Nr. C 264/22 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
II 
(Voorbereidende besluiten) 
COMMISSIE 
Gewijzigd voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende de procedures voor het plaatsen van 
opdrachten door diensten die werkzaam zijn in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer 
en telecommunicatie (l) 
COM(89) 380 de f. — SYN 153 
(Door de Commissie overeenkomstig artikel 149, lid 3, van het EEG-Verdrag ingediend 
op 18 juli 1989) 
(89/C 264/02) 
0) PB nr. C 319 van 12. 12. 1988, blz. 2. 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op de artikelen 
100A en 113, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
In samenwerking met het Europese Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité, 
Overwegende dat maatregelen dienen te worden vast­
gesteld die tot doel hebben om geleidelijk de interne markt 
tot stand te brengen gedurende een tijdvak dat op 31 
december 1992 afloopt; dat de interne markt een ruimte 
zonder binnengrenzen omvat, waarin het vrije verkeer van 
goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd; 
Overwegende de conclusies waartoe de Europese Raad ter 
zake van de noodzaak van de voltooiing van de interne 
markt tijdens zijn achtereenvolgende bijeenkomsten is 
gekomen; 
Overwegende dat beperkingen op het vrije verkeer van 
goederen en het vrij verrichten van diensten ten aanzien van 
opdrachten voor leveringen in de sectoren water, energie, 
vervoer en telecommunicatie verboden zijn op grond van de 
artikelen 30 en 59 van het Verdrag; 
Overwegende dat op de nationaliteit gegronde beperkingen 
ten aanzien van ondernemingen die onder de rechtsmacht 
van een Lid-Staat vallen, wanneer zij aan de bouw van 
installaties van wetenschappelijke of industriële aard op 
het gebied van de kernenergie binnen de Gemeenschap 
wensen deel te nemen op grond van artikel 97 van het 
Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie, verboden zijn; Overwegende dat voor de verwezenlijking van deze 
doelstellingen tevens de coördinatie van de gunnings­
procedures die door de in deze sectoren werkzame diensten 
worden gehanteerd noodzakelijk is; 
Overwegende dat in het Witboek over de voltooiing van de 
interne markt een tijdschema en een actieprogramma zijn 
opgenomen om de openstelling van overheidsopdrachten te 
verwezenlijken voor die sectoren welke thans zijn uitgeslo­
ten van Richtlijn 71/305/EEG van de Raad van 26 juli 1971 
betreffende de coördinatie van de procedures voor het 
plaatsen van overheidsopdrachten voor de uitvoering van 
werken (2), laatstelijk gewijzigd bij de Akte van Toetreding 
van Spanje en Portugal, en Richtlijn 77/62/EEG van de 
Raad van 21 december 1976 betreffende de coördinatie van 
de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten 
voor leveringen (3), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 88/ 
295/EEG (4); 
Overwegende dat water- en energievoorziening en vervoer 
alsmede, wat Richtlijn 77/62/EEG betreft, telecommunica­
tie van deze uitgesloten sectoren deel uitmaken; 
Overwegende dat de voornaamste reden voor deze 
uitsluiting was dat de diensten die zich op dit terrein 
bewegen in sommige gevallen publiekrechtelijke, in andere 
gevallen privaatrechtelijke lichamen zijn; 
Overwegende dat de diensten waarvoor de voorschriften 
gelden, gezien de noodzaak van een werkelijke openstelling 
van de markt en van een evenwichtige toepassing van de 
voorschriften inzake opdrachten in deze sectoren op een 
andere wijze dienen te worden aangeduid dan door 
verwijzing naar hun rechtsvorm; 
(2) PB nr. L 185 van 16. 8. 1971, blz. 5. 
(3) PB nr. L 13 van 15. 1. 1977, blz. 1. 
(4) PB nr. L 127 van 20. 5. 1988, blz. 1. 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/23 
Overwegende dat een van de belangrijkste oorzaken 
waarom de in deze sectoren werkzame diensten niet in hun 
behoeften voorzien door een beroep te doen op de gehele 
Gemeenschap omvattende mededinging, is gelegen in de 
gesloten aard van de markten waarin zij werkzaam zijn als 
gevolg van het bestaan van door de nationale overheid 
verleende bijzondere of uitsluitende rechten of ver­
gunningen ten aanzien van de levering of de exploitatie van 
het net waardoor de voorziening plaatsvindt, de exploitatie 
van een bepaald geografisch gebied met een welbepaald 
oogmerk, de exploitatie van een telecommunicatienetwerk 
of het verrichten van telecommunicatiediensten; 
Overwegende dat een andere belangrijke oorzaak dat in 
deze sectoren geen de gehele Gemeenschap omvattende 
mededinging bestaat het feit is dat de nationale overheid op 
velerlei wijze invloed kan uitoefenen op het gedrag van deze 
diensten, bij voorbeeld door participatie in het kapitaal of 
vertegenwoordiging in de directie of in de bestuurs- of 
toezichtsorganen; 
Overwegende dat de werkingssfeer van deze richtlijn zich 
niet dient uit te strekken tot werkzaamheden van deze 
diensten die hetzij buiten de sectoren water, energie, 
vervoer en telecommunicatie liggen, dan wel er binnen 
liggen maar toch rechtstreeks blootstaan aan de concurren­
tie op marktgebieden waar de toegang niet aan beperking 
onderhevig is; 
Overwegende dat het gepast is dat de diensten gemeen­
schappelijke aanbestedingsvoorschriften toepassen voor al 
hun werkzaamheden met betrekking tot water; over­
wegende dat bepaalde diensten thans reeds onder de 
Richtlijnen 71/305/EEG en 77/62/EEG vallen voor hun 
werkzaamheden op het gebied van de waterhuishouding, 
irrigatie, drainage, alsmede de verwijdering en behandeling 
van afvalwater; 
Overwegende echter dat de voorschriften als die welke zijn 
voorgesteld voor opdrachten voor leveringen ongeschikt 
zijn voor de aankoop van water, gezien de noodzaak zich te 
bevoorraden bij bronnen in de nabijheid van de plaats van 
gebruik; 
Overwegende dat de Commissie heeft aangekondigd dat zij 
maatregelen zal voorstellen om de belemmeringen in het 
grensoverschrijdende verkeer van elektriciteit vóór 1992 op 
te heffen; overwegende dat de voorschriften als die welke 
zijn voorgesteld voor de levering van goederen niet 
toereikend zijn om de belemmeringen bij de aankoop van 
energie en brandstof in de sector energie op te ruimen; en 
overwegende dat de problemen bij de aankoop van energie 
en brandstof in de sector energie zullen worden onderzocht 
in het kader van initiatieven met het oog op de totstand­
brenging van de interne energiemarkt, zodat deze aanko­
pen niet in de onderhavige richtlijn behoeven te worden 
opgenomen; 
Overwegende dat de Verordeningen (EEG) nr. 3975/87/ 
(!), en (EEG) nr. 3976/87 (2), Richtlijn 87/601/EEG (3) en 
(!) PB nr. L 374 van 31. 12. 1987, blz. 1. 
(2) PB nr. L 374 van 31. 12. 1987, blz. 9. 
(3) PB nr. L 374 van 31. 12. 1987, blz. 12. Beschikking 87/602/EEG (4) van de Raad ertoe strekken 
meer concurrentie tot stand te brengen tussen de diensten 
die luchtvervoerdiensten aan het publiek aanbieden en dat 
deze diensten bijgevolg thans niet behoeven te worden 
opgenomen in de richtlijn met dien verstande, dat de 
situatie later opnieuw moet worden onderzocht in het licht 
van de vooruitgang die is geboekt op het gebied van de 
concurrentie; 
Overwegende dat de Commissie, om het naleven van 
bepalingen waarbij bepaalde werkzaamheden van de 
toepassing van de onderhavige richtlijn worden vrijgesteld 
te vergemakkelijken, deze werkzaamheden bekend dient te 
maken in het Publikatieblad van de Europese Gemeen­
schappen ; 
Overwegende dat deze richtlijn niet van toepassing dient te 
zijn op opdrachten waarmede wezenlijke belangen van de 
veiligheid van de Staat zijn gemoeid of op opdrachten die 
zijn geplaatst overeenkomstig andere voorschriften, welke 
hun oorsprong vinden in bestaande internationale overeen­
komsten of zijn vastgesteld door internationale organisa­
ties; 
Overwegende dat de bestaande internationale verplichtin­
gen van de Gemeenschap of de Lid-Staten door de 
voorschriften van deze richtlijn niet beïnvloed dienen te 
worden; 
Overwegende dat, binnen zekere grenzen, de voorkeur 
dient te worden gegeven aan een uit de Gemeenschap 
afkomstige aanbieding boven gelijkwaardige aanbiedingen 
uit derde landen; 
Overwegende dat deze richtlijn niet vooruit dient te lopen 
op het standpunt van de Gemeenschap in lopende of 
toekomstige internationale onderhandelingen; 
Overwegende dat de werkingssfeer van deze richtlijn naar 
aanleiding van de resultaten van dergelijke internationale 
onderhandelingen bij besluit van de Raad uitgebreid moet 
kunnen worden tot aanbiedingen uit derde landen; 
Overwegende dat op het gebied van normen en technische 
specificaties gemeenschappelijke voorschriften moeten 
worden vastgesteld waarbij ten volle rekening wordt 
gehouden met het ter zake door de Gemeenschap gevolgde 
beleid; 
Overwegende dat aanbestedende diensten aanbiedingen die 
onbetrouwbaar zijn doordat zij op steunmaatregelen van 
de Staten zijn gebaseerd moeten kunnen afwijzen; 
Overwegende dat de beginselen van gelijkwaardigheid en 
onderlinge erkenning van nationale normen, technische 
specificaties en fabricagemethoden binnen de werkings­
sfeer van deze richtlijn van toepassing zijn; 
Overwegende dat de door de desbetreffende diensten toe te 
passen voorschriften een kader dienen te vormen voor 
gezonde handelspraktijken en ruimte dienen te laten voor 
de grootst mogelijke soepelheid; 
Overwegende dat tegenover deze soepelheid in het belang 
van het onderlinge vertrouwen echter wel moet staan dat 
zorg wordt gedragen voor een minimum aan doorzichtig­
heid en voor passende methoden van toezicht op de 
tenuitvoerlegging van deze richtlijn; 
(4) PB nr. L 374 van 31. 12. 1987, blz. 19. 
Nr. C 264/24 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
Overwegende dat de voor de telecommunicatiesector in te 
voeren regeling grotendeels dezelfde dient te zijn als die 
voor de sectoren water- en energievoorziening en vervoer; 
Overwegende dat de problemen ten aanzien van overheids­
opdrachten in de verschillende onder deze richtlijn vallende 
sectoren waarvoor een oplossing moet worden gezocht van 
gelijke aard zijn, zodat ze met een enkel instrument kunnen 
worden opgelost; 
Overwegende dat de voor de telecommunicatiesector 
geldende regeling in twee fasen dient te worden ingevoerd, 
met een overgangsperiode van één jaar waarin 30 % van de 
totale jaarlijkse opdrachten buiten deze richtlijn om mogen 
worden geplaatst, ten einde te zorgen voor een soepele 
toepassing vanaf 1992 op basis van de tijdens het 
voorafgaande jaar opgedane ervaring, en overwegende dat 
evenwel geen overgangsperiode dient te worden vastgesteld 
ten aanzien van de verplichting om periodiek aankondigin­
gen met informatie te publiceren; 
Overwegende dat het gewenst is nationale maatregelen ten 
behoeve van de regionale ontwikkeling in de communau­
taire doelstellingen te verwerken; 
Overwegende dat de Commissie de werking van deze 
richtlijn en het effect dat deze heeft gehad, in verband met 
eventuele noodzakelijke verdere voorstellen na vier jaar 
opnieuw aan een onderzoek dient te onderwerpen, 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
TITEL I 
Algemeen 
Artikel 1 
In de zin van deze richtlijn wordt verstaan onder: 
1. „Overheidsdiensten": de Staat, zijn territoriale over­
heden, publiekrechtelijke lichamen of verenigingen 
bestaande uit één of meer van deze overheden of 
publiekrechtelijke lichamen. Een lichaam wordt als 
publiekrechtelijk lichaam aangemerkt indien het: 
— is ingesteld met het specifieke doel te voorzien in 
behoeften van algemeen belang en 
— rechtspersoonlijkheid heeft en 
— in hoofdzaak door de Staat, door territoriale 
overheden of door andere publiekrechtelijke licha­
men wordt gefinancierd, dan wel het beheer ervan 
onderworpen is aan het toezicht van die lichamen, of 
nog de leden van de directie, de Raad van bestuur of 
van toezicht voor meer dan de helft zijn aangesteld 
door de Staat, door territoriale overheden of door 
andere publiekrechtelijke lichamen. 
2. „Openbare bedrijven": elk bedrijf waarover overheids­
diensten rechtstreeks of middellijk een dominerende 
invloed kunnen uitoefenen uit hoofde van hun eigen­
dom, financiële deelneming of het bedrijf betreffende voorschriften. Een dominerende invloed wordt geacht 
aanwezig te zijn, wanneer deze overheidsdiensten, al 
dan niet rechtstreeks, ten aanzien van een bedrijf: 
— de meerderheid van het geplaatste kapitaal van dat 
bedrijf bezitten, of 
— over de meerderheid van de stemrechten verbonden 
aan de door het bedrijf uitgegeven aandelen 
beschikken, of 
— meer dan de helft van de leden van het orgaan van 
bestuur, van beheer of van toezicht van het bedrijf 
kunnen benoemen. 
3. „Overheidsopdrachten voor leveringen en de uitvoering 
van werken": schriftelijke overeenkomsten onder 
bezwarende titel die zijn gesloten tussen één van de in 
artikel 2 omschreven aanbestedende diensten en een 
inschrijver welke betrekking hebben op: 
a) in het geval van overheidsopdrachten voor leve­
ringen : de aankoop, leasing, huur of huurkoop met 
of zonder koopoptie, van produkten. De overeen­
komst kan daarnevens ook werkzaamheden voor 
het aanbrengen en installeren insluiten, mits de 
waarde hiervan lager is dan die van de produkten; 
b) in het geval van overheidsopdrachten voor de 
uitvoering van werken: de uitvoering dan wel het 
ontwerp en de uitvoering van werken welke 
verband houden met één van de in bijlage XI 
vermelde werkzaamheden, dan wel het uitvoeren, 
met welke middelen dan ook, van bouw- of water­
en wegenbouwkundige werkzaamheden die als 
zodanig volstaan om voor de gebruiker een 
economische of technische functie te vervullen. 
4. „Overheidsopdrachten voor software-service": 
opdrachten voor software voor gebruik in verband met 
telecommunicatienetwerken of -diensten, die worden 
aangekocht door een van de aanbestedende diensten 
wier werkzaamheden zijn omschreven in artikel 2, lid 2, 
punt d). 
5. „Inschrijver": de leverancier of de aannemer die een 
aanbieding doet en „gegadigde": degene die heeft 
verzocht om een uitnodiging tot deelneming aan een 
niet-openbare procedure of aan een procedure van 
gunning via onderhandelingen. 
6. „Openbare procedures, niet-openbare procedures en 
procedures van gunning via onderhandelingen": de 
door de aanbestedende diensten gevolgde aanbeste­
dingsprocedures, waarbij: 
a) in het geval van de openbare procedures alle 
belangstellende leveranciers of aannemers mogen 
inschrijven; 
b) in het geval van niet-openbare procedures alleen de 
door de aanbestedende dienst aangezochte gegadig­
den mogen inschrijven; 
c) in het geval van de procedures van gunning via 
onderhandelingen, de aanbestedende dienst de door 
hem gekozen leveranciers of aannemers raadpleegt 
en in onderhandelingen met één of meer van hen de 
inhoud van het contract vaststelt. 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/25 
7. „Technische specificaties": alle technische voorschrif­
ten, met name die welke zijn opgenomen in het bestek, 
die een omschrijving geven van de vereiste kenmerken 
van een werk, een stof, een produkt of een levering en 
aan de hand waarvan een werk, een materiaal, een 
produkt of een levering zodanig kunnen worden 
omschreven dat deze beantwoorden aan het gebruik 
waarvoor het door de aanbestedende dienst is bestemd. 
Deze technische voorschriften kunnen tevens omvatten 
het kwaliteitsniveau, de gebruiksgeschiktheid, de 
veiligheid en de afmetingen, met inbegrip van de 
voorschriften voor het materiaal, het produkt of de 
levering inzake kwaliteitsgarantie, terminologie, 
symbolen, proefnemingen en proefnemingsmethoden, 
verpakking, merken of etiketten. In het geval van 
opdrachten voor het uitvoeren van werken kunnen zij 
tevens de voorschriften omvatten voor het ontwerpen 
en de kostprijsberekening, de voorwaarden voor de 
proefnemingen, controle en oplevering van werken, 
alsmede de bouwwijzen en -technieken en alle andere 
voorwaarden van technische aard die de aanbestedende 
dienst bij algemene dan wel bijzondere maatregel kan 
voorschrijven met betrekking tot de voltooide werken 
en tot de materialen of bestanddelen waaruit deze 
werken zijn samengesteld. 
8. „Norm": een technische specificatie die door een 
erkende normaliseringsinstelling voor herhaalde en 
voortdurende toepassing is goedgekeurd en waarvan de 
inachtneming in beginsel niet verplicht is. 
9. „Europese norm": een norm die door het Europees 
Comité voor Normalisatie (CEN) of het Europees 
Comité voor Elektrotechnische Normalisatie (CENE-
LEC) volgens de gemeenschappelijke regels van deze 
organisaties als „Europese norm (EN)" of „Harmonisa­
tiebescheid (HD)", dan wel door het Europees Normali­
satie-Instituut voor de Telecommunicatie (ETSI) als een 
„Europese telecommunicatienorm" (EIN) is goedge­
keurd. 
10.„Gemeenschappelijke technische specificatie": een 
technische specificatie die volgens een door de Gemeen­
schap erkende procedure is opgesteld met het oog op 
eenvormige toepassing in alle Lid-Staten en die is 
bekendgemaakt in het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen. 
11.„Europese technische goedkeuring": een op de bevin­
ding dat aan de fundamentele vereisten voor bouwwer­
ken wordt voldaan, gebaseerde, gunstig uitvallende 
technische beoordeling, waarbij een produkt geschikt 
wordt verklaard voor het gebruik voor een bepaald doel 
volgens zijn intrinsieke eigenschappen en de bij 
Richtlijn 89/106/EEG van de Raad (*) voor de toepas­
sing en het gebruik ervan vastgestelde voorwaarden. De 
Europese technische goedkeuring wordt afgegeven door 
de te dien einde door de Lid-Staat erkende instelling. 
Artikel 2 
1. De bepalingen van de richtlijn gelden voor de 
aanbestedende diensten die 
(i) PB nr. L 40 van 11. 2. 1989, blz. 12. a) overheidsdiensten of openbare bedrijven zijn en die een 
van de in lid 2 als relevant in de zin van deze richtlijn 
aangemerkte werkzaamheden tot een van hun taken 
hebben; of 
b) die, indien het geen overheidsdiensten of openbare 
bedrijven betreft, een van de in lid 2 als relevant in de 
zin van deze richtlijn aangemerkte werkzaamheden of 
een combinatie daarvan tot een van hun hoofdtaken 
hebben en die hun werkzaamheden uitvoeren op grond 
van bijzondere of uitsluitende rechten die hun door een 
bevoegde instantie van een Lid-Staat zijn verleend. 
2. Relevante werkzaamheden in de zin van deze richtlijn 
zijn 
a) de voorziening of het beheer van een net dat aan het 
publiek een dienst verleent in samenhang met de 
produktie, het vervoer of de distributie van 
i) drinkwater, of 
ii) elektriciteit, of 
iii) gas of warmte; 
b) de exploitatie van een geografisch gebied met het 
oogmerk van 
i) de exploratie of winning van aardolie, aardgas, 
steenkool of andere vaste brandstoffen, of 
ii) het verstrekken van luchthaven-, zeehaven-, bin­
nenhaven- of aanlandingsfaciliteiten voor vervoer 
door de lucht, over zee, over land of over de 
binnenwateren; 
c) het beheer van een net van openbare dienstverlening op 
het gebied van vervoer per trein, tram, trolleybus of 
bus. 
Ten aanzien van vervoersdiensten wordt er vanuit 
gegaan dat er een net bestaat, indien de dienst wordt 
verleend onder voorwaarden ten aanzien van de wijze 
van functioneren, die zijn gesteld door een bevoegde 
instantie van een Lid-Staat, met inbegrip van de te 
volgen routes, de beschikbaar te stellen capaciteit en de 
frequentie van de dienst. 
d) de exploitatie van openbare telecommunicatienetwer­
ken of het aanbieden van één of meer telecommunica­
tiediensten aan het publiek. 
3. Een aanbestedende dienst wordt in de zin van lid 1, 
punt b), geacht werkzaam te zijn op grond van bijzondere 
of uitsluitende rechten met name indien 
a) deze dienst voor de uitoefening van een werkzaamheid 
als bedoeld in lid 2 verplicht is vooraf een vergunning te 
krijgen van een bevoegde instantie in de betrokken Lid-
Staat; 
b) deze dienst voor de aanleg van een in lid 2 genoemd net 
of faciliteit kan profiteren van een onteigenings­
procedure of het gebruik van eigendommen dan wel 
met het net verband houdende uitrusting kan aanbren­
gen op, onder of boven de openbare weg; 
Nr. C 264/26 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
c) deze dienst in het in lid 2, punt a), genoemde geval in 
een net voorziet dat wordt beheerd door een dienst op 
grond van bijzondere of uitsluitende rechten dan wel 
van een door een bevoegde instantie van een Lid-Staat 
verleende machtiging. 
4. Aanbestedende diensten die openbare busdiensten 
verzorgen in de zin van lid 2, punt c), zijn uitgesloten van 
het in deze richtlijn bepaalde, mits 
andere diensten vrij zijn deze dienstverlening, algemeen dan 
wel voor een bepaald geografisch gebied, onder dezelfde 
voorwaarden als de aanbestedende diensten te verrichten. 
5. De in de bijlagen I tot en met X genoemde aanbeste­
dende diensten voldoen aan bovengenoemde criteria. 
Artikel 3 
Voor het plaatsen van opdrachten voor leveringen, werken 
en software-service passen de aanbestedende diensten hun 
eigen procedures toe, aangepast aan het bepaalde in de 
titels II, III en IV. 
Artikel 4 
1. Een aanbestedende dienst die beschikt over een 
concessie ten aanzien van een in artikel 2, lid 2, punt a), i), 
bedoelde werkzaamheid, kan opdrachten voor leveringen 
of werken plaatsen zonder hierbij het in de titels II, III en IV 
bepaalde in acht behoeven te nemen, indien deze dienst 
voornemens is deze opdrachten te plaatsen bij onder­
nemingen waarmee de dienst verbonden of verwant is, mits 
in gevallen waarin de concessieovereenkomst in kwestie is 
aangegaan nadat deze richtlijn is uitgevoerd, 
a) een oproep tot mededinging heeft plaatsgevonden door 
middel van een bekendmaking van een overeenkomstig 
bijlage XII opgesteld bericht van inschrijving in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen en 
b) de dienst een volledige lijst van deze ondernemingen 
heeft gevoegd bij zijn concessieaanvraag en deze lijst 
heeft bijgewerkt met alle latere veranderingen in de 
betrekkingen tussen de ondernemingen. 
2. Onder „concessie" wordt verstaan: een schriftelijke 
overeenkomst tussen een als aanbestedende dienst optre­
dende overheidsdienst in de zin van artikel 1, lid 1 en een 
dienst die geen openbare dienst en geen openbaar bedrijf is, 
waarbij de laatste onder bezwarende titel en voor eigen 
rekening en risico, de verantwoordelijkheid aanvaardt voor 
de bouw, de voorziening of het beheer van een netwerk als 
bedoeld in artikel 2, lid 2, punt a), i). 
3. Onder „verbonden of verwante bedrijven" wordt 
verstaan: bedrijven waarop de aanbestedende dienst 
rechtstreeks of middellijk een dominerende invloed kan 
uitoefenen of bedrijven die een dominerende invloed op een 
aanbestedende dienst kunnen uitoefenen of die, te zamen 
' met de aanbestedende dienst, onder dominerende invloed staan van een ander bedrijf uit hoofde van eigendom, 
financiële deelneming of de het bedrijf betreffende 
voorschriften. Dominerende invloed wordt geacht aanwe­
zig te zijn, indien een bedrijf al dan niet rechtstreeks ten 
aanzien van een ander bedrijf: 
— de meerderheid van het geplaatste kapitaal van dat 
bedrijf bezit, of 
— over de meerderheid van de stemrechten verbonden aan 
de door dat bedrijf uitgegeven aandelen beschikt, of 
— meer dan de helft van de leden van het orgaan van 
bestuur, beheer of van toezicht van dat bedrijf kan 
benoemen. 
4. De richtlijn is tevens van toepassing op opdrachten van 
de aanbestedende diensten wier werkzaamheden zijn 
omschreven in artikel 2, lid 2, punt a), i), indien de 
opdrachten verband houden met projecten op het gebied 
van de waterhuishouding, irrigatie, drainage en de afvoer 
of behandeling van afvalwater. 
Artikel 5 
1. Uitgezonderd ten aanzien van overheidsdiensten is 
deze richtlijn niet van toepassing op opdrachten waarmede 
de aanbestedende diensten uitsluitend iets anders beogen 
dan de uitoefening van de in artikel 2, lid 2, bedoelde 
werkzaamheden. 
2. De in lid 1 bedoelde aanbestedende diensten melden 
aan de Commissie elke werkzaamheid die volgens hen 
onder de in lid 1 bedoelde uitzondering valt. De Commissie 
maakt bij wijze van informatie periodiek in het Publikatie­
blad van de Europese Gemeenschappen de lijst bekend van 
de werkzaamheden die .zij als uitgezonderd beschouwt. 
Daarbij houdt de Commissie rekening met alle gevoelige 
commerciële aspecten waarop de aanbestedende diensten 
eventueel wijzen bij het verstrekken van de informatie. 
Artikel 6 
1. Deze richtlijn is niet van toepassing op opdrachten 
voor de levering van goederen die zijn aangekocht voor 
wederverkoop óf verhuur aan derden, mits de aanbesteden­
de dienst geen bijzondere of exclusieve rechten bezit om 
deze goederen te verkopen of te verhuren en het andere 
lichamen vrijstaat deze te verkopen of te verhuren op 
dezelfde voorwaarden als de aanbestedende dienst. 
2. De Lid-Staten doen de Commissie mededeling van de 
goederen die vallen onder artikel 1 en van alle ter zake 
dienende wettelijke bepalingen. 
Artikel 7 
1. Deze richtlijn is niet van toepassing op opdrachten die 
de aanbestedende diensten wier werkzaamheden zijn 
omschreven in artikel 2, lid 2, punt d), plaatst uitsluitend 
voor aankopen in verband met één of meer telecommunica-
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/27 
tiediensten indien andere bedrijven vrij zijn om dezelfde 
diensten in hetzelfde geografische gebied en onder dezelfde 
voorwaarden aan te bieden. 
2. De Lid-Staten doen de Commissie mededeling van de 
onder lid 1 vallende diensten en van alle ter zake dienende 
wettelijke bepalingen. 
Artikel 8 
Deze richtlijn is niet van toepassing op opdrachten 
a) indien het de in bijlage I genoemde aanbestedende 
diensten voor de aankoop van drinkwater betreft; 
b) indien het de in bijlagen II, III, IV en V genoemde 
aanbestedende diensten voor de aankoop van energie 
of de levering van brandstoffen voor de energie-
produktie betreft. 
Artikel 9 
Deze richtlijn is niet van toepassing op opdrachten wanneer 
de uitvoering ervan overeenkomstig de in de betrokken Lid-
Staat geldende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen 
gepaard moet gaan met bijzondere veiligheidsmaatregelen 
of wanneer de bescherming van de fundamentele belangen 
van de staatsveiligheid van dat land zulks vereist. 
Artikel 10 
1. Deze richtlijn is niet van toepassing op opdrachten 
waarvoor andere procedureregels gelden en die worden 
gegund: 
a) krachtens een internationale overeenkomst, gesloten 
tussen een Lid-Staat en één of meer derde landen 
betreffende leveringen of de uitvoering van werken die 
bestemd zijn voor de gemeenschappelijke verwezenlij­
king of exploitatie door de ondertekenende Staten van 
een project; elke overeenkomst zal ter kennis van de 
Commissie worden gebracht, die overleg kan plegen in 
het Raadgevend Comité inzake Overheidsopdrachten, 
ingesteld bij Besluit 71/306/EEG van de Raad (*); in 
het geval van overeenkomsten betreffende opdrachten 
die worden geplaatst door diensten wier werkzaam­
heden zijn omschreven in artikel 2, lid 2, punt d), 
raadpleegt de Commissie het in artikel 30 bedoelde 
Raadgevend Comité inzake Opdrachten voor de 
Telecommunicatiesector; 
b) aan ondernemingen in een Lid-Staat of in een derde 
land op grond van een internationale overeenkomst 
inzake de legering van strijdkrachten; 
c) volgens de specifieke procedure van een internationale 
organisatie. 
(!) PB nr. L 185 van 16. 8. 1971, blz. 15. Artikel 11 
1. Deze richtlijn is van toepassing op opdrachten 
waarvan de waarde zonder BTW gelijk is aan of meer 
bedraagt dan 
— 200 000 ecu voor opdrachten voor leveringen en voor 
soft ware-service. 
— 5 000 000 ecu voor opdrachten voor de uitvoering van 
werken. 
2. In geval van opdrachten voor leveringen wordt de 
waarde van de opdracht berekend op de volgende 
grondslag: 
— indien het gaat om overeenkomsten met een vaste 
looptijd, dient de berekening gebaseerd te zijn op de 
totale waarde voor de gehele looptijd wanneer die 
twaalf maanden of minder bedraagt, dan wel de totale 
waarde met inbegrip van de geraamde residuwaarde 
wanneer de looptijd meer dan twaalf maanden be­
draagt, 
— indien het gaat om overeenkomsten voor onbepaalde 
duur of indien er twijfel over de looptijd van de 
overeenkomst bestaat, wordt de waarde berekend door 
het maandelijks te betalen bedrag te vermenigvuldigen 
met 48. 
3. Indien het gaat om opdrachten voor leveringen die een 
zekere regelmaat vertonen of die binnen een bepaalde 
periode moeten worden verlengd, kan de waarde van de 
opdracht worden bepaald aan de hand van: 
— het gezamenlijk bedrag van alle tijdens het voorafgaan­
de belastingjaar of tijdens de afgelopen twaalf maanden 
gesloten soortgelijke overeenkomsten voor dezelfde 
categorie van goederen — indien mogelijk gecorrigeerd 
op grond van verwachte wijzigingen in hoeveelheid of 
waarde gedurende de komende twaalf maanden —, dan 
wel 
— het geraamde gezamenlijke bedrag over de op de eerste 
levering volgende twaalf maanden, of over de contract­
periode, indien deze langer duurt dan twaalf maanden. 
De keuze van de berekeningsmethode mag niet worden 
gebruikt om zich aan de toepassing van deze richtlijn te 
onttrekken. 
4. Indien in een voorgenomen opdracht optiebedingen 
worden vermeld, dient het hoogst toelaatbare totale bedrag 
voor aankoop, leasing, huur of huurkoop, inclusief de 
optiebedingen, als grondslag te worden genomen voor de 
berekening van de waarde van de opdracht. 
5. Opdrachten mogen niet worden gesplitst om ze aan de 
toepassing van deze richtlijn te onttrekken. Ten einde voor 
de toepassing van lid 1 het bedrag van de opdracht te 
bepalen 
— moet de waarde van goederen van hetzelfde type 
worden samengeteld wanneer opdrachten voor die 
goederen gelijktijdig maar in afzonderlijke delen 
worden geplaatst, 
— moet de waarde van alle opdrachten worden samenge­
teld wanneer een werk in verschillende percelen is 
verdeeld, waarvoor afzonderlijke opdrachten worden 
geplaatst. 
Nr. C 264/28 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
Bij opdrachten voor de uitvoering van werken mogen de 
aanbestedende diensten evenwel afwijken van lid 1 voor 
percelen waarvan de waarde, exclusief BTW, 1 000 000 ecu 
of minder bedraagt, mits de totale waarde van deze 
percelen samen niet meer dan 20 % beloopt van de totale 
waarde van de werken. 
6. De waarde van opdrachten voor de uitvoering van 
werken omvat mede de waarde van alle goederen of 
diensten welke voor de uitvoering van het werk noodzake­
lijk zijn en door de aanbestedende dienst ter beschikking 
van de aannemer worden gesteld. 
TITEL II 
Technische specificaties en normen 
Artikel 12 
1. De technische specificaties betreffende stoffen, pro-
dukten, leveringen of werken worden vastgesteld door 
verwijzing naar nationale normen die de toepassing 
vormen van Europese normen, dan wel door verwijzing 
naar gemeenschappelijke technische specificaties of Euro­
pese technische goedkeuringen. 
2. Een aanbestedende dienst kan van lid 1 afwijken 
indien: 
a) de normen, gemeenschappelijke technische specifica­
ties of Europese technische goedkeuringen de vast­
stelling van overeenstemming niet regelen of indien er 
geen technische middelen bestaan om de overeen­
stemming met die normen, gemeenschappelijke techni­
sche specificaties of Europese technische goedkeurin­
gen afdoende vast te stellen; 
b) de toepassing van lid 1 afbreuk doet aan de toepassing 
van Richtlijn 86/361/EEG van de Raad van 24 juli 
1986 betreffende de eerste fase van de wederzijdse 
erkenning van goedkeuringen van eindapparatuur voor 
telecommunicatie (*) of van Beschikking 87/95/EEG 
van de Raad van 22 december 1986 betreffende de 
normalisatie op het gebied van de informatietechnolo­
gieën en de telecommunicatie (2); 
c) de toepassing van deze normen, gemeenschappelijke 
technische specificaties of Europese technische goed­
keuringen de aanbestedende dienst zou verplichten tot 
de aanschaf van materiaal dat onverenigbaar is met de 
reeds in gebruik zijnde apparatuur, of zou leiden tot 
buitensporig hoge kosten of tot onevenredig grote 
technische moeilijkheden, echter slechts voor zover een 
en ander plaatsvindt in het kader van een welomschre­
ven en schriftelijk vastgelegde strategie met het oog op 
een overgang binnen een vastgestelde termijn naar 
Europese normen of gemeenschappelijke technische 
specificaties of Europese technische goedkeuringen; 
d) het betrokken project werkelijk innoverend van aard is 
en daarvoor het gebruik van bestaande normen, 
gemeenschappelijke technische specificaties of Europe­
se technische goedkeuringen niet dienstig zou zijn. 
(i) PB nr. L 217 van 5. 8. 1986, blz. 21. 
(2) PB nr. L 36 van 7. 2. 1987, blz. 31. 3. Voor zover de aanbestedende diensten overeenkomstig 
artikel 16, lid 1, verplicht zijn een oproep tot inschrijving 
bekend te maken dan wel overeenkomstig artikel 16, lid 2, 
punt a), hiertoe vrijwillig overgaan, vermelden zij, tenzij 
dat niet mogelijk is, in die oproep de redenen waarom zij 
zich op lid 2 beroepen. 
Artikel 13 
1. Indien er geen Europese normen, gemeenschappelijke 
technische specificaties of Europese technische goedkeurin­
gen bestaan, mogen er technische specificaties worden 
aangegeven door verwijzing naar andere normen. 
In dat geval dient in onderstaande volgorde van voorkeur te 
worden verwezen naar: 
a) nationale normen die de toepassing vormen van 
internationale normen die in het land van de aanbeste­
dende dienst zijn aanvaard; 
b) andere nationale normen van het land van de 
aanbestedende dienst; 
c) andere normen. 
2. Aan een omschrijving van de opdracht door middel 
van normen en specificaties die betrekking hebben op de 
eisen inzake de technische prestaties dient de voorkeur 
gegeven te worden boven omschrijving door middel van 
een ontwerp of een beschrijving, tenzij de aanbestedende 
dienst objectieve redenen heeft om dergelijke normen voor 
de betrokken opdracht niet dienstig te achten. 
3. Tenzij dergelijke specificaties voor het voorwerp van 
de opdracht strikt noodzakelijk zijn, worden geen 
technische specificaties gebruikt die produkten van een 
bepaald fabrikaat of een bepaalde herkomst, dan wel 
bijzondere werkwijzen vermelden, waardoor bepaalde 
ondernemingen worden begunstigd of uitgeschakeld. Het is 
onder meer verboden te verwijzen naar merken, octrooien 
of typen, of een bepaalde oorsprong of produktie; een 
dergelijke verwijzing, vergezeld van de vermelding „of 
daaraan gelijkwaardig" is evenwel toegestaan wanneer het 
voorwerp van de opdracht niet op een andere wijze met 
voldoende nauwkeurige, voor alle betrokkenen volkomen 
begrijpelijke specificaties omschreven kan worden. 
Artikel 14 
1. De aanbestedende diensten stellen ten behoeve van 
belangstellende leveranciers of aannemers desgevraagd de 
technische specificaties beschikbaar, met betrekking tot 
stoffen, produkten, leveringen of werken waarvoor deze 
diensten regelmatig opdrachten plaatsen, of welke zij 
voornemens zijn toe te passen op opdrachten welke het 
voorwerp zijn van periodieke indicatieve aankondigingen 
in de zin van artikel 17. Indien deze technische specificaties 
gebaseerd zijn op documenten waarover belangstellende 
leveranciers of aannemers kunnen beschikken, is het 
voldoende indien hiernaar wordt verwezen. 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/29 
2. De aanbestedende diensten vermelden de technische 
specificaties in de algemene documenten of in de contrac­
tuele documenten die bij iedere opdracht behoren. 
TITEL III 
Procedures voor het plaatsen van opdrachten 
Artikel 15 
1. Aanbestedende diensten kunnen een keuze maken uit 
de in artikel 1, punt 6, genoemde procedures, mits — 
behoudens het in lid 2 bepaalde — een oproep tot 
mededinging overeenkomstig artikel 16 is gedaan. 
2. Aanbestedende diensten kunnen in de volgende 
gevallen gebruik maken van een procedure van gunning via 
onderhandelingen zonder voorafgaande oproep tot mede­
dinging: 
a) indien geen inschrijvingen zijn gedaan of indien alle 
inschrijvingen die in het kader van een openbare of 
niet-openbare procedure zijn gedaan, onregelmatig 
zijn; 
b) in het geval van opdrachten voor leveringen, software-
service en de uitvoering van werken, indien de opdracht 
uitsluitend wordt uitgevoerd ten behoeve van onder­
zoek, proefneming, studie of ontwikkeling. Deze 
bepaling geldt evenwel niet voor opdrachten die 
worden uitgevoerd met het doel winst te behalen dan 
wel de kosten van onderzoek of ontwikkeling te 
dekken; 
c) wanneer de opdracht om technische of artistieke 
redenen of wegens de bescherming van exclusieve 
rechten slechts door een bepaalde leverancier of 
aannemer kan worden uitgevoerd; 
d) in strikt noodzakelijke gevallen waarin de te betrachten 
dringende spoed, voortvloeiende uit gebeurtenissen die 
door de betrokken aanbestedende diensten niet konden 
worden voorzien, de inachtneming van de voor 
openbare of niet-openbare procedures gestelde termij­
nen onmogelijk maakt; 
e) in het geval van opdrachten voor leveringen en voor 
software-service, voor door de oorspronkelijke leve­
rancier verrichte aanvullende leveringen die bestemd 
zijn hetzij voor de gedeeltelijke vernieuwing van 
leveringen of installaties, hetzij voor de uitbreiding van 
bestaande leveringen of installaties, indien verandering 
van leverancier de aanbestedende dienst ertoe zou 
verplichten apparatuur aan te schaffen met andere 
technische eigenschappen, zodat bij gebruik en onder­
houd ervan onverenigbaarheid ontstaat of zich oneven­
redige technische moeilijkheden voordoen. Deze 
procedure mag, als algemene regel, slechts worden 
toegepast gedurende een periode van vijf jaar volgend 
op de gunning van de oorspronkelijke opdracht; 
f) in het geval van opdrachten voor de uitvoering van 
werken, indien het gaat om aanvullende werken die 
noch in het oorspronkelijke project noch in de eerste 
gegunde opdracht waren inbegrepen, doch die ten gevolge van onvoorziene omstandigheden noodzake­
lijk zijn geworden voor de uitvoering van het werk 
zoals het daarin is beschreven, mits de gunning 
geschiedt aan de aannemer die het genoemde werk 
uitvoert: 
— indien deze werken, uit technisch of economisch 
oogpunt, niet zonder overwegende bezwaren voor 
de aanbestedende diensten van de hoofdopdracht 
kunnen worden gescheiden, 
— of indien deze werken, hoewel zij kunnen worden 
gescheiden van de uitvoering van de oorspronkelij­
ke opdracht, strikt noodzakelijk zijn voor de 
uitvoering van de volgende fasen van de opdracht; 
g) in het geval van opdrachten voor de uitvoering van 
werken, indien het gaat om nieuwe werken bestaande 
uit het herhalen van soortgelijke werken die door 
dezelfde aanbestedende diensten opgedragen zijn aan 
de aannemer die belast is geweest met een eerdere 
opdracht, mits deze werken overeenstemmen met een 
basisproject en dit project het voorwerp vormde van 
een eerste opdracht die na een oproep tot mededinging 
werd geplaatst; de mogelijkheid om deze procedure toe 
te passen moet reeds bij het uitschrijven van de 
aanbesteding van het eerste project worden vermeld, en 
het totale voor de volgende werken geraamde bedrag 
dient door de aanbestedende diensten in aanmerking te 
worden genomen voor de toepassing van artikel 11. 
Deze procedure mag in het algemeen slechts worden 
toegepast gedurende een periode van vijf jaar volgend 
op het sluiten van de oorspronkelijke overeenkomst; 
h) voor op een goederenmarkt genoteerde en aangekochte 
goederen; 
i) voor aankopen bij leveranciers die in staat van 
faillissement of liquidatie verkeren, wier werkzaam­
heden onder rechterlijk toezicht zijn geplaatst, die het 
voorwerp zijn van een surseance van betaling, wier 
werkzaamheden zijn opgeschort dan wel in een 
vergelijkbare toestand verkeren ingevolge een soortge­
lijke procedure overeenkomstig de nationale wet- of 
regelgeving. 
Artikel 16 
1. Aanbestedende diensten die een opdracht door middel 
van een openbare procedure willen aanbesteden, maken 
hun voornemen hiertoe kenbaar door een oproep tot 
inschrijving overeenkomstig bijlage XIII A. 
2. Aanbestedende diensten die een opdracht door middel 
van een niet-openbare procedure dan wel volgens een 
procedure van gunning via onderhandelingen met vooraf­
gaande oproep tot mededinging willen aanbesteden kunnen 
deze oproep naar keuze doen door: 
a) een overeenkomstig bijlage XIII B of bijlage XIII C 
opgestelde aankondiging of 
b) door het uitnodigen van gegadigden die geschikt zijn 
bevonden in het kader van een erkenningssysteem dat 
Nr. C 264/30 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
voldoet aan de voorwaarden van artikel 23 en dat door 
middel van een mededeling overeenkomstig bijlage 
XIV is bekendgemaakt. 
3. Een oproep tot inschrijving wordt tevens geacht door 
middel van een periodieke indicatieve aankondiging in de 
zin van artikel 17 te hebben plaatsgevonden op voorwaarde 
dat 
a) de opdracht betrekking heeft op leveringen, werken of 
soft ware-service die in de aankondiging zijn vermeld en 
b) in de aankondiging was vermeld dat de opdracht zou 
worden geplaatst door middel van een niet-openbare 
procedure of een procedure van gunning via onder­
handelingen en 
c) de aanbestedende diensten alle gegadigden die schrifte­
lijk blijk hebben gegeven van hun belangstelling om 
deel te nemen aan de procedure de gelegenheid bieden 
deze belangstelling om uitgenodigd te worden te 
bevestigen door aan hen nadere gegevens over de 
opdracht in kwestie te doen toekomen. 
4. Alle in dit artikel genoemde aankondigingen worden 
bekendgemaakt in het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen. 
Artikel 17 
1. De aanbestedende diensten maken ten minste éénmaal 
per jaar door middel van een periodieke indicatieve 
aankondiging overeenkomstig de bijlagen XV A en B in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen bekend, 
a) in het geval van opdrachten voor leveringen en voor 
software-service, alle opdrachten per produktensector 
die zij voornemens zijn in de loop van de komende 
twaalf maanden te plaatsen en waarvan de geraamde 
waarde, gelet op artikel 11, 750 000 ecu of meer 
bedraagt; 
b) in het geval van opdrachten voor de uitvoering van 
werken, de hoofdkenmerken van de voorgenomen 
opdrachten waarvan de geraamde waarde 5 000 000 
ecu of meer bedraagt. 
2. De periodieke aankondiging behoeft geen gegevens te 
bevatten die betrekking hebben op opdrachten indien door 
openbaarmaking daarvan schade kan worden berokkend 
aan de rechtmatige commerciële belangen van de aanbeste­
dende dienst. 
Artikel 18 
1. Aanbestedende diensten die een opdracht hebben 
gegund, maken het resultaat van de procedure bekend door 
middel van een aankondiging in het Publikatieblad van de 
Europese Gemeenschappen. De aankondiging wordt 
overeenkomstig bijlage XVI opgesteld. 
2. Indien openbaarmaking van de in de modelaankondi­
ging opgenomen gegevens de handhaving van de wetten in 
de weg zou staan, anderszins in strijd zou zijn met het 
openbaar belang of schade zou kunnen berokkenen aan de rechtmatige commerciële belangen van bepaalde openbare 
of particuliere ondernemingen, dan wel indien de eerlijke 
mededinging tussen leveranciers of aannemers erdoor kan 
worden aangetast, staat het de diensten vrij in de 
aankondiging niet meer te vermelden dan het feit dat de 
opdracht is gegund. 
3. De in de voorgaande leden bedoelde aankondigingen 
worden uiterlijk 48 dagen na de gunning van de betrokken 
opdracht verzonden. 
Artikel 19 
1. De in de voorgaande artikelen bedoelde aankondigin­
gen mogen niet meer dan één bladzijde van het Publikatie­
blad van de Europese Gemeenschappen beslaan, hetgeen 
overeenkomt met ongeveer 650 woorden. 
2. De aanbestedende diensten moeten de datum van 
verzending kunnen aantonen. 
3. De aankondigingen worden onverkort in hun oor­
spronkelijke taal in het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen en via de TED-databank bekendge­
maakt. Een samenvatting met de belangrijkste gegevens 
van iedere aankondiging wordt in de andere officiële talen 
van de Gemeenschap gepubliceerd, maar slechts de tekst in 
de oorspronkelijke taal is authentiek. 
4. Het Bureau voor Officiële Publikaties der Europese 
Gemeenschappen publiceert de aankondigingen uiterlijk 
twaalf dagen na toezending. 
Ieder nummer van het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen waarin één of meer aankondigingen zijn 
opgenomen bevat tevens het model of de modellen 
waarnaar de bekendgemaakte aankondigingen zijn opge­
maakt. 
5. De kosten van bekendmaking van de aankondigingen 
in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 
komen voor rekening van de Gemeenschappen. 
6. Opdrachten waarvoor overeenkomstig artikel 16, lid 1 
of lid 2, punt a, een aankondiging in het Publikatieblad van 
de Europese Gemeenschappen wordt bekendgemaakt, 
mogen niet op enige andere wijze openbaar worden 
gemaakt voordat de aankondiging is verzonden naar het 
Bureau voor Officiële Publikaties der Europese Gemeen­
schappen. Zulke bekendmakingen mogen geen andere 
gegevens bevatten dan die welke in het Publikatieblad van 
de Europese Gemeenschappen zijn opgenomen. 
Artikel 20 
1. In openbare procedures wordt de door de aanbesteden­
de diensten vast te stellen termijn voor de inzending van de 
aanbiedingen vastgesteld op ten minste 40 dagen, te 
rekenen vanaf de datum van bekendmaking van de 
aankondiging. 
2. In niet-openbare procedures en in procedures van 
gunning via onderhandelingen met voorafgaande oproep 
tot mededinging gelden de volgende regelingen: 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/31 
— indien overeenkomstig artikel 16, lid 2, sub punt a), een 
aankondiging is bekendgemaakt, bedraagt de termijn 
voor de ontvangst van de aanvragen tot deelneming in 
het algemeen ten minste drie weken en in geen geval 
minder dan tien dagen, te rekenen vanaf de datum van 
bekendmaking van de aankondiging, 
— de termijn voor inzending van de inschrijvingen kan in 
onderling overleg tussen de aanbestedende dienst en de 
uitgekozen gegadigden worden vastgesteld, mits alle 
inschrijvers evenveel tijd krijgen om hun offerte voor te 
bereiden en in te dienen, 
— indien het niet mogelijk is overeenstemming te bereiken 
over de termijn voor inzending van de inschrijvingen, 
stelt de aanbestedende dienst een termijn vast die in het 
algemeen ten minste drie weken en in geen geval minder 
dan tien dagen bedraagt, te rekenen vanaf de datum van 
verzending van de schriftelijke uitnodiging, en die 
voldoende lang is gelet op de complexiteit van de 
specificaties, de noodzaak het bestek, de daarbij 
behorende stukken en de aanvullende inlichtingen te 
bestuderen alsmede de eventuele noodzaak van een 
bezichtiging op de plaats zelf of inzage ter plaatse van 
wezenlijke documentatie. 
3. Aanbestedende diensten die overeenkomstig artikel 4, 
lid 1, een concessie in de watersector willen gunnen, stellen 
voor de indiening van de inschrijvingen een termijn vast van 
ten minste 40 dagen, te rekenen vanaf de datum van 
bekendmaking van de aankondiging. 
Artikel 21 
In het bestek kan de aanbestedende dienst de inschrijver 
verzoeken hem in zijn offerte mee te delen welk gedeelte 
van de opdracht hij eventueel voornemens is aan derden in 
onderaanbesteding te geven. 
Deze mededeling laat het probleem van de verantwoorde­
lijkheid van de hoofdaannemer onverlet. 
Artikel 22 
1. Voor zover tijdig aangevraagd moeten de aanbeste­
dende diensten als regel de leveranciers of aannemers 
binnen zes werkdagen na ontvangst van hun verzoek het 
bestek en de daarbij behorende stukken toezenden. 
2. Voor zover tijdig aangevraagd verstrekken de aanbe­
stedende diensten de nadere inlichtingen over het bestek 
uiterlijk zes dagen voor het verstrijken van de termijn 
waarbinnen de inschrijvingen worden ingewacht. In het in 
artikel 17, lid 4, bedoelde geval, kan deze termijn voor het 
verstrekken van de nadere inlichtingen tot vier dagen 
worden ingekort. 
3. Indien inschrijving slechts kan plaatsvinden na 
bestudering van omvangrijke documentatie, bij voorbeeld 
uitgebreide technische specificaties, na bezichtiging van de 
bouwplaats, of na inzage ter plaatse van de bij het bestek 
behorende stukken, wordt hiermede rekening gehouden bij 
het vaststellen van de termijnen. 4. Aanbestedende diensten nodigen de uitgekozen gega­
digden allen tegelijk en schriftelijk uit. Bij de uitnodigings­
brief worden het bestek en de aanvullende documenten 
ingesloten. In deze brief zijn ten minste de volgende 
gegevens opgenomen: 
a) het adres waar aanvullende documenten kunnen 
worden aangevraagd en de uiterste datum voor deze 
aanvraag, alsmede het eventueel hiervoor verschuldig­
de bedrag en de wijze van betaling daarvan; 
b) de uiterste datum voor de ontvangst van de inschrijvin­
gen, het adres waar deze moeten worden ingediend en 
de taal of talen waarin zij moeten worden gesteld; 
c) een verwijzing naar de gepubliceerde oproep tot 
inschrijving; 
d) de aanduiding van de eventueel bij te sluiten stukken; 
e) de gunningscriteria indien deze niet in de oproep zijn 
vermeld; 
5. De aanvragen tot deelneming aan de aanbesteding en 
uitnodigingen tot inzending van een inschrijving kunnen 
per brief, telegram, telex, telefax of telefoon geschieden. In 
de laatste vier gevallen moeten zij worden bevestigd per 
brief die vóór het verstrijken van de in artikel 20, lid 2, 
bedoelde termijn wordt verzonden. 
