Nr. C 337/54 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 88 
noodzakelijk dienen te bepleiten, als het de mobiele 
week van de chauffeur gewenst en doelmatig had ge­
acht. Aangezien het Comité echter van oordeel is dat 
Gedaan te Brussel, 27 oktober 1988. 
1. In de verklaring van Punta del Este van 20 sep­
tember 1986, waarmee de huidige ronde van multila­
terale handelsbesprekingen is ingeluid, heeft de land­
bouwproblematiek ruime aandacht gekregen. Het ver­
loop van de eerste onderhandelingsfasen, de houding 
van de verdragsluitende partijen, hun voorstellen met 
betrekking tot het verloop van de onderhandelingen 
over de landbouwproblematiek en de belangrijke inter­
gouvernementele bijeenkomsten hebben ertoe geleid dat 
dit aspect van de onderhandelingen nog meer op de 
voorgrond is gekomen. Daarom heeft het Comité het 
wenselijk geacht om, met het oog op de bijeenkomst 
op ministerniveau te Montreal, zijn standpunt ten aan­
zien van het verloop van de landbouwonderhandelingen 
kenbaar te maken; de algemene aspecten van de onder­
handelingen, die voor de landbouwsector eveneens van 
belang zijn, worden behandeld in het advies over „De 
GATT -onderhandelingen in het kader van de Uruguay-
ronde — Huidige stand van zaken en vooruit­
zichten'^1). 
(!) ESC van 29 september 1988 (PB nr. C 318 van 12. 12. 1988). de mobiele week van de chauffeur qua verbetering van 
de toepasbaarheid en vergroting van de flexibiliteit een 
stap achteruit is, wijst het dit voorstel van de hand. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE 
Algemene opmerkingen 
2. Twee jaar lang heeft men zich beziggehouden met 
het omschrijven van de bestaande problemen en met 
het uitwerken en bespreken van voorstellen en doelstel­
lingen voor de onderhandelingen over de landbouwpro­
blematiek. De bijeenkomst op ministerniveau die op 
4 en 5 december a.s. te Montreal zal worden gehouden, 
is dan ook absoluut noodzakelijk om halverwege de 
onderhandelingsronde de bereikte resultaten op een rij­
tje te zetten. 
Die gelegenheid moet bovendien te baat worden geno­
men om een echte dialoog tot stand te brengen, na te 
gaan op welke punten overeenstemming is bereikt en, 
zo mogelijk, in het licht hiervan algemene richtsnoeren 
voor het verdere verloop van de onderhandelingen in 
de komende twee jaar — die tot een beter evenwicht 
tussen vraag en aanbod moeten leiden — uit te werken. 
3. Daarom zij er nogmaals op gewezen dat strikt de 
hand moet worden gehouden aan het in de verklaring 
van Punta del Este neergelegde globaliteitsbeginsel. In 
die verklaring staat nl. het volgende te lezen: „Het 
lanceren en het voeren van de onderhandelingen alsme­
de het tenuitvoerleggen van de resultaten van de onder­
handelingen zullen worden beschouwd als onderdelen 
van en geheel." Advies over de GATT-onderhandelingen in het kader van de Uruguay-ronde — Huidige 
stand van zaken en vooruitzichten vanuit het oogpunt van de landbouw en de agro-industrie 
(88/C 337/18) 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 31 mei 1988 besloten, overeenkomstig arti­
kel 20 (vierde alinea) van het reglement van orde een advies op te stellen over de GATT-
onderhandelingen in het kader van de Uruguay-ronde — Huidige stand van zaken en 
vooruitzichten vanuit het oogpunt van de landbouw en de agro-industrie. 
De Afdeling voor externe betrekkingen, handels- en ontwikkelingsbeleid, die met de voorberei­
ding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 16 september 
1988 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Clavel. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 259e zitting (vergadering van 27 oktober 
1988) het volgend advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
31. 12. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 337/55 
Tijdens de bijeenkomst te Montreal zal dan ook vooral 
naar een oplossing moeten worden gezocht voor de 
problemen op het vlak van de handel in tropische 
landbouwprodukten en de agrarische dienstverlening. 
4. De Gemeenschap moet de overige deelnemers aan 
die bijeenkomst eraan herinneren dat het „multilatera­
lisme" een essentieel aspect van de Algemene Overeen­
komst betreffende tarieven en handel (GATT) — en 
dus ook van de huidige onderhandelingen — is. 
Ook al wordt een definitieve overeenkomst onmogelijk 
geacht als de Verenigde Staten en de Europese Gemeen­
schap er niet vooraf in slagen het met elkaar eens te 
worden, toch mogen deze onderhandelingen niet tot 
een conflict tussen deze twee partijen worden herleid. 
Ook andere landen zijn gebaat bij een beter evenwicht 
in de landbouwsector. 
Er zijn nog meer landen die grootschalige programma's 
ter bevordering van de ontwikkeling van hun land­
bouwsector hebben opgezet en die hun grenzen moeten 
openstellen en eventueel een inspanning zullen moeten 
leveren om hun produktie te beperken (b.v. Japan en 
Korea). 
5. Het Comité heeft vastgesteld dat andere 
praktijken tegen het multilateralismebeginsel indruisen; 
dit is het geval met de bilaterale overeenkomsten die de 
Amerikaanse markt van suiker en rundvlees moeten 
voorzien, met de overeenkomsten die de Verenigde 
Staten en Japan zeer onlangs hebben gesloten, en ook 
nog met de grensoverschrijdende activiteiten van han­
delsondernemingen, die zich in de plaats van de staten 
zelf stellen. 
De bijeenkomst te Montreal is een goede gelegenheid 
om te trachten die tendensen binnen de perken te 
houden. 
6. De Gemeenschap dient ervoor te zorgen dat bij 
de landbouwonderhandelingen terdege rekening wordt 
gehouden met het specifieke karakter van de landbouw­
problematiek, en wel om de volgende redenen: 
— in het verleden is gebleken dat pogingen om de 
problemen op het vlak van de handel in landbouw­
produkten uit de weg te ruimen en om het handels­
verkeer in landbouwprodukten uit te breiden geen 
resultaat opleveren als geen rekening wordt gehou­
den met het specifieke karakter van de landbouw­
problematiek, dat verband houdt met de specifieke 
kenmerken van de landbouwproduktie en van de 
landbouwmarkten: wisselende klimatologische om­
standigheden, aan bederf onderhevige produkten, 
onderling sterk afwijkende produktiestructuren, in-
elasticiteit van de markten, streven om de levens­
middelenvoorziening veilig te stellen, het overal 
voorkomende verschijnsel van steunmaatregelen, 
ongeordende wereldmarkten, enz., 
— alleen op die manier kan de Europese landbouw­
sector zijn specifieke kenmerken behouden: alle lid­
staten en buurlanden van de Gemeenschap hebben 
een vergelijkbare landbouwstructuur en zijn erbij 
gebaat dat hun landbouwsector — als onderdeel 
van de maatschappelijke structuur en door zijn func­
tie op het vlak van ruimtelijke ordening, landschap 
en milieu — in stand wordt gehouden; bovendien hebben zij alle een culturele traditie die nauw met 
het plattelandsleven — en dus met de landbouw — 
verbonden is, 
— door die gemeenschappelijke kenmerken onder­
scheidt de Europese landbouw zich totaal van die 
van de nieuwe landen met een veel uitgestrekter 
areaal en een veel kleinere bevolkingsdichtheid, die 
hierdoor in historisch en structureel opzicht zeer 
verschillend zijn en nooit zullen dulden dat op de 
wereldmarkt voor landbouwprodukten uitsluitend 
het beginsel van de comparatieve voordelen wordt 
gehanteerd. 
