Advies van het Comité van de Regio's over de "Mededeling van de Commissie over e-Learning - Het onderwijs van morgen uitdenken"

(2001/C 144/10)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien de Mededeling van de Commissie over e-Learning - Het onderwijs van morgen uitdenken (COM(2000) 318 def.);

gezien het besluit van het bureau d.d. 13 juni 2000 om, overeenkomstig artikel 265, lid 5, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, een advies op te stellen over "e-learning - Het onderwijs van morgen uitdenken" en commissie 7 (Onderwijs, beroepsopleiding, cultuur, jeugd, sport, burgerrechten) te belasten met de voorbereiding van het desbetreffende advies;

gezien het verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement "Het onderwijs van morgen uitdenken - De innovatie bevorderen met behulp van de nieuwe technologieën" (COM(2000) 23 def.);

gezien het advies van het Comité van de Regio's over de nieuwe programma's Socrates, Leonardo en Jeugd (CDR 226/98 fin)(1);

gezien de conclusies van het seminar dat door commissie 7, in samenwerking met de autonome regio Madeira, werd georganiseerd over "Levenslang leren en toegang tot de nieuwe technologieën";

gezien het ontwerpadvies van commissie 7, dat op 3 oktober 2000 werd goedgekeurd (CDR 314/2000) (Rapporteur: de heer Vieira de Carvalho, P-EVP),

heeft tijdens zijn 36e zitting van 13 en 14 december 2000 (vergadering van 14 december) het volgende advies goedgekeurd.

1. Standpunt van het Comité van de Regio's

1.1. is ingenomen met het voorstel van de Commissie over "e-Learning", dat een belangrijk middel is om de betrokken partijen ertoe aan te zetten het onderwijs- en opleidingsstelsel in een sneller tempo aan te passen teneinde te kunnen inspelen op de behoeften van de nieuwe kennismaatschappij;

1.2. deelt de bezorgdheid die tijdens de Europese Raad van Lissabon op 23 en 24 maart 2000 is geuit ten aanzien van de noodzaak te garanderen dat de EU geen terrein verliest in de internationale kenniseconomie en in staat is de voortdurende ontwikkelingen op het gebied van nieuwe technologieën bij te houden; deze factoren zijn immers van doorslaggevend belang om de werkgelegenheid, het concurrentievermogen en de groei van Europa te bevorderen;

1.3. erkent dat de snelle technologische vooruitgang vergaande gevolgen heeft gehad voor de economie in het algemeen en dat derhalve niet alleen structurele en industriële, maar ook culturele en sociale hervormingen geboden zijn om de maatschappij aan steeds veranderende eisen te kunnen laten voldoen;

1.4. is van mening dat de totstandbrenging van een cognitieve maatschappij die gebaseerd is op sociale samenhang, kan helpen deze nieuwe uitdagingen tegemoet te treden. In dit opzicht is het van essentieel belang dat onderwijs en beroepsopleiding worden aangewezen als belangrijkste instrumenten om digitale technologieën overal hun intrede te laten doen, zodat alle mogelijkheden ervan worden benut; alleen dan kan de EU maximaal profiteren van de geboden kansen en kunnen alle burgers worden voorbereid op het digitale tijdperk;

1.5. is verheugd dat het "e-learning"-initiatief tot doel heeft de samenwerking tussen de openbare en de privésector, alsook tussen betrokkenen in onderwijs, opleiding en cultuur en in de content-industrie te versterken. Ook wordt toegejuicht dat bijzondere aandacht zal worden besteed aan de samenwerking met de economische en sociale actoren, en met name met de sociale partners, bij de tenuitvoerlegging van de vier krachtlijnen, te weten een betere uitrusting, betere scholing, de ontwikkeling van multimediadiensten en -content, alsook de ontwikkeling van een netwerk van kenniscentra;

1.6. is blij dat het "e-learning"-initiatief voorstelt de middelen van de betreffende communautaire programma's en instrumenten toe te spitsen op een beperkt aantal strategische acties die een Europese dimensie en toegevoegde waarde geven aan de lokale, regionale en nationale initiatieven;

1.7. is ingenomen met de uitspraak dat tegen 2004 de scholen in de Europese Unie met één multimediacomputer per 5 à 15 gebruikers zouden moeten zijn uitgerust, maar erkent dat dit wellicht erg hoog gegrepen is - en steun van de Europese Unie derhalve geboden is - gezien de huidige situatie van één computer per 24 à 400 leerlingen;

1.8. is van mening dat de onderwijsinstellingen de enorme verantwoordelijkheid hebben om de leerlingen de noodzakelijke vaardigheden aan te leren om van de nieuwe informatie- en communicatie-instrumenten gebruik te kunnen maken;

1.9. erkent dat op een wereldmarkt waar bijna 80 % van de on-linehulpbronnen uit de Verenigde Staten komt, de technologische verschillen - zowel op het gebied van hardware als van software - dringend moeten worden weggewerkt;

1.10. is tevens bezorgd over de verschillen binnen de Europese Unie zèlf, waarbij de Zuid-Europese landen een aanzienlijke achterstand hebben ten opzichte van de centraal gelegen landen, die op hun beurt nog maar de helft van het pad van de VS hebben afgelegd;

1.11. ziet in dat de informatie- en communicatietechnologieën (ICT), waarvan zo ongeveer om de negen maanden nieuwe toepassingen verschijnen, de motor achter de ontwikkeling van de informatiemaatschappij zijn, maar tevens enorme druk uitoefenen op de uitgaven;

1.12. is ingenomen met de initiatieven van de Europese Commissie die de aandacht vestigen op de noodzaak onderwijsinstellingen op bijvoorbeeld Netd@ys aan te sluiten;

1.13. bevestigt dat leerkrachten een essentiële rol spelen in het welslagen van de totstandbrenging van een kennismaatschappij, omdat de "menselijke interface" - in de vorm van begeleiding door een docent - van groot belang is en de nieuwe technologieën hierbij een belangrijk pedagogisch instrument zijn;

1.14. beklemtoont de noodzaak van levenslang leren, te meer daar technische kennis geen statisch gegeven is en dus regelmatig moet worden bijgewerkt. Met het oog hierop is het noodzakelijk dat leerkrachten vertrouwd worden gemaakt met het gebruik van ICT in het onderwijs; feit is echter dat, enerzijds, leraren - waarvan een meerderheid ouder dan 45 jaar is - enigszins terughoudend zijn en het, anderzijds, niet zo eenvoudig is om leerkrachten aan te werven die bekwaam zijn in het gebruik van nieuwe technologieën;

1.15. constateert met genoegen dat het "e-learning"-initiatief innovatieve educatieve modellen zal belichten, waarbij de nieuwe technologieën bijvoorbeeld een nieuwe soort relatie tussen leerlingen en leraren tot stand kunnen brengen;

1.16. beaamt de dringende behoefte aan goede, complete en voortdurend bijgewerkte on-linediensten, waarbij ook aandacht wordt besteed aan opleiding, onderhoud en begeleiding;

1.17. beklemtoont dat de open en flexibele leermethoden zeer doeltreffend zijn gebleken, reden waarom zij een stimulans kunnen zijn op andere leerstofgebieden, waarbij de beste praktijken op scholen als uitgangspunt worden genomen, i.h.b. het talenonderwijs;

1.18. steunt de omvorming van scholen tot lokale cursuscentra of polyvalente onderwijscentra, die voor iedereen toegankelijk zijn;

1.19. steunt het voorstel om een "e-learning"-site op het Internet te creëren om de uitwisseling van ervaringen te stimuleren;

1.20. is van mening dat de hoogte van de hieraan verbonden kosten één van de belangrijkste obstakels zal zijn om de door dit initiatief vastgestelde doelstellingen te verwezenlijken. Samenwerking tussen openbare en particuliere partijen kan hierbij echter van nut zijn. In dit opzicht kunnen lokale en regionale overheden een belangrijke rol spelen, nl. om steun van de particuliere sector los te krijgen;

1.21. is fervent voorstander van medefinanciering door de EU in de vorm van steun uit de structuurfondsen aan daarvoor in aanmerking komende regio's alsook via bijdragen uit communautaire programma's en financiële instrumenten van de Gemeenschap;

1.22. is zich bewust van het bestaan van grote verschillen in Europa, vooral op het gebied van infrastructuur, waardoor de ongelijkheden tussen de regio's nog toenemen. Het Comité is ingenomen met de steun uit de structuurfondsen, m.n. voor de levering van hardware aan onderwijsinstellingen en de oprichting van lokale polyvalente kenniscentra die voor iedereen toegankelijk zijn. Deze steun moet bovenop de bestaande steun komen en mag er niet toe leiden dat bepaalde doelstellingen in de beoogde regio's door andere worden vervangen;

1.23. is van mening dat alle onderwijsinstellingen, óók die in perifeer of verspreid gelegen of dunbevolkte gebieden of gebieden met sociale problemen, moeten kunnen profiteren van de informatiemaatschappij. Naar het oordeel van het Comité moeten uitgebreide voorzieningen worden getroffen voor individuele ondersteuning van leerlingen, via scholen en gemeenschapsprojecten waarbij ook ouders zijn betrokken. Het Comité is derhalve van mening dat de lokale en regionale overheden, met de steun van organen op andere bestuursniveaus, het beste in staat zijn om gelijke toegang te waarborgen en uitsluiting te bestrijden;

1.24. is van oordeel dat bij het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën rekening moet worden gehouden met de behoeften van de minst bevoorrechte leden uit alle lagen van de samenleving, alsook speciale aandacht moet worden besteed aan de specifieke behoeften van dyslectische of gehandicapte kinderen, waarbij wordt getracht de kloof te dichten tussen diegenen die wél en diegenen die níet over ICT kunnen beschikken;

2. Aanbevelingen van het Comité van de Regio's

2.1. benadrukt eens te meer dat uit de aanpassingen die nodig zijn als gevolg van technologische, economische en maatschappelijke ontwikkelingen niet mag worden afgeleid dat de EU nu op onderwijsgebied ruimere bevoegdheden dient te krijgen. Ook al vallen bepaalde onderdelen van het onderwijs onder andere beleidsterreinen (bijvoorbeeld economisch, werkgelegenheids- of sociaal beleid), dat geeft de EU nog niet het recht haar in de artt. 149 en 150 van het EG-Verdrag vastgelegde doelstellingen en bevoegdheden op het gebied van onderwijs en opleiding uit te breiden;

2.1.1. beveelt aan de investeringen in de opleiding van leraren en in levenslang leren, waarvan onderricht in ICT deel moet uitmaken, op te voeren en erkent dat de communautaire programma's op het gebied van onderwijs en beroepsopleiding, m.n. het Socrates- en Leonardo da Vinci-programma, hieraan een waardevolle bijdrage kunnen leveren;

2.1.2. acht het noodzakelijk dat de Commissie de vereiste maatregelen neemt om de toegang tot communicatietechnologieën voor de beoogde doelgroep te verzekeren, alsmede de financiering van Internetaansluitingen in opleidingscentra en het onderhoud ervan veilig te stellen; acht het bovendien noodzakelijk na te gaan of opleidingscentra niet gratis gebruik kunnen maken van communicatietechnologieën;

2.2. erkent dat de Europese industrie voor educatieve multimedia nog in de kinderschoenen staat, terwijl de VS deze fase al zijn ontgroeid en al zover zijn dat er samen met de meest vooraanstaande universiteiten nieuwe bedrijven worden opgezet. In de wetenschap dat de meeste content op het Internet afkomstig is uit de VS, beveelt het Comité aan meer Europese content en diensten te ontwikkelen. Anderzijds moet de Commissie ook, om deze industrie de gewenste omvang te laten bereiken, alles in het werk stellen om bijscholing van personeel te vergemakkelijken en de overdracht van informatie te versnellen (passende bandbreedtes);

2.3. raadt de Commissie aan de productie en distributie van kwalitatief hoogstaande educatieve programma's in het kader van de communautaire programma's te steunen;

2.4. is van mening dat leerkrachten, leraren, leerlingen, ouders, industrie en sociale partners bij de ontwikkeling van diensten en programma's en bij ondersteunende voorzieningen betrokken moeten blijven;

2.5. beveelt aan bij de ontwikkeling van multimedia rekening te blijven houden met cultuur- en taaldiversiteit zonder evenwel voorbij te gaan aan de dynamiek van de Europese eenwording;

2.6. juicht dit initiatief toe - vooral gezien het feit dat in de afgelopen jaren, in het kader van het EUN-net (European Schoolnet), een paneuropees netwerk van onderwijsinstellingen is opgezet, die via het Internet met elkaar zijn verbonden en thans meer dan 500 scholen omvatten, welke een virtueel forum vormen om informatie over content en nieuwe leservaringen uit te wisselen -, en pleit voor uitbreiding ervan tot zoveel mogelijk onderwijsinstellingen;

2.7. ervan uitgaande dat het steeds belangrijker is dat docenten gemakkelijk een beroep kunnen doen op gestructureerde diensten voor gegevensuitwisseling en ondersteuning, alsook op educatieve multimedia-content, acht het Comité het van essentieel belang dat maatregelen worden voorbereid met het oog op de bijscholing van cursusleiders en leerkrachten op het gebied van het gebruik van nieuwe technologieën en dat diensten worden ontwikkeld om interactie via het Internet te vergemakkelijken en zodoende innoverende pedagogische praktijken te bevorderen. Bovendien moet de opleiding van specialisten in informatie- en communicatietechnologieën worden bevorderd; zij kunnen immers, nadat zij zich didactische en pedagogische technieken eigen hebben gemaakt, ondersteuning bieden aan het onderwijzend personeel en zich toeleggen op de ontwikkeling van lesmateriaal voor het Internet, educatieve software, enz. Voorts is het van even groot belang dat in de hele EU wordt samengewerkt om de beste praktijken te verspreiden;

2.8. beveelt aan alle opleidingscentra en onderwijsinstellingen hierbij te betrekken, en scholen in verbinding te stellen met onderzoekscentra, bedrijven en overheidsinstellingen, alsook bibliotheken, "Community Access Points" (openbare computercentra) en musea, zodat de toegang tot onderwijs en opleiding binnen ieders bereik komt;

2.9. pleit voor relevante informatie over de gerealiseerde doelstellingen om de ontwikkelingen op het vlak van het gebruik en de verspreiding van ICT in onderwijs en opleiding te volgen, alsook na te gaan in hoeverre de door de Europese Commissie voor het "e-learning"-initiatief vastgestelde doelstellingen al zijn verwezenlijkt;

2.10. acht het van essentieel belang dat de lokale en regionale overheden, gezien hun fundamentele rol op het gebied van onderwijs en opleiding, bij de verwezenlijking van de doelstellingen van het "e-learning"-initiatief worden betrokken.

Brussel, 14 december 2000.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Jos Chabert

(1) PB C 51 van 22.2.1999, blz. 77.