Advies van het Comité van de Regio's over

- het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen, diensten en werken", en

- het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening en vervoer"

(2001/C 144/08)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen, diensten en werken" en het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening en vervoer" [COM(2000) 275 def. - 2000/0115 (COD) en COM(2000) 276 def. - 2000/0117 (COD)];

gezien het besluit van de Raad van 8 september 2000 om het Comité overeenkomstig artikel 265, eerste alinea, van het EG-Verdrag over deze richtlijnvoorstellen te raadplegen;

gezien het besluit van zijn bureau van 2 juni 1999 om een advies over dit onderwerp op te stellen en commissie 6 "Werkgelegenheid, economisch beleid, interne markt, industrie, MKB" met de voorbereidende werkzaamheden te belasten;

gezien de Commissiemededeling "De overheidsopdrachten in de Europese Unie", COM(98) 143 def.);

gezien zijn advies over bovengenoemde mededeling, CDR 108/98 fin(1);

gezien het Groenboek van de Commissie "De overheidsopdrachten in de Europese Unie: beschouwingen over een toekomstig beleid", COM(96) 583 def.;

gezien zijn advies over bovengenoemd Groenboek, CDR 81/97 fin(2);

gezien het besluit van zijn voorzitter van 26 oktober 2000 om mevrouw Segersten-Larsson aan te wijzen als algemeen rapporteur voor dit advies, overeenkomstig art. 40.2 van het reglement van orde;

gezien diverse arresten van het Europese Hof van Justitie, zoals het arrest van 26 september 2000, zaak C-225/98, Commissie versus Frankrijk wegens niet-nakoming van de verplichtingen krachtens Richtlijn 71/305/EEG van de Raad van 26 juli 1971, zoals gewijzigd bij Richtlijn 89/440/EEG van de Raad van 18 juli 1989, en Richtlijn 93/37/EEG van de Raad van 14 juni 1993, met betrekking tot de verschillende procedures van plaatsing van overheidsopdrachten voor de bouw en het onderhoud van schoolgebouwen;

gezien het door de algemeen rapporteur, mevrouw Segersten Larsson (S-EVP), opgestelde ontwerpadvies CDR 312/2000 rev. 1,

heeft tijdens zijn 36e zitting van 13 en 14 december 2000 (vergadering van 13 december) het volgende advies uitgebracht.

1. Opmerkingen

1.1. Het Comité is zeer verheugd dat de Commissie gehoor heeft gegeven aan de kritiek dat de opzet en de toepassing van de aanbestedingsregels onnodig bureaucratisch zijn, en meer nadruk wil leggen op flexibiliteit, modernisering en vereenvoudiging.

1.2. Zeer positief is ook het feit dat de drie "klassieke" richtlijnen in één enkele richtlijn zijn ondergebracht. Bovendien zijn de teksten door toevoeging van inhoudsopgaven en opschriften een stuk leesbaarder geworden.

1.3. Conform het voorstel van het Comité zijn daarnaast de mogelijkheden tot elektronische handel verruimd.

1.4. Een ander positief punt is dat het leveranciers die bij economische delicten betrokken zijn (geweest), moeilijker wordt gemaakt om in te schrijven op overheidsopdrachten.

1.5. Terecht is de nutsrichtlijn niet van toepassing op de telecommunicatiesector.

1.6. Anderzijds is de Commissie met bepaalde voorstellen de verkeerde weg ingeslagen en schenkt zij aan bepaalde zaken ten onrechte geen aandacht. In sommige gevallen stelt zij bovendien maatregelen voor die juist een tegengesteld effect zullen sorteren.

1.7. Het volstaat niet om belangrijke zaken als ecologische en sociale overwegingen bij aanbestedingen slechts in niet-bindende interpretatieve documenten aan de orde te laten komen, zoals de Commissie van plan is. Dergelijke zaken zouden in de richtlijnen moeten worden behandeld.

1.8. De voorgestelde richtlijn dient aanbestedende diensten expliciet de mogelijkheid te bieden om sociale of milieucriteria te hanteren; deze dienen uitdrukkelijk in het bestek te worden vastgelegd. Er mag niet uitsluitend op basis van economische criteria worden bepaald welke aanbieding de beste en uit kostenoogpunt voordeligste is.

2. Aanbevelingen

2.1. Elektronisch aanbesteden

2.1.1. Het Comité is over het algemeen ingenomen met de nieuwe bepalingen inzake elektronisch aanbesteden en met de verkorting van de termijnen, maar meent wel dat de richtlijn op sommige terreinen verder zou moeten gaan. Het is met name van belang dat alle aspecten van elektronisch aanbesteden aan de orde komen, aangezien de veranderingen op dit gebied elkaar in hoog tempo opvolgen en de situatie er in 2002, wanneer de richtlijn wordt geïmplementeerd, weer totaal anders zal uitzien.

2.1.2. Met name zouden in de richtlijn bepalingen inzake het plaatsen van overheidsopdrachten via elektronische catalogussen (online "marktpleinen" of "winkelcentra") moeten worden opgenomen. Deze bepalingen moeten nauw samenhangen met de bepalingen over raamovereenkomsten, die conform onderstaande opmerkingen van het Comité moeten worden herzien.

2.2. Nieuwe voorschriften voor bijzonder complexe overheidsopdrachten

2.2.1. Het Comité heeft zich al eerder zeer positief uitgelaten over het voorstel om flexibelere aanbestedingsprocedures in te voeren, met name bij overheidsopdrachten voor ingewikkelde apparatuur e.d. In zijn advies over het Groenboek zei het Comité hierover het volgende: "Overeenkomstige bepalingen inzake de onderhandelingsprocedure als in de richtlijn voor de nutssectoren zouden ook in andere richtlijnen opgenomen moeten worden" (par. 2.2.12).

2.2.2. De nieuwe procedure beantwoordt aan de specifieke eisen van sommige lidstaten waarin aanbestedende diensten op grote schaal betrokken zijn bij OPP-projecten. Het Comité meent echter dat de maatregelen die de Commissie thans op het oog heeft, niet ver genoeg gaan, omdat de voorgestelde methode onvoldoende flexibiliteit biedt en niet in het algemeen kan worden gehanteerd. Bij opdrachten voor dienstverlening is het beslist geen uitzondering, maar juist gebruikelijk dat kopers en verkopers gedurende het hele aanbestedingsproces nauw contact houden en de huidige regeling biedt daartoe volstrekt onvoldoende ruimte.

2.2.3. De term "objectief gezien", die wordt gebruikt in de beschrijving van de gevallen waarin de toepassing van de procedure gerechtvaardigd is, moet nader worden toegelicht. Bovendien moet daaraan in verband met de OPP-programma's het volgende worden toegevoegd: "de verdeling van de risico's en opbrengsten in het kader van het contract niet zonder onderhandelingen met het bedrijfsleven kan vaststellen".

2.2.4. Het Comité is uitermate bevreemd over de bepaling inzake de zgn. "ontwerpoplossing". De betrokken ondernemers zullen menen dat zij over de intellectuele eigendom van dergelijke ontwerpoplossingen beschikken en mogelijk een vergoeding eisen, ongeacht het feit of deze ontwerpoplossingen al dan niet gebruikt worden. Aangezien lokale overheden hiervoor geen geld hebben, kunnen zij uiteraard geen gebruik maken van de nieuwe procedure. Het Comité stelt voor in de plaats van "ontwerpoplossing" de term "ontwerpvoorstel" te gebruiken. Hiermee wordt dan geen technische oplossing bedoeld, maar wordt beschreven hoe de ondernemers het contract uitvoeren. Zo zouden de aanbestedende diensten hun eisen in de specificaties die de basis van de daaropvolgende onderhandelingen vormen, beter kunnen definiëren.

2.2.5. Het Comité stelde in zijn advies over het Groenboek het volgende: "Het mag niet nodig zijn een aanbestedingsprocedure af te breken vanwege het feit dat de prijsofferte hoger is dan wat de aanbestedende dienst zich kan veroorloven, als onderhandelingen hadden geleid tot een zowel voor de koper als de verkoper acceptabele lagere prijs." Dergelijke situaties kunnen zich met de huidige oplossing van de Commissie nog steeds blijven voordoen.

2.2.6. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan de richtlijn zodanig te veranderen dat aanbestedende diensten kunnen kiezen voor een flexibele onderhandelingsprocedure die de mogelijkheid biedt vóór, tijdens en na de aanbesteding breed overleg met de leveranciers te voeren. De desbetreffende bepalingen in de nutsrichtlijn zouden daarbij als voorbeeld moeten dienen.

2.3. Raamovereenkomsten

2.3.1. Het Comité heeft er in zijn eerdere adviezen voor gepleit dat alle richtlijnen expliciet voorzien in de mogelijkheid om raamovereenkomsten te sluiten en is verheugd dat de Commissie thans een regeling daartoe voorstelt. Helaas voldoet deze regeling niet, o.m. omdat zij niet de noodzakelijke flexibiliteit biedt.

2.3.2. In de toelichting maakt de Commissie onderscheid tussen "framework contracts" en "framework agreements" (Hier worden de Engelse termen gebruikt, aangezien in de Nederlandse (en Zweedse) versie in beide gevallen van "raamovereenkomsten" wordt gesproken.). "Framework agreements" worden niet beschouwd als overheidsopdrachten in de zin van de richtlijnen, aangezien zij niet alle noodzakelijke voorwaarden voor een levering bevatten.

2.3.3. "Framework contracts" worden daarentegen wèl als overheidsopdrachten beschouwd. In de toelichting noemt de Commissie overeenkomsten met bestelbons als voorbeeld van dergelijke contracten. In sommige lidstaten wordt dit soort "framework contracts" niet als bindend beschouwd, en wordt daarvoor de term "framework arrangements" of "framework agreements" gebruikt. De Commissie gebruikt de term "framework agreement" in de richtlijn in feite om een nieuwe procedure te omschrijven en zaait daarmee nog meer verwarring.

2.3.4. Aangezien uit de tekst niet zonder meer blijkt dat de voorstellen alleen betrekking hebben op "framework agreements", in de bijzondere betekenis die daaraan in deze richtlijn wordt verleend, zou er een duidelijkere definitie moeten worden gegeven. Zo mag er bij de lidstaten die regelmatig niet-bindende "framework contracts" gunnen (door hen "framework arrangements" of "agreements" genoemd) geen twijfel over bestaan dat deze moeten worden beschouwd als overheidsopdracht, en niet als "framework agreements" in de bijzondere betekenis van de voorgestelde richtlijn.

2.3.5. Deze kwestie is uitermate belangrijk; er mag later geen twijfel ontstaan over de vraag of de overeenkomsten die nu als "framework contracts" worden beschouwd, al dan niet onder de nieuwe regels vallen. Te denken valt bijvoorbeeld aan de regelingen in diverse lidstaten waarbij de aanbestedende dienst overeenkomsten met meerdere leveranciers sluit en de individuele burger vervolgens zelf een van deze leveranciers kiest, en aan de overeenkomsten van de gemeentelijke en regionale aanbestedende organisaties.

2.3.6. De voorgestelde procedure is bovendien niet flexibel genoeg. Dit komt vooral door de eis om elke opdracht in het kader van een raamovereenkomst open te stellen voor concurrentie, hetgeen de aanbestedende dienst extra werk bezorgt en raamovereenkomsten zinloos maakt. Een raamovereenkomst moet bovendien ten minste drie leveranciers omvatten en mag niet langer dan voor een bepaald aantal jaren worden gesloten. Deze procedure kan wellicht nuttig zijn, maar verschilt zozeer van de manier waarop sommige lidstaten normaliter raamovereenkomsten toepassen dat werkelijk een andere benaming zou moeten worden gekozen.

2.3.7. De Commissie lijkt ervan uit te zijn gegaan dat raamovereenkomsten hoofdzakelijk gebruikt worden bij aanbestedingen voor computerapparatuur e.d. Raamovereenkomsten komen echter ook voor bij aanbestedingen om in een individuele behoefte te voorzien, bijvoorbeeld bij hulpmiddelen voor gehandicapten, en de voorgestelde bepalingen zijn voor die gevallen niet realistisch.

2.3.8. Indien de Commissie werkelijk voornemens is raamovereenkomsten uitdrukkelijk op te nemen in de "klassieke" richtlijn, dan zou zij er volgens het Comité beter aan doen zich te houden aan de tekst die wordt voorgesteld voor de nutsrichtlijn, waarin een veel betere omschrijving wordt gegeven van het grote aantal uiteenlopende procedures die in de lidstaten worden beschouwd als raamovereenkomsten, en waarin een voldoende flexibele procedure wordt vastgelegd.

2.4. Wijziging van de drempelbedragen

2.4.1. De Commissie wil het aantal drempels beperken en deze voortaan in euro aangeven. Het Comité stemt in met het eerste voorstel, maar waarschuwt dat vermelding van de drempelbedragen in euro in de praktijk niet op een verlaging ervan mag uitdraaien. Dat dit in de meeste gevallen juist wel zo zal zijn, is onaanvaardbaar.

2.4.2. Zoals het Comité al eerder heeft gesteld, zijn de drempelbedragen veel te laag. Het vindt dan ook dat de Commissie het initiatief moet nemen om de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten op dit punt te wijzigen.

2.4.3. De lage drempelbedragen leveren vooral problemen op bij overheidsopdrachten voor dienstverlening, omdat de transactiekosten daarbij vaak hoog zijn in verhouding tot de contractwaarde (dit punt heeft het Comité al eerder onder de aandacht gebracht). Het probleem van de lage drempels zou daarom gedeeltelijk opgelost kunnen worden door in de richtlijn de bepaling op te nemen dat de onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking altijd is toegestaan bij kleinere overheidsopdrachten voor dienstverlening, bijv. tot een bedrag van minder dan 400000 EUR. Dat zou de flexibiliteit ten goede komen.

2.5. Kwalitatieve selectiecriteria

2.5.1. Het Comité is zeer te spreken over de strengere maatregelen die de Commissie voorstelt om criminaliteit tegen te gaan; alleen serieuze kandidaten zouden op overheidsopdrachten mogen inschrijven.

2.5.2. Art. 46, lid 1, waarin staat dat een economisch subject wordt uitgesloten van deelneming aan een opdracht indien hij gedurende de afgelopen vijf jaar veroordeeld is geweest wegens omkoping, roept wel enkele vragen op: geldt deze bepaling in landen waar een rechtspersoon niet wegens omkoping kan worden veroordeeld, voor alle werknemers van de leverancier in kwestie? Wat gebeurt er dan indien een van die werknemers van werkgever verandert of zelf een nieuw bedrijf start? Welke sancties worden eventueel opgelegd wanneer het economisch subject bijvoorbeeld doeltreffende preventieve maatregelen heeft getroffen in zijn bedrijf of zijn bedrijfsleider, die deze strafbare feiten zonder zijn medeweten heeft begaan, op staande voet heeft ontslagen? Wat gebeurt er indien een bepaald goed alleen geleverd kan worden door een leverancier die wegens omkoping is veroordeeld of indien het erg duur zou zijn om van leverancier te veranderen? Deze kwesties verdienen nader onderzoek. Bij het opleggen van sancties moet wel van nationale bepalingen uitgegaan worden, omdat een Europees strafrecht vooralsnog ontbreekt.

2.5.3. In één bepaald geval kan de huidige formulering aanbestedende diensten en burgers beslist voor een probleem plaatsen, nl. wanneer een bepaald uniek, levensverlengend geneesmiddel niet door andere leveranciers wordt aangeboden. Voor dit zeer speciale en uitzonderlijke geval zou de Commissie een andere formulering moeten overwegen.

2.5.4. Het is zeer belangrijk dat aanbestedende diensten van de leveranciers kunnen verlangen dat zij de nationale regelgeving op sociaal gebied in acht nemen. Een aanbestedende dienst hoeft geen leveranciers te accepteren die bijvoorbeeld de regels inzake werkloosheidsbestrijding, arbeidsomstandigheden, minimumloon of kinderarbeid schenden. De eisen moeten worden vastgelegd in de oproep tot mededinging en mogen geen discriminerende gevolgen hebben. Deze belangrijke aspecten zijn door het Hof van Justitie in het arrest Beentjes (31/87) en onlangs ook in zaak C-225/98 behandeld. Het Comité acht het van belang dat de beginselen die in de jurisprudentie worden vastgesteld, ook in de richtlijn teruggevonden kunnen worden.

2.5.5. Het Comité beklemtoont dat de aanbestedende diensten in de erkenningsfase om bijkomende informatie moeten kunnen verzoeken. Zo moeten de diensten het recht hebben informatie op te vragen over bijv. bedrijfsbeleid op het gebied van milieubeheer.

2.6. Gunningscriteria

2.6.1. Een nieuwe bepaling is dat de gunningscriteria rechtstreeks verband moeten houden met datgene waarop de overheidsopdracht betrekking heeft, indien niet alleen naar de laagste prijs wordt gekeken. Dit betekent dat geen milieu-eisen aan het productieproces kunnen worden gesteld. Het Comité blijft echter bij zijn standpunt in par. 3.1.2 van zijn advies over de mededeling inzake overheidsopdrachten: "Het Comité acht het van doorslaggevend belang dat bij overheidsopdrachten niet alleen eisen aan de eigenschappen van een product (bijvoorbeeld het PVC-gehalte in plastic) kunnen worden gesteld, maar ook objectieve eisen t.a.v. de totale belasting van het milieu door product en bedrijf, waaronder eisen t.a.v. het productieproces."

2.6.2. Het Comité is er zeer mee ingenomen dat het milieu als voorbeeld van gunningscriterium wordt genoemd. Zelfs al is dit in wezen geen verandering - de opsomming dient alleen ter illustratie - dan nog gaat hiervan een belangrijk signaal uit naar de aanbestedende diensten en worden zij eraan herinnerd dat zij milieukenmerken mogen laten meewegen. Wel zou de term "milieukenmerken" moeten worden vervangen door "gevolgen voor het milieu", omdat de huidige mogelijkheden om milieu-eisen te stellen anders worden beperkt.

2.6.3. De Commissie wil tevens dat de aanbestedende dienst het relatieve gewicht specificeert dat hij toekent aan ieder van de door hem gekozen criteria voor de bepaling van de financieel voordeligste inschrijving.

2.6.4. De bedoeling hiervan is dat de aanbestedingsprocedure transparanter wordt en leveranciers gelijk worden behandeld. Het Comité denkt echter dat deze regel niet het gewenste effect zal sorteren. Deze is nl. gebaseerd op het onrealistische idee dat het gewicht van ieder criterium reeds in het beginstadium van de aanbesteding kan worden vastgesteld. Dit kan echter alleen indien de aanbestedende dienst dan al over alle relevante gegevens beschikt, hetgeen eerder uitzondering dan regel zal zijn.

2.6.5. Het voorstel van de Commissie betekent dat aanbestedende diensten schema's met verschillende criteria moeten opstellen en na weging van deze criteria met mathematische nauwkeurigheid op de financieel voordeligste offerte zouden moeten uitkomen. In de praktijk is dit een vrijwel onmogelijke opgave, die bovendien volstrekt zinloos is indien "zachte" criteria, zoals esthetische waarden, worden gehanteerd.

2.6.6. Een dergelijke weging van criteria zou ronduit onmogelijk zijn bij aanbestedingen die zeer veel verschillende producten omvatten, zoals levensmiddelen, medische apparatuur en geneesmiddelen. Zo schrijven de regio's in Zweden gewoonlijk één aanbesteding uit voor hun totale behoefte aan geneesmiddelen in de institutionele zorg. Het gewicht dat zij aan de criteria zouden toekennen, verschilt per categorie; het criterium "smaak" weegt bij geneesmiddelen voor kleine kinderen nu eenmaal zwaarder dan bij geneesmiddelen voor volwassenen. Dit betekent dus dat aanbestedingen opgesplitst moeten worden, met als gevolg dat grote aanbestedingen die boven het drempelbedrag uitkomen, zullen worden onderverdeeld in tal van kleine aanbestedingen, waarvan er beslist veel onder de drempel zullen blijven.

2.6.7. Aanbestedende diensten die de voorgestelde procedure hebben bekeken, achten deze in de praktijk niet uitvoerbaar. Het Comité vindt dat regels die in de praktijk niet werken, niet in de richtlijnen mogen worden opgenomen. Bovendien bestaat het gevaar dat de regels aanleiding zullen geven tot tal van onnodige rechtszaken over het gewicht dat aan criteria wordt toegekend.

2.6.8. De aanbestedende diensten zouden objectieve, niet-discriminerende sociale criteria moeten kunnen hanteren die een gelijke behandeling en vrije concurrentie zouden garanderen.

2.7. Bijzondere contractuele bepalingen

2.7.1. De Commissie wil de mogelijkheid bieden om speciale eisen te stellen aan de uitvoering van een overheidsopdracht; doel hiervan is het vigerende recht op dit gebied te codificeren. Vergeleken met de betrokken arresten heeft de Commissie echter gekozen voor een restrictieve formulering, aangezien wordt geëist dat de voorwaarden betrekking hebben op de uitvoering van de opdracht.

2.7.2. De desbetreffende formulering mag geen afbreuk doen aan het recht van aanbestedende diensten om zelf de voorwaarden van hun opdracht vast te stellen. Zij moeten bijvoorbeeld milieu-eisen aan het productieproces kunnen stellen en sociale overwegingen kunnen hanteren. Dergelijke eisen mogen uiteraard geen discriminerend effect sorteren; leveranciers uit alle lidstaten dienen eraan te kunnen voldoen.

2.8. Gemeenschappelijke woordenlijst overheidsopdrachten (CPV)

2.8.1. Het gebruik van één enkele woordenlijst zou duidelijk voordelen bieden. De bestaande CPV-nomenclatuur levert veel problemen op doordat een homogene structuur ontbreekt en op tal van punten onduidelijkheid bestaat.

2.8.2. Aanbestedende diensten kunnen maar moeilijk met de CPV overweg (parkeermeters vallen bijvoorbeeld onder dezelfde categorie als medische apparatuur en farmaceutische producten) en om te weten welke classificatiecode zij in een bepaald geval moeten gebruiken (is er bijv. sprake van een chirurgisch of een orthopedisch implantaat?). Bovendien zijn sommige categorieën niet volledig (in de categorie "gezondheidsdiensten" zijn stadsreinigingsdiensten ondergebracht, maar ontbreekt pediatrie). De lacunes in de nomenclatuur leveren ook problemen op voor de leveranciers. Zij melden dat zij moeilijk interessante aanbestedingen kunnen vinden en soms op basis van de classificatiecode aanbestedingsstukken opvragen voor opdrachten die uiteindelijk heel andere producten of diensten blijken te betreffen. Deze problemen belemmeren ook een echte uitbreiding van de elektronische handel.

2.8.3. Het Comité spoort de Commissie daarom aan zo snel mogelijk met een adequate, verbeterde versie van de CPV-nomenclatuur te komen.

2.8.4. Met een betere CPV zou de Commissie bovendien rechtstreeks via TED de beschikking over correcte statistische gegevens inzake overheidsopdrachten kunnen krijgen, waardoor de administratieve lasten voor aanbestedende diensten verminderd zouden kunnen worden.

2.9. Uitsluitende rechten

2.9.1. Artikel 55 inzake uitsluitende rechten voor instanties die zelf geen aanbestedende dienst zijn, is onduidelijk. De formulering is veel te ruim en zou op alle afspraken van aanbestedende diensten met particuliere leveranciers van toepassing verklaard kunnen worden; strikt genomen kan immers worden gesteld dat iedere afspraak uitsluitende rechten inhoudt. Ook moet worden verduidelijkt dat dit artikel alleen van toepassing is op afspraken die op uitsluitende rechten zelf betrekking hebben.

2.10. Termijnen bij de onderhandelingsprocedure

2.10.1. Nieuw is dat bij de onderhandelingsprocedure een termijn van 40 dagen voor de ontvangst van inschrijvingen wordt gehanteerd.

2.10.2. Het Comité vindt dat dit voorstel ten koste gaat van de flexibiliteit en geschrapt zou moeten worden.

3. Aanbevelingen: punten die in de richtlijnvoorstellen niet aan de orde komen

3.1. Milieugerichte aanbestedingen

3.1.1. Het Comité heeft in zijn eerdere adviezen specifiek aandacht geschonken aan de behoefte om milieu-eisen te kunnen stellen. Het is in dit opzicht dan ook niet te spreken over de voorgestelde richtlijnen, waarmee de regels in sommige gevallen zijn aangescherpt. Het is van essentieel belang dat de lokale en regionale aanbestedende diensten zelf mogen bepalen wat zij willen kopen; de richtlijnen dienen alleen transparantie en gelijke behandeling te waarborgen. Een aanbestedende dienst die bijv. biologische groenten of hormoonvrij vlees wil kopen, moet daartoe het recht hebben en gebruik kunnen maken van relevante milieukeuren en certificeringsystemen. Dergelijke eisen zouden in het bestek moeten worden vastgelegd.

3.1.2. De Commissie wil dit recht in haar interpretatieve mededeling inzake milieugericht aanbesteden en door de strengere bepalingen in de richtlijnen kennelijk ter discussie stellen. Het Comité vindt dat de richtlijnen evenwel de mogelijkheid moeten bieden om eisen aan het productieproces en de wijze van levering te stellen en milieukeuren en milieucertificaten te verlangen.

3.2. Samenwerking tussen gemeenten

3.2.1. In zijn adviezen over het Groenboek resp. de mededeling over overheidsopdrachten wees het Comité op de problemen waartoe de aanbestedingsrichtlijnen bij samenwerking tussen gemeenten leidt.

3.2.2. Het Comité zei in zijn advies over het Groenboek het volgende: "... bepaald zou moeten worden dat aanbestedingen door lokale en regionale overheden bij hun eigen juridisch zelfstandige vestigingen buiten het werkingsgebied van de richtlijnen vallen en als productie in eigen beheer beschouwd moeten worden" (par. 2.4.3). Het riep de Commissie tevens op te verduidelijken dat het uitbesteden van taken van bijvoorbeeld een gemeente aan een intergemeentelijk samenwerkingsverband (zoals een afvalverwerkingsbedrijf) niet onder de richtlijnen valt.

3.2.3. Deze kwesties zijn ook door het Hof van Justitie in de zaak Teckal (zaak C-107/98) en in de zaak Arnhem (zaak C-360/96) alsmede door nationale instanties behandeld.

3.2.4. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan deze kwesties in de aanbestedingsrichtlijnen te verduidelijken.

3.3. Privatisering

3.3.1. Het Comité heeft al eerder aandacht van de Commissie gevraagd voor de problemen die kunnen ontstaan bij privatisering van overheidswerkzaamheden, wanneer werknemers de mogelijkheid krijgen eigen bedrijven op te zetten en op contractbasis taken van de lokale en regionale overheden overnemen.

3.3.2. De regels inzake overheidsopdrachten voor dienstverlening mogen deze gang van zaken niet bemoeilijken. Als overgangsmaatregel moet het een bepaalde tijd mogelijk blijven diensten zonder aanbestedingsprocedure te laten uitvoeren; op den duur zal er dan meer concurrentie komen.

3.4. De definitie van "overheidsopdrachten voor diensten" en de verdeling in A- en B-diensten

3.4.1. De Commissie zou moeten overwegen bepaalde soorten dienstverlening van categorie A naar categorie B over te hevelen. Dit geldt bijv. voor bepaalde vormen van financiële dienstverlening die niet geschikt zijn voor aanbesteding volgens de zeer strikte regels voor categorie A, omdat dit o.a. vanwege de bepalingen inzake de termijnen uit zakelijk oogpunt niet efficiënt is.

3.4.2. "Overheidsopdrachten voor diensten" worden gedefinieerd als overeenkomsten onder bezwarende titel die schriftelijk tussen een of meer dienstverleners en een aanbestedende dienst zijn gesloten en uitsluitend of hoofdzakelijk betrekking hebben op de levering van in de bijlage I vermelde diensten. Aangezien niet duidelijk blijkt te zijn wat met "uitsluitend of hoofdzakelijk" wordt bedoeld, zou deze term geschrapt moeten worden.

3.5. Kwalificatiesystemen

3.5.1. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan om in de klassieke richtlijn bepalingen betreffende kwalificatiesystemen op te nemen die aansluiten bij de bepalingen van de nieuwe nutsrichtlijn. Zulke systemen worden in diverse lidstaten gehanteerd, maar het gebruik hiervan wordt momenteel ernstig bemoeilijkt door de richtlijnen betreffende aanbestedingen. Het Comité ziet niet in hoe het gebruik van kwalificatiesystemen door nutsbedrijven wel in overeenstemming kan zijn met het Gemeenschapsrecht als andere aanbestedende diensten er geen gebruik van mogen maken.

3.6. Vertegenwoordiging van de lokale en regionale overheden

3.6.1. Het Comité wijst er nogmaals op dat de lokale en regionale overheden nauwelijks zijn vertegenwoordigd in de organen die de Commissie bij de toepassing van de aanbestedingsregels bijstaan, terwijl zij op dit gebied toch een centrale rol spelen.

3.6.2. De Commissie zou er dan ook voor moeten zorgen dat het lokale en regionale niveau in deze organen wordt vertegenwoordigd; zo kan zij beter profiteren van de ervaringen van de lokale en regionale aanbestedende diensten.

Brussel, 13 december 2000.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Jos Chabert

(1) PB C 373 van 2.12.1998, blz. 13.

(2) PB C 244 van 11.8.1997, blz. 28.