Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector suiker"

(2001/C 116/24)

De Raad heeft op 20 oktober 2000 besloten het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig de artt. 36 en 37 van het EG-Verdrag te raadplegen over het voornoemde voorstel.

Het bureau van het Economisch en Sociaal Comité heeft op 17 oktober 2000 de afdeling "Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu" ermee belast, de desbetreffende werkzaamheden voor te bereiden.

Het Comité heeft, gezien het spoedeisende karakter van de werkzaamheden, de heer Bastian als algemeen rapporteur aangewezen en tijdens zijn 377e zitting van 29 en 30 november 2000 (vergadering van 30 november) het volgende advies uitgebracht, dat met 107 stemmen vóór en 13 stemmen tegen, bij 8 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. In de sector suiker, isoglucose en inulinestroop is de bij Verordening 1785/81 ingestelde productiequotaregeling verschillende keren - en laatst nog in 1995 - verlengd. Deze laatste verlenging geldt voor de 6 verkoopseizoenen vanaf 1995/1996 tot en met 2000/2001; daarbij werd in de regeling een aantal belangrijke wijzigingen aangebracht in aansluiting op de Landbouwovereenkomst van Marrakesh van 1994 waarmee de multilaterale handelsbesprekingen in het kader van de Uruguay-ronde werden afgesloten. Verordening (EG) nr. 2038/99 is de gecodificeerde versie van deze herziene verordening.

1.2. In art. 26, lid 6, van deze verordening is bepaald: "De Raad stelt vóór 1 januari 2001, volgens de procedure van artikel 37, lid 2, van het Verdrag, de regeling vast die vanaf 1 juli 2001 geldt voor de productie van suiker, van isoglucose en van inulinestroop."

1.3. De Commissie stelt voor, de thans geldende regeling voort te zetten en de huidige prijzen voor de verkoopseizoenen 2001/2002 en 2002/2003 te handhaven mits:

- de quota met 115000 ton worden verminderd;

- het vereveningsstelsel voor de opslagkosten wordt afgeschaft;

- de opslagsteun voor overgedragen C-suiker wordt afgeschaft teneinde de WTO-verplichtingen na te komen;

- de regeling inzake de minimumvoorraad wordt afgeschaft;

- de automatische bijstelling van de aanpassingssteun voor raffinaderijen van preferentiële ruwe suiker uit ACS-landen en Indië en de aanvullende basissteun voor raffinaderijen van ruwe suiker uit de Franse overzeese departementen wordt herzien;

- de lidstaten worden verplicht erop toe te zien dat de suikerbietenteelt het milieu niet schaadt; zij moeten zo nodig milieueisen vaststellen en dienen vóór 30 juni 2002 de Commissie een verslag voor te leggen.

1.4. De Commissie is voorts van plan een aantal studies te verrichten over de gevolgen van de voortzetting/afschaffing van de quotaregeling, het concurrentieniveau in de verschillende levensmiddelensectoren en de vraag hoe prijsveranderingen worden doorgegeven. De conclusies van dit onderzoek (dat in juli 2002 afgerond moet zijn), de stand van de WTO-onderhandelingen en het reeds geplande onderzoek naar de regelingen voor granen en oliehoudende zaden zullen volgens de Commissie een herziening van de huidige regeling mogelijk maken.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Dankzij de quotaregeling en de financiering via productieheffingen was het mogelijk volledig tegemoet te komen aan de interne vraag, een stabiel uitvoervolume te verzekeren, de verbintenissen van de Unie ten opzichte van de WTO na te komen en met landen in Midden- en Oost-Europa onderhandelingen te beginnen over toetreding tot de Europese Unie.

2.2. De prijsregeling en de regeling van het handelsverkeer met derde landen hebben landbouwproducenten in de Gemeenschap en in de ACS-landen een behoorlijk inkomen verzekerd en de bedrijvigheid van suikerraffinaderijen en -industrie op een adequaat peil gehouden.

2.3. Dankzij het prijsbeleid, dat de laatste jaren zeer stabiel was, kon de suikerprijs op een aanvaardbaar niveau worden gehouden dat vergelijkbaar is met dat in andere industrielanden. Hij is, gecorrigeerd voor inflatie, sinds 1985 met 36 % gedaald. Driekwart van het verbruik betreft daarbij verwerkte producten, waarvan de prijs niet wordt beïnvloed door schommelingen van de suikerprijs.

2.4. De gemeenschappelijke markt is gespaard gebleven van de wilde koersschommelingen op de wereldmarkt, en suikerproducenten en verwerkende bedrijven hebben niet te lijden gehad van negatieve sociale en economische gevolgen die niet zouden zijn uitgebleven indien suiker uit bepaalde landen tegen lage prijs zou zijn ingevoerd.

2.5. De Europese regeling voor de suikersector verschaft de ontwikkelingslanden in Afrika, het Caribische en het Stille-Zuidzeegebied en India een permanente uitvoermogelijkheid naar de EU voor 1600000 ton suiker die bovenop de communautaire productie komt, voor het grootste deel tegen de Europese garantieprijs.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. Het voorstel van de Commissie heeft betrekking op twee verkoopseizoenen.

3.1.1. Het Comité herinnert aan eerdere adviezen, en met name de adviezen van november 1992 en april 1993(1), waarin het zich uitsprak tegen regelingen voor de suikersector die slechts van korte duur zijn, daar deze bij producenten en verwerkende bedrijven onzekerheid scheppen en het nemen van beslissingen met name ten aanzien van investeringen bemoeilijken.

3.1.2. Het Comité neemt er nota van dat de Commissie voorts voornemens is de hervorming van de GMO voor de suikersector te laten samenvallen met de tussentijdse herziening van de regelingen in de sector granen en oliehoudende zaden en eventueel zelfs met de hervorming van de regeling voor de zuivelsector.

3.1.3. Het Comité is van mening dat de te Berlijn op landbouwgebied aangegane verbintenissen, en met name het financiële kader, moeten worden gerespecteerd.

3.1.4. Het Comité verzoekt de Raad de door de Commissie voorgestelde werkingsduur van de verordening van 2 jaar te herzien om deze te laten samenvallen met de geldigheidsduur van het financiële kader dat in maart 1999 op de Top van staatshoofden en regeringsleiders te Berlijn is vastgesteld.

3.2. Het Comité betreurt dat de door de Commissie voorgestelde wijzigingen ten aanzien van de opslagsteun niet door een impactstudie zijn voorafgegaan. Het verbaast er zich overigens over dat bepalingen die in de vorige verordeningen als zeer nuttig werden beschouwd, thans plotseling door de Commissie worden geschrapt zonder dat deze zich de moeite getroost haar gewijzigde standpunt te motiveren.

3.2.1. Het Comité twijfelt eraan of de afschaffing van het vereveningsstelsel voor de opslagkosten een grote besparing zal opleveren, daar een vermindering van de kosten op dit gebied tegelijk ook betekent dat inkomsten verloren gaan ten gevolge van het wegvallen van daaraan gerelateerde heffingen.

3.2.2. De afschaffing van de opslagregeling zou er bovendien ook toe kunnen leiden dat aan interventiebureaus wordt verkocht, wat ten laste van de nationale en EU-begrotingen zou komen, dat de hoogte van de uitvoer- en productierestituties moeilijk vastgesteld kan worden of sterk gaat schommelen, en dat de bevoorrading op het eind van het verkoopseizoen in het gedrang komt.

3.2.3. Volgens het Comité draagt de overdracht van C-suiker bij tot een gelijkmatige voorziening van suiker, zowel op de communautaire markt als voor de uitvoer, en moet deze regeling bijgevolg worden gehandhaafd.

3.2.4. De bepalingen betreffende de minimumvoorraad verzekeren de bevoorrading, wat voor bepaalde gebieden met een tekort bijzonder nuttig is.

3.2.5. Het Comité verzoekt de Raad dan ook, de bepalingen inzake opslag te handhaven.

3.3. Het voorstel van de Commissie om de quota met 115000 ton te verminderen, houdt volgens het Comité geen steek, gezien de bepalingen van artikel 10 inzake de jaarlijkse aanpassing van de quota teneinde de WTO-verbintenissen na te komen. Voorts vreest het Comité dat deze structurele verlaging van de quota negatieve gevolgen kan hebben in geval van stijging van het verbruik en op weerstand zal stuiten bij regio's die op een aanpassing van de quota of op maatregelen ter compensatie van natuurlijke handicaps aandringen.

3.4. Wat suiker voor gebruik in de chemische industrie betreft, wijst het Comité erop dat suiker op die markt moet concurreren met zetmeel. De aan de chemische industrie toegekende restituties voor zetmeel worden echter in hun geheel door het EOGFL, en niet via door de producenten te betalen heffingen gefinancierd, terwijl de restituties voor suiker grotendeels worden gefinancierd door heffingen die de suikerbietentelers en producenten van suiker en rietsuiker worden opgelegd. Het is volgens het Comité dan ook maar normaal dat de productierestituties die voor 60000 ton suiker voor gebruik in de chemische industrie zijn toegekend, ten laste van de communautaire begroting blijven.

3.5. Het Comité onderstreept dat bij de bietenteelt, zoals bij elke andere landbouwactiviteit, de op regionaal, nationaal en communautair niveau geldende milieuwetgeving nageleefd moet worden.

3.5.1. Voorts pleit het voor bevordering van duurzame landbouw.

3.5.2. De bietenteelt is slechts een van de teelten in de wisselbouw en houdt geen specifieke risico's in. Het Comité is dan ook voorstander van een duurzaam milieubeheer waarbij niet een sectorale, maar een horizontale en globale aanpak wordt gehanteerd.

3.6. Het Comité neemt er nota van dat volgens de Commissie bij de toekomstige ontwikkeling van de GMO rekening moet worden gehouden met de toetredingsonderhandelingen.

3.6.1. Het ESC stelt vast dat de huidige GMO met de regelingen inzake quota en zelffinanciering de uitbreiding alleen maar kan vergemakkelijken door te verhinderen dat er productieoverschotten ontstaan en dat de begrotingsuitgaven de pan uit rijzen.

3.6.2. Overigens zijn de kandidaat-lidstaten hun bietenteelt en suikerindustrie thans aan het herstructureren om zich op de uitbreiding voor te bereiden en doen zij in dit verband de nodige investeringen om de bieten-/suikersector te moderniseren. Op verzoek van de Unie nemen zij tegelijk ook het communautaire acquis over, d.w.z. de huidige voorschriften en regelingen van de suikerverordening. Als de geldigheidsduur van de regeling te kort is of als de quotaregeling en de mechanismen voor stabilisatie van de prijzen, zoals de opslagsteun of overdrachtregeling, op de helling worden gezet, zal dit de toetredingsonderhandelingen alleen maar verstoren en een rem zetten op de huidige aanpassingsmaatregelen van de kandidaat-lidstaten.

3.7. De GMO voor suiker garandeert, rekening houdend met de hervorming van 1995, dat de WTO-verbintenissen worden nagekomen.

3.7.1. Het Comité stelt evenwel vast dat de belangrijkste partners van de Europese Unie enigszins afstand nemen van de verbintenissen die zij zijn aangegaan. De Verenigde Staten voeren hun steun aan de landbouw aanzienlijk op en zullen binnenkort hun "Fair Act" laten varen. Australië heeft onlangs massale steun aan de suikersector toegekend, terwijl Brazilië en Thailand de schulden van hun suikerindustrie kwijtschelden.

3.7.2. De besluiten van Berlijn moeten volgens het ESC worden gerespecteerd, samen met het onderhandelingsmandaat bij de WTO dat eruit voortvloeit. Het Comité vindt het dan ook geen goede zaak op de resultaten van de huidige WTO-onderhandelingen vooruit te lopen en is van mening dat de GMO kan worden aangepast na afloop van de onderhandelingen indien zulks nodig blijkt.

4. Conclusie

4.1. Het Comité pleit dus voor een regeling voor de suikersector met een geldigheidsduur tot 2006.

4.2. Het dringt eveneens aan op handhaving van de bepalingen inzake het vereveningsstelsel voor opslagkosten, met inbegrip van overdracht.

4.3. Het is volgens het ESC niet nodig de quota te verminderen, noch de financiële bepalingen betreffende de eerste 60000 ton in de chemische industrie gebruikte suiker te veranderen.

4.4. Het Comité zou voorts graag worden betrokken bij de studies die de Commissie voornemens is op gang te brengen, met name om de kritiek op de GMO voor suiker te analyseren, de concentratie in de agro-levensmiddelenindustrie te onderzoeken en na te gaan hoe prijsveranderingen tussen producent en consument worden doorgegeven.

Brussel, 30 november 2000.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) PB C 19 van 25 januari 1993 en PB C 161 van 14 juni 1993.

BIJLAGE

bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

Verworpen wijzigingsvoorstellen

De onderstaande wijzigingsvoorstellen zijn tijdens de beraadslagingen verworpen, maar worden in de bijlage bij dit advies opgenomen omdat ten minste één kwart van de stemmen vóór deze wijzigingsvoorstellen is uitgebracht.

Par. 3.1.4

Door de volgende zin te vervangen:

"Het Comité stemt in met de door de Commissie voorgestelde tweejarige geldigheidsduur van de verordening. Op die manier kan suiker meegenomen worden in de geplande tussentijdse herziening van Agenda 2000, waartoe in maart 1999 in Berlijn is besloten."

Motivering

Ter voorbereiding van de uitbreiding.

Stemuitslag

Stemmen vóór: 29, stemmen tegen: 86, onthoudingen: 3.

Par. 4.1

Als volgt te wijzigen:

"Het Comité pleit dus voor een regeling voor de suikersector met een geldigheidsduur tot en met het verkoopseizoen 2002/2003."

Motivering

Ter voorbereiding van de uitbreiding, en om suiker in de algemene herziening van de regeling voor akkerbouwgewassen te kunnen meenemen.

Stemuitslag

Stemmen vóór: 32, stemmen tegen: 89, onthoudingen: 2.