[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 16.11.2006

COM(2006) 695 definitief

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT

Algemeen verslag over de werking van het Garantiefonds {SEC(2006) 1460}

INHOUDSOPGAVE

1. Inleiding 3

2. Werking van het Fonds en voornaamste veranderingen in de periode 2003-2006 3

2.1. Door het Fonds gedekte operaties 3

2.1.1. Voornaamste kenmerken van garanties aan de EIB 4

2.1.2. Door het Fonds gedekte MFB- en Euratom-operaties 4

2.2. Stortingen in het Fonds 4

3. Ontwikkeling en prestaties van het Fonds in de periode 2003-2006 5

3.1. Bescherming van de EU-begroting tegen claims als gevolg van wanbetaling 5

3.2. Ontwikkeling van de activa van het Fonds 6

3.3. Begrotingsdiscipline 6

4. Parameters van het Fonds 7

4.1. Absorptiecapaciteit 7

4.2. Voornaamste parameters 7

4.3. Voorwaarden voor communautaire garanties aan de EIB (nieuw financieel kader 2007-2013) 7

5. Nieuwe voorzieningsregeling 8

5.1. Achtergrond 8

5.2. Basisbeginselen van de nieuwe voorzieningsregeling 9

6. Vooruitzichten 10

6.1. Volgende uitbreiding 10

6.2. Nieuw EIB-mandaat voor leningen aan derde landen 10

6.3. Evaluatie van de institutionele regelingen voor het beheer van de activa van het Fonds 10

7. Conclusie 11

1. INLEIDING

Bij Verordening (EG, Euratom) nr. 2728/94 van de Raad van 31 oktober 1994 (hierna de "Fondsverordening" genoemd) is een garantiefonds ingesteld (hierna het "Fonds" genoemd) om de crediteuren van de Gemeenschappen te kunnen terugbetalen wanneer de begunstigde van een door de Gemeenschappen toegekende of gegarandeerde lening in gebreke blijft.

Overeenkomstig artikel 9 van de Fondsverordening heeft in 1998 een eerste evaluatie van de werking van het Fonds plaatsgevonden[1]. Ook heeft de Commissie een voorstel tot wijziging van de Fondsverordening gedaan. Overeenkomstig Verordening (EG, Euratom) nr. 1149/1999 van 25 mei 1999[2], waarbij onder meer artikel 9 van de Fondsverordening is gewijzigd, moeten zowel op het tijdstip van de sluiting van het eerste toetredingsakkoord (…) als vóór 31 december 2006 aan het eind van de huidige financiële vooruitzichten 2000-2006 nog twee algemene verslagen worden opgesteld over de werking van het Fonds. Met het voorliggende verslag wordt aan laatstgenoemde verplichting voldaan.

Na de ondertekening van het toetredingsakkoord door de tien lidstaten op 19 april 2003 is in oktober 2003 het tweede algemeen verslag over de werking van het Fonds goedgekeurd[3].

Het werkdocument van de diensten van de Commissie (hierna "de bijlage" genoemd)[4] vult het voorliggende verslag aan met grafieken, tabellen en bijvoegsels.

2. WERKING VAN HET FONDS EN VOORNAAMSTE VERANDERINGEN IN DE PERIODE 2003-2006

2.1. Door het Fonds gedekte operaties

Het Fonds is in 1994 opgezet om de budgettaire gevolgen van het beroep op garanties van de Gemeenschap voor leningoperaties in derde landen te beperken en om de begrotingsdiscipline te bevorderen.

De leningoperaties die door het Fonds worden gedekt, hebben betrekking op drie verschillende instrumenten die in aanmerking komen voor een garantie van de Gemeenschap: garanties op leningen aan derde landen van de Europese Investeringsbank (EIB), Euratom-leningen aan derde landen en EU-leningen voor macrofinanciële bijstand (MFB) aan derde landen.

Het Fonds dekt het risico van leningen en leninggaranties aan derde landen . Na haar algemeen verslag van 2003 heeft de Commissie een voorstel gedaan om de Fondsverordening met het oog op toekomstige uitbreidingen van de Europese Unie te wijzigen. Deze tweede wijziging van het Fonds is bij Verordening (EG, Euratom) nr. 2273/2004 van de Raad van 22 december 2004[5] goedgekeurd. Overeenkomstig deze wijziging vervalt bij toetreding van derde landen de dekking door het Fonds van de gegarandeerde leningen aan deze landen en komen deze garanties rechtstreeks ten laste van de begroting van de Europese Unie. Bij de inwerkingtreding van deze verordening begin 2005 is in verband met de uitbreiding een bedrag van 339 miljoen euro teruggevloeid naar de begroting van de Gemeenschap en is derhalve de omvang van het Fonds afgenomen.

Eind 2005 dekte het Fonds een bedrag van 13,68 miljard euro aan gegarandeerde leningen, waarvan 13,554 miljard euro voor uitstaande leningen en 126 miljoen voor opgebouwde rente, en bedroegen de activa van het Fonds 1,324 miljard euro (zie grafiek 1 in de bijlage).

2.1.1. Voornaamste kenmerken van garanties aan de EIB

Het leeuwendeel van de dekking door het Fonds betreft leninggaranties die voor EIB-leningen aan derde landen zijn afgegeven[6]. Als de begunstigde van een gegarandeerde lening op de vervaldag niet betaalt, vraagt de EIB de Commissie de door de wanbetaler verschuldigde bedragen overeenkomstig het desbetreffende garantiecontract te betalen. Als de EIB naast de communautaire garantie over een andere particuliere of een overheidsgarantie beschikt, moet zij eerst een beroep doen op deze garanties van derden voordat aanspraak wordt gemaakt op de EU-garantie.

De Gemeenschapsgarantie dekt alle kredietrisico's van een gegarandeerde leningoperatie in derde landen, tenzij er een risicodelingsregeling is getroffen. In dat geval dekt de Gemeenschapsgarantie alleen specifieke politieke risico's, terwijl niet-politieke risico's door de EIB worden gedragen en beheerst.

2.1.2. Door het Fonds gedekte MFB- en Euratom-operaties

In dit soort door het Fonds gedekte operaties neemt de Gemeenschap op de financiële markt een lening op en leent ze de opbrengst (aansluitend) door aan derde landen (MFB) of aan bedrijven (Euratom).

Het terugbetalingsschema van de verstrekte leningen is gelijk aan dat van de opgenomen leningen. Als een begunstigde te laat betaalt, moet de Commissie het voor de opgenomen lening verschuldigde bedrag op de vervaldag uit eigen middelen betalen. De Commissie spreekt het Fonds aan als de betalingsachterstand drie maanden na de vervaldag nog niet is geregeld.

2.2. Stortingen in het Fonds

Via de post "Reserve voor leningen en garanties van leningen ten behoeve van en in derde landen" op de algemene begroting van de Europese Unie worden stortingen in het Fonds verricht. Het jaarlijkse bedrag van de reserve is in de financiële vooruitzichten 2000-2006 vastgesteld op 200 miljoen euro (prijzen van 1999).

De stortingsgrondslag hangt af van het garantiepercentage. Alle Euratom- en MFB-leningen zijn voor 100% gegarandeerd, hetgeen inhoudt dat het stortingspercentage voor het gehele geleende bedrag geldt. De totale plafonds voor de garanties op EIB-leningen variëren per submandaat. Binnen elk submandaat is de facto 100% van elke EIB-lening gegarandeerd tot het totale plafond is bereikt[7]. Om te bepalen hoeveel in het Fonds moet worden gestort, worden de totale geleende bedragen eerst vermenigvuldigd met de desbetreffende garantiepercentages. Het resultaat wordt dan vermenigvuldigd met het stortingspercentage van momenteel 9%.

Als gevolg van het akkoord over het nieuwe financieel kader 2007-2013 zal het Fonds niet meer worden gefinancierd uit de huidige geoormerkte begrotingsreserve onder ad-hoconderdeel 6, maar via een begrotingsonderdeel (verplichte uitgaven) onder rubriek 4 van de begroting. Daarmee wordt het Fonds op geheel andere wijze van de nodige begrotingsmiddelen voorzien[8]. In het akkoord over het nieuwe financieel kader is voor het Fonds een bedrag van 200 miljoen euro per jaar (lopende prijzen), oftewel 1,4 miljard euro over de periode 2007-2013, uitgetrokken.

3. ONTWIKKELING EN PRESTATIES VAN HET FONDS IN DE PERIODE 2003-2006[9]

3.1. Bescherming van de EU-begroting tegen claims als gevolg van wanbetaling

[pic]Sedert de instelling ervan in 1994 heeft het Fonds op effectieve wijze zijn belangrijkste taak vervuld: voorkomen dat bij de uitvoering van de begroting hinder wordt ondervonden van wanbetaling bij leningoperaties waarvoor de Europese Unie een garantie heeft verstrekt. Grafiek 2 in de bijlage toont hoe het Fonds de gevolgen van het beroep op communautaire garanties heeft opgevangen.

Zonder het Fonds zouden de Gemeenschappen meermaals begrotingsmiddelen hebben moeten inzetten om garanties te honoreren. Daartoe zou in de loop van de begrotingsuitvoering telkens een herschikking van kredieten nodig zijn geweest. Sinds 2003 is viermaal een beroep gedaan op het Fonds. Daarmee was een bedrag van in totaal 9,2 miljoen euro gemoeid. In alle gevallen ging het om EIB-garanties voor leningen aan Argentinië (zie tabel 1 van de bijlage voor een gedetailleerd overzicht van alle financiële stromen van en naar het Fonds).

In de periode 2003-2005 heeft het Fonds alle verschuldigde rente en aflossingen van Argentinië terugontvangen. Alleen een boeterente van 1,4 miljoen Amerikaanse dollar (1,2 miljoen euro) staat nog open bij het Fonds.

De geringe verliezen die het Fonds in de afgelopen tijd heeft geleden, mogen niet worden gezien als een teken dat het risico voor het Fonds is afgenomen. Historisch gezien bereikten de jaarlijkse verliezen in 1995 met 303 miljoen euro een climax. Momenteel bedraagt het hoogste individuele risico voor één land 1,8 miljard euro. Ook kan het beroep op het Fonds bij een burgeroorlog aanmerkelijk toenemen, zoals bij het voormalige Joegoslavië is gebleken.

3.2. Ontwikkeling van de activa van het Fonds

Grafiek 2 laat zien dat het Fondsvolume sinds het hoogtepunt van 1,8 miljard euro in 2001 is afgenomen.

Afgezien van veranderingen in het nettobedrag aan gegarandeerde leningen als gevolg van nieuwe leningoperaties en aflossingen van oude leningen vloeit de vermindering van het volume vooral voort uit de toetreding op 1 mei 2004 van tien nieuwe lidstaten tot de EU.

Naast de stortingen via de begrotingsreserve bestaat de voornaamste inkomstenbron van het Fonds uit de rente op zijn activa, die de EIB onder toezicht van de Commissie beheert. Met het volume van het Fonds daalde sinds 2003 ook de rente op zijn activa. De rente-inkomsten liepen echter ook terug door een algemene daling van de rentetarieven op de markt. Eind 2005 bedroegen de totale activa van het Fonds 1,2944 miljard euro (marktwaarde exclusief opgebouwde rente). 75,8% van dit bedrag is belegd in obligaties, 24,1% in deposito´s en 0,1% stond op lopende rekeningen. De rente over 2005 bedroeg 51,6 miljoen euro. De netto-inkomsten van het Fonds uit beleggingen, ofwel de rente minus de vergoeding aan de EIB en minus andere kosten bedroegen 50,7 miljoen euro.

