31.7.86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 193/3 
II 
(Voorbereidende besluiten) 
COMMISSIE 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van 
de Lid-Staten met betrekking tot tegen de emissie van gasvormige verontreinigingen door voor 
het aandrijven van voertuigen bestemde dieselmotoren te nemen maatregelen 
COM(86) 273 def. 
(Door de Commissie bij de Raad ingediend op 23 juni 1986) 
(86/C 193/03) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 100, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Europese Parlement, Overwegende dat het wenselijk is de technische voor­
schriften over te nemen welke zijn aanvaard door de 
Economische Commissie voor Europa van de UNO, 
zoals neergelegd in reglement nr. 49 van deze Commissie 
(„Eenvormige voorschriften betreffende de goedkeuring 
van dieselmotoren in verband met de emissie van gasvor­
mige verontreinigingen"), welk reglement is gehecht aan 
het Akkoord van 20 maart 1958 inzake de aanvaarding 
van uniforme voorwaarden voor goedkeuring en weder­
zijdse erkenning van de goedkeuring van toebehoren en 
onderdelen van motorvoertuigen (3), 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal 
Comité, HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
Overwegende dat de technische voorschriften waaraan 
motorvoertuigen krachtens de nationale wetgevingen 
moeten voldoen, onder meer betrekking hebben op de 
emissie van gasvormige verontreinigingen door dieselmo­
toren, die voor de aandrijving van voertuigen zijn be­
stemd; 
Overwegende dat die voorschriften van Lid-Staat tot 
Lid-Staat verschillen; dat die verschillen het vrije verkeer 
van de betrokken produkten kunnen belemmeren; dat 
het derhalve noodzakelijk is dat alle Lid-Staten dezelfde 
voorschriften aannemen, hetzij in aanvulling op, hetzij in 
de plaats van hun huidige regeling, met name ten einde 
voor ieder type voertuig de EEG-goedkeuringsprocedure 
van Richtlijn 70/156/EEG van de Raad van 6 februari 
1970 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevin­
gen van de Lid-Staten betreffende de goedkeuring van 
motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan (x), laatste­
lijk gewijzigd bij Richtlijn 80/1267/EEG (2), te kunnen 
toepassen; Artikel 1 
Onder voertuig wordt in deze richtlijn verstaan, ieder-
voor deelneming aan het wegverkeer bestemd motor­
voertuig dat wordt aangedreven door een dieselmotor, 
met of zonder carrosserie, op ten minste vier wielen en 
met een door de constructie bepaalde maximumsnelheid 
van meer dan 25 km/h, met uitzondering van voertuigen 
van categorie Mj zoals omschreven in punt 0.4 van bij­
lage I bij Richtlijn 70/156/EEG, met een totaalgewicht 
van niet meer dan 3,5 ton en voertuigen die zich over 
rails bewegen, landbouwtrekkers en landbouwmachines 
alsmede voertuigen voor openbare werken. 
Artikel 2 
De Lid-Staten mogen de EEG-goedkeuring of de natio­
nale goedkeuring niet weigeren van: 
— een typevoertuig in verband met de dieselmotor daar­
van, of 
— een type dieselmotor 
(') PB L 42 van 23. 2. 1970, blz. 1. 
O PB L 375 van 31. 12. 1980, blz. 34. O Doe. E/ECE/324 
van 5. 4. 1982. E/ECE/TRANS/505, rev. 1/Add. 48 
Nr. C 193/4 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31.7.86 
om redenen die verband houden met de emissie van gas­
vormige verontreinigingen door de dieselmotor indien: 
— dit voertuig wordt aangedreven door een dieselmotor 
waarvoor typegoedkeuring is verleend als afzonder­
lijke technische eenheid in de zin van artikel 9 bis 
van Richtlijn 70/156/EEG overeenkomstig de in de 
bijlagen bij deze richtlijn vastgestelde eisen, 
— die dieselmotor, beschouwd als afzonderlijke techni­
sche eenheid in de zin van artikel 9 bis van Richtlijn 
70/156/EEG, voldoet aan de in de bijlagen bij deze 
richtlijn vastgestelde eisen. 
Artikel 3 
1. De Lid-Staat die de goedkeuring heeft verleend 
voor een type dieselmotor treft de nodige maatregelen 
om in kennis te worden gesteld van elke wijziging van 
één der in bijlage I, punt 2.3, genoemde onderdelen of 
kenmerken. De bevoegde autoriteiten van deze Staat 
beoordelen of met de gewijzigde motor nieuwe proeven 
moeten worden verricht en een nieuw keuringsrapport 
moet worden opgesteld. Indien uit de proeven blijkt dat 
niet aan de voorschriften van deze richtlijn wordt vol­
daan, wordt de wijziging niet goedgekeurd. 
2. De Lid-Staat die goedkeuring heeft verleend voor 
een typevoertuig voor wat de dieselmotor daarvan be­
treft, treft de nodige maatregelen om in kennis te wor­
den gesteld van elke wijziging van dat typevoertuig met 
betrekking tot de motor waarmede het is uitgerust. De 
autoriteiten van die Lid-Staat beoordelen of er na een 
wijziging maatregelen moeten worden genomen uit 
hoofde van Richtlijn 70/156/EEG, inzonderheid van ar­
tikel 4 of 6 daarvan. 
Artikel 4 
De wijzigingen die noodzakelijk zijn om de bijlagen aan 
te passen aan de technische vooruitgang worden vastge­
steld overeenkomstig de procedure van artikel 5. Artikel 5 
Indien gebruik wordt gemaakt van de in dit artikel om­
schreven procedure neemt de Commissie een besluit na 
raadpleging van het Comité ingesteld bij Richtlijn 
70/156/EEG, hierna te noemen „het Comité". Het Co­
mité beraadslaagt over de door de Commissie geformu­
leerde adviesaanvragen. Bij haar aanvraag om advies kan 
de Commissie de termijn vaststellen binnen welke het ad­
vies moet worden uitgebracht. Na de beraadslagingen 
van het Comité wordt niet gestemd. Elk lid van het Co­
mité kan echter eisen dat zijn standpunt in de notulen 
wordt opgenomen. 
Artikel 6 
1. De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en be­
stuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiter­
lijk op 1 april 1988 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stel­
len de Commissie hiervan onmiddellijk in kennis. 
2. Tot en met 30 september 1990 passen de Lid-Staten 
deze bepalingen alleen toe op die voertuigtypen waar­
voor eveneens goedkeuring overeenkomstig Richtlijn 
72/306/EEG wordt aangevraagd. 
3. Na de kennisgeving van deze richtlijn dragen de 
Lid-Staten er voorts zorg voor dat ieder ontwerp van be­
langrijke wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen die 
zij overwegen in te voeren op het gebied waarop deze 
richtlijn van toepassing is, tijdig ter kennis van de Com­
missie wordt gebracht, ten einde de Commissie de gele­
genheid te bieden haar opmerkingen te maken. 
Artikel 7 
Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten. 
31.7.86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 193/5 
BIJLAGE I 
DEFINITIES EN AFKORTINGEN, AANVRAAG OM EEG-GOEDKEURING, SPECIFICATIES, 
PROEVEN EN OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE 
1. TOEPASSINGSGEBIED 
Deze richtlijn is van toepassing op gasvormige verontreinigingen afkomstig van alle motor­
voertuigen uitgerust met motoren met compressieontsteking zoals aangegeven in artikel 1 
met uitzondering van die voertuigen van categorie Nj waarvoor typegoedkeuring is verleend 
overeenkomstig Richtlijn 70/220/EEG (a), zoals gewijzigd bij Richtlijn 8 /. .. /EEG. 
2. DEFINITIES EN AFKORTINGEN 
In deze richtlijn wordt verstaan onder: 
2.1. „goedkeuring van een motor": de goedkeuring van een motortype in verband met het niveau 
van de emissie van gasvormige verontreinigingen; 
2.2. „dieselmotor": een motor die werkt volgens het principe van ontsteking door compressie; 
2.3. „motortype": een categorie die onderling geen essentiële verschillen vertoont zoals de ken­
merken van de motor als omschreven in bijlage II van deze richtlijn; 
2.4. „gasvormige verontreinigingen": koolmonoxyde, koolwaterstoffen (uitgaande van een ver­
houding CjHi gs en stikstofoxyden, laatstgenoemde uitgedrukt in en stikstofdioxyde (NO2)-
equivalent; 
2.5. „nettovermogen": het vermogen in ECE kW op de proefbank aan het uiteinde van de krukas 
of equivalent daarvan, gemeten overeenkomstig de methode voor meting van het motorver­
mogen zoals aangegeven in Richtlijn 80/1269/EEG (b); 
2.6. „nominaal vermogen": de maximale door de drukregelaar toegestane snelheid bij volle belas­
ting zoals door de fabrikant aangegeven in zijn verkoops- en servicedocumentatie; 
2.7. „procentuele belasting": de fractie van het maximaal beschikbare draaimoment bij een bepaald 
motortoerental; 
2.8. „intermediaire snelheid": de snelheid overeenkomend met de waarde van het maximale draai­
moment indien die snelheid binnen het bereik ligt van 60 tot 75 procent van de nominale 
snelheid; in andere gevallen betekent intermediaire snelheid een snelheid gelijk aan 60 pro­
cent van de nominale snelheid. 
