COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brossel, 15.03.1996 
COM(96) 92 def 
VERSLAG VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD. HET EUROPEES PARLEMENT 
EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE 
over de toepassing van Richtlijn 90/377/EEG van de Raad 
betreffende een communautaire procedure inzake de doorzichtigheid 
van de prijzen van gas en elektriciteit voor industriële eindverbruikers 
(ingediend door de Commissie in overeenstemming met artikel 8 van Richtlijn 
90/377/EEG van de Raad van 29 juni 1990) 

INHOUDSOPGAVE 
SAMENVATTING EN BELEIDSLIJNEN 
EERSTE DEEL: TENUITVOERLEGGING VAN DE RICHTLIJN 
1. Procedure 
2. De juridische aspecten 
2.1. Omzetting 
2.2. Wijzigingen in de richtlijn 
3. Uitbreiding van de richtlijn tot nieuwe landen 
3.1. De nieuwe Lid-Staten 
3.2. De Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte 
3.3. DeLMOE 
4. De werking van de richtlijn 
4.1. De meegedeelde prij sgegevens 
4.1.1. Evaluatie van de situatie 
4.1.2. "Marker Prices" 
4.1.3. Toepassing van de voorschriften inzake de vertrouwelijkheid 
4.1.4. De onderverdeling van de verbruikers en de corresponderende volumes 
4.1.5. Verificatie van de gegevens 
4.1.6. Wat onder "plaatsen" moet worden verstaan 
4.2. De prijsstelsels 
5. Publikatie van de resultaten 
TWEEDE DEEL: ONDERZOEK VAN DE RESULTATEN 
Huidige situatie en prijsontwikkeling 
6. Methodes 
6.1. De gekozen meeteenheden 
6.2. De selectie 
6.3. Het effect van de indirecte belastingen 
7. Analyse van de aan de industrie berekende elektriciteitsprijzen in de Gemeenschap 
7.1. Elektriciteitsprijzen en ontwikkeling daarvan, per plaats, in nationale valuta op 
1 januari 1985-90-95 
a) Produktiviteit 
b) Een dalende trend in de tarieven 
7.2. Prijzen en prijsontwikkeling per plaats, uitgedrukt in KKS 
7.2.1. Rangorde van de plaatsen 
7.2.2. Wijzigingen in de rangorde tussen 1990 en 1995 
7.2.3. Elektriciteitsprijzen in ECU 
7.2.4. Convergentie-onderzoek 
8. Analyse van de aan de industrie berekende gasprijzen in de Gemeenschap 
8.1. Gasprijzen en ontwikkeling daarvan, per plaats, uitgedrukt in de nationale 
munteenheid, per 1 januari 1985, 1990 en 1995 
8.2. Prijzen en prijsontwikkeling per plaats, in KKS 
8.2.1. Rangorde van de plaatsen op 1 januari 1995 
8.2.2. Gasprijzen in ECU 
8.2.3. Convergentie-onderzoek 
BIJLAGEN 
1. Richtlijn 90/377/EEG van de Raad van 29 juni 1990, omzetting in bepalingen van 
nationaal recht 
2. a. Industriële referentieverbruikers van elektriciteit 
2. b. Industriële referentieverbruikers van gas 
3. Lijst van tot dusver gepubliceerde nummers van "statistiques en bref' 
4. Prijzen exclusief belasting van elektriciteit voor industrieel gebruik in Duitsland 
5. Aan industriële verbruikers berekende elektriciteitsprijzen en ontwikkeling 
daarvan, per plaats, in de nationale valuta, per 1 januari 1985 - 1990 - 1995 
6. EUR12: elektriciteitsprijzen excl. belasting voor industriële verbruikers (in 
KKS/10 MWh per 1/01/1995) 
7. EUR12: elektriciteitsprijzen excl. belasting voor industriële verbruikers (in 
KKS/10 MWh per 1/01/1990) 
8. Plaatsen per 1 januari 1995, naar prijs gerangschikt 
9. Plaatsen per 1 januari 1990, naar prijs gerangschikt 
10. Elektriciteitsprijzen in ecu/10 MWh/jaar (1 januari 1985 - 1990 - 1995) 
11. Gasprijzen excl. belasting voor industriële verbruikers en ontwikkeling daarvan, 
in de nationale valuta, per 1 januari 1985 - 1990 - 1995 
12. EUR12: gasprijzen excl. belasting, voor industrieel verbruik, in KKS/100 GJ per 
01/01/1995 
13. EUR12: gasprijzen excl. belasting voor industrieel verbruik in KKS/100 GJ, per 
01/01/1990 
14. Gasprijzen excl. belasting voor industrieel verbruik in Duitsland per 1 januari 
1990 en 1995 
15. Rangschikking van de plaatsen in volgorde van prijspeil per 1 januari 1995 
16. Rangschikking van de plaatsen in volgorde van prijspeil ( per 1 januari 1990) 
17. Gasprijzen in ecu 1985 - 1990 - 1995 
GRAFIEKEN 
I. Elektriciteitsprijzen 1985 - 1990 - 1995: 
II. Aardgasprijzen 1985 - 1990 - 1995: 

SAMENVATTING EN BELEIDSLIJNEN 
Het onderhavige beknopte verslag over de toepassing van de Richtlijn "Doorzichtigheid 
gas- en elektriciteitsprijzen" is het tweede in zijn soort*. Enerzijds wordt hierin de 
werking van Richtlijn 90/377/EEG van de Raad van 29 juni 1990 geanalyseerd en 
anderzijds wordt nagegaan hoe de gas- en elektriciteitsprijzen zich in de verschillende 
Lid-Staten ontwikkeld hebben. Dit verslag is in overeenstemming met artikel 8 van de 
Richtlijn opgesteld. 
In het EERSTE DEEL van het verslag, betreffende de werking van de richtlijn, wordt 
gewag gemaakt van de moeilijkheden die de diensten van de Commissie bij de 
tenuitvoerlegging van de richtlijn hebben ondervonden. De Lid-Staten zullen elk worden 
verzocht verbeteringen aan te brengen in de wijze waarop zij hun gegevens verzamelen, 
zodat de voor de toezending van de informatie gestelde termijnen volledig in acht 
genomen worden. Nu er zoveel meer landen aan de enquête deelnemen, wordt het steeds 
minder aanvaardbaar dat de publikatie door de onachtzaamheid of traagheid van één 
enkele Lid-Staat kan worden opgehouden. 
De Commissie zal met de deskundigen van de werkgroep "energieprijzen" nagaan in 
welke opzichten de toepassing van de richtlijn kan worden verbeterd, waarbij vooral zal 
worden uitgegaan van de gegevens die de prijsvergelijking heeft opgeleverd. Het accent 
zal komen te liggen op een verbetering van de betrouwbaarheid en representativiteit van 
de prijzen. Aangezien de mededeling van de in lid 3 van artikel 1 van de richtlijn 
bedoelde onderverdeling nogal wat voeten in de aarde heeft gehad, worden er in dit 
verslag voorstellen gedaan om de grenzen van de verschillende verbruikscategorieën te 
herzien. Tevens zullen er bijzondere inspanningen vereist zijn om duidelijker aan te geven 
welke informatie met betrekking tot de in lid 2 genoemde prijsstelsels moet worden 
verschaft. 
Wat de "Marker Price" betreft, wijst de Commissie de Lid-Staten erop hoe belangrijk het 
is dat men het er in de deskundigengroep over eens wordt wat kenmerkend is voor de 
vraag van de theoretische consument, waarop de Marker Price van toepassing is, een en 
ander in overeenstemming met punt 15, tweede alinea, van de bijlage "elektriciteit", 
alsmede over de inachtneming van de in punt 16 tot en met 21 van deze bijlage 
genoemde verplichtingen betreffende de mededeling van bijzondere representatieve 
factoren en prijsverlagingen, van het aantal verbruikers en het globale verbruik per 
categorie. Bij uitblijven van deze informatie, is de Marker Price niet langer representatief 
voor de werkelijk aan de verbruiker berekende prijzen en moeten deze voor 
analysedoeleinden onbruikbaar worden geacht. 
Evenals in het verleden zal het BSEG zich aan het toezicht op de in het kader van de 
richtlijn verschafte gegevens blijven wijden. Het zal nagaan op welke wijze de uit hoofde 
van de mededelingsplicht in het kader van de richtlijn verstrekte gegevens op hun 
betrouwbaarheid kunnen worden getoetst, waarbij bepaalde verbruikers eventueel 
rechtstreeks kunnen worden benaderd. 
Zie COM(93)666 def. van 16 december 1993. 
5 
Met de richtlijn wordt thans, met name in Duitsland en dank zij de uitbreiding met de 
nieuwe Lid-Staten, een groter grondgebied bestreken, hetgeen niet wegneemt dat er in 
andere jgevallen nog een aantal leemtes blijven bestaan. 
De elektriciteitsprijzen zijn doorzichtig genoeg, maar wat de grootste consumenten betreft, 
gaat het met de doorzichtigheid van de gasprijzen de verkeerde kant op. De Commissie 
zal de deskundigen vragen de oorzaken van deze achteruitgang samen met haar onder de 
loep te nemen met het doel deze situatie te verhelpen. 
De Commissie is ook bezorgd over de praktijken die ingang vinden wanneer 
uitzonderingen op de geheimhoudingsplicht met betrekking tot handelsgegevens tot regel 
worden verheven, hetgeen de kwaliteit van de informatie niet ten goede komt. Het aantal 
prijsaanmeldingen loopt namelijk terug op plaatsen waar een liberaliseringsproces op gang 
is gekomen, een en ander in verband met de snelle toename van het aantal leveranciers 
en de hieruit voortvloeiende verbrokkeling van de markt. Het gebeurt steeds vaker dat 
geen enkele leverancier aan de voor een verbruikscategorie noodzakelijke drie afnemers 
komt om ontheffing te verkrijgen van de geheimhoudingsplicht en de desbetreffende prijs 
te kunnen mededelen. Hier zou men duidelijk moeten aangeven dat de drie-
verbruikersregel natuurlijk per plaats en niet per leverancier wordt toegepast. De 
Commissie waarschuwt tegen deze afwijkende praktijk, omdat doorzichtigheid, ongeacht 
de aard van de regeling of het type marktorganisatie, op deze plaatsen noodzakelijk blijft. 
* * * 
De analyse van de door het BSEG in het kader van de richtlijn ontvangen prijsgegevens 
vormt het onderwerp van het TWEEDE DEEL van het verslag. Deze analyse blijft 
beperkt tot de prijzen van gas en elektriciteit waarvan uit hoofde van artikel 8 van de 
richtlijn mededeling moet worden gedaan. 
Politiek gezien heeft deze analyse, tegen de achtergrond van de huidige onderhandelingen 
op de interne,, ftas- en elektriciteitsmarkt, tot doel een antwoord te geven op de talrijke 
vragen die rijzen, vooral met betrekking tot de ontwikkeling van de gas- en 
elektriciteitsprijzen en een eventuele grotere homogeniteit hiervan in de toekomst. 
Wat dit betreft, hebben de prijzen sinds het eerste verslag geen vermeldenswaardige 
veranderingen ondergaan, maar als gevolg van grote monetaire fluctuaties, die hun effect 
op de deviezensituatie niet hebben gemist, hebben zich in de prijsverhoudingen tussen de 
Lid-Staten ingrijpende wijzigingen voorgedaan. 
In dit deel van het verslag wordt enerzijds ingegaan op de, in de eigen valuta uitgedrukte, 
prijsbewegingen binnen elke Lid-Staat, om te zien hoe de prijzen zich hier ontwikkeld 
hebben en zal anderzijds een comparatief onderzoek naar de koopkrachtstandaard (KKS) 
ingesteld. Aan de hand van de KKS kunnen de door de monetaire-pariteitschommelingen 
teweeggebrachte distorsies worden verholpen. De bij dit comparatieve KKS-onderzoek 
waargenomen tendenzen lijken veel op die welke naar voren komen bij vergelijkingen van 
de in ECU uitgedrukte prijzen. ECU-prijstabellen zijn in de bijlage te vinden. 
In de gehele Gemeenschap zijn de elektriciteitsprijzen van januari 1985 tot januari 1995 
reëel licht gedaald; terwijl de gasprijzen gelijke tred hebben gehouden met het algemene 
verloop van de energieprijzen en meer in het bijzonder van de prijzen van 
aardolieprodukten in de wereld en een sterke daling te zien hebben gegeven. 
In de elektriciteitsector kunnen de prijsdalingen worden toegeschreven aan 
produktiviteitswinsten die te danken zijn aan industriële herstructureringen, aan de 
invoering van nieuwe opwekkingstechnieken, zoals gecombineerde warmte-elektriciteits-
produktie, alsmede aan andere nieuwe management- en marketingtechnieken 
(vraagbeheersing en Integrated Resources Planning - geïntegreerde hulpbron­
programmering). 
Met uitzondering van Duitsland kan er in alle Lid-Staten een duidelijk convergerende 
trend in de gasprijzen wordt vastgesteld. Daarentegen beginnen de elektriciteitstarieven 
meer uiteen te lopen, hetgeen erop zou kunnen wijzen dat de elektriciteitsector de 
concurrentie minder goed aankan dan de gasindustrie. In verscheidene Lid-Staten worden 
de grootste referentieverbruikers van de onderzochte groep lage en betrekkelijk dicht 
bij elkaar liggende elektriciteitsprijzen berekend. Deze prijzen zijn geconcentreerd in een 
aantal midden in de Unie gelegen grensgebieden waar de tarieven en prijsstructuren van 
dien aard lijken te zijn dat grote verbruikers tegen concurrerende prijzen kunnen inkopen. 
Stellig moet dit worden toegeschreven aan de door de openstelling van de interne markt 
voor industrieprodukten uitgeoefende druk op de prijsvorming in de elektriciteitsector. 
In sommige gevallen wordt hierbij niet rekening gehouden met de reële structuur van de 
bedrijfskosten, hetgeen, getuige de toenemende divergentie van de laagste en hoogste 
prijzen binnen de onderzochte groep, ten koste van de kleine verbruiker gaat. Dit 
kruissubsidiërings-verschijnsel doet zich nog meer gevoelen in de gassector, waar de 
uiterste prijzen van de ondervraagde leveranciers nog veel verder uiteenlopen dan in de 
elektriciteitsector. Deze verschillen waren nog groter geweest indien men ook voor de 
grootste verbruiker van de groep over gegevens had beschikt. 
Voor het industrieel verbruik in de Gemeenschap bedraagt, in januari 1995, het verschil 
tussen de hoogste en laagste prijzen voor elektriciteit een factor 5 en voor gas een 
factor 6,5. Dit verschil is groter dan wat men redelijkerwijze aan economische oorzaken 
kan toeschrijven en kan alleen maar het gevolg zijn van de nationale en zelfs regionale 
compartimentering van de markt. Dit verschijnsel is bijzonder duidelijk waar te nemen 
in Duitsland, waar de gasprijzen van alle Lid-Staten het sterkst uiteenlopen en waar de 
elektriciteitsprijzen in de gehele bovenhelft van de onderzochte groep grote onderlinge 
verschillen vertonen. Bovendien brengt deze situatie in bepaalde gevallen slecht 
renderende investeringen of tekortschietende industriële structuren aan het licht. 
De door de richtlijn geboden openbaarheid van de prijzen had prijsaanpassingen met zich 
kunnen meebrengen in die gevallen waarin te zeer van de normprijs wordt afgeweken. 
Maar deze prijstransparantie schijnt op zich niet in staat te zijn een beduidende 
convergentie van de prijzen teweeg te brengen, zolang de gas- en elektriciteitsmarkt niet 
voor concurrentie openstaan. Uit een en ander blijkt welke rol doorzichtige prijzen 
kunnen spelen bij het opsporen van anomalieën die een hinderpaal kunnen vormen voor 
het energiebeleid en de totstandbrenging van de interne-energiemarkt, of de consumenten 
in hun belangen kunnen schaden. 
De Commissie zal via de deskundigengroep blijven ijveren voor meer doorzichtige 
prijzen, voor een complete onderverdeling van de verbruikers in categorieën in alle 
Lid-Staten, alsmede voor mededeling van alle op de "Marking Price" betrekking 
hebbende gegevens; zij zal zich blijven inspannen voor meer homogene 
prijsstellingssystemen en leveringscondities en een grotere mate van uniformiteit bij 
de indiening van de prijsgegevens, om de onderlinge vergelijkbaarheid hiervan te 
vergroten. Deze beleidslijnen stemmen overeen met de conclusies van het 
voorgaande verslag over de toepassing van de richtlijnen, welke van toepassing 
blijven (zie blz. 8 van document COM(93)666 de f van 16 december 1993). 
Tevens zal zij nagaan of het wenselijk is de richtlijn op het punt van de 
"verbruikscategorieën" en van het begrip "plaats" te verduidelijken, en het 
geografische toepassingsgebied van de richtlijn te verbeteren. 
EERSTE DEEL 
TENUITVOERLEGGING VAN DE RICHTLIJN 
1. Procedure 
Richtlijn 90/377/EEG van de Raad van 29 juni 1990 stelt een procedure in waarbij 
de Lid-Staten worden verzocht aan het Bureau voor de Statistiek van de Europese 
Gemeenschappen (BSEG) mededeling te doen van de aan industriële 
eindverbruikers berekende gas- en elektriciteitsprijzen, van de gehanteerde 
prijsstelsels, van de onderverdeling van de verbruikers en van de volumes per 
verbruikscategorie. 
De prijzen en prijsstelsels worden op 1 januari en 1 juli van elk jaar 
vastgesteld en tijdig aan het BSEG toegestuurd, zodat deze in 
respectievelijk mei en november kunnen worden gepubliceerd. Deze 
gegevens worden vanaf 1 juli 1991, op de in de richtlijn aangegeven wijze 
verzameld. 
De onderverdeling van de industriële eindverbruikers en de volumes per 
verbruikscategorie worden om de twee jaar medegedeeld. Deze informatie 
valt onder de voorschriften voor de vertrouwelijkheid van handelsgegevens 
en kan niet rechtstreeks worden gepubliceerd. Dank zij deze gegevens kan 
het BSEG gewogen gemiddelde prijzen vaststellen, alsmede nationale en 
communautaire prijsindexen die wel mogen worden gepubliceerd. 
2. De juridische aspecten 
2.1. Omzetting 
Op Spanje na hebben alle Lid-Staten de richtlijn in bepalingen van nationaal recht 
omgezet; tegen Spanje is dan ook een inbreukprocedure aangespannen. Hoewel 
de Spaanse regering op dit punt tekort is geschoten heeft zij wel de verlangde 
gegevens in hun totaliteit en volgens de regels medegedeeld. De gegevens 
betreffende de omzetting van de richtlijn in nationale voorschriften zijn in 
bijlage 1 te vinden. 
2.2. Wijzigingen in de richtlijn 
De diensten van de Commissie hebben een procedure tot wijziging van de bijlagen 
bij de richtlijn in gang gezet, met het oog op een verplaatsing van Berlijn van de 
zone noord/midden naar de oostelijke zone. In de praktijk wordt bij de 
mededelingen betreffende Berlijn sinds 1 juli 1993 met deze wijziging rekening 
gehouden. De desbetreffende bekendmaking in het Publikatieblad volgt 
binnenkort. 
3. Uitbreiding van de richtlijn tot nieuwe landen 
3.1. De nieuwe Lid-Staten 
De toetreding van drie nieuwe landen tot de Europese Unie heeft tot gevolg gehad 
dat er een aantal nieuwe plaatsen in de bijlagen van de richtlijn moest worden 
opgenomen. Het betreft hier een in de Toetredingsakte geregelde automatische 
technische aanpassing. De voor Oostenrijk vastgestelde plaatsen zijn: Wenen, 
Ober-österreich en Tirol; voor Finland en Zweden geldt de nationale prijs. 
Aangezien het in beide laatstgenoemde gevallen om concurrerende markten gaat, 
kan men bij de representativiteit van deze nationale prijzen vraagtekens plaatsen. 
Het BSEG heeft de eerste mededelingen binnen de gestelde termijnen ontvangen. 
3.2. De Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte 
Ook in het kader van de EER-Overeenkomst moeten de in de richtlijn bedoelde 
gegevens aan het BSEG worden meegedeeld. In de praktijk geldt deze verplichting 
alleen voor Noorwegen; IJsland en Liechtenstein zijn hier namelijk van 
vrijgesteld. Noorwegen heeft reeds een begin gemaakt met de mededeling van 
deze gegevens aan het BSEG. De informatie betreffende de uitgebreide 
Gemeenschap en Noorwegen zal in latere Eurostat-publikaties worden opgenomen. 
3.3. De LMOE 
Het Witboek van de Commissie over de harmonisatie van de wetgevingen met de 
landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE) voorziet in toepassing van de 
belangrijkste communautaire wettelijke bepalingen op energiegebied op deze 
landen. De richtlijn betreffende de doorzichtigheid van gas- en elektriciteitsprijzen 
vormt een van geplande centrale maatregelen. 
4. De werking van de richtlijn 
De samenwerking tussen het BSEG en de met het verzamelen van de gegevens 
in de Lid-Staten belaste nationale instanties kan bevredigend worden genoemd. De 
met het zowel technische als vanuit handelsoogpunt gezien gevoelige karakter van 
de werkzaamheden samenhangende praktische moeilijkheden worden aangepakt 
door nationale deskundigen die ook echt resultaten willen boeken, hetgeen echter 
niet betekent dat er altijd voor de snelste of meest bevredigende oplossingen 
gekozen wordt. 
4.1. De meegedeelde prijsgegevens 
4.1.1. Evaluatie van de situatie 
Wat elektriciteit betreft, worden alle gegevens meegedeeld en gepubliceerd, 
behalve in het geval van het Verenigd Koninkrijk waar alleen voor Londen 
volledige gegevens voorhanden zijn. Wat gas betreft, wordt het steeds moeilijker 
voor de grootste standaardverbruikers aan de nodige gegevens te komen: in 
januari 1995 beschikte het BSEG voor de gehele Europese Unie nog maar over 
twee gegevens. Daar komt nog bij dat de in de richtlijn gestelde termijnen voor 
de mededeling van de gegevens niet altijd in acht worden genomen, waardoor 
10 
vertragingen ontstaan bij de "Statistiques en bref' (voorheen: "informations 
rapides"). 
4.1.2. "Marker Prices" 
De in hoofdstuk II van de bijlage "elektriciteit" van de richtlijn gevraagde 
"Marker Prices" zijn van toepassing op verbruikers waarvan de maximale vraag 
hoger ligt dan de hoeveelheid die met de grootste standaardverbruiker (=10 MW) 
correspondeert. Het betreft hier drie categorieën industriële verbruikers met een 
maximale vraag van ongeveer: 
25 MW, met inbegrip van verbruikers waarvan het maximale afgenomen 
vermogen ergens tussen 17,5 MW en 37,5 MW ligt, 
50 MW (maximaal afgenomen vermogen tussen 37,5 en 62,5 MW), 
75 MW (maximaal afgenomen vermogen tussen 62,5 en 75,0 MW). 
Voor negen Lid-Staten zijn deze Marker Prices beschikbaar. Denemarken, Ierland 
en Luxemburg hebben, in overeenstemming met de richtlijn, geen gegevens 
meegedeeld omdat hier minder dan drie verbruikers per categorie zijn. De 
aandacht van de Lid-Staten wordt hier gevestigd op het vanzelfsprekende feit dat 
mededeling van de desbetreffende gegevens, binnen de volgende termijn en 
zonder verdere rappels van het BSEG, verplicht wordt zodra een van deze 
categorieën drie verbruikers telt (bij deze grens houdt de vertrouwelijkheid van de 
gegevens op). 
In een aantal Lid-Staten moeten de kenmerken van de gas- en 
elektriciteitsleverantie waarop de Marker Price betrekking heeft (belastingsfactor, 
verdeling tussen piek- en daluren, enz.) nog worden vastgesteld. Bij gebrek aan 
deze gegevens kan het BSEG niet voor de uniformiteit van de verstrekte gegevens 
instaan. Hetzelfde geldt voor de in punt 17 van de bijlage "elektriciteit" 
beschreven bijzondere factoren, die bepalend zijn voor eventuele prijsverlagingen 
en waarvoor in punt 18 van deze bijlage wordt aangegeven op welke wijze deze 
moeten worden medegedeeld. De diensten van de Commissie zullen met elk van 
de betrokken Lid-Staten nagaan welke hinderpalen een regelmatige toezending van 
deze gegevens in de weg staan en op welke manier de kwaliteit van de 
gepubliceerde gegevens kan worden verbeterd. 
4.1.3. Toepassing van de voorschriften inzake de vertrouwelijkheid 
De steeds grotere moeilijkheden die sommige Lid-Staten ondervinden bij het 
verzamelen van prijsgegevens zijn voor een groot deel te wijten aan een slechte 
toepassing van de in punt 20 van de bijlage "gas" en in punt 19 van de bijlage 
"elektriciteit" genoemde voorschriften inzake de vertrouwelijkheid van de 
gegevens. Een onmiddellijk gevolg van de liberalisering van de nationale gas- of 
elektriciteitsector is namelijk dat, in een gegeven regio, het aantal transacties met 
verschillende leveranciers groter wordt, zodat het almaar moeilijker wordt hier 
drie verbruikers te vinden die door één en dezelfde distributeur bediend worden. 
Er zij nog eens op gewezen dat er krachtens de richtlijn in de betrokken Lid-Staat 
of regio minstens drie verbruikers per categorie moeten zijn en dat het niet de 
bedoeling is deze bepaling tot de distributiebedrijven uit te breiden. Bij strikte 
toepassing van dit voorschrift zouden in een gegeven regio in het geheel geen 
11 
prijzen meer kunnen worden meegedeeld wanneer verschillende 
distributiebedrijven hier elk minder dan drie afnemers per categorie hebben. 
Bij wijze van voorbeeld noemen wij hier Londen dat als enige van de vier lokaties 
in het Verenigd Koninkrijk volledige gegevens over de elektriciteitsprijzen per 
januari 1995 heeft verschaft. Uit het verloop van de reële prijzen (uitgedrukt in 
KKS (= koopkrachtstandaard)) te Londen blijkt een algemene neerwaartse trend 
van Ia tot Igl, tussen 1990 en 1995 (Ih en //' voor januari 1990 zijn nog niet 
medegedeeld). Deze daling bedraagt maximaal 20,8% in Ie, 12,1% in Ig, 8% in 
Ia en Ib en circa 4% in Id en If Kijkt men evenwel naar de weinige vergelijkbare 
gegevens die voor de andere plaatsen voorhanden zijn, dan tekent zich een andere 
prijsontwikkeling af: te Leeds worden in Ia en Ib stijgingen van respectievelijk 6,2 
en 9% geregistreerd en een daling met slechts 1,8% in ld en met 9,5% in Ig; te 
Birmingham stijgen de prijzen alom, behalve in Ig (-17,3%); te Glasgow bedraagt 
de toename 11% in Ia en Ib voor die verbruikers waarvoor sinds juli 1994 opgave 
van de prijzen is gedaan. Om te bereiken dat er op dit punt aan de richtlijn wordt 
voldaan, zal men zich met betrekking tot deze plaatsen bijzondere inspanningen 
moeten getroosten. 
In Lid-Staten met vrije concurrentie en prijsvorming is een nationale gemiddelde 
prijs niet berekend op de grote verscheidenheid van prijzen en niet voldoende om 
het hoofddoel van de richtlijn te bereiken, zoals geformuleerd in de eerste 
overweging, waarin gesteld wordt dat "de doorzichtigheid van de energieprijzen, 
inzoverre deze de voorwaarden versterkt die waarborgen dat de concurrentie op 
de gemeenschappelijke markt niet wordt vervalst voor de verwezenlijking en de 
goede werking van de interne energiemarkt van essentieel belang is". Dit houdt 
in dat men over voldoende prijsgegevens moet beschikken om te kunnen nagaan 
of deze voorwaarden daadwerkelijk zijn vervuld. De werkgroep "energieprijzen" 
zal in overleg met de Commissie bekijken hoe een meer volledige prijsinformatie 
kan worden bewerkstelligd, zonder hierbij inbreuk te plegen op het handelsgeheim 
van de betrokken ondernemingen. 
4.1.4. De onderverdeling van de verbruikers en de corresponderende volumes 
De in artikel 1, lid 3, van de Richtlijn bedoelde onderverdeling van de verbruikers 
en de volumes per verbruikscategorie werpt een aantal problemen op, omdat in 
sommige Lid-Staten de klantenadministratie die de bedrijven erop na houden niet 
zodanig is gestructureerd dat deze onderverdeling gemakkelijk terug te vinden is. 
Aangezien in de Richtlijn geen definitie van het begrip "verbruikscategorie" wordt 
gegeven, heeft het BSEG geprobeerd zich hierbij op de referentieverbruiker te 
baseren. (Zie de door het BSEG onder de geënquêteerden verspreide nota over de 
toepassing van Richtlijn 90/377/EEG). Wel moet worden opgemerkt dat artikel 1 
geen definitie van de categorieën geeft en geen beletsel vormt voor de vaststelling 
van andere uiterste waarden voor de categorieën waarop deze onderverdelingen 
van toepassing kunnen zijn. Daar het in de praktijk zeer moeilijk blijkt te zijn 
deze categorieën met de referentieverbruiker in overeenstemming te brengen, zou 
de Commissie zeer wel kunnen voorstellen deze kwestie in het kader van de 
Zie bijlage 2, blz. 29. 
12 
werkgroep te herzien, ten einde een formule uit te werken waardoor een 
behoorlijke informatie gewaarborgd blijft, zonder dat de doorzichtigheid er onder 
de lijden heeft. 
In artikel 1, lid 3, wordt weliswaar duidelijk aangegeven dat de bedoelde 
eindverbruikers in de bijlagen worden genoemd, maar er wordt met geen woord 
gerept over hetgeen onder een onderverdeling van de verbruikers moet worden 
verstaan, terwijl evenmin nader op de grenzen tussen de categorieën wordt 
ingegaan. Daarom meent de Commissie dat de in lid 3 van artikel 1 bedoelde 
gegevens niet alleen op de referentieverbruiker (een type verbruiker die zich per 
definitie niet aan de grens van een categorie kan bevinden), maar even goed op 
andere afnemerscategorieën betrekking zouden kunnen hebben (bijvoorbeeld het 
MKB), waardoor het BSEG in staat zou zijn gemiddelde verkoopprijzen te 
berekenen. Hiertoe is het nodig dat mededeling wordt gedaan van de in elk van 
deze categorieën verhandelde hoeveelheden en de corresponderende opbrengsten. 
De Commissie zal deze interpretatie in het kader van de werkgroep 
"energieprijzen" aan de Lid-Staten voorleggen, om te bereiken dat de 
prijsgegevens in kwestie, die voor de totstandkoming van gewogen gemiddelde 
prijzen en nationale en communautaire prijsindexen van cruciaal belang zijn, zo 
spoedig mogelijk kunnen worden meegedeeld. 
4.1.5. Verificatie van de gegevens 
Een veel genoemde lacune in de Richtlijn is het ontbreken van middelen waarmee 
het BSEG de ontvangen informatie op haar juistheid kan controleren. In het kader 
van haar werkzaamheden in verband met het observeren van de energiemarkt zou 
de Commissie kunnen overwegen een speciaal hiertoe aan te wijzen instantie met 
steekproeven onder de verbruikers te belasten, om de prijsgegevens op hun 
juistheid te toetsen. 
4.1.6. Wat onder "plaatsen" moet worden verstaan 
Er wordt niet met prijsgemiddelden gewerkt, maar de prijzen worden, waar en 
wanneer mogelijk, per plaats genoteerd om zo de reële situatie van de verbruiker 
zoveel mogelijk te benaderen. Bij deze plaatsen kan het om een stad, een 
stadsgebied of een distributienet gaan. 
Een bepaalde plaats wordt gekozen omdat deze geschikt wordt geacht uit 
overwegingen van inwonertal, economisch belang en representativiteit of omdat 
hier verschillende tariefzones bestaan, dan wel met het oog op de harmonisatie 
tussen de voor de prijzen van verschillende energievormen gebruikte plaatsen, 
zodat vergelijkingen mogelijk worden. Eventueel zal worden overwogen deze 
definitie in de bijlagen van de Richtlijn op te nemen. 
4.2. De prijsstelsels 
Hoewel de gegevens betreffende de prijsstelsels met voldoende regelmaat 
binnenkomen, is de doorzichtigheid van de prijssystemen voor verbetering vatbaar. 
Bij analyse bleek namelijk dat de informatie niet in alle Lid-Staten op hetzelfde 
peil staat. Het BSEG heeft in overleg met de deskundigen van de werkgroep 
richtsnoeren gepubliceerd, waarbij middelen worden voorgesteld om de samenhang 
13 
tussen de verstrekte gegevens te verbeteren. De manieren waarop prijzen en 
tarieven worden vastgesteld vertonen onderling en van plaats tot plaats nog steeds 
grote verschillen. De gehanteerde prijzen komen voort uit de toepassing van hetzij 
tarieven, hetzij een standaardcontract waarin de voorwaarden worden vastgesteld 
waarop een zekere mate van flexibiliteit bij de toepassing kan worden betracht. 
5. Publikatie van de resultaten 
De door het BSEG, in het kader van de Richtlijn, verzamelde gegevens worden 
gepubliceerd in de serie "Statistiques rapides: Energie et Industrie" en sinds 1995 
onder de rubriek "Statistiques en bref'. Sinds de inwerkingtreding van de Richtlijn 
zijn ter aanvulling van serie 4C (energie en industrie) ook nog vijf jaarboeken 
voor energieprijzen verschenen. Bijlage 3 bevat een lijst van deze publikaties. 
De jaarboeken voor energieprijzen bestrijken een groter gebied dan de richtlijn. 
Behalve uitgebreide chronologische reeksen aan de hand waarvan de 
prijsinformatie voor gas en elektriciteit, en de gegevens betreffende huishoudelijk 
en industrieel gebruik van gas en elektriciteit in hun historische context kunnen 
worden geplaatst, bevatten zij volledige prijsreeksen op energiegebied en meer in 
het bijzonder voor steenkool, gasolie voor verwarmingsdoeleinden en stookolie­
residu, brandstoffen waarmee gas en elektriciteit een concurrentieel raakvlak 
hebben. Ook vindt men in deze jaarboeken een grote verscheidenheid van 
informatie over de gebruikte methodes en basiseenheden, alsmede over de 
ontwikkeling van de op deze produkten van toepassing zijnde belastingregeling. 
Ten slotte gegeven deze jaarboeken nuttige aanwijzingen over de ontwikkeling 
van het consumptieprijzen-indexcijfer en het BBP in de Lid-Staten. 
*** 
14 
TWEEDE DEEL 
ONDERZOEK VAN DE RESULTATEN 
Huidige situatie en prijsontwikkeling 
6. Methodes 
6.1. De gekozen meeteenheden 
Om prijsvergelijkingen tussen de Lid-Staten mogelijk te maken, kan men van twee 
referentie-eenheden, de ECU of de KKS (koopkrachtstandaard) gebruik maken. 
Beide eenheden hebben, naar gelang van het met de vergelijking beoogde doel, 
hun eigen voordelen. 
De KKS is een op de koopkrachtpariteit van de verschillende nationale valuta 
gebaseerde referentie-eenheid, die niet door schommelingen in de muntpariteiten 
wordt beïnvloed. De koopkrachtpariteiten worden uitgewerkt als gemiddelde 
prijsverhoudingen tussen de verschillende landen voor eenzelfde pakket goederen 
en diensten. Deze pariteiten worden op zodanige wijze geijkt dat het in KKS 
uitgedrukte communautaire BBP dezelfde waarde heeft als uitgedrukt in ECU. 
Bij vergelijking van de prijzen tussen de Lid-Staten, in ECU en dan in KKS, blijkt 
dat geen enkele valuta precies overeenkomt met de hieraan gerelateerde 
koopkracht. Dit verschijnsel weerspiegelt de over- of onderwaardering waarvan 
alle nationale valuta's te lijden hebben. Uit de verhouding tussen KKS en ECU 
(zie onderstaande tabel) blijkt, voor elke nationale valuta, de orde van grootte van 
deze relatieve over- of onderwaarderingen. Wanneer deze verhouding boven de 
100 ligt, heeft men met een sterke valuta en een hoog algemeen prijspeil te doen; 
beneden de 100 duidt deze verhouding op een zwakke valuta en een laag prijspeil, 
hetgeen bevestigd wordt door de in ECU uitgedrukte waardeverschillen van het 
BBP tussen de Lid-Staten. Wanneer de prijzen in ECU worden uitgedrukt, gaat 
dit ten nadele van landen met een overgewaardeerde valuta, omdat hun prijzen 
hierdoor hoger worden dan zij in werkelijkheid zijn, terwijl zich in landen met een 
zwakke nationale valuta het omgekeerde voordoet. Deze vertekening van de 
situatie kan worden gecorrigeerd door de prijzen in KKS uit te drukken, waardoor 
het over- of onderwaarderingseffect van in ECU uitgedrukte prijzen wordt 
gecompenseerd. 
15 
TABEL I 
In KKS en ECU uitgedrukte waarden van de nationale valuta's 
per 1 januari 1990 en 1995 
;;IÉ^S;ll^lSi ÊMi m IMillii ËRÏf wm NL UK 
KKS 40.28 9.43 
ECU 39.16 7.49 
KKS/ECU 102,9 125,9 2.28 231.6 
1.90 295.7 
120,0 78,3 130.37 
164.52 
79,2 7.05 
6.57 
107,3 0.71 
0.8 
88,8 1693.38 
1999.01 
84,7 43.11 
39.16 
110,0 2.29 
2.13 
107,5 133.25 0.69 
196.13 0.79 
67,9 87,3 
Een tweede probleem vormt het feit dat de algemene-prijsniveauverschillen tussen de 
landen op een gegeven ogenblik niet overeenkomen met de prijsverschillen voor 
afzonderlijke produkten, terwijl er maar één wisselkoers gehanteerd wordt. Dit heeft ten 
gevolge dat de op basis van de gangbare wisselkoersen in nominale waarde uitgedrukte 
prijzen een vertekend beeld geven, omdat de voor de valuta's bepalende factoren niet 
door interne prijsbewegingen worden beïnvloed. Na berekening van de 
koopkrachtpariteiten ontstaat weer een meer realistisch prijsbeeld. Gebruikmaking van 
de KKS is des te noodzakelijker bij vergelijking van gas- elektriciteitsprijzen, daar de 
markten voor deze produkten naar de verbruiker toe gesloten zijn. 
De ondernemer die fabrieken in verschillende Lid-Staten bezit en die de geconsolideerde 
kosten van de aan verschillende fabrieken van de groep verrichte leveranties wil 
vergelijken, zal zijn prijzen in ECU of in één van de nationale valuta's uitdrukken. Maar 
als gevolg van de schommelende muntpariteiten, geven de ECU en de nationale valuta's 
onophoudelijk fluctuaties in de tijd te zien: de ondernemer zal daarom liever, telkens 
wanneer hij de kosten van goederen- en dienstenleveranties aan elk van zijn fabrieken 
aan hun economische waarde wil relateren, van de KKS gebruik maken, waardoor hij 
met vergelijkbare grootheden kan werken waarin met monetaire fluctuaties 
samenhangende factoren buiten spel zijn gezet. 
6.2. De selectie 
Van de 33 onder de elektriciteitsprijzenenquête vallende plaatsen (nieuwe Lid-Staten 
niet meegerekend) konden er slechts enkele worden geselecteerd, om het verslag 
voldoende leesbaar te kunnen houden. De keuze is gevallen op 14 plaatsen met de 
vereiste representativiteit en volledige prijsgegevens. 
Italië, Ierland, België, Luxemburg en Griekenland hanteren één enkel nationaal tarief, 
zodat in deze gevallen de geselecteerde plaats het land zelf was. In Frankrijk werd 
Parijs representatief geacht voor de Franse markt, omdat de verschillen tussen de 
plaatsen hier uiterst gering zijn. Voor het Verenigd Koninkrijk werd alleen Londen 
geselecteerd, omdat er met betrekking tot de andere plaatsen slechts onvolledige 
prijsgegevens voorhanden zijn; en in het geval van Portugal werd, om dezelfde redenen, 
16 
alleen Lissabon gekozen. Deze door zuiver methodologische overwegingen ingegeven 
keuzen doen uiteraard niets af aan de overal in dit verslag genoemde noodzaak bij deze 
enquête van een zo groot mogelijk aantal plaatsen te blijven uitgaan. 
In het geval van Duitsland en Nederland, waar men door toewijzing van één enkele 
plaats geen recht had kunnen doen aan de zo grote verschillen in elektriciteitsprijzen, 
zijn die plaatsen geselecteerd waar veelal de laagste en hoogste prijzen zijn genoteerd. 
In Nederland wordt deze keuze gerechtvaardigd door de grote prijsverschillen tussen 
Rotterdam en Noord-Brabant; in Duitsland zijn er het grote aantal plaatsen (elf) en de 
spreiding van de prijzen. 
Van de prijssituatie voor elektriciteit in Duitsland, in 1995 en 1990, wordt in tabel 4 
een overzicht gegeven. Aangezien deze gegevens alleen op Duitsland betrekking 
hebben, worden de prijzen in de nationale munteenheid van dit land uitgedrukt (DM/10 
MWh). Dat de prijzen doorzichtiger zijn geworden, valt af te leiden uit het grotere 
aantal plaatsen en uit het feit dat de tabel voor 1995 volledig is, waar in januari 1990 
nog meer dan de helft van de benodigde gegevens ontbrak. De uiterste prijsverschillen 
voor iedere plaats variëren van een factor 2,3 tot factor 3, en bewegen zich daardoor 
enigszins boven het communautaire gemiddelde (factor 2), behalve in Düsseldorf, waar 
de hoogste prijs 3,95 maal zo hoog was als de laatste, hetgeen moet worden 
toegeschreven aan de abnormaal hoge prijs voor de kleinste verbruiker, 67% duurder 
dan voor verbruiker Ib. 
Door de uiterst complexe prijsstructuren van de Duitse plaatsen krijgt men moeilijk een 
overzicht van de aan de industrie berekende elektriciteitsprijzen; op de Portugese en 
Spaanse prijzen na zijn de prijzen te Hamburg de hoogste van de Gemeenschap (vanaf 
Ie). Daarentegen liggen de prijzen in het Westliche Gebiet dicht bij het communautaire 
gemiddelde, hetgeen ook voor het Südliche Gebiet geldt (met name voor categorie Ie, 
Id en If). In vergelijking met de andere plaatsen in de Gemeenschap, situeren de Duitse 
prijzen zich in een tarief categorie die tussen het communautaire gemiddelde en de 
hoogste prijzen in ligt. 
Opgemerkt zij dat de in de nieuwe deelstaten gehanteerde prijzen alle tussen de uiterste 
prijzen van de oude deelstaten in liggen, hetgeen op een bevredigende mate van 
tariefintegratie wijst. Zo blijken Leipzig en Rostock voor verbruikers Ig, Ih en Ii de 
meest gematigde prijzen te hebben. 
6.3. Het effect van de indirecte belastingen 
Aangezien de indirecte belastingen in de meeste gevallen voor de industrie aftrekbaar 
zijn, kan het effect ervan als te verwaarlozen worden beschouwd en de studie is dan 
ook beperkt gebleven tot de prijzen exclusief alle belasting, zoals deze door de 
toepassing van tarieven en contractuele clausules tot stand komen. 
7. Analyse van de aan de industrie berekende elektriciteitsprijzen in de Gemeenschap 
De "plaatsgewijze" tabellen van bijlage 5 geven een beeld van het prijsverloop op de 
14 plaatsen van de geënquêteerde groep, zonder deze met elkaar te vergelijken, hetgeen 
de reden is waarom de prijzen in de nationale valuta konden worden uitgedrukt. Doel 
is hierbij een vergelijking van de situatie voor en na de Richtlijn. De data (1 januari 
1985, 1990 en 1995) zijn zo gekozen omdat men met een tienjarige periode ook kijk 
17 
zou krijgen op de prijsontwikkeling op langere termijn. Tevens wordt in de tabellen het 
indexcijfer van de consumptieprijzen (ICP) en het bruto binnenlands produkt (BBP) 
vermeld. De consumentenprijzen-indexcijfers zijn maandelijkse waarden die op 1 januari 
van ieder jaar bekend worden gemaakt. De BBP-index is een jaarlijks, op basis van 
1985 = 100 berekende waarde. Door de prijsontwikkeling en de consumptieprijzenindex 
naast elkaar te houden, krijgt men een idee van de produktiviteitswinsten en -verliezen 
in de elektriciteitsindustrie. En door de verhouding tussen de op elk van de plaatsen 
geregistreerde uiterste prijzen krijgt men ook meer inzicht in de wijze waarop de 
tarieflast tussen de verbruikers verdeeld is. 
7.1. Elektriciteitsprijzen en ontwikkeling daarvan, per plaats, in nationale valuta op 
1 januari 1985-90-95 
Vastgesteld kan worden dat de elektriciteitsprijzen dankzij de Richtlijn doorzichtiger 
zijn geworden; het aantal plaatsen is immers toegenomen en, voor de eerste maal in de 
geschiedenis, zijn de gegevens voor ten minste één plaats in iedere Lid-Staat volledig. 
In tegenstelling tot hetgeen bij gas het geval is, is de daling van de wereldprijzen voor 
primaire energie bij de elektriciteitsprijzen geen aanleiding tot een neerwaartse trend 
geweest. Dit feit dient men goed voor ogen te houden, wil men het 
produktiviteitsverloop op zijn juiste waarde kunnen schatten. 
a) Produktiviteit 
Men kan een indruk krijgen van de produktiviteitsverbetering in de 
elektriciteitssector door de ontwikkeling van de prijzen en die van het ICP met 
elkaar te vergelijken. Stijgen de prijzen minder snel dan het ICP, dan mag men van 
vooruitgang spreken. Er is in feite sprake van een algemene verbetering, behalve 
te Hamburg en in Spanje waar de relatieve achteruitgang van de prijssituatie het 
gevolg zou kunnen zijn van de verslechterende kostenstructuren, alsmede in Italië 
waar, daarentegen, de stijgende prijzen worden toegeschreven aan de aldaar 
ontplooide privatiseringsactiviteiten. In Portugal, Griekenland en, in mindere mate, 
in het Verenigd Koninkrijk, waar de inflatie hoog is geweest, blijven de 
prijsstijgingen ver achter bij de toename van het ICP. Op plaatsen met een geringe 
inflatie worden de grootste produktiviteitsstijgingen genoteerd (Denemarken, 
Ierland, Nederland en Luxemburg). In België, in het Westliche Gebiet en in 
Frankrijk is van een matige vooruitgang sprake. 
Deze vooruitgang is het resultaat van de weerslag op de tarieven, van de lagere 
prijzen van primaire energie, maar ook van de invoering van nieuwe technologieën 
op het niveau van de produktie (gas-stoomturbines) en van verbeteringen in de 
bedrijfsvoering (invoering van IRM^technieken). Ten slotte zij opgemerkt dat 
bepaalde nationale elektriciteitssectoren geliberaliseerd zijn en met het oog op een 
verbetering van hun concurrentiepositie, herstructureringen hebben moeten 
ondergaan. 
18 
b) Een dalende trend in de tarieven 
Het verschil tussen // en Ia (prijsuitersten op de verschillende plaatsen in de 
onderzochte groep) vormt een factor waaraan de tariefdegressie kan worden 
afgemeten. Waar deze factor zeer hoog is, is sprake van een sterke degressie en 
mag men aannemen dat de kosten niet op evenwichtige wijze over de 
verbruikerscategorieën zijn verdeeld, hetgeen ten voordele van de grote verbruikers 
is. Dit is op 1 januari 1995 het geval in Italië (factor 3,36), in België (3,25), in 
Luxemburg (3,21) en in Ierland (2,77). Daarentegen wijst een beneden het 
groepsgemiddelde gelegen factor op het bestaan van een bijzonder gunstig tarief 
voor de kleine verbruiker; dit is het geval te Londen (1,88) en te Rotterdam (1,90). 
Op alle andere plaatsen is deze factor iets hoger dan 2: Spanje met 2,12, 
Griekenland met 2,14, Portugal met 2,18, Parijs met 2,22, Hamburg met 2,27 en 
het Westliche Gebiet met 2,46. In Denemarken bedraagt deze factor 1,26. De 
prijzen spelen hier, over het geheel genomen, een bijzondere rol, en niet alleen 
omdat zij lager liggen, maar ook vanwege de relatieve vlakke prijskromme, 
waardoor het prijsbeeld ook in dit opzicht sterk van dat op de andere plaatsen 
afwijkt. 
De prijsbewegingen in het tijdvak 85-95, zowel in op- als neerwaartse richting, zijn 
meer in het voordeel van de grootste verbruikers in België, Ierland, Luxemburg en 
vooral Italië geweest. Te Hamburg, in het Westliche Gebiet, in Griekenland, Spanje 
en Portugal zijn de prijsstijgingen daarentegen op evenwichtige wijze over alle 
verbruikers verdeeld, terwijl in Denemarken en Frankrijk deze meer in het voordeel 
van de kleine industriële verbruikers hebben gewerkt. In Nederland hebben de 
kleine verbruikers in het eerste tijdvak van een herstructurering nadelen 
ondervonden, een probleem dat in het volgende tijdvak weer gecorrigeerd is. Te 
Londen heeft een tariefherstructurering een einde gemaakt aan een anomalie in de 
degressie, waardoor het weer tot een normale verhouding tussen Ia, Ib en Ie is 
gekomen. 
7.2. Prijzen en prijsontwikkeling per plaats, uitgedrukt in KKS 
In bijlage 6 en 7 wordt een overzicht gegeven van de per 1 januari 1990 en 1995 aan 
de industriële verbruiker in de Gemeenschap berekende elektriciteitsprijzen exclusief 
alle belasting, een en ander uitgedrukt in KKS. Aan de hand van deze tabellen kan men 
vergelijkingen tussen de verschillende plaatsen maken. Zowel in 1995 als in 1990 
betalen de Deense verbruikers de laagste (in KKS uitgedrukte) prijzen en de Portugese 
verbruikers de hoogste. Deze beide landen bevinden zich dus duidelijk aan de uiteinden 
van de onderzochte groep, zodat alle andere prijzen tussen deze uitersten in liggen. 
Hierbij valt op dat het prijsverloop tussen 1990 en 1995 in termen van koopkracht veel 
contrastrijker is dan in termen van muntpariteit, waarbij de algemene trend, op enkele 
uitzonderingen na, gematigd is. Deze uitzonderingen komen voor in Noord-Brabant 
(stijging met 30,7% in Ie en daling met 19,4% in Ia), gevolgd door Rotterdam (daling 
met 25% in Ib) en Italië (stijging met 19,0% in Ia). Alle andere in de onderzochte 
groep waargenomen prijsbewegingen nemen minder grote vormen aan. De laatste 
onderzochte categorie is Ig, omdat er in januari 1990 voor Ih en Ii geen gegevens 
voorhanden zijn. 
19 
Op 1 januari 1995 worden ten opzichte van 1 januari 1990 op alle plaatsen lichte 
stijgingen of dalingen waargenomen, waarbij de gemiddelde tendens voor de gehele 
onderzochte groep een overwegend dalende lijn vertoont, hetgeen op de bij de nationale 
valuta waargenomen trend aansluit. In België, Frankrijk, Ierland, Italië, Portugal en te 
Hamburg worden stijgingen van bijna 10% of minder geregistreerd; dalingen in dezelfde 
orde van grootte worden waargenomen in het Westliche Gebiet, in Griekenland, in 
Luxemburg en te Londen (voor de andere plaatsen van het Verenigd Koninkrijk zijn de 
gegevens onvolledig); in het geval van Denemarken wordt de prijsdaling tot in ld 
gecompenseerd door een stijging vanaf Ie, terwijl in Spanje het omgekeerde het geval 
is (stijging in Ia en Ib, geringe daling elders); in Nederland, ten slotte, zien wij 
tariefherstructureringen met aanzienlijke dalingen en stijgingen voor alle verbruikers, 
hetgeen op een verschuiving van de kosten van de ene categorie naar de andere wijst. 
Op alle plaatsen vertonen de in KKS uitgedrukte prijzen dezelfde helling als de op de 
nationale munteenheden gebaseerde prijskromme, met uitzondering van Denemarken, 
waar de KKS kostenverschuivingen tussen verbruikers aan het licht brengen, van 
Griekenland, waar de KKS op een relatieve daling van de prijzen in termen van 
koopkracht wijzen en van Ierland, waar de in nationale valuta's uitgedrukte prijzen 
stationair zijn, maar, in KKS uitgedrukt, een stijgende lijn vertonen, een prijsstijging 
dus in termen van koopkracht. 
Tijdens de periode in kwestie blijven de prijsstijgingen over het algemeen beneden het 
inflatiecijfer en uit de talrijke tariefherstructureringen spreekt een streven om de prijzen 
bij de vraag te laten aansluiten. 
Op tal van plaatsen komen de elektriciteitsprijzen, die voor de kleinere verbruiker sterk 
uiteenlopen, meer en meer in de buurt van een zelfde lage-tariefzone, naar mate de 
afgenomen hoeveelheden groter worden. Dit verschijnsel zou erop kunnen wijzen dat 
de nutsbedrijven hun tarieven zo vaststellen dat de voor grote leveranties berekende 
prijzen dicht bij de in aangrenzende regio's gehanteerde tarieven komen te liggen. 
7.2.1. Rangorde van de plaatsen 
In bijlage 8 en 9 vormt de midden door de tabel lopende horizontale lijn de mediaan, 
een theoretische waarde waarbeneden en waarboven een gelijk aantal waarnemingen 
plaatsvindt en aan de hand waarvan men, door berekening van de verschillen tussen de 
prijzen op iedere plaats en de mediaanwaarde, een eventuele prijsconvergentie kan 
vaststellen. Deze tabellen geven ook een beeld van de relatieve hoogte, per 1 januari 
1990 en 1995, van de prijzen voor iedere plaats binnen de verschillende 
verbruikscategorieën. Tevens komen binnen de onderzochte groep de grote onderlinge 
verschillen in prijsstructuur tussen de verschillende plaatsen naar voren. 
Bij rangschikking van de plaatsen naar de frequentie waarmee zij in de verschillende 
rangposities voorkomen kunnen Denemarken, Noord-Brabant, Frankrijk en Rotterdam, 
in deze volgorde, als de minst dure plaatsen van de onderzochte groep worden 
beschouwd, gevolgd door Griekenland, het Westliche Gebiet en het Verenigd Koninkrijk 
(voor kleine industriële verbruikers), door Ierland (voor gemiddelde verbruikers) en ten 
slotte door België en Luxemburg (voor de grootste verbruikers). De duurste plaatsen 
voor alle verbruikers zijn Hamburg en Portugal, gevolgd door Spanje voor de 
gemiddelde en grote industriële verbruikers. 
20 
7.2.2. Wijzigingen in de rangorde tussen 1990 en 1995 
Bij vergelijking tussen bijlage 8 en 9 kan een aantal wijzigingen in de rangorde van de 
verschillende plaatsen op de gekozen data worden waargenomen. Denemarken (eerste 
rang) en Portugal (laatste rang) kunnen nog altijd, wat al hun referentieverbruikers 
betreft, in dezelfde rangpositie worden aangetroffen; van de goedkope plaatsen 
ondergaan Frankrijk, Rotterdam en Noord-Brabant een aantal kleine wijzigingen; 
Luxemburg en het Westliche Gebiet verschuiven naar een veel lager rangnummer; voor 
grote verbruikers wordt Luxemburg zelfs, na Denemarken, de goedkoopste plaats; het 
Verenigd Koninkrijk (Londen) en Griekenland verbeteren hun relatieve positie; van de 
dure plaatsen (d.w.z. die welke zich onder de mediaan bevinden) zakt België, voor 
kleine en gemiddelde verbruikers, naar een lagere rangpositie; in het geval van Spanje 
en Italië gebeurt dit bij alle verbruikers, behalve in de Spaanse categorie Ie; bij Ierland 
doen zich geen noemenswaardige veranderingen voor; Hamburg, ten slotte, begint de 
hoge tarieven van Spanje te benaderen. 
7.2.3. Elektriciteitsprijzen in ECU 
De ECU-tabellen in bijlage 10 dienen ter informatie. Aan de hand hiervan heeft men 
de grafieken kunnen uitwerken waarmee, naar gelang van de gekozen eenheid, de 
verschillen tussen de prijzen in beeld worden gebracht. Deze grafieken staan op 
bladzijde 45 en 46. 
7.2.4. • Convergentie-onderzoek 
Om te kunnen vaststellen of er van 1990 tot 1995 van een convergerende prijstrend 
sprake is geweest, is genoteerd hoeveel waarnemingen er in januari 1990 en januari 
1995, d.w.z. voor en na het in werking treden van de Richtlijn, binnen een bereik van 
10 en 25%> aan weerszijden van de mediaan van de onderzochte groep hebben 
plaatsgevonden. 
TABEL n 
AANTAL WAARNEMINGEN 
binnen een bereik van 10 en 25% aan weerszijden van de mediaan 
(januari 1995/januari 1990) 
MEDIAANE 01/95 
+-10% 
+- 25% IA 
1250 
2 
11 IB 
1255 
3 
11 IC 
1031 
7 
11 ID 
84Q 
8 
10 IE 
714 
7 
10 IF 
685 
6 
10 IG 
576 
8 
11 IH 
565 
6 
10 II 
486 
5 
10 
MEDIAANE 01/90 
+-10% 
+- 25% 1296 
7 
8 1252 
9 
10 1065 
8 
12 827 
8 
11 726 
7 
11 682 
5 
11 577 
6 
11 
21 
Een divergerende trend is tijdens deze periode alleen vast te stellen voor kleine 
verbruikers (tot If) en vanaf Ig zien wij een omkering van deze tendens. Een en ander 
wordt bevestigd door fluctuaties in de variabiliteitscoëfficiënt van Pearson 
(standaardafwijking x 100, gedeeld door het rekenkundig gemiddelde), die van 25,87% 
in 1990 oploopt tot 27,76% in 1995 voor If (toegenomen spreiding) en, omgekeerd, van 
28,26% afneemt tot 25,59% voor Ig (minder sterke spreiding) gedurende hetzelfde 
tijdvak. 
Deze visie vindt bevestiging in de waargenomen schommelingen in de 
standaardafwijking (vierkantswortel van de variantie s); s, die in 1990 voor If 179 
bedroeg, liep in 1995 tot 191,5 op. Daarentegen zien wij voor Ig een afnemende 
spreiding, met een variantie s van 167 in 1990 en 151 in 1995. Door het gebrek aan 
gegevens in de categorieën Ih en //' voor 1990, moest worden afgezien van een 
vergelijking van deze coëfficiënten voor de grootste verbruikers in de onderzochte 
groep. Voor 1995 zijn deze gegevens wel bekend. De standaardafwijking in categorie 
Ih is 147 met een variabiliteitscoëfficiënt van 25,48% en 132 voor li met een 
variabiliteitscoëfficiënt van 25,68%. Deze percentages zijn in dezelfde orde van grootte 
als dat voor Ig. Men mag daarom gevoeglijk aannemen dat wat voor Ig geldt, ook voor 
Ih en li het geval is en dat er voor alle grote verbruikers sprake van convergentie is 
geweest. 
8. Analyse van de aan de industrie berekende gasprijzen in de Gemeenschap 
Voor de analyse van de gasprijzen wordt dezelfde methode als vcpooüe 
elektriciteitsprijzen gebruikt. Evenals bij elektriciteit het geval is, zijn de prijzen het 
rechtstreekse gevolg van de toepassing van tarieven en contractuele clausules. Van de 
34 geënquêteerde plaatsen zijn, op basis van gelijkluidende representativiteitscriteria, 
14 plaatsen geselecteerd. Opvallend is dat de gasprijzen beduidend minder transparant 
zijn dan de elektriciteitsprijzen, vooral wat de grootste verbruikers betreft. 
ationale 8.1. Gasprijzen en ontwikkeling daarvan, per plaats, uitgedrukt in de nati 
munteenheid, per 1 januari 1985. 1990 en 1995 
Uit de tabellen in bijlage 11 blijkt hoezeer de doorzichtigheid van de in januari 1995 
aan de industrie berekende gasprijzen achteruit is gegaan (behalve Weser-Ems en 
Nederland). In tegenstelling tot hetgeen bij elektriciteit gebeurt, zien wij hier veel open 
plekken tussen de prijzen van de grootste afgenomen hoeveelheden; de reden hiervoor 
is dat de verbruikers in deze categorieën niet geregistreerd waren of dat het er minder 
dan 3 waren. Dit neemt niet weg dat het met de doorzichtigheid van de prijzen toch 
bergafwaarts is gegaan; in januari 1990 waren er immers 7 prijzen in categorie 15 en 
nog maar 2 in januari 1995, terwijl het verbruik van gas toch terrein bleef winnen. 
Zuiver geografisch gezien valt er een verbetering in de Duitse prijstransparantie te 
bespeuren. Wat de prijsevolutie betreft, heeft de wereldwijde teruggang van de 
gasprijzen een weerslag die per plaats verschillend is. Op tal van plaatsen wordt, ten 
gunste van de grote industrie, ten slotte een aanzienlijk grotere mate van degressie 
waargenomen. 
Tijdens de eerste periode (januari 1985 tot januari 1990) is de algemene prijsdaling, 
zowel in de gas producerende als in de importerende landen, aanzienlijk geweest. In het 
tijdvak 1990-95 zien wij een meer contrastrijke ontwikkeling; de dalingen zetten op een 
aantal plaatsen, zij het langzamer, door en er worden ook een aantal stijgingen 
22 
genoteerd, voornamelijk voor de kleinste industriële referentieverbruikers, in wier geval 
de prijzen rechtstreeks door de verhoging van het ICP lijken te worden beïnvloed. Over 
de gehele periode zien wij dat de dalende trend zich in het algemeen heeft voortgezet. 
Voor het merendeel van de plaatsen neemt de prijsdegressie, tussen januari 1990 en 
1995 zeer duidelijk en soms zeer sterk toe, zulks ten voordele van de grootste 
referentieverbruikers in de onderzochte groep, met als opmerkelijke uitzondering 
Londen. Ingrijpende tariefherstructureringen vinden plaats ten koste van de kleine en 
middelgrote industrieën, hetgeen een aanwijzing is voor de zware concurrentiedruk van 
de interne markt op de grootste verbruikers, die de scherpste gasprijzen verlangen en 
ook krijgen. De concurrentie van andere energiebronnen speelt bij grote leveranties ook 
een belangrijke rol, maar niet of nauwelijks voor kleine en middelgrote industrieën, die 
het gelag moeten betalen voor de tariefherstructureringen die men, als gevolg van de 
dalende prijzen van aardolie en afgeleide produkten, heeft moeten toestaan. 
8.2. Prijzen en prijsontwikkeling per plaats, in KKS 
Bijlage 12 en 13 geven de situatie weer van de aan de industrie berekende gasprijzen 
per 1 januari 1995 en 1990, een en ander uitgedrukt in KKS, exclusief belastingen, 
zoals deze rechtstreeks uit de toepassing van tarieven en verkoopvoorwaarden 
resulteren. Als eenheid wordt hier met 100 GJ gewerkt. 
De laagste prijzen worden waargenomen in Duitsland en het Westliche Gebiet, tot en 
met referentieverbruiker 13-1; in Frankrijk vanaf 13-2 (15 niet meegedeeld); de hoogste 
prijzen vinden wij in Spanje, tot en met 13-2 en te Berlijn, van 13-1 tot en met 14-2 (15 
niet medegedeeld). Nederland zit in de middenmoot. Voor 15 zijn er slechts twee 
(identieke) prijzen, namelijk voor Nederland (Rotterdam) en Ems-Weser, beide gas 
producerende regio's. Vergeleken met de elf voor 14-2 meegedeelde prijzen, vallen deze 
prijzen zeer gunstig uit. 
Wat de structuur van de tarieven betreft, constateert men dat de overgang van 12 naar 
13-1 (zelfde hoeveelheid maar betere afstemming van het aanbod op de vraag) op alle 
plaatsen gepaard gaat met een aanzienlijke daling van de prijzen, behalve te Berlijn en 
in Luxemburg, waar dit verschil te verwaarlozen is. Daarentegen leiden de betere 
marktcondities bij de overgang van 13-1 naar 13-2 of van 14-1 naar 14-2 (zelfde 
hoeveelheden maar meer afstemming van het aanbod op de vraag) op de meeste 
plaatsen slechts tot een geringe of geen prijsdaling, behalve in België, in Frankrijk, in 
Italië en in het Verenigd Koninkrijk. 
Ten opzichte van januari 1990 lopen de prijzen, uitgedrukt in KKS, van 1995 in het 
Verenigd Koninkrijk, in Luxemburg, te Straatsburg en in België enigszins terug en gaan 
zij in Ierland en te Turijn omhoog. Wij zien hier een wijziging in de tariefgrondslag ten 
gunste van de grote industrie in Weser-Ems, te Parijs, in Spanje en in Nederland. Te 
Napels werkt deze wijziging in het voordeel van de kleine industriële verbruikers. Bij 
gebrek aan gegevens is een vergelijking met Denemarken, Berlijn, Hannover en 
Birmingham niet mogelijk geweest. Dit komt doordat historische aanknopingspunten 
soms ontbreken of doordat de richtlijn slechts voor een deel is toegepast. 
In vergelijking met de rest van de Gemeenschap, bevindt Duitsland zich aan de beide 
uitersten van het prijzengamma, heeft Weser-Ems samen met Duitsland en Parijs de 
laagste prijzen en deelt Berlijn met Spanje de hoogste prijzen. De Duitse gasprijzen 
23 
lopen daardoor sterker uiteen dan de elektriciteitsprijzen en de minst dure plaatsen zijn 
vergelijkbaar met de minst dure plaatsen in de Europese Unie. Het verschil tussen de 
hoogste prijs in dit land (Düsseldorf 1306 DM) en de laagste (Weser-Ems: 584 DM) 
bedroeg in 1990 iets meer dan een factor 2; in 1995 loopt dit verschil, tussen Berlijn 
(1497 DM) en Dortmund/Düsseldorf (433 DM) op tot een factor 3,46. Aan de hand van 
de tabellen in bijlage 14 kan een vergelijking in DM worden gemaakt tussen de 
gasprijzen op 10 Duitse plaatsen per 1 januari 1990 en 1995. 
8.2.1. Rangorde van de plaatsen op 1 januari 1995 
Uitzonderingen daargelaten en onafhankelijk van het feit dat er voor beide 
energievormen niet altijd dezelfde plaatsen gekozen zijn, blijkt dat de rangorde van de 
plaatsen op basis van de hier berekende prijzen niet voor gas en elektriciteit hetzelfde 
is, hetgeen betekent dat elektriciteit op een bepaalde plaats goedkoop kan zijn, terwijl 
gas hier weer minder kost en andersom (zie bijlage 15 en 16), hetgeen er min of meer 
op wijst dat beide energiebronnen niet met elkaar concurreren. Bij vergelijking van de 
tabellen in bijlage 15 en 16 blijkt hoe de rangorde binnen de onderzochte groep tussen 
1990 en 1995 veranderd is. De volgende plaatsen hebben, in de gegeven volgorde, 
prijzen die in 1995 overal beneden de mediaan liggen : Denemarken (geen gegevens 
voor 1990), Weser-Ems (geen vermeldenswaardige verandering ten opzichte van 1990), 
Birmingham (geen gegevens voor 1990), Parijs en Nederland, die in categorie II en 12 
een achteruitgang vertonen, maar vanaf 13-1 een gunstige positie behouden). De 
volgende plaatsen hebben prijzen die overal boven de mediaan liggen : Spanje, Napels 
en Berlijn (behalve in 12), Turijn (behalve vanaf 14-1) en Ierland (behalve in 13-1). 
Luxemburg en Londen geven in 1995 hetzelfde beeld te zien: de laagste prijzen in 77 
en 12: ver boven de mediaan vanaf 13-1. Schommelde België in 1990 nog uitgesproken 
rond de mediaan, in 1995 was dit minder duidelijk het geval. Wat de doorzichtigheid 
betreft, is de situatie sinds 1990 verslechterd. Voor de grootste gasverbruikers laat de 
prijstransparantie te wensen over, zoals blijkt uit het ontbreken van gegevens voor tal 
van plaatsen. Hierdoor kunnen de gegevens minder goed onderling vergeleken worden. 
Hieronder volgen de meest opmerkelijke feiten : Denemarken, Weser-Ems en Nederland 
maken, alle verbruikers dooreen genomen, aanspraak op de laagste prijzen. In het geval 
van kleine industriële verbruikers geldt dit ook voor Londen en Birmingham. Wat deze 
plaatsen met elkaar gemeen hebben, is dat zij zich in de nabijheid van produktiecentra 
bevinden, waaruit blijkt dat de comparatieve voordelen op een bevredigende wijze in 
het eindprodukt doorwerken. Ierland, dat toch over eigen hulpbronnen beschikt, vormt 
hier, met zijn zeer hoge prijzen een uitzondering. Frankrijk (Parijs) heeft geen 
belangrijke hulpbronnen en moet daarom veel invoeren, maar zit toch, in categorie II 
en 12 dicht tegen de mediaan en wordt vanaf 13-2 de minst dure plaats van de 
onderzochte groep in 1995. Het vanuit bevoorradingsoogpunt autonome Straatsburg is 
er veel minder goed aan toe dan de rest van het Franse grondgebied. Van de overige 
plaatsen die energie moeten invoeren bevinden België en Luxemburg zich duidelijk 
onder de mediaan in categorie II en 12, terwijl zij in 13-1 juist tot de duurste plaatsen 
van de onderzochte groep behoren, om dan voor de grote verbruikers weer in de buurt 
van de mediaan uit te komen. Berlijn zit in II en 12 dicht tegen de mediaan aan, maar 
wordt vanaf I3-I de duurste plaats van de gehele groep. Spanje heeft de hoogste prijzen 
in II en 12, gevolgd door Ierland en de Italiaanse plaatsen; vanaf I3-I behoort Spanje 
tot de duurste plaatsen. 
24 
8.2.2. Gasprijzen in ECU 
Bijlage 17 geeft een overzicht van de gasprijzen in ECU, waarbij hetzelfde model is 
gebruikt als voor de elektriciteitsprijzen. Uitgaande hiervan heeft men grafieken kunnen 
uitwerken waarin de prijzen in ECU en KKS met elkaar worden vergeleken (zie aldaar) 
en waarin de verschillen tussen beide methodes naar voren komen. 
8.2.3. Convergentie-onderzoek 
Jn januari 1995 neemt het aantal waarnemingen binnen een bereik van 10 en 25% aan 
weerszijden van de mediaan ten opzichte van januari 1990 toe, behalve in categorie II, 
waar als gevolg van talrijke prijsstijgingen in deze categorie, de divergentie toeneemt. 
Uit het groeiende aantal waarnemingen blijkt dat de gasprijzen in de Gemeenschap een 
duidelijk convergerende trend volgen. 
TABEL m 
AANTAL WAARNEMINGEN 
binnen een bereik van 10 en 25% aan weerszijden van de mediaan 
(januari 1995/januari 1990) 
MEDIAAN 01/1995 
+10% 
+25% II 
575 
2 
8 12 
471 
6 
10 13-1 
377 
8 
11 13-2 
351 
10 
13 14-1 
340 
7 
9 14-2 
321 
5 
10 15-2 
MEDIAAN 01/1990 
+10% 
+25% 584 
3 
9 -: 497 
4 
8 398 
1 
9 349 
6 
9 304 
4 
8 280 
6 
8 266 
4 
7 
Deze conclusie vindt bevestiging in een vergelijking van de variabiliteitscoëfflciënten 
(zie definitie op blz. 22) tussen 1990 en 1995 voor de referentieverbruikers waarvoor 
men over komplete prijsgegevens beschikt. In categorie 11, loopt de variabiliteit van 
32,8% op tot 42%), maar in het geval van de drie volgende referentieverbruikers 
vertoont de variabiliteit juist een dalende lijn : 
- van 27,5% tot 17,5% in 12 
- van 22% tot 12,6% in 13-1 
- van 24,3% tot 13% in 13-2. 
Na 13-2 zijn de gegevens niet meer volledig, waardoor dit type maatregelen niet langer 
mogelijk is. Op grond V-an de perfecte symmetrie van II t/m 13-1, tussen de 
concentratie van de waarnemingen rond de mediaan enerzijds en de daling van de 
variabiliteitscoëfflciënten anderzijds, zou men kunnen denken dat deze symmetrie in de 
verbruikscategorieën na 13-1 zal doorzetten en dat de gemiddelde daling van de 
25 
gasprijzen in de Europese Unie dus inderdaad met een convergerende prijsstijging 
gepaard is gegaan. Dat is een mogelijkheid, hoewel de gasmarkt een gesloten markt 
is, die door middel van exclusieve rechten tegen de indirecte concurrentie van andere, 
op naburige markten opererende gasproducenten wordt beschermd . 
26 
BIJLAGE 1 
RICHTLIJN 90/377/EEG VAN DE RAAD VAN 29 JUNI 1990 
OMZETTING IN BEPALINGEN VAN NATIONAAL RECHT 
Lid-Staten 
A 
B 
D 
DK 
E1 
FIN 
F 
G2 
IRL3 
I 
LUX4 
NL 
P 
S1 
UK Type wetgeving 
Federale wet 
Ministerieel besluit, gepubliceerd in het Belgische Staatsblad 
Getekende overeenkomst. Bijzonderheden gepubliceerd in de 
Bundesanzeiger 
Decreet van het ministerie van Energie 
onvolledige omzetting 
Overeenkomst tussen het NIS. en de betrokken partijen 
Wet gepubliceerd in het Journal Officiel de la République 
Wet gepubliceerd in het Efimeris tes Guvemeseus 
(Bestaande bepalingen) 
Wet gepubliceerd in de Gazzetta Ufficiale 
(Bestaande bepalingen) 
Overeenkomst tussen het ministerie van economische zaken en 
de betrokken partijen 
Ministerieel besluit, gepubliceerd in het Diario da Republica 
Zweden heeft no niet de omzetting van de richtlijn aangemeld 
Energiewet van 1976 Datum van goedkeuring 
. 
18-05-92 
08-07-93 
16-03-92 
. 
19-07-93 
25-07-91 
. 
20-02-92 
. 
-
30-05-92 
. 
-Datum van 
publicatie 
04-12-92 
18-05-92 
30-07-93 
16-03-92 
. 
20-07-93 
25-07-91 
_ 
20-02-92 
. 
-
30-05-92 
. 
-Datum van 
bekendmaking 
04-03-94 
28-09-92 
17-09-93 
01-04-92 
09-02-94 
05-10-94 
09-08-91 
. 
26-03-92 
. 
25-05-92 
10-06-92 
. 
-Datum van 
inwerkingtreding 
01-01-95 
18-05-92 
08-07-93 
16-03-93 
01-01-95 
20-07-93 
25-07-91 
01-07-91 
20-02-92 
01-07-91 
01-01-92 
30-05-92 
. 
01-07-91 
zie voetnoten op de volgende bladzijde. 
27 
1 In Spanje voorziet, wat de elektriciteitsprijzen betreft, een in het Spaanse Staatsblad (BOE) 
van 31.5.1995 gepubliceerde Verordening in de omzetting van de Richtlijn in bepalingen van 
nationaal recht, maar van de algemene regeling betreffende de doorzichtigheid van de 
gasprijzen is nog geen mededeling aan de Commissie gedaan. Ondanks dit verzuim heeft 
de Spaanse overheid wel steeds alle prijsgegevens aan de Commissie meegedeeld. 
2 Griekenland heeft alleen het gedeelte betreffende de elektriciteitsprijzen ten uitvoer gelegd. 
Overeenkomstig artikel 9, lid 2, en bijlage 1 van deze wet behoeft dit land namelijk niet aan 
de bepalingen inzake aardgas te voldoen, omdat aardgas nog niet over het gehele Griekse 
grondgebied gedistribueerd wordt. 
3 Men heeft gemeend dat bestuursrechtelijke maatregelen volstaan, omdat de hier bestaande 
wettelijke voorschriften en bepalingen zeer relevant zijn. De Commissie heeft deze 
oplossing in het kader van een briefwisseling goedgekeurd. 
4 De bepalingen van de reeds bestaande wet zijn hier toereikend geacht om de Richtlijn in 
bepalingen van nationaal recht om te zetten. 
5 Er is met de Zweedse regering contact opgenomen om na te gaan of de Richtlijn reeds is 
omgezet en waarom hiervan geen mededeling aan de Commissie is gedaan. 
28 
BIJLAGE 2 
Industriële referentieverbruikers van elektriciteit 
Referentieverbruiker 
la 
Ib 
lc 
ld 
Ie 
lf 
Ig 
Ih 
li Jaarlijks verbruik 
(in kWh) 
30 000 
50 000 
160 000 
1 250 000 
2 000 000 
10 000 000 
24 000 000 
50 000 000 
70 000 000 Maximale vraag (in kWh) 
30 
50 
100 
500 
500 
2 500 
4 000 
10 000 
10 000 Jaarlijks verbruik (in uren) 
1000 
1 000 
1 600 
2 500 
4 000 
4 000 
6 000 
5 000 
7 000 
Industriële referentieverbruikers van gas:: 
Referentieverbruiker Jaarlijks verbruik Afstemming van het aanbod op de vraag 
(inGJ) . ^ 
11 418,60 (d.i. 116 300 kWh) geen voorschreven afstemming* 
U 4 186 (d.i. 1 163 000 kWh) 200 dagen 
B-l 41860 (d.i. 11,63 G Wh) 200 dagen, 1 600 uur _^^ 
B-2 41 860 (d.i. 11,63 GWh) 250 dagen, 4 000 uur 
14-1 418 600 (d.i. 116,3 GWh) 250 dagen, 4 000 uur 
14-2 418 600 (d.i. 116,3 GWh) 330 dagen, 8 000 uur 
15 4 186 000 (d.i. 1 163 GWh) 330 dagen, 8 000 uur 
* Zo nodig 115 - 200 dagen 
29 
BIJLAGE 3 
LIJST VAN TOT DUSVER GEPUBLICEERDE NUMMERS VAN "STATISTIQUES 
EN BREF" 
* 1993 n 19 Prix de l'électricité (domestique) - 1er janvier 1993 
n 20 Prix du gaz (domestique) - 1er janvier 1993 
* 1994 n 1 Prix de l'électricité (industrie) - 1er juillet 1993 
n 2 Prix du gaz (industrie) - 1er juillet 1993 
n 3 Prix de l'électricité (domestique) - 1er juillet 1993 
n 4 Prix du gaz (domestique) - 1er juillet 1993 
n 13 Systèmes de prix (électricité) 
n 14 Systèmes de prix (gaz) 
n 19 Prix du gaz (domestique) - 1er janvier 1994 
n 20 Prix de l'électricité (domestique) - 1er janvier 1994 
n 21 Prix de l'électricité (industrie) - 1er janvier 1994 
n 22 Prix du gaz (industrie) - 1er janvier 1994 
n 33 Prix de l'électricité pour l'industrie de TUE au 1er juillet 1994 
n 35 Prix du gaz pour l'industrie de l'UE au 1er juillet 1994 
* 1995 n 8 Prix de l'électricité pour l'industrie - 1er janvier 1995 
n 9 Prix du gaz pour l'industrie de l'UE - 1er janvier 1995 
n 13 Prix du gaz (domestique) - 1er janvier 1995 
n 14 Prix de l'électricité (domestique) - 1er janvier 1995 
LIJST VAN JAARBOEKEN VOOR ENERGIEPRIJZEN 
Gaspreise - Gas prices - Prix du gaz 1990 - 1994 
Elektrizitàtspreise - Electricity prices - Prix de l'électricité 1985 - 1993 
Gaspreise - Gas prices - Prix du gaz 1985 - 1993 
Elektrizitàtspreise - Electricity prices - Prix de l'électricité 1990 - 1994 
Gaspreise - Gas prices - Prix du gaz 1990 - 1994 
Energiepreise - Energy prices - Prix de l'énergie 1973 - 1993 
Energiepreise - Energy prices - Prix de l'énergie 1973 - 1994 
Elektrizàtspreise - Electricity prices - Prix de l'électricité 1990 - 1995 
Gaspreise - Gas prices - Prix du gaz 1990- 1995 
30 
BIJLAGE 4 
PRIJZEN EXCLUSIEF BELASTING VAN ELEKTRICITEIT VOOR INDUSTRIEEL GEBRUIK IN DUITSLAND 
(in DM/100 MWh/jaar) 
01/01/95 PRIJZEN EXCL. BELASTING VAN ELEKTRICITEIT VOOR INDUSTRIEEL GEBRUIK IN DUITSLAND 
DM/10 MWh/jaar Ia Ib Ie ld Ie If Ig Ih Ii\ 
Düsseldorf 
Hamburg 
Hannover 
W.Gebiet 
Frankfurt 
Stuttgart 
München 
Westliches G. 
Erfurt 
Leipzig 
Rostock 5036 
3548 
3364 
2768 
4198 
3726 
3891 
3442 
3597 
2939 
3700 3020 
3548 
3316 
2768 
4169 
3632 
3846 
3400 
3565 
2884 
3700 2681 
3020 
2602 
2436 
2831 
2798 
2509 
2957 
2767 
2702 
3348 2144 
2423 
2159 
2012 
2200 
2253 
2008 
1932 
2064 
2187 
2174 1895 
1943 
1824 
1777 
1799 
1861 
1645 
1625 
1748 
1845 
1770 1760 
1943 
1806 
1627 
1718 
1780 
1613 
1579 
1745 
1693 
1770 1402 
1627 
1517 
1259 
1481 
1481 
1416 
1384 
1501 
1364 
1503 1535 
1755 
1588 
1366 
1560 
1534 
1478 
1418 
1596 
1456 
1431 1276 
1522 
1408 
1123 
1401 
1334 
1364 
1304 
1425 
1243 
1234 
01/01/90 PRIJZEN EXCL BELASTING VAN ELEKTRICITEIT VOOR INDUSTRIEEL GEBRUIK IN DUITSLAND 
DM/10 MWhfjaar Ia tb Ie ld Ie If Ig Ih 
Düsseldorf 
Hamburg 
Hannover 
W. Gebiet 
Frankfurt 
Stuttgart 
München 
S.Gebiet 
Erfurt 
Leipzig 
Rostock go. 
go. 
go. 
2975 
go. 
3474 
3235 
go. 
go. 
go. 
go. go. 
go. 
go. 
2882 
go. 
3474 
3235 
go. 
go. 
go. 
go. 2582 
2833 
2412 
2594 
2525 
2749 
2477 
2406 
go. 
go. 
go. 2066 
2326 
2013 
2086 
1996 
2247 
2004 
1924 
go. 
go. 
go. 1837 
1858 
1700 
1863 
1632 
1857 
1643 
1620 
go. 
go. 
go. 1701 
1858 
1686 
1713 
1561 
1779 
1613 
1577 
go. 
go. 
g.o. 1358 
1550 
1417 
1334 
1349 
1480 
1416 
1383 
go. 
g.o. 
g.o. g.o. 
g.o. 
g.o. 
g.o. 
go. 
go. 
go. 
g.o. 
go. 
g.o. 
g.o. go. 
g.o. 
go. 
go. 
g.o. 
go. 
go. 
g.o. 
g.o. 
go. 
9.0. 
31 
BIJLAGE 5 
AAN INDUSTRIËLE VERBRUIKERS BEREKENDE ELEKTRICITEITSPRIJZEN EN ONTWIKKELING DAARVAN, 
PER PLAATS, IN DE NATIONALE VALUTA, PER 1 JANUARI 1985 - 1990 - 1995 
Elektriciteitsprijzen excl. belasting (industrieel verbruik) 
Bttlglfi (B) in BFR/100 kWh/Jahr 
1985 
1990 
1995 ICP 
97.7 
109.2 
124 BBP 
(100) 
116.6 
(131) la 
504 
550 
581 Ib 
502 
542 
575 Ie 
457 
452 
476 ld 
368 
346 
359 Ie 
328 
296 
304 If 
307 
283 
288 ig 
264 
245 
236 Ih 
g.o. 
g.o. 
209 li 
g.o. 
g.o. 
179 
Denemarken (DK) in DKR/100 kWh/Jahr 
1985 
1990 
1995 98 
119.5 
132 (100) 
121 
(131) 4249 
4720 
3656 4196 
4662 
3597 4007 . 
4452 
3496 3842 
4273 
3264 3330 
3743 
3240 3527 
3720 
3169 3094 
3445 
3029 3272 
3561 
2962 2935 
3316 
2907 
Hamburg (D) in DM/100 kWh/Jahr 
1985 
1990 
1995 99.3 
105.8 
125 (100) 
112.7 
(132) g.o. 
g.o. 
3548 g.o. 
g.o. 
3548 3187 
2833 
3020 2242 
2326 
2423 1800 
1858 
1943 1800 
1858 
1943 g.o. 
1550 
1627 g.o. 
g.o. 
1755 g.o. 
go. 
1522 
Westliches Gebiet (D) in DM/100 kWh/Jahr 
1985 
1990 
1995 99.3 
105.8 
125 (100) 
112.7 
(132) 2748 
2975 
2768 2658 
2882 
2768 2379 
2594 
2436 1887 
2086 
2012 1674 
1863 
1777 1530 
1713 
1627 1193 
1334 
1259 g.o. 
g.o. 
1366 g.o. 
g.o. 
1123 
Athene (OR) In DR/100 kWh/Jahr 
1985 
1990 
1995 92.5 
201.3 
410 (100) 
211 
(359) 1088 
1740 
2467 1084 
1735 
2467 1002 
1603 
2278 832 
1330 
1813 775 
1239 
1678 775 
1239 
1678 657 
1049 
1426 g.o. 
g.o. 
1307 g.o. 
g.o. 
1155 
Madrid (E) In PT A/100 kWh/Jahr 
1985 
1990 
1995 97 
133.2 
172 (100) 
142.8 
(178) 1143 
1588 
1934 1002 
1588 
1934 941 
1339 
1465 869 
1229 
1347 781 
1094 
1203 741 
1026 
1127 669 
934 
1014 g.o. 
g.o. 
1016 g.o 
g.o. 
911 
Parijs (F) in FF/100 kWh/Jahr 
1985 
1990 
1995 97.4 
114.7 
128 (100) 
119.4 
(134) 7807 
6465 
6673 7089 
6465 
6673 4708 
5930 
6156 4708 
4947 
5089 3860 
4033 
4275 3860 
4033 
4275 3210 
3436 
3688 g.o. 
g.o. 
3345 g.o. 
g.o. 
3001 
32 
BIJLAGE S (vervolg) 
AAN INDUSTRIËLE VERBRUIKERS BEREKENDE ELEKTRICITEITSPRIJZEN EN ONTWIKKELING DAARVAN, 
PER PLAATS, IN DE NATIONALE VALUTA, PER 1 JANUARI 1985 - 1990 - 1995 
Elektriciteitsprijzen excl. belasting (industrieel verbruik) 
Dublin (IRL) in IRLM00 kWh/Jaht 
1985 
1990 
1995 VIP 
98.3 
116.7 
130 BIP 
(100) 
114.8 
(126) la 
1063 
1015 
1015 Ib 
1063 
1001 
1001 Ie 
879 
804 
804 ld 
693 
614 
614 . Ie 
610 
501 
501 If 
593 
469 
469 ig 
536 
403 
403 Ih 
g.o. 
go. 
404 li 
g.o. 
g.o. 
367 
Italie (I) in UT/100 kWh/Jahr 
1985 
1990 
1995 96.1 
128.2 
163 (100) 
139 
(171) 23073 
20873 
27320 21054 
19049 
21960 16891 
14886 
17192 14417 
12412 
15442 12356 
11168 
12671 12410 
10893 
12671 9168 
8029 
10323 go. 
go. 
9694 go 
g.o. 
8134 
Luxemburg (L) in LFR/100 kWh/Jahr 
1985 
1990 
1995 97.8 
108 
124 (100) 
117 
(132) 545 
582 
556 542 
583 
563 422 
450 
433 346 
368 
353 296 
313 
300 275 
242 
230 225 
206 
189 g.o. 
go. 
196 g.o. 
go. 
173 
Rotterdam (NL) in HFL/100 kWh/Jahr 
1985 
1990 
1995 98.6 
102.5 
119 (100) 
104 
(117) 3125 
NA 
2177 3003 
2950 
2182 2536 
2168 
2401 2361 
1815 
1874 2187 
1521 
1491 2025 
1411 
1294 1720 
1122 
1053 g.o. 
go. 
1118 go 
g.o. 
991 
Lissabon (P) in ESC/100 kWh/Jahr 
1985 
1990 
1995 93.9 
160.7 
237 (100) 
192 
(288) 1511 
1943 
2408 1373 
1948 
2499 1156 
1613 
2057 1017 
1398 
1764 925 
1253 
1568 925 
1255 
1568 856 
1149 
1284 go 
go. 
1197 go 
go 
1105 
Londen (UK) in UKL/100 kWh/Jahr 
1985 
1990 
1995 96.4 
126.3 
154 (100) 
131.1 
(157) 631 
650 
753 623 
637 
735 580 
701 
615 454 
529 
534 396 
462 
473 395 
460 
449 g.o. 
413 
414 g.o. 
g.o. 
428 go. 
go. 
401 
33 
BIJLAGE 6 
EUR 12 : ELEKTRICITEITSPRIJZEN EXCL. BELASTING VOOR INDUSTRIËLE VERBRUIKERS (in KKS/10 per 1/01/1995) 
Elektriciteitsprijzen excl. belasting per 1/1/1995 (industrieel verbruik) EUR 12 in KKS/10 MWh/jaar 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Westliches Gebiet (D) 
Hamburg (D) 
Athene (GR) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Dublin (IRL) 
Italië (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Noord-Brabant (NL) 
Lissabon (P) 
Londen (UK) la 
1443 
441 
1212 
1553 
1069 
1483 
947 
1422 
1613 
1289 
949 
772 
1807 
1090 Ib 
1428 
435 
1212 
1553 
1065 
1483 
947 
1403 
1298 
1306 
951 
793 
1875 
1064 Ie 
1182 
424 
1067 
1322 
984 
1124 
873 
1126 
1015 
1005 
1047 
919 
1544 
890 ld 
891 
399 
881 
1061 
783 
1033 
722 
860 
912 
819 
817 
587 
1324 
773 Ie 
755 
397 
778 
851 
725 
923 
607 
702 
748 
625 
650 
495 
1177 
685 If 
715 
389 
712 
851 
725 
864 
607 
657 
748 
533 
564 
493 
1177 
650 ig 
586 
374 
551 
712 
616 
778 
523 
565 
610 
439 
549 
441 
964 
529 Ih 
519 
367 
598 
768 
564 
779 
475 
566 
572 
455 
488 
455 
898 
620 li 
444 
361 
492 
666 
499 
699 
426 
514 
480 
402 
432 
433 
829 
580 la/li 
3.25 
1.22 
2.46 
2.33 
2.14 
2.12 
2.22 
2.77 
3.36 
3.21 
2.20 
1.78 
2.18 
1.88 
Bijlage 7 
EUR 12: ELEKTRICITEITSPRIJZEN EXCL. BELASTING VOOR INDUSTRIËLE VERBRUIKERS (In KKS/10 MWh per 1/01/1990) 
Elektriciteitsprijzen excl. belasting per 1/1/1990 (industrieel verbruik) EUR 12 IN KKP/10 MWh/jaar 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Westliches Gebiet (D) 
Hamburg (D) 
Athene (GR) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Dublin (IRL) 
Italië (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Noord-Brabant (NL) 
Lissabon (P) 
Londen (UK) 
Glasgow (UK) la 
1296 
463 
1321 
N.A 
1148 
1350 
904 
1366 
1357 
1363 
N.A 
958 
1741 
990 
1189 Ib 
1277 
457 
1280 
N.A 
1145 
1350 
905 
1348 
1238 
1364 
1266 
921 
1746 
969 
1156 Ie 
1065 
436 
1152 
1258 
1058 
1138 
830 
1082 
968 
1053 
930 
703 
1445 
1067 
1124 ld 
815 
419 
926 
1033 
878 
1045 
693 
827 
807 
861 
779 
575 
1253 
805 
878 Ie 
697 
367 
827 
825 
818 
930 
565 
675 
726 
732 
653 
488 
1123 
703 
744 If 
667 
365 
761 
825 
818 
872 
565 
631 
708 
567 
605 
486 
1124 
700 
682 ig 
577 
338 
592 
688 
692 
794 
481 
543 
522 
482 
481 
427 
1030 
628 
602 Ih 
N.A 
349 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A li 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A 
N.A la/li 
2.25 
1.33 
2.23 
1.83 
1.66 
1.70 
1.88 
2.52 
2.60 
2.83 
2.63 
2.24 
1.69 
1.58 
1.98 
Bijlage 8 
PLAATSEN PER 1 JANUARI 1995, NAAR PRIJS GERANGSCHIKT 
Rangschikking van de plaatsen in volgorde van prijspeil 1/01/95 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 
12 
13 
14 la 
Denemarken (DK) 
Noord-Brabant (NL) 
Parijs (F) 
Rotterdam (NL) 
Athene (GR) 
Londen (UK) 
Westliches Gebiet (D) 
Luxembourg (L) 
Dublin (IRL) 
België (B) 
Madrid (E) 
Hamburg (D) 
Italië (I) 
Lissabon (P) Ib 
Denemarken (DK) 
Noord-Brabant (NL) 
Parijs (F) 
Rotterdam (NL) 
Londen (UK) 
Athene (GR) 
Westliches Gebiet (D) 
Italië (I) 
Luxemburg (L) 
Dublin (IRL) 
België (B) 
Madrid (E) 
Hamburg (D) 
Lissabon (P) Ie 
Denemarken (DK) 
Parijs (F) 
London (UK) 
Noord-Brabant (NL) 
Athene (GR) 
Luxemburg (L) 
Italië (I) 
Rotterdam (NL) 
Westliches Gebiet (D) 
Madrid (E) 
Dublin (IRL) 
België (B) 
Hamburg (D) 
Lissabon (P) ld 
Denemarken (DK) 
Noord-Brabant (NL) 
Parijs (F) 
Londen (UK) 
Athene (GR) 
Rotterdam (NL) 
Luxemburg (L) 
Dublin (IRL) 
Westliches Gebiet (D) 
België (B) 
Italië (I) 
Madrid (E) 
Hamburg (D) 
Lissabon (P) Ie 
Denemarken (DK) 
Noord-Brabant (NL) 
Parijs (F) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Londen (UK) 
\ 
Dublin (IRL) 
Athene (GR) 
Italië (I) 
België (B) 
Westliches Gebiet (D) 
Hamburg (D) 
Madrid (E) 
Lissabon (P) If 
Denemarken (DK) 
Noord-Brabant (NL) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Parijs (F) 
Londen (UK) 
Dublin (IRL) 
Westliches Gebiet (D) 
België (B) 
Athene (GR) 
Italië (I) 
Hamburg (D) 
Madrid (E) 
Lissabon (P) ig 
Denemarken (DK) 
Luxembourg (L) 
Noord-Brabant (NL) 
Parijs (F) 
Rotterdam (NL) 
Westliches Gebiet (D) 
Dublin (IRL) 
België (B) 
Londen (UK) 
Italië (I) 
Athene (GR) 
Hamburg (D) 
Madrid (E) 
Lissabon (P) Ih 
Denemarken (DK) 
Luxembourg (L) 
Noord-Brabant (NL) 
Parijs (F) 
Rotterdam (NL) 
België (B) 
Athene (GR) 
Dublin (IRL) 
Italië (1) 
Westliches Gebiet (D) 
Londen (UK) 
Hamburg (D) 
Madrid (E) 
Lissabon (P) li 
Denemarken (DK) 
Luxembourg (L) 
Parijs (F) 
Rotterdam (NL) 
Noord-Brabant (NL) 
België (B) 
Italië (1) 
Westliches Gebiet (D) 
Athene (GR) 
Dublin (IRL) 
Londen (UK) 
Hamburg (D) 
Madrid (E) 
Lissabon (P) 
PLAATSEN PER 1 JANUARI 1990, NAAR PRIJS GERANGSCHIKT BIJLAGE 9 
Rangschikking van de plaatsen in volgorde van prijspeil 01/01/90 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 
12 
13 
14 
15 la 
Denemarken (DK) 
Parijs (F) 
Noord-Brabant (NL) 
Londen (UK) 
Athene (GR) 
Glasgow (UK) 
België (B) 
Westliches G. (D) 
Madrid (E) 
Italië (1) 
Luxemburg (L) 
Dublin (IRL) 
Lissabon (P) Ib 
Denemarken (DK) 
Parijs (F) 
Noord-Brabant (NL) 
Londen (UK) 
Athene (GR) 
Glasgow (UK) 
Italië (1) 
Rotterdam (NL) 
België (B) 
Westliches G. (D) 
Dublin (IRL) 
Madrid (E) 
Luxemburg (L) 
Lissabon (P) Ie 
Denemarken (DK) 
Nord Brabant (NL) 
Parijs (F) 
Rotterdam (NL) 
Italië (1) 
Luxemburg (L) 
Athene (GR) 
België (B) 
Londen (UK) 
Dublin (IRL) 
Glasgow (UK) 
Madrid (E) 
Westliches G. (D) 
Hamburg (D) 
Lissabon (P) ld 
Denemarken (DK) 
Noord-Brabant (NL) 
Parijs (F) 
Rotterdam (NL) 
Londen (UK) 
Italië (1) 
België (B) 
Dublin (IRL) 
Luxemburg (L) 
Athene (GR) 
Gategow (IRL) 
Westliches G. (D) 
Hamburg (D) 
Madrid (E) 
Lissabon (P) Ie 
Denemarken (DK) 
Noord-Brabant (NL) 
Parijs (F) 
Rotterdam (NL) 
Dublin (IRL) 
België (B) 
Londen (NL) 
Italië (1) 
Luxemburg (L) 
Glasgow (UK) 
Athene (GR) 
Hamburg (D) 
Westliches G. (D) 
Madrid (E) 
Lissabon (P) If 
Denemarken (DK) 
Noord-Brabant (NL) 
Parijs (F) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Dublin (IRL) 
België (B) 
Glasgow (UK) 
Londen (UK) 
Italië (1) 
Westliches G. (D) 
Athene (GR) 
Hamburg (D) 
Madrid (E) 
Lissabon (P) ig 
Denemarken (DK) 
Nord Branban t (NL) 
Parijs (F) 
Rotterdam (NL) 
Luxemburg (L) 
Italië (1) 
Dublin (IRL) 
België (B) 
Westliches G. (D) 
Glasgow (UK) 
Londen (UK) 
Hamburg (D) 
Athene (GR) 
Madrid (E) 
Lissabon (P) Ih 
Denemarken (DK) li 
BIJLAGE 10 
ELEKTRICITEITSPRIJZEN IN ECU/10 MWh/jaar 
(1 januari 1985 -1990 -1995) 
Elektriciteitsprijzen in ECU/10 MWh/jaar 
la jan-85 jan-90 jan-95 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Westliches Gebiet (D) 
Hamburg (D) 
Athene (GR) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Dublin (IRL' 
Italië (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Noord-Brabant (NL) 
Lissabon (P) 
Londen (UK) 1132 
535 
1237 
0 
1200 
929 
1148 
1489 
1684 
1224 
1244 
778 
1251 
1015 1290 
599 
1464 
0 
915 
1204 
931 
1320 
1378 
1366 
0 
974 
1084 
893 1484 
488 
1456 
1866 
837 
1176 
1015 
1274 
1367 
1419 
1021 
830 
1228 
955 
Elektriciteitsprijzen in ECU/10 MWh/jaar 
lc jan-85 jan-90 jan-95 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Westliches Gebiet (D) 
Hamburg (D) 
Athene (GR) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Dublin (IRL" 
Italië (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Noord-Brabant (NL) 
Lissabon (P) 
Londen (UK) 1026 
505 
1071 
1434 
1105 
765 
692 
1231 
1233 
948 
1009 
1102 
957 
933 1060 
565 
1276 
1394 
843 
1015 
854 
1045 
982 
1056 
945 
715 
900 
962 1215 
467 
1281 
1588 
770 
890 
937 
1008 
860 
1107 
1127 
989 
1049 
780 Elektriciteitsprijzen in ECU/10 MWh/jaar 
Ib jan-85 jan-90 jan-95 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Westliches Gebiet (D) 
Hamburg (D) 
Athene (GR) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Dublin (IRL' 
Italië (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Noord-Brabant (NL) 
Lissabon (P) 
Londen (UK) 1127 
529 
1196 
0 
1196 
815 
1042 
1489 
1537 
1217 
1195 
743 
1137 
1002 1272 
592 
1418 
0 
913 
1204 
931 
1302 
1257 
1367 
1286 
936 
1087 
874 1468 
480 
1456 
1866 
834 
1176 
1015 
1257 
1100 
1438 
1024 
853 
1274 
932 
Elektriciteitsprijzen in ECU/10 MWh/jaar 
ld jan-85 jan-90 jan-95 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Westliches Gebiet (D) 
Hamburg (D) 
Athene (GR) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Dublin (IRL' 
Italië (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Noord-Brabant (NL) 
Lissabon (P) 
Londen (UK) 827 
484 
849 
1009 
918 
706 
692 
971 
1052 
777 
940 
613 
842 
731 812 
543 
1026 
1144 
700 
932 
712 
798 
819 
863 
791 
584 
780 
726 917 
436 
1058 
1274 
613 
819 
774 
771 
772 
902 
879 
632 
899 
677 
BIJLAGE 10 
ELEKTRICITEITSPRIJZEN IN ECU/10 MWh/jaar 
(1. januari 1985 • 1990 - 1995) 
Elektriciteitsprijzen in ECU/10 MWh/jaar 
Ie jan-85 jan-90 jan-95 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Westliches Gebiet (D) 
Hamburg (D) 
Athene (GR) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Dublin (IRL) 
Italië (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Noord-Brabant (NL) 
Lissabon (P) 
Londen (UK) 737 
420 
753 
810 
855 
635 
567 
854 
902 
665 
870 
558 
766 
636 694 
475 
917 
914 
652 
829 
581 
652 
737 
733 
663 
496 
699 
634 776 
433 
935 
1022 
567 
731 
650 
629 
634 
765 
700 
533 
799 
600 
Elektriciteitsprijzen in ECU/10 MWh/jaar 
Ig jan-85 jan-90 jan-95 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Westliches Gebiet (D) 
Hamburg (D) 
Athene (GR) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Dublin (IRL) 
Italië (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Noord-Brabant (NL) 
Lissabon (P) 
Londen (UK) 593 
390 
537 
0 
725 
544 
472 
750 
669 
505 
685 
675 
709 
0 575 
438 
656 
763 
552 
709 
495 
524 
530 
483 
989 
434 
641 
567 603 
404 
662 
856 
482 
616 
561 
506 
516 
483 
494 
474 
655 
525 ElektrlciteHsprijzen in ECU/10 MWh/jaar 
If jan-85 jan-90 jan-95 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Westliches Gebiet (D) 
Hamburg (D) 
Athene (GR) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Dublin (IRL' 
Italië (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Noord-Brabant (NL) 
Lissabon (P) 
Londen (UK) 690 
444 
689 
810 
855 
602 
567 
830 
906 
618 
806 
556 
766 
635 664 
472 
843 
914 
652 
778 
581 
609 
719 
569 
615 
494 
700 
631 735 
423 
856 
1022 
567 
685 
550 
588 
634 
587 
607 
531 
799 
570 
39 
BIJLAGE 11 
Gasprijzen excl. belasting voor industriële verbruikers en ontwikkeling daarvan, in de nationale valuta, per 1 januari 
1985-1990-1995 
GASPRIJS EXCL. BELASTING (voor industrieel verbruik) 
België (B) in BFR/100 G J/jaar 
1985 
1990 
1995 IPC 
97.7 
109,2 
124 BBP 
100 
116,6 
(131) 11 
36840 
24620 
23700 12 
36840 
24620 
23700 13-1 
36840 
24620 
23700 I3-2 
36840 
24620 
23700 14-1 
36840 
24620 
23700 I4-2 
36840 
24620 
23700 15 
36840 
24620 
23700 
Denemarken (DK) in DKR/100 G J/jaar 
1985 
1990 
1995 88 
119,5 
132 100 
121 
(131) fl.o. 
g.o. 
3870 g.o. 
g.o. 
3650 g.o. 
g.o. 
2710 g.o. 
g.o. 
2710 g.o. 
g.o. 
2370 g.o. 
g.o. 
2370 g.o. 
g.o. 
g.o. 
Weser-Ems (D) in DM/100 G J/jaar 
1985 
1990 
1995 99,3 
105,8 
125 100 
112.7 
(132) 1438 
838 
978 1394 
794 
875 1292 
665 
678 1292 
665 
678 1279 
609 
569 1237 
609 
569 1228 
584 
517 
Berlijn (D) in DM/100 G J/jaar 
1985 
1990 
1995 99,3 
105,8 
125 100 
112,7 
(132) g.o. 
g.o. 
1497 g.o. 
g.o. 
1072 g.o. 
g.o. 
1050 g.o. 
g.o. 
1050 g.o. 
g.o. 
900 g.o. 
go. 
872 g.o. 
g.o 
go. 
Madrid (E) in PT A/100 G J/jaar 
1985 
1990 
1995 97 
133.2 
172 100 
142,8 
(178) 160400 
118400 
190010 153600 
78500 
83020 152700 
73800 
52170 152700 
73800 
50250 g.o. 
g.o. 
46110 g.o. 
g.o. 
46110 g.o. 
g.o. 
g.o. 
Parijs (F) in FF/100 G J/jaar 
1985 
1990 
1995 97,4 
114,7 
128 100 
119,4 
(134) 5352 
3796 
3960 4647 
3157 
3337 4222 
2298 
2132 4129 
2242 
1945 3850 
1975 
1691 3780 
1925 
1640 3753 
1901 
g.o. 
Dublin (IRL) in IRL/100 GJ/jaar 
1985 
1990 
1995 98,3 
116,7 
130 100 
114,8 
(126) 630 
380 
549 559 
380 
446 g.o. 
340 
254 g.o. 
340 
254 g.o. 
175 
g:o. g.o. 
175 
g.o. g.o. 
175 
g.o. 
BIJLAGE 11 
Gasprijzen excl. belasting voor industriële verbruikers en ontwikkeling daarvan, in de nationale valuta, per 1 januari 
1985-1990-1995. 
Milaan (I) in LIT/100 G J/jaar 
1985 
1990 
1995 VIP 
96,1 
128,2 
163 BIP 
100 
139.4 
(171) 11 
1118900 
1163600 
1456300 12 
1084500 
1122400 
1011900 13-1 
1008300 
529500 
655100 13-2-1 
984900 
496600 
626500 14-1 
937000 
468200 
575900 I4-2 
914400 
434800 
543800 15 
862400 
408500 
g.o. 
Luxemburg (L) in LUF/100 G J/jaar 
1985 
1990 
1995 97,8 
108 
124 100 
116,6 
(132) 32880 
20003 
19451 32160 
17691 
17610 30800 
16991 
17237 28750 
16767 
15149 g.o. 
16603 
15086 g.o. 
16603 
15086 g.o. 
g.o. 
g.o. 
Rotterdam (NL) in HFL/100 G J/jaar 
1985 
1990 
1995 98,6 
102,5 
119 100 
104,4 
(117) 1594 
1140 
1184 1582 
1125 
1162 1492 
762 
742 1492 
762 
742 1410 
645 
593 1410 
645 
593 1328 
g.o. 
518 
Londen (UK) in UKL/100 G J/jaar 
1985 
1990 
1995 96,4 
126,3 
154 100 
131,1 
(157) 343 
386 
333 325 
303 
298 308 
290 
262 308 
286 
258 308 
246 
256 308 
242 
227 271 
156 
g.o. 
BIJLAGE 12 
EUR 12 : GASPRIJZEN EXCL. BELASTING (VOOR INDUSTRIEEL VERBRUIK) IN KKS/10 GJ PER 01/01/1995 
ix X \>^ï%^ 
«£ ' s \y*;;$*' \i -' * ' %\ ,%ai ' t $£ s ^ '\ $4+1 $4#' ' ' B5 H/I5 
België (B) CnelPLO 
Denemarken (DK) 
Weser-Ems (D) 
Berlij (D) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Straatsburg (F) 
Dublin (IRL) 
Turijn (I) 
Napels (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Londen (UK) 
Birmingham (UK) 588 
411 
428 
655 
1454 
562 
650 
769 
753 
1099 
451 
516 
481 
497 461 
387 
383 
469 
637 
473 
571 
625 
598 
598 
408 
507 
432 
428 418 
288 
297 
460 
400 
303 
353 
356 
387 
387 
400 
324 
379 
975 342 
288 
297 
460 
385 
276 
334 
356 
370 
370 
351 
324 
373 
351 342 
251 
249 
394 
354 
240 
go. 
g.o. 
340 
340 
350 
259 
371 
334 316 
251 
249 
382 
354 
233 
go. 
go. 
321 
321 
350 
259 
328 
g.o. go 
g.o. 
226 
g.o. 
g.o 
go. 
g-o. 
g-o. 
go. 
go. 
g-o. 
226 
g.o. 
g.o. LfiS?SSSS$lïl&* 
liiiiiiipi 
|||||l|i|:l H 
^Bl 
iiiiiiiii iBil BBl 
¥:i:iiSi|j:!i|S:2iS0:::t 
lllli!!!!!^ 
lll|illlillii 
lllllliill 
iiiiiiilli ••i 
* of, bij ontbreken van 15, de laatste bekende verbruiker 
42 
BIJLAGE 13 
EUR 12 : GASPRIJZEN EXCL. BELASTING, VOOR INDUSTRIEEL VERBRUIK IN KKS/100 GJ, 
PER 01/01/1990 
: * /^:^\v^^^ .- : 
België (B)Cne1P1.0 
Hannover(D) 
Weser-Ems (D) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Straatsburg (F) 
Dublin (IRL) 
Turijn (I) 
Napels (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Londen (UK) 580 
672 
372 
1006 
533 
700 
511 
699 
1130 
468 
489 
588 469 
569 
353 
667 
443 
579 
511 
651 
944 
414 
483 
461 421 
497 
296 
627 
323 
N.A. 
458 
344 
344 
398 
327 
441 352 
492 
296 
627 
315 
346 
458 
323 
323 
393 
327 
435 352 
470 
271 
N.A. 
277 
go. 
236 
304 
304 
389 
277 
374 329 
272 
271 
go. 
270 
g-o. 
236 
283 
283 
389 
277 
368 321 
272 
260 
g-o 
g-o 
g.o. 
236 
266 
266 
g-o. 
go 
237 , tm 
. '*m 
i>4Ù 
iM 
j'*\ 2.00 
2.0G 
;' *2.» 
' 2,60 
4.20 
120 
im 
'>";' i'lüto 
BIJLAGE 14 
GASPRIJZEN EXCL. BELASTING VOOR INDUSTRIEEL VERBRUIK IN DUITSLAND PER 1 janUARI 1990 EN 1995 
v,l/ '> , *•.*, x>, ^ i??g.>*v''s •• ^ ï \j%\eï % " > & /•r'VïWi^ .• ,<. ',i *,i' ,',•••' *tH^«**a*i**^*A«ilWft^^V«S, •• '•• *^ïï$>>* ^ &'^<%3tó?U> Si"^i. i/%. "• '-/', '} V'^^*^'**T+TVT?**,P5r'% f?*<V'> ••"/'< wei "•""< v' . ^ ftJP"°SW* * ? X *» ?* 's'<s 's f ƒ 
itiiillilniill IJ llliillnil.MlliMiiii,l,llll,llin,lll,llliliillllMli mum il i.l llJliiiiiniiiiimiTiiniiii mil iiuiillli iiliiilliiiiiiillliiiinillii * * J5&&Î* V* 
IIIIIIIIIIMIJIIIIIIIIIIIIIIIIIIMIIIIII 
^'^"x '' ' * 'f 7'*; ï W" " IIHHyWttHtlHIIIMHHHHHHII'lttimiMHmnHMIH-1 
W2 m 'iTlTflTlTl'lTlTl'1 
Duesseldorf(D) 1350 983 967 919 803 756 433 
Hamburg (D) 1022 1014 861 786 708 go 
i ii i 0* 
Hannover (D) 1289 972 844 836 792 go go 
Dortmund (D) 1033 850 822 789 733 703 453 
Frankfurt (D) 1069 983 847 817 781 753 Jti 
Stuttgart (D) 1231 1097 1058 944 875 750 go, 
iiiiuiniiiinitm.iii.tml 
München(D) 1161 1094 1028 836 797 742 
Weser-Ems (D) 978 875 678 678 569 569 WÊ 
Dresden (D) 1233 994 892 836 667 go 
j'^*^t^^ÖI•j^*^^I^I^I^'*"'^'*''*"^"^"^"^*l"^I^ ' ' ' ' ' 
Berlijn (D) 1497 1072 1050 1050 900 872 W: 
'ii'i'"'iï uiiWV iIuViWi'i'iiii1 ui' i'i 'uu i^'AiiJiVfiliVuUWtitiii'WiwiViifiiiniii ,|V'i'iuK'u'i'u.:>nibuni'K •'i'i.iiiiJiVu'i'un'nii'n 'ui'u'ifi |l| II. IIMIII • If | | 1 |' II» |l | | | Ijl l|l . » | ÜüJisteFtfJ 
' s' % < 
ê....7-êM fc-2 15 
Duesseldorf(D) 1306 982 967 924 914 772 03$ 
Hamburg (D) 1103 1103 928 853 834 612 ill! m a mi 111 i.i.i 11111111. i. i. 11111 
Hannover (D) 1512 1280 1119 1108 1058 612 m\ 
Dortmund (D) 1028 834 806 773 684 684 621 
Frankfurt (D) 992 939 718 718 714 714 7U 
[HIHHIIIIIIIIIIIII Ill 
Stuttgart (D) 1075 1103 1181 923 923 834 $34 
Munchen(D) 1482 1002 1114 1032 864 751 809 
Weser-Emst (D) 
Dresden (D) 
Berlijn (D) 838 
go 
go 794 
go 
go 665 
go 
go 665 
go 
go 609 
go 
go 609 
go 
go »rTrtWWt»t»»' SÇ4 
W.'.'.MAW.WJ!' ' WM+twi.i 
wm 
BIJLAGE 15 
Rangschikking van de plaatsen in volgorde van prijspeil per 1 januari 1995 
1111 l.i 111 MTI I I I I.» I I I I I I.I I I ( I » I IM I » I I.I • I I r I I.I I r I I I I I r.i I I H I I.I II I IJ I m I II m UI 11 iTi 111 n n l < i n 111111111 llllllllllllllllliiiiiiiiiiiiiuiiililiiiiliiiiiiiiiyiiiiiillllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllM 
^U:3^^ *,, ,j91#*#9fe 
iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiifiiiiiinifiiiiiimiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii <jUh>. AI. «5^7*>/CAvS.V '..<•>>.*. % •»• . . ^ *^J 
im **$*•«! » 
Denemarken (DK) Weser-Ems (D) Denemarken (DK) Parijs (F) Parijs (F) Parijs (F) Weser-Ems (D) 
Weser-Ems (D) Denemarken (DK) Weser-Ems (D) Denemarken (DK) Weser-Ems (D) Weser-Ems (D) Rotterdam (NL) 
Luxemburg (L) Luxemburg (L) Parijs (F) Weser-Ems (D) Denemarken (DK) Denemarken (DK) 
Londen (UK) Birmingham (UK) Rotterdam (NL) Rotterdam (NL) Rotterdam (NL) Rotterdam (NL) 
Birmingham (UK) Londen (UK) Straatsburg (F) Straatsburg (F) Birmingham (UK) België (B) 
Rotterdam (NL) België (B) Dublin (IRL) België (B) Turijn (I) Turjin (I) 
Parjis (F) Berljin (D) Birmingham (UK) Birmingham (UK) Napels (I) Napels (I) 
België (B) Parijs (F) Londen (UK) Luxemburg (L) België (B) Londen (UK) 
Straatsburg (F) Rotterdam (NL) Turijn (I) Dublin (IRL) Luxemburg (L) Luxemburg (L) 
10 Berljin (D) Straatsburg (F) Napels (I) Turijn (I) Madrid (E) Madrid (E) 
11 Turijn (I) Turijn (I) Luxemburg (L) Napels (I) Londen (UK) Berlijn (D) 
12 
13 
14 Dublin (IRL) 
Naples (I) 
Madrid (E) Napels (I) 
Dublin (IRL) 
Madrid (E) Madrid (E) 
België (B) 
Berlijn (D) Londen (UK) 
Madrid (E) 
Berlijn (D) Berlijn (D) 
BIJLAGE 16 
Rangschikking van de plaatsen in volgorde van prijspeil ( per 1 januari 1990) 
Weser-Ems (D) Weser-Ems (D) Weser-Ems (D) Weser-Ems (D) Dublin (IRL) Dublin (IRL) Dublin (IRL) 
Luxemburg (L) Luxemburg (L) Parijs (F) Parijs (F) Weser-Ems (D) Parijs (F) Londen (UK) 
Rotterdam (NL) Parijs (F) Rotterdam (NL) Turijn (F) Parijs (F) Weser-Ems (D) Weser-Ems (D) 
Dublin (IRL) Londen (UK) Turijn (I) Napels (I) Rotterdam (NL) Hannover (D) Turijn (I) 
Parijs (F) België (B) Napels (I) Rotterdam (NL) Turijn (I) Rotterdam (NL) Napels (I) 
België (B) Rotterdam (NL) Luxemburg (L) Straatsburg (F) Napels (I) Turijn (I) Hannover (D) 
Londen (UK) Dublin (IRL) Betgië (B) België (B) België (B) Napels (I) België (B) 
Hannover (D) Hannover (D) Londen (UK) Luxemburg (L) Londen (UK) België (B) 
Turijn (I) Straatsburg (F) Dublin (IRL) Londen (UK) Luxemburg (L) Londen (UK) 
10 
11 
12 Straatsburg (F) 
Madrid (E) 
Napels (I) Turijn (I) 
Madrid (E) 
Napels (I) Hannover (D) 
Madrid (E) Dublin (IRL) 
Hannover (D) 
Madrid (E) Hannover (D) Luxemburg (L) 
BUUAQE 17 
GASPRIJZEN IN ECU 1985 - 1990 - 1995 
Gasprijzen In ECU/100 GJ/jaar 
11 jan 85 jan 90 jan95 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Weser-Ems (D) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Straatsburg (F) 
Dublin (IRL) 
Turijn (I) 
Napels (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Londen (UK) 827 
go 
647 
1304 
786 
937 
882 
877 
go 
738 
634 
551 578 
go 
412 
897 
548 
720 
494 
710 
1148 
469 
497 
530 605 
517 
514 
1155 
602 
697 
689 
638 
931 
497 
556 
422 
Gasprijzen in ECU/100 GJ/jaar 
13-1 jan 85 jan 
90 jan 95 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Weser-Ems (D) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Straatsburg (F) 
Dublin (IRL) 
Turijn (I) 
Napels (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Londen (UK) 692 
go 
581 
1241 
620 
go 
go 
736 
736 
692 
594 
495 419 
go 
327 
559 
332 
go 
442 
349 
349 
399 
332 
398 408 
362 
357 
317 
324 
378 
319 
328 
328 
440 
348 
332 Gasprijzen in ECU/100 GJ/jaar 
12 jan 85 jan 90 jan 95 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Weser-Ems (D) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Straatsburg (F) 
Dublin (IRL) 
Turijn (I) 
Napels (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Londen (UK) 758 
go 
627 
1249 
683 
779 
783 
827 
go 
722 
630 
523 467 
go 
390 
595 
456 
595 
494 
661 
953 
415 
490 
416 474 
487 
460 
505 
508 
612 
560 
506 
506 
450 
454 
378 
Gasprijzen in ECU/100 GJ/jaar 
I3-2 jan 85 jan 90 jan 95 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Weser-Ems (D) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Straatsburg (F) 
Dublin (IRL) 
Turijn (I) 
Napels (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Londen (UK) 632 
go 
581 
1241 
606 
639 
go 
719 
719 
646 
594 
495 350 
go 
327 
559 
324 
356 
442 
328 
328 
393 
332 
393 329 
362 
357 
305 
296 
358 
319 
313 
313 
387 
348 
327 
BIJLAGE 17 
GASPRIJZEN IN ECU 1985 -1990 -1995 
Gasprijzen in ECU/100 GJ/jaar 
14-1 jan 85 jan 
90 jan 95 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Weser-Ems (D) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Straatsburg (F) 
Dublin (IRL) 
Turijn (1) 
Napels (1) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Londen (UK) 632 
go 
575 
go 
565 
go 
go 
684 
684 
go 
561 
495 350 
go 
299 
go 
285 
go 
227 
309 
309 
390 
281 
338 329 
316 
299Wer 
280 
257 
go 
go 
288 
288 
385 
278 
325 
Gasprijzen in ECU/100 GJ/jaar 
15 jan 85 jan 90 jan 95 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Weser-Ems (D) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Straatsburg (F) 
Dublin (IRL) 
Turijn (I) 
Napels (I) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Londen (UK) 605 
go 
go 
go 
551 
go 
go 
630 
630 
go 
529 
436 320 
go 
go 
go 
275 
go 
227 
270 
270 
go 
go 
214 go 
go 
go 
go 
go 
go 
go 
go 
go 
go 
243 
go Gasprijzen in ECU/100 GJ/jaar 
I4-2 jan 85 jan 90 jan 95 
België (B) 
Denemarken (DK) 
Weser-Ems (D) 
Madrid (E) 
Parijs (F) 
Straatsburg (F) 
Dublin (IRL) 
Turijn (1) 
Napels (1) 
Luxemburg (L) 
Rotterdam (NL) 
Londen (UK) 611 
go 
556 
go 
555 
go 
go 
668 
668 
go 
561 
495 327 
6316 
299 
go 
278 
go 
227 
287 
287 
390 
281 
332 303 
299 
280 
249 
go 
go 
272 
272 
385 
278 
287 
... 
48 
£ 1990^-1995 
£C(y /,) 
1 - België (B) 
2 - Denemarken (DK) 
3 - Westliches G. (D) 4 - Hamburg (D) 
5 - Ahtene (GR) 
6 - Madrid (E) 7 - Parijs (F) 
8 - Dublin (IRL) 
9 - Italie 10 - Luxemburg (L) 
11 - Rotterdam (NL) 
12 -Noord Brabant (NL) 13 - Lissabon (P) 
14 - Londen (UK) 
KKS'? 
$ O 7 • » to II 12 O ECU Ig 
1 - Belgié (B) 
2 - Denemarken (DK) 
3 - Westliches G. (D) 4 - Hamburg (D) 
5 - Athene (GR) 
6 - Madrid (E) 7 - Parijs (F) 
8 - Dublin (IRL) 
9 - Italië 10 - Luxemburg (L) 
11 - Rotterdam (NL) 
12-Noord Brabant (NL) 13 • Lissabon (P) 
14-Londen (UK) 
GRAFIEKEN ( vervolg) 
AARDGASPRIJZEN 1985 - 1990 - 1995 ^«-'•r>*W? 
KKS // 
1800 -p ecu n 
1800 
1S00 
1200 
900 
600 Jl J 
KKS 12 
1200 
80O 
SBSS ecu i2 
1600 
& 
* 
Ê i&i, «00 
KKS /J-7 ecu n- 7 
1600 
1200 
800 
1 
lï El 1200 
800 
400 -B 
e 
1 - Belgié (B) 4 - Madrid (E) 7- Dublin (IRL) 10 - Luxemburg (L) 
2 - Denemarken (DK) 
3 - Weser-Ems (D) 5 - Parijs (F)) 
6 - Straatsburg (F) 8 - Turijn (I) 
9 - Napels (I) 11 - Rotterdam (NL) 
12 - Londen (UK) 
GRAFIEKEN 
AARDGASPRIJZEN 1986 -1990 • 1996 
KKSt-2 
800 
<00 4i 
• 1 II 
'lj& m m II 
m I 
12 eCU 14-2 
200 
1 - België (B) 
2 - Denemarken (DK) 
3 - Weser-Ems (D) 4 - Madrid (E) 
5 - Parijs (F)) 
6 • Straatsburg (F) 7 - Dublin (IRL) 
8 - Turijn (I) 
9 - Napels (I) 10 - Luxemburg (L) 
11 - Rotterdam (NL) 
12-Londen (UK) 

ISSN 0254-1513 
COM(96) 92 def. 
DOCUMENTEN 
NL 10 12 
Catalogusnummer : CB-CO-96-097-NL-C 
ISBN 92-78-01240-8 
Bureau voor officiële publikaùes der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg