.1; ' -ïft. f, y ,4«i. i 
^liiitJL?tti|ïi'. 
'?!'ƒ. lSï&-i 
f-SE*;*1, 
$$#? 
* • ij"! ' i * 
'km 
•J'öïi 
% • i* f,* ^ •{. ' 
• r'- -J 
•'•jr. 
hè*?. 
3». »\lli 
ara f» 
-*i ** 
ij»: 
f» 
w4 y ,4«i. i 
mm 
^liiitJL?tti|ïi'. 
?-.-•»*#**-
f. SA**1, 
$$#? 
* • ij"! ' i * 
'km 
•J'öïi COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 14.10.1998 
COM(1998)571def. 
') i .M, •» • i* f,* ^ •{. ' 
• r'- -J 
•'•jr. 
hè*?. 
3». »\lli MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
EEN KRACHTIGER INTEGRATIE VAN HET MILIEU 
BINNEN HET ENERGIEBELEID VAN DE GEMEENSCHAP 
jm f» 
-*i *f 
ij»: 
II?" 
fflSS 

INLEIDING 
0.1 Hnergie is essentieel voor de verwezenlijking van economische groei en sociaal welzijn, 
maar zowel de productie als het gebruik van energie heeft tegelijkertijd aanzienlijke 
gevolgen voor het milieu. Geheel in lijn met de groeiende bezorgdheid van de Europese 
burgers over het milieu zien ook beleidsvormers steeds meer de milieudimensie van 
energiemaatregelen in. Daarom is de integratie van het milieu in haar beleidsdoelstellingen 
en -maatregelen één van de grote uitdagingen voor het energiebeleid. 
0.2 De uitdaging van het mondiale probleem van klimaatverandering is zodanig dat de 
politieke toezegging van de Gemeenschap om de emissie van broeikasgassen te beperken 
realistisch gezien niet haalbaar is als er niet wordt ingegrepen om het energiebeleid te 
wijzigen en maatregelen te nemen om de externe kosten van de energieproductie en het 
energieverbruik door te berekenen. De Energieraad van 11 mei 1998 discussieerde over 
het verband tussen het energie- en het milieubeleid, benadrukte de rol die energiesector 
moet spelen bij het voldoen aan de verplichtingen van Kyoto en onderstreepte de 
noodzaak van een hechtere samenwerking tussen partners op het gebied van energie en 
milieu. 
0 3 In Cardiff bevestigde de Europese Raad opnieuw deze hoofdrol van energie door de 
Energieraad - samen met de Landbouw- en de Vervoerraad - te verzoeken een begin te 
maken met de opstelling van hun strategieën voor de verwezenlijking van milieu-integratie 
en duurzame ontwikkeling binnen hun respectieve beleidsterreinen. De Europese Raad van 
Wenen zal de vooruitgang bekijken. De Energieraad zal zich tijdens zijn vergadering van 
13 november 1998 met dit verzoek bezighouden, en het Voorzitterschap heeft de 
Commissie verzocht een bijdrage te leveren aan de vergadering van de Raad. 
0 4 Dienovereenkomstig wordt in de onderhavige mededeling naar de algemene vooruitgang 
gekeken en worden maatregelen voorgesteld voor de verdere integratie van milieu­
overwegingen in het energiebeleid binnen de context van een duurzame ontwikkeling. 
HOOFDSTUK I: DE UITDAGING VAN HET INTEGREREN VAN DE MILIEU-
DIMENSIE IN HET ENERGIEBELEID 
I. Aanpassing van het energiebeleid voor duurzaamheid 
11 De energiesector speelt een belangrijke rol op het gebied van het milieu. Zoals reeds werd 
benadrukt in de mededeling van de Commissie "Overzicht van beleid en maatregelen op 
energiegebied" , hebben de productie, het vervoer en het gebruik van energie, in de 
meeste gevallen, gevolgen voor ons milieu. Deze gevolgen kunnen van lokale aard zijn, 
bijvoorbeeld de luchtkwaliteit in steden, afvalverwijdering of geluidsoverlast, maar ze 
kunnen ook diverse regio's of landen betreffen, waardoor ze een continentaal karakter 
hebben, bijvoorbeeld verzuring, veilig gebruik van kernenergie en de verwijdering van 
kernafval; klimaatverandering heeft gevolgen voor de hele wereld. Energie vormt een 
grootschalige, wezenlijke belasting voor het milieu, gezien de strategische rol van energie 
Overzicht van beleid en maatregelen op energiegebied, COM(97)167 dcf. van 23.4.1997. 
hij de bevreéigwg va» de behoefiea vim de mmùméfm®§à§ mm moè&tefc, vwwonf^t^ en 
koken alsmede bij, socktfc, irt<à*s$ri£ft& ©» oarMiiefftàëfe astMiatef». 
1.2 Dt integratie van @iar^@ @f* nriflisu i iié» ymm m&mé$ mm teeÉu^gfipà a§f«eî bij de 
(wrtwtkkdkvg van tel ®n@rgi@fo@tekl SMb d@ E*w©fwi Afe$® m mm hêêmw wàÊ@r%&w y m 
bet nùlieubeieid en de mè&r® bdmà^âkmém va» ée OaMwanscè^ e$® van de 
voornaaimte beginselen van het Verdrag drt werd o«ésraocl*t m em mededeling van de 
Commissie uit 1989 (COM(89)369 éef). Tegettjkertfd werd klimaatverendefing een 
belangrijke uitdaging voor het milieubeleid, naast de traditionele energie-
/milieuproblemen. 
1 3 De gezamenlijke Energie- en Milieuraden van oktober 1990, december 1991 en april 1993 
zijn belangrijk geweest bij de ontwikkeling van een uitgebreid pakket beleidsmaatregelen 
Dit werk zorgde voor verdere vooruitgang bij de ontwikkeling van de prioriteiten van het 
communautaire energiebeleid zoals weergegeven in het Witboek voor het energiebeleid' 
Op basis van uitvoerig overleg met belanghebbenden, de Raad, het Parlement en andere 
instellingen werd bevestigd dat het milieu, het concurrentievermogen en het waarborgen 
van de energievoorziening de drie pijlers van het energiebeleid zijn die bijdragen tot een 
duurzame ontwikkeling. 
1 4 Naar aanleiding van de mededeling van de Commissie die in paragraaf 1.1 is genoemd, zijn 
de voorstellen van de Commissie voor een kaderprogramma voor energie thans bij de 
Raad en het Parlement in behandeling' Een prioriteit van dit programma is de bijdrage 
lot een duurzame ontwikkeling door een verbetering van het concurrentievermogen, door 
hei waarborgen van de energievoorziening en door de verwezenlijking van een hogere 
milieukwaliteit. Met vijfde kaderprogramma voor onderzoek, technologische ontwikkeling 
en demonstratie ondersteunt de verwezenlijking van deze doelstellingen. 
15 Zowel het Verdrag van Maastricht als het Verdrag van Amsterdam bevat bepalingen die 
direct van belang zijn voor de energie: een duurzame ontwikkeling en een rationeel 
gebruik van hulpbronnen zijn verplichtingen van het Verdrag, waarvoor wezenlijke 
veranderingen in het energiebeleid nodig zijn om hieraan te kunnen voldoen. 
1 6 Gezien de aanzienlijke gevolgen die energie voor het milieu heeft, kan de milieu-integratie 
niet worden verwezenlijkt zonder het energiebeleid zo aan te passen dat rekening wordt 
gehouden met milieudoelstellingen. De uitdaging is de ontwikkeling van een duurzaam 
energiebeleid. "Ongewijzigd beleid" is geen optie meer, vooral in de context van post-
Kyoto, die substantiële maatregeien vereist om de broeikasgasemissies te reduceren. 
Het is van groo; belang duurzaamheid aan te nemen als algemeen beginsel voor de 
ontwikkeling van let toekomstig energiebeleid. Deze mededeling probeert deze aanpak te 
ondersteunen. Hes is desalniettemin belangrijk te zorgen dat het energiebeleid 
evenwichtig, realistisch en flexibel is. Er moet een langdurig evenwicht worden gevonden 
tussen de noodzakelijke bescherming van het milieu en de economische en sociale 
behoeften van de mens. 
II. Maatregelen nemen op weg naar de integratie 
17 Voor de Gemeenschap - via diverse programma's, maar met name SAVE - is energie-
efficiëntie een belangrijk element bij het streven van de Unie naar duurzaamheid bij het 
energiebeleid: ten eerste om de Gemeenschap minder afhankelijk te maken van brandstof 
van buiten de EG en ten tweede om de gevolgen voor het milieu te verminderen. Het 
belang hiervan werd eens te meer bevestigd tijdens de Energieraad van 11 mei 1998, toen 
overeenstemming werd bereikt over een wezenlijke verbetering van de huidige 
efiiciëntieniveaus als een van de voornaamste beleidsdoelstellingen. 
Dit zal bijdragen tot het aanpakken van de recente vertraging in de verbetering van de 
efficiëntie. Hoewel de energie-intensiteit tussen 1990 en 1997 met 0,6% per jaar 
vooruitging, is het economisch potentieel voor verbeteringen verre van uitgeput. Er zijn 
echter nieuwe inspanningen en een nieuw engagement nodig, zoals aangegeven in de 
recente mededeling van de Commissie betreffende de energie-efficiëntie4. Een belangrijk 
middel voor de verwezenlijking van grotere efficiëntie is het streven om, voorzover 
mogelijk, de prijzen de volledige sociale kosten van de energieproductie en het 
energieverbruik, inclusief externe kosten, te laten weerspiegelen. In een tijd van 
toenemende liberalisering zal een dergelijke vooruitgang bijzonder belangrijk zijn. 
18 De Europese Gemeenschap heeft recentelijk bijzonder veel aandacht besteed aan de 
ontwikkeling van een gecombineerde productie van warmte en elektriciteit 
(warmtekrachtkoppeling), die de efficiëntie van het brandstofgebruik van 30 à 40% tot 
70 à 80% kan verbeteren. De Commissie heeft een mededeling5 aangenomen die gericht is 
op een verdubbeling van het gebruik van warmtekrachtkoppeling van 9% nu naar 18% 
tegen 2010, samen met een strategie voor actie, die door de Raad en het Parlement werd 
bekrachtigd 
1.9 De bevordering van schonere energie is al meer dan 20 jaar een belangrijk onderwerp van 
liet energiebeleid. Het ondersteunen van de ontwikkeling van duurzame energiebronnen is 
een hoofddoelstelling van het energiebeleid. De ontwikkeling van technologie wordt 
gesteund door de kaderprogramma's voor O&TO, terwijl activiteiten ter bevordering van 
een grotere marktpenetratie door het ALTENER-programma worden gesteund. 
Thans wordt een hoge prioriteit toegekend aan de bijdrage van duurzame energiebronnen 
aan de energiebalans, waarbij de doelstelling een verdubbeling van de bijdrage van 6% 
naar 12% tegen 2010 is. Een volledige strategie is gepresenteerd in het Witboek "Energie 
voor de toekomst duurzame energiebronnen", dat door de Commissie aangenomen en 
door de Raad en het Parlement bekrachtigd is6. 
MO Tegelijkertijd, en met steun van het JOULE-THERMIE-programma, is een wezenlijke 
vooruitgang geboekt bij het schonere gebruik van fossiele brandstoffen, met name bij de 
Energie-efficiëntie in de Europese Gemeenschap - Op weg naar een strategie voor het rationeel gebruik 
van energie, COM(98)246 def. van 29.4.1998. 
Een communautaire strategie voor de bevordering van warmtekrachtkoppeling (WKK) en het 
wegnemen van belemmeringen voor de ontwikkeling ervan, COM(97)514 def. van 15.10.1997. 
Energie voor de toekomst: duurzame energiebronnen - Witboek, COM(97)599 def. van 26.11.1997. 
3 
siccnkoolwj'Drandmg Dk beeft bijgedragen tot duidelijke verbeteringen van <U* lok^v 
emissies 
V.i ..,.:'--' '...i..Kc v-vat be'iCtL \;isie brandstoffen en overheidssteun, noei ki IC!>L -
.;.->; •ikLitiü v,r .)f: 52/9? van 28 december 1993 de overheidssteun voor steenkool wcu = 
w.' -i •/-"-.: /oda* de ('o.-rwissie nog uitsluitend overheidssteun ïoestaat mJien ik 't. 
i)f,.. . : :i de , eigMiaLkoIijkmg van. de aanpassing van de koiemndustue aan de- noi° 
vo-ir nii'e ^.'esrheiming 
11 Hes beleid betreffende onderzoek, technologie en ontwikkeling op het gebied van energie 
blijft een. hoofdrol spelen in de strategie van de EG voor de verbetering van ons milieu 
Technologieën voor de energieproductie gaan hard vooruit, hetgeen al heeft geleid 'c* 
aanzienlijke verbeteringen in de efficiëntie en een schoner milieu, en door de inzet var» de 
beste beschikbare technologieën zullen de verbeteringen doorgaan. Dergelijke 
geavanceerde technologieën bieden ook voordelen wat betreft de kosten. 
Een strakke en continue coördinatie van O&TO en het energiebeleid is essentieel Schone 
technologieën kunnen een positieve bijdrage leveren met duurzame resultaten In de 
werkprogramma1 s van het nieuwe vijfde kaderprogramma voor onderzoek, 
technologische ontwikkeling en demonstratie waaraan thans wordt gewerkt, zal de 
Commissie prioriteit geven aan milieudoelstellingen. 
12 Sinds in de jaren tachtig steeds meer bekend is geworden van het probleem van de zure 
regen, is de noodzaak lokale en regionale emissies aan te pakken, met name van 
zwaveldioxide en stikstofhoudende gassen, een belangrijke zorg op het gebied van energie 
en milieu geworden Bovenal de verzuring en vervolgens de luchtkwaliteit zijn prominente 
onderwerpen geweest rnet aanzienlijke voordelen bij de reductie van belangrijke 
verontreinigende stoffen zoals zwaveldioxide (S02), stikstofoxiden (NOx), koolmonoxide 
(CO), vluchtige organische stoffen (VOS) en bepaalde deeltjes. De communautaire 
wetgeving en technologische ontwikkelingen hebben bijgedragen tot de verbetering van de 
lokale normen voor het milieu en tot vergroting van het welzijn van de Europese burger 
In dit verband heeft de vaststelling van de richtlijn inzake grote stookinstallaties in l()887 
geresulteerd in een wezenlijke vermindering van de S02- en NOx-emissies in de afgelopen 
jaren, gedeeltelijk dankzij substantiële milieugeoriënteerde investeringen en gedeeltelijk 
dankzij veranderingen in de brandstofmix. Om de emissies die tot verzuring en 
ozonvorming leiden verder te beperken, heeft de Commissie onlangs voorgesteld de 
richtlijn van 1988 te herzien8 door de werkingssfeer daarvan uit te breiden tot gasturbines 
en door de emissiegrenswaarden voor nieuwe installaties die vanaf 1 januari 2000 in 
bedrijf worden gesteld, te actualiseren. Bovendien stimuleert de herziening het gebruik 
van warmtekrachtkoppeling in nieuwe grote stookinstallaties alsmede het gebruik van 
biomassa als brandstof. 
Begin 1999 zal de Commissie een voorstel voor een richtlijn indienen betreffende 
nationale emissieplafonds voor verontreinigende stoffen die verzuring veroorzaken en 
RiehUijH 88/609/EI'XJ van de Raad van 24 november 1988 inzake beperking van de emissies \aü 
ixpaaidc verontreinigende stoffen in de lucht door grote stookinstallaties, PB nr. L 336. 7.2.1988. 
.„•'•' i • y. , h • • ,. -g : . \ il, " c' <!;,.. 8;7(/>c' \.r/i ï ,. xlic;.-
voor ozon recursors (S02, NOx, VOS en NH;„ ammoniak) eze plafonds zullen algehele 
beperkingen voor deze emissies creëren, en het voldoen hieraan zal voor de energiesector 
een belangrijke bijkomende uitdaging zijn. 
113 !)e onlangs afgesloten besprekingen over de reductie van emissies van motorvoertuigen 
door verbeteringen op het gebied van de autotechnologie'en door het gebruik van 
schonere brandstoffen (als gevolg van het Auto/olieprogramma) zijn belangrijk voor 
zowel de reductie van de emissies, met name in stedelijke gebieden, als de ontwikkeling 
van een coöperatief kader tussen verschillende economische actoren. Deze samenwerking 
wordt nog naar andere gebieden uitgebreid: er lopen onderhandelingen met 
autofabrikanten (ACEA) over een convenant inzake de reductie van C02.emissies van 
auto's door onder meer een betere brandstofefficiëntie, bijvoorbeeld de beperking van de 
C02.emissies tot 140 g/km. 
114 Als onderdeel van het internationale streven naar de integratie van zorg voor het milieu in 
activiteiten op het gebied van de olie- en gasexploratie en naar de voorkoming van 
afvalverwijdering op zee, heeft de Commissie in februari 1998 een mededeling 
aangenomen betreffende de opruiming en verwijdering van niet meer gebruikte offshore 
olie- en gasinstallaties9, waarin werd aangegeven dat de Gemeenschap actie moet 
ondernemen om het mariene milieu op gepaste wijze te beschermen bij de ontmanteling 
van circa 600 offshore installaties in de communautaire wateren. 
In juli 1998 hebben besprekingen van de Commissie namens de Gemeenschap geleid tot 
een besluit binnen het OSPAR-Verdrag10 waarin, met enkele uitzonderingen, een verbod 
op het dumpen in zee werd vastgelegd. In het besluit werd verder gevraagd om meer 
O&TO, uitwisseling van informatie en samenwerking tussen de verdragsluitende partijen 
en industriesectoren, om de bescherming te verbeteren. De Commissie zal met de lidstaten 
en de betrokken sectoren blijven samenwerken. De Commissie zal ook nadenken over de 
vraag hoe het OSPAR-besluit het best op communautair niveau kan worden toegepast en 
hoe de bescherming het best kan worden uitgebreid naar die lidstaten die geen partij bij 
het OS PAR-Verdrag zijn. 
1.15 Het ontstaan en de verwijdering van afval is een belangrijk milieuvraagstuk. In 
overeenstemming met de strategie voor afval die in I99611 werd aangenomen, waarbij het 
vermijden en recycleren van afval wordt bevorderd en het storten van afval wordt 
teruggedrongen, heeft de Commissie onlangs een richtlijn inzake afvalverbranding12 
voorgesteld. Indien afval met een brandbare component ontstaat en verwijderd moet 
worden, kan de verbranding van afval met energieterugwinning een kostenbesparende 
optie zijn voor de aanpak van het milieuprobleem, terwijl tegelijkertijd andere brandstof 
wordt bespaard, mits de emissies tot een minimum worden beperkt en de energie efficiënt 
wordt gebruikt. 
Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende de opruiming en 
verwijdering van mei meer gebruikte offshore olie- en gasinstallaties, COM(98)49 def. van 18.2.1998 
Verdrag inzake de bescherming van het mariene milieu in het noordoostelijk deel van de Atlantische 
Oceaan (1992). 
Mededeling van de Commissie betreffende de actualisering van de communautaire strategie voor het 
afvalbeheer, COM(96)399 def. van 30 7.1996. 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de verbranding van gevaarlijke afvalstoffen. 
COM(98)558 final 
5 
1.16 In mei 1097 nam de Commissie de mededeling "De energiedimensie var. 
klimaatverandering"'1 aan, waarin tijdig vóór de conferentie van Kyoto werd gekeken 
naar he! bijzondere verband tussen energie en klimaatverandering Hierbij werd 
voortgeborduurd op eerdere beleidsinitiatieven om bij te dragen tot de verwezenlijking 
van de verplichtingen van Rio betreffende CO2. 
De verplichting tot de reductie van de uitstoot van broeikasgassen heeft een nieuwe 
uitdaging gecreëerd voor al diegenen die zich bezighouden met het produceren, leveren en 
verbruiken van energie, omdat circa 80% van de totale emissie van broeikasgassen 
verband houdt met energie. 
1.17 Terugkijkend naar de jaren negentig en op basis van de actuele trends vooruitkijkend naar 
hel jaar 2000 wordt verwacht dat de kooldioxide-emissies (C02) in 2000 op het niveau 
van 1990 zullen stabiliseren. De energie-gerelateerde emissies van methaan (CH4) en 
stikstofoxide (NOx) nemen naar verwachting met 20% af. Daarentegen lijkt 
energie-gerelateerde lachgas (N20) met 60% te stijgen - een stijging die voornamelijk ie 
wijten is aan emissies in de vervoerssector. 
Dit illustreert de multidimensional aspecten waarmee het energiebeleid rekening moet 
houden en demonstreert de complexiteit van de milieudimensie en de noodzaak een 
algemene aanpak te ontwikkelen die de beleidsmaatregelen op andere gebieden 
ondersteunt en aanvult Daarom is een hechte samenwerking bij het beleid op het gebied 
van vervoer, energie en milieu noodzakelijk. 
1.18 De Commissie is van mening dat de doelstellingen van Kyoto voor de Europese 
Gemeenschap een uitdaging betekenen die met vereende krachten en gecoördineerde 
strategieën moet worden aangepakt. In aanvulling op de inspanningen van de lidstaten 
zullen gemeenschappelijke en gecoördineerde beleids- en andere maatregelen gedefinieerd 
moeten worden. 
III. Waarborgen voor een succesvolle aanpak 
119 De integratie van milieudoelstellingen in het energiebeleid moet op een evenwichtige wijze 
plaatsvinden, waarbij rekening moet worden gehouden met alle prioritaire doelstellingen 
van het energiebeleid. Hieronder vallen ook - behalve het milieu - het concurrentie­
vermogen en een betrouwbare energievoorziening. De lidstaten en de Gemeenschap zullen 
moeten zorgen voor complementariteit en samenhang tussen deze doelstellingen. 
1.20 De integratie van het milieu in het energiebeleid moet realistisch gebeuren, dat wil zeggen 
gebaseerd op feiten en analysen. Het is van groot belang rekening te houden met het 
verband tussen milieu-overwegingen en de economische en sociale gevolgen daarvan. Het 
energiesysteem is kapitaalintensief, maakt deel uit van de infrastructuur van de economie 
en kan uitsluitend mettertijd worden veranderd. Daarom moet een kosteneffectief beleid 
rekening houden met een langer tijdsbestek voor innovatie en investeringen in de 
energiesector. 
1.21 De integratie van het milieu in het energiebeleid moet flexibel zijn. Energiemarkten 
veranderen snel en bieden dus kansen voor de ontwikkeling van energiediensten en andere 
i)e energ!cd:incns«c van klimaatverandering, COM(97)196 dcf. van !4 "V 199: 
6 
diensten van de vraagzijde Dit ervaring blijkt dat een op naie bxihiüteii mogelijk is 
wanneer alle betrokken partijen in een vroeg stadium met een hechte samenwerking 
beginnen (zowel de vraag- als de aanbodzijde, met name de industrie en de consumenten). 
HOOFDSTUK 2: VERDERE ACTIE OM DE MILIEU-INTEGRATIE IN HET 
ENERGIEBELEID TE VERSTERKEN 
2.0 Hoewel al hard is gewerkt aan de integratie van het milieu in het energiebeleid, moet 
verdergaande actie worden ondernomen op alle niveaus - lokaal, regionaal, nationaal, 
Gemeenschap - en door alle betrokken autoriteiten en instellingen, allemaal op hun eigen 
gebied maar in samenwerking met elkaar: de lidstaten, de Commissie, het Europees 
Parlement, de Raad van Ministers. 
Voor een succesvolle integratie van duurzaamheid in ons dagelijks leven moeten alle 
beleidsvormers worden gemobiliseerd. In het energiebeleidskader van de Gemeenschap 
moeten de lidstaten een centrale rol spelen. In de context van de interne markt zijn 
bepaalde beslissingen echter het meest efficiënt wanneer zij op communautair niveau 
worden genomen, zodat conformiteit met andere communautaire doelstellingen wordt 
gewaarborgd. 
I lier wordt een aantal prioritaire actiegebieden geïdentificeerd als uitgangspunt voor de 
versterking van de milieu-integratie in het energiebeleid, met name (maar niet uitsluitend) 
in het licht van de verplichtingen die de EG heeft krachtens het Raamverdrag inzake 
klimaatverandering. Dit is niet bedoeld als een volledige lijst van alle mogelijke acties, 
maar slechts als indicatie om elementen voor een strategie te leveren. 
DE LIDSTATEN MOETEN ACTIE ONDERNEMEN 
In overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel zijn de lidstaten hoofdverantwoordelijk 
voor het ondernemen van actie Omdat de meeste energiebeleidsmaatregelen door de 
lidstaten worden genomen, moeten ze hun strategieën voor de integratie van de 
milieudimensie in hun energiebeleid concretiseren. 
Wat bijvoorbeeld klimaatverandering betreft, illustreert het Kyoto-protocol hoe groot de 
uitdaging voor de lidstaten is, en elke lidstaat zal een duidelijk actieplan moeten opstellen 
waarin wordt aangegeven hoe deze lidstaat denkt de doelstelling van Kyoto te bereiken. 
Een dergelijk plan, dat voortvloeit uit een hechte samenwerking tussen energie en milieu, 
zal een belangrijk praktisch voorbeeld van integratie zijn. 
? 7 De lidstaten hebben ook een bepaalde vrijheid bij de keuze van de middelen waarmee zij 
binnen een communautaire context de milieudimensie in hun energiebeleid willen 
integreren Bij het bedenken van maatregelen op dit gebied zullen de lidstaten rekening 
moeten houden met hun eigen specifieke energiebehoeften en energiebeleidskeuzen. 
Er zijn diverse belangrijke gebieden waarop de lidstaten onmiddellijk actie moeten 
ondernemen in de vorm van het aannemen van nationale strategieën en maatregelen, als 
gevolg van besluiten van de Raad. Specifieke voorbeelden zijn de follow-up die nodig is 
ten aanzien van het Witboek betreffende duurzame energiebronnen en de mededelingen 
betreffende energie-efficiëntie en warmtekrachtkoppeling. 
7 
Bij de uitdaging cUe de mtlieu-intg§rasti# bietlt, moslem \mm actor»*» fch&a in te@t verleden 
worden betrokken Regionale @n lokafo mamïêêamt zfcjrfi s*@ut«4â«'t.c>n* d*« aa«||SftT>o#dtgd 
moeien worden ét lokale dwiwisii* van ét intcgratt* VM h@t mifecw- e» h#l en«rg*«ï>eèeid te 
ontwikkelen Als politieke autoriteiten, als eeo«omt«cb© partijen en als ©iwgm'trbf'uikers 
kunnen zij een hoofdrol sp#i©n bij bet ewpèéw e» bij emergtcéimwien \n het 
Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering wordt de rol erkend die 
deze autoriteiten met name op het gebied van opleiding en vergroting van het bewustzijn 
van het publiek spelen. 
Ze spelen ook een besluitvormende rol, vooral op het gebied van het openbaar vervoer, 
volkshuisvesting en ruimtelijke ordening. De Commissie vergemakkelijkt de 
betrokkenheid van regionale en lokale autoriteiten bij de bevordering van duurzame 
energiebronnen en energie-efficiëntie door de oprichting van lokale en regionale 
energieagentschappen in het kader van het SAVE-programma. In de Gemeenschap zijn ai 
ongeveer 170 agentschappen opgericht. 
II. DE EUROPESE GEMEENSCHAP HEEFT EEN BELANGRIJKE AANVULLENDE ROL 
2.4 Omdat de lidstaten de hoofdverantwoordelijkheid voor de integratie van het milieu in hun 
energiebeleid dragen, hebben zij een duidelijk belang bij een hechte samenwerking op dit 
gebied De Commissie is bereid deze samenwerking te vergemakkelijken en de lidstaten te 
helpen bij de verwezenlijking van deze doelstelling op de meest kosteneffectieve wijze, 
waarbij tegelijkertijd volledig rekening wordt gehouden met de andere communautaire 
doelstellingen zoals de interne markt en duurzame groei. 
2 5 In dit verband stelt de Commissie voor een reeks aanvullende acties voort te zetten en te 
versterken, waarbij de nadruk ligt op maatregelen op communautair niveau. Deze moeten 
een aanvulling vormen op de acties die de lidstaten op dit gebied waarvoor zij de 
hoofdverantwoordelijkheid dragen, aan het ontwikkelen zijn. 
2.6 De specifieke 'inilieu"doelstellingen van het communautaire energiebeleid voor de 
integratie van de milieudimensie zijn drieledig: 
• bevordering van energie-eff1ciëntie/-besparing; 
• verhoging van het aandeel van de productie en het gebruik van schonere 
energiebronnen; 
• beperking van de gevolgen die de productie en het gebruik van energiebronnen voor 
het milieu hebben. 
2.7 Om bij te dragen tot de verwezenlijking van deze doelstellingen, wordt voorgesteld op de 
volgende gebieden actie te ondernemen: 
A vergemakkelijking van de samenwerking tussen lidstaten en betrokken partijen; 
B. bevordering van bepaalde energiebeleidsmaatregelen; 
C zorgen voor een betere coördinatie met andere communautaire beleidsmaatregelen op 
het gebied van energie; 
D ontwikkeling van het antwoord van het energiebeleid op klimaatverandering, 
E. ontwikkeling van de externe dimensie van het energiebeleid; 
F. toezicht en indicators. 
Alle overwogen communautaire acties die wellicht gevolgev, :ebben voor de begroting of 
de personeelssterkte, zijn al opgenomen in programma's die door de Commissie zijn 
voorgesteld of door de wetgevende autoriteit zijn aangenomen. 
2 8 De voorgestelde reeks acties wordt verduidelijkt in een tabel in bijlage 1, waarin ook 
wordt aangegeven wie hoofdzakelijk verantwoordelijk is voor het ondernemen van actie 
Verder is hierin ook een indicatief tijdschema opgenomen. Er zijn actiegebieden waar de 
Raad en het Parlement moeten reageren op aan hen voorgelegde voorstellen. De 
Commissie kan de huidige inspanningen versterken, regelmatig de vooruitgang toetsen en 
zo nodig nieuwe maatregelen voorstellen. De bekrachtiging door de Raad en het 
Parlement is voor bepaalde nieuwe initiatieven vereist. 
In de context van de follow-up van de top van Cardiff is het belangrijkste punt wellicht dat 
de Raad overeenstemming moet bereiken over een duidelijke strategie met prioriteiten ten 
aanzien van de wijze waarop hij de verdere integratie van milieu-aspecten in het 
energiebeleid wil bevorderen en dat de Raad een mechanisme moet bedenken waarmee 
toezicht op de vooruitgang kan worden gehouden. 
III. VERSTERKING VAN ACTIE DOOR DE COMMISSIE 
A. Vergemakkelijking van de samenwerking tussen lidstaten en relevante partijen 
2 0 Er is behoefte aan een hechte samenwerking tussen de lidstaten om de situatie op de 
energiemarkten en de toekomstige ontwikkelingen op communautair en mondiaal niveau 
gezamenlijk te analyseren, waarbij ook rekening wordt gehouden met milieudoelstellingen. 
I let ET AP-programma in het voorgestelde kaderprogramma voor energie is bedoeld voor 
de bevordering van gemeenschappelijke analysen als basis voor het bereiken van een 
consensus over toekomstige beleidsrichtingen en voor het verder integreren van milieu- en 
energiedoelstellingen. De Commissie zal deze samenwerking tussen de lidstaten en andere 
relevante partijen ondersteunen. 
2.10 De lidstaten zullen elkaar binnen een communautair kader moeten informeren indien zij 
willen profiteren van de synergie en drijvende kracht die de interne markt met zich 
meebrengt en indien zij een duurzaam beleid willen ontwikkelen. Een dergelijke 
uitwisseling van ervaring zorgt voor een toegevoegde waarde van dergelijke 
gemeenschappelijke en gecoördineerde acties. De Commissie zal prioriteit geven aan 
acties op het gebied van voorlichting, de verspreiding van optimale praktijk en de 
uitwisseling van ervaring met betrekking tot het energiebeleid, met inbegrip van de milieu­
integratie, in hechte samenwerking met de lidstaten. 
2.11 Een grotere betrokkenheid van overheidsinstanties op verschillende niveaus bij de 
energieplanning is belangrijk als we een eind willen maken aan "ongewijzigd beleid". De 
Commissie beeft een gedecentraliseerd energiebeheer bevorderd, waarbij de nadruk lag op 
de bevordering van duurzame energiebronnen en energie-efficiëntie, door steun te geven 
aan de oprichting van meer dan 170 lokale en regionale energieagentschappen in het kader 
van het SAVE-programma; dit netwerk kan voor de verdere milieu-integratie worden 
gebruikt De lidstaten moeten zorgen voor een hechte samenwerking tussen de nationale, 
regionale en lokale autoriteiten als zij een duurzame lokale ontwikkeling willen 
verwezenlijken. 
2 12 Economische actoren hebben aangegeven dat een grotere nadruk op milieucoiwenanier' 
zowel een ilexibele als een kosteneffectieve manier is om de nagestreefde 
milieudoelstellingen te verwezenlijken. De Commissie zal prioriteit geven aan de 
ontwikkeling van de contacten met de betrokken energiesectoren, inclusief 
elektriciteitsvoorziening en -distributie, steenkool, gas, olie (inclusief raffinaderijen) en 
duurzame energiebronnen, om milieu-afspraken op een gepast niveau aan te nemen 
2.13 De Commissie verwacht dat het onlangs opgerichte Raadgevend Comité voor Energie de 
samenwerking met de industrie op het gebied van communautaire energiezaken, met 
inbegrip van milieukwesties, zal vergemakkelijken. De noodzaak van milieu-integratie zai 
bij dit comité worden benadrukt. 
B. Bevordering van specifieke prioriteiten van het energiebeleid 
2 14 De Commissie heeft het vaste voornemen de penetratie van duurzame energiebronnen op 
de markt te bevorderen, zoals beschreven in haar recente Witboek betreffende duurzame 
energiebronnen Een wezenlijke stijging in het gebruik van duurzame energiebronnen in 
Europa zal een belangrijke bijdrage leveren tot de verwezenlijking van de verplichtingen 
van de EG krachtens het Kyoto-protocol tot het reduceren van de broeikasgasemissies, 
terwijl tegelijkertijd een bijdrage wordt geleverd tot het waarborgen van de 
energievoorziening en de ontwikkeling van een nieuwe hoogtechnologische industriële 
sector De lidstaten moeten hun eigen strategieën voor de bevordering van een 
grootschalig gebruik van duurzame energiebronnen ontwikkelen. 
De Commissie zal steun blijven verlenen aan onderzoeks- en demonstratieactiviteiten voor 
technologieën die duurzame energiebronnen exploiteren en ze zal de marktontwikkeling 
daarvan blijven bevorderen. Diverse technologieën zijn inmiddels volledig gedemonstreerd 
en moeten gesteund worden bij het overwinnen van de aanloopproblemen die de invoering 
op de grote verbruikersmarkt heeft. De "startcampagne" die in het Witboek betreffende 
duurzame energiebronnen is beschreven, is gericht op steun aan en vergemakkelijking van 
de toegang van duurzame technologieën tot de markt in de komende jaren, waarbij wordt 
gestreefd naar een verdubbeling van het marktaandeel tegen 2010 De volledige steun van 
de lidstaten en hun bereidheid tot het ondernemen van actie zijn vereist om de campagne 
te lanceren en de benodigde middelen te vinden. 
Hoewel de recente liberaliseringsrichtlijnen voor elektriciteit en gas specifieke bepalingen 
over het milieu bevatten, worden deze niet toereikend geacht voor de bevordering van de 
elektriciteitsproductie uit duurzame energiebronnen. De Commissie is van plan eind 1998 
een voorstel voor een richtlijn van het Parlement en de Raad te presenteren waarmee de 
ontwikkeling van duurzame energiebronnen binnen de interne elektriciteitsmarkt, als 
onderdeel van haar follow-up-actie op het Witboek, moet worden vergemakkelijkt. 
2.15 Een hogere energie-efficiëntie is een economisch verantwoorde manier om de voor het 
milieu noodzakelijke reductie van de emissies van alle verontreinigende stoften, waaronder 
CO?, te verwezenlijken. Bespaarde energie kan als een extra energiebron worden 
beschouwd, waardoor de energievoorziening beter wordt gewaarborgd, de noodzaak van 
extra investeringen in de productie en transmissie van elektriciteit wordt verminderd en 
tegelijkertijd tot de milieubescherming wordt bijgedragen. Ook al moeten hoofdzakelijk de 
lidstaten ;<etie ondernemen, toch speelt de Gemeenschap een rol en heeft ze een 
-xgeveegde v/aarde bij communautaire maatregelen, zoals beschreven m de recette 
10 
mededeling van de Commissie betreffende energie-efficiëntie. Hoewel energiebesparing 
economisch zinvol is en kosteneffectieve technologieën beschikbaar zijn, is de Commissie 
van mening dat het potentieel nog lang niet uitgeput is en dat een hernieuwde impuls voor 
de energiebesparing de allerhoogste prioriteit moet hebben, vooral in het licht van de 
verplichtingen van Kyoto. Beleidsmaatregelen die erop gericht zijn te zorgen dat 
economische actoren duidelijke prijssignalen ontvangen ten aanzien van hun 
energieverbruik, kunnen tot deze doelstelling bijdragen. De Commissie zal doorgaan met 
een gepaste follow-up op de mededeling. 
2 16 De Commissie streeft naar een grootschaliger gebruik van warmtekrachtkoppeling in de 
Gemeenschap en zal de vereiste follow-up ondernemen, zoals beschreven in haar strategie 
in de recente mededeling betreffende warmtekrachtkoppeling. Het engagement en de 
medewerking van de industrie en van de lidstaten is cruciaal voor het succes van deze 
inspanningen, omdat warmtekrachtkoppeling een wezenlijke bijdrage tot de 
verwezenlijking van de Kyoto-doelstelling kan leveren door de reductie van emissies. 
C. Zorgen voor een betere coördinatie met andere communautaire beleidsmaatregelen 
op het gebied van energie 
2.17 Onderzoeksactiviteiten op het gebied van energie en milieu zullen ook de komende jaren 
worden gesteund binnen het vijfde kaderprogramma op het gebied van onderzoek, 
technologische ontwikkeling en demonstratie onder het thematische programma "Behoud 
van het ecosysteem". De Commissie zal zorgen voor een strakke coördinatie tussen het 
energie- en het onderzoeksbeleid bij de uitvoering daarvan. 
2 18 Transeuiopese energienetwerken verbinden gas- en elektriciteitssystemen zowel binnen als 
buiten de Gemeenschap, zodat de behoefte aan nieuwe capaciteit voor de 
elektriciteitsproductie wordt verminderd en de mogelijkheid ontstaat gas te gebruiken als 
vervanger voor minder milieuvriendelijke brandstoffen, waarbij ook de emissies 
dienovereenkomstig worden gereduceerd. De Commissie assisteert bij de ontwikkeling 
van de TEN's, waarbij ze terdege rekening houdt met milieu-overwegingen. 
2.19 De structuurfondsen en het landbouwbeleid worden in het kader van Agenda 2000 
hervormd. De Commissie zal zich richten op versterking van de acties voor de 
bevordering van duurzame energiebronnen (bijvoorbeeld biomassa) en de energie-
efficiëntie, maar ook de lidstaten moeten aan deze acties prioriteit geven. 
D. Ontwikkeling van het antwoord van het energiebeleid op klimaatverandering 
2.20 De Commissie zal, na de vierde conferentie van de partijen bij het Raamverdrag inzake 
klimaatverandering in Buenos Aires in november 1998, de analyse die zij tijdens de 
vergadering van de Raad van 11 mei 1998 heeft ingediend, actualiseren14. Deze herziening 
zal ook de mogelijkheid bieden rekening te houden met de ontwikkelingen in de situatie 
van de wereldeconomie. Dergelijke trends kunnen van belang zijn voor zowel het beheer 
van de externe dimensie van klimaatverandering als het mogelijke gebruik van de 
flexibiliteitsinstrumenten van Kyoto. In de context van het algemene antwoord van de 
Mogelijkheden van het energiebeleid om te antwoorden op de uitdaging van de klimaatverandering: Op 
weg naar de definitie van een "post-Kyoto strategie van het energiebeleid", SEC(98)615 van 27.3.1998. 
11 
Commissie op de besluiten die in Buenos Aires worden genomen, zullen specifieke 
voorstellen worden gedaan met betrekking tot het energiebeleid en de uitvoering van de 
verplichtingen van Kyoto. 
E. Ontwikkeling van de externe dimensie van het energiebeleid 
2.21 Energie en milieu zijn mondiale kwesties. In de context van klimaatverandering kan de 
noodzakelijke reductie van C02 en andere broeikasgassen uitsluitend worden 
verwezenlijkt in hechte samenwerking met andere landen, zowel industrie- als 
ontwikkelingslanden De Commissie moet de dialoog met externe energieproducenten 
ontwikkelen, om een volledige samenwerking bij de verwezenlijking van de 
energiedoelstellingen van de EG te waarborgen. Voor ACS-landen zal de Commissie in 
het kader van de milieubegrotingslijn en het Europees Ontwikkelingsfonds doorgaan met 
de financiering van projecten voor duurzame energie. 
2.22 Het zal belangrijk zijn de externe dimensie van het energiebeleid voor wat betreft de 
milieu-integratie te versterken met Midden- en Oost-Europa, met de nieuwe 
onafhankelijke staten en met de Middellandse-Zeeregio. De Commissie zal binnen de 
programma's TACIS en MEDA actief blijven zoeken naar kansen voor de bevordering 
van duurzame energiesystemen en -bronnen. 
2.23 De gevolgen van een uitbreiding voor de energie en de gevolgen die een uitbreiding voor 
het milieu heeft, zijn strategische vraagstukken waaraan de Commissie bij het huidige 
toelredingsproces prioritair aandacht besteedt. De verwezenlijking van een duurzaam 
energiebeleid in een grotere Gemeenschap moet een van de belangrijkste doelstellingen 
van het uitbreidingsproces zijn. 
V. Toezicht en indicators 
2.24 Het is noodzakelijk toezicht te houden op de vooruitgang bij de milieu-integratie en er 
moeten gepaste indicators worden geïdentificeerd. Thans is al een reeks energie/milieu­
indicators beschikbaar. Deze zullen door de Commissie in samenwerking met de lidstaten 
nog eens goed worden bekeken, om te garanderen dat ze adequaat zijn naarmate het 
integratieproces vordert Het gemeenschappelijke analyseprogramma zal, samen met 
andere acties, aan deze behoefte voldoen. Er is voorgesteld een systeem van permanent 
toezicht op te zetten dat gebaseerd is op alle beschikbare informatie. Gemeenschappelijke 
analysen en de officiële statistieken van Eurostat zullen een belangrijk onderdeel van dit 
proces vormen. Met name aan de Energieraad en het Parlement zullen regelmatig 
rapporten worden gepresenteerd, die ook openbaar zullen worden gemaakt. Bij deze 
rapporten aan de Raad betreffende de vooruitgang bij de integratie van het milieu in 
andere beleidsmaatregelen en op basis van haar toezicht zal de Commissie verdere 
gebieden voor prioritaire acties vaststellen. 
2.25 Ook het effect van wettelijke maatregelen op het milieu zal in het oog worden gehouden. 
In deze context zullen de gevolgen van de richtlijnen betreffende de interne 
elektriciteitsmarkt en de interne gasmarkt samen met andere effecten mettertijd worden 
geanalyseerd, als onderdeel van de foliow-up van het uitvoeringsproces. 
12 
IV. DOOR DE RAAD EN HET PARLEMENT TE ONDERNEMEN ACTIE 
2.26 De Europese Raad van Cardiff legde een bijzondere nadruk op de noodzaak van actie op 
Raadsmveau door de relevante formaties van de Raad, waaronder de Energieraad, te 
verzoeken hun strategieën voor de integratie van duurzaamheid en voor het toezicht op de 
vooruitgang te schetsen. 
Het is duidelijk een taak van de Raad en het Parlement als medebesluitvormers een 
eenduidige strategie voor de milieu-integratie in het energiebeleid vast te stellen, 
prioritaire acties te identificeren en de vereiste financiële middelen toe te wijzen om een 
effectieve uitvoering van de gekozen maatregelen mogelijk te maken. 
Omdat er interacties tussen de instellingen en banden met beleidsmaatregelen zijn, alsmede 
om het debat te vergemakkelijken, heeft de Commissie hieronder een reeks acties 
uiteengezet waarvan zij vindt dat het belangrijk is dat ze ondernomen worden om de 
milieu-integratie in het energiebeleid te bevorderen en een verdere stap naar een duurzaam 
energiebeleid te zetten. 
A. Steun voor energiebeleidsacties 
2.27 Er wordt verwacht dat de Raad en het Parlement de voorstellen van de Commissie 
betreffende de structurering van het communautaire kaderprogramma voor energie 
(1998-2002) tegen midden 1999 zullen aannemen. Hiermee wordt zowel de beleidsmatige 
als de analytische basis geleverd waarmee de verdere integratie van het milieu binnen het 
Europees energiebeleid wordt gesteund, omdat dit programma communautaire 
instrumenten omvat die direct en indirect invloed hebben op productie en gebruik van 
energie De achterliggende gedachte van het programma is die van duurzaamheid, en het 
legt een bijzondere nadruk op energie-efficiëntie (SAVE-programma) en de ontwikkeling 
van duurzame energiebronnen (ALTENER). 
2.28 De financiële steun die door deze programma's wordt geboden, speelt een belangrijke 
katalytische rol bij de bevordering van duurzame energiebronnen en energie-efficiëntie in 
de lidstaten De Raad moet zorgen dat voldoende middelen aan deze beleidsmaatregelen 
worden toegewezen, aangezien hij heeft aangegeven dat hij deze voor een duurzame 
ontwikkeling belangrijk vindt. De linancieringsvoorstellen van de Commissie zijn al 
buitengewoon bescheiden en zouden niet verminderd mogen worden, omdat daardoor de 
geloofwaardigheid van het kaderprogramma voor energie ernstig ondermijnd zal worden. 
2 29 Het wettelijk kader van de Gemeenschap voor energie moet ook worden aangepast om de 
milieudoelstellingen te kunnen integreren, vooral wanneer bepaalde lacunes worden 
vastgesteld of wanneer uit verdere beoordeling en ervaring potentiële negatieve effecten 
blijken. Vooral bij de geleidelijke openstelling van de elektriciteitsmarkt zullen door de 
Raad en het Parlement bepaalde wettelijke maatregelen moeten worden aangepast, op 
basis van een voorstel van de Commissie dat in 1998 moet worden gepresenteerd, om te 
zorgen dat de ontwikkeling van elektriciteit die uit duurzame bronnen is geproduceerd, op 
de nieuwe geliberaliseerde markten wordt bevorderd en dat geen nieuwe belemmeringen 
worden gecreëerd. 
2 30 Wettelijke maatregelen op het gebied van energie die de milieu-integratie bevorderen, 
moeten door de Raad en het Parlement snel in behandeling genomen en aangenomen 
13 
worden. Helaas is na inmiddels meer dan 2 jaar nog steeds geen besluit genomen over de 
ontwerp-richtlijn voor de bevordering van rationele planningstechnieken in de sectoren 
elektriciteit en gas (de zogenaamde IRP-richtlijn), hoewel dit een nuttig instrument voor 
de bevordering van de energie-efficiëntie is dat zou kunnen bijdragen tot de 
verwezenlijking van de emissiereducties die in Kyoto zijn overeengekomen. 
2 31 Er moet ook verdergaande actie worden ondernomen om het rationeel gebruik van 
energie te bevorderen. Indien de mededeling van de Commissie en haar voorstellen 
worden bekrachtigd, zal de Commissie een actieplan voor het rationeel gebruik van 
energie voorstellen, dat samen met de lidstaten moet worden uitgevoerd. 
B. Zorgen voor coördinatie met andere communautaire beleidsmaatregelen 
2 32 Er is een gecoördineerd beleid nodig om te zorgen dat de diverse milieudoelstellingen 
nadrukkelijk in acht worden genomen bij de acties die krachtens de verschillende 
communautaire beleidsprogramma's op het gebied van energie worden ontwikkeld1 
Deze prioriteit wordt in het voorgestelde kaderprogramma voor energie duidelijk naar 
voren gebracht. 
Parallel aan de inspanningen van de Commissie op dit gebied moet de Raad actie 
ondernemen om te zorgen voor een hechtere samenwerking met andere beleidsterreinen 
die directe gevolgen hebben voor de mate waarin energie bijdraagt tot het bereiken van de 
milieudoelstellingen. Tot deze beleidsterreinen behoren landbouw, vervoer, industrie, 
regionale ontwikkeling, belasting, onderzoek en technologische ontwikkeling, 
ontwikkelingshulp, externe betrekkingen en de uitbreiding van de EU. 
2.33 De interactie tussen het landbouwbeleid en de milieudimensie van het energiebeleid is 
duidelijk wanneer men kijkt naar de belangrijke rol die bijvoorbeeld biomassa kan spelen 
bij de wezenlijke uitbreiding van het gebruik van duurzame energiebronnen. Een hechte 
samenwerking tussen de drie beleidsterreinen zal noodzakelijk zijn wanneer Agenda 2000 
wordt geïmplementeerd. 
2 34 De ontwikkeling van de regionale dimensie en de hervorming van de Structuurfondsen 
zullen bijdragen tot de verbetering van de milieu-efTiciëntie van energie. De Commissie 
heeft schonere energie voorgesteld als een van de prioriteiten van het nieuwe 
structuurprogramma (2000-2006) in het kader van Agenda 2000. De lidstaten alsmede de 
regionale en lokale autoriteiten zullen een belangrijke rol spelen bij de bevordering van een 
duurzame ontwikkeling wanneer zij deze prioriteit benutten. 
2 35 Het voorstel van de Commissie voor de belasting van energieproducten16 biedt de 
lidstaten een aantal mogelijkheden waarmee zij een ambitieuzer milieubeleid kunnen 
nastreven Deze flexibiliteit is volledig in overeenstemming met de milieudoelstellingen die 
door de Europese Gemeenschap en het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake 
klimaatverandering zijn overeengekomen. Het voorziet de lidstaten van een kader 
waarmee ze kunnen zorgen dat belastingmaatregelen in het algemene energiebeleid 
Zie de mededeling van 1997 betreflende cen algemeen overzicht van het energiebeleid en acties, de 
mededeling v;m 1998 bet renende financiële acties op het gebied van energie en het besluit van 1998 
waarmee een netwerk van directeuren-generaal wordt opgericht. 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot herstructurering van de communautaire regeling voor de 
belasting van energieproducten, COM(97)3() def. van 12.3.1997. 
14 
worden geïntegreerd en het biedt mogelijkheden om de externe milieukosten door te 
berekenen Wanneer hierover in de Raad overeenstemming wordt bereikt, zou een 
belangrijke eerste stap naar de ontwikkeling van economische en fiscale instrumenten 
worden gezet om te voldoen aan de hoge eisen die de milieuverplichtingen van de EU 
stellen 
C. Ontwikkeling van het antwoord van het energiebeleid op klimaatverandering 
2.36 In haar debat van 11 mei 1998 concludeerde de Energieraad dat er een nauw verband 
bestaat tussen het energie- en het milieubeleid. De Raad stelde drie specifieke gebieden 
vast waarop actie moet worden ondernomen die zou kunnen bijdragen tot een duurzaam 
communautair energiebeleid, en vroeg om acties door specifieke maatregelen. De Raad zal 
voor follow-up van zijn conclusies moeten zorgen als hij het beleidsmatige antwoord op 
klimaatverandering definieert. De Raad zal bovendien duidelijke strategische doel­
stellingen moeten vaststellen die worden gesteund door gepaste beleids- en andere 
maatregelen van de lidstaten en de Gemeenschap, alsmede toezicht moeten houden op 
vooruitgang. Hierbij moet de rol van flexibiliteit bij de ondersteuning van kostenbesparing 
worden gedefinieerd 
2 37 De Energieraad vroeg ook om een hechte samenwerking tussen de ministers van energie 
en milieu in het kader van de follow-up-besprekingen op Kyoto, met inbegrip van 
vooruitgang bij nog openstaande kwesties, zoals het gebruik van flexibele mechanismen, 
bijvoorbeeld de verhandeling van emissierechten, "joint implementation" en "clean 
development mechanismen" die met name voor de energiesector van groot belang zijn. 
Relevante follow-up is vereist 
2 38 Het Kyoto-protocol is slechts een eerste stap op weg naar de aanpak van 
klimaatverandering De Raad zal ook antwoorden moeten ontwikkelen die de 
energiesector in staat stellen na 2012 aan verplichtingen bij te dragen. 
D. Op weg naar een strategie voor een duurzaam energiebeleid 
2 39 Ook al moeten de lidstaten een belangrijke rol spelen bij de ontwikkeling van een 
duurzaam energiebeleid, toch speelt de Gemeenschap een rol door beleids- en andere 
maatregelen aan te nemen die aan de individuele acties van de lidstaten een bepaalde 
waarde toevoegen. Het is voor de Raad en het Parlement ook van belang de juiste 
politieke signalen af te geven en een kader voor actie te leveren. In dit verband moet een 
specifieke strategie worden ontwikkeld, zoals gevraagd door de Europese top van Cardiff, 
met duidelijke doelstellingen en prioriteiten en een tijdschema voor acties. 
Bovendien zal de bekrachtiging of eventueel goedkeuring van acties die door de 
Commissie zijn voorgesteld, zorgen voor de continuïteit van lopende activiteiten. 
2 40 Zoals erkend door de top van Cardiff is toezicht een onmisbaar element van de milieu­
integratie, dat aanzienlijk vergemakkelijkt zal worden door de verdere ontwikkeling van 
gepaste indicators. Door hiervoor een duidelijk werkprogramma aan te nemen, met 
nauwkeurige doelstellingen en gerichte activiteiten, zal dit proces gemakkelijker worden. 
15 
Behalve de indicators is ook de instelling van gepaste mechanismen voor het toezicht van 
belang Er moet gezorgd worden voor follow-up op het verzoek dat de top van Cardiff 
aan de Raad heeft gericht. 
OP WEG NAAR DE TOEKOMST 
I De milieu-uitdagingen van de 21e eeuw en de noodzaak te voldoen aan de verplichtingen 
van Kyoto betreffende de reductie van emissies maken het voor de Europese Unie 
onontkoombaar een duurzaam energiebeleid te ontwikkelen en toe te passen. 
"Ongewijzigd beleid" is geen optie meer. 
2. Deze mededeling is gericht op de versterking van de integratie van milieudoelstellingen in 
het communautaire energiebeleid, en daarvoor wordt een reeks acties voorgesteld. Deze 
mededeling is ook bedoeld ter vergemakkelijking van de discussies van de Energieraad 
naar aanleiding van het verzoek van de Europese Raad van juni aan de Raad, in al zijn 
samenstellingen om zijn eigen strategie op te stellen om de milieu-integratie en de 
duurzame ontwikkeling in de praktijk te brengen. De Europese Raad van Wenen zal de 
vooruitgang bekijken. 
3 De Commissie is vast van plan de milieudimensies in het energiebeleid te integreren en 
actie te ondernemen voor de bevordering van milieuvriendelijke maatregelen op het gebied 
van duurzame energie. De Commissie werkt aan de versterking van haar eigen bijdrage en 
verzoekt de Raad en Parlement een aantal sleutelvoorstellen op het gebied van energie te 
bekrachtigen of aan te nemen. 
4 Omdat de lidstaten in eerste instantie verantwoordelijk zijn voor het energiebeleid, moeten 
zij actie ondernemen om de milieudimensie in hun energiebeleid te integreren, ook op 
lokaal en regionaal niveau. Samenwerking tussen de lidstaten op communautair niveau zal 
de effectiviteit van beleidsacties vergroten. 
5. De Gemeenschap speelt een aanvullende rol bij de vergemakkelijking van de 
samenwerking tussen de lidstaten en bij het zorgen voor coherente en kosteneffectieve 
acties op communautair niveau Voor de integratie van de milieudimensie in het 
energiebeleid is een evenwichtige en flexibele aanpak nodig, waarbij verband wordt gelegd 
tussen milieu-overwegingen en de economische en sociale gevolgen daarvan Het is 
bijzonder belangrijk bij de bevordering van duurzaamheid rekening te houden met de 
andere prioritaire doelstellingen van het energiebeleid, dat wil zeggen met het waarborgen 
van de energievoorziening en het concurrentievermogen. 
6 De Raad en het Parlement worden verzocht de integratie van milieu-overwegingen in het 
energiebeleid ook te steunen door besluiten betreffende energie die op andere 
beleidsterreinen worden genomen. In dit verband moet bijzondere aandacht worden 
besteed aan de algemene doelstelling van de doorberekening van de externe kosten en aan 
de rol die fiscale maatregelen moeten spelen. 
7 Na de vierde conferentie van de partijen bij het Raamverdrag inzake klimaatverandering in 
Buenos Aires zal de Commissie op de genomen besluiten reageren. Het is echter dringend 
en belangrijk dat de Energieraad beslist over de beleids- en andere maatregelen waarvan 
hij denkt dat die nodig zijn op energiegebied om de uitdaging van Kyoto effectief aan te 
uaan. 
De Commissie zal haar uiterste best doen de integratie te versterken en de samenwerking 
tussen de lidstaten te vergemakkelijken, met name door een beter toezicht op basis van 
indicators. De Commissie zal regelmatig aan de Raad, het Europees Parlement en andere 
instellingen verslag uitbrengen over verdere stappen op weg naar de integratie van de 
milieudimcnsie in het energiebeleid, waarmee wordt bijgedragen tot de algemene 
doelstelling van een duurzame ontwikkeling. De Commissie verzoekt de Raad de verdere 
acties die zij heeft voorgesteld, te bekrachtigen. 
h De Raad wordt verzocht zijn eigen strategie voor een duurzaam energiebeleid op te stellen 
en op zijn beurt de lidstaten te verzoeken hun strategieën voor de integratie van het milieu 
in hun energiebeleid te formuleren. 
.0. De Raad wordt verzocht een werkprogramma voor de verdere ontwikkeling van 
indicators alsmede mechanismen voor toezicht op de milieu-integratie op te stellen. 
17 
Bijlage I 
Indicatieve tabel van acties voor de versterking van de 
milieu-integratie binnen het energiebeleid 
definitie van de actie actuele status en tijdschema actie door 
A. Vcrgcmakkclijking van de samcnwerking tusscn lid.staten en relevantc partijcn 
(Icmcoischap/x'li/kc analvsen ondeistciinen encrgiedoelslel- Lopend Lidstatcn en 
Imgcn met dc nudnik op dc delimtic van ecu gepasle Commissie 
strategic post-Kyolo 
(iron- energie-evaluatie van dc uitdagingen van dc Laatste voorbereiding na de conferentie van Commissie 
energiemarkten tot 2020, met gebruikmaking van het Buenos Aires (COP4); rapport eind 1999 
analylisch wcrk van gcmccnschappclijkc analyscn 
Haadgevend ('omite voor linergic assislcert de Commissie Opgericht in juli 1998; vergadering van Commissie 
bij de onlvvikkeling van het energiebeleid oktober gaat over energie en milieu-
___ integratie en klimaatverandering 
Pialoog met dc Industrie en convenanten Wordt aan gewerkt, verslag zomer 1999 Commissie 
Pialoog met clectriciteitshedrijven, gashedrijven en de olie- Wordt aan gewerkt, verslag zomer 1999 Commissie 
Industrie (met inhegrip ran rajfinaderijen) over acties ten 
hehoevc van duurzaamheid , 
I'ilhreiding van het aanlal regionale en lokale Uitbreiding van het aantal agentschappen; Lidslaten en 
energiehchccrsagcntschappen van SAI li en van de aanbesleding voorjaar 1999 om het netwerk Commissie 
werkmgssjeer van hun acties vcrder uit te hreiden 
B. Bovordcring van specifieke energieheleidsmaatregelen 
Kadcrprogramma voor energie probcerl ccn coherent en Word! in instellingen van de Ciemeenschap Parlement, Raad en 
eHeclief milieu voor alle belangrijke energicprogramma\s te besproken; voorstel gedaan door de Commissie 
cieeren. en omvat ook gezainenlijke acties op weg naar ccn Commissie, besprekingen over formele 
diiui/amc onlvvikkeling aannemiivg najaar 1998 
lincrgie-c/ficientie: Lidstatcn, Raad en 
- .V 11'/:' 11-programma - Wordt aan gewerkt Commissie 
- proetprojecten en studies 
- vvetgevend programma, waaronder: 
iiclillijncn over ininimale ellicientienormen, convenanten 
en etikcttcnngsprogiainma's 
- Andere SAVK-acties (WKK, financiering door derden, 
programma voor teohnologieverwerving, gebouwen) 
- Strategic en actieplan - Wordt aan gewerkt; actieplan staat voor 
1999 op het programma 
- Richtlijn inzake geintegreerde rationele planning - Discussie over gewijzigd voorstel Raad 
technicken 
Puurzame encrgiehronnen: - Lr wordt gewerkt aan de projectkeuze; Lidstatcn en 
- Al .TLNLK ll-piogranuna (ptocfprojcctcn, gerichte acties toekenning van contracten eind 1998 Commissie 
en studies) - Wordt aan gewerkt; resultaten vanaf 
- Stialegie voor cliiiu/ainc encigicbronncn: loepassing van 1999 
het actieplan, lnclusidstartcampagnc 
laste hrandstof'fen: ('arnot programma voor schonerc Voorbereiden en opstarten van project; moet Commissie 
technological voor vaste brandstof in 1998 gelanceerd worden 
Olie: Parlement, Raad en 
spccijicaiie.s voor schonerc brandstof (Auto/olie- - Auto/olie I-overleg voltooid; herzien Commissie 
programma) Auto/olie 11- programma gereed in 1999 
Gemeenschappelijk standpunt over 
richtlijn inzake NOx, SO?, zwevendc 
verhctcringen van de luchtkwaliteit deelljes en lood; delinitieve aaiuiemmg 
eerste kwartaal 1999 
Een besluit voor de Gemeenschap 
binnen OSPAR overeengekomen; 
uitbreiding naar lidstaten buiten het 
Ontmantelmg van olie- en gasplatforms | Verdrag wordt overwogen ] 
definitie van de actie . actuele status en tijdschema actie door 
Richtlijn bctref'lende grote stookinstallaties Voorstel tot wijziging van de richtlijn van Parlement, Raad en 
1988 aangcnom.cn juli 1998 Commissie 
mplementatie van richtlipten voor elektriciteit en gas: Richtlijn aangenomen door de Lidstatcn, 
bijdragen lot nicer open markten en creeren van ecu Gemeenschap; de lidstatcn moeten hun Commissie 
polentieel vooi productie die minder belaslend voor hel welgeving tegen begin 1999 en midden 2000 
milieu is aanpassen 
lit op gevolgen inclusierniilieu-eirecten Aan follow-up van loepassing en loezicht 
wordt gewerkt 
Richtlijn inzake gemeenschappelijke regels voor duurzame Aan een voorstel wordt gewerkt; voorstel Parlement, Raad en 
elektriciteit gereed eind 1998 Commissie 
voor irans-liiiropese netwerken versterken energiebanden Identificatie en bevordering van projecten; Raad en Commissie 
^ actualisering eind 1998 
C. Zorgen voor een hetere coordinatie met andere communautaire beleidsmaatregelen op het gebied van energie 
I 'i/fde kadcrprogramma van de Huropese Gemeenschap voor - Aannemhig van het KLP en specifieke Parlement, Raad en 
werkzaamheden op het gebied van onderzoek. programma's; laatste kwartaal van 1989 Commissie 
tcchiiologische ontwikkcling en demonslratie - tJitwerken van een werkprogramma; 
laatste kwartaal van 1998 
^ loepassing van het vijfdeKP; 1999 
Landbouw: 
tapporl inzake "non-lbod en duurzame energiebronnen" Wordt besproken; eind 1998 Commissie 
hervonning van het landbouwbcleid - Agenda 2000 Voorstellcn worden besproken Parleinent en Raad 
tructiiurfondsen 1 lervonningsvoorstellen worden besproken Parlement en Raad 
Richtlijn inzake energiebelasling stelt ecn uitbreiding van Wordt in instellingen van de Ciemeenschap Parlement en Raad 
het belastingsysteem naar alle verwannings- en besproken 
inotorhrandstoll'cn voor 
Vervoer Inlegialic Wordt besproken Raad 
Industrie Inlegratie Document in voorbereiding - gereed midden Commissie 
, J 1999 J 
D. Ontwikkcling van het antwoord van het energieheleid op khmaatverandering :: . •: .. ; 
Definitie van een post-Kyoto energiestrategie Lopend; mededeling in 1999 Commissie 
ruk bij niet-( 'O^-acties Hgt op methaan; gaslekkage, Actie wordt overwogen en voorbereid Commissie 
alvalverbranding en methaan-terugwinning (strategic aangenomen in 1996) 
E. Ontwikkcling van de cxterne dimensie van het energiebcleid 
Samcnwerking op het gebied van energie met Wordt aan gewerkt; tussentijds rapport Commissie 
toetredingslanden: gevolgen voor cneigietrends en de zomer 1999 
gevolgen van uitbreiding voor het milieu 
Somen werking op het gebied van energie met derde landen: Moot worden ontwikkeld met de Commissie 
vcrgeinakkclijken van gedcelc inzichten en ondersteuneu verantwoordelijke IXi's van de Raad 
van projeclen voor duurzame energie (Synergy) ] • 
Samcnwerking op het gebied van energie met A( 'S-landen . Parlement, Raad en 
Commissie 
Strategic voor samcnwerking In voorbereiding 
Projecten voor duurzame energie Gefinancierd door het Europees 
Ontwikkelingsfonds en de 
milieubegrotingslijn 
Openstellen van SA VI i 11 en ALTF.NIUi II voor geassocieerde SAVE opengestekl 1998; ALTENER wordt Parlement, Raad en 
derde landen in 1999 opengesteld Commissie 
F. Toezicht en indicators .. ,. .',]-ri-./', y:.:[-\.:[.:yZ.y2-:SM:^-\^ •'••'• /. :• 
Toezicht houden op energietrends in samenwerking met de - Groep van deskundige energie- Lidstaten en 
lidstatcn economen, Commissie 
Mechanisme voor toezicht op emissies 
I'ublicatie van een jaarlijks energieverslag, rapporteren van Jaarlijkse publicatie; rapport elk najaar Commissie 
trends op de encrgicmarkt en toonaangevende indicators 
Voorbereiding van duurzaamheidsindicators voor energie Aan planning wordt gewerkt; voorjaar 1999 Commissie 
met liurostat en liPA 
ISSN 0254-1513 
COM(98)571def. 
DOCUMENTEN 
NL 14 12 15 
Catalogusnummer : CB-CO-98-589-NL-C 
ISBN 92-78-39952-3 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
1.-2985 Luxemburg