Lijst van termen en afkortingen

Administratieve lasten : de kosten die bedrijven maken voor administratie en informatie om te voldoen aan wettelijke verplichtingen.

Comitologie : comitésysteem waarmee toezicht wordt gehouden op de gedelegeerde besluiten die worden uitgevoerd door de Europese Commissie. De comités bestaan uit vertegenwoordigers van de lidstaten en hebben mandaat om bepaalde gedelegeerde aspecten te reguleren van de secundaire wetgeving die is vastgesteld door de Raad en, waar medebeslissing van toepassing is, het Europees Parlement. De Commissie zit deze vergaderingen voor en verzorgt het secretariaat.

Directeuren en deskundigen voor betere regelgeving (DDBR) : groep van deskundigen, bestaande uit ambtenaren die verantwoordelijk zijn voor betere regelgeving in de EU-lidstaten en andere Europese landen. DDBR komt tweemaal per jaar samen en wordt voorgezeten door de delegatie van het komende voorzitterschap van de Raad. Deze groep heeft als opdracht ideeën uit te wisselen en bestaande initiatieven van de EU en haar lidstaten verder te ontwikkelen ter beperking van bureaucratie en ter verbetering van wetgeving.

EB : effectbeoordeling.

Groep op hoog niveau van onafhankelijke belanghebbenden inzake administratieve lasten (de "groep-Stoiber") : deze groep adviseert de Commissie met betrekking tot het Actieprogramma ter vermindering van de administratieve lasten. Dr. Edmund Stoiber, voormalig eerste minister van Beieren, is voorzitter van deze groep. De overige leden vertegenwoordigen belangrijke belanghebbendenorganisaties. Het mandaat ervan verstrijkt in 2010.

Groep-Mandelkern : adviesgroep op hoog niveau die bestond uit deskundigen op het gebied van regelgeving uit de lidstaten en van de Europese Commissie. Deze groep werd opgericht door de ministers van Openbaar Bestuur van de lidstaten in november 2000 en voorgezeten door de Fransman Dieudonné Mandelkern, een voormalig lid van de Conseil d'Etat (Raad van State). Naast andere voorstellen bracht de groep in 2001 de aanbeveling uit dat de Commissie een instrument dient te ontwikkelen voor de beoordeling van de sociale, economische en milieueffecten van de voorgestelde wetgeving.

Interventielogica : de conceptuele weg van de input van de interventie naar de geproduceerde output en van daar naar zijn impact in termen van resultaten en uitkomsten.

Jaarlijkse beleidsstrategie (JBS) : in de jaarlijkse beleidsstrategie van de Commissie worden in het begin van jaar n-1 politieke prioriteiten en belangrijke initiatieven voor jaar n vastgelegd. Tegelijkertijd worden daarin de bijbehorende financiële en personele middelen aan deze prioritaire initiatieven toegewezen. Het dient als uitgangspunt voor een uitwisseling van politieke standpunten over het programma van de Commissie met het Europees Parlement en de Raad.

Medebeslissing : in het kader van de medebeslissingsprocedure deelt de Raad de wetgevende macht met het Europees Parlement. Beide instellingen kunnen echter alleen handelen op voorstel van de Commissie (die het exclusieve recht van initiatief heeft).

MEP : lid van het Europees Parlement.

Omzetting : in EU-recht is dit een proces door middel waarvan de lidstaten een EU-richtlijn in het nationaal recht bekrachtigen door passende wetgeving ter uitvoering daarvan vast te stellen.

Raad voor effectbeoordeling (REB) : een aan het secretariaat-generaal van de Commissie verbonden orgaan dat de kwaliteit van elk effectbeoordelingsverslag beoordeelt en haar mening hierover bekendmaakt. De raad bestaat uit vier directeuren van diverse DG’s en de plaatsvervangend secretaris-generaal van de Commissie.

Raadsgroep (RG) : werkgroep bij de Raad van ministers die in een bepaald beleidsterrein gespecialiseerd is, bestaande uit delegaties van alle lidstaten. Zij bereidt de door de betrokken Raad van ministers vast te stellen rechtshandelingen voor.

Rapporteur : term die in het Europees Parlement wordt gehanteerd om het MEP/de MEP’s te beschrijven die verantwoordelijk is/zijn voor een bepaald voorstel of verslag. MEP’s die verantwoordelijk zijn voor een voorstel dat uitgaat van andere fracties dan die van de officiële rapporteur van het Europees Parlement die verantwoordelijk is voor het betrokken voorstel, worden schaduwrapporteurs genoemd.

Standaardkostenmodel (SKM) : methode om na te gaan welke kosten zijn gemaakt om te voldoen aan informatieverplichtingen die uit de wetgeving voortvloeien. Berekent de kosten op basis van de gemiddelde eenheidskosten van de vereiste administratieve taak vermenigvuldigd met het totale aantal verrichte activiteiten per jaar.

Stappenplan : een kort document dat een eerste beschrijving geeft van een gepland initiatief van de Commissie, waarin tevens de hoofdgebieden worden aangegeven die in de EB en de EB-werkzaamheden moeten worden beoordeeld. Deze stappenplannen hebben tweeërlei functie: zij verschaffen een geschat tijdschema voor het voorstel en zetten uiteen hoe de effectbeoordeling voortgang vindt. Stappenplannen worden gepubliceerd wanneer het wetgevings- en werkprogramma van de Commissie (WWPC) wordt vastgesteld.

Wetgevings- en werkprogramma van de Commissie (WWPC) : in dit document, dat elk jaar in november wordt gepubliceerd, presenteert de Commissie haar geplande initiatieven op wetgevings- en ander gebied voor het volgende jaar. Het WWPC bevat niet alle initiatieven die in een bepaald jaar naar voren worden gebracht, maar stelt belangrijke beleidsinitiatieven vast. Daarbij operationaliseert zij de politieke prioriteiten en initiatieven die in de JBS worden aangegeven.

Samenvatting

I. Effectbeoordeling is een van de hoekstenen van het beleid voor betere regelgeving van de Commissie ter verbetering en vereenvoudiging van nieuwe en bestaande regelgeving. Doel hiervan is, bij te dragen tot de besluitvormingsprocessen door systematisch informatie te verzamelen en te analyseren over geplande acties en de waarschijnlijke impact ervan in te schatten. Dit zou de bij wetgevende besluitvorming betrokken organen een grondslag moeten bieden om te beslissen over de meest aangewezen aanpak van het vastgestelde probleem.

II. Met de controle werd geanalyseerd hoe effectbeoordelingen de besluitvorming bij EU-instellingen ondersteunden. Met name werd daarbij onderzocht in hoeverre:

- effectbeoordelingen door de Commissie werden opgesteld bij het formuleren van haar voorstellen, en het Europees Parlement en de Raad deze tijdens het wetgevingsproces raadpleegden;

- de procedures voor effectbeoordeling van de Commissie de ontwikkeling van haar initiatieven door de Commissie naar behoren ondersteunden, en

- de inhoud van de effectbeoordelingsverslagen van de Commissie adequaat was en de presentatie van de bevindingen zodanig was dat hiermee bij de besluitvorming rekening kon worden gehouden.

III. De onderzoeksperiode was 2003-2008 en de controle betrof onder meer een internationale vergelijking van effectbeoordelingssystemen, een analyse van een steekproef van effectbeoordelingen van de Commissie, vraaggesprekken met en enquêtes van personen die betrokken zijn bij de verrichting, het onderzoek en gebruik van de effectbeoordelingen van de Commissie, zowel binnen als buiten de Commissie. De bevindingen werden onderzocht in het licht van de betrokken interinstitutionele akkoorden, de richtsnoeren van de Commissie en een aantal goede praktijken die waren gesignaleerd in beleidsdocumenten en vastgesteld door de OESO. Gedurende de controle verleenden deskundigengroepen advies en ondersteunden zij de controlewerkzaamheden.

IV. Betere regelgeving is een verantwoordelijkheid van alle EU-instellingen die betrokken zijn bij het wetgevingsproces. Alles in aanmerking genomen heeft de controle uitgewezen dat, met name de afgelopen jaren, effectbeoordeling doeltreffend is geweest ter ondersteuning van de besluitvorming binnen de EU-instellingen. Met name werd geconstateerd dat de Commissie sinds 2002 een uitgebreid effectbeoordelingssysteem heeft ingevoerd. Effectbeoordeling is integrerend deel gaan uitmaken van de beleidsontwikkeling van de Commissie en is door de Commissie gebruikt om haar initiatieven beter op te zetten. De effectbeoordelingen van de Commissie worden systematisch doorgestuurd naar het Europees Parlement en de Raad ter ondersteuning van wetgevende besluitvorming en de gebruikers bij beide instellingen vinden deze nuttig bij het overwegen van de voorstellen van de Commissie. De effectbeoordelingen van de Commissie werden echter niet geactualiseerd naarmate de wetgevingsprocedure vorderde en het Europees Parlement en de Raad verrichtten zelden effectbeoordelingen van hun eigen wijzigingen.

V. Bij de controle werden gebieden vastgesteld die voor verbetering vatbaar zijn in verband met de door de Commissie gevolgde effectbeoordelingsprocedures en de inhoud en presentatie van effectbeoordelingsverslagen:

i) de Commissie publiceerde geen uitgebreid overzicht van de wetgevingsinitiatieven buiten het wetgevings- en werkprogramma van de Commissie (WWPC) die waren geselecteerd voor effectbeoordeling, en lichtte niet toe waarom bepaalde initiatieven wel, en andere niet werden geselecteerd. Van raadpleging van belanghebbenden werd ruim gebruik gemaakt als eerste input, maar niet bij ontwerpverslagen. Er werden recente verbeteringen geconstateerd in de interne kwaliteitscontrole bij de Commissie van effectbeoordelingswerkzaamheden, maar de Raad voor effectbeoordeling (REB) zou tijdiger in actie kunnen komen, en

ii) de effectbeoordelingsverslagen van de Commissie boden in het algemeen een deugdelijke beschrijving van het probleem in kwestie en stelden de beoogde doelstellingen vast. Deze en andere verplichte onderdelen van de effectbeoordelingsverslagen bleken te voldoen aan de richtsnoeren van de Commissie. De kernresultaten en -mededelingen zijn echter niet eenvoudig uit de EB-verslagen te halen, en de impact van de diverse in een EB-verslag gepresenteerde beleidsopties is soms moeilijk te vergelijken. Moeilijkheden bij het kwantificeren en berekenen van effecten zijn toe te schrijven aan de beschikbaarheid van gegevens. Ten slotte bleken uitvoerings- en handhavingskosten en de potentiële administratieve lasten van voorgestelde wetgeving niet altijd voldoende te zijn geanalyseerd.

VI. De Rekenkamer is van oordeel dat de Commissie naar behoren rekening dient te houden met de beginselen van duidelijke doelstellingen, vereenvoudiging, realisme, doorzichtigheid en verantwoordingsplicht bij het ontwerpen van nieuwe, en het herzien van bestaande acties. Het Europees Parlement, de Raad en de Commissie wensen wellicht de in dit verslag uiteengezette bevindingen en aanbevelingen in overweging te nemen bij de herziening van hun interinstitutionele akkoorden over "beter wetgeven" en een gemeenschappelijke aanpak van effectbeoordelingen.

Inleiding

Betere regelgeving in EU-verband

1. Het beleid inzake betere regelgeving van de Commissie is erop gericht, nieuwe wetgeving beter te ontwerpen en bestaande wetgeving te vereenvoudigen [1]. Het initiatief voor betere regelgeving was een reactie op de noodzaak die tijdens de Europese Raad te Gotenburg en te Laken in 2001 kenbaar werd gemaakt om:

- het regelgevend kader van de Europese Unie te vereenvoudigen en te verbeteren, en

- de economische, maatschappelijke en milieueffecten van voorstellen in het oog te houden.

2. Sindsdien heeft de Europese Commissie diverse maatregelen ingevoerd, waaronder effectbeoordeling (EB), ter verbetering van de wijze waarop zij acties ontwerpt (zie tekstvak 1).

Tekstvak 1

Beleidsinstrumenten voor betere regelgeving

vereenvoudiging van bestaande wetgeving;

doorlichting en, waar van toepassing, intrekking van hangende voorstellen;

toezicht op en beperking van "administratieve lasten";

raadpleging van belanghebbenden [2], en

effectbeoordeling (EB).

Effectbeoordeling als instrument voor betere regelgeving

Reikwijdte van het effectbeoordelingssysteem van de Commissie

3. EB’s worden verricht voor wetgevingsvoorstellen en andere initiatieven van de Commissie. Alle belangrijke initiatieven op het gebied van wetgeving, begroting en beleidsvorming met aanzienlijke impact moeten aan een EB worden onderworpen. Belangrijke beleidsinitiatieven worden omschreven als alle initiatieven die in de jaarlijkse beleidsstrategie (JBS) worden gepresenteerd of, later, in het wetgevings- en werkprogramma van de Commissie (WWPC), met enkele welbepaalde uitzonderingen. Bovendien kunnen andere initiatieven van betekenis per geval worden bestreken [3].

