NL

Brussel, 2.6.2010

COM(2010) 291 definitief

VERSLAG VAN DE COMMISSIE

JAARVERSLAG 2009

OVER DE BETREKKINGEN TUSSEN DE EUROPESE COMMISSIE EN DE NATIONALE PARLEMENTEN

VERSLAG VAN DE COMMISSIE

JAARVERSLAG 2009

OVER DE BETREKKINGEN TUSSEN DE EUROPESE COMMISSIE EN DE NATIONALE PARLEMENTEN

1. Inleiding

Het jaar 2009 werd gekenmerkt door belangrijke institutionele gebeurtenissen, met de verkiezing van een nieuw Europees Parlement in juni, het einde van de bestuursperiode van de Commissie Barroso I en de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon op 1 december. Wat de betrekkingen tussen de Commissie en de nationale parlementen betreft, was 2009 een jaar van: verdere consolidatie van de politieke dialoog (hoofdstuk 2), waarbij het aantal adviezen en het aantal deelnemende assemblees gestaag toenam; veelvuldige en vruchtbare contacten en uitwisselingen tussen de Commissie en de nationale parlementen op alle niveaus (hoofdstuk 3); bijzonder intensieve voorbereidingen, aan beide zijden, met het oog op de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon en de toepassing van de daarin vervatte bepalingen betreffende de nationale parlementen (hoofdstuk 4).

Terwijl in het vorige jaarverslag [1] een algemene inventaris werd opgemaakt van de contacten van de vorige Commissie met nationale parlementen, wordt in dit verslag de gelegenheid ook te baat genomen om te wijzen op de belangrijkste prioriteiten en ambities van de nieuwe Commissie voor de ontwikkeling van de betrekkingen met de nationale parlementen tijdens de komende bestuursperiode.

2. Politieke dialoog

2.1. Betrokkenheid van de nationale parlementen en voorwerp van de adviezen

Uiteenlopende mate van betrokkenheid

In 2009 hebben nationale parlementen in het kader van de politieke dialoog 250 adviezen uitgebracht aan de Commissie (tegen 200 in 2008), hetgeen de duidelijk stijgende trend bevestigt. Tussen september 2006 en december 2009 heeft de Commissie nu in totaal 618 adviezen ontvangen van 35 nationale assemblees (op een totaal van 40) uit 25 lidstaten.

Zoals in de vorige jaren was er een groep van zeer actieve assemblees, met name de Portugese Assembleia da Republica (47 adviezen), de Tsjechische Senaat (27), de beide Nederlandse Kamers samen (19), de Zweedse Riksdag (18), de Italiaanse Senaat (17), de Duitse Bundesrat (16), het House of Lords van het Verenigd Koninkrijk (14), de Franse Senaat (12), het Deense Folketing (12), de Oostenrijkse Bundesrat (10) en het Griekse Huis van Afgevaardigden (10). Deze 12 assemblees waren verantwoordelijk voor ongeveer drie kwart van alle adviezen van nationale parlementen die in 2009 werden ontvangen. Met name het aantal adviezen van de Tsjechische Senaat, de Italiaanse Senaat, de Oostenrijkse Bundesrat en het Griekse Huis van Afgevaardigden is vorig jaar ten opzichte van 2008 beduidend gestegen; verder zij opgemerkt dat de Oostenrijkse Nationalrat en het Maltese Huis van Afgevaardigden in 2009 voor het eerst deelnamen aan de politieke dialoog.

Aan de andere kant waren er in 2009 tien kamers die geen adviezen toezonden en beperkten 13 kamers zich ertoe adviezen vast te stellen in het kader van de door de COSAC gecoördineerde subsidiariteitstoetsen. Vijf assemblees hebben van 2006 tot op heden in het geheel niet deelgenomen aan deze dialoog: de eerste en de tweede kamers in Spanje en Roemenië en de Sloveense eerste kamer (Državni svet). Hierbij moet evenwel worden beklemtoond dat de assemblees die minder actief deelnemen aan de politieke dialoog dat doorgaans doelbewust doen, omdat hun rol in Europese aangelegenheden er naar hun eigen oordeel eerder in bestaat controle uit te oefenen op hun respectieve regeringen dan op de Commissie.

Voorwerp van de adviezen van de nationale parlementen

De 250 adviezen die door nationale parlementen zijn uitgebracht, hadden betrekking op niet minder dan 139 Commissiedocumenten. Van die 139 kregen slechts 10 documenten opmerkingen van vier of meer assemblees (de drie voorstellen waarop door de COSAC gecoördineerde subsidiariteitstoetsen betrekking hadden niet meegerekend).

De mededelingen en voorstellen die het meest de aandacht trokken van de nationale parlementen, betroffen het programma van Stockholm [2] (8 adviezen), de richtlijn grensoverschrijdende gezondheidszorg [3] (7 [4]), de richtlijn consumentenrechten [5] (6), de kaderbesluiten inzake mensenhandel [6] (6) en seksueel misbruik van kinderen [7] (5), de groenboeken over collectief verhaal [8] (5) en over de leermobiliteit van jongeren [9] (5), de mededeling inzake Europees financieel toezicht [10] (4), de richtlijn inzake minimumnormen voor asielzoekers [11] (4) en de jaarlijkse beleidsstrategie voor 2010 [12] (4).

Ongeveer de helft van de 250 in 2009 ontvangen adviezen had betrekking op wetgevingsvoorstellen, de andere helft op mededelingen van de Commissie en raadplegingsdocumenten. Groenboeken gaven aanleiding tot 36 adviezen. De zeer actieve Zweedse en Deense parlementen blijven, overeenkomstig hun interne procedures, uitsluitend met betrekking tot niet-wetgevingsdocumenten deelnemen aan de politieke dialoog met de Commissie.

Globaal hadden de meeste adviezen betrekking op beleidskwesties, terwijl slechts 13 adviezen werden gegeven over documenten betreffende programmering of institutionele vraagstukken. De beleidsterreinen waarop de nationale parlementen het meest hun aandacht richtten, waren justitie, vrijheid en veiligheid (83 adviezen, inclusief die welke in het kader van twee subsidiariteitstoetsen van de COSAC werden uitgebracht), gezondheid en consumentenbescherming (38, inclusief die welke in het kader van één subsidiariteitstoets van de COSAC werden uitgebracht), vervoer en energie (22), onderwijs en cultuur (14), milieu (12) en ondernemingsbeleid (10).

Publicatie van de adviezen door de Commissie

Sinds mei 2009 publiceert de Commissie op een speciale pagina [13] van de Europa-website alle in het kader van de politieke dialoog van de nationale parlementen ontvangen adviezen, samen met de antwoorden van de Commissie. Momenteel bevat deze webpagina alleen de adviezen die in 2008 en 2009 zijn ontvangen, maar de Commissie werkt eraan om mettertijd alle adviezen op te nemen die sinds de start van de politieke dialoog met de nationale parlementen in september 2006 zijn uitgebracht.

2.2. Beoordeling van de adviezen van de nationale parlementen en van de antwoorden van de Commissie

Verreweg de meeste adviezen waren in grote lijnen positief; de initiatieven en voorstellen van de Commissie werden toegejuicht, maar er werden ook concrete kanttekeningen gemaakt, suggesties gedaan en constructieve kritiek geuit. In hun adviezen gingen de meeste nationale parlementen inhoudelijk in op politieke kwesties, waarbij zij in hoofdzaak commentaar leverden op de grote lijnen van het Commissievoorstel, terwijl slechts in betrekkelijk weinig adviezen opmerkingen werden gemaakt over de rechtsgrondslag of de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid.

Minder dan 25 van de 250 adviezen die in 2009 werden ontvangen, bevatten opmerkingen over subsidiariteitskwesties. Die hadden betrekking op ongeveer 15 Commissiedocumenten, al dan niet van wetgevende aard. De assemblees die een bijzondere aandacht hadden voor subsidiariteitskwesties, waren de Franse Senaat, de Oostenrijkse Bundesrat, de Duitse Bundesrat, alsmede de Nederlandse, Portugese en Griekse parlementen. Zonder de inachtneming van de subsidiariteit als zodanig in twijfel te trekken, vestigden sommige adviezen de aandacht op wat volgens de betrokken kamer een ontoereikende verantwoording was voor de conformiteit van een bepaald voorstel met het subsidiariteitsbeginsel.

Opmerkelijk is dat in sommige landen met een tweekamerstelsel de beide kamers niet steeds hetzelfde standpunt innamen wanneer zij moesten beoordelen of het subsidiariteitsbeginsel in acht was genomen. Zo waren de beide Nederlandse kamers het hierover niet eens in verband met het voorstel betreffende een waarschuwings- en informatienetwerk op het gebied van kritieke infrastructuur (CIWIN) [14] en de richtlijn betreffende de energieprestaties van gebouwen [15], en namen de beide kamers van het Franse parlement verschillende standpunten in over de conformiteit met het subsidiariteitsbeginsel van het voorstel inzake dierproeven [16].

Voorts verdient het vermelding dat de Commissie in 2009 verscheidene adviezen ontving die door de nationale parlementen waren goedgekeurd in het kader van drie door de COSAC gecoördineerde subsidiariteitstoetsen: de eerste van die toetsen had betrekking op de richtlijn over kwaliteits- en veiligheidseisen ten aanzien van voor transplantatie bestemde menselijke organen [17] en werd gestart in december 2008; de tweede betrof het kaderbesluit betreffende het recht op tolk- en vertaaldiensten in strafprocedures [18] en werd gestart in juli 2009; en de derde sloeg op de verordening betreffende de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen en authentieke akten op het gebied van erfopvolging [19] en werd gestart in oktober 2009. In alle drie deze gevallen bevestigde een overweldigende meerderheid van de deelnemende assemblees dat de voorstellen in overeenstemming waren met het subsidiariteitsbeginsel. In het eerste geval bracht alleen de Oostenrijkse Bundesrat een negatief advies uit over de subsidiariteit; in het tweede geval vonden, naast de Oostenrijkse Bundesrat, ook de Ierse en Maltese parlementen dat de subsidiariteit niet in acht was genomen, terwijl elf andere assemblees de verantwoording van de Commissie in de toelichting niet geheel bevredigend achtten; wat het laatste voorstel betreft, meende alleen de Belgische Senaat dat er sprake zou zijn van een inbreuk op het subsidiariteitsbeginsel.

De politieke dialoog over de belangrijkste documenten

Aangezien de grote meerderheid van de Commissiedocumenten niet door meer dan drie kamers werd becommentarieerd, wordt de aandacht in de onderstaande analyse geconcentreerd op de meest representatieve dossiers, waarbij soms concrete voorbeelden worden aangehaald om bepaalde bevindingen te illustreren.

· Programma van Stockholm

De nationale parlementen besteedden in 2009 in het bijzonder aandacht aan de mededeling van de Commissie betreffende een "Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht ten dienste van de burger" [20] (het programma van Stockholm). Bij de Commissie werden acht adviezen ingediend, en nog enkele andere werden rechtstreeks aan het Europees Parlement toegezonden, dat in november 2009 een gezamenlijke interparlementaire vergadering over dit onderwerp belegde. In alle ingekomen adviezen werd steun betuigd voor de mededeling van de Commissie. Een ruime meerderheid juichte toe dat van de rechten van het individu het kernthema van het volgende meerjarenprogramma was gemaakt en dat burgers centraal werden gesteld in het project. Van de individuele rechten waarover verscheidene assemblees opmerkingen maakten, werd het recht op persoonlijke levenssfeer het vaakst vermeld. Er werden twijfels geuit over de doeltreffendheid van de instrumenten voor interne hervestiging, het gemeenschappelijke Europese Schengenvisum, de totstandbrenging van een gemeenschappelijk systeem voor de toelating van legale migranten, het feit dat legale migranten rechten moeten krijgen die vergelijkbaar zijn met die van EU-burgers, alsmede over de voorgenomen afschaffing van het exequatur. Tevens werd erop gewezen dat het subsidiariteitsbeginsel op het gebied van civiele bescherming in acht moet worden genomen.

· Richtlijn consumentenrechten

De nationale parlementen gaven blijk van een vergelijkbare belangstelling voor het voorstel van de Commissie voor een richtlijn betreffende consumentenrechten [21], waarover de Commissie zes adviezen ontving; in vele daarvan werden ernstige bezwaren verwoord. Vijf assemblees achtten het voorstel strijdig met het subsidiariteitsbeginsel op grond van de overweging dat een volledige harmonisatie op bepaalde terreinen van het consumenten- en contractenrecht het onmogelijk zou maken nationale wettelijke bepalingen toe te passen die – volgens hen – een hoger niveau van consumentenbescherming boden. Voorts hebben verscheidene assemblees geopperd dat het voorstel er eerder op gericht scheen te zijn grensoverschrijdende verrichtingen te vergemakkelijken dan de rechten van de consument te beschermen. Ten slotte hebben nationale parlementen twijfels geuit over de keuze van de rechtsgrondslag en waren zij van oordeel dat de effectbeoordeling tekortschoot, met name gelet op het ontbreken van concrete statistieken die het voorstel onderbouwen en op de uitsluiting van digitale goederen en zuivere diensten uit het toepassingsgebied.

· Richtlijn grensoverschrijdende gezondheidszorg

Met betrekking tot de richtlijn betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg [22] werd in drie van de zeven adviezen [23] gewezen op subsidiariteitsproblemen of werden meer algemeen opmerkingen gemaakt over subsidiariteitsaspecten. Verscheidene assemblees zagen het voorstel van de Commissie als een tekst die twijfel zou kunnen doen rijzen over het vermogen van de lidstaten om het verstrekken van gezondheidsdiensten te beheren en een financieel evenwicht in hun sociale-zekerheidsstelsel te handhaven. Nationale parlementen merkten bijvoorbeeld op dat in de effectbeoordeling niet werd gewezen op het gevaar dat de lidstaten zouden kunnen lopen om de controle over de patiëntenstromen te verliezen. Ze benadrukten voorts dat alleen de lidstaten het effect van het voorstel op de financiering en organisatie van de nationale stelsels van gezondheidszorg kunnen beoordelen, en vroegen om de weglating van de bepaling volgens welke de Commissie richtsnoeren kan ontwikkelen om het voor de lidstaten gemakkelijker te maken kwaliteits- en veiligheidsnormen voor gezondheidszorgdiensten vast te stellen.

· Europees financieel toezicht

Een ander vraagstuk dat de nationale parlementen in 2009 duidelijk sterk beroerde, was de financiële crisis, hetgeen blijkt uit het feit dat vier assemblees commentaar leverden op de mededeling van de Commissie inzake Europees financieel toezicht [24]. Sommige van de nationale parlementen die over dit document opmerkingen maakten, legden er de nadruk op dat het financieel toezicht op lange termijn moet worden uitgeoefend door een Europese autoriteit met de bevoegdheid om bindende besluiten te nemen, en dat het door de Commissie voorgestelde systeem over twee of drie jaar dient te worden herzien. Eén nationaal parlement was het daarmee niet eens en was niet bereid een beperking van de bevoegdheden van de nationale toezichthouders te aanvaarden. Deze assemblee was daarentegen voorstander van een regelgevingskader voor transnationale activiteiten van grote financiële actoren.

· Groenboeken over collectief verhaal en over de leermobiliteit van jongeren

De Commissie ontving van vijf assemblees adviezen over het groenboek inzake collectief verhaal [25], waarvan er vier gelijkluidende standpunten innamen die erop neerkwamen dat er geen behoefte bestond aan een Europabrede bindende regeling ter zake en dat kon worden volstaan met enkele zeer gerichte wettelijke bepalingen of zelfs met "zachte wetgeving". Slechts één nationaal parlement pleitte voor de invoering van bindende afspraken op het gebied van collectief verhaal (gemeenschappelijke EU-regeling). Opmerkelijk is dat één nationaal parlement, na een eerste antwoord van de Commissie te hebben ontvangen, een tweede advies heeft uitgebracht over de kwestie van de groepsacties, waarbij het – weliswaar met behoud van zijn algemene reserve ten aanzien van EU-wetgeving ter zake – uitdrukking gaf aan zijn waardering voor de verzekering van de Commissie dat geen enkel toekomstig initiatief zou mogen leiden tot een "procedeerwoede" zoals die in sommige niet-Europese landen bestaat.

Vijf kamers hebben een standpunt kenbaar gemaakt ten aanzien van het groenboek over de leermobiliteit van jongeren [26], waarbij zij zich in grote lijnen achter het initiatief van de Commissie en de doelstellingen van het groenboek schaarden. De nationale parlementen waren van mening dat grensoverschrijdende mobiliteit niet uitsluitend een zaak van jongeren mag zijn, gelet op het feit dat de bevordering van levenslang leren een van de belangrijkste doelstellingen van de Commissie is. Zij legden er tevens de nadruk op dat de Europese programma's flexibel dienen te zijn wat duur, tijdschema en deelnemende landen betreft, en wezen erop dat bijzondere aandacht dient te worden besteed aan het verbeteren van de talenkennis van jongeren en aan de erkenning van opleidingen als voorwaarde voor mobiliteit. Sommige kamers moedigden de Commissie aan om de bevordering van mobiliteit in het kader van het leerlingwezen op te nemen in de vernieuwde Lissabonstrategie.

Antwoorden van de Commissie op de adviezen van de nationale parlementen

De antwoorden van de Commissie op de adviezen van de nationale parlementen worden ondertekend door de vicevoorzitter die verantwoordelijk is voor de betrekkingen met de nationale parlementen, na formele goedkeuring door de Commissie, die wordt voorafgegaan door een raadpleging van alle betrokken kabinetten en diensten. In haar antwoorden aan de nationale parlementen tracht de Commissie vaak haar oorspronkelijke voorstellen beter uit te leggen, indien mogelijk met voorbeelden om een bepaalde visie te verduidelijken. In voorkomend geval bevatten de antwoorden ook reacties op concrete opmerkingen en suggesties van de nationale parlementen, waarbij de Commissie aangeeft of zij er gevolg aan kan geven. Het spreekt vanzelf dat de antwoorden van de Commissie steeds het institutionele evenwicht, zoals dat in de Verdragen is vastgelegd, in acht moeten nemen. Ze hangen ook in ruime mate af van het tijdstip waarop een advies is gegeven en – in het geval van wetgevingsinitiatieven – van het stadium dat in de interinstitutionele procedure is bereikt.

Antwoorden betreffende groenboeken en andere raadplegingsdocumenten zijn doorgaans summier zolang de raadpleging nog loopt of de resultaten ervan nog niet zijn geanalyseerd.

3. Contacten en bezoeken

Evenals de vorige jaren waren de commissarissen en hun diensten bijzonder actief en toegewijd in hun contacten en overleg met vertegenwoordigers van de nationale parlementen. Niet alleen waren er talrijke bilaterale contacten tussen leden van de Commissie en de nationale parlementen, ook was de Commissie op politiek niveau vertegenwoordigd op alle belangrijke interparlementaire bijeenkomsten die in 2009 zijn gehouden, namelijk de conferentie van voorzitters van de EU-parlementen in februari in Parijs, de vergaderingen van voorzitters van de COSAC in februari in Praag en in juli in Stockholm, de plenaire vergaderingen van de COSAC in mei in Praag en in oktober in Stockholm, alsmede de gezamenlijke parlementaire bijeenkomsten in februari en november in Brussel.

Los daarvan kwamen de diensten van de Commissie geregeld bijeen met hun tegenhangers bij de nationale parlementen, in het kader van de reguliere bijeenkomsten met de permanente vertegenwoordigers van de nationale parlementen in Brussel (12 reguliere bijeenkomsten in 2009, plus een door de Commissie georganiseerde studiebijeenkomst van een halve dag in juni), op conferenties en hoorzittingen die door verscheidene assemblees in hun respectieve hoofdsteden werden belegd of in de diverse thematische workshops die door het Europees Parlement werden gehouden ten behoeve van ambtenaren van de nationale parlementen. Een bijzondere vermelding verdienen de eerste deelneming van het secretariaat-generaal van de Commissie aan de vergadering van het IPEX-bestuur in oktober in Kopenhagen en het optreden van de secretaris-generaal van de Commissie op de bijeenkomst van secretarissen-generaal van de EU-parlementen in december in Brussel, enkele dagen na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon.

Het belangrijkste aandachtspunt bij deze contacten en dit overleg tussen de Commissie en de nationale parlementen waren in 2009 de inwerkingtreding en tenuitvoerlegging van het Verdrag van Lissabon, vraagstukken in verband met de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, maar ook de problemen ten gevolge van de economische en financiële crisis.

4. Verdrag van Lissabon

Het Verdrag van Lissabon, dat op 1 december 2009 in werking is getreden, betekent een grote stap vooruit wat betreft de rol van de nationale parlementen in de EU. Voor het eerst worden de nationale parlementen vermeld in het regelgevend gedeelte van het Verdrag. In artikel 12 VEU is uitdrukkelijk bepaald: "De nationale parlementen dragen actief bij tot de goede werking van de Unie". Vervolgens somt dat artikel een aantal nieuwe rechten op die het wezenlijke belang van de nationale parlementen in de democratische structuur van de Unie bevestigen.

Het meest in het oog springende onder de nieuwe rechten van de nationale parlementen is stellig hun bevoegdheid om "erop toe te zien dat het beginsel van subsidiariteit wordt geëerbiedigd overeenkomstig de procedures bedoeld in […] Protocol [Nr. 2]", meestal aangeduid als de "subsidiariteitscontroleregeling" of de "'gele en oranje kaart'-procedure". Deze regeling verleent aan de wetgever de ultieme mogelijkheid om de gewone wetgevingsprocedure stop te zetten, indien een bepaald aantal nationale parlementen in twijfel trekt of een bepaald wetgevingsvoorstel het subsidiariteitsbeginsel in acht neemt.

Om uitvoering te geven aan de nieuwe Verdragsbepalingen betreffende de nationale parlementen, en meer bepaald de subsidiariteitscontroleregeling, heeft de Commissie eind november 2009 interne regelingen getroffen waardoor zij dit nieuwe instrument meteen kon toepassen zodra het Verdrag in werking trad. De nationale parlementen en de wetgever werden van deze procedures in kennis gesteld bij een gezamenlijk schrijven van de voorzitter en vicevoorzitter van de Commissie, dat op 1 december werd verzonden aan alle voorzitters van de veertig assemblees, van het Europees Parlement en van de Raad [27]. De Commissie heeft die regelingen uitgewerkt met in het achterhoofd de vele discussies die zij de afgelopen jaren op politiek en op dienstenniveau heeft gehad met de nationale parlementen, en zij heeft ervoor gezorgd dat rekening is gehouden met alle belangrijke bezwaren die door de nationale parlementen waren geopperd. Naarmate met de nieuwe werkwijze in de komende maanden ervaring wordt opgedaan, zullen sommige aspecten van deze regelingen eventueel moeten worden aangepast.

De centrale boodschap in de brief van 1 december was dat de Commissie de subsidiariteitscontroleregeling beschouwt als een politieke en niet als een louter technische exercitie, dat zij erop vertrouwt dat de nationale parlementen dit instrument op een verantwoordelijke en constructieve wijze zullen gebruiken en dat de Commissie voornemens is de juiste maatregelen te nemen om het gebruik van dit nieuwe instrument als een praktisch hulpmiddel voor de nationale parlementen te vergemakkelijken. De brief en de aanpak van de Commissie in het algemeen werden door de nationale parlementen zeer goed ontvangen.

Aangezien de demissionaire Commissie tussen 1 november 2009 en 10 februari 2010 slechts bevoegd was voor lopende zaken, werden gedurende de twee maanden na de inwerkingtreding van het nieuwe Verdrag geen grote wetgevingsvoorstellen goedgekeurd. De eerste voorstellen die binnen het toepassingsgebied van de subsidiariteitscontroleregeling vallen, werden pas begin februari 2010 aangenomen en aan de nationale parlementen toegezonden.

5. Vooruitzichten

De Commissie ijvert voor een vlotte en doeltreffende tenuitvoerlegging van de bepalingen van het Verdrag van Lissabon met betrekking tot de nationale parlementen en met name de subsidiariteitscontroleregeling. Dit zal een van de prioriteiten van de huidige Commissie zijn in het kader van haar betrekkingen met de nationale parlementen.

Terzelfder tijd, en meer algemeen, zal het van groot belang zijn het partnerschap met de nationale parlementen door een uitbreiding en uitdieping van de politieke dialoog te verstevigen, zonder evenwel in het minst te raken aan het institutionele evenwicht in de EU. Door de voortzetting van deze dialoog zullen beide partijen tot een bredere, meer politieke uitwisseling van gedachten kunnen komen, niet alleen over wetgevingsvoorstellen en ook uit heel andere invalshoeken dan de subsidiariteit. Zo zal de Commissie zorgvuldig alle adviezen die zij van nationale parlementen ontvangt blijven onderzoeken, in de overtuiging dat deze constructieve en doeltreffende vorm van communicatie de band tussen de Europese instellingen en de burgers overal in Europa verder zal versterken.

De Commissie beschouwt de subsidiariteitscontroleregeling en de politieke dialoog als twee zijden van dezelfde medaille, waarbij het eerstgenoemde een onderdeel is van een ruimere politieke relatie tussen de Commissie en de nationale parlementen. De nationale parlementen juichen deze benadering ten zeerste toe, gelet op het feit dat zij tot nu toe de neiging hadden zich in hun adviezen sterker te concentreren op de eigenlijke inhoud van de Commissiedocumenten dan op de subsidiariteitsaspecten.

Door het verstevigen van haar politieke partnerschap met de nationale parlementen streeft de Commissie de volgende doelstellingen na: het beleidsvormingsproces verbeteren, zowel bij niet-wetgevende als bij wetgevende maatregelen; de nationale parlementen nauwer betrekken bij Europese aangelegenheden, waarvan de meeste in de afgelopen jaren interne zaken zijn geworden, en zo Europa dichter bij de burgers brengen; en ten slotte het inzicht van de Commissie in nationale ontwikkelingen en processen vergroten.

Wat de verbetering van de beleidsvorming betreft, moet worden toegegeven dat het effect van de adviezen van de nationale parlementen op de definitieve tekst van een bepaalde wetgevingshandeling niet steeds gemakkelijk te meten is. Het is echter belangrijk te weten dat de Commissie voortaan, telkens wanneer zij met de wetgevers onderhandelt over wetgevingsdossiers, daarbij kan handelen met kennis van de door de nationale parlementen gegeven adviezen. Tevens kan de Commissie bij het bepalen van het standpunt dat zij in het Europees Parlement en de Raad zal verdedigen, informatie ontlenen aan de opmerkingen die de nationale parlementen over het betrokken dossier hebben gemaakt. In veel gevallen worden de adviezen die door de nationale parlementen zijn uitgebracht in het wetgevingsproces overgenomen door het Parlement of de Raad, hetgeen een duidelijk bewijs vormt van de meerwaarde die de adviezen van de nationale parlementen hebben. Indien ze tijdig worden uitgebracht, kunnen ze fungeren als een systeem voor vroegtijdige waarschuwing, dat in grote lijnen reeds aangeeft wat de belangrijkste standpunten over het Commissievoorstel zijn, die later in het wetgevingsproces waarschijnlijk naar voren zullen worden gebracht. Als de adviezen zeer laat binnenkomen en slechts van een paar nationale parlementen afkomstig zijn, zal het effect ervan op de interinstitutionele besprekingen uiteraard relatief gering zijn.

In de laatste vijf jaar zijn de betrekkingen van de Commissie met de nationale parlementen ingrijpend veranderd: ze zijn tegelijk nauwer en inhoudelijker geworden. Deze trend zal met het Verdrag van Lissabon zeker aanhouden. De nationale parlementen hebben thans op EU-niveau een grotere rol toebedeeld gekregen en kunnen dan ook belangrijke actoren worden, met wier standpunten de EU-instellingen rekening zullen moeten houden. Zo zullen de nationale parlementen weldra als volwaardige partners betrokken worden bij de besluitvormingsprocessen op EU-niveau.

Er kan echter nog vooruitgang worden geboekt, aan beide zijden. Het potentieel van dit politieke partnerschap benutten en nog constructiever betrekkingen tot stand brengen, zal een na te streven doel blijven. De Commissie zal van nabij toezien op de correcte tenuitvoerlegging van de bepalingen van het nieuwe Verdrag met betrekking tot de nationale parlementen, en in dit verband zal zij bijzonder nauwlettend bewaken dat wordt voldaan aan de voorwaarden van Protocol 2 in verband met subsidiariteit. Voorts zou de Commissie de nationale parlementen die nog niet deelnemen aan de politieke dialoog willen aanmoedigen om te beginnen met een actieve uitwisseling van ideeën met de Commissie. Daarenboven wil zij de nationale parlementen nauw betrekken bij de uitvoering van Europa 2020 en is zij bereid mogelijke vormen van samenwerking met betrekking tot de uitvoering van de EU-begroting, en met name de bestrijding van fraude, te onderzoeken. Op beide gebieden rekent de Commissie op de actieve steun van de nationale parlementen om haar doelstellingen te bereiken. De Commissie hecht er ook zeer veel belang aan dat aan de nationale parlementen geregeld en uitgebreid informatie wordt verstrekt over programmeringskwesties. In dit verband zal zij trachten het werkprogramma van de Commissie zo snel mogelijk na de vaststelling ervan voor te leggen aan de permanente vertegenwoordigers van de nationale parlementen. De Commissie verbindt zich er ook toe uitgebreid te reageren op de bijdragen en conclusies van de COSAC.

Met betrekking tot de bepalingen van het nieuwe Verdrag inzake de betrokkenheid van de nationale parlementen bij het politieke toezicht op en de evaluatie van de activiteiten van Europol en Eurojust is de Commissie zich ervan bewust dat de nationale parlementen verlangen om uitgebreid door de Commissie te worden geraadpleegd voordat deze voorstellen indient voor de desbetreffende verordeningen die zijn aangekondigd in het werkprogramma van de Commissie voor 2010. Alvorens deze nieuwe voorstellen in te dienen zal de Commissie zorgvuldig de toepassing van de bestaande besluiten inzake Eurojust en Europol evalueren en alle betrokken partijen consulteren. De nationale parlementen zullen nauw bij deze voorbereidende werkzaamheden worden betrokken.

De Commissie is vastbesloten de rol van de nationale parlementen verder te bevorderen door dit punt bovenaan haar politieke en institutionele agenda te houden.

Aantal adviezen ontvangen per land/kamer

| | Totaal |

PORTUGAL | Assembleia da Republica | 47 |

TSJECH. REP. | Senát | 27 |

ZWEDEN | Riksdagen | 18 |

ITALIË | Senato della Repubblica | 17 |

DUITSLAND | Bundesrat | 16 |

VERENIGD KONINKRIJK | House of Lords | 14 |

DENEMARKEN | Folketinget | 12 |

FRANKRIJK | Sénat | 12 |

GRIEKENLAND | Vouli ton Ellnion | 10 |

OOSTENRIJK | Bundesrat | 10 |

ITALIË | Camera dei Deputati | 9 |

NEDERLAND | Beide Kamers | 8 |

NEDERLAND | Tweede Kamer der Staten-Generaal | 7 |

IERLAND | Oireachtas | 6 |

NEDERLAND | Eerste Kamer der Staten-Generaal | 4 |

OOSTENRIJK | Nationalrat | 4 |

DUITSLAND | Bundestag | 3 |

LETLAND | Saeima | 3 |

LITOUWEN | Seimas | 3 |

LUXEMBURG | Chambre des Députés | 3 |

HONGARIJE | Országgyűlés | 3 |

BELGIË | Kamer van Volksvertegenwoordigers | 2 |

BELGIË | Senaat | 2 |

BULGARIJE | Narodno Sabranie | 2 |

FRANKRIJK | Assemblée Nationale | 2 |

SLOVENIË | Državni zbor | 2 |

TSJECH. REP. | Poslanecká sněmovna | 1 |

ESTLAND | Riigikogu | 1 |

CYPRUS | Huis van Afgevaardigden | 1 |

MALTA | Huis van Afgevaardigden | 1 |

SPANJE | Congreso de los Diputados | 0 |

SPANJE | Senado | 0 |

POLEN | Senat | 0 |

POLEN | Sejm | 0 |

ROEMENIË | Camera Deputaților | 0 |

ROEMENIË | Senatul | 0 |

FINLAND | Eduskunta | 0 |

SLOVENIË | Državni svet | 0 |

SLOWAKIJE | Národná rada | 0 |

VERENIGD KONINKRIJK | House of Commons | 0 |

| | Totaal |

| TOTAAL | 250 |

Aantal adviezen ontvangen per directoraat-generaal in 2009

Verantwoordelijk DG | TOTAAL |

Justitie, vrijheid en veiligheid | 83 |

Gezondheidszorg en consumentenbescherming | 38 |

Energie en vervoer | 22 |

Onderwijs en cultuur | 14 |

Secretariaat-generaal | 14 |

Milieu | 12 |

Ondernemingen en industrie | 10 |

Interne markt en diensten | 9 |

Werkgelegenheid, sociale zaken en gelijke kansen | 7 |

Onderzoek | 7 |

Juridische dienst | 6 |

Regionaal beleid | 5 |

Landbouw en plattelandsontwikkeling | 4 |

Belastingen en douane-unie | 4 |

Informatiemaatschappij en media | 4 |

Maritieme zaken en visserij | 4 |

Buitenlandse betrekkingen. | 3 |

Economische en financiële zaken | 2 |

Eurostat | 1 |

Uitbreiding | 1 |

Begroting | 0 |

Mededinging | 0 |

Handel | 0 |

Ontwikkeling | 0 |

Totaal | 250 |

Commissiedocumenten waarover in 2009 het grootste aantal adviezen inkwam [28].

Commissiedocument | Titel | Aantal adviezen |

COM(2009) 262 | Mededeling over een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht ten dienste van de burger | 8 |

COM(2008) 414 | Voorstel voor een richtlijn betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg | 7 |

COM(2008) 614 | Voorstel voor een richtlijn betreffende consumentenrechten | 6 |

COM(2009) 136 | Voorstel voor een kaderbesluit ter voorkoming en bestrijding van mensenhandel en ter bescherming van de slachtoffers | 6 |

COM(2009) 135 | Voorstel voor een kaderbesluit ter bestrijding van seksueel misbruik, seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie | 5 |

COM(2008) 794 | Groenboek over collectief verhaal voor consumenten | 5 |

COM(2009) 329 | Groenboek over de leermobiliteit van jongeren | 5 |

COM(2009) 252 | Mededeling over Europees financieel toezicht | 4 |

COM(2008) 815 | Voorstel voor een richtlijn tot vaststelling van minimumnormen voor de opvang van asielzoekers | 4 |

COM(2009) 73 | Mededeling over de jaarlijkse beleidsstrategie voor 2010 | 4 |

[1] COM(2009) 343.

[2] COM(2009) 262.

[3] COM(2008) 414.

[4] Op te merken valt dat drie van de zeven adviezen reeds eind 2008 werden ontvangen.

[5] COM(2008) 614.

[6] COM(2009) 136.

[7] COM(2009) 135.

[8] COM(2008) 794.

[9] COM(2009) 329.

[10] COM(2009) 252.

[11] COM(2008) 815.

[12] COM(2009) 73.

[13] http://ec.europa.eu/dgs/secretariat_general/relations/relations_other/npo/index_en.htm

[14] COM(2008) 676.

[15] COM(2008) 780.

[16] COM(2008) 543.

[17] COM(2008) 818.

[18] COM(2009) 338.

[19] COM(2009) 154.

[20] COM(2009) 262.

[21] COM(2008) 614.

[22] COM(2008) 414.

[23] Drie van de zeven adviezen werden reeds eind 2008 ontvangen.

[24] COM(2009) 252.

[25] COM(2008) 794.

[26] COM(2009) 329.

[27] http://ec.europa.eu/dgs/secretariat_general/relations/relations_other/npo/index_en.htm

[28] De drie voorstellen waarvoor een door de COSAC gecoördineerde subsidiariteitstoets werd uitgevoerd, niet meegerekend.

--------------------------------------------------