4. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 251/3 
II 
(Voorbereidende besluiten) 
COMMISSIE 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de wettelijke aansprakelijkheid voor schade 
en milieuletsel veroorzaakt door afvalstoffen 
COM(89) 282 def. — SYN 217 
(Door de Commissie ingediend op 1 september 1989) 
(89/C 251/04) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 
100 A, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
In samenwerking met het Europese Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal 
Comité, 
Overwegende dat volgens artikel 11, lid 3, van Richtlijn 
84/631/EEG van de Raad ('), laatstelijk gewijzigd bij 
Richtlijn 86/279/EEG (2), op de grondslag van artikel 
100 van het Verdrag communautaire maatregelen moe­
ten worden genomen om vast te stellen op welke wijze in 
het geval van door afvalstoffen veroorzaakte schade de 
producent of enige andere persoon die voor deze schade 
verantwoordelijk kan worden geacht, wettelijk aanspra­
kelijk kan worden gesteld en om een stelsel van verzeke­
ring vast te stellen; 
Overwegende dat volgens het milieu-actieprogramma 
van de Europese Gemeenschappen van 1987 (3) de werk­
zaamheden inzake wettelijke aansprakelijkheid en verze­
keringen met betrekking tot het grensoverschrijdende 
vervoer van gevaarlijke afvalstoffen zullen worden afge­
rond en er voorstellen ter zake zullen worden ingediend 
(punt 5.3.6) en dat de Commissie „aandacht denkt te be­
steden aan de draagwijdte van een betere definitie van de 
aansprakelijkheid op het gebied van het milieu" (punt 
2.5.5); 
(*) PB nr. L 326 van 13. 12. 1984, blz. 31. 
(2) PB nr. L 181 van 4. 7. 1986, blz. 13. 
O PB nr. C 328 van 7. 12. 1987, blz. 1. Overwegende dat tussen de wetgevingen van de Lid-Sta-
ten op het gebied van de aansprakelijkheid voor schade 
en milieuletsel veroorzaakt door afvalstoffen bestaande 
verschillen kunnen leiden tot kunstmatige stromen van 
investeringen en afvalstoffen; dat een dergelijke situatie 
kan leiden tot vervalsing van de mededinging, het in ge­
vaar brengen van het vrije verkeer van goederen binnen 
de interne markt en verschillen in het niveau van de be­
scherming van de volksgezondheid, van zaken en van het 
milieu; dat een nader tot elkaar brengen van de wetge­
vingen van de Lid-Staten op dit gebied dus noodzakelijk 
is; 
Overwegende dat sedert de inwerkingtreding van de Eu­
ropese Akte artikel 100 A van het Verdrag in plaats van 
artikel 100 de passende rechtsgrondslag vormt voor de 
onderlinge aanpassing van de nationale voorschriften die 
van invloed zijn op de interne markt; 
Overwegende dat bij dit nader tot elkaar brengen van de 
wetgevingen moet worden uitgegaan van een hoog be­
schermingsniveau zowel met betrekking tot de schade en 
milieuletsels die voor vergoeding of herstel in aanmer­
king komen als met betrekking tot de voorwaarden 
waaraan moet zijn voldaan om een rechtsvordering aan­
hangig te kunnen maken; 
Overwegende dat de producent op grond van artikel 11, 
lid 1, van Richtlijn 84/631/EEG verplicht is alle nodige 
maatregelen te nemen om de afvalstoffen op zodanige 
wijze te verwijderen of te doen verwijderen dat de kwali­
teit van het milieu wordt beschermd; 
Overwegende dat met het communautaire optreden op 
het gebied van het afvalbeheer wordt beoogd de produk-
tie van afval zo gering mogelijk te houden en tijdens de 
volledige duur van de cyclus van de produktie tot de ver­
wijdering van afvalstoffen toe te zien op de uitwerking 
van die stoffen; dat dit optreden alle soorten afvalstoffen 
betreft; 
Overwegende dat de communautaire regeling voor de 
wettelijke aansprakelijkheid op dit gebied bijgevolg niet 
kan worden beperkt tot de schade en het milieuletsel die 
zijn ontstaan tijdens het grensoverschrijdende vervoer 
van gevaarlijke stoffen; 
Overwegende dat deze regeling berust op het beroepsri­
sico; 
Nr. C 251/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 10. 89 
Overwegende dat aan de in artikel 130 R, lid 2, van het 
Verdrag neergelegde beginselen — het beginsel dat de 
vervuiler betaalt en het beginsel van preventief handelen 
— met betrekking tot het afvalbeheer slechts daadwerke­
lijke gevolgen kunnen worden verbonden wanneer de 
kosten van de door afvalstoffen veroorzaakte schade of 
milieuletsels worden doorberekend in de kosten van de 
goederen of diensten bij de voortbrenging waarvan deze 
stoffen zijn ontstaan; dat, gezien het risico dat aan het 
bestaan van deze afvalstoffen op zich reeds is verbonden, 
de risicoaansprakelijkheid van de producent zich het best 
voor de oplossing van dit vraagstuk leent; 
Overwegende dat, indien de afvalstoffen op rechtmatige 
wijze werden afgegeven aan een afvalverwerkingsbedrijf 
dat beschikt over een vergunning als bedoeld in artikel 9 
van Richtlijn 78/319/EEG van de Raad van 20 maart 
1978 betreffende toxische en gevaarlijke afvalstoffen (x), 
de aansprakelijkheid op dit bedrijf dient over te gaan; 
Overwegende dat voor de bescherming van de rechten 
van de gelaedeerde de houder van afvalstoffen, om niet 
zelf als producent te worden aangemerkt, de identiteit 
van de producent moet kunnen vaststellen; 
Overwegende dat voor een doeltreffende bescherming 
van de gelaedeerde deze van ieder van de in voorko­
mend geval voor dezelfde schade of hetzelfde milieulet­
sel aansprakelijke personen volledige vergoeding of her­
stel moet kunnen eisen, zulks onverschillig het feit wie 
precies waarvoor aansprakelijk is; 
Overwegende dat met het oog op de bescherming van 
personen en van het milieu de aansprakelijkheid van de 
producent niet mag worden verminderd ingeval andere 
personen tot het ontstaan van de schade of het milieulet­
sel hebben bijgedragen; dat medeschuld van de gelae­
deerde evenwel in aanmerking mag worden genomen 
voor vermindering of bevrijding van de aansprakelijkheid 
of om ieders aandeel in de aansprakelijkheid te bepalen; 
Overwegende dat met het oog op de bescherming van 
personen en van het milieu de schade moet worden ver­
goed die tot dood of lichamelijk letsel heeft geleid; dat 
deze vergoeding moet worden uitgebreid tot de schade 
die is toegebracht aan zaken en tot het milieuletsel; dat 
deze richtlijn niet in de weg staat aan de verlening van 
smartegeld en de vergoeding van immateriële schade 
waarin de ter zake toepasselijke wetgeving in voorko­
mend geval voorziet; 
Overwegende dat voor de schadevordering in het belang 
van de gelaedeerde en van de producent in een uniforme 
verjaringstermijn moet worden voorzien; 
Overwegende dat met het oog op een doeltreffende be­
scherming van personen en van het milieu de aansprake­
lijkheid van de producent ten opzichte van de gelae­
deerde niet bij overeenkomst mag worden beperkt of uit­
gesloten; 
Overwegende dat gezien de huidige omstandigheden op 
de markt de vaststelling van een stelsel van verplichte 
verzekering niet opportuun is; 
Overwegende dat op communautair vlak regels moeten 
worden opgesteld om door afvalstoffen veroorzaakte schade of milieuletsel te kunnen vergoeden in gevallen 
waarin deze schade of dit letsel niet volledig kan worden 
gedekt, 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
Artikel 1 
1. Deze richtlijn is van toepassing op de wettelijke 
aansprakelijkheid voor schade en milieuletsel, veroor­
zaakt door in het kader van de uitoefening van een be­
roep voortgebrachte afvalstoffen vanaf het ogenblik van 
hun ontstaan. 
2. Deze richtlijn is niet van toepassing op 
— radioactieve afvalstoffen waarop nationale wettelijke 
bepalingen van toepassing zijn welke zijn gebaseerd 
op het Verdrag inzake de wettelijke aansprakelijk­
heid op het gebied van de kernenergie (Parijs, 29 juli 
1960), het dit Verdrag aanvullende Verdrag (Brussel, 
31 januari 1963) en de bij deze Verdragen behorende 
Protocollen; 
— afvalstoffen en verontreinigingen waarop nationale 
wettelijke bepalingen van toepassing zijn welke zijn 
gebaseerd op het Internationaal Verdrag inzake de 
burgerlijke aansprakelijkheid voor schade door ver­
ontreiniging door olie (Brussel, 29 november 1969) 
en de Internationale Overeenkomst tot oprichting 
van een Internationaal Fonds voor vergoeding van 
schade veroorzaakt door waterverontreiniging door 
olie (Brussel, 18 december 1971). 
Artikel 2 
1. In deze richtlijn wordt verstaan onder: 
a) producent: iedere natuurlijke of rechtspersoon die in 
de uitoefening van een beroep afvalstoffen heeft 
voortgebracht en iedere persoon die tot het ogenblik 
waarop de schade of het milieuletsel is veroorzaakt 
voorbehandelingen, vermengingen of andere bewer­
kingen heeft verricht die leiden tot wijziging in de 
aard of de samenstelling van die afvalstoffen; 
b) afvalstoffen: elke stof of elk voorwerp als bedoeld in 
artikel 1 van Richtlijn 75/442/EEG van de Raad (2); 
c) schade: i) schade veroorzaakt door dood of lichame­
lijk letsel; 
ii) schade toegebracht aan zaken; 
d) milieuletsel: de belangrijke en blijvende milieu-aan­
tastingen die zijn veroorzaakt door een wijziging in 
de fysische, chemische of biologische gesteldheid van 
water, bodem en/of lucht, voor zover zulke aan­
tastingen niet als schade in de zin van letter c), onder 
ii), worden beschouwd. 
2. Als producent van afvalstoffen wordt in plaats van 
de in lid 1, onder a), gedefinieerde persoon aangemerkt: 
a) de persoon die afvalstoffen in de Gemeenschap in­
voert, behalve indien deze stoffen eerder uit de Ge-
O PB nr. L 84 van 31. 3. 1978, blz. 43. O PB nr. L 194 van 25. 7. 1975, blz. 47. 
4. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 251/5 
meenschap werden uitgevoerd en sedertdien tot hun 
wederinvoer geen wezenlijke wijziging in hun aard of 
samenstelling hebben ondergaan; 
b) de persoon die op het ogenblik waarop het schade of 
milieuletsel veroorzakende feit zich heeft voorgedaan, 
zorg droeg voor het daadwerkelijke toezicht op de 
afvalstoffen: 
i) indien deze persoon de identiteit van de in lid 1 
gedefinieerde producent niet binnen een redelijke 
termijn kan vaststellen; 
ii) indien de afvalstoffen over het grondgebied van de 
Gemeenschap worden vervoerd en deze, voordat 
het schade of milieuletsel veroorzakende feit zich 
heeft voorgedaan, aldaar geen wezenlijke wijzi­
ging in hun aard of samenstelling hebben onder­
gaan; 
c) indien de afvalstoffen overeenkomstig de voorschrif­
ten werden afgegeven aan een installatie, een inrich­
ting of een onderneming die over een vergunning be­
schikt als bedoeld in artikel 8 van Richtlijn 
75/442/EEG, in artikel 6 van Richtlijn 75/439/EEG 
van de Raad (') of in artikel 9 van Richtlijn 
78/319/EEG, of is gemachtigd uit hoofde van arti­
kel 6 van Richtlijn 76/403/EEG van de Raad (2): de 
voor deze installatie, inrichting of onderneming ver­
antwoordelijke persoon. 
Artikel 3 
De producent van afvalstoffen is wettelijk aansprakelijk 
voor door deze stoffen veroorzaakte schade en milieulet­
sel, zonder dat hem hiervoor schuld behoeft te treffen. 
Artikel 4 
1. De klagende partij kan in rechte vorderen: 
a) het verbod of de beëindiging van de schade of milieu­
letsel veroorzakende handeling of toestand; 
b) de terugbetaling van de uitgaven verbonden aan 
maatregelen ter voorkoming van de schade of het mi­
lieuletsel; 
c) de terugbetaling van de uitgaven verbonden aan 
maatregelen voor de vergoeding van de schade be­
doeld in artikel 2, lid 1, letter c), onder ii); 
d) het terugbrengen van het milieu in de toestand waarin 
het zich bevond onmiddellijk vóór het ogenblik 
waarop het milieuletsel zich heeft voorgedaan dan 
wel de terugbetaling van de uitgaven verbonden aan 
de maatregelen die met het oog hierop werden geno­
men; 
e) de vergoeding van de schade. 
2. In het in lid 1, onder d), bedoelde geval, dat het 
milieu in zijn vorige toestand wordt teruggebracht, kan 
de klagende partij in geval van milieuletsel het terug­
brengen in de vorige toestand of de terugbetaling van de 
daaraan verbonden uitgaven vorderen, tenzij 
(') PB nr. L 194 van 25. 7. 1975, blz. 31. 
(2) PB nr. L 108 van 26. 4. 1976, blz. 41. — de kosten het positieve effect voor het milieu van het 
terugbrengen in zijn vorige toestand aanzienlijk over­
schrijden en 
— andere alternatieve maatregelen voor het herstel van 
het milieu tegen aanzienlijk lagere kosten kunnen 
worden genomen. 
In het laatstgenoemde geval kan de klagende partij de 
uitvoering van deze andere maatregelen of de terugbeta­
ling van de daaraan verbonden uitgaven vorderen. 
3. In geval van milieuletsels kan de overheid in rechte 
de in lid 1, onder a), b) en d), genoemde vorderingen 
instellen. 
4. Indien volgens het recht van de Lid-Staten groepen 
die collectieve belangen vertegenwoordigen, bevoegd 
zijn als klagende partij in rechte op te treden, kunnen zij 
in rechte slechts het verbod of de beëindiging van de mi­
lieuletsel veroorzakende handeling of toestand vorderen. 
Indien zij evenwel zelf de in lid 1, onder b) en d), be­
doelde maatregelen hebben genomen, kunnen zij de te­
rugbetaling van de uit deze maatregelen voortvloeiende 
uitgaven vorderen. 
5. Deze richtlijn laat nationale bepalingen inzake im­
materiële schade onverlet. 
6. De klagende partij moet de schade of het milieulet­
sel bewijzen en aantonen dat er met overgrote waar­
schijnlijkheid een causaal verband bestaat tussen de gele­
den schade of, in voorkomend geval, het milieuletsel en 
de door de producent voortgebrachte afvalstoffen. 
Artikel 5 
Indien uit hoofde van deze richtlijn verscheidene produ­
centen aansprakelijk zijn voor dezelfde schade of het­
zelfde milieuletsel, is elk hunner hoofdelijk aansprakelijk 
onverminderd de bepalingen van het nationale recht in­
zake regres. 
Artikel 6 
1. De producent is op grond van deze richtlijn niet 
aansprakelijk indien hij aantoont dat de schade of het 
milieuletsel het gevolg is van een geval van overmacht in 
de zin van het Gemeenschapsrecht. 
2. De producent kan niet van zijn aansprakelijkheid 
worden bevrijd enkel door het feit dat hij over een door 
de overheid afgegeven vergunning beschikt. 
Artikel 7 
1. Onverminderd de bepalingen van het nationale 
recht inzake regres, wordt de aansprakelijkheid van de 
producent niet verminderd wanneer de schade of het mi­
lieuletsel wordt veroorzaakt zowel door afvalstoffen als 
door toedoen van een derde. 
2. De aansprakelijkheid van de producent kan, reke­
ning houdend met alle omstandigheden van het geval, 
Nr. C 251/6 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 10. 89 
worden verminderd of opgeheven wanneer de schade 
wordt veroorzaakt zowel door afvalstoffen als door het 
aan schuld te wijten gedrag van de persoon die de 
schade heeft geleden of van iedere andere persoon waar­
voor hij aansprakelijk is. 
Artikel 8 
De aansprakelijkheid van de producent uit hoofde van 
deze richtlijn kan ten aanzien van de klagende partijen 
niet bij overeenkomst worden beperkt of uitgesloten. 
Artikel 9 
1. De Lid-Staten bepalen in hun wetgeving dat de 
vordering tot schadevergoeding uit hoofde van deze 
richtlijn verjaart na verloop van een termijn van drie jaar 
te rekenen vanaf de datum waarop degene die een vor­
dering op grond van artikel 4, lid 1, onder a), instelt, 
kennis kreeg dan wel had moeten krijgen van de schade 
of het milieuletsel alsmede van de identiteit van de pro­
ducent. 
2. Deze richtlijn laat onverlet de bepalingen van de 
Lid-Staten waarmee de schorsing of stuiting van de ver­
jaring wordt geregeld. 
Artikel 10 
De aan deze richtlijn ontleende vorderingsrechten ko­
men te vervallen na verloop van een termijn van 30 jaar 
te rekenen vanaf de datum waarop het schade of milieu­
letsel veroorzakende feit zich heeft voorgedaan, tenzij 
door de gelaedeerde in die periode een desbetreffende 
vordering tegen de voor de schade aansprakelijke per­
soon is ingesteld. 
Artikel 11 
Uiterlijk op 31 december 1992 beslist de Raad op voor­
stel van de Commissie onder welke voorwaarden en on­
der aanwending van welke middelen de onder deze 
richtlijn vallende schade en milieuletsels worden vergoed 
in het geval dat — de overeenkomstig deze richtlijn aansprakelijke per­
soon niet kan worden geïdentificeerd; 
— de aansprakelijke persoon niet in staat blijkt te zijn 
de veroorzaakte schade en/of milieuletsels volledig te 
vergoeden. 
Artikel 12 
Deze richtlijn laat onverlet: 
a) de rechten die de vorderingsgerechtigde volgens deze 
richtlijn kan ontlenen aan de van kracht zijnde inter­
nationale overeenkomsten op het gebied van de wet­
telijke aansprakelijkheid voor het vervoer van gevaar­
lijke goederen; 
b) de rechten die in het leven zijn geroepen door het 
Internationaal Verdrag inzake beperking van aan­
sprakelijkheid voor maritieme vorderingen (Londen, 
19 november 1976). 
Artikel 13 
Deze richtlijn is niet van toepassing op schade of milieu­
letsels waarvan het veroorzakende feit zich heeft voorge­
daan vóór de datum waarop de bepalingen van deze 
richtlijn ten uitvoer zijn gelegd. 
Artikel 14 
1. De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en be­
stuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiter­
lijk op 1 januari 1991 aan deze richtlijn te voldoen. Zij 
stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. 
2. De krachtens lid 1 vastgestelde bepalingen houden 
een uitdrukkelijke verwijzing in naar de onderhavige 
richtlijn. 
3. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst mee 
van alle bepalingen van intern recht die zij op het onder 
deze richtlijn vallende gebied vaststellen. 
Artikel 15 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.