20.1.92 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C14/35
Adviesovereenoudergezinnen
(92/C14/14)
Op25april1991heefthetEconomischenSociaalComitébesloten,overeenkomstig arti­
kel20,vierdealinea,vanhetReglementvanOrdeeenadviesoptestellenovereenouder­
gezinnen.
DeAfdelingvoorsocialeaangelegenheden ,gezinsvraagstukken ,onderwijsencultuur,die
metdevoorbereiding vandewerkzaamheden terzakewasbelast,heefthaaradviesop
11oktober1991goedgekeurd .RapporteurwasmevrouwSlipman.
HetEconomischenSociaalComitéheefttijdenszijn290ezitting(vergaderingvan31okto­
ber1991)hetvolgendeadviesuitgebracht,datmetmeerderheidvanstemmen(2onthoudingen )
isgoedgekeurd .
1.3.Hetrapportkomttotdevoorzichtigeconclusie
dattenminste10%vandegezinnenmetkinderenin
deGemeenschap eenoudergezinnen zijn.Ditcijferis
inmiddelsachterhaaldenmenmagervanuitgaandat
hetindeafgelopenvijfjaargestegenis.1.Inleiding
1.1.IndemeestelandenvandeEuropeseGemeen­
schap,maarvooralindenoordelijkelid-staten,ishet
aantaleenoudergezinnen sterktoegenomen .Vaneen
structureleaanpakofeencoherentbeleidtenopzichte
vaneenoudergezinnen isechternergenssprake.Inhet
bestegevalheeftdegroeivanhetaantaleenoudergezin­
nenaanleidinggegeventotadhoe-maatregelen ,die
steedszijngenomenmetdegedachtedatdezeontwikke­
lingvooralnietgestimuleerdmagwordenenindehoop
dathettijwelweerzalkeren.Eenoudergezinnen zijn
hierdooreensterkbenadeeldeengeïsoleerdegroepgaan
vormenenzullenalszodanigopGemeenschapsniveau
geholpenmoetenworden.Hierbijmoetgebruikworden
gemaaktvanreedsbestaandeprogramma'sophetge­
biedvangelijkekansenengezinsbeleid,waarvanook
alleenstaande oudersenhunkinderentenvollemoeten
kunnenprofiteren .PrincipieeluitgangspuntvanhetGe­
meenschapsbeleid zoumoetenzijn,datallegezinnen
gelijkelijkaanhetmaatschappelijke levenmoetenkun­
nendeelnemen .Devoorditbeleidvereistefinanciële
inspanningenvandeoverheidmoetenwordenafge­
stemdopdeindividueleinkomenssituatie vandege­
zinnen.2.Ontwikkelingen
2.1.Degroeivanhetaantaleenoudergezinnen is
voornamelijktoeteschrijvenaanhetfeitdatdeouders
uitelkaargaanofscheiden,eninminderemateaande
toenemingvanhetaantalongehuwdeouders.Hetaan­
talgeboortenuitongehuwden isweliswaarindeafge­
lopen20jaargestegen,maarinvelegevallenblijken
beideouderssamentewonen.Daarommoetende
statistiekenmetenigescepsisbekekenworden.Erbe­
staatgeendirectverbandtussenhetaantalgeboorten
uitongehuwdenenhetaantaleenoudergezinnen .Vaak
gaathetnl.omtwee-oudergezinnen waarvandeouders
beslotenhebbenniettetrouwen.
Buitenechtelijke geboorten(*)
1.2.IneenrapportvandeCommissievanjanuari
1989wordtvastgestelddatdenationalecijfersinzake
eenoudergezinnen inhetalgemeenmoeilijkmetelkaar
vergelekenkunnenworden,omdatdedefinitiesvande
verschillendelid-statenonderlingenigszinsverschillen
enafwijkenvandehierondergenoemdestandaarddefi­
nitie(J).Hetrapportkomtniettemintotdeconclusie
dathetpercentageeenoudergezinnen alsaandeelaan
hetaantalgezinnenmetkinderengrossomodogeschat
kanwordenop:
14%:Denemarken ,VerenigdKoninkrijk
12-13%:Duitsland (2),Frankrijk
10-12%:België,Luxemburg,Nederland
5-10%:Spanje,Ierland,Portugal
5%:GriekenlandLand 1960197019801989
België 2,12,84,111,0
Denemarken 7,811,033,245,0
Frankrijk 6,16,811,428,4
Duitsland 6,35,57,610,3
Griekenland 1,21,11,52,1
Ierland 1,62,75,012,6
Italië 2,42,24,36,1
Luxemburg 0,24,06,011,8
Nederland 1,42,14,110,7
Portugal 9,57,39,214,5
VerenigdKoninkrijk 5,28,011,526,6
Spanje 2,3 1,43,910,0
(*)%vanallelevendgeborenen .
(Bron:Eurostat,Bevolkingsstatistieken 1989.)
(J)Dezeluidt:„Eeneenoudergezin iseenouderzonderpartner
metongetrouwdekinderen,diealdannietmetanderen
samenwoont ."
(2)Cijfersvoordeex-Bondsrepubliek .2.2.Hoewelerkleineverschillentussendenationale
statistiekenbestaan,komthetEG-rapporttochtotde

Nr.C14/36 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 20.1.92
slotsomdatmetbetrekkingtoteenoudergezinnen en­
kelealgemeneconclusieskunnenwordengetrokken :
—Deovergrotemeerderheidbestaatuitvrouwen.
—Decategorieongehuwdenishetkleinst.Indemeeste
gevallengaathetomoudersdiegescheidenofuit
elkaargegaanzijn.
—Maarweinigenzijnjongerdan25jaar.
—Eenoudergezinnen hebbenminderkinderendan
twee-oudergezinnen .Indemeestegevallenhebben
zijmaaréénkind.
—Hunkinderenzijngemiddeldouderdankinderen
vantwee-oudergezinnen .
—Demeestenwonenalleen.
—Meerdandehelftverlatende„eenouderstatus "
binnendevijfjaar(J).
3.Problemen
3.1.Gezinsinkomen
3.1.1.Kenmerkend issteedsdathetinkomenvan
eenoudergezinnen beduidendlagerligtdandatvan
twee-oudergezinnen .InhetAlgemeenEuropeesverslag
(EuropeanOmnibusSurvey)van1987werdvastgesteld
dat45%vandeeenoudergezinnen zichinhetonderste
kwartielvandeinkomensverdeling bevondendatvelen
zelfsonderdearmoedegrens leefden.UithetLuxem­
burgsonderzoeknaardeinkomensblijktdateenouder­
gezinnenveelvakermetarmoedegeconfronteerd wor­
dendantwee-oudergezinnen .
3.1.2.Slechtsvoor10%vandeeenoudergezinnen is
alimentatievoordekinderendevoornaamste bronvan
inkomsten .Indemeestelid-statenwaarinalimentatie
wordttoegekend,isdezetelaagomdewerkelijke
kostenvoorhetonderhoudvandekinderentedekken.
Bovendienisalimentatieindemeestegevallengeen
betrouwbarebronvaninkomsten .Wanneeralimentatie
viaderechtbankmoetwordentoegekend,duurthet
vaaklangvoordathetzoveris.Invelelid-statenacht
menhetaandeelvandekinderalimentatie inhetinko­
menvanheteenoudergezin telaagenwordenmaatrege­
lengenomenomveranderingindezesituatietebrengen.
Eenoudergezinnen kostendeoverheidnl.steedsmeer
geldendaaromvindtmendatdeafwezigeouderzelf
méérzoumoetenbijdragentothetgezinsinkomen .
3.1.3.Devoornaamstebronnenvaninkomstenzijn
uitkeringenen/ofinkomstenuitberoepsbezigheden .In
demeestelandenbestaatweleenuitkeringsregeling ,
maardepercentuelebijdragevandeuitkeringentothet
gezinsinkomen varieertsterk.Insommigelid-statenisdezegering,inanderelandenvormtdeuitkeringeen
belangrijkeaanvullingophetinkomeneninweeran­
derelandenisdeuitkeringdevoornaamstebronvan
inkomsten .Insommigelandenbestaanverdernogaan­
vullendeuitkeringen,zoalsbijvoorbeeldeengedeeltelij­
keofvolledigewoonkostentoeslag .Wanneerdesteun
verminderdwordtnaargelangeranderegezinsinkom­
stenzijn,heeftditvaaktotgevolgdatalleenstaande
oudersnoodgedwongen werkloosblijvenenaande
randvanhetbestaansminimum leven.Alsdeeigen
inkomstenstijgen,wordtnl.nietalleendeuitkering
verlaagd,maarvervallenookdeaanvullendeuitkerin­
gen,zoalshuursubsidies ,endergelijke,zodatdebetrok­
keneeruiteindelijkopachteruitgaat.Vrouwenverdie­
nenveelminderdanmannenenalleenstaande ouders
moeteneengrootdeelvanhuninkomenaandekin­
deropvanguitgeven.Ditbetekentdatalleenstaandeou­
dersmeteenbaanvaakslechterafzijndanmeteen
uitkering.
3.1.4.Ookgezinsuitkeringen terbevorderingvande
nataliteithelpendealleenstaandeouderniet,omdat
dezemeestalminderkinderenheeftdantwee-ouder­
gezinnen.
3.1.5.Frankrijkishetenigelandwaarineenspeciale
steunregelingvooralleenstaandeoudersbestaat.DeAPI
(allocationdeparentisolé)iseenuitkeringdiebetaald
wordtaanalleenstaande oudersmetkinderenonderde
driejaarofgedurendeéénjaaraanoudersdiealleen
komentestaan.Inanderelandenhebbenalleenstaande
oudersrechtopeenbeperkteuitkering.Insommige
landenkomenalleenstaandeoudersinaanmerkingvoor
belastingfaciliteiten wanneerhuninkomenbovende
belastingvrijevoetligt.
3.1.6.Insommigelid-statengaandesteunregelingen
ervanuitdatalleenstaande oudersbuitendearbeids­
marktzullenblijven,zolanghunkinderenafhankelijk
zijn.Inanderelandenwordtslechtsindemogelijkheid
vaneentijdelijkewerkonderbreking voorzien.
3.2.Werkgelegenheid
3.2.1.Hetpercentagewerkendealleenstaandeouders
isvanlandtotlandzeerverschillend .Decijferslopen
uiteenvanminderdaneenkwarttotmeerdandrie­
kwartvandealleenstaande moeders.Inzeslanden
hebbenalleenstaandemoedersvakereenbaandange­
trouwdeofsamenwonende moeders,enindrielanden
ishetomgekeerd .Dezegroteverschillenzijntoete
schrijvenaandeverhoudingtussenhetuitkeringsniveau
enerzijdsendeopleidings-,arbeidsmarkt -enkinderop­
vangmogelijkheden anderzijds.Sommigelanden„dwin­
gen"minofmeertot(her)intredinginhetarbeidsproces
doorbijvoorbeeldslechtsgedurendeeenbepaaldetijd
eenuitkeringteverstrekken ;opanderepuntennemen
zijdaaromechternognietaltijddenodigemaatregelen
omtoteenpositiefwerkgelegenheidsbeleid tekomen.
Globaalgezienblijkenalleenstaande moedersechter
mindervaakeenbaantehebbendanalleenstaande
vaders.Alleenstaande moedersdieeenbaanhebben,
werkenlangerdananderemoeders.Hetkomtechter
mindervaakvoordatmoedersmeteenzeerjongkind(')Inhetalgemeengebeurtditdoordatzijtrouwenofhertrou­
wen,maaraangeziensteedsmeertweedehuwelijkentot
scheidingleidenwanneerheteerstehuwelijkvandebetrok­
kenenopscheidingisuitgelopen,zaleenaanzienlijkdeelvan
dezegroep,voordatdekinderenzelfstandigworden,opnieuw
de„eenouderstatus "krijgen.

20.1.92 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen Nr.C14/37
werken,ongeachtofzijgetrouwdofalleenstaandzijn.
Hetgemiddeldeinkomenvanalleenstaandewerkende
oudersislagerdanhetgemiddeldeinkomenvantwee­
verdienersmetkinderen,maarookvangezinnenmet
kinderenmetéénkostwinner .Alleenstaande ouders
werkenmeestalinslechtbetaaldebanen,hoewelvele
vrouwenindezecategorietocheenbepaaldoplei­
dingsniveauhebben.Bovendienzienveelalleenstaande
ouderszichgenoodzaaktthuiswerkteverrichtenbij
gebrekaangoedkopevoorzieningen voorkinderop­
vang;daarbijontberenzijdaniederearbeidszekerheid .
Omalleenstaandeoudersmeerkansenopdearbeids­
markttegeven,moetervoorgezorgdwordendatook
goedbetaaldebetrekkingenvoorzeopenstaan.Hiervoor
iseengoedeberoepsopleiding nodig,gecombineerdmet
maatregelenterbevorderingvangelijkekansenwaar­
doorvrouwentoegangkrijgentottraditioneeldoor
mannengedomineerde sectorenvandearbeidsmarkt .Hoewelhetaantaleenoudergezinnen uitetnischemin­
derhedennietgrootis,hebbenzijandereofsomsbijko­
mendeproblemen.Zokunnenalleenstaandemoeders
uitdeAfrikaanseofCaribischegemeenschapvaakre­
kenenopdesteunuiteenruimerefamiliekring ,zelfs
indienzedaarnaastwelmetrassendiscriminatie gecon­
fronteerdworden.Insommigegevallenkandezerui­
meregezinsstructuur totdiscriminatie leidenalshet
gaatomhetverkrijgenvanbijstand.Erzijntekenendie
eropwijzendatdezeafwijkendegezinsstructuur ten
onrechtegebruiktwordtalsargumentomdeouderde
aanspraakopdeschaarsemiddelenvoorkinderopvang
teweigeren.Eenniet-Engelssprekende Aziatischemoe­
derheefthetsomsheelmoeilijk,metnameindienzij
degedragscodevanhaargemeenschapheeftgeschonden
endoorhaareigenfamiliewordtverstoten.Eldersin
Europabetreffendeproblemenvaaknietzozeerburgers
uitanderelid-statenalswelmigrantengroepen diesoms
nieteensburgerrechtenhebben.
3.3.Kinderopvang
3.3.1.Eengoedekinderopvang isnodigomalleen­
staandeoudersdegelegenheidtegeven,uithetisole­
mentvanheteenoudergezin tebreken,hunopvoedkun­
digevaardighedenteontwikkelen ,eenopleidingvoor
eenbeterbetaaldebaantevolgenentotdearbeidsmarkt
toetetreden.Overuiteenlopende kinderopvangmoge ­
lijkhedenindelid-statenisruimvoldoendedocumenta­
tiebeschikbaar .Hetisechterduidelijkdateenouder­
gezinnenindeeersteplaatsgebaatzijnbijeenveel
betereenfinancieelminderkostbarekinderopvang .
Dezemoetbovendienflexibelzijnopgezetomzowel
metdebehoeftenvanwerkendeoudersalsmetde
maatschappelijke enintellectueleontwikkelingsbehoef ­
tenvandekinderenrekeningtehouden.3.6.Problemenvanjongemoeders
3.6.1.Jongemoedersdienooitgetrouwdzijnge­
weest,vormendekleinstegroeponderdeeenouder­
gezinnenmaarhebbenbijzondereproblemen .Ditgeldt
vooralwanneerdemoederhaarschoolopleiding nog
nietheeftafgemaaktofgeenenkeleberoepsvaardigheid
heeftverworven .Hetprobleemisnl.datjongevrouwen
meteengoedeopleidingsteedsvakereersteencarrière
willenopbouwenalvorenskinderentekrijgen,terwijl
haarminderacademischofberoepsgeschoolde seksege­
notesvaakjongkinderenkrijgenomzototdewereld
dervolwassenentebehorenen,gezienhetalgemeen
gebrekaanarbeidsmogelijkheden voorjongevrouwen,
maarweinigkanshebbenomwerktevinden.
3.4.Huisvesting
3.4.1.Alleenstaande oudershebbenmindervaakeen
eigenhuisdantwee-oudergezinnen .InBelgiëisdit
32%tegenover66%vandetwee-oudergezinnen ;in
Denemarken 1op3tegenover4op5;inDuitsland
22%tegenover53%,inFrankrijk17%tegen24%;
inNederland15%tegenover59%;inhetVerenigd
Koninkrijk29%tegenover67%.Ineenaantallanden
woondeneenoudergezinnen meestalindeminstaan­
trekkelijkesocialewoningenofingesubsidieerde wo­
ningenindeminstaantrekkelijke stadswijken .Vele
eenoudergezinnen lopenhetrisicodakloosteworden,
wanneerderelatiemetdepartnerverbrokenwordt.
Dezeproblemenkunnennietwordenaangepaktzonder
eengoedprogrammavoorsociale-woningbouw .4.Potentiëlemaatregelen
4.1.OmtoteenmeergeïntegreerdGemeenschaps­
beleidtekomen,zoudendetotnutoeweinigcoherente
beleidsmaatregelen tenopzichtevaneenoudergezinnen
gecoördineerd moetenworden.HetEconomischenSo­
ciaalComitésteltvastdateenoudergezinnen eenbena­
deeldegroepvormenenalszodanigbijzonderebehoef­
tenhebben.HetEconomisch enSociaalComitévindt
echterookdatdetenemenmaatregelensteedstendoel
moetenhebben,dezegezinnentehelpennormaalaan
hetdagelijkslevenindeGemeenschap deeltenemen.
Ditdoelkanhetbestwordenbereiktdoorrekeningte
houdenmetdebijzonderebehoeftenvanalleenstaande
ouders.Zomoetervoorwordengezorgddatzijtoegang
krijgentotdebestaandeprogramma'svoorgelijkekan­
senenvoorgezinneneneventueelextrasteunkrijgen
omaandezeprogramma'stekunnendeelnemen .Het
EconomischenSociaalComitégaatervanuitdathet
voorhetherstelvandeeconomischegroeienontwikke­
linginvelegrotestedennodigisdatalleenstaande
oudersaanhetarbeidsprocesdeelnemen .
4.2.Maatregelentenbehoevevaneenoudergezinnen
moetensteedsophetprincipegebaseerdzijndatalleen­
staandeoudersvrijmoetenkunnenbeslissenofzijwel3.5.Etnischeafkomstofmigrantenstatus
3.5.1.Zesprocentvandeeenoudergezinnen inhet
VerenigdKoninkrijkbehoorttotetnischeminderheden :
5%isvanAfrikaanseofCaribischeen1%vanAziati­
scheorigine.IndeAfrikaans-Caribische gemeenschap­
pen,waarin42,6%vanallegezinneneenoudergezinnen
zijn,isechtersprakevaneenandercultureelmodel.

Nr.C14/38 Publikatieblad vandeEuropeseGemeenschappen 20.1.92
zovoortezorgendatdeouderlijkebijdragetothet
onderhoudvanhetkindgeleverdwordt,
—deGemeenschap moetervoorzorgendatdewet­
gevinginzakedeuitvoeringvaninanderelidstaten
uitgesprokenalimentatievonnissen geharmoniseerd
engerationaliseerd worden,
—ermoeteenhuisvestingsbeleid komendatisafge­
stemdopdegroterebehoefteaansocialewoningen
vangoedekwaliteitdieontstaatdoordatrelatiesen
huwelijkenverbrokenworden,
—ermoetwordengezorgdvoorkinderopvang die
voorzietindebehoeftenvanouderenkindenis
afgestemdopdefinanciëlemogelijkheden ende
behoeftenvanhetgezin,
—gelijkekansenophetvlakvanonderwijsenoplei­
ding,aangeziendealleenstaandekostwinnermoet
trachtenzogoedmogelijkteverdienen,
—invoeringvanpassendebelastingfaciliteiten ter
ondersteuning vanwerkendealleenstaandeouders
enafschaffingvanbestaandefaciliteitenwaardoor
alleenstaandeoudersbenadeeldworden,
—gelijkekansenopeenminimuminkomen voorgezin­
nen,bestaandeuitverdiensten,gezins-enkinder­
zorgeneenuitkeringsregeling diesteunbiedtaan
delaagsteinkomensgroep ,
—steunaanenverbeteringvandienstendiealleen­
staandeoudersvoorlichtingenadviesgevenc.q.
opleidingenbieden,metgebruikmaking vanhethele
gammavanwettelijkeenberoepsopleidings­
systemenensocialevoorzieningen .ofnietwillenwerken.Welmoeterrekeningmeewor­
dengehoudendatalleenstaandeouderswaarschijnlijk
steedsvakervooreenbaanzullenkiezen.Hetisniet
wenselijkalleenstaandeoudersophetmomentwaarop
zijalleenkomentestaan,meteentedwingentegaan
werken,omdatzijerthuiseerstaanmoetenwennen
alléénvoordeopvoedingtestaan,alvorensderol
vankostwinneropzichtekunnennemen.Voorvele
eenoudergezinnen enhunkinderenisdeconfrontatie
methetnieuwelevenvaneenoudergezin inhetbegin
eentraumatischeervaring.Hetisdanooknietinhet
belangvandekinderendatouderstotwerkenworden
gedwongenopeenmomentwaaropdaarmeehetlaatste
restjebeschutheidvanhetgezinslevendreigtwegte
vallen.
4.3.Eenoudergezinnen moetennormaalaanhet
maatschappelijk levenkunnendeelnemen .Omditte
bereikenzoudendevolgendemaatregelenmoetenwor­
dengenomen :
—eenalgemeensociaalbeleiddatalleenstaandeouders
diebeslotenhebbenenigetijdthuisteblijven,de
mogelijkheidbiedt,opnieuweenberoepsbezigheid
uitteoefenendoorzevoorrangtegevenbijde
toegangtotberoepsopleidingen ,
—steunregelingen moeteninvoorkomendgevalzo­
daniggewijzigdworden,datwerkennietmeeron­
aantrekkelijkwordtgemaakt,
—overheidsmaatregelen omregelmatigebetalingvan
eenpassendekinderalimentatie aftedwingenener
GedaanteBrussel,31oktober1991.
DeVoorzitter
vanhetEconomischenSociaalComité
FrancoisSTAEDELIN