NL    NL  
 EUROPESE  
COMMISSIE 
Straatsburg, 15.7.2014  
COM(2014) 469  final 
  
GROENBOEK 
Optimale benutting van Europa’s tradition ele kennis: mogelijke uitbreiding van de 
bescherming van geografische  aanduidingen door de Europese Unie tot niet-
landbouwproducten 
 
Voor de EER rel evante tekst 
 
 
2 
 GROENBOEK 
Optimale benutting van Europa’s traditione le kennis: mogelijke uitbreiding van de 
bescherming van geografische aanduidingen door de Europese Unie tot niet-
landbouwproducten 
 
 
Inhoudsopgave 
Inleiding ...................................................................................................................... ............... 4  
I — Optimale benutting van geografische aanduidi ngen: potentiële voordelen van uitbreiding 
van de bescherming van geografische aanduidi ngen door de EU tot niet-landbouwproducten 6  
1. Geografische aanduidingen in de EU: stand van zaken ......................................................... 6  
1.1 Wat is een geografische aanduiding? ................................................................................... 6  
1.2 Het rechtskader voor de bescherm ing van geografische aanduidingen ............................... 6  
1.2.1 Het internationale rechtskader........................................................................................... 6 
1.2.2 Het rechtskader in de EU ................................................................................................. .7 
1.2.2.1 Uniforme bescherming op EU-niv eau, beperkt tot landbouwproducten en 
levensmiddelen................................................................................................................. .......... 7  
1.2.2.2 Uiteenlopende nationale rechtskade rs voor niet-landbouwproducten............................ 8  
2. Potentiële economische, sociale en culture le voordelen van de uitbreiding van de 
bescherming van geografische aanduidingen op EU-niveau tot niet-landbouwproducten ........ 9  
2.1 Het economische potentieel van geografis che aanduidingen voor niet-landbouwproducten
............................................................................................................................... ..................... 9  
2.2 Voordelen voor de consument............................................................................................ 10  
2.3 Ondersteuning van de internationale inspa nningen van de EU om de bescherming van 
geografische aanduidingen te verbeteren ................................................................................. 11  
2.4 Behoud en waardering van de Europese tr adities en kennis, de diversiteit van 
cultuuruitingen en het cultureel erfgoed................................................................................... 11  
3. Problemen en uitdagingen om niet-landbouw producten in aanmerking te laten komen voor 
bescherming van hun geografische aanduiding ....................................................................... 12  
4. Alternatieven voor geharmoniseer de bescherming in de EU............................................... 13  
II — Opties voor de bescherming van ge ografische aanduidingen op EU-niveau .................. 15  
1. Doelstellingen van en criter ia voor de bescherming ............................................................ 15  
1.1 Vorm van de aanduiding: namen en symbolen .................................................................. 15  
1.2 Welke aanduidingen zouden moeten worden u itgesloten van bescherming als geografische 
aanduiding? .................................................................................................................... .......... 16  
2. Hoe moet de bescherming van geografische aanduidingen worden toegepast: een algemene 
of een sectorale aanpak?....................................................................................................... .... 17  
 
3 
 3. Verband tussen product en gebied ....................................................................................... 17  
3.1 Hoe sterk moet de band met he t afgebakende gebied zijn? ............................................... 17  
3.2 Kwaliteit en productdossier................................................................................................ 19 
3.3 Reputatie van het product.................................................................................................. .1 9 
4. Verbetering van de bescherming.......................................................................................... 20  
4.1 Harmonisatie van de nationale wetgevingen...................................................................... 20  
4.2 Invoering van één stelsel voor de hele EU......................................................................... 20  
5. Registratie................................................................................................................. ............ 21  
5.1 Rol van de nationale overheden bij een EU-registratieregeling......................................... 21  
5.2 Beheer van het EU-register ................................................................................................ 2 2 
5.3 Inhoud van het proces ...................................................................................................... .. 22  
5.3.1 Aanvragers ............................................................................................................... ....... 22  
5.3.2 Bezwaar tegen de registratie van een geografische aanduiding...................................... 23  
5.3.3 Leges .................................................................................................................... ........... 23  
6. Reikwijdte van de bescherming ........................................................................................... 24  
6.1 Geboden beschermingsniveau............................................................................................ 24  
6.2 Monitoring en handhaving van rechte n op geografische aanduidingen............................. 25  
6.3 Duur van de bescherming van geografis che aanduidingen voor niet-landbouwproducten 25  
7. Na de registratie ........................................................................................................... ........ 26  
7.1 Intrekking van de bescherming .......................................................................................... 26  
7.2 Mogelijke conflicten tussen geografi sche aanduidingen en handelsmerken...................... 26  
Conclusie...................................................................................................................... ............ 27  
 
 
4 
 Inleiding 
De consument kan tegenwoordig kiezen u it een vrijwel ongelimiteerd aanbod van producten 
uit de hele wereld. Om een weloverwogen keuze te maken, moeten consumenten informatie kunnen krijgen en vergelijken over de prijs en de kenmerken van een groeiend aantal 
goederen. De prijs en de basiskenmerken van een product lijken niet de enige beslissende factoren te zijn. Consumenten willen auth entieke, originele kwaliteitsproducten kunnen 
herkennen. Zij verwachten dat de kwaliteit en de specifieke eigenschappen waarmee wordt geadverteerd ook de kwaliteit bied en die zij zoeken en waarvoor zij vaak bereid zijn iets 
extra’s te betalen. 
De reputatie en/of de specifieke kwaliteitskenmerken die aan producten worden 
toegeschreven dankzij de bijzondere herkomst  ervan, kunnen worden samengebald in de 
zogenoemde “geografische aanduiding” die het product kenmerkt. Geogr afische aanduidingen 
geven aan dat een product va n oorsprong is uit een land, re gio of plaats, waarbij een 
bijzondere eigenschap, reputatie of ander kenmer k van het product in wezen toe te schrijven is 
aan de geografische herkomst ervan, bijvoo rbeeld Bordeaux (wijn), Vetro di Murano 
(glaswerk) of Prosciutto di Parma (ham). 
Geografische aanduidingen zijn vanzelfs prekend relevant voor landbouwproducten, 
levensmiddelen, wijnen en andere alcoholische dranken, aangezien de geografische herkomst 
verbonden is met kwaliteiten die ofwel rech tstreeks samenhangen me t de bodem of het 
klimaat (bijvoorbeeld bij wijnen ) of met een combinatie van natuurlijke factoren en 
traditionele verwerkingsmethoden die in een regi o worden toegepast (bijv. Bayerisches Bier). 
Het gebruik van geografische aanduidingen is echter niet beperkt tot landbouwproducten. Een 
geografische aanduiding kan ook de aandacht ves tigen op kenmerken van een product die het 
gevolg zijn van menselijke factoren op de plaats van herkomst, zoals specifieke industriële vaardigheden en tradities. Di t is bijvoorbeeld het geval voor  ambachtelijke producten, die 
doorgaans met de hand worden vervaardigd met gebruikmaking van plaatselijke natuurlijke 
rijkdommen en ingebed zijn in de trad ities van de plaatselijke gemeenschap. 
De Europese Unie (EU) kent tal van dergelij ke authentieke producten die niet uit de landbouw 
afkomstig zijn. Ze worden vervaardigd met behulp van traditionele kennis en productiemethoden, die vaak geworteld zijn in he t culturele en maatschappelijke erfgoed van 
een bepaalde locatie, zoals Český křišťál (kristal uit Bohemen), tartan uit Schotland, Marmo 
di Carrara (marmer uit Carrara) of Meissner Porzellan (porselein uit Meißen). Al deze 
producten behoren tot de traditionele kennis en  vaardigheden van Europa. Zij zijn daardoor 
belangrijk voor het Europees cultureel erfgoed en dragen bij tot de culturele en creatieve 
economie. Hun economische potentieel is aanz ienlijk, indien de voorwaarden voor de 
exploitatie ervan zijn vervuld. Om de lokale expertise en he t lokale erfgoed optimaal te 
benutten, zijn innovatie en technologi sche vooruitgang van wezenlijk belang. 
De EU is verplicht geografi sche aanduidingen te beschermen  op grond van de overeenkomst 
inzake de handelsaspecten van de intellectue le eigendom (TRIPs-overeenkomst), die van 
toepassing is op alle 159 leden van de We reldhandelsorganisatie (WTO) en zowel voor 
landbouwproducten als voor niet-landbouwproducte n geldt. Geografische aanduidingen 
moeten in alle lidst aten van de WTO worden bescherm d, om te voorkomen dat het publiek 
wordt misleid over de herkomst van goederen en om oneerlijke concurrentie tegen te gaan. Om deze bescherming te verzekeren, mogen de WTO-leden verschillende rechtsinstrumenten 
inzetten. Sommige WTO-leden, waaronder vijftien lidstaten van de EU, kennen specifieke 
wetgeving inzake de bescherming van geografische aanduidingen voor niet-
landbouwproducten. 
 
5 
 Op EU-niveau is er momenteel uniforme be scherming van geografische aanduidingen voor 
wijnen, gedistilleerde dra nken en gearomatiseerde wijn en en voor landbouwproducten en 
levensmiddelen. Voor niet-landbouwproducten bestaat er momenteel op EU-niveau geen 
harmonisatie of uniforme bescherming van ge ografische aanduidingen. In plaats daarvan 
gelden de nationale rechtsinstrumenten, w aardoor het wettelijke beschermingsniveau in 
Europa wisselt. Producenten van niet-landbouw producten die een geogra fische aanduiding in 
de hele EU willen beschermen, moeten in elke  lidstaat afzonderlijk voor bescherming zorgen, 
een situatie die strijdig lijkt met de  doelstellingen van de interne markt. 
De Commissie heeft dit probleem  onderkend in haar mededeling Een eengemaakte markt 
voor intellectuele-eigendomsrechten1 uit 2011. Zij geeft daarin ee n grondige analyse van het 
rechtskader voor de bescherming van geografische aanduidingen voor niet-
landbouwproducten in de lidstaten en de imp licaties daarvan voor de interne markt. 
Naar aanleiding daarvan heef t zij in 2012 opdracht gegeve n voor een externe studie: Study on 
geographical indications protection for non-agr icultural products in the internal market , 
hierna “de studie” genoemd2. Uit de in maart 2013 door de Commissie gepubliceerde studie 
blijkt dat de rechtsinstrumenten die producen ten op nationaal en Europees niveau ter 
beschikking staan, ontoereikend zijn. De Commissie heeft op 22 april 2013 een openbare 
hoorzitting georganiseerd om de uitkomst van de  studie te bespreken en een platform te 
bieden voor bredere discussie over de vr aag of geografische aanduidingen van niet-
landbouwproducten op EU-niveau beter moet en worden beschermd. Veel van de 
deelnemende belanghebbenden steunden de oproe p die in de studie werd gedaan om 
geografische aanduidingen voor niet-landbouwpr oducten beter te beschermen op EU-niveau. 
Gezien de uitkomst van de studie en de re sultaten van de publieke hoorzitting heeft de 
Commissie besloten om haar onderzoek voort te zetten via dit groenboek. Zij wil hiermee alle 
belanghebbenden zo breed mogelijk raadplegen over de vraag of er in de EU behoefte is aan 
meer bescherming van geografische aanduiding en voor niet-landbouwproducten, en zo ja, 
welke aanpak dan moet worden gekozen. Alle belangstellenden wordt verzocht opmerkingen 
in te dienen over de vraagstukken die in d it groenboek aan de orde komen, door antwoord te 
geven op de specifieke vragen die worden ge steld. De Commissie zal met het resultaat van 
deze raadpleging rekening houden als zij nag aat of verdere maatregelen op EU-niveau 
opportuun zijn. 
                                                 
1 http://ec.europa.eu/internal_market/co pyright/docs/ipr_strategy/COM_2011_287_en.pdf  
2 Omdat de studie werd uitgevoerd voordat Kroatië tot de Europe se Unie was toegetreden, komt dat land er niet in aan de 
orde. 
 
6 
 I — Optimale benutting van geografisch e aanduidingen: potentiële voordelen van 
uitbreiding van de bescherming van geograf ische aanduidingen door de EU tot niet-
landbouwproducten 
1. Geografische aanduidingen in de EU: stand van zaken 1.1 Wat is een geografische aanduiding? 
Een geografische aanduiding is een symbool (d oorgaans een naam) dat gebruikt wordt voor 
goederen met een specifieke geografische herk omst, die eigenschappen, kenmerken of een 
reputatie hebben die in wezen toe te schrijv en zijn aan die plaats van herkomst. Een 
geografische aanduiding is of be vat doorgaans de naam van de plaats van herkomst van het 
product. Die naam kan collectief worden gebr uikt door alle ondernemingen in het betrokken 
gebied die een bepaald product op een voorgesc hreven wijze produceren. Voorbeelden van 
wereldberoemde geografische aanduidingen zijn  Champagne en Prosciutto di Parma. 
Het doel van het beschermen van geografische aanduidingen als intellect uele-eigendomsrecht 
is het waarborgen van eerlijke concurrentie v oor de producenten en  het verstrekken van 
betrouwbare informatie aan de consument over de  plaats waar en/of de methode waarmee het 
product is vervaardigd en over de kwaliteit van het product
3. De bescherming die aan 
geografische aanduidingen wordt toegekend, is cruciaal voor he t behoud van dergelijke 
traditionele, kwalitatief hoogwaardige producten en de daarmee samenhangende kennis en werkgelegenheid. Door geografis che aanduidingen te bescherme n, wordt dus steun verleend 
aan kleine en middelgrote onderneminge n en producenten. Geografische aanduidingen 
benadrukken de verhouding tussen de menselijke  activiteit, de cultuur, de natuurlijke 
omgeving en natuurlijke hulpbronnen en dragen  bij tot de bescherming van immateriële 
waarden zoals reputatie en kwaliteitsnormen. 
De bescherming van geografische aanduidingen stimuleert ook de investeringen in nieuwe 
technologieën en innovatie, zodat de hoge kw aliteit van de producten wordt gewaarborgd 
terwijl het concurren tievermogen wordt behouden. 
Geografische aanduidingen onderscheiden zich van andere intellectuele-eigendomsrechten 
door bepaalde specifieke kenmerken: ze zijn door gaans niet in het bezit van één organisatie, 
zoals bij handelsmerken of octrooien mees tal het geval is. Geografische aanduidingen 
behoren toe aan een gemeenschap, dat wil zegge n alle producenten wier  producten afkomstig 
zijn uit het betrokken geografische gebied en voldoen aan het voor de geografische 
aanduiding vastgestel de productdossier. 
1.2 Het rechtskader voor de besch erming van geografische aanduidingen 
1.2.1 Het internationale rechtskader 
In een aantal door de We reldorganisatie voor de  Intellectuele Eigend om (WIPO) beheerde 
verdragen is voorzien in de bescherming va n geografische aanduidingen, en met name het 
Verdrag van Parijs tot bescherming van de industriële eigendom van 1883
4 en de 
Overeenkomst van Lissabon betreffende de bescherm ing en de internationale inschrijving van 
                                                 
3 Net als alle andere producten moeten producten met een geografische aanduiding voldoen aan  het geldende EU-stelsel 
van “essentiële eisen” en aa n de voorschriften inzake productveiligheid. Deze zorgen ervoor dat de interne markt goed 
functioneert, dat producten veilig zijn voor de consument en dat andere maatschappelijke belangen worden gediend, zoals 
het milieu en energie-efficiëntie. 
4 In het Verdrag van Parijs wordt algemeen gesproken va n “aanduidingen van herkomst” en  “benamingen van oorsprong”, 
zonder dat deze begrippen worden gede finieerd. Alle lidstaten van de EU  zijn partij bij het dit verdrag. 
 
7 
 benamingen van oorsprong5. Voorts komt de internationale  bescherming van geografische 
aanduidingen in WTO-verband aan de orde  in de artikelen 22–24 van de TRIPs-
overeenkomst6. 
Op grond van deze internationale overeenkomsten kunnen geografische aanduidingen worden 
beschermd voor alle soorten produc ten, zowel landbouwproducten als niet-
landbouwproducten. Ten aanzien van de definitie, het toepassingsgebied, de desbetreffende 
handhavingsmaatregelen en andere aspecten  van de bescherming van geografische 
aanduidingen zijn er echter aanzienlijke verschillen. 
1.2.2 Het rechtskader in de EU 
In Europa kunnen geografische aanduidinge n voor zowel landbouwproducten als niet-
landbouwproducten bescherming krijgen. Land bouwproducten en levensmiddelen (wijnen, 
gedistilleerde dranken) kunnen uniforme besc herming krijgen die exclusief op EU-niveau 
wordt verleend. Geografische aanduidingen vo or niet-landbouwproduc ten kunnen slechts op 
nationaal/regionaal niveau worden beschermd door  middel van allerlei na tionale rechtskaders. 
1.2.2.1 Uniforme bescherming op EU-niveau,  beperkt tot landbouwproducten en 
levensmiddelen 
Op EU-niveau is uniforme bescherming va n geografische aanduiding en beschikbaar voor 
wijnen (sinds 1970), gedistilleerde dranken (1989 ), gearomatiseerde wijn en (1991) en andere 
landbouwproducten en levensmiddelen (1992). D eze regelingen zijn met name bedoeld om 
kwaliteit, variatie en waarde in de voedselketen te bevorderen, traditionele kennis in de sector 
te behouden en in rurale  gebieden diversificatie en werkge legenheid te stimuleren. Door deze 
regelingen kunnen beschermde benamingen voor de gedekte producten in de hele EU een 
verreikende uniforme bescherming krijgen via slechts één aanvraagprocedure. Eind april 2014 
waren 336 benamingen van gedistilleerde dran ken, 1 577 benamingen van wijnen en 1 184 
benamingen van andere levensmiddelen en landbouwproducten op EU-niveau geregistreerd. 
In 2010 bedroeg de geschatte verkoopwaarde va n producten met een Europese geografische 
aanduiding 54,3 miljard euro, met inbegrip van de exportverkoop ter waarde van 11,5 miljard 
euro (15% van de EU-export van de voedingsmiddelen- en drankenindustrie). 
Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft bevestigd dat een geografische aanduiding 
als intellectuele-eigendomsrecht geldt7. Het EU-stelsel voor de bescherming daarvan is van 
exclusieve aard: lidstaten mogen er geen af zonderlijke parallelle nationale of regionale 
regelingen op na houden (zoals bijvoorbeeld met handelsmerken)8. Er bestaan nationale 
stelsels voor het regelen van de eerste stap van het proces van de aanvraag van een EU-
                                                 
5 Tien lidstaten van de EU zijn partij bij de Overeenkomst van Lissabon. Zij is geratificeer d door zeven lidstaten van de 
EU, namelijk Bulgarije, Frankrijk, Honga rije, Italië, Portugal, Slowakije en  Tsjechië. Drie lidstaten, namelijk 
Griekenland, Roemenië en Spanje, hebben de overeenkomst ondertekend, maar nooit geratificeerd. 
6 In artikel 22 van de TRIPs-overeenkomst wordt het begrip  “geografische aanduiding” gedefinieerd en wordt voor WTO-
leden een algemene verplichting geformul eerd om bescherming te bieden tegen mi sleidend gebruik van een geografische 
aanduiding en gebruik dat een daad van oneerlijke mededingi ng vormt. Ook moet de inschrijving van een handelsmerk 
dat een geografische aanduiding bevat, of uit zo’n aandui ding bestaat, voor waren die niet hun oorsprong hebben op het 
vermelde grondgebied worden geweigerd of nietig verklaar d, indien het gebruik van de  aanduiding in het handelsmerk 
voor deze waren het publiek kan misleiden ten aanzien van de werkelijke plaats van oorsprong. Artikel 23 van de TRIPs-
overeenkomst voorziet in extra bescherming voor geografisch e aanduidingen voor wijnen en spiritualiën. Artikel 23, lid 
1, bevat een norm die op absolute besche rming is gericht: de leden moeten regi stratie van een geografische aanduiding 
voor wijnen/spiritualiën voorkomen als die wijnen/spiritualiën niet van oorsprong zijn uit de aangeduide plaats, ook als 
de werkelijke oorsprong van de waren is vermeld of de geografische aanduiding word t gebruikt in vertaling of vergezeld 
gaat van uitdrukkingen zoals “soort”, “type”, “stijl”, “imitati e” en dergelijke. Geografisc he aanduidingen voor wijnen en 
spiritualiën moeten ook worden beschermd als misbruik van de aanduiding de consument niet zou misleiden. 
7 Zie zaak C-3/91 Turrón de Jijo na, punt 37, of zaak C-108/01 Pr osciutto di Parma, punt 64. 
8 Zie zaak C-478/07 Bud ĕjovický Budvar, punt 114. 
 
8 
 registratie van een geografische aanduiding en v oor de bestuurlijke handhaving van dergelijke 
geografische aanduidingen (bijv. de controle  door de overheid op de naleving van het 
productdossier dat de producenten hebben vastgest eld en het toezicht op het gebruik van een 
geografische aanduiding op de markt)9. 
Het EU-stelsel van bescherming van ge ografische aanduidingen voor landbouwproducten 
wordt doorgaans als succesvol be schouwd. Dat blijkt uit een rece nte studie die de Europese 
Commissie heeft laten uitvoeren10. De bescherming heeft consumenten en producenten 
concrete voordelen gebracht, zoals voor cons umenten de beschikbaa rheid van uitvoerige 
informatie en een kwaliteitsgarantie, en voor  producenten stabielere winstmarges, betere 
zichtbaarheid (vaak door deelname aan handelsbeurzen), toegang tot nieuwe markten in binnen- en buitenland en betere toegang to t promotiemiddelen en investeringssteun. De 
bescherming van geografische aanduidingen draagt ook bij tot de instandhouding van de 
plaatselijke infrastructuur en werkgelegenheid, met name in ar mere gebieden, en komt dus ten 
goede aan de hele samenleving. 
1.2.2.2 Uiteenlopende nationale rechtska ders voor niet-landbouwproducten 
De wetgevingen van de lidstaten voor de bescherming van geografische aanduidingen voor 
niet-landbouwproducten zijn nog niet geharmoni seerd. De desbetreffende nationale kaders 
vertonen daardoor aanmerkelijke verschillen. De  definities, de regi stratieprocedures en 
-kosten, de reikwijdte van de bescherming en de handhavingsmiddelen lopen aanzienlijk 
uiteen. De bescherming van geografische aa nduidingen voor niet-landbouwproducten wisselt 
daarom naargelang het land van productie, zij he t dat de basis steeds wordt gevormd door de 
bepalingen van de TRIPs-overeenkomst. 
In alle lidstaten vallen niet-landbouwproducten onder de wetten betreffende oneerlijke 
concurrentie en misleiding van de consument.  Ook het merkenrecht, dat eveneens een zekere 
mate van bescherming kan bieden, is van to epassing. Vijftien lidstaten kennen momenteel 
specifieke stelsels die bescherming bieden  aan geografische aanduidingen voor niet-
landbouwproducten
11. Deze stelsels kunnen allerlei vorme n aannemen, zoals regionale of 
nationale regelingen voor speci fieke sectoren (bijv. keramiek), specifieke wetgeving voor 
bepaalde producten (bijv. messen uit Solingen) of regionale of nationale wetgeving ter 
bescherming van alle geografische  aanduidingen voor niet-landbouwproducten12.  
Vraag: 
1. Ziet u voor- of nadelen in het feit dat de w ijze en mate van bescherming van geografische 
aanduidingen voor niet-landbouwproducten in de  verschillende lidstaten van de EU 
momenteel uiteenlopen? Licht uw antwoord toe. 
 
                                                 
9 Zie zaak C-35/13 Felino, punt 28. 
10 De studie Value of production of agricultural pro ducts and foodstuffs, wines, aromatised  wines and spirits protected by a 
geographical indication (GI)  is te vinden op http://ec.europa.eu/agriculture/external-studies/value-gi_en.htm . 
11 België (Wallonië), Bulgarije, Duitsland, Estland, Frankrij k, Hongarije, Kroatië, Letland,  Polen, Portugal, Roemenië, 
Slovenië, Slowakije, Spanje (regio Murcia) en Tsjechië; zie de studie, blz. 30. 
12 Study on geographical indications protection for non-agri cultural products in the internal market, blz. 29–73.  
http://ec.europa.eu/internal_marke t/indprop/docs/geo-indications/130322_geo- indications-non-agri-study_en.pdf 
 
9 
 2. Potentiële economische, sociale en cult urele voordelen van de uitbreiding van de 
bescherming van geografische aanduidingen op  EU-niveau tot niet-landbouwproducten 
2.1 Het economische potentieel van geografische aanduidingen voor niet-
landbouwproducten 
Voor de producenten van niet-landbouwproducte n heeft een geharmoniseerd EU-stelsel voor 
geografische aanduidingen waarschijnlijk twee belangrijke pot entiële voordelen. Hun 
producten kunnen zich beter onde rscheiden en worden aantre kkelijker door een EU-brede 
kwaliteits- en herkomstgarantie, wat de verkoop kan stimuleren13, en in de hele EU komt er 
uniforme en doeltreffendere bescherming tegen verlies als gevolg van namaak en imitatie. 
De bescherming van geografis che aanduidingen kan voor allerl ei niet-landbouwproducten en 
productiemethoden gelden, variërend van t echnologisch minder geavanceerde producten, 
zoals Český křišťál (kristal uit Bohemen), tot meer geav anceerde technologie. Volgens een in 
de studie opgenomen schatting zou de sector geografische aanduidingen voor niet-
landbouwproducten direct en indirect  voor 4,08 miljoen banen zorgen14. Die banen zijn met 
name te vinden in kleine en middelgrote ondernemingen in armere regio’s15. Twee derde van 
de regio’s waaruit niet-landbouwproducten met een geografische aanduiding afkomstig zijn, 
kennen een armoede- of werkloos heidscijfer van meer dan 20%. 
Als de reputatie en/of de kwaliteit van een niet-landbouwproduct met een beschermde 
geografische aanduiding in de hele EU wordt ge garandeerd, kan dat de producenten helpen bij 
het verkrijgen van promotiemidde len en investeringssteun van de  overheid en de toegang tot 
handelsbeurzen vergemakkelijken. De mogelijkheid  om toegang te krijgen tot een EU-breed 
geharmoniseerd systeem van geografische aanduidi ngen kan ook de organisatie en het beheer 
van de beschermde naam op collect ieve basis door producentenverenigingen 
vergemakkelijken.  
Een beroemde geografische aanduiding kan de plaat s of regio van herkom st meer publiciteit 
geven en doorwerken in de promotie van toerisme16, handelsbeurzen en cu lturele activiteiten 
en daardoor meer werkgelegenheid scheppen17. 
De werkgelegenheid die door een product me t beschermde geografische aanduiding wordt 
gecreëerd, is aan het desbetreffende territori um gebonden en kan dus normaliter niet naar 
andere locaties worden verplaatst. Door besc herming te verlenen aan de geografische 
aanduidingen van niet-landbouwproducten en zo de  welvaart in de desbetreffende regio’s te 
vergroten, kunnen derhalve werkgelegenheid en  rijkdom in economisch kwetsbare regio’s 
worden behouden.  
                                                 
13 De status van een geografische aandui ding is ook een belangrijke factor die producenten kan helpen om aan grote 
detailhandelsondernemingen te leveren en nieuwe afnemers te vinden buiten de ge bieden waar de producten traditioneel 
bekendstaan bij en gewaardeerd worden door de consumenten. Aangezien consum enten in het buitenland geografische 
aanduidingen zien als een aanvullende kwal iteitsgarantie die door een externe inst antie wordt gecontroleerd, helpt een 
beschermde geografische aanduidi ng producenten ook om toegang te kr ijgen tot nieuwe exportmarkten. 
14 De studie, blz. 133. 
15 Bron: Europese armoede- en werkloosheidsstatistieken voor NUTS 2-regio’s. Dit geldt b ijvoorbeeld voor Dentelles de 
Binche (kant uit Binche – België) en Louça de barro preto de Olho Marinho (s erviesgoed van zwarte klei uit Olho 
Marinho – Portugal). 
16 Een voorbeeld is de Europese Keramiek route (door de Raad van Europa sinds mei 2012 als “Culturele Route” erkend), 
die de aantrekkingskracht van keramiek producerende gebied en als duurzame toeristische be stemmingen wil vergroten. 
17 Zie: Geographical Indications, An introduction , WIPO,   
http://www.wipo.int/export/ sites/www/freepublications/e n/geographical/952/wipo_pub_952.pdf . 
 
10 
 Vragen: 
2. Bent u van mening dat een betere en geha rmoniseerde bescherming op EU-niveau van 
geografische aanduidingen voor niet-landbouwpr oducten positieve economische effecten 
kan hebben op de interne markt,  zoals hierboven beschreven? 
3. Ziet u mogelijke nadelige effecten op de  economie van de EU  als gevolg van een 
dergelijke bescherming? 
 
2.2 Voordelen voor de consument 
Consumenten die op de geografische herkomst van producten letten, gevoelig zijn voor de 
cultuur of de tradities waarin deze producte n ontstaan of de specifieke kenmerken of 
kwaliteiten van die producten waarderen, kunn en dankzij geografische aanduidingen een 
weloverwogen en veilige keuze maken op basis van betrouwbare informatie18. Met 
geografische aanduidingen wordt beoogd de consument zekerheid te bieden dat een product bepaalde kwaliteiten of kenmerken of een bepaalde reputatie bezit als gevolg van de plaats van herkomst ervan, als die c onsument daar prijs op stelt. 
Een belangrijk aspect van de bestaande EU -stelsels van geografis che aanduidingen voor 
landbouwproducten is dat de overheid controles u itvoert of toezicht hou dt om te waarborgen 
dat een product met een beschermde geografisch e aanduiding aan het prod uctdossier voldoet. 
De bescherming van geografische aanduidingen is  een instrument om frauduleus gebruik van 
een geografische aanduiding te voorkomen. De be doeling is niet om de  keuze van producten 
voor de consument te beperken, maar om te waarborgen dat een specifieke benaming slechts 
wordt gebruikt voor producten die aan het pr oductdossier voldoen en inderdaad afkomstig 
zijn uit de desbetreffende plaats. Niets weerhoudt andere producenten ervan om soortgelijke producten onder een andere naam op de markt te brengen. Geografische aanduidingen zijn in 
wezen bedoeld om te voorkomen dat consumenten goederen krijgen aangesmeerd die niet die 
kwaliteiten en kenmerken bezitten die de consum ent verwacht en waarvoor deze bereid is een 
hogere prijs te betalen
19. 
                                                 
18 Volgens een in 2008 uitgevoerde Eurobarometer-enquête (nr. 298) zegt 26% van de consumente n geïnteresseerd te zijn in 
het land van herkomst van non-foodproducten (niet in geograf ische aanduidingen als zoda nig). Dat gegeven staat op 
vierde plaats na de prijs, de veiligheid en het merk. 
19 Slechts als consumenten in aanraking komen met de kwaliteit van de  producten, heeft het voor de producenten zin om in 
de fabricage van kwalitatief hoogwaardige producten te inve steren. Als een bedrijf besluit om kwalitatief hoogwaardige 
producten te produceren, kan het daar in de toekomst de vruchten van plukken als beloning voor een duurzame 
investering in de opbouw van een gevestig de reputatie. Alleen als de consumente n bekend zijn met de kwaliteit, wordt 
het bedrijf dus gestimuleerd om in z ijn reputatie te investeren, waardoor het hogere prijzen kan vragen. Wat de 
consument daarvoor terugkrijgt, is  een ruime keuze aan kwalitatief hoogwaardige en veilige producten. 
 
11 
 Vragen: 
4. Bent u van mening dat een geharmoniseerde bescherming op EU-niveau van geografische 
aanduidingen voor niet-landbouwproducten voor delen kan hebben voor de consument?  
5. Ziet u mogelijke negatieve gevolgen voor de consument?  
2.3 Ondersteuning van de internationale insp anningen van de EU om de bescherming 
van geografische aanduidingen te verbeteren 
Uniforme bescherming van geografische aandu idingen voor niet-landbouwproducten in de 
EU kan ook een positief effect hebben op de  onderhandelingen over handelsovereenkomsten 
met derde landen die hun eigen geografisch e aanduidingen voor niet-landbouwproducten in 
de EU beter willen beschermen. Doordat de EU geen geharmoniseerd en samenhangend EU-
stelsel kent voor de bescherming van geografische aanduid ingen voor niet-
landbouwproducten, staat de EU minder sterk b ij bilaterale onderhandelingen om in het 
betrokken land betere bescherming te krijgen  voor geografische aanduidingen voor EU-
landbouwproducten. De bescherming op de EU-m arkt van geografische aanduidingen voor 
niet-landbouwproducten uit derde landen is een belangrijke fact or geworden bij een aantal 
bilaterale onderhandelin gsprocessen met handelspartners va n de EU. Die landen hebben vaak 
een opmerkelijk rijke traditie van bekende ambachtelijke en niet-landbouwproducten: India 
verleent bijvoorbeeld bescherming aan geografis che aanduidingen voor sari’s, schilderijen op 
zijde en zijden sjaals. 
Ook de onderhandelingen die de EU op multilateraal niveau in WTO-verband voert over 
betere bescherming voor geografische aanduidi ngen kunnen baat hebben bij een uniform EU-
stelsel voor de bescherming van geografis che aanduidingen voor ni et-landbouwproducten. Bij 
de WTO-onderhandelingen over de ontwikkelings agenda van Doha h eeft de EU het hoge 
beschermingsniveau dat tot op heden slechts voor wijn en gedistilleerde dranken geldt, 
uitgebreid tot alle producten. 
Vraag: 
6. Ziet u mogelijke voor- of nadelen in geha rmoniseerde bescherming op EU-niveau van 
geografische aanduidingen voor niet-la ndbouwproducten als het gaat om de 
handelsbetrekkingen van de EU me t derde landen? Zo ja, welke?  
 
2.4 Behoud en waardering van de Europese tradities en kennis, de diversiteit van 
cultuuruitingen20 en het cultureel erfgoed 
Voor de meeste niet-landbouwproducten di e voor bescherming van hun geografische 
aanduiding in aanmerking komen, geldt dat zi j het doeltreffendst kunnen concurreren op 
grond van hun authenticiteit, hun  onderscheidende kenmerken en andere door consumenten 
gewaardeerde eigenschappen. Zij staan voortd urend onder druk door pr oducten die misbruik 
maken van hun reputatie en vaak van mindere kw aliteit zijn en voor lagere prijzen worden 
verkocht. De voor bescherming van de ge ografische aanduiding in  aanmerking komende 
producten kunnen succesvol zijn als er eerlijk wordt geconc urreerd, maar als imitaties 
                                                 
20 De Europese Unie is sinds 2006 partij bij het Unesco-ver drag betreffende de bescherming en de bevordering van de 
diversiteit van cultuuruitingen. Artikel  167 VWEU bepaalt dat de Unie bij haar optreden uit hoofde van andere 
bepalingen van de Verdragen rekeni ng moet houden met de culturele asp ecten, met name om de culturele 
verscheidenheid te eerbiedigen en te bevorderen. 
 
12 
 misbruik maken van de reputatie, de authenticite it en de kwaliteit die van de oorspronkelijke 
producten worden verwacht, namelijk door de ge ografische naam te gebruiken die daarmee 
wordt geassocieerd, dan zou het kunnen ge beuren dat de oorspronkelijke producten 
uiteindelijk niet meer worden gemaakt en va n de markt verdwijnen. Een voorbeeld daarvan is 
de Litouwse vlastextielindus trie. Dankzij producten met een beschermde geografische 
aanduiding blijft kostbare traditionele kenn is behouden en wordt deze op de nieuwe 
generaties overgedragen. De betrokken produc tiemethoden en ondersteunende activiteiten 
bieden identificatiemogelijkheden voor de pl aatselijke gemeenschap, die in een langdurig 
proces zijn opgebouwd. Door de producten met een geografische aanduiding worden 
netwerken van producenten onderhouden, die ook banden hebben met andere plaatselijke 
belanghebbenden, zoals overheden en toeristi sche organisaties. Daarmee wordt ook 
bijgedragen aan de opbouw van maatschappelijk kapitaal in een regio. Als producten met een 
geografische aanduiding verdwijnen doorda t zij onvoldoende worden beschermd, kan 
uiteindelijk een belang rijk onderdeel van Europa’s historis che, culturele en  sociale erfgoed 
verloren gaan. 
Vragen: 
7. Bent u van mening dat geharmoniseerde bescherming op EU-niveau van geografische 
aanduidingen voor niet-landbouwproducten zal bijdragen tot de instandhouding van het 
traditionele culturele en artis tieke erfgoed dat in de desb etreffende producten tot uiting 
komt? Licht uw antwoord toe.  
8. Zou die bescherming bijdragen tot de op bouw van maatschappeli jk kapitaal op 
productiegebied?  
3. Problemen en uitdagingen om niet-landbo uwproducten in aanmerking te laten komen 
voor bescherming van hun geografische aanduiding 
Hoe sterker de reputatie en de erkenning van een geografische u itdaging, hoe waarschijnlijker 
dat concurrenten daarmee hun voordeel zullen probe ren te doen en misbruik zullen maken van 
de naam voor goederen die niet uit het specif ieke geografische gebied  afkomstig zijn en/of 
niet voldoen aan het productdossier of kwalite itskenmerken die aan de naam verbonden zijn. 
Misbruik van een geografische aanduiding leidt tot verlies van inkomsten en marktaandeel 
voor de legitieme handelaars en mogelijk tot reputatieschade en extr a juridische onkosten. 
De studie meldt dat er bij 57,4 % van de onderzochte goederen (n =94) sprake is van ernstige 
problemen en verlies door misbru ik van de geografische aanduiding21. Daarbij gaat het onder 
meer om: 
• imitatieproducten uit hetzelfde land22, uit andere EU-landen23 of uit landen buiten de 
EU, met name in Azië24; 
• gebruik van namen die aan de beschermde naam doen denken voor producten van 
andere herkomst, zoals “Belgische steen ” voor een imitatie va n Pierre bleue de 
Belgique, Turks marmer dat op de markt wordt gebracht onder namen als “Botticino 
Royal” en “The New Botticino”25; of 
                                                 
21 De studie, blz. 97. 
22 Bijvoorbeeld Tapisserie d’Aubusson (tap ijten), Faïence de Mousti ers (aardewerk) en Pierre de Bourgogne (steen). 
23 Bijvoorbeeld Italiaanse  imitaties van Pierre de Bour gogne en Roemeense im itaties van Vetro di Murano (glaswerk). 
24 Bijvoorbeeld Dentelles de Binche (kan t), Marmo di Carrara (marmer), Vetro di  Murano (glaswerk), keramiek uit Horezu 
en natuursteen uit Castilië en León. 
25 Botticino is een gemeente in de provincie Brescia in Italië. 
 
13 
 • gebruik van namen die aan de beschermde  naam doen denken voor andere soorten 
producten, zoals Chinees graniet, Indiase le isteen en kalksteen waarvoor de naam 
“natuursteen uit Castilië en León” wordt gebruikt26. 
De kosten van gerechtelijke stappen tegen inbreukplegers kunnen voor  een bedrijf zeer 
belastend zijn. Per jaar kost dat voor bijvoorbeeld Český granát (granaat uit Tsjechië) naar 
schatting 200 000 CZK (circa 7 770 EUR). Solingen is per jaar zo’n 50 000 EUR kwijt27. 
Afhankelijk van de situatie kunnen de kosten om  doeltreffende bescherm ing af te dwingen 
nog veel hoger zijn. 
Uit de studie blijkt dat producenten allerlei st rategieën volgen om zich tegen inbreuk te 
beschermen, zoals schriftelijk protest (bijv. Harris Tweed of Schwarzwälder Kuckucksuhr), 
campagnes tegen namaak (bijv. Swiss Watches) , handelsmerkregistratie (bijv. Ceramica 
Artistica e tradizionale di Vietri sul Mare) of gerechtelijke stappen (bijv. keramiek uit Deruta, Murano). 
De conclusie van de studie luidt dat de uitkom st van dergelijke maatregelen vaak onzeker is, 
doordat er geen uniform EU-kader voor de be scherming van geografische aanduidingen voor 
niet-landbouwproducten is. Er best aan daardoor allerlei stelsels  met een uiteenlopende mate 
van bescherming en handhaving, die geen  duidelijk universeel kader bieden. 
Vragen: 
9. Bent u van mening dat een geharmoniseerde bescherming op EU-niveau van geografische 
aanduidingen voor niet-landbouwproducten pro ducenten kan helpen om zich tegen 
imitatie en misbruik te besche rmen? Licht uw antwoord toe. 
10. Hoe kunnen concurrerende producenten zich beschermen tegen te vergaande 
bescherming van een geografische aanduiding? 
 
4. Alternatieven voor geharmoniseerde bescherming in de EU 
Uit de studie blijkt dat de bestaande nationale instrumenten een zekere mate van bescherming 
bieden als zij worden toegepast om geogr afische aanduidingen voor niet-landbouwproducten 
op EU-niveau te beschermen  
Wetgeving betreffende oneerlijke concurrentie28 en misleiding van de consument, die alle 
lidstaten hebben, biedt bescherming tegen on eerlijke handelsprakt ijken, waaronder het 
verstrekken van misleidende informatie over de belangrijkste kenmerken van een product, 
zoals de geografische herkomst ervan29. In de praktijk kan deze wetgeving echter slechts 
beperkte bescherming bieden tegen het mi sbruik van namen van niet-landbouwproducten. 
                                                 
26 De studie, blz. 99. 
27 Ibid, blz. 109. 
28 Oneerlijke concurrentie kan worden gedefinieerd als “elke me dedingingshandeling die strijdig is met eerlijke handels- en 
nijverheidsgebruiken”. 
29 In Richtlijn 2005/29/EG worden de oneerlijke handelspraktijk en gedefinieerd die in de EU en de overige drie EER-
landen verboden zijn. In artikel 6 wordt bepaald dat ee n handelspraktijk als mislei dend wordt beschouwd als deze 
gepaard gaat met onjuiste informatie die de gemiddelde consument bedriegt of kan be driegen ten aanzien van de 
voornaamste kenmerken van het product, zoals de geografische of commerciële  oorsprong. Artikel 11 voorziet in 
specifieke rechtsmiddelen: de lidstaten en  de andere EER-landen moeten ervoor zo rgen dat er passende en doeltreffende 
middelen bestaan om dergelijke praktijken te bestrijden. Onder andere moeten personen of organisaties die een 
rechtmatig belang hebben (consumenten en concurrenten) in rechte kunnen optreden tege n oneerlijke handelspraktijken 
en/of die praktijken kunnen voorleggen aan een administratieve instantie. 
 
14 
 De nationale wetgevingen vertonen bovendien  nog aanmerkelijke verschillen. Voor de 
handhaving van de wetgeving zijn  bijvoorbeeld verschillende na tionale, regionale of lokale 
instanties30 (bijv. in Spanje) of part iculiere consumentenorganisa ties (bijv. in Duitsland) 
verantwoordelijk. Dat betekent dat de kosten, de procedures en  de formele vereisten sterk 
kunnen verschillen. Volgens de studie31 is in de landen waar de rgelijke organen voor de 
handhaving zorgen, geen voorbeeld aangetr offen van maatregelen om geografische 
aanduidingen voor niet-landbouwproducten te beschermen. 
Bovendien blijkt uit de studie dat producenten vaak geen civielrechtelijke procedures 
aanspannen tegen oneerlijke praktijken, omdat de  kosten hoog kunnen zijn en het bewijs vaak 
moeilijk rond te krijgen is32. 
Ook de bescherming van handelsmerken kent haar beperkingen. De houder van een 
handelsmerk mag anderen verbieden het handel smerk te gebruiken. Het gekozen handelsmerk 
(naam, logo e.d.) hoeft geen verband te houden me t de producten of de herkomst daarvan. Een 
beschermde geografische aanduiding biedt de c onsument daarentegen de garantie dat de 
goederen op een bepaalde plaats zijn vervaar digd en dat zij daardoor bepaalde kwaliteiten 
bezitten. Een handelsmerk kan dan ook doorgaan s niet dezelfde informatie en garanties 
bieden als een geografische aanduiding. 
In sommige gevallen kan een geografische aandu iding en zekere mate van merkenrechtelijke 
bescherming krijgen, meer bepaald door middel van collectieve merken of kwaliteitsmerken. Voor een collectief merk is de merkhoude r een groep producenten (bijvoorbeeld een 
producentenvereniging). Een collectief merk kan door meer dan één persoon worden gebruikt, 
mits de gebruiker lid is va n de groep en de voorschrifte n naleeft die de groep heeft 
vastgesteld. Voor een kwaliteitsmerk is he t de certificerende houder van het merk die 
verifieert of het merk volgens de normen wo rdt gebruikt. De certificerende houder van het 
merk controleert het gebruik van het merk en  heeft het exclusieve recht om onrechtmatig 
gebruik te voorkomen. Doorgaans kan de certificer ende instantie zelf ge en gebruik maken van 
het merk en staat het gebruik van he t merk open voor eenieder die aan de 
certificeringsnormen voldoet. Deze vormen van bescherming hebben sommige van de 
kenmerken die de bescherming van geograf ische aanduidingen biedt. Het algemene 
merkenrecht voorziet echter niet in vooraf va stgestelde normen, met name betreffende het 
verband met een specifiek geografisch gebied, en laat de houder van het merk geheel vrij om 
zelf voorschriften voor het gebruik van het merk  vast te stellen. Collectieve merken en 
kwaliteitsmerken missen derhalve de bela ngrijkste waarborgen die een regeling voor 
geografische aanduidingen biedt
33. Het huidige EU-stelsel voor handelsmerken strekt zich niet 
uit tot kwaliteitsmerken, maar producenten me t een geografische aanduiding kunnen hun 
naam wel als collectief Gem eenschapsmerk registreren. 
In de meeste gevallen hebben regionale of na tionale regelingen voor specifieke ambachten 
slechts betrekking op collectieve  strategieën om afzonderlijke  plaatselijke ambachten te 
promoten of te beschermen. Specifieke pr oductwetgeving bevat specificaties voor die 
producten (bijv. messenwerk uit Solingen, Harris Tweed, Bordado da Madeira). De bestaande 
                                                 
30 Bestuurlijke autoriteiten in Bulgarije, Cyprus, Duitsland, Es tland, Finland, Griekenland, Italië, Letland, Luxemburg, 
Polen, Portugal, Roemenië en Slovenië zijn verplicht klachten die zij ontvangen,  te onderzoeken. De meeste bevoegde 
autoriteiten kunnen klachten op allerlei gronden afwijzen; in België wordt bijvoorbeeld 40% van alle klachten afgewezen 
om redenen van rationalisering en worden slechts klachten in  behandeling genomen waarbij sprake is van significante 
financiële verliezen. 
31 De studie, blz. 35. 
32 De studie, blz. 34–35. 
33 Zie Guide to geographical indicators linking products and their origins  van Daniele Giovannucci, Tim Josling, William 
Kerr, Bernard O’Connor, May T. Ye ung (International Trade Centre). 
 
15 
 regionale en nationale wetgeving inzake besc herming voor een hele bedrijfstak is niet 
geharmoniseerd. Belangrijke asp ecten, zoals de definitie van een geografische aanduiding, de 
reikwijdte van de bescherming, registratieproc edures, leges, contro les en handhaving, kunnen 
daardoor sterk uiteenlopen. Bovendien zorgt de bescherming die de nationale wetgeving biedt 
er alleen voor dat de geografische aanduiding in het desbetreffende land wordt geëerbiedigd. 
Nationale wetgeving biedt g een EU-brede bescherming en  garandeert geen gelijke 
voorwaarden voor de bescherm ing op de interne markt. 
Vraag: 
11. Hoe denkt u over de thans bestaande alternat ieven voor geharmoniseerde bescherming van 
geografische aanduidingen voor niet-landbouwproducten? 
 
II — Opties voor de bescherming van geografische aanduidingen op EU-niveau 
EU-maatregelen om de geschetste problemen  aan te pakken, zouden verschillende vormen 
kunnen aannemen. Betere bescherming van geogra fische aanduidingen moet  verenigbaar zijn 
met het bestaande Europese en internationa le rechtskader en voldoen aan economische 
behoeften en de behoeften van de betrokke nen. Het bestaande stelsel van geografische 
aanduidingen voor landbouwproducten biedt een duidelijk aanknopingspunt. Met dit deel van 
dit Groenboek wil de Commissie de sta ndpunten van belanghebbenden peilen op een aantal 
punten die zij van belang acht voor de opzet  van een mogelijk EU-initiatief voor de 
bescherming van geografische aandui dingen voor niet-landbouwproducten. 
1. Doelstellingen van en cri teria voor de bescherming 
Nieuwe maatregelen moeten ten minste beoge n te voldoen aan de minimumeisen voor de 
bescherming van geografische aanduidingen di e de TRIPS-overeenkomst stelt, maar kunnen 
ook aanvullende criteria bieden, zoals die va n de EU-wetgeving betreffende geografische 
aanduidingen voor landbouwproducten. 
1.1 Vorm van de aanduiding: namen en symbolen 
De vorm die het vaakst voorkomt voor he t aanduiden van een product dat voor de 
bescherming van de geografische aanduiding in aanmerking komt, is de naam ervan. Zeer 
vaak omvat die de naam van een geografisch  gebied (een plaats , regio of land, bijv. 
“Herend”34), eventueel in combinatie met de bena ming van de goederen zelf, zoals Schotse 
tartan35 of tapisserie d’Aubusson36. 
Ook een niet-geografische naam kan echter een  geografische aanduiding vormen, mits deze 
ondubbelzinnig geassocieerd wordt met de plaat s van herkomst. Als de definitie van 
geografische aanduidingen tot dit soort namen wordt uitgebreid, komen er meer producten 
voor in aanmerking. Deze oplossing zien we ook in het EU-stelsel van geografische 
                                                 
34 Een bekende naam voor serviesgoed en siervoorwerpen va n porselein, genoemd naar het Hongaarse stadje Herend. 
35 Tartan is een traditioneel Schots stoffenpa troon met strepen in verschillende kleuren en breedten, die elkaar kruisen en zo 
vierkanten vormen; zie http://www.me rriam-webster.com/dictionary/tartan. De in 1963 opgerichte Scottish Tartans 
Society houdt een register bij van alle  tartans, in totaal ongeveer 1 300. 
36 Aubussontapijten zijn met de hand geweven vloerkleden uit de dorpen Aubusson en Felletin in het departement Creuse in 
Midden-Frankrijk. 
 
16 
 aanduidingen voor land bouwproducten: fetakaas37 en de Spaanse mousserende wijn cava38 
worden bijvoorbeeld beschermd als geografische aanduiding. 
Een optie die de dekking nog verder uitbreidt, is de bescherming als geografische aanduiding 
van niet-tekstuele tekens of  symbolen die ondubbelzinnig in verband worden gebracht met 
een specifieke regio, een specifieke plaats of  een specifiek land, zoals bijvoorbeeld de 
contouren van een geografisch gebied39. 
Vragen: 
12. Als er op EU-niveau een nieuw systeem wo rdt ontwikkeld, moet dit dan bescherming 
bieden aan niet-geografische namen die ondubb elzinnig in verband worden gebracht met 
een bepaalde plaats? 
13. Zo ja, hoe kan er dan voor worden gezorgd dat die bescherming geen afbreuk doet aan de 
rechten van andere producenten? 
14. Moet een dergelijke bescherming ook gelden vo or symbolen, zoals de contouren van een 
geografisch gebied? Zo ja, onder welke voorwaarden? 
 
1.2 Welke aanduidingen zouden moeten word en uitgesloten van bescherming als 
geografische aanduiding? 
De TRIPs-overeenkomst voorziet in een aanta l mogelijke vrijstellingen van de verplichting 
om een geografische aanduiding te beschermen. Het gaat hier bijvoorbeeld om soortnamen40, 
gevallen waarin er een conflict bestaat met een eer der toegekend handelsmerk41 en, in 
beperkte mate, gevallen waarin  er sprake is van gelijkluid ende geografisch e aanduidingen42. 
Een term wordt als soortnaam beschouwd wanneer deze in het relevante gebied in het land 
waar de bescherming wordt aangevraagd de gew one naam is voor een soort product of dienst 
(en geen naam voor een specifiek product of een  specifieke dienst). Met de term “eau de 
cologne” wordt tegenwoordig bijvoorbeeld een be paald type reukwater bedoeld, ongeacht of 
dit is vervaardigd in het Duitse Keulen. Gelijkluidende geografische aanduidingen zijn aanduidingen die hetzelfde kli nken of hetzelfde worden gesc hreven, maar verwijzen naar 
                                                
 
37 Er bestaat in Griekenland geen gebi ed dat “Feta” heet, maar de aanduiding feta wordt door langdurig en consequent 
gebruik ervan sterk geassocieerd met het geograf ische gebied waar de kaas wordt geproduceerd. 
38 Cava wordt geproduceerd in Catalonië, Castilië en León, Aragón, Navarra, La Rioja, Extremadura en Valencia. 
39 Een typerend voorbeeld zijn de cartografische contouren  van de Amerikaanse staat Florida voor sinaasappelen. 
40 TRIPs-overeenkomst, artikel 24, lid 6: “Geen enkele bepali ng in deze titel verlangt van een Lid dat dit de bepalingen 
hiervan toepast met betrekking tot een geografische aanduidi ng van een ander Lid voor waren of diensten waarvan de 
desbetreffende aanduiding identiek is met de in de omgangstaal gebruikelijke term als soortnaam voor deze waren of 
diensten op het grondgebied van dat Lid. […]”. 
41 TRIPs-overeenkomst, artikel 24, lid 5: “Wanneer een handel smerk te goeder trouw is aangevraagd of ingeschreven, of 
wanneer rechten op een handelsmerk door gebruik te goe der trouw zijn verworven […] voordat de geografische 
aanduiding wordt beschermd in haar land van oorsprong […] mogen maatregelen aangenomen  ter toepassing van deze 
titel geen afbreuk doen aan de ontvankelijkheid of geldigheid van de inschrijving van een handelsmerk, of aan het recht 
een handelsmerk te gebruiken, op grond van het feit dat dit handelsmerk identiek is met of soortgelijk is aan een 
geografische aanduiding.” 
42 TRIPs-overeenkomst, artikel 23, lid 3: “In het geval van gelijkluidende geografische aa nduidingen voor wijnen wordt aan 
elke aanduiding bescherming verleend, onve rminderd artikel 22, vierde lid. Elk Li d stelt de praktische voorwaarden vast 
waaronder de gelijkluidende aanduidingen in kwestie van elkaar  zullen worden onderscheiden, met inachtneming van de 
noodzaak een billijke behandeling van de betrokken producenten te waarborgen en de consumenten niet te misleiden.” 
 TRIPs-overeenkomst, artikel 22, lid 4: “De bepalingen van het eerste, tweede en derde lid zijn van toepassing op een 
geografische aanduiding die, hoewel letterl ijk juist wat betreft het grondgebied, de regio of de plaats waar de goederen 
hun oorsprong hebben, ten onrechte tegenover het publiek doe t voorkomen dat de waren hun oorsprong hebben op een 
ander grondgebied.” 
 
17 
 producten uit verschillende plaatse n in gewoonlijk verschillende la nden. Er is in principe geen 
reden om deze niet naast elkaar te laten bestaan. Om misleiding van de consument te 
voorkomen, kunnen aan deze situatie  voorwaarden worden verbonden. 
Deze uitzonderingen zijn ook te vinden in de  EU-verordeningen betreffende geografische 
aanduidingen voor landbouwproducten43. De verordeningen bevatten ook andere 
uitzonderingen op de mogelijkhe id om een naam te registre ren, bijvoorbeeld wanneer een 
naam in conflict is met de naam van een plante n- of dierenras en de consument daardoor kan 
worden misleid aangaande de we rkelijke oorsprong van het product44. Deze specifieke 
gevallen zijn voor niet-landbouwproducten waarsc hijnlijk niet relevant, maar toch moet 
worden bekeken of de specifieke kenmerken van niet-landbouwproducte n rechtvaardigen dat 
nog meer uitzonderingen worden toegevoe gd aan die in de TRIPs-overeenkomst. 
Vraag: 
15. Bent u van mening dat nog andere uitzonderi ngen op de bescherming van geografische 
aanduidingen moeten worden toegevoegd aa n de uitzonderingen die in de TRIPs-
overeenkomst zijn opgenomen? Licht uw antwoord toe.  
2. Hoe moet de bescherming van geografis che aanduidingen worden toegepast: een 
algemene of een sectorale aanpak? 
Bij een sectorale aanpak worden voor versch illende categorieën producten specifieke 
voorschriften vastgesteld, bijvoorbeeld voor pr oducten waarbij de aanwezigheid van ruwe 
materialen van bijzonder belang is (bijv. steen).  Dit is momenteel op EU-niveau de structuur 
wat landbouwproducten betreft, met afzonderlijke verordeni ngen inzake geografische 
aanduidingen voor wijnen, gedistilleer de dranken, gearomatiseerde wijnen, 
landbouwproducten en levensmiddelen. De splitsing lijkt echter voornamelijk om historische redenen tot stand te zijn gekomen. Het alte rnatief is een algemene aanpak, waarbij de 
kernelementen van het stelsel in algemene termen worden vastgesteld en voor alle 
productcategorieën gelden. 
Vragen: 
16. Acht u het noodzakelijk om afzonderlijke be schermingsregelingen vast te stellen voor 
de diverse categorieën niet-landbouwproducte n (bent u voor een s ectorale aanpak)? Zo 
ja, waarom? 
17. Meent u dat bepaalde producten zouden moet en worden uitgesloten van bescherming 
als geografische aanduiding op EU-niv eau? Zo ja, geef aan welke. 
 
3. Verband tussen product en gebied 
3.1 Hoe sterk moet de band met het afgebakende gebied zijn? 
De geografische aanduiding moet aangegeven dat een product van oor sprong is uit een 
specifiek gebied, een specifieke regio of een sp ecifieke plaats, waarbij een bepaalde kwaliteit 
                                                 
43 Bijvoorbeeld artikel 6, leden 1, 3 en 4, van Vero rdening (EU) nr. 1151/2012 inzake kwaliteitsregelingen voor 
landbouwproducten en levensmiddelen. 
44 Artikel 6, lid 2, van Verordening (EU) nr. 1151/ 2012 inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en 
levensmiddelen. 
 
18 
 of reputatie of een ander kenmerk van het pro duct toe te schrijven is aan de geografische 
herkomst. Een geografische aandu iding wordt in het handelsverk eer gebruikt om een verband 
te leggen tussen de kwaliteit, de  reputatie of andere kenmerken en de plaats van herkomst. Er 
moet een specifiek causaal verband zijn tussen de  kwaliteit, reputatie of andere kenmerken en 
de aangeduide geografische herkomst, doordat deze eigenschappen toe te schrijven zijn aan de 
natuurlijke omstandigheden (specifieke geologische, hydrologische, bodem- en klimaateigenschappen) van de plaats van pr oductie en/of aan de wijze waarop menselijke 
gemeenschappen daarmee omgaan (d.w.z. kennis die door de mensen in het gebied is ontwikkeld of bijzondere vaardigheden die plaatsel ijke experts in de loop van de tijd hebben 
ontwikkeld). 
Dit natuurlijke verband kan verschille nde vormen aannemen. Verordening (EU) 
nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 21 november 2012 inzake 
kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen
45 voorziet bij voorbeeld in 
twee soorten labels voor landbouwproducten en levensmiddelen: beschermde oorsprongsbenamingen (BOB) en bescherm de geografische aanduidingen (BGA). Het 
onderscheid wordt gemaakt op basis van de ster kte van het verband met het geografische 
gebied. Voor een BGA is vereist dat ten mi nste één van de productie-, verwerkings- of 
bereidingsstadia plaatsvindt in het gebied, terw ijl de grondstof uit een ander gebied afkomstig 
mag zijn. Voor een BOB is vereist dat het hele  productieproces plaatsvi ndt in het afgebakende 
geografische gebied en dat de grondstoffen uit datzelfde gebied afkomstig zijn. Het 
natuurlijke verband moet nog sterker zijn in  de wijnsector, op basis van het strikt 
gedefinieerde begrip “terroir”
46: voor zowel BOB als BGA moeten  alle productiest adia in het 
afgebakende geografische gebied  plaatsvinden. Voor een BOB moeten de druiven voor 100% 
afkomstig zijn uit dat gebied, en voor een BGA 85% of meer.  
Het verband met een geografische loca tie kan ook gelden voor andere dan 
landbouwproducten. In sommige gevallen, zoals bij marmer en steensoorten, is dat verband 
vergelijkbaar met dat voor la ndbouwproducten. Daarvoor zouden d ezelfde variabelen gelden 
als hierboven aangegeven. Het principe is dat hoe sterker het verband is, des te 
geloofwaardiger en authentieker het product is  in het oog van de consument. Bepaalde 
geografische aanduidingen kunnen echter volledig gebaseerd zijn op menselijke factoren in 
plaats van op natuurlijke omstandigheden, of op reputatie. Als dezelfde criteria zouden 
worden toegepast als voor la ndbouwproducten, zouden volgens de studie slechts weinig niet-
landbouwproducten aan de stri kte BOB-eisen voldoen47. 
Vragen: 
18. Hoe sterk moet het verband zijn tussen een  niet-landbouwproduct en de plaats van 
herkomst om in het kader van een nieuwe stelsel voor bescherming van de geografische 
aanduiding in aanmerking te komen? 
19. Moet een nieuw stelsel voorzien in twee s oorten verband (een sterker en een minder 
sterk verband) tussen een niet-landbouwproduct en he t gebied van herkomst?  
20. Moet wat dat betreft een onderscheid worden gemaakt tussen verschillende 
producttypen? Licht uw antwoord toe.  
                                                 
45 PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1. 
46 Terroir  is een begrip uit de wijnbouw dat een verband le gt tussen de eigenschappen van een wijn en de 
milieuomstandigheden waaronder de druiven zijn geteeld. 
47 De studie, blz. 298. 
 
19 
 3.2 Kwaliteit en productdossier 
Een geografische aanduiding is allereerst een kwaliteitsverbintenis jegens de consument en 
een waarborg dat voor alle producenten gelijke voorw aarden gelden. Een stelsel ter 
bescherming van geografische aanduiding en vereist daarom dat de specifieke 
kerneigenschappen van een product en het produc tieproces worden vastgesteld. Op grond van 
de EU-wetgeving betreffende geografische aan duidingen voor landbouwp roducten moet alle 
technische informatie die noodzakelijk is om  het product, de productiemethode en het 
geografische gebied te beschrij ven, door de producenten worden aangeleverd bij de indiening 
van de registratieaanvraag. Het prod uctdossier is een be slissende factor bij de registratie voor 
de bescherming van een geografische aanduiding. 
Dat de kenmerken van het product moeten worden beschreven, waarborgt een stabiele 
productkwaliteit, maar zorgt niet voor een bepaald kwaliteitsniveau. Daarvoor is het 
noodzakelijk een minimaal kwaliteitsniveau verpli cht te stellen. Het kan echter zijn dat een 
zinvolle kwaliteitsbenchmark ni et voor alle producten goed functioneert en dat om een 
bepaald kwaliteitsniveau te  verkrijgen een zekere bes lissingsvrijheid vereist is. 
De toegevoegde waarde van geografische aan duidingen stoelt op het vertrouwen van de 
consument. Een regeling voor geografische aa nduidingen moet de consument de garantie 
bieden dat de specifieke kenmerken, kwal iteit of reputatie van een product worden 
gehandhaafd zolang het product beschermd is. Om dat te bereiken, voorziet het EU-stelsel 
voor geografische aanduidingen voor landbouwpr oducten in tal van controles, ook na de 
registratie. Die controles moeten waarborgen da t de producten aan het productdossier blijven 
voldoen en dat de naam in het handelsverkeer  volgens de regels wordt gebruikt. Deze 
controles worden doorgaans uitgevoerd door een aangewezen overheidsinstantie of een 
geselecteerde en gecertificeerde  particuliere  instantie. De specifieke kenmerken en kwaliteit 
mogen echter niet al te restrictief worden gefo rmuleerd. Een al te gedeta illeerde beschrijving 
belemmert productinnovatie. Hoewel traditionele  producten niet erg vaak veranderen, worden 
zij wel aangepast aan ontwikkelingen van proc essen en technologie. De nadruk moet liggen 
op kwaliteit en een wisselwerking tussen creativit eit en traditionele kennis moet mogelijk zijn. 
De ontwerper Carlo Scarpa werk te bijvoorbeeld in de jaren v eertig van de twintigste eeuw 
nauw samen met meesterglasblazers om baanbrek ende nieuwe technieken te ontwikkelen die 
nu een volledig geaccepteerde plaats hebben in de traditie van Vetro di Murano (glaswerk). 
Vragen: 
21. Is een kwaliteitsbenchmark voor  niet-landbouwproducten zinvol? 
22. Hoe zou een dergelijke benchmark kunnen worden vastgesteld?  
23. Bent u het ermee eens dat moet worden gec ontroleerd of de specifieke kenmerken, 
kwaliteit en reputatie van een product geha ndhaafd blijven zolang het product beschermd 
is? Licht uw antwoord toe.  
24. Hoe moeten volgens u de specifieke kenmer ken van een product worden vastgesteld om 
te waarborgen dat de kwaliteit en de geografische oorsprong aan de vereiste normen 
voldoen, zonder dat innova tie wordt belemmerd?  
3.3 Reputatie van het product 
Een reputatie die aan de geogr afische oorsprong kan worden to egeschreven, kan als criterium 
worden gebruikt naast of als aanvulling op een b ijzondere kwaliteit of intrinsiek kenmerk van 
het product. Daarmee zou bescherming van de  geografische aanduiding alleen kunnen worden 
 
20 
 geboden aan producten die bij de consument al een erkende reputatie hebben. Dat zou echter 
een nadeel vormen voor nieuwe of in ontwikk eling zijnde producten, die per definitie nog 
geen reputatie hebben. 
Vragen:  
25. Moeten “kwaliteit, reputatie en  andere kenmerken” vereis t zijn om bescherming te 
krijgen voor de geografische aanduiding voo r niet-landbouwproducten? Als u niet al 
deze punten noodzakelijk acht, welke wilt u dan verplicht stellen? Licht uw keuze toe. 
26. Wat moet er in het productdossier zijn opge nomen? Moeten er minimumeisen worden 
gesteld? (bijvoorbeeld ten aanzien  van de frequentie van de toetsing, de me thode voor de 
selectie van producten en de betrokkene n bij de verschillende productie- en 
distributiestadia) 
 
4. Verbetering van de bescherming 
4.1 Harmonisatie van de nationale wetgevingen 
Als de nationale wetgevingen inzake geografische aanduidingen worden geharmoniseerd, zou 
dat betekenen dat landen die nog geen stel sel voor de bescherming van geografische 
aanduidingen kennen, zo’n stelsel zouden mo eten invoeren. Geografische aanduidingen 
kunnen alleen doeltreffend worden beschermd als een bepaalde aanduiding op de hele interne markt wordt beschermd. Anders kan er voor de consument verwarring ontstaan door identieke 
geografische aanduidingen voor verschillende  producten uit verschillende lidstaten. 
Voor harmonisatie is derhalve wederzijdse  erkenning en bescherming van geografische 
aanduidingen vereist, zodat overlappingen worden uitges loten. Om overlapping te 
voorkomen, moeten de lidstaten mogelijk c onflicterende geografische aanduidingen kunnen 
opsporen, ook wanneer er sprake is van andere talen. Dat zou niet eenvoudig zijn, vooral als 
er geen supranationaal proces bestaat om bezwaar te maken. Ook zou er een mechanisme moeten komen om conflicten tu ssen op elkaar lijkende aa nduidingen uit verschillende 
lidstaten op te lossen. 
Om een uniforme aanpak van de uitvoering  en handhaving van de bescherming van 
geografische aanduidingen te garanderen, moet en de procedures re latief sterk zijn 
geharmoniseerd, ook wat de handhaving betref t. Deze optie is voor het landbouwbeleid 
overwogen, maar afgewezen. Voor die sector is door middel va n verordeningen een stelsel 
voor de bescherming op EU-niveau ingevoerd. 
4.2 Invoering van één stelsel voor de hele EU 
In plaats van de nationale wetg eving van de EU-lidstaten te harmoniseren, kan er één stelsel 
voor de hele EU worden ingevoerd. Daarmee zou er voor de hele interne markt één samenhangend stelsel komen met betere dienstverl ening, zodat door één aa nvraag in te dienen 
een geografische aanduiding in de hele EU kan worden beschermd. 
Als zo’n stelsel wordt ingevoerd, blijft de vraag of de bestaande  nationale stelsels naast het 
nieuwe EU-stelsel zouden kunnen blijven best aan. Parallelle stelsels bestaan bijvoorbeeld 
voor handelsmerken en zullen in de toekomst bestaan voor octrooien. Deze stelsel werken op 
basis van een toolbox waarmee de  gebruikers volgens hun behoeften het niveau en de 
reikwijdte van de bescherming kunnen kiezen. 
 
21 
 Een exclusief EU-stelsel is het eenvoudigste, maar dat zou ook betekenen dat een naam die 
slechts in één lidstaat of regio binnen een lidstaat commercieel relevant is, niettemin in alle 
andere lidstaten ook moet worden beschermd. 
Als parallelle stelsels blijven bestaan, moet in bepaalde w aarborgen worden voorzien om een 
en ander soepel te laten functioneren, zoal s een zekere mate van harmonisatie van de 
nationale wetgevingen voor wat de wi sselwerking met het EU-recht betreft. 
Potentiële problemen kunnen voorkomen worden door invoering van een exclusief EU-stelsel 
dat alle gevallen dekt, zoals het stelsel dat momenteel in de landbouwsector bestaat. Omdat er 
dan geen EU-brede bescherming op natio naal niveau wordt verleend, zouden er 
overgangsregelingen moeten komen voor r eeds bestaande nati onale geografische 
aanduidingen. 
Vragen: 
27. Acht u harmonisatie van de nationale wetgevingen voldoende om geografische 
aanduidingen voor niet-landbouw producten op de hele interne markt afdoende te 
beschermen, of bent u van mening dat er één EU-breed beschermingsstelsel moet 
komen? 
28. Als u voor een EU-stelsel bent, moeten de nationale stelsels (de huidige specifieke 
nationale wetten) dan ook blijven bestaan? Licht uw antwoord toe. 
 
5. Registratie 
In beginsel kunnen geografische aanduidingen  worden beschermd zonder verplichte 
registratie. Als er geen registra tie is, hoeven er ook geen administ ratieve procedures te worden 
ingevoerd om de bescherming te verlenen. St elsels waarbij geografische aanduidingen worden 
beschermd zonder registratie bestaan in Letland en daarnaast ook in Zwitserland. De 
wetgeving voorziet daarbij in specifieke maat regelen en sancties om de consument te 
beschermen tegen misleidend gebruik van ni et-geregistreerde ge ografische aanduidingen. 
Zonder registratiesysteem is er geen openbaar register waarin kan worden gezocht naar al 
bestaande geografische aanduidingen en de re chthebbenden op de desbetreffende naam. Dat 
kan tot onzekerheid leid en over de vraag of en in hoeverr e een naam is beschermd. Ook de 
handhaving wordt hierdoor bemoeilijkt. Een registratieregeling op EU-niveau zou kunnen 
worden gemodelleerd naar het stel sel voor geografische aanduidingen voor 
landbouwproducten, dat al een EU-re gistratieregeling kent. Dat zou bij geschillen meer 
zekerheid bieden, met name wat de implementa tierechten betreft. In een stelsel met een 
registratieregeling moeten bedr ijven uiteraard administratieve  handelingen verrichten, zoals 
indiening van aanvragen, bezw aarschriften, inning van leges e.d. Dat leidt tot bepaalde 
administratieve kosten. Extra kosten word en ook veroorzaakt door het beheer van een 
toegekende geografische aanduiding (bijv. in ve rband met handhaving, gerechtelijke stappen). 
5.1 Rol van de nationale overheden  bij een EU-registratieregeling  
Als tot een registratieregeling wordt be sloten, dan moet over de opzet van het 
registratieproces worden nagedacht. Aanvr agen voor de registratie van geografische 
aanduidingen moeten worden beoordeeld met inachtneming van de plaatselijke context (waarvoor kennis van onder meer de plaatselijke ruwe  materialen en de plaatselijke tradities 
vereist is). Het kan problemen geven als deze taken uitsluitend aan één centraal EU-orgaan 
worden toevertrouwd. Als het aan plaatselijke experts wordt overgelat en om de voorwaarden 
 
22 
 voor de toekenning van de bescherming te beoorde len, dat bestaat het risico dat er afwijkende 
plaatselijke praktijken ontstaan. Dat zo u afbreuk doen aan de samenhang en de 
geloofwaardigheid van het stelsel. 
Voor landbouwproducten is dit probleem opgelo st met een tweetrap ssysteem waarbij de 
centrale autoriteit dit aspect van het onderzoek toevertrouwt aan de nati onale autoriteiten voor 
welke de desbetreffende geografische omgeving en  menselijke factoren het meest nabij zijn. 
Bij dit model wordt een duidelijk onderschei d gemaakt tussen de gemeenschappelijke EU-
brede criteria, die door de central e autoriteit worden geverifieer d, en de plaatselijke specifieke 
kenmerken, die door instanties te r plaatse worden beoordeeld. 
5.2 Beheer van het EU-register 
Voor landbouwproducten wordt het EU-register  momenteel beheerd door de Europese 
Commissie. Een register voor  geografische aanduidingen voor niet-landbouwproducten zou 
op soortgelijke wijze kunnen worden beheerd, of  door een nieuw of bestaand EU-agentschap. 
Vragen: 
29. Als er een nieuw stelsel wordt opgezet, vindt u dan dat er voor de bescherming van 
geografische aanduidingen voor niet-landbouw producten een registratieregeling moet 
komen? 
30. Denkt u dat de potentiële kosten van een sy steem voor de registratie van geografische 
aanduidingen hoger zijn dan de kosten van een systeem zonder registratie van die 
geografische aanduidingen? 
31. Bent u van mening dat het registratieproces  een nationaal element moet omvatten, 
bijvoorbeeld voor de controle op de nalevi ng van het productdossi er, de aanduiding van 
het geografische gebied, de kw aliteit, de reputatie e.d.? 
 
5.3 Inhoud van het proces 
5.3.1 Aanvragers 
Als er een proces wordt opgezet voor de re gistratie van geografische aanduidingen op EU-
niveau, moet allereerst worden bepaald wie een beschermingsaa nvraag mag indienen. 
Bij het huidige EU-stelsel van geografische  aanduidingen voor landbou wproducten geldt de 
regel dat aanvragen voor de re gistratie van een geografische benaming binnen of buiten de 
EU mogen worden ingediend door  een groep producenten (of in  uitzonderlijke gevallen door 
één producent). Er is geen reden om voor ni et-landbouwproducten een a ndere benadering te 
volgen. 
De resultaten van de studie vermelden echte r dat in sommige lidstaten ook kamers van 
koophandel, plaatselijke gemeenschappen, overheids instanties of consumentenorganisaties 
om bescherming van een geografi sche aanduiding mogen verzoeken48. Als ook 
consumentenorganisaties en overheidsinstan ties een aanvraag voor bescherming van een 
geografische aanduiding mogen indi enen, kan dat het kwaliteitsaspect van het productdossier 
                                                 
48 De studie, blz. 302. 
 
23 
 versterken. De producenten moeten echter nauw  betrokken blijven bij het opstellen van de 
regels die voor hun prod uctieproces zullen gelden49.  
Vragen: 
32. Als er een nieuw stelsel wordt in gevoerd, moeten producenten en 
producentenorganisaties dan de enigen zijn  die geografische aanduidingen voor niet-
landbouwproducten mogen registreren, of moet en ook andere entiteiten een aanvraag 
kunnen indienen? Zo ja, welke? 
33. Moeten afzonderlijke producente n een aanvraag kunnen indienen?  
5.3.2 Bezwaar tegen de registratie van een geografische aanduiding 
Ter bevordering van de geloofwaardigheid en  rechtszekerheid van het stelsel lijkt het 
wenselijk dat belanghebbenden bezwaar kunnen make n tegen de registratie  van een label als 
geografische aanduiding. De bezwaarprocedur e zou ten eerste kunnen waarborgen dat de 
geografische aanduiding aan de voorwaarden voldoet (bijvoorbeeld dat het niet om een 
soortnaam gaat) en dat de beoogde beschermi ng geen afbreuk doet aan bestaande rechten 
(bijvoorbeeld gelijkluidende geografische aanduidingen of handelsmerken). Volgens de huidige landbouwwetgeving van de EU kunnen  bezwaarschriften worden ingediend door 
autoriteiten van lidstaten of derde landen, natuurli jke personen of rech tspersonen met een 
rechtmatig belang die in een derde land z ijn gevestigd, en natuurlijke personen of 
rechtspersonen die in een andere lidstaat wonen of gevestigd zijn dan di e waar de aanvraag tot 
bescherming is ingediend
50. 
Vraag: 
34. Als er een nieuw stelsel wordt ingevoerd, vi ndt u dan dat de moge lijkheid moet bestaan 
om bezwaar te maken, en moet dat mogelijk zijn voor dezelfde belanghebbenden als die 
welke in de voorschriften voor geogr afische aanduidingen voor landbouwproducten 
worden genoemd? 
5.3.3 Leges 
In de meeste landen worden kosten aangerekend  voor de registratie van handelsmerken en 
octrooien. De studie vermeldt dat negen lidstaten leges heffe n voor de registratie van 
geografische aanduidingen51, en nu Kroatië is toegetreden, z ijn dat er tien. De heffing van 
leges kan bijdragen tot de dekking van de kos ten van het beheer van de registratie van 
geografische aanduidingen en er mede voor zorg en dat registratieaanvr agen tot serieuze en 
solide projecten beperkt worden. Ande rzijds kunnen leges met name kleine 
producentengroepen ervan weerhouden van het st elsel gebruik te maken. De registratie van 
een geografische aanduiding voor landbouwproducten is op EU-niveau momenteel kosteloos
52. 
                                                 
49 Ibid, blz. 303. 
50 Artikel 51, lid 1, van Verordening (EU) nr. 1151/ 2012 inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en 
levensmiddelen. 
51 Zie bijlage I bij de studie. 
52 Voor landbouwproducten en levensmiddelen mogen de lidstaten leges heffen ter de kking van de kosten die zij maken om 
het systeem op hun niveau te beheren (artikel 47 van Verordening (EU) nr. 1151/2012). 
 
24 
 Vragen: 
35. Bent u van mening dat voor de  registratie van geografische aanduidingen voor niet-
landbouwproducten op EU-niveau leges moeten worden geheven? 
36. Welk bedrag acht u daarvoor billijk?  
6. Reikwijdte van de bescherming 
6.1 Geboden beschermingsniveau 
Willen de beoogde resultaten worden bereikt,  dan moet de geboden rechtsbescherming 
passende bescherming bieden tegen een groot aantal gedragingen en praktijken die de houder 
van de geografische aanduiding en de consument schade kunnen toebrengen. De bescherming 
mag echter geen onterechte belemmering van de mededing in de interne markt inhouden. 
De TRIPs-overeenkomst voorziet in twee soor ten bescherming: een algemene regeling 
waarbij minimumnormen voor de bescherming va n alle soorten producten worden vastgesteld 
(artikel 22) en een specifieke regeling waarbij,  uitsluitend voor wijnen en gedistilleerde 
dranken, een hoger beschermingsniveau  wordt vastgesteld (artikel 23) 
Artikel 22 van de TRIPs-overeenkomst form uleert voor de WTO-leden een algemene 
verplichting om bescherming te bieden te gen misleidend gebruik van een geografische 
aanduiding en gebruik dat een daad van oneer lijke mededinging vormt. De EU verleent aan 
geografische aanduidingen voor landbouwproducte n al een veel hoger beschermingsniveau. 
Als er een nieuw stelsel voor niet-landbouw producten wordt ontwikkeld, zou een andere 
behandeling voor die producten dan ook moeilijk te  rechtvaardigen zijn. Dat zou bovendien 
afbreuk kunnen doen aan de strategie van de EU om in derde landen betere bescherming te krijgen voor geografische aanduidingen van de EU. 
Artikel 23 biedt echter een ve el hoger beschermingsniveau: de WTO-leden moeten elk 
gebruik van een geografische  aanduiding voor wijnen of spiritualiën voorkomen als die 
wijnen of spiritualiën niet van oorsprong zijn uit de aangeduide plaats, ook als de werkelijke 
oorsprong van de producten is vermeld of de  geografische aanduiding wordt gebruikt in 
vertaling of vergezeld gaat van uitdrukkingen zoals “soort”, “type”, “stijl”, “imitatie” en 
dergelijke. Wijnen en gedistil leerde dranken moeten ook worden beschermd als het misbruik 
voor het publiek niet misleidend is. 
Een dergelijk hoger beschermingsniveau z ou de producenten van niet-landbouwproducten 
met een geografische aanduiding aanzienl ijke voordelen bieden. Zij zouden dan ook 
beschermd worden tegen gebruik van de naam wann eer die is vertaald in de officiële talen van 
de EU of vergezeld gaat van uitdrukkingen zoal s “soort” of “type”. Dat vergroot echter het 
risico op geschillen tussen producenten, in verb and met niet alleen c onflicterend gebruik van 
een geografische aanduiding, maar ook het gebruik in vertalingen en be paalde uitdrukkingen. 
Vragen: 
37. Hoe ver moet de bescherming van geografische aanduidingen voor niet-
landbouwproducten in de EU naar uw mening reiken? 
38. Moet de aan geografische aanduidinge n voor niet-landbouwproducten geboden 
bescherming in overeenstemming zijn me t de waarborgen die op EU-niveau voor 
landbouwproducten worden geboden? Zo ja, in welke mate?  
 
25 
 6.2 Monitoring en handhaving van rech ten op geografische aanduidingen 
Geografische aanduidingen zijn juridisch g ezien een bijzonder type intellectuele-
eigendomsrechten. Zij vormen namelijk niet prim air een afzonderlijke pa rticuliere eigendom, 
maar behoren toe aan een gemeenschap va n producenten die vooraf gedefinieerde 
productdossiers uitvoeren en een band hebben met een geografische locatie. Geografische 
aanduidingen kunnen ook bepaalde waarden om vatten die voor de hele gemeenschap 
essentieel zijn, bijvoorbeeld pl aatselijke tradities en plaatsel ijk cultureel erfgoed. Overheden 
steunen de plaatselijke pr oducenten van producten met een beschermde geografische 
aanduiding daarom vaak bij de monitoring en handhaving van hun rechten. De EU heeft 
bijvoorbeeld ambtshalve de bescherm ing van geografische aanduidingen voor 
landbouwproducten geregeld, waarbij overheden tot taak hebben een regeli ng op te zetten om 
de naleving van de wettelijke voorschriften te controleren en de soepele werking van het 
stelsel te garanderen. Invoering van een soor tgelijk systeem voor niet-landbouwproducten zou 
echter tot meer werk en meer kosten leiden voor de ove rheidsinstanties. 
Vraag: 
39. Waar gaat uw voorkeur naar uit wat betreft het systeem voor monitoring en handhaving 
van de rechten op geografische aanduidingen voor niet-landbouwproducten: particuliere 
sector, overheid of een combinatie daarva n? Licht uw antwoord toe en houd in uw 
toelichting ook rekening met de effectiviteit en de kosten van maatregelen om rechten te 
handhaven.  
6.3 Duur van de bescherming van geografische aanduidingen voor niet-
landbouwproducten 
Wat sommige intellectuele-eigendomsrechten betr eft, zoals octrooien en ontwerpen, is het 
voor de samenleving nadelig als een monopolie ge durende zeer lange tijd wordt gehandhaafd. 
De wettelijke bescherming van die rechten is daarom  in de tijd beperkt. Dit lijkt niet het geval 
te zijn voor handelsmerken en bepaal de beschermde geografische aanduidingen. 
Geregistreerde Gemeenschapsmerken zijn bijvoo rbeeld tien jaar geldig vanaf de datum van 
indiening van de aanvraag en kunnen vervolgens  steeds met perioden van tien jaar worden 
verlengd. De uniforme bescherming van geografis che aanduidingen blijft voor onbepaalde tijd 
van kracht, zonder dat verlenging nodig is. Het doel daarvan is de instandhouding van 
erfgoed, tradities en kennis op regionaal/plaatseli jk niveau. De meeste lidstaten die een eigen 
specifiek stelsel voor de bescherming va n geografische aanduidingen voor niet-
landbouwproducten kennen, bieden eveneens besc herming voor onbepaalde tijd zonder dat 
verlenging nodig is. 
 
26 
 Vraag: 
40. Moet de bescherming van geografische aanduidingen voor niet-landbouwproducten naar 
uw mening voor onbepaalde tijd van kracht blijv en, of dient deze beperkt te zijn in de 
tijd, met mogelijkheid tot verlenging? Al s u voorstander bent van een beperkte 
geldigheidsduur, hoe lang moet deze dan zijn? 
 
7. Na de registratie 
7.1 Intrekking van de bescherming 
Er kunnen omstandigheden zijn waarin een eind moet worden gemaakt aan de bescherming, 
ook als de geografische aanduiding  voor onbepaalde tijd is besc hermd of de geldigheidsduur 
van de bescherming nog niet is verlopen. Ne t als bij de geografische aanduidingen voor 
landbouwproducten kan dit het geval zijn wanneer  producten niet m eer voldoen aan het 
vastgestelde productdossier of als er voor een  bepaalde geografische aanduiding al geruime 
tijd geen producten meer op de markt zijn gebracht53. De intrekkingsprocedure kan worden 
beheerd door de instantie die ook voor de registra tie verantwoordelijk is , of rechtstreeks door 
een rechtbank. Dit proces biedt een extra contro lemogelijkheid en draagt bij tot de algehele 
geloofwaardigheid van het eventueel in te vo eren stelsel. Het kan echter ook leiden tot 
onzekerheid voor houders van de rechten en to t meerkosten voor de instantie die ermee is 
belast. 
Vragen: 
41. Bent u van mening dat het mogelijk moet zi jn een reeds geregist reerde geografische 
aanduiding in te trekken? 
42. Zo ja, wie moet dan gerechtigd zijn om  daartoe een aanvraag in te dienen? 
43. Als er een nieuw stelsel wordt ingevoerd, vi ndt u dan dat er een intrekkingsprocedure 
moet komen, met dezelfde voorwaarden als die welke voor geografische aanduidingen 
voor landbouwproducten gelden? 
 
7.2 Mogelijke conflicten tussen geografis che aanduidingen en handelsmerken 
Om rechtsonzekerheid en verwarring ten aanz ien van conflicteren na men te voorkomen, moet 
de relatie tussen het mogelijke stelsel van geografische aa nduidingen voor niet-
landbouwproducten en het merkenrech t duidelijk worden vastgelegd. 
Het algemene beginsel van het recht inzake in tellectuele eigendom, dat van toepassing is op 
handelsmerken, ontwerpen, octrooien enz., is da t het oudste recht prevaleert. Toepassing van 
dit beginsel op de relatie tussen handelsmerken  en geografische aa nduidingen voor niet-
landbouwproducten kan het stelsel in  zijn geheel vereenvoudigen. 
Het stelsel van uniforme bescherm ing van geografische aanduidingen voor 
landbouwproducten bevat specifieke bepalinge n over de relatie tussen geografische 
aanduidingen en handelsmerken. Deze zijn als volgt: 
                                                 
53 Artikel 54 van Verordening (EU) nr. 1151/2012. 
 
27 
 a) de reputatie van een bestaand handelsmerk  kan de registratie van een geografische 
aanduiding verhinderen, indien  de registratie van de geogr afische aanduiding consumenten 
kan misleiden aangaande de werkel ijke identiteit van het product; 
b) handelsmerken waarvoor dit niet geldt en die te goeder trouw zijn gedeponeerd, zijn 
ingeschreven of door gebruik rechten hebben verworven vóór de datum waarop de aanvraag 
voor de registratie van een ge ografische aanduiding op EU-niveau is ingediend, moeten naast 
de geregistreerde geografische aanduiding kunnen blijven bestaan, 
c) een handelsmerk kan niet worden ingeschr even als de inschrijving wordt aangevraagd 
nadat de geografische aanduiding is geregistreerd, indien de in schrijving zou conflicteren met 
de aan de geografische aanduiding toegekende be scherming. In dat geval moeten de Europese 
merkenbureaus de inschrijving van het handelsmerk ambtshalve weigeren. 
Omwille van de duidelijkheid en de consistentie op EU-niveau kan worden gesteld dat 
dezelfde regels zouden moeten gelden voor de  bescherming van geografische aanduidingen 
voor niet-landbouwproducten. 
Vragen: 
44. Bent u van mening dat voor geografische aandu idingen en handelsmerken het beginsel 
moet gelden dat het oudste recht prevaleert? 
45. Moeten geografische aanduidingen in bepa alde omstandigheden prevaleren boven 
handelsmerken? Licht uw antwoord toe. 
 
Conclusie 
Alle belangstellenden wordt verzocht opmerkinge n in te dienen over de vraagstukken die in 
dit groenboek aan de orde komen, door antwoord te geven op de specifieke  vragen die worden 
gesteld. Antwoorden kunnen tot 28 oktober 2014 per e-mail worden gezonden aan het 
volgende adres van de Commissie: MARKT-CONSULTATION-GIs@ec.europa.eu . 
De ontvangen antwoorden worden gepubliceerd op de website van het directoraat-generaal 
Interne markt en diensten, tenzij u daarte gen bezwaar maakt. Lees de specifieke 
privacyverklaring bij dit raadplegingsdocument v oor meer informatie over de verwerking van 
uw persoonlijke gegevens en uw bijdrage.