Bekendmaking van een aanvraag tot registratie van een naam overeenkomstig artikel 50, lid 2, punt a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

(2022/C 346/05)

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 51 van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad (1) uiterlijk drie maanden na deze bekendmaking bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag.

ENIG DOCUMENT

“Châtaigne des Cévennes”

EU-nr.: PDO-FR-02639 – 7.10.2020

BOB (X) BGA ( )

1. Naam/Namen

“Châtaigne des Cévennes”

2. Lidstaat of derde land

Frankrijk

3. Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1. Productcategorie

Klasse 1.6. Groenten, fruit en granen, in ongewijzigde staat of verwerkt.

3.2. Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

Met “Châtaigne des Cévennes” worden verse, gedroogde of tot meel verwerkte vruchten van de soort Castanea sativa en van een reeks traditionele variëteiten bedoeld, die afkomstig zijn van boomgaarden met geënte kastanjebomen en die gemeenschappelijke kenmerken vertonen. De verse vruchten zijn elliptisch, driehoekig of rond van vorm en zijn lichtkastanjebruin tot donkerbruin van kleur, waarbij sommige verticale strepen kunnen vertonen. Na het pellen is de kern roomwit tot lichtgeel met een duidelijk geribbeld oppervlak. Het zaadvlies kan de kern binnendringen en deze zelfs splijten. Bij de analyse van 100 g gepelde verse kastanjes wordt een drogestofgehalte van ten minste 37 % en een totaalgehalte aan koolhydraten van ten minste 34 % gemeten. In deze verse vorm wordt de “Châtaigne des Cévennes” gescheiden per variëteit, gekalibreerd (diameter groter dan of gelijk aan 20 mm) en gesorteerd. Wat de gezondheidskwaliteit betreft, worden de kastanjes zo gesorteerd dat het gehalte aan niet-conforme vruchten maximaal 10 % is, met maximaal 2 % aan producten die bederf vertonen. In de mond is de zoete smaak krachtig en zijn de aroma’s van honing, warme melk, gedroogde vruchten, viooltjes en zoete aardappel intens en aanhoudend. De textuur is soepel en bevat weinig stukjes.

Deze kleinere kern behoudt in gedroogde toestand haar oorspronkelijke vorm en kleur en geurt dan naar gedroogde vruchten, karamel en warm brood. Vervolgens levert het malen en zeven meel met een fijne en romige textuur op. Het maalsel moet voor ten minste 80 % door een zeef met een maaswijdte van 250 μm gaan. Het vochtgehalte is lager dan 10 %. Het meel is gebroken wit of ivoorkleurig, met hier en daar bruine tot zwarte deeltjes. Het heeft een walnoot-/hazelnootaroma waarin ook de geur van geroosterd brood kan worden waargenomen.

3.3. Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong) en grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

—

3.4. Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

Alle stadia van de productie en verwerking van de “Châtaigne des Cévennes” vinden plaats in het geografische gebied.

3.5. Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken, enz. van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

—

3.6. Specifieke voorschriften betreffende de etikettering van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

—

4. Beknopte beschrijving van het afgebakende geografische gebied

Dit gebied omvat het grondgebied van de volgende 206 gemeenten, op basis van de officiële geografische code van 2019:

