Advies van het Economisch en Sociaal Comité over "De vereenvoudiging van de regelgeving voor de interne markt - (WIM)"

(2001/C 14/01)

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 29 april 1999 besloten, overeenkomstig artikel 23, lid 3, van het reglement van orde, een advies op te stellen over "De vereenvoudiging van de regelgeving voor de interne markt".

De afdeling "Interne markt, productie en consumptie", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 19 juli 2000 goedgekeurd; rapporteur was de heer Vever.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens 376e zitting van 19 oktober 2000 het volgende advies uitgebracht, dat met 86 stemmen vóór, bij één onthouding werd goedgekeurd.

1. Samenvatting van de aanbevelingen van het Comité

1.1. Het Comité wijst erop dat de regelgeving voor de interne markt met spoed moet worden vereenvoudigd. Daarbij moet de kwaliteit van de voorschriften worden verbeterd, dient de omzetting in nationaal recht effectiever gestalte te krijgen, en moet passende aandacht worden geschonken aan de vrijheden en verantwoordelijkheden van de actoren van de georganiseerde samenleving.

1.2. Het zou graag zien dat de Europese Raad van Stockholm daartoe, op voorstel van de Commissie, in het voorjaar van 2001 een vereenvoudigingsprogramma voor de periode 2001-2005 goedkeurt, en dat dit programma doelstellingen, prioriteiten, methoden, financiële middelen en instrumenten voor follow-up en controle bevat. De Europese Raad zal jaarlijks (in het voorjaar) de tenuitvoerlegging van dit programma op basis van een Commissieverslag moeten nagaan.

1.3. Verder stelt het Comité voor om in dit plan gedragscodes voor de EU-instellingen op te nemen waarin deze zich ertoe verbinden om de regelgeving eenvoudiger, en niet ingewikkelder, te maken. De Commissie zou in dit verband het goede voorbeeld moeten geven door binnen haar diensten een vereenvoudigingscultuur te kweken en de onlangs opgerichte eenheid-vereenvoudiging direct bij het secretariaat generaal te plaatsen en deze van de nodige middelen te voorzien. Ook de lidstaten en hun administraties moeten worden aangemoedigd om dergelijke gedragscodes goed te keuren en bij te dragen tot de verspreiding van goede praktijkvoorbeelden op dit gebied.

1.4. Er dient beter gebruik te worden gemaakt van het effectrapportageformulier waarvan iedere ontwerpregeling vergezeld gaat; het formulier, waarvan objectiviteit en kwaliteit gegarandeerd dienen te zijn, moet worden uitgebreid met een systematisch onderzoek naar alternatieven voor regelgeving (overeenkomsten, zelf- en mederegulering) en een strikte evaluatie van de vereenvoudigingsimpact; ook dient het formulier openbaar te worden gemaakt.

1.5. Daarnaast dient de Commissie de keuze van de regelgevingsinstrumenten te herzien: afgezien van onderzoek naar alternatieven voor regelgeving moet vaker naar verordeningen worden gegrepen wanneer dit voor effectieve vereenvoudiging nodig lijkt. Ook dient wederzijdse erkenning efficiënt te worden uitgebreid, moeten interpretatie- en handelingsvrijheid bij de uitvoering van richtlijnen worden teruggedrongen en dient er te worden gezocht naar een nieuw soort richtlijnen waarin niet alleen de lidstaten, maar ook de maatschappelijke en beroepsorganisaties de bevoegdheid krijgen om de wezenlijke eisen ervan in te vullen en in de praktijk te brengen.

1.6. Het Comité verzoekt in zijn hoedanigheid van Unie-vergadering waarin de adressaten van de regelgeving zijn vertegenwoordigd de Commissie om nauw te worden betrokken bij het opstellen, tenuitvoerleggen en jaarlijks evalueren van het vereenvoudigingsbeleid. Het verzoekt de Commissie voorts om vroegtijdig te worden geraadpleegd, zodat Raad en Parlement reeds aan het begin van de besluitvormingsfase over zijn advies kunnen beschikken.

1.7. Verder wenst het met name ieder jaar door de Commissie te worden geraadpleegd over prioritaire kwesties in verband met de SLIM-projecten en de "testpanels".

1.8. Om een effectieve bijdrage tot de vereenvoudiging te leveren, zal het Comité:

- voortdurend ten behoeve van de adressaten toezien op de naleving van vereenvoudigings-, kwaliteits- en doelmatigheidseisen;

- zijn werkzaamheden dusdanig organiseren dat het op tijd kan reageren wanneer het in dit verband vóór het stadium van de eigenlijke besluitvorming wordt geraadpleegd;

- jaarlijks een verslag opstellen over de voortgang die met tenuitvoeringlegging van het meerjarenprogramma is geboekt;

- het effectrapportageformulier bij iedere ontwerpregelgeving systematisch onderzoeken;

- de Europese instellingen waarschuwen wanneer het noodzakelijk blijkt dat regelgeving in de richting van contractuele oplossingen dan wel zelf- of mederegulering moet worden bijgesteld;

- de dialoog met de Europese maatschappelijke en beroepskringen intensiveren om deze aan te moedigen de directe, met name contractuele verantwoordelijkheden, die in de Europese regelgeving zijn neergelegd, op zich te nemen;

- de contacten met het Comité van de Regio's over de regionale dimensie van vereenvoudiging uitbreiden; en

- de dialoog met de nationale sociaal-economische raden intensiveren, zodat deze in hun respectieve lidstaten eenzelfde bijdrage tot het welslagen van het vereenvoudigingsbeleid kunnen leveren als het Comité op Europees niveau wil doen.

2. Inleiding

2.1. Om de volgende redenen is de vereenvoudiging van regelgeving in Europa momenteel meer dan ooit een onderwerp van zorg voor de Europeanen.

2.1.1. door de niet-aflatende toename van de nationale regelingen worden handelingsvrijheid en mogelijkheden voor particuliere en gemeenschappelijke initiatieven in de lidstaten teruggedrongen en wordt tegelijkertijd op Europees niveau de wederzijdse erkenning tussen de lidstaten ingewikkelder;

2.1.2. men vraagt zich herhaaldelijk af in hoeverre de Europese instellingen moeten ingrijpen en ook bestaan er bedenkingen ten aanzien van de ingewikkeldheid van Europese harmonisatieregelingen, die nationale regels ook nog vaak overlappen;

2.1.3. afgezien van vertraging en moeilijkheden bij de omzetting van EG-regels in nationaal recht handhaven de lidstaten tijdens het omzettingsproces specifieke, soms overbodige, maatregelen of vaardigen zij zelfs nieuwe uit.

2.2. Daarnaast valt er een toename te constateren van de kwalitatieve aspiraties van de Europese burgers op gebieden als de kwaliteit van producten, diensten, arbeid, levensomstandigheden of milieu. De kwaliteit van wet- en regelgeving moet beantwoorden aan deze alom levende verwachtingen. Op dit gebied, en ook op andere, moet Europa worden beschouwd als borg voor toegevoegde waarde. Ook de opkomst van een "nieuwe" economie, die is gebaseerd op meer interactieve betrekkingen en door meer transparantie en decentralisatie worden gekenmerkt, noopt tot een "nieuw" bestuur dat op basis van "nieuwe" wetgeving functioneert en meer is toegespitst op de culturele veranderingen in gedrag en verwachtingen van de Europeanen van de 21e eeuw. De doelstelling van Commissievoorzitter Prodi om een kwalitatief uitermate hoogwaardige EG-administratie op te bouwen kan en moet de weg wijzen naar de ommezwaai die de Europese burgers vandaag de dag verwachten.

2.3. Op EG-niveau is relevant onderzoek naar de vereenvoudigingseisen gedaan, getuige met name het verslag van de Molitor-groep (1995). Ook andere internationale organisaties, met name de OESO, hebben op dit gebied verslagen uitgebracht, en binnen verscheidene lidstaten is een denkproces opgestart en zijn initiatieven genomen om de overdaad aan nieuwe regelingen te beteugelen en bestaande te vereenvoudigen.

2.4. Op EG-niveau wordt sinds de laatste jaren een aanzet gegeven om het praktisch effect van maatregelen op te voeren, met name door het opstellen van effectrapportageformulieren en voorts wordt geprobeerd om lijn in de veel te ingewikkelde regelgeving aan te brengen (met name via de SLIM-projecten). Desondanks hebben noch specialisten noch de Europese burgers de indruk dat werkelijk significante resultaten zijn geboekt. Integendeel, Europa wordt vaak gezien als een bron van bijkomende complicaties die naast de nationale voorschriften nieuwe, "technocratische" eisen oplegt zonder dat daarbij in wezen qua complexiteit en hoeveelheid ook maar iets aan die voorschriften verandert.

2.5. Aan de hand van enquêtes en hoorzittingen (met name de hoorzitting die op 17 mei in het kader van de voorbereiding van dit advies werd gehouden) heeft de Waarnemingspost voor interne markt (WIM) een aantal zeer duidelijke conclusies kunnen trekken, die bovenstaande opmerkingen bevestigen:

2.5.1. de EG-regelgeving wordt gegeven de verwachtingen van de burgers over de hele linie als te ingewikkeld beschouwd;

2.5.2. verder bleek vereenvoudiging voor de adressaten een dringende noodzaak; men was het er in brede kring over eens dat vereenvoudiging, mits deze goed wordt doorgevoerd, niet tegen de belangen van de maatschappelijke actoren zal indruisen, maar daarentegen hun autonomie, participatiemogelijkheden en belangen ten goede komt;

2.5.3. ongeveer de helft van de ondervraagden was van mening dat vereenvoudiging in beginsel met harmonisatie is gediend. De rest toonde zich bezorgd over de veelvuldige opeenstapeling van Europese en nationale voorschriften, waarbij teveel uitvoeringsbevoegdheden aan de EG worden overgelaten of (in dezelfde mate) overbodige nationale bepalingen worden gehandhaafd of zelfs via de omzetting van richtlijnen worden toegevoegd;

2.5.4. de overgrote meerderheid vond dat de EG-vereenvoudigingsmaatregelen ontoereikend zijn gebleken en iedereen was het erover eens dat met het oog op de uitbreiding vaart achter het vereenvoudigingsbeleid moet worden gezet;

2.5.5. verder was iedereen de mening toegedaan dat de Europese regelgeving uitsluitend kan worden vereenvoudigd wanneer de nationale maatregelen ter zake op elkaar zijn afgestemd;

2.5.6. voorts toonden alle deelnemers zich voorstander ervan om niet alleen met klassieke regelgeving te werken, maar ook om oplossingen via de contractuele dialoog en mechanismen voor zelfregulering te zoeken op gebieden die bij de economische en sociale actoren zeer gevoelig liggen, zoals sociale zaken, milieu- en consumentenbescherming en elektronische handel; en

2.5.7. ook verwachten alle deelnemers van het Comité dat het zich intensief voor vereenvoudiging zal inzetten. Daarbij werd er vooral het accent op gelegd dat het Comité moet toezien op het uitwerken van contractuele mechanismen en vormen van zelfregulering als alternatief voor klassieke regelgeving.

2.6. De Europese Raad van Lissabon (23-24 maart 2000) heeft dienovereenkomstig een zeer duidelijk mandaat gegeven om tijdens dit en volgend jaar een strategie uit te werken ter vereenvoudiging van de regelgevingsmechanismen, het functioneren van de overheid op zowel nationaal als op EG-niveau daarbij inbegrepen, en de gebieden in kaart te brengen waarop de lidstaten vaart achter de omzetting moeten zetten. De Commissie heeft gepland om in het kader van haar nieuwe maatregelen ten behoeve van de interne markt begin 2001 met voorstellen daartoe te komen.

2.7. Het Economisch en Sociaal Comité, dat de economische en maatschappelijke actoren - adressaten van de regelgeving - vertegenwoordigt, acht verbetering van de regelgeving in Europa van het allerhoogste belang omdat deze:

2.7.1. een direct effect op de goede werking van de interne markt heeft;

2.7.2. bepalend is voor de aantrekkelijkheid van het integratieproces onder de Europese burgers;

2.7.3. verbonden is met de algemene problematiek van beter bestuur in Europa, waarover de Commissie overigens nog in het voorjaar van 2001 een witboek zal uitbrengen; en

2.7.4. met het oog op de voorbereiding van de uitbreiding alleen maar aan urgentie wint.

2.8. Het Comité is zich ervan bewust dat het een ingewikkeld karwei is om de vereenvoudigingsoperatie te doen slagen: het goede uitgangspunt dient te worden gekozen en verscheidene klippen moeten worden omzeild. Het gaat niet aan om eenvoudigweg drastisch over de hele linie te dereguleren; dat zou afbreuk doen aan de kwaliteit van producten, diensten en de collectieve belangen van alle adressaten, ongeacht de vraag of deze ondernemer, werknemer of consument zijn. Om goed te functioneren hebben economie en samenleving regels nodig, die evenwel:

2.8.1. op het juiste niveau moeten worden opgesteld en toegepast. Daarbij zal van geval tot geval moeten worden gekozen tussen het internationale, communautaire, nationale, regionale of lokale niveau. Wat de mondialisering betreft, constateert het Comité dat er geen sprake is van overdaad maar van tekort aan internationale regelingen, hetgeen duidelijk blijkt uit de problemen waarmee de WTO momenteel te kampen heeft, terwijl de overvloed aan nationale regelgeving, met alle onduidelijke overlappingen met EG-regelingen van dien, maar doorgaat;

2.8.2. evenwichtig dienen te zijn, zodat geen verplichtingen worden opgelegd die onevenredig zijn met het nagestreefde doel en ontwikkelingen op het gebied van de handelings- en contractsvrijheid van de maatschappelijke actoren worden gerespecteerd. Ook moeten naast de overheden deze actoren direct worden betrokken bij het ontwerpen en uitvoeren van het vereenvoudigingsbeleid: vereenvoudiging kan niet slagen als deze nagenoeg uitsluitend aan ambtenaren wordt overgelaten.

2.9. Het EG-niveau is het juiste om de vereenvoudigingskwestie aan te pakken in die zin dat:

2.9.1. dit niveau een essentiële basis voor de Unie vormt om, steunend op een efficiënte en samenhangende interne markt, deel te nemen aan het in het kader van de mondialisering onontbeerlijke opstellen van internationale regels;

2.9.2. nooit uit het oog mag worden verloren dat ook de Europese regelgeving de vereenvoudigingsdoelstelling dient. Deze strekt er namelijk toe, vijftien onderling uiteenlopende nationale regelingen ten behoeve van de goede werking van de interne markt te harmoniseren en te uniformeren. Daarbij moeten werkingsgebied en inhoud van EG-regels uiteraard altijd kritisch kunnen worden bekeken;

2.9.3. de nationale regelingen moet openstaan voor de eisen van de goede werking van de interne markt. De lidstaten mogen zich bij de toepassing van de gemeenschappelijke regels niet te veel vrijheid permitteren en evenmin mogen zij de onmisbare bijdrage van de werking van deze markt tot vereenvoudiging negeren.

2.10. Met dit initiatiefadvies wordt niet beoogd om een nieuwe lijst van specifieke vereenvoudigingsmaatregelen op te stellen. Wel wil het Comité dat:

2.10.1. inzicht wordt verkregen in de facetten van een operatie die in het geheel genomen als een mislukking wordt beschouwd. Daarbij wil het de oorzaken van de ingewikkeldheid onderzoeken en de voornaamste verdiensten, maar ook de werkelijke beperkingen, van reeds doorgevoerde vereenvoudigingsmaatregelen evalueren; alsook

2.10.2. tot een door meer samenhang en diepgang gekenmerkte benadering komen om de operatie tot een goed einde te brengen, waarbij de verantwoordelijkheden van de respectieve Europese actoren in het vereenvoudigingsbeleid nogmaals worden onderzocht en tevens wordt gekeken naar efficiëntere methoden en criteria voor evaluatie, raadpleging en follow-up.

3. Waarom is de regelgeving zo ingewikkeld?

3.1. In de eerste plaats is de Europese regelgeving zo ingewikkeld omdat deze moet beantwoorden aan toenemende economische en sociale behoeften en steeds meer druk vanuit de politiek om EG-maatregelen te nemen, waarbij evenwel rekening dient te worden gehouden met vaak uiterst uiteenlopende nationale situaties en culturen. Het is in dit verband veelbetekenend dat de oproep die de Europese Raad van Lissabon (maart 2000) deed om snel een Europees vereenvoudigingsbeleid te ontwikkelen samenvalt met een bij die gelegenheid gepresenteerd en qua omvang ongekend plan voor nieuwe maatregelen op economisch en sociaal terrein, die door de Europese instellingen en de nationale overheden samen moeten worden genomen. Een dergelijk vereenvoudigingsstreven lijkt op het eerste gezicht een onmogelijke opgave, vooral wanneer men de ingewikkeldheid van de problemen die via EG-harmonisatie moeten worden opgelost in aanmerking neemt, alsook gegeven de logheid van de procedures, de invloed van conservatisme binnen overheidsorganen en de druk die in allerlei vormen door lobbyisten in Brussel en Straatsburg wordt uitgeoefend.

3.2. Voorts neemt de ingewikkeldheid alleen nog maar toe door het ontbreken van systematische evaluatie en gefundeerde kennis van de ermee gepaard gaande kosten. Vastgesteld moet worden dat de Europese instellingen en de nationale overheden er tot op heden nauwelijks in geslaagd zijn om de Europese regelgeving werkelijk te vereenvoudigen en niet verder komen dan enkele ad-hocmaatregelen, die vervolgens vanwege de afwezigheid van een algemeen stimulerend, samenhangend en politiek kader snel met hun beperkingen worden geconfronteerd. Het woord "kosten"moet in dit verband ruim worden geïnterpreteerd. Daartoe behoren ook het tijdsverlies waarmee de burgers door excessieve administratieve procedures worden opgezadeld, economische kosten vanwege de overdaad aan rompslomp waardoor het bedrijfsleven, met name het MKB zich heen moet worstelen om ingewikkelde formaliteiten af te handelen, alsmede de budgettaire en fiscale kosten waarmee de met veel te veel bureaucratie gedane administratieve uitgaven gepaard gaan, terwijl op die manier een beter en dus efficiënter gebruik van overheidsgeld ten behoeve van de samenleving in het gedrang komt.

3.3. Een volgende oorzaak ligt besloten in de institutionele procedures, hoewel het in dit verband meer om verplichtingen dan om systematische belemmeringen voor vereenvoudiging gaat. De op zichzelf duidelijke belangen van de adressaten raken namelijk vaak ondergesneeuwd in een moeizaam proces waarin eerst binnen de Commissie en vervolgens binnen de Raad een meerderheid, of zelfs eenparigheid, voor een besluit moet worden gevonden. Voegt men de gang van zaken binnen de codecisie- en bemiddelingsprocedures met het Europees Parlement hieraan toe, dan blijken teveel besluiten slechts neer te komen op een ingewikkeld politiek compromis. Ook het, overigens loffelijke, streven van de respectieve voorzitterschappen van de Raad om aan het einde van een zesmaandelijkse termijn op een respectabele lijst van goedgekeurde besluiten te kunnen terugzien, kan ertoe bijdragen dat de inhoudelijke kwaliteit van bepaalde besluiten soms in het gedrang komt.

3.4. Voorts blijkt de coherentie van de gekozen rechtsinstrumenten vaak weinig bevredigend. Sommige verordeningen zijn overmatig log en ingewikkeld, terwijl deze, als alle partijen wat water bij de wijn zouden doen, er zonder nadelige effecten eenvoudiger en efficiënter op zouden worden. Daarnaast wordt in een aantal richtlijnen de lidstaten een overmaat aan interpretatie- en handelingsvrijheid gelaten, zonder dat daadwerkelijk controle wordt uitgeoefend op de mate waarin de adressaten hierdoor met bijkomende complicaties worden opgezadeld, en evenmin lijkt er te worden beseft dat er op die manier onvoldoende wordt geharmoniseerd om de interne markt in de praktijk bevredigend te laten functioneren. Ook staat het de lidstaten in sommige gevallen vrij om bepalingen te handhaven dan wel toe te voegen die veel verder dan de EG-voorschriften gaan en daarmee nodeloos belemmeringen voor de intercommunautaire handel in het leven roepen; daarentegen zou middels een verordening, dit wil zeggen een uniforme regeling eventueel, wèl een voor alle partijen acceptabele regeling kunnen worden gerealiseerd. Voorts blijken voorschriften inzake wederzijdse erkenning praktisch gezien ook nog eens een dode letter te zijn bij gebrek aan follow-up of uitvoeringsregelingen.

3.5. Ook dient te worden beseft dat nagenoeg alle EG-regels uitsluitend worden uitgevaardigd via de EG-(mede)besluitvormingsprocedures, dit wil zeggen uitsluitend door Commissie, Parlement en Raad. Weliswaar krijgt deze kwestie momenteel op Europees niveau meer aandacht, maar de discussie over de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel blijft momenteel slechts beperkt tot de verticale dimensie (dit wil zeggen de bevoegdheidsverdeling tussen het EG-, nationale of regionale bestuursniveau), terwijl de horizontale dimensie (de keuze tussen regelgeving enerzijds en de oplossing via overeenkomst of gedragscode anderzijds) veelal weinig aandacht krijgt. Deze laatste methode, die in veel lidstaten toch ingang heeft gevonden, komt op die manier op EG-niveau slechts mondjesmaat uit de verf. Afgezien van de opmerkelijke en tot op heden te weinig gevoerde Europese sociale dialoog (tot nu toe zijn slechts drie sectorale akkoorden gesloten die vervolgens werden omgezet in richtlijnen aangaande ouderschapsverlof, deeltijdarbeid en werk voor bepaalde duur), alsmede van enkele vrijwillige afspraken en gedragscodes (met name op het gebied van milieubescherming - in het kader van Auto-Oil - en de reductie van energieverbruik) bieden de gemeenschappelijke regels de maatschappelijke en economische actoren weinig ruimte voor contractsvrijheid. Voorts ontberen zij niet alleen qua advies- maar in voorkomend geval ook qua medebeslissingsbevoegdheden de partnerstatus en worden besluiten voornamelijk door politiek en administratie genomen. Als gevolg daarvan voelen zij zich weinig betrokken bij of verantwoordelijk voor een vereenvoudigingsbeleid en wordt in alle maatschappelijke geledingen de druk op de politieke en administratieve besluitvorming opgevoerd, hetgeen de zaken er bepaald niet eenvoudiger op maakt.

3.6. Het Comité voert een adviestaak uit en vertegenwoordigt daarmee alle economische en maatschappelijke actoren. Het kan daarbij de drie besluitvormers (Commissie, Parlement en Raad) lang niet altijd voldoende institutioneel tegengewicht bieden. Het wordt pas in een laat stadium geraadpleegd, wanneer het besluitvormingsproces reeds in gang is gezet, en ondervindt dan ook substantiële institutionele moeilijkheden om de roep van de adressaten om meer vereenvoudiging in de regelgeving te laten doorklinken. Er dient dan ook absoluut te worden nagedacht over een opwaardering van de adviestaak ten einde de kwaliteit van de regelgeving te verhogen.

3.7. Voorts missen EG- en nationale regelgeving vaak onderlinge afstemming. Met name vanwege de voorkeur die steeds vaker aan richtlijnen boven verordeningen wordt gegeven, blijkt in de praktijk dat EG-regelingen aan nationale regelgeving worden "vastgeplakt" zonder deze laatste significant te wijzigen of te vervangen. Ook willen de lidstaten bij de omzetting van richtlijnen nog wel eens nationale voorschriften toevoegen die veel verder gaan dan de om te zetten bepalingen.

3.8. Ten slotte wordt het goed functioneren van wederzijdse erkenning door de onverenigbaarheid van talloze nationale regelingen met EG-recht gecompliceerd, zoals duidelijk blijkt uit een rapport dat de Commissie in juni 1999 publiceerde.

4. De gevolgen van gecompliceerde regelgeving

4.1. Op economisch en sociaal vlak hebben gecompliceerde EG-regelingen een negatief effect op het concurrentievermogen, dat in de huidige uitermate concurrentiële context meer dan ooit een noodzakelijke - zij het niet altijd voldoende - voorwaarde voor het scheppen van banen vormt. De ondernemingsgeest en -creativiteit vlakt af, en de ontwikkeling van het kleinbedrijf, de voor de vitaliteit van het Europa met zijn nieuwe economie noodzakelijke "starters" daarbij inbegrepen, wordt belemmerd. Voorts wordt het innovatievermogen, dit wil zeggen de capaciteit om zich aan veranderingen aan te passen en hervormingen door te voeren, over het algemeen afgeremd. Dit is een grote handicap voor een Europa in beweging dat wordt geconfronteerd met de eisen van mondialisering en op zoek is naar nieuwe creatieve dynamiek.

4.2. Ingewikkelde regels hebben tevens een negatieve uitwerking op de vrijheid en het maatschappelijke leven van de burgers. Zij hebben namelijk te maken met verplichtingen die tijd en geld kosten, en wat inzicht in de regels betreft, wordt de ongelijkheid opgevoerd en nemen factoren die tot uitsluiting leiden, eerder toe dan af.

4.3. Deze ingewikkeldheid, waarvoor de lidstaten ongaarne in het openbaar direct de verantwoordelijkheid op zich nemen, wekt onder een groot deel van de bevolking gevoelens op van wantrouwen jegens en vervreemding van de "eurocratie", terwijl Europa toch zou moeten worden beschouwd als een bijkomende ruimte van vrijheid, democratie en veiligheid. Voorts wordt in een tijdperk waarin de omvang van de economische, technologische en maatschappelijke uitdagingen noopt tot het invoeren van de directe-participatiedemocratie in Europa de vitaliteit van deze vorm van democratie op Europees niveau verzwakt omdat de direct betrokken maatschappelijke en beroepspartners te weinig ruimte voor een contractuele dialoog krijgen.

4.4. Ook tast de ingewikkeldheid van de regelingen het vermogen aan om belemmeringen op de interne markt daadwerkelijk uit de weg te ruimen, terwijl aan de vooravond van nieuwe uitbreidingsronden juist een nieuw elan nodig is om deze te voltooien. Het schort met name nog altijd aan eenvoudige juridische instrumenten voor de goede werking van de markt, zoals een echt statuut voor de Europese vennootschap, een betrouwbaar en goedkoop EG-octrooi en een vereenvoudigd gemeenschappelijk BTW-stelsel.

4.5. Op juridisch vlak resulteren de complexe regels tevens in vertragingen bij de omzetting in nationaal recht, rechtsgeschillen met de Commissie en processen bij het Hof van Justitie. De vereenvoudiging moet dan ook vooral zijn gericht op meer omzetting en meer discipline bij de toepassing van het EG-recht.

4.6. Deze fundamentele kwestie wint nog aan belang nu de uitbreiding wordt voorbereid. Eenvoudiger regels helpen de toetredingskandidaten bij het zware karwei om alle communautaire verworvenheden over te nemen en vergemakkelijken tevens de omzetting door de huidige 15 lidstaten, die de toetredingskandidaten tot op heden overigens nauwelijks het goede voorbeeld hebben gegeven. Ook komt vereenvoudiging het zo goed mogelijk functioneren van de nog grotere interne markt in het Europa van na de uitbreiding ten goede.

5. Beoordeling van reeds opgestarte vereenvoudigingsmaatregelen

5.1. Tijdens de jaren 80, toen de discussie over subsidiariteitsconcept in volle gang was, verklaarde de Commissie zich bereid om ieder ontwerpregeling vergezeld te doen gaan van een effectrapportageformulier over de kosten/batenverhouding. Deze, uniforme, formulieren bevatten een toetsing aan het subsidiariteitsbeginsel, een analyse van de economische en sociale gevolgen, die voor het MKB daarbij inbegrepen, en een samenvatting van het gevoerde overleg. De impact van dit, weliswaar lovenswaardige, initiatief in zijn huidige vorm is uiteindelijk beperkt gebleven omdat de onafhankelijkheid van de analyse niet formeel was gegarandeerd, er vooraf niet naar alternatieven voor regelgeving werd gezocht, nauwelijks werd overgegaan tot een systematische controle van de mate waarin regels werkelijk tot vereenvoudiging bijdragen, en er van geen enkele publiciteit sprake was.

5.2. Gedurende de jaren '90 is de Commissie veelvuldig overgegaan tot het uitbrengen van Groenboeken, om, alvorens een ontwerpregeling op te starten alle betrokkenen te raadplegen, alsook van Witboeken, die een globale uiteenzetting over de regelgeving voor een bepaald gebied betreffen, en van mededelingen waarin voorafgaand aan specifieke ontwerpen problemen werden geschetst en analyses werden gemaakt. Zij maakt momenteel terecht intensief gebruik van internet, met name via de Europe site, waardoor openbaar en interactief over ontwerpmaatregelen kan worden gediscussieerd. Zolang deze voorafgaande raadplegingen echter beperkt blijven tot de eventuele inhoud van nieuwe regelgeving en niet worden uitgebreid met de behandeling van eventuele alternatieven als gedragscodes en vormen van zelfregulering, zal de impact van deze, overigens steeds frequentere, raadplegingen op de vereenvoudiging onvermijdelijk bescheiden blijven.

5.3. In 1995 heeft de Molitor-groep op verzoek van de Europese Raad manieren onderzocht om de Europese regelgeving te vereenvoudigen.

5.3.1. Afgezien van verscheidene voorstellen om een aantal technische regelingen te herformuleren, bevat het verslag van de groep 18 algemene aanbevelingen, waarvan er in de loop der tijd veel zijn "vergeten". Het is dus nuttig om deze kort te herhalen:

- de codificatie moet zowel op EG- als op nationaal niveau worden versneld;

- er dient voor de gehele EG-wetgeving, omzettingen inbegrepen, een vereenvoudigingsprogramma te komen;

- de Commissie moet in verslagen aangeven wat kan worden gehandhaafd, wat dient te worden gewijzigd en wat moet worden ingetrokken;

- iedere ontwerpregeling dient vooraf te worden getoetst aan criteria als toereikendheid, subsidiariteit, kosten/baten, alternatieven voor overheidsoptreden, proportionaliteit en begrenzing in de tijd;

- de Commissie moet studies uitbrengen over de integratie van EG-initiatieven in de lidstaten;

- iedere maatregel dient aan een verdere reeks criteria te voldoen: begrijpelijke inhoud, duidelijke doelstelling, verenigbaarheid met bestaande wetgeving, afperking van het toepassingsgebied, realistisch tijdpad en herzieningsprocedures;

- voorafgaand aan ontwerpregelgeving dienen studies te worden gepubliceerd;

- de betrokkenen (consumenten, ondernemingen, werknemers) moeten tijdig, effectief en systematisch worden geraadpleegd;

- de ontwerpen dienen vergezeld te gaan van een toelichting met betrekking tot werkgelegenheid, concurrentievermogen, kosten en innovatie;

- de redenen waarom een lidstaat het al dan niet met een voorstel eens is, moeten worden gepubliceerd;

- er dient een systematische en openbare procedure voor de evaluatie van de resultaten te komen;

- ook op nationaal en lokaal niveau, alsook tijdens de omzetting van EG-recht, moet vereenvoudiging worden doorgevoerd;

- de controle op de nationale toepassing dient te worden versterkt;

- weigerachtige lidstaten moeten geldboetes worden opgelegd;

- kan een verordening tot vereenvoudiging bijdragen, dan dient deze de voorkeur boven de richtlijn te krijgen;

- waar mogelijk, moet het beginsel van wederzijdse erkenning worden toegepast;

- de Commissie dient regelgevingsinitiatieven tijdig aan te kondigen en daartoe vaker Groen- en Witboeken uit te brengen; en

- zij moet voortgangsverslagen inzake vereenvoudiging uitbrengen en één commissaris met de vereenvoudigingsmaterie belasten. Deze zou kunnen worden bijgestaan door een centrale eenheid van bescheiden omvang.

5.3.2. Het Molitor-verslag heeft vijf jaar na publicatie nauwelijks aan actualiteit ingeboet, omdat er weinig concreets mee is gedaan. De twee belangrijkste redenen daarvoor zijn:

5.3.2.1. het verslag had qua analyse en voorstellen verder kunnen gaan en bij het zoeken naar de nodige oplossingen is in het rapport waarschijnlijk te weinig aandacht geschonken aan ingewikkelde administratieve factoren en het feit dat vereenvoudiging over het algemeen geen gewillig oor bij besluitvormers en ambtenaren vindt. Hierdoor konden moeilijk efficiënte oplossingen worden aangedragen voor de in het verslag behandelde verschijningsvormen en gevolgen van de ingewikkeldheid. Voorts had de groep blijkbaar weinig oog voor controles, audits en budgettaire middelen om duurzaamheid, levensvatbaarheid en permanente intensivering van het vereenvoudigingsbeleid te garanderen.

5.3.2.2. in de tweede plaats heeft de Raad nagelaten om de operationele consequenties uit het door hem gevraagde verslag te trekken: de in dit verslag expliciet aanbevolen maatregelen zijn niet goedgekeurd en evenmin is de Raad erin geslaagd om een echt vereenvoudigingsprogramma op te stellen. Een en ander is waarschijnlijk het gevolg van de extreme politisering van het debat over de zeer misplaatste en omstreden keuze tussen vereenvoudiging en deregulering. In plaats daarvan had men voor duidelijkheid moeten kiezen en een nieuwe weg moeten bewandelen in de richting van de EG-regelgeving die door kwaliteit, eenvoud, doorzichtigheid en doeltreffendheid wordt gekenmerkt. De Commissie heeft zich wel door sommige aanbevelingen van het verslag laten leiden, maar zij kwam over de gehele linie genomen ook niet verder dan gefragmenteerde en ontoereikende maatregelen.

5.4. Daartoe behoren met name de sinds 1996 door de Commissie opgestarte 14 SLIM-projecten ("Simplification of Legislation in the Internal Market") om een aantal bestaande EG-regelingen te vereenvoudigen. De SLIM-werkgroepen, waarin deskundigen van de nationale overheden en vertegenwoordigers van de adressaten op voet van gelijkheid zitting hebben, doen voorstellen ter vereenvoudiging van EG-regelingen die minstens vijf jaar geleden zijn goedgekeurd. Deze voorstellen hebben betrekking op de meest uiteenlopende onderwerpen als sierplanten, gevaarlijke stoffen, voorverpakking, bouwmaterialen, mest, elektromagnetische compatibiliteit, bancaire diensten, verzekeringen, vennootschapsrecht, erkenning van diploma's, sociale-zekerheidsregelingen, BTW, statistieken Intrastat en statistieken betreffende de buitenlandse handel. De Commissie deelt in haar laatste evaluatieverslag (maart 2000) mede, dat de voorstellen hebben uitgemond in een reeks aanbevelingen voor vereenvoudiging, aan de hand waarvan de Commissie een groot aantal nieuwe, eenvoudigere ontwerpen kon uitbrengen. Het blijft echter een probleem om deze door Raad en Parlement definitief goedgekeurd te krijgen. Dat is tot op heden veel te weinig gebeurd (sierplanten, statistische variabelen Intrastat en gecombineerde nomenclatura voor de buitenlandse handel). De Commissie heeft in maart 2000 15 hervormingsvoorstellen gepresenteerd om het SLIM-initiatief nieuw leven in te blazen en alle partijen er meer bij te betrekken en hun handelen beter te coördineren.

5.5. Tevens heeft de Commissie in 1998 proefprojecten opgestart met betrekking tot Europese panels voor het bedrijfsleven om direct bij de ondernemingen naar de gegrondheid en de kosten van bepaalde regelgevingsvoorstellen te peilen. Deze werkwijze werd gehanteerd in drie gevallen, te weten met betrekking tot respectievelijk de vereenvoudiging van de BTW-vertegenwoordiging, de harmonisatie van jaarrekeningen en de ontwerpregeling inzake afval van elektrische en elektronische apparaten (in het laatste geval werden 1744 bedrijven naar hun mening gevraagd). Het blijft momenteel echter nog bij niets meer dan een experimentele procedure en de Commissie heeft nog geen (systematischere) uitbreiding gepland.

5.6. Voorts heeft zij in 1997 met medewerking van vertegenwoordigers van de maatschappelijke en beroepsgroepen en universiteiten een task force voor vereenvoudiging van het ondernemingsklimaat (BEST) opgericht. Deze heeft in 1998 een verslag met 19 aanbevelingen uitgebracht, dat vooral van belang is met het oog op zeer uiteenlopende nationale factoren als administratieve procedures, onderwijs- en opleidingsstelsels, flexibiliteit van de factor arbeid, financiering en fiscaliteit, en innovatie. In het najaar van 2000 zal de Commissie met een evaluatieverslag over de tenuitvoerlegging van deze aanbevelingen komen.

5.7. Als uitvoeringsmaatregel bij het Verdrag van Amsterdam hebben Commissie, Raad en Parlement in maart 1999 een interinstitutioneel akkoord over de redactionele kwaliteit van de regelgeving gesloten. Het is nog te vroeg om de resultaten daarvan te kunnen beoordelen.

5.8. Daarnaast brengt de Commissie sinds 1995 jaarlijks een verslag uit ("De wetgeving verbeteren") waarin zij haar bijdrage tot de vereenvoudiging van de EG-regelgeving schetst. In het laatste verslag (november 1999) geeft zij een overzicht van de diverse recentelijk opgestarte initiatieven en gaat zij ook in op de lopende werkzaamheden betreffende codificatie, herziening en consolidatie van de EG-regelgeving, waarbij zij ernaar streeft om overlappingen te voorkomen en achterhaalde bepalingen te schrappen.

5.9. Verder heeft zij bij gelegenheid van de in het najaar 1999 begonnen interne administratieve hervormingen binnen het DG-Ondernemingen een eenheid vereenvoudiging opgericht. Dat is stellig een goed initiatief, maar het effect is beperkt omdat de eenheid niet bij het secretariaat-generaal is ondergebracht. Vereenvoudigingseisen dienen immers voor alle DG's en diensten van de Commissie te gelden.

5.10. De Raad "interne markt" van 25 mei 2000 heeft erop gewezen dat de verschillende reeds opgestarte vereenvoudigingsinitiatieven (SLIM, BEST, test panels, effectrapportageformulieren) beter moeten worden gecoördineerd met het oog op een in het voorjaar 2001 door de Commissie aan de Europese Raad te presenteren samenhangende strategie.

5.11. Er valt dus te constateren dat

5.11.1. er tijdens de laatste jaren op EG-niveau nogal wat vereenvoudigingsinitiatieven zijn gelanceerd, en er qua doelstelling, reikwijdte en methode niets op deze initiatieven valt aan te merken, maar dat er nog onvoldoende resultaten zijn geboekt om het algemene gevoel terug te dringen dat er in wezen slechts weinig aan de ingewikkeldheid wordt gedaan; en

5.11.2. dat, nu de Commissie door de Europese Raad is verzocht om hem tijdens zijn bijeenkomst van het voorjaar 2001 een vereenvoudigingsstrategie te presenteren, de tijd echt rijp is om na te denken over een nieuwe benadering, waarbij lering wordt getrokken uit de problemen waarop bovengenoemde maatregelen zijn gestuit.

6. Voorstellen van het Comité voor een nieuwe vereenvoudigingsbenadering

6.1. Tijdens de door de Waarnemingspost voor de interne markt gehouden hoorzitting bleek duidelijk dat er op een nieuwe basis moet worden gewerkt om sneller tot meer succes te komen. Het Comité spreekt zich dan ook uit voor een echt "vereenvoudigingsproces", en dit houdt in dat een meerjarenprogramma wordt opgesteld om:

6.1.1. de vereenvoudiging op Europees niveau te coördineren;

6.1.2. gedragscodes voor de Europese regelgevers te lanceren waarbij ook de lidstaten zich aan zouden dienen te sluiten;

6.1.3. een beter gebruik te maken van het effectrapportageformulier, dat moet worden aangevuld en volledig in het Europese regelgevingsproces dient te worden geïntegreerd; en

6.1.4. de economische en sociale partners en alle actoren van de georganiseerde samenleving actief bij het vereenvoudigingsbeleid te betrekken. Zonder hun medewerking is dit tot mislukken gedoemd.

6.2. Het Comité hoopt in de eerste plaats dat de Raad in het verlengde van het besluit van de Europese Raad van Lissabon in het voorjaar van 2001, op basis van een begin 2001 door de Commissie op zijn verzoek te presenteren gedetailleerd voorstel, zijn goedkeuring zal hechten aan een echt meerjarenplan ten behoeve van vereenvoudiging met prioriteiten en een tijdpad, dat is gebaseerd op innovatieve methoden waarvoor geld beschikbaar wordt gesteld en dat door effectieve vormen van evaluatie wordt geflankeerd. Dit plan moet dusdanig worden opgesteld dat de belangrijkste veranderingen uiterlijk in 2005, dit wil zeggen aan het eind van de huidige mandaatsperiode van het Europees Parlement en de Commissie, volledig kunnen zijn doorgevoerd. Het plan dient te omvatten:

6.2.1. maatregelen om de ingewikkeldste regelingen aan te pakken;

6.2.2. preventieve maatregelen ten behoeve van een nieuwe vereenvoudigingsbenadering ten aanzien van huidige en toekomstige regelgevingsontwerpen;

6.2.3. flankerende nationale maatregelen.

6.3. Het Comité dringt erop aan dat met dit plan de weg naar echte vereenvoudiging van de Europese regelgeving wordt ingeslagen en dat de effecten van de processen van Luxemburg, Cardiff en Keulen op de dynamiek van de economie, de interne markt en de werkgelegenheid erdoor aangevuld en uitgebreid worden. Tijdens de speciale top van de Europese Raad die in het vervolg jaarlijks in het voorjaar zal worden georganiseerd om de voortgang betreffende de te Lissabon overeengekomen economische en sociale maatregelen te evalueren, moet op basis van een Commissieverslag met overzichtstabellen ook aandacht aan het vereenvoudigingsproces worden besteed.

6.4. Wat de inhoud van de regelgeving betreft, wil het Comité de Europese instellingen erop wijzen, geen afbreuk te doen aan de toegevoegde waarde ervan door te veel compromissen te sluiten met alle ruimte voor nationale specificiteiten van dien, waarvoor de consument moet opdraaien. Evenmin moet de lidstaten te veel opties voor de tenuitvoerlegging van richtlijnen worden gelaten. Daardoor wordt de harmonisatie immers uitgehold. Alle rechtsinstrumenten dienen op vereenvoudiging te zijn gericht, waarbij het er niet toe doet of het om verordeningen, richtlijnen of wederzijdse erkenning gaat. Verder moet ermee worden doorgegaan de regelingen te codificeren ten einde overlappingen van teksten te voorkomen en, overeenkomstig het in december 1998 gesloten interinstitutionele akkoord te zorgen voor samenhang en eenvoudig taalgebruik.

6.5. Wat de uitvoering betreft, roept het Comité de lidstaten tot meer discipline bij de omzetting op. Uit het laatste omzettingsoverzicht van de Commissie blijkt namelijk dat 13 % van de interne-marktrichtlijnen die reeds hadden moeten zijn omgezet (194 op 1489) nog altijd niet in alle lidstaten zijn overgenomen. Dit betekent een duidelijke verslechtering en het lijkt dan ook steeds onwaarschijnlijker dat het streefcijfer (eind 2000: 1,5 % niet-omgezette richtlijnen) zal worden gehaald.

6.6. Ook dient er aandacht naar de lange geldigheidsduur van de regelingen uit te gaan. Het is beter om systematisch, met name op gebieden die sterk in beweging zijn, over te gaan tot een beperkte duur voor nieuwe regelingen; tevens dienen daarin dwingende herzieningstermijnen te worden opgenomen. Bij niet-naleving daarvan moet de desbetreffende regeling worden ingetrokken.

6.7. Het Comité wijst er voorts met klem op dat de directe betrokkenheid van de economische en sociale partners voorwaarde is voor het welslagen van een vereenvoudigingsbeleid in Europa.

6.7.1. Daarbij dienen de partners goed gebruik te maken van de contractvrijheid die hun, in de eerste plaats op sociaal gebied, door de Europese wetgever is gelaten.

6.7.2. Ook moeten de partners zich sterk maken voor uitbreiding van deze vrijheid, alsook voor zelfregulering of goedkeuring van gedragscodes op Europees niveau (met name op het gebied van milieu- en consumentenbescherming, elektronische handel en de informatiemaatschappij).

6.7.3. Verder dienen zij bereid te zijn om als volwaardige partner direct mee te werken aan het opstellen van richtlijnen waarin het aan hen, in plaats van aan de lidstaten, wordt overgelaten om bepaalde essentiële eisen op te nemen in akkoorden, kwaliteitskeuren, certificatieprocedures en regelingen in het kader van zelfregulering.

6.7.4. Daarnaast moeten zij actief deelnemen aan de SLIM-projecten. Gegeven hun kennis moeten zij dit op voet van gelijkheid met de deskundigen van de overheden kunnen doen.

6.7.5. Ten slotte moeten zij de ontwikkeling van de testpanels vergemakkelijken, met name in kringen van bedrijven en vak- en consumentenverenigingen.

6.8. Het Comité zou graag zien dat het vereenvoudigingsplan wordt gebaseerd op gedragscodes waarbij de Europese instellingen en de lidstaten zich ertoe verplichten om:

6.8.1. zich meer op vereenvoudiging te richten en tegemoet te komen aan de verwachtingen van de maatschappelijke en beroepsorganisaties en de vertegenwoordigers van de georganiseerde samenleving;

6.8.2. de regelgeving zo eenvoudig mogelijk te houden door nieuwe methoden in te voeren voor voorbereiding, inhoud en uitvoering van regelingen;

6.8.3. op nationaal niveau toe te zien op de verenigbaarheid van wetten en andere voorschriften met het EG-recht.

6.9. Benadrukt moet worden dat in de eerste plaats de Commissie verantwoordelijk is voor het slagen van het vereenvoudigingsbeleid. Daarom doet het Comité de volgende aanbevelingen:

6.9.1. Het Comité verwacht van de Commissie dat zij de Europese Raad van Stockholm (voorjaar 2001) een ambitieus hervormingsplan zal voorleggen waarvan de looptijd samenvalt met de duur van haar huidige mandaat (2001-2005). De Europese Raad kan aan de hand van dit plan een breed opgezet vereenvoudigingsbeleid opstarten, zoals in dit advies wordt aanbevolen. Ook hoopt het Comité dat de Commissie voortaan ieder voorjaar de Europese Raad een voortgangsverslag voorlegt met overzichtstabellen en voorstellen voor nieuwe of bijstelling van bestaande maatregelen om de tijdslimiet (2005) niet in gevaar te brengen.

6.9.2. Het Comité verwacht verder van de Commissie dat zij bij de hervorming van haar diensten om tot een kwalitatief hoogwaardige administratie te komen, van de vereenvoudiging hoofdzaak maakt en prioriteit geeft aan de oprichting van een direct onder haar secretariaat-generaal ressorterende centrale eenheid vereenvoudiging en deze van alle voor de uitvoering van haar prioritaire taak benodigde middelen te voorzien. Alle diensten van de Commissie moeten er immers van doordrongen zijn dat vereenvoudiging, onafhankelijk van het onderwerp in kwestie, noodzaak is.

6.9.3. Er dienen budgettaire middelen voor het vereenvoudigingsplan te worden vrijgemaakt zodat het met de samenwerking van de vertegenwoordigers van de georganiseerde samenleving kan slagen, met name om de vragen op het effectrapportageformulier beter onderbouwd te kunnen beantwoorden.

6.9.4. Het Comité benadrukt het belang van het effectrapportageformulier dat iedere nieuwe ontwerpregeling dient te vergezellen en zou graag zien dat de volgende vier verbeteringen erin worden aangebracht:

6.9.4.1. objectiviteit en kwaliteit van het formulier moeten worden opgevoerd. Daartoe dienen de juiste middelen en methoden te worden gebruikt en moeten de direct betrokken maatschappelijke en beroepskringen effectief worden geraadpleegd. Er valt eraan te denken het effectonderzoek over te laten aan een externe instantie die over de nodige kwalificaties en onafhankelijkheid beschikt;

6.9.4.2. de voorafgaande subsidiariteitstoets dient te worden uitgebreid door in het vervolg een alternatief toe te voegen. Op die manier beperkt men zich niet tot het rechtvaardigen van een EG-maatregel, maar gaat men ook na of er daarvoor geen alternatief bestaat. In dit verband kan worden gedacht aan gedragscodes voor bedrijven of de maatschappelijke en beroepskringen, contractuele methoden zoals de sociale dialoog (bijvoorbeeld op het gebied van milieu, consumentenbescherming en elektronische handel). In voorkomend geval kunnen deze alternatieven ook bestaan uit acties die noch van regelgevende noch van contractuele aard zijn, zoals opleidingsmaatregelen, een systematischer gebruik van gerechtelijke procedures en ook bijdragen van de organisaties van de georganiseerde samenleving die tot het verwezenlijken van een doelstelling kunnen bijdragen;

6.9.4.3. ook moet op het formulier voortaan expliciet worden aangegeven hoe de nieuwe regeling qua doelstelling en tenuitvoerlegging tot vereenvoudiging bijdraagt en de burgers tijd en geld bespaart. Op die manier zal er meer aandacht worden besteed aan de werkelijke voorwaarden waaronder een regeling wordt uitgevoerd;

6.9.4.4. ten slotte stelt het Comité voor dat het formulier in het vervolg openbaar wordt gemaakt, en dat het een ontwerp tijdens het gehele wetgevingsproces vergezelt zodat de medebesluitvormers gedurende het gehele proces (wijzigingsvoorstellen inbegrepen en tot op het moment van goedkeuring, met ander woorden niet alleen in de eerste fase) kunnen beoordelen in welke mate een ontwerp aan de criteria van het formulier voldoet. De openbaarmaking van het formulier zal er ook toe bijdragen dat regelmatig kan worden geëvalueerd of de een of andere regeling nog niet verouderd is of in praktisch opzicht niet meer overeenkomt met de redenen waarom deze werd uitgevaardigd.

6.9.5. De SLIM-projecten moeten worden voortgezet en uitgebreid en, zoals de Commissie reeds heeft aangekondigd, moet ervoor worden gezorgd dat de naar aanleiding van deze projecten herziene regelingen uiterlijk zes maanden na de in een SLIM-rapport gedane aanbevelingen worden gepresenteerd;

6.9.6. De testpanels moeten vaker worden gebruikt en daarbij, dienen afhankelijk van het onderwerp, ook de vertegenwoordigers van de sociale partners en de consumenten te worden betrokken; ook moet voor alle logistieke ondersteuning worden gezorgd die een goed gebruik van de panels onvermijdelijk vergt.

6.9.7. Voorts dient de Commissie te zorgen voor een gunstig algemeen klimaat voor vereenvoudiging door deze onder de aandacht van de politici te brengen, bij de opleiding van ambtenaren (in de eerste plaats van haar eigen ambtenaren) aandacht aan vereenvoudiging te besteden, seminars ter zake te organiseren, "benchmarking", dit wil zeggen het uitwisselen van goede praktijkvoorbeelden aan te moedigen (en de resultaten via internet te verspreiden), de samenwerking met andere internationale instellingen als de OESO op te voeren en te handelen op basis van initiatieven vanuit de georganiseerde samenleving en van stichtingen en think tanks, die zowel op nationaal als op Europees niveau kunnen bijdragen tot de totstandkoming van deze werkelijk nieuwe vereenvoudigingscultuur.

6.10. Het Comité is de enige vergadering die alle adressaten van de regelgeving vertegenwoordigt, en is zich in die hoedanigheid bewust van de belangrijke en, vanuit het standpunt van de adressaten, alleszins centrale rol die het in het nieuwe Europese vereenvoudigingsbeleid dient te spelen.

6.10.1. Om zijn taak naar tevredenheid te kunnen uitvoeren, verzoekt het Comité de Commissie om:

6.10.1.1. waar mogelijk vaker in het voorbereidingsstadium tot raadpleging over te gaan teneinde te voorkomen dat de adviezen van het Comité op vereenvoudigingsgebied sterk aan toegevoegde waarde inboeten omdat de medebesluitvormers een ontwerp op hetzelfde moment als het Comité krijgen voorgelegd;

6.10.1.2. vooral ieder jaar te worden geraadpleegd betreffende de voorbereiding van het door de Commissie in het voorjaar aan de Europees Raad voor te leggen voortgangsverslag, en wel op het moment dat de Commissie het Comité het indicatief jaarprogramma van raadplegingen doet toekomen. Op die manier kan de Commissie het Comité betrekken bij het ontwerpen van nieuwe prioritaire maatregelen, zoals met betrekking tot nieuwe SLIM-initiatieven of onderwerpen die door "testpanels" dienen te worden behandeld.

6.10.1.3. direct te worden betrokken bij het denkproces om de effectrapportage te verbeteren en te versterken.

6.10.2. Ten einde efficiënt tot vereenvoudiging bij te dragen, is het Comité uiteraard bereid om te handelen overeenkomstig de door hem aan de instellingen van de Unie voorgestelde gedragscodes die in de laatste paragraaf van dit advies is opgenomen.

6.11. Wat de betrokkenheid van de medebesluitvormers bij het vereenvoudigingsbeleid betreft, beveelt het Comité Parlement en Raad aan om:

6.11.1. de roep van het Comité om in een eerder stadium te worden geraadpleegd te steunen, zodat zij reeds aan het begin van de besluitvormingsfase over zijn advies kunnen beschikken;

6.11.2. het Comité in voorkomend geval te belasten met verkennende raadplegingen op gebieden die verband met vereenvoudiging houden, daarbij inbegrepen gedachtenwisselingen over integrale of gedeeltelijke alternatieven voor de regeling in kwestie. Ook zou het Comité verslag kunnen doen over de eventuele betrokkenheid van de economische en sociale actoren bij de tenuitvoerlegging van een richtlijn;

6.11.3. de Commissie budgettaire middelen ter beschikking te stellen om onderzoek en methoden te ontwikkelen die bijdragen tot een geslaagd vereenvoudigingsbeleid;

6.11.4. zich ertoe te verbinden om uiterlijk binnen twaalf maanden te reageren wanneer de Commissie in het kader van SLIM met een herziene ontwerpregeling komt;

6.11.5. in de bemiddelingsfase na te gaan of hun akkoord nog altijd voldoet aan de criteria van het effectrapportageformulier, dus aan de verwachtingen van de adressaten; en

6.11.6. nog vóór de uitbreiding versneld over te gaan tot goedkeuring van de vereenvoudigingsmaatregelen waaraan het de interne-marktactoren nog altijd ontbreekt, zoals het EG-octrooi, een hanteerbaar statuut voor de Europese vennootschap, een BTW-stelsel dat zonder beletselen voor de intracommunautaire handel functioneert, de eliminatie van alle dubbele heffingen op de interne markt en richtlijnen die fusies en verplaatsingen van Europese bedrijven vergemakkelijken.

6.12. Het Comité wijst ook op de rol van zowel de Europese als de nationale gerechtelijke instanties en die van de ombudsman om tot vereenvoudiging te komen door:

6.12.1. samen met anderen druk uit te oefenen op de Europese instellingen, overheden en parlementen om duidelijkheid aan te brengen in de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen die zij moeten uitleggen en toepassen; en

6.12.2. een bijdrage te leveren tot verdergaande codificatie van de wetgeving, zodat deze begrijpelijker wordt voor de magistratuur, andere rechtsbeoefenaren en alle adressaten.

6.13. De bijdrage van de lidstaten tot vereenvoudiging is uitermate belangrijk en het Comité beveelt dan ook aan dat:

6.13.1. zij zelf met uniforme gedragscodes ten behoeve van de vereenvoudiging van het functioneren van de interne markt komen en daarbij hun regelingen op het EG-recht afstemmen;

6.13.2. zij meer discipline bij de omzetting aan de dag leggen en op die manier de toetredingskandidaten het goede voorbeeld geven;

6.13.3. zij de randvoorwaarden voor het goed functioneren van wederzijdse erkenning verbeteren;

6.13.4. de toetredingskandidaten, in navolging van de vijftien huidige lidstaten, coördinatiecentra ten behoeve van de interne markt oprichten en daarbij de werking van die markt vergemakkelijken, en zich voorts samen met Commissie en de andere lidstaten inzetten voor een collectief beheer van die markt. Dit dient te geschieden aan de hand van geharmoniseerde administratieve modaliteiten die op Unie-niveau worden gecertifieerd en betrekking hebben op de eliminatie van technische handelsbarrières, betere functionering van wederzijdse erkenning, productveiligheid, milieu, fraudebestrijding en douanesamenwerking; en

6.13.5. zij nationale initiatieven ontwikkelen ten behoeve van de concrete tenuitvoerlegging van het vereenvoudigingsbeleid en goede praktijkvoorbeelden bij de Commissie aanmelden, zodat deze de praktijken voortdurend kan vergelijken en verspreiden, en zelf ook vereenvoudigingseenheden oprichten.

7. Een gedragscode voor het Economisch en Sociaal Comité om bij te dragen tot het vereenvoudigingsproces

Het Comité stelt de volgende gedragscode vast om in het vervolg een bijdrage te leveren tot het vereenvoudigingsproces en de gedragscodes die het de EU-instellingen aanbeveelt:

7.1. Het Comité acht het prioritair ten behoeve van de adressaten van de ontwerpregelingen waarover het wordt geraadpleegd voortdurend te waken over de naleving van de eisen aangaande vereenvoudiging, kwaliteit en effectiviteit.

7.2. Het verbindt zich ertoe om zijn werkzaamheden dusdanig te organiseren dat het tijdig kan reageren wanneer Commissie, Parlement of Raad meer tijd willen hebben om in het kader van een raadpleging inzake vereenvoudiging het desbetreffende advies van het Comité te bestuderen.

7.3. Het zal ieder jaar een initiatiefadvies over de voortgang van de werkzaamheden in het kader van het meerjarige vereenvoudigingsprogramma uitbrengen; dit advies is bedoeld als ondersteuning van de Commissie in verband met de jaarlijkse voorjaarsevaluatie door de Europese Raad.

7.4. Voorts zal het Comité het effectrapportageformulier voor iedere ontwerpregeling systematisch onderzoeken.

7.5. Daarnaast zal het de Europese instellingen waarschuwen wanneer het eventueel noodzakelijk blijkt dat de regelgeving onder controle van de Europese wetgever in de richting van contractuele oplossingen en zelf- en co-regulering moet worden georiënteerd, waarbij de maatschappelijke en beroepspartners op de desbetreffende gebieden en in de betrokken sectoren zich binnen een redelijke termijn dienen te organiseren om hun taken dienaangaande volgens de verwachtingen uit te voeren.

7.6. Het zal daartoe een dialoog met deze partners opstarten om hen te stimuleren nieuwe, met name contractuele, verantwoordelijkheden op zich te nemen bij het opstellen en het ten uitvoer leggen van Europese regelgeving.

7.7. Ook zal het de contacten met het Comité van de Regio's intensiveren om tot samenwerking bij de follow-up van het vereenvoudigingsproces te komen, met name wat de regionale dimensie van dat proces betreft.

7.8. Ten slotte zal het contact opnemen met de nationale Sociaal-Economische Raden om ervoor te zorgen dat deze op nationaal niveau een soortgelijke bijdrage tot het welslagen van het vereenvoudigingsproces leveren als het Comité op Europees niveau wil doen.

Brussel, 19 oktober 2000.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs