<t it 
ir <t 
it * COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 22.11.1995 
COM(95) 509 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, 
AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE 
EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S 
COHESIEBELEID EN MILIEU 

COHESIEBELEID EN MILIEU 
Mededeling van de Commissie aan de Raad, 
het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité 
en het Comité van de Regio's 
Achtergrond: het cohesiebeleid en het horizontale karakter van de milieudimensie 
In het Verdrag betreffende de Europese Unie is bepaald dat bij de formulering en 
tenuitvoerlegging van alle beleidsmaatregelen rekening moet worden gehouden zowel met de 
milieudimensie als met het cohesie-aspect, en voorts dat het milieubeleid rekening moet houden 
met de uiteenlopende situaties in de verschillende regio's van de Gemeenschap. 
In het beleidsplan en actieprogramma van de Gemeenschap op het gebied van het milieu - Op 
weg naar duurzame ontwikkeling (1992) - wordt een strategie uitgetekend om duurzame 
ontwikkeling te verwezenlijken en wordt integratie.- zowel in economische als in fysische zin -
aangemerkt als de sleutel voor het bereiken van deze doelstelling. De in dit programma 
geschetste algemene doelstellingen moeten evenwel op het terrein worden waargemaakt en 
adequaat worden verbonden met de beleidsformulering en -uitvoering. Met name kan hierbij 
worden gedacht aan het kader van de Structuurfondsen en het Cohesiefonds - de voornaamste 
instrumenten van het cohesiebeleid van de Gemeenschap. 
De nieuwe, in 1993 vastgestelde verordeningen over de Structuurfondsen hebben de basis 
gelegd voor het betrekken van de milieudimensie bij de programmering van de maatregelen uit 
hoofde van de Fondsen en hebben geleid tot de structurele opneming van milieudoelstellingen 
en -garanties in de programma's. 
Met de komst van het Cohesiefonds nam het belang van de milieudimensie in het cohesiebeleid 
van de Gemeenschap nog toe . Voor de betrokken Lid-Staten is dit fonds het belangrijkste 
instrument om een aantal problemen aan te pakken, met name op het gebied van bescherming 
en beheer van watervoorraden, en inzameling, behandeling en recycling van afval. 
Alhoewel de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het milieubeleid en het cohesiebeleid 
in de eerste plaats bij de Lid-Staten ligt, is het de Commissie die sedert jaren klachten ontvangt 
over inbreuken op de milieuwetgeving bij de uitvoering van projecten die door de Gemeenschap 
financieel worden ondersteund. De Commissie neemt dit in ernst op, omdat het beeld van het 
optreden van de Gemeenschap hierdoor negatief wordt beïnvloed. 
Het Europese Parlement heeft in resolutie nr. A4-G064/95 van 5 april 1995 en in het kader van 
de voorbereiding van de begroting '96 erop aangedrongen dat bij de uitvoering van de begroting 
meer aandacht wordt geschonken aan milieu-aspecten. De Commissie neemt deze oproep ter 
harte en wil hieraan wat betreft het cohesiebeleid met deze mededeling tegemoet komen. 
Het is een blijvende uitdaging ervoor te zorgen dat de invulling van deze programma's 
verenigbaar is met het beginsel van duurzame ontwikkeling en met de milieuvoorschriften van 
de Gemeenschap. 
In deze mededeling wordt de verhouding tussen het cohesiebeleid en het milieubeleid onder de 
loep genomen en worden middelen beschreven om de synergie tussen beide te vergroten bij de 
tenuitvoerlegging van Structuurfondsenprogramma's en Gohesiefondsprojecten. 
II. Regionale ontwikkeling en milieu 
De in het verleden gangbare opvatting dat milieubescherming en economische ontwikkeling 
tegenstrijdige doelen waren, heeft plaats gemaakt voor de overtuiging dat milieu en regionale 
ontwikkeling complementair zijn. 
Een goed voorbeeld in dit verband is het belang van het Cohesiefonds en de Structuurfondsen 
voor de financiering van verkeersinfrastructuur in het kader van de transeuropese netwerken 
(TEN). Enerzijds zijn investeringen in verkeersvoorzieningen een belangrijke katalysator voor 
de economische activiteit in een regio of tussen verschillende' regio's. Anderzijds kan het 
vervoer de milieusituatie in een bepaalde regio en de duurzaamheid van de ontwikkeling 
aanzienlijk beïnvloeden. Om de schade aan het milieu, zoals luchtverontreiniging, en de 
consequenties van het te verwachten drukkere wegverkeer (vracht- en reizigersvervoer) voor 
beschermde gebieden zoveel mogelijk te beperken, dient naar een goed evenwicht tussen de 
verschillende vervoerswijzen te worden gezocht. Investeringen in de spoorweginfrastructuur en 
in het openbaar vervoer kunnen een wezenlijke bijdrage leveren tot het oplossen van dit 
probleem. Voorts moeten bij de evaluatie van verkeerstrajecten en/of individuele 
vervoersplannen alternatieve oplossingen grondig worden bestudeerd en moet worden gezorgd 
voor adequate maatregelen die de nadelige gevolgen verzachten, 
I De rol van het leefmilieu als belangrijke factor van regionale ontwikkelling wordt vaak 
onderschat Wegens de sterk variërende regionale omstandigheden is het van belang dat 
oiHwikkelings-en werkgelegenheidsinitiatieven aan de lokale situatie zijn aangepast. 