7. Het Comité stelt voorts vast dat de multilaterale 
onderhandelingen over de landbouwproblematiek als 
gevolg van de verklaring van de ministers van de landen 
van de Organisatie voor economische samenwerking en 
ontwikkeling (OECD) van maart 1987, van de topconfe­
rentie van Venetië van juni 1987, van de voorstellen 
van verschillende landen of groepen van landen en van 
de conclusies van de top van Toronto een totaal andere 
wending gaan nemen: zij zullen niet langer alleen maar 
over handelsbelemmeringen gaan, maar ook tot doel 
hebben de steunverlening aan de landbouw — een 
bij de meeste verdragsluitende partijen voorkomende 
praktijk — te verminderen. Het gaat bij deze onderhan­
delingen dus niet meer uitsluitend over de handel in 
landbouwprodukten, maar om de inhoud van het land­
bouwbeleid van de betrokken landen. Ook hieruit blijkt 
duidelijk het specifieke karakter van de onderhandelin­
gen over de landbouwproblematiek. Deze ambitieuze 
doelstelling kan alleen worden bereikt als de land­
bouwonderhandelingen op een realistische manier wor­
den aangepakt en als rekening wordt gehouden met de 
specifieke situatie in de diverse landen. 
Agro-industrie 
8. De Gemeenschap moet ook rekening houden met 
de specifieke behoeften van de agro-industrie die in de 
Gemeenschap rechtstreeks aan 4 miljoen personen werk 
verschaft en er alle belang bij heeft dat het handelsver­
keer verder wordt geliberaliseerd, en dus dat de GATT-
onderhandelingen een succes worden. 
Behalve de door de landbouwgroep behandelde proble­
men vormen ook de volgende aspecten een belemmering 
voor de communautaire uitvoer van landbouw­
produkten en levensmiddelen: veel te hoge douanerech­
ten, niet-tarifaire belemmeringen zoals administratieve 
en douaneprocedures, voorschriften m.b.t. de samen­
stelling van de levensmiddelen, en sanitaire en fytosa­
nitaire voorschriften. 
Ten slotte is er nog het probleem van de namaak 
van tal van hoogwaardige communautaire produkten 
(volgens de GATT-regels staat dit gelijk met aantasting 
van de intellectuele eigendom). 
9. Bij de huidige onderhandelingen houden de land­
bouwgroep en nog een aantal andere groepen zich in 
mindere of meerdere mate met deze problemen bezig. 
Er zou echter een procedure moeten worden ingesteld 
die het mogelijk maakt de problemen van de agro-
industrie in hun geheel te behandelen; dan zouden de 
Nr. C 337/56 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 88 
onderhandelaars van de Gemeenschap meer oog kunnen 
hebben voor de gevolgen van de voorgestelde maatrege­
len voor de concurrentiepositie van deze sector. 
Rechten en plichten van de Gemeenschap 
10. De Gemeenschap dient bij deze onderhandelin­
gen haar rechten te doen gelden: 
— Tijdens de vorige onderhandelingsronden (Dillon-
ronde; Tokio-ronde; onderhandelingen XXIV-6) 
heeft de Gemeenschap voor het behoud van de 
basisbeginselen van het gemeenschappelijk land­
bouwbeleid een hoge prijs betaald; die beginselen, 
en met name de heffingen en restituties, mogen dan 
ook niet meer op de helling worden gezet. 
— De Gemeenschap is de voornaamste importeur van 
landbouwprodukten en dient dit als argument uit 
te spelen. Haar handelspartners mogen niet denken 
dat zij haar invoer van landbouwprodukten kan 
blijven opvoeren, nu zij een programma heeft uitge­
werkt om haar eigen landbouwproduktie te be­
perken. 
— De Gemeenschap is de op een na belangrijkste ex­
porteur van landbouwprodukten en levens­
middelen. Zij heeft er dus alle belang bij dat de 
problemen rond de toegang tot de markten worden 
uitgepraat, temeer daar een vermindering van de 
steun aan de landbouwsector de kosten van de 
uitvoer zal drukken. Gelet op het beschikbare pro-
duktiepotentieel en op de handelsbalans is het dus 
van het grootste belang dat de Gemeenschap land­
bouwprodukten en levensmiddelen kan blijven uit­
voeren. 
— Daar de prijzen in de Gemeenschap hoger liggen 
dan op de wereldmarkt, is het absoluut noodzakelijk 
dit verschil bij uitvoer te compenseren. 
— Ten slotte herinnert het Comité er nog aan dat de 
Europese Raad in het kader van de Top van 11 en 
12 februari 1988 de Commissie heeft verzocht om 
„er, in het kader van de Uruguay-Ronde en met 
inachtneming van de bepalingen van de GATT, 
voor te zorgen dat op gepaste wijze rekening wordt 
gehouden met de maatregelen van de Gemeenschap 
inzake prijzen en hoeveelheden". 
11. De onderhandelingen kunnen alleen resultaten 
opleveren als alle betrokken partijen zich in een geest 
van wederkerigheid de nodige inspanningen getroosten. 
Alleen als alle landen bereid zijn iets te doen om hun 
landbouwproduktie terug te schroeven of de toegang 
tot hun markt te verbeteren, is het mogelijk vraag en 
aanbod beter op elkaar te doen aansluiten. Ook wat de 
vermindering van de landbouwsubsidies betreft, kan 
pas enige vooruitgang worden geboekt als alle betrok­
ken partijen een gelijkwaardige inspanning leveren. 
Uiteraard moet de Gemeenschap van haar handelspart­
ners garanties eisen om er zeker van te zijn dat deze 
hun verbintenissen werkelijk zullen nakomen. 
12. Om al die redenen is het volgens het Comité 
absoluut noodzakelijk dat de Gemeenschap bij deze 
onderhandelingen steeds met één stem spreekt. De lid­staten mogen geen initiatieven nemen die tot een breuk 
in het communautaire front zouden kunnen leiden en 
waaruit derde landen misschien munt zouden proberen 
te slaan. Zowel de diverse sectoren als de diverse lid­
staten en de Commissie en de Raad moeten dus eens­
gezind optreden. Als de Gemeenschap geloofwaardig 
wil overkomen, is het zaak dat zij een vastberaden 
standpunt inneemt. In het verleden is al te vaak gebleken 
dat de Gemeenschap zich niet behoorlijk tegen onge­
gronde aantijgingen wist te verweren. Zij dient te besef­
fen dat zij met haar 320 miljoen consumenten een sterke 
economische macht vormt en veel gewicht in de schaal 
legt. 
13. Gelet op de grote belangen die bij deze onderhan­
delingen op het spel staan, dringt het Comité erop aan 
dat de Commissie het nodige doet om de Europese 
bevolking volledig, juist en onafgebroken te informeren 
over de GATT-onderhandelingen als zodanig en over 
de beweegredenen die aan de diverse standpunten ten 
grondslag liggen, met name wat de essentiële onderde­
len van de onderhandelingen betreft. 
14. Tegelijkertijd dient de Gemeenschap te beseffen 
dat zij wegens haar internationale rol de plicht heeft 
bij te dragen tot de totstandbrenging van een beter 
evenwicht op de landbouwmarkten. Zij zal er door 
de huidige onderhandelingen beslist toe genoodzaakt 
worden bepaalde instrumenten van haar landbouw­
beleid te herzien, hetgeen zowel voor de producenten 
als voor het maatschappelijk evenwicht binnen de lid­
staten gevolgen zal hebben. Daarom moet de Gemeen­
schap steeds een pragmatisch standpunt blijven inne­
men en er tegelijk naar streven op langere termijn 
overeenkomsten mogelijk te maken. 
15. Het Comité meent in het verloop van de onder­
handelingen tekenen van verwarring en stagnatie te 
ontwaren. Doordat bij ieder meningsverschil met de 
Gemeenschap een panel wordt ingesteld, is er van even­
wichtige en constructieve onderhandelingen helemaal 
geen sprake meer. 
De talrijke verzoeken tot het instellen van een panel, 
waarbij de GATT-regels steeds meer geïnterpreteerd 
worden, maakt het steeds moeilijker een beroep te doen 
op neutrale scheidsrechters. Dit leidt uiteindelijk tot een 
— onaanvaardbare — politisering van de panels. De 
Gemeenschap moet ieder verkeerd gebruik van de 
GATT -regels — waarbij al vóór de onderhandelingen 
een oordeel wordt geveld — aan de kaak stellen. 
De politieke beginselen van de landbouwonder-
handelingen 
16. Doel van de voorstellen van de Gemeenschap is: 
— de landbouwproduktie beter in de hand te houden, 
o.m. door een geleidelijke vermindering van de steun 
met een directe of indirecte weerslag op de handel 
in landbouwprodukten, 
— de landbouwsector beter te doen reageren op de 
marktsignalen, 
31. 12. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 337/57 
— het toekennen van directe steun — los van geprodu­
ceerde hoeveelheden — te stimuleren. 
Het Comité gaat met die voorstellen akkoord omdat het 
van oordeel is dat de onderhandelingen in de allereerste 
plaats tot doel moeten hebben meer evenwicht te 
brengen op de internationale landbouwmarkten ten 
einde het internationale handelsverkeer in landbouw-
produkten op een meer geordende manier te doen ver­
lopen. Evenwicht op de landbouwmarkten vergt echter 
een inspanning van alle betrokken landen om hun land-
bouwproduktie in de hand te houden. 
17. Een en ander mag echter niet tot gevolg hebben 
dat de landbouwinkomens in de Gemeenschap fors 
gaan dalen, daar dit de ontvolking van het platteland 
al te zeer zou doen toenemen, de toch al kwetsbare 
economie van bepaalde regio's nog meer uit evenwicht 
zou brengen, en ook schade zou berokkenen aan milieu 
en landschap. 
18. In verband met het opvoeren van de directe 
steunverlening (de door de Verenigde Staten onder­
steunde „ontkoppeling") wijst het Comité erop dat het 
gemeenschappelijk landbouwbeleid van de Gemeen­
schap 7 miljoen landbouwbedrijven voor zijn rekening 
moet nemen; in de Verenigde Staten daarentegen zijn 
er slechts 2 miljoen landbouwbedrijven, terwijl de op­
pervlakte cultuurgrond (OCG) er viermaal zo groot is 
als in de Gemeenschap. Men dient dus rekening te 
houden met de sociale én financiële gevolgen van de 
voorgestelde „ontkoppeling"; men mag ook niet over 
het hoofd zien dat het opzetten van een specifieke 
administratieve dienst in sommige landen de nodige 
problemen met zich mee zal brengen. 
Verder wijst het Comité erop dat ook de niet met de 
produktie samenhangende steunmaatregelen en subsi­
dies gevolgen kunnen hebben voor de landbouwproduk-
tie en -prijzen, en bijgevolg in het onderhandelingspak­
ket moeten worden opgenomen. 
Ten slotte vestigt het er de aandacht op dat een even­
wichtige vermindering van de steunverlening aan de 
landbouwsector alleen mogelijk is als een betrouwbaar 
instrument voor het „meten" van de toegekende steun 
door iedereen wordt geaccepteerd. 
19. Rekening houdend met bovenstaande opmer­
kingen kan het Comité zich ook verenigen met het 
door de Gemeenschap voorgestelde schema voor het 
terugschroeven van de steunverlening: 
19.1. In een eerste fase zouden de betrokken landen 
op korte termijn een aantal urgente maatregelen t.b.v. 
enkele belangrijke produkten nemen en tegelijkertijd in 
onderling overleg en uitgaande van het verkoopseizoen 
1984-1985 hun steunverlening aan de landbouwsector 
verminderen. 
19.1.1. Gelet op de kritieke situatie van de land­
bouwers in tal van industrie- of ontwikkelingslanden 
(inkomenssituatie, financiële situatie,...) is het niet meer 
dan normaal dat in onderling overleg urgente maatrege­
len worden genomen om het evenwicht en de stabiliteit 
op de internationale landbouwmarkten te herstellen. 
19.1.2. Bovendien zijn dergelijke maatregelen vol­
gens het Comité een goed middel om de „goede wil" 
en de geloofwaardigheid van de verdragsluitende par­
tijen te beoordelen; het spreekt vanzelf dat daarbij nl. 
rekening moet worden gehouden met alle maatregelen 
die de diverse landen sindsdien in het kader van hun 
landbouwbeleid hebben genomen, d.w.z. zowel met de 
talrijke steunprogramma's die sommige landen op grote 
schaal hebben opgezet als met de ingrijpende hervor­
mingen die in sommige gevallen zijn doorgevoerd. 19.2. Een en ander zou het dan mogelijk maken om, 
in een tweede — belangrijker — fase de steunverlening 
aan de landbouwsector in onderling overleg nog verder 
te verminderen. Dit zou de interne landbouwproduktie 
van de Gemeenschap weer in evenwicht kunnen brengen 
en de situatie op de landbouwmarkten aanzienlijk kun­
nen verbeteren. Het Comité is het met deze analyse 
eens. 
19.2.1. In de allereerste plaats dienen de betrokken 
landen de beleidsmaatregelen die tot het ontstaan van 
landbouwoverschotten hebben geleid en de internatio­
nale handel belemmeren of verstoren, op te heffen of 
althans te versoepelen. 
19.2.2. Zo dienen de Verenigde Staten zich er tegen­
over de Gemeenschap formeel toe te verbinden een 
einde te maken aan de bestaande afwijkingen (b.v. de 
Waiver die in 1955 is ingevoerd om tegemoet te komen 
aan artikel 22 van de Agricultural Adjustment Act van 
1933), die hun de mogelijkheid bieden om de invoer 
van belangrijke landbouwprodukten — zoals de meeste 
zuivelprodukten, aardnoten, katoen en suiker — naar 
eigen goeddunken te contingenteren ten einde hun eigen 
beleid ter ondersteuning van deze produkten het gewen­
ste effect te laten sorteren. De Gemeenschap moet op 
het standpunt staan dat er van echte wederkerigheid en 
van gelijkwaardige verbintenissen geen sprake kan zijn 
als die afwijkingen niet worden afgeschaft. Zij dient de 
GATT duidelijk te laten weten dat dit voor haar een 
essentiële voorwaarde is, waarvan uiteindelijk het suc­
ces van de onderhandelingen zal afhangen. 
19.2.3. Wat de vermindering van de steunverlening 
aan de landbouwsector betreft, zouden de verdragslui­
tende partijen even verregaande verbintenissen moeten 
aangaan als t.a.v. de verlaging van de douanetarieven. 
In GATT-verband dient er nauwlettend op te worden 
toegezien dat die verbintenissen werkelijk worden nage­
komen. 
19.2.4. Daar het hier slechts om maatregelen op kor­
te termijn gaat, dient de situatie van de ontwikkelings­
landen in die fase op een flexibele manier te worden 
benaderd. Voor de ontwikkelingslanden zouden derge­
lijke verbintenissen in ieder geval een goede zaak zijn, 
daar een en ander normaal gesproken tot een algemene 
verbetering van de situatie op de wereldmarkt zou 
leiden en de ontwikkelingslanden bijgevolg normale 
toegang tot die markt zouden krijgen. 
20. Tot besluit spreekt het Comité de hoop uit dat 
de bijeenkomst van de ministers van de GATT-landen 
te Montreal het mogelijk zal maken om door een combi­
natie van urgente maatregelen en maatregelen ter ver­
wezenlijking van de doelstellingen op lange termijn een 
uitweg te vinden uit de impasse waarin de onderhan­
delingen zich al veel te lang bevinden. 
De meningsverschillen over de wijze waarop de onder­
handelingen over de landbouwaspecten moeten worden 
aangepakt — ongeacht hoe groot die zijn en welke 
redenen eraan ten grondslag liggen — mogen geen 
voorwendsel vormen om in het geheel niets te doen. 
Het Comité acht het noodzakelijk dat deze meningsver­
schillen in Montreal uit de weg worden geruimd zodat 
de in Punta del Este overeengekomen doelstellingen ten 
volle gerealiseerd worden. 
21. Ten slotte wijst het erop dat de verdragsluitende 
partijen niet alleen een inspanning moeten leveren om 
Nr. C 337/58 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 88 
te komen tot een compromis dat het mogelijk maakt 
de handel in landbouwprodukten volgens duidelijker 
en efficiënter regels te laten verlopen, maar ook vast­
beraden moeten streven naar een verbetering van de 
werking van het internationaal monetair systeem, om­
dat de doelstellingen van de onderhandelingen in het 
kader van de Uruguay-ronde anders nooit verwezenlijkt 
kunnen worden; het zou nl. geen zin hebben te trachten 
de steunverlening aan de landbouwsector te verminde­
ren als een eenvoudige wijziging van de rentetarieven 
Gedaan te Brussel, 27 oktober 1988. 
1. Algemene opmerkingen 
1.1. Het Comité staat positief tegenover het richtlijn­
voorstel van de Commissie, maar plaatst hierbij de 
volgende opmerkingen. 
1.2. Het Comité stelt met voldoening vast dat dit 
initiatief van de Commissie mede is ingegeven door 
overwegingen die het Economisch en Sociaal Comité 
heeft verwoord in zijn op 24 april 1986 met algemene 
stemmen aangenomen advies inzake „gelijke kansen 
voor de vrouw, communautair programma op mid­
dellange termijn, 1986-1990". 
1.3. De argumenten van het Comité in dat advies 
van april 1986 zijn in essentie nog steeds van kracht: 
a) ervoor zorgen dat de huidige communautaire voor­
schriften beter worden toegepast; 
b) helpen bij het tegengaan van de voortdurende 
schending van het recht op gelijke behandeling; 
c) herstel van een evenwichtige verhouding tussen het 
aantal gerechtvaardigde procedures dat voor rechte­
lijke instanties aanhangig wordt gemaakt, en het 
thans relatief veel grotere aantal feitelijke gevallen 
van discriminatie; 
(') PB nr. C 176 van 5. 7. 1988, blz. 5. — die aanzienlijke gevolgen zou hebben voor de diverse 
valuta's — de mogelijkheid zou bieden om op ieder 
moment een nieuwe vorm van steun in het leven te 
roepen. 
Voor het welslagen van de Uruguay-ronde — met name 
op landbouwgebied — is het ook noodzakelijk dat de 
nationale begrotingen in evenwicht zijn en dat over 
monetaire en financiële aangelegenheden overleg wordt 
gepleegd. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE 
d) de invoering van adequate aanwervingsprocedures 
en van moderne technieken op het gebied van per­
soneelsbeheer stimuleren; 
e) het geven van voldoende speelruimte en flexibiliteit 
aan de lid-staten bij de juridische toepassing van de 
richtlijn om misbruik door georganiseerde groepen 
te kunnen voorkomen. 
1.4. Het geven van gelijke kansen aan de vrouw dient 
in het Europa van de burgers als een van de prioritaire 
doeleinden te worden beschouwd. Om dit te bereiken 
moet in alle sectoren van de maatschappij de nodige 
inspanning worden geleverd; daarbij wordt vooral aan 
stimulering van een adequate werkgelegenheids- en 
onderwijspolitiek gedacht. 
Wetgeving is daarom wel een belangrijke factor, maar 
toch meer gericht op verbetering van individuele geval­
len dan van de algemene situatie. 
1.5. De huidige communautaire wetgeving m.b.t. het 
beginsel van gelijkheid van mannen en vrouwen bestaat 
uit: 
— artikel 119 van het EEG-Verdrag, 
— Richtlijn 75/117/EEG van de Raad: gelijke beloning 
voor mannelijke en vrouwelijke werknemers, Advies over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de bewijslast op het 
gebied van de gelijke beloning voor en de gelijke behandeling van vrouwen en mannen (*) 
(88/C 337/19) 
De Raad heeft op 16 juni 1988 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 100 van 
het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en 
Sociaal Comité te raadplegen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor sociale aangelegenheden, gezinsvraagstukken, onderwijs en cultuur, die 
met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies 
op 13 oktober 1988 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Gomez-Martinez. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 259e zitting (vergadering van 27 oktober 
1988) het volgende advies uitgebracht, dat met 72 stemmen vóór en 10 stemmen tegen, bij 5 
onthoudingen, is goedgekeurd.