P6_TA(2006)0113

Invloed van de economische partnerschapsovereenkomsten (EPO's) op de ontwikkeling

Resolutie van het Europees Parlement over de invloed van de economische partnerschapsovereenkomsten (EPO's) op de ontwikkeling (2005/2162(INI))

Het Europees Parlement,

- gezien de te Cotonou op 23 juni 2000 ondertekende partnerschapsovereenkomst tussen de Groep van staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS) enerzijds en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten anderzijds [1] (de Overeenkomst van Cotonou),

- gezien de ministeriële verklaring van de Afrikaanse Unie over de EPO-onderhandelingen die werd gedaan op de derde gewone vergadering van de AU-Conferentie van ministers van Handel, Caïro, van 5 tot 9 juni 2005,

- gezien de op de door de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU op 21 maart 2002 goedgekeurde Verklaring van Kaapstad [2],

- gezien de verklaring van de 81ste vergadering van de ACS-Raad van Ministers, Brussel, op 21 en 22 juni 2005,

- gezien de slotrede van Sir John Kaputin op de vergadering van de Regionale EPO-onderhandelaars voor de ACS-landen, Londen, 4 oktober 2005,

- gezien het werkdocument van de diensten van de Commissie met als titel "Handels- en Ontwikkelingsaspecten van de onderhandelingen over EPO's", van 9 november 2005 (SEC(2005)1459),

- gezien het gezamenlijk rapport over de fase van de onderhandelingen over EPO's waarbij de EG en alle ACS-landen betrokken waren, Brussel, 2 oktober 2003 (ACP/00/118/03 Rev.1, ACP-EC/NG/43),

- gezien de Millenniumverklaring van de Verenigde Naties van 18 september 2000 die de millenniumontwikkelingsdoelstellingen (MOD's) bepaalt als door de internationale gemeenschap vastgestelde criteria ter bestrijding van armoede,

- gezien het document met de resultaten van de "VN-wereldtop 2005" (Millennium + 5), aangenomen in New York op 16 september 2005 [3],

- gezien het rapport van de VN-millenniumwerkgroep onder leiding van professor Jeffrey Sachs "Investeren in ontwikkeling: een praktisch plan om de millenniumontwikkelingsdoelstellingen te bereiken",

- gezien het verslag van de Commissie van 29 oktober 2004 over de millenniumontwikkelingsdoelstellingen 2000-2004 (SEC(2004)1379),

- gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Europees Economisch en Sociaal Comité van 12 april 2005, getiteld "Sneller vorderingen boeken om de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling te bereiken — De bijdrage van de Europese Unie" (COM(2005)0132),

- gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's van 13 juli 2005, getiteld "Voorstel voor een gezamenlijke verklaring van de Raad, het Europees Parlement en de Commissie — Het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie — De Europese consensus" (COM(2005)0311),

- gezien het economisch verslag over Afrika 2004 van de Economische Commissie voor Afrika van de VN, getiteld "Unlocking Africa's Trade Potential",

- gezien het vooruitgangsverslag van de persoonlijke vertegenwoordigers voor Afrika van de G8 over de tenuitvoerlegging van het Actieplan voor Afrika, dat op 1 juli 2005 door de Groep van acht in Londen bekend is gemaakt,

- gezien het communiqué van Gleneagles, dat op 8 juli 2005 door de Groep van acht in Gleneagles bekend is gemaakt,

- gezien de Besluiten van de Raad Algemene Zaken van 23- 24 mei 2005,

- gelet op artikel 45 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking (A6-0053/2006),

A. overwegende dat tussen 1975 en 2000 de handelsrelaties van de EU met de ACS-landen werden geregeld door de Overeenkomsten van Lomé, die de ACS-landen een unilaterale, preferentiële toegang tot de Europese markt verleenden,

B. overwegende dat de ondertekening van de Overeenkomst van Cotonou in 2000 een nieuw tijdperk van relaties tussen de ACS-landen en de EU inluidde, met bepalingen voor een nieuwe handelsrelatie,

C. overwegende dat de hoofddoelstelling van het partnerschap tussen de ACS-landen en de EU en de Overeenkomst van Cotonou erin bestaat de vooruitzichten voor sociale en economische ontwikkeling van de ACS-landen te verbeteren,

D. overwegende dat de EU gebonden blijft door de MOD's en dat deze slechts als een eerste stap in de uitroeiing van armoede moeten worden beschouwd;

E. overwegende dat de doelstellingen van de Overeenkomst van Cotonou en de EU duidelijk zijn; dat echter de rol van de EPO's bij het bereiken van deze doelstellingen steeds meer in twijfel wordt getrokken door verscheidene hoofdrolspelers, zoals Afrikaanse ministers, sommige EU-lidstaten en de Europese maatschappij en het maatschappelijk middenveld in de ontwikkelingslanden, gezien de verwachte invloed van de EPO's in hun huidige vorm op zwakke ACS-economieën en gezien de verschillende niveaus van ontwikkeling tussen de EU en de ACS-economieën;

F. overwegende dat marktintegratie binnen de EU gepaard is gegaan met cohesiemaatregelen om de economisch zwakkere landen te ondersteunen,

G. overwegende dat in de Overeenkomst van Cotonou de noodzaak wordt onderstreept om de regionale integratie-initiatieven van de ACS-landen uit te bouwen, aangezien de totstandbrenging van grotere regionale markten en verdere regionale integratie een stimulans voor handelaars en investeerders zullen vormen,

H. overwegende dat de desbetreffende partijen in de Overeenkomst van Cotonou hebben afgesproken nieuwe, met de WTO compatibele handelsakkoorden te sluiten, waardoor de hindernissen voor onderlinge handel geleidelijk worden weggenomen en de samenwerking op alle handelsgerelateerde gebieden wordt bevorderd,

I. overwegende dat de bestaande handelsregelingen (Bijlage V bij de Overeenkomst van Cotonou: "Handelsregeling die tijdens de in artikel 37, lid 1, bedoelde voorbereidingsperiode van toepassing is") worden beheerst door een schuldkwijtschelding door de WTO die eind 2007 zal verstrijken,

J. overwegende dat van EPO's wordt verondersteld dat er nieuwe handelsrelaties tussen de EU en de ACSlanden worden gedefinieerd, doch dat het liberaliseren van de handel tussen ongelijke partners als een instrument voor ontwikkeling in het verleden echter ondoeltreffend en zelfs contraproductief gebleken,

K. overwegende dat het regionale aspect van de EPO's essentieel is om niet alleen de noord-zuidhandel, maar ook de zuid-zuidhandel te versterken,

L. overwegende dat de minst ontwikkelde landen (MOL's) van de ACS-landen markttoegang tot de EU is verleend onder het programma "Alles behalve wapens" (EBA),

M. overwegende dat artikel 19 van de Overeenkomst van Cotonou het mogelijk maakt om het ACS-EUsamenwerkingskader op de individuele omstandigheden van elk ACS-land af te stemmen,

N. overwegende dat de EU-lidstaten het in de besluiten van de Europese Raad van november 2005 eens werden over de noodzaak om een verbeterd opvolgingsmechanisme in te stellen en door te voeren om de vorderingen ten aanzien van de doelstellingen binnen het EPO-proces te meten,

O. overwegende dat de ACS-landen krachtens artikel 37, lid 6 van de Overeenkomst van Cotonou het recht hebben alternatieven voor de EPO's te onderzoeken,

P. overwegende dat hoewel de EPO-onderhandelingen momenteel reeds vier jaar aan de gang zijn, het erop lijkt dat er nog vele hindernissen blijven bestaan als de onderhandelingen tegen 31 december 2007 moeten worden afgerond, zoals voorzien in de Overeenkomst van Cotonou; overwegende dat artikel XXIV van GATT een plan en een rooster vereist voor de voltooiing van een vrijhandelszone "binnen redelijke termijn",

1. begrijpt dat de EPO-onderhandelingen voortvloeien uit de noodzaak om de handelsrelaties tussen de ACS-landen en de EU compatibel te maken met de WTO-regels, maar roept de Commissie op waakzaam te zijn dat de kwestie van de compatibiliteit niet de bovenhand krijgt ten opzichte van de algemene doelstelling van ontwikkeling; roept de Commissie op niet alleen oog te hebben voor compatibiliteit met de WTOregels, maar er ook, in samenwerking met de ontwikkelingslanden, naar te streven de WTO-regels te verbeteren zodat ze beter op ontwikkeling zijn afgestemd;

2. meent dat goed doordachte EPO's in staat zijn de handelsrelaties tussen de ACS-landen en de EU nieuw leven in te blazen, de economische diversificatie en regionale integratie in de ACS-landen kunnen bevorderen en de armoede aldaar kunnen terugdringen;

3. juicht de herhaaldelijke nadruk van de Commissie toe dat ontwikkeling de hoofddoelstelling van elke gesloten EPO blijft;

4. uit zijn bezorgdheid over het feit dat de EPO/Vrijhandelsovereenkomst-onderhandelingen zijn opgestart en in belangrijke fasen treden zonder dat in de meeste ACS-landen een echt democratisch debat wordt gevoerd; roept derhalve op tot een echt publiek debat tussen het maatschappelijk middenveld, wetgevers en overheidsinstellingen en tot correcte feedback en overlegmechanismen om aan deze toestand een einde te maken en democratische inspraak mogelijk te maken;

5. meent dat deze ontwikkelingsdoelstellingen alleen kunnen worden bereikt als de EPO's primair gericht zijn op het aanmoedigen van goed economisch beheer, op het bevorderen van regionale integratie van de ACS-economieën en op het aantrekken en vasthouden van meer investeringen binnen de ACS-landen;

6. roept de Commissie en de ACS-regio's dan ook op de EPO's op de volgende beginselen te funderen: asymmetrie ten gunste van de ACS-regio's, steun voor regionale integratie in de ACS-landen en de totstandbrenging van een goed doortimmerd en voorspelbaar kader ter bevordering van handel met en investeringen in de ACS-regio's;

7. merkt echter op dat bij de onderhandelingen concrete ontwikkelingsvriendelijke resultaten uitblijven, zoals werd aangetoond door de geuite toenemende bezorgdheid en ontevredenheid van de ACS-landen met betrekking tot het uitblijven van maatregelen voor ontwikkelingssteun die nodig zijn om concrete voordelen uit een EPO te halen, zoals bindende toezeggingen inzake ontwikkelingssamenwerking, concrete correctiemaatregelen om de effecten van voorkeurserosie teniet te doen, technologieoverdracht en verbetering van de concurrentiekracht;

8. benadrukt dat het resultaat van de EPO-onderhandelingen voldoende tijd zou moeten bieden aan de binnenlandse en regionale markten van de ACS-producenten om zich aan te passen en de ACS-landen de nodige beleidsruimte zou moeten laten om hun eigen ontwikkelingsstrategieën te voeren;

9. dringt er bij de Commissie op aan te handelen in overeenstemming met de doelstelling van Cotonou tot het uitroeien van armoede en het ondersteunen van de maatschappelijke en economische ontwikkeling in elk regionaal blok, vooral van de in economisch opzicht zwakste ACS-landen in elk regionaal blok, omdat deze anders op een zijspoor worden gezet; dringt er voorts op aan te aanvaarden dat er een grotere flexibiliteit nodig is — wat betreft het tijdsschema voor onderhandelingen over geleidelijke handelsopenstelling, duur van de overgangsperiode en de mate van productdekking — als duurzame ontwikkeling het uiteindelijke resultaat van de EPO's moet zijn; benadrukt dat EPO's de ACS-landen moeten helpen bij hun integratie in de wereldeconomie door hun ontwikkeling via handel te stimuleren en rekening te houden met de asymmetrie tussen hun economieën;

10. benadrukt dat de Beginselverklaring inzake ontwikkelingssamenwerking (DPS), in het bijzonder lid 36, een leidraad verschaft aan de EPO-onderhandelaars; dringt er in dat verband bij het Directoraat-generaal Handel op aan het beginsel van asymmetrie en flexibiliteit aan te houden om de "ontwikkelingslanden hun handelsbeleid in overeenstemming met hun ruimere plannen voor nationale ontwikkeling te laten uitstippelen en hervormen" en zijn onderhandelingsstrategie volledig aan te laten sluiten bij het allesomvattende DPSbeginsel van beleidscoherentie voor ontwikkeling;

11. benadrukt het belang van openbare diensten voor ontwikkeling en democratie en verzoekt de Commissie derhalve altijd prioriteit toe te kennen aan toegang voor eenieder wanneer zij nadenkt over het bevorderen van liberalisering of over andere opties op gebieden zoals waterdistributie en -zuivering, gezondheidszorg, onderwijs, vervoer en energie;

12. erkent de zeer uiteenlopende economische ontwikkelingsniveaus van de EU en de ACS-landen en is er derhalve erg over bezorgd dat het te snel bereiken van een wederzijdse liberalisering van de handel tussen de EU en de ACS-landen een negatieve invloed zou kunnen hebben op kwetsbare ACS-economieën en staten, net op het moment dat de internationale gemeenschap haar uiterste best zou moeten doen om de staten in hun gedrevenheid om de MOD's te halen, te steunen; en roept de Commissie derhalve op erop te letten dat de ACS-landen krachtens artikel 34, lid 4 van de Overeenkomst van Cotonou in de EPO's een bijzondere en gerichte behandeling krijgen;

13. benadrukt dat eerbiediging van de rechten van de werknemers, een essentieel element is bij het bestrijden van armoede en het halen van de MOD's, doordat dit de ontwikkeling van duurzame bestaansmiddelen bevordert, alsook de sociale voorwaarden waaronder gelijkheid en democratie kunnen worden versterkt;

14. benadrukt dat de Overeenkomsten van Lomé geen adequate ontwikkeling binnen de ACS-landen hebben gestimuleerd, dat verbeterde markttoegang op zich onvoldoende is om ontwikkeling te stimuleren en dat voorkeurserosie nieuwe instrumenten vereist; benadrukt echter ook dat EPO's niet veel meer kans van slagen zullen hebben als deze niet volledig op duurzame ontwikkeling gericht zijn; en wenst derhalve dat de EPO-onderhandelingen werkelijk nieuwe en verbeterde markttoegangskansen scheppen voor de uitvoer van goederen en diensten uit de ACS-landen;

15. benadrukt het belang van initiatieven van de Commissie om productdiversificatie en productie met toegevoegde waarde te stimuleren;

16. dringt er bij de Commissie op aan haar steun te verlenen aan mechanismen waardoor producenten zoveel mogelijk betrokken worden bij en deelnemen aan prijsbepalingen, zoals in het compendium bij de Overeenkomst van Cotonou is vastgelegd; roept de EU op eerlijke handel te bevorderen als een mechanisme om de omstandigheden voor kleine en op een zijspoor gezette producenten en arme arbeiders te verbeteren;

17. dringt er bij de Commissie op aan rekening te houden met het begrotingsbelang van de inkomsten uit tarieven in vele ACS-staten die drastisch zullen dalen door iedere overeenkomst voor wederzijdse handel met de EU; roept de Commissie derhalve op brede fiscale hervormingsprogramma's voor te stellen en te financieren voordat de wederzijdse markten volledig worden opengesteld; wenst de invoering van met de WTO compatibele waarborgmechanismen die ruimte laten voor tijdelijke invoerbeperkingen wanneer een binnenlandse industrietak als gevolg van een invoerpiek schade lijdt of dreigt te lijden;

18. erkent de mogelijkheid om dit verlies te compenseren door andere directe belastingen of BTW, maar benadrukt de degressieve aard van sommige van deze belastingstelsels die de armen op een evenredige manier zouden treffen evenals de technische problemen die met de invoering ervan en de praktische tenuitvoerlegging gepaard gaan;

19. roept de Commissie op een waarborgmechanisme in de EPO's in te voeren om de ACS-landen voldoende beleidsruimte te laten en, indien nodig, de mogelijkheid om maatregelen te nemen in geval van moeilijkheden op het gebied van de betalingsbalans of macro-economische schokken;

20. onderstreept hoe belangrijk het is dat de Commissie de toezegging van de heer Barroso nakomt om de ontwikkelingslanden 1 miljard euro aan handelssteun te verlenen en roept op indien nodig boven op de bestaande toezeggingen van het Europees Ontwikkelingsfonds aanvullende gelden vrij te maken; betreurt dat zowel hiervoor onvoldoende voorzieningen werden getroffen als voor de voorgestelde 190 miljoen euro per jaar voor landen uit het Suikerprotocol in de overeenkomst van de Raad over de volgende financiële vooruitzichten;

21. dringt er bij de Commissie gezien het belang van investeringen voor de economische ontwikkeling van de ACS-landen op aan wijzigingen in de werking van de investeringsvoorziening van de Europese Investeringsbank na te streven om aanvullende en ontwikkelingsbevorderende investeringen te stimuleren;

22. is van oordeel dat de verbetering van onderwijs en infrastructuur noodzakelijke vereisten zijn voor het openen van de ACS-markten en vraagt de Commissie derhalve om te garanderen dat er meer middelen en een mechanisme voor vroegtijdige uitbetaling worden voorzien voor de ACS-landen om de beperkingen aan de aanbodzijde, de externe effecten van de GLB-hervorming en de steeds veeleisender normen voor regelgeving van de EU aan te pakken;

23. roept de Commissie op bijzondere aandacht te besteden aan de behoeften van de MOL's en aangepaste steun voor het scheppen van mogelijkheden te verlenen en beperkingen aan de aanbodzijde aan te pakken, opdat die landen de vruchten kunnen plukken van de markttoegang die in het kader van "EBA" is verleend;

24. vraagt dat de leiders van de ACS-landen de middelen op een doeltreffender manier gebruiken, in een kader van meer verantwoordelijkheid, behoorlijk bestuur en democratie;

25. roept ertoe op dat elke marktopenstelling wordt doorgevoerd binnen het kader van EPO's die onderworpen worden aan het bereiken van specifieke ontwikkelingsdoelstellingen en het beschikbaar maken van gepaste middelen om te voorzien in alle extra kosten die ermee gepaard gaan;

26. benadrukt dat het bereiken van een degelijke intraregionale integratie belangrijker is dan het opstarten van een programma voor interregionale integratie;

27. dringt erop aan dat een tijdige en effectieve verlening van handelsgerelateerde bijstand aan de ACSlanden en regio's wordt gewaarborgd om hun handelsmogelijkheden in de aanloop naar de EPO-onderhandelingen te versterken;

28. merkt op dat EPO-onderhandelingen in sommige gevallen hebben geleid tot de oprichting van nieuwe economische blokken, met landen van een aanzienlijk verschillend ontwikkelingsniveau, wat moeilijkheden in de ACS-landen met zich teweeg heeft gebracht en aan overlappende regionale economische gemeenschappen bijdraagt;

29. juicht de rol toe die de regionale integratieprocessen, die door de EPO's worden gestimuleerd en in de Overeenkomst van Cotonou als een prioriteit worden erkend, spelen om de landen te helpen interne markten uit te bouwen, investeerders aan te trekken en beperkingen aan de aanbodzijde aan te pakken; roept de Commissie echter op rekening te houden met de noodzaak van overgangsperiodes teneinde strategische producten en industrieën te beschermen en met de WTO compatibele waarborgmechanismen in te voeren en gederfde tariefinkomsten te compenseren;

30. herinnert de Commissie eraan dat het wellicht niet voor alle regionale blokken haalbaar is om tegen 2008 met de geleidelijke tenuitvoerlegging van een asymmetrisch wederzijdse vrijhandelsovereenkomst met de EU te kunnen beginnen, tenzij gepaste steunmaatregelen worden genomen;

31. roept de Commissie op te zorgen voor meer coherentie en cohesie tussen de inhoud van de EPO's op het gebied van handel, de begeleidende en correctiemaatregelen en de tijdige en effectieve verlening van bijstand; roept voorts op tot nauwere samenwerking tussen de Directoraten-generaal Ontwikkeling, Handel en Buitenlandse Betrekkingen en de Dienst voor Samenwerking EuropeAid evenals de EU-lidstaten over de beste manier om EPO-ontwikkelingssteun te verlenen;

32. dringt er bij de Commissie op aan haar aandacht te richten op en voorrang te geven aan de verbetering van de mogelijkheden op het gebied van productie en verwerking en van de nationale en regionale handel binnen de ACS-landen;

33. betreurt de snelheid waarmee de eerste fase met alle ACS-landen van de EPO-onderhandeling was uitgevoerd en betreurt het gebrek aan echte besluiten in dat stadium;

34. is van oordeel dat de rol van het ACS-secretariaat bij het coördineren van die onderhandelingen moet worden versterkt indien dit relevante informatie zou verschaffen over het onderhandelingsstadium in de verschillende ACS-regio's;

35. roept de Commissie op de wensen van de ACS-leiders te respecteren als ze wensen de eerste fase met alle ACS-landen opnieuw op te starten en de nog steeds bestaande geschillen op te lossen;

36. roept de Commissie op te beginnen met het ontwikkelen van alternatieven zodat de ACS-landen een onderbouwde keuze kunnen maken, en in het bijzonder na te denken over een betere tenuitvoerlegging van een SAP+-stelsel;

37. herinnert eraan dat de Overeenkomst van Cotonou bepaalt dat een land of regio die geen EPO/FTA wenst af te sluiten, niet slechter af mag zijn in termen van markttoegang; roept de Commissie op alle alternatieve mogelijkheden te onderzoeken, met inbegrip van niet-wederzijdse regelingen zoals deze in artikel 37, lid 6 van de Overeenkomst van Cotonou worden vermeld, een bepaling die moet worden nageleefd als de ACS-landen deze hebben aanvaard;

38. neemt nota van het feit dat, om tot grotere flexibiliteit te komen, de Commissie en de ACS-landen samen moeten werken, in de geest van de Overeenkomst van Cotonou, om aan te dringen op een ontwikkelingsvriendelijke herziening van GATT-artikel XXIV, teneinde niet-wederzijdse EPO's mogelijk te maken; vraagt de Commissie met het oog hierop om de EU en de ACS-landen samen als een blok te beschouwen dat sterk genoeg is om eventueel te eisen dat de WTO-regels worden herzien opdat ze rechtvaardiger en meer afgestemd zijn op de behoeften van zowel de ontwikkelingslanden als de kleine Europese producenten;

39. dringt er bij de Commissie op aan niet te streven naar regels inzake investeringen, concurrentie en overheidsopdrachten in de EPO-onderhandelingen voordat er een expliciete consensus met de ACS-regio's is bereikt;

40. roept op tot meer doorzichtigheid met betrekking tot de vorderingen en de inhoud van de onderhandelingen, tot het verlenen van EPO-ontwikkelingsbijstand en tot meer betrokkenheid bij de onderhandelingen van het maatschappelijk middenveld van de ACS-landen, de privé-sector, de nationale parlementen, lokale overheden, het Europees Parlement en de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU (PPV);

41. verwelkomt de herziening van de EPO-onderhandelingen die in 2006 moeten plaatsvinden, zoals voorzien in artikel 37, lid 4 van de Overeenkomst van Cotonou, en vertrouwt erop dat dit zal worden gezien als een kans om een uitgebreide en oprechte evaluatie te maken over de mate waarin EPO's de juiste voorwaarden zullen helpen scheppen voor de uitroeiing van de armoede en een bloeiende sociale en economische ontwikkeling op lange termijn;

42. herinnert aan en steunt de verklaring van Kaapstad, die met eenparigheid van stemmen door de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU werd aangenomen, waarin werd opgeroepen tot de oprichting van maatstaven voor ontwikkeling waarmee het verloop en de resultaten van de ACS-EU-handelsbesprekingen worden geëvalueerd; pleit voor het gebruik van dergelijke maatstaven bij alle beoordelingen van de geboekte vorderingen;

43. dringt er bij de Commissie op aan om in deze richting verder te gaan en een nieuw toezichtsmechanisme ten uitvoer te leggen, waarbij de parlementariërs en het maatschappelijk middenveld volledig betrokken zijn, om te verzekeren dat tijdens het onderhandelingsproces politiek toezicht en verantwoordelijkheid wordt gegarandeerd in verband met de ontwikkelingsdoelstellingen of gevestigde normen;

44. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen van de EU-lidstaten en van de ACS-landen, de ACS-EU-Raad en de Paritaire Parlementaire Vergadering ACS-EU.

[1] PB L 317 van 15.12.2000, blz. 3.

[2] PB C 231 van 27.9.2002, blz. 63.

[3] http://www.un.org/summit2005/, zie ook http://www.un.org/ga/59/hl60_plenarymeeting.html.

--------------------------------------------------