11. 11. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 287/5 
II 
(Voorbereidende besluiten) 
COMMISSIE 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 78/660/EEG betreffende de 
jaarrekening en van Richtlijn 83/349/EEG betreffende de geconsolideerde jaarrekening in 
verband met de afwijkingen voor kleine en middelgrote vennootschappen en de opstelling en 
openbaarmaking van deze jaarrekeningen in Ecu 
COM(88) 292 def. — SYN 158 
(Door de Commissie bij de Raad ingediend op 24 oktober 1988) 
(88/C 287/06) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 54, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
In samenwerking met het Europese Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal 
Comité, 
Overwegende dat de harmonisatie van de nationale 
voorschriften inzake de indeling en de inhoud van de 
jaarrekening en het jaarverslag, met inbegrip van de 
waarderingsmethoden, en de openbaarmaking van deze 
documenten, vooral wat de naamloze vennootschap en 
de vennootschap met beperkte aansprakelijkheid betreft, 
het voorwerp van Richtlijn 78/660/EEG van de Raad (') 
vormt, laatstelijk gewijzigd bij de Akte van Toetreding 
van Spanje en Portugal; 
Overwegende dat de administratieve procedures waaraan 
kleine en middelgrote ondernemingen zijn onderworpen 
dienen te worden vereenvoudigd overeenkomstig de re­
solutie van de Raad van 3 november 1986 (2) en die van 
de Raad van 30 juni 1988 inzake de verbetering van het 
ondernemingsklimaat en de bevordering van de ontwik­
keling van de ondernemingen, in het bijzonder het mid­
den- en kleinbedrijf, in de Gemeenschap (3), waarin met 
name sprake is van een wezenlijke verlichting van de uit 
Richtlijn 78/660/EEG voortvloeiende verplichtingen; 
Overwegende dat bij Richtlijn 78/660/EEG de Lid-Sta-
ten de mogelijkheid wordt geboden voor bepaalde ven­
nootschappen wegens de geringe economische en sociale 
betekenis ervan afwijkingen vast te stellen; dat de Lid-
Staten op zeer uiteenlopende wijze van deze mogelijk-
(') PB nr. L 222 van 14. 8. 1978, blz. 11. 
O PB nr. C 287 van 14. 11. 1986, blz. 1. 
(J) PB nr. C 197 van 27. 7. 1988, blz. 6. heid gebruik hebben gemaakt, zodat de concurrentie tus­
sen de in de Lid-Staten gevestigde kleine vennootschap­
pen kan worden verstoord naar gelang de afwijkingen 
waarin de richtlijn voorziet, al dan niet voor deze gel­
den; dat deze situatie aan de nagestreefde vergelijkbaar­
heid en gelijkwaardigheid van de in de jaarrekening op­
genomen gegevens afbreuk dreigt te doen; 
Overwegende dat, om redenen van vereenvoudiging en 
harmonisatie zoals hier bedoeld, de afwijkingen met be­
trekking tot opstelling, controle en openbaarmaking van 
de jaarrekening die in Richtlijn 78/660/EEG ten be­
hoeve van de kleine vennootschappen zijn voorzien, ver­
plicht dienen te worden gemaakt; 
Overwegende dat uit hetzelfde gezichtspunt bepaalde 
kleine vennootschappen met een besloten karakter, met 
behoud van een adequate bescherming voor deelnemers 
en derden, van het toepassingsgebied van Richtlijn 
78/660/EEG dienen te worden uitgezonderd; dat een 
dergelijke vrijstelling in het kader van de interne markt 
wordt gerechtvaardigd door het feit dat het niet erg 
waarschijnlijk is dat deze vennootschappen aan intra­
communautair handelsverkeer deelnemen; 
Overwegende dat bij de verschillen in economisch kli­
maat tussen de Lid-Staten een zekere flexibiliteit in de 
definitie van kleine en middelgrote vennootschappen 
past; 
Overwegende dat de mogelijkheid dient te worden ge­
schapen dat bepaalde gegevens over de bezoldiging van 
degenen die aan het hoofd van een vennootschap staan 
en de aan hen verleende voorschotten en kredieten niet 
in de toelichting bij de jaarrekeningen worden opgeno­
men wanneer het bestuurs- of leidinggevende orgaan van 
de vennootschap slechts uit één persoon bestaat; 
Overwegende dat voorts de verplichtingen van kleine 
vennootschappen inzake opstelling en openbaarmaking 
van genoemde toelichting dienen te worden beperkt; dat 
deze vennootschappen moeten worden ontheven van de 
verplichting om in genoemde toelichting bepaalde infor­
matie te verschaffen welke voor vennootschappen van 
Nr. C 287/6 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 11. 11. 88 
geringe omvang minder relevant kan worden geacht; dat 
deze vennootschappen in dezelfde lijn moeten worden 
ontheven van de verplichting een jaarverslag op te stel­
len, mits zij bepaalde belangrijke gegevens die normaal 
in dit verslag voorkomen, in genoemde toelichting opne­
men; 
Overwegende dat kleine en middelgrote vennootschap­
pen dient te worden toegestaan dat zij de documenten 
die openbaar moeten worden gemaakt, ten kantore van 
de vennootschap ter beschikking van het publiek houden, 
met dien verstande dat van de grondgedachte dat deze 
documenten onbeperkt voor het publiek toegankelijk 
moeten zijn, niet mag worden afgeweken; 
Overwegende dat het van belang is de Europese mone­
taire integratie te bevorderen door vennootschappen de 
mogelijkheid te bieden hun jaarrekening in Ecu op te 
stellen en openbaar te maken; dat Richtlijn 78/660/EEG 
van de Raad en Richtlijn 83/349/EEG van de Raad (»), 
gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Spanje en Por­
tugal, in die zin dienen te worden aangevuld, met de 
verplichting voor vennootschappen die van deze moge­
lijkheid gebruik maken, de toegepaste omrekeningsme­
thode in de toelichting bij de jaarrekeningen aan te ge­
ven, 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
AFDELING 1 
Afwijkingen voor kleine en middelgrote vennootschappen 
Artikel 1 
Het volgende artikel 1 bis wordt in Richtlijn 
78/660/EEG ingevoegd: 
„Artikel 1 bis 
1. Deze richtlijn is niet van toepassing op de in 
artikel 11 bedoelde vennootschappen indien aan de 
volgende voorwaarden is voldaan: 
a) de vennootschap met andere ondernemingen niet 
is verbonden in de zin van artikel 41 van Richt­
lijn 83/349/EEG van de Raad en er geen deelne­
mingsverhouding met een andere onderneming 
bestaat; 
b) de aandeelhouders van de vennootschap, en de 
leden van het bestuurs- of leidinggevende orgaan 
dezelfde natuurlijke personen zijn; 
c) de aandelen van de vennootschap op naam lui­
den en, volgens de statuten of de oprichtings­
akte, niet zonder toestemming van de vennoot­
schap mogen worden overgedragen; 
d) de ontheffing overeenkomstig artikel 3 van 
Richtlijn 68/151/EEG van de Raad openbaar is 
gemaakt. 
2. De Lid-Staten nemen voor het geval de in lid 1 
bedoelde vennootschappen geen passende boekhou­
ding voeren, in hun wetgeving passende sancties op. 
O PB nr. L 193 van 18. 7. 1983, blz. 1. 3. Indien de Lid-Staten deze vennootschappen 
voorschrijven dat de aan de aandeelhouders voorge­
legde jaarrekening aan bepaalde schema's dient te 
beantwoorden, mogen deze schema's niet verder 
gaan dan in de onderhavige richtlijn voor de in arti­
kel 11 bedoelde vennootschappen is aangegeven.". 
Artikel 2 
Artikel 2, lid 6, van Richtlijn 78/660/EEG wordt als 
volgt gelezen: 
,,6. Behalve ten aanzien van de in artikel 11 be­
doelde vennootschappen kunnen de Lid-Staten toe­
staan of verlangen dat in de jaarrekening meer inlich­
tingen worden verschaft dan op grond van de onder­
havige richtlijn wordt vereist.". 
Artikel 3 
Artikel 4, lid 1, laatste volzin, van Richtlijn 78/660/EEG 
wordt als volgt gelezen: 
„Behalve ten aanzien van de in artikel 11 bedoelde 
vennootschappen kunnen de Lid-Staten een derge­
lijke splitsing of toevoeging van posten voorschrij­
ven.". 
Artikel 4 
Artikel 11 van Richtlijn 78/660/EEG wordt als volgt 
gelezen: 
„Artikel 11 
1. Vennootschappen die op de balansdatum twee 
van de volgende drie criteria niet overschrijden: 
— balanstotaal: 1 550 000 Ecu, 
— netto-omzet: 3 200 000 Ecu, 
— gemiddeld personeelsbestand gedurende het 
boekjaar: 50 personen, 
mogen een verkorte balans opstellen waarin slechts 
de met letters en Romeinse cijfers aangeduide posten 
uit de artikelen 9 en 10 worden opgenomen, met af­
zonderlijke vermelding van de bij de posten D II van 
de activa en C van de passiva in artikel 9, alsmede bij 
post D II van artikel 10 tussen haakjes gevraagde in­
formatie, zulks evenwel door middel van een totaal­
bedrag voor elke betrokken post. 
Artikel 15, lid 3, onder a), en lid 4, is niet van toe­
passing op de verkorte balans. 
2. De Lid-Staten kunnen echter de in het vooraf­
gaande lid voor het balanstotaal en de netto-omzet 
genoemde grensbedragen met ten hoogste 50 %, 
gelijktijdig en in dezelfde mate, verhogen of verla­
gen. Het in lid 1 genoemde personeelsbestand kun­
nen zij op een lager niveau, doch niet minder dan op 
25 personen vaststellen.". 
MM 88 Rnhlikatiehlad van de Enronese Gemeenschapen ^r.G287/7 
Artikel 27van Richten 78/660/EEGwordt als volgt 
gele^en^ 
^r^^27 
t. Me Lidstaten staan toe dat de in artikel Mhe 
doelde vennootschannenenknnnentoestaandatan 
dere vennootschapen die on de halansdatum twee 
van de volgende drie criteria niet overschreden^ 
— halanstotaab6200 000Ecu^ 
— nettoDomzet^l2 800 000Ecu^ 
— gemiddeld nersoneelshestand gedurende het 
hoekiaar^2^0nersonen^ 
als volgt van de in de artikelen 2^ tot en met 26 
ongenomenschema^sarwiiken^ 
a^ in artikel 2^^samenvoeging van de nostenltot en 
met^in een oost ^BrutoresultaaCE 
h^ in artikel 24^ samenvoeging van de nosten AP 
A2enBl toten metB 4ineennost^Brutoha 
ten ^ onderscheidenlijk ^Brutolasten^E 
c^ in artikel 2^^ samenvoeging van de nosten P2^ 
en6ineennost^Brutoresultaat^E 
d^ in artikel 26^ samenvoeging van de nosten AP 
Bi enB2in een nost^Brntohaten ^onderschei 
denliik^Brntolasten^. 
Artikel 12 is van toen^^mg. 
2. Voor de toen^^mg van de onderhavige richtlijn 
kunnen de Lidstaten echter de in lidlvoor het ha 
lanstotaal en de netto^omzet genoemde grenshedra 
gen met ten hoogste ^O^geliiktijdig en in de^elt^de 
mate^verhogenB5 
Artikel ^0 van Richtlijn 78/660/EEG wordt als volgt 
gelezens 
^Ar^^^ 
Me Lidstaten staan de in artikel M hedoelde ven 
nootschannen toe en kunnen de andere vennoot^ 
schannentoestaandatdehelastingenondewinstuit 
de normalehedri^suitoe^ening en de helastingen on 
het huitengewoneresultaat inde winst enverliesre^ 
kening worden samengevoegd in een nost die vóór de 
nost ^COverige helastingen^ niet ongenomen onder 
voorgaandenosten^ wordt ongenomen. Indat geval 
hlij^tdenost ^Resultaat vandenormalehedri^suit 
oefening na aftrek van helastingenm die voorkomt in 
deschema^svandeartikelen2^totenmet26^ ach 
terwege. ^anneerdeze a^wi^king wordt toegen^st^ moetende 
vennootschapen^ rnet uitzondering van die hedoeld 
in artikel 1P in de toelichting gegevens verstrekken 
over de mate waarin de helastingen on het resultaat 
ondatvandenormalehedri^suitoe^reningenonhet 
huitengewone resultaat drukkenB5 
Ar^7 
Aan artikel 4^ van Richtlijn 78/660/EEG wordt het voP 
gendelid ^ toegevoegde 
^3. Me Pid^taten kunnen toestaan dat de in lidp 
nunten 12 en 1^ verlangde gegevens niet worden 
verstrekt indien het hestuursD o^ leidinggevende or 
gaan van de vennootschap slechts uit één nersoonhe^ 
staat.r 
Ar^^^ 
Artikel 44 van Richten 78/660/EEG wordt als volgt 
gele^en^ 
^Ar^^^ 
1. Me in artikel Mhedoelde vennootschapen mo 
gen een verkorte toelichting ondellen waarin de in 
artikel4^ lid Pnunten 5 totenmet l^genoemde 
gegevens achterwege worden gelaten. In de toelicht 
tingmoetevenwelvoorhet geheel vandehetrokken 
nosten de in artikel 4^1idPnunt6^verlangdein^or 
matie door middel vaneentotaalhedragwordenverD 
strekt. 
2. Me in lid 1 hedoelde vennootschapen worden 
hovendienonthevenvan de verplichting om de in ar 
tikel l^lid^ondera^enlid4^deartikelenl8en 
2t^artikel2^1id2^artikel^lid2^artikel40^1id2^ 
enartikel42^ tweede alinea^ verlangdein^ormatiein 
de toelichting te verstrekken. 
^. Artikell2isvantoen^^ingB5 
Ar^^^ 
Artikel 4^ lid P inleidende zin^ ^^ Richtlijn 
78/660/EEGwordt als volgt gele^en^ 
^MeLid^tatenstaandeinartikel M hedoelde ven 
nootschannen toe en kunnen de andere vennoot 
schantBentoestaandatdeinartikel4^1id Pnunt2^ 
verlangde gegevensB5 
Aan artikel 46 van Richtlijn 78/660/EEG wordt het 
volgende lid ^ toegevoegde 
^. MeinartikelMhedoeldevennootschannenhe^ 
hoeven geen jaarverslag on te stellen mits ^ii de in lid 
2^ onderaf en d^verlangde informatie in de toelicht 
tingonnemenB5 
Ar^^^ 
Artikel 47 van Richtlijn 78/660/EEG wordt als volgt 
gewi^igd^ 
Nr. C 287/8 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 11. 11. 88 
1. Lid 2 wordt gelezen: 
,,2. In afwijking van lid 1 mogen de in artikel 11 
bedoelde vennootschappen: 
a) een verkorte balans openbaar maken overeen­
komstig artikel 11; 
b) een verkorte toelichting openbaar maken overeen­
komstig artikel 44. 
Artikel 12 is van toepassing. 
Voorts behoeven deze vennootschappen de winst- en 
verliesrekening niet openbaar te maken.". 
2. Het volgende lid 4 wordt toegevoegd: 
,,4. In afwijking van lid 1, eerste alinea, staan de 
Lid-Staten de in artikel 11 bedoelde vennootschappen 
toe en kunnen zij de andere, in artikel 27 bedoelde 
vennootschappen toestaan dat de documenten die 
krachtens deze richtlijn openbaar dienen te worden 
gemaakt ten kantore van de vennootschap ter be­
schikking van het publiek worden gehouden. Op ver­
zoek moeten afschriften van deze documenten kun­
nen worden verkregen, ook per post. De prijs van 
deze afschriften mag niet meer bedragen dan de 
aan het verstrekken van de afschriften verbonden ad­
ministratieve kosten. 
De Lid-Staten schrijven bovendien voor dat, door 
een bekendmaking in de vorm van een mededeling 
overeenkomstig artikel 3, lid 4, van Richtlijn 
68/151/EEG, wordt aangegeven waar deze documen­
ten voor het publiek verkrijgbaar zijn. Zij stellen pas­
sende sancties vast voor het geval dat de in dit lid be­
doelde openbaarmaking niet geschiedt. 
Dit lid is niet van toepassing op vennootschappen die 
een beroep doen op het publiek voor het aantrekken 
van spaargelden.". 
Artikel 12 
In artikel 51 van Richtlijn 78/660/EEG wordt lid 2 als 
volgt gelezen: 
„2. De in artikel 11 bedoelde vennootschappen 
worden van de in lid 1 bedoelde verplichting onthe­
ven. 
Artikel 12 is van toepassing.". 
AFDELING 2 
Opstelling en openbaarmaking van de jaarrekening in 
Ecu 
Artikel 13 
In Richtlijn 78/660/EEG wordt de volgende afdeling 
11 bis ingevoegd: „AFDELING 11 bis 
Opstelling en openbaarmaking van de jaarrekening in 
Ecu 
Artikel 51 bis 
De vennootschappen mogen hun jaarrekening in Ecu 
opstellen en openbaar maken, zulks met gebruikma­
king van de omrekeningskoers op de balansdatum. 
De gebruikte omrekeningsmethode wordt in de toe­
lichting aangegeven.". 
Artikel 14 
In Richtlijn 83/349/EEG wordt de volgende afdeling 
5 bis ingevoegd: 
„AFDELING 5 bis 
Opstelling en openbaarmaking van de geconsolideerde 
jaarrekening in Ecu 
Artikel 38 bis 
De geconsolideerde jaarrekening mag in Ecu worden 
opgesteld en openbaar gemaakt, zulks met gebruik­
making van de omrekeningskoers op de balansdatum. 
De gebruikte omrekeningsmethode wordt in de toe­
lichting aangegeven.". 
AFDELING 3 
Slotbepalingen 
Artikel 15 
1. De Lid-Staten doen vóór 1 januari 1990 de nodige 
wettelijke en bestuursrechtelijke maatregelen in werking 
treden om aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de 
Commissie daarvan onverwijld in kennis. 
2. De Lid-Staten kunnen bepalen dat de bepalingen 
waarin deze richtlijn voorziet eerst van toepassing zijn 
op de rekening van het boekjaar dat op 1 januari 1992 of 
in de loop van 1992 begint. 
3. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst mede 
van alle belangrijke bepalingen van intern recht die zij op 
het door deze richtlijn bestreken gebied vaststellen. 
Artikel 16 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.