Gewijzigd voorstel voor een BESCHIKKING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot vaststelling van een communautair actieprogramma (het programma DAPHNE) (2000-2004) betreffende maatregelen ter voorkoming van en bescherming tegen geweld jegens kinderen, jongeren en vrouwen

(door de Commissie overeenkomstig artikel 250, lid 2 van het EG-verdrag ingediend)

TOELICHTING

1. Op 20 mei 1998 heeft de Commissie een Mededeling goedgekeurd over geweldpleging tegen kinderen, jongeren en vrouwen, vergezeld van een Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende een communautair actieprogramma inzake maatregelen op dit gebied (het programma DAPHNE) (2000-2004) (COM(1998) 335 def.). De rechtsgrond voor dit voorstel was artikel 235 van het EG-Verdrag.

2. Op 16 februari 1999 wijzigde de Commissie de rechtsgrond van het voorstel in artikel 129 van het EG-Verdrag (Volksgezondheid). Dit zal per 1 mei 1999 worden vervangen door artikel 152 van het Verdrag van Amsterdam.

3. Op 16 april vond de eerste lezing in het Europees Parlement plaats in het kader van de medebeslissingsprocedure; hierbij werden 36 amendementen op het voorstel goedgekeurd. De Commissie aanvaardt 16 van deze amendementen volledig, 4 ten dele en 6 met geringe redactionele wijzigingen. Zij wijst de resterende 10 amendementen af. De Commissie wijzigt de rechtsgrond dienovereenkomstig.

Gewijzigd voorstel voor een BESCHIKKING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot vaststelling van een communautair actieprogramma (het programma DAPHNE) (2000-2004) betreffende maatregelen ter voorkoming van en bescherming tegen geweld jegens kinderen, jongeren en vrouwen - (Voor de EER relevante tekst)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 152,

Gezien het voorstel van de Commissie, (1)

(1) PB C 89 van 30.3.1999, blz. 42.

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité, (2)

(2) PB

Gezien het advies van het Comité van de Regio's, (3)

(3) PB

Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag,

1. Overwegende dat alle daden van fysiek, seksueel en psychologisch geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen een inbreuk betekenen op hun recht op leven, veiligheid, vrijheid, waardigheid en lichamelijke en emotionele integriteit en een ernstige bedreiging vormen voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid van de slachtoffers van dergelijk geweld en kunnen worden beschouwd als een ernstige aantasting van de volksgezondheid;

2. Overwegende dat moet worden erkend dat geweld ernstige gevolgen op korte en lange termijn heeft voor de gezondheid, de psychologische en sociale ontwikkeling en de gelijke kansen van de betrokken personen, gezinnen en gemeenschappen en dat de sociale en economische kosten ervan voor de samenleving als geheel hoog zijn;

3. Gezien het Verdrag van 1979 inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie jegens de vrouw, het Verdrag van de Verenigde Naties van 1989 inzake de rechten van het kind, de Verklaring van Wenen van 1993 over de uitbanning van geweld tegen vrouwen, de Verklaring en het Platform voor actie van de Vierde Wereldvrouwenconferentie van 1995 in Beijing en de Verklaring van Stockholm van 1996, evenals het actieplan tegen commerciële seksuele exploitatie en de uitbuiting van minderjarigen.

4. Overwegende dat het Europees Parlement in zijn resoluties van 18 januari 1996 over de mensenhandel (4), van 19 september 1996 over minderjarige slachtoffers van geweldmisdrijven (5), van 12 december 1996 over maatregelen ter bescherming van minderjarigen in de Europese Unie (6), van 16 september 1997 over de noodzaak van een campagne in de gehele Europese Unie ter bestrijding van geweld tegen vrouwen (7) en van 16 december 1997 inzake vrouwenhandel voor seksuele exploitatie (8) de Commissie heeft opgeroepen om actieprogramma's ter bestrijding van dergelijk geweld op te stellen en uit te voeren;

(4) PB C 32 van 5.2.1996, blz. 88.

(5) PB C 320 van 28.10.1996, blz. 190.

(6) PB C 20 van 20.1.1997, blz. 170

(7) PB C 304 van 6.10.1997, blz. 55.

(8) PB C 14 van 19.1.1998, blz. 39.

5. Overwegende dat gezondheid volgens de definitie van de Wereldgezondheidsorganisatie een toestand is van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden en niet de loutere afwezigheid van ziekte of gebrek; overwegende dat het optreden van de Gemeenschap overeenkomstig artikel 3, punt p), van het EG-Verdrag een bijdrage omvat tot het verwezenlijken van een hoog niveau van bescherming van de gezondheid;

6. Overwegende dat de Commissie in haar mededeling van 24 november 1993 betreffende het actiekader voor de volksgezondheid (9) onder andere de voorkoming van letsel had aangeduid als een belangrijk actieterrein op het gebied van de volksgezondheid; overwegende dat in dit verband op 25 januari 1999 een besluit van het Europees Parlement en de Raad werd vastgesteld betreffende een programma voor optreden van de Gemeenschap inzake de voorkoming van letsel;

(9) COM(93) 559 def.

7. Overwegende dat het programma, door betere kennis van, beter inzicht in en bredere spreiding van informatie betreffende geweld tegen vrouwen, jongeren en kinderen te stimuleren en door acties te ontwikkelen ter aanvulling van bestaande communautaire programma's en acties, waarbij onnodige overlapping wordt vermeden, in grote mate zal bijdragen tot het terugdringen van uitbuiting en het verzekeren van een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid, rekening houdend met de fysieke, geestelijke en sociale aspecten ervan, en tot een hoge kwaliteit van het bestaan;

8. Overwegende dat rechtstreekse maatregelen betreffende geweld tegen vrouwen, jongeren en kinderen in wezen behoren tot de activiteit van de lidstaten op nationaal, regionaal en plaatselijk niveau;

9. Overwegende dat de Gemeenschap meerwaarde kan toevoegen aan de maatregelen van de lidstaten ter voorkoming van en bescherming tegen geweld, misbruik en seksuele uitbuiting jegens vrouwen, jongeren en kinderen door het verspreiden en uitwisselen van informatie en ervaringen waardoor een vernieuwende aanpak wordt bevorderd, het gezamenlijk vaststellen van prioriteiten, het ontwikkelen van de nodige netwerken, het selecteren van projecten die de gehele Gemeenschap omvatten en het motiveren en inschakelen van alle betrokkenen;

10. Overwegende dat dit programma toegevoegde waarde kan opleveren door degelijke werkmethoden te identificeren en te stimuleren, innovatie aan te moedigen en ervaringen betreffende de in de lidstaten uitgevoerde acties uit te wisselen, met inbegrip van een uitwisseling van informatie betreffende de diverse tot stand gekomen wettelijke bepalingen en behaalde resultaten;

11. Overwegende dat, overeenkomstig de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit zoals vervat in artikel 5 van het Verdrag, de doelstellingen van de voorgestelde maatregel derhalve beter door de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt; overwegende dat dit besluit beperkt blijft tot hetgeen minimaal vereist is om deze doelstellingen te verwezenlijken en niet verder gaat dan wat met het oog daarop nodig is;

12. Overwegende dat actief partnerschap tussen de Commissie, de lidstaten en niet-gouvernementele organisaties (NGO's), in het bijzonder organisaties die zich bezighouden met het welzijn van vrouwen en kinderen en met het leefklimaat, op dit gebied dient te worden bevorderd en dat synergie tussen alle desbetreffende beleidssectoren en maatregelen dient te worden gestimuleerd door samenwerking te bevorderen tussen de NGO's en de regionale en plaatselijke autoriteiten;

13. Overwegende dat, teneinde de doelstellingen van het programma te verwezenlijken en zo doeltreffend mogelijk gebruik te maken van de beschikbare middelen, de gebieden waarop zal worden opgetreden zorgvuldig dienen te worden gekozen door projecten te selecteren die meer toegevoegde waarde opleveren en de mogelijkheid openen om innoverende ideeën op het gebied van het voorkomen van en beschermen tegen geweld uit te testen en te verspreiden in het kader van een multidisciplinaire benadering;

14. Overwegende dat samenwerking met de internationale organisaties die actief zijn op de betrokken gebieden, inclusief dat van volksgezondheid, gezondheid en ontwikkeling, en met derde landen en met alle andere partijen waarvan mag worden aangenomen dat zij betrokken zijn bij de preventie van en bescherming tegen geweld in al zijn vormen, dient te worden ontwikkeld;

15. Overwegende dat voorzien dient te worden in de mogelijkheid dat de kandidaatlanden in de fase vóór de toetreding aan het programma deelnemen overeenkomstig de in de desbetreffende overeenkomsten vastgestelde voorwaarden, met name de associatie-overeenkomsten en de aanvullende protocollen bij deze overeenkomsten;

16. Overwegende dat, teneinde de waarde en het effect van het programma te vergroten, een voortdurende evaluatie van de ondernomen acties dient te worden uitgevoerd, met name met het oog op hun doelmatigheid en de mate waarin zij de gestelde doelen bereiken en om zo nodig aanpassingen te kunnen aanbrengen;

17. Overwegende dat de looptijd van dit programma vijf jaar dient te bedragen om ervoor te zorgen dat er voldoende tijd beschikbaar is om acties uit te voeren en de doelstellingen te verwezenlijken;

18. Overwegende dat de Commissie bij de uitvoering van dit besluit dient te worden bijgestaan door een raadgevend comité;

19. Overwegende dat op 20 december 1994 overeenstemming werd bereikt over een modus vivendi tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over de uitvoeringsmaatregelen van besluiten die volgens de procedure van Artikel 251 van het Verdrag worden vastgesteld;

20. Overwegende dat bij dit besluit een financieel kader wordt vastgesteld dat voor de begrotingsautoriteit gedurende de jaarlijkse begrotingsprocedure het voornaamste referentiepunt vormt in de zin van punt 1 van de verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 6 maart 1995;

21. Overwegende dat het financieel kader voor het programma (2000-2004) wordt vastgesteld nadat de toekomstige financiële vooruitzichten zijn vastgelegd;

BESLUITEN:

Artikel 1

Vaststelling van het programma

1. Er wordt een communautair actieprogramma betreffende maatregelen ter voorkoming van en bescherming tegen geweld, misbruik en seksuele uitbuiting jegens kinderen, jongeren en vrouwen, hierna te noemen "het programma", vastgesteld voor de periode van 1 januari 2000 tot en met 31 december 2004.

2. Het programma heeft ten doel bij te dragen tot een hoog niveau van bescherming van de lichamelijke en geestelijke gezondheid, van het sociale welzijn en van de ondersteuning van kinderen, jongeren en vrouwen die slachtoffer of potentieel slachtoffer zijn van geweld. Het heeft voorts ten doel op communautair niveau de kennis en knowhow, met inbegrip van kennis van de in de lidstaten toegepaste wetgevingsinstrumenten, te vergroten ten aanzien van de methoden en technieken die erop gericht zijn de gevolgen van geweld tegen kinderen, jongeren en vrouwen te voorzien en te voorkomen. Voorts heeft het ten doel de op dit gebied werkzame NGO's en vrijwilligersorganisaties bij te staan en aan te moedigen.

3. De in het kader van het programma uit te voeren acties en de specifieke doelstellingen daarvan zijn vermeld in de bijlage en behelzen:

(a) het opzetten van multidisciplinaire netwerken, het uitwisselen van informatie en coördinatie en samenwerking op communautair niveau;

(b) bewustmaking van het publiek en uitwisseling van de beste werkmethoden;

(c) aanvullende acties.

Artikel 2

Tenuitvoerlegging

1. De Commissie draagt in nauwe samenwerking met de lidstaten zorg voor de tenuitvoerlegging van de in artikel 1, lid 3, vermelde acties.

2. De Commissie werkt samen met instellingen en organisaties die zich bezighouden met de preventie van en bescherming tegen geweld ten opzichte van kinderen, jongeren en vrouwen en met de rehabilitatie van de slachtoffers, met name NGO's en vrijwilligersorganisaties. Zij bevordert samenwerking tussen dergelijke NGO's en nationale, regionale en plaatselijke autoriteiten.

3. De Commissie draagt bij de tenuitvoerlegging van het programma zorg voor een evenwichtige aanpak ten aanzien van de twee doelgroepen, namelijk vrouwen en kinderen.

Artikel 3

Begroting

1. Het financieel kader voor de tenuitvoerlegging van het vijfjarige programma (2000-2004) wordt vastgesteld op 25 miljoen euro.

2. De jaarlijkse kredieten worden vastgesteld door de begrotingsautoriteit overeenkomstig de financiële vooruitzichten.

Artikel 4

Samenhang en complementariteit

De Commissie draagt zorg voor samenhang en complementariteit tussen de uit hoofde van het programma uit te voeren communautaire acties en de maatregelen die worden uitgevoerd in het kader van andere desbetreffende communautaire programma's en maatregelen.

Artikel 5

Het Comité

1. Bij de uitvoering van dit besluit wordt de Commissie bijgestaan door een comité van raadgevende aard, dat bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten en dat wordt voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie.

De vertegenwoordiger van de Commissie legt het Comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het Comité brengt over dit ontwerp advies uit binnen een termijn die de voorzitter, rekening houdend met het spoedeisende karakter van de zaak, kan vaststellen, zo nodig op grond van een stemming.

Het advies wordt vastgelegd in de notulen; bovendien kan iedere lidstaat verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt vermeld.

De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het Comité uitgebrachte advies. Zij stelt het Comité in kennis van de wijze waarop zij met zijn advies rekening heeft gehouden.

2. Het Comité stelt zijn eigen reglement van orde op.

Artikel 6

Functie van het Comité

1. Het Comité staat de Commissie overeenkomstig de in artikel 5 vervatte procedure bij betreffende met name:

(a) de criteria en procedures voor het selecteren en financieren van projecten in het kader van het programma;

(b) de procedure van toezicht en evaluatie.

2. De vertegenwoordiger van de Commissie houdt het Comité regelmatig op de hoogte van de algemene voortgang van het programma.

Artikel 7

Internationale samenwerking

1. In het kader van de tenuitvoerlegging van het programma wordt samenwerking nagestreefd met derde landen, met internationale organisaties die deskundig zijn op het gebied van volksgezondheid, onderwijs en ontwikkeling, en met alle partijen waarvan mag worden aangenomen dat zij betrokken zijn bij de preventie van en bescherming tegen geweld in al zijn vormen.

2. Deelname aan het programma is mogelijk voor de EVA/EER-landen met inachtneming van de voorwaarden die bij de EER-Overeenkomst zijn vastgesteld. Deelname aan het programma is voorts mogelijk voor de geassocieerde landen in Midden-Europa, overeenkomstig de voorwaarden die bij de desbetreffende associatieovereenkomsten of de aanvullende protocollen zijn vastgesteld inzake deelneming aan communautaire programma's. Deelname aan het programma is ten slotte mogelijk voor Cyprus op basis van aanvullende kredieten overeenkomstig met dat land overeen te komen procedures.

Artikel 8

Toezicht en evaluatie

1. Bij de tenuitvoerlegging van dit Besluit neemt de Commissie de nodige maatregelen om te zorgen voor toezicht op en doorlopende evaluatie van het programma, rekening houdend met de in artikel 1 en in de bijlage bedoelde algemene en specifieke doelstellingen.

2. Ieder jaar legt de Commissie een voortgangsrapport voor aan het Europees Parlement en de Raad. In het derde programmajaar dient de Commissie een evaluatieverslag in bij het Europees Parlement en de Raad.

3. De Commissie legt bij voltooiing van het programma een eindverslag voor aan het Europees Parlement en de Raad.

4. In de in de leden 2 en 3 bedoelde verslagen verwerkt de Commissie informatie over de communautaire financiering op de verschillende werkterreinen en over de complementariteit met de in artikel 4 bedoelde andere acties; ook de resultaten van de evaluaties worden vermeld. Zij doet deze ook toekomen aan het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's.

Gedaan te Brussel, op

Voor het Europees Parlement Voor de Raad

De Voorzitter De Voorzitter

BIJLAGE

SPECIFIEKE DOELSTELLINGEN EN ACTIES

I. ACTIES BETREFFENDE HET OPZETTEN VAN MULTIDISCIPLINAIRE NETWERKEN EN BETREFFENDE UITWISSELING VAN INFORMATIE, COÖRDINATIE EN SAMENWERKING OP HET NIVEAU VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP

Doelstelling: Niet-gouvernementele organisaties en vrijwilligersorganisaties (NGO's) bijstaan en aanmoedigen om zowel onderling als met functionarissen van de diverse betrokken publiekrechtelijke lichamen samen te werken.

1. Steun voor de oprichting en versterking van multidisciplinaire netwerken welke NGO's uit verschillende lidstaten en deelnemende kandidaatlanden omvatten om te zorgen voor coördinatie en samenwerking en om de uitwisseling van informatie en ervaringen betreffende in de lidstaten uitgevoerde acties te vergemakkelijken.

2. Aanmoediging en ondersteuning van samenwerking tussen NGO's van de lidstaten en de deelnemende kandidaatlanden en functionarissen van de diverse betrokken publiekrechtelijke lichamen op nationaal, regionaal en plaatselijk niveau om de wederzijdse kennis van en het wederzijdse begrip voor elkaars rol te vergroten en relevante informatie en ervaringen in verband met in de lidstaten uitgevoerde acties uit te wisselen, met name betreffende innoverende modelprojecten.

Via de netwerken dienen met name activiteiten te worden uitgevoerd die verband houden met de problematiek van het geweld en die ertoe strekken:

(1) de verschillende typen van geweld te identificeren en de oorzaken en de gevolgen voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid en voor het sociale welzijn van geweld te evalueren;

(2) een overzicht te geven van de typen maatregelen ter voorkoming van geweld en seksuele uitbuiting en ter ondersteuning van de rehabilitatie van de slachtoffers, de doelmatigheid ervan vast te stellen en de doelmatigheid van repressieve maatregelen te evalueren;

(3) activiteiten te stimuleren om dit probleem zowel op internationaal als op nationaal niveau aan te vatten.

II. ACTIES OP HET GEBIED VAN BEWUSTMAKING EN UITWISSELING VAN DE BESTE WERKMETHODEN

Doelstelling: Het publiek bewuster te maken van geweld en de noodzaak van preventie van en bescherming tegen geweld jegens kinderen, jongeren en vrouwen, met inbegrip van mensenhandel met het oog op seksuele uitbuiting, commerciële seksuele exploitatie en andere vormen van seksuele mishandeling, en de uitwisseling van de beste werkmethoden aan te moedigen.

3. Stimulering van voorlichtingscampagnes, modelprojecten en bewustmakingsactiviteiten onder het grote publiek, en in het bijzonder bij kinderen en jongeren, opvoeders en andere betrokken groepen, betreffende de potentiële gevaren van geweld en de manieren om dit te voorkomen.

4. Ontwikkeling van een voorlichtingscentrum voor de gehele Gemeenschap om NGO's en publiekrechtelijke lichamen bij te staan en hen op de hoogte te brengen van algemeen beschikbare informatie die door overheidsinstanties, NGO's en de universitaire wereld wordt bijeengebracht met betrekking tot de problematiek van het geweld, de preventie ervan en de rehabilitatie van de slachtoffers, alsmede de verstrekking van informatie betreffende alle onder auspiciën van de EG genomen maatregelen en opgezette programma's op dit gebied. Op deze wijze kan de informatie worden geïntegreerd in het in het kader van het programma ter voorkoming van letsel opgezette informatiesysteem betreffende volksgezondheid en in andere desbetreffende informatiesystemen.

5. Onderzoeksprogramma's op het gebied van geweld en sexueel misbruik en de middelen om dit te voorkomen, onder andere met het oog op het identificeren van de meest doeltreffende procedures ter voorkoming van en bescherming tegen geweld, en om de sociale en economische kosten daarvan te onderzoeken.

6. Het stimuleren en uitwisselen van de meest succesvolle werkmethoden op communautair niveau met betrekking tot de steun aan en bescherming van kinderen, jongeren en vrouwen die gevaar lopen, met bijzondere nadruk op de volgende gebieden :

- preventie (in het algemeen of gericht op specifieke risicogroepen);

- bescherming en ondersteuning van slachtoffers (psychologische en medische bijstand, opleiding en herintegratie in het sociale en arbeidsleven);

- procedures om de belangen te behartigen van kinderen, jongeren en vrouwen die het slachtoffer zijn van geweld;

7. Stimulering van de invoering van maatregelen om geweld tegen vrouwen, kinderen en jongeren en diverse vormen van vrouwenhandel met het oog op seksuele uitbuiting in grotere mate aan de autoriteiten te melden.

III. AANVULLENDE ACTIES

Voorts zullen in het kader van het programma studies, vergaderingen van deskundigen, studiebijeenkomsten, voorlichtingsactiviteiten en publicaties worden gefinancierd die rechtstreeks verband houden met de verwezenlijking van de actie en die daarvan integrerend deel uitmaken; tevens zullen de uitgaven voor technische en administratieve bijstand worden gefinancierd die van wederzijds nut zijn voor de Commissie en de begunstigden van het project, niet tot de vaste taken van de overheid behoren en verband houden met de identificatie, de voorbereiding, het beheer en het volgen van en de accountantscontrole en het toezicht op het programma of project.