4.3. MOBILISEREN VAN FONDSEN EN FINANCIERING

5. BREDERE VERBANDEN EN BREXIT

6. CONCLUSIE

1.INLEIDING

De maritieme strategie voor het Atlantische gebied werd in 2011 aangenomen ter ondersteuning van de duurzame ontwikkeling van de blauwe economie in de EU-lidstaten die aan de Atlantische Oceaan grenzen. In 2013 heeft de Europese Commissie een Atlantisch actieplan naar voren geschoven om de strategie te implementeren. Om een nieuwe impuls te geven aan een duurzame maritieme economie die werkgelegenheid kan scheppen, is het tijd om de prioriteiten voor regionale samenwerking te actualiseren naar aanleiding van de raadpleging van belanghebbenden, en zo een nieuwe bijdrage te leveren aan Europa’s herstel van de ongekende sociaal-economische crisis als gevolg van de huidige COVID-19-pandemie.

De blauwe economie in de Atlantische Oceaan was in 2017 goed voor een bruto toegevoegde waarde van 73,4 miljard EUR en 1,29 miljoen banen. Het is het grootste zeebekken van de EU en vertegenwoordigt 36 % van de bruto toegevoegde waarde van de blauwe economie van de EU. Verschillende sectoren van de blauwe economie in het Atlantische gebied zullen naar verwachting lijden onder de huidige crisis. In het bijzonder het kust- en zeetoerisme, de grootste sector van de Atlantische blauwe economie, die 27 miljard EUR aan bruto toegevoegde waarde genereert en werk biedt aan 0,76 miljoen mensen.

Als respons op de COVID-19-crisis heeft de Europese Commissie reeds een reeks maatregelen aangenomen. In het bijzonder heeft ze op 27 mei 2020 haar voorstel voor een groot herstelplan gepresenteerd om de economische en sociale schade van de coronapandemie te repareren, het herstel van de Europese economie snel op gang te brengen en bestaande banen te redden en nieuwe te scheppen. Om voor een duurzaam, evenwichtig, inclusief en fair herstel in alle lidstaten te zorgen heeft de Commissie voorgesteld een nieuw herstelinstrument – Next Generation EU – van 750 miljard EUR in het leven te roepen in het kader van een solide, moderne en vernieuwde EU-begroting voor de lange termijn.

De herstelmaatregelen van de EU zijn toegespitst op de notie van duurzaamheid, die ten grondslag ligt aan de Europese Green Deal die de Europese Commissie in december 2019 heeft aangenomen. Het doel van dit ambitieuze maatregelenpakket is om van Europa tegen 2050 het eerste klimaatneutrale continent te maken en de gezondheid van de mensen, onze planeet en de economie te stimuleren.

In de Europese Green Deal wordt de centrale rol van de blauwe economie benadrukt als een doorslaggevende factor om die doelen te bereiken. De rol die oceanen spelen bij de matiging van en aanpassing aan klimaatverandering, wordt meer en meer onderkend. De sector van de blauwe economie kan de transitie naar schone energie bevorderen, met name door het groeiend potentieel van hernieuwbare offshore-energie te helpen benutten en de maritieme ruimte duurzamer te beheren.

Bovendien kan deze sector bijdragen aan het verlichten van de klimaatverandering door op de natuur gebaseerde oplossingen te bevorderen en het gebruik van aquatische en mariene hulpbronnen te verbeteren, bijvoorbeeld door de productie en het gebruik te stimuleren van nieuwe eiwitbronnen die de druk op landbouwgrond kunnen verlichten. Daartoe heeft de Europese Commissie op 20 mei, als fundamenteel onderdeel van de Europese Green Deal de nieuwe EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030 aangenomen om de natuur te beschermen en de degradatie van ecosystemen ongedaan te maken. Daarnaast hechtte de Commissie ook haar goedkeuring aan een “van boer tot bord”-strategie voor een eerlijk, gezond en milieuvriendelijk voedselsysteem.

Voorts heeft de EU, als onderdeel van de inspanningen voor herstel ook richtsnoeren voor het beleid inzake toerisme en vervoer vastgesteld, om alle Europeanen in staat te stellen opnieuw te kunnen genieten van een rustgevend en bovenal veilig toeristisch seizoen. In de mededeling over toerisme en vervoer in 2020 en daarna wordt eveneens benadrukt hoe belangrijk het is de Europese natuurlijke rijkdommen op het land en in de zee te beschermen en te herstellen, in overeenstemming met de strategische aanpak voor een duurzame blauwe en groene economie.

Het herziene actieplan draagt bij tot de inspanningen voor het herstel in de blauwe economie en richt zich op belangrijke sectoren waarin zowel sprake is van duurzame transformatie als een groot potentieel voor het scheppen van banen in kustgemeenschappen in de Atlantische Oceaan. Zo bevordert de transitie naar offshore hernieuwbare energie bijvoorbeeld duurzaam kusttoerisme, terwijl ook aanzienlijke werkgelegenheidskansen in de Atlantische Oceaan worden geboden. De groene scheepvaart en de innovatieve havenactiviteiten die in het actieplan worden voorgesteld, zullen bijdragen tot de verkleining van de ecologische en CO2-voetafdruk van de EU.

Dit actieplan is het resultaat van een lang proces, dat aanving met een in 2018 gepubliceerde tussentijdse beoordeling en werd voortgezet met “bottom-up”-overleg met belanghebbenden en de Atlantische lidstaten. De tussentijdse beoordeling wees erop dat het Atlantisch actieplan heeft geresulteerd in meer dan 1 200 nieuwe maritieme projecten en bijna 6 miljard EUR aan investeringen, voornamelijk uit de EU-begroting. De beoordeling beklemtoonde eveneens de behoefte aan verbeteringen met betrekking tot de thematische focus van het plan, de beheersstructuur en de invoering van een monitoringkader.

2.EEN GEMEENSCHAPPELIJKE VISIE OP EEN DUURZAME, VEERKRACHTIGE EN CONCURRERENDE BLAUWE ECONOMIE IN HET ATLANTISCHE GEBIED VAN DE EU

Het doel van het herziene Atlantisch actieplan 2.0 is het potentieel van de blauwe economie in het Atlantische gebied ontsluiten en tegelijk de mariene ecosystemen beschermen en bijdragen aan de matiging van en aanpassing aan de klimaatverandering. Dat is in lijn met de mondiale verbintenissen voor duurzame ontwikkeling en is volledig geïntegreerd in de politieke prioriteiten van de Europese Commissie voor de periode 2019-2024, met name een Europese Green Deal, een economie die werkt voor de mensen en een sterker Europa in de wereld.

Het actieplan is gericht op zeven doelen die vallen onder vier thematische pijlers, en beoogt die te bereiken door middel van concrete acties waarbij alle relevante belanghebbenden in het Atlantische gebied worden ingeschakeld: