203 van 5.8.1980, blz. 9
(3) PB nr. L 51 van 23.2.1977, blz. 1

-  11  -
24. De bescherming van bijen krijgt meer betekenis, niet alleen in verband met 
de verspreiding van ziekten, maar ook als gevolg van het toegenomen 
gebruik van onkruid- en insectenbestrijdingsmiddelen. De Gemeenschap is 
reeds begonnen met een onderzoekprogramma inzake varroa-mijtziekte (zie 
sub 14), dat de Commissie wil voortzetten in het kader van haar lopende 
vijfjarenplan voor de coördinatie van het landbouwonderzoek. Het 
onderzoek zou ook moeten worden gecoördineerd op het gebied van de 
gevolgen van fytosanitaire maatregelen voor de bijenhouderij.  Verder zou 
nog aandacht moeten worden geschonken aan een bijzondere 
gemeenschappelijke maatregel om de bijenhouders te helpen de kosten voor 
de uitroeiing van de varroa-ziekte te dragen, als aanvulling op de 
financiering van het onderzoek.
25. Rekening houdend met de situatie en de recente ontwikkeling van de 
bijenteelt en met de ervaring die met de verschillende steunregelingen is 
opgedaan, moet worden geconcludeerd dat voortzetting van de steunregeling 
ingevoerd bij Verordening (EEG) nr. 1196/81 van de Raad niet passend 
lijkt, in het bijzonder in verband met de beperkte economische betekenis 
ervan. De Commissie is van mening dat er wel steun verleend moet worden 
aan de bijenhouders in de Gemeenschap, maar
- in de vorm van specifieke maatregelen betreffende onderzoek van 
bijenziekten en bescherming van bijen en eventueel ook met betrekking 
tot de uitroeiing van ziekten
- door de bijenhouders en de instanties van de Lid-Staten aan te moedigen 
gebruik te maken van reeds bestaande of voorgestelde gemeenschappelijke 
maatregelen op het gebied van het landbouwstructuurbeleid.

Tabel 1 :  EEG-voorzieningsbalans voor honing
EEG 9 EEG10
Gemiddeld
1973/74-1975/76 1977/78 1978/79 1979/80 1980/81 1981/82 1980/81 1981/82
:  Produktie ) 36 39 32 32 30 38 44 50
:  Invoer ) 71 87 104 106 112 128* 111 126*
:  Uitvoer )1000 t 2 6 5 6 8 9* 8 9*:  Verbruik ) 106 121 131 132 134 157 146 167
:  Verbruik per hoofd kg 0,4 0,5 0,5 0,5 0,5 0,6 0,5 0,6
:  Zelfvoorzieningsgraad % 34,0 32,4 24,6 24,4 22,5 24,3 30,3 30,0
* Voorlopig 
Bron :  EUROSTAT

Tabel 2 :  EEG-invoer van honing
x ton
1975 1977 1979 1980 1981 1982 :
:  Intracommunautair handelsverkeer 3.278 6.211 7.681 8.056 13.916 15.267 :
:  Invoer uit derde lande 81.237 80.254 105.688 104.930 115.033 117.882 :
:  waaronder uit :
:  Spanje 5.234 3.826 1.432 1.460 1.496 1.050 :
:  Oost-Europa 12.333 8.145 13.229 12.943 18.904 20.627 :
:  Mexico 17.765 30.211 31.786 26.742 33.526 28.014 :
:  Argentinië 9.547 10.148 16.981 15.410 14.024 13.518 :
:  Cuba 6.451 3.064 2.671 2.369 2.985 3.484 :
:  China 8.521 5.388 16.555 20.109 22.718 26.958 :
:  Australië 6.903 3.423 3.787 7.194 4.523 9.836 :
1975-1980: EUR 9 1981+1982: EUR 10
Bron :  EUROSTAT - Nimexe

Tabel 3 :  Geraamd aantal bijenhouders en korven per Lid-Staat
1975/76 1979/80 1981/82 1982/83 :
Bijenhouders Korven Gemiddeld Bijenhouders Korven Gemiddeld Korven :
:  België 10.350 87.600 8,5 10.000 90.000 9,0 100.000
:  Denemarken 9.000 111.000 12,3 9.000 70.000 7,8 100.000
:  Duitsland 95.000 1.150.000 12,1 100.000 1.115.000 11,2 1.055.666
:  Frankrijk 95.000 1.200.000 12,6 100.000 1.200.000 12,0 1.200.000
:  Griekenland • 1.108.000 • 30.000 1.110.000 37,0 1.200.000
:  Ierland 2.300 30.000 13,0 2.623 23.250 8,9 28.590
:  Italië 60.000 700.000 11,7 70.000 850.000 12,1 850.000
:  Luxemburg 1.030 12.500 12,1 900 11.400 12,7 10.209 9.326 :
:  Nederland 9.400 70.000 7,4 11.400 80.000 7,0 80.000
:  Verenigd Koninkrijk 41.960 234.400 5,6 44.600 219.600 4,9 210.000 220.000 :
:  EEG 9 324.040 3.594.500 11,1 348.523 3.659.250 10,3 3.634.465 3.643.582 :
:  EEG 10 • 4.702.500 • 378.523 4.769.250 12,6 4.834.465 4.843.582 :
Bron :  1979/80 :  deskundigengroep bijenteelt van de Commissie; overige jaren: COPA.

Tabel 4 :  Vergelijking van de producenten- en de invoerprijzen voor honing in Duitsland
:  Jaar (1)Gemiddelde
producenten­
prijsPrijs voor ingevoerde honing uit derde landen :
de overige 
Lid-Statenderde ]  
exclusief
invoer ianden :  
inclusief :  
•echt (2) :
:  1975 6.514 5.130 2.100 2.625 :
:  1976 6.544 5.130 2.030 2.538 :
:  1977 7.001 4.530 1.970 2.463 :
:  1978 7.903 4.970 2.000 2.500 :
:  1979 8.958 5.640 2.070 2.588 :
:  1980 10.595 6.220 2.130 2.663 :
:  1981 11.070 5.100 2.140 2.675 :
:  1982 11.014 5.820 2.300 2.875 :
(1) Producentenprijs :  verkoopseizoen juli/juni; 1975/76 = 1975 
Invoerprijs :  kalenderjaar
(2) 25%
Bron :  EUROSTAT: Nimexe
BMELF: Statistisches Jahrbuch über Ernährung, Landwirtschaft und Forsten.

Tabel 5 :  Steun voor de bijenteelt - verkoopseizoen 1981-1982
EEG-steun 1981/82
RAMING 1979-1980 Vereni- Verhouding Gebruik van desteun
totaal
houdersaantal
korvengingen
die
steun
ontvangenInge­
schreven
bijen­
houdersOpgegeven
korvenleden :  
niet-ledenSuiker Oplei-
dings
projectenAf zet Verbeterin 
van
produktie- 
methoden + 
produkteng Profy- 
laxie
B 10.600 90.000 15 5.941 55.159 96 :  4 100
D 100.000 1.115.000 18 1.055.666 91,1
100O
DK 9.000 70.000 3 74.832
EL 30.000 1.110.000 12 892.920 56 :44(1) 74,6 0,9 22,2 2,3
F 100.000 1.200.000 3 887.962 8 7 :13 40,6 21,2 9,2 22,9 6,1
IEL 2.623 23.250 1 17.640 100
IT 70.000 850.000 32 458.899 80 20
L 900 11.400 1 905 10.209 80
100 HL 11.400 80.000 5 60.289
VK 44.600 219.600 125 20.573 159.886 90 :10 73,4 15,9 0,2 9,9 0,5 :
TOTAAL 378.523 4.769.250 215 3.673.462 • 73
(1) 1982-1983
Bron :  Verslagen van de Lid-Staten.

Tabe1 6:  Aantal opgegeven korven voor EEG-steun verordening 1196/81 en 
totaal EOGFL uitgaven
1981/82 : 1982/83 : 1983/84 :
Aantal korven :
:  België 55.159 48.409 a) 55.580 :
:  Denemarken 74.832 56.352 71.559 :
:  BR Duitsland 1.055.666 1.034.552 a) 1.090.027 :
:  Griekenland 892.920 1.092.060 1.371.000 :
:  Frankrijk 887.962 835.497 868.064 :
:  Ierland 17.640 19.294 21.616 :
:  Italië 458.899 260.000 a) 546.606 :
:  Luxemburg 10.209 9.326 10.130 :
:  Nederland 60.289 65.505 71.685 :
:  Verenigd Koninkrijk 159.886 135.164 145.609 :
:  Totaal 3.673.462 3.556.159 4.246.056 :
:  Uitgaven EOGFL, Mio ECU1981 1982 1983 :  1984 :
2,0 4,48 4,44 :  1,0 * :
* Begrotingsschatting 
a) COPA-gegevens

Tabel 7:  Structuur van de honingproduktiekosten per bijenvolk in Duitsland
j
Opbrengst per 
eenheid/kosten DM/eenheidTotaal :  
DM :
:  Produktie 
:  Honing 20 kg 12,60(
252,- :
:  Variabele kosten
:  Vervanging van het bestand 
:  Suiker voor bijenvoeding 
:  Afzet 
:  Raamwerk
:  Brandstof, machines 
:  Elektriciteit, water 
:  Verzekering 
:  Reparatie, onderhoud
:  Totale variabele kosten1 koningin 
20 kg 
40 glazen 
1 kg15,-
1,70
0,60
3,-15,- i  
34,- :  
24,- :  
3,- :  
40,- :  
10,- :  
2,- :  
10,- :
138,- :
:  Brutowinst 114,- :
:  Arbeid manuren
:  Voor het bijenvolk 4,5 
:  Kantoor 0,5 
:  Bereiding van honing 1,0 
:  Afzet 1,0 
:  Overige (reparatie enz.) 3,0
:  Totaal 10,0
:  Brutowinst per manuur 11,40 :
Bron :  H. Scherhag: Betriebswirtschaftliche Analyse des Imkerbetriebes (II) in 
"Allgemeine Deutsche Imkerzeitung" nr. 6/1983 blz. 174.