28.8.85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 217 / 3 
II 
(Voorbereidende besluiten) 
COMMISSIE 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een algemeen stelsel van erkenning van 
hoger-onderwijsdiploma's 
COM(85) 355 def. 
(Door de Commissie bij de Raad ingediend op 9 juli 1985) 
(85/C 217/04) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op de artike­
len 49, 57, lid 1, en 66, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Europese Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Co­
mité, 
Overwegende dat luidens artikel 3, sub c), van het Ver­
drag de verwijdering tussen de Lid-Staten van hinderpa­
len voor het vrije verkeer van personen en diensten een 
van de doelstellingen van de Gemeenschap vormt; dat 
zulks voor de burgers van de Lid-Staten met name de 
mogelijkheid omvat om als zelfstandige of loontrekkende 
een beroepsactiviteit uit te oefenen in een andere Lid-
Staat dan die waar zij hun beroepskennis hebben verwor­
ven; 
Overwegende dat de bepalingen die tot nu toe door de 
Raad werden goedgekeurd en op grond waarvan de Lid-
Staten onderling voor beroepsdoeleinden de op hun 
grondgebied uitgereikte hoger-onderwijsdiploma's er­
kennen, op weinig beroepen betrekking hebben; dat ni­
veau en duur van de opleiding die voorwaarde was voor 
de toegang tot deze beroepen, in alle Lid-Staten op ana­
loge wijze geregeld waren of onderwerp waren van de 
minimumharmonisatie die voor de instelling van deze 
sectoriële stelsels van onderlinge erkenning van diploma's 
nodig was; 
Overwegende dat het, om snel te beantwoorden aan de 
verwachtingen van Europese burgers in het bezit van ho­
ger-onderwijsdiploma's die zijn afgegeven in een andere 
Lid-Staat dan die waar zij hun beroepsbezigheid willen 
uitoefenen, nodig is ook een andere methode van erken­
ning van hoger-onderwijsdiploma's in te voeren, welke 
die burgers in staat stelt alle beroepsactiviteiten uit te 
oefenen waarvoor de ontvangende Lid-Staat een post-
secundaire opleiding vereist, voor zover zij in het bezit 
zijn van een hoger-onderwijsdiploma dat hen op die acti­viteiten voorbereidt, een studieperiode van ten minste 
drie jaar afsluit en in een andere Lid-Staat is uitgereikt; 
Overwegende dat een dergelijk resultaat kan worden be­
reikt door een algemeen stelsel van erkenning van hoger-
onderwijsdiploma's ; 
Overwegende dat voor beroepsactiviteiten waarvoor de 
Gemeenschap het vereiste minimumopleidingsniveau niet 
heeft vastgesteld, de Lid-Staten het recht behouden om 
dat niveau vast te stellen om de kwaliteit van de op hun 
grondgebied verleende diensten te waarborgen; dat zij, 
zonder inbreuk te maken op hun verplichtingen als be­
doeld in artikel 5 van het Verdrag, een burger van een 
Lid-Staat evenwel niet mogen opleggen bepaalde kwalifi­
caties te verwerven die zij over het algemeen slechts vast­
stellen door verwijzing naar de diploma's die in het ka­
der van hun eigen nationale onderwijsstelsel worden uit­
gereikt, wanneer de betrokkene al deze kwalificaties of 
een deel daarvan reeds in een andere Lid-Staat heeft ver­
worven; dat elke ontvangende Lid-Staat die een beroeps­
activiteit reglementeert, bijgevolg verplicht is rekening te 
houden met in een andere Lid-Staat verworven kwalifi­
caties en na te gaan of die met de door hem geëiste over­
eenstemmen; 
Overwegende dat samenwerking tussen de Lid-Staten 
deze in staat stellen die verplichtingen gemakkelijker na 
te leven; dat derhalve moet worden vastgesteld hoe die 
samenwerking moet worden georganiseerd; 
Overwegende dat het ook nodig is vast te stellen welke 
beroepservaring of stages de ontvangende Lid-Staat 
naast het hoger-onderwijsdiploma van de betrokkene 
kan eisen, wanneer diens kwalificaties niet met de natio­
nale voorschriften in overeenstemming zijn; 
Overwegende voorts dat er, naast de voorwaarden in­
zake beroepskwalificaties waaraan voor de uitoefening 
van een beroepsactiviteit moet worden voldaan, voor­
waarden met betrekking tot persoonlijke kwaliteiten, 
zoals een goede reputatie, kunnen worden gesteld wan­
neer dat in de ontvangende Lid-Staat in het algemeen 
het geval is; 
Nr. C 217/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28. 8. 85 
Overwegende dat de artikelen 49, 57, lid 1, en 66 van 
het Verdrag de Gemeenschap de bevoegdheid toekennen 
om de bepalingen goed te keuren die nodig zijn voor de 
invoering en de werking van een dergelijk algemeen stel­
sel van erkenning van hoger-onderwijsdiploma's; 
Overwegende dat een dergelijk stelsel, door de verster­
king van het recht van de Europese burgers om hun be­
roepskennis in alle Lid-Staten te gebruiken, hun recht 
om dergelijke kennis op te doen waar zij zulks wensen, 
aanvult en tegelijkertijd bevestigt; 
Overwegende dat dit stelsel na een zekere toepassingspe­
riode moet worden geëvalueerd om met name te kunnen 
vaststellen in hoeverre zijn werking kan worden verbe­
terd of zijn toepassingsterrein kan worden uitgebreid, 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
Artikel 1 
In deze richtlijn wordt verstaan onder: 
a) hoger-onderwijsdiploma: elk diploma, elk certificaat of 
elke andere titel, door een universiteit of een andere 
instelling voor hoger onderwijs uitgereikt na een stu­
die van ten minste drie jaar die als algemene regel 
uitsluitend open staat voor degenen die in het bezit 
zijn van een getuigschrift waaruit blijkt dat zij het 
volledige middelbare onderwijs met goed gevolg heb­
ben voltooid; 
b) ontvangende Lid-Staat: de Lid-Staat waar een burger 
van een Lid-Staat verzoekt een of meer daar geregle­
menteerde beroepsactiviteiten uit te mogen oefenen 
zonder dat hij de hoger-onderwijsdiploma's waarvan 
hij melding maakt daar heeft behaald; 
c) beroepservaring: de kennis, verworven door werkelijke 
en geoorloofde uitoefening van de betrokken beroeps­
activiteit in een Lid-Staat; 
d) aanpassingsstage: de uitoefening van een beroepsactivi­
teit in de ontvangende Lid-Staat onder toezicht van 
een gekwalificeerd beoefenaar van het betrokken be­
roep, eventueel gepaard met een aanvullende oplei­
ding waarvoor door de ontvangende Lid-Staat regels 
zijn vastgesteld. 
Artikel 2 
Deze richtlijn is van toepassing op alle burgers van een 
Lid-Staat, die als zelfstandige of loontrekkende een be­
roepsactiviteit in een ontvangende Lid-Staat willen uit­
oefenen. 
Deze richtlijn is niet van toepassing op beroepsactivitei­
ten die vallen onder een richtlijn waardoor tussen de 
Lid-Staten wederzijdse erkenning van hoger-onderwijs­
diploma's is ingesteld. Artikel 3 
Een ontvangende Lid-Staat die de toegang tot of de 
uitoefening van een beroepsactiviteit van het bezit van 
een of meer hoger-onderwijsdiploma's afhankelijk stelt, 
mag een burger van een Lid-Staat de toegang tot of de 
uitoefening van die activiteit onder dezelfde voorwaar­
den als die welke voor eigen burgers gelden niet weige­
ren wegens onvoldoende kwalificaties, indien: 
a) de aanvrager het of de hoger-onderwijsdiploma('s) 
bezit die door een andere Lid-Staat is/zijn voorge­
schreven om tot diezelfde activiteit op zijn grondge­
bied te worden toegelaten of die daar uit te oefenen 
en die in een Lid-Staat behaald zijn, of 
b) de aanvrager deze beroepsactiviteit twee jaar voltijds 
heeft uitgeoefend in een andere Lid-Staat waar deze 
activiteit niet gereglementeerd is, en een of meer 
hoger-onderwijsdiploma's bezit, behaald in een Lid-
Staat waar deze activiteit niet gereglementeerd is en 
waardoor hij op de uitoefening van die beroepsactivi­
teit werd voorbereid. 
Artikel 4 
1. Artikel 3 belet niet dat de ontvangende Lid-Staat 
van de aanvrager eveneens eist, 
a) dat hij beroepservaring bezit, wanneer de duur van de 
hogere opleiding waarvan hij melding maakt, ten 
minste één jaar korter is dan die welke in de ontvan­
gende Lid-Staat vereist is. In dat geval mag de duur 
van de vereiste beroepservaring niet meer bedragen 
dan het dubbele van de ontbrekende periode van ho­
gere opleiding; 
b) dat hij een aanpassingsstage volbrengt van ten hoog­
ste drie jaar, 
— wanneer de door hem ontvangen hogere opleiding 
betrekking heeft op leerstof die wezenlijk verschil­
lend is van die welke wordt bestreken door het of 
de in de ontvangende Lid-Staat voorgeschreven 
hoger-onderwijsdiploma('s); 
— wanneer, in het in artikel 3, sub a), bedoelde ge­
val, het in de ontvangende Lid-Staat gereglemen­
teerde beroep een geheel van beroepsactiviteiten 
bestrijkt die gedeeltelijk verschillen van die welke 
gereglementeerd zijn in de Lid-Staat vanwaar de 
aanvrager komt, en dit verschil gekenmerkt wordt 
door een specifieke opleiding die uitsluitend in de 
ontvangende Lid-Staat vereist is; 
— wanneer, in het in artikel 3, sub b), bedoelde ge­
val, het in de ontvangende Lid-Staat gereglemen­
teerde beroep een geheel van beroepsactiviteiten 
bestrijkt die gedeeltelijk verschillen van de door 
de aanvrager in de Lid-Staat vanwaar hij komt 
uitgeoefende, en dit verschil gekenmerkt wordt 
door een specifieke opleiding die in de ontvan­
gende Lid-Staat vereist is maar die niet bestreken 
wordt door het of de hoger-onderwijsdiploma('s) 
waarvan de aanvrager melding maakt; 
28. 8. 85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 217/5 
c) dat hij de in de ontvangende Lid-Staat vereiste stage 
volbrengt of een in een andere Lid-Staat opgedane 
beroepservaring heeft met een even lange duur als die 
van die stage, wanneer de ontvangende Lid-Staat de 
toegang tot een beroepsactiviteit of de uitoefening 
daarvan afhankelijk stelt van het bezit van een getuig­
schrift van een stage, volbracht na het behalen van het 
of de vereiste hoger-onderwijsdiploma('s). 
2. De ontvangende Lid-Staat mag echter niet: 
— het bepaalde onder a) en b) van lid 1 tegelijkertijd 
toepassen, noch 
— meer dan vier jaar stage eisen wanneer hij het be­
paalde onder b) en c) van lid 1 tegelijkertijd toepast. 
Artikel 5 
Het bepaalde in artikel 3 en artikel 4, lid 1, sub b) en c), 
is ook van toepassing wanneer de ontvangende Lid-Staat 
de toegang tot of de uitoefening van een beroepsactivi­
teit afhankelijk stelt van het bezit van een of meer diplo­
ma's die geen hoger-onderwijsdiploma's in de zin van 
deze richtlijn zijn, maar die als algemene regel een studie 
afsluiten die uitsluitend toegankelijk is voor degenen die 
in het bezit zijn van een getuigschrift waaruit blijkt dat 
zij het volledige middelbare onderwijs met goed gevolg 
hebben voltooid. 
Artikel 6 
1. Wanneer een ontvangende Lid-Staat van zijn eigen 
burgers voor de toegang tot een beroepsactiviteit of de 
uitoefening daarvan een bewijs van goede reputatie of 
goed zedelijk gedrag eist of een getuigschrift waaruit 
blijkt dat zij nooit failliet zijn gegaan, of wanneer hij 
slechts een van deze bewijzen vraagt, aanvaardt hij als 
voldoende bewijs voor burgers van andere Lid-Staten 
een uittreksel uit het strafregister of, bij gebreke daarvan, 
een gelijkwaardig document, verstrekt door een be­
voegde rechterlijke of administratieve autoriteit van een 
andere Lid-Staat, waaruit blijkt dat aan die eisen wordt 
voldaan. 
Wanneer de in de vorige alinea bedoelde documenten 
door de Lid-Staat vanwaar de aanvrager komt, niet wor­
den verstrekt, mogen zij vervangen worden door een 
verklaring onder ede — of in de Lid-Staten waar een 
dergelijke eed niet bestaat, door een plechtige verklaring 
— die de betrokkene dient af te leggen ten overstaan van 
een bevoegde rechterlijke of administratieve autoriteit, of 
eventueel een notaris van het ontvangende land. 
2. Wanneer een ontvangende Lid-Staat van zijn eigen 
burgers voor de toegang tot een beroepsactiviteit of de 
uitoefening daarvan een document betreffende hun licha­
melijke of geestelijke gezondheid eist, aanvaardt hij als 
voldoende bewijs voor burgers van andere Lid-Staten het 
document dat daartoe in de andere Lid-Staten vereist is of, bij gebreke daarvan, een vergelijkbaar attest, verstrekt 
door een bevoegde autoriteit van de andere Lid-Staten. 
3. De in de leden 1 en 2 bedoelde documenten en at­
testen mogen bij overlegging niet ouder dan drie maan­
den zijn. 
4. Wanneer een Lid-Staat van zijn eigen burgers voor 
de toegang tot een beroepsactiviteit of de uitoefening 
daarvan een eed of een plechtige verklaring eist en inge­
val het formulier van die eed of die verklaring niet door 
burgers van andere Lid-Staten kan worden gebruikt, 
zorgt de ontvangende Lid-Staat ervoor dat de betrokke­
nen een aangepast en gelijkwaardig formulier ter be­
schikking kan worden gesteld. 
Artikel 7 
1. De ontvangende Lid-Staat kent aan burgers van de 
Lid-Staten die aan de voorwaarden voor toegang tot en 
uitoefening van een beroepsactiviteit op zijn grondgebied 
voldoen, het recht toe om van hun wettige opleidingstitel 
en eventueel van de afkorting daarvan gebruik te maken. 
Wanneer deze opleidingstitel kan worden verward met 
een opleidingstitel van de ontvangende Lid-Staat, kan 
die Lid-Staat bepalen dat de titel moet worden gevolgd 
door de naam en de plaats van vestiging van de instelling 
of van de jury die de titel heeft toegekend. 
2. De ontvangende Lid-Staat kent aan burgers van de 
Lid-Staten die aan de voorwaarden voor toegang tot en 
uitoefening van een beroepsactiviteit op zijn grondgebied 
voldoen, het recht toe om dezelfde beroepstitel als zijn 
eigen burgers te voeren. 
Artikel 8 
1. Het bewijs dat de in de artikelen 3, 4 en 6 bedoelde 
voorwaarden zijn vervuld, blijkt uit de attesten en docu­
menten die door de bevoegde autoriteiten van de Lid-
Staten worden verstrekt en die de betrokkene moet over­
leggen ter ondersteuning van zijn aanvraag om uitoefe­
ning van de betrokken beroepsactiviteit in de ontvan­
gende Lid-Staat. 
2. De procedure voor het onderzoek van een aan­
vraag om uitoefening van een beroepsactiviteit moet zo 
spoedig mogelijk worden voltooid en door een met rede­
nen omkleed besluit van de bevoegde autoriteit van de 
ontvangende Lid-Staat worden afgesloten uiterlijk drie 
maanden na de indiening van het volledige dossier van 
de betrokkene, afgezien van de verlenging die kan 
voortvloeien uit een eventueel beroep na beëindiging van 
deze procedure. 
Artikel 9 
1. De Lid-Staten wijzen binnen de in artikel 11 ge­
noemde termijn de bevoegde autoriteiten aan die ge­
machtigd zijn de aanvragen te ontvangen en de in deze 
richtlijn bedoelde besluiten te nemen. 
Zij stellen de andere Lid-Staten en de Commissie daar­
van op de hoogte. 
Nr.C 217/6 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 28.8.85 
2. Elke Lid-Staat wijst een coördinator van de werk­
zaamheden van de in lid 1 bedoelde autoriteiten aan. 
Zijn rol bestaat erin zorg te dragen voor de eenvormige 
toepassing van deze richtlijn op alle betrokken beroeps­
activiteiten. 
De Lid-Staat stelt de andere Lid-Staten en de Commissie 
daarvan op de hoogte. Laatstgenoemde neemt de initia­
tieven die nodig zijn om deze coördinatoren bij de ver­
vulling van hun taak te helpen. 
3. De Lid-Staten nemen de maatregelen die nodig zijn 
opdat elk centrum voor verstrekking van informatie over 
de academische erkenning van diploma's en studieperio­
den, door de Lid-Staten opgericht in het kader van de 
resolutie van de Raad en de ministers van Onderwijs, op 
9 februari 1976 in het kader van de Raad bijeen ('), ook 
in staat is de nodige informatie over de erkenning van de 
diploma's voor beroepsdoeleinden te verstrekken. 
De Commissie neemt de nodige initiatieven voor de 
ontwikkeling en de coördinatie van de activiteiten van 
die centra die binnen de werkingssfeer van deze richtlijn 
vallen. 
Artikel 10 
Na het verstrijken van de in artikel 11 bedoelde termijn 
leggen de Lid-Staten de Commissie om de twee jaar een 
verslag over de toepassing van het stelsel voor. 
Behalve algemene toelichtingen dient dat verslag een 
overzicht van de genomen besluiten te bevatten, met on­
der meer: 
O PB nr. C 38 van 19. 2. 1976, blz. 1. — de referenties van de besluiten, waaronder de datum, 
— de betrokken beroepsactiviteit, 
— de betrokken diploma's, 
— de betrokken Lid-Staat of Lid-Staten, andere dan de 
ontvangende Lid-Staat, 
— de inhoud van elk besluit. 
Artikel 11 
De Lid-Staten treffen de maatregelen die nodig zijn om 
vóór (2) aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen 
de Commissie daarvan onverwijld in kennis. 
Zij delen de Commissie de tekst van alle belangrijke 
bepalingen van intern recht op het onder deze richtlijn 
vallende gebied mede. 
Artikel 12 
De Commissie doet de Raad uiterlijk vijf jaar na de in 
artikel 11 vastgestelde datum een verslag toekomen over 
de staat van toepassing van het algemeen stelsel van er­
kenning van hoger-onderwijsdiploma's. 
Na alle nodige raadplegingen legt zij bij die gelegenheid 
haar conclusies voor met betrekking tot de wijzigingen 
die in het stelsel kunnen worden aangebracht. 
Artikel 13 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
(2) Zal later nader worden bepaald (twaalf maanden na de ken­
nisgeving).