Advies van het Comité van de Regio's over het "Vierde verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de toepassing van Richtlijn 89/552/EEG 'Televisie zonder grenzen'"

(2003/C 256/13)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het vierde verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de toepassing van Richtlijn 89/552/EEG "Televisie zonder grenzen" (COM(2002) 778 def.) van 6 januari 2003;

gezien het besluit van de Europese Commissie van 6 januari 2003 om het Comité overeenkomstig artikel 265, eerste alinea, van het EG-verdrag over dit onderwerp te raadplegen;

gezien het besluit van zijn bureau van 6 februari 2002 om de commissie "Cultuur en opleiding" met het opstellen van een advies over dit onderwerp te belasten;

gezien Richtlijn 89/552/EEG van de Raad van 3 oktober 1989 betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de lidstaten inzake de uitoefening van televisieomroepactiviteiten, zoals gewijzigd bij Richtlijn 97/36/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 1997;

gezien het derde rapport van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité over de toepassing van Richtlijn 89/552/EEG "Televisie zonder grenzen";

gezien de resolutie van het Europees Parlement over het derde verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité over de toepassing van Richtlijn 89/552/EEG "Televisie zonder grenzen";

gezien de vijfde mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende de tenuitvoerlegging van de artikelen 4 en 5 van Richtlijn 89/552/EEG "Televisie zonder grenzen", gewijzigd bij Richtlijn 97/36/EG, gedurende de periode 1999 en 2000 (COM(2002) 612 def.) van 8 november 2002;

gezien de aanbeveling van de Raad van 24 september 1998 betreffende de ontwikkeling van de concurrentiepositie van de Europese industrie van audiovisuele- en informatiediensten door de bevordering van nationale kaders teneinde een vergelijkbaar en doeltreffend niveau van bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid te bereiken;

gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over bepaalde juridische aspecten in verband met cinematografische en andere audiovisuele werken (COM(2001) 534 def.) van 26 september 2001;

gezien het op 12 mei 2003 door de commissie "Cultuur en opleiding" goedgekeurde ontwerpadvies (CDR 90/2003 rev.; rapporteur: de heer Muñoa Ganuza, afgevaardigde van de Baskische regeringsleider voor externe betrekkingen, E/ALE);

overwegende

1) dat de sector in kwestie zich door de digitalisering in een cruciale overgangsfase bevindt, wat betekent dat exploitanten stevig moeten investeren in nieuwe technologie en dat er bovendien investeringen nodig zijn voor de opleiding en bijscholing van werknemers;

2) dat de audiovisuele sector als gevolg van de digitalisering een steeds internationaler karakter krijgt, hetgeen gemeenten en regio's in audiovisueel en cultureel opzicht ten goede komt,

heeft tijdens zijn 50e zitting van 2 en 3 juli 2003 (vergadering van 3 juli) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Standpunten van het Comité van de Regio's

Nieuwe omstandigheden

1.1. De Commissie is terecht van plan om de Richtlijn te herzien en om een discussie op gang te brengen over de vraag of de EU-regelgeving moet worden aangepast aan de nieuwe technologie en aan de recente ontwikkelingen in de sector;

1.2. In de afgelopen jaren heeft Richtlijn 89/552/EEG ("Televisie zonder grenzen") steeds een essentiële bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van de audiovisuele sector in Europa;

1.3. De Commissie moet steun blijven verlenen aan het vrije verkeer van televisiediensten op de interne markt, waarbij de basisbeginselen van het algemeen belang, zoals pluralisme, menselijke waardigheid, bescherming van minderjarigen en van consumenten, bescherming van de culturele eigendom en van culturele verscheidenheid, gewaarborgd dienen te worden.

1.4. De EU moet de overgang naar een systeem van digitale televisie in Europa op een juiste manier bevorderen, zodat zowel de bevolking als de exploitanten van de digitalisering kunnen profiteren.

Lokale en regionale omroepen

1.5. Lokale en regionale omroepen krijgen steeds meer voet aan de grond in Europa. Deze zenders zijn duidelijk sociaal en cultureel geïnspireerd en voorzien in een behoefte van de bevolking.

1.6. Lokale en regionale omroepen maken in het algemeen meer eigen producties. Zij leveren dan ook een directere en efficiëntere bijdrage aan de ontwikkeling en het concurrentievermogen van de Europese audiovisuele sector.

1.7. Een initiatief om de toegang van openbare televisieomroepen tot de European Broadcasting Union (EBU) los van hun nationale of regionale karakter te bevorderen zal de verspreiding van uitzendingen van gebeurtenissen die van groot belang zijn voor de samenleving ten goede komen.

Openbare raadplegingen door de Commissie

Thema 1: Toegang tot gebeurtenissen van groot belang voor de samenleving

1.8. Het is van fundamenteel belang dat zoveel mogelijk burgers toegang kunnen hebben tot gebeurtenissen die van groot belang zijn voor de samenleving. Zonder het vrije verkeer van informatie blijven het recht op informatie en de vrijheid van meningsuiting een wassen neus.

Thema 2: Bevordering van het culturele pluralisme en het concurrentievermogen van de Europese programma-industrie

1.9. De toekomstige wetgevingsmaatregelen ter ondersteuning van de Europese audiovisuele sector moeten ervoor zorgen dat artikel 151, lid 4, van het EG-Verdrag wordt nageleefd, met inachtneming van de bevoegdheden van de lidstaten. Krachtens dit artikel dient de EU de culturele verscheidenheid te eerbiedigen en te bevorderen.

1.10. Wat de bevordering van Europese programma's van onder meer onafhankelijke producenten betreft, zijn de doelstellingen van de Richtlijn verwezenlijkt; er komen namelijk steeds meer van dit soort programma's.

1.11. In het licht van de investeringen die nodig zijn bij de overgang op digitale productie en de verspreiding daarvan en omdat lokale en regionale omroepen meer eigen producties uitzenden, moet het toegestaan en/of aangemoedigd worden om lokale en regionale televisiediensten te bevorderen, teneinde de culturele en regionale diversiteit ook in het toekomstige digitale tv-tijdperk veilig te stellen.

1.12. De Commissie wijst er terecht op dat de EU in aanvulling op de nieuwe richtlijn een audiovisueel pakket moet ontwikkelen met maatregelen ter ondersteuning van de Europese audiovisuele sector, zoals het programma Media Plus of het initiatief i2i.

Thema 3: Bescherming van het algemeen belang bij televisiereclame, sponsoring, telewinkelen en zelfpromotie

1.13. Met betrekking tot de mate waarin men zich houdt aan de reclamequota blijken er verschillen te bestaan tussen de lidstaten en zelfs tussen de televisieomroepen in één en dezelfde lidstaat.

1.14. Het is een goede zaak dat de Commissie wil vasthouden aan reclameregels, bijv. om objectieve informatie en reclame duidelijk van elkaar te onderscheiden, en mechanismen wil invoeren om de naleving van deze regels te controleren.

1.15. De Commissie is terecht van plan om na te gaan of nieuwe reclametechnieken, of het nu om virtuele dan wel om interactieve reclame gaat, ook nieuwe regels nodig maken.

1.16. Ook commerciële financiering is van essentieel belang voor de ontwikkeling van de Europese audiovisuele sector. Daarom dient deze financieringsvorm in alle lidstaten een eerlijk karakter te hebben.

1.17. Het CvdR steunt het plan van de Commissie om een kaderrichtlijn inzake eerlijke handelspraktijken en een Europese gedragscode uit te werken, en een rechtsinstrument te ontwikkelen voor de samenwerking tussen de handhavingsautoriteiten.

Thema 4: Bescherming van minderjarigen en de openbare orde - het recht van weerwoord

1.18. Het CvdR staat achter de in de ontwerprichtlijn opgenomen procedure om de bescherming van minderjarigen te garanderen, aangezien deze procedure het mogelijk maakt om een reeks verbodscriteria aan te leggen en tegelijkertijd de vrijheid van ontvangst te waarborgen.

1.19. Het CvdR is het volledig eens met het streven om minderjarigen te beschermen tegen programma's die hun lichamelijke, geestelijke of zedelijke ontwikkeling ernstig zouden kunnen schaden en om enigerlei aansporing tot haat op grond van ras, geslacht, godsdienst of nationaliteit te voorkomen. Het CvdR staat ook achter de buitengewone bevoegdheid die in dit verband wordt verleend aan de lidstaat van ontvangst indien de omroep die inbreuk heeft gemaakt op het artikel in kwestie onder de bevoegdheid van een andere lidstaat valt.

1.20. De Commissie is terecht van plan om de classificatieprocedures van de lidstaten en van de verschillende kanalen te bestuderen met als doel duidelijkheid te scheppen als de verschillen tussen deze procedures tot misverstanden mochten leiden.

1.21. Het CvdR staat achter het voornemen om de bepaling inzake het recht van weerwoord niet alleen toe te passen op televisie-uitzendingen, maar ook op producten van andere media.

Thema 5: Uitvoeringsaspecten

1.22. Het CvdR is het eens met de regel dat de lidstaat van waaruit een televisieprogramma wordt uitgezonden verantwoordelijk en bevoegd is voor dit programma, zoals vastgelegd in de in 1997 herziene Richtlijn. Op deze manier is het uitgesloten dat twee of meer lidstaten bevoegd zijn.

Thema 6: Punt buiten de richtlijn: het recht van toegang tot flitsen van onder exclusieve rechten vallende gebeurtenissen

1.23. Het is een goede zaak dat de Commissie het recht op informatie ("recht op flitsen") in de nieuwe richtlijn wil opnemen. Dankzij de digitale technologie kan informatie namelijk in verschillende vormen en via verschillende kanalen worden verspreid. Bovendien moet van dit recht op informatie gebruik kunnen worden gemaakt door de kijkers van lokale of regionale omroepen, vooral als deze uitzenden in minderheids- en/of regionale talen.

1.24. Het uitzenden van grote evenementen op vrij toegankelijke omroepen zou ook in de toekomst flexibel moeten worden geregeld met inachtneming van de specifieke situatie in elk land. Overwogen moet worden een Europese lijst van grote evenementen op te stellen.

1.25. Het CvdR dringt aan op een betere coördinatie tussen de Richtlijn "Televisie zonder grenzen" en Richtlijn 93/83/EEG (de "satelliet en -kabelrichtlijn"), om er zo voor te zorgen dat de regels inzake auteursrechten beter op elkaar afgestemd kunnen worden.

1.26. Het CvdR zou graag zien dat de televisierichtlijn wordt omgevormd tot een coherent Europees rechtskader tot verspreiding van audiovisuele diensten, waarbij de verschillende diensten in meerdere of mindere mate gereguleerd worden en de richtlijn in technologisch opzicht neutraal blijft.

2. Aanbevelingen van het Comité van de Regio's

2.1. De Commissie doet er goed aan om in de toekomst een vervolg te geven aan de in de richtlijn opgenomen maatregelen.

2.2. De lidstaten zouden er zoveel mogelijk voor moeten zorgen dat de in artikel 3 bis van de richtlijn genoemde belangrijke maatschappelijke evenementen (vooral op sportief vlak) ook in de op hun grondgebied gesproken minderheids- of regionale talen worden uitgezonden.

2.3. De in de richtlijn opgenomen quotaregeling voor Europese programma's, onder meer van onafhankelijke producenten, moet worden gehandhaafd.

2.4. De richtlijn zou de verspreiding van lokale of regionale programma's, ook als deze zijn opgenomen in regionale en/of minderheidstalen, moeten bevorderen, omdat deze de hele audiovisuele sector ten goede komen.

2.5. Met het oog op de culturele verscheidenheid in Europa zou bij de bevordering van Europese producties speciale aandacht moeten worden besteed aan in regionale en/of minderheidstalen opgenomen programma's.

2.6. In de nieuwe televisierichtlijn zou meer nadruk moeten worden gelegd op zelfcontrole. Dit moet echter gepaard gaan met toezicht door de overheid.

2.7. Ook moet worden gezocht naar mogelijkheden om de hoeveelheid reclame te beperken teneinde de rechten van consumenten en kijkers te beschermen.

2.8. Het CvdR steunt de maatregelen van de Commissie om minderjarigen te beschermen en haar voornemen om onderzoek te doen naar de procedures die de verschillende lidstaten hanteren om de inhoud van programma's te classificeren.

2.9. De richtlijn zou het recht op informatie ("recht op flitsen") moeten reguleren; daarnaast dient de afstemming met Richtlijn 93/83/EEG over kabel en satelliet verbeterd te worden.

2.10. Het CvdR is het ermee eens om in het kader van het audiovisueel beleid meer de nadruk te leggen op versterking van de sociale, culturele en menselijke waarden van de EU, zodat de Europese identiteit zowel binnen als buiten de EU een steviger basis krijgt.

2.11. Lokale en regionale omroepen die in minderheidstalen uitzenden zouden steun moeten krijgen via bijvoorbeeld het programma Media Plus of het Initiatief i2i, zodat ze meer mogelijkheden krijgen en meer grensoverschrijdende samenwerkingsovereenkomsten kunnen sluiten.

Brussel, 3 juli 2003.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Albert Bore