ARCHIVESHISTORIQUES
DELACOMMISSION
COLLECTION RELIEEDES
DOCUMENTS "COM"
COM(78)211
Vol.1978/0071

Disclaimer
Conformément aurèglement(CEE,Euratom)n°354/83duConseildu1erfévrier1983
concernantl'ouvertureaupublicdesarchiveshistoriquesdelaCommunauté économique
européenne etdelaCommunauté européenne del'énergieatomique(JOL43du15.2.1983,
p.1),telquemodifiéparlerèglement(CE,Euratom)n°1700/2003du22septembre2003
(JOL243du27.9.2003,p.1),cedossierestouvertaupublic.Lecaséchéant,lesdocuments
classifiésprésentsdanscedossierontétédéclassifiés conformément àl'article5dudit
règlement.
Inaccordance withCouncilRegulation(EEC,Euratom)No354/83of1February1983
concerningtheopeningtothepublicofthehistoricalarchivesoftheEuropeanEconomic
Community andtheEuropeanAtomicEnergyCommunity (OJL43,15.2.1983,p.1),as
amendedbyRegulation(EC,Euratom)No1700/2003of22September2003(OJL243,
27.9.2003,p.1),thisfileisopentothepublic.Wherenecessary,classifieddocuments inthis
filehavebeendeclassified inconformitywithArticle5oftheaforementioned regulation.
InÜbereinstimmung mitderVerordnung(EWG,Euratom)Nr.354/83desRatesvom1.
Februar1983überdieFreigabederhistorischen ArchivederEuropäischen
Wirtschaftsgemeinschaft undderEuropäischen Atomgemeinschaft (ABI.L43vom15.2.1983,
S.1),geändertdurchdieVerordnung (EG,Euratom)Nr.1700/2003vom22.September2003
(ABI.L243vom27.9.2003,S.1),istdieseDateiderÖffentlichkeit zugänglich.Soweit
erforderlich,wurdendieVerschlusssachen indieserDateiinÜbereinstimmung mitArtikel5
dergenanntenVerordnungfreigegeben.

COMMISSIE VANDEEUROPESEGEMEENSCHAPPEN
COM(78)211 def.
Brussel ,29juni 197° «
MEDEDELING
VAN DECOMMISSIE AAN DERAAD
MET HET OOG OPOVERLEG BETREFFENDE DEPROGRAMMA 'SVOOR DEBURGERLUCHTVAART
VOORZIEN INDERESOLUTIE VAN DERAAD VAN
4MAART 1975 ENINDEVERKLARING VAN
14MAART 1977
-· ... '·''\
^%<i ' '
c;-ta ézj
■i#
COM(78 )211def

INHOUDSOPGAVE
I.DEEUROPESE LUCHT-ENRUIMTEVAARTINDUSTRIE ,EENSECTOR
DIEEENEXPANSIE DOORMAAKT -, 1
II.DELUCHTVAARTINDUSTRIE INCOMMUNAUTAIRE SAIŒNHANQ ».
DEANTECEDENTEN ' 2
III,INHOUDENTENDENSEN VANHETOVERLEGOVERDE
LUCHTVAARTPROGRAMMA 'S 4
IV.ROLDIEDEGEMEENSCHAP KANSPELENBIJDEONTWIKKELING
VANEENWERKELIJKE EUROPESE VLIEGTUIGBOUWI NDUSTRIE 6
BIJLAGE-DEPROJECTEN VANDEEUROPESEINDUSTRIE

DEEUROPESELUCHT-ENRUMTEVAARTIirOUSTRIE ,EENSECTORDIEEENEXPANSIE
DOORMAAKT - * ~'
1»DeexpansievandeEuropeselucht–enruimtevaartindustrievertoont
eenopmerkelijkestabiliteit ,ondankshetfeitdathaaractiviteiten
plaatsvinden inhetkadervaneenmoeilijkalgemeeneconomischklimaat
entijdenseenperiodewaarineenernstigecrisisdeeconomieenhet
handelsverkeer vandewestelijkewereldteistert.
Hettotaleomzetcijfervandeindustrietak (burgerlijke,militaire
enruimtevaartzaken ),tegenconstanteprijzenentegenwisselkoersen van
1970,istussen1970en1976met40%gestegenwatovereenkomt meteen
gemiddeldjaarlijksgroeipercentage van5»7Dezevooruitgangisvooral
opmerkelijkalgmenbedenktdatindezelfdeperiodehetomzetcijfervande
Amerikaanseindustrieeenachteruitgang van26%heeftgekend;hierdoor
ishetomzetcijfer vandeEuropeseindustrieinvergelijking metdatvan
deAmerikaanseindustriegestegenvan18,5%in1970tot35%in1976.
Hetisbelangwekkend dezeexpansietevergelijken mettweemacro-.
economischeindexcijfers vandeGemeenschap :
–terwijldeglobaleuitvoervandelid-staten (tegenlopendeprijzen)
tussen1973en1976met51/S(1)isgestegen,ishetomzetcijfervande
Europeselucht-enruimtevaartindustrieopdemarktenvanderdelandenin
dezelfdeperiode(tegenlopendeprijzen)met88%gestegen;
–hetjaarlijkseexpansiepercentage vandelucht–enruimtevaartindustrie ,
dathierbovenisvermeld(5|7f°)iisbijnatweemaalzogrootalshet
expansiepercentagevanhetbrutobinnenlands produktvandeGemeenschap
(2,9°/°)tijdensdereferentieperiode »
Hetstaatwelvastdateenvandebelangrijkste redenenvoordeze
positieveontwikkeling verbandhoudtmetdeaanzienlijkeinjectievan
overheidsgelden ,indevormvanmilitairebestellingen encontracten
vooronderzoekenontwikkeling ,dieeenconstante -expansievandeactivi­
teitenhebbenmogelijkgemaakt,evenalsdehandhavingvanhetniveauvan
dewerkgelegenheid (circa430.000personen).Eenanderebelangrijkereden
wordtgevormddoorhetfeitdatdeexpansieineensnellertempoplaats­
vindtopdeluchtvaartmarkt buitendetraditionele geïndustrialiseerde
landen,
2,Hierbijmoetevenwelwordenaangetekend dateenvandedoelstellingen
voordeontwikkeling oplangetermijnvandeEuropeseindustrie,evenals
trouwensvanelklanddateenvliegtuigindustrie heeft,bestaatuithet
strevennaareenvermindering vanhaarafhankelijkheidvanmilitairebe­stellingen (diemomenteel70%vandeomzetvormen).Devoorwaarden om
eendergelijkedoelstelling teverwezenlijken bestaan,aangezienalle
prognoseswijzenopgroeivooruitzichtenvandeafzetvoordeburger­
luchtvaart,DeEuropeseafzetmarktheeftinhetbijzondervan1970tot
1976dewaardevanzijnomzettenopzichtevandewereldmarktzien
stijgenvan14»7i°"tot19$(EEGtenopzichtevandemarktvande
"westelijkewereld")#
- *••/•••
(l)Metinbegripvanhetintracommunautair hande1bverkeer

3*Menk?*ndusvaststellen datondankshetthajnsnoggeringeaandeel
vandeEuropeseindustrieopdewereldmarkt vanvliegtuigen voorde
burgerluchtvaart ,zijglobaalge^oneenexpansiesectorvertegenwoordigt ,
dankzijhaartechnologischpotentieelendekwaliteitvanhaarprodukten.
Zijmaaktdusdeeluitvandebeperktegroepvanindustrieën meteen
speerpunttechnologie wearopdeGf.meen.sc.hap voorhaartoekomstige economisch
ontwikkeling zalmoetenkunnensteunenenwaarvoororiëntaties oplange
termijnzoudenmoetenwordenvastgesteld ,evenalsdenoodzakelijkemiddelen
omdezetebereiken »
Tenslottevertoontzijeenspecifiekkarakterdathierdienttewor­
denvermeld ;
–hetbeperkteniveauvanhaar"output"pertewerkgestelde ,tenopzichte
vandatvandeAmerikaanseindustrie(l),ma-aicbopkorfceenmiddellange
termijneeneypg.n&i.evandewerkgelegenheid onwaarschijulijk,enalle
inspanningen moetenvoornamelijk wordengerichtopdehandhavingvanhet
huidigeniveauvandewerkgelegenheid endeverbetering vandeglobale
produktiviteit ;
–haarvoortbestaan –metbehoudvanhaarafhankelijkheid–opdewereld­
marktzalafhangenvandeinspanningen diezullenkunnenwordengedaan
voordetechnologische vooruitgang »Deproduktiecapaciteiten (ophet
niveauvandeonderaanneming enassemblage )zullenzichnamelijkuit­
breidentoteensteedsgroeiendaantallandenvandederdewereld,en,
oplangeretermijn,zaldeconcurrentie dieophetniveauvandeontwerp-
capaciteiten momenteeltussenAmerikaenEuropabestaatzichzeerwaar­
schijnlijktotanderelanden\ütbreiden(Japanbijvoorbeeld);
–tenslotteblijktuitdeomvangvanhaa.rtoegevoegde waa.rdetenopzichte
vanhetomzetcijfer (47f°)hetbelangdatdezesectorvoordeGemeenschap
vertegenwoordigt endeweerslagdiehaaractiviteiten kunnenhebbenopde
internationale handel»
DEIiUCHTVAARTINDUSTRIEINDECOMMUNAUTAIRE SAMENFANG :DEANTECEDENTES
1«Sederu1972volgendeEuropeseinstellingen ,opinitiatiefvande
Commissie,zeeraandachtig deontwikkeling vandesituatieindelucht­
enruimtevaart !ndustrie.Demotievenhiervoorliggeninhetfeitdatde
oplossingen voortalrijkeproblemen,diedeontwikkeling vandezesector
stelt,duidelijkopeenniveauliggen,datnietmeerdooreenenkele
staatkanwordenbeheerst.
Opbasisvaneenmededeling vandeCommissieheeftdeR.aadop
4maart1975eenresolutiegoedgekeurd ,waaxinhetbeginselvancommunau­
tairoverlegvoordeburgerluchtvaart wordtaangehouden »Inoktober
/
•••/•••
(l)Naarverhoudingis'hetbedragvandeomzetpertewerkgestelde persoon
indeAmerikaanse ondernemingen tweemaalzogrootalsdatvande
Europeseondernemingen (siedoe,SEC(77)2939van2augustus1977»
blz.47,tabel69).

