31. 12.81 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 343/53 
Advies inzake de nieuwe beleidslijnen en prioriteiten voor het regionaal beleid 
(Mededeling van de Commissie aan de Raad) 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is nog niet bekendgemaakt in het 
Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 30 september 1981 heeft de Commissie besloten het Economisch en Sociaal Comité 
overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Economische Gemeenschap over bovengenoemd onderwerp te raadplegen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voor­
noemd onderwerp tijdens zijn op 28 en 29 oktober 1981 te Brussel gehouden 191e zit­
ting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, — dat het regionale beleid een integrerend bestand­
deel vormt van de economische Dolitiek van de 
Gemeenschap en van de Lid-Staten en bijdraagt 
tot een hoge mate van convergentie van deze eco­
nomische politiek, Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, en in het bijzonder arti­
kel 198, 
Gezien het verzoek van de Commissie van de Euro­
pese Gemeenschappen van 30 september 1981 om 
advies inzake de nieuwe beleidslijnen en prioriteiten 
voor het regionaal beleid, 
Gezien het besluit van het Bureau van het Comité 
d.d. 24 februari 1981, de Afdeling voor regionale 
ontwikkeling toestemming te geven, in afwachting 
van de officiële raadpleging, een advies inzake deze 
materie voor te bereiden, 
Gezien het advies dat de Afdeling voor regionale ont­
wikkeling op 16 oktober 1981 eenstemmig heeft 
goedgekeurd, 
Gezien de beraadslagingen die tijdens de 191e zitting 
op 28 en 29 oktober 1981 (vergadering van 28 okto­
ber) na het mondelinge verslag van de rapporteur, de 
heer Loebl, hebben plaatsgehad, 
Overwegende dat de Gemeenschap er op grond van 
artikel 2 van het Verdrag toe verplicht is, een harmo­
nische ontwikkeling van de economische activiteit 
binnen de gehele Gemeenschap te bevorderen; 
Overwegende dat in de resolutie van de Raad van 
6 februari 1979 bepaald wordt: 
— dat de versterking van het regionale beleid een 
vereiste is voor een verdere economische integra­
tie van de Gemeenschap, — dat de voornaamste beleidsmaatregelen van de 
Gemeenschap gevolgen hebben voor de regio's, 
waarmee zowel bij de uitstippeling als bij de ten­
uitvoerlegging van deze maatregelen rekening 
moet worden gehouden, 
— dat de coördinatie van het regionale beleid van de 
Lid-Staten en de Gemeenschap noodzakelijk is; 
Overwegende dat uit het eerste verslag over de econo­
mische en sociale situatie in de regio's gebleken is dat 
de regionale verschillen die in de zeventiger jaren 
binnen de Gemeenschap zijn ontstaan, niet te rijmen 
zijn met punt 2 van de resolutie van de Raad van 
6 februari 1979, zodat moet worden geconcludeerd 
dat het regionale beleid in dit opzicht niet het be­
oogde resultaat heeft gehad; 
Overwegende dat de Commissie in haar verslag over 
het mandaat van 30 mei 1980 stelt dat een verminde­
ring van de regionale ongelijkheden een der priori­
taire doelstellingen van de Gemeenschap blijft, 
BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
dat met meerderheid van stemmen (2 stemmen tegen) 
is goedgekeurd. 
Nr. C 343/54 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 81 
A. ALGEMENE OPMERKINGEN 
1. Het Comité is in grote lijnen ingenomen met de 
nieuwe richtsnoeren, en in het bijzonder met de voor­
rang die de Commissie geeft aan de schepping van 
arbeidsplaatsen in de regio's, de grotere nadruk die 
wordt gelegd op overheidsprogramma's ter onder­
steuning van de ontwikkeling ter plaatse en het stre­
ven de middelen meer op bepaalde gebieden te con­
centreren. 
2. Het Comité staat volledig achter het voorstel om 
geleidelijk over te gaan tot een gezamenlijke finan­
ciering door Gemeenschap en Lid-Staten van zoge­
naamde programmacontracten in het kader van de 
regionale ontwikkelingsprogramma's, aangezien op 
deze manier een echt geïntegreerd regionaal ontwik­
kelingsbeleid kan worden bevorderd. 
3. De nieuwe beleidslijnen komen op een ogenblik 
waarop er behoefte bestaat aan een volledig nieuwe 
aanpak, vooral ook van het regionale ontwikkelings­
beleid, en wel om de volgende redenen: 
a) De regionale verschillen binnen de Gemeenschap 
hebben, blijkens het eerste periodieke verslag, een 
andere ontwikkeling te zien gegeven dan ver­
wacht werd of de bedoeling was van eerdere 
regionale beleidsmaatregelen. Door de huidige 
crisissituatie in de Gemeenschap worden de pro­
blemen van de minder welvarende regio's ver­
scherpt en wordt de convergentie nog verder be­
moeilijkt. 
b) Tegelijkertijd moeten de regio's zich snel aanpas­
sen aan de concurrentie die zij vanuit zowel ont­
wikkelde als minder ontwikkelde delen van de 
wereld ondervinden. Dergelijke aanpassingen 
worden weliswaar niet alleen van de regio's maar 
ook van de Gemeenschap als geheel gevergd; zij 
vallen de regio's echter wel bijzonder zwaar. 
c) De omkering van de in het verleden gevolgde 
koers en deze aanpassing aan de concurrentie die­
nen te worden bekostigd uit een begroting die 
zeer weinig speelruimte biedt. Terwijl de huidige 
problemen ernstiger zijn dan die in het verleden, 
is er minder geld beschikbaar om deze tot een op­
lossing te brengen. 
d) Door de uitbreiding van de Gemeenschap wor­
den de regionale verschillen nog groter. 
4. Nieuw in deze regionale beleidslijnen is o.a. de 
nadruk die op de schepping van arbeidsplaatsen als 
eerste prioriteit wordt gelegd. Het Comité vestigt de 
aandacht op onderstaande implicaties van deze 
benadering: 
— in de eerste plaats zullen alle regio's in de Ge­
meenschap zich in de komende jaren zware in­
spanningen getroosten om zowel de geregis­
treerde als de verborgen werkloosheid terug te 
dringen, met inbegrip van die regio's die het veel 
beter hebben dan de zwakkere. Tenzij de regionale werkloosheid sneller met de goedge­
keurde maatregelen kan worden teruggedrongen 
dan in de Gemeenschap als geheel gemiddeld het 
geval is, zullen de in het eerste verslag vastge­
stelde algemene verschillen verder toenemen en 
zal bijgevolg niet kunnen worden voldaan aan het 
verlangen waaraan de Raad uitdrukking heeft ge­
geven in zijn Resolutie van 6 februari 1979; 
— in de tweede plaats zal het beleid van de Gemeen­
schap op de overige terreinen, in het bijzonder het 
sociale beleid en met name de beroepsopleiding, 
dusdanig worden aangepast dat het een grotere 
bijdrage tot de verwezenlijking van deze priori­
taire doelstelling zal gaan leveren, en zullen bo­
vendien alle communautaire beleidsmaatregelen 
— dus niet alleen die op het vlak van de regionale 
ontwikkeling — moeten worden beoordeeld op 
het effect dat zij op de hierboven bedoelde econo­
mische convergentie hebben; 
— in de derde plaats zal deze prioritaire uitbreiding 
van de werkgelegenheid grote veranderingen 
noodzakelijk maken in zowel het regionale beleid 
van de Lid-Staten als de communautaire acties in 
de minder welvarende regio's; 
— hoewel investeringen in de minder begunstigde 
regio's zeer wenselijk blijven — hetgeen in ver­
band met het onmiddellijke werkgelegenheidsef­
fect dat deze normaliter hebben, vooral voor in­
vesteringen op korte termijn geldt — bieden de in 
een regio reeds aanwezige middelgrote en kleine 
bedrijven en ambachtssector in het algemeen toch 
de beste vooruitzichten voor een toeneming van 
de werkgelegenheid op middellange termijn; 
daarom zal men in de vierde plaats tot een inte­
gratie van de toekomstige beleidsmaatregelen 
voor het midden- en kleinbedrijf en op het vlak 
van de regionale ontwikkeling moeten komen; 
— ten slotte betekent het feit dat men zich op deze 
vitale prioriteit concentreert niet dat andere, meer 
algemene aspecten van het regionale ontwikke­
lingsbeleid nu geen aandacht meer behoeven. 
5. Aangezien het voorgestelde beleid, dat erop ge­
richt is de inspanningen meer te concentreren, een 
nog beter begrip van de situatie in iedere regio nood­
zakelijk maakt, hecht het Comité grote betekenis aan 
het periodieke verslag en is het voornemens in een 
aanvullend advies gedetailleerde voorstellen voor 
een verbetering van toekomstige verslagen te doen. 
B. BIJZONDERE OPMERKINGEN — INLEIDING 
LI. Het Comité meent dat de opmerking betref­
fende het concurrentievermogen en de produktiviteit 
van de Europese economie (inleiding, derde alinea) 
misleidend kan zijn. In de regionale ontwikkelings­
programma's van de Lid-Staten wordt vaak gesteld 
dat de minder begunstigde regio's alleen tot welvaart 
kunnen komen, indien de nationale volkshuishou-
31. 12. 81 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 343/55 
dingen zelf gezond zijn. Het is duidelijk dat algemene 
economische groei van belang is voor de regionale 
ontwikkeling. Uit dit in het oog springende feit mag 
men evenwel nog niet afleiden dat de zwakkere re­
gio's qua economische prestaties altijd achter de na­
tionale volkshuishoudingen zullen komen aanhin-
ken. Deze gedachte strookt niet met de door het Co­
mité aanvaarde zienswijze van de Commissie (vierde 
alinea) dat men voor de oplossing van de steeds ern­
stigere regionale problemen niet louter en alleen op 
de algemene toestand van de economie en een voort­
durende stroom van regionale ontwikkelingshulp 
kan vertrouwen en dat het doel een stimulering van 
een zelfstandige ontwikkeling in de zwakkere regio's 
dient te zijn (1). Bij de huidige economische situatie 
in de wereld lijkt deze visie volgens het Comité des te 
meer op haar plaats. 
1.2. Het gestelde doel, de regio's te herstructureren 
en hun streven naar een zelfstandige groei te onder­
steunen, kan ook in een ander licht worden gezien: 
door middel van een succesvolle herstructurering 
kan worden bereikt dat de economisch zwakkere re­
gio's niet langer een belasting voor de communau­
taire begroting zullen vormen — waarvoor dan het 
soort „noodhulp" zou moeten worden verleend dat 
een der hoogste prioriteiten van de beleidslijnen is — 
maar uiteindelijk in staat zullen zijn zelf een bijdrage 
tot de economische groei van de Gemeenschap te le­
veren. De methoden die nodig zijn om de ontwikke­
ling in de achtergebleven regio's te stimuleren, zullen 
niet per se dezelfde zijn als die welke eerder en elders 
zijn toegepast. Een ware overdracht van middelen zal 
de verwezenlijking van dit doel in ieder geval dichter­
bij brengen. 
C. BIJZONDERE OPMERKINGEN — 
BELEIDSLIJNEN EN PRIORITEITEN 
11.1. Werkgelegenheid 
II. 1.1. Het Comité stemt in met de twee voornaam­
ste doelstellingen: 
a) de schepping van nieuwe arbeidsplaatsen dient 
de allerhoogste prioriteit te krijgen, 
b) de zwaarste inspanningen moeten worden gele­
verd in regio's met een aanhoudend hoge structu­
rele werkloosheid (hoofdstuk II, punt 4 van de 
Nieuwe Beleidslijnen). 
II. 1.2. Het Comité stelt vast dat de Commissie het 
belang erkent van het juiste soort werkgelegenheid. 
Wel zullen de regio's in dit verband misschien wor­
den geconfronteerd met mogelijk tegenstrijdige 
vereisten; de produktiviteit in de regio's moet aan­
zienlijk worden opgevoerd om stabiele werkgelegen­
heid te scheppen en tegelijkertijd zullen die bedrijven 
welke de grootste bijdrage tot de schepping van de 
(i) Advies van 30 april 1981, PB nr. C 185 van 27.7.1981, 
blz. 21, par. 1.8. arbeidsplaatsen zullen leveren, een sterke behoefte 
aan arbeidskrachten hebben. Bovendien zijn de 
werkgelegenheid voor jongeren en de schepping van 
betere mogelijkheden voor vrouwelijke werkzoeken­
den uiterst belangrijke kwesties, waarvan de eerste 
tot in het midden der tachtiger jaren dringend bijzon­
dere aandacht zal vereisen. 
II. 1.3. Het Comité stemt in met de ontwerp-voor-
stellen inzake de werkgelegenheid en ziet de voorstel­
len van de Commissie betreffende de praktische uit­
voering ervan vol verwachting tegemoet. 
II. 1.4. Waar de Commissie helaas niet op gewezen 
heeft, is dat er, om van de schepping van arbeids­
plaatsen een prioritaire doelstelling te kunnen ma­
ken, voor een evenwichtigere verhouding moet wor­
den gezorgd dan tot nog toe bestond tussen infra­
structuurinvesteringen en rechtstreekse subsidiëring 
van arbeidscheppende projecten. Infrastructuurpro­
jecten welke zeer waarschijnlijk op korte en middel­
lange termijn, zowel direct als indirect de meeste ar­
beidsplaatsen zullen opleveren, zullen daarbij verko­
zen moeten worden boven andere infrastructuur­
plannen. Uitzonderingen zouden alleen mogen wor­
den gemaakt in gebieden waar de infrastructuren bij­
zonder gebrekkig zijn. Laat men echter vooral niet 
denken dat een dergelijk evenwicht gemakkelijk te 
bewerkstelligen is. De Regeringen van de Lid-Staten 
laten infrastructuren om welbekende redenen nu een­
maal liever door het EFRO financieren. 
II. 1.5. Een prioritair werkgelegenheidsbeleid en in 
vele gevallen een geringere nadruk op het infrastruc­
tuuraspect betekenen in de praktijk dat de Gemeen­
schap via de genoemde programmacontracten veel 
nauwer bij de regionale ontwikkeling wordt betrok­
ken. Het Comité moet de Raad dan ook wel advise­
ren de nationale regeringen ervan te doordringen dat 
een communautaire aanpak van de regionale pro­
blemen in hun eigen belang is, aangezien deze anders 
steeds hardnekkiger zullen worden. 
II. 1.6. Nu men heeft ingezien dat arbeidsschep-
pende maatregelen prioriteit dienen te krijgen, dringt 
zich eens te meer de vraag op hoe de Gemeenschap 
en de nationale regeringen het best die sectoren van 
de regionale economieën kunnen steunen, waar de 
meeste arbeidsplaatsen kunnen worden gecreëerd. 
De Commissie wijst op de noodzaak (inleiding) van 
veel flexibelere EFRO-bepalingen en het Comité ziet 
de voorstellen van de Commissie met de grootst mo­
gelijke belangstelling tegemoet. De Commissie zal 
echter misschien ook veranderingen in de structuur 
en het personeelsbestand van haar eigen organisatie 
moeten voorstellen, met het doel deze beter voor de 
uitvoering van deze prioritaire taak toe te rusten. Ge­
zien de betekenis van het midden- en kleinbedrijf in 
dit verband, acht het Comité het noodzakelijk dat de 
Commissie haar regionaal en mkb-beleid integreert, 
de voor de verkrijging van steun van de communau­
taire financieringsinstrumenten geldende voorwaar­
den aanpast en met de speciale behoeften en moge-
Nr. C 343/56 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 81 
lijkheden van het midden- en kleinbedrijf rekening 
houdt. 
11.2 Produktiviteit 
11.2.1. Het Comité is het eens met de zienswijze van 
de Commissie wat de volgende twee belangrijke pun­
ten betreft: 
a) Bedrijven van welke aard dan ook, die in de re­
gio's gevestigd zijn, moeten iets nieuws brengen 
en efficiënt kunnen werken, wat ook op korte ter­
mijn de gevolgen voor de werkgelegenheid mo­
gen zijn. Dit geldt niet alleen voor het midden- en 
kleinbedrijf, maar ook, zo niet in het bijzonder, 
voor industrieën die hun beste tijd hebben gehad 
en waarvan de modernisering waarschijnlijk een 
verdere vermindering van de werkgelegenheid tot 
gevolg zal hebben. 
b) Bij de regionale ontwikkelingsprogramma's moet 
veel meer aandacht worden geschonken aan het 
ter plaatse aanwezige potentieel, met inbegrip van 
mankracht, materieel, alsmede mogelijkheden op 
technologisch, onderwijs- en toeristisch gebied. 
11.2.2. Volgens het Comité is hier een sleutelrol 
voor het Sociaal Fonds weggelegd. 
11.2.3. Hoewel het Financiële aspect van vitaal be­
lang moet worden geacht, is dit naar het oordeel van 
het Comité niet het enige waar het om draait. Ook de 
plaatselijk heersende mentaliteit is zeer belangrijk. 
Vele van de oudere industriegebieden bij voorbeeld 
— die zo lang afhankelijk zijn geweest van een klein 
aantal onderling samenhangende zware industrieën 
— hebben nog steeds te weinig ervaring met „endoge­
ne" lichte industriebedrijven, en dit ondanks het feit 
dat zij al jarenlang uit andere regio's afkomstige 
lichte industrieën herbergen. Aan mentaliteitsveran­
dering bestaat thans misschien wel het meest drin­
gend behoefte en dit vormt tegelijkertijd het grootste 
probleem. 
II.3. Het plaatselijke ontwikkelingspotentieel 
11.3.1. Dat men thans de nadruk legt op een zelf­
standige ontwikkeling binnen de regio, is iets waar 
het Comité reeds mee heeft ingstemd (}). Het Comité 
hoopte dat de Commissie in haar Nieuwe Beleidslij­
nen zou benadrukken dat de uit deze nieuwe benade­
ring voortvloeiende concrete beleidsmaatregelen op 
zowel nationaal als communautair niveau een koers­
verandering inluiden. 
11.3.2. Volgens het Comité is het van wezenlijk be­
lang dat de implicaties van deze koersverandering 
duidelijk worden aangegeven, zodat allen die zich 
met het regionaal beleid bezighouden, er terdege van 
doordrongen worden. Hoewel er in de minder welva­
rende regio's wel sprake is van „endogene" ontwik­
keling, neemt deze nog veel te geringe vormen aan 
om in de behoeften van de plaatselijke economieën te 
(•) Advies van 30 april 1981 (PB nr. C 185 van 27.7.1981, 
blz. 21, par. 1.8). kunnen voorzien, terwijl ook de mogelijkheden van 
deze regio's om gespecialiseerde goederen en dien­
sten te leveren, onvoldoende worden benut. Op de 
vraag hoe het groeitempo van de bestaande middel­
grote en kleine ondernemingen moet worden opge­
voerd en hoe deze groei, alsmede de vestiging van 
nieuwe bedrijven van dit type, kan worden gestimu­
leerd, is nog geen antwoord gevonden. Een bijdrage 
hiertoe zal moeten worden geleverd door de her­
ziening van de EFRO-voorschriften. Het Comité 
maakt momenteel een studie van een aantal pro­
blemen van het midden- en kleinbedrijf in de Ge­
meenschap als geheel en in de afzonderlijke regio's, 
en zal zijn standpunt ter zake te zijner tijd kenbaar 
maken. 
Overheidssteun voor „endogene" ontwikkeling zal 
wellicht ook een remmende werking hebben op het 
„grijze circuit", dat per definitie niet van deze steun 
profiteert. 
11.3.3. De Gemeenschap zou hierbij o.a. behulp­
zaam moeten zijn door veel meer aandacht te beste­
den aan de uitwerking die het in de overige sectoren 
gevoerde beleid op de regio's heeft en ervoor te zor­
gen dat deze uitwerking positief is. Een voorbeeld 
hiervan is het gemeenschappelijk beleid op het ge­
bied van wetenschap en technologie (of het verderop 
genoemde mededingingsbeleid). In document 
COM(81) 66 def. heeft de Commissie de aandacht ge­
vestigd op het feit dat de communautaire beleids­
maatregelen inzake O & O van meet af aan (1974) be­
doeld zijn geweest ter ondersteuning van het commu­
nautaire sectorbeleid, en niet van de regionale ont­
wikkeling. Hierdoor is er in de zwakkere regio's een 
situatie ontstaan waarin het niet geheel meer duide­
lijk is waar het oorspronkelijk om begonnen is. Aan­
gezien er — bijna per definitie — weinig of geen 
plaatselijke aannemers in dergelijke regio's zijn die 
aan de communautaire O & O-programma's — bij 
voorbeeld op telematicagebied — kunnen deelne­
men, bestaat er weinig kans dat deze regio's derge­
lijke industrieën kunnen aantrekken. Toch zouden de 
produkten van sommige van de nieuwe industrieën 
bijzonder geschikt kunnen zijn voor de perifere re­
gio's, aangezien de hiermee samenhangende 
transportkosten betrekkelijk laag zijn. De Commissie 
zou eens ernstig moeten nadenken over mogelijke 
maatregelen ter stimulering van de vestiging van ge­
heel nieuwe bedrijven in de zwakkere regio's, en met 
name in die waar reeds de nodige infrastructurele 
voorzieningen aanwezig zijn voor de met deze 
nieuwe technologieën samenhangende opleiding en 
scholing (zoals in de oudere industriegebieden van 
het Verenigd Koninkrijk, een feit dat niet duidelijk 
uit het eerste periodieke verslag naar voren komt). 
Afgezien van het voordeel dat de regio's hier duide­
lijk bij zouden hebben, zouden hierdoor ook onge­
bruikte technologische capaciteiten kunnen worden 
blootgelegd en tot de totale mogelijkheden van de 
Gemeenschap kunnen worden bijgedragen. 
11.3.4. Ook moet aandacht worden geschonken aan 
de vraag hoe de zwakkere regio's sociaal-economisch 
31. 12.81 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 343/57 
kunnen worden afgestemd op nieuwe ondernemers-
activiteiten, vooral in die gebieden waar weinig par­
ticulier initiatief te verwachten is en waar men nog te 
zeer vastgeroest zit in de oude opvattingen. Met an­
dere woorden, een consequent volgehouden oplei-
dings- en vormingsbeleid is een eerste vereiste, wil 
men tot een nieuwe „endogene" groei kunnen ko­
men. Hoewel voornamelijk de Lid-Staten zich met 
deze taak zouden moeten bezighouden, zou de Ge­
meenschap haar steentje kunnen bijdragen door stu­
dies te bevorderen in die regio's waar de mentaliteits­
verandering succes heeft gehad, en door een zo groot 
mogelijke bekendheid aan dergelijke voorbeelden te 
geven. 
11.3.5. Het Comité acht het voor de ontwikkeling 
van het plaatselijke potentieel nodig dat de regionale 
en plaatselijke overheden, alsmede de sociale part­
ners bij uitstippeling en tenuitvoerlegging van de 
regionale beleidsmaatregelen worden betrokken en 
vestigt nog eens de aandacht op het standpunt dat het 
ter zake inneemt (l). 
11.3.6. Het Comité vestigt hier de aandacht op het 
feit dat er in het eerste periodieke verslag bijna geen 
informatie wordt gegeven aan de hand waarvan het 
plaatselijke ontwikkelingspotentieel kan worden be­
oordeeld; het zal in zijn aanvullende advies nog uit­
voerig uiteenzetten hoe men hierbij te werk zou kun­
nen gaan. 
11.3.7. Tot besluit vestigt het Comité de aandacht op 
het volgende gevaar: het probleem neemt dermate 
grote vormen aan, dat men ertoe geneigd zou kunnen 
zijn te menen dat de „endogene" groei te langzaam 
tot resultaten leidt, met als gevolg dat het beleid niet 
voldoende tijd wordt gegeven om effect te sorteren. 
II.4. Geografische concentratie 
11.4.1. Het Comité heeft reeds gesteld dat het 
regionale beleid van de Gemeenschap geografisch 
meer geconcentreerd moet worden (2). De zienswijze 
van de Commissie — kort weergegeven in para­
graaf II. 1.1— komt daarom overeen met de visie van 
het Comité. Bij de uitvoering van dit richtsnoer zal 
van de meer welvarende leden van de Gemeenschap 
en de meer begunstigde streken binnen iedere Lid­
staat echter een hoge mate van solidariteit worden 
gevergd. Het Comité is ervan overtuigd dat dit op 
den duur in het belang van alle betrokkenen zal zijn, 
maar dat dit, in het huidige economische klimaat, zal 
moeten worden gedemonstreerd. 
11.4.2. Wat dit betreft, gaat de Commissie in haar 
beleidslijnen in feite niet verder dan de voorstellen in 
haar verslag over het mandaat van 30 mei 1980. Het 
Comité ziet de desbetreffende uitvoerige voorstellen 
van de Commissie met belangstelling tegemoet. Om-
(') Advies van 25 oktober 1979 (PB nr. C 53 van 3.3. 
1980). 
(2) Advies van 12 april 1980 (PB nr. C 205 van 11.8.1980, 
blz. 23, par. 5.1). wille van een grotere mate van Europese solidariteit 
hoopt het Comité evenwel dat de Commissie een ma­
nier zal vinden om alle Lid-Staten actief bij de 
regionale ontwikkeling en de daarmee samenhan­
gende maatregelen betrokken te houden. Dit is bij 
voorbeeld mogelijk door de quotavrije sectie van het 
EFRO te laten bijspringen in alle gevallen, in welke 
Lid-Staat dan ook, waarin zij een bijdrage van bete­
kenis kan leveren. 
11.4.3. Het Comité heeft reeds aangedrongen op een 
uitbreiding van de quotavrije afdeling van het 
EFRO (3) en, hoewel er bij de tenuitvoerlegging van 
de eerste bijzondere programma's door de Lid-Staten 
veel te weinig vooruitgang is geboekt en er tot nog toe 
geen resultaten ter beoordeling beschikbaar zijn, acht 
het Comité dit nog steeds noodzakelijk. 
In aanmerking genomen dat de Commissie haar 
voorstellen bijna twee jaar geleden heeft gedaan, acht 
het Comité het onaanvaardbaar dat de toewijzing 
van de betrekkelijk geringe bedragen zolang op zich 
laat wachten, te meer daar de bijzondere program­
ma's zijns inziens zeer goed op de prioritaire vereis­
ten van de nieuwe beleidslijnen berekend zijn. Willen 
de bijzondere programma's het gewenste effect heb­
ben, dan dient er een betere administratieve proce­
dure te komen om deze veel sneller te kunnen voor­
bereiden. Het Comité meent dat de centrale regerin­
gen van de Lid-Staten misschien te gecompliceerd ge­
structureerd zijn om zich met dergelijke betrekkelijk 
kleine bedragen te bemoeien. 
11.4.4. Het Comité zou gaarne zien dat nog eens 
duidelijk wordt bevestigd dat de middelen van het 
quotavrije fondsgedeelte absoluut alleen maar een 
aanvulling van en op de nationale middelen kunnen 
vormen, en dat terugbetaling van door de Lid-Staten 
gedane uitgaven niet mogelijk is. 
II. 5. Doeltreffende aanwending van de communau­
taire instrumenten 
II.5.1. De roep om een gecoördineerde en gelijktij­
dige toepassing van de verschillende communautaire 
instrumenten en de integratie ervan met nationale 
regionale ontwikkelingsmaatregelen dateert niet van 
vandaag. In de praktijk stuit men hierbij echter op de 
volgende problemen: de communautaire instrumen­
ten, met inbegrip van het huidige EFRO, zijn of niet 
bijzonder geschikt om aan de in de nieuwe beleidslij­
nen neergelegde prioritaire vereiste van een verbete­
ring van de werkgelegenheid te kunnen voldoen, of 
om de een of andere reden gewoon niet bruikbaar, 
terwijl er in sommige gevallen ook een veel te grote 
vraag naar de beschikbare middelen bestaat (Sociaal 
Fonds). In de nieuwe beleidslijnen wordt gewezen op 
de noodzaak dergelijke instrumenten te toetsen op 
hun geschiktheid en na te gaan in hoeverre zij daad­
werkelijk worden gecoördineerd om een toeneming 
(3) Advies van 30 april 1981 (PB nr. C 185 van 27.7.1981, 
blz. 23 par. 5.2). 
Nr. C 343/58 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 81 
van de werkgelegenheid te bevorderen, waarbij bij 
voorbeeld aan het midden- en kleinbedrijf en de ves­
tiging van nieuwe bedrijven wordt gedacht. 
11.5.2. Het Comité is het niet met de Commissie 
eens dat de EIB zo belangrijk voor deze sector zou 
zijn. Van kredietnemers worden door de EIB de­
zelfde waarborgen en kredietwaardigheid verlangd 
als door de nationale banken, terwijl de verleende 
rentesubsidies, gezien de betrekkelijk kleine bedra­
gen waar het om gaat, slechts van marginaal belang 
zijn. Bovendien gelden voor EIB-leningen andere 
voorwaarden (b.v. zeer strenge eisen waaraan door 
eventuele kredietnemers moet worden voldaan, wis­
selkoersrisico's) die deze voor het midden- en klein­
bedrijf nog minder aantrekkelijk maken. Terwijl de 
nationale regeringen erop uit zijn de inflatie terug te 
dringen door de overheidsleningen binnen de perken 
te houden, wordt er door de Ortolie-faciliteit alleen 
maar tot de overheidsbestedingen bijgedragen, waar­
door het zou kunnen gebeuren dat de faciliteit in de 
praktijk niet beschikbaar is. 
11.5.3. Ook het Sociaal Fonds speelt een bepaalde 
rol in de regio's, een rol die nog belangrijker zal wor­
den indien wordt ingestemd met het voorstel om bij 
wijze van proef ondernemers die een nieuw bedrijf 
opzetten, voordat zij van start gaan en in het begin­
stadium van hun bedrijf op te leiden. Maar ook dit is 
slechts een marginale activiteit, waarbij ook nog eens 
de helft van de totale kosten door de plaatselijke 
overheden moet worden gedragen. Het Comité 
meent dat het Sociaal Fonds een hoofdrol binnen het 
regionale beleid zou moeten spelen en dat men hier­
mee bij de herziening van de doelstellingen en voor­
schriften van het Fonds in 1982 rekening zal moeten 
houden. Hoewel de actie van het Sociaal Fonds niet 
tot ondersteuning van EFRO-maatregelen beperkt 
moet blijven, zou een gezamenlijk optreden van het 
EFRO en het Sociaal Fonds bijzonder wenselijk zijn, 
maar er zitten nu eenmaal bepaalde administratieve 
problemen vast aan het samengaan van een quotage­
bonden en een quotavrij fonds. Ten slotte wordt er, 
zoals maar al te bekend is, vrijwel onophoudelijk een 
veel te groot beroep op de middelen van het Sociaal 
Fonds gedaan. 
11.5.4. In de minder ontwikkelde landbouwgebie­
den heeft het EOGFL zich niet behoorlijk van zijn ei­
gen taak kunnen kwijten, terwijl het zeker niet in 
staat is geweest om in samenwerking met andere 
communautaire en nationale instrumenten aan de 
globale behoeften van de regio's te voldoen. On­
danks de verbeteringen die kort geleden in de struc­
turele afdeling (Oriëntatie) van het EOGFL zijn aan­
gebracht en waarvan de uitwerking nog niet kan wor­
den beoordeeld — meer middelen voor mediterrane 
regio's, soepelere criteria en lagere drempels waar­
door de minder ontwikkelde regio's gemakkelijker 
kunnen worden gesteund, enz. — heeft men tot dus­
ver moeten vaststellen dat de afdeling „Oriëntatie" 
nog niet het vereiste arbeidsscheppende effect in de 
regio heeft gehad, aangezien deze afdeling, niet in de 
laatste plaats wegens de voortdurende uitbreiding van de afdeling „Oriëntatie", naar verhouding een te 
klein deel van het EOGFL omvat en de ontwikkelde 
gebieden van de Gemeenschap er in het verleden in 
feite meer baat bij hebben gehad dan de meest hulp­
behoevende (}). Wat de coördinatie met andere fond­
sen betreft, zijn vorig jaar drie geïntegreerde proef-
programma's voor regionale ontwikkeling goedge­
keurd ; deze zijn echter nog niet uitgevoerd bij gebrek 
aan tot in details uitgewerkte niet agrarische maatre­
gelen. Duidelijk is dat de coördinatie op zowel natio­
naal als communautair niveau nog veel te wensen 
overlaat en nog niet op het in de nieuwe beleidslijnen 
beoogde peil is. 
11.5.5. Wat het toerisme betreft, heeft de Gemeen­
schap, afgezien van enkele EFRO-maatregelen, nog 
geen stelselmatige activiteiten onplooid, ondanks het 
feit dat de betrokken regio's de toerist door hun kli­
maat, historische en culturele achtergronden, als­
mede hun natuurschoon veel te bieden hebben en dat 
hierdoor kan worden bijgedragen tot hun economi­
sche ontwikkeling en de schepping van nieuwe ar­
beidsplaatsen. 
11.5.6. Om al deze redenen heeft het Comité er wei­
nig vertrouwen in dat de verwezenlijking van het 
prioritaire doel, verbetering van de werkgelegenheid, 
veel naderbij zal worden gebracht door er alleen 
maar op te wijzen hoe wenselijk het is dat de commu­
nautaire instrumenten in hun huidige samenstelling 
en zoals zij momenteel worden gefinancierd, met el­
kaar worden gecoördineerd. Bovendien is in het ver­
leden wel gebleken hoe moelijk het is het EFRO met 
nationale beleidsmaatregelen te coördineren en uit 
de beleidslijnen komt niet naar voren hoe deze pro­
blemen moeten worden opgelost. 
11.5.7. Het Comité houdt zich momenteel bezig met 
de bestudering van de geïntegreerde maatregelen, en 
in het bijzonder van die voor Belfast en Napels; hier­
over kan het Comité zich in dit verband dan ook nog 
niet uitspreken. 
II.6. Samenhang tussen het regionale beleid en de an­
dere onderdelen van het communautaire beleid 
11.6.1. Het Comité (2) heeft aangedrongen op een 
evaluatie van het regionale effect van alle commu­
nautaire beleidsmaatregelen en instrumenten. Het 
neemt nota van hetgeen reeds op het vlak van O & O 
en het landbouwbeleid is gedaan. 
11.6.2. Afgezien van de noodzaak de uitwerking van 
bepaalde communautaire beleidsmaatregelen te be­
studeren en in begeleidende maatregelen te voorzien 
om eventuele uit dergelijke beleidsmaatregelen 
voortvloeiende nadelige gevolgen voor de zwakkere 
regio's op te heffen, moet nu ook terdege aandacht 
(!) Advies van 24 oktober 1979 inzake het landbouwstruc-
tuurbeleid (PB nr. C 53 van 3.3.1980). 
(2) Advies van 30 april 1981 (PB nr. C 185 van 27.7.1981, 
blz. 21, par. 1.8, tweede streepje). 
31. 12. 81 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 343/59 
worden besteed aan de negatieve gevolgen van het 
zogenaamde centripetale effect van de gemeenschap­
pelijke markt. Zo zal binnen het mededingingsbeleid 
misschien voor aanvullende maatregelen moeten 
worden gezorgd ten einde dit centripetale effect op 
de vestigingsplaats van bepaalde industrieën te kun­
nen opheffen. Evenmin kan men de ogen sluiten voor 
het feit dat dit probleem in de toekomst door de toe­
treding van de twee kandidaat-Lid-Staten nog groter 
zal worden, indien de resolutie van de Raad van 
6 februari 1979 (inzake convergentie) wordt uitge­
voerd. 
II.6.3. Hoewel de toewijzing van subsidies niet dus­
danig zou mogen geschieden dat dit tot verzwakking 
van de drijvende krachten der Europese economie en 
vermindering der door de gegoede regio's verleende 
financiële steun zou leiden, kunnen maatregelen die 
er specifiek op gericht zijn de zwakke regio's te on­
dersteunen, toch vaak een nadelige uitwerking heb­
ben op de meer welvarende regio's. Ook dit is een 
aspect van de solidariteit waarvan wij zo vaak horen 
spreken. Het heeft geen zin te verhullen dat maatre­
gelen die noodzakelijk zijn voor de zwakkere regio's, 
misschien nadelig zullen zijn voor die delen van de 
Gemeenschap en die Lid-Staten welke tot nog toe de 
meeste baat bij de gemeenschappelijke markt en het 
hiermee samenhangende centripetale effect hebben 
gehad. Wil men echter bereiken dat convergentie niet 
alleen maar een vrome wens blijft, dan zullen derge­
lijke maatregelen wellicht toch moeten worden over­
wogen. Het Comité maakt zich geen illusies en beseft 
heel goed dat dergelijke maatregelen niet zo maar, en 
zeker niet in de huidige economische situatie, door de 
meer begunstigde regio's zullen worden aanvaard, 
hoewel deze zijns inziens in het belang van de Ge­
meenschap als geheel zijn, met inbegrip van de meest 
welvarende gebieden. Hieruit blijkt nog eens duide­
lijk hoe noodzakelijk deze maatregelen zijn, waarbij 
wij vooral ook dienen te bedenken dat de Gemeen­
schap onvermijdelijk met zeer ernstige problemen zal 
worden geconfronteerd, indien de convergentie niet 
in de loop van de volgende tien jaar binnen bereik 
komt. 
II.7. Coördinatie tussen het communautaire en het 
nationale regionaal beleid 
11.7.1. Het Comité heeft reeds een advies uitge­
bracht over de regionale ontwikkelingsprogram­
ma's (!), waarop de Commissie een dergelijke coördi­
natie zal blijven baseren. Het Comité heeft dit advies 
in het licht van de nieuwe beleidslijnen opnieuw 
doorgenomen en kan de in dit advies naar voren ge­
brachte standpunten alleen maar ten stelligste'onder­
schrijven. 
11.7.2. In de beleidslijnen wordt een herziening 
voorgesteld van de maxima en de totale EFRO-hulp, 
welke, op grond van de conclusies in het eerste perio­
dieke verslag, moeten worden gerelateerd aan de 
(») PB nr. C 205 van 30. 4. 1980, blz. 22. ernst van de problemen in bepaalde regio's. Dit voor­
stel is reeds door het Comité goedgekeurd (2). De bij­
stand moet tevens worden afgestemd op de nationale 
steunstelsels; voorts moeten de bestaande regelingen 
op het vlak van de regionale ontwikkelingshulp wor­
den versterkt. De huidige algemene richtlijnen zou­
den hierdoor moeten worden aangevuld, zodat men 
beter toezicht op de nationale steunmaatregelen zal 
kunnen uitoefenen. Deze zouden noch flagrant in 
strijd met communautaire criteria mogen zijn, noch 
tot een duidelijke „rivaliteit" tussen regionale steun-
systemen mogen leiden. 
11.7.3. Het verheugt het Comité in het bijzonder dat 
de totale omvang van de hulp in aanmerking wordt 
genomen, aangezien hierdoor een helder licht wordt 
geworpen op het contrast tussen enerzijds het soort 
ontwikkelingsbehoeften van regio's waar zelfs de 
grootst mogelijke mate van flexibiliteit bij de toewij­
zing van steunbedragen geen investeringen van bete­
kenis heeft opgeleverd en anderzijds het soort ont­
wikkelingsbehoeften van regio's waar een strikte be­
perking van de steunpercentages niet heeft kunnen 
verhinderen dat de overheid op grote schaal heeft bij-
gesprongen. 
Wel is het Comité bang dat er — zoals reeds bij de 
quotavrije middelen is gebeurd — te veel tijd in de 
uitwerking van de programma's zal gaan zitten, zodat 
het zijns inziens raadzaam is dat de Commissie en de 
Lid-Staten alle problemen terdege doornemen om al­
dus de eisen voor de verwezenlijking van de beleids­
doelstellingen zo eenvoudig mogelijk te houden. 
11.7.4. Het Comité ziet echter niet in hoe men, door 
over te stappen op een gezamenlijke financiering, de 
verwezenlijking van het in de beleidslijnen genoemde 
prioritaire doel, verbetering van de werkgelegenheid, 
zal kunnen vergemakkelijken. Een en ander zal toch 
afhangen van de vraag in hoeverre binnen de voorge­
stelde programma's middelen zullen worden gevon­
den om de werkgelegenheid te stimuleren in die sec­
toren waar de grootste groei kan worden verwacht, 
d.w.z. het midden- en kleinbedrijf en nieuwe be­
drijfssectoren. 
11.7.5. Het Comité is even hoopvol gestemd als de 
Commissie, maar kan haar optimisme toch niet de­
len, wanneer deze stelt dat door de nieuwe financie­
ringsregelingen meer middelen in de regio's terecht 
zullen komen. In de inleiding tot de nieuwe beleids­
lijnen heeft de Commissie erop gewezen dat die Lid-
Staten welke met de meest ernstige regionale pro­
blemen kampen, ook de zwakste economie hebben. 
De regeringen van deze landen zullen het daarom 
zeer moeilijk vinden hun regionale investeringen in 
deze tijd van zware budgettaire beperkingen op te 
voeren. De nationale regeringen moeten er echter 
van worden overtuigd dat de steunverlening aan min­
der welvarende regio's één manier is om de economie 
(2) Advies van 30 april 1981 (PB nr. C 185 van 27. 7. 1981, 
blz. 26, par. 7.2.3). 
Nr. C 343/60 Publikatieblad van de 
nieuw leven in te blazen en daarom beslist niet van de 
begrotingsbeperkingen te lijden zal mogen hebben. 
Maatstaf voor het succes van de voorstellen van de 
Commissie is uiteindelijk de vraag of de totale steun­
verlening ten behoeve van de zwakkere regio's zal 
toenemen. 
II.7.6. Dat de Commissie niet zo zeer als een finan­
cieringsinstelling, maar meer als een ontwikkelings-
dienst zou gaan optreden, zou een welkome verande-
Gedaan te Brussel, 28 oktober 1981. Gemeenschappen 31. 12. 81 
ring zijn. Het Comité ziet echter wel in dat de meeste 
regeringen hiertoe hun houding t.o.v. de Commissie 
fundamenteel zullen moeten wijzigen en hoopt dat 
dit mogelijk is. Het Comité verklaart ook opnieuw, te 
betwijfelen dat de Commissie deze nieuwe rol met 
haar huidige structuur en personeelsbezetting aan zal 
kunnen en zou gaarne weten hoe de Commissie zelf 
tegen het probleem aankijkt en welke nieuwe voor­
zieningen volgens haar zouden kunnen worden ge­
troffen. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Tomas ROSEINGRAVE