TITEL IV 
Erkenning van geschiktheid, selectie van gegadigden 
en gunning van de opdrachten 
Artikel 23 
1. De erkenning van de geschiktheid van leveranciers of 
aannemers en de keuze van leveranciers of aannemers voor 
deelneming aan niet-openbare procedures of procedures 
van gunning via onderhandelingen, geschiedt op grond van 
objectieve, niet-discriminerende criteria. De aanbestedende 
diensten onthouden zich met name van: 
a) het opleggen aan sommige leveranciers of aannemers 
van verplichtingen van administratieve, technische of 
financiële aard, die niet aan andere leveranciers of 
aannemers worden opgelegd; 
b) het eisen van controles of bewijzen van zaken waarvoor 
reeds objectief bewijsmateriaal voorhanden is. 
2. De in artikel 23 van Richtlijn 71/305/EEG en in artikel 
20 van Richtlijn 77/62/EEG, genoemde uitsluitingscriteria 
worden als objectief en niet-discriminerend beschouwd. 
3. De aanbestedende diensten vermelden de criteria en 
regels op grond waarvan zij gegadigden erkennen of 
selecteren. Deze criteria en regels worden desgevraagd ter 
beschikking gesteld van de belangstellende leveranciers of 
aannemers. 
4. De aanbestedende diensten eerbiedigen het vertrouwe­
lijke karakter van inlichtingen die aan hen door leveran-
Nr. C 264/32 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
ciers of aannemers worden verstrekt in het kader van de 
procedures van erkenning, selectie of deelneming aan een 
aanbesteding. 
Artikel 24 
1. Aanbestedende diensten die een regeling van erkenning 
van leveranciers of aannemers hanteren, dienen ten aanzien 
van de erkenning een beslissing te nemen binnen zes 
maanden na het indienen van een aanvraag, tenzij er om 
objectieve redenen, die binnen twee maanden na de 
aanvraag aan de indiener daarvan worden medegedeeld, 
een langere termijn noodzakelijk is. In deze gevallen doet de 
aanbestedende dienst de aanvrager mededeling van de 
redenen waarom deze termijn langer moet zijn en van de 
datum waarop zijn aanvraag wordt aanvaard of afgewe­
zen. 
2. Indieners van een aanvraag tot erkenning, aan wie de 
erkenning wordt geweigerd, worden van dit besluit en van 
de redenen voor die weigering in kennis gesteld. Deze 
redenen moeten gebaseerd zijn op de in artikel 23, lid 1, 
bedoelde erkenningscriteria. 
3. Er wordt een schriftelijke lijst van erkende leveranciers 
of aannemers bijgehouden, die volgens het type van 
opdrachten waarvoor de erkenning geldt in categorieën 
mag worden ingedeeld. 
4. De aanbestedende diensten kunnen de erkenning van 
een leverancier of een aannemer slechts beëindigen om 
redenen die berusten op de in artikel 23, lid 1, bedoelde 
criteria. Het voornemen om een erkenning te beëindigen, 
alsmede de reden (en) daartoe moet de leverancier of 
aannemer vooraf schriftelijk ter kennis worden gebracht. 
5. Indien de erkenningsregeling van onbepaalde duur is, 
moet dienaangaande overeenkomstig bijlage XIII een 
aankondiging worden opgesteld die jaarlijks wordt 
bekendgemaakt in het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen, waarin het doel van de regeling en de 
wijze waarop inzage kan worden verkregen in de 
toepassingsregeling daarvan worden aangegeven. 
6. Indien de erkenningsregeling niet van onbepaalde duur 
is, moet dienaangaande een aankondiging in het Publikatie­
blad van de Europese Gemeenschappen bekendgemaakt 
worden waarin, naast de in lid 5 genoemde gegevens, de 
duur van de regeling wordt vermeld, welke niet langer dan 
drie jaar mag zijn. 
Artikel 25 
1. Leveranciers of aannemers die hebben verzocht aan 
een aanbestedingsprocedure te mogen deelnemen, mogen 
niet worden uitgesloten om andere redenen dan die welke 
door de aanbestedende dienst zijn vastgelegd en desge­
vraagd verkrijgbaar zijn. Een mogelijke reden is onder meer 
de objectieve noodzaak voor de aanbestedende dienst om 
het aantal gegadigden te beperken tot een niveau dat in overeenstemming is met de specifieke kenmerken van de 
aanbestedingsprocedure en met de middelen die daarvoor 
vereist zijn. 
2. Combinaties van leveranciers of aannemers mogen niet 
worden uitgesloten van het inzenden van inschrijvingen of 
van deelneming aan een aanbestedingsprocedure. Er kan 
niet worden geëist dat combinaties met het oog op de 
inschrijving of de deelneming aan onderhandelingen een 
bepaalde rechtsvorm aannemen, doch dit kan wel van een 
combinatie worden geëist wanneer de opdracht haar wordt 
gegund, mits een bepaalde rechtsvorm noodzakelijk is voor 
een bevredigende uitvoering van de opdracht. 
Artikel 26 
1. De criteria aan de hand waarvan de aanbestedende 
diensten een opdracht gunnen, zijn: 
a) hetzij de economisch voordeligste aanbieding, waarbij 
verschillende criteria worden gehanteerd, zoals: 
leveringstermijn, uitvoeringstermijn, gebruikskosten, 
rentabiliteit, kwaliteit, esthetisch en functioneel karak­
ter, technische waarde, de service na verkoop en 
technische bijstand, verbintenissen met betrekking tot 
reserveonderdelen, gewaarborgde levering, prijs; 
b) hetzij alleen de laagste prijs. 
2. In het in lid 1 onder a) bedoelde geval vermelden de 
aanbestedende diensten in het bestek of in de oproep tot 
inschrijving, alle gunningscriteria die zij voornemens zijn te 
hanteren, zo mogelijk in afnemende volgorde van het 
belang dat eraan wordt gehecht. 
3. Indien de economisch voordeligste aanbieding als 
gunningscriterium wordt gehanteerd, kunnen de aanbeste­
dende diensten door de inschrijvers voorgestelde varianten 
in aanmerking nemen indien deze voldoen aan de door de 
aanbestedende diensten geëiste minimumspecificaties. De 
aanbestedende diensten vermelden in het bestek de 
minimumspecificaties waaraan deze varianten moeten 
voldoen, alsmede hoe deze moeten worden ingediend. 
Indien varianten niet zijn toegestaan, geven de aanbeste­
dende diensten dat in het bestek aan. 
4. Aanbestedende diensten kunnen inschrijvingen betref­
fende opdrachten voor de uitvoering van werken niet 
afwijzen om redenen die verband houden met de in het 
bestek vastgestelde technische specificaties, indien de in de 
inschrijving beschreven produkten geschikt zijn voor het 
voorgenomen gebruik, in die zin dat zij zodanige kenmer­
ken vertonen dat de werken waarin zij overeenkomstig de 
beschreven regels en voorwaarden moeten worden ver­
werkt, geassembleerd, toegepast of geïnstalleerd, indien op 
de juiste wijze ontworpen en gebouwd, voldoen aan de 
fundamentele vereisten in de zin van Richtlijn 89/106/EEG, 
indien en voor zover dit op grond van de voor deze werken 
geldende voorschriften is vereist. 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/33 
5. Indien voor een bepaalde opdracht inschrijvingen 
worden gedaan die in verhouding tot de transactie 
abnormaal laag voorkomen, verzoekt de aanbestedende 
dienst schriftelijk om preciseringen over de bestanddelen 
van de inschrijving die hij dienstig acht en onderzoekt hij 
deze bestanddelen waarbij hij rekening houdt met de 
verstrekte motivering. De dienst zal met name onderzoeken 
of de inschrijver enigerlei vorm van staatssteun ontvangt en 
of deze steun, overeenkomstig artikel 93, lid 3, van het 
Verdrag ter kennis van de Commissie is gebracht en of deze 
laatste daarvoor goedkeuring heeft verleend. 
De aanbestedende dienst kan motiveringen in aanmerking 
nemen, die zijn gebaseerd op objectieve factoren, zoals de 
zuinigheid van het bouw- of produktieprocédé, de gekozen 
technische oplossingen, uitzonderlijk gunstige omstandig­
heden waarvan de inschrijver kan profiteren voor de 
uitvoering van de opdracht of het oorspronkelijke karakter 
van het produkt of het werk dat de inschrijver aanbiedt. 
Inschrijvingen die abnormaal laag zijn als gevolg van de 
ontvangst van staatssteun kunnen worden afgewezen 
indien de steun in kwestie niet ingevolge artikel 93, lid 3, 
van het Verdrag ter kennis van de Commissie is gebracht of 
indien de Commissie aan de steun geen goedkeuring heeft 
verleend. Aanbestedende diensten die een inschrijving om 
deze redenen afwijzen stellen de Commissie hiervan in 
kennis. 
Artikel 27 
1. Artikel 26, lid 1, is niet van toepassing indien een Lid-
Staat de gunning van opdrachten baseert op andere criteria 
welke deel uitmaken van voorschriften die op het ogenblik 
van de vaststelling van deze richtlijn van kracht waren en 
die ertoe strekken voorrang te verlenen aan bepaalde 
inschrijvers, mits deze voorschriften met het Verdrag 
verenigbaar zijn. 
2. Onverminderd het in lid 1 bepaalde vormt deze 
richtlijn tot en met 31 december 1992 geen beletsel voor de 
toepassing van bestaande nationale voorschriften betref­
fende de gunning van overheidsopdrachten voor leveringen 
en de uitvoering van werken die de vermindering van de 
regionale ongelijkheid en de bevordering van de werk­
gelegenheid beogen in achtergebleven gebieden en in 
gebieden met teruglopende industriële bedrijvigheid, mits 
de betrokken voorschriften verenigbaar zijn met het 
Verdrag en met de internationale verplichtingen van de 
Gemeenschap. 
TITEL V 
Slotbepalingen 
Artikel 28 
1. Onverminderd de verplichtingen van de Gemeenschap 
of van de Lid-Staten van de Gemeenschap tegenover derde 
landen, kan een aanbieding worden afgewezen, indien meer 
dan de helft van de aangeboden prijs wordt gevormd door 
de waarde van buiten de Gemeenschap vervaardigde 
goederen of verrichte diensten of een combinatie daarvan. 2. Behoudens het in lid 3 bepaalde, wordt de voorkeur 
gegeven aan een inschrijving die gelijkwaardig is aan een 
inschrijving die valt binnen de werkingssfeer van lid 1, 
maar die daar niet onder valt. De prijs van een dergelijke 
inschrijving zal als gelijkwaardig worden beschouwd, mits 
deze niet meer dan 3 % meer bedraagt dan de prijs van een 
inschrijving die binnen de werkingssfeer van lid 1 valt. 
3. Aan een aanbieding zal echter niet overeenkomstig lid 
2 de voorkeur worden gegeven, indien de aanbestedende 
dienst hierdoor genoodzaakt zou zijn tot de aanschaf van 
apparatuur met technische kenmerken die afwijken van de 
bestaande apparatuur en dit zou leiden tot onverenigbaar­
heid of tot buitensporige technische moeilijkheden bij de 
bediening of het onderhoud. 
4. In de zin van dit artikel omvat 
a) de waarde van buiten de Gemeenschap vervaardigde 
goederen de waarde van alle uit derde landen 
rechtstreekse of indirect ingevoerde gerede produkten 
of halffabrikaten; 
b) de waarde van buiten de Gemeenschap verrichte 
diensten de waarde van alle werkzaamheden die zijn 
verricht op het grondgebied van derde landen, indien 
deze deel uitmaken van de onder de opdracht vallende 
diensten. 
5. Dit artikel is niet van toepassing op aanbiedingen uit 
derde landen tot welke het in deze richtlijn bepaalde is 
uitgebreid op grond van een door de Raad met gekwalifi­
ceerde meerderheid op voorstel van de Commissie, 
overeenkomstig een tussen de Gemeenschap en een derde 
land in het kader van het GATT of anderszins gesloten 
overeenkomst, genomen besluit. 
Artikel 29 
1. De waarde in nationale valuta van de in artikel 11 
genoemde drempels wordt in principe met ingang van 1 
januari 1992 om de twee jaar herzien. Deze waarden 
worden berekend op grond van de gemiddelde dagelijkse 
waarden van de genoemde valuta in ecu over de periode van 
24 maanden die eindigt op de laatste dag van oktober 
onmiddellijk voorafgaande aan de eerste januari waarop de 
herziening plaatsvindt. De waarden worden in de eerste 
dagen van november bekendgemaakt in het Publikatieblad 
van de Europese Gemeenschappen. 
2. De in lid 1 beschreven berekeningswijze wordt in 
principe twee jaar na de eerste toepassing op initiatief van 
de Commissie onderzocht in het Raadgevend Comité 
inzake Overheidsopdrachten. Ten aanzien van diensten 
wier werkzaamheden zijn omschreven in artikel 2, lid 2, 
puntd), wordt de berekeningswijze tevens onderzocht in 
het Raadgevend Comité inzake Opdrachten voor de 
Telecommunicatiesector. 
Artikel 30 
1. Met betrekking tot opdrachten die worden geplaatst 
door aanbestedende diensten wier werkzaamheden zijn 
omschreven in artikel 2, lid 2, punt d), wordt de Commissie 
bijgestaan door een comité van raadgevende aard, namelijk 
Nr. C 264/34 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
het Raadgevend Comité inzake Opdrachten voor de 
Telecommunicatiesector, bestaande uit vertegenwoordi­
gers van de Lid-Staten en voorgezeten door de vertegen­
woordiger van de Commissie. 
2. De Commissie raadpleegt dit comité over: 
a) wijzigingen van bijlage X; 
b) herziening van de drempels; 
c) krachtens internationale overeenkomsten vastgestelde 
regels voor het plaatsen van opdrachten; 
d) onderzoek van de werking van deze richtlijn. 
Artikel 31 
1. Bijlagen I tot en met X worden door de Commissie 
gewijzigd: 
a) om in de bijlagen opgenomen diensten daaruit te 
verwijderen indien deze niet langer voldoen aan de in 
artikel 2, lid 1, genoemde criteria voor opname in de 
bijlagen; 
b) om diensten die aan de genoemde criteria voldoen, in 
de bijlagen op te nemen; 
c) om rekening te houden met wijzigingen in de juridische 
instrumenten waarnaar in de bijlagen I tot en met IX 
wordt verwezen en die geen betrekking hebben op 
verwijdering of opname van diensten in de zin van de 
punten a) en b). 
2. Wijzigingen in de bijlagen I tot en met IX worden door 
de Commissie aangebracht na raadpleging van het 
Raadgevend Comité inzake Overheidsopdrachten, inge­
steld bij Besluit 71/306/EEG. Ten aanzien van bijlagen X 
wordt het Raadgevend Comité inzake Opdrachten voor de 
Telecommunicatiesector geraadpleegd. 
De voorzitter van het comité legt het comité een ontwerp 
voor van de te nemen maatregelen. Het comité brengt over 
dit ontwerp, zo nodig door middel van een stemming, 
binnen een door de voorzitter vastgestelde termijn advies 
uit. 
Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft 
iedere Lid-Staat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in 
de notulen wordt opgenomen. 
3. De gewijzigde versies van de bijlagen worden ter 
kennisgeving bekendgemaakt in het Publikatieblad van de 
Europese Gemeenschappen. 
Artikel 32 
1. De aanbestedende diensten bewaren de nodige infor­
matie over alle gunningsprocedures, ten einde later de 
volgende informatie te kunnen verstrekken: 
a) de redenen waarom in de zin van artikel 12, lid 2, 
andere normen zijn gehanteerd dan Europese normen, 
gemeenschappelijke technische specificaties, of Euro­
pese technische goedkeuringen dan wel de redenen waarom geen gebruik is gemaakt van normen die de 
technische prestaties en specificaties in de zin van 
artikel 13, lid 2, betreffen; 
b) gegevens inzake de beslissingen die overeenkomstig 
artikel 24 zijn genomen betreffende de erkenning, de 
afwijzing van erkenning of de beëindiging van de 
erkenning van bepaalde bedrijven. Deze dossiers 
moeten zo gedetailleerd zijn dat de gehanteerde criteria 
en de wijze waarop zij zijn toegepast kunnen worden 
beoordeeld; 
c) de gegevens over gunningen die overeenkomstig artikel 
18, lid 2 zijn verstrekt dan wel doelbewust niet zijn 
verstrekt aan bedrijven die daarom hadden verzocht; 
d) gegevens over gevallen waarin gebruik werd gemaakt 
van niet-openbare procedures dan wel van procedures 
van gunning via onderhandelingen zonder voorafgaan­
de oproep tot mededinging; 
e) de bij de selectie van de gegadigden overeenkomstig de 
artikelen 23 en 25 gehanteerde criteria en de wijze 
waarop deze zijn toegepast; 
f) de bij de gunning van de opdracht overeenkomstig 
artikel 26 gehanteerde criteria en de wijze waarop deze 
zijn toegepast; 
2. De informatie wordt op zijn minst bewaard tot de 
volgens het toepasselijke nationale recht geldende verja­
ringstermijn is verstreken. Zij wordt de Commissie op haar 
verzoek ter beschikking gesteld. 
Artikel 33 
Jaarlijks zenden de Lid-Staten aan de Commissie uiterlijk 
op 31 oktober een statistisch overzicht over het voorgaande 
jaar toe betreffende de opdrachten die door de in artikel 2 
beoogde aanbestedende diensten zijn geplaatst, ingedeeld 
volgens de soort van werkzaamheden waarnaar in de 
bijlagen I tot en met X wordt verwezen. Dat overzicht 
bevat ten minste de volgende gegevens: 
a) voor elk van de soorten van werkzaamheden het aantal 
en de waarde van de onder deze richtlijn vallende 
opdrachten, 
— onderverdeeld in opdrachten voor leveringen, 
opdrachten voor software-service en opdrachten 
voor de uitvoering van werken, 
— onderverdeeld naar de wijze waarop overeenkom­
stig artikel 16 een oproep tot mededinging werd 
gedaan, 
— onderverdeeld naar herkomst van de leveranciers 
van binnen dan wel van buiten de Gemeenschap, in 
het eerste geval tevens onderverdeeld naar Lid-
Staat, 
— het aandeel van de opdrachten dat hierin werd 
gegund in het kader van procedures via onder­
handelingen zonder voorafgaande oproep tot 
mededinging; 
b) voor elk van de soorten van werkzaamheden de totale 
waarde van de onder de in artikel 11 genoemde 
drempels blijvende opdrachten, die anders onder de 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/35 
toepassing van deze richtlijn zouden zijn gevallen, 
onderverdeeld in opdrachten voor leveringen, 
opdrachten voor software-service en opdrachten voor 
de uitvoering van werken; 
c) voor de aanbestedende diensten wier werkzaamheden 
zijn omschreven in artikel 2, lid 2, punt d), bewijsmate­
riaal waaruit blijkt dat het in artikel 36 vastgestelde 
niveau inzake de geleidelijke invoering van deze 
richtlijn is bereikt. 
Artikel 34 
1. In Richtlijn 77/62/EEG wordt artikel 2 lid 2, gelezen 
als volgt: 
„2. Deze richtlijn is niet van toepassing op 
a) de gunning door aanbestedende diensten van 
overheidsopdrachten voor leveringen die vallen 
onder Richtlijn ... (*); 
b) leveringen die geheim zijn verklaard of waarvan de 
oplevering vergezeld moet gaan van bijzondere 
veiligheidsmaatregelen overeenkomstig de in de 
betrokken Lid-Staat van kracht zijnde wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen of wanneer de 
bescherming van de wezenlijke belangen van de 
veiligheid van die staat zulks vereist. 
(*) PB nr. L ..." 
2. In Richtlijn 71/305/EEG, als laatstelijk gewijzigd bij 
Richtlijn... (*) wordt de tekst van de leden 4 en 5 gelezen als 
volgt: 
„4. Deze richtlijn is niet van toepassing op de gunning 
door aanbestedende diensten van overheidsopdrachten 
voor de uitvoering van werken die vallen onder 
Richtlijn ... (*) van de Raad. 
(*) PB nr. L ..." 
Artikel 35 
Uiterlijk vier jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn 
onderwerpt de Commissie, in nauwe samenwerking met 
(!) Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van 
Richtlijn 71/305/EEG betreffende de coördinatie van de 
procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor de 
uitvoering van werken, [COM(88) 354 def. van 20 juni 1988]. het Raadgevend Comité inzake Overheidsopdrachten, de 
wijze waarop deze richtlijn heeft gewerkt en de werkings­
sfeer van de richtlijn aan een nader onderzoek en doet zo 
nodig voorstellen tot aanpassing daarvan, in het licht van 
de ontwikkelingen inzake de voortgang van het openstellen 
van de markt en de mate van mededinging binnen en tussen 
de betrokken sectoren. Ten aanzien van aanbestedende 
diensten wier werkzaamheden zijn omschreven in artikel 2, 
lid 2, puntd), treedt de Commissie op in nauwe samen­
werking met het Raadgevend Comité inzake Opdrachten 
voor de Telecommunicatiesector. 
Artikel 36 
1. In het geval van opdrachten voor leveringen en 
software-service die worden geplaatst door aanbestedende 
diensten wier werkzaamheden zijn omschreven in artikel 2, 
lid 2, punt d), is deze richtlijn van toepassing op: 
— ten minste 70 % van de geschatte waarde van de in het 
jaar 1992 gegunde opdrachten, 
— alle vanaf 1 januari 1993 gegunde opdrachten. 
2. Onverminderd Lid 1, is artikel 17 met ingang van 
1 januari 1993 van toepassing op alle opdrachten voor 
leveringen en software-service. 
Artikel 37 
1. De Lid-Staten doen de nodige maatregelen in werking 
treden om uiterlijk op 1 januari 1992 aan deze richtlijn te 
voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan in kennis. 
De krachtens de eerste alinea vastgestelde bepalingen 
houden een uitdrukkelijke verwijzing in naar de onder­
havige richtlijn. 
2. Aanbeveling 84/550/EEG wordt met ingang van 
31 december 1991 ingetrokken. 
Artikel 38 
De Lid-Staten dragen er zorg voor dat de tekst van alle 
belangrijke bepalingen van intern recht, ongeacht of dit 
wettelijke dan wel bestuursrechtelijke bepalingen zijn, die 
zij invoeren op het gebied waarop deze richtlijn van 
toepassing is, ter kennis van de Commissie wordt gebracht. 
Artikel 39 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
Nr. C 264/36 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
BIJLAGEN 
BIJLAGE I: Aanbestedende diensten op het gebied van de produktie, het vervoer of de distributie van 
drinkwater 
BIJLAGE II: Aanbestedende diensten op het gebied van de produktie, het vervoer of de distributie van 
elektriciteit 
BIJLAGE III: Aanbestedende diensten op het gebied van het vervoer, de opslag of de distributie van gas of 
warmte 
BIJLAGE IV: Aanbestedende diensten op het gebied van exploratie en winning van aardolie en aardgas 
BIJLAGE V: Aanbestedende diensten op het gebied van de exploratie en winning van steenkool of andere 
vaste brandstoffen 
BIJLAGE VI: Aanbestedende diensten op het gebied van vervoerdiensten per trein 
BIJLAGE VII: Aanbestedende diensten op het gebied van stadsspoorweg-, tram-, trolley- of busver­
bindingen 
BIJLAGE VIII: Aanbestedende diensten op het gebied van luchthavenfaciliteiten 
BIJLAGE IX: Aanbestedende diensten op het gebied van zeehavens, binnenhavens of andere aanlan­
dingsfaciliteiten 
BIJLAGE X: Aanbestedende diensten op het gebied van telecommunicatie 
BIJLAGE XI: Beroepsbezigheden in de bouwnijverheid en de sector weg- en waterbouw 
BIJLAGE XII: Modelaankondiging inzake de uitgifte van waterconcessieovereenkomsten 
BIJLAGE XIII: A. Aankondiging van inschrijving inzake openbare procedures 
B. Aankondiging van inschrijving van niet-openbare procedures 
C. Aankondiging betreffende procedures van gunning via onderhandelingen 
BIJLAGE XIV: Mededeling inzake het bestaan van een erkenningsregeling 
BIJLAGE XV: Periodieke aankondiging van informatie 
A. voor opdrachten voor leveringen 
B. voor opdrachten voor de uitvoering van werken 
BIJLAGE XVI: Aankondiging van geplaatste opdrachten 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/37 
BIJLAGE 1 
PRODUKTIE, VERVOER OF DISTRIBUTIE VAN DRINKWATER 
BELGIË 
Dienst ingesteld ingevolge het Décret du 2 juillet 1987 de la région wallonne érigeant en entreprise régionale de 
production et d'adduction d'eau Ie service du ministère de la région chargé de la production et du grand 
transport d'eau. 
Dienst ingesteld ingevolge het Arrêté du 23 avril 1986 portant constitution d'une société wallonne de 
distribution d'eau. 
Dienst ingesteld ingevolge het Besluit van de Vlaamse Gemeenschap houdende vaststelling van de statuten van 
de Vlaamse Maatschappij voor Watervoorziening. 
Diensten voor de produktie of de distributie van water ingesteld ingevolge de wet betreffende de 
intercommunales van 22 december 1986. 
Diensten voor de produktie of distributie van water ingesteld ingevolge de gemeentewet artikel 147 bis, ter en 
quater inzake gemeentebedrijven. 
DENEMARKEN 
Diensten voor de produktie of distributie van water, bedoeld in artikel 3, lid 3 van Lov om vandforsyning m.v. 
af 4. juli 1985. 
DUITSLAND 
Diensten voor de produktie of distributie van water bedoeld in de Eigenbetriebsverordnungen of 
Eigenbetriebsgesetze van de Lander. 
Diensten voor de produktie of distributie van water overeenkomstig de Gesetze über die Kommunale 
Gemeinschaftsarbeit oder Zusammenarbeit van de Lander. 
Diensten voor de produktie van water overeenkomstig de Gesetz über Wasser- und Bodenverbande vom 10. 
Februar 1937 en de erste Verordnung über Wasser- und Bodenverbande vom 3. September 1937. 
(Regiebetriebe) voor de produktie of distributie van water overeenkomstig de Gemeindeordnungen der Lander. 
Diensten ingesteld overeenkomstig de Aktiengesetz vom 6. September 1965 geandert 19. Dezember 1985 of 
GmbH-Gesetz von 20. Mai 1898 geandert 15. Mai 1986 of die de rechtsvorm hebben van een 
Kommanditgesellschaft, voor de produktie of distributie van water op grond van een Konzessionsvertrag 
verleend door territoriale instanties. 
GRIEKENLAND 
Het waterleidingsbedrijf van Athene (Eraipeia Yöpeóaecog — Anoxexeóaecoc; Tlpcoxevoóanc;) ingesteld 
overeenkomstig wet 1068/80 van 23 augustus 1980. 
Het waterleidingsbedrijf van Saloniki (Opyaviofióq YSpeóaecoc; OeaaaXoviKnc,) dat zijn bedrijvigheid uitoefent 
overeenkomstig Presidentieel Besluit 61/1988. 
Het waterleidingsbedrijf van Volos (Exaipeia YSpeóaecoc; BóXov) dat zijn bedrijvigheid uitoefent 
overeenkomstig wet 890/1979. 
Gemeentebedrijven (ArjfioxiKéc; Enixeiptjaeig óSpevanq-anoxéxevanq) voor de produktie of distributie van 
water, ingesteld overeenkomstig wet 1069/80 van 23 augustus 1980. 
Samenwerkingsverbanden van lagere overheden (EóvSeap,oi 'YSpevanq) die hun bedrijvigheid uitoefenen op 
grond van de wet op de lagere overheden (KcböiKaq Aij/icov KÜI Koivoxrjxcov) uitgevoerd op grond van 
Presidentieel Besluit 76/1985. 
SPANJE 
Diensten voor de produktie of distributie van water overeenkomstig Ley n° 7/1985 de 2 de abril de 1985. 
Reguladora de las Bases del Régimen local en het Decreto Real n° 781/1986 Texto Refundido Régimen Local. 
FRANKRIJK 
Diensten voor de produktie of distributie van water overeenkomstig de: 
Code des Communes L 323-1 a L 328-8, R 323-1 a R 323-6 (Dispositions générales sur les régies); of 
Code des communes L 323-8 R 323-4 [Régies directes (ou de fait)]; of 
Nr. C 264/38 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
Décret-loi du 28 décembre 1926, Reglement d'administration publique du 17 février 1930, Code des communes 
L 323-10 a L 323-13 R 323-75 a 323-132 (Régies a simple autonomie financière); of 
Code des communes L 323-9, R 323-7 aR 323-74, Décret du 19octobre 1959 (Régies a personnalité morale et a 
autonomie financière); of 
Code des communes L 324-1 a L 324-6, R 324-1 a R 324-13 (gestion déléguée, concession et affermage); of 
Jurisprudence administrative, circulaire intérieure du 13 décembre 1975 (gérance); of 
Code des Communes R 324-6, Circulaire intérieur du 13 décembre 1975 (Régie intéressée); of 
Circulaire intérieur du 13 décembre 1975 (exploitation aux risques et périls); of 
Décret du 20 mai 1955, Loi du 7 juillet 1983 sur les sociétés d'économie mixte (participation a une société 
d'économie mixte); of 
Code des Communes L 322-1 a L 322-6, R 322-1 a R 322-4 (dispositions communes aux régies, concessions et 
affermages). 
IERLAND 
Dublin Corporation 
Diensten die water produceren of distribueren overeenkomstig de The Public Health (Ireland) Act 1878, the 
Water Supplies Act 1942, the Sanitary Services Act 1964. 
ITALIË 
Diensten die water produceren of distribueren overeenkomstig de Testo Unico delle leggi suil'assunzione diretta 
dei pubblici servizi da parte dei comuni e delle province approvato con Regio Decreto 15 ottobre 1925, n. 2578 
en het Decreto del P.R. n. 902 del 4 ottobre 1986. 
Ente Autonomo Acquedotto Pugliese ingesteld overeenkomstig RDL 19 ottobre 1919, n. 2060. 
Ente Acquedotti Siciliani ingesteld overeenkomstig leggi regionali 4 settembre 1979, n. 212e 9 agosto 1980, 
n.81. 
Ente Sardo Acquedotti e Fognature ingesteld overeenkomstig legge 5 luglio 1963 n. 9. 
LUXEMBURG 
De territoriale instanties voor watervoorziening 
Samenwerkingsverbanden van territoriale instanties voor de produktie of distributie van water ingesteld 
overeenkomstig de Loi du 14 février 1900 concernant la création des syndicats de communes telle quelle a été 
modifiée et complétée par la Loi du 23 décembre 1958 et par la Loi du 29 juillet 1981 en overeenkomstig de Loi 
du 31 juillet 1962 ayant pour objet Ie renforcement de Valimentation en eau potable du Grand-Duché du 
Luxembourg a partir du réservoir d'Esch-sur-Süre. 
NEDERLAND 
Diensten voor de produktie of distributie van water overeenkomstig de Waterleidingwet van 6 april 1957, 
gewijzigd bij de Wetten van 30 juni 1967,10 september 1975,23 juni 1976,30 september 1981,25 januari 1984, 
29 januari 1986. 
PORTUGAL 
Empresa Püblica das Aguas Livres voor de produktie of distributie van water overeenkomstig de Decreto-Lei 
190/81 de 4 de Julho de 1981. 
Plaatselijke instanties voor de produktie of distributie van water. 
VERENIGD KONINKRIJK 
Water authorities and companies voor de produktie of distributie van water overeenkomstig de Water Acts 
1945, 1973 and 1983. 
De Central Scotland Water Development Board die water produceert en de water authorities voor de produktie 
of distributie van water overeenkomstig de Water (Scotland) Act 1980. 
Het Department of the Environment for Northern Ireland dat belast is met de produktie en distributie van water 
overeenkomstig de Water and Sewerage (Northern Ireland) Order 1973. 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/39 
BIJLAGE II 
PRODUKTIE, VERVOER OF DISTRIBUTIE VAN ELEKTRICITEIT 
BELGIË 
Diensten op het gebied van vervoer of distributie van elektriciteit overeenkomstig artikel 5 betreffende 
gemeentelijke en intercommunale bedrijven van de wet op de elektriciteitsvoorziening van 10 maart 1925. 
Diensten op het gebied van vervoer of distributie van elektriciteit overeenkomstig de wet betreffende de 
intercommunales van 22 december 1986. 
EBES, INTERCOM, UNERG en andere diensten op het gebied van produktie, vervoer of distributie van 
elektriciteit aan wie een concessie is verleend voor de distributie overeenkomstig artikel 8 van de gemeentelijke 
en intercommunale vergunningen van de wet op de elektriciteitsvoorziening van 10 maart 1925. 
De Openbare Elektriciteitsmaatschappij [Société Publique de production d'Electricité (SPE)]. 
DENEMARKEN 
Diensten op het gebied van de produktie of het vervoer van elektriciteit op basis van een licentie overeenkomstig 
%3, stk. 1 van de Lov nr. 54 af 25. februar 1976 om elforsyning, jf. Bekendtgerelse nr. 607 af 17. december 1976 
om elforsyningslovens anvendelsesomrade. 
Diensten op het gebied van de distributie van elektriciteit, als bedoeld in § 3, stk. 2 van de Lov nr. 54 af 
25. februar 1976 om elforsyning, jf. Bekendtgarelse nr. 607 af 17. december 1976 om elforsyningslovens 
anvendelsesomrade en op basis van machtiging tot onteigening overeenkomstig de artikelen 10 tot en met 15 
van de Lov om elektriske starkstromsanlceg, jf. Lovbekendtgarelse nr. 669 af 28. december 1977. 
DUITSLAND 
Diensten op het gebied van de produktie, het vervoer of de distributie van elektriciteit, als bedoeld in 
paragraaf 2, II van de Gesetz zur Förderung der Energiewirtschaft (Energiewirtschaftsgesetz) vom 
13. Dezember 1935. 
GRIEKENLAND 
De Anpóoia Emx^ipnan HkeKxpiapoó (Openbare Energiemaatschappij), ingesteld overeenkomstig wet 1468 
van 2 augustus 1950 Ilepi iSpvaecoq Anp.oaiaq Emx^ip^o-ecoQ HXeKxptapoó en werkzaam op grond van wet 57/ 
85. Aopr\, pókoQ Kaï xpónoq öwiKnonq KÜI Aeixoopyiag xrjq KoivcoviKonoinpxvnq Anpóoiac, Enixtipnonq 
Hhe.Kxpiap.oi). 
SPANJE 
De diensten die werkzaam zijn op het gebied van produktie, vervoer of distributie van electriciteit ingevolge 
artikel 1 van de Decreto Ley de 12 de marzo de 1954 dat de Reglamento de Verificaciones Eléctricas y 
Regularidad enel suministro de Energia goedkeurt. 
Red Eléctrica Espana (REDESA) opgericht ingevolge de Decreto Real n° 91 de 23 de enero de 1985. 
FRANKRIJK 
Électricité de France, ingesteld bij en werkzaam op grond van de Loi 46/6288 du 8 avril 1946 sur la 
nationalisation de l'électricité et du gaz. 
Diensten (sociétés d'économie mixte of régies) op het gebied van distributie van elektriciteit als bedoeld in 
artikel 28 van de Loi 48/1260 du 12 aoütl948 portant modification des Lois 46/6288 du 8 avril 1946 et 46/2298 
du 21 octobre 1946 sur la nationalisation de l'électricité et du gaz. 
Compagnie Nationale du Rhóne. 
IERLAND 
The Electricity Supply Board (ESB) ingesteld bij en werkzaam op grond van de Electricity Supply Act 1927. 
ITALIË 
Ente Nazionale per l'Energia elettrica ingesteld bij de legge n. 1643, 6 dicembre 1962 approvato con Decreto 
n. 1720, 21 dicembre 1965. 
