MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een gewijzigd voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van Verordening (EEG) nr. 95/93 van 18 januari 1993 betreffende gemeenschappelijke regels voor de toewijzing van slots op communautaire luchthavens

2001/0140 (COD)

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een gewijzigd voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van Verordening (EEG) nr. 95/93 van 18 januari 1993 betreffende gemeenschappelijke regels voor de toewijzing van slots op communautaire luchthavens

1- ACHTERGROND

Datum van toezending van het voorstel aan het EP en de Raad (document COM(2001) 335 def.-2001/0140(COD): // 22 juni 2001.

Datum van het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité // 20 maart 2002.

Datum van het advies van het Europees Parlement, eerste lezing: // 11 juni 2002.

Datum van toezending van het gewijzigd voorstel: // 8 november 2002.

Datum van vaststelling van het gemeenschappelijk standpunt: // 19 februari 2004.

2- DOEL VAN HET COMMISSIEVOORSTEL

Het Commissievoorstel beoogt het duidelijker en transparanter maken van de huidige regels met name door het wegnemen van ambiguïteit betreffende de principes en de procedures van slottoewijzing, de status van de coördinator en het opleggen van sancties om misbruik van slots, dat het probleem van de schaarste van slotcapaciteit op de verstopte luchthavens verder zou verergeren, te voorkomen.

Hiertoe heeft de Commissie haar voorstel opgebouwd rond de invoering van effectief transparante en billijke procedures. Dit is met name van invloed op het bepalen van voor toewijzing beschikbare slotcapaciteit, het proces van toewijzing van en toezicht op het correcte gebruik van slots, hetgeen op zijn beurt van invloed is op de sancties en het recht om de wettigheid van de beslissingen van de coördinators aan te vechten.

Duidelijk verband houdend met de effectiviteit van een dergelijk systeem is de status van de coördinator, die echt onafhankelijk moet zijn van gevestigde belangen en over de nodige financiële middelen moet kunnen beschikken om de aan hem/haar door de verordening opgedragen taken te vervullen. Om dezelfde reden beoogt het voorstel ervoor te zorgen dat geen enkele partij het coördinatiecomité en zijn beslissingen al te zeer kan beïnvloeden. Aangezien de nieuwe regels de overleg- en bemiddelingsfuncties van dat comité versterken vereist het voorstel ook dat er een duidelijke takenscheiding is de tussen de coördinator, het coördinatiecomité en de lidstaat teneinde bij de toewijzings- en toezichtsprocedure te allen tijde belangenconflicten te voorkomen. Zo niet is er een risico dat klachten niet goed worden behandeld en dat coördinatoren overdreven te maken krijgen met processen.

In de laatste plaats beoogt het Commissievoorstel op een evenwichtige wijze een reeks technische verbeteringen in te voeren in de vorm van duidelijker definities en prioriteiten in verband met de criteria voor slottoewijzing teneinde concurrentievervalsing te voorkomen en het administratieve karakter van het huidige systeem in stand te houden. Met het oog hierop voorzag het Commissievoorstel in drie dingen: a) het voerde de mogelijkheid in voor gevestigde luchtvaartmaatschappijen om de tijden van slots waarop historische rechten rusten aan te passen onder bepaalde voorwaarden; b) bij gebrek aan een transparant en niet-discriminerend marktmechanisme voor het verkrijgen van toegang tot luchthavens verbood het expliciet het verhandelen van slots; c) teneinde het verslechteren van de concurrentievoorwaarden op bijzonder verstopte Europese luchthavens te voorkomen, vereiste het voorstel dat de tussen luchtvaartmaatschappijen geruilde slots werden gebruikt om aldus te voorkomen dat het verhandelen van slots werd ingekleed als het uitwisselen van slots.

3- OPMERKINGEN BETREFFENDE HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

De Raad heeft een aantal wijzigingen aangebracht aan de initiële en gewijzigde voorstellen van de Commissie die aanvaardbaar zijn omdat zij ervoor zorgen dat aan de doelstellingen ervan wordt voldaan.

Deze wijzigingen hebben vooral betrekking op de technische aspecten van de slottoewijzing. Het gemeenschappelijk standpunt bevestigt het doel van het Commissievoorstel om de slottoewijzingsprocedures te moderniseren door het verduidelijken van de termen die in de verordening worden gebruikt, hoge eisen te stellen aan de onafhankelijkheid en aanspreekbaarheid van de slotcoördinator, ervoor te zorgen dat bij bemiddeling het coördinatiecomité onafhankelijk blijft van elke mogelijk betrokken partij en tenslotte door te voorzien in sancties bij misbruik van slots.

Met betrekking tot markttoegangsaspecten bevat het gemeenschappelijk standpunt reeds bepaalde verbeteringen voor wat betreft de definitie van "nieuwe gegadigde" en de prioriteit die aan dergelijke luchtvaartmaatschappijen wordt gegeven bij de toewijzing van "poolslots". Aldus zullen op basis van het gemeenschappelijk standpunt meer luchtvaartmaatschappijen dan vandaag het geval is aanspraak kunnen maken op de status van "nieuwe gegadigde"; ook zullen "nieuwe gegadigden" betere groeimogelijkheden hebben aangezien zij de mogelijkheid zullen krijgen om grotere slotportefeuilles te hebben dan momenteel mogelijk is.

Niettemin heeft de Commissie, omdat de Raad niet zo ver ging als door de Commissie voorgesteld, met name voor wat betreft de kernkwestie van de schijnuitwisselingen van slots en de verhandeling van slots, de volgende verklaring afgelegd bij het gemeenschappelijk standpunt:

« La Commission déplore que le Conseil n'ait pas pu se mettre d'accord sur un renforcement des disciplines pour la distribution des créneaux. C'est pourquoi, comme elle l'avait annoncé en faisant sa proposition, elle entend, en 2004, faire une seconde proposition portant spécifiquement sur cet aspect, afin de faciliter l'accès aux aéroports notamment les plus saturés et ainsi favoriser la concurrence ; cette seconde proposition s'appuiera sur l'étude en cours et une large consultation des acteurs concernés. La Commission s'attend à un examen rapide de cette proposition par les deux Institutions. »

In totaal heeft het Europees Parlement in zijn op 10 juni 2002 aangenomen advies 52 amendementen voorgesteld. De Commissie kon er 34 van als zodanig, gedeeltelijk of in principe accepteren. De Raad kon 26 van de door de Commissie aanvaarde amendementen van het Europees Parlement in principe of geherformuleerd overnemen. Verder kon de Raad 6 door het Europees Parlement voorgestelde en door de Commissie verworpen amendementen volgen.

Met name kon de Raad het doel van de meeste door het Europees Parlement voorgestelde amendementen onderschrijven zonder per se dezelfde formulering te gebruiken.

3.1 Door de Commissie aanvaarde en volledig of gedeeltelijk in het gemeenschappelijk standpunt overgenomen amendementen

De referenties hieronder hebben betrekking op de overwegingen en artikelen van het gemeenschappelijk standpunt

Overwegingen

Amendementen 3, 4, 5 en 6 die verband houden met respectievelijk de overwegingen 5, 7, 8 en 9: het gemeenschappelijk standpunt volgt de naar aanleiding van het advies van het Europees Parlement in eerste lezing in het gewijzigde voorstel van de Commissie (COM(2002) 623 def. van 7.11.2002) voorgestelde tekst.

Artikelen

Amendementen 9 en 14 hebben betrekking op de definities (artikel 2): de tekst van het gemeenschappelijk standpunt verschilt van de tekst die wordt voorgesteld door het Europees Parlement met name wat betreft de definitie van "nieuwe gegadigde". De Commissie kan echter het gemeenschappelijk standpunt aanvaarden aangezien de nieuwe tekst een juridisch duidelijke bepaling is en de concurrentievoorwaarden op verstopte luchthavens verbetert door meer luchtvaartmaatschappijen in de mogelijkheid te stellen de status van "nieuwe gegadigde" te verkrijgen en grotere slotportefeuilles te hebben dan die welke mogelijk zijn krachtens de momenteel geldende regels.

Amendementen 17 en 19 hebben betrekking op de voorwaarden voor luchthavencoördinatie (artikel 3): de tekst van het gemeenschappelijk standpunt volgt het gewijzigd voorstel van de Commissie alsook de door het Europees Parlement voorgestelde en door de Commissie verworpen tekst (zie hieronder 3.4).

Amendementen 21 en 22 hebben betrekking op de status van de coördinator (artikel 4): de tekst van het gemeenschappelijk standpunt volgt het gewijzigd voorstel van de Commissie dat het standpunt van het Europees Parlement weergeeft.

Amendement 24 betreft het coördinatiecomité (artikel 5): het gemeenschappelijk standpunt weerspiegelt de door het Europees Parlement voorgestelde en door de Commissie aanvaarde tekst.

Amendementen 29 en 30 hebben betrekking op de informatie voor de bemiddelaar inzake de dienstregelingen en de coördinator (artikel 7): hoewel de tekst van het gemeenschappelijk standpunt het gewijzigde voorstel van de Commissie niet volgt is de formulering duidelijk en worden de doelstellingen van het voorstel gerealiseerd; in de tekst wordt duidelijk de verplichting vermeld van luchtvaartmaatschappijen om in de vereiste vorm en binnen de vereiste termijn aan de coördinator de gevraagde informatie over te leggen om aanspraak te kunnen maken op de status van nieuwe gegadigde.

Amendementen 32, 33 en 36 hebben betrekking op de procedure voor de toewijzing van slots (artikel 8): het gemeenschappelijk standpunt gaat verder dan het standpunt van de Commissie zoals geformuleerd in haar gewijzigde voorstel en voorziet in grotere flexibiliteit voor het aanpassen van de tijden van de slots: aanpassing van de tijden van de slots is niet alleen mogelijk om operationele redenen maar ook wanneer de aangepaste slots dichter bij de oorspronkelijk aangevraagde slots liggen.

Amendementen 37, 39, 40 en 41 hebben betrekking op de mobiliteit van slots (artikel 8 bis): het gemeenschappelijk standpunt weerspiegelt de amendementen van het Europees Parlement en het gewijzigde Commissievoorstel.

Amendement 42 heeft betrekking op de uitsluiting van schadevergoedingsclaims (artikel 8 ter): het gemeenschappelijk standpunt volgt de tekst van het Europees Parlement en het gewijzigde Commissievoorstel.

Amendement 44 heeft betrekking op de "slotpool" (met name artikel 10, leden 4 en 5): De tekst van het gemeenschappelijk standpunt gaat zelfs verder dan het gewijzigde Commissievoorstel betreffende uitzonderlijke omstandigheden, met name naar aanleiding van de ervaringen met de gebeurtenissen van 9 september 2001 en het effect dat de oorlog in Irak en het uitbreken van SARS hebben gehad op het gebruik van slots op communautaire luchthavens.

Amendementen 47 en 48 betreffen de klachten en het recht van beroep tegen beslissingen van de coördinators (artikel 11): de tekst van het gemeenschappelijk standpunt geeft het gewijzigde voorstel van de Commissie weer. Met name werd de tekst betreffende de aansprakelijkheid van coördinatoren volledig onderschreven.

Amendementen 51 en 52 betreffen de sancties (artikel 14): de tekst van het gemeenschappelijk standpunt is aanvaardbaar; hoewel daarin niet de door de Commissie in haar gewijzigd voorstel voorgestelde formulering wordt gebruikt voldoet hij volkomen aan het doel van de bepalingen in kwestie (leden 4 en 5 - sancties tegen misbruik van slots).

3.2 Door de Commissie aanvaarde en niet in het gemeenschappelijk standpunt overgenomen amendementen

Amendementen 10, 11, 12, 13, en 16 hebben betrekking op de definities (artikel 2, onder b) - "nieuwe gegadigde" en artikel 2, onder o) - "taxitijd"): zoals eerder uitgelegd volgde het gemeenschappelijk standpunt eerder de structuur van de momenteel geldende definitie van "nieuwe gegadigde" en splitste het, in plaats van het door de Commissie gesuggereerde en door het Europees Parlement ondersteunde percentage (7% van het totale aantal slots dat beschikbaar is in de luchthaven in kwestie) te onderschrijven, dit percentage op in 5% en 4%). De Commissie kon deze percentages aanvaarden omdat zij hoger zijn dan die waarin de huidige regels voorzien (3% en 2%). De notie taxitijd was relevant voor het opleggen van sancties; aangezien de overeenkomstige bepaling (artikel 14, lid 1) facultatief is geworden aanvaardt de Commissie dat een dergelijke definitie niet nodig meer is.

Amendement 27 heeft betrekking op de coördinatieparameters (artikel 6): de tekst van het gemeenschappelijk standpunt weerspiegelt het oorspronkelijke voorstel van de Commissie, dat breder was in draagwijdte (luchtruimcongestie) dan het door het Europees Parlement voorgestelde amendement (congestie van het lokale luchtruim).

Amendement 31 heeft betrekking op de mogelijkheid om "rechten" ("toestemmingen") voor slots te beperken tot reeksen die worden geëxploiteerd met vliegtuigen van een minimale omvang (artikel 8, lid 2, laatste streepje): het gemeenschappelijk standpunt weerspiegelt de beslissing van de gekwalificeerde meerderheid om deze bepaling niet in het kader van de huidige herzieningsronde op te nemen aangezien deze als een markttoegangsvoorwaarde wordt beschouwd.

Amendement 49 betreft de sancties (artikel 14, lid 1 - verwerping van het vluchtplan): het gemeenschappelijk standpunt heeft de maatregel facultatief gemaakt en maakt de opname van "taxitijd" overbodig.

3.3 Door de Commissie verworpen en niet in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen amendementen

Overwegingen

Amendementen 1 en 2 hebben respectievelijk betrekking op de overwegingen 2 en 3: zij zouden in belangrijke mate van invloed zijn op de evenwichtige benadering van het voorstel dat beoogt ervoor te zorgen dat alle belangen in de luchtvaartsector (luchtvaartmaatschappijen, luchthavens en consumenten) naar behoren in aanmerking worden genomen.

Amendementen 7 en 8 hebben respectievelijk betrekking op de overwegingen 13 en 16: het gemeenschappelijk standpunt aanvaardt dat de door het Europees Parlement voorgestelde tekst afbreuk zouden doen aan het resultaat van de studie betreffende de invoering van een marktmechanisme en aldus aan de inhoud van een verdere herziening van de regels voor slottoewijzing. Het gemeenschappelijk standpunt aanvaardt verder niet dat de coördinator in alle gevallen van aansprakelijkheid moet worden vrijgesteld; zoals duidelijk wordt bepaald in artikel 11, lid 2 (overeenkomstig amendement: 48) is de aansprakelijkheid van de coördinator beperkt tot gevallen van grove nalatigheid of opzettelijk wangedrag.

Artikelen

Amendement 15 heeft betrekking op de definitie van "groep luchtvaartmaatschappijen" (artikel 2, onder f, ii): de Raad heeft aanvaard dat het amendement aanleiding gaf tot verwarring met de grondafhandelingsdiensten.

Amendementen 25, 26 en 34 betreffen de functies en samenstelling van het coördinatiecomité (artikel 5): in de tekst van het gemeenschappelijk standpunt wordt duidelijk gesteld wie wel en wie niet lid van dat comité kan zijn en dat het comité verplicht zijn reglement van orde vaststelt met het oog op transparantie. Een soortgelijke tekst als amendement 26 is opgenomen in overweging 7.

Amendement 28 betreft het bepalen van de coördinatieparameters (artikel 6, lid 3): de Raad heeft aanvaard dat het voorgestelde amendement het toepassingsgebied van de voorgestelde maatregel al te zeer zou verruimen (verstrekken van informatie aan belanghebbende partijen).

Amendement 43 betreft de mogelijkheid om slots te reserveren voor de exploitatie van routes waarop een openbaredienstverplichting is gelegd (artikel 9): de Raad heeft het gewijzigde voorstel van de Commissie gevolgd om geen beperkingen te aanvaarden van het recht om slots voor de exploitatie van dergelijke routes te reserveren.

Amendement 46 betreft de mogelijkheid van nieuwe gegadigden om slots te weigeren binnen een bepaalde termijn (artikel 10, lid 7): het gemeenschappelijk standpunt weerspiegelt het gewijzigd voorstel van de Commissie, dat geen beperkingen op deze maatregel aanvaardde.

Amendement 50 betreft de "terugplaatsdata" voor slots die luchtvaartmaatschappijen tijdens de volgende dienstregelingsperiode niet zullen gebruiken (artikel 14, lid 2): de Raad heeft het gewijzigde voorstel van de Commissie gevolgd en niet aanvaard om deze data te wijzigen aangezien dit de vaste internationale praktijk in verband met dienstregelingsprocedures zou verstoren.

3.4 Door de Commissie verworpen en in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen amendementen

Amendement 18 en 20 hebben betrekking op het bepalen van de luchthavencapaciteit (artikel 3, leden 4 en 5): het gemeenschappelijk standpunt volgt het amendement van het Europees Parlement waarbij passagiersorganisaties niet geconsulteerd worden in deze procedure en waarbij het mogelijk is een luchthaven als "gecoördineerd" aan te wijzen voor perioden die korter zijn dan een volledige dienstregelingsperiode.

Amendement 23 betreft de status en de functies van de coördinator (artikel 4, lid 8): het gemeenschappelijk standpunt brengt een evenwicht tot stand tussen het Commissievoorstel en het amendement van het Europees Parlement door op niet-exhaustieve wijze te beschrijven wie erkend worden als "belanghebbenden".

Amendement 35 betreft de mogelijkheid om slots te weigeren om redenen van intermodaliteit (vroeger artikel 8, lid 6): het gemeenschappelijk standpunt heeft het advies van het Europees Parlement gevolgd en de voorgestelde bepaling geschrapt.

Amendement 38 betreft een van de kernkwesties van de voorgestelde herziening van de regels voor slottoewijzing, namelijk het verbieden van schijnuitwisselingen van slots (artikel 8 bis, lid 1, onder c en artikel 8 bis, lid 3, onder d): het gemeenschappelijk standpunt heeft de door het Europees Parlement voorgestelde tekst gevolgd en deze beperking buiten de huidige herzieningsronde gehouden.

Amendement 45 betreft de toewijzing van "poolslots" aan nieuwe gegadigden (artikel 10, lid 6): het gemeenschappelijk standpunt omvat een tekst die, hoewel hij niet volledig overeenstemt met de door het Europees Parlement voorgestelde tekst, duidelijk bepaalt dat verzoeken voor slots van nieuwe gegadigden en andere luchtvaartmaartschappijen "op een billijke wijze" worden behandeld om geen luchtvaartmaatschappijen al te zeer te discrimineren.

3.5 Door de Commissie aanvaarde nieuwe bepalingen -waarop geen amendementen zijn ingediend

Een aantal bepalingen in het Commissievoorstel - waarop door het Europees Parlement geen amendementen zijn ingediend - zijn door de Raad gewijzigd. Ze hebben betrekking op de volgende kwesties:

(1) De definitie van "slot" (artikel 2, onder a): de term "recht" werd geacht afbreuk te doen aan enige verdere herziening van de regels voor slottoewijzing en is derhalve vervangen door de term "toestemming", die technisch de functie die door de coördinator wordt uitgevoerd weerspiegelt.

(2) De capaciteitsanalyse van een luchthaven (artikel 3, lid 3): de analyse mag niet enkel door de luchthavenbeheerder maar ook "door een andere bevoegde instantie" worden uitgevoerd.

(3) Het verbod van het verhandelen van slots (artikel 8 bis, lid 2): de Raad was van oordeel dat dit een kwestie is die duidelijk van invloed is op de markttoegang, en heeft deze derhalve van de huidige herzieningsronde uitgesloten. De Commissie heeft uiteindelijk deze uitsluiting aanvaard; zij heeft echter de bovenvermelde verklaring ingediend.

(4) Als reactie op recente moeilijkheden in de luchtvaartsector bepaalt het gemeenschappelijk standpunt in afwijking van de regels in artikel 8 bis, paragraaf 3, dat slots die vroeger door nieuwe gegadigden werden geëxploiteerd kunnen worden overgedragen in het geval van een wettelijk toegestane overname van de activiteiten van een failliete onderneming.

(5) Klachten (artikel 11, lid 1) moeten in het algemeen binnen een kortere termijn worden behandeld (drie maanden) dan die welke door de Commissie werd voorgesteld (minimaal drie maanden).

(6) Sancties: de intrekking van vluchtplannen voor exploitaties "zonder een slot" wordt facultatief gemaakt (artikel 14, lid 1). Geldboetes (artikel 14, lid 5) moeten volgens de standaardformulering "doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties of gelijkwaardige maatregelen zijn".

(7) Met het oog op de specifieke eisen i.v.m. de invoering van procedures voor klachten en beroep in verband met beslissingen van coördinatoren en sancties dienen de artikelen 11, lid 2, en 14, lid 5, in werking te treden 12 maanden na de publicatie van de verordening, terwijl de rest van het voorstel in werking moet treden drie maanden na publicatie ervan.

4- CONCLUSIE

Om de bovenstaande redenen is de Commissie van oordeel dat het op 19 februari 2004 bij gekwalificeerde meerderheid vastgestelde gemeenschappelijk standpunt aanvaardbaar is en kan zij het derhalve steunen.