De natuurlijke hulpbronnen (water, lucht, bodem, ...) zijn ecologisch en sociaal-economisch 
gezien van existentiële betekenis voor mens en ecosysteem. De kwaliteit van het leefmilieu is 
doorslaggevend voor de aantrekkelijkheid van een regio, onder andere voor investeerders. 
Overexploitatie en verontreiniging van de natuurlijke hulpbronnen kunnen ernstige gevolgen 
hebben voor het milieu en voor de economische activiteit. Daarom wordt in de Gemeenschap 
tegenwoordig grote aandacht geschonken aan bijvoorbeeld het waterbeheer. Of het nu gaat om 
kwesties als overstroming, verontreiniging of overexploitatie, het is duidelijk dat grotere 
inspanningen moeten worden geleverd om het beheer van het zoet water in de Gemeenschap te 
verbeteren, ten einde de rol ervan als basisfactor voor de economische activiteit veilig te stellen. 
De milieusector is een belangrijke bron van nieuwe werkgelegenheid. De creatie van 
arbeidsplaatsen in de bouw en het onderhoud van het milieu ontziende infrastructuur werd 
hierboven reeds ter sprake gebracht. Meer en meer wordt ook het werkgelegenheidspotentieel 
onderkend van de "milieu-industrie", waarin kleine en middelgrote ondernemingen een 
belangrijk aandeel hebben. Deze bedrijfstak omvat het produceren van goederen en diensten die 
verband houden met de meting, preventie, beperking of het herstellen van de schade aan water, 
bodem en lucht, alsmede activiteiten op het gebied van vermindering en behandeling van afVal 
en lawaaihinder. Wat de diensten betreft, zijn het verrichten van milieu-audits en de 
adviesverstrekking aan de traditionele industriële sectoren te vermelden. De ontwikkeling van 
deze milieu-industrie, die gekenmerkt wordt door een hoog technologisch en innoverend 
gehalte en een praktijkgerichte aanpak (b.v. produktie van goederen voor de bestrijding van 
verontreiniging, telematicatoepassingen ten behoeve van een grotere integratie van lokaal en 
regionaal milieubeheer, preventie van al dan niet door de mens teweeggebrachte risico's en het 
beheer van de natuurlijke hulpbronnen, energiebesparende technologieën en toepassingen van 
herbruikbare energie) biedt aanzienlijke mogelijkheden voor het scheppen van duurzame nieuwe 
arbeidsplaatsen. 
Het is namelijk zo dat diensten op het gebied van het milieu, met inbegrip van ontwikkeling en 
onderhoud van de benodigde infrastructuur, (b.v. afvalstoffenbehandeling en -beheer, 
bestrijding van vervuiling, waterbeheer, natuurbeheer, alsmede activiteiten buiten het eigenlijke 
milieugebied die de kwaliteit van het leefklimaat verhogen, zoals de instandhouding van het 
nationale erfgoed, stadsvernieuwing e.d.) bijzonder arbeidsintensief en dus gunstig voor de 
werkgelegenheid zijn. In de mededeling van de Commissie "Europese strategie ter stimulering 
van plaatselijke initiatieven voor ontwikkeling en werkgelegenheid" van juni 1995 worden tal 
van voorbeelden van mogelijke banenschepping in de milieusector gegeven. 
De Mededeling van de Commissie over de toekomst van het platteland benadrukte reeds in 
1988 het belang van een grotere milieuzorg. De toenemende vraag naar "natuurlijke" 
landbouwprodukten en "groen toerisme" opent voor de plattelandsgebieden een aantal nieuwe 
perspectieven, ©n andere economische activiteiten die een "schone" omgeving vereisen (b.v. 
technologisch onderzoek) kunnen een belangrijke bijdrage leveren tot de diversificatie van de 
inkomstenbronnen «n derhalve crntvolking tegengaan. 
Milieuopleidingsprogramma's en een adequaat personeelsbeleid, in nauwe samenhang met 
de evolutie op werkgelegenheidsgebied, zijn voor een duurzame regionale ontwikkeling in twee 
opzichten van belang. 
Enerzijds helpen zij de aanwezige arbeidskrachten zich aan te passen aan de veranderende 
kwalificatie-eisen en vergemakkelijken zij de omschakeling van de betrokken regio's op 
milieuvriendelijkere activiteiten. Anderzijds maken zij de bevolking milieubewuster en meer 
doordrongen van de voordelen van duurzame ontwikkeling. Nieuwe, geavanceerde 
telematica-ontwikkelingen die het publiek toegang verschaffen tot milieu-informatiediensten 
kunnen eveneens tot het bereiken van dit doel bijdragen. 
Volgens schattingen is de personeelsopbouw in de milieu-industrie momenteel als volgt: 80% 
relatief laaggeschoolde werkkrachten en 20% hoger opgeleiden met een bestuurlijke of 
technische functie De technologische evolutie en de integratie van milieuvriendelijke en 
energiezuinige technieken in produktieprocessen zullen de behoefte aan gespecialiseerde 
technici, managers, ingenieurs, stadsplanners, landschapsarchitecten, natuur- en bosbeheerders 
e d evenwel doen toenemen. 
Het positieve effect van het cohesiebeleid op het milieu is van tweeërlei aard: 
De overdracht van financiële middelen uit hoofde van het cohesiebeleid stelt de 
.overheidsinstanties en het bedrijfsleven in de minst begunstigde regio's in staat de 
milieuproblemen doeltreffender aan te pakken (grotere investeringscapaciteit) en bijgevolg de 
kwaliteit van het leefmilieu op een hoger peil te brengen 
Daarnaast is er de directe financiële bijstand voor milieuprojecten en het indirecte positieve 
effect van produktieve investeringen. Beide dragen eveneens bij tot het verbeteren van de 
mrlieusituatie In de hierna volgende paragraaf wordt nader ingegaan op deze effecten. 
III. Het cohesiebeleid: een middel om "duurzame ontwikkeling" in praktijk te brengen 
Aangezien in het cohesiebeleid diverse terreinen van het Gemeenschapsbeleid binnen een 
ruimtelijk kader aan bod komen, kan het worden gebruikt als een hefboom om de aandacht 
voor de milieudimensie op elk van die terreinen te vergroten. De Structuurfondsen dragen 
zowel rechtstreeks als onrechtstreeks aanzienlijk bij tot de ondersteuning van 
milieu-investeringen. De grotere aandacht voor het milieu in het cohesiebeleid wordt ook 
onderstreept door de aanwezigheid van het Cohesiefonds, dat specifiek opgericht is om 
projecten in verband met het milieu (en transport) te helpen verwezenlijken. 
De programmering van de Structuurfondsen voor de eerste periode (1989-1993) is door het 
Europese Parlement alsook door de Rekenkamer en niet-gouvernementele milieuorganisaties 
bekritiseerd vanwege het ontbreken van een systematische milieu-effectbeoordeling en de 
financiële ondersteuning van naar verluidt milieuonvriendelijke projecten. Om hieraan tegemoet 
te komen heeft de Commissie het juridische kader van de Structuurfondsen herzien om rekening 
te houden met de eisen van een duurzame ontwikkeling en ervoor te zorgen dat in alle stadia 
van de voorbereiding en de uitvoering van de programma's met de milieudimensie rekening 
wordt gehouden. 
Vier wijzen waarop de milieudimensie in het cohesiebeleid aan bod komt, illustreren hoe in de 
praktijk aan het tot stand brengen van duurzame ontwikkeling wordt meegewerkt. 
/. Directe investeringen in milieuprojecten (zie tabel in bijlage) 
Het Cohesiefonds en de Structuurfondsen verlenen directe steun voor 
infrastructuurinvesteringen in de in aanmerking komende Lid-Staten en regio's. Tot de 
gefinancierde maatregelen behoren de bescherming en het beheer van de watervoorraden, 
de ophaling, de behandeling en het recyclen van afval, en de sanering van kust- en 
stroomgebieden, alsmede de sanering van industrieterreinen (vooral in gebieden van 
doelstelling 2) en de vernieuwing van in verval geraakte stedelijke gebieden. Daarnaast 
worden uit het FIOV diverse maatregelen gefinancierd om de negatieve gevolgen van de visserij 
voor het milieu in het algemeen en de visbestanden in het bijzonder te verminderen. Al deze 
investeringen hebben hoofdzakelijk betrekking op "curatieve" acties. 
In de periode 1989-1993 werd circa 7% (2 751 min ecu) van de totale begrotingsmiddelen van 
de Structuurfondsen voor de doelstellingen 1,2 en 5b besteed aan rechtstreeks op het milieu 
gerichte maatregelen. 
In de voor de periode 1994-1999 goedgekeurde documenten betreffende doelstelling 1 is 
ongeveer 8,9% (8 32.8 min ecu) van de totale begrotingsmiddelen van de Structuurfondsen ten 
behoeve van de betrokken gebieden(93 810 min ecu (*) uitdrukkelijk voor milieu-investeringen 
geprogrammeerd. 
