In de eerste plaats wordt in de externe studie opgemerkt dat momenteel op de Azoren rum wordt geproduceerd, maar die is niet in de huidige regeling opgenomen. De regeling geldt echter wel voor in Madeira geproduceerde rum, wat leidt tot een ongelijk speelveld tussen de rumproducenten in de twee ultraperifere gebieden. Ten tweede wordt in de studie opgemerkt dat, naast de extra rumproductie op de Azoren, de rumproductie op Madeira toeneemt, en dat vanwege de beperkte markt van de ultraperifere gebieden niet alle rum lokaal kan worden verkocht. De extra kosten die verbonden zijn aan de toegang tot de markt van het Portugese vasteland vormen een belemmering voor deze producenten en daardoor wordt de rum opgeslagen, waaraan kosten zijn verbonden.

Met name de voorgestelde uitbreiding van het verlaagde accijnstarief naar het Portugese vasteland versterkt het concurrentievermogen van de producenten in de Portugese ultraperifere gebieden met slechts beperkte negatieve gevolgen voor de gederfde inkomsten en beperkte administratieve lasten, en plaatst hen op gelijke voet met de producenten van soortgelijke producten op het Portugese vasteland.

Dit voorstel is in overeenstemming met het beginsel van evenredigheid zoals neergelegd in artikel 5, lid 4, van het Verdrag betreffende de Europese Unie. De voorgestelde wijzigingen gaan niet verder dan nodig om de problemen in kwestie aan te pakken, zodat de verdragsdoelstellingen om te zorgen voor een goede en doeltreffende werking van de interne markt, worden verwezenlijkt.

Alleen de Raad is gemachtigd om op basis van artikel 349 VWEU specifieke maatregelen aan te nemen om de voorwaarden voor de toepassing van de Verdragen, met inbegrip van gemeenschappelijk beleid, op de ultraperifere gebieden van de EU aan te passen, vanwege de blijvende belemmeringen die op de economische en sociale situatie van die gebieden van invloed zijn. Datzelfde geldt voor de goedkeuring van afwijkingen in de zin van artikel 110 VWEU. Het voorstel voor een besluit van de Raad is derhalve in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel.

De rechtsgrondslag is artikel 349 VWEU. Krachtens deze bepaling is de Raad bevoegd specifieke bepalingen aan te nemen om de voorwaarden voor de toepassing van de Verdragen op de ultraperifere gebieden van de EU aan te passen.

Dit voorstel is verenigbaar met de strategie voor de eengemaakte markt van 2015, waarin de Commissie uiteenzet hoe ze wil komen tot een verdiepte en eerlijkere eengemaakte markt die alle belanghebbenden ten goede zal komen. Een van de doelstellingen van de voorgestelde maatregel is het beperken van de extra kosten voor ondernemingen in de ultraperifere gebieden, waardoor ze niet volledig aan de eengemaakte markt kunnen deelnemen. Vanwege de beperkte omvang van de betrokken productie worden geen negatieve gevolgen voor de goede werking van de eengemaakte markt verwacht.

In deze context beoogt het voorstel de Portugese ultraperifere gebieden te ondersteunen bij het opbouwen van hun troeven met het oog op groei en werkgelegenheid in de specifieke sector alcohol. Dit voorstel vormt een aanvulling op het Programma van speciaal op een afgelegen en insulair karakter afgestemde maatregelen (Posei), dat op de ondersteuning van de primaire sector en de productie van grondstoffen is gericht.

In de mededeling over een strategisch partnerschap met de ultraperifere gebieden van de EU uit 2017 werd opgemerkt dat de ultraperifere gebieden nog steeds voor serieuze uitdagingen staan, waarvan vele blijvend van aard zijn. Deze mededeling beschrijft de benadering van de Commissie ter ondersteuning van deze gebieden om hun unieke troeven uit te spelen en nieuwe vectoren van groei en werkgelegenheid te vinden.

