28. 4. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 101/1 
II 
(Voorbereidende besluiten) 
ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Advies inzake het voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van drie 
meerjarenprogramma's voor onderzoek en ontwikkeling op milieugebied (1986-1990) 
(86/C 101/01) 
De Raad heeft op 20 augustus 1985 besloten, overeenkomstig artikel 198 van het Verdrag tot 
oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité om 
advies te vragen inzake het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor milieu, volksgezondheid en consumptie, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 4 februari 1986 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer De Grave. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 234e zitting (vergadering van 26 februari 
1986) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen werd goedgekeurd: 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. Goedkeuring en motivering 
1.1.1. Het Comité stemt met het door de Commissie 
voorgestelde ontwerp-programma in. Zijns inziens dient 
het onderzoek in Europa op een bevredigend niveau te 
worden gehandhaafd ten opzichte van andere industrielan­
den. Ook dienen de coördinatie van onderzoek en 
wederzijdse informatie binnen de Gemeenschap te worden 
bevorderd om dubbel werk te voorkomen en om te 
bereiken dat de investeringen optimaal vrucht afwerpen. 
Het programma leidt voorts tot verrijkende internationale 
samenwerking. 
1.1.2. Het onderzoek op het terrein van milieubescher­
ming, klimatologie en industriële veiligheid is op enkele 
uitzonderingen na altijd lange-termijnonderzoek, waarvan 
concrete resultaten nauwelijks op korte termijn mogen 
worden verwacht. Dit onderzoek is dan ook weinig 
aantrekkelijk voor publiekrechtelijke dan wel privaatrech­
telijke, universitaire of industriële onderzoekinstellingen, 
die de benodigde bedragen moeilijk kunnen opbrengen. 
Niettemin trekken zij op lange termijn waarschijnlijk veel 
profijt hiervan. 
1.2. Financiering 
1.2.1. De uitvoering van het programma vereist voor de 
periode van vijfjaar een totaalbedrag van 105 miljoen Ecu, 
dat als volgt is gespreid: 
— 65 miljoen Ecu voor milieubescherming; 
— 25 miljoen Ecu voor klimatologie; 
— 15 miljoen Ecu voor grote technologische risico's. 1.2.2. Over het geheel genomen gaat het om een zeer 
bescheiden programma. Het Comité is van mening dat voor 
milieubescherming, het oudste programma, de evaluatie 
van de voorgaande programma's buitengewoon positief 
uitvalt. Ook de eerste resultaten die op het terrein van 
klimatologie met weinig middelen zijn behaald, stemmen 
tot voldoening. Met betrekking tot de grote technologische 
risico's kan men stellen dat verscheidene recente rampen 
voldoende motieven voor de voorgestelde activiteiten in 
handen geven. Dit terrein is in sommige Lid-Staten al 
enigszins van de grond gekomen, maar in het merendeel 
van de Lid-Staten wordt hieraan nauwelijks aandacht 
besteed. Serieus onderzoek op dit gebied kost evenwel zeer 
veel. Daarom moet het voorgestelde bedrag als een 
minimum worden beschouwd, met name indien men beseft 
dat het hier gaat om een zeer groot aantal verschillende 
stoffen en situaties. Dit bedrag van 105 miljoen Ecu mag 
bijgevolg niet worden besnoeid. 
1.3. Inhoud van het programma 
1.3.1. Naast de in het programma opgenomen drie 
deelprogramma's zou volgens het Comité aandacht moeten 
worden besteed aan het onderzoek naar aardbevingen. 
Sommige Lid-Staten worden ernstig door dit verschijnsel 
getroffen, maar Lid-Staten waar het risico doorgaans als 
gering wordt beschouwd worden soms ook onverwacht 
getroffen. 
1.3.2. Het Comité meent dat dit onderwerp technisch 
gereed is en dat het dus mogelijk zou moeten zijn het in het 
programma op te nemen. 
1.3.3. Het Comité wenst echter in geen geval de 
goedkeuring van dit programma vertraging te laten 
Nr. C 101/2 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 4. 86 
oplopen. Het zou zich daarom kunnen voorstellen dat dit 
vierde onderdeel formeel op een later tijdstip of in een 
andere vorm wordt goedgekeurd. 
1.3.4. Tot slot wijst het erop dat gezien de beperkte 
financiële middelen van het programma voor dit vierde 
onderdeel extra geld zou moeten worden uitgetrokken. 
1.4. Samenwerking met derde landen 
1.4.1. De huidige onderzoekprogramma's ruimen uite­
raard een ruime plaats in voor wetenschappelijke samen­
werking met industrielanden. 
1.4.2. Tevens zou de thans nog zeer beperkte samenwer­
king met ontwikkelingslanden moeten worden uitge­
bouwd, ook al hebben deze landen voorkeur voor projecten 
die onmiddellijk tastbare resultaten opleveren. 
1.4.3. Bij onderzoekprojecten op het gebied van klima-
tologie of op het terrein van milieubeleid in Middellandse-
Zeegebieden van de Gemeenschap (b.v. migratie van 
vogels, woestijnvorming) zou met Middellandse-Zeelan-
den buiten de Gemeenschap kunnen worden samenge­
werkt. Het Comité wijst er in dit verband op dat in zijn 
advies over milieubescherming in het Middellandse-
Zeegebied (J) was gewezen op de werkzaamheden van de 
op 24 juli 1984 gehouden conferentie van Dakar over 
woestijnvorming, waar deskundigen hebben geadviseerd 
tot het uitwerken van een regionaal samenwerkingspro­
gramma inzake bescherming van water, bodem en 
vegetatie. Het Comité heeft de Gemeenschap destijds 
gevraagd, met name in het kader van haar beleid inzake 
ontwikkelingssamenwerking een wetenschappelijke bijdra­
ge hiertoe te leveren, omdat woestijnvorming ook gevolgen 
kan hebben voor ecologie en klimaat van haar eigen 
Middellandse-Zeegebieden. 
1.4.4. Voorts wijst het Comité erop dat de Gemeen­
schap naast het Europese grondgebied ook de Franse 
overzeese departementen omvat. Deze vertonen uit het 
oogpunt van milieu en klimaat specifieke kenmerken 
(cyclonen e.d.) die in de samenwerking tussen de Europese 
Gemeenschap en sommige derde landen ten nutte kunnen 
worden gemaakt. 
1.5. Verspreiding van onderzoeksresultaten 
1.5.1. In het verleden heeft het Economisch en Sociaal 
Comité er al op aangedrongen, grotere bekendheid aan de 
resultaten van onderzoekprogramma's te geven, aangezien 
de onderzoekinvesteringen van de Gemeenschap alleen 
maar hun doel volledig zullen bereiken indien voldoende 
wordt geïnvesteerd in de verspreiding van de resultaten 
zowel in wetenschapskringen als in de pers, de publieke 
opinie en de bij de vaststelling van milieuverordeningen 
betrokken bewegingen, organisaties en instellingen (2). 
1.5.2. Het Comité is ingenomen met het toenemend 
aantal publikaties naar aanleiding van eerdere program­
ma's, welke in het voorstel van de Commissie worden 
aangehaald. 
0) PB nr. C 160 van 1. 7. 1985, blz. 4, par. 7.7. 
(2) Zie advies O & O 1981-1985 — PB nr. C 353 van 31. 12. 1980, 
blz. 16, par. 8. 1.5.3. Het acht het van belang dat de Commissie nog 
verder gaat door de wetenschappelijke pers (incl. de 
wetenschappelijke audiovisuele media), bij voorbeeld bij de 
vaststelling van het programma 1986-1990, uitvoerig over 
dit onderwerp voor te lichten. Dit zou het imago van 
Europa stellig ten goede komen. Het is namelijk een feit dat 
de pers en zelfs de mensen uit het vak in het algemeen over 
weinig informatie over dit onderdeel van het Gemeen­
schapsbeleid beschikken. 
1.5.4. Voorts zal de belangstelling van de economische 
subjecten (b.v. industriële en landbouwondernemingen, 
werknemers), op wie de tenuitvoerlegging van het beleid 
rust, toenemen naarmate zij beter worden voorgelicht. 
1.6. Verband tussen onderzoek en bet beleid ter 
bevordering van nieuwe technologieën 
1.6.1. Het Comité zou gaarne zien dat voor een 
adequate relatie tussen het onderzoekbeleid en het beleid 
ter bevordering van nieuwe technologieën wordt gezorgd. 
1.7. Verband met andere O & O-programma's 
1.7.1. Het verband tussen het voorgestelde programma 
en de bestaande programma's (APO, ACE, BRITE, e.d.) of 
toekomstige programma's (EUREKA) kan moeilijk wor­
den ontwaard. 
1.7.2. Het is van het grootste belang dat het GCO-
programma betreffende milieu en industriële veiligheid met 
het voorgestelde programma wordt gecoördineerd, zodat 
zij een aanvulling op elkaar vormen en overlapping zoveel 
mogelijk wordt vermeden. 
1.8. Deelneming van de industrie 
1.8.1. Tot dusverre zijn maar zelden contracten met 
industriële groepen afgesloten; dit hangt stellig samen met 
het feit dat de industrie nog niet rijp voor dit soort 
gesubsidieerd onderzoek is, maar ook met administratieve 
moeilijkheden, om nog maar niet te spreken van de 
problemen in verband met industriële eigendom, die zelfs 
op dit gebied in sommige gevallen uitermate zwaar kunnen 
wegen. 
1.8.2. In het huidige voorstel wordt het accent evenwel 
gelegd op de noodzakelijke deelneming van de industrie, in 
het bijzonder aan het programma voor grote technologi­
sche risico's. Het zou daarom nuttig zijn, de industrie in een 
aantal gevallen in sterkere mate hierbij te betrekken. 
1.8.3. Het Comité is van oordeel dat het onderzoekspro­
gramma op milieugebied in het bijzonder de concurrentie­
positie van de Gemeenschap op het stuk van milieutechno­
logie dient te versterken. 
1.9. Raadpleging van de betrokkenen 
Aangezien binnen de drie deelprogramma's in overleg met 
het CBC, waarin slechts regeringsvertegenwoordigers 
zitting hebben, specifieke prioriteiten zijn vastgesteld, dient 
de Commissie volgens het Comité ook geëigende wegen te 
28. 4. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 101/3 
vinden voor raadpleging van sociale partners, consumenten 
en Europese milieuorganisaties. 
2. Bijzondere opmerkingen 
2.1. Programma milieubescherming 
Het Comité stelt vast dat het programma uitermate 
evenwichtig is opgebouwd. Daarom wil het slechts een 
aantal kanttekeningen bij de volgende zaken plaatsen: 
2.1.1. Effecten van verontreiniging op de gezond­
heid 
Dit onderwerp kan alleen maar worden behandeld door het 
verrichten van epidemiologische studies. In verband met de 
methodologische moeilijkheden die zich bij dergelijke 
studies voordoen, dient de Commissie ervoor te zorgen dat 
deze studies volledig wetenschappelijk verantwoord zijn. 
2.1.2. Luchtkwaliteit 
Dit onderwerp verdient inderdaad voorrang, maar er dient 
een extra inspanning te worden gedaan op het gebied van 
chemie van de stratosfeer (4.4) waarvan zeer weinig bekend 
is en dat een essentiële rol kan spelen. 
2.1.3. Vermindering van verontreiniging 
De bestaande demonstratieprogramma's inzake schone 
(minder verontreinigende) technologieën blijken inderdaad 
doeltreffend te zijn (10.2). Daarom dient een specifiek 
demonstratieprogramma te worden voorgesteld. 
2.1.4. Niet-behandelde onderwerpen 
2.1.4.1. Het Comité is bezorgd over het toenemend 
geweld in Europa. Er schijnt een zeker verband te bestaan 
tussen geweld en de kwaliteit van het milieu (leefomstan­
digheden). Ook al valt dit probleem buiten de huidige 
onderzoekterreinen op milieugebied, toch zou het nuttig 
zijn hieraan aandacht te besteden om in een later stadium 
eventueel actief te worden. Wellicht zou met een milieuty­
pologie kunnen worden begonnen. 
2.1.4.2. Het Comité zou ook gaarne zien dat ook 
onderzoek inzake sanering van kustgebieden in dit 
programma wordt opgenomen. 
2.2. Klimatologie 
2.2.1. In dit programmaonderdeel gaat het grotendeels 
— en terecht — om het bestuderen van te verwachten 
gevolgen van menselijke activiteiten (industrie, fossiele 
brandstoffen, ontbossing) op het klimaat van de planeet. 
De sterke toeneming van het gehalte van C02, chloorfluor­
koolwaterstoffen, S02, NOx, enz. in de atmosfeer kan tot 
grote problemen leiden waarin men weinig inzicht heeft 
omdat men thans nog niet alle parameters in de hand heeft. 
De bestudering van klimaatveranderingen in het verleden is 
dus onmisbaar indien men hypothesen voor de toekomst, 
met name voorspellingen over woestijnvorming in Zuid-Europa en uitbreiding van woestijngebieden in Afrika, wil 
kunnen natrekken. 
2.2.2. Het Comité wijst ook op de noodzaak van 
intensivering van het onderzoek naar extreme en weinig 
frequente verschijnselen die aanzienlijke gevolgen voor de 
mens en de volkshuishoudingen hebben. Door een betere 
voorspelling zouden het verlies aan mensenlevens en de 
economische verliezen kunnen worden verminderd. 
2.2.3. Dit deel van het programma voor klimatologie 
staat dicht bij meteorologie. In dit verband kan worden 
gewezen op de zeer belangrijke met COST-kredieten 
verkregen resultaten, die hebben geleid tot de oprichting 
van het Europees Centrum voor weersvoorspellingen op 
middellange termijn te Reading (dichtbij Londen). Be­
trouwbare voorspellingen kunnen nu al voor vier of vijf 
dagen worden gemaakt. De door het Europees Centrum 
ontwikkelde modellen zijn nu al beter dan alle bestaande 
modellen met name in de Verenigde Staten en Japan, zoals 
mag worden afgeleid uit vergelijkende studies die door de 
Internationale Meteorologische Organisatie (IMO) zijn 
verricht. 
2.2.4. Het Comité acht het gewenst dat het onderzoek in 
de toekomst betrekking heeft op bepaalde meteorologische 
onderwerpen waarvoor reeds Europese samenwerking 
bestaat. Men mag de omvang van de economische kosten 
en soms verliezen van mensenlevens als gevolg van 
bepaalde verschijnselen (storm, mist, vorst, overstromin­
gen) voor een groot aantal activiteiten (landbouw, visserij 
en zeescheepvaart, onderhoud van wegen en spoorwegen, 
luchtvervoer, enz.) niet uit het oog verliezen. 
2.2.5. Met behulp van goede weersvoorspellingen kan 
men ook zeer riskante periodes voor bosbranden, lawines, 
stormen, enz. zien aankomen. 
Verscheidene COST-activiteiten hebben reeds betrekking 
op meteorologie: 
— totstandbrenging van een proefnet van oceaanstations 
(buiten de waarnemingen vallende zones die niettemin 
noodzakelijk zijn voor de voorspellingsmodellen); 
— harmonisering van radargegevens zodat zij met buur­
landen kunnen worden uitgewisseld. 
2.2.6. Niettemin valt het verschil op tussen de technisch 
beschikbare gegevens en de werkelijk beschikbare gegevens 
in een voor de gebruikers geschikte vorm, bij voorbeeld bij 
weersvoorspellingen voor de landbouw, luchtveiligheid, 
enz. Er dient een serieuze poging te worden ondernomen 
om in de situatie verbetering te brengen. Hierbij kunnen de 
nieuwe informatietechnologieën een zinvolle functie 
vervullen. Een balans van de praktische resultaten zou 
nuttig zijn. 
2.3. Grote technologische risico's 
2.3.1. Inleiding 
2.3.1.1. Het Comité is sterk gekant tegen enigerlei sterke 
inkrimping van dit programma. 
Nr. C 101/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 4. 86 
2.3.1.2. Het Comité wijst op de noodzaak van dit 
programma en van samenwerking op dit gebied met landen 
waarnaar de technologieën worden uitgevoerd (b.v. 
Bhopal, Mexico). De reeds in sommige Lid-Staten gestarte 
onderzoekwerkzaamheden stemmen tot voldoening. 
2.3.1.3. Chemie is één van de industriële sectoren met de 
grootste ongevalrisico's. Ten opzichte van andere riskante 
industriële sectoren als kernenergie heeft het onderzoek in 
de chemische sector zowel in de Gemeenschap als in de 
meeste Lid-Staten een grote achterstand opgelopen. 
2.3.1.4. Volgens het Comité dient bij het onderzoek 
zowel rekening te worden gehouden met ongelukken als 
met eventuele opzettelijke activiteiten. Daarom dienen op 
zeer korte termijn concrete preventie- en controlemaatrege­
len het licht te zien. 
2.3.1.5. Van sommige zijden is het voorstel gehoord om 
het GCO met een deel van dit programma te belasten. Het 
Comité wijst op het belang van experimenten (branden, 
ontploffingen) waarvoor weinig geschikte plaatsen be­
schikbaar zijn. 
2.3.2. Inhoud 
ONDERDEEL A 
De onderwerpen van het programma zijn het meest 
uitgesproken op onmiddellijke uitvoerbaarheid gekozen: de verschillende onderdelen (A 1 t/m A 8) zijn goed 
ingedeeld en de hiervoor noodzakelijke onderzoekstructu­
ren zijn aanwezig. Het programma zal talrijke gespeciali­
seerde onderzoekinstellingen, maar ook de industrie 
interesseren. Dit programma dient bij voorrang van start te 
gaan en hiervoor dient het leeuwedeel van het beschikbare 
geld te worden aangewend. Het is bepalend voor de 
harmonisering van de methodologieën, waaraan dringend 
behoefte bestaat. Anders zal elke Lid-Staat zijn eigen 
modellen ontwikkelen. 
ONDERDEEL B 
De onderwerpen van onderdeel B zijn stellig van fundamen­
teler belang dan die van onderdeel A, maar het programma 
is duidelijk minder goed uitgewerkt en is als zodanig nog 
niet voor uitbesteding geschikt. De drie onderdelen B 1, B 2 
en B 3 zijn bovendien aan permanente veranderingen 
onderhevig. 
ONDERDEEL C 
De activiteiten betreffende noodsituaties (C 7 en C 8) zijn 
van onmiddellijke betekenis. 
Gedaan te Brussel, 26 februari 1986. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Gerd MUHR 
Advies inzake het voorstel voor een verordening (EEG) van de Raad tot wijziging van 
Verordening (EEG) nr. 1900/85 betreffende de invoering van communautaire formulieren van 
aangifte ten invoer en ten uitvoer 
(86/C 101/02) 
De Raad heeft op 23 januari 1986 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het 
Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en Sociaal 
Comité om advies te vragen inzake het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en dienstverlening, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 5 februari 1986 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Broicher. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 234e zitting (vergadering van 26 februari 
1986) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd: 
Het Comité keurt het voorstel tot wijziging van een verordening goed. 
Met de te wijzigen verordening zijn de formulieren van aangifte bij invoer en uitvoer aan die voor 
het intracommunautaire handelsverkeer aangepast. Om verschillen tussen de codes voor het intra-