COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 15.07.1997 
COM(97) 351 def. 
De Informatiemaatschappij en ontwikkeling, 
de rol van de Europese Unie 
Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan 
het Europees Parlement, 
aan het Economisch en Sociaal Comité 
en aan het Comité van de Regio's 

INHOUDSOPGAVE 
INLEIDING 
A. DE INTEGRATIE VAN ONTWIKKELINGSLANDEN IN DE 
INFORMATIEMAATSCHAPPIJ: EEN UITDAGING 3 
1. DE BIJDRAGE VAN DE INFORMATIE- EN 
COMMUNICATIETECHNOLOGIE (ICT) AAN DE ONTWIKKELING 4 
2. DE UITDAGINGEN VOOR DE ONTWIKKELINGSLANDEN 6 
B. COMMUNAUTAIRE ACTIE EN MAATREGELEN 8 
3. DE BIJDRAGE VAN DE EUROPESE UNIE AAN DE BEVORDERING VAN 
DE INFORMATIEMAATSCHAPPIJ IN DE ONTWIKKELINGSLANDEN 8 
4. NIEUWE IMPULSEN VOOR ACTIE MET BETREKKING TOT DE 
ONTWIKKELINGSLANDEN 10 
CONCLUSIES 15 
Lijst van afkortingen 16 
INLEIDING 
De thans in gang gezette ontwikkeling naar de informatiemaatschappij kan gevolgen 
hebben voor vrijwel alle menselijke activiteiten, zoals leren, communiceren, werken of 
vrijetijdsbesteding. Dit geldt ook voor de ontwikkelingslanden (OL), ook al zijn de 
markten, beleidsbeginselen of technologische mogelijkheden nog zo verschillend. In deze 
mededeling wordt een geheel van richtsnoeren en mechanismen voorgesteld om bij te 
dragen aan de deelneming van de OL aan de informatiemaatschappij, niet alleen als 
consumenten, maar als volwaardige deelnemers. 
Ter gelegenheid van de in februari 1995 te Brussel gehouden G7-Conferentie over de 
informatiemaatschappij is erop gewezen dat de reeds bestaande kloof tussen 
geïndustrialiseerde landen en ontwikkelingslanden niet verder mag worden vergroot, en 
is opgeroepen tot "een gemeenschappelijke visie op de menselijke verrijking"^: "Onze 
actie dient bij te dragen aan de integratie van alle landen, in een wereldwijde 
inspanning. De landen die zich in een overgangsperiode bevinden en de 
ontwikkelingslanden dienen ook volledig te kunnen deelnemen aan dit proces, en dit 
proces moet het mogelijk maken een technologische sprong voorwaarts tot stand te 
brengen en de sociale en economische ontwikkelingen te bevorderen". De van 13 tot 
15 mei 1996 op uitnodiging van President Mandela te Midrand gehouden conferentie 
over de informatiemaatschappij en ontwikkeling, die meer dan 50 landen en 
internationale organisaties bijeenbracht, heeft zich vooral toegelegd op het vaststellen van 
de specifieke behoeften van de ontwikkelingslanden en het aantonen van de 
mogelijkheden van de nieuwe technologieën (zie aanvullende bijlage nr. 6). De 
conferentie heeft het mogelijk gemaakt gezamenlijk na te denken over de 
gemeenschappelijke regels die nodig zijn voor de samenwerking ten behoeve van de 
totstandbrenging van de wereldwijde informatiemaatschappij en over de specifiek voor 
ontwikkeling geldende prioriteiten. Egypte heeft zich ertoe verplicht een vervolg op deze 
conferentie te organiseren. 
De EU is er van haar kant toe overgegaan haar betrekkingen met elk van de belangrijkste 
ontwikkelingsregio's opnieuw te definiëren en te moderniseren, hetgeen de mogelijkheid 
biedt daarbij rekening te houden met de nieuwe dimensie van de informatiemaatschappij. 
Ten behoeve van de communautaire actie gaat het erom een referentiekader vast te stellen 
waarin voor de nodige samenhang wordt gezorgd, en zo mogelijk synergieën tot stand te 
brengen tussen de verschillende beleidslijnen en een samenwerking na te streven met de 
activiteiten van de lidstaten en de betreffende internationale organisaties. Daartoe wordt 
een regionale aanpak aanbevolen, zodat de actie kan plaatsvinden in het kader van de 
bestaande betrekkingen en tegelijkertijd gebruik kan worden gemaakt van de ter 
beschikking staande samenwerkingsinstrumenten. Er dient naar de externe partners een 
realistische boodschap uit te gaan, waarbij de aandacht wordt gevestigd op het belang van 
de thans aan de gang zijnde omwentelingen en op de inspanningen die daarbij van hen 
zullen worden gevergd. 
A. DE INTEGRATIE VAN ONTWIKKELINGSLANDEN IN DE 
INFORMATIEMAATSCHAPPIJ: EEN UITDAGING 
Vergadering van de Ministers van de G7-landen en van de lidstaten van de Europese Unie, Brussel, 
26 februari 1996. 
1. DE BIJDRAGE VAN DE INFORMATIE- EN COMMUNICATIETECHNOLOGIE 
(ICT) AAN DE ONTWIKKELING 
1.1 Zoals duidelijk naar voren is gekomen tijdens de conferentie van Midrand en de 
conferentie van Rome over het Middellandse-Zeegebied, brengt de 
informatiemaatschappij (IM) revolutionaire technologieën met zich mee, die zich 
bovendien overal in de maatschappij manifesteren en diepgaande wijzigingen 
inhouden van de organisatie van het werk, van het onderwijs en meer in het 
algemeen van de hele maatschappij. Zij houdt in dat een aantal beperkingen met 
betrekking tot tijd en ruimte kunnen worden opgeheven en biedt een hele reeks 
nieuwe gereedschappen met een nooit eerder geziene kracht, waarmee de OL 
technologische sprongen voorwaarts kunnen maken, daarbij de tussenstappen 
overslaand die de geïndustrialiseerde landen wel hebben moeten passeren. Door het 
steeds complexer worden van de economische betrekkingen en door de accumulatie 
van kennis en ervaring op een nooit eerder geziene schaal, is er sprake van een 
steeds verdergaande integratie op wereldschaal. De landen die zich zouden afsluiten 
voor deze maatschappelijke veranderingen, zouden zich daarbij evenzo afsluiten van 
de handelskanalen en investeringsstromen, alsmede van de netwerken voor 
wetenschappelijke vooruitgang en artistieke schepping, en zouden daarmee dreigen 
te worden gemarginaliseerd. In sommige landen bestaat verder het gevaar dat een 
maatschappij met twee snelheden ontstaat, waarin slechts een deel van de bevolking 
toegang heeft tot de nieuwe netwerken, diensten en apparatuur, en in staat is deze 
goed te benutten en te genieten van de voordelen die ermee zijn verbonden. 
1.2 Op technologisch gebied houdt de overgang naar de informatiemaatschappij een 
hele reeks nieuwe gereedschappen in, die reeds ruim ingang hebben gevonden in 
de OL. Mobiele cellulaire telefonie kent een explosieve groei, met name wanneer 
daarmee de tekortkomingen van het vaste net kunnen worden opgevangen. Wat 
betreft satellietcommunicatie vinden ontwikkelingen plaats op het gebied van 
geostationaire technologieën (multispot of toegang op aanvraag) en binnenkort 
zullen door middel van systemen met een lage of met een middelhoge omloopbaan 
wereldomspannende diensten kunnen worden aangeboden. Deze technologieën zijn 
minder kapitaalintensief en beter aangepast aan afgelegen regio's of regio's met lage 
bevolkingsdichtheid (centrales op zonne-energie, VSAT's). De capaciteit van de 
optische kabels wordt steeds groter en er komen steeds meer verbindingen, zoals de 
kabel die thans wordt aangelegd tussen Chili en de andere landen van de Westkust 
van Zuid-Amerika, of het FLAG-project waarmee Europa en Azië via de 
Middellandse Zee met elkaar worden verbonden. Internet en de WWW-technologie 
vormen een integratieplatform voor andere technologieën, zoals de toepassing van 
ISDN-lijnen of ATM-routeringsdiensten. Er bestaat een hele reeks uiteenlopende 
projecten die uitgaan van deze oplossingen, en vrijwel alle op het terrein actieve 
NGO's maken er gebruik van. De teleports vormen een soort "docking station" voor 
telewerken, met name voor arbeidsintensieve diensten zoals statistiek, boekhouding, 
software-productie of luchtvaartboekingssystemen (Mauritius, Jamaica, India, 
Filippijnen). 
De ruimtevaarttechnologie biedt nieuwe mogelijkheden voor de ontwikkelingshulp, 
met name op het gebied van navigatie en positionering en voor waarneming uit de 
ruimte. Zo kunnen waarnemingssatellieten essentiële informatie verzamelen voor 
het beheer van hulpbronnen, ruimtelijke planning en milieubewaking. CD-ROM's 
zijn in opmars in het onderwijs en voor het opslaan en verspreiden van informatie. 
CIM-technologie en stromenbeheer (Just-In-Time) zorgen voor grote 
productiviteitsverbeteringen in de industrie. 
1.3 Wat betreft de toepassingen van de informatiemaatschappij, doen zich voor de OL 
nieuwe kansen voor, met voordelen die vergelijkbaar zijn met die worden behaald 
in de geïndustrialiseerde landen, bijvoorbeeld voor het MKB een efficiënter beheer 
en goedkopere toegang tot informatie, opleiding, interactieve client/servcr-
netwerken en tot de internationale markten, of efficiënter werkende regeringen en 
overheden. 
De door de IM geboden onderwijs- en -opleidingtechnologieën, met name 
afstandsonderwijs en multimedia, en de nieuwe onderwijsmethoden die daarmee 
zijn verbonden, kunnen nuttige instrumenten zijn voor de kwantitatieve en 
structurele behoeften van landen die grote delen van de bevolking in de 
economische sector moeten opnemen, opleiden en integreren (in de meeste gevallen 
is de helft van de bevolking jonger dan 20 jaar), vooral wanneer het gaat om 
dunbevolkte gebieden of gebieden die technisch slecht zijn uitgerust. Daarnaast is 
het ook mogelijk door middel van continue opleiding de kennis en vaardigheden 
gedurende het hele verdere leven te blijven ontwikkelen. 
In sommige landen is sprake van epidemieën en endemieën op grote schaal. Door 
middel van telezorg kan op deze uitdaging worden ingegaan, door het versterken 
van de organisatie en het verbeteren van het beheer van de gezondheidszorg. 
Telematicanetwerken kunnen worden gebruikt voor het met elkaar verbinden van 
databases waarmee de ontwikkeling van ziekten worden gevolgd (epidemiologisch 
onderzoek), toegang te geven tot medische kennis via teleconsult en zelfs om zorg 
op afstand te verstrekken. De ICT spelen ook een belangrijke rol bij de 
voorbereiding en tenuitvoerlegging van het beleid inzake de gezondheidszorg. 
In de industrie en handel is ICT een sleutelfactor voor een goede 
concurrentiepositie, omdat men daarmee enerzijds de kwaliteit van de productie kan 
verbeteren (strengere normen, kwaliteitscontrole), evenals de met de behoeften 
verband houdende, niet-materiële inhoud ervan (textielsector), en anderzijds de 
productie kan integreren in een complex proces, zoals voor automobielonderdelen, 
en omdat ICT een middel biedt voor het doorgeven van bestellingen en specificaties, 
als voorbereiding op de volledig elektronische handel. In sommige landen hebben 
software-productie en data-entry geleid tot de schepping van een groot aantal banen 
(100.000 software-ingénieurs in India); er komen ook nieuwe markten tot stand voor 
tekstverwerking bij de pers, de media en de audiovisuele sector. 
Wat betreft onderzoek op het gebied van landbouw, scheikunde, waterbeheer, 
visserij, milieu, stadsplanning enz., geldt dat de ontwikkeling van netwerken het de 
onderzoekers uit de OL mogelijk maakt over de nodige informatie te beschikken en 
onderzoekteams samen te stellen die een kritieke grootte bereiken, zodat zij zich 
kunnen integreren in de internationale wetenschappelijke gemeenschap, hetgeen 
ertoe bijdraagt de braindrain te stoppen. 
De totstandkoming, in een groot aantal OL, van een nieuwe onafhankelijke pers en 
de explosieve groei van het Internet, de liberalisering van de ether en de 
ontwikkeling van staatsradio en -televisie naar openbare omroepen, leiden tot een 
steeds grotere vraag naar informatie met betrekking tot de actualiteit, zowel 
geschreven als audiovisueel. Deze pluralistische informatie draagt bij aan de 
versterking van de maatschappij van de burgers en leidt tot een consolidatie van de 
democratisering in een aantal OL. 
De taalkundige verscheidenheid, die zowel op een aantal talen van de 
Gemeenschap als op voor de OL specifieke talen betrekking heeft, houden een 
culturele rijkdom in die deel uitmaakt van het menselijk erfdeel. Deze 
verscheidenheid kan dank zij de ICT bijdragen aan de totstandkoming van een 
industrie van multiculturele en multimediale inhoud, met name op basis van 
elektronische publicaties. 
1.4 De ICT vormen op zich niet het enige instrument om impulsen te geven aan de 
structurele ontwikkeling. Zij zullen slechts ten volle kunnen worden ingezet 
wanneer de maatschappij waarin zij moeten worden gebruikt, zich deze nieuwe 
technologieën eigen kan maken. Uit met ontwikkelingswerk opgedane ervaringen 
blijkt dat nieuwe technologieën vaak vergaand moeten worden aangepast om 
optimaal te kunnen worden ingezet, afhankelijk van de nationale en lokale context, 
de geografische omstandigheden, de economische structuur van het land of de 
fundamentele behoeften ervan. De ICT bergen echter een zeer groot potentieel in 
zich, dat kan worden ingezet in de algemene strategie van ontwikkeling en 
verbetering van de concurrentiepositie van de OL, en dit potentieel is nog maar 
nauwelijks aangeboord. Doel van deze mededeling is dan ook een algemene 
strategie terzake voor te stellen. 
2. DE UITDAGINGEN VOOR DE ONTWIKKELINGSLANDEN 
De voordelen die de IM de OL kan bieden hangen echter af van het niveau van de 
communicatie- en informatie-infrastructuren en de door hun economische en 
regelgevende stelsels geboden ontwikkelingsmogelijkheden. 
2.1 De situatie met betrekking tot de telecommunicatie-infrastructuur in de 
OL is zeer verscheiden, maar bevindt zich in het algemeen op een veel lager niveau 
dan in de geïndustrialiseerde landen. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de 
telefoondichtheid2, die voor de geïndustrialiseerde landen meer dan 48 bedraagt, en 
voor landen met een gemiddeld inkomen ongeveer 10, maar voor de minst 
ontwikkelde landen (MOL) slechts 1,5 (het wereldgemiddelde is 11,5). Deze 
kwantitatieve verschillen worden versterkt door de kwalitatieve zwakheden van de 
netwerken, die gevolgen hebben voor de kwaliteit en betrouwbaarheid van de 
communicatie, en door de structurele verschillen tussen steden en 
plattelandsgebieden. Voor de landen met de laagste inkomens bedraagt de 
telefoondichtheid namelijk minder dan 0,8. De infrastructuur kan de vraag niet aan 
en maakt de toegang tot de wereldomspannende telecommunicatienetwerken niet 
mogelijk. Voorts worden de telecommunicatie-exploitanten vaak niet betaald voor 
hun activiteiten, doordat de overheid niet wordt betaald, de betalingen voor 
internationale verbindingen niet worden toegewezen (maar op de algemene 
begroting van de staat worden ingeschreven) en er sprake is van een kostenstructuur 
die de internationale verbindingen duurder maakt om de lokale verbindingen te 
subsidiëren; het openbaar beheer van telecommunicatie verhindert een optimaal 
gebruik van de middelen3. 
Er is echter ook sprake van een zekere dynamiek. Om te beginnen bestaat er wel 
Aantal hoofdlijnen per 100 inwoners. 
"Livre vert africain - Politiques de télécommunication pour l'Afrique", Document 2-F, 2 april 1996, 
Bureau de Développement des télécommunications, Internationale Telecommunicatie-unie (ITU). 
degelijk een grote en solvabele vraag, zoals blijkt uit de gigantische wachtlijsten en 
aansluittermijnen die kunnen oplopen tot tien jaar, en uit het bestaan in sommige 
gevallen van een werkelijk "zwarte markt" voor telefoonlijnen, en uit de hoge 
gemiddelde inkomsten per lijn. Dit verklaart dat in een groot aantal landen sprake 
was van een gestage groei van de telecommunicatie, bijvoorbeeld meer dan 17% per 
jaar voor alle landen met een inkomen van minder dan 700 USD over de periode 
1984-1994. Door het steeds goedkoper worden van de technologie en de 
concurrentie van nieuwe, wereldwijd concurrerende exploitanten die bijvoorbeeld 
gebruik maken van call-back, ontstaat er echter een voor de OL verontrustende 
daling van de traditionele inkomsten uit internationale telecommunicatie. Hierdoor 
ontstaat bij de OL een bewustwording betreffende de aan de gang zijnde 
ontwikkeling. 
2.2 Wat betreft de overige informatie-infrastructuren, geeft het aantal PC's 
per 100 inwoners een goede indicatie van de kloof op het gebied van de informatica, 
want dit aantal bedraagt 18 voor de landen met hoge inkomens, 2,3 voor de landen 
met gemiddelde inkomens en slechts 0,01 voor die met lage inkomens. De markt 
voor informatietechnologie bestaat voor 34,7% uit de Verenigde Staten, 29,3% uit 
Europa en 14,6% uit Japan, terwijl de rest van de wereld slechts 21,4% 
vertegenwoordigt. Deze verschillen uiten zich ook in de verkeersdichtheid van de 
gegevenstransmissie en de verdeling van Internet-servers en -gebruikers. Ook hier is 
echter sprake van een zekere dynamiek, die wordt bevorderd door dalende prijzen en 
de ontwikkeling van multimediatoepassingen en toegang tot het Internet. De 
PC-markt is een dynamische markt en kan dezelfde weg opgaan als die van de 
televisie, die in de landen met lage inkomens reeds een penetratiegraad van 46% 
heeft bereikt. 
2.3 Volgens de Wereldbank zijn er voor de komende vijf jaren jaarlijks 
60 miljard USD investeringen nodig voor de ontwikkeling van de 
telecommunicatiesector in de OL. De internationale openbare steun zal 
waarschijnlijk niet meer dan 2,3 miljard bedragen en de meeste staten kunnen het 
verschil niet bijpassen. Slechts de particuliere sector zal dergelijke investeringen 
kunnen doen. Voor deze investeringen is echter wel een stabiel wetgevend en 
regelgevend kader vereist, dat voorspelbaar en doorzichtig is, zodat op rationele 
wijze economische beslissingen kunnen worden genomen. 
De afspraken betreffende toegang tot de markten en nationale behandeling en over 
regelgevende beginselen die door 69 landen, waarvan een groot aantal 
ontwikkelingslanden, zijn goedgekeurd in het kader van de WHO/GATS-
onderhandelingen over de liberalisatie van de telecommunicatiediensten die op 
15 februari 1997 zijn afgesloten, vormen een algemeen kader dat in alle OL kan 
dienen. Zij betreffen de onafhankelijkheid van de regelgever, de basisregels inzake 
de mededinging, de interconnectie van netwerken, universele dienstverphehtingen, 
de transparantie van de toewijzing van vergunningen en van frequenties. Om sneller 
vooruit te gaan op weg naar de informatiemaatschappij dienen de OL zich te beraden 
over de beste manier om hun nationale telecommunicatiesystemen een ontwikkeling 
te doen ondergaan volgens de door de GATS vastgelegde beginselen. 
Daarmee zouden zij kunnen voldoen aan de tegenover de WHO aangegane 
verplichtingen betreffende telecommunicatiediensten, en de landen die dergelijke 
verplichtingen niet zijn aangegaan, zouden dat alsnog kunnen doen, met inbegrip van 
de regelgevende beginselen daarvan. 
2.4 Deze ontwikkelingen zijn afhankelijk van het menselijk kapitaal 
waarmee deze veranderingen moeten worden doorgevoerd. Dit betreft het technisch 
personeel op telecommunicatie- en informaticagebied (met name de softwaresector), 
en op deze gebieden kan een groot aantal nieuwe banen worden verwacht. Dit houdt 
ook in dat personeel moet worden opgeleid, om te beginnen de opleiders zelf, maar 
ook bijvoorbeeld journalisten en personeel dat verantwoordelijk is voor de 
regelgeving en voor het beheer (marketing, financiële en commerciële diensten en 
kwaliteitscontrole), alsmede de nieuwe specialisten die zich toeleggen op het 
bemiddelen bij toegang tot en gebruik van de ICT. Daarnaast moet worden voorzien 
in de mogelijkheid gedurende het hele leven te leren. 
2.5 In een aantal internationale fora zoals de ITU, UNESCO, UNCTAD, 
UNDP (met het SDNP-programma), de Wereldbank (met het InfoDev-initiatief) en 
de OESO vindt thans een dialoog plaats over de met de ontwikkelingsproblematiek 
verbonden aspecten van de informatiemaatschappij. 
B. COMMUNAUTAIRE ACTIE EN MAATREGELEN 
3. DE BIJDRAGE VAN DE EUROPESE UNIE AAN DE BEVORDERING VAN DE 
INFORMATIEMAATSCHAPPIJ IN DE ONTWIKKELINGSLANDEN 
De actie van de EU op het gebied van samenwerking inzake telecommunicatie- en 
informatietechnologie is in de loop der jaren geïntensiveerd. Daarmee lijkt te 
worden voldaan aan expliciet door onze partners naar voren gebrachte behoeften en 
worden concrete en belangrijke resultaten geboekt4. In nieuwe 
samenwerkingsovereenkomsten met derde landen die in ontwikkeling verkeren, 
worden dan ook formele bepalingen opgenomen ten aanzien van het thema 
informatiemaatschappij en daarmee verband houdende technologieën. 
3.1 De economische, financiële en technische samenwerking heeft in de 
verschillende partnerregio's van de Unie tot significante activiteiten5 geleid. 
In het Middellandse-Zeegebied is een groot aantal projecten tot stand gebracht, zoals 
steun voor het kunnen raadplegen van communautaire databases. Op Malta heeft de 
Europese Commissie een deel van de wederopbouw en vernieuwing van het 
telecommunicatienetwerk gefinancierd. Er is onlangs een programma van 
10 miljoen ecu goedgekeurd voor de modernisering van de Syrische 
telecommunicatie-exploitant. 
In Afrika is de nadruk vooral gelegd op telecommunicatie in plattelandsgebieden en 
op satellietcommunicatie. Er zijn in Mozambique twee projecten betreffende 
telecommunicatiediensten op het platteland uitgevoerd (13 miljoen ecu), in het 
kader van FED VI, alsook in Tanzania (25 miljoen ecu), in het kader van FED VII. 
Zie SEC(94)428 "Telecommunicatie en ontwikkeling, de rol van de Europese Unie", werkdocument 
van de diensten van de Commissie. 
Zie de bijlage voor de totaal door de Gemeenschap (Commissie+EIB) verstrekte bedragen aan 
telecommunicatieprojecten in de OL, tevens uitgesplitst per geografische zone (Middellandse-
Zeegebied, Afrika, Zuid-Amerika en Azië; de landen van Midden- en Oost-Europa zijn niet in deze 
gegevens opgenomen, hoewel ook zij grote steunbijdragen van de Unie ontvangen). 
Voorts is in het kader van FED VI en FED VII in Midden- en West-Afrika een groot 
project betreffende satellietcommunicatie ten behoeve van de veiligheid in de 
burgerluchtvaart van start gegaan (38 miljoen ecu). In het Stille-Zuidzeegebied heeft 
een aantal projecten het mogelijk gemaakt de communicatie tussen de eilanden tot 
ontwikkeling te brengen. 
In Midden-Amerika loopt thans steun voor de modernisering van telecommunicatie 
in samenwerking met de regionale organisatie COMTELCA, voor een bedrag van 
18 miljoen ecu. Andere projecten, zoals een studie over menselijke hulpbronnen in 
Venezuela of over telematicatoepassingen in Mexico, zijn met goed gevolg 
uitgevoerd en de AHCIET is begonnen met een programma van seminars. 
Voor Azië geldt dat de met de IM verband houdende activiteiten in andere acties 
zijn opgenomen. De ECIP-mechanismen ter bevordering van 
samenwerkingsverbanden, die de nationale programma's ALINVEST, Asia-
INVEST en MEDINVEST aanvullen, hebben steun verleend aan meer dan 20 joint 
venture-projecten op het gebied van de informatie en het inzetten van ICT in de 
industrie. 
3.2 De internationale wetenschappelijke samenwerking met de 
ontwikkelingslanden is al in 1990 van start gegaan in het kader van de begeleidende 
maatregelen (APAS) van het kaderprogramma, en van 1990 tot 1994 is voor 
27 miljoen ecu aan projecten uitgevoerd, met name via activiteiten in China en in 
India. Sedert 1995 loopt deze samenwerking in het kader van het Vierde O&O-
kaderprogramma (actielijn 2, internationale samenwerking) hetgeen het mogelijk 
heeft gemaakt voor 9 miljoen ecu 25 projecten te lanceren, over thema's als micro-
elektronica, telematicatoepassingen (telegeneeskunde in Midden- en Zuid-Amerika, 
tele-onderwijs in Afrika en Midden- en Zuid-Amerika, beheer van natuurlijke 
hulpbronnen en taaltechnologie in de Arabische landen), beheer van natuurlijke 
hulpbronnen (vooral wat betreft tropische wouden) en industriële toepassingen 
(textielindustrie in de Maghreb of machinewerktuigen in Midden- en Zuid-
Amerika). Voorts wordt bestudeerd hoe de Europese onderzoeknetwerken met de 
overeenkomstige netwerken in de OL kunnen worden verbonden. 
3.3 De Europese Investeringsbank heeft een deel van de voor derde landen 
bestemde financiering toegewezen aan initiatieven in het kader van de 
Overeenkomst van Lomé en van overeenkomsten met de landen uit het 
Middellandse-Zeegebied. Sedert 1980 is meer dan 350 miljoen ecu geleend aan 
landen van het Middellandse-Zeegebied en van de ACS-Staten, en na 1993 ook aan 
de landen van Midden- en Zuid-Amerika en Azië die 
samenwerkingsovereenkomsten met de Gemeenschap zijn aangegaan. De EIB heeft 
steun verleend aan projecten die op aanvraag van de begunstigde landen van start 
zijn gegaan en die de uitbreiding of modernisering van telecommunicatienetwerken 
betreffen. Er zijn voor de financiering van netwerken verschillende leningen en 
andere bijdragen in de vorm van risicodragend kapitaal verstrekt aan Afrikaanse 
landen, met name in plattelandsgebieden zoals Eritrea (Ethiopië), Burkina Faso en 
Namibië. De EIB heeft aan Marokko 80 miljoen ecu geleend voor de uitbreiding van 
de internationale kabelverbindingen, zodat Tetouan met Spanje en Casablanca met 
Portugal en Frankrijk konden worden verbonden. In Eritrea zijn 8 miljoen ecu 
geleend voor de versterking van het lokaal net en de internationale verbindingen, ter 
aanvulling van een regionaal project dat voornamelijk op Djibouti betrekking had. 
In Chili is in 1994 75 miljoen ecu geïnvesteerd voor de aansluiting via een digitaal 
net met 400.000 nieuwe abonnees in de daaropvolgende twee jaren, hetgeen heeft 
geleid tot een stijging met 23% van de oorspronkelijke telefoondichtheid (ongeveer 
12 lijnen per 100 inwoners). 
3.4 De lidstaten voeren ook bilaterale programma's op ICT-gebied uit. 
Als voorbeeld (niet uitputtende lijst) kan worden gewezen op het Secretariaat van 
het Commonwealth te Londen dat steun verleent aan de organisatie van seminars 
over telecommunicatieregelgeving en voor technische opleiding. Het Governet-
project is gericht op de uitdagingen die samenhangen met de invoering van het 
Internet in Afrika en doet voorstellen voor oplossingen door via een netwerk 
specialisten op het gebied van beheerskwesties in Afrika met elkaar te verbinden, in 
samenwerking met de AMTIESA (Association of Management Training Institution 
of Eastern and Southern Africa). Het Spaanse programma van wetenschappelijke en 
technische samenwerking met de landen van Midden- en Zuid-Amerika (CYTED) 
heeft een aantal projecten op het gebied van ICT tot een goed einde gebracht. In 
Frankrijk kan onder andere worden gewezen op het /tto-project (Réseau 
Intertropical d'Ordinateurs) van Orstom, waarmee eind jaren tachtig de centra en 
laboratoria van de landen van Zuidelijk Afrika werden verbonden met de 
wereldomspannende netwerken op het gebied van onderzoek. Er wordt overwogen 
het Franse REFER-netwerk uit te breiden naar de OL, met steun van 
AUPELF/UREF, die een wetenschappelijk informatiesysteem in de Franssprekende 
landen ontwikkelen (SYFED). Voorts zet het RINAF haar samenwerking voort met 
een groot aantal partners in de OL. De Italiaanse regering heeft in samenwerking 
met de UNESCO en de Koreaanse Republiek het RINAF-project (Regional 
Informaties Network for Africa) gefinancierd, voor het tot stand brengen van 
verscheidene toegangspunten voor informatienetwerken in Afrika, in samenwerking 
met andere vergelijkbare initiatieven in de regio zoals Rio van Orstom. 
4. NIEUWE IMPULSEN VOOR ACTIE MET BETREKKING TOT DE 
ONTWIKKELINGSLANDEN 
4.1 Uit het bovenstaande blijkt dat een zekere bewustwording heeft plaatsgevonden, 
zowel in de Gemeenschap als in de ontvangende landen, ten aanzien van de 
strategische aard van de integratie van de OL in de informatiemaatschappij. Er 
dient dan ook daadwerkelijk een strategie te worden ontwikkeld die hiermee 
rekening houdt bij het evalueren van samenwerkingsprojecten en -programma's, om 
te zorgen voor een samenhangend geheel van samenwerkingsinstrumenten, zodat de 
samenwerking efficiënter verloopt. Het gaat er niet zozeer om nieuwe kredieten te 
voorzien, maar eerder om in samenwerking met de partnerlanden systematisch de 
dimensie informatiemaatschappij in de bestaande programma's in te voeren, waarbij 
eventueel een zekere heroriëntatie plaats kan vinden, met name wanneer deze 
dimensie nieuwe voordelen kan bieden. Een eerste prioritaire doelstelling blijft het 
bevorderen van de totstandbrenging van een economisch en regelgevend kader 
waarin de lokale en internationale kapitalen kunnen worden gemobiliseerd ten 
behoeve van de toegang van de OL tot ICT en de daarmee verbonden voordelen. De 
tweede doelstelling is het inzetten van de technologie ten behoeve van ontwikkeling. 
Het tot stand brengen van deze integratievoorwaarden houdt in dat: 
- wordt vastgesteld aan welke voorwaarden moet worden voldaan voor de 
totstandkoming van de informatiemaatschappij: een regelgevend kader dat 
10 
bevorderlijk is voor investeringen, alsmede het aangaan van verplichtingen in het 
kader van de WHO over regelgevingsbeginselen inzake basistelecommunicatie, 
normen enz.; 
- de toegang van de OL tot de IM wordt bevorderd, door maatregelen met 
betrekking tot de menselijke hulpbronnen, door overdracht van technologie (met 
name op het gebied van productie en handel), demonstratie van toepassingen; dit 
betreft ook hun deelneming aan de O&O-activiteiten van de Gemeenschap; 
steun wordt verleend aan maatregelen ter bevordering van 
samenwerkingsverbanden tussen de particuliere sector in de Europese Unie en de 
ontwikkelingslanden; 
- wordt bijgedragen aan een herintegratie van de informatie- en 
communicatiesystemen van de ontwikkelingslanden uit eenzelfde regio, om de 
interconnectie van hun systemen en de ontwikkeling van nieuwe diensten te 
bevorderen, daarbij uitgaand van het voorbeeld van de Gemeenschap; 
- de dialoog en samenwerking met de internationale initiatieven van de lidstaten 
en van de betrokken internationale organisaties wordt bevorderd. 
Bij deze activiteiten moet rekening worden gehouden met de prioriteiten van de 
partners. Vaak zal dit niet leiden tot een wijziging van de doeleinden van de 
samenwerking, maar zal worden beoogd deze doelstellingen op een efficiëntere 
manier te bereiken, rekening houdende met de specifieke economische situatie van 
elk van de partners. Het gaat er verder ook niet om in de plaats van de OL te treden, 
maar om hen de middelen te geven om deel te nemen aan de vaststelling van een 
wereldomspannend kader voor de informatiemaatschappij, en om interne modellen 
voor het gebruik daarvan te ontwikkelen. 
4.2 Wat betreft de organisatie, wordt voorgesteld de samenwerking via acht 
verschillende actiemogelijkheden te organiseren: 
• Voortzetten van bewustwording en dialoog, met inbegrip van de 
maatschappelijke aspecten. Dit kan worden gedaan door de dimensie 
informatiemaatschappij op te nemen in de institutionele dialoog die de Europese 
Unie onderhoudt met het grootste deel van de ontwikkelingslanden. Voorzover 
mogelijk dient deze activiteit te worden uitgevoerd in samenwerking met de 
bewustmakingsinitiatieven van de internationale organisaties, zoals de 
Wereldbank (InfoDev), de UNESCO en de ITU (met name de Wereldconferentie 
voor de Ontwikkeling van Telecommunicatie in 1998 op Malta en de Regionale 
conferenties), alsmede eventueel door het ondersteunen van initiatieven die 
voortvloeien uit de Conferentie van Midrand. Het is in deze context van belang 
de totstandbrenging van overlegforums tussen leveranciers, exploitanten, en 
gebruikers (regeringen van OL, lokale beslissers en het publiek) aan te moedigen, 
om na te gaan hoe deze nieuwe technologieën kunnen bijdragen aan de nationale 
en lokale ontwikkelingsstrategieën. 
• Steun aan de totstandbrenging van een regelgevend kader, aangepast aan de 
ontwikkeling van de infrastructuren; de EU beschikt op dit gebied over een 
uitgebreide ervaring met geleidelijke liberalisatie die, uiteraard aan de nationale 
omstandigheden aangepast, als inspiratiebron kan dienen. Hieronder valt ook 
technische bijstand bij het in de OL invoeren van de bij de WHO aangegane 
11 
verplichtingen en bijstand aan landen die overwegen dergelijke verplichtingen 
aan te gaan. 
• Het gebruik van financiële instrumenten die door de Commissie en de EIB 
worden beheerd, rekening houdende met de mogelijkheden van andere 
verstrekkers van financiële middelen (Wereldbank, maar ook de IOB en de BAD 
enz.), waarbij de financiële samenwerking aan een aantal voorwaarden kan 
worden onderworpen, zoals het ondersteunen van de structurele veranderingen en 
het bijdragen aan de geleidelijke aanpassing van de exploitanten. Zodoende zou 
de steun zodanig gericht worden dat de ontwikkeling in de pas loopt met die van 
de regelgeving. Daartoe zou vooral steun worden verleend aan geloofwaardige en 
gekwalificeerde exploitanten, hetgeen uitzicht biedt op een doeltreffend en 
duurzaam kader. Er kan extra aandacht worden besteed aan projecten voor 
plattelandsgebieden of van regionaal belang. 
• Een actie om de goedkeuring van identieke normen op regionaal niveau te 
bevorderen, zodanig dat enerzijds wordt voorzien in de interconnectiviteit van de 
netwerken en de interoperabiliteit van de diensten, en anderzijds de gebruikers 
kunnen profiteren van de door schaalvoordelen ontstane lagere prijzen. Hiertoe 
moet ook de goedkeuring van strikte kwaliteitsregels voor onderdelen en 
systemen worden bevorderd. De EU heeft een dynamisch normalisatiebeleid 
ontwikkeld, dat onder andere heeft geleid tot normen als GSM, ISDN, DECT of 
HERMES. De OL zouden nauwer kunnen worden betrokken bij de 
normalisatiewerkzaamheden en daardoor profiteren van de communautaire 
ervaring. Een dergelijke samenwerking zou dienen plaats te vinden op basis van 
Europese organisaties zoals het ETSI of CEN/CENELEC. 
• Proefprojecten, die het mogelijk maken over te gaan tot een demonstratie van de 
concrete voordelen van de toepassingen, hun technische haalbaarheid te testen en 
hun economische gevolgen en culturele aanvaardbaarheid vast te stellen. 
Zodoende kunnen de gebruikers geleidelijk vooruitgang boeken, zowel wat 
betreft de geschiktheid van de toepassingen als hun eigen vaardigheid om ervan 
gebruik te maken. Er wordt dus aanbevolen in de bestaande programma's 
projecten in te voeren die zijn gericht op de in het kader van de regionale 
actieplannen prioritair geachte gebieden. Dit dient plaats te vinden in nauwe 
samenwerking met de op wereldniveau in het kader van de G7 naar aanleiding 
van de Conferentie van Brussel gelanceerde projecten; het Global Inventory 
Project kan dienen als basis voor de uitwisseling van informatie op dit gebied. 
• Invoering van ICT in de industrie, met name in de sectoren waar 
samenwerking met de EU tot stand komt6. 
• Ondersteuning van het vaststellen van ontwikkelingsstrategie voor de 
informatiemaatschappij, hetgeen ook inhoudt dat moet worden voorzien in de 
nodige menselijke hulpbronnen, met name door de overdracht van ervaringen 
op het gebied van opleiding, meertalige toegang tot kennis en het inzetten van 
Zie het document van de diensten van de Commissie over de industriële samenwerking in het 
Middellandse-Zeegebied en in Azië. 
12 
nieuwe technologieën op dit gebied. Daarbij kan vooral nadruk worden gelegd op 
specifiek gerichte opleidingsactiviteiten, met name op regionaal niveau, ten 
behoeve van regelgevers, beslissers, distributeurs en beheerders, alsmede voor 
technici op hoog niveau en de media. Daarbij dient met. prioriteit aandacht te 
worden besteed aan de lokale mogelijkheden voor de opleiding van vooral 
technici, en zo nodig aan de uitbreiding daarvan. 
• De EU heeft de IM opgenomen in de hoofdlijnen van het Vijfde kaderprogramma 
voor onderzoek en ontwikkeling7. In bepaalde gevallen zullen OL kunnen 
deelnemen aan de communautaire programma's op dit gebied, en wel op 
projectbasis. Dit dient plaats te vinden in het kader van de bepalingen met 
betrekking tot internationale samenwerking van het Vijfde kaderprogramma. Een 
belangrijke concrete doelstelling is het systematisch bevorderen van de 
interconnectie van de onderzoeknetwerken in Europa en in de OL., met name 
om de onderzoekers uit de OL uit hun isolement te halen en hun een betaalbare 
toegang tot specifieke documentatie te verschaffen. 
4.3 Om rekening te houden met de specifieke economische, politieke en culturele 
kenmerken van de OL en hun behoeften, dienen de beoogde acties te worden 
aangepast aan de verschillende regio's en de betrekkingen die de Gemeenschap 
daarmee onderhoudt. Daarbij dient concreet gesproken steeds een regionaal 
actieplan te worden opgesteld en uitgevoerd. 
• Voor het Middellandse-Zeegebied vindt de communautaire samenwerking 
plaats in het kader van de Verklaring van Barcelona over een 
samenwerkingsverband tussen Europa en de Middellandse-Zeelanden 
(november 1995); in het actieplan van Barcelona wordt rekening gehouden met 
de IM. De Conferentie van Rome over de opbouw van de informatiemaatschappij 
in het Middellandse-Zeegebied (30-31 mei 1996) heeft de nadruk gelegd op het 
belang van een forum voor communicatie en uitwisseling van informatie dat in 
verhouding staat tot de bestaande uitwisselingen op handelsgebied. Een in het 
kader van MEDA opgesteld actieplan bevat regionale acties en stelt een synergie 
voor van de verschillende instrumenten ten behoeve van structurele 
aanpassingen, met name door het ondersteunen van aanpassingen van de 
regelgeving, alsook een dialoog door middel van een forum over de 
informatiemaatschappij, begeleiding bij de herstructurering van de 
telecommunicatiesector, opleiding en zes gebieden voor proefprojecten: 
gezondheidszorg, elektronische handel, toerisme/patrimonium, IT in de 
industrie en innovatie, toepassing van ruimtetechnologie, de onderzoek- en 
onderwijsnetwerken. De begunstigde landen dienen ook aanvullende projecten 
in, op bilaterale basis. 
• De Overeenkomst van Lomé bevat bepalingen die een kader bieden voor de 
ontwikkeling van de samenwerking op het gebied van telecommunicatie en 
informatie met de 70 ACS-partnerlanden (Afrika, het Caraibische Gebied en de 
Stille Oceaan). Er zullen prioritaire toepassingen op het gebied van sociale en 
7 COM(97)47/2, mededeling van de Europese Commissie: "Naar het Vijfde kaderprogramma; de 
wetenschappelijke en technische doelstellingen". 
13 
economische diensten moeten worden ontwikkeld, afhankelijk van de naar 
voren gebrachte behoeften. In het Groenboek over de EU/ACS- betrekkingen8 
wordt gewezen op de mogelijkheid van een nieuwe aanpak op dit gebied. Op 
politiek niveau zouden de regeringen van de ACS-Staten ertoe moeten worden 
gebracht rekening te houden met het vraagstuk van de netwerken en van ICT, 
door steun te verlenen aan hun eigen gebruikers en door zo nodig nieuwe 
instanties voor het bevorderen van de ontwikkeling in te stellen. Voor de MOL 
dient een specifieke aanpak te worden overwogen. 
De landen van Midden- en Zuid-Amerika zijn met de Europese Gemeenschap 
verbonden door middel van bilaterale overeenkomsten, subregionale 
overeenkomsten voor wat betreft de landen van de Overeenkomst van Cartagena 
(Andes-Pact) 'en de landen van Midden-Amerika, en door een nieuwe 
overeenkomst met MERCOSUR. Er wordt ook op regionaal niveau een dialoog 
gevoerd met Midden-Amerika (San José) en met alle betrokken gebieden in het 
kader van de Groep van Rio. Er is voorzien in samenwerking op het gebied van 
de IMof van ICT. Het grootste deel van deze landen heeft reeds de 
telecommunicatiesector geherstructureerd en infrastructuur ontwikkeld, met 
actieve deelneming van Europese industrie en exploitanten, of zijn daarmee 
begonnen. De samenwerking dient plaats te vinden volgens het beginsel van 
wederzijds voordeel, op het gebied van normen, industriële aspecten, onderzoek 
en prioritaire toepassingen. Om deze samenwerking op gang te brengen, is 
voorgesteld een conferentie te organiseren over de samenwerking tussen de 
Europese Unie en Midden- en Zuid-Amerika op het gebied van de 
informatiemaatschappij. 
De Aziatische landen zijn zowel consumenten als dynamische producenten van 
apparatuur voor de informatie- en telecommunicatiesector. Met ongeveer de helft 
van de wereldbevolking vormen zij een zeer attractieve markt voor de Europese 
exploitanten die een nauwere samenwerking wensen, zoals blijkt uit een recente 
studie over de samenwerkingsperspectieven tussen de EU en Zuidoost- en 
Zuid-Azië9. Op basis van de conclusies van deze studie wordt thans een eerste 
samenwerkingskader met deze landen opgesteld. Het gaat vooral in op prioritaire 
ICT-toepassingsgebieden en de totstandbrenging, in Azië, van een 
"Technologisch venster" ter bevordering van de samenwerking tussen Europese 
en Aziatische bedrijven, alsmede van bijstand op gebieden zoals deregulering en 
normen. Voor de ASEAN-landen is tijdens de in april 1996 te Bangkok gehouden 
ASEM-top een programma gelanceerd. De ICT nemen een belangrijke plaats in 
bij de voor november 1997 te Singapore geplande vergadering "Samenwerking 
met de ASEAN-landen". De projecten, waarbij van satellieten gebruik wordt 
gemaakt, hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van de lokale knowhow. De 
sterke vraag die thans van deze regio uitgaat, pleit voor een specifiek programma 
waarvan de eerste doelstelling is bij te dragen aan samenwerkingsverbanden 
8 Groenboek over de betrekkingen tussen de Europese Unie en de ACS-Landen bij het aanbreken van 
de Eenentwintigste Eeuw, COM(96)570. 
9 "EU-Asia IT&C Economie Corporation", Algemeen eindverslag, augustus 1996, EC/ECO-Missie 
nr. 569/96 (ref. EC CC/B/ECO/2/B7-3001/95/155). 
14 
tussen bedrijven. Voor India en China zijn er plannen om gerichte 
samenwerkingsverbanden met industriële perspectieven uit te voeren. Voor tic 
armere landen, zoals Vietnam of Mongolië bijvoorbeeld, dienen de activiteiten 
met prioriteit te worden gericht op de basisdiensten op het gebied van in formal ie 
en communicatie, en op de voorbereiding van hun toegang tol de IM. 
15 
CONCLUSIES 
De tot nu toe uitgevoerde bewustmakings- en informatieactiviteiten maken duidelijk 
hoe belangrijk de integratie van de OL in de informatiemaatschappij is. Met name 
dank zij de conferentie van Midrand zijn drie doelstellingen bereikt: 
- het tot stand brengen van een dialoog tussen ontwikkelde landen en 
ontwikkelingslanden; 
- het op gang brengen van een proces dat moet leiden tot een visie op de 
wereldwijde informatiemaatschappij die wordt gedeeld door de bij ontwikkeling 
betrokken sociale sectoren; 
- het uitwerken van gemeenschappelijke beginselen en samenwerkingsactiviteiten 
ter versterking van de gemeenschappelijke visie en als antwoord op de 
uitdagingen van de informatiemaatschappij. 
Uit deze dialoog is gebleken hoe groot het gevaar is dat de bestaande kloof tussen de 
geïndustrialiseerde en de minder geavanceerde landen zich verbreedt als gevolg van 
de op gang gebrachte veranderingen, en deze situatie vraagt om specifieke actie. In 
deze context stelt de Europese Commissie, die reeds over aanzienlijke ervaring 
beschikt op het gebied van de samenwerking inzake de betreffende technologieën, 
voor resoluut te kiezen voor de ontwikkeling van de informatiemaatschappij in de 
OL, en daarmee rekening te houden bij het algemeen beleid inzake de 
samenwerking met de ontwikkelingslanden. 
Bij de voorgestelde acties wordt gebruik gemaakt van de bestaande 
samenwerkingsmechanismen, om deze toe te passen voor dialoog en bewustmaking, 
voor het uitwerken van een geschikt beleid, het ontwikkelen en interconnecteren van 
de informatie-infrastructuur, het opleiden van menselijke hulpbronnen of het 
verspreiden van gebruik en creëren van inhoud. Deze activiteiten zullen worden 
ingebed in regionale actieplannen om te zorgen voor de samenhang van de 
communautaire actie, synergieën tussen de acties van de lidstaten en een basis voor 
overleg met de internationale organisaties. 
Deze aanpak biedt het vereiste kader om de EU en de lidstaten een actieve rol te 
laten spelen als brug tussen de geïndustrialiseerde landen en de OL, en draagt ertoe 
bij de deelneming van de OL aan de tot stand komende informatiemaatschappij in 
de praktijk mogelijk te maken, en om deze maatschappij zodanig in te richten dat 
iedereen zich daarin thuis kan voelen. 
16 
Lijst van afkortingen 
ACS: 
AHCIET: 
ALINVEST: 
AMTIESA: 
ASEAN: 
ASEM: 
ASINVEST: 
ATM: 
AUPELF/UREF: 
BAD: 
CEN/CENELEC: 
CEPT: 
CIM: 
COMTELCA. 
CYTED: 
DECT: 
ECIP: 
EIB: 
ETSI: 
EU: 
FLAG: 
G7: ACS-Staten; staten in Afrika, het Caraïbische Gebied en de Stille 
Oceaan die de Overeenkomst van Lomé hebben ondertekend 
Asociacion Hispanoamericana de Centros de Investigacion y 
empresas de Telecomunicaciones 
Investment Program for Latin America 
Association of Management Training Institutions of Eastern and 
Southern Africa 
Association of South East Asian Nations (Vereniging van 
Zuidoost-Aziatische landen) 
Asian-European Meeting (Europees-Aziatische Top) 
Investment Program for Asia 
Asynchronous Transfer Mode 
Association des Universités Partiellement ou Entièrement de 
Langue Française Université des Réseaux d'Expression 
Française 
Banque Africaine de Développement (Afrikaanse 
Ontwikkelingsbank) 
Europees Comité voor Normalisatie/Europees Comité voor 
Elektrotechnische Normalisatie 
Europese Conferentie van PTT-Administraties 
Computer Integrated Manufacturing 
Commission des Télécommunications d'Amérique Centrale 
Ciencia y Tecnologia para El Desarrollo 
Digital European Cordless Telecommunications, Europese norm 
voor digitale draadloze telecommunicatie) 
European Community Investment Partnership 
Europese Investeringsbank 
Europees Instituut voor Telecommunicatienormen 
Europese Unie 
Fiber-optic Link Around the Globe 
De groep van de 7 meest geïndustrialiseerde landen 
17 
GATS: 
GSM: 
ICT: 
IM: 
InfoDev: 
INRIA: 
IOB: 
ISDN: 
ITU: 
MEDINVEST: 
MERCOSUR: 
MOL: 
NGO: 
OESO 
OL: 
ORSTOM: 
PC: 
REFER: 
RIO: 
SDNP/UNCTAD: 
UNCTED: 
UNDP: 
UNESCO: General Agreement on Trade in Services (Algemene 
Overeenkomst betreffende de handel in diensten) 
Global System for Mobile Communications (voorheen Groupe 
Spéciale Mobile) (het pan-Europese mobiele telefoonsysteem) 
Informatie- en communicatietechnologie 
Informatiemaatschappij 
Information for Development (Wereldbank) 
Institut National de Recherche en Informatique et Automatique 
(Frankrijk) 
Inter-Amerikaanse Bank voor Ontwikkeling 
Integrated Services Digital Network (Digitaal netwerk voor 
geïntegreerde diensten) 
Internationale Telecommunicatie-Unie 
Investment Program for the Mediterranean Area 
Mercado Comùn del Cono Sur 
Minst ontwikkelde landen 
Niet-gouvernementele organisatie 
Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling 
Ontwikkelingslanden 
Organisation de la Recherche Scientifique et Technique d'Outre-
Mer 
Personal Computer 
Réseau Français de la Recherche 
Réseau Intertropical d'Ordinateurs 
Sustainable Development Network Program (Verenigde Naties) 
Conferentie der Verenigde Naties voor Handel en Ontwikkeling 
(Wereldhandelsconferentie) 
United Nations Development Program 
(Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties) 
United Nations Education Science Culture Organisation 
(Organisatie der Verenigde Naties voor Opvoeding, Wetenschap 
en Cultuur) 
18 
VSAT: Very-Small-Aperture Terminal (voor satellietcommunicatie) 
WWW: World Wide Web 
19 
THE INFORMATION SOCIETY AND DEVELOPMENT: 
THE ROLE OF THE EUROPEAN UNION 
COMMUNICATION FROM THE COMMISSION 
TO THE COUNCIL 
TO THE EUROPEAN PARLIAMENT 
TO THE ECONOMIC AND SOCIAL COMMITTEE 
AND TO THE COMMITTEE OF THE REGIONS 
Reference annexes, complementary to the main document: 
(1) Statistics on Information and Communication Infrastructures in the Developing 
Countries 
(2) European Commission Projects for the development of the Information Society in 
the Developing Countries 
(3) European Investment Bank loans in the sector of telecommunications 
(4) Information Society and Development Conference, Midrand 13-15 May 1996, 
Chair's Conclusion 
(5) Euromediterranean Conference on information society, Rome 30-31 May 1996, 
Conclusion of the Presidency 
(6), Reference paper on regulator)' principles negotiated in the framework of the 
General Agreement on Trade in Services (GATS) 
SÜD 
Annex I: Statistics on Information and Communication Infrastructures in the Developing Countries 
(Source: ITU, World Telecommunication Development Report, 1995) 
TELEPHONE: in«m lines and International traffic table 
Low Income^ 
Lower Middle Ine.^ 
Upper Middle Inc.** 
Higher Inc. 
World Main lines 
(Thousand) 
47204.5 
92590 
70083 
'124140.7 
634 019.2 CAGR1 (%) 
84-94 
18.1 
7.9 
8.3 
3.4 
5.0 Main lines per 
WO inhab. 
1.44 
9.64 
14.12 
50.80 CAGR (%) 
per WO inh. 
S4-94 
15.9 
6.2 
6.4 
2.5 
11.39 3.3 Outgoing 
telephone traffic 
M. minutes 
1 880 
3 558 
4 032 
38 402 
47 872 CAGR(%) 
outgoing 
telephone traffic 
29.1 
21 
15 
14.2 
15 
—_———..^_^___ Outgoing Tel. 
Tra f. minute/ Inh. 
0.6 
4.2 
8.5 
46 
9.1 
> Compound annual growth rale. Il is computed by the following formula: l(Pv/Po)l/n]-l, where Pv= Present value, Po= Beginning Value, n=numbcr of periods. The result is 
multiplied by 100 to obtain a percentage. 
2 GNP per Capita of US$ 675 or less. ( 
3 Between US$ 676 - 2 695 . * <.,..' ' „. 
4 Between US$ 2 696 - 8 355 
5 US$8 356 or more. 
? 
INTERNET, VCs and TELEVISION 
Low 
Income 
Lower 
Middle Inc. 
Upper 
Middle Inc. 
Higher 
Income INTERNET 
Networks 
52 
815 
921 
23 509 Hosts 
1 405 
39S51 
77 8S6 
1 586 125 Total 
estimated 
users 
7 728 
219 181 
428 373 
723 6S8 DATA 
TRANSMIS 
SION 
Packet-
Switch6 
4.14 
35.20 
60.61 
S2I.67 PC 
Estimated 
Pcs(1994)7 
0.09 
1.00 
2.28 
17.95 TELEVISION 
Total television 
receivers 1994 
370 855 
174 967 
1 15 792 
499 684 TV Rec. 
per 100 
Inhab. 
11.4 
18.3 
23.9 
59.9 'fotal TV 
Household 
1994 
269 262 
103 084 
84 034 
277 862 Per/100, of TV 
. Household 
1994 (%) 
46.4 
76.1 
S 1.7 
90.8 
6 Thousands of subscribers. 
7 Per 100 inhabitants. 
Annex 2: Projects financed by the European Community for the development of the Information 
Society in the Developing Countries 
1. R&D Framework Proeramme Projects 
Projects launched between 1990-1994 within the III Framework Programme (APAS) committed a 
total amount of 27.3 Mio ECU to Asian. Latin American and Mediterranean countries. The main 
projects of particular interest for developing countries for the support of S&T Research are the 
following: 
- Data Transmission System Concept for Decision Support System, a project based on the 
application of information and communications technologies that aims at developing an Integrated 
Flood Risk Management System for Shanghai. Partners of the project were the S&T Commission 
of Shanghai Municipality and the Shanghai Bureau of Water Conservancy. (3.532.000 ECUs) 
- Computer Integrated Manufacturing: a program consisting of 4 projects in the field of Engineering 
Research and design, in cooperation with Tsinghua and Beijing Universities, and the East China 
Institute of Technology). (1.179.000 ECUs) 
-_ Communication Mobile GSM: a R&DT project in the field of the new generation of mobile 
telephony technologies in China. (5.938.000 ECUs) 
- DÂB-DVB: Digital Audio Broadcasting and Digital Video Broadcasting for the definition of 
common standards in China (2.000.000 ECUs) 
- Research or. the interfaces of Arab and Community languages for databases or videotex in the 
Mediterranean. ( 130.000 ECUs) 
- Training plan: For Latin America with A.HCIET (540.000 ECUs). < 
- REDALC: Research networks in Latin America (140.000 ECUs) 
Two mini-programmes targeting Information Technology issues of specific importance for developing 
countries were launched by DGUI. 
Keep-In-Touch Programme: 26 projects at a cost of 1.7 Mecu. to build IT cooperation based on 
researchers returning to their home countries from the European Union - a strategy to stabilise 
the local expertise in IT which is essential for development. 
- ITDC Programme: 2S projects at a cost of 4.0 Mecu. to help build capacity in High Performance 
Computing, a domain of general importance for industry, for infrastructure and for natural 
resource planning as well as satellite data exploitation. 
In the 1995 Call for Proposals, within the IV Framework Program (INCO-DC). the Commission, 
DGIll launched 12 projects and DGXlll launched 7 projects: 
. - AEXMEDI Extension and integration of Arabic linguare component in a unification based MT 
System for the field of medical terminology and classification (130.000 ECUs) 
- GAIA: A Multimedia tooi for natural resources management and environmental education 
(700.000 ECU'S). " 
- TELESUN: A World Wide Multimedia Tcletenching System for Universities (600.000 ECUs). 
- AREF: Arabic English French Software Localisation Tool (350.000 ECUs) 
- DA WROX: Design of advanced wavelength-routed optical networks (597.000 ECUs). 
- ELCAN'O: European and Latin American countries associated for a networked database of 
outstanding guidelines in unusual clinical cases (465.000 ECUs). 
- African Telecom: African Telecommunication Research (211.000 ECUs). 
- Micropower sources: Micro-batter, technologies - (500.000 ECUs). 
- Porous Tech Sensors: Integrated porous silicon based sensor technology - (320 000 ECUs). 
- ITUBR: Implantable telemetry for physiological data acquisition -( 350.000 ECUs). 
- P ARAL IN: High Performance Computing applied to energy efficiency ia mining and electrical 
power industry - (630.000 ECUs). 
- Peace by HPC: High Performance Computing and networking for joint research in medicine and 
hi-tech design -(350.000 ECUs). 
- HIPSIA: High Performance Computing applied to manufacturing technc'.og;- - (220.000 ECUs). 
- H?C Finance. High Performance Computing applied to financial and economic planning (500.000 
ECUs) 
- QCIME: Qu:ili:> contra' management software tools (2vÀ000 ECUs). 
rb 
- Iberstandard: Maintainable database for industrial standards in Information Svstems development 
(135.000 ECUs). 
- SCM+: Extended agri-enterprise - ( 100.000 ECUs). 
- DASEC: EDI for Chinese public administration and government - (300.000 ECUs). 
- IBERCHIP: CAD and ASIC design and fabrication network - (300.000 ECUs). 
An additional initiative financed by DG XIII was a Workshop on: Information Society in the Euro-
Mediterranean context (104.000 ECUs). 
For the second call for proposals (1996) under INCO-DC. the following list of projects to be financed 
by the Commission has been established: 21 to be financed by DGHI and 9 to be financed by DGXIII. 
• Information Society 
- ARGONAUT A. for the development of a network application in the sector of health care and 
continuous medical education in remote regions of Argentina and Chile. (1.000.000 ECUs) 
- MUEOSIC. will allow to develop new a communication tool to use of Digital Audio Broadcasting 
(DAB) multimedia services to fixed and mobile DAB users in China with a great advantage.for 
rural areas. (S49.000 ECUs) "' 
- HARMONY, will carry out fundamental research in the field of psycho-pedagogy applied to social 
insertion for the disabled and those socially excluded people. (580.000 ECUs) 
- TEBALA. for the promotion of tele-working initialises and to develop a network and links 
between Latin America and Europe. (253.000 ECUs) 
- TISMAC. will promote fundamental applied research in the field of transport. (655.000 ECUs) 
- NEDEDl: Arabic language EDI and Internet technologies (425.000 ECUs). 
- MEDINA: Information networks for the Arab world (4S9.000 ECUs). 
- Internet in Asia: Social usage of internet in Asia (150.000 ECUs). 
- MEDISAT: Mediterranean S&T information network (300.000 ECUs). 
• Advanced Telecommunications Technologies 
- USEE SM. will allow the upgrading of Science and Engineering education in Southern 
Mediterranean universities using the Telematics technologies. (309.000 ECUs) 
- TRINET, for the development of data communications network appropriate for use in remote areas 
of DCs using Low Earth Orbit Satellite technology. (500.000 ECUs) 
• Linguistics Engineering 
- DUNAR-M3C. for the research activities to create a multilingual lexical database for the benefit 
of both Arabic and European parties. (430.000 ECUs) 
- IDOL, for the development of a computer assisted translation tools for users of less favoured 
languages. (511.000 ECUs) 
• Software Technologies: 
- MAGICTOURNET: Multimedia and GIS applied to regional tourism (400.000 ECUs). .; ' 
- SIMES: Multimedia systems for sub-sahnran environment (450.000 ECUs). 
- SQUAD; Software quality (275.000 ECUs). 
- PROSNŒ: Quality management for SMEs (400.000 ECUs). 
- ESIMEAU: IT in water resource management (700.000 ECUs)/ 
- AMOVIP: Advanced modelling of visual information processing (400.000 ECUs). 
• Computer Integrated Manufacturing: 
- CAPJBCAD: Internet based Computer Aided Design (350.000 ECUs). 
- MTOM3D: IT design tools for the textile industry (45/000 ECUs). 
- TEXCOM TOOLS: Tools for communications in the tev.iie industry (450.000 ECUs). 
- ELAM-IPE: Systems for management of intelligent actuators in industry (100.000 ECUs). 
- PROQUS: Model based industrial quality control (2S0.OOO ECUs). 
- TAUTEM: Integration in Manufacturing and technology transfer (350.000 ECUs). 
• Keep In Touch 
5 actions will be supported in domains related to micro-electronics. IT in manufacturing, software 
engineering and multimédia technologies (350.000 ECL's) 
I:-, aii'.'.iou a new call for proposals has been issued for i..:":r:v.ation technologies in the mediterranean 
n 
2. . The main projects implemented or under implementation concerning different areas of 
application (financed hv ALAMED and ACP funds) 
• In the telecom infrastructure area 
- Improvement of national telecom network in Ivory Coast. Sierra Leone, Senegal, Ethiopia, Sudan, 
Kenya. Zimbabwe. Fiji, Benin. Congo. Kiribati. Mozambique, Niger 
- Improvement of regional satellite telecommunications in the Pacific 
- Improvement of regional satellite telecommunications in Western Africa as a participation to the 
ITU/PANAFTEL project 
- Improvement of a regional air navigation telecom in the Indian Ocean and in the Pacific. 
- Regional programme for improvement of the telecommunications in the Central american 
Countries 
- Studies on regional satelite communications in the Andean Pact 
- Programme of rehabilitation of Syrian Telecommunications 
• In the Transport area 
- Telecom Network for civil aviation control and safety linking all international airports of the-Gulf 
of Guinea countries via the Intelsat satellite. 
-" Improvement of a regional air navigation telecom in the Indian Ocean and in the Pacific. 
• In the trade area 
- Automated System for Customs (ASVCUDA) in several countries in Africa, Indian Ocean and the 
Caribbean as part cf an UNCTAD programme 
- Advanced Cargo Information S;.stem (ACI5) on some of the main transport mode in east African 
countries 
- Regional Telematics Network Services (RTNS) for the Horn of Africa Countries * 
- Information and Communication Systems In the framework of a trade exchange projects in the 
Caribbean region 
- Computerised system for external trade statistics in the Indian Ocean countries. 
• In the environment, natural resources, forestry, fisheries areas 
- Early warning crop forecasting and environment surveillance system for the Horn of Africa using 
satellites data 
- Information system and support to decision making for a permanent and global management of 
coastal zones of the Indian Ocean countries 
- Hurricane early warning and tracking system in the south pacific region, in the Meteorological 
Organisations (WMO) programmes 
- Participation to the elaboration of two data bases : Fishbase and Reefbase 
- Large scale dissemination of Fishbase to all ACP countries concerned including support for 
research environment in the context of ACP-EU Fisheries Research Initiative 
' - Lake Victoria Fisheries Research programme with managemant of related databases 
- Installation of 14 terminals to improve the telecommunications through the PEACESAT network .. 
between the Forum Fisheries Agency (FFA) in the Pacific with its member states. -:, 
• In Educational and cultural ureas 
- integrated library automatization system for the public library of Curaçao 
The main projects for which no finaneinti decision has been taken vet (under appraisal or 
for possible consideration) are the following: 
- Installation of ground facilities for a global navigation satellite system in Africa and in the Indian 
Ocean region to expand to these regions the European Geostationery Navigation Overlay Service 
(EGN05) to be deployed in the EU. 
- Regional fisheries Information and Analysis S>stent (FIAS) for West African countries to link up 
otherwise incompatible and isolated data bases co\ering different disciplines 
- Participation to the FAO project of the Land Cover Map and Database of Africa (AFRICOVER) 
based on satellite remote sensing 
- Installation of Trade Points in West Africa. East and Southern Africa countries and in Mauritius 
as a participation to the UNCTAD Trade Efficiency Initiative 
- Implementation of monitoring, control a:U surveillance of fishing activities (MCS) with the 
S ADC Countries 
%S 
INFORMATION SOCIETY AND 
DEVELOPMENT CONFERENCE 
13-15 May 1996 
Gallagher Estate 
Afidrand, South Africa 
CHAIR'S CONCLUSIONS 
INTRODUCTION 
The world is in the throes of a new and highly potent revolution. This revolution will forever change" the way 
we live, work, play, organise our societies and ultimately define ourselves. Unlike previous technological 
revolutions which were focused on energy and matter, this fundamental change involves our understanding 
of time, space, distance and knowledge. This revolution is leading to the creation of the Global Information 
Society (GIS) • 
BACKGROUND 
In February 1995, Ministers from the Group of Seven Highly Industrialised Nations (G-7) and Members of 
the European Commission (EC) met in Brussels at the G-7 Ministerial Conference on the Information 
Society. This Conference re-emphasised the need for all countries, including developing countries and 
countries in transition, to be integrated in the GIS. 
However, the challenges of integrating the less industrialised countries of the world into the GIS are 
trerneridous. AS South African Executive Deputy President Thabo Mbeki argued in his keynote address to 
the G-7 Information Society Conference, '"there are more telephone lines in Manhattan than in all ofsub-
Saharan AJ5ica,'"andthati"halfof humanity has never made a telephone call." Mbeki challenged the G-7 and 
the EC to convene a follow-up conference bringing together a cross-section of the developing world with the 
G-7 and the EU to exchange views on such questions as strategy, finance and international coordination in 
confronting the global information and communication challenge. He offered South Africa as host for such 
an initiative. The Information Society and Development (IS AD) Conference is the result of that challerige. 
The IS AD Conference, held in Mudrancl South Africa under the auspices of South African Executive Deputy 
President Thabo Mbeki, included representatives from 40 countries and 18 international organisations. 
Delegations consisted of government ministers and senior officials, CEOs and other private sector 
participants, and civil society representatives. This historic conference accomplished its three primary >* 
objectives of 
• Launching a dialogue between the developed and developing worlds and within the 
developing world on the emerging Global Information Society, 
Lnidcicing the process to define a shared vision ^o: the Global Information Society between 
the relevant societal sectors in the developed and developing countries; 
Working towards ""Common Principles'" and ""Collaborative Actions" to strengthen our 
shared vision ar.d meet the challenges of the Global Lnforraadon Society. 
%G 
Is FORM Àr.os SOCIETY AVD DEI ELOPUEST COSFERESCE. CH UR S CO \ CL t s:o \ s 
I'SINC THE POTENTIAL OF THE INFORMATION SOCIETY TO 
MEET THE NEEDS OF THE DEVELOPING WORLD 
Tne Present Realty 
While we speak of a "global" information society, Lhe present reality is daunting The technology gap 
between the less developed and industrialised countries of the world is widening. This situatioa must be 
addressed by the world community if we are to build a truly Global Information Society. In respect to the 
present reality, we acknowledge the following: 
• Information and Communication Technologies and Services have Lhe potential tb offer a 
significant contribution towards the promonon of sustainable growth in all countries: 
. •. There currently exists a huge gap between the highly-indusL-ialised countries: and the 
less-industrialised countries in terms of information infrastructure. 
• Tnrough developing an information infrastructure and effectively utilising Information and 
communications technologies and services, developing countries can narrow Lhe current gap 
in economic and social development and prevent it from widening. 
• Tnere are tremendous and diverse needs in Lhe developing world which often differ from Lhe 
needs of the more industrialised countries; and. 
Developing countries must assess their own requirements and strategies for entry into the 
Global Information Society based on their specific realities. 
Mobilising the Required Investments 
'There is clearly an unsatisfactory level of investment in Information infrastructure development in the less 
industrialised countries. Being able to mobilise Lhe necessary investment, particularly from the private sector, 
is of paramount importance to the developing countries. Of equal importance, is being able to develop 
networks which enable the whole of their populations to gain access to the global information Infrastructure 
and participate in Lhe GIS at aiTordable prices. In respect to mobilising the required investments for 
information infrastructure development, we acknowledge the following: 
There is currently an insufficient investment in developing information infrastructures in the 
less indusorialised countries; 
There is an extensive demand for information and communications technologies and 
services in Lhe developing world; and, 
• To create a Lilly Global Information Society, we must mobilise appropriate investment. 
Employment. Labour Market end Work 
The new techr.o-ecor.ornic paradigm of the global economy is increasingly driven by knowledge-intensive 
sectors which utilise unfe-rmarion and communications technologies. These economic sectors could form the 
basis of entirely new multi-media industries, products zr.i services which could contribute to attracting 
investment and creating emplovment widiin national economies In respect to err:plo>men:, labour market 
and work in Lhe GIS, we acknowledge Lhe following: 
• A new knowledge Intensive global economy is emerging; 
The new global economy can stimulate new industries and emplovment cpporruruties; 
We must attempt to rrinirnise the risk and enhance the opportunities i'o: Labour; an^. 
Access to training and lifelong learning rr.us: be promoted. 
ist 
Is FC RMi nos SOCIETYASD DEI ZLOP\/E.\T CCT.FEPSS Œ: CHMR 'S COSCLÏS:O\S 
Using the Potenna! of Information Technologies 
Meeting basic needs, developing human resources, growing the economy, creating a culture of effective 
delivery of public services, promoting a participatory democracy and conveying different cultures and ideas 
are challenges joindy faced by all countries in Lhe world. New information and communication technologies, 
increasingly affordable as their costs continue to fall, could help developing nations "leapfrog" entire stages 
of development in ser.ing up their own information infrastructures and applications. In respect to using the 
potential of irJforrnation technologies, we acknowledge Lhe following: 
• Information technologies have tremendous potential to: meet basic needs, develop human 
resources, grow economies facilitate new competitive advantages, improve the efficiency 
of government management and the delivery of public services, promoting participatory 
democracy as well as cultural and linguistic diversity in each country; 
To achieve these benefits, the particular environment in each nation must be considered to 
promote the optimal mix of technologies in deploying the information infrastructure; and. 
These new information and communication technologies will help developing nations 
"leapfrog*' entire stages of development 
Key opportunities exist in the following areas: *r 
• Enhanced capacity for Lhe development of human resources, skills and competencies: 
• Improved debt management within each country; 
• Improved effectiveness, efficiency and productivity in the workplace; 
• Greater decision-making capability through timely access to information; 
• Efficient delivery of public services through improved mechanisms and greater customer 
responsiveness; 
Increased access to public information; 
\ • More efficient interface between Lhe public and private sectors, 
• Economic growth and development through electronic trade, investment and commerce, 
particularly for Small, Medium and Micro Enterprises (SMMEs); 
• _, Decrease in Lhe need for migration to urban areas, 
- • Health care improvement; 
Better management of natural resources and the environment, and. 
Early-warning systems for weather and other environmental phenomena. ::. 
Mobilising Investment Tnrough Appropriate Regulator: Conditions 
The establishment of an advanced Information and communications uifras true cure requires a favourable 
investment climate In many countries, achieving such an environment might necessitate changes in the 
resulatorv framework and economic restructuring aimed at a more liberalised telecommunications sector 
which could provide more choice, higher quality and better access. In attracting direct investment, national 
resulatorv policv cbjectives need to be transparent, and consistently applied In respect to mobilising 
investment Lnrour". appropriate regulatory conditions, we acknowledge the following: 
In order to mobilise and attract investment, developing countries must create a climate 
conducive to investment; 
1'rls necessitates an adaptable regulatory framework based upon competition and aiming 
a: the provision of more choice, higher quality and better access. 
Tr.e process should take Into account Lhe particular realities in each county: and. 
Lr.-, esiment in indigenous content creation should be encouraged 
£8 
ISFOP-UATTOS SOCIETïASD DEi ZLOPMEST COSFERESCE: CH.AJR 'S COSCUStOSS 
People 's Involvement: Social end Societal Aspects 
The information scciery has the potential to enhance the quality of life of all participants. However, the scale 
and pace of irrrprovements in social welfare and economic development will depend heavily on Lhe universal 
enabling environment. The social and societal benefits of the information infrastrucrure will be optimised 
by an approach which aims at Lhe highest possible levels of participation. The alternative would lead to the 
emergence of two '"information-classes"' of citizens. In the developing world, the risk of creating a two-tiered 
society, where onh oce group of the population has access to new networks, services, and equipment, is even 
greater than in Lhe developed countries. In respect to social and societal aspects of the GIS, we ac-know ledge 
the following 
=• , The Information Societv- must enhance the quality of life for all participants and avoid 
developing a two-tiered society; 
Life-long Education is a major key to enable full and active participation by all citizens in 
L-.eGIS;and. 
• Indigenous content creation should address Lhe cultural and linguistic requirement* of each 
societv-. 
CREATING THE GLOBAL INFORMATION SOCIETY 
Shared Vision of Human Enrichment 
The potential rewards of working together towards a GIS are enticing and include: a better balance in 
economic and social progress between nations, growth of the global economy; the capacity to solve common 
societal problems, enhancing the progress of democratic values, and sharing as well as augmenting cultural 
creatfvity, traditions and identities. On this shared vision of human enrichment, we acknowledge the 
following: 
• — A consens. ; is emerging about the importance of global information society;'. 
No single model is universal; ancL 
A globally cooperative approach is required. 
Launching a Dialogue Between the Developed and Developing World 
Like all societies, the GIS needs to be built on a set of common norms, on tolerance, on respect of diversity 
and on habits of collaboration and combined efforts. Easing its birth, like dealing with all major "shirts", 
means overcoming uncertainties and a break in continuity. While it is bringing our world closer together, 
existing differences in social and economic development are becoming more apparent and the difficulties they 
create are worsening. In respect to launching a dialogue between the developed and developing world, we 
acknowledge the following 
Building the GIS requires common guidelines, tolerance, respect for diversity and 
collaborative actions, and, 
Distinct national visions should converge Into a shared global vision. 
m 
ISF)P-UAno\SoaET\-AsoDEtzLOP.uEsTCosrzREscE: CH.UR'SCosciisross 
Common Principles and Collaborar.ve Actions 
The developing and developed worlds should agree on the principles for cooperation in Lhe GIS. Close 
collaboration at the highest level will ensure the efficient introduction and development of a trulv "Global" 
information society and prevent the marginalization of some countries from this inevitable revolution. 
Like all societies, the Global Information Society needs to be built on a set of principles, on respect of 
diversity and on collaboration. 
Following the principles endorsed by the Brussels conference, which are 
-promoting dynamic competition 
encouraging private investment 
• defining an adaptable regulatory framework 
• providing open access to networks 
while 
•* 
ensuring universal provision of and access'to services 
• promoting equality of opportunity to the citizen 
• promoting diversity of content, Including cultural and linguistic diversity 
• recognising the necessity of worldwide co-operation with particular attention to less developed 
countries 
and taking Into account the key policy issues identified at the ISAD conference, which are 
\ universal service 
clear regulatory framework 
sustainable socio-economic development 
empjpvment creation 
' global co-operation and competitiveness 
ôversity of applications and content 
diversity of language and culture ::. 
co-operation in technology 
private investment and competition 
protection of intellectual property rights 
privacy and data security 
narrowing the infrastructure gap 
co-operation in research and technological development 
Lhe ISAD participants are therefore resolved to continuing Lhe dialogue and taking appropriate action on these 
principles and policy issues. 
Furherrr.ore we are committed to: 
Fostering partnerships between Lhe public and private sectors; 
Continue or begin a process of national information society planning In each of our countries which 
is ultimaielv In concert with the development of a Global Information Society. 
3<D 
IsFORMATios SOCIETY Aso DE: ELOP.UE\T COSFERESCE: CHMR 'S Coscustoss 
• Encourage further discussions towards identifying and implementing Glebe! Information Societv 
Projects In conjunction with non-governmental organisations and international organisations; 
• Share information on best practices of development programmes and usage of information and 
communication technologies; 
• Call upon international organisations to re-assess and refocus their development tools to give active 
follow-up to the principles and policies identified at this conference; and 
• Fully utilise various policies and private and public financial instruments available for the 
development of the Global Information Society - -.. 
Participants welcomed the contribution of representatives of civil society .and business leaders, in the 
proceedings of the Conference They re-emphasised the need of public and private sector co-operation and 
partnership in achieving common goals. 
These ISAD conclusions are informed by a commiLment to ensure Lhat the development of the Global 
Information Society benefits all humanity. • 
3^ 
CONFERENCE OF ROME 
ON THE EURO-MEDITERRANEAN COOPERATION IN THE FIELD OF THE 
INFORMA TI ON SOCIETY 
CONCLUSION OF TOC PRESIDENCY 
Introduction 
The Euro-Mediterranean Conference of the 27-28 November in Barcelona has set itself 
the objective of creating a true partnership Euro-Mediterranean. With regards to the 
economic and financial sectors, the Conference stressed the importance of the role of 
science and technology in the social and economic development of the concerned 
countries, as well as the necessity to modernise the telecommunications infrastructûrê.;and 
to optimise the use of Information Technologies. 
In this: context, the Rome Conference underlined the importance of à harmonious 
transition towards the Information Society in the Mediterranean region and the utility to 
define national priorities and strategies in such a v/ay as to create a favourable 
environment for such an evolution. It further implies a sustained effort in order to 
reinforce the co-operation between the European Union and its Mediterranean partners 
and especially in the three following sectors: 
- adaptation and development of telecommunications infrastructures and services 
- research and development 
- human resources > 
that are closely linked and constitute the major elements of a Euro-Mediterranean 
partnership firmly turned towards the future. 
To this effect the Présidence requested the Commission to set up in the context of the 
recommandations adopted by the Barcelona Conference the concrete means necessary for 
the implementation of the projects related to the Information Society and of regional 
interest. 
I Promoting the interconnection and development of communications and 
trans-Mcditcrranean information networks for economic co-operation 
The Presidency noted that the participants welcomed the results of the workshop on the 
regulatory framework and the development of communications networks for economic 
co-operation that was held in Palermo on the 6/7th May'1996 whose conclusions are 
annexed hereto. 
In order to facilitate lhe intei connection and interoperability of the te; résiliai and satellite 
idccomiiiuiMcaliuns nelwoiks between (lie lil J and Mediiei lanean connu ies, and 
contribute to lhe sel tiny, up o! inli aslrucluics facilitating the économie and cultural 
exclianucv lhe desii ability was siessecl of inanlaininu. a constant and open dialogue 
between lhe luuopean Union and the iVlctliieuancan Countries on (lie iey,tilaloiy 
tianiewo: '•. !<>; idecoinni! mica! •.; m-.. as well :r» (lie need loi the siandaidisalion which aie 
lC(!'.:iie>i i:- <>:dci to a'.'-'sc tl'-' ':>:" • ; ^ • i ; < I o ! 11 \ o! i;.-i wo:'r..-. 
'YL 
This dialogue will have to be suppôt tul by concrete co-opennion initiatives, whicli Vvill 
include -in particular- the promotion of lhe development of human le^omces through 
appropriate training initiatives 
The need was also mentioned of having a harmonised regulatory framework that plan for 
the progressive introduction of (rcc market principles in the EU and Mediterranean 
telecommunication sector in order to promote investments In this respect, it would be 
advisable to encourage competition in order to improve the quality of services, reduce 
costs and widen the range of supplies. 
The validity of the principle of separation of functions, in the respect of each country's 
unique characteristics, between the regulatory authorities and the telecommunications 
operators, was generally recognised. It was further recognised that the commitment of the 
regulatory authorities must above all focus on the general objectives of national 
telecommunications policy, and at the same time guarantee a universal service .at an 
affordable price and conforms to the recognised rules. 
The Presidency noted with interest the co-operation initiatives identified in Palermo, and 
asks to the Commission to study the possibility of carrying out the development ppojects 
put forward in that forum within the framework of existing budjetay ressources, and 
according to appropriate procedures. 
In particular, the Commission intends to organise potentional meetings between 
telecommunications regulatory Authorities of Euro-Mediterranean partners, in order to 
promote a coordinated regulatory framework. 
In addition the Commission will promote the organization of Fora of euro-mediterranean 
operators in order to obtain a concrete cooperation among economic operators and to 
allow the integration of netwoks infrastructures. Firstly it has been proposed to organise 
a workshop on applications of satellites in the Euro-mediterranear. region before .the end 
of 1996. 
Moreover the Commission will encourage the regional training projects destinated to 
euro-mediterranean regulatory Authorities and operators. Furthermore it has been 
suggested to install a network of institutions of economic telecommunication studies or 
euro-mediterranean partners within an Observatory for the communication development 
in the region. 
On i'.s part the Commission has asked for the support of the eurc-rv.ediierrancan partners 
(or the realization of a study launched in connection with the Wori:i Bank and l.T.U. on 
the situation of telecommunications in (he Mediterranean a "tri the modalities o. 
development cooperation in (lie sector 
^3 
II To put research and technological development at lhe service of (he 
Information Socicly and social and economic development 
The Conference participants have favourably acknowledged th.c rcsu!;> obtained during 
the Sophia-Antipolis workshop of the 1-2 nd April 1996 which arc reported in the annex-
to the present document 
On those bases, the importance of maintaining a constant, open and sustained dialogue 
through concrete initiatives between the Euro-Mediterranean partners has been 
underlined. To this effect, the Follow Up Committee for the research issue of the 
Barcelona dialogue, which met in Capri in Mai 1996, could constitute an appropriate 
framework 
The Présidence has noted with satisfaction that the delegations expressed the wish of 
launching co-operation actions, as soon as possible, covering the whole of the concerned 
fields ranging from basic research to demonstration projects bearing in mind the specfTic 
needs in the fields of training, awareness building for the users and the reinforcement of 
The research capacity and technological support. 
To this end, the available means of the Fourth Framework Programme that are likely to 
interest the Mediterranean region, would see their impact reinforced by a fast and mass 
commitment without questioning the established balances. * 
It appeared desirable that clear and efficient mechanisms be established in order to support 
the activities at the hart of the Euro-Mediterranean partnership according to the Barcelona 
Declaration and in coordination with the tools of the Framework Programme. 
Furthermore, it has been agreed to encourage a bilateral resource mobilisation of the 
European Union's Member States in the neighbouring sectors. 
Finally, a ceratain number of proposals seemed to be particularly important: 
-.establishing links between Information Society application projects set up in the 
European Union, and similar projects in Mediterranean partners; 
- promote the constitution of a high capacity Euro-Mediterranean data.: 
transmission backbone using submarine cable infrastructures and existing or future' 
satellites. The World Wide Web (WWW), reinforced by a sa'.eüite infrastructure, 
would provide the perfect common tool for the development of "thematic 
communities" and for the realisation of "pilot projects" identified by the Follow Up 
Committee ht the research issue of the Barcelona dialogue Ali these activities 
could be the object of a Euro-Mcdiicrrancan technological co-operation initiative. 
"'' ' ' 'v • '. pteparniory workshop will be organised by the er.d of the current t;:s e.le­
ve. : 
- p:iM!ioi;:'-.i the development o! N,.k r,;i!ic iiclivitic.N O! ie>c.nci'.ei> unci those "< 
ei'..'.;e.e o!'tecli:i:>!ogic.'il development in then countries o!"origin especially through 
"'Keen m i< -.iel:" ;:eli<»us 
i : : i Î ;.." ; î :. • » : •_- i::e p.'i I '• .-ip;iU' : 
•.•.;:•!*':.•.' "!•.-.»! P.:.i'. l(iok i-.-'te "!' I he ('ouleien- v »«!' \'<: v.\ -lu-itiials which 
It 
Ill To put new technologies at (lie service of (lie development of human resources 
nucf'encourage, through training actions, the establishment of (he Information 
Society 
The participants of the Conference have favourably acknowledged the conclusions of the 
Brussels' workshop on education and training (which report is annexed to this document), 
which was held on 2/3rd of May 1996. Moreover, it was maintained that from now on, 
developing strategies will have to be increasingly based on advanced communications and 
information networks and on educational and professional training systems which foster 
lifelong learning, mobility and reconversion. 
Education and training play a fundamental role in those changes brought about by 
innovation technologies which concern both individuals and the economic dynamic. 
Information Society tools contribute to the establishment of new and promising 
educational opportunities, thus providing everyone with complementary and more 
efficient.means to widen their own knowledge and introducing a potential factor of equal 
opportunities. Moreover, they would increase access to information and make it available 
for the greatest number of citizens. 
In this sense it has beer, reaffirmed the need for strengthening the links between the 
European Union and its Mediterranean partners as far as training, and more generally 
cultural and societal aspects are concerned, in order to integrate them in a long-term co­
operation context. It would be advisable to deepen the mutual rethinking of diffusion 
methods and training experiences at a Mediterranean level on the use of Information 
Society tools as well as on the educational techniques which are more appropriate in 
relations to new technologies. 
More specifically, the Italian Presidency noted th.c interest expressed by the participants 
to: 
- promote co-operational pilote projects in order to give the students, since the primary 
level of education, the basic knowledge for understanding the new technologies and using 
them in their life in a critical and responsible way. 
- intensify the exchange of experience on educational and training projects which involve 
the use cf communication and information technologies, in the fields of primary, 
secondary and university education, initial and continued professional training, adults and 
teacher training. In this perspective, it would be desirable to foresee the creation of a 
Euro-Mediterranean network for the identification of potential partners and for the 
exchange of information. This network might be built on the already existing poles of 
competence. 
- loste* i:: liai and continued trairaue. in the He!.! o!' telecommunications and access to 
election-." :::fo:ma;i.)n networks. 
- engine ti .'.'. co-opcialion. ilnoimii costing im!;.iu*es. will have all :iie r.eccssiuy synergy 
lo implement Mechlei cme.m ae::'»:^ Iv.'.cd "u teavhme. and d.<au: learning 'I luis 
ie|»ie>en::::-j. a valid pom! o! iete:e:-.e lo: the development ol joim .;.et':ons These actions 
ini'-li: I».- ;••.Tided in the Mun»-Me-i i-.M.mean parin-.-islnp. 
*><T 
- give special support to the pilot projects which, in the context of existing programmes, 
involve-putting the application of information technologies at the service of education and 
training (including on-line networks, optical fibres, television channels, also the satellite 
ones, distance learning infrastructures). One of the objectives will be to identify, without 
ignoring either consistency with the existing ones or cultural mediation requirements, 
cheap and feasible optimal models for education and distant training 
- favourably foster projects concerning the building of awareness and the training of 
teachers and training staff. Indeed, these actions would have the advantage of familiarising 
the users with new technologies and thus allow them to fully integrate the future evolution 
and play an active part in it. 
?>£ 
Annex6: Regulatory framework of the General Agreement on Trade in Service/ 
(GATS) 
The Negotiations on basic telecommunications services, held in the GATS framework 
under the auspices of the World Trade Organisation (WTO) in Geneva, started in April 
1994, shortly after the end of the Uruguay Round. Governments worked to set aside 
national differences on how basic telecommunications might be defined domestically. They 
negotiated on all public and private telecommunications services (local domestic lon<>-
distance and international) Services covered by this Agreement include voice telephone, 
data transmission, telex, telegraph, facsimile, private leased circuit services (i.e. the sale or 
lease of transmission capacity), provided on a facilities-basis or by resale, and through_any 
means of technology (c.£. cable, wireless and satellites). 
Negotiations concluded successfully on February 15, 1997. As a result, 69 governments 
undertook legally binding commitments on access to /and national treatment on 
their respective telecommunications services* markets. Commitments undertaken 
reflect various degrees of liberalisation and development of the sector in the different 
countries, in accordance with the GATS principle of progressive liberalisation. The 
commitments are inscribed in so-called. *!ofïôrs" (Schedules of Specific Commitments on 
Basic Telecommunications). Out of the 55 offers (counting the European Community as 
one). 35 pertain to developing countries. Together the offers account (or well over 90% 
of world revenues from telecommunications services. 
The most important result of the Agreement is that the telecommunications services' 
sector is now fully embedded in the WTO multilateral trading system, namely'that: 
1. The GATS general obligations and disciplines will apply to it from the date of entry 
into (orcc. of the Agreement (1.1.199S) 
• iMosr-faroiired-nation (MFN) treatment: Each WTO Member shall accord to 
telecommunications services and seivice suppliers of any other Member treatment no 
less favourable than that it grants to telecom services and service suppliers of any other 
country (i.e. non-discrimination between countries), 
Members wishing to maintain measures inconsistent with the mos:-favoured-nation 
obligation had the one-off possibility, before the conclusion of the Agreement, to table 
a MFN-exemption. Very few countries have chosen to do so, and the scope of their 
exemptions remains limited.21 
• Transparency (publication / public availability of all relevant information), 
• Domestic regulation: In each telecom services' sector for which a country has 
undeïtp.ker: market access commitments, i: mus: ensure that all i:s measures which 
:i Th: oi'.h rema:;:;! evee;v.ioas to lii: M FN' principle arc. h economie imegrntioa agreements (such as 
i'a: EC. NAFTA, c: ) provided t!'.e> cover substantia!!;, a!! s:r\i:es scclxs. and 2) ai.a.v.ages conferred 
t? a:!-a;ei:: :o.\'.:':::i i:: order {? f.:c.!::.i:: i!.e c\eli:ia-ee of servi ee* limited lo coiithe'.;?'..; frontier zor.es 
34 
affect trade in such services are administered in a non-discriminatory, objective and 
transparent manner. E.g., licensing requirements and technical standards must be 
based on objective and transparent criteria, and cannot act as a disguised market access 
barrier -- unless otherwise specified in the country's offer, 
• Disciplines for monopolies and exclusive service suppliers: Each Member shall 
ensure that any monopoly or exclusive supplier in its territory does not act in a manner 
inconsistent with that Member's MFN obligation and market access commitments. In 
addition, where the monopoly or exclusive supplier competes -- either directly or 
through an affiliated company - in the supply of a service which is outside the scope of 
its monopoly or exclusive rights and is pari of that Member's market access 
commitments, the monopoly or exclusive supplier is not allowed to abuse its monopoly 
or exclusive right position, 
• Disciplines concerning business practices: Each Member shall, at the request of.any 
other Member, enter into consultations with a view to eliminate business practicesv-of 
its service suppliers in case such practices restrain competition and thereby trade in 
services 
The above-described GATS genera! obligations and disciplines will apply to 
telecommunications services for all four modes oî supply — within the limits of each 
country's commitments Of particular importance in this respect are the cross-border 
supply and the supply through establishment of a commercial presence (foreign 
investment) 
2. The GATS 'Annex on Télécommunications' (entered into force already at the end 
of the Uruguay Round) which provides for: 
• Transparency: Each Member shall ensure that relevant information on conditions 
affecting access to and use of public telecommunications transport networks and 
services is publicly available, including tariffs, specifications of technical' interfaces, 
information on bodies responsible for the preparation and adoption of standards, etc.; 
• Access to and use of public telecommunications transport networks and services: 
The Annex acknowledges the dual role of the telecommunications services' sector, as a 
distinct sector of economic activity and as the underlying transport means for other' 
economic activities. Each Member shall ensure that access to and use of its national 
public telecommunications transport networks and services is granted on reasonable 
and non-discriminatory ternis wd conditions to any service supplier of any other WTO 
Member. 
3. Additional commitments on the basis of the Reference Paper on regulatory 
principles: countries negotiated a set of regulatory principles specific to the 
telecommunications' sector in Oritr to complement the existing GATS obligations and 
disciplines These principles aim at ensuring more effective market access and national 
treatment commitments -- vvhlle accommodating different regulatorv environments and 
practices worldwide Thev address and set rules on a number of key issues: definitions of 
kev concepts (such as 'essentia! facilities', "major supplier'); prevention of anti­
competitive practices in telecommunications, interconnection obligations, universal 
service, rnblic avail fibilif. of licensing criteria; independence of the regulator, and 
allocation and use of sea: ce resov.rccs Out of the 69 countries, 54 undertook additional 
35» 
commitments on regulatory principles on the basis of the full Reference Paper, and 10 at 
least on parts of it. « 
4. Finally and most impoiiantly, Members' commitments on telecommunications services 
will be subjected to the WTO dispute settlement rules and procedures. This will 
guarantee a high level of legal security with respect to implementation of commitments. 
W 

ISSN 0254-1513 
COM(97)351def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 il 
Catalogusnummer : CB-C0-97-344-NL-C 
ISBN 92-78-22403-0 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
H°