vanhe*tselfdejaarhaddeCommissieme*thaar"actieprogramma voorde
iüuropeseluchtvaart"^ennieuwe"benaderingvoorgesteld,diezonderaf–
breuk,tedoenaandestructurenvandeondernemingen ,hoofdzakelijk de
opzetten.,doelhadvaneen.gemeenschappelijke strategieinzakedepro­
gramma's,deuitwerkingvanfunctionelesamenwerkingsformules ,en.de
toekenningvaneentaakaandecommunautaire instellingen "bijdever­
wezenlijking vandergelijkedoelstellingen ,metnamewatdefinanciering
"betreft.De"benaderingdiedéCommissiehierbijvoorogenstond,bleef
nietuitsluitend "beperkttothetaanbevelenvandoelstellingen vooreen
beleidinzakedeburgerluchtvaartindustrie ,maarhadeveneensbetrekking
opdebouwvanmilitairevliegtuigen enhetluchtvaartvervoer .
Sedertdienhebbenderegeringen,metnameomredenvanhetstrategische
karaktervandezeindustrie,naastelkaarlopendenationaleherstructure–•
ringsbeleidsvormen voortgezet,voltooidofuitgewerkt,
2»Voortsheeftinaansluiting opdepublikatievanhet"actieprogramma
voordeEuropeseluchtvaart"tijdensdebatteninhetEuropeseParlement,
inhetkadervandeRaad,deindustrie,devakverenigingen endeandere
betrokkenkringen–ondermeerdeEuropeseluchtvaartmaatschappijen –de
nadrukgelegenopdesamenhangvandeprogramma'senindeverklaringvan''
deRaadvan14maart1977zijnmetnamedevolgendedoelstellingen aange­
houden:
–"opzet,innauwoverlegmetallebetrokkenkringen,vaneensamenhangen­
destrategievoorelknieuwprogrammavoordeconstructie vangrote
vliegtuigenvoordeburgerluchtvaart ,waarmeeapriori'doubluresworden
uitgeslotennabestudering vandeverschillende opties";
-"tenuitvoerlegging vanproceduresvoorhetbijeenbrengen vanvertegenwoor­
digersvandeconstructeurs envandeluchtvaartmaatschappijen tervast­
stellingvandevliegtuigtypes enterbesprekingvanvoorontwerpen die
moetenleidentotbesluitenoverdelanceringvanbouwprogramma's":
'I
–"gemeenschappelijk optredenvandeEuropeseconstructeurs bijhetzoeken
naareventueleformulesvoorsamenwerking metdeindustrievande
VerenigdeStatenompenetratievandeEuropeseindustrieopdewereld­
markttebevorderen";^
–noodzakelijkheid vaneengemeenschappelijke inspanningbijdeprogramma's
voorde-,industriëletechnologie,teneindevooruitgangteboekenbijde
samenwerking endeverspreiding vandenoodzakelijke kennisvoorde
toekomstigevliegtuigengeneratie .
3,Hetonderhavige documentheefteentweeledigdoel:
–hetvorschaffen vandenoodzakelijke informatieve elementenaandeRaad
omdezeineiaattestelleninzichtteverkrijgeninhetoverlegmet
betrekkingtotdeprogramma'svoordeburgerluchtvaart ,aandehandvan
degegevensdiebeschikbaarzijnoverdehuidigeontwikkeling ,onder
meerinhetkadervandeindustrievandedrielanden,die,doorhun
projecten,hierbijhetmeestbetrokkenzijn(p*rankrijk,Bondsrepubliek
DuitslandenhetVerenigdKoninkrijk):

–omschrijving vanderoldiedeGemeenschap kanspelen hijdeont-4 . ,
wikkeling vandeEuropese luchtvaart industr ie. |'-j
IDeeerste doelstelling vormt hetonderwerp vanhoofdstuk III| j
detweede wordt uiteengezet inhoofdstuk IV. li
- .:
III .IKHOtm ENTENDENZEN "VMHET OVERLEG BETREFFEWDE DE .?■
LUCHTVAftRTPROGRAMMA .'S . .
r
1. Nadiverse pogingen vanverschillende Europese constructeurs om ;
mogelijkheden tevinden voor afzonderlijke overeenkomsten met
Amerikaanse constructeurs ,schijnt hetthans mogelijk eenovereenkomst
teoverwegen ,die ,indien hij "betrekking heeft opdeproduktie vaneen
vliegt uiggamraa ,eenuitzonderlijk belangrijke gebeurtenis zouvormen
voor detoekomst vande'burgerluchtvaartsector inWest-Europa » -
In1977 hebben drie "belangri jke factoren deontwikkeling van
desituatie van deEuropese 1uuhtvaart indus trieinpositieve zin
beïnvloed t '
~dezeer aanzienlijke stijging vanhetluobtvaartvervoer diovoor de
maatschappi jeneenstimulans isgeweest omdevernieuwing vanhun
vloten teoverwegen ?
-hetsucces vandeAirbus opdewereldmarkt (momenteel zijn voor de
Airbus 93vaste bestellingen ontvangen en63opties ,metinbegri ]?
van25opties opdetoekomstige A30Q B10 ,d.w»s .intotaal 153toe–
stellen )} -
–hetbesluit vandrie ;regering-en (Frankri jk,Buibslaxrd enEngelewt )..
bmirespectieve oonct ruote ure (Aérospatiale ,MRB ,V.PW~Fokker en
.Britieh AeroB-naoe )teverzoeken gesamen lijk eengeraeenschappel ijk
iwojcsviïuï.a teboisti.'^ere ».van Jhiropes® vliegtuigen ,c!:iedeel'xi.tiii&vkeJt
Vt',n etn 30'.' .'"3%faroi'i le«-ndiegebaseerd sijnophetAirbus prograxnm .
Itese drie onderling Sterk verweven factoren hebben eenkliniaat
vanBrjaenwerking geschapen datdevier constructeurs instaat heeft
gesteld vooruitgang Ie'boeken bijdeomschrijving vanhun ._voorstel l'-v;a .
dieerop gericht ishungehele industriële potentieel teconcentreren . ;
optwee ontwildtelirgsli jnen dieonderling eennauwe integratie ver- !
tonsr .sde het iirb^'ip i'ogra i&n'aendeLlancering -van
hetXï^' Trrcgra iama ,beide opgezet ineeneenheidska&er teneinde een .
enkele jftxcopsse vliegtvigfamilie tescheppen ,gesteund door eenzelfde
industri èlesamenwerkingsorganisatie ,op "oasis ?vandebestaande orga­
nisatie ,namelijk deAirbus industrie ,metenige wijziging opdat zij'
hethoofd "kan .bieden aan denieuwe verbintenissen die zijzoumoeten .
aangaan *
3einformatieve elementen diede?e .benadering weergeven zijn ;
opgenomen indebijlage waarin' eveneens devraagstukken inverband met
vliegtuigen meteengeringere capaciteit worden behandeld ,zoals de
projecten HC-14 6enFokker .F28super .
è•è/#Pt

MSW
2. Dacommunautaire overlegprocedure ,voorzien indeResolutie
van 4maart 1975 e*1indeVerklaring van 14ma-art 1977 maakt het
delid-staten vandeGemeenschap endeConmiBsie mogelijk devraagt
stukken van deontwikkeling van devliegtuigbouwsector teplaatsen in
hetkader vanhet 'belang van deGemeenschap alseengeheel .Indit
verhand komen twee aspecten duidelijk naar voren t
a)decommunautaire markt
Het succes van deEuropese programma 'szalzeer zeker worden be­
paald door demate van integratie van deinspanningen enhulpbronnen
vandeindustrieën envandelanden ,diemomenteel "bijditprooes
zijn betrokken ,maar zalookafhankelijk zijn van dainbreng van de
communautaire markt .
Hierdoor wordt duseenruimers benadering verantwoord ,dandiewelke
totdusverre isgevolgd 5aangezien hetdebedoeling iseen "belangen­
gemeenschap tesoheppen tussen deverschillende partners inde
Gemeenschap ,zowel devliegtuigbouwers alsdegebruikers .Wat de
vliegtuigbouwers betreft ,kanworden vastgesteld datinbijna ,alle
landen van deGemeenschap capaciteiten bestaan diekunnen bijdragen
tothetverwezenli jken vanvliegtuigbouwpro jecten ,net 'zoals erin
verschillende regio 'svan deVerenigde Staten capaciteiten bestaan
diebijdragen tot detotstandkoming van degrote vliegtuigen die
inSeattle ofLosAngeles worden gebouwd .Voorts isindeVerenigde
Staten eensynergie (samenwerking )tussen vliegtuigbouwers en
•luchtvaart maatschappijen ontstaan voor het ontwerpen van projecten }
eendergelijke associatie zouzich ookinEuropa moeten ontwikkelen .
Opdat het samengaan van debelangen van deverschillende partners
indeGemeenschap totstand komt ,enopdat ieder zich volledig
rekenschap kangeven vanhet communautaire belang dateenlevens­
vatbare enconcurrerende luchtvaartindustrie ophetwereldtoneel
vertegenwoordigt ,ishetnoodzakelijk datdebenadering diezich
thans aftekent ,uitmondt opnauwere banden tussen enerzijds de
landen meteengrote vliegtuigbouwindvistrie enanderzijds delanden 1
die ,ofschoon zijopditgebied eenmindere mate vanontwikkeling
vertonen ,eveneens over produktiecapaciteit beschikken enalsge­
bruikers eenbelangrijke vraag vertegenwoordigen .Eenandere ver–
,deling zalslechts rampzalige gevolgen opmiddellange enlange
termijn kunnen hebben ,aangezien zijhetindustriële potentieel
zal verminderen endeze industrie elke kans zou ontnemen omzich
met debinnenlandse markt eenbasis teverschaffen ophetniveau
dat door dewere1deoncur rent iewordt vereist :
b)definanciering
Ofschoon hetender dehuidige omstandigheden moeilijk isnauwkeurig
dekosten aantegeven van deinvesteringen dievereist zullen zijn
voor -delancering van deoverwogen programma 'smagniettemin
worden aangenomen datdeorde .van grootte inde2miljard dollar
zalliggen ,metinbegrip van dekosten voor onderzoek enontwikke­
ling endeconstructie vanhet produkt ie-appar aat •
Hetstrategische karakter van deseotor ,zijn hoog technologisch
niveau endegunstige gevolgen diedesector voor degehele eco­
nomie kanhebben ,vormen faotoren dieeendergelijke financiële
inspanning kunnen wettigen .Omdittesteunen zouden dehulpmiddelen

opeen zobreed mogelijke "basis moeten
worden gemobiliseerd ,waarbij ernaar moet worden gestreefd de j
vliegtuigbouwers vaneenzogroot mogelijk aantal lid-staten bij
deze programma 'stebetrekken ,meteenaandeel inderisico's#
i
Totbesluit kanworden gesteld dathetoverleg inhetkader j
van deRaad hetvolgende resultaat zalmoeten hebben t
a)alle vertegenwoordigers vanderegeringen vandelid-staten in
staat stellen zich rekenschap tegeven vandeweerslag envande ]
perspeotieven dieworden geboden door deprogramma 'sdiemomenteel ,
door bepaalde lid-staten worden overwogenj
b)deorganisatie ,ineendaartoe passend kader vanvergaderingen ;
metvertegenwoordigers vanEuropese vliegtuigbouwers enluchtvaart -;
maatschappi jenj
c)hetonderzoek vandemogelijkheid vaneenruimere financiële deel- ■:
neming ,watopindustrieel niveau dedeelneming betekent vandein :
deGemeenschap bestaande productiecapaciteiten * ;
IV.ROLDIEDE (TEMKCTTSCHAP KAF SPELEff BIJBEOflWIKKELIffQ VAN BEETWERKE ¬
LIJKE EUROPESE VLIEGTUI C330UWIM)US TRIE
Afgezien vandeéénvoudige overlegprocedures inhetkader vande
Raad moet worden nagegaan inhoeverre deGemeenschap kanbijdragen tot
deontwikkeling vandevliegtuigbouwindustrie opEuropese schaal »
Indeeerste plaats ishetduidelijk ,dathetniet debedoeling
is,datdeGemeenschap rechtstreeks ingrijpt inhetverloop vande
werkzaamheden dietengrondslag liggen aandeuitwerking vaneen
industriële strategie voor deprogramma 's»Ditiseengebied datin
eerste instantie moet blijvén voorbehouden aandeindustriëlen ,die
eenverantwoordelijke rolmoeten spelen bijeenconstructieve dialoog
metdeluchtvaartmaatschappijen . .
Bijeennadere beschouwing van deverschillende sectoren ,waar de
rolvandeGemeenschap ooncrete vorm kankrijgen ,kanaandrie soorten
maatregelen worden gedacht J
-maatregelen gericht opdeverwezenlijking vandeinterne markt j <
-maatregelen dieerop gerioht zijn d,eGemeenschap tedoen deelnemen ,
aandeindustriële risico 'sinverband metdelancering vannieuwe ,
programma 's,risico 'sdiedenationale regeringen gewoonlijk voor ;
hunrekening nemenj
-begeleidende maatregelen diehunoorsprong vinden indebestaande
horizontale benaderingswi jzen .
1.Deopzet van "-deinterne markt
a)Deorganisatie vandemarkt vanhetluchtvervoer
Bepaalde maatregelen dieopcommunautair niveau zijn genomen of
moeten worden genomen zouden opdenduur deEuropese vliegtuig­
industrie eengrotere markt kunnen verschaffen .
•••/*••

Tacb.tvor *'aidkan v:arden opgemerkt dat demarkt voor het luchtvervoer in
'*sVerenigd© S'tor door zijn afmetingen endooi' hetlage niveau vanbe­
paal"' r'kfst-;nt hetal .gemeen door lagere tarieven ,gekenmerkt wordt dan
ophet gioB.c'gc.'bie' 1Wi Gemeens chappe 1'ijkeMarkt gebruikelijk is.
Deverse !:illeninprijken eninontwikkeling vanhetluchtvervoer inde
Verenlnrlo Sinten eninEuropa zijn eveneens teverklaren door hetbe­
staan ,inEuropa ,vsnuiteenlopende nationale systemen ,waardoor hetnood­
zakelijk istalrijke Mlaterale overeenkomsten tesluiten inhetkader
vandeconventie van C->icago ,ter-zijl inAmerika eenenkele angeïnte­
greerde markt bsmta.at a
Methat .cogopdes© situalie werkt deCommissie eenontwerp-verordening
uit inverband roetde i;o ;ipassing vandemededingingsvoorschriften
(artikelen 35,86,90)ophotcommunautaire luchtvaart vervoe r,tenaan–
ziea waarvan sijhea-r standpunt zalbepalen nahetadvies vandenationa­
ledeskundigen tehebben ingewonnen *Een .interne Europess markt utetmeer
coijriurrsrttJ esoamoete ?)leiden totdebevordering vandeinnovatie ende
flexibiliteit VPOE ».dedienstverleningen ,deverbetering vandedoelmatig­
heid endeverlaging vandeprij7,envoor deconsumenten *
Yoorts denkt deCcrorninsie voort tegaan methaar inspanningen diemoeten
bijdragen totsnellere vorderingen vandelopende werkzaamheden bijde
Raad matbetrekking tothetwerkprogramma voor devraagstukken inverband
met deburgerluchtvaart »
)Concurrent ieregels '
–recontrole van desteunmaatregelen van destaat
Desteunmaatregelen diedelid–staten aandeindustrie endegebruikers
toekennen vallen onder hettoepassingsbereik vandebepalingen vanhet
EEG-Verdrag inzake overheidssteun (artikel 92e.v*)*
Volgens deze bepalingen zijn deze steunmaatregelen inbeginsel onvere­
nigbaar metdeGsmeenschappeli jkeHarkt aangezien hethandelsverkeer
tussen delid–staten endeintracommunautaire concurrentie hierdoor 1
-■ortit vervalst ,ofschoon deCommissie deze onverenigbaarheid ineenbe­
paald aantal situaties kan toelaten .
Krachtens deze bepalingen heeft deCommissie tottaak definanciële
steun diederegeringen vandelid-staten voor bepaalde programma 's
tookenneu teonderhoeken entebeoordelen *Ten einde het communautaire
belang indezinvar*artikel ?2,paragraaf 3"b),wateenfundamenteel
eleiu -ntvoor debeoordeling vandeCommissie vormt ,beter vast testel–
Ie»,moet bijdit onderzoek rekening worden gehouden met eventuele over-
legprocedures metbetrekking totdeze programma 's*
""Dsovereenkomsten tussen ondernemingen
Soals uitditgehelo document blijkt ,ishetdewens vandeCommissie
dat eennauwe eaxns jwerking tussen decommunautaire ondernemingen tot
stand keurt -oordeverwezenlijking van deEuropese vliegtuigfamilie .
Dituiteraard aouderdatafbreuk wordt gedaan aandeconcurrentievoor –
schriften verrat iad©artikelen 85envolgend© vanhetverdrag ende
vsripliohtiiigen inzake kennisgeving aandeCommissie ,dieopdeonder­
nemingen rust krachtens Verordening 17/62vandeRaad *

-8-
c)D^harmonisatie vande_t£chjii_s£he _we1^£vingen
Devliegtuigbouwindustrie ontwikkelt zich ineenmilieu vannationale
technische wetgevingen waarvan deharmonisatie zowel door deregeringen .
alsdoor deindustriëlen wenselijk wordt geacht .
Aanzienli jlcevorderingen zijn reeds opdit gebied inEuropa tot stand ge­
komen ,metname watbetreft denormalisatie endevliegwaardigheidscode .
Een groep vanregeringsdeskundigen enindustriëlen van zeven Europese
landen (waarvan vijf vandeGemeenschap )hebben reeds eenEuropese vlieg 1-
waardigheidscode uitgewerkt die inbelangrijke mate isgebaseerd opde
normen van deAmerikaanse code .Het uiteindelijke succes opdit gebied
hangt afvan demogelijkheid deze Europese code inalle landen van de
Gemeenschap vantoepassing tedoen worden envan dewederzijdse erkenning
door debevoegde autoriteiten van elke lid-staat van devliegwaardigheids –
certificaten .
Eendergelijke mogelijkheid wordt echter indebepalingen vanhetverdrag
geboden ,die deaanvaarding van richtlijnen mogelijk maken ,evenals die
welke reeds zijn goedgekeurd voor talvan andere industriële sectoren .
DeCommissie onderhoudt contact met denationale overheidsdiensten enzij
overweegt ter zake een initiatief tenemen .
2.Mogelijke bijdr agen van deGemeenschap tot definanciële inspanning die nood"
zakelijk isvoor delancering van denieuwe programma 's,die momenteel door
deindustrie worden overwogen
Het bedrag van deinvesteringen voor delancering van denieuwe pro­
gramma 'senhetbelang vandeze programma 'sinhet licht van eenstrategie
oplange termijn voor deontwikkeling van desector zijn dermate groot ,dat
zijhet verantwoord maken deinbreng van communautaire middelen teoverwegen
ineennogvast testellen vorm ,door gebruikmaking van debestaande finan –
cieringsmogeli jkheden ,hetzij door eenberoep tedoen opeennieuw finan­
cieel instrument met eenstructurele opzet ,hetzij door begrotingssteunmaat –
regelen phetzij tenslotte door een interventie van deEuropese Investerings­
bank .
3.Begeleidingsmaatregelen inhet kader van debestaande middelen enacties
a)Het _h&ndel£bel eiden_ds buitenlandse betr-ekkingen
DeGemeenschap heeft eenrechtstreekse verantwoordelijkheid bijhet be­
heer vanhethandelsbeleid ,desamenwerkingsovereenkomsten metverschil­
lende derde landen endeontwikkelingshulp .
Erbestaan dusmogelijkheden (diedeCommissie inbepaalde gevallen reeds
gebruikt )terondersteuning vandedoelstellingen methetoogopdeont­
wikkeling van decommunautaire industrie .
–Wat debetrekkingen met deandere geïndustrialiseerde landen betreft
kan eenbetere toegang totdemarkt worden verkregen door deinstelling
van opwederzi jdigheid gebaseerde handelsbetrekkingen .
•«•/ ••*

Ophetgebied vandevliegtuigbouw isdetarievenkwestie namelijk niet
zonder "belang .Degrootste constructeur indewereld ,de
Verenigde Staten ,past eentarief van 5%toe ,terwijl deEEGdetoe­
passing vanhaar invoerrecht van5%voor hetmerendeel vandeburger -
vliegtuigen heeft opgeschort .Erkandus inhetkader van dehuidige
multilaterale onderhandelingen worden gestreefd naar liberalisatie van
demarkten opbasis vanwederkerigheid .
Deverkoop van concurrerende Europese vliegtuigen wordt ookvaak beïn-
vloed door depolitieke context waarin dezaken worden afgehandeld .De
Gemeenschap kaneenbelangrijke rolspelen door deEuropese vliegtuig *-
producenten testeunen bijhuninspanningen omopmarkten vanderde
landen teverkopen ,zoals zijgedaan heeft inhetkader van debetrek­
kingen met Japan ,teneinde bij tedragen tothet evenwicht van dehan­
delsbalans vandit land .Inhetkader van desamenwerkingsovereenkom -
sten metdegeïndustrialiseerde landen ,zoals b.v .Canada ,kaneveneens
eenaanzienlijke steun vc .den verleend voor deverkopen vanEuropese
vliegtuigen envoor deindustriële samenwerking opdit gebied .Derge­
lijke inspanningen zouden ,indien zijophetniveau van deGemeenschap
plaatsvinden ,vanaanzienlijke invloed kunnen zijn opalonze betrek­
kingen met deandere geïndustrialiseerde landen enertoe kunnen bijdra – *
gen aan deEuropese vliegtuigbouwindustrie een redelijke plaats op
wereldniveau teverschaffen *
–Voor deontwikkelingslanden ,di :eenaanzienlijke markt voor de
Europese vliegtuigbouwindustrie vertegenwoordigen ,zouhetnoodzakelijk
kunnen zijn financieringsmaatregelen van communautair type voor deuit­
voer teoverwegen met het oog opd' !astandhouding enontwikkeling van
deactiviteit vandeEuropese indu .ievoor deze markt . 1
b)De_c£mmunaut aire_int erven' tieis op_het<ibi'id vande_industriël.e_technologie
Debegroting van deGemeenschap kr'• .op.ads begrotingsplaatsen voor inter –'
ventie opditgebied endeCoimrls' -':oeft reeds voorstellen ter zake in­
gediend .Hetdoel waarnaar moet vrcLJ agestreefd isniet zozeer deover­
dracht vanditsoort mart -regeIonva-uö.enationale begrotingen naar de
communautaire begroting ,maar veeleer maatregelen testeunen die zijn op­
gezet inhetkader van deindustriële samenwerking enbedoeld terverho­
ging vandeintracommunautaire samenwerking ,gepas ,rdaaneenrationalisa­
tievanhet gebruik van deoverheidsgelden .

BIJLAGE
Deprojecten van deEuropese industrie
1.Het Airbus –programma
Derecente successen met deverkoop van deAirbus indeversies B2
enB4,deperspectieven dieworden geopend door deeerste penetratie op
demarkt vandeVerenigde Staten (Eastern Airlines heeft 23A300 B4besteld
eneenoptie genomen op9andere A300 B4enop25A300 B10 )maken het
mogelijk delancering teoverwegen van eennieuwe kleinere versie nl.
deA300 B10met214-217 zitplaatsen (l),in2versies korte afstand
(3300 km,I»800 n.m.)enmiddellange afstand (5*370 km»2.900 n.m.)(2).
Ditvliegtuig zalgekenmerkt worden door aanaanzienlijke technologische
vooruitgang o.m .voor watbetreft dedraagvlakken enbepaalde elektro­
nische uitrustingen ,enzalworden aangedreven door motoren van decate­
gorie "20ton"alofniet metverminderd vermogen »Volgens deverwach­
tingen kanditvliegtuig in1982 inbedrijf worden gesteld .Deramingen
van deglobale vooruitzichten van devraag tot 1990 voor decategorie
vliegtuigen ,waartoe deversies B2,B4enB10van deAirbus behoren ,ende
verkoopperspectieven voor deze laatste ,zouden volgens deindicaties van
deindustrie alsvolgt luiden i
Europa USARest van de
westelijke
wereldTOTAAL
Globale vraag 450 1.000 550 2.000
Verkoopverwachtingen 250 150 200 600
•••/•••
(1)Vliegtuigen metéénenkele klasse ,mettussen derijen stoelen een
ruimte van 34duim
(2)Hetproject Boeing 7^7 »vliegtuig met2reactoren en190–220 plaatsen :
zouhiervoor eenernstige concurrent vormen »

-2-
Bi.ilafce
2.HETJET-programma
MetdezeafkortingwordthetJointEngineering Teamaangeduiddatis
opgerichtdoorBritishAerospace,M.B.B.,VFVJ-Fokker,Aérospatiale ,constructeurs vansystemen(l),methetoogopdebestuderingvaneen
vliegtuigvoordemiddellangeafstandmetsmalleromp,uitgerustmet
2motorenvandecategorie10-14tonstuwkracht.Momenteelwordtmet '
dezelfdeafkortingdittypevliegtuigaangeduid(JointEuropeanTransport).
DeFrans–AmerikaansemotorCFM56beantwoordt ,alsmodernvoortstuwings-
aggregaat,aandeversiesJET1enJET2(ziehieronder)vanditproject.
Deviermaatschappijen hebbenalduseenontwerpvoorhetvliegtuig
uitgewerktdatbeantwoordt aandebehoeftenvandemarktdieophunbeurt
zijngeraajnddooreenanderewerkgroep,het"JointMarketingTeam",terwijl
gemengdeteamsmomenteelditprogrammavoordeluchtvaartmaatschappijen
toelichten.
Hetprogrammavoordit-liegtuig,waarvandeinbedrijfstellingvoor
begin1983wordtvoorzien,zalneerkomenop2verschillende versiesvan
circa136(JETl)envancirca3plaatsen(JET2)(2)omtegemoette
komenaandevraagdieiegerichtopditcapaciteitengamma .Deactieradius
zouresp.2.400km(1.300n.m.)en3.100km(1.700n.m.)bedragen.
Deraaangenbetreffende deg■obalexrooruitzichtenvandevraagtot
1990voordezecategorievliegtuigen endeverkoopperspectieven voorde
beideversiesvanhetEuropesevliegtuig ,/oudenalsvolgtluiden:
Globalevraag
Verkoopverv/achtingen1–––'«––-
Europa USARestvande
westelijke
wereldTOTAAL
400
2001400
■30à100
(3);400
100à1201.200
380à420
Hetbasisvliegtuig zouwordengevormddoordeversieJET2diezou
moetenbeantwoorden aandebehoeftenvandemeerderheid vandeluchtvaart–;
maatschappijen endiegeoptimaliseerd isvoorminimalekostenpassagier/km
voorkorteenmiddellange afstanden.DekorteversieJET1,diegelijkmet
debasisversie beschikbaar zalkomen,zoubestemdkunnenzijnvoorde
maatschappijen dieeengeringerecapaciteitverlangenmetlagerekosten
voorkilometer/vliegtuig.Degeleidelijkeopvoeringvanhetvoortstuwings–
vermogenvandeCFM56-motor ?ouineersteinstantieleidentoteenverhoging
vandeactieradiusvandeJET2,vervolgens,6jaarnadeinbedrijfstelling,
/
(1)Alduswordendevliegtuigconstructeurs aangeduidalsopdrachtgevers
vooreensysteemdatverschillende componenten omvat:casco's,
motoren,uitrustingen .
(2)Eenenkeleklasse,meteenruimtetussenderijenzitplaatsenvan 1
34duim
(3)HetprojectBoeing757>roet2reaotorenafgeleidvande727/737eneen
capaciteitvan160tot180plaatsen,zoueenzeerernstigeconcurrent
vormen»

-3- ..:,.
hetzijtoteenJET2metdezelfdecapaciteiteneenactieradius van
4.400km(2.400n.m.),hetzijtoteenvliegtuigmeteengroterelengte
(JET3)dat188passagierskanvervoerenover3.300km(1.800n.m.).
VoorditlaatstevliegtuigzoueveneensdeRolls-Royce motorRB211–535
kunnenwordengebruikt» !
-''' '' • "'!
1 ,t3»Detendensdiezichaftekentkanalsvolgtwordensamengevat :
–hetgammavanEuropesevliegtuigen zoudevolgendesamenstelling kunnen
,hebbent
'
Zitplaatsencapaoi– Aotieradius .I
teitéénenkele '.\•
-klasse(34duim)j kmIn»m.I
JET1 136 2.4oo: |;i.3oo I
JET2 163 !3.100 ,1.700
(JET3) (188)j(3.300) (1.800)
A300B10 214-2173.300-5.3701.800-2.900
A300B2 269 3.300 1.800 -
A300B4 269 4.600 2.500.
I
Aangezienisbeslotentotdeontwikkeling vaneenversieA300B4meteen1
verhoogdeactieradius ,zoudeEuropesereekseenbehoorlijkespreiding [
vancapaciteiten enactieradiusbiedenvan136plaatsenvoor2.400km(l)
totongeveer269plaatsenvoor5*500km(3.000n.m.),waarbijdevlieg–j
tuigmaatBchappi jendebeschikkingkrijgenover2basiBvliegtuigen ."\
(AirbusenJET)dieelkèenverschillende zitplaatsencapaciteit en !
actieradiusbieden,terwijlde"analogie"vandëuitrustingen voorde|
gehelereeksgeldt.Debehoeftediehetsterkstdoordeluchtvaart–"j
.maatschappijen wordtgevpeld(d.w.z.tekunnenbeschikkenovereenzeer
grote.homogeniteit tussendeverschillende vliegtuigtypes waaruithun
.vlotenbestaan)zoudusdooreendergelijkestrategiekunnenworden
vervuld.
Dezestrategiezoudusbijdragentothetconcurrentievermogen enderen–:
tabiliteitvandevliegtuigen,voorwaardendieessentieelzijnvoorhet;
lancerenvanprogramma's.
» . <
–Omhetvertrouwenvandemarktineendergelijkereeksvliegtuigen
zoveelmogelijkoptevoeren,ishetvanbelangdatelkdaarvanpastin
éénenkelesamenwerkingsstructuur (nietalleenvoorwatbetreftde
vliegtuigbouw ,maarookvoordeverkoop)waarvandekenmerkenmomenteel
bijdebetrokkenindustriëlen hetonderwerpvormenVandiepgaande
Btudies. M'
(1)1300n.oi. ^'" .-.. .t'
S,''»•

4
Bi.ilase
Huntendens isdestructuur vandeAirbusindustrie metbepaalde wijzi­
gingen over tenemen omliethoofd tebieden aandenieuwe verplichtingen .
Dearbeidsverdeling endeverdeling vandefinanoiSle lasten vormen
eveneens het onderwerp vandiepgaande studies endiscussies »Demoei­
lijkheid iseenbillijk evenwicht tevinden tussen depotentiële partners ,
evenwicht datslechts kanworden bereikt door rekening tehouden metde
gehele vliegtuigfamilie .
4»Devliegtuigen met eengeringere capaciteit
Tenslotte moet eraan worden herinnerd dat detendens die inhet
voorgaande beknopt isuiteengezet geen enkele verwijzing voorkomt naar het
vraagstuk van eenEuropese produktiecapaciteit voor kleine straalmotoip -
vliegtuigen met 110–120 plaatsen .
Dienaangaande kan poriën -vastgesteld dat desituatie ,zoals deze is
beschreven inhet rapport va<?.degroep Economische vraagstukken van de
Raad vanMinisters vandeEEC ,nl.inhetdocument van 16februari 1977 »
geen positieve wijzigingen heeft ondergaan .Integendeel ,volgens de
verkregen inlichtingen ,zouBritish Aerospace aan deregering hebben ver­
zocht deel tenemen aan defin ^«oiering van deontwikkeling van de
HS146.Aldus staan deHS146 viermotorig vliegtuig metcirca JO/lOO
plaatsen )endeFokker F28enF2<_Super (tweemotorig vliegtuig met
100/120plaatsen )nogsteeds tegen verelkaar eneengemeenschappelijk
antwoord opdeze behoefte van demarkt schijnt niet serieus tekunnen
worden verwacht .Devooruitzichten voor ^eF28Super zouden ookingevaar
worden gebracht door delancering van JET 1.
Ditalles lijkt destemeer te vJreuren ,nudevooruitzichten van
demarkt niet zodanig zijn danmen d^"^gatieve effecten kanuitsluiten
dieuit doublures zullen voortvloeit ';erwi.jl delid–staten hebben ver­
klaard dit tewillen vermijden .
Inmiddels zoudestopzetting uhetVFW614-programma elementen
teroverdenking moeten verschaffvn vuor watbetreft dekansen opeconomisch
succes inhetbereik van destraalmotorvliegtuigen metgeringe capaciteit
enook zouditeenaansporing kunnen vormen omzich aftevragen omwelke
redenen deEuropese vliegtuigbouwers geen belang meer schijnen testellen
innieuwe straalmotorvliegtuigen 1oorkorte afstanden met .eengeringe
zitplaatscapaciteit .
5.Demotoren
DeEuropese industrie voor vliegtuigmotoren ,diehetmoet hebben
vaneenmarkt opwereldniveau gezien degrootte vandeseries dienood­
zakelijk zijn omdedrempel vanderentabiliteit tebereiken ,beschikt over
eengamma vanmotoren ofprototypes diekunnen beantwoorden aandebehoef­
tenvan deprojecten diehierboven zijn omschreven .
DeGeneral Electric GFö-mot erwordt momenteel gebruikt voor de
vereies B2enB4vandeAirbus ,maar deRolls-Royce motor KB211–5*14kan
ookindsversies B2,24*nBIG v&a .deAirous worden gemonteerd .De
versie RB211.535 vandeze zelfde motor soyzowel geschikt si.invoor de
.JET3al-svoor hetBoeing 757-pro ject „1>.Polis~Eo.yce P3*-^32zrageschikt ^
zijnvoor deF^S^-Super .UeFravs••Awrika&aee motor (i?ii'.T -^/C -cneral ULeoinc ;
FCM36wordt tetibloÉie o"ej>.'ogo>i voer deversies «,'iiPi7J.*}' 1'2 opeen
later tijdstip voor de 3.