COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 30.04.1996 
COM(96) 187 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD. HET EUROPEES PARLEMENT 
EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE 
INDUSTTRIEEL OONCURRENTÎ1BELEID VOOR DB 

INHOUD 
Maatregelen ter versterking van de concurrentiepositie van de chemische 
industrie 
Voornaamste gegevens SAMENVATTING 
tabel A: 
tabel B: 
L INLEIDING 
IL DE CHEMISCHE INDUSTRIE VAN DE EU 
n.A Feiten over deze bedrijfstak 
II.B Kenmerken van de industrie 
n.C De uitdagingen waarvoor de chemische industrie van de EU zich gesteld ziet 
II.C.l Betere en meer milieuvriendelijke produkten 
n.C.2 Scherp geprijsde produkten 
ffl. MAATREGELEN OM HOT CONCXRRENT^^ 
ni.A Maatregelen ter verbetering van het geheel van wetten en voorschriften 
m.A.1 Het wettelijk kader 
HI A2 Uitgangspunten voor toekomstige maatregelen 
ÏÏI.B Maatregelen die tot een echte concurrentie moeten leiden 
IÏÏ.B.l Een echte concurrentie binnen de EU 
in.B.2 Een echte concurrentie buiten de EU 
IÏÏ.C Maatregelen tot intensivering van immateriële investeringen 
m.C.l Onderzoek en ontwikkeling 
HLC.2 Intellectuele eigendom 
in.C.3 De noodzaak van een wetenschapscultuur 
m.C.4 Opleiding 
ni.D Maatregelen ter ontwikkeling van de industriële samenwerking 
IÏÏ.D. 1 Industriële samenwerking binnen de EU 
IÏÏ.D.2 Industriële samenwerking buiten de EU 
IV. CONCLUSIES EN WERKPROGRAMMA 
V. BIJLAGEN 
V 
SAMENVATTING 
Deze, in overleg met vertegenwoordigers van de Europese chemische industrie opgestelde mededeling 
valt binnen de context van de "Mededeling over een industrieel mededingingsbeleid voor de Europese 
Unie (EU)1". Beoogd wordt vast te stellen wat de voornaamste problemen zijn waarvoor deze industrie 
zich gesteld zijn, welke de behoeften van deze bedrijfstak zijn en een reeks maatregelen2 op te stellen 
waarmee haar concurrentiepositie kan worden verbeterd. 
1. De kenmerken en problemen van de chemische industrie van de EU 
* De voornaamste uitdaging waarvoor de Europese chemische industrie zich gesteld ziet, is het 
vergroten op langere termijn van haar internationale concurrentievermogen. door haar afnemers 
in Europa en daarbuiten van kwalitatief hoogwaardige, milieuvriendelijke en scherp geprijsde 
produkten te voorzien. In het licht van deze uitdaging, en gezien de noodzaak om een zodanig 
winstniveau te handhaven dat de continuïteit van de investeringen in Europa gewaarborgd blijft 
zijn een aantal van de belangrijkste kenmerken van deze tak van industrie belicht: 
- Chemische produkten en het beleid op het gebied van milieu- en volksgezondheid 
De chemische industrie heeft een grote verscheidenheid van afnemers: grote industriesectoren 
(b.v. automobielen en andere transportmiddelen, de voedingsmiddelen- en drankenindustrie, 
de farmaceutische sector, de textiel en de bouw); de landbouwsector voor kunstmest en 
bestrijdingsmiddelen; en eindgebruikers die plastic verpakkingsmateriaal, verf, detergentia, 
cosmetica, enz. nodig hebben. Chemische produkten zijn uit het dagelijkse leven niet meer 
weg te denken. In Europa is men zich daarom bijzonder bewust van de hieraan verbonden 
gezondheids- en milieu-implicaties. Dit, alsmede het werkelijk aanwezige gevaar en het 
complexe karakter van de problematiek heeft, vaak op nationaal niveau, tot een steeds groter 
aantal regels en voorschriften geleid: dergelijke voorschriften zouden wetenschappelijk goed 
onderbouwd moeten zijn, terwijl er volledig rekening moet worden gehouden met het 
mogelijke economische effect ervan, onder andere op de internationale concurrentiepositie van 
deze tak van industrie. 
- De vaak Europese en wereldwijde dimensie van haar markten 
Het is in dit verband belangrijk dat er, ten minste wat de voornaamste OESO-landen en 
concurrenten onder de nieuwe industrielanden betreft, meer voor gelijke kansen wordt 
gezorgd op het stuk van markttoegang, milieuvoorwaarden en zo mogelijk ook op het punt 
van mededingingsregels en fiscale en sociale voorschriften. 
- Een afhankelijkheid van ingevoelde grondstoffen en energie-inpute 
Olie en gas, zoals deze bij de produktie van petrochemische stoffen en derivaten daarvan 
worden gebruikt, alsmede voor de produktie van anorganische chemicaliën vereiste industriële 
mineralen, worden in het algemeen niet in Europa gewonnen en moeten dus worden 
ingevoerd. Te zamen met energiebronnen als elektriciteit en gas, die door Europese bedrijven 
worden geleverd, maken deze maximaal 60% van de door chemische bedrijven te dragen 
produktiekosten uit. Voor een doeltreffende concurrentie is het nodig dat de eenheidsprijzen 
voor deze inputs, noch in de derde landen die deze leveren, noch binnen de EU distorsies 
ondergaan. 
- Een bedrijfstak die steik op kapitaal en OTO (onderzoek en technologische ontwikkeling) 
is aangewezen 
Met netto activa van meer dan 1 miljoen ecu per werknemer voor een groot deel van de 
industrie (vooral basischemicaliën) en een gemiddelde OTO-investering van ongeveer 5% van 
haar omzet ziet de chemische industrie zich genoodzaakt een intensief capaciteitsgebruik na 
1 COM(94)319. 
2 Zie ook tabel A. 
3 
te streven, ten einde de vaste kosten te minimaliseren en haar inkomsten te maximaliseren. 
Hiertoe is het volgende vereist: 
• een constant herstructureringsproces, waarbij de produktie naar de meest efficiënte 
bedrijfsonderdelen wordt verlegd en de minst renderende faciliteiten mogelijk worden 
gesloten; 
• de nodige inspanningen om de grootst mogelijke markten te garanderen, waartoe 
consolidatie van een doeltreffende interne markt binnen de EU vereist is en men zonder 
concurrentiedistorsies toegang tot externe markten moet kunnen krijgen; 
• grotere inspanningen om tot onderzoek in samenwerkingsverband te komen, zowel met 
concurrerende als met bedrijven die chemische produkten afnemen, op de meer 
"horizontale" OTOgebieden (bevordering van recycling, meer gebruik van 
informatietechnologie, enz.); 
• het voortdurend ontwikkelen van innovatieve nieuwe produkten en produktieprocédés. als 
langere-termijnstrategie in antwoord op de steeds heviger wordende druk vanuit jonge 
industrielanden (b.v. Azië, Golfstaten), vooral in het geval van produkten met een lagere 
toegevoegde waarde en van industrielanden als de VS en Canada die bepaalde 
comparatieve voordelen hebben (grondstoffen en lagere energieprijzen, enz.). 
* Deze karakteristieken vormen door hun uiteenlopende aard, complexiteit en onderlinge 
verwevenheid een echte uitdaging voor de chemische industrie van de EU, waar het een 
doeltreffende tenuitvoerlegging van een horizontaal mededingingsbeleid voor de industrie betreft. 
Er zijn ten behoeve van de chemische industrie een aantal actiemogelijkheden en concrete 
maatregelen aangegeven, welke als voorbeeld voor soortgelijke industrieën zouden kunnen 
worden gebruikt. 
2. Grondbeginselen en maatregelen waarmee de internationale concurrentiepositie van de 
communautaire chemische industrie kan worden verbeterd 
In iedere markteconomie zijn alle industriebedrijven verantwoordelijk voor de strategische 
besluiten en initiatieven die moeten worden genomen om hun internationale concurrentiepositie 
op middellange en langere termijn te handhaven ofte versterken. Dit neemt niet weg dat het de 
taak van de overheid is het benodigde wettelijk kader en economisch kader te creëren en dat 
deze, zo nodig, begeleidende maatregelen voor de door de industrie ontplooide initiatieven moet 
goedkeuren. De door de Commissie, de industrie en/of de Lid-Staten te treffen maatregelen 
worden als volgt rond de vier prioritaire gebieden van de mededeling over het industriële 
concurrentiebeleid gegroepeerd: 
2.1. Maatregelen ter verbetering van het wettelijk kader 
In het verlengde met de onlangs goedgekeurde richtsnoeren voor het met betrekking tot de 
regelgeving te voeren beleid zou men zich bij deze verbetering moeten concentreren op: 
- het consolideren, up-to-date brengen en/of vereenvoudigen van het huidige regelgevingskader 
voor chemische stoffen en preparaten; de codificering van de kunstmestrichtlijnen en de 
richtlijnen inzake beperkingen voor het in de handel brengen van produkten en detergentia, 
de herstructurering van de preparatenrichtlijn, de vereenvoudiging van de Richtlijn 
betreffende de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van werknemers tegen risico's 
van chemische agentia op het werk en de vereenvoudiging van de procedures voor de 
aanmelding van nieuwe chemicaliën, vooral door kleine en middelgrote ondernemingen, zijn 
andere voorbeelden van dergelijke activiteiten; 
- een gezonde benadering voor alle mogelijke nieuwe regelgevingsinitiatieven met betrekking 
tot chemische produkten of faciliteiten, met inbegrip van het volgende: 
• een wetenschappelijke evaluatie van het risico dat de stof, het preparaat of het type 
faciliteit in kwestie voor gezondheid, veiligheid en/of het milieu oplevert en een 
vergelijking van de risico's die aan mogelijke vervangingsprodukten of alternatieve 
procédés verbonden zijn; 
u 
• een behoorlijke analyse van de kosten en baten van de op EU-niveau aanwezige opties, 
alsmede van mogelijke nationale maatregelen; 
• waar mogelijk en relevant, een comparatieve analyse van vigerende of in voorbereiding 
zijnde soortgelijke wetgeving, bij de zwaarste concurrenten onder de derde landen; 
Indien de resultaten van deze drie typen analyse zulks wettigen zal er, op internationaal of EU-
niveau een nieuw initiatief moeten worden ontplooid door middel van het eenvoudigste en 
minst kostbare instrument waarmee een hoge mate van gezondheids- en milieubescherming 
wordt verzekerd. Er bestaat reeds een groot aantal van dergelijke instrumenten: unilaterale 
industriële initiatieven, op EU- of nationale niveau gesloten overeenkomsten (waarvoor de 
Commissie een algemeen raamwerk voorbereidt), economische prikkels en 
regelgevingsinitiatieven op EU- of, zo mogelijk en noodzakelijk, op internationaal niveau.... 
- Deze benadering is, waar mogelijk, ook van toepassing op: courante gevallen waarin, ondanks 
reeds genomen harmonisatiemaatregelen, de interne markt voor chemische produkten nog 
steeds verbrokkeld is: partiële richtlijnen (asbest), nationale verzoeken om uitvoering van 
artikel 100A, lid 4 (pentachloorfenol, cadmium, creosoot, ...). 
Al deze maatregelen zouden in overleg met de vertegenwoordigers van de betrokken industrieën 
en/of Lid-Staten geanalyseerd en uitgewerkt moeten worden. 
2.2. Maatregelen met het oog op een doeltreffende concurrentie 
Met de wereldwijde omvang van de chemische industrie en de behoefte aan een voortdurende 
aanpassing van haar structuren zal de Commissie rekening houden bij de toepassing van de 
mededingingsregels, zowel binnen als buiten de EU en wel in het bijzonder: 
- bij het analyseren van mogelijke voorstellen van de industrie met het doel oplossingen voor 
structurele overcapaciteit te vinden in bepaalde chemische basisindustrieën, door middel van 
pertinente maatregelen door de betrokken bedrijven, vooropgesteld dat het bestaan van een 
dergelijke structurele overcapaciteit kan worden aangetoond en dat de voorgestelde actie met 
de mededingingsregels te rijmen is; 
- bij verdere pogingen om de elektriciteits- en gasmarkt binnen de EU te liberaliseren. 
waardoor de chemische industrie als grote energieverbruiker lagere kosten krijgt; 
- bij verdere pogingen om de handelsinstrumenten doeltreffend te gebruiken, vooral voor de 
opheffing, bij de leden van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) en in bepaalde WTO 
kandidaatlanden (Golfstaten, China), van niet-tarifaire belemmeringen (double pricing voor 
bepaalde grondstoffen, invoerregisters. enz.); 
- bij bilaterale besprekingen met de voornaamste handelspartners (b.v. met de VS, via de 
transatlantische bedrijfsdialoog en het gezamenlijk actieplan), en multilaterale besprekingen 
over nieuwe overeenkomsten inzake mededinging en internationale handel, in het bijzonder 
met betrekking tot de verwijdering van hinderpalen voor internationale investeringen. 
2.3. Maatregelen ter opvoering van de immateriële investeringen 
Door de steeds groter wordende innovatiebehoefte bij de fabricage van nieuwe, kwalitatief 
hoogwaardige chemische produkten voor gediversifieerde markten en de ontwikkeling van meer 
doeltreffende duurzame produktieprocédés, worden de industrie, de Commissie en de nationale 
overheden ertoe gebracht zich bij onderzoek en technologische ontwikkeling (OTO), alsmede 
bij het wetenschappelijk onderwijs vooral te concentreren op: 
- de voortzetting van de programma's voor onderzoek in samenwerkingsverband op Europees 
niveau, niet alleen tussen soortgelijke industrieën (zoals in het geval van de SUSTECH- en 
PRIMA-initiatieven voor procesindustrieën als voedingsmiddelen, staal en papier), maar ook 
met sectoren die chemische produkten afnemen (transport, constructie) en met 
computersoftware-leveranciers (voor een intensiever gebruik van informatietechnologie); 
- een verdergaande integratie van de chemische industrie bij bestaande of toekomstige 
multisectoriële initiatieven (task-forces, clusters), waardoor de verschillende communautaire 
m 
5 
programma's beter toegankelijk worden en de resultaten hiervan, via een betere coördinatie, 
geoptimaliseerd kunnen worden; 
- een grotere mate van flexibiliteit bij uitwerking en herziening van specifiek communautaire 
OTOprogramma's; 
-een verbeterde octrooibescherming, bij voorbeeld voor bestrijdingsmiddelen en uit de 
biotechnologie voortgekomen produkten; 
- de industriële initiatieven ter verbetering van de chemische kennis van jongeren en de 
wetenschappelijke scholing van werknemers, welke samen met de communautaire 
programma's SOCRATES, Leonardo da Vinci, bepaalde subprogramma's van het vierde 
kaderprogramma en de onder de Structuurfondsen vallende acties, alsmede met de 
noodzakelijke medewerking van de nationale onderwijsprogramma's, de voor een 
innoverende chemische industrie essentiële hechtere technische en wetenschappelijke 
grondslag zullen geven, waarbij ook voor de vorming op het vlak van gezondheid en 
veiligheid van werknemers een plaats moet worden ingeruimd. 
2.4. Maatregelen ter ontwikkeling van een samenwerking op industriegebied 
De zo complexe en sterk gediversifieerde structuur van deze bedrijfstak - met haar grote 
multinationale corporaties en talrijke KMO's - en de op bepaalde internationale markten 
aanwezige risico's en mogelijkheden maken het nodig dat er in deze sector nog krachtiger naar 
industriële samenwerking wordt gestreefd. 
- In een aantal sectoren zijn de KMO's met hun essentiële rol bij de arbeidsschepping en hun 
toeleveringsfunctie zo belangrijk, dat de industrie en de Commissie maatregelen als de 
onderstaande moeten continueren en/of opstarten: 
• maatregelen waardoor KMO's beter aan met-confidentiële technische, economische en 
wetgevingsinformatie kunnen komen, een en ander via een meer gecomputeriseerd 
communicatiesysteem, dat door de Europese Raad van de verenigingen van de chemische 
industrie (CEFIC) wordt ontwikkeld en via het gecoördineerde netwerk van DG IQ 
(RISC: Réseau d'Information du Secteur Chimique); het agentschap van Bilbao voor 
gezondheid en veiligheid zal in dit verband ook een bron van onpartijdige en betrouwbare 
informatie zijn; 
• de promotie bij kleine en middelgrote chemiebedrijven van verschillende door de 
Commissie uitgewerkte communautaire programma's ter vergemakkelijking van 
partnerschappen en toeleveringscontracten, ter verbetering van management-technieken, 
enz. 
- Door de industrie, met steun van de Commissie te ontwikkelen internationale­
samenwerkingsprojecten kunnen de op de markten van derde landen aanwezige risico's en 
mogelijkheden respectievelijk verminderen en vergroten; dit is het geval bij: 
• nabuurlanden van de Europese markt (LMOE's, bepaalde jonge industrielanden en de 
Mddellandse-Zeelanden); opleidings- en technische bijstandsprojecten ten behoeve van 
overheidsinstanties en managers in de chemische industrie, om de geleidelijke 
totstandbrenging van een met dat van de EU vergelijkbaar regelgevingskader 
(volksgezondheid en gezondheid van werknemers, milieu, mededingingsregels, enz.) te 
bevorderen, zullen van nut zijn voor kandidaat-Lid-Staten, maar zouden ook een 
uitbreiding van de interne markt van de EU mogelijk maken, waardoor de 
concurrentievoorwaarden aan stabiliteit en homogeniteit zouden winnen; 
• derde landen met snel groeiende markten (bepaalde LMOE's, China, Zuidoost-Azië en 
Latijns-Amerika); opleidings- entechnische-bijstandsprojecten, in combinatie met andere 
meer op technologie-overdracht en investeringsbevordering gerichte activiteiten zullen 
betere toegangsmogelijkheden creëren; 
• landen die rijk zijn aan grondstoffen of energiebronnen ( b.v. Rusland, de leden van de 
Raad voor Samenwerking van Arabische-Golfstaten); investeringen en infrastructuren of 
industriële mineralen zullen hier een vlottere toegang tot deze hulpbronnen en misschien 
ook een betere controle op onstabiele prijzen mogelijk maken. 
IV 
G 
3. Conclusies 
* De Commissie is van oordeel dat het chemisch bedrijf in de EU, weliswaar een van de meest 
moderne en best concurrerende bedrijfstakken in de wereld, zich met een aantal problemen 
geconfronteerd ziet die het zal moeten aanpakken om zijn internationale concurrentiepositie te 
kunnen behouden en, zo mogelijk, te kunnen versterken. 
* Om dit mogelijk te maken moeten de industrie, de Commissie en/of de Lid-Staten een aantal 
maatregelen uitwerken often uitvoer leggen, welke in deze mededeling uiteen worden gezet. De 
Commissie zal, in overleg met vertegenwoordigers van de Europese chemische industrie, een 
gestructureerd follow-up-programma implementeren en zal de ontwikkelingen rond het 
internationale concurrentievermogen in deze sector en de goedkeuring van de verschillende, in deze 
mededeling voorgestelde maatregelen op de voet volgen. 
> 
TABEL A 
JV1AATOEGELEN TER VERS IERKING VAN DE ŒlNŒJRRENTIEPOSrnE VAN DE 
CHEMISCHE INDUSTOIE 
Maatregelen 
1. Consolidering wettelijk kader interne markt; oplossingen voor de 
problemen i.v.m. asbest, dioxinen, PCP 
2. Bij ontbreken van internationale regelgeving, rekening houden met het 
concurrentievermogen van de EU-industrie, voordat het tot 
EU-regel geving komt 
3. Risico-evaluatie en adequate analyse van de aan alle nieuwe 
voorschriften of maatregelen verbonden voor- en nadelen 
4. Ontwikkeling en uitbreiding RC-initiatieven (RC: Responsible Care) 
5. Totstandbrenging communautair raamwerk voor vrijwillige 
overeenkomsten in Lid-Staten 
6. Snelle evaluatie van fusies en joint-ventures 
7. Steeds doorzichtiger maken van de voorschriften inzake staatshulp 
8. Liberalisering energiemarkten (in het bijzonder gas en elektriciteit) 
9. Onderzoek naar oorzaken structurele en conjuncturele overcapaciteit en 
capaciteitstekorten 
10. Zoeken naar nieuwe WTO-leden die tarieven van 0, 5,5 en 6,5% 
hanteren 
11. Schijnwerper op niet-tarifaire belemmeringen, vooral double pricing 
(distorsie van investeringsprikkels) 
12. Rekening houden met de suggesties van de transatlantische 
bedrijfsdialoog om de regels inzake indeling, enz. van chemicaliën te 
harmoniseren 
13. Verkennende besprekingen over multilaterale overeenkomsten inzake 
handel en mededinging 
14. Verbetering van het vierde OTO-kaderprogramma, mi.v. task-forces; 
ontwikkeling vijfde kaderprogramma 
15. Bevordering van de SUSTECH- en PRIMA-benadering 
16. Bevordering van de wetenschappelijke en technologische cultuur 
17. Uitvoering Commissievoorstel voor betere octrooibescherming bij 
gewasbeschermingsprodukten 
18. Ontwikkeling van RISC 
19. Intensivering van de maatregelen tb.v. het MKB 
20. Opnieuw opstarten van EASTT 
21. Betere technische bijstand inzake chemische wetgeving tb.v. LMOE's 
22. Nauwere industriële samenwerking met China en andere landen Commis­
sie 
/ 
/ 
/ 
-
/ 
/ 
/ 
/ 
/ 
/ 
/ 
/ 
/ 
/ 
(/) 
(/) 
/ 
/ 
/ 
-
/ 
/ Lid-
Staten 
(/) 
-
-
-
/ 
-
-
(/) 
-
-
-
-
-
-
/ 
/ 
-
(•) 
-
-Indus-
trie-
-
-
-
/ 
(/) 
-
-
-
(/) 
(/) 
/ 
-
/ 
/ 
-
/ 
/ 
/ 
(/) 
/ 
VI 
K 
i INLEIDING 
1. In de mededeling wordt een korte beschrijving gegeven van de chemische industrie en de 
uitdagingen waarvoor deze zich gesteld ziet en wordt een aantal initiatieven voorgesteld om de 
concurrentiepositie van deze bedrijfstak te verbeteren. Deze initiatieven of maatregelen, waarvan 
sommige thans reeds toepassing vinden en andere door de Commissie, de Lid-Staten en de industrie 
ten uitvoer zullen worden gelegd, zijn in een vet lettertype gedrukt. De maatregelen van de 
Commissie moeten als onderdeel worden gezien van het horizontale industriële-mededingingsbeleid, 
dat beschreven is in de mededeling van september 19943, welke weer voortbouwde op de 
mededeling betreffende het industriebeleid van 19904. De maatregelen of initiatieven zijn voor de 
chemische industrie wel bijzonder relevant maar niet alleen voor deze bedoeld. Aan de 
voorbereiding van deze mededeling is vanaf het vroegste stadium door vertegenwoordigers van de 
industrie meegewerkt. Wanneer er grote meningsverschillen tussen de Commissie en de industrie 
zijn, wordt dit duidelijk aangegeven. Deze benadering zou als voorbeeld voor andere, soortgelijke 
bedrijfstakken kunnen dienen. 
2. Na een beschrijving van de industrie en de in de tien komende jaren te verwachten uitdagingen, 
gaat de mededeling in op een aantal, onder de vier prioriteiten van de mededeling inzake het 
industriële concurrentievermogen gerubriceerde maatregelen: verbetering van het regelgevingskader 
(in de mededeling spreekt men van een modernisering van de rol van de overheid), 
totstandbrenging van een echte concurrentie, bevordering van immateriële investeringen en 
ontwikkeling van industriële samenwerking. In een laatste hoofdstuk zal worden getracht algemene 
conclusies te trekken en een gemeenschappelijk werkprogramma op te stellen, om te bereiken dat 
de Commissie en de industrie beter gaan samenwerken om zo tot een betere mededinging te komen. 
Het is de bedoeling met deze mededeling het aan de maatregelen ten grondslag liggende beleid als 
model voor een versterking van de concurrentiepositie van soortgelijke industrieën te presenteren. 
EL DE CHEMISCHE INDUSTRIE VAN DE EU 
Ü.A. FEITEN OVER DEZE BEDRIJFSTAK 
3. De chemische industrie is zeer heterogeen van aard en houdt zich voornamelijk bezig met de 
chemische omzetting van grondstoffen in verschillende stoffen met nieuwe chemische en fysische 
eigenschappen. Deze tak van industrie kent de volgende voornaamste sectoren: organische en 
anorganische chemische basisprodukten; kunstmest en stikstofverbindingen; kunststoffen en 
synthetisch rubber; farmaceutische en medische produkten; chemische specialiteiten, waaronder 
landbouwchemicaliën en polymerenspecialiteiten; verven, lakken en coatings; reinigings- en 
politoerpreparaten; parfums en toiletartikelen; en kunstvezels. De bedrijfstak valt uiteen in twee 
"bovenstroomse" sectoren: anorganische basischemicaliën en petrochemische stoffen (of organische 
basisprodukten) en verder de "benedenstroomse" sectoren. De produkten van de bovenstroomse 
sectoren worden bijna uitsluitend door de benedenstroomse sectoren afgenomen. De mededeling 
heeft in het algemeen geen betrekking op de farmaceutische sector, waaraan reeds een afzonderlijke 
mededeling5 gewijd is, noch op kunstvezels, hoewel de statistieken voor een deel ook voor deze 
beide sectoren gelden. 
3 COM(94)319 Het beleid inzake het concurrentievermogen van de Europese Unie op 
industriegebied. 
4 COM(90)556 Industriebeleid in een door concurrentie gekenmerkte open context. 
5 COM(93)718. 
f 
4. Van alle industriesectoren in de EU komt het chemisch bedrijf, in termen van produktie, na 
levensmiddelen, dranken en tabaksartikelen op de tweede plaats en, in termen van toegevoegde 
waarde, na de elektrotechnische sector. De_EUJS-de belangrijkste producent van chemicaliën in de 
wereld waarbij de VS op een behoorlijke afstand en Japan op een nog grotere afstand worden 
gehouden. Voorts heeft de EU in deze sector een grotere overschot op de handelsbalans dan de VS 
of Japan. 15 van de 30 grootste chemische bedrijven in de wereld (waarvan de allergrootste Duits 
zijn) hebben hun hoofdkwartier in de EU (terwijl er nog drie in Zwitserland zijn gevestigd). 
De chemische industrie van de EU biedt rechtstreeks werkgelegenheid aan 1,65 miljoen mensen 
en heeft een omzet van 316 miljard ecu (zie tabel 1 en 2). Nog eens 3 miljoen mensen werken in 
sectoren die de produkten van de chemische industrie als rechtstreekse input gebruiken en aldus 
van haar concurrentievermogen afhankelijk zija 
5. De meeste mensen zien het doorsnee chemiebedrijf als een grote onderneming; wat petrochemische 
produkten betreft, klopt dit wel, maar kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) spelen een 
rol van vitaal belang in de chemische industrie als geheel en domineren sectoren als verf, 
chemische specialiteiten, cosmetica, farmaceutische basisprodukten en kunststoffen. Uit Eurostat-
data voor 1990 blijkt dat de chemische industrie in de Unie van Twaalf 32.700 bedrijven omvatte 
(met uitzondering van de sector kunststofverwerking). 87% van de bedrijven heeft minder dan 
50 werknemers in dienst, hoewel zij slechts 12% van alle tewerkgestelden en 16% van de totale 
omzet voor hun rekening nemen. Middelgrote ondernemingen, d.w.z. die welke tussen 50 en 
249 mensen in dienst hebben, vertegenwoordigen bijna 9% van alle bedrijven, hetgeen wil zeggen 
dat zij bijna 17% van alle werknemers en 16% van de totale omzet in deze sector voor hun 
rekening nemen. 
6. De werkgelegenheid in de chemische industrie van de EU is in 1994, eenjaar van goed economisch 
herstel, met 4,4% teruggelopen. Voor 1995 zal waarschijnlijk ook een achteruitgang, zij het een 
kleinere, worden genoteerd. Hoewel 1,65 miljoen mensen in 1994 in de chemische industrie 
werkzaam waren, moet gezegd worden dat dit er in 1980 nog 1,95 miljoen waren; de 
werkgelegenheid in deze sector vertoont dan ook een aanhoudend dalende lijn (met een afvlakking 
van de curve gedurende de opleving van 1987-1990). Opgemerkt zij dat zowel de VS als Japan een 
veel geringere achteruitgang van de werkgelegenheid in hun chemische sector hebben gezien 
(tabel 3). De dalende werkgelegenheid is deels gecompenseerd door een kwalitatieve verbetering 
van de arbeidskrachten, onder andere omdat zelfs handarbeiders nu beter geschoold moeten zijn 
om bij hun werk met computers te kunnen omgaan. De chemische industrie is door de wereldwijde 
concurrentie gedwongen voortdurend te herstructureren: een teruglopende werkgelegenheid is een 
van de tekenen die hierop wijzen. Vooral de chemische basissectoren zijn hierdoor getroffen: in 
de kunstmestindustrie is de werkgelegenheid van 140.000 in 1980 gedaald tot 28.000 in 1995. 
7. Sommige subsectoren, vooral de petrochemische industrie, zijn zeer conjunctuurgevoelig, zodat 
prijzen en winstmarges hier wild fluctueren. Sommigen zien industriële samenwerkingsmaatregelen 
als een mogelijke methode om de problemen in verband met capaciteitsoverschotten gedurende 
economische recessies te vermijden; het gaat hier om problemen als hoge eenheidskosten, sterk 
verlaagde prijzen om te kunnen concurreren, grote financiële verliezen en een gebrek aan 
investeringen in nieuwe technologieën. Structurele capaciteitsoverschotten zijn hoofdzakelijk het 
gevolg van het onvermogen om de structuren aan de huidige fase van de conjunctuurcyclus aan te 
passen, zodat een aantal noodzakelijke maatregelen, zoals het uit bedrijf nemen van installaties, 
uitblijft. Nog nijpender kan het probleem worden wanneer er in een gedrukte-marktsituatie nieuwe 
produktiecapaciteit bijkomt. 
8. De chemische industrie van de EU doet het, na verscheidene jaren van lage opbrengsten, wat de 
winstmarges betreft, momenteel redelijk goed. Dit is stellig voor een deel te danken aan het in de 
gehele wereld doorzettende economische herstel. Het bruto exploitatie-overschot liep in 1994 op 
tot 13,5%, terwijl de reële produktie van de industrie in dat jaar met 6% toenam In 1995 zal een 
lagere groei worden geregistreerd, maar is er, vooral vergeleken met de depressiejaren 1990-1993, 
toch nog sprake van een behoorlijk groeitempo. Ondanks deze magere jaren heeft de chemische 
industrie van de EU haar produktie zien stijgen, terwijl de output van de produktiesector als geheel 
in het begin van de jaren negentig omlaag is gegaan. Tussen 1985 en 1994 steeg de produktiviteit 
van de chemische industrie sneller dan het BBP, dat op zijn beurt weer sneller toenam dan de 
produktiviteit van de gehele industriesector (zie tabel 4). De relatieve teruggang die haar stempel 
op de produktiesector van de EU als geheel drukt, is in de chemische sector minder prevalent, maar 
de gemiddelde opbrengst van het in de verschillende fasen van de economische cyclus gebruikte 
kapitaal is in Europa lager dan in de VS of Oost-Azië. 
9. De Europese chemische industrie heeft haar huidige concurrentiepositie aan v\jf hoofdfactoren te 
danken: flexibiliteit en bereidheid tot herstructureren, een voor open markten en vrije handel 
bevorderlijke multinationale structuur; een meer uitgesproken verantwoordelijkheidsgevoel jegens 
het milieu; het vermogen om te innoveren en een hoge kwaliteit van arbeidskrachten en 
management. 
UB. KENMERKEN VAN DE INDUSTRIE 
10. Het chemisch bedrijf is een wereldwijde industrie met tal van multinationale ondernemingen, 
hoewel de markten voor verscheidene produkten hun regionale karakter behouden. Een groot aantal 
fabrieken in Europa is van Amerikaanse bedrijven. Europese ondernemingen hebben ook grote 
bedragen in de VS en andere delen van de wereld geïnvesteerd. Vele sectoren kunnen 
kostensparend werken door op grote schaal te produceren en te distribueren, hetgeen tot gevolg kan 
hebben dat de markten voor de produkten in kwestie de gehele wereld gaan omspannen. Naast de 
investeringen is ook de handel belangrijk. 20% van de chemische produkten van de EU wordt 
uitgevoerd. 
11. In het algemeen is de industrie zowel kapitaal- als researchintensief. In deze bedrijfstak is veelal 
meer dan 1 miljoen aan kapitaalgoederen per werknemer geïnvesteerd. Dit houdt in dat er zeer hoge 
vaste kosten zijn en dat er grote behoefte aan liquiditeiten bestaat. Meer dan 5% van de omzet 
wordt aan onderzoek en technologische ontwikkeling (OTO) besteed. Intellectuele eigendom is hier 
van vitaal belang en wordt een steeds waardevollere component van het concurrentievermogen: 
daarom is de chemische industrie extra kwetsbaar voor een tekortschietende bescherming van de 
intellectuele eigendom. Het aantal octrooien van een bedrijf is een van de beste manieren om te 
zien hoe hard het bedrijf zich inspant om aan dergelijke kapitaalgoederen te komen. De in Europa 
gevestigde chemische bedrijven staan, wat het aantal verworven octrooien betreft, ergens bovenaan 
de wereldranglijst (tabel 5). De chemische industrie van de EU kan het zich, wat dit betreft, echter 
niet veroorloven op haar lauweren te blijven zitten. Over het geheel genomen had de EU in de 
periode 1987-1989 slechts 36%) van alle chemische octrooien, hetgeen niet beter was dan het EU-
gemiddelde voor alle typen technologie. Het chemisch octrooibezit in de VS ligt boven het 
gemiddelde. 
12. Wat de kapitaaluitgaven betreft, lijkt de Europese chemische industrie het minder goed te doen dan 
de VS en Japan. In 1994 namen de investeringen in de Europese chemische industrie ten opzichte 
van 1993 iets toe, maar vergeleken met 1990 werd er wel 25% minder besteed. Daarentegen voerde 
de Amerikaanse chemische industrie de kapitaaluitgaven in 1994 drastisch op en investeerde zij 
40%) meer dan in 1990. De Japanse bestedingen vertoonden in 1994 een geringe daling ten opzichte 
van 1990 (tabel 6). Een en ander kan voor een deel aan de hand van de verschillende fasen van 
de conjunctuurcyclus worden verklaard. 
13. Kosten in verband met energievoorziening en gas als grondstof spelen in de chemische industrie 
als geheel een belangrijke rol en maken voor de meeste produkten 15 tot 60% van de 
fabricagekosten uit. Het vitale belang van elektriciteit voor chloorprodukten en van aardgas voor 
de produktie van kunstmeststoffen zijn slechts twee voorbeelden hiervan. Veel van de benodigde 
primaire energie wordt door de EU ingevoerd, hetgeen ook het geval is met veel industriële grond-
s?4 
stoffen en vooral met basischemicaliën. Hierdoor worden bepaalde produktiekostennadelen in de 
hand gewerkt. 
14. Op het stuk van energie-efficiëntie is in de chemische industrie grote vooruitgang gemaakt. Het 
energieverbruik per geproduceerde eenheid is tussen I960 en 1980 met 25% teruggelopen en met 
nog eens 25% tussen 1980 en 1993. In vele sectoren heeft de energie-efficiëntie thans haar 
theoretische grens bereikt. Lagere gas- en elektriciteitspryzen zijn daarom nog noodzakclijker om 
concurrerend te kunnen werken. Het te Parijs gevestigde Internationale Energie-Agentschap komt 
met gegevens waaruit blijkt dat de industrie in de Europese landen onder de OESO-leden voor 
aardgas 169 USD/toe betaalden, tegen 127 USD/toe in de VS in 1993. De door de industrie te 
betalen elektriciteitsprijzen bedroegen 7,4 c/KWh (866 USD/toe) in de Europese OESO-landen en 
4,9 c/KWh (565 USD/toe) in de VS. Voorts gaven de energieprijzen tussen de Lid-Staten soms 
schommelingen met maar liefst 100% te zien. 
15. De produkten van de chemische industrie zijn niet langer uit het dagelijkse leven weg te denken. 
Dit is deels de reden waarom de gezondheids- (volksgezondheid en gezondheid op het werk) en 
milieu-aspecten van chemische produkten zo gevoelig liggen. Zowel de regeringen als de industrie 
zijn zich hiervan volledig bewust en proberen hier iets aan te doen. 
ILC DE UITDAGINGEN WAARVOOR DE CHEMISCHE INDUSTRIE VAN DE EU ZICH 
GESTELD ZIET 
16. De chemische industrie van de EU stelt zich ten doel haar positie in de wereldeconomie te 
handhaven ofte verbeteren en een bevredigend kapitaalrendement te realiseren. Hiertoe streeft zij 
ernaar haar afnemers over de gehele wereld tegen de laagst mogelijke prijzen, op een ecologisch 
verantwoorde en duurzame w\jze en op langere termijn van kwalitatief hoogwaardige produkten 
te voorzien. Om in onderzoek naar nieuwe produkten te kunnen investeren moet zij bij de verkoop 
van courante produkten voldoende winst kunnen genereren. Voorts moet Europa in een wereld van 
uiterst mobiel kapitaal een aantrekkelijk rendement op geïnvesteerd kapitaal kunnen bieden, dan 
wel genoegen nemen met een afnemende investeringsactiviteit. De Commissie en de Lid-Staten 
willen het best mogelijke horizontale raamwerk verschaffen om de chemische industrie en andere 
bedrijfstakken in staat te stellen hun doelstellingen te verwezenlijken en willen hierbij bereiken dat 
het opleidingspeil van goed geschoolde arbeidskrachten in de EU wordt gehandhaafd of nog hoger 
wordt. 
n.C.1. Betere en meer milieuvriendelijke produkten 
17. Voor nieuwe en kwalitatief betere produkten is innovatie nodig. Dit zijn produkten die aan 
ecologische vereisten voldoen en de consument aanspreken, die uitlaatgasemissies kunnen 
verminderen, nieuwe weefsels kunnen opleveren of tot een betere huidverzorging kunnen leiden 
De uitdaging is nu ervoor te zorgen dat innovatie betere produkten blijft opleveren, die gedurende 
hun gehele levenscyclus, minder grote milieu-effecten hebben. Bij innovatie kan het om een uiterst 
geringe verbetering, dan wel om een totaal nieuwe chemische structuur gaan. Innovatie vereist een 
grote investering in OTO. Tevens is hiervoor grote wetenschappelijke expertise en een voldoende 
aanbod van goed opgeleide wetenschappers en onderzoekers nodig. 
18. Bedrijven maken zelf uit hoeveel zij aan OTO wensen te besteden, maar de overheid moet erop 
toezien dat het onderwijs op een hoog peil staat en zou een rationele wetenschappelijke discussie 
over zaken als nieuwe produkten en procédés moeten aanmoedigen. Het is de overheid die de 
noodzaak inziet van door overheidsinstanties te verrichten onderzoek wanneer vragen rijzen over 
de aanvaardbaarheid van mogelijke gevaren. Bovendien kunnen de overheidsinstanties in kwestie 
het innovatieproces afremmen door voorschriften voor het testen en registreren van nieuwe 
produkten vast te stellen. Innovatie is de sleutel tot een verbetering van de concurrentiepositie van 
de industrie in de EU. Uit bepaalde segmenten van de Europese chemische industrie is vernomen 
dat het aantal jaarlijks gelanceerde nieuwe produkten de afgelopen vijftien jaar beduidend is 
SI 
teruggelopen; de verfindustrie rapporteert een teruggang met 50%. Er bestaan aanwijzingen dat vele 
van de Europese chemische bedrijven hun innovatie-activiteiten steeds meer buiten de EU - en 
vooral in de VS - gaan uitbesteden. Overheid en industrie moeten de handen ineen slaan om deze 
zorgwekkende ontwikkelingen tegen te j^ian. Vooral met het milieubeleid zou innovatie moeten 
worden aangemoedigd, waarbij tegelijkertijd een hoge mate van milieubescherming moet worden 
gewaarborgd. Om deze tweeledige rol optimaal te kunnen vervullen, zou het milieubeleid behoorlijk 
in andere'beleidssectoren moeten worden geïntegreerd. 
ILC2. Scherp geprijsde produkten 
19. Alleen met concurrerende prijzen kan de chemische industrie van de EU produkten afzetten, geld 
verdienen, blijven investeren en draaien. De uitdaging is nu ervoor te zorgen dat Europa tegen 
voldoende lage prijzen, om de concurrentie met andere delen van de wereld vol te kunnen houden, 
goede produkten kan blijven produceren. Om dit te doen kan zij zich bij voorbeeld concentreren 
op die produkten en procédés die Europa comparatieve voordelen bezorgen. Voortdurend 
herstructureren is noodzakelijk wanneer de minst efficiënte bedrijven een bepaalde sector verlaten 
en de industrie als geheel haar investeringen van onrendabele sectoren naar sectoren met betere 
winstmogelijkheden verlegt. Hierbij stuit men echter op een aantal hinderpalen, en exportbarrières, 
zoals buitensporige overheidssubsidies, zijn dan ook deel van de uitdaging. 
20. Voor een doeltreffende middelentoewijzing moet een markt functioneren en als wereldomspannende 
bedrijfstak heeft de chemische industrie van de EU dan ook veel aan open markten over de gehele 
wereld. Dergelijke markten brengen een continu herstructureringsproces op gang, maar een 
doeltreffende middelentoewijzing en een echte verbetering van de concurrentiepositie kunnen alleen 
worden verwacht indien er ook daadwerkelijk geconcurreerd wordt. De EU zou nu moeten zien te 
bereiken dat chemische producenten uit derde landen zich aan de voorschriften van de 
Wereldhandelsorganisatie fWTO) houden. 
21. Europa zal het voornaamste afzetgebied voor de produkten van de Europese chemische industrie 
blijven vormen, maar de uitvoer is en blijft een uiterst belangrijke bron van inkomsten. Europese 
firma's hebben er alle belang bij aanwezig te zijn op die markten welke een snelle groei 
doormaken, om zo profijt te kunnen trekken van kostenbesparing door schaalvergroting en 
goedkoper te kunnen produceren. Volgens de meeste prognoses zijn de snelst groeiende markten 
in het zuidelijke gedeelte van de Stille Oceaan te vinden. Een aantal EU-bedrijven zijn reeds in alle 
landen in dit gebied vertegenwoordigd, maar nog niet in voldoende mate. China zal in de komende 
tien jaar waarschijnlijk een belangrijk afzetgebied worden en de overige Oost- en Zuidaziatische 
landen zullen als afnemers voorop lopen. Het is niet gemakkelijk aan het andere eind van de wereld 
produkten te verkopen of zaken te doen, maar dit is een uitdaging die wij moeten aanvaarden. Met 
billijke voorwaarden voor een vrije toegang tot en investeringen in deze landen zou een en ander 
wel vlotter verlopen. De landen in dit deel van de wereld zullen Europa ook veel concurrentie 
aandoen als leveranciers van chemische produkten aan andere delen van de wereld. 
22. Om wereldwijd te kunnen concurreren en door schaalvergroting scherp geprijsde produkten te 
kunnen voortbrengen heeft Europa optimaal gedimensioneerde locaties en bedrijven nodig. Joint-
ventures of fusies bieden twee mogelijkheden om bedrijven op te zetten die groot genoeg zijn om 
deze voordelen te verschaffen, vooropgesteld dat een en ander niet tot een aanzienlijke beperking 
van de concurrentie leidt. Voor de mededingingsautoriteiten van de EU komt het er nu op aan te 
verzekeren dat bedrijven groot genoeg kunnen worden om de concurrentie aan te kunnen, maar te 
voorkomen dat er dingen worden gedaan die ten koste van de concurrentie binnen de EU zouden 
kunnen gaan. Voor het MKB is hier ook een belangrijke rol weggelegd, vooral in bepaalde sectoren 
als chemische specialiteiten, verven en lakken, waar aan de eindverbruiker wordt geleverd. Kleine 
en middelgrote ondernemingen zijn vaak leveranciers of afnemers van grotere ondernemingen en 
voor de industrie is het nu zaak deze gecompliceerde, maar potentieel zeer flexibele structuur te 
verbeteren om de kosten te kunnen drukken. 
^l 
23. De aan de interne markt ten grondslag liggende gedachte is dat het bedrijfsleven dank zij een grote 
markt en de daaruit voortvloeiende schaalvergroting kostenbesparend kan werken Met de interne 
markt is stellig grote vooruitgang gemaakt, maar het gaat er nu om dat de overblijvende 
belemmeringen worden opgeheven en dat de integratie wordt verbeterd. Bepaalde specifieke 
nationale voorschriften voor chemicaliën zijn nog steeds van kracht. Evenals met andere industrieën 
het geval is, heeft men in de chemische sector te kampen met een gebrek aan echt geïntegreerde 
rail- en wegvervoernetwerken. Het feit dat er nog geen interne markt voor gas en elektriciteit is, 
is een groot nadeel dat ook op de concurrentiepositie van de chemische industrie van invloed is. 
Daarbij komt dan nog het ontbreken van één enkele Europese valuta met alle, grote complicaties 
veroorzakende valutafluctuaties van dien. 
m MAATREGELEN OM HET œNOJRRENTDEVERMOGEN TE 
VERBETEREN 
24. Om al deze problemen te kunnen aanpakken, moeten de industrie, de Commissie en de Lid-Staten 
specifieke maatregelen treffen. Hier en daar worden reeds enige inspanningen gedaan, die thans 
moeten worden geïntensiveerd; tevens zijn een aantal nieuwe initiatieven vereist. Te zamen met 
industrie en Lid-Staten moet de Commissie, uitgaande van de vier prioriteiten voor een beleid ter 
verbetering van het industriële concurrentievermogen, het regelgevingskader verbeteren, voor een 
doeltreffende concurrentie zorgen, immateriële investeringen bevorderen en de industriële 
samenwerking verder uitbouwen. 
IILA. MAATRF^ELEN TER VERBETERING VAN HET GEPEF1 VAN WETTEN EN 
VOORSCHRIFTEN 
25. De meeste activiteiten van de chemische industrie hebben gevolgen voor volksgezondheid en 
milieu, hetgeen de reden is waarom de activiteiten van deze bedrijfstak voor een groot deel aan 
regels en voorschriften zijn onderworpen. Vooral de regelgeving inzake produktieprocédés en 
produkten is voor de chemische industrie van vitale betekenis. Voor een kapitaalintensieve bedrijfs­
tak als de chemische industrie is het van het grootste belang dat het wettelijk kader zo stabiel en 
voorspelbaar mogelijk is. 
DÜLA.1. Het huidige wettelijk kader 
26. De rechtsgrondslag van een wettelijke maatregel van de Gemeenschap wordt, in overœnstemrning 
met de Jurisprudentie van het Hof, in het licht van het met deze maatregel beoogde doel bepaald. 
De wetgeving, waarmee het vrije verkeer van goederen.binnen de interne markt moet worden 
gewaarborgd, is op artikel 100A van het Verdrag gebaseerd. Wanneer de wetgeving tot doel heeft 
het milieu te beschermen, wordt van artikel 130S als rechtsgrondslag uitgegaan. Artikel 118A 
verschaft een mechanisme voor het ontplooien van initiatieven op het vlak van gezondheid en 
veiligheid, waarbij wordt opgeroepen tot het verrichten van kosten-effectiviteitsstudies om een te 
zware financiële belasting van kleine en middelgrote ondernemingen te vermijden, tot een volledige 
wetenschappelijke onderbouwing van de voorschriften en tot overleg tussen de drie betrokken 
partijen. Met dit artikel kunnen Lid-Staten verdergaande maatregelen ter bescherming van de 
arbeidsomstandigheden handhaven of treffen. Artikel 129 verschaft het raamwerk voor maatregelen 
op het gebied van de volksgezondheid. 
27. Interne-marktaangelegenheden en milieubescherming zijn nauw met elkaar verwezea Bij haar 
voorstellen voor interne-marktwetgeving dient de Commissie van een hoge mate van 
milieubescherming uit te gaan (artikel 100A, lid 3), terwijl Lid-Staten die stringentere 
milieuvoorschriften willen "toepassen" (artikel 100A, lid 4) of verdergaande 
beschemiingsmaatregelen op milieugebied willen "handhaven of treffen" (artikel 130T) dan die 
welke op EU-niveau gelden, overeenkomstig artikel 130T moeten verzekeren dat dergelijke 
/l^i 
nationale maatregelen met de voorschriften van het Verdrag, met inbegrip van de beginselen 
betreffende het vrije verkeer van goederen, in overeenstemming zijn. 
Vrij verkeer van chemicaliën 
28. Chemische produkten mogen vrij binnen de interne markt worden vervoerd. Volgens het uit het 
arrest "Cassis de Dijon"6 afgeleide beginsel van onderlinge erkenning, moeten legaal in een 
Lid-Staat vervaardigde en in de handel gebrachte produkten in principe door alle andere Lid-Staten 
op hun grondgebied worden toegelaten. Om te kunnen vaststellen in welke gevallen een Lid-Staat, 
ondanks het feit dat de produkten in kwestie legaal in een andere Lid-Staat zijn vervaardigd en/of 
in de handel gebracht, het vrij verkeer van goederen onmogelijk heeft gemaakt, is een 
informatieprocedure ingevoerd waarbij de Commissie en de Lid-Staten vanaf januari 1997 gegevens 
zullen uitwisselen over nationale maatregelen die afwijkingen van het beginsel van een vrij verkeer 
van goederen inhouden. 
29. Hoewel het beginsel van onderlinge erkenning op alle typen produkten van toepassing is, kunnen 
de door sommige Lid-Staten genomen maatregelen een verbrokkeling van de interne markt ten 
gevolge hebben. Hierdoor ziet de Commissie zich verplicht tot harmonisatie over te gaan, d.w.z. 
voor de gehele Unie geldende voorschriften voor te stellen waarmee de gevaren voor gezondheid 
en milieu worden aangepakt en tegelijkertijd een vrij verkeer van goederen wordt verzekerd. Er 
bestaat op Unie-niveau reeds een veelomvattend wettelijk kader voor toezicht op produktie en 
vervoer van chemicaliën. In het begin bestond de rechtstreekse bijdrage van de Gemeenschap in 
het nemen van ad hoc-maatregelen. De ontwikkeling van een geharmoniseerd systeem voor de 
indeling, verpakking en etikettering van gevaarlijke stoffen begon met de goedkeuring van 
Richtlijn 67/548/EEG, welke enige jaren later gevolgd werd door een geharmoniseerd systeem ter 
beperking van het in de handel brengen en het gebruik van gevaarlijke preparaten7 en stoffen8. Bij 
Richtlijn 88/379/EEG werden vervolgens geharmoniseerde voorschriften voor de indeling, 
verpakking en etikettering van gevaarlijke preparaten vastgesteld. In het recente verleden zijn de 
controlemaatregelen op een meer planmatige wijze uitgebreid tot de aanmelding van nieuwe 
stoffen9 en een systematische evaluatie van bestaande stoffen10. Voor biociden zal een systematisch 
vergunningenstelsel worden ingevoerd. Bovendien is er een communautaire kaderregeling 
ingevoerd, waarbij essentiële veiligheidsvereisten worden vastgesteld waaraan in de gehele Unie 
moet worden voldaan om een vrij verkeer van gevaarlijke goederen mogelijk te maken. De 
communautaire wetgevingsinitiatieven op chemisch gebied zijn in het algemeen in goede aarde 
gevallen, in zoverre dat één geheel van voorschriften op het niveau van de Unie uiteraard als 
doeltreffender wordt ervaren dan vijftien verschillende systemen op nationaal niveau. Verdere 
consolidering is natuurlijk mogelijk en hiermee is in het geval van gevaarlijke preparaten, 
kunstmeststoffen en detergentia reeds een begin gemaakt. 
30. In iedere Lid-Staat zijn de milieu-omstandigheden weer anders en om die reden zullen sommige 
Lid-Staten misschien eigen voorschriften willen vaststellen die verder gaan dan de communautaire 
wetgeving. Waar het hierbij vooral op aankomt, is dat er een gulden middenweg wordt gevonden 
tussen de noodzaak de inteme markt te handhaven en verder te ontwikkelen en de noodzaak om 
in deze Lid-Staten tot een hoger milieubeschermingsniveau te komen. 
31. De Commissie zal de inteme-maiktregels voor chemicaliën blijven consolideren ten einde 
moeilijkheden, zoals de door uiteenlopende nationale wetgevingen veroorzaakte 
handelsbeperkingen, te kunnen vermijden. 
6 Zaak 120/78 Hof van Justitie, 20 februari 1979. 
Richtlijn 76/769/EEG 
Richtlijn 79/117/EEG. 
Zesde wijziging op Richtlijn 67/548/EEG. 
Verordening van de Raad nr. 793/93/EEG. 
/l< 
Milieuregelgeving en duurzame ontwikkeling 
32. Het zich conformeren aan milieuvoorschriften wordt door de industrie soms als een niet-
produktieve investering gezien. Bedrijven die op milieugebied vooroplopen kunnen echter een 
stimulerend effect op de ontwikkeling van nieuwe, innoverende technologieën en produkten hebben 
en aldus een concurrentievoordeel krijgen. Een goed "milieugedrag" kan ook in een zuiniger 
gebruik van grondstoffen resulteren en aldus helpen om alle betrokken bedrijven een goed openbaar 
imago te bezorgen. 
33. Hoolddoel van zowel overheid als industrie is de verbetering van de internationale 
concurrentiepositie van de industrie tegen een achtergrond van duurzame ontwikkeling. Aan dit 
concept van een duurzame ontwikkeling zitten economische, sociale en milieu-aspecten vast. zoals 
geconcludeerd werd bij de te Rio de Janeiro in 1992 gehouden VN-Conferentie inzake milieu en 
ontwikkeling. In het vijfde milieu-actieprogramma" wordt benadrukt dat deze drie aspecten 
basiselementen zijn bij de uitwerking van op duurzame ontwikkeling gebaseerde 
beleidsmaatregelen. 
IDLA.2. Uitgangspunten voor toekomstige maatregelen 
34. De door de Commissie op 16 januari 1996 vastgestelde richtsnoeren voor een regelgevingsbeleid 
vormen het uitgangspunt voor toekomstige voorstellen. In hoofdzaak moet hier worden verzekerd 
dat bij de beleidsevaluatie recht wordt gedaan aan het algemeen belang. In het onderstaande wordt 
kort aangegeven hoe een en ander in zijn werk zou kunnen gaan bij de voorbereiding van 
wetgeving met gevolgen voor de chemische industrie van de EU. 
35. Wanneer eenmaal is vastgesteld dat er een potentieel risico voor gezondheid of milieu bestaat -
vaak gebeurt dit in een Lid-Staat - zou de Commissie moeten beslissen of er al dan niet wordt 
opgetreden. Misschien is dit niet noodzakelijk en kan de zaak met een wederzijdse erkenning van 
nationale voorschriften worden opgelost. Artikel 130R, lid 2, van het Verdrag bepaalt dat op 
milieuvraagstukken het voorzorgsbeginsel van toepassing is. E>eze bepaling kan in werking treden 
wanneer er aanwijzingen aanwezig zijn voor een ernstige bedrei ging van milieu of volksgezondheid 
en er, om praktische redenen, geen risico-evaluatie kan worden uitgevoerd. 
36. Tevens bestaat er behoefte aan een gedetailleerde analyse ter verantwoording van de maatregelen. 
In dit verband wordt eerst, volgens de communautaire beginselen, een risico-evaluatie uitgevoerd. 
Nadat vervolgens is vastgesteld dat er inderdaad van een onaanvaardbaar risico sprake is, worden 
bepaalde gedetailleerde strategieën ter vermindering van het risico uitgewerkt en wordt tenslotte 
de uit kostenoogpunt meest efficiënte optie geselecteerd. Dit proces dient vergezeld te gaan van een 
correcte kosten/baten-analyse van de openstaande opties (zie bijlage voor een voorbeeld van een 
correcte toepassing van deze beginselen in het geval van nikkel). Wat de milieuvoorstellen betreft, 
bepaalt artikel 130R, lid 3, van het Verdrag dat de Gemeenschap bij haar voorbereiding van 
milieumaatregelen rekening moet houden met de potentiële voor- en nadelen van het nemen en het 
uitblijven van maatregelen Dit staat ook in het vijfde milieu-actieprogramma te lezen. Voor de 
terreinen waarop de Lid-Staten bevoegd zijn zou hetzelfde moeten gelden. Met een correct 
uitgevoerde economische en ecologische analyse kan worden ingeschat welke nettovoordelen een 
maatregel voor de samenleving heeft, en hoe doeltreffend deze is, en kan aan een anderszins 
potentieel emotionele discussie een grotere mate van objectiviteit worden meegegeven. De CEFIC 
moet bruikbare wetenschappelijke gegevens (over de blootstelling van werknemers, toxicologische 
studies) blijven verschaffen om een behoorlijk wettelijk kader voor een beter concurrentieklimaat 
tot stand te helpen brengen. 
COM(92)23 def. 
M 
37. De Commissie voorziet in een veelomvattende risico-evaluatie en een behoorlijke kosten/baten­
analyse voordat over voorstellen met gevolgen voor de chemische industrie een besluit valt Op 
terreinen waar de Lid-Staten van plan zijn stringentere regels dan die welke op EU-niveau van 
toepassing zijn, te hanteren, zal de Commissie deze Lid-Staten ertoe aanmoedigen een zelfde 
analyse uit te voeren. Daar waar deze striktere regels in de Lid-Staten reeds van toepassing zijn, 
zal de Commissie, in het kader van de analyses die zij met betrekking tot de verenigbaarheid van 
nationale maatregelen met het communautaire recht uitvoert, speciale aandacht besteden aan de 
risico- en kosten/baten-aspecten van dergelijke nationale maatregelen. 
38. Het is belangrijk dat men het eens wordt over het niveau waarop zou moeten worden ingegrepen. 
Is dit op internationaal (OESO, UNEP, PARCOM) of op EU-niveau? Uiteraard zal moeten worden 
nagedacht over de vraag of de risico's de territoriale grenzen in kwestie overstijgen. Stringentere 
voorschriften op EU-niveau kunnen ook van invloed zijn op de concurrentiepositie van de Europese 
chemische industrie ten opzichte van de chemische industrieën in andere delen van de wereld. Een 
internationale beleidsconvergentie, een van de hoofdpunten van het aan de gang zijnde debat over 
handel en milieu12, is vereist, niet alleen als remedie tegen de verleiding om argumenten als milieu-
en gezondheidsbescherming ter rechtvaardiging van protectionisme te gebruiken, maar ook om 
sommige landen ervan te weerhouden hun comparatieve voordelen als "vuile producenten" van 
chemische produkten uit te buiten. Wanneer er in andere industrielanden minder strikte regels dan 
in de EU worden gehanteerd, bestaat het gevaar dat bepaalde produktielijnen elders worden 
ondergebracht; dit kan ook bevorderlijk zijn voor de invoer uit derde landen van produkten die niet 
langer in de EU mogen worden vervaardigd. 
39. Wanneer men het op internationaal niveau niet eens kan worden, zullen de gevolgen van nieuwe 
Europese milieumaatregelen voor het concurrentievermogen van de chemische industrie en andere 
bedrijfstakken in aanmerking worden genomen. Het verdient wellicht de voorkeur ten minste de 
OESO-landen en geavanceerde ontwikkelingslanden bij deze milieuregels te betrekken. 
40. Het meest geschikte type maatregel moet worden geselecteerd. Naast regelgeving kunnen vrijwillige 
maatregelen en economische instrumenten een complementaire rol spelen bij het verwezenlijken 
van de doelstellingen op gezondheids- en milieugebied. Vrijwillige overeenkomsten en economische 
instrumenten zijn waarschijnlijk doeltreffender in termen van een verbeterd milieu-effect dan als 
middel om het vrije verkeer van chemicaliën aan regels te binden. 
41. Vrij willige maatregelen kunnen de vorm aannemen van unilaterale industrieprogramma's, zoals het 
RC-programma (RC: Responsible Care) van de chemische industrie of het vrijwillige 
energie-efficiency-programma (VEEP). Vrijwillige maatregelen en overeenkomsten zijn een blijk 
van bilaterale samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven en kunnen van nut zijn bij het 
verwezenlijken van de communautaire doelstellingen. Een in het oog springend voorbeeld van de 
belangrijke rol die bepaalde vrijwillige sectorovereenkomsten kunnen spelen, is de vermindering 
van de C02-uitstoot, mits hierbij streefcijfers voor de beoogde vermindering zijn vastgesteld. De 
industrie geeft aan deze benadering de voorkeur boven een C02-energieheffing. Voorbeelden van 
vrijwillige produktmaatregelen op internationaal en EU-niveau zijn onder andere de vermindering 
van de risico's in verband met het gebruik van broomhoudende brandvertragende stoffen (op 
OESO-niveau) en de etikettering van detergentia (op EU-niveau). Nog een voorbeeld van dergelijke 
vrijwillige maatregelen is het vervangen door de industrie in sommige Lid-Staten van gevaarlijke 
bestrijdingsmiddelen door minder gevaarlijke. 
42. De industrie zal RC-initiatieven ontplooien en andere railieubeheeisystemen ontwikkelen en 
uitbouwen waardoor de milieuzorg er over het algemeen op vooruit gaat Zij zal nieuwe procédés 
en produkten ontwikkelen die minder belastend voor het milieu zijn en minder grondstoffen 
Zie (ontvverp-)mededeling aan de Raad over handel en milieu (sectie I, par. 2.3). 
/?? 
vereisen en zal in nieuwe machines en faciliteiten investeren die een lager emissieniveau en een 
efficiënter energieverbruik mogelijk maken (vrijwillig eneigie-efficiency-jMiigramma (VEEP)). 
43. Bij de voorbereiding van vrijwillige overeenkomsten mag men de mededingingsregels niet uit het 
oog verliezen, aangezien vrijwillige overeenkomsten die samenwerking tussen bedrijven impliceren 
mogelijk concurrentievervalsende praktijken van deelnemende firma's in de hand zouden kunnen 
werken. Waar dergelijke vrijwillige overeenkomsten binnen de werkingssfeer van. artikel 85, lid 1, 
van het Verdrag vallen, kunnen in afzonderlijke gevallen ontheffingen worden toegestaan, zolang 
de voorwaarden van artikel 85, lid 3 maar worden vervuld. 
44. Wat het gebruik van vrijwillige maatregelen of overeenkomsten betreft, is er een communautair 
raamwerk in de maak, waarmee binnen het milieubeleid van de EU de nodige criteria moeten 
worden vastgesteld en waarmee moet worden verzekeid dat dergelijke overeenkomsten niet tot een 
verbrokkeling van de interne markt leiden 
45. Economische instrumenten vinden steeds meer ingang op milieugebied. In het bijzonder kan de 
overheid het "groene" keuzegedrag van bedrijven en consumenten met fiscale maatregelen 
beïnvloeden. Als regel worden fiscale instrumenten, bij voorbeeld ter aanmoediging van een 
versnelde afschrijving, op het niveau van de Lid-Staat vastgesteld, met inachtneming van het 
Commissiebeleid inzake overheidssteun en, in bepaalde gevallen, van in richtlijnen van de Raad13 
neergelegde specifieke bepalingen inzake fiscale instrumenten. De C02-problematiek heeft aan het 
licht gebracht hoe moeilijk het is unaniem overœnsternming over milieuheffingen en dergelijke te 
bereiken. Tot dusver hebben sommige Lid-Staten (Denemarken, Finland, Nederland en Zweden) 
zich alleen aan hun eigen nationale programma's gehouden, waarbij voor bepaalde activiteiten 
ontheffingen worden verleend. Deze landen zien economische instrumenten als een goedkope en 
efficiënte methode om milieuproblemen aan te pakken. Wil men oneerlijke concurrentie en een 
onverantwoorde toewijzing van middelen voorkomen, dan moeten deze ontheffingen voldoen aan 
de in de kaderregeling inzake staatssteun ten behoeve van het milieu neergelegde voorwaarden, 
welke regeling door de Commissie in december 1993 is goedgekeurd14. Op verzoek van de 
ECOFIN-Raad bekijkt de Commissie momenteel de mogelijkheid van een nieuwe benadering voor 
de belasting van energieprodukten, waarmee, op communautair niveau, het mededingingsprobleem 
kan worden aangepakt, en tegelijkertijd een raamwerk kan worden gecreëerd waarbinnen de Lid-
Staten desgewenst andere specifieke beleidsmaatregelen, o.a. met het oog op het terugdringen van 
de C02-uitstoot, kunnen treffen. De chemische industrie van de EU is er evenwel niet van overtuigd 
dat milieuheffingen een goede manier vormen om milieuvraagstukken aan te pakken 
46. Bovendien ligt cen mededeling inzake milieuheffingen bij de Commissie ter tafel. Deze mededeling 
behelst richtsnoeren voor de Lid-Staten aan de hand waarvan zij het gebruik van economische 
instrumenten ter verwezenlijking van de milieudoelstellingen in overeenstemming moeten brengen 
met de vereisten van de inteme markt, een en ander onder strikte inachtneming van o.a 
bovengenoemde kaderregeling voor milieusubsidies. 
ffl-B. MAATREGELEN DIE TOT EEN ECHTE (XWOJKRENTIE MOETEN IMDEN 
47. De chemische industrie, welke vele in meer dan één Lid-Staat werkzame bedrijven omvat, die in 
de wereldeconomie zelfs als multinationals optreden, heeft zowel binnen als buiten de EU echte 
concurrentie nodig. 
HLB.1. Een echte concurrentie binnen de EU 
Een voorbeeld hiervan is artikel 15 van Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en 
verpakkingsafval (PB L 365 van 31.12.1994, blz. 10). 
PB C 72 van 10.3.1994, blz. 8. 
SlZ 
Mededingingsrecht, fusies en joint-ventures 
48. Voor het concurrentievermogen van de industrie als geheel is het nodig dat grote bedrijven van een 
mogelijk dominante positie op de markt geen misbruik maken en zich niet aan 
concurrentievervalsende praktijken bezondigen. De mededingingsautoriteiten zouden fusies of 
joint-ventures moeten toelaten die geen grote bedreiging vormen voor een gezonde concurrentie 
en in andere gevallen hun toestemming moeten weigeren. In dit verband is het bijzonder 
noodzakelijk na te gaan welke positie de partners, vooral in het geval van bepaalde chemische 
basisprodukten, innemen op de markten voor chemische produkten en geavanceerde technologie, 
die steeds meer in de richting van een wereldmarkt gaan. 
49. De Commissie zal ervoor zoigen dat er in het geval van joint-ventures, zowel bij samenwerking 
als bij concentraties, een snel oordeel woidt geveld Zij heeft een groenboek over de herziening 
van de fusierichtlijn ingediend dat momentee! bij de Raad en het Europees Parlement ter tafel ligt 
Hiermee moet worden bereikt dat meervoudige aanmeldingen in het kader van de fusierichtlijn 
minder vaak nodig worden en dat de betrokkenen de aanmeldingen dus met één enkele 
administratieve handeling af kunnen, 
Cyclisch optredende capaciteitsoverschotten en -tekorten 
50. Tal van kapitaalintensieve industrieën kennen periodes van capaciteitsoverschotten en 
capaciteitstekorten en de sector petrochemische produkten is in dit opzicht wel bijzonder kwetsbaar. 
Het probleem is gemakkelijk als zodanig te onderkennen, maar veel moeilijker is het om met het 
oog op dit probleem doeltreffende mechanismen te ontwikkelen, vooral in een concurrentieklimaat 
waarin ieder bedrijf gelooft dat het uiteindelijk zal slagen en zelfs zijn marktaandeel ten koste van 
anderen zal kunnen vergroten. Voorts kunnen deze cyclische periodes van capaciteitsoverschotten 
en -tekorten in de sector petrochemische produkten oorzaken en gevolgen buiten Europa hebben, 
zodat een wereldwijde analyse op haar plaats zou zijn. De industrie verschaft de Commissie als 
onderdeel van een voorbereidend stuk sœnarioplanning de nodige gegevens. 
51. De Commissie moedigt herstructureringsinspanningen bij een gebrek aan structurele aanpassing aan 
en zal de oorzaken van de cyclische en structurele capaciteitsproblemen in de sector petrochemische 
produlvten aan een onderzoek onderwerpen, wanneer zij bekijkt of de aan het licht tredende 
problemen door enigerlei vorm van industriële samenwerking kunnen worden verlicht, zonder 
hierbij de mededingingsregels geweld aan te doen. 
Overheidssteun 
52. De overheid zou sommige chemische bedrijven met haar steun geen oneerlijke voordelen mogen 
bezorgen; het zou dus niet zo mogen zijn dat minder efficiënte bedrijven op deze manier kunnen 
blijven draaien of er zelfs in slagen hun marktaandeel te vergroten, waardoor de doeltreffendheid 
en daarmee ook het concurrentievermogen van de industrie als geheel zou worden verminderd. De 
industrie zou voorts niet te maken mogen krijgen met oneerlijk gesubsidieerde concurrenten uit 
andere sectoren. De chemische industrie kent tal van kapitaalintensieve activiteiten en heeft er 
belang bij dat de door staatshulp veroorzaakte distorsies tot een minimum beperkt blijven. Om te 
bepalen welke soorten staatshulp geoorloofd zijn, zal de Commissie doorzichtige en objectieve 
criteria blijven hanteren. Sectorregelingen voor overheidssteun kunnen voor kleine ondernemingen 
en nieuwkomers op de markt discriminerend zijn. Zo heeft de nieuwe kaderregeling voor 
kunstvezels het concurrentievervalsende effect van de eerste regeling kunnen beperken. 
53. De Commissie zal zich blijven inspannen om de regels inzake oveiheidssteun en haar behandeling 
van gevallen van overheidssubsidiëring doorzichtiger te maken ten einde de totale hoeveelheid 
staatshulp te verminderen en mogelijke concurrentievervalsende effecten van dergelijke 
steunmaatregelen te minimaliseren. De Commissie blijft studeren op een horizontaal 
AÎ 
controlesysteem voor regionale steun aan grote investeringsprojecten, waarbij van een 
multisectoriële opzet zou worden uitgegaan. 
Energie- en andere prijzen 
54. Voor een doeltreffende concurrentie is het nodig dat de EU zonder beperkingen, tegen 
wereldmarktprijzen, aan de nodige hulpbronnen kan geraken. Energie is zo'n uiterst belangrijke 
hulpbron. Agrarische produkten als suiker en zetmeel die als basisprodukten voor bepaalde 
geraffineerde chemische produkten en specialiteiten dienen, zouden liier ook onder moeten vallen. 
55. Er is reeds veel werk gedaan om de resterende belemmeringen voor de integratie van de 
energiemarkten als zodanig te onderkennen en bij de verwijdering van de barrières is reeds enige 
vooruitgang gemaakt. Wel moet erkend worden dat, wat gas en elektriciteit betreft, een open en 
vrij concurrerende markt nog ver te zoeken is. Een bedrijfstak als de chemische industrie, die aan 
concurrentie uit de gehele wereld blootstaat, moet kunnen rekenen op concurrerende energieprijzen, 
welke alleen via de totstandbrenging van een interne energiemarkt te realiseren zijn. Grote 
industriële gebruikers zullen bepaalde kostenvoordelen krijgen, hetgeen uiteindelijk alle 
consumenten direct en indirect tot voordeel strekt, doordat het concurrentievermogen van de 
industrie er wereldwijd op vooruitgaat. 
56. De Commissie zal aan een liberalisering van de eneigiemarkten in de EU blijven werken, waaidoor 
het tot een meer efficiënte energieproduktie en -distributie komt en de chemische industrie en 
andere bedrijfstakken ook goedkoper aan energie kunnen geraken. Een hoofdondenleel van een 
dergelijke liberalisering is de daadwerkelijke toegang van derden tot de gas- en elektriciteitsmarkt 
M.B.2. Een echte concurrentie buiten de EU 
57. Buiten de EU dient de Commissie, met het oog op een doeltreffende concurrentie, gelijke kansen 
voor iedereen te creëren en ervoor te zorgen dat de nieuw opgerichte WTO goed functioneert. Op 
langere termijn streven zowel de Lid-Staten als de Europese chemische industrie ernaar alle 
handelsbelemmeringen op te heffen. De tarieven voor chemische produkten in ontwikkelde landen 
zijn betrekkelijk laag en zullen nog verder dalen. Dank zij de Uruguay-ronde, waarbij de 
industrieën van de EU, de VS, Canada en Japan zo'n belangrijke rol speelden, kan hier een 
harmonisatie op 0%, 5,5% en 6,6% tegemoet worden gezien. De ontwikkelde landen, en met name 
de rijkere, meer geavanceerde landen als Maleisië, Thailand, Brazilië, Mexico en China, zouden 
moeten worden aangemoedigd om hun tarieven tot deze geharmoniseerde percentages te verlagen 
58. De Commissie zal trachten te bereiken dat nieuwe WIQ-leden, en vooral de betreldielijk 
geavanceerde onder hen, de geharmoniseerde tarieven voor chemicaliën van meet af aan toepassen. 
Ook zullen pogingen worden gedaan om de tarieven van andere landen omlaag te krijgen. 
59. Niet-tarifaire belemmeringen of maatregelen, en in het bijzonder de double-pricing van 
grondstoffen, hebben een concurrentievervalsend effect. Dit is bijzonder zorgbarend voor de 
petrochemische industrie voor wie de double-pricing van grondstoffen in bepaalde 
ontwikkelingslanden oneerlijke concurrentie veroorzaakt. Een van de vele manieren om dit 
probleem aan te pakken, bestaat hierin dat landen die tot de WTO willen toetreden er, waar 
mogelijk, toe moeten worden verplicht van dergelijke praktijken af te zien. Double-pricing van 
natuurlijke hulpbronnen kan een verlegging van handelsstromen en een nadelige beïnvloeding van 
investeringsbeslissingen ten gevolge hebben. Problemen in verband met beproeving en certificatie 
vormen ook vaak niet-tarifaire belemmeringen voor de handel in chemicaliën, waarbij China en 
Polen als recente voorbeelden van dergelijke problemen voor exporteurs in de EU kunnen worden 
genoemd. Aan speciale registratie- en verplichte aangifteprocedures die de handel bederven, zou 
een einde moeten worden gemaakt. Hoewel technische voorschriften inzake de indeling, verpakking 
en etikettering van gevaarlijke chemische stoffen en preparaten en inzake voorafgaande 
(geïnformeerde) toestemming (PIC) voor de handel in, van regio tot regio verschillende, stoffen 
\£> 
door de WTO niet als onwettige maatregelen worden beschouwd, vormen deze toch belemmeringen 
voor het handelsverkeer. Terwijl de Verenigde Naties proberen wereldwijde harmonisatie van deze 
regels te bevorderen, worden er slechts langzaam vorderingen gemaakt. Er worden thans stappen 
ondernomen om door middel van een gezamenlijk initiatief van EU en VS meer vaart achter dit 
proces te zetten. 
60. In aansluiting op haar initiatief om de markttoegang te verbeteren zal de Commissie proberen deze 
problemen in de eerste plaats aan te pakken met behulp van alle op multilateraal niveau 
beschikbare instrumenten en in het bijzonder door erop toe te zien dat de handelspartners van de 
Unie de WTO-verplichtingen onderschrijven en deze in acht nemen. Tevens zal zij, waar nodig of 
gewenst, markttoegangskwesties in de context van haar bilaterale betrekkingen met derde landen 
te berde brengen en andere beleidsmaatregelen, o.a. ter bevordering van een internationale 
samenwerking op industriegebied, nastreven. 
61. De Gemeenschap heeft de veroidening inzake handelsbelemmeringen in december 1994 
goedgekeurd, met het doel niet-tarifaire handelsbelemmeringen en andere tot handelsbederf leidende 
problemen aan te kunnen pakken. Bij klachten van een bedrijf of industrie komt zij in het geweer. 
Wordt zo'n Macht van een bedrijf of industrie ontvankelijk bevonden, dan zullen maatregelen 
w orden genomen om schadelijke dumpinvoer en subsidiëring in de Gemeenschap tegen te gaan met 
een strikte toepassing van de up-to-date gebrachte handelspolitieke instrumenten. Li het kader van 
de Transatlantische bedrijfsdialoog (TABD: Transatlantic Business Dialogue) zijn een aantal 
werkgroepen ingesteld die zich onder andere met certificatie, regelgeving en handelsliberalisering 
bczighoudea Indien dit door de TABD woidt aanbevolen, zou de Commissie opnieuw bilaterale 
besprekingen kunnen aanknopen met de VS over de harmonisering van de voorschriften inzake 
indeling, verpakking en etikettering en PIC, welke later in multinationaal verband zouden kunnen 
worden voortgezet 
62. De internationale dimensie van het mededingingsbeleid is, in combinatie met het gebrek aan 
internationale voorschriften, ook op het concurrentievermogen van invloed. Bijzonder schadelijk 
is dit, wanneer het een wereldmarkt betreft. Een voorbeeld is het exportkartel van Amerikaanse 
fosforietproducenten, waardoor kunstmestfabrikanten in de EU niet goedkoop genoeg aan fosfaten 
kunnen komen om met in de VS bereide fosfaatkunstmeststoffen te kunnen concurreren. Op de 
nieuwe handelsagenda vormen handel en concurrentie een belangrijk agendapunt. De Commissie 
streeft nu naar een multilaterale overeenstemming die voornamelijk zou moeten berusten op een 
op gemeenschappelijke voorschriften gebaseerde kaderregeling, een bindend positief 
Gemeenschapsinstrtiment en een arbitrageprocedure. 
63. Er is reeds een overeenkomst die in coördinatie tussen de voor mededinging verantwoordelijke 
autoriteiten de EU en de VS voorziet. Een soortgelijke regeling wordt overwogen met andere 
landen, zoals Japan. De Europa-overeenkomsten omvatten mededingingsregels met 
uitvoeringsbepalingen die veel weg hebben van die welke bij de overeenkomst tussen EU en VS 
worden gehanteerd. Dergelijke regels maken ook deel uit van de overeenkomsten die met de 
Middellandse-Zeelanden worden gesloten. 
64. De Commissie is van plan de mogelijkheden te onderzoeken van - zowel bilaterale als multilaterale 
- internationale overeenkomsten inzake mededingingsregels. De Commissie zal per geval de 
mogelijkheden en voordelen bekijken van een opneming van inededingingsvoorschriften in nieuwe 
samenweridngs- en associatie-overeenkomsten, om de handelsbairières in de bewuste landen te 
kunnen oprui men. Daarnaast zouden met het in OESO-verband verrichte werk inzake internationale 
investeringen praktijken als double-pricing kunnen wolden teruggedrongen. Aldus woidt het mes 
gezet in exportkartcls en door afspraken tussen binnenlandse producenten veroorzaakte 
belemmeringen voor leveranciers die met hun produkten een markt op willen. 
m.C MAATOEGELEN TOT INTENSIVERING VAN IMMATERIËLE INVESTERINGEN 
V 
65. Aan de vooravond van de 21e eeuw is het concurrentievermogen van een bedrijf meer en meer 
alhankclijk van diens innoverend vennogen15 in termen van procédés, produkten, werkorganisatie 
en de snelle verspreiding van nieuwe technologieën. Wil de chemische industrie kunnen blijven 
concurreren dan moeten investeringen in onderzoek en ontwikkeling, intellectuele eigendom, 
opleiding, gezondheid en veiligheid, gegevensverwerking en alles wat onder "immateriële" 
investeringen valt, van levensbelang worden geacht. Produktief onderzoek moet, de bijdrage van 
onderzoek tot normen en voorschriften, de rol van OTO bij de bevordering van een snelle 
assimilatie van nieuwe technologieën - vooral door het MKB - de noodzaak van een meer 
coherente en beter gecoördineerde overheidsinterventie en van particuliere inspanningen op 
OTO-gebied in aanmerking genomen, als een hoofddoelstelling worden beschouwd. Voorts zal de 
chemische industrie terdege aandacht blijven besteden aan onderwijs- en opleidingskwesties op het 
vlak van chemie en chemische engineering en de wetenschappelijke grondslag van de industrie 
blijven verbreden. Innovatie in de chemische industrie heeft ook sterk doorgewerkt in andere 
sectoren, zoals voertuigen en elektronica. 
IELG1. Onderzoek en ontwikkeling 
66. De chemische industrie is zich reeds lang bewust van de betekenis van OTO voor produkt- en 
procesinnovatie als essentiële factor bij de verbetering van de concurrentiepositie. Tot voor kort is 
zij samenwerking met haar concurrenten uit de weg gegaan. Hoewel zij bij eerdere 
kaderprogramma's betrokken is geweest, heeft deze samenwerking, gezien haar eigen 
OTO-capaciteiten, altijd betrekkelijk bescheiden vormen aangenomen Vanuit de samenleving wordt 
de chemische industrie echter steeds meer onder druk gezet om "schonere" technologieën te 
ontwikkelen en haar concurrentiepositie op de wereldmarkt te handhaven; dit feit en de aan OTO 
op dit gebied verbonden hoge kosten en risico's hebben het voor de chemische industrie 
aantrekkelijker en belangrijker gemaakt aan het vierde kaderprogramma deel te nemen. Een en 
ander leidde tot de lancering van SUSTECH, een initiatief dat verder reikt dan alleen de chemische 
industrie, ter bevordering van OTO in samenwerkingsverband met betrekking tot technologieën 
voor duurzame procesindustrieën in Europa. In dit verband wordt de term "duurzaam" gebruikt ter 
aanduiding van procesindustrieën die efficiënt met hulpbronnen en energie omspringen en wier 
procédés in een minimum aan afval en milieuschade resulteren. 
67. Ilct huidige vierde kaderprogramma omvat specifieke programma's als industriële en 
materiaaltechnologieën (BRf IE-EURAM); normen, metingen en tests (SMT); informatietechnologie 
(ESPRIT); milieu en klimaat; mariene wetenschappen en technologie; en biotechnologie, waarmee 
een groot aantal voor de chemische industrie relevante projecten wordt gefinancierd. Bij wijze van 
voorbeeld zij hier gewezen op het PRIMA-initiatief in het kader van ESPRIT, waarbij 16 grote 
bedrijven in de sectoren chemische produkten, voedingsmiddelen en dranken, staal, papier en 
openbare voorzieningen betrokken zijn, en dat specifiek bedoeld is om de concurrentiepositie van 
de Europese proces i ndustrie door een maximalisering van de uit de informatietechnologie verkregen 
handelsvoordelen te versterken en op het ADMIRE-project in het kader van BRITE-EURAM, 
waarbij verscheidene chemische bedrijven samenwerken aan nieuwe design-methodes voor 
grootschalige vloei baai--gasreactoren. 
68. Met de instelling van task-forces is een belangrijke stap gezet in de richting van een betere 
coördinatie van de deelneming van industrieën en Europese autoriteiten aan OTO-programma's; de 
chemische industrie kan en moet actief meewerken aan de vervoersaspecten (auto, trein en 
vliegtuig) van de toekomstige projecten, alsmede aan thema's op het vlak van watertechnologie en 
gezondheidszorg. Het feit dat het concurrentievermogen reden tot bezorgdheid geeft, betekent dat 
de OTO-programma's "transdisciplinair" moeten worden opgezet, om de resultaten sneller 
commercieel inzetbaar en de procédés eenvoudiger en flexibeler te maken. Voor een deel kan dit 
worden bereikt met behulp van themaclusters, die tot doel hebben via coördinatie en integratie de 
Zie Groenboek inzake innovatie van 1995. 
l^ 
meerwaarde te verhogen; met deze themacombinaties kan namelijk het synergetisch effect worden 
vergroot, kan de overdracht van technologie worden vergemakkelijkt en kunnen verspreiding en 
exploitatie van de resultaten worden bevorderd. Deze clusters kunnen ook rond bepaalde 
leveranciers of gebruikersgroepen, zoals de procesindustrie worden gevormd en kunnen 
demonstratie- en toepassingsgerichte acties omvatten. 
69. I let vierde kaderprogramma zal OTO-samenwerkingsinitiatieven van de chemische industrie blijven 
steunen. De task-forces onderzoek/industrie combineren het communautaire beleid in andere 
sectoren met OTO en toepassingsprojecten. Dit model heeft zijn sporen reeds verdiend en zou 
kunnen worden uitgebreid 
Nieuwe themacombinaties zouden rechtstreeks uit de behoeften van industrie en gebruikers kunnen 
voortvloeien, waarbij de chemische industrie als leverancier van vitaal belang een hoofdrol zou 
krijgen toegewezen. De Commissie zou graag willen vernemen hoe erin kringen van de industrie 
over de beleidslijnen van het vijfde kaderprogramma wordt gedacht 
ID.C2. Intellectuele eigendom 
70. De intellectuele eigendom speelt bij het concurrentievermogen van de chemische industrie een rol 
van vitaal belang. Met behulp van het octrooisysteem kunnen bedrijven hun OTO-investeringen 
weer terug verdienen. Een factor die een bedreiging voor de Europese concurrentiepositie inhoudt 
is de korte effectieve duur van de bescherming van de intellectuele eigendom in het geval van 
fannaceutische produkten en, ook vandaag nog, van gevv^hieschermingsprodukten. Hoewel de 
octrooien als zodanig 20 jaar geldig zijn, blijft hun effectieve duur beperkt tot zo'n tien jaar, omdat 
er zoveel tijd verloopt tussen de toewijzing van het octrooi en het tijdstip waarop de produkten in 
kwestie in de handel worden gebracht. Dat hier zoveel tijd mee heen gaat, heeft te maken met de 
rigoureuze en langdurige testprocedures die voor dergelijke krachtige chemicaliën vereist zijn 
71. Er bestaat momenteel een aanvullend octrooibeschermingscertificaat16 waardoor octrooien voor 
farmaceutische produkten nog eens tot maximaal vijf jaar worden beschermd en voor 
gevvasbeschermingsprodukten17 zal een soortgelijke regeling binnenkort worden goedgekeurd. Een 
vroege goedkeuring is belangrijk om te bereiken dat Europa voor OTO en de bereiding van 
oogstbeschermingsprodukten bovenaan de wereldranglijst blijft staan (naar gehoopt wordt zal dit 
voorstel begin 1996 volledig door de Raad worden goedgekeurd). 
72. Biotechnologie is een belangrijke factor voor het concurrentievermogen in de toekomst, aangezien 
het hier een technologie betreft die produkten met een hoge meerwaarde kan verschaffen, waaraan 
de mensen grote behoefte hebben (b.v. drugs ter bestrijding van tot dusver ongeneeslijke ziekten, 
verbeterde oogstgewassen die toepassing van meer milieuvriendelijke teeltmethoden mogelijk 
maken of die minder van extreme weersomstandigheden - droogte, koude - enz. te lijden hebben). 
Biotechnologie vonnt daarom een essentieel onderdeel van de activiteiten van bepaalde chemische 
bedrijven, maar vertoont wat het desbetreffende wettelijke kader betreft, een aantal gebreken, 
waaronder het feit dat er op dit gebied geen systeem van geharmoniseerde œtrooitescherming in 
Europa bestaat. Zonder een duidelijk en op de bestaande risico's gebaseerd wettelijk kader zullen 
onderzoek en produktie in toenemende mate worden verlegd naar Japan en de VS, die, wat dit 
betreft, toch al de eerste plaats in de wereld innemen. Het Europees Parlement heeft een voorstel 
tot harmonisatie en verbetering van de octrœitescherming voor biotechnologische innovaties 
verworpen. In december 1995 kwam de Commissie met een nieuw voorstel18. Hierin wordt een 
duidelijk onderscheid tussen uitvinding en ontdekking gemaakt. Indien dit nieuwe voorstel wordt 
goedgekeurd, zal het bijdragen tot een voor technologische innovatie gunstiger klimaat en een 
Verordening nr. 1768/92. 
COM(95)456 def. 
COM(95)661 def. 
•o 
harmonisatiegrondslag vormen voor octrooibescherming in de EU. Dank zij dit voorstel worden 
biotechnologische uitvindingen in Europa octrooieerbaar, terwijl ook de ethische aspecten hierbij 
voldoende aandacht krijgen. 
73. De Commissie heeft ook een wijziging voorgesteld op de regels voor het beperkt gebruik van 
genetisch gewijzigde micro-organismen dat, zonder de momenteel goede bescherming van 
menselijke gezondheid en milieu in gevaar te brengen, bedoeld is om de richtlijn meer op de 
gelopen risico's te oriënteren en aan flexibiliteit te doen winnen. Het voorstel houdt een 
stroomlijning in van de administratieve procedures voor bepaalde activiteiten waaraan geen of 
weinig risico's verbonden zijn; aldus verdwijnt een stuk overbodige regelgeving dat niet met 
veiligheidsargumenten te rechtvaardigen is en dat daarom een negatieve invloed op het innoverend 
vermogen van Europa kan hebben, terwijl voor de consument de regelgeving doorzichtig genoeg 
blijft. Voorts biedt de onlangs herziene generieke onthefFmg voor technologie-overdracht de zo 
onontbeerlijke rechtszekerheid voor licentie-overeenkomsten inzake intellectuele eigendom, hetgeen 
voor de sector biotechnologie van bijzonder belang is. 
IILC3. De noodzaak van een wetenschapscultuur 
74. De chemische industrie van de EU maakt zich zorgen over het verval van de wetenschapscultuur 
in Europa. Wil de industrie haar leidende positie op de wereldmarkt behouden, dan kan zij niet 
zonder wetenschappelijk onderlegde arbeidskrachten en regeringen die hun besluiten op 
wetenschappelijke beginselen funderen. Er zijn teveel schoolkinderen en universiteitsstudenten die 
de bèta-vakken gewoonweg "te moeilijk" vinden. De nationale regeringen en, voor zover mogelijk, 
de Commissie moeten het nodige doen om te bereiken dat wetenschap weer "in" wordt. 
75. De industrie zal zich nog harder inspannen om de wetenschappelijke en technologische cultuur in 
Europa te ontwikkelen. Onder de titel ' Education, Industry Partnership' ' heeft de CEFIC reeds drie 
acties in gang gezet: in de eerste plaats een meerjarenprogramma met als thema de chemische 
industrie en onze jongeren, dat bedoeld is om jongeren van onder de 18 een beter begrip van de 
wetenschappelijke grondbeginselen bij te brengen en bewust te maken van de aan de chemische 
industrie veibonden voordelen en risico's en van de middelen die wonien gebruikt om deze risico's 
te veimindcrcn. De 'Science Education Award" is een concours dat jaarlijks woidt gehouden om 
de beste Europese docenten in de exacte wetenschappen te vinden. Het 'Vnuseumprojecfis bedoeld 
om permanente chemie-exposities in Europese musea te vernieuwen. De Commissie benadrukt 
eveneens de noodzaak van een stevige wetenschappelijke en technologische onderwijsbasis in haar 
Witboek 'Onderwijzen en leren: naar een cognitieve samenleving"19. Het SOCRAT&programma 
financiert uitwisselingen op onderwijsgebied en promoot het gebruik van nieuwe technologieën op 
school. 
m.G4. Opleiding 
76. Opleiding is een belangrijk deel van de werkzaamheden van de Commissie en kan een rol spelen 
bij de verbetering van het wetenschappelijk klimaat. Er zijn drie afzonderlijke communautaire 
vormen van financiële bijstand waarmee tot een verbeterde opleiding wordt bijgedragen: met het 
programma "Leonardo da Vinci" worden maatregelen bevorderd voor een kwalitatieve verbetering 
van het opleidingsbeleid en de opleidingspraktijk en om nieuwe leermethodes te ontwikkelen door 
middel van proefprojecten, uitwisselingen en stages, alsmede via enquêtes en analyses in het kader 
van transnationale partnerschappen. Het reeds genoemde vierde kaderprogramma voor OTO 
verschaft specifieke financiële steun voor met opleiding en afstandsonderwijs samenhangende 
onderzoekprojecten. Bij de vierde activiteit van het kaderprogramma gaat het om het stimuleren 
van de mobiliteit van de onderzoekers, met het doel tot een groter aantal beter opgeleide mensen 
in Europa te komen. Doelstellingen zijn hier het bevorderen van opleiding door onderzoek en een 
COM(95)590. 
u 
verbetering van de transnationale mobiliteit en samenwerking. Sommige OTO-programma's 
omvatten ook specifieke opleidingen als begeleidende maatregel voor onderzoekprojecten, zoals het 
geval is bij de industriële vorming van jongeren door deelname aan onderzoekprojecten in het kader 
van het BRITE-EURAM-programma. Eén specifiek programma, milieu en klimaat, financiert tevens 
projecten op sociaal-economisch gebied, waarbij bovendien wordt gekeken naar de beste manier 
om innovatieresultaten te verspreiden (met inbegrip van projecten ter vergemakkelijking van 
uitwisselingen en verdere research). De Structuurfondsen verschaffen financiële bijstand voor 
opleiding en ontwikkeling. Deze middelen zijn of uit nationale programma's of van communautaire 
initiatieven afkomstig. Bij ADAPT en de nieuwe programma's van doelstelling 4 staan 
opleidingsthema's centraal. De opneming van gezondheids- en veiligheidscomponenten in deze 
opleidingsprogramma's is als goedkope en efficiënte maatregel en bijdrage tot een verbetering van 
de concurrentie even belangrijk. 
77. Het toekomstige kaderprogramma voor OTO zal ventere opleidüngsmogelijkheden doormiddel van 
research bieden. De Structuurfondsen zullen opleiding als voorwaarde voor een betere 
concurrentiepositie blijven beschouwen. Een nieuwe uitnodiging tot het indienen van vooistellen 
voor het programma Leonardo da Vinci (1996) is op 29 februari 1996 gepubliceerd 
ED. MAATREGELEN TER ONTWlKKEf JNK VAN DE INDÜSTOIËI F SAMENWERKING 
78. Beleidsmaatregelen waarbij industriële samenwerking een rol speelt hebben een interne en externe 
dimensie. In beide gevallen wordt geprobeerd bedrijven beter te laten concurreren door hun 
mogelijkheden te geven die zij alleen niet zouden hebben; dit gebeurt dan door een uitwisseling 
van niet-confidentiële kennis en ervaringen tussen bedrijven. 
m.D.1. Industriële samenwerking binnen de EU 
Informatienetwerk voor de chemische sector. 
79. Een betere infonnatie en communicatie is een van de terreinen waarop industriële bedrijven met 
elkaar samenwerken. De Commissie heeft een uitgebreid netwerk voor de chemische sector 
opgezet: "Le Réseau d'Information pour le Secteur Chimique (RISC)" met behulp waarvan zij en 
de industrie zich beter van eikaars activiteiten, wensen en verlangens bewust kunnen worden Het 
voornaamste doel van RISC is het creëren van een synergie tussen verschillende marktdeelnemers 
in de privé- en overheidssfeer ten einde een dialoog aan te moedigen en via de Europese federaties 
een uitwisseling van informatie tussen Commissie en industrie mogelijk te maken Via het netwerk 
worden momenteel data op verschillende gebieden, zoals economie, buitenlandse handel en 
wetgeving uitgewisseld, verzameld, verwerkt en geanalyseerd, zonder dat de mededingingsregels 
hiermee geweld wordt aangedaan. 
80. RISC zal verder worden ontwikkeld, met inbegrip van een verdergaande integratie met industriële 
organisaties, zodat het medium van elektronische datatransmissie hier ten volle benut kan worden. 
Dankzij RISC zullen andere Europese organisaties ook beter bij het beleidsvormingsproces kunnen 
woiden betrokken. Commissie en industrie zullen zwaar blijven investeren in de verbetering van 
het communicatie wezen, vooral in combinatie met de door de informatiemaatschappij geboden 
mogelijkheden. Er zal steeds meer in informatietechnologie wonten geïnvesteerd Er zullen betere 
verbindingen tot stand worden gebracht om de resultaten van vorderingen op IT-gebied af te 
stemmen op de behoeften van de chemische industrie en daarbij het concurrentievermogen van deze 
bedrijfstak concreet te verbeteren. 
MKB 
7) 
81. Zowel in het kader van het ondememingenbeleid als van andere beleidsmaatregelen van de Unie 
zijn er tal van programma's en steunmaatregelen om het economische klimaat te verbeteren en de 
oprichting en ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen te steunen. Hoewel met deze 
beleidsvormen niet specifiek op de chemische sector gemikt wordt, zijn er toch een aantal die voor 
chemische KMO's bijzonder interessant zijn. De Euro-info-centra (bedrijfsadviescentra) verschaffen 
een netwerk voor bedrijfsinformatie en fungeren als een soort loket voor alle verrichtingen ('one 
stop shop'). De programma's BC-Net, Europartnerschap en Interprise bieden kansen tot 
samenwerking, terwijl er daarnaast nog maatregelen zijn om de managerskwaliteiten, de toegang 
tot financiering en de technologische know-how bij kleine en middelgrote ondernemingen te 
verbeteren. Ixn specifiek voorbeeld van een manier waarop het concurrentievermogen kan worden 
verbeterd, is certificering aan de hand van internationale kwaliteitsnormen. Voor industriële KMO's 
is dit moeilijk te bereiken, maar kwaliteitbewakingscertificatie is voor hen wel van levensbelang, 
willen zij afnemers voor hun produkten kunnen vinden. Het MKB zou moeten worden 
aangemoedigd hiertoe over te gaan en zou daarbij de nodige hulp moeten krijgen. Met het 
voorgestelde SAFE-programma zal ook tot de bevordering van een beter kwaliteitsbeheer bij het 
MKB worden bijgedragen. 
82. Er woidt aan specifieke maatregelen gewerkt om het concurrentievermogen van de chemische 
KMO's te verbeteren en betere contacten tussen KMO's onderling en tussen deze ondernemingen 
en grotere bedrijven te bevorderea De CEF1C, andere federaties en de Commissie zijn bezig met 
studies om een beter inzicht te kunnen krijgen in de manier waarop kleine en middelgrote 
ondernemingen in de chemische sector functioneren en uit te vinden van welke factoren hun 
concurrentiepositie afhankelijk is. Hiertoe zal een diepgaand onderzoek worden ingesteld naar de 
rol die zij spelen bij uitbesteding van werk, arbeidsschepping en export en zullen er voorstellen 
wonlen gedaan om hun concurrentievermogen te verbeteren. 
IBLD.2. Industriële samenwerking buiten de EU 
83. De Commissie heeft tot taak voor afzonderlijke bedrijven de basisvoorwaarden te scheppen 
uitgaande waarvan zij kunnen investeren of aan andere vormen van industriële samenwerking 
kunnen doen. Het bedrijf moet zelf beslissen met wie en hoe er wordt samengewerkt. De 
Commissie speelt een meer rechtstreekse rol bij vormen van samenwerking waarbij meer geleide 
economieën betrokken zijn. Industriële samenwerking komt de begunstigde gebieden en de 
Europese industrie ten goede. In alle gebieden zullen rechtstreekse investeringen door chemische 
bedrijven voor de gastlanden hoognodig kapitaal opleveren en voor een betere middelentoewijzing 
zorgen. Ook worden hier mogelijkheden voor toegang tot en aanwezigheid op nieuwe snel 
groeiende markten gecreëerd. 
84. Geen enkele industriële-samenwerkingsstrategie is voor alle regio's in de wereld geschikt: het 
specifieke karakter van iedere regio vereist, uitgaande van een gemeenschappelijk pakket 
institutionele instrumenten, weer een andere speciaal op deze regio afgestemde benadering. Buiten 
het bestek van de transatlantische bedrij fsdialoog en de specifieke samenwerking met Japan kunnen 
drie. elkaar niet uitsluitende typen industriële samenwerking worden onderscheiden: de 
samenwerking met dichtbij de EU gelegen regio's, waaronder de landen van Midden- en 
Oost-Europa (LMOE's)20, Rusland en enkele nieuwe onafhankelijke staten (NOS), en het 
Middel landse-Zeegebied; de samenwerking met snel groeiende economieën, waaronder China, de 
ASEAN-landen en Latijns-Amerika en ten slotte projecten met behulp waarvan beter toegang tot 
grondstoffen mi.v. energie kan worden verkregen. Industriële samenwerking vormt onderdeel van 
de programma's PHARE, TACIS en ECIP (European Community Investment Partners), AL-Invest 
voor Latijns-Amerika en Med-Invest voor het Middel landse-Zeegebied. Bovendien zijn er in het 
kader van de vierde Overeenkomst van Lomé industriële acties ten gunste van de landen in Afrika, 
20 Zie mededeling van de Commissie over de industriële samenwerking met de LMOE's, 
(COM(95)71 def. 
25 
\^ 
het Caribische gebied en de Stille Oceaan (ACS-landen). Deze overeenkomst heeft een hoofdstuk 
over "industriële ontwikkeling, fabricage, bewerking en verwerking", dat onder andere voorziet in 
(i) industriële joint ventures tussen bedrijven in de EU en de ACS-landen, in (ii) steun voor 
machinebouw, mctaalverwerking en chemische industrieën, (iii) overdracht van technologie, (iv) 
externe investeringen ten gunste van industriële bedrijven in de ACS-landen, (v) opleiding en in 
(vi) onderzoek. Uit hoofde van deze overeenkomst is het Centrum voor industriële ontwikkeling 
(CIO) opgericht om de industriële ontwikkeling van de ACS-landen te helpen bevorderen. 
Nabij gelegen regio's 
85. In het kader van de "pre-toetredings"-strategie, die bedoeld is om die Midden- en Oosteuropese 
landen welke zulks wensen op het lidmaatschap van de EU voor te bereiden, wordt een raamwerk 
voor een gestructureerde dialoog tussen de EU en de LMOE's vastgesteld en wordt een concreet 
vademecum voor compatibiliteit op wetgevingsgebied verschaft: het Witboek over de voorbereiding 
van geassocieerde LMOE's op de integratie in de interne markt van de EU. Voor de chemische 
industrie is bij dit proces een rechtstreekse rol weggelegd. De Commissie heeft met de LMOE's 
contacten aangeknoopt ter opheldering van certificatieprocedures die niet met de EU-procedures 
verenigbaar waren. Dank zij de samenwerking tussen producenten van detergentia en cosmetica in 
EU en LMOE's hebben bepaalde LMOE's een beter begrip gekregen van de certificatiewetgeving 
in de EU en zijn zij ertoe gekomen zelf soortgelijke wetten en voorschriften vast te stellen. De 
cosmeticafederatie (COLIPA) heeft eind 1995 in Praag een ontmoeting met Oosteuropese nationale 
autoriteiten en cosmeticaproducenten georganiseerd. De vereniging van kunstmestfabrikanten 
(EFMA) is voorts bij een project tot aanmoediging van beter kunstmestgebruik in Rusland 
betrokken. 
86. De Commissie zal te zamen met de bewuste federaties en bedrijven de LMOE's, met het oog op 
een toekomstig lidmaatschap, technische bijstand op wetgevingsgebied blijven geven om deze 
landen te helpen bij investeringen en de ontwikkeling van een geliarmoniseerde institutionele 
basisstructuur. De industrie van de EU zal met de industrie in de LMOE's en de nationale 
oveihedcn van deze landen samenwerken om te bereiken dat hun wetgeving op zodanige wijze 
wordt geïmplementeerd dat een onnodige administratieve belasting of handelsbarrières, alsmede 
exporten uit deze landen, waarminderstringente milieubeschermingsregels in chemische faciliteiten 
wonlen gehanteerd, worden vermeden. Tevens zal zij specifieke industriële samenwerking blijven 
nastreven in de gemengde commissies die bij de associatie-overeenkomsten met de LMOE's zijn 
opgezet en zal zij haar industriële samenwerking met de Middellandse-Zeelanden blijven 
uitbouwen. 
87. PHARE zal wellicht samenwerkingsacties ter bevontering van managementopleidingen en op 
andere voor chemische bedrijven in de LMOE's relevante gebieden waarbij de CEF1C ree* 
betrokken is, blijven financieren, een en ander met inachtneming van de prioriteiten van deze 
landen. De industrie zal de EASTT-technologie voor milieuprogramma's ten behoeve van de 
LMOE's weer gaan gebruiken, met als doel de 'best practice "-technieken aan deze landen door te 
geven en lien in het bezit te stellen van de nodige know-how, om te bereiken dat 
pmdukticmctlioden en milieunormen van de pre-toetredingslanden met hun toekomstig 
EU-Iidmaatschap te rijmen zijn. 
Aanwezigheid op snel groeiende markten 
88. China biedt met zijn immense markt enorme afzetmogelijkheden. Tal van chemische bedrijven uit 
de EU investeren reeds in China maar het is de taak van de Commissie ervoor te zorgen dat China 
dergelijke investeringen blijft verwelkomen. Ter vergemakkelijking en bevordering van de Europese 
investeringen heelt de Commissie zich tot taak gesteld China ertoe te bewegen een 
regelgevingskader vast te stellen dat met de wetten en voorschriften van de EU verenigbaar is. Een 
aantal maatregelen op het vlak van certificatie en kwaliteit is reeds afgerond. COLIPA werkt 
momenteel samen met Chinese cosmeticaproducenten aan voorschriften op cosmeticagebied. 
26 
11 
89. De Commissie gaat de industiiële samenwerking met China en andere Oostaziatische landen en 
Latijns-Amerika uitbreiden om de EU-industrie goede ontwikkelingsmogelijkheden te geven en om 
van deze snel groeiende markten profijt te kunnen trekken. Hoofdpunten zijn hier de wetgeving 
inzake chemische produkten (vooral in het geval van China), overdracht van technologie, 
succesvolle joint-ventures en andere vormen van buitenlandse rechtstreekse investeringen. 
Milieukwesties zuilen steeds zwaaider gaan wegen en tot voorwerp van industriële 
samenweridngsprojecten worden gemaakt 
Toegang tot grondstoffen met inbegrip van energie 
90. Met behulp van industriële-samenwerkingsprojecten kan het gemakkelijker worden aan grondstoffen 
te komen. Een mogelijke serie projecten zou gericht kunnen zijn op de uitbreiding van de pijplijnen 
voor de Westeuropese bevoorrading met petrochemische grondstoffen tot Midden- en Oost-Europa 
en zelfs tot Rusland. Russische pijplijnen zouden ook specifiek met de behoeften van Europese 
chemische bedrijven voor ogen kunnen worden ontwikkeld. Er zijn ideeën om de gasvoorziening 
vanuit het Golfgebied uit te breiden. Aan deze industriële samenwerking zou kunnen worden 
deelgenomen door de Gulf Cooperation Council (GCC) en de Middellandse-Zeelanden, 
bijvoorbeeld om gas vanuit Saoedi-Arabië over land naar een Noordafrikaanse haven over te 
brengen. 
91. De Commissie zal de voorkeur geven aan projecten waarmee de grondstoffen- en 
energievoorziening wordt verbeterd en zal mechanismen creëren om EU-bedrijven ertoe aan te 
moedigen deigelijke initiatieven te ontplooien. 
IV. CONCLUSIES EN WERKPROGRAMMA 
92. De communautaire chemische industrie is de op één na grootste produktiesector van de EU en de 
belangrijkste producent van chemicaliën in de wereld. Aan deze bedrijfstak wordt dertig procent 
van liet OTO-budgct van de EU-produktiesector besteed. Wil de chemische industrie van de EU 
haar concurrentiepositie behouden, dan zal zij aan een aantal uitdagingen het hoofd moeten bieden, 
en zeker indien zij haar concurrentievermogen nog wil opvoeren. De voornaamste 
verantwoordelijkheid voor het concurrentievermogen van de chemische industrie ligt bij haarzelf. 
De Commissie en de Lid-Staten moeten de nodige basisvoorwaarden creëren en, zo nodig, 
specifieke maatregelen treffen om dit concurrentievermogen te verbeteren. 
93. Rond de vier prioritaire thema's van de mededeling over een industrieel mededingingsbeleid voor 
de Europese Unie is een aantal maatregelen voor industrie, Commissie en Lid-Staten vastgesteld. 
Door deze maatregelen uit te voeren zal men stellig tot het concurrentievermogen van de Europese 
chemische industrie kunnen bijdragen en aldus een model kunnen creëren voor de implementatie 
van dergelijke beleidslijnen in industrieën met soortgelijke kenmerken en problemen. 
94. Wat het probleem van het te verbeteren wettelijk kader betreft, zal de Europese Unie erop toezien 
dat de regelgevingsaspecten van de interne markt worden geconsolideerd en dat de door verschillen 
in nationale wetgeving veroorzaakte problemen tot een oplossing worden gebracht. Er zal op 
Unie-niveau, per geval, een aantal formele beginselen worden toegepast voor indelings- en 
beperkingsregelingen of vergunningenstelsels die op de marketing van chemicaliën van toepassing 
zijn. Met deze beginselen kan worden verzekerd dat de beslissing of er regelgeving moet worden 
vastgesteld, wie deze moet vaststellen en welke vorm deze regelgeving moet aannemen, aan de 
Unie toevalt. Op dezelfde manier zal bij de milieuwetgeving de mededingingsfactor nauwlettend 
in het oog worden gehouden, waarbij te allen tijde, in overeenstemming met het Verdrag, een 
analyse van kosten en baten en een behoorlijke risico-evaluatie worden uitgevoerd. Waar zulks 
gewenst en haaibaai* is, zou internationale milieuregelgeving de voorkeur verdienen boven acties 
in EU-verband. Vrijwillige overeenkomsten, waarvoor momenteel een communautair raamwerk in 
voorbereiding is, zullen per geval worden bestudeerd. 
27 
1ï 
95. Om een echt doeltreffende concurrentie mogelijk te kunnen maken zal de Commissie mogelijke 
industrievoorstellen analyseren om, in overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag, 
eventuele structurele overcapaciteit te kunnen opheffen. Zij zal naar liberalisering van de gas-en 
elektriciteitsmarkt blijven streven en daarbij de chemische industrie en andere bedrijfstakken aan 
scherper geprijsde energie helpen. Binnen de WTO zal de Commissie naar een verlaging van de 
tarifaire en niet-tarifaire barrières blijven streven, waarbij zij, vooral wat de nieuwe WTO-leden 
betreft, bijzondere aandacht aan het double-pricing-probleem zal schenken Zowel de OESO als de 
WTO zullen verder blijven werken aan het probleem van handelsbedervende investeringsprikkels 
en aan multilaterale overeenkomsten inzake handel en concurrentie. Chemische produkten staan ook 
op de agenda van de transatlantische bedrijfsdialoog. De chemische industrie wordt verzocht de 
Commissie gegevens te verstrekken over in derde landen ondervonden markttoegangsproblemen, 
zodat de nodige stappen kunnen worden ondernomen om deze tot een oplossing te brengen. 
96. Om te bereiken dat er meer immateriële investeringen worden gedaan zouden industrie, Commissie 
en Lid-Staten zich meer op innovatiewerk, OTO, onderwijs en een versteviging van de gehele 
wetenschappelijke onderbouw moeten concentreren. Wat de OTO-acties van de EU betreft, zal de 
chemische industrie actiever bij het werk van de bestaande task-forces en bij meer gerichte 
themacombinaties worden betrokken. Er zal voor een betere bescherming van de intellectuele 
eigendom worden gezorgd; ten behoeve van de sectoren agrochemie en biotechnologie zullen er 
specifieke verbeteringen in het octrooibeleid worden aangebracht. Bij Ctommissieprogramma's 
variërend van het OTO-kaderprogramma tot de Structuurfondsen en in het kader van SOCRATES 
en Leonardo da Vinci zullen onderwijs en opleiding voor wetenschappelijke beroepen in Europa 
worden geïntensiveerd. 
97. Om een betere industriële samenwerking te kunnen bevorderen zullen Commissie en industrie het 
RISC-informatienetwerk verder ontwikkelen en de kennis van kleine en middelgrote ondemerningen 
in de chemische industrie en de ten behoeve van deze bedrijven getroffen maatregelen verbeterea 
Buiten de EU zal nauwer worden samengewerkt met de VS via de transatlantische bedrijfsdialoog 
en met Japan door middel van specifieke dereguleringsprojecten Ook zal worden gestreefd naar 
acties met chemische bedrijven in nabuurlanden van de EU, b.v. de LMOE's, met snel groeiende 
economieën, zoals China en met landen als de GCC-staten en Rusland, die rijk aan energie en 
grondstoffen zijn. 
98. Om de hierboven genoemde maatregelen in gang te kunnen zetten is het nodig dat de reeds 
bestaande banden tussen de verschillende vertegenwoordigers van de chemische industrie in de EU 
(CEFIC, sectororganisaties en, in sommige gevallen, afzonderlijke bedrijven), de Lid-Staten en de 
Commissie nauwer worden aangehaald. Een werkprogramma zou hier de initiatieven op de 
voornaamste actiegebieden op een rijtje moeten zetten, bijvoorbeeld: interne markt-voorschriften, 
milieumaatregelen, interne en externe mededingingskwesties, OTO, onderwijs en opleiding, 
informatie en communicatie voor KMO's en samenwerking met derde landen 
28 
27 
Tabel 1 : Produktie. handelsoveischot in 1994 (miljaid ecu) 
hïoduktie "ExpörT Handels 
"3TC" & import 
EU 
U57T "287 TT "2BT 
15" ^ 
W "20" Japan TT 
Bronnen : CEFIC & Eurostat 
u_4_^HIHH__L_i__HHHI I i • E U 
• U S A 
OJapan 
Produkté Export In port Handefe 
29 
Tabel 2 : de top 30 van de chemische bedrijven in de wereld (1994^ 
Bronnen : Chemical Insight & CEFIC 
30 Bedrijf 
1HOECHST 
2 BASF 
3 BAYER 4DUPONI 
5UOW 
6 CIBA-tiEIGY 
7 RHONE POULENC 8 MbKCK & Co 
9 ELF GROUP 
10ICI 
11 MliyUBISHICHbMICAL 
VZ ASAHI CHhMIUAL 
13 AKZO NOBfcL 
14SANDOZ 
15 ROCHE 
16 SHELL 
17 SUMITOMO CHbMICAL 
18 hXXUN 
19 PHZbk 
20MONyANIO 
21 SOLVAY 
22 bNICHbM 
23 ZENECA 
24HUL5 
25 L'AJR UQUIDE 
2b LILLY. hLI 
2/ObN^hlALbLbCIKIC 
28 MIiyui lOAiyu 
29 EDO 
30 HfcNKhL Omzetwereldwjd 
in milioen ecu 
a/14 
ZZGZS 
22494 18 932 
16 827 
Torn 
13 069 
XI bob 
ii y34 
11826 
il U2i 
10 983 
10 261 
y f m 
9 069 
8/05 
ÖÜ4Ö 
8 024 
öy&i 
ööbb 
öböö 
ÖU24 
5/65 bmz 
4ÖUÖ 
4ÖU2 
4 /4Ü 
4/12 
4 4Ö2 
4 3«y in milioen usu 
30 586 
26 911 
26/55 22 518 
20 015 
16 380 
15 545 14 9/0 
14195 
14 066 
13109 
13 063 
12 204 
11 öüö 
10 /87 
10 354 
y b/u 
yb44 
8 281 
8 2/2 
7 836 
/166 
ööb/ 
6 414 
5 719 
bH2 
böóJÖ 
5604 
5 331 
b22ü 
3' 
Tabel 3 : Werikgelegenheid in de chemische industrie (x f .OOm 
?l 1980 
1981 
1982 
1983 
1984 
1985 
1986 
198/ 
iy»b 
1989 
iyyu 
1991 
1992 
1993 
iyy4 bU 
lyby.yu 
löyu.yu 
1850.00 
1/99.50 
1 /ÖÖ.3U 
1 /ÖU.4U 
1//9.20 
1/6/.ÖÜ 
i ray.bu 
1/90.90 
1 füfAU 
löy/.yu 
1Ö1Ö.4U 
1/34.11) 
Ibbb.yu USA 
11U/\4U 
1109.00 
lU/b.lü 
1042.80 
iU4y.uu 
1U43.bU 
1021.00 
1024.60 
lüb/.3U 
lü/cJ.yu 
1UÖÖ.1U 
lü/b.öü 
1ÜÖ4.ÜU 
WÖ.4U 
lübcj.yu JAPAN 
4Uy.3U 
4UÖ.1U 
4Ub.UU 
4UZUU 
jyb.yu 
jyb./u 
396.30 
aai.öü 
syu.bu 
WÔ.UU 
4U1.UU 
4Ub.UU 
41b.üü 
413.UU 
41U.UU 
Bron : CEFIC 
Table 4 : Groeipercentages 
1985-1994 
EU Chemie 3 
EU Industrie 1,7 
EU BBP l 2,4 
Bronnen : CEFIC & Eurostat 
33 
Tabel 5a : Bedrijven met de beste onderzoeksresultaten 
Aantal uitvindingen in 1988/1989 (Bron: Panorama 1993) 
Wereldwijf 
Eastman Kodak (USA) TÖÏ4 
Bayer (EU) 1198 
Hoechst (EU) 1198 
Bosch (EU) 1229 
Fujitsu (JPN) 1289 
BASF (EU) 1290 
GE (USA) 1306 
Canon (JPN) 1414 
Philips (EU) 1541 
Fuji (JPN) 1545 
IBM (USA) 1623 
Hitachi (JPN) 1723 
Mitsubishi Electric (JPN) 1747 
Siemens AG (EU) 1966 
Toshiba (JPN) | 20Ö9 
'^ 
Tabel 5b : Bedrijven met de beste onderzoeksresultaten 
Aantal uitvindingen in 1988/1989 (Bron: Panorama 1993) 
Europa 
Alcatel (FR) 339 
ABB (CH) 367 
Rhône Poulenc (FR) 382 
Shell (UK/NL)) 424 
Unilever (NL) 475 
ICI (UK) 490 
Henkei (D) 553 
Thomson (FR) 557 
Daimler (D) 685 
Ciba Geigy AG (CH) 738 
Bayer (D) 1198 
Hoechst (D) 1198 
Bosch (D) 1229 
BASF (D) 1290 
Philips (NL) 1541 
Siemens AG (D) 1966 
Ph Hip s|NL| 
Ho • ch st (D) 
Cib a G eigy AG (CH) 
Th om »o n (FR) 
Umltvei (N L) 
Rhine Pou Ion c (FR) 
200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 1800 2 00 0 
1>' 
Tabel 6 : Kapitaaluitgaven (% van omzett 
1980 
1981 
1982 
1983 
1984 
1985 
1986 
1987 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
1993 
1994 WE 
5.10 
4.70 
4.50 
4.20 
4.20 
4.60 
5.40 
5.90 
5.90 
6.40 
7.00 
6.70 
6.20 
5.30 
4.60 USA 
6.40 
6.30 
6.60 
4.80 
4.80 
5.30 
5.00 
5.20 
5.60 
6.80 
6.70 
8.30 
8.20 
7.60 
7.90 JAPAN 
6.10 
6.40 
6.60 
6.40 
6.40 
690 
7.00 
7.90 
8.50 
9.10 
9.90 
9.90 
9.60 
7.40 
6.20 
Bronnen : ESCIMO & CEFIC 
10,00 
» WE 
j m USA | 
| A JAFANj 
V 
BIJLAGE 
Toepassing van de beginselen van een 
evaluatie van het reguleringseffect op het 
probleem van nikkelalleigie - een vooibeeld 
1. Inleiding 
Vele mensen zijn allergisch voor het in sieraden gebruikte nikkel. Voor deze mensen betekent dit dat 
zij pijnlijke en ontstoken oren krijgen wanneer zij goedkope oorhangers dragen, dat zij pijnlijke en 
ontstoken armen krijgen wanneer zij goedkope armbanden en horlogebandjes om hebben, enz. Afgezien 
van deze gevolgen van een rechtstreeks huidcontact met goedkope sieraden, komt hier voor velen nog 
bij dat zij door pijn in hun handen gedwongen zijn zich ziek te melden. 
Niemand is bij zijn/haar geboorte allergisch voor nikkel. Deze overgevoeligheid begint doorgaans 
wanneer er gaatjes in oren (of neuzen) worden aangebracht en er een rechtstreeks contact van nikkel 
met de wond optreedt. Wanneer deze overgevoeligheid eenmaal een feit is zal de nikkelallergie zijn 
kop opsteken zodra de persoon in kwestie goedkope sieraden draagt. 
Vooral onder jongeren zijn goedkope op de kleding te dragen sieraden zeer populair. De jaarlijkse 
omzet van de kledingsieradenindustrie in de EU bedraagt zo'n 850 miljoen ecu en hierbij gaat het veelal 
om handel tussen de Lid-Statea Deze industrie werkt hard aan haar concurrentievermogen en is sterk 
op het gebruik van nikkel aangewezen, omdat dit goedkoop is en kwaliteitsbevorderend is. 
Wegens het wijdverbreide gebruik van kledingsieraden gaat men ervan uit dat zo'n 30 miljoen mensen 
in de EU last van nikkelallergie hebben. Dit brengt niet alleen voor veel mensen een hoop ellende met 
zich mee, maar leidt ook tot hoge medische behandelingskosten voor de overheid en tot aanzienlijke 
economische kosten als gevolg van de verzuimde werkdagen, en dan zijn hierbij nog niet eens de extra 
kosten in verband met blootstelling aan nikkel op het werk in aanmerking genomen. 
Buiten de EU gelden er geen regels voor het gebruik van nikkel in kledingsieraden. 
2. Waarom er moet woiden opgetreden 
Er zijn een aantal redenen waarom een optreden noodzakelijk is. In de eerste plaats dient het gevaar 
voor de volksgezondheid - er zijn reeds 30 miljoen mensen met een nikkelallergie - te worden 
verkleind. In de tweede plaats moet worden voorkomen dat de interne markt voor kledingsieraden, 
waarop verscheidene honderden miljoenen ecu per jaar omgaan, verder verbrokkelt; door Denemarken, 
Duitsland en Zweden worden reeds nationale voorschriften inzake nikkel toegepast, terwijl dergelijke 
voorschriften in Italië ter discussie staan. In de derde plaats zijn er kostenoverwegingen die het 
noodzakelijk maken tot actie over te gaan (de behandelingskosten in de EU worden op 40 miljoen ecu 
per jaar geraamd en de economische kosten in verband met ziekteverzuim zullen waarschijnlijk ook 
aanzienlijk zijn). 
29 
3> 
3. Wie er moet optreden 
Uiteraard gaat het bij deze allergie voor nikkel niet uitsluitend om een Europees probleem. Dit probleem 
gaat de gehele ontwikkelde wereld aan en daarom zal de voorkeur in de eerste plaats naar een optreden 
in OESO-verband moeten uitgaan. 
Er bestaat evenwel geen consensus over dit probleem op OESO-niveau. Doordat ten minste twee landen 
(VS, Zwitserland) tegen zouden stemmen, is de hiertoe vereiste unanimiteit niet haalbaar. 
Om de interne markt te kunnen beschermen moet er op EU-niveau worden ingegrepen en de Commissie 
heeft hierbij het voortouw genomen (zie paragraaf 6). 
4. Wat er gedaan moet woitfen 
Om te besluiten wat er gedaan moet worden dient men allereerst de risico's te bekijken. 
Het voornaamste risico hangt samen met het aanbrengen van gaatjes in oren en neuzen. Aan deze 
praktijken, waarbij nikkel met een wond in contact komt, moet een einde worden gemaakt. 
Een bijkomend risico hangt samen met het dragen van kledingsieraden. Onderzoek heeft uitgewezen 
dat deze produkten een allergische reactie teweegbrengen, Wanneer nikkel in grote hoeveelheden door 
de inwerking van transpiratievocht op de sieraden wordt afgescheiden. Het is niet nodig het gebruik van 
nikkel in kledingsieraden helemaal te verbieden, hoewel er duidelijk meer moet worden gedaan dan het 
aanbrengen van een waarschuwingsetiket op deze produkten (in de praktijk is gebleken dat jongeren 
etiketten vaak niet lezen). 
Kortom, om deze gevaren te verkleinen zou men het beste: 
het gebruik van nikkel voor het doorboren van oren en neuzen verbieden, en 
een grens stellen aan de snelheid waarmee het nikkel in kledingsieraden wordt afgescheiden. 
Dit is een haalbare strategie aangezien er veilige vervangingsmiddelen voor nikkel bestaan. Alvorens 
deze werkwijze kan worden goedgekeurd, moet evenwel gecontroleerd worden dat er hieraan meer 
voordelen dan nadelen verbonden zijn. 
De voordelen zijn duidelijk: 30 miljoen mensen zouden tegen de gevaren van nikkelallergie worden 
beschermd, de interne markt met een omzet van verscheidene honderden miljoenen ecu per jaar zou in 
stand worden gehouden, de autoriteiten zouden 40 miljoen ecu per jaar besparen en er zouden veel 
minder werkdagen door ziekteverzuim verloren gaan. 
Er zijn echter ook nadelen voor consument, industrie en overheid. De consument zou tot 15% meer 
voor kledingsieraden moeten neertellen. De EU-industrie zou misschien een eenmalige investering van 
70 miljoen ecu moeten doen en zou daarna mogelijk met een verhoging van de exploitatiekosten met 
zo'n 30 miljoen per jaar komen te zitten. Ten slotte zou de Commissie 150.000 ecu aan de ontwikkeling 
van testmethodes moeten besteden. 
De voordelen lijken de nadelen echter ruimschoots te compenseren. 
30 
32 
5. Hoe het gedaan moet worden 
Een aanpak op basis van vrijwillige samenwerking tussen de Commissie en de kledingsieradenindustrie 
zou om verscheidene redenen weinig doeltreffend zijn. Ten eerste is er geen industriële partner daar de 
kledingsieradenindustrie niet op Unie-niveau noch op nationaal niveau georganiseerd is. Ten tweede 
zouden vrijwillige beperkingsmaatregelen waarschijnlijk geen succes hebben omdat de meeste 
kledingsieraden van buiten de Unie komen en er tal van importeurs en miljoenen verkooppunten zijn. 
De Commissie moet bindende voorschriften uitwerken die door de nationale overheden kunnen worden 
geïmplementeerd. Het is echter niet nodig de specificaties van de grote verscheidenheid van produkten 
die een nikkelallergie kunnen veroorzaken, zoals oorhangers, armbanden, horloges en halssnoeren, 
alsmede brillen, knopen, gespen, haarspelden en ritssluitingen tot in detail te reglementeren. 
Er bestaat behoefte aan het volgende: 
in de eerste plaats aan een richtlijn die het gebruik van nikkel bij het aanbrengen van gaatjes in de 
huid verbiedt en 
die een grens stelt aan de snelheid waarmee nikkel in alle produkten die in rechtstreeks en 
langdurig contact met de huid komen, wordt afgescheiden 
en ten tweede aan een aantal geharmoniseerde testmethodes waarmee de nationale overheden 
gemakkelijk en goedkoop op de naleving van deze bepalingen kunnen toezien. 
6. Slotopmerkingen 
Richtlijn 94/27 van het Europees Parlement en de Raad', welke op de hierboven beschreven benadering 
gebaseerd is, is in juli 1994 met algemene stemmen door de Raad goedgekeurd. Zij zal in werking 
treden zes maanden na publikatie door het CEN van drie Europese normen, waaronder ook de voor 
controledoeleinden benodigde testmethodes vallen (thans wordt verwacht dat de richtlijn medio 1997 
in werking zal treden). 
PBL 188 van 22.7.1994, blz. 1. 
31 
^y 

ISSN 0254-1513 
COM(96)187def. 
DOCUMENTEN 
NL 10 08 15 
Catalogusnummer : CB-CO-96-212-NL-C 
ISBN 92-78-03860-1 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg