A4-0160/99

Resolutie over "Senioren in de 21ste eeuw - een nieuwe optie op het leven"

Het Europees Parlement,

- onder verwijzing naar de resoluties, overeenkomstig artikel 45, lid 2, van het Reglement, van de leden:

a) Fernández Albor over het communautair programma voor het promoten en creëren van woongelegenheid voor ouderen (B4-0536/95)

b) Fernández Albor over adequate regelgeving inzake bejaardentehuizen (B4-1324/95),

c) Larive en Boogerd-Quaak over het Europees jaar van de alleenstaande (B4-0304/96),

d) Killilea over thuiszorg voor hulpbehoevende ouderen (B4-0895/97),

e) Cassidy over de verzorging van hulpbehoevende ouderen door familieleden (B4-0919/97),

f) Cushnahan over verzorgers van afhankelijke ouderen (B4-0003/99),

- gezien het EG-Verdrag, in het bijzonder de artikelen 2, 3, 8 (toekomstig artikel 17), 8 A (toekomstig artikel 18), 48 (toekomstig artikel 39), 49 (toekomstig artikel 40), 51 (toekomstig artikel 42), 117 (toekomstig artikel 136), 118 (toekomstig artikel 137), 118 A (toekomstig artikel 138), 123 (toekomstig artikel 146), 126 (toekomstig artikel 149), 127 (toekomstig artikel 150) en 129 (toekomstig artikel 152),

- voorts gezien de toekomstige artikelen 13 en 127 van het EG-Verdrag,

- gezien het Gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van de werknemers, in het bijzonder de artikelen 24 en 25,

- gezien de tot het Europees Parlement gerichte verzoekschriften inzake vrij verkeer van personen en erkenning van regelingen inzake ouderdomsvoorzieningen,

- gezien de aanbeveling van de Raad van 24 juni 1992 inzake gemeenschappelijke criteria met betrekking tot toereikende inkomsten en prestaties in de stelsels van sociale bescherming ((PB L 245 van 26.08.1992, blz. 46.)),

- gezien de aanbeveling van de Raad van 27 juli 1992 betreffende de convergentie van de doelstellingen en het beleid op het gebied van de sociale bescherming ((PB L 245 van 26.08.1992, blz. 49.)),

- gezien de resolutie van de Raad van 30 juni 1993 inzake flexibele uittredingsregelingen ((PB C 188 van 10.07.1993, blz. 1.)),

- gezien de beginselverklaring van de Raad van de Europese Unie en de ministers van Sociale Zaken, in het kader van de Raad bijeen, van 6 december 1993 naar aanleiding van de afsluiting van het Europees jaar van de ouderen en de solidariteit tussen de generaties (1993) ((PB C 343 van 21.12.1993, blz. 1.)),

- gezien zijn resolutie van 24 februari 1994 over maatregelen ten behoeve van ouderen ((PB C 077 van 14.03.1994, blz. 24.)),

- gezien de resolutie van de Raad en van de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten in het kader van de Raad bijeen, van 29 juni 1995 betreffende de werkgelegenheid voor oudere werknemers ((PB C 228 van 02.09.1995, blz. 1.)),

- gezien zijn resolutie van 12 maart 1998 ((PB C 104 van 06.04.1998, blz. 222.)) over het verslag van de Commissie inzake de demografische situatie (COM(97)0361 - C4-0505/97),

- gezien zijn resolutie van 3 december 1998 ((PB C 398 van 21.12.1998, blz. 42.)) over het Groenboek van de Commissie over aanvullende pensioenen in de interne markt (COM(97)0283 - C4-0392/97),

- gezien de resolutie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 16 oktober 1992 ((Resolutie 47/5/1992.)) over het uitroepen van 1999 tot Internationaal jaar van de ouderen,

- gelet op artikel 148 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken (A4-0160/99),

A. overwegende dat 75 miljoen burgers van de Europese Unie 60 jaar en ouder zijn, hetgeen betekent dat hun aandeel in de totale bevolking van de Europese Unie meer dan 20% bedraagt, en dat op grond van de huidige demografische trends wordt verwacht dat het aantal personen boven de 60 jaar nog aanzienlijk zal toenemen,

B. overwegende dat de continue stijging van de levensverwachting een van de belangrijkste verworvenheden van de moderne samenleving is en dat de oudere mensen in onze landen beschikken over een rijke schat aan ervaring, kennis, cultuur en waarden waar we niet buiten kunnen,

C. overwegende dat oudere mensen geen homogene groep vormen maar onderling verschillen, met name waar het gaat om welstand, sociale status en fysieke belastbaarheid,

D. overwegende dat veruit de meeste oudere mensen die de pensioengerechtigde leeftijd bereiken in het volle bezit zijn van hun psychische en lichamelijke vermogens en dat zij deze tot op hoge leeftijd kunnen behouden; overwegende dat deze ontwikkeling impliceert dat de traditionele ideeën en rolpatronen met betrekking tot oudere mensen algemeen moeten worden herzien, waarbij bevordering van een actieve levensavond en participatie van ouderen centraal zouden moeten staan,

E. overwegende dat met het oog op de verandering van de demografische structuren nieuw beleid vereist is, met name op de gebieden arbeidsmarkt, werkgelegenheid, overgang tussen arbeidsleven en pensioen, financiering en structuur van de sociale zekerheid, gezondheid en zorg, mobiliteit, ruimtelijke ordening en woningbouw,

F. overwegende dat bijzondere aandacht moet worden geschonken aan de specifieke situatie van oudere vrouwen,

G. overwegende dat de Europese Unie ten aanzien van vraagstukken betreffende oudere mensen een belangrijke rol speelt, doordat zij de uitwisseling van informatie bevordert en organiseert, nationale politieke en wettelijke maatregelen steunt, aanvult en coördineert en voorts bij haar beleid rekening houdt met de demografische situatie,

1. constateert met bezorgdheid dat de werkloosheid onder oudere werknemers steeds verder toeneemt; stelt vast dat de officiële statistieken een ontoereikend beeld geven van de dimensie van de werkloosheid onder oudere werknemers; wijst er tegelijkertijd op dat de demografische veranderingen in de toekomst aanzienlijke inspanningen vereisen om de uitsluiting van oudere werknemers uit het arbeidsproces een halt toe te roepen;

2. constateert voorts met bezorgdheid dat oudere mensen in bijzondere mate de dupe worden van discriminatie in het dagelijks leven en dat ook buiten het arbeidsproces op alle niveaus alles in het werk moet worden gesteld om discriminatie en sociale marginalisatie te bestrijden;

3. wijst er daarom nadrukkelijk op dat de ervaringen en de grote kennis van oudere mensen beter zouden moeten worden benut in het voordeel van en als nieuwe stimulans voor de economie en de samenleving;

4. stelt met voldoening vast dat de materiële levensomstandigheden van oudere mensen in de Europese Unie er de afgelopen decennia aanzienlijk op vooruit zijn gegaan, maar betreurt dat nog steeds bovenmatig veel ouderen, vooral oudere vrouwen, gebukt gaan onder armoede;

5. benadrukt nogmaals dat het het Europees model van een solidaire sociale bescherming als garantie beschouwt voor het behoud van de sociale vrede; is van mening dat bij hervormingen van de socialezekerheidsstelsels de beginselen waarop deze gebaseerd zijn, met name het beginsel van de sociale solidariteit, niet mogen worden uitgehold;

6. is van opvatting dat wanneer lidstaten hun burgers ertoe aanzetten voorzieningen te treffen voor eigen aanvullende verzekeringen om sociale risico's te dekken, een en ander een vrijwillig karakter moet hebben en niet mag leiden tot het ontstaan van verschillende niveaus van sociale zekerheid en een uitholling van de bestaande, op solidariteit berustende regelingen; waarschuwt bovendien tegen de privatisering van sociale risico's, in het bijzonder op het gebied van de volksgezondheid;

7. dringt er daarom bij de Europese Unie en de lidstaten evenals bij de ondernemingen en sociale partners in het kader van hun bevoegdheden op aan

- een maatschappelijk proces van herbezinning op gang te brengen met het doel discriminatie van oudere werknemers te voorkomen;

- opeisbare rechten te creëren tegen discriminatie op de arbeidsmarkt, in het bijzonder ten aanzien van het zoeken naar werk, bijscholing en ontslagen;

- het levenslange leren te bevorderen, scholing, bij- en omscholingsmaatregelen af te stemmen op de behoeften van oudere werknemers en opleidingssystemen ook te openen voor personen die niet meer deelnemen aan het arbeidsproces;

- innovatieve vormen van overgang tussen arbeidsleven en pensioen, bijvoorbeeld het model van deeltijdarbeid voor ouderen, te bevorderen;

- op de middellange termijn te streven naar een coördinatie van de ouderdomsvoorzieningssystemen en het uit de weg ruimen van incoherenties tussen de wetgeving inzake arbeid en sociale zekerheid, hetgeen betekent dat de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd bij gelijktijdige bevordering van vervroegde uittreding, een wettelijk vastgelegde pensioengerechtigde leeftijd en fiscale nadelen bij voortzetting van beroepsbezigheden na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd moeten worden afgeschaft;

- de aanpassing van de werkomgeving en de modernisering van de organisatie van de arbeid overeenkomstig de behoeften van de oudere werknemers te waarborgen;

- bijzondere aandacht te schenken aan de situatie van oudere vrouwen op de arbeidsmarkt;

8. dringt er bij de Commissie met het oog op de situatie van oudere mensen op de arbeidsmarkt in het bijzonder op aan

- in het kader van het Europees Sociaal Fonds bijscholing van oudere werknemers te bevorderen en uitsluiting van deze groep te bestrijden;

- uitgaande van artikel 118 (toekomstig artikel 137) van het EG-Verdrag wetgevingsvoorstellen te doen voor de integratie van oudere werknemers in de arbeidsmarkt en ter verbetering van de werkomgeving met bijzondere aandacht voor de specifieke behoeften van oudere werknemers;

9. appelleert aan de Europese Unie en de lidstaten om in het kader van de Europese werkgelegenheidsstrategie concrete en controleerbare doelstellingen ter bestrijding van werkloosheid onder oudere mensen op zowel Europees als nationaal niveau op te nemen in de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid;

10. is van mening dat de oudere bevolking adequaat moet kunnen profiteren van de stijging van de economische productiviteit en de welstand en appelleert aan de Europese Unie en de lidstaten om grotere inspanningen te doen om de sociale marginalisatie van de oudere bevolking een halt toe te roepen;

11. verzoekt de Commissie derhalve uitgaande van de toekomstige artikelen 13 en 137 (huidig artikel 118) van het EG-Verdrag wetgevingsvoorstellen voor te leggen ter bestrijding van discriminatie en sociale marginalisatie op grond van leeftijd;

12. verzoekt de Commissie en de lidstaten hun werkzaamheden betreffende de wederzijdse erkenning van ouderdomsvoorzieningsstelsels en de gelijke behandeling van mannen en vrouwen op het gebied van de sociale zekerheid voort te zetten door bestaande wetgeving uit te voeren en nieuwe wetgevingsvoorstellen voor te leggen, die ouderen niet onbedoeld nog meer op achterstand zetten;

13. is van mening dat het behoud van de mobiliteit een wezenlijke voorwaarde vormt voor een onafhankelijk leven van oudere mensen en dringt er derhalve bij de lidstaten op aan

- het openbaar vervoer uit te breiden en beter af te stemmen op de behoeften van de passagiers;

- de discriminatie van oudere mensen met betrekking tot rijexamens voor motorvoertuigen te beëindigen;

14. roept de lidstaten ertoe op in het kader van hun socialezekerheidsstelsels de erkenning te waarborgen van perioden die zijn besteed aan het opvoeden van kinderen en de zorg voor oudere of gehandicapte gezinsleden, om zowel de pensioenrechten van de verzorgende gezinsleden - voor het merendeel vrouwen - veilig te stellen, als het verblijf van oudere zorg behoevende mensen in hun familiale omgeving te bevorderen;

15. verzoekt de Commissie met het oog op de te verwachten stijging van het aandeel zorg behoevende oudere mensen onderzoek te laten verrichten naar de financiering van de zorg teneinde aan te dringen op een kader voor een in heel Europa geldende zorgverzekering; dringt er daarenboven bij de lidstaten op aan zorgverzekeringen in hun socialezekerheidsstelsels op te nemen;

16. dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan nationale en Europese acties op stapel te zetten om bij jongeren een besef te creëren van de waarde van solidaire stelsels, met name voor ouderdomsvoorziening;

17. bekrachtigt het recht van oudere mensen op eigen keuze van hun woon- en leefomgeving en is van mening dat de bevordering van een zelfstandig leven evenals het voorkomen van sociale isolatie de basisbeginselen van een adequaat huisvestingsbeleid voor ouderen zijn; dringt er derhalve bij de lidstaten op aan bij het plannen van zorginstellingen en andere speciaal op ouderen gerichte huisvesting de beginselen openheid, participatie van de betrokkenen, normalisatie en sociale integratie in aanmerking te nemen en de steun hieraan te oriënteren;

18. appelleert aan de lidstaten ervoor te zorgen dat bij het beschikbaar stellen van diensten een maximale individuele keuzevrijheid wordt gewaarborgd en dat bij het ontwikkelen van diensten rekening wordt gehouden met de behoeften van oudere mensen als individuen;

19. verzoekt de lidstaten beleid te ontwikkelen voor het coördineren van gezondheidszorg en sociale diensten om onafhankelijkheid, zelfbeschikking en waarde van oudere mensen te waarborgen;

20. verzoekt de Commissie om uit hoofde van artikel 129 (toekomstig artikel 152) van het EG-Verdrag voorstellen voor stimuleringsmaatregelen ter bescherming en verbetering van de gezondheid van ouderen in te dienen;

21. appelleert aan de lidstaten om hun ervaringen op het gebied van onderzoek en praktijk met betrekking tot de zorg voor lijders aan de ziekte van Alzheimer en andere aandoeningen die leiden tot verwardheid uit te wisselen en verzoekt de Commissie om mogelijkheden voor de uitwisseling van goede praktijken te scheppen;

22. dringt er voorts bij de Europese Unie en de lidstaten op aan in het kader van de bevordering van een zelfstandig leven van oudere mensen en van een actieve oude dag met name de uitoefening van honoraire activiteiten door oudere burgers te bevorderen en deze op te waarderen;

23. verzoekt de lidstaten de aanpassing van huisvesting aan de behoeften van oudere mensen te bevorderen, hetzij door financiële prikkels of bouwnormen, hetzij door het verlenen van keurmerken voor adequate huisvesting;

24. is van mening dat de inzet van nieuwe technologieën in het dagelijks leven er wezenlijk toe kan bijdragen een zelfstandig leven mogelijk te maken en de levenskwaliteit van oudere mensen te verhogen; dringt er derhalve bij de Commissie en de lidstaten op aan in het kader van het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologie de ontwikkeling van technische hulpmiddelen en de toepassing van moderne informatietechnologieën voor oudere mensen verder te bevorderen; constateert evenwel dat de technische instrumenten niet de plaats mogen innemen van menselijke contacten, noch de waarde van oudere mensen mogen aantasten;

25. appelleert aan de lidstaten en de Commissie de deelname van oudere mensen aan de besluitvorming in economie, politiek en cultuur op regionaal, nationaal en Europees niveau actief te bevorderen en zet zich in voor de afschaffing van nog bestaande leeftijdsgrenzen voor de uitoefening van politieke ambten;

26. verzoekt de sociale partners op nationaal en Europees niveau nauw samen te werken met andere organisaties die ouderen vertegenwoordigen bij het verdedigen van hun rechten in de samenleving en ervoor te zorgen dat zij actief worden betrokken bij de politiek;

27. verzoekt NGO's die ouderen op regionaal, nationaal en Europees niveau vertegenwoordigen hun activiteiten te coördineren en een door de Europese Unie gecoördineerd informatienetwerk te ontwikkelen dat zich bezighoudt met vraagstukken die en beleid dat oudere mensen in heel Europa aangaan;

28. appelleert aan de Commissie en de lidstaten de belangenvertegenwoordigingen van oudere mensen te steunen en hen te helpen een realistisch en positief beeld te laten ontstaan;

29. verzoekt de Commissie haar mededeling over oudere mensen in de eerste helft van 1999 voor te leggen;

30. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie voor te leggen aan de Raad, de Commissie, de Europese sociale partners, de deelnemers aan de seniorenconferentie evenals de Verenigde Naties.