Verslag over de toepassing in de lidstaten van Richtlijn 82/501/EEG van 24 juni 1982 inzake de risico's van zware ongevallen bij bepaalde industriële activiteiten voor de periode 1997-1999

(2002/C 28/01)

INHOUDSOPGAVE

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

1. INLEIDING

Richtlijn 82/501/EEG van de Raad van 24 juni 1982 inzake de risico's van zware ongevallen bij bepaalde industriële activiteiten(1) (beter bekend als de Seveso-richtlijn) is gericht op de preventie van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken en het beperken van de gevolgen van deze ongevallen voor mens en milieu.

Ingevolge deze richtlijn moeten de fabrikanten, de lidstaten en de Commissie een aantal maatregelen nemen.

Artikel 18 van de richtlijn bepaalt dat de lidstaten en de Commissie gegevens zullen uitwisselen over de ervaringen die zijn opgedaan bij het voorkomen van zware ongevallen en de beperking van de gevolgen ervan. Vijf jaar na kennisgeving van de richtlijn moet de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement een verslag voorleggen over de toepassing ervan, dat zij opstelt op basis van de uitwisseling van gegevens tussen de lidstaten en de Commissie.

Op 18 mei 1988 presenteerde de Commissie haar eerste verslag(2) over de toepassing van de Seveso-richtlijn in de lidstaten.

Sindsdien is artikel 18 van Richtlijn 82/501/EEG bij Richtlijn 91/692/EEG van de Raad(3) vervangen door een nieuwe bepaling, luidens welke de Commissie elke drie jaar een verslag dient op te stellen, te beginnen met de periode 1994-1996.

Overeenkomstig Richtlijn 91/692/EEG wordt dit verslag opgesteld aan de hand van een door de Commissie uitgewerkte vragenlijst of een door haar uitgewerkt schema en publiceert de Commissie binnen negen maanden na ontvangst van de verslagen van de lidstaten een verslag over de tenuitvoerlegging van de richtlijn in de Gemeenschap.

Op 12 oktober 1999 heeft de Commissie het verslag(4) voor de periode 1994-1996 gepubliceerd. Het onderhavige document is het verslag voor de periode 1997-1999.

Richtlijn 82/501/EEG is met ingang van 3 februari 1999 ingetrokken en vervangen door Richtlijn 96/82/EG. Krachtens artikel 19, lid 4, van laatstgenoemde richtlijn blijft de rapportage ongewijzigd. Dit verslag heeft betrekking op de Seveso I-richtlijn maar wanneer er informatie over de toepassing van de Seveso II-richtlijn beschikbaar was, is deze tevens toegevoegd. Bij de rapportage is gebruik gemaakt van het gewijzigde formulier (zie punt 4.1.1).

Het verslag geeft om te beginnen een algemeen overzicht van de belangrijkste verplichtingen die uit de Seveso-richtlijn voortvloeien en beschrijft vervolgens in het kort de in deze richtlijn aangebrachte wijzigingen. Tevens bevat het verslag informatie over de nieuwe Seveso II-richtlijn, die de oorspronkelijke Seveso-richtlijn per 3 februari 1999 heeft vervangen (hoofdstuk 2).

Het volgende onderdeel van het verslag behandelt de omzetting van de Seveso-richtlijn, als gewijzigd, in de nationale wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten (hoofdstuk 3).

In hoofdstuk 4 worden allereerst de vragenlijsten gepresenteerd die in de verslagperiode 1997-1999 zijn gebruikt, waarna op de specifieke situatie in de verschillende lidstaten wordt ingegaan.

De volgende hoofdstukken behandelen de werkzaamheden van het Comité van bevoegde autoriteiten (hoofdstuk 5) en andere activiteiten die de Commissie in de verslagperiode 1997-1999 heeft ondernomen, zoals het verzamelen van gegevens over ongevallen en het verspreiden van informatie hierover door het Bureau voor de risico's van zware ongevallen (MAHB), alsook activiteiten zoals workshops, seminars en conferenties (hoofdstuk 6).

Het verslag eindigt met een korte samenvatting waarin getracht wordt de situatie in de verschillende lidstaten te vergelijken (hoofdstuk 7).

In sommige gevallen hebben de lidstaten ook informatie over de periode na 1999 verstrekt. Wanneer informatie over een periode na 1999 is gebruikt, is dit duidelijk vermeld en in het verslag zal derhalve in beperkte mate worden ingegaan op omstandigheden die betrekking hebben op een periode na 1999.

2. DE SEVESO-RICHTLIJN

2.1. Algemeen overzicht van de belangrijkste verplichtingen die in de Seveso-richtlijn zijn neergelegd

De Seveso-richtlijn is van toepassing op bestaande industriële activiteiten, d.w.z. van vóór 8 januari 1984, en op nieuwe industriële activiteiten, d.w.z. activiteiten waarmee na 8 januari 1984 van start is gegaan.

In de richtlijn zijn twee soorten verplichtingen neergelegd:

- algemene verplichtingen zoals vervat in de artikelen 3 en 4, die betrekking hebben op veiligheidsmaatregelen en op maatregelen voor het voorkomen van zware ongevallen in het type industriële installaties waarop de bijlagen I en IV of bijlage II (eerste kolom) betrekking hebben;

- specifieke verplichtingen voor het type installaties waarop de bijlagen I en III of bijlage II (tweede kolom) betrekking hebben.

De specifieke verplichtingen betreffen met name de volgende drie punten:

- kennisgeving - middels het veiligheidsrapport en het interne noodplan voor de installatie - door de exploitant aan de bevoegde autoriteiten met betrekking tot de punten die in artikel 5, lid 1, van de richtlijn staan opgesomd, d.w.z. informatie over de betrokken stoffen, de installatie en de situaties die zich bij eventuele zware ongevallen kunnen voordoen;

- het opstellen door de verantwoordelijke autoriteiten van een noodplan voor hulpverlening buiten de inrichting (artikel 7, lid 1), in hoofdstuk 2 hieronder "extern noodplan" genoemd;

- het inlichten van personen die kunnen worden getroffen door een zwaar ongeval, over de veiligheidsmaatregelen en de wijze waarop zij zich bij een ongeval dienen te gedragen (artikel 8, lid 1).

De Seveso-richtlijn bepaalt tevens dat de bevoegde autoriteiten inspecties of andere controlemaatregelen naar gelang van de aard van de betrokken activiteit moeten organiseren (artikel 7, lid 2).

In geval van een zwaar ongeval moet de exploitant de bevoegde autoriteiten hiervan onmiddellijk op de hoogte stellen en hen informatie over het ongeval verschaffen. De autoriteiten moeten op hun beurt de Commissie op de hoogte stellen en haar een verslag over het ongeval toezenden. Deze verplichting is neergelegd in de artikelen 10 en 11 van de richtlijn.

2.2. Wijzigingen van de Seveso-richtlijn

2.2.1. Richtlijn 87/216/EEG van de Raad van 19 maart 1987(5)

De eerste wijziging van de Seveso-richtlijn was beperkt tot correcties en verduidelijkingen van enkele punten en drempelniveaus in de bijlagen I, II en III van de richtlijn. De wijzigingen waren bedoeld om uiteenlopende interpretaties over de reikwijdte van de richtlijn te voorkomen en op die manier een meer coherente en effectieve uitvoering door de lidstaten te garanderen.

De verlaging van de in de bijlagen II en III vermelde drempelhoeveelheden werd noodzakelijk geacht om de bepalingen van de richtlijn te versterken die betrekking hebben op industriële activiteiten waarbij bijzonder gevaarlijke stoffen als chloor, fosgeen of methylisocyanaat zijn betrokken.

Andere wijzigingen betroffen het opnemen van vloeibare zuurstof en zwaveltrioxide en een betere omschrijving van bepaalde stoffen of categorieën van stoffen.

2.2.2. Richtlijn 88/610/EEG van de Raad van 24 november 1988(6)

Na de brand in de opslagplaats op het bedrijfsterrein van Sandoz in Basel, Zwitserland, op 1 november 1986, werd de tweede wijziging van de Seveso-richtlijn aangenomen, waarmee het toepassingsgebied van de richtlijn tot de afzonderlijke opslag van gevaarlijke stoffen werd uitgebreid.

Met deze wijziging werd ook een nieuwe lijst van gevaarlijke stoffen geïntroduceerd (nieuwe bijlage II) alsmede een nieuwe categorie stoffen (oxiderende stoffen - herziening van bijlage IV, onder andere).

Voorts werd de informatie die in geval van brand aan het publiek moet worden verstrekt, puntsgewijs opgesomd in een nieuwe bijlage VII bij de richtlijn(7).

2.2.3. Richtlijn 91/692/EEG van de Raad van 23 december 1991(8)

Bij deze horizontale kaderrichtlijn tot standaardisering en rationalisering van de verslagen over de toepassing van bepaalde richtlijnen op milieugebied werd artikel 18 van de Seveso-richtlijn vervangen en een nieuw voorschrift geïntroduceerd dat de Commissie verplicht tot het opstellen van driejaarlijkse verslagen, te beginnen voor de periode 1994-1996.

2.3. De nieuwe Seveso II-richtlijn

Op 9 december 1996 werd door de Raad Richtlijn 96/82/EG betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen(9) (de "Seveso II"-richtlijn) vastgesteld. Nadat de richtlijn in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen was gepubliceerd, trad hij op 3 februari 1997 in werking.

De lidstaten hadden maximaal twee jaar de tijd voor het invoeren van de nationale wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen die nodig zijn om aan de richtlijn te voldoen (omzettingsperiode). De verplichtingen die voor de industrie en de met de uitvoering en handhaving belaste overheden uit deze richtlijn voortvloeien, dienen uiterlijk vanaf 3 februari 1999 te worden nagekomen.

De Seveso II-richtlijn heeft de oorspronkelijke Seveso-richtlijn vervangen. De herziening van de oorspronkelijke Seveso-richtlijn werd niet in de vorm van een wijziging gepresenteerd, maar als een geheel nieuwe richtlijn, ten teken dat belangrijke veranderingen zijn aangebracht en nieuwe concepten zijn geïntroduceerd. Daartoe behoren een herziening en uitbreiding van het toepassingsgebied, de introductie van nieuwe eisen met betrekking tot veiligheidsbeheerssystemen en het opstellen van nood- en ruimtelijkeordeningsplannen, alsmede een versterking van de bepalingen inzake de inspecties die door de lidstaten moeten worden uitgevoerd.

3. OMZETTING VAN DE SEVESO-RICHTLIJN EN DE WIJZIGINGEN DAARVAN IN DE LIDSTATEN

3.1. Inleiding

Met betrekking tot de uitvoering van de Gemeenschapswetgeving in de lidstaten heeft de Commissie twee taken:

- erop toezien dat de communautaire richtlijnen correct en volledig in nationale wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen worden omgezet;

- erop toezien dat de nationale wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de lidstaten in de praktijk worden toegepast.

Ingevolge artikel 226 van het Verdrag kan de Commissie ten aanzien van lidstaten die hun verplichtingen niet nakomen, een inbreukprocedure inleiden. Deze procedure begint met een schriftelijke aanmaning, gevolgd door een met redenen omkleed advies, waarna de kwestie bij het Europees Hof van Justitie aanhangig wordt gemaakt.

3.2. Situatie met betrekking tot klachten en inbreuken op de Seveso II-richtlijn (tot september 2001)

De Seveso II-richtlijn moest uiterlijk op 3 februari 1999 zijn omgezet. De Commissie zag zich genoodzaakt om tegen verschillende lidstaten een inbreukprocedure te starten wegens het niet op tijd omzetten van de richtlijn.

Tegen sommige lidstaten is door de Commissie een procedure bij het Europese Hof van Justitie ingeleid omdat zij de richtlijn nog steeds niet volledig hebben omgezet of de Commissie in ieder geval niet van de noodzakelijke wettelijke maatregelen in kennis hebben gesteld.

Voor september 2001 worden de uitspraken van het Hof verwacht in zaken tegen Oostenrijk, België, Duitsland en Ierland met betrekking tot de onvolledige kennisgeving van omzettingsmaatregelen.

Bovendien heeft de Commissie in juli 2001 ook tegen Frankrijk een procedure wegens onvolledige kennisgeving bij het Hof van Justitie ingeleid.

4. TOEPASSING IN DE PRAKTIJK

4.1. De vragenlijsten

4.1.1. De vragenlijsten voor de verslagperiode 1997-1999

De procedure voor het opstellen en formeel goedkeuren van een vragenlijst zoals die in Richtlijn 91/692/EEG van de Raad is neergelegd, is nooit afgerond. Hoewel de Seveso II-richtlijn per 3 februari 1999 in werking is getreden - d.w.z. tijdens de verslagperiode - is omwille van een consistente verslaglegging besloten om voor de gehele verslagperiode gebruik te maken van het gewijzigd voorlopig formulier dat was opgesteld voor de informele jaarlijkse verzameling van gegevens van de lidstaten.

De lidstaten zegden toe de Commissie aan de hand van dit gewijzigd voorlopig formulier gegevens over de jaren 1997-1999 te zullen verstrekken. De gebruikte vragenlijst staat in bijlage I.

4.1.2. Antwoorden op de vragenlijsten voor de verslagperiode 1997-1999

De antwoorden van de lidstaten zijn in drie tabellen samengevat, één tabel voor elk jaar. De tabellen zijn te vinden in de bijlagen.

Opmerking:

Een leeg veld betekent dat op de desbetreffende vraag geen antwoord is gegeven of dat het gegeven antwoord niet correspondeert met de vraag. In een dergelijk geval wordt in het hoofdstuk dat aan de desbetreffende lidstaat is gewijd, een nadere toelichting gegeven.

4.2. Situatie in de lidstaten

Deze en de volgende paragraaf zijn gebaseerd op informatie die aan de hand van de vragenlijsten is verstrekt en hebben betrekking op de verslagperiode 1997-1999.

De informatie voor elke lidstaat wordt beschreven onder de volgende kopjes:

- Algemene opmerkingen (indien nodig)

- Belangrijkste nationale wetten

- Autoriteiten

- Bevoegde autoriteiten

- Uitvoeringsinstanties (waar aangegeven)

- Locaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 (van Richtlijn 82/501/EEG) vallen

- Activiteiten op locaties

- Veiligheidsrapporten

- Interne noodplannen

- Formele eisen/gerechtelijke stappen

- Externe noodplannen

- Inspecties

- Informatie aan het publiek

- Kennisgeving van ongevallen

- Opmerkingen

4.2.1. België

Belangrijkste nationale wetten

Federaal niveau

Koninklijk Besluit van 1 februari 1985 tot invoeging in het Algemeen Reglement voor de arbeidsbescherming van een hoofdstuk VI - Bijzondere maatregelen in verband met bepaalde industriële activiteiten(10).

Wet van 21 januari 1987 inzake de risico's van zware ongevallen bij bepaalde industriële activiteiten(11).

Regionaal niveau

De richtlijn is opgenomen in diverse vergunningstelsels voor bepaalde categorieën inrichtingen:

- Decreet van 28 juni 1985 voor het Vlaamse Gewest(12)

- Decreet van 11 september 1985 voor het Waalse Gewest(13)

- Verordening van 30 juli 1992 voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest(14)

Bevoegde autoriteiten

Federaal niveau

Ministerie van Tewerkstelling en Arbeid - Administratie van de arbeidsveiligheid - Directie Chemische Risico's

Ministerie van Binnenlandse Zaken - Directoraat-generaal Civiele Bescherming

Ministerie van Economische Zaken - Bestuur Kwaliteit en Veiligheid

Regionaal niveau

Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap - Administratie Milieu, Natuur-, Land- en Afvalbeheer (AMINAL)

Ministerie van het Waalse Gewest - Directoraat-generaal Natuurlijke Hulpbronnen en Milieu (DGRNE)

Brussels Instituut voor Milieubeheer (BIM)

Locaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 82/501/EEG vallen

België telde eind 1996 85 locaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 vielen, eind 1997 en 1998, 89, en eind 1999, 84.

Activiteiten op locaties

Op de locaties die onder het toepassingsgebied van de Seveso-richtlijn vallen, werden in 1996 266 activiteiten uitgeoefend. Dit aantal steeg in 1998 tot 293 en daalde in 1999 tot 289.

In feite verwijzen deze cijfers naar "installaties", en aangezien soms bij een enkele activiteit meerdere installaties zijn betrokken, wordt vermoed dat het aantal activiteiten in werkelijkheid ongeveer 20 % kleiner is.

De meeste installaties zijn geconcentreerd in een klein aantal zeer grote chemische bedrijven en in de aardolieraffinaderijen in Antwerpen. Het aantal installaties op deze grote locaties verandert voortdurend.

In de periode 1994-1999 is het aantal locaties stabiel gebleven, terwijl het aantal activiteiten is toegenomen, met als gevolg een stijging van het aantal activiteiten per locatie, zoals onderstaande figuur laat zien:

Figuur 1

Aantal activiteiten per locatie in België

>PIC FILE= "C_2002028NL.000701.TIF">

Veiligheidsrapporten

Alle veiligheidsrapporten bevatten interne noodplannen of hebben een bijdrage geleverd aan een intern noodplan op de locatie. Het percentage van de veiligheidsrapporten dat door autoriteiten belast met veiligheidszaken is onderzocht en voldoende werd geacht voor adequate administratieve follow-up, was in 1996 92 %, in 1997 91 %, in 1998 90 %, en in 1999 100 %.

Het is met name interessant om te zien dat het percentage van de locaties dat een formeel verzoek kreeg of waartegen juridische stappen werden ondernomen, net als in veel andere lidstaten in de periode 1994-1996 steeg en daarna daalde. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de veiligheidsrapporten zorgvuldiger worden onderzocht en de kwaliteit ervan daardoor is toegenomen, wat weer heeft geleid tot een daling van het aantal formele verzoeken en juridische stappen jegens locaties die onder het toepassingsgebied van de Seveso-richtlijn vallen.

Figuur 2

Goedgekeurde veiligheidsrapporten en locaties ten aanzien waarvan formele eisen werden gesteld

>PIC FILE= "C_2002028NL.000702.TIF">

Het aantal verwachte veiligheidsrapporten steeg in België over de periode 1994-1999 evenredig aan het aantal activiteiten, wat duidelijk blijkt uit het feit dat het rode diagram (rechtse kolom) een constante ratio laat zien tussen het aantal veiligheidsrapporten en het aantal activiteiten. Desondanks is de verhouding tussen het aantal ontvangen veiligheidsrapporten en het aantal locaties over de periode 1994-1999 gestegen. Dit komt door de samenloop van een tweetal factoren:

- het aantal locaties is stabiel gebleven en het aantal activiteiten is gestegen;

- in België kunnen veiligheidsrapporten zowel op een locatie als op een activiteit betrekking hebben. In de meeste gevallen hebben zij betrekking op een activiteit.

Figuur 3

Ontvangen veiligheidsrapporten per locatie en per activiteit

>PIC FILE= "C_2002028NL.000703.TIF">

Externe noodplannen

Het percentage van de locaties waarvoor een extern noodplan was opgesteld, steeg van 69 % in 1997 tot 86 % in 1999.

Inspecties

Tijdens de verslagperiode zijn alle locaties elk jaar geïnspecteerd.

Informatie aan het publiek

Het aantal locaties waarover aan de bevolking informatie werd verstrekt, is gedurende de periode 1994-1999, net als in de meeste lidstaten, gestegen. Het percentage van deze locaties was in België het hoogste van de hele EU: 86 %.

Het verstrekken van informatie aan het publiek gebeurt in België niet door de exploitant, maar door de Civiele Bescherming.

Figuur 4

Percentage locaties waarover aan het publiek informatie werd verstrekt

>PIC FILE= "C_2002028NL.000704.TIF">

4.2.2. Denemarken

Belangrijkste nationale wetten

Beschikking nr. 520 van het ministerie van Milieu van 5 juli 1990 inzake veiligheidsbeoordeling met betrekking tot gevaarlijke activiteiten

Beschikking nr. 867 van het ministerie van Arbeid van 13 oktober 1994 inzake het verrichten van arbeid, gewijzigd bij Beschikking nr. 1017 van 17 december 1997.

Paraatheidswet nr. 1054 van 23 december 1992

Wet nr. 567 van 1 september 1986 inzake rechtspleging

Bevoegde autoriteiten

Ministerie van Milieu, Bureau voor Milieubescherming

Ministerie van Arbeid, Dienst Werkomgeving

Ministerie van Justitie

Ministerie van Binnenlandse Zaken, Bureau Crisisbeheer

Uitvoeringsinstanties

Bureau voor Milieubescherming

De provinciale besturen

Gemeentelijke paraatheid voor reddingsoperaties, Bureau Crisisbeheer

Dienst Werkomgeving

De politie

Locaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 82/501/EEG vallen

Het aantal locaties in Denemarken dat binnen de werkingssfeer van artikel 5 valt, daalde van 24 eind 1994 tot 21 eind 1996, en was in 1999 afgenomen tot 18.

Activiteiten op locaties

Op deze 18 locaties waren eind 199924 activiteiten gaande.

Veiligheidsrapporten

De Deense bevoegde autoriteiten ontvingen in totaal 44 veiligheidsrapporten. Meer worden er niet verwacht. Negentien veiligheidsrapporten bevatten interne noodplannen. Alle veiligheidsrapporten zijn door de bevoegde autoriteit onderzocht en als voldoende beoordeeld.

Het opgegeven cijfer betreft het totale aantal veiligheidsrapporten dat tot dusver is ontvangen met betrekking tot de locaties die onder het toepassingsgebied van de richtlijn vallen, inclusief geactualiseerde versies. Dit verklaart het grote aantal.

Ten aanzien van 16 locaties zijn door de bevoegde autoriteiten formele eisen gesteld of juridische stappen ondernomen naar aanleiding van een onderzoek van het veiligheidsrapport in het licht van de verplichtingen uit hoofde van artikel 7, lid 1, laatste streepje.

In Denemarken is "formele eisen" zo uitgelegd dat daar ook verzoeken om aanvullende informatie onder vallen, of bevelschriften tot het nemen van aanvullende maatregelen voor het voorkomen van zware ongevallen.

Gerechtelijke stappen, in de zin dat een onderneming voor de rechter wordt gebracht, teneinde haar te dwingen tot naleving van de wetgeving waarin de richtlijn is omgezet, zijn in Denemarken niet genomen.

Figuur 5

Ontvangen veiligheidsrapporten per locatie en per activiteit

>PIC FILE= "C_2002028NL.000801.TIF">

Het aantal veiligheidsrapporten dat per locatie en per activiteit werd ontvangen, is gedurende de periode 1994-1999 toegenomen, terwijl het aantal locaties ten aanzien waarvan in die periode gerechtelijke stappen werden genomen of formele eisen werden gesteld, nog steeds zeer hoog is (ongeveer 86 %).

Voor alle locaties is een intern noodplan opgesteld.

Externe noodplannen

Er bestaan 18 externe noodplannen. Voor alle locaties is er dus een opgesteld.

Inspecties

In Denemarken zijn alle locaties tijdens de verslagperiode aan inspecties als bedoeld in artikel 7, lid 2, onderworpen.

Informatie aan het publiek

Het informeren van het publiek als vereist op grond van artikel 8, gebeurde voor 11 locaties. De gegevens waarover de bevolking overeenkomstig bijlage B van Richtlijn 88/61/EEG moet beschikken, worden in Denemarken op basis van informatie van het bedrijf door de politie verstrekt.

Kennisgeving van ongevallen

Tijdens de verslagperiode is 1 ongeval gemeld.

Opmerkingen

De uitvoering van de Seveso-richtlijn is gedurende de verslagperiode opnieuw aanzienlijk verbeterd, in het bijzonder wat betreft het opstellen van veiligheidsrapporten door de fabrikanten en de samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten op zowel nationaal als lokaal niveau bij het nakomen van de verplichtingen die uit de richtlijn voortvloeien.

Het aantal locaties dat binnen de werkingssfeer van de richtlijn valt, is tijdens de verslagperiode afgenomen, voornamelijk doordat de opslagcapaciteit voor vloeibaar ammoniak en LPG is verminderd.

4.2.3. Duitsland

Algemene opmerkingen

De "Störfall-Verordnung 1991", waarin de Seveso-richtlijn in Duitsland is omgezet, heeft niet op locaties maar op installaties betrekking. Vandaar dat alle antwoorden die naar aanleiding van de vragenlijsten voor 1997-1999 zijn gegeven, op "installaties" betrekking hebben. Voor de bouw en/of ingebruikname van installaties die onder de "Störfall-Verordnung" vallen, is een vergunning nodig. In het kader van de procedure die voor het verkrijgen van deze vergunning moet worden gevolgd, worden de veiligheidsrapporten onderzocht en worden, indien nodig, door de bevoegde autoriteiten formele eisen gesteld of gerechtelijke stappen ondernomen. De veiligheidsrapporten zijn tevens een zeer belangrijk instrument voor aanvullende inspecties en om te beoordelen of belangrijke aanpassingen van de installaties nodig zijn.

Gegevens over in- en externe noodplannen zijn tot dusver niet afzonderlijk verzameld, waardoor op deze vragen geen antwoord kon worden gegeven. Voor alle installaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 vallen, moet echter een intern noodplan worden opgesteld, hetgeen in overleg met de bevoegde autoriteit gebeurt. De gegevens die hieronder worden verstrekt, hebben allemaal betrekking op 1999.

Belangrijkste nationale wetten

Bundes-Immissionsschutzgesetz - BImSchG (Bondswet inzake immissiebestrijding)

Störfall-Verordnung (Verordening inzake gevaarlijke incidenten)

1., 2., 3. Störfall-Verwaltungsvorschrift (Eerste, tweede en derde bestuursrechtelijke regeling betreffende de Verordening inzake gevaarlijke incidenten)

Bevoegde autoriteiten

Federale autoriteiten

Bondsministerie voor Milieu, Natuurbehoud en Nucleaire Veiligheid

Bondsministerie van Arbeid en Sociale Zaken

Bondsministerie van Binnenlandse Zaken

Autoriteiten van de deelstaten

Diverse ministeries en lokale overheden

Locaties/activiteiten die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 82/501/EEG vallen

In 1997 vielen in Duitsland 1955 installaties binnen de werkingssfeer van artikel 5, in 1998, 1893 en in 1999, 1903. Zoals hierboven is uitgelegd, zijn er geen gegevens over het aantal locaties. Het percentage "nieuwe" installaties bedroeg elk jaar ongeveer 14 %.

Figuur 6

Totaal aantal locaties/installaties

>PIC FILE= "C_2002028NL.000901.TIF">

Nadat het aantal locaties in Duitsland tussen 1994 en 1995 belangrijk was afgenomen, bleef dat aantal gedurende de verslagperiode 1997-1999 staan op ongeveer 1900.

Veiligheidsrapporten

In 1999 zijn al 1874 veiligheidsrapporten aan de bevoegde autoriteiten voorgelegd. Daarvan zijn er 1849 onderzocht. In 1997 zijn 1955 veiligheidsrapporten ingediend, waarvan er aan het einde van dat jaar 1754 waren onderzocht. In 1998 waren die cijfers respectievelijk 1893 en 1869. Voorlopig worden er niet meer veiligheidsrapporten verwacht.

Er zijn geen gegevens beschikbaar over interne noodplannen, aangezien dit soort gegevens, zoals hierboven is uitgelegd, nog niet afzonderlijk wordt verzameld. In 1997 bedroeg dit aantal 1955 en in 1998, 1893.

Externe noodplannen

Er zijn geen gegevens beschikbaar over externe noodplannen, aangezien dit soort gegevens, zoals hierboven is uitgelegd, nog niet wordt verzameld.

Inspecties

Er werden 1849 veiligheidsrapporten onderzocht en als bevredigend beoordeeld. Cijfers over het aantal inspecties dat overeenkomstig artikel 7, lid 2, werd uitgevoerd, zijn momenteel niet voorhanden (vraag 6b). Er zijn geen nadere gegevens beschikbaar over formele eisen die door de bevoegde autoriteiten zijn gesteld of gerechtelijke stappen die door hen zijn ondernomen naar aanleiding van een onderzoek van de veiligheidsrapporten met betrekking tot de verplichtingen die in artikel 7, lid 1, zijn vervat (vraag 5). Evenmin zijn er gegevens voorhanden over het onderzoek van veiligheidsrapporten door onafhankelijke externe deskundigen (vraag 7a).

Informatie aan het publiek

In 1997 is in 1610 gevallen aan de bevolking informatie verstrekt. In 1998 gebeurde dat in 1559 gevallen en in 1999 in 1562 gevallen. In het kader van de omzetting van artikel 8 van de Seveso I-richtlijn zijn door het federaal milieubureau een leidraad en een studie gepubliceerd betreffende de doelmatigheid van de informatieverstrekking aan het publiek. Het verstrekken van informatie aan het publiek gebeurt door de exploitant, maar de informatie moet eerst ter goedkeuring aan de lokale bevoegde autoriteiten worden voorgelegd.

Kennisgeving van ongevallen

Dertig zware ongevallen die in de verslagperiode gebeurden, zijn gemeld en in de MARS-databank verwerkt.

Opmerkingen

In de verslagperiode is het Duitse beleid inzake de preventie van zware ongevallen en de beheersing van de gevolgen van dergelijke ongevallen niet wezenlijk veranderd. De bevoegde autoriteit bereidt nu de overgang naar de Seveso II-richtlijn voor.

4.2.4. Griekenland

Belangrijkste nationale wetten

Kaderwet nr. 1650/1986 voor het Milieu

Wet nr. 1568/1985 inzake Gezondheid en Veiligheid

Gezamenlijk ministerieel besluit nr. 18187/272 van 24 februari 1988 (omzetting in Griekse wetgeving van Richtlijn 82/501/EEG plus de eerste wijziging daarvan)

Gezamenlijk ministerieel besluit nr. 77119/4607 van 19 juli 1993 (omzetting van de tweede wijziging van Richtlijn 82/501/EEG plus enige aanpassingen)

Bevoegde autoriteiten

Ministerie van Milieu, Ruimtelijke Ordening en Openbare Werken (centraal meldpunt voor Griekenland)

Hoofdkwartier van de brandweer, Directoraat Brandveiligheid

Ministerie van Industrie

Ministerie van Gezondheid

Ministerie van Arbeid

Uitvoeringsinstanties

Ministerie van Binnenlandse Zaken

Ministerie van Landbouw

Ministerie van Transport en Communicatie

Ministerie van Koopvaardij

Lokale overheden (prefecturen)

Locaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 82/501/EEG vallen

56 locaties vallen binnen de werkingssfeer van artikel 5. Daarvan zijn er 4 recent gebouwd.

Activiteiten op locaties

Op deze locaties worden 56 activiteiten uitgeoefend, waarvan er 4 nieuw zijn.

Veiligheidsrapporten

Er zijn al 56 veiligheidsrapporten overgelegd. Meer worden er niet verwacht. 49 veiligheidsrapporten bevatten interne noodplannen en 45 veiligheidsrapporten zijn door de bevoegde autoriteiten als voldoende beoordeeld. Ongeveer 92 % van de veiligheidsrapporten bevatte een intern noodplan.

Figuur 7

Percentage veiligheidsrapporten dat door de bevoegde autoriteiten werd onderzocht en goedgekeurd

>PIC FILE= "C_2002028NL.001001.TIF">

Het percentage veiligheidsrapporten dat door de bevoegde autoriteiten werd onderzocht en als toereikend beoordeeld voor een adequate administratieve follow-up, is in de periode 1994-1999 toegenomen en bedroeg in 199980 %.

Het percentage locaties ten aanzien waarvan de bevoegde autoriteiten naar aanleiding van een onderzoek van het veiligheidsrapport formele eisen hebben gesteld of gerechtelijke stappen hebben ondernomen, bedroeg in de verslagperiode ongeveer 89 %.

Externe noodplannen

Voor 2 locaties bestaan externe noodplannen. Het ministerie van Milieu, Ruimtelijke Ordening en Openbare Werken heeft in samenwerking met de prefecturen van de meest geïndustrialiseerde gebieden (Attika, Thessaloniki, Piraeus) en externe deskundigen de algemene noodplannen voor bedrijfsongevallen in deze gebieden voltooid en is voornemens om voor elke industriële installatie die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 52/501/EEG van de Raad valt, de vereiste externe noodplannen op te stellen. Verwacht wordt dat voor deze 3 gebieden in totaal 30 externe noodplannen zullen worden opgesteld.

Inspecties

Tijdens de verslagperiode zijn 45 locaties (80 %) geïnspecteerd.

Figuur 8

Percentage locaties dat werd geïnspecteerd

>PIC FILE= "C_2002028NL.001101.TIF">

Het percentage geïnspecteerde locaties is sinds 1996 niet wezenlijk veranderd.

Informatie aan het publiek

Over slechts één locatie is aan de bevolking informatie verstrekt.

Algemene opmerking

Hoewel het percentage veiligheidsrapporten dat door de bevoegde autoriteiten is onderzocht en als voldoende beoordeeld, is toegenomen, is er met betrekking tot de informatie aan het publiek en externe noodplannen nog een groot aantal punten dat zorgen baart. Zoals hierboven is uitgelegd, zullen deze punten in de nabije toekomst worden opgelost.

4.2.5. Spanje

Belangrijkste nationale wetten

Nationale wetgeving

Decreto real 1254/1999, de 21 de Julio de 1999.

Wetgeving van de verschillende autonome regio's

In Spanje zijn er 19 bevoegde autoriteiten in de autonome regio's die in het desbetreffende geografische gebied wettelijke bevoegdheden hebben. Dit betekent dat zij voor het uitvoeren van de nationale wetgeving specifieke regelgeving moeten vaststellen. Elke regio heeft zijn eigen decreet vastgesteld en daarin het ministerie aangewezen dat ervoor verantwoordelijk is dat de diverse verplichtingen die in de richtlijn zijn neergelegd, worden nagekomen.

Bevoegde autoriteiten

Nationale bevoegde autoriteit

Dirección General de Protección Civil - Ministerio de Interior (Directoraat-generaal Civiele Bescherming - Ministerie van Binnenlandse Zaken) in samenwerking met de nationale ministeries van Industrie, Milieu en Arbeid en de diensten van de Civiele Bescherming in elke regio.

Autonome regio's

Over het algemeen wordt de uitvoering van de Seveso-richtlijn in de diverse regio's gecoördineerd door het in de regio in kwestie voor Civiele Bescherming bevoegde ministerie, in samenwerking met andere regionale ministeries zoals die van Industrie, Milieu en Arbeid.

Lokale autoriteiten

De betrokken gemeenten moeten hun externe noodplannen opstellen volgens de richtsnoeren van de autonome regio waartoe zij behoren.

Locaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 82/501/EEG vallen

Eind 1999 vielen in Spanje 152 industriële locaties binnen de werkingssfeer van artikel 5. Vijf daarvan waren recent gebouwd.

Activiteiten op locaties

Op deze locaties worden 164 activiteiten uitgeoefend. Daarvan zijn er 5 nieuw.

Veiligheidsrapporten

De bevoegde autoriteiten hebben al 160 veiligheidsrapporten ontvangen en verwachten er nog 5. Alle veiligheidsrapporten die zijn ontvangen, bevatten een intern noodplan. De reden waarom het aantal veiligheidsrapporten groter is dan het aantal industriële locaties, is dat enkele van de locaties die alleen binnen de werkingssfeer van artikel 3 en 4 vallen, aan de bevoegde autoriteit uit vrije wil een veiligheidsrapport hebben overgelegd, opdat de desbetreffende locatie in een extern noodplan wordt opgenomen.

Figuur 9

Onderzochte en goedgekeurde veiligheidsrapporten

>PIC FILE= "C_2002028NL.001201.TIF">

In tegenstelling tot wat in de meeste andere lidstaten gebeurde, daalde het percentage onderzochte en goedgekeurde veiligheidsrapporten in Spanje gedurende de verslagperiode 1997-1999. Het percentage locaties ten aanzien waarvan formele eisen werden gesteld, was stabiel gedurende de twee verslagperioden.

Formele eisen/gerechtelijke stappen

Het percentage locaties ten aanzien waarvan door de bevoegde autoriteiten formele eisen werden gesteld of juridische stappen ondernomen als gevolg van het onderzoek van het veiligheidsrapport, was voor de verslagperiode ongeveer 36 %.

Externe noodplannen

Er bestaan 108 externe noodplannen voor deze locaties, zodat het percentage locaties waarvoor een extern noodplan is opgesteld, ongeveer 71 % is.

Inspecties

In de driejarige periode werden 80 locaties aan een inspectie als bedoeld in artikel 7, lid 2, onderworpen, wat neerkomt op gemiddeld ongeveer 18 % per jaar.

Informatie aan het publiek

Het percentage locaties waarover gedurende de driejarige periode aan het publiek informatie is verstrekt, is ongeveer 26 %. De koninklijke decreten waarmee Richtlijn 82/501/EEG en de wijzigingen daarop in Spaans recht zijn omgezet, bepalen dat het informeren van het publiek moet gebeuren door de bevoegde autoriteiten in de autonome regio's samen met de fabrikanten van de desbetreffende locaties.

De informatie is verspreid via publiekscampagnes (brochures, interviews, presentaties, enz.).

Kennisgeving van ongevallen

Het MAHB is in kennis gesteld van 4 zware ongevallen. Twee vonden plaats in belangrijke inrichtingen en twee in minder belangrijke.

4.2.6. Frankrijk

Belangrijkste nationale wetten

Wet van 19 juli 1976 inzake met het oog op de bescherming van het milieu aangegeven installaties

Wet van 22 juli 1987 inzake de preventie van grote risico's

Bevoegde autoriteiten

Het ministerie van Milieu is belast met de uitvoering van de wetgeving inzake de aangewezen installaties.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken is belast met de algemene organisatie van noodhulp en de voorbereiding op noodsituaties

De prefect van het departement geeft vergunningen af. De inspecteurs van de aangewezen installaties in de DRIRE (regionale instantie voor industrie, onderzoek en milieu) verlenen de prefect technische ondersteuning. De prefect stelt het externe noodplan op.

Locaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 82/501/EEG vallen

In 1996 vielen 392 locaties binnen de werkingssfeer van artikel 5 van de Seveso-richtlijn. Eind 1998 vielen 371 locaties binnen de werkingssfeer van het artikel.

Activiteiten op locaties

In 1996 werden 698 activiteiten uitgeoefend en 740 activiteiten werden uitgeoefend op de onder vraag 1a opgesomde locaties.

Veiligheidsrapporten

Aan de bevoegde autoriteiten zijn 850 veiligheidsrapporten overgelegd. Meer worden er niet verwacht. Alle veiligheidsrapporten zijn door het inspectoraat onderzocht. Ongeveer 52 % van de rapporten bevat een intern noodplan.

Figuur 10

Ontvangen veiligheidsrapporten per locatie en per activiteit

>PIC FILE= "C_2002028NL.001301.TIF">

Het aantal veiligheidsrapporten dat door de bevoegde autoriteiten werd ontvangen, is in de periode 1994-1999 met 34 % toegenomen, terwijl het aantal locaties in die periode lichtelijk is afgenomen, wat heeft geleid tot een toename van het aantal veiligheidsrapporten per locatie. Aangezien het aantal activiteiten in die periode eveneens is toegenomen, is de verhouding tussen het aantal ontvangen veiligheidsrapporten en het aantal activiteiten licht gestegen.

Externe noodplannen

Eind 1998 was voor 280 locaties een extern noodplan opgesteld.

Figuur 11

Percentage locaties waarvoor extern noodplan bestaat

>PIC FILE= "C_2002028NL.001302.TIF">

Het percentage locaties waarvoor een extern noodplan was opgesteld, was eind 1999 gestegen tot 75 %.

Inspecties

Noch over inspecties als bedoeld in artikel 7, lid 2, noch over de gerechtelijke stappen die door de bevoegde autoriteiten zijn ondernomen, zijn direct raadpleegbare gegevens beschikbaar.

Voor de inrichtingen die binnen de werkingssfeer van de wet van 16 juli 1976 vallen (63000 inrichtingen waarvoor een vergunning is vereist), worden in totaal gemiddeld 20000 inspecties per jaar verricht.

Informatie aan het publiek

In 280 gevallen is overeenkomstig artikel 8 van de Seveso-richtlijn informatie aan het publiek verstrekt.

Figuur 12

Percentage locaties waarover aan het publiek informatie werd verstrekt

>PIC FILE= "C_2002028NL.001303.TIF">

Het percentage locaties waarover aan het publiek informatie werd verstrekt, is gedurende de periode 1997-1999 gestegen tot 75 %.

Opmerkingen

63000 inrichtingen vallen binnen de werkingssfeer van de wet van 16 juli 1976. Voor deze inrichtingen is een vergunning vereist. De desbetreffende aanvraag moet in het bijzonder een effect- en risicobeoordeling bevatten. Deze studies zijn van wezenlijk belang voor de preventie van zware ongevallen, meer in het bijzonder voor risicobeheersing bij de bron, het opstellen van noodplannen, het beheersen van de verstedelijking en het informeren van de bevolking.

4.2.7. Ierland

Belangrijkste nationale wetten

EG-verordeningen (risico's van zware ongevallen bij bepaalde industriële activiteiten), 1986(15)

EG-verordeningen (risico's van zware ongevallen bij bepaalde industriële activiteiten) (wijziging), 1989(16)

EG-verordeningen (risico's van zware ongevallen bij bepaalde industriële activiteiten) (wijziging), 1992(17)

Bevoegde autoriteiten

Centrale bevoegde autoriteit:

- Nationale Raad voor veiligheid en gezondheid op het werk

Lokale bevoegde autoriteiten:

- Garda Síochána (Politie)

- Lokale overheden

- Regionale gezondheidsraden

Locaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 82/501/EEG vallen

Eind 1996 vielen in Ierland 20 locaties binnen de werkingssfeer van artikel 5 van de Seveso-richtlijn; eind 1997 waren dat er 19 en eind 199916. De daling van het aantal locaties is voor de helft terug te voeren op de sluiting van twee ondernemingen.

Activiteiten op locaties

Ierland past de Seveso-richtlijn niet op afzonderlijke industriële activiteiten toe, maar op locaties. Vandaar dat er geen gegevens over afzonderlijke industriële activiteiten zijn. Op een enkele uitzondering na wordt echter per locatie maar één activiteit uitgeoefend, zodat het aantal activiteiten neerkomt op het bovengenoemde aantal locaties plus één.

Veiligheidsrapporten

Van de 19 veiligheidsrapporten die in 1997 werden verwacht, ontvingen de bevoegde autoriteiten er dat jaar 18. In 1998 ontving men 17 van de 18 verwachte rapporten, en in 1999 werden alle 16 verwachte rapporten ook daadwerkelijk ontvangen. Alle veiligheidsrapporten bevatten interne noodplannen en werden door de autoriteiten als toereikend beoordeeld voor een administratieve follow-up.

Figuur 13

Locaties ten aanzien waarvan formele eisen werden gesteld en goedgekeurde veiligheidsrapporten

>PIC FILE= "C_2002028NL.001401.TIF">

Terwijl het percentage locaties ten aanzien waarvan formele eisen werden gesteld of gerechtelijke stappen ondernomen, in de periode 1994-1999 afnam, nam het percentage veiligheidsrapporten dat werd onderzocht en goedgekeurd toe: in 1999100 % (al in 1994 was dit percentage in vergelijking met het EU-gemiddelde vrij hoog).

In de verslagperiode zijn naar aanleiding van het onderzoek van veiligheidsrapporten geen formele eisen gesteld of gerechtelijke stappen ondernomen.

Externe noodplannen

In 1997 en 1998 bestond voor 13 locaties een extern noodplan, in 1999 voor 12, wat neerkwam op 75 % van de locaties. Wat betreft externe noodplannen was men bij 3 locaties van oordeel dat buiten de inrichting geen gevaar voor het publiek bestond.

Inspecties

In 1997 en 1998 waren 16 locaties het onderwerp van inspecties als bedoeld in artikel 7. Dit was ongeveer 85 % van de locaties. Het jaar daarop werden 12 locaties geïnspecteerd. Dit was 75 % van de locaties.

Informatie aan het publiek

In de verslagperiode is voor 3 locaties niet de vereiste informatie aan de bevolking verstrekt. Bijgevolg is het publiek over ongeveer 80 % van de locaties geïnformeerd. Om te bepalen of de vereiste informatie was verstrekt, brachten inspecteurs een bezoek aan een aantal mensen die in de nabijheid van de desbetreffende locatie woonden om vast te stellen of zij informatie hadden ontvangen.

Kennisgeving van ongevallen

In de verslagperiode gebeurden geen zware ongevallen.

4.2.8. Italië

Belangrijkste nationale wetten

Decreto del Presidente della Repubblica del 17 maggio 1998, n. 175 attuativo della direttiva CEE n. 82/501, relativi ai rischi di incidenti rilevanti connessi con determinate attivitá industriali.

Decreto del Presidente del Consiglio dei Ministri del 31 marzo 1989 sull'applicazione dell'articolo 12 del DPR 175/88

Decreto del Ministero dell'Ambiente del 20 maggio 1991; modificazioni ed integrazioni al DPR 17/05/1988 n. 175, in recipimento della direttiva CEE n. 86/610 che modifica la direttiva CEE n. 82/501 relativa ai rischi di incidenti rilevanti connessi con determinate attivitá industriali.

Niet in wetten omgezette Decreti Legge: D.L. 10 gennaio 1994 n. 13, 10 marzo 1994 n. 278, 8 luglio 1994 n. 437, 7 settembre 1994, n. 529, 7 novembre 1994, n. 618, 7 gennaio 1995 n. 2, 9 marzo 1995 n. 65, 10 maggio 1995 n. 160, 7 luglio 1995 n. 271, 7 settembre 1995 n. 371, 8 novembre 1996 n. 5, 8 marzo 1996 n. 111, 3 maggio 1996 n. 245, 8 luglio 1996 n. 351, 6 settembre 1996 n. 461

Bevoegde autoriteiten

Ministero dell'Ambiente, Servizio Inquinamento Atmosferico, Acustico e delle Industrie a rischio. Het ministerie van Milieu is de centrale toezichthouder voor activiteiten die verband houden met de Seveso I-richtlijn.

Ministero dell'Industria, Direzione Generale Fonti de Energia.

Ministero dell'Interno, Direzione Generale della Protezione Civile e dei Servizi Antincendio.

Locaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 82/501/EEG vallen

In 1999 maakten de Italiaanse autoriteiten melding van 313 locaties die onder de werkingssfeer van artikel 5 vielen. Dit cijfer strookt niet met de 430 locaties die in 1996 werden gerapporteerd. Het grote verschil is terug te voeren op een wijziging in de berekeningsmethode.

Figuur 14

Aantal locaties

>PIC FILE= "C_2002028NL.001501.TIF">

Activiteiten op locaties

Er zijn geen gegevens verstrekt.

Veiligheidsrapporten

De bevoegde autoriteiten hebben 301 veiligheidsrapporten ontvangen. Twaalf ontbreken. 64 % van de rapporten is onderzocht.

Formele eisen/juridische stappen

Ten aanzien van 12 locaties is wegens het niet-nakomen van de kennisgevingsverplichting een formele eis gesteld. Veel veiligheidsrapporten zijn nog in behandeling.

Externe noodplannen

Voor de in totaal 313 locaties zijn 272 externe noodplannen opgesteld, maar veel van deze plannen hebben nog een voorlopig karakter, aangezien 192 ervan nog onderwerp van studie zijn.

Inspecties

In 1994 werden 40 locaties aan een inspectie onderworpen als bedoeld in artikel 7, lid 2. Dit aantal steeg tot 179 in 1996. In 1999 zijn 65 inspecties uitgevoerd. Er zijn geen veiligheidsrapporten door onafhankelijke externe deskundigen onderzocht. Er zijn geen gegevens voorhanden over het aantal veiligheidsrapporten dat door de bevoegde autoriteiten is onderzocht en als toereikend is beoordeeld voor een adequate administratieve follow-up ter nakoming van de in artikel 7 bedoelde verplichtingen.

Informatie aan het publiek

Over alle locaties is aan het publiek informatie verstrekt (via voorlichtingscampagnes, publicaties in lokale dagbladen, openbare bijeenkomsten).

4.2.9. Luxemburg

Belangrijkste nationale wetten

Wet van 17 juni 1994 inzake gezondheid en veiligheid op het werk(18)

Wet van 17 juni 1994 inzake zorgverlening op het werk(19)

Wet van 8 juni 1994 inzake gezondheid en veiligheid op het werk in de overheidssector(20)

Wet van 9 mei 1990 betreffende gevaarlijke, ongezonde of schadelijke inrichtingen(21)

Groothertogelijke verordening van 18 mei 1990 waarin gevaarlijke, ongezonde en schadelijke inrichtingen worden opgesomd en geclassificeerd(22), als gewijzigd bij de Groothertogelijke verordening van 9 november 1993(23)

Groothertogelijke verordening van 10 april 1987 betreffende risico's van zware ongevallen bij bepaalde industriële activiteiten(24), als gewijzigd bij de Groothertogelijke verordening van 19 juli 1991(25)

Wet van 27 februari 1986 inzake medische spoedhulp

Wet van 18 november 1976 inzake de organisatie van hulp bij rampen(26), als gewijzigd bij de Wet van 11 januari 1990(27)

Wet van 4 april 1974 inzake de organisatie van de arbeids- en mijneninspectie(28), als gewijzigd bij de Wet van 9 mei 1990 (zie boven) en de Wet van 17 juni 1994 (zie boven)

Bevoegde autoriteiten

Interministerieel Comité, voorgezeten door een vertegenwoordiger van het ministerie van Arbeid en Werkgelegenheid en samengesteld uit vertegenwoordigers van de ministeries van respectievelijk Milieu, Gezondheid en Binnenlandse Zaken en de arbeids- en mijneninspectie en deskundigen

Ministerie van Arbeid en Werkgelegenheid

Locaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 82/501/EEG vallen

In Luxemburg bevinden zich in totaal 4 van deze locaties.

Activiteiten op locaties

Op elke locatie wordt een enkele activiteit uitgeoefend.

Veiligheidsrapporten

De bevoegde autoriteiten hebben 2 veiligheidsrapporten ontvangen.

Externe noodplannen

Voor 2 locaties bestaat een extern noodplan.

Inspecties

Twee locaties zijn aan een inspectie als bedoeld in artikel 7, lid 2 onderworpen.

Informatie aan het publiek

Over geen enkele locatie is aan de bevolking informatie verstrekt.

4.2.10. Nederland

Belangrijkste nationale wetten

Wet Milieubeheer(29)

Inrichtingen- en vergunningenbesluit(30)

Besluit betreffende de risico's van zware ongevallen(31)

Arbeidsomstandighedenwet(32)

Arbeidsomstandighedenbesluit (hoofdstuk 2, paragraaf 2)(33)

Wetten inzake rampen en zware ongevallen (Rampenwet)(34)

Besluit informatie inzake rampen(35)

Wet openbaarheid van bestuur(36)

Bevoegde autoriteiten

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer

Ministerie van Binnenlandse Zaken

Uitvoeringsinstanties

College van Gedeputeerde Staten (provincies)

College van burgemeester en wethouders (gemeenten)

Arbeidsinspectie

Burgemeesters

Uitvoerende Comités van de regionale brandweerkorpsen

Locaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 82/501/EEG vallen

In 1994 vielen 115 locaties binnen de werkingssfeer van artikel 5. Voor 91 daarvan moest een arbeidsveiligheidsrapport worden opgesteld. Drie van de locaties waren recent gebouwd en 46 waren pas met de inwerkingtreding van Richtlijn 88/610/EEG binnen de werkingssfeer van het artikel gekomen. In 1996 was het aantal locaties tot 124 gestegen en in 1999 tot 129. Sinds de vorige verslagperiode zijn 5 nieuwe locaties gemeld.

Activiteiten op locaties

Op deze locaties werden in 1999611 activiteiten uitgeoefend. Vijftien daarvan waren nieuw.

Figuur 15

Aantal activiteiten per locatie

>PIC FILE= "C_2002028NL.001701.TIF">

Het aantal activiteiten per locatie is gedurende de twee verslagperioden gedaald. Deze daling was vooral sterk in de periode 1995-1996. Niettemin is de verhouding van het aantal activiteiten tot het aantal locaties nog steeds de hoogste van de hele EU.

Veiligheidsrapporten

De bevoegde autoriteiten hebben 129 veiligheidsrapporten ontvangen. Verder is van 5 rapporten een ontwerp ontvangen. 124 veiligheidsrapporten bevatten interne noodplannen. 109 rapporten werden geïnspecteerd.

Figuur 16

Goedgekeurde veiligheidsrapporten en locaties ten aanzien waarvan formele eisen werden gesteld

>PIC FILE= "C_2002028NL.001702.TIF">

Zowel het percentage onderzochte en goedgekeurde veiligheidsrapporten als het percentage locaties ten aanzien waarvan formele eisen werden gesteld, is in de twee verslagperioden gedaald.

Externe noodplannen

Voor 103 locaties bestaat een extern noodplan.

Informatie aan het publiek

In 80 gevallen is het publiek geïnformeerd over het gevaar voor zware ongevallen op een locatie. In 7 gevallen hebben de autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het afgeven van vergunningen, op basis van de informatie in het veiligheidsrapport een kennisgeving gedaan.

Kennisgeving van ongevallen

Tijdens de verslagperiode werden 3 ongevallen gemeld en in de MARS-databank verwerkt.

Opmerkingen

Van de invoering van de Seveso II-richtlijn is gebruik gemaakt om voor de beheersing van het risico van zware ongevallen bij industriële activiteiten een meer geïntegreerde aanpak te introduceren. Deze aanpak komt tot uitdrukking in het landelijk Besluit risico's zware ongevallen 1999, een geïntegreerd besluit dat is gebaseerd op vier wetten en ondertekend door drie ministers. De drie betrokken inspecties werken bij het beoordelen van veiligheidsrapporten en het uitvoeren van inspecties op locatie nauw met elkaar samen. Het is de bedoeling dat zij gezamenlijk een oordeel vellen over de aanvaardbaarheid van de risico's die in het rapport staan beschreven. Dit oordeel is openbaar.

Voor het bevorderen van een probleemloze uitvoering werden de volgende acties ondernomen: de inspecties kregen toestemming voor het aantrekken van meer personeel, er werd een leidraad voor de inspecties geschreven waarin een beschrijving wordt gegeven van de geïntegreerde aanpak, de inspecteurs ontvingen een opleiding, en met de industrie, werknemers en inspecties werden intensieve besprekingen gevoerd, op basis waarvan een consensusdocument voor de interpretatie van de regelgeving werd opgesteld: "Rapport betreffende informatieplicht ingevolge Besluit risico's zware ongevallen 1999". De grootste uitdaging waarvoor men zich nu gesteld ziet, is het onderzoek van het grote aantal veiligheidsrapporten, die naar verwachting vóór februari 2001 zullen worden goedgekeurd. Tot slot werken de drie ministeries nog aan een besluit voor de beheersing van het risico van zware ongevallen in transportinrichtingen, waarbij de methodiek van de Seveso II-richtlijn zal worden gevolgd.

4.2.11. Oostenrijk

Algemene opmerkingen

Oostenrijk is een nieuwe lidstaat, die op 1 januari 1995 tot de Europese Unie is toegetreden. Oostenrijk had belangrijke delen van de Seveso I-richtlijn echter al in 1991 via een "Verordening betreffende zware ongevallen" in nationale wetgeving omgezet. Deze verordening vormt een aanvulling op de verplichtingen die zijn vervat in het "Handels- und Gewerbegesetzbuch", de belangrijkste wet met betrekking tot het vergunningenstelsel voor industriële installaties. In tegenstelling tot wat in andere landen het geval was, bestond de term "locatie" (of "inrichting" - zoals omschreven in de Seveso II-richtlijn) in de Oostenrijkse wetgeving, terwijl de termen "installatie" en "activiteit" door de verschillende autoriteiten niet eenduidig werden gebruikt en vóór de omzetting van de Seveso II-richtlijn (zie beneden) niet bij wet waren gedefinieerd. Het wettelijk kader was hetzelfde als vóór de verslagperiode

Belangrijkste nationale wetten

Verordening van 28 november 1991 betreffende zware ongevallen(37), gebaseerd op het "Handels- und Gewerbegesetzbuch"(38).

Verordening van 25 mei 1994 inzake het verstrekken van informatie over industriële ongevallen(39), gebaseerd op de Wet inzake milieu-informatie(40).

Bevoegde autoriteiten

Bondsministerie van Economische Zaken

Bondsministerie van Milieu

Locaties/activiteiten die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 82/501/EEG vallen

Het totale aantal locaties in Oostenrijk dat binnen de werkingssfeer van artikel 5 valt, bedroeg eind 1996140. In 1999 was dit aantal gedaald tot 133, als gevolg van capaciteitsvermindering op verschillende locaties.

Veiligheidsrapporten

In het vorige verslag werd gemeld dat de autoriteiten veel veiligheidsrapporten terug moesten sturen (106 in 1995-1996), omdat de rapporten door een gebrek aan kennis van de exploitanten over de eisen van de Seveso I-richtlijn niet voldeden. Sinds de kwaliteit van de veiligheidsrapporten is verbeterd, worden aanzienlijk meer rapporten aan de autoriteiten voorgelegd. Een andere reden voor deze stijging is het feit dat de rapporten, met name wanneer de installatie belangrijke wijzigingen heeft ondergaan, geactualiseerd moeten worden.

Eind 1999 waren 219 veiligheidsrapporten voorgelegd (231 werden verwacht), waarvan er 141 als voldoende werden beoordeeld. 37 rapporten van 24 locaties werden teruggestuurd voor aanvullende informatie of omdat de beschreven maatregelen ontoereikend waren.

Het is belangrijk erop te wijzen dat 231 rapporten werden verwacht, omdat veel ondernemingen voor elke installatie of activiteit een afzonderlijk rapport opstellen. Alle veiligheidsrapporten zouden interne noodplannen bevatten.

Figuur 17

Percentage onderzochte en goedgekeurde veiligheidsrapporten

>PIC FILE= "C_2002028NL.001801.TIF">

Externe noodplannen

Eind 1999 werd gemeld dat spoedig 23 externe noodplannen klaar zouden zijn. Deze vermindering ten opzichte van de cijfers van de voorgaande periode werd veroorzaakt door de omzetting van de Seveso II-richtlijn, waarvan werd verwacht dat die bijna twee jaar zou duren, en door onduidelijkheid over wie de bevoegdheid voor het opstellen van de externe noodplannen zou krijgen.

Inspecties

Voor 1995 werden 73 inspecties als bedoeld in artikel 7, lid 2, gemeld. In 1996 waren in totaal 78 locaties geïnspecteerd. Tussen 1996 en 1999 werden in totaal 61 locaties aan een inspectie onderworpen. Enkele van deze inspecties worden jaarlijks herhaald, maar de meeste vinden overeenkomstig de huidige nationale verplichtingen om de drie jaar plaats. In 1999 werden in totaal 50 locaties geïnspecteerd.

Informatie aan het publiek

Artikel 8 is afzonderlijk in Oostenrijkse wetgeving omgezet. Het betreft de "Verordening inzake het verstrekken van informatie over zware ongevallen". Over 69 locaties is aan het publiek informatie verstrekt.

Figuur 18

Percentage locaties waarover aan het publiek informatie is verstrekt

>PIC FILE= "C_2002028NL.001901.TIF">

Het percentage locaties waarover aan het publiek informatie is verstrekt, is gedurende de twee verslagperioden gestegen. Verwacht wordt dat dit percentage met de Seveso II-richtlijn nog verder zal stijgen.

Kennisgeving van ongevallen

Vermeld moet worden dat het Oostenrijkse meldpunt pas in 1997 is ingesteld. Sindsdien is de Commissie van drie zware ongevallen in kennis gesteld.

Opmerkingen

Het Oostenrijkse federale stelsel maakt het nog steeds moeilijk om gegevens op efficiënte wijze op jaarbasis te verzamelen. Het hele meldsysteem is nog vrij nieuw; het zal worden verbeterd door per provincie één enkel meldpunt in te stellen.

De oorsprong van de Seveso-wetgeving in Oostenrijk dateert van ruim vóór de toetreding van het land tot de Europese Unie. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering ervan is over verschillende instanties verspreid. De uitvoering van de Seveso II-richtlijn wordt als een gelegenheid aangegrepen om meer samenhang in het wettelijk kader te brengen.

4.2.12. Portugal

Belangrijkste nationale wetten

Wet nr. 204/93 van 3 juni 1993 (Diário da República nr. 129 I-A). Met deze wet is de gewijzigde versie van de Seveso-richtlijn (Richtlijnen 87/216/EEG en 88/610/EEG) in Portugese wetgeving omgezet.

Bevoegde autoriteit

Technische autoriteit voor grote industriële risico's (ATRIG). Dit is een interministeriële instantie onder voorzitterschap van de directeur-generaal voor Milieuzaken van het ministerie van Milieu, die bij het directoraat-generaal voor Milieu is ondergebracht.

Locaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 82/501/EEG vallen

Artikel 5 was in Portugal op 36 locaties van toepassing. Drie daarvan waren eind 1999 gebouwd. Van de 36 locaties was er maar één nieuw.

Figuur 19

Aantal locaties

>PIC FILE= "C_2002028NL.001902.TIF">

In het vorige verslag werd al voorspeld dat het aantal locaties dat binnen de werkingssfeer van artikel 5 valt, in de toekomst zal dalen naarmate in procesindustrieën zoals de glas- en de pulp- en papierindustrie het gebruik van vervangende stoffen veld wint en LPG wordt vervangen door aardgas, alsook in sommige gevallen omdat de voorraden afnemen.

Activiteiten op locaties

In Portugal wordt de Seveso I-richtlijn toegepast op een heel fabrieksterrein en niet op afzonderlijke activiteiten. De exploitant hoeft per locatie slechts één veiligheidsrapport te overleggen, ongeacht het aantal activiteiten dat er wordt uitgeoefend. Vandaar dat er geen cijfers over de activiteiten zijn.

Veiligheidsrapporten

Er zijn al 36 veiligheidsrapporten overgelegd. Alle veiligheidsrapporten bevatten een intern noodplan. In 1997 werden door de ATRIG (de nationale bevoegde autoriteit) 35 veiligheidsrapporten onderzocht, wat in 26 gevallen voor de bevoegde autoriteit aanleiding vormde tot het stellen van formele eisen of het nemen van gerechtelijke stappen. In 1998 werden 33 veiligheidsrapporten onderzocht, wat in 18 gevallen leidde tot het stellen van formele eisen of het nemen van gerechtelijke stappen. In 1999 waren de cijfers respectievelijk 34 en 18. In 1999 werden drie nieuwe veiligheidsrapporten ingediend, twee daarvan voor bestaande inrichtingen die binnen de werkingssfeer van de Seveso-richtlijn waren gekomen.

Figuur 20

Percentage locaties ten aanzien waarvan formele eisen werden gesteld

>PIC FILE= "C_2002028NL.001903.TIF">

Externe noodplannen

Eind 1999 waren 18 externe noodplannen beschikbaar.

Figuur 21

Percentage locaties waarvoor externe noodplannen bestonden

>PIC FILE= "C_2002028NL.002001.TIF">

Inspecties

Figuur 22

Percentage geïnspecteerde locaties

>PIC FILE= "C_2002028NL.002002.TIF">

Het percentage locaties dat wordt geïnspecteerd, is gedurende de verslagperiode gedaald. Dat is zorgelijk. Aangezien de vereisten die in de Seveso II-richtlijn met betrekking tot inspectie zijn neergelegd, duidelijk zijn, wordt verwacht dat op dit terrein verbeteringen zullen worden doorgevoerd.

Informatie aan het publiek

Over 18 locaties is aan het publiek informatie verstrekt. De situatie is sinds de vorige verslagperiode dus enigszins verbeterd. Maar de informatie aan het publiek is nog steeds een punt dat in het kader van de Seveso II-richtlijn moet worden verbeterd.

Figuur 23

Percentage locaties waarover aan het publiek informatie is verstrekt

>PIC FILE= "C_2002028NL.002003.TIF">

Kennisgeving van ongevallen

Tijdens de verslagperiode deden zich 3 zware ongevallen voor. De informatie hierover is in de MARS-databank verwerkt.

4.2.13. Finland

Algemene opmerkingen

Sinds 1 januari 1995 is Finland een lidstaat van de Europese Unie. Alvorens tot de EU toe te treden had het land de Seveso-richtlijn in de Finse wetgeving omgezet als onderdeel van de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (EER). De omzetting vond plaats door wijziging van de wetgeving betreffende respectievelijk het hanteren van gevaarlijke chemische stoffen, de brandweer- en reddingsdiensten en de veiligheid van de werkomgeving. De centrale instantie die erop toeziet dat aan de voorschriften ter voorkoming van zware ongevallen wordt voldaan, is de Veiligheidstechnische Instantie (TUKES). Op de naleving van de voorschriften om aan noodsituaties het hoofd te bieden wordt door de lokale brandweer- en reddingsdiensten toegezien. Instanties bevoegd voor de veiligheid op de werkplek (arbeidsinspecteurs) zien erop toe dat aan de voorschriften betreffende de veiligheid van werknemers wordt voldaan.

Exploitanten van locaties waar gevaar voor zware ongevallen bestaat, waren verplicht om in het voorbereidende stadium bij TUKES een vergunning aan te vragen. De aanvraag betrof het grootste deel van de informatie die wordt vermeld in artikel 5, lid 1, onder a) en b), van de richtlijn. Daarnaast bevatte de aanvraag gedetailleerdere technische beschrijvingen van de inrichting en een risicobeoordeling van de geplande activiteit. Beoordelingen omvatten scenario's voor "typische" en voor de allerzwaarste ongevallen. Een exploitant van een inrichting waar grotere hoeveelheden gevaarlijke stoffen aanwezig zijn dan de drempelhoeveelheden waarnaar in artikel 5, lid 1, wordt verwezen, was verplicht de vergunningaanvraag aan te vullen met een systematisch veiligheidsrapport dat gedetailleerd inging op de mogelijke risicobronnen en de gevolgen die ongevallen op en buiten het bedrijfsterrein konden hebben. Bovendien diende het veiligheidsrapport te beschrijven hoe ongevallenpreventie en beperking van de gevolgen van ongevallen in de inrichting werden aangepakt. Verder diende een exploitant TUKES in kennis te stellen van wijzigingen aan installaties. Samen met de lokale instanties voerde TUKES een inbedrijfstellingsinspectie van een nieuwe of gewijzigde inrichting uit, voordat deze operationeel mocht worden.

Toen de bepalingen betreffende het veiligheidsrapport van kracht werden, dienden de bestaande installaties uiterlijk tegen 1 september 1995 een afzonderlijk veiligheidsrapport op te stellen. De veiligheidsrapporten werden toen onderzocht en de conclusies ervan door TUKES beoordeeld in een afzonderlijke procedure.

Een exploitant van locaties waar gevaar voor zware ongevallen bestaat, was verplicht een intern noodplan op te stellen en dit, evenals de voor een extern noodplan benodigde informatie, aan de lokale brandweer- en reddingsdiensten die verantwoordelijk waren voor het opstellen van de externe plannen ter hand te stellen. Zoals in de richtlijn is bepaald, en ook overeenkomstig de Finse regelgeving, diende de exploitant informatie aan het publiek te verstrekken. Deze verplichtingen waren sinds 1 september 1995 van kracht.

De Seveso II-richtlijn

Het grootste deel van de Seveso II-richtlijn is in Finse wetgeving omgezet door de wijziging van bepaalde voorschriften voor de veiligheid van chemische producten en de uitvaardiging van het decreet inzake de industriële verwerking en opslag van gevaarlijke chemische stoffen. De artikelen over ruimtelijke ordening en externe noodplannen werden omgezet als onderdeel van andere relevante wetgeving. Ook de voorschriften inzake de veiligheid van de werkomgeving werden gewijzigd.

Het decreet inzake de industriële verwerking en opslag van gevaarlijke chemische stoffen en de wijzigingen van andere, bijbehorende voorschriften betreffende chemische stoffen, traden op 1 februari 1999 in werking. De hoofdverantwoordelijke voor de uitvoering van de wetgeving in kwestie is het ministerie van Handel en Industrie. Zelfs kleinschalige industriële verwerking en opslag van gevaarlijke chemische stoffen valt onder het toepassingsgebied van de Finse wetgeving. De hoofdverantwoordelijke voor de praktische handhaving van deze wetgeving is TUKES. Een uitzondering geldt voor gevallen waarin de locale autoriteiten met het toezicht op de kleinschalige verwerking en opslag van chemische stoffen zijn belast. Met de praktische handhaving van de nieuwe wetgeving is meteen bij de inwerkingtreding ervan begonnen. Gedurende de tijd dat de richtlijn en de Finse wetgeving werden voorbereid, maakte TUKES het bedrijfsleven en de betrokken autoriteiten al bekend met de nieuwe verplichtingen. Dat gebeurde via leidraden en publicaties alsook via de website van TUKES. Het personeel van TUKES gaf ook talrijke lezingen over het onderwerp bij verschillende opleidingscursussen en seminars.

Het ministerie van Milieu is verantwoordelijk voor de uitvoering van de wet op de ruimtelijke ordening (van kracht sinds 1 januari 2000), het ministerie van Binnenlandse Zaken voor de uitvoering van de wetgeving inzake het opstellen van noodplannen (van kracht sinds 15 september 1999) en het ministerie van Sociale Zaken en Gezondheid voor de uitvoering van de wet op de veiligheid van de werkomgeving (van kracht sinds 23 september 1999).

Inrichtingen die binnen de werkingssfeer van de Seveso II-richtlijn vallen, moeten volgens de vernieuwde voorschriften nog voordat zij met de bouwwerkzaamheden beginnen een vergunning aanvragen. Voordat de inrichting operationeel wordt, verricht TUKES een inbedrijfstellingsinspectie. Bij een uitgebreide verandering of uitbreiding moet eveneens vooraf een vergunning worden aangevraagd en moet de inrichting voordat men zijn activiteiten weer hervat, worden geïnspecteerd. Steeds wanneer sprake is van belangrijke veranderingen aan een installatie, moeten deze, ook als het gaat om kleine veranderingen, aan TUKES worden gemeld. Bij de behandeling van een vergunningaanvraag vraagt TUKES ook de lokale reddingsdiensten alsmede regionale instanties voor veiligheid op het werk en regionale milieudiensten naar hun mening. Ook het publiek heeft het recht om zijn mening over een aanvraag te geven.

Alle bestaande Seveso-locaties hebben al een vergunning gekregen en zijn al geïnspecteerd toen de vorige wetgeving nog van kracht was. TUKES is dus vrij goed bekend met hun activiteiten.

In Finland worden locaties periodiek geïnspecteerd volgens een door TUKES samengesteld programma. De belangrijkste inrichtingen worden jaarlijks geïnspecteerd en de minder belangrijke om de drie jaar. Bovengenoemde instanties hebben het recht om opmerkingen te maken over het programma en wonen normaal gesproken de inspecties bij. In 1999 werden de inrichtingen in kaart gebracht en werd voor de eerste keer het inspectieprogramma uitgevoerd.

De minder belangrijke inrichtingen zijn verplicht tot het opstellen van een document waarin zij hun preventiebeleid voor zware ongevallen vastleggen. Zij moeten ook een persoon aanwijzen die erop toeziet dat dit beleid wordt gevolgd en gehandhaafd. De bestaande inrichtingen hadden tot 1 juli 2000 de tijd om aan deze verplichting te voldoen.

Zowel de belangrijke als de minder belangrijke inrichtingen moeten een deskundige in de wet- en regelgeving betreffende chemische stoffen aanstellen, een zogeheten benoemde supervisor (of meerdere, in het geval van een grotere inrichting). Alvorens tot aanstelling kan worden overgegaan, moet de supervisor door TUKES op geschiktheid worden getest.

De belangrijke inrichtingen zijn verplicht tot het opstellen van een veiligheidsrapport waarin onder meer een beschrijving wordt gegeven van het veiligheidsbeheerssysteem in de inrichting. Een nieuwe inrichting moet ruim vóór de inbedrijfstelling een veiligheidsrapport bij TUKES indienen. Bestaande inrichtingen hebben daarvoor - afhankelijk van hun situatie onder de vroegere wetgeving - tot uiterlijk 1 februari 2001 of 1 februari 2002 de tijd. Bij de beoordeling van de rapporten vraagt TUKES ook de andere betrokken instanties naar hun mening. De veiligheidsrapporten en de relevante lijst van gevaarlijke chemische stoffen moeten beschikbaar zijn voor onderzoek door het publiek, bij voorkeur in het bedrijf.

De exploitanten van belangrijke inrichtingen moeten de lokale bevolking informeren over elke mogelijkheid van een zwaar ongeval waarvan zij het slachtoffer kunnen worden. Bestaande inrichtingen moeten na het opstellen van een veiligheidsrapport een "veiligheidscirculaire" verspreiden.

Zowel de belangrijke als de minder belangrijke inrichtingen moeten een intern noodplan opstellen en dit ter beoordeling aan TUKES toesturen. Voor bestaande inrichtingen gelden hiervoor dezelfde termijnen als voor het produceren en overleggen van de veiligheidsrapporten.

In Finland is de lokale brandweercommandant ervoor verantwoordelijk dat op basis van de informatie uit het veiligheidsrapport en de opmerkingen van TUKES daarop, een extern noodplan wordt opgesteld.

In geval van een ongeval in een inrichting is de exploitant wettelijk verplicht om TUKES hiervan zo snel mogelijk in kennis te stellen. Zo nodig stelt TUKES een onderzoek in naar het ongeval en onderneemt op basis van dit onderzoek gepaste acties.

Belangrijkste nationale wetten

Decreet inzake de industriële verwerking en opslag van gevaarlijke chemische stoffen (682/90, gewijzigd bij 703/92)

Decreet inzake vloeibaar petroleumgas (711/93)

Decreet inzake aardgas (1058/93)

Decreet inzake ontplofbare stoffen (473/93)

Besluit van het ministerie van Binnenlandse Zaken betreffende noodplannen bij ongevallen met chemische stoffen (7/94)

Regeringsbesluit betreffende de preventie van risico's van zware ongevallen door chemische stoffen (1705/91)

Het eerstgenoemde decreet is gebaseerd op de Wet chemische stoffen (744/89) en de Wet ontplofbare stoffen (263/53). Decreten 2-4 stoelen alleen op de Wet ontplofbare stoffen. Het besluit van het ministerie van Binnenlandse Zaken stoelt op de Wet brandweer- en reddingsdiensten (559/75). Het Regeringsbesluit is gebaseerd op de Wet veiligheid van de werkomgeving (299/58).

Bevoegde autoriteiten

De Veiligheidstechnische Instantie (TUKES) is verantwoordelijk voor de uitvoering van de decreten 1-5. TUKES ressorteert onder het ministerie van Handel en Industrie.

Op de naleving van de wet op de ruimtelijke ordening (6) wordt toegezien door de lokale instanties voor planologie, die daarbij samenwerken met de regionale milieucentra. Het ministerie van Milieu heeft de supervisie over deze instanties. In het geval van Seveso-locaties is TUKES het bevoegde gezag, dat als zodanig moet worden geraadpleegd.

Het besluit van het ministerie van Binnenlandse Zaken (7) wordt uitgevoerd door de lokale brandweer- en reddingsdiensten, onder supervisie van het ministerie.

Het ministerie van Sociale Zaken en Gezondheid, dat regionaal is georganiseerd, heeft de supervisie over de uitvoering van het regeringsbesluit (8).

Locaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 82/501/EEG vallen

Eind 1998 vielen 76 locaties binnen de werkingssfeer van artikel 5.

Figuur 24

Aantal locaties

>PIC FILE= "C_2002028NL.002201.TIF">

Doordat in 1999 de Seveso II-bepalingen in Finland in werking zijn getreden, zijn de cijfers voor 1999 en 1998 niet volledig vergelijkbaar. Niettemin is de stijging van het aantal Seveso-locaties die de figuur laat zien, vooral tussen 1995 en 1997, opvallend.

Activiteiten op locaties

Als gevolg van de Finse wetgeving en doordat de definitie van "activiteit" multi-interpretabel is, kan geen exact aantal worden gegeven.

Veiligheidsrapporten

De Seveso I-richtlijn

Eind 1998 had TUKES 76 veiligheidsrapporten voor Seveso I-inrichtingen ontvangen. Ingevolge bepalingen van de Finse nationale wetgeving werden nog eens 22 veiligheidsrapporten van andere inrichtingen ontvangen.

TUKES verzocht 30 locaties om aanvullende informatie en legde ten aanzien van één locatie na onderzoek van het veiligheidsrapport formele eisen voor verbeteringen op.

TUKES oordeelde dat 76 veiligheidsrapporten voldeden aan de in artikel 7 van de Seveso I-richtlijn neergelegde verplichtingen. De Finse autoriteiten hebben niet aangegeven hoeveel veiligheidsrapporten interne noodplannen bevatten.

De Seveso II-richtlijn

Eind 1999 hadden 2 inrichtingen overeenkomstig het vereiste van artikel 9 van de Seveso II-richtlijn een veiligheidsrapport ingediend en had 1 inrichting overeenkomstig het bepaalde in artikel 11 een intern noodplan overgelegd. Het noodplan werd door TUKES onderzocht en toereikend beoordeeld.

Externe noodplannen

Volgens de informatie van de lokale autoriteiten was voor 36 locaties een extern noodplan opgesteld. Dit geringe aantal is echter eerder te wijten aan een gebrekkige rapportage dan aan het ontbreken van een noodplan.

Inspecties

Seveso I-richtlijn

Alle Seveso I-locaties waren in het kader van de vergunningprocedure in verband met de oprichting van een nieuwe installatie of de wijziging van een bestaande aan een inspectie onderworpen.

Seveso II-richtlijn

Alle belangrijke inrichtingen (80) werden voor het eerst geïnspecteerd overeenkomstig de procedure als neergelegd in artikel 18 van de richtlijn. Daarnaast inspecteerde TUKES ook 67 minder belangrijke inrichtingen.

Informatie aan het publiek

Geen informatie beschikbaar.

Kennisgeving van ongevallen

In Finland deden zich twee zware ongevallen in de zin van de Seveso I-richtlijn voor, één in 1996 en de ander in 1998.

In 1999 gebeurden twee zware ongevallen in de zin van de Seveso II-richtlijn.

4.2.14. Zweden

Algemene opmerkingen

De richtlijn is via een aantal voorschriften omgezet. Lokale en regionale autoriteiten zijn verantwoordelijk voor het toezicht op de uitvoering van deze voorschriften. Voor de autoriteiten was het vaak niet duidelijk of een locatie nu wel of niet onder het toepassingsgebied van de richtlijn valt. Deze problemen zullen zijn opgelost als Richtlijn 96/82/EG eenmaal in nationale wetgeving is omgezet. De kwaliteit van de cijfers zal toenemen met de implementatie van een nationaal rapportagesysteem, dat zich momenteel in de projectfase bevindt.

De Zweedse autoriteiten hebben voor deze verslagperiode geen bijgewerkte cijfers gegeven.

Belangrijkste nationale wetten en bevoegde autoriteiten

Arbetarskyddsstyrelsens kungörelse med föreskrifter om storskalig kemikaliehantering, AFS 1989:6(41) (Verordening van de Nationale Raad voor gezondheid en veiligheid op het werk inzake grootschalig gebruik van chemische stoffen), van kracht sinds 1 januari 1991.

Bevoegde autoriteit: Arbetarskyddsstyrelsen (Nationale Raad voor gezondheid en veiligheid op het werk).

Kungörelse med föreskrifter om skydd av den yttre miljön vid storolyckor vid industriell kemikaliehantering, SNFS 1994:1, MS:71(42) (Verordening van het Zweeds Bureau voor milieubescherming inzake bescherming van het milieu in geval van zware ongevallen bij industrieel gebruik van chemische stoffen), van kracht sinds 25 mei 1994.

Bevoegde autoriteit: Statens Naturvårdsverk (Zweeds Bureau voor milieubescherming).

Lagen om brandfarliga och explosiva varor, SFS 1988:868(43) (Wet op ontvlambare en ontplofbare stoffen), van kracht sinds 1 juli 1989, en Förordningen om brandfarliga och explosiva varor, SFS 1988:1145(44) (Verordening inzake ontvlambare en ontplofbare stoffen), van kracht sinds 1 juli 1989.

Bevoegde autoriteit: Sprängämnesinspektionen (Nationaal Inspectoraat voor ontplofbare en ontvlambare stoffen).

Räddningstjänstlagen, SFS 1986:1102(45) (Wet op de reddingsdiensten), van kracht sinds 1 januari 1987, Räddningstjänstförordningen, SFS 1986:1107(46) (Reddingsdienstverordening), van kracht sinds 1 januari 1987, en Statens Räddningsverks föreskrifter om informationsskyldighet i samband med kemikaliehantering, SRVFS 1994:1(47) (Verordening van het Zweeds Bureau voor reddingsdiensten inzake de informatieplicht in verband met het gebruik van chemische stoffen), van kracht sinds 1 juni 1994.

Bevoegde autoriteit: Statens Räddningsverk (Zweeds Bureau voor reddingsdiensten).

De Zweedse autoriteiten hebben voor deze verslagperiode geen bijgewerkte gegevens verstrekt.

4.2.15. Verenigd Koninkrijk

Belangrijkste nationale wetten

European Communities Act 1972: deze vergroot de bevoegdheden van de Health and Safety Executive (HSE) om de eisen inzake milieubescherming in het kader van de CIMAH-verordeningen te doen naleven.

Health and Safety at Work (Etc.) Act 1974: de belangrijkste wet met betrekking tot gezondheids- en veiligheidsrisico's die verband houden met beroepswerkzaamheden. Zij verleent bevoegdheden aan de HSE-inspecteurs (inspecties uitvoeren, documenten onderzoeken, foto's maken, verklaringen afnemen, aanschrijvingen doen om verbeteringen c.q. verbodsbepalingen op te leggen, en tot vervolging overgaan) en maakt overtreding van deze wet of elke uit hoofde daarvan opgestelde regelgeving voor werkgevers tot een strafrechtelijke overtreding.

Control of Industrial Major Accident Hazards Regulations (CIMAH) 1984: dit is juridisch instrument (statutory instrument, S.I.) nummer 1984/1902; het is de belangrijkste wet ter uitvoering van Richtlijn 82/501/EEG van de Raad.

CIMAH werd driemaal gewijzigd, en wel als volgt:

- Control of Industrial Major Accident Hazards Regulations (wetswijziging) 1988 (S.I. 1988/1462): hiermee wordt de eerste wijziging van Richtlijn 82/501/EEG van de Raad geïmplementeerd.

- Control of Industrial Major Accident Hazards Regulations (wetswijziging) 1990 (S.I. 1990/2325): hiermee wordt de tweede wijziging van Richtlijn 82/501/EEG van de Raad geïmplementeerd.

- Control of Industrial Major Accident Hazards Regulations (wetswijziging) 1994 (S.I. 1994/118): deze schaft de uitzondering af die in de basisregeling bestond met betrekking tot locaties die door een afvalverwijderingsinstantie worden geëxploiteerd.

Bevoegde autoriteiten

De Health and Safety Executive (HSE) ziet toe op de naleving van de regelgeving op alle belangrijke locaties alsmede op de minder belangrijke locaties waar industriële activiteiten plaatsvinden. Op een klein aantal locaties voor detailhandel, groothandel en de commerciële sector wordt dit gedaan door lokale instanties.

Noord-Ierland heeft eigen verordeningen maar deze zijn identiek aan de Britse CIMAH-verordeningen.

Locaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 82/501/EEG vallen

Het aantal locaties dat binnen de werkingssfeer van artikel 5 valt, steeg gedurende de vorige verslagperiode van 303 in 1994 tot 308 in 1996. Gedurende de huidige verslagperiode heeft zich opnieuw een stijging voorgedaan: medio 1999 waren 320 belangrijke CIMAH-locaties gemeld.

Activiteiten op locaties

Er zijn geen cijfers over activiteiten verstrekt.

Veiligheidsrapporten

Er zijn 508 veiligheidsrapporten bij de bevoegde autoriteiten ingediend. Het aantal rapporten dat in totaal werd verwacht, is niet gegeven.

Figuur 25

Percentage locaties ten aanzien waarvan formele eisen werden gesteld

>PIC FILE= "C_2002028NL.002401.TIF">

Het aantal locaties dat als gevolg van het onderzoek van het veiligheidsrapport in het licht van de verplichtingen uit hoofde van artikel 7, lid 1, van de zijde van de bevoegde autoriteiten een formeel verzoek kreeg of waartegen juridische stappen werden ondernomen, is gedurende deze verslagperiode aanzienlijk toegenomen.

Het aantal veiligheidsrapporten dat interne noodplannen bevatte, steeg in de vorige verslagperiode van 300 tot 488. In 1999 bestond voor 293 locaties een noodplan.

35 rapporten moesten worden verbeterd.

Figuur 26

Percentage locaties waarvoor in- en externe noodplannen waren opgesteld

>PIC FILE= "C_2002028NL.002501.TIF">

De figuur laat zien dat het percentage veiligheidsrapporten dat interne noodplannen bevatte, in deze verslagperiode is gedaald, terwijl het percentage locaties waarvoor een extern noodplan was opgesteld, weinig is veranderd.

Externe noodplannen

Voor 283 locaties bestond een extern noodplan.

Inspecties

Geen informatie.

Informatie aan het publiek

Over 255 locaties werd informatie aan het publiek verstrekt als vereist in artikel 8.

Kennisgeving van ongevallen

Tijdens de verslagperiode deden zich 13 ongevallen voor, die stuk voor stuk aan de MARS-databank werden gemeld.

Opmerkingen

In het Verenigd Koninkrijk is de Seveso-richtlijn met succes uitgevoerd. Zowel bedrijven als lokale autoriteiten zijn nu vertrouwd met de CIMAH-regelgeving, hetgeen de invoering van de nieuwe COMAH-regelgeving ter uitvoering van Seveso II zal vergemakkelijken. Er bestaan nu ook betere contacten tussen de HSE en de lokale autoriteiten. De autoriteiten hebben ook geleerd van de met CIMAH bij de beoordeling van veiligheidsrapporten opgedane ervaring. De ervaring met de beoordeling van CIMAH-rapporten heeft geleid tot een gedegen pakket beoordelingscriteria voor nieuwe COMAH-veiligheidsrapporten.

4.2.16. Noorwegen

Bevoegde autoriteiten

De uitvoering van de voorschriften gebeurt op het niveau van de centrale overheid door vier verschillende instanties, te weten:

- Directie Brand- en Explosiepreventie

- Arbeidsinspectie

- Dienst Verontreinigingsbestrijding

- Organisatie voor Industriële Veiligheid

Er is een coördinatieplatform opgericht, voorgezeten door de Directie Brand- en Explosiepreventie.

Locaties die binnen de werkingssfeer van artikel 5 van Richtlijn 82/501/EEG vallen

In Noorwegen vielen 25 locaties binnen de werkingssfeer van artikel 5, waarvan er twee recent waren gebouwd.

Activiteiten op locaties

In Noorwegen wordt geen onderscheid tussen locaties en activiteiten gemaakt.

Veiligheidsrapporten

Er zijn al 25 veiligheidsrapporten ingediend. Alle rapporten bevatten een intern noodplan en zijn door de nationale bevoegde autoriteiten onderzocht en als toereikend beoordeeld.

Formele eisen/gerechtelijke stappen

Ten aanzien van de meeste locaties zijn door de bevoegde autoriteiten tijdens het onderzoek van de veiligheidsrapporten vragen en nadere eisen gesteld. Uiteindelijk is aan alle eisen voldaan.

Externe noodplannen

Voor alle gemeenten waar gevaarlijke installaties zijn gevestigd, zijn nu externe noodplannen opgesteld. Dat zijn er dus 25. Het opstellen van zulke plannen is de verantwoordelijkheid van de lokale autoriteiten binnen een politiedistrict. De plannen worden opgesteld onder de leiding van het hoofd van politie.

Inspecties

Alle locaties (25) zijn tijdens de verslagperiode geïnspecteerd.

Informatie aan het publiek

Over alle locaties (25) is in de verslagperiode aan het publiek informatie verstrekt.

5. COMITÉ VAN BEVOEGDE AUTORITEITEN (CCA)

Voor een samenhangende uitvoering en consistente toepassing van de bepalingen van de Seveso-richtlijn in de hele Gemeenschap is een nauwe samenwerking nodig tussen de bevoegde autoriteiten van alle lidstaten en de Europese Commissie.

De richtlijn verplicht de lidstaten en de Commissie informatie uit te wisselen over de opgedane ervaring en de werking van de richtlijn.

Het zogeheten Comité van bevoegde autoriteiten (CCA), dat bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten en de diensten van de Commissie, vormt het platform voor een dergelijke bestuurlijke samenwerking. Het CCA wordt voorgezeten door een vertegenwoordiger van de Commissie en vergadert eenmaal tijdens elk voorzitterschap, d.w.z. eens in de zes maanden. De werkzaamheden van het CCA zijn gebaseerd op consensus.

Vanaf 1995 werden de vergaderingen gehouden in de lidstaat die het voorzitterschap waarnam. In de verslagperiode 1997-1999 werden zes vergaderingen gehouden. (1/1997 - Den Haag, Nederland; 2/1997 - Mondorf-Les-Bains, Luxemburg; 1/1998 - Steyning, Verenigd Koninkrijk; 2/1998 - Graz, Oostenrijk; 1/1999 - München, Duitsland; 2/1999 Turku, Finland).

De vergaderingen besloegen telkens twee dagen: een eerste dag voor de "eigenlijke vergadering" en een tweede dag om de als gastheer optredende lidstaat in staat te stellen te laten zien hoe zijn land de Seveso-richtlijn uitvoert. Deze formule is zeer succesvol gebleken en wel om de volgende redenen:

- zij onderwerpt de betrokken lidstaat aan een beoordeling van het eigen systeem door medelidstaten, wat grote voordelen heeft als het erom gaat tot een goede uitvoering van de wetgeving te komen;

- zij geeft de lidstaten de mogelijkheid van elkaar te leren, wat voor lidstaten met een minder geavanceerde aanpak uiterst nuttig is gebleken.

Met de inwerkingtreding van de Seveso II-richtlijn is besloten het systeem uit te breiden en voorafgaande aan de bijeenkomsten een seminar van een dag te houden, voor een wat uitgebreidere behandeling van een thema dat met Seveso verband houdt. Voorafgaande aan de eerste bijeenkomst na de inwerkingtreding van de Seveso II-richtlijn werden in München besprekingen met deskundigen uit de verzekeringssector gehouden. Het eerste seminar ging over "Software voor de uitvoering van de Seveso II-richtlijn" en werd gehouden in Turku.

Het CCA behandelt alle onderwerpen die betrekking hebben op de uitvoering van de Seveso-richtlijn en geeft begeleiding bij de praktische toepassing ervan. In dit verband vormen de seminars en besprekingen een goed platform om te praten over mogelijke problemen als gevolg van verschillen in interpretatie van de richtlijn of over problemen die voortvloeien uit de praktische toepassing ervan.

Bij de uitvoering van de in de bepalingen inzake comitéprocedures van de richtlijn vermelde taken (artikelen 15 en 16) treedt het CCA op als een regelgevend comité (type IIIa).

6. ANDERE ACTIVITEITEN VAN DE COMMISSIE

6.1. Bureau voor de risico's van zware ongevallen (MAHB)

In februari 1996 is door de Europese Commissie binnen het Directoraat-generaal Gemeenschappelijk centrum voor onderzoek officieel het Bureau voor de risico's van zware ongevallen (MAHB) ingesteld met de opdracht andere diensten van de Commissie (voornamelijk het Directoraat-generaal Milieu) wetenschappelijke en technische steun te verlenen bij de succesvolle uitvoering van het Europees beleid inzake de beheersing van grote industriële risico's en het voorkomen en zoveel mogelijk beperken van de gevolgen van zware ongevallen, vooral in samenhang met de Seveso-richtlijnen(48) (zie: http://mahbsrv.jrc.it/). Het gaat hier onder meer om de volgende taken:

beheer van het Informatiesysteem inzake belangrijke ongevallen (MARS) (zie hoofdstuk 6.2), waaronder begrepen:

- verificatie en input van informatie;

- exploiteren van informatie en het trekken van lering uit de gemelde ongevallen en voorvallen;

- doorgeven van informatie aan nationale autoriteiten, bedrijfsleven en andere belanghebbende partijen;

beheer van het communautaire Documentatiecentrum voor industriële risico's (CDCIR) (zie hoofdstuk 6.4), waaronder begrepen:

- verzamelen van publiek toegankelijk, al dan niet gepubliceerd relevant materiaal;

- opstellen van een incidenteel verschijnend bulletin met nadere gegevens en samenvattingen van verkregen materiaal;

- ter beschikking stellen van niet auteursrechtelijk beschermd materiaal aan autoriteiten en andere partijen;

- opstellen van verslagen over het verloop van de uitvoering van de richtlijn;

- verlenen van technische en wetenschappelijke steun aan de Technische Werkgroepen (zie hoofdstuk 6.5) die diverse aspecten van de beheersing van de risico's van zware ongevallen bestuderen;

- uitvoeren van bepaalde taken op het gebied van informatieverspreiding, met inbegrip van het samen met de bevoegde autoriteiten organiseren van seminars en workshops (in voorkomend geval met deelneming van het bedrijfsleven) over onderwerpen op terreinen als industriële risico's, risicobeheer, regelgeving en vergunningsbeleid in samenhang met het risico van zware ongevallen, en noodplannen voor bedrijfsongevallen (zie hoofdstuk 6.5).

6.2. Aan MARS gemelde ongevallen

6.2.1. Achtergrond

Sinds de invoering van de Seveso-richtlijn zijn de bevoegde autoriteiten van alle lidstaten verplicht om de Commissie in kennis te stellen van alle zware bedrijfsongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken. Hiertoe zette de Commissie in 1984 een meldsysteem voor bedrijfsongevallen op, het Informatiesysteem inzake belangrijke ongevallen (MARS), dat wordt gerund en bijgehouden door het MAHB van het Directoraat-generaal Gemeenschappelijk centrum voor onderzoek (DG GCO) van de Europese Commissie in Ispra, Italië. De gemelde ongevallen worden verzameld in een registratie- en informatiesysteem (de "MARS-databank") en geanalyseerd teneinde:

- de ongevallen in te delen naar verschillende parameters, in het bijzonder naar betrokken stoffen, gevolgen en oorzakelijke factoren,

- daaruit lering te trekken om herhaling van soortgelijke ongevallen te voorkomen en de gevolgen ervan in te perken(49).

6.2.2. Veranderingen door Seveso II

De Seveso II-richtlijn 96/82/EG, die de oorspronkelijke Seveso-richtlijn heeft vervangen, bevat belangrijke wijzigingen met gevolgen voor MARS, in het bijzonder betreffende:

- de criteria voor de kennisgeving van een ongeval aan de Commissie,

- de vertrouwelijkheid van de verstrekte informatie,

- het informatiesysteem en de informatie-uitwisseling.

Hoewel het aantal gemelde voorvallen oorspronkelijk niet erg groot was, was er wel steeds een voldoende grote mate van detaillering om nauwgezet de oorzaken van een ongeval, zowel de rechtstreekse als de dieperliggende, te kunnen vaststellen. Door de Seveso II-richtlijn is de drempel voor kennisgeving verlaagd, waardoor nu meer voorvallen worden gemeld. Ook is de MARS-databank sinds 1996 geschikt gemaakt voor een meer open benadering, zowel door de lidstaten als de Commissie, als het gaat om het verstrekken van inlichtingen aan het publiek, zonder dat daarmee het vertrouwelijke karakter van de verstrekte gegevens wordt geschonden. Hoewel voor het nieuwe systeem nog steeds gebruik wordt gemaakt van de methoden die onder het oude systeem als "best practice" golden, heeft het zich ontwikkeld tot meer dan een gewoon meldsysteem. Het is nu veeleer een systeem voor informatie-uitwisseling tussen de bevoegde autoriteiten en de Commissie.

6.2.3. Systeem en informatiestructuur

De structuur van de MARS-databank is opgebouwd rond twee verslagvormen:

- het "korte verslag", bedoeld voor de onmiddellijke kennisgeving van een ongeval;

- het "volledig verslag", dat wordt opgesteld nadat het ongeval volledig is onderzocht en de oorzaken, de ontwikkeling en de gevolgen ervan volledig duidelijk zijn. Er is voorzien in de mogelijkheid om bij het beschikbaar komen van aanvullende informatie - bijvoorbeeld in de loop van een gerechtelijke procedure - het "volledig verslag" aan te passen.

De korte verslagen, waaruit de gegevens die tot identificatie kunnen leiden zijn verwijderd, zijn beschikbaar op het webadres http://mahbsrv.jrc.it, waar een zoekfunctie kan worden gestart, of kunnen rechtstreeks bij MAHB worden aangevraagd.

MARS bestaat tegenwoordig als een gedistribueerd informatienetwerk, bestaande uit vijftien lokale databanken - in elke lidstaat één - in een Windows-gestuurde omgeving, en een gecentraliseerd analysesysteem in het MAHB, dat de mogelijkheid biedt om voor het opzoeken van de in de databanken opgeslagen informatie meerdere zoekcriteria tegelijk te gebruiken en dat verder in de mogelijkheid van patroonanalyse voorziet. De databank bevat momenteel meer dan 450 records en wordt voortdurend bijgewerkt (zie figuur A).

Figuur A

Trend in het aantal ongevalmeldingen aan MARS

>PIC FILE= "C_2002028NL.002801.TIF">

Het aantal gemelde voorvallen is - gelukkig - niet erg groot. MARS onderscheidt zich echter van andere ongevallendatabanken door de grote mate van detaillering, voldoende om nauwgezet de oorzaken van een ongeval, zowel de rechtstreekse als de dieperliggende, te kunnen vaststellen.

Het in MARS opgeslagen materiaal werd vanuit diverse invalshoeken geanalyseerd, hetgeen de basis vormde voor praktische aanbevelingen aan het bedrijfsleven voor het voorkomen van ongevallen. De resultaten van de analyse van MARS-gegevens worden verspreid in de vorm van open publicaties (waaruit de gegevens die tot identificatie kunnen leiden zijn verwijderd), regelmatige overzichtsbeoordelingen van aan het CCA ter kennis gebrachte ongevallen of verslagen over specifieke gegevensevaluaties (b.v. door het CDCIR). Tijdens deze verslagperiode ontving het MAHB van bedrijfsleven, regelgevende instanties en onderzoeksinstellingen verscheidene van dergelijke verzoeken om niet-vertrouwelijke MARS-gegevens te analyseren.

6.2.4. Kenmerken van ongevallen

Figuur B laat de ernst zien van alle zware ongevallen die zijn gemeld (de methode voor het bepalen van deze relatieve waarden voor de ernst van een ongeval, worden beschreven in(50)):

Figuur B

Ernst van de ongevallen die aan MARS zijn gemeld

>PIC FILE= "C_2002028NL.002901.TIF">

De linkerkant van deze grafische voorstelling laat zien dat de kans groot is dat zich een voorval van zeer geringe ernst zal voordoen. (Zie het grote aantal bijna-ongelukken en voorlopers van ongelukken die op vrijwillige basis aan MARS zijn gemeld(51)). De rechterkant laat zien dat de kans vrij groot is dat wanneer zich in een Seveso-installatie een ongeval voordoet, dat ongeval zeer ernstig zal zijn en dat zich maar zelden middelmatig tot weinig ernstige ongevallen zullen voordoen.

Bij wijze van voorbeeld kunnen wij kijken welke factoren onder gegeven omstandigheden naar verhouding het belangrijkste zijn voor de ernst van een ongeval. Zo blijkt een bijna-ongeluk meestal aan een fout van de operator of een gebrekkig onderdeel te wijten te zijn, terwijl een zeer ernstig ongeval meestal door een instabiele reactie wordt veroorzaakt (zie figuur C).

Figuur C

Grondoorzaken van de ongevallen die aan MARS zijn gemeld

>PIC FILE= "C_2002028NL.002902.TIF">

Uit deze analyses blijkt hoe belangrijk het is om voortdurend onderzoek te doen naar de lering die men uit ongevallen kan trekken en hoe belangrijk een meldinstrument als MARS is(52).

6.2.5. Trends in ongevallen en in de kenmerken ervan

"Belanghebbenden" in het beheersen van het risico van zware bedrijfsongevallen (overheidsfunctionarissen, het grote publiek, de media, het bedrijfsleven, de academische wereld) stellen de Europese Commissie vaak de volgende simpele vraag: "Hoe vaak komen in Europa zware bedrijfsongevallen voor?"

De Seveso II-richtlijn verplicht de lidstaten ertoe om ongevallen die aan bepaalde criteria te voldoen, aan MARS te melden. De lidstaten zijn echter niet expliciet verplicht om de Commissie in kennis te stellen van het aantal Seveso-installaties en de kenmerken ervan. Vandaar dat over het aantal Seveso-installaties momenteel slechts ruwe schattingen bestaan.

De enige informatie die op Europees niveau beschikbaar is, betreft het aantal zware ongevallen en gedetailleerde informatie daarover. Van de gegevens die nodig zijn voor het berekenen van de "voorvalfrequentie", d.w.z. het aantal malen dat in een zekere tijd een voorval plaatsvindt (teller) en het aantal keren dat een voorval kán plaatsvinden (noemer), is alleen de teller van het quotiënt bekend. Het is derhalve niet duidelijk of zware ongevallen in Seveso-installaties in Europa wel of niet betrekkelijk weinig voorkomen.

Naast het feit dat er voor het bepalen van de noemer te weinig gegevens zijn, is het met het oog op het grote scala van industriële inrichtingen dat onder het toepassingsgebied van de Seveso II-richtlijn valt, bovendien de vraag welke noemer het beste de ongevalkans aangeeft. "Seveso-installaties" vertonen onderling grote verschillen in omvang, aard van de processen, categorie en hoeveelheid chemische stoffen die zijn opgeslagen en worden geproduceerd, bedrijfskarakteristieken, enz. Nu er vooralsnog over de karakteristieken van Seveso-installaties geen informatie beschikbaar is, zullen deze, bij een eerste schatting, als een homogene populatie worden beschouwd. Het impliciete uitgangspunt is, dat een gevaarlijke stof in de ene Seveso-installatie even snel of even moeilijk per ongeluk kan vrijkomen als een gevaarlijke stof in een andere Seveso-installatie. Hoewel dit zeker niet waar is en de ongevalfrequenties die op basis van dit uitgangspunt worden berekend, zeker niet perfect zijn, lijkt dit op dit moment de enige mogelijkheid voor het verkrijgen van kwantitatieve gegevens over de frequentie van zware ongevallen in Seveso-installaties in Europa(53).

Om voor een individuele Seveso-installatie een voorspelling te doen over het aantal zware ongevallen dat er zal gebeuren, zouden we simpelweg het gemiddelde kunnen nemen van alle ongevalmeldingen uit het verleden, i.e. 419 in de periode 1986-1999(54). Dit levert een ongevalfrequentie (λ) op van:

>REFERENTIE NAAR EEN GRAFIEK>

(N is het aantal Seveso-installaties en "168 maanden" (T) is de waarnemingsduur).

Voor N=10000(55) wordt de ongevalfrequentie voor een Seveso-installatie [ap ] 3 × 10-3 jaar-1 en de gemiddelde storingsvrije periode (MTTF) [ap ] 333 jaar. Deze simplistische berekening is gebaseerd op een aantal uitgangspunten. Naast de schatting van het aantal Seveso-installaties (N) behoort daartoe ook de aanname dat alle Seveso-installaties identiek zijn.

6.2.6. Uitbreiding van MARS tot landen buiten de EU

Voor Midden- en Oost-Europa bestaat tot dusver geen uniforme bron van betrouwbare informatie over bedrijfsongevallen. De Midden- en Oost-Europese landen zijn EU-toetredingslanden en zullen dus spoedig de communautaire milieuwetgeving en in het bijzonder de Seveso II-richtlijn moeten naleven.

Tijdens de derde bijeenkomst van het Comité van bevoegde autoriteiten van de EU (CCA) in mei 2000 heeft het Comité zijn goedkeuring gegeven aan samenwerking tussen het MAHB en de OESO bij de rapportage en analyse van chemische ongevallen. Dit betekent dat aan het einde van dit jaar zowel de lidstaten van de EU als die van de OESO MARS 4.0 zullen gebruiken voor de rapportage van bedrijfsongevallen in het MARS-standaardformaat aan het MAHB en voor het uitwisselen van ongevalleninformatie. Verder ging het Comité ermee akkoord dat een soortgelijke samenwerking zal worden opgezet tussen het MAHB en het Secretariaat van de Economische Commissie voor Europa (ECE) met betrekking tot de uitvoering van het ECE-Verdrag inzake de grensoverschrijdende gevolgen van industriële ongevallen.

MARS zal in de nabije toekomst dus beschikken over een uniforme databank voor bedrijfsongevallen voor heel Europa, gebaseerd op zowel dwingende voorschriften van de EU en de ECE als vrijwillige voorschriften van de OESO, en een open controlesysteem waarvan naast exploitanten en de bevoegde autoriteiten in de lidstaten ook de Europese Commissie, OESO en ECE deel uitmaken. Nergens anders bestaat een vergelijkbaar transnationaal systeem voor het beheer van bedrijfsongevallen.

MARS zal spoedig over heel Europa worden gebruikt en door de grote geografische reikwijdte en veelomvattendheid van het systeem een geïntegreerd beeld geven van de stand van zaken en trends met betrekking tot industriële risico's in Europa.

6.3. Systeem voor het opzoeken van informatie over Seveso-installaties (Seveso Plant Information Retrieval System - SPIRS)

De MARS-databank over ongevallen van de Commissie wordt nu aangevuld met SPIRS, een gedistribueerd databank-systeem dat is opgezet om alle belanghebbenden toegang te verschaffen tot informatie over industriële inrichtingen in Europa waar het risico van een zwaar ongeval bestaat.

6.3.1. Achtergrond

Een rationele besluitvorming is bij het beoordelen en beheersen van het risico van een zwaar ongeval in een industriële installatie van het allergrootste belang. Er moeten middelen worden gereserveerd voor onderzoek naar alternatieve strategieën waarbij voortdurend en op consistente wijze kruisvergelijkingen worden gemaakt. Daarvoor moet een gemeenschappelijke taal worden ontwikkeld, zodat het ongevalrisico in de verschillende installaties in onderlinge vergelijking kan worden beoordeeld en gewogen en een oordeel kan worden geveld over de aanvaardbaarheid van dat risico. De nieuwe Richtlijn 96/82/EG is een stap in de richting van een dergelijke gemeenschappelijke taal bij risicobeoordeling en -beheersing(56).

De geografische component van het risico is belangrijk, zeker als men in het oog h