Het voorstel betreft een besluit van de Raad ter vervanging van het huidige Besluit nr. 376/2014/EU van de Raad van 12 juni 2014, dat op basis van artikel 349 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) is vastgesteld. Krachtens dit artikel worden specifieke maatregelen aangenomen voor de ultraperifere gebieden van de EU, aangezien blijvende en cumulatieve factoren de ontwikkeling van deze gebieden ernstig schaden en op hun economische en sociale situatie van invloed zijn. Deze maatregelen zijn toegestaan, zij het zonder afbreuk te doen aan de integriteit en de samenhang van de rechtsorde van de Unie, met inbegrip van de interne markt en het gemeenschappelijk beleid. Bij het vigerende besluit wordt Portugal gemachtigd een accijnstarief van niet meer dan 75 % lager dan het normale Portugese accijnstarief toe te passen voor op in Madeira geproduceerde en verbruikte rum en likeuren en in de Azoren geproduceerde en verbruikte likeuren en eaux de vie. Dit besluit verstrijkt op 31 december 2020.

Op grond hiervan kan de Commissie beoordelen of de redenen voor de afwijking nog steeds bestaan, of het door Portugal verleende belastingvoordeel nog steeds evenredig is en of andere maatregelen dan een stelsel van belastingafwijking mogelijk zijn, met inachtneming van de internationale dimensie daarvan.

De Commissie zal specifieke richtsnoeren voor de vereiste informatie opstellen, opdat de door de Portugese autoriteiten verzamelde inlichtingen de gegevens bevat die de Commissie nodig heeft om met kennis van zaken een besluit te kunnen nemen over de geldigheid en de levensvatbaarheid van de regeling in de toekomst. Deze richtsnoeren zullen zoveel mogelijk overeenstemmen met vergelijkbare regelingen voor de ultraperifere gebieden van de EU, die onder soortgelijke wetgeving vallen.

Dit initiatief wordt back-to-back voorbereid: een evaluatie achteraf van de huidige regeling, in nauwe combinatie met een toekomstgerichte beoordeling. Deze beoordeling van de mogelijke gevolgen van een voortzetting of een wijziging van de bestaande regeling, is in een analytisch stuk opgenomen, inclusief een bijlage bij de evaluatie. Dit stuk is gebaseerd op een externe studie en de door de lidstaat verstrekte informatie.

Een onderdeel van de externe studie ter ondersteuning van de analyse van de huidige regeling bestond uit antwoorden via vragenlijsten, interviews en discussies, afkomstig van de betrokken diensten van de Europese Commissie, de Portugese autoriteiten, de producenten van de twee ultraperifere gebieden en de Portugese distributeurs. Ondanks bijzondere inspanningen van de externe contractant zijn er van de producenten van het vasteland of van het maatschappelijk middenveld geen antwoorden binnengekomen.

Voorstel voor een

BESLUIT VAN DE RAAD

waarbij Portugal wordt gemachtigd een verlaagd accijnstarief toe te passen op bepaalde in de autonome regio’s Madeira en de Azoren geproduceerde alcoholhoudende producten

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 349,

Gezien het voorstel van de Europese Commissie,

Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen,

Gezien het advies van het Europees Parlement,

Handelend volgens een bijzondere wetgevingsprocedure,

Overwegende hetgeen volgt:

(1)Bij Besluit nr. 376/2014/EU van de Raad wordt Portugal gemachtigd een verlaagde accijns toe te passen op lokaal geproduceerde en verbruikte rum en likeuren in de autonome regio Madeira en op lokaal geproduceerde en verbruikte likeuren en eaux de vie in de autonome regio de Azoren, die lager mag zijn dan het bij Richtlijn 92/84/EEG van de Raad vastgestelde minimumaccijnstarief maar niet meer dan 75 % lager dan het normale nationale accijnstarief voor alcohol.

(2)De Portugese autoriteiten hebben in februari 2019 de Commissie verzocht een voorstel in te dienen voor een besluit van de Raad tot verlenging van de in Besluit nr. 376/2014/EU toegekende machtiging, onder dezelfde voorwaarden en met een uitbreiding van het geografische toepassingsgebied tot het Portugese vasteland met een beperktere verlaging, voor opnieuw een periode van zeven jaar, van 1 januari 2021 tot en met 31 december 2027.

(3)De producenten in de autonome regio’s van Madeira en de Azoren ondervinden moeilijkheden om toegang te krijgen tot markten buiten deze regio’s, en de regionale en lokale markten zijn de enige afzetmogelijkheden voor de verkoop van bepaalde alcoholhoudende producten. Die producenten krijgen te maken met extra kosten omdat grondstoffen van agrarische oorsprong duurder zijn dan in normale productieomstandigheden als gevolg van de geringe omvang, het gefragmenteerde karakter en de lage mechanisatiegraad van landbouwbedrijven. De verwerking van suikerriet levert bovendien een lagere productie op dan in andere ultraperifere gebieden als gevolg van het reliëf, het klimaat, de bodem en de ambachtelijke productiewijze. Het vervoer naar de eilanden van een aantal niet lokaal geproduceerde grondstoffen en verpakkingsmaterialen leidt tot extra kosten.

(4)In het geval van de Azoren laat het insulaire karakter zich tweemaal gevoelen omdat het een groep eilanden is die ver uit elkaar liggen. Het vervoer naar die afgelegen en insulaire regio's verhoogt de extra kosten verder. Hetzelfde geldt voor een aantal noodzakelijke reizen en zendingen naar het vasteland. Ook de opslag van eindproducten leidt tot extra kosten omdat de lokale consumptie niet alle productie opneemt, met name de productie van rum. De geringe omvang van de regionale markt verhoogt de kosten per eenheid, met name door de ongunstige verhouding tussen vaste kosten en output. Tot slot hebben de betrokken producenten ook extra kosten die gelden voor de lokale economieën in het algemeen, in het bijzonder hogere arbeids- en energiekosten.

(5)De rumproductie is toegenomen als gevolg van de toegenomen productie van suikerriet. Een deel van de rum wordt verouderd of gebruikt als basis voor likeuren, maar de onverkochte hoeveelheden rum worden opgeslagen, waaraan kosten zijn verbonden; hierrdoor lopen de extra kosten voor de producenten nog verder op. Vanwege de extra kosten, en dus een hogere prijs van het eindproduct, kunnen de producenten in de autonome regio’s van Madeira en de Azoren niet concurreren met producenten van buitenaf en derhalve geen andere markten penetreren. Toegang tot de markt van het Portugese vasteland met verlaagde accijnstarieven zou dit probleem kunnen oplossen.

(6)Om te voorkomen dat de ontwikkeling van de autonome regio’s Madeira en de Azoren ernstig wordt belemmerd en om de alcoholindustrie en de werkgelegenheid in deze regio’s te behouden, moet de in Besluit nr, 376/2014/EU toegekende machtiging worden vernieuwd en het toepassingsgebied ervan uitgebreid.

(7)Besluit nr. 376/2014/EU is van toepassing tot en met 31 december 2020. Omwille van de duidelijkheid moet een nieuw besluit worden vastgesteld waarbij Portugal wordt gemachtigd een verlaagd accijnstarief toe te passen in de autonome regio's Madeira en de Azoren.

(8)Aangezien het belastingvoordeel niet verder gaat dan wat nodig is om de extra kosten te compenseren, het om bescheiden hoeveelheden gaat en het belastingvoordeel beperkt is tot het verbruik in de autonome regio's van Madeira en de Azoren en het Portugese vasteland, is de maatregel niet schadelijk voor de integriteit en de samenhang van de rechtsorde van de Unie.

(9)Portugal moet uiterlijk op 30 september 2025 een monitoringverslag bij de Commissie indienen, zodat zij kan beoordelen of nog steeds aan de voorwaarden voor de machtiging wordt voldaan.

(10)Dit besluit laat de eventuele toepassing van de artikelen 107 en 108 VWEU onverlet,