Resolutie van het Comité van de Regio's over het "Werkprogramma van de Europese Commissie en de prioriteiten van het Comité van de Regio's voor 2003"

(2003/C 128/09)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het wetgevings- en werkprogramma van de Commissie voor 2003 (COM(2002) 590 def.);

gezien de door het bureau op 13 september 2002 goedgekeurde beleidsstrategie van het CvdR voor 2003 (R/CDR 232/2002 pt. 7);

gezien de prioriteiten van het Griekse voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie;

gezien het ontwerpwerkprogramma van de Raad voor 2003 (14944/02);

gezien de resolutie van het Europees Parlement over het wetgevings- en werkprogramma voor 2003, die tijdens de plenaire vergadering van 5 december 2002 werd aangenomen (P5-TA-PROV(2002)592);

gezien het protocol betreffende de samenwerking tussen de Europese Commissie en het Comité van de Regio's (DI CDR 81/2001 rev. 2);

overwegende dat het CvdR bij het opstellen van zijn beleidsprioriteiten terdege rekening tracht te houden met die van de andere EU-instellingen;

overwegende dat de lokale en regionale overheden een belangrijk deel van de uitvoering van het EU-beleid op zich nemen;

overwegende dat de democratische legitimiteit van het EU-beleid sterk zou toenemen als de lokale en regionale overheden zouden worden betrokken bij het vaststellen van de prioriteiten van de EU,

heeft het Comité van de Regio's tijdens zijn 48e zitting op 12 en 13 februari 2003 (vergadering van 13 februari) met algemene stemmen de volgende resolutie aangenomen.

1. Het Comité van de Regio's is te spreken over de nieuwe thematische en strategische aanpak die de Commissie bij de jaarlijkse planning van haar werkzaamheden hanteert.

2. Het herhaalt dat het betrokken wenst te worden bij de interinstitutionele dialoog over de jaarlijkse beleidsstrategie en het werkprogramma.

3. Het adviseert de 580 onderdelen van het werkprogramma te beperken door meer prioriteiten te stellen, onderdelen samen te voegen en in een nieuwe vorm te gieten.

3.a Het CvdR moedigt de Commissie aan om nu reeds werk te maken van de door de Conventiewerkgroep over het subsidiariteitsbeginsel geformuleerde aanbeveling om bij ieder wetgevingsvoorstel een "subsidiariteitsmemorandum" te voegen dat uitvoerige informatie bevat op basis waarvan kan worden beoordeeld of het subsidiariteitsbeginsel in acht is genomen. Zo'n memorandum moet het mogelijk maken na te gaan wat het Commissievoorstel voor financiële gevolgen zal hebben en, indien het om een voorstel voor een richtlijn gaat, in hoeverre de lidstaten en hun subnationale overheden hun regelgeving moeten aanpassen.

Uitbreiding

4. Het CvdR steunt de belangrijkste initiatieven van de Commissie op dit vlak, maar is bezorgd over het feit dat de Commissie en de nationale overheden het oor onvoldoende te luisteren leggen bij de lokale en regionale overheden, en zich niet bewust zijn van wat de uitbreiding voor hen betekent.

5. Het is teleurstellend dat het werkprogramma van de Commissie in alle talen zwijgt over raadpleging van het Comité van de Regio's over de meeste onderwerpen die met de uitbreiding hebben te maken.

6. Gelukkig wordt wel veel aandacht geschonken aan het kwalitatieve aspect van de uitbreiding. Het CvdR bepleit in dit verband dat het begrip Europees burgerschap verder wordt uitgewerkt en dat de culturele en taalkundige diversiteit wordt gestimuleerd.

7. Een openbaar debat over deze uitbreiding en mogelijke toekomstige uitbreidingen is een essentiële voorwaarde om hiervoor een maatschappelijk draagvlak te creëren. Het is derhalve van groot belang dat de burgers over de uitbreiding worden voorgelicht en er bij betrokken worden. Om deze reden verzoekt het CvdR de politici op alle bestuursniveaus in heel Europa samen een brede maatschappelijke discussie over de uitbreiding en de toekomstige contouren van de EU aan te zwengelen.

8. De Commissie en de regeringen van de kandidaat-lidstaten zouden veel meer werk moeten maken van het raadplegen en informeren van de lokale en regionale overheden tijdens de pretoetredingsperiode en hiervoor de noodzakelijke middelen moeten reserveren.

9. Er is behoefte aan capaciteitsopbouw op lokaal en regionaal niveau, omdat toetreding weinig kans van slagen heeft als de lokale en regionale overheden er niet goed op voorbereid zijn. Daarom zou de Commissie hiertoe na afloop van het Phare-programma de nodige regelingen moeten treffen.

10. Er moeten financiële middelen worden vrijgemaakt voor samenwerkingsprojecten met kandidaat-lidstaten, met name projecten inzake de uitwisseling van ervaring en capaciteitsopbouw. Daarnaast moeten ook de samenwerkingsprojecten met andere landen, met name in de buurlanden van de EU na de uitbreiding verder worden ontwikkeld. In dit verband dient prioriteit te worden verleend aan het Euro-mediterrane partnerschap en aan de betrekkingen met de Westelijke Balkan, Rusland, Oekraïne en Moldavië, in het bijzonder door de gevolgen van de EU-uitbreiding voor de economie en handel van deze landen te evalueren.

Stabiliteit en veiligheid

11. Het CvdR is het met de Commissie eens dat stabiliteit en veiligheid de hoogste prioriteit verdienen, en vindt het een goede zaak dat de Commissie dit vraagstuk in een ruimer verband heeft geplaatst. De geschiedenis leert dat Europese integratie de beste manier is om de burgers vrede, stabiliteit, welvaart en vrijheid te brengen. Het CvdR blijft er daarom op hameren dat naast veiligheidsmaatregelen ook maatregelen op het vlak van economische en sociale samenhang, onderwijs en cultuur, eerlijke handel en duurzame ontwikkeling ertoe kunnen bijdragen een veilige leefomgeving voor de burgers te creëren.

12. Juist met het oog op de totstandbrenging van een veilige leefomgeving acht het CvdR het gezien de natuur- en milieurampen van de afgelopen jaren en maanden noodzakelijk om ook milieubescherming als een prioritair beleidsterrein aan te merken. Het juicht de geplande geïntegreerde risicostrategie dan ook toe als een eerste stap in de juiste richting.

13. De beginselen die aan de Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid ten grondslag liggen, moeten voor alle mensen op dezelfde wijze gelden.

14. Lokale en regionale overheden zijn als eerste betrokken als het erom gaat voor stabiliteit en veiligheid te zorgen. De hernieuwde aandacht voor dit thema zal voor hen dan ook belangrijke gevolgen hebben. Des te betreurenswaardiger is het dat zij in de werkprogramma's van Commissie en Raad helemaal niet worden genoemd. Het CvdR verzoekt geraadpleegd te worden over alle ter zake doende onderwerpen op dit terrein, bv. de Euro-mediterrane samenwerking, de Mededeling over misdaadpreventie, een Europees grensbeheerssysteem, fraudebestrijdingsmaatregelen, drugsbestrijding, de betrekkingen met de buurlanden van de EU, en immigratie- en asielbeleid.

15. Aangezien een gemeenschappelijk asiel- en immigratiebeleid dringend noodzakelijk is, juicht het CvdR iedere stap in deze richting toe. Het wijst er wel op dat deze problematiek niet alleen vanuit veiligheidsoogpunt mag worden benaderd.

Een duurzame en integratiegerichte economie

16. Het CvdR beveelt aan om reeds in het hoofdstuk "Een duurzame op integratie gerichte economie" uit het werkprogramma van de Commissie voor 2003 rekening te houden met de toetreding van tien nieuwe landen in 2004.

17. In het licht van de economische terugval enerzijds en de toetreding van nieuwe lidstaten anderzijds is het van cruciaal belang dat het proces van Lissabon niet in het slop geraakt.

17.a Het CvdR juicht de nieuwe gecoördineerde aanpak t.a.v. de Europese werkgelegenheidsstrategie en de richtsnoeren voor het economisch beleid toe. De uitvoering van de strategie van Lissabon dient volgens het Comité aanzienlijk te worden geïntensiveerd, zodat de voor 2010 vastgestelde doelstellingen nog kunnen worden gerealiseerd. De noodzakelijke structurele hervormingen mogen echter niet ten koste gaan van de sociale samenhang en dienen bijgevolg te worden gecombineerd met forse investeringen op economisch en sociaal gebied en op het terrein van scholing. In dit verband is het CvdR het ermee eens voor het stabiliteits- en groeipact gedetailleerdere criteria vast te stellen, zodat rekening kan worden gehouden met investeringen van overheden, waarbij met name moet worden gedacht aan uitgaven voor infrastructuur en steun voor projecten in het kader van arbeidsmarkt- en maatschappelijke integratie.

18. De plaatselijke en regionale autoriteiten krijgen rechtstreeks te maken met de strategie van Lissabon, en zijn verantwoordelijk voor de praktische tenuitvoerlegging van veel van de voorgestelde maatregelen, soms zelfs als hoofdverantwoordelijke. Daarom zou het goed zijn als het CvdR nauw bij de beleidsvorming op dit terrein werd betrokken.

19. Voorts dient in de Europese Monetaire Unie meer aandacht uit te gaan naar het verband tussen monetair beleid, begrotingsbeleid en de toepassing van het stabiliteits- en groeipact. Daar de plaatselijke en regionale overheden verantwoordelijk zijn voor een behoorlijk gedeelte van de overheidsuitgaven (in sommige landen zelfs voor het grootste gedeelte) zou dit thema ook vanuit subnationaal oogpunt moeten worden bekeken.

20. Het CvdR verzoekt de EU, de lidstaten, de lokale en regionale overheden en de sociale partners territoriale werkgelegenheidspacten op te zetten, het wettelijke kader voor particuliere bedrijven, met name het MKB, te verbeteren, en de noodzakelijke hervormingen door te voeren in de socialezekerheidsstelsels, teneinde gunstige voorwaarden te scheppen voor sociale stabiliteit, een solide economie en maatschappelijk welzijn.

21. Het CvdR is er voorstander van dat sociale en milieu-aspecten in de werkprogramma's van Commissie en Raad niet worden beschouwd als een kostenfactor of een aparte beleidstak, maar als wezenlijk onderdeel van de economie.

22. Van groot belang voor het dagelijks leven van de burgers is gelijke toegang tot diensten van algemeen belang. Het CvdR ziet dan ook met belangstelling naar de desbetreffende voorstellen van de Commissie uit. Met name lokale en regionale overheden hebben er behoefte aan dat er duidelijkheid wordt geschapen ten aanzien van de staatssteunregels en de definitie van commerciële en niet-commerciële diensten (laatstgenoemde vallen niet binnen het bereik van de GATS-onderhandelingen).

Overige CvdR-prioriteiten

Constitutionele aangelegenheden en het debat over de toekomst van de Unie

23. Het CvdR juicht het toe dat het debat over de toekomst van de Europese Unie een prominente plaats heeft gekregen in het werkprogramma van de Raad. Het wijst er nogmaals op dat er behoefte is aan een discussie over de rol van de lokale en regionale overheden in de EU en vindt het daarom een goede zaak dat dit thema op de agenda van de Conventie is geplaatst.

24. Het is dus positief dat de rol van de lokale en regionale overheden in de EU nu vast op de politieke agenda staat. Er dienen methoden te worden ontwikkeld om de plaatselijke en regionale autoriteiten adequaat te kunnen betrekken bij de EU-besluitvorming, met name met het oog op de kandidaat-lidstaten, waar de desbetreffende overheidsstructuren nog in de kinderschoenen staan.

25. De institutionele rol van het Comité van de Regio's moet verder worden vergroot. Het is immers de natuurlijke hoeder van subsidiariteit, proportionaliteit en nabijheid.

Strategie inzake communicatie en voorlichting

26. De Europese burgers kunnen pas echt integreren als zij zich met het integratieproces kunnen identificeren. Nu zij zich minder bewust lijken te zijn van de EU en de publieke steun voor de integratie lijkt af te kalven, zou de EU een algemene communicatie- en voorlichtingsstrategie moeten uitwerken. Het CvdR roept politici in alle bestuurslagen op, hun verantwoordelijkheid te nemen waar het gaat om het debat over Europese aangelegenheden.

27. Daar het CvdR het lokale en regionale bestuur vertegenwoordigt, is het bij uitstek geschikt om met de burgers te communiceren. Het zou bij de tenuitvoerlegging van de communicatie- en voorlichtingsstrategie dan ook nauw betrokken moeten worden.

Regionaal beleid

28. Het CvdR ziet belangstellend uit naar het debat over de afbakening van een nieuw cohesiebeleid en de vaststelling van de prioriteiten voor de toekomst. Aangezien het CvdR in beleidsmatig, administratief en technisch opzicht over grote kennis van zaken beschikt en zijn leden als geen ander op de hoogte zijn van het lokale en regionale bestuur, gaat het ervan uit dat het in deze discussie een vooraanstaande rol zal spelen.

29. Een eerste vereiste voor de burgers en voor het CvdR is dat de structuurfondsen vereenvoudigd, gedecentraliseerd en efficiënter worden.

30. In het Verdrag zou rekening moeten worden gehouden met het begrip territoriale samenhang, dat immers in het verlengde ligt van de economische en sociale samenhang.

31. Daarnaast hecht het CvdR groot belang aan een evenwichtige, gecoördineerde en duurzame ontwikkeling van stedelijke en plattelandsgebieden, eilandregio's, bergstreken en perifere gebieden. In het geval van de EU-regio's die vanwege bepaalde territoriale kenmerken extra kwetsbaar zijn, is de ontwikkeling van een geïntegreerde territoriale strategie in het kader van het toekomstige structuurbeleid een bijzonder zware opdracht.

32. Het Europees Ruimtelijk Ontwikkelingsperspectief (EROP) zou moeten fungeren als politiek en wetgevend referentiekader voor de coördinatie op communautair niveau van de beleidsmaatregelen inzake ruimtelijke ordening.

33. Regionale samenwerking bevordert integratie en verleent het regionaal beleid een aanzienlijke communautaire meerwaarde.

34. Tot slot draagt het CvdR zijn voorzitter op deze resolutie te doen toekomen aan de Europese Commissie, het Europees Parlement, de Raad, het Griekse en het Italiaanse voorzitterschap en de regeringen en parlementen van de kandidaat-lidstaten.

Brussel, 13 februari 2003.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Albert Bore