A4-0273/98

Resolutie over de situatie van alleenstaande moeders en eenoudergezinnen

Het Europees Parlement,

- gelet op de door de lidstaten geratificeerde tekst van het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 8 juli 1986 over eenoudergezinnen ((PB C 227 van 8.9.1986, blz. 31.)),

- gezien het verslag van de Commissie over "Vrouwen in de Europese Gemeenschap" ((EUROSTAT, Luxemburg, ISBN 92-826-3136-2, 1992.)),

- gezien het "Demografisch rapport 1997" van de Commissie ((DG V, Afdeling V/E.1, Reeks Werkgelegenheid en Sociale Zaken, september 1997.)),

- gezien zijn studie over "Eenoudergezinnen in de lidstaten van de Europese Unie" ((Europees Parlement, Onderzoek en Documentatie, W-9, 6-1996.))

- gelet op artikel 148 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie rechten van de vrouw (A4-0273/98),

A. overwegende dat een ieder recht heeft op een menswaardig bestaan, en indien hij/zij de hiertoe nodige middelen noch uit eigen arbeid kan verwerven, noch anderszins ter beschikking heeft, van overheidswege een minimumuitkering ontvangt,

B. overwegende dat de druk op de overheidsbudgetten steeds meer toeneemt, ook op die welke in het kader van de convergentiecriteria van de EMU zijn goedgekeurd,

C. overwegende dat het budget voor de sociale zekerheid traditioneel een belangrijk en vaak het grootste deel vormt van de overheidsbudgetten,

D. overwegende dat de sociale uitkeringen voor alleenstaande ouders en hun kinderen ten laste in vele lidstaten een belangrijke begrotingspost vormen; overwegende dat de wens om met het oog op besparingen een nieuw beleid te voeren op dit gebied een van de hete hangijzers is geworden in de discussie over de sociale zekerheid,

E. overwegende dat de weliswaar noodzakelijke verlaging van de overheidsuitgaven niet ten koste mag gaan van de zwakste gezinnen, die vaak eenoudergezinnen zijn,

F. overwegende dat verscheidene lidstaten werken aan een herziening van het beleid voor alleenstaande ouders, hoofdzakelijk vanuit een budgettair standpunt,

1. stelt vast dat de gezinssamenstelling in de Europese Unie aanzienlijk verandert, onder meer door de huidige demografische veranderingen, dat eenoudergezinnen 10% van de kerngezinnen in de Europese Unie uitmaken en dat het socialezekerheidsbeleid met deze veranderingen rekening moet houden;

2. onderstreept dat eenoudergezinnen vaak een aanzienlijk lager inkomen hebben dan tweeoudergezinnen en dat zij daarom vaak meer gevaar lopen om tot armoede en sociale uitsluiting te vervallen;

3. wijst erop dat 80 à 90% van deze alleenstaande ouders vrouwen zijn, die als gezinshoofd optreden en alle verantwoordelijkheden van kostwinner en verzorger dragen;

4. onderstreept dat het eenoudergezin door zeer verschillende situaties kan ontstaan, dat dit gezinstype van nature bijzonder kwetsbaar is en dat het dus bijzondere hulp nodig kan hebben; acht het daarom noodzakelijk dat er een studie van de verschillende typen eenoudergezinnen wordt uitgevoerd om het meest geschikte beleid te kunnen bepalen;

5. erkent dat alleenstaande moeders vaak werkloos zijn of een minder goed betaalde of halftijdse baan hebben, die wordt gekenmerkt door minder werkzekerheid en waarin weinig mogelijkheden worden geboden om basisvaardigheden of nieuwe vaardigheden te verwerven, zodat hun carrièremogelijkheden worden geblokkeerd; is bezorgd over het feit dat mede door gebrek aan adequaat beleid van overheidswege de misvatting ontstaat dat de alleenstaande moeder vaak bewust werkloos is of een minder goed betaalde of halftijdse baan prefereert boven een voltijdse goed betaalde baan en zo bovenmatig zou profiteren van de verworvenheden van het socialezekerheidsstelsel;

6. onderstreept dat met name de alleenstaande moeder en ook de alleenstaande vader slechts gelijkwaardige toegang tot de arbeidsmarkt krijgt indien forse inspanningen worden geleverd ten behoeve van betaalbare kinderopvang en naschoolse opvang in alle openbare en gesubsidieerde particuliere scholen, zonder dewelke het voor een alleenstaande ouder onmogelijk is het privéleven met een beroepsleven te combineren;

7. herinnert eraan dat, hoewel socialezekerheidsstelsels een grote uitgavepost in de overheidsbudgetten vormen, deze steun aan behoeftige eenoudergezinnen moet worden verleend zodat zij voldoende inkomen hebben om in hun essentiële behoeften te voorzien,

8. merkt met bezorgdheid op dat in de recente debatten over nieuwe beleidsmaatregelen om de kosten van de sociale zekerheid te drukken, het systeem van uitkeringen aan alleenstaande ouders een belangrijk gesprekspunt is geworden;

9. wijst erop dat in deze discussie alleenstaande moeders niet tot zondebok mogen worden gemaakt, en stelt voor dat ernstig overleg wordt gepleegd over richtsnoeren en beleidsmaatregelen om de integratie van alleenstaande ouders in de maatschappij te bevorderen met het oog op een maximaal gebruik van menselijke hulpbronnen, zowel vanuit het standpunt van de maatschappij als - en a fortiori - van de kant van de alleenstaande ouders en hun kinderen;

10. aanvaardt het standpunt niet dat alleenstaand ouderschap een zelf gekozen situatie is of een situatie waarin met opzet misbruik wordt gemaakt van het systeem; is daarom van mening dat alle betrokken partijen alleenstaande ouders moeten steunen door het bevorderen van een beleid dat hen in staat stelt economisch en sociaal zo onafhankelijk mogelijk te zijn;

11. roept de autoriteiten op om na te gaan en te erkennen wat de obstakels zijn voor de meeste alleenstaande ouders die tot het arbeidsproces willen toetreden of willen herintreden, zoals toegang tot arbeid, toegang tot onderwijs/opleiding en in de eerste plaats toegang tot betaalbare kinderopvang en naschoolse opvang gedurende de periode van de opleiding en het zoeken naar werk, zonder dewelke alle andere maatregelen ter ondersteuning weggegooide investeringen dreigen te zijn;

12. verwerpt het model dat alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt wil brengen door hen uitkeringen te weigeren wanneer zij geen baan hebben, hetgeen in strijd is met de Europese opvattingen over sociale zorg, die gebaseerd zijn op solidariteit en niet op bestraffing;

13. roept de lidstaten op een grondige analyse te maken van de situatie van alleenstaande ouders zowel op nationaal als op regionaal en lokaal niveau, hetgeen grote verschillen zou kunnen tonen, vooraleer zij realistische doelstellingen vaststellen om hun situatie, onder meer de toegang tot arbeid, te verbeteren;

14. verzoekt de Commissie te onderzoeken of en in hoeverre er van de kant van de werkgevers sprake is van onterechte terughoudendheid zo niet indirecte of directe discriminatie bij het aanwerven van sollicitanten die alleenstaande moeder blijken te zijn;

15. verzoekt de lidstaten hun rechtsstelsels en -praktijk te verbeteren zodat beide ouders alle verplichtingen tegenover hun kinderen nakomen, vooral die inzake opvang en financiële steun, zodat een aanzienlijke verlaging van het levenspeil wordt voorkomen;

16. verzoekt de lidstaten om in hun rechtsstelsels onder pedagogische begeleiding optimale vormen van gedeelde voogdij op te nemen, met ondersteuning van voorlichtingscampagnes waarin wordt gewezen op de mogelijke voordelen bij een eerlijke verdeling van de verantwoordelijkheden in het gezin als sprake is van twee ouders;

17. stelt de lidstaten voor om bij het vaststellen en uitvoeren van hun fiscaal beleid te bekijken of, zonder dat dit directe of indirecte gevolgen heeft voor de werknemers, belastingverlichting mogelijk is voor bedrijven die een crèche en kinderopvang voor hun werknemers hebben, met name als er sprake is van werk in ploegendienst of als de werktijden niet zijn aangepast aan dit soort voorzieningen;

18. dringt er bij de lidstaten op aan om, voor zover zij dit nog niet hebben gedaan, hun echtscheidingswetgeving en -procedures aan te passen, zodat het mogelijk wordt dat beide partners zelf een echtscheidingsconvenant opstellen, al dan niet met behulp van een sociaal expert, waarin zij o.a de zorg en opvoeding van de kinderen onderling regelen en deze vervolgens ter toetsing en bekrachtiging aan de rechter voorleggen;

19. roept de lidstaten op tot herziening van een hele reeks beleidsgebieden, zoals sociale zekerheid, belastingen, pensioenrechten en recht op een waardige woning, die als directe rechten en niet als afgeleide rechten beschouwd moeten worden, en steunmaatregelen vast te stellen om de werkgelegenheid en de arbeidsparticipatie te bevorderen;

20. dringt erop aan dat het verbeteren van de situatie van eenoudergezinnen voorrang moet krijgen op overwegingen inzake het overheidstekort; stelt ook uitdrukkelijk dat een gecoördineerde herziening van economische en financiële beleidsmaatregelen vergezeld moet gaan van een herziening van andere wetten inzake sociale zekerheid, zoals die inzake de directe en afgeleide rechten van de individu;

21. vestigt de aandacht op de komende herziening van de communautaire structuurfondsen, gebaseerd op het beginsel van economische en sociale samenhang, welke een belangrijke bijdrage zou kunnen leveren tot het verbeteren van de situatie van eenoudergezinnen;

22. beklemtoont dat de Gemeenschappen door het mainstreamingbeginsel verplicht zijn het gelijkekansenbeleid in al hun beleidsgebieden op te nemen, en wenst dat bijzondere aandacht wordt besteed aan de situatie van alleenstaande ouders;

23. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten en de sociale partners in Europa.