ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (84) 087 
 
 
 
Vol. 1984/0032 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the openi ng to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Community and the European Atomic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), this f ile is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februar 198 3 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 vom 27 .9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COM(84) 87 def.  
Brussel, 30 april 1984
VOORUITGANG BIJ DE HERSTRUCTURERING :  
HOOFDRESULTATEN VAN HET ONDERZOEK VAN HET ENERGIEBELEID  
VAN DE LID-STATEN DOOR DE COMMISSIE
(Mededeling van de Commissie aan de Raad)
COM(84) 87 def.

VOORUITGANG BIJ DE HERSTRUCTURERING :  
HOOFDRESULTATEN VAN HET ONDERZOEK VAN HET ENERGIEBELEID  
VAN DE LID-STATEN DOOR DE COMMISSIE
INHOUD
Punt
INLEIDING 1 _ 2
VOORUITGANG BIJ DE HERSTRUCTURERING :
DE GEMEENSCHAP ALS GEHEEL 3 _ 4
DE VOORUITZICHTEN VOOR DE GEMEENSCHAP 5 - 7
DE ENERGIEPROGRAMMA'  S VAN DE LID-STATEN 8-18
Belgie 9
Denemarken 20
Duitsland 12
Griekenland 12
Frankrijk 13
Ierland 14
Italië 15
Luxemburg lg
Nederland 17
Verenigd Koninkrijk lg
BELEIDSIMPLICATIES 19 _22
Zorgwekkende aspecten 20 -21
Prioriteiten 22
CONCLUSIE 23
Tabel 1 - (Voornaamste tendenzen van de energiebalans van de  
Gemeenschap 1973-1990)
Tabel 2 - (Voornaamste energie-indicatoren - Europese Gemeenschap)
Tabel 3 - (Tendenzen van het finale energieverbruik - Europese  
Gemeenschap)
Tabel 4 - (Verschillen tussen de Lid-Staten)

-  2 -
VOORUITGANG BIJ DE HERSTRUCTURERING  
HOOFDRESULTATEN VAN HET ONDERZOEK VAN HET ENERGIEBELEID  
VAN DE LID-STATEN DOOR DE COMMISSIE
INLEIDING
1. In een afzonderlijke en meer gedetailleerde mededeling aan de  
Raad (C0M(84)88) geeft de Commissie een volledige analyse van het energie­
beleid van de Lid-Staten, het derde onderzoek van grotere omvang sinds de  
Raad het in een resolutie van juni 1980 eens werd over de doelstellingen  
van het communautaire energiebeleid tot en met 1990. Dit afzonderlijke  
document beoogt de hoofdresultaten van deze analyse op te sommen en enige  
belangrijke beleidsconclusies aan te geven, die als leiddraad moeten dienen  
bij toekomstige discussies over het energiebeleid op communautair en  
nationaal niveau.
2. Bij haar analyse heeft de Commissie de voornaamste richtsnoeren van  
de resolutie van de Raad van 1980 in aanmerking genomen, n.l. :
(i) de gemiddelde verhouding tussen het groeipercentage van het bruto-  
verbruik van primaire energie en het groeipercentage van het bruto-  
binnenlands produkt terug te brengen tot 0,7 of minder;
(ii) het aardolieverbruik in de Gemeenschap te beperken tot ongeveer  
40 % van het brutoverbruik van primaire energie;
(iii) 70 à 75 % van de behoeften aan primaire energie voor de electrici-  
teitsproduktie te dekken door middel van vaste brandstoffen en  
kernenergie;
(iv) het gebruik van hernieuwbare energiebronnen te stimuleren, zodat de  
bijdrage daarvan tot de communautaire energievoorziening groter  
wordt;
(v) een energieprijzenbeleid te voeren dat verenigbaar is met de
verwezenlijking van de energiedoelstellingen die op het niveau van  
de Gemeenschap zijn vastgesteld.
In dit overzicht wordt echter meer dan in het verleden gezien naar  
de relatie tussen energie en economische activiteit, waarbij aanvullende  
indicatoren van energie-efficientie worden gebruikt. Ook wordt nagegaan  
in hoeverre de richtsnoeren voor 1990 nog steeds relevant zijn, daar de  
vraag naar energie en aardolie gedurende de afgelopen jaren veel sneller  
en aanhoudender is gedaald dan in de jaren onmiddellijk na de tweede  
"oliecrisis" was verwacht.
VOORUITGANG BIJ DE HERSTRUCTURERING :  DE GEMEENSCHAP ALS GEHEEL
3. Op de energie- en oliemarkten in de Gemeenschap hebben zich sinds  
1973, en met name in 1979, grotere wijzigingen voorgedaan, zoals uit de  
tabellen 1 en 2 blijkt.

- 3 -
- de binnenlandse energievraag voor de gehele Gemeenschap in 1983 lag 6 %  
onder het peil van 1973;
- de binnenlandse vraag naar olie daalde met 27 %;
- de afhankelijkheid van ingevoerde olie voor de totale primaire energie­
voorziening is vrijwel gehalveerd (van bijna 62 % tot 32 %);
- het oiieverbruik bij de electriciteitsopwekking is met bijna 40 % gedaald;
13 % van de totale electriciteitsproduktie vindt thans plaats op basis  
van olie, in vergelijking met bijna 32 % in 1973.
4. Voor deze wijzigingen vallen 5 hoofdredenen aan te geven :
(i) een zeer grote verbetering in de verhouding tussen de vraag naar  
energie en het bruto binnenlands produkt,
De verhouding tussen de vraag naar primaire energie en het BBP liep  
tussen 1973 en 1982 met meer dan 19 % terug, en met bijna 12 % tussen  
1979 en 1982 alleen. Bij de intensiteit (1) van de finale energie­
vraag in de industrie (die tussen 1973 en 1982 met 27 % daalde) en  
in de sectoren huishoudingen en diensten, waar de finale vraag in  
dezelfde periode met 23 % afnam, vielen zelfs nog grotere verbete­
ringen te zien. Alleen in de vervoersector verslechterde de verhouding  
met een aanzienlijke toeneming van het vervoersaandeel in de finale 
vraag naar energie gedurende de gehele periode (tabel 3).
Wijzigingen van deze verhoudingen over een behaalde tijd zijn op  
zichzelf geen sluitend bewijs voor een efficiënter energieverbruik.
De verbetering van de verhouding tussen het BBP en de vraag naar  
primaire energie valt ten dele te wijten aan een daling van het  
aandeel van de verwerkende industrie in het BBP, In de industrie  
valt de afnemende energie-intensiteit ten dele toe te schrijven aan 
wijzigingen van de industriestructuur en met name aan de geringere 
betekenis van de energie-intensieve zware industrieën. Doch zelfs  
indien met deze structurele wijzigingen rekening wordt gehouden  
kan van een duidelijke verbetering van de efficiency van het  
energieverbruik worden gesproken, die het duidelijkst te zien valt  
in de sector huishoudingen. Deze zijn in een afzonderlijke studie  
door de diensten van de Commissie aan een gedetailleerder analyse  
onderworpen.
(ii) het in produktie komen van de Noordzee-olie. In 1973 werd vrijwel
alle communautaire olie ingevoerd. In 1983 produceerde de Gemeenschap  
2,6 miljoen vaten per dag of meer dan 30 % van haar eigen oliebehoeften,  
in hoofdzaak uit de Noordzee.
(iii) een groter gebruik van kernenergie. In 1973 was de kernenergie' verant­
woordelijk voor 7,5 % van de energieproduktie en dekte zij zo minder  
dan 2 % van de interne vraag naar energie. In 1979 ’ waren deze cijfers  
gestegen tot respectievelijk 13,3 %en 3,8 %. In de afgelopen vier  
jaar was sprake van een "grote sprong voorwaarts". In 1983 had de  
kernenergie een aandeel van meer dan 27 % in de electriciteitsproduktie  
en dekte zij bijna 9 % van dc binnenlandse vraag naar energie.
(iv) grotere gebruikmaking van aardgas. De aardgasproduktie in de Gemeenschap  
lag in 1983 op circa hetzelfde peil als in 1973, onder de piek die  
in het midden en de laatste jaren van het decennium 1960-1970 was  
waargenomen.
1. Energie-intensiteit :  verhouding tussen finale energievraag en output, uit­
gedrukt in reele termen tegen de prijzen van 1975.
2 .  Europese Eccnoide nr. 16, juli 1983.

- 4 -
Het aardgasverbruik was echter ondanks verminderingen sinds 1979  
bijna 40 % hoger dan in 1973. In vrijwel deze gehele toeneming  
werd voorzien door invoer, die thans 29 % van de vraag naar gas  
uitmaakt.
(v) Toenemend gebruik van vaste brandstoffen voor elektriciteitsop­
wekking. Het verbruik van vaste brandstoffen over het geheel in  
1983 was bijna 7 % minder dan in 1973. Het gebruik van vaste brand­
stoffen in elektriciteitscentrales is echter met circa 22 % tóege-  
nomen gedurende de afgelopen tien jaar en vaste brandstoffen bijna  
47 % van de voor elektriciteitsopwekking gebruikte energiebronnen  
in 1983.
DE VOORUITZICHTEN VOOR DE GEMEENSCHAP
5. De meest recente prognoses die door de Lid-Staten voor deze analyse  
werden bijgedragen geven voor 1990 de volgende vooruitzichten aan in termen  
van de communautaire richtsnoeren :
- het totale olieverbruik zal circa 43 % van het brutoverbruik van primaire  
energie in 1990 bedragen tegen 48 % in 1983. Dit is aan de hoge kant, doch  
blijft in de lijn van het Gemeenschapsrichtsnoer van "circa 40 %".
- de gezamenlijke rol van vaste brandstoffen en kernenergie bij de elektrici­
teitsopwekking zal blijven toenemen; waarbij de kernenergie een steeds grotere  
rol zal gaan spelen. In 1990 zal de kernenergie naar verwacht opkomen van  
bijna 40 % van geproduceerde elektriciteit en vaste brandstoffen en kernenergie  
te zamen voor meer dan 80 %. Wanneer waterkracht en andere hernieuwbare energie­
bronnen in aanmerking worden genomen, zou het verbruik van olie in elektrici­
teitscentrales kunnen dalen tot 10 % of minder van het totaal.
- de energie-intensiteit zal naar alle waarschijnlijkheid niet verslechteren  
en kan verbeteren, hoewel de door de Lid-Staten voorgenomen wijzigingen veel  
geringer zijn dan in de afgelopen 10 jaren.
6, Deze gedetailleerde prognoses voor 1990 dienen met omzichtigheid te  
worden behandeld, met name aangezien - hoe verassend het ook moge lijken - vele  
Lid-Staten hun ramingen sinds de tweede "oliecrisis" nog niet volledig hebben  
herzien. Doch de algemene trends lijken thans plausibel. Zelfs indien de  
economische groei sneller zou zijn dan in de bijdragen van de Lid-Staten is  
aangenomen (3), zal de vermindering van het olieverbruik in de Gemeenschap  
over het geheel over het algemeen eerder geconsolideerd dan verzwakt worden
in de komende jaren, wanneer de gevolgen van nieuwe structurele investeringen  
zichtbaar worden.
Aan de aanbodzijde wordt de toeneming van nucleaire capaciteit per 1990  
min of meer bepaald door de uitvoering van de bouw en inbedrijfstellingsprogramma's.  
Een eventuele toeneming van de vraag naar energie zal in de meeste Lid-Staten  
kunnen worden ondervangen door op kernenergie en vaste brandstoffen werkende  
installaties zonder gebruikmaking van olie; in andere zal het gebruik van aard­
gas aanzienlijke stijgingen van de vraag naar olie kunnen voorkomen.
Het beeld aan de vraagzijde is minder duidelijk, doch zelfs pessimistisch  
gezien zal de vraag naar energie en olie waarschijnlijk niet in aanzienlijke  
mate toenemen, met name :
(3) Gemiddeld met 2,4 % per jaar in 1985-1990

- 5 -
- In de sector gezinshuishoudingen en diensten is de vraag naar olie sinds  
1979 met meer dan 30 % gedaald ten gevolge van energiebesparingsmaatregelen  
(isolatie, efficientere verwarmingssystemen enz.) en vervanging - met name  
door omschakeling op gas. Een groot deel van deze winst zal onomkeerbaar  
zijn. OM tot het peil van 1979 terug te keren zou het olieverbruik in deze  
sector van 1983 tot 1990 met 6 % per jaar moeten stijgen, twee en een half  
maal zoveel als de voorziene toeneming van de binnenlandse vraag naar  
energie.
- De-industriële vraag naar olie zou een zelfs nog hoger groeipercentage moeten  
vertonen, hetgeen onwaarschijnlijk is.
- Het vervoer is de grootste olieverbruiker en de sector waarin de wijzigingen  
tot nog toe het geringst zijn geweest. De omvangrijkeO, 0 & D-programma's  
voor een economischer olieverbruik beginnen thans vrucht te dragen waardoor  
eventuele tendenzen tot het afleggen van grotere afstanden althans zouden  
moeten worden gecompenseerd.
- In ieder geval zouden de tendenzen tot een efficiënter energieverbruik en de  
vervanging van olie vrijwel zeker worden versterkt door hogere percentages  
van economische groei,  aangezien dit weer de omloopsnelheid van het kapitaal  
zou vergroten.
7. Indien de relatieve olieprijzen, uitgedrukt in Ecu gedurende de res­
terende jaren van dit decennium niet aanzienlijk en aanhoudend dalen, zal de  
olieafhankelijkheid van de Gemeenschap waarschijnlijk niet toenemen, en tegen 
1990 zelfs verder afnemen.
De hoofdvraagstukken betreffen thans de ontwikkelingen in de jaren na  
1990 en de verschillen tussen de Lid-Staten in prestaties en vooruitzichten.
DE ENERGIEPROGRAMMA'S VAN DE LID-STATEN
8. De Lid-Staten vertonen aanzienlijke verschillen in economische ontwikkeling,  
economische en industriële structuren, geografische situatie, beschikbare  
energiebronnen en het politiek en administratief kader waarbinnen het energie­
beleid wordt ontwikkeld en bestuurd. Deze verschillen vormen mede een verklaring  
voor de uiteenlopende vorderingen bij de vermindering van de afhankelijkheid
van ingevoerde olie. Het uiteenlopende tempo van de vooruitgang weerspiegelt  
echter ook zowel beleidsverschilien als de mate van succes waarmee het beleid  
ten uitvoer is gelegd, met name bij de elektriciteitsopwekking en de aanmoedi­
ging van een rationeler energieverbruik.
Over het algemeen is het beleid van de Lid-Staten in de laatste jaren  
steeds consistenter geworden. In de gehele Gemeenschap vielen verbeteringen  
bij het prijsbeleid en bij het brandstoffenpatroon voor de elektriciteitsop­
wekking waar te nemen alsmede een grotere aandacht voor energiebesparingen en  
0, 0 & D-projecten op energiegebied. Er moet echter nog veel worden gedaan en  
er blijven grote verschillen in benadering en resultaten bestaan. Deze worden  
uitgebreid behandeld in deel 2 van het afzonderlijke verslag van de Commissie  
(C0M(84) 88). Op basis van dit verslag kunnen de situatie in iedere Lid-Staat  
en de kernpunten die in communautair kader van belang zijn als volgt worden  
samengevat. Enkele van de voornaamste cijfers worden weergegeven in tabel 4.

-  6 -
9· België heeft sinds 1973 een aanhoudende vooruitgang geboekt bij
de verbetering van zijn situatie op energiegebied, door de olieafhankelijk-  
heid van 62 % in 1973 terug te brengen tot bijna 50 % in 1982. Het hoofd­
element was hier het kernenergieprogramma, waardoor een neerwaartse druk  
werd uitgeoefend op de vraag naar olie in de elektriciteitssector, In 1982  
was de kernenergie verantwoordelijk voor circa 33 % van de primaire energie  
voor de inpüt (elektriciteitsdragers) Belgische elektriciteitsproduktie,  
waarmee België (na Frankrijk) op de tweede plaats in de Gemeenschap stond.
België verwacht zijn olie-afhankelijkheid nog verder te kunnen verminderen,  
daar de produktie op basis van kernenergie gedurende het resterende gedeelte  
van dit decennium meer dan twee maal zo groot zal worden, waardoor de  
afhankelijkheid van olie tegen 1990 naar verwachting tot 41 % zal afnemen.
Tot zeer recentelijk werd aan het energiebesparingsbeleid minder  
aandacht gegeven dan aan maatregelen aan de zijde van het aanbod. De her­
structurering van de industrie gedurende de afgelopen jaren en met name de  
achteruitgang van de betekenis van de sterk energie-intensieve industrieën  
heeft te samen met een beleid van betrekkelijk hoge energieprijzen geleid tot  
een aanzienlijke verbetering in de intensiteit van het energieverbruik. Er  
bestaat echter nog een groot ongerealiseerd potentieel voor energiebesparingen,  
en de toekomstvoornemens van de Belgische regering lijken in dit opzicht niet  
al te bevredigend. Onlangs is echter meer de nadruk gelegd op het energie­
besparingsbeleid, ondersteund door overheidsfinanciering, waardoor een  
grotere vooruitgang kan worden bevorderd.
Andere terreinen waarop zich problemen van betekenis voordoen zijn :
(i) de Belgische kolenindustrie, die de hoogste produktiekosten in de  
gehele Gemeenschap heeft;
(ii) de vraag naar aardgas. Toen de vraagverwachtingen nog hoog waren, sloot  
België overeenkomsten voor extra aardgasleveringen in de komende jaren  
met inbegrip van Algerijns LNG, die liggen boven hetgeen voor de markt  
op middellange termijn thans vereist lijkt. De overgeschoten hoeveel­
heden worden thans in elektriciteitscentrales gebruikt ter vervanging  
van aardolie.
Daarenboven moeten nog eindbeslissingen worden genomen over het order  
programma van elektriciteitscentrales voor het begin en het midden van de  
negentiger jaren, doch deze worden binnenkort verwacht.
De afsluiting in het afgelopen jaar van een lang verwachte parlemen­
taire discussie over het energiebeleid kan een nuttige stimulans zijn voor  
toekomstige beleidsbeslissingen op deze en andere terreinen.
10. Denemarken heeft in de afgelopen tien jaren een indrukwekkende ver­
mindering van het olieverbruik doorgevoerd door omschakeling van olie op  
ingevoerde kolen voor de elektriciteitscentrales, een krachtig energiebesparings­
beleid, een realistisch energieprijsbeleid en een hoge energiebelasting als­
mede de ontwikkeling van de traditie van collectieve verwarmingssystemen. De  
afhankelijkheid van olie liep van bijna 89 % in 1973 terug tot minder dan  
66 % in 1982 :de kolen leverden in 1982 bijna 92 % van de energiebronnen voor  
elektriciteitsopwekking in vergelijking met minder dan 40 % tien jaar geleden:  
er viel een duidelijke vermindering van energie-intensiteit waar te nemen, met  
name in de sectoren huishouding en industrie.Een verdere consolidatie van de  
vooruitgang bij de vermindering van het olieverbruik wordt gepland, waardoor  
de afhankelijkheid van olie tegen 1990 tot 52 % zal zijn teruggebracht.
De grote afhankelijkheid van de elektriciteitsvoorziening van ingevoerde  
kolen verlangt een daarop aansluitend hoog niveau van "risicospreiding" via  
de geografische diversificatie van de invoerbronnen. De Denen hebben zich  
hiertoe grote moeite gegeven.

- 7 -
Ook zijn belangrijke besluiten genomen voor de ontwikkeling van de Deense  
offshorewinning van koolwaterstoffen. De Deense offshore-olie voorziet thans in 15 %  
van de Deense oliebehoeften welk percentage tegen 1990 tot 40 % zal kunnen zijn opge­
lopen. Gepland wordt aardgas uit de Deense sector van de Noordzee een steeds grotere  
rol te doen spelen in de warmtevoorziening voor huishoudelijke en industriële doel­
einden later in dit decennium en eveneens als een beperkte bron van uitvoer.
De energieplanning heeft in Denemarken uiterst succesvolle resultaten opge­
leverd. De Deense ervaring, met name bij het energiebeheer en de stadsverwarming, kan  
voor andere leden van de Gemeenschap van aanzienlijke betekenis zijn.Van op het  
gebied van de planning ontwikkelde deskundigheid moet thans ten volle gebruik worden  
gemaakt om de hoge kosten die de zware taak van de inbreng van aardgas in het stelsel  
van energievoorziening inhoudt, zo laag mogelijk te houden.
Ook zal tijdig een besluit moeten worden genomen over de eventuele plaats  
van de kernenergie in de elektriciteitsvoorziening in de negentiger jaren.Dit jaar  
zullen naar verwacht bij de regering verslagen worden ingediend over de veiligheid  
van de kernenergie en de opberging van radioactief afval. Ten einde de lange termijn-  
programmering van het stelsel van elektriciteitsvoorziening te vergemakkelijken, zal  
hierop aansluitend snel moeten worden opgetreden.
11. Gedurende de afgelopen tien jaren heeft Duitsland een reeds betrekkelijk
gediversifieerde structuur van energievoorziening en -vraag geconsolideerd door een  
aanzienlijk giotere gebruikmaking van kernenergie, de voortzetting van de overeen­
komsten van de elektriciteitsproduktie met de Duitse steenkolenindustrie, een breder  
gebruik van aardgas en aanzienlijke verbeteringen van energieintensiteit.  Dit aanpas­
singsproces is bevorderd door een over het algemeen op de markt gebaseerde benadering  
van het prijsbeleid en een krachtig beleid ter verbetering van de energie-efficientie.  
Gedurende de rest van dit decennium zal zich waarschijnlijk een verdere grotere ver­
schuiving naar kernenergie voordoen naarmate nieuwe centrales in bedrijf worden gesteld,  
waardoor de verwachte olie-afhankelijkheid tot circa 41 % zal verminderen tegenover  
44,5 % in 1982.
Voor de toekomst rijzen vier belangrijke problemen :
- de problemen van de Duitse steenkoolindustrie, die zich thans moet aanpassen aan  
nieuwe en minder optimistische marktvooruitzichten. Het tempo van de afslanking van  
de overcapaciteit, een proces dat reeds aan de gang is, zal bij voortduring een  
centraal punt van het beleid moeten vormen;
- het orderprogramma voor elektriciteitscentrales voor de jaren na 1990, en met  
name de respectieve rol van kernenergie en kolen;
- de kosten van de elektriciteitsvoorziening.De verbintenissen van de elektriciteits­
bedrijven grote hoeveelheden Duitse kolen te gebruiken, die waren aangegaan toen de  
vraagverwachtingen hoger lagen dan thans, leiden onvermijdelijk tot een stijging van  
de gemiddelde kosten van de Duitse elektriciteitsproduktie in meer gedeprimeerde  
marktomstandigheden. De nieuwe meer stringente milieuwetgeving zal eveneens haar  
invloed op de elektriciteitskosten doen gevoelen (evenals kolengestookte afstands-  
verwarming);
- de voortdurende noodzaak tot de vermindering van de vraag naar olie buiten de  
sector elektriciteitsopwekking. Volgens sommige scenario's kan het olieverbruik naar  
volume stijgen. Wellicht zijn deze scenario's pessimistisch, doch deze mogelijkheid  
dient duidelijk zorgvuldig onder ogen te worden gehouden en er moet met kracht worden  
gestreefd naar verdere mogelijkheden voor de vermindering van de afhankelijkheid van  
olie. Het is in dit kader opmerkelijk dat de Duitse regering geen financiële

-  8 -
ondersteuning meer geeft voor energiebesparingen in de huishoudelijke sector, waar  
ondanks een flinke vooruitgang nog aanzienlijke mogelijkheden voor de vermindering 
van de vraag naar olie lijken blijven te bestaan.
12. Gedurende de zeventiger jaren maakte Griekenland goede vooruitgang bij de  
vermindering van de afhankelijkheid van olie bij de elektriciteitsopwekking door  
omschakeling op vaste brandstoffen. Het olieverbruik nam echter in andere sectoren  
toe. De energie-intensiteit in het bedrijfsleven is sinds 1973 gedaald, doch is in  
vergelijking met het Gemeenschapsgemiddelde nog steeds hoog. In 1982 was Griekenland  
voor 73 % van zijn energievoorziening afhankelijk van olie. De huidige plannen zijn  
gericht op de verwezenlijking van een zeer grote verbetering in deze situatie  
gedurende het resterende gedeelte van dit decennium en daarna, waardoor het olie­
aandeel in de vraag naar primaire energie in 1990 zal moeten zijn teruggebracht tot  
57 %. Dit zal met name een met zeer hoge kapitaaluitgaven gemoeid programma vereisen  
ter ontwikkeling van de nationale bruinkoolbronnen en op bruinkool gestookte elektrici-  
teitsopwekkingscapaciteit; aandacht voor hernieuwbare energiebronnen; en de exploratie  
naar koolwaterstoffen.
Kernvraagstukken voor de toekomst zijn :
- of voldoende financiële middelen en technische en bestuursbekwaamheid zullen  
worden gemobiliseerd voor de tenuitvoerlegging van dit ambitieuze programma. Het  
is in dit opzicht gewenst dat Griekenland een groter gebruik van buitenlandse  
deskundigheid en middelen aanmoedigt;
- in hoeverre de lasten van het investeringsprogramma en de lange termijnkosten van  
het systeem van elektriciteitsvoorziening kunnen worden verminderd door een  
grotere gebruikmaking van invoer van steenkolen dan thans gepland. De Griekse  
autoriteiten stellen zich ten doel hun nationale bronnen zo optimaal mogelijk te  
ontwikkelen. In dit kader is het essentieel dat de kosten ten volle worden geëva­
lueerd;
- of kernenergie al dan niet een rol dient te spelen in als energiedrager voor de  
elektriciteitscentrales in de jaren na 1990. Er zullen snel besluiten moeten worden  
genomen indien in de latere jaren van het decennium 1990-2000  een redelijke bijdrage  
van de kernenergie moet worden verwacht.
- passende beleidslijnen buiten de sector elektriciteitsopwekking. Er bestaan slechts  
beperkte voornemens voor een grotere vervanging van olie in de industrie en de  
huishoudelijke sector,  terwijl het energiebesparingsbeleid betrekkelijk weinig  
inhoud heeft. Deze zwakten worden nog geaccentueerd door het prijsbeleid.
- de betekenis van een zo snel mogelijke aanpassing van het Griekse aardoliemonopolie  
aan de Gemeenschapsvoorschriften, in ieder geval per eind 1985.
13. Het duidelijke engagement voor de kernenergie in Frankri ik,  gecombineerd met  
krachtige inspanningen op het gebied van de energiebesparing, heeft tot radikale  
wijzigingen van het Franse energiebestel sinds 1973 geleid. De afhankelijkheid van  
olie is van 72 % teruggevallen tot minder dan 53 %. De kernenergie is thans verant­
woordelijk voor meer dan de helft van de elektriciteitsproduktie, en kolen voor meer  
dan een kwart; de energie-intensiteit is aanzienlijk teruggelopen. Het proces van  
vervanging van olie zal waarschijnlijk voortgang vinden en in feite zelfs worden  
versneld gedurende de rest van dit decennium, naarmate de beschikbare hoeveelheid  
kernenergiecapaciteit wordt verdubbeld, waardoor Frankrijk waarschijnlijk de hoogste  
graad van afhankelijkheid van kernenergie voor de elektriciteitsopwekking (circa
85 %) verkrijgt van alle landen ter wereld.

- 9 -
Tezamen met Denemarken heeft Frankrijk enige van de meest indrukwekkende  
resultaten geboekt in de totstandbrenging van structurele wijzigingen in de energie­
sector. De veranderingen van de energiesituatie in de laatste jaren en een meer  
conservatieve opvatting van de waarschijnlijke percentages van de economische groei  
doen echter moeilijke problemen rijzen, met name in de elektriciteitssector en de  
kolenindustrie. Ook bestaat er onzekerheid over de toekomstige rol van aardgas. Een  
lange termijnoptie voor de elektriciteitsindustrie is een volgehouden beleid van  
netto-uitvoer van kernenergie naar de andere Lid-Staten :  dit is natuurlijk in commu­
nautair kader van aanzienlijk belang. In de kolenindustrie bestond er veel onzekerheid  
over de richting die aan het toekomstbeleid zou worden gegeven, doch op grond van  
recente beslissingen kan een geleidelijke produktievermindering gedurende het resteren­
de deel van het decennium worden verwacht. Volgens sommige scenario's zou later in  
de tachtiger jaren een aanzienlijk potentieel aanbodsoverschot van aardgas kunnen  
ontstaan. Op elk van deze gebieden zullen in de komende jaren belangrijke besluiten  
moeten worden genomen.
Frankrijk heeft ambitieuze doelstellingen voor de bijdragen van nieuwe en  
hernieuwbare energiebronnen en voor verdere verbeteringen van de energie—efficiëntie,  
die in beide gevallen moeten worden bevorderd door een speciale coördinerende instan­
tie, de Agence Française pour la Maîtrise de l'Energie (AFME). Deze programma s  
worden ten dele ondersteund door investeringssteun uit een speciaal fonds, dat wordt  
gefinancierd door een heffing op motorbrandstoffen. De operaties van de AFME ende 
financieringsregelingen kunnen van bijzondere betekenis zijn voor andere leden van  
de Gemeenschap waar minder krachtige programma's worden gehanteerd. Hier valt aan te  
tekenen dat, anders dan enkele andere Lid-Staten die goede resultaten hebben geboekt  
bij de energiebesparingen, Frankrijk geen tekenen vertoont van een vermindering van de  
financiële stimulansen op dit gebied en klaarblijkelijk in deze richting nog verder  
benutbaar potentieel ziet.
14. Ierland heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de vermindering van de
afhankelijkheid van olie. Kernelementen waren hier in eerste instantie de ontwikkeling  
van het aardgasveld van Kinsale Head, waardoor olie op grote schaal kon worden ver­
vangen door aardgas in de sector elektriciteitsopwekking, de uitbouw van de nationale  
turfwinning; en de verschuiving naar vaste brandstoffen (in hoofdzaak ingevoerde  
kolen) voor huishoudelijk gebruik. De afhankelijkheid van olie is van 97 % in 1973  
gedaald tot minder dan 56 % in 1982. Op grond van de huidige prognoses worden verdere  
verbeteringen van deze situatie verwacht, doch in een langzamer tempo dan in de tien  
afgelopen jaren. De voornaamste wijziging zal de verschuiving van aardgas naar inge­
voerde kolen in elektriciteitscentrales zijn, hoewel het volume van olieverbruik in  
elektriciteitscentrales waarschijnlijk zal stijgen. In de herfst van 1973 werden in  
de "Celtic Sea" olie en gas ontdekt, zodat de energievooruitzichten op langere  
termijn aanzienlijke wijzigingen kunnen ondergaan.
Andere kernpunten voor de toekomst zijn :
- het energiebesparingsbeleid, waarbij regelgevende maatregelen en financiële  
stimulansen tot nog toe een zeer geringe rol hebben gespeeld;
- de ontwikkeling van lonende markten voor aardgas. Er is overeenstemming bereikt  
over de aanleg van een gasleiding voor de voorziening van Noordierland met  
aardgas uit Kinsale. Dit zal een afzetmarkt bieden ten einde het gebruik van  
gas bij de elektriciteitsproduktie te helpen verminderen. Aardgas uit het  
Kinsaleveld is thans eveneens beschikbaar in Dublin. De pogingen om de huishou­
dingen meer toegang te geven tot gasvoorziening moeten echter worden voortgezet.

-  1 0  -
15. In Italië is de vooruitgang tot nog toe in een aantal opzichten teleurstellend  
geweest. De afhankelijkheid van olie is sinds 1973 gedaald, doch naar verhouding  
minder dan in alle andere Lid-Staten, afgezien van Griekenland (waar het ontwikkelings­
peil betrekkelijk laag is) en Luxemburg (waar het olieverbruik reeds betrekkelijk gering  
was). In 1982 was Italië nog steeds afhankelijk van olie voor meer dan twee derde van  
zijn energievoorziening terwijl vaste brandstoffen, kernenergie, waterkracht en andere  
vernieuwbare brandstoffen te zamen een geringere rol speelden bij de elektriciteits-  
produktie dan in bijna alle andere Gemeenschapslanden het geval was.
De verhouding tussen energie en BBP is enigszins verbeterd, terwijl de  
intensiteit van de finale energievraag in de industrie tussen 1973 en 1982 met 27 %  
is teruggevallen. Deze verbeteringen zijn echter in hoge mate beïnvloed door de  
structurele wijzigingen van de economie. Het besparingsbeleid als zodanig was beperkt.
Er is in recente jaren een meer realistische benadering van de prijzen van elektrici­
teit en olieprodukten dan in de zeventiger jaren gevolgd, doch er moet nog veel  
worden gedaan.
Terwijl specifieke geografische en economische factoren de beperkte vooruit­
gang die is geboekt mede verklaren, heeft het tot 1981 ontbreken van een duidelijke  
politieke en parlementaire consensus over het energiebeleid een snelle en aanhoudende  
actie belemmerd.
In haar laatste verslag over de programma’s van de Lid-Staten verwelkomde  
de Commissie het Italiaanse energieplan - 1981 als een grote stap vooruit, die het  
vooruitzicht van een radicale verbetering van de situatie in de komende jaren zou  
bieden. Bij de bespreking van het Plan leek het vereiste van een meer coherent  
energiebeleid en met name van vooruitgang op het gebied van elektriciteitsopwekking  
en energiebesparing algemeen te worden onderkend. Bij de tenuitvoerlegging van  
talrijke onderdelen van het Plan - 1981 is echter slechts langzaam vooruitgang  
geboekt, terwijl de schaal en de termijnen van vele doelstellingen thans neerwaarts  
zijn herzien, resp. verschoven. Dit geldt met name voor het elektriciteitscentrale—  
programma op langere termijn, waar enkele voorgenomen investeringen enkele jaren  
zijn uitgesteld. De belangrijke Energiebesparingswet van 1982 is slechts ten dele ten  
uitvoer gelegd en tot nog toe zijn geen verbintenissen voor uitgaven aangegaan. Ook  
zijn problemen gerezen bij de invoering van aardgas in het Italiaanse energievoor—  
zieningsstelsel,  wegens de daling van de vraag naargas en de moeilijkheid bij de  
afzet op interessante markten; er is voortdurend druk uitgeoefend om aardgas te  
gebruiken voor elektriciteitscentrales.
Over het geheel genomen geven deze elementen een aanzienlijke onzekerheid  
te zien over het tempo van de toekomstige vooruitgang bij de vervanging van olie  
en een efficiënter energiegebruik. Zelfs indien de huidige energieprognoses worden  
gerealiseerd, zal bijna de helft van de Italiaanse elektriciteit in 1990 nog steeds 
uit olie worden geproduceerd en zal Italië voor 57 % van zijn energievoorziening  
afhankelijk blijven van olie. De uiteindelijke resultaten zouden zelfs nog minder  
bevredigend kunnenzijn. Het is van fundamenteel belang dat de voorgenomen overgang  
op kernenergie en kolen in de sector elektriciteitsopwekking niet verder wordt  
vertraagd door aanhoudende problemen over de vestigingsplaats of het interimgebruik  
van aardgas in elektriciteitscentrales, en dat de bepalingen van de Energiebesparings­
wet ten volle ten uitvoer worden gelegd. Het gevaar is groot dat, tenzij de bestaande  
impasses worden doorbroken, de energiesituatie van Italië ten opzichte van de  
grotereLid-Staten tussen thans en 1990 nog verder zal verslechteren.
16. De geringe omvang van Luxemburg en het feit dat zijn economie wordt beheerst  
door de ijzer- en staalindustrie hebben een speciaal kader gevormd voor de ontwikkeling  
van het energiebeleid. De afhankelijkheid van olie was in 1973 betrekkelijk gering en  
is sindsdien nog verder teruggebracht door de diversificatie van de energiedragers  
(elektriciteit, aardgas) voor warmteopwekking in de staalindustrie en de huishoude­
lijke sector.

-  11  -
Vrijwel de gehele Luxemburgse energie wordt ingevoerd en de planning van de invoer van
gas en elektriciteit uit de aangrenzende landen in de toekomst zal een kernelement
van het energiebeleid blijven. Andere belangrijke beleidsterreinen voor de toekomst zijn:
- de vereiste invoering van een breder energiebesparingsbeleid (tot nog toe is het  
beleid in de sectoren huishoudingen en vervoer bijzonder beperkt geweest);
- verdere vooruitgang bij het nader tot elkaar brengen van de prijzen van motorbrand­
stoffen inclusief belasting tot die in andere Gemeenschapslanden;
- de verbetering en uitbreiding van het aardgasdistributienet, ten einde de huishou­
delijke verbruikers ruimere toegang te geven tot aardgas als alternatief voor olie  
voor verwarming.
17. De energie-economie van Nederland wordt beheerst door aardgas, en de aardgas­
inkomsten vormen(evenals de olieinkomsten in het Verenigd Koninkrijk) een hoofdelement  
voor de overheidsfinanciering. De beschikbaarheid van grote voorraden aardgas uit  
eigen bron droeg als zodanig reeds bij tot de vermindering van de Nederlandse afhanke­
lijkheid van aardolie gedurende de zeventiger jaren. Zij heeft echter eveneens het  
tempo van de vervanging door andere, niet op olie gebaseerde brandstoffen beïnvloed,  
met name in de elektriciteitssector.
In 1982 was Nederland nog voor bijna één kwart van de elektriciteitsproduktie  
afhankelijk van olie. Een programma voor de omschakeling van olie op kolen bij de  
elektriciteitsopwekking is in uitvoering en volgens de prognoses zouden vaste brand­
stoffen in 1990 meer dan 40 7, van de elektriciteitsbronnen kunnen vormen. Intussen zal  
het aardgas echter naar verwachting de olie in deze sector in toenemende mate vervangen  
ingevolge nieuwe regelingen tussen de Gasunie en de elektriciteitsbedrijven. Zelfs indien  
het omschakelingsprogramma wordt voltooid, zal de totale binnenlandse vraag naar olie  
tussen 1982 en 1990 met 15 % toenemen en zal de afhankelijkheid van olie stijgen. De  
voltooiing van het omschakelingsprogramma is derhalve van groot belang.
De herstructurering aan de vraagzijde heeft in een sneller tempo plaatsgevonden,  
m  Nederland is één van de meest verreikende energiebesparingsprogramma’s in de Gemeen­
schap uitgevoerd, met een hoog niveau van overheidsfinanciering. De regering beziet  
thans bepaalde aspecten van dit pi'ogramma opnieuw tegen een achtergrond van stringente  
begrotingspoiitiek en een algemeen ï fderegulerings"-beleid. Bij deze herziening moet  
rekening worden^ gehouden met de vereisten betreffende investeringen in een efficiënt 
energiegebruik bij een algemenerwijze gedeprimeerd investeringsklimaat.
Andere beleidskwesties van bijzondere betekenis in communautaire context zijn :
- het uitvoerbeleid inzake aardgas. De Nederlandse regering overweegt een wijziging  
van het uitvoerbeleid betreffende aardgas, waardoor grotere hoeveelheden Nederlands  
aardgas na 1990 zouden kunnen vrijkomen voor verkoop naar de andere Lid-Staten.
het beleid inzake kernenergie. Een lange maatschappelijke discussie inzake  
(Kernenergie is op een keerpunt gekomen met de recente publikatie van het afslui­
ten^ verslag van de stuurgroep. Het is voor de planning van de elektriciteits­
voorziening na 1990 van betekenis, dat thans door de regering beslissingen worden  
genomen over de toekomst van de kernenergie»

-  12  -
18. Het Verenigd Koninkrijk heeft sinds 1973 profijt kunnen trekken van een aan­
tal uitzonderlijk gunstige omstandigheden op energiegebied in vergelijking met andere  
Lid-Staten - een reeds gediversificeerde structuur van de energievoorziening, de  
opkomst van de Noordzee-olie, en een krachtig instrumentarium voor overheidsoptreden.
Het bruikbaar maken van de oliebronnen uit de Noordzee is één der grootste successen  
van de zeventiger jaren. In 1973 was het Verenigd Koninkrijk voor bijna 50 % van  
zijn vraag naar energie afhankelijk van ingevoerde olie. In 1982 was het een aanzien­
lijke netto-exporteur van aardolie.
Een groot aandeel van de olie-uitvoer van het Verenigd Koninkrijk was bestemd  
voor andere Gemeenschapslanden.  De toegang tot olie en aardgas uit de Noordzee heeft  
echter de druk om een verder geïntegreerde gasmarkt tot stand te brengen, met name  
continentaal Europa, verminderd. Een beperkte elektriciteitskoppeling via het Kanaal  
bestaat met Frankrijk; er bestaat echter geen directe gaskoppeling met continentaal  
Europa. Het kan zowel voor het Verenigd Koninkrijk als voor andere Lid-Staten van  
de Gemeenschap van belang zijn, betere banden met het continent aan te moedigen,  
waardoor de mogelijkheden voor algemene kostenbesparingen optimaal worden benut en de  
veiligheid van de energievoorziening wordt vergroot.
Een tweede gevolg van de toegang tot grootschalige nationale voorzienings­
bronnen was wellicht, dat de rol van het energiebesparingsbeleid werd beperkt. Het  
Verenigd Koninkrijk heeft vooruitgang geboekt bij de vermindering van de energie-  
intensiteit, doch langzamer dan vele andere Gemeenschapslanden, en de verbeterings­
mogelijkheden in de industriesector lijken bijzonder groot te zijn. Het constante  
beleid van energieprijzenbeheersing in de zeventiger jaren heeft ongetwijfeld een  
verbetering van de energie-efficiency ontmoedigd. Gedurende de afgelopen vier jaren is  
het prijsbeleid op een gezondere basis gevoerd, zodat de financiële situatie van de  
ga s _ en elektriciteitsbedrijven thans veel beter is. Er bestaan echter onzekerheden  
over de toekomstige richtinggeving aan het energieprijsbeleid en specifieke zwakten 
bij het gasprijsbeleid. De recente oprichting van een Energy Efficiency Office  
beoogt uiting te geven aan een nieuwe prioriteit voor het energiebesparingsbeleid.
Het zal grote inspanningen moeten doen om te verzekeren dat het potentieel voor  
energiebesparingen kan worden benut.
Op grond van de beschikbare gegevens moet worden verwacht dat de olie-  
afhankelijkheid in het Verenigd Koninkrijk in 1990 tot 38/39 % zal zijn teruggelopen  
tegenover 40 % in 1982. Het voornaamste element zal de ingebruikneming van nieuwe op  
kernenergie werkende elektriciteitscentrales zijn. De vraag naar kolen zal zich naar  
verwachting hoogstens stabiliseren. De Engelse kolenindustrie maakt thans een moeilijk  
proces van structurele aanpassing door,  en zal een centraal punt van het beleid  
blijven vormen. Ook zullen in de komende jaren belangrijke besluiten moeten worden  
genomen over het "nieuwe" kernenergieprogramma in het licht van de resultaten van het  
lopende onderzoek inzake de bouw van een PWR te Sizewell. Op de resultaten van dit  
onderzoek moet tijdig worden gereageerd, zodat de onzekerheid voor de kernenergie- en  
elektriciteitsbedrijven wordt verminderd.
BELEIDSIMPLICATIES
19. De belangrijkste lezing, die uit dit overzicht over het beleid van de Lid-  
Staten kan worden getrokken, is dat een krachtig energiebeleid kennelijk loont. De  
Lid-staten die zich het sterkst hebben ingezet voor de vervanging van olie bij de  
elektriciteitsopwekking en het rationeler gebruik van energie, hebben de grootste  
winst geboekt.
Een tweede lezing is dat het bestaan van politieke verbintenissen, overeen­
komsten en programma's op communautair niveau het energiebeleid op nationaal niveau  
heeft beïnvloed en versterkt :  met name hebben de communautaire lange-termijn-

- 13 -
doelstellingen een hecht kader geboden voor de ontwikkeling van het nationale energie­
beleid. De Raad (Energie) heeft dit reeds erkend in zijn verslag over het energie­
beleid van de Gemeenschap van 4 november 1983.
Zorgwekkende aspecten
20. Hoewel de tot nog toe geboekte vooruitgang en de vooruitzichten voor het res­
terende deel van het decennium betrekkelijk bemoedigend zijn, zijn uit dit overzicht  
enige zorgwekkende aspecten naar voren gekomen :
(i) zelfs indien de vooruitgang aanhoudt, zal de Gemeenschap als geheel aan het  
eind van dit decennium nog steeds voor een derde van haar energievoorziening  
afhankelijk zijn van ingevoerde olie, wanneer de olieproduktie van de Gemeen­
schap begint te dalen. De OPEC-producenten zullen waarschijnlijk een groter  
gedeelte van deze invoer voor hun rekening nemen dan thans. Gezien de voort­
durende politieke spanningen in het Middenoosten kan het gevaar van een  
volgende ernstige oliecrisis niet worden uitgesloten, met name indien de vraag  
naar olie in de ontwikelingslanden of in andere grote industrielanden aanzien­
lijk zou toenemen;
(ii) sommige Lid-Staten zullen veel kwetsbaarder zijn dan andere. In de komende
jaren zou de kloof tussen de Lid-Staten die het meest en het minst afhankelijk  
zijn van olie zeer wel kunnen toenemen. Deze verschillen zullen waarschijnlijk  
met name tot uiting komen in de sector elektriciteitsopwekking. Volgens de  
laatste prognoses zullen vijf Lid-Staten in 1990 nog voor circa 50 % of meer  
van hun energieverbruik afhankelijk zijn van olie (Italië, Griekenland,  
Nederland, Ierland en zelfs Denemarken, ondanks de aanzienlijke vooruitgang die  
hier is geboekt); indien het tot een crisis zou komen, zouden deze verschillen  
uiterst ernstige gevolgen kunnen hebben voor de samenhang van de Gemeenschap;
(iii; er moet nog veel worden gedaan om een werkelijke gemeenschappelijke energie-
voorzieningsmarkt te scheppen. Er bestaat nog veel ruimte voor verbetering van  
de vervoersinfrastructuur, De betekenis van goede transnationale gatverbin­
dingen (met inbegrip van een gasleiding tussen het Verenigd Koninkrijk en het  
continent) zal nader worden besproken in het afzonderlijke verslag van de  
Commissie over de aardgasvoorziening tot het jaar 2000 dar binnenkort bij de  
Raad zal worden ingediend. Ook bestudeert de Commissie de mogelijkheden voor  
de versterking van de transnationale elektriciteitsnetten:
(iv) er bestaan op korte termijn en wellicht op middellange termijn capaciteits-  
overschotten in de sectoren kolen, elektriciteit en aardgas, ten gevolge van  
een verminderde groei van de vraag naar energie. Het bestaan van deze  
overschotten kan de vereiste besluiten voor een verdere herstructurering en  
diversificatie in de jaren na 1990 vertragen, Met name kan het gebruik van  
extra hoeveelheden aardgas in elektriciteitscentrales in enkele Lid-Staten,  
indien de bestaande overeenkomsten worden verlengd de invoering van vaste  
brandstoffen en kernenergie vertragen; °
(v) aan de richtsnoeren voor 1990 zal waarschijnlijk min of meer worden voldaan,  
doch bij een veel lager vraagpeil dan vier jaar geleden werd verwacht. Het  
absolute niveau van de beschikbaarheid en het gebruik van alternatieve  
energiebronnen zal m  feite in 1990 veel lager zijn dan verwacht. Dit veeft  
implicaties op langere termijn, aangezien een geringere beschikbaarheid van

- 14 -
voorzieningen betekent dat de energie-economie van de Gemeenschap minder  
flexibel zal zijn.
21. Tegen deze achtergrond is thans behoefte aan een nieuwe horizon voor de  
coördinatie van het energiebeleid. De Commissie is derhalve voornemens later in dit  
jaar scenario's ter bespreking met de Lid-Staten aan te geven inzake de ontwikkeling  
van de energievoorziening en de vraag naar energie in de Gemeenschap in de jaren na  
1990. Zij zal dan nieuwe richtsnoeren voorstellen om toezicht te kunnen houden  
op de vooruitgang tot het midden van het volgende decennium, rekening houdend met  
de bovengenoemde redenen van bezorgdheid.
Prioriteiten
22. In dit overzicht is ook een duidelijk beeld gegeven van de beleidsterreinen 
waaraan thans in eerste instantie aandacht moet worden besteed op nationaal en  
communautair niveau. Deze worden nader aangegeven onder de volgende algemene kopjes  
(de volgorde beoogt geen rangorde aan te geven) :
(i) Energieprijzen
Wijzigingen van de energieprijzen t.o.v. andere prijzen en in de olieprijs t.o.v.  
andere energiebronnen hebben een grote rol gespeeld bij de totstandkoming van de  
boven beknopt weergegeven structurele wijzigingen. De energieprijzen zullen in hoge  
mate bepalend blijven voor de gedragslijnen van gebruikers en beleggers. Het prijs­
beleid is over het algemeen op een gezondere leest geschoeid dan in de zeventiger  
jaren, doch er bestaan zwakke punten. Het is fundamenteel dat een aanhoudende voor­
uitgang wordt geboekt bij de ontwikkeling van een rationeler energieprijsbeleid  
binnen het kader van een overeengekomen Gemeenschapsbenadering, ondanks de meer  
ontspannen omstandigheden op de energiemarkten. De Commissie zal de Raad binnen­
kort een afzonderlijk verslag over het energieprijsbeleid voorleggen;
(ii) Energie-efficientie
Er bestaat nog veel ruimte voor een efficiënter energieverbruik, met name via de  
ontwikkeling en de toepassing van nieuwe technieken. Micro-electronika en de  
vooruitgang in computerwetenschappen en materiaal bieden de mogelijkheid voor  
aanzienlijke verbeteringen bij het beheer van schaarse energiebronnen. Bijvoor­
beeld kan de ruimte voor verbetering in de vervoersector,  waar - ondanks de  
technische vooruitgang - het finale energieverbruik aanzienlijk is toegenomen,  
bijzonder groot zijn. Doch ook in andere sectoren valt nog veel te doen, zoals  
uit de grote verschillen tussen de prestaties van de Lid-Staten blijkt. De  
Gemeenschapsprogramma's voor onderzoek, ontwikkeling en demonstratieprojecten zijn  
bijzonder relevant. In een afzonderlijke mededeling zal de Commissie mogelijke  
wegen voor verdere actie aangeven.

- 15 -
(iii) Olievoorziening
De blijvende kwetsbaarheid van de Gemeenschap kan door actie op vier hoofdpunten
worden verminderd :
- de bevordering van de opsporing en de ontwikkeling van aardolie in de gehele  
wereld en met name binnen de Gemeenschap;
- de intensivering van de betrekkingen met olie-exporterende landen;
- de aanmoediging van een verderreikende invoering van op andere brandstoffen  
omschakelbare capaciteiten in de industrie ten einde de verbruikers een grotere  
brandstofflexibiliteit te bieden;
- versterking van de voorzieningen voor noodgevallen;
(iv) Vaste brandstoffen
Het verbruik van vaste brandstoffen stagneert. Behalve in de sector elektriciteits­
centrales is het gebruik van vaste brandstoffen gedurende de afgelopen jaren slechts  
in beperkte mate toegenomen, ondanks hun duidelijk prijsvoordeel. Zelfs bij de  
elektriciteitsopwekking zelf neemt het gebruik van kernenergie veel sneller toe dan  
dat van vaste brandstoffen en zal een verdere vooruitgang van het gebruik van  
vaste brandstoffen hier en in het bedrijfsleven waarschijnlijk worden beïnvloed 
door een toenemende bezorgheid over het milieu. Hier moet prioriteit worden  
gegeven aan de ontwikkeling en invoering van de meer efficiënte en uit milieu­
overwegingen aanvaardbare technieken, waardoor vaste brandstoffen aantrekkelijk  
kunnen worden voor de industrie. De ondersteuning van deze technieken vormt reeds  
een belangrijk onderdeel· van het voorstel van de Commissie voor een derde 0 & 0-  
programma op het gebied van energie en van het programma voor communautaire  
demonstratieprojecten.
Aan de aanbodzijde blijven de voornaamste vereisten, dat de communautaire kolen­
industrie een hechtere basis moet worden gegeven, zodat zij met minder hoge  
kosten kan bijdragen tot de veiligheid van de energievoorziening van de Gemeenschap,  
en dat de economische exploitatie van bruinkool en turf wordt aangemoedigd.  De  
Commissie heeft in deze reeds specifieke voorstellen gedaan (4).
(v)Elektriciteit
Hoofdpunten hier zijn ;
- de aanmoediging van een groter gebruik van elektriciteit. Het aandeel van de  
elektriciteit in de finale energievraag nam van 1973 tot 1982 minder dan 12 %  
toe tot meer dan 15 % en zal naar verwacht (op basis van de ramingen van de  
Lid-Staten) per 1990 slechts toenemen tot 17 %. Een verdere toeneming van het  
elektriciteitsverbruik waardoor ook de vraag naar olie zou stijgen, zou kennelijk  
ongewenst zijn; er is echter ruimte voor een dergelijke toeneming als daardoor  
de toepassingsmogelijkheden van splitstoffen en vaste brandstoffen worden  
vergroot. De Commissie bestudeert thans of een groter elektriciteitsverbruik  
ter vervanging van olie op economische en efficiënte wijze kan worden bereikt  
en op welke wijze dit het best kan worden bevorderd;
(4) C0M(83)447 def., ontwerp-verordening van de Raad betreffende financiële steun  
van de Gemeenschap aan de industrie van vaste brandstoffen.

- 16 -
- een grotere integratie van de stelsels voor de overbrenging van elektriciteit  
naar andere Lid-Staten. Uit het overzicht bleek dat er mogelijkheden bestaan  
voor een uitbreiding van het intracommunautaire handelsverkeer in elektriciteit.
De Commissie verricht reeds een studie van de mogelijkheden voor de aanmoediging  
van een verdere uitbreiding van het transnationale elektriciteitsnet, zodat
dit handelsverkeer wordt vergemakkelijkt en de energievoorziening economischer  
en veiliger kan worden;
- de grondslagen te leggen voor een passende en qua kosten efficiente structuur  
van de elektriciteitscapaciteit tegen het midden van de negenti^r jaren. Het  
patroon van het brandstoffengebruik in de elektriciteitscentrales in 1990 en  
daarna zal ten zeerste afhankelijk zijn van in de komende paar jaar genomen  
besluiten over nieuwe capaciteiten en omschakelingen. Het gebruik van kernenergie  
is in de laatste paar jaar in zeer grote mate toegenomen, en dit proces blijft  
voortgang vinden. De Raad heeft de betekenis van kernenergie voor de toekomstige  
energievoorziening van de Gemeenschap reeds erkend. In verschillende landen
moet dringend duidelijkheid worden verkregen over de rol van de kernenergie in de  
jaren na 1990, ten einde de planning van het stelsel van elektriciteitsvoorziening  
te vergemakkelijken.
(vi) Aardgas
Drie vraagstukken verdienen bijzondere aandacht :
- de implicaties van een toenemend verbruik van aardgas in elektriciteitscentrales.  
Een extra gebruik van aardgas mag alleen ten nadele van het gebruik van olie  
plaatsvinden, zonder dat daardoor de vooruitgang bij de invoering van meer
op kolenstook, kernenergie of waterkrachtwerkende elektriciteitscentrales wordt  
vertraagd.
- aardgasvoorziening en veiligheid in de jaren na 1990. De vereisten hiervoor worden  
vollediger geannalyseerd in het afzonderlijke document van de Commissie inzake de  
aardgasvoorziening tot en met het jaar 2000. De meest dringende elementen zijn
de noodzaak voor snelle onderhandelingen tussen Noorse en communautaire onder­
nemingen over de exploitatie van het Troll-aardgasveld en een grotere aandacht  
dan in het verleden voor de kosten- en veiligheidsvoordelen van verbeterde trans­
nationale aardgasleidingsstelsels;
- de lange termijnrol van aardgas bij de vermindering van de afhankelijkheid van  
aardolie. Er is thans behoefte aan een verdere analyse over de lange termijn-  
kosten van de produktie en het vervoer van aardgas rond de wereld en de implicaties  
voor de uitbreiding van het economisch gebruik daarvan op langere termijn.
(vii) Nieuwe en hernieuwbare energiebronnen
Hun bijdrage is nog steeds beperkt (minder dan 2 % van de interne vraag naar  
energie) terwijl de situatie gedurende de rest van de tachtiger jaren waarschijn­
lijk niet aanzienlijk zal verbeteren. De vooruitzichten op langere termijn zijn  
ten zeerste afhankelijk van de technologische vooruitgang en de ontwikkeling van  
de energieprijzen. De overheidsinstanties zullen een hoofdrol moeten spelen bij  
de waarborging van de continuïteit van en de verbintenissen voor onderzoek, ont­
wikkeling en demonstratieprojecten, met name nu de marktsignalen zwakker worden.
De voorstellen van de Commissie op het niet-nucleaire 0 & 0-gebied en de  
demonstratieprogramma's van de Gemeenschap zijn in dit kader van bijzonder belang.

-17 -
CONCLUSIE
23. De Raad wordt verzocht :
— de analyse van de Commissie van de vooruitgang en de vooruitzichten voor struc­
turele wijzigingen in de energiesector, met inbegrip van de sub 20 genoemde  
zorgwekkende aspecten te onderschrijven,
— in te stemmen met de wenselijkheid van een nieuwe horizon voor de coördinatie  
van het energiebeleid per midden 1990 (sub 21); en
— overeenstemming te bereiken over de sub 22 aangegeven prioritaire beleids­
terreinen.

- 18 -
TABEL 1 - VOORNAAMSTE TENDENZEN VAN DE ENERGIEBALANS VAN DE GEMEENSCHAP
1973 - 1990
MTOE
VRAAG
Bruto vraag naar primaire
Waterkracht en geother­
mische energie  
Andere hernieuwbare  
bronnen
Netto-invoer1973 1979 1982 1983
(geraamd)
energie 9681.012 908 896,5
Interne vraag naar energie
(totaal) : 931 985 883 872,5
Olie 564 537 430 410
Vaste brandstoffen 222 223 216 207
Aardgas 116 172 158 162
AANBOD
Interne produktie
(totaal) : 351 458 494 516
Olie 13 89118 130
Steenkool 171 149151 ) 1  " 7 / ,
Bruinkool en turf 26 3131 )1/4
Aardgas 112 137 116 119
Kernenergie 18 37 64 78
12
1,512 ) 
1,514
(Totaal) : 620 559 418 373
Olie 596 487 326 287
Vaste brandstoffen 19 34 46 37
Aardgas 4 36 44 471990 (5)  
(prognose)
1.061
1.032
430
245
194
656
106
144
35
114
144
13
11
496
353
65
80
Bronnen :  Bureau voor de Statistiek van de Europese Gemeenschappen en ramingen  
van de Lid-Staten (juli 1983 - januari 1984)
(5) Gemiddelden van voorgeleide cijfers

19
TABEL 2 - VOORNAAMSTE ENERGIE-INDICATOREN - EUROPESE GEMEENSCHAP
(GERELATEERD AAN DOELSTELLINGEN 1990))
I. Olie-aandeel in het bruto-  
energieverbruik
II. Elektriciteitsdragers (6)  
Aandelen van :
Vaste brandstoffen  
Kernenergie  
Waterkracht e.a.
Aardgas
Olie1973 1979 1982 1983
(geraamd)
62,1 Z 55,7 % 50,1 % 48,2 %
46,1 %
7.5 %
4.5 % 
10,0 % 
31,9 %47,4 %
13.3 % 
4,9 %
10.4 % 
24,0 %48.7 %
22.8 % 
4,9 % 
7,1 %
16,5 %46,6 % 
27,5 % 
4,8 % 
8,0 % 
13,1 %1990
(prognose)
43 %
41 % 
40 %
4 %
5 % 
10 %
'III. Afhankelijkheid voorziening  
van (7) :
Ingevoerde olie  
Ingevoerde vaste brand­
stoffen
Ingevoerd aardgas
IV. Importaandeel in bruto-verbruik  
van :  (8)
Energie
Olie
Vaste brandstoffen  
Aardgas
V. Gemiddelde jaarlijkse groei­
percentages 
BBP
Intern energieverbruik  
Finaal energieverbruik (9)
VI. Energiecoefficient (10)
VII. Energieverhouding (11)
Ilf. Intensiteit van de finale  
energievraag (12)61,6 % 48,2 % 35,9 % 32,0 % 33 %
2,0 % 3,3 % 5,1 % 4,1 % 6 %
0,4 Z3,6 Z4,9 % 5,2 % 7,5
64,0 % 55,2 % 46,1 % 41,6 % 47 %
97,8 % 86,5 % 71,7 % 66,1 % 77 %
8,6 % 15,1 % 21,4 % 17,9 % 27 %
3,5 Z21,0 Z28,0 % 29,0 Z 41 %
1973/63 1975/73 1979/75 1982/79
+ 4,7 % + o,3 % + 3,6 % + 0,4 %
+ 4,6 % - 3,8 % + 3,4 % _3,6%
+ 4,8 Z- 4,0 % + 3,3 Z-4,4%
0,98 0,94 _
1973 1979 1982 1983 1000
833,0 760,6 673,3 659,4 ö69
573,8 521,9 455,6 n.a. i439,!1990/85
+ 2,4 % 
+ 1,6 % 
+ 1,0 %
0,67
(6) Basisgegevens in termen van olie-equivalent
(7) Respectieve aandelen van ingevoerde olie, ingevoerd aardgas of ingevoerde vaste  
brandstoffen m  het bruto-energieverbruik
(8) Aandeel van elke ingevoerde energiebron in het brutoverbruik van die energiebron
(9) Inclusief__niet-energieverbruik 6
( 'l0) ^ e^g/ecoe^flcient = verhouding tussen groeipercentages van het binnenlands  
energieverbruik m  het BBP
(11) Energieverhouding = omvang van het binnenlands energieverbruik per eenheid BBP,  
T in/ eelf termen tegen de prijzen van 1975 (1 kg olie-aquivalent per 10! Ecu)
U ' van de flnale energievraag = omvang finale energievraag per
een eid üBP, uitgedi ukt m  reele termen tegen de prijzen van 1975 (kg/Ecu)

20
TABEL 3 - TENDENZEN VAN HET FINALE ENERGIEVERBRUIK - EUROPESE GEMEENSCHAP
1973 1979 1982 1990
INDUSTRIE
Energieverbruik (1) 247.94 237.54 193.06 228.4
(in miljoen toe)
Aandeel van het finale verbruik 38 .7% 35 .1% 32 .3% 33 .7%
Energieverbruik per eenheid toe- 753.8 646.5 549.5 551.2
gevoegde waarde (per kg of per  
10J Ecu
VERVOER
Energieverbruik (1) 128.22 152.44 156.37 168.9
(in miljoen toe)
Aandeel van het finale verbruik 20 .0% 22 .6% 26 .2% 24 .9%
Energieverbruik per eenheid t^e-  
gevoegde waarde (per kg of pèr TO^Ecu114.8 117.7 119.2 , 109.5
HUISHOUDINGEN----,------
Ene
rgieverbruik (1) 264.94 285.76 248.37 280.8
(in miljoen toe) |
Aandeel van het finale verbruik j
141 .3% 42 .3% 41 .5% 41 .4%
1
Energieverbruik per eenheid toe- 1
gevoegde waarde (per kg of per 1  
10J Ecu j 395.6 356.8 304.2 297.6
FINAAL ENERGIEVERBRUIK 1 .641.10 675.74 597.80  1 678.1  1
(in mihoen toe)  
waarvan :  °li-e
Finaal niet-energieverbruik1
1 59 .1%  
1 70.2555 .3%
69.371
51 .4%  1  
52 ;  77 11
45 .7 % 1  
67.9  1
(in mio toe)
Bronnen en algemene opmerkingen :  Bureau voor de Statistiek van de Europese Gemeen­
schappen (1973 - 1979), Bijdrage van de Lid-Staten 1985, 1990, zo nodig aangevuld met  
ramingen van de Commissie.
(1) exclusief niet-energieverbruik
(2) Energievolume, gebruikt in de industrie, per eenheid toegevoegde waarde van de  
energieproduktie,  uitgedrukt in reele termen tegen de prijzen van 1975
(in kilogram olie-equivalent per eenheid nationale valuta)
(3) Energievolume, gebruikt in de vervoersector per eenheid BBP, uitgedrukt in  
reele termen tegen de prijzen van 1975 (in kilogram olie-equivalent per eenheid  
nationale valuta)
(4) Energievolume, gebruikt in de sector huishoudingen + diensten, per eenheid  
particulier verbruik, uitgedrukt in reele termen tegen de prijzen van 1975  
(in kilo olie-equivalent per eenheid nationale valuta).

-  21  -
TABEL 4- VERSCHILLEN TUSSEN DE LID-STATEN
(.Prognose(i) Afhankeliikheid van olie
(Olie-aandeel in de vraag naar primaire energie)
1973 1982 1990 -
Belgie 62 51 41
Denemarken 89 66 52
Duitsland 56 44,5 41
Griekenland 81 73 57
Frankrijk 72 53 36
Ierland 79 56 49
Italië 79 68 57
Luxemburg 37 35 32
Nederland 56 48 ' 52
Verenigd Koninkrijk 50 40 38,5
EUR-10 62 50 43
(ii) Gebruik van olie en aardgas bij de elektriciteitsopwekking 
(Percentage van de totale elektriciteitsdrager)
1973 1982 1990
Aardolie Aardgas Aardolie Aardgas Aardolie Aardgas
Belgie 52,5 24 25 4 8 2
Denemarken 61 - 8— 9
Duitsland 14 11 5 10 3 10
Griekenland 51 - 30_ 7 _
Fra
nkrijk 44 6 10 2 2 1
Ierland 62,5 - 27 48 36 3
Italië 73 4 59 8 46 8
Luxemburg 24 9 19 - 13 7
Nederland 13 78 23 45 14 35
Verenigd Koninkrijk 25 1 11 1 5__
EUR-10 3
2 10 16 7 10 5
(iü) Energieverhoudingen (13) en intensiteit van de finale energievraag (14)
Index 1973 = 100  
1982
Energie- Energie- Energie-
verhouding intensiteit verhouding
Belgie
Denemarken
Duitsland
Griekenland
Frankrijk
Ierland
Italië
Luxemburg
Nederland
Verenigd Koninkrijk  
EUR-1077
75
81
104
81
87
84
62
77
82
8172
70
78 
103
75
84
88
63
69
84
791990 (prognose)  
Energie 
intensiteit
76 
69 
82
115
82
83
82
65
77
79
8072
67 
75
107
72
79
83
68
79
80
77
(13) Verhouding van de interne primaire energievraag tot het BBP
(14) Verhouding van de finale energievraag tot het BBP.