ARCHIVES HISTORIQUES
DELACOMMISSION
COLLECTION RELIEEDES
DOCUMENTS "COM"
COM(78)408
Vol.1978/0157

Disclaimer
Conformément aurèglement(CEE,Euratom)n°354/83duConseildu1erfévrier1983
concernantl'ouvertureaupublicdesarchiveshistoriquesdelaCommunauté économique
européenne etdelaCommunauté européenne del'énergieatomique(JOL43du15.2.1983,
p.1),telquemodifiéparlerèglement(CE,Euratom)n°1700/2003du22septembre2003
(JOL243du27.9.2003,p.1),cedossierestouvertaupublic.Lecaséchéant,lesdocuments
classifiésprésentsdanscedossierontétédéclassifiés conformément àl'article5dudit
règlement.
Inaccordance withCouncilRegulation(EEC,Euratom)No354/83of1February1983
concerningtheopeningtothepublicofthehistoricalarchivesoftheEuropeanEconomic
Community andtheEuropeanAtomicEnergyCommunity (OJL43,15.2.1983,p.1),as
amendedbyRegulation(EC,Euratom)No1700/2003of22September2003(OJL243,
27.9.2003,p.1),thisfileisopentothepublic.Wherenecessary,classifieddocuments inthis
filehavebeendeclassified inconformitywithArticle5oftheaforementioned regulation.
InÜbereinstimmung mitderVerordnung(EWG,Euratom)Nr.354/83desRatesvom1.
Februar1983überdieFreigabederhistorischen ArchivederEuropäischen
Wirtschaftsgemeinschaft undderEuropäischen Atomgemeinschaft (ABI.L43vom15.2.1983,
S.1),geändertdurchdieVerordnung (EG,Euratom)Nr.1700/2003vom22.September2003
(ABI.L243vom27.9.2003,S.1),istdieseDateiderÖffentlichkeit zugänglich.Soweit
erforderlich,wurdendieVerschlusssachen indieserDateiinÜbereinstimmung mitArtikel5
dergenanntenVerordnungfreigegeben.

COMMISSIEVANDEEUROPESEGEMEENSCHAPPEN
COM(78)408 def.
Brussels11September1978
Voorstelvooreen
MEERJARENPROGRAMMA VOORONDERZOEK
OPHETGEBIEDVANDEKLIMATOLOGIE
(Werkzaamheden opcontract(1979-1983)
(DoordeCommissiebijdeRaadingediend)

-I- XII/387/78-NL
INHOUD
Biz
0.SAMENVATTING 1-1ii
1.INLEIDING -./ •. ^
2,1.ONDERZOEKWERKZAAMHEDEN OPWERELDSCHAAL ENINEUROPA . 2-
-'2.2.HUIDIGE STANDVANONZEKENNIS INZAKE HETKLIMAAT EN
DAARMEE VERBAND -HOUDENDE PROBLEMEN 5
3.MOTIVERING VAN€EN'PROGRAMMA OPHÉTGE8IËD VANDE
KLIMATOLOGIE VANDEEUROPESE GEMEENSCHAPPEN -/ -8
4.GEDETAILLEERDE "BESCHRIJVING VANHETPROGRAMMA . 10
4.1'ALGEMENE OPMERKINGEN ' 10
4.2.ONDERZOEKGEBIEDEN '.r.. 11
-4.2.1.Onderzoekgebied I:"Beterbegripvanhetklimaat" .11
4.2.1.1.Doelstellingen '11
"4.2.1.2.Onderzoekobjecten opOnderzoekgebied I 11
-! 1.1.Reconstructie vanklimatenuithetverleden 11
j 1.2.Klimaatmodellen en-voorspelling 12
;4.2.2.Onderzoekgebied IIOnderzoek betreffende de
i -wisselwerkingen mens-klimaat " ,13
4.2.2.1.Doelstellingen | 13
}4.2.2.2.Onderzoekobjecten opOnderzoekgebied II 13
I4.3.SPECIALE WERKZAAMHEDEN ' . 18
!4.3.1.Doelstellingen 182.Hl'IDIGE STANDVANONZEKENNIS 2
11.1.Deveranderlijkheid vanhetklimaatende\
Europesehulpbronnen y
11.2.Invloedvandemensophetklimaat14
1-6
4.3.2.Specifieke middelen endiensten 18
(a)EenEuropeseInterdisciplinaire Groepvoorde
bestudering vandeklimaatsinvloeden 18
(b)Inventarisatie ,coördinatie enuitbreiding van
Europesedatasets overhetklimaat T9
5*TENUITVOERLEGGING /FINANCIERING ENBEHEERVANHETPROGRAMMA "■19

-II- XI1/387/là-
AANHANGSEL
Enkelemeldenswaardige extremeweersituaties sinds1960 20
VOORSTEL VOOREENBESLUITVANDERAAD 22

:XII/387/78rNL
0.SAMENVATTING
0.1.Motivering
Ditvoorstelbetrefteenonderzoekprogramma vandeEEGinzakeklima­
tologie.
Hieraanliggentweebasisbehoeften tengrondslag :.
I ; • '*
;(i)Hetleverenvaneenbijdragetoteenbeter.inzichtinhet
; mechanisme vanhetklimaatenvandeoorzakenvandever­
.■anderlijkheid vanhetklimaat
!(ii)Hetevaluerenvandeimpactdiedeveranderlijkheid vanhet.
.klimaatopdebasishulpbronnen inEuropakanhebbenenvande
'roldiedemens-indieveranderlijkheid zelfzoukunnenspelen.
'0.2.Deveranderlijkheid vanhetklimaatendemens-
ioeveronderstelling datereenconstantgunstigklimaatzöukunnen
bestaanisvolledigongegrond ;,aangezien dealenkeleeeuwenwaargenomen
Iveranderlijkheid vanhetklimaattothetnormalegedragspatroon van
idatklimaatlijkttebehoren.
\ '"■ ."■ ■
;Nieuwtenopzichtevan'devorigeeeuwenisdegr,otekwetsbaarheid
ivanonzehuidigesamenleving,dieistoeteschrijven aandebeperkte :
voedsel-enwatervoorraden ;tengevolgehiervanbeschikken desteeds :
istijgendewereldbevolking enonsdoorexpansiegekenmerktindustrieel
systeemoverweinigofgeenveiligheidsmarges .
iDegroteafhankelijkheid vanonzehuidigesamenleving vandetechno-•
jlogieiseveneenseenfactorwaarmederekeningdienttewordengehouden.
!Detechnologische vooruitgang magdanaltegemoetkomenaandestijgende
ibehoeften,hijeisttegelijkertijd eensteedsgroterenergieverbruik
(enduseentoenemendeuitputting vandehulpbronnen )terwijlhij
jtevenseengrotereverontreiniging veroorzaakt ,-
i:Dezeverontreiniging kanophaarbeurtdenatuurlijke ecosystemen
verstoren ,eneenongunstigeinvloeduitoefenen zowelopdiehulpbronnen
zelfalsophetklimaat(b.v.doordedirecteenergietoevoer aande
;atmosfeerendoordeaccumulatie vanverontreinigingen zoalsaërosolen
jenkooldioxyde).
;Eenenanderkomteropneerdatwij'eventueelrekeningzullenmoeten
|houdenmeteensoortklimatologische grensvoorde.energiegroei op
langetermijn.. t..
;0.3.Huidigestandvandekennis j
!_Watwijalofnietwetenoverdeveranderlijkheid vanhetklimaatkan
jalsvolgtwordensamengevat :! ■
(a)Wijwetendathetklimaatinwezenveranderlijkis;wijkennen •
| dewareoorzakenvandezeveranderingen niet»
(b)Wijwetendatklimaatwijzigingen op.iederogenblikkunnenplaats­
vinden;voortswetenwijdatdemensmisschienweleenrolspeelt
■ debepalingvandieveranderingen ;wijwetennietwanneer
iofwaarklimaatveranderingen kunnenoptreden.

-ii- XII/387/78-NL
(c)Wijwetendat.zelfsrelatiefkleineveranderingen grote
gevolgen kunnenhebben;wijkennendekwantitatieve verhoudingen
nietwaardoor deklimaatveranderingen zijngebonden aande
mogelijke veranderingen indevariabelen dievanbelangzijn
voorhetlevenenwelzijn vandemens.
0.4.Hoofdlijnen vanhetprogramma
Teneindeeenzogrootmogelijkaantalvandebelangrijkste facetten
vaneenwerkelijk complexprobleem inaanmerking te.nemenentevensdie
doelstellingen natestrevendiedemeestevoorrang moetenkrijgeninEuropa,
zijndevolgende onderwerpen uitgekozen vooropneming inhetprogramma .
Erwerdentweeonderzoekgebieden bepaald,namelijk :
(i)Hetmechanisme enhetgedragvanhetklimaat ;
(ii)0ewisselwerkingen tussenklimaat enmens.
Bovendien werdentwee"speciale werkzaamheden "voorgesteld alssteun
enleidraadbijalleonderzoek datinhetkadervanhetonderhavige
programma zalwordenverricht.
A.0NDERZ0EKGEBIEDEN
I."Beterbegrijpvanhetklimaat
Hetdoeliseendieperinzichtteverwerven inhetmechanisme
enhetgedragvanhetklimaat.Hoewelhetverwerven vaneen
volledig inzichtindergelijk mechanisme vooralsnog toekomst­
muziekmaglijken,ismentochvanmeningdatstappen
indierichting moetenwordengedaan,zodatuiteindelijk alle
planning dieopklimatologische factoren berustverreteprefereren
zalzijnbovenempirische gissingen ;
1.1.Reconstructie vanklimaten uithetverleden
Ditmoetgeschieden doordeexploratie enanalyse van
(a)Natuurlijke registraties ,
(b)Opwaarnemingberustende enanderehistorische registraties .
1.2.Klimaatmodellen en-voorspelling
Dewerkzaamheden opditgebiedmoetenbijdragen tothet
bereiken vanhetuiteindelijke doelvanalleklimaatmodellen ,
namelijk deklimaatvoorspelling .Voorgesteld ishettezoeken
inderichting van:
(a)deontwikkeling vanvoorspellingsmethoden dieopeen
systeemanalyti schebenadering zijngebaseerd .
(b)deverbetering vandeluchtcirculatiemodellen .
(c)deverbetering vandesimulatie vandetraagveranderende
componenten vanhetklimaatsysteem .

Iii- XII/387/78-NL
'II-'V^sseIwerkinc^enjnens-klimaat"
InditverbandmoetdeklemtoonkomenteLiggenopdeveiander-
Rijkheidendegevolgenopkortetermijn,waarbijhetdebedoeling
moetzijntot.betrouwbare diagnosesenprojecties'te komen.
11.1.Deveranderlijkheid vanhet'klimaatendeEuropesehulpbronnen
Opditgebiedwordendriegroteonüerzoekobj ectengesuggereerd :
(a)Impactopdeland-enwatervoorraden
(b)Evaluatievandeklimatologische gevaren
(c)Impactopdebehoefte ,aanenhetgebruikendeproduktie *
vanenergie --
11.2.Invloedvandemensophetklimaat •*
.Oechemischeenthermischeverontreiniging vandeatmosfeer
zijnhiercentraalgesteld: ,
(a)Chemischeluchtverontreiniging ,metspecialenadruk
opdeaccumulatie vankooldioxyde
(b)Vrijkomen vanenergie
B.SPECIALEWERKZAAMHEDEN :. ;
Hierbijishetdebedoeling ,specifieke middelenteverschaffen
terondersteuning vandegenoemdeonderzoekdoelstel lingen.
I.Oprichting vaneenInterdisciplinaire Groepvoordebestudering ,
-vandeklimaatsinvloeden . •, «:
II.Inventarisatie ,coördinatie enuitbreiding vanEuropesedatasets '
,.overhetklimaat '
0.5.Tenuitvoerlegging
Hstprogrammazaltenuitvoerwordengelegdalswerkzaamheden opcontract .
voorgezamenlijke rekening,diedoorparticuliere enoverheidsinstellingen
ophetgebiedvanhetonderzoekindelid-staten wordenuitgevoerd .Deze
actiezalwordengebaseerdopeenvoorafgaande pogingomdeonderzoek-
activiteiten diethansindelid-staten wordenontplooidtecoördineren,.
waardoorhetmogelijkzalzijn:
(a)deprojectendieeenaanvulling vormenopdieonderzoekwerkzaam -
-hedenendieopcommunautair niveauzoudenmoetenwordengefinancierd
nauwkeurigtebepalen;
(b)onnodigdubDelwerktevermijden ' *
(c)desamenwerking tussendegeleerdendieindelid-staten werkzaam
zijnophetgebiedvandeklimatologie tebevorderen .
0.6.'Financiering
HetmaximaleaandeelvandeCEGinhethele1vijfjarenppogramma (1979-1983)
wordtop8.000.000 EREgeraamd,diezullenwordengebruiktvooronderzoek-
contracten encoördinatiewerkzaamheden .0.7.Beneer
Ditprogrammazalwordenbeheerddoordebetrokkenafdelingen vande
Commissie,bijgestaandoorhetRaadgevendComitéinzakeProgrammabeheer
voorMilieuonderzoek inaangepastesamenstelling

*1- XII/387/k78-NL
INLEIDING .
Het.isbekenddatnatuurlijke klimaatveranderingen inhetverleden een
groteinvloedhebbenuitgeoefend opdemenselijke beschaving ende.gevolgen
vandergelijke veranderingen werdenscherpaangevoeld bijdroogten,sléchte
oogsten,overstromingen enandereextrémegevallen enrampendiezichde
jongstejarenhebbenvoorgedaan .Erbestaatnoggeenalgemeenaanvaarde
verklaring voordezefluctuaties ,nocheenbetrouwbare empirische of
theoretische methode omzetevoorspellen ."Deinvloedvanxledoorexpansie
gekenmerkte activiteiten vandemensophetklimaatvormteveneens een
potentieel grootgevaar,waarvanmenzichvooralsnog geenjuistideekan
vormen.Dedringende behoefte omonzekennisvanhetklimaattevergroten
wordt''i^nsopruimeschaalerkendenhetvraagstuk wordtineengroot
aantalinstanties,werkgroepen enonderzoekprogramma 'sopnationaal eninter­
nationaal niveauaandeordegesteld.Totdusverontbrakechtereengecoör­
dineerdEuropees onderzoekprogramma .DeCommissie isvanmeningdateen
dergelijk programma totnieuweinspanningen inEuropazalaaozetten eneen
belangrijke bijdragezalvormentothetklimatologisch onderzoek inhetal­
gemeen.Demotivering vaneendergelijk programma isinparagraaf 3vandit
voorstel aangegeven .
Indecontextvanonderhavig voorstel wordtklimaat -omschreven als
gemiddelde waardevanverschillende weerstatistieken overeenperiodevan
eenmaandofmeer.Hetisdusduidelijk datereenonderscheid moetworden
gemaakttussenklimaat (eengemiddelde toestand )enweer(detoestand opeen
bepaald moment).
Dewetenschap vandeweersvoorspelling iseropgerichtdegedetailleerde
toestand vandeatmosfeer'tevoorspellen .Wegensonzebeperkte kennisvan
detoestand vandeatmosfeer opiedergegeven moment (gebaseerd opver­
schillende soortenatmosferische waarnemingen vandewind,detemperatuur ,
deluchtdruk,devochtigheid ,debewolking,detemperatuur opzee-niveau ,
enz.)enwegensonzebeperkte kennisvandefysicavanalleatmosferische
processen opverschillende schalen-vanmicrofysica vandebewolking tot
macrofysica vandeweerverschi jnseleninhungeheel-ishetnietmogelijk
hetweerindetailvoorlangeperiodestevoorspellen .Menneemtthansal­
gemeenaandathetweer,datisdegedetailleerde toestand vandeatmosfeer,
voornietlangerdanongeveer tweewekenkanworden'voorspeld .Overigens
moetnogaltijdwordenbewezendatdithaalbaar is.
Dezestandvanzakensluitnietuitdatdegemiddelde atmosferische
toestand (hetklimaatdus)voorperiodes vanmeerdantweewekenkan
wordenvoorspeld,hoewelditthanseenonopgelost enzeermoeilijk probleem .
vormt.Wanneerhetomperiodes vanmeervantweewekengaat,kandeat­
mosfeernietlangerlosvandeoceanen,hetland-enzee-ijs,debiosfeer,
dechemische cyclienanderecomponenten vanhetklimaatsysteem worden
beschouwd .Wegenshungroteinertiewordendezecomponenten bijroutine
weervoorspellingen doorgaans alsgegevenconstanten beschouwd .Voorde
oplangeretijdschalen gebaseerde karakteristiek vanklimaatschommelingen
wordendedynamische eigenschappen vanhetklimaatsysteem echtergrotendeels
beheerst doordecomponenten metgrotethermische endynamische inertie.;-
Eenjuistbegripvandeniet-atmosferische vanhetklimaatsysteem wordt
danookessentieel .

XI1/387 /78-NL
Inditverband moet erop .worden gewezen dat deLacunes inonze hu ;-..
kennis niet defeiten betreffen ,maar veeleer deoorzaken vandie i^ n•
'enhetmoment waarop zijzich voordoen .Zokanthans geen enkele weten
■schapper bewijzen datons eenbepaalde ramp tewachten staat opeengegeven .
datum indetoekomst .Dewetenschap heeft echter voldoende bewijzen vei
zametd dat hetklimaat rampen kanveroorzaKen .Het isdanookdringend ; .
noodzakelijk datwij,enerzijds ,onze methoder vanonderzoek naa .de
oorzaken vanklimaatveranderingen zodanig verf -ijr' -n."at.wijdaaruit tijdige
waarschuwingen kunnen afleiden en,anderzijds ,onze opvatting \/an'"het
waarschijnlijke optreden vaneengebeurtenis "indiezin'herziei ,,datwij
ereennauwkeurige enzohoog mogelijke waarschijnlijkheidsgraad voor
bepaalde tijdên enplaatsen aantoekennen .
Wijmoeten ,metandere woorden ,uitmaken ofwijonskunnen permitteren
onvoorbereid ,teblijven voor vermoedelijke enernstige klimaatveranderingen
ineenmisschien nabije toekomst enofwijonze atmosfeer verder chemisch
enthermisch kunnen verontreinigen zonder ons omdemogelijke gevolgen daarvan
voor hetklimaat tebekommeren .Aanstijgende behoeften kantegemoet ,
worden gekomen door devooruitgang vandetechniek ,maar de^e betekent een
groter gebrui kvanenergie endus eengrotere chemische enthermische vei–
ontreiniging vanonsmilieu .Indien hetklimaat door deze bijprodukten
van detechnische expansie ongunstig wordt beïnvloed ,zullen wijvoor een
soort klimatologische barrière voor deenergiegróei oplange termijn komen
■■testaan . ;* ■ .
2.HUIDIGE STAND VAN ONZE KENNIS
Dehuidige stand vanonze kennis inzake -het klimaat endeinvloed ervan ;
ophetmenselijke bestaan kanworden onderverdeeld intwee groepen :
.1•Lopende onderzoekwerkzaamheden ,zowel opwereldschaal als inEuropa.'
2.Huidige stand vanonze kennis inzake hetklimaat endaarmee verband
.houdende problemen .
2.1 .ONDERZOEKWERKZAAMHEDEN OPWERELDSCHAAL ENINEUROPA
2.1.1 .Internat ionale_groj ecten ■ . ,
Indelaatste tien jaar ishetklimatologisch onderzoek opwereldschaal
aanzienlijk toegenomen -Deproblemen inverband met hetverwerven vaneen
inzicht inhetklimaat vannuenvroeger endemogelijkheden omtoekomstige
klimaatstoestanden tevoorspellen hebben niet alleen totsignificante individuele
inspanningen geleid ,maar ooktot -devaststelling vannationale eninterna­
tionale programma 'smetbetrekking totdeverschillende aspecten vanhet
klimaatprobleem .
^Totdedoelstellingen vanhetwerkelijk internationale programma ,het -
"Global Atmospheric Research Programme (GARP)",datgemeenschappelijk
gesponsord wordt door de"International Council ofScientific Unions (ICSU)"
ende"World Meteorological Organisation (WMO)"behoort destudie vandie
fysische processen indetroposfeer endestratosfeer ,dievanessentieel
belang zijnvooreenbegrip vande'factoren waardoor destatistische eigen­
schappen vandealgemene luchtcirculatie worden bepaald ;ditzalzeer waar­
schijnlijk leiden toteenbeter begrip vandefysische basis vanhetklimaat .

-3- XII /387 /78-NL
Erbestaan nogandere klimatologische programma 's.Meestal werden zij
vastgesteld naar aanleiding vandehernieuwde belangstelling voor hetont­
werpen vanklimaatmodellen .indelaatste tien jaar ,tendele alsgevolg van
demogelijkheid datdemens hetklimaat beïnvloedt en-tendele door de
implicaties vansommige vandeeerste primitieve klimaatmodellen .Door de
WMOwordt eenprogramma georganiseerd datspeciaal isgewijd aandebeoordeling
van dewisselwerking mens enklimaat .
2,1.2 .Pro2ecten_in_de_Verenigde_Staten
Dewetenschappelijke gemeenschap indeVerenigde Staten heeft haar erkenning
vandebehoefte aanklimatologisch onderzoek totuiting gebracht ineengoed
uitgewerkt plan voor klimatologische studies indevolgende decennia .Het
plan inkwestie isinhetkort weergegeven inhetboek "Understanding Climatic
Change ,AProgram forAction ",uitgegeven door de"National Academy of
Sciences "vandeVerenigde Staten (1975 ).
Ditplan omvat eenuitgebreid spectrum vanprojecten inverband met een
"Climatic Data Analysis Programma (CDAP )", een "Climatic Index Monitoring
Programma jCCIMP )"eneen "Climatic Modelling andApplications Programme (CMAP )".
Voorts wordt ingezien dat deze indegrond nationale programma 'sineen
internationaal verband moeten worden beschouwd .Omdedoelstellingen van het
klimatologische deel van hetGARP-programma tebevorderen werd bovendien
geadviseerd een "Internationaal Climatic Research Programme (ICRP )"uit te
werken .
Eenander "U.S. Climate Program Plan "werd door eenredactiecomité van het
"Interdepartemental Committee forAtmospheric Sciences "uitgewerkt .Het
valt grotendeels samen metheteerstgenoemde ,doordat hetonderwerpen omvat
zoals "Veranderlijkheid vanhetklimaat ennationale activiteiten ","Diagnoses
enprojecties vandeveranderlijkheid vanhetklimaat opkorte termijn ",
"Beheer vanklimatologische gegevens ","Waarnemingen voor klimatologisch
onderzoek ",enz .

-4- XII/387/78-NL
DoorhetDepartement VanEnergiewerdeenbelangrijk planvooreenC2rbon
DioxideEffectsResearch andAssessment Program"uitgewerkt .Hetiseropgericht
uithettoekomstige kooldioxydegehalte datwordtvoorspeld deonzekerheden te
halenendemogelijke gevolgenervanteevalueren,nietalleenuitklimatologisch ,
maarookuitbiologisch ,sociaaleneconomisch oogpunt.
Bovendien zijnereenaantalmeergespecialiseerde programma'suitgewerkt ,die
allenauwverbandhoudenmetbepaalde aspecten vanhetklimatologisch .onderzoek ._
Aangezien deoceanenoplangetermijneendominerende jnvloeduitoefenen ophet
gedragvanhetklimaat,ishetvanbelangdatdeoceanograf ischegemeenschap die
aspecten vandeoceanografie gaatbestuderen ,dierelevantzijnvoorklimaat-
problemen.Voorbeelden vandergelijke veldstudies zijnhet"Mid-ocean Dynami'cs
Experiment' (MODE)",het"NorthPacificExperiment (ISfORPAX)"eneenPOLYMODE-:
experiment,datdoor-deVerenigde StatenendeUSSRgezamenlijk wordtgesponsord .
Anderevoorbeelden zijnhet"Climatic ImpactAssessment Programme (CIAP)"dat
betrekking hadopdeinvloedvanverschillendeluchtverontreinigingen ophet
klimaat,enhet"ClimateDynamics programme oftheAdvanced Research Programme "
(Departement vanDefensie,Verenigde Staten).
2.1.3.Proiecten^in_de_EEG-landen
(a)Klimaatmodel len"
Ophetgebiedvandeklimaatmodellen ligthetvoordehandeenonderscheid
terriakentussendeonderzoekingen waarbijgebruik wordtgemaakt vanalgemene-:"W
circulatiemodellen (GCM's=generalcirculation models)endiewelkeworden;
verricht metbehulpvanmodellen waarindeweersystemen opeenstatistische
basiswordenbehandeld .' , «
Thanszijndeenigevoorklimatologische studiesbruikbare GCM'sin
Europadievanhet"BritishMeteorologi calOffice(BM0)"enhetECMWF*'.De
BMO-modellen werdentoegepast opdeweersvoorspelling oplangetermijn en
gebruikt vooranalyses vanspecifieke anomalieën indecirculatie ,alsmede
voordebestudering vanklimaatveranderingen diedoordemenszijnbewerk­
stelligd.DeGCM'sbijhetECMWFzijnnauwverwantmetengebaseerd opinde
Verenigde Statenontworpen modellen ;zijwordenagebruiktvoorweersvoor-
spellingen opmoddeltange termijn.
Bijde"DeutscheWetterdienst "(Offenbach )eninFrankrijk ("Etablisse­
mentd'EtudesetdeRecherches Météorologiques ",Boulogne;"Laboratoire de
Météorologie Dynamique",Palaiseau )wordenthansGCM'sontwikkeld .De"Joint
Universitiés Group"inReadingheeftzichspeciaaltoegelegd ophetanalyseren
vanhetgedragvanGCM's,diemisschiennuttigzullenzijnterbeoordeling
vandebetrouwbaarheid vandemetGCM'sverkregenresultaten .Opditmoment
wordenoceaan–circulatie –modellenontwikkeld inFrankrijk (Laboratoire
d'Océanographie physique,Parijs),inEngeland (DAMPT,Cambridge ;Joint •
Universities Modelling Group,Reading)eninDuitsland (Max-Planck Institut,
Hamburg).
Sommigevandegeparametr iseerdemodellendietotdusverinEuropa .zijnv
gepresenteerd ,vertoneneenzekere ,vaardigheid indesimulatie enanalysevan
dehuidigegemiddelde toestandvandeatmosfeer (Wiin-Nielsen ,ECMWF).Bij
enkeleervangaathetomdebeproeving vaneenspecifiek schemavoorpara-
metriseringvanweersystemen (b.v.ImperialCollege,London).BijhetMax-
PlanckInstituutinHamburgzijndewerkzaamheden geconcentreerd opdebestu-.
deringvandetraagveranderende delenvan-hetklimaatsysteem .Vereenvoudigde
modellenwordenontwikkeld inFrankrijkeninBelgi'è(b.v.Lab.Mét.Dyn.,Parijs).
*EuropeanCentreforMedium-range WeatherForecast,Bracknell,VerenigdKoninkrijk

XII/387/78-NL
Bijsommigevandezemodellengaathetomeenbestudering vangeselecteerde
mechanismen indealgemenecirculatie ;hetvraagstuk vandeseizoenverwachtingen
werdinstudiegenomen. .
Cb)Reconstructie vanklimatenuithetverleden
OverhetklimaatinvroegeretijdenwerdendooreenaantalEuropese
academische instellingen ennationale meteorologische diensten enkele
sporadische studiesgemaakt,waarvanderesultaten inverschillende weten­
schappelijke tijdschriften eninpublikaties vanmeteorologische instituten
zijngepubliceerd .Omdatvoordegegevens entechnieken diewordengebruikt .
bijdereconstructie vanderegistratie vanvroegere klimatenveletakkenvan
wetenschap loetenwordeningeschakeld ,schijntditsoortonderzoek hetbest
tewordenvrrichtinhetvollediginterdisciplinaire kadervanacademische
instellingen .Voortsvormendegeavanceerde computertechnieken enhetdes­
kundigpersoneel vandelaboratoria vandemeteorologische diensten een
idealebasisvoorhetverrichten vantheoretisch onderzoek ,zoalshetmaken
vanklimaatmodellen ,hetdoenvannumerieke voorspellingen enhetexploreren
vandepotentiële effecten vandemenselijke activiteiten ophetkUmaatregime .
Erbestaateenduidelijke behoefte aancoördinatie opgroteschaaltussen
dezetweevormenvanklimatologisch onderzoek,waaraanthans(behalveinde
Verenigde Steten)nietVolledig wordtvoldaan.Zowerdtotdusvernaarver­
houdingminderwerkensteunbesteedaandereconstructie vandeklimaatregistratie :
eenregistratie diezichovereenvoldoend langeperiode moetuitstrekken om
verscheidene kerendeontwikkeling vanprocessen oplangetermijnteomvatten
diemisschien nuttigzalzijnvoorvoorspellingen vandekomendedecennia .
InEuropabestaanthansslechtsenkelegroepen eninstituten waar
meteorologen werkenaandewaargenomen klimaatregistratie overmeerdan
100jaarteruginhetverleden .Kleinegroepenofafzonderlijke geleerden
uitdenationale meteorologische diensten enuniversiteiten inEuropahebben
onlangsverhandelingen gepubliceerd ,waaruiteenactiviteit blijktopdit
gebied.EénEuropese onderzoekafdeling ,de"Climatic Research Unit",verbonden :
aandeUniversiteit vanEastAnglia,wijdtzichbijnavolledig aandereconstruc­
tievanvroegere klimaten.Hoofddoel hierbijisdereconstructie vanvoorbije
klimaten opeenglobaleschaal,waarbijspecialaandacht wordtbesteedaande
sectorenAtlantische Oceaan/Europa.Hetwerkwordtgrotendeels verricht door
eenteamatmosfeerspecialisten ,dieineenvolledigmulti-interdisciplinair
verband metanderegeleerden samenwerken .
2.1.4.Proj_ecten_in_de USSR
•Erismindergedetailleerde informatie uitdeUSSRbeschikbaar metbetrekking
tothetUSSR-programma inzakeklimatologisch onderzoek,maarviadeGARP-
vergaderingen overplanningaangelegenheden isbekenddatdegeleerden inde
USSReengrotebelangstelling tonenvoorklimatologische vraagstukken .Een
vandeeersteklimaatmodellen werdimmersgepresenteerd dooreenRussisch
geleerde (Budyko).
2.2.HUIDIGE STANDVANONZEKENNISINZAKEHETKLIMAAT ENDAARMEE VERBAND
HOUDENDE PROBLEMEN ,.
Hethiernavolgendeisinhetalgemeenvantoepassing opalleklimatologischonderzoek Indehelewereld.

-6- XII/387/78-NL
2.2.1.Algemeenonderzoek_over_het_klimaat
Klimaatwordtthansinruimezinopgevat,maarwijbeschikken overrelatief
weinigkennismetbetrekking totdehoofdprocessen vandeklimaatverandering .
Hetmechanisme vanhetklimaatis,metanderewoorden,nietinelkdetail
voldoendeduidelijk omdeklimatologen b.v.instaattestellenklimatologische
omstandigheden tevoorspellen .
Hetisdan.ookvanessentieel belangdatdewetenschappelijke gemeenschap in
staatwordtgesteldhetaantalbeschikbare gegevens metbetrekking totde
verschillende componenten waaruithetklimaatsysteem isopgebouwd,
aanzienlijk uittebreiden.Indienmenoverdiegegevensniet
beschikt,blijvendetheorie'èn grotendeels ongecontroleerd eniszelfshet
bestemodelvangeringnut.
Deintotaalbeschikbare gegevens hebbentotdusvereenuitsluitend fragmen­
tarischkarakter;aandehandvandiegegevens kunnenwijb.v.nietuitmaken
watdebelangrijkste oorzaken vanklimaatveranderingen zijn,nochwatde
meestgevoelige zijnvandetalrijkeprocessen diezichvoordoenbijde-wissel­
werkingen vandeverschillende componenten vanhetklimaatsysteem .
Wijwetenevenminhoeveelvandeveranderingen oplangetermijn,waarvan-
totdusverbekendisdatzijzichhebbenvoorgedaan ,istoéteschrijven aan
regelmatige cyclische processen (waarvandeoorzaken dienentewordenachtei–
haald)enhoeveelaanzuivertoevallige processen .?
Opdieverschillende vragenmoeteenduidelijk antwoord wordengegevenvoordat
wijookmaarproberen defundamentele vraagvandevoorspelbaarheid vanJiet
klimaatinoverweging tenemen.Ditlaatsteenzeerbelangrijke probleem zal
slechtseenoplossing krijgennadat:. ;"
(a)zowelde.theoriealsdedynamische modellen verderzijnontwikkeld en
toegepast ;
(b)dedata-bases diethahsbeschikbaar zijnzowelinderuimtealsinde
tijdaanzienlijk zijnuitgebreid . •
2.2.2.Onderzoek_betref fendedewisselwerkingen mens-klimaat
,
Ophetuitgebreide entotdusvergrotendeels braakliggend terreinvande
wisselwerkingen mens-klimaat ontmoeten wijdezelfdesituatie,namelijk een
schraleofontoereikende kennis.Inditgevalishetevenwelnietenkel
eenkwestievanontbreken vanwetenschappelijke bewijzen :deveranderlijk­
heidvanhetklimaat,ofzijnatuurlijk isofdoordemensisbeïnvloed,kan
vooronzehuidigeeconomische ensocialestructuur groteproblemen scheppen .
Onzeeconomische ensocialestabiliteit wordtsterkbepaalddoorhetklimaat.
Deklimaten vanonzeplaneetzijnaltijd .veranderlijk geweestenzullendat
indetoekomstongetwijfeld blijven.Watwijnietweten,ishoegroptdeze
toekomstige veranderingen zullenzijnenhoespoedigzijzullenoptreden .
Eengroteklimaatverandering .zouwereldomvattende economische ensociale
aanpassingen noodzakelijk kunnenmaken,omdatdeontwikkeling vandeglobale
patroneninzakevoedselproduktie enbevolkingtotdusverinhógematedoor
klimatologische omstandigheden werdbeheerst.

-7- XII/387/78-NL
Degraanvoorraden opwereldschaal bedragenthansslechtseengeringpercen­
tagevanjaarlijkse consumptie ;mochtzicheenongunstige klimaatperiode
voordoen,tegelijk meteenstijgende vraagnaarvoedselvaneenenormtoenemende
bevolking,danzullendievoorraden naarallewaarschijnlijkheid duchtigworden
aangesproken .Wijzullendanooknietmoetenwachtenopeennieuweijstijd
omonslandbouwsysteem vernietigd tezien.Eengrotesocialeofeconomische
rampkanwordenteweeggebracht ,dooreenrelatiefkleineklimaatverandering ,
zoalseenvandiewelkezichzovaakal,ookineenrecentverleden,hebben
voorgedaan . ' '*
Hetzelfde geldtmetbetrekking totdewaterreserves ,onverschillig ofwij
dezebeschouwen uiteenoogpuntvanhuishoudelijk gebruik,vani-rrigatie/
vanelektriciteitsopwekking ofvanindustrieel gebruik.Ookopditgebied
leggendetevolkingsgroei ,deexpansie vandestedenendeindustriële
ontwikkeling eensteedsgroteredrukopeenhulpbrondiereedsschaarsaan
hetworden'is.Aangezien dusdieschaarste doorongunstige klimaatomstandig­
hedennogkantoenemen,zoumendaartegenover weleensdewenskunnengaan
koesteren datdieomstandigheden gunstigzoudenzijn,zodatmenopgewassen
istegendevraagenreserves kanaanleggen .
'Hoewelhetonsbekendisdatdewater-envoedselreserves afhangen vanhet
klimaat,zijndejuisteverhoudingen waardoor dieafhankelijkheid kwantitatief
wordtbepaaldonsonbekend .Vandaareendringende behoefte aanterdege
geplandwetenschappelijk onderzoek .
Hetprobleemkrijgteenernstiger karakter doordatklimaatveranderingen
misschien welhetgevolgzijnvanmenselijke activiteiten ..Demensissteeds
bezigmethetveranderen vanvelevandefactoren waarvan menweetdatzij
hetklimaatbepalen.Misschien .zijndieveranderingen gering,maarbij
hetklimaatkaninhetalgemeennietaprioriaandehandvandeomvangvande
oorzaakdeomvangvanhetgevolgwordenbepaald,aangezien depositieve
feed-backmechani smenzichalsversterkers vanschijnbaar geringeoorspronkelijke
verstoringen kunnendoengelden.
Doorallerleiverontreinigingen eninhetbijzonder doorhetverbranden van
fossielebrandstoffen diehetkooldioxydegehalte voortdurend doenstijgen,
isdemensb.v.bezigdechemische samenstelling vandeatmosfeer teveranderen .
Demensisbossenaanhetverwoesten ,waardooreveneenshetkooldioxydegehalte
indeatmosfeer toeneemt,terwijldealbedovanhetoppervlak wordtgewijzigd
endusaandebalansvandeaardsestraling wordtgeraakt.Demensisook
beziggrotehoeveelheden warmteindeatmosfeertelozen,waardoorhetenergie-
evenwicht oponzeplaneetwordtverstoord .
2.2.3.Samenvatting !
Eenenanderwijstopeensituatiedie?inalgemene bewoordingen inhetkortalsvolgtkanwordenbeschreven :
<a)Wijwetendathetklimaatinwezenveranderlijk is;wijkennendeware
oorzaken vandezeveranderingen niet.
(b)Wijwe^endatklimaatveranderingen opiederogenblikkunnenoptreden,
wijwe^eneveneensdatdemensmisschien weleenrolspeeltbijde
bepaliigvandieveranderingen ;wijwetennietwanneerofwaarklimaat-
veranderingen kunnenoptreden.

XII /387 /78-NL
<c)Wijweten datzelfs relatief kleine veranderingen grote gevolgen kunnen
hebben ;wij kennen dekwantitatieve verhoudingen niet ,waardoor de
klimaatveranderingen zijn gebonden aan demogelijke veranderingen inde ,
variabelen dievanbelang zijn voor het leven enhetwelzijn van demens .
(d)Derhalve dienen onze inspanningen erop tezijn gericht onze huidige
onzekerheden zoveel mogelijk weg tenemen ,teneinde zoveel mogelijk
bedreigingen uit teschakelen dieonstengevolge van deveranderlijkheid
van het klimaat tewachten staan .
MOTIVERING VAN EEN EUROPEES PROGRAMMA OPHET GEBIED VAN DEKLIMATOLOGIE -
Hetklimaat isindelaatste jaren inhetbrandpunt van de .publieke •
belangstelling komen testaan ,toen namelijk ongewone klimatologische
verschijnselen demeeste mensen hebben overtuigd van het feit dat ergeen
garanties zijn voor dehypothese dat hetklimaat constant zalblijven over
dehele periode waarvoor eeneconomische planning isuitgewerkt .
Deimplicaties vandeveranderlijkheid van hetklimaat zijn ernstig :
invergelijking met dejongste decennia blijft ergevaar bestaan voor
ongunstige weersomstandigheden ^die speciaal teduchten zijn wanneer zij
zich voordoen indezaai -,groei -enoogsttijd .
'Indejaren zestig enzeventig hebben zich opklimatologisch gebied
talrijke extreme situaties voorgedaan (zieAanhangsel )*;deeconomische
ensociale impact vansommige daarvan wasenorm :detotale graanvoorraden
slonken tot teverwaarlozen hoeveelheden ;erheerste degrootste verwarring
ophetgebied vandelevensmiddelenmarkten en-prijzen ;voor miljoenen
mensen inontwikkelingslanden vormt dehongerdood thans eenreële bedreiging .
Deklimaatverandering isdanookniet alleen vantheoretisch belang :de
meest dwingende reden omzetébestuderen isfeitelijk hetgroeiende bewust­
zijn datonze economische -ensociale structuren sterk door het klimaat worden
beïnvloed terwijl demenselijke activiteiten zelf eventueel bijdragen tot
deonbestendigheid van hetklimaat ,misschien wel inongunstige zin .
Ditgeldt 'inhetbijzonder voor delanden vandeEuropese Gemeenschap ,dié
namelijk economisch ensociaal nauw metelkaar verbonden zijn enregionale
klimaterv delen ,diezich óver depolitieke grenzen heen uitstrekken .Iedere
grote impact ,hetzij vandeveranderlijkheid vanhetklimaat opdenatuurlijke
hulpbronnen ,hetzij vandemenselijke activiteiten ophetklimaat ,zaldus
nooit totéénEuropees land beperkt zijn .Inditverband kanvoorts worden
opgemerkt datdelanden vandeEuropese Gemeenschap zich over eengebied
uitstrekken ,datdeideale grootte heeft voor debestudering vanregionale
invloeden ,teonderscheiden vanlokale ofmicroklimatológische eriglobale
effecten . >
Water iseenvandebelangrijkste hulpbronnen dieopEuropees niveau in
aanmerking dienen teworden genomen .Dewederaanvul lirïgvandewaterreserves
wordt bepaald door dehydrologische cyclus ,dieeenvandehoofdcomponenten
vanhetklimaatsysteem is.Deaandacht vandeGemeenschap gaat reeds speciaal
uitnaar dewaterreserves ;hierbij werd debehoefte aaneenveel strengere'
planning encontrole ingezien ,gelet opdeeconomische groei ,destedelijke
concentraties enzelfs hetwatertekort inbepaalde gebieden ,waardoor de
algemene ontwikkeling ,metname dievanlandbouw enindustrie ,dreigt te

XII /387 /78-NL
worden belemmerd .Derhalve werd denoodzaak erkend omrekening -tehouden
metdéonderlinge afhankelijkheid vandeverschillende factoren vanhet
milieu ,diéniet afzonderlijk kunnen worden beheerd (1).
DeGemeenschap isookbekommerd omdebescherming vanbijzondere gebieden
zoals bergstreken ,diewegens hunfragiliteit (bodem enklimaat )bijzonder ,
vatbaar zijn voor erosie envoor verschillende natuurrampen zoals lawines ,
aardverschuivingen enoverstromingen (2).Eens temeer treedt hetklimaat
hier opdevoorgrond . ,
Tenaanzien vandealgeméne criteria wordt methetonderhavige programma -
voorste tegemoet gekomen aanvier algemene doelstellingen vanhetbeleid
opweter schappelijk entechnologisch gebied vandeGemeenschap (3),namelijk :
(i)veiligstelling vandehulpbronnen oplange termijn ;
(ii)streven naar een internationaal concurrerende economie ;
.(iii)verbetering vandelevens -enarbeidsomstandigheden ;
(iv)bescherming vanmilieu ennatuur .
Voorts wordt aandevolgende algemene criteria (3)tegemoet gekomen :
dedoeltreffendheid (grotere doelmatigheid ophetniveau vandeGemeenschap ;
ditgeldt inhetbijzonder voor deinterdisciplinaire studies enhetbeheer
vandegegevens ),hetgrensoverschrijdend karakter endegemeenschappelijke
behoeften (voorziening inbehoeften diealle landen van deEuropese Gemeen -^-
schap gemeen hebben ,b.Viinzake milieu ,planning ophetgebied van dehulp­
bronnen ,controle vandeverontreiniging ,aanschaf vandegegevens ,enz.).
Klimatologisch onderzoek 1wordt reeds .opnationaal niveau verricht inde
meeste landen van deEuropese Gemeenschap .Omdehierboven aangegeven
redenen isdeklimatologie evenwel eengebied datopeenstreven isgericht
enwaar eengecoördineerd optreden dus zeer gewenst is.DeEuropese compe­
tenties zijn ongelijkmatig verdeeld ;eenprogramma van deEuropese Gemeenschap
zou debeste specialisten kunnen verenigen die iniedere discipline te
vinden zijn ,zodat hunkennis enervaring optimaal worden benut ,terwijl
bovendien dehuidige inspanningen worden aangemoedigd ennieuw onderzoek wordt
gestimuleerd opeengebied datvantoenemend belang is.
Hetspreekt echter vanzelf datgezien hetglobale karakter van deklimaat -
veranderingen eenprogramma van deEuropese Gemeenschap ophetgebied vande
klimatologie moet worden beschouwd alseenbijdrage totdebemoeiingen die
opwereldschaal worden ondernomen ,zoals hetmet steun van de"World Meteorolo -
gical -Organization "énde"International Council ofScientific Unions "uitge­
voerde "Global Atmospheric Research Programme (GARP )"ofhet "World Climate
Programme "datthans door de"World Meteorological Organization "insamen­
werking metandere internationale organisaties optouw wordt gezet .Heteerst --
genoemde vandeze twee programma 'skomt overeen metOnderzoekgebied Ivan
onderhavip voorstel ;hettweede metOnderzoekgebied II.
(UActie programma vandeEuropese Gemeenschappen inzake hetmilieu (1977-1981 ), j
Resolutie vandeRaad van17mei1977 ,PBn°C139,blz.29-30 . f
(2)PBn°C139,blz .25. .. i
(3)Gemeenschappelijk Beleid ophetgebied vanWetenschap enTechnologie ,
"Leidende beginselen ",C0M(77>283 ;R/1659 /77(RECH 16).

-10- XII/387/78-NL
/
4.GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VANHETPROGRAMMA - .-:
4.1.ALGEMENE OPMERKINGEN ..
Hetklimaatkanwordenbeschouwd (i)opzichzelf,alseenvandevelefacetten
vanonzenatuurlijke omgeving en<ii)alsdeelvanhetmilieuvandemens,
enalszodaniginonderlinge wisselwerking met'smensenactiviteiten .-
Daaromkwamenheelnatuurlijk tweeonderzoekgebieden inaanmerking voor
hetonderhavige programma ,waarvanhet.eneinhoofdzaak betrekking heeftop
hetmechanisme vanhetklimaatenhettweedeopdewisselwerking tussenmens
enklimaat.
Metbetrekking tothetmechanisme vanhetklimaat-onderzoekgebied 1-werd
uitdrukkelijk meldinggemaakt vandemathematische modellen atsaangewezen
middelbijdebehandeling vanhetprobleem .Elderswerdmisschien denadruk
gelegdopmeerexperimentele methoden .
Inditverbandmoetevenwelduidelijk wordengestelddaterdesondanks doorgaans
geendwangwordtuitgeoefend voorwatdekeuzevandemiddelenbetreftaande
handwaarvaneenbepaaldprobleem zoukunnenwordenopgeloste Inprincipe
zijnverschillende methodologische benaderingen mogelijk vandeverschillende
programma-onderdelen dielaterwordenbeschreven .Bijvoorbeeld :~
(a)Experimenteel onderzoek :metingen encontrolewerkzaamheden ;
(b)Statistische evaluaties vanklimatologische registraties ;
(c)Simulatie-,diagnose-,enprojectiestudies metbetrekking tötzowel
deveranderlijkheid vanhetklimaatoplangeenkortetermijnalsde
-impact.■
Methetoogopeendegelijke tenuitvoerlegging vanhetprog.ramma werdhet .V"
raadzaamgeachtookde.oprichting ,resp.uitwerking voortestellenvan:'
(i)eengroepklimaatdeskundigen diespeciaalzalwordenbelastmetde
bestudering vandemogelijke impactdieistoeteschrijven aande
onderlinge wisselwerking tussenmensen.klimaat '
(ii)eensysteeminzakeopslag,aanvulling enbeheervandegegevens,
waarbijdebijgewerkte klimaatgegevens vrijensneltoegankelijk
kunnen .zijnvoorallebelangstellende onderzoekers .

-11- ΧII/387/78NL
4.2.ONDERZOEKGEBIEDEN
4.2.1.Onderzoekgebied_I :"Beter_be|rig_van_het_k Limaat_
4.2.1.1.Doelstellingen
Hetalgemenedoeldatmethetonderzoek opditgebiedwordtnagestreefd is
hetverwerven vaneendieperinzichtinhetmechanisme endushetgedragvan
hetklimaat,metalsuiteindelijk doeldeklimaatvoorspelling ,speciaal op
kortetermijn (wekentoteentientaldagen),watzeernuttigzouzijn.Daar­
toeishetnoodzakelijk :
(i)Deklimaatregistratie uithetverledentereconstrueren metzoveel
details,overeenzogrootdeelvandeaardbolenzoverteruginhet
verledenalsaandehandvandegegevens endeinterpretatietechnieken
mogelijkis;
(ii)Dieregistratie teanalyseren omdeoorzaken vandewaargenomen
veranderingen tekunnenbepalen;
(iii)Verbetering tebrengeninhettheoretische inzichtendetheoretische
kennisvandeontwikkeling vanhetklimaat,delucht-en-oceaan-
circulatieprocessen enwisselwerkingen indatverbandendeaardvan
deimpactvanexterneinvloeden .
Dezeopwaarneming entheorieberustende benaderingswijzen zijnkennelijk
nauwmetelkaarverbonden enmoetenregelmatig wordentoegepast,waarbij men
ookzijnvoordeel moetdoenmetdegegevens diebeschikbaar zijndankzij
hetonderzoekwerk datopOnderzoekgebied IIwordtverricht .
4.2.1.2.Onderzoekobj ectenopOnderzoekgebied I,
1.1.Reconstructie vanklimaten uithetverleden
Aandehandvandeinhetverleden waargenomen veranderlijkheid vanhet
klimaat oplangetermijnkanwaardevolle informatie wordenverzameld overde
dynamica vanhetklimaatsysteem .Ombetrouwbare statistieken teverkrijgen
moetvoortsdesteekproefperiode betreffende eencontinustatistisch proces
aanzienlijk langerzijndandefluctuatieperioden dievanbelangworden
geacht.Hetovertuigende bewijsisgeleverd datdèveranderingen ende
veranderlijkheid vanhetklimaatinhetverleden veelgroterwarendanin
dekorteperiodevaninstrumentele waarneming opglobaleschaal (ongeveer
100jaar).Voortswordthetmetdedagduidelijker datklimaatveranderingen
zeerplotseling kunnenoptreden,watingevalvanherhaling werkelijk catas­
trofaal zoukunnenzijnvoorhetmensdom.Omdieredenendientinhet
onderhavige programma aandeanalysevanklimatenuithetverleden een
belangrijke plaatstewordentoebedeeld .
Erbestaateenovervloed aannognietonderzochte informatie overhet
klimaatinÈi:opa,diemoetwordenverzameld engeordend.Dézeomvatzowel
(a)Natuurli keRegistraties als(b)opwaarneming berustende enandere
historische .registraties .
(a)omvattv.fossielegegevenszoalsjaarkringen vanbomen;jaarlagen
inmeersedimenten ,rivierestuaria enijsdekken ;concentraties van
stabieleisotopen vanzuurstof,koolstof,stikstof,enz.inde
houtsubstantie vanboomringen eninhetijsvanijsdekken ;pollenanalys
analysevaninsectenenmarienemicrofauna'sindesedimentaire regis­traties,enz.

-12- XII/387/78-NL
(b)omvatb.v.registraties vaninhetverledenverrichte metingen met
betrekking totmeteorologische parameters,alsmedegerapporteerde
gegevensbetreffende overstromingen ,vorst,oogsten,doorhetweer
veroorzaakte rampen,enz.
.Dergelijke registraties dienenzodanigtewordenonderzocht engeanalyseerd
dateenhelderinzichtwordtverkregen indelucht-enoceaan-circulatiepro -
cesseneninalleexterneinvloeden (vandezon,degetijden,devulkanen en
zomeer)diedeveranderingen veroorzaakten dieuitderegistraties zelfzijn
gebleken . 1 ...
1.2.Klimaatmodellen en-voorspelling
Hetuiteindelijke doelvanhetontwerpen vanmodellenisklimaatvoorspelling
hetligtvoordehanddatdesamenleving belangstelling heeftvoorklimaat-
voorspellingen voorperiodes gaandevandegrensdiethansgeldtvoorgede­tailleerde weersvoorspellingen (latenwezeggentweeweken)totverscheidène -
jaren;Losvanhetonmiddellijke belangvoordesamenLeving isditinterval
ookveelbelovender voortheoretische studiesdandelangetermijn wegensde
groterebeschikbaarheid vangegevens .
Studiesdiemeerspeciaalzijngerichtophetvraagstuk vandevoorspelling
vanhetklimaatdienendanooktewordenaangemoedigd ;indezecontext
kunnendriegrotemogelijke groeipunten wordenonderscheiden :
(a)Eensysteemanalyti schébenadering -
Menzougebruikmoetenmakenvandetechnieken vandesysteemanalyse -
teneindetotextrapolatietechnieken tekomendiebruikbaër zijnvoor
periodes indeordevangrootte vaneenmaand.
Eentechniek diethanscourantwordt/toegepast bestaatinhetselecteren
,-vaneenzogenaamd "historisch antecedent "vaneenhèdendaagse situatie
uitdeklimaatèrchieven .
Alsdetweesituaties identiekzijn,moetenzijeenidentieke ontwikkeli
vertonen.Demoeilijkheid ishierbijjuistdieparameters teidentifi-
•cerenencorrectteselecteren ,diealsbruikbare voorspellers vaneen
klimaatverandering kunnenoptreden.Detechniek vandesysteemanalyse
dientvoordeselectie vandergelijke voorspellers tewordentoegepast,
betgeenhetvoordeelbiedtdatdekeuzezoweldoorsynoptische als
doordynamische criteria zalzijningegeven .•
(b)Luchtcirculatiemodel len v
Menmoet-trachtennumerieke luchtcirculatiemodellen teontwikkelen ,
diespeciaalzijnafgestemd ophetprobleem vandeklimaatvoorspelling .
Vooreengeschikte vereenvoudiging vandegedetailleerde algemene-
circülatiemodellen kanmenzichlatenleidendoorhetgebruikvan
specialeanalyses vandeglobaleluchtgegevens endoordebestaande
algemene-circulatiemodellen (GCM's=GeneralCirculation Models).Men
zouopdezewijzenumerieke -modellenmoetenontwikkelen entestenmet
relatief ,weinige-vrijheidvergeleken bijdegedetailleerde GCM'sen
analysesmoetenverrichten vandeluchtgegevens dierelevantzijnvoor
hetontwerpvandergelijke modellen.Detestgevallen moetennietalleen
normale' 1klimaatomstandigheden omvatten,maarookspectaculaire uit–"
zonderingen zoalsdedrpógteinNoordwest-Europa in1.976.Ermoet-voor
wordengezorgddatindergelijke modelleneenjuistebehandeling wordt
opgenomen vandefysischeprocessen aandescheidingsvlakken vanlucht
enlandenvanluchtenoceaan,alsmedeeenhydrologische cycluseneenbehandeling vandegemengdebovenste laaövandeoceaan.

-13- XII/387/78-NL
(c)Traagveranderende elementen ""
Naarmate deperiodes waaropdeluchtvoorspel lingbetrekking heeft
langerwordenzaldegedetailleerde luchtbeschrijving bijnazeker
eenkleinererolgaanspelentenvoordele vandeoceanenende
anderetraag-reagerende delenvanhetklimaatsysteem .Menisdan
h :ookonlangstotdeconclusie gekomendatbijmodellen voorvoor­
spelling opzeerlangetermijndeontwikkeling vandedelenmetde
traagstereactiecentraal moetstaan.Modellen vanditsoortstaan
noginhunkinderschoenen ,maarzijnveelbelovend voorwathunverdere
ontwikkeling betreft.
Omdieredenmoetmentrachten modellen voorklimaatvoorspelling te
ontwikkeien die.zijngeconcentreerd opdedelenvanhetklimaatsysteem
diedetraagsteresponsie vertonen (continentale ijsdekken,onderzeese
stromingen ,wijzigingen indevegetatie enhetsneeuwdek ophetlanden
vanhetdrijfijs inzee.Hetzalnodigzijndefysicavandetraag-
veranderende componenten ,hunonderlinge wisselwerkingen endespecificatie
vandestatistische voorstellingen vandesnellere-respons-componenten van
hetsysteem optenemen.Demodellen moetenwordengetestenmenmoet
trachten experimentele voorspellingen tedoenvoorperiodes van100tot
1000jaar. • ..
4.2.2.Onderzoekgebi^d_II :"Onderzoek_betreffende_de_wisselwerkingen_mens -;
Ijkmaat" "'"" " .
4.2.2.1.Doelstellingen
Rekening houdend metdebehoeften endeimpactopkortetermijnisdit
waarschijnlijk hetbelangrijkste onderzoekgebied .Recentemoelijkheden
inzakedebeschikbaarheid endeverdeling vanvoedsel,waterenenergie '
hebbendealgemene bezorgdheid omdeimpactvanhetklimaat opdehulpbronnen
vandemensenomeenmogelijke invloedvandemenselijke activiteiten ophet
klimaat doentoenemen .* *•
Hetonderzoek datopditgebiedmoetwordenverricht moetdanookgericht
zijnophetzonauwkeurig enkwantitatief mogelijkvaststellen van(1)de
verhoudingen tussendeveranderlijkheid vanhetklimaat endebeschikbaarheid
1nruimteervtijd,vanbelangrijke hulpbronnen en(2)deinvloeddiebepaalde
menselijke activiteiten kunnenuitoefenen ophet,klimaat.-
Devaststelling vandergelijke verhoudingen eninvloeden zakbijuitstek
hetresultaat zijnvaneeninterdisciplinaire studie.' Daaromwordt,behalve
deuitvoering vanspecifieke onderzoekprojecten opditonderzoekgebied ,de
oprichting voorgesteld vaneenInterdisciplinaire Groep(ziehiernaonder
"Speciale werkzaamheden ").
4.2.2.2.Onderzoekobj ectenopOnderzoekgebied II •,_
Aangezien dewisselwerkingen mens-klimaat optweemanieren kunnenworden
beschouwd omvatOnderzoekgebied IIuiteraard devolgende~"twee onderzoek-
objecten. •;

! -U- ■XII/387/78-NL
• ^|' ''
!II.1.Deveranderlijkheid vanhetklimaat endeEuropese hulpbronnen
(a)Impactopdeland-enwaterreserves
Deveranderlijkheid vanhetklimaatisopdiversewijzevaninvloed op
deland-enwaterreserves .Ditisduidelijk hetgevalvoornatuui–
irampenzoalsdroogteenoverstromingen ,alsmedevoordebehoéfte aan
oppervlakte -engrondwater voorenergie-,huishoudelijke enlandbouw­
doeleinden .
Vooreengoedbeheervandeland-enwaterreserves ,speciaal met
.hetoogopeenvermindering vandegevaren,ishetdanooknoodzakelijk -
Ieeninzichtteverwerven indefrekwentie endeomvangvanklimaat-
veranderingen uithetverleden -eninonzedagen.
Deplanning inverband metdewaterreserves isthansgebaseerd op
statistische enopwaarschijnlijkheidsvoorspellingen .E«nuitbreiding
vandehistorische registraties betreffende deafvloeiing zaldanook
betereramingen mogelijk makenvandeteverwachten hoeveelheden .
afgevoerd water.Ditsoortinformatie isbelangrijk inverband metde
■voorspelling vandebeschikbare hoeveelheden watervoorhuishoudelijk
|.gebruik,voordeirrigatie envoordehydroelektri schecentrales.^
Hetonderzoek moetdanookspeciaal wordengericht opdekwantitatieve
jverhoudingen tussendespecifieke veranderingen indevariabelen van
j.hetklimaatenhetvoorkomen enbeschikbaar zijnvanoppervlakte -en
igrondwater .Dewederaanvulling,sprocessen ,diezoatsbekendgevoelig
zijnvoorklimaatomstandigheden ,moeteninditopzichtwordenonder­
!:Vζοΰηί. ι
tErbestaateenonderling verbandtussendevochtigheid vandebodem
|endevegetatie ;deeffectenvandeopiéderVandezegebieden
■optredende wijzigingen moeteninhunrelatietotgespecificeerde
|'klimaatomstandigheden wordenbestudeerd .
Deneerslagverwachtingen ,diethansvoornietlangerdanéénmaand
wordenvastgesteld ,zijneveneensvatbaarvoorverbetering enzouden
methetoogopeenbetergebruikintermenvanwaarschijnlijkheid of,
reeksenvanteverwachten waardenmoetenwordenaangegeven .Decarré-'
latiesinderuimteenindetijd,dezogenaamde teleconnecties ,moeten
metdatdoelsystematisch wordenbestudeerd .
Delandbouwgemeenschap heeftverscheidene' maandenvantevorenmaand-
ofseizoenverwachtingen inzakeneerslagentemperatuur voorhetgroei-
seizoennodigomdebenodigde gewassoorten ,zaadvariëteiten enkunst-
mestbehoeften tekunnenplannen.Tenbehoevevandeleveranciers is
*- •.'«- •_ .r.• .I

-IS- c£~
misschien eenLangeretermijnnodig,envooroverheidsplanologen
enpoliticieennoglangereperiode,misschien weléénjaar..
Metbetrekking totderelevante parameters zoudenuitgebreide nieuwe
waarnemingen moetenwordenverzameld endiagnostisch geanalyseerd ,ten
eindebijtedragentotdeopstelling vannieuwestatistische formules
inzakevoorspelling entothetontstaan vanverderehypothesen voor
hettestenmetgoedemodellen.Dehoogsteprioriteit moetgaannaar
onderzoek datopdeontwikkeling vantechnieken inzakejaarlijkse
projectie isgericht.
(b)Év?Luat1evandeklimatologische gevaren
Eenspeciaalgebiedwaarophetstrevenmoetzijngericht,isde
evaluatie vandewaarschijnlijkheid vanweliswaar uitzonderlijke maar
economisch ensociaaltochwelbelangrijke gebeurtenissen zoals
overstromingen endroogteb.v.,diedoorklimatologische omstandigheden
wordenveroorzaakt .
Inhetvoorafbepalenvanhetgevaarvooroverstroming kanverbetering
wordengebracht dooronzekennisbetreffende hetzichherhalen van
-overstromingen inhetverledenuittebreiden,waarbijgebruikkan
-wordengemaaktvanhetbewijsmateriaal datonsdoordegeologische
registraties wordtgeleverd,terwijlvoortsdewijzigingen indekarak­
teristieken vandeoppervlakte-afvloeiing moetenwordengeëvalueerd .
Eenenandergeldtookvoordegevareninverbandmetsneeuw,zoals
sneeuwlawines inbergstreken ensneeuwgevaren voorgebouwen enver­
bindingswegen instrekenwaardesneeuwval doorgaans lichtisof.
bijnanietvoorkomt » _.
Droogteiseveneens eengevaardataandehandvan,eengoedgeoriënteerd
klimatologisch onderzoek zoukunnenwordenvoorspeld enwaaropmen
dankzijditonderzoek voorbereid zoukunnenzijn,hetgeenspeciaal van
belangismethetoogopeengoedbeheervandewaterreserves .
(c)Impactopdeenergiebehoefte ,hetenergiegebruik endeenergieproduktie
Hetklimaatoefenteengroteinvloeduitopdebenodigde hoeveelheden
energieenzelfsopdemiddelen waarmede dieenergiewordtopgewekt
(b.v.elektrische energieuitwaterreservoirs ,zonne-energie inzonnige
streken).Omgekeerd kunnendeopwekking enhetgebruik vanenergie
vaninvloedzijnophetklimaatdoorthermische ofchemische verontrei­
nigingvandelucht.
Nogafgezien vandealgemene klimaatinvloeden isde.kennisvandeklimaat
omstandigheden dieineenbepaalde streekzoudenkunnenheerseneen
noodzaak inverbandmethetbepalenvandevestigingsplaats ,hetont­
werpendeexploitatie vanfabrieken .Erisvooraleenbetereaanpak
nodi:-wanneerheteromgaatdeverspreiding vandeluchtverontreinigingen
inhetbijzonder dievaneengiftigesoort,inverbandtebrengenmet
deheersende klimaatomstandigheden .Eendergelijke informatie ontbreekt
vooralmetbetrekking totonregelmatige zoneszoalsbergdalcomplexen ,
kuststreken enbosgebieden .

XII/387/78-NL
1Behalvevoordeelektnciteitsproduktie doormiddelvanwaterkracht
;zijnwaterstromingsvoorspellingen enneerslagverwachtingen belangrijk
voordekoelinstallaties -diebijkern-enklassieke centrales een
noodzaakzijnomdatnamelijk ongeveer 60%vandegeproduceerde energie
ialsafvalwarmte verloren gaat.Omdieredenoefenen deneerslag-en
afvloeiingsverwachtingen diebetrekking hebbenopeenbepaalde streek
eenonbetwistbare invloeduitopdeenergieproauktie .
Klimatologische voorspellingen enverwachtingen zijntenslottevan-
onmiskenbaar belangvoordeplanning vandeenergieproduktie inverband
metdebehoeften inzakeverwarming enafkoeling .
II.2.Invloed vandemensop"hetklimaat
Hetiseenerkendfeitdatdemenselijke activiteiten ophetaardseklimaat
kunneninwerken enmisschien welinongunstige zin.Inditverbandgaathet
omonopzettelijke klimaatveranderingen ,enuitdevelschillende mogelijkheden
zijndevolgende onderzoekgebieden gekozen :
;(a)Chemische luchtverontreiniging ,met-speciale nadrukopdevriikoming
!-;vankooldioxyde
•Dedirecte' contaminatie vandeluchtbehoorttotdemeestevidente
|invloeden diedemensuitoefent opzijnmilieuenkanbovendien
!directeeffecten hebbenophetklimaat.
!Deeitjes enbepaalde gasvormige sporenelementen zijnvaninvloedop
;dewarmtebalans vandeluchtdoordatzijdefluxvandezonne-.en
|'infraroodstraling veranderen .Zijspelenduseenrolbijhetontstaan
ivancondensatie envriesverschi jnselenindewolken.
■Uiteenoogpuntvandemogelijke invloedophet'klimaatisveruithet ■
belangrijkste gasvormige produktkooldioxyde ,datdoordemensinde
luchtwordtgeloosdsindshetbeginvanhetindustriële tijdperk.
HetCO^-gehalte vandeluchtisdaardoorvanongeveer 290ppmin1860
gestegentotongeveer 320ppm,datismetongeveer 10%in110jaar.
jAangezienhetCO^-gehalte echterexponentieel toeneemt,zalvoordevolgende toeneming met10%slechts20jaarnodigzijnenzalover50-
jaar,datisin2020,eenstijging met100%wordengeconstateerd .
Eendergelijke verdubbeling vanhetglobaleCO^-gehalte zoueenstijgingvandetemperatuur aanhetaardoppervlak metongeveer 2%kunnenveroor­
zaken.Eendergelijke verwarming kaneenernstigeklimaatverandering
vormen,dieonherroepelijke effecten hebben,zoalsverdwijning vanhetijsvandeNoordelijke Ijszeemeteengroteverschuiving vanalle
klimaatgordels noordwaarts .Terwijleenverdwijning vanhetdrijfijs
vandeNoordelijke Ijszeegeenonmiddellijk effectheeftophetzee­
niveau,isdemogelijkheid geopperdvaneenaangroei opgroteschaal
vanhetschelfijs vandeZuidelijke Ijszee,metgevaarvoorover­
stromingvoorlaaggelegenkustgebieden .
-y - t
Inditverbandmoeten'verschillende hypothesen wordengecontroleerd i
deèertijdsgemaaktehypothese vaneenpermanente opslagvoor50%inde
oceaan ®n_debiosfeervandegeloosdefossiele CO-,zoub.v.onhoudbaar
kunnenblijkentezijniHetisnietuitgesloten datdetoenemende
ontbossing debiologische opslagvangrotehoeveelheden C0_voorkomt,

-17- XII/387/78-NL
terwijldeopslagindegemengdebovensteoceaanlaagslechtsenkele
tientallenjarenstandkanhoudenwegensdelagegraadvanvermenging
metdekoudelagenonderhetdiscontinu'iteitsvlak .Hetisdusmogelijk
'datvroegoflaatgrotehoeveelheden CO^doordeoceanenwordenlosge­
laten,waarbijditproceskanwordengeïntensiveerd dooreentrage
verzuring(wegensverontreiniging )enverwarming (wegenshet"broeikas-.
'effect"'vanC0?zelf)vandebovenstemenglaag.Wanneermenhiervan
uitgaatiseenvervijfvoudiging vanhetCO^'gehalte na100jaarnietuittesluitenindienhetgebruikvanfossielebrandstoffen ongecontro­
leerdinhethuidigegroeitempo wordtvoortgezet .
Deqeleerdenzijnhetevenwelnieteensoverdeimpactvaneenderge-
lij-.estijging.Deramingenmetbetrekkingtotdegemiddeldetemperatuur­
stijgingtengevolgevandeCO-accumulatie lopenuiteenendenetto-
temperatuurverandering dietegenoverdeafkoelingstrend sinds1940
kariresulteren isonzeker.
Eenvandegrootsteprioriteitenbijhetonderhavige Programmezoudan
ookmoetenzijndebestudering vanhetvraagstukvandeaccumulatie
vanCO2me*hetoogopeennauwkeurigebepalingvan:
(i)hetCO^-gehalteinhetverledenennu;
(ii)debronnenvanhet"CO^endeplaatsenwaarhetterechtkomt ende
.evolutievanbeideindetijd;
(iii)degraadvanonderlingeuitwisseling vandeverschillende compar­
timentenvanhetklimaatsysteem ;
(iv)deklimaat-enanderemilieu-invloeden .
Debepalingvandergelijkefactorenmoetzoweldoormiddelvantoege­
pastonderzoekalsdoorhetontwerpenvangeschiktemodellenworden
bereikt.Eenaantalgeschiktestations,diemetdatdoelwordenuit­
:gekozen,resp.opgericht,zoudenmetdecontrolemoetenwordenbelast.
(b)Vriikoming vanenergie
Dethermischeverontreiniging geefteveneensredentotbezorgdheid,
aangeziendemenseenaanzienlijke rolspeeltinhetenergie-evenwi cht
vandeaardedoordeverbranding vanfossielebrandstoffen :kolen,
gasenaardolieprodukten .Inalletoekomstige projecties moetbovendien
hetsneltoenemende aandeelvandekerncentrales wordenopgenomen.
Metbetrekkingtot1970werddeglobaleenergieproduktie opongeveer
6x1019cal/jaar ,vgeraamd.Gelijkmatig overalle
.continenten verdeeld,komtdezehoeveelheid energieovereenmeteen
kleinefractievandenetto-zonnestraling ophetaardoppervlak ;het
jaarlijksegroeipercentage vandeenergieproduktie isevenwelgeleide­
lijkgestegen,waarbijdegemiddeldeglobalestijgingongeveer4-5%
perjaarbedraagtvolgensdegegevensvandeVerenigdeNaties.Dit
komtovereenmeteenstijgingmeteenfactor3tot4in30jaar.In
velegebiedenvandewereldzaldeextraenergietoevoeging danookde
ordevangroottevandenatuurlijkenetto-straling benaderen.Deenergie-,
produ'-tieindeEGin1976kanwordenberekenduitgegevensvandeEG(1)nl.7.5X,10^5kool,watovereenkomt met0.6Wm~2.EenVeronderstelde
(1)Buil,tot,energiebalans (1963-1976),BureauvoordeStatistiek van
deEuropeseGemeenschappen ,Luxemburg,December1977.

-18- XII/387/78-NL
groei van3%per 'jaar zoudegemiddelde energieproduktie brengen
opjv1.2Wm-2tegen het "jaar 2000 en+_5.2Wm~2 tegen 2050 ,waarbij
dezonnestraling ophetaardoppervlak ongeveer 100Wm~2 bedraagt .
Terwijl ditgemiddelde waarden zijn ,zouden stedelijke en -industriële
gebieden veel meer toevoegen aan denatuurlijke straling .Dewaarde
voor West-Berlijn wasgedurende dejaren 1965 tot1968 bv.circa 21Wm~2
envoor Sheffield in1952 (1)wasdeze circa 19Wm~2 .
Oeeffecten vanstedelijke enregionale warmtebronnen ophetcontinen­
taal englobaal klimaat zijn evenwel onseker ;wijkunnen speculeren op
demógelijkheid datdergelijke gebieden vroeg oflaat bepaalde veran­
deringen indeplaatselijke weerpatronen ofdeweerpatrpnen opgr*ote
schaal teweegbrengen .Eenzekere hoeveelheid onderzoekwerk zou opde
bepaling vandemogelijkheid vanenopdeomvang vandergelijke veran­
deringen moeten worden gericht .
4.3 .SPECIALE WERKZAAMHEDEN
4.3.1 .Egelstellingen
Aandehand vanhetonderzoek dat inhetkader vande"Speciale werkzaam­
heden "zalworden verricht moet worden voorzien invier basisbehoeften ,
namelijk : .
(i)degegevens diezijn verzameld inhetkader vandeOnderzoekgebieden •
IenIIsamenbrengen ineenpanoramisch ensynthetisch overzicht ;
(li)geschikte diagnoses enprojecties opstellen metbetrekking totde
veranderlijkheid endeimpact vanhetklimaat ;
,(1ii)geschikte middelen endiensten voor klimatologisch .onderzoek inhet
leven roepen .
4.3.2 .Specifieke middelen endiensten ,"
(a)EenEuropese Interdisciplinaire Groep voor debestudering vande
klimaatsinvloeden ~~ ' ' ' .
Dewetenschappelijke disciplines waa.rop bijhetklimatologisch onderzoek
eenberoep moet worden gedaan ,hebben ofkrijgen soms eenzogespecia­
liseerd karakter dathetnoodzakelijke algemene overzicht indeindi­
viduele inspanning ondergaat .Maar wegens dezeergrote onderlinge
wisselwerking tussen alle klimatologische ofmethetklimaat verband
houdende faqtoren ishetklimatologisch onderzoek bijuitstek onder -'
zoekwaarbij depanoramische kijk opdedingen totiedere prijs moet
worden gehandhaafd .Vandaar denoodzaak eenInterdisciplinaire Groep
opterichten diemetdezorg over hethierboven in<i)totenmet
(ii)genoemde wordt belast .DeGroep dient eenaantal Europese
deskundigen uitverschillende disciplines teomvatten /diezijn -gekozen
wegens hundeskundigheid encomplementariteit ophetgebied vanhetKlimatologisch onderzoek .
Inadvertent Climate Modifications .SMICReport ,MIT (1971 )

-19- XII/387/78-NL
(b)Inventarisatie ,coördinatie enuitbreiding vanEuropese datasets over
hetklimaat
Voorklimatologisch onderzoek inhetalgemeen enprojectiestudies in
hetbijzonder zijnuitgebreide verzamelingen gegevens nodig.Verschil­
lendecentrainEuropabezitten eendergelijke verzameling ofzijnze
aanhetuitbouwen,hetzijaandehandvanmodernewaarnemingen ,hetzij
opbasisvannatuurlijke ofhistorische registraties .Omeendergelijk
werkinhetkadervanhetonderhavige Programma eenzogoedmogelijk
gebruiktemaken,lijkthetvanessentieel belang:
Ci)dateeninventaris wordtopgemaakt enregelmatig bijgewerkt van
debestaande Europese datasets,bronnen enformaten ;
(ii>datpraktische middelen wordenbedacht omdeuitwisseling van
gegevens tussendeverschillende centradealgemene beschikbaar­
heidervanvoordewetenschappelijke gemeenschap tebevorderen ;
(iii)datnieuweennuttigedatasets vanbuitendeEEG-landen worden
aangeschaft .r
'5.TENUITVOERLEGGING ,FINANCIERING ENBEHEER VANHETPROGRAMMA .
Hetprogramma zaltenuitvoer wordengelegdviacontracten voorgezamenlijke
rekening metparticuliere enoverheidsinstellingen ophetgebiedvanhet
onderzoek indelid-staten .Hetzalwordenbeheerd doordediensten vande
Commissie,bijgestaan dooreenRaadgevend ComitéinzakeProgrammabeheer .
Dewerkzaamheden opcontract zoudengepaardmoetengaanmeteeninspanning
omdeonderzoekactiviteiten diethansindelid-staten wordenontplooid te
coördineren ,waardoor hetmogelijk zalzijn:
(a)deprojecten dieeenaanvulling vormenopdieonderzoekwerkzaamheden
endieopcommunautair niveauzoudenmoetenwordengefinancierd
nauwkeurig tebepalen ;
(b)onnodigdubbelwerktevermijden ;.
(c)desamenwerking tussendegeleerden dieindelid-staten werkzaamzijn
ophetgebiedvandeklimatologie tebevorderen .
Hetmaximale aandeelvandeCommissie vandeEuropese Gemeenschappen voor
deheleperiodevanvijfjaar(1979-1983 )wordtop8.000.000 EREgeraamd.
Deverdeling vandekredieten overdeverschillende programma-onderdelen zal
doordeCommissie enhetRaadgevend Comitéwordenbepaaldnavaststelling van
deinterneprioriteiten vanhetprogramma enonderzoek vanallevoorgelegde
onderzoekvoors tellen..
Eenvoorlopige verdeling vandekredieten zouerapproximatief alsvolgt
kunnenuitzien :
Onderzo^kgebied I :40% ■,
.Onderzoekgèbied II :40% «,_,
■Speciale werkzaamheden :20% ..
Hetprogramma zalnatweejaaropnieuwwordenbekeken èneventueel worden
herzienaandehandvandebereikteresultaten endenieuwenodenopondei–
zoekgebied .Decontracten zullenbijgevolg wordengeslotenvooreenmaximale
periodevan2of3jaar,diebijvoltioende motivering kanwordenverlengd,.
Aangezien klimatologische problemen nietaanstaatsgrenzen gebondenzijn,zullen
bovendien denodigevoorzieningen wordengetroffen omdeCOST-landen uitte
nodigentotdeelneming aanhetonderzoekprogramma .

-20- XII/387/78-NL
AANHANGSEL
ENKELEMELDENSWAARDIGE EXTREMEWEERSITUATIES SINDS1960 ■
.(Opgesteldmetdewelwillende medewerking vanDr.T.H.Mörth)
1961Uitzonderlijk zwareequatoriale regenvalinOost-Afrika ;hetwater­
peilvandegrotemeren,overtroferinenkelemaandenalle-inde
twintigste eeuwgeregistreerde niveaus.
1962-63 .KoudstewinterinEngelandsinds1740.
1962-65DroogsteperiodevanvierjaarinhetoostenvandeVerenigdeStaten
sindshetbeginvandewaarnemingen in1738.-
1963-64DroogstewinterinEngelandénWalessinds1743.
Koudstewintersinds1745ineengebieddatzichuitstrekt varihet
lagereVolga-bekken totdePerzischeGolf.
1964-65 ,Deijsvrijveronderstelde havenvanMurmarisk,aandezuidkustvande
Barendszee,voorheteerst/naarmenweet,doorpakijsvandeNoorde­
lijkeIjszeegeblokkeerd . ■
1964Allehooglanden inZuid-Afrika enZuidwest-Afri kainjunimet'sneeuw
bedekt;hetwasdezwaarsteenmeestverspreide sneeuwvalaldaar
'sin^s1895;velenkwamenerbijom.
1965-66Oostzeevolledigmetijsbedekt.
1968Ijslandhalfomringdmetijsenvoorheteerstin80jaar,namelijk
sinds1888,wasdescheepvaart verl.amd.
1968-73Strengstefasevandeaanhoudende droogteopdeKaapVerdische
eilanden,indeAfrikaanse SaheleninEthiopië;overtrofinduur
enstrengheidalleswatopdatgebiedin,detwintigste eeuwwas
-geregistreerd .
1968Cyclonendiezichtraagvoortbewogen hebbentotviermaaltoein
enverschillende laaglanddistricten inEngelandenIerlandeenregenval
1969vantweedagenveroorzaakte,waarmededeverwachtingen vaneens-in-
de-vijftig-jaar werdenovertroffen .
1960-69DroogsteperiodevantienjaarincentraalChilisinds1790.
1969Laagstefrekwentie vandagenmetwestenwinden inGroot-Brittannië
inmëerdan109jaar>mogelijksinds1785. .-
1971Dekaartvandebarometrische drukvoordemaandseptembervertoonde
anomaliëën metbetrekkingtotdriegebieden(Noord-Ameri ka,Noord-
Atlantische ■OceaanenSiberië),dieneerkwamen opvijfstandaard-,
afwijkingen vandegemiddeldewaardenoverdeeerstejarenvandeze
eeuw." ■ ■ '. -

-21- XII/387/78-NL
1971-72Koudstewinterdieooitwerdgeregistreerd inbepaaldedelenvan
Oost-Rusland enTurkije:inOost-Turkije wasdeTigerdichtgevroren .
1972Hoogstezomertemperaturen ooitwaargenomen inNoord-Rusland enFinland:
33°CinLapland.
DegrootstedroogteSindsvelejarenveroorzaakte eenalgemenemis­
lukkingvandeoogstèninRuslandenSovjet-Azië .
Hetaantalijsbergen (1587)opdeWest-Atlantische Oceaantenzuiden
van48°Novertrof(met250)allevroegerejarensindshetbeginvan
dewaarnemingen in1880.
1973 D?GroteMereninNoord-Amen kaendeMississippi bereikten naver­
.schillende zeernattejarenhunhoogstewaterpeilsinds1844.
MexicodeeldeindedroogtedieopdezelfdebreedteAfrikatrof:
degrootstedroogteincentraalAmerikasindsvelejaren.
WeersneeuwinZuid-Afrika .Deeerstesneeuwdieooitwerdgeregistreerd
ophooglandeninQueensland,Noord-oost-Australië.
1973-74 .Grotereoverstromingen danerooitwerdengerapporteerd injanuari;
zijstrektenzichdwarsdoordecentraléAustralische woestijnuit
tothetnoordwesten enoostenvanhetcontinent -;hiermeekwamer
eeneindeaandeserielangedrogezomers.
1974-75ZachtsteWinterinEngelandsinds1834.
VrijwelgeenijsopdeOostzee,misschien welhetminsteijssinds
1652.
|;1975GrotehittegolfinWest-Europa omstreeks4-11augustus,degemiddelde
I weektenperaturen inNederlandenDenemarken (ongeveer24°C)overtroffen
|.allevorigerecordsmetmeerdan2°C.
| HetijsvandeNoordelijkeIjszeekeerdevoorheteerstindetwintigste
j eeuwinjulinaarIjslandterug.
j1975-76GrotedroogteinWest-enCentraak-Noord-Europa,vooralinEngeland,
, waarderegenvalnamei1975zestienmaandenlanghetlaagstwassinds
j hetbeginvandewaarnemingen in1727.
j1976Grotehitteinjuni/beginjuliinWest-Europa :detemperaturen in
Engelandovertroffen overeenperiodevan24dagenmetongeveer4°C
hethoogstemaandgemiddelde sindsde300jaardatdewaarnemingen plaats­
vinden. ■_'::
ZeerkoudeennattezomerinRuslandeninbepaaldedelenvanCanada.
I Droogtetussenaprilenaugustusineengrootaantaltropischeen
;l .subtropischestrekenmetinbegripvanSriLanka,West-Afrika enNoord-
|SChil•,gevolgddooreenzeerzwareregenvalinoktober.
jj Eensoortgelijke zeersterkeregenvalinseptemberenoktobernade
!. droogteinNoordwest-Europa .
? Madagaskar (januari-maart )enMexico(oktober)werdendoorzeerhevige
tropischecyclonen(orkanen)getroffen.
1;
P'
f':

i/OORSTEL
Dnderzoek-VOOREENBESLUIT VANDERAAD
totgoedkeuring vaneenmeerjarig onderzoek­
programma (1979-1983 )voorde.Europese *Economische
Gemeenschap ophetgebiedvandeklimatologieJ
(indirecte actie)
DERAADVANDEEUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,
geletophetVerdragtotoprichting vandeEuropeseEconomische Gemeenschap ..
inhetbijzonder artikel235, >•
Geletophetvoorstel vandeCommissie,
GeletophetadviesvanhetEuropeseParlement (1), ~
GeletophetadviesvanhetEconomisch enSociaalComité(2),
Aangezien overeenkomstig artikel2vanhetVerdragdeGemeenschap tottaak
heeftdeharmonische ontwikkeling vandeeconomische activiteit ,eengesta-
digeenevenwichtige expansie eneentoenemende verbetering vandelevens­
standaard tebevorderen ;.
Aangezien in.-zijnresolutie van14januari1974inzakeheteersteactiepro­
grammavandeEuropese Gemeenschappen ophetgebiedvanwetenschap entech­
nologie <3),deRaadverklaarde datdegehelereeksbeschikbare wegenënmiddel
diedaartoedienstigzijn,zoumoetenwordenaangewend,metinbegrip vaneen
indirecte actie;
Aangezien deeconomische enSocialestructuren grotendeels afhangen vanhet
klimaat;daarspeciaaldergelijke vitalebronnenzoalswaterenvoedsel
ernstigkunnervwordenaangetast doormogelijke ongunstige klimaatomstandig­
heden;aangezien demenszelfdoorzijneigenactiviteiten enspeciaal door
verontreiniging vandeatmosfeer zoukunnenbijdragen totonstandvastigheid
vanhetklimaatenzelfstotdrastische klimaatveranderingen ,ishetderhalve
(1)PBN°
(2)PBN°
(3)PBN°C7van29.1.1974 .

inhetbelangvandeGemeenschap eenbeterekennisvanhetmechanisme en
hetgedragvanhetklimaatbenevens Vandemogelijke invloeden vanklimaatve
anderlijkheidtestimuleren methetoogopeengezondeplanning,voorzover
hetdeEuropese bronnenbetreft;
Aangezien hetonderzoekprogramma vandeGemeenschap ophetgebiedvande
klimatologie waarschijnlijk effectiefzalbijdragentotdeverwezenlijking
vanbovenvermelde doelstellingen ;
Aangezien hetVerdragnietvoorzietindedaartoebenodigdespecifieke be­
voegdheden ; .
AangezienhetWetenschappelijk enTechnisch Onderzoekcomité (CREST)zijn
oordeelbetreffende hetvoorstelvandeCommissieheefttekennengegeven,
BESLUIT :
Artikel 1
Vooreenvijfjarige periodevanaf1januari1979zaldeGemeenschap een
onderzoekprogramma uitvoeren ophetgebiedvandeklimatologie zoalsditin
debijlageisomschreven .>
Artikel 2
Hetmaximumbedrag vandebetalingsverplichtingen nodigvoordeuitvoering
vanditprogrammawordtopmaximaal6,000.000 EREgeraamd,waarbijdeEu­
ropeserekeneenheid isvastgesteld overeenkomstig detoepasselijke finan­
ciëlereglementen,enhetmaximumaantalpersoneelsleden wordtgeraamdop
drie. "■
Artikel 3
DeCommissiedraagtzorgvoordeuitvoering vangetprogramma.Zijzal
wordenbijgestaandooreenRaadgevend ComitéinzakeProgrammabeheer waar­
vanhetmandaatendesamenstelling wordenomschrevenovereenkomstig de
ResolutievandeRaadvan18juli1977betreffende deRaadgevende Comités

–3-
inzakeprogrammabeheer ophetgebiedvanOnderzoek(!)•
Artikel 4
Gedurendehetderdejaarzalhetprogrammawordenherzien;dezeherziening
i
kanleidentotdeherziening vanhetprogrammainovereenstemming metde
passendeproceduresnadathetRaadgevendcomitéinzakeProgrammabeheer is
geraadpleegd .HetEuropeseParlementzalopdehoogtewordengesteldvan
deresultaten vandezeherziening . -
* Artikel 5
HetEuropeseParlementzalopdehoogtewordengesteld-van debereiktere­
sultatenendeaangewende middelen.- ~i
, Artikel 6
(1)Krachtensartilel228vanhetVerdrag,kandeGemeenschap overeenkomsten
sluitenmetanderestatendiezijnbetrokkenbijdeEuropesesamenwerking ,
ophet.gebiedvanhetwetenschappelijk enTechnischOnderzoek <COST),ten
eindedecoördinatie,diehetonderwerp ,vormtvanditBesluit,uittebrei­
dentotvonderzoek datindielandenwordt-verricht .
(2)DeCommissiewordt,hierbijgemachtigdteonderhandelen overdeovereen­
komstenbedoeldinparagraaf 1.
(EEG)N2380/74van17september1974houdendebepalingenvoordeversprei "-
dingvankennisbetre-ffende onderzoekprogramma 's,voordeEuropeseEconomisch
Gemeenschap (1). ' _'
èedaanteBrussel ^VoordeRaad
-De"Voorzitter,
<1)PBN°L255,20.9.1974,blz1

BIJLAGE
A.ONDERZOEKGEBIEDEN––
I.Beterinzichtinhetklimaat
1.1.Reconstructie vanhetklimaatinhetverleden
Onderzoek enanalysevan:'
a.natuurlijke feiten
b.waargenomen enanderehistorische feiten.
1.2.Ontwikkeling van"klimaatmodellen envoorspelling
a.ontwikkeling vanvoorspellingsmethodes gebaseerd opeensysteem-
analytische benadering
b.verbetering vanatmosferische circulatiemodellen
Civerbetering vandesimulatievandelangzaamvariërende componenten
vanhetklimaatsysteem .-.
- x
Il.Wederzijdseinvloedmens-klimaat
Il.l.VeranderlijkheidvanhetklimaatenEuropesebronnen
a.invloeden oplandenwaterbronnen
b.beoordeling vanklimaatrisico 's
c.invloedenopenergiebehoeften ,gebruikenproduktie
II.2.Invloedenvandemensophetklimaat
a.atmosferische chemischeverontreiniging ,metspecialenadrukopde
accumulatie' vankooldioxyde *
b.vrijkomenvanenergie.
B.SPECIALEACTIVITEITEN ENDIENSTEN
I.Oprichtingvaneeninterdisciplinaire groepvoordebestudering van
klimaatsinvloeden '
II.Inventarisatie ,coördinatie enuitbreiding vandeEuropesegegevens
overhetklimaat
Deonderzoekwerkzaamheden zullenworderiuitgevoerdviacontracten.

XII/387/78-NL
/
FINANCIËLE GEGEVENS
" ! '
EERSTE DEEL:NIEUWE ACTIES
1.BETROKKEN BEGROTINGSLIJN :3366
2.OMSCHRIJVING VANDEBEGROTINGSLIJN :Meerjarig O&O-programma van
deEGophetgebiedvandeklimatologie (indirecte actie1979-1983 )
3.JURIDISCHE GRONDSLAG Artikel 235vanhetEG-Verdrag
Besluit vandeRaad
4.OMSCHRIJVING ,DOEL$TELLING (EN)ENMOTIVERING VANDEAKTIE:
Onderzoekprogramma inzakehetmechanisme endeveranderlijkheid van
het'klimaat,datwordtuitgevoerd viacontracten voorgezamenlijke
rekening,diewordengesloten metonderzoekinstellingen indelid­
statenopdevolgendegebieden :. '..
1eobject:studiesinzakehetmechanisme vanhetklimaat énreconstruc
tievanklimaten inhetverleden . '
2eobject:'studiesvandeeffecten vandeveranderlijkheid vanhet
klimaatoptiepaalde hulpbronnen ,metnameopdewater-
reserves endeenergiebehoeften .\-
3eobjectïstudiesvandeeffecten ophetklimaatvanbepaaIde,men-i
, selljkeactiviteiten ,^netnamevandehierdoor veroor­
zaakteverontreiniging .
4eobject:Vormingvaneeninterdisciplinaire groepvanEuropese
deskundigen belastmetdebestudering vandeklimaats-
*•"invloeden .
Doel:-■ " ' v
Steunverlening omtekomentoteenbeterbegripvanhetmechanisme van
hetklimaatendeproblemen op'telosseninverbandmetdeverander ¬
lijkheidvanhetklimaatendeeffectenhiervanopbelangrijke hulp­
bronnen.Bijtedragentothetelimineren vanderisico'sdie worden
^veroorzaakt doordemenselijke exploitatie vanhetmilieuendoorde
verontreiniging hiervan.
Motivering -
'Hetisdringend gebodendatmenbeschiktoverbeteremiddelen om
voorafdeeffectentekunnenbepalen,diedeveranderli jkhéidvanhet
klimaatzoukunnenhebben,vooralopdewaterreservés enopdeland-
bouwprodukt iviteit.Hetisookvanbelang'omnategaaninwelke 1
matehetklimaatzoukunnenveranderen doortoedoenvanmenselijke 'activiteiten . ^-

XII/387 /78-NL
5.Financiële Weerslag vandeAktie inERE (prijscourant )
5.0 .Weerslag opde -uitgaven -
5.0.0 .Totale kosten tijdens degehele beoogde duur
-debegroting vandeGemeenschappen 8.000.000
-denationale overheidsuitgaven {
, . £7.030.900 .-deandere sektoren opnationaal niveau C
TOTALE KOSTEN 15.030.900
5.0.1 .Meerjarig vervalschema :
»Vastleggingskredieten
1979 1980 1981 1982 1983- ' "j
'
'ersoneel
\dm. Pers .
Tèchn .Pers .
Contracten87.100
30.000
2.000.000160.700
32.100
2.932.500 .169.700
33.900
2.098.400180.200
36.000201.300
38.100.i
TOTAAL ' 2.117.100 3.125.300
|2.302.000216.200 239.400 |
L__ I
/ . * ■-■ '■ *. ''
Betalingskredieten :
" • .
1979 1980 1981 '1982 v. . .-j1983 !,1984
I • «
Personeel
Adm. Pers .
Techn .Pers .
Contracten87.100
30.000
600.000160.700
32.100
2.000.000169.700
33.900
2.078 .700180.200
36.000
1.524.300 -201.300
38.Ί00
|-609.4001 ^
',- .•
286.000
TCTAAL 717.100 '2.125.300 -2.282.300 '•1.740.500 848.800 I286.000
J

V*-.'t15n-!v•--i'."V1>"'•.V"T- '
'p '
XI1/387/78-HL
5.Financi'èleWeerslagvandeAktieinERE(prijscourant )
5.0.Weerslag Opdeuitgaven
5.0.0.Totalekostentijdensdegehelebeoogdeduur
•»debegrotingvandeGemeenschappen -8,
*•denational»overheidsuitgaven £
-deanderesektorenopnationaalhiv/eau .t
TOTALEKOSTEN
5.0.1.Meerjarigvervalschema :
«Vastleggingskredieten000.000
030.900
15.030.900
Y
1979 1980,,1981.1982\1983–•*–"~H
!
" -.i
Personeel
Adm.Pers.
Techn.Pers. ■
.Cjntracten87.100-
30.000
2.000.000160.700
32.100
2.932.500169.700
33.900
-*
*
2.098.400180.200
36.000201.300
38.100
TOTAAL "2.117.100
|3.125.300I2.302.000 ,216.200- ■239,400 j !
Betalingskredieten i r ,
1979 1980-"1981 1982. ν.1933";π
.1984|
Personeel
Adm.Pers.\
■Techn.Pers.
|Contracten87.100
30.000
600.000160.700
32.100
2.000.000169.700
33.900
2.078.700 ,180.200
36.000
1.524.3002oi."300-
33.100
609.400 ..!'■
l•'
i
I ,
|286.000 i
!
|Tt.TAAL ."
'717.100 2.125.300 2.282.300 ''1.740.500 ;-■848.800 '!;:;,6.υυυ
.'- I

XII/387/78-NL
*• • . I
5.02Berekeningsmethode
, ι
a)Personeelsuitgaven
0ebehoeften werdengeraamd opbasisvandebijdi^programma
betrokkenpersoneelsleden :1979f\Personeelslid vancategorie AK (1personeelslid vancategorie C
C2personeelslid (leden)vancategorie A
1980
tôt
1983personeelslid.C leden)vancategorie B
1personeelslid (leden)vancategorie C
/fgezienvandezepersoneelssterkte wordtbijdeberekeningen
rekening gehouden metdeparameters zoalsdiezijnvastgesteld voor
deuitwerking vanhetvoorontwerp vandebegroting voorhetbegro­
tingsjaar 1979.'Erwordtgeenenkelestijging vandekoopkracht
verwacht .Alleeneenvariatie van-deaanpassingscoëfficiënten is
'inoverweging genomen omrekeningtehoudenmetdeontwikkeling van
hetalgemeenprijzenniveau indeGemeenschap :
b)Uitgaven inverband metadministratie entechnische exploitatie
Dezebestrijken deuitgavenbetreffende verplaatsingen ,dienstreizen
endeorganisatie vanvergaderingen alsmedehetgebruikvanweten­
schappelijke entechnische steunwanneerditonontbeerlijk isvoorhet
goedeverloopvanhetprogramma .
c)'Uitgaven voorcontracten
Aangezien deaardvanhetonderwerp endekwalificaties vande
contractanten verschillend zijn,kangeenuniforme berekeningsmethode
wordenvastgesteld .■
Iniedergevalzalhetraadgevend ,comitéophetgebiedvanprogramma-
beheerwordengeraadpleegd voordeverdeling vandekredieten.
d)Meerjarenraminqen
Devoordeberekening vanderamingen aangehouden coëfficiënten
zijn:1980-1,07,1981-1,13,1982-1,20/1983-1,26
5.1.Invloedopdemiddelen

XII/387/78-NL
-( : 't
6.Geplandcontrolestelsel '
-·* . · ·. '·
Wetenschappelijke controlesibeheercomités
R.C.P.M.
Bevoegdeambtenaren vanDGXII.\
Administratieve controles :
UitV9eringvandebegroting:financiëlecontrole
Regelmatigheid vandeuitgaven:-FinanciëleControle
v >DienstContracten vanDGXII
: ■■.- ,\:- ,-' . 1
7.FINANCIERING VANDEACTIE
7.0.
''7.2.' '•
7.3.Kredieten optenemenopdetoekomstige begrotingen .
...;/
' !
'.V i
;' .: - -' >
■]'*•;':,; .i"
•i .:•■'
> -
4 .iV' *'■"
< -''*X