A4-0194/97

Resolutie over het jaarverslag van het Europees Monetair Instituut (EMI) over 1996 (C4-0175/97)

Het Europees Parlement,

- gezien artikel 109 F van het EG-Verdrag,

- gezien het aan het EG-Verdrag gehechte Protocol nr. 4 betreffende de statuten van het EMI,

- gezien het jaarverslag van het EMI over 1996, dat is opgesteld en het Europees Parlement en de andere instellingen is toegezonden overeenkomstig artikel 11, lid 3 van de statuten van het Instituut (C4-0175/97),

- gezien de hoorzitting met de president van het EMI ten overstaan van de bevoegde commissie op 7 mei 1997,

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 28 november 1996 houdende advies van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 109 J, lid 2 van het Verdrag over het convergentiebesluit 1996 van de Raad in de samenstelling van de staatshoofden en regeringsleiders ((PB C 380 van 16.12.1996, blz. 56.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 28 november 1996 over het verslag van het Europees Monetair Instituut over de overgang naar de gemeenschappelijke munt ((PB C 380 van 16.12.1996, blz. 58.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 10 juni 1997 over het gepubliceerde verslag van het EMI over een uniform monetair beleid in fase drie - specificatie van het operationele kader ((Deel II, punt 5 b van deze notulen.)),

- gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid (A4-0194/97),

A. overwegende dat dit jaarverslag van het EMI ten doel heeft een breed overzicht te geven van alle aspecten die samenhangen met de taken die het instituut in het EG-Verdrag zijn toegekend; dat achtereenvolgens wordt ingegaan op de economische, monetaire en financiële situatie in de Europese Unie, met inbegrip van de staat van economische en institutionele convergentie van de afzonderlijke lidstaten, de voorbereidende werkzaamheden voor de derde fase en de overige taken van het EMI, met name in verband met de samenwerking tussen de centrale banken, en tenslotte de overeenkomstig artikel 11 van zijn statuten opgestelde jaarrekening,

B. er allereerst op wijzende dat alle lidstaten krachtens het EG-Verdrag gelijkelijk in aanmerking komen voor deelneming aan de derde fase van de EMU,

C. overwegende dat de algemene economische analyse en het economisch jaarverslag van de Commissie over dit jaar bevestigen dat sprake is van een zeker economisch herstel in de Europese Unie en van een geleidelijke convergentie van het monetaire beleid,

D. evenwel overwegende dat dit economische herstel nog niet tot een aanmerkelijke daling van de werkloosheid heeft geleid, die in de meeste landen op een onrustbarend hoog niveau blijft, en dat de gecumuleerde stijging van het BBP over de laatste drie jaar in de orde van 7% lag, terwijl de totale werkgelegenheid vrijwel niet is toegenomen,

E. tevens overwegende dat het inflatiecijfer in de Unie gematigd blijft, dat een werkelijke convergentie neerwaarts te constateren is, daar het cijfer is gedaald van 3,1% in 1995 tot 2,6% in 1996, en dat de lange rentes in het jaar 1996 nog gedaald zijn, behalve in het Verenigd Koninkrijk, dat zich in een ander stadium van de conjunctuurcyclus bevindt,

F. overwegende dat de stabiliteit op de valutamarkten in 1996 is toegenomen door de toetreding van de Finse markka en de Italiaanse lire tot het EMS,

G. evenwel overwegende dat de sanering van de overheidsfinanciën grote zorgen blijft baren, daar het tekort van de openbare sector over een brede linie boven de 4% van het BBP en de gemiddelde schuldratio boven de 70% van het BBP blijft;

H. overwegende dat het EMI bevredigende vooruitgang heeft geboekt bij zijn voorbereidende werkzaamheden voor de derde fase, dat deze werkzaamheden in hetzelfde straffe tempo voortgezet moeten worden om de termijnen te halen, maar erop wijzende dat het welslagen van de gemeenschappelijke munt ook in sterke mate afhangt van de aanvaarding ervan door het publiek,

I. gezien het belang van de werkzaamheden van het EMI onder de rubriek "overige taken" voor de ontwikkeling van de samenwerking tussen banken in de Unie,

1. neemt met belangstelling kennis van de publicatie van dit jaarverslag van het EMI over 1996, daar dit bijzonder volledige document de mogelijkheid biedt om zich aan de hand van de grotendeels definitieve cijfers over 1996 een oordeel te vormen over de convergentie en te evalueren welke vooruitgang is geboekt bij de voorbereiding van de derde fase van de Monetaire Unie;

2. feliciteert de heer LAMFALUSSY ter gelegenheid van de beëindiging van zijn mandaat als eerste president van het EMI met het feit dat hij het EMI heeft opgezet en zeer snel operationeel heeft gemaakt, de hem door het Verdrag toegewezen taken optimaal heeft vervuld, tijdens zijn hele mandaat blijk heeft gegeven van onafhankelijkheid, een open geest en bereidheid tot dialoog, zoals blijkt uit de uitstekende kwaliteit van de betrekkingen die hij met onze instelling heeft onderhouden ondanks de door het Verdrag opgelegde beperkingen;

3. onderstreept het belang dat het hecht aan doorzichtigheid van de rol en de werkzaamheden van het EMI en later natuurlijk de ECB, die nodig is om het vertrouwen van de Europese burgers in de instelling te wekken en een gunstig oordeel over de euro en het toekomstige Europese monetaire beleid te bewerkstelligen;

Ten aanzien van het macro-economische kader en de convergentie

4. maakt zich net als het EMI zorgen over de geringe correlatie die in de Europese Unie vast te stellen is tussen de groei van het BBP, de werkgelegenheid en de werkloosheid, maar betreurt het systematische karakter van de analyse van het EMI die deze situatie hoofdzakelijk wijt aan "rigiditeiten op de arbeidsmarkt" (minimumloon, sociale bescherming enz.) en voorbijgaat aan de zwakke investeringen, het gebrek aan koopkracht en vraag, met name als gevolg van de hoge werkloosheidscijfers, alsook aan tal van andere bepalende structurele oorzaken als de zwakte van het onderzoek en de technologische vernieuwing, de tekortkomingen van het onderwijs en de beroepsopleiding in Europa, verouderde regels en bestuurlijke structuren en het tekortschieten van de drijvende rol die de interne markt zou moeten spelen, met name voor het MKB;

5. stelt vast dat veel lidstaten nu al aan tal van vereisten voor de totstandbrenging van de Economische en Monetaire Unie voldoen en dat de situatie van de overheidsfinanciën in de lidstaten het grootste probleem is ondanks alle inspanningen van de laatste twee jaar; is dan ook van mening dat bij de besluitvorming over de lidstaten die de Monetaire Unie moeten vormen ten volle rekening gehouden moet worden met de historische rol en het tendentiële en duurzame karakter van de ontwikkeling naar convergentie;

6. erkent dat een duurzame verbetering van de begrotingssituatie van de lidstaten eerder te bereiken is door een daadwerkelijke verlaging van de overheidsuitgaven dan door een verhoging van de belastingdruk, maar is van mening dat dit doel kan en moet worden bereikt door doelgericht investeren door de overheid in productieve investeringen (infrastructuur voor vervoer, energie en telecommunicatie);

7. betreurt het dat het EMI geen aandacht besteedt aan de algemene problematiek van de coördinatie van de - directe en indirecte - belastingheffing in Europa;

Ten aanzien van de voorbereidende werkzaamheden voor de derde fase van de Economische en Monetaire Unie en de overige taken van het EMI

8. neemt nota van de beschrijving van de verschillende voorbereidende werkzaamheden met het oog op de invoering van de derde fase van de EMU, waarbij informatie wordt verstrekt over de strategie die voor de derde fase wordt overwogen (opvallend is de omzichtigheid van het EMI ten aanzien van de strategische keuzen), over de vaststelling van de voornaamste instrumenten van het monetaire beleid van het ESCB en over de concretere kanten van de overgang op de euro en met name de voorbereiding van de bankbiljetten, waarbij nog steeds grote onzekerheid lijkt te bestaan over het stadium van de industriële productie;

9. is van mening dat het monetaire beleid als verwoord in artikel 105, lid 1 van het EG-Verdrag gegrondvest is op de doelstelling van prijsstabiliteit met eerbiediging van grondbeginselen van het Verdrag als een duurzame groei, welvaart en werkgelegenheid en gaat er dus van uit dat het monetaire beleid van de Unie onlosmakelijk verbonden is met de vaststelling van een economisch beleid van de Unie dat gebaseerd is op nauwe coördinatie van het economisch beleid van de lidstaten;

10. dringt er opnieuw op aan dat de samenwerking en de betrekkingen tussen het EMI en de verschillende internationale financiële instellingen zo spoedig mogelijk hechter worden, ten einde een efficiënt optreden van de toekomstige ECB op dit gebied te waarborgen;

11. stelt vast dat er nog steeds juridische problemen zijn met het secundaire recht en verzoekt het EMI en de Commissie te zorgen dat al deze teksten binnen de voor de invoering van de derde fase vastgestelde termijnen gereed zijn;

12. constateert met verbazing dat tal van lidstaten nog steeds niet volledig hebben voldaan aan artikel 108 van het EG-Verdrag betreffende de onafhankelijkheid van de nationale centrale banken, in verband met onverenigbaarheid van de nationale wetgevingen (met inbegrip van de statuten van de nationale centrale banken) met het Verdrag en de statuten van het ESCB, en wijst op de uiterst positieve invloed die het EMI in dit verband kan aanwenden bij de lidstaten en de centrale banken;

13. vestigt de aandacht op de politieke, economische en sociale gevolgen van een late toetreding van bepaalde lidstaten tot de Monetaire Unie;

14. maakt zich zorgen over de invoering van de informatie- en communicatiesystemen die noodzakelijk zijn voor de tenuitvoerlegging van de operationele functies van het monetair beleid binnen het ESCB en die gezien het onderhavige verslag met het oog op de termijn van 1 januari 1999 onvoldoende voorbereid lijken te zijn op de omvang en de complexiteit van de problemen die zich voordoen; verbaast zich er tevens over dat de elektronische uitwisseling van statistische gegevens tussen nationale centrale banken, EUROSTAT en het toekomstige ESCB nog in een embryonaal ontwikkelingsstadium lijkt te verkeren;

15. wil hier wijzen op het belang van de taken van het EMI, dat enerzijds de samenwerking tussen de centrale banken mogelijk maakt, met name om de weg te openen voor normalisatie, elektronisch geld, het bankentoezicht en de betrekkingen met de internationale financiële instellingen, en anderzijds adviesfuncties heeft voor de Europese banksector in het algemeen;

16. is van mening dat versterking van deze taken, die nu door het EMI worden vervuld en grotendeels zullen worden overgenomen door de Europese Centrale Bank, van belang is om de nodige geloofwaardigheid te verzekeren van het orgaan dat zal zorgen voor de tenuitvoerlegging van de Monetaire Unie bij de centrale banken en de eerst toetredende lidstaten door middel van de verschillende beheersinstrumenten van het nieuwe Europese monetaire systeem en communautaire leenmechanismen;

Ten aanzien van de betrekkingen met het Europees Parlement en de voorbereiding van de invoering van de derde fase van de EMU

17. is van mening dat de publicatie van het jaarverslag een aanleiding moet vormen voor een diepgaander dialoog over de huidige en toekomstige activiteiten van het EMI en, in de toekomst, van de ECB;

18. onderstreept nogmaals het belang dat het hecht aan de realiteit van echte democratische controle op het beleid van de EMU, met name door middel van het aangaan van geregelde en frequente betrekkingen tussen het Parlement en het EMI en in de toekomst tussen het Parlement en de ECB;

19. wijst er tevens op dat het Parlement een uitspraak zal doen over de benoeming niet alleen van de president van de ECB, maar ook van de hele directie bestaande uit de president, de vice-president en vier andere leden;

20. acht het wenselijk nu al te denken aan versterking van de toekomstige betrekkingen met de ECB en stelt met name voor:

- dat de ECB om de drie maanden schriftelijk of door verschijning van een lid van de directie informatie verstrekt over de monetaire beleidsvoering in de Monetaire Unie, met de andere lidstaten en met derde landen,

- dat twee keer per jaar ontmoetingen plaatsvinden tussen zijn ter zake bevoegde commissie en indien mogelijk het ter zake bevoegde directielid van de ECB;

- dat er regelmatig verslag wordt uitgebracht over de achtergronden van besluiten ter zake van het fiscale beleid;

21. acht het niet zinvol in 1997 het in het EG-Verdrag genoemde verslag over de convergentie op te stellen op basis van de economische gegevens 1996, omdat daardoor misverstanden en onzekerheid zouden kunnen ontstaan bij het publiek; acht het zeer wenselijk dat tussen eind 1997 en de publicatie van het EMI-verslag over de convergentie nauwe contacten worden onderhouden tussen het EMI en de ter zake bevoegde EP-commissie, zodat deze laatste kan beschikken over zoveel mogelijk cijfermateriaal en economische informatie om zich een oordeel te kunnen vormen over de convergentie in de verschillende lidstaten in het licht van de deelneming van het Europees Parlement aan de besluitvorming over de lidstaten die zullen toetreden tot de Monetaire Unie;

22. onderstreept er belang aan te hechten dat het ESCB en de ECB tot stand komen zodra er een besluit is genomen over de lidstaten die deel uitmaken van de Unie en wijst er met nadruk op dat de ECB vanaf het begin voldoende materiële en personele middelen moet krijgen en met name optimaal inzetbare ambtenaren die er garant voor staan dat de taken van de bank in deze bepalende beginfase werkelijk efficiënt en in volle onafhankelijkheid worden vervuld;

23. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het EMI, de presidenten van de centrale banken van de lidstaten en de regeringen en parlementen van de lidstaten.