Verklaring van de Commissie

inzake de betrekkingen tussen de Gemeenschap, haar lidstaten en derde landen op het gebied van het luchtvervoer

(2003/C 69/03)

1. De Commissie herinnert eraan dat de arresten van het Europese Hof van Justitie van 5 november 2002 in de zogeheten "open skies"-zaken niet alleen gevolgen hadden voor de acht specifieke overeenkomsten met de Verenigde Staten, die werden aangemerkt als inbreuken op het Gemeenschapsrecht, maar ook voor alle andere bilaterale overeenkomsten inzake luchtdiensten waarbij lidstaten van de Europese Gemeenschap partij zijn.

2. Naar aanleiding van de arresten van het Hof heeft de Commissie om de betrekkingen tussen de lidstaten en de Verenigde Staten in overeenstemming te brengen met het Gemeenschapsrecht, de Raad onmiddellijk verzocht om een mandaat vast te stellen voor onderhandelingen tussen de Gemeenschap en de Verenigde Staten over een nieuwe overeenkomst tussen de EU en de VS. De Commissie herhaalt hierbij dit verzoek.

3. Bovendien heeft de Commissie thans een verder voorstel en een aanbeveling inzake de goedkeuring van een algemeen mandaat goedgekeurd die samen met het mandaat tot onderhandelingen met de VS een pakket maatregelen vormen dat een gedegen juridisch kader zal bieden voor de lopende onderhandelingen over en de tenuitvoerlegging van overeenkomsten inzake luchtdiensten en waarin een passende verdeling van de verantwoordelijkheden tussen de Gemeenschap en haar lidstaten wordt geregeld. Dit is van groot belang voor onze luchtvaartsector, aangezien verdere onzekerheid over de toepassing van internationale overeenkomsten een belemmering kan vormen voor de huidige ontwikkeling van diensten naar derde landen.

4. Teneinde de inbreuken op het Gemeenschapsrecht in andere bilaterale overeenkomsten aan te pakken, heeft de Commissie de Raad een algemeen mandaat voor onderhandelingen van de Gemeenschap met derde landen aanbevolen. De voornaamste doelstelling is in bilaterale overeenkomsten die clausules te vervangen die derde landen in staat stellen om tussen communautaire luchtvaartmaatschappijen te discrimineren op basis van de eigendom, hetgeen een inbreuk betekent op het in het Verdrag neergelegde recht van vestiging. De Commissie is van mening dat het aanknopen en met succes afronden van deze onderhandelingen de beste mogelijkheid biedt om bilaterale overeenkomsten in overeenstemming te brengen met het gemeenschapsrecht. Derhalve dringt de Commissie er bij de Raad op aan om dit mandaat met spoed vast te stellen.

5. Bovendien heeft de Commissie een voorstel goedgekeurd voor een verordening inzake onderhandelingen over en de tenuitvoerlegging van bilaterale overeenkomsten inzake luchtdiensten tussen lidstaten en derde landen voor aangelegenheden die onder hun bevoegdheid vallen. Deze verordening zal een duidelijk juridisch kader bieden om te waarborgen dat de lidstaten in hun bilaterale overeenkomsten de ene communautaire luchtvaartmaatschappij niet bevoordelen ten opzichte van de andere, terwijl de lidstaten onverminderd hun verplichtingen en de bevoegdheden van de Gemeenschap uit hoofde van het Verdrag wel de mogelijkheid behouden om over wijzigingen van dergelijke overeenkomsten te onderhandelen. De Commissie dringt er bij de Raad en het Europees Parlement op aan dit voorstel zo spoedig mogelijk goed te keuren.

6. De Commissie is van mening dat het van belang is dat de lidstaten zich in afwachting van de definitieve goedkeuring van de drie onderdelen van dit pakket bij hun contacten met derde landen aan bepaalde fundamentele beginselen houden om strijdigheid met de bepalingen van het Verdrag en het Gemeenschapsrecht te voorkomen.

7. Krachtens artikel 10 van het Verdrag zijn de lidstaten gehouden nakoming van de uit het Verdrag voortvloeiende verplichtingen te verzekeren en de vervulling van de taken van de Gemeenschap te vergemakkelijken. Bijgevolg dringt de Commissie er bij de lidstaten op aan hiernaar te handelen in hun betrekkingen met derde landen.

- Het optreden van de lidstaten moet de initiatieven, het onderhandelingsbeleid en de onderhandelingsdoelstellingen van de Gemeenschap ondersteunen.

- De lidstaten moeten zich onthouden van onderhandelingen over aangelegenheden waarvoor de Gemeenschap bevoegd is of waarover de Gemeenschap onderhandelt op grond van een speciaal mandaat.

- Wat hun eigen bilaterale overeenkomsten betreft moeten de lidstaten de Commissie in kennis stellen van alle geplande internationale onderhandelingen en van het resultaat van die onderhandelingen zodat zij de aanpak ten aanzien van derde landen kan volgen en coördineren en ervoor kan zorgen dat het gemeenschapsrecht wordt nageleefd.

- In afwachting van de goedkeuring van de bovengenoemde verordening waarin gedetailleerde communautaire voorschriften op dit gebied worden vastgesteld, moeten de lidstaten alle verkeersrechten op grond van hun bilaterale overeenkomsten op niet-discriminerende wijze, transparante en goed getimede manier verdelen onder communautaire luchtvaartmaatschappijen met een vestiging op hun grondgebied.

- Onverminderd de bovengenoemde aanbeveling inzake een algemeen mandaat moeten de lidstaten gebruikmaken van de door hun bilaterale overeenkomsten geboden mogelijkheden om routes naar en van derde landen op een eerlijke basis en op voet van gelijkheid open te stellen voor alle communautaire luchtvaartmaatschappijen met een vestiging op hun grondgebied, teneinde een praktische invulling te geven aan het in artikel 43 van het Verdrag vervatte recht van vestiging.

8. De Commissie verzoekt de lidstaten deze richtsnoeren op te volgen tot de desbetreffende mandaten zijn goedgekeurd en de voorgestelde verordening van kracht wordt, teneinde inbreuken op het Gemeenschapsrecht in de luchtvervoerssector te voorkomen.