In de programma's voor doelstelling 2 voor de periode 1994-1996 is dat ongeveer 5,7% (397 
min ecu) van het totaal (6 977 min ecu(*}). 
In de gebieden van doelstelling 5b zal over de periode 1994-1999 ongeveer 11,7% (ruim 720 
min ecu) van de totale beschikbare Structuurfondsmiddelen worden gebruikt voor 
milieubeschermings- en verbeteringsmaatregelen. Tot de plannen behoren onder andere het 
creëren van voorzieningen en structuren voor onderwijs in verband met het milieu -
(lëerwandelpaden, leer-en ontvangstcentra), en acties ter bescherming van aquatische biotopen 
(plannen inzake het heruitzetten van zalm, sanering van vervuilde terreinen met ecologische \ 
technieken). I* 
Daarnaast zijn er ook nog de communautaire initiatieven, zoals LEADER en SME, waarbij het 
accent ligt op maatregelen met een innoverend karakter. it 
Het Cohesiefonds heeft voor de periode 1993-1999 circa 16 miljard ecu te besteden Gedurende J 
de eerste twee werkingsjaren ('93 en '94) was de verhouding tussen milieu- en L 
transportprojecten 45/55 De Commissie acht het aandeel van de milieuprojecten ontoereikend | 
en dringt erop aan dat bij de middelentoewijzing naar een 50/50-verhouding wordt gestreefd i 
(zie deel IV, L). L 
Investeringen in projecten met een positief effect op het milieu 
Ook de steun die wordt verleend voor produktieve investeringen, naast de directe financiële 
bijstand voor milieumaatregelen, kan belangrijke positieve effecten hebben op het milieu. De 
betreffende maatregelen zijn vanwege hun preventieve karakter bijzonder waardevol vanuit 
een oogpunt van duurzame ontwikkeling, maar worden in de effectenbeoordeling van de 
Fondsen vaak nog over het hoofd gezien. 
De stimuli die door de Structuurfondsen worden verstrekt om milieuvriendelijke produkten 
en technologieën, met name in het MKB, te ontwikkelen, zijn goede voorbeelden van een 
benadering van economische ontwikkeling die op "duurzaamheid" is gericht. Dit is eveneens het 
geval voor de aanmoediging van de toepassing van herbruikbare energie en energie- en 
waterbesparende technologieën. Voorts kan de steunverlening voor de totstandbrenging van 
adequate informatienetwerken de ontwikkeling in de hand werken van diensten zoals 
teletraining en telecounselling, die het milieubeleid van MKB-ondernemingen naar een hoger 
peil kunnen tillen. 
(*> IttfHTfwn van 1004. 
De via het Cohesiefonds en de Structuurfondsen verstrekte steun voor investeringen in het 
openbaar vervoer versterken niet alleen de basis voor regionale ontwikkeling, maar verbeteren 
tevens de concurrentiepositie van het openbaar vervoer ten aanzien van andere, minder 
milieuvriendelijke vervoerwijzen. 
Door middel van ondersteuning via de Structuurfondsen van produktieve activiteiten waarvoor 
een hoge kwaliteit van het milieu vereist is, zoals O & O-diensten, gezondheids- en "groen" 
toerisme, biologische landbouw en natuurbeheer, wordt aan plattelandsgebieden de kans 
geboden terzelfder tijd hun natuurlijke troeven uit te spelen en deze in stand te houden. 
Het streven van de Structuurfondsen om het milieu ook te betrekken bij het human 
resources beleid (b.v door middel van milieuopleidingen) maakt werknemers en 
ondernemingen niet alleen milieubewuster, maar verhoogt tevens de beroepskwalificaties van de 
betrokkenen en bijgevolg hun vermogen zich aan de veranderende eisen van de arbeidsmarkt 
aan te passen. 
Tot slot kunnen ook de in het kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid vastgestelde 
technische voorschriften ter bescherming van de visbestanden en het mariene ecosysteem 
in het algemeen en de structurele aanpassingsmaatregelen in de landbouw uit hoofde van 
doelstelling 5a en de begeleidende maatregelen voor het GLB (met name de 
"milieumaatregelen in de landbouw") effectief bijdragen tot de bescherming van het milieu. 
.?. Meer aandacht voor en toezicht op milieuaspecten 
De herziening van het juridisch kader van de Structuurfondsen heeft onder andere tot gevolg 
gehad dat in alle stadia van de programmering en de uitvoering van het Cohesiebeleid meer 
rekening wordt gehouden voor de milieuaspecten. De intensievere vooraf- en 
achterafbeoordeling van de acties, met bijzondere aandacht voor de milieu-effecten, is de kern 
van deze nieuwe aanpak. In de programmeringsdocumenten (ni. de communautaire bestekken 
(CB's) en de gecombineerde programmeringsdocumenten (GPD's)) moeten thans verplicht 
milieudoelstellingen worden aangewezen. Daarnaast is de definitie van de indicatoren van het 
milieu-effect verfijnd en is er bepaald dat de milieu-autoriteiten bij de ontwikkeling van en het 
toezicht op de uitvoering van de programma's moeten worden betrokken. 
Alhoewel hier wat betreft de nieuwe programmeringsperiode wezenlijke vooruitgang is 
geboekt, blijft er nog ruimte om de milieubeoordeling en het toezicht op het niveau van de 
programma's te verbeteren. In punt IV worden voorstellen geformuleerd voor maatregelen op 
dit gebied. 
4. Aandacht voor het milieu bij selectie en uitvoering van projecten 
Verbetering van de milieu-eigenschappen van projecten is een belangrijk element in het proces 
op weg naar duurzaamheid en cohesie. Momenteel geldt voor projecten Richtlijn 85/337/EEG 
van de Raad betreffende de milieu-effectbeoordeling (MEB) en moeten zij in overeenstemming 
zijn met de richtlijn betreffende de "habitats" en de "vogelrichtlijn". In de praktijk is evenwel 
gebleken dat de milieu-effectbeoordeling op dit punt vaak gebrekkig en ondoorzichtig is. De 
aan de gang zijnde herziening van de MEB-riGhtlijn heeft tot doel deze problemen te verhelpen. 
Bovendien is er behoefte aan projectselectiecriteria die niet enkel de overeenstemming met een 
aantal fundamentele milieu-eisen, maar ook de economische en ecologische duurzaamheid 
weerspiegelen. 
Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, is de verantwoordelijkheid voor zowel het toezicht 
op en de evaluatie vanv, als de selectie en de tenuitvoerlegging van projecten toevertrouwd aan 
de toezichteomités. Voor deze comités is een belangrijke taak weggelegd inzake het verder 
ontwikkelen en verbeteren van de milieu-effectbeoordeling en de selectiecriteria om projecten 
op hun bijdrage aan een duurzame ontwikkeling te toetsen. Zij beschikken evenwel niet altijd 
over de nodige middelen en het vermogen om de (nationale en regionale) uitvoerende instanties 
te dwingen, bij de selectie meer rekening te houden met milieu-overwegingen. Dit probleem 
moet voor de onmiddellijke toekomst en op termijn worden verholpen. 
p 
8 
IV. Beleidsopties 
In overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel (zowel bij het cohesie- als bij het 
milieubeleid), zal het succes van de verdere integratie van de milieudimensie met het 
cohesiebeleid in belangrijke mate afhangen van de medewerking van de betrokken Lid-Staten 
en, waar dat dienstig is, de regio's. 
Binnen het bestaande juridische kader van de Structuurfondsen en het Cohesiefonds, is er voor 
de Commissie een belangrijke taak weggelegd inzake het stimuleren van de nationale instanties, 
en het evalueren en op elkaar afstemmen van hun acties, op basis van volwaardig partnerschap 
en niet van een relatie opdrachtgever-uitvoerder. Hierbij kan het volgende worden opgemerkt: 
I Het Cohesiefonds is illustratief voor de vervlechting van het milieubeleid, de totstandbrenging 
van transeuropese netwerken en het cohesiebeleid. In de verordening betreffende het 
Cohesiefonds is bepaald dat moet worden gestreefd naar een passend evenwicht tussen 
transportinfrastructuurprojecten en milieuprojecten. 
De Commissie is van mening dat wat betreft de middelentoewijzing voor de toekomst moet 
worden gestreefd naar een 50/50-verhouding tussen vervoer- en milieuprojecten. 
Ten aanzien van de concretisering van dit streven zal de Commissie, in partnerschap met de 
betrokken Lid-Staten, een flexibele aanpak hanteren, met name wat betreft timing, de 
kenmerken van individuele projecten en de ontwikkelingsnoden. Met inachtneming van de 
onderscheiden behoeften van de cohesielanden op het gebied van waterbeheer, waterzuivering 
en afvalverwijdering, zal de Commissie voor ogen houden, in partnerschap met de betrokken 
Lid-Staten, de hoogste milieukwaliteit van de projecten te garanderen. Voorts dient ermee te 
worden gerekend dat vervoersprojecten, b.v. op het gebied van het openbaar vervoer, in heel 
wat gevallen de oplossing kunnen zijn voor een milieuprobleem. De Commissie zal erop toezien 
dat door het Cohesiefonds gefinancierde projecten aan de milieubepalingen en -normen 
voldoen. 
Tevens zal de Commissie bekijken op welke wijze de coördinatie tussen het Cohesiefonds en 
de Structuurfondsen inzake de milieu-effectbeoordeling (b.v. gemeenschappelijke 
doelstellingen, gemeenschappelijk rapportagesysteem) en inzake de toepassing van objectieve 
selectiecriteria kan worden verbeterd. 
o Wat de programmering betreft, kan worden vermeld dat de programma's die reeds zijn 
goedgekeurd of dat binnenkort zullen worden, voor een wezenlijk deel bestaan uit maatregelen 
die, rechstreeks of onrechtstreeks, positieve gevolgen hebben voor het milieu. 
De Commissie is niettemin voornemens nog meer aandacht te schenken aan het onderzoek naar 
de werking van de natuur en de maatregelen met (potentieel) indirecte effecten op het milieu 
(zie III.2 hierboven). Vanwege hun duidelijk preventieve karakter zijn die maatregelen het 
belangrijkst voor duurzame ontwikkeling. De preventieve aanpak behelst ook een 
ondersteunend human-resourcesbeleid waarmee tegemoet kan worden gekomen aan de 
veranderende eisen van de arbeidsmarkt en de hogere milieu-eisen. Alle 
programmeringsdocumenten zullen kritisch worden onderzocht om de categorieën van 
projecten met een preventief karakter te identificeren die in de toekomst meer aandacht 
verdienen te krijgen. 
De komende beoordeling van de programma's (tussentijdse evaluatie van de 6-jarige 
programma's, nieuwe doelstelling 2-programmaV voor 1997-1999) en de vervroegde 
uitbreiding van het communautair initiatief INTERREG zullen worden aangegrepen om de 
(preventieve) milieudimensie van de Structuurfondsen te versterken De met LIFE opgedane 
ervaring kan hier wellicht dienstig zijn. 
De Commissie zal voorts overwegen of er meer mogelijkheden zijn voor modelprojecten op 
milieugebied waarvoor steun kan worden verleend op grond van artikel 10 van de 
EFRO-verordening, artikel 6 van de ESF-verordening, artikel 8 van de EOGFL-verordening en 
artikel 4 van de FIOV-verordening, om het proces van duurzame ontwikkeling te bevorderen. 
Hierbij kan worden gedacht aan projecten inzake uitwisseling van ervaringen met de beste 
handelswijze om duurzame ontwikkeling tot stand te brengen en regionale of lokale 
ontwikkelingsprojecten waarbij banen worden geschapen die op termijn niet met de milieu-eisen 
in conflict komen. De in het kader van het initiatief LEADER II opgerichte Europese 
waarnemingspost voor innovatie en plattelandsontwikkeling zal meewerken aan het 
identificeren en transponeren van succesvolle innoverende maatregelen. 
Om met de milieu-eisen sporende investeringen te stimuleren, wil de Commissie effectiever 
gebruik maken van de in het kader van de Structuurfondsen (art. 13 van de kaderverordening) 
verleende mogelijkheid om projecten op grond van milieu-overwegingen te begunstigen wat 
betreft de hoogte van de Gemeenschapssteun. 
3. De Commissie wenst het belang te benadrukken van het systematisch betrekken van de 
milieudimensie bij de evaluatie (vooraf/achteraf) van projecten. 
Vermits het de Lid-Staten zijn die de verantwoordelijkheid dragen voor de uitvoering van de 
programma's, kan de vereiste betere beoordeling van de milieu-effecten daarvan alleen in nauwe 
samenwerking met de Lid-Staten en, waar dat dienstig is, met de betrokken regio's tot stand 
worden gebracht. 
Daarom zal de Commissie intensiever overleggen met de betrokken Lid-Staten en, waar dat 
dienstig is, met de regio's om de milieu-doelstellingen en impactindicatoren verder te verfijnen. 
Een kritische analyse van de aard en de kwaliteit van de betreffende doelstellingen en 
indicatoren in de bestaande programmeringsdocumenten zou de basis kunnen vormen voor dit 
overleg, alsmede voor de ontwikkeling van breder opgezette, kwantificeerbare 
duurzaamheidsindicatoren ten behoeve van een betere evaluatie. Be Commissie zelf za! hieraan 
bijdragen door haar inspanningen in het kader van de "technische bijstand" op te voeren. 
10 
Een belangrijke factor hierbij, is de op grond van de nieuwe programmeringsdocumenten aan de 
aangewezen milieu-autoriteiten toevertrouwde taak. Overeenkomstig de verordeningen moeten 
de betreffende autoriteiten worden betrokken bij de vaststelling en de uitvoering van de 
programmeringsdocumenten. Om de efficiëntie van hun inbreng in de programmering en 
uitvoering te vergroten, zal de Commissie in het kader van het partnerschap met de betrokken 
Lid-Staten en regio's deze taak nauwkeuriger omschrijven. 
Voorts zal de Commissie de totstandkoming aanmoedigen van contacten en volwaardige 
netwerken waarlangs voornoemde autoriteiten, op nationale en supranationale schaal, 
ervaringen kunnen uitwisselen en hun inbreng in het proces van toezicht en evaluatie preciseren. 
Tot slot moet meer aandacht worden geschonken aan het vergroten van de bij de administraties 
aanwezige kennis op het gebied van beheer en controle van milieuprogamma's. Verstrekking 
van technische bijstand kan één van demiddelen zijn om dit te verwezenlijken. 
4 Wat de selectie van projecten betreft, is het zo dat in het kader van de Structuurfondsen, 
waarvan de werking op programma's steunt, de rol van de Commissie aanzienlijk beperkter is 
dan bij het Cohesiefonds, dat op basis van projecten opereert en waarbij de Commissie 
rechtstreeks bij de besluitvorming is betrokken. 
De Commissie dringt in het algemeen aan op een degelijke milieu-effectbeoordeling van 
voorgestelde maatregelen en in het bijzonder op een betere toepassing van de desbetreffende 
richtlijn, i.e. 85/337/EEG, en een aantal andere milieuteksten, zoals de "habitat" en 
"vogel"-richtlijnen. De toezichtcomités moeten ervoor zorgen dat de bestaande voorschriften bij 
de selectie van projecten strikter worden toegepast, opdat de Commissie niet als medefinancier 
optreedt van projecten die het milieu schaden. 
levens is er volgens de Commissie behoefte aan selectievere keuzecriteria, die niet alleen 
rekening houden met de naleving van de milieuvoorschriften, maar ook met de duurzaamheid 
op economisch, sociaal en milieugebied (b.v. ten aanzien van minimale afvalproduktie, 
energiebesparing). Er kan technische bijstand worden verleend om de uitwisseling van 
ervaringen aan te moedigen en richtsnoeren op te stellen in verband met de beste wijze van 
handelen op dit gebied. De Commissie zal dienaangaande intensiever overleg plegen met de 
Lid-Staten en, waar dat dienstig is, met de regio's, met name in de toezichtcomités. 
De Commissie zal actiever gaan optreden op het vlak van preventie van milieu-overtredingen 
in het kader van de werking van de Structuurfondsen en het Cohesiefonds. Een snel en kritisch 
onderzoek van de signalen en waarschuwingen die haar bereiken via actuele rapporten over de 
milieusituatie in de regio's en evaluaties van de milieu-autoriteiten en van milieu-organisaties zal 
een belangrijk onderdeel daarvan zijn. Ingeval er toch overtredingen plaatsvinden, zal de 
Commissie de regelgeving toepassen en overgaan tot strenge sancties, zoals het terugvorderen 
van Gemeenschapsgeld. 
!! 
5. Zoals in het kader van de herziening van de Structuurfondsenverordeningen was vooropgesteld, 
is de rol van de bevoegde milieuautoriteiten aanzienlijk vergroot sedert 1993. Wat het 
vergroten van de doorzichtigheid betreft, is de Commissie voorstander van een dialoog - waar 
zulks zinvol en in overeenstemming met het bepaalde in artikel 4, lid 1, van de 
kaderverordening is - met de meest bij projecten betrokken partijen, inclusief representatieve 
niet-gouvernementele milieuorganisaties, in partnerschap met de Lid-Staten. Voorts zullen 
de verantwoordelijke instanties in de Lid-Staten worden aangemoedigd om aan de 
programmeringsdocumenten en de uitvoering ervan meer ruchtbaarheid te geven. 
(). Het Europese Parlement heeft bij de behandeling in eerste lezing van de ontwerpbegroting 1996 
de opneming goedgekeurd van additionele maatregelen om bij de uitvoering meer aandacht te 
schenken aan milieuaspecten. 
De Commissie onderschrijft deze doelstelling, nl. het vergroten van de milieudimensie van de 
begrotingsuitvoering. Met de voorliggende mededeling wordt het belang hiervan met 
betrekking tot het Cohesiebeleid benadrukt. 
Deze mededeling moge duidelijk maken dat door de herziening van de 
Structuurfondsenverordeningen en de introductie van het Cohesiefonds de aandacht voor het 
milieu in de programmering en uitvoering van het cohesiebeleid reeds in belangrijke mate is 
versterkt. Het opvoeren van de inspanningen op het gebied van de milieu-effectenbeoordeling 
staat centraal in deze aanpak, waarbij de Lid-Staten een prominente rol spelen. 
Binnen de grenzen van het bestaande juridische kader zal de Commissie van de verschillende in 
deze mededeling beschreven mogelijkheden maximaal gebruik maken om de milieudimensie nog 
meer aan bod te laten komen, zoals het Europese Parlement heeft gevraagd. Bij de voor 1999 
geplande algemene herziening van de Structuurfondsenverordeningen zal wellicht rekening 
kunnen worden gehouden met nieuwe, op de ervaring gebaseerde ideeën. 
12 
Bijlage 
Bijdrage van het Cohesiebeleid aan directe milieumaatregelen 
in de respectieve programmeringsperioden 
De hierna volgende tabel omvat, voor de respectieve programmeringsperioden van de 
cohesie-instrumenten, de geprogrammeerde of reeds verrichte milieu-uitgaven. 
Deze gegevens betreffen uitsluitend de uitgaven uit het Cohesiefonds en de in het kader van de 
doelstellingen 1, 2 en 5b uit de Structuurfondsen gedane uitgaven. 
Uit hoofde van doelstelling 3 wordt ook steun verstrekt voor milieumaatregelen, maar deze is 
opgenomen onder de steun aan lokale autoriteiten ten behoeve van de werkgelegenheid. Het betreft 
hier gewoonlijk maatregelen zoals de sanering van bedrijfsterreinen, het schoonmaken van rivieren en 
stranden, bescherming van kustgebieden, natuurbescherming e.d. 
Onder doelstelling 4 wordt steun verstrekt voor beroepsoriëntatie, beroepskeuzevoorlichting en 
beroepsopleidingen van werknemers om ze te helpen zich aan te passen aan veranderingen in het 
bedrijfsleven en aan de ontwikkeling van de produktiesystemen. Eén van de belangrijkste veranderingen 
betreft de introductie van milieuvriendelijke produktiemethoden en het daarmee gepaard gaande 
aanpassingsproces. 
In het kader van doelstelling 5a kan het EOGFL - afdeling Oriëntatie met name steun verlenen voor 
investeringen op landbouwbedrijven die het milieu ten goede komen. Tevens kunnen in de verwerkende 
industrie investeringen worden gecofinancierd die de toepassing van nieuwe milieuvriendelijke 
technologieën vergemakkelijken. Bij de selectie wordt, overeenkomstig de in het besluit van de 
Commissie van 22 maart 1994 vastgestelde criteria, voorrang gegeven aan investeringen op het gebied 
van milieubescherming, preventie van verontreiniging en verwijdering en behandeling van afval, met 
inbegrip van dat van biologisch geteelde landbouwprodukten. 
Op grond van doelstelling 5a kan via het FIOV worden bijgedragen aan de financiering van materiële 
investeringen ten behoeve van de aquacultuur, de instandhouding en het beheer van de visbestanden, 
havenvoorzieningen en de verwerking en de afzet van visserij- en aquacultuurprodukten; sommige van 
deze investeringen hebben tot doel de negatieve gevolgen voor het milieu te beperken. 
13 
Bijdrage van het Cohesiebeleid aan directe milieumaatregelen in de respectieve programmeringsperioden 
(in miljoenen ecu-prijzen van 1994) 
België Danmark Deutschland Ellada Espana France Ireland Italia Luxembourg Nederland Portugal United 
Kingdom EUR 12 
STRUCTUUR­
FONDSEN Totaal 
Dlst.l (94-99) Totaal 
Milieu 
Dlst.2 (94-96) Totaal 
Milieu 
Dlst.5b(94-99)Totaal 
Milieu 730 
92 
160 
8 
77 
7 -
-
56 
p.m* 
54 
p.m* 13640 
1106 
733 
52 
1227 
207 13980 
624 
-
-
-
-26300 
3034 
1130 
40 
664 
67 2190 
323 
1765 
103 
2238 
245 5620 
74 
-
-
-
-14860 
1867 
684 
48 
901 
94 -
7 
2 
6 
0,5 150 
5 
300 
5 
150 
36 13980 
1056 
-
-
-
-2360 
146 
2142 
138 
817 
64 93810 
8328 
6977 
397 
6134 
720,5 100,0% 
8,9% 
100,0 % 
5,7 % 
100,0 % 
11,7% 
COHESIE- EUR 4 
FONDS 
1993 Totaal 
Milieu 
1994 Totaal 
Milieu 280 
175 
332 
198 858 
252 
1018 
519 142 
56 
168 
72 284 
123 
334 
134 1565** 
606 
1853 
923 100,0% 
38,7 % 
100,0% 
49,8 % 
* Vanwege de verregaande integratie met de uitgaven op andere terreinen, is het niet mogelijk de milieu-uitgaven als zodanig af te zonderen 
** in prijzen van 1993 

ISSN 0254-1513 
COM(95) 509 def. 
DOCUMENTEN 
NL 13 14 
Catalogusnummer : CB-CO-95-561-NL-C 
ISBN92-77-95311-X 
Bureau voor officiële publücaties der Europese Gemeenschappen 
L-29SS Luxemburg