JAARREKENING OVER HET PER 31 DECEMBER 2008 AFGESLOTEN BEGROTINGSJAAR

INHOUD

Verslag van de onafhankelijke accountant

Balans

Economische resultatenrekening

Kasstroomoverzicht

Overzicht van de vermogensmutaties

Grondslagen voor financiële verslaglegging en toelichting bij de jaarrekening

Onafhankelijk verslag over de betrouwbaarheid

De jaarrekening geeft naar ons oordeel een getrouw beeld van de financiële situatie van de Europese Rekenkamer per 31 december 2008 en van haar financiële prestaties en haar kasstromen voor het per die datum afgesloten begrotingsjaar, overeenkomstig Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002, Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de Commissie van 23 december 2002 tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften van voornoemde verordening van de Raad, en de boekhoudkundige regels van de Europese Rekenkamer.

Een controle houdt in dat procedures ten uitvoer worden gelegd met het doel bewijsmiddelen te vergaren met betrekking tot de in de jaarrekening verstrekte bedragen en informatie. De keuze van de procedures wordt bepaald door de accountant, evenals de inschatting van het risico dat de jaarrekening significante onjuistheden als gevolg van fraude of fouten bevat. Bij deze risicobeoordelingen houdt de accountant rekening met de interne controle die relevant is voor de opstelling en getrouwe presentatie van de jaarrekening van de entiteit om — gelet op de omstandigheden — passende controleprocedures vast te stellen, en niet met het oogmerk een oordeel over de doeltreffendheid van de interne controle van de entiteit uit te spreken.

Het is onze verantwoordelijkheid om een oordeel over deze jaarrekening af te geven op basis van onze controle. Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens de internationale controlestandaarden, zoals vastgesteld door het instituut van accountants. Op grond van deze standaarden dienen wij ons te houden aan de ethische vereisten en de controle te plannen en te verrichten om een redelijke zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening geen significante onjuistheden bevat.

Het management van de Europese Rekenkamer is verantwoordelijk voor de opstelling en getrouwe presentatie van deze jaarrekening, overeenkomstig Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002, Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de Commissie van 23 december 2002 tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften van voornoemde verordening van de Raad, en de boekhoudkundige regels van de Europese Rekenkamer. Deze verantwoordelijkheid houdt in het opzetten, uitvoeren en in stand houden van de interne controle met betrekking tot het opstellen en getrouw weergeven van de jaarrekening die geen significante onjuistheden als gevolg van fraude of fouten bevat; het selecteren en toepassen van adequate grondslagen voor financiële verslaglegging, alsmede het maken van boekhoudkundige schattingen die in de gegeven omstandigheden redelijk zijn.

Wij hebben bijgaande jaarrekening van de Europese Rekenkamer gecontroleerd, die de balans per 31 december 2008, de economische resultatenrekening, het overzicht van de vermogensmutaties en het kasstroomoverzicht bevat voor het per die datum afgesloten begrotingsjaar en een samenvatting van de belangrijkste grondslagen voor financiële verslaglegging en de overige toelichting.

Overzicht van de vermogensmutaties over het per 31 december 2008 afgesloten begrotingsjaar

Kasstroomoverzicht over het per 31 december 2008 afgesloten begrotingsjaar

Economische resultatenrekening over het per 31 december 2008 afgesloten begrotingsjaar

GRONDSLAGEN VOOR FINANCIËLE VERSLAGLEGGING EN TOELICHTING BIJ DE JAARREKENING

1. Algemeen

De Europese Rekenkamer (hierna „de Rekenkamer” genoemd) werd opgericht bij het Verdrag van Brussel van 22 juli 1975, en begon haar werkzaamheden als orgaan voor de externe communautaire controle in oktober 1977; zij is gevestigd in Luxemburg.

Taakomschrijving van de Europese Rekenkamer

De Rekenkamer is de bij het Verdrag opgerichte EU-instelling die de controle van de financiën van de EU verricht. Als extern controleur van de EU draagt zij bij tot de verbetering van het financieel beheer van de EU en treedt zij op als onafhankelijk hoedster van de financiële belangen van de burgers van de Europese Unie.

De Rekenkamer verleent diensten in de vorm van controles waarbij zij de inning en besteding van de middelen van de EU beoordeelt. De Rekenkamer onderzoekt of de financiële verrichtingen naar behoren zijn geboekt en vermeld, wettig en regelmatig zijn uitgevoerd en zodanig zijn beheerd dat de zuinigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid zijn gewaarborgd. De Rekenkamer deelt de resultaten van haar controles mede in duidelijke, relevante en objectieve verslagen. Zij geeft tevens haar oordeel over kwesties op het gebied van financieel beheer.

De Rekenkamer draagt bij tot meer doorzichtigheid en verantwoording en staat het Europees Parlement en de Raad bij bij de controle op de uitvoering van de EU-begroting, met name tijdens de kwijtingsprocedure. De Rekenkamer wil als efficiënte organisatie toonaangevend zijn in ontwikkelingen op het gebied van de controle van de openbare financiën en openbaar bestuur.

Het begrotingsjaar van de Rekenkamer loopt van 1 januari tot 31 december.

2. Belangrijkste grondslagen voor financiële verslaglegging en presentatie van de jaarrekening

2.1. Basis van de toelichting

De jaarrekening van de Rekenkamer wordt opgesteld overeenkomstig de bepalingen van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen en Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de Commissie van 23 december 2002 tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften van voornoemde verordening van de Raad.

De jaarrekening wordt opgesteld overeenkomstig de boekhoudkundige regels van de Europese Gemeenschappen, die zijn overgenomen uit de internationale boekhoudnormen voor de overheidssector (Public Sector Accounting Standards, IPSAS). Deze boekhoudkundige regels zijn opgesteld door de rekenplichtige van de Commissie na raadpleging van de andere instellingen.

2.2. Waardering van saldi en verrichtingen in vreemde valuta

Monetaire posten uitgedrukt in een andere valuta dan euro worden in euro omgerekend tegen de per de verslagleggingsdatum geldende wisselkoers. Niet-monetaire posten geboekt tegen historische kostprijs die worden uitgedrukt in een andere valuta dan euro worden opgevoerd op basis van de wisselkoers die geldt op de aanschafdatum. Niet-monetaire posten geboekt tegen reële waarde die worden uitgedrukt in een andere valuta dan euro worden opgevoerd op basis van de wisselkoersen die golden ten tijde van de waardering.

2.3. Immateriële en materiële vaste activa

De immateriële en materiële vaste activa worden opgenomen tegen historische kostprijs, verminderd met de waardevermindering/afschrijving en afwaardering. Posten met een lage waarde van minder dan 420 EUR worden als tijdens het jaar van aanschaf gemaakte kosten geboekt. Tijdens het boekjaar geleverde, maar niet aan het einde van het jaar betaalde activa worden als „in aanbouw” geboekt. Waardevermindering/afschrijving wordt berekend door middel van de lineaire methode, vanaf de maand van aanschaf en berekend over de geschatte gebruiksduur, als volgt:

Immaterieel (licenties voor computersoftware) 4 jaar Gebouwen 25 jaar Installaties, machines en uitrusting 4, 8 jaar Meubilair en wagenpark 4, 8, 10 jaar Computerapparatuur 4 jaar Specifieke inrichting van de geleaste gebouwen De duur van de lease Andere installaties 6 jaar

2.4. Personeelsbeloningen

De personeelsbeloningen omvatten de toekomstige pensioenrechten van de leden van de Rekenkamer. Krachtens artikel 19 van Verordening (EEG, Euratom, EGKS) nr. 2290/77 van de Raad van 18 oktober 1977 tot vaststelling van de geldelijke regeling van de leden van de Rekenkamer (PB L 268 van 20.10.1977, blz. 1) worden de uitkeringen waarin deze pensioenregeling voorziet, in de begroting van de Gemeenschappen opgenomen en waarborgen de lidstaten gezamenlijk de uitbetaling ervan.

De door de lidstaten gegarandeerde bedragen zijn enerzijds gebaseerd op boekhoudregel nr. 12 „Personeelsbeloningen”, vastgesteld bij besluit door de rekenplichtige van de Commissie overeenkomstig artikel 133 van het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen, en anderzijds op een door de deskundigen van de gespecialiseerde eenheid van Eurostat verrichte actuariële beoordeling.

2.5. Voorzieningen voor verplichtingen en lasten

Voorzieningen voor verplichtingen en lasten zijn bedoeld om verliezen of schulden te dekken waarvan de aard duidelijk is omschreven en die per balansdatum waarschijnlijk zullen ontstaan of die zeker zullen ontstaan maar waarvan het bedrag en de ontstaansdatum onzeker zijn.

3. Toelichting bij de balans

3.1. Immateriële vaste activa

De mutaties in de immateriële vaste activa gedurende het begrotingsjaar 2008 waren:

(EUR) Bruto boekwaarde 1 januari 2008 Toevoegingen Vervreemdingen Overige wijzigingen Bruto boekwaarde 31 december 2008 Gecumuleerde afschrijvingen 31 december 2008 Netto boekwaarde 31 december 2008 Computer-software 290 514 339 366 — — 629 880 – 212 088 417 792 Totaal 290 514 339 366 0 0 629 880 – 212 088 417 792

3.2. Materiële vaste activa

De mutaties in de materiële vaste activa gedurende het begrotingsjaar 2008 waren:

(EUR) Bruto boekwaarde 1 januari 2008 Toevoegingen Vervreemdingen Overschrijvingen tussen onderdelen Bruto boekwaarde 31 december 2008 Gecumuleerde afschrijvingen 31 december 2008 Netto boekwaarde 31 december 2008 Terreinen 776 630 — — — 776 630 — 776 630 Gebouwen 52 074 987 — — — 52 074 987 –24 039 665 28 035 322 Installaties, machines en uitrusting 1 256 222 3 815 –1 566 –1 126 868 131 603 – 101 469 30 134 Computer-apparatuur 4 362 412 706 392 – 816 204 –65 458 4 187 142 –3 034 323 1 152 819 Meubilair en wagenpark 1 715 569 274 711 – 237 754 290 074 2 042 600 –1 318 473 724 127 Andere installaties 1 043 800 37 171 –83 856 902 252 1 899 367 –1 615 568 283 799 Activa in aanbouw 90 048 4 077 754 –90 048 — 4 077 754 — 4 077 754 Totaal 61 319 668 5 099 843 –1 229 428 0 65 190 083 –30 109 498 35 080 585

De „overschrijvingen tussen onderdelen” zijn herindelingen van activa uit een bepaalde categorie naar een andere per 1 januari 2008.

„Activa in aanbouw” zijn gewoonlijk geleverde, maar aan het einde van het jaar nog niet gefactureerde activa. Wanneer de factuur is ontvangen, worden de desbetreffende activa vermeld in de toevoegingen onder de juiste activacategorie en „vervreemdingen” onder „activa in aanbouw”.

Activa in aanbouw omvatten tevens grote bouwprojecten die aan het eind van het jaar nog gaande waren; dit was per 31 december 2008 het geval met het nieuwe K3-gebouw (studies), de gezondheids- en veiligheidswerkzaamheden voor het K1-gebouw en een nieuwe conferentiezaal.

3.3. Vorderingen op korte termijn

Vorderingen op korte termijn

(EUR) 31 december 2008 31 december 2007 Lopende vorderingen in verband met de overdracht van nationale pensioenrechten door personeelsleden 504 166 628 778 Uitgestelde lasten voor huur van gebouwen en IT-contracten 614 114 560 782 Diverse vorderingen, met name in verband met voorschotten op salarissen en dienstreizen 335 446 485 079 Vorderingen op EG-entiteiten (Bureau voor publicaties) 2 055 5 133 Totaal 1 455 781 1 679 772

3.4. Geldmiddelen en kasequivalenten

Geldmiddelen en kasequivalenten

(EUR) 31 december 2008 31 december 2007 Voorschotkas 1 000 1 000 Lopende bankrekening 1 487 625 2 011 791 Totaal 1 488 625 2 012 791

3.5. Personeelsbeloningen

De berekening van toekomstige verplichtingen voor pensioenbetalingen geschiedt exclusief de geïnde belastingen op toekomstige pensioenbetalingen. Het belastingtarief is bijgewerkt op basis van het feitelijke gemiddelde belastingtarief gedurende de laatste drie jaar.

Pensioenverplichting en effect van het belastingtarief

(EUR) 31 december 2008 31 december 2007 Brutobedrag 63 730 921 50 871 762 Belastingtarief (%) 17,57 % 17,70 % Belastingen 11 197 523 9 004 302 Nettobedrag belastingen 52 533 398 41 867 460 Verandering in 2008 van de nettopensioenverplichting 10 665 938

De verplichting voor personeelsbeloningen wordt berekend op basis van de door de leden verkregen rechten overeenkomstig verschillende verworven rechten, zoals pensioenen en overbruggingstoelagen, alsmede op basis van de toegekende categorieën van begunstigdenstatus.

Voor 2008 was Eurostat voor het eerst verantwoordelijk voor de berekening van de verplichting. De actuariële verplichting werd berekend overeenkomstig EG-boekhoudregel nr. 12 „Personeelsbeloningen”.

De toename in 2008 met 10,7 miljoen EUR, exclusief belastingen, vloeit voornamelijk voort uit:

— de opname — voor het eerst in 2008 — van de baten uit de verworven overbruggingstoelagen van de leden van de Rekenkamer in actieve dienst in de berekening van de verplichting, die een wijziging in de boekhoudmethode ingevolge boekhoudregel 12 laat zien, welke 4,7 miljoen EUR beliep,

— de normale ontwikkeling van de verplichting personeelsbeloningen, welke bijvoorbeeld voortvloeit uit wijzigingen in de rente- en levenstabellen, en de toevoeging van nieuwe begunstigden en baten, welke 4,5 miljoen EUR beliep,

— wijzigingen en correcties in de personeelsdatabase (burgerlijke staat enz.)

De openbaarmaking wijkt af van de in EG-boekhoudregel nr. 12 „Personeelsbeloningen” bepaalde presentatie als gevolg van het feit dat de noodzakelijke gedetailleerde actuariële berekeningen niet door Eurostat werden verstrekt.

3.6. Verplichtingen op lange termijn

Het bedrag van 175 000 EUR is contractueel verschuldigd bij de beëindiging van de huur van het K9-gebouw.

3.7. Voorzieningen voor risico's en lasten

Het bedrag dat overeenkomt met de waarde, exclusief belastingen, van aan personeelsleden verschuldigde niet-opgenomen vakantiedagen werd in het verleden als „voorziening voor risico's en lasten” beschouwd. Sinds 2008 wordt niet-opgenomen vakantieverlof als „te betalen lasten” (en niet als voorzieningen) beschouwd. In de balans per 31 december 2007 verscheen het bedrag van 1 927 531 EUR onder „voorzieningen voor risico's en lasten”. Het is nu heringedeeld als „te betalen lasten” en opgenomen onder „crediteuren”:

Voorzieningen voor risico's en lasten per 31.12.2007

(EUR) 31 december 2007 Voorzieningen voor risico's en lasten in de balans per 31.12.2007 1 927 531 Herindeling voorzieningen voor risico's en lasten –1 927 531 Voorzieningen voor risico's en lasten in de balans per 31.12.2007 na herindeling 0





Crediteuren per 31.12.2007

(EUR) 31 december 2007 Crediteuren in de balans per 31.12.2007 6 314 949 Herindeling voorzieningen voor risico's en lasten 1 927 531 Crediteuren in de balans per 31.12.2007 na herindeling 8 242 480

3.8. Crediteuren

Crediteuren

(EUR) 31 december 2008 31 december 2007 Te betalen lasten bestaan uit gedane, maar nog niet gefactureerde uitgaven. Het bedrag aan niet-opgenomen vakantieverlof voor zowel 2007 als 2008 is ook hieronder begrepen (zie toelichting onder 3.7) 6 672 098 7 177 873 Diverse schulden met betrekking tot personeelsleden 427 175 522 592 Lopende schulden aan leveranciers 540 605 484 724 Aan geconsolideerde EG-entiteiten te betalen posten, met name aan de Europese Raad en het Europees Parlement 107 124 57 291 Totaal 7 747 002 8 242 480

4. Toelichting bij de economische resultatenrekening

4.1. „Door de Commissie aan andere instellingen overgedragen middelen”: het bedrag komt overeen met de door de Rekenkamer aan de Commissie gerichte maandelijkse verzoeken tot storting om haar bankrekening aan te vullen.

4.2. „Ontvangsten uit administratieve verrichtingen”: voor het grootste gedeelte bestaat deze rubriek uit inhoudingen op salarissen van leden en personeel in verband met belasting en sociale bijdragen.

