Advies van het Economisch en Sociaal Comité over "De rechtsbescherming van geëncrypteerde diensten op de interne markt - Groenboek van de Commissie"

(97/C 30/03)

De Commissie heeft op 12 maart 1996 overeenkomstig artikel 198 van het EG-Verdrag besloten, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over "De rechtsbescherming van geëncrypteerde diensten op de interne markt - Groenboek van de Commissie".

De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 17 juli 1996 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Pardon.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 338e Zitting van 25 en 26 september 1996 (vergadering van 25 september 1996) het volgende advies uitgebracht, dat met 91 stemmen vóór, 2 tegen, bij 3 onthoudingen is goedgekeurd.

1. Beschrijving van de door de Commissie in haar Groenboek te berde gebrachte problemen

1.1. De Commissie gaat over tot consultatie omdat zij wil vernemen of op EG-niveau maatregelen geboden zijn voor de rechtsbescherming van geëncrypteerde diensten op de interne markt.

2.2.1. De Commissie definieert "geëncrypteerde diensten" als diensten "waarbij het signaal wordt geëncrypteerd om de ontvangst daarvan te beperken tot diegenen die een vergoeding hebben betaald". Deze categorie omvat de traditionele geëncrypteerde omroepdiensten (via kabel, ether of satelliet), de nieuwe omroepdiensten (digitale t.v., pay-per-view, near-video-on-demand) en de diensten van de informatiemaatschappij, dat wil zeggen diensten die electronisch op individuele aanvraag van de betrekker op afstand worden geleverd (met name video en spelletjes op aanvraag, electronische verkoop en multimediadiensten).

2.2. Decodeeruitrustingen worden gedefinieerd als "elk apparaat en elke uitrusting of inrichting die geheel of gedeeltelijk ontworpen of aangepast is om de ongecodeerde toegang tot een geëncrypteerde dienst, dat wil zeggen zonder wijziging of verandering van de kenmerken daarvan, mogelijk te maken".

3. De opkomst van nieuwe omroepdiensten waarvan het signaal wordt gecodeerd om de ontvangst tot het betalende publiek te beperken, wordt door piraterij in gevaar gebracht. Naast de fabrikanten van erkende decodeerapparatuur is een lucratief produktiecircuit van niet-erkende apparatuur tot bloei gekomen. Daarin wordt uitrusting waarmee een dienst gratis kan worden ontvangen, zonder toestemming van de exploitant vervaardigd en verhandeld. Deze ongeoorloofde ontvangst resulteert niet alleen in aanzienlijke verliezen voor de dienstverlener, maar vormt tevens, indirect, een obstakel voor de exploitatiemogelijkheden van programmaleveranciers en fabrikanten.

4.4.1. De handel in decodeeruitrusting die zonder toestemming van de dienstverlener, dat wil zeggen clandestien, is vervaardigd, heeft negatieve gevolgen voor de exploitanten van geëncrypteerde diensten. Afgezien van het verlies van potentiële klanten en winstderving hebben zij ook nog eens te maken met bijkomende kosten. Zij moeten namelijk zeer dure distributiediensten voor de decodeeruitrustingen invoeren om grip op het gebruik van deze apparatuur te houden.

4.2. De leveranciers van de uitgezonden programma's hebben als gevolg van de verkoop van illegale apparatuur met winstderving te kampen, omdat diegenen die de programma's met behulp van illegale uitrusting ontvangen, niet worden meegeteld bij de onderhandelingen over licentievergoedingen; de hoogte daarvan kan onder meer van het aantal abonnees op een dienst afhangen.

4.3. Leveranciers van technologie verliezen door deze schaduwhandel het vertrouwen van de markt in hun systeem, hetgeen omzet- en daarmee winstbelemmerend werkt.

4.4. Ten slotte betekenen deze verkopen een risico voor de consument. Deze kan op het moment van aankoop misleid worden omtrent de herkomst van de decoder en geloven met een officieel apparaat van doen te hebben, terwijl hij in werkelijkheid gepirateerde uitrusting aanschaft.

5.5.1. Om met deze namaakindustrie af te rekenen, is regelgeving geboden; in de lid-staten wordt daarop dan ook door de marktdeelnemers aangedrongen.

5.2. Momenteel is er in Europa geen sprake van een uniforme en systematische aanpak van de door ongeoorloofde ontvangst van geëncrypteerde diensten veroorzaakte problemen.

5.3. Sommige landen kennen specifieke regelingen, andere hanteren reeds bestaande (bijvoorbeeld auteursrechtelijke) bepalingen, en weer andere ontbreekt het aan ieder instrument voor rechtsbescherming.

6. Standpunt van het Comité

6.1. Het Comité plaatst vraagtekens bij de reikwijdte van de door de Commissie voorgestelde EG-maatregelen.

6.2. Wil men de vertrouwelijkheid, integriteit en authenticiteit van mededelingen kunnen waarborgen en voorkomen dat onbevoegden toegang tot de mededelingen hebben of deze kunnen wijzigen, is het noodzakelijk dat deze mededelingen worden geëncrypteerd.

6.3. Dit probleem werd onderzocht door de commissie voor informatica-, telecommunicatie- en informatiebeleid van de Internationale Kamer van Koophandel die onlangs algemene richtsnoeren heeft vastgesteld op het gebied van het internationale coderingswezen. In het desbetreffende document worden de opgeworpen problemen samengevat en wordt aangedrongen op internationale samenwerking om tot een duidelijk en samenhangend beleid aangaande codering te komen.

6.4. Het probleem wordt momenteel voorts in OESO-verband onderzocht en ook de Raad van ministers van de Raad van Europa heeft er een aanbeveling aan gewijd.

6.5. Het Comité stelt vast dat het Groenboek slechts over bescherming van auteurs- en naburige rechten door middel van encryptie gaat en momenteel niet verder strekt dan een oplossing aan te dragen voor piraterij van decodeeruitrusting.

6.6. Het beschouwt deze benadering, die zijn goedkeuring overigens kan wegdragen, als een eerste stap om greep te krijgen op de door encryptie teweeggebrachte problematiek. Het zou echter graag zien dat de Commissie de problemen in een breder perspectief onderzoekt en oplossingen ter zake formuleert.

6.7. Onder dit voorbehoud acht het Comité de in het Groenboek voorgestelde reikwijdte van de definitie van geëncrypteerde diensten aanvaardbaar. Het doet echter wél de suggestie, deze diensten te definiëren als voor encryptie vatbare diensten die via betaling van een heffing toegankelijk zijn. Voor het overige verwijst het Comité naar zijn antwoord op vraag 5.

6.8. Omdat illegale ontvangst een wereldwijd probleem is, moet op mondiaal niveau, met name in het kader van bilaterale akkoorden en de WTO, worden begonnen met het opstellen van effectieve regels. Regelgeving ten aanzien van uitsluitend de interne markt volstaat niet, en moet dus vergezeld gaan van maatregelen in een breder, internationaal verband. Ook moet bescherming worden geboden tegen invoer van nagemaakte apparatuur uit derde landen.

6.9. Het Comité ziet in dat in een eerste stadium maatregelen het beste op EU-niveau kunnen worden genomen, maar het dringt erop aan dat de werkzaamheden snel naar het internationale niveau worden getild.

6.10. Voorts is het van opvatting dat EU-bescherming niet tot geëncrypteerde diensten met een lid-staat als land van oorsprong moet worden beperkt. Beseft moet worden dat, ongeacht de herkomst van het signaal, door ongeoorloofde ontvangst, waar ook in de EU, in belangrijke mate afbreuk wordt gedaan aan de belangen van de rechthebbenden.

7.7.1. Onder voorbehoud van het bovenstaande meent het Comité dat de huidige situatie van wetgevingsfragmentatie belemmeringen voor het vrije verkeer van goederen en diensten in de hand werkt en het goed functioneren van de interne markt doorkruist.

7.2. Het onderling uiteenlopen van nationale regelingen, alsook het ontbreken ervan in sommige lid-staten kunnen tot mededingingsdistorsies op de interne markt leiden.

7.3. Niet valt uit te sluiten dat de in de verschillende lid-staten uiteenlopende mededingingsvoorwaarden een negatieve weerslag op de ontwikkeling van geëncrypteerde diensten op de interne markt zullen hebben. De marktomstandigheden binnen de EU zijn op deze manier immers niet uniform.

7.4. Ook ter bescherming van auteurs- en naburige rechten zijn EU-maatregelen geboden, niet alleen ten behoeve van de verleners van deze diensten, maar ook ten behoeve van rechthebbenden op programma's die met clandestiene middelen worden doorgegeven en/of onderschept.

7.5. Een harmonisatie-instrument ter stimulering van de geëncrypteerde-dienstensector zou, naar het model van auteursrechtelijke regelingen, civielrechtelijke stappen en strafrechtelijke sancties mogelijk moeten maken, zowel tegen ongeoorloofde ontvangst en verdere verspreiding van een dienst als tegen specifieke voorbereidende activiteiten waarmee piraterij wordt vergemakkelijkt.

7.6. Tot de te verbieden activiteiten behoren vervaardiging, distributie, verkoop, import, export (en fabricage ten behoeve daarvan), marketing, alsmede gebruik en bezit van niet-toegestane decodeeruitrustingen of -systemen.

7.7. Voorts is het aanbevelenswaardig om een separate activiteit, te weten de in de electronica-wereld steeds couranter wordende openbaarmaking van informatie over decodeermogelijkheden, te verbieden.

8. Ten slotte moet ervoor worden gezorgd dat de netwerken voor geëncrypteerde diensten - altijd oligopolisten - interoperabel zijn. De Commissie wordt verzocht, naar zodanige technische normen voor decodeerapparatuur toe te werken dat kan worden voorkomen dat de consument voor ieder netwerk waarop hij wil worden aangesloten, een apart decodeerapparaat moet aanschaffen.

ANTWOORDEN OP DE VRAGEN VAN DE COMMISSIE

9. (Vraag 3 van het Groenboek)

9.1. Maatregelen zijn geboden om tot een gelijk beschermingsniveau in alle lid-staten te komen. Zo kunnen geconstateerde obstakels worden weggewerkt en het in de Richtlijnen "Televisie zonder grenzen" (89/552/EEG) () en "Kabel en satelliet" () vervatte regelgevend kader voor de Europese audio-visuele ruimte worden aangevuld.

9.2. Harmonisatie op EU-niveau is de enige effectieve wijze waarop de door het uiteenlopen van de nationale regelingen voor rechtsbescherming van geëncrypteerde diensten veroorzaakte belemmeringen voor het goed functioneren van de interne markt kunnen worden opgeheven.

9.3. Duidelijke regelgeving op basis waarvan in de hele Gemeenschap rechtsbescherming tegen illegale ontvangst van deze diensten kan worden verkregen en waarmee voor een vrij verkeer van goederen en diensten kan worden gezorgd, is onontbeerlijk voor de ontwikkeling van de nieuwe diensten.

10. (Vraag 4 van het Groenboek)

10.1. Het Comité vindt dat de Commissie de Raad een voorstel voor een verordening moet voorleggen. Daarmee verloopt de harmonisatie efficiënter. Een verordening is immers rechtstreeks toepasselijk zodat de lid-staten de desbetreffende voorschriften niet in nationaal recht behoeven om te zetten. Dit laatste gaat namelijk altijd met uitstel gepaard.

11. (Vraag 5 van het Groenboek)

11.1.

11.1.1. Het toepassingsgebied van het harmonisatie-instrument moet niet tot omroepdiensten beperkt blijven. Het verdient de voorkeur de regels voor alle geëncrypteerde diensten te harmoniseren.

11.1.2. Het gekozen criterium ("geëncrypteerde diensten om de betaling van een vergoeding zeker te stellen") lijkt geschikt.

11.2. Het harmonisatie-instrument moet zich ook uitstrekken tot bezit te kwader trouw van niet-erkende decodeerapparatuur door particulieren.

11.3. Gelaedeerden moeten een vordering tot schadevergoeding kunnen instellen.

11.4.

11.4.1. De strafbepalingen dienen te worden gebaseerd op de mededeling van de Commissie betreffende strafrechtelijke sancties [zie ook de laatste inleidende overweging en artikel 2 van Richtlijn 91/308/EEG van de Raad inzake de voorkoming van het gebruik van financiële systemen t.b.v. het witwassen van kapitaal ()].

11.4.2. Hoewel de voorschriften niet rechtstreeks toepasselijk zijn en de lid-staten bijgevolg tot wetgeving moeten overgaan, acht het Comité deze aanbeveling volstrekt verenigbaar met zijn opvatting dat een verordening als harmonisatie-instrument de voorkeur boven een richtlijn verdient.

Brussel, 25 september 1996.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER

() PB nr. C 301 van 13. 11. 1995.

() PB nr. C 98 van 21. 4. 1992.

() PB nr. C 166 van 28. 6. 1991.