MEDEDELING VAN DE COMMISSIE

Richtsnoeren voor in gevangenschap gefokte levende dieren in het kader van de EU-verordeningen inzake de handel in wilde dieren en planten

(2022/C 306/02)

Inhoudsopgave

1. Inleiding 3

2. Status van het document 4

3. Controle van de legale verwerving — algemene overwegingen 4

3.1. Wettelijke oorsprong van in gevangenschap gefokte specimens 4

3.2. Vorming van het fokdierenbestand 5

3.3. Oorsprongscodes 6

3.3.1. Aanvulling met aan de natuur onttrokken specimens 6

3.3.2. Productie van nakomelingen van de tweede generatie 7

3.4. Doelcodes 8

3.5. Nomenclatuurkwesties 9

4. Binnenbrengen in de EU 9

4.1. Rol van de administratieve instantie bij de beoordeling van invoervergunningen voor in gevangenschap gefokte specimens 10

4.2. Rol van de wetenschappelijke autoriteit bij de beoordeling van invoervergunningen voor in gevangenschap gefokte specimens 10

5. Interne EU-handel 11

5.1. Rol van de administratieve instanties en wetenschappelijke autoriteiten bij de beoordeling van aanvragen voor interne EU-handel in specimens van bijlage A die in gevangenschap zijn gefokt. 11

5.2. Rol van de administratieve instanties en wetenschappelijke autoriteiten bij de interne EU-handel in specimens van bijlage B die in gevangenschap zijn gefokt. 13

6. Uitvoer en wederuitvoer uit de EU 13

6.1. Wederuitvoer van in gevangenschap gefokte specimens 13

6.2. Uitvoer van in gevangenschap gefokte specimens 13

6.2.1. Rol van de administratieve instantie bij de beoordeling van uitvoervergunningen voor in gevangenschap gefokte specimens 13

6.2.2. Rol van de wetenschappelijke autoriteit bij de beoordeling van uitvoervergunningen voor in gevangenschap gefokte specimens 14

7. In beslag genomen dieren 15

Bijlage 1 Aspecten waarmee rekening moet worden gehouden bij de beoordeling van risico’s in verband met handel in specimens die in gevangenschap zijn gefokt 17

Bijlage 2 Aan het land van uitvoer gevraagde informatie 18

Bijlage 3 Stroomschema voor de beoordeling van oorsprongscodes 19

1. Inleiding

Deze richtsnoeren zijn bedoeld om de EU-lidstaten en belanghebbenden te ondersteunen bij de uitvoering van de EU-verordeningen inzake de handel in wilde dieren en planten (1) met betrekking tot in gevangenschap geboren en gefokte levende dieren, in gevallen waarin zij in de EU worden binnengebracht, (opnieuw) worden uitgevoerd uit de EU of binnen de EU worden verhandeld.

De richtsnoeren zijn er met name op gericht om de EU-lidstaten te helpen beoordelen of in gevangenschap gefokte specimens (2) van de in de bijlagen bij de basisverordening opgenomen soorten voldoen aan de voorwaarden voor de afgifte van de documenten die vereist zijn voor invoer, (weder)uitvoer of interne handel.

De Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten (Cites) bevat een lijst van bedreigde soorten. In de loop der jaren is het aandeel van de gemelde handel in aan de natuur onttrokken specimens van deze soorten afgenomen, terwijl het aandeel specimens dat wordt gefokt door middel van verschillende soorten foksystemen, waaronder fokken in gevangenschap, is toegenomen (3).

Er wordt vaak aangenomen dat specimens die niet aan de natuur zijn onttrokken, geen directe negatieve invloed hebben op in het wild levende populaties, of zelfs voordelen voor de instandhouding daarvan opleveren — doordat zij de vraag naar in het wild levende specimens verkleinen, ervoor zorgen dat informatie over de levenscyclus die voor instandhouding kan worden gebruikt, wordt gegenereerd, een steun zijn bij de ontwikkeling van technieken die kunnen worden gebruikt bij het fokken ter bevordering van de instandhouding, of doordat dankzij deze specimens een “garantiepopulatie” in gevangenschap kan worden opgebouwd, d.w.z. soorten die in gevangenschap worden gehouden als voorzorg tegen hun uitsterven in de vrije natuur. De regels voor de handel in deze specimens zijn derhalve ruimer dan die voor in het wild levende specimens.

Van deze afwijkingen is echter ook misbruik gemaakt, en in het wild levende specimens zijn verhandeld door onterecht aan te voeren dat zij van in gevangenschap gefokte oorsprong waren. Het fokken in gevangenschap kan een aanzienlijk negatief effect hebben op de instandhouding van natuurlijke populaties in gevallen waarin fokdierenbestanden op een niet-duurzame wijze zijn verworven of worden aangevuld.

In sommige gevallen zijn bij het fokken in gevangenschap illegaal verkregen specimens gebruikt. Er zijn ook gevallen geweest waarin beweringen van fokkers niet klopten en in het wild levende specimens werden “witgewassen” en als in gevangenschap gefokte exemplaren werden verhandeld. Daarom moet het potentiële effect van vermeende fokprogramma’s op in het wild levende populaties worden onderzocht en is een uniforme aanpak in alle EU-lidstaten nodig om ervoor te zorgen dat er geen handel plaatsvindt wanneer er gerede twijfel bestaat over de authenticiteit van de beweringen inzake het fokken in gevangenschap, en om eerlijke fokprogramma’s te beschermen tegen oneerlijke concurrentie.

Er zijn richtsnoeren nodig om ervoor te zorgen dat de EU-lidstaten de regels op consistente wijze toepassen en gelijkwaardige normen hanteren ten aanzien van in gevangenschap gefokte levende dieren. Er kan consistentie tussen de EU-lidstaten worden bereikt door richtsnoeren vast te stellen over de interpretatie van de relevante artikelen van de basisverordening met betrekking tot in gevangenschap gefokte dieren, alsook over de interpretatie van de relevante artikelen in de uitvoeringsverordening.

De EU-lidstaten wordt verzocht per geval en op een aan elke situatie aangepaste wijze de hieronder verstrekte richtsnoeren toe te passen.

2. Status van het document

Dit document met richtsnoeren is door de Europese Commissie opgesteld en een ontwerp ervan is goedgekeurd door het krachtens artikel 18 van de basisverordening opgerichte Comité voor de handel in wilde dier- en plantensoorten en daarmee door de bevoegde autoriteiten in de EU-lidstaten.

Het doel van het document is de nationale autoriteiten te helpen bij de toepassing van de EU-verordeningen inzake de handel in wilde dieren en planten.

Het document is niet juridisch bindend; het is uitsluitend bedoeld om informatie te verstrekken over bepaalde aspecten van de basisverordening en de uitvoeringsverordening en over de maatregelen die als beste praktijk worden beschouwd.

Het document komt niet in de plaats van, voegt niets toe aan en is geen wijziging van de toepasselijke EU-wetgeving op dit gebied, die de rechtsgrondslag blijft die moet worden toegepast.

Het document mag evenmin op zichzelf worden beschouwd; het moet worden gehanteerd in samenhang met de wetgeving en niet als “autonoom” referentiepunt. Alleen het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft de bevoegdheid om een bindende interpretatie van het EU-recht te geven.

De Commissie publiceert deze richtsnoeren online en de EU-lidstaten kunnen het ook publiceren. Het zal te zijner tijd door de Commissie en het Comité voor de handel in wilde dier- en plantensoorten worden herzien.

Sommige EU-lidstaten en andere niet-EU-landen kunnen strengere nationale controles hanteren op de handel in levende specimens die in gevangenschap zijn gefokt. Aanvragers van Cites-documenten moeten daarom ook de in het land van bestemming of herkomst geldende regels controleren alvorens in gevangenschap gefokte levende specimens te vervoeren.

3. Controle van de legale verwerving — algemene overwegingen

In dit deel worden eerst richtsnoeren gegeven over de aspecten waarmee rekening moet worden gehouden bij de beoordeling van een aanvraag voor het fokken van dieren in gevangenschap voor een bepaald specimen (punt 3.1) en voor het stambestand (punt 3.2), terwijl in de daaropvolgende delen de oorsprongscodes (punt 3.3) en doelcodes (punt 3.4) worden behandeld, en het verband ervan met het fokken in gevangenschap. In een laatste deel (punt 3.5) worden richtsnoeren gegeven over de wijze waarop moet worden omgegaan met wijzigingen van de nomenclatuur.

3.1. Wettelijke oorsprong van in gevangenschap gefokte specimens

Bij de beoordeling of een in gevangenschap gefokt specimen van een in bijlage A of B opgenomen soort rechtmatig is verkregen, moeten de volgende algemene punten in overweging worden genomen:

— risicobeoordeling — de administratieve instanties moeten bijzondere aandacht besteden aan gevallen waarbij overeenkomstig bijlage 1 bij dit document een verhoogd risico is vastgesteld. De in de bijlage vermelde factoren zijn indicatief en moeten worden aangepast aan de beoordeling van elk afzonderlijk geval;

— controleketen — voor zover uitvoerbaar, moeten alle transacties met betrekking tot de ouderdieren van het in gevangenschap gefokte specimen, het in gevangenschap gefokte specimen zelf en de latere eigendom van dat specimen chronologisch worden gedocumenteerd;

— passende zorgvuldigheid — de administratieve instanties worden aangemoedigd om de relevante gouvernementele en intergouvernementele instanties te raadplegen om na te gaan of de specimens legaal zijn verworven, met betrekking tot de verplichtingen uit hoofde van Cites en de naleving van de zorgvuldigheidsvereisten. Tot deze groepen behoren onder meer de administratieve instanties van andere Cites-partijen, het Comité dieren van Cites, het secretariaat van Cites en de deskundigengroepen van de commissie voor het overleven van soorten (Species Survival Commission, SSC) van de Internationale Unie voor behoud van de natuur en de natuurlijke hulpbronnen (IUCN). Er moet bijzondere aandacht worden besteed aan gevallen waarbij ernstig bedreigde soorten (4) zijn betrokken. In deze gevallen moet er, tenzij er voldoende bewijsstukken worden overgelegd, contact worden opgenomen met de staat of staten waar de soort voorkomt, om na te gaan of de soort ooit legaal is uitgevoerd. Indien er geen contact kan worden gemaakt met de autoriteiten van de staat of staten waar de soort voorkomt, kunnen de administratieve instanties ervoor kiezen rechtstreeks contact op te nemen met de aanvrager.

— bewijslast — voor de handel binnen de EU en de (weder)uitvoer moeten de administratieve instanties van de aanvrager vragen bewijsstukken van legale verwerving te overleggen. In veel gevallen zal het bewijs van legale verwerving de vorm hebben van een EU-certificaat (bijlage A) of een document dat voldoet aan Richtsnoeren — Bewijs van legale verwerving voor levende dieren van in bijlage B genoemde diersoorten en vereiste bewijsstukken (5). Bij gebrek aan deze documenten kunnen andere soorten documenten of bewijsstukken in aanmerking worden genomen: In gevallen waarin de marktdeelnemers niet langer over bewijsstukken van legale verwerving beschikken en deze evenmin door de administratieve instanties kunnen worden verkregen, kan op basis van andere factoren worden vastgesteld dat er sprake is van legale verwerving. Dit geldt voor fokkerijen die al langer actief zijn en die ofwel werden opgericht voordat de soort in Cites werd opgenomen of die tientallen jaren geleden werden opgericht (afhankelijk van de voortplantingscyclus van een soort). In dergelijke gevallen kan de administratieve instantie overwegen de legale verwerving van een specimen te bevestigen wanneer kan worden aangetoond dat: — voordat het fokdierenbestand voor het fokprogramma werd gevormd, een aantal exemplaren legaal in de EU werd ingevoerd (d.w.z. dat de soort legaal werd verhandeld); en — het fokken van de soort in het algemeen mogelijk is, met een opbrengst die overeenkomt met de bewering van de exploitant, en ook al mogelijk was op het moment dat de fokkerij werd opgericht; en — de fokker sinds de vorming van het fokdierenbestand met succes specimens heeft gefokt, of kan aantonen dat er ten minste twee (2) generaties in zijn bedrijf zijn gefokt.

Een specimen van een in bijlage A of B opgenomen soort kan legaal in de EU worden ingevoerd op grond van een door de lidstaat van bestemming afgegeven invoervergunning. Dit specimen of de nakomelingen van dergelijke specimens kunnen vervolgens naar een andere lidstaat worden overgebracht.

Voor specimens van een in bijlage A opgenomen soort moet voor deze interne handel een intra-EU-certificaat worden afgegeven.

Voor specimens van een in bijlage B opgenomen soort blijft de invoervergunning een belangrijk onderdeel van de controleketen, naast andere documenten zoals een factuur of een bewijs van legale verwerving. Indien een dergelijk specimen of de nakomelingen ervan zich in een andere lidstaat bevinden en die lidstaat informatie krijgt die ernstige twijfel doet rijzen over de wettelijke oorsprong, moeten de bij de transactie betrokken lidstaten met elkaar in overleg treden (6).

Indien er betrouwbaar bewijs is dat een document is afgegeven op basis van de foute veronderstelling dat aan de voorwaarden voor afgifte is voldaan, wordt de administratieve instantie in de lidstaat van afgifte sterk aangemoedigd om dat document formeel ongeldig te verklaren.

Indien de betrokken lidstaten geen overeenstemming bereiken en er twijfel blijft bestaan over de geldigheid van een door een andere lidstaat afgegeven document, kan de lidstaat die een aanvraag ontvangt op basis van het betwiste document besluiten geen nieuw document af te geven (intra-EU- of wederuitvoercertificaat).

Er kan ook worden besloten een EU-certificaat af te geven, waardoor de handel wordt beperkt en alleen handel binnen de EU wordt toegestaan. Het desbetreffende EU-certificaat kan specifieke beperkingen bevatten om duidelijk te maken dat (weder)uitvoer van het specimen niet is toegestaan. Alle lidstaten worden aangemoedigd om de voorwaarden die zijn opgenomen in een EU-certificaat of invoervergunning van een andere lidstaat na te leven en deze beperkingen over te nemen in elk nieuw document dat op basis van het certificaat of de vergunning wordt afgegeven.

3.2. Vorming van het fokdierenbestand

Volgens artikel 54 van de uitvoeringsverordening kan een specimen alleen als “in gevangenschap [...] gefokt” worden beschouwd indien het fokdierenbestand in overeenstemming met de op het moment van verwerving daarop toepasselijke bepalingen op een zodanige wijze is gevormd dat het voortbestaan van die soort in het wild daardoor geen schade heeft ondervonden.

Voor een recent gevormd fokdierenbestand kan dit worden aangetoond aan de hand van bewijsstukken in de vorm van invoervergunningen, intracommunautaire certificaten of documenten die voldoen aan de Richtsnoeren — Bewijs van legale verwerving voor levende dieren van in bijlage B genoemde diersoorten en vereiste bewijsstukken (zie hierboven, voetnoot 5).

Indien een fokdierenbestand is gevormd voordat de soort in het kader van Cites of de EU-verordeningen inzake de handel in wilde dieren en planten in de lijst werd opgenomen en daarvoor betrouwbaar bewijs wordt geleverd, kan commerciële fokkerij worden toegestaan (zowel voor de uitvoer als voor de handel binnen de EU).

Indien het fokdierenbestand werd ingevoerd, moet de nadruk liggen op bewijsstukken die aantonen dat de specimens legaal zijn ingevoerd overeenkomstig Cites- en EU-wetgeving, met inbegrip van de eventuele strengere nationale maatregelen die door de lidstaten zijn genomen.

Het aantal generaties dat binnen de EU met succes in gevangenschap is gefokt, kan deel uitmaken van het bewijs van legale fokkerij. Als het stambestand echter groot is, kan dit een indicatie zijn van de mogelijke negatieve gevolgen die de illegale afname kan hebben gehad voor de instandhouding van de soort.

3.3. Oorsprongscodes

Bijlage 3 bevat een stroomschema waarin wordt samengevat hoe verschillende oorsprongscodes — op basis van de bepalingen van de EU-verordeningen inzake de handel in wilde dieren en planten, en rekening houdend met de resoluties en definities van de Cites-CoP bij de interpretatie van deze verordeningen — moeten worden gebruikt voor dieren die op een bepaald moment in gevangenschap worden gehouden. Dit kan de autoriteiten helpen om na te gaan of in een bepaalde toepassing de juiste code wordt gebruikt, en met name of oorsprongscode C correct wordt toegepast.

Bij de behandeling van aanvragen voor in gevangenschap geboren specimens beoordeelt de administratieve instantie, in overleg met de wetenschappelijke autoriteit, of de oorsprongscodes correct zijn toegepast overeenkomstig artikel 54, leden 3 en 4, van de uitvoeringsverordening.

Om oorsprongscode C ter aanduiding van in gevangenschap gefokte specimens te kunnen accepteren, moet met name worden nagegaan of het fokdierenbestand:

a) in stand wordt gehouden zonder regelmatige aanvulling met aan de natuur onttrokken specimens; en

b) wordt beheerd op een wijze die het mogelijk maakt nakomelingen van de tweede generatie te produceren.

Deze beoordeling moet per geval worden uitgevoerd, afhankelijk van de betrokken soort en de fokker. Zo kan oorsprongscode C gemakkelijker worden toegekend aan een soort waarvan reeds bekend is dat zij in gevangenschap al vele generaties in de EU wordt gefokt dan aan een soort waarvan de nakomelingen van de tweede generatie nog niet zijn geboren of het aantal ervan heel klein is. In dat geval is de kans groter dat oorsprongscode F van toepassing is.

In de volgende twee punten wordt nader ingegaan op beide bovengenoemde voorwaarden.

3.3.1. Aanvulling met aan de natuur onttrokken specimens

Wanneer specimens onder gecontroleerde omstandigheden worden gefokt, moeten de autoriteiten van de lidstaten nagaan of het fokdierenbestand regelmatig met aan de natuur onttrokken specimens wordt aangevuld.

Indien aan de natuur onttrokken specimens slechts zeer incidenteel worden toegevoegd, en in overeenstemming met de vereisten van artikel 54, lid 3, van de uitvoeringsverordening, kan oorsprongscode C worden toegepast op de nakomelingen van dit fokprogramma (ervan uitgaande dat aan alle andere vereisten van artikel 54 is voldaan).

Of het al dan niet noodzakelijk is aan de natuur onttrokken specimens aan een fokdierenbestand toe te voegen, kan wetenschappelijk worden bepaald door middel van genetische profilering. Bij welke frequentie een aanvulling nog steeds als “incidenteel” kan worden beschouwd, hangt af van de generatietijd van de soort en is in ieder geval soortspecifiek. In de loop der tijd mogen de aan de natuur onttrokken nieuw toegevoegde specimens, afhankelijk van de generatietijd, geen groot deel van het fokdierenbestand uitmaken, aangezien het niet duurzaam zou zijn om een aan de natuur onttrokken fokdierenbestand in stand te houden.

Bij de invoer van aan de natuur onttrokken specimens van de in bijlage A opgenomen soorten voor fokdoeleinden moet rekening worden gehouden met de volgende factoren:

— of een project voor fokken in gevangenschap nodig is voor instandhoudingsdoeleinden, rekening houdend met soortgelijke programma’s elders in de wereld en met instandhoudingsinspanningen ter plaatse of het ontbreken daarvan;

— het bestaan van in gevangenschap gefokte specimens elders in de wereld die in plaats van aan de natuur onttrokken specimens zouden kunnen worden gebruikt;

— de standpunten van de wetenschappelijke autoriteit van de uitvoerende landen;

— de eventuele standpunten van de relevante internationale, nationale of regionale stamboekhouder of de coördinator van het ex-situ-programma van de Europese Vereniging van dierentuinen en aquaria (EAZA) (7);

— de eventuele standpunten van de relevante SSC-vakgroepen van de IUCN of andere deskundigen;

— de presentatie van het fokdossier wat betreft vastgestelde doelstellingen, planning en onderzoek, voorafgaand aan de invoer;

— de resultaten van het fokproject wat betreft de samenwerking met anderen in dit vakgebied en het gepubliceerde materiaal over fokkerij, houderij en biologie;

— de staat van dienst van de aanvrager op het gebied van het fokken in gevangenschap in het algemeen en met de betrokken soorten in het bijzonder, en de levensvatbaarheid van het project op lange termijn;

— officiële/institutionele steun voor het project;

— fotografisch bewijs van de fokkerij, indien mogelijk, om de essentiële schriftelijke informatie te bevestigen; en

— voordelen voor de populatie ter plaatse als gevolg van het aan de natuur onttrekken van specimens in de staat waar de soort voorkomt.

Deze factoren worden niet in een bepaalde volgorde gepresenteerd en de mate waarin deze factoren in aanmerking moeten worden genomen, verschilt van geval tot geval.

3.3.2. Productie van nakomelingen van de tweede generatie

Om te beoordelen of het bestand “wordt beheerd op een wijze waarvan is aangetoond dat daarbij de productie van nakomelingen van de tweede generatie in een gecontroleerd milieu is gewaarborgd” (artikel 54, lid 4, van de uitvoeringsverordening), is een aanzienlijke hoeveelheid informatie over de fokmethoden en de afzonderlijke betrokken soorten vereist.

Onder bepaalde voorwaarden kunnen specimens van de eerste generatie ook onder oorsprongscode C worden verhandeld, mits de fokkerij zodanig wordt beheerd dat er nakomelingen van de tweede generatie kunnen worden geproduceerd. Elk geval moet op zijn eigen merites worden beoordeeld, rekening houdend met een aantal factoren, zoals:

— de huisvestingsomstandigheden;

— de voederbehoeften;

— adequate fokomstandigheden;

— de complexiteit van de voortplantingscyclus;

— het aantal exemplaren in het fokdierenbestand;

— toegang tot niet-verwante specimens van de eerste generatie;

— genetisch beheer (bijhouden van een stamboek, waarbij ook rekening wordt gehouden met ondersoorten);

— eerder bewezen succes van de individuele fokker of van het fokprogramma in het algemeen;

— de haalbaarheid van het vermeende en gerapporteerde aantal geproduceerde specimens op jaarbasis;

— de geslachtsverhouding;

— de leeftijd bij geslachtsrijpheid en overlevingskansen;

— de zeldzaamheid van de soort in gevangenschap.

Een beoordeling aan de hand van artikel 54, lid 4, van de uitvoeringsverordening moet daarom de nadere gegevens omvatten over de wijze waarop het huidige fokdierenbestand wordt beheerd en het potentieel voor de productie van een tweede generatie (F2) en volgende generaties van de soort.

Het is mogelijk dat een fokker niet eerder heeft aangetoond dat hij een tweede generatie van de soort heeft gefokt, maar wel aan alle voorwaarden voldoet die hem daartoe in staat stellen.

Voor zeer zeldzame of moeilijk te fokken soorten kan dit bijvoorbeeld worden aangetoond door het lidmaatschap van de fokker van een gecoördineerd fokprogramma, zoals een ex-situ-programma (voorheen bekend als het programma voor bedreigde dier- en plantensoorten) van de EAZA, waarbij het specimen al met succes in gevangenschap is gefokt.

Het succes van het fokprogramma als geheel moet in beschouwing worden genomen, samen met de mate waarin de individuele fokker soortgelijke fokvoorwaarden heeft gecreëerd, rekening houdend met de kennis en ondersteuning van andere fokkers.

De beoordeling voor een individuele soort of fokker kan in de loop der tijd ook veranderen, afhankelijk van de praktijken voor het beheer van het fokdierenbestand.

3.4. Doelcodes

De doeleinden waarvoor het invoeren van specimens kan worden toegestaan, hangen af van de herkomst van de soort (in gevangenschap gefokt versus aan de natuur onttrokken) en van de beschermingsstatus van de soort (bijlage A versus bijlage B).

Op alle invoervergunningen worden doelcodes vermeld, met vermelding van de beoogde reden voor de invoer. Wanneer het fokdierenbestand bestaat uit specimens van bijlage A of specimens van bijlage B van soorten die zeldzaam zijn of zeer zelden in gevangenschap worden gefokt, of waarvoor een nulquotum geldt voor de commerciële handel in wilde specimens die om andere dan commerciële redenen zijn ingevoerd, moet er meer voorzichtigheid worden geboden bij de beoordeling of de nakomelingen van deze specimens in de handel mogen worden gebracht.

Op basis van de relevante doelcode gelden er beperkingen ten aanzien van wat met het specimen in kwestie en de nakomelingen ervan kan worden gedaan. In dit deel worden richtsnoeren gegeven voor de interpretatie van de verschillende doelcodes die worden toegepast op specimens die zijn ingevoerd en nu deel uitmaken van een fokdierenbestand:

— doelcode S (wetenschappelijk) of M (medisch, inclusief biomedisch onderzoek): de specimens zijn bestemd voor de vergroting van de wetenschappelijke kennis of voor essentiële biomedische doeleinden waarvoor de soort als enige geschikt blijkt te zijn;

— doelcode B (fokken in gevangenschap): de specimens zijn bestemd voor niet-commerciële fokprogramma’s die de instandhouding van de betrokken soort ten goede zullen komen. Doelcode B mag niet worden gebruikt voor specimens waarvan de nakomelingen bestemd zijn voor commerciële handel, maar moet worden voorbehouden voor instandhoudingsdoeleinden; Het niet-commerciële karakter van een transactie kan worden geverifieerd aan de hand van de volgende informatie, rekening houdend met het feit dat afzonderlijke projecten van elkaar verschillen en enige flexibiliteit noodzakelijk is: — een duidelijke beschrijving van de voordelen van instandhouding voor de in het wild levende populatie van de soort (bv. steun voor de in het wild levende populatie; herintroductie in de vrije natuur enz.); — een duidelijk plan en tijdschema voor het project (bv. wie het specimen herintroduceert en wanneer); indien geen onmiddellijke herintroductie is voorzien, wat er met overtollige specimens gaat gebeuren (als het project succesvoller is dan verwacht) enz.; — het bestaan en het beheer van een stamboek om de genetische variabiliteit te waarborgen; — veterinaire steun voor het project ter voorkoming van de verspreiding van ziekten onder in het wild levende populaties; — steun in het land van herkomst of herintroductie voor het project; — geen commercieel gebruik van het specimen en de nakomelingen daarvan.

— doelcode Z (dierentuinen): de specimens zijn bestemd voor dierentuinen en mogen alleen tussen dierentuinen worden vervoerd;

— doelcode E (onderwijs): voor educatieve doeleinden, gericht op de instandhouding van de soort. Dit instandhoudingsvoordeel moet worden gedocumenteerd door middel van een educatief concept;

— doelcode P (persoonlijk): de specimens zijn bestemd voor persoonlijk gebruik, bijvoorbeeld als huisdier.

Indien de transactie niet duidelijk onder een van de bovengenoemde codes voor niet-commerciële doeleinden valt, moet doelcode T worden gebruikt en moet het specimen in kwestie aan alle criteria voor commerciële handel voldoen.

De administratieve instantie kan, na het nodige overleg, ook het commerciële gebruik van het specimen of de nakomelingen ervan tot de interne markt van de EU beperken. Dit kan worden gewaarborgd door middel van voorwaarden die zijn vermeld in de invoervergunning en vervolgens in het EU-certificaat.

Wanneer een specimen niet meer voor het doel kan worden gebruikt waarmee het werd ingevoerd en wanneer een verzoek wordt ingediend om het voor commerciële doeleinden te gebruiken, moet de administratieve instantie, in overleg met de wetenschappelijke autoriteit, beoordelen of het specimen voor commerciële doeleinden had kunnen worden ingevoerd.

Zo kan een dier dat voor een onderzoeksproject of een fokprogramma wordt ingevoerd in een bestaand fokdierenbestand worden gebruikt of zelf in de handel worden gebracht, mits duidelijk is dat het doel van de oorspronkelijke invoer oprecht was en niet als dekmantel is gebruikt om dieren voor commerciële doeleinden in te voeren. Voor deze beoordeling kan overleg met het land van uitvoer nodig zijn.

Wanneer duidelijk is dat de invoer van het specimen voor commerciële doeleinden niet was toegestaan, mag de handel in het specimen of fokkerij voor de verkoop van de nakomelingen in het algemeen niet worden toegestaan. Commercieel gebruik van uit het specimen verkregen producten mag evenmin worden toegestaan.

3.5. Nomenclatuurkwesties

Er moet bijzondere aandacht worden besteed aan onlangs ontdekte soorten, soorten die recente taxonomische veranderingen hebben ondergaan en soorten waarvoor de aanvaarde Cites-nomenclatuurverwijzing niet in overeenstemming is met recentere, algemeen aanvaarde wetenschappelijke literatuur.

Hierdoor kan de controleketen aanzienlijk ingewikkelder worden; in dergelijke gevallen wordt geadviseerd dat de administratieve instantie en de wetenschappelijke autoriteit bij de controle van de legale herkomst overleg plegen.

4. Binnenbrengen in de EU

Een specimen van een diersoort kan alleen als in gevangenschap gefokt worden beschouwd wanneer een bevoegde administratieve instantie in overleg met een bevoegde wetenschappelijke autoriteit van de betrokken lidstaat ervan overtuigd is dat aan de criteria van artikel 54 van de uitvoeringsverordening is voldaan. De invoervoorwaarden van artikel 4 van de basisverordening zijn eveneens van toepassing op in gevangenschap gefokte specimens als bedoeld in artikel 7, lid 1, van dezelfde verordening. Daarom moeten wetenschappelijke autoriteiten worden betrokken bij de beoordeling van aanvragen voor de invoer van in gevangenschap gefokte specimens. Zij moeten er met name voor zorgen dat alle aan de natuur onttrokken specimens die voor het fokken in gevangenschap worden gebruikt (ouderdieren en alle specimens die bij wijze van uitzondering aan het fokdierenbestand worden toegevoegd) voldoen aan de vereisten van artikel 4, lid 2, punt a), en aan die van artikel 4, lid 1, punt e), in verband met artikel 4, lid 2, punt c).

Dit betekent voornamelijk dat de administratieve instantie, na overleg met de wetenschappelijke autoriteit, vaststelt dat het binnenbrengen in de EU geen schadelijke gevolgen heeft voor de staat van instandhouding van de soort, dat het specimen legaal is verkregen en dat er geen andere factoren zijn die de afgifte van de invoervergunning in de weg staan.

De wetenschappelijke autoriteiten moeten er ook voor zorgen dat de productiemethode voor de ingevoerde specimens geen schadelijke gevolgen heeft voor de staat van instandhouding van de soort of voor de omvang van het gebied waar de in het wild levende populatie van de soort voorkomt.

Onrealistische (8) aanvragen voor het fokken in gevangenschap kunnen leiden tot de weigering van een invoervergunning op grond van artikel 4, lid 1, punt e), van de basisverordening, en artikel 7, lid 6, van de uitvoeringsverordening. Discrepanties in de gegevens over vermeende fokkerij in gevangenschap moeten resulteren in een verdere analyse van de aanvraag en in contact met het land van uitvoer, waarna per geval een definitief besluit moet worden genomen.

Invoer van in gevangenschap gefokte specimens uit staten waar de soort niet voorkomt, mag in het algemeen niet worden toegestaan wanneer specimens van de soort nooit met een geldig(e) Cites-vergunning of -certificaat zijn uitgevoerd uit een staat waar het dier voorkomt. Er moet echter rekening mee worden gehouden dat de specimens mogelijk zijn vervoerd naar de staat waar de soort niet voorkomt voordat zij in het kader van Cites op de lijst werden geplaatst.

4.1. Rol van de administratieve instantie bij de beoordeling van invoervergunningen voor in gevangenschap gefokte specimens

De administratieve instantie onderzoekt of het specimen overeenkomstig de wetgeving inzake de bescherming van de betrokken soort is verkregen. In overleg met de bevoegde wetenschappelijke autoriteit van de lidstaat en na eventuele adviezen van de wetenschappelijke studiegroep (Scientific Review Group) in overweging te hebben genomen, onderzoekt de administratieve instantie overeenkomstig artikel 54 van de uitvoeringsverordening of de in te voeren specimens als in gevangenschap gefokte specimens kunnen worden beschouwd.

De administratieve instantie besteedt bijzondere aandacht aan invoeraanvragen waarbij overeenkomstig bijlage 1 bij de richtsnoeren verhoogde risico’s zijn vastgesteld. De in de bijlage vermelde factoren zijn indicatief en vormen geen vervanging van een grondige beoordeling van elk afzonderlijk geval. Uit de beoordeling kan — ondanks de aanwezigheid van een of meer risico’s — blijken dat de bewering dat het specimen in gevangenschap is gefokt, klopt en onderbouwd is.

Om vast te stellen of specimens voldoen aan de criteria van artikel 54, leden 1 tot en met 4, van de uitvoeringsverordening, kan het nodig zijn informatie van het betrokken niet-EU-land te verkrijgen, overeenkomstig artikel 7, lid 6, van de uitvoeringsverordening.

De lidstaten mogen geen invoervergunningen afgeven wanneer zij, ondanks een verzoek daartoe, geen bevredigende informatie van de uitvoerende partij of het land van uitvoer of wederuitvoer verkrijgen, die bevestigt dat de specimens die in de EU zullen worden ingevoerd, als in gevangenschap gefokte specimens kunnen worden aangemerkt.

4.2. Rol van de wetenschappelijke autoriteit bij de beoordeling van invoervergunningen voor in gevangenschap gefokte specimens

De wetenschappelijke autoriteit in de lidstaat van invoer brengt advies uit over de vraag of aan de criteria van artikel 54 van de uitvoeringsverordening en aan de invoervoorwaarden van artikel 4, leden 1 en 2, van de basisverordening is voldaan.

Dit advies is gebaseerd op een wetenschappelijke beoordeling van de beschikbare informatie, rekening houdend met eventuele risico’s zoals vastgesteld overeenkomstig bijlage 1 bij deze richtsnoeren.

Wanneer er twijfels bestaan over de herkomst van de in gevangenschap gefokte specimens die voor de handel bedoeld zijn, pleegt de wetenschappelijke autoriteit (of de administratieve instantie, na overleg met de wetenschappelijke autoriteit) in de lidstaat van invoer overleg met de wetenschappelijke autoriteit (en eventueel de administratieve instantie) in het land van uitvoer/herkomst. Dit met als doel informatie te verkrijgen waaruit blijkt dat de in te voeren specimens aan de criteria voor in gevangenschap gefokte specimens voldoen.

Indien de nodige informatie niet beschikbaar is bij de administratieve instantie of de wetenschappelijke autoriteit van het land van uitvoer/herkomst, kan de wetenschappelijke autoriteit in de lidstaat van invoer de aanvrager rechtstreeks raadplegen. Daarbij wordt de autoriteit verzocht gebruik te maken van de vragenlijst in bijlage 2. De vragenlijst is indicatief en moet aan elk afzonderlijk geval worden aangepast; niet elke vraag is in alle gevallen van toepassing.

De adviezen van de wetenschappelijke autoriteit moeten per geval worden verstrekt en kunnen worden geformuleerd voor een bepaald specimen, voor een specifieke fokkerij, voor een soort (bv. of een soort gemakkelijk of moeilijk te fokken is) of voor invoer uit een specifiek land.

De wetenschappelijke autoriteit in de lidstaat van invoer stelt de administratieve instantie in kennis van haar bevindingen. Wetenschappelijke autoriteiten wordt verzocht hun beoordelingen te delen met de Cites-instanties van andere EU-lidstaten via de Captive Breeding Database (databank waarin lidstaten informatie kunnen delen over in gevangenschap gefokte dieren) (9).

Wanneer er bezorgdheid bestaat over het fokken in gevangenschap van de soort (een negatief advies of aanhoudende twijfel), moet de wetenschappelijke autoriteit in de lidstaat de kwestie onder de aandacht brengen van de wetenschappelijke studiegroep, zodat zij de kwestie kan onderzoeken en passende maatregelen kan nemen. In dergelijke gevallen kan de Europese Commissie in overleg treden met de administratieve instantie of wetenschappelijke autoriteit van het land van uitvoer of van de staten waar de soort voorkomt.

Het resultaat van het onderzoek wordt door de wetenschappelijke studiegroep beschikbaar gesteld via Species+ (10) of de Captive Breeding Database, naargelang het geval, als referentie voor de wetenschappelijke autoriteiten en administratieve instanties.

5. Interne EU-handel

5.1. Rol van de administratieve instanties en wetenschappelijke autoriteiten bij de beoordeling van aanvragen voor interne EU-handel in specimens van bijlage A die in gevangenschap zijn gefokt.

Alvorens een certificaat af te geven waarin commerciële activiteiten worden toegestaan voor specimens waarvan wordt beweerd dat zij in gevangenschap zijn geboren en gefokt, moet de bevoegde administratieve instantie, in overleg met de bevoegde wetenschappelijke autoriteit, ervan overtuigd zijn dat aan de criteria van artikel 54 van de uitvoeringsverordening is voldaan.

Een dergelijk overleg kan per geval voor elke aanvraag plaatsvinden, of kan soortspecifiek zijn. Bij terugkerende aanvragen voor een bepaalde soort en wanneer de ouderdieren reeds onder geldige intracommunautaire certificaten met oorsprongscode C vallen, is het wellicht niet nodig met de wetenschappelijke autoriteit te overleggen.

De administratieve instantie of wetenschappelijke autoriteit moet ten minste de volgende gegevens opvragen telkens wanneer een bekende fokker een intra-EU-certificaat aanvraagt (zie hieronder voor aanvullende aspecten die van toepassing zijn op nieuwe fokkers):

1. naam en adres van de fokker;

2. vergunningen of intracommunautaire certificaten voor de ouderdieren (dat kunnen twee dieren zijn of meer indien de dieren in een groep worden gehouden). In dat geval moet de kleinste groep potentiële ouders worden vermeld, samen met hun respectieve bewijs van legale verwerving, leeftijd en geslacht);

3. aantal nakomelingen per voortplantingsgebeurtenis;

4. identificatie van elke nakomeling;

5. geboortedatum (bij benadering);

6. geslacht van de nakomelingen (indien bekend);

7. een beschrijving van de fokmethoden — wanneer het aantal nakomelingen te hoog lijkt in vergelijking met cijfers in de literatuur, of voor soorten die zeer zelden in gevangenschap worden gefokt. Er moet rekening worden gehouden met wetenschappelijke ontwikkelingen die de voortplanting ondersteunen, zoals in-vitrofertilisatie, aangezien deze kunnen leiden tot hogere voortplantingscijfers dan onder natuurlijke omstandigheden te verwachten zouden zijn. Bovendien kan in gevangenschap vaak meer dan één jong of nest worden voortgebracht, terwijl dit in de vrije natuur zelden voorkomt.

Bij de beoordeling van een aanvraag voor een certificaat voor een in gevangenschap gefokt specimen moet de administratieve instantie rekening houden met de volgende indicatoren van een verhoogd of verlaagd risico:

— Staat de fokker bekend als legale/erkende fokker van deze soort?

— Zijn de ouderdieren geslachtsrijp (ook hier moet rekening worden gehouden met mogelijke verschillen tussen dieren die in gevangenschap worden gehouden in vergelijking met informatie over in het wild levende specimens) en zijn zij nog steeds in staat zich voort te planten?

— Is het vermeende aantal nakomelingen aannemelijk?

— Is het vermeende aantal jongen/nesten aannemelijk?

— Hebben de ouderdieren in het verleden nakomelingen voortgebracht?

— Zijn de ouderdieren in gevangenschap geboren? Zo niet, is in vergelijkbare omstandigheden een tweede generatie (F2) geproduceerd?

— Heeft de aanvraag betrekking op een in de EU endemisch voorkomende of inheemse soort, of op een soort waarvan bekend is dat zij illegaal aan de natuur is onttrokken?

In geval van een nieuwe fokker of onzekerheid over bovengenoemde informatie kan de administratieve instantie, in aanvulling op de vragen 1 tot en met 7 hierboven, om extra informatie verzoeken. Dit kan, voor zover relevant, het volgende omvatten:

— omvang en herkomst van het (in het wild levende of in gevangenschap gefokte) stambestand;

— omvang van het huidige fokdierenbestand (totale aantal specimens), met inbegrip van de verhouding mannetjes/vrouwtjes;

— gegevens over de ouderdieren, met inbegrip van de geboortedatum/datum van het uitkomen van het ei (ringnummers/microchips en foto’s voor soorten waarvoor individuele specimens op betrouwbare wijze kunnen worden herkend op basis van specifieke tekening/patronen op de huid, indien aanwezig);

— het jaar van het eerste succesvolle fokprogramma;

— of de fokker een tweede generatie (F2) heeft gefokt;

— of het fokdierenbestand is aangevuld met aan de natuur onttrokken dieren en zo ja, hoe vaak, wanneer en waarvandaan;

— volledige gegevens over de jaarlijkse productie.

De administratieve instantie moet ook overleg plegen met de bevoegde wetenschappelijke autoriteit in het geval van:

— aanvragen voor een soort waarvan bekend is dat zij in gevangenschap moeilijk te houden en/of te fokken is;

— aanvragen voor specimens waarvan de bewering dat zij vanaf hun opgegeven leeftijd in gevangenschap zullen worden gefokt, onwaarschijnlijk is, vanwege de hoge kosten die gepaard gaan met het in gevangenschap houden van die soort gedurende de gegeven periode;

— aanvragen voor soorten die langzaam geslachtsrijp worden en een laag voortplantingspotentieel hebben;

— twijfels over de juistheid van het aantal nakomelingen en nesten, de reproductieve leeftijd of over andere aspecten van het fokken in gevangenschap.

De administratieve instanties kunnen een fysieke inspectie door de betrokken autoriteiten overwegen en/of een DNA-analyse aanvragen om na te gaan of de opgegeven nakomelingen daadwerkelijk in gevangenschap zijn geboren en gefokt en door de vermeende ouderdieren zijn voortgebracht.

Een fysieke inspectie is in het algemeen gerechtvaardigd wanneer er twijfel bestaat en wanneer een genetische analyse niet mogelijk is. Een monster voor een genetische analyse kan worden genomen door de aanvrager (bij voorkeur in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van de relevante autoriteiten) of door een aangewezen ambtenaar, afhankelijk van de risicoanalyse die de administratieve instantie in overleg met de wetenschappelijke autoriteit heeft uitgevoerd.

Wanneer er bezorgdheid bestaat over de geldigheid van de door een andere lidstaat afgegeven certificaten voor specimens die betrokken zijn bij twijfelachtige aanvragen voor fokken in gevangenschap, is overleg tussen de administratieve instanties gerechtvaardigd.

Bovengenoemde maatregelen hoeven niet te worden genomen voor specimens van soorten die zijn opgenomen in bijlage X bij Verordening (EG) nr. 865/2006. Deze specimens worden geacht te voldoen aan de voorwaarden van artikel 54 (specimens die in gevangenschap zijn geboren en gefokt, oorsprongscode C), tenzij er sterke bewijsmiddelen zijn die op het tegendeel wijzen. Voor deze specimens is geen intra-EU-certificaat of andere documentatie nodig, noch hoeven zij te worden gemerkt.

5.2. Rol van de administratieve instanties en wetenschappelijke autoriteiten bij de interne EU-handel in specimens van bijlage B die in gevangenschap zijn gefokt.

De handel in specimens die in bijlage B zijn opgenomen, is toegestaan zolang kan worden aangetoond dat de specimens in overeenstemming met de geldende wetgeving voor de instandhouding van fauna en flora zijn verkregen.

Om de lidstaten te helpen deze voorschriften, die ook van toepassing zijn op de handel in specimens die in gevangenschap zijn gefokt, toe te passen, is een document met richtsnoeren (11) opgesteld waarin de vereisten voor bewijsstukken voor de handel in dieren van bijlage B binnen de EU nader worden omschreven.

Bij de controle op de handel in specimens van de in bijlage B opgenomen soorten die in gevangenschap zijn gefokt, moet dezelfde beoordeling worden gemaakt als hierboven beschreven voor bijlage A. In geval van twijfel overlegt de administratieve instantie met de wetenschappelijke autoriteit en overweegt zij een fysieke inspectie en/of het nemen van een monster voor genetische analyse zoals hierboven beschreven.

Overleg tussen de administratieve instanties wordt geadviseerd wanneer er bezorgdheid bestaat over specimens waarvan wordt beweerd dat zij in een andere lidstaat in gevangenschap zijn gefokt, met name wanneer er een hoog risico bestaat (bv. geen bewijs van legale invoer in een EU-land, soorten zijn moeilijk tot de tweede generatie te fokken enz.).

6. Uitvoer en wederuitvoer uit de EU

Een specimen van een diersoort mag alleen als in gevangenschap gefokt worden beschouwd wanneer de bevoegde administratieve instantie, in overleg met de wetenschappelijke autoriteit van de betrokken lidstaat, ervan overtuigd is dat aan de criteria van artikel 54 van de uitvoeringsverordening is voldaan.

Er is een verschil tussen i) de wederuitvoer van in gevangenschap gefokte specimens die eerder in de EU zijn ingevoerd en ii) de uitvoer van in gevangenschap in de EU gefokte specimens.

6.1. Wederuitvoer van in gevangenschap gefokte specimens

Wanneer in gevangenschap gefokte specimens worden wederuitgevoerd uit een EU-lidstaat die niet de lidstaat is die de specimens in de EU heeft ingevoerd, moeten beide lidstaten informatie uitwisselen (zie artikel 5, lid 5, van de basisverordening).

Wanneer specimens zijn gemerkt en duidelijk aan een document kunnen worden gekoppeld, is mogelijk geen specifiek overleg met de wetenschappelijke autoriteit nodig. De richtsnoeren over het bewijs van legale verwerving voor levende dieren van in bijlage B genoemde diersoorten (zie voetnoot 11) vormen de basis, waarbij de vragenlijst in de bijlage moet worden beschouwd als de minimale documentatie of informatie die moet worden verstrekt.

6.2. Uitvoer van in gevangenschap gefokte specimens

6.2.1. Rol van de administratieve instantie bij de beoordeling van uitvoervergunningen voor in gevangenschap gefokte specimens

In overleg met de bevoegde wetenschappelijke autoriteit van de lidstaat onderzoekt de administratieve instantie of de specimens voldoen aan de criteria voor specimens die geacht worden in gevangenschap te zijn gefokt, overeenkomstig artikel 54 van de uitvoeringsverordening en artikel 7, lid 1, van de basisverordening.

De administratieve instantie beoordeelt de in de aanvraag verstrekte informatie om ervoor te zorgen dat het specimen in overeenstemming met de wet- en regelgeving van de EU (bevinding van legale verwerving) is verkregen. Indien de aanvraag betrekking heeft op specimens waarvoor reeds een certificaat is afgegeven, moet de administratieve instantie verder onderzoek verrichten op basis van een risicobeoordeling en, in voorkomend geval, bij twijfel overleggen met de wetenschappelijke autoriteit of andere lidstaten.

De administratieve instanties moeten bijzondere aandacht besteden aan uitvoeraanvragen wanneer overeenkomstig bijlage 1 bij dit document verhoogde risico’s zijn vastgesteld. De in de bijlage vermelde factoren zijn indicatief en komen niet in de plaats van een behoorlijke beoordeling van elk geval. Uit de beoordeling kan — ondanks de aanwezigheid van een of meer risico’s — blijken dat de bewering dat het specimen in gevangenschap is gefokt, klopt en onderbouwd is.

Voor de uitvoer van levende specimens van in gevangenschap gefokte diersoorten die zijn opgenomen in de lijst in bijlage B, moeten de lidstaten verwijzen naar het document met richtsnoeren over het bewijs van legale verwerving voor levende dieren van in bijlage B genoemde diersoorten (zie voetnoot 11) en naar de nodige bewijsstukken.

De administratieve instanties kunnen ervoor kiezen de legale verwerving te verifiëren aan de hand van een risicobeoordelingsbenadering, op basis van de volgende factoren, wanneer deze relevant zijn voor een bepaalde uitvoeraanvraag:

i) de bijlage waarin de soort is opgenomen;

ii) de herkomst van het specimen;

iii) het voorkomen van de soort in een gecontroleerd milieu in de lidstaat die de aanvraag behandelt;

iv) gedocumenteerde illegale handel;

v) doel van de handel (commercieel of niet-commercieel);

vi) een overzicht van de aanvragen van de aanvrager, met inbegrip van een overzicht van eerdere overtredingen;

vii) de geldwaarde van de specimens; en

viii) het bestaan van sterk op elkaar lijkende soorten (“look-alikes”).

Wanneer een administratieve instantie, na overweging en afweging van de bovenstaande factoren, tot de conclusie komt dat er een groot risico bestaat dat het uit te voeren specimen niet legaal is verkregen, kan zij ervoor kiezen aanvullende informatie te verlangen en de controleketen nader te onderzoeken. Wanneer een administratieve instantie tot de conclusie komt dat het risico van illegale verwerving laag is, kan zij ervoor kiezen minder toezicht uit te oefenen.

Overeenkomstig artikel 65, lid 4, van de uitvoeringsverordening moet de administratieve instantie nagaan of specimens van de in bijlage A opgenomen soorten zijn gemerkt overeenkomstig artikel 66 van die verordening.

Bij elke uitvoer (of wederuitvoer) van in bijlage A of B opgenomen specimens, wanneer de specimens worden gemerkt, is het raadzaam de identificatienummers op de uitvoervergunning (of het wederuitvoercertificaat) in vak 8 te vermelden, om de specimens zo nauwkeurig mogelijk te omschrijven.

Specimens van soorten die zijn opgenomen in bijlage X bij Verordening (EG) nr. 865/2006 hoeven niet te worden gemerkt voor uitvoer en er kan van worden uitgegaan dat aan de voorwaarden voor de afgifte van een uitvoervergunning is voldaan.

6.2.2. Rol van de wetenschappelijke autoriteit bij de beoordeling van uitvoervergunningen voor in gevangenschap gefokte specimens

Bij overleg met de administratieve instantie verstrekt de wetenschappelijke autoriteit advies over de vraag of de specimens waarop een vergunning of certificaat betrekking heeft, voldoen aan de criteria voor in gevangenschap gefokte specimens (overeenkomstig artikel 54 van de uitvoeringsverordening en artikel 5, lid 2, punt d) (als bedoeld in artikel 5, lid 4, van de basisverordening) om te beoordelen of de uitvoer schadelijk is voor de instandhouding van de soort.

De adviezen van de wetenschappelijke autoriteit moeten per geval worden verstrekt en kunnen worden geformuleerd voor elk afzonderlijk specimen, voor een specifieke fokkerij of voor een soort (bv. of een soort gemakkelijk of moeilijk te fokken is).

Indien er twijfel bestaat over de herkomst van in een andere EU-lidstaat in gevangenschap gefokte specimens, verzoekt de administratieve instantie of wetenschappelijke autoriteit in de lidstaat van uitvoer de administratieve instantie of wetenschappelijke autoriteit in de andere lidstaat te bevestigen of de specimens aan de criteria voor in gevangenschap gefokte specimens voldoen.

De administratieve instantie en wetenschappelijke autoriteiten wordt verzocht hun beoordelingen in voorkomend geval met de Cites-instanties van andere EU-lidstaten via de Captive Breeding Database (12) te delen.

Bovendien worden de wetenschappelijke autoriteiten in de lidstaten aangemoedigd om, wanneer er aanhoudende bezorgdheid bestaat over het fokken in gevangenschap, de kwestie onder de aandacht te brengen van de wetenschappelijke studiegroep of — via de administratieve instantie — van de deskundigengroep van de administratieve Cites-instanties.

7. In beslag genomen dieren

In dit deel worden richtsnoeren gegeven over de behandeling van in beslag genomen specimens en over het beantwoorden van de vraag of dergelijke specimens al dan niet in een fokkerij kunnen worden gebruikt waar dieren in gevangenschap worden gefokt.

In overleg met de wetenschappelijke autoriteit en, in voorkomend geval, andere relevante autoriteiten, moet de administratieve instantie beslissen over de meest geschikte behandeling van in beslag genomen specimens en over de vraag of zij in gevangenschap moeten worden gehouden, met het oog op een mogelijke herintroductie in de vrije natuur naar het land van herkomst moeten worden teruggezonden (13), of moeten worden geëuthanaseerd.

Cites-resolutie Conf. 17.8 over de verwijdering van illegaal verhandelde en in beslag genomen specimens van soorten die in de Cites-lijst zijn opgenomen (14), kan in dit verband richtsnoeren bieden, met name de analyse van de beslisboom in bijlage 1 bij de resolutie.

Er moet rekening worden gehouden met de oorspronkelijke reden voor inbeslagneming, aangezien specimens soms niet in beslag werden genomen vanwege problemen in verband met de legaliteit ervan, maar vanwege andere overtredingen (bv. in verband met vervoersvoorwaarden). De administratieve instanties moeten zich ook bewust zijn van nieuwe smokkelpraktijken, waarbij smokkelaars erop rekenen dat specimens in beslag worden genomen en later via een asiel worden gelegaliseerd. De administratieve instanties moeten alles in het werk stellen om te voorkomen dat in beslag genomen specimens opnieuw in handen komen van de bij de overtreding betrokken personen.

In beslag genomen specimens kunnen worden toegevoegd aan de bestanden van soorten waarvan reeds fokdierenbestanden in de EU zijn gevormd of worden gebruikt om nieuwe fokdierenbestanden te vormen. Als het gaat om een soort waarvoor bijvoorbeeld een ex-situ-programma van de EAZA of een Europees stamboek (ESB) bestaat, gaat de voorkeur uit naar plaatsing van het specimen in het kader van een dergelijk gecoördineerd fokprogramma. Dit is zeker het geval voor een soort die nog niet eerder met geldige Cites-vergunningen of -certificaten is ingevoerd.

De lidstaten kunnen met andere Cites-partijen samenwerken om in beslag genomen dieren naar behoren te verwijderen door de invoer, uitvoer of wederuitvoer van dergelijke specimens toe te staan. Bij invoer blijft het een vereiste dat het voortbestaan hierdoor niet nadelig mag worden beïnvloed. De commerciële handel in specimens van de in bijlage A opgenomen soorten die in beslag zijn genomen, is echter niet toegestaan.

Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen specimens van soorten die zijn opgenomen in bijlage A en specimens die zijn opgenomen in bijlage B, C of D. Er moet extra voorzichtigheid worden geboden bij zeldzame soorten of soorten waarmee in de EU (bijna) niet is gefokt.

Artikel 8, lid 6, van de basisverordening machtigt de bevoegde autoriteiten van de lidstaten om elk in beslag genomen specimen van de in de bijlagen B tot en met D genoemde soorten te verkopen, op voorwaarde dat het niet rechtstreeks terugkeert naar de natuurlijke of rechtspersoon van wie het in beslag werd genomen of die medeschuldig aan de inbreuk was. Deze specimens kunnen dan voor alle doeleinden worden gebruikt, alsof zij legaal waren verkregen.

In beslag genomen specimens van de in bijlage A opgenomen soorten mogen niet worden verkocht. In bijlage A opgenomen specimens moeten worden geacht legaal te zijn verkregen nadat zij in beslag zijn genomen en zijn overgedragen aan de beheerder die deze in beslag genomen specimens voor niet-commercieel gebruik beheert. Er moet gedetailleerd worden beschreven hoe de specimens en hun potentiële nakomelingen kunnen worden gebruikt.

Er moet zorgvuldig worden nagedacht over de vraag of in beslag genomen specimens van de in bijlage A genoemde soorten aan een fokdierenbestand kunnen worden toegevoegd. Bij de beoordeling of een in beslag genomen specimen van bijlage A kan worden toevertrouwd aan een fokkerij, moet (in overleg met de bevoegde wetenschappelijke autoriteit) rekening worden gehouden met de volgende aspecten:

— Wordt de fokkerij geassocieerd met een formeel fokprogramma voor instandhouding? Of is het veeleer een commerciële activiteit die het grootste deel van de geproduceerde nakomelingen verkoopt?

— Is bekend of de soort in gevangenschap wordt gefokt en F2-nakomelingen produceert?

— Is de oorsprong van het specimen bekend?

Het lijkt onverenigbaar met de EU-verordeningen inzake de handel in wilde dieren en planten om een in beslag genomen specimen volledig in eigendom te geven aan een commerciële fokkerij. Specimens die in bijlage A zijn opgenomen, kunnen worden “geadopteerd”, op voorwaarde dat i) de fokkerij over de nodige kennis en infrastructuur beschikt en ii) de dieren niet worden gebruikt voor verkoop of commerciële fokkerij.

Wanneer een in beslag genomen specimen naar een andere lidstaat moet worden overgebracht, moet de verantwoordelijke administratieve instantie die een certificaat afgeeft, alvorens een certificaat af te geven waarin deze overbrenging wordt toegestaan, contact opnemen met de wetenschappelijke autoriteit in de ontvangende lidstaat (overeenkomstig artikel 9 van de basisverordening) en (idealiter) de administratieve instantie in de ontvangende lidstaat daarvan in kennis stellen. Eventuele beperkingen op het gebruik van het specimen, zoals door beide lidstaten overeengekomen, moeten in het certificaat worden vermeld.

(1) Verordening (EG) nr. 338/97 van de Raad van 9 december 1996 inzake de bescherming van in het wild levende dier- en plantensoorten door controle op het desbetreffende handelsverkeer (PB L 61 van 3.3.1997, blz. 1) (“de basisverordening”) en daarmee verband houdende verordeningen van de Commissie, met name: Verordening (EG) nr. 865/2006 van de Commissie van 4 mei 2006 houdende uitvoeringsbepalingen van Verordening (EG) nr. 338/97 van de Raad inzake de bescherming van in het wild levende dier- en plantensoorten door controle op het desbetreffende handelsverkeer (PB L 166 van 19.6.2006, blz. 1) (“de uitvoeringsverordening”) en Uitvoeringsverordening (EU) nr. 792/2012 van de Commissie van 23 augustus 2012 tot vaststelling van voorschriften voor het ontwerp van de vergunningen, certificaten en andere documenten waarin Verordening (EG) nr. 338/97 van de Raad inzake de bescherming van in het wild levende dier- en plantensoorten door controle op het desbetreffende handelsverkeer voorziet, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 865/2006 van de Commissie (PB L 242 van 7.9.2012, blz. 13) (“de verordening vergunningen”).

(2) “In gevangenschap gefokte specimens” zijn in dit document specimens die voldoen aan de criteria van artikel 54 van de uitvoeringsverordening.

(3) Harfoot, M. et al, 2018, Unveiling the patterns and trends in 40 years of global trade in CITES-listed wildlife (onthulling van de patronen en trends gedurende veertig jaar internationale handel in op de Cites-lijst vermelde wilde dieren en planten), Biological Conservation, 223, 47-57.

(4) Dit heeft betrekking op de status van de soorten op de rode lijst van de IUCN en niet op de Cites-bijlagen waarin de soort is opgenomen.

(5) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52019XC0321(01)

(6) Artikel 11, lid 2, punt a), van de basisverordening.

(7) Zie https://www.eaza.net/assets/Uploads/CCC/August-2020.pdf

(8) Bijvoorbeeld verklaringen betreffende de productie van nakomelingen op een schaal of met een snelheid die, rekening houdend met de voortplantingsbiologie van de soort, onwaarschijnlijk wordt geacht.

(9) http://captivebreeding.unep-wcmc.org

(10) https://speciesplus.net/species

(11) Richtsnoeren — Bewijs van legale verwerving voor levende dieren van in bijlage B genoemde diersoorten en vereiste bewijsstukken (PB C 107 van 21.3.2019, blz. 2).

(12) http://captivebreeding.unep-wcmc.org

(13) Herintroductie in de vrije natuur is in veel gevallen niet mogelijk.

(14) https://cites.org/sites/default/files/document/E-Res-17-08.pdf