(9)Portugal wijst op zijn aanzienlijke inspanningen tot begrotingsconsolidatie en op de structurele hervormingen die tijdens het recente economische aanpassingsprogramma zijn doorgevoerd. Ook bevestigt Portugal zijn vaste voornemen om het buitensporige tekort in 2016 te corrigeren, met de toezegging om indien nodig maatregelen te nemen om ontsporingen van de begroting te corrigeren en in 2017 een begrotingsaanpassing door te voeren, overeenkomstig de budgettaire landspecifieke aanbeveling van de Raad van 12 juli 2016. Portugal is van oordeel dat het realiseren van de begrotingsdoelstellingen en dus ook de correctie van het buitensporige tekort dit jaar door de toepassing van sancties in het gedrang zouden komen. Portugal wijst ook op zijn verplichtingen in het economisch beleid, in het bijzonder met betrekking tot de stabilisering van het financieel systeem en de maatregelen in het nationale hervormingsprogramma voor 2016. Tot slot vindt Portugal sancties niet passend in de huidige Europese en internationale context, met name gelet op de grote onzekerheid, veroorzaakt door het resultaat van het referendum in het Verenigd Koninkrijk over het lidmaatschap van de Europese Unie.

Hoewel de jaarlijkse stijging van het bbp van Portugal in 2011 en 2012 sneller dan verwacht is vertraagd, is de economie zich sinds het voorjaar van 2013 toch licht aan het herstellen. Voorts is de werkloosheid tot 2013 aanzienlijk toegenomen, maar vertoonde ze in 2014 opnieuw een dalende trend, doordat de Portugese economie uiteindelijk weer begon aan te trekken. Het bbp is sinds 2014 ruimschoots boven de groei van de potentiële output gestegen en deze situatie zal naar verwachting voortduren in 2016. Volgens de voorjaarsprognoses 2016 van de Commissie stijgt het bbp in 2016 met 1,5% en in 2017 met 1,7%. Bijgevolg was er geen sprake van een ernstige economische neergang gedurende de periode waarop de aanbeveling van de Raad van 21 juni 2013 (d.w.z. 2013-2015) betrekking had.

(5)Overeenkomstig artikel 2, lid 3, van Verordening (EU) nr. 1173/2011 moet onder "uitzonderlijke economische omstandigheden" het volgende worden verstaan: omstandigheden waarin een overschrijding van de referentiewaarde voor het overheidstekort als uitzonderlijk wordt beschouwd in de zin van artikel 126, lid 2, onder a), tweede streepje, VWEU en zoals gespecificeerd in Verordening (EG) nr. 1467/97. Volgens laatstgenoemde verordening is een dergelijke overschrijding van uitzonderlijke aard indien deze wordt veroorzaakt i) door een ongewone gebeurtenis die buiten de macht van de betrokken lidstaat valt en een aanzienlijk effect heeft op de financiële positie van de overheid, of indien zij wordt veroorzaakt ii) door een ernstige economische neergang, namelijk een negatief jaarlijks bbp-groeipercentage in volume of een gecumuleerd productieverlies tijdens een langdurige periode van zeer geringe jaarlijkse bbp-groei in volume ten opzichte van de potentiële groei.

(3)De boete die aan Portugal moet worden opgelegd, moet in beginsel gelijk zijn aan 0,2% van zijn bbp in het voorgaande jaar, maar het bedrag ervan kan wegens uitzonderlijke economische omstandigheden of naar aanleiding van een met redenen omkleed verzoek van de betrokken lidstaat worden verminderd of opgeheven.

(11)Hoewel Portugal geen gevolg heeft gegeven aan de aanbeveling van de Raad van 21 juni 2013 om het buitensporige tekort te verhelpen, was de totale begrotingsaanpassing van 2010 tot en met 2014 toch zeer omvangrijk. De vermindering van het nominale tekort, ongerekend eenmalige maatregelen, met meer dan 5% van het bbp is het gevolg van een verbetering van het structurele saldo met meer dan 6%. De begrotingsaanpassing ging gepaard met een omvangrijke reeks structurele hervormingen in het kader van het aanpassingsprogramma, dat in juni 2014 met succes is afgerond en waarmee de basis voor een solider economisch herstel werd gelegd. Niettemin is dit elan stilgevallen na de voltooiing van het economische programma zoals aangegeven in het besluit van de Raad van 12 juli 2016. Er blijven grote uitdagingen bestaan, zoals de nog steeds hoge particuliere en overheidsschulden die een last vormen voor de economie, en de blijvend hoge werkloosheid die de economische aanpassing belemmert.

(12)De door de Portugese overheid aangegane verbintenis om het buitensporig tekort in 2016 te corrigeren en de budgettaire landspecifieke aanbeveling in 2017 na te leven, bewijst dat de regering voornemens is te voldoen aan het stabiliteits- en groeipact. Voor 2016 bevestigt de regering haar toezegging in het kader van de Eurogroep van 11 februari om, indien nodig, begrotingsmaatregelen goed te keuren ter correctie van eventuele ontsporingen bij de begrotingsuitvoering. Ze verbindt zich in het bijzonder tot het handhaven van de bevriezing van bepaalde kredieten ten belope van 0,2% van het bbp, als benadrukt in het stabiliteitsprogramma. In de bijlage bij het met redenen omkleed verzoek wordt aanvullende informatie verstrekt over de manier waarop deze kredieten kunnen worden benut, hetgeen de toezegging om ze niet te gebruiken zolang de bevriezing noodzakelijk is, geloofwaardiger maakt. In eerste instantie wordt aangegeven dat de kredieten zijn bestemd voor openbare instellingen waarvan de financiering ten opzichte van 2015 reeds is gestegen; derhalve mogen zij niet om meer middelen verzoeken. In tweede instantie moeten openbare diensten die aanspraak willen maken op deze kredieten daarvoor de uitdrukkelijke toestemming van de minister van Financiën verkrijgen. Ten slotte komen deze kredieten ook bovenop reeds begrote kredieten en reserves die eveneens aan goedkeuring zijn onderworpen.

(13)Wat betreft de duurzame correctie van het buitensporige tekort en, met name, de begroting voor 2017, heeft het met redenen omkleed verzoek vooral betrekking op het komende ontwerpbegrotingsplan dat in oktober moet worden ingediend en verbindt het zich tot naleving van de budgettaire landspecifieke aanbeveling, hetgeen een structurele aanpassing van ten minste 0,6% van het bbp vergt. Dit is een verbetering ten opzichte van de structurele aanpassing van slechts 0,35% van het bbp in het stabiliteitsprogramma voor 2017, terwijl de specifieke aanpassingsmaatregelen nog dienen te worden vastgesteld.

(14)Wat betreft de vermeende nadelige gevolgen van de sancties voor de correctie van het buitensporige tekort in 2016, wordt de boete krachtens artikel 6, lid 1, van Verordening (EU) nr. 1173/2011 beperkt tot 0,2% van het bbp, ofwel een bedrag dat klein genoeg is om verenigbaar te zijn met de correctie van het buitensporige tekort. Bovendien zou een eventuele boete niet van invloed zijn op de variatie van het structurele saldo.

(15)De belofte om werk te maken van verdere structurele hervormingen in belangrijke sectoren van het economisch beleid en van maatregelen om het bankwezen te stabiliseren is welkom, omdat deze hervormingen ook in de desbetreffende tot Portugal gerichte landspecifieke aanbevelingen aan de orde komen. Wat betreft andere voor 2016 en later geplande structurele hervormingen – zoals hervormingen ter verbetering van het ondernemingsklimaat en met het oog op de aanpak van de onderkapitalisatie van ondernemingen – wijken de maatregelen niet wezenlijk af van hetgeen reeds is opgenomen in het nationale hervormingsprogramma 2016. Hoewel deze hervormingen in beginsel deugdelijk zijn, gaan ze gepaard met uitvoeringsrisico’s. Tot slot wordt in de bijlage uitdrukkelijk verwezen naar de behoefte aan een programma om het aantal oninbare leningen te verminderen

(16)Met betrekking tot de vraag of het besluit passend is in de huidige Europese en internationale context is de Raad zich terdege bewust van de toegenomen onzekerheid in het huidige klimaat, met name door de uitslag van het referendum in het Verenigd Koninkrijk over het lidmaatschap van de Europese Unie.

(17)In het licht van het door Portugal ingediende met redenen omklede verzoek en gelet op de voorgaande punten, met name de begrotingsaanpassing in het kader van het economische aanpassingsprogramma, dat vergezeld ging van een uitgebreid pakket aan structurele hervormingen; van de toezeggingen om i) indien noodzakelijk, begrotingsmaatregelen goed te keuren ter correctie van eventuele ontsporingen bij de begrotingsuitvoering in 2016, ii) een extra structurele aanpassing van 0,25% van het bbp in 2017 tot stand te brengen ten opzichte van de aanpassing van 0,35% van het bbp in het stabiliteitsprogramma van april 2016, en iii) structurele hervormingen uit te voeren op belangrijke gebieden met het oog op de huidige uitdagingen, met inbegrip van maatregelen om het bankwezen te stabiliseren, worden de door Portugal aangevoerde redenen als afdoende beschouwd om de boete van 0,2% van het bbp in te trekken.

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

De boete van 0,2% van het bbp die moet worden opgelegd aan Portugal wegens het verzuim om effectief gevolg te geven aan de aanbeveling van de Raad van 21 juni 2013, wordt ingetrokken.

Artikel 2

Dit besluit is gericht tot de Portugese Republiek.

Gedaan te Brussel,

Voor de Raad

De voorzitter