Nr. C 102/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 4. 91 
Advies over het ondernemingsbeleid: een nieuwe dimensie voor het midden- en kleinbedrijf 
(MKB): voorstel voor een besluit van de Raad tot herziening van het programma voor 
verbetering van het ondernemingsklimaat en de bevordering van de ontwikkeling van onderne­
mingen, in het bijzonder van het midden- en kleinbedrijf, in de Gemeenschap (*) 
(91/C 102/07) 
De Raad heeft op 15 januari 1991 besloten, overeenkomstig artikel 198 van het Verdrag tot 
oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité 
te raadplegen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 6 februari 1991 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Lustenhouwer. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 284e zitting (vergadering van 27 februari 
1991) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. Het voorliggende document en het daarin opge­
nomen voorstel van de Commissie tot verkrijging van 
een aanvullend budget voor het te voeren onderne­
mingsbeleid in de periode vanaf heden tot en met het 
jaar 1993, is een logisch vervolg op het Besluit van de 
Raad van 28 juli 1989. 
1.2. De Raad besloot immers bij die gelegenheid aan 
de Commissie een budget toe te kennen ten behoeve 
van het ondernemingsbeleid en met name het beleid 
gericht op bevordering van het ambacht en het midden-
en kleinbedrijf (MKB) ten bedrage van 110 miljoen ecu 
voor de periode van 1990 tot en met 1993. Bij de 
gelegenheid besloot de Raad voorts een bedrag ad 
25 miljoen ecu te reserveren voor een later stadium 
indien blijken zou dat dit resterende deel van het budget 
alsnog noodzakelijk was. 
1.3. Het Economisch en Sociaal Comité heeft zich in 
zijn adviezen van 26 april 1989 en 16 november 1989 
geschaard achter de door de Commissie aangekondigde 
initiatieven. Het Comité had reeds vele malen de aan­
dacht gevestigd op de noodzaak van een communautai­
re actie ten behoeve van de kleine en middelgrote onder­
nemingen teneinde een bijdrage te leveren aan de op­
richting en de ontwikkeling van dergelijke bedrijven en 
heeft daarbij altijd de noodzaak van het betrekken van 
de sociale partners bij de ontwikkeling van het beleid 
onderstreept. 
2. Het ondernemingsbeleid: een tussenbalans 
2.1. Het nu voorliggende document biedt het Comité 
een goede gelegenheid tot het opmaken van een tus­
senbalans over het in de afgelopen twee jaar gevoerde 
ondernemingsbeleid. 
Een belangrijk uitgangspunt is hierbij voor het Comité 
dat de kleine ondernemingen in de diverse sectoren een 
(*) PB nr. C 13 van 19. 1. 1991, blz. 5. gelijke behandeling verkrijgen en dat derhalve steun­
maatregelen, projecten en programma's openstaan voor 
ient en het daarin opge- bedrijven uit alle sectoren, 
ssie tot verkrijging van 
iet te voeren onderne- Het Comité merkt met instemming op dat in het onder-
f heden tot en met het nemingsbeleid de aandacht van de Commissie vooral 
g op het Besluit van de uitgaat naar het midden- en kleinbedrijf. In de visie van 
het Comité betreft het hier maatregelen gericht op 
kleine en middelgrote ondernemingen in alle sectoren 
bij die gelegenheid aan van het bedrijfsleven, waarbij met name gedacht dient 
te kennen ten behoeve te worden aan kleine ondernemingen in het ambacht, 
i met name het beleid de handel, horeca en toerisme, transport, nijverheid en 
imbacht en het midden- dienstverlening alsmede, daar waar dit relevant is, de 
ige van 110 miljoen ecu vrije beroepen. 
: en met 1993. Bij de 
voorts een bedrag ad Zoals blijkt uit de presentatie van de Commissie, heeft 
oor een later stadium zij op tal van terreinen een begin gemaakt met de 
nde deel van het budget uitvoering van in het verleden aangekondigde initiatie­
ven en is bij een aantal piloot-projecten de eerste evalua­
tie reeds voltooid of onderhanden. Het Comité acht het 
lal Comité heeft zich in een goede zaak dat de initiatieven van de Commissie 
• en 16 november 1989 regelmatig worden getoetst op hun doelmatigheid, te-
mmissie aangekondigde meer daar enkele van die projecten een aard hebben die 
eds vele malen de aan- geheel nieuw is en waarmee derhalve nog de nodige 
van een communautai- ervaring moet worden opgedaan. 
e en middelgrote onder-
; te leveren aan de op- Het Comité staat in het algemeen positief tegenover de 
dergelijke bedrijven en &OOT de Commissie ontwikkelde initiatieven, maar is 
van het betrekken van Gok van mening dat het beleid van de Commissie zoals 
ikkeling van het beleid net Jn het voorliggende document wordt gepresenteerd, 
op sommige punten dient te worden aangevuld. 
In de toelichting op het voorstel van de Commissie 
n tussenbalans worden voorts enkele nieuwe projecten aangekondigd. 
Aangezien dit evenwel tot een summiere aankondiging 
ument biedt het Comité beperkt blijft, kan het Comité zich op dit moment nog 
opmaken van een tus- niet over de wenselijkheid van deze nieuwe activiteiten 
pen twee jaar gevoerde uitspreken. Het Comité vertrouwt er echter op dat de 
uitwerking van de nieuwe initiatieven zal geschieden in 
nauw overleg met de betrokken organisaties waarbij 
lierbij voor het Comité evenzeer de betrokken organisaties van werknemers 
de diverse sectoren een gehoord dienen te worden. 
2.2. Zo had het Comité graag gezien dat de Commis­
sie in haar mededeling nader was ingegaan op het zgn. 
„integratiebeleid", en had aangegeven op welke wijze 
lD5^1 laiblikatieblad van de europese Gemeenschappen ^r.Clt^rB 
binnen alle beleidsterreinen van de Gemeenschap de 
^IKBdimensie wordt meegewogen. In ^nn adviezen 
van ^ april en 1^ november 1^^ heeR het Comité 
voor de integratietaak van de Commissie ^eerspecihck 
de aandacht gevraagd. COok had het Comité graag ge 
^ien dat aangegeven was op welke wijze het lid van de 
Commissiedie met hetondernemmgsbeleid isbelast, 
uitvoennggeett aan de door het Comité bepleite coordi 
nerende en waakzame rol om aldus het ^i^Bbeleid in 
alle componenten van het communautaire beleid te 
integreren. 
^. COok meent het Comité dat de tactor arbeid meer 
aandacht verdient dan thans in het voorstel van de 
Commissie tot uitdrukking komt.lntal van adviezen 
heeR het Comité toch gewezen op het belang vanbef 
trokkenheid van de tactor arbeid bn processen binnen 
de onderneming. Het belang van het menselijk po 
tentieel binnen het bednjt is alom aanvaardt en verdient 
derhalve ook in het communautair ^if^Bbeleid de aan 
dacht.Terecht wordt weliswaar in hetdocument van 
de Commissie aandacht besteed aan training vanonder^ 
nemers, waarbij vooral gewezen moet wordenopde 
behoeRe aan kennis intake innovatieve ontwikkelingen, 
maar de scholing entraining van medewerkersin het 
AiKB zou tot de prioriteiten moetenbehorenvan het 
Cemeenschapsbeleid, juist omdat het ^i^B hier in tal 
van situaties ^Bn behoeRe heeR aan ondersteuning. 
Het Comité spreekt derhalve de wens uit dat de tactor 
arbeid meer aandacht krijgt in het integratiebeleid van 
de Commissie. 
^. Een soortgelijke opmerking kan gemaakt wor 
den met betrekking tot het ontbreken van aandacht 
voor de positie van vrouwelijke ondernemers en 
vrouwen die een bedrij willen gaan starten. Hoewel 
het recente communautaire initiatiet ter bevordering 
van gelijke kansen voor vrouwen op het gebied van de 
werkgelegenheid en beroepsopleiding ^CO^imtiatie^, 
l^Bnr C^^van^l^. 1^0^ terecht middelen be 
schikbaar stelt voor ondersteuning van programmals 
tot oprichting van kleine ondernemingen en coöperaties 
door vrouwen, meent het Comité toch dat zorgvuldig 
aandacht ook op langere termijn moet worden besteed 
aan het vrouwelijk ondernemerschap, zieker ^ou het 
beleid terzake niet slechts een ^aak dienen te ^im welke 
toebehoort aan lO^^^^^óGeneraalV en derhalve 
slechts vanuiteen sociale optiek wordt geformuleerd, 
maar evenzeer ^ou hierbij lOn^ectoraatCeneraal^^Hl 
structureel betrokken moetenen teneinde zorg te dra 
gen voor inpassing van op vrouwen gerichte projecten 
^inclusiet projecten gericht op verbetering van de positie 
van werkneemsters in de kleine ondernemingen^ in het 
totale ondernemingsbeleid. 
^Bó. Veruit de meeste aandacht wordt door de Com^ 
missiebesteedaanhaar ervaringen metde^gn. ^uro 
Into Centra en het BCd^et. Het Comité is het met de 
Commissie eens dat de^e instrumenten eendeer nuttige 
bijdrage leveren aan de mtormatieverspreidingonder 
het ^il^Benvoldoen aan eenwezenlijke beboette aan 
intormatie en advies van het ^vif^B. 
Toch mag evenwel niet vergeten worden dat op het 
terreinvanverbeteringvanhetondernemingskhmaat, de andere belangrijke pijler van het beleid, op tal van 
terreinen de actie is blijven steken in goede bedoelingen. 
Verlichting van de administratieve lasten, onderwerp 
van een door de Kaad aanvaarde Aanbeveling, is nog 
maar nauwelijks ter hand genomen. Het Comité reaD 
hseert^ich dat administratieve lasten vaak het uitvloei 
sel^nn van uitvoeringsbepalingen op nationaal niveau, 
maar ^iet toch ook ^eker voor de Cemeenschap een 
taak om erop toe te^ien — ^ekerbn nieuwe regelgeving 
— dat administratieve rompslomp ^o veel mogelijk 
wordt vermeden. 
Het Comité wijst er nog eens op dat dit niet mag 
betekenen dat in de wetgeving ot in de praktijk de 
werknemers in het ^iKB daadwerkelijk minder bescher 
ming gouden hebben. 
^. schaalgrootte en sectorbeleid 
^.1. Terechtwijst de Commissie, volgens het Comité, 
op de noodzaak naast het aspect van „schaalgrootten 
rekening te houden met vraagstukken in specifieke sec 
toren. ]uist vanwege de sterkeaanwezigheidvanhet 
^iKB in sectoren als handel en toerisme verdient deze 
interactie tussen ondernemingsbeleid en sectorbeleid de 
ondersteuning. Het Comité gaat er dan ook van uit dat 
met de uitvoering van een actieprogramma voor de 
handel opmeer korte termnn een begin wordt gemaakt. 
Het Comité is voorts van mening dat de Commissie 
^ou moetenstimulerendatook inhetbeleid vande 
lidstaten voldoende rekening wordt gehouden met de 
positie van kleine ondernemingen in deze sectoren. 
Voorts verwijst het Comité naar de conclusies van de 
conferentie te Avignon, gehouden m het najaar van 
1^, intake het Gemeenschapsbeleid gericht op het 
ambacht en deneer kleine ondernemingen. 
Het Comité roept de Commissie op ^ich op korte ter^ 
mim uit te spreken over deze conclusies en aan te geven 
op welke wir^e zij deze denkt op te nemen in haar 
activiteitenprogramma voor de komende jaren. 
ó.^. In het kader van het sectorbeleid merkt het 
Comité evenwel op dat het beleid ten opzichte van wat 
wel wordt genoemd de „économie socialen ten onrechte 
door de Commissie wordt genoemd als lijnde onderdeel 
van het sectorbeleid. Inde visie vanhetComitékenD 
merken de ondernemingen van de „sociale economie^ 
^ich in eerste instantie door hun speciheke rechtsvorm, 
veelal de coöperatieve vereniging^ dit laat onverlet dat 
de^e bedrijven voorkomen in tal van sectoren, zodat de 
term „sectorbeleid^ hier misplaatst is. 
^.ó. naasteen inventarisatie van ondernomen activi 
teiten worden door de Commissie ook een aantal nieu^ 
we projecten aangekondigd. Interessante projecten hier^ 
bip^im bijvoorbeeld het idee over een ^ro^^^ ^^o^-
rr^r^^r^^ alsmede het idee voor een ^^r^^^^ 
voor bepaalde investeringen door het ^iKB, met name 
in landen van Centraal en GostEuropa. löit laatste 
idee sluit aan bn een van de conclusies van de AmD 
Nr. C 102/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 4. 91 
bachtsconferentie te Avignon, waar gepleit werd voor 
een studie naar een mogelijke Europese exportkrediet­
verzekering. 
Het Comité voegt hieraan toe dat het vraagstuk van de 
financiering van kleine en middelgrote ondernemingen 
in de toekomst meer de aandacht van de Gemeenschap 
zal behoeven. 
4. Statistiek van het MKB 
4.1. Het verheugt het Comité dat in het document 
van de Commissie expliciet aandacht wordt geschonken 
aan het punt van de vergaring van statistische gegevens 
op Europees niveau van ontwikkelingen in het MKB. 
In zijn advies van 16 november 1989 had het Comité 
hierop reeds indringend gewezen (punt 1.2). 
Hoewel de aangekondigde initiatieven op dit terrein 
nog wat vaag zijn geformuleerd, wijst het Comité reeds 
nu erop dat een eventueel te creëren „European monito-
ring Centre" geen overlapping moet gaan vormen met 
reeds bestaande of in oprichting zijnde netwerken van 
onderzoeksinstellingen in de Gemeenschap of met de 
activiteiten van de diverse nationale bureaus voor 
statistiek. Statistische gegevensvergaring op Europees 
niveau lijkt het Comité in eerste instantie een zaak 
te zijn van een gedegen coördinatie tussen de diverse 
nationale bureaus voor statistiek, hetgeen een taak is 
voor Eurostat. 
De analyse van ontwikkelingen zoals tot uiting komend 
in de statistiek is een zaak voor de daarvoor in het leven 
geroepen specialistische onderzoeksinstellingen in de 
lid-staten. Prioriteit zou hierbij moeten worden verleend 
aan het ondersteunen van samenwerking in de vorm 
van netwerken tussen die onderzoeksinstellingen. 
5. Samenwerking met derde landen 
5.1. Het Comité stemt in met de opvatting van de 
Commissie dat, voor zover dit mogelijk is en het projec­
ten niet doet ophouden, openstelling van systemen als 
de Euro Info Centra en BC-Net ook voor deelnemers 
uit derde landen (met name die in Europa) mogelijk 
moet zijn. Een dergelijke openstelling doet recht aan 
het gegeven dat de Gemeenschap geen gesloten systeem 
is, doch deel uitmaakt van een groter economisch ge-
Gedaan te Brussel, 27 februari 1991. heel. Wellicht dat zelfs in de komende jaren bij een 
verdere integratie binnen de Gemeenschap het aspect 
van de externe dimensie nog nadrukkelijker de aandacht 
zou moeten krijgen in het beleid gericht op bevordering 
van het MKB. 
6. Conclusie 
6.1. Het Comité stelt het op prijs dat de Commissie 
met een onderbouwing heeft aangegeven op welke ter­
reinen zij de komende jaren denkt haar beleid gericht 
op bevordering van vooral het ambacht en het MKB 
voort te zetten. Het Comité is evenwel niet in staat om 
daadwerkelijk aan te geven of het door de Commissie 
gevraagde budget ook werkelijk voldoende is voor de 
verwerkelijking van de door de Raad in zijn Besluit van 
1989 neergelegde doelstelling. Het Comité acht dit ook 
eigenlijk niet zijn taak. Waar het het Comité om gaat, 
is dat in zijn visie er sprake dient te zijn van een 
structureel gevoerd beleid op communautair niveau ten 
behoeve van het MKB; dat beleid moet flexibel kunnen 
worden aangepast aan zich wijzigende omstandigheden 
en ook op zijn effectiviteit kunnen worden getoetst. Het 
Comité neemt dan ook met instemming kennis van de 
opmerking van de Commissie in haar document dat bij 
de uitwerking van het MKB-beleid (bijvoorbeeld in 
colloquia en andere bijeenkomsten) ook de sociale part­
ners betrokken zullen worden. In dit opzicht stemt het 
Comité in met de hoofdlijnen van het nu door de 
Commissie gepresenteerde document, hoewel het hier­
bij aantekent dat juist op het terrein van de verbetering 
van het algemene ondernemingsklimaat nog vooruit­
gang te boeken is. 
6.2. Tegen deze achtergrond spreekt het Comité er 
zijn voldoening over uit dat het ondernemingsbeleid 
thans, meer dan in het verleden, is ingebed in andere, 
belangrijke beleidsterreinen van de Gemeenschap. De 
integratie van het MKB in het economisch beleid van 
de Commissie, zoals bijvoorbeeld blijkt uit het recente 
document van de Commissie hierover [zie o.a. 
COM(90) 556], geeft volgens het Comité terecht aan 
dat het MKB-beleid een van de instrumenten is om 
de sociaal-economische doelstellingen van economische 
groei en bevordering van de werkgelegenheid te berei­
ken. Vanuit deze optiek vertoont de „tussenbalans" van 
het ondernemingsbeleid volgens het Comité derhalve 
een positief saldo. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Fran^ois STAEDELIN