ARCHIVESHISTORIQUES
DELACOMMISSION
COLLECTION RELIEEDES
DOCUMENTS "COM"
COM(81)3
Vol.1981/0001

Disclaimer
Conformément aurèglement(CEE,Euratom)n°354/83duConseildu1erfévrier1983
concernantl'ouvertureaupublicdesarchiveshistoriquesdelaCommunauté économique
européenne etdelaCommunauté européenne del'énergieatomique(JOL43du15.2.1983,
p.1),telquemodifiéparlerèglement(CE,Euratom)n°1700/2003du22septembre2003
(JOL243du27.9.2003,p.1),cedossierestouvertaupublic.Lecaséchéant,lesdocuments
classifiésprésentsdanscedossierontétédéclassifiés conformément àl'article5dudit
règlement.
Inaccordance withCouncilRegulation(EEC,Euratom)No354/83of1February1983
concerningtheopeningtothepublicofthehistoricalarchivesoftheEuropeanEconomic
Community andtheEuropeanAtomicEnergyCommunity (OJL43,15.2.1983,p.1),as
amendedbyRegulation(EC,Euratom)No1700/2003of22September2003(OJL243,
27.9.2003,p.1),thisfileisopentothepublic.Wherenecessary,classifieddocuments inthis
filehavebeendeclassified inconformitywithArticle5oftheaforementioned regulation.
InÜbereinstimmung mitderVerordnung(EWG,Euratom)Nr.354/83desRatesvom1.
Februar1983überdieFreigabederhistorischen ArchivederEuropäischen
Wirtschaftsgemeinschaft undderEuropäischen Atomgemeinschaft (ABI.L43vom15.2.1983,
S.1),geändertdurchdieVerordnung (EG,Euratom)Nr.1700/2003vom22.September2003
(ABI.L243vom27.9.2003,S.1),istdieseDateiderÖffentlichkeit zugänglich.Soweit
erforderlich,wurdendieVerschlusssachen indieserDateiinÜbereinstimmung mitArtikel5
dergenanntenVerordnungfreigegeben.

COMMISSIE VANDEEUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COM(81)3 def.
Brussel,16februari 1981
CONFERENTIE VANDEVERENIGDE NATIES
OVERDENIEUWEENVERVANGBARE ENERGIEEN
BijdragevandeEuropeseEconomische Gemeenschap
f"-l'i-i
AAyy\
/8,h,i
\"1 jyOf .t.
Sortifjuç"£*3\\(■5?Crétariaf£2/
COM(81)3def.

Ccrwy3I
RAMINGEN METBETREKKING TOTDENIEUWEENVERVANGBARE ENERGIEËN INDE
EUROPESE ECONOMISCHE GEMEENSCHAP (EEG)
ι
Overeenkomstig deresolutie vandeRaadvandeEuropeseGemeenschappen
van13mei1980betreffende dedoelstellingen voor1990(1),hebbende
lid-staten deCommissieinhetraamvandejaarlijkse bestudering vande
»
energieprogramma 'svandelid-staten huncijfersdoentoekomenmetbe­
trekkingtotdenieuweenvervangbare energieën.Volgensderamingenzullen
dezeenergiebronnen (waterkracht,aardwarmte,zonne--enwindenergie,
getijdenenergie enOTEC,biomassa)voordetienlid-statenin1990
26a28miljoent.a.e.kunnenleveren,tegenover13,9miljoent.a.e.iri
1979(2).
-Watbetreftdeenergiedoelstellingen diedeGemeenschap voor1990
heeftuitgestippeld ,geeftdeRaadermethaar..resolutievan9juni1980
blijkvansteedsmeerbelangtehechtenaandénieuweénvervangbare
energiebronnen bijdevoorzie.ning vandeGemeenschap :dezebronnenzullen
in1990voorde,geheleGemeenschap gemiddeldvoorzienin2,2%vanhet
bruto-energieverbrui k(waterkracht,aardwarmte,biomassa,zonne-en
windenergie,getijdenenergie en0TEC)terwijlzijin1979slechts1,0%
vanditverbruikvoorhunrekeningnamen. > ,
T»
(1)PBC149van18.6.1980 **
,(2)Omzettingsverhouding vanmetwaterkracht enaardwarmte geproduceerde
elektriciteit ent.a.e.opbasisvanhetwarmte-equivalent vanelektri­
citeit(3.600kJ/kWh).

-2-
II.VOORNAAMSTE TECHNIEKEN VOORDEPRODUKTIE ENHETGEBRUIKVANNIEUWEEN
VERVANGBARE ENERGIEBRONNEN t
HetbelangdatdoordeLandenvandeEuropeseGemeenschap wordt
gehechtaandeproduktie enhetgebruikvandenieuweenvervangbare
energiebronnen dietothetwerkterrein vandeconferentie behoren(1)wordt
doordeaarddaarvanbepaald.
Hetgebruikendeexploitatie vanwaterkrachtenergie enturfhebben
reedslanghetstadiumvanvolledigeindustriële ontwikkeling bereikt;de
begrenzingen wordenhoofdzakelijk bepaalddoorhet-vrijgoedbekende-"--r,r'
potentieel vandezebronnen(turfvoorkomens,geschikteplaatsenvoor-
waterkrachtcentrales ),alsmededoordekostenvan'degeproduceerde energie;
deeconomische exploitatie vandiebronnenwordtsterkbepaalddoorplaat­
selijkeomstandigheden enofschoonzijinsommigegevallenniettever­
waarlozenis,magnietwordenverwachtdaterhierbijdoormeerintensieve
exploratie-en/ofonderzoekwerkzaamheden nogveelvoortgang kanworden
geboekt. ^
Daarentegen zijndeoverigebronnen(biomasèa,aardwarmte,zonne-
energie,windenergie,getijdenenergie enOTEC,leisteen-enzandformati es)
meer.algemeenaanwezig,terwijlomtrenthetpotentieel ervanrelatief
weinig'bekendiseneropenkeleuitzonderingen nanoggeentechnieken
zijnontwikkeld vooreeneconomische exploitatie .Indatgevalkunnen
intensievere exploratie-,onderzoek-,ontwikkelings-endemonst'ratiewerk -
zaarrshedenerinhog&matetoebijdragendathetaandeelvandezebronnen
indeenergiebalans vandeGemeenschap,dattotdusverrezeerbescheiden
was,althansbinneneenjaaroftwintigflinkkanwordenopgevoerd."Er
bestaatindelandenvandeGemeenschapvrijveelinteressëvoorhet
gebruikvandeze1bronnenhetgeenduidelijkblijktuithetfeitdatzij
overonderzoek-,ontwikkelings-endeiïionstratieprogramma' sopditgebied
beschikken . ~ .
Negenlid-staten vandeGemeenschap hebbennamelijkin1978een
geraamdbedragvan102miljoenEcubesteedaanonderzoek,ontwikkeling en
, .if •
■demonstratie ophetgebiedvanaardwarmte,zonne-enwindenergie,ge-
tijdenenergie enOTECenbiomassa.
.../...
(1)Biomassa,houtenhoutskool,aardwarmte,waterkracht,bitumineuze
leisteen,getijdenenergie enOTEC,windenergie,zonne-energie ,turf,
trekdieren -

Naastdedoor'delid-stateninnationaalverband(1)-uitgevoerde wérk-
zaamhedenkomennogdecommunautaireactiviteiten waarvoor ,indebegroting ,van
deEuropeseGemeenschappen kredietenzijnuitgetrokken .Hetbetreft-hierener­
zijdsonderzoek-enontwikkelingswerkzaamheden enanderzijdsdemonstratie­
projecten(ongeveer17miljoenEcuin1978). ,
%
Hetprogrammavooronderzoekenontwikkeling van.deEuropeseGemeen­
schappenopenergiegebied -datondermeerzonne-energi eenaardwarmte omvat-
beoogtdooreenintensieveinspanningvoordeontwikkeling vande-nieuws
bronnen-en dedaarmeeverbandhoudendetéchnieken,deexploitatie vanver­
vangendeenergiebronnen .ópdatdezeopmiddellangetermijn(tot1995)enop
langetermij.n(na1995)eenvrijgrotebijdragekunnenleverentotdevoor­
zieningvandeGemeenschap .
Dezestimulerende maatregelen wordenaangevuldmetdetoekenning van;
financiëlesteunaan-demonstratieprojecten opallegebieden,'waaropmenhet
stadiumvanhetonderzoekreedsvoorbijis,methetdoeldeindustriële en
commerciëlehaalbaarheid tedemonstreren,zodathetvertrguwenindeexploi­
tatievandezebronnentoeneemtenhetgebruikervanalduswordtbevorderd.
In.hetkadervandeEuropeseGemeenschappen wordendevolgendewerk­
zaamhedenenprogramma'suitgevoerd : ;
ZONNE-ENERGIE (metinbegripvanbiomassaenwindenergie ),
'Degeleidelijke invoeringvanzonne-energi eisinhogemateafhankelijk
vandeintensivering vandeonderzoek'-,ontwikkelings-' endemonstrati ewerk-
zaamheden,dienietalleentendoelhebbendevoordetoepassingen vanzonne­
warmtenodigetechniekensnellerteperfectioneren dochdieookdewegmoeten
effenenvooreeneventueelvrij.grotebijdragevandezeenergienahetjaar
2000.Deproduktievanelektriciteit metzonne-energi e,voo-rnamelijkmet
behulpvanzonnecellen maarook-inbepaaldestrekenvanEuropametbehulpvan
centralesopbasisvanthermodynami schekringlopen endebiomassa,neemtin
ditprogrammaeenbelangrijkeplaatsin.
'Onderzoek-enontwikkelingswerkzaamheden
.1..Programmavanwerkzaamheden ,opcontract(voorgezamenlijke rekening),
overvierjaar<1979/83)meteenfinanciering van46miljoenEcu(2)-datde
volgendeprojectenbeslaat:-
-toepassingvanzonne-energi einwoningen:studievansystemen,lage-en-
hoge-temperatuurcol lectoren,verwarmingvangebouwen,gemengdeactieveen
•passievesystemen,koeling,opslag,enz.;
,... *
-thermodynami schezonnecentrales :voltooiing,testenenbeproevenvande
torencentrale van1MWewelkedooreenEuropeesconsortiuminSiciliëwordt
gebouwd.Voorlopigestudiesvanmogelijkevervangingskringlopen ;
-fotovoltaïsche omzetting :verbetering vandetechnologie vandefabricage
vande-cellen,focusseringssystemen,ontwikkeling vannieuwehalfgeleider­
materialen;proefprojecten ;
-fotochemische,foto-elektrochemischè enfotobiologischeprocessen .:studie
vanhetmechanismevanfotoconversie ,produktievanwaterstof,studievan
kunstmatige systemen;~
(1)Zieopdeconferentieingediende'nationaledocumenten. '
(2)Degemiddeldeomrekeningskoers vandeEuropeserekeneenheid -(ERE)isvoor
de.betrokkenperiode1,252.

-3bis-
.... '..... \ ..-energieuitbiomassa:evaluatievandebiomassaalsgrondstof;^direetgebruikenomzettingingas;omzettingsmethocen ,fotosynthetiscl*cultures *
;.......W-gegevensinverbandmetdezonnestraling :coo'dinatievandena\ïqnale
werkzaamheden,ij-kingvaninstrumenten,samens:elling^enverspreidingvaneenatlaserieenoverzichtvangegevens; 'SV.
-windenergie :evaluatie-enuitvoerbaarheidsstudi es;
-toegepastezonne-energieinlandbouwenindustrie:evaluatiestudies ,y\*V*
eliV\
1980\a
enbey.Λ
L•'
2.Programmavaneigenwerkzaamheden (onderzoekbijh>etGemeenschappe li\1
centrumvooronderzoekvan.deEuropeseGemeenschappen )overvierjaar(1980^
1983)meteenfinanciering van26,2miljoenEcudatdevolgende ,projectenbe
slaat:
-EuropesetestinstaUatie voorzonne-energi e(ESTI):exploitatie vaneen
grotetestinstallatie bijnatuurlijke ofgesimuleerde stralingscondities
voorde.beproeving vanthermische enfotovoltaische systemen;
-zonne-energi einwoningenenanderelage-temperatuurtoepassfngen :studie
vancompletezonnesystemen meteencombinatievanverwarming enkoelingen
'metdemogelijkheid vanseizoenopslag vanwarmte;
-materialenvoorzonnecentrales:ontwikkeling enanalysevanmaterialen en
selectieveoppervlakken voorfocusseringscentralesvanhettorentypeen
thermodynami scheevaluatievangeavanceerde omzettingskringlopen ;
-foto-electrochemische enfotocPiemische omzetting :fundamenteel onderzoek
metbetrekkingtotnieuweprocessenvoordeomzettingvanzonne-energie .
Demonstratieprojeeten.
Toekenning vanfinanciëlesteun(voorminderdandehelft-vanhetpro­
jectmeteventueleterugbetaling )voordeuitvoeringvandemonstratieprojecten
doorbedrijvenenondernemingen indeGemeenschap .Voordezeactiezijn
financiëlemiddelenuitgetrokken tenbedragevan22,5miljoenEcuovereen
periodevanvijfjaar;hetgaat,omdevolgendeprojecten :
-waterontziIting•
-ruimteverwarming enverwarmingvanzwembaden (warmwater);-toepassingen indeagrarischeindustrie (broeikassen,het'oppompenvan
water,drogen,enz.);'
-produktievanelectriciteit opbasisvandebiomassa.
(

-L-
B.AARDWARMTE " .I'
Devermoedelijke bijdragevanaardwarmtetotdeenergiebalans wordt
bepaalddoordeaanwezigheid vaneenaantaldoordeplaatsbepaaldeom­
standigheden,maardoordeinschakeling vandezebronkanertocheeovrij;
aanzienlijke hoeveelheid energiewordenbespaard.«Hetprogrammais.gericht :
opdeopsporingendeevaluatievanaanvullende bronnenvanaardwarmte,
.voordeexploitatie waarvanernuoft.z.t.demonstratieprojecten worden i
uitgevoerd .Oplangeretermijnmoetendevraagstukken inverbandmethet ,
gebruikvanheetdroogrotsgesteente wordenopgelosttenbehoevevande
exploitatie vangeothermisc-heenergiemethogetemperatuur ;aanditonder-1
werpwordtderhalveveelplaatsingeruimdinhetonderzoek-enontwikke-!•
lingsprogramma . , 1 !\
I !
Onderzoeks-enontwikke11ngswerkzaamheden •
-Programmavanwerkzaamheden opcontractovervierjaar,met-een
financiering van18miljoenEcudatdevolgendeprojectenbeslaat:
->geïntegreerd geologisch,geofysischengeocheimsc fhonderzoekinge-,j
selecteerde gebieden :verzameling vangegevensinbepaaldestreken,met'
hetoogopdeselectievanmogelijkeproefterreinen ; ■ _ .;
vvraagstukken inverbandmetdenatuurlijke h.ydrothe'rmischehulpbronnen !
indeondergrond :verbetering vandeexploitatietechniek ,omschrijving
vandeparameters,vandereservoirs,vraagstukken inverbandmet,dere-
integratie;
-vraagstukken inverbandmethetgebruikvanhydrothermi scjie-hulpbronnen ,
aandeoppervlakte :extractievandevloeistof,milieu-effect ;
-drogeheterotsgesteenten :uitvoerbaarheid vandewarmte-extractie bij|
rotsgesteenten metgeringedoorlaatbaarheid ;voortplanting vanscheuren,j
warmtewisseling ,milieu-effect . '; I
- 'I
'•■ ' /• 1
Demonstratieprojecten ■-/. ' ' j^
Toekenning vanfinanciëlesteunvoordeuitvoering vandemonstratiepro­
jectendoorbedrijvenenondernemingen uitdeGemeenschap .Voorditprogramma
zijnfinanciëlemiddelenuitgetrokken tenbedragevan22,5miljoenEcuover
'eenperiodevanvijf-jaar;hetprogrammabeslaatmetnamedevolgendepro­
jecten:' .j•
-elektriciteitsproduktie; , - ,j'
■-ruimteverwarming ;
-verwarming vankassen;.•: /'''|
-industriële toepassingen .- •

-5-
Naastdezeonderzoek-,ontwikkelings-endemonstratiewerkzaamheden ,
dieincommunautair verbandwordenverrichtendiedebevordering ende
exploitatie beogenvannieuweenvervangbare energiebronnen indeLanden
vandeGemeenschap,wordenerookinhetkadervanhetcommunautair beleid
voorontwikkelingssamenwerking bepaalde'werkzaamheden uitgevoerd,die
onderpuntIVuitvoerig wordenbeschreven .
III.VOORNAAMSTE DWINGENDE BEPERKINGEN ENMIDDELEN OMDEZETEVERHELPEN
Voordenieuweenvervangbare energiebronnen ,ofalthanssommige
daarvan,zijnereengrootaantaluiteenlopende gebruiksmogelijkheden ;
zijkunnenopzeeruiteenlopende schaalwordengeëxploiteerd (1W-tot
eenpaarMW)enonderzeerverschillende milieu-omstandigheden .Het
algemenegebruikvandezebronnenstuitdanookopeenaantaldwingende
beperkingen,waardoordeontwikkeling wordtafgeremd.
*
Incommunautair verbandgaat .deaandacht .voornamelijkuitnaar
drievanzulkebeperkingen,terwijlwordtgezochtnaarmiddelen omdeze
teverhelpen .Dezemiddelenbeslaaneenevenbreedspectrumalsdeopte
Lossenproblemenzelf,wanterbestaannietalleenaanzienlijke verschillen
tussendestandvandetechnische ontwikkeling vandediverseenergie­
bronnen(waterkracht tegenoverbijvoorbeeld zonne-energi e)maarook
tussendediverseexploitatiemogelijkheden vanéénendezelfdebron
(fotovoltaïsche zonne-energie tegenoverthermische zonne-energi e).
mmm/mmm

Deeerstedwingendebeperkingisgelegeninnetfeitdatsommige
techniekennogniethet'stadiumvanvolle'technischeontwikkeling hebben
bereikt;daarvoormoetdeuitvoerbaarheid wordengedemonstreerd ,debe­
trouwbaarheid worderivergrootofmoetenermethodenvoormassafabricage
wordenontwikkeldwaardoordeproduktiekostenaanzienlijk omlaagkunnen'
wordengebracht.DeGemeenschapprobeertopdezeuitdagingteantwoorden
*
doorparallelmeteninaanvullingopdenationaleprogramma'sgemeenschap­
pelijkeprogramma' s~vooronderzoekenontwikkeling tenuitvoerteleggen.
Bijdieprogramma'sstaandoelstellingen voordekorte/middellangeen
langetermijn'naastelkaar,zoalsvermeldinpuntII;allezijnevenwel
opgebouwdrondomhetinzichtdatertechnischeproblemenbestaandienog
totoplossingmoetenworderigebrachtomdecommerciëleexploitatie entoe­
passingvandezetechniekenopgroteschaalmogelijktemaken.
Detweededwingendebeperkinghoudthoofdzakelijk verbandmetde
economischerentabiliteit vande"nieuwetechnieken,wanneerinbeginselall-e
technischeproblemenzijnopgelost,moetalleennogwordenaangetoonddatde
exploitatierendabelisendatdeprijzenvandealdus,geproduceerde energie-,
Concurrerend zijn.Dedemonstratieprojecten diefinanciëlesteunvandeGe­
meenschapgenietenzijneropgerichteenantwoordtevindenopdezevragen,
doordegrondslagte,',peggenvoordeeigenlijkecommercialisering .Doorde_
schaalwaaropdedemonstratie plaatsvindt endeduurvandeproevenmakende
demonstratieprojecten hetbovendienmogelijkdeinvloedvandenieuwetech­
niekenophetmilieuendeinteractiedaarmeeduidelijkertebelichten.
J)ederdedwingendebeperkingvloeitvoortuitdeproblematiek vande
vorming,deverspreiding endedistributie vaninformatiebijdebetrokken
milieus,tewetendegenendiebetrokkenzijnbijdeontwikkeling endeexploi­
tatievandenieuwetechnieken.Hetbetrefthiervoornamelijk hetvolgende:
-wederzijdse informatie..van degenendiezichtoeleggenoponderzoek,ontwik­
kelingendemonstratie,teneipdededoeltreffendheid daarvanoverdegehele
linieteverbeteren;
-wederzijdseinformatietussenproducenten engebruikersvanonderzoek,ont­
wikkeling .endemonstratie opdatenerzijdsdeproducenten vantechnologie
eenbeterbegripkrijgenvandebestaandeenpotentiëlebehoeftenvandege-
ι
bruikersenanderzijds degebruikerstijdigwordengeïnformeerd overhetgeen
beschikbaarisvooronmiddellijk gebruik. .

Inditverbandmoetwordengewezenopdebijzondererolvandeuit­
wisseling vaninformatie overdebelemmeringen vanniet-technischeaard
(economische ,,financiële,administratieve ,sociale,milieubelemmeringen ,enz.)
waardoordeontwikkeling vandenieuwetechnieken kanwordenafgeremd.Deze
uitwisseling vaninformatie moetleidentotdeuitstippeling vanstrategieën
adhoedoordegenendieverantwoordelijk zijnvoorhetbeleidopdezege­
bieden.
Indezecontexteninhetkadervanhaarprogramma'svooronderzoek,
ontwikkeling endemonstratie ,organiseert deGemeenschap opleidingscursussen
bijde.r^irici^-ingteIspraalsmedetalrijkeontmoetingen (conferentVBS,.se­
minaries,enz.);onderdemeestrecentewerkzaamheden kunnendevolgende
conferenties wordengenoemd: ■
~de"'zdKne-fenergie indienstvandeontwikkeling (Varese,maart1979);
hieropkwamenonderzoekers enpoliticibijeenuitallelandenterwereld I
■omdevraagstukken ophetgebiedvanwater,krachtbronnen .enhetgebruik f
vanzonnewarmte alsmededeinternationale enregionalesamenwerking opdit
gebiedendesocialeimplicaties vandezeenergiebron tebespreken.
-fotovolta ?scheomzetting vanzonne-energie (Cannes,oktober1980)(1);
dezeconferentie besloegdeverschillende aspectenvandeexploitatie
vandezetechnologie,metname-ineenbijzonderezitting-devooruit-
szichtenmdeontwikkelingslanden ;
~snergieuitdebiomassa (Brighton,november1980)(2);
ookdezeconferentie heefteenbijzonderezittinggewijdaandeproblemen
vandeontwikkelingslanden ;
-dgniet-technische belemmeringen voorhetgebruikvanzonne-energie
(Brussel,mei1980)(3);
opdezeconferentie werdendevraagstukken bestudeerd inverbandmetde
kosten,deonwetendheid vónhetpubliek,hetstarrekaraktervandebouw­
verordeningen ,deinstitutionele hindernissen ,enz.,
alsmedeopleidingscursussen : *
-"designandtechnology ofsolarheatingandcoolingsystemsforbuildings
(oktober1979) ,
-"solarthermalpowergeneration"(September 1979).
(1)Georganiseerd insamenwerking methetCommissariat al'EnergieSolaire
(Parijs)enhetInstituteofELectrical andElectronics Engineers (NewYork
(2)Georganiseerd insamenwerking methetdepartement Energie(Londen).
(3)Georganiseeerdinsamenwerking methetUSDepartment ofEnergyenmetsteun
vanhetCanadianDepartment ofEnergy,MinesandResources .

-8-
IV.DEMOGELIJKHEDEN VOORINTERNATIONALE SAMENWERKING ,
a)Samenwerking inhetkadervandeOESOenandereinternationale 'organisa­
ties. , ,
DeEuropeseGemeenschap heeftdeelgenomen aandewerkzaamheden vandeOESO
ophetgebiedvannieuweenvervangbare energieën.Inditverbandbehoeft
slechtsdeinnovember .1978cpgerichtewerkgroep,GITE(Groupe'internatio-
nalsurlatechnologie énergétique )tewordengenoemdevenalsde.hoogge­
kwalificeerde groepvoordecommercialisering vanenergietechnieken van
meerrecentedatum.Tenslotte moetwordenvermelddatdelid-stateh in
hogematébetrokkenzijnbijontwikkelingsprojecten openergiegebied
■inhetkadervanorganisaties zoalsFAO,UNDPendeWereldbank .
Anderzijds werderdoorderaadvandeOESOop27november1978eenwerk­
groepongericht methetoogopeengecoördineerd initiatief omdeontwik-
kelingslanden-te helpenbijdetoepassing vandemetdezeenergieënver­
bandhoudendetechnieken.Inhetdoordegroep(1)inmei1979opgestelde
rapportwordtvoorgesteld datdebeoogdewerkzaamheden wordenopgenomen
indenationale programma's.,
b)Beleidtotsamenwerking openergiegebied tussen'deEuropeseGemeenschap
endeontwikkelingslanden . '/
DeGemeenschap endelid-staten staanindewereldinheteerstegelid'
bijhetverlenenvan;steunmethetoogopsamenwerking metdeontwikkelings­
landenopenergiegebied ,terwijldeWereldbank vooraanstaatbijhettoe­
kennenvanleningen.Indit'verband beschiktdeGemeenschap oververschil­
lendesamenwerkingsinstrumenten meteenzeerruimedraagwijdte,waarbij
aanhetaspectenergieeensteedsgrotereplaatswordtingeruimd.
De'samenwerkingsinstrumenten zijn:
-deOvereenkomsten vanLoméIenIIvoordeACS-stat'en(Afrika,Caraïbische
gebiedenStilleOceaan);>,
-bilaterale akkoorden metdelandenvanhetMiddel .landse-zeegebied ;
-steun,aanniet-geassoci eerdeontwikkelingslanden (Latijns-Amerika,Azië);
•-financiële steuntenbehoevevandeNG0's.:
Hettotalebedragvandefinancieringen van.deGemeenschap voorenergie,
bereikteindeperiode1975-1980hetindrukwekkende cijfervari220miljoenEcu
(ofongeveer275miljoendollar)waarmede,viacofinanciering ,projecten
(1)Doe.CES/79.31herziening van7mei1979(rapportvandegroepMcPhail).

-6bis-
kondenwordenuitgevoerd vooreentotaalvan910miljoenEcu.Hetaan­
deelvandèconventionele waterkrachtenergie inditbedragbeloopt
/
141miljoenEcu,of64/vanhettotalebedrag.
Hetaandeelvandealternatieve energiebronnen indeeigenlijkezin
deswoordsbelooptmomenteel35miljoenEcu,of16%vanhetbedragvan
deverrichtingen inhetraamvandesamenwerking openergiegebied ;de
restvanhetbedragwerdbesteedaananderevormenvar*energie.Wat
daarnaastzowelhetalgemeenalsdoelgericht onderricht inverband
metdeenergieproblemenbetreft,wordendedaartoevoordebetrokken
periodeuitgegevenmiddelenop30miljoenEcugeraamd.

-9-
ν
■Definanciering indezesectorstaatnogopeenbescheideapeil,maar
deGemeenschap isvanmeningdathetwelslagen vandereedsondernomen werk­
zaamheden dejuistheidaantoontvandegevolgdebenadering,dievoornamelijk
gebaseerd wasopzesoverwegingen :
1.Detoegepaste nieuwetechnieken warenreedsvoldoendeontwikkeld,zodat
erweiniggevaarvoormislukking bestond.DeGemeenschap heeftdeontwik­
kelingslanden nietwillenbeschouwenalseenlaboratorium waarindenieuwe
*
technieken kondenwordengetestomvervolgens inEuropatewordengebruikt.
Deaanpakwasjuistomgekeerd :deeerstontwikkelde technieken werden
•- !
aangepast aandeplaatselijke behoeften.
2.Deinvesteringen opditgebiedwerdenoptimaalbenutomderisico'ste
verkleinen;devoordeontwikkeling beschikbare middelenlatenimmers
geenenkelevormvanverspilling toe.
3.De"nieuweenergie"-componenten werdenzoveelmogelijkopgenomenin
grotereprojecten metnietuitsluitend energetische doelstellingen
(bijvoorbeeld :irrigatie vaneenkleingebiedmetzonnepompen inhet
?kadervaneengroothydro-agrari schproject).
4.Devraagstukken inverbandmetdeaanpassing aanhetmilieuwerden
ν
zorgvuldig bestudeerd ompsychologische moeilijkheden tevermijden,
diezelfstoteenvolledigeafwijzing kondenleiden(zowordtbijdestu­
dieinzakehetgebruikvanmelassevoordeproduktie vanethanolin
Boven-Volta zoveelmogelijkrekeninggehoudenmetdeculinairetradities).
5.BijdedoordeGemeenschap gefinancierde projecten werdenzoveelmogelijk
indeontwikkelingslanden reedsbestaandeorganisaties vooronderzoek
enpraktische toepassing ingeschakeld .Inditverbandmoethethoge
niveauvanervaringenkenniswordengenoemddatreedsdoorbepaal.dena-'
tionaleonderzoekcentra isbereikt.
6.Erwordtnaargestreefdbi]dezeprojectentezorgenvoordetraining,
dievoorhunwelslagennoodzakelijk is.

-10-
Dealdusgefinancierde projecten kunnenalsvolgtwordengeklasseerd
(ziegedetailleerde lijstinbijlage):
ACS
EcuMiddellandse-
Zee-akkoordenNietgeassoci-
eerdeontwikke-NGO's
EcuTotaal
Ecu lingslanden
Ecu
Studie1.28S.OOOem •ft1.285.000
Inventarisatte8.780.000'600.000 · - 9.380.000
Onderzoek1.100.000 11.930.000 -\
am13.080.000
Demonstra­•
tieprojeeten
•1.120.000 -,1.500.000 - 2.620.000
Geïntegreerde• •
projecten ,1.230;000 .•M ■*:- 1.675.000 2.905.000 *
Vestigingen5.427.000 - - ■»
*5.427.000
Totaal18.942.000
i■
11.920.0CO 2.100.000 1.675.000 34.697.000
I
Naarsectorvanactivitei-tzietdebalanseralsvolgtuit:
-directezonne-enerqie :29projectenvooreentotaalvan17,47miljoenEcu,
*indireetezonne-energie:14projectenvooreentotaalvan7,847miljoenEcu,
--.aardwarmte :2projectenvooreentotaalvan9,38miljoenEcu.
y
■InditverbandmoetwordenopgemerktdathetGemeenschappelijk centrum
vooronderzoek (GCO)zichinhetraamvanzijnmeerjarenprogramma voorzonne-
energiespeciaaltoelegtopwetenschappelijke entechnische samenwerking met
deontwikkelingslanden .Hetcentrumdraagtaldusbijtotexpertises vanpro­
jectenindielandenalsmedetotdeuitvoering vanprogramma'svoorenergie-
onderzoek metnameindelandenvanhetMiddellandse-Zeegebied .

Ditzijndereedsverrichtewerkzaamheden .DenieuweOvereenkomst
vanLomévoorsamenwerking openergiegebied biedtruimereperspectieven
voordetoekomst.Hetbelangvanhetonderwerpwerdtijdensdeonderhan-.
delingenoverLoméIIzoweldoordeACS-statenalsdoordeEuropeanenten
volleerkendenmenisheteensgewordenoverdeopnameinhetnieuwe
verdragvanzeeringewikkelde bepalingen metbetrekkingtotenergie
(artikel76).Desamenwerking openergiegebied heeftvolgensditartikel ■
tendoeldeACS-stateninstaattestellen"zelfinhunenergiebehoeften ^
tevoorziendoordeontwikkeling vanhun,traditioneel enniet- -
i „ -
traditioneel energiepotentieel .Denieuweovereenkomst maakthetdusmoge­
lijkhetenergievraagstuk opallefrontenaantepakken,ofhetnugaatom
deverderebouwvanhydro-elektri schecentrale^,detöepassing vannog
ongeëxploiteerde conventionele hulpbronnen (zoalssteenkoolinBotswanaof
turfinRwandaenBoeroendi)ofomdebevordering vannieuweenergieën.\
Indenieuweovereenkomst wordthetzwaartepunt meerspeciaalop
dezenieuweenergieëngelegddieindetekst"vervangingsenergieën "worden
genoemd.Alduswordtuitdrukkelijk he.tbijzonderbelangerkendvanalterna­
tieveenergieënvoordeontwikkelingslanden ,metnameomdatdezebeterzijn
afgestemdopdespecifieke'problemenvandezelandendandeconventionele
vormenvanenergie,dieomrendabeltezijneenconcentratie vanhetge­
produceerdvermogenvereisen.Degeïsoleerdheid vandemeesteACS-staten
endegeringedichtheidvandebevolking'dievanenergiemoetwordenvoor­
zienmakenhetonderzoeknaarenergiebronnen noodzakelijk dieeengespreide
produktiemogelijkmakenvangeringevermogensentochvoldoendebetrouwbaar
engemakkelijkteonderhouden zi>n.Anderzijdsleentdenatuurlijkegesteld-'
heidvandeACS-statenzichvaakvoordeontwikkeling vandenieuweenergieën
grootaantalzonuren(SaharaenSahel),windintensiteit (Kaapverdië,Comoren,
enz.},aardwarmtereser^es (EthiopiërSomalië,enz.),vegetatie .enlandbouw-
produktie(equatoriaal woudensuikerrietplantages diegeschiktzijnvöonde
ontwikkeling vanbiomassa),mogelijkheden vanhetgebruikvanwaterkracht
opkleineschaalofvandeexploitatie vandethermischeenergievande
zee(baaivanAbidjan),enz.u»

-12-
Voordebevordering vandeontwikkeling vandezeenergiebronnen van
deACS-statenstaathetgehelegammavanfinanciëlemiddelen,zoalsvoor­
zienindeOvereenkomst vanLoméII,terbeschikking.Demogelijkheden gaan
vansubsidiesenleningentegenspecialevoorwaarden vanhetEOF(0,75of
1%,40jaarmetkwijtschelding van10jaar)totrisicokapitaal enleningen
metrentesubsidie vandeEuropeseInvesteringsbank (EIB).Inartikel59
iszelfsvoorziendatdeEuropeseInvesteringsbank leningenzpnderrente­
subsidiekanverstrekken wanneerhetinvesteringen openergiegebied (ofin
demijnbouw)betreftdiedoordeACS-staten endeGemeenschapalsvan
wederzijdstoelangwordenbeschouwd. «g.
.•. *."
*
».
Debeschikbare bedragenzijnzeergrootenkunnengrossomodoals
volgtwordenverdeeldvolgensdefinanciëleinstrumenten waarmeemiddelen
kunnenwordengevondenvoordesamenwerking openergiegebied .
EOF subsidies 2.928miljoenEcu
specialeleningen 504miljoen'Ecu
totaal3.057miljoenEcu
,waarvanvoordenationaleprogramma's2.457miljoenEcu
voorderegionalesamenwerking 600miljoenEcu
EIB risicokapitaal 280miljoenEcu
leningenmetrentesubsidie 685miljoenEcu
leningenzonderrentesubsidie 200miljoenEcu
Dezefinanciëlemiddelenzijnvoornamelijk bestemdvoordefinancie­
ringvanwerkzaamheden opdevolgendegebieden:
1.Inventarisatie vanenergiebehoeften en-hulpbronnen vandeACS-stateri.
Terwijldebehoefteninhetalgemeengoedomschrevenzijn,wordthet
plaatselijk energiepotentieelvaakonderschatofveronachtzaamd .Het
isvanhetallerhoogste belangdatdeontwikkelingslanden eenduide­
lijkinzichtverkrijgeninhuneigenmogelijkheden ,zowelwatbetreft
conventionele energiebronnen (waterkracht,steenkool,aardolieof
uranium)alsdenieuwevormenvanenergie.

»-A*I... ''2.Deontwikkeling v£ndeweter\s4hafcpeti jkesamenwerking tussendeGemeenschap
èndeACS-staten,Bijdezesamenwerking moetenvéndezijdevande
Gemeenschaphetficoendenationaleonderzoekcentra betrokkenzijnenvan
dezijdevanrjeACS-statendebestaandeofnogoptezettenonderzoek-;A
structuren;'desamenwerking moetbetrekkinghebbenopopleiding,tech­
nischehüipenoverdrachtvantechnologie.,
3.Definanciering vanstudiesenprojectenmetbetrekkingtotdeproduktie,
hettransportendedistributie vanenergie. . 'v
4.Verbetering vanhetvermogenvandeACS-staten omzelfdeuitrustingte
producerendienodigisvoordeproduktie,hettransporten.dedistributie
vanenergie;Uitdeeersteplanningsonderzoeken indeACS-statenblijkt
daterongeveereenzelfdepercentagevandekredietenvoordeenergie­
.sectormoetwordengereserveerd alswerdvastgesteld inhetkadervan
LoméI,d.w.z.ongeveer5tot6%.Ditcijferhoudtgeenrekeningmetde
kredietenvoorderegionalesamenwerking,waaraanspéciaalinhetraam'
vanLoméIIveelplaatswordtingeruimd,wanttenopzichtevanLoméIis
.hetbedragvoorderegionaleprojectenverdubbeld (600miljoenEcutegen­
over300miljoenEcu).Er.heeftnoggeenregionaleplanningplaatsgevonden' ,
maarbijdenationaleplanningsonderzoeken werdhetalduidelijkwelke
oriëntaties deACS-staten wensentevolgen-.-Hetzieterthansreedsnaar
uitdat.deenergieindeprogramma'scentraalzalstaan,hetzijdoordat
wordtdeelgenomen aandefinanciering vangrotestuwdammenofdoordater
^gemeenschappelijke werkzaamheden wordenuitgevoerd ophetgebiedvande,,
nieuweenergieën. /
Totslotmoetwordengezegddat,ookalbeschiktdeGemeenschapover
doeltreffende instrumenten ombijtedragentotdeontwikkeling vannieuwe
envervangbareénergieënindeontwikkelingslanden ,dieontwikkeling toch
ophindernissenstuitindevormvangebrekaaninformatie,zowelwat
betreftdekwantiteitendestructuurvandetoekomstigeenergievraag van
dezelandenalsvanhunmogelijkaanbod.InditverbandvoertdeCommissie
concreteendoelgerichtewerkzaamhedenuitop^hetgebiedvandeenergetische
planningwaarbijeengrootaantalontwikkelingslanden betrokkenwas,met
name.inhetkadervandeinternationale conferentieoverdeenergetische
planningvanoktober1980inBrussel.

BIJLAGE
Overzichtvandeprojectenper15november1980
Omschrijving vanhetproject Land Bedragvan
hetproject
(Ecu)(1)Opmerkingen
LOMEI
1.Aardwarmte-1etranche Ethiopië
-2etranche "
2.Intensivering van/de
agrarischeproduktiein
het.Senegaldal (1zonne-Mauritanië
pompvan10KW)
3.Projectvoordeconstruc­
tievanzonnepompen en
-motoren Niger
-1edeel<1pompvan10KW
+1pompvan5KW)
4.2edeel(prototyDevaneen
zonnemotor metthermodyna-"
mischecycLus)
5.Programmavoordebenutting
vanwaterkracht ineendorpTogo
inTogo(1pompvan1.300W)4.100.000
4.680.000
475.000
550.000
550.000
80.000inuitvoering
invoorbereiding
inuitvoering
inuitvoering
invoorbereiding
inuitvoering
6.Agrarischeontwikkeling
(Luchtbehandeling bijeenBarbados
onderzoekcent rum)
7.Bosproject Boven-Demerara Guyana
(gasgeneratoren )
8.Elektrische voedingvan
eenhertz-relais Comoren
9.Opzetvangeirrigeerde
gebiedeninhetdeparte­
mentLogoneenCharis Kameroen
(1zonnepompvan5KW)
10.Warmwatervoorziening in
eenziekenhuis Malawi25.000 afgesloten
200.000
350.000
100.000inuitvoering
inuitvoering
invoorbereiding

-2- Bi3Lage
11.Gebruikvanmelasse(studie)
12.Gebruikvanmelasse(studie)
13.Omzetting vanthermische
energie
14.Omzetting vanthermische
energie <i/andeoceaan(OtEC)
(studie)
15.Exploitatie vansuikerriet
(studie)
16.Biogas(cofinancieringN60)
DemonstratieprojectBoven~Volta 80.000
Soedan 115.Q00
Ivoorkust 200.000
Nederlandse
Antillen
Ivoorkust
Rwanda,
Boeroendi,
Boven-Volta160.000
100.000
300.000
17.Proefproject vooreenelek­
triciteitscentrale metgas-'
generatoren inPol^nesië v
(demonstratieproject )
18.Installatie van5centrales
voordeopwekking vanelek­
triciteit metbehulpvan
gasgeneratoren inPolynesië
19.Regionaal centrumvoor
zonne-energie
20.Integratie vanmicro-
hydraulica inEquatoriaal
Afn'ka(studie)'
21»Integratie vangasgenera­
toreninEquatoriaal Afrika
(demonstratieproject )
22.Evaluatievanuitrusting
voordeexploitatie van
zonne-energie (studie)
23.Conferentie inzakezonne-
energiete.Varese
24.Studievandeexploitatie
vandebiomassainhet
Caraibische gebied
25.Technische steun
26.Studieinzakedeexploitatie
vandebiomassa
(demonstratieproject )Marquesas-
eilanden
Tuamoto
West-Afrika170.000
382.000
100.000
Kameroen,Kongo
Centraalafri-
kaanseRepu-100.000
bliek,Senegal,
Zaïre
Rwanda,
Boeroendi,
Zaïre
Mali,Niger,
Kameroen,
Sénégal •
ACS-staten
CDB300.000
100.000
200.000
30.000
Niger,Ma<uritanië
Sénégal,Mali200.000
Mali- 150.000inuitvoering
afgesloten
inuitvoering
inuitvoering
invoorbereiding
inuitvoering
inuitvoering
inuitvoering
invoorbereiding
inuitvoering
♦
inuitvoering
inuitvoering
afgesloten
inuitvoering
invoorbereiding
inuitvoering
i•/a•«•

-3- EhjLage
MIDDELLANDS E-ZEEGEBJED
1.Wetenschappelijke samenwerking
met CERS Syrië
2.Steun aan denationale onder­
zoekprogramma 's Tunesië
3.Wetenschappelijke samen­
werking met RSS Jordanië
4.EREDO (oprichting van een
centrum voor toepassingen Egyptê
,vanvervangbare energieën )
5.Samenwerking met ONRS Algerije
(zonne-energi e)
NIET-GEASSOCIEERDE ONTWIKKELINGSLANDEN
1.Zonne-energie (demonstratie )Pakistan
2.Aardwarmte (studie )
NGO s
1.Zonnepompen met fotocellen
voor 3boorgaten inMali ,
District SAN
2.Project voor eenzonnepomp
inKanel (1KW)
3.Project voor een zonnepomp
inYangasso (1,3 KW)
4.Project voor een zonnepomp
inTombouctou (1KW)
5.Project voor een zonnepomp
inThies (9x1KW)
6.Project voor een zonnepomp
inYangasso (1,3 KW)
7.Zonnepomp voor eenboorgat
inSafolo (1,3 KW)
S.Verbeterde fornuizen
a
9.Biogas (cofinanciering EOF)
10.Installatie van een zonne -
pomp inGourcy
11.Bouw van 3zonnepompen.0LADE763.000
.930.000
987.000
8.000.000
1.300.000
1.500.000
600.000
Mali
Senega l
Mali
Mali
Sénégal
Mali
Mali
Boven-Volta
Rwanda ,
Boeroendi
Boven-Volta
Boven-Volta60.000
•75.000
85.000
75.000
250.000
21.000
35.000
145.000
470.000
24.000
89.000inuitvoering
inuitvoering
inuitvoering
invoorbereiding
invoorbereiding
■'Si*
invoorbereiding
•inuitvoering
afges loten
afges loten
afgesloten
afgesloten
afgesloten
afgesloten
afgesloten .
inuitvoering
inuitvoering
invoorbereiding
invoorbereiding

-4- Bi]lage
12.10Zonnepompen met ,
fotocellenMali 306.000 invoorbereiding
13.2Centra voor de
fabricage van wind­
molensTunesië 40.000
34.697.000inuitvoering
•'*î>.
\