ARCHIVESHISTORIQUES
DELACOMMISSION
COLLECTION RELIEEDES
DOCUMENTS "COM"
COM(81)128
Vol.1981/0034

Disclaimer
Conformément aurèglement(CEE,Euratom)n°354/83duConseildu1erfévrier1983
concernantl'ouvertureaupublicdesarchiveshistoriquesdelaCommunauté économique
européenneetdelaCommunautéeuropéennedel'énergieatomique(JOL43du15.2.1983,
p.1),telquemodifiéparlerèglement(CE,Euratom)n°1700/2003du22septembre2003
(JOL243du27.9.2003,p.1),cedossierestouvertaupublic.Lecaséchéant,lesdocuments
classifiésprésentsdanscedossierontétédéclassifiésconformément àl'article5dudit
règlement.
InaccordancewithCouncilRegulation(EEC,Euratom)No354/83of1February1983
concerningtheopeningtothepublicofthehistoricalarchivesoftheEuropeanEconomic
CommunityandtheEuropeanAtomicEnergyCommunity(OJL43,15.2.1983,p.1),as
amendedbyRegulation(EC,Euratom)No1700/2003of22September2003(OJL243,
27.9.2003,p.1),thisfileisopentothepublic.Wherenecessary,classifieddocumentsinthis
filehavebeendeclassified inconformitywithArticle5oftheaforementioned regulation.
InÜbereinstimmung mitderVerordnung(EWG,Euratom)Nr.354/83desRatesvom1.
Februar1983überdieFreigabederhistorischen ArchivederEuropäischen
Wirtschaftsgemeinschaft undderEuropäischen Atomgemeinschaft (ABI.L43vom15.2.1983,
S.1),geändertdurchdieVerordnung(EG,Euratom)Nr.1700/2003vom22.September2003
(ABI.L243vom27.9.2003,S.1),istdieseDateiderÖffentlichkeitzugänglich.Soweit
erforderlich,wurdendieVerschlusssachen indieserDateiinÜbereinstimmung mitArtikel5
dergenanntenVerordnungfreigegeben.

COMMISSIE VANDEEUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COM(81)128 def.
Brussel,24maart1981
Voorstelvooreen
RICHTLIJN VANDERAAD
totwijzigingvanrichtlijn 73/405/EEGbetreffende deonderlinge aanpassing
vandewetgevingen derlid-staten inzakedecontrolemethoden metbetrekking
totdebiologische afbreekbaarheid vananionactieve ,oppervlakte-actieve stoffen
(doordeCommissiebijdeRaadingediend)
VçoASortiduSecrétariat/S-y
GénéralAiW
C0M(81)128def.

CSTY^4
Memorievantoelichting
Algemeen
Richtlijn73/405/EEGvandeRaadinzakedecontrolemethoden metbetrekking
totdebiologische afbreekbaarheid vananionactieve oppervlakte-actieve
stoffen(1)/diebijonderhavigvoorsteldienttewordengewijzigd,be­
hoorttothetalgemeneprogrammavoordeopheffingvandetechnische han­
delsbelemmeringen /datop28mei1969doordeRaadwerdaangenomen.
Ophetgebiedvandedetergentia (bepaaldewas-enreinigingsmiddelen )
bestaantotnogtoetweerichtlijnen .Hetvoorstelvooreenderdericht­
lijnisdeRaadop18februari1980(2)doordeCommissietergoedkeuring
ι
voorgelegd. \
Dezerichtlijnen hebbenalletweehoofddoelstellingen ,metnamedebevor­
deringvandemilieubescherming endeverzekering vanhetvrijverkeer
vangoederenbinnendeEuropeseGemeenschap .
Ditvoorstelheeftnoodzakelijk tendoeldeinbijlagebeschreven ^controle-
methodenmetbetrekkingtotdebiologische afbreekbaarheid vananionactieve
oppervlakte-actieve stoffen(bevestigingstest )aantepassenaandetech­
nischevooruitgang .Dezenoodzaakisinhetbijzondergeblékenbijde
uitwerking vanhetvoorstelinzakedecontrolemethoden voordebiologische
afbreekbaarheid vanniet-ionische oppervlakte-actieve stoffen,datvorig
jaaraandeRaadisvoorgelegd.Hetisbeslistnodigdatdeinbeide ,
richtlijnenvoorgestelde bevestigingstestszoveel mogelijkovereenstemmen .
Dezetestdientovereenkomstig artikel5,lid2vanrichtlijn73/404/EEG
betreffendedetergentia (3)bijgeschillentewordenuitgevoerd endient
alsgrondslagvoorhetdoordeCommissietenemenbestuit.
Inditvoorstelwordenvoortsdeinverschillende Lid-Statenbestaande
methodesbijgewerkt enwordtnogeenmethodetoegevoegd.
Bijdezegelegenheiddientookhettoepassingsgebied vanderichtlijn
duidelijkertewordenafgebakend,wantdetotnutoegeldendetekst
heefttotinterpretatiemoeilijkheden geleid.
(1)PBL347van17.12.1973,blz.53
(2)PBC104van28.04.1980,blz.112
(3)PBL347-van17.12.1973,blz.51

-2-
II.Opmerkingenbijdeartikelen
Artikel 1
Deaanartikel 1toegevoegde tekstisbedoeldomhettoepassingsgebied
vanderichtlijnduidelijker af.tebakenen.Daarmeewordtduidelijk
gemaaktdatde'richtlijnslechtsgeldtvooroppervlakte-actieve stoffen
dieindetergentia wordengebruikt.Derichtlijngeldtdusnietvoor
oppervlakte-actieve stoffendieeenbestanddeel zijnvanandereproduk-
tendandetergentia -Ditbleeknietduidelijkuitdetotnogtoe
geldendetekst.
Bovendien wordendeverwijzingen inartikel2vanderichtlijnnaarde
ineenaantalLid-Staten bestaande methodesbijgewerkt enwordtdein
hetVerenigdKoninkrijk geldendemethodetoegevoegd .Ookwordende
tekstenvandebestaandeartikelen 2en3opbasisvandeuitgevoerde
proevengepreciseerd .
Artikel 2
Deindebijlagebeschreven referentiemethode (bevestigingstest ),wordt,
innavolging vandevoordeniet-ionischeoppervlakte-actieve stoffen
vastgestelde methode,aandelaatstestandvanwetenschap entechniek
aangepast.Indetoekomstdienteendergelijke aanpassing aandevoor­
uitgangvandetechniektegeschieden viadeprocedure vanhetcomité,
dieisbeschreven inhetvoorstelvooreenderderichtlijn,datin
afdelingIisvermeld.
Artikelen 3en4
Dezeartikelenzijndezelfdevoorallerichtlijnen .
III.Raadpleging vandebetrokkenkringen
Hetvoorstelvooreenrichtlijn werdinnauwesamenwerking metdeskun­
digenvandeLid-Statenuitgewerkt .^Erwerdrekeninggehoudenmetde
doordevertegenwoordigers vandedesbetreffende industrietakken ge­
formuleerde standpunten .
IV,Raadpleging vanhetEuropeseParlement en'etEconomisch enSociaal
Comité
.Overeenkomstig artikel100,lid2,vanhetEEG-Verdrag ishetadvies
vandezebeideinstellingen vereist.

Voorstel
voor een richtlijn van deRaad totwijziging van
richtlijn 73/405/EEGbetreffende deonderlinge ,
aanpassing vandewetgevingen derLid-Stat eninzake
decontrolemethoden metbetrekking tot debiologische
afbreekbaarheid vananionactieve ,oppervlakte-actieve
stoffen • .
DERAAD VAN DE'EUROPESE GEMEENSCHAPPEN , _
gelet ophetVerdrag totoprichting van deEuropese Economische Gemeenschap ,
inzonderheid opartikel 100, .
gezien hetvoorstel vandeCommissie ,
gezien hetadvies vanhetEuropese Parlement , ;
'gezien hetadvies van hetEconomisch enSociaal Comité , ■, . \
overwegende datrichtlijn 73/405/EEG van deRaad (1)aan delaatste stand
vanwetenschap entechniek moet worden aangepast ;
-dat dereferenties van deinartikel 2opgesomde methodes moeten worden
bijgewerkt ;
-dat derhalve artikel 2 met ;een verdere methode moet worden
aangevuld ,enweldiewelke inhetVerenigd Koninkrijk geldt ;
-dat devoor geschillen vastgestelde referentiemethode (bevestigingstest )
openkele punten moet worden verbeterd ;
t.
overwegende dat het,zoals isbepaald inartikel 4vanderichtlijn 73/404/EEGvan
deRaad van22november 1973 betreffende deonderlinge aanpassing yande
wetgeving derLid-Staten inzake detergentia (2),aanbeveling verdient om
voor hetmeten van debiologische' afbreekbaarheid passende toleranties vast
testellen ,teneinde zich tevrijwaren tegen deonnauwkeurigheden van de
controlemethoden diekunnen leiden totverbodsmaatregelen metbelangrijke
economische consequenties ;datzulke verbodsmaatregelen duspasmogen
worden getroffen 'indien bijanalyse volgens eender inartikel 2vanRichtlijn
73/405/EEGbedoelde methodes blijkt datdebiologische afbreekbaarheid minder
dan80%•bedraagt ;
Overwegende dat,aangezien zekere twijfels z'ngerezen aangaande hettoepassings­
gebied vanRichtlijn 73/405/EEGvandeRaad ,duidelijk moet worden gemaakt dat
«
deRichtlijn alleen opoppervlakte-actieve stoffen indetergentia betrekking
heeft ;eveneens moet buiten alle twijfel worden gesteld dathetinArtikel 2om
degraad vanbiologische afbreekbaarheid vananionische oppervlakte-actieve stof­
fen,bevat indetergentia ,gaat ,enniet omdegraad vanbiologische afbreekbaai –
heid vandedetergentia zelf .
(1)PBnr.L347van17.12.1973 ,blz .53
(2)PBnr.L347van17.12.1973 ,blz.51

HEEFTDEVOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD :
Artikel 1
Richtlijn 73/405/EEGwordtalsvolgtgewijzigd :
1.Aanartikel 1wordendevolgendewordentoegevoegd.:
"dieindetergentia wordengebruikt."
2.Deartikelen 2en3wordendoordevolgendeartikelen vervangen :
"Artikel 2
Overeenkomstig devoorschriften vanartikel4vanrichtlijn 73/404/EEG
inzakedetergentia,verbieden deLid-Staten,geziendeonnauwkeurigheden
vandecontrolemethoden ,hetopdemarktbrengenenhetgebruikophun
grondgebied vaneendetergensindiendemetingvandegraadvanbiologische
afbreekbaarheid vandedaarinaanwezigeoppervlakte-actieve stoffeneen
resultaat vanminderdan80%oplevert.
Dezemetingwordtverrichtvolgenseenvandevolgendemethoden :
-'deOESO-methode ,gepubliceerd inhettechnischrapportvandeOESOvan
11juni1976overeenvoorstelvooreenmethodetotbepalingvande
biologische afbreekbaarheid vaninsynthetische detergentia gebruikte
oppervlakte-actieve stoffen;
-deinFrankrijkgeldendemethode,goedgekeurd bijbesluitvan28december
1978,gepubliceerd inhet"JournalOfficieldelaRépublique Frangaise"
van18januari1979,blz.514/515endeexperimentele normT73-260,van
februari1971,uitgegeven doorde"Association Frangaise deNormalisation
(AFNOR)";•
-deindeBondsrepubliek Duitslandgeldendemethode,goedgekeurd bijde
"Verordnung überdieAbbaubarkeit anionischer undnichtanionischer
grenzflachenaktiver StoffeinWasch-undReinigungsmitteln van30januari
1977,indeversievandeverordening totuijzigingvandezeverordening
van18juni1980,dieisgepubliceerd inhetBundesgesetzblatt 1980,
deelI,blz.706;
-deinhetVerenigdKoninkrijk als"PorousPotTest"geldendemethode,
dieisbeschreveninhettechnisch;rapporNo.70(1978)vanhetWater
ResearchCenter.

-3-
Artikel3
Bijtoepassing vandeprocedure,omschreveninartikel5,lid2van
\richtlijn 73/404/EEGinzakedetergentia .wordtdoorhetlaboratorium ten
aanzienvananionactieve ,oppervlakte-actieve stoffenadviesuitgebracht
opgrondvandeinbijlagebijdezerichtlijnomschrevenreferentie-
methode(bevestigingstest )".
Λ -
Debijlagewordtvervangendoordebijlagevandezerichtlijn.
Artikel2
DeLid-Staten doendebepalingen inwerkingtredendienodigzijnom
uiterlijk op1juni1982aandezerichtlijntevoldoen.Zijstellende
Commissiehiervanonmiddellijk inkennis. '
Artikel3
4 ιι
DezerichtlijnisgerichttotdeLid-Staten.,

-1-
BIJLAGE
E:PALING VAN DEBIOLOGISCHE AFBREEKBAARHEID
VAN ANIONACTÏEVE OPPEP' .LAKTE-ACTIEVE STOFFEN
REFERENTI EMET HODE (BEVESTIGINGSTEST )
HOOFDSTUK 1
1.1 .Definitie
Indezinvandeze richtlijn wordt onder anionactieve oppervlakte-actieve
stoffen verstaan oppervlakte-actieve stoffen dienahetdoorlopen van
kationische enanionische ionenwisselaars door gefranctioneerde elutie
worden gescheiden enovereenkomstig deinhoofdstuk 3beschreven analyse­
methode alsmethyleenblauw-actieve stof (MBAS )worden gekwalificeerd .
1.2 .Benodigde uitrusting
Demeetmethode isgebaseerd ophetgebrüik vaneeninafbeelding 1
schematisch afgebeelde actief-slibinstallatie ,dieinafbeelding 2nader
isbeschreven .
.Deapparatuur bestaat uit eenvoorraadvat Avoor kunstmatig afvalwater ,
eendoseerpomp B,eenbeluchtingsvat C,eendecanteervat D,eenluchtpomp
Evoor deterugvoer vanhetactief slib eneenvergaarbak Fvoor het
opvangen van hetbehandelde afvalwater .
Devaten AenFmoeten uitglas ofgeschikte kunststof bestaan meteen
inhoud vantenminste 24liter .Pomp Bzorgt voor regelmatige toevoer van
kunstmatig afvalwater naar hetbeluchtingsvat ;bijnormaal bedrijf moet
ditvat 3liter vanhetmengsel bevatten .Eenplaatje Gvangesinterd
glas voor debeluchting hangt invatCopdehoogte vanderand vande
kegel vanditvat .Dehoeveelheid viadebeluchtingsinrichting ingeblazen
lucht moet worden gecontroleerd meteendebietmeter .
1.3 .Kunstmatig afvalwater
Voor hetuicvoeren vandeze proef wordt gebruik gemaakt vankunstmatig
bereid afvalwater .Losperliter leid .-gwater onderstaande stoffen op:
160mgpepton
110mgvleesextract
30mgureum (COfNH-^)

-2-
7mgnatriumchloride (NaCl )
4rng .calciumchloricle (CaCl2.2H20 )
2 magnesiumsulfaat (MgS0^.7H-0 )
28mgdikaliumorthofosfaat (K^HPO ^)
en 20+2mgMBAS
DeMBAS wordt geex traheer duithet teonder zoeken produkt motbehulp
vandeinhoofdstuk 2aangegeven methode .Hetkunstmatige afvalwater
wordt elke dag vers bereid .
1.4 .Bereiding van demonsters
1.4.1 .Niet-samengestelde oppervlakte-actieve stoffen kunnen als7odanig
worden getest .Hetgehalte aanMBAS moet worden bepaald voor het
bereiden van hetkunstmatige afvalwater (1.3.).
1.4.2 .Bijsamengestelde produkten bepaalt men hetgehalte aanïBAS enzeep .
Erwordt een alcoholextractie verricht endeMBAS wordt afgescheiden
(zie hoofdstuk 2).
HetMBAS-gehalte van hetextract moet bekend zijn omhetkunstmatige
afvalwater tebereiden .
1.5 .Werking van deinstallatie
Eerst worden beluchtingsvat Cendecanteervat Dgevuld met kunstmatig
afvalwater .Decanteervat Dmoet opzodanige hoogte zijn aangebracht dat
hetbeluchtingsvat C3liter water bevat .Inoculatie gescn .:-"- door
inbrengen van 3mlsecundair afvalwater van gcedekwaliteit ,datvers
verzameld isuit eenbehandelingsinstallatie w-^ar overwegend huishoude­
lijk afvalwater wordt behandeld .Dit afval water moet tussen monsterneming
entoepassing onder aërobe omstandigheden w®rden bewaard .Vervolgens
worden debeluchting G,deluchtpomp Eenddedoseerpomp Binwerking
gesteld .Hetkunstmatige afvalwater moet met eendebiet van 1liter
peruur inbeluchtingsvat Cstromen ,zodat dit afvalwater ongeveer
3uur inhetvatblijft .
Debeluchting moet zodanig worden geregeld dat deinhoud vanvat Cconstant
insuspensie blijft enhetgehalte aanopgeloste zuurstof tenminste 2mg
perliter bedraagt .Schuimvormmg moet metgeschikte middelen worden
tegengegaan -ermogen evenwel geen antischuimmiddelen worden gebruikt die
eenremmende werking uitoefenen ophet actief slib ofdieMBAS bevatten .
Pomp Emoet zodanig worden ingesteld dat erinbluchtingsvat Ceen
doorlopende enregelmatige terugvoer ontstaat vanhetuithetbezinkvat
komende actief slib .Hetzich ophopende slib boven inbeluchtingsvat C,
onder indecanteervat Dofinhet oml r^circuit moet tenminste eenmaal
perdagweer incirculatie worden geb .chtdooi -"oeren ofieder ander
geschikt middel .Wanneer hetslib niet bezinkt ,kandedichtheid ervan

-3-
worden verhoogd door eventueel herhaalde toevoeging vanhoeveelheden van
2mlvaneen 5%ferrichloride-oplossing *
Hetuit afscheider Dstromend© water wordt gedurende 24uur invat F
opyevangen ;naverloop vandeze tijd wordt eenmonster getrokken na
homogeriisatie vanhetmengsel .V-:.tFmoet danzorgvuldig worden gereinigd .
1.6 .Oontrole opdemeetinrichting
HetMBAS-gehalte (inmg/liter )vanhetkunstmatige afvalwater wordt
onmiddellijk vóór hetgebruik bepaald .
HetMBAS-gehalte (inmg/liter )vanhetuitstromende water datgedurende
24uurinvatFisopgevangen moet onmiddellijk namonstername op
dezelfde wijze analytisch worden bepaald ;anders moeten demonsters worden
geconserveerd ,bijvoorkeur door bevriezing .Deconcentraties moeten
worden bepaald totop0,1mgMBAS/lnauwkeurig .
Tercontrole vandegoede werking vanhetproces wordt tenminste
tweemaal perweek hetCZV (Chemisch Zuurstof Verbruik )ofdeopgeloste
organische koolstof (OOK )vanhetzich invatFbevindende uitstromende
water enookvanhet invatAopgeslagen kunstmatige afvalwater gemeten .
CZVenOOKworden bepaald nafiltreren .
Deafname van CZVofOOKmoet zich stabiliseren wanneer dedagelijkse
biologische afbraak vandeMBAS minofmeer Regelmatig is,datwilzeggen
aanheteind vandeinafbeelding 3aangegeven beginperiode .
Hetgehalte aangedroogde zwevende deeltjes vanhetactief slib inhet
beluchtingsvat moet tweemaal perweek worden bepaald (ing/liter ).
Wanneer ditmeer dan 2,5g/liter bedraagt ,moet deovermaat aanactief
slib worden verwijderd .
Deproef wordt uitgevoerd bijkamertemperatuur ;deze temperatuur moet
gelijkmatig zijn engehouden worden tussen de291en298K(18-25°C ).
1.7 .Berekening van debiologische afbraak
Hetbiologische afbraakpercentage vandeMBAS moet dagelijks worden
berekend opbasis vanhetMBAS-gehalte (uitgedrukt inmg/liter )vanhet
kunstmatige afvalwater envandeovereenkomstige uitloop invat F.
Dealdus verkregen cijfers betreffende debiologische afbraak moeten in
eengrafiek worden weergegeven alsgeïllustreerd inafbeelding 3.
Debiologische afbraak vandeMBAS wordt berekend alshetrekenkundig
gemiddelde vandeverkregen cijfers over 21dagen volgend opdebegin­
periode ,gedurende welk tijdvak debiologische afbraak regelmatig moet
zijn geweest endeinstallatie zonder onderbreking goed moet hebben
gefunctioneerd .Ingeen geval magdeb-jinperiode meer dan 6weken
bedragen .

-4-
Dedagelijkse biologische-afbraakwaarden dienen totop0,1%nauwkeurig
teworden berekend ,maar heteindresultaat wordt ophetlaatste gehele
getal afgerond .
Insommige gevallen kandefrequentie vandesteekproeven worden
verminderd .Voor deberekening vanhetgemiddelde gebruikt menechter
deresultaten vantenminste 14dagelijkse steekproeven ,verdeeld over
deperiode van21dagen volgend opdebeginperiode .

-5-
HOOFDSTUK 2
VOOP BEHANDELING VAN DETEONDERZOEKEN PRODUKTEN
2.1 .Inleiding .
2.1.1 .Behandeling van demonsters
Cpdeanionactieve opp^r vlakte-actieve stoffen ensamengestelde was-en
reinigingsmiddelen mc^t devolgende behandeling worden toegepast voordat
debiologische afbreekbaarheid wordt bepaald door middel vande
bevestigingsproef :
PRODUKTEN
Anionactieve oppervlakte -
actieve stoffen
Samengestelde was-en ''
reinigingsmiddelenBEHANDELING
Geen
alcohol extractie en
vervolgens afscheiding door
ionenwisseling engefractioneerde
elutie uit deanionenwisselaar
Hetdoel vandealcoholextractie ishetverwijderen vandeonoplosbare
enanorganische bestanddelen uitdehandel sproduk ten ;genoemde bestand­
delen kunnen namelijk eventueel deproef inzake debiologische afbreek -
baarheid verstoren .
2.1.2 .Ionenwissel inqsproces
.-. ï 'Isolatie enafscheiding van deanionactieve oppervlakte-actieve stoffen
uitzeep ,enuitniet-ionische enkationactieve oppervlakte-actieve
stoffen zijn voor eengoede uitvoering vandeproeven inzake de
biologische afbreekbaarheid noodzakelijk .
Eenenander wordt bereikt door toepassing vaneenionenwissel ings-
techniek waarbij gebruik 'vordt gemaakt vanmacro-poreus anionenwisselings -
hars envangeschikte elutiemiddelen voor degefractioneerde elutie .
Zeep ,anionactieve enniet-ionische oppervlakte-actieve stoffen kunnen
dusinéénproces worden afgezonderd .
2.1.3 .Analytische controle
Nahomogenisatie wordt hetgehalte as->anionactieve oppervlakte-actieve
stoffen inhetsynthetisch was-ofreinigingsmiddel bepaald overeen­
komstig deMBAS -analysemethode .HetzeeLehalte wordt aandehand van
eengeschikte analysemthode bepaald .
Deze analyse vandeprodukten isnoodzakelij omdehoeveelheden te
berekenen ,dienodig zijn omdefracties voor debiologische afbreek -
baarheidsproef tebereiden .

-6 -
Kwantitatieve extractie isniet noodzakelijk ,maar tenminste 80%van
deanionactieve oppervlakte-actieve stoffen dient tewerden
geëxtraheerd .Doorgaans wordt 90%enmeer verkregen .
2.2 .Principe
Uiteenhomogeen monster (poeders ,pasta 'senvloeistoffen dievooraf -
gedroogd zijn )wordt eenethanolextract verkregen ,datdeoppervlakte -
actieve stoffen ,zeep enandere inalcohol oplosbare bestanddelen van
hetmonster vanhetsynthetisch was-ofreinigingsmiddel bevat .
Hetethanolextract wordt ingedampt enopgelost ineenmengsel van ; ,
isopropanol enwater ,waarna mendeverkregen oplossing laat percol eren
over een sterk zure combinatie van een kationenwisselaar eneen macro -
poreuze anionenwisselaar ,dietot323K(50° C)wordt verhit .Deze
temperatuur isnoodzakelrjk omprecipitatie vanvetzuren inzure media
tevoorkomen .Deniet-ionische oppervlakte-actieve stoffen blijven in
deuitlopende vloeistóf .
Dezeep-vetzuren worden door elutie metCO2-bevattend ethanol
afgescheiden .Daarna worden deanionactieve oppervlakte-actieve stoffen
door elutie meteen .waterige oplossing van ammoniumbicarbonaat in
isopropanol alsammoniumzouten verkregen .Deze ammoniumzouten worden ,
gébruikt voor deafbraakproef .
> Kationactieve oppervlakte-actieve stoffen diedebiologische afbreek -
baarheidsproef enhetanalyseproces zouden kunnen verstoren worden
verwijderd door dekationenwisselaar ,dieopdeanionenwisselaar wordt
geplaatst . . ,
2.3 .Chemicaliën enapparatuur ■
2.3.1 .Gedeioniseerd water -
2.3.2 .Ethanol ,95%(V/V)CoHc0H
(alsdenatureringsmidael toegestaan :methylethylketcn ofmethanol )
2.3.3 .Mengsel vanisopropanol enwater (50/50):
50volumedel enisopropanol (Cfi^CHOH.CH ^)en50volumedel enwater (2.3.1 .)
2.3.4 .Oplossing vankooldioxide inehtanol (ongeveer 0,1%CO^) :laatviaeenafloopbuis meteeningebouwd gesinterd glas plaatjé Kooldioxide
(CC>2 )over hetethanol (2.3.2 .)percoleren gedurende 10minuten .
Gebruik enkel versbereiöe oplossimen .

-7-
2.3.5 .Ammoniumbicarbonaat-oplossinq (60/40):
0,3molNH^HCO ^m1000 mlvaneenmengsel vanisopropanol enwater ,
bestaande uit 60volumedel enisopropanol en40volumedelen water
(2.3.1 .).
2.3.6 .Kationenwisselaar (DAT),sterk zuur ,bestand tegen alcohol
(50-100mesh )
2.3.7 .Anionenwisselaar (AAT ),macro-poreus ,Merck Lewatit MP7080
(70-150mesh )ofequivalent .
2.3.8 .zoutzuur ,10%HCL (g/g)
2.3.9 .Kolf metronde bodem van2000 ml,metingeslepen stop enterug -
vloeikoeler .
2.3.10 .Zuigfilter meteendiameter van90mm (verwarmbaar )voor papieren
filters .
2.3.11 .Filtreerkolf van 2000 ml
2.3.12 .Uitwisselingskolommen metverhittingsmantel enkraan :
binnenhuis :diameter 30mmenhoogte 200mm (afbeelding 4)
2.3.13 .Waterbad
2.3.14 .Vacuumdroogoven
2.3.15 .Thermostaat
2.3.16 .Rotatieverdamper •. .. .
i *
2.4 . Extractie enafscheiding van deanionactieve oppervlakte-actieve
stoffen
2.4.1 .Bereiding van het extract
Devoor debiologische-afbraakproef benodigde hoeveelheid oppervlakte -
actieve stoffen bedraagt ongeveer 50gMBAS .
Normaal zaldehoeveelheid produkt waaruit wordt geëxtraheerd niet
meer dan1000 gbedragen ,maar hetkan '/oorkomen datgrotere hoeveel­
heden van hetmonster moeten worden behü-sdeld .Cmpraktische redenen
zaldebovengrens meestal bij 5000 gliggen .

-8-
Bijdebereiding vanextracten voor biologische-afbreekbaarheidsproeven
verdient het naar uit ervaring isgebleken aanbeveling verscheidene
kleine extracties uit tevoeren inplaats vanééngrote »
Deaangegeven hoeveelheden wisselaar hebban het verrrog^r ;
600-700 rnmol oppervlakte -actieve stoffen enzeep aftescheiden .
2.4.2 .Isolatie van inalcohol oplosbare bestanddel en
Extraheer porties van 250g vanhetmonster door er1250 mlethanol
aan toe tevoegen ,breng ditmengsel aandekook enlaat hst
gedurende eenuuronder terugloop alroerend koken .
Filtreer dehete alcolische oplossing over eengrove zuigfilter
verhit tot 323K(50°C)vlug af. Waskolf czuigfilter
metongeveer 200mlhete ethanol .Vang filtraat enwasvioe istof
ineen filtr eerkolf .■
Bijdikvloeibare ofvloeibare produkten dient men zich' :-_van teverge­
wissen dat hetmonster niet rr.^er dan 55ganionactieve o;;^ervlakte -
actieve stoffen en35gzeep bevat .Damp ditgewogen monster volledig
in .Los hetresidue opm2000 ralethanol engatewerk zoals hier­
boven isbeschreven .
Damp hetethanolbevattend filtraat volledig in ,bij voo .keur meteen
rotatieverdamper .Herhaal eenenander indien eengrcteie hoeveelheid
extract nodig is.Loshetresidue opin5000 mlvaneennengsel van
isopropanol enwater .
2.4.3 .Voorbereiding van deionenwisselingskolomrren
Kationenwisselingskolom
Breng 600mlkationenwisselingshars (2.3.6 .)ineenbekerglas van
3000 ml envoeg 2000 mlzoutzuur (2,3.8 .)toe .
Laat dit tenminste 2uren staan ,waarbij afcntoewordt geroerd .
Giet :hetzuur *afenbreng hethars metgedeïoniseerd water mde
kolom (2.3.12 )over .Dekolom moet eenprop \,-\nglaswol bevatten .
Wasdekolom metgedeïoniseerd water meteensnelheid van10-30 ml/min .
totheteluaat chloridevrij is.Verplaats hetwater met 2000 mlvan
hetmengsel van isopropanol enwater (2-3.3 .)ineentempo van 10-30
ml/min .Dewisselingskolom isthans gebruiksklaar ).
Anionenwissel mgskolom
Breng 600mlanionenwisselingshars (2.3,7 .)ineenbekerglas envoeg
2000 mlgedeïoniseerd water toe . Laat dewisselaar
gedurende tenminste 2uren opzwellen .Breng hethars metgedeïoniseerd
water inaekolom over .Dekolom moet een prop glaswol bevatten
alssteunlaag voor dewisselaar .

-9-
Wasde 1olorr .ri^t 0,3Mammoniumbicarboiaat'oplossing (2.3.5 .)tot
deze chloridevrij is.Hiervoor isorreveer 5000 mloplossing nodig .
Wasopnieuw met2000 migedeïoniseTd water .Verdring hetwatermet ?Qö0mivanhetmengsel van is©p?epainal enwafeeü ?12.3,3 .)möï
eensnelheid van 10-30 ml/min .Dewisselingskolom vertoont thans de
OH-vornt enisgebruiksklaar .
2.4.4 .Ionenwis sel .mqsproces
Verbind dewissel mgskolommen opeenzodanige wijze datdekationen -
wisselingskolom zihopdeanionenwisselingskolom bevindt .Verhit de
wisselingskolomm&a tot323K(50°C),waarbij gebruik wordt gemaakt
vaneenthermostaat .Verhit 5000 mlvandesub 2.4.2 .verkregen
oplossing tot 333K(60°C)enlaat deoplossing door dewisselaars -
kominatie lopen meteensnelheid van 20ml/min .Wasdekolommen met
1000 mlvanhethete mengsel vanisopropanol enwater (2.3.3 .).
Maak omdeanionactieve synthetische oppervlakte-actieve stoffen
(MBAS )teverkrijgen deKAT-kolom los .Elueer met5000mlethanol /CC^-oplossing (323K;50°C)(2.3.4 .)dezeep-vetzur enuitdeAAT-kolom .
Verwijder heteluaat .
Elueer vervolgens deMBAS uitdeAAT-kolom met 5000 mlammonium -
bicarbonaatoplossing (2.3.5 .)..Damp heteluaat opeenstoombad ofin
eenrotatieverdamper totdroog in.Hetresidu bevat deMBAS (als
ammoniumzout )eneventueel niet-opper vlakte-actieve anionactieve
stoffen waarvan geen nadelige invloed uitgaat opdebiologische -
afbraakproef .
Voeg aanhetresidu gedeïoniseerd water toetotdat eenbepaald volume
isbereikt enbepaal opdeinhoofdstuk 3beschreven wijze hetMBAS-
;gehal tehierin . ; Deoplossing wordt gebruikt als
standaardoplossing van deanionactieve synthetische was-enreiningings -
middeien voor debiologische afbraakproef .Deoplossing dient te
worden bewaard bijeentemperatuur vanminder dan278K(5°C).
2.4.5 . .Regeneratie van doionenwissel ingsharsen
Dekationenwisselaar wordt nagebruik weggegooid .
Petanionenwisselingshais wordt geregenereerd door ongeveer '
5000-6000 mlammoniumbica "bonaatoplossing (2.3.5 .)door dekolom
telaten lopen bijongeveer 10ml/min.,totdat heteluaat vrij is
vananionactieve stoffen (methyl eenblauwtest ).Laat vervolgens 2000 ml
vsnhetmengsel vanisopropanol enwater (2.3.3 .)door deanionen -
wisselaar lopen omdoor tespoelen .Deanionenwisselaar isdan
opnieuw gebruiksklaar .
•/.

-10-
HOOFDSTUK 3
BEPALING VAN DEANIQNACTI ^VgQPPrRv, /i^^rg~?>cr".' "\,ESTOFFEN pIJ
DEPROEF INZAKE DEBIOLOGISCHE AFBRE EKRA'VI ^OD
3.1 . Principe
«
Bijdeze methode wordt uitgegaan van het feit dat dokation ,.^tieve
kleurstof methyl eenblauw metdeanionactieve oppervlakte -accieve
stoffen blauwe complexen vormt die met chlorocorm kuixo^.-ï "-den
geëxtraheerd .Omstoringen tevoorkomen wordt eerst q -lextc c/.?erduit
dealkalische oplossing ,waarr ,hetextrncc met dezur' ..vi-hyleenb 1uw-
oplossing wordt geschud .Deextinctie vande£fgescneicr o-;anEsche ,:ase
wordt fotometrisch gemeten bij degolflengte van demaxj .'.eextinctie
(650nm.)vanhetcomplex .
3.2 . Reagentia enapparatuur
3.2.1 .Bufferoplossing pH10 :
Los24gnatriumbicarbonaat (NaHCO^p.a .er27gwatoivrij natrium -
carbonaat (Na?CO.,)-p.a .ingedeïomseerd v:'teropenvula^otot
1000 ml .
3.2.2 .Neutrale methyl eenblauwoplossing :
Los 0,35 gmethyl eenblauw (BP-kwaliteit )ing-:c -"on.isc-"c vvteropen
vul aantot 1000 ml.Bereid deoplossing r;a , ;uste 24orr-ivóór het
gebruik .Deextinctie van deblanco chloroform .fa,-=e ,gom ..o. .togen
ctiloroform ,magniet meer beoragen dan 0,015 peecmdikte -oodela-jg
bij 650nm „
3.2.3 .Zure methyleenblauwoplossing :
Los0,35 gmethyl eenblauw (BP-kwaliteit )in*'5X'mloedeïoniseerd water
openmeng met6,5mlH^SO^.(d =1,84).Vulmetgeoe :orvseerd water
aantot 1000 ml.Bereid "deoplossing tenminste 2-,reen vöAr hecgebruik ,
Deextinctie van deblanco chlorofcrrafa ^,ge .ceentegen ou_oroform ,
magniet meer bedragen dan 0,015 percmdikte vandelaag bij 650 n:n .
3.2.4 .Trichloormethaan (chloroform )CHCl ^ofdichlouirrnethaan (methyl een-
dichloride )O-^Cl ^/vers gedestilleerd .
3.2.5 .Dodecylbenz eensul fonzuurmethylester
3.2.6 .Oplossing vankaliumhydroxyde inethanol ,KOH0,1M

3.2.7 .Zuiver ethanol ,02"^CH
3.2.8 .Zwavelzuur , 0,5mol
3.2.9 .Fenolftaleïenoplossing :
Los 1gfenol ftaleien in50mlethanol openvoeg onder voortdurend
roeren 50mlgedeïoniseerd water toe .Filtreer deoplossing .
■7 ; *
3.2.10 .Zoutzuur inmethanol :250mlzoutzuur ,geconcentreerd ,p.a .en
750 mlethanol .
3.2.11 .Schei trechter van 250 ml
3.2.12 .Maatkolf van 50ml
3.2.13 .Maatkolf van 500 ml
3.2.14 .Maatkolf van 1000 ml
3.2.15 .Weegpipet
3.2.16 .Kolf metronde bodem van250ml,metingeslepen stop enterugvloei -
koeier ;kooksteent jes
3.2.17 .pH-meter
3.2.18 .Fotometer voor metingen bij 650nm,metcuvetten van 1tot 5cm
3.2.19 .Kwalitatief filterpapier
3.3 . .•Werkwijze
Deanalysemonsters mogen niet door .eenschuimlaag worden genomen .
Naeengrondige reiniging metwater ,moet debij deanalyse gebruikte
apparatuur grondig meteenoplossing vanzoutzuur inmethanol (3.2.10 )
envervolgens metgedeïoniseerd water worden uitgespoeld vóór het
gebruik .
Filtreer deteonderzoeken in-enui"loop vandeactief -slibinstallatie
onmiddellijk nademonsterneming . ^00ideeerste 100mlvande
filtraten weg .

-12-
Breng eenbepaalde ,zonodig geneutraliseerde hoeveelheid van het
monster ineen schei trechter van 250ml (3.2.11 ).Dehoeveelheid
monster moet tussen de20ende150jigMBAS bevatten .Bijhetlaatste
MBAS-gahalte kantot100mlvanhetmonster worden gebruikt .Bij
gébruik vanminder dan 100mlmoet metgedeïoniseerd water tot100ml
worden aangevuld .Voeg aanhetmonster 10mlvandebufferoplossing
(3.2.1 .),5mlvandeneutrale ,methyl eenblauwoplossing (3.2.2 .)en
15mlchloroform *(3.2 .4.)toe .Schud hetmengsel gelijkmatig enniet
tekrachtig gedurende 1minuut .Iaat nadescheiding vandefasen de
chloroformlaag ineentweede scheitrechter lopen ,die110ml -
gedeïoniseerd water en5mlzure methyleenblauwoplossing (3.2.3 .)
bevat .Schud hetmengsel gedurende 1minuut .Laat dechloroformlaag
over eenmetchloroform bevochtigd wattenfilter percol eren ineen
maatkolf (3.2.12 .).
Extraheer dealkalische enzure oplossingen driemaal ,bijdetweede
enderde extractie met 10mlchloroform .Filtreer deverenigde
chloroformextracten over dezelfde wattenfilter envul met dechloro­
form dievoor hetnawassen vandewatten werd gebruikt totdestreep
aanindekolf van 50ml (3.2.12 ).Meet deextinctie vandechloro -
formoplossing meteenfotometer bij 650nmincuvetten van 1tot 5cm
tegen chloroform .Voer volgens dehele werkwijze eenblancobèpaling uit .
3.4 . Ijkcurve
Bereid eenïjkoplossing uitdestandaardstof dodecylbenzeensulfonzuur -
methylester •(tetrapropeen type MW340 )naomzetting .inhetnatriumzout .
DeMBAS wordt berekend alsnatriumdodecylbenzeensulfonaat (MW348 ).
Weeg metbehulp vaneenweegpipet 400tot 450 irgdodecylbe^z eensul fon-
zuurmethylester (3.2.5 .)totop0,1mgnauwkeurig in'eenkolf met
ronde bodem envoeg 50mlvandeoplossing van kaliumhydroxide in
ethanol ,alsmede enkele kooksteent jestoe .Laat naaanbrenging vande
terugvloeikoeler 1uurkuken .Wasnahetkoelen dekoeler enhet
verbindingsstuk vangeslepen alas metongeveer 30mlethanol envoeg
dewasvloeistof toeaandeinhoud vandekolf .Titreer deoplossing
metzwavelzuur tegen fenolf taleïen . Breng deze
oplossing over eenmaatkolf van1000 ml (3.2.14 .),vulmetgedeïoniseerd
water aantotdestreep ,enmeng .
Eendeel vandeze oppervlakte-actieve voorraadoplossing wordt daarna
verder verdund .Neem 25mlaf,breng deze over ineenmaatkolf van
500ml (3.2.13 .),vulmetgedeïoniseerd water totdestreep enmeng .
Εχ1.023
Dezestandaardoplossing bevat 20000 ^3MBASperml,waarin
Ehetgewicht vanhetmonster inrrais.
ofdichloormethaan

-13-
Neem voor deijkeurveachtereenvolgens 1,2,4,6en8mlvande
standaardoplossing envultelkens metgedeïoniseerd water aantot
100 ml.' Gavervolgens tewerk zoalf sub 3.3 isbeschreven ,met
iüöesjï apvan©enblanco-bepal ing .
3.5 . .Berekening van deresultate n
Dehoeveelheid anionactieve oppervlakte-actieve stof inhetmonster
alsMBAS wordt afgele:.an vandeijkcurve (3.4.).HetMBAS-gehalte van
hetmonster wordt verkregen aandehand van devolgende formule :
mgMBAS .1000
=mgMBAS/1
V
Hierin isV=gebruikte hoeveelheid monster inml.
Geef deresultaten weer innatriumdodecylbenzeensulfonaat (MW348).
«3.6 . Weergave van deresultaten
Geef deresultaten weer inMGMBAS/1enweltotop0,1mg/1
nauwkeurig .
AíbeeU«*iH4Lucht
■1 .
ΠΤ Τ&Τ•••ι 11 ι ιοοο. I IΙ Ι Ι II o°«
T°^ °k6eO0°O0®
L în« ■k
h \;%v /
1 HI
. \'^V- ' IlI(o t ûl|S ^W
Lucht
A.Opslagrecipi' .u
B.Dosccrponip
C.Beluchtingsvat (capaciteit31)
D.Dccantccrvat
E.Pcrsluchtpomp
F.Vergaarbak
G.Luchlrcgelorgaan
'H.Luchtdebietmeter

1500200' |90,0,"^tM? IljH
:ihLar,.,L–^
^4Vloeistofniveau'I*^« '^ I"* IXK.3-I■■■-■■■■-1"-, IO R a AA^/•^isy
I !•"» fi.892
_H H IIVLJWVÜS
cS![-;-pM ,145%TS5:IL :J£-J •
■à •>rv?:
"!
' kfio! ;<*> _
S| !S*40r §
^$V.3
40 I
4\/8\/K.-
J],3
JL /
700
Afbeelding26
ΤΤΤ§tJ PVChard^U.1V,s1H1fj-r^|7?ô
ïM_r^i 7
Il180 t
►Ï""2003I*
II
II
II
•olilMateriaal:*
(V>lI.1^./•© jjtGlasofwatcrbestendige kunststof
IST
!
!l|(Alleafmetingeninmm)
n
n
I.100,rl|l
II
I II
NIW^,J
L
'–Q~~"–

iiok:
%
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0isclieafbrcekbaarlicid
Gemakkelijkafbreekbareoppervlakte-actieve stof
Beginperiodc/1 Berekeninusperiode (21dagen) 1
'■■■<3 ,.,–^|
\K iA'A
■\\./\/ \ 1 /*/'»•S»
-/4\!/\/uyt\ι/\/ν-''ι\/1Α # ** Τ.Α \IA./ »# I♦/ »<*\*\yv/ * •*V#\>. %±f I I1 IvI
IIi'i1IIiiWi%*+\iIiiiiIliIIIIII1III–L..1II–I–I1IIII1
5 10 15 20 25 30 35 40Moeilijkafbreekbare
oppervlakte-actieve stof
i–i–^
45Tijd(dagen)
Afbeelding3
Berekeningvandebiologischeafbreekbaarheid -

't-VV:-
i ' ;i
.j.. ;|
■:T;–n^Aior*-– !j'
. 'I , ■ ': ' i:
• :;hr .:■!':
ih"i • -
'^!
9 ' '
o'm)
. '
i-
SjII'II•*',nc(|fl&cn,fi*nni)
I ■/.;
I
':"'I:"■· ■
I
'"'!'
^^
; "•
•ST'| ■06- .
010
Afbcelding4
Venwarmdc ujtwittclkolom