Brussel, 2.2.2005

SEC(2005) 142 definitief

Aanbeveling voor een

ADVIES VAN DE RAAD

overeenkomstig artikel 5, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Ierland voor de periode 2004-2007

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

In Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid[1] is bepaald dat deelnemende lidstaten, dat wil zeggen de lidstaten die de eenheidsmunt hebben aangenomen, vóór 1 maart 1999 bij de Raad en de Commissie een stabiliteitsprogramma moesten indienen. Overeenkomstig artikel 5 van deze verordening diende de Raad elk stabiliteitsprogramma te onderzoeken op basis van evaluaties door de Commissie en het bij artikel 114 van het Verdrag ingestelde comité (het Economisch en Financieel Comité). Op basis van een aanbeveling van de Commissie en na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité bracht de Raad vervolgens advies uit na zelf het programma te hebben onderzocht. Ingevolge de verordening moeten de lidstaten jaarlijks een geactualiseerd stabiliteitsprogramma indienen, dat eveneens volgens deze zelfde procedure door de Raad kan worden onderzocht.

Het eerste stabiliteitsprogramma van Ierland voor de periode 1999-2001 werd op 2 december 1998 ingediend en op 18 januari 1999 door de Raad beoordeeld. Daarna is er jaarlijks een geactualiseerd programma gepresenteerd. Op 1 december 2004 heeft Ierland zijn meest recente actualisering van het stabiliteitsprogramma ingediend. De diensten van de Commissie hebben een technische analyse van dit geactualiseerde programma verricht en daarbij rekening gehouden met de economische najaarsprognoses 2004 van de diensten van de Commissie, de gedragscode[2], de algemeen aanvaarde methode voor de schatting van de potentiële productie en de conjunctuurgezuiverde saldi, de aanbevelingen in de globale richtsnoeren voor het economisch beleid voor de periode 2003-2005 en de beginselen die zijn vervat in de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement van 27 november 2002 betreffende de verbetering van de coördinatie van het begrotingsbeleid[3], zoals bekrachtigd door de Raad. Op grond hiervan zijn zij tot de volgende evaluatie gekomen:

- Op 1 december 2004 werd het nieuwe geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Ierland, dat de periode tot 2007 bestrijkt, bekendgemaakt en bij de Commissie ingediend. Op dezelfde dag stelde de Ierse regering haar begroting 2005 voor. De actualisering is in overeenstemming met de gegevensvereisten van de “gedragscode[4] voor de inhoud en de vorm van de stabiliteits- en convergentieprogramma's”.

- De in het programma geschetste vooruitzichten voor de Ierse economie zijn bijgesteld tegenover de voorspellingen die in het geactualiseerde programma 2003 waren opgenomen. Als gevolg van zowel een hogere binnenlandse als externe bijdrage zou de reële BBP-groei in 2004 zijn toegenomen tot naar schatting 5,3%, terwijl in het vorige programma een groei van 3,3% werd verwacht. Voor de periode 2005-2007 gaat het geactualiseerde programma ervan uit dat de reële groei zal blijven schommelen rond gemiddeld 5,2% van het BBP per jaar. Het volgens de overeengekomen methode uit de programmagegevens afgeleide potentiële groeipercentage ligt in de eerste jaren hoger, maar benadert later geleidelijk de in het programma verwachte groeipercentages. Verondersteld wordt dat de HICP-inflatie zal dalen en tegen het einde van de programmaperiode minder dan 2% zal bedragen. In de najaarsprognoses 2004 van de diensten van de Commissie (die vóór de Ierse begroting werden opgesteld) is er evenwel sprake van een hogere HICP-inflatie die een vlakker verloop zal vertonen. Alles welbeschouwd lijkt op basis van de momenteel beschikbare gegevens het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, aannemelijk, en sluit het in grote lijnen aan bij de evaluatie die door de diensten van de Commissie werd opgesteld, met inbegrip van de najaarsprognoses 2004. De raming van de HICP-inflatie lijkt evenwel aan de lage kant te zijn.

- In het geactualiseerde programma wordt het begrotingsoverschot voor 2004 op 0,9% van het BBP geraamd, hetgeen aanzienlijk beter is dan in de vorige officiële prognoses (en 2,0 procentpunten beter dan het in de actualisering 2003 gehanteerde streefcijfer voor het tekort). Dit resultaat is bereikt dankzij hoger dan verwachte belastingontvangsten - inclusief de effecten van eenmalige factoren, zoals onder meer de inkomsten die voortvloeien uit de speciale onderzoeken van de Revenue Commissioners (in het geactualiseerde programma worden de inkomsten uit deze onderzoeken op 0,5% van het BBP geraamd - en dankzij hoger dan verwachte uitgaven - in het bijzonder op het gebied van de openbare investeringen. Tijdens de periode 2005-2007 wordt in de begrotingsstrategie gerekend op een overheidstekort van 0,8% in 2005 en van 0,6% in de laatste twee jaren van de programmaperiode. Anders dan in het vorige programma, wordt aangenomen dat in 2005 en 2006 een meer evenwichtige begrotingssituatie zal worden bewerkstelligd, met tekortpercentages van respectievelijk 0,6 procentpunt en 0,5 procentpunt van het BBP bij een gunstiger macro-economisch scenario. Afgezien van een aanvankelijke stijging van de uitgavenquote in 2005 als gevolg van recente begrotingsmaatregelen, vertonen zowel de uitgaven- als de inkomstenquotes een neerwaartse trend. Gecorrigeerd voor het volgens de algemeen aanvaarde methode geschatte conjunctuureffect, vertoont de begroting over de gehele programmaperiode een batig conjunctuurgezuiverd saldo, met uitzondering van een gering tekort van 0,2% van het BBP in 2005. Als gevolg van de bijzondere kenmerken van de Ierse economie vertonen de ramingen van de output gap waarop deze berekeningen zijn gebaseerd, een ongebruikelijk hoge onzekerheidsmarge. In verband met de verwachte Ierse begrotingstekorten moet nog op een ander punt worden gewezen: momenteel wordt een aanzienlijk programma van overheidsinvesteringen ten uitvoer gelegd, waardoor de gemiddelde investeringsquote van de overheid tijdens de programmaperiode ruim boven het EU-gemiddelde van de voorbije jaren ligt.

- De aan de begrotingsprognoses verbonden risico's lijken elkaar in evenwicht te houden. De ramingen van de ontvangsten lijken plausibel te zijn en als gevolg van de voorzieningen voor onvoorziene gebeurtenissen zou het eindresultaat beter kunnen uitvallen dan verwacht. Wat de uitgaven betreft, heeft Ierland recentelijk ook blijk gegeven van een bemoedigende vooruitgang bij het naleven van de uitgavendoelstellingen, hetgeen erop wijst dat de diverse maatregelen die werden genomen met het oog op een versterking van de uitgavenbeperkingen, doeltreffend zijn. Daar staat evenwel tegenover dat er ook enkele risico's zijn die ertoe kunnen leiden dat het overheidssaldo slechter uitvalt dan in het geactualiseerde programma wordt voorspeld. Vooral het groeitempo van de uitgaven lijkt in de laatste jaren van het programma vrij laag ingeschat te zijn. Rekening houdend met deze risicobeoordeling, lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie toereikend te zijn om gedurende de gehele programmaperiode een begrotingssituatie te handhaven die vrijwel in evenwicht is of een overschot vertoont, zoals het stabiliteits- en groeipact voorschrijft. Bovendien is er ook een voldoende ruime veiligheidsmarge om te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3% van het BBP overschrijdt.

- De brutoschuldquote van de overheid zou in 2004 zijn gedaald tot 30,5% van het BBP, hetgeen beduidend lager is dan de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60% van het BBP. Volgens de voorspellingen zal de schuldquote zich in de periode 2005-2007 min of meer stabiliseren rond ongeveer 30% van het BBP. Net als in het vorige programma wordt voorspeld dat het primaire saldo en het samenspel tussen de rentebetalingen en de nominale BBP-groei bijdragen tot een daling van de schuldquote, maar deze trend wordt grotendeels tenietgedaan door aanzienlijke stock-flow adjustments. Deze adjustments hangen grotendeels samen met het effect van de verwerving van niet-overheidsactiva door het nationale pensioenreservefonds (National Pensions Reserve Fund – NPRF) . Het NPRF werd in 2001 opgericht met het oog op de kapitaaldekking van toekomstige pensioenverplichtingen. Het ontvangt jaarlijks voor 1% van het BBP aan overheidsmiddelen. Indien de accumulatie van niet-overheidsactiva in dit fonds buiten beschouwing wordt gelaten, zou de bruto-schuldquote gedurende de gehele programmaperiode dalen.

- In het geactualiseerde programma wordt kort stilgestaan bij het regeringsprogramma voor structurele hervormingen dat gericht is op de verbetering van de kwaliteit van de overheidsdiensten, de verhoging van de doeltreffendheid van de overheidsuitgaven en het aanpakken van de infrastructuurbehoeften van de Ierse economie. In de actualisering worden ook de lopende hervormingen in de gezondheidszorg besproken, die passen in het kader van het streven naar een goede prijs-kwaliteitverhouding. Al met al zijn de in het geactualiseerde programma geschetste beleidsmaatregelen grotendeels in overeenstemming met de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid 2003-2005 op het gebied van de openbare financiën, waarin de Ierse autoriteiten werd aanbevolen de efficiëntie van de overheidsuitgaven te verhogen, het begrotingskader voor de middellange termijn te verbeteren en voorrang te verlenen aan de punten uit het nationale ontwikkelingsplan die op de infrastructuur betrekking hebben.

- Ondanks de verwachte hoge budgettaire kosten van de vergrijzing lijkt Ierland in een vrij gunstige positie te verkeren wat de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn betreft. De vrij lage Ierse schuldquote, de reeds tot stand gebrachte pensioenhervormingen en de accumulatie van middelen in het NPRF bevorderen de houdbaarheid van de begroting en maken het mogelijk de gevolgen van de vergrijzing op te vangen. De in het programma uitgestippelde strategie stemt grotendeels overeen met het kader van het stabiliteits- en groeipact en is gebaseerd op verdere vermogensaanwas in het raam van het NPFR. Door de relatief lage belastingdruk in Ierland zouden houdbaarheidsproblemen die zich op langere termijn voordoen, vlot moeten kunnen worden opgevangen.

Op grond van deze evaluatie heeft de Commissie de aangehechte aanbeveling voor een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma van Ierland vastgesteld. Zij zal deze aanbeveling doen toekomen aan de Raad.

Aanbeveling voor een

ADVIES VAN DE RAAD

overeenkomstig artikel 5, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Ierland voor de periode 2004-2007

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid[5], en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

1. Op [17 februari 2005] heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Ierland voor de periode 2004-2007 behandeld. Het programma voldoet aan de gegevensvereisten van de gedragscode voor de inhoud en de vorm van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s.

2. In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt voor 2004 uitgegaan van een reële BBP-groei van 5,3%, die zich tijdens de resterende programmaperiode rond gemiddeld 5,2% zou stabiliseren. Op grond van de momenteel beschikbare informatie mogen de groeiprognoses van dit scenario aannemelijk worden genoemd. De in het programma gehanteerde HICP-inflatieverwachtingen lijken evenwel aan de lage kant te zijn

3. Na een in eerste instantie onvoorzien overschot in 2004 als gevolg van hoger dan verwachte ontvangsten, onder meer dankzij eenmalige inkomsten en omdat minder werd uitgegeven dan aanvankelijk was begroot, wordt in de strategie die in het geactualiseerde programma wordt uitgestippeld, uitgegaan van een gering en vrij stabiel tekort vanaf 2005. Tijdens de programmaperiode vertonen zowel de uitgaven- als de inkomstenquote een dalende trend, hoewel de uitgavenquote in 2005 stijgt als gevolg van recente begrotingsmaatregelen. Tegelijkertijd wordt momenteel een aanzienlijk programma van overheidsinvesteringen ten uitvoer gelegd, hetgeen resulteert in een gemiddelde investeringsquote van de overheid tijdens de programmaperiode van net geen 4% van het BBP. Gecorrigeerd voor het volgens de gebruikelijke methode geschatte conjunctuureffect, vertoont de begroting over de gehele prognoseperiode een batig conjunctuurgezuiverd saldo, met uitzondering van een gering tekort in 2005. Toch dient erop gewezen te worden dat door de bijzondere kenmerken van de Ierse economie de ramingen van de output gap en dus van de conjunctuurgezuiverde saldi ongewoon grote onzekerheidsmarges vertonen. Ten opzichte van het vorige programma wordt in de huidige actualisering gerekend op betere overheidssaldi bij een gunstiger macro-economisch scenario.

4. De aan de begrotingsprognoses verbonden risico's lijken elkaar in evenwicht te houden. De ramingen van de ontvangsten lijken plausibel te zijn en doordat in de prognoses voor 2006 en 2007 voorzieningen voor onvoorziene gebeurtenissen zijn opgenomen, zou het eindresultaat beter kunnen uitvallen dan verwacht. Wat de uitgaven betreft, heeft Ierland recentelijk ook blijk gegeven van een bemoedigende vooruitgang bij het naleven van de uitgavendoelstellingen, hetgeen erop wijst dat de recente maatregelen die werden genomen met het oog op een versterking van de uitgavenbeperkingen, doeltreffend zijn. Daar staat evenwel tegenover dat er ook enkele risico's zijn die kunnen leiden tot grotere nominale tekorten. Vooral het groeitempo van de uitgaven lijkt in de laatste jaren van het programma vrij laag ingeschat te zijn.

5. In het licht van deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie toereikend te zijn om tot en met 2007 een begrotingssituatie te bewerkstelligen die nagenoeg in evenwicht is of een overschot vertoont, hetgeen de middellangetermijndoelstelling is die volgens het stabiliteits- en groeipact moet worden nagestreefd. Deze strategie biedt ook een voldoende veiligheidsmarge om gedurende de gehele programmaperiode het hoofd te kunnen bieden aan normale conjunctuurfluctuaties zonder de referentiewaarde van het tekort, te weten 3% van het BBP, te overschrijden.

6. De overheidsschuld zou in 2004 gedaald zijn tot 30,5% van het BBP, hetgeen beduidend lager is dan de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60% van het BBP. Volgens de in het programma opgenomen prognoses zal de schuldquote zich in de periode 2005-2007 stabiliseren rond ongeveer 30% van het BBP. Mocht het nationale pensioenreservefonds (National Pensions Reserve Fund – NPRF) geen niet-overheidsactiva verwerven, dan zou de schuldquote in de loop van de programmaperiode aanzienlijk dalen.

7. Ierland lijkt zich in een vrij gunstige positie te bevinden inzake de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn. De vrij lage Ierse schuldquote, de reeds tot stand gebrachte pensioenhervormingen en de accumulatie van reserves in het NPRF bevorderen de houdbaarheid van de begroting en maken het mogelijk de gevolgen van de vergrijzing op te vangen. De in het programma uitgestippelde strategie stemt grotendeels overeen met het kader van het stabiliteits- en groeipact en is gebaseerd op verdere vermogensaanwas in het kader van het NPFR. Alles samen zouden door de relatief lage belastingdruk in Ierland alle houdbaarheidsproblemen die zich op langere termijn voordoen, vlot moeten kunnen worden opgevangen.

8. In het geactualiseerde programma wordt kort stilgestaan bij het regeringsprogramma voor structurele hervormingen dat gericht is op de verbetering van de kwaliteit van de overheidsdiensten, de verhoging van de doeltreffendheid van de overheidsuitgaven en de infrastructuurbehoeften van de Ierse economie. Al met al zijn de in het geactualiseerde programma geschetste beleidsmaatregelen grotendeels in overeenstemming met de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid 2003-2005 op het gebied van de openbare financiën, waarin de Ierse autoriteiten werd aanbevolen de efficiëntie van de overheidsuitgaven te verhogen, het begrotingskader voor de middellange termijn te verbeteren en voorrang te verlenen aan de punten uit het nationale ontwikkelingsplan die op de infrastructuur betrekking hebben.

Vergelijking tussen de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

2004 | 2005 | 2006 | 2007 |

Reëel BBP (Verandering in %) | SP december 2004 | 5,3 | 5,1 | 5,2 | 5,4 |

COM okt. 20042 | 5,2 | 4,8 | 5,0 | n.b. |

SP december 2003 | 3,3 | 4,7 | 5,2 | n.b. |

HICP-inflatie (%) | SP december 2004 | 2,3 | 2,1 | 2,0 | 1,9 |

COM okt. 20042 | 2,3 | 2,4 | 2,4 | n.b. |

SP december 2003 | 2,3 | 2,0 | 2,0 | n.b. |

Overheidssaldo (% van het BBP) | SP december 2004 | 0,9 | -0,8 | -0,6 | -0,6 |

COM okt.20042 | -0,2 | -0,6 | -0,5 | n.b. |

SP december 2003 | -1,1 | -1,4 | -1,1 | n.b. |

Primair saldo (% van het BBP) | SP december 2004 | 2,1 | 0,6 | 0,6 | 0,7 |

COM okt. 20042 | 1,2 | 0,7 | 0,8 | n.b. |

SP december 2003 | 0,3 | 0,1 | 0.3 | n.b. |

Conjunctuurgezuiverd saldo (% van het BBP) | SP december 20041 | 1,2 | -0,2 | 0,1 | 0,0 |

COM okt. 20042 | 0,1 | 0,0 | 0,3 | n.b. |

SP december 20031 | -0,7 | -0,8 | -0,5 | n.b. |

Bruto overheidsschuld (% van het BBP) | SP december 2004 | 30,5 | 30,1 | 30,1 | 30,0 |

COM okt. 20042 | 30,7 | 30,7 | 30,6 | n.b. |

SP december 2003 | 33,3 | 33,5 | 33,3 | n.b. |

Noten: 1. Berekeningen van de diensten van de Commissie op basis van de in het programma voorkomende informatie. 2 Najaarsprognoses 2004 van de diensten van de Commissie. Bronnen: Geactualiseerde stabiliteitsprogramma's van Ierland, november 2003 en november 2004 (SP); najaarsprognoses 2004 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

[1] PB L 209 van 2.8.1997. Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op de volgende website: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

[2] Herzien advies van het Economisch en Financieel Comité over de inhoud en de vorm van de stabiliteits- en convergentieprogramma's, door de Raad (Ecofin) op 10.7.2001 bekrachtigd.

[3] COM(2002) 668 van 27.11.2002.

[4] Herzien advies van het Economisch en Financieel Comité over de inhoud en de vorm van de stabiliteits- en convergentieprogramma's, door de Raad (Ecofin) op 10.7.2001 bekrachtigd.

[5] PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op de volgende website: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.