Bekendmaking overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17 van de Raad(1)

Zaak COMP/29.373 - Visa International

(2001/C 226/10)

(Voor de EER relevante tekst)

1. INLEIDING

1. Op 31 januari 1977 meldde Ibanco Ltd, sinds 1979 bekend als Visa International Service Association, verscheidene regels en voorschriften waaraan Visa Association is onderworpen (oprichtingsakte (Certificate of Incorporation), statuten (By-Laws) en bedrijfsvoorschriften (Operating Regulations)) bij de Commissie aan en verzocht zij om een negatieve verklaring op grond van artikel 81, lid 1, of, subsidiair, een vrijstelling op grond van artikel 81, lid 3, van het EG-Verdrag.

2. Nadat de Commissie aanvankelijk een administratief schrijven had doen toekomen, heropende zij in 1992, na een klacht, het onderzoek in de Visa-zaak en trok zij het administratieve schrijven in. In het heropende onderzoek werd tevens rekening gehouden met een klacht die op 23 mei 1997 was ingediend door EuroCommerce, een klein-, groot- en internationale handelsvertegenwoordiging in de Gemeenschap, en die betrekking had op verscheidene aspecten van onder meer de betaalkaartregeling van Visa International, inzonderheid de meerzijdige afwikkelingsvergoedingen.

2. DE PARTIJEN

3. Visa International Service Association, hierna "Visa" genoemd, is een onderneming met winstoogmerk die toebehoort aan ongeveer 20000 aangesloten financiële instellingen uit de gehele wereld. De inkomsten van Visa bedroegen in 1999 wereldwijd 1455 miljoen USD waarvan ongeveer [...](2) miljoen USD wordt behaald in de regio EU van Visa. Het in de Verenigde Staten opgerichte Visa exploiteert het betaalkaartnet. Daartoe beheert het handelsmerken, stelt het de regels van het systeem vast en verstrekt het machtigings- en clearingdiensten via een wereldwijd computer- en telecommunicatienet dat VisaNet wordt genoemd. Zelf geeft Visa-kaarten uit, noch sluit het overeenkomsten met handelaren inzake de aanvaarding van Visa-kaarten. De aangesloten financiële instellingen, die daartoe van Visa een licentie ontvingen, houden zich daarmee bezig.

4. Visa heeft het gebied waarop het actief is wereldwijd ingedeeld in zes regio's. In de regio EU van Visa, die naast de EU ook IJsland, Liechtenstein, Norwegen, Turkije, Israël, Cyprus, Malta en Zwitserland omvat, zijn er meer dan 5000 Visa-leden. De besluitvorming is overgedragen aan het regionale bestuur van Visa voor de regio EU, dat om de twee jaar wordt gekozen uit de aangesloten financiële instellingen in de regio EU. Het regionale bestuur voor de regio EU is verantwoordelijk voor de intraregionale aangelegenheden, zoals bijvoorbeeld de goedkeuring van de Visa-bedrijfsvoorschriften voor de regio EU en de vaststelling van intraregionale standaardafwikkelingsprovisies voor de regio EU.

5. Er zijn verscheidene categorieën Visa-lidmaatschap, maar in het algemeen staan alle lidmaatschapscategorieën open voor elke instelling die is georganiseerd op grond van de wetgeving betreffende de commerciële banken van haar land en ertoe gemachtigd is dadelijk opvraagbare deposito's te aanvaarden. Visa laat echter geen gegadigde tot het lidmaatschap toe die door het bestuur als een concurrent van de onderneming wordt beschouwd.

3. DE OVEREENKOMSTEN

3.1. Algemeen

6. De aanmelding van Visa heeft betrekking op regels en voorschriften waaraan de Visa-vereniging en haar leden onderworpen zijn, meer bepaald de oprichtingsakte (Certificate of Incorporation), de internationale statuten (International By-Laws) en de machtigingen van regionale besturen (Regional Board Delegations), alsook de internationale bepalingen betreffende de Visa-betaalkaarten, meer bepaald de algemene internationale bedrijfsvoorschriften (General International Operating Regulations), de regionale bedrijfsvoorschriften voor de Europese Unie (European Union Regional Operating Regulations), de regels inzake geschillenbeslechting (Dispute Resolution Rules) en specificaties voor kaarten en merken (Card and Marks Specifications). Alle aangemelde Visa-regels en -voorschriften worden hierna de "Visa-regels" genoemd(3).

3.2. De afwikkelingsprovisie

7. Overeenkomstig de Visa-regels is de wervende bank aan de uitgevende bank een afwikkelingsvergoeding (Interchange Reimbursement Fee) verschuldigd voor elke transactie met een Visa-kaart waarbij de uitgever en de werver verschillend zijn. In de regio EU wordt deze afwikkelingsprovisie bij gebreke van een specifieke afspraak vastgesteld door het regionale bestuur voor de EU van Visa, dat volgens Visa thans in ongeveer gelijke mate netto-uitgevers en nettowervers vertegenwoordigt. De multilaterale afwikkelingsprovisie (Multilateral Interchange Fee - MIF) is thans steeds een ad-valoremprovisie; zij wordt vastgesteld als een percentage van de netto-omzet. Het precieze niveau ervan varieert bijvoorbeeld naar gelang van het gebruikte type Visa-kaart. Visa beschouwt het precieze niveau van haar MIF's als een zakengeheim en verbiedt de aangesloten banken hierover inlichtingen te verstrekken aan hun klanten, zoals bijvoorbeeld de handelaren aan wie de kosten van de MIF doorgaans door de wervende banken worden doorberekend.

8. De door het bestuur van Visa voor de EU vastgestelde MIF's zijn bij gebreke van een specifieke afspraak van toepassing op alle intraregionale Visa-kaarttransacties in de EU, d.w.z. transacties waarbij een in lidstaat A afgegeven Visa-kaart wordt gebruikt voor een betaling bij een handelaar in lidstaat B. Volgens Visa maakte dit soort transacties in de Gemeenschap in 1999 ongeveer 10 % van alle Visa-kaarttransacties bij handelaren uit. Wanneer Visa-leden geen multilaterale of bilaterale overeenkomsten voor binnenlandse afwikkelingen hebben gesloten, is de door het bestuur van Visa voor de EU vastgestelde standaardafwikkelingsprovisie eveneens van toepassing op soortgelijke binnenlandse transacties. Volgens Visa is dit thans het geval in Griekenland, Ierland, Italië, Nederland en Zweden. Binnenlandse afwikkelingsprovisies die door nationale Visa-leden zijn vastgesteld, vallen niet onder de aanmelding door Visa International.

3.3. Motivering van Visa voor haar afwikkelingsprovisie

9. Visa beschouwt haar MIF's niet als een prijs voor gespecificeerde diensten die door de uitgevers aan de wervers of de handelaren worden verleend. Zij beschouwt de MIF eerder als een overdracht onder ondernemingen die samenwerken om een gezamenlijke dienst aan te bieden binnen een door gunstige externe effecten en een gezamenlijke vraag gekenmerkt net. Volgens Visa is de MIF noodzakelijk als financiële vergoeding van het onevenwicht tussen de kosten die verband houden met de uitgifte en de werving en de inkomsten die afkomstig zijn van de kaarthouders en handelaren. Visa betoogt dat de van de kaarthouders afkomstige inkomsten in de huidige Visa-regeling wezenlijk lager zijn dan de kosten van de uitgevende bank. Omgekeerd zijn de van de handelaren afkomstige inkomsten van de wervende banken wezenlijk hoger dan de kosten van het gehele betalingssysteem die door de wervende bank worden gedragen. De afwikkelingsvergoeding dient in deze context om deze onevenwichten op te heffen teneinde de vraag naar en het gebruik van de betalingsdienst te vergroten. Zonder een gepaste afwikkelingsvergoeding zou het systeem volgens Visa niet optimaal functioneren en zou het sterke punt van het Visa-systeem, namelijk het grote aantal kaarthouders en handelaren, worden ondermijnd.

4. DOOR VISA VOORGESTELDE WIJZIGINGEN

10. Om aan de bezwaren van de Commissie tegemoet te komen heeft Visa aan de Commissie een formeel voorstel gedaan om in haar intraregionale MIF voor de EU wijzigingen aan te brengen. Dit voorstel is door het uitvoerende comité van het regionale bestuur van Visa voor de EU op 27 juni 2001 goedgekeurd.

11. Het voorstel van Visa behelst de volgende elementen:

a) een verlaging van het niveau van de intraregionale MIF,

b) de invoering van objectieve referentiewaarden waaraan de thans door de wervende banken aan de uitgevende banken betaalde intraregionale MIF's kunnen worden getoetst en

c) doorzichtigheid.

12. Het voorstel heeft betrekking op transacties in verkooppunten met consumentenkaarten. Commerciële kaarten worden van het voorstel uitgesloten, omdat het daarbij volgens Visa om een relatief nieuw product gaat met specifieke kenmerken. Daarenboven maken commerciële kaarten volgens Visa slechts een klein deel uit van alle Visa-kaarttransacties.

4.1. Verlaging van het niveau

13. Visa stelt voor het algemene niveau van de intraregionale MIF die van toepassing is op consumentenkaartproducten in de regio EU van Visa te verlagen door de invoering van een forfaitaire MIF per transactie voor kaarten met onmiddellijke debitering en een verlaging van het niveau van de ad valorem MIF's die gelden voor bepaalde typen kredietkaarten en kaarten met uitgestelde debitering.

14. Visa stelt voor, zodra dit technisch mogelijk is, waarschijnlijk in april 2002, een gemiddelde intraregionale MIF van 0,28 EUR in te voeren voor directe debetkaarttransacties. Deze provisie zou gedurende vijf jaar worden gehandhaafd, onder voorbehoud van een aanpassing in geval van een aanmerkelijke wijziging in het inflatiepercentage. Volgens Visa betekent dit een verlaging met meer dan 50 % voor een gemiddelde directe debetkaarttransactie.

15. De MIF-tarieven die van toepassing zijn op intraregionale transacties via bepaalde typen kredietkaarten en kaarten met uitgestelde debitering, zouden op grond van het voorstel over een periode van vijf jaar worden verlaagd. Samen met sommige verlagingen van de MIF waartoe reeds is besloten, zou dit de gewogen gemiddelde MIF op grond van de raming door Visa van de transactievolumes met de verschillende kaarttypen op dat ogenblik doen dalen tot 0,7 % in 2007. Visa raamt dat het effect van de wijzigingen (debetkaarten en kredietkaarten samen) op de inkomsten uit MIF's voor de uitgevende banken een vermindering van gemiddeld meer dan 20 % zou zijn over een periode van vijf jaar, in vergelijking met de inkomsten die zouden worden behaald indien het voorstel niet ten uitvoer werd gelegd.

4.2. Objectiviteit

16. Visa stelt voor, dat drie categorieën kosten die gepaard gaan met het verstrekken van Visa-betalingsdiensten worden gebruikt als objectieve referentiewaarden waaraan de intraregionale MIF's die thans bij transacties in verkooppunten door de wervende banken aan de uitgevende banken worden betaald, kunnen worden getoetst. Deze drie categorieën kosten zijn: de kosten van het verwerken van transacties, de kosten van kosteloos krediet dat aan de kaarthouders wordt verleend (de "float") en de kosten van het verstrekken van een betalingsgarantie. Een studie dient de kostenelementen vast te stellen die elk van de drie kostencategorieën behelst. Bij sommige kostenelementen zou slechts een percentage in aanmerking worden genomen voor het berekenen van de referentiewaarden voor de kosten.

17. Volgens het voorstel van Visa zou het daadwerkelijke niveau van de MIF's niet hoger liggen dan de som van deze drie categorieën kosten, behalve in uitzonderlijke omstandigheden, zoals bijvoorbeeld om gedrag te ontmoedigen dat de technische vooruitgang zou kunnen belemmeren. De Commissie zou vooraf worden geraadpleegd. Beneden dit niveau zou het Visa vrij staan MIF's vast te stellen op het niveau dat zij commercieel wenselijk acht.

4.3. Doorzichtigheid

4.3.1. Studies betreffende de kosten

18. Visa zou aan de Commissie, kort na de voltooiing ervan, de studies betreffende de kosten overleggen, met de berekeningen op grond van de drie in punt 16 genoemde categorieën kosten, waarbij de gegevens worden uitgesplitst in cijfers betreffende kredietkaarten en kaarten met uitgestelde debitering, en gegevens betreffende kaarten met onmiddellijke debitering.

19. De kostenstudies zouden door Visa worden uitgevoerd en door een onafhankelijk accountantskantoor worden gecontroleerd. De gegevens die bij het opstellen van de kostenstudie worden gebruikt, zouden worden verstrekt door een representatieve selectie van bij Visa aangesloten banken uit de regio EU van Visa, die in de EER zijn gevestigd.

4.3.2. Doorzichtigheid van de MIF voor de handelaren

20. Het voorstel van Visa behelst tevens een wijziging van de Visa-regels in dier voege dat het aangesloten banken wordt toegestaan aan de handelaren zowel het toegepaste niveau van de intraregionale MIF's voor de regio EU van Visa als de relatieve percentages van de drie categorieën kosten kenbaar te maken, indien de handelaren daarom zouden verzoeken. De handelaren dienen in kennis te worden gesteld van de mogelijkheid die gegevens van hun banken te verlangen.

5. VOORNEMEN VAN DE COMMISSIE

21. In het licht van het voorgaande is de Commissie voornemens een gunstig standpunt in te nemen ten aanzien van de bepalingen inzake de MIF in de aangemelde VISA-regels. Alvorens dit te doen maant zij de belanghebbende derden aan, hun opmerkingen binnen een maand na de publicatie van deze bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen, per brief of faxbericht (fax (32-2) 296 98 07) onder referentienummer COMP/29.373 - Visa International te doen toekomen aan onderstaande adres: Europese Commissie Directoraat-generaal Concurrentie

Directoraat D, Eenheid D1 (Financiële diensten)

Wetstraat 200 B - 1049 Brussel Fax (32-2) 296 98 07.

(1) PB 13 van 21.2.1962, blz. 204/62, laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1216/1999 (PB L 148 van 15.6.1999, blz. 5).

(2) Gedeelten van deze tekst zijn bewerkt om ervoor te zorgen dat geen vertrouwelijke gegevens worden bekendgemaakt.

(3) Met betrekking tot sommige specifieke bepalingen in de Visa-regels heeft de Commissie op 14 oktober 2000 een bekendmaking overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17 gepubliceerd (PB C 293 van 14.10.2000, blz. 18), waarbijj belanghebbende derden werden uitgenodigd hun opmerkingen kenbaar te maken over het voornemen van de Commissie een gunstig standpunt in te nemen ten aanzien van deze bepalingen. De betrokken bepalingen hadden met name betrekking op het zogenoemde discriminatieverbod en de gewijzigde regels inzake grensoverschrijdende dienstverlening.