Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD tot verlenging van de financiering van in het kader van Titel II bis van Verordening (EEG) nr. 1035/72 goedgekeurde programma's voor de verbetering van de kwaliteit en van de afzet van bepaalde dopvruchten en sint-jansbrood en tot vaststelling van specifieke steun voor hazelnoten

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

1. Context

A. Productie

1. Er wordt in de wereld per jaar ongeveer 4 miljoen ton dopvruchten geproduceerd [1]. De grootste producenten zijn, wat amandelen betreft, de VS (82 % van de wereldproductie van amandelpitten) en, wat hazelnoten betreft, Turkije (70 % van de wereldproductie van hazelnoten in de dop).

[1] Vijf producten (amandelen, hazelnoten, walnoten, pistaches en sint-jansbrood).

2. In de Gemeenschap heeft de dopvruchtenteelt een lange traditie. De extensieve en intensieve productie betreft een areaal van meer dan 1 miljoen ha, 34 % van het wereldareaal [2]. Van dit areaal is in de Gemeenschap naar schatting 800 000 ha economisch productief.

[2] Extensief areaal in de Gemeenschap: 1 064 - 1 085 000 ha (wereldareaal: 3 148 000 ha). Bron: FAO 2000.

3. De productie in de Gemeenschap, waarin Spanje en Italië het grootste aandeel hebben, vertegenwoordigt echter slechts 20 % van de wereldproductie [3]. De Gemeenschap is de grootste consument en is netto-importeur van dopvruchten.

[3] EU-productie (in de dop): 803 000 t (wereldproductie: 4 042 000 t). Bron: FAO 2000.

4. Hoewel voor de productie van dopvruchten een uitgestrekt areaal wordt gebruikt, wordt die sector gekenmerkt door een geringe concurrentiekracht en kleine winstmarges. Ongeveer 70 % van de dopvruchtenproductie in de Gemeenschap kan worden omschreven als "extensief" (probleemgebieden, ongunstige teeltomstandigheden, berg- of heuvelachtige afgelegen gebieden zonder bevloeiing), terwijl slechts 30 % als "normaal" kan worden bestempeld (betere rassen, betere teeltomstandigheden, sommige gebieden met bevloeiing).

B. Specifieke maatregelen voor de sector dopvruchten

1. Vanwege de moeilijkheden in de sector dopvruchten zijn in 1989 bij Verordening (EEG) nr. 1035/72 (Titel II bis) specifieke maatregelen voor die sector ingevoerd om de inadequate productie- en afzetstructuren te verbeteren. Die maatregelen gelden voor vijf producten: amandelen, hazelnoten, walnoten, pistachenoten en sint-jansbrood. Voor kastanjes hebben die maatregelen nooit gegolden [4].

[4] Productie van kastanjes in de Gemeenschap: totaal areaal: 63 000 ha met een opbrengst van 135 000 t/jaar. Bron: FAO 2000.

2. De belangrijkste maatregel betreft de financiering van door telersverenigingen ingediende en uitgevoerde programma's ter verbetering van de kwaliteit en van de afzet [5]. De maatregel was opgevat als tijdelijke maatregel met verbeteringsprogramma's met een looptijd van ten hoogste 10 jaar.

[5] De maatregelen voorzagen ook in forfaitaire steun voor de oprichting van telersverenigingen en steun voor de vorming van bedrijfskapitaal.

3. Verbeteringsprogramma's worden voor 55 % met overheidsmiddelen en voor 45 % door de telersverenigingen gefinancierd. De overheidsbijdrage is beperkt tot 241 EUR voor normale acties en 574 EUR/ha/jaar voor structurele acties [6]. De Gemeenschap verstrekt 82 % van de overheidsmiddelen en de lidstaten 18 %.

[6] Structurele acties (rooiing en overschakeling op andere rassen) kunnen ten hoogste vijf jaar duren.

4. De specifieke maatregelen zijn ingetrokken bij Verordening (EG) nr. 2200/96. Bestaande programma's kunnen echter worden voortgezet tot het einde van de 10 jaar durende looptijd: de laatste programma's lopen af in 2006/07. Voor programma's die in 2000 zijn voltooid, kon steun worden aangevraagd voor een extra periode die ten hoogste een jaar kan duren en die hoe dan ook op 15 juni 2001 afloopt [7].

[7] Verordening (EG) nr. 558/2001 van de Raad.

C. Stand van zaken ten aanzien van de verbeteringsprogramma's

1. Van het productieve areaal van 800 000 ha in de Gemeenschap is naar schatting 600 000 ha (75 %) momenteel opgenomen in een verbeteringsprogramma (het theoretische totale areaal waarvoor verbeteringsprogramma's gelden, bedraagt 644 000 ha [8]). Het reële gecertificeerde areaal (de in de aanvragen vermelde subsidiabele oppervlakten) is kleiner en is elk jaar verschillend.

[8] 600 000 ha is een raming van het maximumareaal dat momenteel in aanmerking kan komen voor steun (644 000 ha min stopzetting van activiteiten, uit productie nemen van boomgaarden, enz.).

Het organisatieniveau varieert in de Gemeenschap. Eind 2000 waren in vijf lidstaten 78 TV's werkzaam [9].

[9] Aanvankelijk 95 geregistreerde programma's: E (72), F (11), I (6); EL (3), P (3). Op dit ogenblik worden minder programma's uitgevoerd als gevolg van fusies / stopzetting van activiteiten.

2. Voor ongeveer 41 % van het totale geregistreerde areaal [10] waarvoor programma's zijn toegepast, is de looptijd van 10 jaar verstreken. Voor dat areaal kon tot en met 15 juni 2001 steun worden verleend voor een elfde jaar.

[10] 246 000 ha van 600 000 ha (het maximumareaal dat voor steun in aanmerking kan komen). Die 246 000 ha ligt volledig in Spanje.

3. Voor 24 % (144 000 ha) van het totale geregistreerde areaal loopt de programmaperiode af in 2001.

4. Voor de resterende 35 % (210 000 ha) verstrijkt de looptijd in 2006/07.

D. Andere communautaire steunmaatregelen voor de productie van dopvruchten

1. De actiefondsenregeling van Verordening (EG) nr. 2200/96 (algemene steunregeling voor groenten en fruit ten behoeve van de telersverenigingen).

2. Structurele maatregelen van Verordening (EG) nr. 1257/1999 (programma's voor plattelandsontwikkeling).

3. Bij Verordening (EG) nr. 2200/96 was voor drie seizoenen een specifieke steunregeling voor hazelnoten ingevoerd om de producenten te helpen het hoofd te bieden aan tijdelijke economische moeilijkheden [11]. Die regeling is in 1999/2000 afgelopen.

[11] Verordening (EG) nr. 1474/97: 15 EUR/100 kg hazelnoten in de dop.

4. Voor amandelen en hazelnoten kunnen uitvoerrestituties worden verleend, al zijn de invoerrechten tamelijk laag.

E. Begroting [12]

[12] Exclusief specifieke steun voor hazelnoten.

De Gemeenschap heeft aan deze specifieke maatregelen in de periode van 1990 tot en met 2000 meer dan 830 miljoen euro gespendeerd.

2. Opmerkingen over de huidige situatie van de dopvruchtenteelt

1. Dankzij de verbeteringsprogramma's kon het aanbod in Frankrijk en in Spanje met succes worden gebundeld. In alle lidstaten hebben de sterkste TV's geïnvesteerd in productie, overschakeling op andere rassen daarin begrepen, en in afzetinfrastructuur en uitrusting.

2. Hoewel tien jaar lang steun is verleend op grond van de regeling voor verbeteringsprogramma's, heeft de dopvruchtenteelt nog steeds niet het niveau bereikt waarop het de concurrentie met de rest van de wereld zou aankunnen [13]. De productie in de Gemeenschap is met name gevoelig voor de invoer van amandelen (VS) en hazelnoten (Turkije).

[13] Vergelijking met de productie van amandelen in de VS: de gemiddelde opbrengst ligt in de VS tienmaal hoger dan in extensieve productiegebieden van de Gemeenschap. Regelingen voor meer intensieve productie van dopvruchten (walnoten in Frankrijk en een beperkte hoeveelheid hazelnoten in Italië) krijgen echter aanzienlijke steun uit met name de Structuurfondsen (Verordening (EG) nr. 2200/96, artikel 15).

3. De situatie is, wat amandelen betreft, verergerd door de hogere productie en afzet in de VS. Voor de hazelnotenproductie hebben daarentegen de voorbije vijf jaar, tot 2001, tamelijk stabiele prijzen gegolden.

4. Een groot aantal probleemgebieden heeft een "chronisch gebrek aan concurrentiekracht": de huidige investeringsniveau's brengen daarin geen verbetering.

5. De producenten van dopvruchten zijn evenwel voor hun inkomen vaak afhankelijk van die teelt. De mogelijkheden om op andere gewassen over te schakelen zijn beperkt: wijnbouw, olijventeelt, graanproductie of bosbouw zijn geen levensvatbare alternatieven en ook in die sectoren is de marktsituatie moeilijk.

6. Bovendien is de productie van dopvruchten ook belangrijk om andere dan economische redenen. De productie van dopvruchten speelt namelijk een belangrijke rol voor het milieu. Enerzijds houdt ze de erosie tegen en werkt ze brandvertragend, anderzijds speelt ze een rol in het toerisme. Deze sector is dan ook van aanzienlijk belang voor de instandhouding van het maatschappelijk substraat op het platteland, omdat hij een bron is van werkgelegenheid.

3. Het onderhavige voorstel

1. In het verslag van de Commissie aan de Raad van januari 2001 [14] wordt een stand van zaken opgemaakt van de communautaire steun in de sector dopvruchten. Op basis van dat verslag en van de desbetreffende besprekingen in de Raad, in het Europees Parlement, in andere instellingen en in de sector zelf heeft de Raad op 23 juli 2001:

[14] Verslag van de Commissie aan de Raad over de uitvoering van Verordening (EG) nr. 2200/96 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit COM(2001) 36 def.

a) er nota van genomen dat de Commissie is begonnen met een grondige studie van alle aspecten van deze sector, met name van de economische, sociale en milieuaspecten;

b) de Commissie verzocht de conclusies van deze analyse, eventueel vergezeld van passende voorstellen, zo spoedig mogelijk mee te delen [15];

[15] De analyse wordt begin 2002 uitgevoerd en zal naar verwachting uiterlijk eind mei 2002 klaar zijn.

c) in afwachting daarvan bepaald dat de telersverenigingen waarvan de verbeteringsprogramma's in 2001 aflopen en niet onder de begroting 2002 vallen, een oplossing moet worden geboden.

2. Gelet op het bovenstaande wordt in dit ontwerp voorgesteld dat:

a) de telersverenigingen waarvan verbeteringsprogramma's voor bepaalde oppervlakten in 2001 aflopen (het oorspronkelijke verbeteringsprogramma is in 1990 of 1991 van start gegaan), een verzoek kunnen indienen om voortzetting van de financiering voor het met dopvruchten beteelde areaal voor een extra periode van ten hoogste één jaar;

b) verdere financiering tot uiterlijk 15.6.2002 wordt gevraagd, zodat zij nog onder de begroting 2002 kan vallen;

c) de overheidssteun zoveel mogelijk wordt beperkt tot die oppervlakten die steun voor het laatste programmajaar [16] ontvangen en tot een bedrag van maximaal 241,50 EUR per hectare; de Gemeenschap levert een bijdrage van ten hoogste 75 %;

[16] Het tiende jaar, of het elfde jaar in het geval van TV's die in aanmerking kwamen voor een elfde jaar op grond van Verordening (EG) nr. 558/2001.

d) gedurende één verkoopseizoen voor hazelnoten specifieke steun wordt verleend ten behoeve van de telersverenigingen die niet voor a) in aanmerking komen.

3. Dit ontwerp houdt een vereenvoudiging van de regeling in, in die zin dat de telersverenigingen geen nieuwe programma-verlenging hoeven in te dienen en dat de bepalingen van de uitvoeringsverordening - Verordening (EEG) nr. 2159/89 - mutatis mutandis van toepassing zijn.

2001/0275 (CNS)

Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD tot verlenging van de financiering van in het kader van Titel II bis van Verordening (EEG) nr. 1035/72 goedgekeurde programma's voor de verbetering van de kwaliteit en van de afzet van bepaalde dopvruchten en sint-jansbrood en tot vaststelling van specifieke steun voor hazelnoten

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 37,

Gezien het voorstel van de Commissie [17],

[17] PB C..., van..., blz. ...

Gezien het advies van het Europees Parlement [18],

[18] PB C..., van..., blz. ...

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité [19],

[19] PB C..., van..., blz. ...

Overwegende hetgeen volgt:

(1) In Titel II bis van Verordening (EEG) nr. 1035/72 van de Raad van 18 mei 1972 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit [20] zijn bepalingen opgenomen betreffende diverse specifieke maatregelen om gebreken met betrekking tot de productie en de afzet van bepaalde dopvruchten en van sint-jansbrood te verhelpen. Er wordt steun verleend aan telersverenigingen die een specifieke erkenning hebben gekregen en die een door de bevoegde autoriteiten goedgekeurd programma voor de verbetering van de kwaliteit en van de afzet van hun productie hebben ingediend.

[20] PB L 118 van 20.5.1972, blz.1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1363/95 van de Commissie (PB L 132 van 16.6.1995, blz.1).

(2) De specifieke steun voor het opstellen en ten uitvoer leggen van de programma's voor de verbetering van de kwaliteit en van de afzet als bedoeld in artikel 14 quinquies, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 1035/72 wordt gedurende maximaal tien jaar uitgekeerd zodat de financiële verantwoordelijkheid geleidelijk naar de telers kan worden overgeheveld.

(3) Verordening (EEG) nr. 1035/72 is ingetrokken bij Verordening (EG) nr. 2200/96 van de Raad van 28 oktober 1996 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groenten en fruit [21]. Op grond van artikel 53 van Verordening (EG) nr. 2200/96 blijven de rechten die door de telersverenigingen zijn verworven uit hoofde van titel II bis van Verordening (EEG) nr. 1035/72, echter gehandhaafd tot de datum waarop zij verstrijken.

[21] PB L 297 van 21.11.1996, blz.1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 911/2001 van de Commissie (PB L 129 van 11.5.2001, blz.3).

(4) Een aantal programma's is in 2000, na afsluiting van het tiende programmajaar, verstreken. Voor die programma's kon nog voor een elfde jaar steun worden verleend op grond van Verordening (EG) nr. 558/2001 van de Raad van 19 maart 2001 tot verlenging, met maximaal een jaar, van de financiering van bepaalde in het kader van titel II bis van Verordening (EEG) nr. 1035/72 goedgekeurde programma's voor de verbetering van de kwaliteit en van de afzet [22].

[22] PB L 84 van 23.3.2001, blz.1.

(5) Ook in 2001 is aantal programma's verstreken, na afsluiting van het tiende programmajaar.

(6) Overeenkomstig Verordening (EG) nr. 2200/96 heeft de Commissie aan de Raad een verslag toegezonden over de uitvoering van de gemeenschappelijke marktordening voor groenten en fruit [23]. Dit verslag bevat een beoordeling van de resultaten van de specifieke maatregelen voor dopvruchten en sint-jansbrood die in het kader van Titel II bis van Verordening (EEG) nr. 1035/72 zijn getroffen.

[23] COM(2001)36 def.

(7) Het is dienstig om voor telersverenigingen waarvan de verbeteringsprogramma's in 2001 aflopen en die nog steeds aan de erkenningscriteria voldoen, de financiering van die programma's in 2001 voort te zetten uit de begroting 2002, gezien de belangrijke sociale en ecologische functie van de sector dopvruchten. Dit geldt ook voor de telersverenigingen waarvan de oorspronkelijke verbeteringsprogramma's in 2000 zijn afgelopen maar op grond van Verordening (EG) nr. 558/2001 zijn verlengd.

(8) Oppervlakten die in een in 1990 of 1991 goedgekeurd programma worden opgenomen of daarnaar worden overgedragen als gevolg van een fusie of van een overname van telersverenigingen, moeten eveneens in aanmerking kunnen worden genomen.

(9) Alleen steunaanvragen met betrekking tot werkzaamheden die vóór 15 juni 2002 zijn uitgevoerd, mogen voor financiering in aanmerking komen. Voor programma's waarvan het tiende jaar na 15.6.2000 afliep, konden in een elfde jaar, dat echter slechts tot 15.6.2001 kon duren, communautaire steun worden verleend op grond van Verordening (EG) nr. 558/2001. Omwille van de continuïteit zouden die programma's ook voor communautaire steun in aanmerking moeten komen voor de periode van 15 juni 2001 tot en met 31 december 2001.

(10) Ter vereenvoudiging van de administratieve procedures moet de steun worden beperkt tot zoveel mogelijk oppervlakten waarvoor een steunaanvraag voor het laatste jaar van de looptijd van het programma is ingediend.

(11) De periode van maximaal één jaar volstaat niet voor het rooien van bomen, gevolgd door het aanplanten van nieuwe bomen en/of de omschakeling op andere rassen als bedoeld in artikel 2, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 790/89 van de Raad van 20 maart 1989 tot vaststelling van het bedrag van de forfaitaire extra steun voor de oprichting van telersverenigingen en van het maximumbedrag van de steun voor de verbetering van de kwaliteit en van de afzet in de sector dopvruchten en sint-jansbrood [24]. De maximumsteun per hectare moet dan ook worden betaald voor andere werkzaamheden als bepaald in artikel 2, lid 2, van die verordening met een maximale communautaire bijdrage van 75 %.

[24] PB L 85 van 30.3.1989, blz.6.

(12) De toepassingsbepalingen van Verordening (EEG) nr. 2159/89 van de Commissie van 18 juli 1989 houdende bepalingen voor de toepassing van de in titel II bis van Verordening (EEG) nr. 1035/72 van de Raad vastgestelde specifieke maatregelen voor dopvruchten en sint-jansbrood [25] zijn van toepassing tijdens de periode waarin de steunbetaling wordt voorgezet.

[25] PB L 207 van 19.7.1989, blz. 19. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1363/95 (PB L 132 van 16.6.1995, blz. 8).

(13) Gelet op de economische toestand van de sector hazelnoten moet voor in het verkoopseizoen 2001/02 geoogste hazelnoten forfaitaire steun worden toegekend ten behoeve van de telersverenigingen die niet in aanmerking komen voor een verlenging van verbeteringsprogramma's op grond van deze verordening.

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

Erkende telersverenigingen die zich bezighouden met de productie en de afzet van dopvruchten en/of sint-jansbrood, die steun ontvangen op grond van titel II bis van Verordening (EEG) nr. 1035/72 en waarvan de programma's voor de verbetering van de kwaliteit en van de afzet in 1990 of 1991 zijn goedgekeurd of oppervlakten bevatten die in 1990 of 1991 zijn goedgekeurd, kunnen verzoeken om voortzetting van de steun voor die oppervlakten gedurende maximaal een jaar overeenkomstig het bepaalde in de artikelen 2 en 3.

In die periode moeten de telersverenigingen het programma verder uitvoeren zoals goedgekeurd voor het laatste jaar.

Voor de toepassing van deze verordening geldt als laatste jaar van het programma het tiende jaar voor in 1991 goedgekeurde oppervlakten en het elfde jaar voor in 1990 goedgekeurde oppervlakten waarvoor op grond van Verordening (EG) nr. 558/2001 een verlenging is toegestaan.

Artikel 2

De steun moet:

a) worden betaald voor, en beperkt tot, de oppervlakten waarvoor een steunaanvraag voor het laatste jaar van uitvoering van het programma is ingediend,

b) worden beperkt tot maximaal EUR 241,50 per hectare, waarin de Gemeenschap ten hoogste 75 % bijdraagt,

c) gelden voor een periode van maximaal een jaar onmiddellijk na het verstrijken van het laatste programmajaar en uiterlijk tot 15 juni 2002.

Bovendien komen programma's die op grond van Verordening (EG) nr. 558/2001 zijn verlengd en waarvan het laatste jaar is ingegaan na 15 juni 2000, in aanmerking voor communautaire steun voor de periode van 15 juni 2001 tot het einde van het laatste jaar.

Artikel 3

Verordening (EEG) nr. is van overeenkomstige toepassing voor programma's waarvoor op grond van artikel 1 steun wordt betaald.

Indien nodig worden aanvullende toepassingsbepalingen vastgesteld overeenkomstig de procedure van artikel 46 van Verordening (EG) nr. 2200/96.

Artikel 4

Artikel 55 van Verordening (EG) nr. 2200/96 wordt vervangen door:

"Voor in het verkoopseizoen 2001/02 geoogste hazelnoten wordt financiële steun ten belope van 15 EUR/100 kg toegekend aan de uit hoofde van Verordening (EEG) nr. 1035/72 of van deze verordening erkende telersverenigingen die een programma voor de verbetering van de kwaliteit in de zin van artikel 14 quinquies van Verordening (EEG) nr. 1035/72 of een actieprogramma in de zin van artikel 15 ten uitvoer leggen en niet in aanmerking komen voor de steun waarin is voorzien bij de artikelen 1 en 2 van Verordening (EG) nr...../2001."

Artikel 5

Deze verordening treedt in werking op de derde dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

Gedaan te Brussel, op

Voor de Raad

De voorzitter

>RUIMTE VOOR DE TABEL>