COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 06.05.1997 
COM(97)200 def. 
BESCHERMING VAN DE FINANCIËLE BELANGEN 
VAN DE GEMEENSHAP 
FRAUDEBESRTIJDING 
Jaarverslag 1996 
(door de Commissie ingediend) 

LIST VAN DE GRATIS TELEFOONNUMMERS IN DE LID-STATEN 
Deutschland 
Österreich 
Belgique/Belgïe 
Danmark 
Espanâ 
Suomi/Finland 
France 0130820595 
06605845 
080012426 
80018495 
900993295 
0800112595 
0800917295 Ellâda 
Ireland 
Italia 
Luxembourg 
Nederland 
Portugal 
United Kingdom 
Sverige 008003212595 
1800553295 
167878495 
08003595 
060224595 
0505329595 
0800963595 
020791695 
/ &-
INHOUD 
INLEIDING 1 
1. OVERZICHT EN PERSPECTIEVEN VAN DE STRATEGIE TER BESTRIJDING VAN 
FRAUDE : 5 
1.1 Praktische resultaten: hoe fraude beter op het spoor te komen 6 
1.1.1 Het kader waarin de operationele opdracht van de Commissie wordt 
uitgevoerd 6 
1.1.2 Instrumenten tot ondersteuning en sturing van activiteiten ter bestrijding van 
fraude 7 
1.1.3 Justitiële samenwerking in de praktijk 9 
1.2 Ontwikkeling van de financiële follow-up : hoe de Europese belastingplichtigen beter te 
beschermen 10 
1.3 De communautaire wetgeving verbeteren : hoe het besluitvormingsproces en het 
juridisch kader aan te passen met het oog op een betere preventie 12 
1.4 Een strenger strafbeleid : de afschrikking verbeteren 13 
2. STATISTIEKEN EN ANALYSES 14 
2.1 Toestand in 1996 14 
2.2 Ontwikkelingen 15 
2.2.1 Traditionele eigen middelen 15 
2.2.2 Uitgaven 15 
2.3 Informatiebronnen 16 
2.4 Sectorale analyses 16 
2.4.1 Traditionele eigen middelen 16 
2.4.1.1 Douanevervoer 16 
2.4.1.2 Preferentiële tariefregelingen 17 
2.4.2 Uitgaven 18 
2.4.2.1 EOGFL-Garantie 18 
2.4.2.2 Structurele maatregelen 19 
2.4.2.3 Directe uitgaven 19 
2.5 Invordering 20 
2.5.1 Traditionele eigen middelen 20 
2.5.2 EOGFL-Garantie 21 
2.5.3 Structurele maatregelen 21 
3. ONDERZOEKEN 22 
3.1 Omvangrijke georganiseerde internationale fraudes 25 
3.2 Omvangrijke fraudes op het gebied van het handelsbeleid (industriële producten, 
visserijproducten en textielproducten) 31 
16 
3.3 Nationale fraudes op landbouwgebied 33 
3.4 Fraudes op het gebied van het structuurbeleid 34 
4. PARTNERSCHAP MET DE LID-STATEN 39 
4.1 Initiatieven van de Lid-Staten met het oog op de bescherming van de financiële 
belangen van de Gemeenschappen 40 
4.2 Opleidingsbeleid 41 
5. BESCHERMING VAN DE FINANCIËLE BELANGEN VAN DE GEMEENSCHAPPEN / 
BELANGRIJKSTE ONTWIKKELINGEN PER GEBIED 42 
5.1 Eigen middelen 42 
5.2 Landbouw 43 
5.3 Douanevervoerregelingen en maatregelen op het gebied van douane 43 
5.3.1 Douanevervoerregelingen 43 
5.3.1.1 Follow-up van de mededeling van de Commissie van 29 maart 
1995 43 
5.3.1.2 Tijdelijke enquêtecommissie van het Europees Parlement 45 
5.3.2 Het programma "Douane 2000" 46 
5.3.3 Preferentiële tariefregelingen 46 
5.4 Directe uitgaven 47 
5.5 Wederzijdse administratieve bijstand en technische bijstand 47 
5.5.1 Op communautair niveau 47 
5.5.2 Tussen de Gemeenschap en derde landen 48 
6. BESCHERMING VAN DE FINANCIELE BELANGEN / HORIZONTALE 
WETGEVINGSINITIATIEVEN 49 
6.1 De Verordening over controles en verificaties ter plaatse 50 
6.1.1 Werkingssfeer van de verordening 50 
6.1.2 Tenuitvoerlegging van de controles 50 
6.1.3 Vervolg van de controles SI 
6.2 Activiteiten in het kader van titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie 51 
6.2.1 Eerste protocol over corruptie van ambtenaren 52 
6.2.2 Het protocol inzake strafrechtelijke bescherming van de financiële belangen 52 
BIJLAGEN 54 
LUST VAN AFKORTINGEN 63 
u 
INLEIDING 
In het achtste jaarverslag van de Commissie over de bescherming van de financiële 
belangen en de fraudebestrijding wordt de balans opgemaakt van alle werkzaamheden op 
dit gebied. In dit verslag over 1996 wordt tevens kort herinnerd aan de weg die sinds de 
invoering van de nieuwe strategie van de Commissie in 1994 is afgelegd, en wordt voorts 
ingegaan op de perspectieven en prioriteiten voor de toekomst. 
Zowel op operationeel gebied als op dat van de wetgeving zijn belangrijke resultaten 
geboekt. 
De begroting van de Europese Gemeenschap voor 1996 beloopt 82 miljard ecu. Zij wordt 
gefinancierd uit de eigen middelen van de Gemeenschap, voornamelijk de BTW (39,8 
miljard ecu, ofwel 49% van de begrotingsmiddelen) en de douanerechten (13,6 miljard 
ecu, ofwel 18% van de begrotingsmiddelen) op goederen (waaronder 
landbouwproducten) die uit derde landen in de Gemeenschap worden ingevoerd. 
Het grootste deel van de begrotingsuitgaven bestaat uit kredieten voor de financiering 
van het communautair beleid. Iets minder dan de helft van de uitgaven is bestemd voor 
het landbouwbeleid, bijna een derde voor het structuurbeleid en bijna 15%, die 
rechtstreeks door de Commissie wordt beheerd, voor onderzoek en ontwikkeling, 
bescherming van de consument, milieu en steun aan derde landen. 
Op het gebied van de traditionele eigen middelen (douanerechten op industrie- en 
landbouwproducten) is met onregelmatigheden 5,8% (787 miljoen ecu) van de 
ontvangsten gemoeid die in 1996 door de lidstaten voor rekening van de Gemeenschap 
zijn geïnd. Het gaat hierbij om ongeveer 2000 gevallen. Dit bedrag is gestegen, want in 
1995 ging het nog om 3,6%. 
Aan de kant van de uitgaven die via de lidstaten worden gedaan (meer dan 80% van de 
Gemeenschapsbegroting, waaronder de uitgaven voor het gemeenschappelijk 
landbouwbeleid en de structurele acties) is met onregelmatigheden 0,7% (498 miljoen 
ecu) van het totaal van de toegekende financieringen gemoeid. Het gaat hierbij om 
ongeveer 2400 gevallen. Ook dit betekent een lichte stijging ten opzichte van 1995 
(0,6%). Voor de uitgaven die rechtstreeks door de Commissie worden beheerd (ongeveer 
15% van de begroting), bedragen de financiële gevolgen van onregelmatigheden 0,1% 
( 16 miljoen ecu), tegenover 0,3% in 1995. 
De totale omvang van de onregelmatigheden (op het gebied van ontvangsten en uitgaven) 
die in 1996 door de lidstaten en de Commissie zijn ontdekt, bedraagt 1,3 miljard ecu. In 
1995 was dit 1,1 miljard ecu. 
Op het gebied van het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft de trend om meer 
rechtstreekse steun aan de landbouwers te verlenen ertoe geleid dat het aantal ontdekte 
gevallen is toegenomen en de gemelde bedragen betrekkelijk stabiel zijn gebleven. 
Op het gebied van het structuurbeleid hebben zich opmerkelijke ontwikkelingen 
voorgedaan. De invoering van praktische voorschriften voor het mededelen door de 
lidstaten van gegevens over fraudes en onregelmatigheden heeft ten opzichte van 1995 
niet alleen geleid tot een aanzienlijke toename van de activiteiten van de Commissie en 
het aantal gevallen, maar vooral tot een verviervoudiging van de bedragen. Op het gebied 
van het structuurbeleid hebben de onregelmatigheden met subsidies trouwens niet alleen 
betrekking op de communautaire bijdrage, maar ook op de nationale medefinanciering, 
zodat zij ook gevolgen hebben voor de begroting van de lidstaten. 
Ook op het gebied van de eigen middelen gaat fraude ten koste van de Europese 
belastingbetaler. De gederfde middelen moeten immers worden gecompenseerd via de 
vierde middelenbron1, die op het BNP van de lidstaten is gebaseerd en door de 
belastingbetalers wordt gedragen. 
Fraude ten nadele van de financiën van de Gemeenschap heeft tevens rechtstreekse 
gevolgen voor de financiële belangen van de lidstaten. In 1996 bedragen bijvoorbeeld de 
totale financiële gevolgen van de illegale handel in sigaretten, waarbij vooral de regeling 
douanevervoer wordt ontdoken, 800 miljoen ecu (douanerechten, accijnzen, BTW), 
waarvan de voor de Europese Gemeenschap bestemde douanerechten 25% uitmaken. Het 
grootste deel (75%) wordt door de nationale begrotingen gedragen. Wat betreft alcohol 
leidt de ontduiking van de accijnsstelsels bij de intracommunautaire handel (verdwijning 
van ladingen) tot een aanzienlijke derving van belastingontvangsten voor de lidstaten 
(450 miljoen ecu in 1996). In totaal is met deze twee soorten fraude meer dan een miljard 
ecu gemoeid, hetgeen evenveel is als de financiële gevolgen van de communautaire 
fraudes die in 1995 door de lidstaten zijn ontdekt en aan de Commissie gemeld. 
Bij het interpreteren van deze cijfers moet echter de nodige voorzichtigheid worden 
betracht. De geregistreerde schommelingen kunnen evengoed toe te schrijven zijn aan 
een betere opsporing van de onregelmatigheden als aan een toename van de frauduleuze 
handelingen, het concentreren van de fraudebestrijdingsactiviteiten op bepaalde gebieden 
dan wel het bestaan van spectaculaire gevallen in het desbetreffende begrotingsjaar. 
De belangrijkste fraudes maken slechts een klein aantal gevallen (2 à 3%) uit, maar 
hiermee is wel het grootste deel van de bedragen gemoeid (meer dan twee derde). Hieruit 
blijkt dat er een omvangrijke, goed georganiseerde criminaliteit bestaat. Het is duidelijk 
dat communautaire steun wordt verduisterd ten bate van de fraudeurs en niet ten goede 
komt aan de betrokken economische sectoren. Ook het handelsbeleid van de Unie en de 
lidstaten wordt geschaad door de omvang van de fraude ten nadele van de 
communautaire en de nationale begrotingen. 
De door de lidstaten gemelde gegevens, hoe betrouwbaar zij ook zijn, weerspiegelen 
slechts de resultaten van de uitgevoerde controles, maar kunnen op zichzelf geen volledig 
beeld geven van de fraude. De manier waarop de criminele organisaties hun taken 
verdelen maakt het zeer moeilijk een volledig overzicht te krijgen van de frauduleuze 
handelingen. Door het ingewikkelde karakter van de transacties, waarbij sprake is van 
een mengeling van legale en illegale activiteiten, wordt de leiding van de criminele 
structuur zelden in haar geheel blootgelegd. 
Deze grote criminaliteit stoort zich niet aan grenzen, organiseert carrouselfraudes en zet 
financiële constructies op, waarbij grote winsten worden gemaakt en tegelijkertijd de 
' Ter herinnering: de drie andere bronnen zijn de douanerechten op landbouwproducten, de andere douanerechten (dit zijn de 
traditionele eigen middelen) en de BTW. 
2 
sporen worden uitgewist, met name door gebruik te maken van verschillende 
marktdeelnemers (entrepothouders, verwerkers, vervoerders, handelaren). Net als de 
drugscriminaliteit wast zij de opbrengst van haar activiteiten wit via 
brievenbusmaatschappijen die gebruik maken van bancaire netwerken verspreid over 
talrijke financiële centra, zowel binnen als buiten de Gemeenschap. Met dergelijke 
methoden kunnen zoveel hindernissen worden opgeworpen dat het werk van de nationale 
controleur en de nationale rechter vrijwel onmogelijk wordt gemaakt. 
De internationale fraude kan beter op communautair niveau worden bestreden, door 
gegevens te vergelijken en de nodige onderzoeken in te stellen. De oprichting van "task 
groups" in de meest fraudegevoelige sectoren, met contactpunten in de lidstaten, is een 
concrete maatregel in het kader van de algemene fraudebestrijdingsstrategie die een beter 
inzicht kan verschaffen in de bedreiging die de georganiseerde criminaliteit vormt. 
Bevoorrechte toegang tot informatie, uitbreiding van bevoegdheden en gerichte acties in 
het veld zijn onontbeerlijk voor de bestrijding van de praktijken van de georganiseerde 
financiële criminaliteit. 
De georganiseerde fraude maakt het derhalve noodzakelijk dat middelen worden 
vrijgemaakt om op het gepaste niveau te kunnen optreden ter bescherming van de 
Europese belastingbetalers, de beroepsbeoefenaren, die begunstigden zijn van het beleid, 
en de ontvangers van communautaire gelden. 
De vooruitgang die zowel op het gebied van de wetgeving als wat betreft de kennis van 
het verschijnsel in de praktijk is geboekt, zal het mogelijk maken in de toekomst de 
doelmatigheid van de fraudebestrijding te vergroten. In het kader van deze problematiek 
moet de preventie een speerpunt van de bescherming van de openbare financiën blijven, 
ook al ligt de nadruk op het operationele aspect. Dit is een absolute voorwaarde voor de 
bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap2. 
Het gemeenschappelijk juridisch kader voor de bescherming van de communautaire 
financiën berust hoofdzakelijk op: 
• de op 18 december 1995 goedgekeurde horizontale verordening betreffende de bescherming van de 
financiële belangen van de Gemeenschap, die betrekking heeft op controles en administratieve 
maatregelen en sancties; 
• de verordening betreffende de controles en verificaties ter plaatse die door personeelsleden van de 
Commissie worden uitgevoerd bij onderzoek naar fraudes en onregelmatigheden, welke op 11 
november 1996 werd goedgekeurd; 
• de overeenkomst aangaande de strafrechtelijke bescherming van de financiële belangen van de 
Gemeenschap, die op 26 juli 1995 werd ondertekend, en het eerste protocol bij deze overeenkomst 
betreffende de bestrijding van de corruptie, dat op 27 september 1996 werd ondertekend. Om vruchten 
af te werpen moeten deze besluiten door de nationale parlementen worden geratificeerd en metterdaad 
in nationale wetgeving worden omgezet. 
In de horizontale verordening wordt een zeer brede definitie van het begrip 
"onregelmatigheid" gehanteerd. Hieronder vallen zowel een louter nalaten, door 
vergissing of onachtzaamheid, waardoor de begroting van de Gemeenschap wordt 
Naast het programma SEM 2000 (zie hoofdstuk 1, blz. 9 e.v.), dat duidelijk als doel heeft meer aandacht te besteden aan het 
preventieve aspect, is preventie ook een prioriteit van het programma "Douane 2000", dat onlangs door de Raad en het 
Europees Parlement werd goedgekeurd. Zie hoofdstuk 5.3.2, blz. 46. 
benadeeld, als opzettelijke of bewuste handelingen, die het beperkte begrip "fraude" 
vormen zoals gedefinieerd in de genoemde overeenkomst. De onderzoeken die in dit 
verslag worden genoemd hebben betrekking op dossiers waarbij de Commissie betrokken 
is. Bij deze dossiers gaat het uitsluitend om onregelmatigheden die op communautair 
vlak van bijzonder belang zijn en waarvan het opzettelijke of bewuste karakter nog niet 
noodzakelijkerwijs hoeft te zijn aangetoond. Deze onregelmatigheden kunnen dus niet 
allemaal als fraude in de strafrechtelijke betekenis van het woord worden beschouwd. 
Hetzelfde geldt voor de gegevens die zijn opgenomen in het statistische deel van het 
verslag. 
Wat betreft het veldwerk, komen de resultaten van de werkzaamheden van de 
communautaire groepen (met name de "taskgroups") ten goede aan zowel de 
communautaire als de nationale financiën. Het gratis telefoonnummer kreeg in 1996 
ongeveer 4 000 meldingen te verwerken, waarvan er 42 leidden tot het instellen van een 
onderzoek. 
Fraudebestrijding is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de lidstaten. Alleen 
zij beschikken immers, via hun verschillende financiële opsporingsdiensten, over de voor 
fraudebestrijding benodigde middelen. Het is echter van wezenlijk belang dat de 
Commissie haar coördinerende en interveniërende rol in de praktijk ten volle kan 
vervullen op de gebieden waarop zij een meerwaarde kan leveren, met name wanneer 
sprake is van internationale fraude en grote financiële criminaliteit. 
Dankzij de voortdurende inspanning om de bedragen die met fraude zijn gemoeid terug te 
vorderen, met name op het gebied van het EOGFL-Garantie, kan de schade voor de 
Europese begroting worden beperkt. Bij de gevallen die vóór 1993 door de lidstaten zijn 
gemeld, is een derde van de bedragen terugbetaald. Toch moet er, in samenwerking 
tussen de lidstaten en de Commissie, nog veel worden gedaan om de situatie op het 
gebied van de terugvordering te verbeteren. Het is duidelijk dat fraudes en 
onregelmatigheden ten nadele van de Gemeenschapsbegroting niet hoeven te betekenen 
dat de bedragen onherroepelijk voor de belastingbetaler verloren gaan, mits'de opsporing 
van de gevallen verbetert en de terugvorderingsprocedures doeltreffend zijn. 
1. OVERZICHT EN PERSPECTIEVEN VAN DE STRATEGIE TER 
BESTRIJDING VAN FRAUDE 
De verwezenlijking van de interne markt en de tenuitvoerlegging van het Verdrag 
betreffende de Europese Unie waren voor de Commissie aanleiding tot het ontwerpen 
van een nieuwe strategie ter bestrijding van fraude3, die in 1994 werd goedgekeurd. Na 
drie jaar ervaring en gelet op het feit dat de intergouvernementele conferentie, die tijdens 
de Europese top van Amsterdam (in juni 1997) moet worden afgerond, de strijd tegen de 
fraude op haar agenda heeft staan, is het nuttig een overzicht op te stellen ten einde de 
nadruk te leggen op de wezenlijke vragen: 
hoe kan fraude sneller worden opgespoord en hoe kan grootschalige financiële criminaliteit 
beter worden bestreden; 
hoe kunnen de financiële belangen van de Gemeenschap en de Europese belastingbetalers beter 
worden beschermd; 
hoe kan het juridisch kader van de strijd tegen fraude en grootschalige financiële criminaliteit 
worden verbeterd; 
hoe kan een doelgerichte afschrikking en een gelijke bestraffing worden verzekerd. 
De reeds behaalde resultaten dienen te worden benut om het hoofd te bieden aan de 
uitdagingen van het komende millennium, met name met het oog op de uitbreiding van 
de Unie, Deze doelstellingen liggen in het verlengde van de vier grote beleidslijnen die in 
1994 zijn goedgekeurd: 
aanwezigheid ter plaatse; 
verbetering van de samenwerking met de Lidstaten; 
verbetering van de communautaire wetgeving; 
harmonisering van de strafstelsels van de lidstaten. 
Praktische^ ervaring leidde tot een toenemend aantal ontdekte belangrijke gevallen, met 
name op fraudegevoelige terreinen. De situatie in het veld moet worden verbeterd, zowel 
op communautair als op nationaal niveau. Daarnaast dienen de terugvordering van 
gefraudeerde of verduisterde sommen en de financiële follow-up van de ontdekte 
gevallen te worden verbeteren. De kwaliteit van de communautaire wetgevingen en de 
daarin opgenomen repressieve maatregelen voor de administratieve en strafrechtelijke 
bestraffing van fraudeurs moeten worden uitgebreid tot alle sectoren. 
Het succes van een dergelijke strategie berust tevens op een aanzienlijke inspanning op 
het gebied van de preventie. De Commissie heeft nieuwe interne procedures4 ingesteld, 
die moeten bewerkstelligen dat de teksten gedurende het hele wetgevings- en 
besluitvormingsproces "fraudebestendig" zijn. Een dergelijke aanpak van de preventie 
kan slechts succes hebben indien de lidstaten zelf een soortgelijk beleid voeren. Al deze 
3 COM(94) 92 def. 
4 SEC(96) 1802. 
taken maken overigens deel uit van de actie SEM 20005, waarmee in het bijzonder wordt 
getracht het financiële beheer van de uitgaven van de Unie voortdurend te verbeteren. 
De resultaten die sinds 1994 zijn behaald, hebben de deugdelijkheid aangetoond van de 
geïntegreerde aanpak van het verschijnsel "communautaire fraude". 
Deze aanpak is het referentie-beleidsmodel voor de strijd tegen de grote criminaliteit op 
het niveau van de Unie, waarin alle aspecten van een algemene aanpak (aanwezigheid ter 
plaatse, verbetering van de informatiestroom en de analyse, versterking van het 
partnerschap en nauwere samenwerking tussen alle betrokkenen, versteviging van het 
communautair wettelijk kader, harmonisering van de strafwetgeving) worden 
gecombineerd. Deze communautaire aanpak heeft zich vertaald in gezamenlijke 
werkzaamheden, zowel met de in de strijd tegen de financiële misdaad gespecialiseerde 
diensten als met de traditionele repressieve diensten op financieel gebied (politie, 
rijkswacht, douane, belastingen, economische controle...). 
Overigens werd op de Europese Raad van Dublin een gelijksoortige alomvattende 
strategie aangeraden om in het algemeen alle vormen van georganiseerde criminaliteit 
doeltreffender te bestrijden. 
1.1 Praktische resultaten: hoe fraude beter op het spoor te komen 
/. 1.1 Het kader waarin de operationele opdracht van de Commissie wordt uitgevoerd 
UCLAF is de operationele dienst voor fraudebestrijding van de Commissie. Deze in 1988 
opgerichte centrale structuur -voor de fraudebestrijding werd vanaf 1994 verder 
ontwikkeld rond de huidige strategie ter bestrijding van fraude en structureel versterkt 
door de toekenning van extra middelen in 1995. Zo konden in 1996 meer dan 300 
onderzoeken worden uitgevoerd. 
De algemene aanpak heeft de Commissie ertoe gebracht haar centrale structuur te 
organiseren door deze te baseren op de multidisciplinariteit van de "expertises (op het 
gebied van financiën, politie, douane, justitie, belastingen...). Door de aanpassing van de 
interne organisatie van de diensten van de Commissie kon de verwezenlijking van de 
interdisciplinaire doelstellingen worden vergemakkelijkt, zowel op wetgevend als op 
operationeel gebied6. 
Via kennis van de concrete toestand en een nauwkeurige analyse van het complexe en 
bijzonder beweeglijke verschijnsel fraude en van de omvang hiervan op het niveau van 
de Unie kan het geld van de Europese belastingplichtige doeltreffend worden beschermd. 
Door nauwkeurige kennis van de toestand en de risico's kan de reactie van de 
communautaire instellingen op het fraudegevaar voortdurend worden verbeterd. 
Dank zij de nieuwe verordening betreffende de controles ter plaatse die door de 
Commissie worden uitgevoerd7, kan deze nauwkeurige kennis van het terrein in alle 
^ "Sound and Efficient Management" (gezond en doeltreffend beheer). 
6 Zie de Jaarverslagen "Fraudebestrijding" 1994 en 1995. 
7 Zie hoofdstuk 6.1,blz. 49. 
sectoren waarin de Unie actiefis, worden verkregen. De verordening is op 1 januari 1997 
in werking getreden en heeft een nauwkeurig bepaald doel: de bescherming van'de 
financiële belangen van de Gemeenschap en het onderzoek naar onregelmatigheden. Zij 
stelt de Commissie voor het eerst in de gelegenheid ónder dezelfde voorwaarden op het 
gebied van de inkomsten op te treden als op dat van de uitgaven. De verordening geeft 
concreet gestalte aan het partnerschap met de lidstaten door nauwkeurig de voorwaarden 
te omschrijven waaronder de Commissie gemachtigd is op te treden zonder het 
subsidiariteits-beginsel te schenden. 
De Commissie kan controles ter plaatse uitvoeren om onderzoek te doen: 
naar ernstige of transnationale onregelmatigheden of onregelmatigheden waarbij 
misdaadnetwerken zijn betrokken die in verscheidene lidstaten actief zijn; 
naar onregelmatigheden indien de situatie in een lidstaat het noodzakelijk maakt de controles te 
versterken ten einde de doeltreffendheid van de bescherming van de financiële belangen en een 
gelijk beschermingsniveau binnen de Gemeenschap te waarborgen; 
op verzoek van de betrokken lidstaat. 
In de verordening is tevens bepaald: 
onder welke voorwaarden de Commissie toegang heeft tot informatie en documentatie evenals tot 
terreinen, lokalen en vervoermiddelen van de marktdeelnemers en andere plaatsen voor 
professioneel gebruik; 
dat de martktdeelnemers ervoor dienen te zorgen dat de Commissie haar controles gemakkelijk 
kan uitvoeren; 
onder welke voorwaarden de nationale overheidsdiensten bijstand verlenen; 
dat de nationale overheidsdiensten verplicht zijn in voorkomend geval alle nodige hulp te 
verstrekken. 
Tenslotte legt de verordening tevens een nauw verband tussen de administratieve controle 
ter plaatse en de strafrechtelijke behandeling van fraude, aangezien zij de vaststellingen 
van de UCLAF-vertegenwoordigers bewijskracht verleent voor rechterlijke instanties. 
Door deze nieuwe verordening, die in overeenstemming is met de strategie ter bestrijding van fraude die 
de Commissie sinds 1994 voorstaat, worden haar nieuwe bevoegdheden toegekend die bestaan in follow-
up en het voortdurend bijstand verlenen aan de nationale overheidsinstellingen die belast zijn met de 
strafvervolging. 
1.1.2 Instrumenten tot ondersteuning en sturing van activiteiten ter bestrijding van 
fraude 
Daar de zware fraudegevallen in de Gemeenschap transnationaal en goed georganiseerd 
zijn8, dienen multidisciplinaire en multinationale interventie-eenheden te worden ingezet. 
In dit verband werden task-groups (ondersteunings- en interventie-eenheden) opgericht 
ten einde het onderzoek te richten op fraudegevoelige sectoren. Het zijn bijzonder 
flexibele teams die rond contactpunten tussen de nationale overheden en de Commissie 
worden gevormd om het hoofd te bieden aan de dreiging van de georganiseerde misdaad. 
8 Zie hoofdstuk 3.1, vanaf blz. 25. 
Deze teams zullen bij hun werkzaamheden meer en meer en steeds beter gebruik moeten 
maken van de informatie waarover de Commissie beschikt, door uit te gaan van een 
aangepaste mobiliteit die nodig is om op te treden op het niveau van de Unie, waarbij de 
deskundigheid van de verschillende lidstaten wordt samengevoegd teneinde de gevaren 
die de mondiale ontwikkeling van de georganiseerde financiële misdaad inhoudt, 
doeltreffend te kunnen bestrijden. 
De lidstaten hebben ook reeds bepaalde maatregelen genomen om gespecialiseerde 
diensten op te richten ter bestrijding van de fraude ten nadele van de 
Gemeenschapsbegroting (bijv. Italië en Frankrijk) of om op dit gebied bevoorrechte 
relaties met de Commissie te ontwikkelen (met name België en Spanje)9. 
Er is ook een hecht partnerschap tussen de Commissie en de andere instellingen. Naast de 
belangrijke rol van de begrotingsautoriteit (Europees Parlement en Raad) heeft de 
Commissie (UCLAF) een specifieke overeenkomst gesloten met de Rekenkamer, 
waardoor de Commissie onderzoeken ter bestrijding van fraude kon inleiden op grond 
van door de Rekenkamer verschafte inlichtingen. 
Het is uiteraard absoluut noodzakelijk de werkzaamheden op het terrein te versterken. 
Een aantal technische en operationele middelen ("Intelligence") moet worden aangepast 
om tot een beter begrip te komen van het verschijnsel financiële criminaliteit en sneller 
op het spoor te komen van onregelmatigheden en fraudegevallen. Deze middelen moeten 
bij de Commissie worden ontwikkeld en voortdurend ter beschikking staan van de 
onderzoeksteams van UCLAF en de nationale overheidsdiensten. Voor het eerst is op 
Europees niveau een dergelijk gamma van middelen bruikbaar. Alle sectoren vallen 
binnen het werkingsgebied van de verordeningen waarin de verplichtingen van de 
lidstaten en de Commissie inzake mededeling van fraudegevallen en onregelmatigheden 
worden gedefinieerd10. Dit nieuwe systeem van wederzijdse informatie zorgt voor de 
vereiste transparantie die onmisbaar is voor de financiële, administratieve en juridische 
follow-up van de dossiers. Het ondersteunt tevens de daadwerkelijke uitvoering van 
onderzoeken in het veld. Door deze gegevens te verzamelen wordt het zowel voor de 
lidstaten als voor de Gemeenschap mogelijk het verschijnsel fraude regelmatig te 
onderzoeken, evenals de verschuivingen en ontwikkelingen ervan en de risico's voor de 
Europese openbare financiën. 
In dit verband neemt de Commissie zich voor om met de wetenschappelijke ondersteuning van haar 
Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek een werkelijk centrum voor de opslag van informatie en de 
10 Zie het jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 46 en 47. 
Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad voor de traditionele eigen middelen (PB L 155 van 7.6.1989); 
Verordening (EEG) nr. 595/91 van de Raad voor het EOGFL-Garantie (PB L 67 van 14.3.1991); Verordening (EEG) nr. 
4253/88 van de Raad voor het structuurbeleid (PB L 374 van 31.12.1988) en Verordening (EG) nr. 1681/94 van de Commissie 
(PB L 178 van 12.7.1994) waarin nauwkeurig wordt vastgesteld hoe de mededelingen dienen te geschieden; Verordening (EG) 
nr. 1164/94 van de Raad (artikel 12) tot oprichting van het Cohesiefonds (PB L 130 van 25.5.1994) en Verordening (EG) nr. 
1831/94 van de Commissie (PB L 191 van 27.7.1994) waarin nauwkeurig wordt vastgesteld hoe de mededelingen dienen te 
geschieden; Verordening (EEG) nr. 1468/81 van de Raad voor de manier waarop in het kader van de wederzijdse bijstand 
inlichtingen op douane- en landbouwgebied moeten worden medegedeeld (PB L 144 van 2.6.1981). 
analyse van gegevens op te richten11. Zij is tevens voornemens specifieke banden tussen de UCLAF en 
Europol12 tot stand te brengen. 
Vqoral op douanegebied werden maatregelen genomen met het oog op het creëren van 
een systeem voor uitwisseling van informatie. 
Het "Early Warning System ": een systeem van voorafgaande kennisgeving voor risicogevoelige 
goederen (douanevervoer) tussen de douanekantoren van vertrek en bestemming^; 
het elektronisch systeem voor de uitwisseling van douanegegevens tussen de onderzoeksdiensten 
van de lidstaten^; 
gezien de ontwikkeling van de fraude en de betrokkenheid van vaak buiten de grenzen van de 
Gemeenschap gevestigde internationale misdaadnetwerken hierin worden in de nieuwe 
associatieovereenkomsten met derde landen (modelprotocol betreffende de samenwerking op 
douanegebied), met name met de landen die in aanmerking komen voor toetreding, tevens 
fraudebestrijdingsclausules opgenomen. 
1.1.3 Justitiële samenwerking in de praktijk 
Fraude heeft vaak een internationaal karakter. Doordat de 15 lidstaten elk hun eigen 
nationale procedures hanteren, leidt dit tot een versnippering van de vervolging en van de 
middelen tot bewijsvoering, terwijl de fraudeurs zonder omwegen kunnen handelen met 
behulp van transnationale criminele netwerken en de laatste ontwikkelingen in 
telecommunicatie en informatica. Onder deze omstandigheden kan er geen genoegen 
meer worden genomen met de huidige procedures. De steun van de Commissie met haar 
deskundigen inzake strafrecht, evenals de uitwisseling van informatie tussen haar 
bevoegde diensten en de rechterlijke instanties van de lidstaten vormen een aanzet tot een 
oplossing waarvoor een coördinatie in dezen op het niveau van de Unie noodzakelijk is 
(strafrechtelijk samenwerkingsverband). 
Op 23 en 24 april 1996 organiseerde het Europees Parlement op initiatief van haar 
Commissie begrotingscontrole een interparlementaire conferentie over fraudebestrijding. 
Naar aanleiding van deze conferentie heeft het Europees Parlement bij monde van zijn 
voorzitter Klaus Hansen de idee van een Europees rechtsgebied met duidelijke en 
welomlijnde doelstellingen - waarin rekening zou worden gehouden met de bijzondere 
verantwoordelijkheid van de instellingen inzake de bescherming van het geld van de 
Europese belastingplichtige - weer ter sprake gebracht. In dit verband heeft het Europees 
Parlement de Commissie verzocht om een studie betreffende de verwezenlijking van een 
Corpus Juris houdende strafbepalingen ter bescherming van de financiële belangen van 
de Europese Unie16. Op grond hiervan wil het Europees Parlement in het eerste halfjaar 
1 ' Zoals overigens het Europees Parlement aanraadt in de aanbevelingen van zijn tijdelijke enquêtecommissie communautair 
douanevervoer ("Rapport final et recommandations", doc. PE 220 895/def). Zie tevens hoofdstuk 5.3.1.2, blz. 45. 
12 Overeenkomst van 26.7.1995 tot oprichting van een Europese Politiedienst, PB C 316 van 27.11.1995. 
13 Zie hoofdstuk 2.4.1.1, blz. 16. 
^ Het SCENT-systeem, zie hoofdstuk 5.5.1, betreffende de wederzijdse administratieve bijstand, blz. 47. 
'5 Protocol inzake wederzijdse administratieve bijstand op douanegebied. 
16 Een groep wetenschappers van hoog niveau deed de Commissie onlangs de conclusies van deze studie toekomen. 
9 
1997 een reeks initiatieven ontvouwen om een grootschalige discussie op gang te 
brengen rond het thema "naar een Europees rechtsgebied"17. 
1.2 Ontwikkeling van de financiële follow-up : hoe de Europese belastingbetalers 
beter te beschermen 
Daar de bevoegdheden over de verschillende beheerders en gemachtigden van de 
Commissie verdeeld zijn en er geen uniek juridisch kader is inzake de kennisgeving door 
de nationale overheidsdiensten, is het de vraag hoe op communautair vlak een 
systematische en doelmatige financiële follow-up kan worden uitgevoerd. Door het 
goedkeuren van nieuwe verordeningen inzake meldingen en de tenuitvoerlegging van de 
aanbevelingen van de GPV18 in het kader van het initiatief SEM 2000 kan de 
transparantie worden verbeterd en een betere coördinatie worden verwezenlijkt van allen 
die betrokken zijn bij de terugvordering van verduisterd geld. Door deze wederzijdse 
verplichting tot transparantie ten aanzien van de lidstaten en de Commissie zouden deze 
hun eigen financiële verantwoordelijkheid beter op zich kunnen nemen, zowel op het 
gebied van de traditionele eigen middelen als op dat van de uitgaven. 
Zodoende zullen de Commissie en de lidstaten beter in staat zijn voor een regelmatige 
follow-up van de vastgestelde verplichtingen te zorgen met het oog op een betere 
afbakening van hun financiële verantwoordelijkheid en eventueel op het nemen van 
wetgevingsinitiatieven voor een efficiënte en beter geharmoniseerde invordering van de 
niet-verschuldigde of ontdoken bedragen. 
De invordering is een fundamentele verplichting en het logische en onontbeerlijke gevolg 
van de werkzaamheden die in het veld zijn verricht en die hebben geleid tot de opsporing 
van onregelmatigheid of een fraude. Zij is een van de graadmeters van het succes van de 
fraudebestrijding. Eigenlijk is het een eenvoudige compenserende maatregel. De 
Europese belastingplichtige zou immers niet aanvaarden dat fraudeurs de ontdoken of 
onterecht ontvangen sommen behouden, terwijl de geleden schade voor rekening komt 
van de openbare financiën. 
Voortaan zijn lidstaten verplicht kennis te geven zowel van de door hen ontdekte 
onregelmatigheden als van de bepalingen die moeten waarborgen dat zij hun 
verantwoordelijkheid inzake invordering op zich nemen. 
Op het gebied Yan de eigen middelen 
In de wijziging van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad wordt bepaald dat de stand van 
de door de lidstaten uitgevoerde invorderingen bij onregelmatigheden en fraudegevallen voortdurend moet 
17 
18 Een groep van zeven Europese magistraten die goed op de hoogte zijn van de problematiek van de strijd tegen de 
internationale financiële misdaad gaat ook uit van deze hypothese. Deze magistraten betogen dat de huidige instrumenten (in 
het bijzonder de wederzijdse hulp op het gebied van het strafrecht) hoegenaamd niet volstaan ten aanzien van deze dreiging 
(zie "La justice ou le Chaos. L'appel de Genève", livre d'entretiens door Denis Robert, éditions Stock, oktober 1996). 
De Commissie heeft voorgesteld een groep van persoonlijke vertegenwoordigers (GPV) van de lidstaten samen te brengen; dit 
initiatief werd ondersteund door de Europese Raad van Madrid van december 1995. De lidstaten bleken bereid hun deel van de 
verantwoordelijkheid voor deze inspanning op zich te nemen om alle aspecten van het financieel beheer van de Unie te 
verbeteren. Ook hebben verscheidene vertegenwoordigers van het Europees Parlement en de Europese Rekenkamer 
deelgenomen aan bepaalde aspecten van dit overleg. Deze groep, die een raadgevende taak heeft en dus gerechtigd is 
aanbevelingen te doen, heeft in 1996 zesmaal vergaderd en legde in december 1996 haar eerste conclusies voor aan de 
Europese Raad van Dublin, die deze nagenoeg volledig heeft goedgekeurd. In 1997 zullen de comités van de Structuurfondsen 
(waarbij delegaties van de lidstaten en de Commissie betrokken zijn) worden geraadpleegd over de aanbevelingen waarvoor 
wetgevende bepalingen nodig zijn. 
10 
worden bijgewerkt. De Commissie™ zou voortaan de standvan de invordering van de ontdoken middelen 
moeten kunnen volgen en maatregelen aanbevelen die volgens haar ontoereikende nationale acties kunnen 
verbeteren. Bovendien is zij voornemens bepaalde wijzigingen van Verordening (EEG, Euratom) nr. 
1552/89 van de Raad voor te stellen ten einde de bepalingen met betrekking tot de invordering en de 
verantwoordelijkheid van de lidstaten te verduidelijken. 
Voorts heeft de Commissie een follow-upsysteem met behulp van steekproeven ten uitvoer gelegd voor 
bepaalde onregelmatigheden en fraudegevallen op het gebied van de traditionele eigen middelen waarbij 
bijzonder grote sommen2-® betrokken zijn, die samen meer dan driekwart van het bedrag uitmaken dat in 
het geding is bij de gevallen die door de lidstaten zijn medegedeeld in het kader van Verordening (EEG, 
Euratom) nr. 1552/89 van de Raad11. 
Op het gebied van het EOGFL-Garantie 
Na een analyse van de interne mechanismen werd de procedure van goedkeuring van de rekeningen 
degelijker en transparanter gemaakt. Bijgevolg worden de juistheid en de regelmatigheid van de 
handelingen die door de Fondsen worden gefinancierd, beter gewaarborgd. De bedragen die in het geding 
zijn bij fraudegevallen en onregelmatigheden, worden nauwgezet geregistreerd en beter gecontroleerd. 
Daarom bevordert de zuiveringsprocedure de vaststelling van nationale controlemechanismen, zodat 
tevens een betere preventie is gegarandeerd. Bovendien heeft de Commissie voorzien in de invoering van 
een specifieke boekhouding inzake landbouw, naar het voorbeeld van wat bestaat voor de in te vorderen 
rechten op het gebied van de traditionele eigen middelen. 
Op het gebied van de structurele maatregelen 
i 
De Commissie en de lidstaten hebben intensieve inspanningen gedaan om bepaalde verwarringen of 
interpretatieverschillen op te lossen betreffende de criteria voor het traceren van uitgaven in het kader van 
door de gemeenschap gefinancierde programma 's. 
Krachtens Verordening (EEG) nr. 4253/88 is duidelijk vastgelegd dat de lidstaten zowel verplicht zijn 
onregelmatigheden te melden als de ermee gemoeide sommen dienen in te vorderen. Maar toch moet nog 
worden bepaald onder welke voorwaarden een lidstaat die deze fundamentele verplichtingen heeft vervuld, 
over de teruggekregen bedragen kan beschikken, ten einde deze toe te wijzen aan andere projecten, 
waarbij geen sprake is van onregelmatigheid. 
Zo bleek het ook absoluut noodzakelijk de bevoegdheden en verplichtingen van de lidstaten gedurende het 
hele proces van toewijzing, beheer en controle van de structuurfondsen toe te lichten en beter bekend te 
maken, zonder daarbij uit het oog te verliezen dat de verantwoordelijkheid voor de controles in de eerste 
plaats op, nationaal niveau ligt. Daarom heeft de Commissie besloten een uitvoeringsverordening uit 
hoofde van artikel 23, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 4253/88 van de Raad in te dienen met het oog op 
de voorwaarden voor de controles die door de lidstaten moeten worden uitgevoerd. 
Er moet tevens nog worden onderzocht welke maatregelen moeten worden genomen ten aanzien van 
lidstaten die niet aan hun verplichtingen voldoen (zoals de Europese Raad van Madrid van december 1995 
heeft gevraagd met het doel het beginsel van zuivering, zoals dit bestaat op landbouwgebied, uit te breiden 
naar andere sectoren). In dit verband zal de Commissie verduidelijken onder welke voorwaarden zij de in 
de artikelen 23 en 24 van Verordening (EEG) nr. 4253/88 van de Raad geboden mogelijkheden om -
eventueel forfaitaire - nettocorrecties uit te voeren ten volle wenst te benutten. 
Het resultaat van deze verschillende maatregelen zal mettertijd worden gemeten. Een 
bijkomend probleem is evenwel dat de verschillende door de lidstaten gevoerde 
invorderingsprocedures in het gedrang kunnen komen door de diverse talrijke 
mogelijkheden tot beroep en zelfs door de traagheid van de administratieve en 
gerechtelijke procedures. De tenuitvoerlegging van beslissingen tot daadwerkelijke 
'" Die sinds 11.12.1992, toen zij haar ontwerp-tekst indiende, aandrong op een inhoudelijke verbetering van de mededelingen 
van de lidstaten. 
20 Follow-upsysteem met behulp van steekproeven (steekproef "BI 994"), zie het jaarverslag "Fraudebestrijding" 1994, blz. 67 en 
volgende. Zie tevens hoofdstuk 2.5.1, blz. 20. 
21 Zie hoofdstuk 5.1, blz. 42. 
11 
invordering van de verschuldigde bedragen is des te moeilijker in geval van 
grensoverschrijdende vorderingen. 
Deze maatregelen tot vergoeding hebben niet de afschrikkende werking van sancties. 
Daarnaast is een grondiger evaluatie van de wetgeving nodig ten einde de 
fraudegevoelige aspecten ervan te verbeteren en zowel de inning als het repressieve 
instrumentarium te versterken. 
1.3 De communautaire wetgeving verbeteren : hoe het besluitvormingsproces en 
het juridisch kader aan te passen met het oog op een betere preventie 
Naast de invoering van homogenere controle- en sanctiemiddelen dient in de eerste plaats 
het financieel beheer en de fraudebestendigheid van de wetteksten te worden verbeterd 
overeenkomstig de ideeën die voortvloeien uit de vergelijkende analyse van de nationale 
maatregelen tot toepassing van artikel 209A van het EG-Verdrag, die is voorgelegd aan 
de Europese Raad van Madrid in 199522. 
• In deze vergelijkende analyse is duidelijk naar voren gekomen dat fraudebestrijding 
vergezeld moet gaan van doelmatige preventie. De Commissie heeft in 1996 in de 
context van het programma SEM 2000 nieuwe interne maatregelen goedgekeurd met 
het doel een grotere waakzaamheid aan de dag te leggen ten einde lacunes te 
voorkomen in de wetgeving en de besluiten die rechtstreekse of indirecte financiële 
gevolgen hebben. 
De vereiste van fraudebestendigheid geldt zowel voor bestaande teksten als voor 
nieuwe voorstellen23. De GPV heeft er met nadruk op gewezen dat deze inspanningen 
zinloos zouden zijn zonder een verhoogde waakzaamheid van de Raad en het 
Europees Parlement tijdens het besluitvormingsstadium van de wetgevingsprocedure. 
Amendementen waardoor de wetgeving wordt verzwakt of waardoor - bijvoorbeeld 
bij de uitwerking van definitieve compromisteksten - elementen worden ingevoegd 
die indirect aanleiding kunnen geven tot onregelmatigheden of fraude, moeten worden 
voorkomen. De Commissie heeft verklaard dat zij er het hoogste politieke belang aan 
zal hechten dat hiermee wordt rekening gehouden vóór de definitieve goedkeuring van 
een wettekst. 
• De aanpak om de procedures voor besluitvorming, follow-up, beheer en betaling van 
begunstigden te vereenvoudigen en transparanter te maken, draagt ertoe bij dat 
sommige oorzaken van verkeerd gebruik van fondsen, ondoorzichtigheid en 
onregelmatigheden worden voorkomen. Bij deze acties dienen ook de lidstaten te 
worden betrokken. 
Sommige andere aanbevelingen van de GPV hebben tevens gevolgen voor de 
preventie van onregelmatigheden en fraude. Enkele voorbeelden: 
beter beheer van het beleid van de Unie als zodanig, met name die aspecten waarvan het 
beheer is toevertrouwd aan de lidstaten; 
22 COM(95) 556 def. Zie het jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 35 en volgende. 
23 Invoering van een controle van de teksten vóór zij aan de Raad worden voorgelegd en organisatie van een controle achteraf 
van de reeds van kracht zijnde teksten waarvan is vastgesteld dat zij te fraudegevoelig zijn. 
12 
voortzetting van de inspanningen waardoor de door de Commissie, de Rekenkamer en de 
lidstaten uitgevoerde controles konden worden verbeterd. 
• Meer in het bijzonder op douanegebied draagt het programma Douane 2000 bij tot de 
uitvoering van acties om een einde te maken aan de huidige onvolkomenheden bij het 
beheer van de douane-unie. Deze acties bestaan erin: 
verbetering van de juiste toepasbaarheid en toepassing van de wetgeving; 
, ontwikkeling, als onmisbaar element van het douanebeleid, van nauwe betrekkingen met derde 
landen. 
1.4 Een strenger strafbeleid : de afschrikking verbeteren 
Terugbetaling kan in geen geval worden beschouwd als een sanctie. Hierdoor wordt 
alleen de billijkheid ten aanzien van de belastingplichtige hersteld door de financiële last 
van de gepleegde fraude en onregelmatigheden te laten vergoeden door de schuldigen. 
Deze reparatoire maatregelen hebben geen bestraffend karakter en moeten worden 
aangevuld met sancties van administratieve of strafrechtelijke aard, waarvan de 
afschrikkende werking evident is. 
Ten einde de communautaire financiën in de hele Gemeenschap op gelijke wijze te 
beschermen en de vorming van gebieden met mindere repressie te voorkomen, dient ten 
aanzien van de sancties overal in de Unie een vergelijkbaar niveau te worden bereikt. 
Verordening (EG, Euratom) nr. 2988/95 van de Raad betreffende de bescherming van de 
financiële belangen van de Gemeenschap behelst één enkel kader voor het opleggen van 
communautaire administratieve sancties; dit weerspiegelt de actie die in het kader van het 
gemeenschappelijk landbouwbeleid wordt uitgevoerd. Op douanegebied zal het lopende 
onderzoek van de toestand leiden tot een homogener systeem van administratieve 
douanesancties. Met behulp van de resultaten van de aanvullende werkzaamheden over 
de stand van toepassing van artikel 209 A EG kan de vergelijkende analyse, waarom de 
Raad en het Europees Parlement hebben verzocht, worden verbeterd en kan richting 
worden gegeven aan de initiatieven van de Commissie in alle uitgavensectoren24. 
Afgezien van de administratieve sancties, heeft de Commissie bij de evaluatie van de 
verenigbaarheid van de nationale strafrechtelijke sancties vastgesteld hoezeer deze 
uiteenlopen. 
De Commissie heeft initiatieven in het kader van titel VI van het Verdrag betreffende de 
Europese Unie genomen om de strafrechtelijke apparaten van de lidstaten te 
harmoniseren. De ondertekening van de Overeenkomst aangaande de bescherming van de 
financiële belangen van de Europese Gemeenschap in 1995 en van het eerste protocol bij 
deze overeenkomst betreffende corruptie in 1996 zijn een belangrijke vooruitgang. Deze 
instrumenten voorzien in de strafrechtelijke incriminatie van fraude ten koste van de 
begroting van de Unie, overal in de Gemeenschap. Om ervoor te zorgen dat deze 
vooruitgang niet van belang is ontbloot, moeten deze instrumenten door de nationale 
parlementen worden geratificeerd. Samen met de verwezenlijking van een 
gemeenschappelijke en doeltreffende strafrechtelijke vervolging van fraude zal dit de 
24 Zie voetnoot nr. 22 ónder aan blz. 12. 
13 
tenuitvoerlegging van een efficiënte justitiële samenwerking en de toepassing van 
homogene strafrechtelijke sancties in alle lidstaten vergemakkelijken. 
Op grond hiervan en krachtens de verordening inzake controles ter plaatse (bewijskracht 
van de vaststellingen van de Commissie voor de strafrechter) zal het bijkomende protocol 
bij de Overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële belangen van de 
Europese Gemeenschap25, waarover nog wordt onderhandeld, een wettelijk kader bieden 
voor de bijstand van de Commissie bij het streven naar een gelijke strafrechtelijke 
behandeling van de dossiers in de hele Gemeenschap. 
2. STATISTIEKEN EN ANALYSES26 
Het doel van dit hoofdstuk is een gedetailleerde analyse te geven van de gegevens 
waarover de Commissie beschikt. Zodoende kunnen concrete elementen worden 
verzameld teneinde de omvang van het verschijnsel vast te stellen en hieruit conclusies te 
trekken voor de toekomstige maatregelen. 
2.1 Toestand in 1996 
Op het gebied van de traditionele eigen middelen is het aantal in 1996 ontdekte fraudes 
en onregelmatigheden afgenomen ten opzichte van het voorgaande jaar, terwijl de 
gevolgen voor de begroting zijn toegenomen. In 1996 zijn door de lidstaten en de 
Commissie ongeveer 2 060 fraudes en onregelmatigheden ontdekt, waarmee ongeveer 
787 miljoen ecu is gemoeid (tabel 1). Deze cijfers zijn gebaseerd op de resultaten van 
onderzoeken die in samenwerking met de lidstaten door UCLAF zijn uitgevoerd, op de 
mededelingen van de lidstaten over het eerste halfjaar 1996 en op een extrapolatie van 
deze mededelingen voor het tweede halfjaar 1996. Overeenkomstig Verordening (EEG, 
Euratom) nr. 1552/89 van de Raad, die in 1996 nog steeds van toepassing was, meldden 
de lidstaten de ontdekte gevallen namelijk slechts twee keer per jaar. Pas vanaf 1997 
verplicht de wijziging van deze verordening27 de lidstaten ertoe de ontdekte gevallen en 
de bijwerkingen elk kwartaal te melden; hierdoor zal in de toekomst een doeltreffendere 
follow-up mogelijk worden en kan rekening worden gehouden met de gegevens over een 
heel jaar. 
Op het gebied van de uitgaven van het EOGFL-Garantie zijn zowel het aantal door de 
lidstaten en de Commissie ontdekte gevallen als de gevolgen voor de begroting 
toegenomen ten opzichte van het voorgaande jaar. In 1996 zijn meer dan 2 100 gevallen 
ontdekt; de gevolgen hiervan voor de begroting bedroegen 346 miljoen ecu (tabel 2). 
Op het gebied van de uitgaven voor structurele maatregelen is sprake van een nog 
grotere de toename ten opzichte van 1995. In 1996 hebben de lidstaten en de Commissie 
385 gevallen ontdekt, waarmee 152 miljoen ecu aan begrotingsmiddelen was gemoeid 
(tabel 3). 
25 Zie hoofdstuk 6.2.2.,blz. 52. 
26 Alle tabellen en grafieken bevinden zich in de bijlage. 
27 Zie hoofdstuk 5.1, blz, 42. 
14 
Tenslotte heeft de Commissie op het gebied van de directe uitgaven1* 42 gevallen 
ontdekt waarmee 16 miljoen ecu was gemoeid (tabel 4). 
2.2 Ontwikkelingen 
2.2.1 Traditionele eigen middelen 
Wanneer men de toestand in 1996 vergelijkt met die van de voorafgaande jaren, blijkt dat 
het aantal ontdekte gevallen ten opzichte van 1994 en 1995 licht is afgenomen, terwijl de 
financiële gevolgen van deze gevallen blijven toenemen. Het gemiddelde financiële 
belang (ongeveer 140.000 ecu in 1996, tegenover 130.000 ecu in 1995) van een door de 
lidstaten gemeld geval, die als eerste verantwoordelijk zijn voor de inning van de 
traditionele eigen middelen, is opnieuw duidelijk lager dan die van een geval dat door de 
Commissie in samenwerking met de lidstaten is behandeld; deze financiële belang is 
gestegen van circa 1,6 miljoen ecu in 1995 tot 2,3 miljoen ecu in 1996. Dit vloeit voort 
uit het feit dat de Commissie haar inspanningen concentreert op de grote gevallen van 
georganiseerde criminaliteit waarbij internationale netwerken met name fraudegevoelige 
producten, d.w.z. producten waarvoor hoge rechten en belastingen moeten worden 
betaald, zoals sigaretten, aan de regelingen onttrekken. 
Indien de gefraudeerde bedragen met de financiële stromen worden vergeleken (tabel 5) 
blijkt dat de gevolgen veel groter zijn bij de traditionele eigen middelen (die ongeveer 
17% van het totaal van de begrotingsmiddelen uitmaken) dan op het gebied van de 
uitgaven voor "structurele maatregelen en EOGFL-Garantie" (die meer dan 80% van het 
totaal van de begrotingsuitgaven uitmaken). 
2.2.2 Uitgaven 
Op het gebied van de uitgaven van het EOGFL-Garantie is het aantal ontdekte gevallen 
aanzienlijk afgenomen, terwijl de totale gevolgen voor de begroting lager liggen dan in 
1994, maar hoger dan in 1995. Dit bewijst dat de opsporingssystemen van de lidstaten 
steeds beter worden en weerspiegelt de resultaten van de maatregelen die zijn genomen in 
het kader van de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Anderzijds 
toont deze ontwikkeling aan dat een beperkt aantal zeer omvangrijke gevallen (zoals in 
1994 in de sector granen) een zwaarwegende invloed op de cijfers kan hebben. 
De belangrijkste toename van het aantal door de lidstaten gemelde gevallen (+ 50%) en 
van de totale financiële gevolgen (die ten opzichte van 1995 meer dan het dubbele 
bedragen) vond plaats op het gebied van de structurele maatregelen. In dit verband moet 
erop worden gewezen dat het meldingen-systeem pas sinds 1994 wordt gebruikt en dat de 
verantwoordelijke fraudebestrijdingsdienst van de Commissie zijn operationele 
werkzaamheden pas in dat jaar kon aanvangen. 
28 "Directe uitgaven" zijn uitgaven aan begunstigden via contracten die rechtstreeks door de Commissie worden beheerd en 
gecontroleerd (bijvoorbeeld op de gebieden onderzoek, energie, milieu...), zonder dat hieruit voor de lidstaten verplichtingen 
voortvloeien. 
15 
2.3 Informatiebronnen 
De formele mededelingen van de lidstaten op grond van de sectorale verordeningen 
blijven een belangrijke bron van informatie over fraudes en onregelmatigheden. In 1996 
zijn op het gebied van de traditionele eigen middelen 1950 onregelmatigheden gemeld en 
op het gebied van de indirecte uitgaven (EOGFL-Garantie en structurele maatregelen) 
2241 gevallen. De mededelingen van de lidstaten hebben slechts betrekking op de helft 
van de totale gevolgen voor de begroting van de in 1996 ontdekte fraudes en 
onregelmatigheden. De oorzaak hiervan is het feit dat de omvangrijke gevallen, met 
name die waarbij de georganiseerde criminaliteit betrokken is, de mogelijkheden tot 
optreden van een lidstaat te boven gaan, en de Commissie vaak de enige instantie is die 
de gevolgen ervan kan bepalen en de onderzoeken naar dergelijke ingewikkelde, 
grensoverschrijdende gevallen kan coördineren. 
Verordening (EG) nr. 745/96 van de Commissie houdende bepalingen ter uitvoering van 
Verordening (EG) nr. 1469/95 van de Raad tot opstelling van de "Zwarte lijst" is pas op 
1 juli 1996 in werking getreden. Het aantal mededelingen dat in 1996 uit dien hoofde aan 
de Commissie is toegezonden, was derhalve zeer klein. Het effect van deze verordening 
zal pas vanaf 1997 in volle omvang merkbaar worden, d.w.z. na de goedkeuring van de 
technische uitvoeringsbepalingen, de aanpassing van de structuren in de lidstaten en de 
ingebruikneming van een geautomatiseerd systeem voor de opslag en verwerking van de 
gegevens door de Commissie. 
Het gratis telefoonnummer bleek opnieuw een interessante aanvullende informatiebron. 
Het aantal in 1996 geregistreerde telefonische meldingen lag bijna op hetzelfde niveau 
als in 1995 (bijna 4 000). Tweeënveertig meldingen gaven aanleiding tpt een nader 
onderzoek, in de eerste plaats op het gebied van de traditionele eigen middelen en de 
structurele maatregelen. 
2.4 Sectorale analyses 
2.4.1 Traditionele eigen middelen 
2.4.1.1 Douanevervoer 
De Commissie had herhaaldelijk gewezen op de zorgwekkende situatie op het gebied van 
de regeling douanevervoer29. In 1996 is in verband met deze regeling niet alleen de eerste 
enquêtecommissie op grond van artikel 138C van het EG-Verdrag ingesteld door het 
Europees Parlement30, maar is tevens gebleken dat deze sector voor de Commissie en de 
lidstaten prioriteit had. De ingebruikneming van het geautomatiseerde 
waarschuwingssysteem (Early Warning System) met betrekking tot fraudegevoelige 
producten31, die eind mei 1996 plaatsvond, maakt trouwens een betere follow-up van de 
transacties en een snellere interventie in het veld mogelijk. 
29 Zie het jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 80. 
30 Zie hoofdstuk 5.3.1.2, blz. 45. Zie tevens het jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 31. 
31 Producten waarvoor bij invoer in de Gemeenschap zeer hoge rechten moeten worden betaald of producten waarvoor bij 
uitvoer naar een derde land zeer hoge uitvoerrestituties worden uitgekeerd. 
16 
De uitwisseling van informatie over douanevervoertransacties waarbij dergelijke 
producten betrokken zijn, heeft een spectaculaire ontwikkeling doorgemaakt. Sinds de 
ingebruikneming van het nieuwe geautomatiseerde systeem zijn bijna 30 000 berichten 
over individuele zendingen uitgewisseld. Deze berichten maken een directe follow-up 
mogelijk van de transacties waarmee mogelijk is gefraudeerd; dit heeft er in 1996 in 
enkele gevallen toe geleid dat organisaties die fraudegevoelige landbouwprodukten aan 
de douanevervoerregeling onttrokken, konden worden opgerold. 
De efficiëntere controle door de lidstaten van het vervoer van fraudegevoelige producten 
onder dekking van Tl-documenten en de verscherping van de bepalingen betreffende de 
zekerheidstelling voor deze producten hebben een positief effect gehad op de 
fraudepreventie op het gebied van het douanevervoer. De Commissie die krachtens 
artikel 18, leden 2 en 3, van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad 
controles ter plaatse heeft uitgevoerd, heeft de lidstaten opgeroepen de nodige 
regularisaties uit te voeren. Deze controlerende werkzaamheden zijn in 1996 voortgezet. 
Het aantal in 1996 door de lidstaten gemelde gevallen waarin goederen aan deze regeling 
werden onttrokken, is ten opzichte van de periode 1990-1995 aanzienlijk gedaald. 
Daarentegen wordt bij steeds meer zendingen geconstateerd dat sprake is van een 
onjuiste aangifte van de aard van de goederen bij binnenkomst in de Gemeenschap. 
2.4.1.2 Preferentiële tariefregelingen 
In 1996 waren de operationele werkzaamheden en analyses voornamelijk gericht op een 
andere groep fraudes en onregelmatigheden, namelijk die welke schade toebrengen aan 
de financiële belangen van de Europese Unie en aan haar handelsbeleid. Naast de 
gevallen die betrekking hebben op de doorvoerregeling, die door de Commissie in 
samenwerking met de lidstaten worden behandeld en die gevolgen hebben voor de 
traditionele eigen middelen, behoren de meeste gevallen tot deze categorie. Met deze in 
1996 ontdekte gevallen is in totaal ongeveer 220 miljoen ecu aan begrotingsmiddelen 
gemoeid, welk bedrag reeds is opgenomen in het bedrag dat is gemoeid met de fraudes 
die betrekking hebben op de ontvangsten. De betrokken economische sectoren zijn 
fraudegevoelig. Het gaat in de eerste plaats om textielproducten, visserij producten en 
elektronische producten. 
De preferentiële certificaten die worden afgegeven door de autoriteiten van de derde 
landen waarmee preferentiële regelingen zijn gesloten, blijken later vaak niet toepasbaar, 
hetgeen wordt veroorzaakt door tekortkomingen van de afgevende instanties in de derde 
landen of omdat deze instanties door hun exporteurs zijn misleid. Daarom is de 
Commissie begonnen om zowel de verplichtingen van de communautaire importeur die 
een certificaat overlegt om gebruik te kunnen maken van een preferentiële tariefregeling, 
als de verplichtingen van de afgevende instantie in de derde landen, duidelijker te 
definiëren32. 
32 Zie hoofdstuk 5.3.3, blz. 46. 
17 
2.4.2 Uitgaven 
2.4.2.1 EOGFL-Garantie 
De door de lidstaten gemelde onregelmatigheden op dit gebied maken 96% van alle 
ontdekte gevallen uit. De gevolgen ervan maken ongeveer 60% van de financiële 
gevolgen uit van alle door de lidstaten en de Commissie ontdekte gevallen. De 
onderzoeken die de Commissie in samenwerking met de nationale autoriteiten instelt, 
betreffen vaak geraffineerde gevallen waarbij criminele organisaties betrokken zijn die 
in verschillende lidstaten actief zijn en de financiële gevolgen van de bij deze 
onderzoeken geconstateerde fraudes kunnen niet aan één afzonderlijke lidstaat worden 
toegeschreven. Bij het interpreteren en analyseren van de gegevens over de omvang van 
de in de afzonderlijke lidstaten geconstateerde fraude moet derhalve de nodige 
voorzichtigheid worden betracht (zie tabel 6 voor de uitsplitsing van. de gemelde gevallen 
per lidstaat). 
Hoewel de uitgaven van het EOGFL-Garantie de laatste jaren relatief stabiel zijn 
geweest, zijn er opvallende verschuivingen geweest wat betreft de verdeling per sector of 
per lidstaat. Deze ontwikkeling is mede het gevolg van de hervorming van het GLB, die 
leidde tot een tendens om meer rechtstreekse steun aan de landbouwers te verstrekken 
dan steun die verband houdt met de ontwikkelingen op de wereldmarkt. Het was dus 
interessant deze ontwikkeling van de uitgaven te vergelijken met de ontwikkeling van de 
geconstateerde onregelmatigheden. 
Het aandeel van de uitgaven van het EOGFL-Garantie dat onder de noemer 
"marktondersteuning"33 valt, nam af van 44% in 1992 tot 22% in 1996. Het aandeel van 
de uitgaven voor "uitvoerrestituties" nam eveneens af, van 27% in 1992 tot 13% in 1996, 
terwijl het aandeel van de uitgaven voor "rechtstreekse steun aan de landbouwers"34 
toenam van 29% in 1992 tot 57% in 1996. 
De financiële gevolgen van onregelmatigheden bij de uitgaven voor "uitvoerrestituties" 
(de door de lidstaten medegedeelde onregelmatigheden hebben betrekking op 0,8% van 
deze uitgaven, en op 2% indien men tevens rekening houdt met de onderzoeken van de 
Commissie) en de uitgaven voor "marktondersteuning" (de door de lidstaten 
medegedeelde gevallen hebben betrekking op 1,5% van deze uitgaven, en op 2,2% indien 
men tevens rekening houdt met de onderzoeken van de Commissie) liggen duidelijk 
hoger dan bij de "rechtstreekse steun aan de landbouwers" (0,05% van deze uitgayen). 
Hoewel zij relatief vaak voorkomen ([722] van de 1 944 gemelde gevallen op het gebied 
van het EOGFL-Garantie in 1996), zijn met de door de landbouwers gepleegde 
onregelmatigheden betrekkelijk kleine bedragen gemoeid (gemiddeld 15 000 ecu, tegen 
90 000 ecu bij uitvoerrestituties en gemiddeld 220 000 ecu bij 
marktondersteuningsmaatregelen). 
In 1996 waren met onregelmatigheden de grootste bedragen gemoeid in de sectoren 
granen, rundvlees, oliën en vetten (olijfolie), groenten en fruit, alsmede melk en 
zuivelproducten (zie de tabellen 6 en 7). Hiermee wordt bevestigd hetgeen voor de 
33 Met name interventiemaatregelen en diverse premies. 
34 Met name premies voor de productie en premies voor het uit de productie nemen. 
18 
periode 1992-1996 werd geconstateerd, behalve wat betreft de sector groenten en fruit. In 
deze sectoren waren de uitgaven van het EOGFL-Garantie relatief hoog. Wanneer echter 
de uitgaven van het EOGFL-Garantie in de vier meest getroffen sectoren, uitgesplitst per 
lidstaat, worden vergeleken met de gemelde onregelmatigheden, blijkt dat deze laatste 
van jaar tot jaar en van lidstaat tot lidstaat aanzienlijk variëren. 
2.4.2.2 Structurele maatregelen 
Het aantal door de lidstaten gemelde gevallen van onregelmatigheid en de daarmee 
gemoeide bedragen zijn in 1996 duidelijk gestegen ten opzichte van de voorafgaande 
jaren. Deze ontwikkeling is het gevolg van de geleidelijke tenuitvoerlegging door de 
lidstaten van de regelgeving op dit gebied, ook al voldoen enkele lidstaten slechts 
gedeeltelijk aan hun wettelijke verplichtingen. Er zij op gewezen dat de als 
onregelmatigheid gemelde gevallen niet noodzakelijkerwijs betrekking hebben op 
fraudegevallen, ten aanzien waarvan het opzettelijk karakter van de gedraging nog niet is 
aangetoond. 
Het aantal onderzoeken dat door de Commissie in samenwerking met de lidstaten is 
ingesteld, ligt iets lager dan in 1995 (88 in plaats van 112), maar het ermee gemoeide 
bedrag is verviervoudigd (88 miljoen ecu in plaats van 23). Deze ontwikkeling is toe te 
schrijven aan de betere systemen die door de lidstaten in gebruik zijn genomen en aan het 
feit dat de onderzoeken van de Commissie worden toegespitst op de belangrijkste 
gevallen. 
Qua aantal overheersen de gemelde gevallen die betrekking hebben op het Europees 
Sociaal Fonds (ESF), en qua financiële gevolgen de gemelde gevallen die betrekking 
hebben op het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). 
Het type onregelmatigheid dat het vaakst voorkomt, in 50% van de gevallen, is het 
overleggen van ongeldige documenten of het ontbreken van bewijsstukken. Met 
betrekking tot de overige gevallen heeft 11% van de gevallen van onregelmatigheid 
betrekking op de niet-naleving van andere reglementaire of contractuele voorwaarden, 
10% op de onvolledige uitvoering van de voorgenomen actie en de resterende gevallen 
op andere onregelmatigheden, zoals de niet-conforme uitvoering van de actie of de niet-
uitvoering. Al deze onregelmatigheden, die vaak geen betrekking hebben op materiële 
steunverlening, moeten niet als minder ernstig worden beschouwd, want erachter gaat 
vaak een zaak van grotere omvang schuil. 
Gewone controles van documenten of steekproefsgewijze controles ter plaatse, die door 
de bevoegde diensten van de lidstaten worden uitgevoerd, zijn een doeltreffend middel 
om onregelmatigheden op te sporen en te voorkomen (85% van de gemelde gevallen). 
2.4.2.3 Directe uitgaven 
Op alle beleidsterreinen van de Commissie die onder deze regeling voor directe uitgaven 
vallen, zijn onderzoeken ingesteld: cultuur en audiovisuele sector, energie, onderzoek, 
milieu, interne markt, industrie, toerisme, externe maatregelen voor samenwerking met 
de landen van Midden- en Oost-Europa (PHARE), de onafhankelijke Staten van de 
voormalige Sovjet-Unie (TACIS), de landen in het Middellandse-Zeegebied (MED) en 
de landen in Latijns-Amerika en Azië, alsmede het EOF. Op enkele van deze terreinen 
19 
heeft de Commissie voor de fraudebestrijding gebruik gemaakt van de gegevens over het 
financieel beheer die de Rekenkamer tijdens haar externe audits heeft verzameld. 
Er zijn talrijke varianten van fraude- en onregelmatigheden aan het licht gebracht 
(verduistering, toekenning van opdrachten of subsidies onder verdachte omstandigheden 
(nepotisme), achterwege blijven van medefinanciering, duidelijke overfacturering, 
praktijken waaraan alle partijen deelnemen die betrokken zijn bij het beheer van 
contracten of programma's). Op deze gebieden, waarop de Commissie de financiering 
alleen beheert, hebben de geconstateerde feiten er verschillende keren toe geleid dat de 
nationale strafrechtelijke instanties werden ingeschakeld. 
2.5 Invordering 
2.5.1 Traditionele eigen middelen 
De Commissie heeft reeds haar bezorgdheid geuit over de onbevredigende toestand van 
de invordering op dit gebied. Deze toestand is in 1996 niet verbeterd. Pas vanaf 1997 
zullen de genomen initiatieven, in de eerste plaats de wijziging van Verordening (EEG, 
Euratom) nr. 1552/89 van de Raad en de invoering van een geautomatiseerd systeem 
voor de toezending van de mededelingen aan de Commissie35, vruchten afwerpen en een 
betere financiële follow-up mogelijk maken. 
Hoewel de lidstaten verplicht zijn de opgespoorde onregelmatigheden waarmee meer dan 
10.000 ecu gemoeid is, aan de Commissie te melden36 en'de nóg te in te vorderen 
bedragen in de specifieke boekhouding conform artikel 6 van de eerder genoemde 
verordening op te nemen, heeft de Commissie voor vrijwel alle lidstaten aanzienlijke, 
onverklaarbare verschillen geconstateerd tussen de gemelde bedragen die met de 
onregelmatigheden zijn gemoeid en de jaarlijkste samenvattende rekening van de 
vastgestelde rechten37. 
Momenteel beschikt de Commissie dus niet over volledige en betrouwbare gegevens over 
de invordering van de bedragen die met de door de lidstaten voor 1996 gemelde 
onregelmatigheden zijn gemoeid. In deze situatie zou aanzienlijke verbetering moeten 
optreden door de tenuitvoerlegging van de nieuwe bepalingen van Verordening (EEG, 
Euratom) nr. 1552/89 van de Raad, die voorzien in de driemaandelijkse bijwerking van 
de staat van invordering. Hetzelfde geldt voor de voorafgaande jaren. De 
steekproefsgewijze follow-up die de Commissie op het gebied van de traditionele eigen 
middelen verricht, geeft echter een indicatie over de stand van de invordering. De in het 
kader van de steekproef BI994 geselecteerde fraudes, die grote gevolgen voor de 
begroting hebben en waarbij verschillende lidstaten betrokken zijn, kunnen als 
representatief worden beschouwd voor de moeilijkheden die op het gebied van 
invordering worden ondervonden. Op een totaalbedrag van 124 miljoen ecu dat was 
gemoeid met de gevallen die tot en met 1993 in het kader van de wederzijdse bijstand38 
35 Zie punt 2.4.1.1, blz. 16. 
36 Artikel 6, lid 4, van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad. 
37 Artikel 7 van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad. 
38 Verordening (EEG) nr. 1468/81 van de Raad. 
20 
waren gemeld, was 2,6 miljoen ecu (2%) aan de Gemeenschapsbegroting terugbetaald; 
3,7 miljoen ecu (3%) vormde de inzet van rechtsgedingen, omdat de belastingbetalers 
tegen de verzoeken om betaling beroep hadden ingesteld; op de invordering van 
70,5 miljoen ecu (57%) werd nog gewacht. Over de resterende 38% kan de Commissie 
op grond van de beschikbare informatie geen uitspraken doen. 
2.5.2 EOGFL-Garantie 
Op het gebied van de uitgaven van het EOGFL-Garantie is de invordering van de 
betrokken bedragen ten opzichte van de voorafgaande jaren verbeterd. Op verzoek van de 
Commissie hebben de lidstaten de financiële situatie van de gevallen die zij vóór i993 
hadden gemeld en waarvan de mogelijkheden tot invordering konden worden 
geëvalueerd, op systematische wijze opnieuw onderzocht. Na deze "schoonmaak" bleek 
dat 29% van de oorspronkelijk gemelde bedragen was terugontvangen , oninbaar was, of 
ten laste van de lidstaten was gebracht. Daarentegen moest in 1 588 openstaande 
gevallen nog een bedrag van 549 miljoen ecu worden geïnd. In 400 gevallen zijn 
rechtsgedingen hangende waarmee 264 miljoen ecu is gemoeid, ofwel 34% van het 
oorspronkelijk gemelde bedrag (tabel 8). Voor het resterende bedrag van 257 miljoen ecu 
moet worden beslist of het ten laste komt van de Gemeenschapsbegroting of de 
begrotingen van de lidstaten. 
Om het inzicht te verbeteren van de nog in verband met onregelmatigheden te innen 
bedragen, onderzoekt de Commissie de mogelijkheid om in het kader van het EOGFL-
Garantie een specifieke boekhouding in te voeren van het type dat reeds wordt gebruikt 
op het gebied van de traditionele eigen middelen. Dit initiatief ligt rechtstreeks in het 
verlengde van de doelstellingen op het gebied van de goedkeuring van de rekeningen, 
met name wat betreft het verschaffen van duidelijkheid over de boekhouding van de 
betaalorganen. Hierdoor zullen de Commissie en de Rekenkamer efficiëntere controles 
kunnen uitvoeren. 
2.5.3 Structurele maatregelen 
Op het gebied van de uitgaven voor structurele maatregelen is de invorderings situatie 
anders. Artikel 23 van Verordening (EEG) nr. 4253/88 van de Raad verplicht de lidstaten 
de bedragen die met onregelmatigheden gemoeid zijn, terug te,vorderen. Deze bedragen 
kunnen, mits de in artikel 24 van deze verordening beschreven procedure wordt 
toegepast, door de lidstaten opnieuw worden gebruikt om andere projecten te financieren 
waarbij geen onregelmatigheden plaatsvinden en die voldoen aan de in het communautair 
bestek (CB) vastgestelde criteria. Deze herprogrammering is evenwel slechts mogelijk 
indien de lidstaat de onregelmatigheid heeft gemeld overeenkomstig het bepaalde in 
Verordening (EG) nr. 1681/94 van de Commissie. Eind 1996 was van het totaalbedrag 
van 113 miljoen ecu dat oorspronkelijk was gemeld, 23 miljoen ecu geïnd (zie tabel 9). 
Voor meer dan 13 miljoen ecu waren rechtsgedingen hangende39. 
3" Door de lidstaten verstrekte informatie. 
21 
3. ONDERZOEKEN 
Uit de cijfers met betrekking tot de onregelmatigheden die de Commissie heeft 
opgespoord, blijkt de doeltreffendheid van de opsporingsmaatregelen zijn die in het veld 
worden getroffen. Dit is het gevolg van de intensievere samenwerking van de Commissie 
met de autoriteiten van de lidstaten. De bestrijding van fraude in het veld, die het 
hoofddoel vormt van de fraudebestrijdingsstrategie, wordt geïntensiveerd. Zowel op het 
terrein van de fraudebestrijding zelf, als op het administratieve en gerechtelijke niveau 
blijkt een volledige, oprechte en trefzekere samenwerking tussen de gespecialiseerde 
diensten van de lidstaten en de fraudebestrijdingseenheid van de Commissie 
onontbeerlijk. 
De Commissie concentreert haar operationele activiteiten op omvangrijke georganiseerde 
internationale fraudes. Enkele significante voorbeelden worden in het eerste deel van dit 
hoofdstuk besproken. 
Reeds in 1995 heeft de Commissie aangetoond dat georganiseerde misdaadsyndicaten 
bestaan op gebieden die door het Europees beleid worden bestreken40. De Europese Raad 
van Dublin van december 1996 onderstreepte zijn vastbeslotenheid om de georganiseerde 
misdaad te bestrijden, alsook de noodzaak om over een gecoördineerde en 
samenhangende aanpak op het niveau van de Unie te beschikken41. Uit het optreden van 
de Commissie met betrekking tot de bescherming van de financiële belangen van de 
Gemeenschap is het nut van een dergelijke aanpak gebleken. 
Minder dan 5% van alle ontdekte gevallen wórdt door de Commissie in nauwe 
samenwerking met de opsporingsdiensten van de lidstaten behandeld. Met deze gevallen 
is meer dan de helft van de betrokken bedragen in alle sectoren (ontvangsten en uitgaven) 
gemoeid. Met name op het terrein van de traditionele eigen middelen blijkt dat de door de 
Commissie verschafte meerwaarde bijzonder doeltreffend en "productief is. 
De betrokkenheid van criminele organisaties bij de georganiseerde fraude in de sectoren 
sigaretten, alcohol en voedingsmiddelen - i.c. de sectoren waarin de georganiseerde 
misdaad bij voorkeur actief is en waar internationale netwerken worden gebruikt om de 
fraude te organiseren en om de opbrengst ervan vervolgens wit te wassen - is thans op 
onomstotelijke wijze vast komen te staan. 
De georganiseerde financiële misdaad heeft in het algemeen een internationaal karakter. 
Zij doet zich vaak voor in samenhang met internationale transacties en haar activiteiten 
worden in het algemeen bijzonder goed gecamoufleerd. Zij maakt gebruik van de 
traditionele handelsstructuren en vormt een onderdeel van de gebruikelijke economische 
circuits, waarbij een hele keten min of meer fictieve tussenpersonen wordt betrokken. De 
georganiseerde financiële misdaad richt zich op de meest fraudegevoelige sectoren, dat 
wil zeggen die waarin controles moeilijk uitvoerbaar zijn, waarin de potentiële winst 
bijzonder groot is en waar de risico's nog tamelijk klein zijn. 
40 Zie Jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 20-22 en vanaf blz. 47. 
41 In deze context zij gewezen op het besluit van de Europese Raad van Dublin van december 1996 om een groep op hoog 
niveau op te richten die belast wordt met de opzet van een algemeen actieprogramma inzake de bestrijding van de 
georganiseerde misdaad. 
22 
Het "operationele" antwoord op deze vorm van georganiseerde misdaad vereist een grote 
mate van deskundigheid. Daarom heeft de UCLAF met de opsporingsdiensten van de 
lidstaten "task force" of "interventie-eenheden" opgezet om al deze verschijnselen 
gerichter te kunnen bestrijden. Zo zijn naast de " task force" "sigaretten", die zich sinds 
199442 bezighoudt met de bestrijding van sigarettensmokkel door georganiseerde bendes, 
overeenkomstig het werkprogramma van de Commissie twee andere " " task force" in 
de sectoren olijfolie en alcohol opgericht. Meer in het bijzonder met betrekking tot 
olijfolie is uit de ervaringen van de afgelopen jaren namelijk gebleken dat deze sector 
bijzonder gevoelig is voor alle, al dan niet georganiseerde, vormen van fraude43. Zij 
wordt meestal begaan door internationale misdaadorganisaties, die via talrijke fictieve 
vennootschappen gebruik maken van een cascadestelsel voor de facturering, hetgeen 
bovendien tot belastingontwijking leidt. Met betrekking tot alcohol is uit de ervaringen in 
het veld gebleken dat de illegale handelingen, die dikwijls een internationaal karakter 
hebben, eveneens door de georganiseerde misdaad worden geleid. Bijgevolg moest een 
specifieke " task force" worden opgericht. 
In deze " task forces" zijn de Commissie en de rechtstreeks voor deze diverse sectoren 
verantwoordelijke diensten van de lidstaten vertegenwoordigd. Zij centraliseren de 
verzamelde gegevens, in het bijzonder over georganiseerde misdaadsyndicaten, zodat de 
operationele diensten van de rechtstreeks betrokken lidstaten toegang kunnen krijgen tot 
deze informatie en daardoor het geheel van de acties beter kunnen coördineren. Voorts 
wordt beoogd de controles aan te scherpen en de doelgroep ervan nauwkeuriger vast te 
stellen, teneinde pogingen van criminele organisaties te ontmoedigen en een betere 
coördinatie te waarborgen van de onderzoeken die op initiatief van één of meer lidstaten 
of van de Commissie zijn ingeleid. In het algemeen bespoedigt de uitwisseling van 
informatie binnen dit formele kader de lopende onderzoeken en maakt zij het bovendien 
mogelijk de nationale overheidsdiensten, die verantwoordelijk zijn voor de controles, 
alert te maken. 
In de bijzonder specifieke sectoren sigaretten en alcohol heeft de begane fraude niet 
alleen nadelige gevolgen voor de financiële belangen van de Gemeenschap, maar ook en 
vooral voor die van de lidstaten, in termen van niet-betaalde accijnzen en BTW. Er 
bestaan overigens frauduleuze constructies die uitsluitend betrekking hebben op het 
BTW-stelsel. Daarbij worden vervalste in- en uitvoeraangiften opgesteld en wordt tevens 
misbruik gemaakt van het intracommunautaire BTW-stelsel; te dien einde worden 
fictieve ondernemingen opgericht die onmiddellijk na de uitvoering van de transacties 
worden ontbonden, alsook brievenbus-maatschappijen, die uitsluitend bestaan dank zij 
een postadres. Door deze procedures kunnen goederen zonder BTW worden ingekocht en 
met BTW worden doorverkocht, zonder dat de belastingen die bij de wederverkoop zijn 
ontvangen, aan de fiscus worden afgedragen. 
42 Zie tevens het Jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, punt 1.14, blz. 59. 
43 Pure smokkel, onjuiste opgave van de hoeveelheid, invoer met vervalste certitificaten T2L (certificaten ten bewijze van de 
communautaire status van een produkt), invoer van hazelnotenolie onder diverse benamingen, die later wordt vermengd met 
olijfolie (waardoor de hoeveelheid olie tegen lage kosten kan worden vergroot en onrechtmatig restituties of consumptiesteun 
kunnen worden verkregen), fraude bij handelingen voor actieve veredeling, onrechtmatige verkrijging van restituties (voor 
oliën die het communautaire grondgebied niet verlaten of die weer in de Gemeenschap worden ingevoerd, voor zaadolifin die 
als olijfolie worden uitgevoerd, voor gezoete oliën) en van consumptiesteun (voor fictieve verkopen en verpakkingen, voor 
gezoete oliön, voor oliën waarvoor deze steun reeds is verstrekt). 
23 
Het tweede deel van dit hoofdstuk heeft betrekking op fraudezaken die in het kader van 
het externe handelsbeleid van de Unie zijn georganiseerd. 
De Unie heeft met een groot aantal derde landen preferentiële akkoorden gesloten voor 
bepaalde producten die aan specifieke voorwaarden voldoen (in het bijzonder met 
betrekking tot de vervaardiging en het op de markt brengen van de betrokken producten). 
Door hun aard zijn dergelijke akkoorden of regelingen fraudegevoelig. Of het nu gaat om 
de niet-naleving van bepaalde regels op grond waarvan de producten in aanmerking 
komen voor een preferentiële behandeling, of om de onjuiste toekenhing van een 
preferentiële status aan producten die niet afkomstig zijn uit de ondertekenende derde 
landen, de ervaring heeft geleerd dat importeurs en exporteurs, al dan niet actief en 
bewust of onbewust, betrokken kunnen zijn bij handelingen die ten doel hebben de 
betaling van normaliter verschuldigde rechten te vermijden of andere handelspolitieke 
maatregelen te omzeilen. Voorts is gebleken dat ook de overheidsdiensten van de 
betrokken derde landen bij deze onregelmatige handelingen betrokken kunnen zijn door 
het enkele feit dat zij hun verplichtingen niet nakomen. Deze tendens werd in 1996 
opnieuw bevestigd. 
In het derde deel worden twee voorbeelden gegeven van nationale onderzoeken naar de 
financiering van het GLB (Gemeenschappelijk Landbouwbeleid). Het betreft gevallen 
waarbij slechts één lidstaat is betrokken, waarmee aanzienlijke bedragen zijn gemoeid en 
waarbij sprake is van net zulke geraffineerde praktijken, ofschoon zij niet het werk zijn 
van internationale netwerken. Uit het bestaan van dergelijke praktijken blijkt duidelijk 
dat de doeltreffendheid en de betrouwbaarheid van de controlesystemen op nationaal 
niveau verder moeten worden verbeterd. 
Tenslotte zijn de laatste twee delen van het hoofdstuk gewijd aan de structurele acties en 
de directe uitgaven. Deze twee terreinen vertegenwoordigen 50% van de uitgaven onder 
de Gemeenschapsbegroting. De risico's met betrekking tot fraudes en onregelmatigheden, 
die op deze terreinen zijn aangetroffen, lopen sterk uiteen : risico's in het stadium waarin 
de begunstigden van de projecten worden geselecteerd (nepotisme, klantenbinding, 
corruptie, omkoping), risico's bij de gunning van overheidsopdrachten, bij de uitvoering 
van de werkzaamheden of de verrichting van de diensten (inclusief niet-uitvoering of 
gedeeltelijke uitvoering, met name van immateriële diensten), en in het stadium van de 
facturering of in het kader van de diverse financiële constructies. 
Voor al deze terreinen geldt dat de onderzoeken slechts tot een succesvol einde kunnen 
worden gebracht indien alle betrokken nationale overheidsdiensten volledig meewerken, 
met inbegrip van de gerechtelijke autoriteiten die als enige de bevoegdheid hebben om de 
fraudeurs te vervolgen en strafrechtelijke sancties op te leggen. Met betrekking tot de 
gevallen van internationale fraude vormt de opzet, binnen de UCLAF, van een 
samenwerkingsverband op strafrechtelijk terrein, bestaande uit de strafrechtdeskundigen, 
dat bijstand en advies kan verstrekken en dat de dossiers in samenwerking met de 
gerechtelijke autoriteiten van de betrokken landen coördineert, voor de toekomst een 
essentieel onderdeel van het communautaire instrumentarium ter bestrijding van de grote 
georganiseerde misdaad44. 
44 Zie hoofdstuk 1.1.3., blz. 9. 
24 
3.1 Omvangrijke georganiseerde internationale fraudes 
3.1.1. Internationale smokkel van sigaretten en alcohol 
Uit de gebeurtenissen in 1996 is wederom gebleken dat criminele organisaties zich bij 
voorkeur toeleggen op de smokkel van sigaretten, die frauduleus in de Gemeenschap 
worden verkocht. In 1996 is voor een bedrag van ongeveer 800 miljoen ecu45 aan 
douanerechten, BTW en accijnzen ontdoken (waarvan 200 miljoen ecu ten nadele van de 
communautaire begroting). Hoewel enkele lidstaten (Italië, Spanje en Duitsland) de 
voornaamste afzetmarkten voor de smokkelwaar vormden, breidt het verschijnsel zich 
over het gehele grondgebied van de Gemeenschap uit en heeft het niet enkel negatieve 
gevolgen voor de financiën van de Gemeenschap - waarbij opgemerkt zij dat de 
financiële schade grotendeels voor rekening van de lidstaten komt - maar ook voor de 
geloofwaardigheid van de Europese Unie. Deze frauduleuze invoer wordt georganiseerd 
door bijzonder goed gestructureerde criminele netwerken, die gebruik maken van de 
grote havens in de Gemeenschap, waar enorme hoeveelheden sigaretten worden 
doorgevoerd, en die ervan uitgaan dat hun illegale activiteiten door de omvang van de 
transacties in de betrokken havens onopgemerkt blijven. Te dien einde geven de 
fraudeurs een verkeerde benaming van de goederen46 op of een onjuiste eindbestemming 
buiten de EEG. 
Uit de informatie waarover de Commissie beschikt, blijkt dat criminele organisaties 
daadwerkelijk aan de basis staan van talrijke frauduleuze handelingen met betrekking tot 
sigaretten, die fysiek in de Gemeenschap worden ingevoerd, vooral via de havens in 
Noord-Europa (maar ook via de landgrenzen met de landen van Midden- en Oost-Europa, 
alsook met Zwitserland), en die vervolgens op de Europese markt in omloop worden 
gebracht, in het bijzonder in Zuid-Europa. Deze criminele netwerken hebben een 
indrukwekkend organisatievermogen en kunnen een beroep doen op aanzienlijke 
hulpbronnen en logistieke middelen, alsook op een structuur die verdeeld is over een 
groot aantal verschillende landen, zowel binnen als buiten de Gemeenschap. Met 
betrekking tot de kenmerken van deze organisaties, waarvan de interne structuur slechts 
moeizaam in kaart kan worden gebracht, dient te worden gewezen op het gebruik van 
talrijke ondernemingen, die de frauduleuze handelingen begaan (en in het bijzonder om 
het daaruit voortvloeiende kapitaal wit te wassen). De zetel van deze ondernemingen 
bevindt zich met name in Zwitserland, Liechtenstein, Cyprus, de Caraïben of in enkele 
Europese landen met een bijzondere status. De bij deze fraudes betrokken organisaties 
zijn officieel meestal buiten de Gemeenschap gevestigd, maar beschikken binnen de Unie 
over een reeks partnerbedrijven en fictieve ondernemingen, die gebruik maken van een 
netwerk van douane- en belastingentrepots. Deze entrepots spelen een essentiële rol bij 
de uitvoering van de frauduleuze handelingen: soms worden de goederen er gewoon 
opgeslagen totdat een douanedienst een bepaald controle-onderzoek stopzet, soms spelen 
zij echter een "actievere" rol, doordat tijdens de opslag de merktekens op de 
verpakkingen worden veranderd, aan het oog worden onttrokken of zelfs worden 
verwijderd. 
45 De Commissie kan dit - beduidend hogere • bedrag bevestigen, noch ontkennen; het is afkomstig van vakmensen uit de 
tabaksector. 
46 Eén onderzoek had betrekking op zoekgeraakte containers, die volgens de aangifte speelgoed hadden moeten bevatten, maar 
die in werkelijkheid waren gevuld met sigaretten. ' 
25 
De parlementaire enquêtecommissie inzake het stelsel van communautair 
douanevervoer47 heeft de aandacht gevestigd op het ingenieuze karakter van de fraudes. 
Sedert de toepassing van het " Early Warning System" 48 en het van kracht worden, per 1 
februari 1996, van het verbod om het gebruik van de doorlopende zekerheid van 100% te 
gebruiken voor het vervoer over de weg van sommige risico gevoelige producten, zoals 
sigaretten, hebben de fraudeurs hun toevlucht gezocht tot andere mechanismen om hun 
smokkelactiviteiten te organiseren. De sigaretten zijn sedertdien systematisch onder het 
stelsel van het communautair douanevervoer vanuit douane-entrepôts in de havens van de 
Benelux verzonden. In deze havens werden de sigaretten aan boord van schepen geladen 
om naar West-Afrika te worden uitgevoerd. De sigaretten hebben het Afrikaanse 
continent echter nooit bereikt, omdat zij in de internationale wateren, ter hoogte van de 
Spaanse en de Portugese kust, op speciaal aangepaste hoge-snelheid schepen werden 
overgeladen om vervolgens in Spanje en Portugal te worden binnengesmokkeld en te 
worden verkocht. 
• Om dergelijke praktijken te bestrijden, heeft de Commissie in samenwerking met de 
" task force" "sigaretten" de "Operatie Columbus" op touw gezet, waarbij alle lidstaten 
die door dit verkeer worden geraakt, werden betrokken. In de loop van 1996 kon worden 
vastgesteld dat ongeveer twintig ladingen gesmokkelde sigaretten vanuit de Benelux zijn 
verscheept met als (valse) bestemming Afrika. De boten bevatten meer dan 220.000 
dozen (meer dan 2,2 miljard sigaretten), die bestemd waren voor de zwarte markt in 
Spanje. De schade wordt voor 1996 geraamd op 175 miljoen ecu aan ontdoken 
douanerechten, BTW en accijnzen. De operatie Columbus werd in nauwe samenwerking 
met de betrokken nationale autoriteiten49 voortgezet en had als resultaat dat de Spaanse 
autoriteiten in samenwerking met de Franse en Belgische autoriteiten in januari 1997 
voor de eerste maal beslag konden leggen op een aantal schepen in volle zee. 
Een andere belangrijke route die de criminele netwerken hebben gebruikt voor de 
smokkel van sigaretten naar Italië, liep via de Federatieve Republiek Joegoslavië. De 
structuren die werden gebruikt om de sigaretten naar het communautaire grondgebied te 
leiden, waren reeds opgezet en operationeel tijdens de periode waarin de internationale 
sancties van kracht waren. 
De Commissie en de belangrijkste betrokken lidstaten hebben het initiatief genomen voor 
een communautair bezoek aan de Federatieve Republiek Joegoslavië om de 
eindbestemming van meer dan 200 zendingen sigaretten te controleren. Het merendeel 
van deze zendingen was vanuit erkende douane-entrepôts in de Gemeenschap en in 
Zwitserland onder de regeling douanevervoer naar Servië en Montenegro verzonden. In 
het kader van de controles die met volledige medewerking van de plaatselijke autoriteiten 
werden uitgevoerd, is vastgesteld dat ongeveer 335.000 dozen (dat wil zeggen meer dan 
3,3 miljard eenheden) binnen een termijn van minder dan zes maanden weer het 
grondgebied van de Gemeenschap zijn binnengesmokkeld, waardoor de 
47 Zie hoofdstuk 5.3.1.2., blz. 45. 
48 Zie hoofdstuk 2.4.1.1, blz. 16. 
49 In het bijzonder met de Spaanse SVA ("Servicio de Vigilancia Àduanera": dienst voor douanetoezicht) en het Franse DNED 
(Direction Nationale des Enquêtes Douanières: Nationaal Directoraat Douaneonderzoeken). 
26 
belastingautoriteiten ongeveer 330 miljoen ecu aan douanerechten, accijnzen en BTW 
zijn misgelopen. 
Uit de verzamelde gegevens blijkt dat deze sigaretten onder douanetoezicht vanuit of via 
het communautaire grondgebied naar een derde land werden verzonden met als enige 
doel om vanuit dit derde land weer in de Gemeenschap te worden binnengesmokkeld, om 
vervolgens op de zwarte markt in de Gemeenschap te worden verkocht. 
• De lidstaten hebben de Commissie herhaaldelijk in kennis gesteld van een nieuwe 
toename van de smokkel met alcohol. Het kan hierbij gaan om de fictieve uitvoer van 
ethylalcohol of van alcoholische dranken met landen van Midden- en Oost-Europa 
(MOEL) als aangegeven bestemming. In andere gevallen gaat het om onjuiste 
goederenbenamingen bij de invoer in de Gemeenschap. Deze verschijnselen raken de 
meeste lidstaten, alsook diverse landen die aan de Gemeenschap grenzen. Zij hebben 
zowel gevolgen voor de eigen middelen van de Gemeenschap als voor die van de 
lidstaten. De financiële schade is aanzienlijk en heeft met name betrekking op nationale 
accijnzen: een vrachtwagen met alcohol vertegenwoordigt een waarde van 500.000 ecu 
aan accijnzen. 
3.1.2. BTW-fraudes 
• In een fraudezaak waarbij het merendeel van de lidstaten betrokken was (Denemarken, 
België, Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland, Verenigd Koninkrijk, Portugal, Spanje), 
kocht een bepaalde onderneming onder het intra-communautaire BTW-stelsel 
computeronderdelen bij een firma in een andere lidstaat. De producten werden BTW-vrij 
geleverd. De koper deed van deze aankoop geen aangifte in zijn eigen lidstaat en 
betaalde bijgevolg de verschuldigde BTW niet. Vervolgens leverde hij deze producten op 
zijn beurt aan een andere onderneming in dezelfde lidstaat, waarbij hij een rekening 
"inclusief BTW" opstelde. Hij ontving de BTW die aldus door de afnemer werd betaald, 
en verdween, terwijl de eindkoper op grond van de regels van het BTW-stelsel 
gerechtigd was om het betaalde belastingbedrag terug te vorderen. Ofschoon over 
dergelijke achtereenvolgende verkopen in feite BTW moet worden betaald, heeft deze 
fraude als eindresultaat dat de nationale schatkisten geen enkel netto-bedrag ontvangen. 
Voor één lidstaat worden de betrokken BTW-bedragen geraamd tussen de 100 en 150 
miljoen ecu (waarvan een deel bestemd is voor de Gemeenschapsbegroting uit hoofde 
van de BTW-middelen). 
• Een ander geval betreft de invoer in de Gemeenschap van zilver uit Zwitserland, naar 
aanleiding waarvan een reeks leveringen op het communautaire grondgebied plaatsvond 
en fictieve uitvoeraangiften werden opgesteld. De gevolgen van deze fraude zijn dezelfde 
als die in het bovenbeschreven geval, dat wil zeggen niet-betaling aan de nationale 
autoriteiten van de BTW die verschuldigd was op grond van de achtereenvolgende aan-
en verkopen en die werd gefactureerd en geïnd door brievenbus-ondernemingen (die snel 
daarna werden ontbonden). De samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten 
(Verenigd Koninkrijk, Italië, Duitsland, Frankrijk, Ierland, Spanje, Oostenrijk, België, 
Nederland) heeft tot dusverre als resultaat opgeleverd dat enkele van deze leveringen in 
beslag konden worden genomen en dat één van de betrokkenen bij deze fraude tot een 
gevangenisstraf is veroordeeld. Het betrokken BTW-bedrag bedraagt ongeveer 60 
miljoen ecu. 
27 
3.1.3. Uitvoer van olijfolie 
Eind 1995 werd een toename van de uitvoer van olijfolie naar diverse landen 
waargenomen (VS, Canada, Zuid-Afrika...). Na grondig onderzoek is gebleken dat de 
containers vanuit Griekenland, via België en het Verenigd Koninkrijk, werden 
verzonden. In deze zaak konden Belgische en Britse handelaren uitvoerrestituties 
incasseren door samen te spannen met de betrokken transporteurs in Griekenland. Om de 
controleurs te misleiden, werden vooraan in de containers één of twee rijen dozen met 
echte olijfolie geplaatst; de overige dozen bevatten diverse soorten zaadoliën waarvoor 
geen restituties konden worden verkregen. 
In het Verenigd Koninkrijk is bewijsmateriaal gevonden voor fraude bij de verzending 
van een dertigtal containers. De daaruit voortvloeiende financiële schade wordt geraamd 
op 400.000 ecu. Uit het onderzoek dat tot dusverre in België is uitgevoerd, is het 
frauduleuze karakter van deze praktijken aangetoond met betrekking tot een twintigtal 
containers die bestemd waren voor de VS en Rusland; de financiële schade wordt 
geraamd op 180.000 ecu. In België en het Verenigd Koninkrijk zijn processen gaande en 
wordt het onderzoek voortgezet teneinde de criminele organisatie te ontmantelen die op 
het grondgebied van verscheidene lidstaten actiefis met als enige doel het incasseren van 
uitvoerrestituties. 
Uit deze vorm van georganiseerde internationale fraude blijkt eens te meer dat tijdens de in- en 
uitvoerhandelingen regelmatig selectieve en grondige fysieke controles moeten worden uitgevoerd Naast 
de enkele controle van het gewicht en de kwantiteit van de goederen is het uitermate belangrijk dat 
monsters in de containers zelf worden genomen en dat zo nodig analyses wprden uitgevoerd door 
gespecialiseerde laboratoria, in het bijzonder met betrekking tot het soortelijk gewicht van de producten. 
3.1.4. Uitvoer van rundvlees naar Bulgarije (waarbij rundvlees door slachtafval werd 
vervangen) 
Uit het onderzoek dat de Belgische douane-autoriteiten momenteel naar het illegale 
gebruik van hormonen uitvoeren, is gebleken dat dezelfde criminele organisatie aan de 
basis stond van een carrousel voor de in- en uitvoer van rundvlees (waarbij kwalitatief 
hoogwaardige producten tijdens het douanevervoer worden vervangen door laagwaardige 
of zelfs voor de consumptie ongeschikte producten). Het rundvlees en het eetbare 
slachtafval waren afkomstig van niet-erkende vestigingen (in de Verenigde Staten, 
Canada, Australië en China). Bij aankomst in de Gemeenschap50 werden het vlees en het 
slachtafval in een douane-entrepôt geplaatst, in afwachting van uitvoer naar Bulgarije 
onder de TIR-regeling51 en onder dekking van documenten Tl (communautair 
douanevervoer). 
De klant in Bulgarije, de uiteindelijke ontvanger van de zendingen, had in werkelijkheid 
echter slachtafval van lage kwaliteit besteld, en geen producten van "goede kwaliteit" 
(vlees en eetbaar slachtafval). Het uit de Verenigde Staten, Canada en Australië 
afkomstige vlees en slachtafval werden, na illegaal op het grondgebied van de 
Gemeenschap te zijn ingevoerd, door slachtafval van duidelijk mindere kwaliteit 
50 De Commissie verricht controles ter plaatse en verleent de vleesexporterende ondernemingen in de derde landen een 
vergunning voor uitvoer naar de Gemeenschap. Elke zending vlees naar de Gemeenschap dient vergezeld te gaan van 
gezondheidscertificaten, waarop de eindontvanger wordt vermeld. 
5 J Regeling van het internationaal wegvervoer, zoals gedefinieerd bij de TIR-Overeenkomst van 1975. 
28 
vervangen en vervolgens door onttrekking aan het douanetoezicht onregelmatig in de 
interne markt verkocht. De Belgische justitie heeft een gerechtelijk corruptie-onderzoek 
ingesteld met betrekking tot een douaneambtenaar die ervan wordt verdacht deze fraude 
te hebben vergemakkelijkt. 
In mei 1996 organiseerde de UCLAF een communautair bezoek aan Bulgarije teneinde 
de aard van de goederen die voor invoer bij de douane-autoriteiten in Sofia werden 
aangegeven, vast te stellen. Tevens moesten de verantwoordelijke functionarissen van de 
betrokken Bulgaarse ondernemingen worden ondervraagd, die als enige bijzonderheden 
konden verstrekken over het aantal betrokken personen en over de in het geding zijnde 
bedragen. De positieve resultaten van dit bezoek zijn aan de Belgische douane­
autoriteiten meegedeeld, die vervolgens konden overgaan tot het nodige onderzoek naar 
de exacte omstandigheden van de vervanging. 
Bovendien is ontdekt dat dit rundvlees van goede kwaliteit, dat nu als een communautair 
product gold, aan een Franse onderneming werd verkocht. Deze onderneming 
exporteerde het vlees vervolgens en ontving restituties (daar het ontvangende derde land 
Rusland was). Ook dit vlees was weer door ander vlees vervangen, zodat de restituties 
ten onrechte werden uitbetaald. Het gerechtelijk onderzoek in België is nog altijd gaande. 
Deze praktijken hebben twee gevolgen van uiteenlopende aard. Het eerste is van financiële aard: de 
landbouwheffmgen moeten worden geïnd (meer dan een miljoen ecu) en de restituties moeten worden 
terugbetaald. Het tweede heeft betrekking op de volksgezondheid: het ingevoerde slachtafval, dat 
afkomstig is van niet-erkende exportondernemingen in derde landen, bevat in de meeste gevallen 
hormonen die in Europa verboden zijn. 
3.1.5. Onttrekking van vlees aan de regeling communautair douanevervoer 
Een georganiseerd crimineel netwerk heeft verschillende douaneregelingen ontweken om 
op onrechtmatige wijze grote voordelen te behalen. 
• De Commissie is door de Rekenkamer op de hoogte gesteld van het feit dat 
slachtpluimvee van oorsprong uit China, Brazilië en Thailand, in Duitsland was 
ingevoerd onder de regeling communautair douanevervoer. Op de documenten voor 
douanevervoer (Tl) werden Marokko en Spanje als eindbestemming vermeld, met als 
kantoren van bestemming Irun en Las Palmas (Canarische eilanden). In werkelijkheid 
werden de meeste zendingen in Duitsland onttrokken aan de regeling douanevervoer en 
geleverd aan Duitse afnemers, waarbij de douanedocumenten werden gezuiverd met 
behulp van valse stempels van de douanekantoren van Irun en Las Palmas. Een ander 
deel van de aan de regeling onttrokken goederen werd verkocht aan Spaanse bedrijven. 
Nadat de Duitse douane een verzoek om wederzijdse bijstand had gericht aan de 
Nederlandse douane, hebben de Nederlandse douanediensten vastgesteld dat in deze 
lidstaat achttien andere zendingen slachtpluimvee op dezelfde wijze ook aan de regeling 
douanevervoer waren onttrokken, met valse stempels van Algeçiras, Irun en Las Palmas. 
Het slachtpluimvee werd illegaal op de Duitse, Nederlandse en Spaanse markt gebracht. 
De financiële omvang van deze fraude wordt in totaal geraamd op 6 miljoen ecu. 
Deze geraffineerde internationale fraude is georganiseerd door criminele netwerken, die 
gebruik maken van bedrijven in Andorra, Zwitserland en Gibraltar. 
29 
• Bij een ander dossier gaat het zowel om de uitvoer van communautair rundvlees voor 
bevoorrading52, als om rundvlees afkomstig uit derde landen dat zich in douane-entrepôt 
bevond in de Gemeenschap (met vrijstelling van rechten) en ook voor bevoorrading 
bestemd was. Uit het onderzoek bleek dat het vlees, afkomstig van bedrijven in het 
Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Duitsland, was gekocht door een Spaans bedrijf, 
om zogenaamd via een in Nederland gevestigde tussenpersoon te worden verkocht aan 
bevoorraders. De bijgevoegde documenten voor douanevervoer, op basis waarvan de 
goederen konden worden vervoerd, werden gezuiverd met behulp van valse Spaanse 
douanestempels. Het lijdt geen twijfel dat het vlees op de thuismarkt is verkocht. De 
financiële schade van deze frauduleuze transacties wordt geraamd op meer dan een 
miljoen ecu aan ontdoken eigen middelen (regeling communautair douanevervoer 
toegepast op goederen, afkomstig uit en bestemd voor derde landen). Voor het 
communautaire interventie-vlees beschikken de lidstaten over bijna 5 miljoen ecu aan 
gestelde zekerheden, geld dat moet worden teruggevorderd van degenen die 
verantwoordelijk zijn voor de fraude. 
3.1.6. Fictieve uitvoer van wjjn naar derde landen5* 
Het onderzoek naar een maffiose organisatie die is gespecialiseerd in frauduleuze uitvoer 
van wijn naar de landen van Oost-Europa is in 1996, met volledige medewerking van de 
Guardia di Finanza, voortgezet, en heeft tot ontmanteling van de organisatie geleid. 
Bij een controle in Roemenië bleek dat twee schepen met Italiaanse wijn die werd 
uitgevoerd naar dit derde land, als smokkelwaar werden gelost in de Roemeense haven 
Constanza. Om uitvoerrestituties te verkrijgen, werden bij het Italiaanse betaalorgaan 
valse documenten ingediend als bewijs dat de goederen in Roemenië in het vrije verkeer 
waren gebracht. Tegen de exporteurs zijn gerechtelijke procedures en procedures om de 
gestorte bedragen (ongeveer 1 miljoen ecu) terug te vorderen, gestart. 
Bij een controle in Slovenië is vastgesteld dat ongeveer 1,2 miljoen ecu ten onrechte is 
betaald aan een Italiaans bedrijf, omdat de wijn slechts tijdelijk in Slovenië is ingevoerd, 
onder een regeling waarbij goederen met vrijdom van douanerechten kunnen worden 
ingevoerd onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat ze binnen een jaar weer worden 
uitgevoerd. De desbetreffende wijn is in het kader van deze regeling naar verschillende 
andere derde landen uitgevoerd, terwijl in Italië valse documenten werden ingediend om 
uitvoerrestituties te verkrijgen, waarop men echter alleen recht heeft als de goederen in 
het land van bestemming, dus in Slovenië, op de markt zijn gebracht. 
De directeur van een van de betrokken bedrijven is in verzekerde bewaring gesteld. 
Valsheid in geschrifte en fraude ten nadele van de gemeenschapsbegroting worden als 
strafbare feiten vervolgd door het openbaar ministerie, dat UCLAF heeft laten weten dat 
er opnieuw een arrestatiebevel was uitgevaardigd tegen een andere directeur van een 
exportbedrijf. 
52 Het ging hierbij om "interventievlees", dat tegen gereduceerde prijs is verkocht om te worden uitgevoerd (of, in dit geval, om 
voor bevoorrading te dienen, hetgeen gelijkgesteld is met uitvoer). 
5* Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 57 (punt 1.11). 
30 
3.2 Omvangrijke fraudes op het gebied van het handelsbeleid (industriële 
producten, visserij-producten en textielproducten) 
3.2.1. Industriële producten: satellietontvangers uit de Filipijnen 
Naar aanleiding van een melding van de Duitse autoriteiten over het gevaar van valse 
verklaringen van preferentiële oorsprong bij de invoer van satellietontvangers uit de 
Filipijnen, is de andere lidstaten verzocht deze transacties te onderzoeken. Uit de eerste 
gegevens bleek enerzijds dat de ingevoerde hoeveelheden voortdurend toenamen, en 
anderzijds dat bepaalde onderdelen van deze toestellen, die van doorslaggevende 
betekenis zijn voor het al dan niet toekennen van de preferentiële behandeling, 
mogelijkerwijs niet in de Filipijnen waren geproduceerd, in tegenstelling tot wat de 
handelaars beweerden. Onderzoeken ter plaatse toonden aan dat meer dan 460 000 
satellietontvangers, met een geraamde handelswaarde van 28 miljoen ecu (van de 
importeurs moet 3 miljoen ecu aan douanerechten worden teruggevorderd) naar 
verschillende lidstaten waren uitgevoerd in het kader van het SAP, zonder dat aan de 
criteria voor preferentiële behandeling was voldaan. Tevens is gebleken dat tenminste 
enkele van de importeurs, voordat zij de goederen invoerden, wisten dat deze 
eindproducten niet in aanmerking kwamen voor preferentiële behandeling. Bovendien is 
bewezen dat de Filipijnse autoriteiten hun verplichtingen uit hoofde van de 
administratieve samenwerking niet zijn nagekomen, noch voorafgaand aan het 
communautaire onderzoek ter plaatse, noch tijdens dit onderzoek, waardoor zij de 
beëindiging van de frauduleuze activiteiten hebben verhinderd. 
Een groot aantal fraudes waarbij de verschuldigde douane- of anti-dumpingrechten werden ontdoken door 
onrechtmatig gebruik vari certificaten van preferentiële oorsprong (formulier A) kon in 1996 niet worden 
opgelost. Dit is te wijten aan het feit dat bepaalde exporterende derde landen weigerden de ambtenaren 
die in het kader van de administratieve samenwerking ter plaatse onderzoek zouden verrichten, te 
ontvangen. Er zij op gewezen dat de Commissie in het kader van het SAP over een belangrijk wapen 
beschikt 'dat zij kan gebruiken indien blijkt dat bepaalde begunstigde landen niet bereid zijn hun 
medewerking te verlenen. Zij kan namelijk een onderzoek instellen teneinde het SAP geheel of gedeeltelijk 
te ontzeggen aan landen die de op hen rustende verplichtingen inzake administratieve samenwerking niet 
nakomen. Dit onderzoek kan echter alleen worden ingeleid na een klacht van een lidstaat of een derde. 
3.2.2. Visserijproducten 
• Tonijnconserven uit Costa Rica 
De Commissie heeft een analyse gemaakt van de activiteiten van de tonijnindustrie in 
Midden-Amerika, waaruit is gebleken dat er een scherp contrast bestaat tussen de 
beperkte capaciteiten van de lokale vissersvloten en de hoeveelheden tonijn uit Costa 
Rica die in de Gemeenschap worden ingevoerd. In overleg met de autoriteiten van dit 
land is in het kader van de administratieve samenwerking een groep ambtenaren, 
bestaande uit vertegenwoordigers van UCLAF en van de betrokken lidstaten (Italië en 
Portugal), ter plaatse de oorsprong van deze producten gaan controleren. Dit onderzoek 
had betrekking op meer dan 10 000 ton tonijn, met een handelswaarde van 28 miljoen 
ecu. Het bedrag aan ontdoken rechten, te weten 7 miljoen ecu, wordt momenteel 
teruggevorderd van de communautaire importeurs. De lokale autoriteiten hebben alle 
medewerking verleend zodat het onderzoek goed kon verlopen. Er bestond grote twijfel 
over de nationaliteit van de vissersboten die werden gebruikt voor de productie van de 
tonijnconserven waarop het onderzoek betrekking had. Al snel bleek dat Costa Rica zelf 
niet over een commerciële vissersvloot beschikte die daarvoor-groot genoeg was. 
31 
De gezamenlijke onderzoeken hebben aan het licht gebracht dat de tonijn die in Costa 
Rica aan wal werd gebracht, voor het grootste deel was gevangen door boten met een 
andere nationaliteit. Deze vangsten werden gebruikt voor de productie van de betrokken 
conserven, die niet voor preferentiële behandeling in aanmerking bleken te komen. Er 
zijn honderden certificaten "formulier A" afgegeven door de lokale autoriteiten en 
ingediend in de Gemeenschap (in Italië, Portugal en Spanje) om deze producten met 
vrijstelling van rechten te kunnen invoeren. Costa Rica heeft erkend dat deze certificaten 
ongeldig zijn. 
• Tonijn-conserven uit Turkije 
Op grond van een bilaterale overeenkomst tussen de Europese Unie en Turkije kunnen 
tonijn-conserven met vrijstelling van douanerechten in de Gemeenschap worden 
ingevoerd, onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat deze producten aan bepaalde criteria 
voldoen, met name ten aanzien van de oorsprong van de vis die bij de vervaardiging van 
de conserven wordt gebruikt. In juni 1996 hebben vertegenwoordigers van de Commissie 
en de lidstaten (douanediensten van Nederland, Duitsland, Italië en het Verenigd 
Koninkrijk) in het kader van de administratieve samenwerking in Turkije de echtheid van 
een paar honderd certificaten van preferentiële oorsprong, die door de Turkse autoriteiten 
waren afgegeven bij de uitvoer van deze producten, gecontroleerd. Er waren 
aanwijzingen dat de tonijnvangsten van de Turkse vissersvloot onbeduidend waren, en 
dat de grote hoeveelheden tonijn die in Turkije werden ingevoerd, bestemd waren voor 
de productie van conserven. 
Op basis van de onderzoeken in Turkije kon worden vastgesteld dat de conserven die 
naar de Gemeenschap werden uitgevoerd, waren verkregen uit tonijn die niet van Turkse 
oorsprong was, waarbij in sommige gevallen aan het uitgevoerde eindproduct een 
minuscule hoeveelheid tonijn van Turkse oorsprong was toegevoegd. Met behulp van 
onjuiste verklaringen inzake de (Turkse of communautaire) oorsprong van de 
grondstoffen wisten de exporteurs ATR.1 certificaten van de Turkse autoriteiten te 
verkrijgen, waarmee de goederen met vrijstelling van douanerechten konden worden 
ingevoerd in de Gemeenschap. De controleurs hebben tevens vastgesteld dat 
verschillende importeurs wisten dat de conserven niet in aanmerking konden komen voor 
vrijstelling van douanerechten. In bepaalde gevallen hebben importeurs actief 
meegewerkt aan de organisatie van de fraude door zelf voor de Turkse conserven tonijn 
te leveren die niet van Turkse oorsprong was. De hoeveelheid goederen die hiermee is 
gemoeid wordt geraamd op 23.000 ton. Er moet ongeveer 18 miljoen ecu aan 
douanerechten worden ingevorderd bij importeurs in België, Duitsland, Italië, Nederland 
en het Verenigd Koninkrijk, waar de goederen zijn afgezet. 
3.2.3. Textielproducten 
• Textielproducten uit Cambodja 
In maart 1996 heeft een communautaire controle in het kader van de administratieve 
samenwerking, verricht met medewerking van de Cambodjaanse autoriteiten, ongeveer 
1 500 valse certificaten van preferentiële oorsprong (formulier A) aan het licht gebracht. 
Deze hadden betrekking op meer dan 23 miljoen kledingstukken die in de periode 1992-
1996 met vrijstelling van réchten in de Gemeenschap waren ingevoerd. Daarnaast werden 
1 700 certificaten van oorsprong (formulier A), die betrekking hadden op 16 miljoen 
kledingstukken, ten onrechte door de Cambodjaanse autoriteiten afgegeven voor de 
uitvoer van textielproducten die niet aan de voorwaarden van het SAP voldeden, omdat 
32 
de draden en stoffen die voor de productie waren gebruikt, niet van Cambodjaanse 
oorsprong waren. In werkelijkheid waren deze basismaterialen uit andere Aziatische 
landen geïmporteerd. Hiermee is zo'n 15 miljoen ecu aan douanerechten gemoeid. 
• Textielproducten uit Bangladesh 
In het kader van de administratieve samenwerking is in november en december 1996 
(door de Commissie en 7 lidstaten) een bezoek gebracht aan Bangladesh, omdat de lokale 
autoriteiten problemen hadden met de toepassing van het SAP. Deze problemen zijn niet 
nieuw. Deze keer werden enkele honderden verdachte certificaten (formulier A) bij 
textielproducten die werden ingevoerd in de Gemeenschap, door de Bengalese 
autoriteiten als vals herkend. 
Bovendien werden ongeveer 14 000 andere certificaten, die door de lidstaten waren 
verzameld, grondig onderzocht, waarbij niet alleen naar de echtheid werd gekeken, maar 
ook werd nagegaan of ze volgens de SAP-voorschriften voor de betrokken 
textielproducten terecht waren afgegeven. Uit de controles die samen met de bevoegde 
lokale autoriteiten zijn uitgevoerd, is geconcludeerd dat de problemen met betrekking tot 
de echtheid van de door de Bengalese autoriteiten afgegeven textielcertificaten duidelijk 
zijn gebagatelliseerd. Uit de onderzoeken bij ongeveer zestig fabrikanten van 
textielproducten in Bangladesh is gebleken dat het grootste deel van de betrokken 
certificaten door de autoriteiten is afgegeven op basis van door de exporteurs verstrekte, 
onjuiste gegevens. De producten bleken volgens de regels van het SAP niet van 
Bengalese oorsprong te zijn. 
De autoriteiten van Bangladesh hebben erkend dat de conclusies van de communautaire 
onderzoeken juist zijn. Maar zij maken nog niet veel haast met het treffen van de 
noodzakelijke maatregelen. Tot nu toe is hiermee bijna 60 miljoen ecu aan eigen 
middelen gemoeid, en dat kan oplopen tot 100 miljoen. Evenals een aantal andere minder 
ontwikkelde landen, zoals Laos, Cambodja, Nepal en de Maldiven, heeft Bangladesh een 
verzoek ingediend om afwijkingen van de oorsprongsregels in het kader van het SAP toe 
te staan. 
De onderzoeken naar deze fraudes of onregelmatigheden kunnen soms erg langdurig en ingewikkeld zijn. 
Bovendien moeten de vele gegevens en documenten die moeten worden verzameld om de feiten exact te 
kunnen vaststellen, vaak worden opgespoord in plaatsen en streken die ver zijn verwijderd van de 
Gemeenschap. 
De toepassing van de preferentiële handelsstelsels door bepaalde derde landen en de exporteurs ter 
plaatse verloopt niet zonder problemen. Elk jaar vinden in het kader van de administratieve samenwerking 
meer controlebezoeken plaats. In 1996, dat geen uitzondering is op deze regel, werden de meeste bezoeken 
gebracht aan Zuidoost-Aziatische landen. Het merendeel van de gevallen waarin niei-naleving van de 
regels van oorsprong werd vastgesteld, heeft evenwel betrekking op de minst ontwikkelde landen, die -
gelet op hun industriële capaciteit - de grootste problemen hebben om deze regels na te leven en die 
bijgevolg geen aanspraak kunnen maken op het SAP, in het bijzonder in de textielsector. Dit is de reden 
voor de derogatieverzoeken die zij indienen. 
3.3 Nationale fraudes op landbouwgebied 
3.3.1. Olijfolie / Fraude met consumptiesteun 
Uit een controle van de Griekse douanedienst die zich bezighoudt met economische 
delicten is gebleken dat een fabrikant van blikken van vijf liter, bestemd voor het 
afvullen van olijfolie, op grote schaal valse facturen had uitgeschreven aan zijn afnemers. 
33 
In ruil daarvoor ontving de producent 10% van het gefactureerde bedrag en het gehele 
bedrag aan BTW. Op deze manier werden in de periode 1992-1994 ca. 10,5 miljoen 
fictieve blikken gefactureerd aan 26 afvulbedrijven. 
De facturen van de aankoop van verpakkingsmateriaal voor olijfolie vormen, samen met 
de facturen van de aankoop van olijfolie, essentiële bewijsstukken voor het verkrijgen 
van consumptiesteun. De betrokken ondernemingen hebben in totaal ongeveer 21 miljoen 
ecu ontvangen voor olijfolie die nooit is afgevuld in blikken. De gerechtelijke procedures 
lopen nog. 
3.3.2. Voorfinanciering van de restituties bii de uitvoer van griesmeel van harde tarwe 
in Spanje 
Bij de controles die in 1995 in Spanje werden verricht bij bedrijven die voorfinanciering 
hadden ontvangen van de restituties bij de uitvoer van griesmeel van harde tarwe, kwam 
aan het licht dat was gefraudeerd met de aangegeven hoeveelheden harde tarwe54. Nu zijn 
de boeken van alle Spaanse ondernemingen die in 1993 en 1994 dit soort 
voorfinanciering hebben ontvangen, gecontroleerd. De resultaten van deze controles 
hebben aangetoond dat de frauduleuze handelingen die in 1995 aan het licht kwamen, 
ook in voorgaande jaren hadden plaatsgevonden. Op grond van de onderzoeken die 
vervolgens Werden ingesteld, is komen vast te staan dat een Spaanse bedrijven-groep 
ongeveer 26,5 miljoen ecu onrechtmatig heeft ontvangen. 
De fraude bestond erin dat veel grotere voorraden voor voorfinanciering van de restituties 
bij uitvoer werden aangegeven (voor bewerking tot griesmeel alvorens definitief te 
worden uitgevoerd) dan in werkelijkheid op de dag van de aangifte waren opgeslagen. 
Omdat dit enkele jaren geleden gebeurde, konden geen fysieke controles van de goederen 
meer worden verricht. De fraude kon worden vastgesteld op basis van de documenten 
betreffende de aankoop, het vervoer, de opslag en de verwerking. In sommige gevallen 
bleek de aangegeven tarwe bij geen.enkele leverancier te zijn gekocht. Bovendien waren 
sommige aangiften, die door het Spaanse betaalorgaan werden aanvaard, duidelijk 
onvolledig met betrekking tot de plaats van opslag. De betrokken bedrijvengroep wist op 
deze manier, met behulp van valse aangiften, geld te innen waarmee vervolgens 
grondstoffen konden worden gekocht voor uitvoertransacties. 
3.4 Fraudes op het gebied van het structuurbeleid 
3.4.1. Het Europees Sociaal Fonds ŒSF) 
• Acties op het gebied van de beroepsopleiding in Spanje / Kunstmatig hoge kosten 
In 1996 is de Commissie mededeling gedaan van een aantal gevallen waarbij fraude werd 
vermoed met acties op het gebied van de beroepsopleiding die mede door het ESF 
werden gefinancierd en onder beheer stonden van het INEM55. 
54 Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 70 (punt 3.6). 
55 "Institute Nacional de Empleo". 
34 
De onderzoeken die op aandringen van de Commissie door de nationale autoriteiten56 
werden verricht, hebben verschillende onregelmatigheden aangetoond, zoals de 
onvolledige uitvoering van de actie, het opvoeren van uitgaven die niet voor vergoeding 
in aanmerking komen, te grote uitgaven, en een onvolledige of onjuiste boekhouding. Er 
lopen reeds verschillende terugvorderingsprocedures. Het openbaar ministerie heeft een 
gerechtelijk onderzoek gelast naar in Madrid ontdekte fraude. De Commissie heeft de 
Spaanse autoriteiten verzocht ook controles te verrichten in andere regio's, zodat de 
omvang van de onregelmatigheden kan worden bepaald. 
• Acties op het gebied van de beroepsopleiding in Italië / Fictieve ondernemingen 
Een gerechtelijk onderzoek in Italië naar de acties op het gebied van de beroepsopleiding 
die in de periode 1990-1993 werden gefinancierd door het ESF, heeft geleid tot de 
voorlopige hechtenis van twee regionale ambtenaren die worden beschuldigd van 
knevelarij en poging tot knevelarij. 
Het onderzoek bracht aan het licht dat in het geheim bedragen aan de beide ambtenaren 
werden overgemaakt in ruil voor hun inschikkelijkheid bij de uitoefening van hun 
functie. Uit de eerste resultaten van het onderzoek blijkt dat de fraude was gebaseerd op 
de ad hoc oprichting van adviesbureaus door één van beide regionale ambtenaren, 
bureaus die "verplicht" door projectuitvoerders moesten worden ingehuurd voor het 
opstellen van de uitgavenramingen, om later moeilijkheden te voorkomen bij de controles 
die door de andere regionale ambtenaar zouden worden verricht. Dit had een sterke 
stijging van de bij de regio gedeclareerde uitgaven tot gevolg, omdat de bedragen die aan 
de beide ambtenaren werden betaald, in de facturen van "fictieve" ondernemingen 
werden opgenomen als aan de projectuitvoerders "verleende diensten". 
De Commissie heeft de nodige maatregelen getroffen ter bescherming van haar financiële belangen, dat 
wil zeggen de schorsing van haar betalingen aan de betrokken regio. 
• Opleidingsacties in het Verenigd Koninkrijk / Fictieve uitgaven 
Bij onderzoek van de jaarrekeningen van een opleidingsinstituut in Londen bleek dat het 
bedrag van de ingediende financieringsverzoeken veel hoger was dan dat van de uitgaven 
die door de financieel controleur waren goedgekeurd bij de opstelling van de jaarbalans. 
Het verschil tussen beide bedragen, dat 1,3 miljoen ecu bedroeg voor de periode 1989 -
1994 (ESF-bedrag: circa 570.000 ecu), bleek voort te komen uit fictieve kosten. Vanwege 
de omvang van dit soort financiering zijn alle verzoeken die in die periode zijn 
ingediend, onderzocht. Daaruit bleek dat de meeste opgevoerde kosten niet voor 
vergoeding in aanmerking kwamen, omdat de nodige bewijsstukken ontbraken. 
De Commissie onderzoekt samen met het Verenigd Koninkrijk de financiële gevolgen 
van dit geval57. 
56 De nationale controleverslagen zijn overeenkomstig artikel 23, lid 1, van Verordening nr. 4253/88 van de Raad aan de 
Commissie toegezonden. 
57 In het kader van Verordening (EEG) nr. 4253/88 van de Raad (artikel 24). 
35 
3.4.2. Het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling ŒFRO^ / Verduistering van 
bedragen fRenaval-programma Frankrijk)58 
Nadat in 1995 gevallen van omkoping waren ontdekt, is in 1996 opnieuw gerechtelijke 
vervolging ingesteld tegen bepaalde gekozenen in verband met de financiering van de 
omschakeling van scheepsbouwzones in de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur. 
Uit het onderzoek ter plaatse van de dossiers van alle geplande maatregelen bleek 
bovendien dat in het algemeen onzorgvuldig werd omgesprongen met de regels 
betreffende overheidsopdrachten, hetzij door onwetendheid (voor een overheidsbijdrage 
ter waarde van 4,1 miljoen ecu), hetzij door onachtzaamheid of opzettelijk (voor 
maatregelen waarmee in totaal meer dan 14 miljoen ecu is gemoeid). Als gevolg van deze 
constateringen werken de diensten van de Commissie eraan de lopende administratieve 
en gerechtelijke procedures systematisch op elkaar af te stemmen, zodat na ontvangst van 
het eindverslag over de tenuitvoerlegging van het programma kan worden vastgesteld 
welke juridische en financiële maatregelen moeten worden genomen in verband met de 
extra kosten die zijn gemaakt. 
3.4.3. Visserijbeleid 
Bij besluiten van 13.7.1992 en 5.7.1993 heeft de Commissie communautaire bijstand ter 
waarde van 5,9 miljoen ecu beschikbaar gesteld voor drie projecten tot oprichting van 
ondernemingen (gemengde bedrijven59) door een Franse reder, samen met partners in een 
derde land waarmee de Gemeenschap goede betrekkingen onderhoudt, met het oog op 
voorrang bij de voorziening van de markt van de Gemeenschap. Na de oprichting van 
deze ondernemingen in 1993 en 1994 is een voorschot uitgekeerd ter hoogte van 80% 
van de financiële bijdragen van de Gemeenschap (hetgeen neerkomt op bijna 4,8 miljoen 
ecu), als aanvulling op de nationale bijstand die daarvoor reeds volledig was uitgekeerd 
(bijna 1,2 miljoen ecu). Naar aanleiding van het verzoek om betaling van het saldo van de 
bijstand van de Gemeenschap (20%), op basis van , een verslag betreffende de 
werkzaamheden, is een controle uitgevoerd met betrekking tot de manier waarop de reeds 
ontvangen bedragen werden besteed. Deze controle werd rechtstreeks bij de reder 
verricht. Daarbij werd vastgesteld dat drie van de vijf vissersvaartuigen die gedurende 
meerdere jaren buiten de communautaire wateren zouden vissen (en hun producten 
zouden afzetten op de communautaire markt), in 1996 waren verkocht, in één geval zelfs 
voordat het schip de Franse haven had verlaten. Naar aanleiding van deze bevindingen 
zullen de nodige terugvorderingsmaatregelen worden getroffen. In december 1996 is de 
Commissie een eerste procedure gestart in verband met een bedrag van 2,6 miljoen ecu 
dat was gemoeid met een onderneming die twee van de vaartuigen in bezit had. 
58 Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 75 (punt 4.2.1). 
59 Verordening (EEG) nr. 4028/86 van de Raad inzake communautaire acties voor verbetering en aanpassing van de structuur 
van de visserij en de aquicultuur (PB L 376 van 31.12.1986), artikel 21 en Verordening (EEG) nr. 1955/88 van de Commissie 
houdende uitvoeringsbepalingen van de hierboven vermelde verordening, met betrekking tot samenwerkingsacties in het raam 
van tijdelijke samenwerkingsverbanden in de visserijsector (PB L 171 van 4.7.1988). 
36 
3.5 Fraudes op het gebied van de directe uitgaven 
3.5.1. Onderzoek 
• Hydro-elektriciteit in Ierland/Vervalste bewijsstukken 
In mei 1991 werd tussen de Commissie en een Ierse onderneming een eerste 
overeenkomst gesloten over een onderzoekprogramma inzake hydro-elektriciteit. Daarna 
volgden nog twee andere overeenkomsten. De uitgaven in verband met deze 
overeenkomsten bedroegen in totaal 9,2 miljoen ecu, met een communautaire bijdrage 
van 3,9 miljoen ecu. De controles ter plekke die de Commissie in mei en juni 1996 op het 
hoofdkantoor van de onderneming te Dublin en bij een toeleverancier in Zweden 
uitvoerde, hebben aangetoond dat de onderneming de bedragen in haar aanvragen om 
financiële steun kunstmatig had opgevoerd door middel van vervalste bewijsstukken. 
Het gaat in dit geval om een ernstige fraudezaak. De onderneming heeft geen enkele 
deskundigheid en zelfs geen enkele ervaring op het gebied van wetenschappelijk 
onderzoek. Haar oorspronkelijke kandidatuur was gebaseerd op de balans van een andere 
onderneming. De nationale wetgeving is niet nageleefd en de ingediende boekhouding 
bevatte onregelmatigheden. Al deze feiten waren voor de Commissie aanleiding om de 
zaak aanhangig te maken bij de gerechtelijke autoriteiten in Ierland. 
• Project "duurzame energiebronnen" in Duitsland/Verduistering van financiële steun 
In 1995 had de Commissie onderzoeken ingeleid met betrekking tot de 
onderzoekprogramma's JOULE I en II /APAS-RENA60. Uit één van de controles, die in 
Duitsland plaatsvond, bleek dat een Duitse onderneming bij een reeks 
onderzoekcontracten was betrokken en uit dien hoofde aanzienlijke bedragen van de 
Commissie had ontvangen. Vervolgens was deze onderneming failliet gegaan, waardoor 
zij haar contractuele verplichtingen niet meer kon nakomen. 
De volgende onregelmatigheden zijn aan het licht gebracht: vervalste uitgavendeclaraties, 
die kunstmatig waren verhoogd door salariskosten en betalingen voor externe diensten 
die nooit werden verricht; betalingen die van de Commissie werden ontvangen op basis 
van vervalste kostendeclaraties of ontvangen voorschotten die werden gebruikt voor de 
aflossing van schulden die in geen enkel verband stonden met het onderzoek; 
voorschotten die door als coördinerend bureau werden ontvangen, maar die nimmer aan 
de overige contractanten zijn doorbetaald. De bevoegde gerechtelijke autoriteiten in 
Duitsland hadden inmiddels een strafvervolging ingeleid tegen de verantwoordelijke 
functionarissen van de onderneming wegens overtredening van de faillissementswet en 
verduistering van subsidies. Er zijn terugvorderingsopdrachten uitgevaardigd die 
overeenkomen met de aan de onderneming betaalde bedragen, dat wil zeggen ongeveer 
2,1 miljoen ecu. Bij gebrek aan voldoende activa is de inning van deze bedragen 
ongewis, maar de lopende strafrechtelijke procedure zou een gedeeltelijke terugvordering 
mogelijk moeten maken, uit het eigen vermogen van de overtreder. 
60 Zie Jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 73 (punt 5.1.2). 
37 
3.5.2. Externe acties 
• Humanitaire operaties in het voormalige Joegoslavië 
Er is een audit uitgevoerd bij een Franse niet-gouvernementele organisatie, waaraan 
zeven contracten voor humanitaire hulp in het voormalige Joegoslavië waren toegekend. 
Met deze contracten was een totaalbedrag van 1,2 miljoen ecu gemoeid. Van deze 7 
contracten hebben er 3 betrekking op begrotingsjaar 1993 en 4 op begrotingsjaar 1994. 
De controleurs stelden vast dat een boekhouding en bewijsstukken volledig ontbraken en 
dat de penningmeester gelden had verduisterd. De procedures voor de terugvordering van 
het geld zijn onverwijld ingeleid. Uit navraag bij de Franse gerechtelijke autoriteiten is 
gebleken dat een voorbereidend onderzoek is uitgevoerd op basis van informatie waarin 
twijfels werden geuit over het beheer van de NGO en de betrouwbaarheid van haar 
penningmeester. Het onderzoek dat de UCLAF in samenwerking met de Franse 
gerechtelijke politie uitvoerde, heeft ertoe geleid dat in juni 1996 de audit- en 
beheerdossiers met het oog op strafvervolging aan de bevoegde rechtbank werden 
overhandigd. 
• Programma's voor gedecentraliseerde samenwerking in het Middellandse-Zeegebied61 
Tijdens de controles door de Rekenkamer zijn onregelmatigheden vastgesteld met 
betrekking tot het beheer van alle programma's voor gedecentraliseerde samenwerking in 
het Middellandse-Zeegebied. De voornaamste onregelmatigheden die met betrekking tot 
de bestaande netwerken zijn vastgesteld, betreffen het ontbreken van een boekhouding 
en/of bewijsmiddelen. Voorts heeft de Rekenkamer vastgesteld dat de Commissie het 
beheer en de administratie van de programma's zonder voorafgaande aanbesteding aan 
een externe organisatie had overgedragen. Uit het onderzoek van de Rekenkamer bij deze 
organisatie is gebleken dat sprake was van botsende belangen: twee van de vier leden van 
haar beheerraad waren namelijk tevens bestuurslid van de bureaus voor technische 
bijstand die belast zijn met de follow-up van de programma's. Deze bureaus bereidden de 
dossiers voor ten behoeve van het comité voor de voorafgaande selectie van de 
voorstellen, dat wordt voorgezeten door de Commissie. Zodoende oefenden deze bureaus 
direct invloed uit op de toewijzing van de contracten voor technische ondersteuning. Op 
grond van deze procedure werden aan twee bureaus voor technische bijstand contracten 
toegekend voor de uitvoering van projecten, waarmee bedragen van 270.000 en 405.000 
ecu waren gemoeid. 
Op basis van het voorlopig verslag van de Rekenkamer heeft de Commissie (sedert oktober 1995) de in het 
Middellandse-Zeegebied lopende programma's voor gedecentraliseerde samenwerking onmiddellijk 
geblokkeerd. Voorts heeft zij de volgende maatregelen genomen: opzegging van alle respectieve 
contracten met de diverse betrokken bureaus voor technische bijstand, uitvoering van drie audits door 
DG XX Financiële Controle, uitvaardiging van de inningsopdrachten die in de verslagen van de 
Financiële Controle werden aanbevolen, uitvoering van onderzoeken door de UCLAF, lancering van een 
algemene financiële audit van de netwerken, herdefiniëring van het beheersysteem voor de toekomst 
(besluiten van de Commissie van juli 1996 en januari 1997). 
"' Programma's om de opzet van netwerken - op terreinen waarvoor financiële steun is verstrekt - tussen de mediterrane partners 
te stimuleren. 
38 
3.5.3. Europees OntwikkelingsFonds ŒOF^ / Poging tot verduistering van middelen 
Kameroen ontvangt omvangrijke financiële steun voor zijn structurele-
aanpassingsprogramma. In verband hiermee zijn bankrekeningen geopend bij het 
nationaal kantoor van de Bank van Centraal-Afrikaanse Staten en bij enkele commerciële 
banken. Voor deze rekeningen geldt het beginsel van gezamenlijk beheer, hetgeen 
betekent dat voor de uitvoering van verrichtingen twee handtekeningen benodigd zijn -
die van het hoofd van de delegatie van de Commissie en die van de Kameroense minister 
van Economische Zaken en Financiën (de nationaal afgevaardigde van het EOF) of van 
diens gevolmachtigde (de directeur-generaal van de Caisse Autonome d'Amortissement). 
Met behulp van vervalste handtekeningen zijn betaalopdrachten opgesteld, voor een 
totaalbedrag van 4,16 miljoen ecu. De Kameroense politie heeft acht arrestaties verricht. 
Dank zij de waakzaamheid van de banken en het snelle handelen van de ambtenaren van 
de delegatie van de Commissie kon financiële schade worden voorkomen doordat de 
betalingen werden geblokkeerd. Een door de Commissie geleid team heeft ter plekke 
onderzoek verricht. Daardoor konden maatregelen worden getroffen om de procedures 
veiliger te maken. 
4. PARTNERSCHAP MET DE LID-STATEN 
In het kader van de bestrijding van de financiële criminaliteit heeft de Commissie 
contacten opgebouwd met de nationale autoriteiten en gespecialiseerde diensten op het 
gebied van de economische en financiële criminaliteit. Door deze speciale contacten 
hebben bepaalde Lid-Staten ook belangrijke initiatieven ontwikkeld met het oog op de 
bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap. De meest opvallende en 
voorbeeldige daarvan worden door de Commissie onder de aandacht gebracht, omdat zij 
concreet vorm geven aan de algemene en geïntegreerde aanpak van fraude en 
economische criminaliteit die de belangen van de Europese belastingbetalers benadeelt. 
Overigens worden de opleidingsacties met de nationale faudebestrijdingsorganen en -
diensten voortgezet (zowel inspecteurs in het veld als gerechtsambtenaren, ambtenaren 
van het openbaar ministerie en rechters). 
De dialoog met de lidstaten beperkt zich niet tot dit soort acties. Deze dialoog is 
permanent en verloopt via de bilaterale bijeenkomsten met de bevoegde autoriteiten of 
via het institutionele kader dat met name wordt gevormd door het raadgevend comité 
voor de coördinatie van de fraudebestrijding (COCOLAF), en, op het gebied van de 
indirecte belastingen (BTW), door het sub-comité fraudebestrijding (SCAF), dat op 
initiatief van de Commissie zijn werkzaamheden heeft hervat. 
Dit comité, onder gezamenlijk voorzitterschap van UCLAF en DG XXI, is in mei 1996 
gereorganiseerd met het oog op een uitbreiding van haar werkzaamheden. Het heeft als 
voornaamste taak ervaringen van de lidstaten mét nieuwe manieren van 
belastingontduiking te verzamelen, onderzoeken en beoordelen, teneinde passende 
maatregelen voor te stellen. Daarnaast houdt het zich bezig met fraude die gevolgen zou 
kunnen hebben op communautair niveau en ondersteunt het een doeltreffender 
39 
samenwerking tussen de diensten van de lidstaten, met name bij gevallen van 
grensoverschrijdende fraude62. 
4.1 Initiatieven van de Lid-Staten met het oog op de bescherming van de 
financiële belangen van de Gemeenschap. 
In Frankrijk is een instantie voor de coördinatie van de bestrijding van fraude met 
gemeenschapsgeld (ICLAF) opgericht. Deze instantie van hoog niveau moet de 
werkzaamheden van de verschillende overheidsdiensten die belast zijn met de 
administratieve controle van de financiën van de Gemeenschap, coördineren. Voor de 
Commissie is deze instantie een zeer geschikte partner. De Franse douane en de 
recherche treffen maatregelen om beter te kunnen voldoen aan de politieke doelstelling 
om de zware financiële criminaliteit zwaarder te bestraffen. De Centrale Directie van de 
Gerechtelijke Politie heeft een speciaal rechercheteam "communautaire fraude" gevormd, 
dat bestaat uit rechercheurs die zijn gespecialiseerd in de bestrijding van financiële 
criminaliteit. Dit team zal zich bezighouden met communautaire fraudenetwerken en de 
nationale gegevens betreffende de gerechtelijke behandeling van deze gevallen centraal 
opslaan63. Overigens heeft het directoraat-generaal Douane en indirecte belastingen 
voorgesteld een team van "gerechtelijke douaneambtenaren" samen te stellen. Dit 
project, dat vooral gericht is op communautaire fraude, ligt in de lijn van de denkpiste 
gevolgd in de vergelijkende analyse van de Commissie met betrekking tot de maatregelen 
die de lidstaten hebben getroffen voor de toepassing van artikel 209 van het EG-
Verdrag64. 
Ierland heeft aangekondigd dat het een gespecialiseerd bureau gaat opzetten voor de 
bestrijding van de georganiseerde financiële criminaliteit65. Deze operationele eenheid 
zal bestaan uit ambtenaren die afkomstig zijn uit de politie-, de douane- en de 
belastingdiensten. 
In Italië heeft de Guardia di Finanza een speciale eenheid opgericht voor de bestrijding 
van communautaire fraude en daarnaast de samenwerking met de Commissie voor de 
bescherming van de financiële belangen van de Unie voortgezet en geïntensiveerd. Op 4 
oktober 1996 hebben de algemene leiding van de Guardia di Finanza en UCLAF in Rome 
een memorandum van overeenstemming ondertekend, om voor het eerst formeel vorm te 
geven aan de zeer nauwe samenwerkingsverbanden die tussen deze twee organen zijn 
ontstaan. 
In Duitsland heeft het ministerie van Justitie de gerechtelijke autoriteiten van de Lander 
bij brief van 21 juni 1996 officieel gewezen op de mogelijkheden tot samenwerking met 
de Commissie in het kader van artikel 209A van het EG-Verdrag. 
62 Het belangrijkste programmapunt van dit sub-comité is het zoeken naar manieren om een typologie van de fraude op BTW-
gebied op te stellen. Met het oog hierop zullen in 1997 500 gevallen worden geanalyseerd. 
63 De oprichting van dit operationele team geeft duidelijk aan hoe belangrijk een duurzame en intensieve samenwerking en 
gegevensuitwisseling met UCLAF, voorafgaand aan het eigenlijke gerechtelijk optreden, is. 
64 Zie voetnoot nr. 22, blz. 12. 
65 Criminal Assets Bureau (CBA). 
40 
Andere Lid-Staten tenslotte overwegen bepaalde structuren in het leven te roepen of aan 
te passen om beter te zijn toegerust voor de bestrijding van fraude en georganiseerde 
zware financiële criminaliteit, die ook de communautaire belangen schaden. 
4.2 Opleidingsbeleid 
In het verleden zijn veel opleidingsacties van algemene aard georganiseerd, met name om 
de nationale autoriteiten bewust te maken van hun verantwoordelijkheden op het gebied 
van het voorkomen en bestrijden van fraude ten nadele van de begroting van de 
Gemeenschap. Deze algemene basisvoorlichting is in alle Lid-Staten voltooid. 
Vervolgens heeft de Commissie meer de nadruk gelegd op meer specifieke 
opleidingsacties voor de diensten die zijn gespecialiseerd in het beheer en de controle van 
de communautaire middelen die in de nationale overheidsdiensten omgaan, en voor de 
gerechtelijke autoriteiten (rechters, ambtenaren van het openbaar ministerie, gerechtelijke 
politie), omdat de samenwerking van'en met deze diensten en autoriteiten noodzakelijk is 
om van de fraudebestrijding in de praktijk een succes te maken66. 
Om haar mogelijkheden op opleidingsgebied uit te breiden, vergroot de Commissie haar 
inspanningen ter ondersteuning van de Lid-Staten via financiële bijstand ( op aanvraag ), 
op basis van een programma dat moet bijdragen tot de vergroting van de deskundigheid 
van de nationale ambtenaren die zijn belast met de fraudebestrijding. 
De Lid-Staten hebben in samenwerking met de Commissie in 1996 de volgende 
opleidingsacties67, die meestal twee dagen duurden, georganiseerd68: 
LAND 
IERLAND 
PORTUGAL 
OOSTENRIJK 
GRIEKENLAND 
VERENIGD KONINKRIJK 
FRANKRIJK 
POLEN 
DUITSLAND 
ZWEDEN BETROKKEN DIENSTEN 
Douane-inspecteurs 
Douane-inspecteurs 
Inspecteurs en administrateurs 
Rechterlijke macht 
Fiscale opsporingsdienst 
Inspecteurs en administrateurs 
Douane- en politiediensten, 
officieren van justitie 
Inspecteurs en administrateurs 
Douane-inspecteurs 
Douane-inspecteurs 
Recherche 
Rechterlijke macht, politie, 
douane-inspecteurs 
Politieambtenaren 
Inspecteurs en administrateurs BEHANDELDE ONDERWERPEN 
Landbouwfraude 
Sigarettensmokkel 
Onregelmatigheden / Cohesiefonds 
Onregelmatigheden/Europees Sociaal Fonds 
Fraude ten nadele van de EU-begroting 
Onregelmatigheden / Cohesiefonds 
Inleiding communautaire fraude 
Onregelmatigheden / Cohesiefonds 
Fraude op het gebied van belastingen 
Fraude met de regeling douanevervoer 
Financiële criminaliteit 
Communautaire fraude en samenwerking 
Communautaire fraude en samenwerking 
Onregelmatigheden /Structuurfondsen 
66 De betrokken diensten in de nieuwe Lid-Staten en de landen die kandidaat zijn voor toetreding hebben daarbij enige mate van 
voorrang gekregen in het kader van het werkprogramma van de Commissie. 
67 In deze tabel zijn de in Brussel georganiseerde cursussen of studiedagen niet inbegrepen. 
68 De Commissie heeft ook op het gebied van douane en indirecte belastingen verschillende studiebijeenkomsten georganiseerd 
over de regels inzake preferentiële oorsprong in derde landen (Cambodja en Laos onder andere) waarvoor communautaire 
tariefpreferenties gelden, met name de landen die onder de algemene tariefpreferenties vallen. 
41 
5. BESCHERMING VAN DE FINANCIËLE BELANGEN VAN DE 
GEMEENSCHAP / BELANGRIJKSTE ONTWIKKELINGEN PER GEBIED 
Dit hoofdstuk is gewijd aan de belangrijkste ontwikkelingen in de sectorale regelgeving 
en het positieve effect daarvan op de fraudebestrijding, en aan de ontwikkeling van de 
fraudebestrijding op andere gebieden, zoals de BTW, de douanevervoerregelingen en de 
preferentiële tariefregelingen. 
Wat de wijzigingen van de wetgeving van de Gemeenschap betreft, gaat het er bij de 
eigen middelen vooral om Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 kracht bij te zetten 
en op landbouwgebied de "Zwarte lijst" verordening ten uitvoer te leggen. De 
maatregelen die werden goedgekeurd op het gebied van de douanevervoerregelingen 
passen in het kader van het hervormingsprogramma dat in 1995 werd aangekondigd69. Al 
deze regelingen maken deel uit van een reeks maatregelen die de Commissie in haar 
werkprogramma inzake fraudebestrijding heeft beschreven. 
5.1 Eigen middelen 
• De Raad heeft op 8 juli 1996 zijn goedkeuring gehecht aan Verordening (Euratom, 
EG) nr. 1355/9670 tot wijziging van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 houdende 
toepassing van Besluit 88/376/EEG, Euratom betreffende het stelsel van Eigen Middelen 
van de Gemeenschap. Deze wijziging beoogt met name de manier waarop gegevens over 
door de Lid-Staten ontdekte en vastgestelde fraudes en onregelmatigheden op het gebied 
van de traditionele eigen middelen aan de Commissie worden medegedeeld, te 
verbeteren71. In de Verordening staat nu nauwkeurig beschreven welke informatie de 
mededelingen moeten bevatten en op welke manier de medegedeelde gegevens moeten 
worden bijgewerkt. Dit maakt de financiële follow-up van de fraudes en 
onregelmatigheden voor de diensten van de Commissie gemakkelijker, omdat zij over 
gedetailleerdere en recentere informatie beschikken, zoals ook op het gebied van de 
uitgaven krachtens de geldende verordeningen het geval is72. Op basis van deze 
mededelingen moet de Commissie jaarlijks voor het Europees Parlement en de Raad een 
overzicht opstellen met betrekking tot de fraudes en onregelmatigheden en de controles 
van de gespecialiseerde diensten van de Lid-Staten. 
• De Commissie heeft in 1996 haar werkzaamheden uitgebreid ter coördinatie van de 
maatregelen die op initiatief van de Lid-Staten op het gebied van de BTW zijn genomen. 
Het informatiesysteem SCENT-fiscaal73 is verbeterd en UCLAF heeft steun verleend bij 
verschillende internationale fraudebestrijdingsacties. In de Lid-Staten bestaan echter 
verschillende interpretaties over de juridische mogelijkheden om dit soort acties 
stelselmatig te ondernemen. Tevens is gebleken dat op het niveau van de Gemeenschap, 
69 Mededeling van de Commissie van 29.3.1995 - "fraude in de regeling voor douanevervoer, voorgestelde oplossingen en 
toekomstperspectieven". COM(95)108 def. 
70 PB L 175 van 13.7.1996. 
71 Zie Jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz.23 en jaarverslag 1994, blz. 9. 
72 Verordening (EEG) nr. 595/91 van de Raad (EOGFL-Garantie), Verordening (HG) nr. 1681/94 van de Commissie 
(Structuurfondsen) en Verordening (EG) nr. 1831/94 van de Commissie (Cohesiefonds). 
73 Systeem voor de uitwisseling van gegevens betreffende de indirecte belastingen via hel netwerk SCENT, zie hoofdstuk 5.5.1, 
blz. 47. 
42 
waar sprake is van grensoverschrijdende handelstransacties, een grijs gebied bestaat waar 
het de overheidsdiensten aan mogelijkheden om in te grijpen ontbreekt, ook op 
gerechtelijk gebied. Zowel op het gebied van de BTW als bij de eigen middelen, 
waarvoor de Commissie administratief bevoegd is, zijn de ervaringen met controles van 
dien aard dat het wenselijk is in de toekomst een centrale, samenhangende coördinatie op 
te zetten. Er valt nog veel werk te verzetten op dit gebied, dat een belangrijke 
inkomstenbron voor de Lid-Staten is en tevens bijna de helft van de jaarlijkse 
begrotingsontvangsten van de Europese Unie beslaat, namelijk ongeveer 45 miljard ecu, 
die elk jaar door de nationale Schatkisten aan de begroting van de Gemeenschap wordt 
afgedragen. 
5.2 Landbouw 
Zoals de Commissie had aangekondigd in haar werkprogramma, heeft zij haar 
goedkeuring gehecht aan Verordening (EG) nr. 745/96 van de Commissie74 houdende 
bepalingen ter uitvoering van Verordening (EG) nr. 1469/95 van de Raad75 ("Zwarte 
lijst") betreffende maatregelen die moeten worden genomen ten aanzien van bepaalde 
begunstigden van uit het EOGFL, afdeling Garantie, gefinancierde verrichtingen. Het is 
voor het eerst dat in een communautaire wettekst is bepaald dat er een lijst van 
onbetrouwbare marktdeelnemers wordt opgesteld waarover de bevoegde autoriteiten van 
de Lid-Staten kunnen beschikken, zodat zij de nodige preventieve maatregelen kunnen 
nemen. De toepassing van deze verordening verkeert nog in de beginfase. De Lid-Staten 
hebben een autoriteit aangewezen die deze informatie ontvangt en doorgeeft aan de 
Commissie (via SCENT). De Commissie slaat de mededelingen centraal op en zorgt dat 
de inlichtingen omgekeerd bij de nationale autoriteiten terechtkomen, waarbij zij de 
voorschriften met betrekking tot bescherming van gegevens in acht neemt. Snelheid en 
kwaliteit zijn bij deze gegevensuitwisseling van het allergrootste belang, omdat de 
betrokken marktdeelnemers zich in een andere Lid-Staat kunnen vestigen als zij ervan op 
de hoogte zijn dat er administratieve maatregelen tegen hen worden getroffen. 
5.3 Douanevervoerregelingen en maatregelen op het gebied van douane 
5.3.1 Douanevervoerregelingen16 
5.3.1.1 Follow-up van de mededeling van de Commissie van 29 maart 1995 
De intensivering van de handel en de verdwijning van de binnengrenzen maakten het 
noodzakelijk om voor het goederenverkeer op het grondgebied van de Gemeenschap 
regelingen in het leven te roepen die waren toegesneden op de nieuwe situatie. De 
problemen komen voort uit het samengaan van enerzijds een dynamiek die voortvloeit uit 
de geïntegreerde interne markt en anderzijds het nationale karakter van de controles die 
de belangrijkste bescherming vormt van dit regime. Het is een feit dat in deze 
omstandigheden de fraudes in het kader van de douanevervoerregelingen, die overigens 
niet alleen de belangen van de Gemeenschap raken, zich voorspoedig hebben kunnen 
ontwikkelen. 
74 PB L 102 van 25.4.1996. 
75 PB L 145 van 29.6.1995. 
76 Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1994, blz. 14 en 1995, blz. 25. 
43 
Aansluitend op haar mededeling van 29 maart 1995, waarin de ontwikkeling van de 
fraude bij de douanevervoerregelingen werd belicht, heeft de Commissie op 3 april 1996 
een mededeling goedgekeurd over de dringende maatregelen die zijn getroffen en die nog 
moeten worden genomen77, en een " task force" douanevervoer opgericht. Op 9 oktober 
1996 heeft zij een mededeling ingediend over de toekomst van het douanevervoer78, 
waarin een grondige analyse wordt gemaakt van het gehele systeem en zijn context, en 
alle voorstellen ter verbetering of hervorming daarvan worden beoordeeld. Op basis 
hiervan is zes maanden lang uitvoerig overleg gepleegd met alle betrokken partijen 
(nationale autoriteiten, met inbegrip van die van derde landen waarvoor de 
gemeenschappelijke regeling inzake douanevervoer geldt79, en beroepsorganisaties die de 
marktdeelnemers vertegenwoordigen). Dit overleg zal uitmonden in de conferentie "Euro 
transit 1997" van februari 1997 in Brussel. Uit de informatie van de Lid-Staten, die 
verantwoordelijk zijn voor de controle op het systeem, en die als enigen over gegevens 
betreffende het beheer ervan beschikken, blijkt dat in het kader van de regeling 
communautair douanevervoer en de gemeenschappelijke regeling inzake douanevervoer 
ongeveer achttien miljoen transacties per jaar worden verricht, waarbij 450 miljard ecu 
aan belastinggeld omgaat in een bijna volledig manueel systeem. Fraudeurs richten zich 
nog steeds bij voorkeur op de zogenoemde gevoelige producten waarop nationale 
accijnzen worden geheven, zoals sigaretten, alcohol en andere gevoelige producten. Het 
draait altijd om hetzelfde: men moet zich ervan verzekeren dat de goederen inderdaad 
zijn aangekomen op de aangegeven bestemming en dat alle douane- en 
belastingvoorschriften zijn nageleefd. De jaarlijkse fraude ten nadele van de 
communautaire begroting bij de regeling voor douanevervoer wordt geraamd op 
minimaal 200 miljoen ecu, terwijl de bedragen die aan nationale belastingen worden 
ontdoken nog veel hoger zijn80. 
Voor de maatregelen die de Commissie in haar mededeling in 1995 had aangekondigd, 
hebben zich dit jaar de volgende ontwikkelingen voorgedaan: 
• goedkeuring van Verordening (EG) nr. 482/96 van de Commissie*1, die het mogelijk maakt te volgen 
routes voor te schrijven en wijziging van het kantoor van bestemming te verbieden, criteria vaststelt voor 
gebruikmaking van de doorlopende zekerheid, de mogelijkheid biedt de toepassing van de doorlopende 
zekerheid tijdelijk te verbieden voor bepaalde goederen en bijzondere voorschriften bevat betreffende de 
routes voor het vervoer van gevoelige goederen; 
77 Doe. SEC(96) 290 final over de maatregelen van de Commissie ter bestrijding van fraude op het gebied van het 
douanevervoer. 
78 Doe. COM(96)477 def. Om de werkzaamheden van de werkgroep te coördineren heeft het Directoraat-generaal Douane en 
indirecte belastingen een speciale " task force" in het leven geroepen die tot taak heeft alle regelingen voor het 
goederenverkeer, waaronder het douanevervoer, te onderzoeken, zodat algemene hervormingsvoorstellen kunnen worden 
geformuleerd. 
7" De gemeenschappelijke regeling inzake douanevervoer is een uitgebreide vorm van de regeling communautair douanevervoer 
en is ook van toepassing op de landen van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA): IJsland, Noorwegen, Zwitserland en 
Liechtenstein. 
80 Het Europees Parlement raamt het jaarlijks BTW-verlies op ongeveer 700 miljoen ecu. 
81 PB L 70 van 20.3.1996. Deze verordening wijzigt Verordening (EEG) nr. 2454/93 van de Commissie (PB L 253 van 
11.10.1993) houdende vaststelling van enkele bepalingen ter uitvoering van het communautair douanewetboek. 
44 
• goedkeuring van Verordening (EG) nr. 2153/96 van de Raacfi2, die het bedrag van de doorlopende 
zekerheid, behoudens in bepaalde gevallen, vaststelt op 100%**. 
De Commissie, de lidstaten van de Unie, de EVA-landen en de Visegrad-landen84, 
partners bij het gemeenschappelijk douanevervoer, blijven werken aan de automatisering 
van de douanevervoerregelingen85. 
Het computersysteem moet in 1998 operationeel zijn. Er zij aan herinnerd dat het 
systeem alleen binnen de geplande termijn gereed zal zijn als de nodige personele (teams 
die verantwoordelijk zijn voor de nationale projecten) en financiële middelen ter 
beschikking worden gesteld. Het automatiseringsproject kent drie fasen. In de eerste fase, 
die aan het eind van het eerste kwartaal van 1997 moet worden afgerond, worden de 
technische en functionele specificaties van het systeem vastgesteld. In de tweede fase 
(december 1996 - juni 1998) wordt het systeem als zodanig opgebouwd (bestek, 
programmatuur, computers en verbindingen). Het systeem zal gedurende vier tot zes 
maanden in een beperkt aantal kantoren functioneren naast het huidige papieren systeem. 
Tenslotte zullen in de derde fase (vanaf juni 1998) het netwerk en de infrastructuur verder 
worden ontwikkeld totdat alle douanekantoren die bevoegd zijn voor douanevervoer zijn 
aangesloten86. 
5.3.1.2 Tijdelijke enquêtecommissie van het Europees Parlement 
In 1996 heeft de Commissie nauw en actief samengewerkt met de tijdelijke 
enquêtecommissie van het Europees Parlement87. Deze betrokkenheid bij de 
werkzaamheden van het Europees Parlement kwam tot uiting in verschillende 
mondelinge uiteenzettingen en schriftelijke bijdragen. Het eindverslag van de 
enquêtecommissie zal in de loop van het tweede kwartaal van 1997 verschijnen88. 
De enquêtecommissie heeft de leidinggevende functionarissen van de nationale 
douanediensten gehoord om duidelijkheid te krijgen over bepaalde aspecten en methoden 
van de fraudes in het kader van de verschillende regelingen voor douanevervoer 
(gemeenschappelijk, communautair en TIR). 
Behalve het feit dat de crisis waarin deze regelingen verkeren afbreuk doet aan de 
geloofwaardigheid van de interne markt en de douanediensten, heeft het Europees 
82 PB L 289 van 12.11.1996. 
83 Als gevolg van het verbod om gebruik te maken van de doorlopende zekerheid, dat in de loop van het jaar van kracht is 
geworden voor sigaretten en alcohol die over de weg worden vervoerd, heeft er een verschuiving plaatsgevonden in de wijze 
van vervoer voor deze producten ten gunste van het vervoer door de lucht en over zee, omdat het verbod niet hoeft te worden 
toegepast als de goederen via de zee of de lucht worden vervoerd.. 
84 Polen, Hongarije, Slowakije en Tsjechië. 
85 Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 28. 
86 In eerste instantie zal in een aantal "proeflanden" op het nieuwe systeem worden overgeschakeld, daarna ook in de andere 
landen. 
87 Deze enquêtecommissie werd opgericht bij besluit van 13.12.1995. Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 31. 
88 Voor de enquêtecommissie zijn vooral de volgende onderwerpen van belang: de uitbreiding van de gemeenschappelijke 
regeling inzake douanevervoer tot de Visegrad-landen (met ingang van 1 juli 1996), de inning van de douanerechten, met 
inbegrip van de netelige kwestie van de financiële aansprakelijkheid van degenen die zich garant hebben gesteld, en de 
maatregelen die moeten worden genomen bij douanevervoer over zee. 
45 
Parlement met deze hoorzittingen aangetoond dat er een gemeenschappelijk juridische 
ruimte gecreëerd moet worden89, met name voor ernstige fraude waarbij de 
georganiseerde misdaad is betrokken. Volgens het Europees Parlement bestaat de 
justitiële samenwerking wel in theorie, maar nauwelijks in de praktijk, omdat de 
structuren in de Lid-Staten te zeer verschillen. Een van de grootste problemen die zich in 
de praktijk voordoen is het ontbreken van uniforme criteria inzake de bewijskracht, 
waardoor de gegevens die in één van de Lid-Staten zijn verzameld, niet in alle andere 
Lid-Staten als bewijs worden aanvaard. De werkzaamheden van het Europees Parlement 
hebben aangetoond dat de geldende administratieve en gerechtelijke stelsels van de Lid-
Staten sterk van elkaar verschillen. Deze verschillen worden uitgebuit door de zware 
criminaliteit, die voortdurend verfijndere fraudesystemen ontwikkelt door middel van 
lege vennootschappen, en die de beschikking heeft over het volledige instrumentarium 
van de perfecte vervalser (valse aangiften, valse documenten, valse stempels, enz.). 
De Commissie werkt verder aan haar analyses en zal in mei 1997 een eindverslag 
uitbrengen met daarin een mededeling over de volledige hervorming van de regelingen 
voor douanevervoer en een actieplan met de maatregelen die moeten worden genomen 
om de zwakke punten te verhelpen. In dit verslag zal rekening worden gehouden met de 
aanbevelingen van de tijdelijke enquêtecommissie van het Europees Parlement. 
5.3.2 Het programma "Douane 2000 " 
Het Europees Parlement en de Raad hebben op 19 december 1996 een actieprogramma 
voor de douane in de Gemeenschap ("Douane 2000)90 goedgekeurd, waarin het in 1994 
begonnen proefproject verder wordt ontwikkeld en uitgebreid91. Dit programma, waarvan 
artikel 8 specifiek ingaat op de fraudebestrijding, heeft ten doel de transparantie van het 
douaneoptreden en de samenwerking tussen de douaneautoriteiten van de Lid-Staten te 
bevorderen en zo de algemene doeltreffendheid van het douaneoptreden en de 
homogeniteit van de controles aan de buitengrenzen van de Gemeenschap te verbeteren. 
In de huidige situatie worden door de diverse douanekantoren in de Gemeenschap voor 
de invoer van dezelfde goederen die op dezelfde wijze worden vervoerd de controles en 
de voorschriften op verschillende manieren toegepast. Bovendien gelden niet in alle Lid-
Staten dezelfde sancties voor overtredingen. Aan de hand van het programma "Douane 
2000" moet dit alles worden geharmoniseerd, met inbegrip van de werkwijzen en 
controlemethoden van de douaniers van de Unie. 
5.3.3 Preferentiële tariefregelingen 
De Commissie heeft strakkere regels opgesteld betreffende de administratieve 
samenwerking tussen de begunstigde landen van het stelsel van algemene preferenties 
(SAP), een autonome communautaire regeling, en de Gemeenschap als verstrekker van 
de preferenties92. De nieuwe bepalingen, die op 1 januari 1997 van kracht zijn geworden, 
89 Zie hoofdstuk 1.1.3, blz. 9. 
90 Beschikking nr. 210/97/EG, PB L 33 van 4.2.1997. 
91 Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 28. 
9^ Verordening (EG) nr. 12/97 van de Commissie van 18 december 1996 (PB L 9 van 13.1.1997) tot wijziging van Verordening 
(EEG) nr. 2454/93 van de Commissie (Toepassingsbepalingen Communautair Douanewetboek), met name de artikelen 93, 
93bis en 94 daarvan. 
46 
verduidelijken de rol van de Gemeenschap bij de onderzoeken die de bevoegde 
autoriteiten van de begunstigde landen uitvoeren teneinde gegevens te verkrijgen over de 
werkelijke oorsprong van goederen die met een SAP-certificaat van oorsprong worden 
geëxporteerd. Op het praktische vlak heeft de Commissie een informatiesysteem opgezet 
waarmee afdrukken van de stempels die worden gebruikt voor het waarmerken van 
certificaten van oorsprong kunnen worden doorgegeven aan de douanediensten van de 
Lid-Staten. Omdat door deze doorgifte per computer informatie sneller kan circuleren en 
de afdrukken van de stempels beter leesbaar zijn, is dit systeem een belangrijke factor bij 
de verbetering van de doeltreffendheid van de controle van de certificaten van oorsprong 
en van het goederenverkeer. Ten slotte heeft de Commissie toegezegd om, zoals zij reeds 
op het gebied van het douanevervoer had gedaan, een mededeling op te stellen voor het 
Europees Parlement en de Raad over de zorgelijke situatie op het gebied van de 
toepassing van de preferentiële tariefregelingen. 
5.4 Directe uitgaven 
De Commissie heeft begin 1996 een gemeenschappelijke werkgroep opgericht die zich 
over de problemen moet buigen in verband met de financiële bijdrage van de 
Gemeenschap aan de activiteiten op het gebied van onderzoek en technologische 
ontwikkeling (OTO), met het oog op de voorbereiding van het vijfde kaderprogramma, 
dat zal gelden vanaf 199993. Dit initiatief past in de fraudebestrijdingsstrategie van de 
Commissie, die erop is gericht de communautaire voorschriften van financiële aard te 
verbeteren. Het is de bedoeling dat deze groep oplossingen aandraagt voor de problemen 
in verband met de kosten, de controle en de sancties die moeten worden toegepast bij 
onregelmatigheden op OTO-gebied. De Commissie overweegt om voor te stellen in het 
nieuwe kaderprogramma haar financiële bijdrage aan de activiteiten op het gebied van 
onderzoek en technologische ontwikkeling toe te kennen op basis van een regeling die 
voortvloeit uit de communautaire regelgeving. In geval van onregelmatigheden kunnen 
dus eventueel administratieve sancties worden toegepast. Met dit juridische instrument 
moeten niet alleen de uitvoeringsvoorschriften voor invorderingsopdrachten en de 
controlebevoegdheden jegens begunstigden en derden worden bepaald, maar ook worden 
vastgesteld welke communautaire sancties moeten worden toegepast in het geval van 
onregelmatigheden. Voor onderzoek en technologische ontwikkeling, een gebied dat een 
belangrijke plaats inneemt op de begroting, zou zo dezelfde mate van bescherming 
gelden als voor de indirecte uitgaven, die worden beheerd door de Lid-Staten, en 
onderzoek en technologische ontwikkeling zou tegelijkertijd als voorbeeld kunnen dienen 
bij het ontwikkelen van dezelfde mate van bescherming voor de andere gebieden die 
onder de directe uitgaven vallen. 
5.5 Wederzijdse administratieve bijstand en technische bijstand 
5.5.1 Op communautair niveau 
Het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de wederzijdse bijstand op 
douane- en landbouwgebied, dat de Commissie in 1992 heeft ingediend?4, werd eind 
93 De groep heeft een tussentijds verslag uitgebracht; het eindverslag wordt in de loop van 1997 verwacht. Dit zal ter 
goedkeuring worden voorgelegd aan de Commissie en moet worden verwerkt in het ontwerpvoorstel voor het vijfde 
kaderprogramma. 
94 Zie de jaarverslagen "Fraudebestrijding" 1994, blz. 13, en 1995, blz. 23. 
47 
1996 nog steeds door de Raad en het Europees Parlement bestudeerd95. Deze nieuwe 
verordening levert onder andere een rechtsgrond voor de vorming van een DIS-databank, 
waarin de gegevens worden opgeslagen die door de Lid-Staten worden uitgewisseld via 
het SCENT96-netwerk. 
5.5.2 Tussen dé Gemeenschap en derde landen 
In het kader van de betrekkingen met bepaalde derde landen (SAP, ACS, partnerlanden 
bij de textielovereenkomsten) verleent de Gemeenschap technische bijstand aan de 
bevoegde autoriteiten van deze landen om te helpen bij de tenuitvoerlegging van de 
overeenkomsten en handelsregelingen97. De Gemeenschap moet er tevens op toezien dat 
deze regelingen strikter worden toegepast bij binnenkomst in de Gemeenschap. 
Daarnaast organiseert de Commissie sinds 1991 in het kader van de programma's 
PHARE en TACIS, specifieke acties voor technische bijstand en opleiding, voornamelijk 
via Eurodouane (een organisatie die de 15 Lid-Staten van de Unie en de EVA-landen • 
omvat). Daarbij komen alle douaneactiviteiten aan bod, met inbegrip van de 
fraudebestrijding98. 
Tenslotte zijn of worden binnenkort met ongeveer vijftig derde landen overeenkomsten 
gesloten waarin bepalingen zijn opgenomen over wederzijdse administratieve bijstand op 
douanegebied. Op basis van deze bepalingen kunnen gegevens en bewijsstukken worden 
verkregen over transacties waarvan de regelmatigheid wordt betwijfeld. Daarbij gaat het 
om gegevens die niet beschikbaar zijn in de Gemeenschap en die noodzakelijk zijn om de 
fraude aan te tonen. Het kan ook gaan om gegevens over personen die verantwoordelijk 
zijn voor transacties die vervolgens in de Gemeenschap tot onregelmatigheden hebben 
geleid. In 1996 zijn verschillende overeenkomsten van kracht geworden99, 
overeenkomsten inzake samenwerking op douanegebied en wederzijdse bijstand 
geparafeerd100 en overeenkomsten waarin een protocol is opgenomen betreffende 
wederzijdse administratieve bijstand ondertekend101. 
Overigens heeft de Raad richtsnoeren goedgekeurd voor onderhandelingen met een aantal 
landen over overeenkomsten inzake wederzijdse administratieve bijstand of 
overeenkomsten met een protocol op dat gebied102. In 1997 moeten initiatieven worden 
95 Bij gebrek aan overeenstemming tussen de instellingen over de rechtsgrond, is de Raad de voorgeschreven procedure 
begonnen voor de inwerkingtreding van de verordening, die uiteindelijk op 13.3.1997 werd goedgekeurd. [Verordening (EG) 
nr. 515/97 van de Raad; PB L 82 van 22.3.1997]. 
9" "System for a Customs Enforcement NeTwork", onderdeel van het Douane informatiesysteem (DIS). 
9' De Commissie heeft ook aan de Chinese autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de tenuitvoerlegging van de bilaterale 
textielovereenkomst technische bijstand verleend bij de indeling van de producten (die bepalend is voor het instellen van 
kwantitatieve beperkingen). 
98 Tevens is apparatuur voor opsporing en controle (van met name precursoren) aan de Phare-landen geleverd, zodat zij hun 
eigen douanewetgeving beter kunnen toepassen. Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, hoofdstuk 2, afdeling 4. 
99 De douane-unie met Turkije, interim-overeenkomsten met Israël, Oekraïne, Rusland en Moldavië. 
1 °° met Zuid-Korea en de Verenigde Staten. 
101 Met Armenië, Azerbeidzjan, Wit-Rusland, Georgië, Kirgizstan, Marokko, Oezbekistan, Slovenië en de Faeröer. 
102 Zwitserland, Albanië en Algerije. Daarnaast worden onderhandelingen over een overeenkomst op dit gebied gevoerd met 
Zuid-Afrika, Canada, Egypte, Jordanië en Libanon. De onderhandelingen met Mexico zijn opgeschort, terwijl die met Japan 
en Hongkong zijn heropend. De ratificatieprocedures voor de overeenkomst die in 1995 werd gesloten met Marokko en 
48 
genomen om de samenwerking op het gebied van de bescherming van de financiële 
belangen met bepaalde derde landen te versterken, met name met het oog op de 
uitbreiding. 
6. BESCHERMING VAN DE FINANCIËLE BELANGEN / HORIZONTALE 
WETGEVINGSINITIATIEVEN 
Aansluitend op de voortgang die in 1995 is geboekt met de horizontale regelgeving103 en 
op de fraudebestrijdingsstrategie, is de Commissie doorgegaan met haar werkzaamheden 
om de communautaire financiën beter te beschermen door gestalte te geven aan het 
partnerschap met de Lid-Staten. De verordening over de controles en verificaties ter 
plaatse door de controleurs van de Commissie, die op 11 november 1996 door de Raad 
werd goedgekeurd, beantwoord aan deze doelstellingen104. 
Op basis van de verordening betreffende de bescherming van de financiële belangen van 
de Gemeenschap105 heeft de communautaire wetgever op het gebied van de landbouw al 
administratieve sancties kunnen instellen106. Zo wordt, in overeenstemming met de 
richtsnoeren van de algemene verordening, concreet vorm gegeven aan de mogelijkheid 
administratieve sancties vast te stellen ter bescherming van de begroting van de 
Gemeenschap. 
Naar aanleiding van de overeenkomst die op 26 juli 1995 werd ondertekend in het kader 
van titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie kwam er beweging in de 
onderlinge afstemming van de nationale juridische instrumenten voor de strafrechtelijke 
bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap. De werkzaamheden die in 
1996 werden verricht dienen ter aanvulling van dit eerste instrument, met name de 
ondertekening van een protocol bij de overeenkomst, dat betrekking heeft op corruptie 
van ambtenaren. Maar de Raad is er niet in geslaagd nog een protocol ter aanvulling van 
de overeenkomst goed te keuren. De Europese Raad van Dublin van december 1996 heeft 
echter onderstreept vastbesloten te zijn de internationale georganiseerde misdaad te 
bestrijden en meer maatregelen te nemen om de financiële belangen van de Gemeenschap 
te beschermen. In dit verband heeft de Europese Raad nog eens gewezen op het belang 
van de overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële belangen en de 
protocollen ter aanvulling daarvan, en de Lid-Staten dringend opgeroepen de reeds 
goedgekeurde maatregelen te ratificeren. 
Tunesië lopen nog, en de overeenkomsten met de Mercosur-landen (Argentinië, Brazilië, Paraguay, Uruguay) en Chili moeten 
nog worden aangevuld. Ten slotte heeft de Commissie een onderhandelingsmandaat gevraagd voor een soort "euro-
mediterrane" overeenkomst met Syrie. 
103 Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, hoofdstuk 1, blz. 11 e.v. 
104 De verordening over controles en verificaties ter plaatse past in het in artikel 10 van Verordening (EG) nr. 2988/95 van de 
Raad geschetste kader. 
105 Verordening (EG, Euratom) nr. 2988/95 van de Raad (PB L 312 van 23.12.1995). 
10*> Daarbij gaat het onder andere om Verordening (EG) nr. 887/96 van de Commissie (PB L 119 van 16.5.1996) houdende 
uitvoeringsbepalingen van de consumptiesteunregeling voor olijfolie. 
49 
6.1 De Verordening over controles en verificaties ter plaatse 
De Europese Raad van Madrid had uitdrukkelijk verzocht om deze verordening 
betreffende de controles en verificaties ter plaatse die door de Commissie worden 
uitgevoerd ter bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschap 
tegen fraudes en andere onregelmatigheden107, voor eind juni 1996 goed te keuren. 
Tijdens de Ecofm-Raad van 3 juni 1996 werd overeenstemming bereikt over deze 
verordening en het Europees Parlement keurde het voorstel voor een verordening goed op 
24 oktober 1996, naar aanleiding van een nieuw verzoek van de Raad108. Deze 
verordening betekent een belangrijke stap voorwaarts voor de fraudebestrijding en bij de 
versterking van de middelen ter voorkoming en bestrijding van de zware financiële 
criminaliteit. 
6.1.1 Werkingssfeer van de verordening 
Het is de bedoeling dat deze verordening in alle werkterreinen van de Europese-
Gemeenschap wordt toegepast. Zij biedt de Commissie een nieuwe en autonome 
rechtsgrond om rechtstreeks bij de marktdeelnemers specifieke 
"fraudebestrijdingscontroles" te verrichten teneinde onregelmatigheden op te sporen. Dit 
juridische instrument vormt een aanvulling op de bestaande basis van de sectorale 
regelgeving, die uitgaat van "traditionele" controles op de juiste toepassing van het 
Gemeenschapsrecht. 
De voorwaarden voor het optreden van de Commissie zijn nauwkeurig omschreven, 
waarbij de eerste verantwoordelijkheid op het gebied van de bescherming van de 
financiële belangen bij de Lid-Staten blijft. Het uitvoeren van controles ter plaatse op 
basis van deze verordening gebeurt met een duidelijk doel, namelijk het opsporen van 
fraudes en onregelmatigheden op alle werkterreinen van de Gemeenschap109. Volgens het 
subsidiariteitsbeginsel kan de Commissie controles ter plaatse uitvoeren als zij daarmee 
een bepaalde "meerwaarde" kan toevoegen, dus in het geval van ernstige, 
grensoverschrijdende, ingewikkelde en geraffineerde onregelmatigheden en in bijzondere 
gevallen, wanneer het nodig is om, zoals de Europese Raad van Madrid het uitdrukte, een 
gelijkwaardig beschermingsniveau voor de financiële belangen van de Gemeenschap te 
waarborgen in alle Lid-Staten. 
6.1.2 Tenuitvoerlegging van de controles 
Deze controles en verificaties ter plaatse worden verricht wanneer vermoed mag 
worden110 dat onregelmatigheden zijn begaan. Deze onderzoeken, waartoe de Commissie 
het initiatief moet nemen, zijn bedoeld om gegevens te verzamelen die nodig zijn om de 
onregelmatigheden te vervolgen. Om invulling te geven aan het partnerschap en zeker te 
zijn van alle noodzakelijke hulp en samenwerking, ook bij spoedcontroles, wordt in de 
107 Verordening (EG, Euratom) nr. 2185/96 van de Raad (PB L 292 van 14.11.1996). 
1 De adviezen van het Europees Parlement met betrekking tot dit voorstel zijn gepubliceerd in PB C 166 van 10.6.1996 en in 
PB C 347 van 18.11.1996. 
Behalve de BTW en de gebieden die geen financiële gevolgen hebben voor de begroting van de Unie. In het oorspronkelijke 
voorstel van de Commissie viel de BTW ook onder de werkingssfeer van de verordening. 
110 Artikel 5 van Verordening (EG) nr. 2185/96 van de Raad. 
50 
verordening uitdrukkelijk gesteld dat, enerzijds, de Commissie de betrokken Lid-Staten 
vooraf inlicht en anderzijds, de nationale autoriteiten meewerken aan de door de 
Commissie voorbereide en uitgevoerde controles. Zonder nauwe en loyale samenwerking 
in de geest van de artikelen 5 en 209 A van het EG-Verdrag, zou doeltreffend werken 
immers onmogelijk zijn. De verordening bepaalt het statuut van de controleurs van de • 
Commissie die bevoegd zijn om de controles uit te voeren en eraan mèe te werken. 
Daarnaast biedt de verordening de mogelijkheid in voorkomende gevallen technische 
bijstand te vragen van gespecialiseerde bedrijven. 
Behalve bij marktdeelnemers die geld uit de communautaire begroting ontvangen of 
daaraan geld verschuldigd zijn (uitgaven en ontvangsten), kunnen volgens de 
verordening, indien noodzakelijk, ook bij andere betrokken marktdeelnemers controles 
worden verricht (leveranciers, vervoerders, verzekeraars), ten einde niets over het hoofd 
te zien bij het verkrijgen van relevante informatie over de feiten waarop de controles 
betrekking hebben111. Zo kan gemakkelijker bewijsmateriaal worden verzameld. De 
controleurs van de Commissie hebben onder dezelfde voorwaarden als de nationale ' 
controleurs toegang tot alle gegevens en documenten betreffende de betrokken 
transacties. Krachtens de verordening hebben de naar behoren gemachtigde controleurs 
van de Commissie, onder dezelfde voorwaarden als de nationale controleurs, ook toegang 
tot lokalen voor professioneel gebruik. Indien nodig kunnen de controleurs de hulp 
inroepen van de Lid-Staat om hun controles en verificaties ter plaatse te kunnen 
verrichten. 
6.1.3 Vervolg van de controles 
De Commissie is verplicht de lidstaten op de hoogte te stellen van de resultaten van de 
controles en verificaties ter plaatse. Een wezenlijk, geheel nieuw aspect van de 
verordening is het feit dat de verslagen die de controleurs van de Commissie hebben 
opgesteld op basis van de gegevens die zijn verkregen bij de controles ter plaatse, 
toelaatbaar bewijsmateriaal vormen in de administratieve of gerechtelijke procedures van 
de betrokken Lid-Staat. 
Krachtens de verordening hebben de verslagen van de controleurs van de Commissie 
dezelfde bewijskracht als de verslagen van de nationale controleurs. Door de 
werkzaamheden van de controleurs van de Commissie wordt het gemakkelijker de 
betrokken bedragen in te vorderen en bij strafvervolging van de fraudeurs sancties op te 
leggen die "doeltreffend, evenredig en afschrikkend" zijn112. 
6.2 Activiteiten in het kader van titel VI van het Verdrag betreffende de Europese 
Unie 
Eind 1995 was overeengekomen dat de overeenkomst aangaande de bescherming van de 
financiële belangen van de Gemeenschap zou worden aangevuld. Er stonden twee 
ontwerpprotocollen bij deze overeenkomst op de agenda. Het eerste had betrekking op 
corruptie waardoor de financiële belangen van de Europese Gemeenschap worden of 
zouden kunnen worden geschaad. Het tweede ontwerpprotocol had ten doel specifieke 
111 De gegevens die door de Commissie worden verkregen vallen onder de geheimhoudingsplicht en onder de regels inzake de 
bescherming van persoonsgegevens. 
112 Zie arrest van 21 september 1989, zaak 68/88. 
51 
regels voor de justitiële samenwerking en het gezamenlijk uitvoeren van onderzoeken bij 
grensoverschrijdende fraude op te stellen. Overigens had de Europese Raad van Madrid 
van december 1995 verzocht deze werkzaamheden ter aanvulling van de overeenkomst af 
te ronden, zowel wat de vervolging van corrupte (nationale en communautaire) 
ambtenaren betreft als op het gebied van de justitiële samenwerking. 
6.2.1 Eerste protocol over corruptie van ambtenaren 
De corrumperende invloed van de georganiseerde misdaad kan zich ook doen gelden in 
het geval van fraudes ten nadele van de financiële belangen van de Europese 
Gemeenschap. Daarbij gaat het vaak om grensoverschrijdende strafbare feiten, waarvoor 
nationale of communautaire ambtenaren eventueel vervolgd worden. Dit eerste protocol 
bij de overeenkomst, dat betrekking heeft op de bestrijding van daden van omkoping 
waardoor de belangen van de Gemeenschap worden geschaad, kwam tot stand op 
initiatief van het Spaanse voorzitterschap van de Raad, in nauwe samenwerking met de 
Commissie, en werd door de ministers van justitie van de Lid-Staten ondertekend op 27 
september 1996113. Het protocol heeft ook betrekking op strafbare feiten die door of 
tegen de leden van de Commissie, het Europees Parlement, het Hof van Justitie en de 
Rekenkamer van de Europese Gemeenschap in de uitoefening van hun ambt worden 
gepleegd, in die zin dat deze personen worden gelijkgesteld met ministers van de 
regeringen van de Lid-Staten, de verkozen leden van de nationale parlementen en de 
leden van de hoogste rechterlijke instanties of van de Rekenkamer. 
De corruptie kan zich echter ook afspelen op werkterreinen van de Europese 
Gemeenschap die niet duidelijk rechtstreeks verband houden met de fraude zelf. Na de 
verwezenlijking van dit protocol onder Spaans voorzitterschap heeft het Italiaanse 
voorzitterschap dan ook dit instrument opnieuw ter hand genomen om het in het kader 
van een overeenkomst uit te breiden tot alle daden van corruptie. Er moet nog 
overeenstemming worden bereikt over een ontwerp dat verder gaat dan de bescherming 
van de financiële belangen en zich richt op de algemene bestrijding van corruptie. 
Voorts moet melding worden gemaakt van de ondertekening, tijdens de Raad van de 
ministers van justitie op 29 november 1996, van een protocol ter bepaling van de rol van 
hét Hof van Justitie bij de bescherming van de financiële belangen en in het kader van het 
douane informatiesysteem114. Op basis van dit protocol kunnen de Lid-Staten in hun 
nationale recht naar eigen voorkeur voorzieningen treffen om een prejudiciële beslissing 
van het Hof van Justitie te vragen over de uitlegging van de desbetreffende 
overeenkomst. De prejudiciële uitlegging door het Hof van Justitie is het enige aspect van 
de overeenkomst betreffende de corruptie dat nog in behandeling is. 
6.2.2 Het protocol inzake strafrechtelijke bescherming van de financiële belangen 
Op 19 januari 1996 heeft de Commissie bij de Raad een voorstel ingediend voor een 
tweede protocol bij de overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële 
113 PB C 313 van 23.10.1996. 
114 In het kader van het DIS kan het Hof van Justitie bij wijze van prejudiciële beslissing een uitspraak doen over de uitlegging 
van de overeenkomst ten aanzien van het gebruik van computers op douanegebied. Een ander protocol, opgesteld volgens 
hetzelfde model als dat betreffende de bescherming van de financiële belangen, heeft betrekking op de prejudiciële uitlegging 
door het Hof van Justitie van de overeenkomst tot oprichting van een Europese politiedienst (Europol) en werd ondertekend op 
23.7.1996 (PB C 299 van 9.10.1996). 
52 
belangen van de Europese Gemeenschap115. Daarin zijn bepaalde aspecten betreffende 
strafrechtelijke bescherming opgenomen die eerder uit de overeenkomst waren 
weggelaten om het voorzitterschap in de gelegenheid te stellen de overeenkomst binnen 
de door de Europese Raad gestelde termijn te sluiten. Het oorspronkelijke voorstel van de 
Commissie beoogde een oplossing te bieden voor de problemen die zich in de praktijk 
bleken voor te doen, met name ten aanzien van enkele gevoelige vraagstukken zoals de 
strafrechtelijke verantwoordelijkheid van rechtspersonen, het witwassen van de 
opbrengsten van fraude die ten nadele van de begroting van de Gemeenschap is gepleegd, 
de wederzijdse erkenning van bewijsmateriaal, de gerechtelijke samenwerking en het 
centraliseren van de vervolgingen116. De Commissie is van mening dat deze problemen 
moeten worden aangepakt om een volledig pakket maatregelen te kunnen opstellen ter 
bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap. 
Dit protocol, dat een aanvulling is op de overeenkomst, moest samen met de verordening 
betreffende controles en verificaties ter plaatse een samenhangend geheel vormen, waarin 
een brug werd geslagen tussen de resultaten van de administratieve controles en de 
strafrechtelijke vervolging. 
Gezien de moeizame discussies over deze onderwerpen, was het niet mogelijk de 
strekking van het door de Commissie oorspronkelijk voorgestelde protocol volledig te 
handhaven. Een aantal aspecten, waaronder de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van 
rechtspersonen, de medewerking van de Commissie bij onderzoeken die door de 
nationale gerechtelijke autoriteiten worden verricht op het gebied van fraudebestrijding, 
het witwassen van geld en corruptie, zijn echter wel gehandhaafd, zodat de Raad voor het 
einde van het Nederlandse voorzitterschap in 1997 kan besluiten. De onderwerpen uit het 
oorspronkelijke voorstel die nu zijn weggelaten, blijven liggen en moeten, naar mening 
van de Commissie, worden opgenomen in een nieuw protocol, om gevolg te geven aan 
het verzoek van de Europese Raad van Madrid, die uitdrukkelijk had gevraagd deze 
werkzaamheden ter aanvulling van de overeenkomst voort te zetten, teneinde de nodige 
instrumenten te scheppen waarmee via gerechtelijke samenwerking de financiële 
belangen van Europa afdoende kunnen worden beschermd. 
1 *5 Doe. COM(95)693 def., PB C 83 van 20.3.1996. 
116 Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 18 en 19. 
53 
TABEL 1 
TRADITIONELE EIGEN 
MIDDELEN 
1993-1996 
Door de LIDSTATEN 
formeer gemelde 
ONREGELMATIGHEDEN Door de COMMISSIE 
samen met de LIDSTATEN 
uitgevoerde ONDERZOEKEN 
2.213 
1.950 2.500 
2.400 
2.300 
2.200 
2.100 
2.000 
1.900 
f.800 
f.700 
f.800 
f.500 
f.400 
f.300 
f.200 
f.fOO 
f.000 
900 
800 
700 
VOO 
600 
400 
300 
200 
100 145 
120 111 
O Verordening (EEG) nr. 1552/89 : met Inbegrip van een schatting voor de tweede helft van 1996. 
54 
TABEL 2 
EOGFL - GARANTIE 
1993-1996 
Door de LIDSTATEN 
formeel * gemelde 
ONREGELMATIGHEDEN Door de COMMISSIE 
samen met de LIDSTATEN 
uitgevoerde onderzoeken 
(*) Krachtens Verordening (EEG) nr. 595/91. 
55 
TABEL 3 
STRUCTURELE ACTIES 
1993 -1996 
Door de LIDSTATEN 
formeel * gemelde 
ONREGELMATIGHEDEN Door de COMMISSIE 
samen met de LIDSTATEN 
uitgevoerde ONDERZOEKEN 
AANTAL GEVALLEN 
•J..\m:n jJiiMiMiJiffi m$ \m 
194 
79 :ii||!|||||||j| 
I ' lllillllïl 
lllllllliïliill 
lllillllïl'' llllllilllll 
BEDRAGEN in miljoen ecu 
(*) Krachtens Verordeningen (EEG) nrs. 1681/94 en 1831/94 
( de gevallen van het 4de kwartaal 1996 in Italië en Nederland niet inbegrepen) 
56 
TABEL 4 
DIRECTE UITGAVEN 
1993 -1996 
Door de COMMISSIE met de hulp van de 
LIDSTATEN uitgevoerde ONDERZOEKEN 
AANTAL GEVALLEN 
mm^m'mBB 
16 
BEDRAGEN in miljoen ecu 
28 
23 50 
45 
40 
35 
30 
25 
20 
75 
70 
5 
57 
Tabel 5 
Financiële consequenties van de in 1996 
gemelde ONREGELMATIGHEDEN in verhouding tot 
de GEMEENSCHAPSBEGROTING van 1996 
MwmiiinimMWi^^ 
Traditionele Bigen Middelen 
Door de lidstaten gemelde onregelmatigheden 
Door de Commissie In samenwerking met de 
lidstaten ontdekte onregelmatigheden BMWMWWS^^ 
13.584 mifjoen ecu 
320 miljoen ecu 
467 miljoen ecu 
mmmHmmmmmm—m 
Financiële consequenties van de onregelmatigheden 787 miljoen ecu 5fi0% 
Uitgaven op tietgebied van de, , 
SlmtgumteActies ini$9$ 
i —i ••tf^t...|.|......^.,. . w .{ r[ m -r ti • i -ii • i' 
Door de lidstaten gemelde onregelmatigheden 
Door de Commissie In samenwerking met de 
lidstaten ontdekte onregelmatigheden 
Financiële consequenties van de onregelmatigheden 24J20mit|oM^É 
I 'I • 'lil' II fill DTi 'f l IllÉÉCHiljlfMllÉlÉlllÉM-
64 miljoen ecu 
88 miljoen ecu 
152 miljoen ecu 0,26% 
0,36% 
0,62% 
mmmn*v—*—*m Uitgaven^ 
* }KK0:§Që&L~G&mntte in 1$&$ 
Door de lidstaten gemelde onregelmatigheden 
Door de Commissie in samenwerking met de 
lidstaten ontdekte onregelmatigheden 204 miljoen ecu 
142 miljoen ecu 0,48% 
0,33% 
Financiële consequenties van de onregelmatigheden 345 miljoen ecu 0,80% 
Algemene opmerking: De in 1996 gemelde onregelmatigheden hebben 
vaak betrekking op voorgaande begrotingsjaren. 
58 
TABEL 6 
EOGFL- GARANTIE 
TOTAAL AANTAL IN 1996 GEMELDE ONREGELMATIGHEDEN 
Verordening 
(EEG) nr. 595/91 
BELGIË/BELGIQUE 
DANMARK 
DEUTSCHLAND 
ELLAS 
ESPANA 
FRANCE 
IRELAND 
ITALIA 
NEDERLAND 
ÖSTERREICH 
PORTUGAL 
SUOMI 
SVERIGE 
UNITED KINGDOM 
HHHB AANTAL GEVALLEN 
GEMELD 
22 
40 
479 
196 
122 
76 
30 
476 
128 
14 
53 
5 
58 
245 
9 **rHFiTr GESLOTEN 
10 
32 
218 
176 
11 
21 
23 
102 
69 
14 
6 
5 
57 
135 
87S OPEN 
12 
8 
261 
20 
111 
55 
7 
374 
59 
0 
47 
0 
1 
110 
1.065 BEDRAGEN 111 eCU(koersen van docember1996) 
GEMELD 
2.439.279 
553.498 
25.504.762 
1.361.106 
16.487.337 
5.096.471 
7.383.760 
123.503.793 
10.130.519 
0 
7.045.267 
106.969 
21.390 
4.157.736 
203.791.887 INGEVORDERD 
20.803 
516.270 
4.247.835 
56.403 
203.633 
340.798 
6.579.153 
1.548.069 
1.103.747 
0 
106.328 
106.969 
12.506 
1.561.884 
16.404.398 IN TE VORDEREN 
2.418.476 
37.228 
21.256.927 
1.304.703 
16.283.704 
4.755.673 
804.607 
121.955.724 
9.026.772 
0 
6.938.939 
0 
8.884 
2.595.852 
187.387.489 
N.B. Luxemburg heeft gemeld dat geen enkele onregelmatigheid boven 4000 ecu werd ontdekt. 
Verordening (EEG) nr. 595/91 EOGFL-GARANTIE 
IN 1996 GEMELDE ONREGELMATIGHEDEN TABEL 7 
PER SECTOR -
o o SECTOR 
MONETAIRE COMPENSERENDE BEDRAGEN 
VEZELGEWASSEN EN ZIJDERUPSEN 
OVERIGE LANDBOUWSECTOREN 
EIEREN EN SLACHTPLUIMVEE 
VISSERIJPRODUCTEN 
BIJZONDERE NOODHULP 
SCHAPEN-EN GEITENVLEES 
MET BEPAALDE SECTOREN 
VARKENSVLEES 
SUIKER EN ISOGLUCOSE 
LANDBOUW-VOEDSELHULP 
EIWITHOUDENDE GEWASSEN 
MET IN BULAGE H OPGENOMEN PRODUCTEN 
ANDERE MAATREGELEN EOGFL43ARANTIE 
PRODUCTEN VAN DE WUNBOUWSECTOR 
GROENTEN EN FRUIT 
TABAK 
RUNDVLEES 
MELK EN ZUIVELPRODUCTEN 
ODEN EN VETTEN 
GRANEN EN RUST 
TOTAAL 
secroR 
MONETAIRE COMPENSERENDE BEDRAGEN 
VEZELGEWASSEN EN ZIJDERUPSEN 
OVERIGE LANDBOUWSECTOREN 
EIEREN EN SLACHTPLUIMVEE 
VISSERIJPRODUCTEN 
BIJZONDERE NOODHULP 
SCHAPEN- EN GEITENVLEES 
MET BEPAALDE SECTOREN 
VARKENSVLEES 
SUIKER EN ISOGLUCOSE 
LANDBOUW-VOEDSELHULP 
EMATHOUDENDE GEWASSEN 
MET IN BIJLAGE H OPGENOMEN PRODUCTEN 
ANDERE MAATREGELEN EOGFL-GARANTIE 
PRODUCTEN VAN DE WUNBOUWSECTOR 
GROENTEN EN FRUIT 
TABAK 
RUNDVLEES 
MELK EN ZUIVELPRODUCTEN 
OUEN EN VETTEN 
GRANEN EN RUST 
TOTAAL BE 
tmtim 
1 
1 
1 
$ 
1 
s 
7 
1 
2 
22 
IT 
«nomsv 
1 
4 
236 
33 
10 
99 
f 
B 
es 
1* 
476 BEDRAGEN 
A 
16 
32 
301 
0 
0 
1.507 
152 
0 
431 
2.439 B 
0 
32 
301 
0 
0 
1.507 
147 
0 
431 
2418 
BEDRAGEN 
A 
0 
652 
4.086 
4400 
8.860 
19.720 
25 
2.248 
28.25» 
55.254 
123.504 a 
0 
652 
4.077 
8.860 
18.963 
25 
2248 
28.211 
55.254 
121.956 DK 
«MUM 
1 
1 
3 
1 
1 
9 
11 
3 
7 
3 
40 
NL 
amuflK 
1 
i 
31 
4 
* 
7 
2 
• * 
11 
8 
39 
rr 
128 BEDRAGEN 
A 
5 
10 
21 
98 
18 
120 
13 
9 
47 
212 
5S3 S 
0 
10 
7 
0 
0 
0 
2 
9 
9 
0 
37 
BEDRAGEN 
A 
5 
0 
540 
25 
128 
780 
29 
7 
63 
1.096 
4462 
2.996 
10.131 s 
0 
0 
203 
7 
35 
754 
0 
0 
38 
1.096 
4.126 
2.768 
9.027 DE 
«nu* 
2 
9 
2 
Ht 
4 
set 
129 
1 
127 
91 
2 
S2 
479 
OS 
BÊVMmt 
1 
1 
12 
14 BEDRAGEN 
A 
11 
106 
0 
830 
672 
62 
1.716 
1.597 
43 
12.732 
5.631 
71 
2.034 
25.505 B 
0 
106 
0 
127 
102 
62 
1.255 
1.253 
43 
11.726 
4.953 
26 
1.602 
21,255 
BEDRAGEN 
- A 
0 
0 
0 
0 B 
0 
0 
0 
ïm o EL 
amans* 
f 
• 2 
1 
U 
35 
* 
199 
PO 
QtVMiMH 
1 
3 
4 
11 
2 
S 
3 
29 
62 BEDRAGEN 
A 
12 
190 
5 
866 
0 
83 
203 
1.351 B-
0 
190 
5 
824 
0 
83 
203 
1.305 
BEDRAGEN 
A 
22 
19 
3.013 
2915 
162 
40 
59 
814 
7.044 B 
22 
19 
3.013 
2915 
162 
40 
59 
708 
6.938 ES 
tmttim 
t 
2 
1 
4 
10 
S 
17 
38 
1 
8 
10 
23 
1 
122 
SU 
«uuar 
* 
2 
1 S BEDRAGEN 
A 
10 
29 
7 
126 
2303 
1.033 
1.059 
5.856 
25 
1.575 
816 
3.647 
0 
16.486 B 
1 
23 
7 
117 
2.289 
983 
921 
4.351 
25 
1.575 
816 
3.621 
0 
14.7» 
BEDRAGEN 
'À 
83 
0 
24 
107 B 
0 
0 
0 
0 FR 
ttmtim 
1 
1 
2 
3 
9 
6 
2 
17 
9 
12 
19 
2 
76 
sv 
9BUUBT. 
S 
1 
41 
9 
1 
2 
58 BEDRAGEN 
A 
4 
147 
12 
54 
59 
113 
43 
169 
347 
1.831 
1.702 
615 
5.096 a 
4 
147 
12 
5 
7 
92 
0 
97 
270 
1.831 
1.675 
615 
4.755 
BEDRAGEN 
A 
0 
13 
0 
0 
0 
9 
22 a 
0 
0 
0 
0 
0 
9 
m » tR 
mmat 
17 
il 
2 
sa 
UK 
mus 
4 
44 
4 
3 
49 
m 
35 
44 
2 
245 BEDRAGEN 
A 
6 
718 
6.659 
7.383 0 
4 
718 
83 
80S 
BEDRAGEN 
A 
33 
513 
274 
134 
877 
767 
473 
1.076 
11 
4.158 B 
16 
281 
248 
122 
438 
468 
329 
672 
11 
2.585 A*ftmteUteiûUiamfàa \ 
B^tmamtevwtiérm 
TOTAAL EEG 
S 
1 
10 
10 
1 
2 
65 
35 
31 
31 
4 
29 
125 
479 
TB 
89 
126 
231 
211 
2S2 
124 1.944 A 
Ç 
12 
100 
125 
147 
190 
529 
581 
1.230 
1.249 
3.013 
3.276 
4.859 
6.470 
8.543 
16.199 
19.745 
19.966 
22.833 
32.119 
JB&fifil 203.789 s 0 
0 
38 
120 
147 
190] 
238 
420 
415 
3.013 
3.197 
3.634 
S. 
7.599 
14.548 
18.988 
18.816 
14.789 
32.000 
61.601 185.819 
N.B.Luxemburg heeft gemeld dat geen enkele onregelmatigheid boven 4000 ecu werd ontdekt 
TABEL 8 
EOGFL - GARANTIE 
Stand van de INVORDERING met betrekking tot vóór 1d93 
gemelde onregelmatigheden « Verordening (EEG) nr. 595/91 
fl«m«We 
Cj»V4lten totaal 
Ingevorderde 
gevallen uMdAèùMMéùùàMUi^^ 
ten laste van 
EOWL-Qaranoe daUdstaat mg 
fo** 
vorftorwt KBCHTKH 
Om (14-3-*) op vofioek van da 
Mdstaat ten laste van 
hetËOFQL*Qarande 
"f**7; " 
BELGIË 
DANMARK 
DEUTSCHLAND 
ELLAS 
ESPANA 
FRANCE 
IRELAND 
ITALIA 
NEDERLAND 
PORTUGAL 
UNITED KINGDOM 155 
409 
1.753 
92 
204 
884 
149 
1.145 
$62 
80 
1345 116 
300 
1.434 
54 
141 
765 
114 
271 
624 
66 
1.158 7 
89 
94 
40 
1 
2 
66 2 
2 
1 
17 32 
19 
220 
38 
63 
77 
32 
874 
35 
14 
104 2 
7 
92 
23 
18 
15 
237 
1 
1 
4 6 
9 
52 
0 
0 
11 
14 
0 
9 
5 
87 24 
3 
76 
38 
40 
48 
837 
§§* 
13 
TOTAAL ,6,878 5.043 299 28 1,508 400 
r"""""!ioe^'"" | 73* T5T mr "55T 193 mm 
WkW> if% \ 13% ïïx 
' oninbaar : formeel besluit m hat kader van de zuivering van de rakanlngen : Varordening (EEGJ nr. 729/79 
61 
TABEL 9 
STRUCTURELE ACTIES 
1994 -1996 
VERORDENING (EEG) nr. 1681/94 
BEDRAGEN in ecu 
Belgiö/Belgique 
Danmark 
Deutschland 
Ellas 
Esparia 
France 
Ireland 
Italia 
Luxembourg 
Nederland 
Portugal 
United Kingdom ." ,' "II.M.I... ,•.'.'.'. I I.I I ' IJ. I.I I.I.I 'MM,' M I I ,,l... , I l.l,l,,,i, l I • I I II I II II , ,| , ! I I I I I I .... I M I I nail I M || Ml 
antal gevalle! Totaal gerneld otaal teruggevordc S Saldo 
1 
6 
41 
10 
2 
10 
0 
0 
8 
1 8.717 
157.949 
2.909.579 
389.284 
82.798 
1.454.432 
0 
0 
429.782 
81.884 0 
16.164 
844.441 
12.137 
72.148 
0 
0 
0 
237.548 8.717 
141.785 
2.065.138 
377.147 
10.650 
1.454.432 
0 
0 
192.234 
81.884 
Belgiö/Belgique 
Danmark 
Deutschland 
Ellas 
Espafla 
France 
Ireland 
Italia 
Luxembourg 
Nederland 
Portugal 
United Kingdom antal gevalle 
0 
21 
58 
46 
0 
0 
5 
0 
13 
44 
7 
194 Totaal gemeld 
12.438.851 
2.517.817 
19.700.341 
0 
0 
4.583.426 
0 
0 
2.573.264 
1.759.366 otaàitBfuggevorde j :.-: Saldo 
0 
242.872 
1.495.098 
7.931.171 
0 
0 
0 
0 
0 
279.364 
561.822 12.195.979 
1.022.719 
11.769.170 
0 
0 
4.583.426 
0 
0 
2.293.900 
1.197.544 
österrelch 
Belgiö/Belgique 
Danmark 
Deutschland 
Ellas 
Espafta 
Suomi 
France 
Ireland 
Italia 
Luxembourg 
Nederland 
Portugal 
Sverige 
United Kingdom antal gevalle | Totaal gemeld 
0 
6 
1 
52 
23 
34 
0 
30 
9 
42 
0 
0 
87 
7 
6 0 
264.580 
104.936 
14.935.572 
1.701.942 
3.182.165 
0 
1.271.486 
97.921 
24.405.863 
0 
0 
10.779.078 
20.869 
7.112.658 
Aantal gevatte | Totaal < 
TQWM otaal tefuggevorde I Saldo 
$7$ \tm$$4*mi *$jm.m iwm&m 
O da gevallen van hat 4da kwartaal voor Hallë on Nederland niet Inbegrepen, 
(•) geen enkele melding ontvangen 
(0) melding dat gaan gevallen zijn ontdtkt of dat hat armee gemoeid» bedrag niet kon worden geachat 
62 
LIJST VAN AFKORTINGEN 
EEG: Europese Economische Gemeenschap 
EG: Europese Gemeenschap (sedert de inwerkingtreding van het Verdrag betreffende de 
Europese Unie gebruikte benaming) 
SEM 2000: Programma van de Commissie om tegen 2000 het beheer van de communautaire kredieten 
te verbeteren (Sound and efficient management) 
UCLAF: (Eenheid) Coördinatie fraudebestrijding (directoraat binnen het organisatieschema van het 
Secretariaat-Generaal van de Commissie) 
PB: Publikatieblad van de Europese Gemeenschap (PB L: reeks L, PB C: reeks C) 
TIR: Transport International Routier 
COCOLAF: Raadgevend comité coördinatie fraudebestrijding 
SCAF: Subcomité fraudebestrijding (op het gebied van de indirecte belastingen) 
SCENT: System for a Customs Enforcement Network 
DIS: Douane-informatiesysteem 
EWS: Early Warning System 
BTW: Belasting over de toegevoegde waarde 
SAP: Stelsel van algemene preferenties 
ESF: Europees Sociaal Fonds 
EFRO: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling 
CB: Communautair bestek 
EOF: Europees Ontwikkelingsfonds 
GLB: Gemeenschappelijk landbouwbeleid 
EOGFL: Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (afdeling Garantie: EOGFL-
Garantie, afdeling Oriëntatie: EOGFL-Oriëntatie) 
FIOV: Financieringsinstrument voor de Oriëntatie van de Visserij 
GPV: Groep van persoonlijke vertegenwoordigers (in het kader van het programma SEM 2000) 
TCD: Toepassingsbepalingen Communautair Douanewetboek 
OTO: Onderzoek en Technologische Ontwikkeling 
PHARE: Programma voor steun voor de economische wederopbouw van de landen van Midden- en 
Oost-Europa 
TACIS: Economisch sanerings- en herstelprogramma voor de nieuwe onafhankelijke staten en 
Mongolië 
EGKS: Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal 
NGO: Niet-Gouveraementele Organisatie 
MOL: Minder ontwikkelde landen 
63 

ISSN 0254-1513 
COM(97) 200 def. 
DOCUMENTEN 
NL 09 08 10 
Catalogusnummer : CB-CO-97-207-NL-C 
ISBN 92-78-19633-9 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
QK