Een andere belangrijke ontwikkeling is het besluit van de Commissie om haar financiële overzichten vanaf 2005 op te stellen volgens IPSAS-beginselen. De gevolgen van dit besluit, dat zal leiden tot grotere schommelingen in de waardering van de portefeuille van het Fonds, worden toegelicht in bijvoegsel 1 bij de bijlage.

3.3. Begrotingsdiscipline

Op grond van de reserve voor stortingen in het Fonds en op grond van de regels van het Fonds zelf is de capaciteit aan nieuwe leningen/garanties tijdens de financiële vooruitzichten 2000-2006 (zie tabel 2 in de bijlage) beperkt gebleven tot circa 3 miljard euro per jaar (afhankelijk van het garantiepercentage). In principe moet voor elke nieuwe lening of leninggarantie een bepaald deel van de hoofdsom van die lening of garantie via de reserve in het Fonds worden gestort. Het stortingspercentage en de omvang van de reserve bepalen dus hoeveel in totaal kan worden geleend of gegarandeerd.

Met de afschaffing van de reserve begin 2007 houdt deze regeling in haar huidige vorm op te bestaan. De begrotingsdiscipline zal echter via andere regelingen worden gehandhaafd. Belangrijke elementen van de begrotingsdiscipline blijven bestaan zodat de praktijk van gegarandeerde leningen zich zal blijven ontwikkelen overeenkomstig de wensen van de Raad en het Europees Parlement:

- het meerjarige EIB-mandaat voor leningen aan derde landen wordt in de periode 2007-2013 ingeperkt (dit besluit van de Raad omvat 90% van het totale leningvolume);

- MFB-leningen zijn onderworpen aan afzonderlijke besluiten van de Raad;

- voor Euratom-leningen geldt een plafond van 4 miljard euro, waarvan 85% al is gebruikt. De resterende marge bedraagt 600 miljoen euro.

4. PARAMETERS VAN HET FONDS

Dit verslag heeft onder meer tot doel de werking van het Fonds en de parameters ervan tegen het licht te houden en zo nodig verbeteringen voor te stellen. Ten aanzien van de werking van het Fonds is vastgesteld dat de stortingsregeling (hierna "voorzieningsregeling" genoemd) voor verbetering vatbaar is, en heeft de Commissie in april 2005 een wetgevingsvoorstel ingediend (zie hoofdstuk 5).

In dit hoofdstuk wordt geconcludeerd dat er geen reden is om de parameters van het Fonds te wijzigen. Daar de voorstellen van de Commissie voor het nieuwe EIB-mandaat voor leningen aan derde landen, alsook de nieuwe voorzieningsregeling nog steeds niet zijn goedgekeurd en mogelijk nog worden gewijzigd, is de Commissie echter voornemens om bij de Raad en het Europees Parlement een nieuw algemeen verslag in te dienen. Dit verslag zou uiterlijk 2010 gereed moeten zijn of eventueel al eerder, mocht daarvóór al wijziging van een parameter van het Fonds nodig blijken. In het verslag worden dan de parameters van het Fonds na een beslissing over de voorzieningsregeling bezien in het licht van de ervaringen die met het nieuwe EIB-mandaat is opgedaan.

4.1. Absorptiecapaciteit

De absorptiecapaciteit van het Fonds voor de beoogde en geraamde gegarandeerde operaties van de Commissie (MFB en Euratom) en de EIB is een belangrijke indicator om te beoordelen of de parameters van het Fonds deugdelijk zijn. In de periode 2002-2006 (zie tabel 2 in de bijlage) volstond de absorptiecapaciteit van het Fonds voor de beoogde en geprognosticeerde leningoperaties. Daarom bestaat er geen directe aanleiding om de parameters van het Fonds te wijzigen.

4.2. Voornaamste parameters

Met het oog op een stabiele ontwikkeling van het Fonds op middellange termijn is het streefpercentage de voornaamste te analyseren parameter. Na goedkeuring van het voorstel van de Commissie voor een nieuwe voorzieningsregeling zijn het stortingspercentage en het EIB-garantiepercentage niet meer van belang, omdat het voor de vaststelling van het voor het Fonds benodigde bedrag alleen nodig is om het uitstaande bedrag met het streefpercentage te vermenigvuldigen.

Volgens de diensten van de Commissie is het huidige streefpercentage, oftewel de verhouding tussen de waarde van de activa van het Fonds en het totale bedrag aan uitstaande gegarandeerde leningen, van 9% in overeenstemming met het huidige risicoprofiel van het Fonds. Omdat het nieuwe EIB-mandaat voor leningen aan derde landen op grond van het gewicht van de bestaande leningen binnen afzienbare tijd waarschijnlijk niet tot verandering van het risicoprofiel van het Fonds leidt, is er geen reden om een wijziging van deze parameter voor te stellen.

4.3. Voorwaarden voor communautaire garanties aan de EIB (nieuw financieel kader 2007-2013)

Alleen in de huidige voorzieningsregeling heeft het garantiedekkingspercentage voor het EIB-mandaat voor leningen aan derde landen gevolgen voor de noodzakelijke stortingen in het Fonds. Zodra de nieuwe voorzieningsregeling is goedgekeurd, zal deze parameter niet meer van invloed zijn op de omvang van de stortingen in het Fonds.

Ook lijkt gezien het historisch lage wanbetalingspercentage en de extra zekerheid die garanties van derden bieden, een dekking van 65% van het risico op de EIB-leningportefeuille voorzichtig genoeg. Daarnaast zal het jaarlijkse risicodekkingspercentage in 2007-2013 iets afnemen (zie tabel 3 van de bijlage).

Daarom lijkt een voorstel tot wijziging van het dekkingspercentage op dit moment niet nodig.

Ook geldt de garantie aan de EIB in het voorstel van de Commissie voor een nieuw EIB-mandaat voor leningen aan derde landen niet alleen voor EIB-leningen, maar ook voor garanties die de EIB aan andere financiële instellingen verstrekt. Voorts verduidelijkt het Commissievoorstel de aard van de garantie: deze zal uitsluitend politieke en landenrisico's dekken. De gevolgen van dergelijke veranderingen voor het algemene risicoprofiel van het Fonds kunnen in het volgende algemeen verslag, dat uiterlijk in 2010 zal verschijnen, aan een analyse worden onderworpen.

5. NIEUWE VOORZIENINGSREGELING

5.1. Achtergrond

In april 2005 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan een voorstel[10] (zie bijvoegsel 2 bij de bijlage voor een uitvoerige presentatie van het voorstel) voor een nieuwe voorzieningsregeling voor het Fonds. Deze regeling bepaalt op welke wijze de activa van het Fonds in overeenstemming worden gebracht met het streefbedrag van het Fonds. De voorgestelde wijziging beantwoordt aan de behoeften die werden aangegeven in het tweede algemeen verslag over de werking van het Fonds uit 2003. Bij redactiesluiting van dit verslag was het voorstel nog steeds in behandeling bij de Raad, maar had het een gunstig advies gekregen van het Europees Parlement[11] en de Europese Rekenkamer[12].

Er waren twee redenen voor deze nieuwe voorzieningsregeling.

Ten eerste had de ervaring uitgewezen dat de huidige regeling vaak leidde tot te grote stortingen in het Fonds en derhalve tot een suboptimaal gebruik van begrotingsmiddelen. Dit probleem was vooral te wijten aan de onzekerheid waarmee de prognoses van de door de EIB afgesloten leningen in dit gehele proces omgeven waren. Bovendien resulteert de huidige regeling in meerdere overdrachten naar en uit het Fonds tijdens eenzelfde jaar, een situatie die aanleiding geeft tot onnodige administratieve procedures waarin niet alleen de diensten van de Commissie, maar ook de beide takken van de begrotingsautoriteit betrokken zijn.

Ten tweede heeft het Interinstitutioneel Akkoord, zoals al aangegeven, tot gevolg dat het Fonds vanaf 1 januari 2007 niet meer wordt gefinancierd uit een geoormerkte reserve in de begroting, maar via een begrotingsonderdeel onder rubriek 4. De huidige voorzieningsregeling is niet in overeenstemming met dit nieuwe budgettaire kader. Bij handhaving van de huidige voorzieningsregeling zouden de budgettaire planning en de transparantie in het gedrang komen (zie bijvoegsel 3 bij de bijlage).

Daarnaast zou het zeer lastig of zelfs onmogelijk zijn om overeenkomstig de Fondsverordening stortingen in het Fonds te verrichten indien aan het eind van een bepaald jaar een onverwacht en dus niet gebudgetteerd besluit inzake MFB-leningen zou worden genomen. In dat geval zou het bij gebrek aan kredieten op de begrotingspost voor het Fonds zeer lastig of zelfs onmogelijk worden om nog de nodige kredieten voor deze post te vinden en zou de Gemeenschap derhalve niet in staat zijn om de vereiste bijstand te verlenen.

Ook zou bij de huidige voorzieningsregeling en gelet op het feit dat voor de periode 2007-2013 1,4 miljard euro voor het Fonds is uitgetrokken, de EIB slechts voor maximaal 17 miljard euro aan leningen aan derde landen mogen verstrekken (ervan uitgaande dat er geen verliezen in verband met wanbetaling worden geleden en uitgaande van een bedrag van 4,5 miljard euro aan Euratom- en MFB-leningen (zie voor nadere gegevens de tabel 4 in de bijlage)).

5.2. Basisbeginselen van de nieuwe voorzieningsregeling[13]

De voorgestelde nieuwe regeling berust op stortingen die afhankelijk zijn van het uitstaande bedrag aan verstrekte en gegarandeerde leningen, dat wil zeggen de feitelijke netto-uitbetalingen (uitbetalingen minus aflossingen en annulaties). Dit is het belangrijkste verschil met het huidige systeem, waarin de stortingen worden verricht op basis van afgesloten leningen en niet op basis van de daadwerkelijk uitgekeerde bedragen. De uitkering van leningen wordt immers over meerdere jaren gespreid.

In tegenstelling tot het huidige systeem van meerdere overdrachten per jaar tussen het Fonds en de begroting is in de nieuwe voorzieningsregeling slechts één overdracht per jaar nodig. Voor deze ene overdracht is het verschil tussen het streefbedrag van het Fonds aan het eind van het jaar en de waarde van de activa van het Fonds aan het eind van het jaar bepalend.

Begin volgend jaar zal in de begrotingsplanning voor het eerst rekening worden gehouden met het te storten bedrag en zal het worden opgevoerd in de begroting voor het jaar daarop, waarin het bedrag daadwerkelijk wordt betaald.

Verliezen die het Fonds als gevolg van wanbetaling lijdt, vertalen zich direct in een toename van het te storten bedrag. Om ervoor te zorgen dat het Fonds zijn hoofdfunctie van buffer voor de begroting van de Unie kan blijven vervullen, is in het voorstel voor de nieuwe voorzieningsregeling een afvlakkingsmechanisme opgenomen, dat de jaarlijkse bedragen aan een maximum van 100 miljoen euro per jaar zal binden. Dit betekent dat uitkeringen van een vergoeding aan het Fonds voor verliezen die boven dit maximum uitstijgen, over meerdere jaren worden gespreid.

Om te voorkomen dat het Fonds, in het zeer onwaarschijnlijke geval dat er zich een reeks ernstige verliezen voordoet, daalt tot onder het kritieke niveau van 50% van het streefpercentage, is het de bedoeling dat de bepaling wordt gehandhaafd die voorschrijft dat de Commissie bij de begrotingsautoriteit een verslag moet indienen over uitzonderingsmaatregelen die nodig zijn om het Fonds weer aan te vullen.

Kortom, de voornaamste voordelen van het voorstel voor een nieuwe voorzieningsregeling zijn:

- de begrotingsmiddelen worden efficiënter aangewend en het aantal jaarlijkse overdrachten tussen de begroting van de Unie en het Fonds wordt beperkt tot één;

- de voorzieningsregeling is gebaseerd op veranderingen in de effectieve netto-uitbetalingen, waardoor de begrotingsplanning transparanter en nauwkeuriger wordt.

Ook zij bemerkt dat dit voorstel zuiver een technische verbetering inhoudt die geen verandering brengt in het uitgangspunt van het Fonds dat de waarde van zijn activa moet corresponderen met het streefbedrag (9% x het totale bedrag aan uitstaande gegarandeerde leningen).

De nieuwe voorzieningsregeling is veel strikter in die zin dat de relatie tussen het bedrag aan gegarandeerde leningen en de activa van het Fonds transparant blijft. De totale benodigde begrotingsmiddelen in het komende financieel kader zullen in de nieuwe regeling veel lager blijven dan in het huidige regeling. Wel zullen bepaalde "schokken", zoals een omvangrijk beroep op het Fonds, financiële uitstroom door de toetreding van nieuwe lidstaten of schommelingen in de waarde van de activa van het Fonds als gevolg van IPSAS-boekhoudnormen, rechtstreeks van invloed zijn op de financieringsbehoeften voor het Fonds. De iets grotere volatiliteit van de te storten bedragen die uit een en ander voortvloeit, is de prijs die voor de verbeterde regeling moet worden betaald, en zal budgettair moeten worden opgevangen.

6. VOORUITZICHTEN

6.1. Volgende uitbreiding

In 2007 worden twee nieuwe landen volwaardig lid van de Unie. Overeenkomstig de Fondsverordening vervalt bij toetreding van derde landen de dekking van de gegarandeerde leningen aan deze landen en komen deze garanties rechtstreeks ten laste van de EU-begroting. Derhalve zal begin 2007 in verband met de uitbreiding een bedrag van circa 260 miljoen EUR[14] uit het Fonds terugvloeien naar de EU-begroting en zal daarmee de omvang van het Fonds afnemen.

6.2. Nieuw EIB-mandaat voor leningen aan derde landen

Ervan uitgaande dat het voorstel van de Commissie[15] voor een nieuw EIB-mandaat voor leningen aan derde landen in de orde van grootte van 33 miljard euro voor de periode 2007-2013 wordt goedgekeurd, zou met de nieuwe voorzieningsregeling onder normale omstandigheden volgens simulaties minder nodig zijn dan de 1,4 miljard euro nominaal die in het financieel kader voor deze periode is uitgetrokken. Zelfs in het onwaarschijnlijke geval dat er zware verliezen worden geleden door een omvangrijk beroep op de garanties of door een ongunstige ontwikkeling van de waarde van de activa van het Fonds, zou dit bedrag toereikend moeten zijn (zie voor nadere gegevens tabel 5 in de bijlage).

6.3. Evaluatie van de institutionele regelingen voor het beheer van de activa van het Fonds

Overeenkomstig de Fondsverordening beheert de EIB de activa van het Fonds namens en onder toezicht van de Commissie. De ervaring heeft uitgewezen dat de EIB zich altijd voortreffelijk van haar taak heeft gekweten.

Vanuit kostenoogpunt is echter de vraag gerezen of de EIB de activa wel moet beheren of dat de Commissie dit moet doen. In 2003 is in een lijst met vragen van het Europees Parlement (commissie Begrotingscontrole) in verband met de kwijtingsprocedure voor 2002 naar voren gebracht dat de diensten van de Commissie de portefeuille goedkoper zou kunnen beheren en dat derhalve overwogen zou moeten worden dit beheer aan de Commissie over te dragen. Voorts heeft de Europese Rekenkamer al diverse malen de vraag opgeworpen of de vergoedingen aan de EIB voor het beheer van de activa van het Fonds wel gepast zijn. Naast deze vergoedingen dragen de diensten van de Commissie ook niet te verwaarlozen alternatieve kosten: ze investeren een aanzienlijk bedrag in menselijk kapitaal om de beleggingsstrategie en een deugdelijk liquiditeitsbeheer vast te stellen en te monitoren[16].

In feite hebben de diensten van de Commissie zelf voldoende middelen en aanzienlijke ervaring in het beheer van activa. Zo beheren ze de portefeuille van de EGKS in liquidatie, die ruwweg dezelfde omvang en structuur heeft als de activa van het Fonds. Het fondsbeheer van de diensten van de Commissie wordt geheel gecontroleerd, is onderworpen aan risicobeheer en sluit aan bij de goede gebruiken in het bankwezen.

Daarom gaat de Commissie na of zij het beheer van de Fondsactiva moet overnemen. Na afronding van deze evaluatie komt de Commissie eventueel met een voorstel tot wijziging van artikel 6 van de Fondsverordening.

7. CONCLUSIE

Sinds 1994 heeft het Fonds zijn hoofdtaak van buffer voor de EU-begroting op bevredigende wijze vervuld. Het nieuwe voorstel van de Commissie zal, indien goedgekeurd, de budgettaire efficiëntie ten goede komen.

Momenteel is er geen verder wetgevingsvoorstel nodig. Wel moet uiterlijk 2010 een nieuw algemeen verslag gereed zijn of eventueel al eerder, mocht daarvóór al wijziging van een parameter van het Fonds nodig blijken.

[1] Het Parlement en de Raad ontvangen op gezette tijden uitvoerige informatie over alle aspecten van het Fonds. Het beheer van het Fonds wordt elk jaar aan een analyse onderworpen (zie voor het meest recente verslag: COM(2006)366 met als bijlage daarbij SEC(2006)891).

Om de zes maanden verschijnt een verslag aan de begrotingsautoriteit over de stand van de algemene-begrotingsgaranties (zie voor het laatste verslag: COM(2006)452 met als bijlage daarbij SEC(2006)1071).

[2] Artikel 1, lid 4, van Verordening (EG, Euratom) nr. 1149/1999.

[3] COM (2003) 604 van 13.10.2003.

[4] SEC(2006)[….].

[5] PB L 396 van 31.12.2004, blz. 28.

[6] 90% van het totale garandeerde bedrag dat op 31 december 2005 uitstond.

[7] Momenteel bedraagt het garantiepercentage voor het EIB-mandaat voor leningen aan derde landen 65%. Dit percentage wordt ook voorgesteld voor het nieuwe EIB-mandaat voor dergelijke leningen. In het verleden liep het percentage van mandaat tot mandaat uiteen (100%, 75% of 70%).

[8] Met het Interinstitutioneel Akkoord van 17 mei 2006 (PB C 139 van 14.6.2006, blz. 1) is de begrotingsbron voor stortingen in het Fonds gewijzigd. De gevolgen van deze wijziging en het overeenkomstige voorstel van de Commissie voor een nieuwe "voorzieningsregeling" komen in hoofdstuk 5 aan de orde.

[9] De meest recente beschikbare gegevens hebben betrekking op 31 december 2005. Bij de cijfers over 2006 in het voorliggende verslag en de bijlage daarbij gaat het, tenzij anders vermeld, om ramingen.

[10] COM(2005) 130 van 5.4.2005.

[11] SP(2006) 1094 OD van 17.3.2006.

[12] Advies nr. 9/2005 (PB C 313 van 9.12.2005, blz. 6).

[13] Voor meer gegevens: zie bijvoegsel 3 bij de bijlage.

[14] De definitieve cijfers zullen pas eind van dit jaar bekend zijn.

[15] COM(2006)323, SEC(2006)789 en 790 van 22.6.2006.

[16] Zo beschikken de diensten van de Commissie over de informatie over de door Euratom- en MFB-leningen gegenereerde financiële stromen en de incidentele financiële stromen als gevolg van bijvoorbeeld de uitbreiding, over het toezicht en over de relaties met de Europese Rekenkamer.