2.9. Afkortingen en eenheden 
niet-gecorrigeerd nettovermogen (a) 
koolmonoxyde-emissie 
koolwaterstoffenemissie 
stikstofoxydenemissie 
concentratie (ppm per volume) 
massastroming van de verontreinigingen 
weegfactor 
stroomsnelheid uitlaatgasmassa op natte basis 
uitlaatgasvolume op droge basis 
uitlaatgasvolume op natte basis 
stroomsnelheid van de massa aangezogen lucht 
stroomsnelheid van het volume aangezogen lucht 
stroomsnelheid brandstofmassa 
vlamionisatiedetector 
niet-dispersieve UV-resonantieabsorptie 
niet-dispersief infrarood 
chemiluminescentieanalysator 
(a) PB nr. L 76 van 6. 4. 1970, blz. 1. 
(b) PB nr. L 375 van 31. 12. 1980, blz. 46. 
(c) Zoals omschreven in bijlage I bij Richtlijn 80/1269/EEG (PB nr. L 375 van 31. 12. 1980, blz. 49). P 
CÖ 
HC 
NÖX 
conc 
massa 
WF 
GEXH 
VEXH 
V"EXH 
GAIR 
VAIR 
CFUEL 
FID 
NDUVR 
NDIR 
CLA kW 
g/kWh 
g/kWh 
g/kWh 
ppm 
g/h 
kg/h 
mVh 
mVh 
kg/h 
mVh 
kg/h 
Nr.C 193/6 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31.7.86 
3. AANVRAAG OM EEG-TYPEGOEDKEURING 
3.1. Aanvraag om EEG-typegoedkeuring voor een motortype als afzonderlijke technische een­
heid. 
3.1.1. Het verzoek om goedkeuring van een motortype voor wat betreft het niveau van de emissie 
van gasvormige verontreinigingen moet worden ingediend door de fabrikant van de motor of 
door een officiële vertegenwoordiger. 
3.1.2. De aanvraag moet vergezeld gaan van de hierna vermelde stukken in drievoud en van de 
volgende gegevens: 
3.1.2.1. een beschrijving van het type motor met alle in bijlage II van deze richtlijn opgenomen 
gegevens overeenkomstig de bepalingen van artikel 9a van Richtlijn 70/156/EEG; 
3.1.2.2. tekeningen van de verbrandingsruimte en van het bovenvlak van de zuiger. 
3.1.3. Aan de technische dienst die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de goedkeurings-
proeven omschreven in punt 5, dient een motor met de in bijlage II beschreven motortypeka­
rakteristieken ter beschikking te worden gesteld. 
3.2. Aanvraag om EEG-typegoedkeuring voor een voertuig wat betreft de motor. 
3.2.1. Het verzoek om goedkeuring van een voertuig in verband met de door de motor daarvan 
geëmitteerde gasvormige verontreinigingen moet worden ingediend door de fabrikant van 
het voertuig of door een officiële vertegenwoordiger. 
3.2.2. De aanvraag moet vergezeld gaan van de hierna vermelde stukken in drievoud en van de 
volgende gegevens: 
3.2.2.1. een beschrijving van het type voertuig met alle in bijlage II van deze richtlijn opgenomen 
gegevens, vergezeld van de documentatie vereist uit hoofde van artikel 3 van Richtlijn 
70/156/EEG, 
of 
3.2.2.2. een afschrift van het EEG-typegoedkeuringsformulier (bijlage VIII bij deze richtlijn), voor 
de motor als een afzonderlijke technische eenheid gemonteerd in het voertuigtype, vergezeld 
van de documentatie vereist uit hoofde van artikel 3 van Richtlijn 70/156/EEG. 
4. EEG-TYPEGOEDKEURING 
4.1. Een formulier overeenkomstig het in bijlage VIII aangegeven model wordt uitgereikt voor 
goedkeuringen zoals aangegeven onder punt 3.1. 
4.2. Een formulier overeenkomstig het model aangegeven in bijlage IX wordt uitgereikt voor een 
goedkeuring zoals vermeld onder punt 3.2 ter vervollediging van de documentatie met be­
trekking tot de artikelen 4 en 10 van Richtlijn 70/156/EEG. 
5. OPSCHRIFTEN 
5.1. De als technische eenheid goedgekeurde motor moet: 
5.1.1. — voorzien zijn van het handelsmerk van de fabrikant van de motor; 
5.1.2. — voorzien zijn van de handelsbeschrijving van de fabrikant; 
5.1.3. — voorzien zijn van het EEG-typegoedkeuringsnummer voorafgegaan door de kenletter(s) 
van het land dat de EEG-goedkeuring verleent (1). 
5.2. Deze aanduidingen moeten duidelijk leesbaar en onuitwisbaar zijn. 
(') B = België, D = Bondsrepubliek Duitsland, DK = Denemarken, E = Spanje, F = Frankrijk, GR = Griekenland, 
I = Italië, IRL = Ierland, L = Luxemburg, NL = Nederland, P = Portugal, UK = Verenigd Koninkrijk. 
31.7.86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr.C 193/7 
6. VOORSCHRIFTEN EN PROEVEN 
6.1. Algemeen 
De onderdelen die van invloed kunnen zijn op de emissie van gasvormige verontreinigingen 
dienen zodanig te zijn ontworpen, geconstrueerd en gemonteerd, dat de motor onder nor­
male gebruiksomstandigheden en ondanks de trillingen waaraan deze kan zijn blootgesteld, 
blijft voldoen aan de eisen van deze richtlijn. 
6.2. Specificaties inzake de emissie van gasvormige verontreinigingen 
De meting van de gasvormige verontreinigingen die door de voor beproeving ter beschikking 
gestelde motor worden uitgestoten, vindt plaats overeenkomstig de in bijlage III van deze 
richtlijn beschreven methode'. Andere methoden kunnen worden toegelaten indien wordt 
aangetoond dat zij gelijkwaardige resultaten opleveren. 
6.2.1. De massa koolmonoxyde, de massa koolwaterstoffen en de massa stikstofoxyden- mogen de 
in onderstaande tabel aangegeven waarden niet overschrijden: 
Massa koolmonoxyde (CO) 
g/kWh 
11,2 Massa koolwaterstoffen (HC) 
g/kWh 
2,4 Massa stikstofoxyden (NOx) 
g/kWh 
14,4 
7. INSTALLATIE OP HET VOERTUIG 
7.1. Bij de montage van de motor in het voertuig moet worden voldaan aan de volgende eigen­
schappen met betrekking tot de goedkeuring van de motor: 
7.1.1. — de onderdruk in de inlaat mag niet hoger zijn dan die van de goedgekeurde motor; 
7.1.2. — de tegendruk in de uitlaat mag niet hoger zijn dan die van de goedgekeurde motor; 
7.1.3. — het volume van het uitlaatsysteem moet gehandhaafd blijven tot ± 40 % van dat van de 
goedgekeurde motor. 
8. OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE 
8.1. Elke motor die voorzien is van een EEG-typegoedkeuringsmerk overeenkomstig deze richt­
lijn moet in overeenstemming zijn met het goedgekeurde motortype. 
8.2. Ten einde de overeenstemming zoals omschreven in punt 8.1 te controleren, wordt een 
motor met een EEG-typegoedkeuringsmerk uit de serie gekozen. 
8.3. In het algemeen wordt de overeenstemming van de motor met het goedgekeurde type gecon­
troleerd op grondslag van de beschrijving verstrekt in het typegoedkeuringsformulier en de 
bijlagen daarvan, en, zo nodig, wordt een motor onderworpen aan de proef vermeld in punt 
6.2. 
8.3.1. Ter controle van de overeenstemming van de motor door middel van een proef, wordt de 
volgende procedure gevolgd: 
8.3.1.1. uit de serie wordt een motor gekozen en deze wordt onderworpen aan de proef beschreven 
in bijlage III; 
8.3.1.2. indien de uit de serie gekozen motor niet voldoet aan de eisen van punt 6.2.1 kan de fabri­
kant verzoeken metingen te verrichten aan een monster uit de serie afkomstige motoren 
waaronder begrepen de aanvankelijk gekozen motor. De fabrikant stelt in overleg met de 
technische dienst de omvang van het monster vast. Andere dan de oorspronkelijk uit de serie 
gekozen motor worden aan een proef onderworpen. Het rekenkundig gemiddelde x van de 
bij het monster verkregen resultaten wordt vervolgens voor elke gasvormige verontreiniging 
Nr. C 193/8 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 7. 86 
bepaald. De produktie van de serie wordt geacht in overeenstemming te zijn indien aan de 
volgende voorwaarde wordt voldaan: 
x + k.S < L (a) 
waarin: 
L = de grenswaarde vastgesteld in punt 6.2.1 voor elke in aanmerking genomen gasvormige 
verontreiniging; en 
k = een statistische factor afhankelijk van n en gegeven in onderstaande tabel: 
n 
k 
n 
k 2 
0,973 
11 
0,265 3 
0,613 
12 
0,253 4 
0,489 
13 
0,242 5 
0,421 
14 
0,233 6 
0,376 
15 
0,224 7 
0,342 
16 
0,216 8 
0,317 
17 
0,210 9 
0,296 
18 
0,203 10 
0,279 
19 
0,198 
T ^ ,« k = 0,860 Is n > 20, r1 
De technische dienst die verantwoordelijk is voor het controleren van de overeenstemming 
van de produktie voert proeven uit met motoren die geheel of gedeeltelijk ingelopen zijn, 
overeenkomstig de specificaties van de fabrikant. 
-i 
waarin x een van de afzonderlijke resultaten is verkregen met het monster n. 
BIJLAGE II 
VOORNAAMSTE KENMERKEN VAN MOTOR EN VOERTUIG EN GEGEVENS BETREFFENDE 
DE UITVOERING VAN DE PROEVEN (a) 
1. BESCHRIJVING VAN DE MOTOR 
1.1. Merk: 
1.2. Type: 
1.3. Cyclus: viertakt/tweetakt (b) 
1.4. Boring: mm 
1.5. Slag: mm 
1.6. Aantal en plaatsing der cilinders en ontstekingsvolgorde: 
1.7. Zuigerverplaatsing: cmJ 
(a) Bij niet-conventionele motoren en systemen moeten equivalente gegevens door de fabrikant worden verstrekt. 
(b) Doorhalen wat niet van toepassing is. 8.3.2. 
31.7. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 193/9 
1.8. Compressieverhouding (c): 
1.9. Tekeningen van verbrandingsruimte en bovenvlak van de zuiger 
1.10. Minimum doorsnede-oppervlak van in- en uitlaatpoorten: 
1.11. Koelsysteem 
1.11.1. Koelvloeistof 
Aard van de vloeistof: Circulatiepompen: Ja/neen (b) 
Kenmerken of merk(en) en type(n): 
Aandrijvingsverhouding: 
Thermostaat: instelling: 
Radiator: tekening(en) of merk(en) en type(n): 
Drukontlastklep en instelling: 
Ventilator: kenmerken of merk(en) en type(n): 
Aandrijfsysteem voor ventilator: Aandrijvingsverhouding: 
Ventilatorbeplating: 
1.11.2. Lucht 
Aanjager: kenmerken of merk(en) en type(n): 
Aandrijvingsverhouding: 
Luchtleidingen (standaardproduktie): 
Regelingssysteem voor de temperatuur: Ja/neen (b) Korte beschrijving: 
1.11.3. Door de fabrikant toegestane temperaturen 
1.11.3.1. Koelvloeistof: maximumtemperatuur aan de uitlaat: ... 
1.11.3.2. Luchtkoeling: referentiepunt: 
maximumtemperatuur op referentiepunt: 
1.11.3.3. Maximale uitlaattemperatuur van de inlaatinterkoeler: 
1.11.3.4. Maximale uitlaattemperatuur op het punt in de uitlaatpijp(en) naast de uitlaat-
flens(zen) van het (de) uitlaatspruitstuk(ken): 
1.11.3.5. Brandstof temperatuur: minimum: maximum: 
1.11.3.6. Smeermiddeltemperatuur: minimum: maximum; 
(b) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
(c) Toegestane marge vermelden. 
Nr. C 193/10 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 7. 86 
1.12. Turbocompressor: met/zonder (b) Beschrijving van het systeem: 
Merk: Type: 
1.13. Inlaatsysteem 
Inlaatspruitstuk: Beschrijving: 
Luchtfilter: Merk: Type: 
Inlaatdemper: Merk: Type: 
AANVULLEND ANTI-ROOKSYSTEEM (voor zover aanwezig en indien dit niet onder 
een ander punt valt) 
Beschrijving en schema's: 
3. LUCHTINLAST EN BRANDSTOFTOEVOER 
3.1. Beschrijving en schema's van luchtinlaten en onderdelen (verwarmingssysteem; inlaatdemper, 
enz.): 
3.2. Brandstoftoevoer 
3.2.1. Brandstofpomp 
Druk (c): of karakteristiekenschema (c): 
3.2.2. Inspuitsysteeetn 
3.2.2.1. Inspuitpomp 
3.2.2.1.1. Merk(en): 
3.2.2.1.2. Type(n): 
3.2.2.1.3. Opbrengst: mm3 (c) per slag bij omw./min. van 
de pomp bij volle inspuiting, of karakteristiekenschema (b) (c): 
Vermelding van de toegepaste methode: op de motor, op de proefbank (b) 
3.2.2.1.4. Voorinspuiting (c): 
3.2.2.1.4.1. Grafiek van de voorinspuiting: 
3.2.2.1.4.2. Ontsteking: 
3.2.2.2. Inspuitleidingen 
3.2.2.2.1. Lengte: '. 
3.2.2.2.2. Inwendige doorsnede: 
(b) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
(c) Toegestane marge vermelden. 
31.7. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 193/11 
3.2.2.3. Verstuiver(s) 
3.2.2.3.1. Merk(en): 
3.2.2.3.2. Type(n): 
3.2.2.3.3. Openingsdruk: bar (c) 
of schema van de karakteristieken (b) (c): 
3.2.2.4. Drukregelaar 
3.2.2.4.1. Merk(en): 
3.2.2.4.2. Type(n): 
3.2.2.4.3. Toerental waarbij de uitschakeling begint bij volle belasting: omw./min 
3.2.2.4.4. Maximale snelheid onbelast: omw./min. 
3.2.2.4.5. Snelheid stationair: omw./min. 
3.3. Koudstartinrichting: 
3.3.1. Merk(en): 
3.3.2. Type(n): 
3.3.3. Beschrijving: 
4. KLEPPENMECHANISME 
4.1. Maximale lichthoogte van de kleppen en openings- en sluithoeken ten opzichte van de dode 
punten of gelijkwaardige gegevens: 
4.2. Referentie en/of afstelbereiken (b): 
5. UITLAATSYSTEEM 
5.1. Beschrijving van het uitlaatspruitstuk: 
5.2. Beschrijving van andere delen van de uitlaatinrichting indien de proef wordt verricht met 
de volledige door de fabrikant verstrekte uitlaatuitrusting, of opgave van de maximale te­
gendruk bij het door de fabrikant opgegeven maximale vermogen (b): 
6. SMEERSYSTEEM 
6.1. Beschrijving: 
6.1.1. Positie van het smeermiddelreservoir: 
(b) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
(c) Toegestane marge vermelden. 
Nr. C 193/12 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31.7.86 
6.1.2. Toevoersysteem (pomp, inspuiting in inlaat, vermenging met brandstof, enz.): 
6.2. Pomp (b) 
6.2.1. Merk: 
6.2.2. Type en kenmerken: 
6.2.3. Luchtkoeling, karakteristieken van motorpomp (b) 
6.3. Vermenging met brandstof (b) 
6.3.1. Percentage: 
6.4. Oliekoeler: met/zonder (b) 
6.4.1. Tekening(en) of merk(en) entype(n): 
ELEKTRISCHE UITRUSTING 
Generator/alternator (b): kenmerken of merk(en) en type(n): 
ANDERE DOOR DE MOTOR AANGEDREVEN UITRUSTING 
(opsomming en eventueel korte beschrijving): 
9. TRANSMISSIE 
9.1. Traagheidsmoment van het vliegwiel van de motor: 
9.2. Aanvullend traagheidsmoment bij neutrale stand van de versnellingshefboom: 
10. AANVULLENDE GEGEVENS BETREFFENDE DE BEPROEVINGSOMSTANDIG-
HEDEN 
10.1. Gebezigd smeermiddel: 
10.1.1. Merk: 
10.1.2. Type: 
(Vermeld het percentage olie in het mengsel indien smeermiddel en brandstof worden ge­
mengd) 
(b) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
31. 7. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 193/13 
11. MOTORPRESTATIES 
11.1. Stationair toerental: omw./min. (c) 
11.2. Vermogen: kW bij een intermediair motortoerental van 
omw./min. (c) 
11.3. Maximumvermogen: kW bij omw./min. (c) 
11.4. Vermogen gemeten op de zes punten vermeld in Richtlijn 72/306/EEG, bijlage III, punt 2.1, 
en uitgevoerd overeenkomstig de bepalingen van Richtlijn 80/1269/EEG ('). 
(Door de fabrikant verrichte proef) (b) 
(Door de met de goedkeuringsproeven belaste technische dienst uitgevoerde proef) (b) 
Meetpunten 
in 
2 
3 
4 
5 
6(**) 
Punt van de grootste 
meting Motortoerental (n) 
omw./min. Gemeten vermogen (P) 
kW 
(*) Komt overeen met de hoogste der beide volgende waarden: 
— 45 procent van het toerental van de motor bij maximumvermogen; 
— 1 000 omw./min. 
(**) Komt overeen met maximum n toegestaan door de drukregelaar bij volle belasting. 
O PB nr. L 375 van 31. 12. 1980, blz. 46. 
(b) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
(c) Toegestane marge vermelden. 
BIJLAGE III 
BEPROEVINGSPROCEDURE 
1. INLEIDING 
1.1. In deze bijlage wordt de methode beschreven die wordt toegepast ter bepaling van de emis­
sies van gasvormige verontreinigingen van de te beproeven motoren. 
1.2. De proef wordt uitgevoerd met de motor op een proefbank en verbonden met een dynamo­
meter. 
2. PRINCIPE VAN DE METING 
De gasvormige verontreinigingen uit de uitlaat van de motor omvatten koolwaterstoffen, 
koolmonoxyde en stikstofoxyden. Gedurende een voorgeschreven sequentie van bedrijfsom­
standigheden bij opgewarmde motor worden de hoeveelheden van bovengenoemde gassen in 
de uitlaat continu onderzocht. De voorgeschreven sequentie van werkingstoestanden bestaat 
uit een reeks snelheids- en vermogensfasen die in hun totaliteit kenmerkend zijn voor de 
bedrijfstoestanden van dieselmotoren. Gedurende elke fase wordt de concentratie van elke 
verontreiniging, de uitlaatstroom en het geleverde vermogen bepaald en de gemeten waarden 
worden gewogen en gebruikt voor het berekenen van de gramhoeveelheden van elke veront­
reiniging die per kilowattuur worden uitgestoten, zoals in deze bijlage wordt beschreven. 
3. UITRUSTING 
3.1. Dynamometer en motoruitrusting 
Voor de emissieproeven met motoren op motordynamometerbanken wordt de volgende 
uitrusting gebruikt: 
3.1.1. een motordynamometer met de vereiste karakteristieken voor het verrichten van de beproe­
vingscyclus beschreven in punt 4.1 van deze bijlage; 
Nr.C 193/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 7. 86 
3.1.2. instrumenten voor meting van snelheid, draaimoment, brandstofverbruik, luchtverbruik, 
koel- en smeermiddeltemperatuur, uitlaatgasdruk en stromingsweerstand, uitlaatgastempera-
tuur, luchtinlaattemperatuur, atmosferische druk, brandstoftemperatuur en vochtigheid. De 
nauwkeurigheid van deze instrumenten moet in overeenstemming zijn met de voor de EEG-
methode gebruikte instrumenten voor het meten van het vermogen van verbrandingsmotoren 
voor wegvoertuigen; 
3.1.3. een motorkoelsysteem van voldoende capaciteit om de motor gedurende de voorgeschreven 
proeven op de normale bedrijfstemperaturen te houden; 
3.1.4. een niet-geïsoleerd en ongekoeld uitlaatsysteem dat zich ten minste 0,5 m uitstrekt voorbij 
het punt waar zich de sonde aan de uitlaat bevindt, en waarbij de tegendruk in de uitlaat 
binnen het bereik ligt van ± 650 Pa (± 5 mm kwikkolom) van de bovenste grens bij het 
maximum van het door de motorfabrikant in zijn documentatie voor gebruikers vermelde 
nominale vermogen; 
3.1.5. een luchtinlaatsysteem met een luchtinlaatbeperking binnen het bereik van ± 300 Pa (30 mm 
H2O) van de bovengrens voor het bedrijf van de motor dat resulteert in de maximale lucht­
stroom, zoals door de motorfabrikant voor een luchtfilter is vastgesteld, voor de aan beproe­
ving onderworpen motor. Indien een motor wordt getest op de uitlaatgassen, dan moet de 
beproeving plaatsvinden met alle standaardaccessoires die op de emissie in de buitenlucht van 
invloed kunnen zijn, gemonteerd en in bedrijf. 
3.2. Analyse- en bemonsteringsuitrusting 
Het systeem moet een FID-analysator omvatten voor meting van de onverbrande koolwater­
stoffen (HC), een NDIR-analysator voor meting van koolmonoxyde (CO) en een CLA- of 
NDUVR-analysator voor de meting van de oxyden van stikstof (NOx). In verband met de 
zware koolwaterstoffen die in dieseluitlaatgassen aanwezig zijn moet het FID-systeem wor­
den verwarmd en op een temperatuur tussen 423 K en 473 K (150 °C en 200 °C) worden 
gehouden. De nauwkeurigheid van de analysatoren moet ± 2,5 procent van de volledige 
uitslag of groter zijn. De meetschaal van de analysatoren wordt op passende wijze gekozen 
in relatie tot de gemeten waarden. 
Er kan gebruik worden gemaakt van de volgende volleschaal-ijkgassen en nulgassen: 
Analysator 
CO 
NOx 
HC Vollescbaal-ijkgas 
CO in N2 
N02 in N2 
C3H8 in lucht Nulgas 
Stikstof of droge gezuiverde lucht 
Stikstof of droge gezuiverde lucht 
Droge gezuiverde lucht 
In bijlage V worden de aanbevolen analysesystemen beschreven. Er mag gebruik worden 
gemaakt van andere analysatoren of systemen waarvan gebleken is dat zij gelijkwaardige 
resultaten opleveren. 
4. BEPROEVINGSPROCEDURE 
4.1. Beproevingscyclus 
Bij de dynamometerproef met de motor wordt de volgende 13-fasencyclus gevolgd: 
Procentuele belasting 
10 
25 
50 
75 
100 
100 
75 
50 
25 
10 Fase nr. 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 
12 
13 Motorsnelheid 
Stationair 
Intermediair 
Intermediair 
Intermediair 
Intermediair 
Intermediair 
Stationair 
Nominaal 
Nominaal 
Nominaal 
Nominaal 
Nominaal 
Stationair 
31.7.86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 193/15 
4.2. Meting van de uitlaatgasstroomsnelheid 
Voor de berekening van de emissie dient men de uidaatgasstroomsnelheid te kennen (zie 
punt 4.8.1.1). Voor de bepaling van de uitlaatgasstroom kan van één van beide volgende 
methoden gebruik worden gemaakt: 
a) rechtstreekse meting van de uitlaatgasstroom door middel van een stroomtuitmeter of 
gelijkwaardig meetsysteem; 
b) meting van de luchtstroom en de brandstofstroom door passende meetsystemen en bere­
kening van de stroomsnelheid met behulp van de volgende vergelijkingen: 
GEXH = GAIR -I- GFUEL 
of 
VEXH = VAIR - 0,75 GFUEL 
of 
VEXH - VAÏR + 0,77 GFUEL 
De uitlaatstroom moet berekend worden met een nauwkeurigheid van ± 2,5 procent of gro­
ter. De concentraties koolmonoxyde en stikstofoxyde worden in de droge uitlaatgassen ge­
meten. In verband hiermede worden de CO- en NOx-emissies berekend met gebruikmaking 
van het droge uitlaatgasvolume VEXH- Bij een analysesysteem met verwarmde bemonste­
ringsleiding moeten de NOx-emissies worden berekend met gebruikmaking van uitlaatgasvo­
lume V'EXH- Indien bij de berekening gebruik gemaakt wordt van de massastroomsnelheid 
van het uitlaatgas (GEHX)> moeten de CO- en NOx-concentraties gerelateerd worden aan de 
natte uitlaatgassen. De berekening van de HC-emissie moet, overeenkomstig de gebezigde 
meetmethode, GEXH en V'EXH omvatten. 
4.3. Werkwijze voor analysatoren en bemonsteringssysteem 
Bij de werkwijze met de analysatoren moeten de aanvangs- en gebruiksaanwijzingen van de 
fabrikant van de instrumenten worden gevolgd. Hierbij dienen tevens de volgende minimum­
eisen in acht te worden genomen. 
4.3.1. Ijkprocedure 
De ijkprocedure dient binnen één maand voorafgaande aan de emissieproeven te worden 
uitgevoerd. De opgestelde apparatuur wordt geijkt en de ijkcurven worden gecontroleerd op 
basis van standaardgassen. Er dient gebruik te worden gemaakt van dezelfde gasstroomsnel-
heden als bij de bemonstering der uitlaatgassen. 
4.3.1.1. Voor het opwarmen van de analysatoren wordt ten minste twee uur genomen. 
4.3.1.2. Het systeem wordt gecontroleerd op lekken. De sonde wordt van het uitlaatsysteem losge­
maakt en het uiteinde afgesloten. De pomp van de analysator wordt ingeschakeld. Na een 
stabilisatietijd moeten alle gasmeters en manometers een uitslag van nul geven. Zo niet dan 
worden de bemonsteringsleidingen gecontroleerd en het mankement wordt hersteld. 
4.3.1.3. De NDIR-analysator wordt, indien aanwezig, ingesteld en de vlam van de FID-analysator 
wordt geoptimaliseerd. 
4.3.1.4. Met behulp van gezuiverde droge lucht (of stikstof) worden de CO- en NOx-analysatoren 
op nul ingesteld; voor de HC-analysator wordt droge lucht gezuiverd. Met behulp van ge­
schikte ijkgassen worden de analysatoren op normaal bedrijf ingesteld. 
4.3.1.5. De nul-instelling wordt opnieuw gecontroleerd en de werkwijze van punt 4.3.1.4 wordt, zo 
nodig, herhaald. 
4.3.1.6. De NDIR-analysatoren worden geijkt met ijkgassen die respectievelijk ongeveer 25, 50, 75 
en 90 procent van elk gebruikt concentratiegebied bevatten; de CLA- en FID-instrumenten 
worden geijkt met ongeveer 50 procent en 90 procent van elk gebruikt concentratiegebied. 
De concentratie van de standaarden moet worden verkregen binnen ± 2,5 procent nauwkeu­
righeid. 
4.3.1.7. De ijkresultaten worden vergeleken met vroegere gegevens. Niet-verwaarloosbare afwijkin­
gen kunnen duiden op een systeemfout. Deze dient te worden opgespoord en hersteld, 
waarna het systeem opnieuw wordt geijkt. De best passende ijkcurve wordt gekozen, waarbij 
wordt gelet op de nauwkeurigheid van de ijking van standaardgassen. 
4.3.2. Voorafgaande controles 
Voor het opwarmen van de infrarood-analysatoren moet ten minste twee uur worden geno­
men, maar beter nog is om de analysatoren voortdurend ingeschakeld te laten. Indien de 
apparatuur niet in gebruik is, kunnen de onderbrekermotoren worden uitgeschakeld. 
4.3.2.1. De HC-analysator wordt op nul gesteld met droge lucht of stikstof en daarbij dient op de 
versterkermeter en de recorder een stabiele nul te worden verkregen. 
Nr. C 193/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31.7. 86 
4.3.2.2. Na invoeren van volleschaal-ijkgas wordt de versterking zodanig ingesteld dat dezelfde uit­
slag als die van de ijkcurve wordt verkregen. Voor het ijken, op volle schaal brengen en 
meten van uitlaatgassen wordt dezelfde stroomsnelheid gebruikt om correctie voor de mon-
sterceldruk te vermijden. Er wordt gebruik gemaakt van volleschaal-ijkgas dat een concen­
tratie van het desbetreffende bestanddeel heeft die 75 tot 95 procent van een volle-schaaluit-
slag geeft. De concentratie wordt verkregen op ± 2,5 procent. 
4.3.2.3. Het nulpunt wordt weer gecontroleerd en zo nodig worden de verrichtingen van punt 4.3.2.1 
en punt 4.3.2.2 herhaald. 
4.3.2.4. Vervolgens worden de stroomsnelheden gecontroleerd. 
4.4. Brandstof 
Als brandstof wordt gebruik gemaakt van de referentiebrandstof die is opgegeven in bijlage 
IV bij deze richtlijn. 
4.5. Beproevingslaboratorium 
4.5.1. De absolute temperatuur T in het laboratorium, uitgedrukt in Keivin, en de droge luchtdruk 
ps, uitgedrukt in Kilopascal, worden gemeten en op grond daarvan wordt met behulp van de 
volgende formule de parameter F bepaald: 
0,65 0,5 
p- ( S ) x (£) 
4.5.2. Een test wordt als geldig erkend, indien de parameter F de volgende waarde heeft: 
0,96 < F < 1,06 
4.6. Proefbedrijf 
In elke fase van de beproevingscyclus wordt de bijbehorende snelheid gehouden binnen ± 50 
tpm en het bijbehorende draaimoment binnen ± 2 procent van het maximale draaimoment 
bij die snelheid. De brandstoftemperatuur aan de inlaat van de injectiepomp is 311 ± 5 K 
(38 ± 5 °C). De regelaar en het brandstof systeem worden ingesteld overeenkomstig de ge-
bruiks- en onderhoudsaanwijzingen van de fabrikant. Voor elke proef worden de volgende 
stappen genomen: 
4.6.1. de instrumenten en de sondes worden op de juiste wijze geïnstalleerd; 
4.6.2. het koelsysteem wordt ingeschakeld; 
4.6.3. de motor wordt gestart en opgewarmd tot alle temperaturen een evenwicht hebben bereikt; 
4.6.4. de draaimomentcurve bij vollast wordt proefondervindelijk bepaald om de draaimomenten 
bij de verschillende testfasen te kunnen berekenen; 
4.6.5. de emissieanalysatoren worden op nul en op volle uitslag ingesteld; 
4.6.6. de beproevingscyclus wordt gestart (zie punt 4.1). De motor wordt in elke fase zes minuten 
in werking gesteld, waarbij de veranderingen van snelheid en belasting in de eerste minuut 
tot stand moeten zijn gekomen. De uitslag van de analysatoren wordt gedurende de volle zes 
minuten op een papierrecorder opgetekend, waarbij in ieder geval gedurende de laatste drie 
minuten uitlaatgas door de analysatoren loopt. De snelheid en belasting van de motor, de 
inlaattemperatuur van de lucht en de in de uitlaat ontstane tegendruk, de brandstofsnelheid 
en de lucht- of uitlaatgassnelheid worden gedurende de laatste vijf minuten van elke fase 
geregistreerd, waarbij de vereiste snelheid en belasting gedurende de laatste minuut van elke 
fase worden aangehouden; 
4.6.7. alle aanvullende gegevens die nodig zijn voor de berekening worden afgelezen en geregis­
treerd (zie punt 4.7); 
4.6.8. de nul-instellingen en volle-schaalinstellingen van-de emissieanalysatoren worden gecontro­
leerd en zo nodig opnieuw ingesteld, in ieder geval aan het eind van de proef. De proef 
wordt als bevredigend beschouwd indien de na de proef nodige bijstelling niet groter is dan 
de bij punt 3.2 voorgeschreven nauwkeurigheid van de analysatoren. 
4.7. Papieraflezing 
Van elke fase worden de laatste 60 seconden op het recorderpapier opgezocht en de gemid­
delde uitslag voor HC, CO en NOx worden voor deze periode bepaald. De concentraties 
HC, CO en NOx tijdens elke fase worden bepaald uit de gemiddelde uitslag op het papier en 
de bijbehorende ijkgegevens. Er kan echter ook van een ander registratiesysteem gebruik 
worden gemaakt indien hiermede gelijkwaardige gegevens worden verkregen. 
31. 7. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 193/17 
4.8. Berekeningen 
4.8.1. De beproevingsresuhaten die uiteindelijk worden gerapporteerd, worden verkregen met be­
hulp van de volgende stappen: 
4.8.1.1. de massastroomsnelheid van de uitlaatgassen GEXH OI VEXH en VEXH worden voor elke 
fase bepaald (zie punt 4.2); 
4.8.1.2. bij toepassing van GEXH worden de gemeten concentraties koolmonoxyde en stikstofoxyden 
herleid tot natte basis overeenkomstig bijlage VI. Bij een analysesysteem met verwarmde 
bemonsteringsleiding worden de NOx-emissies niet overeenkomstig bijlage VI herleid; 
4.8.1.3. de NOx-concentratie wordt gecorrigeerd overeenkomstig bijlage VII; 
4.8.1.4. de massastroom van luchtverontreinigingen wordt voor elke faste als volgt berekend: 
1- NOx mass = 0,001587 x NOxconc x GEXH 
2- COmass - 0,000966 x COconc x GEXH 
3. HCmass = 0,000478 x HCconc x GEXH 
of 
.1- NOxmass = 0,00205 x NOxconc x VEXH 
2- COraass = 0,00125 x COconc x VEXH 
3. HCmass = 0,000618 x HCconc x VEXH 
4.8.2. De emissies worden berekend op de volgende wijze: 
= I NOx mass x WF 
NOx £ P x WF 
I COraass x WF 
CO J P x WF 
= I HCmass x WF 
HC J P x WF 
De weegfactoren (WF) voor de bovenstaande berekening zijn: 
Fase nr. WF 
1 0,25/3 
2 0,08 
3 0,08 
4 0,08 
5. 0,08 
6 0,25 
7 0,25/3 
8 0,10 
9 0,02 
10 0,02 
11 0,02 
12 0,02 
13 0,25/3 
Nr. C 193/18 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31.7.86 
BIJLAGE IV 
SPECIFICATIES VAN REFERENTIEBRANDSTOF VOORGESCHREVEN VOOR GOEDKEU-
RINGSPROEVEN EN VOOR CONTROLE OP DE OVEREENSTEMMING VAN DE PRODUKTIE 
CEC-REFERENTIEBRANDSTOF RF-03-A-80 (januari 1979) 
Type: dieselbrandstof 
Grenzen en eenheden 
Dichtheid bij 15 °C 
Cetaangetal 
Destillatie (2) 
50 vol. % punt 
90 vol. % punt 
Uiteindelijk kookpunt 
Viscositeit, 40 °C 
Zwavelgehalte 
Vlampunt 
Koudfilter — verstoppunt 
Conradson-koolstofresidu bij 10 % dist. residu 
Asgehalte 
Watergehalte 
Kopercorrosietest bij 100 ° C 
Neutralisatiegetal (sterk zuur) minimum 0,835 
maximum 0,845 
minimum 51 
maximum 57 
minimum 245 °C 
330 ± 10 °C 
maximum 370 °C 
minimum 2,5 cSt (mmVs) 
maximum 3,5 
minimum 0,20 % massa 
maximum 0,50 
minimum 55 °C 
maximum — 5 ° C 
maximum 0,30 % massa 
maximum 0,01 % massa 
maximum 0,05 % massa 
maximum 1 
maximum 0,20 mg KOH/g ASTM-methode (') 
1298 
976 
86 
445 
1 266, 2 622 
of 2 785 
93 
CEN Draft pr 
ENllóof IP309 
189 
482 
95 of 1 744 
130 
974 
Opmerking 1: Gelijkwaardige ISO-methoden worden goedgekeurd wanneer deze voor alle boven­
genoemde eigenschappen zijn uitgevaardigd. 
Opmerking 2: De bovengenoemde getallen hebben betrekking op de totale verdampte hoeveelheden 
(% opgevangen 4- % verlies). 
Opmerking 3: Deze brandstof kan zijn gebaseerd op directe (straight run) en gekraakte destillaten; 
ontzwaveling is toegestaan. De brandstof mag geen metaaltoevoegingen bevatten. 
Opmerking 4: De in de specificatie aangegeven waarden zijn „echte waarden". Bij het vaststellen 
van de grenswaarden zijn de voorwaarden van ASTM D 3244 „Defining a Basis for 
Petroleum Product Quality Disputes" toegepast en bij het vaststellen van een maxi­
mumwaarde is uitgegaan van een minimaal verschil van 2 R boven nul; bij het vast­
stellen van een maximum- en een minimumwaarde is het minimale verschil 4 R (R = 
reproduceerbaarheid). 
Ondanks deze maatregel, die om statistische redenen noodzakelijk is, dient de produ­
cent van een brandstof te streven naar een nulwaarde wanneer de aangegeven maxi­
mumwaarde gelijk is aan 2 R en naar de gemiddelde waarde indien melding is ge­
maakt van maximum- en minimumgrenzen. 
Indien moet worden vastgesteld of een brandstof voldoet aan de eisen van de specifi­
catie, gelden de voorwaarden van ASTM D 3244. 
Opmerking 5: Indien de thermische werkingsgraad van een motor of voertuig dient te worden bere­
kend, dan kan de calorische waarde van de brandstof worden vastgesteld aan de hand 
van de volgende formule: 
specifieke energie (calorische waarde) (netto) MJ/KG — 
(46,423-8,792d2 + 3,170d) I 1 — (x + y + s) I + 9,420s - 2,449x waarin: 
d - dichtheid bij 15 °C, 
x = massa-aandeel van water (% gedeeld door 100), 
y = massa-aandeel van as (% gedeeld door 100), 
s = massa-aandeel van zwavel (% gedeeld door 100). 
31.7.86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 193/19 
BIJLAGE V 
ANALYTISCHE SYSTEMEN 
Er worden drie analytische systemen beschreven op basis van het gebruik van: 
— een FID-analysator voor de meting van koolwaterstoffen; 
— een NDIR-analysator voor het meten van koolmonoxyde en stikstofoxyden, of naar keuze; 
— een NDIR-analysator voor het meten van koolmonoxyde en een CLA-analysator met of zonder ver­
warmde bemonsteringsleiding voor het meten van stikstofoxyden. 
Systeem 1 
Een schema van het analytische systeem en het bemonsteringssysteem met een chemiluminescentieanalysa-
tor voor het meten van NOx is afgebeeld in figuur 1. 
SP — Een roestvrij stalen monstersonde voor het opvangen van monsters uit het uitlaat­
systeem. Een aan één uiteinde gesloten, statische meergatssonde die voor ten 
minste 80 procent over de uitlaatpijp is geschoven wordt aanbevolen. De tempera­
tuur van het uitlaatgas in de sonde bedraagt ten minste 343 K (70 °C). 
HSL — Verwarmde monsterleiding, met een temperatuur die wordt gehouden tussen 423 
K en 473 K (150 °C en 200 °C); deze leiding is van roestvrij staal of PTFE. 
F) — Verwarmd voorfilter, indien gebruikt; temperatuur dezelfde als van de HSL. 
Ti — Temperatuuraflezing van de monsterstroom die het ovencompartiment binnen­
komt. 
Vj — Kranenstelsel waarmee naar keuze monstergas, volleschaal-ijkgas of lucht naar 
het systeem kan worden geleid. De kraan bevindt zich in het ovencompartiment 
of wordt verwarmd op de temperatuur van de monsterleiding. 
V2, V3 — Naaldventielen voor het regelen van ijkgas en nulgas. 
F2 — Filter voor het verwijderen van vaste deeltjes. Een glasvezelfilterschijf van 70 mm 
doorsnede is geschikt. Het filter moet gemakkelijk toegankelijk zijn en éénmaal 
per dag, of vaker indien nodig, worden vervangen. 
Pi — Verwarmde monsterpomp. 
Gi — Manometer voor het meten van de druk in de monsterleiding. 
V4 — Drukregelkraan voor het instellen van de druk in de monsterleiding en de stroom 
naar de detector. 
FID — Verwarmde vlamionisatiedetector voor koolwaterstoffen. De oventemperatuur 
wordt gehouden tussen 423 K en 473 K (150 °C en 200 °C). 
FLi — Stroommeter voor het meten van de hoeveelheid gas die door de monsteromloop-
leiding loopt. 
Ri, R2 — Drukregelaars voor lucht en brandstof. 
SL — Monsterleiding. Deze leiding is van PTFE of roestvrij staal. Deze kan al dan niet 
worden verwarmd. 
B — Bad voor het koelen en condenseren van water uit het uitlaatgasmonster. De tem­
peratuur van het bad wordt gehouden tussen 273 K en 277 K (0 °C — 4 °C) met 
behulp van ijs of een koelapparaat. 
C — Koelspiraal en val voor het condenseren en opvangen van waterdamp. Gebruike­
lijk is een spiraalvormige roestvrij stalen leiding van 2,5 tot 3 mm, die is verbon­
den met een val van 25 mm doorsnede en 150 mm lengte. 
Nr. C 193/20 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 7. 86 
T2 — Temperatuuraflezing van de badtemperatuur. 
V5, V6 — Knijpafsluiters om de condensvallen en het bad leeg te laten lopen. 
V7 — Driewegkraan. 
F3 — Filter om voorafgaande aan de analyse verontreinigende vaste deeltjes uit het 
monster te verwijderen. Een type glasvezel van ten minste 70 mm doorsnede is 
hiervoor geschikt. 
P2 — Monsterpomp. 
Vg — Drukregelaar voor het instellen van de monsterstroom. 
V9, VJO, Vji, V12 — Drieweg-kogelkleppen of elektromagnetische kleppen om monster, nulgas of ijk-
gas naar de analysatoren te leiden. 
Vi3> V14 — Naaldventielen voor het regelen van de stroomsnelheid naar de analysatoren. 
CO — NDIR-analysator voor koolmonoxyde. 
NOx — CLA-analysator voor stikstofoxyden. 
FL2, FL3, FL4 — Omloopstroommeters. 
Systeem 2 
Een schema van het analytische systeem en het bemonsteringssysteem met de NDIR-analysator voor het 
meten van NO is afgebeeld in figuur 2. 
SP — Roestvrij stalen monstersonde, voor het opvangen van monsters uit het uitlaat­
systeem. Een aan één uiteinde gesloten, statische meergatssonde die voor ten min­
ste 80 procent over de uitlaatpijp is geschoven wordt aanbevolen. De temperatuur 
in de sonde bedraagt ten minste 343 K (70 °C) (overeenkomstig Richtlijn 72/306/ 
EEG). De sonde wordt in de uitlaatleiding geplaatst op een afstand van 1-5 m van 
de flens van de uitlaatspruitstukken of van de uitlaat van de uitlaatgascompressor. 
HSL — Verwarmde monsterleiding, met een temperatuur die wordt gehouden tussen 423 
K en 473 K (150 °C en 200 °C); deze leiding is van roestvrij staal of PTFE. 
Fi — Verwarmd voorfilter, indien gebruikt; temperatuur dezelfde als van de HSL. 
Ti — Temperatuuraflezing van de monsterstroom die het ovencompartiment binnen­
komt. 
Vi — Kranenstelsel waarmee naar keuze monstergas, volleschaal-ijkgas of lucht naar 
het systeem kan worden geleid. De kraan bevindt zich in het ovencompartiment 
of wordt verwarmd op de temperatuur van de monsterleiding. 
V2, V3 — Naaldventielen voor het regelen van ijkgas en nulgas. 
F2 — Filter voor het verwijderen van vaste deeltjes. Een glasvezelfilterschijf van 70 mm 
doorsnede is daarvoor geschikt. Het filter moet gemakkelijk toegankelijk zijn en 
éénmaal per dag, of vaker indien nodig, worden vervangen. 
Pi — Verwarmde monsterpomp. 
Gi — Manometer voor het meten van de druk in de monsterleiding. 
V4 — Drukregelkraan voor het instellen van de druk in de monsterleiding en de stroom 
naar de detector. 
FID — Verwarmde vlamionisatiedetector voor koolwaterstoffen. De oventemperatuur 
wordt gehouden tussen 423 Ken 473 K (150 °C en 200 °C). 
FLt — Stroommeter voor het meten van de hoeveelheid gas die door de monsterom-
loopleiding loopt. 
31.7.86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 193/21 
Ri, R-2 — Drukregelaars voor lucht en brandstof. 
SL — Monsterleiding. Deze leiding is van PTFE of roestvrij staal en kan al dan niet 
worden verwarmd. 
B — Bad voor het koelen en condenseren van water uit het uitlaatgasmonster. De tem­
peratuur van het bad wordt gehouden tussen 273 K en 277 K (0 °C — 4 °C) met 
behulp van ijs of een koelapparaat. 
C — Koelspiraal en val voor het condenseren en opvangen van waterdamp. Gebruike­
lijk is een spiraalvormige roestvrij stalen leiding van 2,5 tot 3 mm, die is verbon­
den met een val van 25 mm doorsnede en 150 mm lengte. 
T2 — Temperatuuraflezing van het bad. 
V5, V(, — Knijpafsluiters om de condensvallen en het bad af te laten lopen. 
V7 — Driewegkraan. 
F3 — Filter om voorafgaande aan de analyse verontreinigende vaste deeltjes uit het 
monster te verwijderen. Een type glasvezel van ten minste 70 mm doorsnede is 
hiervoor geschikt. 
P2 — Monsterpomp. 
Vg — Drukregelaar voor het instellen van de monsterstroom. 
V9 — Kogelklep of elektromagnetische klep om monster, nulgas of ijkgas naar de analy-
satoren te leiden. 
Vjo, Vu — Driewegkranen om de droger kort te sluiten. 
D -— Droger voor het verwijderen van vocht uit de monsterstroom. Als in de leiding 
naar de NOx-analysator een droger wordt gebruikt, mag deze niet meer dan een 
verwaarloosbaar effect hebben op de NOx-concentratie. 
V12 — Noodklep voor het regelen van de stroom naar de analysatoren. 
G2 — Manometer voor de inlaatdruk naar de analysatoren. 
CO — NDIR-analysator voor koolmonoxyde. 
NOx — NDIR-analysator voor stikstofoxyde. 
FL2, FL3 — Omloopstroommeters. 
Systeem 3 
In figuur 3 van deze bijlage is een schema opgenomen van het analyse- en bemonsteringssysteem. 
SP — Roestvrij stalen monstersonde, voor het opvangen van monsters uit het uitlaat­
systeem. Een aan één uiteinde gesloten, statische meergatssonde, die voor ten 
minste 80 % over de uitlaatpijp is geschoven, wordt aanbevolen. De uitlaatga-
stemperatuur op de plaats van de sonde moet ten minste 3.43 K (70 °C) bedragen. 
HSLi — Verwarmde monsterleiding, die op een temperatuur tussen 453 K en 473 K 
(180 °C en 200 °C) wordt gehouden; de leiding is van roestvrij staal of PTFE. 
Fi — Verwarmd voorfilter, indien gebruikt; temperatuur dezelfde als van de HSLi. 
Ti — Temperatuuraflezing van de monsterstroom die het ovencompartiment binnen­
komt. 
Vi — Kranenstelsel waarmede, naar keuze, monstergas, volleschaal-ijkgas of lucht naar 
het systeem kan worden geleid. De kraan bevindt zich in het ovencompartiment 
of wordt verwarmd op de temperatuur van de monsterleiding HSLi. 
v2,v3 — Naaldventielen voor het regelen van het ijkgas en nulgas. 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31.7.86 
F2 — Filter voor het vewijderen van vaste deeltjes. Een glasvezelfilterschijf met een 
doorsnede van 70 mm is daarvoor geschikt. De filter moet gemakkelijk toeganke­
lijk zijn en éénmaal per dag of, indien nodig, vaker worden vervangen. 
Pi — Verwarmde monsterpomp. 
Gi — Manometer voor het meten van de druk in de monsterleiding HC-analysator. 
R3 — Drukregelventiel ter regeling van de druk in monsterleiding en van de stroom 
naar detector. 
FID — Verwarmde vlamionisatiedetector voor koolwaterstoffen. De oventemperatuur 
wordt gehouden tussen 453 K en 473 K (180 °C en 200 °C). 
FLj — Stroommeter voor het meten van de hoeveelheid gas die door de monsterom-
loopleiding stroomt. 
Ri, R.2 — Drukregelaars voor lucht en brandstof, 
HSL2 — Verwarmde monsterleiding, die op een temperatuur tussen 368 K en 473 K 
(95 °C en 200 °C) wordt gehouden; de leiding is van roestvrij staal of PTFE. 
T2 — Temperatuuraflezing van de monsterstroom die de CL-analysator binnenkomt. 
T3 — Temperatuuraflezing vanNC^-NO-omzetter. 
V9, V10 — Driewegventiel naar omloop NC^-NO-omzetter. 
Vu — Naaldventiel ter verdeling van de stroom door NC^-NO-convertor en omloop. 
SL — Monsterleiding, van roestvrij staal of PTFE en al dan niet verwarmd. 
B — Bad voor het koelen en condenseren van water uit het uitlaatgasmonster. De tem­
peratuur van het bad wordt tussen 273 K en 277 K (0 °C — 4 °C) gehouden met 
behulp van ijs of van een koelapparaat. 
C — Koelspiraal en val voor het condenseren en opvangen van waterdamp. Gebruike­
lijk is een spiraalvormige roestvrij stalen leiding van 2,5 tot 3 mm, die is verbon­
den met een val van 25 mm doorsnede en 150 mm lengte. 
T4 — Temperatuuraflezing van het bad. 
V5, V^ — Knijpafsluiters om de condensvallen en het bad af te laten lopen. 
R4, R5 — Drukregelaars voor het instellen van de monsterstroom. 
V7, Vg — Kogelklep of elektromagnetische kleppen om monstergas, nulgas of ijkgas naar de 
analysatoren te leiden. 
Vi2> Vj3 — Naaldventielen voor het regelen van de stroming naar de analysatoren. 
CO — NDIR-analysator voor koolmonoxyde. 
NOx — CL-analysator voor stikstofoxyden. 
FL2, FL3, FL4 — Omloop-stroommeters. 
FL5 — Omloop-stroommeters. 
V4, V14 — Driewegkogelventiel of elektromagnetische kleppen. De ventielen moeten zich in 
een ovencompartiment bevinden of worden verwarmd tot de temperaturen van de 
monsterleiding HSLj. 
31. 7. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 193/23 
U X 
K O z 
o u 
3 < 
s ^ 
o 
9 ~ ir 
a o o *(S> 
*&• £&<-
•>& 
d w 
D 
Nr. C 193/24 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 7. 86 
O 
3 H M Q 
3 S 
^ o 
-o E o o co 
•CjJ-a •X-
•i^1-
s 
i>& 
CD 
^d 3 
31. 7. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 193/25 
Stroomdiagram voor analysesysteem uitlaatgassen 
HC (F.I.D. 
Lucht nulgas Lucht Brandstof 
> ^V3 0* »,JU: 
SP Volleschaal-ijkgas 
F1 F2 
v4 m -fë&Hr© 
Uitlaat Aftap 
0 Monstersonde 
§^) Verwarmd gasfilter 
~"3' Verwarmde monsterleiding 
(3 Thermometer 
@ Manometer 
Koelapparaatbad 
|0 Filter 
Q Monsterpomp 
4 l Verwarmingsoven 
I 1 
Omzetter 
U j Analysator 
-C^<*- Afloopventiel 
-C^<y Naaldventiel 
J^<J- Druk 
-t>J<h Driewegventiel 
^«^j. Keuzeventiel 
Stromingsmeter r r. 4* HC Afvoer 
> 
IJkgas FLT Afvoer 
Nulgas NO (CL.), Heated 
0o- I«ÏV, 
SL 
Nulgas CO (N.D.I.R.) 
0 
co I—> 
FL4 
IJkgas 
Volleschaal-ijkgas 
Nr.C 193/26 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31.7.86 
BIJLAGE VI 
HERLEIDING VAN CO- EN NOx-CONCENTRATIES NAAR NATTE BASIS 
De volgens deze procedure gemeten concentraties CO en NOx in uidaatgassen zijn op droge basis. Voor 
het herleiden van de gemeten waarden naar de in de uitlaatgassen aanwezige concentraties (natte basis), 
kan de volgende vergelijking worden gebruikt: 
ppm (natte basis) = ppm (droge 
basis) x 1-1,85 (GFUEL \ 
G-AIR / 
waarin: 
GFUEL = de brandstofstroom (kg/sec) (kg/h) 
GAIR = de luchtstroom (kg/sec) (kg/h) 
BIJLAGE VII 
VOCHTIGHEIDSCORRECTIEFACTOR VOOR STIKSTOFOXYDEN 
De waarden voor de stikstofoxyden worden alleen vermenigvuldigd met de onderstaande vochtigheids-
correctiefactor indien de monsterleiding niet wordt verwarmd. Bij een analysesysteem met verwarmde mon­
sterleiding wordt geen correctiefactor toegepast. 
1 
1 + A (7 m - 75) + B x 1,8 (T - 302) 
waarin: 
A = 0,044 7?JEL - 0,0038 
B = 0,116 -J£U£l + 0)0053 
GAIR 
m = vochtigheid van de inlaatlucht in gram water per kg droge lucht 
T = luchttemperatuur in K 
ty*''" = verhouding brandstof/lucht (droge luchtbasis) 
GAIR 
31.7. 86 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 193/27 
BIJLAGE VIII 
MODEL 
Maximumafmeting: A4 (210 X 297 mm) 
overheidsdienst 
EEG-GOEDKEURINGSFORMULIER VOOR EEN AFZONDERLIJKE TECHNISCHE EENHEID 
(Artikel 9a van de richtlijn van de Raad van 6 februari 1970 inzake de onderlinge aanpassing van de 
wetgevingen van de Lid-Staten betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen en aanhangwagens daar­
van) 
Afzonderlijke technische eenheid: dieselmotor. Emissie van gasvormige verontreinigingen. 
EEG-goedkeuringsnummer van de technische eenheid ('): 
1. Handelsbenaming of merk van de motor: 
2. Motortype: 
3. Naam en adres van de fabrikant: 
4. Naam en adres van de eventuele vertegenwoordiger van de fabrikant: 
5. Waarden van de emissies: 
Emissieproefwaarden van 13 fasen: 
CO g/kWh 
HC g/kWh 
NOx g/kWh 
6. Eventuele gebruiksbeperking of montagevoorwaarden: 
7. Tijdstip van aanbieding van het model voor het verkrijgen van een EEG-goedkeuring: 
Formulier met betrekking tot een afzonderlijke technische eenheid: 
8. Met de keuringsproeven belaste technische dienst: 
9. Datum van het door deze dienst afgegeven beproevingsrapport: 
10. Nummer van het door deze dienst afgegeven beproevingsrapport: 
11. EEG-goedkeuring van de afzonderlijke technische eenheid wordt hierbij verleend/afgewezen (a) 
12. Plaats: 
13. Datum: 
14. Ondertekening: 
15. Deze bijlage gaat vergezeld van de volgende documenten voorzien van het goedkeuringsnummer van 
de betreffende afzonderlijke technische eenheid (eventueel aan te vullen): 
1 exemplaar van bijlage II volledig ingevuld, met de daarbij vermelde tekeningen en schema's; 
foto's van de motor. 
16. Opmerkingen: 
O Voorafgegaan door de kenletter(s) van het land dat de goedkeuring verleent: B = België; D = Bondsrepubliek 
Duitsland; DK = Denemarken; E = Spanje; F = Frankrijk; GR = Griekenland; 1 = Italië; IRL = Ierland; L = 
Luxemburg; NL = Nederland; P = Portugal; UK = Verenigd Koninkrijk. 
(a) Doorhalen wat niet van toepassing is. 
Nr.C 193/28 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31.7.86 
BIJLAGE IX 
Aanduiding van de overheidsdienst 
BIJLAGE BIJ HET EEG-GOEDKEURINGSFORMULIER INZAKE DE EMISSIE 
VAN GASVORMIGE VERONTREINIGINGEN DOOR DIESELMOTOREN 
(Artikel 4, lid 2, en artikel 10 van de richtlijn van de Raad van 6 februari 1970 inzake de onderlinge 
aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen en 
aanhangwagens daarvan). 
EEG-goedkeuringsnummer: 
1. Handelsbenaming of merk van het voertuig: 
2. Voertuigtype: 
3. Naam en adres van de fabrikant: 
4. Naam en adres van de eventuele vertegenwoordiger van de fabrikant: 
5. Motor: 
5.1. Handelsbenaming of merk: 
5.2. Type: 
5.3. EEG-goedkeuringsnummer van de motor als afzonderlijke technische eenheid: 
6. Motor ter goedkeuring aangeboden op: 
7. Met de goedkeuringsproeven belaste technische dienst: 
8. Datum van het door deze dienst afgegeven rapport: 
9. Nummer van het door deze dienst afgegeven rapport: 
10. Goedkeuring verleend/afgewezen (a) 
11. Plaats van het goedkeuringsmerk op het voertuig: 
12. Plaats: 
13. Datum: 
14. Ondertekening: 
15. Deze mededeling gaat vergezeld van de volgende documenten voorzien van het hierboven vermelde 
goedkeuringsnummer: 
1 exemplaar van bijlage II volledig ingevuld met de daarbij vermelde tekeningen en schema's, alsmede 
een exemplaar van het EEG-goedkeuringsformulier van de motor. 
(a) Doorhalen wat niet van toepassing is.