Diensten die werkzaam zijn op grond van een concessie overeenkomstig artikel 4, n. 5 of 8 van Legge 
6 dicembre 1962, n. 1643 — Istituzione dell'Ente nazionale per Venergia elettrica e trasferimento ad esso delle 
imprese esercenti Ie industrie elettriche. 
Diensten die werkzaam zijn op grond van een concessie overeenkomstig artikel 20 van de Decreto del Presidente 
della Repubblica 18 marzo 1965, n. 342. 
Nr. C 264/40 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
LUXEMBURG 
Compagnie grand-ducale d'électricité de Luxembourg, die elektriciteit produceert of distribueert 
overeenkomstig de Convention du 11 novembre 1927 concernant Vétablissement et l'exploitation des réseaux 
de distribution d'énergie électrique dans Ie Grand-Duché du Luxembourg approuvée par la loi du 4 janvier 
1928. 
Société électrique de l'Our (SEO). 
Syndicat de Communes SIDOR. 
Diensten op het gebied van de produktie van elektriciteit overeenkomstig het Accord du ler janvier 1960 entre Ie 
Gouvernement et les petites centrales hydro-électriques privées concernant la fourniture d'énergie électrique au 
réseau public. 
Diensten op het gebied van distributie van elektriciteit overeenkomstig artikel 5 van de Convention du 
11 novembre 1927 concernant l'établissement et l'exploitation des réseaux de distribution d'énergie électrique 
dans Ie Grand-Duché du Luxembourg, approuvés par la loi du 4 janvier 1928. 
NEDERLAND 
Elektriciteitsproduktie Oost-Nederland 
Elektriciteitsbedrijf Utrecht-Noord-Holland-Amsterdam (UNA) 
Elektriciteitsbedrijf Zuid-Holland (EZH) 
Elektriciteitsproduktiemaatschappij Zuid-Nederland (EPZ) 
Provinciale Zeeuwse Energie Maatschappij (PZEM) 
Samenwerkende Elektriciteitsproduktiebedrijven (SEP). 
Diensten op het gebied van de distributie van elektriciteit op basis van een Vergunning van de provinciale 
overheid overeenkomstig de Provinciewet. 
PORTUGAL 
Electricidade de Portugal ingesteld bij Decreto Lei 502/76 de 30 de Junho de 1976. 
Diensten op het gebied van de distributie van elektriciteit ingevolge Artigo 7°. — Decreto Lei 344-B/82 de 7 de 
Setembro de 1982, gewijzigd door Decreto Lei 297186 de 19 de Setembro de 1986. 
VERENIGD KONINKRIJK 
De Central Electricity Generating Board (CEGB), en de Areas Electricity Boards die werkzaam zijn op het 
gebied van produktie, vervoer of distributie van elektriciteit ingevolge de Electricity Supply Act 1926, Electricity 
Act 1947 en de Electricity Act 1957. 
De North of Scotland Hydro-Electricity Board (NSHB) opgericht ingevolge de Hydro Electric Development 
(Scotland Act 1943) en de Electricity Act 1947. 
De South of Scotland Electricity Board (SSEB) opgericht ingevolge de South of Scotland Electricity Order 
Confirmation Act 1956. 
De Northern Ireland Electricity Service (NIES) opgericht ingevolge de Electricity Supply (Northern Ireland) 
Order 1972. 
BIJLAGE UI 
VERVOER OF DISTRIBUTIE VAN GAS OF WARMTE 
BELGIË 
Distrigaz SA werkzaam op grond van de wet van 29 juli 1983. 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/41 
Diensten op het gebied van het vervoer van gas (op basis van een vergunning of concessie) overeenkomstig de 
wet van 12 april 1965, als gewijzigd bij de wet van 28 juli 1987. 
Diensten op het gebied van de distributie van gas en werkzaam overeenkomstig de wet betreffende de 
intercommunales van 22 december 1986. 
Plaatselijke overheden, of verenigingen daarvan, die verwarming aan het publiek aanbieden. 
DENEMARKEN 
Dansk Olie og Naturgas A/S, werkzaam op basis van een exclusief recht, verleend overeenkomstig de 
Bekendtgorelse nr. 869 af 18. juni 1979 om eneretsbevilling til indforsel, forhandling, transport og oplagring af 
naturgas. 
Diensten die werkzaam zijn overeenkomstig lov nr. 294 af 7. juni 1972 om naturgasforsyning. 
Diensten die werkzaam zijn op het gebied van de distributie van gas of warmte op grond van een vergunning 
overeenkomstig hoofdstuk IV van lov om varmeforsyning jf. lovbekendtgorelse nr. 542 af 6. oktober 1982. 
Diensten op het gebied van het vervoer van gas op grond van een vergunning overeenkomstig Bekendtgorelse 
nr. 141 af 13. marts 1974 om rorledningsanlazg pa dansk kontinentalsokkelomrdde til transport af kulbrinter 
(het installeren van pijpleidingen op het continentaal plat voor het vervoer van koolwaterstoffen). 
DUITSLAND 
Diensten voor het vervoer of de distributie van gas als bedoeld in paragraaf 2 II van de Gesetz zur Förderung der 
Energiewirtschaft vom 19. Dezember 1935 (Energiewirtschaftsgesetz). 
Plaatselijke overheden of verenigingen daarvan, die verwarming aan het publiek aanbieden. 
GRIEKENLAND 
DEP die zich bezighoudt met vervoer of distributie van gas overeenkomstig Ministerieel Besluit 2583/1987 
AvdOeon axr\ Anptóaia Em/eipnan IJerpeXaioo apnoöiorrJTCov (rxeziKcbv pe xo tpooiKÓ aépio. 
Gemeentelijk Gasbedrijf van Athene NV, DEFA dat belast is met het vervoer of de distributie van gas. 
SPANJE 
Diensten die werkzaam zijn op grond van wet nr. 10 van 15 juni 1987. 
FRANKRIJK 
Société nationale des gaz du Sud-ouest die belast is met het vervoer van gas. 
Gaz de France, ingesteld bij en werkzaam op grond van de Loi 46/6288 du 8 avril 1946 sur la nationalisation de 
l'électricité et du gaz. 
Diensten (sociétés d'économie mixte of régies) voor de distributie van elektriciteit als genoemd in artikel 23 van 
de Loi 4811260 du 12 aoüt 1948 portant modification des Lois 46/6288 du 8 avril 1946 et 46/2298 du 21 octobre 
1946 sur la nationalisation de l'électricité et du gaz. 
Compagnie Francaise du Méthane die zich bezighoudt met het vervoer van gas. 
Plaatselijke overheden, of verenigingen daarvan, die verwarming aan het publiek aanbieden. 
IERLAND 
Irish Gas Board en andere diensten die werkzaam zijn op grond van de Gas Act 1976. 
Dublin Corporation, die openbare warmtevoorziening verzorgt. 
ITALIË 
SN AM en SGMe Montedison die zich bezighouden met het vervoer van gas. 
Diensten op het gebied van de distributie van gas overeenkomstig de Testo Unico delle leggi suil'assunzione 
diretta dei pubblici servizi da parte dei comuni e delle province approvato con Regio Decreto 15 ottobre 1925, 
n. 2578 en het Decreto del P.R. n. 902 del 4 ottobre 1986. 
Diensten voor openbare warmtevoorziening overeenkomstig de legge 29 maggio 1982, n. 308 — Norme sul 
contenimento dei consumi energetici, lo sviluppo delle fonti rinnovabili di energia, l'esercizio di centrali 
elettriche alimentate con combustibili diversi dagli idrocarburi. 
Plaatselijke overheden, of verenigingen daarvan, die verwarming aan het publiek aanbieden. 
Nr. C 264/42 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
LUXEMBURG 
Société de Transport de Gaz SOTEG S.A. 
Gaswerk Esch-Uelzecht S.A. 
Service Industriel de la Commune de Dudelange. 
Service Industriel de la Commune de Luxembourg. 
Plaatselijke overheden, of verenigingen daarvan, die verwarming aan het publiek aanbieden. 
NEDERLAND 
Gasunie 
Diensten op het gebied van vervoer of distributie van gas op basis van een door de plaatselijke overheden 
overeenkomstig de Gemeentewet van 29 juni 1962 verleende concessie. 
Territoriale instanties voor het vervoer of de distributie van gas ten behoeve van het publiek overeenkomstig de 
Gemeentewet van 29 juni 1851 en de Provinciewet van 25 januari 1962. 
Plaatselijke overheden, of verenigingen daarvan, die verwarming aan het publiek aanbieden. 
PORTUGAL 
Sociedade de Electridade de Portugal (EDP). 
VERENIGD KONINKRIJK 
British Gas plc en andere diensten die werkzaam zijn op grond van de Gas Act 1986. 
Plaatselijke overheden, of verenigingen daarvan, die verwarming aan het publiek aanbieden. 
BIJLAGE IV 
EXPLORATIE EN WINNING VAN AARDOLIE EN AARDGAS 
De diensten aan wie machtiging, licentie of concessie werd verleend voor de exploratie of winning van olie en 
aardgas overeenkomstig de volgende wettelijke bepalingen: 
BELGIË 
Wet van 1 mei 1939, aangevuld bij Koninklijk Besluit nr. 83 van 28 november 1939 betreffende het opsporen en 
de winning van aardolie en aardgas 
Koninklijk Besluit van 15 november 1919 
Koninklijk Besluit van 7 april 1953 
Koninklijk Besluit van 15 maart 1960. Wet inzake het continentaal plat van 15 juni 1969 
Arrêté de l'Exécutif régional wallon van 29 september 1982 
Besluit van de Vlaamse Executieve van 30 mei 1984. 
DENEMARKEN 
Lov nr. 293 af 10. juni 1981 om anvendelse af Danmarks undergrund. 
Lov om kontinentalsoklen, jf. lovbekendtgerelse nr. 182 af 1. maj 1979. 
DUITSLAND 
Bundesberggesetz van 13. augustus 1980, als gewijzigd op 29 november 1986. 
GRIEKENLAND 
Wet 87/1975 tot instelling van DEP EKY. Ilspi löpóoecoq Jnfioaiat; Emxeipr/oeax; IlErpeXaiov. 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/43 
SPANJE 
Ley sobre Investigación y Explotación de Hidrocarburo de 27 de junio de 1974 en de toepassingsbesluiten 
daarvan. 
FRANKRIJK 
Code minier (Décret 56-838 du 16 aoüt 1956), als gewijzigd bij de Loi 56-1327 du 29 décembre 1956, 
Ordonnance 58-1186 du 10 décembre 1958, Décret 60-800 du 2 aoüt 1960, Décret 61-6359 du 7 avril 1961, Loi 
70-1 du 2 janvier 1970, Loi 77-620 du 16 juin 1977, Décret 80-204 du 11 mars 1980. 
IERLAND 
Petroleum and Other Minerals Development Act 1960. 
Ireland Exclusive Licensing Terms 1975. 
Revised Licensing Terms 1987. 
ITALIË 
Wet nr. 136 van 10 februari 1953. 
Wet nr. 6 van 11 januari 1957, als gewijzigd bij wet nr. 613 van 21 juli 1967. 
LUXEMBURG 
NEDERLAND 
Mijnwet nr. 285 van 21 april 1810. 
Wet opsporing delfstoffen nr. 258 van 3 mei 1967. 
Mijnwet continentaalplat 1965, nr. 428 van 23 september 1965. 
PORTUGAL 
Decreto-Lei 543174 de 16 de Outubro de 1974, als gewijzigd bij Besluiten en Mededelingen 168/77, 22/79, 
266/80, 234/84, 174/85. 
Besluit 47/973 van 30 Setembro 1967 en 49/369 van 11 Novembro 1969, als gewijzigd bij Besluiten 97/71, 
98/71, 96/74, 424-C/76, 315/78, 266/80, 2/81, 245/82. 
VERENIGD KONINKRIJK 
Petroleum Production Act 1934. 
Continental Shelf Act 1964. 
Pipeline Act 1962. 
Petroleum and Submarine Pipeline Act 1975. 
OU and Gas Act 1982. 
Petroleum Act 1987. 
Petroleum (Production) regulation 1982, 1984, 1986. 
OH and Pipeline Act 1985. 
BIJLAGE V 
EXPLORATIE EN WINNING VAN STEENKOOL OF ANDERE VASTE BRANDSTOFFEN 
BELGIË 
Diensten op het gebied van de exploratie of winning van steenkool en andere vaste brandstoffen 
overeenkomstig het Arrêté du régent du 22 aoüt 1948 en de Loi du 22 avril 1980. 
Nr. C 264/44 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
DENEMARKEN 
Op het gebied van exploratie of winning van steenkool of andere vaste brandstoffen de lov nr. 223 af 8. juni 
1977 om rdstoffer. 
DUITSLAND 
Diensten op het gebied van de exploratie of winning van steenkool of andere vaste brandstoffen overeenkomstig 
de Bundesberggesetz vom 13. August 1980, BGB1 1980. 
GRIEKENLAND 
Openbaar energiebedrijf (Anpóoia Emxdprjon Hh.Kxpiap.ov) dat is belast met de exploratie of winning van 
steenkool of andere vaste brandstoffen overeenkomstig de Mijnwet van 1973, als gewijzigd bij de wet van 
27 april 1976. 
SPANJE 
Diensten op het gebied van de exploratie of winning van steenkool of andere vaste brandstoffen overeenkomstig 
de Mijnwet van 21 juli 1973. 
FRANKRIJK 
Diensten op het gebied van de exploratie of winning van steenkool of andere vaste brandstoffen overeenkomstig 
de Code minier (Décret 56-863 du 16 aoüt 1956), als gewijzigd bij Loi 77-620 du 16 juin 1977, Décret 80-204 et 
Arrêté du 11 mars 1980. 
IERLAND 
Bord na Mona. 
ITALIË 
Carbo Suicis SpA. 
LUXEMBURG 
NEDERLAND 
PORTUGAL 
Empresa Carbonifera do Douro. 
VERENIGD KONINKRIJK 
British Coal Board ingesteld overeenkomstig de Coal Industry Nationalisation Act 1946. 
Diensten op het gebied van de exploratie of winning van steenkool en andere vaste brandstoffen 
overeenkomstig de Mineral Development Act (Northern Ireland) 1969. 
BIJLAGE VI 
AANBESTEDENDE DIENSTEN OP HET GEBIED VAN VERVOERDIENSTEN PER TREIN 
BELGIË 
Société nationale des chemins de fer belges. 
Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen. 
DENEMARKEN 
Danske Statsbaner (DSB). 
Diensten werkzaam op grond van [ingesteld bij] Lov nr. 295 af 6. juni 1984 om privatbanerne. 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/45 
DUITSLAND 
Deutsche Bundesbahn. 
Andere openbare vervoerdiensten per trein, als genoemd in lid 2 van de Allgemeines Eisenbahngesetz 1951. 
GRIEKENLAND 
Opyavia/xÓQ ZiSnpoöpó/ioov EXXaöoq. 
SPANJE 
Red Nacional de Los Ferrocarriles Espanoles. 
Ferrocarriles de Via Estrecha (FEVE). 
Ferrocarriles de la Generalitat de Catalunya (FGC). 
Eusko Trenbideak (Bilbao). 
Ferrocarriles de la Generalitat Valenciana (FGV). 
FRANKRIJK 
Société nationale des chemins de f er francais en andere réseaux ferroviaires ouverts au public als bedoeld in de 
hoi d'orientation des Transports intérieurs du 30 décembre 1982, Titrell, Chapitre ler du Transport 
ferroviaire. 
IERLAND 
larnrod Eireann (lrish Rail). 
ITALIË 
Ferrovie dello Stato. 
Spoorwegdiensten die werkzaam zijn op grond van een concessie overeenkomstig artikel 10 van de Regio 
Decreto 9 maggio 1912, n. 1447, che approva il testo unico delle disposizioni di legge per Ie ferrovie concesse 
all'industria privata, Ie tramvie a trazione meccanica e gli automobili. 
Diensten die werkzaam zijn op grond van een door de Staat overeenkomstig speciale wetten verleende concessie, 
cf. Titolo XI, Capo II, Sezione la van Regio Decreto 9 maggio 1912, n. 1447, che approva il testo unico delle 
disposizioni di legge per Ie ferrovie concesse all'industria privata, Ie tramvie a trazione meccanica e gli 
automobili. 
Spoorwegdiensten die werkzaam zijn op grond van een concessie overeenkomstig artikel 4 van de Legge 
14 giugno 1949, n. 410, concorso dello Stato per la riattivazione dei pubblici servizi di trasporto in concessione. 
Spoorwegdiensten of plaatselijke overheden die spoorwegdiensten verzorgen op grond van een concessie 
overeenkomstig artikel 14 van de Legge 2 agosto 1952, n. 1221 — Provvedimenti per l'esercizio ed il 
potenziamento di ferrovie e di altre linee di trasporto in regime di concessione. 
LUXEMBURG 
Chemins de fer luxembourgeois (CFL). 
NEDERLAND 
Nederlandse Spoorwegen NV. 
Streekvervoerbedrijf Centraal Nederland. 
PORTUGAL 
Caminhos de Ferro Portugueses. 
VERENIGD KONINKRIJK 
British Rail. 
Northern Ireland Railways. 
Nr. C 264/46 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
BIJLAGE VU 
AANBESTEDENDE DIENSTEN OP HET GEBIED VAN STADSSPOORWEG-, TRAM-, TROLLEY-
OF BUSVERBINDINGEN 
BELGIË 
Société nationale des chemins de fer vicinaux (SNCV) 
Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen (NMB). 
Openbare vervoerdiensten die werkzaam zijn op grond van een overeenkomst met de NMB overeenkomstig de 
artikelen 16 en 21 van de besluitwet van 30 december 1946 betreffende het betaald vervoer van personen over de 
weg per autobus of autocar. 
Maatschappij voor het intercommunaal Vervoer te Brussel (M1VB), 
Maatschappij van het intercommunaal Vervoer te Antwerpen (MIVA), 
Maatschappij van het intercommunaal Vervoer te Gent (MIVG), 
Société des transports intercommunaux de Charleroi (STIC), 
Société des Transports intercommunaux de la région liégeoise (STIL), 
Société des Transports intercommunaux de l'agglomération verviétoise (STIAV), en andere diensten die 
ingesteld zijn overeenkomstig de Loi relative a la création de sociétés de transports en commun urbains/Wet 
betreffende de oprichting van maatschappijen voor stedelijk gemeenschappelijk vervoer van 22 februari 1962. 
Openbare vervoerdiensten krachtens een overeenkomst met de MIVB overeenkomstig artikel 10 of met andere 
transportdiensten overeenkomstig artikel 11 van Koninklijk Besluit 140 van 30 december 1982 betreffende de 
saneringsmaatregelen toepasselijk op sommige instellingen van openbaar nut, behorend tot het Ministerie van 
Verkeerswezen. 
DENEMARKEN 
Danske Statsbaner (DSB) 
Openbare busdiensten die werkzaam zijn (almindelig rutekorsel) op basis van een vergunning overeenkomstig 
Lov nr. 115 af 29. marts 1978 om buskarsel. 
DUITSLAND 
Openbare vervoerdiensten; in de zin van § 12,11 en 11 van het Personenbeförderungsgesetz vom 21. Marz 1961. 
GRIEKENLAND 
HXeKxpoKivnxa Aeccxpopeia IJepiox^Q AOnvojv-IJeipaicbc;. 
(Trolleybussen in de regio Athene — Piraeus) die werkzaam zijn op grond van decreet 768/1970 en wet 588/ 
1977. 
HXeKxpiKoi Iiönpóöpopoi AOnvcbv-IIeipaicÓQ. 
(Elektrische spoorwegen Athene — Piraeus) die werkzaam zijn op grond van de wetten 352/1976 en 588/1977. 
Emxtipnon AaxiKCÓv Zwyicoivcovicbv. 
(Stadsvervoermaatschappij) werkzaam overeenkomstig wet 588/1977. 
Koivó Tapeio Eionpa&ax; Aeaxpopeicov. 
(Gemeenschappelijk Fonds voor busexploitatie) dat werkzaam is op grond van decreet 102/1973. 
PO AA (AnpoTwfi Emxeipnon Aeaxpopeicov Póöov). 
Roda: Gemeentelijk busbedrijf op Rhodos. 
OpyaviopÓQ AaxiKcov ZoyKoivcovicbv OeaaaXovmnQ. 
(Stadsvervoerbedrijf van Thessaloniki) dat werkzaam is op grond van een decreet 3721/1957 en wet 716/1980. 
SPANJE 
Diensten voor openbaar vervoer per bus, overeenkomstig artikel 71 van de Ley de Ordinación de Transportes 
Terrestres, 31 de julio de 1987. 
Openbare stads- en streekbusdiensten overeenkomstig artikel 113 van de Ley de Ordinación de Transportes 
Terrestres, 31 de julio de 1987. 
FEVE, RENFE of Empresa Nacional de Transportes de Viajeros por Carretera) die openbare busdiensten 
exploiteren overeenkomstig de Disposiciones adicionales, Primera, de la Ley de Ordinación de Transportes 
Terrestres, 31 de julio de 1957. 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/47 
FRANKRIJK 
Openbare vervoerdiensten als bedoeld in Artikel 7-11 van de Lot 82-1153 van 30 décembre 1982, Transports 
intérieurs, Orientation. 
Régie autonome des transports parisiens, Société nationale des cbemins de fer francais, APTR en andere 
openbare vervoerdiensten die werkzaam zijn op grond van een vergunning van het Syndicat des Transports 
Parisiens krachtens de Ordonnance de 1959 et ses décrets d'application relatifs a l'organisation des transports 
de voyageurs dans la région parisienne. 
IERLAND 
larnrod Eireann (lrish Rail). 
Bus Eireann (lrish Bus). 
Bus Atha Cliath (Dublin Bus). 
Openbare vervoerdiensten die werkzaam zijn op grond van een aan hen overeenkomstig de Road Transport Act 
1932 verleende licentie. 
ITALIË 
Openbare vervoerdiensten die werkzaam zijn op basis van een concessie overeenkomstig de hegge 28 settembre 
1939, n. 1822 — Disciplina degli autoservizi di linea (autolinee per viaggiatori, bagagli e pacchi agricoli in 
regime di concessione all'industria privata) — artikel 1, als gewijzigd bij artikel 45 van het Decreto del 
Presidente della Repubblica 28 giugno 1955, n. 771. 
Openbare vervoerdiensten in de zin van artikel 1, n. 15 van Regio Decreto 15 ottobre 1925, n. 2578 — 
Approvazione del testo unico della legge suil''assunzione diretta del pubblici servizi da parte dei comuni e delle 
province (Stadsbusdiensten). 
Diensten die werkzaam zijn op grond van een concessie in de zin van artikel 242 van Regio Decreto 9 maggio 
1912, n. 1447, che approva il testo unico delle disposizioni di legge per Ie ferrovie concesse all'industria privata, 
Ie tramvie a trazione meccanica e gli automobili (Streektrams). 
Diensten die werkzaam zijn op grond van een concessie in de zin van artikel 4 van Legge 14 giugno 1949, n. 410, 
concorso dello Stato per la riattivazione dei pubblici servizi di trasporto in concessione. 
Diensten die werkzaam zijn op grond van een concessie in de zin van artikel 14 van Legge 2 agosto 1952, n. 1221 
— Provvedimenti per l'esercizio ed il potenziamento di ferrovie e di altre linee di trasporto in regime di 
concessione. 
LUXEMBURG 
Cbemins de fer du Luxembourg (CFL). 
Service communal des autobus municipaux de la ville de Luxembourg. 
Transports intercommunaux du Canton d'Esch-sur-Alzette (TICE). 
Fédération luxembourgeoise des entreprises d'autobus et d'autocars werkzaam op grond van het Reglement 
Grand-Ducal du 3 février 1978 concernant les conditions d'octroi des autorisations d''établissement et 
d'exploitation des services de transports routiers réguliers de personnes rémunérées. 
NEDERLAND 
Openbare vervoerdiensten overeenkomstig Hoofdstuk II (Openbaar vervoer van de Wet Personenvervoer van 
12 maart 1987. 
PORTUGAL 
Rodoviaria Nacional EP. 
Servifo de Transportes Colectivos do Porto. 
Companhia Carris de Ferro de Lisboa. 
Companbia de Metropolitano de Lisboa. 
Nr. C 264/48 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
Openbare vervoerdiensten overeenkomstig base 7, Lei 2008 de 7 de Setembro de 1945, Coordenacao do 
Transportes Terrestres en artikel 72 van Decreto Lei 372-72 de 31 de Dezembro de 1948, Regulamento do 
transportes automoveis. 
VERENIGD KONINKRIJK 
Openbare vervoerdiensten overeenkomstig the Londort Regional Transport Act 1984. 
Openbare vervoerdiensten overeenkomstig de Transport Act 1985. 
Newcastle Railway. 
Glasgow Underground. 
Manchester Underground. 
Dockland Railway. 
London Underground. 
BIJLAGE V11I 
AANBESTEDENDE DIENSTEN OP HET GEBIED VAN LUCHTHAVENFACILITEITEN 
BELGIË 
Regie der Luchtwegen ingesteld bij de Besluitwet van 20 november 1946 houdende instelling van de Regie der 
Luchtwegen, gewijzigd bij Koninklijk Besluit van 5 oktober 1970 houdende wijziging van het statuut van de 
Regie der Luchtwegen. 
DENEMARKEN 
Luchthavens werkzaam op basis van een vergunning ingevolge paragraaf 55, stk. 1 i Lov om Luftfart, jf. 
Lovbekendtgerelse nr. 408 af 11. september 1985. 
DUITSLAND 
Luchthavens bedoeld in de paragrafen 38 II Nr. 1 en 4911 Nr. 1 van de Luftverkehrszulassungsordnung 
vom 19. Juni 1964. 
GRIEKENLAND 
Luchthavens werkzaam ingevolge wet 517/1931 tot instelling van de burgerluchtvaart [Ynnpeaia IJOXITIKIJQ 
Aeponopiaq (YTIA)]. 
Internationale luchthavens werkzaam ingevolge Presidentieel Besluit 647/981. 
SPANJE 
Luchthavens in beheer bij Aeropuertos Nacionales werkzaam ingevolge het Real Decreto 278/1982 de 15 de 
octubre de 1982. 
FRANKRIJK 
Aéroports de Paris werkzaam overeenkomstig Titre V, Articles L 251-1 a 252-1 van de Code de l'aviation civile. 
Aéroport de Bale-Mulhouse, ingesteld op grond van de Convention Franco-Suisse du 4 juillet 1949. 
Luchthavens als bedoeld in Article L 270-1 du Code de l'aviation civile. 
Luchthavens die werkzaam zijn overeenkomstig het Cahier de charges type d'une concession d'aéroport, décret 
du 6 mat 1955. 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/49 
Luchthavens die werkzaam zijn op basis van een Convention d'exploitation overeenkomstig Article L 221 du 
Code de Vaviation civüe. 
IERLAND 
Luchthavens van Dublin, Cork en Sbannon onder beheer van Aer Rianta-Irish Airports. 
Luchthavens die werkzaam zijn op grond van een public use licence die is verleend ingevolge de Air Navigation 
and Transport Act No 23 1936, de Transport fuel and power (transfer of departmental Administration and 
ministerial functions Order 1959) en de Air Navigation (aerodrome and visual ground aids) Order 1970. 
ITALIË 
Nationale burgerluchthavens die werkzaam zijn overeenkomstig de Codice della navigazione, Regio Decreto 
30 marzo 1942, n. 327, cf article 692. 
Luchthavens die worden geëxploiteerd op basis van een concessie die is verleend overeenkomstig artikel 694 
van de Codice della navigazione, Regio Decreto 30 marzo 1942, n. 327. 
LUXEMBURG 
Aéroport de Findel. 
NEDERLAND 
Luchthavens die geëxploiteerd worden op basis van een vergunning overeenkomstig artikel 18 van de 
Luchtvaartwet van 15 januari 1958, als gewijzigd op 7 juni 1978. 
PORTUGAL 
Luchthavens onder het beheer van Aeroportos e Navegacao Aérea (ANA) EP overeenkomstig de Decreto-Lei 
246/79. 
Aeroporto do Funchal en Aeroporto de Porto Santo, onder regionaal gesteld bestuur overeenkomstig de 
Decreto-Lei 284/81. 
VERENIGD KONINKRIJK 
Luchthavens onder beheer van Britisb Airports Authority plc. 
Luchthavens die public limited companies (plc's) zijn, ingevolge de 1986 Airports Act. 
BIJLAGE IX 
AANBESTEDENDE DIENSTEN OP HET GEBIED VAN ZEEHAVEN-, BINNENHAVEN- OF 
ANDERE AANLANDINGSFACILITEITEN 
BELGIË 
Naamloze vennootschap van het Kanaal en van de Brusselse haveninrichtingen. 
Port autonome de Liège. 
Port autonome de Namur. 
Port autonome de Charleroi. 
Haven van de stad Gent. 
La Compagnie des installations maritimes de Bruges — Maatschappij der Brugse haveninrichtingen. 
Société intercommunale de la rive gauche de l'Escaut — Intercommunale maatschappij van de linker 
Scheldeoever (Haven van Antwerpen). 
Nr. C 264/50 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
Haven van Nieuwport. 
Haven van Oostende. 
DENEMARKEN 
Havens als bedoeld in artikel 1,1 tot III van de Bekendtgorelse nr. 604 af 16. december 1985 om hvilke havne der 
er omfattet af lov om trafikhavne, jf. lov nr. 239 af 12. ma; 1976 om trafikhavne. 
DUITSLAND 
Zeehavens die geheel of gedeeltelijk onder territoriale overheden (Lander, Kreise, Gemeinden) ressorteren. 
Binnenhavens die overeenkomstig de Wassergesetze van de Lander ressorteren onder de Tarifordnung. 
GRIEKENLAND 
Haven van Piraeus Opyaviopóq Aipévog IlEipaicbq, ingesteld overeenkomstig Noodwet 1559/1950 en Wet 
1630/1951. 
Haven van Thessaloniki Opyaviajióg Aifiévog &maaXoviKnq, ingesteld overeenkomstig besluit AN. 2251/1953. 
Andere havens beheerd overeenkomstig Presidentieel Besluit 649/1977 (IJA 649/1977). 
Enonxeia, opydvcoan Xeixovpyiat;, öioitcnxiKÓq éXey/og Xipévcov (toezichthoudende instantie voor exploitatie en 
beheer). 
SPANJE 
Puerto de Huelva opgericht overeenkomstig Decreto de 2 de octubre de 1969, n° 2380/69. Puertos y Faros. 
Otorga Régimen de Estatuto de Autonomia al Puerto de Huelva. 
Puerto de Barcelona opgericht overeenkomstig Decreto de 25 de agosto de 1978, n° 2407/78. Puertos y Faros. 
Otorga al de Barcelona Régimen de Estatuto de Autonomia. 
Puerto de Bilbao opgericht overeenkomstig Decreto de 25 de agosto de 1978, n° 2408/78. Puertos y Faros. 
Otorga al de Bilbao Régimen de Estatuto de Autonomia. 
Puerto de Valencia opgericht overeenkomstig Decreto de 25 de agosto de 1978, n° 2409/78. Puertos y Faros. 
Otorga al de Valencia Régimen de Estatuto de Autonomia. 
Juntas de Puertos werkzaam ingevolge de Ley 27/68 de 20 dejunio 1968. Puertos y Faros. Juntas de Puertos y 
Estatutos de Autonomia en de Decreto de 9 de abril de 1970, n° 1350/70. Juntas de Puertos. Reglamiento. 
Havens die worden beheerd door de Comisión Administrativa de Grupos de Puertos en werkzaam zijn 
ingevolge de Ley 27/68 de 20 dejunio de 1968, Decreto 1958/78 de 23 dejunio de 1978 en Decreto 571181 de 6 de 
mayo de 1981. 
Havens die zijn vermeld in de Real Decreto 989/82 de 14 de mayo de 1982. Puertos. Clasificación de los de 
interés general. 
FRANKRIJK 
Port autonome de Paris ingesteld overeenkomstig Loi 68-917 du 24 octobre 1968 relative au port autonome de 
Paris. 
Port autonome de Strasbourg ingesteld overeenkomstig de Convention du 20 mai 1923 entre l'État et la ville de 
Strasbourg relative a la constitution du port rhénan de Strasbourg et a l'exécution de travaux d'extension de ce 
port, goedgekeurd bij de Loi du 26 avril 1924. 
Andere binnenhavens ingesteld of beheerd overeenkomstig article 6 (navigation intérieure) van het Décret 69-
140 du 6 février 1969 relatif aux concessions d'outillage public dans les ports maritimes. 
Ports autonomes werkzaam overeenkomstig articles L 111-1 et suivants van de Code des ports maritimes. 
Ports non autonomes werkzaam overeenkomstig articles R 121-1 et suivants van de Code des ports maritimes. 
Havens die worden beheerd door regionale autoriteiten (départements) of werkzaam zijn overeenkomstig een 
door de regionale autoriteiten (départements) overeenkomstig article 6 van de Loi 86-663 du 22 juillet 1983 
complétant la loi 83-8 du 7 janvier 1983 relative a la répartition de compétences entre les communes, 
départements et l'État. 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/51 
IERLAND 
Havens die overeenkomstig de Harbour Act 1946 worden geëxploiteerd. 
ITALIË 
Nationale havens en andere havens die overeenkomstig de Codice della navigazione, Regio Decreto 30 marzo 
1982, n. 32 ressorteren onder Capitaneria di Porto. 
Autonome havens die worden bestuurd door diensten welke overeenkomstig artikel 19 van de Codice della 
navigazione, Regio Decreto 30 marzo 1982, n. 327 bij wet zijn ingesteld. 
LUXEMBURG 
Port de Mertert, ingesteld en geëxploiteerd overeenkomstig de Loi du 22 juillet 1963 relative a l'aménagement et 
a l'exploitation d'un port fluvial sur la Moselle. 
NEDERLAND 
Havenbedrijven, opgericht en werkzaam ingevolge de Gemeentewet van 29 juni 1851. 
Havenschap Vlissingen, opgericht bij de wet van 10 september 1979 inzake de gemeenschappelijke regeling tot 
oprichting van het Havenschap Vlissingen. 
Havenschap Terneuzen, opgericht bij de wet van 8 april 1970 inzake de gemeenschappelijke regeling tot 
oprichting van het Havenschap Terneuzen. 
Havenschap Delfzijl, opgericht bij de wet van 31 juli 1957 inzake de gemeenschappelijke regeling tot oprichting 
van het Havenschap Delfzijl. 
Haven- en Industrieschap Moerdijk, opgericht bij de gemeenschappelijke regeling tot oprichting van het Haven­
en Industrieschap Moerdijk van 23 oktober 1970, goedgekeurd bij het Koninklijk Besluit nr. 23 van 4 maart 
1972. 
PORTUGAL 
Porto de Lisboa ingesteld overeenkomstig het Decreto Real de 18 de Fevereiro de 1907 en werkzaam op grond 
van Decreto-Lei 36976 de 20 de Julho de 1948. 
Porto do Douro e Leixöes ingesteld overeenkomstig Decreto-Lei 36977 de 20 de Julho de 1948. 
Porto de Sines ingesteld overeenkomstig de Decreto-Lei 508177 de 14 de Dezembro de 1977. 
