Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 91/671/EEG inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende het verplichte gebruik van veiligheidsgordels in voertuigen van minder dan 3,5 ton"

(2001/C 260/04)

De Raad heeft op 19 januari 2001 besloten het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig art. 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De afdeling "Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij", die was belast met de voorbereidende werkzaamheden, heeft haar advies op 6 juni 2001 goedgekeurd. Rapporteur was de heer García Alonso.

Het Comité heeft tijdens zijn 383e zitting van 11 en 12 juli 2001 (vergadering van 11 juli) het volgende advies uitgebracht, dat met 103 stemmen vóór en 1 stem tegen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Richtlijn 91/671/EEG(1), over de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende het verplichte gebruik van veiligheidsgordels in voertuigen van minder dan 3,5 ton, is door de lidstaten op verschillende manieren omgezet. Het huidige voorstel van de Commissie is dan ook vooral bedoeld om een en ander beter te harmoniseren.

1.2. Dat de statistieken met betrekking tot het aantal kinderen dat bij auto-ongelukken om het leven komt in de EU onderling zo verschillen, komt vooral door de uiteenlopende wijze waarop de lidstaten de richtlijn geïnterpreteerd hebben bij de omzetting in hun wetgeving.

1.3. Drie belangrijke factoren maken deze herziening van de richtlijn noodzakelijk:

1.3.1. Krachtens de Richtlijn uit 1991 zijn kinderbeveiligingssystemen verplicht op zitplaatsen die met gordels zijn uitgerust. Welk type beveiligingssysteem geschikt is staat echter nergens en bovendien mogen kinderen zonder een adequaat beveiligingssysteem worden vervoerd als er geen aanwezig is.

1.3.2. Krachtens Richtlijn 2000/3/EG(2) dient in nieuwe voertuigen een etiket te worden aangebracht met een tekst die bestuurders waarschuwt voor het risico dat kinderen lopen in naar achteren gerichte beveiligingssystemen wanneer de airbag van de voorste passagiersplaats uitklapt. Het gebruik van deze systemen in deze gevallen is echter niet verboden.

1.3.3. De Richtlijnen 96/36/EG(3), 96/37/EG(4) en 96/38/EG(5) voorzien samen in een Europese norm voor de montage van veiligheidsgordels op alle zitplaatsen van nieuwe, na oktober 1999 gebouwde minibussen, touringcars en vrachtwagens, maar het gebruik hiervan is niet verplicht.

1.4. Het nieuwe richtlijnvoorstel bevat drie fundamentele bepalingen:

1.4.1. Het gebruik van kinderbeveiligingssystemen in auto's wordt verplicht gesteld; de uitzonderingen waarin Richtlijn 91/671/EEG voorzag gelden niet langer. Daarnaast moeten zulke systemen op zijn minst voldoen aan de technische norm van Reglement (EG) nr. 44.03 van de VN-ECE (Overeenkomst van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties) of een equivalent daarvan.

1.4.2. Het gebruik van een naar achteren gericht kinderbeveiligingssysteem op de voorste passagierszitplaats wordt verboden, tenzij de airbag is uitgeschakeld.

1.4.3. Alle inzittenden van motorvoertuigen dienen veiligheidsgordels te dragen als deze aanwezig zijn.

1.4.4. Zittende passagiers dienen erop te worden gewezen dat zij hun veiligheidsgordel om moeten hebben wanneer het voertuig rijdt.

1.5. De te wijzigen Richtlijn heeft een enigszins aleatoir toepassingsgebied en geldt niet voor de in Richtlijn 70/156/EEG(6) omschreven categorieën voertuigen. De voorgestelde gewijzigde richtlijn is daarentegen ook van toepassing op de categorieën M1, M2, M3, N1, N2 en N3.

2. Achtergrond

De Commissie, de Raad en het Europees Parlement hebben verscheidene keren aandacht besteed aan het onderwerp veiligheid op de weg en meer in het bijzonder aan passieve veiligheid. Dit blijkt uit de uitgebreide regelgeving op dit gebied. De belangrijkste documenten zijn:

- Richtlijn 77/541/EEG van de Raad van 28 juni 1977 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten inzake veiligheidsgordels en bevestigingssystemen in motorvoertuigen(7).

- de resolutie van het Parlement van 13.3.1984.

- de resolutie van het Parlement van 18.2.1986.

- Richtlijn 91/671/EEG van de Raad van 16 december 1991 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende het verplichte gebruik van veiligheidsgordels in voertuigen van minder dan 3,5 ton.

- Richtlijn 96/36/EG van de Commissie van 17 juni 1996 tot aanpassing aan de stand van de techniek van Richtlijn 77/541/EEG van de Raad betreffende veiligheidsgordels en bevestigingssystemen in motorvoertuigen(8).

- Richtlijn 96/37/EG van de Commissie van 17 juni 1996 houdende aanpassing aan de technische vooruitgang van Richtlijn 74/408/EEG van de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten betreffende de binneninrichting van motorvoertuigen (sterkte van de zitplaatsen en van hun bevestiging)(9).

- Richtlijn 96/38/EG van de Commissie van 17 juni 1996 tot aanpassing aan de stand van de techniek van Richtlijn 76/115/EEG van de Raad betreffende bevestigingspunten voor veiligheidsgordels van motorvoertuigen(10).

- Besluit 97/836/EG van de Raad van 27 november 1997 inzake de toetreding van de Europese Gemeenschap tot de overeenkomst van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties betreffende het aannemen van eenvormige technische eisen voor wielvoertuigen, uitrustingsstukken en onderdelen die kunnen worden aangebracht en/of gebruikt op wielvoertuigen en de voorwaarden voor wederzijdse erkenning van goedkeuringen verleend op basis van deze eisen(11).

- Richtlijn 2000/3/EG(12) van de Commissie van 22 februari 2000 tot aanpassing aan de stand van de techniek van Richtlijn 77/541/EEG van de Raad betreffende veiligheidsgordels en bevestigingssystemen in motorvoertuigen.

- de Mededeling van de Commissie van 17 maart 2000: "Prioriteiten op het gebied van verkeersveiligheid in de Europese Unie - Voortgangsrapport en rangschikking van acties naar prioriteit".

- de resolutie van het Parlement van 7.12.2000 final A5-0381/2000.

3. Algemene opmerkingen

3.1. De Commissie is terecht van plan Richtlijn 91/671/EEG te herzien; de daarmee nagestreefde harmonisatie van de nationale wetgevingen moet in de eerste plaats de veiligheid op de weg en met name de veiligheid van kinderen ten goede komen.

3.2. In het voorstel krijgt de voorlichting van burgers, en dan vooral van ouders, echter te weinig aandacht. Het verplichte gebruik van veiligheidssystemen zet weinig zoden aan de dijk als de gebruiker het nut ervan niet inziet. De Commissie dient er daarom bij de lidstaten op aan te dringen om de betrokken personen via voorlichtingscampagnes bewust te maken van het nut dat het gebruik van veiligheidssystemen met name voor kinderen kan hebben. Ouders dienen het goede voorbeeld te geven.

3.3. Het gebruik van veiligheidsgordels moet ook in de stad verplicht worden gesteld.

3.4. De statistische gegevens waarop de Commissie haar voorstelt baseert zijn op zijn minst fragmentarisch te noemen. Aangezien de cijfers onderling niet te vergelijken zijn, heeft de Mededeling slechts betrekking op de situatie in een beperkt aantal lidstaten. Er moet daarom een databank komen met alle benodigde - homogene - gegevens, waaruit bruikbare conclusies kunnen worden getrokken. Zo kan dan nuttig gebruik worden gemaakt van de positieve ervaringen van de lidstaten en kunnen willekeurige extrapolaties worden vermeden.

3.5. Uit recent onderzoek blijkt dat kinderen beter niet in een naar achteren gericht beveiligingssysteem op de voorste passagiersstoel kunnen worden geplaatst wanneer zich daar een airbag bevindt. Dit geldt ook voor de meeste andere bestaande beveiligingssystemen. Het ligt dus voor de hand dat deze airbag uitgeschakeld dient te worden als een kind voorin wordt vervoerd, ongeacht het gebruikte beveiligingssysteem.

3.6. Aangezien de voorste passagiersplaats bij ongelukken echter gevaarlijker dan de overige plaatsen in een auto blijkt te zijn, en de airbags in de eerste hiermee uitgeruste generaties auto's moeilijk in en uit te schakelen zijn, zou het wellicht toch beter zijn om de airbag voorin wel ingeschakeld te laten, maar er geen kinderen van minder dan 36 kilo te laten plaatsnemen. Dezen zouden achterin moeten worden vervoerd.

3.7. De fabrikant, of de dealer, zou op een goed zichtbare plaats in het interieur een eenvoudige sticker met aanwijzingen kunnen aanbrengen om de gebruikers van de voertuigen over een en ander te informeren.

3.8. De Commissie gaat in het voorstel voorbij aan het gevaar dat andere airbags - aan de zijkant of in de rugleuning van de voorstoelen - opleveren voor kinderen. In de uiteindelijke richtlijn moet hier wel aandacht aan worden besteed.

3.9. Eveneens van groot belang is de normalisatie van de bevestigingssystemen voor kinderzitjes. De ervaringen die de Internationale Organisatie voor Normalisatie (ISO) in dit verband opdoet moeten nauwlettend worden gevolgd. Het Isofix-systeem, dat zal voldoen aan Reglement (EG) nr. 44.03 van de VN-ECE, wordt momenteel verbeterd. Daarna zou het moeten worden aangebracht in alle nieuwe auto's die in de EU op de markt komen.

3.10. In het voorstel zou verder moeten komen te staan dat autofabrikanten díe kinderzitjes dienen aan te bevelen die zich het best lenen voor hun auto's.

3.11. Het is volgens het Comité onmogelijk na te gaan of het gebruik van beveiligingssystemen in minibussen of middelgrote en grote touringcars altijd voordelen oplevert. Of deze op de juiste manier gebruikt worden is namelijk moeilijk te verifiëren. Hiernaar is gedegen onderzoek nodig, omdat anders het gevaar bestaat dat de exploitanten van deze doorgaans populaire voertuigen op kosten worden gejaagd zonder dat de veiligheid er noemenswaardig op vooruit gaat.

3.12. In voertuigen van de categorieën N2 en N3 staat de bestuurder, onder meer door de hoogte van de bestuurdersplaats, bij ongelukken, vooral bij kop-staartbotsingen, aan andere gevaren bloot dan in andere voertuigen.

3.13. Het ESC vindt niet dat er in de toekomstige richtlijn uitzonderingen mogen worden opgenomen, aangezien de veiligheid van mensen in het geding is. Bovendien hebben uitzonderingen een averechts effect op de bewustwording die nodig is om van het dragen van veiligheidsgordels een gewoonte te maken. Taxichauffeurs zouden in de kofferbak zonder veel moeite een kinderzitje kunnen meenemen voor kinderen van minder dan 10 kg. De desbetreffende uitzondering zou daarom geschrapt moeten worden.

3.14. Autofabrikanten zouden hun voertuigen moeten voorzien van een systeem dat door middel van een licht- of geluidssignaal waarschuwt als een inzittende geen veiligheidsgordel om heeft. De Commissie zou er goed aan doen om meer van dergelijke onderzoeken te laten verrichten en om ervoor te zorgen dat nieuw op de EU-markt gebrachte modellen met zulke systemen zijn uitgerust.

Brussel, 6 juni 2001.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) PB L 373 van 31.12.1991.

(2) PB L 53 van 25.2.2000.

(3) PB L 178 van 17.7.1996, blz. 15.

(4) PB L 186 van 25.7.1996, blz. 28.

(5) PB L 187 van 26.7.1996, blz. 95.

(6) PB L 42 van 23.2.1970.

(7) PB L 220 van 29.8.1977.

(8) PB L 178 van 17.7.1996.

(9) PB L 186 van 25.7.1996.

(10) PB L 187 van 26.7.1996.

(11) PB L 346 van 17.12.1997.

(12) COM(2000) 125 def. van 17.3.2000.