NL Publicatieblad van de Europese Unie C 30/5

Conclusies van de Raad over het verbeteren van de sociale insluiting van jongeren die niet werken en geen onderwijs of opleiding volgen

2014/C 30/03

DE RAAD EN DE VERTEGENWOORDIGERS VAN DE REGERINGEN VAN DE LIDSTATEN, IN HET KADER VAN DE RAAD BIJEEN:

ONDERSCHRIJVEN HET VOLGENDE:

1. Jonge vrouwen en mannen zijn een belangrijke hulpbron van Europa. Zij zijn een troef voor vandaag en voor de toekomst, maar worden geconfronteerd met talrijke problemen, zoals werkloosheid en de daarmee samenhangende maatschappelijke problemen (1). Om uit de crisis te geraken en dit soort problemen in de toekomst te vermijden, dienen alle lidstaten onverwijld maatregelen te nemen om werkgelegenheid voor jongeren, onderwijs, opleiding, alsook participatie en sociale insluiting van jongeren te stimuleren.

2. Jongeren die niet werken en geen onderwijs of opleiding volgen (hierna NEET-jongeren) (2) kunnen te maken krijgen met negatieve sociale omstandigheden, zoals isolement, gebrek aan autonomie, risicogedrag, en een wankele geestelijke en lichamelijke gezondheid, waardoor ze in hun latere leven meer risico lopen op werkloosheid en sociale uitsluiting. Sociale uitsluiting van jongeren, in het bijzonder van NEET-jongeren, kan negatieve gevolgen hebben voor de economie en Europa op grote kosten jagen. In 2011 bedroeg het economisch verlies als gevolg van het feit dat jongeren op afstand van de arbeidsmarkt komen te staan 153 miljard EUR. Dit is een conservatieve raming die overeenkomt met 1,2 % van het Europese bbp (3).

3. NEET-jongeren zijn in meerdere of mindere mate kwetsbaar, en hebben andere kenmerken en behoeften. Een aanpak op maat is derhalve noodzakelijk voor een doelmatige en geslaagde (re-)integratie in de arbeidsmarkt, het onderwijs- of opleidingssysteem, en het sociale leven.

4. Deze aanpak is onderkend in de Aanbeveling van de Raad van 22 april 2013 tot invoering van een jongerengarantie (4). Volgens die aanbeveling zouden alle jongeren jonger dan 25 jaar binnen vier maanden nadat zij werkloos zijn geworden of het formele onderwijs hebben verlaten, een deugdelijk aanbod moeten krijgen voor een baan, voortgezette scholing, een plaats in het leerlingstelsel of een stage (5).

5. Het EU-vaardighedenoverzicht en de vaardighedenprognoses van het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding (Cedefop) kunnen worden gebruikt bij de ondersteuning van beleidsinitiatieven die zijn gericht op het terugdringen van jongerenwerkloosheid door het in kaart brengen van dreigende tekorten en trends op het gebied van vaardigheden alsook van de arbeidsmarktperspectieven te faciliteren.

6. Vaak zijn de risicofactoren die de kans dat een jongere in de NEET-groep terechtkomt groter maken, een combinatie van persoonlijke, economische, onderwijsgerelateerde en sociale omstandigheden.

7. Het jongerenwerk, het vrijwilligerswerk, actief burgerschap en niet-formeel en informeel leren kunnen een essentiële en aanvullende rol spelen omdat zij voor alle jongeren en in het bijzonder NEET-jongeren een meerwaarde bieden bij de transitie naar de arbeidsmarkt: zij slaan een brug tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt, vullen het formele onderwijs aan, creëren zelfvertrouwen en sociaal kapitaal en leiden tot zelfontplooiing en verbeteren de zachte en de technische vaardigheden die de inzetbaarheid vergroten.

8. In de Gezamenlijke conclusies van de EU-Jongerenconferentie die het Litouwse voorzitterschap van 9 tot en met 12 september 2013 liet plaatsvinden wordt onderstreept dat het noodzakelijk is het onderwijs af te stemmen op de behoeften van jongeren en van de arbeidsmarkt, de overgang van onderwijs naar de arbeidsmarkt te faciliteren, en de omstandigheden voor de integratie van jongeren in de arbeidsmarkt te verbeteren (6).

ZIJN OVERTUIGD VAN HET VOLGENDE:

9. De beschikbare lokale, regionale, nationale en Europese studies, systemen en programma's in verband met NEET-jongeren dienen te worden geëvalueerd om te achterhalen welke obstakels de toegang tot dienstverlening van NEET-jongeren, en in het bijzonder de inactieven onder hen, verhinderen.

10. Jongerenbeleid en in het bijzonder jongerenwerk kan een bijdrage leveren tot het welslagen van EU-initiatieven ter bestrijding van werkloosheid en inactiviteit onder jongeren zoals het jongerenwerkgelegenheidsinitiatief en in het bijzonder de jongerengarantie. Om het beste resultaat te bereiken is het dan ook noodzakelijk coherente en elkaar versterkende nationale maatregelen te nemen en ook andere beleidsinstrumenten aan te wenden.

11. Een holistische aanpak en sectoroverschrijdende samenwerking zijn nodig om de sociale insluiting van NEET-jongeren te verbeteren. Het is van vitaal belang dat er maatschappelijk geïnvesteerd wordt in de vaardigheden en de capaciteiten van mensen tijdens hun hele leven, met het oog op betere kansen op integratie in de arbeidsmarkt en de samenleving (7). Alle beleidsinstrumenten en -maatregelen dienen op lokaal, regionaal, nationaal en Europees niveau te worden gecoördineerd en uitgevoerd en bij het ontwerpen en uitvoeren van maatregelen voor de maatschappelijke inclusie van jongeren dient een breed scala van stakeholders te worden betrokken.

12. Preventie moet voorop staan om te voorkomen dat het aantal NEET-jongeren blijft toenemen en om de intergenerationele overdracht van sociale uitsluiting te doorbreken. Er is een proactieve aanpak vereist waarbij het gezin, de voor- en vroegschoolse educatie, de rest van het onderwijs en in het bijzonder het secundair en het beroepsonderwijs, de aanbieders van opleidingen en van niet-formele leermogelijkheden, niet-gouvernementele organisaties (ngo's) en in het bijzonder jongerenorganisaties, jongerenwerkers, ouders en andere stakeholders worden betrokken teneinde vroegtijdig te kunnen ingrijpen en te voorkomen dat jongeren in de NEET-groep terechtkomen.

13. De beleidsmaatregelen moeten, qua interventiemoment, doelstellingen en inhoud, toegesneden zijn op de diversiteit van jongeren die zich in de NEET-groep bevinden. Er is meer aandacht nodig voor de aanpak van geslachtsgerelateerde verschillen in het onderwijs, voor het sociale beleid en het werkgelegenheidsbeleid en voor jongeren met speciale behoeften.

14. De maatregelen ten behoeve van NEET-jongeren moeten persoonsgericht en flexibel zijn en dienen zich te richten op duurzame positieve lange termijnresultaten op de arbeidsmarkt en op (re-)integratie in de vorm van onderwijs of opleiding en (re-)integratie in het civiele of het sociale leven. Bij het werken met NEET-jongeren moeten innovatieve methoden, peer learning en outreachende activiteiten worden aangewend.

15. Een doeltreffend gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen, in het bijzonder van het Europees Sociaal Fonds en Europese initiatieven en programma's, waaronder het jongerenwerkgelegenheidsinitiatief en Erasmus+, vormen een essentiële stimulans voor projecten op het gebied van sociale insluiting van jongeren.

VERZOEKEN DE LIDSTATEN EN DE COMMISSIE, BINNEN HUN RESPECTIEVE BEVOEGDHEDEN EN MET INACHTNEMING VAN HET SUBSIDIARITEITSBEGINSEL:

16. Nationale, regionale en/of lokale strategieën en programma's ter bevordering van de sociale insluiting van NEET-jongeren, zoals uitvoeringsplannen voor jongerengarantieregelingen, te ontwerpen, te implementeren en verder te ontwikkelen. Het moet gaan om empirisch onderbouwde strategieën, die zijn gebaseerd op sectoroverschrijdende samenwerking, en waarbij alle stakeholders worden betrokken. Bij het opstellen van de strategieën dient overleg met de doelgroep plaats te vinden, alsmede planning, uitvoering, monitoring en evaluatie van doeltreffende beleidsinstrumenten. Monitoring en evaluatie van toegang tot beleidsmaatregelen en resultaten moeten gendersensitief zijn.

Met betrekking tot preventie

17. Toegang te bevorderen tot passende, betaalbare, toegankelijke en kwalitatief hoogstaande diensten zoals voor- en vroegschoolse educatie, huisvesting, gezondheids- en sociale diensten, om te voorkomen dat jongeren in de NEET-groep terechtkomen of blijven.

18. Te zorgen voor de bevordering van en de investering in jongerenwerk en van de toegang daartoe voor NEET-jongeren door sectoroverschrijdende samenwerking tussen de betrokken stakeholders te intensiveren.

19. Met het oog op de terugdringing van voortijdig schoolverlaten een omvattende aanpak te volgen waarbij gebruik wordt gemaakt maatregelen tot preventie en tot interventie (8).

20. Nieuwe en individuele aanpak op maat te ontwikkelen en uit te voeren, zoals ambulant en of outreachend jongerenwerk, ten behoeve van betere sociale insluiting van NEET-jongeren. Ten volle gebruik te maken van het potentieel van het jongerenwerk om jongeren zelfvertrouwen te geven en tot zelfontplooiing te laten komen en voortijdig schoolverlaten te helpen terugdringen (9).

21. Hoogwaardige begeleiding aan te moedigen en te ondersteunen, onder meer loopbaanadvisering en voorlichting over de rechten van werknemers, werk- en opleidingsmogelijkheden en mogelijkheden tot vrij verkeer, alsmede verdergaande advisering en ondersteuning voor alle jongeren, in het bijzonder jongeren die het risico lopen in de NEET-groep terecht te komen, en hun gezinnen.

22. De capaciteit van jongerenorganisaties, jongerenwerk en andere vormen van insluiting als instrument voor participatie vergroten en het potentieel daarvan benutten om de sociale insluiting van NEET-jongeren te bevorderen.

23. Lokale initiatieven en plannen voor sociale insluiting aan te moedigen om specifieke, op NEET-jongeren toegespitste acties met het oog op (re-)integratie in de plaatselijke gemeenschappen te ontwikkelen.

24. De Europese Jongeren Site gebruiken als informatieplatform om jongeren te informeren over kwesties inzake sociale insluiting.

Met betrekking tot onderwijs, opleiding en niet-formeel leren

25. De toegang tot tweedekansonderwijs te verruimen en het verwerven en/of ontwikkelen van vaardigheden en competenties die aansluiten bij de eisen van de arbeidsmarkt te bevorderen.

26. Te bevorderen dat sociaal uitgesloten jongeren in alle fasen van hun leven professionele advisering en begeleiding krijgen die toegesneden is op hun behoeften.

27. Uiterlijk in 2018, overeenkomstig de nationale omstandigheden en kenmerken en op de wijze die de lidstaten passend lijkt, regelingen te treffen voor de validatie van niet-formeel en informeel leren die eenieder in de gelegenheid stellen van het geleerde gebruik te maken voor zijn loopbaan en verdere opleiding (10).

28. De toegang tot en de kwaliteit van de voor- en vroegschoolse educatie en opvang te vergroten. Voor kinderen uit achterstandsmilieus moet worden gezorgd voor extra steun (11).

29. Het Erasmus+-programma te uit te voeren als een ondersteunend instrument om maatschappelijke en burgerschapscompetenties en -vaardigheden te verwerven en jongeren mobieler en breder inzetbaar te maken.

Met betrekking tot de overgang van onderwijs naar de arbeidsmarkt

30. Partnerschappen tussen openbare en particuliere diensten voor arbeidsvoorziening, diensten voor loopbaanadvisering en andere gespecialiseerde jongerendiensten (ngo's, jongerencentra en -verenigingen) op te zetten die ertoe bijdragen de overgang van werkloosheid, inactiviteit, onderwijs of opleiding naar de arbeidsmarkt soepeler te laten verlopen.

31. Kwalitatief goede vormen van werkplekleren, zoals leerlingplaatsen en stages te bevorderen als een doeltreffende maatregel ter verbetering van een duurzame overgang van het onderwijs en de opleiding naar de arbeidsmarkt, met name door arbeidsmarktrelevante vaardigheden te stimuleren en te zorgen voor een betere aansluiting tussen aanwezige en gewenste vaardigheden in de context van onder meer de Verklaring van de Raad over de Europese Alliantie voor leerlingplaatsen (12).

32. Rekening houdend met de Aanbeveling van de Raad tot invoering van een jongerengarantie, maatregelen implementeren ter bestrijding van de jeugdwerkloosheid, ter verbetering van de overgang uit te voeren, onder meer door de ontwikkeling van op partnerschap gebaseerde benaderingen (waaronder partnerschappen met ondersteuningsdiensten voor jongeren), vroegtijdige interventie en activering, ondersteunende maatregelen voor integratie in de arbeidsmarkt (waaronder verbetering van de vaardigheden en arbeidsmarktgerelateerde maatregelen), gebruik van EU-fondsen en evaluatie en voortdurende verbetering van de regelingen.

Met betrekking tot werk

33. De volledige en actieve deelname van jongeren aan de arbeidsmarkt te vergroten met behulp van actieve maatregelen tot insluiting, hun creativiteit en innoverend vermogen bij het streven naar werk als zelfstandige te stimuleren, het ondernemerschap en het opdoen van eerste werkervaring te ondersteunen.

34. Belemmeringen om de arbeidsmarkt (opnieuw) te betreden, waaronder leeftijdsdiscriminatie en andere vormen van discriminatie, weg te nemen en diverse oplossingen te vinden voor onzeker werk en, waar passend, de mogelijkheden voor verlaging van de niet-loonkosten te onderzoeken teneinde de baankansen van jongeren te verbeteren (13).

35. De arbeidsvoorzieningsdiensten in staat te stellen, samen met jongerenorganisaties en andere partners die jongeren ondersteunen, in een vroeg stadium individuele begeleiding en individuele actieplanning te verstrekken, met inbegrip van op maat gesneden individuele steunregelingen, gebaseerd op het beginsel van wederzijdse verplichtingen.

36. De belanghebbenden bij het jeugdbeleid, jongeren, alsook jongerenorganisaties als andere maatschappelijke organisaties te betrekken bij het opzetten en uitvoeren van passend beleid, waaronder de jongerengarantieregelingen, en daarbij in het bijzonder aandacht te besteden aan het potentieel van het jongerenwerk om potentiële NEET-jongeren op het spoor te komen en bruggen te slaan tussen hen en de dienstverleners. Belanghebbenden van het jongerenbeleid in staat te stellen de mogelijkheden die worden geboden door de jongerengarantieregelingen en andere werkgelegenheids- en opleidingsinitiatieven te stimuleren en bekendheid te geven.

37. Volledig mee te werken aan de omvorming van Eures tot een echt Europabreed plaatsings- en wervingsnetwerk dat inspeelt op de behoeften van de arbeidsmarkt in de afzonderlijke lidstaten, ook voor vacatures in openbare en particuliere diensten voor arbeidsvoorziening, alsook leerling- en stageplaatsen, waar nodig (14).

38. Het combineren van werk, privé- en gezinsleven te ondersteunen teneinde obstakels voor de integratie op de arbeidsmarkt te voorkomen en te vermijden.

VERZOEKEN DE COMMISSIE:

39. te overwegen de beste praktijken te delen door middel van passende instrumenten waarover zij beschikt, onder meer een syntheseverslag over de beste praktijken van de lidstaten inzake initiatieven om NEET-jongeren (opnieuw) naar de arbeidsmarkt of in het onderwijs toe te leiden; rekening te houden met andere studies en initiatieven op dit gebied en de resultaten ervan te verspreiden; gebruik te maken van goede praktijken die voortvloeien uit door EU-programma's en met EU-geld gefinancierde projecten (bv. het programma „Jeugd in actie”, het programma „Een leven lang leren”, Erasmus+ en het Europees Sociaal Fonds) en bestaande samenwerkingsnetwerken op het gebied van jongerenbeleid, zoals het Europees kenniscentrum voor jongerenbeleid (EKCYP).

40. Rekening te houden met de bijdrage van de jongerensector aan de regelmatige, systematische evaluatie van de toekomstige behoeften van de arbeidsmarkt en de vereiste vaardigheden en competenties.

41. Ervoor te zorgen en te bevorderen dat toekomstige EU-programma's voor jongeren, zoals Erasmus+, zijn gericht op kansarmere jongeren, in het bijzonder NEET-jongeren, tot de prioriteiten behoren.

42. De dialoog te bevorderen tussen de belanghebbenden van jongerenaangelegenheden, onder meer vertegenwoordigers van het jongerenwerk en het bedrijfsleven, waarbij de klemtoon ligt op NEET-jongeren, hun individuele begeleiding en de ontwikkeling van hun sociale vaardigheden.

43. In een seminar op hoog niveau op basis van horizontale samenwerking tussen het bedrijfsleven, de academische wereld, de overheid, jongeren en andere belanghebbenden de problemen in verband met NEET-jongeren en de mogelijke oplossingen te bespreken.

44. Toezicht te blijven houden op de ontwikkelingen inzake het ontwerp, de uitvoering en de resultaten van de jongerengarantieregelingen via de multilaterale bewaking van het Comité voor de werkgelegenheid in het kader van het Europees semester, de gevolgen van het bestaande beleid te analyseren, en regelmatig over die ontwikkelingen te rapporteren.

45. Steun te blijven verlenen aan de inspanningen van de lidstaten en van andere belanghebbenden om het aanbod van kwalitatief goede mogelijkheden voor werkplekleren te verhogen, met name in het kader van de Europese Alliantie voor leerlingplaatsen, en de uitwisseling van beste praktijken inzake leerlingplaatsen te blijven bevorderen.

(1) In 2012 bedroeg in Europa het aantal jongeren die niet werken en geen opleiding of onderwijs volgen 7,5 miljoen in de leeftijdsgroep van 15- tot 24-jarigen en 6,5 miljoen in de leeftijdsgroep van 25- tot 29-jarigen. Dit betekent dat het aandeel jongeren die als NEET-jongeren worden beschouwd fors is opgelopen. In 2008 bedroeg het 11 % van de 15- tot 24-jarigen en 17 % van de 25- tot 29-jarigen, terwijl het in 2012 was gestegen tot respectievelijk 13 % en 20 % van de betrokken leeftijdsgroepen (Eurostat).

(2) Het Comité voor de werkgelegenheid heeft tijdens zijn vergadering op 19 mei 2010 overeenstemming bereikt over de omschrijving van NEET-jongeren als jongeren die geen werk hebben en ook geen onderwijs of opleiding volgen. Deze definitie omvat de werkloze (volgens de ILO-definitie) en inactieve (volgens de ILO-definitie) jongeren die geen onderwijs of opleiding volgen.

Zie http://ec.europa.eu/social/BlobServlet?docId=6602&langId=en

(3) NEETs. Young people not in employment, education or training: Characteristics, costs and policy responses in Europe, blz. 2. Eurofound (2012)

Zie http://www.eurofound.europa.eu/pubdocs/2012/54/en/1/EF1254EN.pdf

(4) PB C 120 van 26.4.2013, blz. 1.

(5) Overeenkomstig de Commissiemededeling van juni 2013 „Samen aan de slag voor de jongeren in Europa. Een oproep tot actie ter bestrijding van jeugdwerkloosheid” en de desbetreffende conclusies van de Europese Raad, dienen de lidstaten waar in bepaalde regio's de jongerenwerkloosheid meer dan 25 % bedraagt uiterlijk in december 2013 een uitvoeringsplan voor de jongerengarantieregelingen voor te leggen, en de andere lidstaten in 2014.

(6) Gezamenlijke conclusies van de Jongerenconferentie van de EU (Vilnius, 9-12 september 2013).

(7) Raadsconclusies van 20 juni 2013: „Naar sociale investering voor groei en cohesie”.

(8) Zie Aanbeveling van de Raad van 28 juni 2011 inzake beleid ter bestrijding van voortijdig schoolverlaten (PB C 191 van 1.7.2011, blz. 1).

(9) Zie Aanbeveling van de Raad van 28 juni 2011 inzake beleid ter bestrijding van voortijdig schoolverlaten (PB C 191 van 1.7.2011, blz. 1). Volgens een van de door de Europese Raad overeengekomen kerndoelen van Europa 2020 moet het percentage voortijdige schoolverlaters onder de 10 % komen te liggen en moet ten minste 40 % van de jongeren een diploma in het hoger onderwijs of gelijkwaardig halen.

(10) Aanbeveling van de Raad van 20 december 2012 betreffende de validatie van niet-formeel en informeel leren (PB C 398 van 22.12.2012, blz. 1).

(11) Conclusies van de Raad over opvang en onderwijs voor jonge kinderen: de beste voorbereiding van al onze kinderen op de wereld van morgen (PB C 175 van 15.6.2011, blz. 8).

(12) Verklaring van de Raad van 15 oktober 2013 over de Europese Alliantie voor leerlingplaatsen.

(13) Zie de Aanbeveling van de Raad van 22 april 2013 tot invoering van een jongerengarantie (PB C 120 van 26.4.2013, blz. 1), punt 16.

(14) Uitvoeringsbesluit van de Commissie van 26 november 2012 tot uitvoering van Verordening (EU) nr. 492/2011 van het Europees Parlement en de Raad voor wat betreft het tot elkaar brengen en de compensatie van aanbiedingen van en aanvragen om werk, en een nieuwe opzet van Eures (PB L 328 van 28.11.2012, blz. 21).