2011/0196 (COD)

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 294, lid 6, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie over het

het standpunt van de Raad in eerste lezing met het oog op de vaststelling van een Verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende tachografen in het wegvervoer en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 3821/85 betreffende het controleapparaat in het wegvervoer en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 561/2006 van het Europees Parlement en de Raad tot harmonisatie van bepaalde voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer

(Voor de E ER relevante tekst)

Toezending van het voorstel aan het Europees Parlement en de Raad (document COM(2011) 451 definitief – 2011/0196 COD): || 19.7.2011

Advies van het Europees Comité van de Regio's: || Geen advies

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité: || 7.12.2011

Standpunt van het Europees Parlement in eerste lezing: || 3.7.2012

Vaststelling van het politieke akkoord van de Raad met het oog op een standpunt van de Raad in eerste lezing: || 29.10.2012

Vaststelling van het standpunt van de Raad in eerste lezing: || 15.11.2013 (?)

1. Doel van het voorstel van de Commissie

De Commissie heeft het voornoemde voorstel op 19 juli 2011 ingediend bij het Europees Parlement en de Raad. Het voorstel voorziet in de wijziging van Verordening (EEG) nr. 3821/85 van de Raad van 20 december 1985 betreffende het controleapparaat in het wegvervoer. Ook Verordening (EG) nr. 561/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2006 tot harmonisatie van bepaalde voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer wordt gewijzigd. Naast dit voorstel is ook een mededeling van de Commissie–"Digitale tachograaf: stappenplan voor toekomstige activiteiten" – ingediend bij het Europees Parlement en de Raad.

Het voorstel voorziet in een aantal technologische verbeteringen van de digitale tachograaf, zoals satellietnavigatie (GNSS), een functie voor communicatie op afstand met het oog op het filteren voor wegcontroles en een ITS-interface die het mogelijk moet maken de digitale-tachograafgegevens in boordcomputers ook te gebruiken voor andere doeleinden dan de controle van de rijtijden. De nieuwe generatie tachografen (slimme tachografen) zal worden ingevoerd in 2018-2019.

Bij deze herziening worden ook andere aspecten verbeterd, zoals nieuwe regels om de betrouwbaarheid van werkplaatsen te verbeteren, informatie-uitwisseling tussen de lidstaten over afgegeven bestuurderskaarten (TACHO-net), de personalisering van de kaarten door deze in het rijbewijs te integreren, alsmede regels inzake de opleiding van controlepersoneel en de harmonisering van sancties. Ten slotte geldt dezelfde afstand van 100 km als grens voor alle afstandsgerelateerde afwijkingen die de lidstaten kunnen invoeren op de regels inzake rijtijden (in artikel 13 van Verordening (EG) nr. 561/2006).

De Europese toezichthouder voor gegevensbescherming heeft op 5 oktober 2011 advies uitgebracht over het voorstel. Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 7 december 2011 advies uitgebracht en het Comité van de Regio's heeft besloten geen advies uit te brengen.

De Commissie Vervoer en Toerisme van het Europees Parlement heeft de mevrouw Silvia-Adriana Ticău (RO, S&D) als rapporteur aangewezen. De plenaire stemming heeft plaatsgevonden op 3 juli 2012. Zie SP(2012) 449/2.

De Raad heeft op 29 oktober 2012 onder het Cypriotisch voorzitterschap een akkoord bereikt over dit dossier.

2. Opmerkingen over het standpunt van de Raad

2.1. Algemene opmerkingen over het standpunt van de Raad

In het algemeen is de Commissie tevreden met het standpunt dat de Raad in eerste lezing heeft ingenomen, aangezien dit standpunt aansluit bij de belangrijkste doelstellingen van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie, namelijk de veiligheid van het tachograafsysteem verhogen (fraude en gesjoemel met tachografen terugdringen), de administratieve kosten drukken en de efficiency van de controle van het systeem verbeteren. De amendementen van de Raad zijn ingevoerd op basis van een verdere analyse van de verwachte effecten van een aantal van de door de Commissie voorgestelde maatregelen en zijn een weergave van het belang dat de lidstaten hechten aan de toepassing van de meest kostenefficiënte maatregelen, aan de bescherming van persoonsgegevens in de verordening en aan de verduidelijking van de bepalingen inzake de technische en functionele eisen voor tachografen. De amendementen van de Raad zijn uitvoerig besproken en door de Commissie bekrachtigd.

De Commissie wenst de vaststelling van de definitieve tekst als resultaat van de onderhandelingen tussen de medewetgevers niet te belemmeren, maar zal verklaringen afleggen over drie aspecten waartegen zij tijdens de onderhandelingen bij herhaling bezwaar heeft gemaakt. Deze verklaringen zijn bij dit standpunt gevoegd.

2.2. Gedetailleerde opmerkingen van de Commissie

2.2.1. Aard van de juridische handeling (gedelegeerde handeling/uitvoeringshandeling)

Om de technische specificaties van de toekomstige slimme tachografen te kunnen vaststellen, heeft de Commissie voorgesteld de bevoegdheid om handelingen vast te stellen overeenkomstig artikel 290 VWEU aan de Commissie te delegeren voor de aanpassing van bijlagen I, IB en II aan de technische vooruitgang en voor de aanvulling van bijlage IB met de technische specificaties die vereist zijn om de automatische registratie van de locatiegegevens, de communicatie op afstand en een interface met intelligente vervoerssystemen mogelijk te maken (artikelen 4, 5, 6 en 38 van het voorstel van de Commissie).

Op basis van de onderhandelingen met het Parlement hebben de medewetgevers besloten de belangrijkste technische voorschriften van de bijlagen in de tekst van de verordening op te nemen. Op basis daarvan dient de Commissie in een later stadium door middel van uitvoeringshandelingen nadere bepalingen vast te stellen teneinde een uniforme toepassing in alle EU-lidstaten te garanderen. Derhalve zijn de bepalingen betreffende de definities, technische voorschriften en de te registreren gegevens, de functies van de digitale tachograaf, de weergave en het waarschuwingssysteem, die de goedkeuring van de Commissie wegdragen, opgenomen in de tekst van de verordening. Tijdens de onderhandelingen heeft de Commissie er herhaaldelijk op gewezen dat hiervoor gebruik moet worden gemaakt van gedelegeerde handelingen.

De Commissie zal zich niet verzetten tegen de aanneming van de tekst als overeengekomen door de medewetgevers. Toch wijst de Commissie er in een (bijgevoegde) verklaring op dat de kwestie van de afbakening tussen de artikelen 290 en 291 VWEU momenteel bij het Hof van Justitie in behandeling is in de zaak "biociden".

2.2.2. Technische wijzigingen

De Commissie aanvaard de tussen de Raad en het Parlement overeengekomen amendementen inzake de volgende technische aspecten:

(a) Registratie van locatiegegevens (artikel 8)

De Commissie vindt het zinvol voor elke drie uur bij elkaar opgetelde rijtijd automatisch de locatiepunten te registreren zodat professionele bestuurders in het wegvervoer de van kracht zijnde wetgeving beter naleven.

(b) Controle-instanties uitrusten met technologie waarmee van op afstand vroegtijdige opsporing mogelijk is (artikel 9).

De lidstaten dienen hun controle-instanties vijftien jaar na de invoering van de slimme tachograaf in passende mate te voorzien van uitrusting voor opsporing van op afstand, rekening houdend met de nationale handhavingsstrategieën van de lidstaten. Tot die tijd is het uitrusten van de controle-instanties met technologie voor toegang op afstand facultatief.

(c) Interface met intelligente vervoerssystemen (artikel 10)

De Raad acht het van cruciaal belang voldoende marge voor soepelheid te laten, zodat vervoersondernemingen zelf kunnen kiezen of zij de tachograaf al dan niet aan externe voorzieningen aansluiten. Daarom is in het standpunt van de Raad bepaald dat tachografen mogen worden uitgerust met gestandaardiseerde interfaces die, onder bepaalde voorwaarden, het gebruik van de door de tachograaf geregistreerde of verstrekte gegevens door een extern apparaat mogelijk maken. Tevens is in de tekst van de Raad verduidelijkt dat toegang tot persoonsgegevens via een extern op de interface aangesloten apparaat alleen mogelijk mag zijn na uitdrukkelijke toestemming van de bestuurder op wie de gegevens betrekking hebben.

De Commissie heeft het voornoemde amendement aanvaard als een stap in de goede richting, maar de medewetgevers gewaarschuwd dat het facultatieve karakter van de ITS-interface het doel van het oorspronkelijk voorstel sterk ondergraaft.

(d) Gewichtssensoren inbouwen in de intelligente tachograaf (overweging 6)

Net als de Raad is de Commissie het niet eens met het oordeel van het Parlement dat er een rechtstreeks verband is tussen het inbouwen van gewichtssensoren in de slimme tachografen en een betere controle van de rij- en rusttijden. De Commissie is derhalve tevreden dat de tekst slechts is opgenomen in een overweging waarin in algemene termen wordt gesteld dat de Commissie in de toekomst moet evalueren in welke mate gewichtssensoren kunnen bijdragen tot een betere naleving van de wetgeving inzake wegvervoer.

(e) Bestuurderskaarten voor bestuurders uit derde landen (artikel 26, lid 4)

De Commissie stemt in met de nieuwe bepaling die lidstaten de mogelijkheid biedt, onder restrictieve voorwaarden, tijdelijke en niet-vernieuwbare bestuurderskaarten af te geven voor een termijn van ten hoogste 185 dagen. Deze nieuwe bepaling biedt een praktische oplossing voor een operationeel probleem aangezien het betrekking heeft op bestuurders uit niet-EU en niet-AETR-landen (Europese Overeenkomst nopens de arbeidsvoorwaarden voor de bemanningen van motorrijtuigen in het internationale vervoer over de weg) die occasioneel vervoer in de Unie verrichten, of op bestuurders die EU-burger zijn maar hun verblijfsstatus in de EU hebben verloren en moeilijkheden ondervinden om een reguliere bestuurderskaart aan te vragen.

(f) Uitrusten van in gebruik zijnde voertuigen met digitale tachografen (artikel 3, lid 4)

De Commissie heeft in haar oorspronkelijk voorstel geen bepalingen opgenomen over het uitrusten van bestaande voertuigen met slimme tachografen, maar kan instemmen met het principe om bestaande voertuigen uit te rusten indien de praktische gevolgen beheersbaar blijven.

2.2.3. Niet-technische amendementen in verband met de werking van het tachograafsysteem

(g) Schrapping van de verplichting voor bestuurders om documenten over te leggen ter staving van hun activiteiten gedurende de tijd dat ze niet bij het voertuig zijn (artikel 34, einde lid 3)

De Commissie steunt dit voorstel, aangezien het de administratieve last verder terugschroeft.

(h) Passende uitrusting en opleiding van controlebeambten (artikelen 38 en 39)

De Commissie aanvaardt het resultaat van de onderhandelingen tussen de medewetgevers in dit verband.

De Commissie heeft ingestemd met dit standpunt en zal, na de vaststelling van de verordening, maatregelen vaststellen waarin de basisopleiding en nascholing van controlebeambten worden gespecificeerd. Die inhoud wordt opgenomen in de opleiding die controlebeambten in de lidstaten krijgen.

(i) Versterking van de betrouwbaarheid van werkplaatsen (artikel 24)

De Commissie stemt in met de verlaging van de frequentie, van één naar twee jaar, waarmee werkplaatsen worden onderworpen aan een audit van de procedures die zij toepassen om met de tachograaf om te gaan, aangezien het voorstel van de Commissie om bij 10% van de werkplaatsen onaangekondigde technische audits uit te voeren en de geldigheidsduur van de werkplaatskaart (één jaar) gehandhaafd blijven.

2.2.4. Niet-technische amendementen in verband met gegevensbescherming, inbreuken en datum van inwerkingtreding

(j) Aanscherping van de gegevensbescherming (artikel 7)

De Commissie stemt in met de nieuwe bepalingen inzake de bescherming van persoonsgegevens.

(k) Harmonisering van inbreuken en sancties (artikel 41)

De Commissie aanvaardt het resultaat van de onderhandelingen tussen de medewetgevers in dit verband.

(l) Aansprakelijkheid van vervoersondernemingen (artikel 33)

De Commissie aanvaardt het resultaat van de onderhandelingen tussen de medewetgevers in dit verband.

(m) Inwerkingtreding (artikel 48)

De Commissie aanvaardt het resultaat van de onderhandelingen tussen de medewetgevers in dit verband. De verplichting om voertuigen die de eerste keer worden ingeschreven uit te rusten met een slimme tachograaf, wordt 40 maanden na inwerkingtreding van de technische specificaties voor slimme tachografen van kracht. De Commissie is voornemens deze specificaties uiterlijk twee jaar na de publicatie van de nieuwe verordening vast te stellen.

2.2.5. Amendementen van Verordening (EG) nr. 561/2006 tot harmonisatie van bepaalde voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer

De Commissie is verheugd dat de door haar voorgestelde amendementen op artikel 13, lid 1, van Verordening (EG) nr. 561/2006, die lidstaten de mogelijkheid bieden onder bepaalde voorwaarden afwijkingen op de verordening toe te staan binnen een straal van 100 km rond de vestigingsplaats van de onderneming, behouden zijn en stemt in met de invoering van de zogenaamde "afwijking voor vaklui" in artikel 3 van Verordening (EG) nr. 561/2006, waarin het toepassingsgebied van die verordening is gedefinieerd.

3. Conclusies van de Commissie

Dit voorstel is bijzonder belangrijk om de doelstellingen te verwezenlijken die uiteengezet zijn in de mededeling van 28 maart 2011: "Stappenplan voor een interne Europese vervoersruimte – werken aan een concurrerend en zuinig vervoerssysteem".

Ondanks de afzwakking van verschillende bepalingen is de Commissie van oordeel dat het standpunt van de Raad nog steeds tegemoetkomt aan de belangrijkste doelstellingen van haar voorstel en is derhalve van oordeel dat het wetgevingsproces moet worden afgerond met de stemming door het Europees Parlement van zijn standpunt in tweede lezing dat, na de resultaten van de informele trialoog op 14 mei 2013, zou moeten overeenstemmen met het standpunt van de Raad.

VERKLARINGEN VAN DE COMMISSIE

1) Verklaring van de Commissie betreffende Verordening (EG) nr. 561/2006

Om ervoor te zorgen dat de regelgeving inzake rij- en rusttijden op doeltreffende en uniforme wijze ten uitvoer wordt gelegd, zal de Commissie de tenuitvoerlegging van die regelgeving van dichtbij monitoren en zo nodig passende initiatieven nemen.

2) Verklaring van de Commissie betreffende de uitvoeringsbepalingen

De Commissie is van mening dat de toekomstige handelingen die de Commissie krachtens de wetgevingshandeling mag aannemen om de uitvoeringsbepalingen en de specificaties voor tachografen, tachograafkaarten en registratiebladen, alsmede de typegoedkeuringsvoorschriften vast te stellen, tot doel hebben de technische specificaties van de basishandeling aan te vullen en bijgevolg gedelegeerde handelingen moeten zijn, die op basis van artikel 290 VWEU worden vastgesteld. De Commissie zal zich niet verzetten tegen de aanneming van de tekst als overeengekomen door de medewetgevers. Toch wijst de Commissie erop dat de kwestie van de afbakening tussen de artikelen 290 en 291 VWEU momenteel bij het Hof van Justitie in behandeling is in de zaak "biociden".

3) Verklaring van de Commissie betreffende het gebruik van artikel 5, lid 4, alinea 2, onder b), van Verordening (EU) nr. 182/2011

De Commissie benadrukt dat het tegen de letter en de geest van Verordening (EU) nr. 182/2011 (PB L 55 van 28.2.2011, blz. 13) indruist om systematisch gebruik te maken van artikel 5, lid 4, tweede alinea, onder b). Deze bepaling mag dan ook alleen worden toegepast indien het noodzakelijk is af te wijken van het beginsel dat de Commissie een ontwerpuitvoeringsbesluit kan vaststellen zonder dat een advies is verstrekt. Aangezien het hier een uitzondering betreft op de algemene regel zoals vastgesteld in artikel 5, lid 4, kan gebruikmaking van de tweede alinea, onder b), niet eenvoudig als een "discretionaire bevoegdheid" van de wetgever worden beschouwd, maar moet dit op restrictieve wijze worden uitgelegd en dus worden gemotiveerd.

Hoewel de Commissie nota neemt van de overeenkomst die is bereikt door het Europees Parlement en de Raad over het gebruik van deze bepaling, betreurt ze dat deze motivering niet in een overweging is opgenomen.