P6_TA(2005)0299

Het effect van EG-leningen in ontwikkelingslanden

Resolutie van het Europees Parlement over het effect van leningsactiviteiten van de Europese Gemeenschap in de ontwikkelingslanden (2004/2213(INI))

Het Europees Parlement,

- gezien het verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de leningsactiviteit van de Europese Gemeenschappen in 2003 (SEC(2004)1073) en het bijgevoegde werkdocument van de Commissie (SEC(2004)1074),

- gezien het jaarverslag 2004 over het ontwikkelingsbeleid en de externe bijstand van de EG (COM(2004)0536 en het bijgevoegde werkdocument van de Commissie SEC(2004)1027),

- gezien het onderzoek "The European Investment Bank and the ACP Countries: An Effective Partnership?" van het Commonwealth-secretariaat,

- gezien het document van de Europese Investeringsbank (EIB) "Development Impact Assessment Framework of Investment Facility Projects",

- gezien de lopende onderhandelingen met betrekking tot de herziening van het extern kredietverleningsmandaat van de EIB,

- gezien het externe onderzoek "The Development Impact of European Investment Bank (EIB) Lending Operations in the Cotonou and ALA Framework [1]" waartoe door de Commissie ontwikkelingssamenwerking opdracht is gegeven,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 20 januari 2000 over de schendingen van de mensenrechten in verband met het aardoliewinning- en pijplijnproject van Tsjaad en in Kameroen [2],

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 5 februari 2002 over het jaarverslag van de Europese Investeringsbank over het jaar 2000 [3],

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 21 november 2002 over het jaarverslag van de Europese Investeringsbank over 2001 [4],

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 22 april 2004 over het activiteitenverslag over 2002 van de Europese Investeringsbank [5],

- gezien de bevindingen van de hoorzitting in de Commissie ontwikkelingssamenwerking van 18 januari 2005,

- gelet op artikel 45 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie ontwikkelingssamenwerking (A6-0183/2005),

A. overwegende dat de EIB de grootste mondiale publieke kredietverstrekker is met een volume aan leningen van 40 miljard EUR,

B. overwegende dat de EIB in ruim honderd ontwikkelingslanden, in het Middellandse-Zeegebied, in de landen van Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS), in Azië en Latijns-Amerika (ALA) opereert en belangrijke ontwikkelingsprogramma's van de EU in het Middellandse-Zeegebied en in de ACS-landen uitvoert; dat de modaliteiten van de kredietverstrekking aan ontwikkelingslanden echter niet door een modern politiek mandaat gedefinieerd zijn,

C. overwegende dat de EIB zich in de afgelopen jaren grote inspanningen heeft getroost om te handelen naar de constructieve suggesties van het Parlement,

D. overwegende dat de EIB momenteel haar beleid over de toegankelijkheid van informatie voor het publiek herziet, dat rekening moet houden met de vereisten die voortvloeien uit de toepassing van het Verdrag van Aarhus op de Europese instellingen betreffende toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieu-aangelegenheden;

E. overwegende dat de EIB als onafhankelijke bank handelt, die echter verantwoording aan de aandeelhouders — de 25 EU-lidstaten — is verschuldigd,

F. overwegende dat de EIB met betrekking tot het verstrekken van kredieten buiten de EU de in haar Environmental Statement 2004 uitgedrukte ondersteuning voor het "UNEP Statement by Financial Institutions on Environment and Sustainable Development" en voor de "Equator Principles" in haar nieuwe Development Impact Assessment Framework, ten minste voor projecten in het kader van de Cotonouinvesteringsfaciliteit van de Overeenkomst van Cotonou, op verheugende wijze concretiseert,

G. overwegende de uitzonderlijke risico-omstandigheden voor kredietverstrekking in vele ontwikkelingslanden, waartegen het EIB maatregelen moet kunnen nemen,

H. overwegende de inspanningen van de Europese Unie en de internationale gemeenschap om met de verwezenlijking van de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (MOD) eindelijk een beslissende wending in het ontwikkelingsbeleid te bereiken,

1. spreekt zijn dank uit aan de EIB voor de uitzonderlijke bereidheid tot dialoog en informatieverstrekking;

2. is erover verheugd dat de EIB de EU-doelstellingen op het gebied van ontwikkelingsbeleid die in het Akkoord van Cotonou overeenkomstig de acht MOD werden gedefinieerd, ondersteunt, en als voorwaarde voor de kredietverstrekking een relevantie van de gesubsidieerde projecten voor het bereiken van de MOD met de nieuwe Development Impact Assessment voor projecten in het kader van de investeringsfaciliteit als grondslag neemt; verlangt evenwel de uitbreiding van deze criteria op alle door de EIB in ontwikkelingslanden begunstigde projecten;

3. roept de EIB op om zich voor de evaluatie van de projectsuccessen ook de door de Commissie met betrekking tot de MOD gedefinieerde sleutelindicatoren eigen te maken en in haar Development Impact Assessment Framework te integreren; beveelt de EIB aan een onafhankelijke evaluatie-eenheid op te richten die slechts aan de raad van bestuur verantwoording dient af te leggen, om daardoor te voldoen aan de door multilaterale ontwikkelingsbanken gestelde normen;

4. verzoekt de Commissie de EIB en de projectplanning daarvan beter in de planning van de Commissie en de lidstaten te integreren, in overeenstemming met de in Barcelona aangegane verplichting tot betere coördinatie en harmonisatie van de maatregelen met betrekking tot het ontwikkelingsbeleid;

5. prijst de EIB voor de ondertekening van het Memorandum of Understanding van mei 2004 met de Commissie en de Wereldbank en roept de EIB op om de coördinatie van doelstellingen, criteria en methodiek ook met de European Development Finance Institutions (EDFI) en de medewerking in het Interactnetwerk te intensiveren, om de complementariteit van de inzet van financiële middelen van de EIB ten opzichte van de maatregelen van de Commissie en lidstaten te waarborgen;

6. prijst de oprichting van European Financing Partners S.A. door de EIB en tien van de EDFI-partners en roept de EIB op extra projecten uit de communautaire financiële middelen te organiseren met andere instellingen voor ontwikkelingsfinanciering en in het bijzonder modellen voor de risicodeling door de overname van een First Loss Tranche te controleren;

7. beveelt de Commissie en de EIB aan om aan de Raad en het Parlement een nieuwe geïntegreerde benadering en organisatie voor te stellen voor de programmering en de verstrekking van de externe bijstand van de EU in het kader van de voorbereiding van de toekomstige financiële vooruitzichten van de EU en van de volgende generatie van externe EIB-mandaten; dit voorstel moet een optimale benutting van een mogelijke synergie tussen de personele en financiële middelen van de Commissie, de EIB en bilaterale ontwikkelingsorganisaties mogelijk maken, en moet gericht zijn op de verhoging van de algemene efficiëntie, coherentie, transparantie en zichtbaarheid van de externe bijstand van de EU, met name voor de verwezenlijking van de MOD;

8. prijst de EIB daarvoor dat in de follow-up van de projectbewaking reeds rekening is gehouden met standpunten van NGO's en het publiek, verzoekt de EIB echter deze consultatie ter verhoging van de plaatselijke participatie en aanvaarding al in de fase van de controle van de krediettoekenning (pre-appraisal) te houden en de resultaten voor de Commissie en de lidstaten te documenteren;

9. spreekt waardering uit voor de integratie van "Environmental Impact Assessment" en "Environmental Impact Statement" in de projectcyclus van de EIB, beveelt echter dringend aan om ook een op de MODindicatoren georiënteerde visie op de sociale gevolgen en de gevolgen met betrekking tot het werkgelegenheidsbeleid van de investering in de catalogus van documenten voor de toekenningsanalyse op te nemen;

10. verzoekt de lidstaten als eigenaars van de bank deze voor de ALA-regio (landen in Azië en Latijns-Amerika) te voorzien van een voor het bereiken van de MOD noodzakelijk mandaat voor ontwikkelingsbeleid en afstand te nemen van het tot nu toe gehanteerde primaat van de economische hulp voor het buitenland;

11. verzoekt de Raad het volume voor activiteiten van de EIB in de ALA-regio te verhogen; verwacht van de EIB de toekenning van een prioriteit aan de economisch zwakkere landen bij de inzet voor deze regio;

12. beveelt de EIB aan om een uitbreiding van het strategische document "Funding of Reconstruction and Restoration Projects following Natural Disasters" tot regio's buiten de Unie en de toetredingskandidaten en beveelt de Raad en de Commissie aan om een mandaat voor noodhulp voor de EIB uit te werken, dat de EIB in staat stelt om bijvoorbeeld in de ALA-regio efficiënt en regionaal stimulerend opbouwsubsidies te verstrekken, onafhankelijk van de nu door de economische hulp aan het buitenland vastgestelde criteria;

13. verzoekt de Raad en de Commissie de noodzakelijke middelen beschikbaar te stellen om de door de EIB ter beschikking gestelde kredietmiddelen voor wederopbouwhulp na de tsunami volgens criteria van de International Development Agency te kunnen verstrekken;

14. verzoekt de Commissie samen met de EIB onderhandelingen met het IMF aan te knopen met de bedoeling om de financiering van projecten voor bestaansvoorziening in de publieke sector in ontwikkelingslanden mogelijk te maken, om vooruitgang in de publieke bestaansvoorziening te boeken en aldus de basis voor investeringen in de particuliere sector te creëren;

15. roept de EIB op om het in het Verdrag van Cotonou voorziene instrument van rentevermindering in grotere mate aan te wenden om met schulden belaste ontwikkelingslanden in staat te stellen investeringen uit te voeren in de sector van de openbare diensten van algemeen economisch belang;

16. verzoekt de EIB de sectorale doelstellingen voor het kredietbeleid ten opzichte van ontwikkelingslanden met name op de gebieden energie, bosbouw, vervoer, water en afvalmanagement te vernieuwen en rekening te houden met de analyse van de redenen voor terugtrekking van privé-investeerders;

17. beveelt aan om een EIB-begrotingslijn voor kennisoverdracht en technische ondersteuning in te stellen;

18. verwacht van de EIB op basis van de positieve ervaringen van de eerste projecten, dat de inzet van de EIB op het gebied van microfinanciering duidelijk wordt versterkt en dat daarbij met name vrouwen worden aangemoedigd een eigen bedrijf op te starten; roept de EIB op om zich te richten naar de met medewerking van de Commissie opgestelde aanbevelingen van de Consultative Group to Assist the Poor;

19. eist van de EIB dat kredieten in een grotere mate in plaatselijke valuta worden verstrekt en dat de mogelijkheden worden onderzocht om met de hulp van de EIB plaatselijke valuta te ondersteunen;

20. verzoekt de Commissie nog in 2005 in een studie te onderzoeken of via de uitgifte van Eurobonds door de EIB, vergelijkbaar met de US Treasury Bonds, aanzienlijke middelen voor een versterkte betrokkenheid van de EIB bij doelstellingen op het gebied van ontwikkelingsbeleid kunnen worden vrijgemaakt;

21. verzoekt de EIB op korte termijn een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren, of via een startfinanciering in euro en aandeelhouderschap van de EIB in Afrika, Azië en Latijns-Amerika regionale fondsen kunnen worden opgericht, analoog aan de door de Japanse regering voorgestelde oprichting van een Asian Development Fund (Aziatisch ontwikkelingsfonds);

22. verwacht dat de EIB de beleidslijnen voor de verstrekking van kredieten aan de particuliere sector verder ontwikkelt, die op het respect voor mensenrechten, de nakoming van milieu- en sociale normen in overeenstemming met de bestaande internationale normen, de nakoming van de arbeidsnormen van de Internationale Arbeidsorganisatie en eventueel de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen moeten voortbouwen, en verwacht dat de naleving van de beleidslijnen door de EIB wordt gecontroleerd;

23. roept de EIB op om haar "Development Impact Assessment Framework of Investment Facility Projects" aan te passen aan internationale normen op het vlak van ontwikkelingsbeoordeling, en om de opname van standpunten van het Parlement en de internationale burgermaatschappij in dit herzieningsproces te vergemakkelijken;

24. verzoekt de EIB met klem geen projecten te subsidiëren die tot vernietiging van het natuurlijke habitat leiden, aan de illegale exploitatie van natuurlijke rijkdommen bijdragen, de productie van in de EU verboden stoffen of stoffen waarvan het verbod voorgenomen is, inhouden, de bouw van stuwdammen die niet aan de criteria van de World Commission on Dams (WCD) voldoen, financieren; doet een beroep op de EIB om de aanbevelingen van de "Extractive Industry Review" (januari 2004) van de Wereldbank te volgen;

25. roept de EIB op om zich ervan te vergewissen dat haar kredieten in de ALA en ACS-regio's gepaard gaan met maatregelen ter verbetering van de duurzaamheid uit milieuoogpunt van leningen, onder meer door:

- de financiering van projecten in alle vier EIB-categorieën van "milieu" met inbegrip van, in het bijzonder, projecten ter bescherming van het natuurlijk milieu;

- een beoordeling van alle waterkrachtprojecten in een vroege fase van de projectcyclus, in het licht van de richtlijnen van de WCD;

- in overeenstemming met de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling, een verhoging van de kredieten in de sector van het water van de huidige 3% voor ACS-landen en 8% voor ALA-landen tot minimaal 20 % van haar regionale kredietportefeuille, in het bijzonder door kredieten aan plaatselijke ondernemingen voor duurzame microprojecten te verlenen;

- een verhoging van de kredieten voor projecten van hernieuwbare energie in ACS- en ALA-landen, die de globale verplichting van de EIB weerspiegelt om 15% van de kredieten van zijn totale energieportefeuille te verwezenlijken in hernieuwbare energie tegen 2006 en 50 % tegen 2010;

26. roept de Commissie op om toenemende EIB-kredieten aan milieuprojecten in de ALA- en ACSlanden te ondersteunen door de toekenning van renteverminderingen van 3%, zoals met succes in de Meda-kaderovereenkomsten wordt toegepast, en door de toekenning van renteverminderingen van 5% voor nieuwe projecten van hernieuwbare energiebronnen;

27. eist dat de EIB effectieve maatregelen tegen corruptie en het witwassen van geld neemt en zich in het kader van een grondig anticorruptiebeleid ertoe verbindt om alleen overeenkomsten te ondersteunen die uit een open en transparant onderhandelingsproces voortkomen alsmede EIB-cliënten in ontwikkelingslanden ertoe verplichten om aan te tonen dat zij over adequate systemen van interne revisie voor het ophelderen van omkoping en corruptie beschikken; eist voorts dat de EIB alle verwijten met betrekking tot corruptie onderzoekt en aan de bevoegde justitiële autoriteiten doorgeeft en adequate sancties tegen de verdachten initieert;

28. verzoekt de EIB om haar afdeling Inspectorate General verder te ontwikkelen tot een onafhankelijke klachtenprocedure, die met betrekking tot alle projectaanvaardingscriteria en zonder omweg via de Europese ombudsman kan worden aangesproken en zo ook beschikbaar is voor personen die door projecten getroffen zijn die door de EIB zijn gesubsidieerd in ontwikkelingslanden, en niet alleen voor EU-onderdanen;

29. verzoekt de EIB bij het verstrekken van kredieten in ontwikkelingslanden een minder conservatief risicobeheer toe te passen, dat zij zou kunnen afschermen wanneer zij winsten uit projecten, die zij financiert uit door de lidstaten ter beschikking gestelde ontwikkelingsgelden, laat toevloeien naar een risicofonds, om meer projecten met zeer hoog risico te kunnen financieren; verzoekt de EIB bij gemeenschappelijk te financieren projecten met hoge risico's het instrument van de tranches van lagere rang aan te wenden;

30. verzoekt de EIB zich met betrekking tot transparantie van de gesubsidieerde projecten naar de International Finance Corporation (IFC) te oriënteren;

31. verzoekt de EIB met het oog op de optimale stimulering van kleine en middelgrote ondernemingen een rechtstreekse aanwezigheid ter plaatse op te bouwen en hiervoor de middelen die haar voor het beheer van de investeringsfaciliteit ter beschikking worden gesteld, voortaan volledig uit te putten, en bovendien te overwegen om de kredietbemiddeling aan deze klantenkring te organiseren via instellingen die als Clearing House fungeren en uit externe deskundigen bestaan, om de kredietnemers in de eigenlijke geest van een investeringsbank in het risicokapitaalsegment in grotere mate van de gunstige voorwaarden van de bank te laten profiteren en tegelijkertijd een aparte kredietlijn voor stimulering van de lokale privé-banksector te ontwikkelen;

32. beveelt aan om een continue dialoog tussen zijn Commissie ontwikkelingssamenwerking en de EIB op gang te brengen;

33. verzoekt de Commissie het Parlement en de Raad eenmaal per jaar te informeren over de resultatenbalans, die de in coördinatie met de EIB uitgevoerde programma's met betrekking tot de MDG behalen;

34. verzoekt de Commissie tegen september 2005 een tussentijds verslag voor te leggen over de stand van de besprekingen van de Review of the External Lending Mandate of the EIB;

35. roept de Commissie op om voor het einde van 2005 een studie uit te werken over de financiële, politieke en juridische mogelijkheden om het ontwikkelingsmandaat en de kredietoperaties van de EIB te versterken door de creatie van een afzonderlijke kredietfaciliteit, als een specifieke entiteit van de EIB-groep, zonder uit het oog te verliezen dat het noodzakelijk is om de AAA-rating van de EIB-groep te behouden;

36. verzoekt de Raad en de Commissie de eisen van het Parlement jegens de EIB te ondersteunen;

37. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten, de Europese Investeringsbank, de ACS-EU-Raad, de Verenigde Naties en de Wereldbank.

[1] Project nr. EP/ExPol/B/2004/09/06.

[2] PB C 304 van 24.10.2000, blz. 211.

[3] PB C 284 E van 21.11.2002, blz. 111.

[4] PB C 25 E van 29.1.2004, blz. 390.

[5] PB C 104 E van 30.4.2004, blz. 1019.

--------------------------------------------------