WOORDENLIJST EN AFKORTINGEN

DG Milieu — Direct : de taken voor de begrotingsuitvoering worden rechtstreeks door de diensten van de Commissie verricht.

— Indirect : de Commissie vertrouwt overheidstaken, en in het bijzonder de begrotingsuitvoering, toe aan door de Commissie opgerichte agentschappen (uitvoerende agentschappen), door de Europese Gemeenschappen opgerichte organen (klassieke agentschappen of gemeenschappelijke ondernemingen), andere communautaire organen, zoals de Europese Investeringsbank of het Europees Investeringsfonds, nationale publiekrechtelijke organen of aan privaatrechtelijke organen die openbare diensten verlenen (de zogenoemde "nationale agentschappen").

Doeltreffendheid hierbij worden de gestelde doelen bereikt.

Duurzaamheid van het project het voortgezet bestaan van het project

Effect het positieve en negatieve, primaire en secundaire langetermijneffect dat rechtstreeks of onrechtstreeks, bedoeld of onbedoeld, ontstaat door een interventie.

Effectbeoordeling de beoordeling van de economische, maatschappelijke en milieugevolgen van beleid en wetgevingsvoorstellen. Het is een instrument om te waarborgen dat initiatieven van de Commissie en de EU-wetgeving worden voorbereid op basis van doorzichtig, compleet en evenwichtig bewijsmateriaal.

ERC Europese Raad

EU Europese Unie

EU-belang in de context van LIFE-Milieu-projecten staat dit voor de Europese toegevoegde waarde. Het EU-belang houdt in dat er wordt bijgedragen tot de verwezenlijking van de algemene doelstellingen van het EU-milieubeleid doordat een probleem wordt aangepakt dat van significant belang is op Europees niveau of omdat men verwacht dat er resultaten zullen worden bereikt die op ruime grote schaal toepasbaar zijn.

Gecentraliseerd beheer door de Europese Commissie Geïntegreerde projecten : projecten waarbij op grote territoriale schaal, en met name op regionale, multiregionale of nationale schaal, milieu- of klimaatstrategieën of actieplannen worden uitgevoerd die zijn vereist krachtens specifieke EU-milieu- of klimaatwetgeving van de Unie, voortvloeiend uit andere EU-handelingen of ontwikkeld door overheden van de lidstaten.

kwantitatieve of kwalitatieve factor of variabele die een eenvoudig en betrouwbaar middel vormt om verwezenlijkte resultaten te meten, om de aan een interventie verbonden veranderingen weer te geven of om de doelmatigheid te helpen beoordelen. Indicatoren moeten relevant, aanvaard, geloofwaardig, eenvoudig en degelijk zijn ("RACER"-criteria):

a) inputindicatoren: deze meten de hoeveelheid, de kwaliteit en de tijdigheid van de voor een interventie aangeleverde middelen;

b) outputindicatoren: deze meten de te leveren prestaties of producten die de interventie tot stand heeft gebracht of opgeleverd. Zij verschaffen informatie om het doelmatige gebruik van de input te beoordelen;

c) uitkomstindicatoren: resultaat- en impactindicatoren:

- resultaatindicatoren: deze meten de onmiddellijke of kortetermijnresultaten van de uitvoering van de interventie. Zij verschaffen essentiële informatieover de mate waarin een actie haar doelstellingen bereikt;

- effectindicatoren: deze meten de positieve en negatieve, primaire en secundaire langeretermijneffecten die het rechtstreekse of onrechtstreekse, beoogde of onbedoelde gevolg zijn van een interventie.

Indicator Interventie elke actie of operatie van welke aard ook (beleidslijn, programma, maatregel of project) die door openbare instanties of andere organisaties wordt verricht.

Katalysator hetgeen een reactie, ontwikkeling of verandering stimuleert of versnelt.

LIFE l’Instrument financier pour l’environnement (het financieringsinstrument voor het milieu)

Meerjarig financieel kader (MFK, vroeger "de financiële vooruitzichten") een bestedingsplan dat de EU-prioriteiten vertaalt in financiële termen. Het vormt de basis voor de jaarlijkse begrotingsronde, beperkt de uitgaven binnen een vastgestelde periode en bepaalt de maximaal beschikbare bedragen voor iedere grote bestedingscategorie.

deze worden aangenomen door het Europees Parlement en de Raad en bevatten de essentiële milieudoelstellingen en -prioriteiten van de EU. Zij hebben een meerjarig karakter en strekken ertoe de belangrijkste uitdagingen op milieugebied voor de EU te identificeren, doelstellingen te bepalen en richtsnoeren te geven.

Het eerste EU-milieuactieprogramma dateert van 1973. Het zesde MAP liep medio 2012 ten einde. De Europese Commissie heeft een nieuw (het zevende) milieuactieprogramma voorgesteld getiteld "Goed leven, binnen de grenzen van onze planeet", dat via de gewone wetgevingsprocedure zal worden behandeld via het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie.

Milieuactieprogramma’s (MAP’s) Outputs hetgeen tot stand is gebracht met de aan een interventie toegewezen middelen.

Projectreplicatie de reproductie van het gehele project of van delen ervan

Resultaten de rechtstreekse effecten of veranderingen die de interventie doet ontstaan.

het zesde MAP voerde de thematische strategieën in als een voornaamste instrument voor de tenuitvoerlegging ervan en bestreek zeven thematische gebieden: bodembescherming; bescherming en behoud van het mariene milieu; duurzaam gebruik van bestrijdingsmiddelen; luchtvervuiling; verbetering van de kwaliteit van het stedelijk milieu; duurzaam gebruik en beheer van natuurlijke hulpbronnen en afvalpreventie en -recycling.

Deze strategieën zijn gebaseerd op een globale aanpak, per thema, en niet zozeer op categorieën vervuilende stoffen of economische activiteiten, zoals dat in het verleden het geval was. Zij bepalen langetermijndoelstellingen en bieden de gelegenheid om bestaande wetgeving te vereenvoudigen en te verduidelijken.

Thematische strategieën Toezicht regelmatig onderzoek van de middelen, output en resultaten van interventies

Verspreiding van de projectresultaten het proces waarbij de resultaten en de te leveren prestaties of producten van een project beschikbaar worden gesteld aan de belanghebbenden en aan het bredere publiek.

SAMENVATTING

I. Het EU-milieubeleid is met de voornaamste EU-beleidsterreinen verweven. Bijgevolg wordt de overgrote meerderheid van de EU-milieufinanciering verstrekt als onderdeel van de voornaamste EU-beleidslijnen voor bestedingen, zoals de structuurfondsen en het gemeenschappelijk landbouwbeleid. LIFE (het financieringsinstrument voor het milieu) wordt rechtstreeks beheerd door de Commissie. Het bevindt zich nu in de vierde programmeringsperiode en het huidige LIFE-programma beschikt over een gemiddeld jaarbudget van 239 miljoen euro voor projectfinanciering — minder dan 1,5 % van de geraamde totale EU-bestedingen op milieugebied. Dat is een bescheiden budget voor een ambitieuze doelstelling: bijdragen tot de ontwikkeling, actualisering en uitvoering van EU-milieubeleid en wetgeving. Ongeveer 50 % van dat budget, ofwel 120 miljoen euro, is bestemd voor het programmaonderdeel LIFE-Milieu.

II. De Commissie heeft voorgesteld om het beschikbare budget voor het onderdeel LIFE-Milieu in de volgende programmeringsperiode te verhogen. De Rekenkamer verrichtte daarom een controle om de doeltreffendheid van het onderdeel LIFE-Milieu van het LIFE-programma te beoordelen. Die controle behelsde een onderzoek om na te gaan of het ontwerp en de uitvoering van het onderdeel LIFE-Milieu hebben bijgedragen tot de doeltreffendheid van het programma.

III. De Rekenkamer constateerde dat het onderdeel LIFE-Milieu over het algemeen niet doeltreffend werkte omdat het niet goed genoeg was ontworpen en uitgevoerd. De voornaamste problemen op het gebied van ontwerp waren:

a) bij gebrek aan een mechanisme om schaarse middelen te richten op vooraf gekozen doelstellingen verwaterde het effect van de geïnvesteerde middelen;

b) de indicatieve nationale toewijzingen belemmerden de selectie van de beste projecten, aangezien projecten niet enkel werden geselecteerd op basis van hun verdienste maar ook op basis van hun lidstaat van oorsprong;

c) de kwaliteit van de projectselectie werd ongunstig beïnvloed door de ontoereikende verantwoording van beoordelingsresultaten;

d) het toezichtkader van het programma ontbeerde adequate gemeenschappelijke output- en resultaatindicatoren voor projecten. Dat belette de Commissie om een compleet en actueel overzicht te krijgen van de doelmatigheid van projecten en daardoor ook om de operationele doeltreffendheid van het programma in te schatten.

IV. De voornaamste uitvoeringsproblemen die de doeltreffendheid belemmerden, waren:

a) essentiële aspecten van LIFE-projecten met betrekking tot hun innovatieve en demonstratieve karakter, hun vooruitzichten op duurzaamheid en hun belang voor de EU werden niet altijd naar behoren beoordeeld gedurende de projectselectie;

b) het toezicht op de redelijkheid van de projectkosten, op de duurzaamheid en de replicatie van projecten was ontoereikend;

c) de rol die het programmaonderdeel naar verwachting zou hebben als katalysator voor milieubeleid werd sterk beperkt vanwege de onvoldoende doeltreffende verspreiding en de geringe duurzaamheid en replicatie van projecten.

V. De Rekenkamer adviseert de Commissie om de volgende aanbevelingen op te volgen:

1. Bij het opzetten van de in het nieuwe LIFE-programma geplande meerjarige werkprogramma’s zouden de wetgevende autoriteiten de Commissie en de lidstaten in staat moeten stellen om subsidiabele aanvragen te beperken tot afgebakende strategische prioriteiten en om duidelijke, specifieke, meetbare en aanvaardbare doelstellingen te bepalen voor te financieren projecten. Een beperkt aantal voor enkele jaren vastgestelde prioriteiten zou het selectieproces stroomlijnen, de inspanningen bundelen rondom specifieke kwesties en de effectbeoordeling van het programma vergemakkelijken.

2. Het voorstel van de Commissie voor het nieuwe LIFE-programma beëindigt de nationale toewijzing voor de klassieke projecten maar handhaaft een geografisch evenwicht voor de geïntegreerde projecten. In haar aanvraag dient de Commissie ervoor te zorgen dat geïntegreerde projecten worden geselecteerd op basis van hun verdienste en dat het streven naar een geografisch evenwicht niet indruist tegen het beginsel van gelijke kansen voor aanvragers.

3. De Commissie dient de beoordelingsformulieren voor de projectselectie te verbeteren en van de beoordelaars afzonderlijke beoordelingen en scores te eisen voor belangrijke projectaspecten (zoals het innovatieve of demonstratieve karakter van het voorstel, de kwaliteit van de geplande verspreidingsacties of het potentieel om de resultaten te repliceren), teneinde de kwaliteit en de doorzichtigheid van het selectieproces te verbeteren en te waarborgen dat geselecteerde projecten het potentieel hebben om maximaal bij te dragen tot de verwezenlijking van de programmadoelstellingen.

4. De Commissie dient haar programmabeheersinstrumenten te verbeteren en moet overwegen adequate gemeenschappelijke output- en resultaatindicatoren alsmede informatie over de follow-up op projectniveau, teneinde een passend toezicht op het programma te vergemakkelijken. Voor zover mogelijk dienen zulke indicatoren relevant, aanvaard, geloofwaardig, eenvoudig en degelijk te zijn ("RACER"-criteria).

5. De Commissie dient haar beoordeling van de redelijkheid van de gedeclareerde personeelskosten te verbeteren, met name voor vergelijkbare projecten, door de tijdens de toezichtfase verzamelde informatie beter te gebruiken. Die kan dan op een betere manier worden benut om gemakkelijker buitensporige kosten te herkennen.

6. De Commissie dient van het toezichtteam te eisen dat het in zijn beoordelingen een kritische analyse opneemt van de door de begunstigde voorgestelde maatregelen op het gebied van verspreiding, duurzaamheid en replicatie en van de mogelijke hinderpalen die deze zouden kunnen belemmeren, zowel in zijn evaluatieverslagen tijdens de projectuitvoering als in zijn verslagen van bezoeken achteraf.

7. De Commissie dient na te gaan hoe zij particuliere begunstigden die hun zakelijke belangen willen beschermen, beter kan aanmoedigen om de projectresultaten te verspreiden en te repliceren.

8. De Commissie dient te overwegen hoe ze van de begunstigden kan eisen dat zij na afloop van het project langs elektronische weg eenvoudige en bijgewerkte informatie indienen (bijvoorbeeld over de vraag of het project operationeel blijft, of het project wordt gerepliceerd, en zo ja, hoe vaak,…). Dat zou de Commissie in staat stellen om haar informatie achteraf over de doeltreffendheid van het programma op efficiënte wijze te verbeteren.

INLEIDING

FINANCIERING VAN HET MILIEU IN DE EU

1. Het milieu wordt een steeds belangrijker beleidsterrein voor de Europese Unie. Met het Verdrag van Amsterdam (1999) erkende de Unie de noodzaak om het milieu te integreren in de beleidsbepaling en -uitvoering voor al haar andere beleidsterreinen (bijvoorbeeld vervoer, ondernemingen, onderzoek en uitbreiding). Omdat milieuaangelegenheden van transversale aard zijn, bevatten de voornaamste communautaire uitgavenprogramma’s (meer bepaald de structuurfondsen, het Cohesiefonds en de landbouwuitgaven en andere buiten de EU uitgevoerde bijstandsprogramma’s) aspecten die het milieubeleid betreffen.

2. Figuur 1 toont de geraamde milieu-uitgaven voor de periode 2007-2013, opgesplitst per uitgavenprogramma. Het LIFE-programma, met een budget van 2,1 miljard euro, vertegenwoordigt minder dan 1,5 % van het totaalbedrag aan milieugerelateerde bestedingen.

FIGUUR 1

GERAAMDE MILIEU-UITGAVEN (MILJARD EURO), 2007-2013

+++++ TIFF +++++

Bron: Gecombineerde effectbeoordeling en evaluatie vooraf van de herziening van de LIFE+-verordening — Ontwikkeling van opties.

HET LIFE-PROGRAMMA

3. Het huidige LIFE-programma [1] bestrijkt de periode 2007-2013 en omvat drie onderdelen:

a) LIFE-Natuur en biodiversiteit, dat medefinanciering biedt aan projecten op het gebied van beste praktijken of ter demonstratie die bijdragen tot de tenuitvoerlegging van de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn, het netwerk Natura 2000. Bovendien cofinanciert het programma innovatieve of demonstratieprojecten die bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de mededeling van de Commissie over "Het biodiversiteitsverlies tegen 2010 — en daarna — tot staan brengen";

b) LIFE-Milieubeleid en bestuur (hierna LIFE-Milieu geheten), dat medefinanciering biedt aan innovatieve of demonstratieprojecten die verband houden met klimaatverandering, water, lucht, bodem, stedelijk milieu, lawaai, chemische stoffen, milieu en gezondheid, natuurlijke hulpbronnen en afval, bossen en vernieuwing;

c) LIFE-Informatie en communicatie, dat steun biedt aan projecten die milieu-informatie verspreiden zoals informatie over klimaatverandering of natuurbehoud, netwerken of fora over beste praktijken.

4. LIFE wordt direct beheerd door de Commissie [2]. Aangezien de meeste milieu-uitgaven van de EU in andere uitgavenprogramma’s zijn geïntegreerd, vormt LIFE voor de EU de hoeksteen op het gebied van milieu. Zijn algemene doelstelling is om bij te dragen tot de ontwikkeling, actualisering en uitvoering van EU-milieubeleid en -wetgeving, met inbegrip van de integratie van het milieu in andere beleidsdomeinen. Daarom zou het moeten dienen als een platform voor ontwikkeling en uitwisseling van beste praktijken en voor het delen van kennis, om de aanzet te geven tot verandering op het gebied van milieu en klimaat en deze te versnellen. In de praktijk ondersteunt LIFE de algemene milieu(beleids)prioriteiten die de Raad en het Europees Parlement hebben vastgesteld in de milieuactieprogramma’s (MAP’s). De projecten in het kader van LIFE-Milieu omvatten een grote verscheidenheid van sectoren, waaronder klimaatverandering, chemische stoffen, water en natuurlijke hulpbronnen, zoals vermeld in tekstvak 1.

5. Het huidige programmaonderdeel LIFE-Milieu heeft een gemiddeld jaarbudget van ongeveer 119,5 miljoen euro. Van 1996 tot 2012 is er vanuit dat onderdeel 1,3 miljard verdeeld over 1730 projecten (zie tabel 1). Het onderdeel LIFE-Milieu wordt geïllustreerd in figuur 2. Daaruit blijkt de onderliggende interventielogica van het programmaonderdeel en de wisselwerking tussen de voornaamste bouwstenen ervan: "beleidsbepaling en -evaluatie", "projectuitvoering" en "resultaten en impact".

FIGUUR 2

HET ONDERDEEL LIFE-MILIEU

+++++ TIFF +++++

6. Het programmaonderdeel LIFE-Milieu heeft een vrij beperkt budget in verhouding tot zijn uitgebreide doelstellingen en tot het totaalbedrag aan EU-milieubestedingen; bijgevolg is het voor de doeltreffendheid ervan sterk bepalend of gefinancierde projecten al dan niet als katalysator dienen voor verandering op milieugebied. Dat houdt in dat de succesvolle afloop van een project op zich niet volstaat om de algehele doeltreffendheid van het programma te waarborgen. Indien de projecten immers niet inspelen op problemen die van significant belang zijn op Europees niveau en indien hun resultaten niet naar behoren worden gemonitord, verspreid, verduurzaamd en gerepliceerd, is het onwaarschijnlijk dat het algemene doel — bijdragen tot het milieubeleid — zal worden bereikt.

REIKWIJDTE EN AANPAK VAN DE CONTROLE

7. De Rekenkamer ontdekte een aantal risico’s voor de doeltreffendheid van het programmaonderdeel LIFE-Milieu in het bereiken van zijn doelstellingen. In het bijzonder gaat het om de risico’s dat de combinatie van een groot aantal prioritaire acties en een vrij laag budget zou kunnen leiden tot een gebrek aan gerichtheid en onsamenhangende resultaten, de tekortkomingen bij het projecttoezicht en de beoordelingssystemen voor het trekken van conclusies aangaande het programma en het gebrek aan een multipliereffect vanwege de ontoereikende verspreiding van projectresultaten. Aangezien de Commissie de bedoeling heeft, het programmabudget voor de komende programmeringsperiode 2014-2020 aanzienlijk te verhogen, heeft de Rekenkamer tot een controle besloten teneinde die risico’s gedetailleerder te beoordelen.

8. De controle had tot doel de volgende vraag te beantwoorden: "Werkt het onderdeel LIFE-Milieu van het LIFE-programma [3] doeltreffend?" Dat gebeurde door in de controle de volgende subvragen te stellen:

- Was het LIFE-programma Milieu goed ontworpen zodat het behalen van doeltreffende resultaten werd bevorderd? Om die vraag te beantwoorden, onderzocht de Rekenkamer de samenhang tussen de doelstellingen en het beschikbare budget, de manier van toewijzen van het budget en het ontwerp van de projectselectie en toezichtprocessen.

- Werd het LIFE-programma Milieu op een goede manier uitgevoerd om doeltreffende resultaten te kunnen behalen? Om die vraag te beantwoorden, onderzocht de Rekenkamer de toepassing van de selectiecriteria en het toezicht op en de verspreiding, de duurzaamheid en de replicatie van projecten.

9. De bovenstaande vragen betreffen de criteria die nodig zijn om het katalysatoreffect te bereiken, en daarmee de algehele doeltreffendheid van het programmaonderdeel milieu te verwezenlijken.

10. De controle was toegespitst op de tussen 2005 en 2010 gefinancierde projecten. De Rekenkamer bezocht de relevante diensten van de Commissie en vijf lidstaten die behoren tot de grootste begunstigden van LIFE (Duitsland, Spanje, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk) en die 55 % van het LIFE-budget en 15 % van de projecten vertegenwoordigen.

11. In totaal werden 25 projecten in de vijf lidstaten ter plaatse bezocht [4]. Relevante documenten werden onderzocht om de doelstelling, de subsidiabiliteit, het bestaan, de duurzaamheid en het replicatiepotentieel van de projecten te beoordelen en om na te gaan of beste praktijken en getrokken lessen naar behoren door de Commissie waren verspreid. Bovendien werd relevante informatie over projectselectie en -toezicht alsmede informatie over de websites van de projecten geanalyseerd voor een steekproef van 70 projecten.

12. Er werden gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van de Commissie, het beoordelingsteam, het toezichtteam [5] en vertegenwoordigers van de nationale of regionale autoriteiten die optreden als nationale of regionale contactpunten (NCP).

OPMERKINGEN

DEEL I — ONTWERP

HET GROTE AANTAL DOELSTELLINGEN VAN HET PROGRAMMA STOND NIET IN VERHOUDING TOT HET BEPERKTE BESCHIKBARE BUDGET

13. Om doeltreffend te zijn, dienen programma’s niet alleen duidelijke en specifieke doelen te bepalen, maar moeten die doelen ook realistisch zijn en aansluiten op het toegewezen budget. Concreter gezegd, dienen programma’s een beperkt aantal welomschreven specifieke prioriteiten te bevatten teneinde de beschikbare middelen te richten op het bereiken van de gestelde doelen. Dat is bijzonder belangrijk voor LIFE, gelet op zijn rol van katalysator om ontwikkelingen in het EU-milieubeleid te bevorderen en op zijn relatief beperkte budget.

14. De LIFE-verordening stelde vele subsidiabele doelen vast voor projecten in het onderdeel LIFE-Milieu (zie tekstvak 1). Vanaf 2008 heeft de Commissie die doelstellingen in haar jaarlijkse oproep tot het indienen van voorstellen nader bepaald als "indicatieve prioriteitsgebieden". Dat leidde in de praktijk echter niet tot een veel betere toespitsing op specifieke prioriteiten, aangezien voorstellen die buiten die prioriteiten vallen subsidiabel zijn zolang zij verband houden met een van de talrijke doelstellingen van de verordening. Daarom subsidieert LIFE-Milieu, ondanks zijn beperkte budget, projecten op twaalf verschillende beleidsterreinen en met zeer uiteenlopende thema’s en belangen. Ook al worden goede projecten gefinancierd, toch leidt dat onvermijdelijk tot een gebrek aan kritische massa van projecten om ontwikkelingen van betekenis in het EU-milieubeleid te kunnen bevorderen en staat het een wezenlijke impact op beleidsterreinen in de weg.

TEKSTVAK 1

LIFE-MILIEU: EEN KLEIN BUDGET…

Het onderdeel LIFE-Milieu vertegenwoordigt ongeveer 0,5 % van de geraamde EU-milieu-uitgaven voor de periode 2007-2013.

Maar met tal van ambitieuze doelstellingen (zie de opsomming in bijlage II van de LIFE+-verordening):

a) klimaatverandering: broeikasgasconcentraties stabiliseren op een niveau dat een opwarming van de aarde met meer dan 2 °C voorkomt;

b) water: bijdragen aan een betere waterkwaliteit door de ontwikkeling van kostenefficiënte maatregelen ter bereiking van een goede ecologische toestand met het oog op de ontwikkeling, tegen 2009, van het eerste stroomgebiedbeheersplan uit hoofde van Richtlijn 2000/60/EG [6];

c) lucht: luchtkwaliteitsniveaus bereiken die geen aanleiding geven tot aanzienlijke negatieve gevolgen en risico’s voor de gezondheid van mens en milieu;

d) bodem: beschermen van en zorgen voor duurzaam bodemgebruik door instandhouding van bodemfuncties, preventie van bodembedreigingen, verlichten van de gevolgen ervan en herstellen van aangetaste bodems;

e) stadsmilieu: bijdragen aan de verbetering van de milieuprestaties van de stedelijke gebieden in Europa;

f) lawaai: bijdragen aan ontwikkeling en tenuitvoerlegging van beleid inzake omgevingslawaai;

g) chemische stoffen: tegen 2020 verbeteren van de bescherming van het milieu en de gezondheid tegen risico’s van chemische stoffen, door de tenuitvoerlegging van wetgeving inzake chemische stoffen;

h) milieu en gezondheid: ontwikkelen van de informatiebasis voor een beleid inzake milieu en gezondheid (Europees actieplan voor milieu en gezondheid 2004-2010);

i) natuurlijke hulpbronnen en afval: (a) ontwikkelen en ten uitvoer leggen van beleid dat erop gericht is te zorgen voor een duurzaam beheer en gebruik van natuurlijke hulpbronnen en afval, de milieuprestaties van producten te verbeteren, duurzame productie- en consumptiepatronen, afvalpreventie, terugwinning en recycling; (b) bijdragen aan de daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de thematische strategie inzake afvalpreventie en -recycling;

j) bossen: totstandbrenging, met name via een EU-coördinatienetwerk, van een bondige en allesomvattende basis met voor het beleid relevante informatie over bossen met betrekking tot klimaatverandering (gevolgen voor bosecosystemen, mildering, substitutie-effect), biodiversiteit (basisinformatie en beschermde bosgebieden), bosbranden, de toestand van het bos en de beschermende functies van bossen (water, bodem en infrastructuur) alsmede bijdragen aan de bescherming van bossen tegen branden;

k) innovatie: bijdragen aan het ontwikkelen en demonstreren van innovatieve beleidsbenaderingen, technologieën, methoden en instrumenten ter ondersteuning van de tenuitvoerlegging van het actieplan inzake milieutechnologieën (ETAP).

15. Tabel 1 toont de door LIFE-Milieu uitgegeven bedragen per prioriteitsgebied in de jaren 1996 tot 2012. Zelfs binnen de prioriteitsgebieden dekken de projecten een ruime verscheidenheid aan sectoren en het betreffende bedrag vertegenwoordigt in totaal ongeveer 0,5 % van de totale milieugerelateerde EU-bestedingen (zie paragraaf 5).

16. Het feit dat het LIFE-programma geen mechanisme bevat om zijn beperkte middelen toe te wijzen aan de indicatieve voorkeursacties, belet dat de Commissie om projectaanvragen op een beperkt aantal specifieke prioriteiten te richten, wat inhoudt dat LIFE niet noodzakelijk toegespitst is op vooraf geselecteerde beleidsterreinen, maar de beleidsterreinen van de geselecteerde projecten financiert. De Rekenkamer is van mening dat dit niet strookt met de van het programma verwachte katalysatorfunctie.

TABEL 1

LIFE-MILIEU (1996-2012): AANTAL GEFINANCIERDE PROJECTEN EN BEDRAG PER PRIORITAIR GEBIED

Bron: Tussentijds evaluatieverslag van de tenuitvoerlegging van de LIFE+-verordening. GHK april 2010 en diensten van de Commissie.

| | 2007-2012 | 1996-2006 |

| Beleidsterreinen | Aantal projecten | EU-bijdragen (miljoen euro) | Aantal projecten | EU-bijdragen (miljoen euro) |

Onderwerpen 1996-2006 | Lucht | 20 | 21 | 93 | 52 |

Chemische stoffen | 32 | 21 | 17 | 10 |

Klimaatverandering | 144 | 168 | 39 | 33 |

Bossen | 15 | 17 | 15 | 6 |

Bodem | 27 | 29 | 92 | 49 |

Strategische aanpak | 37 | 28 | 189 | 103 |

Stedelijk milieu | 33 | 7 | 69 | 35 |

Afval en natuurlijke hulpbronnen | 191 | 30 | 312 | 184 |

Water | 92 | 37 | 250 | 145 |

Nieuwe onderwerpen | Milieu en gezondheid | 18 | 29 | | |

Innovatie | 35 | 195 | | |

Geluid | 10 | 84 | | |

| Totaal | 654 | 666 | 1076 | 617 |

DE NATIONALE TOEWIJZINGEN BELEMMERDEN DE ONDERLINGE CONCURRENTIE TUSSEN PROJECTVOORSTELLEN

17. De LIFE-financiering bestrijkt een grote verscheidenheid aan terreinen op het hele grondgebied van de EU. Om de best mogelijke projecten te financieren, zouden aanvragen een vergelijkend selectieproces moeten doorlopen waarbij de beste projecten ter financiering worden geselecteerd.

18. Sinds 2007 is het LIFE-programma zodanig ontworpen dat een evenredige verdeling van projecten over de lidstaten is ingebouwd. Artikel 6, lid 2, van de LIFE+-verordening voorziet in indicatieve nationale toewijzingen [7] die zijn gebaseerd op bevolkingsaantal en op het percentage van het nationale grondgebied dat als Natura 2000-gebied is aangewezen.

19. De indicatieve nationale toewijzingen zijn bedoeld om financiering voor kleinere lidstaten zeker te stellen door een deel van het budget voor ze te "blokkeren". Zoals echter werd onderstreept in de effectbeoordeling ter ondersteuning van het voorstel van de Commissie voor de nieuwe LIFE-verordening, zijn hun toewijzingen per definitie gering, wat hun belang en hun betrokkenheid bij het programma beperkt. Bijgevolg heeft het systeem die lidstaten er niet toe aangezet om meer aanvragen in te dienen.

20. De Rekenkamer stelde bovendien vast dat de nationale toewijzingen de resultaten van de voor het selectieproces gebruikte beoordelingscriteria vertekenen en ertoe kunnen leiden dat projecten, al naargelang hun lidstaat van herkomst, worden geselecteerd met lagere beoordelingsscores dan afgewezen projecten uit andere lidstaten. In 2009 werden bijvoorbeeld drie projecten uit Italië, Polen en Finland met een eindscore van 55 punten afgewezen voor cofinanciering, terwijl een Frans project met slechts 46 punten en twee Britse projecten met 50 punten werden geselecteerd.

21. Het systeem vergroot de concurrentie tussen projecten in hetzelfde land, in plaats van ervoor te zorgen dat de beste projecten op Europees niveau worden geselecteerd. Dientengevolge daalt de Europese toegevoegde waarde van het programma.

IN DE TEMPLATES DIE WERDEN GEBRUIKT TER BEOORDELING VAN DE PROJECTAANVRAGEN WAS NIET GENOEG VERANTWOORDING VAN DE BEOORDELINGSRESULTATEN VEREIST, WAT DE TRANSPARANTIE VAN HET SELECTIEPROCES ONDERMIJNDE

22. Het projectselectieproces is een hoeksteen voor de kwaliteit van bestedingsprogramma’s en een noodzakelijke voorwaarde voor de doeltreffendheid ervan. Dit proces moet doorzichtigheid en gelijke kansen voor alle aanvragers waarborgen, gebaseerd zijn op objectieve criteria en gericht zijn op die projecten die het meeste bijdragen tot de verwezenlijking van de programmadoelstellingen. Een doorzichtig en doeltreffend selectieproces vereist beoordelingsformulieren die de aan elk van de criteria gegeven score vermelden en de verantwoording ervan vermelden.

23. LIFE-projecten worden geselecteerd op basis van een jaarlijks door de Commissie gedane oproep tot het indienen van voorstellen. Hoewel de Commissie wordt bijgestaan door een consortium van externe beoordelaars om de projectvoorstellen te beoordelen, blijft zij verantwoordelijk voor het selectieproces.

24. Het algehele selectieproces van voorstellen in het kader van LIFE-Milieu verloopt in vier fasen: subsidiabiliteit, selectie, toewijzing en herziening. Dat proces staat beschreven in bijlage I. Voor de eerste twee fasen van het beoordelingsproces — subsidiabiliteit en selectie — wordt elk voorstel door één beoordelaar onderzocht. In de toewijzingsfase moeten de voorstellen op onafhankelijke wijze door twee deskundige beoordelaars worden onderzocht. Bestaat er een aanzienlijke afwijking, dan is een derde beoordeling van het voorstel vereist. Het eindbesluit over de te geven score valt tijdens een vergadering onder voorzitterschap van de diensten van de Commissie die wordt bijgewoond door de beoordelaars.

25. De beoordelaars gebruiken standaardtemplates, voorbereid door de Commissie, om de projectaanvragen te beoordelen op basis van vooraf vastgestelde selectiecriteria. Elk van die criteria wordt nader uitgewerkt tot een reeks specifiekere aspecten die in aanmerking moeten worden genomen [8]. Hoewel de templates voor de toewijzingsfase de beoordelaars verplichten om een score en een mening te geven (positief of negatief per belangrijk criterium), bestaat er geen vereiste om de beoordeling te onderbouwen of om de verschillende — in ieder belangrijk criterium vervatte — aspecten een score toe te kennen.

26. Bij de controle bleken essentiële aspecten voor de doeltreffendheid van het programma, zoals het innovatieve of demonstratieve karakter van de geplande verspreidingsacties of het potentieel voor replicatie van de resultaten niet als afzonderlijke beoordelingscriteria te zijn beschouwd, maar als een van de vele aspecten binnen de beoordelingscriteria. Dat betekende in de praktijk dat van de beoordelaars niet werd gevraagd, die essentiële aspecten van de LIFE-Milieu-projecten een score toe te kennen en hun beoordeling te verantwoorden. De Rekenkamer beschouwt dat als een tekortkoming in het ontwerp binnen het selectiesysteem [9].

27. In feite constateerde de Rekenkamer dat de opeenstapeling van verschillende essentiële aspecten onder hetzelfde beoordelingscriterium, zonder dat van de beoordelaar een individuele score werd vereist, heeft geleid tot situaties waarbij de toegekende scores niet voldoende verantwoord waren in de beoordelingstemplates (zie tekstvak 2) of waarbij belangrijke aspecten niet naar behoren werden beoordeeld (zie tekstvak 3 en paragraaf 41).

28. Bovendien belemmert het geven van een algemene score voor een beoordelingscriterium zonder een score te geven aan de onderliggende aspecten een objectieve en grondige herhaling van de uitgevoerde beoordelingstaak. Dat ondermijnt de doorzichtigheid van het selectiesysteem van het programma.

TEKSTVAK 2

BEOORDELINGSSCORE NIET VOLDOENDE VERANTWOORD

Een Duits voorstel kreeg voornamelijk negatieve opmerkingen met betrekking tot criterium 1. Met dit criterium dienen de beoordelaars de innovatieve aard, het belang van de verwachte vooruitgang op milieugebied en de technische haalbaarheid van het voorstel te beoordelen.

De beoordelaar merkte in het beoordelingsformulier op dat enkel het proces een innovatief karakter had, en niet de methoden en concepten. De beoordelaar gaf dit criterium een score van zes op tien. De Rekenkamer is van mening dat de negatieve bewoordingen van de beoordeling op het beoordelingsformulier niet stroken met deze score.

HET TOEZICHTKADER WAS NIET GESCHIKT, HETGEEN EEN DOELMATIG PROGRAMMABEHEER BELEMMERDE

29. Aangepast beheer van ongeacht welk programma vergt een regelmatig onderzoek van inputs, outputs en resultaten, teneinde actuele informatie te verkrijgen over de vraag of het programma al dan niet evolueert zoals bedoeld, met andere woorden een toezichtkader. Door middel van toezicht worden beheerders tijdens de uitvoering van het programma geïnformeerd over de verwezenlijking van de operationele doelstellingen, zodat problemen tijdig kunnen worden herkend en verholpen. Een deugdelijk toezichtkader dient bijvoorbeeld een reeks gemeenschappelijke input-, output- en resultaatindicatoren te bevatten. Daarmee kunnen gegevens op projectniveau worden samengevoegd op programmaniveau om ze te vergelijken met vooraf bepaalde doelstellingen en streefdoelen.

30. Toezicht mag niet ophouden bij de afronding van projecten. In het LIFE-programma zou toezicht achteraf nuttig zijn om na te gaan of de outputs en de verwachte resultaten nog steeds worden gegenereerd, of er geen problemen bestaan met de duurzaamheid of in welke mate projectresultaten werden overgedragen of elders zijn gerepliceerd.

31. De Commissie ziet toe op de projectuitvoering, bijgestaan door een consortium van deskundigen dat optreedt als een extern toezichtteam. Het team organiseert jaarlijkse bezoeken ter plaatse om de voortgang van het project te inspecteren, hetzij alleen, hetzij met een ter zake bevoegde ambtenaar van de Commissie. Het toezichtteam beoordeelt de door de begunstigde aan de Commissie voorgelegde periodieke verslagen over de projectuitvoering.

32. Tijdens zijn projectbezoeken beoordeelt het toezichtteam de realisering van outputs en het bereiken van resultaten zoals vermeld in de projectvoorstellen, en beoordeelt het de technische en financiële subsidiabiliteit van de gedeclareerde kosten. Na afloop van het project vullen de toezichtdeskundigen een algehele evaluatie in van de projectresultaten, met inbegrip van een "eindscore". Die op het projectniveau gerichte toezichtregelingen zijn evenwel van beperkt nut om lessen te trekken aangaande de prestaties van het programma. Het kader voor prestatietoezicht van het programma heeft immers geen geschikte gemeenschappelijke output- en resultaatindicatoren. Met name de in 2007 geïntroduceerde gemeenschappelijke outputindicatoren blijven grotendeels beperkt tot communicatie- en verspreidingsacties zoals workshops, studiebijeenkomsten, conferenties en publicaties. Bovendien heeft de Commissie geen enkele resultaatindicator vastgelegd. Bijgevolg kan, binnen het bestaande kader, de informatie van afzonderlijke projectresultaten niet op een zinvolle manier worden samengevoegd. Dat belet een regelmatig toezicht op de doeltreffendheid van het programma en een tijdige herkenning van problemen die afbreuk doen aan de prestaties ervan.

33. De algemene programmadoelstelling is bij te dragen tot de ontwikkeling, actualisering en uitvoering van EU-milieubeleid en -wetgeving. Dat vereist dat succesvolle projecten duurzaam zijn en dat hun resultaten worden verspreid en uiteindelijk gerepliceerd. Na afloop van de projecten acht de Commissie haar beschikbare middelen echter ontoereikend om haar in staat te stellen systematisch bezoeken achteraf te organiseren om de ontwikkeling te volgen van het "leven-na-LIFE" van de projecten.

34. De Commissie is zich van die tekortkomingen bewust en stelt daarom sinds 2009 in het contract tussen de Europese Commissie en het toezichtteam tien bezoeken achteraf per jaar verplicht om de duurzaamheid en andere aspecten te onderzoeken [10]. Tegen december 2012 waren 30 projecten in het kader van LIFE-Milieu bezocht. Dat is weliswaar een verbetering, maar het vertegenwoordigt slechts 5 % van de afgeronde projecten.

35. In het kader van de evaluatie van het eindverslag van het project bepaalt het toezichtteam een reeks langetermijnindicatoren die tijdens bezoeken achteraf dienen te worden gebruikt. De controle leverde evenwel geen enkel bewijs op dat die indicatoren worden beoordeeld tijdens de daaropvolgende bezoeken achteraf. Bovendien zijn de voorgestelde langetermijnindicatoren uniek voor ieder project, waardoor ze op programmaniveau van beperkt nut zouden zijn, zelfs indien een waarde beschikbaar zou zijn. Een andere tekortkoming van de onlangs ingevoerde controles achteraf is dat, zelfs indien de duurzaamheid van een project uitvoerig wordt geanalyseerd in het kader van de ex-postevaluaties, het toezichtteam niet wordt gevraagd de replicatie van het project te analyseren, wat van fundamenteel belang is om het katalysatoreffect van het programma te realiseren.

36. Bovendien, zoals dat het geval is tijdens de projectuitvoering, heeft noch de Commissie, noch het toezichtteam overwogen om een lijst voor te bereiden met gemeenschappelijke indicatoren die het toezichtteam dient te gebruiken tijdens de bezoeken achteraf teneinde follow-up te geven aan de uitkomsten van de LIFE-Milieu-projecten. De combinatie van de bovenstaande gebreken houdt in dat het de Commissie aan informatie ontbreekt over het aantal succesvol afgeronde projecten, het aantal projecten dat na een aantal jaren nog steeds operationeel is en het aantal gerepliceerde projecten. Daardoor is het niet mogelijk om lessen te trekken uit het verleden en zo de selectie- en toezichtprocedures te verbeteren, herhaalde fouten te vermijden en middelen te besparen.

37. Hoewel de Commissie regelmatige evaluaties van het programma organiseert, kunnen die dagelijks programmatoezicht niet vervangen. Beide processen vullen elkaar namelijk aan, aangezien evaluaties onder meer de voor het toezicht gegenereerde informatie zouden moeten benutten.

38. Over het algemeen bleek uit de controle dat het gebrek aan geconsolideerde informatie en aangepaste indicatoren over de outputs en resultaten van de projecten in het kader van LIFE-Milieu een doorlopende beoordeling van de doeltreffendheid van het programma in de weg staat en een tijdige identificatie verhindert van problemen die de uitvoering van het programma hinderen, wat op zijn beurt belet dat er lering wordt getrokken voor de toekomst.

DEEL II — UITVOERING

39. Rekening houdend met de doelstellingen van het programmaonderdeel LIFE-Milieu (zie paragraaf 4 en tekstvak 1), de bij verordening vastgestelde subsidiabiliteitscriteria en de selectierichtsnoeren van de Commissie heeft de Rekenkamer geoordeeld dat projecten in het kader van LIFE-Milieu, om als katalysator te dienen en bij te dragen tot een doeltreffend programma, de volgende kenmerken moeten hebben:

a) een innovatief of demonstratief karakter door gericht te zijn op innovatieve of demonstratieve oplossingen voor milieuproblemen door de ontwikkeling of verspreiding van innovatieve technieken of methoden, technieken op het gebied van beste praktijken, knowhow, enz.;

b) van belang zijn voor de EU en bijdragen tot het behalen van de algemene EU-milieubeleidsdoelstellingen door een probleem aan te pakken dat op Europees niveau van beduidend belang is of door te verwachten dat er resultaten tot stand zullen worden gebracht die op grote schaal toepasbaar zijn;

c) resultaten hebben die worden verspreid teneinde te verzekeren dat innovatieve milieubeschermingstechnologieën en -procedures goed bekend zijn en breed worden toegepast;

d) duurzaam zijn, aangezien het voortbestaan van het project een vereiste is voor de succesvolle verspreiding en replicatie ervan;

e) gerepliceerd worden door andere instanties teneinde een grootschaliger impact te genereren. Replicatie kan inhouden dat de projectuitkomsten worden bekendgemaakt en vermenigvuldigd en dat effecten worden gegenereerd die het individuele project overstijgen.

40. Bij de controle werd daarom geanalyseerd hoe die criteria waren vervuld in de verschillende uitvoeringsfasen van LIFE-projecten.

ESSENTIËLE ASPECTEN VAN DE PROJECTEN WERDEN NIET ALTIJD NAAR BEHOREN BEOORDEELD TIJDENS DE PROJECTSELECTIE

41. De Rekenkamer controleerde de beoordelingsformulieren van de 25 bezochte projecten en van 70 bijkomende projecten die aan een controle op stukken werden onderworpen. Concreet ging de Rekenkamer na of de beoordeling van de projectaanvragen inging op bepaalde essentiële aspecten van de doeltreffendheid van het programma, zoals het innovatieve of demonstratieve karakter van het project, het potentieel voor duurzaamheid of replicatie en het belang van het aangepakte milieuprobleem (zie paragraaf 39). De controle wees uit dat bij bepaalde projecten de beoordeling en de toegekende scores voor de essentiële criteria niet voldoende waren verantwoord (zie paragraaf 27), terwijl deze toch werden gefinancierd:

a) De beoordeling van het innovatieve en demonstratieve karakter van projecten werd bij 20 % van de aan een controle op stukken onderworpen projecten en bij 24 % van de ter plaatse bezochte projecten niet voldoende verantwoord.

- Bij haar bezoek aan de 25 projecten trof de Rekenkamer gevallen aan (zie de voorbeelden in tekstvak 3) waarin de mate van innovatie ofwel was overschat, ofwel onvoldoende was gemotiveerd, bijvoorbeeld wanneer de beoordelaars geen rekening hielden met het bestaan van soortgelijke projecten.

TEKSTVAK 3

SELECTIEPROCEDURE: VOORBEELDEN VAN TEKORTKOMINGEN BIJ DE BEOORDELING VAN HET INNOVATIEVE EN DEMONSTRATIEVE KARAKTER

Bij de beoordeling van een project uit het VK werd dit aangemerkt als sterk innovatief, ook al verklaarde de beoordelaar bij andere criteria dat "de methode niet geheel nieuw is in de Gemeenschap".

Toen de beoordelaar het demonstratieve karakter van het project evalueerde, zette deze vraagtekens bij de schaal van het project, die hij te groot achtte. De begunstigde antwoordde dat de voorgestelde technologie reeds bij twee kleinere vestigingen van het bedrijf was getest.

Uit de controle bleek dat een van die twee vestigingen reeds productief functioneerde,wat vragen oproept over het demonstratieve karakter van het LIFE-project.

b) De beoordeling van de duurzaamheid of de vooruitzichten op replicatie van het project was onvoldoende gemotiveerd bij 21 % van de op stukken gecontroleerde projecten en bij 12 % van de ter plaatse bezochte projecten.

- Het bezoek van de Rekenkamer aan de 25 projecten wees uit dat in bepaalde gevallen (zie de voorbeelden in tekstvak 4) beoordelaars de mogelijke economische, financiële of wettelijke obstakels niet herkenden die de duurzaamheid of de replicatie van het project in de weg zouden kunnenstaan. De controle wees op gevallen van projecten waarmee weliswaar de doelstellingen en verwachte resultaten zijn verwezenlijkt, maar die niet konden worden verduurzaamd of gerepliceerd vanwege die obstakels [11], die volgens de Rekenkamer reeds tijdens het selectieproces hadden kunnen worden herkend. Indien de beoordelaars die obstakels wel zouden hebben herkend, had de Commissie kunnen besluiten het project niet te financieren.

TEKSTVAK 4

SELECTIEPROCEDURE: VOORBEELDEN VAN TEKORTKOMINGEN BIJ DE BEOORDELING VAN DE DUURZAAMHEID EN DE REPLICATIE VAN DE PROJECTVOORSTELLEN

Duurzaamheidsvooruitzichten van het project

Bij de beoordeling van een Spaans voorstel merkten de beoordelaars op dat er geen bedrijfsplannen bestonden voor de instandhouding van het project en dat zij daarom niet konden beoordelen of het project economisch levensvatbaar zou zijn na afloop en ontvangst van EU-financiering. De beoordelaars vroegen evenwel geen wijzigingen of aanvullende informatie op bij de projectherziening om zich ervan te vergewissen dat het project de minimale waarborgen voor duurzaamheid na de EU-financiering bood. De beoordeling van de duurzaamheid was bijgevolg ontoereikend.

Het bezoek van de controleurs aan het project bevestigde dat het project na afloop niet is verduurzaamd.

Wettelijke belemmeringen voor projectreplicatie

Een ander project in Spanje, dat in 2008 werd afgerond, ontwikkelde een techniek waarbij ozon werd gebruikt als alternatief, milieuvriendelijk schoonmaakmiddel in voedselverwerkende bedrijven. De verspreiding van die technologie zou afhankelijk zijn van nieuwe Europese wetgeving die deze technologie steunt maar nog steeds niet van kracht is.

Economische belemmeringen voor projectreplicatie

Een project in Frankrijk beperkte de milieueffecten van glasproductie. De lange levensduur van de glasovens (15-20 jaar) beperkt evenwel de mogelijkheid tot replicatie binnen het concern van de begunstigde. Replicatie buiten de groep is niet gepland, aangezien het project voor de groep een concurrentievoordeel vormt.

c) De beoordeling van het EU-belang was onvoldoende gemotiveerd bij 20 % van de op stukken gecontroleerde projecten en bij 12 % van de ter plaatse bezochte projecten.

- Bij het bezoek van de Rekenkamer aan de 25 projecten werden gevallen aangetroffen (zie het voorbeeld in tekstvak 5) waarbij ofwel het EU-belang niet was beoordeeld, ofwel die beoordeling niet door de beoordelaar was onderbouwd, bijvoorbeeld in gevallen waarin er twijfel bestond of de projectresultaten toepasbaar waren buiten de onmiddellijke reikwijdte van het project.

HET TOEZICHT DOOR DE COMMISSIE OP DE PROJECTUITVOERING WAS IN BEPAALDE OPZICHTEN ONTOEREIKEND

42. De Rekenkamer onderzocht of de uitgeoefende toezichtactiviteit alomvattend was en of de door de toezichtteams opgestelde verslagen voor de 25 bezochte projecten de eigenlijke projectuitvoering nauwkeurig weergaven.

43. De werkzaamheden van het toezichtteam gedurende de projectuitvoering zijn gericht op de realisering van de verwachte uitkomsten en op het verifiëren of de gedeclareerde kosten technisch gezien verantwoord zijn, in het projectbudget opgenomen zijn, realistisch zijn en wel degelijk gemaakt zijn in de verslagperiode. De Rekenkamer constateerde dat die controles regelmatig zijn uitgevoerd. De controle wees niettemin op problemen inzake het toezicht op de redelijkheid van de kosten en de duurzaamheid en de replicatie van projecten.

TEKSTVAK 5

SELECTIEPROCEDURE: VOORBEELD VAN TEKORTKOMINGEN BIJ DE BEOORDELING VAN HET EU-BELANG VAN DE PROJECTAANVRAGEN

Een voorstel uit het VK beoogde het behoud van stadsmilieu op drie locaties. Voor twee van die locaties maakte het voorstel geen gewag van milieukwesties. De voornaamste geplande — en uiteindelijk uitgevoerde — acties betroffen de maatschappelijke omgeving of natuurbeschermingsmaatregelen (en niet zozeer de aanpak van een op EU-schaal betekenisvol milieuprobleem, zoals dat is vereist krachtens de van toepassing zijnde verordening).

Het voorstel verwees weliswaar naar een van de in de LIFE-verordening vastgelegde doelstellingen, maar was toegespitst op zeer plaatselijke problemen en was niet van belang voor de EU.

De door de Rekenkamer gecontroleerde beoordelingsformulieren bevatten geen bewijs dat dit aspect door de beoordelaar was beoordeeld.

44. Terwijl de subsidiabiliteit van gedeclareerde kosten wordt geverifieerd, bestaat er geen enkele vergelijkende kostenanalyse tussen soortgelijke projecten, zelfs niet tussen projecten in dezelfde sector en streek. Door het ontbreken van dergelijke vergelijkingen kan het gebeuren dat er buitensporige kosten worden aanvaard, te meer daar de beoordelaars belast met de beoordeling van de projectaanvragen en de eindverslagen van de begunstigden in de eerste plaats technisch deskundigen zijn, en niet zozeer financieel deskundigen. Uit de controle bleek bijvoorbeeld dat de gedeclareerde personeelskosten per uur voor projectbeheerders bij de 23 afgeronde projecten schommelde tussen 10,56 euro en 164,39 euro.

45. De analyse van de uiteindelijke kostenstructuur van de 23 bezochte afgeronde projecten — zie figuur 3 — toont het gewicht van de personeelskosten, die in de steekproef van de Rekenkamer tussen 18,5 % en 83,5 % vertegenwoordigden van de totale projectkosten.

FIGUUR 3

KOSTENSTRUCTUUR VAN DE 23 AFGERONDE PROJECTEN

+++++ TIFF +++++

Bron: Europese Rekenkamer.

46. Ook al kunnen er goede redenen bestaan ter verantwoording van de vastgestelde sterke variaties tussen de voor LIFE-projecten aangerekende personeelskosten per uur, toch is de Rekenkamer van mening dat extreme bandbreedteschommelingen de Commissie tot een diepgaander analyse nopen.

47. De Rekenkamer constateerde tevens dat het toezichtteam onvoldoende aandacht besteedt aan de vooruitzichten op duurzaamheid en replicatie van projecten (zie de voorbeelden in tekstvak 6).

TEKSTVAK 6

VOORBEELDEN VAN TEKORTKOMINGEN IN HET TOEZICHT OP DUURZAAMHEID EN REPLICATIE

Een project in Spanje was gericht op beperking van grondwaterbesmetting door minder meststoffen en salpeterzuur in een tuinbouwsector te gebruiken.

Het project kreeg een gunstige beoordeling van het toezichtteam, ondanks het feit dat de begunstigde erkende dat de verwezenlijkte milieuvoordelen beperkt bleven en dat nader onderzoek nodig was om de milieuvoordelen aan te tonen. Het toezichtteam merkte eveneens op dat dergelijk onderzoek noodzakelijk was om de duurzaamheid van het project te verzekeren, alhoewel de begunstigde zich er niet toe had verbonden dergelijk onderzoek uit te voeren. Tot slot achtte het toezichtteam de overdraagbaarheid "hoog", hoewel het besloot dat "deze sector waarschijnlijk niet klaar was om technologische veranderingen door te voeren vanwege de geringe baten, en omdat de kleine producenten geen noemenswaardige investeringen kunnen doen". Deze kwestie kwam niet aan de orde tijdens de projectuitvoering.

Ten tijde van het bezoek van de Rekenkamer gebruikte slechts een van de zes aan het project deelnemende partners de nieuwe technologie. Er bestaat geen bewijs dat het project werd gerepliceerd.

Een project in Italië zou naar verwachting 24 maanden duren. Vijf maanden voor de afloop ervan vroeg de begunstigde om een ingrijpende projectwijziging, aangezien niemand van de vijftig potentiële gebruikers die aanvankelijk belangstelling hadden getoond in het testen van het product, nog in het nieuwe proces geïnteresseerd was. Ondanks het feit dat dergelijke tests van meet af aan als fundamenteel werden beschouwd, vroeg de begunstigde de Commissie toestemming om de test te laten uitvoeren door een zakenpartner.

De Commissie aanvaardde de aangevraagde projectwijziging. Na afronding van het project werd het niet verduurzaamd of gerepliceerd bij gebrek aan belangstelling bij eindgebruikers. Ondanks de overduidelijke risico’s die het gebrek aan belangstelling bij eindgebruikers inhield voor de duurzaamheid van het project, stelde het toezichtteam die kwestie nooit aan de orde en werd er geen corrigerende maatregel genomen om dit aan te pakken.

48. Begunstigden bereiden uitvoerings- en eindverslagen voor waarin zij de projectresultaten en -verwezenlijkingen beschrijven. Het toezichtteam beoordeelt die verslagen. Uit de controle bleek dat de toezichtteams onvoldoende kritisch stonden tegenover de beweringen en argumenten die stonden vermeld in de uitvoerings- en eindverslagen van de begunstigden (zie tekstvak 7). Bijgevolg bestaat het risico dat de verwezenlijkingen van de projecten, en dus ook die van het programma, worden overschat.

49. Tot besluit: de controle wees op tekortkomingen in de beoordelingen door de toezichtteams in 18 van de 25 onderzochte projecten. Naast het gebrek aan een voldoende kritisch oordeel over de eigen beoordelingen van de begunstigden waren de tekortkomingen gelijkelijk verdeeld over de beoordeling van de milieudoelstellingen, de duurzaamheid, de replicatie en de verspreiding van het project.

GERINGE VERSPREIDING, DUURZAAMHEID EN REPLICATIE VAN DE PROJECTEN BRACHT DE VERWACHTE "KATALYSATOR"-FUNCTIE VAN HET PROGRAMMA IN GEVAAR

50. Een van de essentiële doelstellingen van het LIFE-programma is dat het als een katalysator moet dienen voor de ontwikkeling van milieubeleid en -acties. Een noodzakelijke voorwaarde hiervoor is dat projectresultaten op passende wijze en op grote schaal worden verspreid, verduurzaamd en gerepliceerd (zie paragraaf 39).

TEKSTVAK 7

ONVOLDOENDE KRITISCH TOEZICHT OP VERSLAGEN VAN DE BEGUNSTIGDEN

Een project in Italië streefde naar afvalvermindering in de keramieksector. De beoordeling door het toezichtteam van het eindverslag van de begunstigde weerspiegelt in belangrijke mate de eigen beweringen van de begunstigde en was niet voldoende kritisch tegenover de aangegeven projectduurzaamheid. Het project, dat in september 2008 afliep (de saldobetaling vond plaats in augustus 2009), was ten tijde van het bezoek van de Rekenkamer niet verduurzaamd.

Een project in Duitsland beoogde de ontwikkeling van een schonere stedelijke logistiek. De beoordeling van de milieuvoordelen van het project door het toezichtteam weerspiegelen in ruime mate de eigen beweringen van de begunstigde, zonder verdere beoordeling.

51. De steekproef van gecontroleerde projecten wees op problemen rond al die onderdelen (zie bijlage II). Zelfs wanneer projecten positieve resultaten op milieugebied opleverden, lukte het niet om die met het programma doeltreffend te verspreiden en te repliceren teneinde die kleinschalige resultaten te vertalen in een meer betekenisvolle toepassing op EU-niveau. Dat beperkt de algehele doeltreffendheid van het programma in belangrijke mate.

RESULTAATVERSPREIDING

52. Zoals aangegeven in paragraaf 39 en figuur 2, is de verspreiding van projectresultaten vereist indien projecten moeten dienen als katalysator voor milieuactie. Doeltreffende verspreiding stimuleert de replicatie en ontwikkeling van projectresultaten. Zij moet goed worden gericht, doelmatig worden uitgevoerd, en gecontroleerd. De verspreiding van de resultaten van LIFE-projecten is een gedeelde verantwoordelijkheid voor de Commissie en de begunstigden. De controle wees bij beide op problemen.

53. De Commissie publiceert op haar website belangrijke projectinformatie over LIFE. Het gaat onder meer om samenvattingen van projectonderwerpen en getrokken lessen, een projectdatabank, een "LIFE by theme"-instrument en projectsamenvattingen. De Commissie, de lidstaten of individuele begunstigden bevorderen thematische platformbijeenkomsten en een significant aantal projecten organiseert slotconferenties.

54. Zodra projecten echter zijn voltooid, actualiseert de Commissie de informatie niet om hetzij problemen, hetzij successen weer te geven met betrekking tot de resultaten, de duurzaamheid en de replicatie van de projecten. Bovendien leiden de informatieverwerking — die gedeeltelijk handmatig geschiedt — en het gebrek aan middelen van de Commissie tot leemten en fouten. Zo waren 11 van de 23 bezochte afgesloten projecten niet opgenomen in het "LIFE by Theme"-instrument. Dat betekent dat potentiële gebruikers, ondanks uitgebreide informatie op het internet, geen toegang krijgen tot volledige en bijgewerkte projectinformatie.

55. Volgens de gemeenschappelijke bepalingen van LIFE wordt van de begunstigde vereist dat deze, als onderdeel van de communicatieactiviteiten, een website bouwt of een bestaande website benut ter verspreiding van de projectactiviteiten, -voortgang en -resultaten. Voor LIFE-projecten die in de jaren vóór 2007 waren goedgekeurd, gold geen verplichte periode om die website in werking te houden. Bij 16 [12] van de 22 van deze afgeronde projecten die in het kader van de controle werden bezocht, was de website operationeel. Voor LIFE-projecten die vanaf 2007 zijn goedgekeurd, moet de website binnen zes maanden na aanvang van het project online zijn en moet hij regelmatig worden bijgewerkt en onderhouden gedurende minstens vijf jaar na afloop van het project. De gecontroleerde projecten uit die periode beantwoordden aan die vereiste.

56. Ondanks de door de Commissie geleverde inspanningen om verbeteringen aan de projectwebsites te stimuleren (onder meer door voorbeelden op de LIFE-website te publiceren en door aan de geselecteerde projecten tips te bezorgen over het ontwerpen van een website voor een LIFE-project) werden bij de controle tekortkomingen aangetroffen op de bekeken websites.

57. De controle analyseerde de inhoud van 63 projectwebsites [13] uit de steekproef van 69 [14] projecten. Die omvatte 31 LIFE-projecten die vóór 2007 waren goedgekeurd en 32 nadien goedgekeurde LIFE-projecten. Van de 53 werkende websites die operationeel waren ten tijde van de controle, hadden er 11 een uiterst beperkte inhoud. De voornaamste gebreken waren zeer korte projectbeschrijvingen en gebrek aan visuele hulpmiddelen, verslagen en voorstellingen. Er was niettemin een kwalitatieve verbetering voor projectwebsites die vanaf 2007 werden goedgekeurd.

58. Naast de passieve communicatie door gebruik van het internet of andere vormen van publiciteit dienen er op de specifieke projectomstandigheden toegesneden verspreidingsactiviteiten te worden georganiseerd. De controle wees op gevallen waarin, hoewel de projecten de beoogde doelstellingen behaalden, de verspreidingsactiviteiten ondoeltreffend waren en er niet in slaagden tot projectreplicatie aan te moedigen. Projectwebsites werden niet bijgewerkt, de verspreiding verliep grotendeels binnen de context van de commerciële advertentiecampagnes van de begunstigde of gebeurde onder directe zakenpartners, en activiteiten die als onderdeel van de afgesproken "leven na LIFE"-communicatieplannen waren gepland, werden niet voltooid.

59. Voor projectbegunstigden die particuliere bedrijven zijn, worden verspreidingsactiviteiten over het algemeen georganiseerd binnen de context van de vermarkting van het product. Dat gebeurde aldus ter bescherming van de knowhow, aangezien het project vaak werd beschouwd als een strategisch voordeel voor de begunstigde bedrijven. Dat beperkt evenwel de doeltreffendheid van de verspreiding die het programma nastreeft. LIFE-resultaten zouden het bedrijf een concurrentievoordeel bieden binnen de bedrijfstak. Zo kan het gebeuren dat kennisoverdracht en projectreplicatie buiten de eigen bedrijfsgroep niet in het belang van het bedrijf zijn. Dat beperkt het eventuele milieueffect van het project in aanzienlijke mate. De vraag rijst of het LIFE-programma dergelijke projecten moet financieren.

60. Tot besluit constateerde de Rekenkamer dat de ondernomen verspreidingsactiviteiten niet voldoende aanzetten tot replicatie van de projectresultaten. Zelfs wanneer de begunstigden de volgens de projectovereenkomst vereiste verspreidingsactiviteiten voltooiden, bestond er een gebrek aan gecoördineerde verspreidingsactiviteiten tussen de Commissie, de begunstigden en de bevoegde nationale autoriteiten om de replicatie van projectresultaten daadwerkelijk te stimuleren.

61. Tekstvak 8 geeft een dergelijk voorbeeld van een succesvol project waarvan het potentieel voor een milieueffect van betekenis niet werd gerealiseerd vanwege een ondoeltreffende verspreiding.

TEKSTVAK 8

KATALYSATOREFFECT VOOR DE KERAMIEKSECTOR NIET VERWEZENLIJKT

Bij het polijsten van keramiek en aanverwante materialen ontstaan grote hoeveelheden afval. Een van de in Italië bezochte projecten voerde met succes een proces in waarbij dat afval werd beperkt en gerecycleerd.

Het project liep af in 2008 en was nog steeds operationeel ten tijde van het controlebezoek in 2012.

Ondanks het succes en de duurzaamheid van het project is het niet gerepliceerd. De projectwebsite werd niet bijgewerkt sinds de voltooiing van het project maar het bedrijf beschouwt het project als zeer positief voor zijn marketing en plaatst het LIFE-logo op al zijn promotie-items.

Een belangrijk gedeelte van die productie is geconcentreerd in een beperkt aantal Europese regio’s, meer bepaald het keramiekdistrict van Sassuolo in Italië en de streek Valencia in Spanje.

Hoewel de begunstigde de volgens de projectovereenkomst vereiste verspreidingsactiviteiten had uitgevoerd, was er geen gecoördineerde inspanning tussen de Commissie, de regionale autoriteiten en de zakenorganisaties om projectresultaten te verspreiden en het gebruik van soortgelijke technieken elders te stimuleren. Het milieueffect wordt dan ook sterk beperkt.

PROJECTDUURZAAMHEID EN REPLICATIE VAN RESULTATEN

62. Zoals aangegeven in paragraaf 39, staat of valt de doeltreffendheid van het LIFE-programma Milieu met de duurzaamheid van zijn projecten, hoewel de van LIFE-projecten vereiste innovatieve en demonstratieve aard een zekere mate van risico op mislukking inhoudt. Bij de controle werden 23 voltooide projecten bezocht, waarvan de meeste zijn voltooid tussen 2007 en 2009. De controle wees uit dat tien daarvan niet langer operationeel waren ten tijde van het bezoek. Voor twee projecten waren begunstigden of partners bezig met nieuwe ontwikkelingen. Voorbeelden van niet-duurzame projecten werden gegeven in tekstvakken 4 en 6, en een voorbeeld van een duurzaam project wordt weergegeven in tekstvak 8.

63. De tekortkomingen bij de verspreiding van succesvolle projectresultaten verklaren, op zijn minst ten dele, de beperkte replicatie van projecten. Slechts 8 van de 23 bezochte afgeronde projecten waren gerepliceerd of zullen waarschijnlijk nog worden gerepliceerd, waaronder drie projecten die niet langer operationeel zijn. Voor twee van de acht projecten is de replicatie verricht binnen de bedrijfsgroep waartoe de begunstigde behoort, wat de replicatie en de EU-meerwaarde beperkt. Dat illustreert het verschil tussen een succesvolle projectafloop en de doeltreffendheid van een programma.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

64. Het LIFE-programma Milieu zou als katalysator moeten dienen voor EU-milieubeleid, voornamelijk door de financiering van innovatieve of demonstratieprojecten met een Europese toegevoegde waarde en de daaropvolgende resultaatverspreiding en -replicatie. De controle beoordeelde de doeltreffendheid van dat katalysatoreffect.

65. De Rekenkamer kwam tot de conclusie dat het programmaonderdeel LIFE-Milieu niet doeltreffend werkte omdat het niet goed genoeg was ontworpen en uitgevoerd. De controle wees op tekortkomingen in ontwerp en uitvoering die leidden tot een aanzienlijke beperking van de fundamentele katalysatorfunctie van het programma om de aanzet te geven tot ontwikkelingen van betekenis inzake EU-milieubeleid. Zonder dat laatste is de algehele doeltreffendheid van het programma niet te realiseren.

66. Door het ontbreken van een mechanisme om de schaarse middelen te richten op vooraf gekozen doelstellingen, verwaterde de impact van de geïnvesteerde middelen (paragrafen 13-16).

AANBEVELING 1

Bij het vaststellen van de in het nieuwe LIFE-programma geplande meerjarige werkprogramma’s dienen de wetgevende autoriteiten de Commissie en de lidstaten de bevoegdheid te geven om subsidiabele aanvragen te beperken tot afgebakende strategische prioriteiten en om duidelijke, specifieke, meetbare en haalbare doelstellingen te bepalen voor te subsidiëren projecten.

Een beperkt aantal prioriteiten, vastgelegd voor enkele jaren, zou het selectieproces stroomlijnen, de inspanningen bundelen rondom specifieke onderwerpen en de beoordeling van de impact van het programma vergemakkelijken.

67. De indicatieve nationale toewijzingen belemmerden de selectie van de beste projecten, aangezien projecten niet enkel werden geselecteerd op basis van hun verdienste, maar ook op basis van hun lidstaat van oorsprong (paragrafen 17-21).

AANBEVELING 2

Het voorstel van de Commissie voor het nieuwe LIFE-programma beëindigt de nationale toewijzing voor de klassieke projecten maar handhaaft een geografisch evenwicht voor de geïntegreerde projecten. In haar aanvraag dient de Commissie ervoor te zorgen dat geïntegreerde projecten worden geselecteerd op basis van hun verdienste en dat geografisch evenwicht niet ten koste gaat van het beginsel van gelijke kansen voor de aanvragers.

68. De kwaliteit van de projectselectie werd ongunstig beïnvloed door de ontoereikende onderbouwing van de beoordelingsresultaten (paragrafen 22-28).

AANBEVELING 3

De Commissie dient de beoordelingsformulieren voor projectselectie te verbeteren en moet van de beoordelaars eisen dat zij afzonderlijke beoordelingen en scores voorleggen voor belangrijke projectaspecten (zoals het innovatieve of demonstratieve karakter van het voorstel, de kwaliteit van de geplande verspreidingsacties of het potentieel om de resultaten te repliceren), teneinde de kwaliteit en de transparantie van het selectieproces te verbeteren en te waarborgen dat de geselecteerde projecten het potentieel hebben om maximaal bij te dragen tot de verwezenlijking van de programmadoelstellingen.

69. Het ontbrak in het toezichtkader van het programma aan geschikte gemeenschappelijke output- en resultaatindicatoren voor het project. Dat belette de Commissie om een volledig en actueel overzicht te verkrijgen van de doelmatigheid van projecten en bijgevolg om informatie te verkrijgen over de doeltreffendheid van de programma’s (paragrafen 29-38).

AANBEVELING 4

De Commissie dient haar programmabeheersinstrumenten te verbeteren en te overwegen geschikte gemeenschappelijke output- en resultaatindicatoren in te voeren, alsmede informatie over de follow-up op projectniveau, teneinde passend toezicht op het programma te vergemakkelijken. Voor zover mogelijk dienen zulke indicatoren relevant, aanvaard, geloofwaardig, eenvoudig en degelijk te zijn ("RACER"-criteria).

70. Essentiële kenmerken van projecten, die betrekking hebben op hun innovatieve en demonstratieve karakter, hun duurzaamheid, en het EU-belang ervan, werden tijdens de projectselectie niet naar behoren beoordeeld (paragraaf 41) (zie aanbeveling 3).

71. Het toezicht op de redelijkheid van projectkosten, hun duurzaamheid en replicatie was ontoereikend (paragrafen 42-49).

AANBEVELING 5

De Commissie dient haar beoordeling van de redelijkheid van de gedeclareerde personeelskosten te verbeteren, met name voor vergelijkbare projecten, door de tijdens de toezichtfase verzamelde informatie beter te benutten. Die kan vervolgens op een betere manier worden ingezet om buitensporige kosten gemakkelijker op te sporen.

72. De Rekenkamer trof voorbeelden aan van ondoeltreffende verspreiding, geringe duurzaamheid en replicatie van projecten. De potentiële rol van het onderdeel milieu als katalysator voor milieubeleid werd daardoor sterk beperkt (paragrafen 50-63).

AANBEVELING 6

De Commissie dient zich sterker te richten op de verspreiding, duurzaamheid en replicatie van LIFE-projecten. In het bijzonder dient de Commissie:

a) van het toezichtteam te eisen dat het in zijn beoordelingen, zowel in zijn beoordelingsverslagen tijdens de projectuitvoering als in de verslagen achteraf na bezoeken ter plaatse, een kritische analyse opneemt van de door de begunstigde voorgestelde verspreidings-, verduurzamings- en replicatiemaatregelen en van de mogelijke hindernissen die deze in de weg kunnen staan;

b) erover na te denken hoe zij particuliere begunstigden die hun zakelijke belangen willen beschermen, beter kan aansporen tot verspreiding en replicatie van projectresultaten;

c) erover na te denken hoe zij van de begunstigden kan eisen dat zij na afloop van het project eenvoudige en geactualiseerde informatie aanleveren (d.w.z. of het project operationeel blijft, of het project is gerepliceerd, en zo ja, hoe vaak,…). Dat zou de Commissie in staat stellen om haar informatie achteraf over de doeltreffendheid van het programma op doelmatige wijze te verbeteren.

Dit verslag werd door kamer I, onder voorzitterschap van de heer Jan KINŠT, lid van de Rekenkamer, vastgesteld te Luxemburg op haar vergadering van 6 november 2013.

Voor de Rekenkamer

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

President

[1] Het zogeheten "LIFE+"-programma wordt geregeld in Verordening (EG) nr. 614/2007 van het Europees Parlement en van de Raad van 23 mei 2007 betreffende het financieel instrument voor het milieu (LIFE+) (PB 149 van 9.6.2007, blz. 1). Het is de opvolger van de programma’s LIFE I (1992-1995), LIFE II(1996-1999) en LIFE III (2000-2006) van voorgaande perioden. De Commissie heeft een voorstel voorbereid voor het nieuwe LIFE-programma (2014-2020) waarover momenteel wordt onderhandeld bij het Europees Parlement en de Raad van de EU.

[2] Onder gecentraliseerd beheer van de Europese Commissie (directoraat-generaal Milieu).

[3] Het onderdeel natuur en biodiversiteit was het voorwerp van Speciaal verslag nr. 11/2009 van de Rekenkamer "De duurzaamheid en het beheer door de Commissie van de projecten van LIFE-Natuur".

[4] Met inbegrip van 23 afgeronde projecten, waarvan er 22 waren geselecteerd in 2005 en 2006 en slechts drie in 2007. Er dient te worden opgemerkt dat sommige regels, onder andere de regels betreffende de verspreiding van de projectresultaten, vanaf 2007 strenger werden gemaakt.

[5] De Commissie wordt voor de projectselectieprocedure bijgestaan door externe beoordelaars en voor het projecttoezicht door een extern toezichtteam.

[6] Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2000 tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid (PB L 327 van 22.12.2000, blz. 1).

[7] De "onbenutte" nationale toewijzingen worden opnieuw toegewezen en gebruikt voor cofinanciering van door andere lidstaten ingediende projecten.

[8] In het huidige programma bevat de template voor het toewijzingscriterium voor de Europese toegevoegde waarde van de voorstellen onder meer de beoordeling van sommige aspecten zoals het innovatieve en demonstratieve karakter van het project en dat van de voorgestelde actie voor de resultaatverspreiding.

[9] In de evaluatie achteraf van LIFE III (COWI 2009) en Speciaal verslag nr. 11/2009 van de Rekenkamer werd reeds gewezen op de behoefte aan nadere verduidelijking van het scoresysteem.

[10] Andere projecten worden bezocht in het kader van het jaarlijkse controleplan van DG Milieu. De controlebezoeken worden meteen na de saldobetaling verricht, aangezien de steekproef wordt getrokken uit projecten waarvoor de saldobetaling het voorgaande jaar was verricht, en kort na de projectafsluiting. Zij zijn gericht op financiële aspecten van de projecten en worden niet als onderdeel van de vervolgactiviteiten beschouwd.

[11] Typische obstakels die door het toezichtteam niet voldoende zijn aangepakt, hebben betrekking op het ontbreken van marktkansen voor de projectoutputs; problemen met de bedrijfscontinuïteit of toegang tot financiële middelen van de begunstigde en wettelijke belemmeringen.

[12] Slechts één van de zes projecten zonder operationele website liep nog.

[13] Vijf projecten waren opgegeven en er bestond geen website. Eén project ging nooit van start.

[14] Eén begunstigde van één project trok het pas geselecteerde project in. Dit werd door een ander project van de reservelijst vervangen.

--------------------------------------------------

BIJLAGE I

HET SELECTIEPROCES

+++++ TIFF +++++

--------------------------------------------------

BIJLAGE II

BEOORDELING DOOR ERK VAN DE STEEKPROEF VAN BEZOCHTE PROJECTEN

Lidstaat | Beleidsterrein | LIFE-bijdrage (1000 euro) | Heeft het project een vernieuwend of demonstratief karakter? | Wees de controle op gebreken in de verspreiding? | Is het project verduur-zaamd (op het moment van de controle)? | Werd het project gerepliceerd? |

DUITSLAND | Afval en natuurlijke hulpbronnen | niet beschikbaar [1] | Ja | Ja | n.v.t. | n.v.t. |

Water | 414 | Ja | Ja | Ja | Nee |

Afval | 211 | Ja | Ja | Nee | Nee |

Lucht, stedelijk milieu | 867 | Nee | Ja | Ja | Nee |

Water | 959 | Nee | Ja | Ja | Nee |

SPANJE | Bodem | 676 | Ja | Ja | Nee | Nee |

Lucht | 305 | Ja | Ja | Ja | Nee |

Afval | 434 | Ja | Ja | Nee | Nee |

Innovatie | 333 | Ja | Ja | Ja | Ja |

Water | 281 | Ja | Ja | Nee (slechts 1/6) | Nee |

FRANKRIJK | Water | 1056 | Nee | Ja | Nee | Nee |

Chemische stoffen | 1904 | Ja | Ja | Ja | Ja |

Water | 538 | Ja | Nee | Ja | Ja |

Lucht | 667 | Ja | Ja | Nee | Nee |

Klimaatverandering | 3366 | Ja | Ja | Ja | Ja |

ITALIË | Bodem | 407 | Ja | Nee | Ja | Nee |

Afval | 214 | Ja | Ja | Nee | Ja |

Lucht | 299 | Ja | Nee | Nee | Nee |

Water | 1775 | Ja | Nee | Ja | Nee |

Bodem | 372 | Ja | Ja | Nee | Ja |

VERENIGD KONINKRIJK | Klimaatverandering | niet beschikbaar [1] | Nee | Ja | n.v.t. | n.v.t. |

Afval | 411 | Ja | Ja | Nee | Ja |

Water | 407 | Ja | Ja | Ja | Nee |

Afval | 584 | Nee | Ja | Ja | Ja |

Stadsontwikkeling | 1747 | Nee | Ja | Ja | Nee |

[1] Niet-afgeronde projecten.

--------------------------------------------------