COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 24.09.1996 
COM(96) 446 def 
94/0299 (COD) 
Gewijzigd voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
ter vergemakkelijking van de permanente uitoefening 
van het beroep van advocaat 
in een andere Lid-Staat dan die waar de beroepskwalificatie is verworven 
(door de Commissie overeenkomstig artikel 189 A, lid 2 
van het EG-verdrag ingediend) 

TOELICHTING 
1. ALGEMENE BESCHOUWINGEN 
Op 19 juni 1996 heeft het Europees Parlement in het kader van de 
medebeslissingsprocedure in eerste lezing zijn advies uitgebracht over het voorstel voor 
een richtlijn, ter vergemakkelijking van de permanente uitoefening van het beroep van 
advocaat in een andere Lid-Staat dan in die waar de beroepskwalificatie is verworven. 
De Commissie heeft de belangrijkste amendementen van het Parlement aanvaard, met 
name die welke betrekking hadden op de mogelijkheid van permanente 
beroepsuitoefening onder de oorspronkelijke beroepstitel en de vervanging van de 
proeve van bekwaamheid door een procedure tot verificatie van de 
beroepskwalificaties. Zij heeft tevens de meeste andere amendementen van het 
Parlement overgenomen. De enige wijzigingen die zij niet heeft kunnen aanvaarden, 
betreffen vier punten die in de algemene opzet van de richtlijn van minder groot belang 
zijn, maar die op principiële bezwaren stuiten. 
2. BESPREKING VAN DE AMENDEMENTEN 
1. De belangrijkste amendementen betreffen de mogelijkheid van permanente 
beroepsuitoefening onder de oorspronkelijke beroepstitel (amendement 10 op artikel 2) 
en de vervanging van de proeve van bekwaamheid door een procedure tot verificatie 
van de beroepskwalificaties (amendement 35 op artikel 10, lid 2). 
Met haar verzoek om de permanente beroepsuitoefening onder de oorspronkelijke 
beroepstitel mogelijk te maken beoogde de Juridische Commissie van het Europees 
Parlement met name rekening te houden met het arrest van het Hof van Justitie van 
28 november 1995 in de zaak Gebhard (C-55/94) (zie punt 4.2.3 van dit verslag). Het 
Economisch en Sociaal Comité heeft zich in zijn advies van 5 juli 1995 over het 
voorstel voor een richtlijn in dezelfde zin uitgelaten, en ook de Raad van de balies van 
de Europese Gemeenschap (CCBE) op 17 november 1995. 
De vervanging van de proeve van bekwaamheid door een procedure tot verificatie van 
de beroepskwalificaties vergemakkelijkt het verkrijgen van de beroepstitel van het 
gastland voor advocaten die een bepaalde ervaring hebben opgedaan, maar die 
bezwaarlijk tijd kunnen uittrekken om zich voor te bereiden op de proeve van 
bekwaamheid. Te vermelden is nog dat het Parlement, behoudens enkele wijzigingen 
(amendement 24 op artikel 10, lid 1), heeft ingestemd met de door de Commissie 
voorgestelde vrijstelling van de proeve van bekwaamheid wanneer de advocaat 
aantoont gedurende ten minste drie jaar op het gebied van het recht van de Lid-Staat 
van ontvangst werkzaam te zijn geweest. 
2. De amendementen die ertoe strekken de bepalingen inzake werkzaamheid in 
loondienst in overeenstemming te brengen met Richtlijn 77/249/EEG betreffende het 
vrij verrichten van diensten door advocaten (amendementen 22 en 23 op artikel 8) en 
de Lid-Staat van ontvangst een ruimere mogelijkheid te bieden om zich te verzetten 
tegen groepen waarvan ook personen die buiten het beroep staan deel uitmaken 
(amendement 27 op artikel 11) houden ingrijpende wijzigingen in en verdienen hier dan 
ook te worden vermeld. Het toestaan van werkzaamheid in loondienst behalve voor 
limitatief opgesomde activiteiten komt tegemoet aan een wens van de ECLA (European 
Company Lawyers Association/Association européenne des juristes d'entreprise). De 
beperkingen op de multidisciplinaire beroepsuitoefening, die beantwoorden aan het 
door de CCBE op 17 november 1995 ingenomen standpunt, komen tegemoet aan het 
door het Economisch en Sociaal Comité gemaakte voorbehoud. 
3. De wijzigingen die de Commissie niet heeft kunnen aanvaarden, betreffen de 
toevoeging van de Nederlandse "procureur" (amendement 28 (ex 7) op artikel 1), de 
uitsluiting van advocaten die een functie van openbaar ambtenaar bekleden 
(amendement 9 op artikel 1), een verklaring van eerbaarheid (amendement 12 op 
artikel 3, lid 2) en de verplichting voor het gastland om de migrerende advocaat vrij te 
stellen van aansluiting bij het sociale-zekerheidsstelsel (amendement 21 op artikel 6). 
Daarvoor had de Commissie de volgende redenen. Een Nederlandse "procureur" oefent 
niet dezelfde werkzaamheden uit als een advocaat. De uitsluiting van advocaten die een 
functie van openbaar ambtenaar bekleden is niet noodzakelijk om de naleving van 
specifieke procedures voor de hoogste rechterlijke instanties te waarborgen, aangezien 
in artikel 5 van de ontwerp-richtlijn is voorzien in een verplichte samenwerking met 
een advocaat die bij de geadieerde rechterlijke instantie optreedt; overigens zou deze 
uitsluiting de betrokken advocaten van de werkingssfeer van de richtlijn uitsluiten, en 
aanleiding zou kunnen zijn tot nog meer verzoeken om uitsluiting, bij voorbeeld voor 
acties voor sociale of fiscale rechterlijke instanties. Het verlangen van een verklaring 
dat de betrokkene voldoet aan de voorwaarden van eer, eerbaarheid en 
rechtschapenheid die zijn functie vereisen, lijkt buitensporig, gelet op de waarborgen 
die in de ontwerp-richtlijn reeds zijn opgenomen: artikel 3 (verklaring van 
inschrijving), artikel 7 (tuchtprocedures) en artikel 13 (samenwerking tussen de 
autoriteiten van de Lid-Staten van ontvangst en van oorsprong). Een dergelijke 
verklaring wordt overigens niet vereist door Richtlijn 77/249 betreffende het vrij 
verrichten van diensten door advocaten. De verplichting voor de Lid-Staat van 
ontvangst om de advocaat vrij te stellen van aansluiting bij zijn sociale-
zekerheidsstelsel is strijdig met Verordening (EEG) nr. 1408/71 van de Raad 
betreffende de toepassing van de sociale zekerheidsregelingen op loontrekkenden en 
zelfstandigen en hun gezinnen, die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen', met 
name de artikelen 13 en 17. Daarenboven kan deze verordening, die haar grondslag 
vindt in de artikelen 51 en 235 van het EG-Verdrag, slechts bij eenparigheid worden 
gewijzigd, hetgeen met de lopende medebeslissingsprocedure onmogelijk is. 
Een geconsolideerde versie is gepubliceerd in PB C 325 van 10.12.1992. 
V 
3. CONCLUSIES 
In het gewijzigde voorstel voor een richtlijn is zoveel als enigszins mogelijk was, 
rekening gehouden met de bezorgdheid waaraan het Europees Parlement, het 
Economisch en Sociaal Comité en de beroepskringen, vertegenwoordigd door de 
CCBE, uiting hebben gegeven. 
Het Europees Parlement en de Raad worden verzocht het navolgende gewijzigde 
voorstel aan te nemen. 
1b 
Gewijzigd voorstel voor een Richtlijn 
van het Europees Parlement en van de Raad 
ter vergemakkelijking van de permanente uitoefening 
van het beroep van advocaat 
in een andere Lid-Staat dan die waar de beroepskwalificatie is verworven 
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE , 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 57, 
lid 1, en lid 2, eerste en derde volzin, 
Gezien het voorstel van de Commissie1, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité2, 
Volgens de procedure van artikel 189B van het Verdrag3, 
OORSPRONKELIJK VOORSTEL GEWIJZIGD VOORSTEL 
(ongewijzigd indien niet onderaan vermeld) 
!PB Nr. C 128 van 24.5.1996, blz. 6. 
2PB Nr. C 256 van 2.10.1995, blz. 14. 
3 Advies van het Europees Parlement van 19.6.1996 ; PB nr. C ....van...., blz. 
Gemeenschappelijk standpunt van de Raad van ....1996 (nog niet in het Publikatieblad gepubliceerd) 
Besluit van het Europees Parlement van .... (nog niet in het Publikatieblad gepubliceerd) 
lc 
(1) Overwegende dat luidens artikel 7 A 
van het Verdrag de interne markt een 
ruimte zonder binnengrenzen omvat 
en dat overeenkomstig artikel 3, 
onder c), van het Verdrag de 
verwijdering van hinderpalen tussen 
de Lid-Staten voor het vrije verkeer 
van personen en diensten een van de 
doelstellingen van de Gemeenschap 
vormt; dat zulks voor de onderdanen 
van de Lid-Staten met name de 
mogelijkheid meebrengt om als 
zelfstandige of in loondienst in een 
andere Lid-Staat dan die waar zij hun 
beroepskwalificaties hebben 
verworven, een beroep uit te oefenen; 
(2) Overwegende dat een in een Lid-Staat 
volledig bevoegd advocaat reeds op 
grond van Richtlijn 89/48/EEG van de 
Raad van 21 december 1989 
betreffende een algemeen stelsel van 
erkenning van hoger-
onderwijsdiploma's waarmee 
beroepsopleidingen van ten minste 
drie jaar worden afgesloten4 
erkenning van zijn diploma kan 
verlangen; dat die richtlijn de 
toetreding van de migrerende advocaat 
tot de advocatuur van de Lid-Staat van 
ontvangst tot doel heeft; dat daarmee 
niet wordt beoogd om in de aldaar 
geldende beroepsvoorschriften 
wijziging te brengen noch om de 
migrerende advocaat aan de 
toepassing van die regels te 
onttrekken; 
4PB nr. L 19 van 24.01.1989, blz. 16. 
(3) Overwegende dat sommige 
migrerende advocaten snel tot de 
advocatuur van de Lid-Staat van 
ontvangst kunnen toetreden door met 
goed gevolg een proeve van 
bekwaamheid zoals voorzien bij 
Richtlijn 89/48/EEG af te leggen, 
anderen daarentegen dat eerst na 
afloop van een periode waarin het 
beroep in de Lid-Staat van ontvangst 
onder de oorspronkelijke beroepstitel 
werd uitgeoefend, kunnen bereiken; (3) Overwegende dat sommige 
migrerende advocaten snel tot de 
advocatuur van de Lid-Staat van 
ontvangst kunnen toetreden door met 
goed gevolg een proeve van 
bekwaamheid zoals voorzien bij 
Richtlijn 89/48/EEG af te leggen, 
anderen daarentegen dat eerst na 
afloop van een bepaalde periode 
waarin het beroep in de Lid-Staat van 
ontvangst onder de oorspronkelijke 
beroepstitel werd uitgeoefend, kunnen 
bereiken of hun praktijk onder de 
oorspronkelijke beroepstitel kunnen 
voortzetten', 
(4) Overwegende dat deze periode, die 
maximaal vijfjaar kan bedragen, de 
migrerende advocaat in staat moet 
stellen tot de advocatuur toe te treden, 
hetzij automatisch indien hij 
gedurende drie jaar daadwerkelijk en 
permanent op het gebied van het recht 
van de Lid-Staat van ontvangst, met 
inbegrip van het gemeenschapsrecht, 
werkzaam is geweest hetzij, indien dit 
niet het geval is, na aflegging van een 
afgezwakte compenserende proeve 
van bekwaamheid indien hij 
beroepservaring in de Lid-Staat van 
ontvangst kan aantonen; (4) Overwegende dat deze periode de 
migrerende advocaat in staat moet 
stellen tot de advocatuur toe te treden, 
na verificatie van zijn beroepservaring 
in de Lid-Staat van ontvangst ; 
(5) Overwegende dat op communautair 
niveau een initiatief ter zake 
gerechtgvaardigd is, niet slechts 
omdat daarmee, naast de algemene 
erkenningsregel, voor advocaten een 
nieuwe weg tot permanente 
beroepsuitoefening in de Lid-Staat van 
ontvangst, na een overgangsperiode 
wordt geopend, maar tevens omdat 
door de voor advocaten geboden 
mogelijkheid om op voorlopige basis 
onder hun oorspronkelijke beroepstitel 
werkzaam te zijn, tegemoet wordt 
gekomen aan de behoeften van de 
justitiabelen die wegens het 
toenemende handelsverkeer als gevolg 
van de interne markt in verband met 
grensoverschrijdende transacties 
waarbij internationaal, communautair 
en nationaal recht dikwijls met elkaar 
verweven zijn, juridische adviezen 
verlangen; (5) Overwegende dat op communautair 
niveau een initiatief ter zake 
gerechtgvaardigd is, niet slechts 
omdat daarmee, naast de algemene 
erkenningsregel, voor advocaten een 
gemakkelijker weg tot toetreding tot 
de beroepsuitoefening in de Lid-Staat 
van ontvangst wordt geopend, maar 
tevens omdat door de voor advocaten 
geboden mogelijkheid om permanent 
onder hun oorspronkelijke beroepstitel 
in een Lid-Staat van ontvangst 
werkzaam te zijn, tegemoet wordt 
gekomen aan de behoeften van de 
justitiabelen die wegens het 
toenemende handelsverkeer als gevolg 
van de interne markt in verband met 
grensoverschrijdende transacties 
waarbij internationaal, communautair 
en nationaal recht dikwijls met elkaar 
verweven zijn, juridische adviezen 
verlangen; 
(6) Overwegende dat een maatregel op 
communautair niveau eveneens 
gerechtvaardigd is wegens het feit dat 
het thans slechts in enkele Lid-Staten 
is toegestaan dat advocaten uit andere 
Lid-Staten de werkzaamheden van 
advocaat onder hun oorspronkelijke 
beroepstitel, anders dan als 
dienstverrichting, uitoefenen; dat 
hieraan echter in de Lid-Staten waar 
deze mogelijkheid bestaat op zeer 
uiteenlopende wijze uitvoering wordt 
gegeven, bij voorbeeld voor wat het 
werkterrein en de verplichte 
inschrijving bij de bevoegde 
autoriteiten betreft; dat een dergelijke 
verscheidenheid aan situaties tot 
ongelijkheid en 
mededingingsdistorsies bij de 
advocaten van de Lid-Staten leidt en 
een belemmering voor het vrije 
verkeer vormt; dat slechts een richtlijn 
tot vaststelling van de voorwaarden 
voor de beroepsbeoefening, anders 
dan als dienstverrichting, door 
advocaten onder de beroepstitel van 
de Lid-Staat van herkomst hiervoor 
een oplossing kan bieden en 
advocaten en justitiabelen in alle Lid-
Staten dezelfde mogelijkheden kan 
bieden; 
(7) Overwegende dat bij deze richtlijn, 
overeenkomstig de doelstelling 
daarvan, geen louter interne situaties 
worden geregeld; dat daarin slechts 
aan de nationale beroepsregels wordt 
geraakt voorzover dat voor het 
daadwerkelijk bereiken van deze 
doelstelling noodzakelijk is; dat daarin 
met name nationale regelgeving 
waarin de toegang tot het beroep van 
advocaat en de uitoefening daarvan 
onder de beroepstitel van de Lid-Staat 
van ontvangst is geregeld, onverlet 
wordt gelaten; 
(8) Overwegende dat de in de richtlijn 
bedoelde advocaten verplicht dienen 
te worden zich bij de bevoegde 
autoriteit van de Lid-Staat van 
ontvangst in te schrijven, opdat deze 
zich ervan kan vergewissen dat zij de 
beroeps- en gedragsregels 
eerbiedigen; dat het gevolg van deze 
inschrijving met betrekking tot de 
geografische rechtsgebieden waar en 
de instanties en de aard van de 
gerechten waarbij de advocaten hun 
praktijk kunnen uitoefenen, door de op 
advocaten in de Lid-Staat van 
ontvangst toepasselijke wetgeving 
wordt bepaald; 
(9) Overwegende dat advocaten die nog 
niet volledig in de advocatuur van de 
Lid-Staat van ontvangst zijn 
opgenomen, gehouden zijn aldaar hun 
beroep onder hun oorspronkelijke 
beroepstitel uit te oefenen, ten einde 
de informatie van de consument te 
waarborgen en het mogelijk te maken 
tussen hen en de advocaten van de 
Lid-Staat van ontvangst die onder de 
beroepstitel van die Lid-Staat 
optreden, te onderscheiden; 
(10) Overwegende dat het de advocaten in 
de zin van deze richtlijn moet worden 
toegestaan juridische adviezen te 
geven, met name over het recht van de 
Lid-Staat van herkomst, over het 
communautaire en het internationale 
recht en over het recht van de 
Lid-Staat van ontvangst; dat dit reeds 
bij Richtlijn 77/249/EEG van de Raad 
van 22 maart 1977 tot 
vergemakkelijking van de 
daadwerkelijke uitoefening door 
advocaten van het vrij verrichten van 
diensten5, laatselijk gewijzigd bij de 
Akte van toetreding van Oostenrijk, 
Finland en Zweden, voor de 
verrichting van diensten was 
toegestaan; dat echter evenals in 
Richtlijn 77/249/EEG, in de 
mogelijkheid dient te worden voorzien 
de werkzaamheden van advocaten die 
in het Verenigd Koninkrijk en in 
Ierland hun beroep onder hun 
oorspronkelijke beroepstitel 
uitoefenen met betrekking tot 
bepaalde akten op het gebied van 
onroerend goed en de erfopvolging uit 
te sluiten; dat deze richtlijn in geen 
enkel opzicht afbreuk doet aan 
bepalingen in Lid-Staten waarbij 
bepaalde werkzaamheden aan andere 
beroepen dan het beroep van advocaat 
worden voorbehouden; dat tevens van 
Richtlijn 77/249/EEG de mogelijkheid 
voor de Lid-Staat van ontvangst moet 
worden overgenomen te eisen dat de 
advocaat die onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel 
werkzaam is, bij de 
vertegenwoordiging en de verdediging 
van een cliënt in rechte met een 
plaatselijke advocaat samenwerkt ; dat 
de verplichting tot samenwerking van 
toepassing is overeenkomstig de 
daaraan door het Hof van Justitie van 
de Europese Gemeenschappen 
gegeven uitlegging, in het bijzonder in 
zijn arrest van 25 februari 1988 in 
zaak427/85(Commissie/Duitsland)6; 
5PB nr. L 78 van 26.3.1977, blz 17 
Murispr. 1988, blz. 1123. 
(11) Overwegende dat het wenselijk is aan 
de lijst van beroepstitels die van 
"procuratore legale" voor Italië toe te 
voegen, aangezien laatstgenoemde 
heden ten dage dezelfde 
werkzaamheden verricht als een 
"avvocato"; 
(12) Overwegende dat de onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel in de 
Lid-Staat van ontvangst ingeschreven 
advocaat bij de bevoegde autoriteit 
van de Lid-Staat van herkomst 
ingeschreven dient te blijven, ten 
einde zijn hoedanigheid van advocaat 
te behouden en van deze richtlijn te 
kunnen genieten; dat daarom een 
nauwe samenwerking tussen de 
bevoegde autoriteiten, met name in 
het kader van eventuele 
tuchtprocedures, onmisbaar is; 
(13) Overwegende dat de door deze 
richtlijn bestreken advocaten, 
ongeacht of zij in de Lid-Staat van 
oorsprong als advocaat in loondienst 
of als zelfstandige werkzaam zijn, hun 
beroep in de Lid-Staat van ontvangst 
in loondienst kunnen uitoefenen, voor 
zover laatstbedoelde Lid-Staat de 
mogelijkheid ook de eigen advocaten 
biedt; (13) Overwegende dat de door deze 
richtlijn bestreken advocaten 
overeenkomstig richtlijn 77/249/EEG, 
wanneer zij als advocaat in loondienst 
werkzaam zijn, in de Lid-Staat van 
ontvangst van bepaalde activiteiten 
zijn uitgesloten, voorzover de Lid-
Staat van ontvangst ook de eigen 
advocaten van die activiteiten uitsluit; 
(14) Overwegende dat, hoewel het bij deze 
richtlijn advocaten wordt toegestaan 
tijdelijk onder hun oorspronkelijke 
beroepstitel hun beroep in een andere 
Lid-Staat uit te oefenen, het 
uiteindelijk doel de vergemakkelijking 
van de volledige beroepsuitoefening 
overeenkomstig Richtlijn 89/48/EEG 
is; dat de Lid-Staat van ontvangst op 
grond van de artikelen 48 en 52 van 
het Verdrag in de door het Hof van 
Justitie daarvan gegeven uitlegging te 
allen tijde gehouden is gehouden is 
met de reeds op het grondgebied van 
deze Lid-Staat verworven 
beroepservaring rekening te houden; 
dat na drie jaar daadwerkelijke en 
permanente beroepsuitoefening in de 
Lid-Staat van ontvangst op het gebied 
van het recht van die Lid-Staat, met 
inbegrip van het gemeenschapsrecht, 
redelijkerwijs valt aan te nemen dat 
deze advocaten de noodzakelijke 
bekwaamheid hebben verworven om 
zich volledig in de advocatuur van de 
Lid-Staat van ontvangst te kunnen 
integreren; dat derhalve van 
rechtswege de compenserende 
maatregelen dient te worden afgezien; 
dat in gevallen waarin de 
daadwerkelijke en permanente 
beroepsuitoefening gedurende ten 
minste drie jaar niet het recht van de 
Lid-Staat van ontvangst, met inbegrip 
van het gemeenschapsrecht, betrof, de 
compenserende maatregelen tot een 
proeve van bekwaamheod op het 
gebied van het procesrecht en de 
gedragsregels van de Lid-Staat van 
ontvangst dienen te worden beperkt; (14) Overwegende dat, hoewel het bij deze 
richtlijn advocaten wordt toegestaan 
onder hun oorspronkelijke beroepstitel 
hun beroep in een andere Lid-Staat uit 
te oefenen, het doel ook de 
vergemakkelijking van de volledige 
beroepsuitoefening overeenkomstig 
Richtlijn 89/48/EEG is; dat de 
Lid-Staat van ontvangst op grond van 
de artikelen 48 en 52 van het Verdrag 
in de door het Hof van Justitie daarvan 
gegeven uitlegging te allen tijde 
gehouden is gehouden is met de reeds 
op het grondgebied van deze Lid-Staat 
verworven beroepservaring rekening 
te houden; dat na drie jaar 
daadwerkelijke en regelmatige 
beroepsuitoefening in de Lid-Staat van 
ontvangst op het gebied van het recht 
van die Lid-Staat, met inbegrip van 
het gemeenschapsrecht, redelijkerwijs 
valt aan te nemen dat deze advocaten 
de noodzakelijke bekwaamheid 
hebben verworven om zich volledig in 
de advocatuur van de Lid-Staat van 
ontvangst te kunnen integreren; dat de 
migrerende advocaat na deze periode 
moet kunnen toetreden tot de 
advocatuur van de Lid-Staat van 
ontvangst, indien hij na verificatie kan 
aantonen beroepservaring te hebben 
opgedaan, 
(15) Overwegende dat de advocaten die 
onder hun oorspronkelijke beroepstitel 
werkzaam zijn, de mogelijkheid 
moeten hebben om in de Lid-Staat van 
ontvangst georganiseerde cursussen of 
seminars te volgen om kennis van het 
recht van deze Lid-Staat, met inbegrip 
van de beroeps- en gedragsregels, te 
verwerven of om hun kennis daarvan 
te verdiepen; Schrappen 
(16) Overwegende dat uit de economische 
en beroepsontwikkeling in de 
Gemeenschap blijkt dat de 
mogelijkheid van gemeenschappelijke 
uitoefening van het beroep van 
advocaat werkelijkheid wordt; dat 
vermeden dient te worden dat de 
beroepsuitoefening in groepsverband 
in de Lid-Staat van oorsprong 
aanleiding vormt voor belemmering of 
bemoeilijking van de vestiging van tot 
zo'n groep behorende advocaten in de 
Lid-Staat van ontvangst; dat het de 
Lid-Staten echter moet worden 
toegestaan passende maatregelen te 
nemen ter verwezelijking van de 
legitieme doelstelling van 
waarborging van de onafhankelijkheid 
van het beroep; dat het wenselijk is in 
alle Lid-Staten die beroepsuitoefening 
in groepsverband toestaan, in bepaalde 
garanties te voorzien; (15) Overwegende dat uit de economische 
en beroepsontwikkeling in de 
Gemeenschap blijkt dat de 
mogelijkheid van gemeenschappelijke 
uitoefening van het beroep van 
advocaat werkelijkheid wordt; dat 
vermeden dient te worden dat de 
beroepsuitoefening in groepsverband 
in de Lid-Staat van oorsprong 
aanleiding vormt voor belemmering of 
bemoeilijking van de vestiging van tot 
zo'n groep behorende advocaten in de 
Lid-Staat van ontvangst; dat het de 
Lid-Staten echter moet worden 
toegestaan passende maatregelen te 
nemen ter verwezelijking van de 
legitieme doelstelling van 
waarborging van de onafhankelijkheid 
van het beroep; dat het wenselijk is in 
alle Lid-Staten die beroepsuitoefening 
in groepsverband toestaan, in bepaalde 
garanties te voorzien; 
10 
HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD 
Artikel 1 
Doel, toepassingsgebied en definities 
1. Deze richtlijn heeft tot doel 
vergemakkelijking van de permanente 
uitoefening van het beroep van 
advocaat, hetzij als zelfstandige, hetzij 
in loondienst, in een andere Lid-Staat 
dan die, waar de beroepskwalificatie 
werd verworven. 
2. In deze richtlijn wordt verstaan onder: 
a) "advocaat", de onderdanen van een 
Lid-Staat die gerechtigd is zijn 
beroepswerkzaamheden onder een der 
volgende beroepstitels uit te oefenen: 
België : 
Denemarken 
Duitsland : 
Griekenland : 
Spanje : 
Frankrijk 
Ierland 
Italië 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal Advocaat 
Avocat/Rechtsanwalt 
Advokat 
Rechtsanwalt 
Aiiayyopoc 
Abogado 
Avocat 
Barrister 
Solicitor 
Awocato 
Procurator legale 
Avocat 
Advocaat 
Advogado Spanje Abogado, Advocat, 
Avogado, Abokatu 
11 
Verenigd Koninkrijk Advocate 
Barrister 
Solicitor 
b) "Lid-Staat van oorsprong", de 
Lid-Staat waar de advocaat het recht 
heeft verworven een van de onder a) 
genoemde beroepstitels te dragen 
alvorens het beroep van advocaat in 
een andere Lid-Staat uit te oefenen. 
c) "Lid-Staat van ontvangst", de 
Lid-Staat waar de advocaat 
overeenkomstig de bepalingen van 
deze richtlijn zijn beroep uitoefent. 
d) "oorspronkelijke beroepstitel", de 
beroepstitel van de Lid-Staat waar de 
advocaat het recht heeft verworven 
deze titel te dragen alvorens het 
beroep van advocaat in de Lid-Staat 
van ontvangst uit te oefenen. 
e) "groep" elke samenwerkingsvorm, 
met of zonder rechtspersoonlijkheid, 
die overeenkomstig de wetgeving van 
een Lid-Staat is opgericht en waarin 
advocaten gezamenlijk en onder een 
gemeenschappelijke benaming hun 
beroepswerkzaamheden uitoefenen. Oostenrijk Rechtsanwalt 
Finland Asianajaja, Advokat 
Zweden Advokat 
e bis) "relevante beroepstitel" of 
"relevant beroep", de 
beroepstitel of het beroep van 
toepassing voor de bevoegde 
autoriteit, waarbij een advocaat 
zich overeenkomstig artikel 3 
heeft ingeschreven; "relevante 
bevoegde autoriteit", de 
desbetreffende bevoegde 
autoriteit; 
12 
Deze richtlijn is van toepassing op in 
de Lid-Staat van herkomst en, 
onverminderd artikel 8, in de 
Lid-Staat van ontvangst zowel 
zelfstandig werkzame advocaten als 
advocaten in loondienst. 
De uitoefening van het beroep van 
advocaat in de zin van de onderhavige 
richtlijn doelt niet op de verrichting 
van diensten die het voorwerp van 
Richtlijn 77/249/EEG vormen. 
Artikel 2 
Het recht van tijdelijke 
beroepsuitoefening onto de 
oorspronkelijke beroepstitel Het recht van beroepsuitoefening onder 
de oorspronkelijke beroepstitel 
Elke advocaat heeft het recht 
gedurende een periode van vijfjaar in 
elke andere Lid-Staat onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel de in 
artikel 5 omschreven werkzaamheden 
van advocaat uit te oefenen. 
Definitieve uitoefening van het beroep 
in de Lid-Staat van ontvangst is aan de 
bepalingen van artikel 10 
onderworpen. Elke advocaat heeft het recht 
permanent in elke andere Lid-Staat 
onder zijn oorspronkelijke beroepstitel 
de in artikel 5 omschreven 
werkzaamheden van advocaat uit te 
oefenen. Toetreding tot het beroep van 
advocaat in de Lid-Staat van 
ontvangst is aan de bepalingen van 
artikel 10 onderworpen. 
13 Ut 
Artikel 3 
Inschrijving bij de bevoegde autoriteit 
1. De advocaat die zijn beroep wenst uit 1, 
te oefenen in een andere Lid-Staat dan 
die waar hij zijn beroepskwalificatie 
heeft verworven, is gehouden zich bij 
de bevoegde autoriteit van die 
Lid-Staat in te schrijven. De advocaat die zijn beroep wenst uit 
te oefenen in een andere Lid-Staat dan 
die waar hij zijn beroepskwalificatie 
heeft verworven, is gehouden zich bij 
de relevante bevoegde autoriteit van 
die Lid-Staat in te schrijven. 
De bevoegde autoriteit van de 2. 
Lid-Staat van ontvangst gaat op 
vertoon van de verklaring van 
inschrijving bij de bevoegde autoriteit 
van de Lid-Staat van herkomst over 
tot inschrijving van de advocaat. Zij 
kan eisen dat bij de overlegging van 
die verklaring de afgifte ervan door de 
bevoegde autoriteit van de Lid-Staat 
van oorsprong niet meer dan drie 
maanden voordien is geschied. Zij 
stelt de bevoegde autoriteit van de 
Lid-Staat van herkomst van de 
inschrijving in kennis. De relevante bevoegde autoriteit van 
de Lid-Staat van ontvangst gaat op 
vertoon van de verklaring van 
inschrijving bij de relevante bevoegde 
autoriteit van de Lid-Staat van 
herkomst over tot inschrijving van de 
advocaat. Zij kan eisen dat bij de 
overlegging van die verklaring de 
afgifte ervan door de relevante 
bevoegde autoriteit van de Lid-Staat 
van oorsprong niet meer dan drie 
maanden voordien is geschied. Zij 
stelt de relevante bevoegde autoriteit 
van de Lid-Staat van herkomst van de 
inschrijving in kennis. 
15 
Voor de toepassing van lid 1 in het 
Verenigd Koninkrijk en in Ierland 
schrijven de advocaten, die hun 
beroep onder een andere beroepstitel 
dan die van het Verenigd Koninkrijk 
of van Ierland uitoefenen, zich in bij 
hetzij de voor het beroep van 
"barrister" of "advocate", hetzij voor 
het beroep van "solicitor" bevoegde 
autoriteit. 
Voor de toepassing van lid 1 in het 
Verenigd Koninkrijk is de voor een 
"barrister" van Ierland bevoegde 
autoriteit die van het beroep van 
"barrister" of "advocate" en de voor 
een "solicitor" van Ierland bevoegde 
autoriteit die van het beroep van 
"solicitor" 
Voor de toepassing van lid 1 in 
Ierland is de voor een "barrister" of 
"advocate" van het Verenigd 
Koninkrijk bevoegde autoriteit die van 
het beroep van "barrister" en voor een 
"solicitor" van het Verenigd 
Koninkrijk bevoegde autoriteit die van 
het beroep van "solicitor" 
Indien de bevoegde autoriteit van de 
Lid-Staat van ontvangst de namen van 
de bij haar ingeschreven advocaten 
publiceert, publiceert zij tevens de 
namen van de uit hoofde van deze 
richtlijn ingeschreven advocaten. Indien de relevante bevoegde 
autoriteit van de Lid-Staat van 
ontvangst de namen van de bij haar 
ingeschreven advocaten publiceert, 
publiceert zij tevens de namen van de 
uit hoofde van deze richtlijn 
ingeschreven advocaten . 
16 
Artikel 4 
Tjjdelyke beroepsuitoefening onder de 
oorspronkelijke beroepstitel Beroepsuitoefening onder de 
oorspronkelijke beroepstitel 
De advocaat die in de Lid-Staat van 
ontvangst zijn beroep onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel uitoefent, 
is gehouden zijn 
beroepswerkzaamheden onder deze, in 
de taal of een der officiële talen van 
de Lid-Staat van oorsprong luidende 
titel uit te oefenen . De advocaat die in de Lid-Staat van 
ontvangst zijn beroep onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel uitoefent, 
is gehouden zijn 
beroepswerkzaamheden uit te oefenen 
onder deze titel, die moeten luiden, in 
de taal of een der officiële talen van 
de Lid-Staat van oorsprong, op een 
verstaanbare wijze en zodanig dat zij 
niet kan worden verward met de 
beroepstitel van de Lid-Staat van 
ontvangst. 
De Lid-Staat van ontvangst kan eisen 
dat de advocaat, die zijn 
werkzaamheden onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel uitoefent, 
hieraan de vermelding van de 
beroepsorganisatie toevoegt waartoe 
hij in de Lid-Staat van oorsprong 
behoort of van de rechterlijke instantie 
waarbij hij overeenkomstig de 
wetgeving van de Lid-Staat van 
oorsprong is toegelaten. De Lid-Staat 
van ontvangst kan tevens eisen dat de 
onder zijn oorspronkelijke beroepstitel 
werkzame advocaat van zijn 
inschrijving bij de bevoegde autoriteit 
van die Lid-Staat melding maakt. Met het oog op de toepassing van lid 
1, kan de Lid-Staat van ontvangst 
eisen dat de advocaat, die zijn 
werkzaamheden onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel uitoefent, 
hieraan de vermelding van de 
beroepsorganisatie toevoegt waartoe 
hij in de Lid-Staat van oorsprong 
behoort of van de rechterlijke instantie 
waarbij hij overeenkomstig de 
wetgeving van de Lid-Staat van 
oorsprong is toegelaten. De Lid-Staat 
van ontvangst kan tevens eisen dat de 
onder zijn oorspronkelijke beroepstitel 
werkzame advocaat van zijn 
inschrijving bij de bevoegde autoriteit 
van die Lid-Staat melding maakt. 
Indien gevaar voor verwarring met de 
beroepstitel van de Lid-Staat van 
ontvangst bestaat, kunnen de 
bevoegde autoriteiten van deze 
Lid-Staat verlangen dat de Lid-Staat 
van oorsprong wordt vermeldt. Schrappen 
17 
Artikel 5 
Werkterrein 
Onverminderd het in de leden 2 en 3 
bepaalde, oefent de onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel 
werkzame advocaat dezelfde 
werkzaamheden uit als de onder de 
beroepstitel van de Lid-Staat van 
ontvangst werkzame advocaat en kan 
hij met name juridisch advies geven 
over het recht van de Lid-Staat van 
oorsprong, het gemeenschapsrecht, het 
internationale recht en het recht van 
de Lid-Staat van ontvangst. Onverminderd het in de leden 2 en 3 
bepaalde, oefent de onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel 
werkzame advocaat dezelfde 
werkzaamheden uit als de onder de 
relevante beroepstitel van de Lid-Staat 
van ontvangst werkzame advocaat en 
kan hij met name juridisch advies 
geven over het recht van de Lid-Staat 
van oorsprong, het 
gemeenschapsrecht, het internationale 
recht en het recht van de Lid-Staat van 
ontvangst. 
De Lid-Staten die op hun grondgebied 
een bepaalde categorie advocaten 
toestaan authentieke akten op te 
maken waarbij de bevoegdheid wordt 
verleend de goederen van overledenen 
te beheren, of waarbij onroerende 
zakelijke rechten worden gevestigd of 
overgedragen, hetgeen in andere Lid-
Staten voor andere beroepen dan dat 
van advocaat is gereserveerd, kunnen 
de advocaat die onder zijn 
oorspronkelijke, in een van 
laatstgenoemde Lid-Staten verstrekte 
beroepstitel werkzaam is, van die 
werkzaamheden uitsluiten. De Lid-Staten die op hun grondgebied 
een bepaalde categorie advocaten 
toestaan akten op te maken waarbij de 
bevoegdheid wordt verleend de 
goederen van overledenen te beheren, 
of waarbij onroerende zakelijke 
rechten worden gevestigd of 
overgedragen, hetgeen in andere Lid-
Staten voor andere beroepen dan dat 
van advocaat is gereserveerd, kunnen 
de advocaat die onder zijn 
oorspronkelijke, in een van 
laatstgenoemde Lid-Staten verstrekte 
beroepstitel werkzaam is, van die 
werkzaamheden uitsluiten. 
18 
Voor de uitoefening van de 
werkzaamheden die met de 
vertegenwoordiging en de verdediging 
van een cliënt in rechte verband 
houden, kan een Lid-Staat een onder 
zijn oorspronkelijke beroepstitel 
werkzame advocaat ertoe verplichten 
samen te werken met een advocaat die 
bij de geadiëerde rechterlijke instantie 
optreedt en die in voorkomend geval 
tegenover die rechterlijke instantie 
verantwoordelijk is of samen te 
werken met een bij die rechterlijke 
instantie optredende "avoué" of 
"procuratore". 3. Voor de uitoefening van de 
werkzaamheden die met de 
vertegenwoordiging en de verdediging 
van een cliënt in rechte verband 
houden, kan een Lid-Staat van 
ontvangst, voor zover het recht van 
deze Lid-Staat deze werkzaamheden 
voorbehoudt aan onder de beroepstitel 
van de Lid-Staat van ontvangst 
werkzame advocaten, een onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel 
werkzame advocaat ertoe verplichten 
samen te werken met een advocaat die 
bij de geadiëerde rechterlijke instantie 
optreedt en die in voorkomend geval 
tegenover die rechterlijke instantie 
verantwoordelijk is of samen te 
werken met een bij die rechterlijke 
instantie optredende "avoué" of 
"procuratore". 
19 
Artikel 6 
Toepasselijke beroeps- en 
gedragsregels 
Onafhankelijk van de beroeps- en 1 
gedragsregels waaraan hij in de 
Lid-Staat van oorsprong is 
onderworpen, is de onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel 
werkzame advocaat voor alle 
werkzaamheden die hij op het 
grondgebied van de Lid-Staat van 
ontvangst uitoefent, aan de beroeps-
en gedragsregels van de laatsbedoelde 
Lid-Staat onderworpen . Onafhankelijk van de beroeps- en 
gedragsregels waaraan hij in de 
Lid-Staat van oorsprong is 
onderworpen, is de onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel 
werkzame advocaat voor alle 
werkzaamheden die hij op het 
grondgebied van de Lid-Staat van 
ontvangst uitoefent, aan dezelfde 
beroeps- en gedragsregels als 
advocaten die onder de relevante 
beroepstitel van de laatsbedoelde 
Lid-Staat praktizeren, onderworpen . 
De onder hun oorspronkelijke 
beroepstitel werkzame advocaten 
dienen op passende wijze in de 
beroepsorganisaties van de Lid-Staat 
van ontvangst vertegenwoordigd te 
zijn. Dit houdt ten minste het recht in 
te stemmen bij de verkiezingen van de 
organen van deze organisaties. 
20 
De Lid-Staat van ontvangst kan de 
onder zijn oorspronkelijke beroepstitel 
werkzame advocaat ertoe verplichten 
een 
beroepsaansprakelijkheidsverzekering 
af te sluiten of zich bij een 
beroepsgarantiefonds aan te sluiten, 
een en ander volgens de regels die 
deze Lid-Staat voor aldaar 
uitgeoefende beroepswerkzaamheden 
vaststelt. Deze verplichting geldt 
echter niet voor de onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel 
werkzame advocaat die aantoont door 
een verzekering of garantie volgens de 
regels van de Lid-Staat van oorsprong 
gedekt te zijn, voor zover regeling en 
reikwijdte van deze dekking 
gelijkwaardig zijn. Indien deze 
dekking slechts gedeeltelijk 
gelijkwaardig is, kan de bevoegde 
autoriteit van de Lid-Staat van 
ontvangst voor de elementen die door 
de volgens de regels van de Lid-Staat 
van oorsprong verkregen garantie of 
dekking nog niet gedekt zijn, een 
aanvullende verzekering of garantie 
eisen. 
21 
Artikel 7 
Tuehtprocedures 
1. Indien de onder zijn oorspronkelijke 
beroepstitel werkzame advocaat niet 
aan de in de Lid-Staat van ontvangst 
geldende verplichtingen voldoet, zijn 
de procedureregels, de sancties en de 
middelen van beroep van de Lid-Staat 
van ontvangst van toepassing. 
Alvorens jegens een advocaat een 
tuchtprocedure in te stellen, stelt de 
bevoegde autoriteit van de Lid-Staat 
van ontvangst die van de Lid-Staat 
van oorsprong daarvan onverwijld in 
kennis en verstrekt zij deze alle 
dienstige inlichtingen. 
3. Onverminderd de 
beslissingsbevoegdheid van de 
bevoegde autoriteit van de Lid-Staat 
van ontvangst, werkt deze gedurende 
de gehele tuchtprocedure met de 
bevoegde autoriteit van de Lid-Staat 
van oorsprong samen. De Lid-Staat 
van ontvangst treft met name de 
nodige schikkingen om de bevoegde 
autoriteit van de Lid-Staat van 
oorsprong in de gelegenheid te stellen 
voor de instanties van beroep haar 
opmerkingen kenbaar te maken . 
22 
De bevoegde autoriteit van de 
Lid-Staat van oorsprong besluit over 
het overeenkomstig de eigen regels 
van materieel en formeel recht te 
geven gevolg aan de door de bevoegde 
autoriteit van de Lid-Staat van 
ontvangst jegens de onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel 
werkzame advocaat genomen 
beslissing. 
Hoewel het geen voorafgaande 
voorwaarde voor de beslissing van de 
bevoegde autoriteit van de Lid-Staat 
van ontvangst betreft, brengt de 
tijdelijke of de definitieve intrekking 
van de bevoegdheid tot uitoefening 
van het beroep door de bevoegde 
autoriteit van de Lid-Staat van 
oorsprong vanzelf voor de betrokken 
advocaat het verbod mee tijdelijk of 
definitief in de Lid-Staat van 
ontvangst zijn beroep onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel uit te 
oefenen. '• 
23 
Artikel 8 
Beroepsuitoefening in loondienst 
De in de Lid-Staat van ontvangst 
onder zijn oorspronkelijke beroepstitel 
ingeschreven advocaat mag zijn 
beroep in loondienst bij een andere 
advocaat, bij een 
samenwerkingsverband of 
vennootschap van advocaten of van 
een publiek- of privaatrechterlijke 
onderneming uitoefenen, voor zover 
de Lid-Staat van ontvangst zulks voor 
de onder de beroepstitel van die 
Lid-Staat ingeschreven advocaten 
toestaat. 
Ariïk&LH 
Motivering en beroep bjj de rechter 
Besluiten tot weigering of tot 
doorhaling van de in artikel 3 
bedoelde inschrijving, alsmede 
besluiten waarbij tuchtrechtelijke 
sancties worden opgelegd, dienen met 
redenen te worden omkleed. 
Tegen deze besluiten kan 
overeenkomstig het interne recht 
beroep bij de rechter worden 
ingesteld. De in de Lid-Staat van ontvangst 
onder zijn oorspronkelijke beroepstitel 
ingeschreven advocaat mag zijn 
beroep in loondienst bij een andere 
advocaat, bij een 
samenwerkingsverband of 
vennootschap van advocaten of van 
een publiek- of privaatrechterlijke 
onderneming uitoefenen. 
Iedere Lid-Staat kan de bij overheids-
of particuliere bedrijven in loondienst 
werkzame advocaten uitsluiten van de 
uitoefening van de activiteit van het 
vertegenwoordigen en verdedigen van 
deze onderneming, in het kader van de 
rechtspleging, als in de Lid-Staat van 
ontvangst gevestigde advocaten deze 
activiteit niet mogen uitoefenen. 
24 2$ 
Artikel 10 
Gelijkstelling met de advocaten van de 
Lid-Staat van ontvangst 
De onder zijn oorspronkelijke 1, 
beroepstitel werkzame advocaat die 
aantoont gedurende ten minste drie 
jaar daadwerkelijk en permanent op 
het gebied van het recht van de Lid-
Staat van ontvangst, met inbegrip van 
het gemeenschapsrecht, werkzaam te 
zijn geweest, wordt vrijgesteld van de 
proeve van bekwaamheid die voor de 
toetreding tot het beroep van advocaat 
in de Lid-Staat van ontvangst en de 
uitoefening van dit beroep aldaar 
onder de beroepstitel die met die van 
die beroepsgroep in de Lid-Staat van 
ontvangst overeenkomt, uit hoofde 
van artikel 4, lid 1, onder b), van 
Richtlijn 89/48/EEG kan worden 
geëist. 
De betrokken advocaat dient aan te 
tonen dat hij gedurende ten minste 
drie jaar daadwerkelijk en permanent 
in de Lid-Staat van ontvangst op het 
gebied van het recht van die Lid-Staat 
werkzaam is geweest. Daartoe 
verstrekt hij de bevoegde autoriteit 
van de Lid-Staat van ontvangst alle 
nodige inlichtingen en bescheiden, 
met name betreffende aantal en aard 
van de door hem behandelde zaken. 
Onder "daadwerkelijk en 
ononderbroken werkzaam" wordt 
verstaan, de daadwerkelijke 
uitoefening van de werkzaamheid 
zonder andere dan de in het dagelijkse 
leven normale onderbrekingen. De onder zijn oorspronkelijke 
beroepstitel werkzame advocaat die 
aantoont gedurende ten minste drie 
jaar daadwerkelijk en regelmatig op 
het gebied van het recht van de Lid-
Staat van ontvangst, met inbegrip van 
het gemeenschapsrecht, werkzaam te 
zijn geweest, wordt vrijgesteld van de 
voorwaarden voor de toetreding tot 
het beroep van advocaat in de Lid-
Staat van ontvangst, bedoeld in artikel 
4, lid 1, onder b), van Richtlijn 
89/48/EEG. 
De betrokken advocaat dient aan te 
tonen dat hij gedurende ten minste 
drie jaar daadwerkelijk en regelmatig 
in de Lid-Staat van ontvangst op het 
gebied van het recht van die Lid-Staat 
werkzaam is geweest. Daartoe 
verstrekt hij de relevante bevoegde 
autoriteit van de Lid-Staat van 
ontvangst alle nodige inlichtingen en 
bescheiden, met name betreffende 
aantal en aard van de door hem 
behandelde dossiers. Onder 
"daadwerkelijk en regelmatig 
werkzaam" wordt verstaan, de 
daadwerkelijke uitoefening van de 
werkzaamheid zonder andere dan de 
in het dagelijkse leven normale 
onderbrekingen. 
26 
De onder zijn oorspronkelijke 2. 
beroepstitel werkzame advocaat die 
aantoont gedurende ten minste drie 
jaar daadwerkelijk en permanent in de 
Lid-Staat van ontvangst werkzaam te 
zijn geweest, mag slechts tot 
aflegging, uit hoofde van artikel 4, lid 
1, onder b), van Richtlijn 89/48/EEG, 
van een afgezwakte, tot het 
procesrecht en de gedragsregels van 
de Lid-Staat van ontvangst beperkte 
proeve van bekwaamheid worden 
verplicht. 
De onder zijn oorspronkelijke 3. 
beroepstitel werkzame advocaat mag 
gedurende de in artikel 2 genoemde 
periode van vijfjaar te allen tijde om 
de erkenning van zijn diploma 
verzoeken op grond van 
Richtlijn 89/48/EEG, ten einde 
definitief tot het beroep van advocaat 
van de Lid-Staat van ontvangst toe te 
treden en aldaar zijn beroep onder de 
beroepstitel van die Lid-Staat uit te 
oefenen. De onder zijn oorspronkelijke 
beroepstitel in een Lid-Staat van 
ontvangst werkzame advocaat mag op 
elk ogenblik om erkenning van zijn 
diploma overeenkomstig Richtlijn 
89/48/EEG verzoeken, teneinde in de 
Lid-Staat van ontvangst toe te treden 
tot het beroep van advocaat en dit 
beroep aldaar uit te oefenen onder de 
beroepstitel die met die van die 
beroepsgroep in deze Lid-Staat 
overeenkomt. 
De onder zijn oorspronkelijke 
beroepstitel werkzame advocaat die 
aantoont gedurende ten minste drie 
jaar daadwerkelijk en regelmatig in 
de Lid-Staat van ontvangst werkzaam 
te zijn geweest, kan van de relevante 
bevoegde autoriteit van deze Lid-Staat 
toestemming krijgen om toe te treden 
tot het beroep van advocaat van de 
Lid-Staat van ontvangst en dit beroep 
te mogen uitoefenen onder de 
beroepstitel die met die van die 
beroepsgroep in deze Lid-Staat 
overeenkomt, op de volgende 
voorwaarden ; 
a) de relevante bevoegde autoriteit 
neemt de daadwerkelijke en 
regelmatige werkzaamheid gedurende 
de hierboven bedoelde periode, 
alsmede de kennis en beroepservaring 
op het gebied van het recht van de 
Lid-Staat van ontvangst, en de 
deelname aan cursussen of seminars 
betreffende het recht van de Lid-Staat 
van ontvangst, met inbegrip van de 
beroeps- en gedragregels, in 
aanmerking; 
b) de verzoeker verstrekt de relevante 
bevoegde autoriteit alle nodige 
inlichtingen en bescheiden, met name 
betreffende de door hem behandelde 
zaken. De relevante bevoegde 
autoriteit van de Lid-Staat van 
ontvangst mag de verzoeker 
onderwerpen aan een gesprek 
teneinde de juistheid van de verstrekte 
informatie na te gaan. 
27 
Bij de beoordeling van het verzoek 
neemt de bevoegde autoriteit de 
deelname van de verzoeker aan 
cursussen of seminars betreffende het 
recht van de Lid-Staat van ontvangst, 
met inbegrip van de beroeps- en 
gedragsregels, in aanmerking. De relevante bevoegde autoriteit van 
de Lid-Staat van ontvangst mag, bij 
een met redenen omkleed besluit dat 
naar nationaal recht vatbaar moet zijn 
voor hoger beroep, de verzoeker het 
genot van deze bepalingen ontzeggen 
indien blijkt dat de openbare orde 
verstoord dreigt te worden, met name 
uit hoofde van disciplinaire 
vervolging, klachten of incidenten van 
allerlei aard. 
De met het onderzoek belaste 5. 
vertegenwoordigers van de bevoegde 
autoriteiten dragen zorg door 
geheimhouding van de verkregen 
inlichtingen. De met het onderzoek van de 
aanvraag belaste vertegenwoordigers 
van de relevante bevoegde autoriteiten 
dragen zorg voor geheimhouding van 
alle verkregen inlichtingen. 
De advocaat die tot de advocatuur van 
de Lid-Staat van ontvangst toetreedt 
overeenkomstig de de leden 1 tot en 
met 5 verwerft het recht om naast de 
beroepstitel van de Lid-Staat van 
ontvangst de oorspronkelijke 
beroepstitel in de officiële of in een 
van de officiële talen van de Lid-Staat 
van oorsprong te voeren. De advocaat die tot de advocatuur van 
de Lid-Staat van ontvangst toetreedt 
overeenkomstig voorgaande leden 
verwerft het recht om naast de 
beroepstitel die overeenkomt met die 
van het beroep van advocaat in de 
Lid-Staat van ontvangst de 
oorspronkelijke beroepstitel in de 
officiële of in een van de officiële 
talen van de Lid-Staat van oorsprong 
te voeren. 
28 
Artikel 11 
Beroepsuitoefening in groepsverband 
Wanneer beroepsuitoefening in groepsverband 
in de Lid-Staat van ontvangst wordt 
toegestaaan, gelden daarbij de volgende 
bepalingen : Wanneer beroepsuitoefening in groepsverband 
wordt toegestaaan voor advocaten die hun 
werkzaamheden onder de relevante 
beroepstitel in de Lid-Staat van ontvangst 
uitoefenen, gelden voor advocaten die hun 
werkzaamheden onder die titel wensen uit te 
oefenen of die titel wensen in te schrijven bij 
de relevante bevoegde autoriteit, de volgende 
voorzieningen : 
Een of meer onder hun 
oorspronkelijke beroepstitel in een 
Lid-Staat van ontvangst werkzame 
advocaten en leden van eenzelfde 
groep in de Lid-Staat van oorsprong 
mogen hun beroepswerkzaamheden in 
het kader van een filiaal of agentschap 
van hun groep in de Lid-Staat van 
ontvangst uitoefenen. Indien de 
basisregels die op deze groep in de 
Lid-Staat van oorsprong van 
toepassing zijn, echter met de 
basisregels die voortvloeien uit de 
wettelijke of bestuursrechtelijke 
bepalingen van de Lid-Staat van 
ontvangst onverenigbaar zijn, gelden 
de laatstbedoelde bepalingen, voor 
zover de naleving ervan door het 
algemeen belang dat met de 
bescherming van de cliënt en van 
derden is gemoeid, wordt 
gerechtvaardigd. 
29 
Elke Lid-Staat biedt twee of meer 
onder hun oorspronkelijke beroepstitel 
op zijn grondgebied werkzame 
advocaten uit eenzelfde groep of uit 
eenzelfde Lid-Staat van oorsprong de 
mogelijkheid op zijn grondgebied tot 
een vorm van beroepsuitoefening in 
groepsverband over te gaan. Indien de 
Lid-Staat van ontvangst de eigen 
advocaten verschillende 
samenwerkingsvormen biedt, moeten 
deze tevens voor eerstgenoemde 
advocaten toegankelijk zijn. De wijze 
waarop de beroepsuitoefening in 
groepsverband in de Lid-Staat van 
ontvangst geschiedt, is onderworpen 
aan de wettelijke en 
bestuursrechtelijke en administratieve 
bepalingen van die Lid-Staat. 
De Lid-Staat van ontvangst neemt de 
nodige maatregelen om tevens de 
beroepsuitoefening in groepsverband 
mogelijk te maken tussen 
a) verscheidene onder hun 
oorspronkelijke beroepstitel 
werkzame en uit verschillende 
Lid-Staten komende 
advocaten, 
b) een of meer onder a) bedoelde 
advocaten en een of meer 
advocaten van de Lid-Staat 
van ontvangst mogelijk te 
maken. 
De wijze waarop de 
gemeenschappelijke 
beroepsuitoefening door deze 
advocaten in de Lid-Staat van 
ontvangst geschiedt, wordt beheerst 
door de wettelijke en 
bestuursrechtelijke en administratieve 
bepalingen van die Lid-Staat. 
30 
De advocaat die onder zijn 
oorspronkelijke beroepstitel 
werkzaam wenst te zijn, stelt de 
bevoegde autoriteit van de Lid-Staat 
van ontvangst in kennis van het feit 
dat hij in de Lid-Staat van oorsprong 
deel uitmaakt van een groep en 
verstrekt over die groep alle dienstige 
inlichtingen . 
In afwijking van de punten 1) tot en 5. 
met 4) kan de Lid-Staat van ontvangst, 
die de uitoefening van het beroep van 
advocaat in een groep waarover buiten 
het beroep staande personen 
zeggenschap uitoefenen, verbiedt, een 
onder zijn oorspronkelijke beroepstitel 
ingeschreven advocaat ontzeggen in 
de hoedanigheid van lid van zijn groep 
op het grondgebied van die Lid-Staat 
werkzaam te zijn, indien de 
zeggenschap binnen die groep 
overwegend door personen die niet de 
hoedanigheid van advocaat bezitten, 
wordt uitgeoefend In afwijking van de punten 1) tot en 
met 4) kan de Lid-Staat van ontvangst, 
die de uitoefening van het beroep van 
advocaat in een groep waarover buiten 
het beroep staande personen 
zeggenschap uitoefenen, verbiedt, een 
onder zijn oorspronkelijke beroepstitel 
ingeschreven advocaat ontzeggen in 
de hoedanigheid van lid van zijn groep 
op het grondgebied van die Lid-Staat 
werkzaam te zijn, indien personen die 
niet de hoedanigheid van advocaat 
bezitten in de zin van artikel 1, lid 2 
van deze richtlijn het kapitaal van de 
groep in handen hebben, de benaming 
waaronder hij werkzaam is gebruiken 
en feitelijk of rechtens de zeggenschap 
binnen die groep uitoefenen. 
Indien de fundamentele regels van een 
dergelijke groep van advocaten in de 
Lid-Staat van oorsprong 
onverenigbaar zijn met de regels die 
in de Lid-Staat van ontvangst gelden 
of met bepalingen van de eerste alinea 
van dit punt, mag de Lid-Staat van 
ontvangst, ongeacht de beperkingen 
van punt 1 van dit artikel, zich 
verzetten tegen de opening van een 
bijkantoor of een bureau ervan op zijn 
grondgebied. 
31 
Artikel 12 
Groepsbenaming 
Ongeacht de regeling volgens welke 
de onder hun oorspronkelijke 
beroepstitel werkzame advocaten in de 
Lid-Staat van ontvangst hun beroep 
uitoefenen, mogen zij de naam van de 
groep waartoe zij in de Lid-Staat van 
oorsprong behoren, vermelden. De 
Lid-Staat van ontvangst kan eisen dat 
bovendien de rechtsvorm van de groep 
in de Lid-Staat van oorsprong en/of de 
namen van de in de Lid-Staat van 
ontvangst werkzame leden van de 
groep worden vermeld. 
Artikel 13 
Samenwerking tussen de bevoegde 
autoriteiten van de Lid-Staten 
van ontvangst en van oorsprong 
Ten einde de toepassing van deze 
richtlijn te vergemakkelijken en te 
voorkomen dat deze in voorkomende 
gevallen uitsluitend wordt gebruikt 
om aan de in de Lid-Staat van 
ontvangst toepasselijke voorschriften 
te ontsnappen, werken de bevoegde 
autoriteit van de Lid-Staat van 
ontvangst en die van de Lid-Staat van 
oorsprong nauw samen en verlenen zij 
elkaar bijstand. Zij waarborgen de 
geheimhouding van de inlichtingen 
die zij uitwisselen. 
32 (S3 
Artikel 14 
Aanwijzing van de bevoegde 
autoriteiten 
De Lid-Staten wijzen binnen de in 
artikel 15 genoemde termijn de 
autoriteiten aan die bevoegd zijn de in 
deze richtlijn bedoelde verzoeken te 
ontvangen en besluiten te nemen. Zij 
stellen de overige Lid-Staten en de 
Commissie daarvan in kennis. 
34 
Artikel 15 
Omzetting 
De Lid-Staten treffen de maatregelen 
die nodig zijn om uiterlijk op 31 
december 1996 aan deze richtlijn te 
voldoen. Zij stellen de Commissie 
daarvan onverwijld in kennis. De Lid-Staten treffen de maatregelen 
die nodig zijn om uiterlijk op 31 
december 1997 aan deze richtlijn te 
voldoen. Zij stellen de Commissie 
daarvan onverwijld in kennis. 
Wanneer de Lid-Staten deze 
bepalingen aannemen, wordt in die 
bepalingen naar de onderhavige 
richtlijn verwezen of wordt hiernaar 
verwezen bij de officiële 
bekendmaking van die bepalingen. De 
regels voor deze verwijzing worden 
vastgesteld door de Lid-Staten. 
De Lid-Staten delen de Commissie de 
tekst van alle belangrijke bepalingen 
van intern recht mede die zij op het 
onder deze richtlijn vallende gebied 
vaststellen. 
35 
Artikel 16 
Inwerkingtreding 
Deze richtlijn treedt in werking op de 
twintigste dag volgende op die van haar 
bekendmaking in het Publikatieblad van de 
Europese Gemeenschappen. 
Artikel 17 
Adressaten 
Deze richtlijn is gericht tot de 
Lid-Staten. 
Gedaan te Brussel, op. 
Voor het Europees Parlement Voor de Raad 
De Voorzitter De Voorzitter 
36 

ISSN 0254-1513 
COM(96) 446 def. 
DOCUMENTEN 
NL 10 
Catalogusnummer : CB-CO-96-454-NL-C 
ISBN 92-78-08796-3 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
3>