over de uitvoering in 2015-2016 van Verordening (EG) nr. 561/2006 tot harmonisatie van bepaalde voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer en van Richtlijn 2002/15/EG betreffende de organisatie van de arbeidstijd van personen die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefenen

I.Inleiding

In dit verslag wordt een overzicht gegeven van de toepassing van EU-voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer in de lidstaten in de periode van 1 januari 2015 tot en met 31 december 2016. Ook wordt ingegaan op de belangrijkste uitdagingen op het gebied van handhaving en toepassing van de betreffende wettelijke bepalingen, die in de volgende vier wetgevingshandelingen worden beschreven:

1) Verordening (EG) nr. 561/2006 (de verordening inzake rijtijden), waarin minimumvoorschriften zijn vastgesteld voor dagelijkse en wekelijkse rijtijden, onderbrekingen en dagelijkse en wekelijkse rustperioden;

2) Richtlijn 2002/15/EG (de richtlijn arbeidstijd in het wegvervoer), waarin de voorschriften zijn neergelegd voor de organisatie van de arbeidstijd van mobiele werknemers. Hierin zijn de voorschriften vastgelegd inzake maximale wekelijkse arbeidstijden, minimale werkonderbrekingen en nachtarbeid. Deze richtlijn is van toepassing op bestuurders die binnen het toepassingsgebied van de verordening inzake rijtijden vallen;

3) Richtlijn 2006/22/EG (de handhavingsrichtlijn), waarin de minimumniveaus zijn vastgelegd voor wegcontroles en controles ter plaatse bij vervoersondernemingen ter verificatie van de naleving van de bepalingen van de verordening inzake rijtijden;

4) Verordening (EU) nr. 165/2014 (de tachograafverordening), waarin de vereisten worden beschreven voor de installatie en het gebruik van tachografen in voertuigen die binnen het toepassingsgebied van de verordening inzake rijtijden vallen.

Het verslag, dat is gebaseerd op artikel 17 van de verordening inzake rijtijden en op artikel 13 van de richtlijn arbeidstijd in het wegvervoer , bevat kwantitatieve en kwalitatieve gegevens met betrekking tot uitgevoerde controles langs de weg en ter plaatse bij ondernemingen, alsmede met betrekking tot vastgestelde inbreuken. Ook wordt erin beschreven of er gebruik is gemaakt van de uitzonderingen die zijn vastgelegd in artikel 13 van Verordening (EG) nr. 561/2006 . Tot slot bevat het verslag kwalitatieve informatie over de uitvoering van de richtlijn arbeidstijd in het wegvervoer. Het verslag van de Commissie wordt aangevuld door een werkdocument van de diensten van de Commissie met aanvullende informatie over sancties, samenwerking tussen de lidstaten, opmerkingen van handhavingsinstanties en andere gedetailleerde statistieken. Het verslag bestaat uit vier delen: in hoofdstuk I wordt de kwaliteit van de ingediende nationale gegevens en de naleving van de daarvoor geldende indieningstermijn samengevat. Hoofdstuk II bevat de analyse van de nationale gegevens met betrekking tot controles en inbreuken, terwijl in hoofdstuk III een beschrijvend overzicht wordt gegeven van de uitvoering van Richtlijn 2002/15/EG door de lidstaten. Tot slot worden in hoofdstuk IV de belangrijkste conclusies van dit verslag getrokken.

Indiening van gegevens

De nationale verslagen over de toepassing van de bepalingen van Richtlijn 2002/15/EG en Verordening (EG) nr. 561/2006 moeten worden ingediend door middel van het herziene standaardschema dat is vastgesteld in het Uitvoeringsbesluit van de Commissie van 30 maart 2017 .

Alle lidstaten hebben hun gegevens ingediend, maar veel lidstaten niet binnen de geldende indieningstermijn. De kwaliteit van gegevens inzake de toepassing van Verordening (EG) nr. 561/2006 blijft toenemen. Vrijwel alle lidstaten hebben voorzien in de gevraagde uitsplitsing van gedetailleerde statistieken met betrekking tot nalevingscontroles langs de weg en ter plaatse bij ondernemingen. Met betrekking tot de verstrekte informatie over sancties, internationale samenwerking, veranderingen in nationale wetgeving en getrokken conclusies is echter nog meer verbetering mogelijk.

Daarnaast hebben de lidstaten de Commissie in kennis gesteld van de nationale uitzonderingen die zij op grond van artikel 13 van Verordening (EG) nr. 561/2006 hebben verleend op de toepassing van de bepalingen inzake rijtijden, onderbrekingen en rustperioden. De bijgewerkte lijst met uitzonderingen is opgenomen in het begeleidende document, dat beschikbaar is op de website van de Commissie .

De informatie met betrekking tot de toepassing van de richtlijn arbeidstijd in het wegvervoer is niet door alle lidstaten ingediend en slechts enkele lidstaten hebben statistische gegevens over controles en de resultaten daarvan verstrekt . Als reden voor het gebrek aan informatie voerden veel lidstaten aan dat er tijdens de verslagperiode geen veranderingen hadden plaatsgevonden in hun nationale wetgeving. Al met al hebben de lidstaten erg weinig bijgewerkte kwantitatieve gegevens aangeleverd, waardoor een beoordeling lastig is. Om te zorgen dat het verslag voldoet aan de vereisten van artikel 17 van de verordening inzake rijtijden dringt de Commissie erop aan dat voor de volgende verslagperiode uitgebreidere kwalitatieve en kwantitatieve gegevens met betrekking tot de uitvoering en handhaving van Richtlijn 2002/15/EG worden verstrekt.

II. Uitvoering van Verordening (EG) nr. 561/2006 in de EU

1.Controles

Op grond van artikel 2 van Richtlijn 2006/22/EG moeten de lidstaten een systeem van adequate en regelmatige wegcontroles en controles ter plaatse bij ondernemingen uit alle vervoerscategorieën organiseren. De controles moeten ieder jaar een breed en representatief gedeelte van de mobiele werknemers, bestuurders, vervoersondernemingen en voertuigen bestrijken. In dit artikel is ook vastgesteld dat minimaal 3 % van de dagen die zijn gewerkt door bestuurders van voertuigen die binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 561/2006 vallen, aan een controle moeten worden onderworpen.

Uit de bij de Commissie ingediende nationale gegevens blijkt dat het totale aantal gewerkte dagen dat is gecontroleerd in de EU met 12,8 % is afgenomen, of een daling van 151 miljoen naar 131,7 miljoen gecontroleerde gewerkte dagen. Dit is een sterkere afname in vergelijking met de afname van 4,8 % tussen de voorgaande verslagperioden 2011-2012 en 2013-2014. Wanneer de nationale cijfers in aanmerking worden genomen, lijkt het er echter op dat deze afname grotendeels kan worden verklaard door een daling in het aantal gecontroleerde gewerkte dagen in drie lidstaten . Nadere informatie is te vinden in het bijgevoegde verslag.

Zoals hieronder in figuur 1 wordt geïllustreerd, is het gemiddelde percentage gecontroleerde gewerkte dagen in de EU 6,3 % (dit was 7 % in de periode 2013-2014), tweemaal zo hoog als krachtens de richtlijn verplicht is.

In de meeste lidstaten zijn meer gewerkte dagen gecontroleerd dan minimaal verplicht op grond van de richtlijn. Toch hebben drie lidstaten de drempelwaarde van 3 % niet gehaald, te weten Griekenland, Nederland en Malta. Malta en Nederland zitten net onder de drempelwaarde, maar het door Griekenland gerapporteerde aantal gewerkte dagen dat is gecontroleerd, is aanzienlijk lager dan de drempelwaarde en blijft dalen in vergelijking met voorgaande jaren. De Commissie zal de ontwikkelingen in deze lidstaten blijven volgen en zal, beginnend met de ernstigste gevallen, maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat Richtlijn 2006/22/EG correct wordt toegepast.

In artikel 2 van Richtlijn 2006/22/EG wordt de verhouding genoemd tussen het aantal gewerkte dagen dat moet worden gecontroleerd middels wegcontroles en controles ter plaatse bij ondernemingen, te weten respectievelijk 30 % en 50 %. Benadrukt moet worden dat de berekening van deze verhouding wordt gebaseerd op het aantal controles dat daadwerkelijk door handhavingsinstanties is verricht en niet op het minimumaantal gewerkte dagen dat moet worden gecontroleerd. Van de lidstaten die de drempelwaarde hebben gehaald, hebben slechts zes voldaan aan de vereiste balans tussen controles ter plaatse bij ondernemingen en wegcontroles. Gemiddeld is 74 % van de gecontroleerde gewerkte dagen langs de weg gecontroleerd, tegenover 26 % door middel van inspecties ter plaatse bij ondernemingen. Dit is een lichte toename van het percentage controles ter plaatse bij ondernemingen ten opzichte van vorig jaar, dat toen 23 % was. Zoals reeds benadrukt in het voorgaande verslag zat Ierland met slechts 7 % onder de drempelwaarde van 30 % voor wegcontroles. Zie figuur 2 voor meer informatie over nationale verhoudingen tussen wegcontroles en controles ter plaatse bij ondernemingen.