1.Inleiding

De Commissie ondersteunt de vrijwillige toepassing van normen en de leidende rol van de industrie in de ontwikkeling ervan. Tegelijkertijd acht zij het van essentieel belang, teneinde een hoog niveau van acceptatie te waarborgen, dat het normalisatieproces profiteert van de technische kennis van vertegenwoordigers uit de industrie, de overheid en de wetenschap en andere belanghebbenden. De regelgevende instanties kunnen voorschriften in de wetgeving vaststellen en het Europees normalisatiesysteem (ENS) verzoeken vrijwillige Europese normen te ontwikkelen (ter publicatie in het Publicatieblad) die als indirect referentiepunt en als basis voor een vermoeden van overeenstemming of veiligheid gebruikt kunnen worden. Een doelmatig normalisatiesysteem moet derhalve gebaseerd zijn op nauwe samenwerking tussen de regelgevende instanties, de normalisatie-instellingen en de industrie.

De Commissie heeft een strategische visie voor Europese normalisatie uiteengezet in haar in 2011 gepubliceerde mededeling inzake Een strategische visie voor Europese normen: de duurzame groei van de Europese economie tussen nu en 2020 bevorderen en versnellen. Dit heeft juridisch vorm gekregen in Verordening (EU) nr. 1025/2012 betreffende Europese normalisatie, die op 1 januari 2013 van kracht is geworden.

De verordening vereist dat de Commissie strategische prioriteiten voor Europese normalisatie vaststelt. Deze prioriteiten, die rekening houden met de beleidsdoelstellingen van de Commissie, worden gepubliceerd in jaarlijkse werkprogramma's van de Unie voor Europese normalisatie. De jaarlijkse werkprogramma's van de Unie geven aan welke normen en normalisatieproducten de Commissie aan de Europese normalisatieorganisaties (ENO's) voornemens is te vragen, d.w.z. hoe zij normalisatie zal gebruiken ter ondersteuning van nieuwe of bestaande wetgeving en beleid en welke formele normalisatieverzoeken (mandaten) daarvoor nodig zijn.

Normalisatieverzoeken zijn van essentieel belang voor het functioneren van de eengemaakte markt, aangezien normen ervoor zorgen dat wetsbesluiten kunnen worden uitgevoerd. Dit biedt fabrikanten rechtszekerheid en vergemakkelijkt de ontwikkeling en commercialisering van producten en diensten.

De normalisatieactiviteit die in dit jaarlijkse werkprogramma van de Unie voor 2018 tot prioriteit is benoemd, houdt rekening met een aantal van de huidige beleidsprioriteiten van de Commissie en ondersteunt recent aangenomen belangrijke wetgeving en beleidsdocumenten. Andere belangrijke elementen zijn onder meer maatregelen voor het vergroten van de zichtbaarheid van Europese normalisatie in andere landen en internationale organisaties en maatregelen voor de verbetering van de werkwijze, prestaties en geleverde producten van het ENS.

De Commissie verwelkomt de resolutie van het Europees Parlement van 4 juli 2017 over Europese normen voor de 21e eeuw (hierna "het verslag van het EP inzake normalisatie" genoemd) en erkent en onderstreept de opvatting dat "normen een belangrijk hulpmiddel vormen voor de werking van de eengemaakte markt om het Europese concurrentievermogen, de Europese groei en innovatie te vergroten, kwaliteit, prestaties en de bescherming van consumenten, ondernemingen, werknemers en het milieu te ondersteunen en de interoperabiliteit van netwerken en systemen te ontwikkelen". Het jaarlijkse werkprogramma van de Unie richt zich met name op de problemen en overwegingen rond essentiële octrooien ("standard-essential patents"; SEP's), ICT-normalisatie, de internationale dimensie van normalisatie en op autonome voertuigen, en vormt hiervan een afspiegeling. Daarnaast is het verslag van cruciaal belang ter ondersteuning van de interinstitutionele verslaglegging en dialoog en is het een belangrijk referentiepunt geweest voor dit jaarlijkse werkprogramma van de Unie.

Het jaarlijkse werkprogramma van de Unie houdt ook rekening met het gezamenlijk initiatief inzake normalisatie dat in 2015 door de Commissie is voorgesteld (als onderdeel van de strategie voor de eengemaakte markt) en dat in juni 2016 is ondertekend. Het gezamenlijk initiatief inzake normalisatie biedt een gemeenschappelijke visie die de tien beleidsprioriteiten van de Commissie ondersteunt en specifieke maatregelen voor de verbetering van het Europees normalisatiesysteem door mobilisatie van EU-instellingen en de Europese normalisatiegemeenschap. De maatregelen moeten uiterlijk in 2019 gerealiseerd zijn. Het gezamenlijk initiatief is algemeen erkend als de manier met de meeste kans van slagen voor de vaststelling van normen in Europa, in het licht van technologische ontwikkelingen, politieke prioriteiten en wereldwijde trends. Het is tot nu toe ondertekend en bekrachtigd door in totaal 109 deelnemers, met inbegrip van lidstaten en organisaties van de EU en EVA, en laat daarmee in het gehele ENS een hoge mate van betrokkenheid zien.

Dit werkprogramma:

·richt zich op alle lidstaten, ENO's, nationale normalisatie-instellingen (NNI's), in bijlage III bedoelde organisaties (SBS, ANEC, EVV en ECOS) die respectievelijk het midden- en kleinbedrijf, consumenten, werknemers en milieubelangen in de normalisatie vertegenwoordigen, de industrie en andere bij het normalisatieproces betrokken belanghebbenden, en roept hen op actief deel te nemen aan de prioritaire acties;

·beoogt het ENS doelmatiger te maken door de beschikbare middelen te concentreren op de bedrijfstakken waarin de prioriteiten van de Commissie gerealiseerd kunnen worden; en

·roept de ENO's op hun werkprogramma's te baseren op de uitvoering van de belangrijkste strategieën, maatregelen en beleidslijnen die hier genoemd worden.

Het jaarlijkse werkprogramma van de Unie heeft geen budgettaire gevolgen bovenop wat reeds voorzien is in de financiële vooruitzichten voor 2018.

2.Strategische prioriteiten voor Europese normalisatie ter ondersteuning van de wetgeving en beleidslijnen van de Unie

Het Europees normalisatieproces is een hoeksteen van de interne markt. De rol die het heeft gaat verder dan het ontwikkelen van geharmoniseerde normen: het draagt direct bij tot de integratie van de eengemaakte markt en ondersteunt het scheppen van banen, de algehele groei van de EU-economie, concurrentievermogen, innovatie en industrieel leiderschap. Het is derhalve een integraal onderdeel van de strategie voor een eengemaakte markt en een belangrijk element in de politieke prioriteiten van de Commissie en in verschillende belangrijke beleidsinitiatieven, zoals de strategie voor een digitale eengemaakte markt. Door het ondersteunen van de ontwikkeling van Europese normen in strategische prioritaire gebieden die groeimarkten vormen, beoogt de Commissie een concurrentievoordeel voor Europese ondernemingen, met name voor het midden- en kleinbedrijf, tot stand te brengen.

Deze paragraaf richt zich op maatregelen ter ondersteuning van relevante initiatieven in het kader van het werkprogramma van de Commissie voor 2017 en de normalisatiebehoeften voor 2018 die daaruit voortvloeien. De voorstellen vormen geen volledige lijst van de maatregelen die de Commissie op de desbetreffende beleidsterreinen wil uitvoeren. Zij houden rekening met de in de loop van de voorbereiding of tenuitvoerlegging van de relevante wetgevende handelingen en beleidslijnen vastgestelde behoeften en komen overeen met de strategische doelstellingen van de Commissie voor het realiseren van een Europa dat ons "beschermt, sterker maakt en verdedigt".

Een bijzonder relevant gebied voor de ontwikkeling van digitale normen voor de Europese industrie heeft betrekking op het fabricage- en productieproces. Er bestaat een door de industrie ontwikkeld referentiekader (RAMI – referentiearchitectuur voor productieprocessen in de industrie) en dit wordt actief gebruikt en ontwikkeld voor IT-systemen die ondersteuning bieden in de productieomgeving. Er is dringend behoefte aan de verdere ontwikkeling van dit raamwerk, zodat het ook gebruikt kan worden voor diensten en levering via platforms.

2.1.Actie ter ondersteuning van de strategie voor een digitale eengemaakte markt

Een jaar na de publicatie van de prioriteiten van de Commissie inzake de ICT-normalisatie is er, in samenwerking met de ENO's, internationale organisaties voor de ontwikkeling van normen en de normalisatiegemeenschap, voortgang geboekt in de vermelde maatregelen in de 5G-communicatienetwerken, het internet van de dingen (IoT), cloudcomputing, cyberbeveiliging en (big-)datatechnologieën als prioriteitsgebieden, evenals in de sectorale domeinen betreffende e-gezondheid, intelligente vervoerssystemen en met elkaar verbonden en geautomatiseerde voertuigen, slimme energie, digitalisering van bedrijfstakken, slimme woningen, steden en landbouw. De Commissie heeft op dezelfde wijze actie ondernomen om het ecosysteem van de ICT-normalisatie te verbeteren, met inbegrip van het samen met ENO's en belanghebbenden werken aan mogelijke maatregelen die het ecosysteem van essentiële octrooien (SEP's) verbeteren, het bevorderen van open source en de interactie ervan met normalisatie en het versterken van de EU-aanwezigheid in internationale ICT-normalisatie. In de tussentijdse evaluatie van de uitvoering van de strategie voor de digitale eengemaakte markt werd de algemene tenuitvoerlegging van de normalisatiemaatregelen gepresenteerd.