COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
Brussel, 14.3.2000
COM(2000) 143 definitief
VERSLAG VAN DE COMMISSIE
overde tenuitvoerlegging van de
globale richtsnoeren voorhet economisch beleid 1999
2INHOUD
S AMENV ATTI NG ............................................................................................................................... ............................ 3
0. I NLEI DIN G ............................................................................................................................... ..... 8
1. E CO NO MISC HE  SIT UAT IE  IN  D E  E U ............................................................................................. 8
2. O P G R O EI EN  STA BILI TEIT  GE R I CH TE  M AC R O - ECO NO MISC HE  PO LITIE K ................................. 10
2 .1 Macro-eco no mi sche bel ei dmi x i n de  eu rozone .................................................................................. .... 1 0
2 .2 Macro-eco no mi sche bel ei dsmi x  i n de li dstaten d i e ni et aan de  eu rozone deel nemen ...................... 1 1
3. G EZO ND E EN  DOE LM ATI GE  OPE NB A R E  FIN AN CIËN ................................................................. 13
3 .1 Begroti ngsdoel stel li ngen 19 99  gehaa l d ondank s  groeiv ertragi ng ......................................................... 1 3
3 .2 Begroti ngspl an v oor 20 00  en daarna .......................................................................................... .............. 1 4
3 .3 Kwali tei t en hou dba arhei d van de  openbare fi nanci ën ......................................................................... .1 5
4. G EPAST E  LOO NON TWI KK ELI NG ................................................................................................. 18
5. M EE R  EFFIC IËN T P R O D UCT  ( G OE DE REN  EN  DIE NSTE N )- MA RKTE N ........................................ 19
5 .1 Wettel i jk  k ader v an de  i nterne mark t moet naar behoren worden toegepast ..................................... 2 0
5 .2 Concu rren ti ebel ei d: v erni euwde wetgevi ng en  v ooru i tg ang op het gebi ed  van sta atssteu n ............ 2 1
5 .3 Openbare nu tsbedr i j v en: v ooru i tg ang i n de sectoren tel ecom mu ni cati e en el e k tri ci tei t.................. 2 1
5 .4Di stri bu ti e: v erdere  l i bera l i s ati e nodig ...................................................................................................... 2 2
5 .5 Ov erhei dsdi ensten: v erhogi ng  van doel matighei d en v oork omi ng van oneerl i jk e
concu rren ti e ................................................................................................................... ............................... 2 3
5 .6 Andere herv ormi ngen v an de regelgevi ng: v erli chti ng van de formal i tei ten v oor startende
bedr ijve n ............................................................................................................................... ......................... 2 3
5 .7 Innov ati e: herv ormi ngen ter v erbete ri ng v an  de technol ogi sche prestati es zij n nodi g .................... 2 4
6. M EE R  GE ÏNT EG REE RDE  EN  DIEP E R E  K APITA AL MA R K TEN ....................................................... 2 5
7. B ETE R WE RKE ND E A R B EI DSMA RKT EN ...................................................................................... 2 7
7 .1 Al gemene ontw ikke li ngen .......................................................................................................................... 2 7
7 .2 Acti ev e arbei dsmar k tprogramma's:aanzi enli jk e v ooru i tgang ................................................................ 2 87 .3 Bel asti ngdr u k op arbei d: v eel  herv ormi ngen om de dr u k te v erli chten .............................................. 2 9
7 .4U i tk eri ng ssystemen: wei nig v ooru i tg ang ondank s  goede res u l taten i n sommi ge l anden ................. 2 9
7 .5 Organi s ati e en f l exi bili tei t van de arbei d: enige, maar  ni et v o l doende v ooru i tgan g .......................... 3 0
K
AD ER S  ............................................................................................................................... ............ 3 1
3S AM EN VATT IN G
De GREB 1 999  waren de eerste d i e werden v a stgestel d  na de  i nv oeri ng  van de e u ro. Zij  beval en
een ev enwi chti ge  en onderl i ng v ersterk ende dri epi jl erstrategi e  aan di e moet l e i den tot een duu rzame
groei , een hogere l ev ens standaard, u i tbrei di n g v an de  werkgel e genhei d en mi nder social e  ui tslu i ti ng.
In di t v ers l a g wordt een grondi ge, a l gemene beoordel i ng van de  tenu i tv oerl eg gi ng  van de
bel ei dsri chtsnoeren u i t de GREB  19 99  gegev en.  Het l e v ert een bi j dra ge aan het mul ti lateral etoezi cht op het eco nomi sch bel ei d van de  lid staten en de U n i e ov ereenk omsti g  arti k e l 99,  l id  3,  va n
het Verdrag. De ev a l uati e v an  de geboek te resu l taten z al tev ens een belangri jk e b i j dra ge zij n a an deopste l l i ng v an de  k omende GREB. Di t v erslag  z al i mmers s amen met de beoordel i ng van de
macro-ec ono mi sche si tu at i e i n de na j a arsprognoses  200 0 van de  Commi ssi e  en de n i eu we
bel ei dsontwi kk eli ngen en -ui tdag i ngen di e  i n  recente v ersl a gen i n het k ader v an de  div ersecoördi nati epr ocessen en i n de bij dra ge van de  Commi ssi e v oor de Topconferen ti e v an L i ssabon(Een agenda v oor econo mi sche en soci al e  v erni e u w i ng v oor Eu ropa) en haar mededeli ng"Strategi sche doel stell i n gen 20 00 -2 00 5" zij n v astgeste l d, de  basis v ormen v oor de formu l eri ng  v ande GREB 2 00 0 .  Belangri jk e u i td ag i ngen di e  i n de  docu menten v oor de Eu ropese Ra ad v anLi ssabon werden v ermel d,  z i j n onder meer de ov erg ang na ar een social e,  op k enni s gebaseerdeecono mi e en het strev en naar v o l l ed i ge werkgel egenhei d  als hoofddoel  v an de  economi sche en
soci al e  pol i ti ek .
Di t v erslag  i s  gebaseerd op en is een s amenv atti ng v an de v oornaamste bev i nd i ngen en concl u s i es
v an het ge l ij k enonderzoek  en het toezi cht i n de  v erschi ll ende coördi nati eprocessen op het ni v eauv an de  U ni e  en v oegt  daar  een ge ï ntegreerde ev alu ati e  a an toe
1 . Bi j het v erslag  is een werk docu ment
v an de  di ensten van de Commi ss i e gev oegd  w aari n een grondi g onderzoe k  v an de tenu i tv oerl e gg i ng
v an de  ri chtsnoeren pe r l and wordt gege v en.
De k erngedachten v an het v ers l a g zij n:
Verbeterde m acro-econom i sche achtergrond
De door het bu i tenl and geï nd u ceerde v ertragi n g d i e het k rachtige herstel  v an 1 99 7 -199 8 had
onderb rok en, i s i n de l oop v an 199 9 omgesl a gen i n een v ersnel de  opl ev i ng.  Deze heeft zi ch i n dej ongste ti j d  tot all e l i d staten  u i tgebrei d  en is v ri jwel tot v ol l e  ontwi kk eli ng gek omen i n de  landen di e
de v oorhoede v ormden. Voo r de k omende j aren wordt een vaste groei  v erwacht di e  bov en hetpote nti ël e percentage l igt. De werkgel e genhei d heeft z i ch i n een k rachti g  tempo u i tgebrei d omdatde groei  meer banenscheppend i s ge worden. Daardoor i s de  werkl ooshei d i n  de l aatste t wee jarengestaa g a fgenomen en zal z i j naar  v erw achti ng i n  de nabij e toek omst een si nds  het begi n v an dej aren negenti g  ni et meer ge zi en peil  berei k en.  19 99  was  een jaar v an l a ge i nfl at i e en dev ooru i tzi chten bl i jv en gu nstig, zij  het i n  i ets m i ndere mate onder de gecombi neerde i nv l oed v an de
sti j g i ng  v an  de aardol i eprij zen en de  depreci ati e v an de eu ro.
1  In dit  ve rs lag z ijn  geg ev ens en be vind ingen  sameng ebracht  uit  di ve rse  doc um enten en ve rslag en d ie  in  het  kad er  van
de ve rsch ill ende  coö rdinati eproc ess en z ijn  opgest eld:  de  g eactua lis ee rde  stabi lit eits - en conve rgent ieprog ramma's,  de
eval uatie  e rvan door  de  Commi ss ie  en de  adv iezen  van de  Raad;  de  nationale  acti eplannen  voor  de  we rk gel egenhe iden het  gezam enli jk  we rkg el egenhe ids ve rslag  1 99 9; d e voortgangs ve rslag en van d e lid staten o ve r d e p rod uct-,  di ensten -en kapitaalma rkt en; het  twe ede  v er slag  van de  Commi ssi e o ver  "E conomisch e h ervo rming:  v ers lag  ove r de  wer kingvan de  prod uc t- en kapitaalmar kten  in de  Gem eens chap in  1 999"  en  het  jaarv er slag  ove r de  st ru ctu urh er vorm ingen
200 0 van d e EPC.
4Gezond e m acro-econom i sche bel eidsm ix
In de GREB 19 99  wa s de  kl emtoon gel egd op de  behoefte aan een macro-eco nomi sche bel ei dsmi x
i n de e u rozone di e bev orderl ij k is v oor de groei en de werk ge l egenhei d en de ze, mede d ank  zijv oortgezette stru ctu u rherv ormi ngen, hou dbaar maak t, d u s  ni et-i nfl atoi r. De combi nati e v an beteregroei v ooru i tzi chten, afnemende werkl ooshei d en lage  i nfl at i e werpt een gu nstig l i cht op de m acro-econo mi sche pol i ti ek  i n de  eu rozone. Door een goed beheer v an de macro-economi sche pol i ti ekzi j n  de omv ang  en de  duu r v an de  v ertrag i ng beperk t gebl e v en en k on de  groei  weer a antrek k en.Tegen de achtergrond v an een l a ge en a fnemende i nfl ati e  heeft de oordeel ku ndi ge  v ersoepel i ng  vande monetai re pol i ti ek  de nodi ge  ondersteu ni ng ge gev en aan de  bi nnenl andse v r aag  en deecono mi sche bedr ijvi ghei d.  Tegeli jk erti j d  hebben de l i dstaten begroti ngsd i sci p l i ne i n acht genomen
- en deze i n sommi ge  gevall en nog v erscherpt - ondank s de economi sche v ertragi ng.  Hetl oonv erl oop bl eef gemati gd.  Ondank s  de  besl ui ten van de ECB i n de  laatste maanden om debasi srentev oeten te v erhogen, b lijve n  d e  m onetai re v oorwaarden bev orderl ij k v oor de groei . De
prev enti ev e maatregel en tegen een mogeli jk e toename v an  de i nfl atoi re dr u k i n de sterk er wordendeecono mi e v an de  eu rozone v erhogen de k ansen op een duu rz ame en ni et-i nfl atoi re opl e v i ng.  Omde economi e op een k rachti g groei - en werkgel egenhei dspad  te brengen, met behou d v anpri j sstabil i tei t, i s  het nodi g een strik te begroti ngsdisci pli ne i n acht te bl ij v en nemen, de soc i al e
partners te sti mu l eren hu n l oonei sen te matigen en de nodige stru ctuu rherv ormi ngen  uit  t e  v oeren.
Vooruitgang naar doelm atigere openbare financiën; houdbaarheid eindelijk
aangepakt
De k wa l i te i t en hou dbaarhei d v an  de openbare fi nanci ën is een aangel e genhei d d i e, nu ge l ei de l ij k
aan ge zonde begroti ngssi tuati es  tot stand worden gebracht, steeds bel an gri jk er wordt. De aandachtmoet worden geconce ntree rd op de samenste llin g  va n  d e  openbare fi nanci ën, de door de
bel asti ngen v eroorzaak te scheeftrek ki ngen en de hou dba arhei d op lange termi j n.
• De meeste l i dstaten zij n begonnen aan een herv ormi ng v an  hu n belasti n gst elsel . Enk el e hebben
de bel asti ngen  op de arbei d  v erlaa gd, andere hebben de fi scal e lasten i ets  v erschov en naarenergi e- en mi li eu bel a sti ngen, nog andere hebben du rfk api taal  fi sc aa l  a antrek k eli jk er gema ak t.Op het gebi ed v an de  BTW i s  i n 1 99 9 een ov ereenk omst berei k t ov er de mogel ij k heid de  BTWop arbei dsi ntensi ev e d i ensten te v erlagen. De omv ang  en i mpact v an de ze aanpass i ngen z i j nechter v aak ni et v oldoende. De total e bel asti n gdru k en v ooral  di e op de arbei d bli j ft  i n v eell i dstaten hoog, hetgeen betek ent dat grondi ger ma atregel en nodi g z i j n, terw i jl  e v enwel v erdermoet worden gestreefd naar bu dgetta i re consol i dati e.  Hoewel  op bepaal de  terrei nen coördi nati enodi g is, v ooral  wat betreft de bel a sti ngen op bepaal de  beweegl i jk e soorten k api taali nk omsten,
mag d i e ov er het algemeen nog ni et onmi ddel li jk  worden v erwacht.
• De houdba arhei d  van de  pensi oenstel sel s op l ange  termi j n v ereist i n  de meeste li dstaten
aanzi enli jk e herv ormi ngen. De reeds plaats v i ndende reorgani sati es zij n een eerste stap i n degoede ri chti ng, ma ar er is meer nodi g  om het probl eem v an de v ergrij zende bev olk i ng  op tev angen. De toegenomen bewu stwordi ng v an d i t probl eem i s ongetwi j fe l d een be l angrij k e  stapv oorwaarts. Veel li dstaten hebben herv or mi ngspl annen, maar zi j stell en de u i tv oeri ng  erv an
ov er het al gemeen u i t.
Goed geïnt egreerde productm arkten, m aar  m ogelijkheid tot verbetering
Door de stru ctu u rherv ormi ngen v an het l a atste decenni u m zij n de produ ctmark ten i n de  Eu ropese
U ni e relati ef goed geï ntegreerd geworden en is de  concu rrenti e toegeno men. De pri j sv erschi ll en z i j nechter n og groot, v ooral  i n v erge l ij ki ng met de  Vereni gde Staten, en het proces v an
5pri j sconv ergenti e i s  thans trager d an a an het begi n v an de jaren negenti g. Er b l ij ft d u s r u i mte v oor
v erbeteri ng, v oora l in  bepaal de  di enstensectoren, de bou w en de ov erhei dsopdrachten.
• De tenu i tv oerl egg i ng v an de  wetge v i ng  betreffende de int erne  ma rkt  is i n het l a atste jaar
v erbeterd. Enk el e li dstaten l open echter v er achter en op b epaal de terrei nen (v eteri nai recontr ol es, v erv oer) i s  de v ooru i tgang  traa g. Ook op het gebi ed v an  de overhei dsop dracht en  z ijn
v orderi ngen gemaa k t, maar er  bl ij v en probl emen, te oordel e n naar i ndi catoren zoals het a antalni et i n wetge v i ng  omgezette ri chtl ij nen, het aantal  met redenen omk l ede advi ezen en de  lage
waarde v an  de oproepen to t i nschr ijvi ngen  di e  i n het P u bl i cati ebl ad  v erschij nen.
• Veel  li dstaten hebben hu n concurrent i ebelei d  v erscherpt en i n ov ereenstemmi ng gebracht met de
commu nau tai re wetge v i ng.  In de meeste l i dstaten hebben de concu rre nti eau tori tei ten thans debev oegdhei d om de arti k el en 8 1 en 8 2 van het EU -Verdrag (afsprak en tussen bedri jv en enmi sbru i k van machtsposi ti es) te doen nal e v en. In v erschil l ende andere l anden is  v ooru i tg anggeboek t op di t pu nt. De kl emtoon moe t nu  meer worden gel egd op doorzi chti ghei d,  toezi cht
en beteu gel i ng.
• De st aa t sst eun  i s  i n de l aatste j aren a fgenomen en meer generi ek  en mi nder speci f i ek ge worden.
Hi j is echter ov er het algemeen nog steeds te omv an gri jk  en moet du s worden v ermi nderd.
• Het regelgevi ngska der  is i n een a antal  bedrij fsta k k en v erbeterd, waardoor de concu rrenti e i s
toegeno men en de v erhou di ng prij s/ k wa l i tei t  v erbeterd, me t al s  meest opv all end v oorbeel d detel ecommu ni cati e-i ndu stri e (maar ook daar  bl ij v en er  probl e men bestaan doordat de gev estigdeexpl oi tant v aa k  een machtsposi ti e heeft en het de  regel ende i nstanti es ontbreek t aan i nvl oed ofdoorzi chti ghei d). In sectoren zoal s spoorwegen, water en posteri j en di e een trage v ooru i tgangte zi en hebben gegev en d i enen de z ak en te  worden bespoedi gd, al sook i n de  sectoren gas  en
el ek tri ci tei t.
• Een hoge doel mati ghei d  van de  di st r i b uti esect or i s  van essenti eel bel ang  v oor de goede wer k i ng
v an de  produ ctmark ten en l ei dt tot een grotere v ari ëtei t produ cten v oor de consu ment, tegenl agere prij zen. P l anni ng  van landgebru ik , beperk i ngen op de openi ngsu ren en speci f i ek erestri cti es v oor grote v erk ooppu nten b lijve n  d e  concu rren ti e i n deze  sector bel emmeren.
Sommi ge l idstaten hebben op di t gebi ed maatrege l en genomen, maar i n de meeste zou de
v erdere  l i berali s ati es  welk om z i j n.
• Vel e li dstaten hebben programma's en maatregel en v a stgestel d  om de regelgeving o p het bedr i jfsleven
te v erbeteren ( bel emmeri ngen v oor startende bed r i j v en, zoal s  i nge wik k e l de admi ni strati e v e
procedu res, ont oerei k ende fi nanci eri ngsmogeli jk heden en beperk te v oorl i chti ng) en heb ben debel asti ngdruk  op het MKB v erl i cht. In v e l e l i d staten i s  de regel ge v i ng  echter nog steeds ni et
bedri j fsv r i endel ij k en moet du s  worden herv ormd.
Innovatie: hoofdbron van dynam ism e
In het al gemeen l oopt de EU achter op de Vereni gde Staten wat betreft i n nova t i evermogen . A l l e
l i dstaten v oeren een bel ei d om O & O en i nnov ati es  te sti mul eren, maar er zij n nog grote v erschi ll en
tu ssen de l i d staten en de i nspanni ngen v an  de U ni e zij n v ersni pperd en ge segmenteerd.
• Di t betek ent dat de EU haar  O&O-i nspanni ngen moet opdr i j v en en v erbeteren en  de produc t i e
en versprei d i ng  v an  ICT  sti m u l eren.
6• De meeste l i dstaten zou den geba at z i j n b i j een hogere k wa li tei t v an on derwi js en  opleidi n g  om het
banenp oten ti eel  v an  de i nformati emaatschappi j  te k u nnen benu t ten, hetgeen n og steeds wordtv erhi nderd door een ernsti g tek ort aan beroepsk wa l i f i cati es. Bij k omende v oordel en z i j n teberei k en door een betere fi nanci ële onderst eu ning v an O& O  en i nnov ati es, een gepast
regelgevi ngskader  v oor de i nformati e- en tel ecommu ni cati e-i ndu stri e en een toename v an de
concurrent i e  op de ze mark ten.
• Enk el e li dstaten hebben maatregel en genomen om het i nnov ati ev ermogen te sti mu l eren door
nauwere contact en t ussen on derzoekcent ra en  het  bedr i jfsleven , maar er is nog  steeds geen sprak e  van een
echte "Eu ropese onderzoek ru i mte" om de wetenschappe lijke  e n  technol ogi sche activ i tei ten i n
de U ni e  te bev orderen en ten v ol l e gebru ik  te ma k en van het grote po tenti eel  dat de l i d staten
bezi tten.
• Een meer bedri j fsv ri endeli jk  oct roo i syst eem  zou  een sti mul erende i nv l oed  hebben op O& O en
i nnov ati e. Een herv ormi ng van het Eu ropese octrooi syste em zou  du s  nu tti g  z i j n.
K apitaalm arkten  : nog geen volledige integrati e, m aar de euro  brengt
verbetering
De i nv oeri ng v an de  eu ro heeft bel angr i jk e gev olgen gehad  v oor het gehel e spectru m v an E u ropese
fi nanci ël e  mark ten en heeft bi jgedragen tot de scheppi ng v an di epe, brede en li qui de mark ten. Erzi j n  echter nog steeds bel emmeri ngen v oor de totstandbrengi ng v an geheel  geï ntegreerde fi nanci ë l e
mark ten.
• De afschaff i ng i n een aantal li dstaten van sommi ge kwan t i ta t i eve beperki n gen op de  bel egg i ngen
v an i nsti tu ti onel e bel e ggers draagt  bi j tot v erdi epi ng  van de fi nanci ël e  mark ten. De Commi ssi eheeft een mededel i ng ov er de  pensi oenstel sel s  ui tgebracht en werk t aan een ri chtli j n ov er  het
bedri j fseconomi sch toezi cht op de pensi oenfondsen.
• Sommi ge l idstaten hebben i n hu n wetgevi ng het on derschei d tussen beroepsbelegger en kleine belegger
i ngev oerd. Di t onderschei d zo u  meer a l gemeen en op dezel fde wij ze  moeten worden toegepast.
De Commi ssi e wer k t momenteel  aan een mededel i ng  ov er di t onderwerp.
• Al l e l idstaten hebben zi ch, zij  het i n div erse mate, bez i g gehou den met het v raa gstuk  v an het
ri si cokap i t a al . De beschik baarhei d  en a l l ocati e  van ri s i cok api taal z i j n echter nog v er v an
opti maal . In di t  v erband heeft de Commi ss i e een mededel i ng u i t gebracht waari n  concretev oorstel l en worden geda an om de tenu i t v oerl egg i ng v an het ri si cokapi taa l acti epl an  te
bespoedi gen.
Aanzienl ijk actiever arbeidsm arktbeleid, m aar beperkte hervo rm ingen van de
arbeidsm arkt
Ondank s de  v oortdu rende v erbeteri ng v an  de werk ge l egenhei dss i tu ati e  i n  de l aatste j aren i s de
werk l ooshei d nog  steeds onaanvaardbaar  hoog en i s  de gemi dde l de parti ci pat i egraa d i n de E U  l a ag.Zoal s bewe zen werd i n het ge zamenl ij k werkgel e genhei dsv ers l ag  19 99 ,  i s  er thans een d u i de l ij k eontw ikke l in g  n a a r  een prev enti ev e aanpak bi j de  bestri j di ng  v an de  j e u gd werk l ooshei d en  de
l angd u ri ge  werkl ooshei d, i n ov ereenstemmi ng met de werkgel egenhei dsr i chtsnoere n. Sommi gel i dstaten hebben echter mee r v orderi ngen gemaa k t dan andere. Hoewel herv ormi ngen zij nondern ome n, v al t sl echts een beperk te v erbeteri ng van de werk i ng  v an de  arbei dsmark ten v ast  te
stel l en, v ooral a l s  wordt v erge l ek en met de herv ormi ngen op de produ ct- en kapi taa l mark ten.
• Veel  li dstaten hebben aanzi enli jk e v orderi ngen gemaa k t bij  de  toepassi ng  v an  een prev enti ev e
aanpak  v an  de j eugdwerkl ooshei d en de  l ang du rige werk l ooshei d door mi ddel  v an  acti eve
arbei dsm ark t progr amm a's . Enk el e  li dstaten hebben ook  bel angr ijke  stappen gezet naar  het
combi ner en v an een acti ef  bel ei d  met een herzi eni ng v an  de u i tk eri n gsduu r en -cri teri a.  Andere
7di enen echter nog v ee l  i nspanni ngen te l ev eren om op mi ddel l an ge termi j n de  streefci j fers v oor
de prev enti ev e maatregel en  te hal en d i e i n de werkgel egenhei dsri chtsnoere n zi j n  v a stgestel d.Voor al l e l i d staten gel dt  dat derge l ij k e  maatregel en  doel treffend moe ten zi j n en v ooral  moeten
worden geri cht op persone n di e moei li jk  een plaats  op de arbei dsmark t ku nnen  v i nden.
• De meeste l i dstaten hebben herv ormi ngen v astgestel d  of gepland om de b elasti ngen  en soci ale
bi j drage n  op de arbei d te v erl a gen, vaa k  met de kl emtoon o p de onde rk ant v an de  l oonschaal .
Deze i nspanni ngen z i j n ga ande sedert het mi dden v an de  j aren negenti g en hebben gel ei d  toteen beperk te v erl i chti ng van de di recte bel ast i ngdruk  op de arbei d. De v erl i chti ng  van dedi recte bel asti ngdr u k op de arbei d  werd v ooral  gefi nanci erd door een v erschu iv i ng  naar  dei ndi recte bel asti ngen, zoals de  BTW of  energi e- en mil i e u heffi ngen. Deze v eranderi ngen zij n
wel k om en moeten worden v oortgezet.
• Enk el e landen z i j n begonnen aan een sy stemati sch onderzoek  van hu n soci ale zekerhei d  e n
hebbe n bel angri jk e herv ormi ngen onderno men, v ooral  wat betreft degerechti gdhei dsv oorwaarden. Deze  i nspanni ngen hebben bi j gedra gen tot een bel angri jk ev ermi nderi ng van de stru ctu rel e werk l ooshei d.  In andere l anden zij n deherv ormi ngsi nspanni ngen zeer beperk t en parti eel  gebl e v en. Op di t gebi ed  z i j n  meer
i nspanni ngen nodi g.
• Eni ge v orderi ngen zij n gema ak t bij de moderni seri ng v an de  orga ni sa t i e  va n het werk . Enk el e
l i dstaten hebben maatregel en genomen om deel ti j dwer k  te v ergemakk eli jk en. In sommi gel i dstaten i s een beperk te v ooru i tg ang  wa ar te nemen op he t gebi ed van f l exi bel e  arbei dstij denen een arbei dsti j d  op jaarbasis. De v orderi ngen op deze gebi eden zi j n ook van bel ang  v oor debev orderi ng v an een geli jk e behandel i ng  v an man en v rou w. Bov endi en hebben sommi gel i dstaten i nspanni ngen geda an om de parti c i pati egra ad v an de v rouwen te v erhogen,bi j v oorbeel d door v erbeteri ng v an de ki nderopv ang, ma ar ook  hi er zij n meer i nspanni ngennodi g. Nog zeer we i ni g  i s  ged aan aan de  rigi d i tei ten di e  een bel emme ri ng zij n v oor deaanwerv i n g v an v ast  personeel . De gebrek k ige aanpass i ng v an  de arbei dsk osten a an de groteregi onal e produ cti vi tei tsv erschil l en i n bepaa l de l i dstaten wij st op een a l gemeen tek ort aanarbei dsmark tfl ex i bi li tei t. Op wei nig u i tzonderi ngen na  heb ben de soci al e  partners ni et acti ef
genoeg bi jgedragen aan de  moderni seri ng v an de  organi s ati e v an het arbei dsproces.
C onclusie
De GREB 1 999  z ij n ov er het a l gemeen goed ten u i tv oer ge l egd.  Vrij wel a l l e  li dstaten hebben hu n
bu dgettai re streefcij fers gehaa l d of  zelfs o v ertroffen en v erwacht wordt dat de  begroti ngssi t u ati es  i nde k omende j aren nog beter z u ll en worden. De kwa l i tei t en  hou dbaarhei d v an de  openbarefi nanci ën, i n het bij zonder de herv ormi ng v an de  bel ast i ng- en pensi oenstel sel s,  bli jk en de grotezorgpu nten te zi j n. Wat de  economi sche herv ormi ngen op de produ ctmark te n betreft zi j n dev orderi ngen het du i de l ij k st  bi j de tenui tv oerl egg i ng  v an  de wetgevi ng betreffende de i nterne mark ten de li beral isati e  v an  de tel ecommu ni cati e- en de  el e k tri ci tei tssector. Ook  b i j het aan bandenl eggen v an  de sta atssteu n i s  v ooru i tg ang gemaa k t, maar n i et v ol doende. Na ast bel a sti ngherv ormi ngzi j n  het sti mu l eren v an dee l ti j d werk en het toepassen v an een prev enti ev e  aanpak van dej eu g dwerkl ooshei d en de l ang du rige werk l ooshei d  de v oornaamste pu nten v an v ooru i tg ang op dearbei dsmark t. We i ni g  v ooru i t gang  i s  echter geboek t bi j de toepassi n g en handhavi ng  v an  deaanbestedi ngsv oorschri ften v oor ov erhei dsopdrachte n, de li beral i s ati e v an  spoorwegen, water, g asen posteri j en, de deregul eri ng v an de deta i l handel ,  de bev orderi ng v an  O&O en i nnov ati e, deontw ikke l in g  va n  d e  r i s ic o ka p it a a lm a r k ten, de herv ormi ng van de  soci a l e zek erhei d en de
moderni seri ng v an de  arbei dsorg ani sati e.  Ook z i j n de  ri chtsnoeren ni et i n all e l i d staten i n deze l fdemate ten u i tv oer ge l egd.  Kennel i jk hebben de l i dstaten met een a l gemene strategi e  di e  i n
ov ereenstem mi ng i s  met de GREB  de beste economi sche resu l taten behaal d.
80. I NLEIDI NG
De gl obal e  ri chtsnoeren v oor he t econo mi sch bel ei d (GREB) 19 99 waren de  eerste na de  i nv oeri ng
v an de  eu ro. Zij  behel zen een algemene strategi e om te k omen tot een k rachti ge, hou dbare groei enwerk ge l egenhei d. De bel e i dsa anbev el i ngen  v an  de strateg i e k u nnen worden samengebracht i n dri eru bri ek en: gezonde macro-economi sche pol i ti ek , acti es  ter v erbeteri ng van de werk i n g v an dearbei dsmark t en economi sche herv ormi ngen ter v erhogi ng v an  de doel matighei d  en fl ex i bi li tei t v ande goederen-, di ensten- en k api taa l mark ten. De GREB 1 99 9 w aren de eerste w aari n  de a l gemeneri chtsnoer en, di e v oor a l l e  li dstaten ge l den, werden a angevu l d  met een v oll edige reeks ri chtsnoerenper l and w aari n  de economi sche bel ei dspri ori tei ten v oor el k e  li dsta at werden a angege v en meti nachtnemi ng v an de  si t u ati e  van elk  l and.
Opdat een economi sche bel ei dsstrategi e zou fu ncti oneren, i s het van cru c i aa l  belang  een effecti ev e
tenu i tv oerl egg i ng te v erzek eren door mi ddel van passend  en regel matig toez i cht. Di t v ers l ag  heefteen tweev ou dig doel .  In de eerste plaats  i s  het een goede test v an de  betrok k enhei d v an  de  lid staten
bi j  de  gedee l de bel e i dsstrategi e.   In de  tweede p l aats  l e v ert het de nodi ge  i nformati e en ana l ysesv oor de opste llin g  e n  goedk e u ri ng  van een ni euwe reeks ri chtsnoeren. Di t v erslag  za l  i mmers samen
met de ev a l uati e v an de  macro-econ omi sche achtergro nd di e i n de na j a arprognoses 2 00 0 van dedi ensten v an de  Commi ssi e  wordt ge gev en en de  ni euwe bel e i dsontwi kk eli ngen en -ui tda gi ngen d i eworden v ermel d i n de l aatste v erslagen i n het k a der van de v erschi ll ende coördi nati eprocessen ende bi j dra ge v an de  Commi ssi e  v oor de E u ropese Ra ad v an L i ssabon (Een agenda  v oorecono mi sche en soci al e  v erni e u w i ng v oor Eu ropa), al sook haar mededeli ng  "Strategischedoel ste llin gen 20 00 -2 00 5", de  bas i s  v ormen v oor de formu l eri ng  van de GREB  200 0 .  In de
docu menten v oor de Topc onfere nti e v an Li s sabon werden a l s v oornaamste u i td ag i ngen v ermel d:de ov ergang  naar een soci a l e, op k enni s  geba seerde economi e en het strev en naar v oll edigewerk ge l egenhei d a l s  hoofddoel  van de economi sche en soci a l e pol i ti e k .
Deze ev a l uati e i s  een samenv atti ng  van de v oornaamste bev i ndi ngen en concl usi es  v an de
genoemde processen en v oegt daaraan een geï ntegreerde beoordel i ng toe. Onmi ddell ij k di ent teworden opgemerk t dat di t v ersl a g moet worden ge zi en a l s  een tu s senti j dse  ev a l uati e en  alsonderdee l  v an het l opende toezi chtproces.
Di t v erslag  i s  opgestel d  v olgens de  grote li j nen van de GREB  19 9 9. In dee l  1  wordt een k orte
beschr ijvin g  van de economi sche si tuati e i n de  EU ge gev en. In deel 2 wordt de  macro-econ omi sche
bel ei dsmi x  bek ek en. Deel 3 bev at een ov erz i cht van de v orderi ngen naar gezonde en doel matigeopen bare fi nanci ën en deel 4 een evalu ati e  van de l oonontw ikke lin gen. In de de l en 5 tot 7  ten s l otte
worden de v oornaamste resu l taten beschrev en di e  de stru ctu u rherv ormi ngen op de produ ct-,k api taa l - en arbei dsmark ten hebben opgel ev erd.
1. E CON OM ISC H E SI T UATIE I N DE EU
● Matige  e n tijde lijke vertraging ge volgd  door kra c htig g roe iherste l
De GREB 1 999  waren opgestel d tegen de achtergrond v an een scherpe groei v ertragi ng  na de
fi nanci ël e  cri s i ssen v an 1 99 7 - 1 99 8 .  De reël e groei  i n de U ni e i s  ged aald v an ongev eer 3 %  i n deeerste hel ft v an 1 99 8 tot 1 ,5% i n de  eerste hel ft van 199 9 . De  ui tv oer li ep sterk  terug en een zw akk eexterne v raag i n combi nati e met mi nder g u nsti ge  groei v ooru i t zi chten l ei dde  tot een aanz i enl ij k eneerwaartse aanpass i ng  v an  de v oorraden. Ook  de i nv esteri ngen i n  ou til l a ge namen af, ma ar mi nderdan aan v ank eli jk wa s gev reesd.  Sedert het begi n van de zomer 1 99 9 is de  economi schebedr ijvi ghei d  i n de  U ni e  ge l ei de l ij k en a l gemeen a angetrok k en. In de tweede  hel ft van het jaar
9i s het tempo v an de  groei  aanz i enl ij k ge stegen. De reël e groei  v an het BBP i n 19 99 wordt thans
geschat op 2 , 2 % (z i e graf i ek 1 en tabel  1 ).
De bi nnenl andse v raa g was  i n 19 99  de  drij v ende k racht achter de economi sche groei  en ze l fs  meer
dan a l s v erwacht. Het gez i nsv erbru ik  bl eef  vast onder het gecombi neerde effect v an een sterk etoename v an de wer k gel e genhei d, een ge stage  expansi e v an de k red i etv erl eni ng  als gev olg v an del age  rentev oeten, een geri nge i nflati e en dynami sche beu rzen. De v erbeteri ngen op de arbei dsmark ten de conti nu e sti jgi n g v an de  reël e i nk omens per hoofd deden het v ertrou wen v an de  consu menttoene men to t een hi stori sch hoog pei l . De i nv esteri ngen w aren v errassend  resi stent, mede dankzijgoede w i nsten. De k api ta alu i tg av en werden i n toenemende mate ondersteu nd doo r de v erbeteri ngv an de  v ra ag v ooru i tzi chten en het v ertrou wen v an de ondernemers. Doo rdat de gev olgen v an decri si s  i n de opk omende econo mi eën afnamen en de Ameri kaanse economi e snel  b l eef groei en trokde ui tv oer i n de  tweede hel ft  van het j a ar sterk aan. Ge v ol g  w as d at de  groei  v an de u i tv oer i n hetj aar  19 99  al s  geheel i ets  mi nder i s  a fgenomen dan i n het v oorj aar w as  v erw acht.
De groei v erschi ll en tu s sen de  lid staten bl ev en i n 19 99  besta an. Zij  waren v ooral het gev olg v an  dri e
factoren: de u i teenl opende rel ati es met de  door de cri s i s  getroffen opk omende mark tecon omi eën,de ui tgestel de  effecten v an de bel eidsa anpassi ng  i n  de aanl oop naar f ase 3  v an  de EMU endi spari tei ten i n  potenti ël e groei percentages. De groei  bl eef  zeer l ev endig i n Ierl and  en Lu xembu rg,was  nog steeds  dynami sch i n Spanj e, Nederland, Portu ga l  en  Fi nland en was  k rachtig i n Zweden. InDu i tsland en Itali ë l i ep de  activ i tei t nog  steeds achter, maar i n de l oop v an het jaar heeft z i ch eendu i de l ij k e  v ersnell i ng  v oorgedaan.
De v ooru i tzi chten op k orte termi j n wij zen op een v erdere v erbeteri ng v an  het herstel . De ui tv oer
zal bl ijv en profi teren v an de opl evi ng  i n de  werel d,  di e  een hoger tempo aanneemt, en dev erbeteri ng v an de  concu rrenti eposi ti e al s  ge v ol g  van de depreci at i e v an de  eu ro. De bi nnenl andsev raag  z al naar  v erw achti ng de r u g gengraat v an de  groei bl ij v en. Het gez i nsv erbru ik  za l  wordenondersteu nd door een h oog v ertrou wen v an de  consu ment en conti nu e v erbeteri ngen op dearbei dsmark t, gepa ard gaande met een gestage  toename v an de  reël e i nk omens per hoofd. Dev erbetere nde v raa gv ooru i tz i chten, het sti j gende v ertrou wen v an de  ondernemers en de hogerentab i l i tei t z i j n zeer g u nsti g  v oor de i nv esteri ngen. Bov endi en zul l en de  groeiv erschi ll en tu s sen de
l i dstaten k l e i ner worden naarmate de ongeli jk e ef fecten v an de  cri s i ssen i n de opk omendeecono mi eën en de v ertraagde  ge v ol gen v an de  v erschil l ende  aanpass i ngen v an de  macro-econo mi sche bel ei dsmi x  i n de  a anl oop naar fa se 3  v an de EMU i n belang afnemen.
● We rkge l e ge nhe id  past z i c h sne ll e r aan e n  we rklooshe id n e e mt  af
De werk ge l egenhei dsresul taten z i j n de  laatste j aren steeds beter ge worden omdat de groei  tot meer
banen heeft gel ei d. Terw i jl  de groei ti j de l ij k is terugge v all en tot i ets meer d an 2%, z i j n  er tek enendat de werk ge l egenhei d toch met ongev eer 1 , 2 5 %  i s toegenomen. Hi eru i t b l ij k t d at de werkgev ersde v ertragi n g a l s  ti jdel ij k hebben beschou wd, maar ook , na ast all e zui v er cyc l i sche i nv l oeden, d at dev ersch i l l ende  j aren v an l oonmati gi ng en  stru ctu u rherv ormi ngen om de i n zetbaarhei d en
aanpasbaarhei d te  v erbeteren en het effecti ev e arbei dsa anbod te v erhogen, v ru chten hebbenafgeworpen. Di t is ook  een goed tek en v oor de toek omst, wanneer de werkgel e genhei d z alprofi tere n v an de  k rachti ger  wordende groei  en de  v oortgaande v erschu iv i n g na ar de meerarbei dsi ntensi ev e di enstensectoren. De v erbete rende werk gel egenhei dss i tuati e k omt steeds meer totu i ti ng  i n  afnemende werk l ooshei dspercentages. De werkl ooshei d, di e  i n 1 997  i n v ee l  l i d staten eenhi stori sche hoogte had berei k t, i s  i n  19 9 9 in  d e  E U a l s  geheel  ge l ei de l ij k teru g gevall en tot 9 ,2 %  (zi e
grafi e k  2 ).
10De werk ge l egenhei d heeft z i ch v ooral  sterk ui tgebrei d i n de snel  groei ende economi eën v an Ierl and
en Lu xembu rg; i n  Du i ts l and en Ita l i ë  waren de  resul taten i n 1 99 9 nog a l tij d v rij  matig. Oo k  i nFi nl and en  Spanj e heeft z i ch een sterk e  banengroei  v oorgedaan. In d i t l aatste l and b l eef dewerk l ooshei d snel  afnemen en Lu xembu rg heeft nog a l tij d het laa gste wer k l ooshei dspercentage i nde EU .
● Afw ez ighe id  van inflatoir e  druk
In 1 9 99 genoot de EU nog steeds een hoge  mate van pri j s stabi li tei t. De i nfl at i e (gemeten met het
geharmoni seerde i ndexci j fer v an de  consu mpti epri j zen, HICP) berei k te  begi n 1 99 9 haar  l a ag stepu nt op 1 %. Nad i en is zij  opgel open tot 1 ,8 %  i n  j an u ari 2 000  als gev olg v an de  scherpe omsl ag  vande energi e- en grondstoffenpri j zen, met name van ru we  aardo l i e, en  de v erzw akk i ng  van de e u ro.De energi ecompo nen t v oegde rechtstreek s 0 , 9  procentpu nt toe aan het offi ci ël e  cij fer v an j anuari .Anderzi j ds  l e i dden de i nterne v raag-  en aanbodv oorwaarden tot een dali ng v an  de achterl iggendei nfl ati e  i n de E u ropese econo mi e. De l oonsti j g i ngen bl e v en gematigd en de  dereg u l eri ng  en detoename v an de concu rrenti e op bepaal de nu tsmark ten (met name tel ecommu ni cati e enel ek tri ci tei t) oefenden een neerwaartse druk  u i t  op de pri j z en. Daardoor v i e l  de k erni nfl ati e(excl u si ef  energi e  en v oedi ng)  teru g tot een recordl aa gte v an  ongev eer 1% i n 1 99 9 (zi e  graf i ek 3 entabe l 2) .
Een ander k enmerk  van 19 99  was  een v ergroti ng van de i nflati ev erschil l en tussen de  li dstaten.
Begi n 19 99 vi el  de i nfl ati e  snel teru g  tot een zeer l a ag  pei l  en Dui tsland, Frank rij k en Oostenri jk ,maar li ep z i j op i n Spanj e,  Ierl and, Nederland en Portu ga l . Sedertdi en zij n de  v erschil l en i n i nf l ati egel ei de l ij k kl ei ner geworden. Zi j w aren v ooral  het gev olg van stru ctu rel e v erschi ll en en cycli schek orteter mi j nafw i jk i ngen i n de e u rozone. In l anden a l s  Spanj e en Ierland deden de  pri j s sti jgi ngenv rezen v oor ov erv erhi tti ng en v erei sten z i j een bel ei d sbi j ste l li ng i n de v orm v an  een v ra agbeperk i ngv i a  de be groti ngspol i ti ek .
Door de v erdere sti j g i ng  v an  de aardol i eprij zen en de  v erz wa k ki ng v an de externe waarde  van de
eu ro i n de  l a atste maanden z i j n  de i nfl at i ev ooru i tz i chten onzek erder en mi nder gu nstig geworden.U i tges l oten mag ni et worden dat de  offi c i ël e i nflati e beg i n 2 00 0 ti j de l ij k i ets  bov en de grens van 2%zal k omen te li g gen i n  de e u rozone. De v erdere ontw ikke lin g  z a l  afhangen v an  de mate waar i n de
depreci ati e van de e u ro op de i n v oer- en de consu mpti epri j zen z al i nwerk en en  v an  de toek omsti gel oonon tw ikke li ngen.
2. O P G ROE I EN S T AB ILI T EI T  GER IC H T E MAC RO - E C ONOM I S CH E  PO L IT I EK
2.1 Macro-economische beleidsmix in de eurozone
In de GREB  19 99 werd een belei dsmi x  a anbevolen  d i e bevorderl i jk  i s voor de g roei , de werkgelegenhei d en  de
st abi l i t e i t en di e moet  best aa n uit  een monetai r  belei d  d at geri cht i s o p ha ndh aving  va n de  pr i jsst a bi l i t eit i novereenst emmi ng  met het  Verdra g, volgehoude n i nspa nn i ngen  om  op middellan ge t er mi j n een  begroti n gsevenwi cht  of-overschot  t e berei ken,  loonont wikkeli ngen  d i e veren i gb aar  bl i jven  met p ri jsstab i lit ei t en werkgelegenhei dsscheppi n g ent oezeggi ngen  inzake economi sche hervormingen.
In 1 9 99 werd met s u cces de eu ro i ngev oerd. Het wa s het eerste jaar wa ari n het macro-econ omi sch
bel ei d i n de e u rozone k on worden getest. De resul taten waren posi ti e f.
De monetai re v oorwaarden waren i n  19 99  i n de e u rozone ov er het algemeen groei bev orderl i jk ,
tegen de achtergrond v an een economi sche v ertragi ng  en aanhou dende pri jsstabil i tei t. Da ar dei nfl ati er i si co's  k ennel ij k kl ei ner w aren geworden, v er l aa gde de  ECB haar  basisrente met5 0 bas i spu nten tot 2 ,5 %  i n  apri l en li et haar  tari ev en ongew ij zigd  tot nov ember. De dal i ng v an degel dmark trente al s  reacti e  op deze ma atregel  v an de  ECB g i ng  v ergez el d  van een
11aanzi enli jk e depreci at i e v an de  nomi nal e effecti e v e wi s sel k oers  van de e u ro. De i mpli ci ete
v ersoepel i ng v an de  monetai re v oorwaarden werd  tot op zek ere hoogte gecompenseerd doo r eensterk e sti jgi n g v an de  obl i g ati erendemente n i n de e u rozone, welk e ondank s  de afwe zighei d v ani nterne i nfl atoi re druk  werden opgetrok k en door de ontw ikke l i ngen i n de Vereni g de Staten (zi e  de
grafi e k en 4 en 5 ).
Wegens de  v erbeteri ng van de groei v ooru i tz i chten i n de eu rozone, de  v erw achte sti jgi ng  van de
bezetti ngsgraad  en de v erk rappende arbei dsmark ten oordeel de de ECB dat het i nf l ati erisi co weergroter was geworden, wa arna zij  i n nov ember haar k oers bij stel de  en begi n febru ari haarbel ei dstari e v en v erhoogde met nogmaal s  25  bas i spu nten.
Het v oeren v an de  monetai re pol i ti ek werd v ergemakk eli j kt door de v astbesl otenhei d van de
regeri ngen v an de  l i dstaten zi ch aan hu n b u dgettai re streefci j fers  v oor 19 99  te hou den, ondank s  het
fei t dat de groei gemi d del d  l a ger was  dan ten tij de v an de  opstel li ng v an de  pl annen wa s v erwacht.Vri j we l  a ll e li dstaten v an de  eu rozone hebben deze streefci j fers  gehaa l d  en zelfs beter gepresteerd.Versch i l l ende f actoren heb ben to t deze posi ti ev e  resul taten bi jgedragen, waaronder een v erdere
afname van de schu l dendi enst (z i e deel  3 ). Da ardoor daal de het nettofi nanci eri ngstek ort van deov erhei d i n de  eu rozone als geheel  met ongev eer 1 ,25 %  v an  het BBP i n 1 99 9 .  Ook heeft z i ch eenaanzi enli jk e v erbeteri ng v an het v oor de conj u nctu u r  aangepa ste tek ort i n de e u rozone v oorgedaanmet 0 ,7 5% v an het BBP. Het  cycl isch aan gepaste pri mai re begroti ngs saldo g af een geri ngev erbeteri ng met 0 ,2 5 procentpu n t te zi en en bedroeg i n 1 999  3 ,50 %  van het BBP. De resul taten van1 99 9 w i jzen er ook  op dat meer l i d staten dan w as  v erw acht een gezonde achterl iggendebegroti ngssi tu ati e  hebben berei k t i n ov ereenstemmi ng met het stab i l i tei ts- en groei pact.
De l oonon tw ikke li ngen zij n i n 19 99  i n de  eu rozone v ereni gba ar gebl e v en met pri j sstab i li tei t. O v er
het al gemeen werden gematigde  ov ereenk omsten gesl oten, di e l ei dden tot een nomi nal e stij g i ng  vande l onen met ongev eer 2 ,25 %.  Al s  rek eni ng  wordt gehou den met de  produ ct i v i tei ts sti jgi ngen, zij n
de arbei ds k osten per eenhei d gestegen met ongev eer 1 , 2 5 % , zodat d u s n i et werd gev reesd  v oori nfl ati e.  Bov endi en li epen de reël e  l onen geli jk  op met de  arbei dsprodu cti vi tei t, zodat  de rentabi li tei tv an de  i nv ersteri ngen op een pei l bl eef  dat bev orderl ij k zo u  moeten zi j n  v oor de i nv esteri ngen, degroei  en de werk ge l egenhei d na armate de v raa g aantrek t (zi e  ook  deel 4).
Al l es  samengenomen hebbe n de oordee l k u ndi ge  monetai re pol i ti ek ,  de v a ste k oers v an de
begroti ngspol i ti ek  en het gepaste l oonv erl oop gel e i d tot een bel ei dsm i x d i e was  af gestemd op deecono mi sche si tu at i e. De economi e v an  de e u rozone heeft haar eerste test i n macro-econo mi schbeheer goed doorstaan. Bov endi en hebbe n de v oortdu rende i nspanni ngen om de l ev end i ghei d  enhet reacti ev ermogen v an de economi e door een algemeen proces v an stru ctuu rherv ormi ngen tev erbetere n de economi sche su bj ecten meer v ertrou wen gegev en  en daardoor de acti vi tei tondersteu nd (zi e de de l en 5 tot 7 ).
2.2 Macro-economische beleidsmix in de lidstaten die niet aan de eurozone
deelnemen
In de GREB 19 99  werd opgemerk t dat  de lidst a t en  di e  n i et  a an  de  eurozone deelnemen  veran t woordeli jk
bli j ven voor  hun  ei gen  mone t a i re pol i ti ek en h un  wi sselkoersbelei d, en werd aan bevolen een op  stabi l i t e i t geri cht emacro-economi sche pol itie k  te  b lijven  voeren. I n de t wee lidst a t en di e aa n het WKM  I I (wi sselkoersmechani sme II)
deelnemen, moet vooral aa ndacht worden best eed a an  het  h andh aven v a n een solide mone t aire en bu dgett aire polit i ek,t enei n de de wi sselkoersverpli cht ingen na  t e kun nen leven.  D e  t wee li ds t a t en met  een  recht st reeks i nfl ati est reefci jfermoet en hu n monet a i re en  b udgett a i re poli ti ek voeren  i n  overeenst emm i ng  met d at st reefci jfer en  al dus de  voorwaar denvoor koersst abi l i t eit scheppen.
Denemark en staat rel ati ef  v er i n de  economi sche cycl u s en onderv i ndt enige i nfl atoi re dr u k doordat
de arbei dsmark t  k rapper i s  ge worden. De Deense nati onal e bank heeft toegezegd de k roon bi nnende small e flu ctu ati emarge  van het WKM  II te hou den, en de wisselk oers is zeer stabi e l  gebl ev en opi ets bov en de spi lk oers, omdat de central e ban k  s i nds de  i n v oeri ng van het mechani sme di cht bij  de
12k oers v an  de e u ro i s  gebl e v en (graf i ek 6 ). Om een soli de ba si s  v oor een hou dbare groei  te
v erzek eren en tegeli jk erti j d  een vaste w i sse l k oers ten opzi chte v an de  eu ro te behou den, werden i n1 99 9 i n ov ereenstemmi ng met het "Whi ts u n"-pak k et  v an  19 98  bu d gettai re ma atregel en genomenom de bi nnenl andse v ra ag  te temperen. Hoewel  de groei hi erdoor ti j deli j k is  a f geremd, zou den de ze
maatregel en het v erli es aan concu rrenti ev ermogen, met name ten opzi chte v an de eu rozone,moete n beperk en. Bov endi en heeft di t di screti onai re optreden de open bare fi nanci ën nogv erbeterd, zodat zij  thans een ov erschot v ertonen en ru i mschoots v ol doen aan de  ei sen v an  hetstab ilit e i ts- en groei pact.
Gri ek enl and heeft v orderi ngen gemaak t  met het reël e i nhaa l proces en ook  op het gebi ed v an
nomi nal e conv ergenti e. Het i nflati ev erschil  met de  eu rozone i s  v ee l  k l e i ner geworden en debasi srentetari ev en werden ge l ei de l ij k v erlaa gd tegen het e i nde van het j a ar, terwij l de dr achmebov en de spi lk oers i n  het WKM II en bi nnen de standaardf l u ctuati emarge v an 15 % bl ee f. We gensde kl ei ner wordende ou tpu tgap k on het begroti ngstek ort v erder worden v erl a agd,  hetgeen ook  eenv erbeteri ng v an de  achterl i g gende s i tu ati e  i nhi e l d. Gel et op de  reeds i n 19 98  geboek te v ooru i tg angtrok  de Ra ad (Economi sche en fi nanci ël e  z ak en) op aanbev eli ng  van de Commi ss i e i n nov emberhet bes luit  o ve r  het bestaan van een bu i tenspori g tek ort i n.  In j an u ari werd de spil k oers  v an  de
drachme ten opzi chte v an de eu ro met 3 ,50 % gerev a l u eerd,  hetgeen de ov erhei d i n sta at z al stel l ende economi e op een k rachti g groei pad  met pri j sst abi li tei t te hou den.
Zweden heeft i n 199 9 een sterk e, a l gemene opl evi ng gek end; de  economi e bev i ndt z i ch nu
k ennel i jk  i n een posi ti ev e  ci r k el  te gen een achtergrond v an goede ba sisv oorwaarden. De i nfl at i e(gemeten met he t HICP) i s v an de laa gste i n de E U , de  l opende rek eni ng v ertoont een ov erscho t ende openbare fi nanci ën zij n v ee l  beter dan sl echts enk el e  jaren gel eden.  De begroti ngspol i ti ek werdi n 19 99  v ersoepel d. Het begroti ngsov erschot bl ij ft v o l doen aan de  eisen van het stabi li tei ts- engroei pact en de hoge belasti ngdruk  i s  eni g sz i ns v erl i cht. Behoedzaamhei d i s  ev enwe l  geboden bi jhet v oeren v an een procycl i sche begroti ngspol i ti ek ,  w ant de ou tpu tgap  wordt kl ei ner en z al i n  dek omende j aren well i cht weer posi ti ef  worden. Di t ge l dt temeer omdat het strev en v an de  ZweedseRi ksbank  na ar pri jsstabil i tei t nog  k racht is bij ge zet door de ni euwe wetgevi ng v an  19 99 . DeRi s k bank  heeft al s  expl i c i et i nf l ati e streefci j fer 2 %  met een tol eranti e v an +
1 procentpunt . De
i nfl ati e  is nog l a ag  maar beg i nt op te l open en de k orte rentev oe ten zi j n i n de l a atste maanden a lv erhoogd.
De Bri tse economi e heeft de gev olgen van de cr i sissen i n de opk omende economi eën rel ati ef goed
doorstaan en de groei  i s  i n 1 99 9 dynami scher geworden. Na de  bel angrij k e  v erbeteri ngen v an deafgel open jaren i s  de begroti ngspol i t i ek stabi el er  geworden en k on 1 99 9 worden a fges l oten met eenbegroti ngsov erschot v an bi j na 1 %  van het BBP. Deze g u nsti ge  ontw ikke lin g  i s  het ge v olg v an de
i nzet van de regeri n g om een begroti ngspol i ti e k  te v oeren di e v ereni gbaar i s  met macro-econo mi sche stabi li tei t. De i nf l ati e  is i n bedwang  gehou den en i s  i n de  tweede helft van het j a arzel fs  tot onder het gemi ddel de v an de  eu rozone ged aa l d. Er i s  echter een toene mend i nfl ati eri s i coomdat de economi e di cht bi j  ha ar capac i tei t sta at. De commi ssi e  Monetai re pol i ti ek van de B ank  ofEngl and heeft de  da l ende tendens v an de  bas i stari e v en i n september 1999  o m gebogen. Deze en
andere sedertdi en genomen maatregel en moeten zorgen dat het i nfl ati e streefci j fer v an 2 ,50 %(detai l handel spri jzen exclu s i ef hypotheek rent ebetal i ngen) v erder k an worden gehaa l d.
133. G EZONDE  EN D OEL MATIGE OPE NBARE FI NA NCIËN
In 1 9 99 werd de  begroti ngspol i ti e k  i n de E U  v oor de eerste maa l  gev oerd i n het k ader  v an  het
stab ilit e i ts- en groei pact. De GREB 19 99  beval en de  li dstaten a an (i ) n i et  lat er  d an  ei nd  2 00 2 een
evenwi cht i ge begro t ing of  een begro t ingsoverschot  t e verwezenli jken  overeenkomst ig de st a bi l i t eit s- enconvergent i eprogr am ma's, (ii ) t e  voldoen aan  hu n begroti ngsoogmerken voor 19 99 en (ii i ) t egeli jker t ijd  de kwal i t e i t enhoudba arhei d  va n de open bare f i n anci ën  t e verbet eren (z i e i nzet 1  v oor de  aanbev e l i ngen per l and). Hi erna
worden eerst de ontw ikke li ngen i n 1 99 9 besprok en en v erv ol gens  de v ooru i tzi chten v oor de k orte
termi j n en de pl annen v oor de mi dde l lange termi j n zoals z ij  zij n v oorgestel d  i n de  recentebi j werki ng v an de stabli tei ts- en conv ergenti eprogramma's.
3.1 Begrotingsdoelstellingen 1999 gehaald o ndan k s  groeivertraging
Toen de l i dstaten i n de tweede  hel ft v an 1 99 8 hu n begroti ngsprogramma's v oor 1 99 9 opstel den,was  de omv ang  v an de  v ertrag i ng v an de  economi sche bedr ijvi ghei d i n v eel  E U -landen nog ni et
du i de l ij k .  Di t gel dt ook v oor de eerste ronde stabi li tei ts- en conv ergenti eprogramma's, want d i ewaren gebaseerd op de  begroti ngsprogramma's (zi e  de tabell en 3 en 5 ). In ongev eer de helft van del i dstaten bl ee k  de  groe i la ger te zij n dan i n de  programma's wa s geraamd. De v ertragi ng  w as  v ooral
merk baar i n Dui tsland, Itali ë en Oostenri jk , terw i jl  de  groe i in  B e l g ië ,  G r ie ke n la n d  e n  Spanj e v rij we l
ov ereenk wam met de oorspronk e lijke  ve r w achti ngen. In andere landen wa s de  groei  echter hoger
dan v erw acht, namel i jk  i n Fran k ri jk , Ierland, Nederl and, Z weden en het Vereni gd Koni nk rijk .
Ondank s de  ui teenl opende groei resu l taten werden de b u dgettai re streefci j fers  v oor 19 99  echter
ov er het al gemeen geha al d  en ze l fs  ov ertroffen. Zev en v an  de v ij fti en l i dstaten reg i streerden eenbegroti ngsov erschot. De l anden met een ov erschot waren de Noordse l anden, Ierl and, Lu xembu rg,Nederl and en het Vereni gd Koni nk rij k .  Vi er l anden hadden een tek ort van 1  tot 1 ,50 %  van hetBBP, maar i n Frank rij k ,  Itali ë, Oostenri jk  en Portu gal l ag  het tek ort nog di cht bi j of bov en 2 %  v anhet BBP (zi e tabel 3 ). Ook  de  schul dqu otes z i j n  snel l er  geda al d  dan  wa s v erwacht.
Sommi ge l anden met een sterk er d an v erw achte groei  ov ertroffen ook  hu n oorspronk e lijke
begroti ngsoogmerk en. Opmerk e lijke  r e s ul taten i n di t  opzi cht werden geboek t door Nederl and,
Zweden en het Vereni gd Koni nk rij k .  We l li cht nog meer v ermel denswa ard z i j n  debegroti ngsresu l taten v an  de l anden w aar zi ch een sterk e v ertrag i ng v oordeed. Di t ge l dt i n  hetbi j zonder v oor Du i ts l and, wa ar het begroti ngssa l do v ee l  beter ui tv i e l  d an w as  geraamd.  In Ital i ë,waar het na gestreefde tek ort i n de  l oop v an  het j a ar opwaarts wa s herzi en i n v erband met dev ertragi ng, vi el  het tek ort i ets  beter u i t d an de aanvank eli j k gepl ande 2 %  van het BBP. All eenIerl and en Oostenri j k hebben hu n begroti ngsoogmerk en v oor  1999  n ie t  gehaald.
Versch i l l ende f actoren heb ben bi j gedragen tot de beter dan v erwachte begroti ngsresul taten v an
1 99 9 ,  maar zij  zij n soms moei li jk preci es i n  cij fers  uit  t e  d r uk ke n .  D e  v oornaamste factoren waren
2 :
de beter dan v erw achte begroti ngsresu l taten van 19 98  gaven een g u nsti gere  ui tgangsposi t i e;v ol gehou den i nspanni ngen om de  ui tga v en onder contr ol e te hou den; onv erwacht goedebel asti ngopbrengsten, mede dank zij  de  bel ast i ngv ri endeli j ke samenstel li ng v an de  groei en geste u nddoor de bi nnenl andse v raa g; en ten s l otte de nei g i ng v an  de l i dst aten reserv es v oor onv oorzi eneomstandi gheden i n te bou wen i n hu n begroti ngsoogmerk en, k ennel ij k v ooral i n v erband met derente betal i ngen. Al l e s samen genomen i s het begroti ngstek ort i n de  EU a l s geheel  geda al d  tot0 ,75 % v an het BBP  en i s  ook  de  achterl i g gende posi ti e  v erbeterd (zi e tabel 4).
2De omschakeling van het stelsel van economische rekeningen (de begrotingsoogmerken waren vastgesteld op
basis van het ESER 79, maar de resultaten op basis van het ESR95) speelde ook een rol. Over het algemeen was
deinvloedervanop de cijfersvandebegrotingssaldi1999gering, maar datgold niet voor Portugal en Zweden.
14De v erbeteri ng v an de  begroti ngssa l di i n 19 99  i s  v ooral toe te schr i j v en aan de stij g i ng  v an  de
v erhou di ng tussen de  bel asti n gopbrengsten en he t BBP. De v erhou di ng  tu ssen de total e u i tg av enen het BBP i s  i ets af genomen, maar di t w as  v oll edig toe te schrij v en aan het fei t  dat de  stij g i ng v ande pri mai re u i tg av en werd gecompenseerd door een l agere rentel ast. De achteru i tgang  van dev erhou di ng tussen de  ov erhei dsi nv e steri ngen en het BBP is tot sti lstand ge k omen. In de EU a l sgeheel  is de ze v erhou di ng i ets v erbeterd tot 2 ,3 0 %,  maar d i t i s nog  v er onder het pe il va n  het begi n
v an de  j aren negenti g  (z i e grafi e k  7 ). Terwij l de i nv esteri ngs qu ote i n de  meeste l anden stab i el  b l eef,i s zij  aanz i enl ij k gestegen  i n Ierl and  en Itali ë. Bov endi en hebben v eel  l idstaten i nspanni ngengel ev erd  om de i n v esteri ngen i n menseli jk  k api ta al te v er groten.
De hogere q u otes w at betreft bel asti ngen en pri ma i re ui tga v en k u nnen worden beschou wd a l s  een
mi nder posi ti ef k enmerk  v an de  a l gemene begroti ngsaanpas si ngen i n 1 99 9 ,  omdat algemeen wordtgeoordeel d dat een bu d gettai re a anpassi n gsstrategi e  i n  de eerste plaats moet worden geri cht opu i tg av enbeperk i ngen, wa arna d an de belasti ngdr u k k an  worden v erli cht. Opgemerk t moet ev enwelworden dat de belasti ngherv ormi ngen i n de  li dstaten ov er het a l gemeen v oorzi en i n v er l ag i ng  vande bel asti ngt ari ev en samen met een v erbredi ng v an de  bel asti n ggrondsl a gen. Op k orte termi j n k andi t, terwi jl de economi sche su bj ecten z i ch aanpas sen, l e i den tot flu ctu ati es  i n  debel asti ngopbrengsten. In zov er de i nni ng  van de belasti ngen doel mat i ger geschi edt - i n sommi gegev a l l en een v oorwaarde v oor de v er l ag i ng  v an  de belasti ngtari e v en - zo u  d i t ook  debel asti ngopbrengsten moe ten doen t oeneme n. Aan de ui tga v enzij de heeft, naa st de i ets hogerei nv esteri ngs q u ote, de werk i n g v an de  a u tomati sche stabi li satoren bi jgedragen tot de sti jgi ng  van deu i tg av en. Volgens de  i nged i ende begroti ngsprogramma's v oor de mi d del lange termi j n  hebben debel asti ng q u ote zowe l  al s  de pri ma i re-u i tg av enqu ote i n 1 9 99 een toppu nt berei k t.
3.2 Begrotingsplannen  voor 2000 en daarna
Wat betreft de k ortetermi j nv ooru i tzi chten v oor de openbare fi nanci ën i n 2 00 0 schi j nen de  meestel i dstaten i n hu n plannen geen bel angrij k e  consol i dati e-i n spanni ngen te hebben opgen omen. Teoordel en naar de tot du s v er v oor 20 00  v oorgestel de begroti ngsoogmerk en za l het begroti ngssal dogemi ddel d  beter worden dank z i j de conj u nctuu romstandi gheden en de l agere rente-u i tg av en. Decycl i sch a angepaste pri ma i re s al d i  zul l en v ermoedel i jk  i ets mi nder gu nstig worden al s  de nomi nal estreefci j fers ma ar jui st worden geha al d.  De streefcij fers zij n ni et zeer  ambi ti eus, ma ar op te merk env al t  dat aan de  meeste begroti ngen opzette lijk  v oorzi chti ge  economi sche v eronderste l l i ngen ten
grondsl ag  z i j n gel e gd. Met de  v erbeterde econo mi sche v ooru i tzi chten v oor 20 00  i s  er dus een goedek ans d at de  begroti ngsstreefci j fers  v oor di t j a ar weer  z u ll en worden ov ertroffen.
Sedert septemb er heb ben al l e l i d staten op één na een ge actu a l i seerd  stabi li tei ts- of
conv ergenti epr ogramma i ngedi end. A l l een Oostenr ijk heeft nog  geen bij werki ng i ngedi end,  omdat
een ni eu we re geri ng moest worden gev ormd en a l s gev ol g  d aarvan nog geen begroti ng v oor 20 00was  vastgestel d.  Verwacht wordt d at de ni e u we  regeri ng  v an  Oostenri j k haar geactuali seerdestab ilit e i tsprogramma za l  i ndi enen v óór ei nd ma art.
In de geactuali seerde programma's zij n de mi d dell angetermi j nstreefci j fers  van de oorspronk el i jk e
programma's behou den of v ersterk t en i s  het b ijko m ende jaar aan het ei nde  van het programma
v aa k  bestemd v oor een v erdere v erl a gi ng  v an het tek ort (zi e tabel 5 ). Ui t de b i jwerk i ngen bli jk t d atde v eerti en li dstaten nu a l  of ui terl i jk  i n 2 00 2 v ol doen a an de  ei s  van de m i ni mu mreferenti eposi ti e,waarbij  de  a u tomati sche stabi li satoren ku nnen fu ncti oneren zonder ri si co op ov erschri j di ng  v an  detek ortgrens v an 3 %  v an het BBP. Acht li dstaten v oorzi en v oor 20 02  of 20 03  eenbegroti ngsov erschot en  vijf  andere v erw achten een tek ort v an ni et meer dan 0 ,50 %  van het BBP.
15De geactu a l iseerde programma's z i j n ov er  het algemeen gebaseerd op v oorzi chti ge
v eronderste l l i ngen i nz ak e  groei  en rentev oeten. Ov ereenk omsti g de  GREB 19 99  di enen de  lid staten
het aanpassi ng sproces te bespoedi gen en de nog steeds hoge schul d q u otes te v erl a gen a l s  de betereecono mi sche v ooru i tzi chten werk elij k hei d  worden. Een meer ambi ti euze strateg i e mocht wordenv erwacht van de l i d staten di e werd v erzocht een b ijko m ende v e i li ghei dsmar ge te creëren of de
l anden w aar de  zeer hoge o v erhei dsschu ld reden tot bezorgdhei d geeft. Een b i jk omendeov erwegi ng  i n di t v erband i s  de conju nctu u rsi t u ati e.  Landen wa ar de  groei  sterk  is gebl ev en en hetecono mi sch herstel  zi ch i n een v ergev orderd stad i u m bev indt, di enen het ov erv erhi tti ngsri s i co tev ermi nderen door k rachti gere aanpass i ngen i n de beg i nj aren van het programma.
De i n de geactuali seerde programma's beschrev en samenstel li ng v an de gep l ande
begroti ngsaanpassi ngen  v a l t i n het algemeen gu nst i g  ui t, i n di e zi n  dat de  total e bel a sti ng- enu i tg av enqu otes worden gestab i li seerd en op mi dde l l an ge termi j n gel eidel ijk  d al en, hoewel z i j op eenhi stori sch hoog pei l  bli jv en. Aan de u i tg av enz i j de  wordt v erw acht dat de  ov erhei dsi nv e steri ngenv ri jwel constant zu ll en bli jv en. Verder hebben v eel  li dstaten expl i c i et of i mpl i c i et hu nbegroti ngsstrategi e geba seerd is op beheersi ng v an de  pri mai re u i tg av en, tenei nde rui mte tescheppe n v oor v erl i chti ng  v an  de belasti ngdruk .
De schu l d q u otes zul l en na ar v er wachti ng v erder bl ij v en da l en tot een beter hou dbaar ni v e au is
berei k t. Al l e  li dstaten di e  een ge actu a l iseerd programma hebben i ngedi end v erw achten dat hu nschu l d q u ote lager za l  worden dan i n het programma van v orig j a ar. De meeste z u ll en a l in  20 01  h un
schu l d q u ote hebben teru ggedrongen tot onde r 6 0 %  van hu n BBP.  De andere landen met een hogeschu l d q u ote (Bel g i ë, Gri ek enland en Itali ë) gaan v erder met de v erl a gi ng  van hu n schu l denlast enzu ll en i n 20 02 /20 03 i n de  bu u rt v an 1 00 %  van hu n BBP  k omen (zi e  tabel  6 ).
3.3 Kwaliteit en ho udb aarheid va n de openbare fi nanciën
• Pe nsioe nhe rvor ming
Daar v eranderi ngen i n de stel sels v an pensi oenen en gezondhei ds zorg ge v ol gen  op zeer lange
termi j n hebbe n, i s het van het hoogste bel ang  dat de  herv ormi ngen grondi g worden doordacht enal gemeen worden a anv a ard door de s amenl ev i ng.  De tenu i tv oerl e gg i ng v an de  GREB ma g i n geengev a l  all een op grond v an  de i n een bepaal d  jaar genomen maatregel en worden beoordeel d zonderrek eni ng te hou den met herv ormi ngsv oorstel l en en raadpl e gi ng  v an de  soci a l e partners.
De pensi oenstel sel s v an de  li dstaten v ertonen grote v ersch i l l en en de l anden staan  ni et a l l e  ev en v er
met het herv or mi ngsproces. Het i s echter dui deli jk  d at de b u dgettai re  haal ba arhei d op langetermi j n, v ooral  w at betreft de pensi oenstel sel s,  i n bij na  all e l i d staten hoog op de pol i ti e k e a genda i sgepl aatst (z i e i nzet 2 ). De herv ormi ngen v ertonen een aantal  gemeenschappel i jk e tendensen: (i )gestreefd wordt naar v ermi nderi ng v an de  v erv roegde  ui ttredi ngen en v erhogi ng  v an  de parti ci pat i ev an ou dere werk nemers; (i i ) gezocht wordt naar een beter ev enw i cht tu ssen bij dragen  en ui tga v en;( iii)  e r  is  een v erschui vi ng  ga ande naar  k ap i taa l dekk i ngs stel sels; en ( i v ) gestreefd wordt naar  een
beter ev enwi cht i n de pensi oenstel sels v ia v ersterk i ng v an fondsen v an de tweede  en de derde p i jl er.
In v ersch i l l ende l anden zij n concrete maatregel en v ast gestel d of  recente herv ormi ngen v an k racht
geworden, met name i n Denemark en, Ierl and, Nederl and, F i nl and,  Zweden en het Vereni gdK o n in kr ijk.  I n  D uit s l and i s  een ov ereenk omst gesl oten ter v ermi nderi ng v an de wer k ge v ers- en
werk nemersbi j dragen, wel k e  z al worden gef i nanci erd door v erhogi ng  van de energi ebelasti ngen.
16Het j a ar 20 00  k an een m i jl steen worden i n de  herv ormi ng van de pensi oenstel sels i n Eu ropa, met
mogel i jk  grondi ge herv ormi ngen i n Be l g i ë, Dui tsland, Gri ek enland, Spanj e, Frank rij k en Portu ga l .Verdere herv ormi ngen zi j n ook  mogeli jk  en wenseli jk  i n Itali ë en Oostenri jk . Het  i s  van hetgrootste bel ang dat d aarbi j wordt ge l et op de hou dba arhei d van de  pensi oenstel sel s  op l ange  termi j nen dat de za k en a l gemeen worden aangepa k t: de  stel se l s moeten meer werk ge l egenhei dsv r i endel ij kworden en zorgen v oor een bi l li jk e v erdeli ng bi nnen en tu s sen de generati es.
In v ersch i l l ende li dstaten z i j n de  herv ormi ngen v an de  pensi oenstel sel s  ui tgestel d  a l s  gev o l g  van
v erk i e zi ngen, zoal s  i n  Du i ts l and en Frank rij k .  De regeri ngen moeten ni et all een strev en naar  eenbrede consensu s i n de  samenl evi ng,  maar harde  besl issi n gen mogen ni et steeds opni euw wordenu i tgesteld. Er i s  ni et v ee l  tij d meer om de  herv ormi ngen tot een goed ei nde te brengen v óór depensi oneri ng v an de  babyboom -generati e rond het j aar 2 010 .
Ov er het algemeen zij n de  GREB op het pu nt v an  hou dbaarhei d na gel eefd,  ook  a l  be v i nden v ee l
l i dstaten zi ch i n de ov er l egf ase. In 2 00 0 z u ll en de za k en moeten worden beo ordeel d naar de m atewaari n  de v oorstel l en en de ov erl e grondes tot concre te acti e hebben gel ei d.
In 1 9 99 werd i n de E PC (Commi ssi e  v oor Economi sche pol i ti ek ) een werkgroep opgeri cht om
v ergeli jk ende rami ngen op te stell en van de  bu dgettai re  gev o l gen v an de  v ergr i j z i ng.  Deze opdrachtzal w aarschij nl ij k worden af gerond i n 2 00 0 .  Om het bel ei d  i n de EU te v erbeteren zi j n consi stenteen v ergeli jk bare rami ngen v an v i ta al bel ang.  Bov endi en l ag  de k l emtoon tot du sv er op depensi oenstel sel s. Nu moet meer worden gek ek en na ar de invl oed van de v ergrij z i ng op degezondhei dszorg en de  bel a sti ngopbrengsten. De werk zaamheden van de EPC  z u ll en bel angr i jk estof l ev eren a an de door het Portu gese  v oorzi tterschap opgeri chte werk groep op hoog ni v eau d i ede hou dbaarhei d op lange termi j n  v an  de stelsel s  v an soci a l e  beschermi ng, wa aronder depensi oenen, zal  evalu eren.
• Be lastinghe rvorming
Verlaging van  de t otale belasti n gdr uk
De meeste l i dstaten hebben bel asti ngherv ormi ngen onderno men of gepl and di e  van i n v l oed zul l en
zi j n  op de social e  bi j dra gen, de personenbel asti ngen, de v ennootschapsb el asti ngen en, i n v ee lmi ndere mate, de i ndi recte bel a sti ngen (z i e i nzet 3 ). Door het terrei n dat zij  bestrij k en en dedoel ste llin gen erv an hebben deze herv ormi ngen tot du sv er  i n v eel ge v all en s l echts een beperk t
effect gehad op de  ov erhei dsontv angsten. Verwacht wordt ev enwe l  d at de  bel asti ng dru k(v erhou di ng tu s sen de total e o v erhei dsontv angsten en het BBP) i n de  peri ode 20 00 -2 00 3  z alafnemen i n de meeste li dstaten, en v ooral  i n Denemark en, Du i tsland, Frank r i jk , Ierl and,Lu xembu rg, Nederl and, F i nl and  en Zweden.
Vermi n deri n g v an  de loonwig voor  de l aagstbet a alden  en verschui ving van  de belasti ngen
De meeste  l i dstaten (Bel g i ë, D u i ts l and, Gri e k enl and, Spanj e,  Frank rij k ,  Itali ë, Nederl and,  Fi n l and en
het Vereni gd Koni nk ri jk ) hebben maatregel en genomen om de i ndi recte arbei ds k osten te v erl a gen.Zi j  zij n v ooral  ger i cht op de laag stbetaal den (Bel g i ë, Fr ank ri jk , Ita l i ë,  Nederl and en het Vereni gdK o n in kr ijk)  e n  het gev en v an prik k e l s v oor ni eu we,  vaste arbei d scontracten ( Gri ek enl and, Spanj e
en Ital i ë). Voorts zij n een a antal  l i d staten bezi g  met een herv ormi ng van de personenbel asti ng omde total e druk  op de  arbei d te v erl a gen. In Dui tsl and,  Spanj e, Ierland, Nederl and, F i nl and  enZweden zij n a l gemene v erl a gi ngen v an de  marg i nal e  en de stand aardtari ev en gepl and  of toegepast.Geri chte herv or mi ngen (Dene mark en, Gri ek enl and, Itali ë, Oostenri jk  en het Vereni gd  Koni nk ri jk )di e bestaan u i t  bel ast i ngv erlag i ngen a an de onderk ant van de  i nk omensv erdel i n g en v erhogi ng v ande v rij geste l de i nk omens hebben t ot doel  de arbei d  aantrek k e l ij k te mak en.  In het VK is
17ook  het gegarandeerde mi ni m u mi nk omen (Work i ng Fami li es  Tax  Credi t) opgetrok k en i n het kader
v an het zogena amde We l fare to Work  Programme.
De herv ormi ngen v an de personenbel asti ng schij nen te l eiden tot een beperk te v erl i chti ng van de
di recte bel asti ngdr u k op de arbei d3 . De da l i ng  van de  i ndi recte arbei ds k osten i s  traag  op g ang
gek omen (zi e tabel 7 )4 . Ov er het algemeen zal de  v erlag i ng v an de  soci a l e b i j dra gen w aarschij nl ij k
een te v erwaar l ozen i nvl oed hebben op de i ndi recte arbei ds k osten5 . Di t i s  ni et v errassend, want de
meeste maatregel en zij n geri chte maatregel en (ni euwe banen, onderk ant v an  de l oonschaal ) en
betreffen sl echts een  kle in  deel v an  de belasti ng grondsl ag.
De herv ormi ngen v an de i ndi recte bel asti ngen  zij n v ri j beperk t. Al l een Denemark en, Dui tsl and,
Frank ri jk , F i nl and  en het Vereni gd Koni nk rij k hebben de energi e- en mi li eu belasti ngen v erhoogd.In sommi ge ge v all en hebben de herv ormi ngen tot doel  de dru k op de arbei d te v erl i chten. InDu i tsland en het Vereni gd Koni nk r i jk  zij n extra i n k omsten bestemd v oor de fi nanci eri ng  v anv erl a gi ngen v an de  i nd i recte arbei dsk osten. In Frank rij k zull en de  mi li eu belasti ngen mede d i enenv oor de fi nanci eri n g v an de  bu dgetta i re ge v ol gen v an de  v ermi nderi ng  van de arbei dsti jd.Bov endi en pl annen negen l i dstaten (Belgi ë, Gri e k enl and, Sp anj e, Fran k ri jk , Ita l i ë,  Lu xembu rg,Nederl and, Portu ga l  en het Vereni gd  Koni nk ri jk , ma ar a l l een v oor het ei l and  Man) een v erlaa gdBTW-tari ef toe te passen op arbei ds i ntensi ev e d i ensten om de v r aag  naar  arbei d i n derge l ij k e
a c t ivit e i ten te sti mul eren.
Verbet eri n g v an  de doelmati ghei d  v an  de belast ingst elsels
Hoewel  werk ge l egenhei dsv r i endel ij k hei d  van de  bel asti ngste l se l s een belangrij k doel  v an het f i sca l e
bel ei d v an de  li dstaten schij nt te zij n, wordt ook  gestreefd na ar v erbeteri ng van de  doel mati ghei d.  Insommi ge landen zij n de personenbel asti ngen herv ormd door een al gemene v erlag i ng v an demargi nal e  tari ev en. Bov end i en z u ll en bepaal de  v erstorende effecten v an de  bel asti n gen, zoa l swerk l ooshei ds v all en, worden v ermi nderd door geri chte bel a sti ng v erl a gi ngen. U i t debel asti ngontdu i ki ng  en -ontwi j ki ng b l ij k t e v enwel dat nog i nspanni ngen moeten worden gedaan omde doel treffendhei d en de ef fecten v an beheer en handhav i ng  te v erhogen. Bov endi en k u nnenbel asti ngv er l ag i ngen aan de  onderk ant v an de  l oonschaal en ook  het optrek k en v an  het v rij gestel demi ni mu mi nk omen di sconti nu ï tei ten i n de marg i nal e  bel ast i ngtari ev en meebrengen en de progressi e
v an de  personenb el asti ngen i n  de l aa gste helft van de i nk omensv erdel i ng  v ersterk en.
De herv ormi ngen v an de k api ta al - en v ennootschapsbel asti ngen zij n k ennel ij k ni et geri cht tegen
pote nti ël e bel asti ngconcu rrenti e. Zi j beogen de werk i ng  v an de  kapi taa l mark ten te v erbeteren(Dene mark en, Du i tsland, Frank r i jk  en Itali ë) en st i mu lansen te ge v en v oor du rf k api ta al eni mmateri eel  kapi taa l  (Gri ek enland, Spanj e,  Frank rij k ,  Ierl and en Ita l i ë). In Dui tsland en F i nl and  z i j nde herv ormi ngen meer al gemeen. In het eerste l and zul l en de v ennootschapsbel asti ngen worden
v erl aa gd,  i n het tweede met 1  procentpu nt v erhoogd.
Wat de  v ermogensbel asti ngen betreft wij zen de hui dige hoogte en ontwi kk eli ng v an de  effecti e v e
bel asti ngtari e v en erop dat de herv ormi ngen van de v ennootschapsbel asti ng en anderek api taa l bel a sti ngen geen fu ndamentel e v eranderi ngen i n de  bel ast i ngdruk  op kapi taa l  meebrengen
6 .
3 De d ir ecte  be lasting dr uk  op d e a rbei d b estaat uit  d e bi jd ragen voor  de  so cial e z eke rhe id, d e  loonbelast ingen  en  het
deel  van  de  pe rsonenbe lasting en dat toe  te  s chr ijv en is  aan arbe ids inkomen. Hi j wo rdt  doorgaans  u itg edr ukt  inperc ent van het  br utoloon.
4  Tabel 7  be vat ook  d e zog enaamde effect ie ve  belas tingtar ie ven. Con cept uee l komen  dez e vr ijwe l o ve reen  met  d e
impli ciet e b elast ingtar iev en d ie  door  E u rostat wo rden  gep ubl ice erd,  maar  e r z ijn enk ele  methodo logi sche  v ers chi llen.
Zij  zi jn g rotend eel s gebase er d op macro- economi sche  ge gev ens  maar k unn en wor den  aangepast volg ens deeconomis che p rognose s van d e diens ten van d e Commis sie,  zodat een beoord el ing op  basis  van de  m eest  r ec entegege vens  moge li jk  is.
5 Deze wo rden  be re kend  als  de  v erho uding  t uss en de  soc iale  bij drag en en  loonbe lasting en t en opzi chte  van de
brutolonen.
6De effectieve belasting op kapitaal omvat de persoonlijke belasting op kapitaalinkomsten, de
onroerendgoedbelasting en de vennootschapsbelasting, uitgedrukt in percent van het exploitatieoverschot.
18Het schi j nt eerder zo te zij n dat  de herv ormi ngen van de belasti ngen op persoon lijke  in ko m ens, di e
ook  k api ta ali nk omsten omv atten, de bel asti ngdr u k zowe l  op arbei d  als op k api ta al v erlagen. In de
peri ode  200 0- 2 00 1 wordt een v erl a gi ng  v an de  effecti ev e  kapi taa l bel ast i ngen v erw acht.
Harmoni sa t i e  va n de  BT W en  a ndere ind i rect e belasti n gen
De i ndi recte bel asti ngen  zij n het terrei n wa arop de EU i n het v erl eden het meest v ooru i tgan g heeft
geboek t. Voor een goede werk i ng  van de  i nterne mark t zi jn e v enwel  nog  meer i nspanni ngen nodi g.Tu ssen de  li dstaten bestaan nog grote v erschi ll en i n wettel ij k e  en effecti ev e  BTW-tari ev en, om ni ette sprek en v an v erschi ll en i n  v rij stell i ngen en speci al e  behandel i ng  van goederen en di ensten.Bov endi en v erandert de technol ogi e de aard v an de  v erbru ik sbelasti ngen. De e-handel kan eengrote i nv l oed k ri jgen op de werk i n g v an de  bel ast i ngstel sels  i n de  EU ,  w ant een derde van deov erhei dsontv angsten bestaat ui t i ndi recte bel a sti ngen. El e k troni sche transacti es ma k en hetei ndv erbru i k ten zeerste mobi el  en gev en mogeli jk heden tot BTW-ontw ijkin g .  Z i j ku nnen ook  de
basi sconcepten v an bel asti ngbeheer en -i nni ng  radi c aal v eranderen. Deze u i td ag i ngen v ra gen omeen ni eu we en  v erdere harmoni sati e v an de  BTW  en andere i ndi recte belasti ngen
7 .
Belast i n gcoördi n ati e en belast ingconcurren t i e
Bel asti ngconcu rrenti e heeft bel angri jk e posi t i ev e gev o l gen: z i j l ev ert v oordel en op v oor de bu r ger,
brengt een neerwaartse dru k  op de  ov erhei dsui tga v en mee en zorgt erv oor dat bij  debel asti ngpol i ti e k  rek en i ng wordt gehou den met de concu rrenti eposi ti e v an de  Eu ropese U ni e  i n  dewerel d. Tege l ij k ertij d v ormt de afbrok k eli ng  v an  bepaal de n ati onal e belasti ng grondsl agen  door eenonbe perk te bel asti ngconcu rrenti e i n mobi el e activ i tei ten een bedrei g i ng v oor debel asti ngopbrengsten v an de l i d staten en k an zij  l ei den tot een v erschui vi ng  v an  de belasti ngdruknaar mi nder mobi el e el ementen, met name de arbei d. Een der gel ijk e schade l ij k ebel asti ngconcu rrenti e ondermi j nt ook  de grondsl a g zel f  v an  de i nterne mark t, namel i jk  een geli jk eu i tg angsposi ti e  i n termen v an eerli jk e concu rrenti e tu ssen bedrij v en.
Het pak k et ma atregel en tegen schade l ij k e  bel a sti ngconcu rrenti e, waaronder de gedr agscode v oor de
bel asti ngen op bedri jv en, is gebaseerd op het pri nci pe dat coördi nati e (eerder dan harmoni sati e) v anbepaal de bel eidsmaatregel en i nza k e d i recte bel asti n gen noodzak eli jk  i s.  Het l e v ert een mi ddel omgecoördi neerde opl ossi ngen te v i nden v oor probl eme n di e de l i d staten i ndiv i d u eel ni et k u nnenopl ossen. In di t v erband zij n i n het v erl engde v an de  gedra gscode v erdere coördi nati e-i nspanni ngentu ssen de l i d staten nodi g, v ooral  wat betreft de bel a sti ngen op bepaal de  mobi el e categori eënk api taa l i n k omsten
8 .
4. G EPAST E LO O NO N T W IKKELI NG
In de GREB 19 99  werd gestel d  dat: (i ) de nom i n ale loonsti jg i ngen  veren i gb aar  moet en  zi j n met  pr i jsst a bi l i t eit ;
(i i ) de reële loonsti jg i ngen  gerelat eerd  moet en  worden aa n de  st ijging  va n de ar bei dspro ducti vit eit  en  verenigba ar moet enzi jn  met de noodza ak de ren t ab i lit eit  v an  de i nvest er i ngen  waar  nodig  t e verhogen en  da arn a i n  st a nd  t e hou den; (iii )bi j  loonafspr aken meer rekening moet  worden  gehouden  met verschi llen i n  kwali f i cati es, va ard i gheden en  geograf i schegebi eden; en  (i v) loon i m i tati e moet worden voorkomen en  de verschi llen i n  a rbei dskost en  tussen de l i dstat en  deverschi llen i n  ar bei dsprod ucti vit eit  moet en  bl i j ven weerspi egelen.
7  In dec ember  199 9 h eeft  de  Raad  e en g eme enschappel ij k standpunt  aangenomen o ver  e en voorst el  van  de  Commi ssi e
van novemb er  1 998  voo r een  ri chtl ijn  ove r b epaalde  wett eli jk e asp ecten  van  de  e lek troni sche  handel  in  d e intern emarkt.
8  In de GR EB 199 9 staat v erm el d dat  de  Raad wacht  op d e re su ltaten van d e b espr ek ing o ver  d e b elast ing van d e rente
op besparin gen o ve reen komsti g de  concl us ie s van de  Eu ropese  Raad van  Wenen  van dec embe r 19 98; op  dit  p unt is
nog ge en ov er eenkom st b ere ikt.
19De v ergoedi ng  per werk nemer, i ncl usi ef  de werk ge v ersbi j dr agen v oor de soci a l e zek erhei d,  i s  i n
1 99 9 i n de  EU met bi j na  3% gestegen, hetgeen ov ereenk omt met de tendens v an de l a atste j aren9 .
De nomi nal e sti jgi n g v an de  arbei ds k osten per eenhei d l i ep op tot ongev eer 2%, dee l s wegens  eenconj u nctu rel e da l i ng  van de arbei dsprodu ct ivit e it  ( z ie  tabe l 8) .  D eze si tuati e i s  nog steeds  v olk omen
v ereni gbaar met pri jsstabil i tei t, ma ar z i j k an i nfl atoi re risi co's  i nhou den wanneer andere f actorenextra dru k op de pri jzen ui toefenen. In sommi ge conj u nctu reel  v er  staande li dstaten, zoa l sDenemark en en Ierl and, zi j n  de arbei dsk osten per eenhei d met ongev eer 3% of meer opgel open. InPortu gal v ersnel de  het tempo to t 4% en i n het Vereni gd Koni nk r i jk  bl eef  het bov en de 4 %.Dergel i jk e percentages k u nnen de stabil i te i t en de concu rrenti eposi ti e i n het gedr ang brengen.
De reël e l oonsti j g i ngen (nomi nal e v ergoedi ng aangepa st met de def l ator van het BBP), welk e sedert
het mi dden v an de  jaren tachti g v er onder de groei van de arbei dsprodu ct ivit e it  l agen en d aardoor
een opmerk e lijke  v erbeteri ng v an  de i nv esteri ngsrentabi li tei t mogel ijk  maa k ten, hebben i n 1 99 9 een
i ets hoger tempo aangenomen en de produ ct i v i tei tsw i nsten eni gs zi ns  ov ertroffen. Di t heeft gel ei d
tot een ti j del ij k e  stil stand v an de  stij g i ng v an de  rentab i l i tei t  i n de  EU a l s geheel . De reël e
arbei dsk osten per eenhei d zij n v ooral  i n Zweden en het Vereni gd  Koni nk ri jk  snel  opgel open.Hoewel  de  rentab i l i tei t i n deze  landen bov en het EU -gemi ddel de  lag,  zou een v erdere sti jgi ng  van
de l onen di e n i et met een zel f de v erhogi ng  v an de  arbei dsprodu cti vi tei t gepaard gaat,  hu nconcu rren ti eposi ti e  k u nnen aantasten.
Sommi ge l anden hebben maatregel en genomen of gepl and  om erv oor te zorgen dat de  v erschil l en
i n l oonk osten beter ov ereenste mme n met de produ ct i v i tei tsv erschi ll en t u ssen de  div erse
k wa l ifi cat i es, v a ardi gheden en geografische gebi eden. Een geri chte v erlag i ng v an de  i ndi rectearbei dsk osten heeft pl aats gev onden i n Spanj e,  Frank r i jk  en Ita l i ë, en  Bel g i ë heeft v erderev erl a gi ngen gepl and. In Gri e k enl and bi eden de terri tori al e werk ge l egenhei dspacten i n pri nci pe eenopt- ou tmoge lijkh e id  van de sectoral e l oonafsprak en i n reg i o's met een hoge werkl ooshei d, en i n
Ital i ë i s  i n het "Sociaa l  pact v oor ontw ikke lin g  e n  w e r kg e le genhei d" de  mogeli jk hei d opgenomen
dat i n reg i onal e  contracte n wordt afge wek en v an de  nati onal e l oonbepal i ngsnormen.
Vooral  bi nnen de eu rozone di ent het l oonv erl oop i n de deel nemende l anden afge stemd te bl ij v en
op de produ ct i v i tei t. De ontwik k e l i ngen i n 1 99 9 w i j zen  ov er het algemeen ni et op probl emen i n di t
opzi cht, maar i n Portu g al stegen de  arbei ds k osten per eenhei d snel l er d an i n de e u rozone al s  geheel ,hetgeen u i teraard het pri j sconcu rrenti ev ermogen v an Portu g al kan v erz wa k k en. In Ierland z alnau wge zet moeten worden toegezi en op de vaststel li ng  v an  het mi ni mu ml oon, om te zorgen datwerk nemers met een l age  produ cti vi tei t ni et u i t de  arbei dsmar k t worden gepri jsd.
5. M EER EF FIC IËN T E PR ODUC T  ( G OEDERE N E N DIEN ST E N )- MA RK T EN
In de GREB 19 99  werd gestel d  dat: (i ) het i nt er nemark t - e n het concurrenti ebelei d  na uwgezet  moet en  worden
t oegepast  en  gecont roleerd; (ii ) de  li ds t a t en een ri go ureuze zelfdi sci pl i ne met  bet rekk i ng  t o t  staa t sst eun  i n  acht moet ennemen en  de Comm i ssi e hi erop t oezi cht  moet  uit oefenen; (i ii ) de  hervormingen  va n de regelgevi n g moet en  wordenbespoedi gd i n  de  sect oren t elecommun i cati e, vervoer en  energi e;  (i v) de kwalit eit  v an  wet - en  regelgevi n g nog moetworden verbet erd,  vooral  t en  behoeve va n het MKB  en s t ar t ende bedrijven;  (v) het  B TW-st elsel moet worden herzi enen vereenvoud i gd;  (vi ) voor uit ga ng di en t  t e worden  geboekt b i j  het  voorkomen  v an  schadeli jke f i scale concurrenti e; en(vi i ) de  li ds t a t en ook meer na dru k moet en  leggen  op de m i li eu aspect en v an  het  economi sch beleid  (z i e i nzet 4 v oor
de aanbev eli ngen per land).
9  In 199 8  ste eg  zij  me t 2,4%. D it  omvat ev enwel  het  effe ct  van d e b elasti nghe rvorm ing  in Ital ië  waarbi j d e
werk gev er sbijd ragen  voor  d e socia le  zek erhe id  we rden  v er laagd. Zonde r  d it eenmal ige  effe ct zo u  de  v ergo eding  pe r
werkn eme r in d e EU  als  g ehee l in d eze lfde  mate  zijn  g este gen a ls  in 199 9.
20De produ ctmark ten zi j n i n  de E u ropese U ni e v rij  goed geï ntegreerd en de  concu rrenti e neemt to e.
De gev oeli ghei d  van de bi nnenl andse  produ ctmark ten v oor de i nternati onal e concu rrenti e, al sgemeten met de open hei d v an de handel ,  het bel ang v an  de bui tenl andse d i recte i nv esteri ngen env an grensov erschri j dende fusi es  en ov ernames v ari ëren nog tussen de  li dstaten (zi e  tabe l 9) .  Z o  z i jn
l anden a l s Be l g i ë, Ierl and,  Lu xembu rg, Nederland en het Vereni gd Koni nk r i jk  relati ef meer aan dei nternati onal e concu rren ti e bl ootgestel d dan de  andere l i dstaten. Da arom zij n i n de ze l a atsteherv ormi ngen v an de rege l gevi ng  zelfs  nog bel angr i jk er om de concu rrenti e op de produ ctmark tente v erhogen en het hoofd te  k u nnen bi eden aan de  toek omsti ge concu rrenti edru k .
Ondank s de  bel angr i jk e v ooru i tgang  van de E u ropese i ntegrati e en de  i ntense handel srelati es  is de
pri j sdispersi e i n de E U  nog hoog, v ooral  i n v er gel ij ki ng  met de Vereni gde  Staten
10 . Bov endi en i s  het
proces v an pri j sconv ergenti e i n de l a atste jaren v ertraagd  ten opzi chte v an het beg i n van de j arennegenti g. Er z i j n nog  grote pri j s v erschi ll en tu s sen de l i d staten (zi e i nzet 5 ).
Er bl i jft nog v ee l  te v erbeteren aan de wer k i ng  van de i nterne mark t, v ooral  i n bepaal de
di enstensectore n, de bou w en de  ov erhei dsopdrachten. Secto ren di e ni et onder dei nternemark twetgev i ng vall en ku nnen ev eneens baat hebben bi j  een sterk ere concu rrenti e. Om dezeprobl eme n te bov en te k omen en stru ctu rel e bel emmeri ngen op te heffen, hebbe n de l idstaten i n del aatste j aren een groot aantal herv ormi ngen doorgev oerd op de produ ctmark ten.
5.1 Interne mark t  : wettelijk k a der moet naar behoren worden toegepast
De tenu i tv oerl egg i ng v an de  int er nemark t wet geving  i s  v erbeterd. Het wettel ij k kader v oor de i nterne
mark t i s  thans i n  v rij we l  all e l i dstaten grotendeel s i ngebu rgerd.  Op het laatste scorebord hebbe nti en v an de  vi jfti en li dstaten een omzetti ngstek ort v an m i nder dan 4% (z i e tabel  10) .  V a n  d e  o ve r ig e
v ij f l i d staten (Gri ek enl and, Frank r i jk , Ierland, Lu xembu rg en  Portu ga l ), d i e nog eenomzetti ngstek ort v an meer dan 4% hebben, wordt nu  deze l fde i nspanni ng gev ra agd.  Bi j dev eteri nai re control es en i n de  v erv oersector i s de v ooru i t gang  rel ati ef  traa g.
Naarmate de omzetti ng i n  nati onal e wetgevi ng toeneemt, moet de k l emtoon worden v erl egd naar
de correcte tenu i tv oerl eggi ng  van de ri chtli j nen betreffende de i nterne mark t. In di t v erband z i j nmet redenen o mk l ede ad v i e zen een nu tti ge  i ndi c ator, want z i j w i jzen erop dat hetGemeenschapsr echt i s ov ertreden. Vi er l anden (Bel g i ë, Gri e k enl and, Fr ank ri jk  en  Ital i ë) zij n goedv oor meer dan de hel ft v an de met redenen omk l ede ad v i e zen di e  werden u i tgebracht tu ssenseptembe r  199 8 e n  a u g us t us  1 99 9.
Wegens hu n  economi sch bel ang z i j n de  overhei dsopd racht en  een hoofdel ement v an de i nterne mark t
waar het wettel i jk  k ader  naar behoren moet worde n toegepast en afged wongen. De gepu bli ceerdeaanbestedi ngen v oor ov erhei dsopdrachten heb ben een waarde van i ets  mi nder dan 2 %  van hetBBP, terwi jl  de  mark ten van de ov erhei d sopdrachten (i ncl u si ef de  Mi nisteri es v an Defensi e) goedzi j n  v oor 14%  v an het BBP v an de  EU .  Verschi ll ende i nd i catoren (nog ni et i n wetge v i ngomgezette ri cht l i j nen, aantal met redenen omk l ede ad v i ezen,  l a ge wa arde van de i n het
Pu bl i c ati ebl ad  v erschenen aanbestedi ngen) w i jzen op aanhou dende probl emen op di t gebi ed i nenk el e li dstaten (Du i ts l and, Ita l i ë,  Nederl and en Oostenr ijk)
11 . De ni e u we  aanpak van t echn i sche
normal i sati e , di t  i s  de wetgev ende harmoni sati e  van essenti ël e  produ ctei sen, heeft ge l ei de l ij k aan
bel ang gewonnen v oor de afschaf fi ng  van de nog  resterende techni sche handel sbel emmeri ngen i nde U ni e.
10  De pr ij sve rs chil len  tu ssen  de  EU  en de  V er enigd e Stat en mo eten echte r  voorz ichti g wo rden  beoor dee ld.
11  Zie  ook  het  twee de  ve rs lag van d e Comm is sie  in  het  kad er  van h et Card iff-proc es  "Economi sche  he rvormi ng: ve rslag
over  de  we rk ing van d e comm unautai re  prod uct-  en  kapitaal markt en", C OM  (2 00 0) van 26.0 1.20 00.
215.2 Co nc urre n tie bele id: v e rn i eu wd e w et g ev in g en vo o ru it gan g op h et g eb i ed van
s ta ats st eun
Het  concurrent i ebeleid  heeft een bel an gri jk e f u ncti e v oor het behou d en de v erbeteri ng v an  de
fl exi bil i tei t  en de doel matighei d  v an  de produ ctmark ten. Op di t g ebi ed  hebben de meeste l i dstateneen bel angri jk e i nspanni ng ge l ev erd  om hu n wetge v i ng  te moderni seren en de staats steu n tev ermi nderen. In het Vere ni gd Koni nk rij k wordt op 1 ma art 2000 de ni e u we  concu rrenti ewet v ank racht, di e de  bev oegdheden en de onafhank e l ij k hei d  van de  concu rrenti eau tori tei ten v ersterk t, eni n zes  andere l i dstaten (Bel g i ë, D u i ts l and, Spanj e,  Frank rij k ,  Nederl and en  Oostenr ijk)  werd de
concu rren ti ewetgev i ng  i n 1 99 9 v erscherpt of v ereenv ou di gd.  In enk el e  li dstaten bestaat echter noggeen v oll edig onafhank e l ij k e  concu rrenti eau tori tei t.
In negen l i dstaten hebben de nati onal e concu rrenti eau tori tei ten thans de bev oegdhei d  de
arti k el en 81  en 8 2 van het EU -Verdrag  (af sprak en tu s sen bedri jv en en mi sbrui k v an  machtsposi ti es)af te d wi ngen. D i t is echter nog ni et het geval i n  Denemark en, Ierl and, Lu xembu rg, Oostenr ijk,
Fi nl and en  Zweden. In Zweden onderzoek t de  ov erhei d de  mogel ij k hei d  de nat i onal e au tori tei tbev oegdhei d te ge v en v oor de arti k e l en 81  en 8 2 en i s een wetsontwerp i ngedi end om de control eop fu si e s te v ereenv ou digen. Verwacht wordt dat de maatrege l en z u ll en z i j n genomen tegena p r il 2 00 0.  I n  O ostenri jk  werd i n ju li  19 99  een n i eu we  karte l wet aangenomen di e het v erbod op
k artel s  ui tbrei dt. In Denemark en ten sl otte zal  het P arl ement di t jaar een n i euwe wet  aannemen di ede concu rrenti eraad de bev oegdhei d  geeft control e ui t te oefenen op fu si e s en bedrij v en boeten opte l eggen.
Het rel ati ev e  hoge niv eau v an de  st a at sst eun  w i jst op de behoefte aan v oortgezette stri ngente
contr ol e en strenge toepassi ng v an de  commu nau tai re v oorschri ften. In de l a atste jaren hebben zi chev enwel  enk e l e posi ti e v e ontwik k e l i ngen v oorgedaan. Zo bli jk t de  sedert het begi n v an de  jarennegenti g begonnen dal i ng  z i ch v oort te zetten. In percen t v an het BBP i s  de sta atssteu n (exclu s i efsteu n aan de l andbou w) nog steeds rel at i ef hoog i n Dui tsl and,  Ital i ë  en Portu g al .
De samenste llin g  va n  d e  staats steu n, en dus ni et  all een de total e  omv ang  erv an, heeft i nv l oed op de
concu rren ti e bi nnen de i nterne mark t. Het aandeel van ad hoc- en sectoral e  steu n zou  moetenworden v ermi nderd. In di t opzi cht is een andere posi ti ev e ontwik k e l i ng  de d ali ng v an  het aandeelv an de  ad  hoc-steu n i n v rij we l  a ll e li dstaten, met a l s  opmerk el i jk e u i tzonderi ng Fr ank ri jk , wa ar d i tsoort steu n nog steeds goed  i s  v oor bij na een v i erde v an de  total e ste u n, het hoogste percen tage i nde U ni e.  Een sterk e afname is waar genomen i n Du i tsland, w aar de ad  hoc-steu n i s  geha l v eerd. Desectoral e steu n is nog  steeds hoog i n Belgi ë (spoorwegen), Du i ts l and (k o l en, spoorwegen, maarweer afnemend i n absol u te waarde), Gri e k enl and (spoorwegen en lu chtv aartmaatschappi j en, waarzi ch thans een sterk e  da l i ng  v oordoet), Spanj e (spoorwegen, k ol en, scheepsbou w), Frank ri jk(spoo rwegen en fi nanci ë l e d i ensten) en Ierl and (fi nanci ël e di ensten). In Ital i ë  is een posi ti e v eontw ikke l in g  d e  a fname van het aandeel van de sectoral e steu n. Wat de  stru ctuu r v an de  staats steu n
betreft i s het aandeel v an  de reg i onal e steu n ge stegen ten k oste van de  ov eri ge  hori zontal edoel ste llin gen. De hori zontal e steu n o v erweegt nog sterk  i n  landen als Denemark en, Nederl and,
Oostenr ijk e n  F in l and.
5.3 O penbare nuts bedrijven: voorui tgang i n de sectoren telecommunicatie en
elek triciteit
Effi ci ënte nu ts v oorzi eni ngen z i j n v an cru c i a al bel ang  v oor een ondersteu nend bedri j fskl i ma at en
het econ omi sch groei poten ti eel . Aanhou dende i nspanni ngen z i j n noodza k eli jk  om de  concu rrenti ete v ergroten en het regel gev end k ader te v erbeteren i n sectoren al s openbare nu tsbedr ijve n ,
di stri bu ti e  en fi nanci ë l e d i ensten. De nu tsbedr i j v en worden thans geli berali seerd, maar  ni et i n  all e
sectoren en l i dstaten tegen dezelfde snel heid. De v orderi ngen zij n het snel st i n de  sectortel ecommu ni cati e, terwi jl  oo k in  d e  e le kt r ic it e i tssector al sprak e  is v an concu rrenti e. De li beral i s ati e
v an gas,  spoorwegen, water en posteri j en v erl oopt echte r trager.
22In het l aatste decenni u m i s  de t elecommuni ca t i esect or  in  a l le  lid staten opengestel d v oor de concu rrenti e.
Er zij n ni euwe bedrij v en op de  mark t ge k omen di e het a andeel  v an de bestaande bedrij v en hebbenv erl aa gd,  met al s  resul taat  een sterk e pri jsda l i ng  i n  de meeste li dstaten. Zo zij n v olgens het vi jfdev ersl a g ov er  de tenu i t v oerl egg i ng v an de rege l gevi ng  v oor de tel ecommu ni cati esector de prij zen v ani nterzonal e en i nternati onal e tel efoongesprek k en i n de  Eu ropese U n i e i n de peri ode 1 99 7 -199 9 metrespecti ev el i jk  2 7 en 3 8 percent v erl aa gd  (zi e  tabel  1 1 ). De prij sd ali ng was  enorm v oor bi nnenl andsegesprek k en i n Ierl and (54%), Oostenr ijk ( 41% )  e n  Zweden (39 %) en v oor i nternati onal e
gesprek k en i n Nederl and (89 %), D u i tsland (67 %) en L u xembu rg (63 %). Ond ank s deze v ooru i tganghebbe n de gev est i gde  bedri jv en nog een domi nante posi ti e i n de meeste l i d staten, v oorname lijk  o p
de pl aatse l ij k e  mark t. In sommi ge  li dstaten (Bel g i ë, Spanj e  en Frank r i jk ) ge v en het gebrek  aanbev oegdheden v an de toez i chthou dende i nstanti e en het tek ort aan doorzi chti ghei d reden totbezorgdhei d.
Ook  op de elekt r i ci t e i t s- en  de  gas mark t zij n v orderi ngen gemaak t  bi j de i nv oeri ng v an de concu rrenti e.
De commu nau tai re ri chtl ij n i nz ak e  el e k tri ci tei t, d i e v oorzi et i n een gel e i deli jk e openste llin g  van de
nati onal e mark ten v oor de concu rrenti e, i s  i n all e l i d staten i n wetgevi ng omgezet (z i e i nzet 6 ). Demeeste l i dstaten hebben ambi ti eu ze  li beral i s ati edoel stell i ngen  v a stgestel d  i n termen v anmark taandel en en -segmenten, en i n sommi ge  landen hebben al  pri j s v erl a gi ngen p l aats gev onden.De ei nddatu m v oor de tenu i tv oerl eg gi ng  van de r i cht lijn  o p  g a s  is  augustu s  20 00 . Gri e k enl and en
Portu gal ,  wa ar het gebrui k van a ardgas  nog zeer recent i s, hebben een afw i jk i ng speri ode v an  ti enj aar  v oor de l i berali sat i e v an deze  sector gek re gen. In het Vereni gd Koni nk rij k z i j n belangrij k emaatregel en genomen om de ga smark t open te stel l en (a l l e  consu menten k u nnen thans hu nl ev eranci er k i e zen); di t is ook het geval i n Span j e (wa ar 46 % van de  mark t werd opengestel d i n1 99 8 ). Di t  j a ar zal Oostenri jk  z i j n  mark t v ol l ed i g  openstel l en en Ierl and i s v oornemens 7 5 % v anzi j n  ga smark t bij  wet v r i j te mak en. Nederland en Belgi ë  zull en deze  mark t openstel l en v oorrespecti ev el i jk  45 en 47 %.
In de sectoren spoorwegen, wat er en post er i jen  v erl oopt het l i berali sat i eproces trager. Er z i j n e v enwel al
maatregel en genomen om de concu rrenti e u i t te brei den. Bij  de  spoorwegen i s  er een tendens totschei di ng v an  het i nfrastru ctuu rbeheer en de di enstv erl eni ng. De  mi ddel en daartoe vari ëren v an  deopri chti ng v an i nterne afdeli ngen tot wettel ij k ze l fstandige bedrij v en. Stappen i n de ze ri chti ng  zij ngezet i n  Bel g i ë, Denemark en, Du i ts l and, Spanj e, Fran k ri j k, Ita l i ë,  Nederl and, Oostenr ijk,  Portu g al ,
Fi nl and, Z weden en het Vereni gd Koni nk ri jk . A l l e  li dstaten hebben thans de rek eni ngen v an  heti nfrastru ctu u rbeheer en de expl oi tati e  formeel  van elk aar  geschei den,  zoals wordt geëi st  i n r i cht lijn
9 1 / 44 0 . Voor de posteri j en i s een commu nau ta i re ri chtl ij n aangenomen om de sector open testel l en v oor de concu rrenti e. Zij  i s echter i n v erschi ll ende li dstaten nog ni et  i n wetgevi ng omgezet.
Concu rren ti e i n of v oor het l ev eren v an  di ensten l e v ert een pr ikke l tot v erbeteri ng op di t gebi ed.
Met betre k k i ng tot het beheer v an de i nfra stru ctu u r doen zi ch ni e u we  ui tdag i ngen v oor, zoal s  de
behoeft e aan v erbeteri ng v an het toezi cht op de spoorwegen om te zorgen v oori nv esteri ngspri kk els en doel mat i ghei d  en tegeli jk erti j d  beschermi ng v an de consu mentenbel angen.Di t v raa gstuk  heeft zi ch bij zonder scherp gestel d  i n het Vereni gd  Koni nk rij k .  Het ev enw i cht tu ssende bel angen v an de  produ cent en de consu ment i s v an cru c i a al bel ang  v oor a l l e  netwerk i ndustri eën(zi e i nzet 7 ).
5.4 Distributie: verdere liberalisatie no dig
Verbete ri ng v an  de doel matighei d  van de di st r i b uti esect or  i s  van essenti eel bel ang  v oor de goede
werk i ng  van de produ ctmark ten. Een effi c i ënte di stri bu ti e sector k an de  consu ment een groterev ari ëtei t produ cten aanbi eden tegen l a gere pri j zen. De  grotere pri j sdoorzi chti ghei d  di e  de e u ro
23meebre ngt k an de  ontwi kk el i n g v an arbi trageoperati es sti mul eren, en i n d i t opzi cht z u ll en de
di stri bu teu rs  een bel angrij k e  rol  spel en  i n het proces v an  neerwaartse conv ergenti e v an de  pri j zen.
De concu rren ti e i n deze  sector bl ij ft echter hi nder onderv i nden v an de  pl anni ng  v an  l and gebru i k (i n
Nederl and en Zweden), beperk i ngen op de openi ngsu ren van de wi n k el s  (Bel g i ë, Denemark en,Du i tsland en Oostenr ijk)  e n  b ij zondere restri cti es v oor grote v erk ooppu nten (Spanj e en Portu gal ).
In sommi ge van deze  l anden (Denemark en, Du i tsland en Z weden) worden de effecten van dezeregel i ngen onderzocht. In Ital i ë i s i n 1 99 8 een bel angrij k e li berali seri ng  van de deta i l handel op g anggek omen, di e heeft gel eid tot deregul eri ng v an  de openi ngsu ren en v ereenv ou digi ng  van deformal i tei ten v oor begi nnende bedr i j v en. In v eel  l idstaten i s  de detail handel  sterk geconcentreerd,
v ooral  i n  Fi nland en Z weden, en di t dr aagt  we l li cht bi j  tot het rel ati ef  hoge pri jspei l i n deze l anden.In Frank ri jk  zal de  regeri ng i n v erband met het ri si co v an misbru ik  v an machtsposi ti es  i n debetre k k i ngen tu ssen produ centen en detai l handelaren i n 2 00 0 een wetsontwerp i ndi enen om deze
betre k k i ngen te regel en.
5.5 O verheidsdiensten:  verhoging va n doelmatigheid en voork oming va n
oneerlijk e concurrentie
Een modern ov erh ei dsbestu u r i s  v an  cru ciaal bel an g v oor de goede werk i ng  van de  economi e. Di t
gel dt v ooral  v oor de EU wegens  de re l ati ef  grote omv ang v an  de ov erhei ds sector i n de meestel i dstaten. Da arom zij n maatregel en ter v erbeteri ng v an de werki ng  van de ov erhei dsd i ensten, zoalshet gebru i k v an  ni euwe mana gement- en commu ni cati etech ni ek en (e-handel , i nternet ), ten zeerstegewenst, v ooral i n l i d staten zoals de  Noordse l anden w aar het aandeel  v an  de ov erhei ds sectorbov en het EU -gemi ddel de l igt. In d i t v erband heeft F i nl and een b i jzondere i nspanni ng ge l ev erd omde toepassi ng v an m ark tgeri chte werkwij zen v oor de l e v eri ng  v an  ov erhei dsdi ensten te bev orderen.Ov er het algemeen, en v ooral  i n de ze l anden, i s  het van essenti eel bel ang  een oneerl i jk econcu rren ti e v anwe ge de  openbare sector me t de parti cu l iere sector te v oork omen.
Sommi ge l idstaten (met name Bel gi ë,  Ierl and, Nederl and,  Fi n l and, Z weden en het Vereni gd
K o n in kr ijk)  hebben besl oten partnersc happe n tu ssen de openbare en de parti cul i ere sector te
bev orderen o m i n de ov erhei dsd i ensten het management en de desku ndighei d v an de parti cul i eresector en een doel mati ge ri s i codeli ng bi nnen te brengen. Dergel i jk e i ni ti at i ev en k u nnen dedoel mati ghei d v an  de ov erhei dsd i ensten v erhogen door toepassi ng van mark tmechani smen.Aandacht di ent echter te worden besteed aan doorzi chti ghei d i n de  betre k k i ngen tussen de
open bare en de parti cu li ere sector om concu rrenti ev erv al si n g te v oork omen of staatssteu n toe tewi jzen.
5.6 Andere hervormingen van  de regelgeving: verlichting van  de formaliteiten
voor startende  bedrijven
In de l a atste jaren zij n de  regeri ngen z i ch steeds  beter bewu st geworden v an de bel emmeri ngen
v oor startende bedr i j v en, zoa l s i ngew i kk el de  adm i ni strati ev e  procedu res, ontoerei k ende
fi nanci eri ngsmogeli jk heden en beperk te v oorl i chti ng. De a dmi ni strati ev e  procedu res w arenbi j zonder zw aar i n Dui tsland, Gri ek enland, Spanj e en  Ital i ë  en i ets  li chter i n de Noordse landen,Lu xembu rg en het Vereni gd Koni nk r i jk .
Veel  li dstaten hebben programma's en maatregel en v a stgestel d  om hi eri n v erbeteri ng te brengen,
zoal s  het éénl ok etsysteem v oor k l e i ne bedri jv en (Spanj e, Frank r i jk , Ita l i ë, Portu ga l  en het Vereni gdK o n in kr ijk) ,  v ereenv ou digi ng  van de formal i tei ten om de bedrij fs i nstall ati e  te v erk orten (Bel gi ë,
Frank ri jk , Ierland, Nederl and, Portu g al ,  F i nl and en Z weden) en v erlag i ng v an de  registrati ek osten(Frank ri j k en Oostenr ijk) .  B o v endi en hebben enk el e li dstaten de belasti ngdr u k op het MKB v erli cht
(Du i tsl and, Gri e k enl and, Oostenr ijk,  Portu ga l  en het Vereni gd  Koni nk ri jk ). Verdere i nspanni ngen
om het onde rnemi ngs klim a a t  t e  v erbeteren zi j n nodig i n Gri ek enland, Spanj e  en Ital i ë.
245.7 In n ov at ie:  her vorm i nge n  te r  ver be teri n g va n  de  tech n olo gi sc he pre s ta tie s  zi j n
no di g
Innov ati e i s een dri jv ende k racht achter concu rren ti ev ermogen en werk gel e genhei d. W at de
i nnov ati ecapaci tei t betreft l oopt Eu ropa achter op de Vereni gde Staten en de achterstand schi j ntgroter te zi j n geworden sedert het mi dden van de  j aren negenti g.  In 19 98  bedroegen de OTO-u i tg av en 1 ,8 %  v an het BBP i n de E u ropese U ni e,  tegen 2 ,8%  i n de  Vereni gde St aten. Zi j v erschil l enook  sterk  van li dsta at tot l i d staat: v an 0 ,5 percent v an het BBP i n Gri ek enl and  tot 3 ,9 %  i n Zweden(zi e tabel 12 ). Aan de  ene kant staan Portu ga l , Spanj e  en Itali ë met een percentage v an  ongev eer 1%of mi nder en aan de andere k ant Dui tsl and,  Frank rij k ,  Nederl and en Fi nland met 2 à  3 %.Oostenr ijk heeft z i ch tot doel  ge stel d de  OTO-ui tga v en tegen het jaar 2 00 5 op te trek k en tot 2 , 5 %
v an het BBP (tegen 1 , 6 %  i n 19 98 ). Bov endi en z i j n de onderzoek i nspanni ngen i n de  U n i e nog z eergefragmenteerd en gesegmenteerd. Het regelgev ende en admi ni strati e v e k ader en dereferenti esysteme n v oor onderzoek  v ertone n grote v ersch i l l en en er  val t na u we l ij k s  te sprek en v an
een werk eli jk e " i nterne mark t" v oor wetenschappel i jk e k enni s en technol ogi e.
Eu ropa l oopt ook  achter op de Vereni gde Staten w at betreft de produ cti e en v ersprei di n g v an
i nformati e- en commu ni cati etechn ol ogi e (ICT), ev eneens met grote v erschi ll en tu ssen de l i dstaten.Twee landen, Du i tsland en het Vereni gd  Koni nk ri jk , zij n goed v oor bi j na  de helft van de total eprodu cti e v an ICT-goederen i n de U ni e. Op het pu nt v an ICT-penetrati e staan de  Noordse l andenaan de l ei d i ng.  De Benel u x-landen, Du i ts l and, Fran k ri jk  en het Vereni gd  Koni nk rij k staan  wat  dev ersprei di ng v an ICT  betreft i n een mi ddenposi ti e en de l a ag ste penetrati egraad i s te  vi nden i nZu i d-Eu ropa.
U i t de  v erge l ij ki ng met de  Vereni gde Staten bl i jk t d at de E u ropese U ni e meer en beter moet
prestere n wat betreft OTO en de produ cti e  en v ersprei di n g v an ICT. Veel l i dstaten hebbenherv ormi ngen onde rno men om dat te berei k en. In Ierl and, wa ar de  OTO-ui tga v en van de ov erhei dbi j zonder l a ag  z i j n, zij n v oor de peri ode 20 00 -2 00 6 extra begroti ngsmi dde l en ui tgetrok k en. Op hetgebi ed v an i nnov ati e z i j n  i ni tiati ev en genomen om de samenwerk i ng  tu s sen onderzoek i nste llin g e n
en de i ndustri e te bev orderen (Denemark en, Du i tsl and, Gri ek enland, Fran k ri jk , Nederl and,Portu gal ,  Fi nland en Z weden), want de v oornaamste handi cap v an E u ropa l igt bij  de  omzetti ng vanwetenschappe lijk onderzoek  i n commerci ël e resul taten. Andere maatregel en z i j n  de f i nanci eri ng  van
OTO-proj ecte n (Ierl and) en fi sca l e pri kk els v oor OTO-u i tg av en (Spanj e,  Oostenri j k en hetVereni gd Koni nk ri jk ).
Het bel ang v an de  v ersprei d i ng v an ICT i s  erk end door de U ni e en de  li dstaten. Di t onderwerp
werd meegenomen i n het ev alu ati eproces van de nat i onal e werk ge l egenhei dsplannen. In dewerk ge l egenhei dsri chtsnoeren 2 0 00  z ij n de l i d staten ov ereengek omen tegen ei nd 20 02  hu n  schol entoegang tot i nternet en andere PC-fac i l i tei ten te v erstrek k en. Bov endi en hebben v ersch i l l ende
l i dstaten (Bel g i ë, D u i ts l and, Fr ank ri jk , Portu ga l  en het Vereni gd  Koni nk ri jk ) maatrege l en genomenom het gebr uik va n  het i nternet en PC's te sti mu l eren.
Maar om de v ersni pperi ng van de onderzoek i nspanni ngen tegen te ga an, is een wer k eli jk e
"Eu ropese onderzoek ru i mte" nodi g.  Di t zo u  de  wetenschappel i jk e en technol ogi sche activ i tei ten i nde U ni e  bev orderen en l ei den tot v oll edige gebr uikm a kin g  va n  het hoge potenti eel  dat de  li dstaten
reeds bezi tten.
Ten sl otte zi j n  er de ernstige kwa l ifi cat i etek orten di e een bel emmeri ng z i j n v oor de v oll edige
expl oi tati e van het i nnov ati epotenti eel  v an de  i nformati emaatschappi j en dus v oor de groei en dewerk ge l egenhei d i n de U ni e. N i et a l l een i s er  een groot tek ort op desk u ndigenni v ea u , ma ar dei nformati emaatschappi j  brengt ook  ni euwe e i sen mee bui ten de ICT-sector. De opl ei di ng v an hetmense lijk  kapi taa l  di ent dus te worden v erbeterd, met name op het gebi ed v an ba si s-ICT-k enni s i n
de gehel e economi e.
256. M EER GEÏ NT E GREERDE E N DIE PERE KAP I T AALMA RK T EN
In de GREB 19 99  werd de  li dstaten v erzocht: i ) h un  inspan ningen  t er vermindering  va n de verschi llen in h un
regelgevi ng en  belas t i n gst elsels t e coördi neren  en daa rbij de samenh ang  met bed rijfseconomi sche en fi scale na t i on aleei sen t e bewaren; ii ) waa r passend ervoor t e zorgen  d at b i jkomen de gas t la ndei sen alleen gelden  voor de financ i ëledi enst en  a an par t i cul i eren en  d us n i et aa n beroepsbeoefenaren; ii i ) ervoor t e zorgen  d at de na t i on ale "algemeenbelang"-regels voor de beschermi ng  va n de consumen t  en  de  bevorderi n g  va n g rensoverschri jdende h andel  wordent oegepast  op  een doorzi cht ige en evenred i ge wijze; en  i v) he t  nemen va n  ri s i co en de  innova t i e  in Europ a t e bevor deren(zi e i nzet 8 v oor de aanbev eli ngen per l and).
In de GREB 19 99  werd bekl emtoond dat de v erschil l en i n de rege l ge v i ng  en bel a sti ngstelsel s  van
de li dstaten w aardoor de fi nanci ë l e mar k ten i n de  U ni e  gefra gmenteerd bl i jv en, moeten wordenv ermi nderd en dat d i epere en beter werk ende ri si cokapi taa l mark ten moeten worden ontw ikke ld .
Bi j zondere aand acht moet gaan naar  de rege l s  v oor de i nsti tu ti onel e bel e ggers, een be l ei d  wa ari nonderschei d wordt gemaak t t u ssen beroepsbeoefenare n en i ndi vi du e l e consu menten bi j  hetopl eggen van bi jk omende gast l andei sen, de  v erbeteri ng v an de  doorzi chti ghei d b i j de toepassi ngv an de  nati onal e "a l gemeen bel ang "-regel s  v oor de beschermi ng van de  consu ment en dev ergemakk eli jk i ng  van de toegang  tot ri si co k api taa l  v oor het MKB en tot OTO-fi nanci eri ng v ooral l e  bedri jv en.
De i nv oeri ng v an de  eu ro heeft bel angr i jk e ef fecten gehad v oor het gehel e spectru m v an  Eu ropese
fi nanci ël e  mark ten en heeft bi jgedragen tot de scheppi ng v an di epe, brede en li qui de mark ten. In deGREB 1 99 9 wordt ev enwe l  opgemerk t dat  er nog bel emmeri ngen bestaan v oor detotstandb rengi ng v an geheel  geï ntegreerde fi nanci ë l e mark ten. In 1 99 9 is v ooru i tgang  geboek tdank z i j i ni tiati ev en op E U -ni v ea u  en herv ormi ngen van de l idstaten.
Op EU -ni v ea u v ordert de tenu i tv oerl eg gi ng  v an het acti eplan v oor de fi nanci ë l e d i ensten op basi s
v an de  werkzaamheden van de bel e i ds groep fi nanci ël e  di ensten en vi jf groepen v anmark tdesk u ndigen. In nov ember 1 99 9 werd een v oortgangsv ers l a g u i tgebracht. Bi nnen di t k aderzi j n  maatregel en genomen di e ov ereenstemmen me t de aanbev eli ngen v an de  GREB 19 99 :  deCommi ssi e heeft een mededel i ng  ov er de  pensi oenfondsen u i tgebracht en werk t aan een ontwerp-r ic h t lijn  o ve r  het bedri jfseconomi sch toezi cht op de pensi oenfondsen. Een o ntwerp -mededel i ng
ov er het onderschei d tu ssen beroepsbel eggers en parti cul i ere bel e ggers  i s  i n  v oorberei di ng i n  nauwesamenwerk i ng  met het FESCO
12 . Met de bij stand  v an  een groep v an  mark tdesku ndigen werk t de
Commi ssi e a an een mededel i ng  i nzak e  d u i de l ij k e  en begri j peli jk e i nformati e ten behoev e v anparti c u l i ere aank opers v an f i nanci ël e  di ensten en produ cten. Ten sl otte heeft de Commi ssi e op bas i s
v an een onderzoek  v an de  ontw ikke lin gen op de ri s i cok api t aal mar k ten en de reeds genomen
maatregel en een mededel i ng  ui tgebracht wa ari n concrete v oorstel l en worden gedaan  met betre kkin g
tot de tenu i tv oerl egg i ng v an het ri s i cok ap i taalacti epl an.
Ook  de l idstaten hebben zi ch met het onderwerp ri si cok api taa l  bez i g gehou den en maatregel en
genomen di e tot de groei  v an de ze mark ten hebben bi j gedra gen. Ondank s  deze  i nspanni ngen bli j ftde Eu ropese du rf k api ta al mark t  echter v eel  k l e i ner dan i n de VS  en is zij  ni et  v ol doende ger i cht opj onge en i nnov erende bedr i j v en. B i jzonder i nteressante maatregel en z i j n genomen i n Denemark en,
Frank ri jk , Ierland, Itali ë, Nederl and, Fi nland en het Vereni gd Koni nk ri jk , v ooral  i n de v orm v anfi nanci ël e  steu nprogramma's v oor i nnov erende KMO's, bel a sti ngv er l ag i ngen, a andel en- enopti ebezi tregel i ngen v oor de werk nemers en v ersoepel i ng van de k w anti tati ev e bel e gg i ngscontrol esop pensi oenfo ndsen en v erzek eri ngsma atschappi j en. F i nanci ël e  steu nmaatregel en moeten u i teraardv ol doen aan de  sta atssteu nv oorschri ften tenei nde de concu rren ti e ni et te v erstoren. Anderei ni ti ati e v en, zoa l s  herv ormi ngen v an de  wetge v i ng  op i nsol v enti e  en fa i ll issement, worden door v eell i dstaten v an het hoogste bel ang  geacht, ma ar tot du s v er z i j n zij  nog  maar i n enk e l e l i dstatenu i tge v oerd.
12  Forum  of E u ropean Se cu rit ies  Comm iss ions.
26De i nformati e ov er andere herv ormi ngen v an de li dstaten om de i ntegrati e en de doel matighei d v an
de k ap i taal m ark ten te v erbeteren i s mi nder stelsel matig, en een algemene ev a l uati e i s moeil ij k tegev en. Sommi ge l idstaten hebben herv o rmi ngen u i tgev oerd om de  bi jzondere k wanti tati e v ebeperk i ngen op de bel egg i ngen van de pensi oenfondsen (Bel gi ë  bi jv oorbeel d), dev erzek eri ng smaatschappi j en (Zweden) of de  bel eg gi ng sfondsen (Spanj e en Frank rijk ) tev ermi nderen. In Lu xembu rg i s  een wet i ngedi end  om de opri chti ng van pensi oenfondsen moge lijk
te mak en, en de herv ormi ngen van de pensi oenfondsen i n Dui tsland en Zweden zul l en l ei den totv erdi epi ng en v erbredi ng v an de  fi nanci ë l e mar k ten. In de Franse wetgevi ng  i s  het begri p"gekwa l i f i ceerde bel eg ger" i ngev oerd, terwij l i n het VK een v ri jstel li ng v an debel eggi n gspromoti eregel s de bedri jv en i n  staat za l  stel l en rechtstreek s i n  contact te treden metberoe psbel eggers. In een groot aantal l i dstaten zul l en de  i nge v oerde of ov erwogen wetsw i jzigi ngenter v erbeteri ng v an het v ennootschappe lijk bestuu r tot meer doorzi chti ghei d l e i den.
Versch i l l ende l i dstaten zij n begonnen aan een herzi eni ng van het toezi cht op de sector v an de
fi nanci ël e  di ensten, tenei nde een enk el e au tori tei t te belasten met het toezi cht op al l e fi nanci ë l ei nste llin gen (zoals i n Ierl and) of om het toezi cht op de f i nanci ël e  groepen te v erbeteren (zoal s i n
Denemark en).
De teru gtre kkin g  van de o v erhei d ui t de  fi nanci ë l e sector heeft zi ch v oortgezet i n  Gri ek enl and,
Frank ri jk  en Ita l i ë  en i s  begonnen i n Ierl and. Het ban k wezen onderga at ov er het a l gemeen eengrondi ge herstru ctu reri ng en consol i d ati e. Di t  i s  v ooral merk baar i n Belgi ë,  Nederl and en Spanj e  engeeft aan l ei d i ng tot bezorgdhei d wat betreft de concu rrenti e en het toezi cht op de ni eu weeenheden.
Ten sl otte hebbe n ook  bel angri jk e ontwik k e l i ngen p l aats gev onden i n de  v orm van k oppel i ngen en
al li anti es  tu s sen nati onal e beu r zen en mark ten en de opri chti ng i n v erschil l ende l i d staten v anbeu rzen v oor j onge en groei ende bedr i j v en. Deze  Ni euwe Mar k ten, di e een n i euwe
fi nanci eri ngsbron zij n v oor snelgroei ende bedr i j v en,  hebben zi ch sterk  ontwi kk el d:  ei nd  19 99  waren
al  onge v eer 75 0 bedri jv en genoteerd op het Eu ro.NM- netwerk  (bestaande u i t de  ni euwe mar k tenv an P ari js, Fr ank fu rt, Amsterdam, Brussel en Mil aan), de  EASDAQ en de AIM.
277. B ET ER WERKE NDE A RBEIDS MARK T E N
In de GREB 19 99  werd aanbev ol en de geï n t egreerde vi er pijlerst ra t egi e v an  de werkgelegenhei dsri cht snoeren  t en
volle en op s nelle en doorzi chti ge w i jze t en uit voer t e leggen. De  nadru k werd  v ooral gel e gd op de  v olgende
pu nten: i ) zowel aan de vr aag-  als aa n de a anbodz i j de moet en  m aa t regelen worden genomen, met  t oepassi n g v an  de
preventi eve aa np ak v an  de werkgelegenhei dsri cht s noeren, en i i ) wa ar nod i g moet en de belasti n gen en  de soci alezekerhei d worden herzi en  en aa ngepast om  t e zorgen  d at zij de inzet b aarheid en  het  scheppen va n b anen  acti efonderst eunen.  Bovend i en moet en de soci ale p artners worden aa ngemoedi g d de orga ni sa t i e  va n het werk t emoderni seren, en  moet b i j  een eventuele algemene verkorti ng  va n de ar bei dsti j d een  verhogi n g v an  de arbeidskost en pereenhei d worden voorkomen en  rekening worden  gehouden  met de  t oekomst ige behoeft en aan  een g rot er arbeidsaa nbod(zi e i nzet 9 v oor de aanbev eli ngen per l and).
7.1 Algemene ontwik k elingen
In de EU  als geheel  zij n de arbei dsmark tresul taten i n 1 99 9 v erbeterd naarmate de economi eaantrok . In j anuari 2 00 0 wa s de  werkl ooshei d teru g gevall en tot 8 ,8% (gecorri geerd v oor hetsei zoen), het l aa gste peil  sedert ju ni  1 99 2 ,  en v erw acht wordt dat de  werkgel e genhei dsgroei  i n dek omende twee j aren k rachti g za l  bli jv en. In de j aren negenti g  schij nt de groei naar histori schenorme n v eel  banen te hebben meegebrach t: de groei  i n de  expansi efa se v an het decenni u m i sv ergeli jk baar met d i e v an de  jaren tachti g, maar  de werk ge l egenhei d i s  snell er toegenomen. Desti j g i ng  v an  de arbei dsprodu ct i v i tei t  i s  d u s i ets k l e i ner geworden.
Benadru k t moet worden dat er grote v erschil l en zij n tussen en ze l fs  bi nnen de li dstaten (zi e  de
grafi e k en 8 en 9 ).  Sommi ge l i dstaten (Denemark en, Lu xembu rg en Nederl and) hebben de VSgeëv enaard of  ov ertroffen door een k rachti ge ui tbrei di ng  v an  de werk ge l egenhei d en een l a gewerk l ooshei d. In Denemark en, Spanj e, Ierland, Nederl and, F i nl and  en het Vereni gd Koni nk rij kwi jst de scherpe dal i n g v an de  werkl ooshei d v an de  laatste jaren op een afname v an de  stru ctu rel ewerk l ooshei d, gez i en de relati ef  mati ge  l oonsti j g i ngen op d i t pu nt van de economi sche cycl u s.  Dev erbeteri ng v an de  werkgel e genhei dsresul taten i s  ni et a l l een te d ank en a an de gu nst i ge m acro-econo mi sche omstandi gheden, maar i n sommi ge l i d staten heeft ook  het bel ei d een belangri jk e rolgespeel d, met name de  stru ctuu rherv ormi ngen op de arbei dsmark ten, wa aronder de v erschui vi ngv an u i tk eri n gsafhan k el ij k he i d na ar een prev enti ev e a anpak op basi s  van acti e v earbei dsmark tmaatregel en. De baten van de  algemene herv ormi ngen zi j n  het du i de l ij kst i nDenemark en, Nederl and en het Vereni gd Koni nk ri jk .
Er bl i jv en echter ernsti ge redenen v oor bezorgdhei d. Het lage  werkgel e genhei dspercentage beperk t
het groei pote nti eel  v an de EU en ondermi j nt de hou dbaarhei d  van de openbare fi nanci ën op langetermi j n. Bov endi en i s  i n enk e l e l i d staten, naarmate de conj u nctu rel e  werkl ooshei d is afgenomen,weer een opwaartse druk op de l onen ontstaan, zij  het meestal nog beperk t. De stru ctu rel ewerk l ooshei d i s  nog a l ti jd onaanvaardbaar hoog, v ooral  i n de grote l anden van de  eu rozone.Bov endi en i s zij  sterk  geconcent reerd: achtergestel de groepen, v rou wen, j ongeren enl aa ggeschool den. In enk el e  li dstaten, met name Bel g i ë, Span j e, Itali ë en D u i tsland, z ij n eraanzi enli jk e reg i onal e  v erschil l en. Ten s l otte i s nog  steeds onge v eer de hel ft  v an  de total ewerk l ooshei d v an l angd u rige aard, hetgeen w i jst op een stru ctu reel  probl eem (zi e  graf i ek 10 ). In deeu rozone l i gt  deze v erhou di ng  gemi dde l d op 5 0%, ma ar het percentage i s v eel hoger
28i n v erschil l ende  lid staten di e b i j zondere stru ctu rel e  probl emen op de arbei dsmark t onderv i nden. Er
v al t  nog v ee l  te doen, v ooral  i n Bel g i ë, D u i tsland, Gri ek enland, Spanj e  en Itali ë.13
Bi j  de  v erbeteri ng v an de  werki ng v an de arbei dsm ark ten i s  ov er het geheel nog we i ni g  v ooru i tganggeboek t i n v er gel ij ki ng  met de stru ctuu rherv ormi ngen op de produ ct- en k api taa l mark ten en deconsol i dati e v an de  openbare fi nanci ën. Het is d u s  nodi g de  kl emtoon te l eggen op de belangrij k efu ncti e van stru ctuu rherv ormi ngen en acti ev e ma atregel en om het werkgel e genhei dspercentage tev erhogen en de stru ctu rel e werkl ooshei d teru g  te dri ngen. Vorderi ngen op di t gebi ed zou denbi j dragen tot v erhogi ng  van het groei potenti eel  op l angere termi j n en v ermi nderi ng v an de  soci a l eu i tslui ti ng.
7.2 Actieve arbeidsmark tprogramma's: aanzienlijk e voorui tgang
Zoal s i s  aangetoond i n het ge zamenl ij k werkgel e genhei dsv ers l ag  1 99 914 , hebben v eel  li dstaten
aanzi enli jk e v ooru i tgang  geboek t bij  de toepassi ng  van een prev enti ev e aanpak van dej eu g dwerkl ooshei d en de l ang du rige werk l ooshei d  door mi ddel  v an  acti ev earbei dsmark tprogramma's (AAMP) i n ov ereenstemmi ng met de werkgel e genhei dsri chtsnoeren.Dergel i jk e ma atregel en l e i den tot v erbeteri ng v an  de k wa l ifi cat i es en de  i n zetbaarhei d enonderh ou den het con tact met de arbei dsmark t, zodat z i j een bel angr i jk e bij drage  l e v eren tot dev ermi nderi ng van de stru ctu rel e werk l ooshei d.  Zij  k u nnen ui teraard ook  v erpl aats i ngs- enadmi ni strati ev e  k osten meebrengen en moete n du s v ooral  worden geri cht op personen di e zeerm o e ilij k een plaats  vi nden op de arbei dsmar k t. In Zweden v ormen dergel i jk e programma's al
decenni a l ang  een bel an gri jk  onderdee l  v an de  economi sche pol i ti ek  en i s  de reik w i j dte  erv an i n het
begi n van de j aren negenti g  snel toegenomen me t de sti jgi ng  van de  werkl ooshei d. Thans hebben zi jnog maar betre kkin g  o p  3 %  va n  d e  beroepsbev o l k i ng en is  de k l emtoon meer k omen te l i ggen  op
arbei dsmark ttrai ni ng, v eranderi ng di e tot doel heeft de programma's doel matiger te ma k en. InFrank ri jk  waren dankzij  het programma "N i eu we  d i ensten - banen v oor j ongeren" tegen j u n i  1 99 22 00 .00 0 banen geschapen, maar i s  er een ri s i co op hoge displ acement- en dead-weightk osten,v ooral  nu de economi sche groei  a antrek t.
Sommi ge l idstaten hebben ook  bel angr ijke  stappen gezet na ar het combi neren v an acti ev e
bel ei dsmaatregel en  met een herzi eni ng v an de  ui tk eri ngs duu r en -cri teri a  en hebben dedoel mati ghei d v an  de act i ev e ma atregel en v erhoogd door de programma's te ri chten op i nd ivid ue le
behoeft en. De recen te herv ormi ngen i n Spanj e en het Vereni gd Koni nk rij k z i j n  v oorbeel den v andeze v erschui vi ng  v an  pass i ev e  naar acti ev e  maatregel en. In Denemark en en Nederl and zij n deacti v eri ngsm aatregel en d u i de l ij k op bepaal de  groepen geri cht op basi s  van een beoordel i ng van dei ndi vi du e l e behoeften. In Fi nl and i s  de d i enstv erl eni ng  v an  de arbei dsbu reaus v erbeterd en zi j n ookgoede resul taten behaal d met de  activ eri ng v an j onge en l angd u rige wer k l ozen.
Andere l anden staan echter nog v er v an  de i n de werk ge l egenhei dsri chtsnoeren gegev en
mi ddel langetermi j nstreefci j fers  v oor de act i ev e ma atregel en. In Belgi ë,  Gri ek enl and  en Itali ë v ergthet v eel  tij d om de  prev enti ev e ma atregel en toe te passen op j onge en langdu r i ge  werkl ozen en i nDu i tsland ontbreek t het eni gszi ns aan concrete v ooru i tgang.  In Portu ga l  i s  nog een ade q uaatu i tk eri ng ssysteem nodi g  om de acti ev e m aatregel en te ondersteu nen.
13  De c ijf ers  ov er  de  langdu rig e wer klooshe id  in  Ier land z ijn sl echts  bes chi kbaar tot  1 997.   Uit  nationale  ramingen  bli jkt
echte r dat  zi j in p erc ent van d e total e  wer kloosh eid  aanzienl ij k is  gedaal d in 199 8.
14  Het  gezamen li jk  wer kge leg enhei dsv er slag  19 99  be vat e en grondi ge  eval uat ie  van de  tenu itvo er legg ing van d e
werk gel egenhe ids ri chtsnoe ren. D e b evin dingen  hebben  ge le id  tot d e vastst el ling  van aanbev el ingen  per  land  door  d e
Raad e ind  19 99.  H et ond erhav ige  v ers lag v ult  dez e eval uati e aan en i s g er icht  op d e aanbe vel ingen  u it de  GR EB 19 99.
297.3 Belastingdru k  op  arbeid:  veel hervormingen om de druk te verlichten
De meeste l i dstaten hebben de bel asti ngen  en de social e zek erhei dsbi jdragen  op de  arbei d v erl a agd,
v aa k  met de  kl emtoon op de onderk ant v an de l oonschaal .  Er z i j n  a l  i nspanni ngen gel e v erd sederthet mi dden v an de  jaren negenti g, welk e hebben gel ei d  tot een mati ge v erl a gi ng  v an de  di rectebel asti ngdruk  op de  arbei d ( i n tabel  7  weergege v en a l s  effecti ev e  bel ast i ng op de  arbei d). Enk el el i dstaten hebben b ijko m ende v erlagi n gen vastgestel d  of aange k ondi gd. D i t is het ge v a l in  D u it s l and,
Ierl and, Ital i ë,  Oostenr ijk,  F in l and en Z weden. De v er l ag i ngen zij n op de onderk ant van de
l oonschaal  ger i cht i n Belgi ë,  Denemark en, Gri ek enl and, Spanj e,  Frank rij k ,  Itali ë, Nederl and  en hetVereni gd Koni nk ri jk . In v eel li dstaten v ormen de bel a sti ng/premi esystemen een bel emmeri ng v oorde toetredi ng v an v rou wen tot de arbei dsmark t. Het belasti ng stel sel wer k t ontmoedi gend op departi ci pati e van v rouwen, bi jv oorbeel d door de hoge marg i nal e  bel asti n gtari ev en op het tweedein ko m e n .
De al gemene v erl a gi ng  van de d i recte bel asti n gdru k op de arbei d i s v ooral  gefi nanci erd  door een
v erschu iv i ng  naar de  i nd i recte bel asti ngen, zoal s  de  BTW of  energi e- en mil i e u heffi ngen. In dek omende j aren za l , d ank z i j de  reeds a angek ondigde bij k omende bel asti n gherv ormi ngen, zel fs  del oonwi g k l e i ner worden.
7. 4
Uitk eringssystemen: weinig vooruitgang  on danks goede resulta ten i n
sommige landen
Hoge werkl ooshei dsui tk eri ngen i n combi nati e met een lange u i tk eri n gsduu r, soepel e cri teri a en een
l aks beheer v an  de u i tk eri n gsstel se l s  v ermi nderen de geneigdhei d  om een baan te zoek en of a anacti ev e arbei dsmark tprogramma's deel te nemen (zi e tabel  13 ). Daardoor bestaat i n sommi gel i dstaten het ri s i co dat  werkl ozen langer dan  nodi g afhank e l ij k bl ij v en v an een ui tk eri ng. Bov end i enworden bepaal de andere u i tk eri n gssystemen (v erv roegde ui ttredi ng of  i nvali di tei t) v a ak i n plaats  vanhet werk l ooshei dssysteem gebrui k t, met geli jk e of zel f s sl echtere resu l taten w at betreft toetredi ngentot de arbei dsmark t en effecti ef  arbei d saanbod. In enk el e  li dstaten is een groot gedeel te v an  deb e vo lkin g  l angdu r i g  ui tk eri ngs afhank e l ij k ,  ook  i n  landen met een zeer l a ag  offi c i eel
werk l ooshei dspercentage zoa l s Denemark en en Nederl and.
Enk el e landen z i j n begonnen aan een sy stemati sche herzi eni ng v an h u n social e zek erhei d  en
hebbe n bel angri jk e herv ormi ngen onderno men. Al gemene thema's op de herv ormi ngsagenda zij n:de gecombi neerde sti mu l erende effecten van bel ast i ngen en social e  zek erhei d,  degerechti gdhei dsv oorwaarden en beschik baarhei dse i sen - w aarbij  de  toek enni ng van ui tk eri ngensterk er wordt gek oppel d aan de  acti ev e  arbei dsmar k tprogramma's tenei nde de i nzetbaarhei d tev erbetere n - en de i n v oeri ng van tewerk stell i n gsafhan k el ijke  uit ke r i ngen  en heffi ngs k orti ngen. De
arbei dsmark therv ormi ngen i n het Vereni gd Koni nk rij k g aan i n deze  ri chti ng en ook Nederl andpl ant een heffi ngs k orti ng op l a ge i nk omens, maar het i s nog  te v roeg  om deze rege l i ngen teev alu eren. Denemark en i s een posi t i ef v oorbeel d v an een l and wa ar de werkwil li ghei dscr i teri a v oorwerk l ooshei ds u i tk eri ngen  en soci a l e bij stand aanz i enl ij k zij n  v erscherpt en tegel i jk erti j d  meeronderwi j s- en opl ei d i ngsmogeli jk heden zij n geschapen.
Afgezi en  v an  deze  enk el e l anden - wa ar de herv ormi ngen resul taten hebben afgeworpen en tot een
sterk e da l i ng  van de stru ctu rel e werk l ooshei d hebben gel eid - zij n de  herv ormi ngsi nspanni ngenv aa k  nog  zeer beperk t en parti eel . Er  zij n nog geen s u bstanti ël e herv ormi ngen doorgev oerd i nDu i tsland of Belgi ë  (wa ar de  werkl ooshei dsv erze k eri ng v oor sommi ge soorten werk nemers nog v anonbe paal de d u u r  i s,  maar  de regeri n g wil  d i t herzi en). In Ital i ë  worden herv ormi ngen ov erwogenmaar z i j n er nog  pol i ti e k e en f i nanci ël e  moei l ij k heden. In F i nl and  zij n de  herv ormi ngsi nspanni ngengeri ng sedert de maatrege l en di e  werden genomen om de laatste recessi e  te bov en te k omen.
307.5 O rganisatie en  flexibiliteit va n de  arbeid: enige, maar niet vol doende
vooruitgang
Eni ge v orderi ngen zij n gema ak t bij de moderni seri ng v an de  organi s ati e v an  het arbei dsproces.
Enk el e landen hebben maatregel en getroffen om het deel ti j dwerk te v er gemakk el ijk en en i nsommi ge li dstaten is v ooru i tgang  geboek t op het gebi ed  v an  fl ex i bel e en j a arl ij kse arbei dsti j den.Verdere stappen op deze terrei nen zi j n ook  v an belang v oor de bev orderi ng van een ge l ij k ebehandel i ng van man en v rou w.  Bov endi en hebben sommi ge  lid staten maatregel en genomen om de
parti ci pati e van v rouwen te v ergemakk eli jk en, bi jv oorbeel d door v erbeteri ng v an de  ki nderopv ang,maar ook  hi er zij n v erdere i nspanni ngen nodi g. Nog  zeer w ei nig i s  geda an a an de starre wetge v i ngop de arbei dsbeschermi ng en de bui tenspori ge ontsl ag k osten i n sommi ge  li dstaten, di e  eenbel emmeri ng zi j n  v oor de aanwervi ng v an v a st personeel . De gebrek ki ge  aanpas si ng  van dearbei dsk osten aan  de grote regi onal e produ cti vi tei tsv erschil l en i n bepaa l de l i dstaten, met nameBel gi ë,  Du i ts l and, Span j e en Itali ë, wij st op een a l gemeen tek ort aan  arbei dsmark tf l exi bil i tei t. W ei nigwi jst erop dat de  soci a l e partners de i ni ti ati e v en hebben genomen di e i n de GREB  19 99  en dewerk ge l egenhei dsri chtsnoeren werden gev raa gd om op a l l e  gepaste n i v ea u s  te onderhandel en ov erov ereenk omste n i nzak e  moderni seri ng v an de  organi s ati e v an het wer k .
In Bel gi ë,  Du i ts l and en Ita l i ë  is de  wetge v i ng  op de arbei dsbeschermi ng na u we l ij ks herv ormd en i n
Frank ri jk  i s  z i j zelfs i ets v erscherpt. In Spanj e i s  het aandeel van de tij deli jk e contracten nog grooten moete n de ontsl ag k osten v erder worden v erlaag d. In Portu g al bestaat er aanl e i di ng  totbezorgdhei d ov er het aandeel van de t i j de l ij k e  contracten en he t u i tbl ij v en v an v orderi ngen w atbetreft fl exi b ilit e it  e n  ontsl ag k osten. In Gri ek enl and i s  ni euwe wetgevi ng v ast gestel d betreffende
deel ti j d werk , gli j dende werku ren en total e arbei dstij d, m aar zij  i s nog  ni et v o l l ed i g  ten u i t v oergel egd.  In Oostenri j k is nog n i et echt sprak e v an moderni seri ng  v an  de organisati e  van het werk .
31KADE RS
K ader 1: 1999: aanbevelingen per land voor  het begrotingsbeleid
Belgi ë : (1)  De begrotingsdoelstellin g voor 1 99 9, 1,3 %  van h e t B BP,  in  1 999  bereik e n. (2)  De r e ële j aarl ij kse
stijging  van d e  pr imair e  uit gav e n b e pe r ke n  tot te n hoogste 1 1/ 2 % ,  dat is d e in h e t stabi lit e itsprogramma
vastge st e ld e  lim ie t.  (3) D e  kome nd e  jar e n he t  prima ire ov e rsc hot handhav e n op 6 %  van he t  B BP.  (4) D e
"same nwe r kingsov e r e e n komst" tusse n  de f e d e ra le ov e rheid, d e  g e w e ste n e n d e Ge m e e nsc happe n  v e rl e ng e n.
Denemarken :  (1)  Tra c hte n in 19 99  ee n hoog o ve rh e idsov e rs c hot te handhave n  overee nkomstig  d e  planning
(2,5% v an he t  BB P). ( 2) Op mid dellang e te rm ijn d e distorsi e s in he t  belastingstelsel ve r de r  v e rmind e r e n (z ie
he t "pak ke t  Whitsun").
Duitsland : (1)  De doelstell ing voor he t  ov e rheidstekort, 2 %  van h e t BB P, in  1 99 9 ha le n. ( 2) D e  m idd e l lange -
te rmijndo e lstell ing  voor h e t t e kort snell e r  be r e i ke n  ind ie n  de e c onomi e  z ic h  in  20 00  be t e r  he rstelt d an
ge raamd.  (3)  De belastinghe r vorming,  be staande in  ee n ve r lag ing  van de tari e v e n e n ee n g e l ij kti jdi ge
ve rbr e ding  v an d e  grondslag,  zou  ook mo e te n leid e n tot e e n  effecti e v e  v eree nvo udig ing  van  de
be lastingw e tg e v ing.
Grieken land : (1)  De do e lstell ing van e e n  ov e rheidstekort van  1, 9% van  he t  BB P  in 19 99  hal e n. (2)  Streve n
naar ee n ve r de r e dal ing van h e t b e grotingstekort in 2 00 0, m e d e  d ank zij  e e n  dal ing van de v e rhoud ing van d e
primaire lope nde u itga ve n  tot he t BB P. ( 3) H e t b e last ingste ls e l  ef fi c i ë nte r  mak e n door  be last ingv e rmi jding  e n
-ontduikin g t e  b e strijd e n. ( 4) D e  ov e rh e idssec tor h e rvorm e n.
Spanje : (1)  De doelstellin g voor he t  overhe i dste kort,  1,6 % van h e t BB P, ha le n. ( 2) H e t  tekort in  de begroting
voor 2 00 0 op 1,0 %  van h e t B BP  stell e n; he t  begrotingsbeleid verkrappe n  ind ie n  e r  tek e ne n z ijn  di e op
ove rv e rhitt ing w ij ze n. ( 3) D e  o ve rh e ids uitga v e n be t e r  onde r  c ontrole houd e n; h e t be staand e  inte rn e
stabiliteitspac t t usse n de r e gio's e n d e staat op d e  voe t  vol ge n  e n  vol le d ig  nal e v e n.
Frankrijk : (1) D e  do e lst e l ling  voor h e t ov e rh e idstekort, 2,3 %  van h e t B BP,  be r e i k e n. (2)  De
ove rheidsu itga ve n  in 19 99  e n  d e  jar e n daarna  in de hand houd e n. ( 3) D e  ve r wac ht e  toe nam e  van d e
be dri jv igheid in 20 00  e n  daarna  g e brui k e n om voortgang t e  mak e n  in de ri c hting  van  de mi ddellang e -
te rmijndo e lstell ing  voor h e t t e kort zoa ls g e raamd  in  he t  g unstige sce nar io van  he t  stabilit e itsprogramma.
Ierland : ( 1) D e  e c onomi e  door  ee n ju ist g e bru ik  v an he t  be g rotingsbe l e i d in toom houd e n ind i e n er
aanwijz inge n  zi jn dat  d e  looninflat ie bl ij ft toe n e me n. ( 2) D e  toe nam e  van h e t ov e rheidsv e rbr ui k a fre mm e n
van d e  ge ra amde stij ging  van  5 % in vol ume in 19 98  tot 2 % in  20 01.
Italië :  (1)  Elk e be lan gri jk e  a fw ij king  van  de doelstell ing voor he t  prima ire ov e rsc hot voorkome n e n e l k e
ve rm inde r ing van h e t prima ir e  ov e rs c hot be pe r ke n  tot ni e t m e e r  dan  wat kan word e n to e g e sc hr e v e n aan  de
we rk ing  van de a utomatisc he stabil isatore n; d e doelste l ling  voor  he t total e tekort, 2 % van h e t BB P, hal e n,
me de dank  z ij  be sparing e n op de r e nte be ta ling e n. (2)  Tra c hte n  in de be g roting voor 2 00 0 wee r  te kom e n op
e e n  primair  ov e rsc hot van 5,5 %  van h e t BBP.  (3)  De lope nd e primair e u itgav e n van d e ov e rhe i d in 199 9  e n
de  jar e n daarna  strak  be h e e rs e n. (4)  De he r vorming  van  he t pe nsioe nstelsel op ni e uw  e va lu e r e n.
Luxemburg :  (1) D e  o ve rh e ids uit gav e n op d e voe t  vo lg e n. (2) D e noodzakeli jk e  h e rvorm inge n  op lang e
te rmijn  voortz e tte n, vooral op h e t ge bi e d  van  de social e  zekerhe i d.
Nederland : (1)  De do e lstell ing voor he t  ov e rheidstekort, 1, 3%  v an he t  BB P, ha le n.  (2) A ls
minimumdoelstell ing d e z e e r  be pe rkt e  vermindering  van  he t t e kort  tot 1, 1% van  he t  BB P in 20 02,  zoals
uit e e ng e z e t in he t  voorz ic hti ge sce nario  van  he t stabi lit e itsprogramma, nastr e v e n.
Oos tenri jk : (1)  De doelstellin g van 2 % van  he t  BB P voor he t  ov e rheidstekort in  1 99 9 ha le n door ee n stra kk e
be he ersing van de ov e rheidsu itgav e n. ( 2) D e  begrotingsdoelstell inge n  in h e t stabi lit e itsprogramma o ve rtr e f f e n
e n d e  s c hu ldq uote van  d e  g e hel e  ov e rh e id  e n e rg iek op ee n n e e rw aarts pad  houde n.  (3) Belangr ij ke
be sparinge n  aan d e u itgav e nzi jd e  r e a lisere n.
Portugal : ( 1) D e  doe lst e l ling  voor h e t ov e rh e idstekort, 2% van he t  BB P, ha le n.  (2) Go e d le tt e n op d e
primaire lope nde u itga ve n, vooral  di e voor ge zondheidszorg  e n di e voor d e lone n  in de ov e rheidssec tor. (3)
De  stru c t urele hervorming e n d i e  r ec htstre eks van in vloed z ijn  op d e  b e groting,  zoals u itee ngeze t  in h e t
stabiliteitsprogramma, snel t e n uitvo e r l e gg e n. (4)  P artne rsc happe n  tusse n  d e  pri v é sec tor e n d e
ove rheidssec tor invoe r e n in d e ste ls e ls  voor ge zondheidszorg  e n d e  c rit e r ia voor d e  to e k e nning van d e
pe nsioe ne n  he rz ie n.
Finland : ( 1) H e t  ove rh e i dsove rs c hot v e rd e r v e rgrote n  w e g e ns de snel veroud e re nd e be vo lk ing e n d e dr uk  di e
dit ve rs c hijns e l  op d e  social e reke n inge n  zal  l e g ge n.  (2) Voorrang  g e v e n aan  de v e rm inde r ing van h e t t e kort
van d e  ce ntrale ov e rheid.  (3) D e  v e rdere begrotingsc onsolidat ie  base r e n op ee n v e rm inde r ing van d e
32ove rheidsu itga ve n. ( 4) D e  in h e t stabil iteitsprogramma v astge steld e  jaar lij kse maxima  voor de u itga ve n  van  de
c e ntra le ov e rheid in d e jar e n 20 00  tot e n  me t  2 002  nau wg e z e t nal e v e n.
Zwed en : (1)  De aang e kondi gd e  b e l e idsmaatr e g e l e n t e n uitvo e r l e gg e n aan ge z i e n naar v e rwa c hting a ld us d e
be grotingsdoelstell inge n  van de r e g e ring,  ee n sti jg e nd o ve rh e idsov e rs c hot, k unne n word e n b e reikt.  (2) D e
strakke be h e ersing van de u itga ve n, waarvan  d e  b e grotingsvooru itz ic ht e n ste r k a fhank e l ij k z ijn, handhav e n.
(3) Z o e k e n naar  me thod e n om d e  b e last ingdru k  v e rd e r t e  verlag e n.
Vereni gd Kon inkrijk : (1)  Zic h  strikt  houd e n aan  de uitga ve nplanning  zodat  de begrotingsr e g e ls van de
re g e ring  k unne n  worde n  nag e l e efd  e n  de mi ddellang e -t e rmijndo e lst e ll ing, de ov e rheidsf inanc i ë n m in of  mee r
in ev e nwi c ht tege n  1 99 9/2 00 0, kan word e n ge haa ld. (2)  Snel c orri gere nd  optre d e n als  he t  ov e rheidssaldo
ac hte r uitgaat  zonder dat  dit  kan  word e n toege s c hreve n  aan d e c onj unc t uurontwi kk e l ing.
33K ader 2: Recente ontwikkelingen m et betrekking tot deoverheidspen sioenen
BVoortbouwe nd o p  d e  b e lan g ri j ke he r vormin g e n d ie in  1 99 7 voor d e  we r kne m e rs van de p art icul i e re
se c tor zi j n in g evoe rd,  be z int d e  ni euw e  r e g er i n g  z ic h  tezame n m e t de soc i al e  p artners o p  ve r de re
he rvormin g e n om de nodi g e voorzi e nin g e n t e  tr e f f e n voor  de w e rkn e me rs  van  d e  ov e rh e idssec tor
e n d e  zelfstandi g e n.  E r  wordt  ook aan  g e da c ht om p arti c u li e r  g ef inanc i e rd e  p e nsioe n e n te
be vord e re n.
DKDe  ov e r g an g  van e e n  ste ls e l  me t  nau weli j ks ka p itaa ldekk in g  naar e e n  stelse l  m e t e e n  v e el ho g er e
mate  van ka p itaald e k kin g  i s re e d s e nk e l e  j are n  g aand e . In  1 99 9 w e rd  e e n  ti j deli j ke  b i j dra g e voor  he t
ATP (aan vu ll e nd ov e rh e idspe nsio e n op basis  van  werkg e v e rs-  e n  werkne m e rsbi jdrag e n) t e n be d rag e
van 1 % van  he t g e m idd e ld e loon p e rman e nt g e maakt  e n  w e rd e n d e  r e g els voor  v e rvro e g de
pe nsione ring  stre ng e r  g e maakt.
DDe  h e rvormin g  van  he t  p e nsioe nstelsel stond zee r  hoo g  o p  d e  p o li t ie ke  a g e nda.  Er is
ove r e e nste mm in g  b e reikt  ov e r ee n p ak ke t  belastin g he r vormin g smaatr e g e l e n waa rdoor ho g er e
opbre ngste n u it e ne r gi e belasting e n e e n  v e rla ging  van  de w e r kg e v e rs- e n d e  we r kne m e rsbij drag e  voor
de  p e nsioe n e n d e els konde n c om p e nse r e n. Teve ns is o ve r ee nste mmin g  b er ei k t  o v er  w i j zi g in g en
voor 2 00 0/2 00 1 wa arbi j  v e rho g in g e n van de ov e rheids p e nsioe n e n word e n g eko pp e ld  aan de in flati e
in p laats van aan  d e  ontwi kk e l in g  van d e ne ttolone n. Belan g ri j ke h e r vormin g e n waarto e  in 1 99 8
we rd  be slot e n e n d ie in  1 999  in w e rk in g  mo e ste n tr e d e n, z i j n door d e  ni euw e  r e g er i n g  e c ht e r voor
twe e j aar o pg e sc hort in a fwa c htin g  van b e lan g ri j ke he r vormin g en d ie in 2 00 0 zu ll e n word e n
aange kondi gd.
ELE e n  he r vormin g sstrate g ie in tw e e fas e n w e rd  in  1 99 8 aan g ekondi g d.  De ee rst e  fase was g rote nd e els
van or g anisatoris c he aard,  me t  bi j voorbe eld  de invoe r in g  van é é n  e nkel so c ia le -z eke rh e idsnumm e r.
De  tw e ede f ase v e reist e e n  in g ri jp e nde he r zi e nin g  van de ov e rheids p e nsioe n e n, e n zo u d e
g el i j ksc ha kelin g  van  d e  p e nsioe n g e rec hti g de l ee fti j d  in v e rsc hi llende p e nsio e nste ls e ls  k unne n
inhoude n, a lsme d e de aan p assin g  van d e bi j dra g en  en  d e p e nsioe n g er ech t i g dheid  tot du urzam e
nive a us, e n d e invo e rin g  v an ee n v e r p li c hte be ro e p s p e nsioe nr e g e lin g . M e n wac ht no g  o p
aankondiging e n o ve r  d e  tw ee d e  fase .
EIn 1 997  z i j n b e lan g ri j k e  h e rvormin g en  i n g e vo e rd (g eb a s eer d  o p  he t  P ac to de Tol e do  van 19 95 )
waardoor d e  ov e rh e ids p e nsio e ne n  o p  e en  b et er  o p  te bre n g en  n i v ea u  z i j n g e brac ht. V e rd e re
he rvormin g en  z i j n g e p land voor 20 00. He t  za l moe t e n g aan om maatr e g e l e n om  de e f fec ti e v e
uittr e din g s lee ft i j d  te v e rho g e n e n v e r vroe g de uittredin g  te ontmoe di g en ,  en  o m  b i j zond e re
p e nsioe nre g elin g en  ( bi j voorbee l d voor z e l fstandi g e n, w e rkn e me rs  in  de l andbouw ) . In  2 00 0 z ul l e n
de  m inimum p e nsioe ne n  me t  te n  minste 5,4  e n te n  hoo g ste  16% st i jg e n afhank e l i j k van he t  soort
p e nsioe n, maar  g e midd eld m e t sl ec hts i e ts m e e r  dan  5,4 % .  In 20 00  is  in h e t kader van d e  so c ia le
ze k e rheid  ee n fondsre s e rv e  g evormd m e t h e t oo g  o p  h e t  p roblee m  v an d e  ve ro ud e rin g  van  d e
be vol kin g .  H e t oors p ronke l i j ke fonds  be loo p t 0,1 %  van he t  B BP  e n  in  he t a an g e p aste S p aanse
stabiliteitsprogramma wordt  ee n verde r e v e rhoging  van  d e ze fondsre se r ve toegezegd.
FNa ee n uitstel van d e in 19 97  g oe d g e k eurd e  hervormin g e n is in 1 99 9 ee n ve rs la g  i n g ed i en d  a l s
uit g an g s p unt voor ee n d ialoo g  tusse n  de a utoriteite n  e n  de social e  p artn e rs d ie thans p laatsv indt.
Voor 200 0 zi j n he r vormin g en  g e p land,  waarond e r w ell ic ht maatr e g e l e n om  de e f fec ti eve
uittr e din g s lee ft i j d  te v e rho g en ,  een  b es l i s s i n g  o ve r  d e  vraa g  o f  b i j zonde r e  p e nsioe nr e g el i n g en
moe te n word e n aan g e p ast aan  d e  "a l g em en e r e g el i n g ",  e n  de e ve nt u e l e  ve rho g in g  van ee n in  d e
be groting  1 998  inge st e ld  r e se r vefonds van  de social e zekerhe i d.
IRLIn mei 19 98  ze tt e  de r e g er i n g  haar p lanne n voor d e  o p ri c htin g  van ee n vo ll e d i g  ontwi kk eld
p e nsioe nste ls e l  u itee n. Als  onde rd ee l  van  de be g rotin g  1 99 9 za l ee n j aarl i j kse voorzi e nin g  van  1 %
van he t  BB P  word e n g e vormd  als  ka p itaa ld e k kin g  voor  de toekomsti g e koste n  van  de
ove rheids p e nsio e ne n. D it fonds is a an g evu ld  me t  ee n d ee l  van  de o p bre n g ste n  van  de p ri vatis e rin g
van he t  staatste l e c ombedri j f.  Ee n d ee l  van  d e  o p bre n g ste n  is  ook g e br ui kt om d e toe komsti g e
pe nsioe nv e rpli c hting e n van d e  staat  aan p e rsone el van vóór d e  pr ivatis e rin g a f t e  kope n.
IE e n  aantal  he rvorm in g e n  in  de j ar e n n e g e nti g ,  d e  laatste in 19 97,  he bbe n  bi jg ed r a g e n tot d e
stabilise r in g  van de v e rhoud in g  van d e p e nsio e nuit g av e n tot he t  B BP  o p  mid dellan g e te rm i j n, maar
d e ze  b li j ft hoo g . D e voornaamste  z wak ke p unt e n van  ee rd e r e  hervormin g en  z i j n uit e rmate lan g e
ove r g an g s p e riod e s, a l t e  g rote "vr i jg evi g h e id ", e n onzekerhe i d ov e r  toe komsti g e he r vormin g en .  I n
199 9 vonde n  g e e n  he r vorminge n  plaats.
LIn 1 998  z i j n h e rvorm in g en  i n g e vo e rd  om d e  p e nsioe nr e g e lin g  voor  ni e uw e ambte nare n  in
ove r e e nste mm ing t e  br e ng e n me t  di e voor de pri vé s e c tor.
NLNu voor ee n g root d e el van d e p e nsioe n e n r e eds k a p itaald e k kin g  be staat,  wordt h e t e f f e c t  van  de
ve ro ude r ing  van  de bevolk ing  opgevange n  door mi ddel van d e v e rmind e ring  van d e  o ve rh e idss c hul de n maatr e g e l e n t e r b e vord e ring  v an d e  we r kg e l e g e nhe i d.
34AUitg e breid e  pak k e tte n h e rvormin gsmaatre g e l e n zijn  in  1 99 3 e n m e e r  onlangs in 19 98  vastg e steld. Bi j
de  laatste he r vormin g  werd vervro e g d e  uittr e din g  mind e r  aantrekk e l i j k g e maa kt, w e rd e n d e
voorwaarde n  om in  aanme r kin g  te kom e n voor  ee n arb e idson g esc hi ktheids p e nsioe n  stre n g er
g e maakt,  e n  w e rd  de p e nsio e nre g elin g  voor ambte nare n  in o ve ree nst e mmin g  g e brac ht m e t d e
al g em en e  r e g el i n g . Teve ns  is ee n j aarl i j kse aan p assin g sformu le in g evoe rd  om he t  f inanciële e f fec t
van d e  verhoogde  l e v e nsve r wac ht ing in aanme r kin g t e  n e me n. D e  to e passing van d e z e  formu le w e rde c ht e r in 1 99 8 e n 19 99  opge s c hort e n d e z e  kwe st ie moe t  in 20 00  word e n g e r e g e ld.
PE e n  nieuw e raamw e t is  e ind 19 99  door d e ni e uw e re g er i n g  i n g e di e nd  in a anslu itin g  o p  ee n in 199 9
in g e d ie nd  w itboe k.  De he r vormin g e n z ul le n  derhalv e naar ve rw ac htin g  in  2 00 0 worde n
g oe d g e k eurd. Onde r  and e re za l de invo e rin g  van e e n  v e r p li c ht tw ee d e - p ilaarsst e lsel o p  basis v an
bijdrag e n mo e te n worde n  g e regeld  e n  zal  d e  vervro e gd e  uittr e din g moe t e n word e n aange pa kt.
FINIn 1 999  is tuss e n d e  we r k g e v e rs- e n we r kne m e rsor g anisati e s o ve r ee nste mmin g  b er ei k t  o v er
maatre g e l e n om vervroe g d e  uittr e din g  uit  te ste l l e n e n  d e  d ee lname aan  he t a rbe i ds p r o ces  t e
ve r le n g e n. In c ombinatie me t  ee n hoo g  p r imair  saldo  zal  d it he t g e mak keli j k e r  mak e n d e  kome nd e
j are n  he t hoofd  te bi e d e n aan  de ho g ere u it g a ve n  in verband me t  d e  ve ro ud e rin g  van  d e  b e vol kin g .
He t b li j ft  ec hte r  d e  vraa g  of  d e  b e staande  o ve rh e ids p e nsioe nr e g e lin g en  o p  l a n g e  t e rmi j n houdbaar
zi j n, e n e r  zu ll e n waarsc hi j nl i j k ve r de r e he rvorm in g e n  nodi g  z i j n om de one v e nw ic hti g he d e n aan  de
bron aan te  pa kk e n.
SDe  in 1 99 8 g oe d g ekeurd e he rvorm in g e n  word e n thans g el ei d e l i j k i n g e vo e rd. D e z e  hou de n  ee n
ve rho g in g  van d e  ka p itaa ld e kk in g  van de p e nsio e ne n in. Z i j  voorzi e n ook in ee n nau we r  verband
tusse n d e  b e taald e bi j dra g e n e n d e  ontvan g e n uit kerin g e n, e n voorts z i j n  de inde x e rin g c l au s ule s
aange past.
UKIn 1 999  bek e nd g e ma akte p ro g nose s wi j ze n  o p  ee n m in of  mee r d uurz ame lan g e -te rm i j n p ositi e  voor
de  Brits e  o p e nbar e  finan c i ë n. U it g e breide he r vormin g en  z i j n  eind 19 98  voor g e steld e n in 199 9
g oe d g e k eurd. Z i j  voorzi e n in e e n  "minim uminkom e ns g arantie " e n  e e n  v e rvan g in g  van  SE R PS ( aan
he t in kome n g e r e lat ee rde ov e rheidspe nsio e nre g eling)  door e e n  twee d e  forfa itair  pe nsio e n.
35K ader 3: B elastinghervorm ingen in de EU-landen
Sociale -z eker-
heids b ijdragenInkoms t enbe-
las tin genVennoot s chap s -
en vermo gen s -
belas t ingenVerbruiks be-
las tin genOverige
(Energ ie,  mili eu)
BVe rla g in g  van de
SZ B,  vooral  voor de
laagbe taa ld e nVe rla g in g  van de
BTW o p
arbe idsint e nsievedie nste n
DK1) De  ti jd e l ij ke bij drag e
voor de aanv ul l e nde
pe nsioe nste ls e ls
wordt p e rman e nt
ge maakt.Ve rla g in g  van de
marginal e
be lastingtar ieve n
voor la g e
inkome ns.Ve ree nvou dig ing
van d e  r e g e ls  voor
de  b e lastin g  o p
aande l e nbe z it voor
p artic u li e r e n. E e n
be lasting  van  5 %  op
he t r e nde m e nt van
e f fec t e n voor
p e nsioe nfondse n  is
ingevoe rd.
Ge l e id e l ij ke v e rm in-
de rin g  van d e
be lastinga ftrek voor
re nte be ta lin g en  o p
hy pothe ke n  (19 99-200 1).Ve rhog in g  van de
e ne rg i e be l astinge n.
D2) Ve rla g in g  van de
SZ B  voor h e t
p e nsioe nste ls e l  me t
0,8 proce ntpunt.Ve rla g in g  van de
inkomste nbe las-
tin g e n  ov e r de
he le lini e .
Minimum
mar g inaal  tari ef
van 2 5,9 %  tot
19,9 % ; max imum
van 5 3 %  tot
48,5 % . He t
vrij ge st e ld e mini-
muminkome n  zal
worde nve rhoogd.Ve rlag in g  van de
ve nnootsc hapsbe las
tin g  tot 25 %  ( van
40 %  e n 30 %  voor
re spec ti e v e l ij k ni e t-
uit g ek e er d e en
uitg e k ee rd e  w inst).
G een  b el a s t i n g eno p  ve rmo g e nswinst
bi j  ve r koo p  vande elne m inge ntusse nonde rne ming e n.De  in 1 99 9
ingevoe rd e
e c olo gis c he
be lastin
g e n z ul le n
g e l eideli j k  word e n
ve rhoo g d o m  de
ve r la g in g e n  van  de
SZ B  te f inanc i e r e n.
ELVe rla g in g  van de
SZ B  van  de
we rk g ev e rs ( 50% )
voor nieuw
pe rsone el.Be l astingv e rl agin-
g e n voor l a g e
inkome ns.Be l astingv e rl i c hting
voor risi c okapitaal.
EGe ri c hte v e rla ging e n
van d e  S Z B  voor
pe rmane nte
arbe idsov e r e e n-
komste n ( 0,2
proc e ntpunt
we rk g ev e rs, 0, 05
we rkn e me rs  (2 00 0)).Ve rla g in g  ( 8
proc e ntpunte n)
van d e  mar g inal e
toptarie v e n.
Ve rho g in g  van
he t vr i jg e st e ld e
inkome n ( 19 99).Ge e n  bronbe lasting
o p  e ff e c te n .  Fi s c ale
stimulanse n  voor
risic o kapitaal.
FVe rla g in g e n van  d e
we rk gev e rsbijdr a-
g e n aan  he t  laa g ste
uit e ind e  van d e
loonsc haalFiscal e  stim ulans e n
voor nieuw e
innove r e ndeonde rne ming e n.Ve rlaag de B TW-
tarieve n  op
he rste l lin g en  en
die nste n  voor
huishoud e nsVe rho g in g  van de
e c olo gis c he
be lastin g e n om d e
ve rm inde r in g  van
de  a rbe i dsti j d t e
financie r e n.
IRLVe rlag ing  van h e t
to p tarie f  ( van 46
naar 4 4% )  e n  van
he t normale tar ief
( van 2 4 naarBe l astingv e rl i c hting
en  v er l a a g de
tarieve n  voor
ve rmog e nswinstVe rho g in g  van de
indir e c t e
be lastin g en  o p
tabaksfabrik ate n.
3622 % ) . Verho g in g
van he t
vrij ge st e ld e mini-
muminkome n.voor risi c okapitaal.
IKortin g en  o p  d e
SZ B  voor n ieuw e
bane n, alsme d e aan
he t laa g ste u iteinde
van d e  loonsc haal.Be l astingtari e f
van d e  2e sc h i j f
omlaa g  m e t  1 %
( van 2 7 naar  2 6
%) .Mee r stim ulans e n
voor ka p ita lis e rin g
van w inst.Stimulans e n voor
risic o kapitaal.Ve rlaag de B TW-
tarieve n  o
p
arbe idsint e nsieve
die nste n.
LVe rlaag de B TW-
tarieve n  o p
sommigearbe idsint e nsieve
die nste n
NL3) Ve rla g in g  van de
SZ B  aan h e t l aa g ste
uit e ind e  van d eloonsc haalVe rhog in g  van
he t vr i jg e st e ld e
minimumin komen.
Ve rlag in g  van de
direc t e
be lastin g en  o p
inkome n uit
arbe id  (2 00 1)Ve rlaag de B TW-
tarieve n  o p
sommigearbe idsint e nsieve
die nste n.
Ve rho
g in g  van de
BTW ( 1,5 % -2 00 1)
PHarmonisatie van  de
SZ B  voor
ze l fstandi g en  en
loontre kk e nde n.
AVe rhoging  van de
kinderbijs lag.
Ve rla g in g  van de
bode mtarieve n  e n
de  m idd e lstetarieve n.
FIN4) Ve rla g in g  van de
SZ B.Tari e v e n ve r laagd
me t 1, 5
p r o cen t p unt in
199 7-1 99 9.
Nieuwe
ve r lag inge n
g e p land  voor
200 0-2 00 3.Tari e v e n ve rhoo g d
van 2 8 tot 29 % in200 0.Ve rhog in g  van de
en er g ie -  e n
mili eube last inge n
in 1 99 9.
SVe rla g in g  van de
inkomste n-
be lastin g en  i n
199 9 e n 20 00.
Ve rde r e
ve r lag inge n
g e p land  voor
200 0-2 00 1.De  ve nnootsc haps-
be lastin g e n z ul le n
in 2 00 0 wor de n
ve r laagd.
Be l astingv e rl i c hting
e n  i n 20 00 - 01 .
Couponbe lasting  op
div ide nd e n aan
buite n landse
onde rne ming e n
de els a fg e sc ha ft.Ve rho g in g  van de
e ne rg i e -be l astinge n
in 2 00 0.
37UKVe rla g in g  van de
SZ B  aan d e bode m.
Ve rla g in g  van de
we rk gev e rsbijdr a-
g en  m et  0 , 3 %
(200 1).Ve rho g in g  van
he t minim um
v r i jg e s te l de
inkome n voor
we rk e nd e n e n
g arantie van  ee n
minimumin kome
n
(be lastingskr e d ie t
voor w e rk e ndege z inne n).Heff ing  voor
klimaats ve rand e -rin g  om deve r la g in g e n  van  deSZ B  te f inanc i e r e n.
1) Dit heeft betrekking op d e belastinghervor ming v an 19 9 8, het zogenoemd e "p ak ket Whitsun",  d at in juni 1 9 98  is goed gekeurd  en in d e
period e 19 99 - 20 02  geleid el ijk ten uitvoer word t gelegd .
2) Belastingverlichtingswet 199 9/ 2 00 0/ 2 00 2.  Een verd ere verlaging van d e bela stingd ruk is gepland  voor 20 0 3, met een verl aging v an het
basistarief tot 17 % en v an het toptarief tot 4 5%.  De  belastingvrije som men z ullen ook word en verhoogd .
3) Het Ned erland se stabiliteitsprogramm a (a anpa ssing 1 9 99) voorziet in d e herziening van  het belastingstelsel tegen 200 1.4) De verlagingen v an d e inko mstenbelastingen zullen d eels word en gefinancierd  met hogere vermogens -, vennootschaps -, energie- e n
milieubelastingen.
Bro n:  Diensten van  d e Com missie.
38K ader 4: 1999: aanbeveling en per land voor  structurelehervorm ingen op productenm ar kten
Belgi ë : (1)  B e ter pr e ste r e n bi j d e te nu itvo e rl e g ging  van  de int e rne -mar ktri c htli jne n, vooral  op he t ge b ie d  v an
te l e c ommun ic at ie e n  v e r voe r. ( 2) D e  n e twerk industri eë n, name l i jk  telec ommuni c ati e , poste r ij e n, e ne rg ie e n
ve r voe r,  v e rd e r ope nste l le n.
Denemarken :  (1)  De be staande c onc ur re nti e r e g e l inge n  stre nger  mak e n e n stre ng e r  toe passe n. ( 2) Ope nbare
aanbe ste ding e n voor d e  verstre k king  van ope nbare d ie nste n  invo e re n.  (3) Onv e rw ijl d h e rvorming e n in d e
e l e ktr iciteitsse c tor  te n  u itvoe r  legg e n. (4)  De l ibe ra lisati e  van de  ope ningsti jd e n van  win kels ve r de r  he r zi e n.
Duitsland: ( 1) D e  inte rne -mar ktr e gelin ge n op he t ge b ie d  v an ov e rheidsop drac hte n  be t e r t e n uit voe r  l e gg e n.
(2) De staatsste un  bli jv e n ve rm inde r e n. ( 3) Int e nsieve r  strev e n naar lib e ral isati e  van d e di e nste n, ook  in de
distribut ie voor de k leinhande l.  (4)  De r e gistrati e proce d ur e s voor  nieuw  op te r ic hte n  KM O's nog m e e r
be spoe dig e n.
Grieken land:  ( 1) B e t e r pr e ste r e n bi j de omze tt ing van d e  inte rn e -marktw e tg e v ing, vooral voor
ove rheidsopdrac ht e n. (2)  Bl ij ve n  streve n  naar pri vatis e ring  van ov e rheidsonde rn e ming e n. (3)  De
administrati e v e  laste n voor h e t r e g istre r e n v an ni e u we onde rn e ming e n v e rd e r  v e rl i c hte n. (4)  O &O-u it gav e n
van he t  be dr ij fsl e v e n stim ul e r e n.
Spanje:  (1)  De int e rne -mar ktwe t geving  be t e r  omze tte n,  vooral  voor v e rvoer. (2)  De ov e rheidssteun voor
spe c i fi e k e sec tore n v e rmind e re n.(3)  De distr ibuti e voor d e k leinhande l  d e regu lere n. ( 4) He t  aantal  proc edur e s
e n d e  du ur van d e registrati e van  onde rne m inge n  v e rmind e r e n. (5)  Industr iële innovati e bli jv e n b e vord e r e n.
(6) H e t m e d e ding ingsbe l eid verste rk e n.
Frankrijk:  (1) D e inte rn e -marktr ic htl ijn e n be t e r  te n u itvoe r  l e gg e n,  vooral  op he t  g e bi e d van
te l e c ommun ic at ie .  (2) R e dd ings- e n h e rstru c tur e r ingsste un  v e rmind e r e n e n me er  nadru k  l e gg e n op
horizontale  maatr e g e l e n. ( 3) Sn e ll e r  voortgang  mak e n m e t d e lib e ra lisati e  van d e ne tw e rk industr ieë n, vooral in
de  e nergi e sec tor. ( 4) D e  maatr e g e l e n t e r v e ree nvo udig ing  van de forma lit e it e n op d e  voe t  vol ge n  e n  innovati e
aanmoe dig e n.
Ierland : ( 1) D e  a c hte rstand  bij  d e  omz e tting van de interne marktw e tg e v ing, vooral op h e t ge bi e d  van
ve r voe r,  sne l ler inhale n. ( 2) D e  m e d e ding ingsautor iteit bevoegdheid gev e n om toe te z ie n  op de nal e v ing  van
de  a rtik e l e n 81  e n 8 2 van h e t E G-Ve rd rag. ( 3) In itiati e v e n o ve rw ege n  te r  bevorde r ing  van de c onc urr e nti e  in
de  s ec tore n t e l e c omm unic at ie ,  e l e ktr iciteits- e n gas voorzie n ing, e n binn e nlands e n inte rnationaal  v e rvo e r. ( 4)
Risic o kapitaal,  lok aal  O &O,  e n  overhe i dsdee ln e ming  te r  v e rb e te r ing van d e O &O-performanti e  b e vord e r e n.
Italië : ( 1) Ve r de r e voortgang  mak e n bi j d e omze tting  van d e  inte rn e -marktw e tg e v ing, vooral op ge b ie d e n
zoals v e r voe r  e n  overhe i dsopdrac hte n. ( 2) D e  ov e rh e idssteun aan  ande r e sec tore n  dan d e  landbouw
ve rm inde r e n e n d e alg e m e ne same nstellin g van d e  st e unmaatr e g e l e n ve rb e te r e n. ( 3) D e  liberal iati e  van he t
ve r voe r  e n e rg iek e r aanpak ke n.  (4) He t  aantal  proce du re s  e n  de d uur  v an d e  r e g istrati e  van onderne ming e n
ve rm inde r e n.
Luxemburg :  (1) D e  t e nu itvo e rl e gg ing  van de int e rne -mar ktre gel ing e n, voora l op h e t g e bi e d  van
te l e c ommun ic at ie e n  v e r voe r, b e spoe di ge n.  (2) D e noodzaak e n do e ltr e f f e ndhe i d van r e g ionale
ste unmaatregele n  eval u e re n.  (3) D e  afs c haff ing  van h e t pr ijsr e gu l e ringsstelsel o ve r wege n  e n  ee n a c ti e v e r
c onc ur re nti e beleid  gaan voe r e n.
Nederland : (1)  De omze tt ing van d e inte rn e -marktr e g e l ing e n be spoe d ig e n, vooral op h e t ge bi e d  van  v e rvo e r.
(2) De te n uit voe rl e g ging  van  d e  maatr e g e l e n t e r v e rste r king  van de c onc u rre nti e op de vo e t volg e n e n d e u it
re g e l geving  voortv loeie nd e  b e l e mme r ing e n voor de start van nieu we onde rn e ming e n opheff e n. (3)  De
libe ra lisat ie van  he t  ope nbaar v e r voe r  be spoe d ig e n. (4)  H e t e f f e c t  van  de r e g e l inge n  op he t  g e bied van
ruimt e li jk e orde n ing op d e eff i c i e ncy  van d e kl einhande lssec tor b e k ij ke n.
Oos tenri jk:  (1)  De omz e tting van d e inte rn e -marktr ic htl ijn e n op h e t g e bi e d  van v e rvo e r e n
ove rheidsopdrac ht e n be spoe d ig e n. (2)  De he r vorming  van  de ka rtelw e t v an 1 98 8 e n d e opric htin g van e e n
onafhanke l ij k kartelbur e a u b e spoe di ge n. ( 3) Voortgaan m e t d e he r vorming van d e ov e rheidsdi e nste n en d e
de r ugu l e ring  van  d e  nutsbedri jv e n b e spoe dig e n. ( 4) D e  liberal isatie v an d e  ope n ingstijd e n van wink e ls  v e d e r
be ki jk e n. (5)  De in itiati e v e n t e r  v e r e e nvo udi ging  van  d e  proce du r e s voor  he t opstarte n  van n ieuw e
onde rne ming e n voortze tte n  e n  u itbreide n.  (6) D e  O &O- uitga ve n  v e rhoge n  ov e ree nkomstig  d e  do e lst e l ling.
Portugal : ( 1) D e  omz e tting  van  de int e rne -mar ktregeling e n b e spoe di ge n, vooral  op he t ge b ied van
ove rheidsopdrac ht e n, telec ommuni c ati e e n  v e rvo e r. ( 2) D e  herstru c tur e ringsst e un  e n de steun aan  spe cifi ek e
se c tore n  v e rmind e r e n. (3)  De me d e d ingingsw e tg e v ing  in o ve r e e nst e mming  bre ng e n m e t d e  EU-we t geving.
(4) Ve rd e r e  lib e ral isati e  van d e ne tw e rk industri eë n nastreve n.  (5) D e we t  tot be pe rk ing van d e v e rl e ning  van
ve r gunning e n aan  grote k l e inhandelszak e n herzi e n. (6)  De aan d e opri c hting van onderne ming e n v e rbonde n
administrati e v e  laste n v e rl ic ht e n. (7) Innove r e nde a c ti viteite n  aanmoe d ig e n.
Finland : ( 1) D e  national e autorit e it e n b e voegdheid  g e v e n om to e  t e  z ie n  op d e  na leving  van  d e  art ik e l e n 81
e n 8 2  van h e t E G-Ve rd rag. ( 2) Op d e  voe t  d e  ontwi kk e l ing volgen in s e c tor e n waar  ov e rheids- e n part icul ie r e
onde rne ming e n c oncurrere n, e n b li jv e n streve n  naar de totstandbre nging  van  ee n c oncurre nti ee l  k limaat  in
de z e  s e c tor e n.
39Zwed en : (1)  De Z w e e ds e  m e d e ding ingsautor iteit d e  b e vo e gdheid  g e v e n om to e  t e  zi e n op d e naleving  van d e
artik e l e n 81  e n  8 2 van he t  E G-V e rdra g. (2)  De e f fi c i e ncy van de  ov e rheidssec tor v e rhog e n. (3)  Ve rd e r e
maatre g e l e n ne m e n om  in d e nutssec tore n  de c onc urr e nti e  t e vergrote n,  mac htspositie s  op de mar kt t e
voorkome n, e n d e  to e tre d ing  van n ieuw e  ond e rne min ge n  te be vor de r e n. (4)  De r e g e l ing di e  d e c oncurr e nti e
in d e  d istribut ie voor  de k l e inhandel b e pe r kt, he r zi e n.
Vereni gd Kon inkrijk:  (1)  B e ter pr e ste r e n op he t  g e bi e d van de interne -markt we tg eving, vooral  in  de
ve r voe rs e c tor. ( 2) D e  n ieuw e  we tg e v ing  di e  de bevoe g dhe d e n van he t  O ff i c e of  Fa ir Trad ing verste rkt,  strikt
toe passe n. (3) D e  b e lastin gstru c tu ur aanpasse n  te n gunste v an he t  midd e n- e n kl e inb e dri jf.
40Kader  5: Verschill en tuss en de prijsniveaus in de EU-lidstat en
He t n iv e au  v an d e  pr ijsv e rs c hil le n  tusse n  de lidstate n  (zoals ge m e te n  door h e t pri jsvar iati e c o ë f fi c i ë nt) ve rm inde r de
tijd e ns d e  aanloop naar  d e  inte rne mar kt, van  2 0,1 %  in 19 85  tot 1 6,2 %  in 19 93. In d e  p e riod e 1 993-1 9 97
ve rtraa gd e  d it proce s van pr ijs c onve r ge nti e , h e tg e e n  te n dele v e r klaar d kan word e n door  de w isse l koe rs fl uc t uati e s.
In 1 997  lag  he t n iv e au  van  d e  pr ijsv e rsc h il le n  op 1 4,8 % . Dit  c ij fer is ge basee rd  op r e lat ieve pri jsniv e a us in c l usi e f
toe gevoe g de waar de e n  accijnz e n. H e t c orre sponde r e nd e  c i jf e r  op basis van r e lat ieve pri jsniv e a us uitg e zonderd
indir e c t e  b e lasting e n lag  op 1 3,7 % , h e tg e e n  mee r  is dan he t  nivea u van 11 % dat w e rd  g e r e g istree rd in d e
Ve re ni gd e  Stat e n.
In 1 997  war e n de pri jsniv e aus  in  he t a lg e mee n hoog  in de Noordse  land e n, Du itsland, Frankr ij k e n L ux e mburg,
maar relati ef laag  in de z uid e l ij ke l ande n (z i e  onderstaande tabe l).  De z e v e rsc h ill e n in pri jsniv e a us kunne n  onde r
ande re word e n ve r kla ard door mac ro- e c onomisc h e  fa c tore n zoals wisselko e rsontwikk eling e n, v e rsc h il le n  in
we l vaartspeil  e n  niv e a us v an ind irec t e  b e lasting e n. And e re ,  ee rder  mi c ro-ec onomisc he fa c tore n,  zoals de
ope nste ll ing voor int e rnational e  c onc u rre nti e e n  vro e gti jdi ge l ibe ra lis e ring  v an nutsbe d rij v e n, k unne n d aare nt e g e n
ook ee n rol  he bb e n g e spee ld.  T e neinde d e  invlo e d  van e nk e l e van  de ma c ro-ec onomisc he fa c tore n  u it t e
sc hakele n,  is  in ond e rstaande gra fi e k  e e n  regre ss ie -anal y s e  t e  z ie n  van  d e  pri jsniv e a us vóór belasting  in 19 97,
afg e ze t  tege n  he t  BB P  pe r  hoofd van d e  b e vol king  in d e  lidstate n.  In d e land e n bov e n d e g e raamd e  r e gr e ssi e l ijn
lag e n d e  pr ijsni ve a us vóór belasting  bove n  he tg e e n  me n  zou  v e rwa c hte n gezi e n h e t w e l vaartspeil. D it is m e t name
ove rd uid e l ij k h e t geval  in  Zwe d e n e n Fin land. H e t t e g e nov e rg e ste l de g e ldt  voor  land e n d ie zi c h ond e r de
re gr e ssi e li jn b e v inde n.
Relatieve prijsniveaus inde EU-lidstaten
(1997, EU-15=100)
Geaggregeerde
prijsniveaus incl.
belastingGeaggregeerde
prijsniveausexcl.
belastingBBP perhoofdvan
de bevolking tegen
huidige
marktprijzen(PPS)
B 98 96 111
DK 121 116 120
D 108 110 109
E8 1 8 3 7 9
EL 80 81 67
F 108 106 104
IRL 96 96 100
I 90 90 102
L 108 111 168
NL 98 98 109
A 104 104 110
P6 5 6 5 7 0
FIN 109 106 98
S 120 115 100
UK 100 101 100
Prijsvariatie EU-15114,8% 13,7% n.v.t.
1Zoalsgemetendoorhet variatiecoëfficiëntvande indexcijfersvande prijsniveaus.
Bron:dienstenvande Commissie.
41Geaggregeerdeprijsniveaus (excl. belasting)enwelvaartspeil (1997)
BDK
D
ELEF
IRL
INLA
PFINS
UKy = 0.74x + 25.27
R2=0 .6 7
6065707580859095100105110115120125
60 65 70 75 80 85 90 95 100 105 110 115 120 125BBP perhoofd vandebevolking(PPS, EU-15=100)Ge
aggreg
eer
dpri
jsn
ive
au(EU-
15
=1
00)
42Kader  6: liberalisering van de elektriciteit sm arkt
De  e l e ktr iciteitssec tor in  de G e mee nsc hap g e n e ree rt circ a  2 % van  he t BB P, voldo e t aan ee nvi jf de van  d e  vraag
naar e n e rg ie (bijna  d e  hel ft wannee r  d e  ve r voe rs e c tor  wordt uitg e s lote n) e n is  go e d voor e e n  omze t  van 16 5
miljar d /i75 .
Me t de l ibe ra lis e ring  van  d e  e l e ktr iciteitsmarkt  van de Ge m e e nsc h ap u it hoofd e van R ic ht lijn  9 6/9 2 we r d e e n
be gin  g e maakt in fe br uar i 19 99. Gr i e k e nland h ee ft  ee n vri jste l ling  voor  twee jaar  g e kr e g e n e n t wee  and e r e
lidstate n,  B e lg ië e n I e r land, k rege n  g e dur e nd e  é é n  jaa r vri jste l ling,  e n z ijn d e rhal v e  thans begonne n me t  he t
ope nste ll e n van hun  markt e n. Als  g e vol g van v e rtra ging e n bi j de omze ttin g van d e  R ic htl ijn  in  nationaal r ec ht
ge note n Frankr ij k e n L ux e mburg  de fac t o  ee n vri jste l ling  v an ee n jaar.
De  R ic htl ijn v e reist dat  ee n to e ne m e nd aand e el van d e binne nlands e  e l ektri c it e itsmarkt  g e l e id e l ij k wordt
ope nge steld voor c onc u rre nti e , van c i rc a  2 6 %  in 1 99 9 tot 30 % in 20 00  e n tot 3 5 %  in 2 00 3; de Commissi e zal  d e
situati e  de kome nd e jar e n opni e uw  beki jk e n e n w elli c ht m e t ingang  van 20 06  v e rd e rga ande l ibe ra lis e ring
voorste ll e n. In  d e  pra ktij k h e bbe n ta l van lidstate n  al  ee n grote r aand e el vri jg e g e v e n dan  d e  m inimumperce ntag e s
van d e  r ic ht lijn:  in D uits land, Finland,  Zwe d e n e n h e t V e re n igd Koninkr ij k z ijn  al le afn e me rs  vr ij  in  d e  keuz e  van
hun elektri c it e its leve ran c i e r.  In d e laatste dr ie land e n ging  d e  liberal ise r ing vooraf  aan d e  c ommuna utair e
we tg e v ing.
De  liberal ise r ing van d e  elektri c it e itsmarkt  van  d e  G e mee nsc hap h e eft pla ats tege n  de a c hte rg rond van
ve rs c heide n e  jar e n van  pri jsdal inge n,  in c ombinati e  m e t da le nde e n e rg iekoste n e n t e c hnis c he v e rbe t e ring e n van d e
opwe kk ingstec hniek e n. De nee rwaarts e  t e nde ns  van de e l e ktr ic it eitsprijz e n z e tte z ic h  voort in d e  ee rste he l ft van
199 9 ondanks  ee n h e rstel van d e oli e pri jze n:  in de mee ste l idstate n  daal de n  de pri jz e n voor  de ind ustri e  m e t t e n
minste  3 % in  v e rg e l ij king  me t  twaal f  maande n e r voor. O fsc hoon he t  te vro e g  is om  ee n d efinit ief oord e el  u it t e
spre ke n  ov e r h e t e f f e c t  van  de l ibe ra lis e ring  op d e  c onsum e nte nprij ze n, geve n  d e  e rv aring e n in he t  Ve r e ni gd
Koninkrij k ee n indi c ati e  van wat  w e  kunne n  v e rwa c hte n: to e n d e  lib e ral ise r ing  van de markt  in  19 99  vo ll e di g
voltooid w e rd,  v e r laagd e n a ll e  distrib uti e be dr ij ve n  hun pr ijz e n in e e n  poging  nieuw e afn e me rs  aan t e  tr e k ke n.
De  e rva ring e n in he t  Ve r e nig d Konin kri jk  sug ge r e r e n voorts dat d e angst dat  goedkope r e elektri c it e it  zal  l eide n  tot
me e r  v e r vu il ing, ong e grond is. D e  uitstoot van  koold ioxide is ste r k gedaald  me t  d e  inge br ui kne m ing van ni euwe
aardgasce ntral e s d i e  in d e  pl aats k wame n  van o ud e re ,  mee r  v e rv ui l e nde c apa c it e it  op stee nkool. He t  is  dan ook  ni e t
de  lib e ral ise r ing, maa r d e tusse nkomst van r e g e r inge n  om r e stante n van  d e  national e ste e n koolind ustrie t e
be sc he rm e n d ie nad e l ig  is voor he t  mi li e u.  Ni e tte m in za l d e Commissi e  b li jv e n toe z i e n op d e  m il ieu-ef fec te n  van
de  lib e ral ise r ing; daartoe hee ft  zi j ee n stud i e  g elance e r d naar  d e  w aarsc hi jnli jk e eff ec te n, inclus ief h e t e ff ec t  van  de
uitbreidin g van d e  G e m e e nsc hap.
He t is noodzak elij k om  v e rd e r e  vooruitgan g t e  boek e n me t  be tr e k king  tot d e  vastste l ling  van  transmissie tar i e v e n,
me t name voor  gr e nsove rs c hrij de nd e  e l ektri c it e itsstrome n, voordat  sprak e  kan z ijn van ee n w e rk elij k Pan-
E urope s e elektri c it e itsmarkt.  De Commissi e gaat  voort m e t haar  w e rkza amhe d e n in  ov e rl e g  me t  nationale
we tg e v e rs e n e xploitante n  op he t  g e bi e d van e l e ktr iciteit in h e t ka de r  v an he t  F lore n c e E urope an  Regu latory
Forum t e n e ind e op dit  te rr ein tot bevr e dig e nd e  a fsprak e n t e  kome n.
43K ader 7: vervoer
Z elfs  wannee r gee n reke n ing wordt  g e houd e n m e t he t  grot e  volum e van h e t vervoer dat  door onderne ming e n e n
partic u li e r e n voor eig e n r e k e ning  wordt  v e rri c ht, b e draagt  d e  jaarl ij kse omze t  van  de sec tor vervoer in d e  E U  r uim
/i75  50 0 m il jard  (zi e  tab e l). D it d ui dt op e e n  groot onbe nut  pote ntieel voor v e rbe t e rin g van d e  ec onomisc he
doe lmati ghe i d, want  ee n aanm e rk e l ij k dee l  van  d e  s e c tor  is nog  imm e r stra k ge r e g ul ee rd. N ie tt e min wordt
ge l eideli jk  vooru itgang  g e boe kt  me t  d e  lib e ral ise r ing e n de v e rbe t e rin g van d e  inte rn e  mar kt in d e z e  s e c tor.
De  sect o r we gvervoer  kan globaal  g e zi e n a ls gelib e ral isee rd  word e n be s c houwd  e n  k e nme r kt z ic h  door inte nsi e v e
c onc ur re nti e , ook  ov e r  de gr e nz e n hee n, sinds  d e  laatste be pe r king e n inzak e c abotage zijn  af ge s c haft.  In
Grieke nland,  Ita li ë  e n Spanj e  b e pe r ke n  pri jsbe pe r king e n voor binne nl ands v e r voe r  de omvang  van  d e
c onc ur re nti e . He t  almaa r toe n e me nd e  b e lang  v an he t  gr e nsove rs c hri jde nd  v e r voe r  maakt  he t st e eds dr inge nd e r  om
pote ntie el s c hadeli jk e be last ingc oncurr e nti e  door  midd e l  van  u itee nlope nd e di e selprij ze n  te voorkom e n, zoals
voorzie n  in h e t voorste l  van  de Commissie inza ke d e  e nergi e be l asting.  Dit we r d b e v e stigd  door d e afs c haf fing  van
de  " f uel e sc a lator" in h e t VK  naar aan leiding  van  k lac ht e n van d e  s e c tor  w e gv e r voe r.  Ook  moe t  worde n
onde rzoc ht in hoeve rr e v e rd e re harmonisati e  van d e ri jtijd e nw e tg e v inge n  e n  be l astinge n  op vra c htv e rvo e r
we nselij k  zi jn.
Omzetpertypevervoer1995 ( /uni20ACmiljard)
Vervoer
per spoorAnder
vervoer
overde
wegVervoer
over waterLucht-
vervoerBijkomend
vervoerTotaal
vervoer
B 1,54 8,49 1,60 2,46 12,59 26,68
DK 1,05 2,98 4,42 1,37 3,71 13,53
D 10,20 35,80 3,78 7,78 49,42 106,98
E 2,40 14,00 2,00 6,00 13,00 37,40
EL 0,10 4,41 4,15 1,53 3,13 13,32
F 8,00 30,30 3,24 9,96 24,22 75,72
IRL 0,50 1,50 0,20 0,40 0,32 2,92
I 6,40 22,70 3,46 9,37 23,48 65,31
L 0,08 0,40 0,04 0,50 0,25 1,27
NL 2,36 8,91 4,05 5,04 7,67 28,03
A 1,52 6,02 0,22 1,41 8,15 17,32
P 0,29 2,37 1,30 1,63 4,93 10,52
FIN 0,54 3,30 1,69 1,15 3,00 9,68
S 1,30 7,56 2,72 2,04 9,59 23,21
UK 9,07 24,57 4,44 15,06 32,09 85,23
EU-15 45,35 173,31 37,31 65,60 195,55 517,12
Bron:dienstenvandeCommissie.
Op he t  g e bied van h et st edeli jk  openbaa r vervoer  be st e de n  d e  plaatsel ij ke a utoriteite n st e eds v ak e r de e xp loitati e  van
hun eig e n ve r voe rn e tte n a an. Dit  hee ft  g e l e id  tot aanzi e nl ij ke koste nb e sparing e n e n subsid i e v e rmind e ring e n,
bijvoorbee ld  in  he t  VK e n in De n e mark e n (z i e  tabel). In  sommig e  g eval le n  hee ft  he t str e v e n naar  go e dkopere
e xploitati e  ec hte r  g e l e id  tot hog e re v e r voe rtar ieve n  e n  lag e r e  v e rvo e rsfr e q u e ntie s.
Het  lucht vervoer  bli jft  sne l  gro e i e n. D e  pr ijz e n staan ond e r e ni ge nee rwaarts e  dru k t e n g evolg e  van d e aanpassinge n
in v e rband m e t d e voltooi ing van d e inte rn e  mar kt voor he t  l u c htve r voe r  in  apri l 19 97. Lu c htv e rvo e rdi e nste n naar
de rd e  lande n  word e n e c ht e r nog  stee ds g e r e g e l d in bi late ra le over e e nkomste n  di e de voord e l e n van d e inte rn e
markt onde rm ijn e n. M e t nam e  is d e  ond e rhandelingspositi e  van d e EU m e t b e trekk ing tot h e t ve r kri jg e n van
toe gang tot de belangri jk e markt  in d e VS uit e rst zw ak, omdat  li dstate n e r  d e  voorkeur  aan h e bbe n g e g e v e n
bilate ra l e  a fsprak e n te mak e n m e t de VS. D e ze open  sky -ov e r ee nkomste n v e rstore n  d e  inte rne c onc ur re nti e  t usse n
44de  lu c htvaartmaats c happij e n in  de G e mee nsc hap e n br e nge n  de go e d e  w e r king  van  de int e rne markt  in  g e vaar.
Bove nd ie n  g e v e n d e z e  o ve r ee nkomste n vee la l n ie t  he t  rec ht op h e t e xploitere n  van vl u c hte n in he t  andere land,
maar al lee n onbe pe rkt e  r ec hte n voor d e  e xp loitat ie van  v lu c hte n t usse n h e t and e r e  land e n d e rd e land e n. Vanwege
de  grote v e rsc h ill e n t usse n  he t aanta l national e e n  buit e nlands e  v l uc ht e n is  he t  re s ultaat  van de open  sky -
ove r e e nkomste n  pe r  saldo  nadeli g: d e  Am e ri kaanse maatsc happij e n kri jg e n toegang tot ruw weg 80  % van d e
E urope s e markt, t e rw ij l d e Europe s e  maatsc happi je n  zi c h s lec hts op 2 0 %  van d e  Am e ri kaanse markt  moge n
be wege n. D e Commissi e  h e eft t e g e n a c ht lidstate n  ee n pro c edur e  ing e l e id  bi j h e t H vJ  wege ns  he t a fsl uit e n van
de rg e l ij ke ov e r e e nkomste n  in  strijd  m e t he t  EU-mede d ingin gsrec ht. Voorts is h e t be h ee r van he t  l u c htve r k e e r  nog
nie t geïnte gr ee rd, h e tg e e n  tot toe ne m e nde ve rtra ging  l e i dt. Tot s lot g e ni e t h e t l u c htvervoer onmisk e nbaar e e n
voorde l ig e  fis c al e be handeling  in  v e rg e l ij king  m e t and e re w ijz e n van ve r voe r  aang e zi e n h e t in g rote  mat e  is
vrij ge st e ld  v an v e r voe rspec i fi eke of  mil i e uh e f fing e n (zoa ls op brandstof) of  a lg e me n e  b e lasting e n (zoa ls B TW).
Ook d e z e onge l ij ke be hand e l ing in sommig e li dstate n t usse n binn e nlandse e n  intra c ommunauta ire v lu c hte n  in h e t
kade r  van d e  b e lasting  ov e r  de toegevoe g de waar de bli jft  twi jf elac hti g. E e n  ee rste stap naar  harmonisatie w e rd
e c ht e r ge z e t  me t de a fsc haf fing  van he t  belastingvr ij  w ink e l e n, dat  f ungee rd e als ee n indir e c t e  s ubsidi e aan h e t
lu c htvervoe r.
De  ontwi kk e l ing van d e sect or  vervoer  per  spoor  bl ij ft nog alti jd  ac ht e r bi j ande r e  v e rvo e rsec tore n e n b li jft
marktaandee l  v e rl i e ze n.  E r  z ijn t e k e ne n  di e wi jz e n op g rote  ondoelmatigh e id,  e e n  langzam e invo e ring  van  ni e uw e
te c hnologi eë n, terwi jl  di e nstre g eling e n nog  alti jd  nage no e g ge heel  op nationale basis worde n  ontworpe n e n
geë xploitee rd.  De l idstate n  trac ht e n d e  spoorwege xplo itatie be d ri jfsg e r ic hter t e  ma ke n  e n  de subsi di e s t e
ve rm inde r e n, he t gee n vooral tot  u itdru kk ing komt in  pe rsonee ls inkrimping e n. Uitg e zond e rd h e t VK  z ijn a ll e
spoorwe gmaatsc happij e n e c hter nog  alti jd  in hand e n van d e  staat.
E e n  be l angri jk e  stap we r d ge z e t in d ec e mb e r 19 99  ti jde ns  de Raad  Ve r voe r,  toe n lidstat e n ov e r e e nste mm ing
be reikt e n ov e r ee n pak ke t  maatr e g e l e n t e n aanzi e n van h e t ve r voe r  pe r  spoor. H e t pak ke t  be tr e ft  onde r  mee r
maatre g e l e n inzak e  d e regu lering  van  de spoorwe g infrastr uc t uur  e n omvat  ee n uitbr e id ing van d e rec hte n  voor
onde rne ming e n uit  ande r e land e n om inte rnationaal  v rac htv e r voe r  pe r  spoor te e xploit e r e n op e e n  Trans-
E uropee s  spoorwe gne t,  me t  inbegrip van h e t g e br ui k van in frastru c tu ur  om d e  e ind verbrui k e r t e  b e reik e n.
45K ader 8: aanbevelingen per land voor structurele hervorm ingen op dekapitaalm arkten, 1999
Grieken land:  stim ul e r e n van d e  opri c hting  van  ni e uw e onde rne m inge n  door ve r de r e ontwik keling  van  de mar kte n
voor risi c odra ge nd  kapitaa l  e n u itbre i ding  van  de e f fec t e nmarkt.
Ierland : doorga an me t  he t  ne m e n van  maatregel e n om r isi c odrag e nd kapitaal  e n plaats e l ijk e O &O  te stim ul e re n.
Oos tenri jk : maatr e g e l e n tr e f fe n  om d e  to e gang  tot risi c odra ge nd  kapitaa l  tot ontwik keling  te bre ng e n e n t e
v e rg e m ak ke li jk e n .
Portugal : ontwi kk ele n  van de markt  voor risi c odrag e nd kapitaa l e n ve rb e te r e n van innove r e nde a c ti vit e ite n.
Vereni gd Kon inkrijk : aanpasse n van d e  b e lastin gstru c tu ur t e n g unste van  he t MKB  e n  w ijz ig e n v an d e  w e tg e v ing
inzak e  insolv e ntie e n  fa il liss e me nt t e n e ind e  e r voor te zorg e n dat  e e n grote r  aand e el van h e t r isic odr ag e nd kapitaal
te rec htkomt bi j start e nde onde rn e ming e n.
46K ader 9: aanbevelingen per land voor structurele hervorm ingen van  dearbeidsm arkten, 1999
Belgi ë : (1)  M e er aanda c ht s c he nk e n aan  he t wee r  aan h e t w e rk  helpe n  van we r kloz e volw asse ne n. ( 2)
Uitk e rin gsdu ur e n b e sc hi kbaarheidsv e r e iste n  he rz i e n. (3)  Ve rgaand e ontslagbe s c he rmings we tg eving  van
administrati e f  pe rsonee l  he ro ve r wege n. ( 4) R e g ionale ope ningsbe pa ling e n in loonove ree nkomste n
v e rg e m ak ke li jk e n .
Denemarken :  (1)  Arbe idsaanbod v e rgrote n,  bij voorbe eld  vi a hervorming e n van d e u itk e ring e n. (2)  E va lu e r e n van
de  b e lastin ghe r vorminge n  te n  einde d e  hog e  wig  te ve r lag e n. (3)  Ve r lofr e g e l inge n  he ro ve r we g e n.
Duitsland : (1)  U itk e rings-  e n  bijstandsr e g e lin ge n  he rz ie n.  (2) Doorgaan  me t  he t v e rla ge n  van de
inkomste nbe lasting  e n d e  n ie t- loonkoste n, in h e t bi jzonde r  in  de lag e r e  loonsc hale n. ( 3) W e tg e v ing t e r  be sc h e rming
van d e  we r kg e l e g e nhe i d in he t  MK B aan  ee n ond e rzoek ond e rw e rpe n.
Grieken land : (1)  Pr eve nti e v e aanpak v e rste r ke n  e n  he t ond e rwi js- e n opl e id ingsstelsel hervorme n.  (2) Toe passing
van ni e u we d e eltij dc ontrac t e n e n m e er fl e xib e l e  w e r ktij de nr e g e lin ge n  aanmoe d ig e n.
Spanje : (1)  O ve rs c hak e l e n van e e n  passief naar  e e n  ac t ief a rbe idsmar ktbeleid m e t b ijzond e re nadr uk  op onde rw ijs
e n opl e id ing. ( 2) Voortgaan m e t d e  inspanninge n om de w ig t e v e rk leine n  e n  v e rvro e gd e  p e nsione r ing t e
ontmoe dige n. ( 3) V e rste r ke n  van de r e ce nte afspra ke n  om d e  koste n bi j ontslag  te v e r lag e n. (4)
Loonontwikke l ing e n aanpasse n aan  d e  uit e e n lope nde produ c tiv it e itsniv e a us.
Frankrijk : (1) St e ls e ls  voor w e r klooshe ids uit ke r ing e n e n ontslagbe s c he rm ingswe t geving  he rz i e n. (2)  Voortgaan
me t he t  beleid  van b e lastin gv e rla ging  in  de la gere loonsc hal e n e n b e vord e ring  v an arbeidsplaats e n in  de
die nste ns e c tor. ( 3) Toe z ic ht op de in voe rin g van d e  35- ur ig e  wer kweek.
Ierland : ( 1) Voortgaan m e t e e n  ev e nwi c htig e  c ombinatie van zow e l  preve nti eve als  ac t iev e  maatr e g e l e n e n
ve rhog e n van d e  d ee lnam e  van langdu rig e werk loze n e n laag ge s c hoolde w e rkn e me rs  aan ond e rwi js- e n
ople id ingsprogramma's. (2) Waa rborge n van a anhoude nd e  loonmatiging  door mi ddel van na leving  van  he t  soc ia le
pac t. (3)  Voorkome n v an pote nti ë l e  n e gati eve ef fec te n  van  de vaststell ing van ee n te hoog m inimum loon.
Italië :  (1)  Ve rhog e n van he t  be r e i k van a c ti e v e arbeidsmarktmaatr e g e l e n. (2)  Doorgaan m e t inspanninge n om d e
be lastingdr uk  op arb e id  te v e rs c hui v e n naar  ande r e produ c tiefactore n. ( 3) H e r vorme n van uit ke r ingsregeling e n om
he t aantal  pe rsone n dat in pe nsio e n- e n and e re r e g e l inge n  te r ec ht komt, t e  vermindere n. ( 4) Bevorde r e n van sn e ll e
ac ti ve r ing e n a dequ ate w e rk looshe idsu itk e ring e n om  te zorg e n voor  ee n grote r  arbeidsaanbod e n  mee r
arbe idsmobil iteit. (5)  H e rz ie ning  van d e  ontslagb e sc h e rmingswetg e v ing. ( 6) Stim ul e r e n v an tripart ie t e  lokal e
afsprake n  in  he t zu id e n waarb ij  ee n c ombinatie van f l e xibele be l oning in sam e nhang me t  d e  arb e idsprod uc t iv iteit
wordt ing e vo e rd.
Luxemburg :  H e rvorming e n ri c hte n op d e la ge parti c ipati e gra ad van vrouw e n e n o udere w e rkn e me rs  door, onde r
ande re ,  mee r  opleidin g binne n  onde rn e ming e n e n he t  totstandbre nge n van m e er kind e ropvangf acil iteite n.
Nederland : (1)  Voortgaan me t  d e  inspanninge n om de totale belastingdr uk  op arb e id  te v e rm inde r e n, m e t name
voor de laagstbe taa lde n.  (2) V e rd e re inspanning e n om t e  zor ge n  voor voldoe nd e stimu lanse n in d e  uit kerings- e n
bijstandsre g e l ing e n om w e r kloz e n aan t e  spor e n aan h e t w e r k te gaan.
Oos tenri jk : (1)  H e rzi e ning  van  d e  voorwaard e n voor  v e rvro e gd e  pe nsione r ing, ve rb e te r ing  van de stimu lanse n om
aan he t we r k t e  gaan e n mod e rnisering  van  de w e rkor ganisati e . ( 2) B ijzond e r e  aanda c ht b e ste d e n aan
laagg e sc hoold e  e n laagb e taald e w e rkn e me rs.
Portugal : ( 1) He r vorming  van  he t uit ke r ing e nste ls e l  om ad e q uat e  stim ulanse n  te g e v e n om  aan he t  w e rk  te gaan  e n
partic ip e re n  in  ac t ieve maatr e g e l e n. (2)  Voortgaan me t  d e  uit voe r ing van he t  r e ce nte beleid om  d e  fl e xibi lit e it  op d e
arbe idsmar kt te ve r grote n.
Finland : ( 1) V e rmind e re n  van de total e  b e lastingd ru k op arb e id.  (2)  Ve rhog e n van d e  b e sc hi kbaarheid voor w e r k,
he t zoek e n naar we r k  eff icië nt e r ma ke n  e n  in  he t uit kering e nste ls e l  mee r  stimu lanse n opne m e n om aan  he t  werk  te
gaan. (3) Voorwaar de n voor ve r vroegd e  pe nsion e ring  he r zi e n.
Zwed en : (1)  Ve rm inde r e n van h e t total e  aanta l d ee ln e me rs  aan r e g e l inge n  voor ge s ubsidi ee rd e  arb e idspl aatse n e n
be te r e  a fste mming  e rvan  (ALMP's), a lsme d e  vergroting  van  he t aandee l  in  arbeidsmarktopl e id ing. ( 2)
Te nu itvo e rl e gg ing  van v e rd e re v e r lagin g van d e  b e lastin ge n op arbeid, m e t p r ioriteit voor d e  lag e r e  e n mi ddelste
loonsc hale n. ( 3) Verdere he rz i e ning van d e u itk e rings-  e n  bijstandsr e g e l inge n.
Vereni gd Kon inkrijk : (1)  Voortgaan me t  inspanninge n om  de  marg inal e  eff ec tiev e  b e lastingtar iev e n voor
laagbe taa ld e  w e r kne m e rs t e  ve r lag e n. (2)  R e gional e werk looshe idsv e rsc h ill e n ond e rvang e n e n oplossing e n vind e n
voor he t vraa gstuk  van  d e  social e u itslu iting.
47VERSLAG VAN DE COMMISSIE
over de tenuitvoerlegging van de globale richtsnoerenvoor
heteconomischbeleidin1999
STATISTISCHE BIJLAGE
48INHOUDSOPGAVE
G RAFIE KE N
1 .   Recente tendensen i n de economi sche bedri j vi ghei d,  EU -15 .................................................................. ..... 49
2 .   Werk ge l egenhei d en werk l ooshei d,  EU -15 . ................................................................................... .................. 5 0
3 .   Inflati etendensen, eu rogebi ed ............................................................................................. ............................... 5 1
4.   Bel e i dsmi x,  eu rogebi ed.................................................................................................... .................................... 5 2
5 .   Monetai re en f i nanci ël e i ndi catoren, eu rogebi ed ........................................................................... ................. 5 3
6 .   Monetai re en f i nanci ël e i ndi catoren, "pre-i n"-l anden ...................................................................... .............. 5 4
7 .   Inv esteri ngsres u l taten, E U -1 5 ............................................................................................. ............................... 5 5
8 .   Werk l ooshei ds- en werkgel egenhei dsc i j fers  i n  de l i dstaten ................................................................. .......... 5 6
9 .   Groei  en arbei dsmark tresul taten, 1 99 5 - 1 99 9 ................................................................................ ................... 5 7
1 0 .  Aandeel  v an  de l angd u ri ge  werkl ooshei d i n de total e  werkl ooshei d, 19 98 ................................................. 5 8
T AB ELL EN
1 .   Macro-economi sche on tw ikke li ngen i n de  EU ............................................................................................... 5 9
2 .   Inflati e .................................................................................................................. .................................................. 6 0
3 .   Ontw i kk eli ng v an geraamde ov erhei dsbegroti ngen v oor 1 99 9 .................................................................. .. 6 1
4.   Veranderi ng  i n de  werk e l ij k e  en v oor conj u nctu u rschommel i ngen gecorri geerde
       begroti ngssa l di i n  19 99 ................................................................................................. ..................................... 6 2
5 .   Prognoses v oor v orderi ngenov erschot (+)/-tek o rt v an de total e o v erhei d ............................................... 6 3
6 .   O v erhei dsschul d i n de  geactuali seerde stabi li tei ts- en conv ergenti eprogramma’s..................................... 6 4
7 .   Ni et-l oonk osten en bel asti ngdruk  op arbei d ................................................................................ ................... 6 5
8 .   Loonontw ikke l i ngen i n 1 99 9 ................................................................................................................... ........... 6 6
9 .   Bl ootstel li ng aan i nternati onal e concu rrenti e,  199 3- 199 8 ............................................................................. 6 7
1 0 .  Omzetti ng en tenu i t v oerl egg i ng i nterne-mark tri ch t l i j nen ............................................................................. 6 8
1 1 .  Tel ecommu ni cati e - mar k tstru ctu u r en  pri j sontwik k eli ng ..................................................................... ........ 6 9
1 2 .  O &  O-u i tg av en en  i nternet-v erstr ek k ers.................................................................................... ..................... 7 0
1 3 .  Ui tk eri ngsd u u r  en beschi k ba arhei dsv ereisten ................................................................................ .................. 7 1
49Grafiek 1: Recente tendenseninde economische bedrijvigheid, EU-15
Jaarbasis
-8-6-4-20246810
K1-92 K1-93 K1-94 K1-95 K1-96 K1-97 K1-98 K1-99BBP-groei
Industriële prod.
Perkwartaal,opjaarbasis
-8-6-4-20246810
K1-92 K1-93 K1-94 K1-95 K1-96 K1-97 K1-98 K1-99Reële BPop jaarbasis
Ind.productie opjaarbasis
Bijdragen totreëlBBP,jaarbasis
-3-2-1012345
K1-92 K1-93 K1-94 K1-95 K1-96 K1-97 K1-98 K1-99BVincl.voorraad
Nettoexsport
BBP-groei
Bron:diensten van deCommissie.%
%
%
50Grafiek 2: Werkgelegenheid en werkloosheid,EU-15
Werkgelegenheidsgroei
-1-0.500.511.52
K1-94 K1-95 K1-96 K1-97 K1-98 K1-99
Werkgelegenheidspercentages
586164677073767982
1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999%v a nd eb e v o l k i n gt u s s e n1 5e n6 4j a a r
Werkloosheidspercentage;totaleenlangdurigewerkloosheid
02468101214
1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999Langdurigewerkloosheid
WerkloosheidspercentageVSJapan
EU-15
%%pj
Bron:diensten van de Commissie.
51Jaarlijkse procentuele mutatie
0.01.02.03.04.0
Jan-97 Jan-98 Jan-99 Jan-00GICP
kern-GICP
dienstenGrafiek 3: Inflatietendensen, eurogebied
Jaarlijkse procentuele mutatie
-6-4-202468101214
Jan-97 Jan-98 Jan-99 Jan-00Energie
GICP
Producentenprijzen; jaarlijkse procentuele mutatie
-6-4-202468
Jan-97 Jan-98 Jan-99 Jan-00Totaalgoederen
Intermediaire leveringen
Kapitalgoederen
Consumptiegoederen%
*GICPexclusiefonbeweerkte voedingenenergie.
Bron:diensten van de Commissie.%%
52Grafiek4: Beleidsmix,eurogebied
MFCIindex
-3-2-101234
1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000Reëlekorterente
Reëlelange rente
Reëleeffectieve wisselkoers
Totaal
Laatstemeetpuntjan.-2000
Saldovan detotaleoverheid
-6-5-4-3-2-10
1994 1995 1996 1997 1998 1999Werkelijk nettovorderingen-
tekort/overschot
Gecorrigeerdvoorconjunctuur-
schommelin gen
NominalevergoedingperwerknemerenNAKE
00.511.522.533.544.55
1994 1995 1996 1997 1998 1999nominalevergoeding per
werknemer,totaleeconomie
NAKE
Bron:dienstenvande Commissie.%vanhetB BP
%
53Grafiek 5: Monetaire enfinanciële indicatoren, eurogebied
Korteen langerente
2345678
Jan-98 Jan-99 Jan-00Langerente
Korterente
Belangrijkste herfinancieringstarief%
Verschilt.o.v. percentagesin VS
00.511.522.533.54
Jan-98 Jan-99 Jan-00Lange rente
Korterente%
Bron:dienstenvande Commissie.Ontwikkelingvandenominaleeffectieve
wisselkoers,eurogebied
859095100105110
Jan-98 Jul-98 Jan-99 Jul-99 Jan-00EUR11 vsVS
EUR11 vsIC24
EUR11 vsG43Indexcijfer: 31/12/1998=100
Groeigeldhoeveelheid
0246810121416
Jan-98 Jan-99 Jan-00M1 M3%
54Grafiek 6: Monetaire enfinanciële indicatoren
("pre-in"-landeninvergelijkingmeteurogebied)
Ecart korte rente
-50510152025
Jan-97 Jan-98 Jan-99 Jan-00DK
EL
S
UKEcart lange rente
-101234567
Jan-97 Jan-98 Jan-99 Jan-00DK
EL
S
UK% %
Nominale effectieve wisselkoers
9092949698100102104106
Jan-98 Jan-99 Jan-00DK EL
S UKWisselkoersent.o.v. euro
859095100105110115120
Jan-98 Jan-99 Jan-00DKK/Euro
GRD/Euro
SEK/Euro
GBP/Euro
Bron:diensten van deCommissie.IndexJan.1998 =100 Index Jan. 1998 = 100
551970 1974 1978 1982 1986 1990 1994 1998Totaleoverheid
Particuliere sector
122
20
1619
171821
35
4
2%v a nB B PGrafiek7: Investeringsresultaten, EU-15
Bron:diensten van de Commissie.
56Werkloosheidspercentage
02468101214161820222426
B DK D EL E F IRL I L NL A P FIN S UK EU-
15'94
'99
Werkgelegenheidspercentage
0102030405060708090100
B DK D EL E F IRL I L NL A P FIN S UK EU-
15'94
'99Grafiek8: Werkloosheids- enwerkgelegenheidscijfers inde
lidstaten
Bron:diensten van deCommissie.%
%
57IRL
L
E
FIN NL
PDKUK
SELFB
IA
D
-2-10123456
0123456789 1 0
ReëleBBP-groei(%/jaar)Werkgelegenheid( %/jaar)Grafiek 9: Groeienarbeidsmarktresultaten,1995-1999
IRL
EFINNLDKUKSPD
IAEL
L B
F
-9-8-7-6-5-4-3-2-1012
-5 0 5 10 15 20 25 30
Werkgelegenheid(cumulatievegroei1995-1999in %)Werkloosheidspercentage (absolute mutatie 1995-1999 i n
procentpunten)
Bron:diensten van de Commissie.
58048121620
BI I R L E L D E U R -
11E EU-15 NL P F S UK L A FIN DK62%60%
57%55%
53%50%
48%
48%45%42%
38%
33%
31%30%28%
27%50%
Bron:arbeidsmarktonderzoek 1998, behalve Ierland 1997.Grafiek 10: Aandeel vande langdurige werkloosheid inde
totale werkloosheid, 1998
Werkloosheidspercentage %
59Tabel 1:macro-economische ontwikkelingen inde EU
(jaarlijkse procentuele mutatie tenzij anders vermeld)
1999
1993 1994 1995 1996 1997 1998Voorjaar
1999
voorspeldVoorlopig
resultaat*
Reëleeconomie
BBP-groei -0,4 2 ,8 2,4 1,6 2,5 2,6 2,1 2,2
Particuliereconsumptie -0,4 1,7 1,8 1,9 2,0 3,0 2,6 2,7
Openbareconsumptie 1,1 1,0 0,6 1,8 0,3 1,3 1,7 1,6
Investeringen -5,9 2,6 3,3 1,9 3,2 5,6 3,7 4,8
-gebouwen -3,1 1,9 0,1 -0,7 0,8 1,8 3,5 3,7
-uitrusting -10,7 3,8 8,1 4,8 6,2 10,0 3,8 5,9
Voorraadopbouw -0,4 0,2 0,5 0,0 0,3 0,7 1,0 0,5
Uitvoer(G &D) 1,4 9,0 8,3 4,8 9,6 5,6 3,5 3,9
Invoer(G&D) -3,1 7,8 7,3 4,1 9,0 8,6 4,7 5,5
Bijdragenaan groei
Binnenlandsevraag1)-1,7 2,4 2,1 1,3 2,2 3,5 2,4 2,8
Netto export 1,3 0,4 0,3 0,3 0,3 -0,8 -0,4 -0,5
Arbeidsmarkt
Werkgelegenheid -1,7 0,0 0,7 0,4 0,8 1,3 0,8 1,3
Werkgelegenheidspercentage
(%)2) 59,5 59,3 59,6 59,7 60,1 60,8 61,3 61,7
Werkgelegenheidspercentage
(%)3) 57,1 55,8 55,4 55,4 55,2 55,3 n.a. n.a.
Werkloosheidspercentage (%)10,7 11,1 10,7 10,8 10,6 9,9 9,6 9,2
Arbeidsproductiviteit 1,6 2,8 1,7 1,3 1,8 1,3 1,3 1,0
RAKE4)-0,7 -2,3 -1,4 -0,5 -0,9 -1,0 -0,1 0,3
Inflatietendensen
GICP5)3,4 2,8 2,8 2,4 1,7 1,3 1,2 1,2
BBP-deflator 3,5 2,7 3,0 2,5 2,0 2,0 1,7 1,5
Vergoedingperwerknemer4,3 3,1 3,4 3,3 2,9 2,4 2,9 2,8
NAKE6)2,7 0,3 1,6 2,0 1,0 1,0 1,6 1,8
* Opbasisvandevoorlopigevoorjaarsprognoses2000 vandeCommissie.
1) Binnenlandsevraaginclusief voorraadopbouw.
2) Benchmark-reeks.
3) Voltijdsequivalent.4) RAKE = reëlearbeidskostenpereenheid.
5) tot1996CPI.
6) NAKE= nominalearbeidskostenper eenheid.
Bron:dienstenvandeCommissie.
60Tabel 2:Inflatie(GICP)
(jaarlijkseprocentuelemutatie)
Totaleinflatie Kerninflatie1)
1998 1999 1998 1999
B 0,9 1,1 1,2 1,1
D 0,6 0,6 1,1 0,4
E 1,8 2,2 2,1 2,4
F 0,7 0,6 0,9 0,7
IRL 2,1 2,5 2,4 2,3
I 2,0 1,7 2,3 1,8
L 1,0 1,0 1,3 0,9
NL 1,8 2,0 1,9 1,9
A 0,8 0,5 1,2 0,7
P 2,2 2,2 1,5 2,5
FIN 1,4 1,4 1,5 1,4
EUR-11 1,1 1,1 1,4 1,1
DK 1,3 2,1 1,4 1,6
EL 4,5 2,3 5,3 2,7
S 1,0 0,6 1,1 0,5
UK 1,6 1,3 1,9 1,2
EU-15 1,3 1,2 1,6 1,2
Verdelinginheteurogebied
Min. 0,6 0,5 0,9 0,4
Max 2,2 2,5 2,4 2,5
Verschil 1,6 2,0 1,5 2,1
Standaard afwijking 0,61 0,73 0,51 0,76
1)GICP uitgezonderdonbewerktevoedingenenergie.
Bron:dienstenvandeCommissie.
61Tabel 3:Ontwikkelingvan geraamdeoverheidsbegrotingenvoor 1999
(nettovorderingentekort/-overschot vandetotaleoverheid)
Aanvankelijk
stabiliteits-/
convergentieprogramma
*Voorlopig
resultaat**Verschil
ReëleBBP-
groei
(%change)Begrotings-
saldo
(%BBP)ReëleBBP-
groei
(% change)Begrotings-
saldo
(%BBP)ReëleBBP-
groei
(% change)Begrotings-
saldo
( %BBP)
B 2,4 -1,3 2,3 -0,9 -0,1 0,4
D 2,0 -2,0 1,4 -1,2 -0,6 0,8
E 3,8 -1,6 3,7 -1,1 -0,1 0,5
F 2,4 -2,3 2,8 -1,8 0,4 0,5
IRL 6,7 1,7 8,3 1,4 1,6 -0,3
I 2,5 -2,0 1,4 -1,9 -1,1 -0,1
L 3,4 1,1 5,0 n.v.t. 1,6 n.v.t.
NL 2,3 -1,3 3,3 0,5 1,0 1,8
A 2,8 -2,0 2,1 -2,2 -0,7 -0,2
P 3,5 -2,0 3,0 -2,0 -0,5 0,0
FIN 4,0 2,4 3,6 2,6 -0,4 0,2
EUR-11 2,6 -1,8 2,2 -1,3 -0,4 0,5
DK 1,7 2,5 1,4 3,1 -0,3 0,6
EL 3,7 -2,1 3,5 -1,5 -0,2 0,6
S 2,2 0,3 3,7 1,9 1,5 1,6
UK 1-1½ -0,31)1,9 1,2 0,8 1,52)
EU-15 2,4 -1,4 2,2 -0,7 -0,2 0,7
*E S E R 7 9 b a s i s .
**ESR95basis.
1) Begrotingsjaar.2) Ter indicatie, aangezienhet gaatomeen vergelijkingtussencijfersvoorbegrotingsjaarenkalenderjaar.
Bron:dienstenvandeCommissie.
62Tabel4:Veranderingin dewerkelijke envoor conjunctuurschommelingen
gecorrigeerde begrotingssaldi in1999
(%vanhetBBP)
Mutatietekortdankzij: Mutatietekort
dankzij:Mutatieincycl.
gecorrigeerd
tekortdankzijWerke-
lijktekortMutatie
tekort
98/99
Verandering
inkomstenVerand.
primaire
uitgavenVerand.
reële
uitgaven.Cyclische
wijzi-
gingenVerand.
gecorr.
saldoVerand.
rente-
uitgavenVerand.
primair
gecorr.
saldo
12
=3-4-5=6+734 56 7
=-5+959
B -0,9 +0,1 -0,1 +0,2 -0,4 -0,2 +0,4 -0,4 -0,1
D -1,2 +0,5 +0,7 +0,2 -0,1 -0,3 +0,8 -0,1 +0,7
E -1,1 +1,5 +0,4 -0,4 -0,7 +0,2 +1,3 -0,7 +0,6
F -1,8 1,0 +0,8 0,0 -0,2 +0,2 +0,8 -0,2 +0,6
IRL 1,4 -0,6 +0,7 +1,6 -0,3 +0,3 -0,9 -0,3 -1,2
I -1,9 +0,9 +0,4 +0,7 -1,3 -0,1 +1,0 -1,3 -0,3
L n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
NL 0,5 +1,2 +1,0 +0,1 -0,4 0,0 +1,2 -0,4 +0,8
A -2,2 +0,2 +0,3 +0,4 -0,3 -0,1 +0,3 -0,3 0,0
P -2,0 -0,5 +3,0 +3,0 -0,2 0,0 -0,5 -0,2 -0,6
FIN 2,6 +1,3 +0,5 -0,6 -0,3 -0,1 +1,4 -0,3 +1,1
EUR-11 -1,3 +0,6 +0,5 +0,3 -0,4 -0,1 +0,7 -0,4 +0,3
DK 3,1 +2,2 +0,6 -0,6 -0,6 -0,9 +3,1 -0,6 +2,5
EL -1,5 +1,0 +0,7 +0,1 -0,4 +0,2 +0,8 -0,4 +0,4
S 1,9 -0,4 -1,1 -0,3 -0,5 +0,9 -1,3 -0,5 -1,8
UK 1,2 +0,9 +0,3 -0,2 -0,4 -0,3 +1,2 -0,4 +0,8
EU-15 -0,7 +0,7 +0,5 +0,1 -0,4 -0,1 +0,8 -0,4 +0,3
Bron:dienstenvandeCommissie
63Tabel5:Prognoses voorvorderingenoverschot (+)/-tekortvande
totaleoverheid
(%BBP)
1999 2000 2001 2002 2003
Stabiliteitsprogramma's
B SP98 -1,3 -1,0 -0,7 -0,3
GA99 -1,1 -1,0 -0,5 0,0 0,2
D SP98 -2,0 -2,0 -1,5 -1,0
GA99 -1,2 -1,0 -1,5 -1,0 -0,5
E SP98 -1,6 -1,0 -0,4 0,1
GA99 -1,3 -0,8 -0,4 0,1 0,2
F SP98 -2,3 -2,0 -1,6 -1,2
GA991)-2,1 -1,7 -1,3 -0,9 -0,5
IRL SP98 1,7 1,4 1,6
GA99 1,4 1,2 2,5 2,6
I SP98 -2,0 -1,5 -1,0
GA99 -2,0 -1,5 -1,0 -0,6 -0,1
L SP98 1,1 1,2 1,3 1,7
GA99 2,3 2,5 2,6 2,9 3,1
NL SP98 -1,3 -1,1
GA991)-0,6 -0,6 -1,3 -1,1
A SP98 -2,0 -1,7 -1,5 -1,4
COM -2,2 -2,6 -2,4
P SP98 -2,0 -1,5 -1,2 -0,8
GA99 -2,0 -1,5 -1,1 -0,7 -0,3
FIN SP98 2,4 2,2 2,1 2,3
GA99 3,1 4,7 4,2 4,6 4,7
EUR-11 SP98 -1,8 -1,6 -1,1 -0,8
GA99 -1,4 -1,1 -1,0 -0,6 -0,3
Convergentieprogramma's
DK CP98 2,5 2,8 2,6
GA99 2,9 2,1 2,2 2,3 2,5
EL CP98 -2,1 -1,7 -0,8
GA99 -1,5 -1,2 -0,2 0,2
S CP98 0,3 1,6 2,5
GA99 1,7 2,1 2,0 2,0
UK2)CP98 -0,3 -0,3 -0,1 0,2
GA99 0,3 0,2 0,2 -0,1 -0,4
EU-15 SP98 -1,4 -1,2 -0,8 -0,5
GA99 -0,9 -0,7 -0,7 -0,4 -0,1
CP=Convergentieprogramma;SP=Stabiliteitsprogramma; GA=geactualiseerd
stabiliteits-/convergentieprogramma; COM = Najaarspro gnoses1999 Commissie
1)Gebaseerdopeenvoorzichtiggroeiscenario.2)Opbasisvanbegrotingsjaar, 1999=FY1999/2000.
Bron:Nationalestabiliteits-enconvergentieprogramma'sendienstenvandeCommissie.
64Tabel 6:Overheidsschuld in degeactualiseerde
stabiliteits- enconvergentieprogramma's
(%BBP)
1999 2000 2001 2002 2003 20021)
B 114,9 112,4 108,8 105,0 101,3 106,8
D 61,0 61,0 60,5 59,5 58,5 59,5
E 63,5 62,8 60,6 58,1 55,8 59,3
F 60,3 59,4 59,0 58,4 57,7 58,3
IRL 52,0 46,0 40,0 36,0 n.v.t. 43,0 (2001)
I 114,7 111,7 108,5 104,3 100,0 107,0 (2001)
L 4,3 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
NL 64,3 62,3 61,8 61,0 n.v.t. 64,5
A n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. 60,0
P n.v.t. 57,1 55,2 53,3 51,0 53,2
FIN 46,6 42,9 40,7 38,0 35,2 43,2
EUR-11 72,4 71,1 69,7 67,9 66,0 68,3
DK 52,8 50,1 47,5 44,6 41,6 49,0(2001)
EL 104,2 103,3 99,5 98,0 n.v.t. 99,8(2001)
S 66,1 58,8 54,1 52,0 n.v.t. 58,0(2001)
UK2)44,9 43,1 41,3 39,9 38,8 42,0
EU-15 67,7 65,9 64,2 62,5 60,6 63,5
1)Streefcijfer2002inSP/CPvorigjaar.
2)Begrotingsjaren.
Bron:dienstenvandeCommissie.
65Tabel 7:Niet-loonkosten en belastingdruk op arbeid
Niet-loonkosten1)
(%vanbrutoloon)Effectief belastingpercentage
arbeidop totale
werkgelegenheid2)
1995 1999 Mutatie 1995 1999 Mutatie
B 26,3 27,0 0,7 42,7 44,1 1,4
DK 4,5 5,6 1,1 43,7 44,8 1,1
D 30,5 31,7 1,2 42,4 43,7 1,3
EL 21,1 22,0 0,9 26,2 28,0 1,8
E 21,0 22,0 1,0 29,6 29,9 0,3
F 34,8 31,6 -3,2 41,0 40,8 -0,2
IRL 11,9 11,3 -0,6 24,3 23,3 -1,0
I 25,4 23,5 -1,9 38,3 37,2 -1,1
L n.a. 19,0 n.a. n.a. n.a. n.a.
NL 28,3 27,8 -0,5 38,8 36,3 -2,5
A 25,7 26,3 0,6 38,8 41,5 2,7
P 17,9 20,9 3,0 25,2 28,5 3,3
FIN 25,8 23,7 -2,1 46,2 44,1 -2,1
S 23,8 22,0 -1,8 46,4 47,6 1,2
UK 12,0 11,9 -0,1 24,3 24,5 0,2
EU-15 26,0 24,7 -1,3 37,7 37,2 -0,5
1)Niet-loonkostengevendeverhoudingtussendetotalesocialebijdragenendetotaleloonkosten.
2)Heteffectievebelastingpercentagearbeidopdetotalewerkgelegenheidishetaandeelvandesociale-
zekerheidsbijdragen+inkomstenbelastingopinkomstenuitarbeidindebrutolonen.
Bron:dienstenvandeCommissieenOESO.
66Tabel 8:Loonontwikkelingenin1999
(Voorlopigeresultaten)
Nominale
vergoeding
per
werknemerReële
lonen1)Arbeids-
productiviteitNAKE2)RAKE3)
B 2,4 1,6 1,2 1,1 0,3
D 1,9 0,9 1,1 0,8 -0,1
E 2,4 -0,3 0,4 2,0 -0,6
F 1,9 1,5 1,4 0,5 0,0
IRL 7,0 3,3 4,0 2,9 -0,7
I 1,8 0,2 0,4 1,3 -0,2
L 1,9 0,9 0,5 1,4 0,3
NL 3,7 2,0 1,1 2,6 1,0
A 2,8 1,8 1,1 1,7 0,7
P 5,4 2,4 1,2 4,1 1,2
FIN 2,9 1,9 0,3 2,6 1,6
EUR-11 2,2 0,9 1,0 1,3 0,0
DK 4,6 1,9 0,8 3,7 1,1
EL 4,8 1,4 2,2 2,5 -0,8
S 3,5 2,8 1,5 2,0 1,3
UK 5,0 2,3 0,8 4,1 1,4
EU-15 2,8 1,3 1,0 1,8 0,3
1)NominalevergoedingaangepastvoordeBBP-deflator,
2)Nominalearbeidskostenpereenheid,
3)Reëlearbeidskostenpereenheid,
Bron:dienstenvandeCommissie,
67Tabel 9:Blootstelling aaninternationale concurrentie, 1993-1998
Gemiddelde van
invoer+uitvoer
in %van het
BBPTotaalinkomende
directe
buitenlandse
investeringenals
%vanhetBBPFusies en
overnemen als
percentagevanhet
BBP
Bn . v . t . n.v.t. 2,6
BLEU 59,0 5,2 n.v.t.
DK 26,7 1,7 0,8
D 20,8 0,6 0,6
E 18,7 1,2 0,3
EL 16,1 n.v.t. 0,1
F 19,4 1,0 1,1
IRL 57,7 n.v.t. 1,9
I 18,6 0,6 0,4
L n.v.t. n.v.t. 6,8
NL 46,1 5,0 2,0
A 27,9 n.v.t. 0,3
P 27,1 1,5 0,3
FIN 28,0 2,2 3,0
S 29,3 4,2 2,5
UK 21,9 2,8 1,4
Gemiddeld groteLS 20,1 1,1 0,8
Gemiddeld kleineLS 37,6 3,4 1,7
Gemiddeld EU-15 23,7 1,6 1,0
Bron:dienstenvandeCommissie.
68Tabel10: Omzettingen tenuitvoerlegginginterne-marktrichtlijnen
Uitblijvende
omzetting
Nov. 1999Aantalmet redenen
omklede adviezen
Sep. 1998-Aug. 1999InPBgepubliceerde
aanbestedingen als %van
hettotaalaan
aanbestedingen 1998
B 3,5 27 27,3
DK 1,3 2 15,1
D 2,9 24 7,6
E 2,2 23 13,9
EL 6,2 26 44,7
F 5,6 43 18,8
IRL 4,4 10 18,9
I 3,9 33 12,3
L 5,7 7 22,7
NL 2,8 8 10,0
A3 , 7 6 8 , 4
P4 , 9 1 3 1 5 , 5
FIN 1,7 4 11,3
S2 , 1 3 1 5 , 3
UK 2,8 9 13,8
EU-151)12,6 238 13,1
1) VoorEU-15, percentage interne-marktrichtlijnen dat nogniet indeheleUnieisomgezet.
Bron:dienstenvande Commissie.
69Tabel11: Telecommunicatie -marktstructuuren prijsontwikkeling
Lange-
afstandstelefoonverkeer
(200 km; 10’)Internationaaltelefoonverkeer
naarVS (10’)Digitaal
mobiel
telefoonverkeer
Aantal
exploitanten
1999Totaal
prijsverschil in
%
1997-1999Aantal
exploitanten
1999Totaal
prijsverschil in
%
1997-1999Aantal
exploitanten
1999
B 10 -23 9 -21 4
DK 11 -36 11 -30 3
D 47 -36 47 -67 4
E 10 -18 10 -27 4
EL 11)-25 11)-16 3
F 31 -29 31 -55 3
IRL 6 -54 8 -37 3
I 12 -28 12 -50 4
L 6n . v . t .7 - 6 34
NL 24 -33 24 -89 2
A 20 -41 20 -34 2
P 12-34 12)-49 5
FIN 19 3 14 -32 3
S 22 -39 22 0 4
UK 26 -10 66 0 4
EU-151)n.v.t. -27 n.v.t. -38 n.v.t.
1) Griekenlandheefteenvrijstellingtot2001voor de invoeringvanconcurrentieopde nationalemarkt.
2) Portugalheeft tot ophedenviervergunningen voorhet openbarenet afgegeven, maarcommerciële exploitantenkonden pas
op1januari2000actief wordenvanwegede vrijstelling voorPortugal voordeinvoering vanconcurrentieopdenationale
markt.
Bron:dienstenvandeCommissie.
70Tabel 12: O& O-uitgaven eninternet-verstrekkers
BrutoO& O-uitgavenals%
vanhetBBP
19981)Internet-verstrekkers per
1.000inwoners
Juli1999
B 1,6 36,6
DK 1,9 73,9
D 2,3 25,6
E 0,9 16,2
EL 0,5 8,1
F 2,2 22,8
IRL 1,4 29,9
I 1,0 12,7
L n.v.t. 39,0
NL 2,1 57,2
A 1,6 35,5
P0 , 7 8 , 1
FIN 2,9 123,2
S 3,9 96,5
UK 1,9 44,1
EU-15 1,8 42,0
1)1998oflaatstbeschikbarejaar.
Bron:dienstenvandeCommissieenOESO.
71Tabel13: Uitkeringsduuren beschikbaarheidsvereisten
Werkloosheids-
verzekeringWerkloosheids-
verzekering 1997Beschikbaarheids-
vereisten
maanden1)maanden1)index4)
B geenlimiet2)3,2
DK 60 2,8
D1 23)geenlimiet 2,6
EL 122)geenlimiet ..
E2 42)6. .
F6 02) 3)geenlimiet 2,8
IRL 15 geenlimiet 1,8
I1 2 . .
L1 2 4
NL 602)3)24 3,7
A1 23)geenlimiet 2,3
P3 03)10 2,9
FIN 233)geenlimiet 2,8
S1 03)53 , 8
UK 6 geenlimiet 2,6
1)Voor een40-jarigealleenstaandewerknemermet een langarbeidsverleden.
2)Afhankelijk vandeduurvanhet arbeidsverleden.
3)Afhankelijk van de leeftijd van de werknemerdie werkloos wordt.
4)Deindexiseen gewogen gemiddeldevan puntenvan1tot5 voor 8categorieën van beschikbaarheid.
Voor maximalestriktheid worden 5 punten gegeven.
Bronnen:OESO(1999)enMinisterievanFinanciën, Denemarken (1998).