Speciaal verslag De doeltreffendheid van 
het combineren van 
subsidies uit de regionale 
investeringsfaciliteiten 
met leningen van 
financiële instellingen ter 
ondersteuning van het 
externe beleid van de EUNL 2014  nr. 16
EUROPESE
REKENKAME R
EUROPESE REKENKAMER  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet via de Europaserver (http://europa.eu).
Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2014
ISBN 978-92-9207-048-9
doi:10.2865/86153
© Europese Unie, 2014
Overneming met bronvermelding toegestaan.
Printed in Luxembourg
NL 2014  nr. 16
Speciaal verslag De doeltreffendheid 
van het combineren van 
subsidies uit de regionale 
investeringsfaciliteiten 
met leningen van 
financiële instellingen ter 
ondersteuning van het 
externe beleid van de EU
(uitgebracht krachtens artikel 287, lid 4, tweede alinea, VWEU)
02
 Inhoud
Paragraaf
 Woordenlijst en afkortingen
I – VIII Samenvatting
1 – 13 Inleiding
1 – 4 De potentiële voordelen van het combineren van subsidies voor externe samenwerking met 
leningen
5 – 13 Systemen voor de combinatie van subsidies en leningen van de EU
14 – 15 Reikwijdte en aanpak van de controle
16 – 52 Opmerkingen
16 – 37 De regionale investeringsfaciliteiten zijn op de juiste manier opgezet, maar het beheer door de 
Commissie vertoont nog steeds tekortkomingen
17 – 21 De opzet van de regionale investeringsfaciliteiten is bevredigend en het regelgevend en procedureel kader 
verbetert
22 – 31 Passende projecten zijn geselecteerd, maar in de beoordeling door de Commissie wordt niet voldoende 
aandacht besteed aan de toegevoegde waarde van en het bedrag aan EU‑subsidies
32 – 33 De Commissie betaalt onnodig hoge voorschotten uit
34 In het geval van subfaciliteiten waren de criteria voor het toekennen van subleningen vaag of ruim
35 – 37 De Commissie hield in wisselende mate toezicht op de uitvoering van de subsidies
38 – 52 Tot dusver zijn de beoogde voordelen van het combineren van subsidies en leningen niet volledig 
bereikt
39 – 42 De noodzaak van een subsidie voor het afsluiten van een leningovereenkomst is slechts aangetoond voor 
de helft van de onderzochte projecten
43 – 46 De mogelijkheden om de Commissie te betrekken bij de formulering van het beleid en bij de manier waarop 
projecten werden opgezet en beheerd, zijn niet volledig benut
47 – 52 Het combineren van subsidies en leningen heeft de donorcoördinatie verbeterd, maar de zichtbaarheid van 
de EU‑financiering is tot dusver beperkt
03 Inhoud
53 – 60 Conclusies en aanbevelingen
 Bijlage I  — Mondiale dekking van regionale investeringsfaciliteiten
 Bijlage II  —  Door de Commissie vastgelegde, gecontracteerde en betaalde bedragen per 
regionale investeringsfaciliteit op 31.12.2013
 Bijlage III  —  Aantal per regionale investeringsfaciliteit goedgekeurde projecten voor de 
periode 2007 ‑2013
 Bijlage IV  —  Bijdragen aan de 387 door de regionale investeringsfaciliteiten goedgekeurde 
projecten voor de periode 2007 ‑2013
 Bijlage V  —  Leningen van financiële instellingen per regionale investeringsfaciliteit voor de 
periode 2007 ‑2013
 Bijlage VI  —  Steekproef van 15 onderzochte ITF‑projecten (Infrastructuurtrustfonds 
EU‑Afrika)
 Bijlage VII  —  Steekproef van 15 onderzochte NIF‑projecten (investeringsfaciliteit voor het 
nabuurschapsbeleid)
 Bijlage VIII  — Controlesteekproef van projecten voor de totstandbrenging van subfaciliteiten
 Bijlage IX  — Projecten waarnaar wordt verwezen in paragraaf 42
 Antwoorden van de Commissie
04
 Woordenlijst en 
afkortingen
AFD : Agence française de développement
AFD is een Franse overheidsinstelling voor ontwikkelingsfinanciering ter bestrijding van armoede en ter stimulering 
van economische groei in ontwikkelingslanden en de Franse overzeese gebieden. AFD is het belangrijkste 
uitvoerings  orgaan voor de Franse ontwikkelingssamenwerking.
AIF: Aziatische investeringsfaciliteit
CIF: Caribische investeringsfaciliteit
EBRD : Europese Bank voor wederopbouw en ontwikkeling
De EBRD (European Bank for Reconstruction and Development) is een in Londen gevestigde bank in 
overheidshanden ter bevordering van de overgang naar open markteconomieën in landen van Centraal- en 
Oost -Europa tot Centraal -Azië en het zuidelijke en oostelijke Middellandse Zeegebied. De EBRD voorziet in 
projectfinanciering voor banken, industrieën en bedrijven, en investeert zowel in nieuwe ondernemingen 
als in bestaande ondernemingen. De EBRD concentreert zich op de particuliere sector maar werkt ook met 
overheidsbedrijven.
EIB: Europese Investeringsbank  
De EIB is de bank van de Europese Unie. De bank is eigendom van de lidstaten van de Europese Unie en 
vertegenwoordigt de belangen van die lidstaten. De EIB werkt nauw samen met andere EU -instellingen bij het 
uitvoeren van EU -beleid door financiering te verschaffen voor investeringsprojecten.
EOF : Europees Ontwikkelingsfonds
De EOF’s vormen het belangrijkste instrument voor de Europese Unie om hulp te bieden voor ontwikkelings -
samenwerking aan de landen van Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan en de landen en gebieden 
overzee. De partnerschapsovereenkomst die is getekend in Cotonou op 23 juni 2000 voor een periode van 20 jaar 
(„de Cotonou -overeenkomst”) vormt het huidige kader voor de betrekkingen van de Europese Unie met deze 
landen en gebiedsdelen. Het Europees Ontwikkelingsfonds is gericht op het terugdringen en uiteindelijk uitroeien 
van armoede.
EU‑delegatie : De EU wordt vertegenwoordigd door 139 EU -delegaties en bureaus over de hele wereld. De 
EU-delegaties maken deel uit van de structuur van de Europese Commissie maar dienen de belangen van de EU als 
geheel.
EuropeAid : Directoraat -generaal Ontwikkeling en Samenwerking — EuropeAid
05 Woordenlijst en afkortingen
IFCA : Investeringsfaciliteit voor Centraal -Azië
IFP: Investeringsfaciliteit voor de Stille Oceaan
IMF : Internationaal Monetair Fonds
ITF: Infrastructuurtrustfonds EU -Afrika
KfW : Kreditanstalt für Wiederaufbau
KfW is de ontwikkelingsbank van de Bondsrepubliek Duitsland en is gevestigd in Frankfurt. De ontwikkelingstak van 
de bank voert namens de Duitse regering de financiering van ontwikkelingssamenwerking uit.
LAIF : Investeringsfaciliteit voor Latijns -Amerika
MRI : Initiatief Wederzijds Vertrouwen (Mutual Reliance Initiative)
Het MRI is een formeel kader dat is opgezet in 2009 door het AFD, de EIB en de KfW met als doel het vergroten van 
de doelmatigheid bij de cofinanciering van ontwikkelingsprojecten. De belangrijkste kenmerken zijn het delegeren 
van de meeste taken aan de leidende financier van een project en de wederzijdse erkenning van procedures.
NIF: Investeringsfaciliteit voor het nabuurschapsbeleid (Neighbourhood Investment Facility)
ROM : Resultaatgericht toezicht (Result Oriented Monitoring, ROM)
Het ROM -systeem is een controlehulpmiddel voor projecten en programma’s waaruit aanbevelingen voor 
verbetering voortkomen.
WBIF : Investeringskader voor de Westelijke Balkan (Western Balkans Investment Framework, WBIF)
Zachte lening : Een zachte („concessionele”) lening is een lening onder voorwaarden die beduidend gunstiger 
zijn dan de voorwaarden die gelden op de reguliere markt. Het IMF berekent het niveau van concessionaliteit als 
het verschil tussen de nominale waarde van de lening en de som van de gedisconteerde toekomstige door de 
kredietnemer te verrichten schuldendienstbetalingen. Dit niveau wordt uitgedrukt als een percentage van de 
nominale waarde van de lening.
06
 Samenvatting
I
Bij systemen voor de combinatie van steunvormen 
worden leningen1 van financiële instellingen gecom -
bineerd met subsidies. Door het combineren kunnen 
de subsidieverleners de werking van hun externe 
samenwerkingsfondsen versterken door leningen van 
financiële instellingen aan te trekken. Het combineren 
biedt de donoren ook de mogelijkheid om invloed 
uit te oefenen op de formulering van het beleid en/
of de manier waarop projecten worden opgezet en 
beheerd. Bovendien kan het combineren van subsi -
dies en leningen de samenwerking bevorderen tussen 
belanghebbenden in ontwikkelingshulp en kan de 
hulp zichtbaarder worden gemaakt.
II
Sinds 2007 hebben de Commissie en de lidstaten 
acht regionale investeringsfaciliteiten opgezet die de 
hele werkingssfeer van de Commissie beslaan op het 
gebied van externe samenwerking. Voor de periode 
2007-2013 heeft de EU 2 106 miljoen euro toegewezen 
aan dergelijke faciliteiten. Instellingen voor ontwik -
kelingsfinanciering wijzen projecten aan en vragen 
subsidies aan die worden goedgekeurd door uitvoe -
ringsorganen waaronder de Commissie, de lidstaten 
en andere donoren. Financiële instellingen contracte -
ren het merendeel van de technische ondersteuning 
en houden toezicht op de projecten.
III
De controle van de Rekenkamer betrof de regio -
nale investeringsfaciliteiten vanaf hun oprichting. 
De Rekenkamer heeft specifiek de doelmatigheid 
beoordeeld van het combineren van subsidies uit de 
regionale investeringsfaciliteiten met leningen van 
financiële instellingen. De controle was gericht op de 
opzet en het beheer van de regionale investerings -
faciliteiten en op de mate waarin de beoogde voorde -
len van de combinatie zijn bereikt. Het controlewerk 
bestond uit een analytisch onderzoek, interviews 
met personeel van de Commissie, een enquête onder 
40 EU -delegaties waarop 22 delegaties hebben geant -
woord, bezoeken aan de vier belangrijkste financiële 
instellingen en de beoordeling van een steekproef van 
30 aan projecten toegekende subsidies.
1 Naast leningen bestaan er in mindere mate ook andere vormen van 
financiering dan subsidies.IV
De Rekenkamer concludeert dat het combineren van 
subsidies uit de regionale investeringsfaciliteiten met 
leningen van financiële instellingen ter ondersteuning 
van het externe beleid van de EU in het algemeen 
doelmatig is gebleken. De regionale investerings -
faciliteiten zijn goed opgezet, maar de potentiële 
voor  delen van het combineren zijn niet volledig 
ge realiseerd als gevolg van tekortkomingen bij het 
beheer door de Commissie.
V
De lidstaten en de Commissie hebben verzekerd dat 
de regionale investeringsfaciliteiten naar behoren zijn 
opgezet en dat zij inmiddels stevig zijn verankerd. De 
leningen, als onderdeel van de financiering, zijn voor -
namelijk verstrekt door vier Europese financiële instel -
lingen, die hebben vastgesteld welke investeringen 
in aanmerking kwamen. De laatste zeven jaar hebben 
deze instellingen voldoende projecten aangewezen 
om de beschikbare financiering toe te wijzen.
VI
De 30 door de Rekenkamer onderzochte projecten 
werden alle relevant voor de betrokken regio’s en 
landen bevonden. Het goedkeuringsproces is door 
de Commissie echter niet grondig uitgevoerd en de 
deugdelijkheid van de beslissingen over het toewijzen 
van de subsidies is op een bepaald niveau vaak niet 
afdoende aangetoond. Ook ontbraken de richtlijnen 
over welke criteria de Commissie bij de besluit  vorming 
moet hanteren. Wanneer subsidies eenmaal waren 
toegekend, waren de uitgekeerde voorschotten 
on nodig hoog. Het toezicht van de Commissie heeft er 
niet voor gezorgd dat de subsidies in alle gevallen een 
toegevoegde waarde hebben gehad.
Samenvatting 07
VII
De regionale investeringsfaciliteiten hebben de 
partners in ontwikkelingssamenwerking een platform 
geboden voor nauwe samenwerking en voor het 
aangaan van zeer grote projecten die moeilijk op een 
andere manier zouden kunnen worden gefinancierd. 
De rechtvaardiging voor het toekennen van subsidies 
voor samenvoeging met leningen was in bepaalde 
gevallen duidelijk, met name waar moest worden 
voldaan aan concessionaliteitscriteria. In ongeveer 
50 % van de onderzochte gevallen was dit echter niet 
duidelijk. De potentieel positieve impact op de manier 
waarop projecten zijn opgezet of de potentieel bre -
dere impact op sectorbeleid zijn niet volledig door de 
Commissie benut. De zichtbaarheid van EU -steun is tot 
nog toe beperkt gebleven. De Commissie is begonnen 
met het aanpakken van deze situatie.
VIII
De Rekenkamer doet een aantal aanbevelingen aan de 
Commissie ter verbetering van de doelmatigheid van 
de regionale investeringsfaciliteiten. De aanbevelin -
gen betreffen projectselectie en subsidietoekenning, 
uitkering van fondsen, toezicht op de uitvoering van 
EU-subsidies en het verbeteren van de zichtbaarheid 
van EU -steun.
08
 Inleiding
De potentiële voordelen 
van het combineren van 
subsidies voor externe 
samenwerking met 
leningen
01 
Met systemen voor de combinatie 
van subsidies en leningen worden 
leningen2 bij financiële instellin -
gen gecombineerd met subsidies 
De subsidies kunnen verschillende 
vormen aannemen, maar in het geval 
van samenwerking tussen de EU en 
ontwikkelingslanden zijn de meest 
voorkomende subsidies subsidies in de 
vorm van rechtstreekse investeringen, 
rentesubsidies, subsidies in de vorm 
van technische bijstand en garantie -
regelingen voor leningen.
02 
De voornaamste doelstelling van 
systemen voor de combinatie van 
subsidies en leningen is om de externe 
samenwerkingsfondsen als hefboom 
te gebruiken door leningen aan te 
trekken van financiële instellingen. Het 
combineren van financieringsbronnen 
is met name bedoeld voor subopti -
male investeringssituaties in het geval 
van activiteiten of infrastructuur die 
haalbaar zouden kunnen zijn maar 
waarvoor op de markt niet voldoende 
financiering kan worden aangetrok -
ken. Hierna worden de belangrijkste 
redenen aangegeven waarom voor 
projecten niet genoeg financiers 
gevonden kunnen worden tegen nor -
male markttarieven:a) de projecten zijn niet voldoende 
winstgevend maar brengen grote 
economische, milieu- en/of maat -
schappelijke voordelen mee;
b) de projecten hebben buiten -
sporige risicoprofielen;
c) de projecten bevinden zich in lan -
den met grote schulden die voor 
leningen moeten voldoen aan de 
eisen van het Internationaal Mone -
tair Fonds (IMF) (zie tekstvak 1 ).
03 
Naast het aantrekken van leningen 
bij financiële instellingen biedt het 
combineren de subsidieverstrekker de 
mogelijkheid om te worden betrokken 
bij het formuleren van beleid en om 
invloed uit te oefenen op de manier 
waarop projecten worden opgezet 
en beheerd. Dit kan bijvoorbeeld 
gebeuren door het terugbrengen 
van de nadelige externe effecten van 
projecten zoals schadelijke milieu- of 
maatschappelijke effecten, of door het 
bieden van aanvullende financiering 
voor specifieke doelstellingen die zijn 
gerelateerd aan het project zoals het 
ontwikkelen van administratieve of 
technische capaciteit.2 Naast leningen bestaan er in 
mindere mate ook andere 
vormen van financiering dan 
subsidies.
IMF‑eisen met betrekking tot leningen in landen met grote schulden
Volgens de eisen van het IMF mogen landen met grote schulden alleen leningovereenkomsten afsluiten on -
der voorwaarden die aanzienlijk gunstiger zijn dan de leningen die onder normale marktvoorwaarden worden 
verstrekt. Zulke leningen worden zachte leningen genoemd. Voor landen met grote schulden eist het IMF dat 
het concessionaliteitsniveau ten minste 35 % bedraagt.Tekstvak 1
09 Inleiding
04 
Er zijn ook andere, meer algemene, 
potentiële voordelen verbonden aan 
het combineren:
a) de samenwerking tussen belang -
hebbenden op het gebied van ont -
wikkelingshulp wordt bevorderd. 
Systemen voor de combinatie van 
subsidies en leningen worden met 
name opgezet in partnerschap 
met Europese financiële instellin -
gen en hierbij wordt dus gepro -
fiteerd van de specifieke kennis 
en ervaring van deze instellingen. 
Versterkte samenwerking kan ook 
leiden tot grotere transparantie, 
meer schaalvoordelen en terug -
gebrachte transactiekosten voor 
het partnerland. Hiermee wordt 
bovendien de uitvoering moge -
lijk gemaakt van projecten die te 
groot zijn om te worden gefinan -
cierd door één enkele donor of één 
enkele financiële instelling;
b) het versterkt het bewustzijn bij 
begunstigden en het publiek van 
het feit dat de investeringen zijn 
gedaan met behulp van donoren. 
Het combineren van acties van 
verschillende donoren en finan -
ciële instellingen is een manier 
om de kritische massa te bereiken 
waarmee de hulp zichtbaar ge -
maakt kan worden.Systemen voor de  
combinatie van subsidies 
en leningen van de EU
05 
De Commissie kent al gedurende een 
lange periode rentesubsidies toe. Meer 
recentelijk hebben de Commissie en 
de lidstaten echter specifieke mecha -
nismen opgezet ter bevordering van 
de samenvoeging van subsidiëring en 
financiering. Sinds 2007 heeft de Com -
missie acht regionale investeringsfaci -
liteiten opgezet die de hele werkings -
sfeer van de Commissie beslaan op het 
gebied van externe samenwerking (zie 
bijlage I ). Hier worden subsidies uit de 
Europese ontwikkelingsfondsen (EOF’s) 
en uit de algemene begroting van de 
EU gecombineerd met leningen die 
voornamelijk worden verschaft door 
Europese instellingen voor ontwikke -
lingsfinanciering. In sommige gevallen 
worden ook directe bijdragen gedaan 
door EU -lidstaten.
06 
De regionale investeringsfaci -
liteiten hebben een drielagige 
beheerstructuur3:
a) een strategisch orgaan4 met 
de taak om een algemene 
strategie op te zetten voor de 
financieringsfaciliteit;
b) een uitvoerend orgaan5 bestaande 
uit de Commissie, lidstaten en 
andere donoren, dat verantwoor -
delijk is voor de goedkeuring van 
de afzonderlijke subsidies;
c) een technisch orgaan6 bestaande 
uit financiële instellingen en de 
Commissie, dat een algemene 
reeks projectinitiatieven opzet en 
de projecten selecteert die worden 
voorgesteld aan het uitvoerend 
orgaan.3 Het investeringskader voor de 
Westelijke Balkan (Western 
Balkans Investment 
Framework, WBIF) vormt in 
zoverre een uitzondering dat 
het wordt beheerd door een 
stuurgroep en een 
projectfinanciersgroep.
4 „Strategische raad” of 
„stuurgroep” genoemd.
5 „Strategische raad” of 
„uitvoerend comité” 
genoemd.
6 „Projectfinanciersgroep” of 
„groep financiële instellingen” 
genoemd.
10 Inleiding
07 
Na overleg met het/de respectieve 
partnerland(en) worden door de finan -
ciële instellingen projecten voorge -
steld7. De ontwikkeling van de reeks 
projectinitiatieven wordt geleid door 
de financiële instellingen. Op basis van 
hun eigen financiële beoordelings -
criteria wijzen de financiële instel -
lingen projecten aan en selecteren ze 
projecten, en vragen zij een subsidie 
aan waarbij het soort en het bedrag 
worden gespecificeerd. Het proces van 
projectontwikkeling omvat samen -
werking met de Commissie, specifiek 
binnen de technische organen en 
op EU -delegatieniveau. De leidende 
financiële instelling van een project 
houdt toezicht op de uitvoering van 
het project en doet verslag van de 
voortgang van het project. De leidende 
financiële instelling heeft recht op een 
kostenvergoeding voor het beheren 
van de uitvoering van het project.
08 
Het Infrastructuurtrustfonds EU -Afrika 
(ITF) is de enige regionale investerings -
faciliteit die opereert als een fonds. 
De Europese investeringsbank (EIB) 
treedt op als financieel beheerder voor 
dit fonds. In het geval van de andere 
regionale investeringsfaciliteiten sluist 
de Commissie in de meeste gevallen 
de subsidies via de leidende financiële 
instelling naar de eindbegunstigden. De 
begunstigden zelf kennen de onderlig -
gende contracten toe en beheren deze. 
De financiële instellingen implemen -
teren echter de technische bijstand 
en houden toezicht op de uitvoering 
van de projecten met gecombineerde 
financiering. Elk van de regionale in -
vesteringsfaciliteiten beschikt over een 
secretariaat ter ondersteuning van de 
uitvoerende organen. De secretariaten 
worden beheerd door de Commissie8, 
met uitzondering van het ITF waarvan 
het secretariaat wordt geleid door de 
EIB.
09 
Er zijn ook andere systemen voor de combinatie van subsidies en leningen 
van de EU. Het voornaamste voorbeeld 
is de investeringsfaciliteit opgezet 
in 2003 onder het Cotonou -Verdrag 
voor een periode van twintig jaar. 
Andere voorbeelden van samenvoe -
ging buiten de werkingssfeer van de 
regionale investeringsfaciliteiten zijn de 
Europees -mediterrane investerings- en 
partnerschapsfaciliteit (FEMIP) en het 
Wereldwijd Fonds voor energie -efficiën -
tie en hernieuwbare energie (GEEREF).
10 
Het bedrag dat is toegewezen door 
de EU aan de regionale investerings -
faciliteiten voor de periode 2007-2013 
was 2 106 miljoen euro (zie bijlage II ). 
Tegen het einde van 2013 had de Com -
missie al 1 205 miljoen euro uitge -
keerd. De uitvoerende organen van 
de regionale investeringsfaciliteiten 
hadden 387 projecten goedgekeurd 
(zie bijlage III ) waarvoor de subsidies 
een totaal van 2 346 miljoen euro be -
droegen (zie bijlage IV ). Deze gingen 
vergezeld van leningen tot een waarde 
van 22 152 miljoen euro. Tot dusver is 
voldaan aan alle betalingsverplichtin -
gen met betrekking tot de leningen.
11 
De ondersteunde projecten betreffen 
voornamelijk overheidsinvesteringen. 
De investeringen beslaan sectoren 
die verschillen per faciliteit, maar het 
merendeel van de financiering gaat 
naar de transport- en energiesector9. De 
projecten variëren van klein, begin -
nend bij 0,3 miljoen euro, tot projecten 
die oplopen tot meer dan 1 000 mil -
joen euro. In het merendeel van de 
gevallen is meer dan één financiële 
instelling betrokken. In sommige geval -
len wijzen de regionale investerings -
faciliteiten geen financiering toe aan 
één enkel investeringsproject, maar 
aan een andere faciliteit of fonds. In 
het geval van dergelijke subfaciliteiten 
worden door de finan ciële instellingen 
subacties geselecteerd en gefinancierd 
waarbij lokale financieringspartners zijn 
betrokken.7 Aanvragen voor  
WBIF-subsidies worden 
voornamelijk door 
partnerlanden gedaan.
8 Directoraat -generaal 
Ontwikkeling en 
Samenwerking (EuropeAid), 
met uitzondering van het 
WBIF waarvan het secretariaat 
wordt geleverd door het 
directoraat -generaal 
Uitbreiding.
9 Ongeveer 55 %.
11 Inleiding
12 
De vier belangrijkste financiële in -
stellingen10 die vanaf het begin zijn 
betrokken bij de nationale investe -
ringsfaciliteiten zijn de EIB, de Euro -
pese Bank voor wederopbouw en 
ontwikkeling (EBRD), het Agence fran -
çaise de développement (AFD) en de 
Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW). 
Bijlage V  biedt een overzicht van 
de leenbedragen die zijn toegekend 
gedurende de periode 2007-2013 voor 
de 387 projecten die ondersteuning 
hebben ontvangen in het kader van 
deze faciliteiten.
13 
In december 2012 is de Commissie 
gekomen met het EU -platform voor 
blending (het combineren van subsi -
dies en leningen) in externe samen -
werking om te kunnen bepalen hoe 
de kwaliteit en doelmatigheid van 
regionale investeringsfaciliteiten kan 
worden verbeterd. Het gaat om een 
doorlopend proces en de verwachte 
uitkomst is een reeks van aanbevelin -
gen en richtlijnen inzake het gebruik 
van blending in externe samenwerking 
en inzake de wijze waarop aanvullende 
publieke en particuliere bronnen kun -
nen worden aangeboord ter verster -
king van de invloed van de externe 
samenwerking en het ontwikkelings -
beleid van de EU.10 De andere in aanmerking 
komende instellingen zijn:  
het Spaanse bureau voor 
internationale ontwikkelings-
samenwerking (AECID), de 
Afrikaanse Ontwikkelingsbank 
(AfDB), de Belgische 
Investeringsmaatschappij 
voor Ontwikkelingslanden 
(BIO), de Caribische 
Ontwikkelingsbank (CDB),  
de Ontwikkelingsbank van  
de Raad van Europa (CEB),  
de Companía Española de 
Financiación al Desarrollo 
(COFIDES), het Finse Fonds 
voor industriële samen -
werking (FINNFUND),  
de Inter -Amerikaanse 
Ontwikkelingsbank (IADB, 
waarnemer bij de LAIF), het 
Luxembourg Development 
Agency (Lux -Dev), de Nordic 
Investment Bank (NIB), de 
Private Infrastructure 
Development Group (PIDG), 
de Österreichische 
Entwicklungsbank AG (OeEB), 
de Società Italiana per le 
Imprese all’Estero (SIMEST)  
en de Sociedade para  o 
Financiamento do 
Desenvolvimento (SOFID).
12
 Reikwijdte en aanpak  
van de controle
14 
De Rekenkamer heeft de doelmatig -
heid onderzocht van het combineren 
van de subsidies uit de regionale 
investeringsfaciliteiten met leningen 
van financiële instellingen ter onder -
steuning van het externe beleid van 
de EU door de focus te richten op twee 
vragen:
a) Zijn de regionale investeringsfacili -
teiten goed opgezet en beheerd?
b) Heeft het combineren de beoogde 
voordelen opgeleverd?
15 
Deze controle was de eerste controle 
die de Rekenkamer op dit specifieke 
gebied gehouden heeft en is uitge -
voerd tussen mei en december 2013. 
Er is hierbij gekeken naar de manier 
waarop de regionale investeringsfacili -
teiten sinds de oprichting hebben ge -
presteerd. De Rekenkamer heeft zich 
met de controle geconcentreerd op de 
financiële toewijzingen door de EU en 
de rol van de Commissie. Het contro -
lewerk bestond uit een analytisch on -
derzoek, interviews met werknemers 
van de Commissie, een enquête onder 
40 EU -delegaties11, bezoeken aan de 
vier belangrijkste financiële instellin -
gen en een gedetailleerd onderzoek 
van een steekproef aan projecten. De 
steekproef12 bestond uit 15 projec -
ten die subsidie ontvingen van het 
Infrastructuurtrustfonds EU -Afrika 
(ITF) (zie bijlage VI ) en 15 projecten 
die subsidie hadden ontvangen in 
het kader van de Investeringsfaciliteit 
voor het nabuurschapsbeleid (NIF) 
(zie bijlage VII ). Deze twee regionale 
investeringsfaciliteiten beslaan zowel 
het Europees Ontwikkelingsfonds als 
de algemene begroting van de EU en 
vertegenwoordigen meer dan 70 % 
van de door de regionale investe -
ringsfaciliteiten toegekende subsidies 
tegen het einde van 2013. Dit zijn ook 
de oudste investeringsfaciliteiten en 
zij beschikken daarom over de meest 
vergevorderde projecten. De controle omvatte ook een onderzoek naar acht 
projecten die betrekking hebben op 
het creëren van subfaciliteiten van -
wege de specifieke kenmerken van 
deze projecten (zie paragraaf 11). Deze 
subfaciliteiten zijn opgezet voor het 
financieren van activiteiten waarbij lo -
kale financiële instellingen zijn betrok -
ken (zie bijlage VIII ).11 22 EU -delegaties hebben de 
enquête beantwoord.
12 De Rekenkamer heeft de 
projecten willekeurig gekozen 
middels een steekproef op 
basis van geldwaarde.
13
 Opmerkingen
De regionale investerings ‑
faciliteiten zijn op de 
juiste manier opgezet, 
maar het beheer door de 
Commissie vertoont nog 
steeds tekortkomingen
16 
De Rekenkamer heeft onderzoek ge -
daan naar de juistheid van de algehele 
opzet van de regionale investerings -
faciliteiten en het procedurele kader. 
Bij de controle lag de focus daarnaast 
op de procedure voor het beoordelen 
van subsidieaanvragen, de rechtvaar -
diging van de geselecteerde projecten 
en de juistheid van het soort en het 
bedrag van de subsidies. Ten slotte 
zijn, als onderdeel van de controle, ook 
de uitvoering van de subsidies en het 
toezicht op de projecten onderzocht.
De opzet van de regionale 
investeringsfaciliteiten is 
bevredigend en het regel ‑
gevend en procedureel kader 
verbetert
17 
Om de volgende redenen is het 
passend om acht verschillende re -
gionale investeringsfaciliteiten te 
hebben in plaats van één algemene 
investeringsfaciliteit:
a) de faciliteiten hebben verschil -
lende structuren voor het combi -
neren van de financiering van de 
verschillende betrokken donoren 
en voor het kanaliseren van de 
financiering naar de projecten;
b) de EU -financiering van de geo -
grafische investeringsfaciliteiten 
is afkomstig van verschillende 
financiële instrumenten met een 
verschillende rechtsgrond;c) de toewijzing van verantwoorde -
lijkheden binnen de Commissie 
en de financiële instellingen is 
geografisch bepaald;
d) de partijen die worden verte -
genwoordigd in de verschillende 
bestuursorganen (zie paragraaf 6) 
verschillen van regio tot regio.
18 
De doelstellingen en prioriteitssec -
toren van alle regionale investerings -
faciliteiten zijn afgestemd op alge -
mene doelstellingen van EU -beleid. In 
het geval van het ITF kwamen alleen 
projecten met een regionale dimensie 
in aanmerking, waardoor potentiële 
samenvoeging beperkt was.
19 
In de financiële regelgeving13 zijn on -
langs specifieke regels geïntroduceerd 
over systemen voor het combineren 
van subsidies en leningen14. Deze 
regels, van toepassing vanaf 2014, 
verbeteren het regelgevingskader aan -
zienlijk door de definitie van concep -
ten en principes. Hiermee worden de 
beheersvormen die worden gebruikt 
bij samenvoeging vereenvoudigd en 
wordt een rechtsgrond verschaft voor 
het gebruik van innovatieve financiële 
instrumenten. De Commissie werkt 
momenteel aan de verdere verbete -
ring van het kader door richtlijnen 
op te stellen voor het beheer van de 
regionale investeringsfaciliteiten15.
20 
Terwijl de Commissie op dit gebied 
enige vorderingen heeft gemaakt, 
werden projecten in het algemeen 
geïnitieerd door financiële instellingen 
en heeft de Commissie eerder gerea -
geerd op deze voorstellen en de daar -
uit voorkomende subsidie  aanvragen 
dan dat zij zelf actief overging tot 
het voorbereiden ter selectie van 
projecten.13 Verordening (EU) nr. 966/2012 
van het Europees Parlement 
en de Raad van 25 oktober 
2012 tot vaststelling van de 
financiële regels van 
toepassing op de algemene 
begroting van de Unie en tot 
intrekking van Verordening 
(EG, Euratom) nr. 1605/2002 
(PB L 298 van 26.10.2012, 
blz. 1).
14 Een nieuwe titel VIII, Financiële 
instrumenten is toegevoegd.
15 Praktische richtlijnen waarmee 
partnerlanden geholpen zijn 
bij het doorgronden van de 
vereisten die zijn verbonden 
aan het aanvragen en 
indienen van WBIF- projecten 
bestaan sinds 2012.
14 Opmerkingen
21 
Het secretariaat van het ITF staat on -
der beheer van de EIB (zie paragraaf 8). 
Gezien het feit dat de EIB projecten 
financiert en ongeacht het feit dat het 
secretariaat losstaat en is afgeschermd 
van de bankactiviteiten van de EIB, 
is dit een kwestie die moet worden 
aangepakt.
Passende projecten zijn 
geselecteerd, maar in de 
beoordeling door de Com ‑
missie wordt niet voldoende 
aandacht besteed aan de  
toegevoegde waarde van en 
het bedrag aan EU‑subsidies
Selectie van projecten voor 
subsidiehulp
22 
Met het aanwijzings- en selectiepro -
ces voor projecten konden voldoende 
subsidieaanvragen geschikt worden 
gemaakt voor financieringstoewijzing 
binnen het geplande tijdskader. De 
goedgekeurde projecten waren rele -
vant voor de ontwikkelingsbehoeften 
van de betrokken regio’s en landen.23 
Om een subsidie aan te vragen bij een 
regionale investeringsfaciliteit moeten 
financiële instellingen een subsidie -
aanvraagformulier indienen16. Hoewel 
de verstrekte informatie in de loop 
der tijd uitvoeriger en gedetailleerder 
werd, is de informatie die werd aange -
leverd door de financiële instellingen 
voorafgaand aan de goedkeuring van 
de subsidieaanvraag te algemeen voor 
een goede besluitvorming door de 
uitvoerende organen van de regionale 
investeringsfaciliteiten. Gekwanti -
ficeerde gegevens ontbraken over 
leenvoorwaarden, concessionaliteit 
(zie tekstvak 1 ) en uitvoerbaarheid 
(zie tekstvak 2  voor een voorbeeld). 
Bovendien was de verwachte toe -
gevoegde waarde van de subsidie -
toekenning niet goed geformuleerd, 
gestructureerd of gekwantificeerd.16 Het „standaard project -
indienings  formulier” in het 
geval van de geografische 
investeringsfaciliteiten die 
worden beheerd door 
EuropeAid, het „aanvraag -
formulier projectsubsidie” 
voor het WBIF en het 
„Voorblad” voor het ITF.
ITF‑project  — Herstel van stroomvoorziening in Benin en Togo
Het project betrof de aanleg en het herstel van elektriciteitsleidingen en onderstations voor een totaal van 
85,7  miljoen  euro. Het project was gericht op een verbetering van de betrouwbaarheid en de efficiëntie van 
de elektriciteitsvoorziening in Benin en Togo. Het ITF kende een rentesubsidie toe van 12,25 miljoen euro 
waarmee een concessionaliteitsniveau van 35 % kon worden gehaald, zoals vereist door het IMF (zie 
tekstvak 1 ).
Onvoldoende informatie verstrekt door de financiële instelling
Het subsidieaanvraagformulier dat wordt verstrekt door de financiële instellingen bevat geen cijfers over de 
financiële en economische haalbaarheid van het project, concessionaliteit en de afstemming van het pro -
ject op de behoeften van het land terwijl al deze informatie beschikbaar was in de dossiers van de financiële 
instellingen. Bovendien was het formulier onduidelijk over de verwachte toegevoegde waarde van de ITF-sub -
sidie. Zonder deze informatie kon de Commissie geen adequaat oordeel vellen over de subsidieaanvraag.Tekstvak 2
15 Opmerkingen
17 De informatie die noodzakelijk 
is om dit te berekenen was 
niet beschikbaar voor de 
andere regionale 
investerings  faciliteiten.
18 Voor financiële instellingen 
bestaat echter de 
mogelijkheid om een 
zogenaamde verklaring van 
„in beginsel goedgekeurd” 
aan te vragen bij het 
uitvoerend comité.24 
Een onderliggende reden waarom de 
door de financiële instellingen gele -
verde informatie beperkt was, was dat 
de projecten zich bij het opstellen van 
de subsidieaanvragen vaak nog in een 
voorlopige fase bevonden. De finan -
ciële instellingen nemen pas in een 
later stadium, dat wil zeggen na het 
haalbaarheidsonderzoek, een besluit 
over hun leningen. Hun besluiten wa -
ren daarom gebaseerd op informatie 
die beter en meer gedetailleerd was 
dan de informatie waarover de Com -
missie beschikte bij het beoordelen 
van de subsidieaanvragen.
25 
Ofschoon hiervoor geen specifieke 
richtlijnen bestaan, heeft de Com -
missie haar beoordeling van subsi -
dieaanvragen in de loop der jaren 
verbeterd. Toch blijven de beoorde -
lingen voornamelijk gebaseerd op de 
informatie die wordt gegeven in het 
subsidieaanvraagformulier en zijn de 
beoordelingen om die reden beperkt. 
Bij de onderzochte projecten werd in 
de beoordelingen weinig aandacht 
besteed aan de concessionaliteit, de 
houdbaarheid van de schuld, het sub -
sidiebedrag of de economische haal -
baarheid. De Commissie heeft geen 
criteria vastgesteld voor economische 
haalbaarheid. De Commissie beschikt 
niet over duidelijke regels of richt -
lijnen over welk soort ontwikkelings -
investeringen zou moeten worden 
gefinancierd via subsidies, leningen of 
een samenvoeging van die twee.
26 
De Commissie heeft de desbetref -
fende EU -delegaties steeds meer bij 
haar evaluaties betrokken door ze te 
raadplegen bij het beoordelen van 
subsidieaanvragen. Het onderzoek van 
de Rekenkamer van projecten en inter -
views met personeelsleden van de de -
legaties wezen uit dat deze betrokken -
heid nog steeds niet voldoende was, 
met name tijdens de identificatiefase. 
Slechts 59 % van de 22 EU -delegaties die geantwoord hebben op de en -
quête van de Rekenkamer verklaarde 
te zijn geconsulteerd bij het identifi -
catieproces van projecten met gecom -
bineerde financiering. Hierdoor waren 
de delegaties slechts beperkt betrok -
ken bij de projecten. Niettemin heeft 
de Commissie, wanneer financiële 
instellingen een subsidie aanvroegen, 
aan de meeste delegaties gevraagd 
om voor hun respectieve landen hun 
visie te geven op de geselecteerde 
projecten.
27 
Het gemiddelde aantal dagen vanaf 
opname in de reeks tot de uiteindelijke 
goedkeuring door de bestuursraad is 
215 voor het ITF, 257 voor de LAIF en 
290 voor de NIF17. In de LAIF en de NIF 
was voor elk project een voorlopige 
en een definitieve goedkeuring nodig 
op zowel technisch als bestuursniveau, 
wat veel tijd heeft gevergd. Deze 
procedure lag voor het ITF iets een -
voudiger omdat hier geen voorlopige 
goedkeuring was vereist18.
Selectie van subsidiesoort en 
‑bedrag
28 
De gekozen subsidiesoorten (zie 
paragraaf 1) waren passend gezien de 
bedoelde toegevoegde waarde ervan. 
Alleen het ITF verschafte rentesubsi -
dies; bij de andere regionale investe -
ringsfaciliteiten is dit niet gebeurd, 
hoewel dit was toegestaan binnen het 
regelgevings- en contractuele kader.
16 Opmerkingen
19 Zoals reeds opgemerkt door 
de Rekenkamer in paragraaf 
3.2 van Speciaal verslag 
nr. 3/1999 over het beheer en 
het toezicht op rentesubsidies 
door de Commissie (PB C 217 
van 29.7.1999, blz. 1).29 
Elf van de 30 door de Rekenkamer 
onderzochte subsidies waren erop 
gericht te verzekeren dat de lening 
tegemoet kwam aan het door het 
IMF vereiste minimale concessionali -
teitsniveau van 35 % (zie tekstvak 1 ). 
Voor zeven van deze elf subsidies kon 
de Rekenkamer van de Commissie of 
de financiële instellingen geen be -
wijs verkrijgen waaruit bleek dat het 
concessionaliteitsniveau niet hoger 
was dan noodzakelijk om aan de eisen 
van het IMF tegemoet te komen. In 
één geval overschreed het concessio -
naliteitsniveau het minimum van 35 % 
zonder dat de Commissie daarvan op 
de hoogte gesteld is.
30 
In de gevallen waarin het voldoen aan 
de belangrijkste criteria van het IMF 
niet de belangrijkste doelstelling was, 
bestonden er geen vastgestelde crite -
ria voor het bepalen van de subsidie -
bedragen. In de onderzochte gevallen 
was het vaak onduidelijk hoe men tot 
de bedragen gekomen was. Bovendien 
achtte de Commissie het niet nood -
zakelijk om uitgebreid te controleren 
hoe de door de financiële instellingen 
aangevraagde subsidiebedragen wa -
ren berekend.
31 
In theorie konden financiële instel -
lingen een rentepercentage vaststel -
len dat hoger was dan normaal en dit 
percentage laten aanvaarden door de 
begunstigde door een subsidie toe 
te voegen aan het financiële pakket. 
Bijgevolg bestaat het risico dat het 
voordeel van subsidies niet volledig 
ten goede komt aan de begunstigde. 
Ofschoon de financiële instellingen 
die actief zijn in de ontwikkelingshulp 
verantwoordelijk zijn voor het bieden 
van de meest passende financierings -
voorwaarden kan noch de Commissie, 
noch de Rekenkamer uitsluiten dat 
dit risico zich kan voordoen omdat 
de Commissie noch de Rekenkamer 
beschikken over de middelen om dit te onderzoeken ten gevolge van de 
vertrouwelijkheid die het bepalen van 
rentepercentages omgeeft19.
De Commissie betaalt onno ‑
dig hoge voorschotten uit
32 
Na de goedkeuring van subsidies en 
de ondertekening van overeenkom -
sten werden aanzienlijke voorschotten 
uitbetaald. De Commissie had de gel -
den beschikbaar en heeft deze overge -
maakt voordat ze nodig waren. De be -
gunstigde heeft deze gelden langzaam 
gebruikt omdat het tijd kostte om de 
projecten op te zetten, om de nodige 
diensten en werkzaamheden te con -
tracteren en vanwege de duur van de 
uitvoering. De overgemaakte gelden 
bleven daarom voor lange periodes 
ongebruikt, hetgeen in strijd is met het 
beginsel van goed financieel beheer 
(zie tekstvak 3  voor een voorbeeld). 
Bijgevolg geeft de resultatenrekening 
van de begrotingsuitvoering geen 
actueel beeld van de onderliggende 
activiteit van de faciliteit.
33 
Voor het ITF maakt de Commissie 
gelden over naar het fonds en vervol -
gens maakt de EIB als beheerder van 
het fonds subsidies over van het fonds 
naar de leidende financiële instelling. 
De raad van bestuur van het ITF fiat -
teert subsidies voor een totaal dat het 
in kas beschikbare saldo niet over -
schrijdt. Met deze voorzichtige aanpak 
verzekert het ITF dat het in staat is aan 
zijn verplichtingen te voldoen. Aange -
zien het tijd kost voordat de projec -
tuitvoering werkelijk op gang komt, zal 
de begunstigde de bedragen pas na 
enkele jaren uitgeven. Bijgevolg staat 
een groot bedrag aan geld jarenlang 
ongebruikt op de bankrekening van 
het fonds (zie de figuur ).
17 Opmerkingen Figuur ITF‑cashflowbewegingen
Bron:  ITF-secretariaat.NIF‑project — Tweede fase van het Tunis‑snelspoornetwerk
Met dit project van 550  miljoen  euro wordt de bouw gefinancierd van prioritaire onderdelen voor twee 
nieuwe lijnen van het hogesnelheidsstadsspoornetwerk van Tunis. Met de NIF -subsidie van 28 miljoen euro 
wordt technische bijstand geleverd aan de aanbestedende dienst en de toezichthouder.
Onnodig hoog voorschot van de NIF‑subsidie
In 2010 heeft de Commissie de volledige subsidie overgemaakt aan de begunstigde. De financiële instel -
lingen keerden hun leningen pas uit op het moment dat de begunstigde de gelden nodig had. Omdat bij 
de uitvoering van het project aanzienlijke vertraging optrad, vond de eerste uitbetaling van de lening pas 
plaats in 2013. Ten gevolge van de vertragingen bleef 24,5 miljoen van de NIF -subsidie voor meer dan drie jaar 
ongebruikt.Tekstvak 3
0100200300400500600700
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013Contanten(miljoen euro) 
Cumulatieve kasinstroom
Cumulatieve kasuitstroom
18 Opmerkingen
In het geval van subfacili ‑
teiten waren de criteria  
voor het toekennen van  
subleningen vaag of ruim
34 
Voor de acht subfaciliteiten (zie para -
graaf 11) die zijn onderzocht door de 
Rekenkamer (zie bijlage VIII ) bestond 
er geen voorschrift dat bepaalde dat 
de door de subfaciliteiten te financie -
ren activiteiten tevoren en afzonderlijk 
moeten worden goedgekeurd door 
de Commissie en in slechts één geval waren deze activiteiten goedgekeurd 
door de financiële instelling. Tege -
lijkertijd waren de criteria voor de 
selectie van activiteiten die in aanmer -
king kwamen voor subleningen in het 
merendeel van de gevallen20 vaag of 
erg ruim geformuleerd, zonder ver -
melding van de betrokken sectoren en 
prioriteiten. De Commissie had daarom 
geen zekerheid dat bij de uitgaven 
is uitgegaan van EU -prioriteiten (zie 
tekstvak 4  voor een voorbeeld).20 Met uitzondering van de 
faciliteit geothermische 
risicobeperking.
NIF‑project — Mkb‑financieringsfaciliteit
De mkb (midden- en kleinbedrijf)-financieringsfaciliteit die beschikte over een totaal van 150 miljoen euro om 
toe te wijzen, bestond uit twee componenten. Met de eerste component werd technische ondersteuning ge -
leverd aan de lokale financiële partnerinstellingen en werd een faciliteit geboden voor het delen van risico’s 
van verlies op de leenportefeuilles. De tweede component bood technische bijstand en rentevrije leningen 
teneinde rentepercentages terug te brengen en het verlies/risico door deling op te vangen. De NIF-subsidie 
voor dit project bedroeg 15 miljoen euro.
Ruime criteria voor het selecteren van door de subfaciliteit te financieren activiteiten
Op het subsidieaanvraagformulier dat is verschaft door de financiële instellingen werd niet duidelijk aangege -
ven op welk niveau de subleningen moesten worden goedgekeurd. Ook werd niet aangegeven wat de verant -
woordelijkheid was van de voornaamste financier bij het beoordelings- en selectieproces. Er bestond voor het 
selectieproces geen bepaling dat er rekening moest worden gehouden met de EU -prioriteiten. De criteria voor 
in aanmerking komende projecten waren zo gesteld dat investeringen in alle sectoren werden geaccepteerd. 
Bovendien waren verslagleggingsvereisten voor de follow -up van projecten niet duidelijk gespecificeerd.Tekstvak 4
De Commissie hield in wis ‑
selende mate toezicht op de 
uitvoering van de subsidies
35 
De secretariaten van de regionale 
investeringsfaciliteiten zijn verant -
woordelijk voor het algemeen fi -
nancieel toezicht op de faciliteiten. 
De financiële instellingen houden 
toezicht op de uitvoering van de 
projecten zelf. Op Commissieniveau ligt de verantwoordelijkheid voor 
de follow -up van subsidies bij de 
EU-delegaties. De mate van follow -up 
verschilde als gevolg van het ontbre -
ken van duidelijke interne richtlijnen 
(zie paragraaf 19) en de verschillende 
niveaus van betrokkenheid van de 
delegaties bij de aanwijzing van pro -
jecten (zie paragraaf 26). Bovendien 
waren contractuele regelingen met 
de financiële instellingen voor het 
verschaffen van informatie onduidelijk 
en niet veeleisend genoeg.
19 Opmerkingen
36 
Toezicht op de prestaties is tot dusver 
beperkt en ongestructureerd geweest. 
Binnen het EU -platform voor blen -
ding in externe samenwerking wordt 
een op resultaat gericht toezichts -
systeem ontwikkeld waarin een reeks 
standaard  indicatoren voor toezichts -
doeleinden is opgenomen.
37 
Zoals ook bij andere ontwikkelings -
projecten die door de EU worden 
gefinancierd, heeft de Commissie 
steekproefsgewijs een aantal projec -
ten met gecombineerde financiering 
gekozen voor het resultaatgericht 
toezicht (Result Oriented Monitoring, 
ROM). Dit onderzoek bestond uit korte, 
doelgerichte beoordelingen op locatie 
door externe deskundigen volgens 
een consistente methodologie. In de 
ROM -beoordeling is gekeken naar vele 
aspecten van projectuitvoering op ba -
sis van vijf criteria: relevantie, doelma -
tigheid, doeltreffendheid, potentiële 
invloed en waarschijnlijke houdbaar -
heid. De beoordeling was echter niet 
specifiek gericht op de toegevoegde 
waarde van de subsidies. Wat betreft 
de resultaten van de ROM’s was het 
niet duidelijk of de financiële instelling 
of de EU -delegatie geacht werd actie 
te ondernemen naar aanleiding van de 
conclusies en aanbevelingen. Projec -
ten die werden ondersteund door het 
ITF waren echter niet onderworpen 
aan het ROM.Tot dusver zijn de 
beoogde voordelen  
van het combineren  
van subsidies en leningen 
niet volledig bereikt
38 
De Rekenkamer heeft onderzocht in 
welke mate de beoogde voordelen 
van het combineren van subsidies en 
leningen zijn bereikt. Hieronder val -
len het aantrekken van aanvullende 
financiering die geen subsidie is, de 
betrokkenheid bij de formulering 
van het beleid, invloed op de manier 
waarop projecten worden opgezet en 
beheerd, verbetering van de donor -
coördinatie en verbetering van de 
zichtbaarheid van de Europese ontwik -
kelingshulp (zie paragraaf 4).
De noodzaak van een sub ‑
sidie voor het afsluiten van 
een leningovereenkomst is 
slechts aangetoond voor de 
helft van de onderzochte 
projecten
39 
Projecten die steun hebben ontvangen 
van de regionale investeringsfacilitei -
ten trokken ook aanzienlijke financie -
ring aan van niet -Europese financiële 
instellingen en van begunstigden. 
Waar het de steekproef van projec -
ten betreft die door de Rekenkamer 
is onderzocht, leverden de Europese 
financiële instellingen samen 45 % van 
de totale investeringskosten. Zo’n 20 % 
werd opgebracht door niet -Europese 
financiële instellingen en 25 % kwam 
van eigen bijdragen van begunstig -
den. Bijdragen van begunstigden 
zijn een goede praktijk teneinde te 
verzekeren dat de begunstigden 
verantwoordelijkheid nemen voor de 
investeringen. De financiering kwam 
dus in het algemeen van institutionele 
ontwikkelingsbanken en het percen -
tage leningen uit de particuliere sector 
is tot nu toe laag geweest.
20 Opmerkingen
21 Dit komt overeen met  
18 % van de door het ITF 
toegezegde bedragen,  
10 % door de NIF toegezegde 
bedragen en 35 % van de door 
het WBIF toegezegde 
bedragen.
ITF‑project — Vliegveld Maputo
Tijdens de voorbereidende fase van de werkzaamheden aan het internationale vliegveld van Maputo  
(Mozambique) heeft het ITF adviesdiensten gefinancierd. De geplande investering betreft het herstel en de 
verbetering van de startbanen, de taxibanen en de grondverlichting van het vliegveld. De kosten voor de 
advies  diensten bedroegen 0,6  miljoen  euro. De adviesdiensten bestonden uit een haalbaarheidsstudie naar 
de opzet van het project en de voorbereidingen van het aanbestedingsproces.
Door goede praktijken van technische ondersteuning gedurende de pre‑investeringsfase kan vermogen 
worden aangetrokken voor de financiering van een investering
Met de technische ondersteuning is het project succesvol voorbereid. De investeringskosten van 52  mil -
joen  euro zijn gefinancierd door leningen die werden verstrekt door Europese financiële instellingen. Bouw -
werkzaamheden zullen in de tweede helft van 2014 starten.Tekstvak 540 
Het ITF heeft voorzien in rentesub -
sidies met als doel de lening van de 
financiële instelling te laten voldoen 
aan de concessionaliteitseis van het 
IMF (zie paragraaf 29). Door deze sub -
sidie kon de investering plaatsvinden. 
Aan het einde van 2013 gold dit als 
doelstelling voor 14 van de 71 projec -
ten waarvoor ITF-steun is toegewezen. 
Het ging om 217 miljoen euro van 
een totaal van 494 miljoen euro dat is 
toegewezen door het ITF.41 
Uit de regionale investeringsfacilitei -
ten werd ook een belangrijk aantal 
activiteiten gefinancierd in de pre -in-
vesteringsfase. Het ging hier vooral om 
studies, zoals haalbaarheidsstudies die 
noodzakelijk zijn voor de opzet van 
een investeringsproject en waarvoor 
financiële instellingen in het algemeen 
slechts beperkte financiële middelen 
beschikbaar hadden. Bij 46 % van de 
onderzochte ITF- projecten was sprake 
van dit soort projecten; 20 % van de 
onderzochte NIF- projecten en 70 % 
van alle WBIF- projecten21. De overgro -
te meerderheid van deze studies heeft 
geleid of zal hoogstwaarschijnlijk lei -
den tot werkelijke investeringsprojec -
ten. Tot op zekere hoogte kan worden 
gesteld dat deze studies de door een 
lening gefinancierde investering mo -
gelijk hebben gemaakt (zie  tekstvak 5  
voor een voorbeeld).
42 
Voor 15 van de 30 projecten die door 
de Rekenkamer zijn onderzocht, 
bestond geen overtuigende analyse 
waarin werd aangetoond dat de sub -
sidie noodzakelijk was om een lening -
overeenkomst te kunnen krijgen (zie 
bijlage IX ). Afhankelijk van de betrok -
ken zaak bestonden aanwijzingen dat de investeringen ook gedaan zouden 
zijn zonder de subsidie:
a) in één geval was het doel van de 
subsidie om de lening te laten 
voldoen aan de concessionaliteits -
eisen, terwijl het begunstigde land 
niet langer gebonden was aan de 
IMF- regels inzake zachte leningen;
21 Opmerkingen
b) in twee gevallen werd een aan -
zienlijk deel van de investering 
direct gefinancierd door het EOF. 
Een subsidie was daarom niet no -
dig om van het leningpakket een 
zachte lening te maken;
c) in vier gevallen was de subsidie 
marginaal in vergelijking tot de 
totale investeringskosten en droeg 
de subsidie niet significant bij aan 
de toename van het globale finan -
ciële rendement van het project;
d) in één geval was het project ook 
zonder de subsidie financieel 
haalbaar;
e) in één geval achtte de regering het 
van groot belang een investering 
te doen met een sterk profiel en 
milieuvoordelen, ofschoon het 
financiële rendement erg laag was. 
Ook zonder het toekennen van 
een subsidie zou de regering zich 
verplicht hebben om mogelijke 
toekomstige verliezen te dekken;
f) in vijf gevallen heeft de subsidie 
voornamelijk gediend om de 
financiële instellingen te helpen 
bij het voorstellen van een finan -
cieel pakket dat waarschijnlijk zou 
worden geaccepteerd door de 
regeringen van de begunstigde 
landen, bijvoorbeeld door het pak -
ket vergelijkbaar te maken met het 
aanbod van andere financiers voor 
de betreffende projecten;
g) in één geval ging het om het 
opzetten van een subfaciliteit voor 
het bieden van ondersteuning bij 
kredietverbetering. De subfaci -
liteit bestond uit twee identieke 
producten waarvan er één ook 
succesvol kon functioneren zonder 
subsidieverlening.De mogelijkheden om de 
Commissie te betrekken 
bij de formulering van het 
beleid en bij de manier 
waarop projecten werden 
opgezet en beheerd, zijn niet 
volledig benut
43 
Subsidies van regionale investerings -
faciliteiten hebben vaak een positief 
effect op de opzet en het beheer van 
projecten (zie paragraaf 3). Voor de 
dertig projecten die de Rekenkamer 
heeft onderzocht, is dit op verschil -
lende manieren bereikt, afhankelijk 
van het project:
a) in elf gevallen maakte de subsidie 
het mogelijk om projectcompo -
nenten in te voeren die anders 
waarschijnlijk niet gefinancierd 
waren. Voorbeelden van dergelijke 
componenten zijn nuttige techni -
sche bijstand en het leggen van de 
nadruk in het project op de armste 
bevolkingsgroepen (zie tekstvak 6  
voor een voorbeeld);
b) in drie gevallen was de Commis -
sie rechtstreeks betrokken bij het 
opzetten van het project omdat 
zij het projectvoorstel had opge -
steld, de haalbaarheidsstudie had 
gefinancierd en/of het project had 
gecofinancierd door middel van 
een rechtstreekse bijdrage;
c) in twee gevallen werd met de 
subsidie een haalbaarheids -
studie gefinancierd, die elk een 
belangrijk element vormden bij 
het nemen van een besluit over 
de aard en de reikwijdte van 
investeringsprojecten;
d) in één geval maakte de subsidie 
het mogelijk om de reikwijdte 
van het project aanzienlijk te 
verbreden.
22 Opmerkingen
44 
In de overige dertien projecten die de 
Rekenkamer heeft onderzocht, was er 
echter geen bewijs dat de bijdragen 
van de regionale investeringsfacili -
teiten enige invloed hadden gehad 
op de wijze waarop projecten waren 
opgezet.
45 
Van de door de Rekenkamer onder -
zochte projecten heeft de subsidie in 
tien gevallen ook een positief effect 
gehad op het beleid van het begun -
stigde land in de betrokken sector. 
In de meeste gevallen versterkte de 
subsidie een reeds bestaande beleids -
dialoog met de Commissie in de sector 
waarin de projecten werden uitge -
voerd. Het potentieel van beleidsdia -
loog was groter wanneer de subsidie 
leidde tot het aantrekken van aanvul -
lende financiering (zie paragraaf 42).46 
In de overige twintig projecten was 
er geen bewijs dat subsidies een 
breder effect hebben gehad op het 
beleid in de sector waarin de steun 
werd verleend. Wanneer de financiële 
instellingen voorwaarden koppelden 
aan hun leningen, hadden deze in de 
meeste gevallen rechtstreeks betrek -
king op de uitvoering van het project. 
De Commissie was niet betrokken bij 
het toezicht op en de beoordeling van 
de naleving en verlangde in de meeste 
gevallen niet van de regionale inves -
teringsfaciliteiten dat ze voorwaarden 
stelden aan de subsidies in verband 
met het beleid van de betrokken 
sectoren.ITF‑project — Lake Victoria Water ‑ en sanitaire voorzieningen  — Kampala 
Watervoorzieningen
Het doel van het project was om de financiële en operationele capaciteit van de National Water and Sewerage 
Corporation in Kampala (Uganda) te versterken. Beoogd werd om de betrouwbaarheid van en de toegang tot 
watervoorzieningsdiensten te verbeteren voor de bevolking van Kampala en de omliggende gebieden. De 
totale kosten van het project bedroegen 212 miljoen euro. Het ITF financierde technische bijstand voor een 
bedrag van 8 miljoen euro ten behoeve van de projectvoorbereiding, evenals een rentesubsidie van 14 mil -
joen euro, waardoor het door het IMF vereiste concessionaliteitsniveau van 35 % werd bereikt.
Goede praktijk inzake het effect op de opzet van het project
Door de focus van het project op armoedebestrijding genereerde de subsidie sociale baten. In het bijzonder 
resulteerde het project in een verbetering van de drinkwatervoorziening en ander sanitaire basisvoorzienin -
gen in de armere gebieden rond Kampala. De subsidiebaten werden overdragen aan de eindbegunstigden 
door de armste huishoudens tegen verlaagde tarieven van water te voorzien. Zonder de subsidiefinanciering 
zou het project zich uitsluitend op rijkere gebieden hebben gericht.Tekstvak 6
23 Opmerkingen
Het combineren van sub ‑
sidies en leningen heeft de 
donor coördinatie verbeterd, 
maar de zichtbaarheid van 
de EU‑financiering is tot  
dusver beperkt
Donorcoördinatie
47 
De regionale investeringsfaciliteiten 
bevorderen de coördinatie tussen 
ontwikkelingspartners door voor de 
financiële instellingen een kader te 
scheppen om elkaar te ontmoeten en 
hun investeringsplannen te bespreken 
en hun inspanningen te coördineren 
op een wijze die de uitvoering van de 
afzonderlijke projecten zelf overstijgt. 
Dit is een goede ontwikkelingspraktijk 
die in overeenstemming is met de be -
ginselen van de Verklaring van Parijs22.
48 
Van de 38 investeringsprojecten van 
het ITF en de 73 projecten van de NIF23 
waaraan de raden van bestuur eind 
2013 subsidies hadden toegekend, 
ontvingen respectievelijk 26 en 52 pro -
jecten leningen uit meer dan één bron.
49 
De samenvoeging maakte de financie -
ring van grote projecten mogelijk door 
binnen individuele projecten verschil -
lende financieringsbronnen met elkaar 
te combineren. Eind 2013 hadden het 
ITF en de NIF steun toegezegd aan 
respectievelijk 22 en 26 investerings -
projecten die leningen met een totale 
waarde van meer dan 100  miljoen  euro 
ontvingen. Deze projecten hadden 
moeilijk door één enkele financiële in -
stelling kunnen worden gefinancierd.
50 
Het door drie Europese financiële 
instellingen ontwikkelde initiatief  
„Wederzijds vertrouwen” (Mutual 
Reliance Initiative — MRI) heeft de samenwerking en coördinatie verder 
versterkt. Het initiatief bestaat in een 
formeel kader dat in 2009 is opge -
zet door het AFD, de EIB en de KfW 
teneinde de doeltreffendheid van de 
cofinanciering van ontwikkelingspro -
jecten te vergroten. De belangrijkste 
kenmerken ervan zijn de delegatie 
van de meeste taken aan de leidende 
financier van een project en de weder -
zijdse erkenning van procedures. Dit 
vermindert de transactiekosten voor 
de begunstigde, hetgeen in overeen -
stemming is met de beginselen voor 
de doeltreffendheid van steun. De 
afzonderlijke financiële instelling blijft 
echter verantwoordelijk voor het ne -
men van besluiten en het sluiten van 
contracten.
Zichtbaarheid van 
EU‑financiering
51 
Het regelgevingskader van de regi -
onale investeringsfaciliteiten omvat 
algemene voorschriften met betrek -
king tot de zichtbaarheid van finan -
ciering 24. Het belangrijkste beginsel 
is dat de leidende financier zorgt voor 
een zichtbaarheid van de EU die ten 
minste gelijkwaardig is aan de eigen 
zichtbaarheid. Contractuele regelingen 
ten aanzien van individuele projec -
ten bevatten vaak ook bepalingen 
inzake de noodzaak van een adequate 
zichtbaarheid25, hoewel concrete 
regels of instructies ontbreken. Uit het 
onderzoek door de Rekenkamer van 
individuele projecten en de enquête 
onder EU -delegaties blijkt dat de fi -
nanciële instellingen tot dusver slechts 
voor een beperkte zichtbaarheid van 
EU-subsidies in projecten met gecom -
bineerde financiering hebben ge -
zorgd. Hiervoor bestaan verschillende 
onderliggende redenen:
a) het contractuele kader bevat geen 
duidelijke en concrete regels of 
instructies voor financiële instellin -
gen inzake zichtbaarheid;22 In de Verklaring van Parijs 
(2005) worden de volgende 
beginselen genoemd om 
steun doeltreffender te 
maken: betrokkenheid, 
afstemming, harmonisatie, 
resultaatgericht beheer en 
wederzijdse verantwoording.
23 Zonder rekening te houden 
met de 33 ITF- en de 18 NIF - 
pre-investeringsprojecten  
(zie paragraaf 41).
24 Bijvoorbeeld in artikel 10 van 
de overeenkomst waarin de 
uitvoeringsregels voor het ITF 
zijn vastgelegd en para -
graaf 13 van de kaderovereen -
komst van de NIF tussen de 
 financiële instellingen en de 
Commissie.
25 In geval van faciliteiten van 
het NIF-type bevatten alle 
bijdrageovereenkomsten een 
clausule die de financiële 
instelling uitdrukkelijk 
verplicht om de steun van de 
Europese Unie via de NIF te 
vermelden.
24 Opmerkingen
b) met uitzondering van de hand -
leiding voor de communicatie 
over en zichtbaarheid van externe 
acties van de EU (Communica -
tion and Visibility Manual for EU 
External Actions), die is opgesteld 
ten behoeve van door de Commis -
sie uitgevoerde projecten, zijn er 
momenteel geen speciale, aan de 
specifieke kenmerken van samen -
voeging aangepaste regels of 
richtsnoeren;
c) behoudens enkele gevallen wordt 
er geen budget toegekend aan 
zichtbaarheid;
d) verslaglegging over de inspannin -
gen om voor zichtbaarheid van de 
EU te zorgen is niet verplicht.
52 
De Commissie is momenteel bezig met 
het opvoeren van haar inspanningen 
om de zichtbaarheid van de EU in pro -
jecten met gecombineerde financiering 
te vergroten. In de meest recente versie 
van het subsidieaanvraagformulier 
moeten de geplande communicatie- 
en zichtbaarheidsactiviteiten worden 
beschreven. Bovendien heeft de Com -
missie in enkele gevallen verlangd dat 
financiële instellingen een communi -
catieplan overlegden, wat een goede 
praktijk is. Hoewel duidelijke richtsnoe -
ren ontbreken, hebben enkele EU -de-
legaties het initiatief genomen om de 
publicatie van subsidies van regionale 
investeringsfaciliteiten te bevorderen.
25
 Conclusies en 
aanbevelingen
Conclusies
53 
De Rekenkamer concludeert dat de 
samenvoeging van subsidies van 
regionale investeringsfaciliteiten met 
leningen van financiële instellingen 
om het externe beleid van de EU te 
ondersteunen over het algemeen 
doeltreffend is geweest. De opzet van 
de regionale investeringsfaciliteiten is 
goed, maar de potentiële voordelen van 
deze samenvoeging zijn als gevolg van 
tekortkomingen in het beheer door de 
Commissie niet volledig gerealiseerd.
54 
De regionale investeringsfaciliteiten zijn 
door de Commissie — samen met de 
lidstaten — met succes geïnitieerd en 
de algemene opzet ervan is passend. Er 
is een aantal Europese financiële instel -
lingen aangetrokken die voldoende 
projecten voor de beschikbare finan -
ciering hebben geïdentificeerd. De ge -
controleerde projecten waren relevant 
voor de ontwikkelingsbehoeften van 
de betrokken regio’s en landen. Hoewel 
de soorten subsidies passend waren, 
was de evaluatie van de subsidieaanvra -
gen door de Commissie gebaseerd op 
onvolledige informatie en werd daarbij 
onvoldoende aandacht besteed aan de 
toegevoegde waarde van de subsidies. 
Nadat subsidies waren goedgekeurd, 
waren de uitbetaalde voorschotten 
onnodig hoog en zorgde het toezicht 
door de Commissie er niet voor dat de 
toegevoegde waarde van de subsidies 
in alle gevallen werd verwezenlijkt.55 
De regionale investeringsfaciliteiten 
vergemakkelijkten de coördinatie tus -
sen ontwikkelingspartners op verschil -
lende niveaus, wat het mogelijk heeft 
gemaakt om projecten te financieren 
die te groot zouden zijn geweest voor 
één enkele donor of financiële instel -
ling. De andere potentiële voordelen 
van het combineren van subsidies en 
leningen zijn echter nog niet volledig 
gerealiseerd. In de helft van de geval -
len heeft samenvoeging het mogelijk 
gemaakt om leningen af te sluiten, 
bijvoorbeeld door er zachte leningen 
van te maken in overeenstemming met 
de IMF- vereisten. In de andere helft van 
de gevallen was er echter geen overtui -
gende analyse beschikbaar die aantoon -
de dat een subsidie nodig was om de 
financiële instellingen ertoe te brengen 
de leningen af te sluiten. Voorts heeft 
de Commissie het potentieel voor een 
positief effect op de wijze waarop de 
projecten werden opgezet of voor een 
breder effect op het beleid voor de 
sector niet volledig benut. De zicht -
baarheid van de EU -steun is tot dusver 
beperkt gebleven, hoewel de Commis -
sie inmiddels actie heeft ondernomen 
om deze situatie te verbeteren.
Aanbevelingen
56 
Na zeven jaar ervaring met de regionale 
investeringsfaciliteiten streeft de Com -
missie ernaar om de opzet en werking 
ervan te verbeteren, bijvoorbeeld door 
richtsnoeren op te stellen en deel te ne -
men aan het EU -platform voor blending 
in externe samenwerking („EU Platform 
for Blending in External Cooperation”). 
De Rekenkamer verzoekt de Commissie 
om daarbij rekening te houden met de 
volgende aanbevelingen.
26 Conclusies en aanbevelingen
57 
De Commissie zou ervoor moeten zor -
gen dat de toewijzing van EU -subsidies 
is gebaseerd op een gedocumenteerde 
beoordeling van de uit de subsidies 
resulterende toegevoegde waarde voor 
de verwezenlijking van de EU -doel -
stellingen op het gebied van ontwik -
kelingsbeleid, nabuurschapsbeleid en 
uitbreiding. Daarbij dient de Commissie:
a) ervoor te zorgen dat adequate 
richtsnoeren worden vastgesteld en 
ten uitvoer worden gelegd om de 
betrokkenheid van de Commissie in 
alle fasen van het goedkeurings- en 
follow -upproces aan te sturen;
b) een proactievere rol te spelen, 
met name op het niveau van de 
EU-delegaties, bij het identificeren 
en selecteren van projecten;
c) ervoor te zorgen dat subsidieaan -
vragen die voor definitieve goed -
keuring aan raden van bestuur 
worden voorgelegd, uitsluitend 
betrekking hebben op volwassen 
projecten en volledige informatie 
bevatten. Meer specifiek zou in de 
subsidieaanvragen gedetailleerde 
informatie over de noodzaak en 
de toegevoegde waarde van de 
subsidies moeten worden vermeld 
en moeten worden verduidelijkt 
hoe de bedragen tot stand zijn 
gekomen;
d) de gemiddelde duur van het goed -
keuringsproces te verkorten door de 
systematische noodzaak van voor -
lopige goedkeuringen te evalueren.58 
De Commissie zou alleen financiering 
moeten verstrekken wanneer de begun -
stigde de middelen daadwerkelijk nodig 
heeft.
59 
De Commissie zou haar toezicht op de 
uitvoering van de EU -subsidie moeten 
verbeteren. Daarbij dient de Commissie:
a) een kader voor het meten van de 
resultaten ten uitvoer te leggen dat 
indicatoren voor de follow -up van 
het effect van EU -subsidies omvat;
b) EU-delegaties duidelijke instructies 
te geven over hun rol in het toezicht 
op de EU -steun voor projecten met 
gecombineerde financiering;
c) het ITF op te nemen in het ROM - 
proces en de ROM -methodologie 
aan te passen aan de specifieke ken -
merken van samenvoeging.
60 
De Commissie zou zich meer moeten 
inspannen om ervoor te zorgen dat 
passende zichtbaarheid wordt gegeven 
aan EU -financiering door duidelijke 
zichtbaarheidsvereisten vast te stellen 
voor financiële instellingen en door van 
EU-delegaties te eisen dat ze betrokken 
zijn bij zichtbaarheidsacties.
Dit verslag werd door kamer III onder voorzitterschap van de heer Karel PINXTEN, 
lid van de Rekenkamer, te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 
8 juli 2014.
 Voor de Rekenkamer
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 President

27
 Bijlagen
Mondiale dekking van regionale investeringsfaciliteiten
Bron:  Databanken van de secretariaten van de regionale investeringsfaciliteiten.Bijlage I
Investeringsfaciliteit voor
Centraal — Azië (IFCA)  —  2010
Subsidies (totaal): 64 mln euroLeningen (totaal): 317 mln euro
AziatischeInvesteringsfaciliteit(AIF)  —  2012
Subsidies (totaal): 36 mln euroLeningen (totaal): 358 mln euro
Investeringsfaciliteitvoor Latijns-Amerika (LAIF) —  2010
Subsidies (totaal): 190 mln euroLeningen (totaal): 4 515 mln euroCaribische Investeringsfaciliteit(CIF) — 2012
Subsidies (totaal): 35 mln euroLeningen (totaal): 67 mln euroInvesteringsfaciliteit voor hetnabuurschapsbeleid (NIF)  —  2008
Subsidies (totaal): 953 mln euroLeningen (totaal): 9 626 mln euro
Investeringsfaciliteit voorde Stille Oceaan (IFP)  —  
2012
Subsidies (totaal): n.v.t.Leningen (totaal): n.v.t.
InfrastructuurtrustfondsEU — Afrika (ITF)  — 2007
Subsidies (totaal): 762 mln euroLeningen (totaal): 4 549 mln euroInvesteringskader voorde WestelijkeBalkan (WBIF)  —  2008
Subsidies (totaal): 302 mln euroLeningen (totaal): 2 720 mln euro
28 Bijlagen Bijlage IIDoor de Commissie vastgelegde, gecontracteerde en betaalde bedragen per regionale 
investeringsfaciliteit op 31.12.2013
(miljoen euro)
Toegezegd Vastgelegd Betaald 
ITF 638 638 459
WBIF 274 260 214
NIF1789 477 422
LAIF1179 160 78
IFCA 86 66 22
AIF 60 34 9
CIF 70 2 1
IFP 10 — —
Totalen 2 106 1 637 1 205
1 Dit bedrag omvat niet een aanvullend bedrag van 17 miljoen euro dat in 2011 is toegezegd voor de Klimaatveranderingsfaciliteit, te delen 
door de NIF en de LAIF.
Bron:  Europese Commissie.
29 Bijlagen Bijlage IIIAantal per regionale investeringsfaciliteit goedgekeurde projecten voor de periode 
2007 ‑2013
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Totalen
ITF 4 4 9 13 13 11 15 69
WBIF — 18 47 16 42 31 24 178
NIF — 14 13 15 15 18 17 92
LAIF — — — 5 3 12 5 25
IFCA — — — 1 3 3 4 11
AIF — — — — — 3 5 8
CIF — — — — — — 4 4
Totalen 4 36 69 50 76 78 74 387
Bron:  Databanken van de secretariaten van de regionale investeringsfaciliteiten.
30 Bijlagen Bijlage IVBijdragen aan de 387 door de regionale investeringsfaciliteiten goedgekeurde 
projecten voor de periode 2007 ‑2013
(miljoen euro)
ITF1WBIF NIF LAIF IFCA AIF CIF Totalen
SUBSIDIES
Investerings­
faciliteitCommissie 383 226 696 190 64 36 35 1 630
Overige donoren 114 — — — — — — 114
Nationale/Regionale Indicatieve 
Programma’s80 — 200 — — — — 280
Overige donoren 185 76 57 — — — — 318
Subsidies (totalen) 762 302 953 190 64 36 35 2 342
LENINGEN
EUMultilateraal 1 237 2 360 7 095 209 312 110 — 11 323
Bilateraal 1 127 360 2 531 1 992 5 248 37 6 300
Niet­EURegionaal 1 174 — — 2 314 — — 30 3 518
Multilateraal 826 — — — — — — 826
Bilateraal 185 — — — — — — 185
Leningen (totalen) 4 549 2 720 9 626 4 515 317 358 67 22 152
1 De bijdragen van het ITF, de Commissie en andere donoren zijn berekend naar rato van de betalingen aan het fonds.
Bron:  Databanken van de secretariaten van de regionale investeringsfaciliteiten.
31 Bijlagen Bijlage VLeningen van financiële instellingen per regionale investeringsfaciliteit voor de periode 
2007 ‑2013
(miljoen euro)
EIB EBRD AFD KfWAndere 
finan  ciële 
instellingenTotaal
ITF 1 237 — 881 246 — 2 364
WBIF 1 760 600 200 160 — 2 720
NIF 4 498 2 588 1 100 1 429 11 9 626
LAIF 209 — 823 772 397 2 201
IFCA 170 142 — 4 1 317
AIF 110 — 203 45 — 358
CIF — — 37 — — 37
Totaal 7 984 3 330 3 244 2 656 409 17 623
Bron:  Databanken van de secretariaten van de regionale investeringsfaciliteiten.
32 Bijlagen Bijlage VISteekproef van 15 onderzochte ITF ‑projecten 
(Infrastructuur  trustfonds EU ‑Afrika)
Bron:  Databanken van de secretariaten van de regionale investeringsfaciliteiten.
MALI-MAURITANIË-SENEGAL
Waterkrachtcentrale Félou
Totale kosten: 112 mln euroITF-bijdrage: 9 mln euro
VOORKUST-SIERRA LEONELIBERIA-GUINEEElektriciteitsverbinding
Totale kosten: 387 mln euroITF-bijdrage: 13 mln euro
ZAMBIA-NAMIBIË-ZUID-AFRIKACaprivi-interconnector
Totale kosten: 321 mln euroITF-bijdrage: 15 mln euroBENIN-TOGOStroomherstel
Totale kosten: 86 mln euroITF-bijdrage: 12 mln euro
ZAMBIAItezhi Tezhi
Totale kosten: 286 mln euroITF-bijdrage: 18 mln euroMOZAMBIQUE-ZUID-AFRIKALuchthaven van Maputo
Totale kosten: 58 mln euroITF-bijdrage: 2 mln euroMOZAMBIQUE-ZIMBABWE-ZAMBIA-MALAWIBeiracorridor
Totale kosten: 230 mln euroITF-bijdrage: 29 mln euroZAMBIA-MALAWI-MOZAMBIQUEHerstel van de Grote Oostelijke Autoweg
Totale kosten: 285 mln euroITF-bijdrage: 40 mln euroTANZANIA„Backbone interconnector”
Totale kosten: 388 mln euroITF-bijdrage: 14 mln euroTANZANIA
Lake Victoria Water- en sanitaire
voorzieningen Mwanza
Totale kosten: 122 mln euroITF-bijdrage: 18 mln euroTANZANIA-KENIA-UGANDA-RWANDA-BURUNDI-DEMOCRATISCHEREPUBLIEKCONGO
Vervoerscorridor Oost-Afrika
Totale kosten: 146 mln euroITF-bijdrage: 17 mln euro
BURUNDI-RWANDA-DEMOCRATISCHEREPUBLIEK CONGOHerstel van Ruzizi I en II
Totale kosten: nog te bepalenITF-bijdrage: 3 mln euro
UGANDA-KENIA-TANZANIAKampala Watervoorzieningen/Lake Victoria Water- en sanitairevoorzieningen
Totale kosten: 234 mln euroITF-bijdrage: 22 mln euro
RWANDA-ETHIOPIË-KENIA-UGANDA-TANZANIA-BURUNDIFaciliteit geothermischerisicobeperking voor oostelijk AfrikaTotale kosten: nog te bepalen
Totale kosten: nog niet vastgesteldITF-bijdrage: 30 mln euro
KAMEROEN-TSJAAD-CENTRAAL-AFRIKAANSE REPUBLIEKToegang tot Douala
Totale kosten: 66 mln euroITF-bijdrage: 6 mln euro
33 Bijlagen Bijlage VII Steekproef van 15 onderzochte NIF ‑projecten (Investerings ‑
faciliteit voor het nabuurschapsbeleid)
Bron:  Databanken van de secretariaten van de regionale investeringsfaciliteiten.
TUNESIË
Tweede fase van het
snelspoornetwerk van Tunis
Totale kosten: 550 mln euroNIF-bijdrage: 28 mln euroGEORGIË
Oost-westsnelweg
Totale kosten: 592 mln euroNIF-bijdrage: 20 mln euro
Mkb-ﬁnancieringsfaciliteit
Armenië, Azerbeidzjan, Georgië,Moldavië, Oekraïne, BelarusTotale kosten: 150 mln euroNIF-bijdrage: 15 mln euro
Mkb-garantiefaciliteit
Jordanië, Libanon, Egypte, Tunesië,MarokkoTotale kosten: 320 mln euroNIF-bijdrage: 24 mln euroARMENIË
Waterproject voor kleine gemeenten
Totale kosten: 21 mln euroNIF-bijdrage: 8 mln euroOEKRAÏNE
TB-steun voor gemeenten
Totale kosten: 135 mln euroNIF-bijdrage: 5 mln euro
MAROKKO
Drinkwatereﬃciëntieprogramma
Totale kosten: 101 mln euroNIF-bijdrage: 7 mln euro
EGYPTE
Programma voor geïntegreerde en duurzamehuisvesting en gemeenschapsontwikkeling
Totale kosten: 175 mln euroNIF-bijdrage: 30 mln euro
GEORGIË
Modernisering vanwaterinfrastructuur, fase IITotale kosten: 80 mln euro
NIF-bijdrage: 8 mln euro
EGYPTE
Fase III van metrolijn 3 van Caïro
Totale kosten: 2 075 mln euro
NIF-bijdrage: 40 mln euroEGYPTE
Elektriciteitsverbindingen
Totale kosten: 762 mln euroNIF-bijdrage: 20 mln euroMOLDAVIË
Ontwikkeling watervoorziening
Totale kosten: 32 mln euroNIF-bijdrage: 10 mln euroMAROKKO
Tramnetwerk in Rabat
Totale kosten: 346 mln euroNIF-bijdrage: 5 mln euro
MAROKKO
Zonne-energiecentrale Ouarzazate
Totale kosten: 807 mln euroNIF-bijdrage: 30 mln euro
EGYPTE
Programma voor een beterewatervoorziening enafvalwaterverwerking
Totale kosten: 295 mln euroNIF- bijdrage: 5 mln euro
34 Bijlagen Bijlage VIIIControlesteekproef van projecten voor de totstandbrenging van subfaciliteiten
Faciliteit Titel HulpmiddelSubsidie­
bedrag
(miljoen euro )Land/regioLeidende 
financiële 
instellingAndere  bronnen 
van externe 
financiering
ITFEnergiegarantiefonds Afrika 
(Africa Energy Guarantee 
Fund)Technische bijstand  1 Regionaal EIB —
ITFDuurzame energiefaciliteit 
Afrika (African Sustainable 
Energy Facility)Technische 
bijstand/Subsidie 8 Regionaal EIB —
ITFFaciliteit geothermische 
risicobeperking (Geothermal 
Risk Mitigation Facility)Subsidie  30 Rwanda, Ethiopië, 
Kenia, Uganda, 
Tanzania, BurundiKfW —
NIF Mkb‑garantiefaciliteit Subsidie  24 Jordanië, Libanon, 
Egypte, Tunesië, 
MarokkoEIB AFD, WB, OFID
NIF Mkb‑financieringsfaciliteitTechnische 
bijstand/Subsidie 15 Armenië, Azer ‑
beidzjan, Georgië, 
Moldavië, Oekraïne, 
BelarusEBRD EIB, KfW
NIFMENA ‑fonds voor micro‑, 
kleine en middelgrote 
ondernemingenTechnische 
bijstand/Subsidie 10 Regionaal KfW —
IFCAFinancieringsfaciliteit voor 
duurzame energie‑efficiëntie 
Kirgizië (Kyrgyzstan sus ‑
tainable energy efficiency 
financing facility)Technische 
bijstand/Subsidie 7 Kirgizië EBRD —
IFCAMkb‑financieringsfaciliteit 
voor Centraal AziëTechnische 
bijstand/Subsidie11 Regionaal EBRD —
35 Bijlagen
Projecten waarnaar wordt verwezen in paragraaf 42
Faciliteit Titel van het project HulpmiddelSubsidie­
bedrag
(miljoen euro )Land/regioLeidende 
financiële 
instelling
ITF Stroomverbinding Rentesubsidie 13Ivoorkust, Sierra Leone, 
Liberia, GuineeEIB
ITF Caprivi‑interconnector Rentesubsidie 15Zambia, Namibië, 
Zuid‑AfrikaEIB
ITFHerstel van de Grote Oostelijke 
AutowegRentesubsidie 25Zambia, Malawi,  
MozambiqueEIB
ITF Vervoerscorridor Oost‑Afrika Rentesubsidie 17Tanzania, Kenia, Uganda, 
Rwanda, Burundi,  
Democratische  
Republiek CongoEIB
ITF Itezhi Tezhi Rentesubsidie 18 Zambia EIB
NIFProgramma voor een betere water ‑
voorziening en afvalwaterverwerkingSubsidie 5 Egypte KfW
NIF Tramnetwerk in Rabat Technische bijstand 5 Marokko AFD
NIFTweede fase van het snelspoornet ‑
werk van TunisSubsidie 28 Tunesië AFD
NIFModernisering van de waterinfra ‑
structuur, fase IITechnische bijstand/Subsidie 8 Georgië EIB
NIF Mkb‑financieringsfaciliteit Technische bijstand/Subsidie 15Armenië, Azerbeidzjan, 
Georgië, Moldavië, 
Oekraïne, BelarusEBRD
NIF Elektriciteitsverbindingen Technische bijstand/Subsidie 16 Egypte EIB
NIF Oost‑westsnelweg Subsidie 20 Georgië EIB
NIF Zonne‑energiecentrale Ouarzazate Subsidie 30 Marokko EIB
NIF Drinkwater‑efficiëntieprogramma Technische bijstand/Subsidie 7 Marokko KfW
NIF Fase III van metrolijn 3 van Caïro Technische bijstand/Subsidie 40 Egypte AFDBijlage IX
36
De Commissie heeft deze opzet uitgedacht met vol -
ledige inachtneming van de potentiële voordelen van 
de faciliteiten en is van mening dat het beheer ervan 
adequaat is geweest.
De Commissie is van mening dat bij de verwezenlijking 
van de potentiële voordelen rekening moet worden 
gehouden met de aard van de subsidies (bijv. techni -
sche ondersteuning) en de resultaten van de uitvoe -
ring van de projecten.
VI
De Commissie is van mening dat het goedkeurings -
proces gedegen was: alle belanghebbenden zijn 
er op adequate wijze bij betrokken en de Commis -
sie past het raadplegingsproces aan de specifieke 
omstandigheden van de projecten aan. Voldoende 
en volledige informatie is beschikbaar tijdens het 
besluitvormingsproces.
Toegevoegde waarde is in alle gevallen verzekerd: pro -
jecten worden pas bij het bevoegde uitvoerend comité 
ingediend als alle projectcomponenten zijn toegelicht 
en wanneer duidelijk is wat de toegevoegde waarde is.
De regelingen voor de betaling van voorschotten 
wordt herzien in de nieuwe contractmodellen voor 
financieringsinstrumenten.
VII
De Commissie is van mening dat de rechtvaardiging 
voor de financiering in alle gevallen duidelijk was. Deze 
gevallen worden beschreven in paragraaf 42 van dit 
verslag en zijn naar behoren door de Commissie aan -
gevochten en gerechtvaardigd. Zie het antwoord van 
de Commissie op paragraaf 42, onder a) tot en met g).
In alle gevallen zijn de faciliteiten afgestemd op de 
sectorale beleidsterreinen van de EU voor elk van de 
regio’s (duidelijk vermeld in de respectievelijke strate -
gische richtsnoeren).
Niettemin zal de Commissie manieren zoeken om te 
komen tot een bredere impact op het sectorale beleid, 
alsmede om de zichtbaarheid van de ondersteuning 
door de EU te vergroten.Samenvatting
I
De Commissie is verheugd over dit speciaal verslag, 
alsmede over de aanbevelingen die het beheer van de 
combinatie van steunvormen, een innovatieve aanpak 
van de financiering van ontwikkelingssamenwerking, 
verder zullen verbeteren.
De investeringsbehoeften in de EU -partnerlanden zijn 
aanzienlijk. De middelen van de overheid en van dono -
ren zijn verre van voldoende om aan deze behoeften 
te voldoen. Landen moeten aanvullend publieke en 
particuliere financiering aantrekken om de economi -
sche groei aan te zwengelen die als basis dient voor de 
armoedebestrijding.
De agenda voor verandering benadrukt het onder -
steunen van inclusieve groei en het scheppen van 
werk als een belangrijke prioriteit voor de externe 
samenwerking van de EU. In dit verband wordt de 
combinatie van steunvormen erkend als belangrijke 
hefboom voor aanvullende middelen en het vergroten 
van het effect van de EU -steun.
Door financieringskloven in investeringsprojecten te 
dichten maakt EU -subsidie projecten in hun geheel 
vaak mogelijk, waardoor meer extra financiering kan 
worden gemobiliseerd dan leningen van financiële 
instellingen. Bovendien bieden openbare financiële 
instellingen die rechtstreeks deelnemen aan het 
combineren van steunvormen zelf ook financiering 
die verder gaat dan leningen, zoals bijvoorbeeld eigen 
vermogen of achtergestelde leningen.
IV
De Commissie is verantwoordelijk voor de opzet van 
de faciliteiten, die in het verslag positief wordt beoor -
deeld. Het beheer van de projecten wordt uitgevoerd 
in partnerschap. De Commissie beheert de faciliteiten 
terwijl de financiële instellingen die zich bezighouden 
met ontwikkelingshulp verantwoordelijk zijn voor 
het dagelijks beheer van de projecten. Zij voeren de 
begrotingstaken die hun zijn toevertrouwd overeen -
komstig de in het Financieel Reglement vastgestelde 
regels inzake indirect beheer.Antwoorden  
van de Commissie
Antwoorden van de Commissie 37
De Commissie is verantwoordelijk voor de opzet 
van de faciliteiten, die in het verslag positief wordt 
beoordeeld. Het beheer van de projecten wordt 
uitgevoerd in partnerschap. De Commissie beheert 
de faciliteiten terwijl de financiële instellingen die 
zich bezighouden met ontwikkelingshulp verant -
woordelijk zijn voor het dagelijks beheer van de 
projecten. Zij voeren de begrotingstaken die hun zijn 
toevertrouwd uit overeenkomstig de in het Finan -
cieel Reglement vastgestelde regels inzake indirect 
beheer.
De Commissie heeft deze opzet uitgedacht met vol -
ledige inachtneming van de potentiële voordelen 
van de faciliteiten.
18
De Commissie gaat iets doen aan het beheer van het 
ITF, en de beperking die door de Rekenkamer aan de 
orde is gesteld, zoals de beperking tot regionale pro -
gramma’s (bijvoorbeeld openstelling voor nationale 
programma’s, verschillende sectoren ‑ zelfde stem -
rechten, beheer door de Commissie).
20
De aanwijzing van de projecten is een resultaat 
van interacties en discussies tussen verschillende 
belanghebbenden, met inbegrip van partnerlanden 
of relevante regionale organisaties, de Commissie en 
EU-delegaties, andere donoren, de financiële instel -
lingen en in sommige gevallen de particuliere sector 
en de vertegenwoordigers van het maatschappelijk 
middenveld.
Bij de aanwijzing van de projecten wordt uitgegaan 
van het programmeringsproces en van de goed -
gekeurde beleidsprioriteiten van de Commissie, 
de EDEO en de partnerlanden. Verder wordt bij de 
aanwijzing van de projecten uitgegaan van de strate -
gische discussies die in het kader van de strategische 
raad/stuurgroep binnen iedere gecombineerde facili -
teit hebben plaatsgevonden en van de discussies die 
zijn gevoerd over de analyse van de portefeuille van 
goedgekeurde projecten en op de projecten die deel 
uitmaken van de reeks projectinitiatieven.VIII
De Commissie merkt op dat de aanbevelingen van 
de Rekenkamer volledig in overeenstemming zijn 
met de hervorming van de faciliteiten die de Com -
missie eind 2013 is begonnen en die nu in de goed -
keuringsfase terechtkomt.
Inleiding
Tekstvak 1
Het IMF stelt niet langer per lening concessionali -
teitseisen, maar stelt voor alle leningen samen een 
gewogen gemiddeld concessionaliteitspercentage 
vast. Deze mechanistische aanpak is derhalve in de 
toekomst niet automatisch van toepassing.
08
De Commissie overweegt nu het ITF te wijzigen 
zodat het op dezelfde manier kan worden beheerd 
als de zes andere regionale faciliteiten, waarbij voor 
al die faciliteiten dezelfde regels zullen gelden, waar -
door de transparantie en de voorspelbaarheid van 
het proces voor alle partners toeneemt en waardoor 
wordt gegarandeerd dat alle lidstaten in de uitvoe -
rende comités dezelfde rechten hebben. Bovendien 
kunnen de door de lidstaten toegewezen speciale 
middelen voor het combineren nog steeds door de 
EIB worden beheerd, als zij dat willen.
12
De Commissie bevordert actief de betrokkenheid van 
meer agentschappen van lidstaten bij de uitvoering 
van de faciliteiten om gelijke kansen en meer uitwis -
seling van beste praktijken te verzekeren.
Opmerkingen
16
De Commissie is van mening dat het beheer van de 
regionale investeringsfaciliteiten adequaat was.
Antwoorden van de Commissie 38
Het is de verantwoordelijkheid van de financiers om 
de nodige berekeningen uit te voeren volgens de 
internationale normen, het zorgvuldigheidsbegin -
sel en de in het kader van partnerschap en efficiënte 
werkverdeling overeengekomen methoden.
Gespecialiseerde teams van de financieringsinstru -
menten voeren diepgaande projectevaluaties uit 
volgens het zorgvuldigheidsbeginsel.
De onderliggende studies worden in de eerste plaats 
uitgevoerd door de leidende Europese financier en 
zijn beschikbaar wanneer er zorgen zijn ten aanzien 
van de vraag of de projecten passend zijn dan wel 
wanneer aanvullende informatie wordt gevraagd die 
verder gaat dan de informatie in de aanvraag.
De Commissie acht het niet noodzakelijk dat finan -
ciers systematisch studies verstrekken, aangezien 
dit de administratieve lasten slechts vergroot, in de 
meeste gevallen zonder werkelijke toegevoegde 
waarde.
24
De Commissie benadrukt dat de EU -bijdragen slechts 
zijn goedgekeurd wanneer zij beschikte over de 
nodige informatie op grond waarvan kan worden 
beoordeeld dat aan de voornaamste eisen van de 
strategische richtsnoeren is voldaan.
Alle informatie die nodig is om een besluit te kunnen 
nemen, is overgelegd en bij het besluitvormingspro -
ces betrokken. Overeenkomstig het Financieel Regle -
ment en in het kader van indirect beheer kan de 
Commissie vertrouwen op het werk dat reeds door 
de entiteit waaraan de uitvoering is toevertrouwd, is 
gedaan overeenkomstig de beginselen van zorgvul -
digheid en werkverdeling die ten grondslag liggen 
aan ons partnerschap met de financiële instellingen.
Slechts voldoende rijpe projecten worden ter goed -
keuring voorgelegd. Later kunnen altijd nog haal -
baarheidsstudies worden uitgevoerd die erop zijn 
gericht de opzet van het project verder te verster -
ken in overeenstemming met de behoeften van de 
begunstigde, waardoor de kwaliteit van het project 
wordt verbeterd.Systematisch  „het initiatief nemen” is op zich geen 
operationele doelstelling voor de Commissie. De 
Commissie streeft er veeleer naar bij het aanwij -
zingsproces de efficiëntie en de arbeidsverdeling 
te optimaliseren en op de operationele kracht van 
alle belanghebbenden te steunen. Dit wordt verder 
gestroomlijnd door de hervorming van de combina -
tie van steunvormen in de goedkeuringsfase.
21
De Commissie is van plan de opzet van de faciliteiten 
voor de regio Afrika te herzien. Zie het antwoord van 
de Commissie op paragraaf 18.
Gezamenlijk antwoord van de Commis ‑
sie op de paragrafen 22 tot en met 31
22
Als gevolg van de door de faciliteiten geboden flexi -
biliteit en ruime dekking aan sectoren, is de proce -
dure om de toegevoegde waarde vast te stellen voor 
alle projecten noodzakelijkerwijs ingewikkeld en 
vrijwel onmogelijk.
De toegevoegde waarde van een subsidie wordt 
altijd beoordeeld, en deze beoordeling is in de loop 
der tijd versterkt, met name in verband met de door 
het EU -platform verrichte werkzaamheden.
23
De Commissie is van mening dat de relevante 
gegevens die in verschillende goedkeuringsstadia 
(voorlopig en definitief) nodig waren, de Commissie 
wel ter beschikking stonden. Van de in een voorlo -
pig stadium beschikbare financiële gegevens kan 
worden verwacht dat ze veranderen. In een definitief 
goedkeuringsstadium wordt deze informatie echter 
alsnog beoordeeld.
Bovendien kunnen als gevolg van economische 
schommelingen sommige leningsvoorwaarden 
tussen de aanvraag en de definitieve goedkeuring 
veranderen. Daarom kunnen in het kader van de 
financieringsinstrumenten onderhandelingen wor -
den afgesloten over de precieze voorwaarden voor 
hun lening (rentevoet, aantal jaren looptijd enz.) na 
goedkeuring door de bestuursraad van de faciliteit.
Antwoorden van de Commissie 39
Concessionaliteit, houdbaarheid van de schulden en 
economische haalbaarheid zijn allemaal elementen 
die de kern vormen van de analyse die de financiële 
instellingen en de Commissie uitvoeren.
26
De Commissie betrekt de delegaties van de Unie bij 
de herziening van de vraag of de subsidie passend is, 
en wanneer dat relevant is voor het selectieproces, 
wordt advies ingewonnen bij de delegaties.
Van de delegaties die antwoord gaven, zei 96 % 
dat zij bij het selectieproces betrokken zijn. Het 
lage cijfer van 59 % slaat op de eerste fase van het 
aanwijsproces, als onderdeel van het algemene 
selectieproces.
De Commissie probeert de delegaties van de Unie 
meer in te zetten voor de voorbereiding en de 
follow -up van de werkzaamheden in het kader van 
de combinatie van steunvormen. Dit is essentieel 
voor de samenhang van de activiteiten van de EU en 
de versterking van het gewicht dat de EU in de schaal 
legt in de politieke dialoog.
27
De startdatum voor de berekening mag niet de 
opneming in de reeks projectinitiatieven zijn. 
De reeks projectinitiatieven is slechts een eerste 
indicatie van potentiële projecten met een zeer 
verschillend ontwikkelingsniveau en verschillende 
rijpheidsniveaus.
De Commissie is van mening dat de meest geschikte 
indicator de tijd is die is verstreken tussen de goed -
keuring door de technische raad en de vaststelling 
door het uitvoerend comité ten tijde van de defini -
tieve vaststelling.
Op die manier bekeken geldt voor projecten van de 
LAIF een tijdsverloop van ongeveer 4 maanden, voor 
de CIF 3 maanden, voor de NIF 6 ½ maand, voor de 
AIF 5 ½ maand en voor de IFCA 4 maanden. Deze 
tijdsspanne lijkt redelijk te zijn, rekening houdend 
met de technische complexiteit van het samenvoe -
gen van projecten en het potentiële aantal daarbij 
betrokken partners.Tekstvak 2
Zoals vastgelegd in de notulen van de negende ver -
gadering van het uitvoerend comité van het ITF werd 
op verzoek over dit project aanvullende informatie 
verstrekt aan de leden ervan.
Dit project is in 2009 goedgekeurd. Sindsdien is het 
subsidieaanvraagformulier sterk verbeterd om de 
door de financiële instellingen verstrekte informatie 
aan te vullen.
25
Alle in het kader van de faciliteiten gefinancierde 
projecten worden zowel vanuit economisch perspec -
tief als vanuit dat van de houdbaarheid van de schul -
den geanalyseerd. Een van de belangrijkste doelstel -
lingen van de Commissie en van de financiers is om 
de voorgenomen investeringen en de effecten voor 
de duurzaamheid en de ontwikkeling op de lange 
termijn veilig te stellen.
Toch kunnen geen uniforme criteria, zoals minimum -
drempelwaarden, worden vastgesteld voor de 
beoordeling van de economische haalbaarheid. De 
werkgroep inzake de additionaliteit van subsidies 
in het kader van de combinatie van steunvormen is 
in 2009 tot de conclusie gekomen dat de aard van 
de subsidies een aanpak per geval in termen van de 
beoordeling van het bedrag, de vorm en de aard van 
de benodigde steun nodig maakt. Deze aanpak is 
bevestigd in het kader van de recentere werkzaam -
heden van het EU -platform voor blending in externe 
samenwerking.
De economische interne rentabiliteit van projecten 
wordt altijd beoordeeld in het kader van het zorgvul -
digheidsonderzoek. Subsidietoekenningsbesluiten 
worden genomen op basis van de economische en 
financiële analyse van de projecten, alsmede de ver -
wachte sociale voordelen (betaalbaarheid, gezond -
heidseffecten, sociale situatie).
Deze herziening is gebaseerd op de informatie die in 
het subsidieaanvraagformulier is verstrekt, alsmede 
op aanvullende informatie uit de communicatie 
tussen de verschillende diensten van de Commissie 
en de delegaties van de Unie, het financieringsinstru -
ment en betrokken belanghebbenden vóór, tijdens 
en na de technische vergaderingen.
Antwoorden van de Commissie 40
subjectieve parameter die slechts door middel van 
slimme onderhandelingen kan worden vastgesteld.
Terwijl de beoordeling moeilijk was als gevolg van 
een gebrek aan vergelijkingen tussen vergelijkbare 
projecten in de beginjaren van de combinatie van 
steunvormen, bouwt de Commissie verder op basis 
van in de loop der jaren verzamelde ervaring, om het 
beoordelingsproces te verfijnen.
Met de onlangs besproken en overeengekomen 
hervorming van de combinatie van steunvormen zal 
het subsidiebedrag dat als financiering wordt ver -
strekt, inderdaad scrupuleuzer worden bekeken op 
vergelijkbaarheid en zal er een grotere toegevoegde 
waarde voor worden geëist.
31
Er zijn tot dusverre geen aanwijzingen dat dit zich 
zou hebben voorgedaan. De partners van de Com -
missie zijn ontwikkelingsbanken, geen commerciële 
banken; hun voornaamste doelstelling is bij te dragen 
aan de ontwikkelingsfinanciering. Niettemin heeft 
de vertrouwelijkheid rond prijvormingsmodellen en 
-besluiten inderdaad het wijdverbreide gebruik van 
het rentesubsidie -instrument gehinderd.
Wanneer rentesubsidies worden gebruikt, vertrouwt 
de Commissie met name op haar eigen supervisie 
van de multilaterale instellingen (bijv. via de beoor -
deling van de pijlers) en op het nationale toezicht op 
en de nationale regelgeving betreffende de bilate -
rale instellingen als risicobeperkende elementen.
De berekening van de rentetarieven door de banken 
wordt aan nauwkeurige controle en benchmarking 
onderworpen.
32
Bij indirect gecentraliseerd of gezamenlijk beheer 
waren de voorschotten inderdaad hoog op het 
moment waarop de eerste faciliteiten werden 
opgezet. Dit werd ingegeven door de noodzaak een 
nieuwe steunmodaliteit te starten en de financiële 
instellingen aan te moedigen om het beheer van 
ingewikkelde projecten over te nemen.
De regelingen voor de betaling van voorschotten 
worden herzien in de nieuwe contractmodellen voor 
financieringsinstrumenten en resulteren in een ver -
minderd niveau van voorfinanciering.Het bewijs dat de lengte van de procedure passend 
en redelijk is, is dat er tot dusverre niet is gebleken 
dat relevante projecten niet werden uitgevoerd als 
gevolg van de vertragingen bij de goedkeuringspro -
cedure. Het goedkeuringsproces beschikt juist over 
voldoende flexibiliteit om rekening te houden met 
de behoefte die partners hebben om het proces zo 
nodig te kunnen versnellen.
29
De Commissie wil graag verduidelijken dat het berei -
ken van de IMF -concessionaliteitsniveaus in het licht 
van projectspecifieke kwesties weliswaar nodig is, 
maar wellicht niet voldoende. Voldoen aan de drem -
pel van 35 % kan worden beschouwd als een eerste, 
noodzakelijke voorwaarde om ervoor te zorgen dat 
het financieringspakket door een onder IMF- beper -
kingen staande begunstigde wordt aanvaard. Dat is 
echter niet automatisch een voldoende voorwaarde 
op zichzelf. Voor bepaalde projecten zou wel eens 
een hoger subsidiepercentage dan 35 % nodig kun -
nen zijn, zonder dat het aanzienlijke ontwikkelings -
effect dat ermee wordt bereikt, in twijfel hoeft te 
worden getrokken.
30
De rechtvaardiging voor de gevraagde subsidie -
bedragen kan in belangrijke mate verschillen, afhan -
kelijk van, onder meer, de specifieke markt  barrière 
die wordt aangepakt, de betaalbaarheid voor de 
doelgroep, de rijpheid van het project, de plaatse -
lijke marktomstandigheden, de beschikbaarheid van 
middelen van andere financiers en de capaciteit en 
de risicobereidheid van de projectuitvoerders. Als 
gevolg van deze variatie en het gebrek aan betrouw -
bare marktinformatie in de partnerlanden wordt de 
bepaling van criteria voor het vaststellen van subsi -
diebedragen, voor elke mogelijk interventie in elke 
mogelijke dynamische marktcontext, een moeilijke 
opgave. Tot slot moet de Commissie tot op zekere 
hoogte vertrouwen op de capaciteiten van financiële 
partnerinstellingen om via onderhandelingen tot 
de gunstigste afspraken te komen, dat wil zeggen 
het minimale subsidiebedrag dat voor een specifiek 
project als katalysator kan werken. Bij sommige pro -
jecten bestaan voor dit „prijsvormingsproces” geen 
levensvatbare alternatieven. Bijvoorbeeld wordt de 
omvang van een eersteverliesgarantie voor leningen 
aan het mkb over het algemeen niet bepaald door 
historische ervaring (als die er al is), maar veeleer 
door het waargenomen risico van de lener — een 
Antwoorden van de Commissie 41
35
Na goedkeuring van het project zorgen de delegaties 
van de Unie en/of het hoofdkantoor van de Commis -
sie (afhankelijk van het toepassingsgebied van het 
project) voor een adequate follow -up.
De diensten van de Commissie staan in regelmatig 
contact met de nationale kantoren van de Bank in 
de betrokken landen; ter plaatse vinden vergade -
ringen plaats met de delegatie en de plaatselijke 
project   coördinatoren van de leidende financiële 
instellingen. De leidende financiële instellingen zijn 
contractueel gebonden om jaarlijks bij de delegaties 
verslagen in te dienen. Bovendien, zoals in de in het 
kader van de gedelegeerde samenwerking onder -
tekende contracten is bepaald, wordt de Commissie 
betrokken bij, geïnformeerd over en uitgenodigd 
voor toezichthoudende missies die door de leidende 
financiële instelling ter plaatse worden uitgevoerd.
De contractuele regelingen zijn voldoende duidelijk 
voor adequaat toezicht.
Door de eerdere betrokkenheid van de delegatie bij 
het proces, zullen de follow -up en het toezicht ook 
toenemen. Hiertoe worden de instructies voor de 
delegaties bijgewerkt.
36
De Commissie erkent de verwijzing naar de lopende 
werkzaamheden aan resultaatgerichte indicatoren 
die worden gebruikt door de financiële instellingen 
ten behoeve van toezicht en rapportage, en bena -
drukt dat toezicht op de prestaties wordt uitgevoerd 
door de leidende financiële instelling.
37
Alle projecten worden aan toezicht en evaluatie(s) 
onderworpen. Sommige evaluaties halverwege de 
looptijd zijn afgerond, zoals in het geval van de NIF, 
of zullen binnenkort worden gestart, zoals in het 
geval van de LAIF.Tekstvak 3
De Commissie is volledig in overeenstemming met 
de toepasselijke wet - en regelgeving te werk gegaan.
De in tekstvak 3 uitgelegde uitbetalingsregeling 
heeft in 2010 plaatsgevonden. Voor de NIF heeft de 
Commissie dit uitbetalingsbeleid in 2012 gewijzigd. 
(zie paragraaf 32).
Bovendien wordt bij de beoordeling van dit NIF- pro-
ject naar behoren rekening gehouden met de uitzon -
derlijke situatie en de gebeurtenissen die hebben 
plaatsgevonden in het partnerland sinds januari 2011 
en die invloed hebben gehad op de uitvoering van 
het project.
33
Er wordt overwogen om het systeem met betaling 
van voorschotten voor het ITF te herzien.
34
Projecten in het kader van deze faciliteiten worden 
rechtstreeks door de Europese financiële instellingen 
goedgekeurd en geselecteerd, geheel in overeen -
stemming met de voor het project vastgestelde 
doelstellingen, activiteiten en criteria. De selectie van 
de subleningen en garanties wordt bepaald door de 
projectgerelateerde parameters (zie voor details de 
projectinformatie), met name die waarin de doelstel -
lingen van het project staan vermeld. De normen 
voor zorgvuldigheidsonderzoek van de financiële 
instellingen worden tijdens de goedkeurings - en 
selectieprocedures toegepast. Deze procedures 
volgen een overeengekomen en kostenefficiënte 
werkverdeling onder partners, waarin regelingen 
voor de selectie van de ondergeschikte acties zijn 
opgenomen. De in aanmerking komende financiële 
instellingen rapporteren gedetailleerd over de pro -
jecten die regelmatig, ad hoc of op verzoek van de 
Commissie, in de faciliteit zijn opgenomen.
Tekstvak 4
De Commissie is van mening dat alle noodzake -
lijke elementen duidelijk waren aangegeven in 
het subsidieaanvraagformulier van het NIF -project 
„mkb -financieringsfaciliteit”.
Antwoorden van de Commissie 42
42 a)
Voor de mogelijke financiering zonder ITF- bijdrage 
op grond van het IMF- programma bestond inder -
daad een plafond voor niet -concessioneel lenen 
(zie tabel 1 van de IMF- landenverslagen voor 
2009  en 2010), waardoor elke aanvullende lening 
concessioneel moest zijn. Het besluit om voor een 
bepaald project een concessionele („zachte”) lening 
of geen lening af te sluiten is een soeverein besluit 
van Zambia, na overleg met de internationale 
gemeenschap, afhankelijk van de economische haal -
baarheid van elk project.
42 b)
De subsidie van het EOF alleen bleek onvoldoende 
om de financiering van de projecten rond te krijgen. 
De aanvullende financiering, die nodig was om de 
financieringskloof te dichten, kon alleen mogelijk 
worden gemaakt door de middelen van de financiële 
instellingen te mobiliseren via de ITF- bijdrage.
42 c)
Subsidies kunnen een grote toegevoegde waarde 
hebben, ook al zijn ze niet zo hoog, bijvoorbeeld ter 
aanvulling van een financieringskloof, ter verbetering 
van de kwaliteit van een project enz. In drie van deze 
gevallen heeft de subsidie geholpen de algehele 
financiële omstandigheden te verzachten, aangezien 
het door de cofinanciers voorgestelde financie -
ringspakket door de kredietnemer niet als volledig 
aanvaardbaar werd beschouwd. In het vierde geval 
maakte de subsidie een grotere potentiële impact 
van de projecten en de financiële opbrengsten ervan 
mogelijk.
42 d)
De Commissie is het niet eens met de conclusies van 
de Rekenkamer. De uiteindelijke begunstigde had 
een ander alternatief kunnen kiezen dat profijtelijker 
was geweest, maar dat negatieve gevolgen voor het 
milieu zou hebben gehad. Het ITF heeft de inves -
tering in de optie die de voorkeur verdiende vanuit 
milieuoogpunt helpen faciliteren en heeft mede 
gecompenseerd voor de hogere investeringskosten.Bovendien wil de Commissie het volgende 
benadrukken:
i) de ROM -procedures voor de door DG Ontwikkeling 
en Samenwerking (DEVCO) beheerde regionale  
investeringsfaciliteiten zijn dezelfde als die voor  
andere DEVCO -projecten en,
ii) DEVCO onderneemt de nodige acties om met de 
resultaten van ROM aan de slag te gaan: voor pro -
jecten die de ROM -procedure hebben ondergaan, 
worden resultaten verstuurd naar de EU -delega -
ties/eenheden op het hoofdkantoor die zich be -
zighouden met projectbeheer. Van de delegatie 
wordt een antwoord verwacht dat doorgaans aan 
de leidende financiële instelling wordt voorgelegd. 
Zo nodig wordt een contradictoire vergadering 
georganiseerd, gericht op verduidelijking van de 
bevindingen van de ROM. Aanvullend vergaderen 
de vertegenwoordigers van de Commissie met de 
consultants die de ROM -bezoeken hebben afge -
legd voor regelmatige de -briefingsessies om te 
worden geïnformeerd over de situatie ter plekke.
Het voornemen is om het beheer van ITF- projecten 
in de toekomst te herzien om het mogelijk in over -
eenstemming te brengen met dat van de andere 
faciliteiten.
Gezamenlijk antwoord van de Com  mis ‑
sie op de paragrafen 39 tot en met 42
39
De Commissie is het niet eens met de analyse van 
de Rekenkamer over de noodzaak om subsidie te 
verstrekken om de lening mogelijk te maken. De 
beoordeling vindt plaats op basis van het subsidie -
aanvraagformulier en is een weloverwogen oordeel op 
basis van de inbreng van thematische en geografische 
eenheden, EU -delegaties en het secretariaat, vaak aan -
gevuld met aanvullende vragen. De beoordeling door 
de Commissie, geschraagd door technische bijeen -
komsten met financiële instellingen en uitvoerende 
comités in aanwezigheid van de lidstaten, is solide en 
stevig verankerd. De Commissie is van mening dat het 
selectieproces voor de subsidies voldoende garanties 
en bewijs biedt van de noodzaak ervan.
42
De Commissie deelt deze analyse niet om de vol -
gende redenen:
Antwoorden van de Commissie 43
46
De Commissie is van mening dat de faciliteiten over 
het algemeen de hefboom vormen voor aanzienlijke 
beleidswinsten.
De beleidsomgeving maakt integrerend onderdeel 
uit van de projectevaluatie. Elk project heeft zijn 
eigen specifieke doelstellingen en verwachte effec -
ten, die verschillen naargelang van de aard van het 
project. Van één enkel project wordt niet verwacht 
dat het een effect zal hebben op alle doelstellingen 
(bovendien wordt dit ook niet geadviseerd).
In het geval van het ITF kan het sectorale beleid, wan -
neer het project samenvalt met de concentratiesec -
tor van de delegatie, inderdaad gezamenlijk worden 
beïnvloed. Dit is anders in gevallen waarin een pro -
ject niet onder de concentratiesector van de delega -
tie valt, en niettemin een regionaal bereik heeft.
51
Om politieke en strategische redenen zal de Com -
missie (zelfs als men in overweging neemt dat de 
zichtbaarheidsrichtsnoeren van de EU zijn nageleefd) 
de zichtbaarheidsmaatregelen intensiveren en de 
delegaties verder bij het proces betrekken.
51 a)
Er zijn specifieke artikelen in alle contracten (zowel 
in de algemene voorwaarden als in de bijlage met de 
beschrijving van de actie) voor projecten die worden 
gefinancierd in het kader van de regionale gecom -
bineerde faciliteiten. In deze artikelen is bepaald dat 
de leidende financiële instelling zorg moet dragen 
voor de zichtbaarheid van de subsidie.
Bovendien is in de nieuwe indirecte beheersdele -
gatieovereenkomst, die met ingang van 2014 zal 
worden gebruikt voor alle projecten waarvoor in het 
kader van de regionale gecombineerde faciliteiten 
contracten worden gesloten, een bijlage opgenomen 
die specifiek is bedoeld voor een communicatie - en 
zichtbaarheidsplan dat voor elk individueel project 
wordt vastgesteld.42 e)
De Commissie is het niet eens met de conclusie van 
de Rekenkamer, aangezien daar onvoldoende bewijs 
voor is.
De NIF-subsidie was nodig om het algemene inves -
teringspakket van het project te openen en was vol -
ledig in overeenstemming met de beleidsdoelstellin -
gen van de EU en van het partnerland.
42 f)
De Commissie is het niet eens met de beoorde -
ling. Die impliceert dat de subsidie nodig was om 
ervoor te zorgen dat de begunstigde de aanver -
wante leningen zou aanvaarden, en dat het samen -
gevoegde pakket projecten vergelijkbaar was met 
andere financiële aanbiedingen en niet te sterk werd 
gesubsidieerd.
42 g)
Deze opmerking houdt geen rekening met het feit 
dat het „ongesubsidieerde” product functioneerde 
omdat ervan werd uitgegaan dat de subsidie er wel 
zou komen. De NIF- bijdrage in een dergelijke rege -
ling is wel degelijk nodig om ervoor te zorgen dat de 
EFI’s leningen kunnen verstrekken tegen een tarief 
dat banken stimuleert om ze verder aan kleine en 
middelgrote ondernemingen uit te lenen. Het feit 
dat de NIF -bijdrage niet (of slechts gedeeltelijk) is 
uitgegeven, is eerder een teken van succes. Daardoor 
wordt de weg bereid voor een vervolgfaciliteit met 
een lagere NIF- bijdrage (zonder daarmee te willen 
zeggen dat de NIF-subsidie lager moet zijn in het 
geval van een andere eerste interventie in een land).
44
De Commissie beïnvloedt de opzet van projecten 
proactief. Welke invloed een project heeft, hangt in 
belangrijke mate af van het soort projecten, aan -
gezien projecten verschillende doelstellingen en 
verschillende verwachte effecten hebben. Combi -
natieprojecten worden opgezet in het kader van 
partnerschappen en van het delen van verantwoor -
delijkheden tussen donoren. De Commissie heeft 
een belangrijke rol in dit partnerschap, en oefent 
grote invloed uit op alle relevante aspecten van de 
projecten.
Antwoorden van de Commissie 44
54
De Commissie is van mening dat het goedkeurings -
proces gedegen was: alle belanghebbenden zijn 
er op adequate wijze bij betrokken en de Commis -
sie past het raadplegingsproces aan de specifieke 
omstandigheden van de projecten aan. Voldoende 
en volledige informatie is beschikbaar tijdens het 
besluitvormingsproces.
Toegevoegde waarde is in alle gevallen verzekerd: 
projecten worden pas bij het bevoegde uitvoerend 
comité ingediend als alle projectcomponenten zijn 
toegelicht en wanneer duidelijk is wat de toege -
voegde waarde is.
De regelingen voor de betaling van voorschotten 
worden herzien in de nieuwe contractmodellen voor 
financieringsinstrumenten.
55
De Commissie is van mening dat de rechtvaardiging 
voor de financiering in alle gevallen duidelijk was. 
Deze gevallen worden beschreven in paragraaf 42 
van dit verslag en zijn naar behoren door de Com -
missie aangevochten en gerechtvaardigd. Zie het  
antwoord van de Commissie op paragraaf 42, 
on der a) tot en met g).
In alle gevallen zijn de faciliteiten afgestemd op de 
sectorale beleidsterreinen van de EU voor elk van de 
regio’s (duidelijk vermeld in de respectieve strategi -
sche richtsnoeren).
Niettemin zal de Commissie manieren zoeken om 
te komen tot een bredere impact op het sectorale 
beleid, alsmede om de zichtbaarheid van de onder -
steuning door de EU te vergroten.
57
De Commissie aanvaardt de aanbeveling. Op het 
nieuwe subsidieaanvraagformulier wordt duidelijk 
aangegeven wat de verschillende vormen van toege -
voegde waarde zijn die de subsidie kan bieden.Voor zover naar het WBIF wordt verwezen, heeft 
DG Uitbreiding er via zijn technische -bijstandscon -
tracten (IPF en IFICO) voor gezorgd dat de rol van 
de EU bij het mechanisme in alle communicatie - en 
promotie -instrumenten (website, rapporten, richt -
snoeren, factsheets, seminars, workshops enz.) wordt 
aangeduid. Bovendien wordt momenteel hechtere 
samenwerking met de communicatie -eenheden van 
de IFI’s ontwikkeld en is nu sprake van een duidelijke 
toename van het aantal verwijzingen naar de EU en 
het WBIF. De betere zichtbaarheid en de consisten -
tie moeten verder worden verbeterd naarmate alle 
WBIF -communicatieactiviteiten in het nieuwe uitge -
breide IFICO -contract zullen zijn gecentraliseerd.
52
De Commissie benadrukt dat de handleiding voor 
de communicatie over en zichtbaarheid van externe 
acties van de EU (Communication and Visibility 
Manual for EU External Actions), geldig is, en toepas -
selijk is op alle projecten op het gebied van externe 
acties.
Conclusies en aanbevelingen
53
De Commissie is verantwoordelijk voor de opzet 
van de faciliteiten, die in het verslag positief wordt 
beoordeeld. Het beheer van de projecten wordt 
uitgevoerd in partnerschap. De Commissie beheert 
de faciliteiten terwijl de financiële instellingen die 
zich bezighouden met ontwikkelingshulp verant -
woordelijk zijn voor het dagelijks beheer van de 
projecten. Zij voeren de begrotingstaken die hun zijn 
toevertrouwd uit overeenkomstig de in het Finan -
cieel Reglement vastgestelde regels inzake indirect 
beheer.
De Commissie heeft deze opzet uitgedacht met vol -
ledige inachtneming van de potentiële voordelen 
van de faciliteiten en is van mening dat het beheer 
ervan adequaat is geweest.
De Commissie is van mening dat bij de verwezen -
lijking van de potentiële voordelen rekening moet 
worden gehouden met de aard van de subsidies 
(bijv. technische ondersteuning) en de resultaten van 
de uitvoering van de projecten.
Antwoorden van de Commissie 45
59 a)
Er is reeds een kader voor het meten van de resulta -
ten in het aanvraagformulier opgenomen, met daar -
bij de begeleidende richtsnoeren die de gevraagde 
informatie toelichten. Het effect van de specifieke 
EU-subsidie kan vaak niet worden gescheiden van 
het project in het algemeen. Ten aanzien van de 
EU-subsidie moet de meerwaarde echter duidelijk 
worden aangetoond (zie hierboven).
59 b)
Aan alle EU -delegaties zijn instructies toegezonden, 
en richtsnoeren worden momenteel opgesteld.
59 c)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling ten dele. 
De Commissie zal de mogelijkheid overwegen om de 
ROM -methodologie aan te passen aan het specifieke 
kenmerk van blending.
60
De Commissie aanvaardt de aanbeveling.
Er is een nieuwe indirecte beheersdelegatieovereen -
komst in voorbereiding voor alle projecten waarvoor 
contracten worden gesloten in het kader van de 
regionale gecombineerde faciliteiten. Dit modelcon -
tract omvat een bijlage die specifiek is bedoeld voor 
een communicatie - en zichtbaarheidsplan dat voor 
elk individueel project wordt vastgesteld.57 a)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling. Richt -
snoeren inzake een herzien beheerskader om de 
betrokkenheid van de Commissie in alle stadia van 
het goedkeuringsproces te sturen, alsmede inzake de 
follow -up van projecten, worden momenteel opge -
steld in het kader van het EU -platform.
57 b)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling. Dit is een 
lopend proces, dat eind 2014 waarschijnlijk wordt 
voltooid.
57 c)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling. In de  
herziene opzet van het beheer van de combinatie -
faciliteiten is voorgesteld projecten alleen voor 
definitieve goedkeuring voor te leggen (en de 
voorlopige goedkeuring af te schaffen). In het aan -
vraagformulier zijn gedetailleerde beschrijvingen 
opgenomen van de noodzaak en de toegevoegde 
waarde van de subsidie, alsmede van hoe het bedrag 
is vastgesteld/berekend.
Het proces moet voorafgaande analyse en besprekin -
gen van de in de reeks projectinitiatieven opgeno -
men projecten omvatten; dit moet zijn opgehelderd 
voordat het voorstel voor definitieve goedkeuring 
wordt ingediend om de rijpheid, de impact en de 
meerwaarde van de projecten te garanderen.
57 d)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling.
58
De Commissie aanvaardt de aanbeveling. In de toe -
komst zal de behoefte aan liquide middelen worden 
meegewogen voordat uitbetaling plaatsvindt. Een 
nieuw modelcontract voor financieringsinstrumen -
ten is momenteel in voorbereiding. De maatregel zal 
waarschijnlijk eind 2014 zijn ingevoerd.
59
De Commissie aanvaardt de aanbeveling.

WAAR ZIJN EU-PUBLICATIES VERKRIJGBAAR?
Gratis publicaties:
•  één exemplaar: 
via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu); 
•  meerdere exemplaren of posters/kaarten: 
bij de vertegenwoordigingen van de Europese Unie ( http://ec.europa.eu/represent_nl.htm),  
bij de delegaties in niet ‑EU‑landen (http://eeas.europa.eu/delegations/index_nl.htm),  
door contact op te nemen met Europe Direct ( http://europa.eu/europedirect/index_nl.htm), 
door te bellen naar 00 800 6 7 8 9 10 11 (gratis in de hele Europese Unie) (*).
(*)  De informatie wordt gratis verstrekt en bellen is doorgaans gratis, maar sommige operatoren, telefooncellen of hotels  
kunnen kosten aanrekenen.
Betaalde publicaties:
• via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).
Betaalde abonnementen:•  bij een van de verkoopkantoren van het Bureau voor publicaties van de Europese Unie  
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_nl.htm).
QJ-AB-14-016-NL-C ISSN 1831-0915De Commissie en de lidstaten hebben acht 
regionale investeringsfaciliteiten opgezet ter 
ondersteuning van het externe beleid van de 
EU. Deze investeringsfaciliteiten pogen 
subsidies van de Europese Commissie met 
leningen van financiële instellingen samen te 
voegen (te combineren). Ze dragen bij aan de 
financiering van belangrijke infrastructuur -
projecten die aanzienlijke financiële middelen 
behoeven. 
De Rekenkamer onderzocht de doel  treffend -
heid van het combineren van EU-subsidies met 
leningen van financiële instellingen. De 
Reken  kamer concludeert dat deze combinatie 
over het algemeen doeltreffend is geweest. De 
opzet van de regionale investeringsfaciliteiten 
is goed, maar de potentiële voordelen van het 
combineren zijn niet volledig gerealiseerd. De 
Rekenkamer doet een aantal aanbevelingen 
aan de Commissie die betrekking hebben op 
projectselectie en subsidietoekenning, 
uit kering van fondsen, toezicht op de 
uit voering van EU-subsidies en het verbeteren 
van de zichtbaarheid van EU-steun. 
EUROPESE
REKENKAME R