NL ECB -PUBLIC  
 
ADVIES VAN D E EUROPESE CENTRAL E BANK  
van 28 juni 2016  
inzake de uitbreiding van de toegang tot het centr ale register van bankrekeningen   
(CON/ 2016/35) 
 
Inleiding en rechtsgrondslag  
Op 1 juni 2016  ontving de Europese  Central e Bank (ECB) een verzoek van het Belgi sche  Minist erie van 
Financiën om een advies inzake een voorstel voor een wet betreffende de uitbreiding van de toegang tot 
het central e register van bankrekeningen (hierna het  ‘voorstel ’) tot bepaalde fiscale autorit eiten , meerdere 
departementen van het Minist erie van Justitie en notaris sen.  
De ECB- adviesbevoegdheid is gebaseerd op artikel  127, lid 4 en 282,  lid 5 van het Verdrag betreffende 
de Werking van de Europese Unie en artikel 2, lid 1, derde streepje van  Beschikking  van de Raad 
98/415/ EG1, aangezien het voorstel betrekking heeft op de National e Bank van Belgiё (NBB) . 
Overeenkomstig de eerste zin van artikel 17.5 van het Reglement van orde van de Europese  Central e 
Bank, heeft de Raad van bestuur dit advies goedgekeurd.  
 
1.  Doel van het voorstel   
1.1  Het voorstel beoogt de lij st van person en die toegang hebben tot het central e register van 
bankrekeningen uit te breiden, teneinde belastingfraude, witwassen van geld, 
terrorismefinanciering en financiële misdaad in het algemeen te bestrijden. Dit central e register  dat 
de NBB sinds 20112 beheert, consolideert  gegev ens betreffende bankrekeningen die klanten van 
in België gevestigde financiële instellingen aanhouden en inzake andere financiële transacties 
(zoals belegging, leasing,  hypothee k- en kredietovereenkomsten).  De NBB oefent formele control e 
uit over de gegevens structu ur, maar heeft geen control e over de juistheid en volledigheid van die 
gegevens die de financiële instellingen direct verstrekken.  
1.2 Krachtens het huidige rechtskader hee ft slechts een beperkt aantal specifiek door het Ministerie 
van Financiën benoemde hoge ambtenaren van de fiscale autoriteiten toegang tot het centrale 
register  om mogelijke gevallen van belastingfraude op te sporen. De NBB verschaft die toegang in 
de vorm van een extranetport aal dat specifiek voor gebruik door het Ministerie van Financiën is 
opgezet.  De informatie- aanvragen van de geautoriseerde ambtenaren van het Ministerie van 
Financiën worden handmatig verwerkt door NBB -personeel , dat daarna de betrokken gegevens 
                                                 
1 Beschikking van de Raad 98/415/EG van 29 juni 1998 betreffende de raadpleging van de Europese Centrale Bank 
door de nationale autoriteiten over ontwerpen van wettel ijke bepalingen (PB L 189 van 3.7.1998 , blz. 42). 
2 Overeenkomstig de Wet van 14 april 2011 en het Konink lijk Besluit  van 17 juli 2013.  
ECB -PUBLIC  
2 naar het portal moet  uploaden.  De kosten die de NBB maakt voor de inrichting , ontwikkel ing, het 
behe er en onderhoud van het centrale register worden elk kwartaal in rekening gebracht 
overeenkomstig de overeenkomst die de NBB en het Ministerie van Financiën op basis van artikel 
20 van het Koninklijk Besluit  van 17 juli 2013 hebben  afgesloten.   
1.3 Het voorstel breidt toegang tot het centrale register uit tot (a) hoge ambtenaren die in geval van fraude belast zijn met belasting over de toegevoegde waarde,  douaneheffingen, en accijnzen;  (b) 
hoge ambtenaren bevoegd voor de invordering van  belasting over de toegevoegde waarde,  
douaneheffingen, en accijnzen , niet-fiscale schuld vorderingen , registrati e-, hypotheek - en andere 
griffierechten, successierechten , strafrechtelijke boetes , verbeurdverklaarde  geldsomm en en 
gerecht skosten; (c) procureurs des Konings belast met onderzoeken naar belastingfraude, 
witwassen van geld en terrorismefinanciering;  (d) onderzoeksrechter s en  in strafzaken bevoegde 
rechtbanken;  (e) de eenheid tot voorkoming v an het gebruik van het financiële stels el voor het 
witwassen van geld en de financiering van terrorisme;  en (f) notaris sen voor de afgifte van 
aangiften voor nalatenschap.  
1.4 Het voorstel bepaalt niet hoe toegang tot het centrale register verschaft moet worden aan personen die toegang hebben uit hoof de van het voorstel .   
1.5 Het voorstel zal naar verwachting binnenkort in werking treden opdat de in paragraaf 1.3 genoemde personen direct kunnen beschikken over de gegevens in het centrale register.  
 
2.  Algemene opmerkingen  
2.1 De ECB merkt op dat het voorstel beoogt belastingfraude te bestrijden en te voorkomen dat het 
financiële stelsel wordt gebruikt voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme.  
2.2 De ECB begrijpt dat het voorstel het nationale rechtskader wijzigt betreffende de oprichting en het 
beheer van het centrale r egister van bank rekeningen, welk kader bestaat uit de Wet van 14 april 
2011 en het Koninklijk Besluit  van 17 juli 2013. De ECB werd inzake deze rechtshandelingen 
voorafgaande aan hun vaststelling geraadpleegd en heeft adviezen over deze rechtshandelingen 
uitgebracht
3. In haar adviezen heeft de ECB met name opgemerkt dat de nieuwe aan de NBB 
opgedragen taak geen centralebanktaak is, noch faciliteert de nieuwe taak de uitvoering van een 
centralebanktaak. De ECB  heeft daarentegen begrepen dat de nieuwe aan de NBB opgedragen 
taak is gekoppeld aan een overheidstaak, d.w.z. de invordering van belastingen door de overheid 
en de versterking van fraudebestrijding, en wordt uitgevoerd in het belang van de overheid. De 
ECB heeft derhalve vastgesteld dat indien die taak aan de NBB wordt opgedragen, de NBB vooraf 
daarvoor geremunereerd moet worden opdat wordt voldaan aan het verbod op monetaire 
financiering. Daarnaast moet de financiering van deze nieuwe aan de NBB opgedragen taak 
voldoen aan het beginsel van financi ële onafhankelijkheid krachtens welk beginsel een nationale 
centrale bank over voldoende middelen moet beschikken om niet alleen haar met het ESCB 
                                                 
3  Zie Adviezen CON/2011/98 en CON/2011/30. Alle ECB -adviezen worden op d e ECB -website op 
www.ecb.europa.eu  bekendgemaakt.  
ECB -PUBLIC  
3 verbandhoudende te vervullen, maar ook haar nationale taken, bijv . de financiering van haar 
administratie en haar eigen werkzaamheden4. 
2.3 De ECB herinnert eraan  dat wanneer aan een lid van het Europees Stelsel van centrale banken 
(ESCB) nieuwe taken worden opgedragen,  deze taken beoordeeld moeten worden aan de hand  
van het verbod op monetaire financiering krachtens artikel 123 van het Verdrag. Daartoe heeft de 
ECB richtsnoeren ontwikkeld in de vorm van algemene en specifieke overwegingen op basis 
waarvan de ECB kan beslissen of een nieuwe aan een nationale centrale ba nk (NCB)  van het 
ESCB opgedragen taak als een centralebanktaak beschouwd moet worden of als een 
overheidstaak, zulks met het oog op het verbod op monetaire financiering5. Deze richtsnoeren 
worden in paragraaf 2.4 toegelicht. De concrete beoordeling of de N BB-taken in verband met het 
centrale register en de uit hoofde van het voorstel voorgestelde uitbreiding van toegang beschouwd moeten worden als een centralebanktaak of als een overheidstaak wordt vervolgens uitgevoerd in 
paragraaf 3 van dit advies . 
2.4  Algemene overwegingen  aangaande beoordeling van het verbod  op monetaire financiering  
2.4.1 Ten eerste, de system atische indeling van aan NCB’s opgedragen taken als  centralebanktaken of 
overheidstaken is van toepassing op waarlijk nieuwe taken die eertijds niet bestonden of geen 
integr aal deel uitmaakten van reeds aan een NCB opgedragen centralebanktaken.  Erkennende dat 
juridische rechtskaders van lidstaten verschillen, evenals centralebanktradities en nationale 
structuren, worden thans door een NCB als cent ralebanktaken uitgevoerde taken niet herzien en 
niet opnieuw ingedeeld, maar kunnen opnieuw beoordeeld worden indien hun inhoud gewijzigd 
wordt. Ten tweede, het beginsel van financiële onafhankelijkheid vereist dat de lidstaten hun NCB’s 
niet in ee n positie brengen waarin deze over onvoldoende financiële beschikken om hun ESCB -
taken of met het Eurosysteem verband houdende taken uit te voeren. Ten derde, tot 
centralebanktaken behoren met name die taken die verband houden met de in artikel 127, lid 2, 5 
en 6 van het Verdrag genoemde taken. Ten vierde, de nieuwe aan een NCB opgedragen taken die 
geen typische NCB -taken zijn, of worden evident uitgevoerd namens en in het uitsluitende belang 
van de regering of andere overheidsentiteiten, zijn overheidstaken.  
2.4.2 Een belangrijk criterium om een nieuwe taak als een overheidstaak te kwalificeren is derhalve de 
impact van de taak op de institutione le, financiële en personele onafhankelijkheid van de NCB. Met 
name moet met de volgende aangelegenheden rekening worden gehouden. Ten eerste moet 
beoordeeld worden of de uitvoering van de nieuwe taak niet -voldoende geadresseerde 
belangenconflicten creëert  met bestaande centralebanktaken, terwijl die nieuwe taken de huidige 
centralebanktaken niet noodzakelijkerwijze aanvullen.  Indien een belangenconflict ontstaat tussen 
huidige en nieuwe taken moeten voldoende mitigerende maatregelen in voege zijn om het conflict 
adequaat te adresseren. Complementariteit  tusse n de nieuwe taak en bestaande 
centralebanktaken moet evenwel niet r uim uitgelegd worden, want  dat kan leiden tot het creëren 
van een oneindige keten van aanvullende taken. De beoordeling van de complementariteit van een 
                                                 
4  Zie paragraaf 2.1 en 2.2 van Advies CON/2011/30 en paragraaf  2 van Advies CON/2011/98.  
5  Zie Advies CON/2015/22.  
ECB -PUBLIC  
4 nieuwe taak moet tevens rekening houden met de financiering van die taak.  Ten tweede moet 
beoordeeld worden of zonder nieuwe financiële middelen de uitvoering van de nieuwe taak een 
onevenredige wissel trekt op de financiële of organisatorische capaciteit van de NCB en een negatieve impact kan hebben op haar vermogen om bestaande centralebanktaken naar behoren 
uit te kunnen voeren. Ten derde moet beoordeeld worden of de uitvoering van de nieuwe taak is 
afgestemd op de institutionele inrichting van de NCB, met name aangaande 
centralebankonafhankelijkheid en het afleggen van verantwoording. Ten vierde moet beoordeeld 
worden of de uitvoering van de nieuwe taken aanzienlijke financiële risico’s met zich meebrengt. 
Ten vijfde moet beoordeeld worden of de uitvoering van de nieuwe taak de leden van de 
besluitvormende organen van de NCB’s blootstelt aan onevenredige politieke risico’s die ook hun 
personele onafhankelijkheid kunnen beïnvloeden. Voor een finale beoordeling van de kwalificatie 
van een aan een NCB opgedragen taak als zijnde hetzij een centralebanktaak of een overheidstaak is de doelstelling richtinggevend dat het verbod op monetaire financiering binnen het 
Eurosysteem en het ESCB  consistent toegepast moet worden.  
 
3. Specifieke opmerkingen  
3.1 Uitgebreide toegang tot het centrale register  
 De ECB merkt op dat het voorstel de NBB verantwoordelijk maakt voor het verlenen van toegang 
tot het centrale register van bankrekeningen aan de in paragraaf 1.3 genoemde personen.  De ECB 
begrijpt dat de uitbreiding van de toegang tot het centrale register de gebruikersgroep aanzienlijk 
zal oprekken en deze derhalve heterogener zal worden. De NBB zal wellicht haar 
communicatiekanalen met de gebruikers moeten herzien, aangezien deze slechts w erden 
ontwikkeld om een klein aantal door hoge ambtenaren van het Ministerie van Financiën ingediende verzoeken te behandelen. De inhoud van de aanvankelijk  aan de NBB opgedragen taak zou door 
de bepalingen van het voorstel aanzienlijk uitgebreid worden en moet derhalve opnieuw 
beoordeeld worden gezien de voorgestelde uitbreiding van toegang, zulks  aan de hand van het 
verbod op monetair e financiering.   
3.2 Beginsel van financiële onafhankelijkheid  
 Het beginsel van financiële onafhankelijkheid vereist dat de lidstat en hun NCB’s niet in een positi e 
mogen brengen waarin zij over onvoldoende financiële middelen beschikken, niet alleen om hun 
met het ESCB verband houdende taken te vervullen, maar ook hun nationale taken, zowel 
operationeel alsook financieel gezien. In de twee eerdere bij de Belgische overheid ingediende 
adviezen inzake het rechtskader betreffende het centrale register voor b ankrekeningen
6, heeft de 
ECB erop aangedrongen dat de NBB adequaat betaald zou worden voor alle gemaakte kosten bij de uitvoering van werkzaamheden die verband houden met haar taken aangaande het centrale 
register, hetzij door betaling vooraf, hetzij door volledige en onverwijlde vergoeding van kosten 
tegen marktvoorwaarden. Het Koninklijk Besluit van 17 juli 2013 houdende de tenuitvoerlegging 
van artikel 322, § 3 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen voldeed daaraan door te 
                                                 
6  Zie paragraaf 2 van Advies  CON/2011/30 en CON/2011/98.  
ECB -PUBLIC  
5 stipuleren dat alle door  de NBB gemaakte kosten voor de inrichting, ontwikkeling, het beheer en 
onderhoud van het centrale register elk kwartaal aan het Ministerie van Financiën toegerekend 
moet worden, zulks overeenkomstig de met de NBB afgesloten overeenkomst. Thans kunnen de in 
verband met het centrale register gemaakte kosten gemakkelijk vastgelegd worden en aan het 
Ministerie van Financiën gefactureerd worden. Een volledige dekking van de kosten verbonden met de taak van uitbre iding van toegang tot het centr ale register voor de  in paragraaf 1.3 
genoemde personen, waarvan de meeste ressorteren onder het Ministerie van Justitie , kan 
evenwel niet verzekerd worden. De vigerende financiële regelingen dekken alleen de kosten van 
de verzoeken die zijn ingediend door personen die ressor teren onder het Ministerie van Financiën 
en derhalve kan vergoeding van alle kosten die de NBB heeft gemaakt bij de uitvoering van de 
aanzienlijk uitgebreide taak niet verzekerd worden.  
 Het vo orstel omvat geen bepalingen inzake procedures voor monitoring, toerekening en facturering 
van de extra kosten die de NBB h eeft gemaakt bij het verlenen van uitgebreide toegang tot het 
centrale register. De ECB begrijpt dat de Belgische wetgever voornemens is in een later stadium een apart e wet aan te nemen die alle relevante aspecten van het centrale reg ister afdekt, 
waaronder zijn technische infrastructuur en financieringsregelingen. De ECB merkt evenwel op dat 
de verwachte aanzienlijke stijging van het aantal verzoeken om toegang ingeval de nieuwe 
toegangsverzoeken niet geautomatiseerd of elektronisch ontvangen worden, kan nopen tot 
mobilisatie van aanzienlijk meer personeel en een onevenredige wissel zou trekken op de 
organisatorische capaciteit van de NBB. Dat kan een negatieve invloed hebben op het vermogen 
van d e NBB om haar huidige centralebanktaken naar behoren uit te voeren. De ECB dringt er 
derhalve bij de Belgische wetgever op aan te waarborgen dat de inwerkingtreding van het voorstel gepaard gaat met de implementatie van een overeenkomstige kostenrecuperati eregeling om de 
financiële onafhankelijkheid van de NBB te waarborgen en de met de uitvoering van een 
overheidstaak samenhangende bezorgdheid weg te nemen.  
3.3 Uitvoering van taken namens en in het uitsluitende belang van de overheid  
 De ECB heeft eerder  betoogd dat aan een ESCB -lid opgedragen taken die verband houden met de 
oprichting van een centr aal register van bankrekeningen geen centralebanktaken zijn noch 
faciliteren zij de uitvoer ing van die taken
7. De ECB acht deze taak evident een overheidstaak,  
aangezien beoogd wordt  belastingontduiking, witwassen van geld en terrorismefinanciering te 
bestri jden. Derhalve kan deze taak in geen opzicht als een centralebanktaak beschouwd worden.  
3.4 Complementariteit van t aken aan bestaande NBB -taken en mate waari n belangenconflicten met 
bestaande NBB -taken zijn geadresseerd  
 Krachtens het Koninklijk Besluit van 17 juli 2013 wordt de NBB het beheer van het centrale register 
opgedragen,  omdat de NBB in staat is gevoelige bankrekeninggegevens te verwerken, de NBB 
neutra al is en onafhankelijk is van de over ige bij belastinginvordering betrokken instellingen en de 
NBB he eft ervaring met het centraliseren van gevoelige financi ële data. Dit niettegenstaande heeft 
de ECB geanalyseerd of het beheer van een centraal register met een dergelijke brede toegang 
                                                 
7  Zie parag raaf 3.1.3 van Advies CON/2015/46.  
ECB -PUBLIC  
6 complementair is aan de huidige NBB -taken. De ECB merkt evenwel op dat het voorstel slechts 
uitbreiding geeft aan de categorie van personen die toegang hebben tot het bestaande register en 
dat het central e register in een apart departement is ondergebracht, waarbij uitsluitend het NBB -
directiecomité toegang tot de database verleent aan specifieke personeelsleden. Deze 
institutionele inrichting kan bezorgdheid aangaande mogelijke belangenconflicten helpen 
wegnemen.  
3.5 Mate waarin de uitvoering van tak en is afgestemd op de institutionele inrichting  van een NCB  
 Aangezien het beheer van een centraal  bankrekeningregist er niet kan worden beschouwd al s een 
centralebanktaak is het de vraag hoe een dergelijke taak past binnen het kader van de institutionele inrichting van de NBB. Toegegeven zij evenwel dat de onderbrenging van het centrale 
register in een apart departement  adequaat waarborgt dat de binnen dit kader verkregen gegevens 
niet toegankelijk zijn voor andere NBB -departementen die ESCB - of nationale taken uitvoeren.   
3.6 Mate waarin de uitvoering van taken substant iële financi ële risico’s met zich meebrengt  
 Zoals benadrukt in haar vorige advies
8 is de aansprakelijkheid van de NBB in verband met het 
beheer van het centrale register uitdrukkelijk beperkt tot gevallen van wangedrag of opzettelijke 
nalatigheid, zulks vanwege de uitermate beperkte controle die de NBB heeft over de juistheid en 
volledigheid van de in het centrale register opgenomen gegevens. Deze beperkte 
aanspr akelijkheid van de NBB moet kunnen bijdragen aan het verlagen van de financiële risico’s 
die zijn verbonden aan uitbreiding van de toegang van het bestaande register tot een bredere 
categorie van personen.  
3.7 Mate waarin de uitvoering van de taak NBB -directiecomité leden blootstelt aan onevenredige 
politieke risico’s of hun persone le onafhankelijkheid zou kunnen beï nvloeden.  
 De beperkte aansprakelijkheid van de NBB in verband met het beheer van het centrale register laat 
de Wet van 8 december 1992 tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten opzichte van de 
verwerking van persoonsgegevens, onverlet, hetgeen van toepassing is op de NBB aangezien het 
centrale register als een ‘ systeem van gegevensbestanden’ wordt beschouwd in de betekenis van 
die wet.  Deze wet vereist met name dat de NBB passende technische en organisatorische 
maatregelen neemt die noodzakelijk zijn om de persoonsgegevens te beschermen tegen niet -
geautoriseerde toegang en niet -geautoriseerde verwerking. Gezien het toegenomen aantaI  
personen dat  toegang tot het centrale register he eft, is het onvermijdelijk dat het voor de NBB 
complexer wordt om aan deze verplichting te voldoen. Het zij niet uitgesloten dat het  NBB-
directiecomité  blootgesteld wordt aan reputatierisico’s, ingeval een niet -geautoriseerde verzoeker 
toegang verkrijgt tot de gegevens, dan wel de gegevens anderszins geopenbaard worden. 
Aangezien het centrale register gevoelige informatie zal bevatten, zou zulks de NBB -
directiecomité leden in een moeilijke positie kunnen brengen,  indien deze informatie publiekelijk 
bekend wordt, wat mogelijkerwijze een negatieve impact kan hebben op hun personele 
onafhankelijkheid.   
 
                                                 
8  Paragraaf  1.2 van Advies  CON/2011/98.  
ECB -PUBLIC  
7 3.8 Conclusi e 
 De ECB toont zich er bezorgd over dat het voorstel geen duidelijke financi ële regelingen bevat 
aang aande de volledige recuperatie van kosten die de NBB he eft gemaakt bij de uitvoeri ng van 
haar taken aangaande het centrale register van bankrekeningen. Om de financi ële 
onafhankelijkheid van de NBB te waarborgen en de bezorgdheid inzake monetaire financier ing 
weg te nemen die samenhangt  met het uitvoeren van een overheidstaak, dringt de ECB er bij de 
Belgische wetgever op aan dat zij waarborgt dat de inwerkingtreding van het voorstel gepaard gaat 
met procedures voor monitoring, toerekening en facturering van alle kosten die samenhangen met 
het verlenen van uitgebreide toegang tot het centrale reg ister.  
  
 
Dit advie s wordt op de ECB -website gepubliceerd.  
 
 
Gedaan te Frankfurt am Main, 28 juni 2016. 
 
[getekend]  
 
De president van de ECB  
Mario DRAGHI