COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(91) 476 def. 
Brussel, 11 juni 1992 
GROENBOEK 
OVER DE ONTWIKKELING VAN DE INTERNE MARKT 
VOOR POSTDIENSTEN 
(Mededeling van de Commissie) 

* -1 -
SAMENVATTING 
1. INLEIDING 
Een Groenboek is een discussiestuk; als zodanig is het de bedoeling van dit Groenboek de aanzet te leveren 
voor een discussie over de postsector in de Gemeenschap. Daarbij heeft het de volgende doelstellingen: 
grondig bestuderen van de stand van zaken; 
bespreken van de doelstellingen die de Gemeenschap zich voor de postsector dient te stellen en 
nagaan in welke mate voor hét behalen daarvan maatregelen van de Gemeenschap nodig zijn; 
bespreken, tot slot, van de wijze waarop deze doelstellingen kunnen worden bereikt en (voor zover 
maatregelen inderdaad nodig worden geacht) voorstellen doen voor te nemen maatregelen. 
Tijdens de voorbereiding van dit Groenboek heeft er intensief overleg plaatsgevonden, met name met de 
regeringen van de Lid-Staten. Op de publikatie ervan zal een periode van nog breder overleg volgen, 
waarbij de Commissie inzicht zal krijgen in de standpunten van alle betrokken partijen, met inbegrip van de 
vertegenwoordigers van de regeringen van de Lid-Staten, van gebruikers (van particuliere consumenten tot 
grote gebruikers), van exploitanten (zowel particuliere als openbare) en van vakverenigingen. Alle 
betrokkenen kunnen zich uitspreken over de vraag of de in dit Groenboek gegeven analyse van de situatie in 
hun ogen correct is, of zij het eens zijn met de voorgestelde doelstellingen voor de Gemeenschap, en of zij 
van mening zijn dat de voorgestelde maatregelen effect zullen sorteren. Een diepgaande bespreking van de 
mogelijke economische en sociale gevolgen van deze voorstellen zal eveneens worden aangemoedigd. 
De postsector in de Gemeenschap is onderhevig aan een groot aantal verschillende krachten. Technologische 
ontwikkelingen in andere sectoren hebben geleid tot een indirecte concurrentie met postdiensten. Binnen de 
sector volgen de voorbeelden van concurrentie elkaar op. Belangrijker nog is dat de behoeften van de 
klanten steeds veranderen, waarschijnlijk nog sneller dan in het verleden. Het lijkt daarom de hoogste tijd 
actie te ondernemen. Wanneer dit nu wordt nagelaten zal de situatie snel ingrijpend worden beïnvloed door 
de loop van de gebeurtenissen, die het voor de Gemeenschap steeds moeilijker zullen maken haar rol te 
vervullen in het vormgeven van deze sector die zo belangrijk is voor het economisch en maatschappelijk 
leven. 
Na de overlegperiode zal de Commissie zich in het licht van de ontvangen meningen en gegevens beraden 
op de voor te stellen maatregelen. Zij zal dan overgaan tot het opstellen van de eventueel nodige richtlijnen. 
Dit houdt in dat er nog heel wat detailwerk verricht moet worden; het is niet de bedoeling van dit 
Groenboek al zozeer in detail te treden en het behandelt, zoals het een discussiestuk betaamt, de voorstellen 
op een vrij algemene manier. 
Bij het vaststellen van de te nemen maatregelen moet als belangrijkste beginsel uitgegaan worden van het 
bestendigen (en zonodig eerst bereiken) van een universele dienstverlening die op heel het grondgebied van 
de Gemeenschap voorziet in ophaling en bestelling tegen voor iedereen betaalbare prijzen en met een 
voldoende kwaliteit. Als eenmaal deze universele dienstverlening is gegarandeerd, is de volgende 
doelstelling het bereiken van een zo groot mogelijke keuzevrijheid. 
2. DE POSTDIENSTENSECTOR ÏN DE GEMEENSCHAP 
De postdienstensector van de Gemeenschap draagt voor bijna 1,3% bij in het communautaire BBP (in 1989). 
Momenteel zijn 1,7 miljoen mensen in deze sector werkzaam. Hier volgen enkele kerngegevens: 
Omvang: Inclusief de financiële diensten van de post genereren de (openbare en particuliere) 
postexploitanten samen een omzet van ongeveer 59 miljard ecu per jaar. 
Marktsegmenten: 
Exploitanten: -2-
Bij de postdiensten gaat het deels om concessiediensten (brieven) en deels om niet-
concessiediensten (pakketpost en expresdiensten). In alle drie branches is er sprake 
van groei (in de orde van 3 tot 10% per jaar). 
De verhouding tussen de omzet van de door de postadministratievS aangeboden 
diensten en die van de door particuliere exploitanten aangeboden diensten is 
ongeveer 60:40. Het aandeel van de postadministraties in het BBP van de 
Gemeenschap is ongeveer even groot als dat van de postadministratie in de VS in 
het Amerikaanse BBP, doch het aandeel van de particuliere exploitanten is in 
Europa aanmerkelijk kleiner. 
De belangrijkste marktsegmenten binnen de sector zijn de uitgeverij, de 
postorderverkoop en de direct mail, waarbij de laatste twee 0,7% van het BBP 
van de Gemeenschap voor hun rekening nemen. Andere belangrijke 
marktsegmenten zijn het bedrijfsleven in het algemeen en de sector financiële 
diensten (inclusief het bankwezen) in het bijzonder. 
De postadministraties leveren diensten in alle drie produktbranches: brieven, 
expreszendingen en postpakketten. De particuliere exploitanten zijn vooral actief 
op het gebied van pakketpost en expresdiensten, doch houden zich ook tot op 
zekere hoogte bezig met internationale briefpost (soms kennelijk in strijd met de 
nationale postwetgeving). 
De niet-concessiesector, met name de expresdiensten, zijn zeer rendabel. Briefpost 
is alleen rendabel bij tarifering op "cost-plus "-basis; diensten in verband met 
drukwerk zijn dikwijls zeer verliesgevend. 
3. WAAROM MOET DE GEMEENSCHAP OPTREDEN? 
Wanneer men de huidige situatie bestudeert komen verscheidene problemen naar voren die maatregelen van 
de Gemeenschap lijken te rechtvaardigen. Een groot aantal van deze problemen heeft te maken met de 
wisselende kwaliteit van de universele dienstverlening. Het is van essentieel belang oplossingen te vinden 
voor dergelijke met kwaliteit verbonden problemen. 
De vijf belangrijkste probleemgebieden voor de Gemeenschap zijn in dit verband de volgende: 
3.1 Het huidige gebrek aan harmonisatie 
De Lid-Staten hebben elk afzonderlijk en op hun eigen manier voorzien in de universele 
dienstverlening, waardoor er nogal wat verschillen zijn ten aanzien van de exploitatie. Dit kan 
leiden tot grote problemen voor post die tussen de Lid-Staten wordt verstuurd, en ook tot hoge 
alternatieve kosten. Het meest in het oog springend is het feit dat de universele dienstverlening in 
de verschillende Lid-Staten op verschillende wijze wordt gedefinieerd, zodat de klanten niet zonder 
meer vergelijkbare zendingen op dezelfde manier kunnen versturen in verschillende Lid-Staten. Er 
zijn echter op alle niveaus interoperabiliteitsproblemen te vinden. Op detailniveau, bij voorbeeld, 
treden er problemen op doordat er geen geharmoniseerde norm is voor de afmetingen van 
enveloppen. 
3.2 Negatieve gevolgen voor de werking van de interne markt 
De kwaliteit van de universele dienstverlening van de diverse postadministraties loopt sterk uiteen. 
In sommige Lid-Staten wordt 90% van de post binnen één dag besteld (dit is tevens de algemeen 
aanvaarde doelstelling); in andere bedraagt dit aandeel maar 15 a 16%; in weer andere ligt dit cijfer 
-3 -
daartussen in (zij het meestal dichter bij de 90%). De algemeen aanvaarde en niet bijzonder 
veeleisende doelstelling voor grensoverschrijdende post is bestelling binnen drie werkdagen; deze 
doelstelling wordt gemiddeld maar voor 40% gehaald, met grote variaties tussen de verschillende 
postadministraties. 
Dergelijke variaties hebben grote gevolgen voor die sectoren van het economisch en sociaal leven 
van de Gemeenschap die sterk afhankelijk zijn van postdiensten. Grote verzenders van post zijn 
onder andere zulke belangrijke sectoren als de uitgeverij, financiële diensten, postorderverkoop en 
reclame. Voor deze sectoren kunnen de vermelde variaties in de kwaliteit van de universele 
dienstverlening tot distorsie leiden. Het is bij voorbeeld veel gemakkelijker verzekeringspolissen 
aan particuliere huishoudens te verkopen in een Lid-Staat waar een kwaliteitsniveau van 90% wordt 
gehaald dan wanneer dit slechts 16% bedraagt. Het is dan moeilijker voor een bedrijf om zijn 
produkten per post te verkopen in een andere Lid-Staat dan voor een bedrijf dat in die Lid-Staat is 
gevestigd. 
Het is waarschijnlijk geen toeval dat bij voorbeeld in een van de Lid-Staten met een bijzonder 
slechte kwaliteit van de postdiensten, de postordersector slechts één vijfde bedraagt van die in 
andere Lid-Staten van vergelijkbare economische grootte. Dit schaadt de mogelijkheden van de 
postorderbedrijven. Niet minder belangrijk is dat het ook de keuzemogelijkheden van de particuliere 
consument beperkt. Zij die in regio's met slechte postdiensten wonen, en dat zijn er nogal wat, 
bevinden zich daarom in een geïsoleerde positie, niet alleen wat betreft het persoonlijke contact dat 
via de post loopt, maar ook ten aanzien van de diensten die via de post kunnen worden bereikt. 
Dergelijke verstoringen van de interne markt zijn niet alleen ten nadele van de verzenders van post, 
maar ook van de ontvangers. Wanneer men van een bepaalde regio van de Gemeenschap de indruk 
heeft dat daarin de universele dienstverlening van mindere kwaliteit is, zullen bedrijven (bij 
voorbeeld postorderbedrijven) minder interesse hebben in deze markt voor hun produkten. Dit heeft 
tot gevolg dat de keuzemogelijkheden van de daar wonende potentiële consumenten worden 
beperkt. 
3.3 Onvoldoende kwaliteit van de grensoverschrijdende diensten 
Gemeten van ophaling tot bestelling is een binnenlandse postzending gemiddeld 1,5 tot 2 werkdagen 
onderweg, terwijl dit voor intracommunautaire grensoverschrijdende post gemiddeld 4 dagen is. 
Slechts een klein deel van dit verschil kan worden verklaard uit overwegingen van praktische aard 
die te maken hebben met de bedrijfsvoering. Dit kwaliteitsverschil leidt eigenlijk tot een soort 
"grenseffect". Wanneer men de behaalde kwaliteit vergelijkt met de doelstellingen, halen de 
postadministraties voor intracommunautaire briefpost deze slechts voor ongeveer 40%. Daarbinnen 
is sprake van een grote variatie. 
Dit is waarschijnlijk niet wat de gebruikers verwachten. Bovendien zullen de verwachtingen 
waarschijnlijk zelf steeds hoger worden gesteld naarmate het grensoverschrijdende postverkeer 
toeneemt. Voor de gebruiker is stilstand op dit gebied achteruitgang. Er lijken echter een aantal 
verbeteringen te hebben plaatsgevonden, vooral onder invloed van het invoeren van universele 
concurrentie (voor een deel ten gevolge van inbreuken op uitsluitende rechten die in de praktijk niet 
meer worden gehandhaafd). Er beslaat echter nog steeds een groot verschil tussen de doelstellingen 
die de postadministraties zichzelf hebben opgelegd (zij het om tegemoet te komen aan de eisen van 
de gebruikers, dan wel uit overwegingen die met de bedrijfsvoering te maken hebben) en de 
werkelijkheid. 
Aangezien doeltreffende grensoverschrijdende communicatie van wezenlijk belang is voor het 
economisch en sociaal leven in de Gemeenschap, dient zij bezorgd te zijn over de onbetrouwbare 
aard van de grensoverschrijdende postdiensten. 
3.4 Gebrek aan samenhang 
Een van de doelstellingen van de Gemeenschap is voor de eigen samenhang te zorgen. Deze 
doelstelling is duidelijk niet gediend bij de grote verschillen die in de postsector te vinden zijn. 
Postverzending is een van de middelen om berichten of goederen te versturen. Regio's met 
onbetrouwbare postdiensten bevinden zich op dit gebied dus in het nadeel. Dit kan ertoe leiden dat 
zowel particulieren als bedrijven in dergelijke regio's zich afgesneden voelen van de rest van de 
Gemeenschap. 
Een dergelijke nadelige positie is niet alleen af te meten aan hun eigen vereisten, maar moet ook 
worden vergeleken met de voorwaarden die gelden in andere regio's van de Gemeenschap waar de 
kwaliteit van de universele dienstverlening beter is. 
3.5 Distorsie 
In de paragraaf gewijd aan de negatieve gevolgen voor de interne markt werd er reeds op gewezen 
dat verschillen in de kwaliteit van de universele dienstverlening tussen regio's kan leiden tot 
distorsie in andere, van postdiensten afhankelijke sectoren. Daarnaast moet er echter ook op worden 
gewezen dat de postsector zelf al bepaalde distorsies in zich kan bergen. Dat is bij voorbeeld het 
geval wanneer de omvang van de uitsluitende rechten groter is dan vereist om de universele 
dienstverlening te kunnen garanderen. De Lid-Staten dienen derhalve uit te gaan van het 
evenredigheidsbeginsel. Een voorbeeld daarvan is te vinden in enkele Lid-Staten die direct-mail 
buiten de concessie hebben geplaatst. 
4. DE DOELSTELLINGEN VAN HET GROENBOEK 
Het Groenboek heeft bijgevolg twee hoofddoelstellingen: 
presenteren van een overzicht van de huidige stand van zaken en aanwijzen van de bestaande en 
toekomstige problemen en uitdagingen; 
bespreken van de mogelijke oplossingen en deze vorm geven in een gedetailleerd overzicht van de 
mogelijke keuzen voor de toekomst, waarbij het duidelijk zal zijn dat de definitieve voorstellen voor 
de te nemen maatregelen pas kunnen worden gegeven na het overleg dat naar aanleiding van dit 
Groenboek zal plaatsvinden. 
Het Groenboek is dus ingedeeld in: 
1. Beschrijving van de postsector (hoofdstukken 2 t/m 6) 
2. Overzicht van de problemen en uitdagingen (hoofdstuk 7) 
3. Mogelijke oplossingen voor de problemen en uitdagingen (hoofdstuk 8) 
4. Beleidsvoorstellen (hoofdstuk 9) 
Met nadruk moet worden gesteld dat het Groenboek een discussiestuk is. Daarbij geeft het uiteraard de 
zienswijze weer van de Commissie zoals die op dit ogenblik is en die toi stand is gekomen na vrij uitgebreid 
overleg met de Lid-Staten en een aantal andere betrokken partijen. Met de publikatie van het Groenboek 
breekt een periode aan van breder overleg, waaraan alle betrokken partijen zullen worden uitgenodigd bij te 
dragen. Na deze overlegperiode zal de Commissie uiteindelijk met voorstellen komen, waarbij rekening 
wordt gehouden met de ontvangen bijdragen. 
-5 -
5. GRONDSLAGEN VAN HET BELEID 
Iedereen is het erover eens dat de belangrijkste beleidsgrondslag de noodzaak is te voorzien in de 
handhaving van de universele dienstverlening en dus ervoor te zorgen dat de openbare taak van de 
postadministraties kan worden uitgevoerd onder goede economische en financiële voorwaarden. Dit houdt in 
concreto in dat er in heel de Gemeenschap een postdienst beschikbaar moet blijven, zowel voor 
binnenlandse diensten binnen een Lid-Staat als voor grensoverschrijdende diensten tussen twee Lid-Staten. 
Deze universele dienstverlening moet betaalbaar, van voldoende goede kwaliteit en voor iedereen 
toegankelijk zijn. Als eenmaal aan deze voorwaarde is voldaan, is het zaak de potentiële gebruikers van 
postdiensten zoveel mogelijk keuze te bieden, voor zover daarbij, in overeenstemming met het 
subsidiariteitsbeginsel, rekening wordt gehouden met de openbare taak van de postadministraties. 
In het Groenboek moet uiteraard worden ingegaan op deze beleidsgrondslagen en eventuele andere, 
afgeleide doelstellingen, in het kader van het communautaire recht en het algemeen beleid van de 
Gemeenschap. Er moet ook worden ingegaan op de gevolgen voor de interne markt en rekening gehouden 
met de mogelijke gevolgen van zowel de politieke als de economische unie. Verder moet ook aandacht 
worden geschonken aan de rol van de relevante artikelen van het Verdrag van Rome. 
6. DE VERSCHILLENDE KEUZEMOGELIJKHEDEN 
Er is een aantal algemene keuzemogelijkheden aan te geven voor het verwezenlijken van de genoemde 
doelstellingen; daarnaast dient uiteraard ook aandacht te worden besteed aan de gevolgen van het nalaten 
van het ondernemen van actie. Er kunnen twee hoofdpaden voor actie worden onderscheiden, namelijk 
liberalisatie en harmonisatie. 
De sector is reeds in aanzienlijke mate geliberaliseerd; ongeveer 50% van de inkomsten die erin worden 
gegenereerd, hebben betrekking op niet-concessiediensten. Dit is het resultaat van een algemene lange-
termijntrend om de markt open te stellen, en de in het Groenboek uiteengezette keuzemogelijkheden zijn 
erop gericht de nog bestaande beperkingen te verminderen. Op harmonisatiegebied, daarentegen, is tot nu 
toe vrij weinig gebeurd (ten aanzien van mogelijke doelstellingen op communautair niveau). Gevolg van dit 
alles is wel dat de postsector in de Gemeenschap grote verschillen vertoont, niet alleen op het gebied van de 
regelgeving, maar ook ten aanzien van voor de klant belangrijke aspecten als toegang tot de diensten, 
omvang en kwaliteit van de dienstverlening en tarieven. 
De beste manier om na te gaan hoe de situatie aan de vereisten kan worden aangepast, is door eerst de 
"extreme" opties volledige liberalisatie of volledige harmonisatie te bespreken. Dit zijn immers twee 
uitersten op een schaal van mogelijke scenario's. Ook de optie in het geheel niets te ondernemen ("status 
quo") moet worden bestudeerd. De laatste optie waarop zal worden ingegaan, is een evenwichtsscenario 
waarin de voordelen worden gecombineerd van zowel een geleidelijke openstelling van de markt als een 
selectieve harmonisatie. Daarbinnen is weer een groot aantal varianten mogelijk; sommige daarvan zullen 
hieronder in punt 6.4 worden besproken. 
6.1 Volledige liberalisatie 
De normale marktvoorwaarden zijn die van een volledig vrije concurrentie. Volledige liberalisatie 
van de postsector zou echter leiden tot de teloorgang van de universele dienstverlening, zeker voor 
prijzen die voor iedereen betaalbaar zijn. Oorspronkelijk waren er een aantal voorstanders van deze 
optie; nu gelooft echter niemand meer in volle ernst dat het mogelijk is te voldoen aan de eis tot 
universele dienstverlening wanneer volledig zou worden geliberaliseerd. Er lijken dan ook geen 
particuliere exploitanten te zijn die erin geïnteresseerd zijn een standaard-briefpostdienst te leveren 
op het hele grondgebied van welke Lid-Staat dan ook. 
-6-
6.2 Volledige harmonisatie 
Om de postsector volledig te harmoniseren zou er één enkel centraal uitvoerend orgaan moeten zijn 
om toe te zien op de harmonisatie. Een dergelijk orgaan - eigenlijk één enkele centrale 
postadministratie voor de gehele Gemeenschap - zou de totale verantwoordelijkheid dragen voor 
alle aspecten die tot nu toe worden gerekend tot de bevoegdheden van de verschillende tot de 
postsector behorende overheidsinstellingen in de Gemeenschap. 
Een volledige harmonisatie zou ook een gelijk tarief voor de hele Gemeenschap inhouden, evenals 
dezelfde toegangsvoorwaarden en kwaliteit en omvang van de dienstverlening. De invoering van 
één enkel tarief (waar niemand om lijkt te vragen) zou in de praktijk tot een overweldigende 
hoeveelheid problemen leiden. Het zou ook bijzonder onpraktisch zijn en tot gigantische 
kruissubsidies aanleiding geven (de tarieven lopen thans uiteen binnen een verhouding van wel een 
tot drie). De benodigde centrale coördinatie van bij voorbeeld marketing- of personeelsbeleid zou 
waarschijnlijk leiden tot een te starre opzet waarin niet meer kan worden ingespeeld op de lokale 
omstandigheden. Verder zou het uitvoerende orgaan, de centrale postadministratie, aanleiding geven 
tot een grote extra overhead. 
Kortom, volledige harmonisatie zou te veel beperkingen opleggen en maar weinig voordelen 
opleveren. Er moet er ook op worden gewezen dat blijkbaar niemand zo'n centraal orgaan, zoals 
dat nodig zou zijn voor de tenuitvoerlegging van een harmonisatie op dergelijke schaal, in het leven 
wenst te roepen. 
6.3 Status quo 
Een keuze voor deze (theoretische) mogelijkheid zou leiden tot een vergroting van de reeds 
bestaande grote verschillen, hetgeen in het licht van de in punt 3 vermelde argumenten de goede 
werking van de interne markt zou verstoren. Daarmee zou op het gebied van de postdiensten een 
Europa met twee snelheden ontstaan. Kortom, de interne markt voor postdiensten zou niet tot stand 
komen en dit zou ook significante gevolgen hebben voor andere sectoren die van postdiensten 
gebruik maken. Het zou waarschijnlijk ook niet het meest geëigende antwoord zijn op de 
implicaties van de politieke en economische unie. 
6.4 Een evenwichtige optie: verdere openstelling van de markt, gekoppeld aan een versterking van 
de universele dienstverlening 
In deze optie wordt aanvaard dat het voor het garanderen van de universele dienstverlening nodig is 
de vrije werking van de markt enigszins te beperken. Dat kan gebeuren door het vaststellen van een 
pakket van concessiediensten waarvoor de nationale postadministraties bepaalde bijzondere en 
uitsluitende rechten genieten. De omvang van het concessiegebied dient echter strikt evenredig te 
zijn aan de omvang van de verplichte universele dienstverlening. Terzelfdertijd kan een 
regelgevende controle op een deel van de markt (het in ruil voor universele dienstverlening 
verleende concessiegebied) bepaalde harmonisatiemaatregelen mogelijk maken om te garanderen dat 
de universele dienstverlening daadwerkelijk in alle twaalf Lid-Staten ter beschikking staat. 
Ook nu al plaatsen alle Lid-Staten een aantal diensten in het concessiegebied teneinde de universele 
dienstverlening te garanderen; maar de omvang van dit gebied is meestal groter - soms veel groter -
dan nodig is om aan de doelstellingen te voldoen. Verder is hel nog maar de vraag of de werkelijke 
doelstelling, met inbegrip van kwaliteitsdoelstellingen, ook wordt gehaald. Ten slotte is het gewoon 
ook bijzonder nuttig om eens duidelijk vast te stellen wat onder de concessie valt en wat niet. 
Er zou een gemeenschappelijke definitie dienen te worden opgesteld van de universele 
dienstverlening die in heel de Gemeenschap ter beschikking moet staan. Dat is nog niet gebeurd, 
maar er kan echter al wel worden aangegeven hoe de markt bij deze optie gedeeltelijk zou moeten 
-7 -
worden geliberaliseerd zonder de doelstelling van de universele dienstverlening in gevaar te 
brengen. 
Bij het streven naar een evenwichtige benadering dient een aantal diensten uit de concessie te 
worden gehaald (voor zover zij daar thans onder vallen). Dit geldt voor expresdiensten en 
publikaties (pakketdiensten zijn al in alle twaalf Lid-Staten geliberaliseerd). Op dit ogenblik lijken 
daaraan ook grensoverschrijdende diensten en, a priori, direct-mail te worden toegevoegd. Voor 
beide soorten diensten moet dan wei door middel van regelgeving gezorgd worden voor de nodige 
controlemechanismen om te verhinderen dat deze liberalisatiemaatregelen niet worden gebruikt om 
de gerechtvaardigde uitsluitende rechten van de concessiehouders te omzeilen. Vooral ten aanzien 
van direct-mail geldt dat goed moet worden onderzocht wat de economische implicaties van een 
liberalisatie voor de universele dienstverlening zijn. 
De liberalisatie dient geleidelijk te worden ingevoerd. Daarbij moet rekening worden gehouden met 
de nodige overgangsperioden teneinde het economische en financiële evenwicht te garanderen dat 
nodig is voor de universele dienstverlening. 
Voor de diensten die in de concessie kunnen blijven - kort samen te vatten onder de noemer 
zakelijke en persoonlijke correspondentie -, zou men duidelijke grenzen kunnen geven om het 
concessiegebied nauwkeurig af te bakenen. Deze grenzen zouden worden uitgedrukt als 
grenswaarden voor gewicht en tarief. 
Er dient met nadruk op te worden gewezen dat als een Lid-Staat vreest dat deze voorstellen afbreuk 
doen aan de doelstelling van de universele dienstverlening, zij kan overwegen een minder liberale 
definitie te hanteren, voor zover deze toch nog beantwoordt aan de eis dat zij evenredig moet zijn 
aan de beoogde doelstelling en in overeenstemming is met het gemeenschapsrecht. 
De harmonisatiemaatregelen die naast deze liberalisatiemaatregelen dienen te worden doorgevoerd, 
van hun kant, moeten rechtstreeks voortvloeien uit de fundamentele doelstelling van de 
Gemeenschap dat er een universele dienstverlening van voldoende goede kwaliteit en tegen een 
betaalbare prijs moet zijn. Zoals reeds vermeld is er nog geen definitie opgesteld van een universele 
dienstverlening die in heel de Gemeenschap ter beschikking moet staan. Het is nochtans duidelijk 
dat een dergelijke definitie nodig is en dat bij het opstellen ervan de potentiële gebruikers - met 
inbegrip van vertegenwoordigers van de consumenten - dienen te worden geraadpleegd. Een aantal 
eisen die ten aanzien van de harmonisatie moeten worden gesteld, zijn echter nu al duidelijk. 
De universele dienst moet gemakkelijk toegankelijk zijn en dat is thans vaak niet het geval. Gezien 
de bestaande verschillen in kwaliteit van de dienst, is ook op dit gebied enige harmonisatie nodig. 
De thans toegepaste tarieven lijken in het algemeen redelijk betaalbaar te zijn, maar zij vormen in 
een aantal gevallen geen goede weerspiegeling van de kosten; wanneer dergelijke tariefgrondslagen 
door de postadministraties worden toegepast, kan dit de levensvatbaarheid op de lange termijn van 
de voor de universele dienstverlening gebruikte postale netwerken in gevaar brengen. Verder 
moeten de postadministraties inderdaad het voor de universele dienstverlening gebruikte netwerk 
kunnen inzetten voor niet-opgedragen diensten, maar daarvoor bestaan thans nog geen 
gemeenschappelijke regels. 
Gezien deze reeds bestaande en nog te verwachten problemen is het aangewezen op de volgende 
gebieden tot harmonisatiemaatregelen over te gaan: 
toegang 
de regels moeten dezelfde zijn voor alle gebruikers die aan dezelfde voorwaarden voldoen; 
in verband met de behoeften inzake toegangsvoorwaarden bij andere dienstenleveranciers 
(andere postadministraties dan wel particuliere exploitanten) kan het nodig zijn met behulp 
van bijzondere technische maatregelen te zorgen voor de nodige interoperabiliteit; 
dienstverlening 
voor alle universele diensten moeten er normen worden opgesteld. De kwaliteit moet 
worden gemeten met behulp van een gemeenschappelijk systeem dat een goede weergave 
vormt van de door de gebruiker ervaren kwaliteit. De resultaten moeten openbaar worden 
gemaakt; 
tarieven 
de tarieven van elke dienst dienen gerelateerd te zijn aan de gemiddelde kosten van die 
dienst. De bestaande verschillen in tariefstructuren moeten kleiner worden gemaakt 
teneinde de bestaande marktdistorsies te verminderen. 
Deze harmonisatiemaatregelen zouden kunnen worden ingevoerd in de wetenschap dat de 
basisbehoeften van de klanten in alle Lid-Staten waarschijnlijk sterke gelijkenis met elkaar 
vertonen. 
7. VOORGESTELD SCENARIO 
De laatste optie komt overeen met het scenario dat de voorkeur verdient, omdat het de evenwichtigste is. 
Hierin wordt een geleidelijke openstelling van de markt gecombineerd met de tenuitvoerlegging van 
harmonisatiemaatregelen om te voldoen aan communautaire doelstellingen. Zodoende zal worden gezorgd 
voor een in goede omstandigheden plaatsvindende universele dienstverlening, terwijl tegelijkertijd de 
gebruikers een zo breed mogelijke keuze hebben. Er dient op te worden gewezen dat hier geen sprake is van 
een enkele oplossing, maar van een verzameling maatregelen die zorgen voor het instellen van de benodigde 
gemeenschappelijke structuren. Elk van de voorstellen, hoewel gericht op de aanpak van een specifiek 
probleem, maakt dus deel uit van een samenhangend geheel. 
Het in dit Groenboek gehuldigde standpunt komt er in het kort op neer dat de doelstelling van de universele 
dienstverlening het instellen van een pakket van concessiediensten kan rechtvaardigen, teneinde bij te dragen 
aan de financiële levensvatbaarheid van het voor de universele dienstverlening gebruikte netwerk. Zodoende 
kan de vervulling van de openbare opdracht, die eigen is en zal blijven aan de universele dienstverlening, 
worden gegarandeerd. De omvang van een dergelijke concessie, waarvoor de verlener van die diensten 
bepaalde bijzondere en uitsluitende rechten worden toegekend, dient rechtstreeks evenredig te zijn aan de 
beoogde doelstelling. Aldus kan de universele dienstverlening worden gegarandeerd terwijl er een maximale 
keuzevrijheid bestaat voor potentiële gebruikers. 
Hierbij dient te worden aangetekend dat reeds enige voorlopige reacties werden ontvangen op de laatste 
ontwerp-versies van de in dit Groenboek voorgestelde opties; er lijkt daarin een consensus te bestaan over 
de algemene oriëntatie bij deze keuze. Sommige betrokkenen geven echter uiting aan hun verontrusting naar 
aanleiding van een aantal punten. Daarbij gaat het om de noodzaak voor overgangsperioden en er wordt ook 
gewezen op mogelijke problemen met een aantal liberalisatievoorstellen, zoals voor direct-mail, 
intracommunautaire grensoverschrijdende post en internationale post. Het debat dat in het kader van het 
brede overleg zal plaatsvinden na publikatie van dit Groenboek kan zich op dergelijke punten toespitsen; 
daarbij dient echter wel rekening te worden gehouden met het gehele, evenwichtige pakket van beleidsopties 
dat erin aan bod komt. 
Er moet tevens met nadruk op worden gewezen dat de algemene oriëntatie op verdere openstelling van de 
markt, gekoppeld aan een versterking van de universele dienstverlening op een aantal verschillende 
manieren ten uitvoer kan worden gelegd. Het is de bedoeling de belangrijkste nog te maken keuzes te laten 
totstandkomen door middel van het debat dat op de publikatie van het Groenboek zal volgen. Er zal dus 
meer onderzoek moeten worden uitgevoerd alvorens de voorstellen kunnen worden itgevoerd. Daarbij zal 
een groot aantal besprekingen met gebruikersgroepen moeten worden gevoerd tene.nde hun behoeften beter 
te leren kennen, vooral ten aanzien van een grotere keuzevrijheid. Zoals reeds opgemerkt is ook een 
gemeenschappelijke definitie van de universele dienstverlening nodig. Er is meer onderzoek nodig voordat 
-9 -
de gewichts- en tariefgrenzen voor het afbakenen van de concessie kunnen worden bepaald. Er moeten 
minimumniveaus voor de universele dienstverlening worden afgesproken. Verder is er meer onderzoek 
nodig om het beginsel dat de tarieven aan de gemiddelde kosten gerelateerd dienen te zijn ten uitvoer te 
kunnen leggen. 
Al dient dit gedetailleerdere onderzoek nog plaats te vinden, het in dit Groenboek voorgestelde geheel van 
beleidsopties wordt naar voren gebracht in de overtuiging dat de voorgestelde gemeenschappelijke structuur, 
die harmonisatie en liberalisatie aan elkaar koppelt, zal zorgen voor de gewenste universele dienstverlening 
en een optimale keuzevrijheid. 
De belangrijkste beleidsdoelstellingen voor de postdienstensector in de Gemeenschap staan in het overzicht 
op de volgende bladzijde. 
- 10-
1. ZORGEN VOOR EEN UNIVERSELE POSTDIENSTVERLENING IN DE GEHELE 
GEMEENSCHAP TEGEN VOOR IEDEREEN BETAALBARE TARIEVEN DOOR MIDDEL 
VAN DE INVOERING (VOOR ZOVER IN DE AFZONDERLIJKE LIDSTATEN NOG 
NODIG) VAN EEN PAKKET VAN CONCESSIEDIENSTEN WAARAAN BEPAALDE 
BIJZONDERE EN UITSLUITENDE RECHTEN ZIJN VERBONDEN TENEINDE HET 
BEHOUD VAN VOLDOENDE INKOMSTEN TE GARANDEREN OM DE OPENBARE 
OPDRACHT ONDER GOEDE VOORWAARDEN TE KUNNEN UITVOEREN; 
TEGELIJKERTIJD, EN IN OVEREENSTEMMING MET DEZE DOELSTELLING, 
ZORGEN VOOR VRIJE CONCURRENTIE IN EEN ZO GROOT MOGELIJK DEEL VAN 
DE SECTOR. 
2. INVOEREN VAN GEMEENSCHAPPELIJKE VERPLICHTINGEN VOOR DE 
UNTVERSELE-DIENSTVERLENERS IN DE GEMEENSCHAP IN VERBAND MET DE 
BIJZONDERE EN UITSLUITENDE RECHTEN DIE HEN DOOR DE CONCESSIE 
WORDEN VERLEEND OM DEZE UNIVERSELE DIENSTVERLENING MOGELIJK TE 
MAKEN, MET NAME WAT BETREFT DE KWALITEIT VAN DE DIENSTVERLENING. 
3. ONTPLOOIEN VAN DE NODIGE ACTIVITEITEN TER BEVORDERING VAN DE 
SAMENHANG BINNEN DE GEMEENSCHAP DOOR MIDDEL VAN PASSENDE 
HARMONISATIEMAATREGELEN. 
De belangrijkste beleidsdoelstellingen hebben dus betrekking op algemene regelgevingskwesties, op de 
verplichtingen van de concessiehouder en, ten slotte, op harmonisatie en samenhang. De belangrijkste 
beleidsdoelstellingen zijn onderverdeeld in meer specifieke opties die elk tot een van de volgende 
categorieën behoren. 
DEEL I: ALGEMENE REGELGEVINGSKWESTIES 
DEEL II: VERPLICHTINGEN VAN DE UNIVERSELE-DIENSTVERLENER 
DEEL III: HARMONISATIE EN SAMENHANG 
Deze opties worden voorgesteld in het vertrouwen dat zij een uitermate gunstig effect zullen hebben op de 
postdienstensector in de Gemeenschap - op alle klanten, ongeacht hun grootte en op alle exploitanten, zowel 
de openbare als de particuliere. In het kort: zij zullen leiden tot een dynamische interne markt voor de 
postdiensten. 
-11 -
DEEL I: ALGEMENE REGELGEVINGSKWESTIES 
1. VASTSTELLING VAN EEN UNIVERSEEL DIENSTENPAKKET 
De belangrijkste maatschappelijke verplichting van de posterijen is de instandhouding van de universele 
dienstverlening. Een universele dienstverlening waarbij geen beperkingen aan de tarieven worden gesteld, 
kan ook in de vrije (niet-concessie) sector worden bereikt. Maar voor diensten tegen tarieven die binnen het 
bereik van iedereen liggen, zijn voldoende financiële schaalvoordelen noodzakelijk. Deze kunnen alleen 
worden bereikt door een aantal bijzondere en uitsluitende rechten te verlenen, m.a.w. door 
concessiediensten in te voeren. (Ofschoon het mogelijk is dat er in een en dezelfde Lid-Staat verscheidene 
concessiehouders zijn, is dit niet erg waarschijnlijk; terwille van de eenvoud hebben alle voorstellen 
betrekking op slechts één concessiehouder - de postadministratie - per Lid-Staat.) 
2. VASTSTELLING VAN DE DEFINITIE VAN UNIVERSELE EN CONCESSIEDIENSTEN 
Een uitwerking tot in de details is nodig voordat een communautaire definitie van het 
concessiedienstenpakket kan worden gegeven. In het kader van deze analyse zal worden gezocht naar een 
oplossing die zo min mogelijk beperkingen met zich meebrengt. Eventueel is het op grond van de 
omstandigheden in sommige Lid-Staten nodig een minder ruim pakket concessiediensten te kiezen dan op 
communautair niveau, doch zonder afbreuk te doen aan de doelstelling betreffende de universele 
dienstverlening. Hoe dan ook, in de definitie moet duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen wat wel en 
wat niet onder de concessie valt. 
3. WAARBORGING VAN DE COMPATIBILITEIT VAN DE WETGEVING EN HET BELEID 
VAN DE GEMEENSCHAP ENERZIJDS EN DE OVERIGE VERPLICHTINGEN VAN DE 
LID-STATEN ANDERZIJDS 
Net als in alle andere sectoren moet er worden gestreefd naar een beperking van de eventuele spanningen 
tussen het Gemeenschapsrecht en -beleid enerzijds en eventuele verplichtingen die voortvloeien uit andere 
door de Lid-Staten aangegane overeenkomsten anderzijds. 
4. SCHEIDING VAN REGELGEVENDE EN UITVOERENDE BEVOEGDHEDEN 
Omdat de gebruikers het meest gediend zijn met een gelijke behandeling van alle exploitanten, is het van het 
grootste belang dat de regelgevende en uitvoerende bevoegdheden van elkaar worden gescheiden. Met een 
onafhankelijke regelgevende instantie kan het beste evenwicht worden gevonden tussen openbare en 
particuliere exploitanten en tussen aanbieders van concessiediensten en van niet-concessiediensten. Deze 
instantie zal toezicht houden op de doelmatigheid van de concessiediensten, d.w.z. dat de aanbieder zowel 
een goede universele dienstverlening in stand moet houden, als zijn overige, in de punten 5, 6 en 8 
uiteengezette verplichtingen dient na te komen. Wanneer niet aan de verplichtingen wordt voldaan, dient de 
regelgevende instantie zich te beraden over de te treffen maatregelen. 
DEEL H: VERPLICHTINGEN VAN DE UNIVERSELE-DIENSTVERLENER 
5. INVOERING VAN GELIJKE TOEGANGSVOORWAARDEN VOOR IEDEREEN TOT DE 
UNIVERSELE DIENSTEN 
Gelijke behandeling van de gebruikers (klanten) van universele diensten dient regel te zijn. Erkend wordt 
evenwel dat de klanten uiteenlopende behoeften hebben en niet in dezelfde mate met de exploitanten van de 
universele diensten kunnen samenwerken. Dit hangt niet alleen af van de grootte van de klant, doch vooral 
ook van zijn vermogen om de post op een voor de exploitant van de universele dienst gunstige wijze voor te 
bereiden, waardoor laatstgenoemde korting kan geven. 
12 
6. KOPPELING VAN DE TARIEVEN VOOR DE UNIVERSELE DIENSTEN AAN DE 
GEMIDDELDE KOSTEN 
De tarieven moeten op de gemiddelde kosten worden gebaseerd. Een consequente toepassing van dit principe 
is de beste garantie voor financieel gezonde postdiensten. Kruissubsidiëring kan worden toegestaan tussen 
geografische gebieden om de péréquation tarifaire mogelijk te maken, evenals van het niet-concessiegedeelte 
naar het concessiegedeelte. Eventueel kan ook kruissubsidiëring andersom, van het concessiegedeelte naar 
het niet-concessiegedeelte, worden toegestaan wanneer dat nodig is voor de universele dienstverlening of 
voor zover zulks niet in strijd is met de regels inzake de mededinging. Afgezien van deze uitzonderingen, en 
om iedereen een gelijke behandeling te geven, dient kruissubsidiëring, zowel tussen verschillende diensten 
als - door kortingen - tussen verschillende categorieën gebruikers, zoveel mogelijk te worden beperkt en 
geleidelijk te worden afgeschaft. 
7. INVOERING VAN EEN REGELING VOOR ONDERLINGE COMPENSATIE VAN DE 
ADMINISTRATIES OP BASIS VAN DE BESTELLINGSKOSTEN 
De huidige compensatieregeling van de postadministraties (de eindvergoedingenregeling) is niet op de kosten 
gebaseerd, hetgeen tot significante verschillen tussen de vergoedingen en de feitelijke bestellingskosten leidt. 
Bij de financiële compensatieregeling tussen de postadministraties moet van hetzelfde uitgangspunt worden 
uitgegaan als bij de vaststelling van de tarieven op basis van de kosten. 
8. INVOERING VAN NORMEN EN KWALITEITSCONTROLE VOOR DE UNIVERSELE 
DIENSTEN 
De invoering van een pakket concessiediensten vindt haar rechtvaardiging in de maatschappelijke 
wenselijkheid van de universele dienstverlening. De feitelijke kwaliteit van de dienstverlening is dan ook 
cruciaal voor de bevrediging van de maatschappelijke behoeften. Daarom moet er worden gezorgd voor 
normen, kwaliteitsbewaking en controlesystemen. Nadrukkelijk zij erop gewezen dat deze normen niet meer 
dan minimumnormen zijn: de exploitanten van de universele diensten moeten streven naar een 
kwaliteitsniveau dat hoger ligt dan de norm voorschrijft. 
DEEL UI: HARMONISATIE EN SAMENHANG 
9. HARMONISATIE WAAR DIT DE KLANT TEN GOEDE KOMT 
Hoe concreter de voordelen voor de consument, des te meer pleiten zij voor harmonisatie. De duidelijkste 
voordelen kunnen waarschijnlijk worden bereikt door een zekere mate van harmonisatie van de 
toegangsvoorwaarden en door harmonisatie van de kwaliteitsnormen en kwaliteitsbewaking (als beschreven 
in punt 8). 
10. OVERWEGINGEN BETREFFENDE DE SAMENHANG 
Het is van belang steeds in gedachte te houden dat de gehele Gemeenschap moet beschikken over een 
effectieve postsector die op adequate wijze in alle behoeften van de Gemeenschap op postgebied kan 
voorzien. Het grootste deel van de noodzakelijke verbeteringen kan worden bereikt door middel van een 
beter beheer. Enige kapitaalinvesteringen kunnen evenwel nodig zijn, hetgeen vooral in de minder 
begunstigde regio 's een zware last kan zijn. 
SAMENVATTING 13 -
Beknopte inhoudsopgave 
HOOFDSTUK 1. 
HOOFDSTUK 2. 
HOOFDSTUK 3. 
HOOFDSTUK 4. 
HOOFDSTUK 5. 
HOOFDSTUK 6. 
HOOFDSTUK 7. 
HOOFDSTUK 8. 
HOOFDSTUK 9. Inleiding 
De postdienstensector - korte beschrijving 
De regelgeving 
Commerciële aspecten 
Economische en bedrij fstechnische aspecten 
Sociale aspecten 
De bestaande situatie: problemen en uitdagingen 
Bespreking van de mogelijke oplossingen 
Beleidsopties 
BULAGEN 
VERKLARENDE WOORDENLIJST 
- 14 
Volledige inhoudsopgave 
SAMENVATTING 
HOOFDSTUK 1. INLEIDING 
HOOFDSTUK 2. DE POSTDIENSTENSECTOR - KORTE BESCHRIJVING 
1. ALGEMEEN 
2. BELANG VOOR DE GEMEENSCHAP 
3. KLANTENTRENDS 
4 HUIDIGE WETGEVING 
5. BESCHIKBARE DIENSTEN 
6. ECONOMISCHE ASPECTEN 
7. WERKGELEGENHEID 
8. DE GEMEENSCHAPSDIMENSIE 
HOOFDSTUK 3. DE REGELGEVING 
1. INLEIDING 
2. GEBRUIKTE TERMINOLOGIE 
3. DE BESTAANDE WETGEVINGEN IN DE L1D-STATEN 
3.1 ALGEMEEN 
3.2 RECHTSVORM VAN DE POSTADMINISTRATIES 
3.3 OMVANG VAN DE CONCESSIE 
3.4 DEFINITIE VAN DE DIENSTEN 
3.5 PREPOSTAAL WERK DOOR TUSSENPERSONEN 
3.6 POSTVERZENDING EN ZELFBEZORGING 
3.7 HYBRIDE DIENSTEN 
3.8 GRENSOVERSCHRIJDEND POSTVERKEER 
3.9 SPECIFIEKE KENMERKEN VAN DE NATIONALE WETGEVINGEN 
4. REGELGEVINGSSTRUCTUREN 
4.1 SCHEIDING VAN REGELGEVENDE EN EXPLOITATIEFUNCT1ES 
4.2 VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE REGELGEVENDE INSTANTIE 
4.3 VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE EXPLOITANT 
5. DE INTERNATIONALE REGELGEVING 
5.1 DE WERELDPOSTUNIE (UPU) 
5.2 DE ALGEMENE OVEREENKOMST BETREFFENDE TARIEVEN EN HANDEL 
(GATT) 
5.3 DE EUROPESE CONFERENTIE VAN PTT-ADMINISTRATIES (CEPT) 
6. DE REGELGEVING IN DE GEMEENSCHAP 
6.1 HET VERDRAG VAN ROME 
6.2 TOEPASSING VAN DE REGELS BETREFFENDE DE MEDEDINGING 
6.3 HET VERDRAG VAN ROME EN HET WERELDPOSTVERDRAG 
6.4 OVERIG COMMUNAUTAIR BELEID 
- 15 
HOOFDSTUK 4. COMMERCIËLE ASPECTEN 
1. INLEIDING 
2. MARKTOVERZICHT 
3. DE KLANTEN 
3.1 EISEN VAN DE KLANT 
3.2 DE GENEIGDHEID DIENSTEN AF TE NEMEN 
3.3 MARKTEN 
3.4 MARKTSEGMENTEN 
4. DIENSTEN EN EXPLOITANTEN 
4.1 BRIEFPOST 
4.2 PAKKETPOST 
4.3 EXPRESZENDINGEN 
5. FINANCIËLE GEGEVENS 
5.1 HUIDIGE STAND VAN ZAKEN 
5.2 TRENDS 
6. TOEGANG TOT POSTDIENSTEN 
6.1 PARTICULIERE EXPLOITANTEN 
6.2 POSTADMINISTRATIES 
7. KWALITEIT VAN POSTDIENSTEN 
7.1 KWALITEIT OP NATIONAAL VLAK 
7.2 KWALITEIT VAN GRENSOVERSCHRUDENDE DIENSTEN 
8. TARIEVEN 
8.1 BASISTARIEVEN 
8.2 TARIEFSTRUCTUREN 
8.3 KORTINGEN 
8.4 CONCESSIONAIRE TARIEVEN (PREFERENTIËLE TARIEVEN) 
9. GEVOLGEN VAN DE EENWORDING VAN DE MARKT 
9.1 ALGEMENE ECONOMISCHE GEVOLGEN 
9.2 STRATEGIEËN VAN DE KLANTEN 
9.3 VERWACHTINGEN VAN DE KLANT TEN AANZIEN VAN POSTDIENSTEN 
9.4 BIJZONDERE GEVOLGEN VOOR DE EXPLOITATIE VAN POSTDIENSTEN 
HOOFDSTUK 5. ECONOMISCHE EN BEDRIJFSTECHNISCHE ASPECTEN 
1. INLEIDING 
2. UNIVERSELE DIENSTVERLENING 
3. EXPLOITATIE VAN POSTDIENSTEN - ALGEMENE BESCHRIJVING 
3.1 VERKOOP VAN DE DIENSTEN 
3.2 OPHALING 
3.3 SORTERING UITGAANDE POST 
3.4 VERVOER 
3.5 SORTERING BINNENKOMENDE POST 
3.6 BESTELLING 
3.7 OVERIGE ASPECTEN 
16-
4. GRENSOVERSCHRIJDENDE DIENSTEN 
4.1 UITGAANDE POST 
4.2 BINNENKOMENDE POST 
5. KOSTEN 
6. RENDABILITEIT EN TARIEFSTELLING 
6.1 EENHEIDSTARIEF 
6.2 BOEKHOUDING 
6.3 PREFERENTIËLE TARIEVEN 
7. FINANCIERING 
7.1 KRUISSUBSIDIES 
7.2 OVERHEIDSSTEUN 
8. EINDVERGOEDINGEN 
9. REMAILING 
9.1 A-B-C-REMAILING 
9.2 A-B-B-REMAILING 
9.3 A-B-A-REM AILING 
10. INVESTERINGEN EN TECHNOLOGIE 
10.1 TECHNOLOGIE 
10.2 POSTADMINISTRATIES - INVESTERINGEN 
10.3 PARTICULIERE EXPLOITANTEN - INVESTERINGEN EN KANSEN 
HOOFDSTUK 6. SOCIALE ASPECTEN 
1. INLEIDING 
2. HET PERSPECTIEF VAN DE KLANT 
2.1 HUIDIGE WENSEN 
2.2 BESTAANDE DIENSTEN 
2.3 NIEUWE WENSEN 
2.4 DE GEMEENSCHAPSDIMENSIE 
3. WERKGELEGENHEID 
3.1 DE HUIDIGE SITUATIE 
3.2 DE VRAAG NAAR PERSONEEL 
3.3 PERSONEELSBELEID EN ARBEIDSOMSTANDIGHEDEN: TRENDS 
3.4 OPLEIDING 
4. DE UITDAGING 
HOOFDSTUK 7. DE BESTAANDE SITUATIE: PROBLEMEN EN UITDAGINGEN 
1. INLEIDING 
2. HET STANDPUNT VAN DE KLANT 
2.1 DEFINITIES 
2.2 TOEGANG TOT DE DIENSTEN 
2.3 KWALITEIT VAN DE DIENSTEN 
- 17 
2.4 TARIEVEN 
2.5 TEVREDENHEID VAN DE KLANT 
3. HET STANDPUNT VAN DE EXPLOITANTEN 
3.1 JURIDISCHE ASPECTEN 
3.2 TOEGANG TOT DE DIENSTEN 
3.3 KWALITEIT VAN DE DIENSTEN 
3.4 TARIEVEN 
3.5 WERKGELEGENHEID 
3.6 TECHNISCHE ASPECTEN 
4. HET STANDPUNT VAN DE NATIONALE REGELGEVENDE INSTANTIES 
4.1 HET CONCESSIEGEDEELTE 
4.2 VERPLICHTINGEN IN VERBAND MET DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING 
5. DE IMPACT VAN 1992 
6. WAT GEBEURT ER ALS NIETS WORDT ONDERNOMEN? 
7. HET STANDPUNT VAN DE GEMEENSCHAP 
7.1 SCHEIDING VAN REGELGEVENDE EN OPERATIONELE TAKEN 
7.2 DEFINITIE VAN DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING 
7.3 OMVANG VAN DE CONCESSIE 
7.4 TOEPASSING VAN DE CONCESSIERECHTEN 
7.5 TOEGANGSVOORWAARDEN 
7.6 PRESTATIES VAN DE DIENSTEN 
7.7 TARIEVEN 
7.8 HARMONISATIE 
7.9 SAMENHANG 
7.10 LANGERE-TERMUNASPECTEN 
HOOFDSTUK 8. BESPREKING VAN DE MOGELIJKE OPLOSSINGEN 
1. INLEIDING 
2. WAAROM MOET DE GEMEENSCHAP OPTREDEN? 
3. DOELSTELLINGEN VAN DE GEMEENSCHAP 
3.1 BASISBEGINSELEN 
3.2 TENUITVOERLEGGING 
4. VASTSTELLEN VAN HET CONCESSIEGEDEELTE 
5. BESTELLING EN TERPOSTBEZORGING DOOR DE KLANT ZELF 
5.1 BESTELLING DOOR DE KLANT ZELF (ZELFBEZORGING) 
5.2 TERPOSTBEZORGING DOOR DE KLANT ZELF (ZELF POSTEN) 
6. VERPLICHTE DIENSTEN 
6.1 OP COMMUNAUTAIR NIVEAU VERPLICHTE DIENSTEN 
6.2 OP NATIONAAL NIVEAU VERPLICHTE DIENSTEN 
6.3 FINANCIERING 
7. NIEUWE DIENSTEN 
- 18 -
8. GRENSOVERSCHRUDEND POSTVERKEER 
8.1 INTRACOMMUNAUTAIR POSTVERKEER 
8.2 INTERNATIONAAL POSTVERKEER 
8.3 OVERIGE ONDERWERPEN 
9. OMVANG VAN DE CONCESSIE - BUZONDERE ASPECTEN 
9.1 DEFINITIEPROBLEMEN 
9.2 LANGZAMERE VERKEERSSTROMEN 
9.3 ELEKTRONISCHE COMMUNICATIE 
9.4 PREPOSTAAL WERK 
10. VOORGESTELDE CRITERIA 
10.1 OP DE MIDDELLANGE TERMUN 
10.2 OP KORTERE TERMIJN 
10.3 OP LANGERE TERMIJN 
11. DE VERENIGBAARHEID VAN DE POSTWETGEVINGEN MET HET 
GEMEENSCHAPSVERDRAG EN MET HET COMMUNAUTAIRE BELEID 
12. DE ROL VAN DE REGELGEVENDE INSTANTIE 
13. VERPLICHTINGEN VAN DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING - TOEGANG 
13.1 OPENBAARHEID VAN DE VOORWAARDEN VOOR HET TER POST BEZORGEN 
13.2 CONTRACTVOORWAARDEN VOOR GROTE KLANTEN 
13.3 PREPOSTAAL WERK 
13.4 TOEGANG VOOR PARTICULIERE EXPLOITANTEN 
13.5 TOEGANG VOOR ANDERE POSTADMINISTRATIES 
14. VERPLICHTINGEN VAN DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING - KWALITEIT 
14.1 VASTSTELLEN VAN KWALITEITSNORMEN 
14.2 KWALITEITSBEWAKING 
14.3 CONTROLE 
15. VERPLICHTINGEN VAN DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING - TARIEVEN (INCLUSIEF 
EIND VERGOEDINGEN) 
15.1 AAN DE KOSTEN GERELATEERDE TARIEVEN 
15.2 SUBSIDIES 
15.3 EINDVERGOEDINGEN 
16. NIET-CONCESSIEDIENSTEN 
16.1 TARIEVEN 
16.2 OVERIGE ASPECTEN 
17. VOOR HARMONISATIE IN AANMERKING KOMENDE GEBIEDEN 
17.1 TOEGANGSVOORW AARDEN/CONTRACTVOORWAARDEN 
17.2 KWALITEIT VAN DE DIENSTVERLENING 
17.3 TARIEFSTRUCTUREN 
17.4 "INTERFACE" MET DE KLANT 
17.5 BEDRUFSTECHNISCHE ASPECTEN 
17.6 WERKGELEGENHEID 
18. COMMUNAUTAIRE SAMENHANG 
19. TENUITVOERLEGGING VAN HET BELEID 
20. POSTALE FINANCIËLE DIENSTEN 
19 
21. OVERIGE ONDERWERPEN 
21.1 EEN EUROPESE POSTADMINISTRATIE? 
21.2 GEMEENSCHAPPELIJKE TARIEVEN 
21.3 GEMEENSCHAPPELUKE POSTZEGELS 
HOOFDSTUK 9. BELEIDSOPTIES 
INLEIDING 
DEEL I: ALGEMENE REGELGEVINGSASPECTEN 
DEEL II: VERPLICHTINGEN VAN DE UNIVERSELE-DIENSTVERLENER 
DEEL III: HARMONISATIE EN SAMENHANG 
-20-
BLILAGEN 
1. OVERZICHT VAN POSTDIENSTEN 
2. STATISTISCHE GEGEVENS OVER DE POSTSECTOR 
3. BEDRUFSTECHNISCHE ASPECTEN EN POSTALE NETWERKEN 
4. POSTWETGEVINGEN IN DE LIDSTATEN - EEN SAMENVATTEND OVERZICHT 
5. TEKSTEN VAN DE GEMEENSCHAP OVER DE POSTSECTOR 
6. HET WERELDPOSTVERDRAG - BELANGRIJKSTE ARTIKELEN 
7. KWALITEIT VAN DE DIENSTVERLENING 
8. EINDVERGOEDBSGEN 
9. REMAILING 
10. POSTCODESYSTEMEN VAN DIVERSE EXPLOITANTEN 
11. DE INDUSTRIE VOOR POSTALE APPARATUUR EN UITRUSTING 
12. POSTALE ELEKTRONISCHE POST (TELEPOST) 
13. CULTURELE POSTZENDINGEN 
14. DE TARIEFSTELLINGSPROBLEMATIEK 
15. INTRACOMMUNAUTAIRE POST 
16. BESPREKING VAN DE CRITERIA VOOR HET VASTSTELLEN VAN HET 
CONCESSIEGEDEELTE 
VERKLARENDE WOORDENLOST 
-21 -
HOOFDSTUK 1: INLEIDING 
Een Groenboek is een discussiestuk. Dit Groenboek over postdiensten wordt gepubliceerd om als basis te 
dienen bij de discussie over de veranderingen die in de postsector in de Gemeenschap moeten plaatsvinden 
om tot een interne markt voor postdiensten te komen. 
De Commissie heeft, in samenwerking met de Lid-Staten, tijd noch moeite gespaard bij het opstellen van dit 
Groenboek. Deze grote inspanningen worden gerechtvaardigd door het belang van de postsector voor zowel 
welvaart als welzijn in de Gemeenschap. De interne markt kan alleen functioneren met goede communicatie-
en distributiekanalen. Bij het voorzien in deze kanalen speelt de beschikbaarheid van doeltreffende 
postdiensten een beslissende rol. 
Een nadere beschouwing van de thans bestaande postdiensten in de Gemeenschap laat zien dat de sector 
grote verschillen en spanningen bevat. Indien niet wordt opgetreden zullen deze problemen na 1992 
uitgroeien tot een niveau dat onverenigbaar is met de doelstellingen van de interne markt. 
Het fundamentele probleem is dat er thans geen Gemeenschappelijke aanpak is. Het Groenboek is een eerste 
stap in die richting. Er worden beleidsopties in voorgesteld die, als zij worden uitgevoerd, ertoe zullen 
bijdragen dat de Gemeenschap de doeltreffende postdiensten krijgt die zij nodig heeft. 
Om tot deze beleidsopties te komen, is het nodig eerst de huidige situatie gedetailleerd te analyseren 
teneinde vast te stellen wat de belangrijke punten zijn. Daarna worden de mogelijke oplossingen besproken 
en voorstellen gedaan. Sommige lezers van het Groenboek zijn misschien minder bekend met de postsector, 
en daarom wordt de analyse voorafgegaan door een algemene inleiding over de sector. 
De Commissie heeft bij de voorbereiding van het Groenboek gegevens en standpunten ontvangen van alle 
Lid-Staten. Ook de postadministraties hebben hun bijdrage geleverd, evenals de vakverenigingen waarin de 
grotere particuliere exploitanten vertegenwoordigd zijn. Sommige gebruikersgroepen hebben eveneens 
stelling genomen. Verder hebben verscheidene verslagen, waarvan sommige voor de Commissie opgesteld 
werden, een bijdrage geleverd aan de voorbereiding van dit Groenboek. 
Een korte opmerking ten aanzien van de benamingen van de Lid-Staten in dit Groenboek is op zijn plaats: in 
alle gevallen werd de Nederlandse naam gebruikt. In de tabellen volgen de Lid-Staten elkaar op in de bij de 
Gemeenschap gebruikelijke volgorde, dat wil zeggen op alfabetische volgorde van de namen van de Lid-
Staten in de eigen taal. 
Ten aanzien van Duitsland dient verder nog te worden opgemerkt dat alle cijfers betrekking hebben op de 
Bondsrepubliek Duitsland van voor de hereniging. 
-22 -
HOOFDSTUK 2: DE POSTDIENSTENSECTOR - KORTE BESCHRIJVING 
1. ALGEMEEN 
Een van de manieren om berichten te versturen en goederen te leveren wordt geboden door de postdiensten. 
Daarom spelen deze een vitale rol in de moderne samenleving, en zij zullen dat blijven doen. Goede 
postdiensten zijn een motor voor de economische ontwikkeling; slechte postdiensten daarentegen hebben een 
verzwakkend effect, zowel op economisch als op sociaal gebied. 
De rol van de postdiensten zal echter veranderen onder invloed van de veranderende eisen van de 
samenleving op het gebied van het versturen van berichten en het leveren van goederen. De vraag naar 
postdiensten zal de invloed ondervinden van concurrentie van de zijde van andere communicatiemedia en 
verzendingskanalen. Zij zal ook afhangen van de manier waarop de samenleving de kwaliteit van de 
geleverde postdiensten ervaart en beoordeelt. 
2. BELANG VOOR DE GEMEENSCHAP 
In de EG bedraagt de totale omzet in de sector postverkeer van postadministraties en particuliere 
exploitanten bijeen naar schatting zo'n 46 miljard ecu (met een bijdrage van respectievelijk 26 en 20 miljard 
ecu). De postadministraties bieden daarbij ook nog lokethandelingen en financiële diensten aan, die nog eens 
voor zo'n 13 miljard ecu aan omzet zorgen. De totale omzet aan postdiensten in de Gemeenschap bedraagt 
dus 59 miljard ecu - of 1,3% van het Bruto Binnenlands Produkt (BBP) van de EG. 
De postorder- en direct-mailbedrijven in de Gemeenschap, nauw verbonden met de postdiensten, hebben 
daarbij nog eens een omzet van respectievelijk 26,4 miljard ecu en 6,4 miljard ecu. Dit is bij elkaar 0,8% 
van het BBP van de Gemeenschap. 
Wanneer men deze gegevens samenvoegt met die van de postdienstenexploitanten, blijkt daaruit een belang 
van de hele postdienstensector van 2,0% van het BBP (rekening houdend met enige overlapping in de 
genoemde omzetten). Hierbij is geen rekening gehouden met de commerciële waarde van postdiensten. Een 
doeltreffende postdiensteninfrastructuur is niet alleen een op zichzelf staand doel, maar is ook nodig ter 
ondersteuning van handel en bestuur. Gedurende de afgelopen jaren zijn volume en omzet van het 
postverkeer steeds verder gestegen, daarbij ten minste even sterk groeiend als het BBP van de 
Gemeenschap. 
Er moet verder aan worden herinnerd dat postdiensten ook gunstige effecten hebben die niet in geld uit te 
drukken zijn. Het betreft hier namelijk een van de belangrijkste middelen waarmee personen met elkaar 
kunnen communiceren of informatie ontvangen. Vanwege het feit dat zij de gehele wereld bestrijken, 
leveren postdiensten een grote bijdrage aan de sociale samenhang van de Gemeenschap. 
Postdiensten vormen gewoon een vitaal onderdeel van het economisch en sociaal leven van de 
Gemeenschap. 
3. KLANTENTRENDS 
De gemiddelde EG-burger ontvangt per jaar zo'n 260 poststukken, waarvan het grootste deel afkomstig is 
van bedrijven en andere organisaties. 
Ten aanzien van het algemene gebruik van postdiensten geldt dat meer dan 80% van de post afkomstig is 
van bedrijven of andere organisaties. Tabel 1 geeft (bij benadering) de samenstelling van verzenders en 
ontvangers van brieven; hieruit blijkt dat bijna de helft van deze poststukken aan p .onen wordt geleverd. 
De ontvanger van een poststuk is evenzeer een "klant" van de postdiensten als de Verzender. 
-23 
Tabel 1: Matrix briefpostgebruikers 
NAAR ORGANISATIES PERSONEN 
VAN 
ORGANISATIES 35% 45% 
PERSONEN 10% 10% 
Bron: Schatting van de Commissie van de Europese Gemeenschappen (1990) 
De behoefte aan postdiensten van de "organisatie-tot-organisatie"-sector zal misschien iets in omvang 
afnemen ten gevolge van de toepassing van nieuwe communicatietechnologieën. Het totale volume zal 
waarschijnlijk echter stabiel blijven door de groei in andere sectoren, met name van de post van bedrijven 
naar personen (hetgeen op zijn beurt het postverkeer van personen naar bedrijven stimuleert). 
Meer in detail beschouwd, blijkt dat sommige marktsectoren zeer sterk afhankelijk zijn van postdiensten. 
Zoals al uit de naam blijkt, geldt dat in sterke mate voor de postordersector (onderdeel van de distributie- en 
verkoopsector) en voor direct-mail (een vorm van adverteren). Ook andere sectoren, zoals uitgeverijen en de 
financiële sector, zijn belangrijke gebruikers. In sommige gevallen, met name voor de uitgeverijen, verschilt 
het gebruik van Lid-Staat tot Lid-Staat, vanwege verschillen in tariefbeleid. Alle drie genoemde sectoren 
zullen naar verwachting blijven groeien. 
Er dient met name op te worden gewezen dat de manier waarop de klant (gebruiker) de efficiëntie van de 
postdiensten ervaart, van invloed zal zijn op de toepassingen waarvoor deze het gebruik van die diensten zal 
overwegen. Wanneer een klant in een bepaald land er bijna zeker van is dat een door hem verzonden 
zakelijk bericht de volgende dag zal aankomen, kan hij daarvoor gerust het gebruik van de gewone 
briefpostdienst overwegen. Maar een klant in een ander land, die misschien minder vertrouwen heeft in de 
dienst, kan er daarom toe overgaan een ander medium te gebruiken om een dergelijk bericht te verzenden. 
4. HUIDIGE WETGEVING 
De wetgeving ten aanzien van postdiensten is in geen twee Lid-Staten exact gelijk. Er is echter sprake van 
een geleidelijke trend in alle Lid-Staten om regelgevende en exploitatiefuncties te scheiden. De 
postadministraties dienen daarom eenvoudige openbare exploitanten te zijn. De regelgevende functies 
worden toevertrouwd aan een overheidsorgaan, al is dit soms opgenomen onder dezelfde organisatiestructuur 
als de postadministratie. 
In geen van de Lid-Staten bestaat er een monopolie voor pakketdiensten. In slechts drie van de twaalf Lid-
Staten vallen expresdiensten thans onder een monopolie. 
Hoewel de wetgeving op dit gebied voortdurend aan verandering onderhevig is, zijn brieven tot een bepaald 
gewicht of een bepaald tarief als staatsmonopolie gereserveerd voor nationale (binnenlandse) diensten; dit is 
de zogenaamde concessie. Deze monopolies omvatten mede de verplichting tot de levering van een 
universele postdienst voor alle onder de concessie vallende zendingen op heel het grondgebied van de 
concessiehouder. 
Naast de briefpostdiensten die de postadministraties als verplichte concessiediensten moeten leveren, zijn de 
administraties vaak verplicht voor bepaalde andere diensten een universele dienstverlening te presteren 
- zoals pakketdiensten tot aan een bepaald gewicht -, ook wanneer deze in de vrije sector vallen. 
-24 -
Voor diensten die geen verplichte concessiediensten zijn, is er sprake van concurrentie tussen de 
postadministraties en particuliere exploitanten. Onder deze particuliere exploitanten vallen, onder andere, 
leveranciers van expresdiensten (met inbegrip van spoedzendingen van documenten en/of pakketten), 
expeditiebedrijven en internationale briefpostbedrij ven. 
Pakketdiensten en (vooral) expresdiensten zijn twee markten die een sterke groei kennen. Dat deze markten 
niet deel uitmaken van de concessie heeft in de praktijk dan ook tot gevolg dat ongeveer 43 % van de 
inkomsten in de postsector naar particuliere exploitanten gaat. Wanneer men ook rekening houdt met de 
inkomsten van de postadministraties uit niet-concessiediensten, vertegenwoordigen deze diensten bij elkaar 
meer dan de helft van de omzet in de postsector. 
De regelgevingsaspecten van de postsector worden in hoofdstuk 3 gedetailleerd beschouwd. 
5. BESCHIKBARE DIENSTEN 
De door de postadministraties geleverde diensten kunnen worden onderverdeeld in briefpostdiensten en aan 
het loket (in de postkantoren) geleverde diensten. Deze laatste bestaan uit aan briefpost verwante diensten 
(postzegelverkoop e.d.) en financiële diensten zoals girodiensten of het uitvoeren van financiële transacties 
voor overheid en burgers. Deze loketdiensten worden echter geleverd in een concurrerende omgeving (en 
dienen trouwens veeleer als onderdeel van de financiële markt te worden beschouwd). Dit Groenboek 
concentreert zich daarom op de postdiensten. 
Men kan postdiensten thans onderverdelen in de volgende produktsegmenten: briefpost, exprespost en 
pakketpost (ook al komen thans nog andere vormen op). Brief- en exprespost betreffen de levering van 
postdiensten voor communicatiedoeleinden, pakket- en expresdiensten betreffen de levering van postdiensten 
voor de verzending van goederen. Deze diensten overlappen elkaar in hoge mate. Briefpostdiensten worden 
vrijwel uitsluitend door postadministraties geleverd. Met een beperkt aantal uitzonderingen zijn pakket- en 
expresdiensten aan vrije concurrentie onderworpen. Meestal zijn de postadministraties marktleider voor 
pakketdiensten, maar niet voor expresdiensten. Figuur 1 toont de marktaandelen van de exploitanten in de 
postdienstensector, naar volume en naar inkomsten. 
Voor alle diensten geldt dat veruit het grootste deel voor rekening komt van bestelling binnen dezelfde Lid­
staat als vanwaar het bericht of de verzonden goederen vertrokken. De toegang tot postdiensten verschaft de 
gebruiker een belangrijk medium voor het versturen van berichten en een kanaal voor de distributie van 
goederen. Daarom is het zorgwekkend te constateren dat de toegangsvoorwaarden van Lid-Staat tot Lid­
staat sterk kunnen verschillen. Dit is zowel het gevolg van beslissingen van de betrokken regelgevende 
instanties als van de verschillende regels voor het ter post bezorgen die de postadministraties toepassen. 
25 -
'iginir Marktaandelen in de postsector 
Uitgedrukt in volume Uitgedrukt in omzet 
Particuliere exploitanten 
Postadministraties 
Klantentrends en beschikbare diensten worden in hoofdstuk 4 gedetailleerd besproken 
6. ECONOMISCHE ASPECTEN 
Het gebruik van postdiensten houdt nauw verband met de algemene economische situatie, zowel wat betreft 
de algemene trend als voor de verhouding tussen de Lid-Staten onderling. 