4. Het EB-systeem van de Commissie is ook van toepassing op bestaande EU-wetgeving wanneer het gaat om herziening of bijwerking van het "acquis communautaire", bijvoorbeeld in het kader van het doorlopend vereenvoudigingsprogramma. Ten slotte werd in 2009 de reikwijdte van het EB-systeem van de Commissie uitgebreid tot de uitvoeringsvoorschriften (ofwel "comitologiebesluiten"). Deze uitvoeringsmaatregelen vormen een belangrijke bron van EU-wetgeving, aangezien ongeveer 250 comitologiecomités elk jaar circa 2600 van deze maatregelen vaststellen. Zo'n 1000 hiervan zijn gebaseerd op wetgeving die volgens de medebeslissingsprocedure wordt aangenomen [4].

Effectbeoordelingssysteem omvat meer dan soortgelijke nationale systemen

5. Slechts enkele lidstaten beschikken over volledig operationele EB-systemen [5]. Bovendien heeft het EB-systeem van de Commissie een ander, en tot op zekere hoogte ruimer bereik dan andere systemen in OESO-landen (zie bijlage I):

- ten eerste zijn andere EB-systemen (zoals in de VS) uitsluitend gericht op uitvoeringsvoorschriften (d.w.z. regelgevende maatregelen die voordien door het congres vastgestelde wetgeving nader bepaalt; in EU-verband zijn dergelijke maatregelen te vergelijken met "comitologiebesluiten"), en

- ten tweede richten enkele Europese landen (zoals Nederland en Duitsland) hun analyses van aanstaande regelgeving op de beoordeling van de administratieve lasten. In het geval van de Commissie is dit slechts een van de verschillende aspecten die in het kader van een EB worden geanalyseerd.

Inhoud van de effectbeoordelingsverslagen van de Commissie

6. In de verslagen die uit deze EB’s resulteren, zullen naar verwachting het probleem dat aan de orde is en de beoogde doelstellingen worden vastgesteld en geëvalueerd, zullen de hoofdopties ter verwezenlijking van de beleidsdoelstelling worden uitgewerkt, en zal de waarschijnlijke economische, sociale en milieu-impact ervan worden geanalyseerd. Ook moeten in deze verslagen potentiële administratieve lasten die voortvloeien uit de voorgestelde opties worden geanalyseerd, eventuele problemen met de uitvoering en de handhaving worden beoordeeld en passende toezicht- en evaluatieregelingen worden vastgesteld voor de voorgestelde actie of het voorgestelde programma [6].

Verantwoordelijkheid binnen de organisatie, procedurele aspecten en kosten van het effectbeoordelingssysteem van de Commissie

7. Binnen de Commissie is elk directoraat-generaal verantwoordelijk voor de voorbereiding van zijn EB’s overeenkomstig de richtsnoeren van de Commissie. Na de eerste versie in 2002 zijn deze richtsnoeren drie maal bijgewerkt; de laatste actualisering vond plaats in januari 2009 [7]. EB’s worden verricht door personeel dat verantwoordelijk is voor het beleidsinitiatief, en wordt ondersteund door specifieke "EB-ondersteuningseenheden". Sinds 2007 heeft een Raad voor effectbeoordeling (REB) voor alle EB’s binnen de Commissie voorzien in kwaliteitsondersteuning en -controle [8].

8. Bij het voorstel moet een voorontwerp van EB-verslag zijn gevoegd wanneer hierover interdienstenoverleg wordt gepleegd. Een definitief ontwerp-EB-verslag vergezelt het wetgevingsvoorstel wanneer dit ter definitieve goedkeuring naar het College van Commissieleden wordt gestuurd. Het definitieve EB-verslag wordt samen met het definitieve voorstel ook naar het Europees Parlement en de Raad gestuurd, en is te vinden op de "Europa"-website [9].

Interinstitutionele akkoorden tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie

9. In het interinstitutioneel akkoord "Beter wetgeven" uit 2003 erkenden het Europees Parlement, de Raad en de Commissie "...de positieve bijdrage van effectbeoordelingen aan de verbetering van de kwaliteit van de communautaire wetgeving, ten aanzien van zowel de werkingssfeer als de inhoud ervan" [10]. In 2005 werd nog een interinstitutioneel akkoord gesloten tussen het Europees Parlement (EP), de Raad en de Commissie over een "gemeenschappelijke aanpak van EB" [11].

10. In 2005 waren het Europees Parlement, de Raad en de Commissie overeengekomen dat het interinstitutioneel akkoord tegen eind 2007 moest worden heroverwogen [12]. Deze heroverweging moet nog steeds plaatsvinden. Als voorbereidende maatregel brachten het Europees Parlement, de Raad en de Commissie in 2008 voortgangsverslagen uit waarin zij hun standpunt inzake de "gemeenschappelijke aanpak van effectbeoordeling" sinds 2005 uiteenzetten [13].

11. Herhaaldelijk heeft het Europees Parlement resoluties vastgesteld over beter wetgeven en gebruikmaking van EB’s, waarin EB’s in het algemeen als nuttig worden beschouwd ter informatie ten behoeve van de besluitvorming binnen de EU [14]. Ook zegde de Raad in haar recente conclusies over beter regelgeven toe, de EB-verslagen van de Commissie en de bijgevoegde standpunten van het REB gedurende het gehele onderhandelingsproces te zullen blijven gebruiken [15]. Het Europees Parlement en de Raad hebben de Rekenkamer hun standpunten over in dit verslag behandelde onderwerpen kenbaar gemaakt (de brieven van de voorzitters van het Europees Parlement en de Raad zijn bij dit verslag gevoegd).

12. Figuur 1 geeft een overzicht van de rol van effectbeoordeling bij de ontwikkeling van en besluitvorming over de initiatieven en wetgevingsvoorstellen van de Commissie.

Figuur 1

De rol van effectbeoordeling in de ontwikkeling van en besluitvorming over de initiatieven en wetgevingsvoorstellen van de Commissie

+++++ TIFF +++++

Reikwijdte en aanpak van de controle

13. Bij de controle werd nagegaan of EB’s van de Commissie de besluitvorming bij de EU-instellingen ondersteunden. Met name werd onderzocht in hoeverre:

- EB’s door de Commissie werden voorbereid bij het formuleren van haar voorstellen, en het Europees Parlement en de Raad deze in de loop van het wetgevingsproces raadpleegden;

- de procedures van de Commissie voor EB de ontwikkeling door de Commissie van haar initiatieven naar behoren ondersteunden, en

- de inhoud van de EB-verslagen van de Commissie adequaat was en de presentatie van de bevindingen zodanig was dat hiermee rekening kon worden gehouden bij de besluitvorming.

14. Onderzocht werd de periode 2003-2008. De controle hield onder meer het volgende in:

- een vergelijking van specifieke elementen van het systeem van de Commissie met EB-systemen elders;

- een analyse van EB-productiestatistieken en van een steekproef van EB-verslagen (scorelijstanalyse met betrekking tot vijf DG’s en betreffende ongeveer een kwart van alle EB’s die tijdens de gecontroleerde periode werden verricht), en

- onderzoeken en enquêtes onder personen die betrokken zijn bij het uitvoeren, beoordelen en gebruiken van de EB’s van de Commissie, zowel binnen als buiten de Commissie.

Bijlage II bevat een meer gedetailleerde beschrijving van de voor de controle gehanteerde methodologie.

15. De bevindingen werden onderzocht in het licht van de desbetreffende interinstitutionele akkoorden [16], de richtsnoeren van de Commissie [17], en een aantal goede praktijken die in beleidsdocumenten waren gesignaleerd [18] en door de OESO waren vastgesteld [19]. Groepen van deskundigen, bestaand uit vakmensen op het gebied van EB en betere wetgeving, werden door de Rekenkamer verzocht om gedurende de controle ondersteuning en advies te verlenen.

16. De analyse van de kwaliteit van afzonderlijke wetgevingsbesluiten of het wetgevingsproces als zodanig viel niet binnen de reikwijdte van de controle.

Opmerkingen

Gebruikmaking van effectbeoordelingen voor besluitvorming bij de Commissie, het Europees Parlement en de Raad

17. EB’s dragen tot de besluitvormingsprocessen bij doordat hierbij systematisch informatie over geplande acties wordt verzameld en geanalyseerd, en de vermoedelijke impact ervan wordt ingeschat [20]. De desbetreffende interinstitutionele akkoorden tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie bepalen dat EB’s allereerst de Commissie moeten helpen, haar beleidsinitiatieven en wetgevingsvoorstellen te ontwikkelen. Vervolgens moeten tijdens de wetgevingsprocedure de door de Commissie gepresenteerde EB’s en, in voorkomend geval, die welke door het Europees Parlement en de Raad zijn opgesteld, de informatie verschaffen op basis waarvan de wetgevers kunnen beslissen over de aangewezen manier om het geconstateerde probleem aan te pakken.

18. Hiertoe werd door middel van de controle onderzocht:

- in hoeverre de Commissie EB’s voor haar wetgevingsvoorstellen en andere initiatieven heeft verricht, en of er actief gebruik werd gemaakt van EB’s bij de beleidsontwikkeling van de Commissie en haar voorbereiding van wetgevingsvoorstellen;

- of de EB’s van de Commissie door de gebruikers bij het Europees Parlement en de Raad werden beschouwd als een bijdrage tot het wetgevend besluitvormingsproces en of de EB’s van invloed waren op de wijze waarop wetgevingsvoorstellen in de betrokken commissies en werkgroepen werden besproken;

- in welke mate de wetgevers EB’s van hun eigen ingrijpende wijzigingen verrichtten, of de Commissie verzochten geactualiseerde versies van haar EB’s te presenteren in het licht van dergelijke wijzigingen, en of nationale organen aanvullende informatie verschaften ten behoeve van de wetgevende besluitvorming op EU-niveau.

Effectbeoordeling helpt de Commissie, haar voorstellen te formuleren

Aanzienlijke toename van het aantal sinds 2003 verrichte effectbeoordelingen

19. Gedurende de gecontroleerde periode was er een sterk institutioneel draagvlak voor EB’s en werden deze steeds meer gebruikt als input voor de ontwikkeling door de Commissie van beleidsinitiatieven en wetgevingsvoorstellen [21]. In totaal publiceerde de Commissie 404 EB-verslagen gedurende de gecontroleerde periode. Sinds 2003 is het aantal jaarlijks verrichte EB’s toegenomen tot 121 verslagen in 2008 (zie figuur 2).

Figuur 2

Aantal effectbeoordelingen dat elk jaar wordt verricht

+++++ TIFF +++++

Bron: Europese Commissie.

Doelstelling van de Commissie inzake bereik WWPC verwezenlijkt …

20. De selectie van initiatieven die aan EB worden onderworpen is een belangrijk besluit uit een oogpunt van politieke gevolgen en benodigde middelen. Gedurende de gecontroleerde periode was de hoofdvoorwaarde voor selectie de opname van het initiatief in het WWPC, dat de belangrijkste beleidsinitiatieven van de Commissie bevat, zoals uiteengezet in de jaarlijkse beleidsstrategie (JBS, zie tekstvak 2).

21. In de periode 2003-2008 werden EB’s verricht voor 69 % van alle WWPC-initiatieven. Sinds 2005 werden, overeenkomstig de destijds door de Commissie gespecificeerde criteria, EB’s uitgevoerd voor alle relevante onderdelen van haar WWPC, d.w.z. die initiatieven die werden geacht aanzienlijke impact te hebben.

Tekstvak 2

Aantal voorwaarden voor selectie van initiatieven die aan EB moeten worden onderworpen

In 2003, het eerste jaar dat het EB-systeem ten uitvoer werd gelegd, besloot de Commissie een aantal voorstellen te selecteren dat aan EB moest worden onderworpen. De Commissie baseerde haar selectie op het belang van de geselecteerde voorstellen uit het oogpunt van de politieke prioriteiten, de haalbaarheid van het op korte termijn verrichten van de beoordelingen door haar diensten, en de noodzaak om een evenwicht te handhaven tussen de diverse soorten voorstellen en de betrokkenheid van allerlei diensten. 2004 was het eerste jaar waarin de EB-procedure volledig werd geïntegreerd in de programmeringscyclus en de toepassing van EB’s werd uitgebreid tot een aantal in het WWPC opgesomde voorstellen, die geacht werden aanzienlijke effecten te hebben [22]. Sinds 2005 zijn EB’s vereist voor alle initiatieven die in het WWPC worden uiteengezet [23]; sommige soorten initiatieven zijn daarvan vrijgesteld [24].

... en een toenemende tendens om ook effectbeoordelingen te verrichten voor initiatieven buiten het WWPC

22. Overeenkomstig haar regels en op basis van een per geval verrichte beoordeling heeft de Commissie ook EB’s opgesteld voor initiatieven die niet onder het WWPC vallen [25]. In 2008 vormden dergelijke EB’s de meerderheid van de dat jaar uitgevoerde EB’s (zie figuur 3).

Het verrichten van effectbeoordelingen wordt gangbare praktijk bij de beleidsontwikkeling door de Commissie

23. EB gaat steeds meer tot de beleidsontwikkelingscultuur binnen de Commissie behoren. De afgelopen jaren heeft de Commissie uitgebreide opleiding in EB-methodologie aangeboden. De wijze waarop EB’s moeten worden opgesteld, wordt uiteengezet in door het secretariaat-generaal uitgebrachte EB-richtsnoeren van de Commissie die gelden binnen alle afdelingen en diensten. Sinds 2002 is dit materiaal drie maal bijgewerkt; de laatste actualisering vond plaats in januari 2009 [26].

Figuur 3

Verdeling van effectbeoordelingen tussen 2005 en 2008 — WWPC vs. niet-WWPC

+++++ TIFF +++++

Bron: ERK-analyse van gegevens van de Commissie.

24. Sinds 2007 onderzoekt een Raad voor effectbeoordeling (REB), ondersteund door het secretariaat-generaal van de Commissie, de kwaliteit van de door de directoraten-generaal verrichte EB’s. Bovendien werd onlangs in de EB-richtsnoeren bepaald dat de directeuren-generaal de verantwoordelijkheid moeten nemen voor de methodologische deugdelijkheid van de EB-documenten door het ontwerp-EB-verslag te ondertekenen dat voor kwaliteitscontrole door de REB is ingediend [27]. Ook schrijven de richtsnoeren gebruikmaking van EB-stuurgroepen voor, die de consistentie tussen beleidsterreinen bij de verrichting van de EB moeten waarborgen.

Effectbeoordelingen helpen in de eerste plaats vorm te geven aan de voorstellen van de Commissie

25. De controle wees uit dat EB’s niet door de Commissie werden gebruikt om te beslissen of zij een voorstel zou doorzetten. Het besluit om al dan niet een initiatief te nemen, wordt over het algemeen genomen voordat een effectbeoordelingsverslag wordt afgerond. De Commissie maakt veeleer gebruik van EB’s om bewijs te verzamelen en te analyseren dat, gedurende het proces van beleidsontwikkeling, wordt gebruikt ter verbetering van haar voorstel voor het initiatief (zie tekstvak 3 voor een voorbeeld).

Tekstvak 3

Effectbeoordeling helpt bij de verbetering van het voorgestelde initiatief: "Roaming I"

In het geval van "Roaming I" [28] werd het besluit tot het uitvaardigen van wetgeving door middel van een verordening [29] (en niet van een richtlijn of helemaal geen wetgeving) gehandhaafd, maar het wetgevingsvoorstel werd in de loop van het EB-proces aangepast. In haar tweede raadplegingsfase had de Commissie een regelgevende benadering voorgesteld, het zogeheten "Home Pricing Principle" (thuistariefbeginsel) als een mogelijke oplossing voor de problemen op de roamingmarkt. Bij de EB, die op de openbare raadpleging volgde, nam de Commissie het standpunt van de meeste respondenten over, en stelde zij uiteindelijk een alternatieve aanpak voor (te weten de "Europese-thuismarktaanpak") die een betere oplossing voor de problemen op de roamingmarkt vormde.

26. Ook toonde de controle aan dat, met name de afgelopen jaren, EB breder wordt wat het aantal geanalyseerde alternatieven betreft en in die zin dat de middelen worden ingezet voor de beoordeling van initiatieven, al naar gelang het belang ervan:

- analyse van een groeiend scala van beleidsalternatieven: personeelsleden van de Commissie die verantwoordelijk zijn voor het opstellen van wetgevingsvoorstellen en desbetreffende EB’s meldden dat het EB-proces vereiste dat zij bij het opstellen van een beleidsinitiatief meer alternatieven in overweging namen dan voorheen. In de loop van de controleperiode bleek het aantal in de EB-verslagen gepresenteerde alternatieven te zijn toegenomen. Met name voor EB’s die in 2007 en 2008 waren uitgebracht, wees de analyse van de Rekenkamer uit dat de Commissie tijdens haar EB’s steeds vaker diverse haalbare alternatieven op het gebied van regelgeving analyseerde, en

- prioritaire inzet van middelen voor wetgevingsvoorstellen en WWPC-initiatieven: de Commissie is van oordeel dat meer middelen moeten worden uitgetrokken voor de analyse van de belangrijkste initiatieven dan voor de minder belangrijke. In de richtsnoeren van de Commissie wordt dit het beginsel van de evenredige analyse genoemd [30]. Op basis van door de Commissie aangeleverde schattingen kan worden aangetoond dat er meer tijd wordt besteed aan de EB’s die worden verricht voor wetgevingsvoorstellen (in vergelijking met niet-wetgevende maatregelen), en die in het WWPC zijn opgenomen (in vergelijking met die welke dat niet zijn) (zie figuur 4). Dit geeft aan dat de Commissie haar middelen overeenkomstig tevoren bepaalde prioriteiten inzet.

Figuur 4

Gemiddelde personele middelen, ingezet voor het uitbrengen van effectbeoordelingsverslagen

+++++ TIFF +++++

NB: 52 EB-verslagen.

Bron: ERK-analyse van gegevens van de Commissie (2009).

Van effectbeoordelingen wordt actief gebruik gemaakt voor besluitvorming op het niveau van het college van Commissieleden

27. Bij de Commissie worden binnen de directoraten-generaal onder de autoriteit van een voor een bepaald beleidsterrein verantwoordelijke commissaris initiatieven ontwikkeld en effectbeoordelingen opgesteld. Vervolgens worden voorstellen van de Commissie door het college van Commissieleden vastgesteld, en deze besluiten worden doorgaans voorbereid tijdens wekelijkse vergaderingen van het personeel van hun kabinetten. Volgens de geïnterviewde medewerkers van de kabinetten van de Commissie vormen EB-verslagen een waardevolle informatiebron voor voorstellen die door een andere dan hun commissaris zijn ingebracht, en EB’s (en de desbetreffende standpunten van de REB) worden regelmatig besproken tijdens de wekelijkse voorbereidende vergaderingen.

De effectbeoordelingsverslagen van de Commissie worden door de meeste gebruikers bij het Europees Parlement en de Raad als relevante informatie voor de wetgevingsprocedure beschouwd

Effectbeoordelingsverslagen van de Commissie worden samen met het beleidsinitiatief doorgeleid naar het Europees Parlement en de Raad

28. EB-verslagen moeten het Europees Parlement en de Raad "volledig en vrij" ter beschikking worden gesteld, zodat de wetgevers een uitvoerig beeld kunnen verkrijgen van het door het EB-verslag verschafte feitenmateriaal [31]. Gedurende de gecontroleerde periode werden alle EB-verslagen die wetgevingsvoorstellen vergezelden, naar beide instellingen gezonden.

Tekstvak 4

Voorbeelden van "goede praktijken" betreffende een effectbeoordeling die werd gepresenteerd en besproken in een commissiewerkgroep van het Europees Parlement

Bij de commissie interne markt en consumentenbescherming was een vergadering van een werkgroep gewijd aan de presentatie en bespreking van de EB op de voorgestelde richtlijn betreffende consumentenrechten [32]. Na een korte presentatie van de EB door een vertegenwoordiger van de Commissie becommentarieerden diverse leden van het Parlement het EB-verslag inhoudelijk en deden zij suggesties betreffende aspecten die nadere aandacht van de Commissie verdienden. Dit voorbeeld toont aan dat EB’s een rol kunnen spelen bij het voorlichten van wetgevers en dat bespreking van EB-verslagen met Parlementsleden de Commissie relevante feedback kan bieden inzake het wetgevingsvoorstel.

De effectbeoordelingen van de Commissie worden zelden besproken tijdens vergaderingen van de commissies van het Europees Parlement en Raadsgroepen

29. Bij het Europees Parlement en de Raad is het aanbevolen praktijk om de EB’s van de Commissie te bespreken wanneer een voorstel wordt ingediend [33]. De gangbare praktijk die bij zowel het Parlement als de Raad wordt waargenomen, beantwoordt echter bij lange na niet aan deze aanbevolen aanpak:

- bij het Europees Parlement worden de EB-verslagen van de Commissie niet systematisch op commissievergaderingen gepresenteerd en besproken. De controle wees uit dat de Commissie slechts in uitzonderingsgevallen werd verzocht, haar EB’s te presenteren (zie tekstvak 4 voor een voorbeeld van een "goede praktijk"). Een analyse van ruim 12000 openbare commissiedocumenten van het Europees Parlement uit de zittingsperiode 2004-09 toonde aan dat in slechts één document expliciet werd verwezen naar een EB van de Commissie [34], en

- in interne richtsnoeren van de Raad wordt gesuggereerd de EB’s van de Commissie op het niveau van de werkgroepen (WG) te bespreken [35]. Vraaggesprekken met ambtenaren van de Raad leren dat per geval tot een formele bespreking van de EB, en in voorkomend geval een presentatie van de Commissie, wordt besloten (zie tekstvak 5 voor een voorbeeld van "goede praktijken"). Een analyse van het openbare register van de Raad voor de periode 2004-2009 wees uit dat slechts vier documenten expliciet verwezen naar een EB van de Commissie.

Tekstvak 5

Voorbeelden van "goede praktijken" van effectbeoordelingen die in de Raadsgroep werden besproken

Gedurende de gecontroleerde periode werden twee EB’s op het beleidsterrein van energie aan de Raadsgroep gepresenteerd: het wetgevingspakket betreffende de interne markt voor elektriciteit en gas [36] en het pakket uitvoeringsmaatregelen voor de EU-doelstellingen inzake klimaatverandering en hernieuwbare energie voor 2020 [37]. In beide gevallen vond de bespreking op voorstel van de Commissie plaats. Deze bleef niet beperkt tot één Raadsgroepvergadering, maar verschafte ook informatie voor het debat bij de Raad gedurende het wetgevingsproces.

Effectbeoordelingen van de Commissie voorzien in relevante en informatieve documentatie ter ondersteuning van het voorstel aan het Europees Parlement en de Raad

30. Hoewel in de officiële documenten van het Europees Parlement en de Raad in vrijwel geen van de gevallen formeel wordt verwezen naar de EB’s van de Commissie, stelden gebruikers van de EB-verslagen van de Commissie bij beide instellingen dat de verslagen worden beschouwd als bronnen van relevante aanvullende informatie ter ondersteuning van het voorstel van de Commissie (zie figuur 5).

Figuur 5

Enquête Raadsgroepen: de informatieve rol van de effectbeoordeling van de Commissie ten behoeve van de besluitvorming binnen de Raad

Bron: ERK-enquête Raadsgroepen (2009).

| Mee eens | Mee oneens | Weet niet |

De EB van de Commissie speelt een belangrijke rol bij het informeren t.b.v. de besluitvorming binnen de Raad. | 53 % | 35 % | 12 % |

| Altijd/Meestal/ Vaak | Zelden/Nooit | Weet niet |

EB verschafte informatie ten behoeve van door de delegatie (in)genomen besluiten of standpunten. | 50 % | 42 % | 8 % |

De delegaties becommentariëren de inhoud van de EB tijdens de vergaderingen van de RG. | 38 % | 55 % | 7 % |

De delegaties vragen de Commissie om nadere gegevens over haar beoordeling. | 35 % | 57 % | 8 % |

Gebruikers zijn van mening dat effectbeoordelingen een positief effect op de kwaliteit van EU-wetgeving hadden

31. Tijdens de controle spraken de geïnterviewde gebruikers bij het Europees Parlement en de Raad over het algemeen hun steun voor EB uit. De overgrote meerderheid van de respondenten bij de enquête onder de Raadsgroepen (68 %) had de indruk dat de EB-verslagen die zij hadden beoordeeld, een positief effect hadden op de kwaliteit van het uiteindelijke wetsbesluit. Dit positieve beeld van het EB-systeem van de Commissie leefde ook bij nationale deskundigen op het gebied van betere wetgeving, die tijdens de DEBR-vergadering in juni 2009 werden ondervraagd. Meer dan acht van de tien respondenten (85 %) zagen EB als een bijdrage aan de verwezenlijking van de EUbeleidsdoelstelling van betere wetgeving (zie figuur 6).

Figuur 6

Enquêtes: bijdrage van effectbeoordeling aan betere regelgeving

+++++ TIFF +++++

NB: 26/90 reacties.

Bron: ERK-enquête Raadsgroepen/directeuren en deskundigen op het gebied van "Betere regelgeving" (2009).

Belangengroepen en maatschappelijke organisaties houden rekening met effectbeoordelingen in hun bijdragen tot de discussie over wetgevingsvoorstellen

32. Publieke controle op wetgevingsvoorstellen is van het grootste belang in het licht van de beleidsdoelstelling van betere wetgeving. De definitieve EB-verslagen van de Commissie zijn openbare documenten die online te raadplegen zijn door alle belanghebbenden, zodra het desbetreffende beleidsinitiatief is voorgesteld. Dit is een internationale goede praktijk (zie bijlage I).

33. Vraaggesprekken met belanghebbendenorganisaties die belangengroepen en het maatschappelijk middenveld vertegenwoordigen [38], wezen uit dat hun vertegenwoordigers stelselmatig rekening hielden met EB’s. Sommigen gaven echter te kennen dat zij de EB-verslagen veeleer als een beleidsonderbouwing voor het voorstel van de Commissie opvatten dan als een onafhankelijke beoordeling van de mogelijke effecten ervan. Deze kritiek werd meer geuit ten aanzien van EB’s die werden verricht in de eerste jaren dat het systeem in werking was; sindsdien baart dit punt minder zorgen.

Wijzigingen in het oorspronkelijke voorstel van de Commissie worden niet onderworpen aan bijkomende beoordelingen van potentiële effecten

Het Parlement en de Raad verrichtten acht effectbeoordelingen van wijzigingen van het Commissievoorstel

34. Het institutionele bestel van de Europese Unie brengt met zich dat de besluitvorming over wetgeving verschilt van die in de meeste lidstaten. Krachtens het Verdrag treden het Europees Parlement en de Raad op als wetgevers, maar heeft de Commissie het exclusieve initiatiefrecht. Krachtens het Verdrag van Lissabon is medebeslissing uitgebreid tot meer beleidsterreinen.

35. In de praktijk worden vrijwel alle voorstellen van de Commissie in de loop van de wetgevingsprocedure door de wetgever gewijzigd, soms in belangrijke mate. Het Europees Parlement en de Raad zijn dan ook overeengekomen dat, waar de medebeslissingsprocedure van toepassing is, zij "…op basis van gezamenlijk vastgestelde criteria en procedures, effectbeoordelingen [kunnen] laten verrichten voorafgaand aan de aanneming van een belangrijk amendement, hetzij in eerste lezing, hetzij in de bemiddelingsfase" [39]. Deze toezegging werd opnieuw bevestigd in het interinstitutioneel akkoord 2005 over een gemeenschappelijke aanpak van EB [40].

36. Dit aspect van het interinstitutioneel akkoord werd echter slechts gedeeltelijk ten uitvoer gelegd door het Europees Parlement en de Raad. Tussen 2005 en 2008 stelde het Europees Parlement 377 besluiten van afgeleid recht vast, en de Raad 1946 [41]. De controle wees uit dat gedurende deze periode:

- het Europees Parlement EB’s had verricht voor wijzigingen van zeven voorstellen [42], en

- de Raad één EB had verricht [43].

37. Het Europees Parlement [44] en de Raad [45] hebben onlangs hun toezegging herhaald, EB’s van hun eigen belangrijke wijzigingen te verrichten. Terwijl het Europees Parlement echter de voorwaarden heeft gecreëerd om zijn eigen EB-studies te verrichten door in een kaderovereenkomst voor de desbetreffende procedures te voorzien, is dit bij de Raad nog niet het geval [46].

De door de Commissie uitgebrachte effectbeoordelingen worden gedurende de wetgevingsprocedure niet bijgewerkt

38. Behalve in EB’s, te verrichten door het Europees Parlement of de Raad, voorzien de interinstitutionele akkoorden in de mogelijkheid dat de wetgevers de Commissie kunnen verzoeken, haar oorspronkelijke EB bij te werken in het licht van de door het Europees Parlement of de Raad vastgestelde wijzigingen [47].

39. Het bijwerken van het EB-verslag van de Commissie zou het meest relevant zijn voor belangrijke wetgeving of voor gevallen waarin wijzigingen van betekenis in het oorspronkelijke voorstel van de Commissie (bijv. met betrekking tot de interventielogica of de gebruikte instrumenten) ter aanneming werden voorgelegd [48].

40. De controle wees echter uit dat door de Commissie verrichte EB’s gedurende de gecontroleerde periode niet zijn geactualiseerd. Dit was zelfs niet het geval bij de "dienstenrichtlijn", die gedurende de wetgevingsprocedure ingrijpend werd gewijzigd (zie tekstvak 6).

Tekstvak 6

Voorbeeld van de voorstellen van de Commissie voor een "richtlijn over diensten op de interne markt"

Met haar wetgevingsvoorstel was de Commissie voornemens, de belemmeringen voor grensoverschrijdende handel in diensten binnen de EU te beperken. Het oorspronkelijke Commissievoorstel werd in maart 2004 voorgelegd [49], en het desbetreffende EB-verslag in januari 2004 [50]. Op 22 maart 2005 was de Europese Raad van oordeel dat de Commissie een ingrijpende herziening van haar aanvankelijke voorstel moest doorvoeren om het Europese sociaal model beter in stand te houden. Op 5 april 2006 legde de Commissie de Raad een gewijzigd voorstel voor dat de meeste van de door het Europees Parlement goedgekeurde wijzigingen bevatte, overeenkomstig de medebeslissingsprocedure in eerste lezing. Op 29 mei 2006 keurde de Raad de gewijzigde tekst goed [51]. Er werd echter geen herziene EB gepresenteerd om de effecten van de in het oorspronkelijke voorstel aangebrachte wijzigingen weer te geven. Het herziene voorstel werd uiteindelijk door het Europees Parlement en de Raad vastgesteld op 12 december 2006 als Richtlijn 2006/123/EG.

Gebruikmaking door de lidstaten van nationale effectbeoordelingen gedurende de wetgevingsprocedure: "goede praktijk" VK

41. Bovendien zouden EB’s van voorstellen van de Commissie ook kunnen worden verricht door nationale overheden ter versterking van de onderhandelingspositie van hun regering binnen de Raad. De controle wees echter uit dat in de praktijk alleen het VK systematisch tracht, zijn nationale EB-systeem hiervoor te gebruiken (zie tekstvak 7).

Tekstvak 7

Nationale effectbeoordelingen van voorstellen van de Commissie — internationale "goede praktijk"

Het VK verricht nationale EB’s van belangrijke initiatieven van de Commissie ter ondersteuning van de onderhandelingspositie van haar permanente vertegenwoordiging [52]. Het voert zijn eigen EB uit, waarbij doorgaans wordt gewerkt met gegevens met betrekking tot het VK, zodat de in de EB’s van de Commissie verstrekte analyse in twijfel wordt getrokken. In Duitsland heeft de Bondsdag een vereiste geïntroduceerd om de gevolgen van EU-wetgevingsvoorstellen te beoordelen, maar in feite is dit nog niet doorgevoerd [53]. In Polen hebben de autoriteiten ook het mandaat om een nationale EB voor te bereiden in het geval van een belangrijk wetgevingsvoorstel, maar dit heeft nog niet tot een formele EB geleid.

De procedures van de Commissie ter voorbereiding van effectbeoordelingen

42. De procedures van de Commissie voor EB bepalen hoe EB’s de interne besluitvorming bij de Commissie ondersteunen. Met het oog hierop werd bij de controle onderzocht of de aanpak van de Commissie garant staat voor:

- selectie van die initiatieven voor EB die de grootste impact hebben of politiek het gevoeligst liggen;

- overleg met belanghebbenden over de belangrijkste fasen van het EB-proces, en

- kwaliteitsbeoordeling van haar EB-werkzaamheden.

Meer transparantie noodzakelijk in de selectieprocedure en gerichtheid van effectbeoordeling

43. De Commissie specificeert in haar richtsnoeren de criteria aan de hand waarvan haar diensten (samen met het secretariaat-generaal) moeten bepalen welke initiatieven een EB vergen. EB’s moeten gericht zijn op die initiatieven die de grootste impact hebben op burgers, bedrijven en overheden, of die politiek gevoelig liggen.

De selectie door de Commissie van initiatieven voor effectbeoordeling is gebaseerd op een analyse per geval

44. Het besluit tot het al dan niet verrichten van een EB is gebaseerd op een analyse per geval. De Commissie maakt geen gebruik van kwantificeerbare indicatoren (zoals de geschatte gemonetiseerde impact) om vast te stellen boven welke drempelwaarde er EB’s moeten worden verricht. In sommige OESO-landen wordt een aanpak met dergelijke drempelwaarden gevolgd (zie bijlage I). Voor EB’s betreffende wetgevingsvoorstellen die buiten het WWPC vallen, wordt niet bekendgemaakt om welke redenen bepaalde initiatieven zijn geselecteerd.

Maandelijkse rapportage van de Commissie over wetgevende activiteiten geeft geplande werkzaamheden voor effectbeoordeling niet aan

45. Een overzicht van alle wetgevingsvoorstellen die bij de Commissie in voorbereiding zijn ("forward planning report", verslag toekomstplanning) wordt maandelijks aan het Europees Parlement en de Raad voorgelegd, en wordt openbaar gemaakt op de Europa-website. Dit maandelijks verslag geeft echter niet aan voor welke initiatieven een EB moet worden verricht. Deze situatie verschilt van het Amerikaanse systeem, waar dergelijke initiatieven in de algemene catalogus van op handen zijnde regelgevingsactiviteiten duidelijk worden gemarkeerd [54]. Evenzo zijn Britse overheidsdiensten verplicht, een lijst te publiceren van alle voor de komende drie jaar geplande regelgevingsvoorstellen die van een EB vergezeld moeten gaan (zie bijlage I).

46. In de gecontroleerde periode waren de bij het WWPC gevoegde stappenplannen de enige documenten die aangaven voor welke initiatieven EB’s moeten worden verricht. Bijgevolg waren EB’s die geen verband hielden met in het WWPC opgenomen initiatieven (d.w.z. de meerderheid van de EB’s in 2008) waren buiten de Commissie niet vooraf zichtbaar.

Van raadpleging wordt ruim gebruik gemaakt als input voor effectbeoordelingen, maar niet bij ontwerp-verslagen

47. Het EB-proces moet transparant zijn en gebruik maken van de deskundigheid en inzichten van anderen. Publieke controle is een even doeltreffend verificatiemechanisme om te waarborgen dat EB’s de meest relevante kwesties behandelen, alle haalbare beleidsopties omvatten en een evenwichtig beeld geven. Dankzij overleg kan de Commissie de standpunten van belanghebbenden inwinnen en rekening houden met verschillende opvattingen. Deze raadplegingen moeten plaatsvinden overeenkomstig de standaarden die de Commissie op dit punt zelf hanteert [55].

48. De Commissie maakt ruim gebruik van raadplegingen van belanghebbenden, en de ingediende bijdragen worden in toenemende mate openbaar gemaakt op de "Europa"-website. De controle wees uit dat de minimumtermijnen voor raadpleging in het algemeen in acht worden genomen.

49. Raadpleging over ontwerp-EB-verslagen is nuttig om de volledigheid, consistentie en nauwkeurigheid van de analyse te waarborgen. Met name biedt het een basis voor de bepaling en kwantificering van potentiële kosten en baten, administratieve lasten en problemen met de tenuitvoerlegging en de handhaving. De analyse van de Rekenkamer wees echter uit dat de Commissie nooit overleg pleegde over de ontwerp-EB-verslagen. Terwijl de raadplegingen soms werden gebruikt om in een vroeg stadium van het proces mogelijke beleidsopties vast te stellen (21 % van de gevallen van beoordeelde EB’s), betroffen deze vrijwel nooit de vooraf door de Commissie verrichte beoordeling van alternatieve beleidsopties. Blijkens de enquête onder Raadsgroepen vond 72 % van de respondenten dat een tussentijds ontwerp-verslag enige tijd voor de publicatie van het Commissievoorstel ter beschikking moest worden gesteld (zie figuur 7).

50. De Rekenkamer stelt vast dat in enkele OESO-landen als Australië [56], de VS [57] en het VK [58] ontwerp-EB-verslagen systematisch ter informatie en voor commentaar worden gepubliceerd, of waar ontwerpen van een wetsvoorstel met belanghebbendenorganisaties worden besproken (zie bijlage I).

Figuur 7

Enquête Raadsgroepen: een tussentijds effectbeoordelingsverslag zou enige tijd voor het voorstel beschikbaar moeten worden gesteld

+++++ TIFF +++++

NB: 91 reacties.

Bron: ERK-enquête Raadsgroepen (2009).

Recente verbeteringen in de kwaliteitsbeoordeling door de Commissie van haar effectbeoordelingsverslagen

Raad voor effectbeoordeling beoordeelt kwaliteit van effectbeoordelingen binnen de Commissie

51. Sinds 2008 heeft de REB vrijwel alle ontwerp-EB-verslagen beoordeeld. Zijn kwaliteitscontrole omvat alle aspecten die in een EB aan bod komen en alle fasen van het proces, te beginnen met een vooronderzoek van het stappenplan. In gevallen waarin de REB het EB-verslag kwalitatief ontoereikend acht, kan deze verzoeken om hernieuwde indiening. In 2008 gebeurde dit in 43 van de 135 gevallen. Vier van deze 43 opnieuw ingediende verslagen moesten zelfs een derde maal worden herzien en ingediend.

52. Volgens het personeel van de Commissie dat in verband met de uitvoerige casestudies werd geïnterviewd, heeft de oprichting van de REB als intern kwaliteitsbeoordelingsorgaan druk op de DG’s gelegd om kwalitatief hoogwaardige ontwerp-verslagen uit te brengen. Ook kwam dit de transparantie van het systeem ten goede, aangezien alle adviezen van het EBC op de Europa-website worden gezet.

Doeltreffendheid van kwaliteitsbeoordeling afhankelijk van tijdige beschikbaarheid van het oordeel van het EBC

53. Gelet op het feit dat het initiatief van de Commissie interdienstenoverleg en besluitvorming door de leden van de Commissie moet doorlopen en moet worden vertaald, kan het advies van het EBC slechts een effect van betekenis op de eindversie van het onderliggende initiatief hebben indien de beoordeling van het EBC vroeg genoeg in het proces plaatsvindt. De aanbevelingen van het EBC zijn in veel gevallen vérstrekkend en zouden, indien ze worden opgevolgd, nogal wat bijkomend EB-werk en potentiële veranderingen in het initiatief inhouden. Dit vormde in 2007 en 2008 een uitdaging, aangezien in eenderde van de geanalyseerde gevallen minder dan zes weken verstreken tussen het definitieve oordeel van het EBC en de goedkeuring van het voorstel. Niettemin volgde er, zoals aangegeven in de onderzochte EBC-verslagen, ten minste tot op zekere hoogte in het definitieve EB-verslag een follow-up van de aanbevelingen van het comité.

Het EBC is niet bevoegd om de uitvoering van EB’s voor te schrijven, maar adviseert de SG en de DG’s bij het selecteren van initiatieven voor effectbeoordeling

54. Het EBC is niet bevoegd om DG’s te verplichten EB-werkzaamheden met betrekking tot een bepaald voorstel te initiëren (zie bijlage I). Niettemin adviseert het EBC de SG en de DG’s bij het vaststellen van de initiatieven die aan EB moeten worden onderworpen [59]. Op basis hiervan achtte de SG aanvankelijk 55 bijkomende EB’s noodzakelijk. Nadat de SG de DG’s had geraadpleegd, stemde hij ermee in dat in 21 van deze gevallen een EB nodig was.

55. Bovendien kan het EBC het EB-verslag (en het desbetreffende wetgevingsvoorstel) niet opschorten: in plaats daarvan kan het secretariaat-generaal zich bemoeien met de fase van het interdienstenoverleg over elk willekeurig document. In de gecontroleerde periode is er echter geen actie waargenomen die specifiek betrekking had op het definitieve EB-verslag.

Inhoud en presentatie van de effectbeoordelingsverslagen van de Commissie

56. De resultaten van de EB worden samengevat in EB-verslagen die informatie zouden moeten verschaffen waarop de wetgevers zich kunnen baseren bij de besluitvorming over de meest geschikte oplossing van het vastgestelde probleem. Van de EB-verslagen van de Commissie wordt dus een complete vergelijkende evaluatie verwacht van de verschillende haalbare beleidsopties. De controle onderzocht of:

- de EB-verslagen het op te lossen probleem beschreven en duidelijk maakten hoe de voordelen van een geplande actie zouden worden gerealiseerd;

- de informatie in de EB-verslagen op een gebruiksvriendelijke wijze wordt gepresenteerd en vergelijking van de geanalyseerde opties mogelijk maakt;

- de EB’s de informatie bevatten die voor de beleidsmakers het meest relevant is, bijvoorbeeld over mogelijke uitvoeringsproblemen, kwesties in verband met de handhaving en administratieve lasten.

In dit verband erkent de Rekenkamer dat elke analyse van mogelijke toekomstige effecten noodzakelijkerwijs onzeker, onvolledig en vereenvoudigd is.

Noodzaak van verdere verbetering van de presentatie van de wijze waarop met de voorgestelde actie de beoogde uitkomsten het best kunnen worden gerealiseerd

57. EB-verslagen moeten een beschrijving geven van het behandelde probleem, de betrokken beleidsdoelstellingen vermelden en een reeks mogelijke benaderingen van het vastgestelde probleem aangeven. Ook moeten ze aantonen hoe de beoogde uitkomsten en resultaten kunnen worden bereikt met het voorgestelde uitvoeringsmechanisme.

De effectbeoordelingsverslagen moeten een goede probleembeschrijving geven en beleidsdoelstellingen vermelden

58. Sinds 2003 bepalen de richtsnoeren van de Commissie dat de EB’s het op te lossen probleem bepalen en de beleidsdoelstellingen betreffende dat probleem alsmede de oorzaken ervan vaststellen. Alle in de analyse van de Rekenkamer onderzochte EB-verslagen bevatten rubrieken over probleemvaststelling en beleidsdoelstellingen. Voor de detailstudies gaven deze rubrieken een passend overzicht van het probleem en vermeldden ze een aantal redelijke beleidsdoelstellingen.

59. Dit werd bevestigd bij navraag bij de gebruikers van de EB-verslagen bij de andere instellingen, in lidstaten en belanghebbendenorganisaties. Deze meldden dat die rubrieken van de EB-verslagen hun vaak meer inzicht gaven in de motieven van de Commissie voor het uitbrengen van een voorstel. Volgens de ondervraagden waren deze rubrieken de meest gelezen onderdelen van de EB-verslagen. Tevens was 84 % van de respondenten van de enquête onder de Raadsgroepen het er "mee eens" of "zeker mee eens" dat de probleembeschrijving hen in staat stelde de redenering achter het voorstel beter te begrijpen.

De interventielogica wordt niet gebruikt om aan te tonen hoe de verwachte voordelen zullen worden behaald

60. In geen van de in de analyse van de Rekenkamer onderzochte gevallen bevatte de EB een expliciete illustratie van de interventielogica achter het initiatief. Dit heeft tot gevolg dat de EB-verslagen geen gestandaardiseerde presentatie bieden van de wijze waarop de doelstellingen en verwachte resultaten van de voorgestelde actie kunnen worden bereikt met het gekozen uitvoeringsmechanisme en, in het geval van uitgavenprogramma’s, met de geraamde begroting [60].

De effectbeoordeling en de presentatie daarvan zijn voor verbetering vatbaar

61. De EB’s moeten vlot toegankelijk en begrijpelijk zijn voor leken om te kunnen worden gebruikt voor de beleidsvorming. Ze moeten door middel van een vergelijkende analyse van de opties helpen om te bepalen welke beleidsoptie en welke uitvoeringsmechanismen bij een bepaald probleem het meest geschikt zijn. Dat kan vaak worden vergemakkelijkt wanneer ze kwantitatieve en monetaire informatie geven. Daarom moeten de EB’s vermelden welke de kosten en baten van de voorstellen zijn, hoe die ontstaan en wie ze betreffen. Volgens de richtsnoeren van de Commissie moeten alle effecten waar mogelijk en passend op basis van deugdelijke methoden en betrouwbare gegevens worden gekwantificeerd en gemonetiseerd [61].

Kernresultaten en -mededelingen van effectbeoordelingsverslagen zijn niet altijd eenvoudig terug te vinden

62. Hoewel de presentatie van de EB-verslagen een gemeenschappelijke, in de EB-richtsnoeren bepaalde structuur volgt, zijn de kernresultaten en -mededelingen niet altijd eenvoudig terug te vinden. Volgens de enquête die als onderdeel van de controle werd gehouden, komt dit vooral door de lengte en technische aard ervan, door het complexe taalgebruik (zie figuur 8) en door de hierna beschreven gebreken.

Figuur 8

Enquête Raadsgroepen: voornaamste belemmeringen voor een doeltreffend gebruik van de effectbeoordelingen van de Commissie

+++++ TIFF +++++

NB: 93 reacties.

Bron: ERK-enquête Raadsgroepen (2009).

Analyseren van alle economische, sociale en milieueffecten is een uitdaging

63. De door de Commissie aan zichzelf opgelegde vereiste, alle significante economische, sociale en milieueffecten (de "drie pijlers") te beoordelen, is ambitieus. Internationale vergelijking toonde aan dat geen enkel ander systeem een even brede aanpak volgde (zie bijlage I).

64. Uit de analyse van de Rekenkamer bleek dat de EB-werkzaamheden van de Commissie in de praktijk niet gelijkmatig de drie pijlers, en de kosten en baten bestreken (zie figuur 9). Hierin komt tot uitdrukking dat niet alle soorten impact een relevant zijn voor een bepaald initiatief. Een meerderheid van de respondenten bij de enquête onder de Raadsgroepen vond dat er een passend evenwicht was tussen de economische, sociale en milieueffecten van de verschillende beleidsopties (zie figuur 10).

Rechtstreekse vergelijking tussen alternatieven is soms moeilijk

65. EB moet een grondslag bieden voor vergelijking van alternatieven. Bij de analyse van de Rekenkamer werd vastgesteld dat dit gold voor tweederde van de onderzochte EB-verslagen. In de resterende EB-verslagen waren alternatieven moeilijk te vergelijken vanwege een gebrek aan gekwantificeerde effectanalyse, onvoldoende gebruikmaking van methoden voor vergelijking en presentatie van kwalitatief bewijsmateriaal en ongelijke intensiteit van de analyse van de verschillende mogelijkheden.

66. Ten eerste worden de effecten vaak niet gekwantificeerd en gemonetiseerd, hetgeen vergelijking van de mogelijkheden wel zou vergemakkelijken (zie figuur 11). Dit is ook wat de respondenten van de enquête meldden: bijna de helft (48 %) was het "oneens" of "zeker oneens" met de stelling dat een adequate kwantificering en becijfering van de kosten en baten van de effecten van de diverse beleidsopties was gerealiseerd (zie figuur 12). Sommige OESO-landen hebben striktere regels voor het kwantificeren van kosten en baten (zie bijlage I), maar die kwantificering wordt niet altijd gerealiseerd (bijvoorbeeld in het VK [62]).

Figuur 9

Welke effecten werden beoordeeld — economische, sociale of milieueffecten (geselecteerde DG’s; periode 2003-2008)?

+++++ TIFF +++++

Bron: ERK-analyse van de scorelijst (2003-2008).

Figuur 10

Enquête Raadsgroepen: in de effectbeoordelingsverslagen van de Commissie zijn de economische, sociale en milieueffecten goed in evenwicht

+++++ TIFF +++++

NB: 74 reacties.

Bron: ERK-enquête Raadsgroep (2009).

Figuur 11

Welke effecten werden gekwantificeerd of gemonetiseerd (geselecteerde DG’s; periode 2003-2008)?

+++++ TIFF +++++

Bron: ERK-analyse "scorelijst" (2003-2008).

Figuur 12

Enquête Raadsgroepen: in de effectbeoordelingsverslagen van de Commissie worden de kosten en baten naar behoren gekwantificeerd en gemonetiseerd

+++++ TIFF +++++

NB: 71 reacties.

Bron: ERK-enquête Raadsgroep (2009).

67. In gevallen waarin kwantificering en becijfering moeilijk zijn, kan een degelijke analyse van kwalitatieve aspecten nuttig zijn om alternatieven te helpen vergelijken. Bij alle effectbeoordelingen wordt overgegaan tot kwalitatieve vergelijking van opties. Wat de gehanteerde methoden betreft, toonde de analyse van de Rekenkamer echter aan dat "multi-criteria"-analyse werd toegepast bij 44 % van de EB-verslagen, "gevoeligheidsanalyse" bij 12 % en "risicoanalyse" bij 11 %. Alle drie deze methoden worden in de EB-richtsnoeren vermeld als methoden voor effectvergelijking [63].

68. Ten slotte vergemakkelijkt een steeds even grondige analyse het vergelijken van opties. De analyse van de Rekenkamer toonde echter aan dat in ongeveer de helft van de onderzochte gevallen niet alle opties even grondig werden onderzocht. Voor een bepaalde subgroep van opties werd aanzienlijk meer informatie gepresenteerd, vaak alleen voor de specifieke optie die later werd gekozen voor het Commissievoorstel.

De beschikbaarheid van gegevens voor effectbeoordelingen blijft een probleem

69. Vele uitdagingen bij de effectanalyse zijn te herleiden tot het probleem van de beschikbaarheid van gegevens. Blijkens gesprekken met personeelsleden van de Commissie vormt het tijdig bijeenbrengen van gestandaardiseerde en vergelijkbare gegevens een groot probleem. Verschillen tussen de lidstaten qua beschikbaarheid en betrouwbaarheid van gegevens versterken het probleem, zoals blijkt uit het onderstaande voorbeeld (zie tekstvak 8).

Tekstvak 8

Voorbeeld van problemen met de kwaliteit en beschikbaarheid van gegevens

In het geval van "Gelijke kansen" wordt in het EB-verslag onderkend dat er een gebrek is aan betrouwbare gegevens over discriminatie, en wordt gewezen op het feit dat de lidstaten niet systematisch gegevens verzamelen op bepaalde discriminatiegronden [64]. Om deze problemen te ondervangen, vulde de Commissie de bestaande gegevens aan met enquêtes waarin de publieke opinie inzake en ervaring met discriminatie werd gepeild.

70. Tijdens de gecontroleerde periode werd steeds meer gebruik gemaakt van externe studies om gegevens te verzamelen, en dit wordt nog aangemoedigd in de herziening in 2009 van de Commissierichtsnoeren [65]. Anderzijds bleek uit de controle dat interne bronnen van de Commissie zoals het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (GCO) of Eurostat (dienst voor de statistiek) niet actief worden benut om de beschikbaarheid vast te stellen van specifieke gegevens per lidstaat voor EB-doeleinden en om zulke gegevens te verzamelen (bijvoorbeeld in samenwerking met nationale bureaus voor statistiek). Ook het netwerk van organen als het Comité van de Regio’s, het Europees Economisch en Sociaal Comité of de werkgroep op hoog niveau inzake betere regelgeving wordt daarvoor niet benut.

71. In zijn recente conclusies over beter regelgeven heeft de Raad Concurrentievermogen de Commissie gevraagd, bij het verzamelen van gegevens voor de voorbereiding van EB’s al in een vroeg stadium samen te werken met de lidstaten zodat er bij de latere voorbereidingen rekening wordt gehouden met specifieke punten van de lidstaten [66].

De informatie over aspecten van uitvoering, handhavingskosten en administratieve lasten kan nog worden verbeterd

72. De doeltreffendheid en de kosten van een actie worden beïnvloed door de wijze van uitvoering en handhaving door de Commissie en vervolgens door de lidstaten. Ontbrekende informatie over problemen met de uitvoering van bestaande regelgeving is problematisch, want kennis van dergelijke aspecten is belangrijk om soortgelijke problemen na een herziening te vermijden. Daarom moet een EB uitvoeringsaspecten analyseren en informatie verzamelen over de omzetting en uitvoering van de bestaande regulerende maatregelen. Die informatie kan onder meer worden gehaald uit de evaluatie achteraf van bestaande beleidslijnen en programma’s.

Uitvoeringsaspecten worden in de effectbeoordelingen niet altijd voldoende geanalyseerd

73. Uitvoeringsaspecten komen in de EB’s van de Commissie weliswaar aan de orde, maar uit de controle bleek dat de Commissie niet in alle gevallen voldoende nadruk legt op uitvoeringsregelingen. De analyse van de Rekenkamer toont aan dat in slechts ongeveer de helft van alle onderzochte verslagen ten minste naar een uitvoeringsplan werd verwezen. Er werden verscheidene gevallen aangetroffen waarin belangrijke uitvoeringsaspecten niet behoorlijk waren geanalyseerd in de EB-verslagen. Zodra het wetgevingsvoorstel aan het Europees Parlement en de Raad is voorgelegd, wordt een gedetailleerder beoordeling van deze aspecten samengevat in specifieke uitvoeringsplannen. Voorts worden correlatietabellen door de Commissie gebruikt om wetsbesluiten te monitoren door middel waarvan specifieke EU-bepalingen zijn omgezet in nationale wetgeving.

74. Navraag bij gebruikers van de EB-verslagen buiten de Commissie (leden van het Europees Parlement, vertegenwoordigers van lidstaten en ambtenaren van het Europees Parlement en de Raad) wees uit dat de gevolgen van omzetting en uitvoering bijzonder relevant waren bij de besluitvorming inzake regelgeving. Dit wordt ook bevestigd in het werk van nationale controle-instanties in de lidstaten [67]. Het voorbeeld in tekstvak 9 illustreert de mogelijke gevolgen van een ontoereikende analyse van de uitvoeringsaspecten tijdens het wetgevend besluitvormingsproces.

Tekstvak 9

Beoordeling van uitvoeringsaspecten: effectbeoordelingen voor "Consumentenrechten"

De EB betreffende "consumentenrechten" [68] bevatte geen degelijke analyse van het effect van Europese harmonisatie dat de voorgestelde richtlijn [69] in de verschillende lidstaten zou hebben. Met name ontbrak in de EB een analyse van de verschillen tussen de bestaande nationale wetgeving en de nieuwe voorgestelde geharmoniseerde regels voor wetgeving op het gebied van consumentenrechten. Dat werd ook vastgesteld door de werkgroep consumentenbescherming die bestond uit de Commissie interne markt van het Europees Parlement [70]. Als gevolg hiervan wordt verwacht dat het oorspronkelijke voorstel van de Commissie in de loop van de wetgevingsprocedure aanzienlijk zal worden gewijzigd om beter rekening te houden met de specifieke situatie van de lidstaten.

75. De met de EB’s belaste personeelsleden van de Commissie signaleerden dat het moeilijk is zulke specifieke aspecten te beoordelen in een Europese Unie waar de regelgeving bestaat uit 27 rechtssystemen en wordt uitgevoerd en gehandhaafd door een nog groter aantal nationale en regionale organen. Zij wezen ook op het ontbreken van nationale EB’s voor EU-initiatieven, die een waardevolle bron van informatie zouden kunnen zijn over mogelijke, uit specifieke nationale omstandigheden voortvloeiende belemmeringen voor een doeltreffende uitvoering, maar ook betrouwbare ramingen zouden kunnen verschaffen van de potentiële handhavingskosten van een wetgevingsvoorstel (zie paragraaf 41).

Evaluaties achteraf van de bestaande beleidslijnen en programma’s vinden niet stelselmatig op alle wetgevingsterreinen plaats

76. Overheidsoptreden — en de reële impact ervan — zou moeten worden beoordeeld door voortdurend toezicht en evaluatie achteraf, om zo de verdere ontwikkeling van de acties te verbeteren. Om lering en feedback voor latere initiatieven mogelijk te maken, moet bij evaluaties achteraf relevante informatie worden verzameld over de naleving van de wetgeving en over de doeltreffendheid van de regels vergeleken met de verwachte resultaten die aanvankelijk in de EB werden beschreven [71].

77. Inzicht in de doeltreffendheid waarmee EU-wetgeving is omgezet en uitgevoerd is voor de Commissie een belangrijk punt om in aanmerking te nemen wanneer voorstellen voor wetgevingsherziening worden gedaan. Uit de controle bleek dat, tijdens de gecontroleerde periode, de evaluaties achteraf van de Commissie heel anders georiënteerd waren dan de EB. Bij analyse van het overzicht van de evaluaties door de Commissie in 2007 [72] blijkt dat slechts 24 % van de evaluaties achteraf gericht was op aspecten van de herziening van bestaande (sectorale of horizontale) wetgeving. Dit feit werd ook in een recente studie opgemerkt [73].

Handhavingskosten en administratieve lasten worden onvoldoende gekwantificeerd

Handhavingskosten

78. De meest doeltreffende manier om overmatige handhavingskosten te voorkomen is door gemakkelijk te handhaven wetgeving op te stellen [74]. De Commissie kwantificeert de handhavingskosten in de EB-verslagen in de gevallen waarin deze relevant en significant worden geacht. De Rekenkamer stelde vast dat in de praktijk in veel EB-verslagen wel wordt verwezen naar handhavingskosten, maar dat gekwantificeerde ramingen van dergelijke kosten in slechts enkele gevallen grondig werden geanalyseerd. Voor de EU-uitgavenprogramma’s worden die kosten gemaakt door de Commissie zelf (in geval van direct beheer) of samen met de lidstaten (in geval van gedeeld of gedecentraliseerd beheer). Diepgaand onderzoek van de EB’s voor twee grote EU-uitgavenprogramma’s (namelijk Cohesie en het zevende OTO-kaderprogramma [75]) toonde aan dat de handhavingskosten in deze gevallen niet uitvoerig waren gekwantificeerd.

Administratieve lasten van de bestaande regelgeving: een actieprogramma ter vermindering daarvan

79. In maart 2007 zijn de Commissie, de staatshoofden en regeringsleiders van alle lidstaten in het kader van het EU-initiatief voor betere regelgeving overeengekomen de administratieve lasten die voortvloeien uit bestaande EU-regels, tegen 2012 te verminderen met 25 %. Vervolgens ondernam de Commissie een systematische meting van de door EU-regelgeving veroorzaakte informatiekosten voor ondernemingen [76] (zie tekstvak 10). In augustus 2007 werd een groep op hoog niveau van onafhankelijke belanghebbenden inzake administratieve lasten opgezet om de Commissie op dit terrein te adviseren.

Standaardkostenmodel (SKM) zelden gebruikt om potentiële administratieve lasten van nieuwe wetgeving te kwantificeren

80. In verband met een EB voor nieuwe wetgeving schrijven de richtsnoeren van de Commissie voor dat het "standaardkostenmodel" (SKM) wordt gebruikt om administratieve lasten te kwantificeren, waar wordt verwacht dat deze significant zullen zijn [77]. Daar het SKM een vrij eenvoudige en gestandaardiseerde methode is die in veel landen wordt toegepast (zie bijlage I), is de beoordeling van die kosten minder ingewikkeld dan het vaststellen van alle economische, sociale en milieueffecten.

81. Van de 39 EB-verslagen uit 2008 die de Rekenkamer heeft onderzocht, overwoog de Commissie in 35 gevallen de administratieve lasten te beoordelen. In 14 van deze 35 gevallen werden de administratieve lasten ook gekwantificeerd. Het SKM werd echter in slechts vier van deze gevallen gebruikt.

Tekstvak 10

Het actieprogramma van de Commissie om bureaucratie te beperken

In oktober 2009 voltooide de Commissie haar meting van de administratieve lasten [78] die ondernemingen moeten dragen om te voldoen aan wettelijke EU-verplichtingen tot het verstrekken van informatie over hun producten of activiteiten aan overheden of particulieren [79]. In deze studie worden de kosten die in 2005 gemoeid waren met de 72 regelingen en de 13 prioritaire terreinen die onder het actieprogramma vielen op 123,8 miljard euro geraamd [80]. De Commissie telde in totaal 486 informatieverplichtingen jegens de EU en meer dan 10000 nationale verplichtingen die deze EU-verplichtingen omzetten of toepassen, waarvan er meer dan 700 verder gaan dan de EU-voorschriften. Op grond van deze analyse en als aanvulling op maatregelen onder haar eigen verantwoordelijkheid heeft de Commissie een aantal wetsvoorstellen uitgebracht om administratieve lasten weg te nemen of te verminderen: tot nu toe hebben het Europees Parlement en de Raad 33 door de Commissie voorgestelde besluiten vastgesteld die tot een geraamde vermindering van 5,7 miljard euro zouden leiden. Nog eens 18 maatregelen die een geraamde vermindering van 30,7 miljard euro zouden kunnen opleveren, zijn nog in behandeling.

Conclusies en aanbevelingen

Gebruik van de effectbeoordelingen voor de beleidsvorming bij de Commissie, het Europees Parlement en de Raad

82. Sinds 2002 beschikt de Commissie over een compleet systeem voor effectbeoordeling dat voor vele van de door de Rekenkamer bestudeerde aspecten kan worden gezien als een goede praktijk binnen de EU. Verder constateerde de Rekenkamer verbeteringen in de effectbeoordelingen van de Commissie gedurende de onderzochte periode. Met name de afgelopen jaren hebben de effectbeoordelingen ertoe bijgedragen dat de Commissie beter in staat is haar voorstellen te formuleren. De controle toonde aan dat de EB-procedures integraal deel zijn gaan uitmaken van de beleidsontwikkeling en dat de EB-verslagen intensief worden gebruikt door besluitvormers binnen de Commissie.

83. De drie EU-instellingen die een rol spelen in het wetgevingsproces zijn alle verantwoordelijk voor de kwaliteit ervan. De EB’s van de Commissie worden systematisch toegezonden aan het Europees Parlement en de Raad, en de gebruikers ervan in beide instellingen achten ze nuttig bij het bestuderen van de wetsvoorstellen van de Commissie. Wanneer echter in de loop van de wetgevingsprocedure wijzigingen worden voorgesteld, worden de EB’s niet bijgewerkt. Na een wijziging van het oorspronkelijke Commissievoorstel analyseert de Commissie, het Europees Parlement noch de Raad systematisch het effect van die wijziging. De voorziene impact van het uiteindelijke wetgevingsbesluit is dus niet bekend wanneer zich aanzienlijke wijzigingen hebben voorgedaan.

De procedures van de Commissie ter voorbereiding van de effectbeoordelingen

84. Transparantie verleent geloofwaardigheid, en de aanpak van de effectbeoordeling door de Commissie is optimaal waar deze zorgt voor die transparantie. Voorbeelden zijn de bekendmaking van het WWPC, stappenplannen, de integrale versie van het definitieve EB-verslag en, sinds 2007, de adviezen van de Raad voor effectbeoordeling. Maar in dit verslag worden de volgende tekortkomingen vastgesteld in de Commissieprocedures voor de selectie van aan EB te onderwerpen initiatieven, voor overleg met de betrokken partijen en voor de kwaliteitscontrole van de ontwerpen van EB-verslagen:

- de Commissie gaf niet vooraf alle initiatieven aan die aan EB zouden worden onderworpen en voor EB’s van wetgevingsvoorstellen die buiten het WWPC vallen, werden de redenen voor de selectie van de te analyseren initiatieven niet bekendgemaakt;

- er was geen overleg met de belanghebbenden over ontwerp-EB-verslagen. Daardoor zijn de potentiële voordelen van openbaar onderzoek voordat het voorstel wordt afgerond (het in een vroeg stadium peilen van de meningen van alle betrokken partijen en de betere aanvaarding van het resulterende wetsvoorstel) niet volledig gerealiseerd, en

- de Raad voor effectbeoordeling bleek bij te dragen aan de kwaliteit van de EB’s. In sommige gevallen vond de kwaliteitscontrole echter te laat in het proces plaats.

Aanbeveling 1

De Commissie dient het effectbeoordelingsproces te verbeteren door:

- een overzicht te bieden van alle wetgevingsinitiatieven (inclusief de herziening van bestaande wetgeving) waarvoor zij een EB wil verrichten; wanneer er geen EB wordt uitgevoerd, moet er een met redenen omklede verklaring worden gegeven;

- tussentijdse documenten zoals stappenplannen en ontwerpen van EB-verslagen te publiceren ter informatie en voor commentaar, en

- te waarborgen dat de kwaliteitscontrole van EB-werkzaamheden door de Raad voor effectbeoordeling tijdig plaatsvindt.

Inhoud en presentatie van de effectbeoordelingsverslagen van de Commissie

85. De Commissie koos voor een ambitieuze aanpak van de EB door in één beoordeling alle significante economische, sociale en milieueffecten te willen analyseren. De EB-verslagen moeten een beschrijving van het betrokken probleem bevatten, van alle haalbare beleidsopties de kosten en baten analyseren, een beoordeling verschaffen van kwesties rond de uitvoering en handhaving en in een raming van de door de voorgestelde wetgeving veroorzaakte administratieve lasten voorzien. De Commissie schept ook een kader voor verdere monitoring en evaluatie in de toekomst. Deze uitvoerige beoordeling steekt gunstig af bij andere EB-systemen.

86. In het algemeen bleken de EB-verslagen te voldoen aan de voorschriften in de richtsnoeren van de Commissie. De controle wees echter op een aantal tekortkomingen inzake de inhoud en presentatie van de EB-verslagen:

- de kernresultaten en -mededelingen in de EB-verslagen zijn niet eenvoudig uit de verslagen te halen, evenmin als informatie over hoe de doelstellingen van een actie moeten worden bereikt. De impact van de diverse in een EB-verslag gepresenteerde beleidsopties is soms moeilijk te vergelijken;

- moeilijkheden bij het kwantificeren en berekenen van effecten zijn toe te schrijven aan de beschikbaarheid van gegevens. Dit is een terrein waarop de Commissie haar interne capaciteiten of die van de lidstaten nog niet ten volle benut;

- de uitvoeringsaspecten worden niet altijd voldoende geanalyseerd in effectbeoordelingen. De evaluaties achteraf die relevante informatie over bestaande beleidslijnen en programma’s zouden kunnen verschaffen om te gebruiken in verband met een EB zijn vaak niet beschikbaar voor wetgevingsmaatregelen, en

- potentiële handhavingskosten en administratieve lasten die met Europese wetgeving gepaard gaan, worden niet altijd voldoende gekwantificeerd. Het SKM wordt zelden gebruikt om mogelijke administratieve lasten te kwantificeren.

Aanbeveling 2

De Commissie moet de presentatie en inhoud van de effectbeoordelingsverslagen verbeteren door:

- de EB-verslagen zo op te stellen dat vergelijking van alternatieven wordt vergemakkelijkt wat betreft de geschatte impact door een betere kwantificering en berekening van de impact en door de presentatie van kwalitatieve analyses;

- een strategie te ontwikkelen ter verbetering van de kwaliteit van de voor EB’s beschikbare gegevens, rekening houdend met specifieke situaties in de afzonderlijke lidstaten;

- meer nadruk te leggen op uitvoeringsaspecten en meer gebruik te maken van evaluaties achteraf van die die kunnen dienen als input voor het EB-proces, en

- de handhavingskosten van haar wetgevingsvoorstellen gedetailleerder te analyseren en het standaardkostenmodel consistent toe te passen waar administratieve lasten zijn gekwantificeerd.

Effectbeoordeling in de EU-instellingen: doeltreffende ondersteuning van de besluitvorming

87. De Rekenkamer is van oordeel dat de Commissie bij het ontwerpen van nieuwe en het herzien van bestaande acties de nodige aandacht moet besteden aan de beginselen van duidelijke doelstellingen, vereenvoudiging, realisme, transparantie en verantwoording [81]. Alles in aanmerking genomen blijkt uit de controle dat de EB vooral de laatste jaren doeltreffende ondersteuning bood bij de besluitvorming binnen de EU-instellingen. Het Europees Parlement, de Raad en de Commissie doen er goed aan rekening te houden met de in dit verslag uiteengezette bevindingen en aanbevelingen bij het herzien van hun interinstitutionele akkoorden over de verbetering van de regelgeving en een gemeenschappelijke aanpak van EB. Dat is ook een gelegenheid om de veranderingen te verwerken die voortvloeien uit het op 1 december 2009 van kracht geworden Verdrag van Lissabon, zoals het thans algemeen geldende initiatiefrecht van een groep van lidstaten en de rol van de nationale parlementen in de Europese besluitvorming.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 19 mei 2010.

Voor de Rekenkamer

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

President

[1] Europese Commissie, Witboek inzake Europese governance, COM(2001) 428 def.

[2] Mededeling van de Commissie, voorstel inzake algemene beginselen en minimumnormen voor raadpleging van de betrokken partijen door de Commissie, COM(2002) 704 (hierna genoemd "minimumnormen").

[3] Europese Commissie, richtsnoeren voor effectbeoordeling, SEC(2005) 791, blz. 6.

[4] Zie Europese Commissie, verslag van de Commissie over de werking van de comités in 2006, COM(2007) 842, 2007; Europees Parlement, werkgroep voor de hervorming van het Parlement, tweede tussentijds verslag over wetgevende activiteiten en interinstitutionele betrekkingen (Legislative activities and inter-institutional relations), 15 mei 2008, PE 406.309/CPG/GT (intern document van het Europees Parlement), deel B, hoofdstuk 4, blz. 41.

[5] Ophanden: OESO, Indicators of regulatory management systems (indicatoren van regelgevende beheerssystemen), "Regulatory Policy Committee", verslag 2009; Evaluating integrated IAs (EVIA) (evaluatie van geïntegreerde EB’s), eindverslag, maart 2008.

[6] Europese Commissie, richtsnoeren voor effectbeoordeling, SEC(2005) 791.

[7] Europese Commissie, richtsnoeren voor effectbeoordeling, SEC(2005) 791 van 15.6.2005, zoals gewijzigd op 15.3.2006; Europese Commissie, EB-richtsnoeren, SEC(2009) 92 van 15.1.2009.

[8] Informatieve nota van de voorzitter aan de Commissie: Enhancing quality support and control for Commission IAs (verbetering van kwaliteitsondersteuning en -controle voor EB’s van de Commissie), The IA Board (de Raad voor effectbeoordeling), 14 november 2006.

[9] http://ec.europa.eu/governance/impact/ia_carried_out/ia_carried_out_en.htm.

[10] Interinstitutioneel akkoord "Beter wetgeven" (PB C 321 van 31.12.2003), paragraaf 28.

[11] Interinstitutionele gemeenschappelijke aanpak effectbeoordelingen (14901/05 JUR, vastgesteld op 29.11.2005).

[12] Interinstitutionele gemeenschappelijke aanpak effectbeoordelingen (14901/05 JUR, vastgesteld op 29.11.2005), punt 19.

[13] EP: De conferentie van Commissievoorzitters, IA: The European Parliament’s experience, a stocktaking report of the common approach to IA (EB: de ervaring van het Europees Parlement, een voortgangsverslag van de gemeenschappelijke aanpak van effectbeoordelingen). Raad: nota van de directeur van het directoraat-generaal Algemeen secretariaat, Directoraat I, Review of the inter-institutional common approach to IA — State of play of the handling of IA in the Council, Brussels (Heroverweging van de interinstitutionele gemeenschappelijke aanpak van effectbeoordelingen — stand van zaken betreffende de hantering van effectbeoordelingen bij de Raad, Brussel), 3.11.2008. Commissie: Review of the inter-institutional common approach to IA (IA) — Implementation of the common approach by the Commission. A working document of the Secretariat General (Heroverweging van de interinstitutionele gemeenschappelijke aanpak van effectbeoordelingen (EB’s) — Tenuitvoerlegging van de gemeenschappelijke aanpak door de Commissie. Een werkdocument van het secretariaat-generaal. SG.C.2 D(2008) 9524.

[14] Resolutie van 24 maart 2004 over de toetsing van de impact van de communautaire regelgeving en de raadplegingsprocedures (2003/2079(INI)); resolutie van 10 juli 2005 over het minimaliseren van uit wetgeving voortvloeiende administratieve lasten (2005/2140(INI)); resolutie van 16 mei 2006 over de tenuitvoerlegging, de gevolgen en de uitwerking van de vigerende wetgeving op het gebied van de interne markt (2004/2224(INI)); resolutie van 16 mei 2006 over de wetgeving verbeteren 2004: toepassing van het beginsel van subsidiariteit — 12e jaarverslag (2005/2055(INI)); resolutie van 4 september 2007 over de wetgeving verbeteren 2005: toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid — 13e jaarverslag (2006/2279(INI)); resolutie van 4 september 2007 over herziening van de interne markt (2007/2024(INI)); resolutie van 4 september 2007 over betere regelgeving in de Europese Unie (2007/2095(INI)); resolutie van 21 oktober 2008 over "De wetgeving verbeteren 2006": toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid — 14e jaarverslag (2008/2045(INI)); Europees Parlement, Commissie juridische zaken, "Beter wetgeven in de EU" (2007/2095(INI)); A6-0273/2007 def. van 2.7.2007: zie toelichting en paragrafen 5-15, 21, 26, 30, 42 en 43.

[15] Raad van de Europese Unie, conclusies van de Raad Concurrentievermogen over "Beter regelgeven", 17076/09 van 4.12.2009; punt 6.

[16] Interinstitutioneel akkoord "Beter wetgeven"; interinstitutionele gemeenschappelijke aanpak effectbeoordelingen (EB), 2005.

[17] Europese Commissie, mededeling over EB’s, COM(2002) 276 def.; Europese Commissie, mededeling "Naar een krachtige cultuur van raadpleging en dialoog — Voorstel inzake algemene beginselen en minimumnormen voor raadpleging van de betrokken partijen door de Commissie", COM(2002) 704 def.; informatieve nota van de voorzitter aan de Commissie Enhancing quality support and control for Commission IAs (verbeteren van kwaliteitsondersteuning en -controle voor EB's van de Commissie), de REB, 14 november 2006, Europese Commissie, EB-richtsnoeren 2005/2006, SEC(2005) 791.

[18] Groep-Mandelkern inzake betere wetgeving, eindverslag, 13 november 2001.

[19] OESO, Regulatory impact analysis — Best practices in OECD countries, 1997 (analyse van het effect van regelgeving: beste praktijken in OESO-landen); OESO, APEC-OECD Integrated checklist on regulatory reform (geïntegreerde checklist APEC-OESO voor hervorming van regelgeving) definitieve versie, 2005; OESO, Indicators of regulatory management systems (indicatoren van beheerssystemen voor regelgeving), 2009.

[20] Europese Commissie, "Mededeling van de Commissie over effectbeoordeling", COM(2002) 276 def. van 2.6.2002, paragraaf 1.2: EB is "... het proces van systematische analyse van de waarschijnlijke gevolgen van het optreden van de overheid".

[21] José Manuel Barroso, voorzitter van de Europese Commissie: Response to UK Presidency Programme (antwoord op programma van Brits voorzitterschap), Europees Parlement — Plenaire zitting, Brussel, 23 juni 2005; Uniting in peace: the role of law in the European Union (eenheid in vrede: de rol van het recht in de Europese Unie), Jean Monnet-lezing, EUI Florence, 31 maart 2006; Qualité de la législation européenne: le temps des résultats (Kwaliteit van de Europese wetgeving: tijd voor resultaten), Europees Parlement, Straatsburg, 4 april 2006; presentatie van het werkprogramma 2007 van de Europese Commissie 2007, Europees Parlement, Straatsburg, 14 november 2006; Alive and kicking: the renewed Lisbon strategy is starting to pay off (Springlevend: de vernieuwde Lissabon-strategie begint vruchten af te werpen), Brussel, 5 maart 2007; We are all new Europeans now (We zijn nu allemaal nieuwe Europeanen), Litouws parlement (Seimas), Vilnius, 29 maart 2007. 165 Günther Verheugen, conferentie "Better regulation" (Betere wetgeving) van het Sloveens voorzitterschap, Lubljana, 17 april 2008.

[22] Zie JBS 2005 COM(2004) 133 def. van 25.2.2004. WWPC 2004, COM(2003) 645 def., bijlage 2: deze initiatieven omvatten belangrijke beleidsbepalende, prelegislatieve en wetgevende voorstellen.

[23] Europese Commissie, richtsnoeren voor effectbeoordeling, SEC(2005) 791 van 15.6.2005, zoals gewijzigd op 15.3.2006, Procedurevoorschriften (II.1).

[24] "Groenboeken", voorstellen waarover de "sociale partners" moeten worden geraadpleegd, periodieke besluiten en verslagen van de Commissie, voorstellen die volgen uit internationale verplichtingen en maatregelen van de Commissie die voortvloeien uit haar bevoegdheid tot het houden van toezicht op de correcte tenuitvoerlegging van EG-recht zijn hiervan vrijgesteld.

[25] Deze initiatieven (die een potentieel belangrijke impact moeten hebben, nieuwe of gevoelige kwesties moeten betreffen of van bijzondere invloed moeten zijn voor belanghebbenden, en waarvoor dan ook een EB moet worden verricht) worden vastgesteld op basis van een screening door het secretariaat-generaal, met ondersteuning van de Raad voor effectbeoordeling (REB).

[26] Europese Commissie, "Richtsnoeren voor effectbeoordeling", SEC(2005) 791 van 15.6.2005, zoals gewijzigd op 15.3.2006; Europese Commissie, "Richtsnoeren voor effectbeoordeling", SEC(2009) 92 van 15.1.2009.

[27] Europese Commissie, "Richtsnoeren voor effectbeoordeling 2009", SEC(2009) 92.

[28] COM(2006) 382.

[29] Rede van commissaris Reding voor de Europese Groep van regelgevende instanties op 8 februari 2006.

[30] Europese Commissie, richtsnoeren voor effectbeoordeling 2009, SEC(2009) 92, hoofdstuk 3, blz. 12-16.

[31] Interinstitutioneel akkoord "Beter wetgeven" (2003/C 321/01): met name de paragrafen 25 en 29; interinstitutioneel akkoord over een gemeenschappelijke aanpak van EB (14901/05 JUR, vastgesteld op 29.11.2005): met name de paragrafen 5, 6 en 13.

[32] COM(2008) 614.

[33] EP-conferentie van de conferentie van Commissievoorzitters, IA Handbook (EB-handboek), 17 juli 2008; Raad van de Europese Unie, secretariaat-generaal, Handling IAs in Council: — Indicative guidance for working party chairs (Behandeling van EB’s door de Raad — indicatieve leidraad voor voorzitters van werkgroepen), Luxemburg, 2007.

[34] Europees Parlement, Commissie industrie, onderzoek en energie, ITRE(2008)0123_1; 23 januari 2008, vergadering 17:00-18:30 uur; brief van commissaris Piebalgs over de EB’s van de Commissie, voortzetting van de uitwisseling van standpunten over het energiepakket elektriciteit en gas.

[35] Raad van de EU, secretariaat-generaal, Handling IAs in Council. — Indicative guidance for working party chairs (Behandeling van EB’s door de Raad — Indicatieve leidraad voor voorzitters van werkgroepen), 2007.

[36] COM(2007) 528, COM(2007) 529, COM(2007) 530, COM(2007) 531 en COM(2007) 532.

[37] COM(2008) 16, COM(2008) 17 en COM(2008) 19.

[38] Business Europe, Eurochambers (Associatie van de Europese Kamers van Koophandel en Industrie), Europese Consumentenorganisatie, Europees Milieubureau, European Federations for Transport and Environment (Europese federaties voor vervoer en milieu), Europese Vakbondsfederatie, Sociaal Forum, Wereldnatuurfonds (WNF).

[39] Interinstitutioneel akkoord "Beter wetgeven" (2003/C 321/01, art. 30).

[40] Interinstitutioneel akkoord over een gemeenschappelijke aanpak van EB (14901/05 JUR, vastgesteld op 29.11.2005).

[41] Zie http://eur-lex.europa.eu/RECH_menu.do?ihmlang=en, laatst bekeken op 15 juni 2009.

[42] IA: The European Parliament’s experience – A stocktaking report of the common approach to IA (EB: de ervaring van het Europees Parlement, een voortgangsverslag van de gemeenschappelijke aanpak van effectbeoordelingen), de conferentie van Commissievoorzitters, december 2008 (EB’s van wijzigingen: 1) prioriteitsstoffen in water (februari 2008); 2) bepaalde aspecten van de richtlijn over arbeidstijden (juli 2007); 3) de "interoperabiliteit van het communautaire spoorwegsysteem II" (april 2007); 4) voorstel voor een richtlijn betreffende de luchtkwaliteit (september 2006); 5) nominale hoeveelheden voor voorverpakte producten (november 2005); 6) EB van recyclingstreefcijfers in de kaderrichtlijn afvalstoffen (mei 2008); 7) Richtlijn 2006/66/EG inzake batterijen en accu's, alsook afgedankte batterijen en accu's en tot intrekking van Richtlijn 91/157/EEG (november 2005).

[43] Richtlijn 2006/66/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 september 2006 inzake batterijen en accu's, alsook afgedankte batterijen en accu's en tot intrekking van Richtlijn 91/157/EEG (PB L 266 van 26.9.2006, blz. 1).

[44] Europees Parlement, Commissie juridische zaken, Rapporteur Katalin Lévai, Report on better regulation in the EU (rapport over betere wetgeving in de EU) (2007/2095(INI)); A6-0280/2007 def. van 2.7.2007: zie met name de toelichting en de paragrafen 5-15, 21, 26, 30, 42 en 43; Europees Parlement, werkgroep voor de hervorming van het Parlement, tweede tussentijds verslag over wetgevende activiteiten en interinstitutionele betrekkingen, 21 mei 2008, PE 406.309/CPG/GT (intern document van het Europees Parlement), deel A, paragraaf 1.3, blz. 13 en 14).

[45] Raad, secretariaat-generaal, conclusies van de Raad Concurrentievermogen over "Beter regelgeven", 9663/09 COMPET 264, 13.5.2009; punt 13.

[46] Nota van de directeur van het secretariaat-generaal, directoraat-generaal C, directoraat I, Review of the inter-institutional common approach to IA — State of play of the handling of IA in the Council (Heroverweging van de interinstitutionele gemeenschappelijke aanpak van effectbeoordelingen — stand van zaken betreffende de hantering van effectbeoordelingen bij de Raad), Brussel, 3.11.2008.

[47] Interinstitutioneel akkoord over een gemeenschappelijke aanpak van EB (14901/05 JUR, vastgesteld op 29.11.2005), punt 12.

[48] Interinstitutioneel akkoord "Beter wetgeven" (2003/C 321/01), met name punt 30.

[49] Europese Commissie, voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende diensten op de interne markt, COM(2004) 2 def./3 van 5.3.2004.

[50] SEC(2004) 21.

[51] Advies van het Europees Parlement van 16 februari 2006, gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 24 juli 2006 (PB C 270 E van 7.11.2006, blz. 1) en standpunt van het Europees Parlement van 15 november 2006. Besluit van de Raad van 11 december 2006.

[52] UK Better Regulation Executive (Brits hoofd "Betere regelgeving"), IA guidance, http://www.berr.gov.uk/files/file44544.pdf.

[53] Overeenkomst tussen de Duitse Bondsdag en de federale regering over samenwerking bij EU-aangelegenheden met betrekking tot de EU, tot uitvoering van afdeling 6 van de wet inzake de samenwerking tussen de Bondsregering en de Duitse Bondsdag in EU-aangelegenheden ("Vereinbarung zwischen dem Deutschen Bundestag und der Bundesregierung über die Zusammenarbeit in Angelegenheiten der Europäischen Union in Ausführung des § 6 des Gesetzes über die Zusammenarbeit von Bundesregierung und Deutschem Bundestag in Angelegenheiten der Europäischen Union"); paragraaf I.5.; Bundesgesetzblatt (Duits Staatsblad) 2006, deel I, nr. 44, Bonn, 30 september 2006.

[54] Planning van en toezicht op regelgevingsactiviteiten in de VS: elke zes maanden bereidt het bureau voor informatie en regelgevingsaangelegenheden "Office for Information and Regulatory Affairs" (bureau voor voorlichting en regelgevingsaangelegenheden OIRA) op het kabinet voor beheer en begroting van de president "President’s Office for Management and Budget" (OMB) een "Regulatory agenda and plan" (agenda en plan voor regelgeving) voor, waarin informatie wordt verzameld over aanstaande regelgevingsactiviteiten van alle federale agentschappen en de verwachte totale impact uit een oogpunt van kosten en/of baten. Dit plan geeft aan voor welke door agentschappen voorgestelde uitvoeringsvoorschriften er EB’s moeten worden verricht. Het plan wordt openbaar gemaakt.

[55] Mededeling van de Europese Commissie "Naar een krachtige cultuur van raadpleging en dialoog — Voorstel inzake algemene beginselen en minimumnormen voor raadpleging van de betrokken partijen door de Commissie", COM(2002) 704 def.

[56] Council of Australian Governments: Best practice regulation. A Guide for ministerial councils and national standards setting bodies (Raad van Australische overheden: regelgeving voor beste praktijken. Een gids voor Ministerraden en nationale norminstanties), oktober 2007.

[57] O´Connor Close, C.; Mancini D.J.: Comparison of US and European Commission guidelines on regulatory IA/analysis. Industrial Policy and Economic Reforms Papers (vergelijking van richtsnoeren van de VS en de Europese Commissie over effectbeoordeling/analyse van regelgeving. Verhandelingen over industriebeleid en economische hervormingen). No. 3. April 2007.

[58] United Kingdom Cabinet Office (Brits ministerie van Algemene Zaken), hoofd "Betere regelgeving", IA Guidance, Londen, mei 2007.

[59] Informatieve nota van de voorzitter aan de Commissie Enhancing quality support and control for Commission IAs (verbetering van kwaliteitsondersteuning en -controle voor EB’s van de Commissie), Effectbeoordelingscomité, 14 november 2006.

[60] Zie ook de volgende speciale verslagen van de Rekenkamer: nr. 9/2007 — De evaluatie van de Europese kaderprogramma’s voor onderzoek en technologische ontwikkeling (OTO): kan de aanpak van de Commissie worden verbeterd?; nr. 7/2008 — Het programma Intelligente energie 2003-2006; nr. 2/2009 — Het volksgezondheidsprogramma van de Europese Unie (2003-2007): een doeltreffende manier om de gezondheid te verbeteren?

[61] Europese Commissie, richtsnoeren voor effectbeoordeling 2005/2006, SEC(2005) 791.

[62] National Audit Office, Delivering high quality Ias (hoogwaardige EB’s leveren), 30.1.2009, blz. 14.

[63] Bijlagen bij de EB-richtsnoeren: SEC(2005) 791, blz. 58 en 59.

[64] Europese Commissie, IA for the proposal for a Council directive on implementing the principle of equal treatment between persons irrespective of religion or belief, disability, age or sexual orientation (EB van het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid), SEC(2008) 2180, blz. 11.

[65] Europese Commissie, richtsnoeren voor effectbeoordeling 2009, SEC(2009) 92, blz. 17.

[66] Algemeen secretariaat van de Raad, conclusies van de Raad Concurrentievermogen over "Beter regelgeven", 9663/09 COMPET 264, 13.5.2009; punt 18.

[67] Algemene Rekenkamer, "European legislation: The implementation of European directives and the enforcement of European regulations in the Netherlands", 17 June 2008.

[68] Europese Commissie, IA on "Consumer rights" (EB betreffende "consumentenrechten"), SEC(2008) 2544.

[69] Europese Commissie, voorstel voor een richtlijn betreffende consumentenrechten, COM(2008) 614.

[70] De presentatie van de EB van de Commissie en de daaropvolgende bespreking tijdens de vergadering van de werkgroep consumentenbescherming op 4 februari 2009 werden bijgewoond in het kader van de procedures voor het verzamelen van controle-informatie.

[71] Europese Commissie, richtsnoeren voor effectbeoordeling 2005/2006, SEC(2005) 791, blz. 45 en Europese Commissie, richtsnoeren voor effectbeoordeling 2009, SEC(2009) 92, blz. 48 en 49.

[72] Europese Commissie, Evaluation in the Commission - Reporting on results: annual evaluation review 2007 — Conclusions and findings from evaluations in the Commission (Evaluatie bij de Commissie — Rapportage over resultaten: jaarlijks evaluatieonderzoek 2007 — Conclusies en bevindingen naar aanleiding van evaluaties bij de Commissie), COM(2008) 300, mei 2008; bijlagen I en II.

[73] Bruegel, Memos to the new Commission — Europe's economic priorities 2010-2015 (Economische prioriteiten van Europa voor 2010-2015: memoranda aan de nieuwe Commissie), redactie André Sapir, 2009, blz. 17.

[74] Europese Commissie, Een Europa van resultaten — Toepassing van het Gemeenschapsrecht; COM(2007) 502, blz. 6.

[75] Respectievelijk SEC(2005) 430 en SEC(2004) 924.

[76] Europese Commissie: mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het EESC en het CvdR: actieprogramma ter vermindering van de administratieve lasten in de EU, COM(2007) 23 def. van 24.1.2007.

[77] Europese Commissie, richtsnoeren voor effectbeoordeling 2005/2006, SEC(2005) 791, bijlage 20.

[78] Europese Commissie: mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement — Actieprogramma ter vermindering van de administratieve lasten in de EU — Sectorale plannen ter vermindering van de lasten en acties in 2009. COM(2009) 544 def. van 22.10.2009.

[79] De informatiekosten omvatten etikettering, rapportage, registratie, monitoring en beoordeling, nodig om de informatie te verstrekken. In sommige gevallen dient de informatie te worden overgedragen aan overheden of particulieren; in andere gevallen moet deze alleen beschikbaar zijn voor inspectie of verstrekking op verzoek.

[80] Landbouw en landbouwsubsidies, jaarrekeningen en vennootschapsrecht, cohesiebeleid, milieu, financiële diensten, visserij, voedselveiligheid, farmaceutische regelgeving, overheidsopdrachten, statistiek, belasting en douane, vervoer, werkomgeving en arbeidsverhoudingen.

[81] Zie het antwoord van de Rekenkamer op de mededeling van de Commissie "De Europese begroting hervormen voor een ander Europa"; advies nr. 1/2010 van de ERK "Naar een beter financieel beheer van de begroting van de Europese Unie: Risico’s en uitdagingen".

--------------------------------------------------

BIJLAGE I

VERGELIJKING VAN SPECIFIEKE ELEMENTEN VAN HET SYSTEEM VAN DE COMMISSIE MET EB-SYSTEMEN ELDERS

* Bronnen: OESO, "Indicators of Regulatory Management Systems", Regulatory Policy Committee, verslag 2009; bijkomende ERK-landenanalyse.

| Europese Commissie | Duitsland (federaal niveau) | Frankrijk |

Reikwijdte van het EB-systeem

Wetsvoorstellen* | Altijd | Altijd | Bij belangrijke regelgeving |

Uitvoeringsvoorschriften* | Bij belangrijke regelgeving | Altijd | In bepaalde gevallen |

Andere niet-regelgevende initiatieven | Ja | Nee | Nee |

Duidelijke drempel voor toepassing EB op nieuwe regelgevi