MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit

2001/0078 (COD)

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit

A. Achtergrond

1. Op 13 maart 2001 heeft de Commissie een voorstel ingediend voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit.

2. Gedurende zijn plenaire zitting van 13 maart 2002 heeft het Europees Parlement, behoudens een aantal amendementen, zijn goedkeuring gehecht aan het Commissievoorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit. Het Europees Economisch en Sociaal Comité treedt eveneens het voorstel bij. Het Comité van de Regio's heeft zich niet over het voorstel uitgesproken.

3. Op 7 juni 2002 heeft de Commissie haar voorstel gewijzigd en veel van de door het Europees Parlement in eerste lezing aangenomen amendementen geheel, gedeeltelijk of in beginsel geïncorporeerd.

4. De Raad heeft, in overeenstemming met artikel 251 van het Verdrag, zijn gemeenschappelijk standpunt betreffende dit voorstel voor een verordening vastgesteld op 3 februari 2003.

B. Doel van het Commissievoorstel

Het doel van het voorstel is het bevorderen van de grensoverschrijdende handel in elektriciteit, die momenteel - in termen van fysieke stromen - equivalent is aan slechts circa 8% van de totale elektriciteitsproductie. Dit cijfer is relatief bescheiden in vergelijking met andere sectoren van de economie. Het voorstel voorziet in het creëren van een vergoedingsmechanisme op grond waarvan vergoedingsbetalingen moeten worden ontvangen door transmissiesysteembeheerders die grensoverschrijdende stromen van elektriciteit op hun netwerk ontvangen, en dat wordt gefinancierd via bijdragen van deze transmissiesysteembeheerders die deze stromen veroorzaken. Voorts bevat het voorstel harmoniseringsregels betreffende nationale netwerktoegangstarieven en de toewijzing van interconnectorcapaciteiten (congestiebeheer) om te verzekeren dat schaarse capaciteit wordt toegewezen op basis van marktgebaseerde mechanismen en elke vorm van discriminatie wordt vermeden. Tenslotte voorziet het voorstel in de aanneming en wijziging door de Commissie, krachtens een comitologieregelgevingsprocedure, van richtsnoeren, waarin de basisprincipes die opgenomen zijn in de verordening verder zouden worden gedetailleerd.

C. Commentaar op het gemeenschappelijk standpunt van de Raad

1. De Commissie treedt het gemeenschappelijk standpunt van de Raad bij, dat unaniem werd vastgesteld. De hoofdelementen van het Commissievoorstel werden in het gemeenschappelijk standpunt gehandhaafd. Voorts versterken of verduidelijken de meeste veranderingen die door de Raad werden aangebracht het Commissievoorstel, zonder de essentie ervan te veranderen.

2. Het Europees Parlement heeft in eerste lezing 34 amendementen op het originele voorstel van de Commissie aangenomen. Als gevolg van het advies van het Europees Parlement bracht de Commissie meerdere materiële wijzigingen in haar gewijzigd voorstel aan. Van de 34 aangenomen amendementen aanvaardde de Commissie er 6 (amendementen 1, 6, 8, 10, 12 en 14) in de door het Parlement voorgestelde vorm of enigszins geherformuleerd. Twee amendementen werden gedeeltelijk aanvaard (amendementen 3 en 4) en 10 amendementen werden in beginsel aanvaard (18, 21, 27-34).

3. Alle amendementen van het Europees Parlement die door de Commissie in haar gewijzigd voorstel werden overgenomen zijn opgenomen in het gemeenschappelijk standpunt. Sommige van de gehandhaafde amendementen werden gedeeltelijk aangepast, maar steeds werd daarbij vastgehouden aan de onderliggende doelstelling van de wijzigingen van het Europees Parlement.

4. Verschillen tussen het gewijzigd voorstel van de Commissie en het gemeenschappelijk standpunt van de Raad.

Overwegingen

De overwegingen blijven onveranderd, afgezien van een aantal verduidelijkende toevoegingen of wijzigingen van de formulering. De Raad voegde echter twee overwegingen toe, één betreffende het feit dat het van belang is dat derde landen de regels van de verordening naleven (overweging 7), de andere (12) een schets van het basisprincipe van locatiespecifieke signalen.

Artikel 1 - Doel en werkingssfeer

De Raad heeft de beschrijving van het doel en de werkingssfeer van de tekst enigszins gewijzigd en met name toegevoegd dat met de specifieke kenmerken van de nationale en regionale markten rekening wordt gehouden.

Artikel 2 - Definities

Het gemeenschappelijk standpunt preciseert de definities nader zonder de inhoud ervan te wijzigen en omvat enkele extra definities om de tekst duidelijker te maken. Voorts wordt de definitie van "grensoverschrijdende stroom" aangevuld door het toevoegen van de mogelijkheid van een vrijstelling die van toepassing is wanneer transmissienetwerken van twee of meer lidstaten deel uitmaken van één regelblok.

Artikel 3 - Vergoedingsmechanisme voor elektriciteitsstromen tussen transmissiesysteembeheerders

Afgezien van een aantal verduidelijkende wijzigingen van de formulering werden in dit artikel twee inhoudelijke veranderingen aangebracht:

- De lidstaten konden niet bijtreden dat de Commissie krachtens een raadplegingscomitologieprocedure beslist over het bedrag van de vergoedingen die tussen transmissiesysteembeheerders moeten worden betaald. In plaats daarvan suggereert het gemeenschappelijk standpunt een regelgevingsprocedure.

- Het gemeenschappelijk standpunt bepaalt dat de vergoedingen voor grensoverschrijdende stromen die de transmissiesysteembeheerders zullen ontvangen berekend worden op basis van de kosten van de infrastructuur "gebruikt" voor grensoverschrijdende stromen. De Commissie had "aangelegd" voor grensoverschrijdende stromen voorgesteld.

De Commissie kan, hoewel zij deze wijzigingen onnodig acht, deze uiteindelijk aanvaarden in zoverre zij de doelstellingen van de bepalingen in kwestie niet ondermijnen.

Artikel 4 - Tarieven voor de toegang tot netten

De bepalingen van dit artikel zijn niet substantieel veranderd, afgezien van enige nuttige verduidelijking met betrekking tot het inbouwen in de tarieven voor de toegang tot netten van locatiespecifieke signalen. Met name maakt de tekst het duidelijk dat in de eerste plaats de verordening enkel betrekking heeft op signalen "op Europees niveau" en in de tweede plaats het beginsel van locatiespecifieke signalen de lidstaten niet belet aan de verbruikers tarieven op te leggen die op hun gehele grondgebied uniform zijn.

Artikel 5 - Verschaffing van informatie over koppelingscapaciteit

De bepalingen van dit artikel blijven onveranderd, afgezien van een aantal geringe wijzigingen van de formulering.

Artikel 6 - Algemene beginselen inzake congestiebeheer

De bepalingen van dit artikel blijven onveranderd, afgezien van een aantal geringe wijzigingen van de formulering. De leden 7 - 9 van dit artikel werden echter geschrapt en opgenomen in een nieuw artikel 7 van de verordening.

Artikel 7 - Nieuwe interconnectoren

Dit - nieuwe - artikel vervangt de bepalingen van artikel 6 (leden 7-9) inzake vrijstellingen voor bepaalde interconnectoren van de regels betreffende het gebruik van congestie-inkomsten, die zijn opgenomen in artikel 6, lid 5 van de verordening.

Voorts breidt dit artikel de werkingssfeer van de vrijstelling uit tot de bepalingen inzake derdentoegang die zijn opgenomen in de nieuwe elektriciteitsrichtlijn.

Andere verschillen met het gewijzigde voorstel van de Commissie zijn:

- De vrijstelling is enkel mogelijk voor "nieuwe" interconnectoren, gedefinieerd als een interconnector die op de datum van inwerkingtreding van deze verordening niet voltooid is.

- In contrast met het gewijzigde Commissievoorstel moet de vrijstelling niet noodzakelijk in de tijd beperkt zijn.

- De voorwaarden waaronder een vrijstelling kan worden verleend werden uitgebreid en verstrengd.

- De vrijstelling kan worden verleend voor slechts een deel van de totale capaciteit en kan ook van toepassing zijn op aanzienlijke verhogingen van de capaciteit van een bestaande interconnector.

- De regel dat de vrijstelling normaal enkel van toepassing is op gelijkstroomlijnen werd duidelijker gemaakt en de voorwaarden voor een toepassing op wisselstroomlijnen werden gespecificeerd.

- Een beslissing over de vrijstelling kan door één betrokken regelgevende instantie worden genomen in overleg met de instanties van de andere betrokken lidstaten. In het gewijzigde voorstel van de Commissie diende de beslissing "gezamenlijk" door de twee betrokken instanties te worden genomen.

De mogelijkheid van een vrijstelling van derdentoegang werd door de Raad opgenomen ter bescherming van investeringen in projecten met een zeer hoog risico, die niet zouden plaatsvinden indien een dergelijke vrijstelling niet zou worden gegeven. Voor een aantal belangrijke investeringen belet het gereguleerde rendement op investeringen investeerders geld uit te trekken voor een project waarvan de risico's dat het winstgevend wordt zeer hoog zijn.

De Commissie is van oordeel dat de strikt limitatieve voorwaarden, die de Raad verder heeft uitgewerkt, en het nauwkeurige toezicht op elke regelgevende beslissing betreffende een vrijstelling voldoende waarborgen moeten bieden dat deze vrijstellingsmogelijkheid enkel zal worden gebruikt in gevallen dat het absoluut nodig is een investering te beveiligen in het belang van de interne markt en de zekerheid van de voorziening.

Artikel 8 - Richtsnoeren

De bepalingen van dit artikel zijn niet substantieel veranderd, afgezien van een aantal verduidelijkingen. Deze verduidelijkingen hebben in de eerste plaats betrekking op het inbouwen van locatiespecifieke signalen op Europees niveau als onderliggend principe van de nationale nettoegangtariefsystemen: de richtsnoeren voorzien in een geharmoniseerde benadering in dit verband, maar geen harmonisering kan de lidstaten beletten aan de verbruikers tarieven op te leggen die identiek zijn in heel het land. In de tweede plaats wordt nu duidelijk gesteld dat de richtsnoeren, wanneer deze voor het eerst worden gegeven, omvattend moeten zijn en betrekking moeten hebben op de harmonisering van de nationale tariefsystemen alsook de hoofdelementen van het vergoedingsmechanisme tussen de transmissiesysteembeheerders.

Artikel 9 - Regelgevende instanties

De formulering van dit artikel werd enigszins veranderd, zonder enige wijziging van de inhoud. Er werd een verplichting opgenomen voor de regelgevende instanties om samen te werken.

Artikel 10 - Verschaffing van informatie en vertrouwelijkheid

De bepalingen van dit artikel blijven in belangrijke mate onveranderd, afgezien van een aantal geringe wijzigingen van de formulering. De enige inhoudelijke wijziging betreft het recht van de Commissie om de noodzakelijke informatie rechtstreeks van de betrokken ondernemingen te verlangen: de Raad was van oordeel dat de Commissie dit recht enkel mocht hebben wanneer de betrokken lidstaat of de regelgevende instantie ervan de informatie niet verstrekt binnen een door de Commissie gestelde termijn. Voorts beperkt de Raad de mogelijke adressaat van een verzoek om informatie tot "ondernemingen", terwijl het Commissievoorstel ook "ondernemersverenigingen" omvatte.

Artikel 11 - Het recht van de lidstaten om meer gedetailleerde maatregelen te treffen

Dit artikel blijft onveranderd.

Artikel 12 - Sancties

Dit artikel blijft onveranderd, afgezien van een aantal zeer kleine verduidelijkende wijzigingen van de formulering.

Artikel 13 - Comité

Dit artikel blijft onveranderd, afgezien van een aantal zeer kleine verduidelijkende wijzigingen van de formulering en de toevoeging dat het comité zijn reglement van orde vaststelt.

Artikel 14 - Verslag van de Commissie

Onveranderd, afgezien van de toevoeging van een verduidelijking op grond waarvan het rapport eveneens betrekking moet hebben op het aspect locatiespecifieke signalen.

Artikel 15 - Inwerkingtreding

Het gemeenschappelijk standpunt houdt vast aan het beginsel van een onmiddellijke inwerkingtreding van de verordening (20e dag na publicatie) en bepaalt dat zij van toepassing is vanaf een latere datum, namelijk de datum waarvóór de lidstaten de nieuwe elektriciteitsrichtlijn ten uitvoer moeten leggen (1 juli 2004), een en ander in overeenstemming met het gemeenschappelijk standpunt betreffende de herziene elektriciteitsrichtlijn. De Commissie liet in haar gewijzigd voorstel de toepassingsdatum open (vierkante haakjes).

BIJLAGE

Het gemeenschappelijk standpunt laat de bijlage, dat wil zeggen de richtsnoeren betreffende het beheer en de toewijzing van beschikbare overdrachtcapaciteit op interconnecties tussen nationale systemen, globaal onveranderd. In de originele Engelse versie is het werkwoord 'should', waar het gaat over verplichtingen, stelselmatig vervangen door 'shall' overeenkomstig het verbindende karakter van de richtsnoeren.

D. Conclusie

In het standpunt van de Raad worden alle amendementen overgenomen die door het Europees Parlement in eerste lezing werden geformuleerd en de Commissie in haar gewijzigd voorstel overnam. Waar het gemeenschappelijk standpunt afwijkt van het gewijzigde voorstel blijft het dicht in de buurt van de beginselen die ten grondslag liggen aan het originele Commissievoorstel. De Commissie treedt derhalve het gemeenschappelijk standpunt van de Raad bij.

E. Bijlage

Verklaringen van de Commissie voor de Raadsnotulen

Ad artikel 7:

"De Commissie benadrukt dat zij voornemens is deze vrijstelling restrictief te interpreteren teneinde te waarborgen dat de vrijstelling tot het strikt noodzakelijke wordt beperkt, in het bijzonder wat betreft de duur van de vrijstelling en de betrokken capaciteit van het project waarvoor de vrijstelling geldt, ter verwezenlijking van het doel, uitzonderlijk risicovolle investeringen te financieren."

"De Commissie bevestigt dat, indien de regelgevende instantie overeenkomstig richtlijn xxx (en respectievelijk de verordening) een niet-discriminerende en transparante veilingprocedure heeft goedgekeurd, deze als gereguleerde toegang van derden in de zin van richtlijn xxx (en respectievelijk de verordening) kan worden aangemerkt."

Ad artikel 8:

"Bij de evaluatie van een vervolgvoorstel voor de aanneming van de eerste reeks richtsnoeren, aan de Raad voorgelegd met toepassing van artikel 5 van Besluit 1999/468/EG, herhaalt de Commissie haar verklaring over artikel 5 van Besluit 1999/468/EG, waarin zij stelt dat zij zich bij het zoeken naar een evenwichtige oplossing niet zal verzetten als mocht blijken dat een meerderheid binnen de Raad een uitvoeringsmaatregel niet geschikt vindt (zie PB C 203 van 17.7.1999, blz. 1)."