Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreffende het communautair statistisch programma voor de periode 2003-2007"

(COM(2001) 683 def. - 2001/0281 (COD))

(2002/C 125/06)

De Raad heeft op 18 februari 2002 besloten het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig art. 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De afdeling "Economische en Monetaire Unie - economische en sociale samenhang", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 25 februari 2002 goedgekeurd; rapporteur was mevrouw Florio.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 389e zitting op 20 en 21 maart 2002 (vergadering van 20 maart) het volgende advies uitgebracht, dat met 73 stemmen vóór, zonder stemmen tegen, bij 3 onthoudingen is goedgekeurd.

1. Achtergrond

1.1. Zoals voorgeschreven in Verordening (EG) nr. 322/97 van de Raad van 17 februari 1997 moet een communautair statistisch programma worden goedgekeurd waarin voor de periode 2003-2007 strategieën, prioriteiten en werkplannen zijn vastgelegd.

1.2. Het strategisch belang van de goedkeuring van dit programma is de afgelopen jaren steeds groter geworden, deels als gevolg van de versnelling van de economische, monetaire en institutionele ontwikkeling en de sociale veranderingen die binnen de EU hebben plaatsgevonden, en deels vanwege de concrete vooruitgang die is geboekt door de kandidaat-lidstaten uit Midden- en Oost-Europa, die in de loop van 2002 hun toetredingsonderhandelingen met de EU zullen afronden.

1.3. Het vijfjarenprogramma voor de periode 2003-2007 is al het zesde achtereenvolgende programma dat Eurostat voor de middellange termijn heeft vastgesteld. Zoals alle vijfjarenprogramma's bevat ook dit programma een tussentijdse evaluatie, een gedetailleerd jarenplan en een eindevaluatie.

1.4. Volgens de door de Commissie en de Raad verstrekte gegevens zou Eurostat steeds meer een sleutelrol moeten gaan spelen bij de vaststelling van statistische programma's, met steeds homogenere criteria voor het verzamelen en analyseren van gegevens en een betere afstemming op de actualiteit.

1.5. Eurostat, en meer in het algemeen het hele Europese statistische systeem (hierna: ESS), staat voor de moeilijke taak om snel vergelijkbare gegevens bijeen te brengen zowel m.b.t. sectoren die al sinds jaar en dag door de Europese instellingen worden geanalyseerd en gemonitord, als met het oog op de sociaal-economische ontwikkelingen en de veranderingen die de uitbreiding in de kandidaat-lidstaten en, later ook, in de lidstaten van de Europese Unie teweeg brengt.

1.6. Bij de statistische evaluatie van de "eurozone", met name van aspecten die verband houden met het monetair beleid, dient een onderscheid te worden gemaakt tussen drie gebieden: eurolanden, landen die de euro niet hebben ingevoerd en kandidaat-landen uit Midden- en Oost-Europa.

2. Statistieken als leidraad voor de Europese Unie

2.1. Voor de opstelling van de vele verslagen, periodieke evaluaties en analyses van de stand van zaken op het stuk van de economische en sociale cohesie binnen de EU en van de programmeringsdocumenten van de nationale regeringen, wordt regelmatig gebruik gemaakt van door Eurostat geleverde statistische gegevens.

2.1.1. Het Comité acht in dit verband het gebruik van statistisch onderzoek zeer zinvol ter onderbouwing van de in Lissabon en Göteborg vastgelegde strategieën.

2.2. Het lijdt geen twijfel dat er sinds de invoering van de gemeenschappelijke munt een nog grotere behoefte bestaat aan monitoring- en analyse-instrumenten waarmee zeer realistische en wetenschappelijk verantwoorde keuzen kunnen worden gemaakt op economisch, financieel en sociaal gebied. Daardoor wordt de Europese Unie versterkt, krijgt het internationale concurrentievermogen van het hele systeem een nieuwe impuls en wordt opgekomen voor de EU-beginselen van billijkheid en sociale rechtvaardigheid.

2.3. Het spreekt voor zich dat de doeltreffendheid en functionaliteit van het ESS rechtstreeks verband houden met de mate van homogeniteit, integratie en harmonisatie van de verzamelde gegevens.

2.4. De nog resterende verschillen in de criteria die bij statistische enquêtes worden gehanteerd, de opgelopen vertraging en de aanpassing van de nationale bureaus voor de statistiek aan de Europese vereisten zullen aanzienlijke investeringen vergen van de lidstaten, zowel in financiële middelen als op het stuk van de beroepsopleiding.

2.5. Heel anders is het gesteld met het door Eurostat opgezette netwerk voor monetaire statistiek, waarmee rechtstreeks wordt ingespeeld op de monitoringsbehoeften van de Europese Centrale Bank. Aan die ongelijkheid tussen de diverse statistische systemen voor het verzamelen van gegevens moet snel een einde worden gemaakt om te voorkomen dat de toekomst van de Europese Unie alleen afhangt van op monetaire gegevens gebaseerd beleid.

2.6. Zoals staat te lezen in het laatste verslag van de Commissie over de economische en sociale cohesie in de EU, is het tevens van belang dat de statistische instrumenten voor de analyse van de gegevens worden aangepast in regio's en gebieden waar de economische groei een ernstige achterstand heeft opgelopen.

2.7. In het ESS staat het subsidiariteitsbeginsel voorop bij de verzameling van gegevens. De nationale bureaus voor de statistiek werken vaak samen met particuliere agentschappen die rechtstreeks of indirect invloed uitoefenen op de interpretatie van de statistieken, en in ieder geval achter de schermen een rol blijven spelen. Naar de deelname van deze agentschappen aan de gegevensverzameling moet serieus onderzoek worden gedaan, om ervoor te zorgen dat het statistische instrumentarium zo neutraal, wetenschappelijk en reëel mogelijk is.

2.8. Ten slotte dient ook te worden gekeken naar de gebruikers van Eurostat. De doelgroep van het ESS bestaat niet alleen uit nationale regeringen, bedrijven enz.(1), maar vooral ook uit nationale en Europese sociale en beroepsorganisaties. Het is dan ook van belang dat, tijdens de evaluatie ex ante én ex post, alle gebruikers van het ESS die zowel statistische gegevens opvragen als aanleveren, worden geraadpleegd.

3. Statistieken in het kader van het uitbreidingsproces

3.1. Tijdens het uitbreidingsproces en de onderhandelingen met de kandidaat-lidstaten spelen de statistieken een tweeledige rol: enerzijds maken zij integraal deel uit van het "acquis communautaire", anderzijds zijn het doorslaggevende indicatoren van de "gezondheidstoestand" van de nationale economieën van de kandidaat-lidstaten.

3.2. Met uitzondering van Turkije sturen alle kandidaat-lidstaten vier keer per jaar statistische gegevens naar Eurostat, waarbij zij dezelfde criteria hanteren als de EU-lidstaten. De in de kandidaat-lidstaten verzamelde nationale gegevens zijn nog niet vergelijkbaar met die van het ESS, en dienen dus nog met een zekere voorzichtigheid te worden geanalyseerd. Desalniettemin is de afgelopen jaren aanzienlijke vooruitgang geboekt.

3.3. Er zijn tal van EU-projecten geweest om de criteria voor het verzamelen van de gegevens beter op elkaar af te stemmen, maar nog niet alle problemen zijn definitief opgelost. Turkije en Malta opereren nog in de marge van dit systeem (het Turkse bureau voor de statistiek maakt geen deel uit van het Europese systeem).

4. Aanbevelingen

4.1. Net als in eerdere documenten onderstreept is, hoopt het Comité in de eerste plaats dat de samenwerking tussen Eurostat en de nationale bureaus voor de statistiek wordt verbeterd, ten einde de doeltreffendheid van het ESS te vergroten.

4.2. Het is van belang de coördinerende rol van Eurostat te verbeteren, met het oog op een grotere harmonisatie en een efficiënt systeem met vergelijkbare gegevens.

4.3. Het uitbreidingsproces, dat zijn voltooiing nadert, moet gepaard gaan met een doeltreffender integratie van de bureaus voor de statistiek van de kandidaat-lidstaten. Dit kan worden bereikt door de samenwerking te versterken m.b.v. financiële steun voor opleidingen en de aanpassing van de statistische instrumenten.

4.4. Om de neutraliteit van de statistische gegevens te verzekeren, acht het Comité het bovendien van fundamenteel belang dat toezicht wordt uitgeoefend op de activiteiten van particuliere agentschappen die rechtstreeks of indirect bij het ESS betrokken zijn.

4.5. Op grond van bovenstaande overwegingen is het Comité van mening dat Eurostat meer financiële steun moet krijgen, waarbij de betrokkenheid van de nationale regeringen groter moet worden en de Commissie een coherente rol moet spelen.

4.6. Zoals reeds eerder is benadrukt, is het zaak de statistische onderzoeken te concentreren op doelgerichte, reeds uitgestippelde strategieën (zoals die van de Raden van Lissabon en Göteborg). Zoals het Comité al heeft opgemerkt in een eerder advies(2), moeten alle terreinen die verband houden met duurzame ontwikkeling, statistisch worden geanalyseerd.

Brussel, 20 maart 2002.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) Zie COM(2001) 683 def. - 2001/0281 (COD), blz. 59, § 5.2.1.

(2) PB C 221 van 7.8.2001, blz. 169 en PB C 48 van 21.2.2002.