De technologische soevereiniteit van Europa begint bij het waarborgen van de integriteit en veerkracht van onze data-infrastructuur, netwerken en communicatie. Dit vereist het scheppen van de juiste voorwaarden voor Europa om zijn eigen kerncapaciteiten te ontwikkelen en uit te rollen en zo de afhankelijkheid van andere delen van de wereld voor de meest cruciale technologieën te verminderen. Het vermogen van Europa om in het digitale tijdperk zijn eigen regels en waarden te bepalen, wordt door dergelijke capaciteiten versterkt. De Europese technologische soevereiniteit wordt niet gedefinieerd ten opzichte van anderen, maar richt zich met name op de behoeften van de Europeanen en het Europese sociale model. De EU blijft openstaan voor iedereen die bereid is volgens de Europese regels te handelen en aan de Europese normen te voldoen, ongeacht waar hij is gevestigd.

De Commissie wil een Europese samenleving die wordt gedreven door digitale oplossingen die sterk zijn geworteld in onze gemeenschappelijke waarden, en die het leven van ons allemaal verrijken: mensen moeten de kans krijgen zich persoonlijk te ontwikkelen, vrije keuzes te maken die veilig zijn en deel te nemen aan de maatschappij, ongeacht hun leeftijd, geslacht of professionele achtergrond. Bedrijven hebben een kader nodig dat hen in staat stelt op eerlijke voorwaarden te innoveren, te concurreren en samen te werken, en gegevens te genereren, op te schalen, samen te voegen en te gebruiken. Europa moet de keuze hebben om de digitale transformatie op zijn eigen manier na te streven.

Deze ingrijpende maatschappelijke transformatie vereist op alle niveaus van de samenleving een diepgaande reflectie over de vraag hoe Europa het beste met deze risico’s en uitdagingen kan omgaan, nu en in de toekomst. Dat zal een enorme inspanning vergen, maar het staat buiten kijf dat Europa de middelen heeft om een betere digitale toekomst voor iedereen tot stand te brengen.

Digitale oplossingen zoals communicatiesystemen, kunstmatige intelligentie of kwantumtechnologieën kunnen ons leven op vele manieren verrijken. De voordelen van digitale technologieën zijn echter niet zonder risico’s en brengen kosten met zich mee. Burgers hebben het gevoel dat zij geen controle meer hebben over wat er met hun persoonsgegevens gebeurt en raken steeds verder overbelast met kunstmatige verzoeken om aandacht. Daarnaast kan kwaadaardige cyberactiviteit ons persoonlijk welzijn bedreigen of onze kritieke infrastructuur, alsmede onze ruimere veiligheidsbelangen, verstoren.

In haar politieke beleidslijnen benadrukte Commissievoorzitter Von der Leyen dat Europa het voortouw moet nemen in de transitie naar een gezonde planeet en een nieuwe digitale wereld. Deze groene en deze digitale transformatie moeten tegelijk plaatsvinden. Zoals uiteengezet in de Europese Green Deal vereist dit een onmiddellijke koerswijziging in de richting van duurzamere oplossingen die hulpbronnenefficiënt, circulair en klimaatneutraal zijn. Daartoe moet elke burger, elke werknemer en elke ondernemer, waar hij of zij ook woont, een eerlijke kans krijgen om de vruchten te plukken van onze steeds meer gedigitaliseerde samenleving.

Digitale technologieën veranderen ons dagelijks leven diepgaand, onder meer de manier waarop we werken en zaken doen en de manier waarop mensen reizen, communiceren en met elkaar omgaan. Digitale communicatie, interactie via sociale media, elektronische handel en digitale ondernemingen veranderen onze wereld gestaag. Een steeds grotere hoeveelheid gegevens wordt hierdoor gegenereerd. Als die gegevens worden samengevoegd en gebruikt, kan dat leiden tot een volledig nieuwe manier om waarde te creëren op ruimere schaal. Die transformatie is even fundamenteel als de industriële revolutie.

Europa heeft een lange en succesvolle geschiedenis op het gebied van technologie en creativiteit. Europa is op zijn sterkst als het samenwerkt en als het de krachten tussen de EU en haar lidstaten bundelt, en wanneer het de regio’s, de gemeenten, de universiteiten, het maatschappelijk middenveld, de financiële instellingen, het bedrijfsleven en de sociale ondernemingen daarbij betrekt. Europa moet zijn investeringen in onderzoek en innovatie bundelen om ervaringen uit te wisselen en met alle landen samen te werken. Recente akkoorden voor samenwerking op gebieden als supercomputers en micro-elektronica hebben aangetoond dat samenwerking zeer doeltreffend kan zijn. Soortgelijke initiatieven op belangrijke deelgebieden van de volgende golf van innovatieve technologieën zullen volgen. Het bevorderen van de digitale transformatie van overheidsdiensten in heel Europa is in dit verband ook van cruciaal belang.

Europa geschikt maken voor het digitale tijdperk is een ingewikkelde puzzel met veel op elkaar aansluitende stukken; Zoals voor iedere puzzel geldt ook hier dat het hele plaatje pas duidelijk wordt wanneer alle stukjes in elkaar worden gepast. In de volgende punten wordt beschreven hoe de Commissie van plan is deze puzzel te maken en haar visie te verwezenlijken.

·Een open, democratische en duurzame samenleving: een betrouwbare omgeving waarin burgers zeggenschap hebben over hun handelen en interactie, alsmede over de gegevens die zij online en offline verstrekken. Een Europese weg naar digitale transformatie die onze democratische waarden versterkt, onze grondrechten respecteert en bijdraagt tot een duurzame, klimaatneutrale en hulpbronnenefficiënte economie.

De volgende vijf jaar zal de Commissie zich op drie belangrijke doelstellingen concentreren, om ervoor te zorgen dat digitale oplossingen Europa helpen zijn eigen weg te gaan naar een digitale transformatie die ten goede komt aan mensen doordat zij de Europese waarden respecteert. Zij zal Europa ook in staat stellen een trendsetter te zijn in het wereldwijde debat.

Burgers moeten in staat worden gesteld betere besluiten te nemen op basis van inzichten die zijn verkregen uit niet-persoonsgebonden gegevens. Die gegevens moeten beschikbaar zijn voor iedereen: publiek of privaat, groot of klein, start-up of grote onderneming. Zo wordt de samenleving geholpen om optimaal te profiteren van innovatie en concurrentie en wordt ervoor gezorgd dat iedereen profiteert van een digitaal dividend. Dit digitale Europa moet het beste van Europa weerspiegelen en open, eerlijk, divers, democratisch en zelfverzekerd zijn.

Europa moet meer investeren in de strategische capaciteiten die ons in staat stellen digitale oplossingen op grote schaal te ontwikkelen en te gebruiken en te streven naar interoperabiliteit van belangrijke digitale infrastructuren, zoals uitgebreide 5G-netwerken (en in de toekomstig 6G-netwerken) en “deep tech”.Om maar een voorbeeld te noemen: connectiviteit is de meest fundamentele bouwsteen van de digitale transformatie. Daardoor kunnen gegevens doorstromen, kunnen mensen samenwerken, waar ze zich ook bevinden, en kunnen meer dingen met internet worden verbonden, waardoor de productie-, vervoers- en logistieke ketens worden getransformeerd. Gigabitconnectiviteit, gebaseerd op veilige glasvezel- en 5G-infrastructuur, is van essentieel belang als we het digitale groeipotentieel van Europa willen aanboren. Hiertoe zijn adequate investeringen nodig op regionaal, nationaal en EU-niveau om de doelstellingen inzake connectiviteit van de EU voor 2025 te verwezenlijken.

Het nieuwe meerjarig financieel kader van de EU zal bijdragen tot deze doelstellingen. Het doel is om meer en betere strategische capaciteit tot stand te brengen waar het nodig is – door middel van gerichte financieringsprogramma’s en met gebruikmaking van de InvestEU-garantie en van de structuur- en plattelandsontwikkelingsfondsen. Deze overheidsfinanciering moet worden gebruikt om particuliere investeringen aan te trekken, omdat we alleen samen de investeringstekorten kunnen aanvullen. De kapitaalmarktenunie zal de toegang van innovatieve en hoogtechnologische ondernemingen tot marktgebaseerde financiering in de hele EU vergemakkelijken. Daarom moeten we ervoor zorgen dat er een breed scala aan private en publieke middelen beschikbaar is om de digitale innovatie te financieren.

Europa moet investeren in connectiviteit, “deep tech” en menselijk kapitaal, alsmede in slimme energie- en vervoersinfrastructuren. Alleen al voor digitale infrastructuur en netwerken heeft de EU een investeringskloof van 65 miljard euro per jaar. Het doorvoeren van hervormingen en het opvoeren van de investeringen in onderzoek en ontwikkeling betekent dat er tegen 2030 een cumulatieve groei van het bbp van 14 % kan ontstaan. Door snel te handelen (bijvoorbeeld door al in 2022 in plaats van in 2025 meer investeringen te doen en maatregelen goed te keuren) zou de groei van het bbp met 3,2 % toenemen en in 2030 zorgen voor groei van de werkgelegenheid. Dit is een sociaal-economische impuls die Europa hard nodig heeft.

Investeren in innovatie is echter slechts een van de dingen die moeten gebeuren. Een echte digitale transformatie moet ermee beginnen dat de Europese burgers en bedrijven erop kunnen vertrouwen dat hun toepassingen en producten veilig zijn. Hoe meer we met elkaar verbonden zijn, des te kwetsbaarder we zijn voor kwaadaardige cyberactiviteit. Om deze toenemende dreiging aan te pakken, moeten we in elke fase samenwerken, door: consequente regels voor ondernemingen en sterkere mechanismen voor proactieve informatie-uitwisseling vast te stellen; te zorgen voor operationele samenwerking tussen de lidstaten onderling en tussen de EU en de lidstaten; synergieën tot stand te brengen tussen civiele cyberweerbaarheid, en de rechtshandhavings- en defensieaspecten van cyberbeveiliging; ervoor te zorgen dat rechtshandhavings- en justitiële autoriteiten doeltreffend kunnen werken door nieuwe, tegen cybercriminelen in te zetten instrumenten te ontwikkelen; en, zeker niet in de laatste plaats, de kennis van de EU-burgers ten aanzien van cyberbeveiliging te vergroten.

Zich veilig voelen is niet alleen een kwestie van cyberbeveiliging. Burgers moeten vertrouwen kunnen hebben in de technologie zelf en in de manier waarop zij wordt gebruikt. Dit is met name van belang wanneer het gaat om kunstmatige intelligentie. Hierover publiceert de Europese Commissie een witboek betreffende het creëren van ecosystemen van excellentie en vertrouwen op het gebied van KI, gebaseerd op Europese waarden.

Het verbeteren van onderwijs en vaardigheden is een belangrijk onderdeel van de algemene visie op de digitale transformatie in Europa. Europese bedrijven hebben digitaal vaardige werknemers nodig om te gedijen in de wereldwijde, technologiegedreven markt. Werknemers hebben op hun beurt behoefte aan digitale vaardigheden om mee te kunnen in een steeds verder gedigitaliseerde en snel veranderende arbeidsmarkt. Meer vrouwen kunnen en moeten een lonende loopbaan in de technologie krijgen, en de Europese technologie moet profiteren van de vaardigheden en competenties van vrouwen.

De behoefte aan digitale vaardigheden reikt echter veel verder dan de arbeidsmarkt alleen. Aangezien digitale technologieën doordringen in ons beroeps- en ons privéleven, is het hebben van tenminste digitale basiskennis en -vaardigheden een voorwaarde geworden om doeltreffend aan de hedendaagse samenleving te kunnen deelnemen.

Naarmate meer processen worden geautomatiseerd, zal de digitalisering tot veranderingen leiden die de technologiesector overstijgen. Tal van beroepen zullen volledig worden getransformeerd. De digitale transitie moet billijk en eerlijk zijn en vrouwen stimuleren om volledige deel te nemen. De sociale partners spelen hierbij een cruciale rol. Tegelijkertijd is het bevorderen van innovatie en verspreiding van de technologie een voorwaarde voor een goede levenskwaliteit, werkgelegenheidskansen en het dichten van bestaande participatiekloven, met name in plattelandsgebieden en afgelegen gebieden die lijden onder de vergrijzing en de daling van het aantal inwoners.

Ook zijn er nieuwe uitdagingen op het gebied van arbeidsomstandigheden. Het groeiende aantal onlineplatforms heeft nieuwe mogelijkheden gecreëerd voor mensen om inkomen te verwerven, zich op de arbeidsmarkt te begeven of er te blijven. Tegelijkertijd heeft het nieuwe vragen opgeworpen ten aanzien van de wettelijke bescherming van mensen die nog niet de status van werknemer hebben, maar wel sommige van de kwetsbaarheden van werknemers met hen gemeen hebben. De Commissie zal daarom een verbeterd kader voor platformwerkers voorstellen.