4.3. „Overige beleidsontvangsten” ontstaan onder meer uit de verkoop van publicaties door het Bureau voor publicaties.

4.4. „Personeelsuitgaven”: de salarissen van leden en personeel vertegenwoordigen 96 % van dit bedrag. Het resterende gedeelte omvat de salarissen van arbeidscontractanten en tijdelijk personeel.

4.5. De „uitgaven in verband met vaste activa” bestaan uit de waardevermindering/afschrijving van de materiële en immateriële activa.

4.6. De voornaamste posten van de rubriek „Overige administratieve uitgaven” zijn:

— huur van gebouwen en aanverwante kosten,

— informatica en telecommunicatie,

— kosten van dienstreizen,

— schoonmaak- en beveiligingsdiensten.

4.7. „Financiële ontvangsten” bestaan uit op de lopende rekening van de Rekenkamer ontvangen bankrente.

4.8. „Financiële uitgaven” zijn op de lopende rekening van de Rekenkamer geheven bankkosten.

4.9. „Mutatie in pensioenen” omvat:

Mutaties in pensioenen

(EUR) 2008 Pensioenbetalingen over het jaar –2 097 537 Verandering in nettopensioenverplichting met betrekking tot de leden –10 665 938 Totaal –12 763 475

5. Posten buiten de balans

5.1. Voorwaardelijke activa

De volgende bankgaranties zijn ingevolge contractuele verplichtingen door dienstverleners verstrekt:

Ontvangen bankgarantie

(EUR) 2008 Reisbureau 50 000 Lease wagenpark 75 000 Verzekeringsmaatschappij 1 361 Telecommunicatie 20 000 Totaal 146 361

5.2. Vastleggingen voor toekomstige financiering

Vastleggingen voor toekomstige financiering

(EUR) 31 december 2008 K7-gebouw 2 455 000 K8-gebouw 2 229 333 K9-gebouw 7 384 000 „Antenne” Brussel 54 000 Foyer européen — Maison de l'Europe 50 565 Subtotaal 12 172 898 Operationele lease voor auto's en fotokopieerapparaten 640 251 Overige (Cetrel, enz.) 89 698 Subtotaal 12 902 847 Vastleggingen met betrekking tot nog niet gebruikte kredieten — RAL („Restant à liquider”) —, na aftrek van te betalen kosten voor 2008 7 548 508 Totaal 20 451 355

5.3. Bouwprojecten van de Rekenkamer

De Rekenkamer nam haar hoofdkantoor (het „K1”-gebouw) in 1988 in gebruik en kocht dit en de grond waarop het staat in 1990 aan. In 1999 tekende de Rekenkamer een kaderovereenkomst met de Luxemburgse staat waarmee zij het recht verkreeg een tweede stuk grond gedurende 49 jaar (eenmaal te verlengen) te gebruiken voor de bouw van een uitbreiding (het „K2”-gebouw) in ruil voor de betaling van één euro.

De Rekenkamer heeft besloten over te gaan tot de bouw van een tweede uitbreiding, het „K3”-gebouw, en vanwege verschillende regelingen voor de uitvoering van het project hebben de Luxemburgse staat en de Rekenkamer op 22 februari 2008 een nieuwe kaderovereenkomst gesloten.

De beide terreinen voor de bovengenoemde twee uitbreidingen heeft de staat verkocht aan de Rekenkamer voor het symbolische bedrag van één euro. Mocht de Rekenkamer harerzijds ooit overwegen een van de gebouwen aan een andere partij dan een communautair orgaan of instelling af te staan, dan zal zij de staat het terrein in eigendom teruggeven voor het symbolische bedrag van één euro; deze laatste beschikt tevens over een optie, het gebouw voor een door een onafhankelijke deskundige vast te stellen bedrag te kopen. Ingeval de staat besluit van deze optie geen gebruik te maken, zal hij het recht om het terrein te gebruiken aan de kopers van het gebouw overdragen.

Het K2-gebouw werd in november 2003 betrokken. De bouwwerkzaamheden voor het K3-gebouw moeten volgens de planning tegen het eind van 2009 aanvangen.

5.4. Potentiële aansprakelijkheid bij geschillen

Geen.