Portos de Setübal, Aveiro, Figueira do Foz, Viana do Castelo, Portimao e Faro die werkzaam zijn op grond van 
Decreto lei 37754 do 18febrero 1950. 
VERENIGD KONINKRIJK 
Havendiensten in de zin van section 57 of the Harbours Act 1964 die havenfaciliteiten verlenen aan zee- of 
binnenvrachtschepen. 
BIJLAGE X 
AANBESTEDENDE DIENSTEN OP HET GEBIED VAN TELECOMMUNICATIE 
BELGIË 
Régie des Télégraphes et des Téléphones. 
Regie van Telegrafie en Telefonie. 
DENEMARKEN 
Kebenhavns Telefon Aktieselskab. 
Jydsk Telefon. 
Nr. C 264/52 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
Fyns Kommunale Telefonselskab. 
Post-og Telegrafvaesnet. 
Statens Teletjeneste. 
BONDSREPUBLIEK DUITSLAND 
Deutsche Bundespost. 
GRIEKENLAND 
OTE/Hellenic Telecommunications Organization. 
SPANJE 
Compania telefónica Nacional de Espana. 
FRANKRIJK 
Direction Générale des Telecommunications. 
Transpac. 
Telecom Service Mobile. 
Société Francaise de Kadiotéléphone. 
IERLAND 
Telecom Eireann. 
ITALIË 
Amministrazione delle Poste e delle Telecommunicazioni. 
Azienda di Stato per i Servizi Telefonici. 
Societa Italiana per l'Esercizio Telefonico SpA. 
ltalcable. 
Telespazio SpA. 
LUXEMBURG 
Administration des Postes et des Telecommunications. 
NEDERLAND 
Post, Telegraaf en Telefoon. 
PORTUGAL 
Telefones de Lisboa e Porto. 
Companhia Portugesca Radio Marconi. 
Correios e Telecommunicacöes de Portugal. 
VERENIGD KONINKRIJK 
British Telecommunications plc. 
Mercury Communications Ltd. 
City of Kingston-Upon-Hull. 
Racal Vodafone. 
Telecoms Securicor Cellular Radio Ltd (Cellnet). 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/53 
BIJLAGE XI 
LIJST VAN BEROEPSWERKZAAMHEDEN GEBASEERD OP DE ALGEMENE SYSTEMATISCHE 
BEDRIJFSINDELING IN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Klassen 
50 Groepen 
500 
501 
502 
503 
504 Subgroepen 
en 
posities 
500.1 
500.2 
501.1 
501.2 
501.3 
501.4 
501.5 
501.6 
501.7 
502.1 
502.2 
502.3 
502.4 
502.5 
502.6 
502.7 
503.1 
503.2 
503.3 
503.4 
503.5 
503.6 
504.1 
504.2 
504.3 
504.4 
504.5 
504.6 
... Omschrijving 
BOUWNIJVERHEID 
Algemene bouwnijverheid (zonder bepaalde specialisatie); slopersbe­
drijven 
Algemene bouwnijverheid (zonder bepaalde specialisatie) 
Slopersbedrijven van bouwwerken 
Burgerlijke en utiliteitsbouw 
Algemene burgerlijke en utiliteitsbouw (zonder bepaalde speciali­
satie) 
Dakbedekkersbedrijven 
Schoorsteen- en overbouwbedrijven 
Isolatiebedrijven tegen water en vochtigheid 
Restauratie- en onderhoudsbedrijven van gevels 
Steigerbouw 
Andere gespecialiseerde aannemersbedrijven voor burgerlijke en 
utiliteitsbouw (m.i.v. montagebedrijven van houten bouwelementen) 
Water-, spoor- en wegenbouw; cultuurtechnische werken 
Algemene weg- en waterbouw (zonder bepaalde specialisatie) 
Grondverplaatsing (baggerbedrijven, opspuitbedrijven, grondegalisa-
tiebedrijven, grondegalisatiebedrijven en cultuurtechnische werken) 
Bruggen-, tunnel-, schachtbouw; grondboring 
Aannemersbedrijven van waterbouwkundige werken 
Wegenbouw; straatmakersbedrijven (m.i.v. bedrijven die gespeciali­
seerd zijn op de aanleg van luchthavens en landingsbanen) 
Gespecialiseerde aannemersbedrijven voor bevloeiings-, drainage- en 
afwateringswerken en voor waterzuiveringsinstallaties 
Andere gespecialiseerde aannemersbedrijven voor weg- en water­
bouw 
Installatiebedrijven 
Algemene installatiebedrijven (zonder bepaalde specialisatie) 
Loodgietersbedrijven; gas- en waterleidingsinstallatiebedrijven 
Installatiebedrijven van centrale verwarming, klimatiseerinrichtingen 
en luchtverversingsapparatuur 
Isolatiebedrijven tegen koude, warmte, geluid en trilling 
Elektrotechnische installatiebedrijven 
Overige installatiebedrijven (antennes, bliksemafleiders, telefoon, 
etc.) 
Bouwbedrijven voor de afwerking van gebouwen 
Algemene aannemersbedrijven voor de afwerking van gebouwen 
(zonder bepaalde specialisatie) 
Stukadoor- en wittersbedrijven 
Timmermansbedrijven (montage van deuren en kozijnen e.d. op de 
bouwplaats), parketleggersbedrijven 
Schilders- en glazenmakersbedrijven; behangerijen 
Tegelzetterijen; vloerenleggersbedrijven 
Overige aannemersbedrijven voor de afwerking van gebouwen 
Nr. C 264/54 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
BIJLAGE XII 
MODELAANKONDIGING INZAKE DE UITGIFTE VAN WATERCONCESSIEOVEREENKOMSTEN 
1. Naam, adres, telegramadres, telex- en faxnummer van de aanbestedende dienst: 
2. Voorwerp van de concessie, aard en bijzonderheden van de te verlenen diensten: 
3. a) Uiterste datum voor de ontvangst van de inschrijvingen: 
b) Adres waar deze moeten worden ingediend: 
c) Taal of talen waarin zij moeten worden gesteld: 
4. Persoonlijke, economische en technische normen waaraan de gegadigden moeten voldoen: 
5. Bij de gunning van de opdrachten aan te leggen criteria: 
6. Overige inlichtingen: 
7. Datum van verzending van de aankondiging: 
8. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor Publikaties van de Europese 
Gemeenschappen: 
BIJLAGE XIII 
A. OPENBARE PROCEDURES 
1. Naam, adres, telefoonnummer, telegramadres, telex- en faxnummer van de aanbestedende dienst: 
2. Bij opdrachten voor leveringen en software service: vormen van de opdracht die wordt aanbesteed: 
3. a) Plaats van levering of uitvoering: 
b) Aard en hoeveelheid van de te leveren produkten: 
of 
Aard en omvang van de te verrichten diensten en algemene kenmerken van het werk: 
c) Gegevens betreffende de mogelijkheid voor leveranciers om in te schrijven voor gedeelten en/of het 
geheel van de vereiste leveringen: 
of, voor opdrachten voor de uitvoering van werken: indien het werk of de opdracht in verschillende 
percelen is verdeeld, orde van grootte van de percelen en mogelijkheid voor elk der percelen 
afzonderlijk, voor samengevoegde percelen of voor de massa der percelen in te schrijven: 
d) Toestemming om varianten in te dienen: 
e) Bij opdrachten voor de uitvoering van werken: gegevens betreffende het doel van het werk of de 
opdracht indien de opdracht ook betrekking heeft op de opstelling van eigen ontwerpen: 
4. Afwijking van het gebruik van Europese normen, gemeenschappelijke technische specificaties of Europese 
technische goedkeuringen, overeenkomstig artikel 12: 
5. Termijnen voor de levering of uitvoering: 
6. a) Naam en adres van de dienst waar bestek en aanvullende stukken kunnen worden aangevraagd: 
b) (Eventueel) het ter verkrijging van genoemde stukken te betalen bedrag en de wijze van betaling 
daarvan: 
7. a) Uiterste datum voor de ontvangst van de inschrijvingen: 
b) Adres waar deze moeten worden ingediend: 
c) Taal of talen waarin zij moeten worden gesteld: 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/55 
8. a) Degenen die bij de opening van de inschrijvingen worden toegelaten: 
b) Dag, uur en plaats van de opening. 
9. (Eventueel) verlangde borgsommen en waarborgen: 
10. Belangrijkste voorschriften voor financiering en betaling en/of verwijzing naar de teksten waarin dit wordt 
geregeld: 
11. (Eventueel) rechtsvorm die de combinatie van leveranciers of aannemers aan wie de opdracht wordt 
gegund, moet hebben: 
12. Economische en technische eisen waaraan de leverancier of de aannemer aan wie de opdracht wordt 
gegund moet voldoen: 
13. Termijn gedurende welke de inschrijver zijn aanbieding gestand moet doen: 
14. Bij de gunning van de opdracht aan te leggen criteria. De naast de laagste prijs geldende criteria worden 
vermeld, voor zover deze niet in het bestek zijn opgenomen: 
15. Overige inlichtingen: 
16. (Eventueel) datum van bekendmaking van de periodieke aankondiging van inlichtingen in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen, waarnaar deze opdracht verwijst: 
17. Datum van verzending van de aankondiging: 
18. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor Officiële Publikaties der Europese 
Gemeenschappen: 
B. NIET-OPENBARE PROCEDURES 
1. Naam, adres, telefoonnummer, telegramadres, telex- en faxnummer van de aanbestedende dienst: 
2. Voor opdrachten voor leveringen en software service: vorm van de opdracht die wordt aanbesteed: 
3. (Eventueel) redenen waarom van de versnelde procedure overeenkomstig artikel 17 (4) gebruik wordt 
gemaakt: 
a) Plaats van levering of uitvoering: 
b) Aard en hoeveelheid van de te leveren produkten: 
of 
Aard en omvang van de te verrichten diensten en algemene aard van het werk: 
c) Gegevens betreffende de mogelijkheid voor leveranciers om in te schrijven voor gedeelten en/of het 
geheel van de vereiste leveringen: 
of, bij opdrachten voor de uitvoering van werken: 
indien het werk of de opdracht in verschillende percelen is verdeeld, orde van grootte van de percelen 
en mogelijkheid voor elk der percelen afzonderlijk, voor samengevoegde of voor de massa der percelen 
in te schrijven: 
d) Toestemming om varianten in te dienen: 
e) Bij opdrachten voor de uitvoering van werken: 
Gegevens betreffende het doel van het werk of de opdracht wanneer deze ook betrekking heeft op de 
opstelling van eigen ontwerpen: 
4. Afwijking van het gebruik van Europese normen, gemeenschappelijke technische specificaties of Europese 
technische goedkeuringen: 
5. Termijn voor levering of uitvoering: 
6. (Eventueel) rechtsvorm die de combinatie van leveranciers aan wie de opdracht wordt gegund moet 
hebben: 
7. a) Uiterste datum voor de ontvangst van aanvragen tot deelname: 
b) Adres waar deze moeten worden ingediend: 
c) Taal of talen waarin zij moeten worden gesteld: 
8. Uiterste datum voor de verzending van de uitnodigingen tot inschrijving: 
9. (Eventueel) verlangde borgsommen en waarborgen: 
10. Belangrijkste voorschriften voor financiering en betaling en/of verwijzing naar de teksten waarin dit wordt 
geregeld: 
11. Inlichtingen met betrekking tot de eigen toestand van de leverancier of de aannemer, alsmede de 
economische en technische eisen waaraan deze moet voldoen: 
Nr. C 264/56 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
12. Bij de gunning van de opdracht aan te leggen criteria, voor zover deze niet in de uitnodiging tot inschrijving 
zijn opgenomen: 
13. Overige inlichtingen: 
14. (Eventueel) datum van bekendmaking van de periodieke aankondiging van inlichtingen in het 
Publikatieblad fan de Europese Gemeenschappen, waarnaar deze opdracht verwijst: 
15. Datum van verzending van de aankondiging: 
16. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor Officiële Publikaties van de Europese 
Gemeenschappen: 
C. PROCEDURES VAN GUNNING VIA ONDERHANDELINGEN 
1. Naam, adres, telefoonnummer, telegramadres, telex- en faxnummer van de aanbestedende dienst: 
2. Voor opdrachten voor leveringen en software service: vorm van de opdracht die wordt aanbesteed: 
3. a) Plaats van levering of uitvoering: 
b) Aard en hoeveelheid van de te leveren produkten: 
of 
Aard en omvang van de te verrichten diensten en algemene aard van het werk: 
c) Gegevens betreffende de mogelijkheid voor de leveranciers om in te schrijven voor gedeelten en/of het 
geheel van de vereiste leveringen: 
of, voor opdrachten voor de uitvoering van werken: 
indien het werk of de opdracht in verschillende percelen is verdeeld, orde van grootte van de percelen 
en mogelijkheid voor elk der percelen afzonderlijk, voor samengevoegde percelen of voor de massa der 
percelen in te schrijven: 
d) Voor opdrachten voor de uitvoering van werken: gegevens betreffende het doel van het werk of de 
opdracht, indien de opdracht ook betrekking heeft op de opstelling van eigen ontwerpen: 
4. Afwijking van het gebruik van Europese normen, gemeenschappelijke technische specificaties of Europese 
technische goedkeuringen, overeenkomstig artikel 12: 
5. Termijnen voor de levering of de uitvoering: 
6. (Eventueel) rechtsvorm die de combinatie van leveranciers of aannemers aan wie de opdracht wordt 
gegund, moet hebben: 
7. a) Uiterste datum voor de ontvangst van de inschrijvingen: 
b) Adres waar deze moeten worden ingediend: 
c) Taal of talen waarin zij moeten worden gesteld: 
8. (Eventueel) verlangde borgsommen en waarborgen: 
9. Belangrijkste voorschriften voor financiering en betaling en/of verwijzingen naar de wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen waarin dit is geregeld: 
10. Inlichtingen met betrekking tot de eigen toestand van de leverancier of de aannemer alsmede de 
economische en technische eisen waaraan hij moet voldoen: 
11. (Eventueel) naam en adres van de leveranciers of aannemers die reeds door de aanbestedende dienst zijn 
geselecteerd: 
12. (Eventueel) datum van eerdere bekendmakingen in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen: 
13. Overige inlichtingen: 
14. (Eventueel) datum van bekendmaking van de periodieke aankondiging van inlichtingen in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen waarnaar deze opdracht verwijst: 
15. Datum van verzending van de aankondiging: 
16. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor Officiële Publikaties der Europese 
Gemeenschappen: 
16. 10. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 264/57 
BIJLAGE XIV 
MEDEDELING INZAKE HET BESTAAN VAN EEN ERKENNINGSREGELING 
1. Naam, adres, telefoonnummer, telegramadres, telex- en faxnummer van de aanbestedende dienst: 
2. Doel van de erkenningsregeling: 
3. Adres waar de regels inzake de erkenningsregeling kunnen worden verkregen (indien afwijkend van het 
onder 1 vermelde adres): 
4. (Eventueel) duur van de erkenningsregeling: 
BIJLAGE XV 
PERIODIEKE AANKONDIGING VAN INFORMATIE 
A. Voor opdrachten voor leveringen en software service 
1. Naam, adres, telefoonnummer, telegramadres, telex- en faxnummer van de aanbestedende dienst of de 
dienst waarvan nadere informatie kan worden verkregen: 
2. Aard en hoeveelheid of waarde van de te leveren produkten of, voor opdrachten voor software service, 
aard en waarde van de diensten: 
3. a) Voorlopige datum waarop de gunningsprocedures worden ingeleid (indien bekend): 
b) Te volgen wijze van aanbesteding: 
4. Overige inlichtingen: 
5. Datum van verzending van de aankondiging: 
6. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor officiële Publikaties der Europese 
Gemeenschappen: 
B. Voor opdrachten voor de uitvoering van werken 
1. Naam, adres, telegramadres, telefoon-, telex- en faxnummer van de aanbestedende dienst: 
2. a) Plaats van uitvoering: 
b) Aard en omvang van de te verrichten diensten, de belangrijkste kenmerken van het werk of van de 
percelen met betrekking tot het werk: 
c) Een kostenraming van de te verrichten diensten: 
3. a) Te volgen wijze van aanbesteding: 
b) Geplande datum voor de inleiding van de gunningsprocedures met betrekking tot de opdracht of 
opdrachten: 
c) Geplande datum voor de aanvang van het werk: 
d) Gepland tijdschema voor de uitvoering van het werk: 
4. Bepalingen in verband met de financiering van het werk en van prijsherziening: 
5. Overige inlichtingen: 
6. Datum van verzending van de aankondiging: 
7. Datum van ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor Officiële Publikaties der Europese 
Gemeenschappen: 
Nr. C 264/58 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 10. 89 
BIJLAGE XVI 
AANKONDIGING VAN GEPLAATSTE OPDRACHTEN 
1. Naam en adres van de aanbestedende dienst: 
2. Wijze van aanbesteding: 
3. Datum van gunning: 
4. Criteria voor de gunning: 
5. Aantal ontvangen offertes: 
6. Naam en adres van de leverancier(s) of aannemer(s) aan wie de opdracht is gegund: 
7. Aard en hoeveelheid van de geleverde produkten, in voorkomend geval per leverancier: 
of 
aard en omvang van de verrichte diensten, algemene kenmerken van de eindstructuur: 
8. Betaalde prijs of prijzen (minimum/maximum): 
9. Overige inlichtingen, waaronder het deel van de opdracht, en de waarde ervan, dat naar verwachting zal 
worden uitbesteed aan onderaannemers: 
10. Datum van bekendmaking van de aankondiging van de aanbesteding in het Publikatieblad van de Europese 
Gemeenschappen: 
11. Datum van verzending van de aankondiging: 
12. Datum van de ontvangst van de aankondiging door het Bureau voor Officiële Publikaties der Europese 
Gemeenschappen: