COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 27.03.1996 
COM(96) 136 def. 
96/093 (AVC) 
Voorstel 
voor een besluit van de Raad en van de Commissie 
betreffende de sluiting van de Partnerschaps- en 
samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese 
Gemeenschappen en hun Lid-Staten, enerzijds, en de 
Republiek Armenië, anderzijds, 
(door de Commissie ingediend) 

Toelichting 
1. Het bijgaande voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie is het 
rechtsinstrument voor de sluiting van de Partnerschaps- en 
samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun Lid-
Staten, enerzijds, en de Republiek Armenië, anderzijds. 
2. Nadat de Raad de onderhandelingsrichtsnoeren op 5 oktober 1992 had 
vastgesteld, werd in de loop van 1995 met de Republiek Armenië onderhandeld. 
De Overeenkomst werd na twee onderhandelingsronden op 15 december 1995 
geparafeerd. 
3. De Overeenkomst heeft een gemengd karakter en bestrijkt terreinen waarvoor 
zowel de Gemeenschappen als de Lid-Staten bevoegd zijn; zij wordt gesloten voor 
een eerste periode van tien jaar. 
De Overeenkomst brengt een politieke dialoog tot stand en heeft voorts 
betrekking op de handel in goederen, arbeidsvoorwaarden, vestiging en exploitatie 
van ondernemingen, grensoverschrijdend dienstenverkeer, betalings- en 
kapitaalverkeer, concurrentie, bescherming van intellectuele, industriële en 
commerciële eigendom, samenwerking inzake wetgeving, economische 
samenwerking, samenwerking inzake mensenrechten en democratie, 
samenwerking bij de bestrijding van illegale activiteiten en illegale immigratie, 
culturele samenwerking en financiële samenwerking. 
In de Overeenkomst is een bepaling opgenomen waardoor zij, ook unilateraal, kan 
worden opgeschort als geoordeeld wordt dat essentiële onderdelen van de 
Overeenkomst, namelijk eerbiediging van de democratische beginselen, de 
mensenrechten en de beginselen van de markteconomie, zijn geschonden. 
De Overeenkomst voorziet in een institutioneel kader voor de uitvoering ervan 
met een Samenwerkingsraad, een Samenwerkingscomité en een Parlementair 
Samenwerkingscomité. 
Er is een afzonderlijk protocol inzake samenwerking voor douanezaken. 
4. De Overeenkomst zal, wat de handelsbetrekkingen tussen de Gemeenschap en de 
Republiek Armenië betreft, in de plaats komen van de op 18 december 1989 
ondertekende Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Europese 
Gemeenschap voor Atoomenergie en de USSR inzake handel en commerciële en 
economische samenwerking. 
5. De drie Gemeenschappen (EG, EGA en EGKS) hebben uiteenlopende procedures 
voor de ondertekening en sluiting van de Overeenkomst. 
1^ 
Met betrekking tot de EG dient rekening te worden gehouden met advies 1/94 van 
15 november 1994 van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen 
over de bevoegdheid van de Europese Gemeenschap om uit de Uruguay-ronde 
voortvloeiende overeenkomsten te sluiten. 
Voor de sluiting van de Overeenkomst geldt het volgende: 
- de Raad sluit de Overeenkomst namens de Europese Gemeenschap, en met 
de instemming van het Europees Parlement, overeenkomstig artikel 54, lid 
2, artikel 57, lid 2, laatste zin, artikel 73c, lid 2, artikel 75, artikel 84, lid 2, 
artikel 113 en artikel 235, in samenhang met artikel 228, lid 2, tweede zin, 
en lid 3, tweede alinea, van het EG-Verdrag, door bijgaand besluit goed te 
keuren; 
- de Commissie sluit de Overeenkomst namens de EGKS overeenkomstig 
het EGKS-Verdrag, na raadpleging van het Raadgevend Comité en met de 
eenparige instemming van de Raad; 
- de Commissie sluit de Overeenkomst (namens de Europese Gemeenschap 
voor Atoomenergie) nadat zij door de Raad is goedgekeurd 
overeenkomstig artikel 101, tweede alinea, van het Euratom-Verdrag. 
Gezien het gemengde karakter van de Overeenkomst, dient de sluiting van de 
Overeenkomst door alle Lid-Staten te worden geratificeerd. 
Gelet op het bovenstaande stelt de Commissie voor dat de Raad het aangehechte 
besluit vaststelt. 
/b 
Besluit van de Raad en de Commissie 
van 
betreffende de sluiting van de Partnerschaps- en 
samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en 
hun Lid-Staten, enerzijds, 
en de Republiek Armenië, anderzijds, 
(EGKS/EG/EURATOM) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
DE EUROPESE COMMISSIE, 
Gelet op het verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op 
artikel 54, lid 2, artikel 57, lid 2, laatste zin, artikel 73c, lid 2, artikel 75, artikel 84, lid 2, 
artikel 113 en artikel 235, in samenhang met artikel 228, lid 2, tweede zin, en lid 3, 
tweede alinea, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, 
inzonderheid op artikel 101, tweede alinea, 
Gezien de instemming van het Europees Parlement, 
Gezien de goedkeuring van de Raad overeenkomstig het bepaalde in artikel 101 van het 
Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, 
Na raadpleging van het Raadgevend Comité van de EGKS, en het Economisch en Sociaal 
Comité, en met de eenparige instemming van de Raad, 
Overwegende dat de sluiting van de op te .... ondertekende Partnerschaps- en 
samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en Armenië zal bijdragen tot de 
verwezenlijking van de doelstellingen van de Europese Unie; 
Overwegende dat de overeenkomst streeft naar versterking van bestaande banden, met 
name die welke werden ingesteld bij de op 18 december 1989 ondertekende Overeen­
komst tussen de Europese Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie en de USSR inzake handel en commerciële en economische samenwerking; 
Overwegende dat sommige uit de overeenkomst voortvloeiende verplichtingen op andere 
gebieden dan de handelspolitiek van de Gemeenschap invloed hebben op regelingen die bij 
/ c 
communautaire besluiten zijn vastgelegd, met name besluiten betreffende het recht van 
vestiging en betreffende vervoer; 
Overwegende dat de overeenkomst de Gemeenschap bepaalde verplichtingen oplegt 
betreffende het kapitaal- en betalingsverkeer tussen de Gemeenschap en Armenië; 
Overwegende dat met betrekking tot bepaalde maatregelen waarin de overeenkomst 
voorziet en die tot de bevoegdheden van de Gemeenschap behoren, het EG-Verdrag niet 
voorziet in een andere rechtsgrondslag dan artikel 235, 
BESLUITEN: 
Artikel 1 
De Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de 
Republiek Armenië, het Protocol, de verklaringen en de briefwisseling worden namens de 
Europese Gemeenschap, de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en de Europese 
Gemeenschap voor Atoomenergie goedgekeurd. 
Artikel 2 
1. Het standpunt dat de Gemeenschap in de Samenwerkingsraad zal innemen, wordt 
door de Raad, op voorstel van de Commissie, of, in voorkomend geval, door de 
Commissie bepaald, telkens in overeenstemming met de desbetreffende bepalingen 
van de Verdragen tot oprichting van de Europese Gemeenschap, de Europese 
Gemeenschap voor Kolen en Staal en de Europese Gemeenschap voor 
Atoomenergie. 
2. Overeenkomstig artikel 79 van de Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst 
zit de Voorzitter van de Raad de Samenwerkingsraad voor en brengt hij het 
standpunt van de Gemeenschap naar voren. Een vertegenwoordiger van de 
Commissie zit het Samenwerkingscomité voor overeenkomstig zijn reglement van 
orde en brengt het standpunt van de Gemeenschap naar voren. 
Artikel 3 
De Voorzitter van de Raad verricht de in artikel 100 van de Overeenkomst bedoelde ken­
nisgeving namens de Europese Gemeenschap. De Voorzitter van de Commissie verricht 
de bedoelde kennisgeving namens de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en de 
Europese Gemeenschap voor Atoomenergie. 
Gedaan te Brussel, 
u 
Slotakte 
De gevolmachtigden van: 
het KONINKRIJK BELGIË, 
het KONINKRIJK DENEMARKEN, 
de BONDSREPUBLIEK DUITSLAND, 
de HELLEENSE REPUBLIEK, 
het KONINKRIJK SPANJE, 
de FRANSE REPUBLIEK, 
IERLAND, 
de ITALIAANSE REPUBLIEK, 
het GROOTHERTOGDOM LUXEMBURG, 
het KONINKRIJK DER NEDERLANDEN, 
de REPUBLIEK OOSTENRIJK, 
de PORTUGESE REPUBLIEK, 
de REPUBLIEK FINLAND, 
het KONINKRIJK ZWEDEN, 
het VERENIGD KONINKRIJK VAN GROOT-BRITTANNIË EN NOORD-IERLAND, 
Verdragsluitende Partijen bij het Verdrag tot oprichting van de EUROPESE GEMEEN­
SCHAP, het Verdrag tot oprichting van de EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR KO­
LEN EN STAAL en het Verdrag tot oprichting van de EUROPESE GEMEENSCHAP 
VOOR ATOOMENERGIE, 
hierna 'de Lid-Staten' te noemen, en van 
de EUROPESE GEMEENSCHAP, de EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR ATOOM­
ENERGIE en de EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR KOLEN EN STAAL, 
hierna'de Gemeenschap' te noemen, 
enerzijds, en 
Ie 
de gevolmachtigden van de Republiek Armenië, 
anderzijds, 
bijeengekomen op ... in het jaar negentienhonderd zesennegentig voor de ondertekening 
van de Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst waarbij een partnerschap tot stand 
wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten, enerzijds, en de 
Republiek Armenië, anderzijds, hierna 'Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst' 
te noemen, hebben de volgende tekst aangenomen. 
de Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst en het Protocol betreffende 
wederzijdse bijstand in douanezaken. 
De gevolmachtigden van de Lid-Staten en van de Gemeenschap en de gevolmachtigden 
van de Republiek Armenië hebben de volgende gemeenschappelijke verklaringen aan­
genomen, die aan deze Slotakte zijn gehecht: 
Gemeenschappelijke verklaring betreffende artikel 3bis van de Overeenkomst 
Gemeenschappelijke verklaring betreffende artikel 5 van de Overeenkomst 
Gemeenschappelijke verklaring betreffende artikel 14 van de Overeenkomst 
Gemeenschappelijke verklaring betreffende het begrip 'zeggenschap' in artikel 24 
onder b), en artikel 36 van de Overeenkomst 
Gemeenschappelijke verklaring betreffende artikel 35 van de Overeenkomst 
Gemeenschappelijke verklaring betreffende artikel 42 van de Overeenkomst. 
Gemeenschappelijke verklaring betreffende artikel 94 van de Overeenkomst 
De gevolmachtigden van de Lid-Staten en van de Gemeenschap en de gevolmachtigden 
van de Republiek Armenië hebben tevens nota genomen van onderstaande briefwisseling 
die aan deze Slotakte is gehecht: 
Briefwisseling met betrekking tot de vestiging van vennootschappen 
De gevolmachtigden van de Lid-Staten en van de Gemeenschap en de gevolmachtigden 
van de Republiek Armenië hebben tevens nota genomen van de volgende verklaring die 
aan deze Slotakte is gehecht: 
Eenzijdige verklaring van de Franse Republiek inzake de landen en gebieden 
overzee 
10 '4 
Gedaan te ..., in het jaar negentienhonderd zesennegentig. 
Voor de Raad en de Commissie van de Europese Gemeenschappen: 
Voor de Republiek Armenië: 
11 
iet 
PARTNERSCHAPS- EN SAMENWERKINGSOVEREENKOMST 
TUSSEN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
EN HUN LIDSTATEN, ENERZIJDS, 
EN DE REPUBLIEK ARMENIË, ANDERZIJDS 
lo 
PARTNERSCHAPS- EN SAMENWERKINGSOVEREENKOMST 
waarbij een partnerschap tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun Lid-
Staten, enerzijds, en de Republiek Armenië, anderzijds, 
HET KONINKRIJK BELGIË, 
HET KONINKRIJK DENEMARKEN, 
DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND, 
DE HELLEENSE REPUBLIEK, 
HET KONINKRIJK SPANJE, 
DE FRANSE REPUBLIEK, 
IERLAND, 
DE ITALIAANSE REPUBLIEK, 
HET GROOTHERTOGDOM LUXEMBURG, 
HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN, 
DE REPUBLIEK OOSTENRIJK 
DE PORTUGESE REPUBLIEK, 
DE REPUBLIEK FINLAND, 
HET KONINKRIJK ZWEDEN 
HET VERENIGD KONINKRIJK VAN GROOT-BRITTANNIË EN NOORD-IERLAND, 
Verdragsluitende Partijen bij het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Verdrag 
tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en het Verdrag tot oprichting van 
de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, 
hierna "Lid-Staten" te noemen, en 
DE EUROPESE GEMEENSCHAP, DE EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR KOLEN EN 
STAAL, EN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR ATOOMENERGIE, 
hierna "de Gemeenschap" te noemen, 
enerzijds, 
EN DE REPUBLIEK ARMENIË, 
anderzijds, 
GELET op de banden tussen de Gemeenschap, haar Lid-Staten en de Republiek Armenië, en hun 
gemeenschappelijke waarden, 
ERKENNENDE dat de Gemeenschap en de Republiek Armenië deze banden wensen te verstevigen 
en partnerschap en samenwerking tot stand willen brengen om te komen tot versterking en 
verbreding van de betrekkingen die in het verleden zijn aangeknoopt, inzonderheid bij de op 
18 december 1989 ondertekende Overeenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en 
de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en de Unie van Socialistische Sowjetrepublieken 
inzake handel en commerciële en economische samenwerking, 
GELET op de verbintenis van de Gemeenschap en haar Lid-Staten en van de Republiek Armenië tot 
versterking van de politieke en economische vrijheden, die de grondslag van het partnerschap 
vormen, 
GELET op de verbintenis van de partijen tot bevordering van internationale vrede en veiligheid en de 
vreedzame oplossing van geschillen, alsmede tot samenwerking op dit gebied in het kader van de 
Verenigde Naties en de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, 
GELET op de vaste verbintenis van de Gemeenschap en haar Lid-Staten en van de Republiek 
Armenië tot volledige uitvoering van alle beginselen en bepalingen die zijn vervat in de Slotakte van 
de Conferentie over Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE), de Slotdocumenten van de 
vervolgvergaderingen van Madrid en Wenen, het Document van de CVSE-Conferentie van Bonn 
betreffende economische samenwerking, het Handvest van Parijs voor een Nieuw Europa en het 
CVSE-Document van Helsinki 1992, "Uitdagingen van het Veranderingsproces", en andere 
fundamentele documenten van de O VS E, 
ERKENNENDE in die context dat de ondersteuning van de onafhankelijkheid, de soevereiniteit en 
de territoriale onschendbaarheid van de Republiek Armenië zal bijdragen aan het waarborgen van 
vrede en stabiliteit in Europa, 
OVERTUIGD van het allesoverheersende belang van de beginselen van de rechtsstaat en 
eerbiediging van de mensenrechten, inzonderheid de rechten van minderheden, de totstandbrenging 
van een meerpartijenstelsel met vrije en democratische verkiezingen, en economische liberalisering 
om een markteconomie tot stand te brengen, 
VAN OORDEEL ZIJNDE dat de volledige uitvoering van deze Partnerschaps- en samen­
werkingsovereenkomst zowel zal afhangen van, als zal bijdragen tot de voortzetting en verwezen­
lijking van hervormingen in de Republiek Armenië op politiek, economisch en juridisch vlak, en de 
invoering van de factoren die vereist zijn voor samenwerking, met name op grond van de conclusies 
van de CVSE-Conferentie van Bonn, 
VERLANGENDE het proces van regionale samenwerking op de door deze Overeenkomst bestreken 
gebieden met de buurlanden te stimuleren om welvaart en stabiliteit in deze regio te bevorderen, en 
in het bijzonder initiatieven die gericht zijn op het bevorderen van samenwerking en wederzijds 
vertrouwen tussen de onafhankelijke staten van Transkaukasië en andere buurlanden, 
VERLANGENDE regelmatige politieke dialoog over bilaterale, regionale en internationale 
vraagstukken van wederzijds belang tot stand te brengen en te bevorderen, 
ERKENNENDE EN ONDERSTEUNENDE de wens van de Republiek Armenië om nauwe 
samenwerking met de Europese instellingen tot stand te brengen, 
GELET OP de noodzaak investeringen in de Republiek Armenië te bevorderen, onder andere in de 
energiesector, en in deze context op het belang dat de Gemeenschap en haar Lid-Staten hechten aan 
eerlijke voorwaarden voor doorvoer voor de export van energieprodukten; bevestigende de 
gehechtheid van de Gemeenschap en haar Lid-Staten en van de Republiek Armenië aan het Europees 
Energiehandvest, en aan de volledige tenuitvoerlegging van het Verdrag inzake het Energiehandvest 
en het Protocol bij het Energiehandvestverdrag betreffende energie-efficiëntie en daarmee 
samenhangende milieu-aspecten, 
REKENING HOUDENDE met het feit dat de Gemeenschap bereid is zorg te dragen voor passende 
economische samenwerking en technische bijstand, 
REKENING HOUDENDE met het nut van de Overeenkomst voor het bevorderen van geleidelijke 
toenadering tussen de Republiek Armenië en een uitgestrekter gebied van samenwerking in Europa 
en naburige regio's, en haar geleidelijke integratie in het open internationaal systeem, 
GELET op de verbintenis van de partijen tot liberalisering van de handel op grond van de regels van 
de Wereldhandelsorganisatie (WTO), 
ZICH ERVAN BEWUST ZIJNDE dat het noodzakelijk is om verbetering te brengen in de 
voorwaarden voor bedrijfsleven en investeringen, en de voorwaarden op terreinen als vestiging van 
vennootschappen, arbeid, dienstverlening en kapitaalverkeer, 
VERHEUGD OVER EN ERKENNENDE het belang van de inspanningen van de Republiek 
Armenië gericht op de overgang van haar centraal geleide economie met staatshandel naar een 
markteconomie, 
ERVAN OVERTUIGD ZIJNDE datdeze Overeenkomst een nieuw klimaat zal scheppen voor de 
economische betrekkingen tussen de partijen, en vooral voor de ontwikkeling van handel en 
investeringen, die onontbeerlijk zijn voor economische herstructurering en technologische 
modernisering, 
VERLANGENDE nauwe samenwerking op het gebied van milieubescherming tot stand te brengen, 
rekening houdend met de onderlinge afhankelijkheid van de partijen op dit terrein, 
ERKENNENDE dat samenwerking ten behoeve van de preventie van en de controle op illegale 
immigratie een van de hoofddoelstellingen van deze, overeenkomst vormt, 
VERLANGENDE culturele samenwerking tot stand te brengen en de doorstroming van informatie 
te verbeteren, 
ZIJN ALS VOLGT OVEREENGEKOMEN : 
ARTIKEL 1 
Er wordt een partnerschap tot stand gebracht tussen de Gemeenschap en haar Lid-Staten, enerzijds, 
en de Republiek Armenië, anderzijds. Dit partnerschap heeft ten doel : 
een passend kader voor de politieke dialoog tussen de partijen tot stand te brengen met het oog 
op de ontwikkeling van politieke betrekkingen ; 
de inspanningen van de Republiek Armenië om haar democratie te consolideren, haar economie 
te ontwikkelen en de overgang naar een markteconomie te voltooien, te ondersteunen ; 
handel en investeringen en harmonische economische betrekkingen tussen de partijen te 
bevorderen en aldus hun duurzame economische ontwikkeling te stimuleren ; 
de grondslag te leggen voor samenwerking op het gebied van wetgeving en voor economische, 
sociale, financiële, civiele wetenschappelijke, technologische en culturele samenwerking. 
TITEL I ' 
ALGEMENE BEGINSELEN 
ARTIKEL 2 
Eerbiediging van de democratische beginselen, de beginselen van het volkenrecht en de 
mensenrechten, inzonderheid als vastgelegd in het Handvest van de Verenigde Naties, de Slotakte 
van Helsinki en het Handvest van Parijs voor een nieuw Europa, en de beginselen van de 
markteconomie, waaronder de beginselen die zijn opgenomen in de documenten van de CVSE-
Conferentie van Bonn, vormen de grondslag van het interne en externe beleid van de partijen en zijn 
een essentieel onderdeel van het partnerschap en van deze Overeenkomst. 
ARTIKEL 3 
De partijen zijn van oordeel dat het voor hun toekomstige welvaart en stabiliteit noodzakelijk is dat 
de nieuwe onafhankelijke staten die als gevolg van de ontbinding van de Unie van Socialistische 
Sowjetrepublieken zijn ontstaan, hierna "onafhankelijke staten" te noemen, de onderlinge 
samenwerking in stand houden en ontwikkelen overeenkomstig de beginselen van de Slotakte van 
Helsinki en het volkenrecht en in een geest van goede nabuurschap en alles in het werk stellen om dit 
proces te stimuleren. 
ARTIKEL 3 bis 
De partijen voeren in voorkomend geval overleg over veranderende omstandigheden in de Republiek 
Armenië, met name betreffende de economische omstandigheden aldaar en de tenuitvoerlegging van 
marktgerichte economische hervormingen. De Samenwerkingsraad kan de partijen aanbevelingen 
doen over uitbreiding van delen van deze overeenkomst in het licht van deze omstandigheden. 
TITEL II 
POLITIEKE DIALOOG 
ARTIKEL 4 
Tussen de partijen wordt een regelmatige politieke dialoog tot stand gebracht, die zij voornemens 
zijn te ontwikkelen en te intensiveren. Deze dialoog begeleidt en consolideert het proces waarbij de 
Gemeenschap en de Republiek Armenië nader tot elkaar komen, ondersteunt de politieke en 
economische veranderingen die in dat land aan de gang zijn en draagt bij tot de totstandkoming van 
nieuwe vormen van samenwerking. De politieke dialoog strekt ertoe 
de banden van de Republiek Armenië met de Gemeenschap en haar Lid-Staten, en aldus met de 
gemeenschap van democratische naties als geheel, te versterken ; de economische convergentie 
die door middel van deze Overeenkomst wordt bewerkstelligd, zal leiden tot hechtere politieke 
betrekkingen ; 
de standpunten over internationale vraagstukken van wederzijds belang nader tot elkaar te 
brengen en aldus meer veiligheid en stabiliteit in de regio te bewerkstelligen en de toekomstige 
ontwikkeling van de onafhankelijke staten van Transkaukasië te bevorderen; 
ervoor te zorgen dat de partijen streven naar samenwerking voor aangelegenheden op het gebied 
van de versterking van stabiliteit en veiligheid in Europa, de naleving van de democratische 
beginselen, de eerbiediging en bevordering van de mensenrechten, vooral die van minderheden, 
waarbij zo nodig over relevante kwesties overleg wordt gepleegd. 
Deze dialoog kan op regionaal vlak plaatsvinden met het oog op een bijdrage aan het oplossen van 
regionale conflicten en spanningen. 
ARTIKEL 5 
Op ministerieel niveau vindt de politieke dialoog plaats in het kader van de krachtens artikel 77 
opgerichte Samenwerkingsraad en bij andere gelegenheden, in onderlinge overeenstemming. 
ARTIKEL 6 
De partijen voorzien in andere procedures en regelingen voor politieke dialoog, met name in de 
volgende vormen : 
regelmatige vergaderingen tussen vertegenwoordigers van de Gemeenschap en haar Lid-Staten, 
enerzijds, en vertegenwoordigers van de Republiek Armenië, anderzijds, op het niveau van hoge 
ambtenaren ; 
het optimaal gebruik maken van diplomatieke kanalen tussen de partijen, met inbegrip van 
passende contacten op bilateraal en multilateraal vlak, onder meer bij de Verenigde Naties, 
vergaderingen van de OVSE en elders ; 
alle andere middelen, waaronder vergaderingen van deskundigen, die bijdragen tot het 
consolideren en ontwikkelen van deze dialoog. 
ARTIKEL 7 
Op parlementair niveau vindt de politieke dialoog plaats in het kader van het krachtens artikel 82 
opgerichte Parlementair Samenwerkingscomité. 
TITEL III 
HANDEL IN GOEDEREN 
ARTIKEL 8 
1. De partijen passen ten aanzien van elkaar de meestbegunstigingsclausule toe op alle gebieden die 
verband houden met : 
de douanerechten en heffingen bij invoer en bij uitvoer, met inbegrip van de wijze van 
invordering van dergelijke rechten en heffingen, 
de bepalingen betreffende de douaneafhandeling, de doorvoer, de opslag in entrepot en de 
overslag van goederen, 
de belastingen en alle andere interne heffingen die direct of indirect op de ingevoerde goederen 
van toepassing zijn, 
de wijzen van betaling en de overdracht van de betaalde bedragen, 
de voorschriften met betrekking tot de verkoop, de aankoop, het vervoer, de distributie en het 
gebruik van goederen op de binnenlandse markt. 
2. De bepalingen van lid 1 zijn niet van toepassing op : 
a) voordelen die met het oog op de oprichting van een douane-unie of vrijhandelszone of na de 
oprichting van een dergelijke unie of zone worden toegekend ; 
b) voordelen die aan bepaalde landen worden toegekend krachtens de GATT en andere 
internationale regelingen ten gunste van ontwikkelingslanden ; 
c) voordelen die aan buurlanden worden toegekend ten einde het grensverkeer te vereenvoudigen. 
3. De bepalingen van lid 1 zijn gedurende een overgangsperiode die eindigt op de datum waarop de 
Republiek Armenië partij wordt bij de WTO of, indien dit vroeger is, op 31 december 1998, niet van 
toepassing op de in bijlage I bedoelde voordelen die door de Republiek Armenië worden toegekend 
aan andere staten die na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie zijn ontstaan. 
ARTIKEL 9 
1. De partijen zijn het erover eens dat het beginsel van vrije doorvoer een essentiële voorwaarde is 
voor het bereiken van de doelstellingen van deze Overeenkomst. 
Met het oog hierop waarborgt elke partij de vrije doorgang over zijn grondgebied van goederen die 
herkomstig zijn uit of bestemd zijn voor het douanegebied van de andere partij. 
2. De in artikel V, leden 2, 3, 4 en 5 van de GATT vastgestelde regels zijn tussen de twee partijen 
van toepassing. 
3. De bepalingen van dit artikel doen geen afbreuk aan tussen de partijen overeengekomen 
bijzondere regelingen voor specifieke sectoren, zoals vervoer, of produkten. 
ARTIKEL 10 
Onverminderd de rechten en verplichtingen die voortvloeien uit internationale overeenkomsten 
betreffende de tijdelijke invoer van goederen die beide partijen binden, verleent elke partij de andere 
partij, in de gevallen en volgens de procedures die zijn vastgesteld in andere voor haar bindende 
internationale overeenkomsten op dit gebied en overeenkomstig haar eigen wettelijke bepalingen ter 
zake, vrijstelling van invoerrechten en -heffingen op goederen die tijdelijk worden ingevoerd. Hierbij 
wordt rekening gehouden met de voorwaarden waaronder de uit een dergelijke overeenkomst 
voortvloeiende verplichtingen door de betrokken partij zijn aanvaard. 
ARTIKEL 11 
1. Onverminderd het bepaalde in de artikelen 13, 16 en 17 van deze Overeenkomst worden bij de 
invoer van goederen van oorsprong uit de Republiek Armenië in de Gemeenschap geen kwantitatieve 
beperkingen toegepast. 
2. Bij de invoer in de Republiek Armenië van goederen van oorsprong uit de Gemeenschap worden 
geen kwantitatieve beperkingen noch maatregelen van gelijke werking toegepast. 
ARTIKEL 12 
Goederen worden tegen marktprijzen tussen de partijen verhandeld. 
ARTIKEL 13 
1. Wanneer een produkt op het grondgebied van een van de partijen wordt ingevoerd in dermate 
toegenomen hoeveelheden of onder voorwaarden die schade toebrengen of dreigen toe te brengen 
aan de binnenlandse producenten van soortgelijke of rechtstreeks concurrerende produkten, dan kan 
de benadeelde partij, zijnde de Gemeenschap of de Republiek Armenië, passende maatregelen nemen 
met inachtneming van de hierna volgende procedures en voorwaarden. 
2. Voor zij maatregelen nemen, of, in de gevallen waarin artikel 4 van toepassing is, zo spoedig 
mogelijk nadat zij maatregelen hebben genomen, verstrekken de Gemeenschap of de Republiek 
Armenië, al naargelang van het geval, de Samenwerkingsraad alle relevante informatie ten einde deze 
in staat te stellen een voor beide partijen aanvaardbare oplossing als bedoeld in titel XI te zoeken. 
3. Indien, na dit overleg, de partijen niet binnen 30 dagen nadat de kwestie naar de Samen­
werkingsraad werd verwezen een akkoord bereiken over maatregelen om het probleem op te lossen, 
dan kan de partij die om het overleg heeft verzocht maatregelen ter beperking van de invoer van de 
betrokken produkten nemen in de mate en voor de tijd die nodig zijn om de schade te voorkomen of 
te verhelpen of kan zij andere passende maatregelen nemen. 
10 
4. In kritieke omstandigheden, waarin uitstel moeilijk herstelbare schade zou veroorzaken, kunnen de 
partijen maatregelen nemen voor het overleg heeft plaatsgevonden, op voorwaarde dat onmiddellijk 
daarna een voorstel tot overleg wordt gedaan. 
5. Bij de keuze van de in het kader van dit artikel toe te passen maatregelen geven de 
overeenkomstsluitende partijen de voorkeur aan maatregelen die het bereiken van de doelstellingen 
van deze Overeenkomst het minst in de weg staan. 
6. Geen enkele bepaling van dit artikel belet de partijen anti-dumpingmaatregelen of compenserende 
maatregelen te nemen overeenkomstig artikel VI van de GATT, de overeenkomst inzake de 
toepassing van artikel VI van de GATT, de Overeenkomst inzake de interpretatie en de toepassing 
van de artikelen VI, XVI en XXIII van de GATT of daarmee verband houdende interne wetgeving. 
ARTIKEL 14 
De partijen komen overeen, rekening houdend met de omstandigheden en de situatie die door 
toetreding van de Republiek Armenië tot de WTO ontstaat, de uitbreiding van de bepalingen 
betreffende de onderlinge handel in goederen in welwillende overweging te nemen. De 
Samenwerkingsraad kan de partijen omtrent deze uitbreiding aanbevelingen doen die, indien zij 
worden aanvaard, ten uitvoer kunnen worden gelegd door middel van een overeenkomst tussen de 
partijen, met inachtneming van hun respectieve procedures. 
ARTIKEL 15 
De Overeenkomst vormt geen beletsel voor verboden of beperkingen op de invoer, de uitvoer of de 
doorvoer van goederen die gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de bescherming van de openbare 
zedelijkheid, de openbare orde en veiligheid, de gezondheid en het leven van personen en dieren of 
het behoud van planten, de bescherming van natuurlijke hulpbronnen, de bescherming van het 
nationaal artistiek, historisch of archeologisch erfgoed of uit hoofde van de bescherming van de 
intellectuele, industriële of commerciële eigendom, noch voor voorschriften betreffende goud en 
zilver. Deze verboden of beperkingen mogen echter geen middel tot willekeurige discriminatie, noch 
een verholen beperking van de handel tussen de partijen bij de Overeenkomst vormen. 
ARTIKEL 16 
Deze titel is niet van toepassing op de handel in textielprodukten van de Hoofdstukken 50 tot en met 
63 van de Gecombineerde Nomenclatuur. De handel in deze produkten is geregeld bij een 
afzonderlijke overeenkomst die op 17 oktober 1993 werd geparafeerd en die voorlopig van 
toepassing is sedert 1 januari 1993 en bij eventuele vervolgovereenkomsten. 
ARTIKEL 17 
1. De handel in produkten die onder het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor 
Kolen en Staal vallen, is geregeld bij de bepalingen van deze titel, met uitzondering van artikel 11 
daarvan. 
2. Er wordt een contactgroep voor kolen- en staalkwesties ingesteld bestaande uit vertegen-
11 
woordigers van de Gemeenschap, enerzijds, en vertegenwoordigers van de Republiek Armenië, 
anderzijds. 
De contactgroep wisselt op gezette tijden informatie uit over alle zaken in verband met kolen- en 
staalprodukten die voor partijen van belang zijn. 
ARTIKEL 18 
De handel in kernmaterialen wordt geregeld overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag tot 
oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie. Zo nodig zal de handel in 
kernmaterialen worden geregeld bij een tussen de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en de 
Republiek Armenië te sluiten specifieke overeenkomst. 
12 
TITEL IV 
BEPALINGEN INZAKE HET HANDELSVERKEER EN DE INVESTERINGEN 
HOOFDSTUK I 
Arbeidsvoorwaarden 
ARTIKEL 19 
1. Onverminderd de in elke Lid-Staat geldende wettelijke regelingen, voorwaarden en procedures 
dragen de Gemeenschap en de Lid-Staten zorg dat onderdanen van de Republiek Armenië die legaal 
tewerkgesteld zijn op het grondgebied van een Lid-Staat, niet op grond van nationaliteit worden 
gediscrimineerd ten opzichte van onderdanen van de Lid-Staten, wat werkomstandigheden, beloning 
en ontslag betreft. 
2. Onverminderd de in de Republiek Armenië geldende wettelijke regelingen, voorwaarden en 
procedures draagt de Republiek Armenië zorg dat onderdanen van een Lid-Staat die legaal 
tewerkgesteld zijn op het grondgebied van de Republiek Armenië, niet op grond van nationaliteit 
worden gediscrimineerd ten opzichte van zijn eigen onderdanen, wat werkomstandigheden, beloning 
en ontslag betreft. 
ARTIKEL 20 
De Samenwerkingsraad gaat na welke verbeteringen kunnen worden aangebracht in de 
werkomstandigheden van zakenlieden, rekening houdend met de internationale verbintenissen van de 
partijen, met inbegrip van die welke in het document van de Conferentie van Bonn van de CVSE zijn 
opgenomen. 
ARTIKEL 21 
De Samenwerkingsraad doet aanbevelingen voor de tenuitvoerlegging van de artikelen 19 en 20. 
HOOFDSTUK II 
Bepalingen inzake de vestiging en de exploitatie van ondernemingen 
ARTIKEL 22 
1. De Gemeenschap en haar Lid-Staten kennen voor de vestiging van Armeense vennootschappen als 
omschreven in artikel 24, onder d), geen minder gunstige behandeling toe dan die welke zij aan 
vennootschappen uit derde landen toekennen. 
13 
2. Onverminderd de in bijlage IV genoemde voorbehouden kennen de Gemeenschap en haar Lid-
Staten de op hun grondgebied gevestigde dochterondernemingen van Armeense vennootschappen, 
wat de werking daarvan betreft, geen minder gunstige behandeling toe dan die welke zij aan enige 
vennootschap uit de Gemeenschap toekennen. 
3. De Gemeenschap en haar Lid-Staten kennen de op hun grondgebied gevestigde filialen van 
Armeense vennootschappen, wat de werking daarvan betreft, geen minder gunstige behandeling toe 
dan die welke zij aan filialen van vennootschappen uit enig derde land toekennen. 
4. De Republiek Armenië kent voor de vestiging van vennootschappen uit de Gemeenschap als 
omschreven in artikel 24, onder d), geen minder gunstige behandeling toe dan de meest voordelige 
behandeling die dit land aan Armeense ondernemingen of aan ondernemingen uit enig derde land 
toekent, en kent de op zijn grondgebied gevestigde dochterondernemingen en filialen van 
vennootschappen uit de Gemeenschap, wat de werking daarvan betreft, geen minder gunstige 
behandeling toe dan de meest voordelige behandeling die het respectievelijk aan eigen 
vennootschappen of filialen of respectievelijk aan vennootschappen of filialen uit enig derde land 
toekent. 
ARTIKEL 23 
1. Onverminderd het bepaalde in artikel 96 is artikel 22 niet van toepassing op het vervoer door de 
lucht, over binnenwateren en over zee. 
2. Wat evenwel de activiteiten, zoals hieronder aangegeven, van scheepvaartondernemingen op het 
gebied van het internationale vervoer over zee betreft, met inbegrip van het intermodale vervoer 
dat ten dele over zee plaatsvindt, biedt elke partij aan ondernemingen van de andere partij de 
mogelijkheid op haar grondgebied een handelsvertegenwoordiging in de vorm van dochteronder­
nemingen of filialen te vestigen, onder voorwaarden, wat de vestiging en de werking betreft, die 
niet minder gunstig zijn dan de meest voordelige voorwaarden die zij aan haar eigen 
vennootschappen of aan dochterondernemingen of filialen van vennootschappen uit enig derde 
land toekent, overeenkomstig de wetgeving en bepalingen die voor elke partij van toepassing 
zijn. 
Deze activiteiten omvatten onder meer: 
a) het op de markt brengen en de verkoop van maritieme vervoersdiensten en aanverwante diensten 
door rechtstreekse contacten met klanten, van prijsopgave tot facturering, ongeacht of deze 
diensten worden verricht of aangeboden door de dienstverlener zelf dan wel door dienstverleners 
waarmee de verkoper van de diensten een permanent handelsakkoord heeft; 
b) aankoop en gebruik, voor eigen rekening of voor rekening van hun klanten (en de wederverkoop 
aan hun klanten) van alle vervoersdiensten en aanverwante diensten, met inbegrip van alle 
vormen van binnenlands vervoer, in het bijzonder over binnenwateren, over de weg en per spoor, 
die voor een geïntegreerde dienstverlening vereist zijn; 
c) voorbereiding van documentatie betreffende vervoersdocumenten, douanedocumenten of andere 
documenten in verband met de oorsprong en de aard van de vervoerde goederen; 
d) het verschaffen van handelsinformatie, op enigerlei wijze, onder meer door middel van 
14 
geautomatiseerde informatiesystemen en systemen voor elektronische gegevensuitwisseling 
(onverminderd alle niet-discriminatoire beperkingen op het telecommunicatieverkeer); 
e) het sluiten van enigerlei handelsovereenkomst, met inbegrip van participaties in ondernemingen 
en het in dienst nemen van plaatselijk aangeworven personeel (of, wanneer het buitenlands 
personeel betreft, met inachtneming van de desbetreffende bepalingen van deze Overeenkomst), 
met een in het betrokken land gevestigde scheepvaartonderneming; 
f) optreden namens ondernemingen, onder ander door het organiseren van de afroep van aanvragen 
om scheepsruimte of, indien nodig, het overnemen van vracht. 
ARTIKEL 24 
Voor de toepassing van deze overeenkomst wordt verstaan onder : 
a) 'onderneming uit de Gemeenschap' of 'Armeense onderneming': een overeenkomstig de 
wetgeving van respectievelijk een Lid-Staat of de Republiek Armenië opgerichte onderneming 
die haar statutaire zetel, centrale administratie of belangrijkste handelsactiviteit op het 
grondgebied van respectievelijk de Gemeenschap of de Republiek Armenië heeft. Indien een 
overeenkomstig de wetgeving van respectievelijk de Gemeenschap of de Republiek Armenië 
opgerichte onderneming enkel hmtr Ntalul.mc /del op hel giondgebied van ic&peilievdijk de 
Gemeenschap of de Republiek Armenië heeft, wordt deze onderneming als een onderneming uit 
de Gemeenschap of als een Armeense onderneming beschouwd indien uit haar transacties een 
werkelijke en permanente band tussen de economieën van respectievelijk de Lid-Staten of de 
Republiek Armenië naar voren treedt; 
b) "dochteronderneming" : een vennootschap waarover een andere vennootschap daadwerkelijk 
zeggenschap heeft ; 
c) "filiaal" van een vennootschap : een handelszaak zonder rechtspersoonlijkheid die kennelijk een 
permanent karakter bezit, zoals een afdeling van een moedermaatschappij, een eigen 
management heeft en over de nodige materiële voorzieningen beschikt om zaken te doen met 
derden, in dier voege dat laatstgenoemden, hoewel zij ervan op de hoogte zijn dat indien nodig 
er een rechtsverhouding zal bestaan met de moedermaatschappij waarvan het hoofdkantoor zich 
in het buitenland bevindt, geen rechtstreeks contact dienen te hebben met deze 
moedermaatschappij doch hun transacties kunnen afhandelen met de handelszaak die de afdeling 
vormt ; 
d) "vestiging" : het recht van vennootschappen uit de Gemeenschap of Armeense vennootschappen 
als bedoeld onder punt a), economische activiteiten uit te oefenen door de oprichting van 
dochtermaatschappijen en filialen in respectievelijk de Republiek Armenië of de Gemeenschap ; 
e) "exploitatie" : het verrichten van economische activiteiten ; 
f) "economische activiteiten" : activiteiten met een industrieel of commercieel karakter of 
activiteiten van personen die een vrij beroep uitoefenen ; 
Wat het internationale vervoer over zee betreft, met inbegrip van het intermodale vervoer dat ten 
dele over zee plaatsvindt, zijn de bepalingen van dit hoofdstuk en van hoofdstuk III eveneens 
15 
van toepassing op onderdanen van de Lid-Staten of van Armenië die buiten het grondgebied van 
respectievelijk de Gemeenschap of Armenië gevestigd zijn en op buiten de Gemeenschap of 
Armenië gevestigde scheepvaartmaatschappijen waarin onderdanen van respectievelijk de 
Gemeenschap of Armenië een meerderheidsparticipatie hebben, indien de vaartuigen van deze 
scheepvaartmaatschappijen respectievelijk in die Lid-Staat of in Armenië geregistreerd zijn 
overeenkomstig de respectieve wettelijke voorschriften van de Gemeenschap en Armenië. 
ARTIKEL 25 
1. Geen enkele bepaling van de overeenkomst belet de partijen beschermende maatregelen te nemen, 
onder meer ten behoeve van investeerders, depositogevers, verzekeringnemers of personen aan wie 
een financiële dienstverlener een fiduciair recht verschuldigd is often einde de integriteit en de 
stabiliteit van het financiële systeem te waarborgen. Wanneer dergelijke maatregelen strijdig zijn met 
de bepalingen van de overeenkomst mogen zij niet worden gebruikt als middel om de uit de 
overeenkomst voortvloeiende verplichtingen van een partij te ontduiken. 
2. Geen enkele bepaling van deze overeenkomst wordt op zodanige wijze geïnterpreteerd dat zij een 
partij ertoe verplicht informatie betreffende de zaken en de boekhouding van individuele klanten dan 
wel vertrouwelijke of gepatenteerde informatie te verstrekken die in het bezit is van 
overheidsinstanties. 
3. Voor de toepassing van deze overeenkomst wordt onder "financiële diensten" verstaan de in 
bijlage III omschreven activiteiten 
ARTIKEL 26 
De bepalingen van deze overeenkomst vormen voor een partij geen beletsel de maatregelen te nemen 
die zij noodzakelijk acht om te voorkomen dat de door haar genomen maatregelen in verband met de 
toegang van derde landen tot haar markten door middel van deze overeenkomst worden ontdoken. 
ARTIKEL 27 
1. In afwijking van het bepaalde in hoofdstuk I van deze Titel heeft een vennootschap uit de 
Gemeenschap of een Armeense vennootschap die op het grondgebied van, respectievelijk, de 
Republiek Armenië of de Gemeenschap gevestigd is het recht, met inachtneming van de wetgeving 
van het gastland van vestiging, op het grondgebied van respectievelijk de Republiek Armenië en de 
Gemeenschap werknemers die onderdanen zijn van respectievelijk de Lid-Staten van de 
Gemeenschap en van de Republiek Armenië in dienst te nemen of deze door een van haar 
dochterondernemingen of filialen in dienst te laten nemen, mits dergelijke werknemers een 
sleutelpositie in de zin van lid 2 bekleden en zij uitsluitend door vennootschappen of filialen 
tewerkgesteld worden. De geldigheidsduur van de verblijfs- en werkvergunningen van deze 
werknemers is beperkt tot de periode waarin zij als zodanig werkzaam zijn. 
2. Werknemers met een sleutelpositie die in dienst zijn van de vorengenoemde vennootschappen, 
hierna "organisaties" genoemd, zijn "binnen de vennootschap overgeplaatste personen", als 
omschreven onder c), van de hierna volgende categorieën, met dien verstande dat de organisatie een 
rechtspersoon is en de betrokkenen gedurende ten minste het onmiddellijk aan de overplaatsing 
voorafgaande jaar in dienst waren van deze organisatie of daarin partners (doch geen 
aandeelhouders met een meerderheidsparticipatie) waren : 
16 
a) leden van het hogere kader van een organisatie die in de eerste plaats leiding geven aan de 
organisatie, onder het algemene toezicht en volgens instructies van, in hoofdzaak, de raad van 
bestuur of de aandeelhouders of daarmee gelijkgestelde personen. Deze personeelsleden 
geven leiding aan de organisatie of een afdeling of onderafdeling daarvan ; 
houden toezicht op en controleren de werkzaamheden van andere toezichthoudende, 
hooggespecialiseerde of leidinggevende werknemers ; 
zijn persoonlijk bevoegd werknemers in dienst te nemen en te ontslaan of de indienstneming 
of het ontslag van werknemers of andere maatregelen in het kader van het personeelsbeleid 
aan te bevelen ; 
b) binnen een organisatie werkzame personen die beschikken over bijzondere kennis die van 
wezenlijk belang is voor de dienstverlening van het bedrijf, de onderzoeksuitrusting, de 
technische werkzaamheden of het management. Afgezien van de voor het functioneren van de 
betrokken vennootschap vereiste specifieke kennis, kan deze kennis bestaan in de bekwaamheid 
bepaalde werkzaamheden uit te voeren of een bepaald beroep uit te oefenen waarvoor specifieke 
technische vaardigheden vereist zijn, met inbegrip van het lidmaatschap van een erkende 
beroepsgroep ; 
c) een "binnen de vennootschap overgeplaatste persoon" is een natuurlijke persoon die voor een 
organisatie op het grondgebied van een partij werkzaam is en die tijdelijk wordt overgeplaatst in 
het kader van economische activiteiten op het grondgebied van de andere partij. De belangrijkste 
handelsactiviteit van de betrokken organisatie dient op het grondgebied van een partij plaats te 
hebben en de overplaatsing dient te geschieden naar een afdeling (dochteronderneming of filiaal) 
van deze organisatie die op het grondgebied van de andere partij daadwerkelijk soortgelijke 
economische activiteiten verricht. 
ARTIKEL 29 
1. De partijen vermijden in voor zover mogelijk het nemen van maatregelen of het ontplooien van 
activiteiten die de voorwaarden voor de vestiging en de exploitatie van vennootschappen uit de 
andere partij restrictiever maken dan op de dag voorafgaande aan de datum van ondertekening van 
de overeenkomst het geval was. 
2. De bepalingen van dit artikel doen geen afbreuk aan die van artikel 37 : de omstandigheden 
waarop artikel 37 van toepassing is, worden uitsluitend geregeld door de bepalingen van dit artikel, 
met uitsluiting van elk ander artikel. 
3. In een geest van partnerschap en samenwerking en in het licht van de bepalingen van artikel 43 zal 
de regering van de Republiek Armenië de Gemeenschap kennis geven van voorgenomen nieuwe wet-
of regelgeving die de voorwaarden voor de vestiging of de exploitatie van dochterondernemingen of 
filialen van vennootschappen uit de Gemeenschap in de Republiek Armenië restrictiever zou kunnen 
maken dan op de dag voorafgaande aan de datum van ondertekening van de overeenkomst het geval 
is. De Gemeenschap kan van de Republiek Armenië verlangen dat dit land haar deze wetsontwerpen 
of ontwerp-regelingen doet toekomen en daaromtrent overleg pleegt. 
4. Wanneer nieuwe wet- of regelgeving in de Republiek Armenië de voorwaarden voor de exploitatie 
17 
van in de Republiek Armenië gevestigde dochterondernemingen en filialen van vennootschappen uit 
de Gemeenschap restrictiever maakt dan op de dag van ondertekening van de overeenkomst het 
geval is, dan is dergelijke wet- of regelgeving gedurende de eerste driejaren volgende op de datum 
van inwerkingtreding van het desbetreffende besluit niet van toepassing op de dochterondernemingen 
en filialen die op de datum van inwerkingtreding van dit besluit reeds in de Republiek Armenië 
gevestigd waren. 
HOOFDSTUK III 
Grensoverschrijdend dienstenverkeer tussen de Gemeenschap en de Republiek Armenië 
ARTIKEL 30 
1. De partijen verbinden zich overeenkomstig het bepaalde in dit artikel ertoe de nodige stappen te 
ondernemen om geleidelijk het verlenen van diensten mogelijk te maken door EG-vennootschappen 
of vennootschappen van Armenië die zijn gevestigd op het grondgebied van een andere partij dan die 
van de persoon voor wie de diensten worden verricht, met inachtneming van de ontwikkeling van de 
dienstverlenende sectoren op het grondgebied van de partijen. 
2. De Samenwerkingsraad doet aanbevelingen met betrekking tot de tenuitvoerlegging van lid 1. 
ARTIKEL 31 
De partijen werken samen met het oog op de ontwikkeling van een marktgerichte dienstensector in 
de Republiek Armenië. 
ARTIKEL 32 
1. De partijen verbinden zich tot het daadwerkelijk toepassen van het beginsel van onbeperkte 
toegang tot de internationale maritieme markt en het internationaal maritiem vervoer op commerciële 
basis. 
a) Bovenstaande bepaling doet geen afbreuk aan de rechten en verplichtingen die voortvloeien uit 
het Verdrag van de Verenigde Naties inzake een gedragscode voor lijnvaartconferences en die 
voor de ene of de andere van de partijen bij deze Overeenkomst van toepassing zijn. De niet bij 
conferences aangesloten lijnvaartmaatschappijen kunnen vrij met een conference concurreren 
zolang zij zich aan het beginsel van eerlijke concurrentie op commerciële basis houden. 
b) De partijen bevestigen dat zij de vrije concurrentie beschouwen als een fundamentele noodzaak 
voor het handelsverkeer in droge en vloeibare bulkgoederen. 
2. De partijen verbinden zich ertoe bij de toepassing van de beginselen van lid 1 : 
a) vanaf het in werking treden van deze overeenkomst geen bepalingen inzake vrachtverdeling van 
bilaterale overeenkomsten tussen om het even welke Lid-Staat van de Gemeenschap en de 
18 
voormalige Sovjet-Unie toe te passen ; 
b) geen bepalingen inzake vrachtverdeling op te nemen in toekomstige bilaterale overeenkomsten 
met derde landen, tenzij in die uitzonderlijke gevallen waarin de lijnvaartmaatschappijen van de 
ene of de andere partij bij deze overeenkomst anders geen reële kans zouden krijgen om aan het 
handelsverkeer van en naar het betrokken derde land deel te nemen ; 
c) het opnemen van vrachtverdelingsregelingen in toekomstige bilaterale overeenkomsten 
betreffende het vervoer van droge en vloeibare bulkladingen niet toe te staan ; 
d) bij het in werking treden van deze Overeenkomst alle unilaterale maatregelen en administratieve, 
technische en andere belemmeringen op te heffen die een beperkende of discriminerende invloed 
kunnen hebben op het vrij verrichten van diensten in het internationaal maritiem vervoer. 
3. Onder meer verleent elke partij aan schepen welke door onderdanen of vennootschappen van de 
andere partij worden geëxploiteerd geen minder gunstige behandeling dan die welke zij aan haar 
eigen schepen verleent ten aanzien van de toegang tot voor het internationale handelsverkeer 
opengestelde havens, het gebruik van de infrastructuur en van de maritieme hulpdiensten van de 
havens evenals de daarmee verband houdende vergoedingen en kosten, douanefaciliteiten en 
toewijzing van aanlegplaatsen en installaties voor het laden en lossen. 
4. De onderdanen en vennootschappen van de Gemeenschap die voorzien in internationale maritieme 
vervoersdiensten kunnen onbelemmerd voorzien in de op het internationaal zeevervoer aansluitende 
diensten op de binnenwateren van de Republiek Armenië en vice versa. 
ARTIKEL 33 
Met het oog op een gecoördineerde ontwikkeling van het vervoer tussen de partijen in 
overeenstemming met hun commerciële behoeften, kunnen de voorwaarden voor de wederzijdse 
toegang tot eikaars markten en het verlenen van diensten met betrekking tot het vervoer over de 
weg, per spoor en over de binnenwateren, en eventueel het luchtvervoer, worden vastgelegd in 
bijzondere overeenkomsten, waarover in voorkomend geval tussen de partijen na het in werking 
treden van deze Overeenkomst wordt onderhandeld. 
HOOFDSTUK IV 
Algemene bepalingen 
ARTIKEL 34 
1. De bepalingen van deze titel worden toegepast behoudens beperkingen die gerechtvaardigd zijn uit 
hoofde van de openbare orde, de openbare veiligheid en de volksgezondheid. 
2. Zij zijn niet van toepassing op de werkzaamheden die op het grondgebied van elke partij verband 
houden met de uitoefening van het openbaar gezag, zelfs indien deze slechts voor een bepaalde 
gelegenheid geschieden. 
19 
ARTIKEL 35 
Voor de toepassing van deze Titel zal geen enkele bepaling van de Overeenkomst de partijen ervan 
weerhouden hun wetten en voorschriften betreffende toelating en verblijf, het verrichten van werk, 
arbeidsvoorwaarden, de vestiging van natuurlijke personen en het verrichten van diensten toe te 
passen, op voorwaarde dat zulks niet op zodanige wijze geschiedt dat de toepassing de voor een 
partij uit een specifieke bepaling van de Overeenkomst voortvloeiende voordelen tenietdoet of 
beperkt. Deze bepaling doet geen afbreuk aan de toepassing van artikel 34. 
ARTIKEL 36 
Vennootschappen welke worden bestuurd door en de exclusieve eigendom zijn van Armeense 
vennootschappen en communautaire vennootschappen gezamenlijk, komen eveneens in aanmerking 
voor de bepalingen van hoofdstukken II, III en IV. 
ARTIKEL 37 
De in het kader van deze Overeenkomst door een partij aan de andere toegekende behandeling is met 
ingang van de termijn van een maand vóór het in werking treden van de daarop betrekking hebbende 
voorschriften van de Algemene Overeenkomst inzake de Handel in Diensten (GATS), met 
betrekking tot de sectoren of maatregelen waarop de GATS betrekking heeft, in geen enkel geval 
gunstiger dan die welke door bedoelde eerstgenoemde partij in het kader van de GATS en met 
betrekking tot om het even welke dienstensector, dienstensubsector en wijze van dienstverlening 
wordt toegekend. 
ARTIKEL 38 
Voor de toepassing van de hoofdstukken II, III en IV van deze titel wordt geen rekening gehouden 
met de behandeling welke door de Gemeenschap, haar Lid-Staten of de Republiek Armenië wordt 
toegekend op grond van de verbintenissen welke in het kader van overeenkomsten inzake 
economische integratie overeenkomstig de beginselen van artikel V van de GATS zijn aangegaan. 
ARTIKEL 39 
1. De overeenkomstig de bepalingen van deze titel toegekende meestbegunstigings-behandeling is 
niet van toepassing op de belastingvoordelen waarin de partijen voorzien of in de toekomst zullen 
voorzien in het kader van overeenkomsten ter voorkoming van dubbele belastingheffing of andere 
fiscale regelingen. 
2. Niets in deze titel kan worden uitgelegd als een beletsel voor het vaststellen of doen naleven door 
de partijen van maatregelen ter voorkoming van belastingvlucht of-ontduiking overeenkomstig de 
belastingvoorschriften van overeenkomsten ter voorkoming van dubbele belastingheffing en andere 
fiscale regelingen, of de nationale fiscale wetgeving. 
3. Niets in deze titel kan worden uitgelegd als een beletsel voor de Lid-Staten of de Republiek 
Armenië om bij de toepassing van de desbetreffende bepalingen van hun fiscaal recht een 
20 
onderscheid te maken tussen belastingplichtigen die zich niet in identieke situaties bevinden, vooral 
met betrekking tot hun woonplaats. 
ARTIKEL 40 
Onverminderd de voorwaarden van artikel 27 kan geen enkele bepaling van hoofdstukken II, III en 
IV worden geïnterpreteerd als zou zij het recht verschaffen : 
aan onderdanen van de Lid-Staten, respectievelijk de Republiek Armenië, zich op het 
grondgebied van de Republiek Armenië, respectievelijk de Gemeenschap, te begeven of daar te 
verblijven in ongeacht welke hoedanigheid en met name als aandeelhouder of partner, beheerder 
of werknemer van een vennootschap dan wel als verstrekker of ontvanger van diensten ; 
aan dochterondernemingen of filialen van Armeense vennootschappen in de Gemeenschap tot het 
op het grondgebied van de Gemeenschap in dienst nemen of hebben van onderdanen van de 
Republiek Armenië ; 
aan dochterondernemingen of filialen van communautaire vennootschappen in de Republiek 
Armenië tot het op het grondgebied van de Republiek Armenië in dienst nemen of hebben van 
onderdanen van de Lid-Staten ; 
aan Armeense vennootschappen dan wel dochterondernemingen of filialen van Armeense 
vennootschappen in de Gemeenschap tot het namens of onder het toezicht van andere personen 
laten optreden van Armeense onderdanen door middel van tijdelijke arbeidsovereenkomsten ; 
aan communautaire vennootschappen dan wel dochterondernemingen of filialen van 
communautaire vennootschappen in de Republiek Armenië tot het door middel van tijdelijke 
arbeidsovereenkomsten voorzien in arbeidskrachten welke onderdanen van Lid-Staten zijn. 
HOOFDSTUK V 
Betalings- en kapitaalverkeer 
ARTIKEL 41 
1. De partijen verbinden zich ertoe machtiging te verlenen tot alle betaalvemchtingen op de lopende 
rekening van de betalingsbalans in vrije convertibele valuta tussen inwoners van de Gemeenschap en 
van de Republiek Armenië welke betrokken zijn bij het verkeer van goederen, diensten of personen 
in overeenstemming met de bepalingen van deze Overeenkomst. 
2. Met betrekking tot de verrichtingen op de kapitaalrekening van de betalingsbalans worden vanaf 
de datum van inwerkingtreding van de Overeenkomst het vrije verkeer van kapitaal met betrekking 
tot directe investeringen in vennootschappen welke in overeenstemming met de wetten van het 
gastland zijn opgericht, en investeringen in overeenstemming met hoofdstuk II, alsook de liquidatie 
of de repatriëring van die investeringen en van alle opbrengsten daarvan gegarandeerd. 
3. Onverminderd leden 2 en 5 worden met ingang van de datum van inwerkingtreding van deze 
21 
Overeenkomst geen nieuwe beperkingen gesteld op de valutatransacties in het kader van het 
kapitaalverkeer en de daarmee verband houdende betalingsverrichtingen tussen inwoners van de 
Gemeenschap en van de Republiek Armenië, en worden geen meer restrictieve regelingen dan de 
bestaande vastgesteld. 
4. De partijen raadplegen elkaar met het oog op de vergemakkelijking van andere kapitaal­
verrichtingen dan die bedoeld in lid 2 tussen de Gemeenschap en de Republiek Armenië gericht op de 
verwezenlijking van de doelstellingen van deze Overeenkomst. 
5. In het kader van dit artikel kan de Republiek Armenië, in afwachting van een volledige 
convertibiliteit van de munteenheid van de Republiek Armenië in de zin van artikel VIII van de 
Articles of Agreement van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), in uitzonderlijke 
omstandigheden deviezenbeperkingen in verband met het verlenen of opnemen van financieel krediet 
op korte en middellange termijn toepassen, voor zover dergelijke beperkingen aan de Republiek 
Armenië voor het verlenen van zulk krediet worden opgelegd en op grond van de IMF-status van de 
Republiek Armenië zijn toegestaan. De Republiek Armenië past deze beperkingen op niet-
discriminerende wijze toe. Zij dienen zodanig te worden toegepast dat zij de uitvoering van deze 
Overeenkomst zo weinig mogelijk verstoren. De Republiek Armenië doet aan de 
Samenwerkingsraad onverwijld mededeling van de invoering en van alle wijzigingen van dergelijke 
maatregelen. 
6. Onverminderd leden 1 en 2 kunnen de Gemeenschap en de Republiek Armenië in uitzonderlijke 
omstandigheden, wanneer kapitaalverkeer tussen de Gemeenschap en de Republiek Armenië oorzaak 
is of dreigt te zijn van ernstige moeilijkheden voor de toepassing van het wisselkoersbeleid of het 
monetair beleid in de Gemeenschap of in de Republiek Armenië, elk voor zich 
vrijwaringsmaatregelen nemen met betrekking tot het kapitaalverkeer tussen de Gemeenschap en de 
Republiek Armenië voor een periode van niet meer dan zes maanden, indien het volstrekt nodig is 
dergelijke maatregelen te nemen. 
HOOFDSTUK VI 
Bescherming van intellectuele, industriële en commerciële eigendom 
ARTIKEL 42 
1. In overeenstemming met de bepalingen van dit artikel en van bijlage II ziet de Republiek Armenië 
verder toe op de verbetering van de bescherming van intellectuele, industriële en commerciële 
eigendomsrechten, ten einde tegen het einde van het vijfde jaar na de inwerkingtreding van de 
Overeenkomst te kunnen voorzien in een bescherming overeenkomend met die welke bestaat in de 
Gemeenschap, met inbegrip van doeltreffende middelen om dergelijke rechten af te dwingen. 
2. Tegen het einde van het vijfde jaar na de inwerkingtreding van de Overeenkomst, treedt de 
Republiek Armenië toe tot de multilaterale overeenkomsten betreffende intellectuele, industriële en 
commerciële eigendomsrechten bedoeld in punt 1 van bijlage II waarbij de Lid-Staten partij zijn of 
welke de facto door de Lid-Staten worden toegepast in overeenstemming met de desbetreffende 
bepalingen van die overeenkomsten. 
22 
TITEL V 
SAMENWERKING OP HET GEBIED VAN DE WETGEVING 
ARTIKEL 43 
1. De partijen erkennen dat een belangrijke voorwaarde voor het versterken van de economische 
banden tussen de Republiek Armenië en de Gemeenschap de harmonisatie van de bestaande en 
toekomstige wetgeving van de Republiek Armenië met die van de Gemeenschap is. De Republiek 
Armenië doet het nodige om ervoor te zorgen dat zijn wetgeving geleidelijk in overeenstemming met 
die van de Gemeenschap wordt gebracht. 
2. De harmonisatie van de wetgeving omvat in het bijzonder de volgende terreinen : douane, 
vennootschapsrecht, bankrecht, vennootschapsboekhouding en -belasting, intellectuele eigendom, 
bescherming van werknemers op de arbeidsplaats, financiële dienstverlening, concurrentieregels, 
overheidsopdrachten, bescherming van de gezondheid en het leven van mensen, dieren en planten, 
milieu, consumentenbescherming, indirecte belastingen, technische voorschriften en normen, 
wetgeving en reglementering op nucleair gebied en vervoer. 
3. De Gemeenschap verstrekt de Republiek Armenië technische bijstand bij de tenuitvoerlegging van 
deze maatregelen ; die bijstand kan met name omvatten : 
de uitwisseling van deskundigen, 
het verstrekken van tijdige informatie, vooral over relevante wetgeving, 
de organisatie van seminars, 
opleidingsactiviteiten, 
steun bij de vertaling van communautaire wetgeving in de desbetreffende sectoren. 
4. De partijen zoeken naar methoden om de toepassing van hun respectieve concurrentievoor-
schriften, voor zover de onderlinge handel erdoor wordt beïnvloed, te coördineren. 
23 
TITEL VI 
ECONOMISCHE SAMENWERKING 
ARTIKEL 44 
1. De Gemeenschap en de Republiek Armenië brengen een economische samenwerking tot stand die 
erop gericht is het economisch hervormings- en herstelproces en de duurzame ontwikkeling van de 
Republiek Armenië te bevorderen. Die samenwerking versterkt de bestaande economische banden 
ten voordele van beide partijen. 
2. De beleidsmaatregelen en andere maatregelen worden ontworpen voor de totstandbrenging van 
economische en sociale hervormingen, en van herstructurering van het economische systeem in de 
Republiek Armenië, en daarbij wordt uitgegaan van de voorwaarden voor het verkrijgen van 
duurzame resultaten en een harmonische sociale ontwikkeling en worden ook de milieu-aspecten 
volledig in de maatregelen geïntegreerd. 
3. Met het oog hierop heeft de samenwerking in het bijzonder betrekking op de economische en 
sociale ontwikkeling, ontwikkeling van menselijk potentieel, steun voor vennootschappen (met 
inbegrip van privatisering, bevordering en bescherming van investeringen, midden- en kleinbedrijf), 
mijnbouw en grondstoffen, wetenschap en technologie, landbouw en levensmiddelen, energie, 
vervoer, toerisme, telecommunicatie, financiële diensten, bestrijding van het witwassen van geld, 
handel, douane, statistische samenwerking, informatie en communicatie, milieubescherming, 
regionale samenwerking. 
4. Er wordt speciale aandacht besteed aan maatregelen ter bevordering van de samenwerking tussen 
de onafhankelijke staten van Transkaukasië en met andere buurlanden met het oog op een 
harmonische ontwikkeling van de regio. 
5. In voorkomend geval kunnen de economische samenwerking en de andere vormen van 
samenwerking waarin deze Overeenkomst voorziet, worden gesteund door technische bijstand van 
de Gemeenschap, met inachtneming van de op de technische bijstand in de onafhankelijke staten 
betrekking hebbende communautaire Raadsverordening, de in het kader van het indicatieve 
programma voor de technische bijstand van de Gemeenschap aan de Republiek Armenië 
overeengekomen prioriteiten, en de vastgestelde coördinatie- en tenuitvoerleggingsprocedures. 
ARTIKEL 45 
Samenwerking op het gebied van de handel in goederen en diensten 
De Partijen werken samen teneinde ervoor te zorgen dat de internationale handel van de Republiek 
Armenië plaatsvindt overeenkomstig de regels van de WTO. 
Tot dergelijke samenwerking behoren specifieke kwesties die van direct belang zijn voor de 
bevordering van de handel, zoals: 
24 
• het opstellen van beleid inzake de handel en aanverwante zaken, met inbegrip van betalingen, 
• het opstellen van relevante wetgeving, 
• voortdurende hulp bij de eventuele toetreding van Armenië tot de WTO. 
ARTIKEL 46 
Industriële samenwerking 
1. Bij de samenwerking wordt in het bijzonder de bevordering nagestreefd van : 
de ontwikkeling van commerciële banden tussen het bedrijfsleven aan beide zijden ; 
de deelneming van de Gemeenschap aan de inspanningen van de Republiek Armenië om haar 
industrie te herstructureren en vervolginvesteringen voor haar industrie aan te trekken; 
de verbetering van de bedrijfsvoering ; 
de uitwerking van passende handelsvoorschriften en -praktijken; 
de milieubescherming. 
2. De bepalingen van dit artikel laten de tenuitvoerlegging van de op vennootschappen toepasselijke 
concurrentievoorschriften van de Gemeenschap onverlet. 
ARTIKEL 47 
Bevordering en bescherming van investeringen 
1. Met inachtneming van de respectieve bevoegdheden van de Gemeenschap en de Lid-Staten is de 
samenwerking gericht op het creëren van een gunstig klimaat voor zowel binnen- als buitenlandse 
particuliere investeringen, met name via de totstandbrenging van betere voorwaarden voor de 
bescherming van investeringen, de overdracht van kapitaal en de uitwisseling van informatie over 
investeringsmogelijkheden. 
2. De samenwerking is in het bijzonder gericht op de volgende doelstellingen : 
het door de Lid-Staten en de Republiek Armenië sluiten van de passende overeenkomsten voor 
de bevordering en bescherming van investeringen ; 
het door de Lid-Staten en Republiek Armenië sluiten van de passende overeenkomsten ter 
voorkoming van dubbele belastingheffing ; 
het tot stand brengen van gunstige voorwaarden voor buitenlandse investeringen in de Armeense 
economie ; 
de vaststelling van degelijke handelswetten en -voorwaarden, en de uitwisseling van informatie 
over wettelijke en bestuursrechtelijke handelwijzen op investeringsgebied ; 
de uitwisseling van informatie over investeringsmogelijkheden in de vorm van onder andere 
25 
handelsbeurzen, tentoonstellingen, handelsweken en andere evenementen. 
ARTIKEL 48 
Overhei d sopdrachten 
De partijen werken samen met het oog op de vaststelling van voorwaarden voor de gunning via 
openbare en op concurrentie gebaseerde procedures van contracten voor het leveren van goederen 
en diensten, vooral door middel van aanbestedingen. 
ARTIKEL 49 
Samenwerking op het gebied van de normen en conformiteitsbeoordeling 
1. De samenwerking tussen de partijen is gericht op de aanpassing aan de internationaal 
overeengekomen criteria, beginselen en richtsnoeren inzake kwaliteit. De te ondernemen acties 
dienen bevorderlijk te zijn voor de wederzijdse erkenning op het gebied van de 
conformiteitsbeoordeling, en de verbetering van de kwaliteit van de Armeense produkten te 
vergemakkelijken. 
2. Daartoe worden via samenwerking in het kader van technische-bijstandsprojecten de volgende 
doelstellingen nagestreefd : 
• de bevordering van nuttige samenwerking met de op deze gebieden gespecialiseerde organisaties 
en instellingen, 
• de bevordering van de toepassing van communautaire technische voorschriften en Europese 
normen en procedures voor conformiteitsbeoordeling, 
• de uitwisseling van praktische en technische informatie met betrekking tot de 
kwaliteitsbeheersing. 
ARTIKEL 50 
Mijnbouw en grondstoffen 
1. De partijen streven naar een uitbreiding van de investeringen en van de handel op mijnbouw- en 
grondstoffengebied. 
2. De samenwerking heeft vooral betrekking op : 
de uitwisseling van informatie over de vooruitzichten voor de sectoren mijnbouw en non-
ferrometalen ; 
de vaststelling van een juridisch kader voor de samenwerking ; 
met de handel verband houdende aangelegenheden ; 
26 
de vaststelling en tenuitvoerlegging van milieuwetgeving ; 
de opleiding ; 
de veiligheid in de mijnindustrie. 
ARTIKEL 51 
Samenwerking op het gebied van wetenschap en technologie 
1. De partijen bevorderen de samenwerking op het gebied van civiel wetenschappelijk onderzoek en 
technologische ontwikkeling (O & TO) op basis van het wederzijdse voordeel daarvan, en met 
inachtneming van de omvang van de beschikbare middelen, van de nodige toegankelijkheid van hun 
respectieve programma's en van de passende regelingen voor een doeltreffende bescherming van de 
intellectuele, industriële en commerciële eigendomsrechten (1ER). 
2. De samenwerking op het gebied van wetenschappen en technologie heeft betrekking op : 
de uitwisseling van wetenschappelijke en technische informatie, 
gezamenlijke O & TO-activiteiten, 
opleidingsactiviteiten en programma's ter bevordering van de mobiliteit ten behoeve van aan 
beide zijden bij O & TO betrokken wetenschappers, onderzoekers en technici. 
De activiteiten welke in het kader van de samenwerking betrekking hebben op onderwijs en/of 
opleiding, dienen plaats te hebben in overeenstemming met de bepalingen van artikel 52. 
De partijen kunnen op basis van wederzijdse instemming kiezen voor andere vormen van 
samenwerking op wetenschappelijk en technologisch gebied. 
Bij de uitvoering van dergelijke samenwerkingsactiviteiten wordt bijzondere aandacht besteed 
aan de tewerkstelling elders van wetenschappers, ingenieurs, onderzoekers en technici die zich 
bezighouden of hebben beziggehouden met onderzoek naar en/of de produktie van 
massavernietigingswapens. 
3. De samenwerking waarop dit artikel betrekking heeft wordt ten uitvoer gelegd via specifieke 
regelingen waarvoor de onderhandelingen en de sluiting verlopen overeenkomstig de door elke partij 
vastgestelde procedures en waarin onder andere de passende IER-bepalingen worden opgenomen. 
ARTIKEL 52 
Onderwijs en opleiding 
1. De partijen werken samen ten einde het peil van het algemene onderwijs en de beroeps­
kwalificaties in de Republiek Armenië te verhogen, zowel in de openbare als in de particuliere sector. 
27 
2. De samenwerking wordt in het bijzonder gericht op de volgende terreinen : 
de modernisering van het hoger onderwijs en de opleidingsstelsels in de Republiek Armenië met 
inbegrip van de systemen voor de certificatie van instellingen voor hoger onderwijs en diploma's 
in het hoger onderwijs ; 
de opleiding van leidinggevend personeel in de openbare en de particuliere sector alsook van 
hogere ambtenaren op vast te stellen prioritaire terreinen ; 
de samenwerking tussen onderwijsinstellingen onderling en tussen onderwijsinstellingen en 
ondernemingen ; 
de mobiliteit van onderwijzend personeel, afgestudeerden, administratief personeel, jonge 
wetenschappers en onderzoekers, en jongeren in het algemeen ; 
de bevordering van het onderwijs op het gebied van Europese studies in de relevante 
instellingen ; 
het aanleren van communautaire talen ; 
de postuniversitaire opleiding van conferentietolken ; 
de opleiding van journalisten ; 
de opleiding van opleiders ; 
3. De mogelijke deelneming van een partij aan de respectieve programma's op onderwijs- en 
opleidingsgebied van de andere partij zou kunnen worden overwogen in overeenstemming met hun 
respectieve procedures, en er zullen dan eventueel institutionele kaders en samenwerkingsprojecten 
worden opgezet in aansluiting op de deelneming van de Republiek Armenië aan het TEMPUS-
programma van de Gemeenschap. 
ARTIKEL 53 
Landbouw en de agro-industriële sector 
De samenwerking op dit terrein is gericht op de landbouwhervorming, de modernisering, 
privatisering en herstructurering van de landbouwsector, van de agro-industriële sector en van de 
dienstensector in de Republiek Armenië, en het vergroten van de binnenlandse en buitenlandse afzet 
voor Armeense produkten, onder voorwaarden welke de bescherming van het milieu waarborgen en 
met inachtneming van de noodzaak de continuïteit van de voedselvoorziening evenals de 
ontwikkeling van de landbouwindustrie en de verwerking en distributie van landbouwprodukten te 
verbeteren. De partijen streven eveneens naar een geleidelijke aanpassing van de Armeense normen 
aan de communautaire technische voorschriften betreffende al dan niet industrieel verwerkte 
voedingsprodukten uit de landbouw met inbegrip van de sanitaire en fytosanitaire normen. 
ARTIKEL 54 
28 
Energie 
1. De samenwerking vindt plaats met inachtneming van de beginselen van de markteconomie en het 
Europese Energiehandvest, en rekening houdend met het Verdrag inzake het Energiehandvest en het 
Protocol bij het Energiehandvest verdrag betreffende energie-efficiëntie en daarmee samenhangende 
milieu-aspecten, tegen de achtergrond van de geleidelijke integratie van de energiemarkten in 
Europa. 
2. De samenwerking strekt zich onder meer over de volgende terreinen uit : 
het opstellen en uitwerken van energiebeleid ; 
verbetering van het beheer en de regulering van de energiesector in overeenstemming met de 
eisen van een markteconomie ; 
verbetering van de energievoorziening, met inbegrip van de continuïteit van de 
energievoorziening, op een wijze die uit economisch en milieu-oogpunt verantwoord is ; 
de bevordering van energiebesparing en een efficiënt energiegebruik en de tenuitvoerlegging van 
het Protocol bij het Energiehandvestverdrag betreffende energie-efficiëntie en daarmee 
samenhangende milieu-aspecten; 
de modernisering van de energie-infrastaictuur ; 
verbetering van de technologieën bij de levering en het eindverbruik van de verschillende vormen 
van energie ; 
het beheer en de technische opleiding in de energiesector ; 
vervoer en doorvoer van energiematerialen en -produkten ; 
de totstandbrenging van de institutionele, wettelijke, fiscale en andere voorwaarden die nodig 
zijn om verhoogde handel en investeringen in energie te stimuleren ; 
de ontwikkeling van hydro-elektrische en andere duurzame energiebronnen 
3. De partijen wisselen relevante informatie uit over investeringsprojecten in de energiesector, met 
name betreffende de aanleg en renovatie van olie- en gaspijpleidingen of andere middelen om 
energieprodukten te vervoeren. Zij werken samen met het oog op een zo efficiënt mogelijke 
uitvoering van de bepalingen van titel IV en artikel 47, met betrekking tot investeringen in de 
energiesector. 
ARTIKEL 55 
Milieu 
1. Met inachtneming van het Europese Energiehandvest en de Verklaring van de in 1993 in Luzern 
gehouden Conferentie, en het Energiehandvestverdrag, inzonderheid artikel 19, en het Protocol bij 
het Energiehandvestverdrag betreffende energie-efïiciëntie en daarmee samenhangende milieu-
29 
aspecten, ontwikkelen en versterken partijen hun samenwerking op het gebied van het milieu en de 
volksgezondheid. 
2. De samenwerking beoogt bestrijding van het milieubederf en met name : 
daadwerkelijke controle van de verontreinigingsniveaus en beoordeling van het milieu ; 
informatiesysteem met betrekking tot de milieutoestand ; 
bestrijding van lokale, regionale en grensoverschrijdende lucht- en waterverontreiniging ; 
ecologisch herstel ; 
duurzame, doeltreffende en uit milieu-oogpunt doelmatige energieproduktie en -gebruik ; 
de veiligheid van industriële installaties ; 
de classificatie en veilige behandeling van chemische produkten ; 
verbetering van de kwaliteit van het water ; 
beperking, recycling en veilige verwijdering van afval ; tenuitvoerlegging van het Verdrag van 
Bazel ; 
onderzoek van de milieu-effecten van de landbouw, bodemerosie en chemische verontreiniging ; 
de bescherming van bossen ; 
de instandhouding van de biodiversiteit, beschermde gebieden en duurzaam gebruik en beheer 
van biologische rijkdommen ; 
planning van het landgebruik, met inbegrip van nieuwbouwplanning en stadsplanning ; 
toepassing van economische en fiscale instrumenten ; 
onderzoek van klimaatsveranderingen op aarde ; 
milieu-opvoeding en -bewustmaking ; 
technische bijstand bij de sanering van met radioactiviteit besmette zones en het oplossen van 
daaronder veroorzaakte gezondheids- en sociale problemen ; 
tenuitvoerlegging van het Verdrag van Espoo inzake milieu-effectrapportage in grensover­
schrijdend verband. 
3. De samenwerking vindt met name plaats via : 
opstelling van plannen voor rampen en andere noodsituaties ; 
uitwisseling van informatie en deskundigen, onder meer op het gebied van de overdracht van 
schone technologieën en het veilige en uit milieu-oogpunt verantwoorde gebruik van 
30 
biotechnologieën ; 
gezamenlijke onderzoeksactiviteiten ; 
aanpassing van wetgeving aan communautaire normen ; 
opleiding op milieugebied en institutionele versterking ; 
samenwerking in regionaal verband, met inbegrip van samenwerking in het kader van het 
Europees Milieu-agentschap en op internationaal niveau ; 
ontwikkeling van strategieën, vooral in verband met wereldomvattende en klimatologische 
kwesties en tevens met het oog op de totstandbrenging van duurzame ontwikkeling ; 
milieu-effectstudies. 
ARTIKEL 56 
Vervoer 
Partijen ontwikkelen en versterken hun samenwerking op vervoergebied. 
De samenwerking beoogt onder meer de herstructurering en modernisering van de vervoersystemen 
en -netwerken in de Republiek Armenië en de ontwikkeling en verzekering, in voorkomend geval, 
van de compatibiliteit van de vervoersystemen in het kader van de verwezenlijking van een meer 
geïntegreerd vervoerstelsel. Bijzondere aandacht wordt geschonken aan het functioneren van de 
traditionele communicatieverbindingen tussen de onafhankelijke staten van Transkaukasië en met 
andere buurlanden. 
De samenwerking omvat onder meer : 
de modernisering van het beheer en de exploitatie van het wegvervoer, de spoorwegen, havens 
en luchthavens ; 
de modernisering en ontwikkeling van de spoorweg-, waterweg-, weg-, haven-, luchthaven-, en 
luchtvaartinfrastructuur, inclusief de modernisering van de belangrijkste verbindingen van 
gemeenschappelijk belang en de transeuropese verbindingen voor voornoemde vervoertakken, 
met name die welke verband houden met het TRACECA-project; 
de bevordering en ontwikkeling van het multimodale vervoer ; 
de bevordering van gezamenlijke onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma's ; 
de totstandbrenging van het wettelijk en institutioneel kader voor beleidsontwikkeling en -
uitvoering, inclusief privatisering van de vervoersector. 
ARTIKEL 57 
31 
Post en telecommunicatie 
Binnen de grenzen van hun respectieve bevoegdheden verruimen en versterken partijen hun 
samenwerking op de volgende terreinen : 
de uitstippeling van strategieën en richtsnoeren voor de ontwikkeling van de sector 
telecommunicatie en de post ; 
de ontwikkeling van de beginselen van een tariefbeleid en marketing op het gebied van 
telecommunicatie en post ; 
de overdracht van technologie en know-how, ook op het terrein van Europese technische 
normen en certificatiesystemen ; 
de bevordering van de ontwikkeling van projecten voor telecommunicatie en post en het 
aantrekken van investeringen ; 
verhoging van de efficiëntie en kwaliteit van telecommunicatie en post, onder meer via de 
liberalisatie van de activiteiten in subsectoren ; 
de geavanceerde toepassing van telecommunicatie, met name op het gebied van de elektronische 
overdracht van kapitaal ; 
beheer van telecommunicatienetwerken en hun "optimalisering" ; 
een passende regelgevingsbasis voor de verstrekking van telecommunicatie- en postdiensten en 
voor het gebruik van een radiofrequentiespectrum ; 
opleiding op het gebied van telecommunicatie en post met het oog op exploitatie onder 
marktvoorwaarden. 
ARTIKEL 58 
Financiële dienstverlening 
De samenwerking beoogt met name vergemakkelijking van het betrekken van de Republiek Armenië 
bij algemeen erkende onderlinge verrekeningssystemen. De technische bijstand is toegespitst op : 
de ontwikkeling van moderne bancaire en financiële diensten, de ontwikkeling van een 
gemeenschappelijke markt van kredietmiddelen, het betrekken van de Republiek Armenië bij een 
algemeen erkend onderling verrekeningssysteem ; 
de ontwikkeling van een belastingstelsel en de bijbehorende instellingen in de Republiek 
Armenië, de uitwisseling van ervaringen, en personeelsopleiding ; 
de ontwikkeling van het verzekeringswezen, hetgeen onder meer een gunstig kader zal vormen 
voor de deelneming van communautaire maatschappijen aan de totstandbrenging van joint 
ventures in de verzekeringssector in de Republiek Armenië alsmede de ontwikkeling van de 
exportkredietverzekering. 
32 
Deze samenwerking draagt met name bij tot de bevordering van het aanknopen van betrekkingen 
tussen de Republiek Armenië en de Lid-Staten in de sector financiële dienstverlening. 
ARTIKEL 59 
Regionale ontwikkeling 
1. Partijen versterken hun samenwerking op het gebied van de planning van regionale ontwikkeling 
en landgebruik. 
2. Daartoe stimuleren zij de uitwisseling door de nationale, regionale en plaatselijke overheden van 
informatie over beleid inzake regionale planning en planning van het landgebruik en over methoden 
voor het uitstippelen van regionaal beleid met speciale aandacht voor de ontwikkeling van 
probleemgebieden. 
Zij moedigen tevens directe contacten aan tussen de respectieve regio's en de openbare organisaties 
die verantwoordelijk zijn voor de planning van de regionale ontwikkeling ten einde onder meer 
methoden en wijzen van stimulering van regionale ontwikkeling uit te wisselen. 
ARTIKEL 60 
Sociale samenwerking 
1. Partijen ontwikkelen hun samenwerking op het gebied van de gezondheid en veiligheid met het 
oog op verbetering van het beschermings- en veiligheidsniveau van werknemers. 
De samenwerking omvat met name : 
vorming en opleiding op het gebied van gezondheids- en veiligheidszaken waarbij specifieke 
aandacht wordt besteed aan de sectoren van bedrijvigheid met grote risico's ; 
de ontwikkeling en bevordering van preventieve maatregelen ter bestrijding van beroepsziekten 
en andere met het beroep samenhangende aandoeningen ; 
de voorkoming van risico's van het zich voordoen van ernstige ongevallen en het beheer van 
giftige chemische stoffen ; 
onderzoek ter ontwikkeling van fundamentele kennis omtrent de werkomgeving en de 
gezondheid en veiligheid van werknemers. 
2. Op het gebied van de werkgelegenheid omvat de samenwerking met name technische bijstand met 
het oog op : 
optimalisering van de arbeidsmarkt ; 
modernisering van de arbeidsbemiddelings- en adviseringsdiensten ; 
33 
planning en beheer van de herstructureringsprogramma's ; 
stimulering van de ontwikkeling van lokale werkgelegenheid ; 
uitwisseling van informatie over programma's inzake een flexibele arbeid, inclusief programma's 
die het oprichten van eigen ondernemingen en het ondernemerschap bevorderen. 
3. Partijen besteden bijzondere aandacht aan samenwerking op het gebied van de sociale 
bescherming die onder meer samenwerking bij het plannen en ten uitvoer leggen van hervormingen 
van de sociale bescherming in de Republiek Armenië omvat. 
Deze hervormingen beogen de ontwikkeling in de Republiek Armenië van aan markteconomieën 
inherente beschermingsmethoden en omvatten alle terreinen van de sociale bescherming. 
ARTIKEL 61 
Toerisme 
Partijen verhogen en ontwikkelen hun samenwerking die omvat : 
bevordering van het toerisme ; 
bevordering van de informatiestroom ; 
overdracht van know-how ; 
bestudering van de mogelijkheden voor gezamenlijke acties ; 
samenwerking tussen officiële vreemdelingenverkeersorganen ; 
opleiding voor de ontwikkeling van het toerisme. 
ARTIKEL 62 
Midden- en kleinbedrijf 
1. Partijen streven ernaar het midden- en kleinbedrijf en hun verenigingen en de samenwerking tussen 
het MKB in de Gemeenschap en de Republiek Armenië te ontwikkelen en te versterken. 
2. De samenwerking omvat technische bijstand, met name op de volgende terreinen : 
de ontwikkeling van een wettelijk kader voor het midden- en kleinbedrijf ; 
de ontwikkeling van een passende infrastructuur (een bureau ter ondersteuning van het midden-
en kleinbedrijf, communicatie, bijstand voor de oprichting van een fonds voor het midden- en 
kleinbedrijf) ; 
de ontwikkeling van technologieparken ; 
34 
ARTIKEL 63 
Informatie en communicatie 
Partijen steunen de ontwikkeling van moderne methoden van informatiebeheersing, zich mede over 
de media uitstrekkend, en stimuleren een doeltreffende onderlinge uitwisseling van informatie. Er 
wordt prioriteit verleend aan programma's die het grote publiek basisinformatie over de 
Gemeenschap en de Republiek Armenië verstrekken, waarbij, waar mogelijk, toegang wordt 
verleend tot databanken met volledige eerbiediging van de intellectuele eigendomsrechten. 
ARTIKEL 64 
Consumentenbescherming 
Partijen werken nauw samen met het oog op de verwezenlijking van verenigbaarheid tussen hun 
consumentenbeschermingssystemen. Deze samenwerking kan bestaan in uitwisseling van informatie 
op wetgevend gebied en institutionele hervormingen, de totstandbrenging van permanente systemen 
van wederzijdse informatie over gevaarlijke produkten, verbetering van de aan de consument 
verstrekte informatie, met name over prijzen, kenmerken van produkten en geboden diensten, de 
organisatie van uitwisselingen tussen de vertegenwoordigers van de belangen van consumenten en 
verhoging van de verenigbaarheid van de verschillende vormen van consumentenbeschermingsbeleid 
en de organisatie van studiebijeenkomsten en opleidingsperioden. 
ARTIKEL 65 
Douane 
1. Het doel van de samenwerking is ervoor te zorgen dat alle op goedkeuring wachtende bepalingen 
betreffende de handel en eerlijke handel worden nageleefd en dat het douanesysteem van de 
Republiek Armenië aan dat van de Gemeenschap wordt aangepast. 
2. De samenwerking omvat in het bijzonder de volgende elementen : 
uitwisseling van informatie ; 
verbetering van de werkmethoden ; 
invoering van een gecombineerde nomenclatuur en het enig administratief document ; 
het op elkaar aansluiten van de doorvoersystemen van de Gemeenschap en de Republiek 
Armenië ; 
vereenvoudiging van controles op en formaliteiten bij het goederenvervoer ; 
steun bij de invoering van moderne douane-informatiesystemen ; 
de organisatie van studiebijeenkomsten en opleidingsperioden. 
35 
Waar nodig wordt technische bijstand verstrekt. 
3. Onverminderd de verdere in deze Overeenkomst en met name in de artikelen 69 en 71 overeen­
gekomen samenwerking vindt de wederzijdse bijstand tussen de administratieve autoriteiten in 
douanezaken van partijen plaats overeenkomstig de bepalingen van het aan deze Overeenkomst 
gehechte protocol. 
ARTIKEL 66 
Statistische samenwerking 
De samenwerking op dit gebied beoogt de ontwikkeling van een efficiënt statistisch systeem dat snel 
de betrouwbare statistieken kan leveren die nodig zijn bij de ondersteuning van en het toezicht op het 
proces van economische hervormingen en dat een bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling van het 
particulier ondernemerschap in de Republiek Armenië. 
Partijen werken met name op de volgende terreinen samen : 
aanpassing van het statistisch systeem van Armenië aan internationale methoden, normen en 
classificaties ; 
uitwisseling van statistische gegevens ; 
het leveren van de nodige statistische macro- en micro-economische gegevens om economische 
hervormingen uit te voeren en te beheren. 
De bijdrage van de Gemeenschap om dit doel te verwezenlijken, bestaat in het leveren van technische 
bijstand aan de Republiek Armenië. 
ARTIKEL 67 
Economie 
Partijen vergemakkelijken het proces van economische hervorming en de coördinatie van hun 
economisch beleid door hun samenwerking die gericht is op het verkrijgen van een beter inzicht in de 
grondslagen van hun respectieve economieën en de uitstippeling en tenuitvoerlegging van 
economisch beleid in markteconomieën. Daartoe wisselen partijen informatie uit over macro-
economische resultaten en vooruitzichten. 
De Gemeenschap verstrekt technische bijstand om : 
de Republiek Armenië bij te staan in haar economisch hervormingsproces door het verstrekken 
van deskundige en technische adviezen, 
samenwerking tussen economen aan te moedigen ten einde de overdracht van know-how voor 
de uitstippeling van economisch beleid te bespoedigen en te zorgen voor ruime verspreiding van 
onderzoek dat voor het beleid van belang kan zijn. 
36 
TITEL VII 
SAMENWERKING OP HET GEBIED VAN 
DEMOCRATIE EN MENSENRECHTEN 
ARTIKEL 68 
De Partijen werken samen in alle kwesties betreffende de instelling of versterking van democratische 
instellingen, inclusief die welke vereist zijn voor de versterking van de rechtsstaat, de bescherming 
van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden overeenkomstig internationaal recht en OVSE-
principes. 
Deze samenwerking krijgt gestalte in programma's voor technische bijstand onder meer op het 
gebied van het opstellen van relevante wet- en regelgeving; de uitvoering van deze wetgeving; het 
functioneren van het gerecht; de rol van de staat op juridisch gebied; de werking van het kiesstelsel. 
Zo nodig valt ook opleiding hieronder. De partijen bevorderen contacten en uitwisselingen tussen 
hun nationale, regionale en gerechtelijke autoriteiten, parlementsleden, en non-gouvernementele 
organisaties. 
37 
TITEL VIII 
SAMENWERKING BIJ DE PREVENTIE VAN ILLEGALE ACTIVITEITEN 
EN DE PREVENTIE VAN EN CONTROLE OP ILLEGALE IMMIGRATIE 
ARTIKEL 69 
De Partijen werken samen bij het voorkomen van illegale activiteiten zoals: 
• illegale activiteiten in de economische sfeer, inclusief corruptie ; 
• illegale transacties betreffende diverse goederen, inclusief industrie-afval ; 
• namaak; 
Samenwerking op bovengenoemde terreinen is gebaseerd op wederzijds overleg en nauwe interactie. 
Technische en administratieve bijstand kan worden verstrekt, onder meer op de volgende terreinen: 
• het opstellen van nationale wetgeving in de sfeer van preventie van illegale activiteiten; 
• het opzetten van informatiecentra; 
• het vergroten van de efficiëntie van instellingen die werkzaam zijn op het gebied van de preventie 
van illegale activiteiten; 
• het opleiden van personeel en het ontwikkeling van onderzoeksinfrastructuur; 
• het uitwerken van wederzijds aanvaardbare maatregelen om illegale activiteiten te verhinderen. 
ARTIKEL 70 
Het witwassen van geld 
1. Partijen zijn het eens over de noodzaak al het nodige te doen en samen te werken ten einde te 
voorkomen dat hun financiële systemen worden gebruikt voor het witwassen van inkomsten uit 
criminele activiteiten in het algemeen en drugsmisdrijven in het bijzonder. 
2. De samenwerking op dit gebied omvat administratieve en technische bijstand met het oog op de 
vaststelling van passende normen ter voorkoming van het witwassen van geld die gelijkwaardig zijn 
aan de in deze door de Gemeenschap en internationale fora, in het bijzonder de Financial Action 
Task Force (FATF), vastgestelde normen. 
ARTIKEL 71 
Verdovende middelen 
Partijen werken in het kader van hun respectieve bevoegdheden samen aan verhoging van de 
doelmatigheid en efficiëntie van het beleid en de maatregelen om de illegale produktie en levering 
van en de handel in verdovende middelen en psychotrope stoffen, inclusief voorkoming van het 
oneigenlijk gebruik van precursoren, tegen te gaan, alsmede aan bevordering van de preventie en 
terugdringing van de vraag naar verdovende middelen. De samenwerking op dit gebied is gebaseerd 
op onderling overleg en nauwe coördinatie tussen partijen over de doelstellingen en maatregelen op 
de verschillende met verdovende middelen verband houdende terreinen. 
38 
ARTIKEL 71 bis 
Illegale immigratie 
1. De Lid-Staten van de Europese Unie en de Republiek Armenië komen overeen samen te werken 
op het gebied van de preventie van en controle op illegale immigratie. Hiertoe: 
zal de Republiek Armenië haar onderdanen die illegaal aanwezig zijn op het grondgebied van een 
Lid-Staat op verzoek van deze Lid-Staat en zonder verdere formaliteiten opnieuw opnemen; 
zal elke Lid-Staat zijn onderdanen, zoals gedefinieerd voor communautaire doeleinden, die 
illegaal aanwezig zijn op het grondgebied van de Republiek Armenië op verzoek van Armenië en 
zonder verdere formaliteiten opnieuw opnemen. 
Hiertoe zullen de Lid-Staten en de Republiek Armenië hun onderdanen van passende 
identiteitsdocumenten voorzien. 
2. De Republiek Armenië komt overeen bilaterale overeenkomsten te sluiten met Lid-Staten die 
daarom verzoeken, waarbij specifieke verplichtingen worden geregeld voor wederopname, inclusief 
een verplichting voor de wederopname van onderdanen van andere landen en statenloze personen die 
vanuit de Republiek Armenië op het grondgebied van een dergelijke Lid-Staat zijn aangekomen, of 
vanuit een dergelijke Lid-Staat op het grondgebied van de Republiek Armenië zijn aangekomen. 
3. De Samenwerkingsraad onderzoekt welke gezamenlijk inspanningen gedaan kunnen worden voor 
de preventie van en de controle op illegale immigratie. 
39 
TITEL IX 
CULTURELE SAMENWERKING 
ARTIKEL 72 
Partijen verbinden zich ertoe culturele samenwerking te bevorderen en te vergemakkelijken. In 
voorkomend geval kunnen de culturele samenwerkingsprogramma's van de Gemeenschap of de 
programma's van een of meer Lid-Staten het voorwerp van samenwerking vormen en kunnen 
verdere activiteiten van wederzijds belang worden ontwikkeld. 
40 
TITEL X 
FINANCIËLE SAMENWERKING OP HET GEBIED VAN TECHNISCHE BIJSTAND 
ARTIKEL 73 
Met het oog op de verwezenlijking van de doelstellingen van deze Overeenkomst en in 
overeenstemming met de artikelen 74, 75 en 76 komt de Republiek Armenië in aanmerking voor 
tijdelijke financiële steun van de Gemeenschap die de vorm aanneemt van technische bijstand in de 
vorm van subsidies. Doel van deze bijstand is de economische hervorming van de Republiek Armenië 
te bespoedigen. 
ARTIKEL 74 
Deze financiële steun wordt geleverd in het kader van TACIS, zoals in de desbetreffende 
communautaire verordening van de Raad bepaald. 
ARTIKEL 75 
De doelstellingen en terreinen van de financiële steun van de Gemeenschap worden vastgesteld in een 
indicatief programma dat een afspiegeling vormt van de door de twee partijen vast te stellen 
prioriteiten waarbij rekening wordt gehouden met de behoeften van de Republiek Armenië, haar 
sectoriële opnemingscapaciteiten en de met de hervorming geboekte voortgang. Partijen stellen de 
Samenwerkingsraad van een en ander in kennis. 
ARTIKEL 76 
Om optimaal profijt te kunnen trekken uit de beschikbare middelen zorgen partijen ervoor dat de 
technische bijstandsbijdragen van de Gemeenschap worden toegekend in nauwe coördinatie met die 
uit andere financieringsbronnen, zoals de Lid-Staten, andere landen en internationale organisaties, 
zoals de Internationale Bank voor Herstel en Ontwikkeling en de Europese Bank voor 
Wederopbouw en Ontwikkeling. 
41 
TITEL XI 
INSTITUTIONELE, ALGEMENE EN SLOTBEPALINGEN 
ARTIKEL 77 
Hierbij wordt een Samenwerkingsraad opgericht, die toezicht houdt op de tenuitvoerlegging van de 
Overeenkomst. Deze Samenwerkingsraad komt eens per jaar op ministersniveau bijeen. Hij 
behandelt alle belangrijke vraagstukken die zich in het kader van de Overeenkomst voordoen, en alle 
andere, bilaterale of internationale vraagstukken van gemeenschappelijk belang om de doelstellingen 
van deze Overeenkomst te bereiken. De Samenwerkingsraad kan tevens doelgerichte aanbevelingen 
doen in onderlinge overeenstemming tussen beide partijen. 
ARTIKEL 78 
1. De Samenwerkingsraad bestaat uit leden van de Raad van de Europese Unie en leden van de 
Commissie van de Europese Gemeenschappen enerzijds en uit leden van de regering van de 
Republiek Armenië anderzijds. 
2. De Samenwerkingsraad stelt zijn eigen procedurevoorschriften vast. 
3. De Samenwerkingsraad wordt beurtelings voorgezeten door een vertegenwoordiger van de 
Gemeenschap en door een lid van de regering van de Republiek Armenië. 
ARTIKEL 79 
1. De Samenwerkingsraad wordt bij de vervulling van zijn taken bijgestaan door een Samen­
werkingscomité, bestaande uit vertegenwoordigers van de leden van de Raad van de Europese Unie 
en van leden van de Commissie van de Europese Gemeenschappen enerzijds, en uit 
vertegenwoordigers van de regering van de Republiek Armenië anderzijds. Gewoonlijk zullen dit 
hooggeplaatste ambtenaren zijn. Het Samenwerkingscomité wordt beurtelings voorgezeten door de 
Gemeenschap en de Republiek Armenië. 
In zijn procedurevoorschriften zal de Samenwerkingsraad de taken van het Samenwerkingscomité 
bepalen. Deze omvatten onder meer de voorbereiding van de vergaderingen van de 
Samenwerkingsraad en de vaststelling van de werkwijze van het Comité. 
2. De Samenwerkingsraad mag ongeacht welke van zijn bevoegdheden aan het Samen­
werkingscomité delegeren dat voor continuïteit zal zorgen tussen de vergaderingen van de 
Samenwerkingsraad. 
ARTIKEL 80 
De Samenwerkingsraad kan besluiten ieder ander speciaal comité of lichaam dat hem bij de 
uitvoering van zijn taken kan helpen, op te richten en bepaalt de samenstelling en taken van 
dergelijke comités of lichamen en hoe zij zullen functioneren. 
42 
ARTIKEL 81 
Bij het onderzoek van ongeacht welke kwestie die zich voordoet in het kader van de Overeenkomst 
met betrekking tot een bepaling betreffende een artikel van de GATT/WTO houdt de 
Samenwerkingsraad zoveel mogelijk rekening met de algemeen gebruikelijke interpretatie van het 
artikel van de GATT/WTO in kwestie door de overeenkomstsluitende partijen bij de WTO. 
ARTIKEL 82 
Er wordt een Parlementair Samenwerkingscomité opgericht. Dit zal als forum dienen, waar leden van 
het Parlement van de Republiek Armenië en het Europees Parlement elkaar kunnen ontmoeten en 
met elkaar van gedachten kunnen wisselen. Het Comité komt met door hem zelf te bepalen 
tussenpozen bijeen. 
ARTIKEL 83 
1. Het Parlementaire Samenwerkingscomité bestaat uit leden van het Europees Parlement enerzijds, 
en uit leden van het Parlement van de Republiek Armenië anderzijds. 
2. Het Parlementaire Samenwerkingscomité stelt zijn eigen procedurevoorschriften vast. 
3. Het Parlementaire Samenwerkingscomité wordt bij toerbeurt door het Europees Parlement en 
door het Parlement van de Republiek Armenië voorgezeten, volgens de in zijn procedure­
voorschriften op te nemen bepalingen. 
ARTIKEL 84 
Het Parlementaire Samenwerkingscomité mag bij de Samenwerkingsraad ter zake doende 
inlichtingen over de tenuitvoerlegging van de Overeenkomst inwinnen. De Samenwerkingsraad 
verstrekt het Samenwerkingscomité de verlangde informatie. 
Het Parlementaire Samenwerkingscomité wordt ingelicht over de aanbevelingen van de 
Samenwerkingsraad. 
Het Parlementaire Samenwerkingscomité mag aanbevelingen doen aan de Samenwerkingsraad. 
ARTIKEL 85 
1. Binnen het toepassingsgebied van de Overeenkomst, beijvert elk van de partijen zich om ervoor te 
zorgen dat natuurlijke personen en rechtspersonen van de andere partij, zonder discriminatie ten 
opzichte van haar eigen onderdanen, toegang krijgen tot de ter zake bevoegde gerechtshoven en 
administratieve lichamen van beide partijen, ter bescherming van hun individuele rechten en hun 
eigendomsrechten, waaronder ook die betreffende intellectuele, industriële en commerciële 
eigendom. 
2. Binnen de grenzen van hun respectieve bevoegdheden zetten beide partijen zich in om : 
43 
arbitrage aan te moedigen bij geschillen die voortkomen uit handels- en samenwerk ings-
transacties tussen economische subjecten van de Gemeenschap en de Republiek Armenië ; 
overeen te komen dat wanneer een geschil ter arbitrage wordt voorgelegd elke partij bij het 
geschil, behalve wanneer de regels van de arbitrage-instantie die door beide partijen is gekozen 
anders bepalen, haar eigen arbiter kiest, ongeacht diens nationaliteit en dat de voorzittende derde 
arbiter of de enige arbiter een ingezetene van een derde staat mag zijn ; 
hun economische subjecten aan te bevelen in onderling overleg de wetgeving te kiezen die van 
toepassing is op hun contracten ; 
aan te moedigen dat een beroep wordt gedaan op de arbitragevoorschriften die zijn uitgewerkt 
door de Commissie van de Verenigde Naties inzake Internationaal Handelsrecht (Uncitral) en 
arbitrage door een andere instantie of staat die het verdrag hebben ondertekend over de 
erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse arbitrale uitspraken dat op 10 juni 1958 in New 
York werd gesloten. 
ARTIKEL 86 
Niets in de Overeenkomst zal een Overeenkomstsluitende Partij beletten maatregelen te nemen : 
a) die zij nodig acht om de onthulling van informatie die tegen haar vitale veiligheidsbelangen 
indruist, te beletten ; 
b) die verband houden met de produktie van of de handel in wapens, munitie of oorlogsmateriaal of 
met onderzoek, ontwikkeling of produktie die absoluut vereist zijn voor verdedigingsdoeleinden, 
mits dergelijke maatregelen geen afbreuk doen aan de concurrentievoorwaarden voor produkten 
die niet voor specifiek militaire doeleinden bestemd zijn ; 
c) die zij van vitaal belang voor haar eigen veiligheid acht, in geval van ernstige binnenlandse 
beroeringen die de handhaving van recht en orde in gevaar brengen in tijden van oorlog of 
ernstige internationale spanningen die een oorlogsdreiging inhouden of om verplichtingen na te 
komen, die zij voor de instandhouding van de vrede en de internationale veiligheid is aangegaan ; 
d) die zij nodig acht om haar internationale verplichtingen en verbintenissen na te komen met 
betrekking tot de controle op het tweeledig gebruik van industriële goederen en technologieën. 
ARTIKEL 87 
1. Op de door de Overeenkomst bestreken terreinen en onverminderd eventueel daarin neergelegde 
bijzondere bepalingen geldt het volgende : 
de regelingen die Armenië ten opzichte van de Gemeenschap toepast zullen geen aanleiding 
geven tot discriminatie tussen de Lid-Staten, hun onderdanen dan wel hun bedrijven of firma's ; 
de regelingen die de Gemeenschap ten opzichte van Armenië toepast zullen geen aanleiding 
geven tot discriminatie tussen onderdanen van Armenië dan wel bedrijven of firma's uit de 
Republiek Armenië. 
44 
2. Het bepaalde in lid 1 doet geen afbreuk aan het recht van de Overeenkomstsluitende Partijen om 
de ter zake doende bepalingen van hun belastingwetgeving toe te passen op belastingplichtingen, die 
niet in dezelfde situatie verkeren ten aanzien van hun vaste woonplaats. 
ARTIKEL 88 
1. Elk van beide partijen mag ieder geschil dat verband houdt met de toepassing of de interpretatie 
van de Overeenkomst aan de Samenwerkingsraad voorleggen. 
2. De Samenwerkingsraad kan het geschil bij aanbeveling beslechten. 
3. Indien het geschil niet overeenkomstig lid 2 kan worden beslecht, mag elk van beide partijen de 
andere van de benoeming van een bemiddelaar in kennis stellen ; de andere partij moet dan binnen 
twee maanden een tweede bemiddelaar benoemen. Voor de toepassing van deze procedure worden 
de Gemeenschap en haar Lid-Staten geacht één der beide partijen bij het geschil te zijn. 
De Samenwerkingsraad benoemt een derde bemiddelaar. 
De aanbevelingen van de bemiddelaars worden met meerderheid van stemmen genomen. Dergelijke 
aanbevelingen zijn niet bindend voor de Overeenkomstsluitende Partijen. 
4. De Samenwerkingsraad kan procedureregels opstellen voor geschillenbeslechting. 
ARTIKEL 89 
De partijen komen overeen op verzoek van elk van de partijen onmiddellijk overleg te plegen via 
passende kanalen om kwesties met betrekking tot de interpretatie of tenuitvoerlegging van deze 
Overeenkomst en andere relevante aspecten van de betrekkingen tussen de partijen te bespreken. 
De bepalingen van dit artikel doen geen afbreuk aan en gelden onverminderd de artikelen 13, 88 en 
94. 
ARTIKEL 90 
De behandeling van de Republiek Armenië zal niet gunstiger zijn dan die welke de Lid-Staten 
onderling toepassen. 
ARTIKEL 91 
In de Overeenkomst wordt onder de term "partijen" verstaan de Republiek Armenië enerzijds en de 
Gemeenschap, of de Lid-Staten, of de Gemeenschap en de Lid-Staten, in overeenstemming met hun 
respectievelijke bevoegdheden, anderzijds. 
ARTIKEL 92 
Het Verdrag inzake het Europees Energiehandvest en de protocollen daarvan zijn bij de 
45 
inwerkingtreding van toepassing op zaken die onder deze Overeenkomst ressorteren en onder dit 
Verdrag en de protocollen daarvan vallen maar alleen in de mate waarin een dergelijke toepassing 
hierin is voorzien. 
ARTIKEL 93 
De Overeenkomst wordt gesloten voor een aanvankelijke periode van tien jaar waarna de 
Overeenkomst automatisch telkens met een jaar wordt verlengd tenzij een van beide partijen de 
andere partij zes maanden voor de Overeenkomst verstrijkt schriftelijk in kennis stelt van opzegging. 
ARTIKEL 94 
1. De partijen treffen alle algemene of specifieke maatregelen die vereist zijn om aan hun 
verplichtingen krachtens de Overeenkomst te voldoen. Zij zullen erop toezien dat de in de 
Overeenkomst aangegeven doelstellingen worden bereikt. 
2. Indien een van beide partijen van mening is dat de andere partij een verplichting krachtens de 
Overeenkomst niet is nagekomen, mag zij passende maatregelen treffen. Alvorens zulks te doen, 
verstrekt deze partij, behalve in bijzonder dringende gevallen, de Samenwerkingsraad alle ter zake 
doende gegevens die nodig zijn voor een grondig onderzoek van de situatie om een voor beide 
partijen aanvaardbare oplossing te vinden 
Bij de keuze van deze maatregelen moet voorrang worden gegeven aan die welke de goede werking 
van de Overeenkomst het minst verstoren. Deze maatregelen worden onmiddellijk ter kennis van de 
Samenwerkingsraad gebracht, die daaromtrent overleg moet plegen indien de andere partij zulks 
verlangt. 
ARTIKEL 95 
De bijlagen I, II, II, IV en V en het protocol maken integrerend onderdeel uit van de Overeenkomst. 
ARTIKEL 96 
Totdat er onder de onderhavige Overeenkomst gelijkwaardige rechten zijn verworven voor zowel 
individuen als ondernemers, zal de Overeenkomst geen afbreuk doen aan rechten die hun worden 
verzekerd door bestaande overeenkomsten, welke bindend zijn voor één of meer Lid-Staten 
enerzijds, en voor de Republiek Armenië anderzijds met uitzondering van gebieden die tot de 
bevoegdheid van de Gemeenschap behoren en zonder afbreuk te doen aan de verplichtingen van de 
Lid-Staten die voortvloeien uit deze Overeenkomst op gebieden die tot hun bevoegdheid behoren. 
ARTIKEL 97 
De Overeenkomst is van toepassing, enerzijds, op de gebieden waar de Verdragen tot oprichting van 
de Europese Gemeenschap, de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en de Europese 
Gemeenschap voor Atoomenergie van toepassing zijn en onder de in die Verdragen neergelegde 
voorwaarden, en, anderzijds, op het grondgebied van de Republiek Armenië. 
46 
ARTIKEL 98 
Deze Overeenkomst zal worden gedeponeerd bij de Secretaris-generaal van de Raad van de 
Europese Unie. 
ARTIKEL 99 
De Overeenkomst is opgesteld in de Deense, de Duitse, de Engelse, de Finse, de Franse, de Griekse, 
de Italiaanse, de Nederlandse, de Portugese, de Spaanse, de Zweedse en de Armeense taal, zijnde 
alle teksten gelijkelijk authentiek, en zal worden gedeponeerd bij de Secretaris-Generaal van de Raad 
van de Europese Unie. 
ARTIKEL 100 
De Overeenkomst wordt door de Overeenkomstsluitende Partijen volgens hun eigen procedures 
goedgekeurd. 
De Overeenkomst treedt in werking op de eerste dag van de tweede maand volgende op de dag 
waarop de partijen de Secretaris-Generaal van de Raad van de Europese Unie kennisgeving doen van 
het feit dat de in de eerste alinea bedoelde procedures zijn voltooid. 
Bij haar inwerkingtreding vervangt deze Overeenkomst, wat de betrekkingen tussen de Republiek 
Armenië en de Gemeenschap betreft, de Overeenkomst tussen de Europese Economische 
Gemeenschap, de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en de Unie van Socialistische 
Sovjetrepublieken inzake handel en commerciële en economische samenwerking die op 
18 december 1989 in Brussel werd ondertekend. 
ARTrKEL 101 
Indien de bepalingen van bepaalde onderdelen van deze Overeenkomst in afwachting van de 
voltooiing van de procedures die noodzakelijk zijn voor de inwerkingtreding van deze Overeenkomst 
in werking treden door middel van een Interimovereenkomst tussen de Gemeenschap en de 
Republiek Armenië, komen de overeenkomstsluitende partijen overeen dat de term "datum van 
inwerkingtreding van de overeenkomst" in dat geval betekent de datum van inwerkingtreding van de 
Interimovereenkomst. 
47 
Lijst van aan deze overeenkomst gehechte teksten 
Bijlage I Indicatieve lijst van voordelen die de Republiek Armenië overeenkomstig 
artikel 8, lid 3, aan de onafhankelijke staten toekent. 
Bijlage II Overeenkomsten inzake intellectuele, industriële en commerciële eigendom als 
bedoeld in artikel 42. 
Bijlage III Definities van in artikel 25 genoemde financiële diensten. 
Bijlage IV Voorbehouden van de Gemeenschap overeenkomstig artikel 22, lid 2. 
Protocol betreffende wederzijdse bijstand tussen de administratieve autoriteiten in douanezaken 
Ht 
BIJLAGE I 
Voordelen die de Republiek Armenië overeenkomstig artikel 8, lid 3, aan de onafhankelijke staten 
toekent 
Alle onafhankelijke staten: 
Er worden geen invoerrechten toegepast. 
H°\ 
BIJLAGE II 
Overeenkomsten inzake intellectuele, industriële en commerciële eigendom als bedoeld in artikel 42 
1. Artikel 42, lid 2, heeft betrekking op de hierna volgende multilaterale overeenkomsten : 
Berner-conventie voor de bescherming van werken van letterkunde en kunst (Akte van 
Parijs, 1971) ; 
Internationaal Verdrag inzake de bescherming van uitvoerende kunstenaars, producenten 
van fonogrammen en omroeporganisaties (Rome, 1961) ; 
Protocol bij de schikking van Madrid betreffende de internationale inschrijving van merken 
(Madrid, 1989) ; 
Overeenkomst van Nice betreffende de internationale classificatie van de waren en diensten 
ten behoeve van de inschrijving van merken (Genève 1977, geamendeerd in 1979) ; 
Verdrag van Budapest inzake de internationale erkenning van het depot van micro­
organismen ten dienste van de octrooiverlening (1977, gewijzigd in 1980) ; 
Internationaal Verdrag tot bescherming van kweekprodukten (UPOV) (Akte van Genève, 
1991). 
2. De Samenwerkingsraad kan aanbevelen dat artikel 42, lid 2, van toepassing is op andere 
multilaterale overeenkomsten. Indien zich problemen voordoen op het gebied van de 
intellectuele, de industriële en de commerciële eigendom die gevolgen hebben voor de 
omstandigheden waaronder het handelsverkeer plaats vindt, wordt op verzoek van een der 
Partijen ten spoedigste overleg gepleegd ten einde een voor beide Partijen bevredigende 
oplossing te vinden voor het probleem. 
3. De partijen bevestigen het belang dat zij hechten aan de verplichtingen die voortvloeien uit de 
hiernavolgende multilaterale overeenkomsten : 
Verdrag van Parijs tot bescherming van de industriële eigendom (Akte van Stockholm, 
1967, geamendeerd in 1979) ; 
Schikking van Madrid betreffende de internationale inschrijving van merken (Akte van 
Stockholm, 1967, geamendeerd in 1979) ; 
Verdrag tot samenwerking inzake octrooien (Octrooiensamenwerkingsverdrag) 
(Washington 1970, geamendeerd in 1979 en gewijzigd in 1984) ; 
4. Met ingang van de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst kent de Republiek 
Armenië aan vennootschappen en onderdanen van de Gemeenschap wat de erkenning en de 
bescherming van intellectuele, industriële en commerciële eigendom betreft, een behandeling toe 
die niet minder gunstig is dan die welke dit land uit hoofde van bilaterale overeenkomsten aan 
enig ander derde land toekent. 
5. De bepalingen van lid 4 zijn niet van toepassing op de voordelen die de Republiek Armenië op 
SB 
een daadwerkelijke grondslag van reciprociteit aan enig derde land toekent of op de voordelen 
die de Republiek Armenië aan een ander land van de voormalige Sowjet-Unie toekent. 
57 
BIJLAGE III 
Betreffende artikel 25 
Financiële diensten: definities 
Een financiële dienst is een dienst van financiële aard die door een financieel dienstverlener van een 
van de partijen wordt aangeboden. Financiële diensten omvatten de volgende activiteiten: 
A. Alle verzekeringsdiensten en daarmee verband houdende diensten 
1. Directe verzekering (met inbegrip van medeverzekering) 
i) levensverzekering 
ii) niet-levensverzekering 
2. Wederverzekering en retrocessie 
3. Verzekeringsbemiddeling, zoals diensten van makelaars en agenten 
4. Ondersteunende diensten in de verzekeringssector, zoals adviesverstrekking, actuariaat, 
risicobeoordeling en regeling van schade-eisen 
B. Bankwezen en andere financiële diensten (verzekeringen niet inbegrepen) 
1. Acceptatie van deposito's en andere teaigbetaalbare middelen van het publiek 
2. Alle soorten leningen, onder meer consumentenkrediet, hypotheekleningen, factorkrediet en 
financiering van commerciële transacties 
3. Financiële leasing 
4. Alle betalings- en geldovermakingsdiensten, met inbegrip van krediet- en betaalkaarten, 
reischeques en bankwissels 
5. Garanties en verplichtingen 
6. Verhandelen, voor eigen rekening of voor rekening van derden, hetzij in de beurs, hetzij op 
de parallelmarkt, hetzij anderszins, van de volgende produkten: 
a) geldmarktinstrumenten (cheques, wissels, depositobewijzen, enz.) 
b) deviezen 
c) afgeleide proukten, zoals bij voorbeeld termijnen en opties 
d) wisselkoers- en rentevoetinstrumenten, met inbegrip van produkten zoals ruiltransacties, 
termijnkoerstransacties, enz. 
e) verhandelbare effecten 
f) andere verhandelbare stukken en financiële activa, met inbegrip van ongemunt goud en 
zilver 
7. Deelneming in de uitgifte van diverse soorten effecten, met inbegrip van het garanderen en 
plaatsen van effecten als agent (openbaar of particulier) en het verlenen van daarmee 
verband houdende diensten 
8. Geldmakelaarsdiensten 
9. Beheer van activa, bij voorbeeld van kasmiddelen of beleggingsportefeuilles, alle vormen van 
gezamenlijk investeringsbeheer, beheer van pensioenfondsen alsmede bewaargevings-, 
deposito- en trustdiensten 
10. Vereffenings- en verrekeningsdiensten voor financiële activa met inbegrip van effecten, 
afgeleide produkten en andere verhandelbare stukken 
11. Advies en bemiddeling en andere ondersteunende financiële diensten in verband met de in de 
punten 1 tot en met 10 genoemde activiteiten, met inbegrip van kredietreferenties en -
analyse, onderzoek en advies in verband met investeringen en beleggingsportefeuilles, 
alsmede advies over aankopen en over bedrijfsreorganisatie en -strategie 
12. Verstrekken en overdragen van financiële informatie, financiële gegevensverwerking en 
bijbehorende software door andere financiële dienstverleners 
De volgende activiteiten zijn van de definitie van financiële diensten uitgesloten: 
a) activiteiten van centrale banken of andere overheidsinstellingen voor de tenuitvoerlegging van 
het monetair beleid of het wisselkoersbeleid 
b) activiteiten die voor rekening of met de garantie van de regering worden uitgevoerd door 
centrale banken, overheidsinstanties, ministeries of openbare instellingen, behalve wanneer de 
activiteiten door financiële dienstverleners in concurrentie met die overheidslichamen mogen 
worden uitgevoerd 
c) activiteiten die deel uitmaken van een wettelijk stelsel van sociale zekerheid of van wettelijke 
pensioenregelingen, behalve wanneer die activiteiten door financiële dienstverleners in 
concurrentie met overheidslichamen of particuliere instellingen mogen worden uitgevoerd. 
53 
BIJLAGE IV 
VOORBEHOUDEN VAN DE GEMEENSCHAP OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 22, LID 2 
Mijnbouw 
In sommige Lid-Staten kan voor de ontginning van ertsen door ondernemingen waarin onderdanen 
van de EG geen meerderheidsparticipatie hebben een vergunning vereist zijn. 
Visserij 
Tenzij anders bepaald is de toegang tot en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen en visse-
rijgronden die zich bevinden in maritieme wateren die onder de soevereiniteit of de jurisdictie van 
Lid-Staten van de Gemeenschap vallen, beperkt tot vissersvaartuigen die de vlag van een Lid-Staat 
van de Gemeenschap voeren en die op het grondgebied van de Gemeenschap geregistreerd zijn. 
Aankoop van onroerend goed 
In sommige Lid-Staten is de aankoop van onroerend goed door niet-EG-ondernemingen aan 
beperkingen onderhevig. 
Audiovisuele diensten met inbegrip van de radio-omroep 
Wat produktie en distributie betreft, met inbegrip van het uitzenden en andere vormen van 
transmissie aan het publiek, kan de nationale behandeling beperkt zijn tot audiovisuele werken die 
aan bepaalde criteria ten aanzien van de oorsprong voldoen. 
Telecommunicatiediensten, mei inbegrip van mobiele diensten en satellietverbindingen 
Gereserveerde diensten 
In sommige Lid-Staten is de markttoegang voor complementaire diensten en infrastructuur beperkt. 
Vrije beroepen 
Beperkt tot natuurlijke personen die onderdanen zijn van de Lid-Staten. Onder bepaalde voor­
waarden kan aan deze personen toestemming tot het oprichten van ondernemingen worden verleend. 
Landbouw 
In sommige Lid-Staten wordt de nationale behandeling niet toegekend aan ondernemingen waarin 
onderdanen van de EG geen meerderheidsparticipatie hebben en die een landbouwbedrijf wensen op 
te richten. De aankoop van wijngaarden door ondernemingen waarin onderdanen van de EG geen 
5W 
meerderheidsparticipatie hebben is afhankelijk gesteld van een kennisgeving of, indien nodig, een 
vergunning. 
Persagentschappen 
In sommige Lid-Staten is de buitenlandse deelneming in uitgeverijen en omroeporganisaties aan 
beperkingen onderhevig. 
tf 
ONTWERP VAN EEN 
PROTOCOL BETREFFENDE WEDERZIJDSE BIJSTAND 
TUSSEN DE ADMINISTRATIEVE AUTORITEITEN 
IN DOUANEZAKEN 
4V 
ARTIKEL 1 
Definities 
Voor de toepassing van dit protocol wordt verstaan onder : 
a) douanewetgeving : de op het grondgebied van overeenkomstsluitende partijen geldende 
voorschriften betreffende de invoer, de uitvoer en de doorvoer van goederen en de plaatsing van 
goederen onder een douaneregeling, met inbegrip van verboden, beperkingen en 
controlemaatregelen ; 
b) verzoekende autoriteit : een bevoegde administratieve autoriteit die hiertoe door een 
overeenkomstsluitende partij is aangewezen en die een verzoek om administratieve bijstand in 
douanezaken indient ; 
c) aangezochte autoriteit : een bevoegde administratieve autoriteit die hiertoe door een 
overeenkomstsluitende partij is aangewezen en die een verzoek om administratieve bijstand in 
douanezaken ontvangt ; 
d) persoonlijke gegevens: informatie betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare persoon. 
ARTIKEL 2 
Werkingssfeer 
1. De overeenkomstsluitende partijen verlenen elkaar, binnen hun bevoegdheden, bijstand, op de 
wijze en onder de voorwaarden vastgesteld in dit protocol, bij de preventie, de opsporing en het 
onderzoek van overtredingen van de douanewetgeving. 
2. De bijstand in douanezaken waarin dit protocol voorziet, geldt voor elke administratieve autoriteit 
van de overeenkomstsluitende partijen die bevoegd is voor de toepassing van dit protocol. De 
bijstand in douanezaken doet geen afbreuk aan de regels betreffende de wederzijdse bijstand in 
strafzaken en geldt niet voor informatie die is verkregen krachtens bevoegdheden die op verzoek van 
de rechterlijke autoriteiten worden uitgeoefend, tenzij deze autoriteiten hiermee instemmen. 
ARTIKEL 3 
Bijstand op verzoek 
1. Op aanvraag van de verzoekende autoriteit verschaft de aangezochte autoriteit eerstgenoemde alle 
ter zake dienende informatie die deze nodig heeft voor de correcte toepassing van de 
douanewetgeving, met inbegrip van informatie betreffende vastgestelde of voorgenomen transacties 
die op deze wetgeving inbreuk maken of zouden kunnen maken. 
2. Op aanvraag van de verzoekende autoriteit deelt de aangezochte autoriteit haar mede of goederen 
die uit het grondgebied van een der overeenkomstsluitende partijen zijn uitgevoerd, op regelmatige 
wijze in de andere partij zijn ingevoerd, onder vermelding, in voorkomend geval, van de douane­
regeling waaronder deze goederen zijn geplaatst. 
o. 
3. Op aanvraag van de verzoekende autoriteit zorgt de aangezochte autoriteit, binnen het kader van 
haar wetgeving, ervoor dat toezicht wordt gehouden op : 
a) natuurlijke personen of rechtspersonen ten aanzien waarvan een gegrond vermoeden bestaat dat 
zij de douanewetgeving overtreden of overtreden hebben ; 
b) de plaats waar voorraden goederen op zodanige wijze zijn bijeengebracht dat er redenen zijn om 
aan te nemen dat zij bestemd zijn voor transacties die in strijd zijn met de douanewetgeving ; 
c) goederenbewegingen waarover wordt medegedeeld dat zij aanleiding kunnen geven tot 
overtredingen van de douanewetgeving ; 
d) vervoermiddelen ten aanzien waarvan een gegrond vermoeden bestaat dat zij voor het plegen 
van inbreuken op de douanewetgeving werden gebruikt, worden gebruikt of zouden kunnen 
worden gebruikt. 
ARTIKEL 4 
Bijstand op eigen initiatief 
De overeenkomstsluitende Partijen verlenen elkaar, overeenkomstig hun wetten, voorschriften en 
andere rechtsinstrumenten, zonder voorafgaand verzoek bijstand indien zij zulks noodzakelijk achten 
voor de correcte toepassing van de douanewetgeving, in het bijzonder bij het verkrijgen van infor­
matie omtrent : 
transacties die een inbreuk vormen of lijken te vormen op deze wetgeving en die van belang 
kunnen zijn voor een andere overeenkomstsluitende partij ; 
nieuwe middelen of methoden die bij dergelijke transacties worden gebruikt ; 
goederen waarvan bekend is dat zij het voorwerp vormen van een overtreding van de 
douanewetgeving. 
natuurlijke personen of rechtspersonen ten aanzien waarvan er gegronde redenen zijn om aan te 
nemen dat zij de douanewetgeving overtreden of hebben overtreden ; 
vervoermiddelen ten aanzien waarvan een gegrond vermoeden bestaat dat zij voor het plegen 
van inbreuken op de douanewetgeving werden gebruikt, worden gebruikt of zouden kunnen 
worden gebruikt. 
ARTIKEL 5 
Afgifte van documenten/Kennisgeving van besluiten 
Op aanvraag van de verzoekende autoriteit neemt de aangezochte autoriteit, overeenkomstig haar 
eigen wetgeving, de nodige maatregelen voor : 
5? 
de afgifte van alle documenten, 
de kennisgeving van alle besluiten, 
waarop het bepaalde in dit protocol van toepassing is, aan een geadresseerde die op haar 
grondgebied verblijft of gevestigd is. In dergelijk geval is artikel 6, lid 3, van toepassing wat het 
verzoek zelf betreft. 
ARTIKEL 6 
Vorm en inhoud van verzoeken om bijstand 
1. Verzoeken in het kader van dit protocol worden schriftelijk gedaan en gaan vergezeld van de 
bescheiden die voor de behandeling ervan noodzakelijk zijn. In spoedeisende gevallen kunnen 
verzoeken mondeling worden gedaan, mits zij onmiddellijk schriftelijk worden bevestigd. 
2. De overeenkomstig het bepaalde in lid 1 ingediende verzoeken bevatten de hierna volgende 
gegevens : 
a) de naam van de verzoekende autoriteit ; 
b) de gevraagde maatregel ; 
c) het onderwerp en de reden van het verzoek ; 
d) de relevante wetten, regels en andere rechtsvoorschriften ; 
e) zo nauwkeurig en volledig mogelijke informatie betreffende de natuurlijke personen of 
rechtspersonen waarop het onderzoek betrekking heeft ; 
f) een overzicht van de relevante feiten en het reeds uitgevoerde onderzoek, behalve in de in 
artikel 5 bedoelde gevallen. 
3. De verzoeken worden ingediend in een officiële taal van de aangezochte autoriteit of in een voor 
deze aanvaardbare taal. 
4. Indien een verzoek niet in de juiste vorm wordt gedaan, kan om correctie of aanvulling worden 
verzocht. Er kunnen echter reeds conservatoire maatregelen worden genomen. 
ARTIKEL 7 
Behandeling van verzoeken 
1. De aangezochte autoriteit behandelt verzoeken om bijstand, binnen de grenzen van haar 
bevoegdheden en de haar beschikbare middelen, alsof zij voor eigen rekening of in opdracht van een 
andere autoriteit van dezelfde overeenkomstsluitende partij handelde, door reeds beschikbare 
informatie te verstrekken en het nodige onderzoek te verrichten ofte doen verrichten. Deze bepaling 
is ook van toepassing op de administratieve dienst waaraan het verzoek door de aangezochte 
^ 
autoriteit werd gericht indien deze laatste niet tot zelfstandig handelen bevoegd is. 
2. Verzoeken om bijstand worden behandeld overeenkomstig de wetten, regels en andere 
rechtsvoorschriften van de aangezochte overeenkomstsluitende partij. 
3. Gemachtigde ambtenaren van een overeenkomstsluitende partij kunnen met instemming van de 
andere betrokken overeenkomstsluitende partij en onder de voorwaarden die laatstgenoemde stelt, 
van de diensten van de aangezochte autoriteit of van een andere autoriteit die onder de aangezochte 
autoriteit ressorteert, informatie over transacties waarbij de douanewetgeving wordt of zou kunnen 
worden overtreden verkrijgen die de verzoekende autoriteit nodig heeft ter uitvoering van het 
bepaalde in dit protocol. 
4. Ambtenaren van een overeenkomstsluitende partij kunnen, met instemming van de andere 
betrokken overeenkomstsluitende partij, en onder de voorwaarden die laatstgenoemde stelt, 
aanwezig zijn bij onderzoek dat op het grondgebied van laatstgenoemde wordt verricht. 
ARTIKEL 8 
Vorm waarin de informatie dient te worden verstrekt 
1. De aangezochte autoriteit deelt de uitslag van het ingestelde onderzoek aan de verzoekende 
autoriteit mede in de vorm van bescheiden, voor echt gewaarmerkte afschriften van bescheiden, 
rapporten en dergelijke. 
2. De in lid 1 bedoelde bescheiden kunnen worden vervangen door informatie die, in ongeacht welke 
vorm, met behulp van systemen voor automatische gegevensverwerking voor hetzelfde doel wordt 
verstrekt. 
ARTIKEL 9 
Uitzonderingen op de verplichting tot het verlenen van bijstand 
1. De overeenkomstsluitende partijen kunnen de in dit protocol bedoelde bijstand weigeren wanneer 
het verlenen daarvan : 
a) de soevereiniteit van de Republiek Armenië of die van een Lid-Staat van de Europese Unie die 
uit hoofde van dit protocol om bijstand is gevraagd zou kunnen aantasten ; 
b) de openbare orde, veiligheid of andere wezenlijke belangen, in het bijzonder de in artikel 10, lid 
2, genoemde gevallen, zou kunnen aantasten ; 
c) de toepassing inhoudt van deviezen- of belastingvoorschriften andere dan voorschriften inzake 
douanerechten ; of 
d) de schending zou inhouden van een industrieel geheim, een handelsgeheim of een 
beroepsgeheim. 
06 
2. Wanneer de verzoekende autoriteit om een vorm van bijstand verzoekt die zij desgevraagd zelf 
niet zou kunnen verlenen, vermeldt zij dit in haar verzoek. De aangezochte autoriteit bepaalt zelf 
hoe zij op een dergelijk verzoek reageert. 
3. Indien bijstand wordt geweigerd, dienen het daartoe strekkende besluit en de redenen ervan 
onverwijld aan de verzoekende autoriteit te worden medegedeeld. 
ARTIKEL 10 
Het uitwisselen van gegevens en geheimhouding 
1. Alle informatie, in welke vorm dan ook, die ter uitvoering van dit protocol is verstrekt, heeft een 
vertrouwelijk karakter, of is voor beperkte verspreiding bestemd, afhankelijk van de van toepassing 
zijnde voorschriften van elk van de overeenkomstsluitende partijen, en valt onder de 
geheimhoudingsplicht. Op deze informatie is de wetgeving van toepassing die op soortgelijke 
informatie van de ontvangende overeenkomstsluitende partij van toepassing is. Tevens zijn de ter 
zake geldende bepalingen van toepassing waaraan de communautaire instellingen zijn onderworpen. 
2. Persoonlijke gegevens mogen alleen worden verstrekt wanneer de ontvangende 
overeenkomstsluitende partij zich ertoe verbindt deze gegevens een op zijn minst equivalente 
bescherming te geven als die welke in dat specifieke geval wordt toegepast door de 
overeenkomstsluitende partij die de gegevens verstrekt. 
3. De verkregen informatie mag uitsluitend worden gebruikt voor de in dit protocol omschreven 
doeleinden. Een partij mag deze informatie slechts voor andere doeleinden gebruiken na schriftelijke 
toestemming van de administratieve autoriteit die ze heeft verstrekt. Voorts gelden voor deze 
informatie de door deze autoriteit vastgestelde beperkingen. 
4. Het bepaalde in lid 3 vormt geen beletsel voor het gebruik van informatie in gerechtelijke of 
administratieve procedures die achteraf worden ingesteld wegens niet-naleving van de 
douanewetgeving. De bevoegde autoriteit die de informatie heeft verstrekt wordt van een dergelijk 
gebruik in kennis gesteld. 
5. De overeenkomstsluitende partijen kunnen de overeenkomstig het bepaalde in dit protocol 
verkregen informatie en geraadpleegde bescheiden als bewijsmateriaal gebruiken in hun rapporten, 
getuigenverklaringen en in gerechtelijke procedures. 
ARTIKEL 11 
Deskundigen en getuigen 
1. Een onder een aangezochte autoriteit ressorterende ambtenaar kan worden gemachtigd, binnen de 
beperkingen van de hem verleende machtiging, in het rechtsgebied van de andere 
overeenkomstsluitende partij als getuige of deskundige op te treden in gerechtelijke of 
administratieve procedures die betrekking hebben op aangelegenheden waarop dit protocol van 
toepassing is en daarbij de voor deze procedures noodzakelijk voorwerpen, bescheiden of voor echt 
gewaarmerkte afschriften van bescheiden voor te leggen. In de convocatie dient uitdrukkelijk te 
Off 
worden vermeld over welk onderwerp en in welke functie of hoedanigheid de betrokken ambtenaar 
zal worden ondervraagd. 
2. De gemachtigde ambtenaar geniet de door bestaande wetgeving aan ambtenaren van de 
verzoekende autoriteit op haar grondgebied verleende bescherming. 
ARTIKEL 12 
Kosten van de bijstand 
De partijen brengen elkaar geen kosten in rekening voor uitgaven die ter uitvoering van dit protocol 
zijn gemaakt, met uitzondering, in voorkomend geval, van de uitgaven voor deskundigen, getuigen, 
tolken en vertalers die niet in overheidsdienst zijn. 
ARTIKEL 13 
Tenuitvoerlegging 
1. De centrale douane-autoriteiten van Armenië, enerzijds, en de bevoegde diensten van de 
Commissie van de Europese Gemeenschappen en, in voorkomend geval, de douane-autoriteiten van 
de Lid-Staten van de Europese Unie, anderzijds, zijn belast met de uitvoering van dit Protocol. Deze 
instanties stellen alle praktische maatregelen en regelingen voor de toepassing van dit protocol vast, 
met inachtneming van de voorschriften op het gebied van de gegevensbescherming. Zij kunnen de 
bevoegde instanties aanbevelingen doen voor wijzigingen die huns inziens in dit protocol dienen te 
worden aangebracht. 
2. De overeenkomstsluitende partijen raadplegen elkaar en stellen elkaar vervolgens in kennis van 
alle uitvoeringsbepalingen die overeenkomstig de bepalingen van dit protocol worden genomen. 
ARTIKEL 14 
Complementariteit 
1. Onverminderd artikel 10 doet geen overeenkomst inzake wederzijdse bijstand die tussen een 
of meer Lid-Staten van de Europese Unie en de Republiek Armenië gesloten is afbreuk aan de 
communautaire voorschriften betreffende de uitwisseling tussen de bevoegde diensten van de 
Commissie en de douane-autoriteiten van de Lid-Staten van informatie over douanezaken die 
voor de Gemeenschap van belang kan zijn. 
(?Z 
GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING BETREFFENDE ARTIKEL 3 bis 
Bij het in artikel 3 bis genoemde overleg over veranderende omstandigheden in de Republiek 
Armenië bespreken de Partijen belangrijke veranderingen die een aanzienlijk effect kunnen hebben op 
de toekomstige ontwikkeling van Armenië. Hiertoe zouden kunnen behoren de toetreding van 
Armenië tot de WTO, de Raad van Europa of andere internationale lichamen, de toetreding tot een 
regionale douane-unie of een regionale integratie-overeenkomst in welke vorm dan ook. 
GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING BETREFFENDE ARTIKEL 5 
Indien de partijen menen dat de omstandigheden ontmoetingen op het hoogste niveau nodig maken, 
dan kunnen deze op ad-hocbasis worden georganiseerd. 
GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING BETREFFENDE ARTIKEL 14 
Tot de Republiek Armenië toetreedt tot de WTO overleggen de Partijen binnen het 
Samenwerkingscomité óver hun beleid inzake invoertarieven, met inbegrip van veranderingen in de 
tariefbescherming. In het bijzonder voorafgaand aan een verhoging van de tariefbescherming wordt 
dergelijk overleg aangeboden. 
GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING 
BETREFFENDE HET BEGRIP 'ZEGGENSCHAP' 
IN ARTIKEL 24, ONDER b), EN ARTIKEL 36 
1. De partijen bevestigen dat zij onderling zijn overeengekomen dat 'zeggenschap' afhangt van de 
feitelijke omstandigheden van elk geval. 
2. Een onderneming wordt bij voorbeeld geacht onder 'zeggenschap' van een andere onderneming 
te staan, en dus een dochteronderneming van de betrokken onderneming te zijn, indien: 
- de andere onderneming rechtstreeks of middellijk beschikt over een meerderheid van de 
stemrechten, of 
- de andere partij het recht heeft een meerderheid van het bestuurs-, leidinggevend of 
toezichthoudend orgaan aan te stellen of af te zetten, en terzelfder tijd aandeelhouder of lid 
van de dochteronderneming is. 
3. Beide partijen beschouwen de in punt 2 vermelde criteria niet als een limitatieve opsomming. 
GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING BETREFFENDE ARTIKEL 35 
Het feit dat een visum wordt vereist voor natuurlijke personen van bepaalde partijen en niet voor die 
van andere, wordt niet op zichzelf beschouwd als iets dat uit een specifieke verbintenis 
voortvloeiende voordelen teniet doet of daaraan afbreuk kan doen. 
C*3 
GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING BETREFFENDE ARTIKEL 42 
De partijen komen overeen dat intellectuele, industriële en commerciële eigendom voor de 
toepassing van de Overeenkomst inzonderheid het volgende omvat: auteursrechten, met inbegrip van 
de auteursrechten op computerprogramma's, en naburige rechten, de rechten voor octrooien, 
industrile ontwerpen, geografische aanduidingen, met inbegrip van benamingen van oorsprong, 
warenmerken en dienstmerken, topografieën van geïntegreerde schakelingen, alsmede bescherming 
tegen oneerlijke mededinging als bedoeld in artikel 10 bis van het Verdrag van Parijs voor de 
bescherming van industriële eigendom en bescherming van niet-openbaargemaakte informatie over 
know-how. 
GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARING BETREFFENDE ARTIKEL 94 
De partijen komen met het oog op de juiste interpretatie en toepassing overeen dat onder de in 
artikel 94 van de Overeenkomst bedoelde 'bijzonder dringende gevallen' wordt verstaan: gevallen 
van wezenlijke inbreuk op de Overeenkomst door één van de partijen. Wezenlijke inbreuk op de 
Overeenkomst houdt in: 
a) afwijzing van de Overeenkomst die niet in overeenstemming is met de algemene regels van het 
volkenrecht, 
of 
b) schending van de essentiële onderdelen van de Overeenkomst als vermeld in artikel 2. 
2. De partijen komen overeen dat onder de in artikel 94 genoemde "passende maatregelen" wordt 
verstaan maatregelen die in overeenstemming zijn met het internationaal recht. Indien een partij een 
maatregel in een bijzonder dringend geval zoals bedoeld in artikel 94 neemt, kan de andere partij een 
beroep doen op de procedure voor geschillenbeslechting. 
(*°] 
BRIEFWISSELING 
TUSSEN DE GEMEENSCHAP 
EN DE REPUBLIEK ARMENIË 
MET BETREKKING TOT DE VESTIGING VAN VENNOOTSCHAPPEN 
bf 
10 
A. Brief van de regering van de Republiek Armenië 
Mijnheer, 
Hierbij verwijs ik naar de op geparafeerde Partnerschaps- en Samenwerkings­
overeenkomst. 
Tijdens de onderhandelingen heb ik erop gewezen dat de Republiek Armenië communautaire 
vennootschappen die zich in de Republiek Armenië vestigen en er activiteiten uitoefenen, in bepaalde 
opzichten een voorkeursbehandeling verleent. Ik heb daarbij opgemerkt dat hiermee uitvoering 
wordt gegeven aan het Armeense beleid om met alle middelen de vestiging van communautaire 
vennootschappen in de Republiek Armenië te bevorderen. 
Dit betekent naar mijn oordeel dat de Republiek Armenië in de periode tussen de datum van 
parafering van deze Overeenkomst en de inwerkingtreding van de desbetreffende artikelen inzake de 
vestiging van vennootschappen, geen maatregelen of voorschriften zal vaststellen tot invoering of 
verzwaring van discriminatie van communautaire vennootschappen ten opzichte van Armeense 
vennootschappen of vennootschappen van een derde land in vergelijking met de situatie op de datum 
van parafering van deze Overeenkomst. 
Ik moge U verzoeken mij de ontvangst van deze briefte willen bevestigen. 
Gelieve, Mijnheer, de verzekering van mijn bijzondere hoogachting te aanvaarden. 
Voor de regering van de Republiek Armenië 
QQ 
11 
B. Brief van de Europese Gemeenschap 
Mijnheer, 
Ik dank u voor uw brief van heden welke als volgt luidt: 
'Mijnheer, 
Hierbij verwijs ik naar de op geparafeerde Partnerschaps- en Samenwer­
kingsovereenkomst. 
Tijdens de onderhandelingen heb ik erop gewezen dat de Republiek Armenië communautaire 
vennootschappen die zich in de Republiek Armenië vestigen en er activiteiten uitoefenen, in 
bepaalde opzichten een voorkeursbehandeling verleent. Ik heb daarbij opgemerkt dat 
hiermee uitvoering wordt gegeven aan het Armeense beleid om met alle middelen de 
vestiging van communautaire vennootschappen in de Republiek Armenië te bevorderen. 
Dit betekent naar mijn oordeel dat de Republiek Armenië in de periode tussen de datum van 
parafering van deze Overeenkomst en de inwerkingtreding van de desbetreffende artikelen 
inzake de vestiging van vennootschappen, geen maatregelen of voorschriften zal vaststellen 
tot invoering of verzwaring van discriminatie van communautaire vennootschappen ten 
opzichte van Armeense vennootschappen of vennootschappen van een derde land in 
vergelijking met de situatie op de datum van parafering van deze Overeenkomst. 
Ik moge U verzoeken mij de ontvangst van deze briefte willen bevestigen.' 
Ik bevestig u de ontvangst van deze brief. 
Gelieve, Mijnheer, de verzekering van mijn bijzondere hoogachting te aanvaarden. 
Namens de Europese Gemeenschappen 
O? 
12 
VERKLARING 
VAN DE FRANSE REGERING 
De Franse Republiek merkt op dat de Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst met de 
Republiek Armenië niet van toepassing is op de landen en gebieden overzee die krachtens het 
Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap met de Europese Gemeenschap geassocieerd 
zijn. 
Q2 
13 
BRIEF 
VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN EN HUN LID-STATEN 
AAN DE REGERING VAN DE REPUBLIEK ARMENIË 
(BUITEN DE OVEREENKOMST) 
Naar aanleiding van het verzoek van de Armeense autoriteiten betreffende het opnemen van 
bepalingen voor bijstand op het gebied van nucleaire veiligheid in de partnerschaps- en 
samenwerkingsovereenkomst leggen de Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten de 
volgende verklaring af: 
De Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten betreuren het besluit van de Armeense 
autoriteiten om Eenheid 2 van de kerncentrale Medzamor te heropenen in november 1995, 
hetgeen zij beschouwen als afwijkend van de algemene doelstelling van de Europese 
Gemeenschappen en hun Lid-Staten om de nucleaire veiligheid wereldwijd te vergroten, en met 
name in de landen van Midden- en Oost-Europa en van de voormalige Sowjet-Unie, waar zich 
kerncentrales bevinden waarbij aanzienlijke tekortkomingen van het ontwerp zijn vastgesteld, 
Op grond van het feit dat de kerncentrale Medzamor niet op een niveau kan worden gebracht dat 
overeenkomt met internationaal erkende veiligheidsnormen, menen de Europese 
Gemeenschappen en hun Lid-Staten dat de centrale niet geschikt is om op lange termijn in bedrijf 
te blijven en dat gestreefd moet worden naar een sluiting op een zo kort mogelijke, praktisch 
haalbare termijn. Daarom is het van het grootste belang dat alternatieve energiebronnen worden 
gevonden en gebruikt. De EG is bereid Armenië te helpen bij het opstellen en uitvoeren van een 
allesomvattende energiestrategie op lange termijn, overeenkomstig artikel 54 van de 
partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst, via het Tacis-programma (in samenwerking met 
de internationale financiële instellingen), 
Onverminderd bovengenoemde doelstelling van de sluiting van de kerncentrale en rekening 
houdend met de huidige situatie, kan de EG op verzoek van Armenië overwegen beperkte steun 
te verlenen, in overeenstemming met het huidige kader van Tacis-middelen en -prioriteiten, voor 
veiligheidsmaatregelen op de korte termijn in het kader van het Tacis-programma voor 
technische bijstand. 
Tot deze maatregelen kunnen behoren. 
steun voor de veiligheidsautoriteiten 
operationele veiligheidsbijstand voor de exploitant 
waar dit nodig is voor de uitvoering van deze taken, beperkte levering van dringend 
noodzakelijke uitrusting. 
(*j 
14 

ISSN 0254-1513 
COM(96) 136 def. 
DOCUMENTEN 
NL 11 
Catalogusnummer : CB-CO-96-157-NL-C 
ISBN 92-78-02516-X 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg