Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 2236/95 van de Raad van 18 september 1995 tot vaststelling van de algemene regels voor het verlenen van financiële bijstand van de Gemeenschap op het gebied van trans-Europese netwerken"

(COM(2003) 220 def. - 2003/0086 (COD))

(2003/C 234/07)

De Raad heeft op 20 mei 2003 besloten om, overeenkomstig artikel 262 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Europees Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De gespecialiseerde afdeling "Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij", die met de voorbereidende werkzaamheden terzake was belast, heeft haar advies op 26 juni 2003 goedgekeurd; algemeen afdelingsrapporteur was de heer Simons.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 401e zitting van 16 en 17 juli 2003 (vergadering van 16 juli) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Inleiding

eTEN vormt de kern van het actieplan eEurope 2005, dat op zijn beurt weer een belangrijk onderdeel is van de Lissabonstrategie. Die strategie is erop gericht de EU vóór 2010 tot de meest concurrerende en dynamische economie ter wereld te maken. Door een heroriëntering zal eTEN een sleutelrol gaan spelen bij de tenuitvoerlegging van eEurope 2005: het accent zal komen te liggen op de praktische realisatie van de eEurope-doelstellingen ten aanzien van diensten van algemeen belang. De aanpassing die heeft plaatsgevonden in termen van de feitelijke programma-inhoud moet nu worden aangevuld met een herziening van de financieringsstructuur. Thans bedraagt de Gemeenschapssteun in totaal maximaal 10 % van de totale investeringskosten. Bij projectstudies is een bijdrage van 50 % van de totale kosten van de studie toegestaan. De ervaring van de Commissie heeft echter uitgewezen dat dit financieringspercentage duidelijk te laag is om de introductie van diensten te stimuleren en in dit stadium werkelijk voor voortgang te zorgen. Daarom stelt de Commissie voor het financieringsplafond voor projecten op te trekken van 10 % naar 30 %. Het moet dan wel gaan om projecten in het kader waarvan nieuwe diensten en toepassingen worden geïntroduceerd. Deze herziening heeft geen gevolgen voor het totale budget van het eTEN-programma.

2. Algemene opmerkingen

2.1 In het actieplan eEurope 2005(1) wordt in de financieringsparagraaf door de Commissie reeds aangekondigd dat er een voorstel komt om het financieringsplafond voor de invoeringsfase van eTEN-projecten te verhogen van 10 % naar 30 %, zonder afbreuk te doen aan de andere TEN-programma's.

2.2 Over dit voorstel, dat slechts een inhoudelijk artikel bevat, is het advies van het Comité gevraagd.

2.3 Het Comité heeft geen bezwaren tegen de wijziging van artikel 5, lid 3 door de toevoeging van de volgende alinea: "In het geval van projecten van gemeenschappelijk belang als bedoeld in bijlage I bij Beschikking nr. 1336/97/EG mag het totale bedrag van de bijstand van de Gemeenschap uit hoofde van deze verordening oplopen tot 30 % van de totale investeringskosten", daar zij de onderstaande argumenten zeer wel kan volgen.

2.3.1 Door de nieuwe opzet van de eTEN is het zwaartepunt van de actie eEurope 2005 komen te liggen op de concrete toepassing van eEurope-diensten voor het algemeen belang.

2.3.2 De ervaring met de projectenportefeuille tot nu toe echter heeft geleerd dat met de bestaande financiële regelingen het nauwelijks tot concretisering in de markt komt.

2.3.3 Daar de studiefase voor een nieuwe telecommunicatie hoge kosten met zich brengt, waarvoor meestal al de geëigende bovengrens van 50 % voor studiekosten aan wordt gegeven, is er nauwelijks nog financiële ruimte voor de invoeringsfase.

2.3.4 De Commissie spreekt van een verhouding tussen studie- of haalbaarheidsprojecten en invoeringsprojecten van 95 % tot 5 %. Ze wil tenminste naar een verhouding van 50/50 toe. Vergelijking met de ervaringen in het kader van het IST-programma(2) onder het vijfde Kaderprogramma geven aan dat voor de invoering van diensten in de praktijk een financieringsbovengrens van 30 tot 40 % nodig is.

2.3.5 Om zeker te stellen dat de beschikbaar gestelde financiële middelen ook daadwerkelijk bijdragen tot het gestelde doel van eEurope 2005 zal gewerkt worden met een kleiner aantal projecten dan tot nu toe, maar ze hebben wel als potentie in zich dat ze concretisering tot doel hebben, tastbaar zijn en zichtbare gevolgen op de markt zullen laten zien.

2.4 Wel merkt het Comité nog op dat met de bovengrens van 30 % wordt afgeweken van de soortgelijke wijzigingen tot 20 % voor de TEN-vervoer- en TEN-energieprojecten(3). De reden daarvoor is al in 2.3.4.vermeld en wordt door het Comité als voldoende gekwalificeerd.

2.5 Ook komt het het Comité voor dat er een evaluatie van deze stap, en die van de TEN-vervoer en TEN-energieprojecten, op niet al te lange termijn zou moeten plaatsvinden en wel zo ingericht dat wanneer er onverhoopt toch onvoldoende succes is, radicale nieuwe beleidskeuzes bij alle TEN's in overweging kunnen worden genomen; anders gezegd: zeker niet meer met dit huidige TEN-financieringssysteem verder gaan, doch een radicalere, geactualiseerde en toekomstgerichte methodiek toepassen.

3. Conclusie

Het Comité onderschrijft de mogelijkheden om voor gemeenschappelijke telecommunicatieprojecten, die in aanzienlijke mate bijdragen tot de doelstellingen van de trans-Europese netwerken, het totale steunpercentage op te trekken van 10 tot 30 % van de totale investeringskosten en hoopt dat op deze manier de doelstellingen sneller bereikt zullen worden. Mocht later blijken dat dit niet het geval is, dan ware te denken aan radicalere, geactualiseerde en toekomstgerichte financieringsmethodes.

Brussel, 16 juli 2003.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

R. Briesch

(1) Het EESC heeft een advies over het Eindverslag eEurope 2002 opgesteld.

(2) IST - Technologieën voor de informatiemaatschappij, 5e en 6e Kaderprogramma voor Onderzoek en Technologische Ontwikkeling van de EU, 2002-2006, besluit nr. 1513/2002/EG, PB L 232 van 29.8.2002, blz. 1.

(3) "Richtsnoeren/TEN Energie", PB L C 241 van 7.10.2002; "Richtsnoeren voor trans-Europese telecommunicatienetwerken" van 29.5.2002, PB C 221 van 17.9.2002; "Algemene regels financiële bijstand/TEN" van 20.3.2002, PB C 125 van 21.3.2002; "Herziening/TEN-richtsnoeren", PB C 125 van 27.5.2002.