10. 3. 77 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 61/1 
II 
(Voorbereidende  besluiten) 
ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
Advies  inzake  het  gemeenschappelijk  landbouwbeleid  in internationaal  verband  — 
eventuele  gevolgen  en aanpassing  van  dit beleid 
Het advies  van het Comité  heeft  niet op een bepaald  document  betrekking. 
A. JURIDISCHE  GRONDSLAG  VAN  HET  ADVIES 
Tijdens  zijn  op 24 en 25 september  1975  gehouden  133e  zitting  heeft  het Comité  op 
voorstel  van  zijn  Bureau  besloten,  uit eigen  beweging  een  advies  inzake  voornoemd 
onderwerp  op te stellen. 
B. ADVIES  VAN  HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  heeft  beraadslaagd  over  zijn  advies  inzake  voor-
noemd  onderwerp  tijdens  zijn  op 26 en 27 januari  1977  te Brussel  gehouden  145e 
zitting. 
Dit advies  luidt  als volgt: 
HET  ECONOMISCH  EN  SOCIAAL  COMITÉ, 
Gezien  artikel  20, vierde  alinea,  van  het Reglement 
van Orde, 
Gezien  het door  de voltallige  vergadering  op 24 en 
25 september  1975  genomen  besluit,  op voorstel  van 
het Bureau  een  advies  op te stellen  over  „Het  ge-
meenschappelijk  landbouwbeleid  in internationaal 
verband  — eventuele  gevolgen  en aanpassing  van dit 
beleid", 
Gezien  zijn  vroegere  werkzaamheden  met  betrekking 
tot de landbouwsector,  met  name  het advies  dat de 
Afdeling  voor  de landbouw  op 4 november  1976  met 
betrekking  tot dezelfde  materie  heeft  opgesteld,  en 
zijn advies  van  17 juli 1975  inzake  de „Balans  van 
het gemeenschappelijk  landbouwbeleid"  (1), 
(!) PB nr. C 270 van  26. 11. 1975. Gezien  het  door  de algemeen  rapporteur,  de heer 
Berns,  voorgelegde  advies, 
Gezien  de beraadslagingen  tijdens  zijn  zitting  van 26 
en 27 januari  1977  (vergadering  van  27 januari 
1977), 
Overwegende  dat het in genoemd  advies  van  17 juli 
1975  het volgende  heeft  verklaard:  „Het  is thans  in 
de eerste  plaats  noodzakelijk  op landbouwgebied  in-
ternationaal  te gaan  denken  en in ieder  geval  voort 
te gaan  met  het streven  naar  het sluiten  van  agrari-
sche overeenkomsten  op wereldniveau.  Er dient  een 
nauwkeurige  analyse  te worden  gemaakt  van  de ge-
volgen  voor  het landbouwbeleid  van de internationa-
le situatie  en de druk  die hiervan  uitgaat.  (...)  Men 
moet  de politiek  onvermijdelijke  concessies  zorgvul-
dig onderzoeken  en men  moet  de punten  vastleggen 
Nr. C 61/2 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 10. 3. 77 
waarop  niet  kan  worden  toegegeven,  om te vermij-
den dat  het  landbouwbeleid  van  de Gemeenschap 
verwatert  tot  een  uitgebreide  vrijhandelsovereen-
komst,  die het einde  zou  inluiden  van  de eenheid  van 
de Europese  landbouwmarkt  en de financiële  soli-
dariteit  waarop  deze  is gebaseerd"; 
Overwegende  dat  een  grondige  analyse  van  alle 
aspecten  van  het  landbouwbeleid  in internationaal 
verband  tot een  versterking  van  het gemeenschappe-
lijk landbouwbeleid  en van  de Gemeenschap  kan  bij-
dragen, 
BRENGT  VOLGEND  ADVIES  UIT, 
dat met  29 stemmen  voor  en 8 stemmen  tegen  bij 
19 onthoudingen  is goedgekeurd. 
I. VASTSTELLINGEN  TER  INLEIDING 
1. Het  internationale  politieke  en economische 
verband  waarin  de Gemeenschap  zich  ontwikkelt  en 
waarin  met  name  het gemeenschappelijk  landbouw-
beleid  functioneert,  wordt  bepaald: 
— enerzijds  door  extracommunautaire  factoren  die 
de Gemeenschap  in zeer  grote  mate  ondergaat,  en 
die het  gevolg  zijn  van  de wisselwerking  tussen 
de diplomatieke  en strategische  koers  en het eco-
nomisch  beleid  van  de verschillende  landen  of 
groepen  landen  in de wereld; 
— anderzijds  door  interne  factoren  en beleidsbeslis-
singen  die  uit de communautaire  politiek  in de 
diverse  sectoren  en met  name  uit het  gemeen-
schappelijk  landbouwbeleid  voortvloeien.  De in-
terne  beleidsbeslissingen  en de hieruit  voortvloei-
ende  aanpassingen  van  de communautaire  politie-
ken kunnen  uiterst  belangrijke  gevolgen  hebben 
voor  de wereldeconomie  en voor  de wereldhandel 
in landbouwprodukten. 
2. Onder  de extracommunautaire  factoren  die het 
internationale  verband  bepalen  en waarop  de Ge-
meenschap  weinig  invloed  kan  uitoefenen,  moeten 
worden  genoemd  het  economisch,  monetair,  com-
mercieel  en agrarisch  beleid  van  de belangrijkste  lan-
den of groepen  landen  buiten  de Gemeenschap,  als-
mede  het samengaan  van  of de tegenstelling  tussen 
deze  verschillende  politieken  onderling  en de gevol-
gen hiervan  voor  de algemene  situatie  op het gebied 
van prijzen,  markten  en valuta's.  De internationale 
economische  en sociale  ontwikkeling  is afhankelijk 
van de machtsverhouding  op deze  verschillende  ge-
bieden. 
3. Tot  de interne  gegevens  en beleidsbeslissingen 
die hun  uitwerking  hebben  op de internationale  eco-
nomische  situatie  en waarop  de Gemeenschap  een di-
recte  invloed  uitoefent,  moeten  in eerste  instantie  de door  de Gemeenschap  tot stand  gebrachte  internatio-
nale betrekkingen  met  de verschillende  groepen  der-
de landen  worden  gerekend,  met  name  de associaties, 
overeenkomsten  en verbintenissen  op diplomatiek  en 
handelsgebied  die  zij heeft  ondertekend  of momen-
teel voorbereidt.  Het  algemeen  economisch  beleid 
van de Lid-Staten  van  de Gemeenschap  (maatregelen 
ter bestrijding  van de inflatie,  behoud  van  de volledi-
ge werkgelegenheid,  het  streven  naar  evenwicht  op 
de handelsbalans,  enz.),  alsmede  het  handelsbeleid 
dat in de sector  levensmiddelen  en landbouwproduk-
ten zou  kunnen  worden  gevoerd,  vormen  factoren 
die in eerste  instantie  de economische  en sociale  ont-
wikkeling  van  de Gemeenschap  bepalen,  doch  op 
hun beurt  hun  stempel  op de internationale  situatie 
drukken. 
4. In  een  eerste  deel  van  het  onderhavige  advies 
wordt  een  beschrijving  gegeven  van  de al dan  niet 
door  de Gemeenschap  beïnvloedbare  factoren  die het 
internationale  verband  uitmaken  en in zekere  mate 
van directe  invloed  op de ontwikkeling  van  het  ge-
meenschappelijk  landbouwbeleid  zijn;  in een  tweede 
deel zal worden  aangetoond  welke  bijdrage  het ge-
meenschappelijk  landbouwbeleid  tot het economisch 
en sociaal  evenwicht  in de Gemeenschap  en de inter-
nationale  economische  situatie  op het gebied  van  le-
vensmiddelen  en landbouwprodukten  kan  leveren. 
In een  derde  deel  zal dan  worden  nagegaan,  welke 
koers  eventueel  in het licht  van  de interne  en externe 
behoeften  aan  het  gemeenschappelijk  landbouwbe-
leid zou moeten  worden  gegeven. 
5. Voorts  zal  in het  onderhavige  advies  worden 
onderzocht  welke  rol de internationale  organen  voor 
economische,  monetaire  en commerciële  samenwer-
king  spelen  of zouden  moeten  spelen,  aangezien  het 
beleid  van  de verschillende  landen  of landengroepen 
tegenover  elkaar  komt  te staan  in het kader  van  deze 
organen  die de doelstellingen  van  dit beleid  met  el-
kaar in overeenstemming  zouden  moeten  kunnen 
brengen.  In dit verband  mag  men  niet  uit het  oog 
verliezen  dat de externe  factoren  die de verschillende 
gemeenschappelijke  politieken  van  de Gemeenschap 
in zekere  mate  kunnen  beïnvloeden,  niet  te snel  de 
economische  structuur  van  de Gemeenschap  — met 
name  in de landbouw  — mogen  wijzigen,  indien 
men het gevaar  van  een  ernstige  crisis  wil vermijden. 
Een tot op zekere  hoogte  toegepaste  internationale 
arbeidsverdeling  mag  niet  theoretisch  en abstract 
worden  benaderd.  In dat verband  dient  met  name  re-
kening  te worden  gehouden  met  de wijze  waarop  de 
handelspartners  van  de Europese  Economische  Ge-
meenschap  deze  arbeidsverdeling  in hun  voordeel 
toepassen.  De interne  samenhang  van  de economi-
sche structuren  van  industrie  en landbouw  in de Ge-
meenschap  vergt  een  harmonische  ontwikkeling  van 
het geheel.  De betrekkingen  met  derde  landen  moe-
ten dan  ook  met  het oog  op een  intern  economisch 
en sociaal  evenwicht  in de Gemeenschap  worden  ge-
zien. 
10. 3. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 61/3 
II. HET  INTERNATIONALE  VERBAND 
1. De  factoren  waaraan  de Gemeenschap  blootstaat 
1.1. De huidige  internationale  economische  situatie 
1.1.1.  In  1974  hebben  zich  in de machtsverhoudin-
gen tussen  de rijke  industrielanden  en de minder  geïn-
dustrialiseerde  of ontwikkelingslanden  grondige  ver-
schuivingen  voorgedaan.  De verviervoudiging  van  de 
prijs  van  ruwe  aardolie  eind  1973  is één  van  de fac-
toren  die het economisch  evenwicht  in de olie  invoe-
rende  industrielanden  hebben  verstoord;  de prijsver-
hoging  is echter  tevens  de eindfase  van  een  proces 
van geleidelijk  evenwichtsherstel,  dat  aan  het  einde 
van de jaren  '60  op nauwelijks  zichtbare  wijze  op 
gang  is gekomen.  Toevallig  is de onverwachte  sterke 
stijging  van  de prijs  van  ruwe  aardolie  gepaard  ge-
gaan  met  een  aanzienlijke  stijging  van  de prijs  van  de 
belangrijkste  uit  landbouwprodukten  verkregen  le-
vensmiddelen,  die  het  grootste  deel  van  de wereld-
handel  in landbouwprodukten  uitmaken  (granen, 
soja,  suiker,  oliehoudende  zaden,  enz.). 
1.1.2.  Daar  Europa  voor  verschillende  industriële 
en agrarische  basisprodukten  van  de wereldmarkt  af-
hankelijk  is, werd  de Europese  economie  door  deze 
combinatie  van  factoren  grondig  uit haar  evenwicht 
gebracht.  Vanaf  1973  kwamen  daarbij  nog  de gevol-
gen van  een  inflatie  met  talrijke  oorzaken,  die  in 
1975  spectaculaire  cijfers  heeft  bereikt:  in de Ge-
meenschap  bedroeg  de inflatie  naar  gelang  van  het 
land  7,4  tot  26,2  %. De  stijging  van  de prijs  van 
de produktiemiddelen  in de landbouw  bedroeg  in 
1974  gemiddeld  20,5'%  (tegen  16,8%  in 1973).  In 
1975  is die  stijging  echter  op 10,6  % teruggevallen. 
Tegelijk  is het gebrek  aan  evenwicht  op de betalings-
balans  van  de meeste  Lid-Staten  van  de Gemeen-
schap  nog  toegenomen.  Dit  heeft  de koersontwikke-
ling van  de communautaire  valuta's  sterk  beïnvloed, 
en het  tevens  onzeker  gemaakt,  wanneer  de wissel-
koersen  binnen  een  beperkte  schommelingsmarge 
kunnen  worden  gehouden. 
1.1.3.  De  ernstige  verstoring  van  de economische 
situatie  is met  name  tot uitdrukking  gekomen  in de 
geleidelijke  ontwrichting  van  het  internationale  mo-
netaire  stelsel,  die duidelijk  aan  de dag  trad  toen  de 
Amerikaanse  Regering  in 1971  de inwisselbaarheid 
van de dollar  opschortte.  Het  verlies  aan  vertrouwen 
dat hieruit  voor  de twee  belangrijkste  reservevaluta's 
is voortgevloeid,  heeft  er tevens  talrijke  landen  toe 
aangezet,  hun  liquiditeiten  in voorraden  basispro-
dukten  (wol,  koper,  enz.)  om  te zetten.  Dit  heeft  de 
prijs  van  deze  produkten  sterk  in de hoogte  gedre-
ven. 
1.1.4.  De  grote  schommelingen  van  de Amerikaan-
se valuta  (de  laagste  koersen  werden  eind  1973  en 
begin  1974  genoteerd)  zijn  gedeeltelijk  het  resultaat van het  diplomatieke,  militaire  en economische  be-
leid van  de Amerikaanse  Regering,  waarvan  de ge-
volgen  momenteel  zwaar  op het  internationale  eco-
nomische  en monetaire  evenwicht  drukken. 
1.1.5.  De  totstandkoming  van  de Europese  Econo-
mische  Gemeenschap,  en met  name  de tenuitvoerleg-
ging  van  het  gemeenschappelijk  landbouwbeleid, 
heeft  tussen  1959  en 1969  plaatsgevonden;  dit was 
een periode  van  vrij  grote  monetaire  stabiliteit  bin-
nen en buiten  de Gemeenschap.  In die tijd  koesterde 
men de hoop  dat  de door  de Zes  genomen  besluiten 
inzake  de gemeenschappelijke  politieken,  met  name 
op landbouwgebied,  de totstandbrenging  van  een 
echte  economische  en monetaire  unie  zouden  kunnen 
bevorderen.  Indien  de huidige  situatie  zich  reeds  in 
het begin  van  de jaren  '60  had  voorgedaan  (met 
name  de ontwrichting  van  het  monetaire  stelsel)  zou 
de Gemeenschap  er vermoedelijk  niet  in geslaagd 
zijn,  een  gemeenschappelijk  landbouwbeleid  uit  te 
werken,  zoals  zij dit in een  periode  van  relatieve  sta-
biliteit  wel  heeft  kunnen  doen. 
1.1.6.  Tot  de factoren  die de huidige  wereldecono-
mie kenmerken  behoren  ook  de stijging  van  de werk-
loosheid  in de industrielanden,  de relatieve  achter-
uitgang  van  de industriële  produktie,  de enorme  stij-
ging  van  de schuldenlast  van  talrijke  landen,  met 
name  van  de ontwikkelingslanden  en het  nijpender 
wordende  tekort  aan  levensmiddelen  op wereldvlak. 
Sommige  van  deze  evenwichtverstorende  factoren 
zijn wellicht  van  conjuncturele  aard.  Hieraan  kan 
door  middel  van  oordeelkundige  economisch-politie-
ke besluiten  snel  het  hoofd  worden  geboden  (bij 
voorbeeld:  het  opnieuw  op  gang  brengen  van  de 
industriële  produktie).  Andere  factoren  — waaronder 
een aantal  nieuwe  — kunnen  echter  een  meer  perma-
nent  karakter  hebben  en dreigen  het  ons  sedert  het 
einde  van  de Tweede  Wereldoorlog  vertrouwde  beeld 
van de wereldeconomie  duurzaam  te wijzigen  (bij-
voorbeeld:  het opkomen  van  nieuwe  economische  en 
politieke  machten). 
1.1.7.  In  talrijke  gebieden  van  de wereld  kan  de 
voedselsituatie  kritiek  worden  genoemd.  Uit de tabel-
len 3 en 3 bis  en de toelichting  erop  blijkt  dat  de 
voedselvoorraad  per inwoner  over  een  periode  van  15 
jaar in alle  ontwikkelingslanden,  met  name  in Afrika 
en het  Midden-Oosten,  gestadig  is geslonken,  en in 
Zuid-Oost-Azië  in zeer  geringe  mate  is gestegen.  De 
sombere  vooruitzichten  voor  de oogsten  in de gebie-
den met  een  gematigd  klimaat  als gevolg  van  uitzon-
derlijke  weersomstandigheden  maken  deze  algemene 
situatie  zeer  zorgwekkend.  In feite  beschikken  alleen 
de Verenigde  Staten  en, in veel  kleinere  mate,  Cana-
da, Australië,  Nieuw-Zeeland  en de EEG  over  be-
langrijke  voedselreserves.  Dit vergroot  nog  de politie-
ke invloed  van  deze  landen  en hun  verantwoordelijk-
heid jegens  de „have-nots". 
1.1.8.  Indien  de industriële  produktie  in de indus-
trielanden  ondanks  de verhoging  van  de prijzen  van 
Nr. C 61/4 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 10. 3. 77 
de basisprodukten  opnieuw  een  stijgende  lijn  zou 
kunnen  vertonen,  kunnen  de huidige  moeilijkheden 
op werkgelegenheidsgebied  van  slechts  tijdelijke  aard 
blijken.  Men  moet  zich  echter  afvragen  of het huidi-
ge werkloosheidspercentage  ook  niet  in de rijke  lan-
den een  permanente  factor  zal  worden,  zoals  dit 
reeds  op een  meer  verraderlijke  en verborgen  wijze 
in de meeste  ontwikkelingslanden  het geval  is. Of de 
sociaal  gezien  ernstigste  gevolgen  van  de huidige  cri-
sis kunnen  worden  ondervangen,  hangt  voornamelijk 
af van  het vermogen  der industrielanden  om zich  aan 
te passen  aan  omstandigheden  die afwijken  van  die 
van vóór  de crisis. 
1.2. Het  permanente  karakter  van  de verstoring  van 
het monetaire  evenwicht 
1.2.1.  Het  tot 1971  van  kracht  zijnde  monetaire 
stelsel,  het  door  de verschillende  landen  gevoerde 
kredietbeleid,  de toeneming  van  de schuldenlast,  de 
inflatie  en het  gedrag  van  de verschillende  valuta's 
zijn nauw  met  elkaar  verweven.  Zonder  een  analyse 
te maken  van  oorzaken  en gevolgen,  moet  worden 
vastgesteld  dat de wereldeconomie  als gevolg  van  de 
ontwrichting  van  het  monetaire  stelsel  zich  in een 
zeer ernstige  crisis  bevindt,  die gevolgen  heeft  voor 
alle subjecten  en alle  factoren  die  bij deze  op de 
handel  gebaseerde  economie  betrokken  zijn.  De eco-
nomische  gebieden  die het meest  van  de buitenlandse 
handel  afhankelijk  zijn,  werden  het sterkst  getroffen. 
Daar  alle  besluiten  met  betrekking  tot de monetaire 
instrumenten  in wezen  politieke  besluiten  zijn,  moet 
worden  verwacht  dat  het  zeer  moeilijk  zal zijn,  de 
huidige  crisis  te overwinnen. 
1.2.2.  Om  de crisis  te boven  ,te komen  moeten 
eerst  nieuwe  economische  machtsverhoudingen  tus-
sen industrielanden  en ontwikkelingslanden  worden 
vastgelegd,  en vervolgens  de muntpariteiten  opnieuw 
worden  gestabiliseerd.  De ontwikkelingslanden  moe-
ten er zeker  van  zijn  dat hun  inkomsten  zullen  stij-
gen door  een duurzame  verbetering  van  hun  ruilvoet, 
en dus  door  het  optrekken  van  de prijzen  van  de 
produkten  die zij uitvoeren  ten opzichte  van  die van 
de ingevoerde  produkten.  De stijging  van  het  inko-
men van  de ontwikkelingslanden  zou  tevens  de indus-
triële  produktie  in het algemeen  nieuw  leven  kunnen 
inblazen. 
1.2.3.  De  rampzalige  verzwaring  van  de schulden-
last van  een  groot  aantal  landen  is een ander  typisch 
kenmerk  van  de huidige  internationale  economische 
situatie.  Dit is een van  de ernstigste  gevolgen  van  de 
monetaire  wanorde,  de onbillijkheid  van  de ruilver-
houding  voor  de ontwikkelingslanden  en wellicht 
ook van  een  te kapitaalintensieve  ontwikkeling  die 
slecht  is afgestemd  op een  plattelandseconomie  waar-
in men  ruimschoots  over  arbeidskrachten  beschikt. 
Eind  1975  bedroeg  de schuldenlast  van  de ontwikke-
lingslanden  ten overstaan  van  het  buitenland  onge-veer 150  miljard  dollar.  Meer  dan  10 "/o van  de ex-
portopbrengst  van  deze  landen  wordt  voor  het afbe-
talen  van  schulden  gebruikt:  10,7  °/o in 1968,  8,7 "/o 
in 1974  (stijging  van de prijs  van de basisprodukten) 
en 11,7%  in 1975.  Ook  de Comecon-landen  hebben 
schulden;  in 1975  bedroeg  de schuldenlast  van  de 
Sovjetunie  13 miljard  dollar.  De verslechtering  van 
de economische  situatie  in de meeste  debiteurlanden 
zet de banksector  thans  tot grotere  voorzichtigheid 
aan. De vraag  of de armste  landen  al dan  niet  uitstel 
van betaling  moet  worden  verleend  is begin  1976  op 
de Conferentie  van  de „77"  te Manilla  aan  de orde 
gekomen  en is op de UNCTAD-conferentie  te Nai-
robi opnieuw  ter sprake  gebracht. 
1.2.4.  Twee  dingen  zijn  duidelijk:  enerzijds  de ui-
terst grote  afhankelijkheid  van  de ontwikkelingslan-
den van  de schommelingen  in de grondstof  fenp  rij zen 
(die slechts  gedeeltelijk  aan de onzekere  monetaire  si-
tuatie  te wijten  zijn),  en anderzijds  de reusachtige 
schuldenlast  van  deze  landen  zowel  in verhouding 
tot hun  BNP  als tot de steun  die zij van de rijke  lan-
den ontvangen.  Wanneer  men  ziet  hoe  de monetaire 
wanorde  tot nog  grotere  prijsschommelingen  en een 
nog zwaardere  schuldenlast  van  de ontwikkelingslan-
den bijdraagt,  wordt  het  motief  van  de te Nairobi 
gestelde  eisen  begrijpelijk.  Over  het geheel  genomen 
zijn de industrielanden  niet  ingegaan  op het verzoek 
om een algemeen  schuldenmoratorium. 
1.3. De economische  politiek  en het landbouwbeleid 
van de voornaamste  landen  en groepen  landen 
1.3.1.  Als  belangrijkste  economische  mogendheid 
ter wereld  hebben  de Verenigde  Staten  de ontwikke-
ling van  de wereldeconomie  en -handel  beheerst  — 
en dat zal ook  in de toekomst  nog  het geval  blijven. 
Tijdens  de laatste  twintig  jaar  heeft  de betalingsba-
lans van  de Verenigde  Staten  als gevolg  van  de grote 
uitgaven  voor  militaire  verplichtingen  en door  de 
aanzienlijke  uitvoer  van  kapitaal  bestemd  voor  direc-
te investeringen  in de meeste  landen  van  de wereld 
vrijwel  permanent  een  tekort  vertoond,  dat in 1970, 
1971  en 1972  bijzonder  groot  was. 
1.3.2.  Tegelijk  hebben  de Verenigde  Staten  ge-
tracht,  het tekort  op hun  handelsbalans  door  de in-
standhouding  van  een  batig  uitvoersaldo,  met  name 
in de landbouwsector,  weg  te werken.  Ten  aanzien 
van landbouwprodukten  is de Gemeenschap  de be-
langrijkste  handelspartner  van  de Verenigde  Staten 
gebleven.  Terwijl  de Verenigde  Staten  ernaar  streef-
den, hun  1 andbouwuitvoer  uit te breiden,  hebben  zij 
op industriegebied  met  een  scherpe  concurrentie  van 
met name  Japan  en in mindere  mate  van  de Europese 
Gemeenschap  te kampen  gekregen.  Hun  handelsba-
lans,  die in 1971  en 1972  een tekort  vertoonde,  heeft 
in 1973  opnieuw  een  vrij  klein  overschot,  en in 1975 
een duidelijk  overschot  te zien  gegeven.  Er is een 
voor  de hand  liggend  verband  tussen  het  streven 
10. 3. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 61/5 
naar herstel  van  het evenwicht  op de handels-  en be-
talingsbalans  en het tijdelijk  aanvaarden  van  de ver-
zwakking  van  de dollar,  hetgeen  veel  Amerikaanse 
industrieprodukten  in een  betere  concurrentiepositie 
ten opzichte  van  Japanse  en Europese  produkten 
heeft  geplaatst. 
1.3.3.  In  de jaren  zestig  hebben  de Verenigde  Sta-
ten op  landbouwgebied  tegelijk  een  voorraadvor-
mingsbeleid  voor  de belangrijkste  uitvoerprodukten 
en een  politiek  tot beperking  van  hun  binnenlandse 
produktie  gevoerd  (politiek  gericht  op de „bevrie-
zing"  van  de grond,  vanaf  1963).  De  voorraden 
hebben  het  de Verenigde  Staten  mogelijk  gemaakt, 
de uitvoer  van  produkten  tegen  preferentiële  voor-
waarden  (PL  480)  op gang  te houden,  de grootste 
bron  van  voedselhulp  voor  de armste  landen  te zijn, 
en toegang  tot de koopkrachtige  markten  te krijgen. 
Deze  grote  voorraden  hebben  echter  een  zekere  di-
recte  druk  op de aan  de Amerikaanse  producent  be-
taalde  graanprijzen  en op de prijzen  van  granen  uit 
de andere  produktiegebieden  van  de wereld  tot ge-
volg gehad.  Deze  druk  is trouwens  aanleiding  ge-
weest  van  een  inkrimping  van  de graanproduktie  in 
Australië  en Argentinië,  en zelfs  in de Verenigde 
Staten  en Canada. 
1.3.4.  De  huidige  situatie  noopt  er de VS niet  toe, 
hun fundamentele  houding  van  scheidsrechter  op de 
wereldmarkten  te wijzigen.  De daling  van  de graan-
voorraden  als gevolg  van  de massale  aankopen  door 
de Sovjetunie  en cje toeneming  van  het wereldvoed-
seltekort  heeft  de Amerikaanse  Regering  ertoe  ge-
bracht,  het opnieuw  bebouwen  van  grote  oppervlak-
ten cultuurgrond  met  graan  aan te moedigen. 
In het algemeen  worden  de voorraden  thans  weer  op 
peil gebracht  (tarwe  + 40 °/o, maïs  + 129  °/o, overige 
granen  + 77 °/o),  behalve  wat  soja  betreft  (— 39 %>). 
1.3.5.  De  Amerikaanse  landbouwers  streven  er-
naar,  de verhandeling  van  hun  graan  voor  een groter 
deel in eigen  handen  te nemen,  ten einde  de domine-
rende  positie  van  de grote  handelsmaatschappijen  te 
verzwakken.  Naar  de invloed  van  deze  maatschap-
pijen  op de binnenlandse  en buitenlandse  prijzen  in 
de afgelopen  jaren  is trouwens  momenteel  een  parle-
mentaire  enquête  ingesteld. 
1.3.6.  Het  landbouwbeleid  van  de Verenigde  Sta-
ten lijkt  steeds  meer  gericht  te zijn  op de uitvoer  van 
graan  en veekoeken,  waarvoor  de buitenlandse  vraag 
naar alle  waarschijnlijkheid  groot  zal blijven.  Voor 
andere  produkten  (tabak,  fruitconserven,  diverse  be-
en verwerkte  produkten)  zullen  de Verenigde  Staten 
waarschijnlijk  sterke  druk  blijven  uitoefenen  om  te 
bereiken  dat  met  name  de communautaire  markt 
voor  hen  open  blijft. 
1.3.7.  Ten  aanzien  van  de ordening  van  de wereld-
markten  (produktovereenkomsten,  voorraadbeleid, 
enz.)  valt  het in deze  omstandigheden  te betwijfelen of de Verenigde  Staten  in de toekomst  meer  belang-
stelling  dan  in het verleden  zullen  hebben  voor  het 
sluiten  van  dergelijke  overeenkomsten.  Terecht  of 
ten onrechte  zijn  zij van  mening,  de situatie  te kun-
nen blijven  beheersen  en bijgevolg  verder  zelf  in zeer 
grote  mate  het voor  hen  gunstigste  prijspeil  te kun-
nen bepalen.  Zij zullen  er dus  weinig  voor  voelen, 
bindende  overeenkomsten  aan  te gaan  waarin  richt-
prijzen  zijn  vastgesteld. 
1.3.8.  Niet  iedereen  in de Verenigde  Staten  zelf  is 
het eens  met  de gevolgde  strategie  op het gebied  van 
landbouwprodukten  en levensmiddelen.  Dit blijkt  uit 
de door  sommigen  uitgebrachte  kritiek  op het  ge-
bruik  van  de „agri-power"  als diplomatiek  wapen. 
Een radicale  ommekeer  in het Amerikaanse  handelsbe-
leid is nauwelijks  te verwachten,  daar  dit beleid  wordt 
gesteund  door  zowel  het merendeel  van  de landbou-
wers  als door  het reusachtig  industrieel  en commer-
cieel apparaat  voor  landbouwprodukten  en levens-
middelen,  waarin  een  zeer  groot  gedeelte  van  de be-
roepsbevolking  werkzaam  is (20%  van  het  totaal, 
waarvan  4%  bij  de eigenlijke  landbouwproduktie 
betrokken  is).  Dit  apparaat  bekleedt  namelijk  een 
bijzondere  positie  op de binnenlandse  en buitenlandse 
markten.  Voorts  kan  het  gebruik  maken  van  de 
meest  omvangrijke  onderzoek-  en innovatiemogelijk-
heden  ter wereld. 
1.3.9.  Canada  — Canada  stemt  zijn  economisch 
en commercieel  beleid  in grote  mate  af op dat van  de 
Verenigde  Staten.  Canada  is echter  niet  in staat,  veel 
invloed  uit te oefenen.  In dit land  lijkt  men  niet  te 
willen  streven  naar  een  aanzienlijke  uitbreiding  van 
de landbouwproduktie,  en bijgevolg  van  de uitvoer 
van graan  en melkpoeder. 
1.3.10.  Nieuw-Zeeland  en  Australië  —  In 
Nieuw-Zeeland  en Australië  is voor  zuivelproduk-
ten en vlees  een prijsegalisatiestelsel  van  kracht  (pool 
funds).  De uitvoer  van  landbouwprodukten  is uiterst 
belangrijk  voor  het evenwicht  op hun  handelsbalans. 
Verwacht  moet  worden  dat deze  landen  een  zo groot 
mogelijk  deel  van  de nieuwe  afzetgebieden  zullen 
trachten  te veroveren  welke  kunnen  ontstaan  door  de 
stijgende  koopkracht  in een  aantal  ontwikkelingslan-
den en door  de algemene  bevolkingsaanwas,  met 
name  in India  en het Verre  Oosten.  De EEG  zal voor 
Nieuw-Zeeland  een  uiterst  belangrijk  afzetgebied 
blijven,  dat het met  alle  middelen  zal trachten  te be-
houden. 
1.3.11.  Japan  — Japan  heeft  als bijzonder  ken-
merk  dat het het meest  van  alle  industrielanden  voor 
zijn voorziening  van  energieprodukten  én levensmid-
delen  van  de buitenlandse  markten  afhankelijk  is. 
Met het oog  op een  zekere  en regelmatige  voorzie-
ning voert  dit land  tevens  een  geheel  eigen  beleid, 
dat er voornamelijk  in bestaat,  in Australië,  Afrika 
en Zuid-Amerika  in de sectoren  industriële  en agra-
rische  grondstoffen  te investeren.  Op deze  wijze  zal 
Japan,  hoewel  het van  alle  gunstige  gelegenheden  op 
Nr. C 61/6 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 10. 3. 77 
de wereldmarkt  gebruik  tracht  te maken,  voor  het 
veilig  stellen  van  zijn  voorziening  steeds  meer  voor-
stander  van  handelsovereenkomsten  op lange  termijn 
worden.  Uit  het  feit  dat  Japan  geneigd  is bilaterale 
handelsovereenkomsten  te sluiten,  mag  echter  niet  de 
conclusie  worden  getrokken  dat  dit land  zich  achter 
het communautaire  standpunt  schaart  dat  multilate-
rale mondiale  overeenkomsten  moeten  worden  geslo-
ten. Misschien  is het tegendeel  zelfs  waar. 
1.3.12.  De  Gemeenschap  —  De fundamentele  ont-
wikkeling  van  het  gemeenschappelijk  landbouwbe-
leid (GLB)  werd  in de studie  van  het  Economisch  en 
Sociaal  Comité  inzake  de Balans  van  het  gemeen-
schappelijk  landbouwbeleid  van  28 november  1974 
onderzocht  en geëvalueerd.  De invloed  van  het  GLB 
op wereldvlak  wordt  in de volgende  paragrafen  uit-
voerig  behandeld.  Thans  zij reeds  opgemerkt  dat  de 
tenuitvoerlegging  van  het GLB: 
— niet  heeft  verhinderd  dat  de Gemeenschap  (over-
eenkomstig  de eisen  van  artikel  110  van  het  Ver-
drag)  de grootste  invoerder  van  landbouwpro-
dukten  ter wereld  is gebleven); 
— bepaalde  handelspartners  echter  soms  beperkin-
gen heeft  opgelegd  (bijvoorbeeld  door  toepassing 
van vrijwaringsclausules); 
— soms  door  de toekenning  van  restituties  tot een 
verstoring  van  sommige  handelsstromen  heeft  bij-
gedragen. 
De Gemeenschap  is steeds  van  mening  geweest  dat 
een wereldomvattende  ordening  der  markten  de 
noodzakelijke  aanvulling  op het nationale  landbouw-
beleid  van  de verschillende  landen  is; zij heeft  ge-
tracht,  en probeert  nog  steeds,  haar  handelspartners 
van deze  noodzaak  te overtuigen. 
1.3.13.  De  Comecon  —  Daar  de klimatische  om-
standigheden  bemoeilijkend  zijn  en  aanzienlijke 
schommelingen  in de weerstoestand  optreden,  moet 
bij ramingen  van  de oogsten  in de Sovjetunie  met 
een foutenmarge  van  20 tot 25 %> worden  gerekend. 
Aangenomen  mag  worden  dat  het  graantekort  4 a 8 
miljoen  ton per  jaar  zal blijven  bedragen.  De vermin-
dering  van  de veestapel  heeft  thans  reeds  tot een  be-
langrijk  tekort  aan  vlees  en zuivelprodukten  geleid. 
De landbouw  in de Comecon-landen  is in grote  mate 
gericht  op bevrediging  van  de behoeften  van  de Sov-
jetunie,  daar  de  economie  van  deze  landen  door 
complementariteit  wordt  gekenmerkt.  Een  gedeelte 
van het  tekort  van  de Sovjetunie  moet  dus  door 
haar  partners  worden  aangevuld.  Als  tegenprestatie 
levert  de Sovjetunie  deze  partners  echter  diverse  in-
dustrieprodukten,  en zelfs  graan,  dat  op de wereld-
markt  is gekocht  en via  Russische  havens  naar  zijn 
bestemming  gaat. 
1.3.14.  De  Oostbloklanden  zijn  bezig  hun  betrek-
kelijk  isolement  op handelsgebied  te doorbreken  en 
zich meer  op de wereldmarkt  te richten.  De noodza-
kelijke  invoer  van  westerse  technologie  en bepaalde 
landbouwprodukten  zal  met  leveringen  van  land-bouw-  en  industrieprodukten,  met  name  aan  de 
EEG,  betaald  moeten  worden.  Tevens  mag  worden 
verwacht  dat  deze  landen  nog  meer  dan  in het verle-
den zullen  trachten,  in de ontwikkelingslanden  die 
sinds  korte  tijd  door  de verhoging  van  de aardolie-
prijs  of ook  van  de prijs  van  andere  basisprodukten 
over  meer  financiële  middelen  beschikken,  op com-
mercieel  en technologisch  gebied  voet  aan  wal  te 
krijgen. 
1.3.15.  De  Comecon-landen  hebben  nooit  veel  be-
langstelling  getoond  voor  mondiale  produktovereen-
komsten  waarin  prijsmarges  worden  vastgelegd.  Van 
oudsher  hebben  zij weinig  contact  met  de wereld-
markt  gehad;  zij gaven  er dan  ook  de voorkeur  aan, 
bij gelegenheid  van  de daar  geldende  lage  prijzen  te 
profiteren. 
1.3.16.  China  — Men  zou  kunnen  menen  dat  Chi-
na, dat  de grootte  heeft  van  een  continent,  een  be-
langrijk  afzetgebied  voor  produkten  uit andere  gebie-
den kan  worden.  China  is echter  op dat  vlak,  in ie-
der geval  op middellange  termijn,  niet  van  zeer  grote 
betekenis.  Dit land  heeft  regelmatig  3 a 5 miljoen  ton 
graan  per  jaar  ingevoerd.  In de komende  jaren  zal 
het vermoedelijk  een  dergelijke  hoeveelheid  blijven 
invoeren. 
Waarschijnlijk  zal China  verder  rijst  en andere  land-
bouwprodukten  (varkensvlees,  soja)  uitvoeren  en tar-
we invoeren.  Op  grond  van  de vooruitgang  die  de 
Chinese  landbouw  heeft  geboekt  kan  worden  aange-
nomen  dat  dit land  op lange  termijn  zijn  eigen  be-
hoeften  volledig  zal kunnen  dekken.  China  mag  dus 
niet worden  beschouwd  als  een  belangrijk  afzetge-
bied of een  belangrijke  voorzieningsbron  voor  land-
bouwprodukten. 
1.3.17.  De  ontwikkelingslanden  —  De  ontwikke-
lingslanden  vallen  in talrijke  groepen  uiteen.  Het  be-
langrijkste  onderscheidingscriterium  is de vraag  of zij 
al dan  niet  over  nieuwe  koopkracht  beschikken  als 
gevolg  van  de verhoging  van  de prijzen  van  de basis-
produkten.  De aardolielanden  lijken  zich  in een  eer-
ste instantie  te moeten  toeleggen  op de ontwikkeling 
van de industriële  infrastructuur  en de tenuitvoerleg-
ging  van  omvangrijke  ontwikkelingsprogramma's  in 
de landbouw,  waarvoor  zij thans  reeds  in belangrijke 
mate  van  technieken  uit de industrielanden  gebruik 
maken.  In dit ontwikkelingsproces  doen  zich  echter 
talrijke  stremmingen  voor  die het gevolg  zijn  van  het 
feit dat  de ontwikkeling  van  de verschillende  infra-
structuren  niet  gelijktijdig  plaatsvindt  (met  name  be-
lemmeren  de haven-  en wegeninfrastructuur  momen-
teel in grote  mate  de algemene  ontwikkeling).  Verder 
vormt  het  gebrek  aan  geschoolde  arbeidskrachten 
een andere  zeer  belangrijke  belemmering.  Of aan  de 
behoeften  van  deze  landen  al dan  niet  kan  worden 
voldaan,  hangt  gedeeltelijk  af van  de vraag  of de in-
dustrielanden  een  voldoende  groot  aantal  arbeids-
krachten  ter  beschikking  kunnen  stellen.  Gevreesd 
moet  echter  worden  dat  de Gemeenschap  om  talrijke 
redenen  niet  aan  alle  behoeften  zal kunnen  voldoen. 
10. 3. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 61/7 
1.3.18.  De  ontwikkelingslanden  wier  koopkracht 
niet is toegenomen,  maar  waar  daarentegen  de voed-
selbehoeften  in hetzelfde  tempo  als de demografische 
groei  stijgen,  zien  hun  situatie  op dramatische  wijze 
verslechteren;  dit is vooral  het  geval  voor  India  en 
zijn onmiddellijke  buren,  maar  tevens  voor  talrijke 
Afrikaanse  landen.  Voor  de ontwikkeling  van  deze 
landen  is een  daadwerkelijk  internationaal  ontwikke-
lingsbeleid  nodig,  daar  geen  enkel  land  of groep  lan-
den in de geïndustrialiseerde  wereld  in staat  blijkt  te 
zijn,  alleen  aan  de behoeften  in deze  landen  te vol-
doen.  In deze  ontwikkelingslanden  zou  aan  het op een 
hoger  peil  brengen  van  de voor  de basisvoeding  van 
de bevolking  noodzakelijke  gewassenteelt  door  de 
dwang  der  omstandigheden  prioriteit  moeten  worden 
verleend.  Vermoedelijk  zullen  sommige  van  deze  lan-
den hun  met  behulp  van  westerse  technieken  op gro-
te schaal  begonnen  industriële  teelt  van  bepaalde 
produkten  (oliehoudende  zaden,  cacao,  koffie,  tropi-
sche  vruchten,  in bepaalde  gevallen  rundvlees,  enz.) 
echter  niet  opgeven. 
De industriële  teelt  is voor  deze  landen  integendeel 
steeds  meer  de bron  van  deviezen  die zij voor  hun  al-
gemene  economische  ontwikkeling  nodig  hebben.  Er 
kan worden  aangenomen  dat  deze  in het  kader  van 
de Overeenkomst  van  Lomé  met  de Gemeenschap 
geassocieerde  landen  de neiging  zullen  hebben  om  de 
Gemeenschap  als het  belangrijkste  koopkrachtige  af-
zetgebied  voor  hun  produkten  te beschouwen.  Dit 
zal beslist  bijzonder  zware  problemen  voor  de Ge-
meenschap  met  zich  meebrengen. 
1.3.19.  Tot  besluit  moet  worden  verwacht  dat  de 
wanorde  in het  internationale  monetaire  stelsel,  ge-
paard  gaande  met  een  sterke  inflatie  en een  grote 
verzwaring  van  de schuldenlast,  van  permanente  aard 
is en de algemene  economische  wereldorde  ernstig 
zal blijven  verstoren.  Hieruit  dreigt  een  ongebreidel-
de concurrentiestrijd  voort  te vloeien,  die  wordt 
veroorzaakt  door  de industrielanden,  die  een  tekort 
op de handelsbalans  hebben  of kunnen  krijgen,  en 
door  de landen  die  noodgedwongen  over  uitvoermo-
gelijkheden  moeten  beschikken  omdat  zij hun  ont-
wikkeling  in bijzonder  moeilijke  omstandigheden  tot 
stand  moeten  brengen.  Wanneer  laatstgenoemde  lan-
den hun  economie  tot ontwikkeling  brengen  en hun 
onderlinge  betrekkingen  uitbouwen,  zullen  zij een te-
gengewicht  ten  opzichte  van  de positie  van  Europa 
en de VS  gaan  vormen,  met  de onvermijdelijke  ge-
volgen  van  dien  voor  het handelsverkeer.  Het  is wen-
selijk  dat in de grote  gebieden  van  de wereld  interne 
handelsstromen  ontstaan  en dat  tussen  de ontwikke-
lingslanden  onderling  een  complementariteit  tot 
stand  komt  zoals  die reeds  tussen  de industrielanden 
onderling  bestaat.  Het  lijkt  uitgesloten  dat  de indus-
trielanden  in de toekomst  met  inachtneming  van 
hun eigen  belangen  de koers  zullen  kunnen  uitstippe-
len die  de ontwikkelingslanden  bij  de opbouw  van 
hun economie  dienen  te volgen. 1.4. De wereldmarkt  voor  landbouwprodukten 
1.4.1.  In  zekere  zin is de wereldmarkt  voor  land-
bouwprodukten  de plaats  van  confrontatie  van  de 
nationale  landbouwpolitieken  van  de verschillende 
landen,  die  echter  over  het  algemeen  ten  doel  heb-
ben, een  zekere  stabiliteit  tot  stand  te brengen,  de 
producenten  een  zeker  inkomensniveau  te verzekeren 
en steeds  weer  elders  opduikende  schommelingen  in 
dc prijzen  en het  volume  van  het  handelsverkeer  op 
te vangen. 
1.4.2.  In  tegenstelling  met  deze  bijna  algemene 
tendens  van  de nationale  landbouwpolitieken  is het 
op het  gebied  van  de internationale  handel  — afge-
zien van  enkele  pogingen,  met  name  in het kader  van 
produktovereenkomsten  — nooit  tot  een  werkelijk 
gelijklopend  beleid  gekomen. 
1.4.3.  De  economische  betekenis  van  het  interna-
tionale  handelsverkeer  verschilt  aanzienlijk  van  pro-
du kt tot produkt  en is afhankelijk  van  het percentage 
van de omvang  der  wereldproduktie  dat  wordt  ver-
handeld.  Zo neemt  de wereldhandel  in tarwe  b.v.  on-
geveer  20%)  van  de wereldproduktie  voor  zijn  reke-
ning,  hetgeen  zeer  aanzienlijk  is. Voor  voedergraan 
bedraagt  deze  verhouding  echter  slechts  15 °/o. 
1.4.4.  Een  andere  categorie  produkten  vormen  die 
welke  in talrijke  gebieden  deel  uitmaken  van  de ba-
sisvoeding  (vlees  en melk),  en waarvan  de produktie 
met het  oog  op  de voorzieningszekerheid  op  een 
hoog  peil  wordt  gehandhaafd  en wordt  opgevoerd. 
De internationale  handel  in deze  produkten  is zeer 
beperkt  en neemt  slechts  een  gering  percentage  van 
de produktie  in. Voor  bepaalde  landen  (Nieuw-Zee-
land,  Argentinië,  EEG)  vormt  de wereldmarkt  van 
deze  produkten  het normale  afzetgebied  voor  een  be-
langrijk  deel  van  hun  produktie. 
1.4.5.  Een  laatste  reeks  produkten  wordt  voorna-
melijk  in het  internationale  handelsverkeer  gebracht. 
Deze  produkten  zijn  dikwijls  van  het  allergrootste 
belang  voor  de economie  van  de desbetreffende  uit-
voerlanden  (koffie,  cacao,  thee,  suiker,  vezels,  olie, 
enz.).  Het  gaat  hier  overigens  dikwijls  om ontwikke-
lingslanden  die  van  de internationale  handel  afhan-
kelijk  zijn,  en lang  niet  de overheersende  rol op de 
markt  spelen  als  bijvoorbeeld  de Verenigde  Staten 
voor  soja. 
1.4.6.  De  over  een  langere  periode  op de wereld-
markt  geregistreerde  prijsontwikkeling  is over  het ge-
heel genomen  ongunstig  voor  de producenten  ge-
weest.  Dit  geldt  in ieder  geval  tot  1972,  toen  zich 
voor  suiker  en voor  rijst  en ander  graan  een  opleving 
heeft  voorgedaan.  Deze  ongunstige  ontwikkeling  was 
het gevolg  van  het  feit  dat in de ontwikkelde  landen 
de produktie  sneller  toenam  dan  de vraag.  Tijdens 
dezelfde  periode  hadden  een  groot  aantal  ontwikke-
lingslanden  een  ernstig  tekort  aan  levensmiddelen. 
Nr. C 61/8 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 10. 3. 77 
1.4.7.  Wat  graan  betreft  heeft  de Amerikaanse 
voorraadcapaciteit  niet  verhinderd  dat  de prijzen  in 
constante  waarde  tot 1972  aan  het schommelen  zijn 
geweest  en voortdurend  zijn  afgebrokkeld.  De prijs 
voor  de produkten  die slechts  in geringe  mate  op de 
wereldmarkt  worden  verhandeld  (vlees,  boter)  zijn 
veel minder  gedaald. 
1.4.8.  De  gebruiken  in de internationale  handel  in 
landbouwprodukten  hebben  de wereldproduktie  van 
een aantal  essentiële  landbouwprodukten,  alsmede 
het groeitempo  van  het inkomen  van  de armste  lan-
den over  het geheel  genomen  nadelig  beïnvloed. 
1.4.9.  De  anarchie  op de wereldmarkten  heeft  er 
reeds  lange  tijd  toe geleid  dat de GATT-landen  voor 
bepaalde  produkten  overeenkomsten  met  het oog  op 
de stabilisering  van  de prijzen  sloten.  Hoewel  de er-
varingen  in het algemeen  vrij  negatief  zijn  uitgevallen 
(graanovereenkomsten)  is de totstandbrenging  van 
dergelijke  overeenkomsten  een  van  de leidende  be-
ginselen  voor  de Gemeenschap  geworden:  de stabili-
sering  van  de prijzen  op de wereldmarkt  moet  im-
mers  het  logische  verlengstuk  van  het  streven  naar 
stabilisering  van  de prijzen  op de communautaire 
markt  zijn.  Op de Tokio-ronde,  die in 1973  van  start 
is gegaan,  heeft  de Gemeenschap  opnieuw  voorge-
steld  wereldomvattende  overeenkomsten  te sluiten; 
daarbij  heeft  zij tevens  programma's  voor  het  vor-
men van  buffervoorraden  (graan,  suiker,  melkpoe-
der) voorgelegd.  Deze  voorstellen  zijn  echter  nog  niet 
diepgaand  besproken. 
1.5. De internationale  organen 
1.5.1.  De  internationale  organen  voor  samenwer-
king op politiek  en economisch  gebied,  zoals  het 
GATT,  de FAO,  de OESO,  de UNCTAD  enz.  hebben 
tijdens  de afgelopen  decennia  een  zeer  grote  invloed 
op de ontwikkeling  van  het  handelsverkeer  gehad. 
Hierbij  werden  doorgaans  spelregels  voorgeschreven 
die het  meest  in overeenstemming  waren  met  de 
overheersende  economische  theorie.  Dit  geldt  met 
name  voor  het GATT.  De multilaterale  ontwikkeling 
van het handelsverkeer  was  na Bretton  Woods  op de 
stabiliteit  van  de wisselkoersen  gebaseerd.  Deze  sta-
biliteit  heeft  tot het einde  van  de jaren  zestig  krach-
tig tot een  ongekende  expansie  van  handel  en econo-
mie bijgedragen. 
De huidige  monetaire  wanorde  kan  de multilaterale 
beginselen  van  de GATT-overeenkomsten  de facto 
op losse  schroeven  zetten.  De  consolidatie  van  de 
douanetarieven  is nl. van  weinig  betekenis  wanneer 
iedere  monetaire  ingreep  een  drie-  tot viermaal  gro-
tere uitwerking  op het concurrentievermogen  van  de 
produkten  van  een  bepaald  land  kan  hebben.  Sedert 
enkele  jaren  lijken  multilaterale  overeenkomsten  de 
plaats  te moeten  ruimen  voor  bilaterale  overeenkom-
sten,  waarbij  voordelen  op gebied  van  prijzen  en toe-
gang  tot de markten  worden  toegekend.  Alles  wijst erop  dat  zolang  geen  gemeenschappelijke  monetaire 
regels  zijn  vastgesteld,  de kans  groot  is dat bilaterale 
boven  multilaterale  overeenkomsten  worden  verko-
zen. Daardoor  doen  zich  op de Tokio-ronde  trou-
wens  grote  moeilijkheden  voor. 
1.5.2.  Men  kan  dan  ook  aannemen  dat de invloed 
van het GATT  zal gaan  afnemen.  De Gemeenschap 
heeft  jegens  de internationale  organisaties  nauwkeu-
rig omschreven  verbintenissen  aangegaan,  die  zij 
steeds  zo veel  mogelijk  is nagekomen.  Zij  zal zich 
niet tegen  de voorschriften  van  deze  instellingen  ver-
zetten,  hoewel  zij de GATT-regels  voor  landbouw-
produkten  steeds  als ontoereikend  heeft  beschouwd. 
1.5.3.  In  GATT-verband  hebben  de Verenigde  Sta-
ten en de Gemeenschap  ten  aanzien  van  de land-
bouwsector  niet  dezelfde  rechten  en plichten.  Toen 
de GATT-overeenkomst  na de tweede  wereldoorlog 
werd  opgesteld,  werd  deze  door  de Verenigde  Staten 
slechts  aanvaard  nadat  hun  voor  landbouwproduk-
ten een  „waiver"  was  toegekend.  De wereldmarkt-
prijzen  waren  toen  namelijk  lager  dan  de prijzen  op 
de Amerikaanse  markt  en door  de afschaffing  van de 
kwantitatieve  beperkingen,  die  door  het  GATT 
wordt  voorgeschreven,  zou  het Amerikaanse  binnen-
lands  landbouwbeleid  zijn  ineengestort.  De  „wai-
ver",  die momenteel  nog  steeds  geldt,  maakt  het de 
Verenigde  Staten  mogelijk  om  kwantitatieve  beper-
kingen  te handhaven  of weer  in te voeren  indien  dit 
nodig  is om een  Amerikaans  binnenlands  landbouw-
programma  niet  in gevaar  te brengen. 
1.5.4.  De  Europese  Gemeenschap  heeft  nooit  om 
een „waiver"  verzocht.  Wel  heeft  zij een  stelsel  van 
heffingen  uitgewerkt.  Om  dit systeem  te kunnen  toe-
passen,  moesten  de  bestaande  consolidaties  van 
douanerechten  van  de oorspronkelijke  Lid-Staten  en 
van de in 1973  toegetreden  landen  voor  de betrok-
ken produkten  worden  opgegeven  en vervangen  door 
nieuwe,  gelijkwaardige  consolidaties  in het kader  van 
het gemeenschappelijk  douanetarief.  Zo komt  het dat 
de Europese  Gemeenschap  nu een  reeks  voederpro-
dukten  vrij  van  rechten  moet  invoeren,  ook  als dit 
moeilijkheden  voor  haar  landbouwbeleid  oplevert. 
1.5.5.  In  ruil  voor  het recht  om het stelsel  van  hef-
fingen  op de invoer  van  bepaalde  landbouwproduk-
ten toe te passen,  hebben  de Europese  landen  dus  bij 
de internationale  onderhandelingen  een  gedeelte  van 
hun vrijheid  van  handelen  verloren.  De  Verenigde 
Staten  hebben  echter  een totale  vrijheid  van  handelen 
verkregen,  zonder  hiervoor  tegenprestaties  te moeten 
leveren.  Dit heeft  tot gevolg  dat retorsiemaatregelen 
tegen  de Gemeenschap  kunnen  worden  genomen 
wanneer  zij haar  GATT-verbintenissen  niet  nakomt. 
De Gemeenschap  heeft  echter  dit recht  niet  ten op-
zichte  van de Verenigde  Staten. 
1.5.6.  Door  het feit  dat de internationale  instellin-
gen vrijwel  niet  aan  de nieuwe  economische  en mo-
netaire  situatie  zijn  aangepast,  zijn  instanties  in het 
10. 3. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 61/9 
leven  geroepen  die  „forums"  zijn  geworden  (zoals 
de Noord-Zuid-dialoog),  waarin  momenteel  nog  naar 
nieuwe  oplossingen  wordt  gezocht.  Men  dient  echter 
sceptisch  te staan  tegenover  de mogelijkheid,  een 
economische  orde  van  welke  vorm  dan  ook  tot stand 
te brengen  wanneer  men  niet  vooraf  is teruggekeerd 
tot een  monetaire  stabiliteit  die  op een  algemene 
consensus  steunt. 
2. De  factoren  die de Gemeenschap  zelf  bepaalt 
2.1. Een  voor  derde  landen  openstaande  Gemeen-
schap 
2.1.1.  Het  gemeenschappelijk  douanetarief,  de ge-
leidelijke  totstandbrenging  van  een  communautair 
handelsbeleid  en vooral  het gemeenschappelijk  land-
bouwbeleid  zijn  van  het  grootste  belang  geweest 
voor  de economie  van  de Gemeenschap,  maar  heb-
ben tevens  invloed  gehad  op de ontwikkeling  van  de 
wereldeconomie.  De communautaire  instanties  heb-
ben (in de in 1974  en 1975  opgestelde  balansen)  er-
kend  dat  de zeer  snelle  economische  ontwikkeling 
van de landen  der Gemeenschap  (een  geslaagd  voor-
beeld  van  „multilateralisme")  in de jaren  zestig  ge-
deeltelijk  aan  de oprichting  van  de Gemeenschap  te 
danken  is. Deze  economische  ontwikkeling  heeft  op 
haar  beurt  een  zeer  gunstige  uitwerking  op de om-
vang  van  het handelsverkeer  tussen  de Gemeenschap 
en de rest  van  de wereld  gehad.  Tussen  1958  en 1972 
is de intracommunautaire  handel  in industrieproduk-
ten 8,4  keer  en die in landbouwprodukten  7,5  keer 
groter  geworden,  terwijl  de invoer  van  de Gemeen-
schap  uit derde  landen  wat  industrieprodukten  be-
treft  4,4  keer,  en wat  landbouwprodukten  betreft 
1,8 keer  groter  is geworden. 
2.1.2.  Op  diplomatiek  vlak  heeft  de Gemeenschap 
niet getracht,  zich  van  de buitenwereld  af te sluiten; 
bovendien  heeft  een groot  aantal  al dan  niet  aan  de 
Gemeenschap  grenzende  landen  er zeer  sterk  bij de 
Gemeenschap  op aangedrongen,  een  associatie  met 
deze landen  aan  te gaan.  Zo zijn  akkoorden  en over-
eenkomsten  gesloten  met  de meeste  Europese  landen 
rond  de Gemeenschap,  met  de Middellandse-Zeelan-
den, en met  de vroegere  koloniën  van  de Gemeen-
schap,  waar  thans  in het kader  van  de Overeenkomst 
van Lomé  een  groot  aantal  landen  bij is gekomen. 
Door  deze  overeenkomsten  zijn  — en zullen  in de 
toekomst  steeds  meer  — preferentiële  handelsbe-
trekkingen  tussen  de Gemeenschap  en deze  landen 
ontstaan.  De betrekkingen  moeten  echter  zo veel  mo-
gelijk  evenwichtig  worden  uitgebouwd.  Indien  de 
Gemeenschap  nl. de invoer  van  produkten  uit deze 
landen  bevordert,  zou  zij voor  haar  industrie-  en 
landbouwprodukten  tegen  relatief  gunstige  voor-
waarden  toegang  tot de markt  van  haar  bevoorrechte 
partners  moeten  krijgen.  Dit  open  diplomatiek  en 
commercieel  beleid  van  de Gemeenschap  vindt  zijn 
oorsprong  in de historische  banden  tussen  een  groot aantal  van  die landen  en Lid-Staten  van  de Gemeen-
schap,  en houdt  tevens  verband  met  het feit  dat men 
wil beschikken  over  bevoorrechte  afzetgebieden  voor 
door  de Gemeenschap  voortgebrachte  industriepro-
dukten,  investeringsgoederen  en consumptiegoederen. 
2.1.3.  Een  andere  belangrijke  beweegreden  heeft 
met name  tot de Overeenkomst  van  Lomé  geleid. 
Aangezien  er nl. geen  doeltreffende  wereldomvatten-
de marktordening  voor  basisprodukten  (met  name 
landbouwprodukten)  bestaat,  rekende  de Gemeen-
schap  het  tot haar  plicht,  te trachten  om  voor  be-
paalde  produkten  en ten behoeve  van  een  aantal  be-
voorrechte  partners  een efficiënt  stelsel  uit te werken, 
dat de ontwikkelingslanden  in het bijzonder  een mi-
nimumopbrengst  voor  hun  naar  de EEG  uitgevoerde 
produkten  garandeert.  Deze  diplomatieke  en econo-
mische  initiatieven  van  de Gemeenschap  zijn  echter 
geleidelijk  ten uitvoer  gelegd  zonder  dat richtsnoeren 
voor  een  handelsbeleid  van  de Gemeenschap  zijn 
vastgesteld. 
2.1.4.  Zeer  duidelijk  is dit wat  het  handelsbeleid 
op het gebied  van  levensmiddelen  en landbouwpro-
dukten  betreft.  De Gemeenschap  heeft  een  ingewik-
keld mechanisme  voor  de regeling  van  invoer  en uit-
voer van  landbouwprodukten  uitgewerkt,  waarbij 
toch de GATT  -verbintenissen  worden  nagekomen. 
Dit mechanisme  is echter  niet  gebaseerd  op produk-
tie-doelstellingen  op middellange  termijn,  die het mo-
gelijk  zouden  hebben  gemaakt,  rekening  te houden 
met de gevolgen  van  de overeenkomsten  met  geasso-
cieerde  derde  landen  of andere  landen  voor  de han-
del van  de Gemeenschap,  en een  permanente  aanwe-
zigheid  op bepaalde  extracommunautaire  markten  na 
te streven. 
2.1.5.  Deze  tegenstrijdige  ontwikkeling  brengt  in 
de Gemeenschap  reeds  ernstige  moeilijkheden  met 
zich mee  en dreigt  steeds  meer  problemen  te veroor-
zaken.  Dit  geldt  voor  de invoer  van  produkten  uit 
het Middellandse-Zeegebied  die rechtstreeks  in con-
currentie  staan  met  de produkten  uit overeenkomsti-
ge gebieden  van  de Gemeenschap.  Deze  produkten 
uit de Gemeenschap  wordt  niet  voldoende  bescher-
ming  geboden,  en evenmin  wordt  in substitutiemoge-
lijkheden  voorzien  (indien  dergelijke  mogelijkheden 
bestaan).  Bovendien  maakt  de huidige  economische 
situatie  de omscholing  van  arbeidskrachten  uiterst 
moeilijk,  ook  in het  geval  dat  een  versnelde  land-
vlucht  in de betrokken  gebieden  sociologisch  en zelfs 
ecologisch  nog  aanvaardbaar  is. 
2.1.6.  De  positieve  gevolgen  van  het gemeenschap-
pelijk  landbouwbeleid  verliezen  door  de onzekerheid 
omtrent  de  middellange-termijnontwikkeling  veel 
van hun  waarde,  vooral  ten aanzien  van  bepaalde  ge-
bieden  van  de Gemeenschap,  de algemene  situatie  op 
het gebied  van  levensmiddelen  en landbouwproduk-
ten en zelfs  het  welslagen  van  de communautaire 
diplomatie. 
Nr. C 61/10 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 10. 3. 77 
2.2. Leemten  in het handelsbeleid  op  het  gebied  van 
levensmiddelen  en  landbouwprodukten 
2.2.1.  Op  handelsgebied  is het Verdrag  van  Rome 
liberalistisch  van  inslag:  er moet  een  vrijhandel  tot 
stand  komen  en de uitbreiding  van  de handel  moet 
worden  bevorderd.  De vrijheid  van  de ondernemin-
gen wordt  verzekerd  en beschermd,  zelfs  tegen  het 
gevaar  dat  de ondernemingen  zelf  deze  vrijheid  in 
het gedrang  brengen  (vorming  van  kartels  en mono-
polies  is verboden,  enz.).  De overheid  mag  zich  niet 
mengen  in economie  en handel  (verbod  om  bepaalde 
vormen  van  steun  te verlenen).  In het  kader  van  het 
gemeenschappelijk  landbouwbeleid  werden  voor 
landbouwprodukten  uitzonderingen  op  de gemeen-
schappelijke  voorschriften  vastgesteld  en werd  tevens 
de Commissie  belast  met  beheerstaken,  die  moeilijk 
in overeenstemming  te brengen  zijn  met  het  beginsel 
dat de overheid  op  handelsgebied  niet  tussenbeide 
mag komen. 
2.2.2.  De  Commissie  staat  in voor  de correcte  toe-
passing  van  de door  de Raad  in het  kader  van  het 
gemeenschappelijk  landbouwbeleid  vastgestelde 
voorschriften.  Met  het  oog  op de gevolgen  van  het 
gemeenschappelijk  landbouwbeleid  voor  de handel 
moet  zij echter  ook  dikwijls  kiezen  tussen  interventie 
en laisser-faire,  tussen  afremmen  en voortstuwen.  De 
regels  aan  de hand  waarvan  deze  keuze  moet  worden 
gemaakt  staan  nergens  neergeschreven;  in feite  willen 
de Raad  en de Commissie  niet  dat  dergelijke  regels 
worden  vastgesteld  en als samenhangend  geheel  wor-
den uitgewerkt. 
2.2.3.  Afgezien  van  de pogingen  die  zijn  onderno-
men om  in de Gemeenschap  de teelt  van  bepaalde 
produkten  onder  controle  te houden  (via  prijspeil, 
omschakelingspremies,  rooipremies,  maatregelen  ter 
beïnvloeding  van  de handel),  hebben  de Commissie 
en de Lid-Staten  de gebeurtenissen  meer  over  zich  la-
ten heengaan  dan  beheerst  en gecontroleerd. 
2.2.4.  Ieder  handelsbeleid  bestaat  uit  een  geheel 
van besluiten  over  de vraag,  welke  produkten  inge-
voerd  en uitgevoerd  moeten  worden,  welke  afzetge-
bieden  veroverd  of gehandhaafd  moeten  worden,  en 
welke  middelen  hiertoe  moeten  worden  aangewend. 
De Gemeenschap  beschikt  nog  niet  over  een  eigen 
globaal  handelsbeleid.  Te dien  aanzien  blijft  zij bij 
een relatief  laisser-faire,  hoewel  het  in de integratie-
fase van  de landbouwmarkten  noodzakelijk  is dat een 
echt handelsbeleid  ten  uitvoer  wordt  gelegd  voor  de 
produkten  waarvoor  in het  kader  van  het  gemeen-
schappelijk  landbouwbeleid  een  marktordening  is in-
gesteld. 
2.2.5.  Indien  niet  een  dergelijk  handelsbeleid  tot 
stand  wordt  gebracht,  dan  zou  de Gemeenschap  zo-
wel haar  overschotten  als haar  tekorten  steeds  meer 
laten  meespelen  in het  handelsbeleid  van  haar  con-
currenten  (Verenigde  Staten,  Canada,  Stille-Oceaan-
landen,  Oost-Europa),  die haar  hun  eigen  beleid  zou-den opdringen  (zoals  in het  geval  van  mout,  eiwit-
houdende  produkten,  enz.).  De  multinationale  on-
dernemingen  beheersen  door  de toekenning  van  res-
tituties,  waarvan  de kleinere  communautaire  onder-
nemingen  niet  in dezelfde  mate  profijt  kunnen  trek-
ken, steeds  meer  de handel  van  de Europese  Gemeen-
schap. 
Wordt  een  dergelijk  handelsbeleid  wel  ten uitvoer  ge-
legd,  dan  moet  de Gemeenschap  zelf  beleidslijnen 
kiezen;  haar  beheersinstanties  moeten  dan  over  de 
politieke  macht  beschikken  om aan  de hand  van  deze 
beleidslijnen  op te treden. 
2.2.6.  Na  deze  analyse  van  het  internationale  eco-
nomische  verband  stelt  het  Comité  vast  dat  de Ge-
meenschap  weliswaar  zeer  sterk  wordt  beïnvloed 
door  een  aantal  factoren  waarop  zij weinig  vat heeft, 
maar  toch  over  middelen  beschikt  om  de richting 
van haar  eigen  ontwikkeling,  en tot op zekere  hoogte 
de ontwikkeling  van  de wereldmarkt,  een  niet  onbe-
langrijke  wijziging  te doen  ondergaan,  indien  ten 
minste  de politieke  wil hiertoe  bestaat. 
Het gemeenschappelijk  landbouwbeleid  is ongetwij-
feld het  degelijkste  en meest  doeltreffende  middel 
waarover  de Gemeenschap  beschikt.  In het  volgende 
hoofdstuk  zullen  de gevolgen  van  dit gemeenschap-
pelijk  landbouwbeleid  voor  het  sociaal-economische 
evenwicht  in Europa  en de wereld  worden  nagegaan. 
III. BIJDRAGE  VAN  HET  GEMEENSCHAPPELIJK 
LANDBOUWBELEID  TOT  HET  ECONOMISCH  EN 
SOCIAAL  EVENWICHT  VAN  DE GEMEENSCHAP  EN 
TOT  HET  INTERNATIONALE  EVENWICHT  OP HET 
GEBIED  VAN  LANDBOUWPRODUKTEN  EN LEVENS-
MIDDELEN 
3. Het  GLB  als evenwichtsfactor  voor  de Gemeen-
schap 
3.1. De  laatste  tijd  is in talrijke  werken  de sociaal-
economische  balans  van  het  gemeenschappelijk  land-
bouwbeleid  opgemaakt  (door  de Commissie  aan  de 
Raad  voorgelegde  balans  van  het  gemeenschappelijk 
landbouwbeleid,  door  het  Economisch  en  Sociaal 
Comité  opgestelde  balans,  verschillende  studies  op 
nationaal  vlak,  enz.).  In al deze  studies  is de balans 
in het  algemeen  positief  uitgevallen,  daar  het  ge-
meenschappelijk  landbouwbeleid  er  tegelijk  voor 
heeft  gezorgd  dat  voor  een  gedeelte  van  de land-
bouwbevolking,  die bij de oprichting  van  de gemeen-
schappelijke  markt  te groot  in aantal  was,  een  gelei-
delijke  en aanvaardbare  omschakeling  heeft  plaatsge-
vonden,  dat  de voorziening  met  de belangrijkste  le-
vensmiddelen  werd  veilig  gesteld  tegen  prijzen  die tij-
dens  de laatste  jaren  redelijk  voordelig  konden  wor-
den genoemd,  en ten  slotte  dat  in de landbouw  ten 
opzichte  van  de overige  produktiesectoren  van  de 
Gemeenschap  een  zeer  hoge  produktiviteit  is bereikt. 
10. 3. 77 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen Nr. C 61/11 
3.2. Terwijl  de zelfvoorzieningsgraad  van  de Ge-
meenschap  voor  de belangrijkste  produkten  langzaam 
is toegenomen,  zijn  voor  andere  produkten  die op de 
wereldmarkt  worden  aangekocht  tekorten  ontstaan. 
Dit heeft  de belangrijkste  van  oudsher  bestaande 
handelsbetrekkingen  met  buitenlandse  leveranciers 
dus niet  verstoord;  zo is het saldo  van  het agrarisch 
handelsverkeer  met  de Verenigde  Staten  voor  dit 
laatste  land  globaal  gunstig  geworden. 
3.3. De  instandhouding  van  een  landbouwstruc-
tuur van  economische  eenheden  die door  individuen 
worden  beheerd  is een  factor  die zorgt  voor  soepel-
heid en bestendigheid  in het maatschappelijk  bestel. 
Dit wordt  trouwens  door  geen  enkele  Lid-Staat  van 
de Gemeenschap  in twijfel  getrokken.  Het  gemeen-
schappelijk  landbouwbeleid,  en vooral  de landbouw-
produktie,  hebben  zich  niet  volledig  volgens  de in de 
beginjaren  van  de Gemeenschap  uitgedachte  sche-
ma's  ontwikkeld.  In het bijzonder  zijn  de arbeidsver-
deling  en de geografische  spreiding  van  de land-
bouwproduktie  naar  geschiktheid  niet  optimaal  ge-
bleken.  Dit  is toe te schrijven  aan  sociologische  en 
economische  factoren,  die het dikwijls  en in bijna  alle 
gebieden  van  de Gemeenschap  noodzakelijk  hebben 
gemaakt,  een  zeer  grote  verscheidenheid  van  teelten 
in stand  te houden.  Telkens  wanneer  men  de concur-
rentie  de vrije  loop  liet  en deze  tot een  zekere  ar-
beidsverdeling  noopte  (b.v.  op graangebied:  dreigen-
de crisis  in Duitsland;  op wijnbouwgebied:  crisis  in 
Frankrijk),  moesten  correctiemechanismen  in het le-
ven worden  geroepen  die  deze  arbeidsverdeling  in 
feite afremden.  Dit was  de prijs  die voor  het sociolo-
gische  en politieke  evenwicht  in de Gemeenschap 
moest  worden  betaald.  Een  verdergaande  arbeidsver-
deling  kan  slechts  via een  sterke  economische  en po-
litieke  integratie,  gebaseerd  op één  enkel  stabiel  mo-
- netair  instrument,  plaatsvinden. 
3.4. De  kosten  die  het  gemeenschappelijk  land-
bouwbeleid  voor  de Gemeenschap  met  zich  mee-
brengt  zijn  een  van  de meest  omstreden  kwesties, 
waartegen  veel  bezwaren  a priori  zijn  gemaakt.  Re-
cente  studies  hebben  hierover  enige  opheldering  ver-
schaft.  In 1975  bedroegen  de bruto-uitgaven  van  de 
Afdeling  „Garantie"  van  het  EOGFL  (die  de uit de 
monetaire  moeilijkheden  voortvloeiende  uitgaven  om-
vatten)  0,4  "/o van  het  bruto  intern  produkt  van  de 
Gemeenschap,  2,5  °/o van  de uitgaven  voor  levens-
middelen  en 5,6 "Vo van  de waarde  van  de eindpro-
dukten  in de landbouw.  De in 1975  gedane  commu-
nautaire  uitgaven  ten  behoeve  van  de landbouw 
(4,8 miljard  rekeneenheden)  en de nationale  uitgaven 
te zamen  bedroegen  14,3  miljard  rekeneenheden,  d.i. 
5 "°/o van de totale  begrotingsuitgaven  van  de Lid-Sta-
ten. Minder  dan  één  derde  van  dit bedrag  is voor 
ondersteuning  van markten  en prijzen  gebruikt. 
De demografische  structuur  van  de landbouwsector 
alsmede  de maatregelen  tot aanpassing  van  de pro-
duktiestructuur  brengen  grote  kosten  met  zich  mee. 
Van de in 1975  gedane  nationale  uitgaven  ten behoe-ve van  de landbouw  hebben  de sociale  maatregelen 
28,4 °/o, de  structuurmaatregelen  24,4  fl/o,  diverse 
maatregelen  (plattelandsinfrastructuur,  administratie-
kosten,  enz.)  10,8  %>, en de niet  voor  steun  van  het 
EOGFL  in aanmerking  komende  maatregelen  ter on-
dersteuning  van  de markten  slechts  2,1 ®/o voor  hun 
rekening  genomen.  De staatsuitgaven  per in de land-
bouw  werkzame  persoon  zouden  in 1975  1433  reken-
eenheden  bedragen,  hetgeen  ongeveer  50 °/o minder 
is dan  de uitgaven  die de Verenigde  Staten  ten gunste 
van hun  landbouwers  doen.  Over  een  vrij  lange  pe-
riode  beschouwd  (1967—1974)  stelt  men  voor  de 
„Zes"  een  vrij  constante  verhouding  tussen  de drie 
grote  groepen  uitgaven  (markt-,  sociale  en structuur-
uitgaven)  vast.  Voor  elke  groep  wordt  rond  één 
derde  van  het  totale  bedrag  uitgegeven.  In die  pe-
riode  bedroegen  de totale  staatsuitgaven  ten behoeve 
van de landbouw  9 % per  jaar,  terwijl  de groei  van 
het BIP  ongeveer  11 % beliep. 
3.5. Naast  het  feit  dat  de kosten  van  het  GLB 
voor  de financiën  van  de Lid-Staten  en de Gemeen-
schap  eerder  gering  gebleven  zijn,  moet  worden  op-
gemerkt  dat de prijzen  voor  levensmiddelen  voor  de 
consumenten  een  onrustbarende  ontwikkeling  heb-
ben gekend;  er moet  echter  worden  toegegeven  dat 
het prijspeil  sedert  1972  gunstig  is geweest,  daar  de 
forse  stijgingen  van de wereldprijzen  geen  uitwerking 
op de consumptieprijzen  in de Gemeenschap  hebben 
gehad.  Van  1968  tot 1974  bedroeg  de jaarlijkse  ge-
middelde  stijging  van  de lonen  12,7%,  en de jaar-
lijkse  stijging  van  de prijzen  voor  levensmiddelen  en 
dranken  gemiddeld  slechts  8,16  "/o. 
3.6. Dat  de overdracht  ten  gunste  van  de land-
bouw  gelijk  is aan  het verschil  tussen  de communau-
taire  en de wereldprijzen,  is een  onjuiste  redenering. 
De wereldprijzen  hebben  nl. betrekking  op zeer  mar-
ginale  hoeveelheden  ten  opzichte  van  de geprodu-
ceerde  en geconsumeerde  hoeveelheden.  Wanneer 
men denkt  aan  de forse  stijging  van de wereldprijzen 
wanneer  een tekort  in de Gemeenschap,  de Comecon 
of elders  wordt  verwacht,  dan  is het toch  van  vitaal 
belang  dat de Gemeenschap  bij de voornaamste  pro-
dukten  haar  eigen  behoeften  kan  dekken.  De Ge-
meenschap  heeft  echter  vrijwillig  aanvaard,  zich  van 
een aantal  landbouwbasisprodukten,  zoals  eiwithou-
dende  produkten  en oliehoudende  zaden,  bijna  volle-
dig op  de wereldmarkt  te voorzien.  Deze  keuze 
houdt  grote  risico's  in. Zo is de langdurige  droogte 
in 1976  bijvoorbeeld  voldoende  geweest  om de prijs 
van sojakoeken  tussen  april  en eind  september  1976 
met 50 % te doen  stijgen.  Deze  uitzonderlijke  weers-
omstandigheden  die  zich  in een  groot  gedeelte  van 
dc Gemeenschap  hebben  voorgedaan,  zullen  zware 
gevolgen  hebben  voor  de consumenten  en de han-
delsbalans  van de Gemeenschap. 
3.7. Niettegenstaande  een  buitengewoon  grote 
produktiviteitsstijging  van  1968  tot 1973  (7,6  %> per 
jaar),  een jaarlijkse  produktiestijging  met  2'%  in vo-
lume  en een  daling  van  de actieve  landbouwbevol-
Nr. C 61/12 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 10. 3. 77 
king met  4,7'%  per  jaar  tussen  1969  en 1974  heeft 
het landbouwinkomen  (ondanks  de uitstekende  oogst 
in 1973)  in de periode  1968—1975  geen  gelijke  tred 
kunnen  houden  met  de stijging  van de kosten  van  de 
produktiemiddelen.  Het  reële  landbouwinkomen  is in 
1974  teruggevallen  op het  peil  van  1971,  d.w.z.  op 
indexcijfer  107  (basis  1968  = 100).  De eindproduk-
tie in de landbouw  is van  1968  tot 1974  met  9,2°/'o 
per jaar  toegenomen,  terwijl  de prijs  van  de produk-
tiemiddelen  in dezelfde  periode  met  12,4  °/o is geste-
gen. 
3.8. Het  feit  dat  het  inkomensverschil  binnen  de 
landbouw  aanhoudt  en zelfs  toeneemt  blijft  ontevre-
denheid  over  het effect  van  het GLB  wekken.  In dit 
verband  wordt  in het Verslag  1975  over  de toestand 
van de landbouw  in de Gemeenschap  vastgesteld 
(blz. 122)  dat  in de vier  grootste  Lid-Staten  van  de 
Gemeenschap  inkomensverschillen  bestaan  die,  wan-
neer men  100  als  nationaal  gemiddelde  neemt, 
variëren  tussen: 
— 89 en 112  naar  gelang  van  de deelstaat  in Duits-
land (1973/1974); 
— 47 en 338  naar  gelang  van de „région  de program-
me" in Frankrijk  (1974,  voorlopige  gegevens); 
— 54 en 165  naar  gelang  van  de „Regioni"  in Italië 
(1971); 
— 73 en 112  naar  gelang  van  de statistische  gebieds-
eenheid  in Engeland  en Wales  (voor  Schotland 
en Noord-Ierland  zijn  geen  gegevens  beschikbaar) 
(1972/1973). 
Deze  ongelijkheden  zijn  gedeeltelijk  te wijten  aan  de 
natuurlijke  factoren  (heuvels,  klimaat),  structurele 
factoren  (omvang  en beheer  van  de ondernemingen) 
en de regionale  produktiestructuur.  De correcties  die 
in het kader  van  het  GLB  of als aanvulling  daarop 
(regionale  maatregelen)  werden  aangebracht,  zijn  tot 
nog toe  onvoldoende  gebleken.  Dit  probleem  kan 
niet uitsluitend  via  het  landbouwbeleid  opgelost 
worden:  het omvat  de gehele  evenwichtige  ontwikke-
ling van  de verschillende  gebieden  van  de Gemeen-
schap. 
3.9. De  omvang  van  de landbouwproduktie  in ver-
houding  tot de interne  vraag  is een  zeer  omstreden 
probleem  dat niet  altijd  in alle  objectiviteit  wordt  be-
handeld.  Het  is bekend  dat in de landbouwsector  tot 
nog toe niemand  het middel  heeft  gevonden  om  ge-
noeg  te produceren  zonder  te veel  te produceren.  Uit 
de zelfvoorzieningsgraad  van  de Gemeenschap  blijkt 
dat de voorziening  in het algemeen  verzekerd  is en 
dat de overschotten  die  af en toe  ontstaan  moeten 
worden  beschouwd  als de prijs  die voor  de zekerheid 
van voorziening  moet  worden  betaald. 4. Het  GLB  en het evenwicht  in de wereld  op eco-
nomisch  gebied  en in de sector  landbouwproduk-
ten en levensmiddelen 
4.1. De betekenis  van  de uitvoer  van  landbouwpro-
dukten 
4.1.1.  Bij  de analyse  van  de oorsprong  en de ei-
genlijke  aard  van  de landbouwoverschotten  stuit  men 
onvermijdelijk  op het (in hoofdstuk  II) aangesneden 
vraagstuk  van  het  in de sector  landbouwprodukten 
en levensmiddelen  gevoerde  handelsbeleid.  Moet  men 
in geval  van  overschotten  (die  dikwijls  tijdelijk,  en 
soms  van  blijvende  aard  zijn)  systematisch  de gevolg-
trekking  maken  dat  de produktie  moet  worden  be-
perkt?  Of moet  men  ervan  uitgaan  dat  de Gemeen-
schap  (zoals  andere  landen  of gebieden)  ingevolge 
haar structuur  exporteur  van  bepaalde  landbouwpro-
dukten  kan  zijn?  Dit is een fundamenteel  probleem. 
4.1.2.  Het  gemeenschappelijk  landbouwbeleid 
heeft  zich  tot in het begin  van  de jaren  '70 op bevre-
digende  wijze  ontwikkeld,  en sindsdien  ondanks  de 
monetaire  moeilijkheden  zo goed  en zo kwaad  als 
het ging  stand  gehouden.  De belangen  van  de ver-
schillende  partners  lopen  echter  nogal  uiteen;  ten 
aanzien  van  het landbouwbeleid  en zijn  plaats  in de 
Gemeenschap  en haar  handelsbeleid  hebben  zij te-
genstrijdige  standpunten  ingenomen,  en dat zal in de 
toekomst  ook  nog  wel het geval  zijn. 
4.1.3.  Voor  de meest  geïndustrialiseerde  landen 
van de Gemeenschap,  nl. Duitsland  en Groot-Brittan-
nië, betekent  de landbouw  ten hoogste  een  sociaal-
politieke  evenwichtsfactor  en een  veilige  voorzie-
ningsbron.  In geen  van  beide  landen  wordt  de land-
bouw  als basis  van  een uitvoerbeleid  beschouwd.  An-
ders is het gesteld  in Frankrijk,  Denemarken,  Neder-
land en Ierland,  waar  men  van  oordeel  is dat  de 
landbouw  een  uiterst  belangrijke  bijdrage  tot het be-
reiken  van  het evenwicht  op de handelsbalans  moet 
leveren.  Voor  Italië  zou  een  stijging  van  de uitvoer 
van bepaalde  landbouwprodukten  in grotere  mate 
kunnen  bijdragen  tot het  bereiken  van  een  groter 
evenwicht  op de handelsbalans.  Een  van  de grote 
problemen  waarvoor  de Gemeenschap  zich  geplaatst 
ziet bestaat  dan  ook  hierin,  bepaalde  niet  direct  ge-
lijklopende  belangen  ten  aanzien  van  de ontwikke-
ling van  het  gemeenschappelijk  landbouwbeleid  en 
zijn plaats  in de opbouw  van  de Gemeenschap  onder 
één hoed  te brengen. 
4.1.4.  Uit  het  overzicht  van  de ontwikkeling  van 
de buitenlandse  handel  van  de Negen  van  1968  tot 
1973  en van  de ontwikkeling  van  het handelsverkeer 
van landbouwprodukten  en levensmiddelen  blijkt  dat 
het aandeel  van  de landbouwprodukten  en levens-
middelen  in de totale  invoer  geleidelijk  is afgenomen 
(van 32,9'%  in 1968  tot 28,9'%  in 1973),  terwijl  de 
uitvoer  van  deze  produkten  relatief  is gestegen  (van 
8,7 % in 1968  tot 9,4 % in 1973). 
10. 3. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 61/13 
4.1.5.  Het  aandeel  van  de verwerkte  produkten 
met een hoge  toegevoegde  waarde  is veel  groter  in de 
uitvoer  dan  in de invoer.  De belangrijkste  invoerpos-
ten bestaan  uit  niet  be-  of verwerkte  produkten: 
graan,  maïs,  oliehoudende  zaden,  runderen  en scha-
pen, verse  groenten  en fruit,  ruwe  tabak,  enz.  De 
produkten  waarvoor  de Gemeenschap  haar  uitvoer-
positie  handhaaft  of verbetert  hebben  echter  voor  het 
grootste  deel  een  bewerking  ondergaan  in het land-
bouwbedrijf  of in de industrie:  produkten  op basis 
van graan  (vlees  en bereiding  van  varkensvlees,  gevo-
gelte,  meel,  mout,  zetmeel,  griesmeel,  geconcentreer-
de levensmiddelen),  zuivelprodukten  (een  van  de 
weinige  overschotposten  op de balans),  suiker,  berei-
dingen  op basis  van  vis,  enz. 
4.1.6.  Het  grootste  deel  van  de uitvoer  van  levens-
middelen  en landbouwprodukten  van  de Gemeen-
schap  uit industrieprodukten,  waarbij  het  gedeelte 
van de beroepsbevolking  dat direct  of indirect  hierbij 
betrokken  is veel  hoger  ligt dan  de landbouwberoeps-
bevolking.  Deze  enorme  industriële  infrastructuur 
voor  landbouwprodukten  en levensmiddelen  is op 
enkele  uitzonderingen  na voor  een  groot  deel  van 
haar  bevoorrading  zeer  nauw  met  de communautai-
re landbouwproduktie  verbonden.  In dit opzicht  lo-
pen de belangen  van  landbouw  en industrie  duidelijk 
parallel.  De uitvoer  vormt  voor  talrijke  branches  van 
de sector  levensmiddelen  en landbouwprodukten  een 
noodzakelijke  aanvulling  op de afzet  op de binnen-
landse  markt. 
4.1.7.  Over  de doelstellingen  van  het GLB  op het 
gebied  van  de uitvoer  kan  er tussen  de verschillende 
belangen  en standpunten  ongetwijfeld  een  ruime 
mate  van  overeenstemming  worden  bereikt  indien 
het gemeenschappelijk  landbouwbeleid: 
— in de huidige  periode  waarin  in talrijke  sectoren 
een overschot  aan  arbeidskrachten  bestaat  tot 
taak krijgt  de werkgelegenheidssituatie  in de 
landbouw  te stabiliseren; 
— tot taak  heeft  de levensmiddelenvoorziening  van 
de Europese  consument  te verzekeren; 
— een  belangrijke  rol te spelen  krijgt  in de interna-
tionale  economische  strategie,  die ten doel  heeft, 
op het gebied  van  landbouwprodukten  en levens-
middelen  een  evenwichtssituatie  te bereiken. 
Voorwaarde  hiervoor  is, dat een  gemeenschappe-
lijk handelsbeleid  voorhanden  is dat  de land-
bouwprodukten  zowel  bij uitvoer  als bij invoer 
hun rechtmatige  plaats  geeft. 
4.1.8.  Ten  slotte  vormt  een  samenhangend  en per-
manent  communautair  uitvoerbeleid  voor  veel  ruwe 
en be- of verwerkte  landbouwprodukten  het logische 
tegenwicht  van  de in de overeenkomsten  vastgelegde 
open  invoerpolitiek. 
4.2. De betekenis  van  de invoer  van  landbouwpro-
dukten  in de Gemeenschap 
4.2.1.  De  Gemeenschap  heeft  in de wereldhandel 
in landbouwprodukten  een  aanzienlijk  en soms  zelfs overwegend  aandeel.  In 1973  bedroeg  het  aandeel 
van de Europese  Gemeenschap  in de totale  uitvoer 
van landbouwprodukten  in de wereld  33,09  °/o (en 
meer  dan  80 % bij groenten  en fruit  en de voor  vee-
voeding  bestemde  produkten.  Van  de totale  invoer  in 
de Gemeenschap  wordt  tussen  32,9  ®/o (1968)  en 
28,9 °/o (1973)  door  landbouwprodukten  ingenomen; 
in waarde  uitgedrukt  is de invoer  van  landbouwpro-
dukten  3 a 4 maal  hoger  dan  de uitvoer.  Ter  wille 
van de voorzieningszekerheid  moet  de Gemeenschap 
haar produkten  uit meer  landen  betrekken. 
4.2.2.  In  1973  was  41,7  °/o van  de agrarische  in-
voer in waarde  uitgedrukt  afkomstig  uit de geïndus-
trialiseerde  landen,  10,4  °/o uit de staatshandelslanden 
en 39,5  °/o uit diverse  ontwikkelingslanden  (waarvan 
10,9 '°/o uit de ACS-landen). 
4.2.3.  Verwacht  mag  worden  dat  het aandeel  van 
de ontwikkelingslanden  en in het  bijzonder  van  de 
bij de Overeenkomst  van  Lomé  aangesloten  landen 
in de toekomst  aanzienlijk  zal stijgen.  Na de inwer-
kingtreding  van  deze  overeenkomst  en van  de met 
bepaalde  Middellandse-Zeelanden  gesloten  akkoor-
den zal er dus  een  verandering  komen  in de omvang 
van de handel  met  de Gemeenschap  in sommige  pro-
dukten  (oliehoudende  zaden,  veevoeder  ander  dan 
soja,  verse  en geconserveerde  groenten,  eventueel 
rundvlees). 
4.2.4.  Niet  alleen  opent  de Gemeenschap  haar 
markt  voor  de produkten  van  de ontwikkelingslan-
den, maar  tevens  heeft  zij er zich  toe  verbonden, 
deze landen  ook  een  zekere  stabiliteit  in de export-
opbrengsten  te garanderen.  Deze  aan  de geassocieer-
de landen  toegekende  voordelen  mogen  echter  niet 
tot gevolg  hebben  dat de communautaire  landbouw-
markten  worden  verstoord,  waardoor  de producen-
ten ernstige  schade  zouden  kunnen  lijden. 
4.2.5.  Voor  een  belangrijk  aantal  landen  met  een 
totale  bevolking  van  ongeveer  450  miljoen  vormt  de 
Gemeenschap  een  uitzonderlijke  ontwikkelingsfactor. 
Dit betekent  geenszins  dat  de Gemeenschap  afziet 
van invoer  uit andere,  van  oudsher  leverende  landen, 
noch  dat zij haar  eigen  uitvoerbestemmingen  zou  op-
geven.  De Gemeenschap  heeft  bijzondere  akkoordefi 
moeten  sluiten  omdat  haar  partners  zich  wilden  be-
schermen  tegen  de ongeordendheid  op de wereld-
markten.  Afgezien  van  deze  bijzondere  akkoorden  is 
het de taak  van  de Gemeenschap,  een bijdrage  te le-
veren  tot een  echte  ordening  van  de wereldmarkten, 
waar  uiteindelijk  alle landen  belang  bij hebben. 
4.3. De ordening  van  de wereldmarkt 
4.3.1.  De  Gemeenschap  heeft  zich  uitgesproken 
voor  het sluiten  van  akkoorden  per produkt,  voor  de 
stabilisatie  van  de prijzen  en de aanleg  van  voorra-
den van  de basisprodukten.  Door  de stabiele  en om-
vangrijke  eigen  produktie  in bepaalde  sectoren  kan 
Nr. C 61/14 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 10. 3. 77 
de Gemeenschap  eventueel  een  toonaangevende  rol 
spelen  bij  de tenuitvoerlegging  van  dergelijke  ak-
koorden  (tarwe,  melkpoeder,  suiker)  die  de aanleg 
van buffervoorraden  omvatten.  De  voorkeur  wordt 
gegeven  aan  een  globale  aanpak  van  de marktorde-
ning;  bij gebreke  daaraan  kan  deze  echter  ook  stap 
voor  stap  worden  gerealiseerd;  in dit verband  kun-
nen de  Stabex  en bilaterale  handelsakkoorden  op 
middellange  termijn  een  opbouwende  functie  vervul-
len. 
4.3.2.  Voor  zover  de  Gemeenschap  in staat  is, 
voor  zowel  een  zekere  importstabiliteit  als  een  per-
manent  exportpeil  te zorgen,  draagt  zij reeds  tot sta-
bilisatie  van  de prijzen  en ordening  van  de markten 
bij. 
4.3.3.  De  GATT-landen  staan  van  oudsher  al af-
wijzend  ten  overstaan  van  de desbetreffende  stand-
punten  van  de Gemeenschap.  De idee  van  een  relatie-
ve stabilisatie  van  de prijzen  en een  tot  op zekere 
hoogte  doorgevoerde  ordening  van  de wereldmark-
ten wint  echter  veld.  Zelfs  in de Verenigde  Staten  is 
het besef  doorgedrongen  dat  de zeer  sterke  uit  het 
vrije  marktmechanisme  voortspruitende  fluctuaties 
de Amerikaanse  economie  in de periode  van  inflatie 
die deze  doormaakte,  schade  hebben  toegebracht,  en 
er zijn  stemmen  opgegaan  om  systemen  op te zetten 
waardoor  deze  fluctuaties  zouden  kunnen  worden 
verminderd. 
4.4. Voedselhulp 
4.4.1.  De  maatregelen  van  de Gemeenschap  op dit 
gebied  zijn  weliswaar  belangrijk,  doch  blijven  kwan-
titatief  en vooral  kwalitatief  onvoldoende.  Met  kwa-
litatief  zij bedoeld:  regelmatigheid,  snelheid,  toezicht 
op doeltreffendheid.  In ieder  geval  zal de landbouw-
produktie  in de ontwikkelde  landen  alléén  niet  vol-
doende  zijn  om  in de toekomst  de „have-nots"  van 
voedsel  te voorzien.  De  stijgende  behoeften  van  de 
minst  bedeelde  volkeren  en vooral  de periodieke  kli-
matische  calamiteiten  maken  het  nl. noodzakelijk  dat 
nog jarenlang  hulp  wordt  verleend,  die  qua  plaats, 
tijd en  omvang  jaarlijks  (binnen  zekere  grenzen) 
moet  kunnen  worden  aangepast.  Een  dergelijke  inter-
ventiemogelijkheid  op  voedselgebied  is ondenkbaar 
zonder  de aanleg  van  buffervoorraden  in het  kader 
van een  ordening  van  de wereldmarkten. 
4.4.2.  In  deze  geest  zal de Gemeenschap  haar  uit-
voerbeleid  op het  gebied  van  landbouwprodukten  en 
levensmiddelen  moeten  vastleggen;  hiervan  moet  de 
aanleg  van  buffervoorraden,  die  weer  voor  de alge-
mene  voedselhulp  van  belang  is, deel  uitmaken.  De 
Gemeenschap  zou  bij voorkeur  moeten  streven  naar 
op internationaal  niveau  in onderling  overleg  beheer-
de en gefinancierde  voorraadvorming.  Indien  dit  in-
ternationaal  niet  te realiseren  is, zal de Gemeenschap 
terzake  haar  eigen  verantwoordelijkheid  moeten  ne-
men. 4.4.3.  De  Gemeenschap  mag  echter  niet  de andere 
vorm  van  voedselhulp  uit  het  oog  verliezen:  steun-
verlening  (met  werkelijk  geschikte  en onbaatzuchtige 
methodes)  aan  de ontwikkelingslanden  om  hun  voe-
dingsgewassenteelt  op  een  hoger  produktiepeil  te 
brengen.  Het  is wenselijk  dat  het  Europees  Ontwik-
kelingsfonds  in die  zin  wijzigingen  aanbrengt  in de 
bestemming  van  zijn  geldmiddelen  (de  Wereldbank 
stemt  nu ook  een  deel  van  zijn  maatregelen  hierop 
af). Er moet  op worden  gewezen  dat  de hulp  van 
buitenaf  hoe  dan  ook  slechts  een  aanvulling  mag  zijn 
op de  inspanning  die  de ontwikkelingslanden  zelf 
met het  oog  op hun  economische,  sociale  en mense-
lijke  ontwikkeling  in het algemeen  moeten  doen. 
4.5. Naar  een  nieuw  internationaal  debat 
4.5.1.  De  Gemeenschap  mag,  gezien  haar  mense-
lijk, cultureel  en economisch  potentieel,  de plaats  die 
zij op het  gebied  van  de  voortbrenging  van  land-
bouwprodukten  en levensmiddelen  inneemt  en de ver-
antwoording  die  zij door  de verschillende  door  haar 
ondertekende  overeenkomsten  is aangegaan,  geen 
passieve  houding  innemen  ten  opzichte  van  de vrij 
magere  praktische  resultaten  die de wereldconferentie 
van 1974  heeft  opgeleverd.  De Noord-Zuid-dialoog  is 
een gelegenheid  om  het  debat  een  concretere  inhoud 
te geven  dan  in de FAO  geschiedt  en vooral  om  de 
kwestie  van  de landbouwmarkten  op te nemen  in de 
algemene  economische  strategieën. 
IV. CONCLUSIES 
5. Analyse  en gevolgtrekkingen 
5.1. Het  Comité  heeft  in de voorgaande  hoofd-
stukken  de kenmerken  van  de huidige  internationale 
situatie  onderzocht.  Hierbij  werd  nagegaan  in hoe-
verre  de invloed  van  deze  situatie  op de Gemeen-
schap  gevolgen  voor  het  gemeenschappelijk  land-
bouwbeleid  met  zich  kan  meebrengen.  Vervolgens 
heeft  het  nagegaan,  hoe  en op welk  gebied  het  ge-
meenschappelijk  landbouwbeleid  op  zijn  beurt  een 
uitwerking  op deze  internationale  situatie  kan  heb-
ben.  In de loop  van  deze  analyse  werd  de positieve 
bijdrage  van  het  gemeenschappelijk  landbouwbeleid 
tot de Gemeenschap  en de wereldeconomie  in haar 
geheel  in het  licht  gesteld.  Te dien  aanzien  werd  ge-
constateerd  dat  het  gemeenschappelijk  landbouwbe-
leid o.m.  een  systeem  is voor  regeling  van  de prijzen, 
stabilisering  van  de interne  landbouwmarkten  en vei-
ligstelling  van  de voorziening.  Dit  stelsel  werd  in het 
leven  geroepen  om de landbouw-  en voedselproblemen 
op te lossen  die  in het  kader  van  de binnenlandse 
markt  en een  gemeenschappelijke  markt  rijzen;  te-
vens  kan  het  gemeenschappelijk  landbouwbeleid  dus 
— in internationaal  verband  — worden  beschouwd 
als een  middel  aan  de hand  waarvan  wordt  bijgedra-
10. 3. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 61/15 
gen tot de oplossing  van  vraagstukken  die zich  in an-
dere landen  voordoen.  Het  spreekt  vanzelf  dat vanuit 
internationaal  economisch  oogpunt  alle  beslissingen 
die door  een land  (of een  geografisch  gebied)  worden 
genomen  gedeeltelijk  door  dit internationale  verband 
worden  bepaald. 
5.2. In  het licht  van  de feitelijke  toestand  en met 
het oog  op de evolutie  van  zowel  de Gemeenschap 
als de internationale  situatie  werd  het wenselijk  ge-
acht,  het  gemeenschappelijk  landbouwbeleid  op be-
paalde  punten  aan  te passen.  Bij de uitwerking  van 
voorstellen  tot aanpassing  van  het gemeenschappelijk 
landbouwbeleid  met  het oog  op de interne  behoeften 
van de Gemeenschap  moet  tevens  rekening  worden 
gehouden  met  een  groot  aantal  factoren  die voort-
vloeien  uit het beleid  of de situatie  van de andere  lan-
den. Hierbij  moet  men  zich  echter  duidelijk  bewust 
blijven  van  de rechts-  en machtsverhoudingen  tussen 
de verschillende  blokken  in de wereldeconomie. 
5.3. Tot  besluit  wil het Comité  technische  en po-
litieke  aanpassingen  voorstellen,  die  zowel  het  ge-
meenschappelijk  landbouwbeleid  als het  extern  be-
leid van  de Gemeenschap  in staat  stellen  beter  aan  de 
behoeften  te voldoen.  Het  Comité  zal achtereenvol-
gens de volgende  punten  behandelen: 
— Bijstelling  van  de algemene  koers  van  het  ge-
meenschappelijk  landbouwbeleid.  Hierbij  zal het 
onderscheiden  belang  van  het prijs-,  structuur-  en 
marktbeleid  worden  onderzocht.  Tevens  moet 
worden  nagegaan  op welke  wijze  echte  produk-
tierichtsnoeren  ten  uitvoer  kunnen  worden  ge-
legd.  Uit de in de vorige  hoofdstukken  gemaakte 
opmerkingen,  maar  tevens  uit de conclusies  waar-
toe zowel  de Commissie  als de Raad,  het Parle-
ment  en het  Economisch  en Sociaal  Comité  bij 
het opmaken  van  de balans  van  het gemeenschap-
pelijk  landbouwbeleid  zijn  gekomen,  vloeit  logi-
scherwijze  voort  dat  een  op de toepassing  van 
produktierichtsnoeren  gericht  beleid,  waarvoor 
men weliswaar  slechts  over  bescheiden  middelen 
beschikt,  dient  te worden  gevoerd. 
— Aanpassing  van  het dagelijks  beheer  van  de onder 
het gemeenschappelijk  landbouwbeleid  vallende 
marktordeningen.  Hierbij  moet  ernaar  worden 
gestreefd,  dit beheer  in overeenstemming  te bren-
gen met  de doelstellingen  van  een  daadwerkelijk 
communautair  handelsbeleid.  Dit  kan  tevens  lei-
den tot een  aanpassing  van  de instrumenten  van 
het handelsbeleid,  zowel  in de sector  levensmid-
delen  en landbouwprodukten  als  in de andere 
sectoren. 
— De nieuwe  of grotere  bijdrage  die  de Gemeen-
schap  met  name  via  haar  gemeenschappelijk 
landbouwbeleid  zou  moeten  kunnen  leveren  tot 
de instelling  van  een nieuwe  internationale  orde  in 
de economie  en  op levensmiddelengebied,  en  in het kader  van  deze  laatste  sector  tot een  wereld-
omvattend  landbouw-  en levensmiddelenbeleid. 
6. De  grote  lijnen  van  het gemeenschappelijk  land-
bouwbeleid 
6.1. In  het kader  van  het onderhavige  advies  be-
hoeft  niet  opnieuw  een balans  van het gemeenschappe-
lijk landbouwbeleid  te worden  opgemaakt.  Er zij 
echter  opgemerkt  dat  het  streven  om  via de prijzen 
het inkomen  van  de landbouwers  in zekere  mate  te 
beschermen  tot op heden  het hoofdkenmerk  van  het 
gemeenschappelijk  landbouwbeleid  is geweest,  en dat 
de oriëntering  van  de produktie,  waarover  de land-
bouwers  in beginsel  vrij  konden  beslissen,  sterk  werd 
beïnvloed  door  de prijshiërarchie  welke  door  de 
Raad  wordt  vastgesteld.  Dit beleid  heeft  echter  niet 
voor  het inkomen  van  alle  landbouwers  van  de Ge-
meenschap  bevredigende  resultaten  opgeleverd. 
6.2. In  verband  met  de gevolgen  van  het  prijsbe-
leid (en  de hiertoe  behorende  mechanismen  voor 
prijsondersteuning)  voor  de ontwikkeling  van  de 
produktie  en het  handelsverkeer  is in verschillende 
instanties  binnen  en buitén  de Gemeenschap  een 
vraagteken  geplaatst  bij het betrekkelijke  concurren-
tievermogen  van  de communautaire  landbouw.  De 
toetssteen  is echter  zeer  verschillend:  de Verenigde 
Staten,  de Oostbloklanden  en bepaalde  ontwikke-
lingslanden.  Met  het  oog  op een  grotere  doeltref-
fendheid  van  de economie  van  de Gemeenschap  in 
haar geheel  is een  dergelijke  vergelijking  volkomen 
gerechtvaardigd;  men  moet  echter  erkennen  dat  on-
der het  etiket  van  een  neutraal  en wetenschappelijk 
onderzoek  soms  een  bittere  concurrentiestrijd  schuil-
gaat. 
6.3. De  landbouw  is een  produktiesector  met  een 
zeer ingewikkelde  sociale,  structurele  en technische 
structuur,  en kan  daarom  niet  met  de industrie  wor-
den gelijkgesteld;  in de landbouw  kan  de concurren-
tie immers  veel  minder  de vrije  loop  worden  gelaten. 
Bij het  onderzoek  naar  het  concurrentievermogen 
van landbouwondernemingen  moeten  de sociale  en 
structurele  handicaps  in aanmerking  worden  geno-
men,  die  beslist  moeten  worden  opgeheven  of ge-
compenseerd.  Voorts  mag  bij dit soort  onderzoek  en 
vergelijking  de zelfvoorzieningsgraad  van  de EEG 
niet buiten  beschouwing  worden  gelaten  daar  deze 
een rationele  ontwikkeling  van  de landbouwsector, 
een billijk  inkomen  voor  de producenten,  zekerheid 
van voorziening  tegen  redelijke  prijzen  voor  de con-
sumenten,  een  bijdrage  tot de oplossing  van  de we-
reldvoedselproblemen  en een  redelijke  steun  voor  de 
ontwikkeling  van  de wereldhandel  mogelijk  maakt. 
Evenmin  mogen  politieke  overwegingen  uit het  oog 
worden  verloren,  welke  tevens  hun  stempel  drukken 
op het landbouwbeleid  van  alle  andere  landen  en die 
in grotere  of kleinere  mate  de verhouding  tussen 
vraag  en aanbod  op de wereldmarkt  beïnvloeden, 
waarvan  de prijzen  dikwijls  ten  onrechte  als  uit-
Nr. C 61/16 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 10. 3. 77 
gangspunt  worden  genomen.  Met  het  oog  op deze 
overwegingen  lijkt  het  niet  gerechtvaardigd  dat  de 
Gemeenschap  in het  algemeen  haar  voorzichtig  be-
leid gebaseerd  op steunverlening  en stabilisering  van 
de prijzen  ingrijpend  wijzigt,  daar  dit beleid  haar 
over het geheel  genomen  stabiliteit,  zekerheid  en conti-
nuïteit  op het gebied  van  voorziening  en handel  heeft 
beschoren. 
6.4. Het  GLB  zou  echter  evenwichtiger  zijn  indien 
het prijsondersteuningsbeleid,  dat een  overheersende 
rol speelt,  met  een  krachtiger  op de ontwikkeling  en 
modernisering  van  de produktie-  en marktstructuur 
gericht  beleid  en met  de tenuitvoerlegging  van  pro-
duktiedoelstellingen  met  behulp  van  directere  midde-
len werd  aangevuld. 
6.5. In  die geest  moeten  de huidige  acties  worden 
uitgebreid.  Meer  dan  in het verleden  zouden  zij op 
de regionale  economische  ontwikkeling  moeten  zijn 
afgestemd.  Hierbij  zij gewezen  op het belang  van  de 
technische  en wetenschappelijke  bijstand.  Op het ge-
bied van  het onderzoek  zijn  een  coördinatie  van  de 
programma's  en  middelen  van  de  verschillende 
openbare  en eventueel  privé-instellingen  voor  onder-
zoek  in de Gemeenschap  (alsmede  een verhoging  van 
hun middelen)  volstrekt  noodzakelijk  om te bereiken 
dat de communautaire  landbouw  op dit gebied  niet 
al te afhankelijk  van bepaalde  derde  landen  wordt  en 
dat hij op dit stuk  tevens  een  belangrijke  hulp  voor 
in het  bijzonder  de ontwikkelingslanden  kan  bete-
kenen. 
6.6. Wat  de marktstructuur  betreft,  d.w.z.  de ver-
schillende  kanalen  langs  welke  de landbouwproduk-
ten de consument  bereiken,  is de Gemeenschap  een 
structuur  toegevallen  die als bijzonder  kenmerk  heeft 
dat in groeperingen  aaneengesloten  ondernemingen 
een bepaalde  plaats  — waarvan  de betekenis  ove-
rigens  naar  gelang  van  het produkt  en de streek  ver-
schilt  — in het bijeenbrengen,  het verwerken  en de 
verkoop  van  landbouwprodukten  innemen.  De land-
bouwers  hebben  zich  van  oudsher  wel  moeten  ver-
enigen,  wilden  zij hun  zwakke  positie,  die voortvloeit 
uit het feit  dat produktiecentra  en besluitcentra  ver 
uit elkaar  liggen,  versterken.  De overigens  langzame 
groei  van  de omvang  van  de landbouwbedrijven 
heeft  de voordelen  van  de vereniging  of de coöpera-
tie geenszins  doen  afnemen.  Zonder  de min  of meer 
belangrijke  rol die  de gespecialiseerde  ondernemin-
gen voor  verwerking  en afzet  van  landbouwproduk-
ten hebben  gespeeld  en zullen  blijven  spelen,  uit het 
oog te verliezen,  mag  worden  gesteld  dat de groepe-
ringen  die op de markt  optreden  soms  een uiterst  be-
langrijke  plaats  in de werking  van  de marktordenin-
gen innemen.  Deze  verenigingsstructuur,  die een doel-
treffend  middel  ter ondersteuning  van  het landbouw-
inkomen  vormt,  draagt  bij tot de ontwikkeling  van 
de regio's  waaraan  zij door  haar  aard  gebonden  is. 
6.7. Op  het  gebied  van  de produktierichtsnoeren 
was er tot nog  toe minder  een  gebrek  aan  actiemid-
delen  dan  wel  aan  bezinning  hierover,  en aan  de wil om een  kwalitatieve  en kwantitatieve  keuze  te maken 
uitgaande  van  de ontwikkeling  van  het  verbruik  en 
de externe  betrekkingen  van  de Gemeenschap.  Deze 
ontwikkeling  moet  deel  gaan  uitmaken  van  de para-
meters  die moeten  worden  gehanteerd  bij de uitwer-
king van  produktierichtsnoeren.  Te dien  aanzien  is 
geen  structuur  voor  bezinning  en overleg  op commu-
nautair  niveau  voorhanden  die  het mogelijk  maakt, 
de officiële  instanties  bij de voorbereiding  van  de 
keuze  bij te staan. 
6.8. Om  dit te bereiken  dient  op communautair 
niveau  een  instantie  ad hoe  in het leven  te worden 
geroepen  die haar  gedachten  laat  gaan  over  produk-
tierichtsnoeren.  Hierin  dienen  zowel  ambtenaren  als 
vertegenwoordigers  van  de betrokken  beroepskringen 
zitting  te hebben.  Alle  beschikbare  en verkrijgbare 
inlichtingen  met  betrekking  tot  de produkten,  de 
markten,  de koopkrachtige  en niet-koopkrachtige  be-
hoeften,  de prijzen  en de kosten  moeten  door  deze 
instantie  worden  ingewonnen.  Deze  moet  dan  de ge-
gevens  ordenen  met  het oog  op de opstelling  van  een 
soort  programma  op middellange  termijn  voor  de 
communautaire  landbouw. 
Voorts  zou  deze  instantie  zich  tevens  moeten  uitspre-
ken over  de gevolgen  die  de akkoorden,  overeen-
komsten  en associaties  met  derde  landen  voor  het 
GLB  kunnen  hebben. 
6.9. In  het  programma  op  middellange  termijn 
voor  de communautaire  landbouw  zouden  naast  de 
eigenlijke  produktierichtsnoeren  tevens  richtsnoeren 
voor  onderzoek,  structuurbeleid  en internationale  sa-
menwerking  op levensmiddelengebied  moeten  wor-
den opgenomen. 
7. Beheer  van  het  gemeenschappelijk  landbouwbe-
leid en zijn  instrumenten 
7.1. Bij  het uiteraard  ingewikkelde  dagelijkse  be-
heer van  het  gemeenschappelijk  landbouwbeleid 
moet  men: 
— uitgaan  van  en zich  laten  leiden  door  grote  pro-
duktierichtsnoeren  die op de hierboven  uiteenge-
zette  wijze  worden  uitgewerkt; 
— rekening  houden  met  de belangen  van  de handel, 
en dit dagelijkse  beheer  zelfs  geleidelijk  opnemen 
in een  echt  communautair  handelsbeleid  voor  de 
sector  landbouwprodukten  en levensmiddelen,  als 
aanvulling  op het algemene  handelsbeleid; 
— het  sluiten  van  meerjarige  kaderovereenkomsten 
voor  de verkoop  van  landbouwprodukten  tussen 
enerzijds  de landbouwproducenten  en hun  be-
roepsorganisaties  en vakverenigingen  en ander-
zijds  de ondernemingen  die zich  bezighouden  met 
de afzet  of de verwerking  van  landbouwproduk-
ten of hun  beroepsorganisaties  zoveel  mogelijk 
bevorderen,  ten einde  op deze  basis  een regelmatig 
en meer  geordend  handelsverkeer  tot  stand  te 
brengen. 
10. 3. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 61/17 
7.2. Het  stelsel  van heffingen  en restituties  is beslist 
een van  de belangrijkste  instrumenten  van  het markt-
beheer.  Het  gaat  hier  echter  in eerste  instantie  om fi-
nanciële  maatregelen  die  gevolgen  hebben  voor  de 
handel  (en niet  omgekeerd).  Door  deze  overheersende 
rol van  de financiële  maatregelen  is tot  nog  toe 
de uitwerking  van  een  daadwerkelijk  op de handel 
gericht  beheer,  aan  de hand  waarvan  een  keuze  tus-
sen de permanente  handelsstromen  kan  worden  ge-
maakt,  nieuwe  markten  kunnen  worden  opgespoord 
en vooral  aanvullende  handelsinstrumenten  kunnen 
worden  uitgewerkt  (krediet,  langlopende  contracten, 
exportgroeperingen,  enz.)  afgeremd  en zelfs  onmoge-
lijk gemaakt.  Een  dergelijk  beheer  is in overeenstem-
ming  met  de belangen  en behoeften  op lange  termijn 
van de Gemeenschap  en met  de wensen  van  de 
beroepskringen. 
7.3. Het  dagelijks  beheer  van  het gemeenschappe-
lijk landbouwbeleid  werd  door  de Raad  aan  de 
Commissie  toevertrouwd.  In de beheerscomités  ne-
men de Lid-Staten  rechtstreeks  aan  dit beheer  deel. 
Met het  oog  op de gevolgen  die  de beheersinstru-
menten  op  handelsgebied  met  zich  meebrengen 
neemt  de Commissie  meestal  op eigen  gezag  beslis-
singen  op grond  van  zeer  uiteenlopende  factoren  die 
echter  niet  in een middellange-termijnvisie  zijn  geïnte-
greerd.  Dit „financiële"  beheer  en deze  op eigen  ge-
zag genomen  beslissingen  hebben  uiteraard  tot ge-
volg dat de uitvoer  een  gebrek  aan  continuïteit  ver-
toont,  geen  toekomstvisie  voorhanden  is en tevens 
dikwijls  de mogelijkheid  ontbreekt,  snel  doortastende 
maatregelen  te nemen  (die  gevolgen  op handelsge-
bied met  ziich  meebrengen),  hoewel  de ontwikkeling 
op de markt  dit soms  noodzakelijk  maakt. 
7.4. Om  te bereiken  dat  men  in de Gemeenschap 
voor  de landbouwsector  tot een  handelsbeleid  komt 
dat op  haar  produktiepotentieel  is afgestemd  en 
waarbij  rekening  wordt  gehouden  met  haar  noodza-
kelijke  beslissingsvrijheid  wat  de wereldhandel  be-
treft,  dient  het concept  van  het  beheer  van  het  ge-
meenschappelijk  landbouwbeleid  ingrijpend  te wor-
den gewijzigd,  en moeten  de instrumenten  van  dit 
beheer  worden  verbeterd  en aangevuld. 
7.5. Voorts  moet  eén  onderscheid  worden  ge-
maakt  tussen  de eigenlijke  beheersinstrumenten  van 
het gemeenschappelijk  landbouwbeleid  (restituties, 
heffingen,  interventies,  vrijwaringsclausules,  enz.)  en 
de echte  handelspolitieke  instrumenten  (overeenkom-
sten,  contracten,  kredieten,  contingenten,  enz.).  Beide 
soorten  instrumenten  vullen  elkaar  aan;  essentieel 
hierbij  is, dat  bij toepassing  ervan  van  een  bepaald 
beleid  wordt  uitgegaan.  Bijgevolg  dienen  vooral  bij 
de voorbereiding  van  de besluiten  met  het oog  op de 
gebruikmaking  van  deze  instrumenten  verbeteringen 
te worden  aangebracht. 
7.6. Op  de wereldmarkten  moet  de Gemeenschap 
zeer snel  op de gebeurtenissen  en op de kansen  die 
zich op handelsgebied  voordoen  kunnen  inhaken.  De 
Gemeenschap  moet  tevens  over  onregelmatige  han-delsstromen  en overeenkomsten  beschikken  welke 
zijn afgestemd  op haar  invoerbehoeften  en uitvoerca-
paciteiten. 
Ten einde  te voorkomen  dat in de landbouw  de na-
delige  gevolgen  van  bepaalde  aspecten  van  het  bui-
tenlands  beleid  van  de Gemeenschap  worden  opge-
hoopt,  dient  met  het oog  op het afsluiten  van  asso-
ciatie-overeenkomsten  en akkoorden  een  daadwerke-
lijk beleid  te worden  uitgestippeld  voor  de handel  in 
landbouwprodukten  met  de landen  waaraan  de Ge-
meenschap  faciliteiten  voor  toegang  tot haar  markt 
verleent. 
Daar  deze  landen  namelijk  een  aantal  landbouwpro-
dukten  invoeren  die de Gemeenschap  kan  leveren,  is 
het noodzakelijk  dat de Gemeenschap  een  voldoende 
dynamisch  handelsbeleid  voert  om  in dergelijke  ge-
vallen  bevoorrecht  leverancier  van  deze  landen  te 
worden.  Met  het  oog  daarop  en zonder  de agri-
power-theorie  aan  te hangen  dient  de Gemeenschap 
er alleen  voor  te zorgen  dat haar  veiligheid  niet  in het 
gedrang  komt  en haar  internationale  verbintenissen 
worden  nagekomen,  waarbij  een dynamisch  handels-
beleid  moet  worden  gevoerd  dat is afgestemd  op de 
belangen  van haar  economie. 
8. Bijdrage  van  het GLB  tot een  nieuwe  wereldorde 
in de economische  sector  en op levensmiddelen-
gebied 
8.1. Het  is uiteraard  in het belang  van  de Gemeen-
schap,  de internationale  instanties,  wier  institutionele 
taak het  is de voor  allen  geldige  voorschriften 
(GATT  in het bijzonder,  IMF,  FIDA,  wereldovereen-
komsten)  te doen  naleven,  in hun  werk  bij te staan, 
ook al zou  zij gaarne  zien  dat  sommige  van  deze 
voorschriften  worden  gewijzigd.  Als namelijk  de be-
voegdheden,  de rechten  en de verantwoordelijkheden 
van een  ieder  niet  duidelijk  worden  afgebakend,  kan 
er geen  wereldorde  in de economische  sector  en op 
levensmiddelengebied  tot stand  worden  gebracht. 
Vooral  de mondiale  overeenkomsten  per  produkt 
moeten  in deze  geest  van  een  billijke  verdeling  van 
macht  en verantwoordelijkheid  in het leven  worden 
geroepen:  de macht  van  de sterksten  moet  hierbij 
ten gunste  van  een  belangengemeenschap  worden  be-
snoeid.  Hoe  belangrijk  het technische  aspect  van  de 
overeenkomst  ook  is, het is toch  ondergeschikt  aan 
de fundamentele  kwestie,  die  de verdeling  van  de 
macht  en de loyale  instemming  met  op allen  van  toe-
passing  zijnde  regels  behelst. 
8.2. Niet  op grond  van  idealistische  en liefdadig-
heidsoverwegingen,  doch  uitgaande  van  een  heldere 
kijk op de ontwikkeling  van  de wereldeconomie  heeft 
de Gemeenschap  haar  houding  bepaald  ten  gunste 
van overeenkomsten  aangaande  de basisprodukten, 
waarin  referentieprijzen  (of prijsmarges),  voorraad-
vormingsprogramma's  en eventueel  fondsen  ter com-
pensatie  of stabilisatie  der prijzen  (recent  voorbeeld: 
op de UNCTAD-conferentie)  zijn  opgenomen. 
Nr. C 61/18 Publikatieblad  van de Europese  Gemeenschappen 10. 3. 77 
8.3. De  jongste  ontwikkeling  in de betrekkingen 
tussen  arme  en rijke  landen  is min  of meer  analoog 
met de ontwikkeling  in de betrekkingen  tussen  de 
maatschappelijke  klassen  aan  het einde  van  de eerste 
industriële  revolutie,  toen  onder  druk  van  de minst 
bedeelde  sociale  categorieën  en ingevolge  de crisis 
van 1929/1930  de economische  vrijheid  op nationaal 
niveau  in zekere  mate  werd  beperkt.  Momenteel 
wordt  hevige  druk  uitgeoefend  met  het doel,  de vrije-
markteconomie  te onderwerpen  aan  bepaalde  be-
perkingen  en regelende  voorschriften  op internatio-
naal economisch  vlak.  Het  motief  voor  de invoering 
van regels  of „codes  van  goed  gedrag"  is praktisch 
onaanvechtbaar  zolang  hiermee  wordt  beoogd,  in de 
verschillende  delen  van  de wereld  een  evenwichtige 
ontwikkeling  tot stand  te brengen.  Weliswaar  kun-
nen nl. — terecht  —de  voordelen  worden  opgesomd 
die vrije  prijsvorming  voor  de sterkste  partners  heeft, 
maar  dan  — en dit dient  de Commissie  voortdurend 
te doen  — moet  tevens  worden  gedacht  aan  de posi-
tieve  economische  aspecten  van  giften  en van  de 
minimum-inkomensgarantie  voor  de zwakste  partners. 
8.4. In  deze  lijn van gedachten  moet  de eerste  con-
sequentie  van  het  GLB  op internationaal  vlak  zijn 
dat de Gemeenschap  hetgeen  zij goed  voor  zichzelf 
acht ook  goed  voor  de anderen  en met  name  voor  de 
arme  landen  dient  te achten  (inkomensbescherming, 
stabilisatie  van  de landbouwprijzen,  voorzieningsze-
kerheid).  Sommige  bepalingen  van  de Overeenkomst 
van Lomé  (de Stabex)  vormen  een  toepassing  van  dit 
beginsel.  Om  dezelfde  redenen  dient  de beginsel-
akkoordverklaring  van  de Gemeenschap  van  overeen-
komsten  inzake  basisprodukten  in de UNCTAD, 
te worden  bevestigd  door  een  onbeperkte  ver-
bintenis  van  de kant  van  alle  Lid-Staten.  Op dit ge-
bied,  waarop  fundamentele  beginsel  vraagstukken  ten 
aanzien  van  de toekomstige  betrekkingen  tussen  de 
rijke  en de andere  landen  aan  de orde  komen,  lijkt 
het in het belang  van  de Gemeenschap,  een arbitrage-
taak te vervullen  en te pleiten  voor  voorschriften  die 
op alle  landen  van  toepassing  zijn. 
8.5. De  monetaire  storingen,  welke  afbreuk  doen 
aan de goede  werking  van  het GLB  en die dit beleid 
zelfs  teniet  dreigen  te doen,  bemoeilijken  het streven 
naar  stabilisatie  van  de prijzen  der basisprodukten  en 
maken  pogingen  hiertoe  vruchteloos.  De  Gemeen-
schap  dient  het  initiatief  te nemen  tot bestudering 
van beide  problemen  in hun  onderlinge  samenhang 
in de internationale  lichamen.  Door  sanering  van  de 
monetaire  toestand  zou  het gemakkelijker  worden  de 
prijzen  te stabiliseren;  tegelijkertijd  zou  het  bestaan 
van voorraden  basisprodukten  — die  worden  be-
heerd  in het kader  van  mondiale;  overeenkomsten  tot 
stabilisatie  van  de prijzen  en dus  tot versterking  van 
de economie  van  de betrokken  landen  — kunnen  bij-
dragen  tot stabiliteit  van  de valuta  van  deze  landen. 
8.6. Op  monetair  gebied  en wat  de markten  be-
treft is een  ordelijke  situatie  slechts  mogelijk  indien 
alle landen  ermee  akkoord  gaan,  hun  eigen  valuta aan gemeenschappelijke  regels  te onderwerpen  die 
zijn vastgesteld  met  inachtneming  van  de belangen 
van alle  betrokken  partijen.  De Lid-Staten  van  de 
Gemeenschap  en de Gemeenschap  als zodanig  dienen 
vastberaden  aan  te sturen  op nieuwe  regels,  die er 
met name  voor  zorgen  dat weer  discipline  op het ge-
bied van de wisselkoersen  wordt  bereikt. 
8.7. De  invoering  van  een  nieuwe  internationale 
economische  orde  zal op zeer  sterke  tegenstand  stui-
ten; deze  komt  o.m.  van  de kant  van  de commer-
ciële  en financiële  multinationals.  De  Commissie 
heeft  in een  recente  studie  getoond  hoezeer  de con-
centratie  van  hun  macht  de politiek  van  sommige 
landen  op alle  gebieden  van  de economie  beïnvloedt. 
Het is wenselijk  dat de door  de OESO  met  het oog 
op het toezicht  op de multinationals  opgestelde  ge-
dragscode  doeltreffend  wordt  toegepast.  De Gemeen-
schap  zou  haar  houding  op dit punt  in overeenstem-
ming  moeten  brengen  met  haar  standpunt  ten gunste 
van een internationale  ordening  der markten.  Zonder 
het dynamisme  en de investeringscapaciteit  van  de 
multinationals  zouden  wij  het  niet  kunnen  stellen, 
doch  het is vandaag  de dag  beslist  noodzakelijk  dat 
het beleid  van  deze  ondernemingen  in zekere  zin 
o.m. aan  een  politiek  toezicht  op  internationaal 
niveau  wordt  onderworpen. 
9. Slotopmerkingen 
9.1. Aan  het slot  van  deze  beschouwing  over  het 
GLB  in internationaal  verband  komt  een  fundamen-
tele vaststelling  naar  voren.  Wanneer  de Gemeen-
schap  in haar  internationale  omgeving  wordt  bezien, 
blijkt  duidelijk  dat het GLB  de meest  werkzame  con-
crete  uiting  van  communautaire  solidariteit  en de 
personificatie  van deze  politiek-geografische  Europese 
eenheid  ten  opzichte  van  de rest  van  de wereld  is. 
Het is wenselijk  dat  aanpassingen  van  het  GLB  en 
van het externe  beleid  van  de Europese  Gemeenschap 
plaatsvinden  in het  belang  van  de Gemeenschap, 
doch  ook  met  het doel,  de Gemeenschap  in staat  te 
stellen  een  steentje  bij te dragen  tot de opbouw  van 
de economische  orde  en het levensmiddelenstelsel  die 
de wereld  nodig  heeft.  Deze  aanpassingen  — waar-
van sommige  van  fundamentele  aard  kunnen  zijn  — 
betreffen  bepaalde  aspecten  van  de werking  en het 
beheer  van  het GLB,  doch  tevens  en vooral  de stand-
punten  die de Gemeenschap  en de Lid-Staten  in tal-
rijke  internationale  instanties  moeten  innemen  en de 
acties  die zij hierin  moeten  ondernemen,  om  zowel 
de positieve  verworvenheden  van  het GLB  in de Ge-
meenschap  te verdedigen  als ertoe  bij te dragen  dat 
vergelijkbare  voordelen  (stabiliteit,  zekerheid,  conti-
nuïteit)  voor  andere  landen  ontstaan.  De  hieruit 
voortvloeiende  lasten  en verplichtingen  mogen  echter 
niet uitsluitend  ten laste  van  de landbouwbevolking 
komen,  maar  moeten  billijk  over  de gehele  bevolking 
van de Gemeenschap  worden  verdeeld.  Met  het oog 
hierop  is het Comité  van  mening  dat de Commissie 
het initiatief  zou  moeten  nemen  tot het bijeenroepen 
10. 3. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 61/19 
van een  speciale  conferentie,  waaraan  op Europese 
niveau  zou  moeten  worden  deelgenomen  door  de 
verschillende  betrokken  maatschappelijke  en beroeps-
categorieën  alsmede  door  de  officiële  instanties. 
Door  het nemen  van  een  dergelijk  initiatief  zou  zeker 
een nuttige  bijdrage  worden  geleverd  tot het vinden 
van bepaalde  keuzemogelijkheden  en het  verrichten 
van aanpassingen  op het GLB,  ten einde  de Gemeen-
schap  te versterken. 
9.2. Wat  de aanpassingen  van  het  GLB  betreft 
stelt het Comité  voor,  in allereerste  instantie  de vol-
gende  stappen  te nemen: 
— ontwikkeling  van  het prijsbeleid  uitgaande  van  de 
noodzaak,  ook  op deze  wijze  ertoe  bij te dragen 
dat alle  middelen  worden  aangewend  en in de ge-
hele communautaire  landbouw  een algemene  ont-
wikkeling  tot stand  komt; 
— versterking  van  de middelen  van  het  produktie-
structuurbeleid  met  tegelijkertijd  nadruk  op on-
derzoek  (coördinatie  van  de nationale  politieken), 
in verbinding  met  het regionaal  beleid; 
— versterking  van  het afzetstructuurbeleid,  eventueel 
met gebruikmaking  van  vormen  van  aaneenslui-
tingen; 
— instelling  van  een  instantie  ad hoe  die  tot taak 
heeft,  haar  gedachten  te laten  gaan  over  de te 
volgen  produktiekoers,  met  het oog  op de uitwer-
king van  een  planning  op middellange  termijn 
voor  de landbouw; 
— uitwerking  van  een  echte  communautaire  han-
delsstrategie  op het gebied  van  landbouwproduk-
ten en levensmiddelen,  waarin  de EG  de op dit 
gebied  noodzakelijke  beslissingsvrijheid  krijgt 
toegewezen; 
— uitwerking  door  de Commissie  van  een  program-
ma op middellange  termijn  voor  de communau-
taire  landbouw,  o.m.  aan  de hand  van  aanbeve-
lingen  die door  de genoemde  instantie  ad hoe  zijn 
gedaan.  Naast  richtsnoeren  voor  de produktie 
zou dit programma  ook  lijnen  moeten  geven  voor 
onderzoek,  structuurbeleid  en internationale  sa-
menwerking.  De landbouwbevolking  dient  hierbij 
te worden  betrokken. 
9.3. Met  betrekking  tot aanpassing  of handhaving 
van de standpunten  van  de Gemeenschap  ten aanzien 
van de problemen  rond  de wereldeconomie  stelt  het 
Comité  voor: — dat  de Gemeenschap  zich  er uitdrukkelijk  toe 
verplicht  te streven  naar  een  nieuwe  economische 
orde  en een  levensmiddelenstelsel  in de wereld 
die met  name  gebaseerd  zijn  op de vrijwillige  be-
perking  van  de macht  der  sterkste  landen  ten 
gunste  van  gemeenschappelijke  regels  waarin  met 
de rechten  en verantwoordelijkheden  van  een 
ieder  rekening  is gehouden; 
— dat  de Gemeenschap  actief  streeft  naar  een  nieu-
we monetaire  wereldorde  gebaseerd  op terugkeer 
tot discipline  op het gebied  van de wisselkoersen; 
— dat  de Gemeenschap  stappen  onderneemt  om een 
politiek  toezicht  tot stand  te brengen  op de indus-
triële  en commerciële  machtsapparaten  die doel-
stellingen  zouden  kunnen  nastreven  welke  onver-
enigbaar  zijn  met  het landsbeleid  en de door  de 
verschillende  landen  ondertekende  internationale 
overeenkomsten. 
9.4. De  Gemeenschap  vormt  in de wereld  een 
uniek  voorbeeld  van  de oprichting  van  een  grote 
vrije  binnenmarkt  door  de aaneensluiting  van  landen 
die zeer  verschillende  economische  tradities  en struc-
turen  kennen.  Het  GLB  is het  ingewikkeldste  en 
daardoor  het  meest  fragiele  instrument  van  deze 
schepping.  Het  is tegelijkertijd  het symbool  van  het 
bestaan  van  de Gemeenschap  en het  zwakke  punt 
ervan. 
9.5. Door  het GLB  is de Gemeenschap  met  de een-
making  van  de economieën  van  haar  Lid-Staten  reeds 
zeer ver gevorderd  — waarbij  de vrijheid  van  het in-
dividu  en van  de ondernemingen  fundamenteel  werd 
gerespecteerd  en behouden.  Hiermee  geeft  zij een 
praktisch  voorbeeld  van  een  geleidelijke  invoering 
van een  economische  orde  waarvan  de derde  landen 
de betekenis  goed  kennen.  De akkoorden  en overeen-
komsten  die de Gemeenschap  met  talrijke  derde  lan-
den heeft  gesloten,  vormen  in zekere  zin een  verlen-
ging en een verdieping  van  het moeizame  experiment 
dat in de Gemeenschap  gaande  is. 
9.6. De  aantrekkelijkheid  van  de Gemeenschap  en 
de beslissende  functie  die zij internationaal  in poli-
tiek opzicht  zou  kunnen  vervullen,  liggen  in het eco-
nomische  potentieel  van  haar  Lid-Staten,  en vooral 
in de beginselen  die hun  samenwerking  bepalen.  Dit 
betekent  dat de Gemeenschap  op basis  van  deze  be-
ginselen  haar  interne  eenheid  moet  voltooien,  wil het 
de internationale  rol spelen  die van  haar  wordt  ver-
wacht. 
Gedaan  te Brussel,  27 januari  1977. 
De Voorzitter 
van het Economisch  en Sociaal  Comité 
B. de FERRANTI 
Nr. C 61/20 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 10. 3. 77 
BIJLAGE 
bij het advies  van  het Economisch  en Sociaal  Comité 
Verworpen  wijzigingsvoorstellen 
De volgende  wijzigingsvoorstellen  werden  tijdens  de beraadslagingen  verworpen: 
Hoofdstuk  I (Vaststellingen  ter inleiding),  II (Het  internationale  verband)  en paragraaf  3 van 
hoofdstuk  III (Bijdrage  van  het  gemeenschappelijk  landbouwbeleid  tot  het  economisch  en 
sociaal  evenwicht  van  de Gemeenschap  en tot het internationale  evenwicht  óp het gebied  van 
landbouwprodukten  en levensmiddelen)  van  dit advies  om te vormen  tot rapport  of bijlage,  en 
het advies  met  paragraaf  4 van  hoofdstuk  III te beginnen. 
Motivering 
De uitgebreide  informatie  in de inleiding  en de hoofdstukken  I en II is minder  geschikt  voor 
een advies.  Een  lang  advies  wordt  door  buitenstaanders  niet  gelezen.  De analyse  is onvoldoende 
en te weinig  toegespitst  op de belangrijke  vraagstukken  en besteedt  te eenzijdig  aandacht 
aan het GLB. 
Uitslag  van  de stemming: 
Stemmen  voor:  25, stemmen  tegen:  41, onthoudingen:  13. 
Par. 4.4.1 
De derde  zin als volgt  te wijzigen: 
„Vanuit  de vrijwel  alom  aanvaarde  strategie  van  bouwen  op eigen  kracht  (self-reliance)  en 
van voorziening  van  eerste  levensbehoeften  (basic  needs)  is het van  groot  belang  de land-
bouwproduktie  in de ontwikkelingslanden  drastisch  uit te breiden.  Gezien  de noodzaak  om 
de „have-nots"  van  voedsel  te voorzien  zal voorlopig  nog  via een  zo breed  mogelijke  pro-
grammering  voedselhulp  moeten  worden  gegeven.  Deze  programmering  moet  indien  nodig 
een uitbreiding  van  de voedselproduktie  in alle  ontwikkelde  landen  tot  gevolg  hebben, 
waarbij  echter  rekening  moet  worden  gehouden  met  de produktie-,  de voedsel-  en de 
sociale  problemen.". 
Uitslag  van  de stemming: 
Stemmen  voor:  31, stemmen  tegen:  36, onthoudingen:  11. 
Par. 6.3 
Aan het einde  van  paragraaf  6.3 toe te voegen: 
„De landbouwprijzen  bevinden  zich  op een  peil  dat  over  het algemeen  als te hoog  wordt 
beschouwd.  Toch  hebben  deze  prijzen  geen  corrigerende  werking  gehad  op de ongelijke 
inkomens  van  kleine  en grote  landbouwers.". 
Uitslag  van  de stemming: 
Stemmen  voor:  33, stemmen  tegen:  36, onthoudingen:  5. 
Par. 6.7 
De laatste  zin van  paragraaf  6.7  als volgt  te lezen: 
„In de toekomst  zal deze  ontwikkeling  in hoge  mate  de aanpassing  van  het prijsbeleid  en de 
verschillende  maatregelen  tot oriëntatie  van  de produktie  — zowel  kwantitatief  als kwali-
tatief  — moeten  bepalen.  Het  opstellen  van  produktiedoelstellingen  moet  geschieden  in 
het kader  van  een  middellange-termijnplanning  en in een  proces  waarbij  de gehele  land-
bouwbevolking  betrokken  dient  te worden.  Bij  de realisering  van  de doelstellingen  zijn 
produktieregulerende  maatregelen  onmisbaar.". 
Uitslag  van  de stemming: 
Stemmen  voor:  34, stemmen  tegen:  40, onthoudingen:  5. 
10. .3. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 61/21 
Par. 6.8 
Deze  paragraaf  door  de volgende  tekst  te vervangen: 
„Om  dit  te bereiken  dient  op communautair  niveau  een  instantie  ad hoe  voor  de vast-
stelling  van  richtsnoeren  in het leven  te worden  geroepen.  Deze  instantie  moet  onafhanke-
lijk zijn,  analoog  aan  het Instituut  voor  analyse  en onderzoek  op economisch  gebied  van  de 
Europese  Gemeenschappen,  doch  met  een  meer  op de praktijk  gericht  karakter,  waardoor 
het de Commissie  en de andere  Instellingen  van  de Gemeenschap  richtsnoeren  voor  het 
beleid  op korte  en middellange  termijn  kan  geven.  Er moeten  economische  en agrarische 
deskundigen  zitting  in hebben,  die op internationaal  niveau  overleg  kunnen  plegen  (b.v.  met 
de FAO  en de World  Food  Council)  en naar  behoeven  informaties  betreffende  bijzondere 
basisprodukten  kunnen  inwinnen  van  marktorganisaties  en producentenverenigingen.  De 
instantie  dient  ter uitoefening  van  haar  adviserende  taak  de beschikking  te hebben  over 
alle belangrijke  gegevens  betreffende  produktie,  markten,  vraag  en prijzen,  alsook  inzake 
, ramingen.". 
Motivering 
Het Economisch  en Sociaal  Comité  bestaat  reeds  als vertegenwoordigend  lichaam  van  werk-
nemers,  vakverenigingen  en andere  maatschappelijke  groeperingen  en de Raad  van  de Euro-
pese Gemeenschappen  is de Instelling  die de algemene  politieke  besluiten  moet  nemen.  Daar-
om zou  de voorgestelde  instantie  moeten  bestaan  uit een  groep  volkomen  objectieve  en uiterst 
bekwame  deskundigen,  wier  taak  het  is de communautaire  Instellingen  een  objectieve  analyse 
van de feitelijke  situatie  alsmede  richtsnoeren  voor  actiemogelijkheden  te verschaffen. 
Uitslag  van  de stemming: 
Stemmen  voor:  32, stemmen  tegen:  40, onthoudingen:  12. 
Par. 7.3 
Na de woorden  „neemt  de Commissie  meestal  op eigen  gezag  beslissingen  op grond  van  zeer 
uiteenlopende  factoren"  die rest  van  de alinea  te schrappen. 
Motivering 
Deze  beslissing  op „eigen  gezag"  is juist  de supranationale  bevoegdheid  van  de Commissie, 
verworven  in 1962  na heftige  debatten  met  de Raad. 
Deze  paragraaf  7.3  moet  gelezen  worden  in relatie  met  paragraaf  7.6  waarin  wordt  gesteld 
dat deze  bevoegdheid  moet  worden  uitgevoerd  samen  met  een  „specifiek  orgaan"  samen-
gesteld  uit paritaire  vertegenwoordigers  van  beroepskringen  en ambtenaren.  Het  is beter  aan  te 
dringen  op het beter  gebruik  van  bestaande  organen  dan  te pogen  nieuwe  organen  te creëren. 
Gezien  de vaak  tegenstrijdige  economische  belangen  van  het  agrarisch  bedrijfsleven  is het de 
rol van  de Commissie  om onafhankelijk  scheidsrechter  te zijn. 
Uitslag  van  de stemming: 
Stemmen  voor:  13, stemmen  tegen:  16, onthoudingen:  19. 
De volgende  passages  uit het door  de algemeen  rapporteur  voorgelegde  ontwerp-advies  werden 
ingevolge  de goedkeuring  van  wijzigingsvoorstellen  tijdens  de beraadslagingen  verworpen: 
Par. 3.5 
„De kosten  van  het  GLB  voor  de financiën  van  de Lid-Staten  en de Gemeenschap  blijven  dus 
eerder  gering,  terwijl  de ontwikkeling  van  de prijzen  voor  levensmiddelen  sedert  1972  voor 
de consumenten  aanvaardbaar  en het peil  ervan  gunstig  is geweest.". 
Uitslag  van  de stemming: 
Stemmen  voor:  ruime  meerderheid,  onthoudingen:  23. 
Nr. C 61/22 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen 10. 3. 77 
Par. 5.3,  tekst  achter  het derde  streepje 
— De  nieuwe  of grotere  bijdrage  die  de Gemeenschap  met  name  via  haar  gemeenschappelijk 
landbouwbeleid  zou  moeten  kunnen  leveren  tot de instelling  van  een  internationale  orde 
in de economische  sector  en op levensmiddelengebied,  en  in het  kader  van  deze  laatste 
sector  tot een  wereldomvattend  landbouw-  en levensmiddelenbeleid.". 
Uitslag  van  de stemming: 
Stemmen  voor:  algemene  stemmen. 
Par. 6.6 
„Wat  de marktstructuur  betreft,  d.w.z.  de verschillende  kanalen  langs  welke  de landbouw-
produkten  de consument  bereiken,  is de Gemeenschap  een  structuur  toegevallen  die  als bij-
zonder  kenmerk  heeft  dat in groeperingen  aaneengesloten  ondernemingen  een  belangrijke  plaats 
innemen  in het  bijeenbrengen,  het  verwerken  en het  verkopen  van  landbouwprodukten.  De 
landbouwers  hebben  zich  van  oudsher  wel  moeten  verenigen,  wilden  zij hun  zwakke  positie 
versterken  die voortvloeit  uit het feit  dat produktiecentra  en besluitcentra  ver uit elkaar  liggen. 
De overigens  langzame  groei  van  de omvang  van  de landbouwbedrijven  heeft  de voordelen  van 
de vereniging  of de coöperatie  geenszins  doen  afnemen.  De groeperingen  die  op de markt 
optreden  spelen  namelijk  dikwijls  een  uiterst  belangrijke  rol in de werking  van  de marktorde-
ningen.  Deze  verenigingsstructuur  die een  doeltreffend  middel  ter ondersteuning  van  het  land-
bouwinkomen  vormt,  draagt  bij tot de ontwikkeling  van  de regio's  waaraan  zij door  haar  aard 
gebonden  is. Uit het verschil  met  gebieden  en sectoren  waar  deze  verenigingsstructuur  niet  voor-
komt,  blijkt  duidelijk  de betekenis  ervan.  Daarom  zou  de Gemeenschap  de ontwikkeling  van 
deze  groeperingen,  waarvan  de gehele  landbouweconomie  profijt  kan  trekken,  sterker  moeten 
stimuleren.". 
Uitslag  van  de stemming 
Stemmen  voor:  algemene  stemmen. 
Par. 7.1,  tekst  achter  het derde  streepje 
— Het  sluiten  van  meerjarige  kaderovereenkomsten  voor  de verkoop  van  landbouwprodukten 
tussen  enerzijds  de landbouwproducenten  en hun  beroepsorganisaties  en vakverenigingen  en 
anderzijds  de groeperingen  van  landbouwprodukten  verwerkende  industrieën  zoveel  moge-
lijk bevorderen,  ten einde  ook  nog  op deze  basis  een regelmatig  en meer  geordend  handels-
verkeer  tot stand  te brengen. 
Uitslag  van  de stemming: 
Stemmen  voor:  algemene  stemmen. 
Par. 8.1 
Als er namelijk  geen  grenzen  worden  vastgelegd  voor  de bevoegdheden,  de rechten  en de ver-
antwoordelijkheden  van  een  ieder,  kan  er geen  wereldorde  in de economische  sector  en op 
levensmiddelengebied  tot stand  worden  gebracht. 
Uitslag  van  de stemming: 
Stemmen  voor:  algemene  stemmen. 
Par. 9.2,  tekst  achter  het derde  streepje 
— versterking  van  het  afzetstructuurbeleid,  met  name  met  gebruikmaking  van  vormen  van 
aaneensluitingen; 
Uitslag  van  de stemming: 
Stemmen  voor:  algemene  stemmen. 
De algemeen  rapporteur  heeft  de volgende  passage  uit  het  door  hem  ingediende  ontwerp-
advies  als gevolg  van  de goedkeuring  van  een  wijzigingsvoorstel  tijdens  de beraadslagingen 
geschrapt: 
10. 3. 77 Publikatieblad  van  de Europese  Gemeenschappen Nr. C 61/23 
Par. 7.6 
7.6. Momenteel  komt  duidelijk  het verlangen  van  de betrokken  economische  kringen  tot 
uiting  om bij de besluitvorming  op dit gebied  een  zekere  verantwoordelijkheid  te dragen. 
In samenhang  met  de instantie  ad hoe  voor  produktierichtsnoeren  (cf.  paragrafen  6.7 en 6.8) 
zou per produkt  een  specifiek  orgaan  in het leven  moeten  worden  geroepen,  dat tot taak  heeft, 
zijn gedachten  te laten  gaan  over  het voor  ieder  produkt  afzonderlijk  in aanmerking  komende 
handelsbeleid  en marktbeheer.  Dit  uit een  klein  aantal  leden  bestaande  specifieke  orgaan, 
waarin  de beroepskringen  en ambtenaren  paritair  vertegenwoordigd  zijn,  dient  een  toekomst-
visie  uit te werken;  zijn  taak  valt  dus  niet  samen  met  die van  de door  de Commissie  ingestelde 
raadgevende  comités  per produkt. 
Uitslag  van  de stemming: 
Stemmen  voor:  18, stemmen  tegen:  15, onthoudingen:  20.