COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(93) 172 def. 
Brussel, 10 mei 1993 
Tweede jaarverslag van de Commissie 
aan de Raad en het Europees Parlement 
inzake 
de uitvoering van communautaire bijstand 
aan de landen van Midden- en Oost-Europa (PHARE) 
in 1991 
wmmM 
INHOUD 
VOORWOORD 
I. Algemene context voor EG-bijstand in 1991 
1.1 Wettelijke basis 
1.2 Financieel kader 
1.3 Beleidsvoornemens 
1.4 Programmering 
II. Maatregelen in 1991 (economische hulp) 
2.1 Voorbereiding en besluitvorming 
2.2 Nationale programma's en sectoren 
2.3 Multidisciplinaire maatregelen 
2.4 Regionale samenwerking 
III. Humanitaire hulp 
IV. Uitvoering van de maatregelen in 1990 en 1991 
4.1 Aanbestedingen en overeenkomsten 
4.2 Betalingen 
4.3 Toezicht en beoordeling 
4.4 Tegenwaardefondsen 
V. Specifieke onderwerpen 
5.1 Steuncoördinatie 
5.2 Privatisering, herstructurering en ontwikkeling van de particuliere sector 
5.3 De maatschappelijke dimensie 
VI. Organisatie van de Commissie 
VII. Vooruitzichten voor 1992 
Tabellen 1. Overzicht van Nationaal Indicatieve Programma's voor 1991/1992 
2. Specificatie naar sector van belangrijke Nationale Programma's voor 
1991/1992 
3. Overzicht van Financieringsvoorstellen uit de begroting voor 1991 
4. Gecombineerde specificatie naar sector over 1990 en 1991 
5. Regionale samenwerking in 1991 
6. Humanitaire hulp in 1991 
7. Internationale aanbestedingen in 1991 
8. Betalingssituatie per 31.12.1991 
9. Overzicht van de steuncoördinatie 
Bijlagen 1. Verordening van de Raad 3800/91 
2. Algemene richtsnoeren voor 1991/1992 
3 
Voorwoord 
De uitvoering van de communautaire bijstand aan Midden- en Oost-Europa ging in 1991 zijn 
tweede jaar in. Enerzijds werd het jaar gekenmerkt door de voortdurende pogingen om in de 
meeste landen die reeds communautaire bijstand genieten, de overgang naar een markteconomie te 
regelen. Anderzijds stond het jaar in het teken van de enorme veranderingen die oostelijker, in de 
voormalige Sovjet-Unie, plaatsvonden, van het geleidelijk uiteenvallen van Joegoslavië en van de 
val van het oude communistische bewind in Albanië, de laatste dominosteen in Europa. 
Het communautaire bijstandsprogramma, dat (ondanks dat er veel meer landen aan zijn gaan 
meedoen dan de oorspronkelijke naamgevers Polen en Hongarije) de naam PHARE1 heeft 
meegekregen, is uitgebreid en aangepast aan de gewijzigde omstandigheden — in januari 1991 
werd de hulpverlening aan Roemenië in gang gezet, in het najaar werd de hulp aan Joegoslavië 
opgeschort en werd de humanitaire hulp uitgebreid om de nood in verschillende delen van de 
Balkan te kunnen verlichten, en eind 1991 werd met de economische hulp aan Albanië en de 
Baltische staten begonnen. 
In het verlengde van PHARE ging de Gemeenschap in 1991 over tot uitbreiding en diversifiëring 
van haar andere vormen van hulpverlening aan Midden- en Oost-Europa, onder meer 
steunverlening aan de betalingsbalans, voedselhulp, toegang tot leningen van EIB en EGKS. In de 
loop van het jaar werden eveneens de onderhandelingen over een Europees akkoord met 
Tsjechoslowakije, Hongarije en Polen afgerond. Al deze zaken komen niet aan de orde in dit 
verslag, dat uitsluitend betrekking heeft op maatregelen die onder Verordening 3906/89 vallen en 
dat in overeenstemmming met Artikel 10 van dezelfde Verordening is opgesteld. 
Dit tweede verslag borduurt voort op de informatie die werd verstrekt in het eerste verslag, 
waarin werd getracht duidelijkheid te scheppen in enkele van de procedures en de gedachte achter 
het PHARE-programma. Het geeft de algemene context van de bijstand in 1991, en doet daarna 
verslag van de besluitvorming — eerst van de maatregelen op het gebied van economische hulp, 
waaronder regionale samenwerking, en vervolgens van de humanitaire hulp. Het neemt de 
uitvoering van de maatregelen in zowel 1990 als 1991 onder de loep, en behandelt dan drie 
specifieke onderwerpen van bijzonder belang — steuncoördinatie, PHARE-steun voor 
privatisering, herstructurering en ontwikkeling van de particuliere sector, en de maatschappelijke 
dimensie van PHARE. 
Poland and Hungary aid for reconstruction of the economy. 
4 
I. Algemene context voor EG-bijstand in 1991 
/. / Wettelijke basis 
Verordening van de Raad 3906/89, zoals gewijzigd bij Verordening 2698/90 van 17.01.1991, is 
tot 21 december gedurende het hele jaar 1991 de wettelijke basis gebleven voor PHARE-bijstand. 
Op die datum besloot de Raad tot een verdere wijziging1 om het PHARE-programma uit te 
breiden tot Albanië en de Baltische staten, op basis van het voorstel van de Commissie van 
04.12.19912 en overeenkomstig een Advies3 en een eerdere Resolutie van het Europees Parlement 
ter zake4. 
Hoewel Roemenië krachtens Verordening 2698/90 behoorde tot de landen die in aanmerking 
komen voor PHARE-bijstand, hechtte de Raad pas eind januari 1991 haar goedkeuring aan de 
daadwerkelijke uitvoering van de economische hulp voor het land, nadat de G-245 had gemeld dat 
de economische en politieke situatie in Roemenië zich naar wens ontwikkelen. 
Voor wat betreft Joegoslavië is de toestand vanaf het midden van 1991 steeds moeilijker geworden 
om bijstand te kunnen verlenen. De Raad heeft op 0^.^.1991 officieel besloten de 
(economische) PHARE-hulp op te schorten, en besloot vervolgens op 02*12.1991 dergelijke hulp 
toe te kennen aan de 'Samenwerkende Republieken . Dit besluit, dat aan het eind van het 
verslagjaar kwam, had in de praktijk geen gevolgen voor het budget van 1991, dat in dat stadium 
praktisch geheel was toegewezen. 
1.2 Financieel kader 
Bij de financiële vooruitzichten voor 1991 was aanvankelijk rekening gehouden met een budget 
van 850 miljoen ecu. Na verschillende aftrekposten, met name voor de communautaire bijdrage 
voor de EBRD, en aanpassingen als reactie op het feit dat de DDR geen begunstigde van PHARE 
meer is, werd de totale PHARE-begroting door de Begrotingsautoriteit afgesloten op 785 miljoen 
ecu. Dit bedrag bestaat uit de 'mini-budget'-toewijzingen ten bedrage van 25 miljoen ecu volgens 
budgetlijn B8-760 en een bedrag van 760 miljoen ecu volgens lijn B7-600. In zijn commentaar bij 
lijn B7-600 stelde het Europees Parlement humanitaire hulp ten bedrage van 
20 miljoen ecu ter voortzetting van de actie ten behoeve van 
kinderen in weeshuizen (zie Deel III hierna), en 30 miljoen ecu aan steun voor samenwerking op 
het gebied van wetenschap en technologie volgens de lijnen van het project Let's Go East, zoals 
bepaald in de Resolutie van het Parlement van 40,0~f.\990 (zie hierna, met name punt 2.4). 
1 Verordening van de Raad 3800/91 van 23.12.91, PB L 357 van 28.12.91. 
2 PB C 313 van 04.12.1991. 
PB (nog te verschijnen). 
4 PB C 280 van 20.10.1991. 
Groep van 24 landen waarvan de steun aan Midden- en Oost-Europa door de Commissie wordt gecoördineerd. 
6 Bosnië, Kroatië, Macedonië, Slovenië (Montenegro werd later toegevoegd). 
1.3 Beleidsvoornemens 
Als aanvulling op de algemene beleidsvoornemens voor hulp, die in 1990 overeenkomstig Artikel 
8 van Verordening 3906/89 werden opgesteld, ging de Commissie er rond eind 1990 toe over haar 
aanpak van de PHARE-programmering nauwkeuriger te omschrijven, waaarbij ze informeel 
gesprekken voerde met verschillende belanghebbenden. 
Uitgaande van de eerste ervaringen met de programmering (nader uitgewerkt in het Jaarverslag 
van 1990), trachtte de Commissie in 1991/92 een duidelijk accent te leggen op de voornaamste 
taak van PHARE, het steunen van de overschakeling van een centraal geleide economie naar een 
door de markt geleide economie. Vandaar de nadruk op de 'kern'aspecten van het 
hervormingsproces, met name de herstructurering en privatisering van publieke ondernemingen, 
de modernisering van de financiële dienstverlening, de bevordering van de particuliere sector en 
de ontwikkeling van arbeidsmarktmechanismen. Tevens kwamen andere prioritaire sectoren aan de 
orde, van de infrastructuur tot de ontwikkeling van het menselijk potentieel, waarin eveneens 
hervormingen en herstructurering nodig zijn om te komen tot economisch herstel en een 
evenwichtige, duurzame groei. 
Naast het concept 'kern'gebieden kreeg ook het, in 1990 reeds veel besproken, begrip 'regionale 
samenwerking' in de nieuwe programmering officiële erkenning. Waar het merendeel (75-85%) 
van de PHARE-middelen voor nationale programma's werd gebruikt, lag het in de bedoeling 
10-15% van de middelen voor 1991/92 te reserveren voor internationale of interregionale 
projecten waarbij minstens twee PHARE-partners betrokken zijn. 
Een synthese in de vorm van voorlopige algemene richtsnoeren 1991/92 van de ideeën die inzake 
de programmering ontwikkeld waren, werd op 21.02.1991 door het comité van beheer van 
PHARE besproken en gunstig beoordeeld, en naderhand op 15.05.1991 officieel aangenomen door 
de Commissie (Bijlage 2). 
1.4 Programmering 
Het informele overleg over de programmering tussen de diensten van de Commissie en de 
nationale overheden, vertegenwoordigd door de voor de hulpcoördinatie verantwoordelijke 
minister, begon reeds in de herfst van 1990 in Polen en Hongarije, voortbouwend op hun 
ervaringen met PHARE en profiterend van de aanwezigheid van de in beide landen pas gevestigde 
delegaties van de Commissie. Met de Hongaarse overheid werd op 14.12.1990 een flexibel 
planningkader ('indicatief programma') overeengekomen inzake de PHARE-bijstand voor 1991, en 
met de Poolse overheid op 18.12.1990. Soortgelijke indicatieve programma's werden tijdens het 
eerste halfjaar van 1991 voorbereid en overeengekomen met de desbetreffende overheden van de 
andere begunstigde landen: op 31.01.1991 met Tsjechoslowakije, op 08.02.1991 met Bulgarije, op 
01.03.1991 met Roemenië, op 12.06.1991 met Joegoslavië. 
In tegenstelling tot de programma's die volgens de Overeenkomst van Lomé of de Middellandse-
Zeeprotocollen zijn opgesteld, zijn de Indicatieve Programma's van PHARE niet zoals soms wordt 
gedacht officieel bindende overeenkomsten met de Commissie, maar werkdocumenten die 
sectorprioriteiten aangegeven en die een bruikbaar referentiekader bieden dat met name de 
begunstigde landen in staat stelt een aanvang te maken met het meer gedetailleerde werk van het 
aanwijzen en beoordelen van projecten. De indicatieve programma's1 zijn samengevat in de 
Tabellen 1 en 2 (behalve dat voor Joegoslavië, dat nooit is uitgevoerd). 
Wordt op verzoek voor nadere informatie ter beschikking gesteld. 
Deze indicatieve programma's moeten worden bezien tegen het licht van de sectortoewijzingen die 
reeds uit de begroting voor 1990 zijn gedaan. Vandaar dat bijvoorbeeld de steunmaatregelen voor 
het MKB in Hongarije en Polen hoofdzakelijk aanvullingen vormden op de programma's voor 
1990, terwijl er in Tsjechoslowakije een geheel nieuw MKB-programma was voorzien, met een 
kredietlijn. In Bulgarije en Roemenië, waar het wettelijke en financiële kader voor een MKB-
programma nog moest worden ontwikkeld, was een veel minder ingrijpende maatregel voor 
MKB's voorzien. 
In alle landen vormde de herstructurering en privatisering van het bedrijfsleven het als meest 
hulpbehoevend aangemerkte gebied. Landbouw, MKB en milieu bleven belangrijk, terwijl andere 
sectoren — energie, vervoer, telecommunicatie en arbeidsmarktbeleid — begonnen mee te spelen 
als terreinen die steun behoeven voor vergaande politieke hervormingen. Wellicht tegen de 
verwachting in waren er drie landen die een zwaar accent legden op de gezondheidszorg. Het 
onderwijs speelde hoofdzakelijk een rol in de vorm van studiebeurzen ten behoeve van deelname 
aan TEMPUS. 
Twee landen kregen geen uitgebreide sectorale hervormingsprogramma's, maar een algemene 
faciliteit voor technische bijstand die voorziet in een reeks van minder omvangrijke middelen ten 
behoeve van voorlopige technische bijstand aan diverse sectoren. In de loop van het jaar werd er 
een specificatie per sector uitgewerkt (zie punt 2.2 hierna). 
Bij alle indicatieve programma's bestond er tussen de nationale overheden en de Commissie met 
name overeenstemming voor wat betreft het belang van het, in verband met de hulpprogramma's, 
stimuleren van de maatschappij door particuliere bemiddelingsbureaus, verenigingen en 
organisaties erbij te betrekken met het oog op bijstand aan het algehele proces van economische en 
politieke hervorming. In het indicatieve programma voor Polen werd een specifieke actie op 
maatschappelijk gebied en ten behoeve van een brede maatschappelijke discussie opgenomen, die 
in punt 5.2 hierna uitvoeriger wordt behandeld. 
In alle programma's waren voorlopige kostenramingen opgenomen die vervolgens moesten worden 
uitgewerkt op grond van de nadere specificaties van elk sectorprogramma. Ook was er een 
tussentijdse evaluatie in opgenomen. Hierdoor kon de Commissie de voortgang van de uitvoering 
van de bijstand op de voet volgen en in juni 1991 de prognoses in verband met de verplichtingen 
voor dat jaar bevestigen. 
Voor wat betreft Joegoslavië werd het al spoedig na de goedkeuring in juni 1991 van het 
indicatief programma voor 1991 duidelijk, dat er door omstandigheden niet kon worden 
overgegaan tot de aanwijzing en goedkeuring van projecten of tot de uitvoering van het in 1990 
overeengekomen programma. Het enige programma dat voortgang vond was de Joegoslavische 
deelname aan TEMPUS (6 miljoen ecu), vanwege het feit dat de voorgedragen projecten reeds in 
het eerste halfjaar van 1991 ontvangen en in behandeling genomen waren. In het najaar van 1991 
bleek het noodzakelijk de 59 miljoen ecu die nog voor Joegoslavië gereserveerd was een nieuwe 
bestemming te geven, dit om de dreiging af te wenden dat het geld eind 1991 nog niet zou zijn 
toegewezen. Er werd in totaal bijna 33 miljoen ecu overgeheveld naar de post 'Humanitaire hulp' 
(vgl. hoofdstuk III) teneinde de Commissie in staat te stellen positief te reageren op allerlei 
onverwachte en dringende behoeften, zoals het probleem van de vluchtelingen en ontheemden in 
Joegoslavië. De resterende 26 miljoen ecu werd herverdeeld tussen verschillende sectoren waar 
specifieke behoeften bestonden en waar een snelle toekenning zonder speciale voorbereidingen 
mogelijk was. Hiertoe behoorden de multidisciplinaire faciliteit, het milieu en de particuliere 
sector in Polen, en een extra stimulans op regionaal niveau ten behoeve van onderzoek en milieu 
als reactie op de bijzondere belangstelling die het Europees Parlement hiervoor aan de dag legde. 
7 
IL Maatregelen in 1991 (economische hulp) 
2.1 Voorbereiding en besluitvorming 
Het totale aantal financieringsbesluiten uit de begroting over 1991 van PHARE bedroeg 75. 
Hiertoe behoorden 14 besluiten onder de noemer 'humanitaire hulp', als aanvulling op 44 
nationale sectorprogramma's en 11 programma's voor regionale samenwerking, alsmede twee 
algemene goedkeuringen voor kleinschalige multidisciplinaire acties. Betreffende TEMPUS, dat 
deels nationaal en deels regionaal is, werden in de loop van het jaar vier afzonderlijke besluiten 
genomen. 
Het comité van beheer van PHARE kwam zesmaal bijeen en bracht over alle besluiten een gunstig 
advies uit. Bovendien bracht het bij één gelegenheid schriftelijk advies uit over het dringende 
voorstel (regionale samenwerking inzake nucleaire veiligheid) betreffende technische bijstand ten 
behoeve van de kerncentrale van Koslodui in Bulgarije. 
Met het beheerscomité werd informeel overlegd en informatie uitgewisseld over kwesties als 
humanitaire hulp, tegenwaardefondsen, aanbestedingsprocedures, de vereisten om voor hulp in 
aanmerking te komen enz. De meeste van deze kwesties worden in dit verslag onder afzonderlijke 
(sub)paragrafen behandeld. 
2.2. Nationale programma's en sectoren 
In Tabel 3 en 4 staat een specificatie van de nationale programma's voor 1991. Tabel 3 geeft 
bovendien aan in welk tempo de besluitvorming in 1991 plaatsvond. Tabel 4 toont een specificatie 
naar sector, afgezet tegen 1990. Deze tabellen laten zien hoe alle vijf de begunstigde landen de 
PHARE-hulp in een uitgebreide, ongeveer gelijksoortige, reeks van sectoren hebben toegepast. 
Polen en Hongarije besloten uit te gaan van acties die met name begonnen op het gebied van 
bedrijfsherstructurering, ondersteuning van het MKB, milieu en landbouw. De andere landen, 
noodgedwongen late starters met de PHARE-hulp in 1990, ontwikkelden eveneens grootschalige 
programma's in al deze sectoren, waarbij in de desbetreffende vakministeries speciale eenheden 
(PIU's) werden belast met de uitvoering en het beheer van de programma's, overeenkomstig de in 
het eerste Jaarverslag beschreven gedecentraliseerde voorschotregeling. 
Teneinde de regeling van de technische bijstand en de opleidingen voor allerlei overheden te 
vergemakkelijken, gaf zowel Tsjechoslowakije als Roemenië de voorkeur aan een multidisciplinair 
kaderbesluit waarmee een centraal beheerde Algemene Faciliteit voor Technische Bijstand (AFTB) 
kon worden ingesteld. In het geval van Tsjechoslowakije werd een speciaal team (PIU) opgericht 
voor het beheer van de AFTB op basis van een voorschotregeling. In Tabel 4 is een specificatie 
naar sector opgenomen van deze twee algemene fondsen, die in Tabel 3 ongespecificeerd zijn 
vermeld. 
8 
Nog afgezien van de AFTB heeft het patroon van de nationale programma's in 1991 per sector 
een sterk wisselend karakter, met erg grootschalige projecten in sectoren als 
bedrijfsherstructurering, landbouw en milieu, die scherp afsteken tegen allerlei afzonderlijke 
kleinschalige programma's voor technische bijstand aan beleidshervormingen op het gebied van 
energie, telecommunicatie en vervoer. Binnen de social e/ werkgelegenheidssector en de sector 
onderwijs/onderzoek bestaat een niet minder grote variëteit en spreiding, met grootschalige 
sectorprogramma's voor gezondheid en herstructurering van de arbeidsmarkt die afwijken van 
allerhande kleinschalige programma's voor technische bijstand en innovatie, zoals het programma 
ten behoeve van een brede maatschappelijke discussie en van NGO's in Polen. Ten overvloede 
dient te worden opgemerkt dat enkele van de social e-sectorprogramma's waarin de programmering 
voorzag, zoals de ontwikkeling van de arbeidsmarkt in Hongarije en de herstructurering van de 
gezondheidszorg in Bulgarije, tot 1992 werden opgeschort, waardoor er ruimte vrijkwam voor de 
aanspraken van sectoren waar de programma's sneller konden worden afgerond. 
In de sector onderwijs/onderzoek bleef het TEMPUS-project prioriteit genieten met betrekking tot 
bijstand. Hoewel de voornaamste financieringsbesluiten pas in juni 1991 werden genomen, waren 
in de praktijk alle subsidie-aanvragen veel eerder in het jaar ontvangen en waren de analyse en 
beoordeling ervan door het TEMPUS-bureau al aardig gevorderd. Voor nadere informatie over 
TEMPUS zij verwezen naar het afzonderlijke verslag over TEMPUS 1990-91 dat in februari 
19921 door de Commissie werd uitgebracht. 
2.3 Multidisciplinaire maatregelen 
Men kwam overeen als aanvulling op de sectorprogramma's net als in 1990 in twee 
opeenvolgende tranches een bedrag van 10 miljoen ecu toe te wijzen ten bate van 
'multidisciplinaire technische bijstand'. Zodoende kan er algemene goedkeuring worden gegeven 
tot de financiering, binnen zekere marges, van kleinschalige werkzaamheden zoals 
haalbaarheidsonderzoeken en technische bijstand, zonder dat voor elke activiteit een speciaal 
advies van het comité en een besluit van de Commissie nodig zijn. Van de meer dan tachtig 
afzonderlijke werkzaamheden had nog geen 20% een waarde van meer dan 100.000 ecu. 
De multidisciplinaire faciliteit werd in 1991 gebruikt om een groot deel van het aanwijzen, het 
goedkeuren en het controlewerk ten behoeve van de sectorprogramma's te financieren. Ook 
werden er planningstudies, onder meer voor telecommunicatie, vervoer, bedrijfsinnovatie en 
managementopleiding en tevens grote industriële herstructureringsonderzoeken voor de 
staalindustrie, de wapenindustrie en het farmaceutisch bedrijf in Tsjechoslowakije gefinancierd. 
De multidisciplinaire faciliteit was vooral nuttig ter financiering van de eerste fase van bijstand 
(1,5 miljoen ecu) aan Albanië voor bedrijfsherstructurering, het MKB en steun aan de minister 
van Hulpcoördinatie. 
Bepaalde kleinschalige projecten werden aldus gefinancierd, zoals de steunverlening die volgens 
het Bulgaarse Indicatieve Programma 1991/92 bestemd was voor het nieuwe Centrum voor 
Europese Studies in Sofia. Tevens werden er enkele studiereizen en beurzen gefinancierd, onder 
meer stages bij de Commissie voor Poolse, Hongaarse en Tsjechoslo waakse ambtenaren, en 
beurzen aan het Europa College. 
SEC(92) 226 van 12.02.1992. 
2.4 Regionale samenwerking 
Het concept van regionale projecten waarbij liefst drie of meer landen zijn betrokken die in 
aanmerking komen voor PHARE-hulp, werd na een initiatief van de Commisie uit eind 1990 om 
een steunprogramma voor joint-ventures met middelgrote en kleine ondernemingen uit de EG op 
te zetten, in de loop van 1991 geleidelijk ontwikkeld zonder dat er vooraf een bepaalde 
onderverdeling werd gemaakt in de desbetreffende Oosteuropese landen. 
Bij regionale projecten vormde een soortgelijke beweegreden — de ondeelbaarheid van de hulp — 
de grondslag van de financiering van de technische bijstand/beheerskosten van het programma 
TEMPUS, dat in 1990 gewoonweg in de verhouding 2:1 tussen Polen en Hongarije was verdeeld. 
Tijdens de nationale programmering ontstond over regionale projecten een andere grondgedachte 
toen bleek dat verschillende landen er belang bij hadden dat ze hetzelfde soort technische bijstand 
en opleiding ontvingen op gebieden zoals de douane en het bijwerken van statistieken, en dat dit 
door middel van een algemene regeling zo efficiënt mogelijk kon worden gerealiseerd. Een 
soortgelijk idee school achter het programma voor normen/kwaliteitsbewaking dat in 
samenwerking met de Europese normalisatie-organisaties (CEN/CENELEC) en met 
medefinanciering door de EVA werd ontwikkeld, en achter het programma voor hervorming van 
het openbaar bestuur (SIGMA) dat via de Public Management Service (PUMA) van de OESO 
werd geregeld. Tevens zal er in verband met deze programma's worden gestreefd naar regionale 
samenwerking van de belanghebbende landen, maar dit vormt niet de voornaamste doelstelling. 
(Tabel 5 biedt een totaaloverzicht.) 
De idee van gezamenlijke of grensoverschrijdende projecten werd verder uitgewerkt in het kader 
van het regionale milieuprogramma en het steunproject voor de infrastructuur van O&O 
(COSINE), en in een poging om via regionale fondsen de nationale toewijzingen uit TEMPUS aan 
te vullen door Joint European Projects (JEP's) te financieren waarbij twee of meer PHARE-
landen betrokken zijn. 
De nationale steuncoördinatoren keurden de verschillende programma goed, en daarnaast werd hen 
gevraagd hun ideeën en voorstellen voor regionale projecten naar voren te brengen. In de praktijk 
was er echter weinig tijd om ideeën voor nieuwe projecten van het begin af aan te bestuderen, en 
moest de Commissie een groot deel van de voorbereiding van de begroting op zich nemen. In juni 
wendde ze zich vooral tot de regionale fondsen voor de financiering van een hulpprogramma voor 
nucleaire veiligheid in Bulgarije, nadat de internationale gemeenschap haar grote bezorgdheid had 
laten blijken over de centrale te Kozloduj, en om hierop een aanvulling te kunnen geven met een 
kleiner, speciaal op Tsjechoslowakije gericht programma. 
De ervaringen die in 1991 werden opgedaan met regionale projecten werden door de vijf nationale 
steuncoördinatoren op hun bijeenkomsten in november en december 1991 te Brussel uitvoerig 
behandeld. In een poging het initiatief in 1992 naar het oosten te verplaatsen, kwamen ze, hierin 
krachtig ondersteund door de Commissie, overeen om voor een meer systematische wijze van 
regionale programmering hun eigen procedures op te stellen, onder een jaarlijks wisselend 
voorzitterschap, te beginnen met Bulgarije. 
10 
III. Humanitaire hulp 
Het afronden van de financiering van de humanitaire PHARE-hulp ten behoeve van de in 19901 
gestarte noodhulp voor kinderen in Roemenië had in 1991 de hoogste prioriteit. Enerzijds had 
deze hulp de vorm van bijstand voor noodverwarming en het opknappen van weeshuizen, en 
anderzijds van medische en voedselhulp (7,8 miljoen ecu). Ook werden er voorbereidingen 
getroffen voor een vervolgprogramma (12,2 miljoen ecu) voor verdere opknapbeurten aan 
weeshuizen, met name voor sanitaire voorzieningen en hulp voor de regering bij het ontwikkelen 
van een strategie voor de middellange termijn, gericht op personeelsopleiding en aanvullingen op 
de zorgsector. Hiermee kwamen de steunmaatregelen voor Roemenië in deze sector op 20 miljoen 
ecu, zoals door het Europees Parlement was verzocht. 
Het resterende bedrag aan humanitaire hulp uit PHARE dat beschikbaar was binnen het plafond 
van 5% van de gehele PHARE-begroting, zoals in 1990 overeengekomen door de Commissie en 
de Raad, werd onmiddellijk toegewezen aan spoedhulp voor de import van primaire medische 
goederen in Bulgarije en Roemenië, welke landen met een schrijnend tekort aan vreemde valuta 
hebben te kampen. Te zamen met de WGO werden er onderzoekscomités opgezet en uitgezonden. 
De operatie voor Roemenië kostte 10 miljoen ecu en werd door een Europees bemiddelingsbureau 
georganiseerd, in samenwerking met het team voor technische bijstand dat reeds toezicht hield op 
het programma voor medische en voedselhulp. De operatie in Bulgarije kostte 10 miljoen ecu en 
werd geregeld door twee NGO's die een netwerk van plaatselijke apothekers opzetten om ter 
plekke toe te zien op de distributie en verkoop. De tegenwaardefondsen die uit de inkomsten door 
de geneesmiddelenverkoop voortvloeiden, werden in beide landen ingesteld overeenkomstig de 
algemene protocollen die met de Commissie waren overeengekomen (zie punt 4.4 hierna). 
In de loop van 1991 maakte een reeks onverwachte gebeurtenissen allengs duidelijker dat er extra 
humanitaire steunverlening nodig was — eerst waren er de overstromingen in Roemenië, daarna 
de gebeurtenissen in Albanië, vervolgens de burgeroorlog in Joegoslavië, misoogsten in Roemenië 
en storingen in de energievoorziening in Bulgarije, gevolgd door het noodgedwongen sluiten van 
één van de reactoren van de kerncentrale te Kozloduj. Teneinde adequaat te kunnen reageren, 
moest de Commissie het indicatieve plafond van 5% verhogen (dit werd later, bij het aannemen 
van de tweede wijziging op Verordening 3906/89, bekrachtigd door de Raad en verhoogd tot 10% 
— zie punt 1.1 hiervóór). Op grond hiervan werd er een reeks van aanvullende operaties 
gefinancierd, met gebruikmaking van middelen die oorspronkelijk bestemd waren voor het 
hulpprogramma voor de Joegoslavische nationale economie en welke in feite geleidelijk opnieuw 
werden toegewezen telkens als er ergens dringende behoeften ontstonden (zie punt 2.1 hiervóór). 
Het totaal aan humanitaire PHARE-hulp bedroeg in 1991 uiteindelijk 72,7 miljoen ecu. In Tabel 6 
staat een overzicht van de humanitaire hulp in 1991. 
Punten 4.1 en 4.2 van het Jaarverslag 1990. 
11 
IV. Uitvoering van de maatregelen in 1990 en 1991 
Als het financieringsbesluit is genomen, is de gebruikelijke gang van zaken — zoals in het 
Jaarverslag 1990 is uiteengezet — dat er een financieringsnota wordt ondertekend door zowel de 
Commissie als de uitvoerende instantie, meestal het vakministerie van het desbetreffende land, 
waarin de wederzijdse verantwoordelijkheden betreffende het beheer zijn omschreven. Over het 
algemeen bleven de gedecentraliseerde uitvoeringsregelingen, waarbij de vakministeries eenheden 
voor het programmabeheer (PMU's) moeten opzetten, een ordonnateur moeten aanstellen, een 
bankrekening moeten openen en een uitgebreid werkplan en een kostenraming voor het eerste 
halfjaar moeten opstellen, in 1991 in gebruik. 
Om deze noodzakelijkerwijs vrij trage beginfase te bespoedigen, zijn er in 1991 verschillende 
verbeteringen en vernieuwingen doorgevoerd. Waar mogelijk, gezien de bestaande 
uitbestedingsprocedures, werd een grotere continuïteit van de technische bijstand bewerkstelligd 
door buiten de afronding van het eerste programmavoorstel om enige 'overbruggings'bijstand te 
verlenen en door de aanbesteding voor bijstand op lange termijn zo veel mogelijk aan te betalen. 
4.1 Aanbestedingen en overeenkomsten 
Overeenkomstig de verordeningen van de Commissie worden contracten voor Technische Bijstand 
gewoonlijk toegekend door middel van een niet-openbare aanbesteding, d.w.z. op grond van een 
keuze uit een beperkt aantal bedrijven (selectielijst) waaraan gevraagd is een voorstel in te dienen. 
De criteria die uiteindelijk tot de keuze leiden, hangen sterk samen met de kwaliteit, en in 
mindere mate met de prijs. Voor kleinere TB-contracten (minder dan ± 50.000 ecu) kan het 
contract worden afgesloten bij rechtstreekse overeenkomst. Alleen bij toeleveringscontracten, 
waarvan er bij PHARE niet veel zijn (zie Tabel 7), vindt er via het Publikatieblad van de EG een 
openbare opening van een aanbesteding plaats. 
Alle contracten kunnen worden toegewezen krachtens één van de twee uitvoeringsregelingen die 
bij PHARE worden toegepast: 
— een rechtstreekse uitvoering indien de contracten zijn toegekend en namens de begunstigde 
landen worden beheerd vanuit Brussel; 
— een gedecentraliseerde uitvoeringsregeling indien de contracten zijn goedgekeurd en door 
het begunstigde land worden beheerd volgens een 'werkprogramma/voorschot'-regeling. 
Krachtens beide regelingen moeten dezelfde procedures worden toegepast, en volgens de 
gedecentraliseerde uitvoeringsregeling ziet de Commissie erop toe dat de begunstigde instanties 
deze procedures in acht nemen. 
Aangezien de gegevens inzake de contracten die volgens de gedecentraliseerde uitvoering zijn 
toegekend de Commissie pas met enige vertraging bereiken, is de informatie uit de hierna 
volgende tabel nog hoofdzakelijk gebaseerd op contracten die zijn toegekend volgens de 
rechtstreekse uitvoeringsregeling. Uit de gegevens blijkt dat er in 1991 ongeveer 550 contracten 
zijn toegewezen, waarvan minder dan de helft na een beperkte aanbesteding werd toegekend. 
Meer dan de helft, de kleinere TB-contracten, is zonder officiële aanbesteding toegewezen. 
12 
Het is lastig en enigszins misleidend om een specificatie naar nationaliteit te geven. In de 
onderstaande tabel wordt getracht dit wel te doen voor de door Brussel toegekende contracten. Op 
een internationale markt zijn veel ondernemingen uit diverse landen werkzaam, en bij 
adviesbureaus — waarmee PHARE het meeste zaken doet — zijn internationale 
samenwerkingsverbanden een veel voorkomend verschijnsel. 
Daarom nemen 'internationale organisaties', 'overigen' of 'niet ingedeeld' naar nationaliteit een 
grote plaats in in de onderstaande tabel. Verder is het beeld enigszins vertekend doordat er voor 
de rest vereenvoudigde uitgangspunten zijn gehanteerd. Tot slot moet men niet vergeten dat de 
volgens de gedecentraliseerde uitvoeringsregeling toegekende contracten hier niet in zijn verwerkt. 
De informatie over deze contracten komt pas later beschikbaar en kan het beeld drastisch 
wijzigen. 
Onder dit voorbehoud dient men de tabel zeer voorzichtig te interpreteren. Toch lijkt het erop 
alsof Belgische en Franse bedrijven in 1991 uitstekend hebben gepresteerd, terwijl Italië, Spanje, 
Portugal en Griekenland het slecht deden. De Commissie houdt de toestand in het oog, en de 
cijfers worden geregeld aangevuld en bijgewerkt. 
GEGEVENS OVER IN 1991 GESLOTEN CONTRACTEN 
1. Aantal 
2. Totale omvang van de contracten 
3. Nationaal % voor wat betreft volume 546 contracten 
214.992.383 ecu 
LAND ecu in % 
België 
Duitsland 
Denemarken 
Spanje 
Frankrijk 
Griekenland 
Ierland 
Italië 
Nederland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk 
PHARE-landen 
Int. org. & overigen 
Niet ingedeeld 
TOTAAL 26.129.213 
11.628.552 
4.756.206 
2.572.100 
35.445.399 
116.634 
2.608.803 
5.774.584 
14.276.395 
30.840 
15.920.379 
700.754 
63.515.193 
31.517.331 
214.992.383 12,2 
5,4 
2,2 
1,2 
16,5 
0,1 
1,2 
2,7 
6,6 
0,0 
7,4 
0,3 
29,5 
14,7 
Eind 1991 begon de Commissie met het opzetten van een nieuw 'single consultancy register' 
waarin alle ondernemingen en deskundigen worden opgenomen die te kennen hebben gegeven met 
de PHARE- en GOS-programma's te willen werken en dat speciaal is afgestemd op de behoeften 
van deze programma's. Er is een genormaliseerde databank in ontwikkeling dat naar verwachting 
algemeen zal worden gebruikt door alle eenheden voor programma-uitvoering in de begunstigde 
landen en dat de verslaglegging van en het toezicht op alle contracten en financiële gegevens 
vereenvoudigt. 
13 
De Commissie heeft een kleine, algemene informatiedienst opgezet ten dienste van belangstellende 
adviseurs die willen weten hoe ze bij de PHARE-programma's betrokken kunnen raken. 
We hopen deze dienstverlening geleidelijk te kunnen verbeteren, zodat de adviseurs meer gerichte 
informatie kunnen krijgen over contracten in wording. 
4.2 Betalingen 
Tegen eind 1991 bedroeg het uitbetalingspercentage van de programma's voor 1990 gemiddeld 61 
(in Tabel 8 is een totaaloverzicht van de uitbetalingen opgenomen). Met name TEMPUS en de 
Humanitaire Hulp (respectievelijk 97 en 94) kenden een hoog uitbetalingspercentage, wat kan 
worden verklaard door het specifieke karakter van deze programma's. De verplichtingen worden 
door TEMPUS beperkt tot jaarlijkse subsidies, die vervolgens telkens per jaar worden vernieuwd. 
In de algemene uitbetalingscijfers wordt de grootste afzonderlijke post ingenomen door nationale 
programma's (TEMPUS niet meegerekend), die een uitbetalingspercentage van 52 te zien gaven. 
In dit cijfer zijn enkele importprogramma's met snelle uitbetaling verwerkt, die tot de 
oorspronkelijke PHARE-activiteiten in Polen behoorden. Gezien het meerjarig karakter van de 
karakteristieke nationale (en regionale) PHARE-programma's, stemt een uitbetalingspercentage 
van 52 redelijk tot tevredenheid. De gebruikelijke looptijd van deze programma's vergt een 
bepaalde voorbereidingstijd om de middelen voor de contracten toe te kennen, en de uitbetalingen 
kunnen gedurende meerdere jaren bij de uitvoering van een contract worden gedaan. Dit vormt 
ook de verklaring voor het feit dat de betalingen tijdens het tweede jaar aanzienlijk toenemen, 
zoals ook uit de tabel blijkt. 
Uit deze gebruikelijke kenmerken van de programmalooptijd blijkt eveneens waarom er met 
betrekking tot de nationale en regionale programma's voor 1991 aan het eind van datzelfde jaar 
nog weinig was betaald (voor de nationale programma's 8%). De meeste programma's waren pas 
in de tweede helft van dat jaar goedgekeurd en afgerond, en het merendeel van de uitbetalingen 
kan redelijkerwijs pas het jaar daarop een aanvang nemen. Voor wat betreft de 1991-programma's 
werden er voor TEMPUS, de begin 1991 overeengekomen humanitaire-hulpoperaties en de twee 
programma's voor de levering van middelen voor de landbouw en van essentiële geneesmiddelen 
aan Roemenië uiteraard hoge uitbetalingspercentages gerealiseerd. 
In de tabel is onder het kopje 'Vooruitbetalingen aan PIU's', d.w.z. aan de eenheden voor de 
uitvoering van het programma {Programme Implementation Units), een bijzonder aspect van de 
uitvoeringsregeling van PHARE weergegeven. Met deze voorschotten is 35% gemoeid van alle 
betalingen uit 1991 ten behoeve van de nationale programma's voor 1990 en 1991. 
Ze hebben betrekking op de gedecentraliseerde uitvoeringsregeling volgens welke de begunstigde 
landen een deel van de verantwoordelijkheid voor de uitvoering krijgen. De verantwoordelijke 
begunstigde instelling (PlU) ontvangt een vooruitbetaling die is gebaseerd op de calculatie van het 
werkplan en de begroting voor de zes maanden erna. Dit voorschot stelt de PIU in staat contracten 
af te sluiten en betalingen te doen, mits de Commissie bepaalde goedkeuringen verleent. 
Hoewel deze uitvoeringsregeling zeer wenselijk is omdat ze in toenemende mate de 
verantwoordelijkheid afdraagt aan de begunstigden van PHARE, vergt ze meer tijd om plaatselijke 
eenheden zoals de technische bijstand van de EG op te zetten, hetgeen gewoonlijk leidt tot 
versnelde uitbetalingen als de institutionele capaciteit is opgezet, dus meestal pas in het tweede 
jaar van de looptijd van het programma. 
14 
4.3 Toezicht en beoordeling 
Volgens de gedecentraliseerde uitvoeringsregeling komt de Commissie van tevoren met de 
begunstigde instelling een ondernemingsplan ('werkprogramma') overeen voor een periode van 
een half jaar. Het werkprogramma vermeldt alle stappen en maatregelen die tijdens deze periode 
moeten worden genomen, alsmede een kostenraming. Wanneer het werkprogramma door de 
Commissie is goedgekeurd, worden deze kosten vooruitbetaald aan de uitvoerende instantie om 
deze in staat te stellen het werkprogramma werkelijk uit te voeren en te bekostigen. Daartoe 
komen we gewoonlijk met de begunstigde instelling overeen dat er een plaatselijk team wordt 
opgericht dat wordt belast met de uitvoering ('eenheid voor de programma-uitvoering'), met aan 
het hoofd iemand die bevoegd is om besluiten te nemen en de PHARE-gelden te besteden. In veel 
gevallen wordt dit team bijgestaan door adviseurs van de EG die hen helpen met de uitvoering van 
het programma. Volgens de gedecentraliseerde regeling is het dus dit team dat alle contracten 
afsluit en alle betalingen verricht. 
Tegen eind 1991 had de Commissie in 7 gevallen een tweede voorschot verstrekt volgens de 
gedecentraliseerde uitvoeringsregeling. Dat betekent dat er in 7 gevallen een voortgangsverslag 
over het eerste halfjaar van de uitvoering en een 2de werkprogramma voor het tweede halfjaar 
waren ontvangen. 
Naarmate de gedecentraliseerde uitvoeringsregeling op toeren komt, gaat de Commissie toezien op 
het functioneren ervan. De eerste gevallen hebben ons geleerd dat er voor het toezicht op de 
uitvoering volgens de werkprogramma's een meer systematisch concept nodig is. We moeten op 
de hoofdkantoren een grotere capaciteit op adviesgebied opbouwen, zodat we contact krijgen met 
de uitvoerende instanties en deze kunnen helpen, met name met de procedures voor het toekennen 
van contracten en met het finacieel beheer. 
We zijn voornemens de informatiestroom, de presentatie van de werkprogramma's en van de 
voortgangsverslagen enigermate te normaliseren, hetgeen deze onderling verenigbaar maakt en het 
toezicht vergemakkelijkt. 
Op langere termijn hopen we een beoordelingssysteem te krijgen dat ons in aanvulling op het 
toezicht van de uitvoering, procedures en financiële aspecten kan vertellen in hoeverre het 
programma er eigenlijk in slaagt aan de gewenste doelstellingen te voldoen. Dit is een veel 
veeleisender voorstel, waarvan de haalbaarheid vanaf eind 1991 door PHARE wordt onderzocht in 
samenwerking met een team gespecialiseerde adviseurs. Idealiter wordt het beoordelingssysteem 
gebaseerd op de methode van het 'logisch kader' en meldt het de gegevens over de 
projectresultaten aan de uitvoerende instanties en de beheerders van de task force PHARE. 
Toezicht en controle worden uiteraard mede uitgeoefend door de afdeling Financiële Controle 
van de Commissie, die in 1991 Polen, Hongarije en Tsjechoslowakije bezocht, en door de 
Rekenkamer, die eveneens een bezoek bracht aan deze drie landen en het Europees Parlement 
jaarlijks verslag uitbrengt over haar bevindingen. 
15 
4.4 Tegenwaardefondsen 
Op grond van het model dat in 1990' met Polen werd opgesteld, werden er overeenkomsten met 
de regeringen van Albanië, Bulgarije en Polen getekend voor het beheer van de 
tegenwaardefondsen die voortkomen uit de verkoop van goederen die worden geleverd via de met 
PHARE gefinancierde importprogramma's. 
Bij Albanië worden de tegenwaardefondsen geïnd na verkoop van de bakkerstarwe en 
geneesmiddelen die in het kader van de humanitaire hulp voor 1991 werden verstrekt. Bij 
Bulgarije leveren de in 1991 als humanitaire hulp gefinancierde medische én energie-
importprogramma's tegenwaardefondsen op, die door het Ministerie van Financiën moeten worden 
beheerd, te zamen met de inkomsten uit het programma voor de levering van middelen voor de 
landbouw in 1990. Bij Roemenië omvat het tegenwaardefonds dat door het Roemeense 
Ontwikkelingsbureau wordt beheerd, inkomsten uit vroegere voedselhulp die niet via PHARE 
plaatsvond (en wordt gebruikt voor de medefinanciering van het programma voor kinderen in 
weeshuizen), dat tevens middelen ontvangt uit de drie leveringsprogramma's van 1991 (landbouw, 
landbouwindustrie en vervoer) en uit de humanitaire (medische) en voedselhulpoperaties. 
In alledrie de gevallen dient de verantwoordelijke nationale overheid voor een aanloopperiode in 
1992 een indicatief programma voor te bereiden voor de toewijzing en uitbesteding van 
tegenwaardefondsen, overeenkomstig de beginselen van het Memorandum van Overeenstemming 
dat ieder met de Commisie is overeengekomen. 
Bij Polen zijn de tegenwaardefondsen ten gevolge van het programma van verkopen via de 
middelen van de landbouw in 1990 in de loop van 1991 geïnd en geboekt, onder beheer van het 
Samenwerkingsfonds. De uitbetalingen zijn tot op heden op ad-hocbasis goedgekeurd, dit 
voornamelijk vanwege de lagere kosten in verband met de steuncoördinatie en het beheer. Tijdens 
1991 is er uitvoerig overleg gepleegd met de minister die verantwoordelijk is voor de 
steuncoördinatie, omtrent het indicatief programma voor het gebruik van tegenwaardefondsen 
overeenkomstig het in 1990 getekende Memorandum van Overeenstemming. In december 1991 
werd er met de regering overeenstemming bereikt over de hoofdlijnen van een 4-maandelijks 
programma, waarmee niet alleen aanvullende middelen worden verstrekt voor de bestaande 
PHARE-programma's, maar dat tevens zal worden gebruikt om verschillende maatregelen te 
financieren die verband houden met het opzetten van Europese Studies in Polen. Eind 1991 
bedroegen de tegenwaardefondsen ongeveer 40 miljard PLZ (zo'n 30 miljoen ecu). 
Punt 2.6 van het Jaarverslag 1990. 
16 
V. Specifieke onderwerpen 
5.1 Steuncoördinatie 
Zoals reeds uitvoerig uiteengezet in het Jaarverslag 1990, heeft de Commissie sinds de aanvang 
van het PHARE-programma veel aandacht gehad voor steuncoördinatie. Ook in 1991 werden deze 
inspanningen voortgezet met als doel de steun aan te vullen, met name door de nationale 
autoriteiten — die immers de begunstigden van de steun zijn — bij te staan in de vastlegging van 
een samenhangend beleidskader waarbinnen de inspanningen van de verschillende donoren kunnen 
worden samengebracht. 
In Tabel 9 wordt gepoogd een overzicht te geven van de soorten steuncoördinatie die in 1991 
hebben plaatsgevonden. Hieruit blijkt dat de aard van de coördinatie sterk uiteen kan lopen, maar 
dat er in alle sectoren, en eigenlijk bij de meeste programma's, duidelijk van enige vorm van 
coördinatie sprake is. Zeer dikwijls fungeert de Wereldbank als voornaamste partner, maar 
daarnaast zijn er allerhande overige bilaterale en multilaterale instanties bij betrokken. 
De samenwerking met de Wereldbank en, naar gelang de sector, met EIB en EBRD blijft van 
groot belang, gezien de noodzaak tot het bundelen van adviezen en ideeën inzake de beleidsdoelen 
op middellange termijn en van een scherpe werkverdeling betreffende de technische bijstand op 
lange termijn, haalbaarheidsstudies enz. Dit was met name het geval bij privatisering en 
bedrijfsherstructurering, milieu, gezondheid en bepaalde infrastructurele sectoren. 
Het spreekt vanzelf dat hoe meer donoren belangstelling hebben voor een bepaald(e) sector/land, 
hoe meer armslag er is voor het opzetten van specifieke coördinatiestructuren die zich meestal 
binnen het desbetreffende nationale ministerie of uitvoerend orgaan bevinden, en soms gebaseerd 
zijn op een door PHARE gefinancierde eenheid voor programma-uitvoering. Een treffend 
voorbeeld hiervan is het Hongaarse MKB-programma dat wordt beheerd door de Hongaarse 
Stichting voor Bedrijfsbevordering, die een wervingsbureau voor donoren en een gecoördineerd 
raamwerk in het leven wist te roepen waarbinnen de bilaterale donoren in staat waren overal in 
het land afzonderlijke plaatselijke ondernemingsinstituten te bekostigen. 
Door de Poolse Stichting ter Ondersteuning van de Plaatselijke Democratie, die allerlei bilaterale 
steun doorsluist naar het regionale net van plaatselijke opleidingscentra van de overheid, is een 
vergelijkbare steuncoördinatie uitgevoerd. 
Gezien de geringe omvang en beperkte flexibiliteit van een groot deel van de bilaterale hulp van 
de G-24, is het over het algemeen veel gemakkelijker om deze donoren bij elkaar te krijgen als er 
eenmaal een sectorprogramma van PHARE in gang is gezet, een eenheid voor programma­
uitvoering is opgericht en een werkplan is opgesteld. Er kan dan een zeer gedetailleerde 
werkverdeling worden gemaakt aan de hand van de soms uiterst gespecialiseerde aard van de 
bilaterale hulpverlening, bijvoorbeeld in de vorm van deskundigheid, scholingscursussen, 
studiebezoeken enz. Daarom kan Tabel 9 slechts een zeer voorlopig overzicht, bieden van de 
gevolgen van de steuncoördinatie van de desbetreffende programma's. Naarmate de uitvoering 
vordert, wordt de kans dat de overige bijstand van G-24 wordt gebundeld met de diverse in 1990 
en 1991 aangevangen PHARE-programma's, steeds groter. 
Er vindt slechts uiterst zelden medefinanciering in de vorm van een gemeenschappelijk fonds 
plaats, juist vanwege de verschillende beperkingen, met name ten aanzien van aanbestedingen, die 
de donoren (ook de EG) aan hun bijstand verbinden. 
17 
Een zeer belangwekkend voorbeeld van een medegefinancierd programma vormt nochtans het 
regionaal programma voor industriële normen, dat door de EVA is gecofinancierd in de 
verhouding 14% EVA, 86% EG en dat is uitgevoerd door CEN (Comité Européen de 
Normalisation), waarin de nationale normalisatie-instituten van de Twaalf en van de EVA-landen 
zitting hebben. 
In het TEMPUS-programma is een afwijkende vorm van medefinanciering besloten, in die zin dat 
de projectkosten slechts zelden volledig worden gedekt door de subsidies voor de JEP's en dat de 
EG-universiteiten zelf meestal het verschil bijpassen. De universiteiten in derde landen nemen 
eveneens deel in JEP's. Voor wat betreft de programma's voor jongerenuitwisseling volgens 
TEMPUS wordt slechts 50% van de kosten van de EG-deelname via TEMPUS betaald, hetgeen 
automatisch een vorm van medefinanciering inhoudt via ofwel openbare bilaterale hulp, ofwel uit 
andere bronnen. 
5.2 Privatiseringt herstructurering en ontwikkeling van de particuliere sector 
De herstructurering en privatisering van staatsbedrijven en de aanvullende ontwikkeling van de 
particuliere sector staan centraal in het economisch hervormingsproces in Midden- en Oost-
Europa, en vormen daarmee derhalve een belangrijk aandachtsgebied voor PHARE-bijstand in 
1991. 
Voor wat betreft de herstructurering en privatisering waren de eerste maatregelen die in 1990 in 
Polen en Hongarije werden genomen, primair gericht op het versterken van de instellingen die het 
proces beheren (de SPA in Hongarije en de Stichting (later: het Ministerie) voor Privatisering in 
Polen) en op het aanbrengen van de nodige interne expertise. In 1991 werden deze maatregelen 
uitgebreid tot grote sectorprogramma's voor de middellange termijn, voornamelijk gericht op 
technische bijstand, opleiding en voorbereidend werk dat verband hield met herstructurering 
en privatisering (doorlichtingen, ondernemingsevaluaties, sectorstudies, advisering inzake 
privatisering, opleiding, privatiseringstransacties). Gelijksoortige programma's kwamen van de 
grond in de Tsjechoslo waakse Federale Republiek (TSFR), Bulgarije en Roemenië. De inhoud van 
de afzonderlijke programma's werd op maat gesneden naar de bijzondere vereisten van de 
betrokken landen, naar gelang van hun beleid, hun strategie en het bereikte stadium in het 
hervormingsproces. In Polen, Hongarije en de TSFR werden het primaire juridische en 
beleidskader grotendeels vóór of gedurende 1990 vastgesteld. De PHARE-steun in deze landen 
omvatte dan ook de expertise om methodologie en procedures te evalueren en te helpen bij het 
beheer van het herstructurerings- en privatiseringsprogramma, en tevens fondsen voor opleiding 
van personeel en bedrijfsfinanciering, naast de hiervóór reeds genoemde sectorstudies en 
advisering. In Roemenië en Bulgarije omvatte de steun tevens de formulering van het beleid, 
wetgeving en methodologie, in aanvulling op de eerder vermelde operationele activiteiten. Gezien 
hun betrekkelijk late aansluiting bij PHARE, werden een aantal specifieke adviesdiensten en 
studies in 1991 gefinancierd ten behoeve van Albanië en de drie Baltische Republieken, met als 
doel het primaire juridische en beleidskader te creëren, met de bedoeling hierop voort te bouwen 
in de richting van een omvangrijker steunprogramma in 1992. 
Als indicatie van de operaties in 1991 werden in Polen middelen verstrekt voor advisering op 
lange termijn (inclusief massa-privatisering en juridische kwesties), voor 21 bedrijfsevaluaties en 
voor verschillende sectorstudies (assemblage-, verpakkings- en cementindustrie), alsmede voor 
omvangrijke herstructureringsoperaties en privatiseringstransacties (ORBIS, FSM URSUS). In de 
TSFR werden sectorstudies gefinancierd ten behoeve van de farmaceutische en de staalindustrie, de 
omschakeling van de wapenindustrie, met advisering op lange termijn inzake het doorlichten van 
bedrijven die voor privatisering in aanmerking komen. In zowel Bulgarije als Roemenië werd 
bijstand verleend voor de evaluatie van de primaire wetgeving, het beleid en de institutionele 
structuren die vereist zijn om de industriële herstructurering en privatisering te kunnen beheren. In 
Bulgarije worden een aantal sectorstudies en omvangrijke privatiseringen overwogen. 
18 
In Roemenië werd a,un verleend ten behoeve van de oprichting van een eigendomsstructuur voor 
staatsbedrijven (Fondsen voor Staatseigendom en Particuliere Eigendom) en de afronding van de 
overeenkomsten \<M/ het verdelen van 30% van de staatsactiva onder het publiek door middel van 
aandelen, ten behoeve van herstructureringsstudies van grotere staatsbedrijven (de studie naar de 
elek(rici:-;.'5voorziening is in gang, die naar de schaapsteelt en de petrochemische industrie zijn in 
voorbè|0 :og) en tenslotte ten behoeve van 10 proefprivatiseringsprojecten. Bovendien werd in 
Hongarlj^ïrecte steun aan het industriële herstructureringsproces voorbereid in de vorm van een 
aandelenfinanciering van een Investeringsmaatschappij voor Herstructurering en Privatisering, dat 
als taak krijgt geselecteerde staatsbedrijven over te nemen met het oogmerk deze, voorafgaand aan 
hun verkoop, in winstgevende eenheden om te zetten. 
Bovenstaande operaties werden uitgevoerd in samenwerking met andere donororganisaties, met 
name de EBRD en de Wereldbank. In totaal werd in de periode '90/'91 bijna 150 miljoen ecu 
bestemd voor deze specifieke acties (met uitzondering van Joegoslavië). 
Maatregelen gericht op bevordering van directe buitenlandse investeringen, een onmisbaar element 
in de ontwikkeling van de particuliere sector en van wezenlijk belang voor het welslagen van de 
privatisering, werden ook in 1991 ondersteund. Ten behoeve van Hongarije werd een omvangrijk 
programma voor investeringsbevordering en exportontwikkeling goedgekeurd, gericht op de 
formulering van beleid en strategie, de institutionele opbouw en pro-actieve promotionele operaties 
(vaststellen van potentiële investeringsmogelijkheden en -doelen, marketing, interne en externe 
missies en investeringscursussen). Voor de TSFR, Bulgarije en Roemenië werd het voorbereidende 
werk gedurende 1991 uitgevoerd, met het oogmerk in 1992 substantiële operaties te financieren, 
terwijl in Albanië met een soortgelijke operatie werd begonnen. 
De groei van een krachtig MKB is eveneens een belangrijk element in het hervormingsproces, 
aangezien hiermee kansen op werk worden geboden aan mensen die als gevolg van 
herstructurering hun baan kwijtraakten, en tevens wordt bijgedragen aan de vorming van een 
concurrerend, marktgericht economisch klimaat. De snelle toename van kleine particuliere 
bedrijfjes is één van de kenmerkende verschijnselen van het hervormingsproces in Midden- en 
Oost-Europa. De maatregelen ter ondersteuning van de ontwikkeling van het MKB werden in 
1991 dan ook voortgezet en verder uitgebreid. Voor Polen en Hongarije werden in 1990 reeds 
grote sectorprogramma's goedgekeurd, waaraan in 1991 uitbreiding werd gegeven. Voor de TSFR 
en Bulgarije werden nieuwe programma's vastgesteld, terwijl voor Roemenië begin 1992 een 
programma wordt verwacht. In Albanië werd een proefproject gefinancierd, waarvan in 1992 een 
uitbreiding is voorzien. Een substantieel deel van deze programma's beslaat de vorming en 
versterking van een netwerk van plaatselijke bedrijfsbureaus of bedrijvencentra ter voorziening in 
basisadvisering aan kleine bedrijven, inclusief opleiding, informatie, algemene ondersteuning en 
wederopbouw van nationale of plaatselijke MKB-instellingen. Het tweede belangrijke element 
betreft het verstrekken van financiële middelen in de vorm van leningen in twee fasen door 
geselecteerde banken of via kredietwaarborgregelingen. Daarnaast wordt steun verstrekt ter 
versterking van de capaciteit van de betrokken banken om krediet aan kleine bedrijven te kunnen 
verstrekken, waaronder personeelsopleiding, standaarddocumentatie en -procedures. In bepaalde 
gevallen, met name in Bulgarije, Roemenië en Albanië, wordt tevens steun verleend aan de 
formulering van het MKB-beleid, aan de vastlegging van institutionele basisstructuren en waar 
nodig wetgeving. Aan de sector werd in '90/'91 in totaal 95 miljoen ecu toegewezen. 
19 
Ten slotte zijn een modern bankwezen en een moderne financiële sector van essentieel belang om 
de markteconomie en de opkomende particuliere sector doelmatig te laten functioneren. Om deze 
reden ondersteunt PHARE bankhervormingen in de landen van Midden- en Oost-Europa, gericht 
op de vestiging van een tweeledig systeem waarbij een scheiding wordt aangebracht tussen een 
Centrale Bank als monetaire en regelgevende autoriteit en commerciële banken die het normale 
dienstenpakket aan cliënten aanbieden. De steun omvat technische bijstand aan beleidsvorming en 
institutionele versterking, bankcontrole, evaluatie en opleiding. Ook worden middelen verstrekt op 
het gebied van boekhouden, accountancy, verzekeringen en kapitaalmarkten ten behoeve van dat 
beleid, het juridisch en regelgevend kader, normen, procedures en informatiesystemen. Speciale 
aandacht gaat uit naar de verenigbaarheid met communautaire normen en regelgeving. Aan deze 
activiteiten werd in de periode '90/'91 in totaal 53 miljoen ecu toegekend. Bij het ontwerp van de 
programma's werd de nauwe samenwerking met andere grote donoren voortgezet. 
5.3 De maatschappelijke dimensie 
Alle Indicatieve Programma's voor PHARE-steun in 1991 bevatten de verplichting om zowel bij 
het voorbereiden als uitvoeren van PHARE-programma's rekening te houden met de noodzaak tot 
het vergroten van de rol van particuliere instellingen, zoals MKB-organisaties, vakbonden, 
beroepsverenigingen en overige non-gouvernementele organisaties (NGO's). Deze verplichting 
geeft weer dat zowel begunstigden als donoren in toenemende mate erkennen dat economische 
noch politieke hervormingen volledig kunnen slagen zonder een bloeiende zelfstandige particuliere 
sector of 'burgermaatschappij'. Het versterken van de maatschappij als integraal deel van de 
beleidshervorming is daarom langzamerhand een vast onderdeel geworden van veel van de 
PHARE-programma's. 
Rechtstreekse steun aan NGO's om op te treden als beleidsondersteunende instrumenten komt 
vooral voor in PHARE-sectorprogramma's betreffende het MKB, milieu, sociaal en 
werkgelegenheidsbeleid. In alle MKB-programma's wordt bijvoorbeeld een grote plaats ingeruimd 
voor de versterking van bemiddelende instanties als de Kamers van Koophandel, en van 
organisaties voor het kleinbedrijf, opdat deze kunnen fungeren als verzamelpunt en doorgeefluik 
van de technische steun voor individuele ondernemers. Bij de verschillende milieuprogramma's 
worden de NGO's in toenemende mate betrokken bij het opzetten van milieuvoorlichting en 
activiteiten op het gebied van bewustmaking, in samenwerking met de publieke overheden. Voor 
wat betreft de maatschappelijke beleidshervormingen, waar het accent ligt op decentralisatie en de 
bevordering van zelfhulp, worden de NGO's ertoe aangezet de plaats van het Rijk in te nemen als 
actief bevorderaar van het maatschappelijk welzijn. Dit vormt het brandpunt van het 1990-
programma voor maatschappelijk welzijn in Hongarije en speelt tevens een grote rol in het 1991-
programma voor sociale en economische ontwikkeling in Polen, dat versterking en 
professionalisering van de NGO's ten doel heeft. Ditzelfde Poolse programma legt, te zamen met 
het 1991-programma voor werkgelegenheid in Bulgarije, de nadruk op plaatselijke 
werkgelegenheidsinitiatieven die de lokale overheden en de plaatselijke NGO's, werkgevers en 
vakbonden in een samenwerkingsverband bijeenbrengen. 
Een sterk afwijkende vorm van rechtstreekse steun voor initiatieven van buiten de publieke sector 
is de subsidie voor gezamenlijke projecten in verband met de programma's TEMPUS en ACE 
voor samenwerking in het hoger onderwijs en bij economisch onderzoek. In deze gevallen berust 
het initiatief bij afzonderlijke universitaire vakgroepen of instituten, die, hoewel vaak niet in 
dezelfde mate onafhankelijk als NGO's, meestal een grote vrijheid van handelen hebben 
(afhankelijk van de voortgang van de hervorming van het hoger onderwijs), hetgeen ze tot een 
belangrijk onderdeel van de maatschappij maakt. 
20 
In 1991 werd het meest opmerkelijke PHARE-initiatief inzake de maatschappij gevormd door het 
programma ten bedrage van 3 miljoen ecu ten behoeve van de 'maatschappelijke discussie' in 
Polen, dat de Poolse regering nadrukkelijk in het Indicatief Programma voor 1991 opnam en dat 
in de loop van 1991 werd voorbereid door middel van uitvoerig overleg met Poolse NGO's 
omtrent het bepalen van behoeften en prioriteiten. Dit mondde uit in een programma dat, zoals 
eind 1991 overeengekomen, is gericht op versterking van de rol van NGO's in het algemeen en 
van hun deelname aan de maatschappij en het economisch leven in Polen. Het verschaft de 
subsidie voor het project, en steun voor opleiding in management, public relations, 
fondsenwerving en voor de verbetering van het wettelijk kader voor de NGO's. Eén van de 
projectdoelen is de opzet van een landelijk NGO-bureau dat de Poolse NGO-gemeenschap 
vertegenwoordigt. Dit bureau kan het beheer van het programma voor de maatschappelijke 
discussie overnemen, dat tijdelijk berust bij het Samenwerkingsfonds, een onafhankelijke stichting 
die is verbonden aan het Poolse Bureau voor Buitenlandse Bijstand. 
Voor de verantwoordelijkheid voor de uitvoering wordt geregeld de voorkeur gegeven aan 
onafhankelijke stichtingen, voor zover reeds aanwezig, in plaats van aan ministeries of 
overheidsdiensten, omdat die meestal minder flexibel zijn en niet altijd over de specifieke 
technische kennis op het gebied van de desbetreffende activiteit beschikken. Enkele voorbeelden: 
de Hongaarse Stichting voor Bedrijfsbevordering, die het MKB-programma van PHARE beheert; 
de Poolse Telefoonstichting, die het telecommunicatie-programma voor het platteland beheert; de 
Hongaarse Stichting voor Plaatselijke Sociale Netwerken, die het programma voor maatschappelijk 
welzijn uitvoert; de Poolse Stichting ter Ondersteuning van de Plaatselijke Democratie en de 
Tsjechische en Slowaakse Verenigingen van Gemeenten, die alle steunprogramma's voor de 
plaatselijke overheid beheren. Bepaalde onderdelen van PHARE-programma's kunnen tevens 
uitbesteed of beheerd worden in nauwe samenwerking met NGO-partnerinstanties zoals de 
Bulgaarse Bond van Particuliere Boeren of de Hongaarse Vereniging voor Beroepsonderwijs. 
Steun voor de maatschappij werkt naar twee kanten. Voor zover er onafhankelijke instellingen 
bestaan die in voldoende mate als vertegenwoordigende instantie kunnen optreden en over genoeg 
technische kennis beschikken, kunnen de PHARE-programma's hen geregeld in de gelegenheid 
stellen enige operationele verantwoordelijkheden over te nemen, waardoor ze gaandeweg meer 
technische en bestuurlijke steun krijgen. Tevens kan er een afwijkend soort verhouding met de 
NGO's worden opgezet, gericht op overleg en advisering door de overheid. Dit is bijvoorbeeld het 
geval bij de modernisering van het beleid op het gebied van energie en telecommunicatie op het 
platteland, waarbij de mening van de afnemers nauwlettend in het oog moet worden gehouden. In 
verband met de desbetreffende PHARE-programma's zijn adviescommissies en stuurgroepen 
gepland om de consumentenbelangen te behartigen. 
Evenzo zullen, in de context van het opleidings- en werkgelegenheidsbeleid, bij de hervorming 
van de arbeidsmarkt in Hongarije en Tsjecho-Slowakije vakbonden en werkgeversorganisaties 
worden betrokken. In de TSFR zal er bijvoorbeeld een drieledige Adviesraad voor de 
Arbeidsmarkt toezien op de uitvoering van het PHARE-programma voor 1991. Bij de andere door 
PHARE gesteunde activiteiten in de TSFR, zoals het industriële-herstructureringsonderzoek en de 
werkzaamheden ten behoeve van een nieuw stelsel voor salarisinschaling, zijn de overlegstructuren 
met vakbonden en werkgevers betrekkelijk goed geregeld en kunnen deze als voorbeeld dienen 
voor elders. 
21 
VI. Organisatie van de Commissie 
In 1991 werd de werkdruk van de Operationele Dienst PHARE (ODP) meer dan verdubbeld. Tot 
haar taken behoren de uitvoering en follow-up van de maatregelen voor 1990 voor een 
totaalbedrag van 500 miljoen ecu, samen met de planning, voorbereiding en uitvoering van de 
maatregelen voor 1991 die een totaalbedrag van 775 miljoen ecu omvatten. Een 'mini-budget' van 
10 miljoen ecu werd gebruikt voor de financiering van een verscheidenheid van behoeften op het 
gebied van personeel en materiaal die de PHARE-bijstand en steuncoördinatie met zich 
meebrengen. 
Hoewel nog lang niet evenredig met de werkdruk, nam de personeelssterkte van de ODP 
gedurende 1991 als volgt toe: 
Totaal eind 1991 Toename in 1991 Eind 1991 
a) Ambtenaren 35 3 38 
(alle niveaus, ook 
administratief personeel) 
b) Overig personeel 9 36 45 
(alle niveaus, ook 
administratief personeel) 
Totaal 44 39 83 
Het personeel is opgesplitst in vier afdelingen, al naar gelang sectoriële of functionele aard: 
1. Landbouw; milieu; infrastructuur (energie, vervoer, telecommunicatie); nucleaire 
veiligheid. 
2. Bedrijfsherstructurering en privatisering; MKB's; investeringsbevordering; ontwikkeling 
bankwezen en financiële sector. 
3. Werkgelegenheid, sociaal beleid en gezondheid; openbaar bestuur en infrastructuur 
(douane, statistiek ...); humanitaire hulp en NGO's; landcoördinatie en programmering. 
4. Bestuur en financiën; secretariaat van het beheerscomité van PHARE. 
In het afgelopen jaar werd tevens een kleine informatieafdeling gevormd. 
Zoals aangegeven in het Jaarverslag 1990 waren, ondanks substantiële werving van extra, 
onofficieel personeel op tijdelijke basis, beperkingen van de personeelsniveaus en het dalende 
aantal rijksambtenaren binnen de totale staf een bron van grote zorg, die nog eens werd versterkt 
door aanzienlijke problemen op het gebied van kantoorruimte (nog verergerd door de plannen van 
de Commissie voor nieuwbouw in plaats van het Berlaymont-gebouw). 
22 
VIL Vooruitzichten voor 1992 
Het verslagjaar 1991 was bijzonder bevredigend vanuit het oogmerk van toenemend begrip en 
expertise van de nationale autoriteiten in de begunstigde landen ten aanzien van buitenlandse 
bijstand in het algemeen en PHARE-steun in het bijzonder. Hun capaciteit tot planning en beheer 
van steun zal de algehele doelmatigheid van PHARE in hoge mate beïnvloeden. Daarnaast zal dit 
meer in het algemeen bijdragen aan hun capaciteit om het nationale hervormingsbeleid te kunnen 
sturen. Om deze redenen is voortzetting van aandacht en steun noodzakelijk voor de institutionele 
ontwikkeling — technische bijstand en overdracht van management vaardigheden gerelateerd aan 
specifieke programma's, maar tevens meer algemeen aan de structurele hervorming en opleiding 
van het bestuursapparaat op zowel nationaal als plaatselijk niveau. 
De beleidsvoornemens en algemene richtsnoeren voor 1991/1992 zullen zonder enige twijfel in 
1992 geldig blijven met groeiende differentiatie tussen landen. De nieuw in aanmerking komende 
landen zullen technische bijstand vereisen in een breed aantal sectoren, inclusief beleid en de 
inrichting van het juridisch, institutioneel raamwerk dat is vereist voor een markteconomie. 
Andere landen die het beginstadium van de structurele aanpassing betreffende de liberalisering van 
de prijzen en de handel en macro-economische stabilisatie betreden hebben of reeds gepasseerd 
zijn, behoeven meer flexibele vormen van bijstand, aangepast aan de behoeften van het meer 
complexe stadium voor de langere termijn dat is gericht op de herstructurering van de 
produktiecapaciteit en het herstel van de essentiële infrastructuur. Dit kan maatregelen ter 
stimulering en mobilisering van particuliere investeringen omvatten, alsmede meer directe bijstand 
aan bedrijven die worden geherstructureerd om bij te dragen aan hun reorganisatie en initiële 
kapitaalkosten, en in het geval van landen die ernstig zijn aangedaan door het aanpassingsproces 
programma's voor importondersteuning in de beginperiode. In sommige gevallen vergt dit een 
regionale aanpak. 
Na een eerste jaar van regionale samenwerking, zullen speciale inspanningen worden verricht om 
de begunstigde landen in staat te stellen een actievere rol te spelen in het plannen en beheren van 
regionale programma's, waarmee wordt voortgebouwd op de overeenkomst die tijdens de 
ontmoeting van de nationale steuncoördinatoren in december 1991 werd bereikt. 
De aanhoudende onzekerheid, met name in verband met de problematische ontmanteling van 
Joegoslavië, vereist grote flexibiliteit van het PHARE-programma. Evenals in 1991 dienen de 
economische hervorming en herstructurering de voornaamste doelstelling van PHARE te blijven, 
waarbij humanitaire hulp zo mogelijk uitsluitend wordt aangewend voor het lenigen van essentiële 
noden ten behoeve van bepaalde groepen mensen, eerder dan voor grootschalige 
importondersteuningsprogramma's. 
Ondanks de roep van verschillende kanten om snelle uitbetaling van PHARE-fondsen, die alleen 
passend is in geval van importprogramma's en subsidieprojecten op korte termijn, zal PHARE de 
aandacht blijven richten op beleidsdoelstellingen voor de middellange termijn. Hiertoe behoren 
meerjarenprogramma's voor bijstand, investeringen en een gedecentraliseerd beheer. 
23 
Er valt een geleidelijke verschuiving van de technische bijstand vandaan te verwachten, aangezien 
het absorptievermogen voor dit soort steunverlening afneemt en de behoefte aan andere vormen 
van financiële bijstand toeneemt ter ondersteuning van de beleidsuitvoering en ter bevordering van 
investeringen in de particuliere sector. Het patroon van de PHARE-bijstand kan daarom 
veranderen, met meer nadruk — uitgaande van de in 1990/1991 opgedane ervaringen — op de 
ontwikkeling van de plaatselijke opleidingscapaciteit, op stimuleringsregelingen voor innovatie en 
plaatselijk initiatief, op gerichte steun voor regionale ontwikkeling en het MKB, op 
premieregelingen voor energiebesparing en milieu-investeringen... 
Ook moeten wellicht de regelingen voor het verstrekken van PHARE-bijstand worden bijgesteld, 
ter vereenvoudiging en verdere decentralisering van het bestuur en ter vergroting van de 
beheerscapaciteit in de begunstigde staten, terwijl tegelijkertijd de rol van de Commissie bij het 
toezicht en de beoordeling van de bijstand wordt verbeterd. 
in ecu -*4-
TABEL 1 
Overzicht van Nationaal Indicatieve Programma's voor 1991/1992 
BULGARIJE 1991/92 (prognoses 2 jaar) 
Bedrijfsherstructurering, privatisering 30-40 
en bevordering van de particuliere sector 
Begeleidende maatregelen op het gebied van 10-15 
technische bijstand en overige activiteiten 
Landbouw 40 
Energie 10 
Milieu 15 
Gezondheidszorg 30 
Menselijk potentieel (TEMPUS en ACE) 8-10 
TSFRECHOSLOWAKUE (1991) 
I. Voornaamste gebieden voor hervorming van de economie 
Herstructurering en privatisering van particuliere 20-25 
ondernemingen / fase I 
Ontwikkeling van het MKB 20-25 
Herstructurering van de arbeidsmarkt 15 
II. Overige prioritaire sectoren 
Milieu en energie / fase I 8-10 
Telecommunicate 10 
Menselijk potentieel 5 
III. Algemene Faciliteit voor Technische Bijstand 10-15 
HONGARIJE (1991) 
Economische herstructurering 
Bedrijfsherstructurering en privatisering 40-50 
(fase I), waaronder Landbouw 
Herstructurering van de arbeidsmarkt (fase I) 10-20 
Begeleidende maatregelen 5-10 
Duurzame ontwikkeling 
Infrastructuur van de handel en bevordering 10-12 
van het automatiseren van de douane, bevordering 
van investeringen en handel 
Hoger onderwijs en onderzoek 
TEMPUS / ACE 12 
OFMB onderzoeksverbanden 5_10 
Milieu (aanvulling op bestaand programma) 5-10 
Energie (fase I) 5 
Maatregel voor overige technische bijstand 8 
TABEL 1 vervolg 
POLEN (1991) 
I. Kerngebieden voor hervorming van de economie 
Bedrijfsherstructurering, demonopolisering 50 
en privatisering 
Financiële sector 16 
Werkloosheid en arbeid 18 
Ontwikkeling van de particuliere sector 6 
II. Behoeften op het gebied van sectorale ontwikkeling 
Landbouw 15-25 
Onderwijs 15 
Maatschappij 12 
Milieubescherming 30-40 
Gezondheidszorg 20 
Energie, vervoer en telecommunicatie 10 
Reserve voor bovengenoemde programma's 8 
ROEMENIË (1991) 
Algemene technische bijstand 15-20 
Sectorale importprogramma's (landbouw, 50-70 
landbouwindustrie, vervoer en gezondheid) 
Menselijk potentieel 8-10 
Reserve 7-10 
TABEL 2 
VOORLOPIGE SPECIFICATIE NAAR SECTOR VAN BELANGRIJKE NATIONALE 
PROGRAMMA'S' IN 1991/92, ZOALS VOORZIEN OP GROND VAN INDICATIEVE 
PROGRAMMA'S. 
ECONOMISCHE HERSTRUCTURERING 
Bedrijfsherstructurering/privatisering 
Bedrijfsherstructurering/privatisering 
Bedrijfsherstructurering/privatisering 
Bedrijfsherstructurering/privatisering 
Financiële sector 
MKB 
MKB 
LANDBOUW 
Import/sectorprogramma's 
Import/sectorprogramma's 
Import/sectorprogramma's 
INFRASTRUCTUUR 
Energie, vervoer, telecommunicatie 
Vervoer 
Energie 
Energie 
Energie en telecommunicatie 
Statistiek, douane, normen 
Douane/handelsbevordering 
MILIEU 
Milieu 
Milieu 
Milieu 
MENSELIJK POTENTIEEL 
Onderwijs (TEMPUS enz.) 
Arbeidsmarkt/opl eid ing 
Arbeidsmarkt/opleiding 
Arbeidsmarkt/opleiding 
Gezondheid 
Gezondheid 
Gezondheid 
Wetenschap en technologie 
ACE (economisch onderzoek) 
Maatschappij 
OVERIGE TECHNISCHE BIJSTAND LAND 
P 
B 
TSFR 
H 
P 
P 
TSFR 
R 
B 
P 
P 
R 
B 
H 
TSFR 
ALLE 
H 
P 
B 
TSFR 
ALLE 
TSFR 
P 
H 
R 
P 
B 
H 
ALLE 
P 
H 
R 
B 
TSFR BEDRAG 
(mecu) 
50 
30-40 
20-25 
40-50 
16 
6 
20-25 
34 
40 
15-25 
10 
9 
10 
5 
10- 15 
(15) 
10- 12 
30-40 
15 
5 
(56) 
15 
18 
10-20 
25 
20 
30 
10 
(5) 
12 
10- 15 
22 
10- 15 
10- 15 
Joegoslavië niet meegerekend. 
-&y-
TABEL 3 
OVERZICHT VAN MNANCIERINGSVOORSTELLEN (NATIONALE PROGRAMMA'S) 
UIT DE BEGROTING VOOR 1991 
BESLUITEN VAN DE COMMISSIE 24/04 19/06 
LAND/SECTOR 
BULGARIJE 23,0 15,0 
Bedr. herstruct. MKB 20,0 
Telecommunicatie 3,0 
Financiële sector 10,0 
TEMPUS 5,0 
Part. landbouw 2 
Energie 
Milieu 2 
Arbeid 
HONGARIJE 3,5 70,0 
Nat. ond. regist/inform. syst. 1,5 
Vervoer 2,0 
Energie 5,0 
Bedr. herstruct. & privatisering 40,0 
Herstructurering landbouw 2 13,0 
TEMPUS 12,0 
Douane 
Milieu 2 
Bevordering van investeringen 
Wetenschap & technologie 
MKB 2 
Financiële sector 
POLEN 7,0 
Telecommunicatie 5,0 
Vervoer 2,0 
Landbouw/platteland TB 2 
Bedr. herstruct. & privatisering 
Gemeentelijke ontwikkeling & opleiding 
TEMPUS 
Milieu 2 
Fin. sect. + Poolse ontw. bank 
Energie 
Gezondheid 
NGO's 
Ontw. part. sector (MKB inves. exp.) 
Onderwijs 
Arbeid 
Openbaar bestuur OMEGA 
ROEMENIE 25,0 
Landbouw (voorraden) 25,0 
Gezondheid 
TEMPUS 
Fonds voor technische bijstand 
Landbouwindustrie (voorraden) 
Vervoer (voorraden) 
TSFRECHOSLOWAKIJE 20,0 
Fonds voor technische bijstand 20,0 
Telecommunicatie 
TEMPUS 
Energie 
MKB 
Milieu 2 
Bedr. herstruct. & privatisering 
Arbeid 
JOEGOSLAVIË 0,0 6,0 
TEMPUS 6,0 
TOTAAL NATIONALE PROGRAMMA'S 78,5 225,0 84,0 
17,0 
50,0 
3,5 
13,5 
35,0 
25,0 
10,0 
15,0 
6,0 
9,0 17/07 
25,0 
25,0 
31,5 
8,0 
10,0 
5,0 
5,0 
3,5 
46,0 
30,0 
16,0 
22,0 
22,0 
25,0 
5,0 
20,0 
0,0 
149,5 09/10 
9,5 
2,0 
7,5 
0,0 
3,0 
3,0 
0,0 
24,0 
5,0 
19,0 
0,0 
36,5 27/11 17/12 
2,5 
2,5 
9,0 
9,0 
34,0 
5,0 
20,0 
3,0 
6,0 
18,0 
9,0 
9,0 
15,0 
15,0 
0,0 
78,5 0,0 
0,0 
23,0 
1,0 
18,0 
4,0 
0,0 
0,0 
0,0 
23,0 TOTAAL 
mecu 
75,0 
20,0 
3,0 
10,0 
5,0 
25,0 
2,0 
7,5 
2,5 
114,0e0 
1,5 
2,0 
5,0 
40,0 
13,0 
12,0 
8,0 
10,0 
5,0 
5,0 
3,5 
9,0 
197,0 
5,0 
2,0 
17,0 
50,0 
3,5 
13,5 
35,0 
16,0 
3,0 
20,0 
3,0 
6,0 
1,0 
18,0 
4,0 
10,0 
25,0 
25,0 
10,0 
22,0 
9,0 
9,0 
99,0 
20,0 
6,0 
9,0 
5,0 
20,0 
5,0 
19,0 
15,0 
6,0 
6,0 
591,0 
(l) Aan Hongarije werd uiteindelijk een bedrag van 115 miljoen ecu toegekend ten gevolge van een uitgestelde 
toewijzing van 0,5 miljoen ecu uit 1990 en een voorschot op een toewijzing voor 1992. 
TABEL 4 
Naar sector gespecificeerde vergelijking van 1991 en 1990 
Economische herstructurering / 
ontwikkeling particuliere sector 1991 1990 
ALB Bedrijfsherstructurering/MKB** (1,0) 
BLG Bedrijfsherstructurering/MKB 20,0 
HON Bedrijfsherstructurering/privatisering 40,0 5,0 
Registratie nationaal bedrijfsleven 1,5 
MKB 3,5 25,0 
Investeringsbevordering 5,0 
POL Bedrijfsherstructurering/privatisering 50,0 13,0 
Particuliere sector (MKB) 6,0 21,0 
Investeringsbevordering 2,0 
ROE Privatisering/herstructurering* 4,9 
TSFR Bedrijfsherstructurering/privatisering 19,0 
MKB 20,0 
Investeringsbevordering* 1,0 
REG Joint-ventures 20,0 
Normen/kwaliteitsbewaking 4,3 
TOTAAL 195,2 66,0 
2. Modernisering van de financiële sector 
BLG Financiële sector 10,0 
HON Financiële sector 9,0 
POL Financiële sector/Poolse Ontwikkelingsbank 16,0 5,0 
ROE Hervorming v/d financiële sector 6,6 
TSFR Hervorming v/d financiële sector 7,0 
TOTAAL 48,6 5,0 
3. Ontwikkeling en hervorming van de landbouw 
BLG Steun aan de particuliere landbouw 25,0 16,0 
HON Herstructurering van de landbouw 13,0 20,0 
POL Ontwikkeling van landbouw/platteland 17,0 100,0 
ROE Voorraden voor de landbouw 25,0 
Voorraden voor de landbouwindustrie 9,0 
Herstructurering van de landbouw* 5,0 
TOTAAL 94,0 136,0 
4. Hervorming van de sociale sector/werkgelegenheid 
BLG Arbeidsmarkt/gezondheid 2,5 5,0 
HON Gezondheid/maatschappelijk welzijn — 3,0 
POL Arbeid 18,0 
Brede maatschappelijke discussie/NGO's 3,0 
Gezondheid 20,0 
ROE Gezondheid 25,0 
Arbeidsmarkt* 2,0 
TSFR Arbeidsmarkt 15,0 
Sociale zekerheid/gezondheid* 2,5 
TOTAAL 88,0 8,0 
TABEL 4 vervolg 
5. Onderwijs, opleiding, onderzoek 
BLG TEMPUS 5,0 
HON TEMPUS 12,0 7,0 
Beroepsopleiding — 1,5 
Hervorming hoger onderwijs - 3,0 
Infrastructuur en samenwerking onderzoek 5,0 3,0 
POL TEMPUS 13,5 15,0 
Beroepsopleiding - 2,8 
Hervorming onderwijs/opleiding 1,0 
ROE TEMPUS 10,0 
TSFR TEMPUS 9,0 4,0 
Wetenschap en technologie* 0,5 
JOE TEMPUS 6,0 
REG TEMPUS 20,6 
ACE 5,0 1,5 
Infrastructuur onderzoek (COSINE) 2,5 
( TOTAAL 90,1 37,8 
6. Milieu/nucleaire veligheid 
BLG Milieutoezicht 7,5 3,5 
HON Ontwikkeling milieusector 10,0 25,0 
Regionaal centrum Budapest — 2,0 
POL Ontwikkeling milieusector 35,0 22,0 
ROE Energie/milieubeleid* 2,5 
TSFR Ontwikkeling milieusector 5,0 30,0 
REG Donau, Dirty Triangle e.d. 20,0 
Nucleaire veiligheid (Bulgarije) 11,5 
Nucleaire veiligheid (TSFR) 3,5 
TOTAAL 95,0 82,5 
7. Infrastructuren (vervoer, telecommunicatie, energie, enz.) 
BLG Energie 2,0 
Telecommunicatie 3,0 
HON Energie 5,0 
Vervoer 2,0 
POL Energie 3,0 
Telecommunicatie 5,0 6,0 
Vervoer 2,0 
ROE Voorraden vervoer 9,0 
TSFR Energie 5,0 
Telecommunicatie 6,0 
Vervoer* 2,0 
TOTAAL 44>0 6,0 
~-NO­
TABEL 4 vervolg 
8. Openbaar bestuur/infrastructuur 
HON Infrastructuur douane 8,0 
Infrastructuur buitenlandse handel - 1,3 
POL Statistiek - 1,5 
Infrastructuur buitenlandse handel - 8,5 
Hervorming openbaar bestuur OMEGA 4,0 
Steun aan plaatselijke overheid 3,5 
TSFR Steun aan plaatselijke overheid* 1,6 
Douane, normen, statistiek* 3,0 
REG Douane 5,0 
Statistiek 3,0 
Openbaar bestuur (SIGMA) 3,0 
TOTAAL 31,1 11,3 
9. Overig 
ROE Overige algemene TB* 1,0 
TSFR Overige algemene TB* 2,4 
TOTAAL 3,4 
TOTAAL GENERAAL 689,4 352,6 
Maatregel binnen een Algemeen Programma voor Technische Bijstand (Tsjechoslowakije en 
Roemenië). 
Gefinancierd uit de 'Multidisciplinaire faciliteit'. 
TABEL 5 
REGIONALE PROGRAMMA'S VAN PHARE IN 1991 
Sector/Programma 
Industrie 
Joint-ventures 
Normen 
Openbaar bestuur/infrastructuur 
Douane 
Statistiek 
Openbaar bestuur 
Menseliik potentieel 
ACE 
O&O infrastructuur 
TEMPUS - TB 
fase 1 
fase 2 
TEMPUS (regionale JEP's) 
Informatie (GD X) 
Milieu/nucleaire veiligheid 
Milieu 
Nucleaire veiligheid 
fase 1 
fase 2 
TOTAAL Miljoen ecu 
20,0 
4,3 
5,0 
3,0 
3,0 
5,0 
2,5 
3,0 
2,6 
15,0 
1,5 
20,0 
11,5 
3,5 
99,9 Datum 
besluit 
01/91 
09.10.91 
19.06.91 
24.05.91 
17.12.91 
24.04.91 
17.12.91 
21.02.91 
09.10.91 
17.07.91 
27.11.91 
06/91 
27.11.91 Kenmerken 
Vier faciliteiten voor medefinanciering 
Gezamenlijk verstrekte TB/opleiding, medegefinancierd 
door EVA en geregeld via CEN/CENELEC 
Gezamenlijk verstrekte technische bijstand, opleiding 
Gezamenlijk verstrekte TB en opleiding, geregeld via 
CESD/EUROSTAT 
Gezamenlijk verstrekte technische bijstand (SIGMA), 
geregeld via OESO/PUMA 
Subsidies voor gezamenlijk economisch onderzoek, door 
de Commissie geregeld volgens het SPES-model 
TB en apparatuur voor uitbreiding COSINE-computernet 
Financiering van TEMPUS-bureau van de EG 
Afronding financiering (uitbreiding van werkzaamheden 
en looptijd) 
Joint European Projects waarbij twee of meer PHARE-
landen betrokken zijn 
L - _ J 
Vijfledige programma's, onder meer Donau, Dirty 
Triangle, onderzoek luchtvervuiling, toepassing COSINE 
Opleiding/TB voor Bulgarije — gezamenlijk geregeld 
Opleiding/TB voor de TSFR — met WANO 
» 
TABEL 6 
HUMANITAIRE HULP UIT PHARE IN 1991 
Land Aard en operatie Besluit van de Commissie Bedrag (miljoen ecu) 
Albanië 
idem 
ALBANIË TOTAAL 
Bulgarije 
idem 
BULGARIJE TOTAAL 
Roemenië 
idem 
idem 
idem 
idem 
ROEMENIË TOTAAL 
Joegoslavië 
idem 
JOEGOSLAVIË TOTAAL Voedselnoodhulp (trilateraal met Hongarije) 
Medische noodhulp en NGO-steun 
Noodhulp met primaire medische goederen 
Steun aan energie-import op korte termijn 
Continuering noodvoorzieningen en weeshuizen 
Noodhulp met primaire medische goederen 
Middellange-termijnprogramma weeshuizen/kinderen 
Slachtoffers noodtoestand en overstromingen 
Voedselnoodhulp 
Waarneming vrede (bijdrage Commissie EG) 
Steunmaatregelen voor ontheemden 15/5/91 
17/12/91 
4/1/91 
10/1/91 
19/7/91 
12/8/91 
17/12/91 
31/7/91 
29/11/91 5,0 
5,0 
10,0 
10,0 
10,0 
20,0 
7,8 
10,0 
12,2 
0,3 
4,0 
34,0 
0,4 
8,0 
8,4 
TOTAAL 72,7 
TABEL 6 vervolg 
COMMUNAUTAIRE VOEDSELHULP EN OVERIGE HUMANITAIRE HULP 
AAN MIDDEN- EN OOST-EUROPA IN 1991 UIT PHARE 
Land 
1. Voedselhulp 
Albanië 
Bulgarije 
Roemenië 
2. Overige noodhulp en 
voedselhulp 
Albanië Aard en operatie 
- Voedselhulp - Verordening van de Raad (EOGFL) 2938/91 (1.10.91) 
100.000 ton (tarwe) 
- Voedselhulp - Verordening van de Raad (EOGFL) 597/91 (5.3.91) 
- Voedselhulp - Verordening van de Raad (EOGFL) 597/91 (5.3.91) 
- Noodhulp voor vluchtelingen in Griekenland en Italië 
Budgetlijn 
- Noodhulp/primaire behoeften - Budgetlijn 
- Primaire medische goederen - Budgetlijn B 75001 Besluit van de 
Commissie 
27.2.91 
januari en maart 1991 
juli 1991 
augustus 1991 Bedrag 
(miljoen ecu) 
(PHARE 1992) 
27,2 
52,8 
1,5 
1,0 
1,5 1 
-•M*-
TABEL 7 
Openbare aanbestedingen gepubliceerd in 
Het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Datum Nummer 
Publikatieblad 
S C Land 
Levering van baggermachines en machines voor de rictoogst aan het Balaton- en Velcnceimeer 
Overzicht van de oorzaken van grondwatervervuiling 
Levering van veevoer aan Bulgarije 
Telecommunicatiesystemen in de rurale gebieden Nr 1 
Telecommunicatiesystemen in de rurale gebieden Nr 2 
Vernieuwing vuil de computersystemen en levering van werktuigmachines voor KAFAKO 
Levering vun ciniKHiccoiiliolc-uppaiutuui voor het State Inspectorate for 
Environmental Protection, voor het Central laboratory for Environmental Monitoring 
en voorde Volviniship Environmental Testing and Control Centres 
Hybride maïs/aad 
Chemische gewasbeschermingsmiddelen 
Boekhoudsystcem voor landbouwbedrijven 
Diergczondheidsprodukten 
Chemische gewasbeschermingsmiddelen 
Goede landbouwkundige methoden 
Vecvocdcradditievenen magere-melkpoedcrsubslituut 
Sojameel 
Levering van veevoeder 
Opleiding landbouwvoorlichting 
Modernisering van hel meetnet voor luchtverontreiniging 101/A 
Computer- en cotnmunicatie-apparatuurvoor NFRIS (Nationaal 
Lijfsregistratie-en Informatiesysteem) H 9107 
ulitcitscontroleop levensmiddelen 
Ontwikkeling van het Hongaarse compulcr-infraslructuursystecm 
Poolse Centraal Bureau voor de Statistiek en de EF.G 
Upgrading van het computersysteem van het Poolse Centraal Bureau voor de Statistiek en de HUG 
Fase 1: op UNIX gebaseerde mccrgebruikcrs-minicomputcrsystcmen 
Informatisering van het Kadaster 
De levering van computeruitrustingvoor het Ministerie van Eigendomsoverdrachten de 
Internationale Stichting voorde Ontwikkeling van een kapitaalmarkten voor eigendomsoverdracht 
in de Republiek Polen — Centrum voor Privatisering 
Computersysteem voor de 'Statni' Banka Ceskoslowenska' T 9170 
Wervelbed installât ie in de thermische centrale van Ajka 
Sectorstudies — Oproep tot het kenbaar maken van belangstelling voor de preselectie van 
firma's die in aanmerking kunnen komen voor de uitvoering van sectorstudies en/of 
herslructureringen/evaluatiesvan bedrijven in het kader van het programma PHARE 
Computersysteem voor de beurs van Budapest 
Infrastructuur voor buitenlandse handel 
Medische apparatuur nr B 9107 
Computeruitrustingvoor de douanedienst van Tsjechoslowakije 
Apparatuur voor het netwerk voor bewaking van de luchtkwaliteit 
Veevoeder 
/ illercn van een bewakingssysteem 
....,,allerea van een bewakingssysteem 
Levering van computers aan de 'National Land Council' 
Topografische en computerapparatuur voor het 'Ministry of Agriculture and Food' 
Meetnet luchtkwaliteit 23/01/91 15 
23/01/91 15 
24/01/91 16 
31/01/9121 
31/01/91 21 
16/02/91 33 
16/02/91 33 
19/02/91 34 
19/02/91 34 
23/02/91 38 
06/03/91 45 
06/03/91 45 
21/03/91 56 
27/03/9160 
27/03/91 60 
16/04/91 73 
08/05/9189 
08/05/91 89 
08/05/91 89 
24/05/91 99 
05/07/91 125 
06/07/91 126 
11/07/91 128 
25/07/91 139 
03/09/91 166 
15/10/91 194 
22/10/91 199 
31/10/91206 
05/11/91208 
07/11/91210 
09/11/91212 
16/11/91217 
26/11/91224 
10/12/91233 
24/12/91243 
24/12/91 243 
28/12/91245 
28/12/91245 C 15/16 
C 15/17 
C 16/14 
C 24/07 
C 24/08 
C 40/12 
C 40/13 
C 43/06 
C 43/07 
C 47/09 
C 57/17 
C 57/18 
C 76/10 
C 82/08 
C 82/09 
C 99/05 
C 122/13 
C 122/14 
C 122/15 
C 134/07 
C 174/12 
C 175/09 
C 180/17 
C 194/28 
C 228/08 
C 270/06 
C 275/12 
C 284/06 
C 287/16 
C 289/08 
C 292/10 
C 297/11 
C 306/10 
C 319/05 
C 333/08 
C 333/09 
C 334/19 
C 334/20 HON 
HON 
BUL 
POL 
POL 
POL 
POL 
BUL 
BUL 
HON 
BUL 
BUL 
HON 
ROE 
ROE 
POL 
HON 
HON 
HON 
HON 
HON 
POL 
HON 
POL 
TSFR 
HON 
BUL 
TSFR 
HON 
POL 
ROE 
JOE 
HON 
POL 
BUL 
TSFR 
HON 
ROE 
HON 
HON 
BUL 
ROE 
BUL 
TABEL 8 
Betalingssituatie per 31.12.1991 
Alle bedragen in miljoen ecu 
Jaar v/d 
verplichtingen 
1990 
1991 
Totaal Generaal Categorie 
Nationale programma's - TEMPUS 
Nationale programma's - Overig 
Regionale programma's - TEMPUS 
Regionale programma's - Overig 
Totaal TEMPUS 
Humanitaire hulp 
Overig 
Totaal 1990 
Nationale programma's - TEMPUS 
Nationale programma's - Overig 
Regionale programma's - TEMPUS 
Regionale programma's - Overig 
Totaal TEMPUS 
Humanitaire hulp 
Overig 
Totaal 1991 Totale 
verplichting 
5,00 
393,58 
20,00 
1,50 
25,00 
15,52 
64,40 
500,00 
55,50 
536,52 
20,59 
79,30 
76,09 
72,70 
10,39 
775,00 
1275,00 Directe betalingen van Brussel aan contractant 
1990 
4,64 
52,57 
19,29 
0,02 
23,92 
9,16 
47,29 
132,96 
132,96 1991 
0,00 
32,32 
0,44 
0,95 
0,44 
5,38 
12,03 
51,12 
55,50 
25,99 
17,76 
1,59 
73,26 
30,41 
1,93 
133,17 
184,29 Totaal 1 
4,64 
84,89 
19,72 
0,97 
24,36 
14,54 
59,32 
184,08 
55,50 
25,99 
17,76 
1,59 
73,26 
30,41 
1,93 
133,17 
317,25 Voorschotten aan PIU's 
1990 
0,00 
38,01 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
38,01 
38,01 1991 
0,00 
80,81 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
80,8|1 
0,00 
16,09 
0,00 
2,65 
0,00 
0,00 
0,00 
18,73 
99,54 Totaal 2 
0,00 
118,82 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
|::iil:18,82.: 
0,00 
16,09 
0,00 
2,65 
0,00 
0,00 
0,00 
18,73 
137,55 Totaal 1+ 2 
4,64 
203,71 
19,72 
0,97 
24,36 
14,54 
59,32 
302,90 
55,50 
42,08 
17,76 
4,24 
73,26 
30,41 
1,93 
151,90 
454,80 Totaal 'Verpl. 
in % 
92,70 
51,76 
98,61 
64,99 
97,43 
93,67 
92,11 
60,58 
100,00 
7,84 
86,22 
5,34 
96,27 
41,82 
18,56 
19,60 
35,67 
TABEL 9 
Sector/programma 
Jaar Beknopt overzicht van enkele gevallen van steuncoördinatie (stand per eind 1991) 
Donoren miljoen ecu Aard van de samenwerking 
PHARE 
Milieu 
POL 
TSFR 
ROE 
BLG 
HON 
REG 90 + 92 57 Gezamenlijke PIU + regionale PIU 
Haalbaarheidsonderzoeken 
90 + 92 35 Ontwerp/Haalbaarheidsonderzoeken 
PIU als mikpunt steuncoördinatie 
91 (GT) 2 Ontwikkeling gezamenlijke strategie 
91 7,5 Ontwikkeling gezamenlijke strategie 
90 2 Medefinanciering regionaal centrum 
91 20 Medefinanciering Black Triangle 
Medefinanciering Donauprogramma WB 
WB EBRD 
WB 
(allen) 
WB VS 
WB 
VS NL DK J 
D 
WB UNDP UNEP 
EBRD NIB EIB 
Landbouw 
BLG 
( LG 
ROE 90 
91 
91 (GT) 
Sociale sectoren 
POL 
ROE 91 
POL 
BLG 
ROE 
HON 
TSFR 
HON 
HON 
üOL 91 
91 
91 (GT) 
90 
91 (GT) 
90 
90 
90 + 91 
90/91 16 
25 
5 
20 
25 
18 
2,5 
2 
3 
1 
1,5 
3 
3,8 
(100) i'EMPUS 
Openbaar bestuur en infrastructuur 
POL 
HON 
REG 
ROE 
POL 
POL 
REG 90 
90 
91 
91 (GT) 
90 
90 
91 
Financiële sector 
HON 90 
HON 91 
ROE 91 (GT) (3,5) 
1,3 
4,3 
2,5 
1,5 
3 
3 
5 
9 
6,2 Gezamenlijk geplande leveringen 
Gezamenlijk geplande strategie 
Gecoördineerde TB en opleiding VS 
WB 
WBF 
Gezondheid 
Gezamenlijk opgezet programma 
Gezamenlijk opgezet programma 
Arbeidsmarkt / opleiding 
Aanvulling op sectorprogramma('s) 
Gezamenlijk opgezet/aanvulling op sector 
Aanvullende TB 
Sociale zekerheid / maatschappelijk welzijn 
Kernfinanciering geeft bredere steun 
Ontwikkeling gezamenlijke strategie 
Onderwijs en opleiding 
(NIVE) Aanvulling op sectorprgramma 
(CEF) Aanvulling op sectorprogramma 
(VET/UPET) Div. medefinanciering 
Hulpmiddel voor div. G-24 betrokkenheid WB WGO (+DK) 
WB WGO 
WB (+ versch. G-24) 
VK/WB 
WB 
O VK 
ILO 
WB 
WB 
G-24 
G-24 
Normen 
) medefinanciering en 
) coördinatie 
via CEN/CENELEC 
Statistiek 
Medefinanciering van uitrusting en TB 
Medefinanciering van TB 
Openbaar bestuur / plaatselijke overheid 
Gemeenschappelijke coördinator (FSLD) 
Medefinanciering en coördinatie )EVA 
) 
WBF 
F 
VK F VS C 
OESO/G-24 
Aanvulling op sectorprogramma WB 
Gez. planning van belangrijke onderdelen VK 
Gez. planning en samenwerking WB EBRD F 
-v*-
Bedrijfsherstructurering /MKB 
BLG 91 20 Gezamenlijke strategie/uitvoering 
Medefinanciering van TB 
HON 90 + 91 28,5 (MKB) Medefinanciering van plaatselijke 
ondernemingsinstituten 
HON 91 5 (Invest.bevordering) gez. voorbereiding 
HON 90 + 91 45 (Herstructurering) medefin. van TB 
POL 90 + 91 27 (MKB) Gezamenlijke operaties (Kamers 
van Koophandel) Gedeelde PMU-voorz. 
POL 90 + 91 50 (Herstruct.) Gez. strategie/uitvoering 
POL 90 2 (Aandelenfin.) Gezamenlijk project 
ROE 91 4,9 Medefinanciering WB (+EBRD) 
NL 
A F IT T SF 
VK/WB 
IR CA 
WB CA F VK VS 
F VKIR 
WB 
WB EBRD FR VK 
EIB 
WB 
Infrastructuur 
BLG 
POL 91 
91 Energie 
2 Medefinancieringsonderzoek 
3 Medefinanciering centraal TB-team VS 
VS VK WB (ESMAP) 
ROE 91 Vervoer 
Medefinanciering gezamenlijke strategie WB 
BLG 
POL 91 
91 Telecommunicatie 
3 Gezamenlijke planning 
5 Gezamenlijke planning EIB EBRD WB 
EIB WB 
REG 
REG 
/TSFR 91 
90-91 Nucleaire veiligheid 
11,5 Gezamenlijke strategie 
5 Gezamenlijke strategie WANO/IAEA (+G-24) 
WANO/IAEA (+G-24) 

--5>«_ 
ISSN 0254-1513 
COM (93)172 def. 
DOCUMENTEN 
NL il 
Catalogusnummer : CB-CO-93-196-NL-C 
ISBN 92-77-55054-6 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg