Advies van het Comité van de Regio's, over de "Mededeling van de Commissie - Europese benchmarks in onderwijs en opleiding: follow-up van de Europese Raad van Lissabon"

(2003/C 244/11)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien de mededeling van de Commissie "Europese benchmarks" in onderwijs en opleiding: follow-up van de Europese Raad van Lissabon;

gezien het besluit van de Commissie van 20 november 2002 om het Comité overeenkomstig artikel 265, eerste alinea, van het EG-Verdrag over dit onderwerp te raadplegen;

gezien het besluit van zijn voorzitter van 5 augustus 2002 om de commissie "Cultuur en opleiding" met het opstellen van een advies over dit onderwerp te belasten;

gezien zijn advies over het verslag van de Commissie "De concrete doelstellingen van de onderwijsstelsels" (CDR 89/2001 fin)(1);

gezien zijn advies over het "Voorstel voor een aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad betreffende Europese samenwerking inzake kwaliteitsevaluatie in het schoolonderwijs" (CDR 21/2000 fin)(2);

onder verwijzing naar het advies over het "Witboek over onderwijs en opleiding: Onderwijzen en leren - naar een cognitieve samenleving" (CDR 115/96 fin)(3);

onder verwijzing naar het advies over de mededeling van de Commissie "Naar een communautaire raamstrategie inzake de gelijkheid van mannen en vrouwen" (CDR 233/2000 fin)(4);

onder verwijzing naar het advies over het "Memorandum over levenslang leren" (CDR 19/2001 fin)(5);

onder verwijzing naar het advies over mededeling van de Commissie "eLearning-actieplan - Het onderwijs van morgen uitdenken" (CDR 212/2001 fin)(6);

onder verwijzing naar het advies over de mededeling van de Commissie "Een Europese ruimte voor levenslang leren realiseren" (CDR 49/2002 fin)(7);

gezien het op 18 februari 2003 door de commissie "Cultuur en opleiding" goedgekeurde ontwerpadvies (CDR 349/2002 rev.) (rapporteur: de heer Abel, districtsraad Kopenhagen; DK/EVP);

overwegende hetgeen volgt:

in artikel 149 van het EG-Verdrag staat dat de Gemeenschap bijdraagt tot de ontwikkeling van onderwijs van hoog gehalte door samenwerking tussen de lidstaten aan te moedigen en zo nodig door hun activiteiten te ondersteunen en aan te vullen, met volledige eerbiediging van de verantwoordelijkheid van de lidstaten voor de inhoud van het onderwijs en de opzet van het onderwijsstelsel en van hun culturele en taalkundige verscheidenheid; er is dus geen sprake van enige vorm van harmonisatie van de wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten;

samenwerking tussen lidstaten op onderwijsgebied levert een belangrijke bijdrage tot verwezenlijking van de door de Europese Raad van Lissabon geformuleerde doelstelling om van Europa een concurrerende en dynamische kenniseconomie te maken;

het Comité steunt de hoofddoelstelling van de mededeling, maar wijst erop dat het van essentieel belang is dat de regionale en lokale overheden bij het benchmarkingproces worden betrokken, omdat zij de grootste verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het onderwijsbeleid dragen; bovendien houdt de Commissie bij de concrete benchmarks onvoldoende rekening met de specifieke uitgangssituatie van iedere lidstaat, terwijl dit van wezenlijk belang is bij de open coördinatiemethode zoals ook in de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van Lissabon staat,

heeft tijdens zijn 49e zitting op 9 en 10 april 2003 (vergadering van 10 april) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Standpunten van het Comité van de Regio's

Het Comité van de Regio's

1.1. steunt het streven van de Commissie om concrete doelstellingen voor het onderwijs vast te stellen - een belangrijke voorwaarde om van Europa een concurrerende en dynamische kenniseconomie te maken (Europese Raad van Lissabon) - en is ingenomen met de ambitieuze toon van de mededeling; tegelijkertijd zou in dit verband moeten worden nagegaan in hoeverre het Commissiedocument een positieve bijdrage tot de huidige discussie over het onderwijsbeleid kan leveren;

1.2. meent dat het vaststellen van concrete benchmarks onderdeel van dit proces is, maar wijst erop dat daarbij rekening moet worden gehouden met de specifieke uitgangssituatie van iedere lidstaat zoals de open coördinatiemethode ook vereist;

1.3. onderstreept dat de regionale en lokale overheden een centrale rol spelen bij de maatregelen om de vastgestelde benchmarks te behalen;

1.4. roept de Commissie op de ontwikkeling van netwerken voor uitwisseling van ervaringen en verbreiding van succesvolle initiatieven - een belangrijk onderdeel van de open coördinatiemethode - te steunen;

1.5. roept de Commissie op de afzonderlijke lidstaten te adviseren de regionale en lokale overheden bij het benchmarkproces te betrekken;

1.6. erkent dat sommige landen eerder aan de benchmarks zullen voldoen indien er meer middelen worden ingezet, maar wijst erop dat dit niet altijd opgaat;

1.7. wijst erop dat alleen aan de benchmarks kan worden voldaan indien de leerkrachten over de noodzakelijke pedagogische en vakkennis beschikken;

1.8. steunt het voorstel van de Commissie om landelijke benchmarks voor de verhoging van investeringen per capita in menselijke hulpbronnen vast te stellen; overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel zijn het immers de bevoegde nationale, regionale en lokale overheden die de hoogte van de voor de verschillende onderwijsvormen bestemde middelen vaststellen;

1.9. roept de Commissie op ervoor te zorgen dat gegevens over de uitgangssituatie en de ontwikkeling hiervan op nationaal, regionaal en lokaal niveau in de lidstaten beschikbaar zijn;

1.10. benadrukt dat het enorm belangrijk is dat ook de nieuwe lidstaten aan dit proces kunnen deelnemen en roept de Commissie op initiatieven te ontplooien om de nieuwe lidstaten op vrijwillige basis voor de benchmarks te interesseren.

2. Aanbevelingen van het Comité van de Regio's

Tegen 2010 horen alle lidstaten het percentage vroegtijdige schoolverlaters minstens te halveren ten opzichte van 2000 om een EU-gemiddelde van 10 % of minder te bereiken. Het Comité van de Regio's

2.1. stelt vast dat de Commissie er bij haar voorstel dat het aantal leerlingen dat de school verlaat zonder het verplichte onderwijstraject te hebben doorlopen vóór 2010 minstens moet worden gehalveerd ten opzichte van 2000, geen rekening mee houdt dat het percentage afvallers per lidstaat varieert van 7,7 % tot wel 43,1 %;

2.2. adviseert deze benchmark anders te formuleren, zodat landen die het nagestreefde EU-gemiddelde van 10 % reeds benaderen, zich op dit cijfer richten en niet op halvering van het aantal voortijdige schoolverlaters;

2.3. wijst erop dat landen waarin het aantal schoolverlaters ver boven de 10 % ligt, grote moeite zullen hebben om dit cijfer vóór 2010 te halveren, omdat dit vermoedelijk een forse uitbreiding van hun onderwijsstelsel zal vergen.

Tegen 2010 hebben alle lidstaten het onevenwicht tussen het aantal vrouwelijke en mannelijke afgestudeerden in wiskunde, exacte wetenschappen en technologie minstens gehalveerd en tevens gezorgd voor een algemene significante stijging van het totale aantal afgestudeerden in vergelijking met het jaar 2000. Het Comité van de Regio's

2.4. erkent dat grote verschillen tussen het aantal afgestudeerde mannen en vrouwen een probleem vormen (zie het advies over de Mededeling van de Commissie "Naar een communautaire raamstrategie inzake de gelijkheid van mannen en vrouwen", CDR 233/2000 fin, rapporteur: Bunyan en het advies over het "Memorandum over levenslang leren" CDR 19/2001 fin, rapporteur: Tallberg), maar vindt dat verhoging van het totale aantal afgestudeerden op de genoemde gebieden net zo belangrijk is omdat er momenteel een tekort aan afgestudeerden is;

2.5. stelt voor dat deze benchmark anders wordt geformuleerd, zodat alle lidstaten voor een forse toename van het totale aantal afgestudeerden moeten zorgen, en er tegelijkertijd naar streven dat minimaal 40 % van het aantal afgestudeerden vrouw is.

Tegen 2010 zorgen de lidstaten ervoor dat het gemiddelde percentage van de 25- tot 64-jarigen in de EU minstens hoger secundair onderwijs heeft genoten, 80 % of meer bedraagt. Het Comité van de Regio's

2.6. is tevreden met deze benchmark omdat mensen hierdoor meer kansen op de arbeidsmarkt krijgen en daarmee een actievere rol in de maatschappij kunnen vervullen;

2.7. benadrukt dat de betrokken maatregelen hoofdzakelijk op jongeren gericht moeten zijn en ervoor moeten zorgen dat zij hun opleiding afmaken en het verband tussen opleiding en kansen op de arbeidsmarkt inzien; verbetering van hun basisvaardigheden zal ten goede komen aan hun bereidheid om hun verdere leven scholing te blijven volgen;

2.8. meent dat specifieke nationale programma's op het gebied van strategieën voor levenslang leren vereist zijn om te bereiken dat het gemiddelde percentage van de 25- tot 64-jarigen in de EU minstens hoger secundair onderwijs heeft genoten, meer dan 80 % bedraagt.

Tegen 2010 is het percentage 15-jarigen dat lage scores haalt voor lezen, wiskunde en exacte wetenschappen in iedere lidstaat minstens gehalveerd. Het Comité van de Regio's

2.9. stelt voor om, naast de doelstelling het percentage laag scorenden te halveren, een nauwkeurigere Europese doelstelling te formuleren die in aanvulling op de halveringsdoelstelling gebruikt kan worden in landen waar het percentage leerlingen dat slecht scoort met lezen, wiskunde en exacte vakken, heel laag ligt;

2.10. erkent dat goed kunnen lezen en schrijven en goed zijn in wiskunde en wetenschappen belangrijk is, maar wijst erop dat mensen ook goed met ICT moeten kunnen omgaan en vreemde talen moeten beheersen om zich in de kennismaatschappij te redden en om kennis te vergaren, te communiceren en problemen op te lossen - doelstellingen op het gebied van bij- en nascholing en levenslang leren;

2.11. onderstreept dat het zeer belangrijk is dat kinderen op jonge leeftijd leren omgaan met ICT met behulp van pedagogische instrumenten die speciaal op deze doelgroep zijn afgestemd;

2.12. roept de Commissie op zich in te blijven spannen om toereikende en betrouwbare gegevens over het onderwijs op ICT-gebied en het gebruik van ICT in het onderwijs te verzamelen (zie ook het advies over het verslag van de Commissie "De concrete doelstellingen van de onderwijsstelsels", CDR 89/2001 fin, rapporteur: O'Neachtain);

2.13. wijst erop dat het onderricht in lezen, schrijven, wiskunde, wetenschappen en ICT niet ten koste mag gaan van andere vakken op school of van de ontwikkeling van eigenschappen als creativiteit, gevoel van eigenwaarde, sociale vaardigheden, solidariteit en democratische gezindheid, die vooral in een kennismaatschappij erg belangrijk zijn; daarom zou op alle leerstofgebieden systematisch extra aandacht moeten worden besteed aan de genoemde vakken, vooral aan lezen en schrijven, zonder dat andere vakken hieronder te lijden hebben.

Tegen 2010 moet het EU-gemiddelde voor participatie in levenslang leren minstens 15 % van de volwassen bevolking op beroepsactieve leeftijd (de leeftijdscategorie van 25- tot 64-jarigen) bedragen en mag het percentage in geen enkel land lager liggen dan 10 %. Het Comité van de Regio's

2.14. is ingenomen met deze benchmark, die noodzakelijk is wil de EU aan de eisen van de kennismaatschappij kunnen blijven voldoen en mensen hun positie op de arbeidsmarkt kunnen handhaven en verbeteren en daarbij adequater op de eisen van de markt kunnen inspelen;

2.15. wijst erop dat de benodigde middelen zowel door de publieke als de particuliere sector verschaft moeten worden en dat scholing op diverse manieren en onder verschillend beheer aangeboden kan worden (b.v. interactief onderwijs via netwerken, coaching of kwaliteitsontwikkelingsprojecten in bedrijven) - dit moet als uitgangspunt worden genomen bij het vaststellen van de meetmethoden;

2.16. meent tot slot dat er geschikte instrumenten voor de certificering van de verworven bekwaamheden moeten komen om de deelname van volwassenen, met name in beroepsactieve leeftijd, aan levenslang leren aan te moedigen.

Brussel, 10 april 2003.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Albert Bore

(1) PB C 19 van 22.1.2002, blz. 23.

(2) PB C 317 van 6.11.2000, blz. 56.

(3) PB C 182 van 24.6.1996, blz. 15.

(4) PB C 144 van 16.5.2001, blz. 47.

(5) PB C 357 van 14.12.2001, blz. 36.

(6) PB C 19 van 22.1.2002, blz. 26.

(7) PB C 278 van 14.11.2002, blz. 26.