Advies van het Comité van de Regio's over de "Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement 'Een internemarktstrategie voor de dienstensector'"

(2001/C 357/17)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien de Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement "Een internemarktstrategie voor de dienstensector" (COM(2000) 888 def.);

gezien het besluit van de Commissie van 13 februari 2001 om het CvdR krachtens art. 265, eerste alinea van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap over dit onderwerp te raadplegen;

gezien het besluit van het bureau van het CvdR van 13 juni 2000 om commissie 6 "Werkgelegenheid, economisch beleid, interne markt, industrie en MKB" met de voorbereidende werkzaamheden van het advies te belasten;

gezien de conclusies van de Raad van Lissabon;

gezien de conclusies van de Raad van Stockholm;

gezien de Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad - de strategie voor de Europese interne markt (COM(1999) 624 def.);

gezien het CvdR-advies (CDR 185/2000 fin)(1) over "De uitdagingen voor het ondernemingenbeleid in de kenniseconomie" (COM(2000) 256 def.);

gezien het CvdR-advies (CDR 468/2000 fin)(2) over "innovatie in een kenniseconomie" (COM(2000) 567 def.);

gezien het ontwerpadvies (CDR 134/2001 rev.) dat op 7 mei 2001 door commissie 6 is goedgekeurd; rapporteur was de heer Sanz Alonso (E/EVP), minister-president van de Spaanse regio La Rioja,

heeft tijdens zijn 39e zitting van 13 en 14 juni 2001 (vergadering van 13 juni) het volgende advies met algemene stemmen goedgekeurd.

Overwegingen en aanbevelingen

Het algemene beeld van de dienstensector op de interne markt

1. Het CvdR maakt graag van de gelegenheid gebruik om zijn licht te laten schijnen over de mededeling van de Commissie, die het algemene kader zal vormen voor de ontwikkeling van de dienstensector op de interne markt.

2. In de conclusies van de Raad van Stockholm worden de voorstellen van de Commissie in de Mededeling over een internemarktstrategie voor de dienstensector positief onthaald.

3. De interne markt is van cruciaal belang voor een duurzame groei, meer en betere werkgelegenheid en een sterkere sociale samenhang.

4. Door de informatiemaatschappij heeft de dienstensector een nieuwe dimensie gekregen. Dienstverlenende bedrijven, met name het MKB, moeten zich aanpassen aan de manier waarop het aanbod en de levering van diensten onder invloed van de nieuwe technologieën veranderen, en daartoe moeten dan ook de nodige maatregelen worden getroffen.

Voor de dienstensector op de interne markt is een strategie nodig

5. Het CvdR is het ermee eens dat er een algemene strategie voor de dienstensector op de interne markt moet komen. De dienstensector moet meer kwaliteit leveren en concurrerender worden, iets wat ook de expansie van de Europese economie ten goede zal komen. De Commissie heeft in 1999 een strategie voor de Europese interne markt gepubliceerd(3) waarin de volgende vier doelstellingen stonden: verbeteren van de levenskwaliteit van de burgers; verbeteren van de efficiëntie van de communautaire producten- en kapitaalmarkten; verbeteren van het ondernemingsklimaat; gebruikmaken van de verworvenheden van de interne markt in een veranderende wereld.

6. In de nieuwe economie zijn voor allerlei transacties de grenzen vervaagd. Dit komt de interne markt ten goede; voor een bepaalde soort dienstverlening kan de consument nu even gemakkelijk terecht bij bedrijven in zijn gemeente, regio of land als bij bedrijven in andere lidstaten.

7. De informatiemaatschappij moet echter de integratie en de regionale samenhang versterken en mag dus zeker niet leiden tot een tweedeling tussen regio's(4) die diensten verlenen en regio's die hiervan gebruikmaken.

8. De infrastructuur, vooral de telecommunicatie-infrastructuur, krijgt in de dienstverlening een steeds belangrijkere rol. Het CvdR staat dan ook achter alle bepalingen die zijn opgesteld voor de structuurfondsen en het Cohesiefonds en vindt ook dat er telecommunicatie-infrastructuur moet worden ontwikkeld die alle Europese regio's en gemeenten in staat stelt om elektronische diensten te leveren. Bovendien moet de infrastructuur voor de levering van niet-elektronische diensten worden verbeterd.

9. Het is van groot belang dat de kosten van telecommunicatie dalen. Gelukkig is dit precies wat er gebeurt: dankzij de liberalisering van de sector is de dienstverlening in de afgelopen jaren goedkoper geworden en is bovendien het dienstenaanbod vergroot. Er mag echter geen afbreuk worden gedaan aan de universele dienstverlening, en de dienstverlening aan gehandicapten en achtergestelde bevolkingsgroepen mag niet in het gedrang komen.

10. Dankzij de informatiemaatschappij en de informatisering van de dienstensector krijgt de interne markt sneller gestalte. Dezelfde factoren hebben echter ook bijgedragen aan het ontstaan van een wereldmarkt waarop het regionaal verankerde MKB zich maar moeilijk op voet van gelijkheid kan weren. Decentrale overheden zouden daarom de op hun grondgebied gevestigde bedrijven moeten kunnen helpen om inzicht te krijgen in wat hun lokale klanten willen en nodig hebben, zodat zij een betere concurrentiepositie kunnen verwerven. Regionaal verankerde kleine en middelgrote bedrijven moeten op de interne markt kunnen opereren met optimale benutting van ICT en vooral van de instrumenten en infrastructuur van de informatiemaatschappij. Op die manier kunnen zij op voet van gelijkheid met soortgelijke bedrijven uit derde landen concurreren.

11. Voor sommige bedrijven en voor consumenten is toegang tot elektronische diensten moeilijk. Daarom zou er voor cursussen moeten worden gezorgd om hen in staat te stellen de mogelijkheden van deze nieuwe generatie diensten beter te benutten.

12. Door een gebrek aan academici in Europa ontwikkelt de elektronische dienstverlening zich momenteel minder snel en komen er tegelijkertijd minder nieuwe banen bij. Opleidingen, vooral in het kader van levenslang leren, moeten een prioriteit zijn van lokale en regionale overheden; alleen met goed opgeleide werknemers kunnen regionale bedrijven - met name het MKB - aanhaken bij de ontwikkelingen op het gebied van de elektronische dienstverlening.

13. In de elektronische dienstverlening moet meertaligheid worden gestimuleerd om ervoor te zorgen dat de Europese consument ook daadwerkelijk van deze nieuwe diensten gebruik kan maken. Lokaal en regionaal verankerde bedrijven die zich het dichtst bij de consumenten in hun omgeving bevinden zijn in dit opzicht dan ook in het voordeel.

14. De culturele kenmerken van regio's en gemeenten moeten gerespecteerd worden. Als men bij de elektronische dienstverlening ook culturele factoren laat meespelen, nemen de commerciële mogelijkheden toe, waarvan het toerisme en de hieraan gerelateerde diensten eventueel kunnen profiteren. Bovendien krijgen ambachtelijk vervaardigde producten uit de regio dan de kans op een bredere verspreiding.

15. In dit verband mag niet voorbij worden gegaan aan de op handen zijnde uitbreiding van de EU. De nieuwe landen zullen deel uitmaken van de interne markt. Daarom moet nu al worden gewerkt aan de verdere integratie van de interne markt en dienen de kandidaat-lidstaten tegelijkertijd via voorlichting en opleidingen op een en ander te worden voorbereid. Op die manier kan worden bereikt dat de in de toetredingsverdragen op te nemen overgangstermijnen m.b.t. het vrije verkeer van diensten zo kort mogelijk zijn.

Het uit de weg ruimen van obstakels

16. Een geïntegreerde interne markt is pas een feit wanneer er voor de verlening van diensten geen nationale grenzen meer gelden. Daarom is het CvdR het met de Commissie eens dat een bedrijf bij de levering van diensten in een andere lidstaat dan waar het gevestigd is, niet langer mag stuiten op administratieve belemmeringen en dat wettelijke voorschriften moeten worden geharmoniseerd. De in dit verband te nemen maatregelen moeten betrekking hebben op alle diensten en in overeenstemming zijn met andere beleidsmaatregelen van de EU; daarbij dient rekening te worden gehouden met de specificieke kenmerken van alle sectoren.

17. Het CvdR is voor een doeltreffend systeem voor de behandeling van klachten en de beslechting van geschillen, waarmee de economische rechten van consumenten op een geïntegreerde markt kunnen worden veiliggesteld en hun vertrouwen in de elektronische dienstverlening kan worden vergroot. Een dergelijk systeem is van groot belang voor grensoverschrijdende transacties.

18. De invoering van de euro zal de integratie van de interne markt ten goede komen en veel van de huidige belemmeringen voor de grensoverschrijdende dienstverlening uit de weg helpen ruimen.

19. Bij de levering van diensten moet rekening worden gehouden met de diverse milieu-eisen. De lidstaten, regio's, gemeenten en instellingen dienen op milieugebied in ieder geval het subsidiariteits- en het proportionaliteitsbeginsel te respecteren.

Toepassing van de strategie

20. Het CvdR staat achter de strategie, maar vindt het voorgestelde tijdschema wel erg ambitieus. Weliswaar moet de Commissie de in de mededeling genoemde termijnen respecteren, maar het is onontbeerlijk dat zij informatie inwint bij alle betrokken partijen (lidstaten, regio's en gemeenten enerzijds en bedrijven en consumenten anderzijds).

21. Het CvdR wijst op het belang van de "analyse van de aanhoudende belemmeringen van het vrije verkeer van diensten en hun zijdelingse effecten voor andere economische sectoren". Begin 2002 verschijnt hierover een document van de Commissie op basis waarvan een aanpak zal worden uitgewerkt om deze belemmeringen te verwijderen. De Commissie moet dan ook een zo exact en volledig mogelijke analyse maken.

22. De Commissie is terecht van plan om via openbaar overleg haar voordeel te doen met de ervaringen van consumenten en bedrijven die diensten leveren of hiervan gebruikmaken.

23. In de mededeling staat niets over de uitvoering van deze maatregelen in de kandidaat-lidstaten, waarmee niettemin samengewerkt moet worden. Een goede manier om bekendheid te geven aan de strategie voor de dienstensector op de interne markt is het aangaan van bestuurlijke samenwerkingsverbanden met regio's en gemeenten in de kandidaat-lidstaten.

24. Het CvdR is het eens met het voorstel van de Commissie om de belemmeringen uit de weg te ruimen via wederzijdse erkenning, de directe toepassing van de Verdragsbeginselen in gevallen waarin nog geen inbreukprocedure is ingeleid, niet-wettelijke procedures en het gebruik van een horizontaal harmoniseringsinstrument. Bij het slechten van de barrières voor een vrije dienstverlening moet zo veel mogelijk gebruik worden gemaakt van niet-wettelijk geregelde procedures.

Afsluitende aanbevelingen

25. Bij het streven naar een geïntegreerde dienstensector moet het behoud van de geografische en regionale samenhang vooropstaan. De totstandbrenging van een volledig geïntegreerde interne markt dient een gemeenschappelijk karwei te zijn waaraan Europese regio's en gemeenten een bijdrage leveren. Uitzonderingen ingevolge verschillen in economische ontwikkeling tussen regio's zijn hierbij ontoelaatbaar.

26. Bij de totstandbrenging van de interne markt voor diensten mag de burger in geen geval louter als consument worden beschouwd. Voorkomen moet worden dat de informatiemaatschappij in dit verband uitgroeit tot een nieuwe factor van sociale uitsluiting. Zij moet de levenskwaliteit van de Europese bevolking verbeteren en mag geen middel worden waarvan alleen dienstverlenende bedrijven gebruik kunnen maken.

27. Voor een goede werking van de interne markt zijn krachtigere maatregelen nodig om de obstakels uit de weg te ruimen die het vrije verkeer van diensten belemmeren. Van elke drie werknemers werken er in Europa momenteel twee in de dienstensector.

28. Bij de totstandbrenging van een geïntegreerde interne markt spelen nieuwe technologieën een cruciale rol. Wat dit betreft ligt er voor het MKB een unieke kans: als kleine en middelgrote ondernemingen van deze nieuwe technologieën gebruik gaan maken, zullen ze de concurrentie met grote ondernemingen aankunnen of hiermee kunnen samenwerken en zo toegang krijgen tot nieuwe marktsegmenten. De kosten voor aanleg en onderhoud van de infrastructuur en voor de dienstverlening in de verschillende lidstaten (waarop dus ook verschillende wetgevingen van toepassing zijn) en die nu nog wel door grote ondernemingen maar niet door kleine en middelgrote bedrijven kunnen worden gedragen, waardoor deze een betere toegang tot de verschillende markten hebben, zullen flink afnemen.

29. Het feit dat de informatiemaatschappij de totstandkoming van de interne markt voor diensten vergemakkelijkt, kan er echter ook toe leiden dat bedrijven uit de sector verhuizen naar regio's en gemeenten waar de economische en fiscale voorwaarden het gunstigst zijn. Daarom moet bijzondere aandacht worden geschonken aan de toepassing van de Europese belastingwetgeving, de ondersteuning die de meest ontwikkelde regio's deze bedrijven kunnen bieden en de impact daarvan.

30. De grote vervoers-, energie- en telecommunicatienetwerken dienen zonder meer verder te worden ontwikkeld en ook moet hun effectiviteit worden verhoogd. Verder pleit het Comité voor onderlinge koppeling en interoperabiliteit van de netwerken zodat deze kunnen bijdragen tot een evenwichtige en faire regionale ontwikkeling.

31. Het is van belang dat de geïntegreerde interne markt voor diensten op een duurzame manier gestalte krijgt. Hierbij moet aan de hand van de criteria kwaliteit, milieu-efficiëntie, rationaliteit, functionaliteit en concurrentievermogen worden gekeken naar wat de werknemers, bedrijven en markten in kwestie precies aankunnen.

32. Als Europese bedrijven hun internationale concurrentiepositie willen verbeteren, mag dat niet ten koste gaan van de kwaliteit van hun dienstverlening. De dienstverlening in Europa heeft zich altijd gekenmerkt door een hoge meerwaarde, die o.m. blijkt uit zaken als biologische, of cultuurbepaalde, productiewijzen, oorsprongsbenamingen en geografische aanduidingen en milieubewuste praktijken.

33. Als bedrijven ter verbetering van hun concurrentiepositie de prijzen van hun diensten verlagen, mag dit niet leiden tot lagere loonkosten. Rechtvaardige lonen en sociale uitkeringen zijn twee kenmerken van het Europese sociale model. Doordat de rechten van werknemers in Europa worden gerespecteerd en er een sociale dialoog wordt gevoerd, verschilt het sociale model er van andere sociale modellen(5).

34. Ook in de dienstensector moeten innovatieprocessen worden doorgevoerd op het gebied van creatie of verlening van nieuwe diensten door het Europese bedrijfsleven.

35. Het CvdR zal speciale aandacht schenken aan het beleid ter bescherming van de consument. De dienstverlening op de interne markt mag de gezondheid van consumenten niet in gevaar brengen, al mogen de normen die elke lidstaat in dit verband heeft vastgesteld geen extra belemmering vormen voor de voltooiing van de interne markt.

36. Bij het in kaart brengen van de belemmeringen voor de interne markt voor diensten moeten ook de regio's worden geraadpleegd, omdat zij de Commissie dankzij hun kennis van en nauwe banden met lokale en regionale ondernemingen van zeer bruikbare informatie kunnen voorzien.

37. De Commissie moet erop toezien dat de lidstaten, regio's en gemeenten de regels met betrekking tot het vrije verkeer van diensten op de interne markt goed toepassen, óók de regels op het gebied van milieubehoud, gezondheid en consumentenbescherming. Zij moet vooral met een waakzaam oog blijven werken aan de verwijdering van belemmeringen.

Brussel, 13 juni 2001.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Jos Chabert

(1) PB C 22 van 24.1.2001, blz. 10.

(2) PB C 253 van 12.9.2001, blz. 20.

(3) Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad: strategie voor de Europese interne markt - COM(1999) 624 def.

(4) Tweede verslag van de Commissie over de economische en sociale samenhang.

(5) Rapport van Eurostat van maart 2001: Analyse van de loonkosten in de industri- en de dienstsector in Europa, Verenigde Staten en Japan.