Departement Gard: Alès, Alzon, Anduze, Arphy, Arre, Arrigas, Aulas, Aumessas, Avèze, Bessèges, Bez-et-Esparon, Blandas, Boisset-et-Gaujac, Bonnevaux, Branoux-les-Taillades, Bréau-Mars, Campestre-et-Luc, Cendras, Chambon, Chamborigaud, Colognac, Concoules, Corbès, Cros, Générargues, Génolhac, L’Estréchure, La Cadière-et-Cambo, La Grand-Combe, La Vernarède, Lamelouze, Lasalle, Laval-Pradel, Le Martinet, Le Vigan, Les Mages, Les Plantiers, Les Salles-du-Gardon, Malons-et-Elze, Mandagout, Mialet, Molières-Cavaillac, Molières-sur-Cèze, Monoblet, Montdardier, Peyrolles, Pommiers, Ponteils-et-Bresis, Portes, Robiac-Rochessadoule, Rogues, Roquedur, Rousson, Saint-Ambroix, Saint- André-de-Majencoules, Saint-André-de-Valborgne, Saint-Bonnet-de-Salendrinque, Saint-Bresson, Saint-Félix-de-Pallières, Saint-Florent-sur-Auzonnet, Saint-Hippolyte-du-Fort, Saint-Jean-de-Valériscle, Saint-Jean-du-Gard, Saint-Jean-du-Pin, Saint-Julien-de-La-Nef, Saint-Julien-Les-Rosiers, Saint-Laurent-Le-Minier, Saint-Martial, Saint-Martin-de-Valgalgues, Saint-Paul-La-Coste, Saint-Roman-de-Codières, Saint-Sébastien-d’Aigrefeuille, Sainte-Cécile-d’Andorge, Sainte-Croix-de-Caderle, Saumane, Sénéchas, Soudorgues, Soustelle, Sumène, Thoiras, Vabres, Val-d’Aigoual,Vissec.

Departement Hérault: Avène, Babeau-Bouldoux, Bédarieux, Berlou, Boisset, Brenas, Cabrerolles, Cambon-et-Salvergues, Camplong, Carlencas-et-Levas, Cassagnoles, Castanet-le-Haut, Caussiniojouls, Ceilhes-et-Rocozels, Colombières-sur-Orb, Combes, Courniou, Dio-et-Valquières, Faugères, Ferrals-Les-Montagnes, Ferrières-Poussarou, Fos, Fozières, Graissessac, Hérépian, Joncels, La Tour-sur-Orb, La Vacquerie-et-Saint-Martin-de-Castries, Lamalou-les-Bains, Lauroux, Lavalette, Le Bosc, Le Bousquet-d’Orb, Le Cros, Le Poujol-sur-Orb, Le Pradal, Le Puech, Le Soulié, Les Aires, Les Plans, Lodève, Lunas, Mérifons, Mons, Octon, Olargues, Olmet-et-Villecun, Pardailhan, Pégairolles-de-l’Escalette, Pézènes-les-Mines, Poujols, Prémian, Rieussec, Riols, Romiguières, Roqueredonde, Rosis, Saint-Etienne-d’Albagnan, Saint- Etienne-de-Gourgas, Saint-Etienne-Estrechoux, Saint-Geniès-de-Varansal, Saint-Gervais-sur-Mare, Saint-Guilhem-le-Désert, Saint-Jean-de-La-Blaquière, Saint-Julien, Saint-Martin-de-l’Arçon, Saint-Maurice-Navacelles, Saint-Michel, Saint-Pierre-de-la-Fage, Saint-Pons-de-Thomières, Saint-Privat, Saint-Vincent-d’Olargues, Sorbs, Soubès, Soumont, Taussac-la-Billière, Usclas-du-Bosc, Vélieux, Verreries-de-Moussans, Vieussan, Villemagne-l’Argentière.

Departement Lozère: Altier, Barre-des-Cévennes, Bassurels, Bédouès-Cocurès, Cans et Cévennes, Cassagnas, Cubières, Cubiérettes, Florac Trois Rivières, Fraissinet-de-Fourques, Gabriac, Gatuzières, Ispagnac, Le Collet-de-Dèze, Le Pompidou, Les Bondons, Meyrueis, Moissac-Vallée-Française, Molezon, Mont Lozère et Goulet, Pied-de-Borne, Pont de Montvert-Sud Mont Lozère, Pourcharesses, Prévenchères, Rousses, Saint-André-Capcèze, Saint-André-de-Lancize, Saint-Etienne-Vallée-Française, Saint-Germain-de-Calberte, Saint-Hilaire-de-Lavit, Saint-Julien-des-Points, Saint-Martin-de-Boubaux, Saint-Martin-de-Lansuscle, Saint-Michel-de-Dèze, Saint-Privat-de-Vallongue, Sainte-Croix-Vallée-Française, Vebron, Ventalon en Cévennes, Vialas, Villefort.

Departement Aveyron: Arnac-sur-Dourdou.

Departement Tarn: Murat-sur-Vèbre.

5. Verband met het geografische gebied

Het verband tussen “Châtaigne des Cévennes” en de omgeving ligt in de geschiktheid van kastanjebomen van traditionele en lokale variëteiten voor de klimaatomstandigheden in het Middellandse Zeegebied en voor de ruige topografie van de Cevennen, hetgeen het product zijn kenmerkende eigenschappen geeft. Dankzij de menselijke vaardigheden op het gebied van de exploitatie en productie van kastanjeboomgaarden heeft men die eigenschappen weten te bestendigen.

Specificiteit van het geografische gebied

Het geografische gebied waarin de kastanjeboom zich bevindt, wordt afgebakend door homogene natuurlijke factoren die overeenstemmen met de behoeften van Castanea sativa om zich in de desbetreffende omgeving te ontwikkelen en te handhaven. De kastanjeboom heeft zich aangepast aan het mediterrane klimaat dat heerst in het hele gebied van de Cevennen. Dit klimaat wordt gekenmerkt door warme, droge zomers en zachte winters. De westelijke rand van dit gebied ondergaat een lichte invloed vanuit de zee. De gemiddelde jaarlijkse neerslag bedraagt 700 tot 1 300 mm, wat overeenkomt met de waterbehoefte van de kastanjeboom, die neerkomt op ongeveer 700 mm water per jaar, met een toename vanaf 15 augustus. Het gebied van de Cevense kastanjeboom ligt op een hoogte van 150 tot 900 m. De landschappelijke kenmerken van de Cevennen zijn de steile hellingen die zich vrijwel overal in het gebied bevinden. Het betreft een opeenvolging van evenwijdige, diep uitgesneden dalen aan weerszijden van verschillende waterlopen (in “visgraat”-patroon) met van het noorden naar het zuiden: de Altier-Chassezac, de Cèze, de Tarn, de Gardons, de Hérault, de Orb, de Mare, de Jaur, de Thoré. De moedergesteenten zijn kristallijn van het type schist, gneis, graniet of zandsteen. Zij vormen de ondergrond van bodems met een pH van niet meer dan 7 en een evenwichtige korrelgrootte, en die goed doorlatend zijn, met een laag kleigehalte. De bodem bevat geen of heel weinig actieve kalksteen (minder dan 4 %).

Uit het onderzoek van Jean GALZIN over de toponymie van percelen in de Gard en de Lozère dat in 1986 werd gepubliceerd in het jaarboek van het Nationaal Park van de Cevennen blijkt dat hier sinds het jaar 1000 kastanjebomen worden gekweekt. Vanaf de middeleeuwen maken teksten gewag van de kastanjeteelt en van de snelle ontwikkeling ervan.

Klimatologische en demografische gebeurtenissen hebben de kastanjeteelt doen evolueren waardoor deze zijn stempel heeft gedrukt op de ruimtelijke ordening. De indeling van deze productieve landbouwgebieden vindt plaats in de vorm van aanplant op ontboste percelen en de aanleg van irrigatiekanalen (béals) en afwateringsgoten (trincats). Op hellingen worden stapelmuren gebouwd om geulerosie tegen te gaan en diepere bodems te bevorderen: de kastanjeboomgaarden worden vervolgens gevormd in terrassen, die ter plaatse faisses of bancels worden genoemd.

Deze door de mens gerealiseerde indeling vormt het gebouwde erfgoed van de Cevennen, dat ook vandaag de dag nog zeer geschikt is voor de hedendaagse teeltpraktijken.

Vanaf de 16e eeuw speelt de kastanjeboom een essentiële rol in de voedselvoorziening. Zo heeft de “broodboom” bijgedragen tot de veerkracht van de Cevenners in moeilijke tijden van voedselcrisis of conflicten, met name voor de protestanten en camisards tijdens de godsdienstoorlogen. Halverwege de 20e eeuw leidden de uittocht uit het platteland en de opkomst van verwoestende plaagziekten (inktziekte, kastanjekanker...) tot een teruggang van de kastanjeteelt. Dankzij de kennis van de Cevense kastanjetelers en hun deskundigheid op het gebied van de beheersing van enttechnieken bleven de variëteiten die zich het beste aan het gebied hadden aangepast, voortbestaan en namen zij zelfs nog uitbreiding. Er werden variëteiten ontwikkeld met smaakkwaliteiten voor verse consumptie, met goede conserveringsmogelijkheden (met name het gemak waarmee zij kunnen worden gepeld), en met geschikte kenmerken voor de verschillende verkoopmethoden. Met kennis van zaken worden in de boomgaard verschillende variëteiten aangeplant, die vroeger of later vrucht dragen, zodat gedurende een lange periode vruchten kunnen worden geoogst. Op die manier waarborgt de kastanjeteler de bevoorrading van het bedrijf en kan hij ongunstige weersomstandigheden en gezondheidsrisico’s het hoofd bieden.

In de herfst geoogste kastanjes kunnen vers worden gegeten. Van oudsher was een deel bestemd om te worden gedroogd voor consumptie gedurende de rest van het jaar. Zo worden de kastanjes gedroogd in gebouwen die in het noordoosten van het geografische gebied clèdes en in het zuidwesten sécadous worden genoemd.

Bovendien werden er in de Cevennen molens gebouwd bij bedrijven die de stroming van waterlopen gebruikten om de molensteen te laten draaien voor het vermalen van de droge kastanjes. Deze praktijk wijst erop dat kastanjemeel met traditionele technieken werd geproduceerd op het grondgebied. In oude getuigenissen wordt verwezen naar de praktijk van Thomas Platter in 1596, in de buurt van Valleraugue, waarin wordt beschreven dat de kastanjes door de Cevenners worden verwerkt tot meel, waarvan zij een zeer zacht brood maken.

Specificiteit van het product

De benaming “Châtaigne des Cévennes” wordt gebruikt voor de drie vormen, vers, gedroogd en meel, waarbij niet alleen rekening wordt gehouden met de traditionele doeleinden, maar ook met veranderingen in de consumptie. De verse vruchten zijn lichtkastanjebruin tot donkerbruin van kleur, en sommige kunnen verticale strepen vertonen. Na het pellen is de kern roomwit tot lichtgeel met een duidelijk geribbeld oppervlak. Het zaadvlies kan de kern binnendringen en deze zelfs splijten. In de mond is de zoete smaak krachtig. De aroma’s van honing, warme melk, gedroogde vruchten, viooltjes en zoete aardappel zijn intens en aanhoudend. De textuur is soepel.

In de Cevennen worden kastanjes traditioneel gepeld en gedroogd. De kern is dan kleiner en behoudt haar oorspronkelijke vorm en kleur. Zij geurt naar gedroogde vruchten, karamel en warm brood.

Het malen van de gedroogde kastanjes levert meel met een fijne en romige textuur op, gebroken wit van kleur of ivoorkleurig, met hier en daar bruine tot zwarte deeltjes, en met een walnoot-/hazelnootaroma waarin ook de geur van geroosterd brood kan worden waargenomen.

Causaal verband

De verscheidenheid aan natuurlijke factoren en vakkennis ligt ten grondslag aan het scala van variëteiten die zijn opgenomen in een register voor traditionele en lokale variëteiten. Zij verleent deze traditionele variëteiten hun gemeenschappelijke smaakkenmerken en met name een zoete smaak en een soepele textuur, die bij al deze variëteiten voorkomen.

De organoleptische kenmerken van de “Châtaigne des Cévennes” zijn ook toe te schrijven aan het mediterrane klimaat. De droge en warme zomers zorgen voor een concentratie van de zoete en aromatische bestanddelen van de vruchten. De neerslag in de Cevennen, die halverwege augustus toeneemt, maakt dat de kastanjebolster en de vruchten dikker worden en is bepalend voor de grootte ervan. Tegelijkertijd zorgt deze hydratatie van de kern door de fysieke werking ervan voor vruchtvlees met een soepele textuur.

Dankzij de temperatuurverschillen in het najaar zijn de vruchten tussen september en december volgroeid, afhankelijk van de variëteit en de ligging (hoogte). De ruimtelijke ordening in de Cevennen en de landbouwpraktijken resulteren in gezonde kastanjeboomgaarden die vruchten met een mooi formaat, de erkende voedingskwaliteit en de kenmerkende zoetheid opleveren.

De oogst van de kastanjeboomgaarden wordt bovendien benut via verschillende vormen van bewaring. Volgens Daniel TRAVIER tijdens een conferentie over “L’Arbre à pain des Cévennes ou histoire et rôle de la châtaigneraie à fruit dans les Cévennes traditionnelles” in mei 2004 komt dit doordat de overvloedige productie veel groter is dan wat er onmiddellijk vers kan worden gegeten.

Op basis van deze bewaarmogelijkheden is dan ook een specifiek gebouw ontwikkeld: de clède is een typisch kenmerk van het landschap en van de kennis van de Cevenners inzake het drogen van de vruchten. Deze Cevense droogmethode à la cléda is de traditionele bewaarmethode, en wel “de beste” volgens het werk van Antoine Augustin Parmentier, getiteld “Traité de la Châtaigne” en gepubliceerd in 1780. Dankzij de bouw van clèdes, met daarin een afzonderlijke plaats waar de kastanjes worden gedroogd aan de omgevingslucht die wordt verwarmd met behulp van een matige en onafgebroken warmtebron, is het lokale gebruik versterkt en verbeterd doordat de droge kastanjes hun zoete smaak en aanvankelijke soepele karakter weten te behouden.

Ook het malen van de gedroogde kastanjes is een vorm van bewaring van de vruchten en maakt het mogelijk een fijn meel met een zoete smaak te verkrijgen waarin de verscheidenheid aan variëteiten van de Cevense kastanje naar voren komt. In dit gebied bevonden zich een aanzienlijk aantal molens: ten minste één per gehucht en tot wel tien molens per gemeente om te kunnen malen naar behoefte. In 2016 speelden de vijf molens die het grootste deel van het gebied bestrijken in op een dynamiek van verwerkers die de kastanje uit de Cevennen wensen te herwaarderen.

Kastanjes worden ook gebruikt in de bereiding van smakelijke gerechten zoals de bajanat, een traditionele soep uit de Cevennen waarin de kastanjes zacht en zoet zijn. Zij worden gegeten na affachade, d.w.z. dat zij worden geroosterd in een braadpan met gaten waarin zij zacht worden, heerlijk gaan geuren en hun bitterheid verliezen. Het meel wordt gebruikt bij de vervaardiging van flensjes, gebak en brood.

De drie vormen van de Cevense kastanje zijn derhalve geschikt voor de traditionele en moderne toepassingen en consumptiepatronen.

De kastanjeteelt is het resultaat van de wisselwerking tussen de natuurlijke omgeving en een aantal menselijke factoren. De fysieke kenmerken van de Cevennen hebben hun stempel gedrukt op de geschiedenis van de kastanjeteelt en hebben geleid tot typische producten die worden geteeld met een sterke vakkennis.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

https://info.agriculture.gouv.fr/gedei/site/bo-agri/document_administratif-0419fb02-f0ac-49c9-8a5c-3e3350d92e60

(1) PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1.