NL Publicatieblad van de Europese Unie C 175/84

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Beschikking 2001/470/EG van de Raad betreffende de oprichting van een Europees justitieel netwerk op het gebied van burgerlijke en handelszaken”

COM (2008) 380 final — 2008/0122 (COD)

(2009/C 175/15)

De Raad heeft op 12 november 2008 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig de artt. 61, sub c) en 67, lid 5, van het EG-Verdrag te raadplegen over het

„Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Beschikking 2001/470/EG van de Raad betreffende de oprichting van een Europees justitieel netwerk op het gebied van burgerlijke en handelszaken”

COM (2008) 380 final — 2008/0122 (COD).

Op 8 juli 2008 heeft het bureau van het Comité de gespecialiseerde afdeling Interne markt, productie en consumptie met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden belast.

Gezien de urgentie van de werkzaamheden heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité tijdens zijn op 3 en 4 december 2008 gehouden 449e zitting (vergadering van 3 december) mevrouw SÁNCHEZ MIGUEL aangewezen als algemeen rapporteur en vervolgens onderstaand advies met 124 stemmen vóór en 2 stemmen tegen, bij 1 onthouding, goedgekeurd.

1. Conclusies

1.1 Het Comité is ingenomen met dit voorstel tot wijziging van Beschikking 2001/470/EG van de Raad betreffende de oprichting van een Europees justitieel netwerk op het gebied van burgerlijke en handelszaken, niet alleen omdat hiermee gevolg wordt gegeven aan de in de beschikking zelf opgenomen herzieningsverplichting, maar ook omdat het voorstel gebaseerd is op gegevens over de werking van het netwerk in de afgelopen periode en bedoeld is om de informatieverstrekking aan de Europese burger — doelstelling van het netwerk — nog te verbeteren.

1.2 Opmerkelijke elementen zijn de verbetering van de samenwerking tussen de autoriteiten die deel uitmaken van het Europees justitieel netwerk en de nationale contactpunten, die cruciaal zijn voor de totstandbrenging en de werking van het netwerk, alsook de invoering van de nodige technologische hulpmiddelen waardoor de informatieverstrekking eenvoudiger wordt. Deze verbeteringen zijn bedoeld om de juridische beroepsbeoefenaren en de burgers die willen weten hoe grensoverschrijdende geschillen op burgerlijk en handelsgebied op te lossen, gemakkelijker toegang te geven tot de rechter.

1.3 Dankzij de deelname van de justitiële autoriteiten en de juridische beroepsbeoefenaren kan bekendheid worden gegeven aan het juridische instrumentarium dat nodig is om de rechten van de Europeanen, in hun hoedanigheid van beroepsbeoefenaar én van burger, veilig te stellen en ervoor te zorgen dat zij hun verplichtingen naleven. Op deze manier wordt de doelstelling van harmonisatie en de totstandbrenging van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid weer een stap dichterbij gebracht. Het Comité pleit ervoor alle geïnteresseerden onbeperkt toegang te geven tot het netwerk, teneinde de transparantie te vergroten en de Europese integratie te versnellen.

2. Inleiding

2.1 Sinds de Europese Raad in Tampere van 15 en 16 oktober 1999 zet de Commissie zich in voor harmonisatie en de uitwerking van een juridisch instrumentarium voor de totstandbrenging van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, om zo het vrije verkeer van personen binnen de grenzen van de Europese Unie te waarborgen. Een van de belangrijkste instrumenten in dit verband is de verordening betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (1). Hierin werd onder meer de exequaturprocedure vereenvoudigd; ook werden enkele aanpassingen op het vlak van conservatoire maatregelen doorgevoerd met het oog op de tenuitvoerlegging van rechterlijke uitspraken, en werd de mogelijkheid van een Europese conservatoire titel erkend.

2.2 In lijn hiermee publiceerde de Commissie ook Beschikking 2001/470/EG (2) betreffende de oprichting van een Europees justitieel netwerk in burgerlĳke en handelszaken. Hoofddoelstelling hiervan was om een Europees instrument voor justitiële samenwerking in het leven te roepen, dat de juridische beroepsbeoefenaren, de instellingen, de overheid en de burger in het algemeen informatie zou kunnen verschaffen over de in de verschillende EU-lidstaten vigerende wetgeving en de bestaande procedures voor het oplossen van grensoverschrijdende juridische geschillen.

2.3 Voorts was het netwerk erop gericht de toegang van de burger tot de rechter te verbeteren, en dan i.h.b. — zoals eerder opgemerkt — bij grensoverschrijdende geschillen. De nationale procedures en wetgeving lopen immers niet altijd gelijk. Vandaar ook dat bijzondere aandacht uitgaat naar contactpunten die vlot toegankelijk zijn voor alle geïnteresseerden, of het nu gaat om juristen of burgers. In haar voorstel schetst de Commissie de situatie begin 2008: op dat moment telde het netwerk 102 contactpunten, 140 centrale autoriteiten, 12 verbindingsmagistraten en 181 andere justitiële autoriteiten met verantwoordelijkheden op het gebied van justitiële samenwerking.

2.4 In verband met de problematiek van gerechtelijke procedures dient voorts ook te worden verwezen naar Richtlijn 2008/52/EG (3) betreffende bepaalde aspecten van bemiddeling/mediation in burgerlijke en handelszaken, waarin al werd opgemerkt dat een justitieel netwerk een onmisbaar instrument is om efficiënte bemiddeling bij grensoverschrijdende juridische geschillen mogelijk te maken.

3. Algemene opmerkingen

3.1 In art. 19 van Beschikking 2001/470/EG wordt bepaald dat de Commissie om de vijf jaar een verslag indient over de resultaten van het netwerk in de verslagperiode; zij dient zich daarbij te baseren op de door de nationale contactpunten verstrekte gegevens. Op grond van deze informatie kunnen dan eventueel wijzigingen worden voorgesteld. Met het oog op de verwezenlijking van de doelstellingen heeft de Commissie nu dus een voorstel ingediend voor een gewijzigde beschikking, met als rechtsgrondslag artikel 61, sub c), van het Verdrag en conform de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid.

3.2 Tot nog toe is het netwerk erin geslaagd de samenwerking en informatie-uitwisseling tussen rechters en juridische beroepsbeoefenaars binnen de EU te verbeteren. De contactpunten zouden als echte informatiebureaus moeten fungeren en gegevens verstrekken over de nationale voorschriften en procedures inzake grensoverschrijdende geschillen. Voorts is het wenselijk dat de burger toegang krijgt tot de informatie van het netwerk.

3.3 In feite blijft de voorgestelde herziening beperkt tot het aanbrengen van een aantal verbeteringen waarmee de Commissie hoopt de doelstellingen van het netwerk dichterbij te brengen en m.n. meer materiële en personele middelen te kunnen vrijmaken.

Het Comité kan zich niet alleen vinden in de voorgestelde maatregelen om het netwerk beter te doen functioneren, maar is ook ingenomen met de verbeteringen van de juridische terminologie, wat de zorgvuldigheid ten goede komt.

3.4.1 Zo staat in artikel 2 van de oorspronkelijke beschikking nog te lezen dat het netwerk zich bezighoudt met „samenwerking in burgerlijke en handelszaken”. Deze algemene omschrijving wordt nu vervangen door „justitiële samenwerking in burgerlijke en handelszaken”.

3.4.2 Nieuw is ook de vereiste dat een lidstaat die meerdere contactpunten telt, een hoofdcontactpunt moet aanwijzen, dit met het oog op de coördinatie.

3.4.3 Dit hoofdcontactpunt moet worden bijgestaan door een rechter, die niet alleen deel uitmaakt van het netwerk maar verantwoordelijk is voor de contacten met de plaatselijke rechterlijke instanties.

3.5 Conform de hoofddoelstelling van de herziening wordt artikel 5 gewijzigd om de informatie-uitwisseling tussen het netwerk en de rechterlijke instanties te verbeteren, zodat de toepassing van het recht in alle individuele gevallen eenvoudiger wordt, ook als het gaat om het recht van een andere lidstaat of een internationaal rechtsinstrument. Daarnaast is het de bedoeling dat het publiek via het netwerk informatie krijgt over de bestaande justitiële samenwerking en de verschillende rechtsstelsels, wat zeker een meerwaarde zou opleveren. Het Comité wijst erop dat de rechten van de burgers in hun onderlinge betrekkingen op het vlak van burgerlijke en handelszaken binnen de EU hierdoor beter zullen worden nageleefd.

3.6 Belangrijk is de nieuwe formulering van artikel 8, waarmee de procedure voor het verzamelen van informatie wordt gewijzigd. Zo wordt het door de Commissie beheerde elektronische gegevensregister erkend. Het Comité wil hierbij één kanttekening maken: als de Commissie dit register invoert moet zij ook zorgen voor de nodige technische en financiële middelen, zodat deze vernieuwing geen maat voor niets is.

4. Bijzondere opmerkingen

4.1 Het Comité kan zich vinden in het voorstel voor een herziening en de gebruikte methode. Meer zelfs, de samenwerking tussen de justitiële autoriteiten en de juridische beroepsbeoefenaren van de lidstaten — m.a.w. het netwerk — verdient alle lof.

4.2 De houding van Denemarken, dat enkel waarnemer is, werpt echter een schaduw op dit succes. Door de Deense afzijdigheid ontbreekt de justitiële samenhang in een gedeelte van de Europese gemeenschappelijke ruimte, ook al past het land wel de communautaire wetgeving toe. Een lichtpuntje is dan weer dat in het nieuwe artikel 11 wordt voorzien in de deelname van waarnemers aan het netwerk, zodat de nieuwe lidstaten en derde landen die partij zijn bij het nieuwe Verdrag van Lugano (4) zich bij bepaalde vergaderingen van het netwerk kunnen laten vertegenwoordigen.

4.3 De voorgestelde termijnen voor het beantwoorden van verzoeken om justitiële samenwerking zijn krap. Hoewel deze regeling tot nog toe efficiënt is gebleken, pleit het Comité voor meer flexibiliteit. Als de informatie nog wordt uitgebreid en meer landen gebruik gaan maken van de regeling, zullen die krappe termijnen immers onmogelijk kunnen worden nageleefd. Zowel vanuit organisatorisch als vanuit technisch opzicht zijn er grote verschillen tussen de lidstaten én de regio's. Het zou nuttig zijn de resultaten van de herziening af te wachten — we denken dan m.n. aan de technische middelen die ter beschikking worden gesteld van de contactpunten en het netwerk — en te kijken hoe het register functioneert.

Brussel, 3 december 2008. De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité Mario SEPI De secretaris-generaal van het Europees Economisch en Sociaal Comité Martin WESTLAKE

(1) Verordening (EG) 44/2001 van de Raad van 22.12.2000, PB L 12 van 16.1.2001.

EESC-advies — PB C 117 van 26.4.2000, blz. 6.

(2) EESC-advies — PB C 139 van 11.5.2001, blz. 6

(3) Richtlijn 2008/52/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21.05.08, PB L 136 van 24.5.2008.

EESC-advies — PB C 286 van 17.11.2005, blz. 1.

(4) Goedgekeurd op 30.10.2007