1.PROBLEEMSTELLING

Voor bijzondere voeding bestemde levensmiddelen of "dieetvoeding" zijn levensmiddelen die verschillen van levensmiddelen voor normale consumptie en zijn speciaal vervaardigde producten, bedoeld om te voldoen aan de bijzondere voedingseisen van specifieke categorieën van de bevolking, bv. levensmiddelen voor zuigelingen en peuters, voeding voor medisch gebruik, glutenvrije levensmiddelen enz. De wetgeving inzake dieetvoeding wordt sinds 1977 toegepast om te zorgen voor het vrije verkeer van goederen en om ongelijke concurrentievoorwaarden te voorkomen.

Zij bestaat uit een kaderrichtlijn en bijzondere maatregelen voor bepaalde categorieën levensmiddelen:

- volledige zuigelingenvoeding en opvolgzuigelingenvoeding;

- bewerkte voedingsmiddelen op basis van granen en babyvoeding voor zuigelingen en peuters (babyvoeding);

- voeding gebruikt in energiebeperkte diëten voor gewichtsvermindering (afslankvoeding);

- voeding voor bijzondere medische doeleinden (voeding voor medisch gebruik);

- voeding voor mensen met glutenintolerantie (glutenvrije levensmiddelen).

Als gevolg van de diversificatie en de specialisatie van de voeding in de laatste decennia zijn nieuwe wetsteksten vastgesteld. Van bijzonder belang in deze context is de wetgeving inzake voedingssupplementen, verrijkte levensmiddelen en voedings- en gezondheidsclaims.

Uit de besprekingen met de lidstaten en de belanghebbenden is gebleken dat er moeilijkheden bestaan in verband met de uitvoering van de dieetvoedingswetgeving en de wisselwerking daarvan met meer recente wetsteksten. De voornaamste problemen hebben betrekking op de volgende kwesties.

"Dieet"-voeding of "normale" voeding

Aangezien de ontwikkeling van levensmiddelen en de marketing daarvan meer en meer gericht worden op specifieke categorieën consumenten (bv. verrijkte levensmiddelen voor kinderen, voedingssupplementen voor zwangere vrouwen, verrijkte voeding ter stimulering van het immuunsysteem enz.), kan worden gesteld dat een groot aantal producten op de markt vandaag wordt ontwikkeld/gericht op een bepaalde groep van de bevolking met specifieke voedingsbehoeften. Het is soms steeds moeilijker om te zien waar dat onderscheid tussen "normale" levensmiddelen die zijn bestemd voor de "algemene" bevolking" en "dieet"-voeding die is bestemd voor een "specifieke" groep van de bevolking juist zit.

Begrip van de wisselwerking – verklaring van geschiktheid als "dieet"-voeding of claim?

Toen de kaderwetgeving in december 1976 werd vastgesteld, was de verplichte vermelding van de geschiktheid als "dieetproduct" op het etiket van dieetvoeding bedoeld om een ruime werkingssfeer te hebben en was zij niet beperkt tot nader omschreven informatie. Na de vaststelling van de verordening inzake voedings- en gezondheidsclaims in 2006, die betrekking heeft op alle vermeldingen op levensmiddelen die op een voedings- en/of een gezondheidsvoordeel duiden, wordt de wisselwerking tussen de verschillende wetsteksten minder duidelijk. Thans zou in de gevallen waarin geen verdere regels in bijzondere wetsteksten zijn vastgesteld, de vermelding inzake de geschiktheid voor gebruik als dieetvoeding, zoals uitgehold door de verordening inzake claims, worden beperkt tot de aanduiding van de groep van de bevolking waarvoor de levensmiddelen zijn bestemd.

Wetgevingsshopping

De lidstaten hebben gemeld dat de wetgeving inzake dieetvoeding door sommige exploitanten gebruikt wordt om de regels van de later vastgestelde wetgeving te ontwijken, waardoor het begrip van een voor bijzondere voeding bestemd levensmiddel wordt vertekend, wat in sommige gevallen leidt tot verwarring over de toepassing daarvan.

Sommige exploitanten blijken kennisgeving te doen van een "normaal" levensmiddel in het kader van de dieetvoedingswetgeving om in staat te zijn gebruik te maken van een verklaring waaruit blijkt dat het levensmiddel geschikt is als "dieetvoeding" (verplicht overeenkomstig de dieetvoedingswetgeving) in plaats van een gelijkwaardige claim en daardoor te vermijden dat zij moeten voldoen aan de voorschriften van de verordening inzake claims (voorafgaande EU-vergunning met wetenschappelijke beoordeling). Deze mogelijkheid verstoort de markt en leidt zelfs tot ongelijke voorwaarden voor de exploitanten van levensmiddelenbedrijven en oneerlijke concurrentie, aangezien sommige bedrijven een oneerlijk voordeel ten aanzien van een concurrent kunnen hebben door gebruik te maken van een dieetvoedingsverklaring in plaats van het indienen van een aanvraag voor een vergunning voor dezelfde claim. Dit geldt met name voor potentiële dieetvoeding die niet aan de kennisgevingsprocedure is onderworpen en waarvoor geen bijzondere regels zijn vastgesteld.

Concrete voorbeelden van verstoringen:

Tussen lidstaten en bedrijven