3.2.

De kerndoelstelling van de CPA is „armoede terug te dringen en uiteindelijk uit te bannen, overeenkomstig de doelstellingen van duurzame ontwikkeling, en de ACS-landen geleidelijk op te nemen in de wereldeconomie”. Hiertoe zijn drie elkaar aanvullende pijlers in het leven geroepen: — Politieke dialoog: de CPA liep vooruit op zijn tijd, aangezien de overeenkomst gebaseerd is op een alomvattende politieke dialoog die belangrijke bilaterale verbintenissen vereist. In de overeenkomst staat: „De dialoog concentreert zich onder meer op specifieke politieke vraagstukken van gemeenschappelijk belang of van algemene betekenis voor de verwezenlijking van de doelstellingen van de overeenkomst, zoals de wapenhandel, buitensporige militaire uitgaven, drugs en georganiseerde criminaliteit, alsook discriminatie op grond van etnische afkomst, godsdienst of ras. In het kader van de dialoog wordt voorts regelmatig geëvalueerd welke de ontwikkelingen zijn ten aanzien van de eerbiediging van de mensenrechten, de democratische beginselen, de rechtsstaat en goed bestuur.” — Economische en handelsbetrekkingen: de CPA borduurt voort op eerdere handelsovereenkomsten in het kader van Yaoundé en Lomé, waaraan niet-wederkerige preferenties ten grondslag lagen die unilateraal werden toegekend door de EU. De EU heeft erkend dat „het huidige systeem wat de economische basis aangaat, een mislukking is gebleken; de ACS-landen zijn in de wereldhandel steeds meer aan de zijlijn komen te staan, de gulle tariefpreferenties ten spijt” (2). De nieuwe handelsovereenkomsten waarover in het kader van de CPA wordt onderhandeld — de EPO's — zijn erop gericht deze tekortkomingen te verhelpen en de ACS-landen eindelijk de kans te geven deel te nemen aan de wereldeconomie. De EPO's zijn ook in overeenstemming met de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO): zij beperken de negatieve impact van de „niet-wederkerige preferenties” voor ontwikkelingslanden die geen ACS-staat zijn, en stimuleren regionale integratie door te zorgen voor aansluiting bij de bestaande regionale economische instellingen in de ACS-landen en vrijhandelszones. Hoewel de onderhandelingen over deze wederkerige en asymmetrische vrijhandelsovereenkomsten in 2002 van start gingen, is het Cariforum de eerste en enige regio die een uitgebreide EPO heeft ondertekend (in 2007) die verder gaat dan handel en ook de „Singapore-kwesties” omvat. De onderhandelingen met de andere regio's verlopen bijzonder moeizaam, wat te wijten is aan de uiteenlopende visies op economische ontwikkeling. Op dit moment is enkel een aantal interim-EPO's ondertekend met de Ontwikkelingsgemeenschap van Zuidelijk Afrika (SACD), de Oost-Afrikaanse Gemeenschap (EAC) en de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (ECOWAS), die alleen betrekking hebben op de handel in goederen. — Handel en regionale integratie: de EPO is gericht op de bevordering van regionale integratie en gaat uit van de overtuiging dat sterkere regionale integratie een stimulans is voor de handel, en daarmee ook voor groei, werkgelegenheid en economische ontwikkeling. Er gaan echter ook kritische stemmen op die precies het tegenovergestelde beweren, namelijk dat de EPO meer regionale integratie in de weg staat. Dit argument vloeit voort uit het geloof dat de EPO niet leidt tot de noodzakelijke structurele hervormingen van de ACS-economieën waarmee zij hun positie zouden kunnen versterken en een hogere plaats in de mondiale waardeketen zouden kunnen innemen. — Handel en duurzame ontwikkeling: ironisch genoeg krijgt de EPO veel kritiek vanwege een gebrek aan ambitie, met name wat betreft duurzame ontwikkeling. De interim-EPO's met de drie Afrikaanse regio’s hebben onder meer aanmerkingen gekregen van EP-leden omdat een hoofdstuk over duurzame ontwikkeling volledig ontbreekt. Dit zou afbreuk doen aan de ambitieuze opzet van de overeenkomst, aan de EU-verbintenis om duurzame ontwikkeling te bevorderen en aan haar eigen beginsel van samenhang in het ontwikkelingsbeleid. In het geval van de EU-Cariforum-EPO — op dit moment nochtans de enige uitgebreide overeenkomst — hebben critici erop gewezen dat de exportbeperkingen ertoe zouden kunnen leiden dat de regio minder goed kan inspelen op systemische schokken, waardoor ook de voedselzekerheid in het gedrang zou kunnen komen. — Ontwikkelingssamenwerking: de samenwerkingsinstrumenten en -methodes hebben tot doel om uitvoering te geven aan de CPA-beginselen van resultaatgerichtheid, partnerschap en eigen inbreng. De programmering en tenuitvoerlegging van het EOF zijn dus opgezet als een gezamenlijke verantwoordelijkheid. — Het EOF wordt rechtstreeks gefinancierd door vrijwillige bijdragen van EU-lidstaten buiten de EU-begroting, maar met het oog op de samenhang wordt erover onderhandeld in combinatie met andere EU-instrumenten voor externe financiering. Het beheer is in handen van de Europese Commissie en de Europese Investeringsbank (EIB). De EIB beheert de investeringsfaciliteit en verstrekt leningen, garanties en fondsen uit zowel het EOF als haar eigen middelen aan particuliere ondernemingen in de ACS-landen voor kort- en langlopende particuliere en overheidsprojecten. — De totale middelen van het EOF zijn toegenomen, maar het fonds heeft zijn intergouvernementele karakter en governancestructuur behouden, waardoor het een sleutelelement in de ontwikkelingssamenwerking van de EU buiten het meerjarig financieel kader (MFK) is geworden. Vanwege de unieke geschiedenis en juridische status en het intergouvernementele karakter van het EOF heeft het Europees Parlement (EP) er geen medebeslissingsbevoegdheid over. De EP-Commissie ontwikkelingssamenwerking neemt deel aan de algemene beleidsbesprekingen en is in het algemeen een belangrijke CPA-stakeholder. De Paritaire Parlementaire Vergadering kan parlementaire controle uitoefenen over de EOF-toewijzingen voor de nationale indicatieve programma's (NIP's) en de regionale indicatieve programma's (RIP's). — Het EOF en budgettering — Via de bijzondere kwijtingsprocedure verleent het EP kwijting aan de Commissie voor het beheer en de uitvoering van het EOF. Budgettering — de opname van het EOF in de EU-begroting — blijft een bron van wrijving tussen het EP en de Raad, hoewel de Commissie al herhaaldelijk heeft gesuggereerd dat het EOF in de EU-begroting moet worden opgenomen. — Het EESC meent dat alle vormen van ontwikkelingshulp van de EU aan derde landen onder hetzelfde wettelijke kader en onder dezelfde democratische controle van het EP moeten vallen. Het dringt er daarom op aan dat het EOF wordt opgenomen in de EU-begroting, zonder dat wordt geraakt aan de positieve aspecten ervan (wederkerigheid en wederzijdse verantwoordelijkheid). Dit zou de samenhang van het ontwikkelingsbeleid van de EU ten goede komen.