Samenvatting

In reactie op de budgettaire uitdagingen van de crisis en in het kader van de versterkte economische governance volgen de Commissie en de lidstaten een gedifferentieerde begrotingsstrategie naar gelang van de voor elk land specifieke problemen. Dit najaar hebben de lidstaten van de eurozone voor het eerst ontwerpbegrotingsplannen aan de Commissie voorgelegd met het verzoek te beoordelen of hun begrotingsplannen voor het volgend jaar voldoen aan hun verplichtingen in het kader van het stabiliteits- en groeipact (SGP).

Alle lidstaten van de eurozone die niet aan een macro-economisch aanpassingsprogramma zijn onderworpen, hebben binnen de termijn van 15 oktober hun ontwerpbegrotingsplannen voor 2014 ingediend. De Commissie heeft deze geëvalueerd en over elk plan advies uitgebracht. Het is geruststellend dat geen van de ontwerpbegrotingsplannen in het geheel niet voldoet aan de verplichtingen van het SGP; het is daarom niet nodig om een herziening van begrotingsplannen te eisen. In een aantal gevallen ziet de Commissie echter reden voor ernstige kritiek, en zij roept de betrokken lidstaten op bij de voltooiing van hun begroting voor 2014 met haar advies rekening te houden.

De Commissie komt tot de volgende conclusies:

1. De ontwerpbegrotingsplannen van twee landen (Estland en Duitsland) voldoen aan de bepalingen van het SGP.

2. De ontwerpbegrotingsplannen van drie landen (Frankrijk, Nederland en Slovenië) voldoen aan de bepalingen, zonder dat er echter ruimte overblijft voor eventuele ontsporingen omdat de correctie van het buitensporig tekort daardoor in gevaar zou komen. De Commissie verzoekt de autoriteiten van deze landen om hun begroting strikt ten uitvoer te leggen.

3. De ontwerpbegrotingsplannen van drie landen (België, Oostenrijk en Slowakije) voldoen in grote lijnen. Hoewel deze landen op schema liggen wat de correctie van hun buitensporig tekort uiterlijk in 2013 betreft, zouden hun plannen tot een geringe afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de middellangetermijndoelstelling voor de begroting (MTD) kunnen leiden. De Commissie verzoekt de autoriteiten van deze landen in het kader van hun nationale begrotingsprocedure te waarborgen dat volledig aan het SGP wordt voldaan.

4. De ontwerpbegrotingsplannen van vijf landen (Spanje, Italië, Luxemburg, Malta en Finland) houden het risico in dat niet aan de verplichtingen wordt voldaan. De plannen van Spanje en Malta houden risico's in met betrekking tot de naleving van de BTP-aanbevelingen. Voor Italië bestaat het risico dat met de huidige plannen in 2014 de schuldverminderingsregel wordt overtreden. Wat Luxemburg en Finland betreft bestaat het gevaar dat deze landen significant zullen afwijken van het aanpassingstraject in de richting van de middellangetermijn-begrotingsdoelstelling. De Commissie verzoekt de autoriteiten van deze landen in het kader van hun nationale begrotingsprocedure de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de begroting van 2014 volledig in overeenstemming is met het SGP en met name om de in de evaluatie genoemde risico's aan te pakken.

5. Voor de eurozone als geheel wordt een stabilisatie van de overheidsschuld verwacht. De omvangrijke consolidatie-inspanningen die in de afgelopen jaren zijn ondernomen, werpen nu vruchten af. Verwacht wordt dat het gemiddelde nominale begrotingssaldo, mede dankzij een beginnend herstel, tot onder de referentiewaarde van 3% van het bbp zal worden teruggedrongen. De landen die met de grootste budgettaire uitdagingen kampen hebben de grootste consolidatie-inspanningen gepland, met enige differentiatie naargelang van hun begrotingsruimte. Slechts twee lidstaten hebben echter hun MTD gehaald, wat betekent dat verdere consolidatie noodzakelijk is.

6. Blijkens de plannen zou de totale begrotingsinspanning, afgemeten aan de mutatie van het voor de conjunctuur gecorrigeerde begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, volgend jaar ¼ % van het bbp bedragen. Hoewel deze geringe begrotingsinspanning erop kan wijzen dat het antwoord op de budgettaire uitdagingen van de eurozone over het algemeen ontoereikend is, is het mogelijk dat het structurele saldo het totale effect van de begrotingsmaatregelen onderschat doordat de ontvangsten minder sterk op de economische groei reageren dan normaal en doordat de groei van de potentiële productie op middellange termijn momenteel beperkt is.

7. Verdere structurele hervormingen zijn noodzakelijk om de grondslagen voor duurzame groei te verstevigen. De lidstaten moeten hun beleid om tot gezonde overheidsfinanciën te komen met structurele hervormingen schragen. Vijf landen van de eurozone die eerder in 2013 herziene BTP-aanbevelingen hebben ontvangen, hebben economische partnerschapsprogramma's (EPP's) ingediend waarin de structurele begrotingshervormingen worden geschetst die moeten bijdragen tot een duurzame correctie van hun tekort. Over het algemeen blijkt uit deze EPP's dat er vooruitgang is geboekt met de verbetering van de nationale begrotingskaders, dat er gemengde resultaten zijn bereikt op het gebied van de belastinghervorming, en dat er omvangrijke hervormingen zijn doorgevoerd met betrekking tot de pensioenstelsels en de gezondheidszorg, zij het niet in alle landen.

8. De begrotingsplannen besteden nog altijd onvoldoende aandacht aan de samenstelling van de begrotingsconsolidatie. Zo is name de algemene tendens van teruglopende kapitaaluitgaven van de overheid die in de afgelopen jaren werd waargenomen weliswaar tot stilstand gekomen maar niet gekeerd. Enige aandacht voor uitgavenbeheersing is voor een goede consolidatiestrategie van cruciaal belang, met name wanneer er sprake is van relatief grote overheidssectoren. Het aanhoudend streven naar gezonde overheidsfinanciën dient te worden ondersteund door groeivriendelijke structurele maatregelen.

INHOUDSTAFEL

I. Inleiding. 5

II. Overzicht van de ontwerpbegrotingsplannen. 6

Tabel 1: Overzicht van de adviezen van de Commissie over de ontwerpbegrotingsplannen (OBP's) per land 8

III. Belangrijkste algemene conclusies. 10

Tabel 2: Overzichtstabel van de economische en budgettaire aggregaten (EZ13) voor 2013 en 2014. 11

I. Inleiding

In de afgelopen jaren is aanzienlijke verbetering gebracht in de economische governance van de EU, waardoor Europa thans over een samenhangende jaarlijkse cyclus voor het begrotingsbeleid beschikt, met verdergaande maatregelen voor de eurozone. Deze cyclus wordt het Europees semester genoemd. In de eerste helft van deze cyclus, in het voorjaar, formuleren de lidstaten van de eurozone hun begrotingsbeleid op middellange termijn in de stabiliteitsprogramma's, die vervolgens door de Commissie worden getoetst aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact. Op basis van aanbevelingen van de Commissie richt de Raad aanbevelingen tot de lidstaten op het gebied van het begrotingsbeleid en structurele hervormingen.

In de tweede helft van het jaar wordt van de lidstaten verwacht dat zij de gezamenlijk overeengekomen beleidsmaatregelen ten uitvoer leggen. Om de goede werking van de Economische en Monetaire Unie te waarborgen hebben de lidstaten van de eurozone dit najaar voor het eerst ontwerpbegrotingsplannen (OBP's) voor het komende jaar bij de Commissie en de Eurogroep ingediend. Deze plannen bevatten een samenvatting van de ontwerpbegrotingen die de regeringen aan de nationale parlementen hebben voorgelegd.

Dertien lidstaten van de eurozone hebben, met inachtneming van het gemeenschappelijke tijdschema, vóór 15 oktober hun ontwerpbegrotingsplannen bij de Commissie ingediend[1]. De vier landen van de eurozone waarop een macro-economisch aanpassingsprogramma van toepassing is, zijn niet verplicht een plan in te dienen omdat zij reeds aan nauwlettend begrotingstoezicht zijn onderworpen. De Commissie brengt over elk plan advies uit, waarbij zij beoordeelt of de inhoud voldoet aan de verplichtingen van het land uit hoofde van het stabiliteits- en groeipact. Verder verricht zij een algehele evaluatie van de begrotingssituatie en -vooruitzichten voor de eurozone als geheel.

Dit advies moeten worden beschouwd als een onafhankelijk beleidsadvies voor het nationale parlement dat tijdens de begrotingsprocedure wordt uitgebracht maar dat de budgettaire autonomie van de volksvertegenwoordiging respecteert, en moet ertoe bijdragen dat beter kan worden beoordeeld of de ontwerpbegroting in overeenstemming is met de verplichtingen in het kader van de gemeenschappelijke begrotingsregels. Het is in het belang van de lidstaten om dit advies ter harte te nemen omdat het versterkte stabiliteits- en groeipact sinds 2011 voorziet in strengere en eerdere sancties wanneer de begrotingsontwikkelingen in strijd zijn met de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact. Dankzij de versterkte economische governance is er een uitgebreid instrumentarium voorhanden om economisch en begrotingsbeleid als een zaak van algemeen belang te behandelen, zoals in het Verdrag werd beoogd.

In juli 2013 heeft de Raad de Eurogroep verzocht[2] het begrotingsbeleid van de lidstaten van de eurozone en de begrotingskoers voor de eurozone als geheel te monitoren en te coördineren om een groeivriendelijk en gedifferentieerd begrotingsbeleid te waarborgen.

Hiertoe verzocht hij de Eurogroep het advies van de Commissie over het ontwerpbegrotingsplan van elke lidstaat van de eurozone te bespreken, evenals de begrotingssituatie en de prognoses voor de eurozone als geheel, op basis van de algehele evaluatie van de ontwerpbegrotingsplannen en hun onderlinge wisselwerking door de Commissie. Deze coördinatie dient ertoe bij te dragen dat het tempo van de begrotingsconsolidatie wordt gedifferentieerd naargelang van de budgettaire en economische situatie van de lidstaten van de eurozone, waarbij de begrotingsaanpassing overeenkomstig het stabiliteits- en groeipact in structurele termen wordt omschreven, waardoor de automatische stabilisatoren gedurende het aanpassingsproject kunnen werken, en dat de begrotingsconsolidatie, met het oog op de versterking van de geloofwaardigheid van het begrotingsbeleid op middellange termijn, ondersteund wordt door een over het algemeen efficiënte en groeivriendelijke mix van uitgaven en ontvangsten en passende structurele hervormingen die het economisch groeipotentieel versterken.

II. Overzicht van de ontwerpbegrotingsplannen

Het advies van de Commissie over de ontwerpbegrotingsplannen spitst zich toe op de naleving van de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact en de aanbevelingen die daarop gebaseerd zijn. Voor lidstaten die aan een BTP zijn onderworpen, beoordeelt de Commissie in haar advies of de correctie van het buitensporig tekort op schema ligt. Voor lidstaten van de eurozone waarop het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact van toepassing is, d.w.z. die niet aan de buitensporigtekortprocedure zijn onderworpen, wordt de vooruitgang in de richting van de middellangetermijndoelstelling onderzocht om na te gaan of deze in overeenstemming is met de vereisten van het SGP en de landenspecifieke aanbevelingen die in juli aan de lidstaten werden gericht.

De evaluatie is gebaseerd op de najaarsprognoses 2013 van de Commissie. Tabel 1 bevat een overzicht van de evaluatie van de OBP's van de individuele landen op grond van de door de Commissie op 15 november uitgebrachte adviezen, en geeft tevens de vooruitgang weer die met de begrotingshervormingen is geboekt.

De Commissie kan de indiening van een herzien ontwerpbegrotingsplan voorschrijven wanneer zij vaststelt dat het oorspronkelijke plan in het geheel niet voldoet aan de verplichtingen op het gebied van het begrotingsbeleid die in het SGP zijn neergelegd. Dit zou het geval zijn indien de tenuitvoerlegging van het ontwerpbegrotingsplan de financiële stabiliteit van de betrokken lidstaat in gevaar zou brengen, de goede werking van de Economische en Monetaire Unie zou bedreigen, of tot een duidelijke, significante niet-naleving van de door de Raad in het kader van het SGP vastgestelde aanbevelingen zou leiden.

De evaluatie van de Commissie heeft uitgewezen dat geen van de ontwerpbegrotingsplannen in het geheel niet aan de verplichtingen voldoet. Toch geven een aantal van de ingediende plannen aanleiding tot bezorgdheid. Om de plannen te kunnen vergelijken wordt de beoordeling ervan in vier grote categorieën onderverdeeld (tabel 1). Dit zijn:

Plannen die voldoen: volgens de najaarsprognoses 2013 van de Commissie is het niet nodig de begrotingsplannen binnen de nationale begrotingsprocedure aan te passen om overeenstemming met de regels van het SGP te waarborgen.

Plannen die voldoen maar zonder marge: volgens de najaarsprognoses 2013 van de Commissie garanderen deze OBP dat nipt aan de vereisten van het SGP wordt voldaan. Hoewel de Commissie de autoriteiten niet verzoekt aanvullende maatregelen te nemen in het kader van de nationale begrotingsprocedure, moet de begroting strikt worden uitgevoerd. Indien ook maar enigszins wordt afgeweken van de plannen dreigt de betrokken lidstaat niet te voldoen aan de SGP-regels.

Plannen die in grote lijnen voldoen: het betreft hier lidstaten die zich volgens de najaarsprognoses van 2013 van de Commissie niet houden aan de door het SGP verlangde aanpassing in de richting van hun MTD. Indien deze situatie jarenlang blijft voortbestaan, kan dit ertoe leiden dat de betrokken lidstaat aan een significante-afwijkingsprocedure wordt onderworpen in het kader van het preventieve deel van het pact. Daarom verzoekt de Commissie de autoriteiten de nodige maatregelen te nemen in het kader van hun nationale begrotingsprocedure om ervoor te zorgen dat de begroting van 2014 volledig voldoet aan het SGP.

Plannen waarvoor het risico bestaat dat zij niet voldoen: volgens de najaarsprognoses 2013 van de Commissie is het niet waarschijnlijk dat het OBP garandeert dat de vereisten van het SGP worden nageleefd. De Commissie verzoekt daarom de autoriteiten om in het kader van de nationale begrotingsprocedure de nodige maatregelen te nemen om de door de Commissie bij haar evaluatie van het ontwerpbegrotingsplan geïdentificeerde risico's aan te pakken, ten einde ervoor te zorgen dat de begroting van 2014 aan het SGP voldoet.

Tabel 1: Overzicht van de adviezen van de Commissie over de ontwerpbegrotingsplannen (OBP's) per land

Land || Het OBP voldoet aan het stabiliteits- en groeipact || Het OBP strookt met de structurele begrotingshervormingen zoals voorgesteld in de LSA's van 2013

Algemene conclusie op basis van de najaarsprognoses 2013 van de Commissie || Het OBP strookt met de buitensporigtekort-procedure in 2013/2014 || Het OBP voldoet aan de vereisten van het preventieve deel in 2014 || Algemene conclusie over de vooruitgang op het gebied van structurele begrotings-hervormingen || Vooruitgang met individuele hervormingen in antwoord op het structurele deel van de budgettaire LSA sinds juni 2013

BE || Voldoet in grote lijnen || Duurzame correctie van het buitensporig tekort in 2013 || Enige afwijking van het aanpassingstraject richting MTD || Beperkte vooruitgang || Beperkte actie: expliciete coördinatieregelingen tussen het federale en het subfederale niveau

DE || Voldoet || n.r. || MTD overtroffen || Geen vooruitgang || Geen actie met betrekking tot het structurele deel van de budgettaire LSA

EE || Voldoet || n.r. || MTD bereikt || Enige vooruitgang || Vooruitgang: begrotingsevenwichtregel Beperkte actie: meerjaren-uitgavenregels en -plafonds

ES || Risico niet te voldoen || Begrotingsinspanning in 2013 geleverd, maar voor 2014 aan risico onderhevig || n.r. || Enige vooruitgang* || Vooruitgang: onafhankelijke begrotingsinstelling; betalingsachterstanden overheid; indexeringsstelsels; pensioenstelsel; hervorming van de overheidsadministratie; uitgaven gezondheidszorg. Beperkte actie: omvattende herziening van de uitgaven; herziening van het belastingstelsel

FR || Voldoet maar zonder marge || Begrotings-inspanning zowel in 2013 als in 2014 geleverd || n.r. || Beperkte vooruitgang* || Vooruitgang: pensioenstelsel Beperkte actie: Uitgavenherziening; belastingstelsel; decentralisatie

IT || Risico niet te voldoen || n.r. || Naleving van de schuldbenchmark in 2013, risico van niet-naleving in 2014 || Beperkte vooruitgang || Beperkte actie: overheidsuitgaven; belastingbeleid

LU || Risico niet te voldoen || n.r. || Significante afwijking van de MTD || Enige vooruitgang || Vooruitgang: begrotingskader op middellange termijn

MT || Risico niet te voldoen || Nominale doelstelling in 2013 bereikt, begrotingsinspanning zowel voor 2013 als voor 2014 aan risico onderhevig || n.r. || Beperkte vooruitgang* || Vooruitgang: begrotingskader; efficiëntie van de overheidsadministratie (er blijven risico's bestaan met betrekking tot goedkeuring en uitvoering); gezondheidszorg (informatie is onvolledig) Beperkte actie: pensioenstelsel

NL || Voldoet maar zonder marge || Begrotingsinspanning zowel in 2013 als in 2014 geleverd || n.r. || Enige vooruitgang* || Vooruitgang: begrotingskader; huizenmarkt (tenuitvoerlegging van eerdere hervormingen). Beperkte actie: pensioenstelsel; belastingkrediet en -vermindering

AT || Voldoet in grote lijnen || Duurzame correctie van het buitensporig tekort in 2013 || Enige afwijking van het aanpassingstraject richting MTD || Enige vooruitgang || Vooruitgang: pensioenstelsel; arbeidsmarkt. Beperkte actie: koppeling van pensioenuitkeringen aan gewijzigde levensverwachting; harmonisatie van de pensioenleeftijd

SI || Voldoet maar zonder marge || Begrotingsinspanning zowel in 2013 als in 2014 geleverd || n.r. || Beperkte vooruitgang* || Vooruitgang: belastingstelsel; begrotingskader; langdurige zorg. Beperkte actie: pensioenstelsel

SK || Voldoet in grote lijnen || Risico voor duurzame correctie in 2014 – begrotings-inspanning geleverd || Enige afwijking van het aanpassingsproject richting MTD || Beperkte vooruitgang || Vooruitgang: belastingstelsel (inning). Beperkte actie: belastingstelsel; belastingbeleid; gezondheidszorg; begrotingsregels

FI || Risico niet te voldoen || n.r. || Significante afwijking van het aanpassingstraject richting MTD, overschrijding van de 60 %-drempel in 2014 || Enige vooruitgang || Vooruitgang: efficiëntie van de overheidssector; financiën van de gemeentelijke sector; pensioenhervorming

Legenda: n.r.: niet relevant

* Deze lidstaat heeft een economisch partnerschapsprogramma ingediend.

III. Belangrijkste algemene conclusies

De overheidsfinanciën van de dertien lidstaten van de eurozone die een ontwerpbegrotingsplan hebben ingediend (EZ13) zijn over het algemeen verbeterd (tabel 2). Volgens de nationale plannen zal het geaggregeerde nominale begrotingstekort met 0,7 procentpunt afnemen, en daarmee dit jaar 2,7 % van het bbp bereiken. Dit is de eerste keer sinds 2008 dat het tekort onder de drempelwaarde van 3 % van het bbp daalt, dankzij een voortdurende verbetering van de structurele begrotingssituatie in de EZ13 sinds 2011, waarbij volgens de OBP's het totale structurele saldo dit jaar opnieuw met 0,7 procentpunt zal verbeteren. Daarentegen zal de schuldquote voor de EZ13 dit jaar blijven stijgen, zij het in een trager tempo, en in 2013 93,0 % bereiken.

Uit de OBP's[3] blijkt dat de overheidsschuld zich in 2014 uiteindelijk zal stabiliseren als percentage van het bbp, ondanks een beperkte consolidatie in 2014. Volgens de macro-economische scenario's waarop de OBP's gebaseerd zijn zou de groei in 2014 weer aantrekken, hetgeen aansluit bij de najaarsprognoses van de Commissie. Het nominale tekort voor de EZ13 zal naar verwachting in 2014 2,3 % van het bbp bedragen (0,4 procentpunt lager dan in 2013), uiteenlopend van een licht overschot in Duitsland tot een tekort van 3,6 % in Frankrijk, 5,8 % in Spanje en 6,7 % in Slovenië[4]. Bovenal wordt verwacht dat de schuldquote voor de EZ13 zich in 2014 rond de 93 % van het bbp zal stabiliseren[5] – uiteenlopend van 132,7 % in Italië, gevolgd door België (100,2 %) en Spanje (98,9 %), tot slechts 26,1 % in Luxemburg en 10,0 % in Estland.

Tabel 2: Overzichtstabel van de economische en budgettaire aggregaten (EZ13) voor 2013 en 2014.

|| 2013 || 2014

Stabiliteits-programma's || Ontwerp-begrotings-plannen || Najaars-prognoses 2013 van de Commissie || Stabiliteits-programma's || Ontwerp-begrotings-plannen || Najaars-prognoses 2013 van de Commissie

Reële bbp-groei (% verandering) || -0,2 || -0,4 || -0,3 || 1,3 || 1,2 || 1,1

Nominaal tekort (% bbp) || -2,7 || -2,7 || -2,8 || -1,9 || -2,3 || -2,5

∆ van het structureel saldo (procentpunt van het bbp) || 0,8 || 0,7 || 0,6 || 0,5 || 0,3 || 0,2

Schuld (% bbp) || 92,2 || 93,0 || 92,9 || 91,8 || 93,0 || 93,5

Uitgavenquote (% bbp) || 50,4 || 50,0 || 49,8 || 49,1 || 49,5 || 49,6

Ontvangsten-quote (% bbp) || 47,7 || 47,2 || 47,1 || 47,1 || 47,2 || 47,1

Voor 2014 voorzien de OBP's een structurele consolidatie-inspanning – afgemeten aan een positieve mutatie van het structurele saldo – van 0,3 procentpunt van het bbp. Dit is minder dan de lidstaten in hun stabiliteitsprogramma's hadden voorspeld[6]. Aangezien elf van de dertien landen aan een buitensporigtekortprocedure zijn onderworpen of hun MTD nog niet hebben bereikt[7], zou dit erop kunnen wijzen dat het antwoord op de budgettaire uitdagingen van de eurozone over het algemeen ontoereikend is. Deze conclusie dient evenwel te worden genuanceerd omdat het structurele saldo de onderliggende begrotingsinspanning mogelijk onderschat doordat de ontvangsten minder sterk op de economische groei reageren dan normaal en de groei van de potentiële productie op middellange termijn momenteel beperkt is.

Binnen dit totaalcijfer van 0,3 procentpunt hebben de landen die met de grootste budgettaire problemen kampen, d.w.z. die tekorten hebben van meer dan 3 % van het bbp en een schuldniveau dat de 60 % ruim overschrijdt, met enige differentiatie onderling de grootste consolidatie-inspanningen gepland. De totale aanpassingsinspanning duidt erop dat de begrotingskoers vrijwel neutraal is, hetgeen tot het herstel zou moeten bijdragen.

Uit de analyse van de OBP's blijkt dat de consolidatieplannen onvoldoende aandacht besteden aan het effect van de samenstelling van de consolidatiemaatregelen; een heroriëntatie ten gunste van groeivriendelijker begrotingsmaatregelen zou tot de mogelijkheden moeten behoren.

Vijf landen van de eurozone die eerder in 2013 herziene BTP-aanbevelingen hebben ontvangen (Spanje, Frankrijk, Nederland, Malta en Slovenië) hebben economische partnerschapsprogramma's ingediend waarin de structurele begrotingshervormingen worden geschetst die zij voornemens zijn ten uitvoer te leggen met het oog op een duurzame correctie van hun tekort. Het gaat hierbij in hoofdzaak om budgettaire hervormingen. Over het algemeen blijkt uit deze EPP's dat er vooruitgang is geboekt met betrekking tot de verbetering van de nationale begrotingskaders, dat er sprake is van gemengde resultaten ten aanzien van de hervorming van de belastingen en dat er omvangrijke hervormingen zijn doorgevoerd met betrekking tot de pensioenstelsels en de gezondheidszorg, zij dat dit niet voor alle landen geldt. Bijlage 3 bevat een meer gedetailleerd overzicht van de inhoud van deze programma's.

Wat de samenstelling van de kleine aanpassing van volgend jaar betreft blijkt uit de OBP's van de EZ13 dat de uitgavequote in 2014 zal dalen, terwijl de ontvangstenquote zich zal stabiliseren nadat deze sinds 2010 herhaaldelijk is gestegen. Evenzo wordt verwacht dat de belastingquote zich in 2014 zal stabiliseren na onafgebroken stijgingen in de afgelopen drie jaar.

Bij nadere beschouwing van de in de OBP's vervatte maatregelen blijkt dat de voorgenomen wijzigingen in de samenstelling van de uitgaven ten opzichte van 2013 gemiddeld vrij beperkt zijn[8]. Met name worden lichte uitgavenreducties gepland met betrekking tot de beloning van werknemers (-0,2 % van het BBP), sociale uitkeringen, intermediair verbruik en kapitaaluitgaven (met -0,1 % elk), terwijl de uitgaven voor subsidies gelijk zullen blijven en de rente-uitgaven licht zullen stijgen (met 0,1 %). Wat de kapitaaluitgaven betreft zijn de grootste besparingen gepland in Estland, Slowakije en Frankrijk. De voor het vijfde achtereenvolgende jaar verwachte daling van de kapitaaluitgaven in deze landen en – zij het in zeer geringe mate – in de gehele EZ13, is wellicht in tegenspraak met de doelstelling om tot een groeivriendelijker structuur van de overheidsuitgaven te komen.

De maatregelen op het gebied van belastingen die in de OBP's worden aangekondigd, zullen op enkele kleine punten wijziging brengen in de samenstelling van de belastingen in de EZ13. Zo zullen de ontvangsten uit indirecte belastingen stijgen, terwijl de ontvangsten uit directe belastingen volgens de vooruitzichten zullen afnemen als gevolg van een daling van de inkomsten uit vermogensheffingen. Daarentegen zal het aandeel van de sociale premies in het bbp gelijk blijven. Deze beperkte wijzigingen in de samenstelling van de ontvangsten, die deels het gevolg zijn van in sommige lidstaten (zoals Frankrijk, Nederland en Slovenië) doorgevoerde belastinghervormingen, kunnen als meer bevorderlijk voor de groei worden beschouwd omdat de indirecte belastingen, die hoofdzakelijk op verbruik worden geheven, naar verwachting zullen stijgen terwijl de – meer verstorende – belastingen op arbeid en kapitaal in 2014 waarschijnlijk licht zullen dalen.

Aan de hand van een vergelijking van de OBP's 2014 van de EZ13 en de najaarsprognoses van de Commissie voor volgend jaar kunnen de mogelijke risico's worden beoordeeld voor de verwezenlijking van de begrotingsplannen van de lidstaten.

Op het niveau van de EZ13 als geheel zijn de ontwerpplannen grotendeels in overeenstemming met de prognoses van de Commissie, met een zeer klein verschil van 0,2 procentpunt van het bbp[9]. De verschillen tussen OBP's en de prognoses van de Commissie met betrekking tot het nominale tekort zijn echter op het niveau van de lidstaten groter, om redenen die van land tot land uiteenlopen. Malta valt op met een streefcijfer voor het nominaal tekort voor 2014 dat 1,3 procentpunt lager is dan door de Commissie wordt verwacht, gevolgd door België en Luxemburg (0,5 procentpunt) en Oostenrijk, Slovenië, Slowakije en Finland (0,4 procentpunt). In het geval van Malta en Slowakije is de voornaamste oorzaak het verschil tussen de verwachte structurele saldi. Tenslotte is Estland de enige lidstaat van de EZ13 waarvoor de prognoses van de Commissie in 2014 op een lager tekort wijzen dan het eigen OBP van het land (- 0,1 % tegenover - 0,4 %); voor Nederland is er geen verschil tussen de prognoses.

[1] Deze nieuwe verplichte procedure is vastgelegd in Verordening (EU) nr. 473/2013 betreffende gemeenschappelijke voorschriften voor het monitoren en beoordelen van ontwerpbegrotingsplannen en voor het garanderen van de correctie van buitensporige tekorten van de lidstaten van de eurozone. Het is een van de twee verordeningen van de zogenaamde "twopack" die in mei 2013 in werking zijn getreden.

[2] Aanbeveling van de Raad van 9 juli 2013 inzake de uitvoering van globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten die de euro als munt hebben (PB C 217 van 30.7.2013, blz. 97).

[3] De algemene conclusies moeten op drie punten worden genuanceerd. Ten eerste geven zij de plannen van dertien (EZ13) en niet van alle zeventien landen van de eurozone weer. Griekenland, Ierland, Portugal en Cyprus zijn niet verplicht om OBP's in te dienen omdat zij aan macro-economische bijstandsprogramma's zijn onderworpen. Ten tweede hebben Duitsland, Oostenrijk en Luxemburg (die 34 % van het bbp van de EZ13 uitmaken) plannen ingediend waarbij zij, in verband met lokale verkiezingen, uitgingen van een "ongewijzigd beleid"-scenario. De OBP's van deze drie landen geven geen duidelijk beeld van de beleidsintenties van de overheid. Tenslotte zijn er binnen de algemene gemiddelden waarop dit document de aandacht richt, aanzienlijke verschillen tussen landen onderling, ook al worden zij niet altijd expliciet genoemd.

[4] Zie tabel A1 in bijlage IV.

5 Zie tabel A3 in bijlage IV. Bijlage II bevat gevoeligheidsanalyses.

[6] De samenhang tussen de begrotingsplannen op middellange termijn zoals vastgelegd in de stabiliteitsprogramma's en de besluiten inzake het begrotingsbeleid die in de OBP's 2014 zijn opgenomen, vormt een essentiële voorwaarde voor de stabiliteit en voorspelbaarheid van het begrotingsbeleid. Uit een vergelijking van de begrotingsdoelstellingen van de EZ13 zoals neergelegd in de OBP's, met de doelstellingen die in de stabiliteitsprogramma's zijn geformuleerd, blijkt dat de plannen van de lidstaten op middellange termijn consistent zijn met hun jaarlijkse begroting. Toch moet erop worden gewezen dat sommige lidstaten (van de EZ13-landen betreft het België, Spanje, Frankrijk, Malta, Nederland en Slovenië) die afgelopen juni nieuwe aanbevelingen hebben ontvangen in het kader van hun buitensporigtekortprocedure, naar aanleiding daarvan hun begrotingsplannen moesten actualiseren.

[7] De middellangetermijndoelstelling voor de begroting (MTD) vormt de hoeksteen van het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact.

[8] Zie grafiek A1 in bijlage IV.

[9] Zie de grafieken A3 en A4 in bijlage IV.

BIJLAGE I: Methodiek en aannamen voor de Europese economische najaarsprognoses 2013

In artikel 7, lid 4, van Verordening (EU) nr. 473/2013 is het volgende bepaald: De methode (...) en aannamen van de meest recente economische prognoses van de diensten van de Commissie voor elke lidstaat, waaronder ook de geraamde effecten van de geaggregeerde budgettaire maatregelen op de economische groei, worden als bijlage bij de algehele evaluatie gevoegd.

De Europese economische prognoses worden onafhankelijk door de diensten van de Commissie opgesteld. De aannamen die aan de najaarsprognoses 2013 van de Commissie ten grondslag liggen, worden in het prognosedocument zelf toegelicht[1].

De begrotingsgegevens tot 2012 berusten op de gegevens die door de lidstaten op 1 oktober aan de Commissie zijn toegezonden en op 21 oktober 2013 door Eurostat zijn gevalideerd.

Eurostat heeft een voorbehoud gemaakt bij de kwaliteit van de door Oostenrijk gemelde gegevens, omdat onzekerheid bestaat over de statistische gevolgen van de conclusies in het verslag van de federale auditdienst van 9 oktober 2013 over de deelstaat Salzburg. In het verslag zijn tekortkomingen geconstateerd in het financieel beheer en de volledigheid van de publieke rekeningen van de deelstaat Salzburg. De statistische implicaties van de audit voor de BTP-gegevens worden momenteel door het bureau voor de statistiek van Oostenrijk in samenwerking met Eurostat onderzocht, teneinde duidelijkheid te verkrijgen over de precieze gevolgen voor 2012 en ook de jaren daarvoor. Een en ander kan leiden tot een opwaartse bijstelling van de overheidsschuld met maximaal een half procent van het bbp en tot enkele geringe bijstellingen van het overheidstekort, zulks op basis van de informatie die ten tijde van de validering beschikbaar was.

Wat de prognoses betreft, zijn de maatregelen om de financiële stabiliteit te ondersteunen, geregistreerd overeenkomstig het besluit van Eurostat van 15 juli 2009[2]. Tenzij door de betrokken lidstaat anders is gemeld, zijn kapitaalinjecties waarover voldoende bijzonderheden bekend zijn, in de prognoses verwerkt als financiële transacties, die de schuld, maar niet het tekort doen oplopen. Staatsgaranties voor verplichtingen en deposito's van banken worden niet als overheidsuitgaven meegeteld, tenzij bij de afronding van de prognoses vaststaat dat er een beroep op is gedaan. Leningen die door de overheid of door een entiteit die in de overheidssector is ingedeeld, aan banken zijn verstrekt, worden echter doorgaans bij de overheidsschuld opgeteld.

Voor 2014 worden de begrotingen die zijn aangenomen of bij het parlement zijn ingediend, en alle maatregelen waarover voldoende bijzonderheden bekend zijn, in aanmerking genomen. Met name wordt met alle informatie in de uiterlijk op 15 oktober ingediende ontwerpbegrotingsplannen (OBP's) in deze prognoses rekening gehouden. Voor 2015 houdt de in de prognoses gehanteerde aanname van "geen beleidswijziging" in dat de ontvangsten- en uitgaventrends worden geëxtrapoleerd en dat maatregelen waarover voldoende bijzonderheden bekend zijn, in de prognoses worden verwerkt.

De overheidssaldo's die van belang zijn voor de buitensporigtekortprocedure, kunnen enigszins afwijken van die in de nationale rekeningen. Het verschil heeft te maken met betalingen in het kader van swapovereenkomsten en met FRA's ("forward rate agreements", termĳncontracten met rentevaststelling na afloop).

Volgens het ESR95 (gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 2558/2001) zijn swap- en FRA-gerelateerde stromen financiële transacties en tellen deze dus niet mee bij de berekening van het overheidssaldo. In het kader van de buitensporigtekortprocedure worden dergelijke stromen echter als netto rente-uitgaven geregistreerd. De Europese aggregaten voor de overheidsschuld in de prognosejaren 2013-2015 worden gepubliceerd op niet-geconsolideerde basis (d.w.z. niet gecorrigeerd voor intergouvernementele leningen). Omwille van de consistentie in de tijdreeksen worden historische gegevens ook op dezelfde basis gepubliceerd. Daardoor valt de schuldquote voor 2012 in de eurozone 2,1 procent (en in de EU 1,5 procent) hoger uit dan de geconsolideerde schuldquote die Eurostat in zijn News Release 152/2013 van 21 oktober 2013 heeft gepubliceerd. De overheidsschuldprojecties over 2013‑2015 voor de afzonderlijke lidstaten omvatten de gevolgen van de garanties aan de EFSF[3], bilaterale leningen aan andere lidstaten en de deelname in het kapitaal van het ESM zoals gepland op de afsluitdatum van de prognoses (mits goedgekeurd).

Volgens de najaarsprognoses 2013 van de Commissie zijn alle begrotingsmaatregelen voor 2014 tezamen goed voor ¼ % van het bbp. De gevolgen van deze raming voor de groei bedragen op korte termijn minder dan ¼ %, met andere woorden er wordt een min of meer neutrale begrotingskoers gevaren.

Deze raming moet met enige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd:

· als niets wordt gedaan aan budgettaire onevenwichtigheden, kan de kwetsbaarheid van financiële activa toenemen en kunnen de spreads en de rente op leningen oplopen. Er is dus geen beleidskeuze mogelijk tussen wel of geen maatregelen treffen;

· krachtens de verordening moet het effect van de maatregelen in het OBP worden geëvalueerd. Genomen maatregelen die voor het OBP al in werking zijn getreden, worden dus niet in de beoordeling betrokken (ook al kunnen zij van invloed zijn op de prognoses);

· maatregelen die in 2014 ingaan, compenseren tevens bestaande eenmalige maatregelen voor 2013, die dus aflopen en geen effect meer sorteren, en compenseren de trendmatige stijging van de uitgaven, die wanneer deze hoger uitvalt dan de middellangetermijngroei van het bbp, op zich in een budgettaire expansie resulteert. De Commissie raamt de eenmalige maatregelen op geaggregeerd EZ13-niveau voor 2013 op 0,1 % van het bbp en de trendmatige stijging van de uitgaven in de EZ13 op 0,3 % van het bbp wanneer geen beleidsmaatregelen zouden worden getroffen.

BIJLAGE II: Gevoeligheidsanalyse

In artikel 7 van Verordening (EU) nr. 473/2013 is onder meer het volgende bepaald: "De algehele evaluatie omvat gevoeligheidsanalyses die een indicatie geven van de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën bij ongunstige economische, financiële of budgettaire ontwikkelingen". Deze bijlage bevat bijgevolg een analyse van de gevoeligheid van de ontwikkeling van de overheidsschuld voor mogelijke macro-economische schokken (in de groei en rente), waarbij wordt gebruikgemaakt van de resultaten van stochastische schuldprojecties[4]. Met de analyse kan een beeld worden gekregen van de effecten die van neerwaartse en opwaartse risico's voor de groei kunnen uitgaan op de overheidsschulddynamiek (en ook van de effecten ervan op de cyclische component van het begrotingssaldo, via de werking van de automatische stabilisatoren), en van de effecten van positieve en negatieve ontwikkelingen op de financiële markten, die zich vertalen in lagere of hogere leenkosten voor de overheid.

Met stochastische projecties wordt de onzekerheid in de toekomstige macro-economische condities in de analyse van de overheidsschulddynamiek belicht rond een "centraal" schuldprojectiescenario, dat correspondeert met het prognosescenario van de Europese Commissie (najaarsprognoses 2013) en met het prognosescenario van de OBP's in de twee delen van de grafiek hieronder, die de resultaten voor de EZ13[5] bevat (in beide gevallen onder de gebruikelijke aanname dat het beleid na de prognoseperiode ongewijzigd blijft)[6]. De schokken worden toegepast op de macro-economische condities (korte en lange rente op staatsobligaties, groeipercentage) waarvan in het centrale scenario wordt uitgegaan om de "conus" (verdeling) van de mogelijke schuldtrajecten in de grafiek hieronder te verkrijgen. De conus correspondeert met een brede reeks mogelijke onderliggende macro-economische condities, met niet minder dan 2 000 gesimuleerde schokken in de groei en de rente. De omvang en de correlatie van de schokken berusten op het historische gedrag van de variabelen[7]. De gesimuleerde schulddynamiek hangt samen met het feit dat schokken in de groei hun neerslag vinden in "budgettaire schokken", aangezien de cyclische component van het begrotingssaldo wordt beïnvloed door de werking van de automatische stabilisatoren. De resulterende waaiergrafieken hieronder bieden derhalve probabilistische informatie over de schulddynamiek voor de EZ13, waarbij is uitgegaan van het mogelijk optreden van schokken in de groei en de rente met een omvang en correlatie die overeenkomen met die welke in het verleden zijn waargenomen.

De waaiergrafieken tonen het voorspelde schuldtraject in het centrale scenario (waarrond macro-economische schokken worden toegepast) in de vorm van een onderbroken lijn, en het schuldprojectietraject dat de gehele reeks mogelijke schuldtrajecten die door toepassing van de schokken wordt verkregen, in twee helften onderverdeelt (de mediaan) in de vorm van een ononderbroken zwarte lijn in het midden van de conus. De conus zelf bestrijkt 80 % van alle mogelijke schuldtrajecten die door de simulatie van de 2 000 schokken in de groei en de rente worden verkregen (aangezien de boven- en onderlijn waarmee de conus wordt afgebakend, respectievelijk het 10- en het 90-percentiel van de verdeling vormen), zodat de gesimuleerde schuldtrajecten (20 % van het geheel) die het gevolg zijn van extremere (dus minder waarschijnlijke) schokken of staartgebeurtenissen, van het gekleurde segment worden uitgesloten. De verschillende kleurschakeringen binnen de conus vertegenwoordigen verschillende segmenten binnen de totale verdeling van de mogelijke schuldtrajecten. Het donkerblauwe segment (afgebakend door het 40- en het 60-percentiel) omvat 20 % van alle mogelijke schuldtrajecten die dichter bij het centrale scenario liggen.

Waaiergrafieken van de stochastische overheidsschuldprojecties rond het prognosescenario van de Europese Commissie (EC) en het prognosescenario van de ontwerpbegrotingsplannen (OBP)

||

Uit de waaiergrafieken voor zowel het EC- als het OBP-scenario blijkt dat er een kans van 40 % bestaat dat de schuldquote voor de EZ13 door het optreden van ongunstige macro-economische schokken ongunstiger uitvalt dan thans wordt voorspeld[8]. Voor het EC- en het OBP-scenario geldt dat als zowel de neerwaartse als de opwaartse risico's voor de groei- en de financiëlemarktcondities in aanmerking worden genomen, er een kans van 80 % bestaat dat de EZ13-schuld in 2014 ergens tussen de 91 % en 95 % van het bbp ligt (aangezien de conus 80 % van alle mogelijke schuldtrajecten vertegenwoordigt). De boven- en de ondergrens van het schuldquote-interval in 2014 liggen in het EC-scenario iets hoger dan in het OBP-scenario. Dit komt door het verschil van 0,5 procentpunt tussen beider centrale prognoses waarop de schokken worden toegepast (een schuldquote van 93,5 % in het EC-scenario, tegen 93,0 % in het OBP-scenario).

Voor de periode na 2014, het eindpunt van de huidige OBP's, blijkt uit de simulatieresultaten dat het verschil in de voorspelde schuldquoten tussen het EC- en het OBP-scenario onder de diverse schokken toeneemt. Aan het einde van de projectiehorizon in de waaiergrafieken (2018) is er in het EC-scenario een kans van 50 % dat de schuldquote boven de 90 % van het bbp ligt en is er in het OBP-scenario een kans van 50 % dat deze boven de 88 % van het bbp ligt. Dit verschil is hoofdzakelijk toe te schrijven aan het feit dat in het OBP-scenario het structurele primaire saldo, dat geacht wordt constant te blijven op zijn laatste voorspelde niveau, telkens hoger uitvalt dan in het EC-scenario, waardoor de gesimuleerde schuldquoten in het OBP-scenario na 2014 sterker dalen.

BIJLAGE III: De tenuitvoerlegging van structurele hervormingen zorgt voor sterkere groei, meer banen en gezondere overheidsfinanciën

Het doorvoeren van structurele hervormingen is een centraal thema in de economische beleidsaanbevelingen van de Europese Commissie.

· Ten eerste is de implementatie van dergelijke hervormingen van cruciaal belang voor de bevordering van groei en werkgelegenheid, een strategische prioriteit voor zowel de Europese Unie als de lidstaten en tevens een onderdeel van de Europa 2020-strategie. Bovendien kan het wegwerken van structurele starheden het effect van het lopende economische aanpassingsproces afzwakken en een efficiënte reallocatie van middelen in de hand werken, met alle positieve gevolgen van dien voor de vooruitzichten inzake de productiviteit en het concurrentievermogen. In dit verband hebben de lidstaten van de eurozone, en met name de kwetsbaarste onder hen, de afgelopen jaren een groot aantal structurele hervormingen doorgevoerd om de in het verleden opgebouwde onevenwichtigheden te verhelpen en de economie op een duurzamer groeipad te brengen. In de beide landen die in het kader van de procedure bij macro-economische onevenwichtigheden als landen met buitensporige onevenwichtigheden werden aangemerkt, namelijk Spanje en Slovenië, alsook in de programmalanden, is er sprake van een bijzonder sterke hervormingsdynamiek[9].

In Spanje is er sprake van een gestaag vorderende herbalancing. Recente gegevenspunten duiden op een stabilisatie van de economie en de financiële sector, die nog in de hand wordt gewerkt door de onverkorte uitvoering van het ESM-programma van 2012 voor de herkapitalisatie van financiële instellingen. Tegen deze achtergrond is het tempo van de hervormingen voor het aanpakken van structurele tekortkomingen duidelijk opgevoerd, hetgeen grotendeels spoort met de bestaande verbintenissen in het kader van het Europees semester. Ten eerste zijn belangrijke maatregelen genomen om het pensioenstelsel betaalbaar te houden op lange termijn, terwijl de uitgaven voor gezondheidszorg verder in toom worden gehouden. Ten tweede zullen naar verwachting vanaf 2014 diverse initiatieven ter verbetering van de kwaliteit van de overheidsuitgaven en ter bevordering van de efficiëntie van het overheidsapparaat (zoals een beperking van de toepassing van indexeringsclausules in de overheidssector, een administratieve vereenvoudiging of de oprichting van een onafhankelijke begrotingsraad) in werking treden. Ten derde wordt verder werk gemaakt van de modernisering en versterking van de arbeidsbemiddelingsdiensten, alsook van de verbetering van het actieve arbeidsmarktbeleid en van de combinatie ervan met passieve beleidsmaatregelen. Ten vierde worden diverse initiatieven ontplooid ter verbetering van het bedrijfsklimaat en ter bevordering van de concurrentie in de niet-verhandelbare sector: i) de wet tot waarborging van de eenheid van de markt; ii) het eerste wetsvoorstel tot hervorming van de vrije beroepen; iii) de wet inzake het ondernemerschap ter verbetering van het kader voor insolventie van ondernemingen; en iv) een hervorming in de elektriciteitssector om de te grote kloof tussen snel stijgende gereglementeerde kosten en verplichte tarieven voor eindverbruikers aan te pakken.

Slovenië heeft aanzienlijke vorderingen gemaakt bij het doorvoeren van hervormingen op een aantal essentiële beleidsterreinen, en met name op begrotings- en bankgebied. De hervormingen op andere terreinen bevinden zich evenwel nog in een minder vergevorderd stadium en het uiteindelijke effect ervan op de economie zal in zeer belangrijke mate afhangen van het in stand houden van de dynamiek tijdens de implementatiefase ervan. Wat ten eerste de budgettaire governance en de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën betreft, wordt aan een hervorming van het begrotingskader gewerkt, terwijl ook hervormingen van de langdurige zorg, een analyse van de uitgaven en een nieuw onderzoek naar mogelijke hervormingen in het pensioenstelsel zich in de voorbereidingsfase bevinden. Wat ten tweede de maatregelen tot stabilisatie van de banksector betreft, zijn een grondige doorlichting van de kwaliteit van de activa en een stresstest aan de gang, die de weg moeten vrijmaken voor een algemenere herstructurering en herkapitalisatie van de sector met het oog op de afstoting van overheidsdeelnemingen in binnenlandse banken. Wat ten derde de arbeidsmarkt betreft, is Slovenië onlangs overgegaan tot een herziening van de wetgeving inzake de arbeidsbescherming, terwijl ook herzieningen van de wet op het minimumloon en het studentenwerk in behandeling zijn. Ten vierde zijn nog andere hervormingen ter verbetering van de aanpassingscapaciteit en de groeivooruitzichten van de economie in voorbereiding, maar daarbij is enige vertraging opgelopen. Er wordt gewerkt aan een hervorming van de insolventiewet, waarin onder meer nieuwe bepalingen inzake buitengerechtelijke herstructurering zullen worden opgenomen. De voorgenomen wijzigingen in de wet tot oprichting van de Sloveense overheidsholding zouden leiden tot een verbetering van de governance, het beheer en de verantwoordingsplicht van staatsbedrijven. Krachtens de gewijzigde wet zouden de autoriteiten ook verplicht zijn een strategie uit te stippelen op basis van een classificatie van activa in overheidsbezit, wat de privatisering van niet-essentiële activa zou vergemakkelijken. Ten slotte lijken de verbeteringen in het beheer van rechtszaken een positief effect op de gerechtelijke efficiëntie te hebben gehad, terwijl het succes van een proefproject in 2014 tot de uitrol ervan over het gehele land zal leiden.

· Ten tweede vinden buitensporige overheidstekorten veelal ten dele hun oorsprong in structurele zwakheden. Het kan bijgevolg vaak noodzakelijk blijken dat begrotingsmaatregelen hand in hand gaan met structurele hervormingen om een blijvende correctie van buitensporige tekortsituaties te verzekeren. In dit verband zijn de lidstaten ten aanzien waarvan een buitensporigtekortprocedure loopt, sinds de inwerkingtreding van het twopack verplicht een economisch partnerschapsprogramma (EPP) in te dienen. Dit is in feite een routekaart met de structurele begrotingshervormingen die noodzakelijk zijn voor een effectieve en duurzame correctie van het buitensporige tekort. In een EPP moeten met name nadere bijzonderheden worden verstrekt over hervormingen op de volgende terreinen: i) nationale begrotingskaders, ii) belastingen, en iii) het pensioenstelsel en het gezondheidszorgstelsel.

Op 1 oktober 2013 hebben Spanje, Frankrijk, Malta, Nederland en Slovenië voor het eerst hun EPP's[10] ingediend. Het uit deze EPP's naar voren komende algemene beeld op de drie terreinen van structurele begrotingshervormingen wordt hieronder beschreven.

1. In alle lidstaten van de eurozone zijn al goede vorderingen gemaakt bij het doorvoeren van ingrijpende hervormingen van de nationale begrotingskaders onder impuls van de vereisten die voortvloeien uit het "sixpack" (en meer in het bijzonder Richtlijn 2011/85/EU inzake de begrotingskaders), het "twopack" en het intergouvernementele Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur in de EMU. Tegen de achtergrond van deze algemene inspanningen met het oog op de versterking van de binnenlandse budgettaire governanceregelingen hebben drie van de vijf lidstaten die een EPP hebben ingediend (Spanje Malta en Slovenië), in het kader van de landenspecifieke aanbevelingen (LSA's) voor 2013 ook aanbevelingen met betrekking tot het begrotingskader gekregen. De beleidsreactie van deze drie lidstaten op die aanbevelingen concentreert zich op essentiële bouwstenen, zoals de toepassing van tot een structureel sluitende begroting strekkende regels, de oprichting van onafhankelijke begrotingsinstellingen en de totstandbrenging van solide begrotingskaders voor de middellange termijn. De nationale beleidsvormingsprocessen bevinden zich in uiteenlopende stadia, maar het is algemeen genomen de bedoeling deze hervormingen tegen eind 2013 of begin 2014 te voltooien. De andere twee lidstaten waarvoor in 2013 geen LSA met betrekking tot het begrotingskader is gedaan (Frankrijk en Nederland), hebben concrete stappen ondernomen om hun begrotingskaders te verbeteren. Verwacht wordt dat in Frankrijk de oprichting van de Hoge Raad voor de Openbare Financiën grote gevolgen zal hebben voor de begrotingsplanning en -monitoring, terwijl de binnenkort in Nederland in werking tredende Wet Houdbare overheidsfinanciën de begrotingsdiscipline stevig zal verankeren en zodoende de naleving van de EU-vereisten zal verzekeren.

2. Alle vijf lidstaten die een EPP hebben ingediend, hebben LSA's in verband met belastingen gekregen. Algemeen genomen komen in de EPP's hoofdzakelijk de lopende of reeds geplande belastinghervormingen aan de orde, maar er worden ook recente of nieuwe maatregelen gepresenteerd. Meer in het bijzonder legt Nederland het accent op de hervormingen die thans worden doorgevoerd op het gebied van woning- en abeidsbelasting om zich naar de aanbevelingen te voegen, hoewel over de meeste van deze hervormingen vorig jaar al overeenstemming was bereikt. In reactie op de aanbevelingen op dit gebied presenteert Malta een reeks hervormingen met het oog op een betere inachtneming van de belastingplicht en een betere fiscale governance. Tal van deze beleidsmaatregelen lijken echter samen te hangen met al in het verleden doorgevoerde of lopende hervormingen, terwijl de LSA om iets te doen aan de bevoordeling van schulden in het kader van de vennootschapsbelasting, niet uitdrukkelijk in het programma aan de orde komt. Slovenië presenteert op zijn beurt diverse fiscale maatregelen die onlangs in het kader van de nieuwe begrotingsstrategie zijn ingevoerd voor consolidatiedoeleinden (zoals onder meer een btw-verhoging, de afschaffing van geplande verlagingen van de vennootschapsbelasting, een nominale bevriezing van de belastingschijven en fiscale aftrekken in het kader van de inkomstenbelasting, en een hervorming van de vastgoedbelasting), alsook maatregelen met het oog op een betere inachtneming van de belastingplicht. Frankrijk werkt aan diverse hervormingen in reactie op de fiscale LSA's die tot het land zijn gericht. In dit verband wordt in het EPP het accent gelegd op de invoering en uitbreiding van het belastingkrediet voor het concurrentievermogen en de werkgelegenheid, alsook op het doorvoeren van een btw-hervorming en de heffing van nieuwe milieubelastingen. Het beheer van de belastinguitgaven wordt hervormd en er worden maatregelen genomen om de vennootschapsbelasting zodanig aan te passen dat het aangaan van schulden minder wordt bevoordeeld. In het EPP van Spanje wordt vooral stilgestaan bij de lopende hervorming van het belastingstelsel, waarop was aangedrongen in de tot het land gerichte aanbevelingen en die volgens de plannen eind februari 2014 voltooid zal zijn. Er zijn geen concrete maatregelen gepresenteerd om de andere elementen van de fiscale LSA voor Spanje aan te pakken.

3. Alle vijf lidstaten die een EPP hebben ingediend, hebben ook LSA's met betrekking tot het beleid inzake pensioenen en gezondheidszorg gekregen. Drie onder hen (Spanje, Frankrijk en Nederland) hebben concrete hervormingsmaatregelen genomen en het parlementaire proces in gang gezet voor de aanneming van wetgeving om aan de aanbevelingen tot hervorming van de pensioenen gevolg te geven en de stabiliteit van hun pensioenstelsels, en dus de betaalbaarheid ervan, te verbeteren. De overige twee (Malta en Slovenië) zijn nog dergelijke hervormingsmaatregelen verder aan het uitwerken. Wat het gezondheidszorgbeleid betreft, hebben alle vijf lidstaten stappen ondernomen om iets te doen aan de efficiëntie van de uitgaven voor gezondheidszorg en aldus aan de LSA's gevolg te geven. De werkzaamheden zijn echter niet overal even ver gevorderd: in sommige lidstaten zijn de plannen al in een vrij gevorderd stadium (Nederland, Frankrijk en Spanje), terwijl het hervormingsproces in de andere lidstaten zich nog maar pas in de prille beginfase bevindt (Slovenië en Malta).

BIJLAGE IV: Grafieken en tabellen

Tabel A1: Nominale tekortdoelstellingen (% van het bbp) voor de EZ13 volgens de ontwerpbegrotingsplannen (OBP), de stabiliteitsprogramma's (SP) en de najaarsprognoses 2013 van de Commissie (COM)

|| 2013 || 2014

Land || OBP || SP || COM || OBP || SP || COM

BE || -2,5 || -2,5 || -2,8 || -2,1 || -2,0 || -2,6

DE || 0,0 || -0,3 || 0,0 || 0,2 || 0,2 || 0,1

EE || -0,6 || -0,5 || -0,4 || -0,4 || 0,0 || -0,1

ES || -6,8 || -6,3 || -6,8 || -5,8 || -5,5 || -5,9

FR || -4,1 || -3,7 || -4,1 || -3,6 || -2,9 || -3,8

IT || -3,0 || -2,9 || -3,0 || -2,5 || -1,8 || -2,7

LU || -0,9 || -0,7 || -0,9 || -0,5 || -0,6 || -1,0

MT || -2,7 || -2,7 || -3,4 || -2,1 || -2,1 || -3,4

NL || -3,2 || -3,4 || -3,3 || -3,3 || -3,0 || -3,3

AT || -2,3 || -2,3 || -2,5 || -1,5 || -1,5 || -1,9

SI || -5,6 || -7,9 || -5,8 || -6,7 || -2,6 || -7,1

SK || -3,0 || -2,9 || -3,0 || -2,8 || -2,6 || -3,2

FI || -2,2 || -1,9 || -2,2 || -1,9 || -1,3 || -2,3

EZ-13 || -2,7 || -2,7 || -2,8 || -2,3 || -1,9 || -2,5

Tabel A2: Veranderingen in het structurele saldo (% van het bbp) voor de EZ13 volgens de ontwerpbegrotingsplannen (OBP), de stabiliteitsprogramma's (SP) en de najaarsprognoses 2013 van de Commissie (COM)

|| 2013 || 2014

Land || OBP || SP || COM || OBP || SP || COM

BE || 1,1 || 1,2 || 0,8 || 0,7 || 0,5 || 0,4

DE || 0,3 || 0,0 || 0,3 || 0,0 || 0,4 || 0,0

EE || -0,5 || -0,5 || -0,4 || 0,6 || 0,7 || 0,5

ES || 1,2 || 1,4 || 1,1 || -0,1 || 0,4 || -0,1

FR || 1,1 || 1,6 || 0,9 || 0,6 || 0,7 || 0,7

IT || 0,5 || 0,9 || 0,6 || 0,1 || 0,4 || 0,1

LU || -0,5 || 0,1 || -0,6 || -0,6 || -0,3 || -0,6

MT || 1,3 || 0,5 || 0,35 || 0,5 || 0,6 || -0,1

NL || 1,4 || 1,0 || 0,6 || 0,2 || -0,1 || 0,4

AT || 0,1 || -0,4 || 0,0 || 0,2 || 0,7 || 0,0

SI || 0,5 || 0,2 || -0,1 || 0,6 || 1,2 || 0,7

SK || 1,3 || 1,2 || 1,7 || -0,1 || 0,5 || -0,8

FI || 0,1 || 0,1 || -0,1 || 0,1 || 0,3 || -0,2

EZ-13 || 0,7 || 0,8 || 0,6 || 0,3 || 0,4 || 0,2

Tabel A3: Schuldquote (% van het bbp) voor de EZ13 volgens de ontwerpbegrotingsplannen (OBP), de stabiliteitsprogramma's (SP) en de najaarsprognoses 2013 van de Commissie (COM)

|| 2013 || 2014

Land || OBP || SP || COM || OBP || SP || COM

BE || 100,0 || 100,0 || 100,4 || 100,2 || 99,0 || 101,3

DE || 79,6 || 80,4 || 79,6 || 76,90 || 77,7 || 77,1

EE || 10,1 || 10,2 || 10,0 || 10,0 || 9,9 || 9,7

ES || 94,2 || 91,4 || 94,8 || 98,9 || 96,2 || 99,9

FR || 93,4 || 93,6 || 93,5 || 95,1 || 94,3 || 95,3

IT || 132,9 || 130,4 || 133,0 || 132,7 || 129,0 || 134,0

LU || 24,9 || 23,8 || 24,5 || 26,1 || 25,9 || 25,7

MT || 73,2 || 74,2 || 72,6 || 73,2 || 74,2 || 73,3

NL || 75,0 || 74,0 || 74,8 || 76,1 || 75,0 || 76,4

AT || 74,6 || 73,6 || 74,8 || 74,0 || 73,0 || 74,5

SI || 63,1 || 61,8 || 63,2 || 65,5 || 63,2 || 70,1

SK || 54,3 || 54,8 || 54,3 || 56,8 || 56,3 || 57,2

FI || 58,3 || 56,3 || 58,4 || 60,7 || 57,3 || 61,0

EZ-13 || 93,0 || 92,2 || 92,9 || 93,0 || 91,8 || 93,5

Tabel A4: Reële bbp-groei (verandering in %) voor de EZ13 volgens de ontwerpbegrotingsplannen (OBP), de stabiliteitsprogramma's (SP) en de najaarsprognoses 2013 van de Commissie (COM)

|| 2013 || 2014

Land || OBP || SP || COM || OBP || SP || COM

BE || 0,1 || 0,2 || 0,1 || 1,1 || 1,5 || 1,1

DE || 0,5 || 0,4 || 0,5 || 1,6 || 1,6 || 1,7

EE || 1,5 || 3,0 || 1,3 || 3,6 || 3,6 || 3,0

ES || -1,3 || -1,3 || -1,3 || 0,7 || 0,5 || 0,5

FR || 0,1 || 0,1 || 0,2 || 0,9 || 1,2 || 0,9

IT || -1,8 || -1,3 || -1,8 || 1,1 || 1,3 || 0,7

LU || 1,0 || 1,0 || 1,9 || 2,3 || 2,2 || 1,8

MT || 1,2 || 1,4 || 1,8 || 1,7 || 1,6 || 1,9

NL || -1,3 || -0,4 || -1,0 || 0,5 || 1,1 || 0,2

AT || 0,4 || 1,0 || 0,4 || 1,7 || 1,8 || 1,6

SI || -2,4 || -1,9 || -2,7 || -0,8 || 0,2 || -1,0

SK || 0,8 || 1,2 || 0,9 || 2,2 || 2,9 || 2,1

FI || -0,5 || 0,4 || -0,6 || 1,2 || 1,6 || 0,6

EZ-13 || -0,4 || -0,2 || -0,3 || 1,2 || 1,3 || 1,1

Tabel A5: Samenstelling van de begrotingsconsolidatie in 2013 en 2014 voor de EZ13 volgens de ontwerpbegrotingsplannen (OBP), de stabiliteitsprogramma's (SP) en de najaarsprognoses 2013 van de Commissie (COM)

% van het bbp, tenzij anders vermeld || 2013 || 2014

SP || OBP || COM || SP || OBP || COM

|| || || || || ||

Ontvangstenquote || 47,7 || 47,2 || 47,1 || 47,1 || 47,2 || 47,1

verandering in pp. t.o.v. een jaar eerder || 1,1 || 0,6 || 0,5 || -0,6 || 0 || 0

Uitgavenquote || 50,4 || 50,0 || 49,8 || 49,1 || 49,5 || 49,6

verandering in pp. t.o.v. een jaar eerder || 0,5 || 0,1 || -0,1 || -1,3 || -0,5 || -0,2

Verandering in het structurele saldo || 0,8 || 0,7 || 0,6 || 0,4 || 0,3 || 0,2

Grafiek A1: Voor 2014 geplande veranderingen in de voornaamste soorten uitgaven (% van het bbp) in de EZ13: ontwerpbegrotingsplannen (OBP) t.o.v. najaarsprognoses 2013 van de Commissie (COM)

Grafiek A2: Voor 2014 verwachte veranderingen in de voornaamste soorten belastingontvangsten (% van het bbp) in de EZ13: ontwerpbegrotingsplannen (OBP) t.o.v. najaarsprognoses 2013 van de Commissie (COM)

Grafiek A3: Vergelijking tussen het nominale overheidssaldo voor 2014 (% van het bbp) zoals voorspeld in de najaarsprognoses 2013 van de Commissie (COM) en in de ontwerpbegrotingsplannen (OBP)

Grafiek A4: Uitsplitsing van het verschil in de nominale doelstellingen voor 2014 (% van het bbp) tussen de najaarsprognoses 2013 van de Commissie en de ontwerpbegrotingsplannen

Grafiek A4 laat de verschillen zien in de door de lidstaten verwachte veranderingen in de nominale tekorten zoals voorspeld in de OBP's en zoals verwacht in de najaarsprognoses 2013, als percentage van het bbp. De gestapelde staven vertegenwoordigen de verschillende componenten waaraan het totale verschil kan worden toegeschreven. Algemeen genomen is de verandering in het voor 2014 in de najaarsprognoses geplande structurele saldo 0,3 % van het bbp kleiner dan de in de OBP's voorspelde verandering. Een negatieve waarde duidt erop dat wordt aangenomen dat de verandering in de overheidstekorten geringer zal uitvallen in de najaarsprognoses 2013 van de Commissie dan in het OBP. De kleinere verandering in het begrotingstekort in de Commissieprognoses is hoofdzakelijk toe te schrijven aan de ontwikkeling van de eenmalige maatregelen.

Grafiek A5: Uitsplitsing van het verschil in de schulddoelstellingen voor 2014 (% van het bbp) tussen de najaarsprognoses 2013 van de Commissie en de ontwerpbegrotingsplannen

Grafiek A5 laat het verschil zien tussen de ontwikkeling van de schuld in 2013 en in 2014, zoals voorspeld in respectievelijk het OBP en de Commissieprognoses. Een positief verschil geeft aan dat in het OBP van een grotere schuld (of schuldcomponent) wordt uitgegaan. De uiteenlopende ontwikkeling is in verschillende bijdragen uitgesplitst: basiseffect, verschil in het sneeuwbaleffect (of de rentegroeicomponent), verschil in de component van het primaire tekort en verschil in de stock-flow adjustments. De kleinere schuldreductie in de Commissieprognoses is toe te schrijven aan de ontwikkeling van de stock-flow adjustments.

BIJLAGE V: Landenspecifieke beoordeling van de OBP's

Plannen die voldoen aan de verplichtingen van het land uit hoofde van het SGP

Estland heeft de middellangetermijndoelstelling (MTD) van een structureel overschot in 2012 verwezenlijkt en dient een solide begrotingspositie te handhaven die de inachtneming van de MTD verzekert. Het structurele saldo van Estland laat weliswaar een tijdelijke verslechtering zien en wijkt in 2013 met ½ % van het bbp van de MTD af, maar die afwijking zal volgens het plan naar verwachting in 2014 zijn gecorrigeerd. De afwijking van de MTD in 2013 wordt ten dele veroorzaakt door het besluit van de regering om de uitkering van dividenden door staatsbedrijven in 2013 te reduceren en om voor 2014 en 2015 extra dividenduitkeringen in te voeren, wat een positief effect op de begroting voor 2014 zal sorteren. Al met al zijn de aan de budgettaire ontwikkelingen verbonden risico's beperkt: de beoogde nominale begrotingssituaties zijn vrijwel in evenwicht en de overheidsschuld is de laagste in de EU (10 % van het bbp in 2014).

In het Duitse ontwerpbegrotingsplan wordt uitgegaan van een sluitende overheidsbegroting en van een afnemende schuldquote in 2013 en 2014. Bovendien heeft Duitsland, conform de vereisten van het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact, in 2012 zijn middellangetermijndoelstelling gehaald en is het land voornemens dat ook in 2013 en 2014 te doen. Het boekt voorts voldoende vooruitgang in de richting van de inachtneming van het schuldcriterium. Deze projecties liggen grotendeels in de lijn van de najaarsprognoses 2013 van de Commissie en lijken al met al realistisch. Het door de aftredende federale regering ingediende ontwerpbegrotingsplan is echter gebaseerd op de aanname dat het beleid ongewijzigd blijft.

Plannen die voldoen maar zonder marge

Voor Frankrijk wordt, uitgaande van het ingediende ontwerpbegrotingsplan, in de Commissieprognoses voorspeld dat het nominale tekort zowel in 2013 als in 2014 hoger zal uitvallen dan is aanbevolen. De verandering in het structurele saldo die aan het voorspelde nominale tekort ten grondslag ligt, wordt voor dit en volgend jaar op respectievelijk 0,9 % en 0,7 % van het bbp geraamd. Wanneer evenwel voor herzieningen van de ramingen van de potentiële bbp-groei en voor tegenvallende belastingontvangsten in vergelijking met de prognoses ten tijde van de aanbeveling van de Raad wordt gecorrigeerd, komt de structurele inspanning uit op respectievelijk 1,3 % en 0,8 % van het bbp. De gecorrigeerde structurele inspanning lijkt daardoor nipt met de aanbeveling van de Raad te stroken. De beoordeling wordt aangevuld met een bottom-upbeoordeling van de maatregelen, waaruit blijkt dat Frankrijk voor 2014 aanvullende maatregelen heeft genomen die samen goed zijn voor iets minder dan 1 % van het bbp. Hoewel er nog steeds aanzienlijke risico's aan het verwachte begrotingsresultaat voor 2013 en 2014 verbonden zijn, kan Frankrijk worden geacht effectief gevolg te hebben gegeven aan de aanbeveling van de Raad van 21 juni 2013 om het buitensporige tekort uiterlijk in 2015 te corrigeren.

Voor Nederland lijkt het er volgens de najaarsprognoses 2013 van de Commissie op dat voor 2013 aan de BTP-eisen voor zowel het nominale als het structurele streefcijfer voor het tekort is voldaan en dat er dus effectief gevolg is gegeven aan de aanbeveling van de Raad van 21 juni 2013. Voor 2014 blijft het nominale tekort volgens de prognoses boven het aanbevolen nominale streefcijfer van 2,8 % van het bbp. Op basis van de najaarsprognoses 2013 bedraagt de verandering in het structurele saldo, gecorrigeerd voor herzieningen van de potentiële groei en tegenvallers aan de ontvangstenzijde, 0,5 % van het bbp, hetgeen minder is dan de in de BTP-aanbeveling verlangde inspanning van rond de 0,7 % van het bbp. Uit een bottom-upbenadering blijkt dat Nederland voor 2014 aanvullende maatregelen heeft getroffen in de orde van grootte van 1 % van het bbp, hetgeen strookt met het bedrag aan maatregelen dat noodzakelijk wordt geacht om de in de BTP-aanbeveling vermelde structurele doelstellingen te realiseren.

Voor Slovenië bedragen de streefcijfers voor het nominale tekort waarop in het ontwerpbegrotingsplan wordt gemikt, 5,6 % van het bbp in 2013 en 6,7 % van het bbp in 2014, waarmee zij hoger zijn dan de BTP-streefcijfers voor het nominale tekort van respectievelijk 4,9 % en 3,3 % van het bbp. Volgens de najaarsprognoses 2013 van de Commissie wordt de verandering in het structurele saldo geschat op -0,1 % en 0,7 % van het bbp in respectievelijk 2013 en 2014. Na correctie voor de tegenvallers aan de ontvangstenzijde en het bijstellen van de berekeningen van de potentiële groei wordt de verbetering in zowel 2013 als 2014 op 0,6 % van het bbp geraamd, waarmee zij iets kleiner uitvalt dan de voor 2013 aanbevolen jaarlijkse structurele inspanning van 0,7 % van het bbp, maar iets hoger dan de voor 2014 aanbevolen inspanning van 0,5 % van het bbp. Afgaande op een bottom-upbeoordeling komt de totale omvang van de consolidatiemaatregelen voor 2013 die na de BTP-aanbeveling van juni 2013 zijn aangenomen, iets hoger uit dan de 1 % van het bbp aan aanvullende consolidatiemaatregelen waarvan in de BTP-aanbeveling van juni 2013 melding is gemaakt. Voor 2014 levert de bottom-upanalyse een resultaat op dat iets lager uitvalt dan de 1½ % van het bbp aan aanvullende consolidatiemaatregelen waarvan in de BTP-aanbeveling van juni 2013 melding is gemaakt. Volgens de huidige informatie lijkt Slovenië in 2013 doeltreffende maatregelen te hebben genomen en lijkt het land op schema te liggen om de aanbevolen structurele verbeteringen in 2014 te realiseren, zij het zonder enige marge.

Plannen die in grote lijnen voldoen

Voor België ligt het in het ontwerpbegrotingsplan verwachte nominale saldo voor 2013 weliswaar lager dan de voor het tekort geldende referentiewaarde van 3 % van het bbp, maar volgens de Commissieprognoses zal het iets boven de BTP-doelstelling van 2,7 % van het bbp uitkomen. De begrotingsinspanning wordt momenteel op 0,8 % van het bbp geraamd. Gecorrigeerd voor de neerwaartse herziening van de potentiële groei ten opzichte van het tijdstip waarop het besluit van de Raad is genomen en voor de tegenvallende ontvangsten vergeleken met de prognose waarop het besluit van de Raad steunde, wordt de aangepaste structurele verbetering geraamd op 1 % van het bbp, wat in de lijn ligt van de inspanning van 1 % van het bbp die de Raad had gevraagd. Bijgevolg kan worden geconcludeerd dat België doeltreffende actie heeft ondernomen ter uitvoering van het besluit van de Raad van 21 juni 2013. Als België in 2013 een einde maakt aan zijn buitensporige tekort, zal het land aan het preventieve deel van het SGP worden onderworpen. België zou voldoende vooruitgang boeken in de richting van de inachtneming van het schuldcriterium. In 2014 is echter een afwijking van het aanpassingstraject richting de MTD te verwachten, die, mocht deze zich het jaar nadien herhalen, als significant kan worden beoordeeld en de naleving van de vereisten van het preventieve deel van het SGP in gevaar kan brengen. Verwacht wordt dat België in 2014 aan het schuldcriterium zal voldoen.

Voor Oostenrijk wordt zowel in het ontwerpbegrotingsplan als in de Commissieprognoses verwacht dat het overheidstekort in 2013 onder de drempelwaarde van 3 % van het bbp zal uitkomen, hetgeen strookt met de BTP-aanbeveling van de Raad om het buitensporige tekort uiterlijk in 2013 te corrigeren. Onzekerheid over de kosten van de verwachte maatregelen ter ondersteuning van het bankwezen kan eventueel het risico inhouden dat niet aan het vereiste van een duurzame correctie van het tekort wordt voldaan. Indien de Raad de BTP-procedure in het voorjaar van 2014 stopzet, zou Oostenrijk vanaf 2014 de overgangsperiode voor het schuldcriterium in acht nemen. Oostenrijk is echter niet voornemens volgend jaar een jaarlijkse structurele aanpassingsinspanning van meer dan 0,5 % van het bbp in de richting van de MTD te leveren, en er zou tevens een significante afwijking ontstaan wat de verandering in het structurele saldo betreft. Het door de aftredende federale regering ingediende ontwerpbegrotingsplan is echter gebaseerd op de aanname dat het beleid ongewijzigd blijft.

Op basis van het OBP en de Commissieprognoses wordt verwacht dat Slowakije het tekort in 2013 in overeenstemming zal brengen met de drempelwaarde van 3 % van het bbp, waarmee het land de termijn in acht heeft genomen die de Raad voor de correctie van het buitensporige tekort heeft vastgesteld. De gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning voor de periode 2010-2013, aangepast voor veranderingen in de potentiële groei en tegenvallers aan de ontvangstenzijde in vergelijking met de voorspelling die aan de BTP-aanbeveling ten grondslag ligt, bedraagt 2 % van het bbp en ligt daarmee ver boven de gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning van 1 % van het bbp die de Raad had aanbevolen. Voor 2014 wordt in het ontwerpbegrotingsplan gemikt op een nominaal tekort van 2,8 % van het bbp, terwijl de Commissie bij voortzetting van het huidige beleid uitgaat van een stijging van het tekort tot 3,2 % van het bbp, hetgeen laat vermoeden dat een duurzame correctie van het buitensporige tekort mogelijk niet is verzekerd. Dit houdt in dat aanvullende maatregelen vereist kunnen zijn voor het waarborgen van een duurzame correctie, een voorwaarde voor de stopzetting van de BTP. Slowakije voldoet in 2014 bovendien niet volledig aan de vereisten van het preventieve deel van het SGP omdat wordt voorspeld dat het structurele saldo zal verslechteren.

Plannen waarvoor het risico bestaat dat zij niet voldoen

Volgens het ontwerpbegrotingsplan van Italië zou het overheidstekort teruglopen van 3 % van het bbp in 2012 en 2013 tot 2,5 % van het bbp in 2014. In structurele termen (d.w.z. het conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, dat door de diensten van de Commissie volgens de algemeen aanvaarde methode is herberekend op grond van de in het ontwerpbegrotingsplan voorkomende informatie) houden de regeringsprognoses een algehele verbetering in van 0,5 procentpunt van het bbp in 2013 en van 0,2 procentpunt in 2014 (na 2¼ procentpunt in 2012), met in 2014 nog steeds een structureel tekort (-0,7 % van het bbp). Volgens de prognoses van de Commissie zal het tekort voor 2014 uitkomen op 2,7 % van het bbp. Deze ontwikkeling is vooral te verklaren door de lagere economische groei, zodat het structurele saldo aansluit bij het herberekende structurele saldo van het ontwerpbegrotingsplan. Neerwaartse risico's zijn een onvolledige uitvoering van maatregelen die al in wetgeving zijn vastgelegd, en een afzwakking van het ontwerpbegrotingsplan in het parlement. Volgens het ontwerpbegrotingsplan zal de bruto overheidsschuld met ongeveer 133 % van het bbp in 2013 een piek bereiken en zich vervolgens in 2014 stabiliseren. In 2014 zal Italië niet genoeg vooruitgang boeken in de richting van de naleving van het schuldcriterium als gevolg van een – volgens de Commissieprognoses – onvoldoende structurele aanpassing (0,1 procentpunt van het bbp i.p.v. de vereiste 0,7 procentpunt). Italië heeft voor ongeveer ¼ procentpunt van het bbp aan investeringsuitgaven in het ontwerpbegrotingsplan opgenomen omdat de regering voornemens is aanspraak te maken op de toepassing van de zogeheten "investeringsclausule". Aangezien Italië in 2014 echter niet aan het schuldcriterium voldoet, komt het land niet voor de toepassing van de investeringsclausule in aanmerking. Daarom moet Italië ook in 2014 voldoende vooruitgang blijven boeken in de richting van zijn MTD door de vereiste structurele aanpassing te realiseren. Het structurele saldo duidt op een afwijking in 2014 die, mocht deze zich het jaar nadien herhalen, als aanzienlijk kan worden beoordeeld en de naleving van de voorwaarden van het preventieve gedeelte van het SGP in gevaar kan brengen.

In Luxemburg zal het nominale overheidstekort volgens de najaarsprognoses 2013 van de Commissie naar verwachting verslechteren van 0,6 % van het bbp in 2012 tot 0,9 % van het bbp in 2013 en 1 % van het bbp in 2014. Zowel in het ontwerpbegrotingsplan als in de Commissieprognoses wordt aangenomen dat het structurele overheidsoverschot zal teruglopen van 0,8 % van het bbp in 2012 tot slechts 0,2 % in 2013 en daarmee onder de MTD (een overschot van 0,5 % van het bbp) zal uitkomen. In de veronderstelling dat het beleid ongewijzigd blijft, zal het structurele saldo vervolgens verder van de MTD gaan afwijken en in 2014 zelfs omslaan in een tekort van 0,4 % van het bbp. Kortom, verwacht wordt dat Luxemburg in 2013 van zijn MTD gaat afwijken en in 2014 nog verder van zijn MTD verwijderd zal zijn. Het door de aftredende regering ingediende ontwerpbegrotingsplan is echter gebaseerd op de aanname dat het beleid ongewijzigd blijft.

Voor Malta wordt er op grond van de najaarsprognoses 2013 van de Commissie van uitgegaan dat het tekort voor 2013 aan de BTP-voorwaarden voldoet. Tegelijkertijd blijft de verandering in het bijgestelde structurele saldo (0,5 % van het bbp) volgens de najaarsprognoses 2013 van de Commissie net iets achter bij de aanbevolen jaarlijkse structurele inspanning (0,7 % van het bbp). Daarom kan Malta weliswaar worden geacht tot dusver de aanbeveling van de Raad van 21 juni 2013 te zijn nagekomen, maar bestaat toch het risico dat de beoogde correctie van het tekort niet wordt gehaald, als gevolg van een kennelijke gebrek aan voldoende inspanningen. De situatie zal opnieuw moeten worden beoordeeld aan de hand van de in het voorjaar 2014 meegedeelde gegevens. Daartegenover staat dat, in afwachting van het onderzoek van de begroting voor 2014, noch de nominale, noch de structurele BTP-voorwaarden voor 2014 zijn vervuld, aangezien de tekortprognose van de Commissie hoger uitkomt dan de BTP-doelstelling van 2,7 % van het bbp, en het bijgestelde structurele saldo (0,3 % van het bbp) lager is dan de voor 2014 aanbevolen jaarlijkse begrotingsinspanning (0,7 % van het bbp). In de tekortprognose voor 2014 (3,4 % van het bbp i.p.v. de aanbevolen 2,7 % van het bbp) zijn de consolidatiemaatregelen van de begroting voor 2014 echter niet verwerkt omdat op de afsluitdatum nog geen nadere gegevens daarover beschikbaar waren. Er zij op gewezen dat de maatregelen in het ontwerpbegrotingsplan het voorspelde tekort op het eerste gezicht met 0,2 % van het bbp zouden doen dalen. Dit zou evenwel nog steeds niet genoeg zijn om aan de BTP-aanbeveling te voldoen.

Voor Spanje wordt in de najaarsprognoses van de Commissie voor 2014 een tekort van 5,9 % van het bbp voorspeld, iets meer dan de doelstelling van 5,8 % van het bbp die in het door de Spaanse regering ingediende ontwerpbegrotingsplan is opgenomen. De begrotingsresultaten voor 2013 en 2014 zijn echter nog steeds met zeer grote onzekerheid omgeven. Afgaande op de huidige informatie lijkt Spanje doeltreffende actie te hebben ondernomen om zijn buitensporige tekort in 2013 te corrigeren, maar het risico bestaat dat het ontwerpbegrotingsplan voor 2014 niet aan de vereisten van de BTP-aanbeveling zal voldoen. Het ontwerpbegrotingsplan is immers op nogal optimistische groeiramingen gebaseerd en aan sommige van de in het plan opgenomen maatregelen zijn uitvoeringsrisico's verbonden. Dit alles houdt op zijn beurt risico's in voor de verwezenlijking van het nominale streefcijfer. Bovendien lijkt de geplande structurele inspanning kleiner te zullen uitvallen dan die welke in de BTP-aanbeveling noodzakelijk werd geacht. Spanje wordt daarom verzocht in het kader van het nationale begrotingsproces de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de begroting voor 2014 volledig verenigbaar is met het stabiliteits- en groeipact. Voor 2015 en 2016 komt de begrotingsaanpassing helemaal niet in de buurt van de BTP-aanbeveling en moet Spanje nog de structurele maatregelen specificeren om het buitensporige tekort in 2016 te corrigeren.

Voor Finland wordt in het ontwerpbegrotingsplan voor 2013 een hoger overheidstekort (2,2 % van het bbp) verwacht in vergelijking met de projecties in het stabiliteitsprogramma (1,9 %). Voor 2014 wordt in het ontwerpbegrotingsplan een daling van het overheidstekort tot 1,9 % van het bbp voorspeld, tegen een tekort van 2,3 % in de najaarsprognoses van de Commissie. Deze verschillen zijn niet alleen aan lagere groeiramingen toe te schrijven, maar ook aan uiteenlopende inschattingen van de budgettaire trends. Volgens de Commissieprognoses bestaat het risico dat in 2014 in aanzienlijke mate van de MTD of het aanpassingstraject wordt afgeweken. Aangezien wordt verwacht dat de overheidsschuld in 2014 zal oplopen tot meer dan 60 % van het bbp, heeft de Commissie op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag een verslag opgesteld om na te gaan of de schuldpositie de inleiding van een BTP rechtvaardigt.

[1] Zie daarvoor het volledige document van de "Economic forecast, autumn 2013", blz. 40. Online te vinden onder: http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/european_economy/forecasts/index_en.htm

[2] Zie Eurostat News Release nr. 103/2009.

[3] Conform het besluit van Eurostat van 27 januari 2011 inzake de statistische registratie van operaties van de Europese Faciliteit voor financiële stabiliteit, zie: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-27012011-AP/EN/2-27012011-AP-EN.PDF

[4] De methodiek voor de hier gebruikte stochastische overheidsschuldprojecties wordt beschreven in het Fiscal Sustainability Report 2012 van de Europese Commissie, hoofdstuk 3.3.3.

[5] De eurozonelidstaten, met uitzondering van die welke aan een macro-economisch aanpassingsprogramma zijn onderworpen (CY, EL, IE en PT).

[6] Dit houdt in dat voor het structurele primaire saldo van de EZ13 wordt aangenomen dat het gedurende de rest van de projectiehorizon gelijk blijft aan de laatste prognosewaarde, namelijk een overschot van 1,8 % in 2014 in het OBP-scenario, tegen een overschot van 1,4 % in 2015 in het EC-scenario.

[7] Aangenomen wordt dat de schokken een gezamenlijke normale verdeling volgen.

[8] In 2014 komt de onderbroken lijn voor de prognoses van het centrale scenario in beide waaiergrafieken overeen met de lijn van het 60-percentiel van de verdeling, hetgeen betekent dat 40 % van alle mogelijke waarden voor de schuldquote in 2014 boven de voorspelde waarde ligt.

[9] Voor deze landen, zie de laatste nalevingsverslagen in European Economy – Occasional Papers, 159 (Griekenland), 164 (Ierland), 161 (Cyprus), 156 (Roemenië) en 153 (Portugal).

[10] De gedragscode met betrekking tot het twopack is te vinden op: http://ec.europa.eu/economy_finance/economic_governance/sgp/pdf/coc/130701_-_two_pack_coc_final_endorsed.pdf