De produktiviteit van de postadministraties in de verschillende Lid-Staten loopt sterk uiteen, ten dele ten 
gevolge van een verschillende gebruiksintensiteit, maar ook ten gevolge van verschillen in efficiency. Dit 
verschil in produktiviteit is een van de factoren die zorgen voor de grote verschillen in tarieven tussen de 
Lid-Staten voor verder min of meer soortgelijke diensten. Een andere factor wordt gevormd door de 
personeelskosten, die ongeveer 70% uitmaken van de kosten van briefpost. 
Het is duidelijk dat er grote verschillen zijn ten aanzien van de beginselen die worden gehanteerd bij het 
vaststellen van tarieven. Dit blijkt, onder andere, uit de verschillende benadering van subsidies en 
kruissubsidies. De schijnbaar grote variatie in tarieven wordt echter iets minder groot wanneer ook de 
verschillen in koopkracht tussen de verschillende Lid-Staten in aanmerking worden genomen. Verder hebben 
alle Lid-Staten hun tarieven zodanig gestructureerd dat er een eenheidstarief geldt voor het hele grondgebied 
van de Lid-Staat. 
Ook al is het netwerk dat de universele dienstverlening verzorgt niet op dezelfde manier fysiek onderling 
gekoppeld als het telecommunicatienetwerk, toch heeft de Wereldpostunie te maken met significante 
netwerkkosten die niet van het volume afhangen. Teneinde de universele dienstverlening voor een 
aanvaardbare prijs te kunnen aanbieden, is het belangrijk grote volumes via het daarvoor opgezette netwerk 
te vervoeren, teneinde daarmee voldoende inkomsten te genereren om de economische levensvatbaarheid 
ervan veilig te stellen. 
Alle Lid-Staten hebben besloten - om te zorgen voor voldoende grote volumes - dat bepaalde diensten onder 
een concessie (monopolie) dienen te vallen, waardoor aan de postadministraties sommige bijzondere en 
uitsluitende rechten worden verleend. De omvang van de concessie verschilt echter in sterke mate van Lid-
Staat tot Lid-Staat. Een potentiële gebruiker die in de verschillende Lid-Staten op zoek is naar dezelfde 
-26 
postdienst, zou zeer wel tot de ontdekking kunnen komen dat de regelgeving en de exploitatievoorwaarden 
die op die dienst betrekking hebben van Lid-Staat tot Lid-Staat verschillen. 
De economische aspecten van postdiensten zullen in hoofdstuk 5 volledig worden besproken. 
7. WERKGELEGENHEID 
Postdiensten dragen in de Gemeenschap in hoge mate bij aan de werkgelegenheid. Bij de openbare 
postadministraties werken 1,35 miljoen personen, en bij de particuliere exploitanten nog eens 0,35 miljoen. 
Omdat postdiensten bijzonder arbeidsintensief zijn, zijn zij bijzonder gevoelig voor trends die het personeel 
betreffen. De veranderende demografische omstandigheden in de Gemeenschap zouden significante gevolgen 
kunnen hebben voor de beschikbaarheid van het personeel dat de postdienstenexploitanten ook verder in 
dienst zullen moeten nemen. Dit kan op zijn beurt een weerslag hebben op de hoogte van de lonen in deze 
sector. Samen met de nieuwe trends van deze markt en de ermee verband houdende technologieën, zal dit 
ervoor zorgen dat nog meer nadruk komt te liggen op de noodzaak van een doeltreffende opleiding. 
Op de sociale aspecten van de postdienstensector zal in hoofdstuk 6 verder worden ingegaan. 
8. DE GEMEENSCHAPSDIMENSIE 
Thans wordt algemeen aanvaard dat er een Gemeenschappelijke aanpak nodig is om tot een interne markt 
voor postdiensten te komen. Dit is nodig om de problemen op te lossen die in deze sector bestaan en zullen 
blijven opduiken. Dit is eveneens nodig om ervoor te zorgen dat het beleid voor de postdienstensector een 
ondersteunende rol speelt bij de totstandkoming van een interne markt voor ander sectoren die in hoge mate 
steunen op de postdienstensector, bij voorbeeld drukkerijen/uitgeverijen en de reclamesector. 
Kort samengevat stelt het Groenboek zich ten doel aan te geven hoe de dynamische klantgerichte 
postdienstensector die de Gemeenschap nodig heeft, tot stand kan worden gebracht. 
27 
HOOFDSTUK 3: DE REGELGEVING 
1. INLEIDING 
In dit hoofdstuk wordt de bestaande situatie op het gebied van de regelgeving ten aanzien van postdiensten 
in de Lid-Staten bestudeerd en gesitueerd in de internationale en communautaire context. Er wordt met 
name ingegaan op de gemeenschappelijke aspecten van de wetgevingen der Lid-Staten en op de verschillen 
daartussen. Of de bestaande wetgeving goed is aangepast aan de toekomstige communautaire eisen ten 
aanzien van de regelgeving, zal in de hoofdstukken 7 en 8 gedetailleerder worden besproken. 
2. GEBRUIKTE TERMINOLOGIE 
In alle landen vallen sommige diensten onder het monopolie van bepaalde openbare ondernemingen. Het is 
correcter in dergelijke gevallen van een concessie te spreken, hetgeen inhoudt dat de verlening van deze 
diensten uitsluitend voorbehouden is aan een of meer exploitanten. Een dergelijke concessie houdt 
gewoonlijk een aantal bijzondere en uitsluitende rechten in (deze rechten beperken dan ook de normale 
werking van het vrije-marktmechanisme). Voor de postsector zijn de concessiehouders in alle Lid-Staten de 
postadministraties. 
Het verlenen van dergelijke bijzondere en uitsluitende rechten wordt meestal een concessie genoemd, omdat 
aan het monopolie ook verplichtingen zijn verbonden, bij voorbeeld ten aanzien van de kwaliteit van de 
dienstverlening. 
Figuur 1: Scheiding tussen concessiediensten en niet-concessiediensten, en tussen verplichte 
universele dienstverlening en niet-verplichte universele dienstverlening. 
VERPLICHTING TOT Concessiediensten Niet-concessiediensten 
UNIVERSELE 
DIENSTVERLENING | 
GEEN VERPLICHTING TOT Niet-concessiediensten 
UNIVERSELE 
DIENSTVERLENING 
Diensten die niet onder de concessie vallen, worden eenvoudig niet-concessiediensten genoemd. Deze 
diensten zijn aan concurrentie onderhevig en het marktmechanisme is erop van toepassing. 
Wanneer een dienst deel uitmaakt van een concessie, is de exploitant die houder van de concessie is, ook 
verplicht deze dienst te leveren. In de postsector is het verlenen van een concessie verbonden met de eis tot 
universele dienstverlening, dat wil zeggen dat deze dienst op heel het grondgebied waarvoor de concessie 
geldt, tegen een betaalbaar tarief moet worden aangeboden. 
Alle diensten die de exploitant (of exploitanten) op het hele grondgebied van de exploitatie moet(en) 
aanbieden, worden verplichte diensten (ook wel opgedragen diensten) genoemd. Een deel van deze 
verplichte dienstverlening kan onder de concessie vallen. Een deel ervan kan ook buiten de concessie vallen; 
het betreft hier dus verplichte dienstverlening voor niet-concessiehouders die in de vrije markt opereren. 
In de postsector geldt dat alle postadministraties uit hoofde van internationale overeenkomsten verplichtingen 
hebben ten aanzien van de levering van diensten die het kader van de aan hen verleende concessie 
overschrijden. Er dient op te worden gewezen dat in het niet-concessiegedeelte sommige Lid-Staten 
verplichte diensten opleggen aan andere exploitanten dan de nationale postadministraties (bij voorbeeld de 
nationale spoorwegmaatschappijen). 
-28-
Deze verplichte dienstverlening buiten het concessiegedeelte moet universeel worden aangeboden door de 
daarvoor aangewezen exploitant(en). Hun concurrenten hebben echter geen dergelijke verplichting tot 
universele dienstverlening (al mogen zij deze wel aanbieden wanneer zij daar om commerciële redenen voor 
kiezen). 
Alle andere diensten (die dus een niet-verplicht karakter hebben) worden op de vrije markt geleverd. De 
postadministraties kunnen op deze markt meeconcurreren wanneer zij dat wensen. 
3. DE BESTAANDE WETGEVINGEN IN DE LIDSTATEN 
De wetgevingen in de Lid-Staten worden hieronder met elkaar vergeleken, met bijzondere aandacht voor de 
status van de postadministraties en de omvang van de hen verleende concessies. Verder hebben de 
postadministraties ook hun eigen reglementen, die het nationale recht verder uitwerken of zelfs aanvullen. 
Op deze reglementen en de invloed ervan wordt ook ingegaan. 
3.1 ALGEMEEN 
Alle Lid-Staten hebben onafhankelijk van elkaar bepaald dat het belangrijkste doel is ervoor te zorgen dat de 
universele dienstverlening tegen een aanvaardbaar tarief op heel hun grondgebied kan worden aangeboden. 
Zij stellen eveneens allemaal als eis dat er een universele dienstverlening bestaat voor bepaalde zendingen 
waarvan de ophaling in eigen land en de bestelling in een ander plaatsvindt, en vice versa. 
Om de universele dienstverlening te kunnen garanderen, hebben alle Lid-Staten, alweer onafhankelijk van 
elkaar, besloten de verplichting tot universele dienstverlening aan hun eigen postadministraties op te leggen. 
Om de universele dienstverlening financieel te ondersteunen, of zelfs gewoon om deze financieel 
levensvatbaar te maken, hebben alle Lid-Staten besloten een aantal concessiediensten in te stellen voor de 
verlening waarvan de postadministraties bijzondere en uitsluitende rechten genieten. 
Met nadruk moet erop worden gewezen dat de omvang van de universele dienstverlening niet (in ieder geval 
niet noodzakelijkerwijs) dezelfde is als die van de concessie. In de praktijk leggen de meeste Lid-Staten hun 
postadministraties een universele dienstverlening op die verder gaat dan de omvang van hun concessie. 
De omvang van de concessie is echter verschillend van Lid-Staat tot Lid-Staat. In alle gevallen wordt deze 
omvang vastgelegd in de nationale wetgeving, maar de meeste nationale postwetten geven niet aan hoe de 
definitie van de concessie tot stand is gekomen. Al is het instellen van een concessie volledig verbonden met 
de verplichting tot universele dienstverlening, toch geeft slechts een aantal postwetten van de Lid-Staten dit 
verband expliciet aan, terwijl het in andere impliciet is. 
3.2 RECHTSVORM VAN DE POSTADMINISTRATIES 
Tabel 1 hieronder geeft een samenvattend overzicht van de rechtsvorm van de postadministraties (zie 
bijlage 4 voor een gedetailleerder overzicht). 
29-
Tabel 1: Rechtsvorm postadministraties (1991) 
RECHTSVORM FINANCIELE LID-STAAT 
AUTORITEIT 
Openbare naamloze Onafhankelijk lerland 
vennootschap Nederland 
Belgie 
Duitsland 
Openbare onderneming Financi&le autonomic Griekenland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk 
Autonome openbare instelling FinanciHe autonomic Frankrijk 
Gescheiden begroting Denemarken 
Overheidsdienst —— ~ - —— 
Geen financie'le autonomic Spanje 
Italie 
Luxemburg 
Bron: Onderzoek van European Research Associates (bijgewerkt) 
3.3 OMVANG VAN DE CONCESSIE 
Tabel 2 hieronder geeft een samenvattend overzicht van de omvang van de concessie in elk van de Lid­
staten; daarbij dient te worden opgemerkt dat het hier de juridische situatie betreft, terwijl de defacto-
situatie soms minder restrictief is (de tabel wordt hier slechts afgedrukt om een algemene indruk te geven; 
zij wordt in bijlage 4 herhaald met alle nodige toelichting). 
-30 
Tabel 2: Omvang van de concessie in de Lid-Staten vanuit juridisch standpunt beschouwd (1990) 
LID-STAAT 
Bel&ic 
Denemarken 
Duitsland 
Griekenland 
Spanje 
Frankrijk 
lerland 
lulie 
Luxemburg 
Nederland 
Portusal 
Verenigd 
Koninkrijk BRIEVEN 
TOT 
2k« 
Ik* 
Iki 
2k« 
2k*(3> 
2k« 
2k* 
2k£ 
2ki 
5W«(S> 
2k« 
£1(7) OVEKIGE ONDEK HET MONOPOLIE VAU.ENDE DIENSTEN 
DRUKWERK 
(1) 
X 
n.b. (2) 
X 
X 
x 
x 
n.b. C) 
n.b. (2) PAKJES 
X 
X FAX 
(OPENBAAR) 
. 
X 
X 
X 
. 
X 
-EXPRESPOST 
. 
X(4) 
X 
. 
X 
-PAKKEITEN 
XI51 
. 
-ZECEL-
VERKOOP 
X 
X 
-
Noot 1: Deze kolom heeft betrekking op administraties die een indeling in briefpost en drukwerk hanteren. 
Noot 2: Niet van toepassing omdat deze postadministralies een indeling in first class en second class hanteren. 
Noot 3: In Spanje vallen brieven die in één stad worden opgehaald en besteld (intra-urbane post) niet onder de concessie. 
Briefkaarten vallen niet onder de concessie. 
Noot 4: Inter-urbane expresdiensten vallen onder de concessie; intra-urbane en grensoverschrijdende expresdiensten echter niet. 
Noot 5: Italië heeft pakketdiensten dan wel niet in de concessie opgenomen, maar het vervoer van pakketten tussen de grote steden 
behoort daar wel toe. 
Noot 6: In combinatie met deze gewichtsgrens van 500 g is er ook een tariefgrens (de thans voorgestelde grenswaarde daarvoor is 
8,20 HFL (3,60 ecu) voor binnenlandse diensten, maar deze is ter beoordeling aan het Hof in Luxemburg voorgelegd). 
Briefkaarten vallen niet onder de concessie. 
Noot 7: Er wordt een tariefgrens van 1 UKL gehanteerd (/.onder gewichtsgrens). Naar het schijnt wordt overwogen de tariefgrens 
terug te brengen naar 0,33 UKL (0,48 ecu). 
Bron: Onderzoek van European Research Associates 
In alle Lid-Staten behoren brieven tot de concessie (binnen bepaalde grenzen die van Lid-Staat tot Lid-Staat 
verschillen). In sommige Lid-Staten (België, Duitsland, Griekenland, Frankrijk en Ierland) behoort 
drukwerk in meerdere of mindere mate tot de concessie, en in sommige Lid-Staten geldt dat eveneens voor 
de exprespost (Spanje, Ierland, Portugal; volgens de Spaanse wetgeving vallen expresdiensten tussen 
Spaanse steden onder de concessie, maar inter-urbane en grensoverschrijdende expresdiensten niet; in 
Ierland schijnt het wettelijke monopolie voor expresdiensten in de praktijk niet te worden toegepast). In alle 
Lid-Staten behoren de pakketdiensten thans niet meer tot de concessie. 
Er dient met nadruk op te worden gewezen dat tabel 2 hierboven een samenvatting is van de huidige 
toestand, gezien vanuit het standpunt van de verschillende diensten zoals die door de postadministraties 
worden gedefinieerd. De situatie kan heel wat ingewikkelder worden, wanneer men het gebruik beschouwt 
dat van de diensten wordt gemaakt. Een voorbeeld hiervan is direct-mail. In de Lid-Staten waar een indeling 
-31 -
in brieven en drukwerk wordt gehanteerd, valt direet-mail normaliter onder drukwerk. Vijf van deze 
administraties kennen een monopolie voor deze categorie. Daar komt bij dat de drie administraties die een 
indeling infirst class en second class hanteren, direct-mail gewoon als briefpost beschouwen: wanneer 
direct-mail aan de gewone criteria voor de concessie voldoet, valt het ook daaronder. 
De huidige stand van zaken is het gevolg van trends die ook nu nog ervoor zorgen dat de wettelijke situatie 
in de postsector voortdurend aan veranderingen onderhevig is. Italië was de laatste Lid-Staat om 
pakketdiensten uit de concessie te halen (hoewel de Italiaanse wetgeving verrassenderwijs het vervoer van 
pakketten als onderdeel van de concessie blijft beschouwen). In verscheidene Lid-Staten behoorden 
expresdiensten formeel tot de concessie, maar dit is nu in nog maar drie Lid-Staten het geval. De Europese 
Commissie heeft een belangrijke rol gespeeld bij dit soort veranderingen van de nationale wetgevingen, zij 
het door middel van administratieve maatregelen dan wel formele besluiten (zie hieronder in punt 6.2). 
Om de concessie af te bakenen, gebruiken de Lid-Staten een veelheid van criteria. Hoewel dit in de praktijk 
moeilijk te controleren is, passen alle Lid-Staten de een of andere vorm van inhoudscriterium toe. Pakketten 
worden gedefinieerd als goederenzendingen en daardoor vallen zendingen die goederen bevatten niet onder 
de concessie (sommige Lid-Staten beschouwen echter een pakket dat vergezeld gaat van een persoonlijk 
bericht als een brief). 
Voor het afbakenen van de concessie hanteren de meeste Lid-Staten ook een gewichtscriterium. De grens 
gaat van 500 g (in Nederland) tot 2 kg (in verscheidene Lid-Staten). 
Andere Lid-Staten hanteren een tariefcriterium. In het Verenigd Koninkrijk, bij voorbeeld, is de bovengrens 
voor onder de concessie vallende zendingen gesteld op 1 UKL (het schijnt dat de Britse regering overweegt 
deze grenswaarde sterk te verlagen). In Nederland is er sprake van een combinatie van een tariefgrens en 
een gewichtsgrens. In Duitsland werd een gewichtsgrens van 1 kg gesteld (wordt waarschijnlijk 
teruggebracht tot 500 g) en een tariefgrens die gelijk is aan tien maal het tarief van een gewone brief. 
In tabel 3 hieronder wordt een overzicht gegeven van de praktische consequenties van deze verschillende 
grenswaarden ten aanzien van de toegangsdrempels voor expresdiensten (of andere diensten die door de 
klant als kwalitatief superieur worden beschouwd ten opzichte van gewone briefpost). Wanneer een Lid-
Staat gebruik maakt van een tariefgrens om de concessie af te bakenen, wordt deze gedeeld door het 
basistarief om de factor uit de tabel te verkrijgen (een voorbeeld: de tariefgrens van 1 pond in het Verenig 
Koninkrijk wordt gedeeld door het terzelfdertijd geldende basistarief van 0,20 pond, hetgeen een factor vijf 
tot resultaat heeft). Voor de andere Lid-Staten wordt voor de berekening uitgegaan van het tarief voor een 
brief van 2 kg (dit gewicht kan voor de praktijk immers worden beschouwd als de afbakening van de 
concessie, ook al stelt een postadministratie dat alle briefpost eronder valt, ongeacht het gewicht). Om de 
factor uit de tabel te berekenen, wordt het tarief voor 2 kg gedeeld door het basistarief. 
De hierin naar voren komende verscheidenheid toont hoe weinig geharmoniseerd deze sector in wettelijk 
opzicht is - ook al denkt men gewoonlijk dat de postsectoren van de Lid-Staten allemaal sterk op elkaar 
lijken. 
32 -
Tabel 3: Grenswaarden voor de concessie uitgedrukt als factor van het basislariej (tarieven 1990) 
MtCfWP KONINKRIJK 7.11111 
(IKNEKXRKWI .71.7.71 I 
HCOCRUNC 1717711"] 
wHtiiUNO "7177711771711 
oaac .17.117 717 .11717171 
IUXENBURC 7~ 7 l I 
ICRUNP " ~~1 
SPAWC " . . ~1 
nUNKRIJK J 
P08TOQH . , I 
CWOOEMJINO • I 
WIK - • • /^.l^aL_J 
• i ii > — 1 10 15 20 25 3C 
Bron: Commissie van de Europese Gemeenschappen (met gebruikmaking van door de postadministraties 
verstrekte gegevens). 
3.4 DEFINITIE VAN DE DIENSTEN 
Alle Lid-Staten verklaren weliswaar dat sommige of alle vormen van briefpost onder de concessie vallen, 
maar sommige definiëren niet wat een "brief" nu precies is. Daar waar dat wel gebeurt, zijn de definities 
niej altijd geheel duidelijk en vertonen hoe dan ook onderlinge verschillen. Het probleem is dat een 
exploitant met deze term niet noodzakelijkerwijze hetzelfde bedoelt als de leek. 
Om te beginnen is ex geen, duidelijk onderscheid tussen een brief en een pakket. De definities die de 
exploitanten voor een "brief" hanteren, omvatten ook postpakketten. Maar het is niet helemaal duidelijk 
waarin een postpakket verschilt van een pakket, aangezien het in beide gevallen om een goederenzending 
gaat. De prestaties van pakketdiensten en postpakketdiensten komen min of meer met elkaar overeen. 
Wanneer de klant een zending als postpakket verstuurt, valt het onder de concessie, maar dezelfde zending 
als pakket verzonden niet. 
Expresdiensten vormen een ander probleem. Dergelijke diensten kunnen ongeveer worden omschreven als 
de snelle verzending van documenten en pakketten, vaak met extra dienstverlening, zoals bijzondere 
ophalingsdiensten en een systeem voor het volgen van een zending tijdens het vervoer. 
De meeste Lid-Staten verklaren dat het de bedoeling is dat expresdiensten niet onder de concessie vallen. 
Geen enkele postwetgeving geeft echter een definitie van expresdiensten. Het is dan ook moeilijk aan te 
geven waarin expresdiensten van gewone briefpostdiensten (of pakketdiensten) verschillen. 
In plaats van te proberen expresdiensten te definiëren, hanteren sommige Lid-Staten gewoon een tariefgrens 
(zoals hierboven in punt 3.3 vermeld) om deze diensten in de concessie te plaatsen. 
3.5 PREPOSTAAL WERK DOOR TUSSENPERSONEN 
Sommige postadministraties hebben contracten verleend aan exploitanten die daaraan het recht ontlenen post 
op te halen bij de oorspronkelijke klant, deze post op de een of andere manier vooraf te bewerken en daarna 
bij de postadministraties ter verzending te bezorgen. Dergelijke exploitanten worden consolidatoren of 
postvoorbereiders (mailing house, mail preparer) genoemd. 
Dit prepostaal werk kan gaan van het gewoon voorzien van enveloppen tot het drukken en volledig 
verzendklaar maken van de zendingen. Indien het om een onder de concessie vallende zending gaat, zijn de 
exploitanten wettelijk verplicht deze bij de postadministratie in te leveren voor de uiteindelijke bestelling. 
Aangezien de tussenpersoon de postadministratie een aantal activiteiten uit handen neemt, waardoor deze 
kosten bespaart, bevatten de contracten gewoonlijk kortingsregelingen voor deze bestelling. 
-33 -
Anderzijds zijn er postadministraties die niet toestaan dat derde partijen op dergelijke wijze als 
tussenpersonen optreden. 
Ten minste één postadministratie stelt het voorsorteren van de zendingen als voorwaarde voor de toegang tot 
sommige postdiensten, maar tegelijkertijd is het verlenen van kortingen verboden. Het betreft hier echter 
drukwerkdiensten waarvoor voorkeurtarieven gelden (dergelijke tarieven worden gedetailleerd besproken in 
hoofdstuk 4, punt 8.4, en hoofdstuk 5, punt 6.3). 
Het is niet altijd duidelijk of deze verschillen het gevolg zijn van de verschillende houding van de wetgever, 
of van een andere commerciële instelling ten aanzien van het verlenen van postdiensten. 
3.6 POSTVERZENDING EN ZELFBEZORGING 
In alle Lid-Staten lijkt het thans aanvaard te zijn (indien niet altijd volgens de wet, dan toch wel in de 
praktijk) dat iedere burger of organisatie het recht heeft zijn eigen post zelf te bezorgen bij degene voor wie 
deze bedoeld is (de geadresseerde). Tegelijkertijd bestaat daarbij de gerechtvaardigde zorg ten aanzien van 
de vraag hoe dit beginsel moet worden geïnterpreteerd voor dochtermaatschappijen die post bezorgen 
namens het moederbedrijf. In een dergelijk geval zou een aantal "moedermaatschappijen" betrokken kunnen 
zijn, met elk maar een aandeel van bij voorbeeld 10%. 
Dit beginsel van "zelfbezorging" lijkt zowel te kunnen worden toegepast op het nationale grondgebied als 
voor grensoverschrijdend verkeer (waarbij de verzender van een poststuk dit zelf bezorgt op een adres in 
een ander land). Ten aanzien van de bezorging van poststukken die op het eigen grondgebied onder de 
concessie zouden vallen, lijken sommige Lid-Staten een onderscheid te maken tussen het posten in eigen 
land of in het buitenland. 
Afhankelijk van de contractvoorwaarden kan eenieder een voor bestelling op het nationale grondgebied 
bestemd stuk ter post bezorgen waar hij maar wil binnen datzelfde grondgebied. Sommige nationale 
wetgevingen staan echter niet toe dat men een zending over de grens brengt en daar ter post bezorgt voor 
bestelling in dat land (in de Lid-Staten die dit standpunt innemen, beschouwt men dergelijk 
grensoverschrijdend verkeer als deel uitmakend van de concessie - zie hieronder in punt 3.8). 
Indien dergelijke activiteiten niet worden toegestaan door de postwetgeving van een Lid-Staat, staat deze de 
verzenders van postzendingen ook niet toe deze over de grens naar een tweede land te brengen en vandaar 
ter post te bezorgen voor bestelling in een derde land, dan wel voor terugzending naar het eigen land voor 
bestelling aldaar - ongeacht of het de bedoeling is daarmee kosten te besparen dan wel de kwaliteit van de 
dienstverlening te verbeteren. 
Dergelijke beperkingen zullen moeten worden bestudeerd in het licht van de verplichtingen die uit het 
Verdrag van Rome voortvloeien. Daarbij dient met name te worden gelet op de verplichting de vrijheid van 
dienstverlening op de interne markt te garanderen, evenals de verplichting de werking van de vrije markt 
niet meer te beperken dan nodig is ten behoeve van de opdracht van een bepaalde openbare onderneming 
(zie hieronder in punt 6.1). 
3.7 HYBRIDE DIENSTEN 
Er bestaan sommige diensten (of zij zouden kunnen bestaan) die de eigenschappen van gewone briefpost 
combineren met de eigenschappen van andere diensten, ten behoeve waarvan het al dan niet nodig kan zijn 
dat het bericht in een andere fysieke toestand bestaat. 
Postadministraties bieden vaak zogeheten telepost-diensten aan. Dergelijke diensten en de commerciële 
levensvatbaarheid ervan worden gedetailleerd besproken in bijlage 12. Zij kunnen in het kort worden 
omschreven als een dienst waarbij een document al dan niet in digitale vorm via elektronische weg wordt 
verzonden naar een op afstand gelegen bestemming waar het document wordt afgedrukt, van een envelop 
-34 
voorzien en naar de geadresseerde verstuurd (daarbij gaat hetzelfde bericht soms ook naar meerdere 
gead resseerden). 
Postale elektronische post (telepost) is daarom een voorbeeld van een hybride dienst waarbij de zending een 
fysieke gedaanteverandering ondergaat; op het ogenblik dat de afdruk in een envelop wordt gedaan en 
geadresseerd, wordt de zending een poststuk. Er wordt een bestellingsdienst toegevoegd aan een dienst die 
niet onder de concessie valt. 
De regelgevende instantie dient dus eerst te bepalen of telepost een geïntegreerde dienst is of niet; zo ja, 
moet ook nog worden bepaald of deze dienst volledig wel of niet onder de concessie valt. De regelgevende 
instantie kan ook bepalen dat de twee elementen van deze dienst apart dienen te worden beschouwd. In dat 
geval kan gelden dat wanneer de te bestellen zending voldoet aan de criteria van de concessie, het bestellen 
plaats dient te vinden in het kader van de concessie, en dus door de postadministratie. Zodoende kan een 
hybride dienst zowel elementen bevatten die binnen de concessie vallen als elementen daarbuiten. 
3.8 GRENSOVERSCHRIJDEND POSTVERKEER 
De wetgeving van de meeste Lid-Staten maakt geen onderscheid tussen de bestemmingen van de 
postzendingen waarop de wetgeving betrekking heeft, ongeacht of die bestemmingen op het nationale 
grondgebied gelegen zijn (binnenlandse post) of daarbuiten (grensoverschrijdend postverkeer). 
Afgezien van enkele kleine beperkingen, behoort echter zowel in Nederland als in het Verenigd Koninkrijk 
grensoverschrijdend verkeer niet tot de concessie. Twee andere postadministraties (die van België en 
Denemarken) staan particuliere maatschappijen toe internationale briefpostdiensten aan te bieden wanneer zij 
daarbij gebruik maken van het poststelsel van de nationale postadministratie. 
Tien Lid-Staten (waaronder België en Denemarken) hebben een wetgeving die uitgaande 
grensoverschrijdende briefpost in het concessiegedeelte plaatst indien de zending volgens de voor 
binnenlandse post geldende criteria (op basis van gewicht en/of tarief) tot de concessie behoort. De meeste 
Lid-Staten echter (of de postadministraties van die Lid-Staten), hebben ervoor gekozen de uitsluitende 
rechten van de postadministraties op dit gebied niet op te leggen, of zijn er in de praktijk niet goed in 
geslaagd dit te doen. 
3.9 SPECIFIEKE KENMERKEN VAN DE NATIONALE WETGEVINGEN 
3.9.1 STADSPOST 
"Stadspost" is het leveren van postdiensten binnen een bepaalde stad, waar de post zowel wordt opgehaald 
als besteld. In de meeste landen worden dergelijke activiteiten niet toegestaan door de wet en alleen de 
Spaanse postwetgeving staat dit uitdrukkelijk toe. 
Sommige particuliere exploitanten die internationale briefpostdiensten aanbieden, maken gebruik van 
stadspost-achtige diensten voor de bestelling van hun post in een aantal steden (dit wordt besproken in 
hoofdstuk 5, punt 9.2). 
3.9.2 DOCUMENTENUITWISSELING 
Documentenuitwisseling houdt in dat post van gebruikers van deze dienst rechtstreeks wordt besteld in 
brievenbussen van andere gebruikers van de dienst; deze brievenbussen zijn te vergelijken met de in 
postkantoren gebruikelijke opstellingen van postbussen. Sommige nationale wetgevingen staan de exploitatie 
van dergelijke uitwisselingsdiensten door particuliere exploitanten toe. In de wetgeving van het Verenigd 
Koninkrijk, bij voorbeeld, zijn dergelijke uitwisselingsfaciliteiten en de verzending van poststukken 
daartussen uitdrukkelijk toegestaan. 
-35 
3.9.3 VERVOER 
Volgens de meeste nationale wetgevingen behoort het vervoer van post tot de concessie (ervan uitgaande dat 
de bestelling van post daartoe behoort). 
In de praktijk besteden alle postadministraties een deel van het vervoer van de postzendingen uit aan andere 
vervoerders: aan de nationale spoorwegmaatschappijen voor de binnenlandse post en aan lucht- of 
scheepvaartmaatschappijen voor grensoverschrijdend postverkeer. 
Bovendien staan alle nationale wetgevingen, zoals hierboven in punt 3.6 al werd opgemerkt, de klant toe 
zijn postzendingen ter post te bezorgen waar hij dat wenst (althans binnen het eigen nationale grondgebied). 
Daar waar derden als tussenpersoon mogen optreden, kunnen deze contracten verkrijgen voor het ter post 
bezorgen op welke plaats dan ook op het nationale grondgebied. In elk van deze gevallen kan de klant of de 
tussenpersoon ervoor kiezen de zendingen op een plaats dicht bij het postkantoor van bestemming ter post te 
bezorgen, hetgeen de postadministraties ontslaat van de noodzaak deze zendingen tussen sorteercentra te 
vervoeren. 
In ten minste één van de Lid-Staten (het Verenigd Koninkrijk) wordt het vervoer van postzendingen niet 
meer in de concessie geplaatst. 
3.9.4 OVERIGE KENMERKEN 
Alle nationale wetgevingen plaatsen ongeadresseerde zendingen buiten de concessie. Bovendien plaatsen de 
Lid-Staten soms bepaalde specifieke postzendingen buiten de concessie. Een voorbeeld hiervan is de 
bestelling van kerstkaarten, die in Nederland in de vrije-marktsector is geplaatst. 
4. REGELGEVINGSSTRUCTUREN 
De meeste markten ordenen zichzelf. Daar echter waar er sprake is van een concessiehoudende exploitant, 
moet er een instantie zijn die daarvoor instaat. Het is belangrijk het onderscheid te maken tussen een 
dergelijke regelgevende rol en iedere exploitatiefunctie, met name omdat het vaak dezelfde instantie is die 
deze beide functies vervult. 
4.1 SCHEIDING VAN REGELGEVENDE EN EXPLOITATIEFUNCTIES 
Tot voor kort waren de postadministraties verantwoordelijk voor de regelgevende functies in de postsector, 
terwijl zij tegelijkertijd de openbare exploitanten waren. In meer en meer Lid-Staten is men tot het standpunt 
gekomen dat dit niet een geschikte constructie is. De meeste Lid-Staten zijn dan ook overgegaan tot een 
scheiding van regelgevende en exploitatiefuncties. 
In sommige Lid-Staten is het voor de regelgeving verantwoordelijke ministerie organisatorisch volledig 
gescheiden van de exploitant. In andere zijn zowel de regelgevende instantie als de exploitant onder de 
paraplu van hetzelfde ministerie geplaatst. Deze laatste constructie verontrust de particuliere exploitanten 
enigszins, omdat zij vrezen voor wat elders met de term "regulatory capture" wordt aangeduid (wanneer de 
regelgever in een soort "verplichte" positie ten opzichte van de openbare exploitant terecht komt). 
In alle Lid-Staten is de regelgevende instantie een afdeling van het relevante ministerie. De Britse regering 
overweegt thans over te gaan tot instelling van een "Office of Postal Services". Dit zou een semi-zelfstandig 
opererende regelgevende instantie zijn, vergelijkbaar met het Office of Telecommunications (Ofiel), dat de 
regelgevende instantie is voor de telecommunicatiesector in het Verenigd Koninkrijk. Als en wanneer dit 
Office for Postal Services opgericht zal zijn, zal het als hoofdtaken hebben de kwaliteit van de universele 
-36 -
dienstverlening te bewaken en de minister te adviseren inzake de vaststelling van de gepaste omvang van het 
concessiegedeelte. 
4.2 VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE REGELGEVENDE INSTANTIE 
De taken van de nationale regelgevende instanties verschillen onderling, maar er zijn een aantal zaken 
waarvoor zij allemaal verantwoordelijk zijn: 
de regering adviseren inzake de omvang van het vereiste universele dienstverleningspakket en de 
wijze waarop dit kan worden gerealiseerd (bij voorbeeld door het verlenen van concessies voor 
bepaalde diensten); 
ervoor zorgen dat de bijzondere rechten van de concessiehouders worden gerespecteerd; 
erop toezien dat de dienstverlening van de concessiehouder van goede kwaliteit is; 
ervoor zorgen dat het vrije-marktmechanisme in het niet-concessiegedeelte goed functioneert. 
Al deze verantwoordelijkheden zijn belangrijk, maar het laatste punt is het sleutelelement aan het worden. 
Sommige nationale regelgevende instanties houden toezicht op de aan de concessiehouders opgelegde 
verplichtingen. De omvang van deze verplichtingen is niet voor alle openbare exploitanten gelijk, en alleen 
al daardoor lopen de verantwoordelijkheden van de regelgevende instanties uiteen. 
Zo verschilt bij voorbeeld de houding van de regelgevende instanties ten aanzien van het toezicht op 
aspecten zoals de toegangsvoorwaarden. Wat het vaststellen van tarieven betreft, stelt geen van de 
regelgevende instanties zich daarmee te bemoeien; al is dit het formeel ingenomen standpunt, toch is het 
waarschijnlijk dat sommige nationale regelgevende instanties wel degelijk enige invloed uitoefenen. 
In verscheidene Lid-Staten heeft de postadministratie formeel ook de plicht voor de basis-briefpostdienst en 
voor sommige andere diensten eenheidstarieven toe te passen, voor de bestelling op het gehele nationale 
grondgebied (in plaats van tarieven toe te passen die gebaseerd zouden zijn op de af te leggen afstand of op 
de plaats van bestemming). Dit beginsel wordt "péréquation tarifaire" genoemd en wordt besproken in 
hoofdstuk 5, punt 6.1 (de Europese Commissie vaardigde in 1979 een aanbeveling uit dat dit beginsel voor 
standaardbrieven - tot 20 g - ook moet worden toegepast op uitgaande post naar andere landen van de 
Gemeenschap - zie bijlage 5). 
Tot op heden lijkt geen enkele nationale regelgevende instantie aan het verlenen van de concessie 
voorwaarden te verbinden ten aanzien van de kwaliteit van de dienstverlening. De meeste postadministraties 
stellen zelf hun criteria en publiceren die ook, evenals gegevens over de mate waarin aan de gestelde eisen 
wordt voldaan. Het is niet bekend of en op wat voor manier de regelgevende instanties aandacht besteden 
aan de gestelde criteria en de werkelijk gehaalde prestaties. 
4.3 VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE EXPLOITANT 
De verplichtingen van de openbare exploitanten (de postadministraties) verschillen van Lid-Staat tot Lid­
staat. In een aantal Lid-Staten zijn er geen andere verplichtingen dan het verzorgen van de universele 
dienstverlening en het garanderen van een gelijke toegang voor alle potentiële gebruikers (aannemende dat 
alle omstandigheden dezelfde zijn). De verplichtingen van andere postadministraties zijn gedetailleerder 
vastgelegd. Aan sommige zijn bovendien specifieke taken opgelegd, bij voorbeeld betreffende de 
verspreiding van publikaties. 
-37-
De meeste openbare exploitanten delen met hun nationale regelgevende instantie de verantwoordelijkheid 
voor het bewaken van hun bijzondere en uitsluitende rechten. Deze situatie kan veranderen naarmate de rol 
van de regelgevende instantie beter wordt gedefinieerd. 
Ten aanzien van het niet-concessiegedeelte hebben de openbare exploitanten de bijzondere 
verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat de machtspositie die zij bekleden als houder van de concessie hen 
op geen enkele manier onrechtvaardig bevoordeelt in de concurrentiestrijd op die markt. 
5. DE INTERNATIONALE REGELGEVING 
Ten aanzien van de regelgeving kan worden gesteld dat de postsector een belangrijke internationale en 
communautaire dimensie kent. Er zal eerst worden ingegaan op de internationale dimensie voor wat betreft 
de band tussen de Gemeenschap en de landen daarbuiten. De communautaire dimensie en het verband met 
de internationale dimensie zal hieronder in punt 6 worden besproken. 
5.1 DE WERELDPOSTUNIE (UPU) 
De Wereldpostunie (UPU) is een bijzonder agentschap van de Verenigde Naties. Alle Lid-Staten van de EG 
zijn lid van de UPU krachtens het feit dat zij ondertekenende partij zijn van het Handvest van de Verenigde 
Naties. Om de vijfjaar houdt de UPU een congres waarop het Wereldpostverdrag wordt herzien; daarbij 
wordt de geldigheid van de artikelen die nog steeds instemming vinden opnieuw bevestigd. 
Na elk congres wordt het nieuwe Wereldpostverdrag getekend door de leden van de UPU. De 
ondertekenende partijen treden daarbij op namens de regering van het betreffende land. In het verleden 
tekenden de postadministraties alleen; thans doet zij dat in het algemeen samen met de nationale 
regelgevende instantie. 
Het Wereldpostverdrag vormt het kader voor de operationele samenwerking tussen alle postadministraties ter 
wereld inzake het postverkeer. De artikelen van dit verdrag worden onderverdeeld in reglementen (het 
Algemeen Reglement van de Wereldpostunie) en aanbevelingen. Aangezien het Wereldpostverdrag de status 
heeft van een door de lidstaten ondertekend verdrag, moet elke lidstaat van de UPU de reglementen als 
bindend beschouwen. 
Hier dienen slechts die artikelen nader te worden beschouwd die verderop in dit Groenboek aan de orde 
zullen komen. Een voorbeeld hiervan is artikel 20 van het Wereldpostverdrag, dat het gewicht betreft van de 
poststukken die de postadministraties dienen te accepteren in het internationale briefpoststelsel, waarmee 
tevens de verplichting wordt opgelegd aan de "inkomende" administraties om deze stukken te bestellen (hier 
en ook verder in het Groenboek wordt steeds gebruik gemaakt van de nummering van de artikelen in het 
verdrag van 1989; de volledige tekst van alle vermelde artikelen is opgenomen in bijlage 5). 
Artikel 25 betreft de internationale briefpoststukken die worden gepost buiten het land van herkomst van de 
brieven. Daarom is dit artikel van belang voor de discussie op dit gebied, waarin sprake is van een reeds 
bestaande dan wel potentiële concurrentie in de postsector in de Gemeenschap. De verenigbaarheid van 
artikel 25 met het Verdrag van Rome wordt in punt 6.3 hieronder besproken (de mogelijke toepassing van 
artikel 25 wordt in bijlage 6 gedetailleerder bestudeerd). 
Nauw verband houdend met artikel 25 is artikel 73, waarin de regels worden vastgesteld die moeten worden 
toegepast voor de verrekeningswij ze (bekend als eindvergoeding) tussen postadministraties voor de bestelling 
van poststukken voor eikaars rekening. 
\ 
- 38 -
5.2 DE ALGEMENE OVEREENKOMST BETREFFENDE TARIEVEN EN HANDEL (GATT) 
De Algemene Overeenkomst betreffende tarieven en handel (General Agreement on Tariffs and Trade, 
GATT) kwam tot stand na de tweede wereldoorlog, met de bedoeling te komen tot de geleidelijke afbraak 
van protectionistische maatregelen die als handelsbelemmeringen fungeerden. De Gemeenschap treedt op als 
één enkel handelsblok, dat met haar andere handelspartners in het kader van de GATT onderhandelt. 
Regelmatig vinden zogenaamde "rounds" (onderhandelingsrondes) plaats om de handelsbetrekkingen te 
liberaliseren. De thans lopende Uruguay-ronde, die in 1986 in Punta del Este van start ging, had in 
december 1990 in Brussel moeten worden beëindigd; men heeft deze termijn niet kunnen halen, vanwege 
een aantal verschillen van mening tussen de deelnemers, met name op het gebied van de landbouwsector. 
In de Uruguay-ronde wordt voor het eerst gepoogd het GATT-basisbeginsel van liberalisatie ook toe te 
passen voor de dienstensector. Het kader voor deze toepassing zal worden gevormd door de zogeheten 
Algemene Overeenkomst betreffende de handel in diensten (General Agreement on Trade in Services, 
GATS). De onderhandelingen zijn nog niet afgerond, maar de algemene beginselen van de GATS zijn wel 
al duidelijk. 
Het sleutelbeginsel voor leveranciers van diensten in het kader van een concessie is dat de gebruikers op 
voet van gelijkheid toegang dient te worden verleend, ongeacht de nationale basis van de potentiële 
gebruiker. Wanneer in de postsector, bij voorbeeld, een grote afnemer in het land van een postadministratie 
preferentiële tarieven geniet, moet een vergelijkbare afnemer in het buitenland en die onder dezelfde 
voorwaarden zijn post bezorgt, van dezelfde voordelen gebruik kunnen maken. 
Indien bepaalde sectoren bijzondere eigenschappen vertonen die de wijziging of een bijzondere interpretatie 
van de kaderreglementen rechtvaardigen, dienen deze sectoren apart te worden behandeld in een bijlage van 
de GATS. Ongeacht het feit of een bepaalde sector in een bijlage wordt behandeld, geldt het GATS-kader 
voor alle dienstensectoren - en daarmee op de postsector. 
Voor wat de toepassing van de GATS-beginselen op de postsector betreft, is het punt dat de meeste zorgen 
baart de mogelijkheid dat een verandering in de structuur van de eindvergoedingen binnen de Gemeenschap 
aan particuliere exploitanten onrechtvaardige kansen zou bieden, en wel door het ophalen van 
grensoverschrijdende post in een van de Lid-Staten, het vervoeren van die post naar een land buiten de 
Gemeenschap en het aansluitend remailen naar een tweede Lid-Staat van de Gemeenschap. 
De Gemeenschap zou zich dienen te beraden op een reactie op dergelijke praktijken teneinde voorbereid te 
zijn wanneer dit probleem zich daadwerkelijk zou voordoen. De Gemeenschap zal dit potentiële probleem 
misschien met haar handelspartners moeten bespreken in de algemene context van de GATS, zonder echter 
hiervoor om een bijzondere sectoriële bijlage te vragen. 
5.3 DE EUROPESE CONFERENTIE VAN PTT-ADMENISTRATEES (CEPT) 
De Europese Conferentie van PTT-administraties is een organisatie waarin de openbare post- en 
telecommunicatieadministraties van de meeste Europese landen vertegenwoordigd zijn. De administraties van 
alle Lid-Staten en EVA-landen zijn lid van deze organisatie. Verder zijn Tsjechoslowakije, Hongarije, 
Joegoslavië en Turkije erbij aangesloten, evenals de kleinere staatjes Liechtenstein, Monaco, San Marino en 
het Vaticaan. Andere landen, uit Midden- en Oost-Europa, hebben het voornemen uitgesproken het 
lidmaatschap aan te vragen. 
Zoals gesteld in de considerans van de CEPT-Overeenkomst, werd deze organisatie opgericht met het oog 
op "het belang en de moeilijkheidsgraad van de gemeenschappelijke problemen waarvoor de Europese post­
en telecommunicatieadministraties zich gesteld zien" en "de wenselijkheid een bred na te van samenwerking 
tussen de administraties te realiseren". De CEPT is thans onderverdeeld in een posi- en een 
telecommunicatieafdeling. 
-39-
De CEPT(post) voert haar activiteiten uit in overeenstemming met artikel 8 van de UPU-Constitutie die de 
UPU-leden toestaat zich in groepen te verenigen teneinde hun belangen te behartigen, voor zover deze niet 
strijdig zijn met de verplichtingen jegens de UPU (dergelijke groepen worden "unions restreintes" 
genoemd). Sedert 1969 bestaat er een formele band tussen de CEPT en de UPU. 
De CEPT is thans bezig haar organisatie aan een onderzoek te onderwerpen, voor een deel als reactie op de 
ontwikkeling van een communautair postbeleid. De CEPT is in de eerste plaats een forum voor openbare 
exploitanten. Er worden echter ook sommige aspecten van regelgevende aard in besproken, en het zou 
kunnen dat de CEPT ervoor kiest deze twee aspecten te scheiden, geheel in de lijn van de trend in de Lid­
staten en elders om regelgevende en exploitatiefuncties te scheiden. 
6. DE REGELGEVING IN DE GEMEENSCHAP 
Al dient dit Groenboek zeker niet te proberen een volledige wettelijke achtergrond te leveren voor de 
voorstellen die daarin voor de postsector worden gedaan, is het toch gepast hier een aantal van de meest 
relevante regels te belichten en te wijzen op eerdere arresten die voor het debat van belang zijn. Er dient 
ook te worden ingegaan op de verenigbaarheid van andere verdragen met de verplichtingen van het Verdrag 
van Rome. 
De Gemeenschap heeft weliswaar tot nu toe geen beleid ontwikkeld ten aanzien van de regelgeving in de 
postsector, maar er werden toch al een aantal algemene beginselen gehanteerd bij besluiten en maatregelen 
betreffende de postdiensten. Deze besluiten worden, samen met de relevante resoluties van het Europese 
Parlement, samengevat in bijlage 5. 
6.1 HET VERDRAG VAN ROME 
Twee basisbeginselen uit het Verdrag van Rome zijn dat er geen beperkingen mogen zijn ten aanzien van de 
handel in goederen tussen Lid-Staten (artikel 30) en dat er wordt gestreefd naar het vrij verrichten van 
diensten binnen de Gemeenschap (artikel 59). Nauw hiermee verband houdend is het recht van vestiging 
voor onderdanen van een Lid-Staat op het grondgebied van een andere Lid-Staat (artikel 52). 
Het Hof van Justitie erkent echter dat, onder sommige omstandigheden en wanneer het algemeen belang 
daarbij gediend is (en niet om uitsluitend economische redenen), de Lid-Staten bijzondere en/of uitsluitende 
rechten kunnen verlenen. Deze rechten vormen een uitzondering op het vrije verkeer van goederen en het 
vrij verrichten van diensten. 
Dergelijke uitzonderingen op de artikelen 30 of 59 kunnen alleen worden toegestaan wanneer aan nog twee 
andere voorwaarden is voldaan. Ten eerste dient te worden aangetoond dat de beoogde doelstellingen niet op 
een minder restrictieve manier kunnen worden bereikt. Ten tweede moet de omvang van de verleende 
bijzondere of uitsluitende rechten zo klein zijn als maar mogelijk is om de beoogde doelstellingen te kunnen 
bereiken (dit staat bekend als het evenredigheidsbeginsel). Uiteraard dienen bijzondere of uitsluitende 
rechten, eens zij verleend zijn, volledig in overeenstemming met het Verdrag te worden uitgeoefend. 
De Lid-Staten moeten dus de minst restrictieve oplossing kiezen voor het bereiken van de genoemde 
doelstellingen. Met name mogen de beperkingen ten aanzien van het vrije verkeer van goederen en diensten 
alleen worden toegepast op de relevante "markt". 
Ondernemingen waaraan in naam van het "algemeen economisch belang" een concessie wordt verleend, 
moeten zich toch houden aan de algemene mededingingsbepalingen die kartelvormende overeenkomsten 
(artikel 85) of misbruik van een machtspositie (artikel 86) verbieden. Bovendien is elke steunmaatregel van 
een Lid-Staat die de mededinging kan vervalsen onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt 
(artikel 92). 
-40-
Artikel 90 betreft openbare ondernemingen en ondernemingen waaraan bijzondere of uitsluitende rechten 
worden toegekend. Lid 1 bepaalt dat de Lid-Staten ervoor moeten zorgen dat geen enkele op dit gebied 
genomen maatregel in strijd is met het Verdrag, met name de mededingingsvoorschriften (artikelen 85 tot en 
met 94) en de bepaling die elke discriminatie op grond van nationaliteit verbiedt (artikel 7). 
In het tweede lid van artikel 90 wordt echter erkend dat ondernemingen belast met het beheer van diensten 
van algemeen economisch belang of die het karakter dragen van een fiscaal monopolie onder de regels van 
het Verdrag vallen, met name onder de mededingingsregels, voor zover de toepassing daarvan de 
vervulling, in feite of in rechte, van de hun toevertrouwde bijzondere taak niet verhindert. De ontwikkeling 
van het handelsverkeer mag niet worden beïnvloed in een mate die strijdig is met het belang van de 
Gemeenschap. 
In het derde lid van artikel 90 wordt de Commissie de taak opgelegd te waken over de toepassing van dat 
artikel en, voor zover nodig, passende richtlijnen of beschikkingen tot de Lid-Staten te richten. Zij moet in 
het bijzonder de nodige maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat in overeenstemming met de algemene 
beginselen van artikel 90, lid 1, de omvang van de uitsluitende rechten die aan ondernemingen in de Lid-
Staten zijn verleend in overeenstemming is met de daarvoor gebruikte doelstellingen en met de bepalingen 
van het Verdrag van Rome. Zonodig kan zij ook besluiten nemen om de omvang van verleende uitsluitende 
rechten te verminderen, onder verwijzing naar de verplichtingen van de Lid-Staten krachtens artikel 90, 
lid 1. Het recht van de Commissie om artikel 90, lid 3, met behulp van richtlijnen toe te passen werd in 
maart 1991 bevestigd door een arrest van het Europese Hof van Justitie betreffende de levering van 
telecommunicatie-eindapparatuur. 
Tegelijkertijd dient de Raad, op voorstel van de Commissie, alle vereiste maatregelen vast te stellen inzake 
de onderlinge aanpassing (harmonisatie) die nodig zijn voor de instelling van de interne markt 
(artikel 100A). De interne markt wordt omschreven als een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije 
verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd (artikel 8A). 
Artikel 222 erkent het recht van de Lid-Staten om op eigen grondgebied zelf het eigendomsrecht te regelen, 
door te verklaren dat het Verdrag dergelijke regelingen onverlet laat. De Lid-Staten mogen dus kiezen voor 
een systeem van openbare of particuliere eigendom van bedrijven. Artikel 222 stelt deze bedrijven echter 
niet vrij van de toepassing van de regels van het Verdrag, die dus ongeacht de gekozen regeling van het 
eigendomsrecht voor beide vormen van kracht blijven. Dit standpunt werd ook bevestigd door het Hof van 
Justitie in een aantal uitspraken die onderstreepten dat dergelijke bedrijven onderworpen blijven aan het 
Gemeenschapsrecht voor zover dat van toepassing is. 
Een ander artikel dat voor deze discussie van belang is, is artikel 234, dat stelt dat de rechten en 
verplichtingen die voortvloeien uit overeenkomsten die vóór de inwerkingtreding van het Verdrag van Rome 
tussen een of meer Lid-Staten enerzijds en een of meer derde andere Staten anderzijds zijn gesloten, door de 
bepalingen van het Verdrag niet worden aangetast. 
Verder stelt artikel 234 dat, voor zover deze overeenkomsten niet verenigbaar zijn met het Verdrag van 
Rome, de betrokken Lid-Staat of Lid-Staten gebruik maken van alle passende middelen om de vastgestelde 
onverenigbaarheid op te heffen. 
6.2 TOEPASSING VAN DE REGELS BETREFFENDE DE MEDEDINGING 
Er is intussen jurisprudentie tot stand gekomen die aangeeft hoe de regels betreffende de mededinging (dat 
wil zeggen, de artikelen 85 tot en met 94) ten aanzien van de postsector moeten worden toegepast. 
Sinds 1984 heeft de Commissie de wettelijke status bestudeerd van expresdiensten in België, Denemarken, 
Frankrijk, Duitsland en Italië. In elk van deze Lid-Staten werden expresdiensten te. ian toe beschouwd als 
deel uitmakend van de concessie van de nationale postadministratie. Al deze Lid-Staten haalden, na de 
tussenkomst van de Commissie, expresdiensten uit het concessiegedeelte. 
-41 
De postadministraties hadden deze diensten beschouwd als standaard-postdiensten, die daarmee onder het 
nationale monopolie vielen. In elk van deze gevallen was het oordeel dat het hier verschillende diensten 
betrof (diensten met toegevoegde waarde) die niet tot de concessie behoorden. Gebaseerd op vergelijkbare 
overwegingen werden beschikkingen betreffende de behandeling van expresdiensten in hun postwetgeving 
gericht tot de Nederlandse en de Spaanse autoriteiten. Het Hof van Justitie vernietigde de eerste om 
procedurele redenen, zonder echter de grond van de zaak aan te vechten. 
Een zaak die voor de Commissie van bijzonder belang is, is dat wanneer er een tariefgrens wordt 
gehanteerd om de concessie af te bakenen, deze in gelijke mate van toepassing moet zijn voor alle 
concurrenten in het niet-concessiegedeelte - de postadministratie en de particuliere exploitanten. Om een 
dergelijk beginsel te kunnen toepassen, moet de regelgever de betreffende marktsector waarvoor hij 
verantwoordelijk is zeer goed kennen. Wanneer ergens sprake is van directe concurrentie tussen sterk op 
elkaar lijkende diensten, is het onredelijk wanneer een van beide onder een concessie zou vallen. Deze 
dienst kan dan namelijk goedkoper zijn dan het tarief dat als "bodem"-grenswaarde werd gesteld voor de 
andere concurrerende diensten. 
Een ander geval dat thans door de Commissie aan een onderzoek wordt onderworpen, betreft de Deense 
postwet, die in het licht van de procedures van artikel 90 wordt bestudeerd teneinde vast te stellen of deze 
wet particuliere exploitanten wel mag verbieden remaildiensten aan te bieden in concurrentie met de 
postadministratie, terwijl ter zei f dertijd deze postadministratie wel remaildiensten mag aanbieden voor post 
die uit het buitenland afkomstig is. 
Een ander belangrijk geval dat thans wordt behandeld, betreft een klacht die werd ingediend door een 
vereniging die verscheidene particuliere exploitanten vertegenwoordigt, de Internationale conferentie van 
expresvrachtvervoerders (International Express Carriers' Conference, IECC). De klacht van de IECC was 
dat een nieuw systeem van eindvergoedingen dat de postadministraties van diverse Lid-Staten (en andere 
niet-EG-landen) met elkaar waren overeengekomen, evenals sommige toepassingen van artikel 25 van het 
Wereldpostverdrag, bedoeld zouden zijn om de remail-activiteiten van haar leden te belemmeren en daarmee 
misbruik van een machtspositie inhielden (in strijd met de artikelen 85 en 86 van het Verdrag van Rome). 
Na de zaak te hebben onderzocht, heeft de Commissie besloten een formele procedure wegens inbreuk op 
de regels betreffende de mededinging in te stellen. 
(Eindvergoedingen en remailing worden beschreven in de bijlagen 8 en 9 en worden gedetailleerd besproken 
in hoofdstuk 5, punten 8 en 9). 
6.3 HET VERDRAG VAN ROME EN HET WERELDPOSTVERDRAG 
Zoals in punt 5.1 hierboven reeds aangegeven, spreken de nationale regeringen zich om de vijfjaar uit over 
de hernieuwde voortzetting van het Wereldpostverdrag. Op dit punt is artikel 234 van het Verdrag duidelijk 
van toepassing. 
De vraag of het Wereldpostverdrag verenigbaar is met het Verdrag van Rome draait met name om 
artikel 25 (vroeger artikel 23) van het Wereldpostverdrag. Dit artikel bevat twee verschillende bepalingen: 
artikel 25, lid 1, stelt dat de lidstaten van de UPU niet verplicht zijn postzendingen te bestellen die 
het land uit werden vervoerd teneinde in een ander land te worden gepost, om dan weer terug te 
worden gestuurd voor bestelling in het land van herkomst (een werkwijze die vaak met A-B-A-
remailing wordt aangeduid); 
artikel 25, lid 4, geeft UPU-lidstaten het recht post terug te sturen die zij van een andere 
postadministratie hebben ontvangen, wanneer de postzendingen afkomstig waren van een derde 
land, maar daar niet werden gepost (deze werkwijze wordt meestal A-B-C-remailing genoemd). 
-42-
Artikel 25, lid 1, is bedoeld om het binnenlandse postmonopolie van de UPU-lidstaten te beschermen. Of dit 
artikel verenigbaar is met het Verdrag van Rome hangt af van een aantal voorwaarden en interpretaties. 
Om te beginnen is het van belang te weten of alleen de regelgever verantwoordelijk is voor de bescherming 
van het monopolie. In artikel 25, lid 1, is sprake van de "lidstaat" die maatregelen treft om het monopolie te 
beschermen. De vraag die zich nu opdringt is: wie is nu de eigenlijke ondertekenende partij van het 
Wereldpostverdrag, de nationale regering of de postadministratie? Verder zou artikel 25, lid 1, kunnen 
worden aangewend om post terug te sturen die niet onder het binnenlandse monopolie van de ontvangende 
postadministratie zou vallen. 
De verenigbaarheid van artikel 25, lid 4, met het Verdrag van Rome ligt echter duidelijker. De toepassing 
van deze bepaling houdt in dat een postadministratie waarvan de concessierechten niet worden geschonden, 
een andere postadministratie helpt waarvan dat wel het geval is. In andere gevallen zou de toepassing van 
artikel 25, lid 4, wel eens een inbreuk kunnen inhouden op het handelsrecht van het land waar de 
oorspronkelijke klant is gevestigd. 
Als voorbeeld kan het fictieve geval dienen van een klant die gevestigd is in een land waar geen monopolie 
geldt voor internationale postdiensten. Wanneer diens post een remailing ondergaat via een ander land, 
wordt deze post wellicht geconsolideerd met zendingen van derde landen waarin internationale postdiensten 
wèl in de concessie vallen. Het valt niet aan te nemen dat in dergelijke gevallen de postadministratie in het 
land van bestemming nog het onderscheid kan maken tussen post afkomstig uit landen die minder restrictief 
waren (ten aanzien van hun houding betreffende de juridische situatie van internationale post) en die uit 
andere die meer restrictief waren. 
6.4 OVERIG COMMUNAUTAIR BELEID 
Sommige artikelen van het Verdrag van Rome werden formeel gewijzigd door de Europese Akte. Hierdoor 
werden op verschillende gebieden activiteiten geïnitieerd die van belang zijn voor de postsector (bovendien 
moet, zoals hierboven besproken, in de postsector zelfde interne markt nog worden gerealiseerd). De 
belangrijkste van deze gebieden worden hierna besproken (de mogelijke gevolgen van de interne markt voor 
de gebruikers van postdiensten worden gedetailleerd besproken in hoofdstuk 4, punt 9). 
6.4.1 VERVOER 
De Commissie heeft onlangs een aantal verordeningen opgesteld en ook andere voorstellen gedaan op het 
gebied van het luchtvervoer. Deze initiatieven betreffende de toegang tot de markt waren aanvankelijk 
vooral gericht op luchtvervoerdiensten die uitsluitend luchtvracht vervoeren (bekend als "full freighters"). 
Het is de bedoeling dezelfde beginselen toe te passen op passagiersvliegtuigen die vracht vervoeren. 
De verordeningen zullen met name van invloed zijn op expresdiensten. Zij zouden ook kunnen leiden tot een 
grotere flexibiliteit voor met luchtvracht vervoerde brief- en pakketpost en tot kostenbesparingen. 
Het derde pakket voorstellen van de Commissie houdt in dat er voor exploitanten een vrije toegang zou 
komen binnen de gemeenschappelijke markt. Wanneer een derde land van buiten de Gemeenschap daarmee 
akkoord gaat, zou ook de vrijheid bestaan om van een EG-land naar een derde (niet-EG-)land te vliegen; dit 
wordt ook wel de "vijfde vrijheid" genoemd. Afgezien van bepalingen ten aanzien van veiligheid en 
volksgezondheid, zouden er geen beperkingen zijn voor wat betreft de frequentie van de dienst, het type 
vliegtuig of het volume van de vervoerde vracht. 
Er bestaan thans buiten de Gemeenschap nogal wat beperkingen inzake het internationale luchtverkeer. Zij 
zal moeten proberen deze beperkingen, op basis van wederkerigheid, door onderhr delen af te zwakken in 
ruil voor het wegnemen van vergelijkbare beperkingen die in de Gemeenschap zelf bestaan. De huidige 
liberalisatiemaatregelen betreffen dus slechts de luchtvaartmaatschappijen die in de Lid-Staten gevestigd zijn. 
-43 -
Parallel met dergelijke maatregelen voor de sector luchtvervoer, heeft zich in de sector vervoer over de weg 
ook een zekere liberalisatie voorgedaan. Er bestaat thans met name een grotere vrijheid in het verlenen van 
cabotagediensten, waardoor een vervoerder tijdens doortochten die volledig in het buitenland plaatsvinden, 
zowel kan laden als lossen. Deze liberalisatiemaatregel zal van belang zijn voor postexploitanten die een 
vervoersnetwerk van vrachtwagens willen opbouwen dat de grenzen van hun eigen land overschrijdt. 
6.4.2 DOUANEHEFFINGEN EN BTW 
De vereenvoudiging van de douaneprocedures en de uiteindelijke opheffing van de binnengrenzen zullen de 
snelle verzending van alle soorten post tussen Lid-Staten vergemakkelijken. 
Op de lange termijn houden de BTW-voorstellen in dat de BTW dient te worden betaald in het land van 
vertrek en in aftrek kan worden gebracht in het land van aankomst; een soort "clearing house" zou zorg 
dragen voor de onderlinge verrekening van de BTW-inkomsten van de verschillende Lid-Staten. Als 
tussentijdse oplossing is het de bedoeling bij de BTW-heffing uit te gaan van het tarief dat geldt in het land 
van de aan deze belasting onderworpen organisatie die de goederen of diensten in ontvangst neemt. 
Voor wat betreft de intracommunautaire afstandsverkoop (met inbegrip van postorderverkoop) aan 
particulieren, niet aan omzetbelasting onderworpen instellingen of vrijgestelde belastingplichtigen, wordt 
voor de tussenliggende overgangsperiode voorgesteld het BTW-tarief toe te passen dat geldt in het land van 
de afnemer. De leverancier van de goederen of diensten zou dan in dat land als rechtspersoon moeten 
worden erkend of daar een fiscaal vertegenwoordiger moeten benoemen. 
Verder blijft voor particulieren voorlopig het BTW-tarief van kracht dat geldt in het land van de leverancier. 
De BTW op vervoersdiensten voor goederen of post afkomstig uit derde landen, bestemd voor een land in 
de Gemeenschap, zal op dezelfde manier geheven blijven worden als voorheen. Voor intracommunautaire 
vervoersdiensten zal de BTW in beginsel in het land van herkomst worden geheven. Wanneer de afnemer 
echter een omzetbelastingplichtige is in een andere Lid-Staat dan dat land van herkomst, zal de BTW alleen 
mogen worden geheven volgens het tarief dat van kracht is in het land waar deze belastingplichtig is voor de 
BTW. Het is in dergelijke gevallen dan ook niet nodig gebruik te maken van de procedure van de achtste 
richtlijn voor het terugvorderen van de betaalde BTW. 
De Commissie heeft erkend dat noch douaneheffingen noch BTW een reden mogen zijn voor een 
concurrentievoordeel of -nadeel voor de postdienstenexploitanten, openbaar dan wel particulier, voor zover 
het de concurrentie in het niet-concessiegedeelte betreft. In overeenstemming hiermee zal de Commissie een 
onderzoek instellen naar de concurrentiepositie van de openbare exploitanten ten opzichte van de particuliere 
exploitanten van vervoersdiensten ten behoeve van expresdiensten, om zich ervan te vergewissen dat er 
sprake is van een gelijke fiscale behandeling daar waar diensten direct met elkaar concurreren. 
6.4.3 BESCHERMING VAN GEGEVENS 
In 1990 publiceerde de Commissie een ontwerp-richtlijn betreffende de bescherming van gegevens, die zij 
thans aan het wijzigen is naar aanleiding van het overleg dat met de betrokken partijen heeft plaatsgevonden. 
De richtlijn, die zeer grote gevolgen zal hebben voor direct-mail- en postorderbedrijven, betreft 
onderwerpen als de verkrijging, opslag, verwerking en overdracht van gegevens van persoonlijke aard. 
Naar aanleiding van de voorgestelde wijzigingen is het thans waarschijnlijk dat de richtlijn bedrijven zal 
toestaan dergelijke gegevens te bewerken en over te dragen, op voorwaarde dat het niet om gevoelige 
informatie gaat, dat de persoon op wie de gegevens betrekking hebben de kans heeft gekregen om te weten 
dat die gegevens opgeslagen werden en dat hij, indien hij dat wenst, elk verder gebruik van die gegevens 
kan beëindigen. 
-44-
6.4.4 INTEROPERABILITEIT 
De Commissie hecht veel belang aan het ontwikkelen van voorstellen voor technische normen op het gebied 
van de telecommunicatie- en informatietechnologie. Ten aanzien van normen die van belang kunnen zijn in 
de postsector, dient te worden gewezen op de ontwikkeling van normen voor EDI. Op het gebied van 
interoperabiliteitsnormen Voor streepjescodesystemen in de distributie, is minder snel vooruitgang geboekt. 
Verder worden voorstellen uitgewerkt teneinde voor telepost de X.400-standaard tot norm te verheffen. 
-45-
HOOFDSTUK 4: COMMERCIËLE ASPECTEN 
1. INLEIDING 
Dit hoofdstuk over de commerciële aspecten van de postdienstensector gaat uit van het standpunt van de 
gebruiker: daarom wordt vooral ingegaan op de aspecten die voor de gebruiker "zichtbaar" zijn. Uiteraard 
is er sprake van een sterke band met het volgende hoofdstuk, waarin wordt ingegaan op de economische en 
operationele aspecten - dat wil zeggen de aspecten die, hoewel zij "onzichtbaar" zijn voor de gebruiker, ten 
grondslag liggen aan de hem geleverde diensten. 
In dit hoofdstuk wordt de markt in zijn geheel bestudeerd en wordt ingegaan op de wensen en eisen van de 
klanten. Het geeft een overzicht van de postdiensten die bedoeld zijn om aan deze wensen en eisen te 
voldoen en geeft ook een overzicht van de zogeheten indirecte concurrenten (met name op telecommunicatie 
gebaseerde diensten) die aan dezelfde wensen kunnen proberen te voldoen. 
Een hoofdstuk over de commerciële aspecten van de postsector zou onvolledig zijn wanneer niet zou worden 
ingegaan op de gevolgen van 1992, en in het laatste punt wordt hier dan ook de nodige aandacht aan 
besteed. 
Kort samengevat gaat het nu volgende hoofdstuk over de relatie tussen de klanten van postdiensten en de 
exploitanten van deze diensten. Er wordt een kijkje genomen achter de schermen van deze exploitanten, 
waarbij vooral aandacht wordt besteed aan onderwerpen als exploitatiekosten en rendabiliteit. 
2. MARKTOVERZICHT 
De leveranciers van postdiensten opereren in de communicatie- en distributiemarkten. Verder is er ook 
sprake van postale financiële diensten, maar deze worden geleverd op de markt voor financiële diensten, 
waarin het vrije-marktmechanisme volledig werkzaam is, zodat er minder gedetailleerd op hoeft te worden 
ingegaan (deze markt zou hoe dan ook eerder in de specifieke eigen context dienen te worden bestudeerd). 
Het Groenboek over postdiensten - en dus ook dit hoofdstuk - legt zich dan ook toe op postdiensten als 
zodanig. 
De communicatiemarkt betreft alle mogelijke manieren waarop organisaties en/of personen met elkaar 
communiceren - telecommunicatie, televisie, radio, de geschreven media en de post. Ook de reclame­
industrie behoort tot de gebruikers van deze media. 
De distributiemarkt verschilt nogal sterk hiervan, met name voor wat het klantenbestand betreft. De 
distributie houdt zich bezig met het vervoer en de aflevering van goederen bij de geadresseerde. Postale 
distributie door middel van pakketdiensten is dan weer een gespecialiseerd segment binnen de 
distributiesector, dat zich vooral toelegt op de bestelling van individuele goederenzendingen, maar thans ook 
meer en meer op de distributie van grotere zendingen. 
Deze vrij algemene beschrijving van de markten waarin postdiensten worden geleverd, is belangrijk om zich 
bewust te kunnen worden van de indirecte vormen van concurrentie waarmee postdiensten kunnen worden 
geconfronteerd. Een adverteerder kan er bij voorbeeld voor kiezen een van de hierboven genoemde media 
(of alle, of een combinatie van een aantal daarvan) in te zetten om zijn boodschap over te brengen naar de 
potentiële klanten: de postdiensten (in de vorm van direct-mail) bieden maar één mogelijk medium voor 
deze boodschap. Een bedrijf dat een stuk bedrijfscorrespondentie wil versturen, kan dit per facsimile 
(meestal "fax" genoemd) doen, per expresbrief of via de gewone briefpostdienst. 
Deze uitgebreide keuzemogelijkheden gelden ook voor andere communicatiebehoeften. Figuur 1 op de 
volgende bladzijde geeft een aantal, waarschijnlijk zelfs vrijwel alle, keuzemogelijkheden die de 
verschillende soorten gebruikers ter beschikking staan voor hun verschillende communicatiebehoeften. 
-46 -
De figuur geeft een analyse van de verschillende communicatiebehoeften en vermeldt een aantal middelen 
waarmee aan deze behoeften tegemoet kan worden gekomen. De middelen worden onderverdeeld in postaal 
en non-postaal (in deze laatste categorie gaat het meestal om op telecommunicatie gebaseerde diensten). De 
laatste kolom geeft de trends weer van de vraag naar postale communicatiediensten die overeenkomen met 
de verschillende soorten communicatiebehoeften. 
De figuur deelt de gebruikers op in drie groepen: grote organisaties (ten aanzien van de behoefte aan 
communicatiediensten), kleine organisaties en particulieren. 
Er dient op te worden gewezen dat de keuze voor een bepaald communicatiemedium niet alleen afhangt van 
de communicatiemiddelen die de afzender ter beschikking staan, maar ook van die van de ontvanger van het 
bericht. Een eenvoudig voorbeeld is dat men voor een boodschap slechts de telefoon kan gebruiken wanneer 
degene voor wie de boodschap bedoeld is zelf ook over een telefoon beschikt. 
Ook de keuze van grote organisaties voor het ene of het andere communicatiemedium wordt door dit 
gegeven beïnvloed. Vaak zal het al dan niet beschikbaar zijn van een bepaald communicatiemedium bij de 
ontvanger afhangen van de grootte van de betreffende organisatie. Een persoon zal toegang hebben tot 
postdiensten en meestal ook tot de telefoon. Een kleine organisatie zal daarnaast wellicht een fax hebben 
voor het ontvangen van berichten van de grotere organisatie. 
Figuur 1: Communicatiematrix 
KLANTEN 
GROTB 
ORGANISATIES 
KLBINE 
ORGANISATIES 
PKRSONEN COMMUNICATIE-BEHOEFTE 
FINANCIEEL 
BEDRUFSCORRESPONOENTIE 
RECLAME 
FINANCIEEL 
BEDRIIFSCORRESPONDENTIE 
RECLAME 
NAAR BEDRIJVEN 
NAAR PERSONEN COMM UN1CAT1EMIDDELEN 
NON-POSTAAL 
Aulomatiach bankieren 
Fax 
ElebronUcfaB poel 
EDI 
Telefoon 
Fax 
Teieviaie 
Radio 
Reclameborden 
Telemarketing 
Dagbladen 
Tijdachriften 
Fax 
Fax 
Telefoon 
Dagbladen 
Tijdachriflcn 
Telefoon 
Telefoon POSTAAL 
Brief 
Brief 
Expreabrief 
Dircct-mail 
Catalogi 
Brief 
Brief 
Expreabrief 
Direct-mail 
Catalogi 
Brieven 
Port-betaald 
Brief 
Briefkaart VRAAG NAAR POSTDIENSTEN 
CTREND) 
A frame 
(naar grolc organiaatiea) 
Slabiel 
(naar peraonen en Icleine organisaiiea) 
Slabiel, maar mogclijkc afname 
Sterle groei 
Sterke groei 
Groei 
Groei 
Groei 
Gruei 
Stabicl 
Bron: Commissie van de Europese Gemeenschappen 
Een grote organisatie zal over al deze faciliteiten beschikken, evenals wellicht andere, geavanceerde 
systemen voor de communicatie van gegevens of betaalopdrachten (met inbegrip van geautomatiseerde 
bankverrichtingen en misschien elektronische uitwisseling van gegevens - EDI). 
Voor wat de distributie van goederen betreft, is er minder indirecte concurrentie, omdat in alle gevallen de 
goederen fysiek dienen te worden afgeleverd op de plaats van bestemming. Postdiensten concurreren in deze 
- 47 -
sector (of werken samen) met andere vervoerders: expediteurs en andere algemene vervoersbedrijven. Op 
het terrein van de postdiensten is er sprake van een hevige concurrentie tussen exploitanten van expres- en 
gewone pakketdiensten en tussen openbare en particuliere exploitanten. 
Er vallen drie hoofdcategorieën postdiensten te onderscheiden: briefpost, pakketpost en exprespost. Omdat 
deze categorieën niet scherp afgebakend zijn, is er sprake van een sterke mate van overlapping van deze 
diensten (zie hoofdstuk 3, punt 3.4). Daar waar een dergelijke overlapping bestaat, vindt dus ook 
concurrentie plaats tussen deze postdiensten (bij voorbeeld tussen postpakketten en de gewone pakketdienst). 
Bovendien treden expresdiensten direct in concurrentie met briefpost (voor de bestelling van documenten) en 
met gewone pakketdiensten (voor het vervoer van goederen). 
3. DE KLANTEN 
De klanten hebben hun eigen wensen, maar deze worden waarschijnlijk wel beïnvloed door het werkelijke 
aanbod van de diensten. Dit aanbod van diensten kan een reactie zijn op een actieve, reeds bestaande vraag, 
of, in het geval van nieuwe diensten, kan dit een vraag stimuleren die reeds latent aanwezig was. 
3.1 EISEN VAN DE KLANT 
De fundamentele eis die namens de klanten moet worden gesteld, is dat alle burgers toegang moeten kunnen 
hebben tot de postdiensten. Het is voor potentiële gebruikers van het postsysteem van belang te weten dat 
alle potentiële geadresseerden via de universele dienstverlening kunnen worden bereikt. 
Klanten zoeken altijd naar een optimale prijs/kwaliteitsverhouding van geleverde diensten. Ten aanzien van 
de universele dienstverlening houdt dit een goede service, gemakkelijke toegang en overzichtelijke 
tariefstructuren in. 
Grote afnemers verwachten van de leveranciers van diensten een flexibele aanpak en, voor zover van 
toepassing, de mogelijkheid diensten aan te passen aan de individuele eisen van hun organisatie. 
3.2 DE GENEIGDHEID DIENSTEN AF TE NEMEN 
De meeste produkten en diensten hebben een levenscyclus; na het bereiken van het volgroeide stadium volgt 
meestal een periode van verval. Maar hoewel de meeste postdiensten al lang bestaan, lijkt in hun gebruik 
geen verval op te treden. Daar staat tegenover dat, juist omdat het gebruik ervan al wijd verspreid is, er niet 
zo'n explosie in het gebruik ervan zal plaatsvinden als bij voorbeeld in het recente verleden het geval was 
voor facsimile-machines. In figuur 2 hieronder worden deze trends weergegeven. 
De stabiliteit ten aanzien van het gebruik van de "traditionele" postdiensten zou de noodzaak uit het oog 
kunnen doen verliezen deze diensten doorlopend verder te ontwikkelen (bij voorbeeld wat betreft de manier 
waarop zij aan de man worden gebracht) en te verbeteren (expresdiensten bij voorbeeld). 
-48.-
Figuur 2: Trends iu de acceptatie van een aantal diensten 
IN 1 LHNAHONALL U» «L f I "Oü 1 
EXPRES* 
KOeWCRSDieNSTEN 
TUO jaren 70 
Bron: Commissie van de Europese Gemeenschappen 
Dat de post geaccepteerd is als een belangrijk medium voor communicatie en een belangrijk 
distributiekanaal, blijkt uit het feit dat de gemiddelde EG-burger 260 postzendtngen ontving in 1990 (243 in 
1988). In de Verenigde Staten bedraagt dit aantal zelfs 650. 
Er is binnen de Gemeenschap sprake van een brede spreiding tn het gebruik van postdiensten. Figuur 3 
hieronder geeft een overzicht van dit gebruik per hoofd van de bevolking voor de Lid-Staten van de EG. 
Het gebruik wordt vergeleken met de hoogte van het Bruto Binnenlands Produkt per hoofd van de 
bevolking. Er blijkt enige correlatie te bestaan tussen het BBP en het gebruik (de voor deze figuur gebruikte 
cijfers kunnen worden gevonden in bijlage 2, tabel 6). 
49 -
Figuur 3: Gebruik van postdienstcn/MW per hoofd van de bevolking (i988) 
Aantai postzendlngen per Inwoner BBP per hoofd van de bevolking 
700 
260 
OR P E IRL I D UK F B L NL DK EC USA JAP 
Verzsndlngen/lnwoner 222 BBP per hoofd van de bavolklng 
EG-gemlddelde - 244 EQ-gemlddelde • 100 
Bron: Sofres-onderzoek en Economisch jaarverslag van de Commissie van de Europese Gemeenschappen, 
nr. 38 
3.3 MARKTEN 
In de tabellen 1 en 2 hieronder wordt globaal weergegeven wie post verstuurt en wie deze ontvangt. De 
eerste Label betreft briefpost, de tweede pakketpost. 
Tabel 1: Matrix briefpostgebruikers 
NAAR ORGANISATIES PERSONEN 
VAN 
ORGANISATIES 35% 45% 
PERSONEN 10% 10% 
Bron: Schatting van de Commissie van de Europese Gemeenschappen (1990) 
50-
Tabel 2: Matrix pakketpostgebruikers 
NAAR ORGANISAT1ES PERSONEN 
VAN 
ORGANISATIES 25% 60% 
PERSONEN 5% 10% 
Bron: Schatting van de Commissie van de Europese Gemeenschappen (1990) 
Deze globale verdeling versluiert significante verschillen tussen de Lid-Staten onderling. Tabel 3 geeft de 
percentages van brieven die uitgaan van organisaties (vaak nogal onnauwkeurig de "zakelijke" markt 
genoemd) en die van personen (de "particulieren"-markt). 
Tabel 3: Herkomst van briefpost (% van het totale volume) 
PROCENTUELE VERDELING BRIEFPOST (VOLUME) 
LID-STAAT ZAKELLJKE MARKT PARTICULIEREN-MARKT 
Belgie 71,0% 29,0% 
Denemarken 60,0% 40,0% 
Duitsland 76,4% 23,6% 
Griekenland 50,5% 49,5% 
Spanje 75,0% 25,0% 
Frankrijk 81,5% 18,5% 
Ierland 69,0% 31,0% 
Italie 56,2% 43,8% 
Luxemburg 71,0% 29,0% 
Nederland 86,0% 14,0% 
Portugal 79,9% 20,1% 
Verenigd Koninkrijk 74,5% 25,5% 
Bron: Sofres-onderzoek (1988) 
3.4 MARKTSEGMENTEN 
Uit het bovenstaande komt een globaal overzicht van deze markt naar voren. Teneinde deze iets 
gedetailleerder te bestuderen, geeft tabel 4 de verdeling van de zakelijke markt per bedrijfssector. Er wordt 
een onderscheid gemaakt tussen het aandeel van de markt dat in handen is van de postadministraties (daarbij 
gaat het meestal om briefpostdiensten) en dat van de particuliere exploitanten (meestal pakket- en 
expresdiensten). 
-51 -
Tabel 4: Marktaandeel bij de grootste gebruikers van postdiensten in de Gemeenschap (in %) 
CATEGORIE KLANTEN POSTADMtNlSTRATlES PARTICULIERE EXPLQ1TANTEN 
Postorderbedrijven 15% 20% 
Reclame-industric 12% 15% 
Per* 20% 5% 
Banken 10% 14% 
Veraekeringen 10% 9% 
Openbare diensten (noot 1) 10% n.b. 
Industrie (noot 2) 5% 25% 
Overige 18% 12% 
TOTAAL 100% 100% 
Noot 1: Hoewel openbare diensten wel eens gebruik maken van particuliere exploitanten, is dit aandeel te verwaarlozen. 
Noot 2: De grootste klanten zijn de automobiel-, de computer- en de aardolie-industrie. 
Bron: Sofres-onderzoek 
Zoals hierboven al aangegeven, zijn postorderbedrijven, de reclame-industrie (in dit geval gaat het om 
direct-marketingactiviteiten) en uitgeverijen de grootste drie gebruikers van postdiensten. Deze drie sectoren 
worden hieronder gedetailleerder besproken. 
3.4.1 POSTORDERBEDRU VEN 
Postorderverkoop is het "op afstand verkopen" van goederen en dient als alternatief voor gewone (directe) 
verkoop. Deze vorm van verkoop is rechtstreeks met de postsector verbonden. Op dit gebied kunnen 
exploitanten van postdiensten zorgen voor een "one-stop shopping "-dienstverlening (de gebruiker kan voor 
alle elementen van de afgenomen dienst bij dezelfde leverancier terecht) voor postorderbedrijven: 
communicatie met de klanten, distributie van de catalogi, verzending van facturen en dergelijke, tot en met 
de distributie van de goederen (al wordt dit laatste element meer en meer door particuliere exploitanten 
verzorgd). 
Het postorderbedrijf begon als een nieuw verkoopkanaal voor de textielindustrie. Nu heeft het zich 
uitgebreid naar andere sectoren, waarbij de grootste groeier op dit moment wordt gevormd door muziek (via 
compact discs), films (via videobanden) en computersoftware (via diskettes). Een aanverwant gebied is dat 
van de "tele-onderwijs"-diensten die door instellingen voor afstandsonderwijs worden verzorgd. 
Postorderbedrijven concurreren met de detailhandel. Een steeds belangrijker aspect, met het oog op de 
voltooiing van de interne markt, is dat zij voorzien in een gemakkelijke grensoverschrijdende toegang tot 
goederen die lokaal misschien niet verkrijgbaar zijn. 
Voor zeven van de Lid-Staten waarin de postordermarkt het grootst is (België, Denemarken, Duitsland, 
Frankrijk, Italië, Nederland en het Verenigd Koninkrijk) kunnen hier een aantal cijfers worden gegeven. De 
gezamenlijke omzet van postorderbedrijven in deze zeven landen bedroeg ongeveer 26,4 miljard ecu in 
1989. Dit komt overeen met 0,7% van het BBP van deze landen. Ter vergelijking: in de EVA-landen 
bedroeg de omzet van postorderbedrijven ca. 3,6 miljard ecu, in de Verenigde Staten 123 miljard ecu en in 
Japan 12,6 miljard ecu. 
Tabel 5 hieronder geeft een samenvattend overzicht van de gegevens die werden verstrekt door de Europese 
vereniging van postorderbedrijven (European Mail Order Trader Association, EMOTA) voor de Lid-Staten 
met de grootste omzet, vergeleken met de omzetten in de EV A-landen, de Verenigde Staten en Japan. 
52 
Tabel 5: Omzet postorderverkoop in 1989 
LAND OMZET OMZET 
TOTAAL per hoofd van de 
bevolking 
(mujoen ecu) (ecu) 
Belgie 535 55 
Denemarken 522 102 
Duitsland 12 284 199 
Frankrijk 5 585 100 
Italie 1 127 20 
Nederland 780 53 
Verenigd Koninkrijk 5 585 96 
Totaal 26 418 102 
(zeven Lid-Staten) 
Totaal EVA-landen 3 651 111 
Verenigde Staten 122 850 508 
Japan 12 640 104 
Bron: EMOTA 
3.4.2 DIRECT-MAIL 
Direct-mail is het verzenden van een gerichte boodschap naar een individuele persoon (als particulier, dan 
wel uit hoofde van een bepaalde functie in een organisatie), in het kader van een actie waarbij dezelfde of 
een vergelijkbare boodschap naar andere specifieke personen wordt gestuurd (er bestaat een andere vorm 
van direct-mail, die minder belangrijk is ten aanzien van de erdoor gegenereerde omzet, maar nog steeds 
vrij belangrijk, en die bestaat in ongeadresseerde post die in welbepaalde gebieden wordt besteld, in plaats 
van aan welbepaalde personen). Direct-mail maakt dus deel uit van de reclame- en communicatiemarkt. 
Direct-mail stond in voor 11,7% van de reclame-uitgaven in 1989, dat wil zeggen 6,4 miljard ecu op een 
totaal van 54,5 miljard ecu (in dit cijfer is de omzet van ongeadresseerde direct-mail niet begrepen). Dit 
percentage is ongeveer hetzelfde als in 1984, terwijl de totale omzet in de reclamesector in dezelfde periode 
met 87% toenam. Uit deze cijfers blijkt dat direct-mail op dit ogenblik overeenstemt met 0,15% van het 
BBP van de EG (daarin niet begrepen de extra inkomsten van de adverteerders). 
In 1989 ontving de gemiddelde EG-burger 43 direct-mailzendingen. Ter vergelijking: in de Verenigde Staten 
bedroeg dit cijfer ongeveer 170, bijna vier maal zoveel. 
Voor wat de exploitatie betreft, is direct-mail van groot belang voor de postadministraties van de EG. De 
geadresseerde direct-mail vertegenwoordigt ongeveer 18,5% van het door hen verwerkte volume. 
Waarschijnlijk zal dit nog verder toenemen doordat andere postsectoren, waaronder waarschijnlijk vooral die 
van de bedrijfscorrespondentie, zullen afnemen (zie figuur 1 hierboven, in punt 2). 
3.4.3 UITGEVERIJEN 
Briefpostdiensten zijn ook van belang voor de uitgeverijensector. Alle publikaties kunnen per post worden 
verstuurd (dagbladen, tijdschriften, boeken). De postale verdeling van publikaties is een concurrent voor de 
verkoopkanalen zoals boeken- of tijdschriften winkels en de lokale dagbladbezorging. 
-53-
De Internationale bond van de periodieke pers (Fédération internationale de la presse périodique, FIPP) 
schat de totale postale distributie van perszendingen binnen de Gemeenschap thans op 15,2 miljard stuks per 
jaar. Van dit aantal is 92% bedoeld voor bestelling in het land waar de publikatie werd geproduceerd. 
Naast de intracommunautaire grensoverschrijdende distributie van perszendingen (geschat op 1,1 miljard 
stuks), is er ook sprake van een belangrijk internationaal verkeer. Er vindt met name een omvangrijke 
uitwisseling plaats van tijdschriften tussen Noord-Amerika en Europa. 
Het gebruik van postdiensten voor de distributie van publikaties verschilt van Lid-Staat tot Lid-Staat, 
meestal afhankelijk van de preferentiële tarieven die daarvoor beschikbaar zijn (zie hieronder punt 8.4 en 
bijlage 13). Voor dagbladen, waar de uitgever op een volledig betrouwbare bestelling moet kunnen rekenen, 
is deze vorm van distributie meestal minder geschikt. 
In sommige markten - zoals die voor technische publikaties - vindt de bestelling echter overwegend per post 
plaats. In het algemeen kan worden gesteld dat de postale distributie van publikaties potentieel de meest 
geschikte methode is daar waar het om kleine aantallen gaat of wanneer de abonnees verspreid zijn. 
4. DIENSTEN EN EXPLOITANTEN 
De drie hoofdcategorieën postdiensten zijn briefpost (met inbegrip van drukwerkzendingen), pakketpost en 
exprespost. Er zijn een aantal andere diensten, die meestal een mengvorm van deze categorieën zijn (zoals 
bijzondere briefpostdiensten - de expresbrief) of hybride diensten, die postdiensten verbinden met andere 
vormen van communicatie (bij voorbeeld telepost, zie bijlage 12). Deze andere diensten zijn niet.zo 
belangrijk voor wat betreft de gegenereerde omzet (maar zouden dat in de toekomst kunnen worden). 
Tabel 6 hieronder geeft de geschatte omzet voor de drie hoofdcategorieën. 
Tabel 6: Postdiensten - geschat omzetaandeel per dienstencategorie 
DIENSTENCATEGORIE 
BRIEVEN 
PAKKETTEN 
EXPRES 
TOTAAL POSTADMINISTRATIES 
(mujard ecu) 
21,0 
3,0 
2,0 
26,0 PARTICULIERE 
EXPLOITANTEN 
(uiiljard ecu) 
1,0 
5,0 
14,0 
20,0 TOTAAL 
(mujard ecu) 
22,0 
8,0 
16,0 
46,0 
Bron: Commissie van de Europese Gemeenschappen (uit diverse bronnen) 
Postdiensten staan in voor de postale verzending van alle soorten zendingen met een gewicht tot 30 kg. 
Daaronder vallen brieven, documenten, pakketten enz. (zie bijlage 1 voor een uitgebreidere lijst). 
De postadministraties zijn de openbare postdienstenexploitanten van de Lid-Staten. De omschrijving 
"particuliere exploitanten" omvat een aanzienlijk gediversifieerdere groep. Daaronder vallen grote bedrijven 
met een groot internationaal volume, zoals DHL, Federal Express, TNT en UPS. Er vallen ook exploitanten 
onder - zoals expediteurs - voor wie postdiensten slechts een min of meer marginale activiteit vormen. Een 
derde categorie omvat de particuliere pakket- en expresdienstbedrijven, die zich meestal concentreren op de 
binnenlandse bestelling in hun eigen land. Deze laatste categorie vertegenwoordigt waarschijnlijk de grootste 
omzet, maar vertoont ook zeer weinig samenhang doordat een groot aantal bedrijven de markt met elkaar 
delen. 
-54-
Men dient te erkennen dat het onderscheid tussen expres- en pakketdiensten enigszins vaag is. De cijfers 
voor de sector als geheel zijn wel nauwkeurig, maar de verdeling daarbinnen voor expres- en pakketdiensten 
is dus uiteraard eerder een benadering. 
4.1 RRIEFPOST 
Briefpostdiensten vallen meestal onder de concessie van de postadministraties. Het kleine omzetaandeel dat 
particuliere exploitanten met briefpost behalen, is afkomstig van - al dan niet wettelijk toegestane - remail-, 
stadspost- en documentenuitwisselingsactiviteiten (de eerste twee worden in hoofdstuk 5, punt 9, besproken; 
documentenuitwisseling werd vermeld in hoofdstuk 3, punt 3.9). 
Het blijkt uit speciaal daarvoor in de Lid-Staten gehouden enquêtes betreffende de verdeling van verzenders 
en ontvangers van briefpost, dat briefpost in iets meer dan 80% van de gevallen uitgaat van organisaties (zie 
tabel 1 in punt 3.3 hierboven voor meer details), maar dat deze slechts in 45% van de gevallen de ontvanger 
zijn. 
In tabel 7 staat een overzicht van de redenen voor het verzenden van briefpost, ontleend aan een in 1989 
gehouden steekproef (deze cijfers zijn vooral ter illustratie bedoeld en kunnen niet als representatief worden 
beschouwd). 
Tabel 7: Redenen voor het gebruikmaken van briefpost 
23,6% Direct-mail 
18,4% Verzenden van geld/cheques 
17,9% Zakelijke correspondentie 
12,3% Uitnodigingen/aankondigingen 
10,6% Persoonlijke boodschappen/groeten 
17,2% Overige (met inbegrip van drukwerk) 
Bron: Steekproef postadministraties 
Op het gebied van grensoverschrijdende briefpost genereerde de intracommunautaire markt ongeveer 5 % 
van de omzetten van de postadministraties in 1990. Daarmee gaat in deze sector zo'n 1,6 miljard ecu om. 
Wanneer daar de post voor buiten de EG bij wordt geteld, komt de omzet van de postadministraties in 
grensoverschrijdende briefpost op ongeveer 3,2 miljard ecu. Daar moeten nog de inkomsten bij worden 
geteld die de particuliere exploitanten met hun grensoverschrijdende briefpostactiviteiten behalen. 
Waarschijnlijk komt er dus nog eens zo'n 0,4 miljard ecu bij. 
4.2 PAKKETPOST 
In alle Lid-Staten is de markt voor pakketpost een vrije markt. De meeste postadministraties zijn, in het 
kader van hun verplichte dienstverlening, verplicht te voorzien in een universele (binnenlandse) 
bestellingsdienst voor pakketten tot een bepaald gewicht. Deze gewichtsgrenzen verschillen aanzienlijk van 
Lid-Staat tot Lid-Staat. 
Particuliere exploitanten die binnenlandse pakketpostdiensten aanbieden, doen dit zoveel mogelijk met 
behulp van hun eigen ophalings- en bestellingsfaciliteiten. Voor sommige bestellingen, met name in 
afgelegen gebieden, kunnen de particuliere exploitanten hun zendingen via de post laten bezorgen. 
De binnenlandse pakketdiensten van de postadministraties zijn de laatste jaren hevig onder druk komen te 
staan van de snel groeiende particuliere sector. Het totale volume van door de postadministraties behandelde 
-55 -
pakketpost daalde zelfs van 1980 tot 1990, toen deze daling eindelijk tot staan werd gebracht. Al zijn de 
postadministraties meestal marktleider op hun nationale pakketpostmarkten, toch is hun aandeel gemiddeld 
thans niet meer dan zo'n 38%. 
Net zoals de markt voor binnenlandse pakketpostdiensten, is die voor internationale pakketpost vrij. De 
markt wordt verdeeld in zendingen over land (meestal overheerst door de grotere vervoersbedrijven en 
expeditiebedrijven) en luchtzendingen (meestal overheerst door de grote exprespostbedrijven). De 
postadministraties proberen in beide segmenten te concurreren. Sommige zijn onderworpen aan een 
verplichte dienstverlening tot een bepaalde gewichtsgrens. 
Particuliere exploitanten die internationale pakketpostdiensten aanbieden, maken daarbij zoveel mogelijk 
gebruik van hun eigen netwerken. Kleinere exploitanten of grotere exploitanten die werkzaam zijn in landen 
waar kleinere volumes van uitgaan of binnenkomen, besteden een deel van het werk uit. 
4.3 EXPRESZENDINGEN 
Expresdiensten bestaan in de ene of andere vorm al sedert minstens 100 jaar (een uit de vroegere periode 
stammend produkt is een bijzondere vorm van briefpostbestelling, de expresbrief - "lettre expres" in het 
Frans). De moderne expresdiensten zijn echter tot ontwikkeling gekomen ten gevolge van het gat in de 
markt dat ontstond door de algemeen ontstane indruk dat de dienstverlening van de postadministraties steeds 
minder goed werd, terwijl de klanten steeds hogere eisen gingen stellen. 
Zoals de naam al aangeeft, zijn expresdiensten gericht op een snelle bestelling. Merkwaardig genoeg geven 
slechts weinig exploitanten gegarandeerde minimum-bestellingstermijnen aan. De algemene indruk, echter, 
is dat deze diensten snel zijn en, hetgeen misschien nog belangrijker is, betrouwbaar. 
De exploitanten proberen uiteraard constant concurrentievoordelen ten opzicht van elkaar op te bouwen en 
uiteraard nemen zij daarbij snel eikaars initiatieven over. Ophaling op afroep, kredietfaciliteiten en account 
management zijn zodoende tot het standaard-dienstenpakket gaan behoren. Soms speelt de prijs een rol, 
aangezien niet alle exploitanten met dezelfde kosten te maken hebben, ten gevolge van verschillen in volume 
en de omvang van hun activiteiten. Snelheid in verhouding tot de concurrentie, betrouwbaarheid (maar ook 
het zogeheten image van de exploitant) spelen eveneens een rol. 
Algemeen gesproken lijkt het er echter op alsof de gebieden waarop men elkaar beconcurreert aan het 
verschuiven zijn. De mogelijkheid een "tracking and tracing"-dienst aan te bieden is thans zeer belangrijk 
aan het worden. Voor het kunnen verlenen van deze faciliteit is een netwerk vereist waarin de voortgang 
van elk document of pakket doorheen het hele proces van ophaling tot bestelling elektronisch kan worden 
gevolgd. Tracking en tracing vraagt om grote investeringen, maar biedt het grote voordeel dat men steeds 
een antwoord heeft op de vraag waar een bepaalde zending zich op een bepaald moment bevindt. 
Een tweede belangrijk gebied is het "inpassen" van de expresdienst in de exploitatie van de klant. 
Exploitanten van expresdiensten kunnen bij voorbeeld opslag- en distributiefaciliteiten aanbieden, zodat de 
klant voorraadkosten kan besparen, of zij kunnen nog andere faciliteiten bieden om de klant te ondersteunen 
bij zijn Just-In-Time-strategie. Zij kunnen ook hun diensten aanbieden als centraal distributiepunt voor de 
detailhandel, zodat de handelaren niet meer met zulke grote aantallen kleine zendingen te maken krijgen. 
Een derde gebied waarin concurrentievoordelen gehaald kunnen worden, betreft het inklaren van goederen 
(voor grensoverschrijdende zendingen). Een efficiënte inklaring zorgt ervoor dat de inklaringsformaliteiten 
een minimum vertraging opleveren voor de te bestellen zending. Voor wat expresdiensten binnen de 
Gemeenschap betreft, zal het concurrentievoordeel op dit gebied na 1992 in belang afnemen. 
Zoals hierboven al vermeld werd, is de expresmarkt in de Gemeenschap goed voor zo'n 16 miljard ecu 
(waarbij er nogmaals op dient te worden gewezen dat er sprake kan zijn van een zekere overlapping met de 
markt voor pakketdiensten). Daarvan komt 11 % voor rekening van grensoverschrijdende diensten. 
-56 -
Er wordt gezegd dat de markt in de Verenigde Staten wel drie maal zo groot is als die van de EG. 
Efficiënte expresdiensten, die de geografische afstanden tussen de grote centra overbruggen, worden 
beschouwd als een essentieel element voor het goed functioneren van deze Amerikaanse markt. Wat de te 
overbruggen afstanden betreft, is de situatie goed vergelijkbaar met het grensoverschrijdende verkeer in 
Europa. De grote omvang van de Amerikaanse markt en de aanhoudende groei daarvan tonen aan dat de 
EG-markt nog een aanzienlijk potentieel in zich heeft, maar dat er dus ook nog veel te doen is voordat dit 
wordt gerealiseerd. 
De binnenlandse expresdiensten worden geleverd door een hele reeks exploitanten. Grensoverschrijdende 
expresdiensten zijn veel sterker geconcentreerd. In Europa is DHL de grootste exploitant, met een 
marktaandeel van 26%. Daarna volgt TNT dat samen met dochtermaatschappij XP een marktaandeel van 
22% heeft, en vervolgens Federal Express en UPS, elk met zo'n 10%. Particuliere exploitanten 
specialiseren zich meestal in documenten- ofwel in goederenzendingen. DHL, bij voorbeeld, is eerder 
gespecialiseerd in de verzending van documenten en TNT in goederen. 
Op het gebied van grensoverschrijdende expresdiensten hebben de postadministraties van de Gemeenschap 
een vrij klein marktaandeel. Dit bedraagt thans rond de 10% van de internationale post die van hun 
respectievelijke land uitgaat. Een van de manieren waarop zij hopen dit aandeel te doen groeien, is via 
Unipost, een onafhankelijk bedrijf dat in 1989 door een aantal CEPT-leden en andere geassocieerde 
postadministraties werd opgericht om te zorgen voor een centraal beheer van de exploitatie van 
grensoverschrijdende diensten. 
Op nationaal gebied hebben de postadministraties van de EG meer succes geboekt - een marktaandeel van 
15% of meer is niet ongebruikelijk. De wijze waarop expreszendingen worden besteld is niet overal gelijk. 
Sommige postadministraties leveren volledig via het universele netwerk van de basis-briefpostdienst. Andere 
hebben daarvoor een netwerk dat volledig onafhankelijk is van het basisnetwerk. 
5. FINANCIËLE GEGEVENS 
In hoofdstuk 5 zal worden ingegaan op de operationele en economische aspecten die ten grondslag liggen 
aan de diensten die de klanten worden aangeboden. Hier worden de gegevens over deze diensten samengevat 
in een overzicht van volumes en inkomsten van exploitanten. Eerst worden de cijfers gegeven betreffende de 
huidige stand van zaken, daarna in punt 5.2 de mogelijke gevolgen van de trends die nu kunnen worden 
waargenomen. 
5.1 HUIDIGE STAND VAN ZAKEN 
In tabel 8 wordt een overzicht gegeven van volume en omzet van de postadministraties van de Gemeenschap 
in 1988 (daarin zijn niet opgenomen de vijf miljard ongeadresseerde zendingen die eveneens in dat jaar 
werden behandeld, omdat het opnemen van dergelijke zendingen een vertekend beeld zou opleveren). 
Tabel 8: Postverkeersvolumes en omzetten van postadministraties (1988) -57 
LID-STAAT 
Belgie 
Denemarken 
Duitsland 
Griekenland 
Spanje 
Frankrijk 
Ierland 
Italie 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk 
TOTAAL BRIEVEN 
(incl. drukwerk) 
miljoen 
3 145 
1 573 
14 262 
451 
5 014 
15 894 
494 
10 534 
168 
5 408 
596 
13 774 
71 313 PAKKETTEN 
miljoen 
3 
33 
500 
1 
9 
311 
4 
49 
1 
110 
6 
191 
1 216 EXPRES-
ZENDINGEN 
miljoen 
4,5 
0,4 
8,0 
3,2 
0,8 
6,2 
1,5 
5,4 
0,2 
3,3 
0,3 
11,95 
45,75 OMZET 
miljoen ecu 
824 
806 
7000 
100 
692 
7 340 
188 
2 651 
42 
1 778 
135 
4 643 
26 199 
Bron: Sofres-onderzoek 
Naast de in deze tabel getoonde 26 miljard ecu omzet in postdiensten, halen de postadministraties ook nog 
eens 13 miljard ecu uit hun postale financiële diensten (zie hoofdstuk 5, punt 7.1). 
Particuliere exploitanten in de postdienstensector halen naar schatting een omzet van zo'n 20 miljard ecu. 
Tabel 9 laat zien hoe dit bedrag verdeeld is tussen de hoofdrolspelers en geeft een vergelijking van hun 
omzet in de Gemeenschap met hun wereldwijde omzet. 
Tabel 9: Omzet van vier grote particuliere exploitanten in miljard ecu (1990) 
EXPLOIT ANT OMZET OMZET IN DE 
WERELDWUD GEMEENSCHAP 
DHL 2 0,5 
TNT 3 1 
UPS 12 4 
Federal Express 7 1,5 
Overige 16 13 
TOTAAL 40 20 
Noot: De in punt 4.3 genoemde marktaandelen hebben alleen belrekking op de markt voor grensoverschrijdende expresposi; die 
cijfers stemmen dus uiteraard niet overeen met de hierboven vermelde. 
Bron: Diverse bronnen 
5.2 TRENDS 
Post zal waarschijnlijk het belangrijkste communicatiemedium blijven voor alle bedrijven die een groot 
aantal individuele berichten willen versturen, zowel in het binnenland als internationaal. Dit geldt met name 
voor de financiële-dienstensector (waarvan postale financiële diensten slechts een klein deel uitmaken), waar 
dagafschriften, opdrachten tot automatische overschrijving, berichten van premiewijziging en 
dividendbetalingen enz., naar individuele adressen moeten worden verzonden. 
-58-
Tabel 10 geeft de recente jaarlijkse groeicijfers van de postadministraties. 
Tabel 10: Postadministraties: recente jaarlijkse groeitrends 1(1985-1989) 
LID-STAAT GROEIPERCENTAGE 
Belgie +5,1% 
Denemarken +3,2% 
Duitsland (noot l) +3,5% 
Griekenland + 3,1% 
Spanje (noot 2) + 6,7% 
Frankrijk +5,1% 
Ierland +2,1% 
Italie + 7,8% 
Luxemburg +4,8% 
Nederland (noot l) +5,7% 
Portugal +7,6% 
Verenigd Koninkrijk +6,8% 
GEMIDDELD + 6,1% 
Noot 1: Voor Duitsland en Nederland zijn geen volledige cijfers beschikbaar. Ten behoeve van de tabel werden de cijfers van een 
kortere periode geëxtrapoleerd; zij werden echter niet in hel gemiddelde opgenomen. 
Noot 2: De trend voor Spanje ü verkregen door extrapolatie van de cijfers voor de periode 1984-1988. 
Bron: Postadministraties 
Aangezien zij deze gegevens als vertrouwelijk beschouwen, geven de particuliere exploitanten niet zo 
gemakkelijk inzage in hun cijfers. Maar alle grote exploitanten van grensoverschrijdende expresdiensten, 
particuliere zowel als openbare, zijn het erover eens dat in de Gemeenschap een sterke omzetgroei te 
verwachten valt. De schattingen daarvoor lopen uiteen van 15 % tot 25 % per jaar. 
Om voor de postsector als geheel voorspellingen ten aanzien van de omzet te kunnen doen, kunnen al deze 
deeltrends met elkaar worden gecombineerd. De gehanteerde cijfers zijn schattingen die eerder te 
voorzichtig dan te optimistisch zijn. Zo wordt voor briefpost uitgegaan van een groei van slechts 3 % per 
jaar (minder dan de recente groei, om rekening te houden met de afnemende inkomsten per verstuurde 
postzending). Voor expresdiensten wordt uitgegaan van een jaarlijkse groei van 10%; daarbij wordt 
verondersteld dat de binnenlandse markt langzamer groeit dan de hierboven vermelde prognoses voor de 
grensoverschrijdende diensten. Tabel 11 geeft de prognoses die uit de combinatie van deze trends volgen. 
(Bij deze prognoses is ervan uitgegaan dat de juridische situatie van deze diensten: ongewijzigd blijft). 
-59 
Tabel 11: Huidige en verwachte omzetaandelen (in miljard ecu en als percentage) 
SEGMENT 
BR1EVEN 
PAKKETTEN 
EXPRES 
TOTAAL 
MARKTAANDEEL EXPLOITANT 
(zie noot) 
PA 
PE 
PA 
PE 
PA 
PE 
PA 
PE 
PA 
PE HUIDIGE 
SITUATIE 
21,0 
1,0 
3,0 
5,0 
2,0 
14,0 
26,0 
20,0 
57% 
43* PROGNOSE 
(5 JAAR) 
24,3 
1,2 
4,2 
7,0 
3,2 
22,6 
31,7 
30,8 
51% 
49% PROGNOSE 
(10 JAAR) 
28,2 
1,3 
5,9 
9,8 
5,2 
36,3 
39,3 
47,4 
45% 
55% 
Noot: PA = poBtadmiiÜ8traties 
PE = particuliere exploitanten 
Bron: Diverse bronnen 
6. TOEGANG TOT POSTDIENSTEN 
Onder toegangsvoorwaarden worden de voorwaarden verstaan onder welke potentiële gebruikers toegang 
kunnen krijgen tot postdiensten. Daarbij zijn drie aspecten van belang: 
de beschikbaarheid voor de klant van informatie over het bestaan van bepaalde diensten en de 
manier waarop zij kunnen worden gebruikt; 
de manier waarop voor deze diensten moet worden betaald; 
de manier waarop de te verzenden poststukken moeten worden aangeboden (gepost). 
De toegangsvoorwaarden voor diensten die door particuliere exploitanten worden aangeboden, zijn enigszins 
verschillend van die van de postadministraties. Omdat alle particuliere dienstverlening in de vrije markt 
plaatsvindt, komen de toegangsvoorwaarden van de exploitanten tot stand onder invloed van het 
marktmechanisme, waarin concurrentiedruk en rendement de belangrijkste overwegingen zijn. 
Dit geldt in een aantal gevallen ook voor diensten die door de postadministraties worden geleverd. De 
toegangsvoorwaarden voor veel van de diensten van deze openbare exploitanten hebben zich echter in de 
loop van de tijd ontwikkeld en zijn daardoor vaak eerder historisch bepaald dan onder invloed van het 
marktmechanisme tot stand gekomen. 
6.1 PARTICULIERE EXPLOITANTEN 
Al is het moeilijk hierover algemene uitspraken te doen, de door particuliere exploitanten gegeven 
informatie over hun diensten moet op zijn minst correct zijn, anders zouden de klanten geen gebruik maken 
van hun diensten of zouden ermee ophouden dat te doen. 
Deze diensten zijn bedoeld voor organisaties (en meestal zelfs voor de grotere organisaties). Voor dergelijke 
klanten komen de particuliere exploitanten de te verzenden stukken ter plaatse ophalen en betaling vindt 
meestal plaats op rekening. Sommige particuliere exploitanten beginnen hun diensten op bredere schaal aan 
-60 
te bieden, door het voor het grote publiek mogelijk te maken poststukken op hun kantoren te komen 
aanbieden (in de Verenigde Staten is een dergelijke manier van posten op verzamelpunten, "lodging points" 
genoemd, veel gebruikelijker). 
In een aantal landen bieden enkele particuliere exploitanten universele ophalings- en bestellingsdiensten aan 
hun klanten aan. Wanneer dat niet het geval is, gaan zij soms overeenkomsten aan met andere exploitanten 
voor het gebruik van een deel van hun "netwerk". In afgelegen gebieden kunnen zij, als alternatief, hun 
verzendingen posten bij de postadministraties, meestal voor het gewone tarief. 
6.2 POSTADMINISTRATIES 
De postadministraties zijn thans bezig met het doen van een aantal investeringen teneinde potentiële klanten 
te informeren over de diensten die zij aanbieden. Daardoor zijn er steeds meer brochures over deze diensten 
beschikbaar en worden er klantendiensten in het leven geroepen. Voor het grootste deel van de particuliere 
klanten echter zal het postkantoor de belangrijkste bron van informatie over de postdiensten van de 
postadministraties blijven. 
De "toegankelijkheid" van de postdiensten, vooral voor de particuliere klant, zal daarom sterk afhangen van 
factoren als wachttijden aan de loketten en zelfs de mate waarin het loketpersoneel de klant beleefd te woord 
staat. 
Wanneer grote klanten eenmaal besloten hebben een dienst van de postadministraties te gebruiken, kunnen 
zij daartoe soms op dezelfde voorwaarden toegang krijgen als de particuliere exploitanten. Gewoonlijk 
kunnen grote klanten bereiken dat hun post ter plaatse wordt opgehaald en, in veel landen, dat zij voor een 
groot deel van de gebruikte diensten op rekening kunnen betalen. 
Anderen betalen vooraf voor het gebruik van postdiensten. In organisaties wordt bij voorbeeld gebruik 
gemaakt van frankeermachines waarmee de enveloppen "rood gefrankeerd" worden, terwijl andere klanten 
gewoon postzegels kopen. Krediet voor frankeermachines wordt meestal aan de loketten van de postkantoren 
gekocht. 
Particulieren maken bijna altijd gebruik van postzegels. Deze kunnen thans op verschillende plaatsen worden 
gekocht, niet alleen in postkantoren (de huidige situatie is het gevolg van een lange ontwikkeling; vroeger 
stonden postadministraties de verkoop van postzegels buiten de postkantoren niet toe, maar dat is nu alleen 
nog maar het geval in België en Portugal). 
Wanneer klanten hun postzendingen zelf moeten komen inleveren, doen zij dat ofwel aan de loketten van de 
postkantoren of in brievenbussen die op voor het publiek toegankelijke plaatsen staan opgesteld. Het concept 
van de universele dienstverlening houdt in dat deze loketten en brievenbussen op heel het grondgebied van 
de concessie ter beschikking moeten staan (de relatieve toegankelijkheid van loketten wordt besproken in 
hoofdstuk 6, punt 2.2). 
Er zijn twee bijzondere onderwerpen met betrekking tot de toegang van de diensten van de 
postadministraties die dienen te worden besproken. Het eerste onderwerp heeft te maken met "prepostaal 
werk" en het gebruik van particuliere exploitanten om dit werk uit te voeren; het tweede betreft de toegang 
tot drukwerk-diensten en de beschikbaarheid van kortingen. 
6.2.1 PREPOSTAAL WERK 
Bijna alle postadministraties moedigen hun klanten aan activiteiten te ontplooien die het werk van de 
postadministratie zelf verlichten. Het meest voor de hand liggende voorbeeld van een dergelijke activiteit die 
de postadministratie werk kan "besparen", is het voorsorteren van post. Daarbij wordt een deel of zelfs het 
hele proces van sortering uitgaande post (en zelfs een deel van de sortering binnenkomende post) door de 
-61 -
klant uitgevoerd. Deze processen maken gewoonlijk deel uit van het "onzichtbare" deel van de postale 
exploitatie en worden daarom besproken in hoofdstuk 5, punt 3. 
Zoals vermeld in hoofdstuk 3, punt 3.5, staan sommige postadministraties particuliere exploitanten toe om 
als tussenpersoon op te treden tussen de klant van wie de post uitgaat en de postadministratie zelf. De 
particuliere exploitant kan daarbij verschillende activiteiten voor zijn rekening nemen waartoe de klant zelf 
niet in staat zou zijn, voordat de zendingen bij de postadministratie worden gepost (althans in het geval van 
zendingen die onder de concessie vallen). De postadministratie voert vervolgens de resterende delen van het 
postale proces uit. 
Er zijn echter ook postadministraties die een dergelijk optreden als tussenpersoon niet toestaan. Waarom zij 
dat niet wensen toe te staan, is niet duidelijk. Misschien stellen zij zich op het standpunt dat de activiteiten 
die deel uitmaken van het postale proces een onlosmakelijk geheel vormen. Misschien proberen zij ook de 
produktiviteit van hun sorteercentra te maximaliseren, met name wanneer het geautomatiseerde vormen van 
sorteren betreft. Wat de redenen ook mogen zijn, het tegengaan van het gebruik van dergelijke 
tussenpersonen kan de door de klanten ervaren flexibiliteit verminderen en hen beletten van bepaalde 
kortingen gebruik te maken. 
6.2.2 INDELING IN CATEGORIEËN 
Alle postadministraties kennen een systeem met verschillende tarieftrappen, waardoor briefpost in twee 
categorieën wordt ingedeeld. In de meeste gevallen gaat het om een indeling in brieven en briefkaarten (LC, 
van het Frans "lettres et cartes") enerzijds en drukwerk/pakjes (AO, van het Frans "autres objets") 
anderzijds. 
De indeling vindt dus plaats aan de hand van inhoud van de postzending. In andere landen (Denemarken, 
Nederland en het Verenigd Koninkrijk in de Gemeenschap, maar ook in verschillende landen daarbuiten), is 
de indeling gebaseerd op verschillende snelheden van verzending waaruit de klant kan kiezen. Deze indeling 
wordt in veel landen met "first class/second class" aangeduid, meestal overeenkomend met een 24-
respectievelijk 48-uurs-service. 
Een tweede belangrijk aspect betreffende de indeling van poststukken heeft te maken met de verschillende 
definities van drukwerk en de vraag welke publikaties in aanmerking komen voor kortingen. 
Een vaak gehanteerde definitie van drukwerk houdt de eis in dat de tekst dezelfde moet zijn voor de 
verschillende tegelijkertijd aangeboden poststukken. Hierdoor zouden facturen en dagafschriften van de 
banken onder de categorie brieven vallen (aangezien de hierop voorkomende cijfers betrekken hebben op de 
rekeningstand van de individuele geadresseerde). Sommige postadministraties beschouwen dit soort post 
echter als drukwerk. 
Het gaat hier niet alleen om verschillende tarieven voor de klant of verschillende inkomsten voor de 
postadministratie. In veel landen hangt van de indeling in drukwerk of brief ook af of de zending onder de 
concessie valt of niet (zie tabel 2 in hoofdstuk 3, punt 3.3). 
Alle postadministraties hebben de een of andere definitie voor dagbladen die bepaalt of een publikatie voor 
een korting in aanmerking komt. De belangrijkste twee criteria zijn het redactionele aandeel en de frequentie 
van verschijning. Deze twee criteria worden echter op zeer uiteenlopende wijze toegepast in de verschillende 
Lid-Staten. Wat in één Lid-Staat als dagblad wordt beschouwd, hoeft dat niet in een andere Lid-Staat te 
zijn. 
Het verkrijgen van korting (voor de verzending van dagbladen dan wel voor andere diensten), hangt vaak af 
van de postvolumes. Maar ook op dit gebied zijn er verschillen tussen de Lid-Staten (het is vrijwel 
onvermijdelijk dat de kortingsstructuren verschillen, aangezien de postadministraties ook verschillende 
werkwijzen bij de exploitatie hanteren; de beslissende factor daarbij is de mate waarin de verschillende 
postcodesystemen het mogelijk maken voor te sorteren - zie bijlage 10). 
62-
7. KWALITEIT VAN POSTDIENSTEN 
De kwaliteit van de dienstverlening kan worden afgemeten aan de mate waarin de klant vindt wat hij nodig 
heeft. De wensen en eisen van de klant kunnen echter sterk uiteenlopen. Zoals elders al aangegeven, zijn de 
verwachtingen van de klant onderdeel van een soort vicieuze cirkel. Wanneer een postadministratie voor een 
goede dienstverlening zorgt, wordt dit daarna ook automatisch verwacht en vertrouwen de klanten 
belangrijke en/of dringende zendingen toe aan de briefpostdienst. 
Wanneer de dienstverlening van de post zakt beneden de verwachtingen die door eerdere prestaties waren 
gewekt, zullen de klanten zich van die zwakke prestatie veel sterker bewust worden. Wanneer, omgekeerd, 
de klanten altijd al met een slechte dienstverlening te maken hadden, zullen zij ook steeds minder eisen 
daaraan gaan stellen. 
In het algemeen werd de kwaliteit van de postdiensten afgemeten aan de tijd die nodig was voor de 
verzending van een poststuk, gemeten over het hele traject, of anders een deel daarvan, van 
ophaling/lichting tot bestelling. Er wordt meer en meer erkend dat men dit criterium niet alleen kan 
gebruiken om de kwaliteit en betrouwbaarheid van de dienstverlening te meten. Wanneer, bij voorbeeld, 
90% van de poststukken binnen een dag worden besteld, worden de resterende 10% dan binnen één dag of 
binnen tien dagen besteld? 
Een ander belangrijk aspect van de kwaliteit van postdiensten heeft te maken met de "klanteninterface". De 
kwaliteit daarvan kan op verschillende manieren worden gemeten. Hoe lang duurt het bij voorbeeld om een 
postzegel te kopen (of toegang te krijgen tot andere postdiensten), hoe gemakkelijk is het om informatie te 
krijgen over het gebruik van de postdiensten, hoe vlot wordt gereageerd op vragen en klachten? 
Hoewel weinig of geen regelgevende instanties kwaliteitseisen opleggen aan de onder hun bevoegdheid 
vallende concessiehouders (dat wil zeggen: de postadministraties), is het duidelijk dat de postadministraties 
zich verplicht voelen om niet alleen bepaalde kwaliteitsdoelstellingen na te streven, maar ook (in de meeste 
gevallen) om cijfers over de prestaties van de geleverde diensten te publiceren. 
Deze verplichting wordt alleen gevoeld voor zover deze de universele dienstverlening betreft: noch de 
postadministraties, noch de particuliere exploitanten maken details openbaar over de prestaties van hun 
pakket- of expresdiensten (er zijn maar verrassend weinig exploitanten van expresdiensten die gegarandeerde 
doorvoertijden publiceren). De hierna volgende cijfers hebben dus alleen betrekking op briefpost. 
7.1 KWALITEIT OP NATIONAAL VLAK 
In bijlage 7 wordt besproken hoe doelstellingen tot stand komen en hoe de prestaties ten opzichte van deze 
doelstellingen worden gemeten. 
Consumentenorganisaties of andere niet bij de exploitatie van postdiensten betrokken groepen hebben 
onafhankelijk onderzoek uitgevoerd naar de kwaliteit van de dienstverlening van de meeste 
postadministraties van de Gemeenschap; het betrof hierbij steeds een kwaliteitsonderzoek van begin tot eind 
van de gehele keten. 
Men kan deze resultaten vergelijken met die welke door de postadministraties worden gepubliceerd (in alle 
gevallen worden de resultaten uitgedrukt in vergelijking met de gepubliceerde doelstelling van de 
postadministratie). Zoals in bijlage 7 wordt gesteld, gebruiken de postadministraties een veelheid van 
meetmethoden, waarbij de meeste alleen de tijd meten die met de interne processen gemoeid is. 
Tabel 12 hieronder toont de gemeten resultaten van de postadministraties in vergelijking met de door hen 
opgegeven doelstellingen voor wat de snellere briefpostdiensten betreft (brieven of "first class"-brieven). 
Met uitzondering van Spanje is de doelstelling overal bestelling de volgende dag. Een reden voor de 
verschillen die in tabel 12 naar voren komen is dat de onafhankelijke onderzoeken van ophaling/lichting tot 
-63 -
bestelling meten (hetgeen ook overeenkomt met de manier waarop de klant de dienst ervaart), terwijl de 
meeste postadministraties dat niet doen. 
Ook al hebben de klanten het gevoel dat de kwaliteit van de dienstverlening tekort schiet, toch zal daaraan 
niets veranderen als de betreffende exploitant dat niet ziet. In dit opzicht hebben sommige postadministraties 
ervaren dat de invoering van een kwaliteitsmeetsysteem van begin tot eind kan leiden tot een confrontatie 
met een werkelijkheid die pijnlijker is dan zij zich eerder hadden voorgesteld; toch is een dergelijke 
confrontatie nodig om tot een verbetering van de dienstverlening te komen. Toen bij voorbeeld de Ierse 
postadministratie eind 1988 overging op door een externe organisatie uitgevoerde begin-tot-eind-metingen, 
toonden de resultaten daarvan (die gepubliceerd werden) dat - gemeten aan de doelstellingen - slechts een 
prestatie van 52% gehaald werd. Thans bedraagt dit getal echter 94%. 
Tabel 12: Dienstverlening van postadministraties: doelstellingen en prestaties (1988/1989) 
LID-STAAT 
Belgie 
Denemarken 
Duitsland 
Griekenland 
Spanje 
Frankrijk 
Ierland 
Italic 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk (noot 2) 
(noot 3) 
(noot 2) DOELSTELLING 
90% 
97% 
90% 
90% 
100% 
81% 
90% 
90% 
100% 
94% 
92% 
90% PRESTATIES 
ALS GEPUBLICEERD 
DOOR 
POSTADMINISTRATIE 
83% 
97% 
91% 
44% 
80% 
78% 
90% 
55% 
97% 
93% 
85% 
80% PRESTATIES 
VOLGENS 
ONAFIIANKELIJK 
ONDERZOEK 
(noot 1) 
68% 
n.b. 
81% 
n.b. 
38% 
70% 
84% 
17% 
n.b. 
93% 
n.b. 
80% 
Noten: De onafhankelijke onderzoeken werden meestal door de nationale consumentenverenigingen uitgevoerd. Er werd 
ook gebruik gemaakt van de onderzoeksresultaten van Research International. Er zijn geen resultaten van 
onafhankelijk onderzoek beschikbaar voor Denemarken, Griekenland, Luxemburg of Portugal (n.b. = niet 
beschikbaar). 
De tabel geeft de prestaties van briefpost weer ("first class" voor Denemarken en het Verenigd Koninkrijk). 
Voor Spanje is de doelstelling dat de bestelling plaatsvindt twee werkdagen na het posten. Alle andere 
postadministraties hebben één dag als doelstelling. 
Bron: Commissie van de EG, uit diverse bronnen 
Zoals hierboven al aangegeven, zegt één enkel cijfer onvoldoende over de prestaties van een postdienst. Uit 
dit ene cijfer blijkt niet hoe lang of hoe kort de bestelling duurt van de "achterblijvers", die in de 
daaropvolgende dagen aankomen (meestal in steeds kleiner wordende percentages). 
Tabel 13 geeft het percentage brieven dat nog niet was besteld na één, twee en vijf werkdagen na het posten 
(de resultaten in de laatste kolom zijn niet volledig. Er dient weer op te worden gewezen dat de doelstelling 
in Spanje twee werkdagen is in plaats van één). 
-64 
Tabel 13: De "achterblijvers" (niet bestelde post na N dagen) (1988/1989) 
LID-STAAT 
Belgie 
Denemarken 
Duilsland 
Griekenland 
Spanje (noot 1) 
Frankrijk 
Ierland 
Italie 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk VERDELING VAN DE ACHTERBLIJVERS NA N DAGEN VERTRAGING: 
N = 1 
23,5% 
3,0% 
10,0% 
56,0% 
44,0% 
23,5% 
15,0% 
83,0% 
1,0% 
4,0% 
20,0% 
23,5% N = 2 
3,5% 
0,5% 
* 
20,0% 
15,0% 
6,5% 
1,0% 
63,3% 
* 
* 
4,0% 
6,0% N =5 
0,2% 
* 
• 
n.b. 
22,6% 
* 
* 
18,8% 
* 
* 
+ 
• 
Noten: * * te verwaarlozen 
n.b. = niet beschikbaar 
1. De voor Spanje gegeven cijfers in de eerste twee kolommen zijn officieel gepubliceerde cijfers, en die in de derde 
kolom zijn afkomstig van een consumentenvereniging. Deze gaf voor de eerste twee kolommen respectievelijk 
96,5% en 62,0%. 
Bron: Commissie van de EG, uit diverse bronnen 
Zoals uit het bovenstaande blijkt, boeken de postadministraties met een prestatie die dicht bij de doelstelling 
ligt, in het algemeen ook goede resultaten op het gebied van de achterblijvers. 
7.2 KWALITEIT VAN GRENSOVERSCHRIJDENDE DIENSTEN 
Slechts ongeveer de helft van de postadministraties van de Gemeenschap publiceert haar doelstellingen voor 
grensoverschrijdende post, zowel voor intracommunautair verkeer als met andere landen. De meeste 
postadministraties hebben echter wel interne operationele doelstellingen, waarschijnlijk op basis van CEPT-
aanbevelingen. 
Het daarbij geldende principe is dat de dienstverlening in verband met grensoverschrijdende post van 
dezelfde kwaliteit moet zijn als die voor gelijkaardige, in het binnenland verwerkte binnenkomende en 
uitgaande post. De doelstelling voor binnenkomende grensoverschrijdende briefpost is dan ook dat 90 % 
daarvan besteld moet zijn op de eerste werkdag na aankomst bij de afdeling inkomende post (ook wel de 
D+1-doelstelling genoemd). 
Onder toezicht van de CEPT vindt een onderzoek plaats naar de kwaliteit van grensoverschrijdende 
dienstverlening. De doelstelling dat bestelling plaats dient te vinden op de derde dag na het posten, is 
ontstaan uit een combinatie van de D+1-doelstelling voor uitgaande post (in het land van verzending) en 
binnenkomende post (in het land van bestemming), plus een dag voor het vervoer. 
Het is interessant te constateren dat de CEPT gebruik maakt van een extern bureau voor het onderzoek van 
begin tot eind, gebaseerd op steekproeven. De tot nu toe gemeten resultaten zijn niet bemoedigend. Slechts 
40% van de post bereikt de doelstelling. De gemiddelde bestellingstermijn bleek 4,05 dagen te zijn. 
Over dit onderzoek zijn geen gedetailleerde cijfers beschikbaar. In maart 1990 deed het Europees Bureau 
van Consumentenverenigingen (BEUC) echter een vergelijkbaar onderzoek. Daarbij werd gebruik gemaakt 
van steekproeven die de postadministraties eerder bevoordeelden (bij voorbeeld door alleen post tussen 
-65 -
hoofdsteden in het onderzoek te betrekken), en dit had als resultaat dat in 51 % van de gevallen de 
doelstelling gehaald werd en dat de gemiddelde bestellingstermijn 3,96 dagen was. De resultaten van deze 
steekproeven zijn hieronder in tabel 14 te zien (In Luxemburg werd niet gemeten. In Griekenland was er 
tijdens het onderzoek sprake van een ongewone situatie, zodat de cijfers voor Griekenland niet gepubliceerd 
werden). 
Tabel 14: Gemiddelde bestellingstermijn (in dagen) binnen de Gemeenschap voor een standaardbrief 
LAND VAN 
HERKOMST B 
DK 
D 
E 
F 
1RL 
I 
NL 
P 
UK 
Gemiddeld NAAR LAND VAN BESTEMMING 
B 
_ 
2,1 
2,6 
3,5 
3,0 
3,0 
4,5 
2,8 
3,4 
2,7 
3,1 DK 
2,1 
-
2,6 
3,3 
3,8 
2,9 
4,1 
2,1 
3,0 
3,2 
3,0 D 
2,6 
3,8 
--
4,8 
3,2 
4,6 
5,4 
2,2 
4,4 
4,6 
4,0 E F IRL I 
3,0 2,2 3,7 3,1 
4,2 3,8 4,1 5,3 
3,2 2,7 4,8 5,1 
4,2 4,2 7,9 
4,8 - 4,8 5,0 
4,8 4,5 - 9,2 
6,3 6,5 5,6 
3,0 3,0 4,1 7,1 
3,6 3,6 4,2 8,0 
4,3 4,3 2,7 4,4 
4,1 3,8 4,2 6,1 NL 
2,0 
2,7 
2,1 
4,1 
2,7 
3,3 
5,1 
-
4,1 
2,8 
3,2 P 
4,6 
4,6 
4,3 
4,4 
4,6 
4,0 
5,0 
4,5 
--
4,0 
4,4 UK 
2,4 
3,0 
3,0 
5,7 
4,0 
2,1 
5,1 
3,9 
3,9 
-
3,7 Gemiddeld 
VAN 
2,9 
3,7 
3,4 
4,7 
4,0 
4,3 
5,3 
3,6 
4,2 
3,6 
3,96 
Bron: BEUC 
8. TARIEVEN 
Men kan het onderwerp tarieven op twee verschillende manieren benaderen. De door de klanten betaalde 
tarieven zijn "zichtbaar" (om het in punt 1 gemaakte onderscheid verder te hanteren). Wat de klant echter 
niet ziet, zijn de kosten en de gehanteerde tariefbeginselen. Nochtans leiden deze twee elementen samen tot 
het tarief dat de klant moet betalen. 
Hier zullen de "zichtbare" aspecten van tarieven worden besproken. De elementen die voor de klant 
"onzichtbaar" zijn, dat wil zeggen kosten en tariefbeginselen, zullen in hoofdstuk 5, punten 5 en 6, worden 
besproken. 
Er zal alleen worden ingegaan op de diensten die thans onder de concessie vallen of die onder een 
bijzondere tariefstelling vallen. Vanuit het standpunt van de klant zijn de belangrijkste elementen de hoogte 
van het basistarief, de tariefstructuren, de beschikbaarheid van kortingen en, ten slotte, preferentiële 
tarieven. 
8.1 BASISTARIEVEN 
In de Gemeenschap varieert het tarief voor standaardbrieven (brieven tot 20 g) van 0,14 tot 0,50 ecu, ofwel 
met een factor die meer dan drie bedraagt. Wanneer men rekening houdt met het verschil in koopkracht 
tussen de Lid-Staten, worden de verschillen iets afgevlakt, zoals blijkt uit tabel 15. 
Er is weinig onderzoek verricht naar de vraag of de burgers/klanten van de verschillende Lid-Staten de 
hoogte van deze tarieven gerechtvaardigd vinden. 
Alle postadministraties passen een eenheidstarief toe voor brieven, ongeacht de plaats van bestemming op 
het grondgebied (als enige uitzondering biedt de Spaanse postadministratie een gescheiden tarief aan voor 
lokale bestelling). 
-66 -
De toepassing van het principiële eenheidstarief, péréquation tarifaire genoemd, is door negen van de twaalf 
Lid-Staten uitgebreid naar uitgaande post voor andere landen van de Gemeenschap (van deze negen 
postadministraties passen er acht de péréquation tarifaire toe voor de standaardbrief tot 20 g; Frankrijk past 
het beginsel toe tot 100 g). Maar, zoals in hoofdstuk 5, punt 6.1, zal worden besproken, kan de toepassing 
van de péréquation leiden tot de noodzaak enige bescherming in de regelgeving in te bouwen, teneinde het 
zogeheten afromen te voorkomen. Men dient zich dan ook af te vragen wat belangrijker is: een liberalisatie 
van de grensoverschrijdende diensten of de toepassing van de péréquation tarifaire op deze diensten? 
Tabel 15: Tarieven voor een brief tot 20 g, in ecu (1990) 
LAND NATIONALE BRIEFPOST GECORRIGEERD 
VOOR KOOPKRACHT 
(noot 1) 
Belgie 0,33 0,31 
Denemarken 0,47 0,50 
Duitsland 0,50 0,45 
Griekenland 0,17 0,30 
Spanje (noot 2) 0,15 0,19 
Frankrijk 0,33 0,31 
Ierland 0,36 0,57 
Italie 0,50 0,56 
Luxemburg 0,28 0,24 
Nederland 0,32 0,31 
Portugal 0,18 0,31 
Verenigd Koninkrijk (noot 3) 0,28 0,26 
EG-gemiddelde 0,32 0,32 
Japan 0,34 0,40 
Verenigde Staten 0,19 0,36 
1 . ii . I II I I'l I T il I I ii I,. I II Ml I i I ' * I I I l.l 
Noten: 
2. De correctie voor verschillen in koopkracht is uitgevoerd door daarvoor de standaardcoëfficiënt voor particuliere 
consumptie/koopkracht toe te passen (zie het Economisch jaarverslag van de EG, nr. 42, tabel 16). 
Spanje: het vermelde tarief van 0,15 ecu geldt voor brieven van de ene stad naar een andere. Binnen een en 
dezelfde stad geldt een tarief van 0,08 ecu. 
3. Het vermelde tarief geldt voor brieven lot 60 g. 
Bron: Postadministraties (1990) 
8.2 TARIEFSTRUCTUREN 
De tarieven voor andere postzendingen dan brieven zijn eveneens "zichtbaar" voor de klant. Het valt op dat 
de toename van de tarieven met toenemend gewicht sterke verschillen vertoont tussen de postadministraties 
onderling. Tabel 16 geeft de tarieven voor zwaardere zendingen, maar dan uitgedrukt als een factor van het 
basis-briefposttarief (tot 20 g). 
-67 
Tabel 16: Tarieven voor zwaardere zendingen, uitgedrukt als factor van het basistarief (1990) 
LID-STAAT 
Belgie 
Denemarken 
Duitsland 
Griekenland 
Spanje 
Frankrijk 
Ierland 
Italie 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk TARIEVEN ALS FACTOR VAN 
BASISTARIEF 
100 g 
2,40 
1,36 
2,40 
1,40 
1,95 
2,50 
1,50 
2,70 
2,10 
3,00 
3,75 
1,50 250 g 
3,30 
2,40 
3,20 
2,00 
4,25 
5,20 
2,20 
5,10 
4,20 
4,00 
6,88 
2,70 500 g 
5,80 
4,00 
4,00 
4,00 
8,50 
6,50 
3,70 
8,90 
5,80 
6,00 
12,34 
5,10 
Bron: Postadministraties 
8.3 KORTINGEN 
Er zijn grote verschillen te constateren in de houdingen ten aanzien van kortingen. Ten minste een van de 
postadministraties staat geen kortingen toe, omdat dit wettelijk verboden is. Andere postadministraties geven 
wel korting, maar er zijn twee redenen waarom de kortingsstructuren uiteen kunnen lopen. De eerste is dat 
de exploitatie van land tot land verschilt, zodat een door een postadministratie verleende korting voor 
bepaalde kostenbesparende activiteiten van de klant in een ander land misschien niet tot dezelfde besparing 
(en daarmee mogelijkheid tot het verlenen van korting) aanleiding geeft. Het Verenigd Koninkrijk, bij 
voorbeeld, geeft korting wanneer de adressen met een optische lezer (Optical Character Reader) kunnen 
worden gelezen; andere landen bieden deze korting niet, ofwel omdat zij daarvoor andere criteria hanteren, 
ofwel omdat zij niet over dezelfde technologie beschikken. 
Het tweede belangrijke punt betreft de openbaarheid van de kortingsstructuur en de vraag of naast de 
gepubliceerde kortingen nog andere kortingen mogelijk zijn. Ook hier is sprake van verschillende 
benaderingen. Ongeveer de helft van de postadministraties publiceert kortingstabellen voor brieven en 
drukwerk waarvan de verkoopdienst niet mag afwijken; andere postadministraties laten liever de 
mogelijkheid voor individuele onderhandelingen met de klant open. 
Het probleem met deze laatste aanpak is dat deze zou kunnen leiden tot grote kortingen in het 
concessiegedeelte. Wanneer de korting te groot wordt, kan dit ertoe leiden dat de aan een bepaalde klant 
verleende korting wordt betaald met behulp van de winst die op andere klanten wordt gemaakt. Een 
voorbeeld hiervan wordt gevormd door een ministerie dat van de postadministratie een korting van 76 % 
kreeg. 
Hier is duidelijk sprake van een voorkeurtarief. Een bijzonder soort voorkeurtarieven wordt echter gevormd 
door de concessionaire tarieven die met name aan uitgevers worden verleend en die meestal preferentiële 
tarieven worden genoemd. 
-68 -
8.4 CONCESSIONAIRE TARIEVEN (PREFERENTIËLE TARIEVEN) 
Veel landen van de Gemeenschap kennen concessionaire tarieven (ook preferentiële tarieven genoemd) voor 
bepaalde soorten postverkeer, met name de verzending van publikaties. In bijlage 13 wordt dieper ingegaan 
op dergelijke "culturele" postzendingen. Hier moet er alleen op worden gewezen dat deze tarieven meestal 
worden ondersteund door middel van overheidssubsidies of kruissubsidiëring door de postadministratie. In 
beginsel dienen zij om de verspreiding van communicatie aan te moedigen. Deze aanmoediging is gericht tot 
de geadresseerden die er eerder toe over zullen gaan dergelijke publikaties aan te vragen omdat de daarvoor 
geldende tarieven lager zijn. 
Het is daarom in overeenstemming met dit beginsel om dergelijke steun ook toe te kennen aan publikaties 
(dagbladen en tijdschriften) die afkomstig zijn van uitgevers in andere landen dan die van de Gemeenschap, 
maar gericht aan dezelfde abonnees in de Gemeenschap. 
Wat het verlenen van concessionaire tarieven voor internationale post betreft, liggen de zaken minder 
duidelijk. Hier lijkt het beleidsbeginsel dat eraan ten grondslag ligt anders: waarschijnlijk gaat het hier om 
het aanmoedigen van de verspreiding van publikaties in de landstaal buiten de eigen grenzen. Er dient echter 
op te worden gewezen dat particuliere exploitanten uitgevers in het buitenland bijstaan om gebruik te kunnen 
maken van dergelijke tarieven. 
Particuliere exploitanten (of het nu gaat om koeriersdiensten, remailing-bedrijven of expediteurs) halen de 
post op in het ene land, brengen het naar een tweede waar de tarieven lager zijn en posten het daar ter 
bestemming van een derde land. In sommige gevallen zal de postadministratie van het tweede land 
dergelijke praktijken aanmoedigen, omdat dit voor haar gunstig is. Maar voor concessionaire tarieven die 
onder de kostprijs liggen, is dergelijk extra verkeer niet welkom. 
Sommige landen die preferentiële tarieven aanbieden, hebben deze een geleidelijke ontwikkeling laten 
doormaken. In andere landen probeert men met vaste kortingen te werken om het verschil tussen de 
preferentiële tarieven en het standaardbriefposttarief te stabiliseren. De UPU, bij voorbeeld, beveelt een 
korting van 50% aan voor bepaalde categorieën van grensoverschrijdende drukwerkdiensten. 
In het algemeen kan men stellen dat sommige postadministraties preferentiële tarieven aanbieden en dat 
andere dat niet doen. Daar waar zij wel worden aangeboden, hebben de tarieven zich volledig onafhankelijk 
ontwikkeld. Daar waar geen dergelijke kortingen, die alleen van de inhoud van de zending afhangen, 
worden aangeboden, is er meestal sprake van bijzondere tarieven gebaseerd op het op publikaties verrichte 
prepostale werk. 
Al deze verschillen in aanpak hebben geleid tot een grote verscheidenheid van tarieven voor een en dezelfde 
dienst. Tabel 17 geeft het tarief voor verzending van een tijdschrift van 350 g in zeven Lid-Staten (voor de 
andere Lid-Staten stonden geen cijfers ter beschikking). Dit tarief uitgedrukt als factor van het basistarief is 
eveneens in de tabel opgenomen. 
-69 
Tabel 17: Tarieven voor binnenlandse verzending van een tijdschrift van 350 g bij zeven nationale 
postadministraties (1989) 
POSTADMINISTRATIE 
Denemarken 
Duitsland 
Spanje 
Frankrijk 
Italie 
Nederland 
Verenigd Koninkrijk NOTEN 
2 
3 
4 
5 TARIEF 
nationale valuta 
2,90 DKR 
1,50 DM 
2,00 PTA 
1,79 FF 
39 LIT 
0,64 HFL 
0,38 UKL TARIEF 
ecu 
0,37 
0,74 
0,02 
0,26 
0,03 
0,28 
0,51 TARIEF, ALS 
FACTOR VAN 
HET 
BASISTARIEF 
0,79 
1,48 
0,13 
0,79 
0,07 
0,88 
1,82 STANDAARD-
BRIEFTARIEF 
(noot 1) 
ecu 
1,41 
1,96 
0,53 
2,22 
3,86 
1,96 
0,96 
Noten: 1. In deze kolom is het tarief voor een brief van 350 g opgenomen. Dit is uiteraard geen direct 
vergelijkingsmateriaal. Deze tarieven hebben betrekking op de snellere dienst en zonder voorsortering. 
2. Tarief voor publikalies met een verschijningsfrequentie van ten minste 30 keer per jaar. 
3. Het zogeheten "Slreifbandzeitungs"-laricf. Een ander representatief tarief is dal van 0,45 DM (0,22 ecu) voor een 
" Postvertriebsstüc k". 
4. Voor maandelijkse publikaties. 
5. Voor second c/asv-verzending van publikaties die een minimale sortering hebben ondergaan. 
Bron: Periodical Publishers' Association (Verenigd Koninkrijk) 
Bijna alle postadministraties die verliesmakende preferentiële tarieven aanbieden, proberen die nu, tenminste 
absoluut gezien, te verhogen teneinde de daarop geleden verliezen te beperken of zelfs met het doel winst te 
maken (al is deze lager dan op gewone briefpost). Gezien de vroeger geldende kortingen, kan dit proces nog 
een hele tijd in beslag nemen. De Deutsche Bundespost, bij voorbeeld, heeft met de uitgevers in Duitsland 
een akkoord bereikt dat inhoudt dat in 1994 60% van de kosten moeten worden gedekt door de tarieven. Ter 
vergelijking: in 1974, twintig jaar eerder, was dit slechts 28%. 
Uiteraard willen de uitgevers dat de tariefverhogingen geleidelijk plaatsvinden. Zij erkennen in het algemeen 
echter wel dat de door de postadministraties geboden tarieven laag zijn in vergelijking met hun 
verkoopprijzen. Wanneer een blad wordt verkocht via de gewoonlijke keten van groot- en detailhandel, 
betaalt de uitgever daarvoor meestal een percentage van de (op het omslag aangegeven) winkelprijs van het 
blad. Voor de meeste bladen, zelfs met een niet al te hoge prijs, leidt dit percentage tot distributiekosten die 
hoger zijn dan het gewone briefposttarief. Daar staat tegenover dat sommige bedrijven die in dichtbevolkte 
gebieden voor huis-aan-huisverspreiding zorgen, vaak goedkoper kunnen zijn dan de postadministraties. 
In veel gevallen lijkt het duidelijk dat de uitgevers alleen gebruik maken van de preferentiële tarieven voor 
postdiensten om te zorgen voor een universele bezorging van hun publikaties. Zo werd bij voorbeeld in een 
onderzoek geconstateerd dat 7,5% van de geadresseerde dagbladen met de post wordt bezorgd. 
Het probleem met deze dagbladen voor de postadministraties is dat zij die waarschijnlijk alleen in minder 
stedelijke gebieden moeten bestellen (waar de kosten hoger zijn). In de stedelijke gebieden, waar de kosten 
voor het bezorgen lager kunnen zijn, is het voor de uitgever voordelig daar zelf voor te zorgen. Wanneer de 
inkomsten uit stukken die binnen stedelijke gebieden tegen preferentiële tarieven zouden worden verzonden, 
groter zijn dan de daarmee verbonden marginale kosten, zorgt het selectief (niet) gebruikmaken van 
postdiensten voor de dagbladbezorging ervoor dat de postadministraties op dergelijke tarieven nog meer 
verlies lijden. 
-70-
Het lijkt alsof de postadministraties er bij hun klanten niet in slagen exclusiviteit te bedingen, zelfs wanneer 
deze preferentiële tarieven genieten. Verder is het de postadministraties niet mogelijk te controleren in 
welke mate van de diensten gebruik wordt gemaakt. Wanneer een dienst wordt aangeboden voor een prijs 
die per verzonden stuk minder opbrengt dan de daarvoor gemaakte marginale kosten, wordt het verlies 
echter volledig bepaald door het totale gebruik van die diensten door de klanten. 
Het is de postadministraties ook niet mogelijk preferentiële tarieven te weigeren voor uitgevers voor wie zij 
helemaal niet bedoeld waren: dit geldt vooral voor grensoverschrijdende diensten, waarbij uitgevers in een 
bepaald land hun publikaties voor de buitenlandse abonnees posten in een ander land, teneinde daar gebruik 
te maken van de verliesgevende preferentiële tarieven die daar gelden voor bestelling in een derde land (dit 
laatste gevolg van tariefstellingen wordt hieronder in hoofdstuk 5, punt 9.1, nogmaals besproken). 
Sommige postadministraties zijn ook verplicht om bepaalde soorten postzendingen van hun nationale 
overheid gratis te bestellen. De meeste postadministraties, bij voorbeeld, bestellen verkiezingsmateriaal 
gratis. 
9. GEVOLGEN VAN DE EENWORDING VAN DE MARKT 
Sommige van de verwachte gevolgen van de interne markt zijn nu al merkbaar. Bedrijven beginnen hun 
strategieën bij te stellen om van de nieuwe mogelijkheden gebruik te maken, met name op het gebied van 
marketing en distributie. De investeringen die gedaan werden en thans worden gedaan, om deze strategieën 
uit te voeren hebben nu al een stimulerende invloed op de economische groei. 
De voltooiing van de interne markt zal veranderingen teweeg brengen die een directe invloed zullen hebben 
op de postdienstensector. Belangrijker nog is dat de eisen en wensen van de klanten en potentiële klanten 
van deze diensten zullen veranderen, hetgeen een indirecte invloed zal hebben op de postdienstensector. 
9.1 ALGEMENE ECONOMISCHE GEVOLGEN 
De voltooiing van de interne markt zal naar schatting het huidige kostenpeil, gemiddeld over alle sectoren, 
met 4,5% kl% verlagen. Aangezien deze kosten, die zouden kunnen worden bespaard, thans geen waarde 
toevoegen (omdat zij worden besteed aan extra documentatie, de onmogelijkheid schaalvoordelen te behalen 
en dergelijke), zou het elimineren van deze kosten moeten leiden tot lagere reële tarieven. Deze zouden op 
hun beurt voor een verhoogde economische activiteit moeten zorgen en aldus een soort "multiplier"-effect 
op gang brengen. 
Deze economische groei zal de vraag naar postdiensten doen toenemen. Het 1992-effect zou vooral de 
dienstensector ten goede kunnen komen, en deze sector maakt nu al relatief veel meer gebruik van 
postdiensten dan andere sectoren. Verder is het waarschijnlijk dat de voordelen van de interne markt 
evenredig zullen zijn met de bedrijfsgrootte - hoe groter een bedrijf, des te meer baat kan het bij de interne 
markt hebben. Het gebruik van postdiensten is ook geconcentreerd in grote bedrijven (die ook steeds op 
zoek zijn naar vervangende diensten). Als 1992 inderdaad een sterk stimulerende invloed zal hebben op de 
activiteiten van de grote ondernemingen, kan dit dus significante gevolgen hebben voor de vraag naar 
postdiensten. 
9.2 STRATEGIEËN VAN DE KLANTEN 
Het opheffen van grenscontroles gecombineerd met een vermindering van de technische belemmeringen voor 
de toegang tot de nationale markten, zal het de bedrijven ook mogelijk maken een flexibeler vestigingsbeleid 
te voeren. Dit zal op zijn beurt de invloed ondervinden van de noodzaak tot een concentratie van activiteiten 
met het oog op het behalen van schaalvoordelen. 
-71 -
Het gevolg hiervan is dat bedrijven hun activiteiten zullen kunnen ontplooien op lokaties die verder 
verwijderd zijn van de markt die zij bedienen, en zelfs van de andere delen van hun organisatie die van deze 
diensten gebruik maken. 
Een dergelijk vestigingsbeleid, dat door 1992 zal worden gestimuleerd, zal ertoe leiden dat veel diensten die 
thans tot de binnenlandse activiteiten behoren, in de toekomst "grensoverschrijdend" (tussen de Lid-Staten) 
zullen zijn. Naast het optreden van deze trend is het zeker dat 1992 zal leiden tot een toename van de 
handel tussen de Lid-Staten en dat op alle "binnenlandse" markten de concurrentie zal toenemen. 
Een goed voorbeeld van een waarschijnlijke toepassing van een dergelijk vestigingsbeleid wordt gevormd 
door de financiële-dienstensector, zowel voor wat betreft het verkopen van diensten aan klanten als voor het 
toesturen van rekeningen, dagafschriften enz. Organisaties zullen de operationele activiteiten van hun 
financiële diensten meer en meer centraliseren, daarbij ervoor zorg dragend dat de gekozen centrale lokatie 
doeltreffend kan blijven communiceren met alle gewenste organisaties of personen (andere instellingen en 
houders van informatie, klanten enz.). 
Om een dergelijk vestigingsbeleid mogelijk te maken is de beschikbaarheid van doeltreffende 
communicatiekanalen (ook grensoverschrijdende) van essentieel belang. Ook voor producenten en voor 
"afstandsverkopers" (met name de postorderbedrijven) zijn doeltreffende distributiekanalen van wezenlijk 
belang. 
9.3 VERWACHTINGEN VAN DE KLANT TEN AANZIEN VAN POSTDIENSTEN 
Teneinde, in overeenstemming met hun voor 1992 te verwachten beleidsstrategieën, tegemoet te komen aan 
de hogere eisen van bedrijven en organisaties op het gebied van communicatie- en distributiekanalen, zullen 
er in heel de Gemeenschap doeltreffende postdiensten beschikbaar moeten zijn en zullen deze een zekere 
mate van flexibiliteit moeten vertonen. 
Op het gebied van de distributie, bij voorbeeld (de markt waarin pakketdiensten en expres-pakketdiensten 
opereren), zullen Just-In-Time-strategieën steeds meer toepassing vinden, aangezien het beleid van vestiging 
op afstand - zoals hierboven in punt 9.2 beschreven - de noodzaak voorraden zoveel mogelijk te beperken 
nog versterkt. 
Er is sprake van een lange-termijntrend om grensoverschrijdende diensten steeds minder als iets bijzonders 
te beschouwen. Deze trend zal door de voltooiing van de interne markt worden versneld. Wanneer 
grensoverschrijdende diensten duidelijk inferieur zijn vergeleken met die welke op de binnenlandse of 
regionale markt worden aangeboden, zullen de klanten hun geduld verliezen en op zoek gaan naar 
alternatieve mogelijkheden voor hun communicatie- en distributiebehoeften. 
Kortom, de voltooiing van de interne markt zal waarschijnlijk leiden tot hogere verwachtingen van de 
klanten ten aanzien van postdiensten (of het nu briefpost, pakketpost of expresdiensten betreft). De 
exploitanten van postdiensten zullen aan deze hogere verwachtingen moeten voldoen als zij geen schade 
willen oplopen. 
9.4 BIJZONDERE GEVOLGEN VOOR DE EXPLOITATIE VAN POSTDIENSTEN 
Naast de hogere verwachtingen van de klanten, zal waarschijnlijk ook de samenstelling van het postverkeer 
veranderen. Dit verkeer, dat thans vooral van binnenlandse herkomst is, kan naar het buitenland gaan 
verschuiven. 
Dit heeft belangrijke economische gevolgen voor die exploitanten die de bestelling buiten hun eigen 
grondgebied uitbesteden (dit is min of meer het geval voor de postadministraties, die hun post uitwisselen). 
Deze exploitanten zullen constateren dat hun grensoverschrijdend verkeer toeneemt, en daarmee ook het 
-72-
aandeel variabele kosten (in dit geval het tarief of de eindvergoeding die aan de bestellende exploitanten 
moet worden betaald). 
De vaste kosten van het eigen netwerk van de exploitant blijven echter min of meer gelijk en voor de 
exploitatie daarvan zal men in steeds sterkere mate afhankelijk worden van het volume postverkeer dat 
afkomstig is van buiten het eigen grondgebied en bestemd voor bestelling daarbinnen. 
Het opheffen van de douanecontroles in de interne markt zal leiden tot een onverhoopte extra winst voor alle 
vervoerders van postzendingen. Deze extra winst zou de klanten ten goede kunnen komen indien zij wordt 
doorgegeven in de vorm van lagere tarieven. Waarschijnlijker is echter dat zij zal worden geherinvesteerd in 
diensten met toegevoegde waarde. Een voorbeeld daarvan is het werken volgens het "pijplijn"-principe, 
waarbij de distributie (uitbesteed dan wel door een onderdeel van de eigen organisatie uitgevoerd) niet meer 
wordt beschouwd als een losstaande activiteit, maar als een integraal onderdeel van het produktieproces. 
Thans vormt de vaardigheid goederen snel bij de douane in te klaren een concurrentievoordeel voor de 
bedrijven die daar goed in zijn. In de interne markt zal deze vaardigheid niet langer nodig zijn. Dergelijke 
bedrijven moeten dus op zoek gaan naar andere middelen om hun concurrentievoordeel te behouden. 
Wanneer zij dat niet doen, worden hun diensten tot een massa-artikel zonder bijzondere eigenschappen. 
Omdat dergelijke diensten alleen nog op prijs met elkaar concurreren, betekent dit een aanzienlijke 
teruggang in rendabiliteit. 
Kortom, exploitanten van postdiensten (zowel openbare als particuliere) zullen moeten zorgen voor 
doeltreffende grensoverschrijdende diensten. Doordat bestellingsnetwerken voor hun volume steeds meer 
afhankelijk zullen zijn van het verkeer dat afkomstig is van buiten hun grondgebied, zal het noodzakelijk 
worden daarvoor geëigende tariefstelsels en verrekeningsmechanismen in het leven te roepen. 
-73 -
HOOFDSTUK 5: ECONOMISCHE EN BEDRUFSTECHNISCHE ASPECTEN 
1. INLEIDING 
In het voorgaande hoofdstuk werd de aandacht gevestigd op de relatie tussen de postexploitanten en hun 
klanten. In dit hoofdstuk wordt een beschrijving gegeven van de activiteiten waaruit de postdiensten zijn 
opgebouwd, en wordt een analyse gemaakt van de economische factoren die bij deze activiteiten een rol 
spelen. 
Getracht wordt aan te geven op welke punten de belangrijkste diensten - briefpost, postpakketten en 
expreszendingen - overeenkomen en op welke punten zij verschillen. In dit hoofdstuk wordt bijzondere 
aandacht besteed aan de economische aspecten van die diensten waarvoor een verplichting tot universele 
dienstverlening bestaat. 
Het is niet de bedoeling bij de bespreking van de economische aspecten van het postbedrijf in theoretische 
details te treden. Algemene concepten worden alleen besproken, voor zover zij relevant zijn voor de in het 
Groenboek op te nemen voorstellen. 
De gebruikte economische terminologie is daarom eenvoudig. Waar de term rendabiliteit wordt gebruikt, 
wordt bedoeld de opbrengst min de kosten, ongeacht of het resultaat hiervan positief of negatief is. Bij de 
kosten wordt onderscheid gemaakt tussen vaste en variabele kosten. 
Vaste kosten worden gedefinieerd als kosten die bij veranderingen in het produktievolume constant blijven. 
Variabele kosten zijn wèl afhankelijk van het produktievolume. Het zijn kosten die kunnen worden verlaagd 
door de produktieomvang te verlagen. (Aanvaard wordt dat bij deze algemene bespreking geen rekening 
wordt gehouden met zulke subtiele factoren als semi-variabiliteit en veranderingen in de kostenstatus die in 
de tijd kunnen optreden). 
Marginale kosten zijn kosten die ontstaan wanneer een nieuwe activiteit wordt ontplooid (of een extra aantal 
produkten wordt verkocht): hierin zijn dus de variabele kosten begrepen plus eventuele kapitaalkosten die 
met de nieuwe activiteit samenhangen. 
2. UNIVERSELE DIENSTVERLENING 
Zoals reeds in hoofdstuk 4, punt 3, werd uiteengezet, ligt de noodzaak om een universele dienstverlening op 
het gehele relevante grondgebied te garanderen ten grondslag aan elk beleid voor de postsector, zowel op 
nationaal als op communautair niveau. 
Alle Lid-Staten zijn momenteel van mening dat een universele dienstverlening het best kan worden bereikt 
door een bepaald dienstenpakket voor de postadministratie te reserveren. De aldus verleende bijzondere en 
uitsluitende rechten geven de postadministratie de bescherming die zij nodig heeft om de concessiediensten 
(gereserveerde diensten) zelfs in die gebieden te verlenen waar dergelijke diensten verliesgevend zijn. Dank 
zij de door de concessie geboden bescherming is universele dienstverlening gewoonlijk ook voor een aantal 
niet-concessiediensten mogelijk. 
Fundamenteel is dat de tarieven voor universele dienstverlening voor iedereen betaalbaar moeten zijn, dat 
alle burgers en organisaties binnen de Gemeenschap over postdiensten moeten kunnen beschikken, waarbij 
zij zich de tarieven voor hun belangrijkste communicatiebehoeften op het vlak van de post gemakkelijk 
kunnen veroorloven. (Gewoonlijk gaat het om één enkel tarief dat voor het gehele betrokken grondgebied 
geldt). Daarom moet de exploitant van de universele dienst op voldoende grote volumes en voldoende hoge 
opbrengsten kunnen rekenen. De op deze wijze bereikte lagere kostprijs per produkt kan worden vertaald in 
betaalbare tarieven. 
-74-
Bescherming is nodig omdat een postadministratie bij grotere volumes weliswaar haar opbrengst kan 
verhogen (voor binnenlandse post, in veel geringere mate voor grensoverschrijdende post - zie de punten 3 
en 4 van dit hoofdstuk), doch hierbij geen natuurlijke monopoliepositie bekleedt. Zonder bescherming zou 
de concurrentie zich kunnen concentreren op rendabele gebieden waar de kosten laag zijn en de 
onaantrekkelijke gebieden kunnen overlaten aan de postadministraties. 
Men kan stellen dat de postadministraties zouden kunnen reageren door de tarieven voor de dienstverlening 
op elke plaats te baseren op het systeem van "cost-plus pricing". Omdat de tarieven evenwel voor alle 
potentiële gebruikers begrijpelijk dienen te zijn, zou het voor de postadministratie niet eenvoudig zijn te 
bepalen welke tarieven zij zou moeten toepassen. Zij zou in ieder geval in deelregio's, die verschillende 
steden en een aantal plattelandsgebieden zouden moeten omvatten, dezelfde tarieven willen toepassen. Dit 
zou toch nog een zekere mate van prijsmiddeling betekenen, waardoor de concurrentie nog steeds de meest 
rendabele diensten zou kunnen afromen. 
Tevens zou door "cost-plus pricing" het tarief voor sommige bestemmingen in kleine plaatsen sterk 
toenemen. In dit geval zou de doelstelling van universele betaalbaarheid niet worden gerealiseerd. Dit zou 
betekenen dat de inwoners van de regio's van de Gemeenschap waarin de dienstverlening voor de 
postadministraties duurder is, op onaanvaardbare wijze zouden worden gediscrimineerd. Om de problemen 
te verminderen zou een tweede oplossing kunnen worden gezocht in een verlaging van het niveau van 
dienstverlening in de niet-rendabele gebieden, doch door een dergelijke maatregel zou steeds verder worden 
afgeweken van het basisbeginsel universele dienstverlening. 
Men zou kunnen opperen dit probleem met overheidssubsidies uit de weg te ruimen. Maar bekeken zou 
moeten worden of deze toenadering niet meer problemen zou veroorzaken dan oplossen. Op welke 
problemen zou men stuiten bij het afbakenen van de gebieden waarin een dergelijke subsidie gerechtvaardigd 
is en bij het berekenen van de hoogte van de subsidie? Welke controles zouden nodig zijn om misbruik van 
subsidies te voorkomen, met name ten opzichte van concurrerende diensten? Vermoedelijk zou de beslissing 
vanjaar tot jaar en van Lid-Staat tot Lid-Staat verschillen. 
Om een beeld te geven van de achtergrond waartegen de voorstellen van het Groenboek worden opgesteld, 
dienen de voor deze sector relevante economische factoren tot in de details te worden besproken. Dit 
gebeurt in onderstaande punten. Allereerst dienen evenwel nog twee andere aspecten met betrekking tot de 
universele dienstverlening te worden genoemd. 
In de eerste plaats is het een vereiste dat alle postadministraties alle aangeboden post accepteren. Zij dienen 
daarom over voldoende flexibiliteit te beschikken om de pieken en dalen in de vraag op te vangen. Het is 
wellicht onvermijdelijk dat het dienstverleningsniveau bij grote pieken in de vraag enigszins daalt. In het 
algemeen moet de kwaliteit van de dienstverlening evenwel worden gehandhaafd. 
In de tweede plaats zou het, ofschoon de universele dienstverlening bij de gewone briefpost de 
hoofddoelstelling is, de moeite waard zijn als door een intensiever gebruik van het netwerk ten behoeve van 
de universele dienstverlening bij de briefpost als nevenprodukt ook universele dienstverlening bij andere 
diensten zou kunnen worden geboden. Op die manier kan misschien voor een universele pakket- en 
expresdienst worden gezorgd. Door het intensievere netwerkgebruik zou de produktiviteit door een lagere 
kostprijs per stuk enerzijds en een hogere totale opbrengst anderzijds stijgen. Dit zou het mogelijk maken 
het concessiedienstenpakket (indien zou worden besloten een dergelijk pakket in te voeren) in te krimpen 
en/of de tarieven voor deze diensten te verlagen. 
Samen zou dit moeten leiden tot schaalvoordelen, die ten goede van de potentiële klanten zouden kunnen 
komen. Tegelijkertijd zou het gevaar bestaan dat als er een netwerk voor concessiediensten zou worden 
gerealiseerd dat ook voor niet-concessiediensten zou worden gebruikt, de vrije concurrentie voor de niet 
onder de concessie vallende diensten door oneerlijke kruissubsidies zou worden verstoord. Op dit onderwerp 
wordt in punt 7.1 nader ingegaan. 
75 -
3. EXPLOITATIE VAN POSTDIENSTEN - ALGEMENE BESCHRIJVING 
Praktisch alle postdiensten verlopen bedrijfstechnisch gezien in vijf fasen. Dit zijn: ophaling, sortering 
uitgaande post en verzending, vervoer, sortering binnenkomende post en tenslotte bestelling. De ophaling en 
de sortering uitgaande post worden soms de "behandeling bij vertrek" genoemd, terwijl de sortering 
binnenkomende post en de bestelling met de term "behandeling bij aankomst" worden aangeduid. Aan deze 
vijf fasen kan nog een zesde worden toegevoegd die aan het gehele proces voorafgaat, namelijk de verkoop 
van de dienst aan de klant. Het gehele proces is in figuur 1 grafisch weergegeven. 
Figuur 1: De samenhang tussen de verschillende bedrijfsfasen 
KLANTEN 
Ophaling! -> r-> 
L_ Sortering 
binnenkomende 
post -> Bestelling 
Afgezien van de eventuele uitzondering van de koerier die de gehele operatie zelf uitvoert, gaat het hierbij 
om afzonderlijke fasen van een produktieproces. Ofschoon zij elkaar opvolgen, gaan zij niet "naadloos" in 
elkaar over. Dit wordt duidelijk door het feit dat de vijf verschillende fasen door vijf verschillende 
exploitanten zouden kunnen worden uitgevoerd (zelfs als een organisatie alle fasen voor haar rekening 
neemt, zal zij voor elke fase dikwijls ander personeel inzetten). 
Bij dergelijke complexe activiteiten moet van netwerken gebruik worden gemaakt. In bijlage 3, waarin de 
werking van de postdiensten wordt beschreven, wordt een analyse gemaakt van de verschillende soorten 
netwerken die in de sector post worden gebruikt. Deze netwerken vormen de schakels tussen de 
verschillende fasen van het dienstverleningsproces. Voor briefpost is een netwerk vereist met een hoog 
niveau van interactie tussen alle knooppunten van het netwerk. Toch blijven de verschillende fasen van het 
dienstverleningsproces die door middel van de netwerken zijn gekoppeld, zowel in dit geval, als bij de 
overige postdiensten onderling van elkaar gescheiden. 
De postadministraties aanvaarden deze onderlinge scheiding tussen de verschillende fasen van het 
dienstverleningsproces als een realiteit. De meeste van hen bieden speciale voorwaarden als de klanten 
enigerlei vorm van prepostaal werk verrichten waardoor de postadministratie werk uit handen wordt 
genomen. Sommige administraties besteden een deel van het vervoer uit (bij voorbeeld aan de nationale 
spoorwegen). 
Voor grensoverschrijdende post (waarop in punt 4 dieper zal worden ingegaan) wordt de vervoersfase 
gewoonlijk uitbesteed aan een vervoerder, terwijl een andere postadministratie de behandeling bij aankomst 
voor haar rekening neemt. 
Het relatieve aandeel in de kosten van de verschillende fasen van het dienstverleningsproces bij briefpost is 
bij grove benadering weergegeven in tabel 1 (waarbij de door de diverse postadministraties verstrekte 
gegevens zijn gemiddeld). 
-76 
Tabel 1: Globale verdeling van de exploitatiekosten bij briefpost 
Ophaling 10% 
Sortering uitgaande post 18% 
Vervoer 2% 25% 
Sortering binnenkomende post 5 % 
Bestelling 65 % 
Bron: Diverse postadministraties 
Deze verdeling is zeer globaal en zal van exploitant tot exploitant variëren. Het aandeel in de kosten van de 
fasen sortering uitgaande post en vervoer zal bij expresdiensten en pakketpost mogelijk wat hoger liggen dan 
hierboven is aangegeven. Afgezien van de bestelling kan elke fase, vooral de sortering uitgaande post, door 
de klant zelf worden uitgevoerd vóór het posten. Globaal genomen zou het percentage voor het postaal 
werk, vóór of na het posten, echter juist moeten zijn. 
Bovenstaande percentages gelden voor de feitelijke postdienst. De daaraan voorafgaande verkoop-
/terpostbezorgingsfase is dus niet inbegrepen. De kosten van deze voorafgaande fase kunnen voor de 
exploitant oplopen van bijna niets tot maximaal 10% van de totale kosten. 
Hieronder wordt kort ingegaan op de verschillende fasen en hun economische implicaties. (Een uitvoerigere 
beschrijving voor briefpost staat in bijlage 3). Bij deze bespreking wordt onderscheid gemaakt tussen vaste 
en variabele kosten. Men dient voortdurend te beseffen dat het grootste deel van de exploitatiekosten van de 
postdienst (gemiddeld 70% bij de postadministraties en iets minder bij de particuliere exploitanten) uit 
loonkosten bestaat. De sectoriële werkgelegenheid komt in hoofdstuk 6 ter sprake. 
3.1 VERKOOP VAN DE DIENSTEN 
De postdiensten worden door de klanten op drie verschillende manieren betaald: contractueel geregelde 
betaling met facturering achteraf, via frankeermachines (die het door de klant betaalde tarief op de envelop 
afdrukken) of met postzegels. 
Bij contractueel geregelde betaling zijn de contractkosten voor zowel de particuliere als de openbare 
postexploitant vaste kosten; de kredietkosten zijn voor hem variabel en afhankelijk van de opbrengst. Bij 
briefpost zijn de contractkosten ten opzichte van de totale kosten gewoonlijk te verwaarlozen. Bij de 
pakketpost en de expresdiensten kan het aandeel groter zijn. Bij gebruik van een frankeermachine geldt een 
soortgelijk economisch profiel (behalve dat het verrekeningsinstrument van tevoren wordt gekocht) en is het 
aandeel in de totale kosten eveneens te verwaarlozen. 
Bij betaling met postzegels is het aandeel in de exploitatiekosten hoger. Als de postzegels op contractbasis 
door een andere verkoper worden verkocht, zijn de verkoopkosten voor de postadministratie variabel. Zelfs 
als de postzegels aan de loketten van de postadministratie zelf worden verkocht, kunnen de kosten intern 
worden gezien als variabele lasten voor het postbedrijf. 
3.2 OPHALING 
De post wordt op drie verschillende plaatsen opgehaald. Zowel de postadministraties als de particuliere 
exploitanten halen direct post op bij de klant. Gebeurt dit op gezette tijden dan zijn Je kosten vast; de kosten 
per stuk zijn (in ieder geval voor de postadministraties) laag. 
-77 -
De postadministraties halen bovendien post op door ontvangst aan de eigen loketten en door de lichting van 
brievenbussen. Ook hier betreft het vaste kosten. Door de kleinere volumes vallen de kosten per stuk 
evenwel hoger uit (en bij de lichting van brievenbussen zelfs veel hoger). 
Als de vraag in een bepaald gebied toeneemt moet soms voor nieuwe faciliteiten voor het posten worden 
gezorgd: nieuwe brievenbussen of zelfs een extra lichting. De kostenstijgingen ten gevolge van dergelijke 
significante toenamen van het volume worden dikwijls "lumpy inputs" genoemd. 
Zodra de betreffende maatregelen zijn getroffen, maken de ermee samenhangende exploitatiekosten deel uit 
van de vaste kosten. De uitbreidingen (of inkrimpingen) van het netwerk van punten voor het posten zullen 
de vraag op andere punten beïnvloeden, doch hoeven geen effect te hebben op de structuur van de rest van 
het netwerk. De netwerken voor de terpostbezorging verschillen dus van de netwerken van sorteerkantoren, 
die, zoals in punt 3.3 uitvoeriger zal worden besproken, van nature een veel interactiever karakter hebben. 
Er zij op gewezen dat de ophaling in plattelandsgebieden (of in minder dichte stadsgebieden) dikwijls met de 
bestelling wordt gecombineerd. Gecombineerde ophaling of niet, de volumes zijn op punten voor de 
terpostbezorging op het platteland meestal kleiner, terwijl de ophalingskosten per stuk navenant hoger zijn. 
3.3 SORTERING UITGAANDE POST 
De sortering van de uitgaande post begint met de ontvangst van de opgehaalde post en wordt gevolgd door 
alle activiteiten die nodig zijn om de post te verzenden naar het kantoor dat met de bestelling is belast (of 
het distributiecentrum dat met de verzending van de post naar het uiteindelijke distributiekantoor is belast). 
Bij de sortering zijn de variabele kosten hoog. Dit geldt in het bijzonder voor de post die de dag na ophaling 
wordt verwerkt. Bij de post die onmiddellijk moet worden verzonden is het aandeel vaste kosten 
vermoedelijk hoger, aangezien de volumes niet kunnen worden voorspeld. (Maar zelfs hierbij zal 
waarschijnlijk van overwerk gebruik worden gemaakt als buffer om manuren en werkvolume op elkaar af te 
stemmen). 
Er zij op gewezen dat het aandeel vaste kosten door automatisering toeneemt. Bij automatische sortering 
moet er op gezette tijden geld in de techniek worden gestoken en zijn de exploitatiekosten van de apparatuur 
deels onafhankelijk van het volume. 
Vanuit een netwerkstandpunt gezien, bestaat er een zeer sterke wisselwerking tussen sorteerkantoren (of de 
verzendkantoren van particuliere exploitanten) en distributiekantoren. Als de netwerkplanners een kantoor 
toevoegen of opheffen, dienen alle andere kantoren daarvan op de hoogte te worden gesteld en hun 
sorteermethodes dienovereenkomstig aan te passen. 
3.4 VERVOER 
Als een exploitant zelf zorgt voor het vervoer (tussen het sorteerkantoor en het distributiekantoor) zijn de 
kosten onafhankelijk van het volume (afgezien van verhoging of verlaging van de "lumpy inputs"). Als het 
vervoer daarentegen wordt uitbesteed, zijn de kosten voor de postexploitant variabel, indien in het contract 
tenminste is bepaald dat de vergoeding op het volume is gebaseerd. 
Voor lichte stukken (zoals brieven) zijn de vervoerskosten per stuk te verwaarlozen. Zelfs bij zware 
voorwerpen zijn laden en lossen de belangrijkste factoren in de kosten van het vervoersproces: bij 
toenemende afstand nemen de vervoerskosten slechts zeer weinig toe. 
Vergroting van de afstand kan evenwel tot een indirecte stijging van de kosten leiden. Hoe verder de 
geadresseerde zich namelijk van het ophalingspunt bevindt, des te waarschijnlijker is een grotere 
complexiteit van de routering van het poststuk. 
-78 -
Als een opgehaald poststuk immers in hetzelfde gebied moet worden besteld, zal het naar het sorteerkantoor 
voor uitgaande post worden gebracht, dat tevens de taak van sorteerkantoor voor binnenkomende post 
vervult voor het distributiekantoor waarnaar het poststuk moet worden overgebracht. 
Indien een brief echter van de ene grote stad naar de andere wordt gestuurd, zijn er twee sorteerkantoren bij 
betrokken. En als een brief van het ene plattelandsgebied naar het andere wordt gestuurd, is het bij een 
behoorlijke afstand tussen die twee tamelijk waarschijnlijk dat het poststuk een tussen beide sorteerkantoren 
gelegen distributiecentrum moet doorlopen, waardoor de behandeling nog ingewikkelder wordt. 
Aan elke extra behandeling (alsmede aan de extra tijd die met het vervoer tussen de behandelingscentra is 
gemoeid) kleeft het risico van een verlaging van de kwaliteit van de dienst. 
Dikwijls wordt beweerd dat de met de postdiensten gemoeide kosten niet afhankelijk zijn van de afstand. 
Strikt genomen (wanneer wordt gekeken naar de vervoerskosten als aandeel in de totale kosten) is dit juist. 
In de praktijk betekent een grotere afstand evenwel een hogere complexiteit van het bedrijfsproces, 
waaraan - zowel financieel als kwalitatief gezien - hogere kosten zijn verbonden. 
3.5 SORTERING BINNENKOMENDE POST 
Het economisch profiel van de sortering van de binnenkomende post is in vele opzichten gelijk aan dat van 
de sortering van de uitgaande post. Theoretisch zou de werklast beter voorspelbaar moeten zijn, indien de 
sorteerkantoren voor uitgaande post de sorteerkantoren voor binnenkomende post op de hoogte zouden 
stellen van de verzonden hoeveelheden. Bij het sorteren is het aandeel variabele kosten hoog. Dit geldt in 
het bijzonder voor de tragere soorten post - zoals drukwerk (AO-zendingen) en brieven die "second class" 
worden verzonden - indien deze niet onmiddellijk hoeven te worden gesorteerd. 
Opgemerkt zij dat binnenkomende post gewoonlijk niet door automatische sorteermachines wordt gesorteerd. 
De uitzonderingen hierop zijn Nederland en het Verenigd Koninkrijk, waar de binnenkomende post dank zij 
het postcodesysteem wel kan worden gesorteerd (doch zelfs in deze landen, zij het in mindere mate in 
Nederland, is het aandeel automatisch gesorteerde binnenkomende post laag). Zoals in punt 3.3 reeds is 
opgemerkt is de vaste component in de kosten bij automatische sortering hoger dan bij sortering met de 
hand, alhoewel dit voor de binnenkomende post minder relevant is. 
3.6 BESTELLING 
De met de bestelling gemoeide kosten zijn voor het grootste gedeelte invariabel. De kosten blijven gelijk, 
ook al moeten er tijdens een en dezelfde bestelronde op een bepaald adres twee zendingen worden bezorgd 
in plaats van een. Zelfs als bij een grotere hoeveelheid meer adressen moeten worden bezocht, zal dit bij de 
bestelling van brieven in de stad niet tot een kostenstijging leiden. 
Ook in die gevallen waarin een groter aantal bezorgadressen duidelijker merkbaar is (zoals bij de 
bestelrondes van kleine exploitanten van pakket- of expresdiensten) is er waarschijnlijk reservecapaciteit 
waarmee het extra aantal bezorgadressen kan worden opgevangen. Zelfs bij de bestelling van brieven in 
plattelandsgebieden kan het aantal bezorgadressen enigszins toenemen zonder stijging van kosten. 
Voorts is het van belang te kijken naar de effecten van eventuele verminderingen van het postverkeer op de 
bestellingskosten. Kostenbesparingen zijn dan onwaarschijnlijk, tenzij het om aanzienlijke veranderingen in 
het postverkeer gaat. 
Naar schatting komt ongeveer 65% van de exploitatiekosten (bij expreszendingen iets minder) voor rekening 
van de bestelling. Het gaat bijna uitsluitend om vaste kosten. In plattelandsgebieden waar de produktiviteit 
bij de bestelling onvermijdelijk laag is, liggen de kosten per stuk aanzienlijk hoger dan gemiddeld. 
79-
3.7 OVERIGE ASPECTEN 
Benevens de exploitatiekosten zijn er ook nog algemene onkosten, die met het oog op de tariefstelling 
moeten worden verdeeld over de verschillende postdiensten en dus over de verschillende afdelingen van het 
bedrijf die bij deze diensten zijn betrokken. Bepaalde kosten zijn gedaald (bij voorbeeld die van huisvesting, 
machines en planning), doch de meeste niet, aangezien de sector post tenminste in vergelijking met andere 
sectoren van de communicatie-industrie geen "high tech"-industrie is. In ieder geval op korte/middellange 
termijn zullen de lopende algemene onkosten waarschijnlijk op hetzelfde niveau blijven. 
4. GRENSOVERSCHRIJDENDE DIENSTEN 
De beschrijving van de activiteiten in punt 3 geldt vooral voor exploitanten (zoals postadministraties) die op 
het nationale grondgebied binnenlandse diensten verlenen. Bij verzending van post over de grenzen heen 
verandert het economisch profiel van de dienst gewoonlijk. Om dit duidelijk te maken aan de hand van de 
inkomsten van de (zowel openbare als particuliere) exploitanten, zijn in tabel 2 globaal de verhoudingen 
weergegeven. 
Tabel 2: Verhoudingen tussen volume en opbrengst 
DIENSTEN VOLUME OPBRENGST 
Binnenlands 93% 90% 
Intra-communautair 4% 5% 
Internationaal 3 % 5 % 
Bron: Diverse bronnen 
Met het oog op de analyse van de relevante economische aspecten zij erop gewezen dat er twee 
verschillende soorten grensoverschrijdende diensten bestaan: ofwel neemt een exploitant alle fasen vanaf de 
ophaling tot en met de bestelling voor zijn rekening, ofwel besteedt de exploitant in het land van verzending 
de bestelling van de post uit aan een exploitant in het land van bestemming. 
In het eerste geval, dat kenmerkend is voor een aantal grote particuliere exploitanten van expresdiensten, 
komt het economisch profiel in grote trekken overeen met dat voor binnenlandse activiteiten, d.w.z. de 
vaste netwerkkosten zijn hoog, zodat de marginale kosten bij een toename of een afname van het volume 
gering zijn. 
Omdat een dergelijke exploitant in de betrokken landen waarschijnlijk lokale dochterondernemingen heeft, is 
het niet uitgesloten dat er intern kostenverrekening plaatsvindt waardoor de bedrijfsleiding in het land van 
verzending de kosten als variabel beschouwt. 
Het tweede geval beschrijft de situatie voor praktisch de gehele briefpost en een groot deel van de 
pakketpost (zowel particulier als openbaar). De exploitant in het land van verzending sluit met een andere 
exploitant een overeenkomst voor de uitvoering van de bestelling in het land van bestemming. 
In het geval van postadministraties die voor andere administraties post bestellen, worden de 
"contractbepalingen" door de Wereldpostunie (UPU) vastgesteld (zie hoofdstuk 3, punt 5.1). Bij de 
bespreking van de economische aspecten van deze "uitwisseling" van post moet afzonderlijk worden 
ingegaan op uitgaande en binnenkomende post. 
- 80-
4.1 UITGAANDE POST 
Bij een dergelijke uitwisseling van post zijn de door de besteller aangerekende kosten voor de verzender van 
de uitgaande post variabel. Deze variabele kosten kunnen op uiteenlopende wijze worden vergoed. Bij de 
uitwisseling van briefpost tussen postadministraties geschiedt de kostenverrekening in de vorm van 
"eindvergoedingen", een op zichzelf complexe materie die in punt 8 uitvoeriger zal worden besproken. 
Dergelijke eindvergoedingen worden door postadministraties die post met elkaar uitwisselen, gewoonlijk op 
basis van gelijke tarieven aangerekend. 
Bij de uitwisseling van pakketpost tussen administraties wordt een ander systeem gevolgd. Elke administratie 
rekent de andere "landtarieven" aan, die evenwel door de bestellende administratie worden bepaald en niet 
in beide richtingen gelijk zijn. Voor de bestelling van expreszendingen zijn door de postadministraties 
soortgelijke regelingen getroffen: ook hier bepaalt de bestellende administratie de tarieven. 
Gaat het om particuliere exploitanten die de bestelling aan een andere exploitant uitbesteden, dan zijn de 
bestellingskosten eveneens variabel, ongeacht of de bestelling in het land van bestemming door een 
particuliere exploitant of door de postadministratie wordt uitgevoerd. 
4.2 BINNENKOMENDE POST 
Globaal gezien blijven de vaste netwerkkosten voor de verwerker van de binnenkomende post ongewijzigd. 
Een toename van de in zijn bezorgingsgebied te bestellen post zal dus niet tot een evenredige stijging van de 
kosten leiden; omgekeerd, bij een daling van de door hem ontvangen hoeveelheid grensoverschrijdende post 
zal de verwerker van de binnenkomende post geen evenredige besparing kunnen bereiken. 
Dit punt is wellicht vooral van belang voor de bestellingsnetwerken voor briefpost van de postadministraties. 
Momenteel gaat het bij gemiddeld 7% (met een maximum van 47% in Luxemburg) van de briefpost om 
grensoverschrijdende post. In iets meer dan de helft van de gevallen gaat het om postverkeer tussen de 
Lid-Staten van de Gemeenschap. 
Deze post draagt er dus toe bij dat de kosten per zending betaalbaar blijven. Omdat de bestellingskosten per 
stuk en de daarvoor ontvangen vergoeding bij de huidige eindvergoedingenregeling (waarop in punt 8 dieper 
zal worden ingegaan) echter niet met elkaar in evenwicht zijn, vinden de meeste Lid-Staten dat de kosten 
van de bestelling van deze post niet worden gedekt. 
Deze situatie is bij de huidige omvang van het grensoverschrijdende postverkeer (en gezien het feit dat een 
deel van de winst op de uitgaande post als kruissubsidie ter dekking van de verliezen op de inkomende post 
wordt gebruikt) al nauwelijks nog te handhaven. Zoals uit hoofdstuk 4, punt 9, echter zal blijken, wijzen de 
vooruitzichten op een, misschien wel dramatische, toename van het grensoverschrijdende postverkeer ten 
gevolge van de interne-marktstrategieën van de grote klanten. 
Deze toename zou voor een groot deel ten koste van het binnenlandse verkeer kunnen gaan. Deze 
verandering in de verdeling van de bestemmingen bij het postverkeer zal een duidelijk merkbaar effect op 
het tariefbeleid hebben. Indien de kosten van de bestelling ook in de toekomst onvoldoende worden 
gecompenseerd door de eindvergoedingen, liggen netto-tariefverhogingen voor binnenlandse post in het 
verschiet. 
5. KOSTEN 
Welke factoren nu, beïnvloeden de kosten van de verschillende exploitanten in de Gemeenschap? 
Geconstateerd is dat de loonkosten, indien men zich tot de postadministraties beperkt, gemiddeld ongeveer 
75% van de exploitatiekosten uitmaken. Het spreekt vanzelf dat de loonkosten per eenheid (d.w.z. het 
uurloon) van land tot land variëren. 
- 81 -
De loonkosten zijn afhankelijk van de omstandigheden op de lokale arbeidsmarkt, die op hun beurt weer 
worden beïnvloed door de huidige economische situatie in de betreffende Lid-Staat, alsmede van 
voorgaande trends. (Zo constateert men, weliswaar bij een enigszins beperkte kijk op de veranderingen, dat 
de lonen in Nederland in de jaren tachtig in absolute zin constant zijn gebleven, terwijl deze in het Verenigd 
Koninkrijk met 23% zijn gestegen). 
De loonkosten worden ook beïnvloed door de relatieve positie van het personeel van de posterijen op de 
informele ranglijst van beroepen. Het is onvermijdelijk dat er hierdoor verschillen in uurloon ontstaan. 
Ook zal de produktie per arbeidsuur variëren ten gevolge van verschillen in de bereikte doorvoersnelheid. 
Deze produktiviteit wordt berekend door het aantal zendingen (of de daaraan gekoppelde opbrengst) te delen 
door het aantal arbeidseenheden (hetzij de totale personeelsomvang, hetzij het totale aantal arbeidsuren, 
hetzij de totale loonkosten). Figuur 2 geeft een eenvoudige maat voor de produktiviteit: het totale aantal 
postzendingen (exclusief niet-geadresseerde direct mail, doch inclusief afzonderlijke expreszendingen) 
gedeeld door het aantal werknemers van het postbedrijf van de postadministratie. 
Figuur 2: Aantal verwerkte postzendingen per werknemer van de posterijen - duizendtallen (1988) 
Noot: Het aantal werknemers heeft alleen betrekking op de werknemers van hot postbedrijf en omvat dus niet het personeel dut 
zich met de financiële diensten van de post bezighoudt 
Bron: Sofres-onderzoek 
Het bij deze berekening in de noemer ingevulde aantal werknemers heeft uitsluitend betrekking op die 
werknemers van de postadministratie die voor de postdiensten worden ingezet. Het gaat hierbij (zoals in 
punt 3 reeds is uiteengezet) hoofdzakelijk om vaste kosten. Schommelingen in de produktiviteit zijn daarom 
in hoge mate afhankelijk van de hoeveelheid verzonden post. (Nadrukkelijk zij erop gewezen dat de figuur 
slechts een globale indruk geeft: de schijnbare produktiviteit wordt onder meer beïnvloed door factoren zoals 
- 82-
de relatieve bevolkingsdichtheid en de mate van sortering vooraf door de klanten; bovendien wordt geen 
verband gelegd met de kwaliteit van de geleverde dienst). 
Naar aanleiding hiervan rijst de vraag in hoeverre de behoefte van de "gemiddelde burger" om via de 
postadministratie poststukken te verzenden, afhankelijk is van het externe economische klimaat en in 
hoeverre deze behoefte samenhangt met factoren waarop de postadministratie invloed kan uitoefenen? 
Uit figuur 3 van hoofdstuk 4, punt 3.2, blijkt dat er een direct verband bestaat tussen de algemene 
economische activiteit en de behoefte om post te verzenden. Wordt echter alleen gekeken naar factoren 
waarop de postadministraties invloed kunnen uitoefenen, dan blijken sommige administraties efficiënter te 
werken dan andere. Elke administratie is natuurlijk in staat de kosten te verlagen; indien deze besparingen 
dan in lagere netto-tarieven tot uitdrukking komen zullen zij een volumestijging tot resultaat hebben. 
Hierdoor kan een gunstige opwaartse spiraal ontstaan, waarbij de hogere volumes tot lagere kosten per 
zending leiden, die op hun beurt prijsstijgingen minder noodzakelijk maken. 
Een tweede belangrijk punt is dat het beeld dat de potentiële klant van de kwaliteit van de dienst heeft, 
rechtstreeks van invloed is op de aard van de verzonden post. Hoe hoger de kwaliteit wordt ingeschat, des 
te waarschijnlijker is het dat de klant waardevollere stukken, zoals zakenbrieven, facturen, afschriften, enz. 
via de gewone post verzendt. Bij dergelijke stukken kunnen de kosten hoger liggen omdat deze een hogere 
prioriteit moeten krijgen, doch de voor deze stukken vastgestelde tarieven kunnen dienovereenkomstig 
worden verhoogd, zodat een toereikende winstmarge wordt bereikt. 
Het omgekeerde is ook waar. Hoe slechter het beeld is dat de klant van de kwaliteit van de dienst heeft, des 
te vaker zal voor de bestelling pas in laatste instantie een beroep op de postadministratie worden gedaan. 
Meer en meer zal de postadministratie verworden tot een vergaarbak voor goedkope partijenpost, dikwijls 
onder aantrekkingskracht van - vaak verliesgevende - preferentiële tarieven (zie punt 6.3). 
In het kort, eenvoudige produktiviteitsmaatregelen volstaan niet. De samenstelling van het postverkeer, die 
rechtstreeks wordt beïnvloed door de opvattingen van de potentiële klanten over de kwaliteit van de geboden 
dienst, is doorslaggevend voor de opbrengst/kostenstructuur. 
6. RENDABILITEIT EN TARIEFSTELLING 
Tabel 3 toont de rendabiliteit van de postadministraties in de Gemeenschap in termen van overschotten en 
tekorten. Bij deze cijfers is geen rekening gehouden met de in het algemeen winstgevende postale financiële 
diensten die door de posterijen worden verleend (zie punt 7.1). (Winstcijfers van de particuliere exploitanten 
voor hun communautaire activiteiten ontbreken). 
83 
Tabel 3: Rendabiliteit van de postdiensten van de post administraties in de EG (1988) 
LID-STAAT 
Belgie (noot 1) 
Denemarken 
DuiUland 
Griekenland 
Spanje 
Frankrijk 
Ierland 
Italie 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk 
TOTAAL TOTALE 
KOSTEN 
miljoen ecu 
745,9 
840,9 
8.210,0 
123,5 
1.000,0 
7.838,0 
189,0 
3.709,5 
45,0 
1.731,0 
169,8 
4.484,0 
29.086,1 TOTALE 
OPBRENGST 
miljoen ecu 
503,1 
806,4 
7.000,0 
100,3 
692,3 
7.340,0 
187,7 
2.651,1 
42,3 
1.778,0 
134,0 
4.643,0 
25.878,0 OVERSCHOT/ 
TEKORT 
miljoen ecu 
-242,8 
-34,5 
-1.210,0 
-23,2 
-307,7 
-498,0 
-1,3 
-1.058,4 
-2,7 
+47,0 
-35,8 
+ 159,0 
3.208,4 OVERSCHOT/ 
TEKORT ALS 
PERCENTAGE 
VANDE 
OPBRENGST 
% 
-48,3 
-4,3 
-17,3 
-23,1 
-44,4 
-6,8 
-0,7 
-39,9 
-6,4 
+2,6 
-26,7 
+3,4 
-12,4 
Noot 1: Bij de inkomsten van de Belgische Postadministratie is geen rekening gehouden met de betaling van 321 miljoen ecu die van 
de Belgische overheid is ontvangen in verband met verliesgevende diensten (Zie punt 7.2). 
Bron: Sofres-onderzoek 
Wat zijn de oorzaken van deze rendabiliteitsverschillen? Verschillen in commerciële deskundigheid en in 
efficiency zijn belangrijk. Verschillen in het tariefbeleid spelen evenwel eveneens een grote rol. 
Er lijkt een direct verband te bestaan tussen de inkomsten per poststuk en de relatieve rendabiliteit van de 
verschillende administraties. In tabel 4 worden de statistische rangordes van de winstmarges en van de 
gemiddelde inkomsten per poststuk met elkaar vergeleken. 
De statistische rangorde van de winstmarges wordt bepaald op basis van de winst als percentage van de 
inkomsten. De gemiddelde inkomsten per poststuk staan ernaast. Deze cijfers worden berekend door de 
totale inkomsten te delen door het aantal poststukken (exclusief ongeadresseerde zendingen). 
84-
Tabel 4: Potentieel verband tussen rendabiliteit en tariefstelling 
LID-STAAT 
Belgie 
Denemarken 
Duitsland 
Griekenland 
Spanje 
Frankrijk 
Ierland 
Italie 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk INKOMSTEN 
(min. ecu) 
503,1 
806,4 
7.000,0 
100,3 
692,3 
7.340,0 
187,7 
2.651,1 
42,3 
1.778,0 
134,9 
4.643,0 OVERSCHOT/ 
TEKORT 
(min. ecu) 
-242,8 
-34,5 
-1.210,0 
-23,2 
-307,7 
-498,0 
-1,3 
-1.058,4 
-2,7 
+47,0 
-35,8 
+ 159,0 WINSTPER 
-CENTAGE 
% 
-48,3 
-4,3 
-17,3 
-23,1 
-44,4 
-6,8 
-0,7 
-39,9 
-6,4 
+ 2,6 
-26,5 
+3,4 STATIS-
TISCHE 
RANG-
ORDE 
12 
4 
7 
8 
11 
6 
3 
10 
5 
2 
9 
1 INKOMSTEN 
PER POST-
STUK 
(ecu) 
0,26 
0,50 
0,47 
0,21 
0,14 
0,45 
0,36 
0,25 
0,25 
0,31 
0,19 
0,33 STATIS-
TISCHE 
RANG-
ORDE 
7 
1 
2 
10 
12 
3 
4 
8 = 
8 = 
6 
11 
5 
Bron: Onderzoek van de Commissie van de Europese Gemeenschappen 
Wat zijn de oorzaken van deze tariefverschillen? Er zijn natuurlijk verschillen tussen de kosten waarop de 
postadministraties geen vat hebben. De belangrijkste oorzaak ligt evenwel in uiteenlopende opvattingen over 
de tariefstelling. Tabel 5, waarin de gemiddelde inkomsten worden vergeleken die met het basistarief voor 
brieven zijn verworven, is in dit verband verhelderend. 
Tabel 5: Inkomsten van de postadministratie per poststuk 
LID-STAAT 
Belgie 
Denemarken 
Duitsland 
Griekenland 
Spanje 
Frankrijk 
Ierland 
Italie 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk 1 
INKOMSTEN 
PER POSTSTUK 
(ecu) 
0,26 
0,50 
0,47 
0,21 
0,14 
0,45 
0,36 
0,25 
0,25 
0,31 
0,22 
0,33 2 
BASISTARIEF 
BRIEVEN 
(ecu) 
0,33 
0,47 
0,50 
0,17 
0,15 
0,33 
0,36 
0,50 
0,28 
0,32 
0,18 
0,28 INDEX 
[Kol l/Kol 2] 
0,788 
1,064 
0,940 
1,235 
0,823 
1,360 
1,000 
0,500 
0,890 
0,969 
1,244 
1,179 
Bron: Onderzoek van de Commissie van de Europese Gemeenschappen 
Het is niet geheel verbazingwekkend dat de gemiddelde inkomsten per poststuk van sommige 
postadministraties onder het basistarief liggen. Alle postadministraties hebben grote klanten die korting 
krijgen in ruil voor werkzaamheden die voor de postadministraties kostenbesparend zijn. De verklaring moet 
evenwel eerder worden gezocht in de preferentiële tarieven die op basis van de inhoud worden verleend. (In 
-85-
het geval van Italië dient men zich ook af te vragen of de cijfers wel juist zijn dan wel of er problemen zijn 
met de inkomstenbescherming). 
Ook is het zo dat er in uiteenlopende mate druk op de postadministraties wordt uitgeoefend om de tarieven 
laag te houden, zelfs als bekend is dat tariefverhogingen nodig zijn om de kosten te kunnen dekken. Het 
cumulatieve effect hiervan zal op langere termijn tot aanzienlijke verliezen leiden. Om uit de rode cijfers te 
komen zou de postadministratie de nettotarieven over een langere periode geleidelijk moeten verhogen. 
In het navolgende zal worden ingegaan op een aantal specifieke punten: eenheidstarieven, boekhoudkundige 
principes, doorzichtigheid en preferentiële tarieven. 
6.1 EENHEIDSTARIEF 
Alle postadministraties binnen de Gemeenschap hebben voor het publiek een eenheidstarief voor de 
bestelling van brieven op het nationale grondgebied vastgesteld. Bij dit eenheidstarief wordt alleen 
onderscheid gemaakt op basis van het gewicht en niet op basis van de lokatie van de afzender of de 
geadresseerde. (Naast het eenheidstarief voor het nationale grondgebied biedt de Spaanse administratie een 
apart tarief voor bestelling van post binnen de stad waarin de post is opgehaald). Dit eenheidstarief wordt 
ook wel aangeduid met de Franse term "péréquation tarifaire". 
Het principe waarop de "péréquation tarifaire" berust, is dat de uiteenlopende kosten van de ophaling en de 
bestelling in verschillende gebieden moeten worden "uitgemiddeld". Het alternatief zou kunnen bestaan in 
een strikte toepassing van het principe "cost-plus pricing", waarbij de werkelijke kosten voor de 
verschillende geografische gebieden als uitgangspunt dienen. Dit zou kunnen leiden tot een veelheid van 
tarieven en zou kunnen worden gezien als onrechtvaardig voor de mensen die in gebieden wonen waarin de 
kosten voor de posterijen hoger zijn. 
Het spreekt vanzelf dat de kosten bij een eenheidstarief in gebieden met lage kosten, zoals stadscentra, 
hoger liggen dan de werkelijke kosten. In de plattelandsgebieden (of minder verstedelijkte gebieden) ligt het 
eenheidstarief gewoonlijk lager dan de werkelijke kosten. Dit laatste is niet alleen zo omdat de volumes (bij 
voorbeeld bij de ophaling) meestal kleiner zijn, maar ook omdat de netwerkpunten (brievenbussen bij de 
ophaling en adressen bij de bestelling) meer verspreid liggen waardoor de kosten van de ophaling en de 
bestelling hoger uitvallen. 
Gezegd moet worden dat de uitersten van de kosten, uitgedrukt als percentage van het gemiddelde, 
behoorlijk kunnen verschillen. Een van de postadministraties heeft uitgerekend dat de kosten van het 
goedkoopste totale proces (van ophaling tot en met bestelling) 70% van de gemiddelde kosten bedragen, 
terwijl die van het duurste proces meer dan tien maal de gemiddelde kosten belopen. Hier staat tegenover 
dat de volumes in de gebieden met lagere kosten die in de gebieden met hogere kosten vele malen 
overtreffen. 
Het middelingsprincipe dat wordt toegepast indien voor het gehele nationale grondgebied een en hetzelfde 
tarief wordt vastgesteld, brengt risico's met zich mee voor de leverancier van de universele dienst die een 
dergelijk eenheidstarief aanbiedt, indien andere exploitanten hun intrede op de markt kunnen doen en kunnen 
kiezen waar zij hun diensten gaan aanbieden. In figuur 3 is dit gevaar van "afroming", zoals deze 
handelwijze soms wordt genoemd, op grafische wijze geïllustreerd. 
- 86 
Figuur 3: Vereffening (péréquation) van winsten en verliezen bij eenheidstaricj' 
IMU 
•tremel •ugjuuvuw 
{TtMOHKü 
MCI «MR 
UJUflBI -
Bron: Commissie van de Europese Gemeenschappen 
Op de X-as zijn de verschillende ophalings-/besteIlingsgebieden aangegeven, terwijl op de Y-as de 
bestellingskosten per stuk zijn uitgezet. Het verband tussen de bestellingskosten per stuk en het 
ophalings-/bestellingsgebied laat een kromme zien die zijn laagste waarde in de sterk verstedelijkte gebieden 
bereikt, vervolgens geleidelijk klimt naarmate de verstedelijking afneemt en ten slotte in de 
plattelandsgebieden een scherpe stijging vertoont. Het eenheidstarief ("péréquation tarifaire") is de 
horizontale lijn in de grafiek. Boven deze lijn, waar de kosten per stuk niet door de inkomsten per stuk 
worden gedekt, bevindt zich het gebied dat voor nieuwe exploitanten die hun intrede op de markt willen 
doen, waarschijnlijk nauwelijks interessant is. Het gebied onder deze lijn, waar de kosten van de 
dienstverlening onder het gemiddelde liggen, is vermoedelijk aantrekkelijker. (De mate van aantrekkelijkheid 
is afhankelijk van het antwoord op de vraag of het totale dienstverleningspakket van de postadministratie 
winstgevend is of niet, en van verschillen in exploitatiekosten van direct vergelijkbare diensten tussen de 
openbare en particuliere exploitanten). 
Wanneer een andere exploitant de markt betreedt en zich op die gebieden concentreert waar de werkelijke 
kosten van de postadministratie onder het gemiddelde liggen (d.w.z. de relatief rendabele gebieden), leiden 
eventuele successen van deze nieuwe exploitant bij het veroveren van een marktaandeel op de 
postadministratie altijd tot een stijging van de gemiddelde kosten van de postadministratie. Deze stijging zou 
geleidelijk verlopen als alle kosten variabel waren. Omdat een groot deel van de kosten echter vast is, komt 
de lijn van de gemiddelde kosten aanmerkelijk hoger te liggen. 
Om de universele dienstverlening te waarborgen hebben alle Lid-Staten een pakket van concessiediensten 
ingevoerd. Gewoonlijk wordt de "péréquation tarifaire" voor de nationale diensten beschouwd als een op 
zijn minst nuttig nevenprodukt van de postadministraties, de leveranciers van de concessiediensten. 
(Sommige Lid-Staten gaan nog verder door te stellen dat de postadministratie als aanbieder van de 
concessiediensten de plicht heeft een eenheidstarief te hanteren). 
Bij de binnenlandse diensten is het wellicht minder noodzakelijk om onderscheid te naken tussen de 
verschillende redenen die ten gunste van de invoering van een concessiedienstenpakket kunnen worden 
/ 
-87-
aangevoerd (de garantie van de universele dienstverlening en de eventuele noodzaak van een eenheidstarief). 
Bij grensoverschrijdende post wordt dit evenwel belangrijker. De universele dienstverlening in het 
grensoverschrijdende postverkeer tussen de Lid-Staten is momenteel immers gegarandeerd dank zij het feit 
dat binnenlandse diensten (waaronder de bestelling van binnenkomende grensoverschrijdende post) onder een 
concessie zijn gebracht. 
Alle postadministraties bieden dergelijke diensten aan andere landen van de Gemeenschap aan tegen een 
eenheidstarief. (In feite zijn de verschillen in kosten tussen de verschillende bestemmingen waarschijnlijk 
minder groot dan die waarmee de postadministraties te maken krijgen bij de binnenlandse post; in deze 
situatie zou evenwel verandering kunnen komen indien de eindvergoedingen nauwer aan de binnenlandse 
tarieven zouden worden gekoppeld). Negen van de twaalf postadministraties van de Gemeenschap rekenen 
voor de bestelling van een brief van 20 g in een ander land van de Gemeenschap hetzelfde tarief als voor 
bestelling in het binnenland. (Dit initiatief was overigens een reactie op een aanbeveling van de Commissie 
van 1979 om de binnenlandse tarieven, in ieder geval in de laagste gewichtscategorie, ook op 
intracommunautaire brieven toe te passen). Van deze negen administraties past alleen de Franse 
administratie het binnenlandse tarief ook op brieven tot 100 gram toe. 
6.2 BOEKHOUDING 
Net als in andere sectoren gaan verschillen van mening over de tariefstelling tussen de verschillende 
Lid-Staten gepaard met uiteenlopende boekhoudprincipes. De indruk bestaat dat het inzicht in de kosten bij 
de verschillende postadministraties niet altijd even groot is. In het bijzonder is niet duidelijk in hoeverre de 
vaste kosten op de juiste wijze worden omgeslagen over de verschillende "poststromen" (of -diensten) 
waarbij van het voor deze vaste kosten verantwoordelijke netwerk gebruik wordt gemaakt. 
Een onderwerp dat hiermee samenhangt is de relatieve mate van doorzichtigheid. Deze is belangrijk voor de 
bepaling van de verliezen die vele postadministraties door de preferentiële tarieven op drukwerk lijden (zie 
punt 6.3). 
Enige mate van doorzichtigheid is ook wenselijk bij die niet-concessiediensten die gedeeltelijk met behulp 
van het netwerk voor concessiediensten worden geleverd. De nationale regelgever wenst wellicht te kunnen 
nagaan hoe de tarieven zijn bepaald ten einde ervoor te zorgen dat in ieder geval de marginale kosten van de 
betreffende diensten worden gedekt. 
6.3 PREFERENTIËLE TARIEVEN 
Preferentiële tarieven worden in dit verband gedefinieerd als tarieven waarop kortingen worden verleend die 
niet samenhangen met besparingen die mogelijk zijn door de wijze van aanbieding van de te verzenden post. 
In punt 8.4 van het vorige hoofdstuk werd een beschrijving gegeven van het (door de nationale overheden of 
door de postadministraties zelf) gevoerde beleid dat tot de toekenning van preferentiële tarieven heeft geleid. 
Nu zullen de economische effecten van dit tariefbeleid worden bestudeerd. 
De toekenning van preferentiële tarieven is een politiek besluit. Dergelijke tarieven leiden tot aanmerkelijke 
verliezen voor de betrokken postadministraties. Deze verliezen moeten met andere middelen worden gedekt: 
via kruissubsidiëring door andere klanten van de post (soms ook de telecommunicatieklanten) of met directe 
overheidssteun. Een groot probleem bij deze preferentiële tarieven is de beheersbaarheid: de hoogte van de 
totale verliezen wordt bepaald door de mate waarin de klanten van deze tarieven gebruikmaken, zonder dat 
de postadministraties zelf hierop invloed kunnen uitoefenen. 
De door de postadministraties toegepaste preferentiële tarieven dienen ook te worden bezien vanuit het 
standpunt van de particuliere exploitanten. Uit tabel 6 blijkt het verband tussen de hoogte van de korting die 
wordt verleend en het aandeel publikaties als percentage van de totale briefpost. 
88 -
Tabel 6: Postadministraties - dekking van de verzendkosten van drukwerk 
LID-STAAT KOSTENDEKKINGS- AANDEEL 
PERCENTAGE KRANTEN/TIJDSCHRIFTEN 
IN DE TOTALE BRIEFPOST 
% % 
Belgie 18,5 22 
Denemarken 51,9 29,3 
Duitsland 56 11,5 
Gnekenland 98 24,5 
Spanje 5 3,1 
Frankrijk 33 11,8 
Ierland 80 n.b. 
Italie 6 35,7 
Luxemburg 19,3 23,5 
Nederland 75 13,7 
Portugal 40 11,0 
Verenigd Koninkrijk 100 3,0 
Bron: Wereldpostunie (1989) 
Afgezien van Griekenland en Spanje (mogelijk in verband met de kwaliteit van de dienstverlening) lijken het 
kostendekkingspercentage en het aandeel kranten en tijdschriften in de briefpost een nauwe onderlinge 
samenhang te vertonen. Als de gebruikers door de preferentiële tarieven worden ontmoedigd gebruik te 
maken van particuliere exploitanten, hebben deze tarieven een belemmerende invloed op de vestiging van 
eventuele alternatieve netwerken voor de verspreiding van kranten en tijdschriften. 
Wanneer de kwaliteit van de dienst doorslaggevend is, zullen de goedkopere tarieven van de 
postadministraties niet kunnen voorkomen dat uitgevers (bij voorbeeld van dagbladen) via andere kanalen tot 
een snellere bezorging trachten te komen, zelfs als deze duurder zijn. Voor andere publikaties (zoals 
maandbladen en business magazines) is de kwaliteit van de dienst echter minder belangrijk en is de prijs 
doorslaggevend voor de keuze van de dienst. 
De lage tarieven van de postadministraties zijn in dergelijke gevallen aantrekkelijk. Aangezien deze tarieven 
gewoonlijk verliesgevend zijn voor de postadministratie, vormen de subsidies of kruissubsidies waarmee de 
verliezen worden gedekt een effectieve belemmering voor andere exploitanten om hun intrede te doen op de 
markt. De andere exploitanten moeten immers winst moeten maken en, zelfs als hun bezorgingskosten per 
stuk lager liggen dan bij de postadministratie, zijn zij waarschijnlijk niet in staat te concurreren met de 
huidige markt tarieven. 
7. FINANCIERING 
Hoe verloopt de financiering van de verliezen op afzonderlijke diensten, met name die waarvoor 
preferentiële tarieven gelden? Hoe worden voorts de reeds in tabel 3 aangegeven totale verliezen op de 
postdiensten (in 1988 in totaal 3,2 miljard ecu) gedekt? Het antwoord op deze vragen is tweeledig: via 
kruissubsidies en met overheidssteun. 
7.1 KRUISSUBSIDIES 
Het is duidelijk dat er kruissubsidiëring plaatsvindt van diensten zonder preferentiële tarieven naar diensten 
waarvoor wel preferentiële tarieven gelden. Doch zoals al bleek uit tabel 3 zijn de normale tarieven niet 
hoog genoeg om deze kruissubsidies te bekostigen en tegelijkertijd toch nog een nettowinst te boeken, of 
- 89 
gaan de kortingen op de preferentiële tarieven de subsidiëringsmogelijkheden van de niet-preferentiële 
tarieven te boven (in wezen zijn dit twee verschillende facetten van hetzelfde probleem). 
De financiële diensten van de post vormen een andere belangrijke bron van inkomsten. Zij zijn over het 
algemeen rendabel en, zoals blijkt uit tabel 7, dragen zij ertoe bij de totale verliezen te verminderen of in 
nettowinsten om te zetten. 
Het eindeffect van deze financiële diensten van de post is dat het totale verlies van 3,2 miljard ecu van de 
gezamenlijke postadministraties in de Gemeenschap tot 1,95 miljard ecu daalt voor de combinatie van beide 
activiteiten. Het verlies wordt zo teruggebracht van 12,4% tot 5,1% van de omzet. 
Tabel 7: Postadministraties: financiering door middel van de financiële diensten van de post (1988 
min. ecu) 
LID-STAAT 
Belgie 
Denemarken 
Duiuland 
Griekenland 
Spanje 
Frankrijk 
Ierland 
Italie 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk 
TOTAAL FINANCIELE 
kosten 
299,8 
271,5 
2.180,0 
30,0 
300,0 
4.381,0 
56,0 
1.422,0 
8,0 
1.070,0 
19,0 
1.684,0 
11.721,3 DIENSTEN 
inkomsten 
270,3 
350,0 
2.180,0 
35,7 
488,0 
5.026,0 
59,0 
1.436,0 
10,4 
1.320,0 
20,0 
1.783,0 
12.978,4 VAN DE POST 
overschot 
-29,5 
+78,5 
... 
+5,7 
+ 188,0 
+645,0 
+3,0 
+ 14,0 
+2,4 
+250,0 
+ 1,0 
+99,0 
+ 1.257,1 POST-
DIENSTEN 
overschot/ 
lekort 
(noot 1) 
+ 78,2 
-34,5 
-1.210,0 
-23,2 
-307,7 
-498,0 
-1,3 
-1.058,4 
-2,7 
+47,0 
-35,8 
+ 159,0 
-2.887,4 NETTO-
RESULTAAT 
overschot/ 
lekort 
+ 48,7 
+ 44,0 
-1.210,0 
-17,5 
-19,7 
+ 147,0 
+ 1,7 
-1.044,4 
-0,3 
+297,0 
-34,8 
+ 258,0 
-1.630,3 
Noot 1: Het overschot voor postdiensten in België is met inbegrip van een ontvangen overheidssubsidie van 321 miljoen ecu. 
Bron: Sofres-onderzoek 
Bij sommige postadministraties komt er nog een andere vorm van kruissubsidiëring binnen de organisatie 
voor: financiering uit de winsten van de andere telecommunicatie-administraties. (In de meeste Lid-Staten 
ressorteren de telecommunicatie-administratie en de postadministratie onder hetzelfde ministerie). Aan 
dergelijke kruissubsidies zal in de nabije toekomst waarschijnlijk een einde komen, aangezien de overheden 
er steeds meer naar streven dat de verschillende telecommunicatie-administraties hun activiteiten volledig 
van elkaar gescheiden houden. 
Deze kruissubsidies (tussen de verschillende diensten, tussen de verschillende takken van bedrijvigheid van 
de postadministratie en tussen de telecommunicatie-administratie en de postadministratie) roepen alle 
dezelfde fundamentele vraag op. In hoeverre hebben de aanbieders van de diensten die een bijdrage in de 
kruissubsidies leveren, de bevoegdheid om voor de winstgevende diensten hogere tarieven vast te stellen dan 
noodzakelijk, ten einde de kruissubsidiëring te bekostigen? Deze bevoegdheid kan zijn gebaseerd op een 
eerder genomen politiek besluit of op een beleidsverklaring waaruit duidelijk blijkt dat kruissubsidies op 
deze wijze worden gefinancierd. 
Als de diensten waarmee de verliezen worden gefinancierd niet onder de concessie vallen en dus in een door 
concurrentie gekenmerkt klimaat worden aangeboden (zoals het geval is bij de expresdiensten en de 
-90-
financiële diensten van de postadministraties), zal het marktmechanisme voor de nodige controles zorgen; 
het is dan een interne beslissing als de winsten uit het vrije-marktsegment worden gebruikt 
om de verliezen in andere sectoren te dekken. 
De zaak ligt evenwel anders als de winstgevende diensten onder de concessie vallen, zeker wanneer de 
verliesgevende diensten die kruissubsidies ontvangen hier niet onder vallen (hetgeen volgens de huidige 
nationale wetgevingen voor de meeste drukwerkdiensten het geval is). 
Zoals in punt 6.1 reeds is aangegeven, brengt een eenheidstarief "geografische kruissubsidiëring" met zich 
mee. Gewoonlijk wordt dan evenwel duidelijk aangegeven dat de bescherming van de concessiedienst 
noodzakelijk is om de kosten te verdelen over rendabele en onrendabele gebieden. Bovendien zijn de meeste 
klanten aangewezen op de postdiensten in beide soorten gebieden. 
De situatie verschilt dus duidelijk van het geval waarin een klant van de ene dienst een hoger tarief betaalt 
dan eigenlijk nodig is, zodat de klant van een andere dienst (hetzij de afzender, hetzij de geadresseerde) kan 
worden gesubsidieerd. 
7.2 OVERHEIDSSTEUN 
Als de postadministratie ondanks kruissubsidiëring nog steeds verlies leidt, vormt overheidssteun de tweede 
financieringsmogelij kheid. 
In ten minste één geval - dat van België - wordt de overheidssteun op commerciële basis verleend. De 
overheid geeft de postadministratie de opdracht bepaalde taken te verrichten, waarvan bekend is dat zij 
verlies opleveren. Elk jaar wordt bijgehouden hoeveel poststukken in het kader van de uitvoering van deze 
taken worden besteld en wordt hiervoor een tarief vastgesteld. De overheid betaalt de postadministratie 
vervolgens het aldus berekende bedrag uit. In 1988 heeft de Belgische overheid 321 miljoen ecu aan de 
postadministratie betaald. 
Andere administraties worden op minder doorzichtige wijze gefinancierd. Waarschijnlijk onderhandelen zij 
elk jaar met de nationale overheid over de omvang van de overheidssteun. Bij deze besprekingen worden 
vermoedelijk soortgelijke berekeningen gemaakt als voor de Belgische administratie. 
In tegenstelling hiermee leveren sommige administraties een netto-bijdrage in de overheidsmiddelen. Zo 
heeft de Deense administratie in 1988 een deel van de inkomsten ter hoogte van 86 miljoen aan de overheid 
moeten afstaan, waardoor een winst van 44,1 miljoen ecu uiteindelijk in een verlies van 41,4 miljoen ecu 
werd omgezet. De Britse postadministratie betaalt niet alleen vennootschapsbelasting over haar winsten, 
doch is ook verplicht ieder jaar een deel van de staatsobligaties te kopen (het aandeel varieert vanjaar tot 
jaar en levert de postadministraties inkomsten uit rente op). 
8. EINDVERGOEDINGEN 
Bij grensoverschrijdende briefpost gaat het om brieven die in het ene land worden gepost en in het andere 
land worden besteld. De administratie die met de verzending van de uitgaande post is belast, krijgt een 
vergoeding van de afzender, de administratie die verantwoordelijk is voor de bestelling evenwel niet. Toch 
is het de administratie die de bestelling verricht, die wordt geconfronteerd met de kosten van de bestelling 
van het poststuk en het is goed mogelijk dat deze kosten meer dan de helft van de kosten van de totale 
operatie (behandeling uitgaande post, vervoer en behandeling binnenkomende post samen) bedragen. 
Gedurende lange tijd gingen de leden van de Wereldpostunie (UPU) uit van het principe dat de 
grensoverschrijdende post in evenwicht zou zijn, d.w.z. dat de omvang en de samenstelling van de 
poststromen tussen twee willekeurige postadministraties in beide richtingen gelijk zouden zijn. Het werd 
evenwel duidelijk dat een dergelijk principe, dat waarschijnlijk nooit in overeenstemming met de 
-91 -
werkelijkheid was, ertoe leidde dat sommige administraties een veel te lage compensatie voor de bestelling 
ontvingen. 
Daarom introduceerde de Wereldpostunie in 1969 een compensatieregeling, de zogenaamde 
eindvergoedingenregeling, waarbij de postadministraties voor de bestelling een vergoeding ontvingen op 
basis van het totale gewicht van de te bestellen poststukken. Deze vergoedingen, die overwegend in het 
voordeel waren van de minder ontwikkelde landen (een meerderheid binnen de Wereldpostunie), werden op 
achtereenvolgende conferenties in absolute termen verhoogd. 
De eindvergoedingenkwestie is behoorlijk ingewikkeld en daarom zal er in bijlage 8 nader op worden 
ingegaan. Hier volstaat de opmerking dat er bij elke regeling die uitsluitend op gewicht is gebaseerd, 
onvermijdelijk verschillen zullen ontstaan tussen de werkelijke bestellingskosten en de daarvoor ontvangen 
vergoedingen. In de eerste plaats zijn de bestellingskosten sterker afhankelijk van het aantal bezorgde 
poststukken dan van het totale gewicht ervan. In de tweede plaats was de vergoeding onafhankelijk van het 
vereiste dienstverleningsniveau bij de bestelling. In de derde plaats wordt bij één enkel universeel systeem 
voorbijgegaan aan het feit dat de kosten per stuk variëren, meestal om redenen die geen verband houden met 
de efficiency. 
Uit figuur 4 hieronder blijkt de discrepantie tussen een op gewicht gebaseerde regeling en de gemiddelde 
kosten. De grafiek voor de op het gewicht gebaseerde eind vergoedingen begint vanaf het nulpunt meteen 
sterk te stijgen, terwijl de grafiek voor de gemiddelde kosten, een maat voor de werkelijke kosten per 
verwerkt poststuk, bij toenemend gewicht slechts een geringe stijging vertoont. Het resultaat is dat bij laag 
gewicht een te lage vergoeding wordt betaald, terwijl er bij zwaardere stukken juist overcompensatie 
plaatsvindt. 
Deze discrepantie is relevant voor het verschijnsel remailing (dat in punt 9 uitvoerig zal worden behandeld). 
Op gevaar af van een al te eenvoudige voorstelling van zaken: ondercompensatie leidt tot 
kostenverhoudingen die A-B-C remailing in de hand werken, terwijl overcompensatie juist bevorderlijk is 
voor A-B-B remailing. 
Figuur 4: Eindvergoedingen: vergelijking van de kosten met de vergoedingen 
VKUnOKIMNO 
Ov.M 
GOmjXMIS.ltK 
UPU-
eindvergoeding 
Gemiddelde 
kosten 
Onder-
compensatie 
GEWICHT 
Bron: Commissie van de Europese Gemeenschappen (op basis van gegevens van de Wereldpostunie) 
-92-
Het nettoresultaat was dat de kosten van de bestelling voor vele administraties veel hoger bleken dan de 
eindvergoedingen die zij daarvoor ontvingen. (Dit geldt voor de meeste administraties van de 
Gemeenschap). Zij waren gedwongen deze verliezen te compenseren met hogere winstmarges dan normaal 
op de uitgaande post. Als de postadministraties hun greep op de uitgaande post hadden kunnen behouden, 
was de situatie misschien nog wel aanvaardbaar gebleven. 
Maar juist de fundamentele onrechtvaardigheid van de eindvergoedingenregeling bleek een stimulans voor de 
opkomst van remailing als concurrentiefactor van betekenis, waarmee het startsein werd gegeven voor de 
uitholling van de inkomsten van de postadministraties op de uitgaande post. 
De onbalans in de eindvergoedingenregeling was en is onherroepelijk aanleiding om deze regeling te 
herzien. In 1987 voerden diverse bij de CE PT aangesloten administraties een nieuwe 
eindvergoedingenregeling in, waarbij een vergoeding per stuk werd berekend (naast een op het gewicht 
gebaseerde vergoeding die lager is dan de op het gewicht gebaseerde UPU-vergoeding). De compensatie zou 
bij deze nieuwe regeling dan ook dichter bij de werkelijke bestellingskosten moeten liggen. 
Een groot deel van de belangrijkste postadministraties neemt aan deze "CEPT-regeling" deel. Zij geldt 
inmiddels niet alleen voor de zes grootste EG-landen (in termen van grensoverschrijdende post), maar ook 
voor alle EVA-landen (met uitzondering van Oostenrijk) en voor Australië, Canada en de VS. 
Er zij evenwel op gewezen dat een organisatie die particuliere exploitanten vertegenwoordigt, de 
Internationale Conferentie van expres-vrachtvervoerders (IECC), een klacht bij de Europese Commissie 
heeft ingediend. De regeling zou concurrentievervalsend zijn omdat hiermee wordt beoogd het ontplooien 
van remailing-activiteiten te ontmoedigen. De Commissie heeft een onderzoek naar de verenigbaarheid met 
de mededingingsvoorschriften ingesteld en heeft een formele inbreukprocedure in gang gezet. 
De CEPT-regeling, die de kosten weliswaar beter benadert dan de UPU-regeling, is nog steeds gebaseerd op 
een over de deelnemende postadministraties gemiddelde waarde. Het voordeel hiervan is dat de administratie 
eenvoudiger is en dat de landen enigermate worden gestimuleerd de efficiency van hun bestellingsnetwerk te 
verhogen. Bij deze regeling wordt evenwel geen rekening gehouden met de significante verschillen tussen de 
kosten en tarieven van de verschillende administraties (alleen al op Europees niveau). 
De postadministraties van de vijf Scandinavische landen (inclusief Denemarken) hebben voor het onderlinge 
postverkeer een regeling ingevoerd waarbij de vergoeding voor de administratie die de bestelling verricht, 
gebaseerd is op een percentage van de feitelijke bestellingskosten van deze administratie. Sommige andere 
administraties onderzoeken in bilateraal verband of een regeling met kostenverrekening op basis van de 
nationale tarieven uitvoerbaar is. 
Intussen is de eindvergoedingenregeling ook in het kader van de Wereldpostunie gedeeltelijk herzien. Voor 
de meeste poststromen gelden nu (tenzij anders wordt overeengekomen) verschillende tarieven voor brieven 
en voor drukwerk. De nieuwe regeling is nog steeds uitsluitend op het gewicht gebaseerd en is daarom sterk 
afhankelijk van het gemiddelde gewicht per poststuk in de diverse poststromen (briefpost en drukwerk). 
De Wereldpostunie heeft echter ook een nieuwe vergoedingenregeling ingevoerd voor poststromen waarbij 
het gemiddelde gewicht aanzienlijk afwijkt van het totale gemiddelde. Deze regeling is gebaseerd op een 
vergoeding per poststuk en een vergoeding per gewichtseenheid. Het is evenwel niet duidelijk hoe deze 
regeling in feite in de praktijk zou moeten worden toegepast. 
Het is dus duidelijk dat er al voldoende bereidheid is om verbetering te brengen in de 
eindvergoedingenregelingen. Ingezien wordt dat een of andere eindvergoedingenregeling noodzakelijk zal 
blijven als compensatieregeling tussen de 170 bij de Wereldpostunie aangesloten landen. Het zou 
waarschijnlijk niet praktisch zijn de vergoeding per poststuk te berekenen op basis van het geldende tarief 
van de bestellende administratie; enige "bundeling" zal bij de compensatieregeling noodzakelijk blijven. 
Omdat de eindvergoedingen dus niet kunnen worden afgeschaft, moet er naar een optimale regeling worden 
gestreefd. 
-93 -
De invoering van een eindvergoedingenregeling waarbij de bestellende administratie een redelijke 
vergoeding ontvangt, zal overigens nog dringender worden. De verschillende vormen van remailing (die 
hieronder worden besproken) hebben de zwakke plekken van de UPU-regeling reeds aan het licht gebracht. 
Deze zwakke plekken zullen nog duidelijker worden door de vermoedelijke effecten van de interne markt op 
de structuur van het postverkeer (waarop reeds in hoofdstuk 4, punt 9, is ingegaan), aangezien er een 
accentverschuiving zal optreden van het nationale naar het grensoverschrijdende postverkeer. 
Voorts kan het noodzakelijk blijken een regeling in te voeren die beter aansluit op de nationale 
toegangsvoorwaarden van elke administratie, zodat duidelijk wordt dat de toegangsvoorwaarden voor alle 
verzenders gelijk zijn, ongeacht hoe zij toegang wensen te verkrijgen tot de concessiediensten in het land 
van bestelling (hetzij direct via het nationale stelsel of indirect via een grensoverschrijdend systeem). 
9. REMAILING 
Remailing is een grensoverschrijdende postdienst die wordt aangeboden door particuliere exploitanten die de 
postadministratie in het land van de klant met hun diensten beconcurreren. Bij remailing is gewoonlijk ook 
een van de postadministraties betrokken, hetzij die in het land van bestelling, hetzij die in een derde land. 
In bijlage 9 wordt de geschiedenis van remailing geschetst. Hieruit blijkt hoe remailing zich kon 
ontwikkelen door enerzijds in te spelen op een duidelijke marktbehoefte (de lage kwaliteit van de postdienst 
voor drukwerk uit de Verenigde Staten) en anderzijds door gebruik te maken van de zwakke plekken van de 
UPU-eindvergoedingenregeling. Net als alle andere diensten wordt remailing verkocht op basis van een 
prijs/kwaliteitsverhouding. De weging van beide factoren is mede afhankelijk van het gebruikte type 
remailing. Soms wordt gezegd dat remailing gewoon een vorm van prijsbederf is. Ofschoon de remailing-
tarieven dikwijls lager zijn dan die van de concurrerende diensten van de postadministraties, moet worden 
toegegeven dat met remailing dikwijls een hogere kwaliteit of een ruimer aanbod wordt bereikt. 
Gewoonlijk wordt onderscheid gemaakt tussen drie soorten remailing. Het oudst en nog steeds het meest 
belangrijk is A-B-C-remailing. Hierbij verzamelt de particuliere exploitant de grensoverschrijdende 
briefpost van grote klanten (in land A), verzendt deze naar een ander land (land B), waar deze bij de 
postadministratie wordt afgegeven voor verder vervoer naar en bestelling in een derde land (land C). 
In het geval van A-B-C-remailing worden de tarieven gebaseerd op de eindvergoedingen die door de 
administratie in land B aan de administratie in land C worden betaald. De tweede soort remailing is 
gebaseerd op de binnenlandse tarieven van de administratie die de bestelling verricht. In dit geval, 
A-B-B-remailing, haalt de particuliere exploitant de post op in land A, waarna deze naar het land van 
bestemming (land B) wordt gebracht. Daar wordt de post bij de postadministratie afgegeven met het oog op 
bestelling (in land B). 
Bij de derde soort remailing wordt de post van land A naar land B vervoerd en vervolgens weer naar land A 
teruggezonden. Als de post feitelijk uit land A wordt gebracht en aan de criteria voor de concessiediensten 
in dat land voldoet, dan is deze vorm van remailing (de zogenaamde A-B-A-remailing) in strijd met het 
wettige monopolie in land A (zoals reeds in hoofdstuk 3, punten 5.1 en 5.3, ter sprake is gebracht). Er 
bestaan evenwel variaties op deze vorm van remailing, waarvoor de juridische status minder duidelijk is. 
Al in hoofdstuk 3, punt 3.8, werd ingegaan op de huidige juridische status van remailing. Hetgeen daar is 
gezegd geldt ook voor de post die in een van de Lid-Staten wordt afgegeven, vervolgens via remailing naar 
de postadministratie van een land buiten de Gemeenschap wordt verzonden om daarna weer te worden 
teruggestuurd naar de Gemeenschap met het oog op bestelling in een tweede Lid-Staat. (Dergelijke 
praktijken zouden wel eens steeds gangbaarder kunnen worden, afhankelijk van de besluiten over de 
eindvergoedingenregeling die in de Gemeenschap moet worden toegepast; zie hoofdstuk 3, punt 5.2). 
Alle drie de vormen van remailing worden hierna uitvoerig besproken. 
-94-
9.1 A-B-C-REMABLING 
Gezegd wordt dat de aantrekkelijkheid van A-B-C-remailing vooral schuilt in de kostenbesparingen voor de 
klant die mogelijk zijn door gebruik te maken van de aan de eindvergoedingenregeling inherente 
onrechtvaardigheid. Deze uitspraak is globaal gezien juist, doch moet enigszins worden genuanceerd. 
9.1.1 KOSTEN EN TARIEVEN 
In de eerste plaats zouden de kosten van de postadministratie, bij een directe vergelijking van de kosten 
tussen de postadministratie en een particuliere exploitant die concurrerende remailingdiensten aanbiedt, in 
ieder geval theoretisch lager moeten zijn. 
De belangrijkste variabele kosten zijn de eindvergoedingen. Vroeger gold voor iedereen dezelfde, door de 
Wereldpostunie vastgestelde vergoeding, of het nu ging om de administratie in land A of de remailing-
administratie in land B, doch momenteel is dit niet meer altijd het geval. De vrachtkosten zouden hoger 
moeten zijn voor de particuliere exploitant, aangezien hij niet alleen het vervoer naar het land van remailing 
moet bekostigen, maar ook de daarop volgende verzending naar het land van bestemming door de remailing-
administratie. 
Een andere belangrijke variabele kostenpost is de verwerking en sortering. Hierbij zouden de 
postadministraties opnieuw in het voordeel moeten zijn, omdat zij (weliswaar beperkte) schaalvoordelen bij 
het sorteren kunnen bereiken. Bovendien zou de remailing-administratie vanzelfsprekend voor haar diensten 
een bepaalde winstmarge in rekening moeten brengen, die de remailer aan zijn klanten zou moeten 
doorberekenen. 
Hoe is het mogelijk dat remailers dan toch goedkoper zijn? Zoals al is aangegeven hebben de 
postadministraties voor hun diensten op het gebied van het uitgaande grensoverschrijdende postverkeer altijd 
te hoge tarieven gerekend om door middel van kruissubsidies de verliezen op het binnenkomende 
postverkeer (het dikwijls aanzienlijke negatieve saldo van de eindvergoedingen en de feitelijke 
bestellingskosten) te compenseren. Deze verliezen kunnen behoorlijk hoog zijn. 
Zo liggen de gemiddelde bestellingskosten van een brief van 20 g voor een EG-postadministratie tussen 
0,25 en 0,28 ecu. De UPU-vergoeding hiervoor bedraagt slechts 0,18 ecu (en vóór 1991 slechts 0,06 ecu). 
De verliezen op lichte poststukken zijn misschien wel het hoogst. Een van de administraties heeft berekend 
dat haar totale verliezen op de binnenkomende post veel meer dan 10% van de totale inkomsten uit het 
grensoverschrijdende postverkeer bedragen. 
Deze verliezen moeten worden gedekt. Ter vergelijking: de feitelijke bestelling wordt noch door de 
particuliere exploitant, noch door de remailing-administratie waarvan de particuliere exploitant gebruik 
maakt, uitgevoerd. De bestelling wordt overgelaten aan de administratie in land C en die krijgt op basis van 
de eindvergoedingenregeling een vaste vergoeding. 
Een tweede reden waarom remailing goedkoper kan zijn, is dat de tarieven van de remailing-administraties 
soms lager liggen dan de kosten. Dit komt door een gebrek aan inzicht in de feitelijke (en in het bijzonder 
de marginale) kosten of door een tariefbeleid met een prijsdrukkend karakter. Dit laatste geldt in het 
bijzonder voor drukwerk. 
De meeste administraties houden de tarieven voor grensoverschrijdend drukwerk onder politieke druk van de 
binnenlandse uitgeverijen/drukkerijen (en soms ook vanwege UPU-aanbevelingen) laag. Dikwijls liggen de 
tarieven lager dan de kosten. Ten minste een van de administraties in de EG berekent voor drukwerk 
gereduceerde tarieven die lager liggen dan de eindvergoedingen, nog zonder dat de overige variabele kosten 
daarbij zijn opgeteld. 
Particuliere exploitanten kunnen handig gebruik maken van deze tariefverschillen. In feite ontstaat er door 
de uiteenlopende tarieven van de verschillende administraties een "spot-markt" voor drukwerk dat door de 
-95 -
posterijen moet worden verspreid. De administraties ontwikkelen zich zo, vaak tegen hun wil (en zelfs 
zonder het te merken), tot remailing-administraties. 
9.1.2 KWALITEIT 
Men zou verwachten dat A-B-C-remailing in het algemeen tot langere doorlooptijden zou leiden dan die 
welke door de postadministratie in land A zouden kunnen worden bereikt. Dit ligt voor de hand, want er 
komt een vervoerstraject bij (van land A naar land B). 
In het geval van luchtpost komt daar nog bij dat de rechtstreekse vluchten vanuit land A zich om 
commerciële en historische redenen hebben ontwikkeld en gewoonlijk beter zullen aansluiten bij de 
postbestemmingen van de klant dan de rechtstreekse vluchten vanuit land B. 
Het is evenwel onjuist te generaliseren over de relatieve kwaliteit van de door remailers aangeboden 
diensten. Deze is afhankelijk van het gebruikte aantal remailing-centra en van de afstand daarvan tot de 
eindbestemmingen. Zo zal de kwaliteit van de behandeling van post uit de VS die voor Europa is bestemd, 
bij remailing via Puerto Rico waarschijnlijk laag zijn en bij remailing via Amsterdam vermoedelijk hoog. 
Van belang is ook het standpunt van klanten buiten de Gemeenschap die post wensen te verzenden naar 
uiteenlopende bestemmingen overal in de Gemeenschap: in plaats van één exploitant in Noord-Amerika de 
post naar alle Europese bestemmingen te laten vervoeren zouden zij er de voorkeur aan kunnen geven de 
Europese distributie op één plaats in Europa te concentreren. 
Bij al deze voorbeelden wordt de kwaliteit van de dienstverlening vooral vergeleken met die van de 
concurrerende postadministratie en er zij op gewezen dat niet alle postadministraties in termen van 
doorlooptijden even goed functioneren (zie hoofdstuk 4, punt 7.2, voor vergelijkingen tussen de 
administraties binnen de EG). 
In het algemeen zou een postadministratie die erin slaagt de uitgaande post efficiënt te verwerken, in staat 
moeten zijn kortere doorlooptijden te bereiken dan de particuliere exploitanten. Dit is aangetoond door 
vergelijkend onderzoek van sommige grote klanten. Is de werkwijze van de postadministratie evenwel 
gebrekkig, dan zijn de particuliere exploitanten dikwijls superieur. Dit blijkt ook uit het feit dat particuliere 
exploitanten in bepaalde landen hun diensten tegen hogere tarieven aanbieden dan de concurrerende 
administratie en toch hun marktaandeel weten te behouden. 
In dit verband moet een algemene opmerking worden gemaakt, die ook voor de overige vormen van 
remailing geldt, namelijk dat onder een goede dienstverlening meer wordt verstaan dan korte doorlooptijden 
alleen. Van belang zijn ook de overige, voor de klant meetbare factoren, zoals flexibiliteit van de ophaling, 
verrekeningsmethodes, kredietmogelijkheden, afhandeling van klachten en doelmatig beheer van de 
verkooprekeningen. (Ook wordt gekeken naar extra diensten zoals een antwoordnummerdienst: bestrijkt een 
particuliere exploitant met deze dienst misschien meer landen dan de postadministraties?). 
Wat deze andere aspecten betreft, is het helemaal niet zeker dat de postadministraties in het voordeel zijn. 
In sommige gevallen zijn zij in ieder geval in het nadeel. Sommige administraties verlenen bij voorbeeld 
geen krediet, remailing-administraties doen dit vaak wel: een klant kan dan alleen over krediet beschikken 
als hij zich tot een particuliere exploitant wendt. In het algemeen is er echter geen enkele reden waarom de 
postadministraties wat deze punten betreft niet dezelfde voorwaarden zouden kunnen bieden als de 
particuliere exploitanten. Sommigen doen dit dan ook. 
9.2 A-B-B-REMAILING 
In het voorgaande is beschreven dat het verschil tussen de bestellingskosten en de eindvergoedingen de 
financiële drijfveer is van A-B-C-remailing. De financiële drijfveer van A-B-B-remailing is het verschil 
tussen de binnenlandse tarieven en de eindvergoedingen. Bij elke hogere gewichtscategorie stijgen de 
-96 -
eindvergoedingen sneller dan de meeste tarieven voor binnenlandse briefpost. Hierdoor wordt in de hand 
gewerkt dat particuliere exploitanten grensoverschrijdende post ophalen om deze in het land van bestemming 
als binnenlandse post aan te bieden. Ook is het mogelijk dat het dank zij de preferentiële tarieven voor 
drukwerk goedkoper is dergelijke post in het land van bestemming op de bus te doen. 
Een andere belangrijke impuls voor de ontwikkeling van A-B-B-remailing is de kwaliteit van de dienst. 
Post die volgens het conventionele internationale systeem voor briefpost van de postadministraties (inclusief 
A-B-C-remailing) wordt behandeld, doorloopt ten minste twee "uitwisselingskantoren". Dit zijn speciale 
kantoren die de postadministraties voor de verzending of ontvangst van grensoverschrijdende post gebruiken. 
Met het oog op schaalvoordelen, met inbegrip van de deskundigheid bij de behandeling van 
grensoverschrijdende post, beschikt elke administratie slechts over een beperkt aantal uitwisselingskantoren, 
waardoor er bottlenecks kunnen ontstaan. 
Particuliere exploitanten kunnen A-B-B-post daarentegen aanbieden op het kantoor van hun keuze - een 
kantoor met een gunstige ligging en een kwalitatief goede dienstverlening. Indien gewenst kunnen zij de post 
voor een bepaald land op verschillende kantoren afgeven, waardoor de doorlooptijden nog verder worden 
bekort. Eventueel kunnen zij de verzending van dergelijke post nog bespoedigen door deze met eigen 
vliegtuigen (voor zover zij hierover reeds met het oog op een eigen expres-dienst beschikken) van het land 
van verzending naar het land van bestemming te vervoeren. 
Sommige particuliere exploitanten die grensoverschrijdende post zelf naar het land van bestemming hebben 
gebracht, geven er de voorkeur aan deze post ook geheel of gedeeltelijk zelf te bestellen. Deze 
bestellingsdienst, die ook "stadspost" wordt genoemd, is reeds in hoofdstuk 3, punt 3.9.1, ter sprake 
gekomen. Ofschoon dergelijke bestellingsdiensten misschien wel sneller (omdat er geen overdracht tussen 
exploitanten plaatsvindt) en ook goedkoper (omdat de bestelling meestal alleen in de dichtbevolkte 
stadsgebieden plaatsvindt) zijn, valt een deel van de bestelde brieven bijna zeker onder de concessie van de 
lokale postadministratie. 
Omdat de bestelling door de stadspost zich tot bepaalde gebieden beperkt en de bestelling van de post 
waaraan hogere kosten zijn verbonden, aan de postadministratie wordt overgelaten, vindt bij een dergelijk 
systeem "afroming" van het meer rendabele postverkeer plaats. Wat voor de postadministratie momenteel 
niet meer dan een bron van lichte irritatie is, zou wel eens heel belangrijk kunnen worden zodra het accent 
van de binnenlandse naar de grensoverschrijdende post verschuift (waarop in hoofdstuk 4, punt 9, is 
gespeculeerd). 
Een andere afgeleide vorm van A-B-B-remailing is het "lokaal posten", waarbij de gehele operatie binnen 
een en hetzelfde land wordt uitgevoerd. Bij dit systeem wordt de post door de particuliere exploitant bij de 
klanten opgehaald en naar (grote) stad gesorteerd; de post wordt vervolgens naar deze grote steden vervoerd 
en daar voor lokale bezorging aan de postadministratie afgegeven. 
Aan de grondslag van deze vorm van remailing ligt het feit dat de kwaliteit van de dienstverlening meestal 
erg goed is op lokaal niveau, minder goed op regionaal niveau en nog slechter op de lange afstanden. Wil 
een dergelijke dienst evenwel concurrerend zijn op basis van kwaliteit of van prijs, dan moet er een 
wijdverspreid slecht beeld bestaan van de kwaliteit van de dienstverlening door de postadministratie 
(aangezien de conventionele diensten van de postadministratie waarschijnlijk goedkoper zullen zijn). Deze 
vorm van remailing komt veel voor in de Verenigde Staten en ook in Italië zou er sprake zijn van groei. 
9.3 A-B-A-REMAILING 
In het voorgaande is reeds beschreven dat de post bij "fysieke" A-B-A-remailing uit het land wordt 
gebracht en bij de postadministratie van een ander land wordt afgegeven voor verzending naar (en bestelling 
in) het land van herkomst. Gaat men ervan uit dat dergelijke post aan de concessiecriteria van het land van 
bestemming voldoet, dan vertegenwoordigt deze vorm van remailing een inbreuk op de uitsluitende rechten 
van de concessiehouder. 
-97 -
A-B-A-remailing is met name bedreigend voor administraties met hoge tarieven. Met scherpe prijzen die op 
een gemiddelde eindvergoedingenregeling zijn gebaseerd, kan men gemakkelijk onder deze tarieven gaan. 
Vreemd genoeg blijven deze praktijken voortbestaan, ofschoon alle particuliere exploitanten en remailing-
administraties ze verafschuwen. 
Er bestaan evenwel andere verzendmethodes die eveneens tot controverse hebben geleid, maar toch met 
andere ogen moeten worden bezien. Het is niet ongebruikelijk dat uitgevers een tijdschrift dat in geheel 
Europa wordt verspreid centraal op één plaats laten drukken, zelfs als dit tijdschrift in verschillende talen 
verschijnt. Indien het materiaal dan wordt afgegeven in het land waarin de drukker is gevestigd, dient het 
door de betreffende administratie als gewone grensoverschrijdende post te worden behandeld, zelfs als het in 
het land van bestemming als binnenlandse post zou kunnen worden beschouwd. 
Dit verschijnsel van gecentraliseerde produktie, waardoor binnenlandse post in grensoverschrijdende post 
verandert, zal zich waarschijnlijk steeds vaker voordoen, wanneer de klanten zich elders vestigen en hun 
koopgedrag onder invloed van de interne markt wijzigen. Zo zou een bank de produktie van 
rekeningafschriften op een bepaalde plaats kunnen centraliseren (in plaats van deze in elk land apart te laten 
vervaardigen) en alle post vanuit die ene locatie verzenden. Ook adverteerders zouden hun direct mail op 
één plaats kunnen laten drukken en vandaar verzenden. 
Omdat dergelijke post voorheen als binnenlandse post werd beschouwd die derhalve onder de nationale 
monopolies viel, vragen sommigen zich af of met dergelijk postverkeer geen inbreuk wordt gemaakt op de 
nationale monopolies, voor zover de betrokken poststukken niet in het land van bestemming worden 
afgegeven. Kortom, de volgende vraag moet worden beantwoord: moet de interne markt voor drukwerk, 
elektronische gegevens en reclame worden aangepast aan de mogelijke interpretaties van de voorschriften op 
het gebied van de post of juist omgekeerd? 
Een tweede vraag is welke gevolgen de interne markt voor de distributie zou kunnen hebben. In dit verband 
kan als voorbeeld worden genoemd het reclamebureau dat een mailing wil versturen naar alle Europese 
landen, inclusief het land waarin het zelf gevestigd is. Als het bureau al het materiaal ter plaatse laat 
drukken en de verspreiding ervan aan een postadministratie in een ander land uitbesteedt, hoe moet dan het 
materiaal worden behandeld dat bestemd is voor het land van de adverteerder zelf? Valt dergelijke post 
onder de concessie van de postadministratie of niet? 
10. INVESTERINGEN EN TECHNOLOGIE 
Investeringen in de sector concessiediensten vinden plaats om de dienstverlening te verbeteren en/of kosten 
te besparen. Buiten de concessiesector is er nog een extra stimulans: getracht wordt de voorsprong op de 
concurrentie te vergroten of te handhaven om aldus de winst te verhogen; hier wordt ook geïnvesteerd in 
nieuwe diensten, in uitbreiding van de netwerken en in overname van bedrijven. 
Hieronder worden de technische eisen van de verschillende delen van de postsector besproken. Dan komen 
achtereenvolgens de investeringsperspectieven van de postadministraties (vooral in hun rol van universele-
dienstverleners) en van particuliere exploitanten aan de orde. Voor deze laatste categorie is het ook nodig 
kort op de marktstructuur in te gaan. 
10.1 TECHNOLOGIE 
Voor alle produktsegmenten - briefpost, pakketpost en exprespost - geldt in wezen dat de fasen ophaling en 
bestelling, die samen het grootste deel van de exploitatiekosten vertegenwoordigen, niet gemakkelijk kunnen 
worden geautomatiseerd. Al deze diensten zullen dus steeds een groot deel handwerk blijven bevatten. 
Afgezien van dit evidente gegeven, valt er duidelijk te onderscheiden tussen de technologische eisen van 
expres- en pakketdiensten aan de ene kant en briefpostdiensten aan de andere kant. 
-98 -
De belangrijkste technologische investering in het briefpostsegment betreft automatische sorteermachines. De 
daarmee behaalde resultaten lopen nogal uiteen, maar het is duidelijk dat deze technologie een stuk minder 
belangrijk is dan de noodzaak voor doeltreffend management. Voor diensten met toegevoegde waarde, zoals 
expresdiensten, lijkt dergelijke apparatuur echter nu al een wezenlijke voorwaarde voor succes. Op het 
gebied van grensoverschrijdende briefpost kunnen technologische toepassingen in de toekomst een grote rol 
spelen bij het verbeteren van het thans lage kwaliteitsniveau van de dienstverlening. 
10.1.1 EISEN VOOR DE EXPRES- EN PAKKETDIENSTEN 
In het algemeen zijn voor expres- en pakketdiensten meer technologische toepassingen nodig, deels vanwege 
de aard van de zendingen (die meestal groter zijn), maar vooral omdat de dienstverleners 
concurrentievoordelen moeten zien te behalen door het aanbieden van faciliteiten die slechts door de 
technologie mogelijk zijn (expres- en pakketdiensten vallen buiten het concessiegebied en worden daarmee 
onder concurrentie aangeboden). Een voorbeeld van een dergelijke faciliteit is tracking en tracing, dat voor 
het succes van de grotere aanbieders op de middellange termijn de hoofdrol kan gaan spelen. 
10.1.2 EISEN VOOR DE BINNENLANDSE BRIEFPOSTDIENSTEN 
In contrast met het voorgaande geldt voor gewone binnenlandse briefpost dat het toepassen van technologie 
veel minder noodzakelijk is. Hoewel de meeste postadministraties hebben geïnvesteerd in automatische 
sorteertechnologie, zal de exploitatie van briefpostdiensten zeer arbeidsintensief blijven: de personeelskosten 
staan in voor 75 % van de totale kosten en de investeringen in automatische sorteercentrales 
vertegenwoordigen niet meer dan 1 % van de omzet. Dit hangt samen met het feit dat ook in de toekomst 
standaard-briefpostdiensten voor het grootste deel met behulp van handmatige arbeid zullen worden 
geleverd. Belangrijker nog is dat er met investeringen op dit gebied slechts gemengde resultaten zijn behaald 
ten aanzien van kostenvermindering en vooral ten aanzien van verbetering van de kwaliteit van de 
dienstverlening. 
Er kunnen verschillende voorbeelden worden genoemd (het duidelijkste wordt gevormd door Italië) waar 
zware investeringen op dit gebied niet hebben geleid tot een betere kwaliteit; andere voorbeelden (zoals 
Ierland) tonen aan dat het mogelijk is een goede dienstverlening te bieden zonder ook maar iets te investeren 
in dit soort technologie. Dit lijkt erop te wijzen dat de belangrijkste factor voor succes een effectief 
netwerkbeheer is. 
Ook het voorbeeld van het Verenigd Koninkrijk bevestigt het hierboven geschetste beeld; hier wist de 
postadministratie onlangs, na eerst zwaar te hebben geïnvesteerd in automatische sorteerapparatuur, de 
kwaliteit van haar dienstverlening significant te verbeteren, zonder daarvoor nog grote investeringen in 
automatisering te hoeven doen. 
10.1.3 EISEN VOOR DE GRENSOVERSCHRIJDENDE BRIEFPOSTDIENSTEN 
Voor grensoverschrijdende briefpost kan het inzetten van technologie nuttiger zijn, teneinde bij te dragen 
aan een effectievere samenwerking tussen de twee netwerken van de betrokken dienstverleners (meestal de 
twee postadministraties). Er bestaat voor dit segment een grote behoefte aan diagnose-instrumenten voor het 
meten van de kwaliteit van de dienstverlening op de diverse punten. Daarvoor zouden tracking en tracing-
systernen, zoals die worden gebruikt door de exploitanten van expresdiensten, kunnen bijdragen aan het 
leveren van de benodigde informatie over het netwerk. 
Unipost, een dochtermaatschappij van de CEPT, heeft onlangs met succes de eerste fase doorlopen van het 
goedkeuringsproces in het kader van het ENS-programma (European Nervous System) om te beginnen met 
een proefproject voor het opzetten van een informatienetwerk dat de briefpost-verkeersstromen tussen vijf 
verschillende landen bewaakt. De kosten van dit project bedragen 48 miljoen ecu, gespreid over twee tot 
drie jaar. 
99-
Kortom, er kan worden gesteld dat gewone briefpost geen bijzondere technologische eisen stelt (ook al 
kunnen veel postadministraties ervoor kiezen gebruik te maken van de mogelijkheden van de techniek). 
10.1.4 TOEKOMSTIGE TOEPASSINGEN 
Investeren is een cyclisch proces. In het niet-concessiegebied kunnen de bedrijven die nog niet in de nieuwe 
technologie hadden geïnvesteerd dat alsnog doen om geen achterstand op te lopen, terwijl de bedrijven die 
thans een concurrentievoordeel genieten ten gevolge van reeds eerder gedane investeringen, waarschijnlijk 
zullen proberen nieuwe voordelen te halen uit nog te ontwikkelen technologieën. 
Wat betreft de standaard-briefpostdienst die in het concessiegebied wordt geleverd, zal de technologische 
ontwikkeling waarschijnlijk langzamer plaatsvinden. Een aantal postadministraties lijken zich in de "rijpe" 
fase van de investeringscyclus te bevinden, en hebben al geïnvesteerd in apparatuur voor de automatische 
behandeling van brieven. Op de korte en middellange termijn zullen de postadministraties waarschijnlijk tot 
de slotsom komen dat de nuttigste investeringen kunnen worden gedaan in selectieve toepassingen van de 
informatica voor het moderniseren van het beheer van de briefpostnetwerken en daarmee het verbeteren van 
de kwaliteit van de dienstverlening. 
10.2 POSTADMINISTRATIES - INVESTERINGEN 
Ofschoon de meeste aanbieders van concessiediensten verlies maken, blijven zij op grote schaal investeren. 
Deze investeringen kunnen in vier categorieën worden ingedeeld: gebouwen, voertuigen, 
informatietechnologie en machines. (De laatste categorie omvat zowel automatische sorteermachines als 
mechanische verwerkingsapparatuur). 
Er is reeds gewezen op de commerciële doeleinden van de aanbieders van concessiediensten bij hun 
investeringen: verlaging van de kosten en verhoging van de kwaliteit van de dienstverlening. Wat het eerste 
betreft, moet nog steeds worden uitgegaan van het economische principe dat het rendement op het 
geïnvesteerde kapitaal moet worden geëvalueerd. In dit verband zij er aan herinnerd dat de kosten (met 
name de loonkosten) van land tot land sterk verschillen. Deze variaties zouden van invloed moeten zijn op 
investeringsbeslissingen. 
Figuur 5 toont de gemiddelde investeringen van de postadministraties in de jaren 1985-1988 (uitgedrukt als 
percentage van de omzet). De figuur moet evenwel met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd: 
het is heel goed mogelijk bepaalde uitgaven, bij voorbeeld voor personeel, met het oog op een verhoging 
van de kwaliteit van de dienstverlening op te voeren, zonder dat er lijkt te worden geïnvesteerd. (De figuur 
is gebaseerd op de cijfers uit bijlage 11, punt 4). 
- 100 
FtfEHfttE 5: Investeringen van de postadministraties (1985-1988): gemiddeUle investeringen als 
percentage van de otnzet 
Bron: UPU 
Er zij op gewezen dat er geen direct statistisch verband bestaat tussen de relatieve investeringen in de 
aangegeven periode enerzijds en de kwaliteit van de dienstverlening aan de klanten anderzijds. Deze 
conctasfc wordt door twee contrasterende voorbeelden gesteund. In Italië, een van de grootste investeerders, 
is de kwaliteit van de dienstverlening het laagst, terwijl in Denemarken, een van de landen waar de 
investeringen het laagst zijn, de kwaliteit van de dienstverlening op één na het hoogst is van de 
Gemeenschap. 
Evenzo lijkt er geen verband te bestaan tussen de kwaliteit van de dienstverlening en de specifieke 
investeringen m geautomatiseerde sorteerkantoren (de desbetreffende cijfers zijn te vinden in bijlage 2). 
Bovendien zij erop gewezen dat er schijnbaar geen relatie is tussen de investeringen en de kosten per stuk 
(zelfs ats de verschillen in de loonkosten buiten beschouwing worden gelaten). 
In het verleden is er in alle Lid-Staten (met uitzondering van Ierland) door de postadministraties veel 
geïnvesteerd in postcodesystemen. (De postcodes komen uitvoeriger ter sprake in bijlage 10). Bij deze 
investeringen gaat het om poslcodeplannen, voorlichtingscampagnes en aanpassingen van databanken. Bij de 
meeste automatische sorteersystemen was voor de sortering een postcodesystcem noodzakelijk. Bij de 
nieuwere generatie machines worden echter optische lezers (OCR-apparatuur) gebruikt om het volledige 
adres te "lezen* en worden de postcodes alleen nog als controlemiddel gebruikt. 
Natuurlijk zijn investeringen in postcodesystemen nog steeds waardevol, zowel met het oog op de kwaliteit 
van de dienstverlening ais voor advertentiedoeleinden. De bestaande systemen moeten daarom in stand 
worden gehouden. Er lijkt evenwel geen reden te zijn om de huidige systemen on» (e zetten in een 
geïntegreerd Europees systeem. De invoering van complexere systemen in die landen die daar nog niet over 
101 -
beschikken, zou de postadministraties evenwel in staat stellen hun klanten meer mogelijkheden tot 
voorsortering te bieden. 
In de toekomst kunnen de postadministraties waarschijnlijk het best investeren in netwerkbeheer en in 
geschikte systemen waarmee het netwerkbeheer wordt verbeterd. 
10.3 PARTICULIERE EXPLOITANTEN - INVESTERINGEN EN KANSEN 
Het niet-concessiegedeelte van de postsector lijkt op het eerste gezicht te worden overheerst door een klein 
aantal grote bedrijven, die allemaal in handen zijn van bedrijven van buiten de Gemeenschap. Toch is het 
grootste deel van de markt eigenlijk in handen van bedrijven uit de Gemeenschap. Verder zijn er de laatste 
tijd nogal wat gedeeltelijke overnames geweest van bedrijven met moedermaatschappijen buiten de EG door 
groepen met aanzienlijke belangen in de Gemeenschap. Daarnaast is het zo dat de nieuwe technieken die de 
grote exploitanten in de Gemeenschap hebben ingevoerd en de daarmee gekoppelde grote investeringen 
allemaal de Gemeenschap ten goede komen. 
10.3.1 SAMENSTELLING VAN DE MARKT 
Ook al zijn de bekende spelers op de internationale markt slechts een klein aantal bedrijven van niet-
Europese oorsprong (zoals DHL, Federal Express, TNT en UPS), toch is eigenlijk het grootste deel van de 
communautaire markt voor expres- en pakketpost in handen van de kleinere binnenlandse exploitanten, die 
bijna allemaal van Europese oorsprong zijn. De hierboven genoemde grote bedrijven hebben samen eigenlijk 
slechts 23 % van de markt in handen; een groot deel daarvan komt voor rekening van hun 
grensoverschrijdende diensten. 
10.3.2 NIEUWE TECHNIEKEN 
Deze grote bedrijven zijn erin geslaagd een doeltreffende grensoverschrijdende dienstverlening aan te bieden 
door middel van het concept "geïntegreerde dienstverlening", dat wil zeggen dat zij als exploitant alle 
diensten volledig van eind tot eind kunnen aanbieden, zonder gebruik te moeten maken van 
subcontractanten. Zij hebben grote stervormige netwerken op Europese schaal opgezet waarin luchtvervoer 
een hoofdrol speelt, een formule die oorspronkelijk werd uitgeprobeerd door Federal Express in de 
Verenigde Staten. Tracking en tracing-technologie, voor het eerst geïntroduceerd door DHL en UPS 
(onafhankelijk van elkaar), wordt steeds gebruikelijker in Europa. 
Faciliteiten voor de klantenservice, met gebruikmaking van computers, werden vooral door de 
luchtvaartmaatschappijen ontwikkeld, maar het was Federal Express dat zorgde voor de eerste succesvolle 
toepassing op grote schaal in de postsector in de VS, en dit bedrijf schijnt thans ook in Europa een 
dergelijke investering te overwegen. Het was ook Federal Express dat een pioniersrol vervulde bij het 
inzetten van technieken waarmee exploitanten van expresdiensten geïntegreerde opslag- en 
distributiefaciliteiten kunnen aanbieden. Al deze vernieuwingen zijn het Europese bedrijfsleven ten goede 
gekomen, vooral op het gebied van de grensoverschrijdende handel. 
10.3.3 TRENDS IN INVESTERINGEN 
Alle grote bedrijven hebben ook grote investeringen gedaan in hun netwerkinfrastructuur. Deze gegevens 
worden als zakelijk geheim beschouwd en er zijn dan ook geen cijfers beschikbaar over de gedane 
investeringen, maar men neemt aan dat slechts een op de vier bedrijven op dit ogenblik al iets terugverdient 
aan deze investeringen. Een deel van de gedane investeringen is overigens zonder meer zichtbaar. Zo heeft 
bij voorbeeld TNT zwaar geïnvesteerd in de aankoop van een vloot vrachtvliegtuigen bij British Aerospace. 
Ook in tracking en tracing-technologie is zwaar geïnvesteerd. 
102-
Verder wordt veel geïnvesteerd in Midden- en Oost-Europa, om ervoor te zorgen dat de netwerken van de 
expresdiensten geheel Europa bestrijken. 
10.3.4 HERSTRUCTURERING VAN DE MARKT 
Er hebben diverse overnames plaatsgevonden, waardoor er afgezien van de postadministraties (waarvan de 
meeste hun activiteiten in het kader van een gezamenlijk bedrijf, Unipost, ontplooien) nog slechts vier grote 
particuliere exploitanten (DHL, Federal Express, TNT en UPS) op de markt voor grensoverschrijdende 
exprespost over zijn. 
Om over meer financiële armslag te beschikken heeft een aantal bedrijven externe financieringsbronnen 
gezocht. Zo heeft DHL (Europa) 58 % van de aandelen verkocht aan twee luchtvaartmaatschappijen 
(Lufthansa en Japan Airlines). TNT Worldwide Express is thans betrokken in een fusie die zal leiden tot een 
joint venture die voor 50% in handen is van vijf postadministraties, waaronder die van Frankrijk, Duitsland 
en Nederland. 
10.3.5 TOEKOMSTIGE ONTWIKKELINGEN 
De particuliere exploitanten, de grote zowel als de kleine, zullen ten gevolge van de toekomstige 
marktontwikkelingen zowel met kansen als met bedreigingen te maken krijgen. De liberalisatie van de 
grensoverschrijdende briefpost zal voor een zekere opening zorgen wanneer particuliere exploitanten erin 
slagen een dienstverlening aan te bieden die van een betere kwaliteit is dan die van de postadministraties. 
Het aantal extra kansen ten gevolge van de formele liberalisatie kan echter best wel eens beperkt worden 
door het feit dat er nu al grotendeels sprake is van een de facto liberalisatie. 
Op dezelfde manier is het niet waarschijnlijk dat de liberalisatie van direct-mail ertoe zal leiden dat de 
particuliere exploitanten in deze sector opeens hele grote marktaandelen zullen veroveren. Het is lang niet 
zeker dat er veel particuliere exploitanten zullen zijn die willen investeren in universele netwerken om direct 
te kunnen concurreren met de postadministraties. Verder zouden dergelijke exploitanten moeten concurreren 
tegen prijzen waarvoor meestal een flinke korting geldt, in verband met inhoud of volume en voorsortering 
(zowel voor grensoverschrijdende post als voor direct-mail geldt dat er moet worden voorzien in voldoende 
goede controlemechanismen om te zorgen voor de bescherming van de briefpost die onder de concessie blijft 
vallen). 
In het licht van deze op het eerste gezicht beperkte mogelijkheden, kan het goed zijn dat de particuliere 
exploitanten tot de ontdekking komen dat de aantrekkelijkheid van hun expresdiensten geleidelijk aan 
afneemt, ten gevolge van een steeds kleiner wordend onderscheid in kwaliteit tussen hun produkt en de 
dienstverlening van de gewone briefpost. Dit kan zowel voor hun binnenlandse diensten als (waarschijnlijk 
vooral) voor hun grensoverschrijdende diensten optreden. Wat dat laatste geval betreft: de kwaliteit van de 
gewone briefpostdienst zou sterk moeten verbeteren dank zij de voorstellen van het Groenboek. 
- 103-
HOOFDSTUK 6: SOCIALE ASPECTEN 
1. INLEIDING 
In dit hoofdstuk wórden de sociale aspecten van de postdienstensector vanuit twee perspectieven besproken. 
In eerste instantie wordt de sector van buitenaf, d.w.z. vanuit het perspectief van de klant, belicht. Zoals is 
besproken in hoofdstuk 4, kunnen de "klanten" uiteenlopen van grote organisaties met een zeer omvangrijke 
communicatiebehoefte tot particulieren die berichten per stuk verzenden. Hoewel het grootste gedeelte van 
de post afkomstig is van grote organisaties, wordt hier meer de nadruk gelegd op de eisen van particuliere 
klanten of kleine bedrijven. Daarbij moet wel worden aangetekend dat alle klanten (maar vooral de grotere) 
behoeften hebben waaraan niet door de basisdiensten wordt voldaan. 
Daarna worden als aanvulling op deze blik van buitenaf de sociale aspecten binnen de postsector, d.w.z. de 
werkgelegenheidsaspecten voor de postexploitanten en hun werknemers, besproken. 
Postexploitanten hebben als functie diensten te verstrekken aan hun afnemers. De twee perspectieven moeten 
derhalve samenkomen, zodat het twee manieren worden om dezelfde situatie te bezien. De veranderingen in 
de maatschappij (economisch, bij voorbeeld de effecten van de interne markt, en sociaal) beïnvloeden de 
eisen die aan postexploitanten worden gesteld, bij voorbeeld ten aanzien van de toegankelijkheid voor de 
klant, de kwaliteit van de dienstverlening of de mogelijkheid van dienstverlening "op maat" voor 
exploitanten. 
Naarmate deze eisen veranderen, moeten exploitanten zich daaraan aanpassen. Dit is dan weer alleen 
mogelijk, als ook hun werknemers zich aan veranderingen in de vraag aanpassen. Daarnaast zal het 
functioneren van postexploitanten tevens worden beïnvloed door sociale ontwikkelingen ten aanzien van de 
werkomstandigheden in de Gemeenschap. 
2. HET PERSPECTIEF VAN DE KLANT 
Het is uiteraard niet mogelijk de behoeften van de klant volledig te beschrijven en na te gaan in hoeverre de 
momenteel beschikbare diensten aan deze behoeften voldoen. Twee punten zijn echter duidelijk: in de eerste 
plaats eisen de klanten een universele postdienst en in de tweede plaats hebben zij behoefte aan een flexibele 
aanpak van de kant van de postexploitanten. Deze behoefte aan flexibiliteit zal in de toekomst waarschijnlijk 
nog sterker worden. 
2.1 HUIDIGE WENSEN 
Zoals in hoofdstuk 4 is vermeld, is het nationale beleid voor de postsector in alle gevallen gebaseerd op de 
verstrekking van een universele dienst tegen een betaalbare prijs. Bovendien moet de universele dienst van 
een zodanige kwaliteit zijn, dat de klant deze als bevredigend ervaart. 
Naast deze universele dienst is er behoefte aan gespecialiseerde diensten. Zonder ook maar enigszins 
volledig te zijn, zouden als voorbeelden van dergelijke gespecialiseerde diensten kunnen worden genoemd: 
uitstelbare post, bestelling op zaterdag voor postorderbedrijven, bestelling bij bedrijven vóór 7.30 u op 
weekdagen, speciale tarieven voor grote partijen, gerichte ongeadresseerde postcampagnes, diagnosediensten 
voor direct-marketing (waarbij de postexploitant de effectiviteit van een reclamecampagne ten behoeve van 
de gebruiker van direct-mail analyseert), leasing van databases enz. 
104 -
2.2 BESTAANDE DIENSTEN 
Hoewel is gesteld dat de eis dat een universele dienst tegen een betaalbare prijs wordt verstrekt, de 
fundamentele grondslag is voor het postbeleid, wordt vaak niet expliciet vermeld, wat deze universele dienst 
inhoudt wanneer het gaat om de toegankelijkheid van of voor de klant, d.w.z. hoe gemakkelijk potentiële 
klanten materiaal moeten kunnen posten en hoe regelmatig de exploitant van de universele dienst 
bestellingen moet uitvoeren. 
In deze context moet toegankelijkheid ruim worden geïnterpreteerd. Daaronder valt derhalve het gemak, 
waarmee potentiële klanten informatie over postdiensten kunnen krijgen. Meer in het bijzonder valt 
hieronder ook de mogelijkheid om de middelen voor het posten van stukken (voor de meeste mensen: 
postzegels) te kopen en vervolgens deze stukken ook te posten. 
Postkantoren (loketten van postkantoren die door de postadministraties zelf worden geëxploiteerd of zijn 
uitbesteed aan zelfstandige exploitanten) vormen een belangrijke bron van informatie over postdiensten. 
(Uiteraard moeten er daarnaast telefoonnummers en adressen zijn, waar potentiële klanten informatie over 
diensten kunnen krijgen.) In deze postkantoren worden niet alleen postzegels verkocht, maar staan ook 
brievenbussen waar klanten hun post kunnen deponeren. Daarnaast staan er ook brievenbussen op straten of 
in openbare gebouwen. (Voor grotere klanten wordt de post ook opgehaald.) 
Tabel 1 geeft een overzicht van bepaalde aspecten van de toegankelijkheid van postdiensten. 
Tabel 1: De "zichtbaarheid" van de postadministraties (1989) 
LID-STAAT 
Belgie 
Denemarken 
Duitsland 
Griekenland 
Spanje 
Frankrijk 
lerland 
Italie 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Verenigd Koninknjk 
Gemiddelde EG AANTAL 
POSTKAN­
TOREN 
(noot 1) 
1.850 
1.300 
17.500 
929 
12.985 
17.000 
2.075 
14.353 
106 
2.624 
1.050 
21.000 
92.772 GEMIDDELD 
AANTAL 
INWONERS 
PER 
POSTKAN­
TOOR 
5.330 
3.939 
3.489 
10.728 
2.978 
3.258 
1.711 
3.987 
3.472 
5.550 
9.881 
2.704 
3.484 AANTAL 
POSTKAN­
TOREN PER 
100 KM1 
6,07 
3,02 
7,04 
0,70 
2,57 
3,10 
2,95 
4,76 
4,08 
6,28 
1,14 
8,60 
4,10 
Noot 1: In het voor Ierland en het Verenigd Koninkrijk vermelde aantal postkantoren zijn tevens de door zelfstandigen geëxploiteerde 
postkantoren opgenomen. Aangenomen wordt dat andere landen soortgelijke postkantoren hebben. Als deze kantoren niet in 
de cijfers voor Ierland en het Verenigd Koninkrijk zouden zijn opgenomen, zou het aantal kantoren respectievelijk 124 en 
1.500 bedragen. 
Bron: Sofres-onderzoek 
Toegankelijkheid is echter niet een aspect dat alleen voor de universele dienst geldt, maar houdt ook in dat 
de beschikbare verscheidenheid van diensten zo groot moet zijn dat aan de behoeften wordt voldaan. 
Toegankelijkheid is derhalve ook belangrijk voor niet-verplichte diensten (waarbij een exploitant niet 
verplicht is een universele dienst te verstrekken). 
- 105-
Dergelijke diensten kunnen door de postadministraties of door particuliere exploitanten worden verstrekt. Er 
wordt vanuit gegaan dat de geografische spreiding van deze diensten afhankelijk zal zijn van de 
winstgevendheid van de verschillende gebieden en het aanbod in minder dicht bevolkte gebieden kleiner zal 
zijn. Tevens is het duidelijk dat bepaalde gebruikers, ongeacht hun vestigingsplaats, winstgevender zullen 
zijn dan andere. (Dit soort klant is echter meestal gevestigd in de zakenwijken van grotere plaatsen en 
steden.) 
2.3 NIEUWE WENSEN 
Bij een bezinning op toekomstige wensen van de klant zal een betaalbare universele dienst van afdoende 
kwaliteit als grondslag blijven fungeren. Bovendien moet eerlijk worden erkend dat de wensen van de 
klanten niet tot in de details bekend zijn. Het lijkt dan ook logisch dat in de postsector de keuzevrijheid zo 
groot mogelijk moet zijn (voor zover dit in overeenstemming is met de instandhouding van de universele 
dienst) om de dienstverleners in staat te stellen aan de nieuwe wensen van de klanten te voldoen, naarmate 
deze ontstaan. 
Op middellange en lange termijn verwachten de klanten dat diensten in kwaliteit stijgen en (althans reëel) in 
prijs dalen of tenminste niet duurder worden. In de loop van de tijd zullen zij veeleisender worden ten 
aanzien van wat zij als "normale" dienstverlening beschouwen. 
De klanten verwachten een meer individuele behandeling. Hoe groter de klant, hoe eerder hij zal 
verwachten dat diensten "op maat" aan zijn behoeften worden aangepast. 
De klanten willen weten van welke kwaliteit de dienst is die zij afnemen, waarbij het niet alleen gaat om 
snelheid en betrouwbaarheid, maar ook om regelmatigheid. Zij verwachten ook dat de leveranciers van 
diensten gemakkelijk toegankelijk zijn. (Het gaat hier niet om de toegangsregels, maar veeleer om de 
mogelijkheid voor de klant om te bepalen welke diensten het best aan zijn behoeften voldoen en vervolgens 
voor de leverancier om flexibel te zijn, nadat de dienst is aangeschaft.) De klanten verwachten een steeds 
ruimere keus en rekenen op regelmatige marktinnovatie ter verbetering van de dienstverlening en ter 
verruiming van de keus. 
De maatschappelijke veranderingen zullen leiden tot veranderingen in communicatiepatronen. Wellicht zullen 
jongere generaties bij voorbeeld minder brieven schrijven, maar meer bereid zijn te experimenteren met 
technologische communicatievormen. Wellicht zal de vergrijzing van de bevolking leiden tot een grotere 
vraag naar direct-mail, levensverzekeringen en andere financiële diensten en kopen per post. 
Ook demografische veranderingen kunnen invloed hebben op het postbedrijf. In de meeste landen is de trek 
van het platteland naar steden tot staan gekomen en in sommige landen vindt men nu een omgekeerde 
tendens. 
Algemene economische tendensen zullen invloed hebben op de vraag naar postprodukten, maar de 
subtendensen in verschillende marktsectoren kunnen van grotere betekenis zijn. Als de postordersector bij 
voorbeeld sneller zou groeien dan de gemiddelde economische groei, zou dit waarschijnlijk een specifiek 
effect hebben op de groei van de postsector. 
2.4 DE GEMEENSCHAPSDIMENSIE 
2.4.1 SOCIALE EISEN VAN DE GEMEENSCHAP 
Een universele dienst van afdoende kwaliteit en tegen betaalbare prijzen is een must. Als dit een doelstelling 
van de Gemeenschap is (en het lijkt duidelijk dat dit zo zou moeten zijn), moet deze in de hele 
Gemeenschap worden verwezenlijkt. Tegelijkertijd moeten er bij de verwezenlijking van deze doelstelling 
- 106-
zodanige middelen worden gebruikt, dat de grootst mogelijke flexibiliteit overblijft voor de verstrekking van 
alle diensten, waar op de markt vraag naar is. 
De Gemeenschap zal derhalve moeten specificeren welke universele dienst zij vereist. In deze specificatie 
moeten de verschillende relevante aspecten van deze dienst, vooral de vereiste kwaliteit, worden 
opgenomen. De Gemeenschap zal ook moeten bepalen hoe dit moet worden gerealiseerd en welke ruimte er 
zal overblijven voor de verstrekking van de meer gespecialiseerde diensten. 
2.4.2 SAMENHANG 
Zoals in het voorgaande reeds is geconcludeerd, heeft een universele dienst alleen maar zin, wanneer deze 
op het hele grondgebied goed toegankelijk is. Evenzo wordt een universele dienst een holle frase, als niet bij 
de verstrekking daarvan in de hele Gemeenschap bepaalde minimale normen voor de kwaliteit van de 
dienstverlening in acht worden genomen. Zo wordt niet voldaan aan de normen voor een universele dienst 
die voor de Gemeenschap minimaal lijken, wanneer stukken een week onderweg zijn en slechts eenmaal per 
week worden afgeleverd in een postbus op 10 km afstand van de ontvanger. 
De Gemeenschap moet er derhalve voor zorgen dat in een netwerk voor een universele dienst alle regio's 
voldoende aan hun trekken komen. Het is weliswaar in de praktijk onvermijdelijk dat de kwaliteit van de 
dienstverlening in landelijke gebieden minder zal zijn dan in stedelijke gebieden, maar het is van belang 
ervoor te zorgen dat het peil in landelijke gebieden - of zelfs in hele regio's - niet te laag is. Als dit zo was, 
zou dit ertoe kunnen leiden dat deze gebieden uit de boot vallen. Zoals reeds is opgemerkt, zijn goede 
postdiensten van essentieel belang voor commercieel succes: wanneer deze ontbreken, zou de economische 
groei in bepaalde regio's van de Gemeenschap kunnen achterblijven. 
In hoofdstuk 4 is de kwaliteit van de dienstverlening in de verschillende Lid-Staten geanalyseerd (zie b.v. de 
tabellen 12-14 van dat hoofdstuk). Er dient echter te worden bedacht dat deze resultaten nationale 
gemiddelden zijn. Er zijn verschillen in kwaliteit tussen verschillende regio's binnen een en hetzelfde land 
en deze variaties kunnen vrij groot zijn. Daarom kan de kwaliteit in de regio's met een slechtere kwaliteit in 
landen met een slecht nationaal gemiddelde bijzonder slecht zijn. 
Hoe kan dit worden verholpen? De beste mogelijkheden lijken te liggen in de aankondiging van maatregelen 
van bovenaf wanneer de dienstverlener onder invloed van deze dreiging niet overgaat tot organisatorische 
maatregelen ter verbetering van de dienstverlening. Het is ook mogelijk dat de dienstverlener die 
verantwoordelijk is voor de regio's die worden gehandicapt door zeer gebrekkige postdiensten, gewoon niet 
beschikt over de middelen - qua beheer of in financieel opzicht - om de nodige verbeteringen in te voeren. 
Het is derhalve nodig de bijzondere problemen van de regio's met een lagere kwaliteit dan gemiddeld 
afzonderlijk te bestuderen. Van de resultaten van een dergelijk onderzoek kan een extra stimulerende 
werking uitgaan op de postadministraties die verantwoordelijk zijn voor deze regio's, zodat zij hun uiterste 
best doen de gemiddelde kwaliteit in de Gemeenschap dichter te benaderen, hetgeen de samenhang binnen 
de Gemeenschap vergroot. 
3. WERKGELEGENHEID 
De post is een arbeidsintensieve sector, waarvan sommige fasen - vooral binnen sorteercentra - afhankelijk 
van het rendement op investeringen kunnen worden gemechaniseerd. Zelfs wanneer deze fasen worden 
gemechaniseerd, zal daarvoor echter toch een aanzienlijke hoeveelheid personeel nodig zijn. 
Andere fasen kunnen nauwelijks worden gemechaniseerd. Dit zijn de voor de klant zichtbare fasen, namelijk 
de ophaling en de bestelling. Deze twee fasen zijn bijzonder arbeidsintensief en nemen samen waarschijnlijk 
ongeveer 75% van de totale bedrijfskosten van alle exploitanten voor hun rekening. Zoals in hoofdstuk 5 is 
vermeld, zijn deze kosten meestal niet erg afhankelijk van de hoeveelheid post. 
3.1 DE HUIDIGE SITUATIE •- 107 
De postsector is een van de grootste werkgevers in de Gemeenschap. Tabel 2 bevat een overzicht van het 
aantal werknemers van de postadministraties per Lid-Staat. 
Tabel 2: Aantal werknemers bij de postadministraties (1988) 
LID-STAAT 
Belgie 
Denemarken 
Duiuland 
Griekenland 
Spanje 
Frankrijk 
Ierland 
Italie 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk 
TOTAAL EG POST-
DIENSTEN 
(x 1.000) 
45,2 
27,6 
313,8 
10,2 
63,5 
269,8 
9,7 
208,2 
1,5 
58,9 
14,5 
184,8 
1.207,7 FINANCIELE 
DIENSTEN 
(x 1.000) 
3,5 
2,2 
27,0 
1,3 
4,2 
29,5 
1,2 
25,4 
0,1 
10,5 
1,8 
45,5 
153,2 TOTAAL 
(x 1.000) 
48,6 
29,8 
340,8 
11,5 
67,7 
299,3 
10,9 
233,6 
1,6 
69,4 
16,3 
230,3 
1.359,9 
Bron: Sofres-onderzoek 
Ook particuliere postexploitanten hebben in de Gemeenschap veel mensen in dienst. Voor hun activiteiten in 
de Gemeenschap maken zij gebruik van ongeveer 350.000 personeelsleden. De meeste van deze werknemers 
zijn in dienst bij de kleinere bedrijven voor expres-post en pakketpost die op nationale schaal opereren. De 
vier grootste bedrijven (DHL, Federal Express, TNT en UPS) hebben binnen de Gemeenschap ongeveer 
87.000 mensen in dienst, waarvan een groot deel betrokken is bij internationale activiteiten. 
In totaal is ongeveer 1 % van de beroepsbevolking van de Gemeenschap werkzaam in de postsector. Van de 
totale kosten van de postadministraties is ongeveer 70% arbeidskosten. Voor particuliere exploitanten ligt dit 
percentage iets lager, maar toch nog zeer hoog. 
Voor zowel particuliere als openbare exploitanten worden werknemers produktiever, naarmate de 
hoeveelheid post toeneemt. (Het totaal aantal werknemers bij de postadministraties bleef in de vier jaar tot 
1989 bij voorbeeld vrijwel gelijk, terwijl de hoeveelheid post met gemiddeld ongeveer 13% toenam.) 
Daarnaast heeft een grotere flexibiliteit geleid tot activiteiten die beter zijn aangepast aan de wensen van de 
klant. 
Wat de algemene arbeidsvoorwaarden betreft, lijken er echter bepaalde belangrijke verschillen te zijn. Bij de 
postadministraties heeft de nadruk tot op heden meestal gelegen op wat altijd als de maatschappelijke 
voordelen van een baan bij de overheid zijn beschouwd: een volledige baan, bescherming van de 
werkgelegenheid en salarisniveaus die meestal boven het gemiddelde in de industrie liggen. In vergelijking 
hiermee hebben particuliere exploitanten meestal een hoger percentage part-time personeel in dienst. Ook 
gaan zij meestal uit van een groter verloop van personeel. 
Deze houdingen van de werkgevers zijn een reactie op of de oorzaak van de verschillende houdingen ten 
aanzien van de eisen die aan de vaardigheden van een werknemer worden gesteld. In het algemeen hebben 
de postadministraties betrekkingen met een hoger vaardigheidsgehalte en verwachten zij meer inzet van het 
- 108 -
personeel. Particuliere exploitanten maken, hoewel veel van hun banen zeer technisch van aard zijn, vaak 
gebruik van ongeschoold maar betrouwbaar personeel, dat snel kan worden opgeleid. 
Particuliere exploitanten zijn vaak van oordeel dat werknemers van de postadministraties te zeer worden 
beschermd. De postadministraties (en ook de vakbonden die hun werknemers vertegenwoordigen) vinden 
daarentegen meestal dat de bescherming van werknemers van particuliere exploitanten (wat de algemene 
arbeidsvoorwaarden, pensioenen, ziekte-uitkeringen, carrièreopbouw enz. betreft) voor het grootste gedeelte 
vrijwel minimaal is. 
Tot op zekere hoogte is in beide gevallen het personeelsbeleid een gevolg van de specifieke situatie. Voor 
beide categorieën is het echter wellicht het beste dat zij in de toekomst meer naar elkaar toe groeien 
(waarbij indien nodig beleidsverschillen kunnen blijven bestaan). 
3.2 DE VRAAG NAAR ARBEID 
In het verleden is gebleken dat de groei in volume in deze sector, zelfs bij stijgende produktiviteit, heeft 
geleid tot een toeneming van de totale werkgelegenheid. 
Het is niet eenvoudig voorspellingen te doen over de toekomstige ontwikkeling van de vraag naar arbeid in 
de postsector. De volumes nemen in het algemeen nog toe. Tegelijkertijd, en onafhankelijk van de 
ontwikkelingen op communautair niveau, zullen de exploitanten ernaar streven hun produktiviteit verder te 
vergroten. Bij een lange-termijngroei van 6% per jaar voor het totale volume kan dus misschien een groei 
van 2 tot 3% per jaar voor de werkgelegenheid worden verwacht (het verschil zit hem dan in de 
toegenomen produktiviteit). 
Tegen de achtergrond van deze gelijkblijvende of stijgende werkgelegenheid, kunnen geleidelijke 
verschuivingen worden verwacht in de vraag naar arbeid van particuliere en openbare exploitanten. Dit is 
voor een deel toe te schrijven aan de thans lopende liberalisatie van de sector, die ten dele het gevolg is van 
veranderingen in de regelgeving en ten dele van de grotere groei van het niet-concessiegedeelte. 
Veranderingen in de regelgeving die voor een liberalisatie moeten zorgen, hebben niet direct hun maximale 
invloed. De postadministraties beschikken daardoor over de nodige tijd om zich aan die veranderingen aan 
te passen. Het is in dit opzicht verhelderend het Britse voorbeeld voor ogen te nemen, waar de 
postadministratie een langere geschiedenis van opereren in een concurrentiële omgeving kent dan de meeste 
andere. Ondanks een ten gevolge van de deregulering steeds groter wordende concurrentie is in de laatste 
vijfjaar het personeelsbestand 10% gegroeid, terwijl de produktiviteit per werknemer met 15% toenam. De 
Spaanse postadministratie kreeg te maken met een veel radicalere liberalisatie (waarbij de lokale bestelling 
van post buiten de concessie werd geplaatst), maar is er toch in geslaagd een universele dienstverlening in 
stand te houden. 
Particuliere exploitanten zullen nieuwe netwerken moeten opzetten (of hun bestaande netwerken moeten 
uitbreiden) om hun voordeel te doen met de liberaliserende maatregelen. Zeker in de beginfase zullen 
dergelijke netwerken niet dezelfde schaalvoordelen opleveren als die van de postadministraties. Daarom kan 
een geleidelijke toeneming van de werkgelegenheid in de sector worden verwacht, zelfs al zou (tegen alle 
verwachtingen in) het totale volume niet toenemen. 
Maar ook al is het waarschijnlijk dat de werkgelegenheid in de sector als geheel, en bij de postadministraties 
in het bijzonder, stabiel blijft, toch kan zich een aantal problemen voordoen bij de geschetste ontwikkeling. 
Bepaalde nieuwe vaardigheden zullen veel meer worden gevraagd, terwijl anderzijds bepaalde traditioneel 
gevraagde vaardigheden minder nodig zullen zijn. Aangezien de werkgevers er waarschijnlijk de voorkeur 
aan geven de nieuwe taken door het reeds aanwezige personeel te laten vervullen, kan worden verwacht dat 
het geven van een doeltreffende opleiding aan dat personeel een belangrijke rol zal gaan spelen. 
- 109-
3.3 PERSONEELSBELEID EN ARBEIDSOMSTANDIGHEDEN: TRENDS 
Demografie 
In veel landen is er geen bevolkingsgroei, zodat ouderen een steeds groter en jongeren een steeds kleiner 
deel van de bevolking uitmaken. Dit is vooral van betekenis voor de postexploitanten die gewend zijn grote 
aantallen jonge personeelsleden met geen enkele of slechts een beperkte scholing in dienst te nemen. In 
verschillende Lid-Staten heeft dit vanwege de betrekkelijk hoge werkloosheid niet veel problemen 
opgeleverd: de gemiddelde werkloosheid in de EG bedroeg in 1990 9,5%. 
Concurrentie op de arbeidsmarkt 
In de toekomst zullen de postadministraties echter merken dat zij om deze arbeidskrachten te krijgen harder 
moeten concurreren met hun traditionele tegenstanders. Ook zullen zij merken dat andere bedrijven (vooral 
werkgevers met kantoorpersoneel) zullen beginnen intensief te werven in deze sector van de arbeidsmarkt en 
hun nieuwe personeel zelf op te leiden (terwijl zij in het verleden meestal personeel in dienst namen dat 
reeds gedeeltelijk was opgeleid). 
Deze situatie zou voor de postadministraties grote gevolgen kunnen hebben. Het is zelfs voorstelbaar dat de 
verstrekking van de universele dienst - waarvan is gesteld dat het de hoeksteen van het postbeleid van de 
Gemeenschap is - in bepaalde regio's zou worden bedreigd, als er geen oplossing wordt gevonden. 
Gevolgen voor de kosten 
De meest voor de hand liggende manier waarop een werkgever zijn aantrekkingskracht op een teruglopend 
arbeidsaanbod kan verhogen, is salarisverhoging. Aangezien de arbeidskosten echter een groot deel van de 
totale kosten uitmaken, zou dit voor de postexploitanten zeer moeilijk uitvoerbaar kunnen zijn. Zij zouden 
hun prijzen niet reëel willen verhogen, omdat dit een belemmering zou kunnen vormen voor een toename 
van het volume en zou kunnen leiden tot een neerwaartse spiraal. 
Het is niet duidelijk in hoeverre de postexploitanten kunnen overschakelen op een meer kapitaalintensieve 
(en minder arbeidsintensieve) werkwijze. Ervan uitgaande dat er een afdoende rendement is of de kwaliteit 
zou worden verhoogd, kunnen zij fors in nieuwe apparatuur investeren. Zoals reeds opgemerkt, zullen de 
fasen met de hoogste kosten - ophaling en bestelling - echter arbeidsintensief blijven. Vanwege praktische 
beperkingen zal de postsector relatief minder kapitaalintensief blijven dan veel andere dienstensectoren. 
Verschuivende accenten 
Door deze problemen op de arbeidsmarkt zal het nog belangrijker worden personeel vast te houden. Ook 
hierbij speelt het salaris een belangrijke rol, maar daarnaast ook andere factoren, zoals opleiding, 
interessantere banen, carrièreplanning en interne communicatie. 
Het lijkt erop dat de totale behoefte aan arbeidskrachten tenminste stabiel zal blijven. Binnen dat algemene 
beeld kunnen er echter bepaalde verschuivingen optreden. In de eerste plaats zullen er waarschijnlijk meer 
eisen worden gesteld aan vaardigheden. In de tweede plaats kunnen bepaalde banen overgaan van de 
postadministraties naar klanten/partners (zoals consolidatoren die betrokken zijn bij prepostaal werk). In 
andere gevallen kan, naarmate postexploitanten bepaalde taken overnemen die voorheen door klanten werden 
uitgevoerd, het aantal banen in de postkamers van deze klanten teruglopen. Ten derde willen alle 
exploitanten dat voor een maximale efficiëntie al hun middelen optimaal worden gebruikt. 
De werkgelegenheid bij particuliere exploitanten zoals koerierbedrijven en pakketvervoerders zal 
waarschijnlijk toenemen, wellicht gedeeltelijk ten koste van de werkgelegenheid bij de postadministraties. 
Evenals in het verleden zullen veel van de nieuwe banen bij de particuliere exploitanten echter extra 
- 110 
werkgelegenheid in de sector creëren. Deze nieuwe mogelijkheden voor werkgelegenheid zullen zich vooral 
voordoen wanneer nieuwe afzetmogelijkheden voor diensten worden gevonden. 
Postexploitanten: de economische context 
Het zou leerzaam kunnen zijn een vergelijking te maken tussen de postadministratie in een Lid-Staat met 
een betrekkelijk hoog BBP per hoofd van de bevolking en een intensief postverkeer en die van een andere 
Lid-Staat, waar de situatie in deze opzichten minder gunstig is. Zuiver ter illustratie worden in onderstaande 
tabel bepaalde belangrijke statistische gegevens voor Griekenland en Nederland met elkaar vergeleken. 
Tabel 3: Illustratie: vergelijking van de postadministraties in twee Lid-Staten 
PARAMETERS 
Externe economiache factoren 
- BBP per hoofd 
- Postverkeer per hoofd 
Werknemersstatistieken 
- Salaris per werknemer 
- Post per werknemer 
Netwerken van de posUdministraties 
- Gemechaniaeerde sorteercentra 
- Geautomatiseerde poatkantoren EENHEDEN 
EG-index 
postzendingen 
ECU 
postzendingen 
% 
% GRIEKENLAND 
38 
47 
8.772 
40,5 
0% 
0% NEDERLAND | 
100 
409 
29.202 
100,7 
100% 
99% 
Bron: Onderzoek van de Commissie van de Europese Gemeenschappen 
Uit ervaringen in het verleden is niet gebleken dat er een samenhang bestaat tussen investeringen en 
kwaliteitsverbetering van de dienstverlening (zie hoofdstuk 5, punt 10). Wanneer een organisatie kapitaal 
investeert, zal dit er echter meestal voor zorgen dat zij flexibeler wordt. Dit is een flexibiliteit in 
kwantitatieve zin, zodat grotere volumes gemakkelijker kunnen worden verwerkt, maar ook in kwalitatieve 
zin, aangezien het gemakkelijker zou zijn de klant uiteenlopende faciliteiten te bieden. Er zou bij voorbeeld 
een korting kunnen worden gegeven voor optisch leesbare post, klanten zouden (via tracking en tracing-
technologie) kunnen worden geïnformeerd over de vorderingen van hun post en ook zouden diensten voor 
het verzendklaar maken van post en andere "postkamer"-diensten kunnen worden aangeboden. 
Uiteraard zullen de dienstensectoren worden beïnvloed door de toestand van de economische omgeving. 
Men dient echter wel te beseffen dat de gezondheid van deze sectoren, vooral wanneer het gaat om 
overheidsdiensten, ook invloed kan hebben op de externe economische omgeving. Een goed draaiende 
economie draagt meestal bij tot het ontstaan van gezonde dienstensectoren; gezonde dienstensectoren zullen 
mede zorgen voor de efficiëntie die nodig is om een algemene economische groei mogelijk te maken. 
Als een economie aan diensten bepaalde eisen stelt waaraan niet wordt voldaan, zal er meestal naar 
alternatieve mogelijkheden worden gezocht. Zo zijn de klanten in de VS en in Italië, om in de postsector te 
blijven, duidelijk niet erg tevreden over hun nationale overheidsdiensten in de postsector; dit heeft 
bijgedragen tot de snelle groei van bedrijven die een alternatief voor deze postdiensten bieden (en van 
bedrijven die indirect concurrerende diensten aanbieden). 
Deze schijnbaar externe aspecten hebben belangrijke gevolgen voor de werknemers, ongeacht of het om 
particuliere of openbare exploitanten gaat. Het gevolg is dat een zeker aanpassingsvermogen en een zekere 
bereidheid om nieuwe vaardigheden aan te leren onmisbaar zijn. Ook door een intensievere mechanisatie zal 
de omgeving waarin het postpersoneel werkt, veranderen. 
111 -
Het evenwicht tussen kosten en kwaliteit 
Uiteraard is een van de belangrijke eisen voor alle postexploitanten dat de kosten zoveel mogelijk moeten 
worden beperkt zonder de kwaliteit geweld aan te doen. Een aspect dat vooral zal moeten worden 
bestudeerd, is het benodigde percentage leidinggevend en kantoorpersoneel. 
In hun streven naar reële kostenbesparingen zullen de postadministraties het wellicht niet zo gewenst vinden 
om te besparen op de totale exploitatiekosten (aangezien het volume volgens de voorspellingen zal blijven 
toenemen). Zij zullen het daarentegen wellicht zinvoller vinden de beheerskosten onder de loep te nemen. 
Tabel 3 geeft aan hoezeer de percentages uitvoerend en overig personeel bij de postadministraties van 
Lid-Staat tot Lid-Staat verschillen. 
Tabel 3: Postadministraties: percentages personeel van verschillende categorieën 
LID-STAAT 
Belgie 
Denemarken 
Duilsland 
Grickenland 
Spanje 
Frankrijk 
Ierland 
I talie 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk 
GEMIDDELDE EG POSTBODES 
% 
60,8 
41,5 
59,3 
65,6 
72,2 
54,5 
42,0 
66,6 
80,4 
81,0 
60,1 
79,8 
64,3 KANTOOR-
PERSONEEL 
% 
28,5 
40,9 
30,0 
28,3 
26,3 
41,5 
31,4 
30,0 
9,5 
17,2 
36,3 
11,2 
28,9 LEIDINGGEVEND 
PERSONEEL 
% 
10,7 
17,4 
10,7 
6,1 
1,5 
4,0 
26,6 
3,4 
10,1 
1,2 
3,6 
9,0 
6,8 
Bron: Sofres-onderzoek 
Op grond van de tabel lijkt het duidelijk dat er bij de definitie van kantoorpersoneel verschillende criteria 
worden gehanteerd. Er dient echter te worden benadrukt dat kwaliteit en produktiviteit belangrijke factoren 
zijn voor al het personeel, vanaf de directeur tot de persoon die de post bezorgt (en zeker voor al het 
leidinggevend en kantoorpersoneel daar tussenin). Elk personeelslid moet een zekere waarde aan het proces 
toevoegen. 
Technische veranderingen 
Technische veranderingen zijn voor een groot deel verantwoordelijk geweest voor organisatorische 
veranderingen bij zowel de postadministraties als particuliere organisaties in het laatste decennium. Deze 
veranderingen hebben het mogelijk gemaakt dat uiteenlopende of gewijzigde diensten worden aangeboden en 
daardoor is tevens meer nadruk komen te liggen op de vaardigheden van het personeel. 
Deze tendens waarbij hogere eisen aan de vaardigheden worden gesteld, is gedeeltelijk ontstaan als reactie 
op behoeften van de klant - aan diensten die zijn gebaseerd op een verhoging van de produktiviteit of die 
elementen bevatten die voor een toegevoegde waarde zorgen. Als specifieke voorbeelden kunnen de banen 
worden genoemd, waarbij steeds vaker aan de loketten van postkantoren computers moeten worden gebruikt 
of waarbij systemen voor tracking en tracing worden ingezet. 
- 112-
In ruimere zin zal het personeel over de nodige marketingvaardigheden moeten beschikken en zal het 
loketpersoneel volledig vertrouwd moeten zijn met de ruimere (en wellicht complexere) scala van diensten 
die zal worden aangeboden om aan de nieuwe behoeften van de klanten te voldoen. 
In de toekomst zullen er wellicht ook hogere eisen aan de vaardigheden worden gesteld, omdat het voor de 
postexploitanten strategisch gezien noodzakelijk is flexibeler te worden. Deze noodzaak tot flexibiliteit zou 
de postexploitanten er heel goed toe kunnen aanzetten meer kapitaalintensief te worden (binnen de praktische 
beperkingen die door de aard van de werkzaamheden worden opgelegd). 
3.4 OPLEIDING 
Door verschillende van de hier gesignaleerde tendensen - vooral de behoefte aan meer of nieuwe 
vaardigheden op het gebied van marketing en techniek - zal er nog meer nadruk op de opleiding komen te 
liggen. Daarbij zal het waarschijnlijk om verschillende soorten opleidingen gaan: 
Opleidingen voor een klantgerichte houding 
De laatste jaren hebben zich in de postsector grote veranderingen voorgedaan. In de toekomst, met meer 
indirecte concurrentie, (bij voorbeeld van de telecommunicatie) zullen de veranderingen elkaar 
waarschijnlijk nog sneller opvolgen. De verwachtingen van de klanten zullen snel veranderen en zij zullen 
snellere reacties eisen op hun behoeften, naarmate deze ontstaan. 
Daardoor zal van al het personeel, om werkelijk klantgericht te zijn, een flexibele aanpak worden geëist. 
Een dergelijke flexibiliteit komt niet vanzelf, maar vereist educatie van het personeel, gecombineerd met een 
effectieve interne communicatie. 
Opleidingen voor nieuwe apparatuur 
Het is duidelijk dat de werkzaamheden bij de post in technisch opzicht gecompliceerder zullen worden. Niet 
alleen opleidingen voor nieuwe apparatuur, maar ook opleidingen voor een efficiënter gebruik van personeel 
via moderne werkmethoden, zullen van groot belang zijn. 
Opleidingen voor nieuwe diensten 
Het succes van nieuwe diensten is afhankelijk van de vaardigheden van het personeel dat deze diensten 
verzorgt. Telepost is een voorbeeld waaruit blijkt hoe nieuwe diensten vaardigheden zullen vergen, die niet 
erg meer lijken op de traditionele vaardigheden bij de postadministraties. 
Management-development 
Er zal waarschijnlijk meer nadruk komen te liggen op management-development, vooral binnen specialismen 
(bij voorbeeld operations, financieel beheer, marketing of personeelsbeleid). Het beheersen van de 
verandering zal voor managers wellicht de belangrijkste vaardigheid worden. 
4. DE UITDAGING 
Kort samengevat moet de Gemeenschap zorgen voor een adequate dienstverlening in alle opzichten en in alle 
regio's. Daarnaast moet er een maximale vrijheid van handelen zijn om aan alle detaileisen van de klanten -
wat deze ook mogen zijn - te kunnen voldoen. 
- 113-
Dit heeft gevolgen voor alle personen die betrokken zijn bij de levering van diensten in de postsector: 
regelgevende instanties, exploitanten en hun personeel, en de Gemeenschap. In het Groenboek worden 
weliswaar geen specifieke beleidsopties voorgesteld ten aanzien van de werkgelegenheidsaspecten, maar de 
Commissie heeft een raadgevend comité, het Comité Paritaire, ingesteld waarin vertegenwoordigers van 
zowel werkgevers als werknemers hun standpunten naar voren kunnen brengen over de mogelijke gevolgen 
van het beleid van de Gemeenschap voor de postsector (naarmate dit beleid wordt uitgewerkt). 
Vanuit de eisen die de klanten aan de markt stellen, ontstaan er maatschappelijke behoeften die implicaties 
hebben voor de regelgeving: welke universele dienst is er nodig en hoe moet deze worden gewaarborgd 
zonder afbreuk te doen aan de grootst mogelijke flexibiliteit, in overeenstemming met de maatschappelijke 
behoeften en de eisen die door de markt worden gesteld? Ook de samenhang binnen de Gemeenschap is een 
specifiek probleem dat moet worden bestudeerd; hierbij moet aan de orde komen in hoeverre de 
Gemeenschap financiële middelen moet investeren voor de verbetering van diensten in regio's die 
momenteel door gebrekkige postdiensten worden gehandicapt. 
- 114-
HOOFDSTUK 7: DE BESTAANDE SITUATIE: PROBLEMEN EN 
UITDAGINGEN 
1. INLEIDING 
In dit hoofdstuk wordt eerst gepoogd een samenvatting te geven van de problemen die de huidige situatie in 
zich bergt. Daartoe wordt het onderwerp vanuit verschillende gezichtspunten benaderd: eerst vanuit het 
standpunt van de klant, daarna dat van de exploitant, en tot slot dat van de nationale regelgevende instantie. 
Bij het aanwijzen van de problemen die moeten worden opgelost, zal de nadruk worden gelegd op de tussen 
de Lid-Staten bestaande verschillen. Daarbij dient echter steeds te worden bedacht dat er ook bepaalde 
gemeenschappelijke punten zijn, waardoor de postsector in de Gemeenschap toch al een zekere samenhang 
kent. Het belangrijkste gemeenschappelijke punt is het door alle Lid-Staten ondersteunde beleidsbeginsel dat 
er een universele dienstverlening moet zijn met voor iedereen betaalbare tarieven en van een voldoende 
goede kwaliteit (tegelijkertijd echter toont de hieronder volgende analyse aan dat de wijze waarop dit 
beginsel ten uitvoer wordt gelegd sterk verschilt van Lid-Staat tot Lid-Staat). 
De situatie wordt daarna beschouwd in het licht van de gevolgen van 1992 en de voltooiing van de interne 
markt. Vervolgens wordt de zogeheten "status quo"-optie beschouwd - dat wil zeggen: wat zou er gebeuren 
als er niets werd gedaan om de bestaande situatie te veranderen? Tot besluit wordt de situatie nog eens 
vanuit het communautaire perspectief beschouwd. 
In het volgende hoofdstuk zal worden ingegaan op mogelijke oplossingen voor de verschillende problemen, 
evenals op de gevolgen van de omgeving waarin de postdienstensector waarschijnlijk zal opereren. 
2. HET STANDPUNT VAN DE KLANT 
Om een zo goed mogelijk inzicht te krijgen in de problemen waarmee klanten te maken kunnen krijgen ten 
gevolge van de bestaande situatie, kan men het best uitgaan van het standpunt van een klant die poststukken 
wil verzenden naar bestemmingen die over heel de Gemeenschap verspreid zijn. 
Dit standpunt maakt het mogelijk een vergelijking te maken tussen de diensten die in de verschillende Lid-
Staten beschikbaar zijn (het is er hier om te doen de binnenlandse dienstverlening te vergelijken; 
grensoverschrijdende diensten worden steeds belangrijker, maar hebben thans een aandeel van slechts 10% 
in de omzet). 
2.1 DEFINITIES 
De definities van poststukken zijn niet overal dezelfde: er is geen definitie van het begrip standaard-"brief" 
die in heel de Gemeenschap geldt. 
Sommige Lid-Staten hanteren een indeling van postzendingen in brieven en drukwerk, en andere Lid-Staten 
in "first class" en "second class" (gewone en snelle dienst). Daarnaast kent men in beide gevallen de 
categorieën pakketpost en exprespost. 
In de meeste Lid-Staten zijn de grenzen vastgelegd aan de hand van een gewichtscriterium, in andere met 
een tariefcriterium en in nog weer andere worden beide criteria gehanteerd. De feitelijke grenswaarde 
varieert: voor de gewichtsgrens ligt deze tussen 500 g en 2 kg. 
In alle landen heeft een klant die een pakket wil verzenden (een goederenzending), daarvoor de 
keuzemogelijkheden die de markt voor niet-concessiediensten biedt. Maar het maximumgewicht dat hij naar 
iedere gewenste geadresseerde kan sturen, is ook weer van land tot land verschillend. 
-115-
In alle Lid-Staten houdt het verzenden van een pakket de keuze in of men dit al of niet verstuurt als 
briefpostpakket (gebonden aan het maximumgewicht voor brieven). Zo kan een zending die niet onder 
concessie valt, toch worden vervoerd door een dienst die wel onder de concessie valt. 
Voor wat het gebruik van expresdiensten betreft, zal de klant ontdekken dat deze in drie Lid-Staten onder 
een monopolie van de postadministraties vallen. In zes andere, waar geen duidelijke grens is vastgelegd 
voor de drempel naar het concessiegedeelte, zou het onduidelijk kunnen zijn of een bepaalde zending nu wel 
of niet onder het monopolie valt. 
Wat de regelgeving ten aanzien van nieuwe diensten in de postsector betreft, heeft geen van de Lid-Staten 
een duidelijk standpunt ingenomen. Voor hybride diensten, zoals telepost, kan het nodig zijn een bijzondere 
aanpak te volgen. 
2.2 TOEGANG TOT DE DIENSTEN 
Toegangsvoorwaarden voor potentiële gebruikers van postdiensten zijn er op twee verschillende niveaus. Op 
het vlak van de regelgeving dient rekening te worden gehouden met de postale wetgeving van de betrokken 
Lid-Staat. Er is ook een operationeel aspect, namelijk dat de postadministratie de voorwaarden bepaalt onder 
welke een klant zijn zendingen ter post kan bezorgen. 
2.2.1 REGELGEVING 
Of particuliere exploitanten als tussenpersoon mogen optreden tussen een klant en de postadministratie, 
varieert van Lid-Staat tot Lid-Staat. 
Voor wat de grensoverschrijdende (intra-communautaire of internationale) post betreft, geldt in de meeste 
Lid-Staten dat deze onder de concessie van de postadministratie valt, hoewel de meeste regelgevende 
instanties en/of postadministraties ervoor hebben gekozen dit concessionaire recht niet uit te oefenen, of daar 
niet goed in geslaagd zijn. 
Alle Lid-Staten kennen een universele dienst. Er bestaat een aantal verschillen ten aanzien van de 
beschikbaarheid van de aan post verwante diensten, zoals zegelverkoop. De ophaling varieert voor wat 
betreft de dichtheid van het brievenbussen-net en het aantal lichtingen. Ten aanzien van de bestelling zijn de 
verschillen kleiner: alle postadministraties in de Gemeenschap bestellen de post vijf tot zes dagen per week, 
en sommige bestellen in sommige gebieden zelfs meer dan eens per dag. 
2.2.2 VOORWAARDEN VOOR HET TER POST BEZORGEN 
Het ligt voor de hand dat de klant soms in verwarring worden gebracht door de verschillende voorwaarden 
die voor het ter post bezorgen worden gehanteerd. Met name de regels voor drukwerk kunnen sterk 
uiteenlopen, bij voorbeeld voor wat betreft de vraag of een zending als dagblad kan worden aangemerkt (en 
daarmee in aanmerking komt voor preferentiële tarieven). 
Deze verschillende voorwaarden kunnen (al dan niet bedoeld) een drempel opwerpen voor de toegang tot het 
poststelsel. Vanuit het standpunt van de klant is een dergelijke drempel relatief: wanneer een 
postadministratie minder mogelijkheden biedt dan een andere, lijkt de drempel in verhouding hoog te liggen. 
Dit kan leiden tot distorsie van de markt en ervoor zorgen dat sommige afzenders hun post in (of via) 
sommige landen verzenden, maar niet in andere. 
- 116-
2.3 KWALITEIT VAN DE DIENSTEN 
De klanten verwachten uiteraard een bepaalde combinatie van kwaliteit, prijs en omvang van de 
dienstverlening. Op het gebied van de concessiediensten is thans sprake van een grote verscheidenheid in het 
aanbod. 
2.3.1 PRESTATIES 
De prestaties van de dienstverlening door de postadministraties verschillen van geval tot geval. De ene 
administratie behaalt op de binnenlandse postdiensten een cijfer van 99%, de andere slechts 15%. Voor het 
grensoverschrijdende verkeer staan geen officiële cijfers ter beschikking (al meten de administraties deze 
prestaties wel voor interne operationele doeleinden). 
2.3.2 SYSTEMEN VOOR HET METEN VAN PRESTATIES 
De klant zal thans merken dat de meeste postadministraties bepaalde doelstellingen publiceren ten aanzien 
van de prestaties voor binnenlandse post (ook al zijn deze doelstellingen niet bindend), maar niet voor 
grensoverschrijdende intracommunautaire of internationale post. De doelstellingen voor binnenlandse 
briefpost hebben betrekking op de snelheid, maar niet op andere kwaliteitsaspecten. 
Van de verschillende meetsystemen die worden gebruikt, zijn de begin-tot-eind-systemen voor de klant het 
meest relevant, omdat de resultaten daarvan het meest overeenstemmen met de door hem ervaren kwaliteit. 
Onderzoek naar de prestaties van begin tot eind heeft getoond dat de andere meetsystemen, die door de 
postadministraties worden gebruikt, meestal leiden tot een duidelijke overschatting van de werkelijke 
prestaties. Daarom hebben de meeste klanten waarschijnlijk meer vertrouwen in onafhankelijk uitgevoerd 
onderzoek. 
2.4 TARIEVEN 
De klant zal constateren dat de basistarieven voor een binnenlandse brief van 20 g uiteen lopen van 0,15 ecu 
tot 0,50 ecu. Dit hoeft hem niet noodzakelijkerwijze te verbazen, aangezien de lagere tarieven meestal van 
kracht zijn in die landen waar het algemene prijspeil lager is. 
De klant kan waarschijnlijk echter minder begrip opbrengen voor de verschillen die optreden bij de andere 
tarieven dan het basistarief. Met name de verschillende bestaande preferentiële tarieven versterken in 
sommige gevallen de reeds bestaande verschillen, of verminderen deze op onverwachte wijze in weer andere 
gevallen (waardoor een land met een hoog prijspeil opeens toch lagere tarieven kan hebben dan een land 
met een gewoonlijk laag prijspeil). 
2.5 TEVREDENHEID VAN DE KLANT 
Gezien de hierboven beschreven verscheidenheid zal het duidelijk zijn dat de klant die post wil versturen 
naar bestemmingen in heel de Gemeenschap, waarschijnlijk niet tevreden is over de huidige stand van 
zaken. Daar volgt echter niet uit dat alle klanten in alle landen van de Gemeenschap ontevreden zijn over de 
kwaliteit van de postdiensten. 
De mate van tevredenheid zal afhangen van de definitie van kwaliteit die de klant hanteert, en in welke mate 
de exploitanten van postdiensten, particuliere zowel als openbare, de gewenste kwaliteit inderdaad leveren. 
Het valt te verwachten dat die tevredenheid zal afhangen van de lokatie van de klant. Verder zal de 
tevredenheid ook afhangen van de inspanningen die de postadministratie doet om de klant te helpen bij het 
gebruikmaken van de beschikbare diensten. 
-117-
De mate waarin gebruik wordt gemaakt van de beschikbare postdiensten, hangt natuurlijk af van de mate 
waarin de potentiële klant verwacht dat die diensten tegemoet komen aan hetgeen hij ervan verwacht. Kort 
gezegd: de ervaring met bepaalde diensten leidt tot een zeker verwachtingspatroon ten aanzien van die 
diensten, hetgeen op zijn beurt in sterke mate het gebruik bepaalt. Deze ervaringen en verwachtingen 
verschillen van Lid-Staat tot Lid-Staat en zelfs van regio tot regio binnen de Gemeenschap. 
Een klant in een Lid-Staat waar de postadministratie een dienstverlening aanbiedt met een betrouwbaarheid 
van 99% (zie punt 2.3.1 hierboven), kan belangrijke zakelijke post best wel toevertrouwen aan de gewone 
postdiensten; in een land waar de betrouwbaarheid maar 15% is, is het veel minder waarschijnlijk dat hij dat 
doet. 
Verschillende verwachtingspatronen leiden dus tot verschillende gebruikspatronen en daarmee ook tot 
verschillende opvattingen over de vraag waarvoor postdiensten dienen te worden ingezet. Deze opvattingen 
kunnen bovendien ook door concurrentieverschijnselen (met name door indirecte concurrentie) worden 
beïnvloed. 
2.5.1 GRENSOVERSCHRIJDENDE DIENSTEN 
Klanten die behoefte hebben aan grensoverschrijdende postdiensten, zijn waarschijnlijk niet bijzonder 
tevreden over de thans op dit gebied aangeboden diensten. 
Dit ligt voor een deel aan het feit dat het nogal ingewikkeld is om met verschillende postadministraties 
tegelijkertijd te maken te hebben - een situatie waarmee de klant te maken kan krijgen die ervoor kiest zijn 
postzendingen in de verschillende Lid-Staten te laten bestellen door de postadministraties van de betreffende 
landen. Het ligt ook voor een deel aan de povere kwaliteit van de dienstverlening voor dergelijke 
postzendingen (hetgeen indruist tegen het idee van de interne markt). 
2.5.2 HOUDING TEN AANZIEN VAN CONCURRENTIE 
Wanneer een klant vindt dat de redelijkerwijze te verwachten kwaliteit van de verleende diensten op 
consistente wijze niet wordt geboden, zal hij waarschijnlijk wensen dat er meer concurrentie was (of dat die 
ingevoerd werd). Daar staat tegenover dat hij waarschijnlijk niet wenst dat de universele dienstverlening 
daardoor in gevaar wordt gebracht. 
In de meeste regio's van de Gemeenschap hebben de klanten toegang tot expresdiensten (in de meeste Lid-
Staten worden deze aangeboden op basis van vrije concurrentie). Zij kunnen hiervan gebruik maken 
wanneer zij aan de dienst bijzondere eisen stellen, die niet door de gewone basisdiensten kunnen worden 
vervuld, zelfs ai functioneren deze optimaal. 
Maar in andere landen kan het voorkomen dat de klanten van expresdiensten gebruik maken, gewoonweg 
omdat de standaard-briefpostdienst niet goed genoeg is, zelfs voor sommige basisdiensten. In dergelijke 
gevallen kunnen de exploitanten van expresdiensten meestal hogere tarieven vragen, omdat er van de zijde 
van de standaard-briefpostdiensten geen concurrentie te duchten valt. 
2.5.3 MOBILITEIT VAN DE VERWACHTINGEN VAN DE KLANT 
In het algemeen worden verwachtingen van klanten steeds hoger gesteld. Bovendien worden zij meestal 
steeds individueler van aard. Aan dergelijke "mobiele" verwachtingen kan in het algemeen beter worden 
voldaan op een volledig vrije markt (voor zover daarbij de universele dienstverlening gegarandeerd blijft). 
Dat dit thans niet overal het geval is, kan bij bepaalde groepen klanten wel eens tot gevoelens van frustratie 
leiden. 
- 118-
3. HET STANDPUNT VAN DE EXPLOITANTEN 
In het onderstaande wordt de huidige problematiek benaderd vanuit het standpunt van de postadministraties 
in hun hoedanigheid van concessie-dienstverleners. 
3.1 JURIDISCHE ASPECTEN 
Nergens is duidelijk vastgelegd dat het eerder de Lid-Staat is dan de postadministratie, die optreedt als partij 
bij de overeenkomsten in het kader van de UPU, ook al hebben deze overeenkomsten kracht van wet. 
Er dient tevens op te worden gewezen dat besluiten van de UPU (en misschien zelfs CEPT-aanbevelingen) 
onverenigbaar kunnen zijn met het Verdrag van Rome. 
3.2 TOEGANG TOT DE DIENSTEN 
Het zou niet al te moeilijk moeten zijn om een aantal vereenvoudigingen en veranderingen door te voeren 
die de toegangsvoorwaarden - althans voor basisdiensten - in de verschillende Lid-Staten meer met elkaar 
doen overeenstemmen. Verdergaande harmonisatiemaatregelen zouden echter wel eens op weerstand kunnen 
stuiten van zowel de postadministraties als de klanten, tenzij daaruit duidelijke voordelen voortvloeien op 
operationeel gebied of voor de klanten. 
Als voorbeeld hiervoor kan dienen de harmonisatie van de overat in een of andere vorm gehanteerde 
tweedelingen (LC/AO en in andere landen tussen "first class" en "second class"), zodat men tot een 
uniforme indeling komt. Een ander voorbeeld is de invoering van verplichte afmetingen voor standaard­
briefpost, met genormaliseerde gewichtsklassen. 
Een ander gebied waar een homogeen beleid nodig is, heeft betrekking op de toegangsvoorwaarden voor 
particuliere exploitanten die gebruik maken van de openbare netwerken. Sommige postadministraties 
proberen deze toegang te ontmoedigen, terwijl andere dergelijke exploitanten als grote klanten behandelen 
(als waren het binnenlandse "consolidatoren"). 
3.3 KWALITEIT VAN DE DIENSTEN 
Alle klanten zijn het erover eens dat de kwaliteit van de diensten, hoe zij deze kwaliteit ook definiëren, het 
belangrijkste kenmerk is. De thans in het kader van de universele dienstverlening geleverde kwaliteit wordt 
als wisselend ervaren en sommige van de aangekondigde prestatieniveaus worden niet door alle klanten als 
betrouwbaar beschouwd. 
3.3.1 PRESTATIENIVEAU 
Uit de officiële cijfers van sommige postadministraties blijkt dat zij het door hen voor de binnenlandse 
dienst gestelde prestatieniveau halen (al overwegen sommige van deze administraties over te gaan op een 
stelsel van kwaliteitsonderzoek van begin tot eind, waarbij het moeilijker is om aan de doelstellingen te 
voldoen). Andere postadministraties blijken de gestelde doelstellingen in meerdere of mindere mate niet te 
halen. 
Het verbeteren van het prestatieniveau wordt bemoeilijkt door de noodzaak tevens de kosten in de hand te 
houden. Dit spanningsveld tussen de noodzaak de kosten te beheersen en de wens het prestatieniveau te 
verhogen, is bij alle postadministraties steeds weer terug te vinden. 
Het verbeteren van de kwaliteit van de dienstverlening kan moeilijker zijn voor diensten waarvoor geldt dat 
de exploitanten geen greep hebben op de vraag, maar genoodzaakt zijn op de vraag in te spelen. Dit is in 
- 119-
wezen het gevat bij de openbare exploitanten die verplicht zijn alle postzendingen te accepteren die hen 
worden aangeboden. Daarom moeten zij pieken en dalen in de vraag zo goed mogelijk opvangen, zonder dat 
dit tot het onnodig maken van kosten of tol een onaanvaardbare daling van het kwaliteitsniveau mag leiden. 
Het halen van de doelstellingen kan bij sommige postadministraties worden gehinderd door onvoldoende of 
vertraagde investeringen in automatisering. Dergelijke investeringen vormen echter geen garantie voor 
lagere kosten of betere kwaliteit. 
De CEPT-leden hanteren inofficieel een doelstelling voor bestelling op de derde werkdag na het posten 
(D + 3-doelstelltng) voor grensoverschrijdend verkeer (waaronder ook intracommunautair verkeer valt). Al 
worden de cijfers hiervoor niet officieel bekend gemaakt, deze doelstelling blijkt voor wat het 
intracommunautaire verkeer betreft slechts in 40% van de gevallen te worden gehaald. Dit geeft duidelijk 
aan welke grote tekortkomingen ten aanzien van het prestatieniveau moeten worden verholpen. 
3.3.2 MEETMETHODEN 
Er worden in de Gemeenschap wel drie verschillende meetmethoden gebruikt (om nog maar te zwijgen over 
de verschillen in bemonsteringsmethode). Men schijnt het er algemeen over eens te worden dat de enige 
goede methode bestaat in een kwaliteitsonderzoek van begin tot eind. 
De postadministraties hebben nog niet willen meewerken aan het publiceren van hun prestaties in het 
intracommunautaire verkeer. 
3.4 TARIEVEN 
De tarieven zijn niet in alle landen van de Gemeenschap dezelfde omdat de kosten ook verschillen, en er 
bovendien verschillen zijn ten aanzien van het tariefstellingsbeleid (hieronder vallen ook verschillende 
opvattingen over het gewenste rendabiliteitsniveau en over kruissubsidiëring). 
3.4.1 BOEKHOUDING 
In de verschillende Lid-Staten worden ook verschillende boekhoudmethoden en -regels gebruikt. Dit heeft 
ook zijn weerslag op onderlinge vergelijkingen in de postdienstensector. De verschillen leiden meestal op 
hun beurt tot verschillen in tariefstelling, de mate waarin het management daarop invloed kan hebben - en 
zelfs op de exploitatie in het algemeen. Dit maakt het moeilijker ten aanzien van tarieven algemene 
beginselen toe te passen. 
Verder is het zo dat ten gevolge van de verschillende nationale boekhoudmethoden, de beschikbaarheid van 
de gegevens over gemaakte kosten sterk verschilt tussen de postadministraties van de diverse Lid-Staten. 
3.4.2 KOSTEN 
De diverse postadministraties vertonen onderling verschillen ten aanzien van hun kostenstructuur. Alle 
hebben echter te maken met hetzelfde "knijpeffect" ten gevolge van de noodzaak de tarieven laag te houden 
en tegelijkertijd het hoofd te moeten bieden aan stijgende kosten. 
Er zijn verscheidene oorzaken aan te wijzen voor de verschillende kostenstructuren. Zaken als 
bevolkingsdichtheid en de doeltreffendheid van de bestaande vervoersinfrastructuur spelen een sleutelrol 
onder de externe (en daarmee niet te beïnvloeden) factoren die de produktiviteit bepalen. De produktiviteit 
hangt ook af van de geneigdheid van de klant om postdiensten af te nemen en van investeringen in efficiënte 
systemen of automatisering. De kosten van de belangrijkste factor - arbeid - worden sterk beïnvloed door 
het algemene loonkostenpeil, dat sterk verschilt van Lid-Staat tot Lid-Staat. 
- 120 
De exploitanten zullen echter geconfronteerd blijven met een groeiend kostenpeil door de reële toename van 
de loonkosten. Deze invloed zal waarschijnlijk nog worden versterkt door de te verwachten afname in het 
aanbod van werknemers. 
Op de langere termijn kan de voltooiing van de interne markt de thans bestaande verschillen in 
kostenstructuur verminderen. Maar, zoals reeds opgemerkt, zijn er andere factoren (zoals 
bevolkingsdichtheid) die niet kunnen worden beïnvloed door de exploitanten. Op weer andere gebieden 
(zoals het algemene loonkostenpeil) is het niet waarschijnlijk dat zich spoedig grote veranderingen zullen 
voordoen. 
3.4.3 KORTINGEN 
De meeste postadministraties bieden voor drukwerk preferentiële tarieven aan, waarbij meestal verlies wordt 
geleden. Daardoor hebben de postadministraties geen greep meer op de mogelijke verliezen voor deze 
diensten, aangezien deze afhangen van de volumes die de uitgevers aanbieden. 
De meeste postadministraties (maar niet noodzakelijkerwijze dezelfde) bieden kortingen aan op 
concessiediensten in ruil voor verrichte prepostale werkzaamheden. Het lijkt er in een aantal gevallen op 
alsof de kortingen groter zijn dan de hiermee bespaarde kosten. Afgezien van de met afnemende inkomsten 
verbonden problemen, ligt het gevaar in de mogelijkheid dat dergelijke kortingen gebruikt gaan worden om 
klanten aan zich te binden voor diensten die niet onder de concessie vallen. 
3.4.4 KRUISSUBSIDIES 
Alle postadministraties proberen bij het aanbieden van hun binnenlandse briefpostdiensten met één enkel 
tarief te werken, hetgeen enige geografische kruissubsidiëring noodzakelijk maakt. Andere vormen van 
kruissubsidiëring worden gestimuleerd door de "maatschappelijke functies" die men de postadministraties 
heeft opgelegd, hetzij in dezelfde postwetgeving waarmee ook hun uitsluitende rechten waren vastgelegd, 
hetzij als een gevolg van politieke besluitvorming in de nationale regeringen. 
In een aantal gevallen is kruissubsidiëring het gevolg van onvoldoende flexibele tariefstellingsprocedures (of 
zou daar het gevolg van kunnen zijn). Indien de kortingsstructuren niet vaak genoeg worden herzien, kunnen 
bovendien na verloop van tijd de verleende kortingen uit de pas gaan lopen met de werkelijk bespaarde 
kosten. 
3.4.5 EINDVERGOEDINGEN 
Kort samengevat kent het UPU-stelsel voor eindvergoedingen drie grote tekortkomingen: 
er wordt steeds een vaste verrekening per kilo toegepast, ongeacht het aantal daarin begrepen 
poststukken; 
het standaard-eindvergoedingenstelsel houdt geen rekening met de verschillende soorten 
dienstverlening die voor de bestelling van verschillende categorieën zendingen vereist zijn; 
het gehele stelsel beoogt universeel te zijn en is daarom te veel op gemiddelden gebaseerd. 
Wat men ook denken moge over de waarde van het remailing-stelsel dat met deze interne tegenstellingen tot 
ontwikkeling is gekomen, het is duidelijk dat een systeem voor eindvergoedingen dat financieel dermate 
slecht onderbouwd is, geen goede basis kan vormen voor het intracommunautaire en internationale 
postverkeer. Aangezien met name het intracommunautaire verkeer steeds verder zal toenemen, dient het 
eind vergoedingenstelsel geheel te worden herzien. 
- 121 -
De postadministraties van verscheidene CEPT-landen, waaronder zeven Lid-Staten, zijn overgegaan op een 
herzien stelsel, waarin een vergoeding per poststuk wordt gehanteerd. 
Of dit nieuwe stelsel kan worden beschouwd als een aanvaardbare overgang naar een meer definitieve 
oplossing, wordt elders in dit Groenboek besproken. Daar wordt ook ingegaan op de vraag of het CEPT-
stelsel een onaanvaardbare schending inhoudt van de mededingingsregels (en daarmee of de herziening van 
het stelsel dringend noodzakelijk is). 
3.5 WERKGELEGENHEID 
Exploitanten van postdiensten (particuliere en openbare bij elkaar genomen) zijn grote werkgevers; zij 
hebben in de hele EG zo'n 1,7 miljoen personen in dienst. Daarmee is de werkgelegenheid in de 
postdienstensector (maar vooral in het openbare deel daarvan) zeer belangrijk voor de bredere sociale 
context. 
In de postsector zal dus van veranderingen in de exploitatie als gevolg van de veranderende eisen van de 
klanten een zekere invloed uitgaan op de werkgelegenheid. De exploitanten van postdiensten zullen daarom 
ook rekening moeten houden met sociale en (vooral) demografische factoren. 
3.5.1 DEMOGRAFISCHE TRENDS 
De demografische trends zullen zich laten voelen in de vorm van een veranderende klantenbasis, maar 
misschien belangrijker nog is dat zij zullen leiden tot veranderingen in het arbeidsaanbod voor de 
exploitanten. 
3.5.2 ONEVENWICHTIG ARBEIDSAANBOD 
De totale vraag naar werknemers in de postsector (zowel particuliere als openbare exploitanten) zal 
waarschijnlijk stabiel blijven. Er zouden zich echter situaties kunnen voordoen waarin het bestaande 
arbeidsaanbod niet goed aansluit bij de vraag. 
3.5.3 OPLEIDING 
Uit de hierboven genoemde trends volgt dat meer'aandacht zal moeten worden besteed aan opleiding. 
Waarschijnlijk zal deze vooral gericht moeten zijn op het beter kunnen inspelen op de wensen van de 
klanten, het gebruikmaken van nieuwe apparatuur en op de ontwikkeling van managementvaardigheden. 
3.6 TECHNISCHE ASPECTEN 
Harmonisatie dient steeds gericht te zijn op het beter kunnen voldoen aan de wensen en eisen van de 
klanten. Elke verandering dient daarom eerst te worden beoordeeld op de gevolgen die deze voor de klanten 
heeft. 
Particuliere exploitanten investeren in het algemeen een groter deel van hun inkomsten in nieuwe 
technologieën en automatisering dan postadministraties. Dit was met name noodzakelijk bij het opzetten van 
nieuwe vormen van dienstverlening (zoals expresdiensten). 
Er is nu echter sprake van een "investeringsdrang", die is ingegeven door de noodzaak een 
concurrentievoordeel te behalen door het inzetten van technologieën (zoals tracking en tracing, en EDI) en 
door een beter beheer van de exploitatie met behulp van systemen voor netwerkbeheer. 
- 122-
4. HET STANDPUNT VAN DE NATIONALE REGELGEVENDE INSTANTIES 
In de meeste Lid-Staten zijn regelgevende en exploitatiefuncties gescheiden; in andere Lid-Staten bestaan er 
plannen om dit te doen. 
4.1 HET CONCESSIEGEDEELTE 
Alle Lid-Staten hebben een reeks postdiensten in het concessiegedeelte geplaatst, hetgeen de nationale 
postadministraties een aantal uitsluitende rechten geeft. Daarbij werden de volgende doelstellingen beoogd: 
het garanderen van een universele dienstverlening; 
het bereiken van een bepaald minimumniveau van dienstverlening in het concessiegedeelte (de 
kwaliteit van de dienstverlening in het niet-concessiegedeelte wordt bevorderd door de werking van 
de markt); 
het bereiken van lage en voor iedereen betaalbare tarieven in het concessiegedeelte. 
De nationale regelgevende instanties delen niet noodzakelijkerwijze eikaars opvattingen over de manier 
waarop deze doelstellingen (dat wil zeggen, de redenen om een concessie te verlenen) moeten worden 
bereikt, maar zijn het er thans in het algemeen wel over eens dat de concessie zo klein mogelijk moet zijn 
zonder de doelstelling van de universele dienstverlening in gevaar te brengen. 
De verschillen in omvang van de concessie hebben waarschijnlijk minder te maken met de verschillende 
omstandigheden in de Lid-Staten dan met de verschillende manieren waarop in die Lid-Staten tegen de 
noodzaak van concessiediensten aan wordt gekeken. 
Verschillende problemen zullen moeten worden opgelost. Daarbij komt ook steeds weer een probleem van 
definitie om de hoek kijken. 
4.1.1 PAKKETPOST 
Verscheidene Lid-Staten hebben grenswaarden voor het concessiegedeelte ingesteld waardoor middelzware 
postzendingen daartoe behoren. Het gaat hier om zendingen die niet vallen onder wat men gewoonlijk 
"brieven" noemt. Deze "pakketten" worden echter door de betreffende postadministraties met de bredere 
term "briefpost" aangeduid. 
Toch treedt deze vorm van briefpost in concurrentie met pakketdiensten. In de praktijk is het gevolg daarvan 
dat het monopolie van de postadministraties in een aantal Lid-Staten beperkter is dan uit de grenswaarden in 
hun postwetten zou volgen. 
Sommige nationale regelgevende instanties leggen hun postadministraties de verplichting tot universele 
dienstverlening op voor gewichtsklassen die boven de grenswaarden voor de concessie liggen. Niet alle 
postadministraties zijn echter aan dergelijke verplichtingen onderworpen, en waar dat wel zo is, verschillen 
de daarvoor vastgestelde maximumgewichten. 
4.1.2 DRUKWERK 
Er bestaat geen duidelijke definitie van drukwerk, zelfs niet in de Lid-Staten waarvan de postadministraties 
een systeem hanteren met verschillende tarieftrappen, dat postzendingen indeelt in "brieven en briefkaarten 
(LC)" en "overige zendingen (AO)", waarbij drukwerk onder deze laatste categorie valt. Bij deze 
postadministraties kan men zich afvragen of bedrukte formulieren waarop individuele gegevens voorkomen 
(zoals rekeningen of dagafschriften) wel of niet als drukwerk moeten worden beschouwd. 
- 123 • 
Verder is er het bredere probleem van direct-mail. De meeste Lid-Staten vinden dat drukwerk niet onder de 
concessie dient te vallen. Ten aanzien van direct-mail is het standpunt van de regelgever enigszins anders. 
Voor het merendeel van de Lid-Staten lijken dergelijke postzendingen onder de concessie te vallen. 
Ten dele om de eenvoudige reden dat ten minste drie Lid-Staten geen onderscheid maken tussen brieven en 
direct-mail. Ten dele schijnt ook te worden gevreesd dat, indien direct-mail buiten de concessie valt, een 
aanzienlijk gedeelte het netwerk van de universele dienstverlening verlaat. Deze ontwikkeling kan wellicht 
de rendabiliteit van het netwerk en de lage kosten per eenheid van de postzendingen enigszins in gevaar 
brengen. 
4.1.3 EXPRESDIENSTEN 
Expresdiensten vormen ook weer een apart probleemgebied. In negen van de twaalf Lid-Staten worden deze 
in het vrije-markt-segment geplaatst. Slechts in zeer weinig landen wordt echter duidelijk aangegeven wat 
precies onder "expresdiensten" wordt verstaan. 
4.1.4 A-B-A-REMAILING 
De uitsluitende rechten die aan postadministraties worden toegekend, zijn bedoeld om het zogeheten 
"afromen" tegen te gaan. In gevallen waar postzendingen onder de concessie van het land van verzending 
zouden zijn gevallen, maar verzonden werden door middel van fysiek vervoer naar een ander land ten 
behoeve van terugzending naar het land van herkomst, is duidelijk sprake van inbreuk op het in dat land van 
herkomst geldende monopolie. 
Er bestaan echter voorbeelden waarbij de postzendingen niet daadwerkelijk fysiek het land uit worden 
gebracht. Zo kan een bedrijf bij voorbeeld zijn gehele direct-mail in een ander land laten drukken en posten, 
om deze vervolgens naar het eigen land te laten zenden (dit kan ook plaatsvinden in het kader van bredere 
direct-mail-activiteiten, waarbij post naar verschillende landen wordt gestuurd). 
4.2 VERPLICHTINGEN IN VERBAND MET UNIVERSELE DIENSTVERLENING 
De regelgeving zal zich uiteraard concentreren op de diensten die onder de concessie vallen. Men zal zich 
echter ook moeten afvragen welke regels moeten worden gehanteerd ten aanzien van de verplichte niet-
concessiediensten. 
Hieronder worden de beginselen uiteengezet betreffende mogelijke verplichtingen die men de concessie­
dienstverlener zou kunnen opleggen. De regelgevende instantie zal moeten nagaan in hoeverre deze van 
toepassing (dienen te) zijn op de verleners van verplichte diensten die niet onder de concessie vallen. 
4.2.1 TOEGANGSVOORW AARDEN 
De regelgevende instantie dient de onder haar bevoegdheid vallende postadministratie in de bredere context 
van de internationale marktomstandigheden te beschouwen. Toegangsvoorwaarden kunnen het gebruik van 
de diensten door potentiële klanten vergemakkelijken of juist bemoeilijken. 
De meeste regelgevende instanties zijn het er volledig over eens dat doorzichtigheid geboden is. De 
algemene toepassing van dit beginsel dient niet al te veel moeilijkheden op te leveren, bij voorbeeld ten 
aanzien van de voorwaarden voor het ter post bezorgen, de tarieven, het aangekondigde prestatieniveau van 
de diensten (voor zover beschikbaar) en de mate waarin dit wordt gehaald. Er kunnen echter nog steeds 
problemen rijzen ten aanzien van de details, met name wat betreft informatie over tarieven en 
kortingsregelingen in verband met contracten. 
- 124-
Een bijzonder belangrijk aspect van postadministraties is dat zij hetzelfde netwerk gebruiken voor de 
verzending van stukken die onder de concessie vallen en stukken die daar niet onder vallen. Hier bestaat dan 
ook een evident gevaar voor oneerlijke kruissubsidiëring vanuit het concessiegedeelte, waardoor de 
postadministraties diensten in het niet-concessiegedeelte onder de kostprijs zouden kunnen aanbieden. 
Er zou dus een voldoende mate van controle moeten zijn om dergelijke oneerlijke handelspraktijken tegen te 
gaan. Het is echter wel van belang dat de postadministraties in staat worden gesteld hun netwerken ook in te 
zetten voor de verzending van poststukken die niet onder de concessie vallen. Ten eerste omdat daardoor het 
netwerk intensiever wordt gebruikt en schaalvoordelen worden bereikt; het voordeel daarvan is weer dat het 
concessiegedeelte kleiner kan zijn of dat de daarin gehanteerde tarieven lager kunnen zijn. Ten tweede zal 
het parallelle gebruik door concessiediensten en niet-concessiediensten de beschikbaarheid van niet-
concessiediensten vrijwel zeker vergroten. In verschillende Lid-Staten hebben de postadministraties dan ook 
hierdoor expresdiensten in het kader van hun universele dienstverlening kunnen aanbieden. 
4.2.2 NORMEN VOOR DE PRESTATIENIVEAUS 
De regelgevende instanties van sommige Lid-Staten stellen zich op het standpunt dat het prestatieniveau van 
de postadministraties een zaak is die alleen dezen en hun klanten aangaat. 
Indien de regelgevende instantie een bepaald minimumniveau voor de kwaliteit van de dienstverlening echter 
beschouwt als een wezenlijke verplichting die deel uitmaakt van de concessie van de postadministratie, dient 
de betreffende instantie ook doelstellingen ten aanzien van dit niveau en een systeem voor het controleren 
daarvan te stellen (waarbij ook duidelijk moet zijn welk systeem voor de meting wordt gehanteerd). 
Minder dan de helft van de postadministraties van de Gemeenschap voldoet aan de gestelde kwaliteitsdoelen 
(wanneer men vertrouwt op de meestal interne kwaliteitsonderzoeken) en vrijwel geen enkele 
postadministratie voldoet aan de doelstellingen op het gebied van grensoverschrijdend postverkeer. De 
regelgevende instanties zullen zich moeten beraden over mogelijkheden om de nodige verbeteringen te 
stimuleren. 
4.2.3 TARIEVEN 
Tariefwijzigingen dienen door de regelgevende instanties te worden goedgekeurd, of tenminste dienen zij 
daarbij te worden geraadpleegd. Teneinde deze taak naar behoren te kunnen uitvoeren, moet de 
regelgevende instantie beschikken over gedetailleerde cijfers betreffende de kosten. Het is niet altijd 
duidelijk of deze cijfers beschikbaar zijn, zelfs niet voor de postadministratie zélf. 
Daar komt bij dat de standaardtarieven en de voor sommige gebruikers gehanteerde kortingen niet altijd in 
een evenwichtige verhouding tot elkaar staan. 
5. DE IMPACT VAN 1992 
De interne markt zal voor de postsector grote gevolgen hebben. De totstandkoming van de interne markt 
voor postdiensten zal ook positieve gevolgen hebben voor alle andere sectoren, vooral die waar veel gebruik 
wordt gemaakt van postdiensten. Kortom, de doelstellingen van de interne markt kunnen alleen worden 
verwezenlijkt met een efficiënt functionerende communicatie-infrastructuur, en daarvan maken de 
postdiensten deel uit. 
Afgezien van de groei in het volume van het postverkeer dat het gevolg kan zijn van de door de 
totstandkoming van de interne markt versterkte economische groei in de Gemeenschap, kan voor sommige 
segmenten van de postsector een bijzonder sterke stimulans worden verwacht. Daartoe behoren 
waarschijnlijk postorderactiviteiten, direct-mail en financiële diensten voor zover deze van de post gebruik 
maken. 
- 125 -
In het algemeen zal de postsector moeten reageren op de veranderende vraag van de markt. Daarbij lijkt de 
lokatie van de potentiële klanten het belangrijkste aspect te zijn. In de toekomst zal vestigingsbeleid steeds 
meer worden beïnvloed door ontwikkelingen op het gebied van distributie en communicatie. Er zal meer 
nadruk komen te liggen op grensoverschrijdend postverkeer (dat hoe dan ook zal groeien doordat bedrijven 
zich steeds meer zullen gaan richten op de grotere mogelijkheden van de markten buiten hun eigen 
binnenlandse markt). 
Het belang hiervan dient niet te worden onderschat. Deze relatieve toename van het grensoverschrijdende 
postverkeer en de relatieve vermindering van het binnenlandse verkeer zal leiden tot een verschillende 
prioriteitenstelling bij de postadministraties. Er kan ook een verergering van reeds bestaande spanningen uit 
voortvloeien, vooral op het gebied van de verrekeningsstelsels voor grensoverschrijdend verkeer tussen 
postadministraties. 
Bij het oplossen van deze problemen zullen de betrokkenen ervoor moeten zorgen dat zij ook bijdragen aan 
de voltooiing van de interne markt (of dit tenminste niet belemmeren) in andere sectoren, waarvan er enkele 
grote gebruikers van postdiensten zijn. Daartoe behoren onder meer drukkerijen/uitgevers, de reclame­
industrie, financiële diensten en telecommunicatie. 
Er zullen verder ook specifieke gevolgen voor de postsector voortvloeien uit de ontwikkeling van het beleid 
ten aanzien van bepaalde sleutelsectoren. Daaronder vallen luchtvervoer, douane en BTW, het 
mededingingsbeleid, technische normalisatie en bescherming van gegevens. 
6. WAT GEBEURT ER ALS NIETS WORDT ONDERNOMEN? 
Als niets wordt ondernomen, zullen de hierboven vermelde problemen blijven voortbestaan. Op twee zaken 
moet in het bijzonder worden gewezen: 
de omvang van de problemen zal alleen maar toenemen. Zonder de drijvende kracht van een 
eenwordende Gemeenschap zullen de diverse poststelsels steeds verder uit elkaar groeien (bij 
voorbeeld ten aanzien van de omvang van de concessie of het behaalde prestatieniveau); 
de gemiste kansen op het gebied van schaalvoordelen (en andere doelstellingen van de interne markt 
als hierboven beschreven) zijn gelijk te stellen met hogere kosten. 
Daarom bestaat het gevaar van een Europa met "twee snelheden" op het gebied van postdiensten, hetgeen 
onaanvaardbaar zou zijn. Postdiensten spelen een belangrijke rol in de communicatie-infrastructuur van de 
EG. Slechte postdiensten kunnen bijdragen tot de marginalisatie van bepaalde regio's. 
Grote bedrijven zullen zich niet zo snel in een bepaald gebied vestigen wanneer de postdiensten in dat 
gebied een slechte reputatie hebben. Het midden- en kleinbedrijf kan er bovendien minder goed tot 
ontwikkeling komen. 
Op vergelijkbare wijze valt te verwachten dat elders gevestigde bedrijven minder gebruik maken van 
postdiensten om hun produkten bekend te maken in gebieden waar de kwaliteit van deze diensten te wensen 
overlaat. Verder zouden postorderbedrijven ook minder inspanningen doen om hun produkten in dergelijke 
gebieden te leveren. 
De interne markt zal voor nieuwe mogelijkheden in de postsector zorgen. Gezien de bestaande verschillen in 
de voorwaarden voor het ter post bezorgen, de tarieven en de kwaliteitsniveaus, lijkt het voor de hand 
liggend dat de voordelen van de totstandkoming van de interne markt niet voor iedereen gelijk zullen zijn. 
Tot op een bepaalde hoogte is dat alleen maar normaal. Er moet echter wel voor worden gewaakt dat de 
verschillende mogelijkheden om van de voordelen van de interne markt voor postdiensten gebruik te maken, 
niet leidt tot secundaire, mogelijk negatieve, effecten voor de economieën die deel uitmaken van die interne 
markt. 
- 126 
Nogmaals, het grote gevaar is het ontstaan van een Europa met twee snelheden op het gebied van 
postdiensten. Dit moet tot elke prijs worden vermeden. 
Het is dus nodig iets te doen om een verder uiteengroeien tegen te gaan, ja zelfs om de verschillende 
elementen bij elkaar te brengen (zonder daarbij echter afbreuk te doen aan de bestaande kwaliteitsniveaus). 
7. HET STANDPUNT VAN DE GEMEENSCHAP 
In de context van de interne markt wenst de Gemeenschap er uiteraard voor te zorgen dat de postsector in 
voldoende mate wordt geharmoniseerd om tegemoet te komen aan de wensen van de burgers en organisaties 
van de EG. Het is daarbij het doel het concessiegedeelte zo klein mogelijk te houden, zonder afbreuk te 
doen aan de doelstelling van de universele dienstverlening. 
Ten tweede lijkt het noodzakelijk een aantal normen voor heel de Gemeenschap af te spreken ten aanzien 
van de verplichte dienstverlening door de concessiehouders. Hierin zouden toegangsvoorwaarden, tarieven 
en vooral prestatieniveau moeten worden opgenomen. 
Bij het behartigen van deze belangen zal de Gemeenschap in zekere mate ook een regelgevende taak op zich 
moeten nemen. Voor andere onderwerpen (met name betreffende de exploitatie), zal zij meer als 
doorgeefluik voor informatie en ideeën dienen. 
7.1 SCHEIDING VAN REGELGEVENDE EN OPERATIONELE TAKEN 
Al hebben nog niet alle Lid-Staten een scheiding aangebracht tussen de regelgevende en operationele taken, 
toch is dit thans duidelijk de trend, zoals blijkt uit de postwetten die de laatste tijd in diverse Lid-Staten 
werden aangenomen. Er lijkt echter geen duidelijke overeenstemming te bestaan tussen de Lid-Staten ten 
aanzien van de rol van de regelgevende instanties. 
In dit opzicht is de relatie met de UPU van belang, want een voor deze organisatie essentieel punt is dat de 
regelgevende organisaties de overeenkomsten tekenen namens de eigen regering. Dit roept dan ook de vraag 
op of de postwetgeving (met inbegrip van die van de UPU) wel verenigbaar is met de communautaire 
wetgeving en het communautair beleid. 
7.2 DEFINITIE VAN DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING 
De omvang van de universele dienstverlening is niet in alle Lid-Staten goed gedefinieerd. Al is het evident 
dat de concessiediensten altijd als universele diensten moeten worden aangeboden, het is niet altijd duidelijk 
voor welke niet-concessiediensten dit eveneens geldt. Belangrijker nog is dat er geen voor heel de 
Gemeenschap geldende definitie is van universele dienstverlening die in de hele Gemeenschap moet worden 
aangeboden. 
7.3 OMVANG VAN DE CONCESSIE 
De Gemeenschap heeft zich ten doel gesteld te streven naar een zo beperkt mogelijke omvang van de 
concessiediensten, waarbij tegelijkertijd een universele dienstverlening van voldoende goede kwaliteit in heel 
de Gemeenschap gewaarborgd kan blijven. 
Er zijn zeer grote verschillen tussen de Lid-Staten voor wat betreft de gehanteerde definities van het 
concessiegedeelte. Hieruit volgt dan ook dat het om te beginnen nodig is deze divergenties in de context van 
de interne markt te beperken. Verder volgt hieruit dat sommige postwetten blijkbaar te streng zijn of juist 
dat andere te "los" zijn (met als gevolg dat zij de universele dienstverlening niet goed kunnen garanderen). 
- 127 -
De verschillende soorten criteria die de Lid-Staten gehanteerd hebben bij het definiëren van de concessie, 
hebben bijgedragen tot de genoemde grote verschillen. 
Elk Gemeenschappelijk standpunt wordt in dit stadium bemoeilijkt door het ontbreken van een goede 
definitie van de "standaardbrief". De redenen voor de verschillende grenswaarden in de Lid-Staten zijn niet 
altijd duidelijk. In de meeste gevallen werden zij lang geleden ingesteld en zij zijn hoe dan ook, vanwege de 
veranderde omstandigheden, aan herziening toe. 
Teneinde voor stabiliteit te zorgen op het gebied van de regelgeving, dient men zich ook te beraden over de 
houding ten aanzien van nieuwe diensten die tot ontwikkeling kunnen komen (maar er thans nog niet zijn). 
7.4 TOEPASSING VAN DE CONCESSIERECHTEN 
Behalve de hierboven vermelde verschillen ten aanzien van de omvang van de concessie in de wetgevingen, 
bestaan er ook verschillen in de wijze waarop de concessierechten in de praktijk worden toegepast. Het 
duidelijkste voorbeeld hiervan wordt gevormd door internationale post (met inbegrip van 
grensoverschrijdend intracommunautair verkeer). 
In bijna alle Lid-Staten valt dergelijke post officieel onder de concessie. Intracommunautair verkeer wordt 
tot de concessie gerekend omdat dit wordt gezien als een uitbreiding van het beginsel van de universele 
dienstverlening zoals dat voor de nationale dienst geldt. In de meeste Lid-Staten echter wordt de concessie 
voor internationaal verkeer in de praktijk niet afgedwongen. 
7.5 TOEGANGSVOORW AARDEN 
De toegangsvoorwaarden zijn niet dezelfde in de hele Gemeenschap. Sommige postadministraties staan 
particuliere exploitanten toe prepostaal werk te verrichten, andere niet. 
De regels voor het ter post bezorgen kunnen in hun details ook grote verschillen vertonen. Daardoor is het 
voor klanten dus ook veel moeilijker om post in verschillende Lid-Staten of in heel de Gemeenschap te laten 
bestellen op een andere wijze dan via het "internationale" poststelsel (dat wil zeggen: via de internationale 
postdiensten van een postadministratie, waarbij de bestelling door een andere postadministratie plaatsvindt). 
Dit is niet noodzakelijkerwijze de efficiëntste manier om post te verzenden. 
7.6 PRESTATIES VAN DE DIENSTEN 
Het is moeilijk om de prestaties van diensten met elkaar te vergelijken, vanwege de verschillende systemen 
die daarvoor worden gebruikt. Er wordt ook van verschillende doelstellingen uitgegaan. Sommige 
postadministraties hebben zich ten doel gesteld op de eerstvolgende werkdag na het posten te bestellen, 
andere op de tweede werkdag. 
De meeste postadministraties publiceren alleen cijfers over de prestaties van hun snellere briefpostdienst (LC 
of "first class"), ook al zijn de volumes voor de minder snelle dienst (AO of "second class") bij sommige 
postadministraties groter. 
Er is thans sprake van een zeer grote spreiding op het gebied van de prestaties, van 15% tot 99% voor 
nationale diensten. 
Deze gemiddelden verhullen waarschijnlijk enkele regio's waarin de prestaties zelfs nog slechter zijn. Het 
gevaar bestaat dat sommige regio's die al een enigszins marginale rol spelen (economisch dan wel 
cultureel), nog verder gemarginaliseerd raken wanneer hen geen goede postdiensten ter beschikking staan. 
- 128-
De Gemeenschap dient ook aandacht te besteden aan de intracommunautaire postdiensten. Allereerst moet er 
worden gezorgd voor een uniform en betrouwbaar systeem voor het meten van prestaties. De daarmee 
gemeten resultaten zouden moeten worden gepubliceerd. Er dient nog te worden vastgesteld welke vorm dit 
toezicht van de Gemeenschap op de kwaliteit van de universele dienstverlening moet krijgen. 
Het is echter bekend dat de thans bereikte resultaten verre van geruststellend zijn. Gemeten aan de D + 3-
doelstelling, wordt slechts 40% van de post op tijd bezorgd. Ook de prestaties op sommige andere routes 
(tussen de Gemeenschap en landen daarbuiten) zijn niet erg bemoedigend. 
7.7 TARIEVEN 
De tariefbeginselen in de Lid-Staten vertonen onderling nogal wat verschillen. Dat heeft ten dele te maken 
met verschillende methoden van boekhouden, maar voor het grootste deel ten gevolge van een verschillend 
tariefstellingsbeleid. 
De tarieven zijn vaak niet aan de kosten gerelateerd. In verschillende gevallen is sprake van verborgen 
kruissubsidiëring. In andere gevallen is sprake van specifieke politieke beslissingen om de tarieven voor 
bepaalde soorten zendingen door middel van subsidies laag te houden (meestal gaat het om perspublikaties). 
Dit leidt tot grote tariefverschillen voor een en hetzelfde poststuk. Er zijn ook gevallen bekend van 
beslissingen van de centrale regeringen om de door de postadministratie gemaakte verliezen over te nemen. 
Het algemene eindvergoedingenstelsel van de UPU zal tot distorsie blijven leiden. Pas wanneer 
verrekeningsbetalingen gebaseerd zullen zijn op de werkelijke met de bestelling gemoeide kosten, zal er 
sprake zijn van een gezonde financiële basis voor de toekomst. 
Vanuit het standpunt van de Gemeenschap gaat het er vooral om na te gaan of de klanten uit de 
verschillende Lid-Staten wel voldoende waar voor hun geld krijgen. Daarbij dienen de externe factoren die 
de kosten groter of kleiner maken, niet in de vergelijking te worden betrokken. Daardoor kan de 
basiskostenstructuur worden bestudeerd in relatie tot het behaalde kwaliteitsniveau. 
7.8 HARMONISATIE 
De Gemeenschap zal misschien een actievere rol moeten gaan spelen door het aanbevelen van 
harmonisatiemaatregelen waardoor de postdiensten in heel de Gemeenschap effectiever kunnen functioneren. 
Daarbij dient vanzelfsprekend terdege rekening te worden gehouden met het subsidiariteitsbeginsel, zodat 
besluiten die op nationaal niveau dienen te worden genomen, werkelijk op dat niveau worden genomen. 
7.9 SAMENHANG 
Postdiensten spelen een belangrijke rol voor de samenhang van de Gemeenschap, zowel economisch als 
sociaal. Maar, zoals reeds werd opgemerkt, is de kwaliteit ervan niet altijd even goed. Er zal dus iets 
moeten worden ondernomen om deze de samenhang bevorderende factor te verbeteren; daartoe zal moeten 
worden nagegaan hoe groot de problemen nu eigenlijk zijn die moeten worden overwonnen om een 
voldoende mate van samenhang te bereiken. 
7.10 LANGERE-TERMIJNASPECTEN 
De hierboven besproken onderwerpen hebben vooral te maken met de huidige situatie of met de situatie die 
voor de nabije toekomst kan worden voorzien. 
Er dienen echter ook "radicalere" vragen te worden gesteld, die kunnen worden beschouwd als mogelijke 
oplossingen voor de besproken problemen of als op zichzelf staande doelen. 
- 129-
Voorbeelden van dergelijke vragen zijn de vraag of er één enkele postadministratie, die heel de 
Gemeenschap bestrijkt, moet worden ingesteld, of in heel de Gemeenschap dezelfde tarieven moeten gelden 
en of er gemeenschappelijke postzegels moeten komen. 
In het volgende hoofdstuk worden mogelijke oplossingen voor de in dit hoofdstuk vermelde problemen 
besproken. 
- 130 
HOOFDSTUK 8: BESPREKING VAN DE MOGELIJKE OPLOSSINGEN 
1. INLEIDING 
In het vorige hoofdstuk werden de problemen en uitdagingen samengevat die zich in de postsector in de 
Gemeenschap voordoen. In dit hoofdstuk worden de mogelijke oplossingen voor deze problemen besproken 
en wordt ook aandacht geschonken aan het voor deze oplossingen noodzakelijke beleid. 
2. WAAROM MOET DE GEMEENSCHAP OPTREDEN? 
Wanneer men de huidige situatie bestudeert komen verscheidene problemen naar voren die maatregelen van 
de Gemeenschap lijken te rechtvaardigen. Een groot aantal van deze problemen heeft te maken met de 
wisselende kwaliteit van de universele dienstverlening. Het is van essentieel belang oplossingen te vinden 
voor dergelijke met kwaliteit verbonden problemen. 
De vijf belangrijkste probleemgebieden voor de Gemeenschap zijn in dit verband de volgende: 
2.1 HET HUIDIGE GEBREK AAN HARMONISATIE 
De Lid-Staten hebben elk afzonderlijk en op hun eigen manier voorzien in de universele dienstverlening, 
waardoor er nogal wat verschillen zijn ten aanzien van de exploitatie. Dit kan leiden tot grote problemen 
voor post die tussen de Lid-Staten wordt verstuurd, en ook tot hoge alternatieve kosten. Het meest in het 
oog springend is het feit dat de universele dienstverlening in de verschillende Lid-Staten op verschillende 
wijze wordt gedefinieerd, zodat de klanten niet zonder meer vergelijkbare zendingen op dezelfde manier 
kunnen versturen in verschillende Lid-Staten. Er zijn echter op alle niveaus interoperabiliteitsproblemen te 
vinden. Op detailniveau, bij voorbeeld, treden er problemen op doordat er geen geharmoniseerde norm is 
voor de afmetingen van enveloppen. 
2.2 NEGATIEVE GEVOLGEN VOOR DE WERKING VAN DE INTERNE MARKT 
De kwaliteit van de universele dienstverlening van de diverse postadministraties loopt sterk uiteen. In 
sommige Lid-Staten wordt 90% van de post binnen één dag besteld (dit is tevens de algemeen aanvaarde 
doelstelling); in andere bedraagt dit aandeel maar 15 a 16%; in weer andere ligt dit cijfer daartussen in (zij 
het meestal dichter bij de 90%). De algemeen aanvaarde en niet bijzonder veeleisende doelstelling voor 
grensoverschrijdende post is bestelling binnen drie werkdagen; deze doelstelling wordt gemiddeld maar voor 
40% gehaald, met grote variaties tussen de verschillende postadministraties. 
Dergelijke variaties hebben grote gevolgen voor die sectoren van het economisch en sociaal leven van de 
Gemeenschap die sterk afhankelijk zijn van postdiensten. Grote verzenders van post zijn onder andere zulke 
belangrijke sectoren als de uitgeverij, financiële diensten, postorderverkoop en reclame. Voor deze sectoren 
kunnen de vermelde variaties in de kwaliteit van de universele dienstverlening tot distorsie leiden. Het is bij 
voorbeeld veel gemakkelijker verzekeringspolissen aan particuliere huishoudens te verkopen in een Lid-Staat 
waar een kwaliteitsniveau van 90% wordt gehaald dan wanneer dit slechts 16% bedraagt. Het is dan 
moeilijker voor een bedrijf om zijn produkten per post te verkopen in een andere Lid-Staat dan voor een 
bedrijf dat in die Lid-Staat is gevestigd. 
Het is waarschijnlijk geen toeval dat bij voorbeeld in een van de Lid-Staten met een bijzonder slechte 
kwaliteit van de postdiensten, de postordersector slechts één vijfde bedraagt van die in andere Lid-Staten 
van vergelijkbare economische grootte. Dit schaadt de mogelijkheden van de postorderbedrijven. Niet 
minder belangrijk is dat het ook de keuzemogelijkheden van de particuliere consument beperkt. Zij die in 
regio's met slechte postdiensten wonen, en dat zijn er nogal wat, bevinden zich daarom in een geïsoleerde 
- 131 -
positie, niet alleen wat betreft het persoonlijke contact dat via de post loopt, maar ook ten aanzien van de 
diensten die via de post kunnen worden bereikt. 
Dergelijke verstoringen van de interne markt zijn niet alleen ten nadele van de verzenders van post, maar 
ook van de ontvangers. Wanneer men van een bepaalde regio van de Gemeenschap de indruk heeft dat 
daarin de universele dienstverlening van mindere kwaliteit is, zullen bedrijven (bij voorbeeld 
postorderbedrijven) minder interesse hebben in deze markt voor hun produkten. pit heeft tot gevolg dat de 
keuzemogelijkheden van de daar wonende potentiële consumenten worden beperkt. 
2.3 ONVOLDOENDE KWALITEIT VAN DE GRENSOVERSCHRIJDENDE DIENSTEN 
Gemeten van ophaling tot bestelling is een binnenlandse postzending gemiddeld 1,5 tot 2 werkdagen 
onderweg, terwijl dit voor intracommunautaire grensoverschrijdende post gemiddeld 4 dagen is. Slechts een 
klein deel van dit verschil kan worden verklaard uit overwegingen van praktische aard die te maken hebben 
met de bedrijfsvoering. Dit kwaliteitsverschil leidt eigenlijk tot een soort "grenseffect". Wanneer men de 
behaalde kwaliteit vergelijkt met de doelstellingen, halen de postadministraties voor intracommunautaire 
briefpost deze slechts voor ongeveer 40%. Daarbinnen is sprake van een grote variatie. 
Dit is waarschijnlijk niet wat de gebruikers verwachten. Bovendien zullen de verwachtingen waarschijnlijk 
zelf steeds hoger worden gesteld naarmate het grensoverschrijdende postverkeer toeneemt. Voor de 
gebruiker is stilstand op dit gebied achteruitgang. Er lijken echter een aantal verbeteringen te hebben 
plaatsgevonden, vooral onder invloed van het invoeren van universele concurrentie (voor een deel ten 
gevolge van inbreuken op uitsluitende rechten die in de praktijk niet meer worden gehandhaafd). Er bestaat 
echter nog steeds een groot verschil tussen de doelstellingen die de postadministraties zichzelf hebben 
opgelegd (zij het om tegemoet te komen aan de eisen van de gebruikers, dan wel uit overwegingen die met 
de bedrijfsvoering te maken hebben) en de werkelijkheid. 
Aangezien doeltreffende grensoverschrijdende communicatie van wezenlijk belang is voor het economisch en 
sociaal leven in de Gemeenschap, dient zij bezorgd te zijn over de onbetrouwbare aard van de 
grensoverschrijdende postdiensten. 
2.4 GEBREK AAN SAMENHANG 
Een van de doelstellingen van de Gemeenschap is voor de eigen samenhang te zorgen. Deze doelstelling is 
duidelijk niet gediend bij de grote verschillen die in de postsector te vinden zijn. Postverzending is een van 
de middelen om berichten of goederen te versturen. Regio's met onbetrouwbare postdiensten bevinden zich 
op dit gebied dus in het nadeel. Dit kan ertoe leiden dat zowel particulieren als bedrijven in dergelijke 
regio's zich afgesneden voelen van de rest van de Gemeenschap. 
Een dergelijke nadelige positie is niet alleen af te meten aan hun eigen vereisten, maar moet ook worden 
vergeleken met de voorwaarden die gelden in andere regio's van de Gemeenschap waar de kwaliteit van de 
universele dienstverlening beter is. 
2.5 DISTORSIE 
In de paragraaf gewijd aan de negatieve gevolgen voor de interne markt werd er reeds op gewezen dat 
verschillen in de kwaliteit van de universele dienstverlening tussen regio's kan leiden tot distorsie in andere, 
van postdiensten afhankelijke sectoren. Daarnaast moet er echter ook op worden gewezen dat de postsector 
zelf al bepaalde distorsies in zich kan bergen. Dat is bij voorbeeld het geval wanneer de omvang van de 
uitsluitende rechten groter is dan vereist om de universele dienstverlening te kunnen garanderen. De Lid­
staten dienen derhalve uit te gaan van het evenredigheidsbeginsel. Een voorbeeld daarvan is te vinden in 
enkele Lid-Staten die direct-mail buiten de concessie hebben geplaatst. 
132 
3. DOELSTELLINGEN VAN DE GEMEENSCHAP 
Om iets te kunnen zeggen over het postbeleid, moeten eerst de doelstellingen van de Gemeenschap ten 
aanzien van de postsector worden besproken. 
3.1 BASISBEGINSELEN 
Op sociaal gebied is het een basisvereiste dat alle burgers, bedrijven en organisaties van de Gemeenschap 
toegang hebben tot communicatiemiddelen en de postdiensten behoren daartoe. Alle burgers, bedrijven en 
organisaties van de Gemeenschap hebben daarom het onvervreemdbare recht op een universele postdienst 
tegen betaalbare tarieven. Terzelfdertijd moet er een maximale keuzevrijheid bestaan, voor zover deze de 
universele dienstverlening niet in de weg staat. 
De universele dienstverlening verleent toegang voor iedereen tot het postsysteem door ophalingsfaciliteiten 
die gemakkelijk kunnen worden gebruikt. Zij verleent ook toegang voor iedereen tot het postsysteem 
doordat postzendingen op alle adressen in de Gemeenschap kunnen worden besteld. 
Er zijn verschillende soorten diensten (of soorten gebruik van diensten) waarvoor het instellen van een 
verplichting tot universele dienstverlening kan worden overwogen. Men kan daarin uiteraard een 
prioriteitenrangorde aanbrengen ten aanzien van de mate waarin de dienstverlening gegarandeerd moet zijn. 
In dit opzicht is het van fundamenteel belang een absolute prioriteit toe te kennen aan de verplichte 
dienstverlening voor postale berichtenzendingen van persoonlijke of geïndividualiseerde aard (in punt 9.1.2 
hieronder wordt gedetailleerder op dit onderwerp ingegaan). 
Bij het vaststellen van de omvang van de universele dienstverlening moeten ook bepaalde normen ten 
aanzien van die dienstverlening in de beschrijving worden opgenomen, zoals de frequentie waarmee men 
toegang heeft tot de ophalings- en bestellingspunten. Er moeten ook normen voor de snelheid en de 
betrouwbaarheid in voorkomen, evenals voor eventuele aansprakelijkheden (ook ten aanzien van onderzoek 
naar aanleiding van klachten en antwoord daarop), om te kunnen beantwoorden aan de verwachtingen die de 
klant van een standaard-briefpostdienst heeft. De eis van universele dienstverlening is daarom gebaseerd op 
gebruikerseisen, die in de tijd kunnen variëren. 
3.2 TENUITVOERLEGGING 
De universele dienstverlening brengt netwerkkosten met zich mee, omdat de kostenverschillen voor de 
verschillende gebieden met elkaar moeten worden verrekend. Dergelijke netwerken kennen een 
kostenstructuur met een aanzienlijke niet-variabele component, met name voor ophaling en bestelling. 
De levensvatbaarheid en continuïteit van de universele dienstverlening kunnen niet worden gewaarborgd 
zonder een of andere vorm van bescherming, zodat de genoemde vaste "netwerkkosten" kunnen worden 
gespreid over een zodanig groot aantal eenheden dat de daaruit voortvloeiende kosten per eenheid voor 
iedereen betaalbaar blijven. Deze bescherming kan worden gegeven in de vorm van een concessie waarbij 
uitsluitende en bijzondere rechten aan de leverancier of leveranciers van de diensten worden verleend. 
Het zou tot geldverspilling leiden wanneer meerdere leveranciers van postdiensten parallelle netwerken voor 
standaarddiensten naast elkaar opbouwen (dit kan ook tot een lager niveau van de dienstverlening leiden, 
wanneer de leveranciers de kwaliteit ervan verlagen om kosten te besparen). Er moet voorts op worden 
gewezen dat andere exploitanten dan de postadministraties niet geïnteresseerd lijken te zijn in het aanbieden 
van een universele dienst via een onafhankelijk netwerk. Indien de kosten van één enkel universeel netwerk 
kunnen worden gedeeld, bij voorbeeld wanneer een postadministratie zowel concessiediensten als niet-
concessiediensten aanbiedt, wordt het evenwel mogelijk het concessiegedeelte verder te verkleinen. 
- 133 
Een van de voordelen van het verlenen van uitsluitende rechten is dat de concessiehoudende exploitant 
daardoor kan doorgaan met het aanbieden van één enkel eenheidstarief (péréquation tarifaire). Dit alleen is 
echter geen voldoende rechtvaardiging voor het instellen van een concessie. 
Het is helemaal niet zo dat alle zendingen die via het universele netwerk worden verzonden, onder de 
concessie moeten vallen. Er zijn zendingen die, hoewel zij onder de verplichte universele dienstverlening 
vallen, het niet nodig hebben door een concessie te worden beschermd. 
Verder zijn er andere meer gespecialiseerde diensten die, ook al maken zij misschien gebruik van het 
universele netwerk, daarom het bestaan daarvan nog niet rechtvaardigen. Dergelijke diensten (zoals 
expresdiensten of bepaalde postale financiële diensten zoals postwissels), die alle op de vrije markt worden 
aangeboden, dragen ertoe bij de kosten van het netwerk verder te spreiden en kunnen er daarom ook toe 
bijdragen de nodige omvang van de concessie te verminderen. 
Daar waar verschillende diensten, al dan niet onder de concessie vallend, van hetzelfde netwerk gebruik 
maken, moeten geschikte systemen en controlemethoden worden ingesteld om de boekhouding over dit 
gebruik te voeren. Wat dergelijke controlemechanismen nu precies moeten inhouden, zal nader moeten 
worden overeengekomen. 
4. VASTSTELLEN VAN HET CONCESSIEGEDEELTE 
Doel is het vaststellen van de oplossing die zo min mogelijk beperkingen inhoudt en toch zorg draagt voor 
een netwerk voor standaarddiensten waarmee aan alle burgers en organisaties van de Gemeenschap een 
universele dienstverlening kan worden aangeboden. 
Het algemene beginsel daarbij is dat de grenzen van de concessie door de Gemeenschap dienen te worden 
vastgesteld. Men zou echter in de individuele Lid-Staten van deze grenzen kunnen afwijken om twee 
verschillende redenen. 
Ten eerste omdat de regelgevende instantie en/of de nationale overheid verplicht is (door het Verdrag van 
Rome en, waarschijnlijk, door de nationale wetgeving) om een concessiegedeelte vast te stellen waarvan de 
omvang evenredig moet zijn aan de beoogde doelstellingen (dit evenredigheidsbeginsel vraagt in feite om de 
grootst mogelijke mate van concurrentie waarbij de doelstellingen nog kunnen worden gehaald). Voor 
sommige Lid-Staten kan dit beginsel van evenredigheid leiden tot een kleinere omvang van de concessie dan 
hetgeen door de Gemeenschap zou worden vastgesteld. 
Ten tweede kan voor andere Lid-Staten, waar de toepassing van het gemeenschapsrecht een bedreiging 
vormt van de doelstelling van de universele dienstverlening, in sommige gevallen een uitzondering worden 
gemaakt in de mate die door artikel 90, lid 2, wordt toegestaan. 
Onder standaarddiensten wordt verstaan de universele dienstverlening voor basis-postzendingen. Hieronder 
vallen zowel berichten (brieven, briefkaarten en drukwerk) als goederenzendingen (postpakketten en 
pakketten). 
De verschillende fasen van de standaarddienst kunnen worden omschreven als ophaling, sortering, vervoer 
en bestelling aan de geadresseerde (dan wel overhandiging aan een andere postadministratie voor bestelling 
aan de geadresseerde). Deze fasen zijn in de exploitatie duidelijk van elkaar te onderscheiden. Zij 
verschillen ook ten aanzien van kostenstructuur en rendabiliteit van elkaar. Het plaatsen van bepaalde 
diensten in het concessiegedeelte is economisch gerechtvaardigd doordat het zorgt voor een voldoende groot 
volume waarover de vaste kosten van het netwerk kunnen worden gespreid, zodat de kosten per eenheid 
laag kunnen worden gehouden en de tarieven voor iedereen betaalbaar blijven. De belangrijkste component 
van de vaste kosten voor briefpost betreft de bestelling. Ook de ophaling van de post in brievenbussen die 
langs de openbare weg staan opgesteld (lichting) leidt tot aanzienlijke vaste kosten. 
- 134-
De kwaliteit van de dienstverlening verschilt van geval tot geval, maar daarvoor bestaan meestal geen 
gegarandeerde maatstaven (in tegenstelling tot hetgeen voor veel expresdiensten wel geldt). Voor brieven 
behoren de mogelijkheid tot aangetekend schrijven en poste-restante ook tot het standaard-dienstenpakket. 
De regelgevende instanties dienen erop toe te zien dat een dergelijke standaard-dienstverlening aangeboden 
blijft worden tot aan een bepaalde gewichtsgrens. Een deel van deze diensten (bij voorbeeld voor pakketten 
en zwaardere briefpost of pakketpost) wordt buiten de concessie geleverd (dergelijke verplichte niet-
concessiediensten worden gedetailleerder besproken in punt 7 hieronder). 
Hoewel er nog geen gemeenschappelijke definitie is opgesteld van de diensten waarvoor de universele 
dienstverlening verplicht moet zijn, moet erop worden gewezen dat de omvang van de universele 
dienstverlening vrijwel zeker groter zal zijn dan die van de concessiediensten. Het lijkt voorts vast te staan 
dat de concessie in de eerste plaats gericht moet zijn op de diensten waarvan de universele levering absoluut 
essentieel is, dat wil zeggen postale berichtenzendingen van persoonlijke of geïndividualiseerde aard (dit 
concept vraagt om een verdere verheldering en in punt 9.1.2 hieronder wordt daarop ingegaan). 
De criteria (onder andere met betrekking tot gewicht en tarief) voor het al dan niet in de concessie indelen 
van standaard-postzendingen met een persoonlijk of geïndividualiseerd karakter, worden hieronder in 
punt 10 gedetailleerd besproken. Elke dienst die niet onder deze definitie valt, valt niet onder de concessie; 
in gerechtvaardigde gevallen kunnen zonodig echter wel beperkingen worden opgelegd. 
De concessie betreft dus geadresseerde standaardzendingen die geen drukwerk of goederen bevatten. De 
zendingen in de onderstaande (onvolledige) lijst behoren niet tot het concessiegedeelte: 
dagbladen, tijdschriften, boeken (omdat dit drukwerk is); 
pakketten (omdat dit goederenzendingen zijn); 
expreszendingen (omdat dit geen standaarddienst is); 
ongeadresseerde zendingen (omdat zij niet geadresseerd zijn). 
Bij wijze van toelichting op de algemene voorstellen die hier worden uiteengezet, kan het nuttig zijn 
uitgebreider in te gaan op het beginsel van terpostbezorging en bestelling door de klant zelf (punt 5), op het 
concept van de verplichte dienstverlening (punt 6) en op de stand van zaken betreffende de regelgeving op 
het gebied van nieuwe diensten (punt 7). Daarna dient de vraag te worden gesteld of sommige 
grensoverschrijdende diensten onder de concessie dienen te vallen (punt 8). Daarna pas kan de definitie van 
het concessiegedeelte gedetailleerd worden besproken. 
5. BESTELLING EN TERPOSTBEZORGING DOOR DE KLANT ZELF 
Klanten die hun eigen post bestellen genieten bepaalde rechten die boven die van de exploitanten uitgaan. De 
klanten hebben ook sommige bijzondere rechten wanneer zij hun post zelf afgeven (ter post bezorgen). 
5.1 BESTELLING DOOR DE KLANT ZELF (ZELFBEZORGING) 
Wie post te verzenden heeft, moet deze zelf kunnen bestellen, zij het in eigen land of in een andere Lid­
staat. De toepassing van het beginsel van zelfbezorging in de Gemeenschap wordt wat ingewikkelder in het 
geval van dochtermaatschappijen van bedrijven. De toepassing is ook minder duidelijk in het geval van 
filialen van een en hetzelfde bedrijf in verschillende landen, die voor elkaar post zouden bestellen. 
Een ander interessant geval is documentenuitwisseling. Deze vindt plaats in gebouwen waarin de deelnemers 
brievenbussen kunnen huren waarin de andere deelnemers direct post kunnen bezorgen en waaruit zij hun 
eigen post rechtstreeks kunnen halen (het zou voor de postadministraties uiteraard vrij eenvoudig zijn, 
- 135 
tenminste ten aanzien van de daarvoor benodigde vaardigheden en accommodatie, om hun postbus- of poste-
restante-faciliteiten zodanig uit te breiden dat zij diensten kunnen aanbieden die te vergelijken zijn met wat 
particuliere exploitanten op dit gebied te bieden hebben). 
De Lid-Staten dienen documentenuitwisseling als hierboven beschreven dus toe te staan. Om de flexibiliteit 
die de klanten wordt geboden nog te verhogen, moeten alle Lid-Staten deze documentenuitwisselingen ook 
toestaan met elkaar post uit te wisselen, tenzij vast staat dat dit de universele dienstverlening van de 
postadministratie schaadt. Voor zendingen die verder echter voldoen aan de criteria van de concessie, 
mogen noch de ophaling bij degene die de zending ter post bezorgt, noch de bestelling ervan bij de 
geadresseerde worden uitgevoerd door een ander dan de concessiehouder (naar alle waarschijnlijkheid: de 
postadministratie) dan wel de klant waar de brief van uit gaat. 
5.2 TERPOSTBEZORGING DOOR DE KLANT ZELF (ZELF POSTEN) 
Wat betreft het recht van potentiële gebruikers om zelf hun post ter post te bezorgen, is enige verheldering 
gewenst, teneinde aan te geven waar zij dat dan mogen doen en voor welke bestemmingen. Er moet met 
nadruk op worden gewezen dat het hier gaat om posten (bij een postadministratie) door de klant zelf, zonder 
dat daarbij enige tussenpersoon in het land van de klant betrokken is. 
Alle Lid-Staten aanvaarden dat een klant op hun eigen grondgebied een onder de concessie vallende zending 
waar dan ook op het nationale grondgebied mag posten, wanneer het een binnenlandse zending betreft. Alle 
postadministraties passen dit beginsel toe, zij het in sommige gevallen op basis van contracten (die 
gewoonlijk het posten bij een overeengekomen postkantoor voorschrijven). 
Met betrekking tot de post die klanten zelf over de grens brengen om deze af te geven bij een 
postadministratie voor (binnenlandse) bestelling op het grondgebied van die administratie, was er tot nu toe 
sprake van een enigszins inconsistente houding van de Lid-Staten en hun postadministraties. In de rol van 
ontvangende (of "binnenkomende") administratie hebben alle postadministraties dit in de praktijk 
goedgekeurd. De postadministraties in het "uitgaande" land hebben deze handelwijze vaak beschouwd als 
een inbreuk op hun monopolie. Deze handelwijze schijnt thans echter door alle postadministraties te worden 
geaccepteerd. 
Daarbij komt dat in dit Groenboek de mogelijkheid aan de orde wordt gesteld om grensoverschrijdende 
diensten in het niet-concessiegedeelte te plaatsen (zie hieronder in punt 8). De klant kan daardoor ook 
gebruik maken van een particuliere exploitant, in plaats van zelf over de grens te gaan posten. En het kan 
niet de bedoeling zijn dat een klant die zelf ter post bezorgt een restrictievere behandeling krijgt dan een 
derde die diensten verleent in het land van de klant. 
Voor binnenlandse post, die moet worden besteld in hetzelfde land als waar de klant is gevestigd, zou deze 
misschien de mogelijkheid willen hebben zijn post in een ander land te brengen om die daar te posten voor 
bestelling in zijn eigen land. Het is van belang dat uitsluitende rechten die de concessiehouder zijn verleend 
geen inbreuk mogen vormen op het recht van de klant om voor deze handelwijze te kiezen en daardoor 
gebruik te maken van de vrijheid van dienstverlening. 
Er dienen echter wel maatregelen te worden getroffen om ervoor te zorgen dat een dergelijke handelwijze 
de universele dienstverlening in het land van de klant niet in gevaar brengt. Daarom moet erop worden 
toegezien dat de postadministratie in het land van bestemming de post inderdaad bestelt (voor zover de post 
verder voldoet aan de criteria van de concessie), en ten tweede moet de bestellende postadministratie voor 
de bestelling een vergoeding ontvangen die de daarvoor gemaakte kosten in voldoende mate compenseert. 
Zoals reeds vermeld betreft deze discussie over post die in een ander land wordt gepost voor bestelling in 
het (oorspronkelijke) land van de klant vooral de rechten van de klant die zijn post zelf ter post bezorgt. 
Derden die zulks voor de klant doen, bevinden zich juridisch gesproken in een andere positie en daarop zal 
in punt 8.3 hieronder uitgebreider worden ingegaan. 
- 136-
6. VERPLICHTE DIENSTEN 
Wanneer het verlenen van een bepaalde dienst verplicht is gesteld, dan wordt dit een verplichte dienst 
genoemd (soms spreekt men ook wel van "opgedragen diensten"). In de postsector houdt een dergelijke 
verplichte dienstverlening meestal verband met een verplichting tot een universele dienstverlening, zodat een 
verplichte dienst meestal een dienst is die door een exploitant (of door meerdere exploitanten samen) in het 
gehele gebied moet worden geleverd. 
Zoals in punt 3 hierboven werd besproken, is de fundamentele reden voor het instellen van een concessie de 
noodzaak een universele dienstverlening te bereiken op het hele grondgebied. Daaruit volgt dat alle diensten 
die onder de concessie vallen universeel moeten worden aangeboden. Dergelijke diensten zijn dus verplichte 
concessiediensten. 
Er kunnen ook andere diensten zijn die een verplicht karakter hebben, maar die niet-concessiediensten zijn. 
Dergelijke verplichte diensten kunnen nodig zijn om tegemoet te komen aan bepaalde nationale of 
communautaire doelstellingen ten aanzien van de dienstverlening. Deze diensten worden hieronder apart 
besproken. Omdat dergelijke diensten op de vrije markt (onder concurrentie) worden aangeboden, is het ook 
nodig enigszins op de financiering ervan in te gaan. 
Onder de concessie vallende diensten zijn verplichte diensten, en dit brengt dus ook een aantal 
verplichtingen met zich mee voor de leverancier van de concessiediensten. Enige mogelijke verplichtingen 
worden hieronder in de punten 13, 14 en 15 besproken. Er dient ook aandacht te worden geschonken aan de 
vraag in hoeverre deze verplichtingen relevant kunnen zijn voor de verplichte diensten. Dit zou ervan af 
kunnen hangen of de diensten verplicht zijn op communautaire schaal of alleen nationaal. 
6.1 OP COMMUNAUTAIR NIVEAU VERPLICHTE DIENSTEN 
Er zal een definitie voor de concessie worden opgesteld die voor de gehele Gemeenschap geldt. Daarbij zal 
gebruik worden gemaakt van een gewichtsgrens die in alle Lid-Staten geldig is en een tariefgrens die per 
Lid-Staat kan worden vastgesteld (hierop wordt gedetailleerder ingegaan in punt 10 hieronder). 
De Lid-Staten zullen het recht hebben een concessie in te stellen die beperkter van omvang is dan hetgeen 
op communautair niveau wordt vastgesteld. Zij dienen er echter wel op toe te zien dat de universele 
dienstverlening op hun grondgebied gegarandeerd is tot aan de daarvoor vastgestelde minimumvoorwaarden. 
De volledige reeks van op communautair niveau vastgestelde concessiediensten vormt dus een onderdeel van 
de verplichte diensten. Al kunnen de Lid-Staten besluiten sommige van deze diensten niet in het 
concessiegedeelte te plaatsen, zij blijven hun verplicht karakter behouden. 
6.2 OP NATIONAAL NIVEAU VERPLICHTE DIENSTEN 
Het kan voorkomen dat een Lid-Staat de verplichting tot universele dienstverlening ook buiten de 
Gemeenschap wenst te garanderen. Deze kan alweer worden opgelegd aan een enkele exploitant (meestal de 
postadministratie) of aan verschillende exploitanten die in samenwerkingsverband voor de universele 
dienstverlening zorgen. 
Teneinde te bepalen of zij dergelijke verplichte niet-concessiediensten wensen in te stellen, zullen de Lid-
Staten natuurlijk moeten nagaan wat de op hun grondgebied bestaande behoeften zijn. Zij zullen ook 
rekening moeten houden met de door het Wereldpostverdrag opgelegde verplichtingen. Het is in dit verband 
van belang op te merken dat artikel 20 (voorheen artikel 19) van het Wereldpostverdrag de 
postadministraties van de lidstaten de verplichting lijkt op te leggen om te zorgen voor een universele 
dienstverlening tot 2 kg, en zelfs tot 5 kg voor bepaalde soorten drukwerk. De op communautaire schaal 
vastgestelde gewichtsgrens voor de concessie zal duidelijk lager liggen. 
- 137 -
6.3 FINANCIERING 
Het is belangrijk zich de financiële implicaties van deze verplichtingen te realiseren. Deze hangen 
voornamelijk af van de mate waarin de verleende diensten winstgevend zijn. Dit hangt op zijn beurt af van, 
onder andere, de tarieven en de hoeveelheid extra postverkeer die dank zij de concessie aan de exploitant 
toevalt. 
Wanneer de daarvoor gevraagde tarieven correct zijn, is er geen reden waarom verplichte diensten die niet 
onder de concessie vallen niet winstgevend zouden zijn. Het verlenen van deze diensten leidt alleen tot 
verlies wanneer zij onder de kostprijs worden verkocht, bij voorbeeld in de vorm van preferentiële tarieven 
en/of wanneer de markt wordt afgeroomd doordat het tarief op basis van de péréquation tarifaire is 
vastgesteld. 
Wat de tweede mogelijkheid betreft, lijkt het niet onredelijk, aangezien deze diensten in het niet-
concessiegedeelte worden geleverd, om grote gebruikers een per regio verschillend tarief aan te bieden, 
ofwel met één enkel tarief te werken in het hele land, maar dan wel met een exclusiviteitsbeding dat ook 
daadwerkelijk moet kunnen worden opgelegd. 
Wanneer ondanks dit alles de verplichte dienstverlening in het niet-concessiegedeelte nog steeds niet 
winstgevend is, zal het nodig zijn, maar alleen als laatste redmiddel, om financiering uit andere bronnen te 
overwegen. Dit zou kunnen in de vorm van externe subsidies (bij voorkeur van de instantie die de 
verplichting oplegde) of door middel van kruissubsidiëring. 
In beide gevallen dient te worden vastgesteld op welke punten de verplichte dienstverlening tot verliezen 
leidt (zonder daarbij de gehele sector van de verplichte diensten op een hoop te vegen). Het moet mogelijk 
zijn de verliesgevende activiteiten specifiek toe te wijzen aan bepaalde gebieden en om de kosten en 
inkomsten die verbonden zijn met het verlenen van de verplichte diensten in die gebieden te kwantificeren 
(dit zullen in het algemeen de gebieden zijn waarin de niet tot universele dienstverlening verplichte 
exploitanten minder geïnteresseerd zijn in het concurreren met de concessiehouder). Elke vorm van subsidie 
of kruissubsidie kan en moet daarom volledig doorzichtig worden gemaakt (zie ook punt 15.2 hieronder). 
7. NIEUWE DIENSTEN 
Het algemene streven naar universele dienstverlening tegen betaalbare tarieven heeft geleid tot het standpunt 
dat sommige concessiediensten een toereikende garantie moeten bieden voor het voldoende laag kunnen 
houden van de kosten per eenheid. Dit inkomsten/volumeniveau moet zowel kunnen worden bereikt met de 
thans bestaande als met de te verwachten verkeersintensiteit. 
Een logische conclusie hiervan lijkt dan ook dat nieuwe diensten die voor extra postverkeer zorgen, buiten 
de concessie moeten vallen. Het is echter misschien niet in alle gevallen duidelijk of het wel om extra 
verkeer gaat; het zou bij voorbeeld ook kunnen gaan om verkeer dat aan de "traditionele" diensten wordt 
onttrokken ten gunste van een nieuwe dienst. 
De juridische situatie dient goed gedefinieerd te zijn. Een nieuwe dienst zal niet slechts in details van een 
bestaande concessiedienst mogen verschillen (er kan op worden gewezen dat bepaalde vormen van het in 
punt 9.4 hieronder beschreven prepostaal werk onder deze beperkte definitie kunnen vallen). 
Een nieuwe dienst zou veeleer duidelijk verschillend moeten zijn vooraleer kan worden besloten dat hij niet 
onder de concessie valt (zo lijkt een documentenuitwisselingsdienst dan ook terecht onder het niet-
concessiegedeelte te vallen, terwijl een nationale briefpostdienst waarbij de post bij de klant zelf wordt 
opgehaald, wel in het concessiegedeelte zou blijven). 
De regelgevende instanties van elk van de Lid-Staten (en misschien de Gemeenschap) moeten van geval tot 
geval bepalen welk verschil nu wel of niet "significant" is. Bij het nemen van een desbetreffend besluit 
dienen vanzelfsprekend steeds de uit het Verdrag van Rome voortvloeiende verplichtingen in acht te worden 
- 138 
genomen, met name het beginsel van het vrij verrichten van diensten en de mededingingsregels van de 
Gemeenschap. 
Wanneer een nieuwe dienst een noodzakelijk onderdeel wordt voor het bereiken van de doelstelling van de 
universele dienstverlening, kan worden overwogen deze in het concessiegebied op te nemen, in 
overeenstemming met in de punt 4 hierboven gegeven criteria. 
8. GRENSOVERSCHRIJDEND POSTVERKEER 
Men dient zich af te vragen of onder de concessie evengoed grensoverschrijdende als binnenlandse diensten 
moeten vallen, of dat daartussen een onderscheid moet worden gemaakt. In de onderstaande bespreking 
worden intracommunautaire en internationale grensoverschrijdende diensten apart behandeld. 
8.1 INTRACOMMUNAUTAIR POSTVERKEER 
De fundamentele reden voor het instellen van een concessiegedeelte is sociaal van aard: het verzekeren van 
een universele dienstverlening. Hieraan is vanzelf een economische reden gekoppeld: de bescherming van 
het netwerk voor de universele dienstverlening door middel van uitsluitende rechten. Deze economische 
reden is gebaseerd op de economische realiteit van een netwerk met (hoge) vaste kosten. Significante 
verminderingen in de verkeersintensiteit leiden bij dergelijke netwerken tot verhoogde kosten per eenheid, 
waardoor het gebruik ervan duurder wordt en de levensvatbaarheid in gevaar kan komen. 
Voor het intracommunautaire verkeer gaat deze redenering niet helemaal op, omdat het aandeel variabele 
kosten vrij hoog is. De elementen van het netwerk die met de vaste kosten verband houden (de langs de 
openbare weg opgestelde brievenbussen in het uitgaande land en de bestellingsdienst in het inkomende land) 
zijn beschermd. Economisch gezien is er geen enkele reden om niet tot liberalisatie over te gaan, behalve 
het feit dat de bestellende postadministratie misschien onvoldoende compensatie ontvangt voor de gemaakte 
kosten (al doet dit probleem zich reeds voor onder het UPU-systeem). De postadministraties hebben echter 
al een aantal stappen ondernomen om dit te verhelpen en dit Groenboek doet nog een aantal voorstellen tot 
hervorming. 
Er lijken geen zwaarwegende economische redenen te zijn voor het plaatsen van intracommunautaire 
diensten in het concessiegedeelte en er zijn zelfs redenen van operationele aard om dat niet te doen. 
In feite is de kwaliteit van de grensoverschrijdende dienstverlening door de postadministraties inderdaad 
minder goed dan hun binnenlandse dienstverlening. De Gemeenschap heeft zich ten doel gesteld dit verschil 
weg te nemen (en daarmee het "grens-effect" te beperken). De regelgeving moet worden gekozen in 
overeenstemming met deze doelstelling. Waarschijnlijk is een liberalisatie van deze markt het aangewezen 
middel om de dienstverlening te verbeteren. 
Een dergelijke liberalisatie brengt misschien een aantal problemen van regelgevende aard met zich mee. In 
het bijzonder bestaat het gevaar dat gewone binnenlandse post, die binnen de criteria van het 
concessiegebied valt, wordt doorgegeven als betrof het grensoverschrijdende post, teneinde de concessie te 
omzeilen. Een dergelijke handelwijze zou de economische basis waarop de universele dienstverlening berust 
in gevaar brengen en dient derhalve te worden voorkomen. 
Kortom, er zijn dwingende redenen om de klanten een betere dienstverlening te geven door middel van 
uitgebreidere keuzemogelijkheden. Daarom dient te worden overwogen intracommunautaire post buiten het 
concessiegedeelte te plaatsen. Als een Lid-Staat bevreesd is dat dit de universele dienstverlening op zijn 
grondgebied in gevaar brengt, kan een uitzondering worden gemaakt in de mate die door artikel 90, lid 2, 
wordt toegestaan. Er wordt erkend dat er een probleem bestaat ten aanzien van controle door de regelgever 
en er zullen daarvoor geschikte controlesystemen worden ingesteld. De Commissie zal hiervoor, in 
samenwerking met de Lid-Staten, de nodige voorstellen doen. 
- 139-
Het ligt voor de hand dat men een aantal Lid-Staten een overgangsperiode moet gunnen, wanneer deze 
diensten daar thans nog onder de concessie vallen. De lengte van deze periode zal van geval tot geval 
moeten worden vastgesteld. 
Al is de algemene strekking in dit Groenboek dat intracommunautaire grensoverschrijdende post buiten het 
concessiegedeelte dient te worden geplaatst, er zou voor dit postverkeer wel een verplichting tot universele 
dienstverlening blijven bestaan. De postadministratie in het uitgaande land blijft verplicht tot universele 
dienstverlening in de vorm van het beschikbaar stellen van brievenbussen en soortgelijke faciliteiten voor de 
terpostbezorging van de grensoverschrijdende post die de klanten wensen te posten. De postadministratie in 
het inkomende land blijft verplicht tot universele dienstverlening ten aanzien van de bestelling van post die 
afkomstig is van een andere Lid-Staat, wanneer de afzender, de exploitant of de uitgaande postadministratie 
daarom vraagt. 
In bijlage 15 wordt uitgebreider ingegaan op de vraag of intracommunautair postverkeer onder de concessie 
dient te vallen. 
8.2 INTERNATIONAAL POSTVERKEER 
Onder internationaal postverkeer wordt verstaan postverkeer dat uitgaat van de EG voor bestelling 
daarbuiten, of postverkeer van buiten de EG voor bestelling daarbinnen (respectievelijk uitgaand en 
binnenkomend internationaal postverkeer). In beide gevallen valt te overwegen dit postverkeer buiten de 
concessie te plaatsen. Als een Lid-Staat bevreesd is dat dit de universele dienstverlening op zijn grondgebied 
in gevaar brengt, kan een uitzondering worden gemaakt in de mate die door artikel 90, lid 2, wordt 
toegestaan. De liberalisatie van binnenkomende internationale post kan aanleiding geven tot dezelfde 
problemen ten aanzien van controle door de regelgever als die van de intracommunautaire 
grensoverschrijdende post. Ook hiervoor dienen adequate controlemechanismen te worden ingesteld. 
Indien dit postverkeer thans nog onder de concessie valt, kan het nodig zijn voor bepaalde Lid-Staten in een 
overgangsperiode te voorzien. Naar alle waarschijnlijkheid zal dat voor internationaal postverkeer echter 
minder nodig zijn dan voor intracommunautaire grensoverschrijdende post. 
8.2.1 UITGAAND INTERNATIONAAL POSTVERKEER 
Voor uitgaand internationaal postverkeer zijn de economische voorwaarden ongeveer dezelfde als voor 
intracommunautair verkeer, met twee uitzonderingen. Ten eerste zullen de kosten waarschijnlijk hoger zijn 
(vanwege het grotere aandeel luchtvervoer en de grotere afstanden waarover de postzendingen moeten 
worden vervoerd); er dient op te worden gewezen dat vrijwel al deze kosten variabele kosten zijn. 
Ten tweede is uitgaande internationale post meestal zeer winstgevend, al worden de hiermee gemaakte 
winsten ten dele gebruikt door de postadministraties ter compensatie van de op binnenkomend 
grensoverschrijdend postverkeer geleden verliezen, aangezien de hiermee verband houdende kosten meestal 
onvoldoende worden gedekt door de eindvergoedingen. Het bestaan van dergelijke vormen van 
kruissubsidiëring is uiteraard geen rechtvaardiging voor het kiezen voor een regelgeving die deze zou 
billijken. 
Al zijn de economische omstandigheden voor uitgaande internationale post vergelijkbaar met die voor 
intracommunautaire post, politiek gezien gaat het om geheel verschillende zaken. Het valt voor 
intracommunautaire post te verdedigen dat post van Parijs naar Marseille en van Parijs naar Brussel dezelfde 
behandeling dienen te krijgen. Voor internationale post gaat dit argument echter niet op. 
Daaraan dient te worden toegevoegd dat het argument betreffende de expertise in luchtvervoer (besproken in 
bijlage 15, punt 2.3) meer kracht heeft in het geval van internationaal postverkeer. In verband met het 
grotere aandeel van door de lucht vervoerde zendingen en de mogelijke complexere routering, is het goed 
- 140-
mogelijk dat particuliere exploitanten, waarvan een groot deel vaak gespecialiseerd is in luchtvervoer, tot 
een (duidelijk) betere dienstverlening in staat zijn dan bepaalde postadministraties. 
Kan men de klanten in de Gemeenschap de mogelijke voordelen van het inzetten van particuliere 
exploitanten voor internationaal postverkeer ontzeggen? Daarnaast is het ook mogelijk dat bepaalde 
postadministraties beter in staat zijn voor grensoverschrijdend postverkeer te zorgen dan andere; ook in dit 
geval lijkt het nuttig de potentiële klanten toegang te kunnen garanderen tot die organisaties die een grotere 
expertise en betere dienstverlening kunnen bieden. 
Kortom, er zijn sterke argumenten aan te voeren om uitgaand internationaal postverkeer niet in het 
concessiegedeelte te plaatsen; dit wordt dan ook overwogen. 
8.2.2 BINNENKOMEND INTERNATIONAAL POSTVERKEER 
Het onderwerp binnenkomend internationaal postverkeer dient eveneens te worden besproken. Op dit gebied 
zijn er grote verzenders van post te vinden buiten de EG, die hun postzendingen voor de EG misschien wel: 
zouden willen bundelen in een enkel distributiecentrum binnen de EG. Er wordt overwogen dergelijke post 
net zoals de overige grensoverschrijdende poststromen buiten de concessie te plaatsen. Zoals voor 
intracommunautaire post reeds besproken, dient dan wel te worden voorzien in adequate 
controlemechanismen om te verhinderen dat binnenlandse post die binnen de concessie valt via het 
internationale postsysteem wordt verzonden om daarmee de uitsluitende rechten van de concessiehouder te 
omzeilen. 
Er dient op te worden gewezen dat, gezien vanuit het standpunt van de Lid-Staat van uiteindelijke 
bestemming, deze post er als intracommunautaire post kan uitzien. De agenda die geldt voor uitgaand 
internationaal postverkeer dient echter ook van toepassing te zijn op binnenkomend internationaal 
postverkeer. Voor zover dat nog niet het geval is, dient dit soort post met onmiddellijke ingang buiten de 
concessie te worden geplaatst. 
8.2.3 GATS 
De tenuitvoerlegging van de tariefvoorstellen die in punt 15 hieronder worden besproken, kan tot een 
kunstmatig probleem leiden, namelijk wanneer men - om zich te onttrekken aan de intracommunautaire 
eindvergoedingen die aan alle EG-postadministraties kunnen worden opgelegd - intracommunautaire post 
buiten de EG zou brengen voor remailing daarheen tegen UPU-tarieven (voor bepaalde zendingen zouden de 
UPU-tarieven lager zijn dan die welke tussen EG-postadministraties gelden). 
Dergelijke praktijken, die geen waarde toevoegen, maar alleen maar bedoeld zijn om het EG-beleid te 
omzeilen, zijn onaanvaardbaar. 
De regels en verplichtingen die thans in het kader van de GATS (General Agreement on Trade in Services, 
de Algemene Overeenkomst betreffende de handel in diensten) worden overwogen, zouden de Gemeenschap 
niet verplichten dergelijke omzeilende praktijken toe te staan. Wanneer zich in de toekomst veranderingen in 
deze situatie voordoen, dienen mogelijke oplossingen voor dit probleem te worden uitgewerkt in overleg met 
de handelspartners. Afgezien van het onderwerp van de tarieven en eindvergoedingen, zullen de Lid-Staten 
tot alle nodige aanpassingen moeten overgaan teneinde te voldoen aan de in dit kader aangegane 
verplichtingen, vooral betreffende de toegang tot concessiediensten. 
8.3 OVERIGE ONDERWERPEN 
Het vanzelfsprekende algemene beginsel van het vrij verrichten van diensten geldt tevens voor de 
handelwijze die erin bestaat postzendingen door derden een land uit te laten voeren met de bedoeling deze in 
een tweede land te posten met als bestemming het land van herkomst (vaak A-B-A-remailing genoemd), met 
- 141 -
name wanneer daarbij in het tweede land enige vorm van extra dienstverlening wordt verricht die duidelijk 
waarde toevoegt aan de dienst als geheel. 
Wanneer de zendingen voor het overige echter voldoen aan de criteria van de concessie van de binnenlandse 
post in het land van herkomst (A), vormen dergelijke activiteiten een inbreuk op de bijzondere en exclusieve 
rechten van de concessiehouder in dat land. De particuliere exploitant die de post in land A ophaalt, treedt 
dan namelijk in concurrentie met de concessiehouder. 
Dit is vooral van toepassing op postzendingen die daadwerkelijk fysiek worden vervoerd. De situatie is 
anders wanneer het eerste deel van de beschreven handelwijze (het uit land A uitvoeren van de 
postzendingen) niet echt fysiek plaatsvindt. Het vervoer is dan eerder "metaforisch" van aard; de inhoud (de 
tekst) van de zendingen wordt in land A gereed gemaakt en naar land B gestuurd. Daar wordt dit materiaal 
dan omgezet in een direct-mailing (of een te verzenden publikatie); het materiaal wordt gedrukt en van 
enveloppen voorzien. Vervolgens worden deze poststukken, nog steeds in land B, gepost voor verzending 
naar land A, waar het materiaal oorspronkelijk vandaan kwam. 
Vanuit postaal oogpunt gezien betreft het hier echter post die uitgaat van het land waar de stukken gedrukt 
werden. Wanneer men dit principe niet zou toepassen, zouden de postadministraties te gemakkelijk 
beslissingen kunnen nemen die de handel in drukwerk in de Gemeenschap in gevaar brengen. 
Een vergelijkbare opmerking valt te maken over tekst, gegevens of beelden die elektronisch over de grens 
worden verzonden, om daar in een gedrukte vorm te worden omgezet die eventueel ook weer als poststuk 
naar het land van oorsprong kan worden teruggezonden. De postale regelgeving mag geen belemmering 
gaan vormen voor de handel in informatie of voor telecommunicatiediensten (eventuele invloeden op 
informatiestromen kunnen bij de vestigingskeuze van bedrijven een grote rol spelen). 
Het kan uiteraard ook zijn dat het lage tarief voor de verzending van drukwerk in het land waar de afdruk 
werd gemaakt deel uitmaakt van de totale kostenberekening die ertoe leidde dat het afdrukken juist daar 
werd uitbesteed. Dit is een argument te meer om ervoor te zorgen dat de eindvergoedingen zoveel mogelijk 
aan de ermee verbonden kosten van bestelling gerelateerd zijn. 
9. OMVANG VAN DE CONCESSIE - BIJZONDERE ASPECTEN 
Een aantal details ten aanzien van het vaststellen van de omvang van de concessie die mogelijk voor 
problemen kunnen zorgen, worden hieronder besproken. 
9.1 DEFINITIEPROBLEMEN 
Hierboven werd gesteld dat briefpost in aanmerking komt voor plaatsing in het concessiegedeelte, maar 
pakket- en exprespost niet. In de praktijk is het echter niet zo eenvoudig om deze categorieën van elkaar te 
onderscheiden. Klanten en leken hanteren de term "brief" voor verschillende zaken; voor hen is dit een 
algemene omschrijving van een bericht dat op verschillende manieren kan worden verzonden (met inbegrip 
van gewone post, exprespost of fax). Hier wordt de term "briefpost" gebruikt in de betekenis die de 
exploitanten daaraan toekennen, namelijk een communicatiedienst waarbij gebruik wordt gemaakt van de 
standaard-postdienst. 
Deze beschrijving vraagt echter enige verdere verduidelijking. 
Postale communicatie omvat brieven en briefkaarten, maar niet publikaties of goederenzendingen. Briefpost 
kan worden ingezet voor persoonlijke of zakelijke correspondentie (onder zakelijke post wordt hier ook 
verstaan post die uitgaat van organisaties). Een dergelijk poststuk wordt niet via telecommunicatiemiddelen 
verzonden. Een bericht dat oorspronkelijk via telecommunicatiemiddelen verzonden werd, kan echter wel in 
een poststuk worden omgezet doordat het wordt afgedrukt, voorzien van een envelop en verzonden (zie de 
bespreking van "elektronische transmissie", in punt 9.3 hieronder). 
- 142 -
Voor het opstellen van wettelijke regels zal een nauwkeurigere definitie nodig zijn. Het is echter niet de 
bedoeling hier al een volledige definitie van de termen "brief" of "mededeling overdragende postzending" te 
geven. De hierboven gegeven definitie is wat algemener bedoeld en dient om aan te geven vanuit welke 
richting het vraagstuk die it te worden benaderd. Daarnaast belicht de onderstaande analyse een aantal 
specifieke problemen bij het omschrijven van het begrip "brief". In deze bespreking wordt vooral de nadruk 
gelegd op diensten die geen gewone briefpost zijn. 
9.1.1 BRIEFPOST/EXPRESPOST 
Hoe kan een expreszending gemakkelijk worden onderscheiden van een briefpostzending? Afmetingen, 
gewicht en inhoud kunnen dezelfde zijn; zelfs de snelheid waarmee zij aankomen hoeft niet te verschillen. 
Het essentiële verschil ligt in de toegevoegde waarde (in wat voor vorm dan ook) die wordt geleverd door 
de leveranciers van de expresdiensten en die door de klant wordt waargenomen. Om te bepalen welke 
waarde toegevoegd is, kan men het best kijken naar de extra prijs die de klant bereid is ervoor te betalen. 
9.1.2 GEÏNDIVIDUALISEERDE BERICHTEN 
Aangezien het criterium van het individueel zijn van een bericht zo belangrijk is, moet hier worden ingegaan 
op de definitie van het begrip "geïndividualiseerd bericht". Van essentieel belang daarbij is dat de tekst in 
het bericht onder de persoonlijke of zakelijke correspondentie van de geadresseerde moet vallen (of dit nu 
een persoon, een organisatie of een bepaalde functiebekleder in een organisatie is) en in voldoende mate 
individueel van aard is dat daaruit blijkt dat de tekst (met uitzondering van adres en aanhef) specifiek aan de 
geadresseerde gericht is. 
Direct-mail wordt steeds meer "gepersonaliseerd". Aangezien echter eenzelfde of vergelijkbare tekst naar 
alle andere geadresseerden wordt gestuurd, valt dit duidelijk niet onder de hierboven gegeven omschrijving 
van specifiek aan een bepaalde geadresseerde gerichte tekst. De trend naar steeds sterkere "personalisering" 
van direct-mail houdt echter in dat het traditionele criterium (of de tekst al dan niet identiek is voor alle 
zendingen) waarschijnlijk niet langer voldoet. 
Facturen en rekeningafschriften bevatten tekst (in dit geval: cijfers) die voor elke zending verschillend zijn. 
Daaruit lijkt te volgen dat zij volgens de hierboven gegeven definitie geïndividualiseerd zijn. Er moet echter 
op worden gewezen dat zij in sommige Lid-Staten worden beschouwd als drukwerk en daardoor ook buiten 
de concessie kunnen vallen. 
Om te bepalen of een zending geïndividualiseerd is of niet, is het belangrijke criterium er een van inhoud, 
niet van wijze van produktie. Wanneer een adverteerder een aantal zendingen wil versturen die 
handgeschreven zijn maar steeds dezelfde tekst bevatten, kunnen zij niet als geïndividualiseerd worden 
bef rhouwd. Andersom ligt het voor de hand facturen die een aantal cijfers bevatten die specifiek betrekking 
hebben op de geadresseerde als geïndividualiseerd te beschouwen, of die cijfers nu met de hand geschreven 
zijn dan wel gedrukt werden. 
9.1.3 "DRUKWERK" 
Voorstellen voor de regelgeving voor drukwerk moeten steunen op de basisbeginselen ten aanzien van de 
universele dienstverlening. Daarbij is het allerbelangrijkste dat voor zowel de ophaling als de bestelling van 
postale berichtenzendingen van persoonlijke of geïndividualiseerde aard een universele dienstverlening moet 
bestaan. Daaronder vallen alle zendingen waarvan de tekst niet identiek is en omvat dus alle persoonlijke en 
de geïndividualiseerde zakelijke correspondentie (zie hierboven bij punt 9.1.2). Het lijkt dan ook het best 
om de concessie die moet worden afgebakend om een universele dienstverlening te garanderen te baseren op 
dit soort geïndividualiseerde zendingen. 
- 143 -
Dit zou a priori alle soorten drukwerk buiten de concessie plaatsen. Voor publikaties kan dat zeker geen 
probleem vormen. Ten aanzien van publikaties (tijdschriften, dagbladen en boeken) is het standpunt van de 
wetgever in de meeste Lid-Staten dat de distributie ervan in het niet-concessiegedeelte moet vallen. In die 
Lid-Staten waar de wetgeving dergelijke zendingen wel onder de concessie laat vallen, is de de facto situatie 
waarschijnlijk zodanig dat de distributie al niet meer uitsluitend door de postadministraties wordt uitgevoerd. 
Daarnaast bestaat er een algemeen gedeelde wil bij te dragen aan de pluraliteit van de pers. De hoge 
kortingen die postadministraties soms verlenen voor publikaties, kunnen echter leiden tot het ontstaan van 
een de facto monopolie van de postadministraties voor de bestelling aan huis van bepaalde soorten 
publikaties, of voor bepaalde regio's. Op het eerste gezicht lijkt het of dergelijke kortingen bijdragen aan 
een bredere verspreiding van de betrokken publikaties. 
Op de langere termijn echter kan dit andere exploitanten ervan afhouden diensten te verlenen op hetgeen in 
de meeste Lid-Staten toch eigenlijk geen concessiegebied is. Het strategische gevolg hiervan kan zijn dat het 
de keuzemogelijkheden van de uitgevers beperkt, hetgeen uiteindelijk toch weer de verspreiding kan 
beperken. Kortom, zulke kortingen zijn niet alleen nadelig voor de economische levensvatbaarheid van het 
netwerk voor de universele dienstverlening, maar kunnen er ook toe leiden dat een niet-concessiedienst in 
feite een monopolie wordt, met alle mogelijke negatieve gevolgen van dien. 
Vergeleken met publikaties is de situatie van direct-mail, beschouwd vanuit het perspectief van de 
rendabiliteit van het netwerk voor de universele dienstverlening, nogal verschillend. Voor direct-mail 
worden vaak drukwerk-kortingen gegeven - zij het in veel mindere mate dan voor drukwerk. Het betreft 
hier naar schatting zo'n 18,5% van de binnenlandse post van de postadministraties in de Gemeenschap. 
Wanneer het buiten de concessie plaatsen van dit soort zendingen zou leiden tot een significant 
volumeverlies voor het netwerk voor de universele dienstverlening, zou dit de economische 
levensvatbaarheid ervan in gevaar kunnen brengen en daarmee ook de centrale doelstelling de universele 
dienstverlening betaalbaar te houden. 
Kortom, er zijn sterke argumenten om direct-mail buiten de concessie te plaatsen. Er moet echter worden 
erkend dat daarbij een aantal problemen kan optreden. Ten eerste maakt de steeds sterker wordende 
personalisering van direct-mail het steeds moeilijker deze van gewone briefpost te onderscheiden. Ten 
tweede zorgt direct-mail voor een groot en snel groeiend deel van de inkomsten van de postadministraties en 
er moet precies worden nagegaan in hoeverre deze bijdrage economisch van belang is voor de universele 
dienstverlening. 
Deze kwesties moeten worden bestudeerd om na te gaan of de hierboven vermelde problemen - van 
regelgevende of van economische aard - zich in de praktijk ook werkelijk zouden voordoen. In het licht van 
de resultaten van dit onderzoek zal de Commissie, met de hulp van de Lid-Staten, specifieke maatregelen 
moeten voorstellen, bij voorbeeld voor adequate controlemechanismen om te verhinderen dat gewone post 
als direct-mail wordt verstuurd. Bovendien, wanneer een Lid-Staat bevreesd is dat een dergelijke maatregel 
de universele dienstverlening op zijn grondgebied in gevaar brengt, kan een uitzondering worden gemaakt in 
de mate die door artikel 90, lid 2, wordt toegestaan. 
9.1.4 PAKJES/PAKKETTEN 
Pakketten vormen weer een ander probleem. Veel definities van briefpost houden een gewichtsgrens van 
2 kg aan. Daarmee valt het begrip "pakje" ook onder de definitie van een brief. 
Wat is nu het verschil tussen een pakje en een pakket? (in de praktijk wordt dit niet zozeer aan de hand van 
bepaalde regels beslist, maar deelt de klant zijn zending zelf in, meestal op basis van de geldende tarieven). 
Men zou het inhoudscriterium moeten toepassen: wanneer een pakje goederen bevat in plaats van een 
bericht, zou het net zoals pakketpost moeten worden behandeld als een zending die buiten de concessie valt 
(omdat de klant zelf kan kiezen hoe hij het verstuurt). Dit verschil zou duidelijker moeten worden gemaakt 
- 144-
door een gewichtsgrens in te stellen (een lage gewichtsgrens zou het probleem zelfs voor het grootste deel 
oplossen). 
9.2 LANGZAMERE VERKEERSSTROMEN 
Enige verduidelijking is op zijn plaats ten aanzien van de vraag wat men onder de concessie zou moeten 
laten vallen. Het gaat namelijk niet alleen om de snellere standaard-stromen (LC in sommige Lid-Staten, 
first class in andere), maar ook om tragere. 
Hieronder vallen drukwerk en second c/oM-briefpost (afhankelijk van het feit of het betrokken land een 
scheiding maakt tussen LC/AO of tussen first class/second class), evenals zendingen met korting 
(buikzendingen met een langere bestellingstermijn) en uitstelbare post. 
Dit zijn allemaal verkeersstromen die bedoeld zijn om trager te zijn dan de standaarddienst en ook als 
zodanig worden verkocht (het probleem van de slechte prestaties vergeleken met geldende normen is daarom 
een geheel andere zaak en wordt hieronder in punt 14.3 besproken). 
9.3 ELEKTRONISCHE COMMUNICATIE 
Communicatie die elektronisch plaatsvindt, valt niet onder de postsector. Dergelijke communicatie die wordt 
gecombineerd met een vorm van dienstverlening die door exploitanten van postdiensten wordt aangeboden, 
wordt gewoonlijk postale elektronische post (ook wel telepost) genoemd. 
Een van deze diensten voorziet in de mogelijkheid voor de gebruiker om een faxbericht te verzenden vanaf 
een faxapparaat van de exploitant, waarbij eventueel ook de geadresseerde het bericht kan ophalen bij het 
aan de andere kant opgestelde faxapparaat. Deze dienst maakt geen gebruik van postdiensten en valt dus 
duidelijk buiten de concessie. 
Een andere vorm van elektronische post bestaat in de combinatie van elektronische post met briefpost. 
Normale elektronische post (faxtransmissie of het op afstand afdrukken van al dan niet geïndividualiseerde 
berichten) valt niet onder de concessie. Maar wanneer de afdruk daarna, als apart onderdeel van het 
distributieproces, bij een derde partij moet worden besteld, valt dit te beschouwen als een briefpost-
bestellingsdienst. Dit onderdeel kan bijgevolg worden geacht onder de concessie te vallen (op voorwaarde 
dat aan alle andere criteria daarvoor voldaan is), terwijl het deel van het proces dat de elektronische 
transmissie omvat daarbuiten blijft. 
9.4 PREPOSTAAL WERK 
Sommige postadministraties staan zogeheten "consolidatoren" toe op te treden als tussenpersoon tussen 
henzelf en de oorspronkelijke afzender. Deze consolidatoren verrichten voornamelijk prepostaal werk, maar 
bieden ook andere diensten aan, zoals het verlenen van krediet. 
De consolidatoren beconcurreren elkaar, ook al genieten zij bepaalde bijzondere rechten, aangezien zij 
erkend dienen te zijn door de regelgevende instantie, dan wel een contract moeten aangaan met de 
postadministratie. De door de consolidatoren uitgevoerde activiteiten voorafgaand aan het afgeven van de 
zendingen bij de postadministraties, maken niet dat daardoor de post buiten het concessiegedeelte valt. Er 
dient echter op te worden gewezen dat het feit dat de postadministraties dergelijke activiteiten onder contract 
toestaan, impliceert dat deze erkennen dat de exploitatie van postdiensten niet één enkel naadloos geheel 
vormt dat alleen in zijn geheel kan worden beschouwd. 
De activiteiten van dergelijke "tussenpersonen" kunnen voor de klant een winst aan flexibiliteit inhouden. 
Zij kunnen tevens voor de postadministraties een kostenbesparing betekenen, die dan weer kan worden 
vertaald in kortingen die zowel de oorspronkelijke afzender als de tussenpersoon ten goede komen. 
- 145 -
Tussenpersonen betekenen voor de postadministraties geen concurrentie voor de twee activiteiten die hoge 
vaste kosten met zich meebrengen, namelijk de ophaling van post door middel van openbare brievenbussen 
en loketten in postkantoren, of het bestellen van post. Daarom zijn de activiteiten van tussenpersonen 
verenigbaar met de doelstelling van het handhaven van een universele dienstverlening. 
Er is geen enkele reden waarom deze dienst niet voor alle gebruikers ter beschikking zou staan en daarom 
zouden alle postadministraties moeten voorzien in contracten voor alle exploitanten die zich op deze 
activiteiten willen werpen. Gezien de mate van overeenstemming in de wijze van exploitatie van de 
verschillende postadministraties (en daarmee dus ook van de kostenbesparende activiteiten die 
tussenpersonen zouden kunnen ontplooien), lijkt het goed mogelijk op communautaire schaal een minimum 
reeks diensten vast te stellen waarvoor contracten kunnen worden gesloten (zie punt 17). 
Er dient met nadruk op te worden gewezen dat de postale processen die dergelijke exploitanten uitvoeren 
meestal alleen een vervanging inhouden van vergelijkbare diensten die door de postadministraties worden 
uitgevoerd. Zij voegen vanuit het standpunt van de regelgever geen significante waarde toe. Prepostale 
werkzaamheden zijn daarom meestal geen "nieuwe diensten" zoals hierboven in punt 7 beschreven. 
Wanneer de post die door dergelijke tussenpersonen wordt verwerkt aan de criteria van de concessie 
voldoet, blijft die post onder de concessie vallen in die zin dat zij, na het ondergaan van de bewerkingen 
door de tussenpersoon, voor alle eventueel resterende postale processen (met inbegrip van de uiteindelijke 
bestelling) weer ter post moet worden bezorgd bij de postadministratie. Dergelijke zendingen mogen dus niet 
het land uit worden gebracht door een derde exploitant voor A-B-A-remailing (zie punt 8.3). 
10. VOORGESTELDE CRITERIA 
Zoals hierboven (in punt 4) al gesteld werd, kunnen sommige zendingen niet in het concessiegedeelte 
worden geplaatst. Hieronder vallen de zwaardere pakketten, zwaardere publikaties, exprespost en alle 
ongeadresseerde post. Sommige soorten zendingen waarvoor de universele dienstverlening verplicht is, 
kunnen eventueel ook in het niet-concessiegedeelte vallen, bij voorbeeld lichtere pakketten en drukwerk. 
De mogelijk omvang van de concessie is daarmee beperkt tot zendingen die geïndividualiseerde berichten 
omvatten (zie punt 9.1). Hieronder vallen brieven en briefkaarten. Teneinde goederen en publikaties van de 
concessie uit te sluiten, is het eerst nodig een inhoudscriterium toe te passen. 
Na hiermee specifiek de zendingen te hebben geïdentificeerd die berichten van persoonlijke of 
geïndividualiseerde aard bevatten, zullen andere criteria moeten worden gebruikt om daarbinnen de omvang 
van de concessie aan te geven (de doelmatigheid van de andere in te zetten criteria wordt in bijlage 16 
uitgebreid besproken). Samenvattend kan worden gesteld dat alleen de criteria van gewicht en tarief 
doeltreffend kunnen worden toegepast om te bepalen welke van de zendingen die geïndividualiseerde 
berichten bevatten tot de concessie dienen te behoren. Zij moeten dan ook in combinatie met elkaar worden 
gebruikt en wel zodanig dat er een bepaald verband ontstaat tussen de gewichtsgrens (een bovengrens die in 
heel de Gemeenschap dezelfde zou moeten zijn) en een tariefgrens (die in elk land afzonderlijk wordt 
vastgesteld en wordt uitgedrukt als een factor van het voor de gewichtsgrens geldende tarief van 
verzending). 
In figuur 1 hieronder wordt deze opeenvolgende toepassing van het inhoudscriterium en vervolgens van 
tarief- en gewichtsgrenzen schematisch weergegeven. Er worden drie ten aanzien van de regelgeving te 
onderscheiden categorieën in aangegeven, vooral gebaseerd op de indeling in diensten die universeel moeten 
worden aangeboden en die voor welke die verplichting niet geldt. Zoals in punt 9.1.3 werd opgemerkt, 
wordt overwogen geadresseerde direct-mail a priori buiten het concessiegedeelte te plaatsen. Er moet 
worden onderzocht of dit de universele dienstverlening niet in gevaar brengt, zij het doordat het de 
financiële levensvatbaarheid daarvan aantast, zij het door de mogelijkheden tot misbruik van een dergelijke 
liberalisatiemaatregel wanneer niet wordt voorzien in adequate controlemechanismen. Wanneer inderdaad tot 
een dergelijke liberalisatie wordt overgegaan, komt geadresseerde direct-mail op de tweede regel van figuur 
1 terecht. 
146-
Figuur 1: Definitie van de concessie, met toepassing van inhouds-, gewichts- en tariefcriteria. 
Gewichts-/tariefcriteria 
VERPLICHTING TOT ^" ' 
UNIVERSELE BRIEVEN EN 13RIEVEN 
DIENSTVERLENING BRIEFKAARTEN 
- PERSOONLUKE/ 
GEINDIVIDUALISEERDE 
BERICHTEN _ 
VERPLICHTING TOT ^^ ,^\ 
UNIVERSELE ^^ PAKKETTEN EN DRUKWERK 
DIENSTVERLENING / ' „. (TOT EEN BEPAALD GEWICHT) 
I - GOEDEREN/DRUKWERK . .-" . | 
GEEN VERPLICHTING TOT ^ EXPRESZENDINGEN 
UNIVERSELE - ZWAARDERE PAKKETTEN EN DRUKWERK 
DIENSTVERLENING ONGEADRESSEERDE ZENDINGEN 
___^_ DOCUMENTENUITWISSEL1NG _J 
Concessiediensten Niet-concessiediensten 
Er dient op te worden gewezen dat de tariefgrens niet alleen wordt ingevoerd om ervoor te zorgen dat 
expresdiensten niet tot de concessie behoren. Dan zou men de toekomstige markt alleen beschouwen vanuit 
het perspectief van de thans bestaande produkten. Het is dus veeleer de bedoeling om de tariefgrens zodanig 
te leggen dat daaronder alleen die diensten vallen die moeten worden beschermd. 
Zodoende wordt verzekerd dat andere diensten die nu misschien nog niet bestaan en waarvan de tarieven op 
een gemiddeld niveau zouden liggen (hoger dan voor de basisdienst, maar lager dan voor expresdiensten), 
niet onder de concessie zouden vallen. Daardoor zou de positie van dergelijke diensten duidelijker worden 
dan wanneer men zich zou moeten inlaten met de discussie of zij nu wel of niet "significant" verschillend 
zijn (zie punt 7 hierboven). Het tariefcriterium dient niet top-down (vanuit het perspectief van de 
expresdiensten), maar bottom-up (vanuit het perspectief van de basis-briefpostdienst) te worden benaderd. 
De hier voorgestelde oplossingen zijn wellicht iets te veel op de middellange termijn gericht. Voor de 
langere termijn is het misschien best mogelijk tot een verdergaande liberalisatie over te gaan. En er zal op 
korte termijn toch nog wat werk moeten worden verricht om te kunnen voldoen aan de doelstelling voor de 
middellange termijn om over een op Gemeenschapsniveau vastgesteld aantal concessiediensten te kunnen 
beschikken. 
Terwijl er wordt gewerkt aan de communautaire voorstellen voor de lange en middellange termijn, blijven 
de mededingingsregels van de Gemeenschap, gebaseerd op de beginselen van het vrije verkeer van diensten 
en het vermijden van distorsie in het handelsverkeer, van toepassing op de aangeboden diensten. Zoals in 
punt 4 hierboven aangegeven, zijn alle Lid-Staten verplicht voor hun eigen postsector tot de minst 
restrictieve oplossing te komen, en dit kan leiden tot een kleiner concessiegedeelte dan datgene wat binnen 
de communautaire grenswaarden ligt (andersom kan voor een Lid-Staat die bevreesd is dat de toepassing 
van de communautaire grenswaarden de universele dienstverlening op zijn grondgebied in gevaar brengt, 
een uitzondering worden gemaakt in de mate die door artikel 90, lid 2, wordt toegestaan). 
- 147 
Wanneer de criteria eenmaal gekozen zijn, moeten de economische aspecten van de exploitatie van het 
netwerk voor de universele dienstverlening in detail worden bestudeerd, met het oog op het vaststellen van 
de werkelijke grenswaarden die de concessie moeten afbakenen. 
10.1 OP DE MIDDELLANGE TERMIJN 
Er dient een inhoudscriterium te worden gebruikt, om alle goederenzendingen uit te sluiten. Daarna moet 
een gewichtscriterium worden toegepast, samen met een tariefcriterium. De gewichtsgrens dient in heel de 
Gemeenschap dezelfde te zijn. De regelgevende instanties in de Lid-Staten dienen de tariefgrenzen aan te 
geven. Deze mogen in geen geval hoger liggen dan het basistarief voor de openbare briefpostdienst (dat wil 
zeggen LC of first class) dat geldt voor de vastgestelde gewichtsgrens. 
10.2 OP KORTERE TERMIJN 
Op de kortere termijn kan een overgangsperiode nodig zijn om de hierboven beschreven doelstelling te 
halen. Om de communautaire grenswaarden voor gewicht en tarief vast te stellen en in de praktijk te doen 
toepassen, kunnen de volgende activiteiten worden ondernomen: 
10.2.1 GEWICHTSGRENS 
De communautaire gewichtsgrens zal vrijwel zeker lager uitkomen dan de monopolie-grenswaarden in 
sommige Lid-Staten. De tenuitvoerlegging van een dergelijke gewichtsgrens dient daarom niet absoluut 
onmiddellijk plaats te vinden, maar na een overgangsperiode die het de betrokken postadministraties 
mogelijk moet maken tot de nodige aanpassingen over te gaan (met name ten aanzien van de tarieven voor 
zendingen die thans binnen de monopolie-grenswaarden vallen, maar daarna niet meer, waardoor zij niet 
meer onder de concessie zullen vallen). 
In de praktijk hoeft dit geen al te groot probleem te zijn. De meeste dergelijke zendingen - zwaardere 
postpakketten - zouden thans al als pakket kunnen worden verstuurd. Voor zover de klant de keuze heeft op 
welke manier hij dergelijke verzendingen verstuurt, vallen zij eigenlijk al niet meer onder het monopolie. 
Dit aspect geeft overigens ook aan dat de gewichtsgrens voor de concessie bijna zeker lager dan op 500 g 
dient te worden gelegd. 
10.2.2 TARIEFGRENS 
Door een tariefgrens te nemen die overeenkomt met het bij de gewichtsgrens behorende tarief, wordt 
wellicht een significante beperking bereikt ten opzichte van thans bestaande tariefgrenzen. Dit slaat uiteraard 
alleen op landen die al een dergelijke grenswaarde hebben; de meeste Lid-Staten staan concurrentie door 
koeriers- en expresdiensten toe, zonder dergelijke diensten echter kwantitatief te definiëren. 
Het zou daarom moeilijk kunnen zijn deze tariefgrens direct toe te passen. In de tussentijd zou men de 
tariefgrens bij voorbeeld kunnen stellen op 1,5 of zelfs 2 maal het bij de gewichtsgrens horende tarief. 
Wanneer de communautaire gewichtsgrens op x wordt gesteld en het daarbij behorende tarief zou y ecu 
bedragen, dan zou de voorlopige tariefdrempel voor niet-concessiediensten 1,5 y ecu of 2 v ecu bedragen. 
Op de langere termijn zal de vooruitgang op weg naar de monetaire unie het misschien mogelijk maken een 
gemeenschappelijke tariefgrens uitgedrukt in ecu vast te stellen. 
- 148 
10.3 OP LANGERE TERMIJN 
Op de langere termijn mag worden verwacht dat de Lid-Staten zullen experimenteren met de invoering van 
meer concurrentiemogelijkheden, teneinde daarmee geleidelijk aan de omvang van hun concessies te 
verkleinen. Na een aantal jaren zal in de Gemeenschap een evenwicht worden gevonden tussen de eis de 
universele dienstverlening te garanderen en de noodzaak de postsector voor meer concurrentie open te 
stellen. Bij het zoeken naar dit evenwicht dient bovendien rekening te worden gehouden met de 
ontwikkelingen die zich voordoen op het gebied van de postdiensten en de markt daarvoor. 
11. DE VERENIGBAARHEID VAN DE POSTWETGEVINGEN MET HET 
GEMEENSCHAPSVERDRAG EN MET HET COMMUNAUTAIRE BELEID 
De postwetgevingen van de Lid-Staten en het communautaire beleid inzake de postsector dienen volledig 
verenigbaar te zijn met het Verdrag van Rome. Daar waar dit in het verleden niet het geval was, heeft de 
Commissie zich genoodzaakt gezien terzake passende maatregelen te nemen, met name ten aanzien van 
expresdiensten. 
Naast de nationale postwetgevingen hebben de Lid-Staten echter nog andere verplichtingen uit hoofde van 
door hen aangegane overeenkomsten. Zo hebben, met name, alle Lid-Staten uit hoofde van hun 
lidmaatschap van de Verenigde Naties het Wereldpostverdrag getekend. Het Wereldpostverdrag is van veel 
oudere datum dan het Verdrag van Rome of de Algemene Overeenkomst betreffende tarieven en handel 
(GATT). Het Wereldpostverdrag wordt echter wel telkens op de vijfjaarlijkse congressen van de 
Wereldpostunie (UPU) herzien. In het Wereldpostverdrag is bepaald dat de artikelen ervan van kracht 
blijven zolang na het volgende congres het nieuwe verdrag niet in werking is getreden. Dat kan eventueel 
implicaties hebben in verband met artikel 234 van het Verdrag van Rome. 
Voor wat het mededingingsrecht betreft, gelden de belangrijkste bedenkingen ten aanzien van het 
Wereldpostverdrag de hoogte van de elke vijfjaar afgesproken eind vergoedingen, en vooral artikel 25 
(volgens de nummering van het verdrag van 1989). De toepassing van artikel 25 kan alleen worden 
goedgekeurd wanneer dit gebeurt ter bescherming van de concessie in de Lid-Staat van de regelgevende 
instantie die het artikel toepast. 
Er wordt wel gesteld dat artikel 25 dient om ervoor te zorgen dat de bestellende administratie daarvoor een 
correcte vergoeding krijgt. Er zijn echter twee redenen aan te wijzen waarom deze redenering niet opgaat. 
Ten eerste bestond artikel 25 al lang voor het stelsel van eindvergoedingen in het Reglement van de UPU 
werd opgenomen. Ten tweede werd artikel 25 in het verleden ook toegepast wanneer de door de 
ontvangende postadministratie gekregen vergoeding dezelfde was, ongeacht of de post direct van de 
postadministratie in het land van verzending kwam, dan wel indirect via een derde administratie. 
Het lijkt in strijd te zijn met regels betreffende de mededinging wanneer een postadministratie postzendingen 
terugstuurt die werden afgegeven door een particuliere exploitant die met een andere postadministratie 
concurreert, of de uitsluitende rechten van die laatste administratie nu worden geschonden of niet. Wanneer 
de uitsluitende rechten van de "uitgaande" postadministratie (van het land van herkomst) worden 
geschonden, is het de regelgevende instantie van dat land die gerechtelijke stappen moet ondernemen - en er 
moet geen bijstand worden gevraagd van de postadministratie van een ander land, waarvan de uitsluitende 
rechten niet worden geschonden. Het gebruik van artikel 25, lid 4 (betreffende A-B-C-remailing) is daarom 
duidelijk niet gepast. 
Artikel 25, lid 1, is bedoeld om het gerechtvaardigde binnenlandse monopolie van de UPU-lidstaten te 
beschermen. Ten aanzien van de verenigbaarheid met het communautaire recht en het communautaire beleid 
zijn er echter drie problemen verbonden met de toepassing van dit artikel. ' 
Ten eerste, zoals hieronder in punt 12 wordt verduidelijkt, is het de regelgevende instantie die zonodig 
maatregelen moet nemen tegen inbreuken op de bijzondere rechten van de postadministratie. Wanneer deze 
post ontvangt die zij ervan verdenkt deel uit te maken van een A-B-A-remailing, kan zij dit eventueel, onder 
- 149-
voorlegging van bewijsmateriaal, melden aan de regelgevende instantie. Deze kan de postadministratie (van 
land A) dan toestemming verlenen de ontvangen post terug te sturen naar de postadministratie waar de 
zendingen werden afgegeven (in land B). De postadministratie kan zich op deze manier erop beroepen in 
overeenstemming met artikel 25, lid 1, te handelen. 
Artikel 25, lid 1, kan inderdaad zo worden geïnterpreteerd dat de bovenstaande procedure moet worden 
gevolgd. Er is in de tekst sprake van de "lidstaat" die niet de verplichting heeft dergelijke postzendingen 
door te sturen of te bestellen, en men kan stellen dat dit op de regelgevende instantie van de lidstaat moet 
slaan. In het verleden is artikel 25 echter vaak door postadministraties toegepast zonder te overleggen met 
de nationale regelgevende instanties (als die er al waren). 
Het tweede probleem in verband met artikel 25, lid 1, is dat het werkingsgebied ervan zo breed is dat het de 
ontvangende lidstaat toestaat postzendingen (zoals zwaardere publikaties) terug te sturen ook als deze 
zendingen niet onder uitsluitende rechten van de betreffende postadministratie vallen. Wanneer de nationale 
regelgevende instanties echter naar behoren betrokken worden bij elke beslissing betreffende te nemen 
maatregelen voor het beschermen van uitsluitende rechten, is het niet erg waarschijnlijk dat het 
ogenschijnlijk te brede toepassingsgebied van artikel 25 zal worden misbruikt. 
Ten derde kan artikel 25, lid 1, de klant beperken in zijn mogelijkheden om zelf zijn post naar een ander 
land te brengen en deze daar te posten voor bestelling in eigen land. Zoals in punt 5.2 hierboven besproken, 
dient de klant dit recht te hebben voor zover de post terecht komt bij de postadministratie in het land van 
bestelling (als de post voldoet aan de criteria die de concessie in het land van de klant afbakenen) en deze 
voor de met de bestelling verbonden kosten een passende vergoeding ontvangt. De toepassing van artikel 25, 
lid 1, dient daarom te worden beperkt tot hoogstens het geval van A-B-A-remailing (dat wil zeggen post die 
door een derde het land wordt uitgebracht om daar te worden gepost voor terugzending naar het land van 
herkomst), wanneer het post betreft die normaal onder de uitsluitende rechten van de postadministratie in 
land A zou vallen. 
Indien wordt overgegaan tot het terugsturen van postzendingen, moet een dergelijke maatregel beslist te 
rechtvaardigen zijn op grond van de mededingingsregels van de Gemeenschap. De regelgeving dient er 
verder ook voor te zorgen dat postzendingen die gedrukt zijn in het land waar zij gepost werden, niet 
kunnen worden teruggestuurd, ook al werd de inhoud - op wat voor wijze dan ook - voorafgaand aan het 
afdrukken geformuleerd in het gebied van de regelgevende instantie. 
De Gemeenschap en de regelgevende instanties zullen erop moeten toezien dat de bepalingen van de GATS 
naar behoren worden toegepast. Terzelfdertijd kunnen zij eventueel overgaan tot het instellen van regels die 
verhinderen dat op oneerlijke wijze gebruik wordt gemaakt van het communautaire tariefbeleid (een 
mogelijkheid die in punt 8.2.3 wordt besproken). Wanneer zich problemen voordoen, moet dit onderwerp in 
het kader van de GATS worden behandeld. Het is duidelijk dat het ook in een breder kader dient te worden 
besproken - in ieder geval binnen de UPU, maar misschien ook in de CEPT. 
Een sleutelvraag die dient te worden beantwoord, is of post die van een Lid-Staat uitgaat en naar een land 
buiten de Gemeenschap wordt gebracht voor remailing naar een andere Lid-Staat, moet worden beschouwd 
als A-B-A-remailing. 
In dit verband dient erop te worden gewezen dat posttarieven een belangrijke rol kunnen spelen in het 
vestigingsbeleid van bepaalde bedrijfstakken (zoals postorderbedrijven, factureerdiensten, drukkerijen of 
di reet-mail-bedrij ven). Het gevaar bestaat dat de toepassing van het beginsel dat de tarieven aan de kosten 
gerelateerd dienen te zijn, dergelijke bedrijven die hun post binnen de Gemeenschap posten in een nadelige 
positie brengt ten opzichte van de concurrentie buiten de Gemeenschap, wanneer de tarieven daar lager zijn 
om de eenvoudige reden dat die gebaseerd zijn op de traditionele eindvergoedingen die onder de werkelijk 
met de bestelling gemoeide kosten liggen. Dit kan tot gevolg hebben dat bepaalde bedrijfstakken die sterk 
van het gebruik van postdiensten afhankelijk zijn, zich buiten de Gemeenschap gaan vestigen, alleen om 
voordeel te behalen uit tarieven die niet in een correcte verhouding staan tot de gemaakte kosten. Dit is 
duidelijk niet in het belang van de Gemeenschap. 
- 150-
12. DE ROL VAN DE REGELGEVENDE INSTANTIE 
De postsector omvat thans zowel een concessiegedeelte als een gedeelte voor niet-concessiediensten, waarin 
concurrentie bestaat. In de toekomst zullen deze beide gebieden blijven bestaan, maar hun omvang zal 
waarschijnlijk verschillen van de huidige. 
Een regelgevende instantie heeft in beide gebieden een taak te vervullen: 
op het gebied van de concessiediensten dient zij erop toe te zien dat de uitsluitende rechten zo 
beperkt zijn als maar mogelijk is zonder de universele dienstverlening tegen aanvaardbare tarieven 
in gevaar te brengen (met andere woorden: toepassing van het beginsel van de "evenredigheid"); zij 
zal er ook op moeten toezien dat de concessiehouder aan zijn verplichtingen voldoet; 
op het gebied van de niet-concessiediensten zal zij erop moeten toezien dat deze goed afgebakend 
zijn ten opzichte van de concessiediensten; zij zal ervoor moeten zorgen dat de concessiehouder bij 
het concurreren op de markt voor niet-concessiediensten geen oneerlijk voordeel kan behalen door 
het kruissubsidiëren van dergelijke activiteiten uit de in het kader van de concessie geleverde 
diensten. 
Na ervoor gezorgd te hebben dat de scheiding tussen beide gebieden duidelijk afgebakend is, zal de 
belangrijkste rol van de regelgevende instantie zijn ervoor te zorgen dat de concessiehouder aan zijn 
verplichtingen voldoet. Deze verplichtingen worden hieronder in de punten 13, 14 en 15 gedetailleerd 
besproken. 
Om deze taken met de nodige onpartijdigheid te kunnen uitvoeren, is het van wezenlijk belang dat de 
regelgevende instantie volledig gescheiden is van alle operationele taken. Het is waarschijnlijk het best 
wanneer de regelgevende instantie en de exploitant volledig gescheiden organen zijn (zodat het bij voorbeeld 
ongebruikelijk is dat personen in de loop van hun loopbaan vaak van baan wisselen tussen deze beide 
organisaties). Belangrijker is echter nog dat alle betrokkenen (consumenten, concessiehouder(s) en 
particuliere exploitanten) van de onpartijdigheid van de regelgevende instantie overtuigd zijn. Wanneer men 
daarin slaagt, hoeven er weinig klachten te worden verwacht, ook al lijken de regelgevende instantie en de 
concessiehoudende exploitant onder de paraplu van een enkele organisatie te opereren. 
Toezien op de naleving van de bijzondere en uitsluitende rechten is ook een belangrijke taak. Het is van 
groot belang dat de verantwoordelijkheden van de regelgevende instantie en de concessiehouder in dit 
opzicht duidelijk worden vastgelegd. De concessiehouder mag actie ondernemen, bij voorbeeld door een 
onderzoek in te stellen (binnen de grenzen van hetgeen de nationale wetgeving toestaat) betreffende een 
mogelijke inbreuk op zijn bijzondere rechten; het door hem verzamelde bewijsmateriaal kan dan worden 
voorgelegd aan de regelgevende instantie. Deze laatste dient dan de gepaste stappen ondernemen tegen de 
exploitant die inbreuk pleegde op de bijzondere rechten van de concessiehouder. 
Het vraagstuk van de bescherming van de vertrouwelijkheid van de post levert waarschijnlijk geen 
problemen op. Aangezien deze bescherming echter een van de fundamentele rechten van de burgers van de 
Gemeenschap is, lijkt het wenselijk dat de regelgevende instantie de nodige stappen onderneemt om ervoor 
te zorgen dat de exploitant van de universele dienstverlening die rechten eerbiedigt. 
13. VERPLICHTINGEN IN VERBAND MET DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING 
- TOEGANG 
Er zijn drie basisbeginselen betreffende de toegang tot de concessiediensten. Ten eerste dienen de 
toegangsvoorwaarden voor iedereen gelijk te zijn, voor zover alle potentiële gebruikers hun post op dezelfde 
wijze afgeven. Ten tweede moeten potentiële gebruikers precies weten wat zij kopen, niet alleen op het stuk 
van de voorwaarden voor het ter post bezorgen en de tarieven, maar ook in termen van de dienst die haar 
wordt verleend. Ten derde dienen de toegangsvoorwaarden te proberen de flexibiliteit naar de klant toe zo 
groot mogelijk te maken (zonder daarbij de bescherming van de concessiediensten uit het oog te verliezen). 
- 151 -
Deze beginselen kunnen worden vertaald in de gedetailleerdere toegangsvoorwaarden die hieronder worden 
voorgesteld. 
Ten aanzien van de verplichte niet-concessiediensten lijkt het nodig vergelijkbare toegangsvoorwaarden in te 
stellen als voor de concessiediensten. 
13.1 OPENBAARHEID VAN DE VOORWAARDEN VOOR HET TER POST BEZORGEN 
Alle administraties dienen de voorwaarden betreffende de toegang tot hun netwerk voor de universele 
dienstverlening openbaar te maken. De voorwaarden moeten zo eenvoudig mogelijk zijn. Het belangrijkste 
aspect is echter dat zij potentiële klanten niet ervan mogen afschrikken van het netwerk gebruik te maken 
(noch door middel van tarieven noch door enig ander middel). 
Onder deze potentiële klanten kunnen zich ook particuliere exploitanten bevinden die voor de 
postadministratie (de leverancier van de concessiediensten) concurrenten kunnen zijn op het gebied van de 
niet-concessiediensten. De algemene regel dient te zijn dat er geen toegangsvoorwaarden mogen worden 
gesteld die er specifiek op gericht zijn de particuliere exploitanten in het niet-concessiegedeelte te benadelen. 
13.2 CONTRACTVOORWAARDEN VOOR GROTE KLANTEN 
Alle postadministraties dienen grote klanten de mogelijkheid tot bijzondere contracten aan te bieden. Het is 
beslist mogelijk de belangrijkste voorwaarden die de postadministraties op dit gebied hanteren (met name 
voor wat betreft het prepostale werk dat de klant dient te verrichten teneinde in aanmerking te komen voor 
kortingen) met elkaar in overeenstemming te brengen (zie hieronder in punt 17.1). 
13.3 PREPOSTAAL WERK 
Verschillende postadministraties staan al toe dat particuliere exploitanten als tussenpersonen optreden tussen 
de klant die de post verzendt en de postadministratie die de laatste fases van het postale proces (inclusief 
bestelling) uitvoert. 
Het bestaan van een dergelijke prepostale dienstverlening dient te worden verwelkomd. Hierdoor beschikken 
de klanten over meer flexibiliteit en keuzemogelijkheden, ook al komt hun post uiteindelijk toch terecht in 
de verkeersstroom van de concessiediensten (ervan uitgaande dat de post beantwoordt aan de criteria van het 
concessiegedeelte). Aangezien het onderdeel van de bestelling (als belangrijkste vaste-kostenpost in het 
postale proces) beschermd blijft en het volume dat deze fase doorloopt wordt gehandhaafd, is de exploitatie 
van dergelijke prepostaal werk ten volle consistent met de doelstelling van de universele dienstverlening (zie 
tevens de uitgebreidere bespreking in punt 9.4). 
Gezien de voordelen die de potentiële klanten hiervan kunnen hebben, zullen de Lid-Staten dergelijke 
activiteiten van tussenpersonen naar verwachting toestaan, tenzij er dwingende redenen zijn om dat niet te 
doen. Teneinde de kwaliteit van de dienstverlening van dergelijke tussenpersonen in de fasen voorafgaand 
aan het afgeven van de post bij de postadministratie te verzekeren, kan deze laatste ertoe over gaan 
vergunningen te verlenen aan goedgekeurde tussenpersonen (die uiteraard met elkaar concurreren). De 
regels voor het verkrijgen van een dergelijke vergunning dienen dan duidelijk te worden neergelegd, 
teneinde situaties te vermijden waarin de ene exploitant zich beklaagt over het feit dat hij geen vergunning 
kreeg en een andere wel. 
- 152-
13.4 TOEGANG VOOR PARTICULIERE EXPLOITANTEN 
Wanneer een potentiële gebruiker gebruik wenst te maken van concessiediensten en voldoet aan de daarvoor 
geldende voorwaarden, moet hem toegang worden verleend. Dit houdt in dat wanneer een particuliere 
exploitant ervoor kiest gebruik te maken van de concessiediensten om daar waarde aan toe te voegen en 
daarmee in het niet-concessiegedeelte te concurreren, hem eveneens toegang moet worden verleend. 
13.5 TOEGANG VOOR ANDERE POST ADMINISTRATIES 
Voor normale internationale postoperaties waarbij twee postadministraties betrokken zijn, wordt algemeen 
aanvaard dat de verhouding tussen deze twee administraties niet helemaal dezelfde is als de gewone 
commerciële verhouding tussen een postadministratie en een grote klant. Daaruit volgt dat voor dergelijke 
operaties de postadministraties ook verder onder bijzondere voorwaarden (met inbegrip van 
verrekeningsvergoedingen, zie punt 15.3 hieronder) toegang moeten blijven hebben tot eikaars 
bestellingsdiensten. 
Terzelfdertijd moeten de uitgaande postadministraties - als zij daarvoor kiezen - echter toegang kunnen 
hebben onder vergelijkbare voorwaarden als die welke gelden voor grote gebruikers. Op deze wijze kunnen 
de afzenders van post in het uitgaande land toegang krijgen tot eventuele preferentiële tarieven (voor zover 
die er zijn) in het binnenkomende land. 
14. VERPLICHTINGEN DM VERBAND MET DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING 
- KWALITEIT 
Het is niet genoeg alleen maar te stellen dat er een universele dienstverlening moet worden geleverd. De 
kwaliteit van de universele dienstverlening dient eveneens te worden vastgelegd, met gebruikmaking van de 
daarvoor relevante criteria. Hieronder worden de criteria en normen besproken die ten aanzien van de 
concessiediensten dienen te worden gehanteerd, het systeem om de kwaliteit te bewaken en te vergelijken 
met de normen, en de stuurmechanismen die nodig zijn wanneer de prestaties van de dienstverlening niet 
aan de normen beantwoorden. 
Er moet ook aandacht worden besteed aan de vraag in hoeverre dit systeem voor kwaliteitsbewaking tevens 
van toepassing moet zijn op de verplichte niet-concessiediensten. Het zal duidelijk zijn dat wanneer 
dergelijke diensten verplicht werden gesteld omdat zij vallen onder de op Gemeenschapsniveau vastgestelde 
concessiediensten, deze diensten aan dezelfde verplichtingen dienen te voldoen als de concessiediensten. 
Hieronder valt ook het hanteren van dezelfde kwaliteitsnormen als voor concessiediensten. 
Voor de niet-concessiediensten die door een Lid-Staat verplicht worden gesteld is het ook verplicht de klant 
op de hoogte te stellen van de daarvoor gehanteerde kwaliteitsnormen. Deze dienen dan echter niet 
noodzakelijkerwijze dezelfde te zijn als voor de concessiediensten. 
Intracommunautaire post vormt een bijzonder geval. Uit de discussie hierboven (in punt 8.1) volgt dat wordt 
overwogen deze buiten de concessie te plaatsen (al is het misschien nodig daarbij een aantal 
beschermingsmaatregelen in de regelgeving op te nemen). Er zou echter een verplichting tot universele 
dienstverlening (voor de twee betrokken postadministraties) voor dergelijke post moeten bestaan tot aan de 
op Gemeenschapsniveau vastgestelde gewichtsgrens voor het concessiegedeelte. Deze verplichting tot 
universele dienstverlening houdt in dat dezelfde kwaliteitscriteria dienen te worden gehanteerd als voor de 
binnenlandse diensten die door de Gemeenschap verplicht zijn gesteld. De met betrekking tot deze criteria 
vastgestelde normen zullen uiteraard, zoals hieronder wordt besproken, verschillen van die voor de 
binnenlandse dienst. 
- 153-
14.1 VASTSTELLEN VAN KWALITEITSNORMEN 
De Lid-Staten zijn het erover eens dat met het verlenen van uitsluitende rechten ook een verplichting wordt 
opgelegd om een goede dienstverlening te bieden. Er zijn echter nog geen uniforme normen opgesteld om 
dit begrip nader te omschrijven. 
Er dienen minimumnormen op Gemeenschapsniveau te bestaan die in alle Lid-Staten moeten worden 
toegepast (er kan enige regionale flexibiliteit worden betracht binnen de Lid-Staten, ten einde rekening te 
houden met de verschillen tussen stedelijke en plattelandsgebieden). Met nadruk dient te worden gesteld dat 
deze normen alleen maar grenswaarden zijn voor hetgeen als aanvaardbaar dient te worden beschouwd. 
Voor de snellere diensten (dat wil zeggen LC of first class) lijkt een goede kwaliteitsnorm 90% bestelling op 
de eerste dag na het posten te zijn (ook wel de D+1-doelstelling genoemd). 
Voor grensoverschrijdend intracommunautair verkeer dienen ook normen te worden vastgesteld. Voorlopig 
kan men dat doen door de doelstellingen voor uitgaande post, vervoer en binnenkomende post samen te 
voegen. De voorlopige norm zou dan zijn 81 % bestelling op de derde dag na het posten (de D + 3-
doelstelling), hetgeen immers overeenkomt met de 90%-norm voor de uitgaande post na één dag, 
gecombineerd met een 90%-norm voor de bestelling in het land van bestemming binnen de twee dagen na 
ontvangst van de zending. 
Verder dienen er ook normen te bestaan ten aanzien van de klachtenafhandeling, zowel ten aanzien van de 
maximale termijn waarbinnen een klacht moet worden behandeld, als ten aanzien van het beleid voor het 
herstellen van fouten naar aanleiding van klachten van klanten (de UPU zelf heeft hiervoor normen 
voorgesteld). Het stellen van een maximale termijn voor de klachtenafhandeling impliceert ook dat voor 
postadministraties tijdsnormen moeten gelden voor het beantwoorden van eikaars klachten inzake 
intracommunautaire post. De regelgevende instanties moeten ervoor zorgen dat duidelijke 
geschillenprocedures in het leven worden geroepen. 
14.2 KWALITEITSBEWAiaNG 
Het systeem voor de kwaliteitsmeting en -bewaking dient uiteraard resultaten op te leveren die zoveel 
mogelijk aansluiten bij de kwaliteit zoals die door de klant wordt ervaren. 
Systemen voor het meten van de "operationele" prestaties vertellen niet het hele verhaal. Dit zijn slechts 
steekproeven die over een deeltraject van de totale exploitatie worden genomen (meestal vanaf het tijdstip 
van posten in het bureau van verzending tot aan een of ander punt voorafgaand aan het moment dat de 
postbode het stuk voor bestelling meeneemt). 
De manier waarop de klant de postdiensten ervaart is echter van begin tot eind, of beter gezegd "van deur 
tot deur", dus vanaf het moment dat hij zijn zending in de brievenbus heeft gedeponeerd (of het moment dat 
die bij hem is opgehaald) tot aan het moment dat de post bij de geadresseerde besteld is. De enige 
doeltreffende manier om de prestaties van de postdiensten te meten en die recht doet aan de manier waarop 
zij worden ervaren, is dan ook eveneens van begin tot eind. 
Verder is het ten behoeve van de onpartijdigheid nodig dat een dergelijk systeem onder het toezicht van een 
externe organisatie staat. Een dergelijk systeem is al door sommige postadministraties in de EG aangenomen 
en de invoering ervan wordt thans door andere ernstig overwogen. De CEPT heeft er zijn goedkeuring aan 
gehecht dat dit systeem wordt gebruikt voor het meten van de kwaliteit van grensoverschrijdende diensten. 
Het lijkt duidelijk dat er een instantie zal moeten komen om de kwaliteit van de diensten in heel de 
Gemeenschap te bewaken. Omdat dit eerder een regelgevende dan een operationele taak betreft, lijkt het op 
het eerste gezicht niet zo'n goed idee om dit toe te vertrouwen aan de CEPT, die immers een 
exploitantenvereniging is. Indien echter de CEPT een onafhankelijk bureau inschakelt om de kwaliteit te 
bewaken en zich bereid toont de resultaten daarvan openbaar te maken, lijkt het aanvaardbaar voorlopig op 
experimentele basis door te gaan met het CEPT-systeem. 
- 154-
De beschikbaarheid van gegevens over de prestaties van de diensten is van wezenlijk belang voor bestaande 
of potentiële klanten; het maakt onderdeel uit van de toegankelijkheid waar de leverancier van de universele 
dienstverlening aan moet voldoen; de klanten moeten weten welke waar zij voor hun geld krijgen. 
Postadministraties zouden daarom steeds de gegevens betreffende de kwaliteitsdoelstellingen en de werkelijk 
gerealiseerde prestatieniveaus voor nationaal, intracommunautair en internationaal postverkeer paraat moeten 
hebben. 
Om ervoor te zorgen dat die gegevens zo goed mogelijk aansluiten bij de wensen van de klanten, moeten de 
cijfers over de gemiddelde prestaties worden aangevuld met relevante details - bij voorbeeld over lokale en 
regionale prestaties van binnenlandse post en over de belangrijkste bestemmingen in het buitenland voor 
grensoverschrijdende post. 
Verder mag de regelgevende instantie niet alleen uitgaan van gemiddelde doorvoert ij den of -percentages als 
indicator voor de prestaties van de universele dienstverlening. Daarom lijkt het wenselijk dat alle 
regelgevende instanties een werkgroep instellen waarin vertegenwoordigers van de gebruikers zijn 
opgenomen (van de individuele consument tot de grote gebruikers), teneinde het beeld dat de regelgevende 
instantie van de situatie heeft aan te vullen met hun standpunt. Daarnaast moeten de regelgevende instanties 
van alle Lid-Staten ervoor zorgen dat er duidelijke klachtenafhandelings- en schadevergoedingsprocedures 
zijn, bij voorbeeld voor het geval een zending verloren raakt. 
14.3 CONTROLE 
In overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel dient controle in de eerste plaats door de nationale 
regelgevende instanties te worden uitgevoerd. Daarbij dient de nadruk vooral te liggen op het zonodig 
aanmoedigen van verbeteringen. Wanneer de kwaliteit van de dienstverlening duidelijk te wensen overlaat, 
kan de regelgevende instantie bij voorbeeld met de postadministratie een overgangsperiode overeenkomen 
gedurende welke verbeteringen moeten plaatsvinden; tussentijdse doelstellingen kunnen de voortgang tijdens 
deze overgangsfase helpen bewaken. 
Maar wat moet er gebeuren wanneer de postadministratie alsmaar in gebreke blijft ten aanzien van de 
doelstellingen? De regelgevende instantie zou dan als allerlaatste dwangmiddel, bij voorbeeld onder druk van 
de Gemeenschap, ertoe kunnen overgaan een aanbesteding bij inschrijving te doen, waarbij verschillende 
exploitanten (zowel de postadministratie als particuliere exploitanten) hun diensten kunnen aanbieden. Deze 
diensten zouden worden gevraagd voor de onderdelen of regio's waar de kwaliteit van de dienstverlening 
bijzonder slecht is. Wanneer deze echter over de gehele linie zo slecht is dat er sprake is van een totaal niet 
functioneren van het netwerk, zou de aanbesteding zelfs de gehele dienstverlening op nationale schaal 
kunnen betreffen. 
Met nadruk moet worden gesteld dat dit een pessimistisch scenario is. Men moet echter altijd voor ogen 
houden dat het genot van uitsluitende rechten ook bepaalde verplichtingen ten aanzien van de dienstverlening 
inhoudt. De kwaliteit van de dienstverlening aan de klant moet altijd de doorslag geven. 
15. VERPLICHTINGEN IN VERBAND MET DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING 
- TARIEVEN (INCLUSIEF EINDVERGOEDINGEN) 
Voor verplichte niet-concessiediensten worden de tarieven door de markt bepaald. Dit kan leiden tot 
regionaal verschillende tarieven. De postadministraties, of andere exploitanten die voor de betreffende 
zendingen verplicht zijn tot universele dienstverlening, kunnen uit marketing-overwegingen ervoor kiezen 
deze diensten op het hele grondgebied voor één enkel tarief aan te bieden. Verder kan de regelgevende 
instantie of de regering de politieke beslissing nemen dat voor dergelijke zendingen de péréquation tarifaire 
moet gelden. 
Zelfs wanneer de postadministraties (of andere tot een universele dienstverlening verplichte exploitanten) de 
vrije keuze hebben en ervoor kiezen geen péréquation tarifaire aan te bieden, zullen zij toch proberen een 
- 155 
eenvoudige tariefstructuur te hebben, om deze voor potentiële klanten begrijpelijker te houden. 
Terzelfdertijd zullen zij ervoor willen zorgen dat zij toch meer zijn dan alleen maar de laatste keus voor 
organisaties die voor bepaalde zendingen op zoek zijn naar een universele dienst. 
Er moet hier tussen haakjes ook op worden gewezen dat de postadministraties dienen te worden 
aangemoedigd zoveel mogelijk de ecu te gebruiken in hun activiteiten. Het lijkt gepast al vroeg het gebruik 
van de ecu op te nemen in de besprekingen over de verrekening van eindvergoedingen. 
Naast de hieronder volgende bespreking gaat ook bijlage 14 in op het vraagstuk van de tarieven. 
15.1 AAN DE KOSTEN GERELATEERDE TARIEVEN 
Alle Lid-Staten zijn het erover eens dat de tarieven aan de kosten gerelateerd moeten zijn. Er is 
gedetailleerder onderzoek nodig om gemeenschappelijk vast te stellen welke vaste kosten er zoal zijn, en op 
welke daarvan het tariefbeginsel betrekking moet hebben. Als algemene regel geldt dat de tarieven verband 
moeten houden met de gemiddelde kosten; de tarieven voor een bepaalde dienst moeten ten minste de met 
deze dienst verband houdende marginale kosten dekken. 
Wanneer de standaard-tarieven (van de openbare dienst) aan de kosten gerelateerd moeten zijn, volgt daaruit 
dat dit ook moet gelden voor bijzondere (contract-)prijzen. Er volgt ook uit dat kortingen gerelateerd moeten 
zijn aan kostenbesparingen. 
15.2 SUBSIDIES 
Men zal zich dienen te beraden over de wijze waarop subsidies mogen worden verleend. Op het eerste 
gezicht gaat de voorkeur voor het betalen van centrale subsidies aan de postadministraties uit naar betalingen 
die direct gerelateerd zijn aan de volumes van de te subsidiëren diensten. Dit zou bij voorbeeld voor 
preferentiële tarieven op deze manier kunnen plaatsvinden. 
De algemene regel moet zijn dat subsidiëring tot een minimum beperkt blijft. De belangrijkste uitzondering 
zou de "natuurlijke" geografische kruissubsidiëring gelden die uit het eenheidstarief volgt. Zoals in punt 7 
hierboven besproken werd, kan het in bepaalde nauw omschreven omstandigheden ook nodig zijn 
kruissubsidiëring vanuit het concessiegedeelte toe te staan, teneinde ervoor te zorgen dat verplichte niet-
concessiediensten die universeel moeten worden aangeboden, ook inderdaad kunnen worden aangeboden 
ondanks het feit dat zij in bepaalde geografische regio's tot verlies leiden. Dergelijke kruissubsidies zullen 
een volledig doorzichtige behandeling moeten krijgen. 
Uiteraard kunnen winsten in het niet-concessiegedeelte worden gebruikt om het concessiegedeelte te 
kruissubsidiëren. Kruissubsidiëring van de niet-concessiediensten naar de concessiediensten, om andere 
redenen dan het garanderen van de universele dienstverlening, dient echter geleidelijk aan te verdwijnen, 
tenzij zij niet onverenigbaar is met de mededingingsregels van het Verdrag. Hoe dan ook wordt 
kruissubsidiëring die leidt tot buitenmatig laag gehouden tarieven in het niet-concessiegedeelte, waarbij 
eigenlijk met verlies wordt gewerkt, als onwettig beschouwd. 
Het zo laag mogelijk houden van kruissubsidies wordt nog belangrijker wanneer, zoals hieronder wordt 
voorgesteld, de eindvergoedingen worden gebaseerd op de binnenlandse tarieven. 
15.3 EINDVERGOEDINGEN 
Er zijn twee argumenten aan te voeren om uit te gaan van de binnenlandse tarieven voor de 
verrekeningsbetalingen tussen postadministraties die post met elkaar uitwisselen: ten eerste het beginsel dat 
tarieven aan de kosten gerelateerd moeten zijn, ten tweede het beginsel dat maatregelen moeten worden 
genomen wanneer er sprake is van distorsie in de mededinging. 
- 156-
Of men intracommunautaire post nu wel of niet in het concessiegedeelte plaatst, het zal zeer moeilijk blijven 
de internationale postactiviteiten van particuliere exploitanten te controleren (voor zover dit al wenselijk zou 
zijn). Verder wordt het steeds moeilijker de grens aan te geven tussen echte internationale zendingen en 
zendingen die een inbreuk op binnenlandse monopolies inhouden (A-B-A-remailing). 
Op de binnenlandse tarieven gebaseerde eindvergoedingen zouden de meeste nadelige (financiële) gevolgen 
van dit gebrek aan onderscheid opheffen. 
Er moet van twee doelstellingen worden uitgegaan. Ten eerste moet distorsie in de kostenstructuur worden 
opgeheven. Werkelijk bestaande concurrentievoordelen mogen echter niet door de regelgeving worden 
beïnvloed. Ten tweede dient de partner bij de uitwisseling die niet meeconcurreert op de markt in het land 
van verzending - dat wil zeggen de leverancier van de concessiediensten in het land van bestemming - dan 
ook aan de concurrentie te worden onttrokken door een behoorlijke vergoeding te krijgen voor de geleverde 
diensten (wanneer deze er echter voor kiest preferentiële tarieven aan te bieden voor de bestelling, dienen 
deze tarieven ook ter beschikking te staan van de uitgaande administratie die van deze diensten gebruik 
maakt). 
Er zijn een aantal argumenten aan te voeren tegen een dergelijk systeem. Het leidt voor sommige landen 
met een bepaald postverkeersprofiel en lagere tarieven tot hogere kosten. Het kost enige tijd voordat de 
postadministraties eikaars berekeningsmethoden volledig begrijpen. Het grootste probleem op de langere 
termijn kan zijn dat de kosten voor verschillende bestemmingen sterk uiteenlopen, zodat het moeilijker 
wordt in heel de Gemeenschap één enkel tarief te hanteren. 
Op de langere termijn wegen de voordelen van het gebruik van de binnenlandse tarieven als basis voor het 
eindvergoedingenstelsel zwaarder dan de nadelen. Het belangrijkste tariefstellingsbeginsel is dat de tarieven 
aan de kosten gerelateerd moeten zijn. 
Er is geen enkele reden waarom dit beginsel niet zou worden toegepast voor intracommunautair 
grensoverschrijdend postverkeer. Uit de hierboven vermelde problemen volgt eerder dat een 
overgangsperiode moet worden ingesteld dan dat men het idee om de binnenlandse tarieven te gebruiken 
moet verwerpen. Deze overgangsperiode biedt ook de tijd voor de overgang naar werkelijk op kosten 
gebaseerde binnenlandse tarieven. Verder biedt zij de tijd voor de instelling van de geëigende mechanismen 
teneinde te verhinderen dat op oneerlijke wijze onder het intracommunautaire tarief wordt gewerkt door via 
een niet-EG-land te remailen met gebruikmaking van eindvergoedingen die onder de werkelijke met 
bestelling verbonden kosten liggen (zie punt 11 hierboven). 
16. NIET-CONCESSIEDIENSTEN 
Verplichte niet-concessiediensten houden bepaalde verplichtingen in voor de exploitanten aan wie voor 
dergelijke diensten de universele dienstverlening is toevertrouwd. Deze verplichtingen werden in de 
punten 13, 14 en 15 besproken. 
Voor niet-verplichte diensten is het beleid eenvoudiger. Het allesoverheersende beginsel is dat het 
mechanisme van de vrije markt de gelegenheid moet krijgen onbelemmerd te werken. Daarom lijkt het 
overbodig over te gaan op een vergunningenstelsel om minimumniveaus van de dienstverlening te 
garanderen. Wanneer men dat wel zou doen, zouden administratieve systemen in het leven moeten worden 
geroepen om de kwaliteit van de dienstverlening te controleren. 
Het invoeren van een stelsel van vergunningen lijkt daarom niet raadzaam in het niet-concessiegedeelte. 
Deze methode dient alleen in het concessiegedeelte te worden gebruikt, wanneer men ertoe besluit hiervoor 
meer dan één exploitant aan te wijzen. 
Een bepaalde mate van controle kan echter nodig zijn. Hieronder volgt een korte bespreking van de controle 
die in het niet-concessiegedeelte nodig kan zijn. 
- 157 -
16.1 TARIEVEN 
Wanneer een tariefgrens wordt gehanteerd om de concessie af te bakenen, ligt meteen het minimumtarief 
vast dat in het niet-concessiegedeelte kan worden gevraagd. 
Tarieven staan vaak in verband met de geleverde dienst (hoe deze ook door de klant wordt ervaren). Een 
tariefgrens voor de niet-concessiediensten zou het vaststellen van normen voor de dienstverlening overbodig 
moeten maken. 
De regelgeving dient met name aandacht te besteden aan de gevallen waarin de concessiehouder gebruik 
maakt van zijn universele netwerk voor het leveren van niet-concessiediensten. De regelgevende instantie 
moet toezien op voldoende doorzichtigheid om elke kruissubsidiëring vanuit het concessiegedeelte naar het 
niet-concessiegedeelte tegen te gaan wanneer er daardoor in dat laatste met eigenlijk verliesgevende tarieven 
kan worden gewerkt. 
16.2 OVERIGE ASPECTEN 
Uiteraard moeten leveranciers van niet-concessiediensten, net zoals als alle andere exploitanten van 
postdiensten, zich houden aan de communautaire en nationale wettelijke voorschriften op het gebied van de 
bescherming van gegevens. Het lijkt niet nodig verdergaande beperkingen ten aanzien van de privacy op te 
leggen aan deze dienstverleners. Wanneer een exploitant de reputatie zou krijgen de privacy van 
postzendingen niet te respecteren, zou hij snel van de markt verdwijnen. 
Verder zullen alle leveranciers van niet-concessiediensten die in eigen beheer hun vervoer uitvoeren, zich 
ook moeten houden aan alle bestaande en toekomstige communautaire en nationale wettelijke voorschriften 
die rechtstreeks betrekking hebben op het verlenen van vervoersdiensten. 
17. VOOR HARMONISATIE IN AANMERKING KOMENDE GEBIEDEN 
Harmonisatie kan op verschillende niveaus plaatsvinden, namelijk tussen klanten en exploitanten of tussen 
exploitanten onderling. Belangrijke gebieden die moeten worden besproken ten aanzien van een mogelijke 
harmonisatie betreffen met name de universele dienstverlening. Daarop wordt hieronder ingegaan. 
17.1 TOEGANGS VOORWAARDEN/CONTRACT VOORWAARDEN 
Hierboven werd reeds gesteld dat dient te worden gestreefd naar harmonisatie van de toegangsvoorwaarden 
in de Gemeenschap. Dit houdt in dat het mogelijk zou moeten zijn om ook tot enige harmonisatie op het 
gebied van contractvoorwaarden te komen. 
Sommige contractvoorwaarden hebben uiteraard betrekking op specifieke eigenschappen van de 
postdienstenexploitatie, die van land tot land kan verschillen. In het algemeen vertonen deze exploitaties 
echter een sterke overeenkomst; daarom zou het in principe goed mogelijk moeten zijn om tot een 
harmonisatie van contractvoorwaarden over te gaan. 
Dit houdt in dat er ook een zekere mate van harmonisatie van definities zou moeten zijn. Dat lijkt overigens 
wenselijk vanuit het standpunt van de regelgeving. 
17.2 KWALITEIT VAN DE DIENSTVERLENING 
De belangrijkste activiteiten op het gebied van harmonisatie van de kwaliteit van de dienstverlening betreffen 
het vaststellen van communautaire normen en de invoering van een gemeenschappelijk systeem voor 
kwaliteitsmeting (zoals besproken in punt 14). 
158-
Het is wellicht ook mogelijk bepaalde normen op het gebied van de exploitatie vast te stellen, teneinde de 
kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren. Een voorbeeld hiervan kan zijn de hoeveelheid post die op 
een postkantoor moet binnenkomen vanaf welke die direct van dit (uitgaand) kantoor naar het voor de 
bestelling zorgende kantoor kan worden gestuurd. Wanneer men erin slaagt de hoeveelheid post die naar 
tussenkantoren gaat voor aanvullende sorteer- of vervoersactiviteiten te verminderen, kan dat de kwaliteit 
van de dienstverlening zeer sterk verbeteren. 
17.3 TARIEFSTRUCTUREN 
In samenhang met de ontwikkeling van gelijkvormigere toegangsvoorwaarden, kan het nuttig zijn te 
onderzoeken in hoeverre eveneens de tariefstructuren kunnen worden geharmoniseerd. Dit zou 
gemakkelijker uitvoerbaar worden wanneer de voorstellen voor gemeenschappelijke tariefstellingsprocedures 
(zoals besproken in punt 10.2.2 hierboven) ten uitvoer worden gelegd. 
17.4 ,,INTERFACE,, MET DE KLANT 
Veel vernieuwingen op het gebied van de "klanteninterface" worden het gemakkelijkst geïntroduceerd in 
samenwerking met grote klanten. Harmonisatie is van nature een veelomvattender activiteit, waardoor de 
invoering ervan moeilijker is en de uitkomst minder zeker. 
De twaalf Lid-Staten kunnen bij voorbeeld op de volgende gebieden een harmonisatie overwegen: 
een standaardindeling in tariefklassen, met een indeling in LC/AO dan wel in first class/second 
class (maar dan wel overal dezelfde indeling); 
gelijke normen ten aanzien van de grootte van de enveloppen; 
uniforme postcodesystemen. 
Vooraleer men op dergelijke gebieden tot harmonisatie overgaat, is het vereist dat voor de klant duidelijke 
voordelen te verwachten vallen (op korte dan wel op langere termijn). Elke harmonisatie op deze gebieden 
is moeilijk ten uitvoer te leggen. Voor het ontwikkelen van een geïntegreerd communautair postbeleid is het 
belangrijkste van deze voorbeelden van harmonisatiemaatregelen het ontwikkelen van een genormaliseerd 
stelsel van tariefklassen. 
Bij het bestuderen van de mogelijke voordelen moet ook rekening worden gehouden met de gevolgen van 
nieuwe ontwikkelingen. Een uniform postcodesysteem, bij voorbeeld, lijkt op de korte termijn aantrekkelijk 
te zijn vanuit het standpunt van de exploitatie. De voordelen van de invoering ervan zouden echter op de 
middellange termijn sterk aan waarde inboeten door de komst van de volgende generatie OCR-
sorteermachines (met optische lezers) die hele adressen zullen kunnen lezen en niet meer alleen postcodes. 
17.5 BEDRUFSTECHNISCHE ASPECTEN 
Algemeen gesproken geldt dat de Gemeenschap minder invloed zou moeten hebben op hetgeen er buiten de 
interface met de klant gebeurt. Het is normaal gezien de taak van de exploitanten operationele standaards 
met elkaar af te spreken, bij voorbeeld op het gebied van apparatuur voor de automatisering van het postale 
proces, waar een standaardisatie de exploitanten kosten kan besparen op het gebied van onderzoek en 
ontwikkeling. 
Wanneer het invoeren van dergelijke standaards de gebruikers echter direct ten goede kan komen, is er meer 
voor te zeggen de Gemeenschap een rol te laten spelen bij het bevorderen van harmonisatie. Twee relevante 
voorbeelden op dit gebied betreffen de mogelijke invoering van een uniforme streepjescode voor de 
routering (waardoor verschillende exploitanten bij de verzending van een zelfde poststuk betrokken kunnen 
159-
zijn) en de X.400-norm voor elektronische post (waardoor de internationale verzending van elektronische 
post wordt vergemakkelijkt). 
Uniforme routeringscodes kunnen deel uitmaken van een strategie voor het scheppen van interoperabiliteit 
tussen exploitanten. Bij grensoverschrijdende briefpostdiensten is meer dan één exploitant betrokken. Meer 
en meer wordt gebruik gemaakt van tussenpersonen voor binnenlandse post (zie punt 9.4). De mate waarin 
de doelstellingen van de Gemeenschap ten aanzien van de kwaliteit van de dienstverlening worden gehaald, 
hangt dus ten dele af van de vraag of de (al dan niet op computers gebaseerde) systemen van de 
verschillende exploitanten die bij operationele interacties betrokken zijn, in staat zijn eikaars gegevens te 
gebruiken. 
17.6 WERKGELEGENHEID 
De ontwikkeling van het sociaal beleid van de Gemeenschap zal gevolgen hebben voor de postsector. 
Waarschijnlijk zal dit de grootste stimulans zijn voor het bereiken van meer uniformiteit op het gebied van 
de werkgelegenheid en andere arbeidsomstandigheden. 
Doordat zoals hierboven vermeld ook op operationeel gebied de noodzaak tot harmonisatie kan ontstaan, zal 
een zekere samenwerking op het gebied van opleiding nodig zijn. Zo kan het bij voorbeeld nodig zijn dat 
twee exploitanten die besluiten met elkaar te gaan samenwerken (zoals postadministraties die grote 
hoeveelheden post met elkaar uitwisselen), overgaan tot een gemeenschappelijke training van hun personeel 
in het gebruik van een informatiesysteem ten behoeve van de exploitatie van dergelijke uitwisselingen. 
18. COMMUNAUTAIRE SAMENHANG 
Het opzetten van een concessienetwerk waarmee de universele dienstverlening wordt verzorgd, houdt in dat 
normen moeten worden gesteld ten aanzien van de kwaliteit van de geleverde diensten. Daarvoor is 
onderhoud van het netwerk nodig, evenals het lopend aanbrengen van verbeteringen en het ontwikkelen van 
nieuwe diensten. 
De situatie in de Gemeenschap verschilt aanzienlijk van Lid-Staat tot Lid-Staat. De basisinfrastructuur 
verschilt ten gevolge van externe factoren zoals bevolkingsdichtheid, geografische randvoorwaarden en 
economische verschillen alsook door factoren van meer interne aard zoals het in het verleden gevoerde 
investeringsbeleid. 
Een indicatie hiervoor wordt geleverd door de mate van automatisering in de verschillende Lid-Staten. 
Hieruit zou kunnen worden opgemaakt dat het onwaarschijnlijk is dat men in sommige regio's de nodige 
investeringen gedaan heeft. Er dient echter op te worden gewezen dat er niet noodzakelijkerwijs een verband 
is tussen het investeren in een geautomatiseerd systeem en de kwaliteit van de dienstverlening. Er kunnen bij 
voorbeeld verbeteringen worden bereikt met het invoeren van betere management-systemen en van geschikte 
systemen voor kwaliteitsbeheersing. 
Wanneer men in bepaalde regio's de algemene kwaliteit van de dienstverlening niet verbetert, kan de 
achterstand ten opzichte van andere, meer begunstigde regio's oplopen, niet alleen voor wat die kwaliteit 
betreft, maar ook voor de algemene economische bedrijvigheid, die door het voorhanden zijn van goede 
postdiensten wordt gestimuleerd. Het gebrek aan postdiensten die aan moderne eisen voldoen zal in 
dergelijke regio's dus negatieve gevolgen hebben, met name voor het daar gevestigde midden- en 
kleinbedrijf. 
Men mag ook niet uit het oog verliezen dat er daarnaast sprake is van potentieel belangrijke sociale 
implicaties. De trends in de postsector zullen waarschijnlijk leiden tot een zekere onevenwichtigheid tussen 
de huidige en de toekomstige behoefte aan personeel, zowel ten aanzien van hun vaardigheden als hun 
geografische distributie. 
- 160-
Bij het opstellen van het gemeenschappelijke beleid voor de postsector moet men in gedachten houden wat 
de gevolgen zouden zijn als men er niet in slaagt in dergelijke minder begunstigde regio's de doelstellingen 
van de universele dienstverlening te bereiken. 
19. TENUITVOERLEGGING VAN HET BELEID 
Dit Groenboek is in de eerste plaats bedoeld om voor de postsector relevante beleidsaspecten te bespreken 
en om voorstellen te doen met het oog op de toekomst van deze sector in de Gemeenschap. Daarom zal hier 
niet al te gedetailleerd worden ingegaan op het wettelijke instrumentarium dat kan worden ingezet om het 
communautaire beleid, zoals dat zal worden ontwikkeld na de publikatie van het Groenboek en na passend 
overleg, ten uitvoer te leggen. 
De voorstellen kunnen worden uitgewerkt tot ontwerp-richtlijnen die als harmonisatiemaatregelen aan de 
Raad worden voorgelegd in overeenstemming met artikel 100 (goedkeuring met eenparigheid van stemmen) 
of artikel 100A (goedkeuring met gekwalificeerde meerderheid van stemmen van bepalingen die de instelling 
en de werking van de interne markt betreffen). De voorstellen die betrekking hebben op de 
mededingingsaspecten of de totstandkoming van de gemeenschappelijke markt kunnen worden ontwikkeld tot 
ontwerp-richtlijnen die in overeenstemming met artikel 90, lid 3, worden ingediend. 
Gezien de wisselende aard van de betrokken actielijnen, is het waarschijnlijk dat een combinatie van deze 
procedures zal moeten worden gebruikt. 
20. POSTALE FINANCIËLE DIENSTEN 
De verkoop van diensten aan de loketten van de postadministraties treedt bijna altijd in concurrentie met de 
verkoop van dezelfde of vergelijkbare diensten elders. 
Het netwerk van postloketten opereert onder totaal verschillende omstandigheden als het postale netwerk dat 
de postverzending verzorgt. In dit laatste zijn de verschillende onderdelen volledig van elkaar afhankelijk; 
een brief die in een punt van het netwerk wordt opgehaald, moet op een ander punt worden besteld. 
Datzelfde geldt niet voor het loketten-netwerk: er kan een loket worden toegevoegd of verwijderd, zonder 
dat het beheer van het gehele netwerk daardoor moet worden veranderd. Net zoals voor de postdiensten is 
het misschien niet helemaal duidelijk wie de klanten zijn. Is de klant de leverancier wiens diensten aan het 
loket worden verkocht, of is het degene die deze diensten aan het loket komt kopen? 
Beide netwerken (postverzending en loketten) kennen hoge vaste kosten (zelfs wanneer een groot deel van 
het werk wordt uitbesteed). De lokettennetwerken vormen een belangrijk element in het economisch leven 
van de Gemeenschap, vooral in de plattelandsgebieden. Daarom is het in het belang van de Gemeenschap 
dat dit netwerk zoveel mogelijk financieel levensvatbaar is. Uit een vergelijking van de verschillende soorten 
diensten die de postadministraties aan hun loketten aanbieden, blijkt een opmerkelijk grote verscheidenheid. 
Omdat postale financiële diensten niet onder de concessie vallen, is het minder noodzakelijk voorstellen voor 
regelgeving op dit gebied te doen. Maar ook al worden er geen formele voorstellen voor gedaan, toch zijn 
er een aantal gebieden waarin een grotere uniformiteit nuttig kan zijn. 
Afgezien van enkele beperkingen (zoals de nationale wetgevingen betreffende de verkoop van loten) lijkt het 
wenselijk dat de postadministraties zo vrij mogelijk zijn om een zo breed mogelijke keuze van diensten via 
hun loketten aan te bieden (dit houdt niet noodzakelijkerwijze in dat een postbank moet worden opgericht, 
daar waar die er nog niet is). Er lijkt geen reden te bestaan voor de beperking die in sommige Lid-Staten 
geldt, dat de aan de loketten verkochte diensten betrekking moeten hebben op diensten van 
overheidsinstellingen. Deze diensten moeten normaal op de vrije markt worden verkocht, en op voorwaarde 
dat er geen sprake is van distorsie van de mededinging, moet een dergelijke diversiteit bijdragen aan de 
economische levensvatbaarheid van het lokettennetwerk. 
- 161 -
Het moet ook mogelijk zijn de grensoverschrijdende elementen van sommige diensten soepeler te laten 
verlopen. Zo kan men, bij voorbeeld, met postcheques van een bepaald land in sommige Lid-Staten geld 
opnemen, maar in andere niet. Een grotere flexibiliteit op dit gebied kan ervoor zorgen dat er voor de 
banken een nuttige concurrent bijkomt op het gebied van geldopneming in het buitenland - iets waarin de 
banken vaak nogal duur zijn, vooral voor kleine bedragen. 
Kortom, postale financiële diensten zijn financieel van groot belang voor de postadministraties. Maar omdat 
zij meestal in concurrentie met dezelfde of vergelijkbare diensten van andere leveranciers worden 
aangeboden, is op dit gebied minder regelgeving nodig. 
De lezer die een diepgaandere bespreking van de financiële sector in de Gemeenschap zoekt, wordt 
verwezen naar het in september 1990 door de Commissie gepubliceerde discussiestuk over "Het verrichten 
van betalingen in de interne markt", referentie COM(90) 447. Voorts heeft de Commissie naar aanleiding 
van dit discussiestuk een werkprogramma voor het verbeteren van het grensoverschrijdende betalingsverkeer 
voorgesteld (referentie SEC(92) 621). 
21. OVERIGE ONDERWERPEN 
De in dit Groenboek naar voren gebrachte meningen zijn uiteraard ontstaan onder invloed van de huidige 
situatie. Deze situatie zal echter nog veranderen, bij voorbeeld ten gevolge van een monetaire of politieke 
unie. Het is moeilijk te voorspellen wat de gevolgen zullen zijn van die veranderingen. Hieronder wordt dan 
ook een aantal onderwerpen besproken die noodzakelijkerwijze enigszins speculatief van aard zijn. 
21.1 EEN EUROPESE POSTADMINISTRATDE 
Het is nuttig het onderwerp van één enkele postadministratie voor de hele Gemeenschap te introduceren, 
aangezien dit onderwerp al door verschillende deelnemers aan het debat over de postsector ter sprake werd 
gebracht. Uiteraard zal de bespreking hieronder eerder een "schot voor de boeg" zijn dan een volledig 
uitgewerkte beschouwing. 
In deze discussie moeten om te beginnen iets gedetailleerder de doelstellingen en structuur van een 
dergelijke Europese postadministratie worden vastgesteld. Er lijken daarvoor twee mogelijkheden te zijn - de 
eerste gaat uit van de korte termijn (en is daarmee eerder "tactisch" van aanpak) en de tweede van de 
langere termijn (en is daarmee eerder "strategisch"). 
De tactische aanpak gaat uit van een continuering van de bestaande postadministraties, aangevuld door een 
communautaire instantie voor het oplossen van operationele problemen die niet door individuele 
postadministraties, alleen of in beperkte samenwerking, kunnen worden opgelost. De strategische aanpak 
gaat uit van een sterker geïntegreerde aanpak, met een gecentraliseerd beheer op communautair niveau. 
Tegen de tijd dat er misschien een Europese postadministratie wordt opgericht, zal deze waarschijnlijk 
worden beschouwd als nauw verband houdend met de volledige politieke unie. De tweede van de hierboven 
genoemde oplossingen - de strategische - lijkt dan ook de meest geëigende structuur om daaraan te voldoen 
en de discussie hieronder gaat dan ook vooral op deze variant in. Eerst moeten echter de omvang en de 
mogelijke voordelen van de tactische variant worden besproken. 
Deze tactische versie zou, zoals hierboven reeds vermeld, beperkte en voornamelijk operationele 
doelstellingen hebben. Een dergelijke aanvullende instantie (die geen gedwongen beperking van de vrijheid 
van handelen van de nationale postadministraties inhoudt) zou nu al kunnen worden ingesteld, wanneer 
daaraan een operationele behoefte bestaat (en zonder dat daarvoor de politieke toestemming van de nationale 
regeringen nodig is). 
Tot op bepaalde hoogte vormt het Unipost-bedrijf (door sommige CEPT-leden opgezet om voor 
grensoverschrijdende postdiensten een centraal beheer van de exploitatie te verzorgen) een voorbeeld hoe 
- 162-
een dergelijke organisatie kan werken. Het is uiteraard van essentieel belang dat het oprichten van een 
dergelijke exploitatie-ondersteunende organisatie geen veranderingen in de regelgeving noodzakelijk maakt, 
alleen maar om het bestaan ervan mogelijk te maken. 
Een dergelijke organisatie zou gerechtvaardigd zijn wanneer de doelstellingen ervan beperkt en uitsluitend 
van operationele aard zijn. Belangrijker lijkt het echter in te gaan op de meer strategische versie van een 
Europese postadministratie. 
De eerste vraag die moet worden gesteld is of een dergelijke Europese postadministratie de kwaliteit van de 
dienstverlening meer zou verbeteren dan de bestaande (of toekomstige) exploitanten in de postsector zelf 
kunnen bereiken. 
Daarvoor moet er enerzijds beter worden samengewerkt, bij voorbeeld tussen een postadministratie en de 
gebruikers van haar diensten (met inbegrip van de andere postadministraties). Anderzijds krijgt dit streven 
naar verbetering ook gestalte in de pogingen van de exploitanten om hun concurrentiepositie ten opzichte 
van elkaar te verbeteren, door het overnemen van maatregelen die in andere al dan niet concurrerende 
organisaties werden genomen, dan wel door het invoeren van innovaties. 
Het is ook niet zonder meer duidelijk dat een Europese postadministratie significant zou bijdragen aan de 
Europese geest. Zoals hieronder wordt uiteengezet, is het niet mogelijk één enkel tarief in te voeren (voor 
zover dit al gewenst zou zijn), vanwege de enorme omvang van de kruissubsidiëring en de boekhoudkundige 
problemen waarmee dit gepaard zou gaan. Een Europese postadministratie zou dan ook een supranationale 
organisatie moeten zijn die nog steeds een groot aantal taken moet delegeren aan de nationale openbare 
exploitanten (die waarschijnlijk zeer veel op de thans bestaande postadministraties zouden lijken). 
Het lijkt verder ook onwaarschijnlijk dat het oprichten van een Europese postadministratie tot 
kostenbesparingen leidt. Een geïntegreerde Europese postadministratie kan theoretisch geld besparen door 
het stroomlijnen van een aantal activiteiten, bij voorbeeld door het vermijden van het dupliceren van 
bepaalde administratieve functies in de verschillende postadministraties. In de praktijk zal dit echter niet zo 
eenvoudig te realiseren zijn; zo zouden alle nationale exploitanten er een personeelsadministratie op na 
moeten blijven houden, ook al zou er een centrale personeelsadministratie op communautair niveau 
bijkomen. 
De oprichting van een Europese postadministratie zou daarmee dus neerkomen op het invoeren van een 
extra administratielaag, zonder duidelijke uitzichten op daarmee verbonden kostenbesparingen in de lagen 
daaronder. Er zouden kosten verbonden zijn aan het inrichten van een Europees hoofdkantoor, de 
noodzakelijke communicatiekanalen, de veranderingen in de nationale systemen om rekening te houden met 
het eenheidsmodel en vooral de enorme beheerskosten die verbonden zijn aan het opleggen van 
eenvormigheid. Daarnaast zou het voor de klanten minder gunstig zijn wanneer de nationale exploitanten, in 
hun streven om te voldoen aan de communautaire eenvormigheid, minder aandacht besteden aan de wensen 
van de klanten op hun eigen grondgebied. 
Elke overweging op dit gebied moet uiteraard uitgaan van het streven naar de minst restrictieve oplossing. 
Het concept van een Europese postadministratie houdt daarom beslist niet in dat een groot aantal diensten tot 
concessiediensten moeten worden verklaard, waaronder al het grensoverschrijdende verkeer van briefpost en 
drukwerk valt. Zoals hierboven reeds werd gesteld, zal een Europese postadministratie een groot aantal 
taken moeten uitbesteden aan de nationale openbare exploitanten. Om rekening te houden met uiteenlopende 
omstandigheden, kunnen de nationale regelgevende instanties voor hun eigen grondgebied altijd nog een 
kleiner concessiegedeelte definiëren dan de communautaire norm. 
Kortom, op het eerste gezicht lijken er geen substantiële voordelen verbonden te zijn aan het oprichten van 
een Europese postadministratie, terwijl er aanzienlijke kosten voor de klant of voor de belastingbetaler uit 
kunnen volgen. Ook al lijkt een Europese postadministratie geen haalbare optie, dan kan het toch nodig 
blijven het een of andere communautaire orgaan in te stellen voor toezicht op de sector. 
- 163 -
21.2 GEMEENSCHAPPELIJKE TARIEVEN 
Een gemeenschappelijke tariefstelling voor sommige of alle soorten post in alle Lid-Staten zou tot een groot 
aantal problemen leiden. Eerlijk gezegd lijken deze zelfs onoverkomelijk, ten minste voor de afzienbare 
toekomst. 
Ten eerste zou een oplossing moeten worden gevonden voor de verschillende methoden van boekhouding die 
ten grondslag liggen aan de tariefstelsels van de postadministraties. 
Ten tweede kan een eenheidstarief alleen worden bereikt door middel van kruissubsidiëring op zeer grote 
schaal. Deze zou nog een stuk groter moeten zijn dan die welke thans wordt ingezet om de péréquation 
tarifaire op nationaal niveau mogelijk te maken. Dit druist in tegen een van de grote thema's die door dit 
hele Groenboek heen lopen, namelijk de noodzaak dat de tarieven nauw met de kosten samenhangen. 
Ten derde kan er pas tot harmonisatie van de tarieven worden overgegaan nadat dit gebeurd is voor de 
indeling in tariefklassen en voor contractvoorwaarden. Zelfs wanneer men er slechts op zou mikken alleen 
voor de laagste gewichtstrap een eenheidstarief in te voeren, zou er toch een bepaalde mate van 
harmonisatie nodig zijn wat betreft de bij indeling in tariefklassen gehanteerde beginselen. Dit is niet zozeer 
een argument tegen (zie punt 17.3 hierboven) als wel een aanwijzing over de hoeveelheid werk die eerst 
moet worden verzet. 
Als laatste en misschien belangrijkste punt moet worden aangevoerd dat de gevolgen voor de klanten 
vérstrekkend zouden zijn. Het zou zeer moeilijk zijn om de klanten in sommige Lid-Staten uit te leggen 
waarom hun traditioneel lage tarieven (die misschien wel samenhangen met lagere kosten, bij voorbeeld 
lagere arbeidskosten) omhoog moeten naar het communautaire peil. Als alternatief voor het instellen van een 
gemiddeld tarief valt harmonisatie op het laagste tarief te overwegen - maar dit zou leiden tot een mate van 
subsidiëring van onvoorstelbare proporties. 
Het onderwerp van gemeenschappelijke tarieven dient pas in overweging te worden genomen wanneer het 
oprichten van een Europese postadministratie duidelijk in zicht begint te komen. En zelfs wanneer het zo ver 
komt, houdt dat niet automatisch in dat tot eenheidstarieven moet worden overgegaan. 
21.3 GEMEENSCHAPPELIJKE POSTZEGELS 
De invoering van postzegels die in alle Lid-Staten van de Gemeenschap kunnen worden gebruikt, lijkt 
sneller te kunnen worden gerealiseerd. Zodra de ecu dagelijks wordt gebruikt voor financiële transacties 
(hetgeen thans al meer en meer het geval is, nu de volledige monetaire eenwording naderbij komt), kunnen 
de postzegels van de nationale postadministraties in ecu worden verkocht. Dit zouden postzegels zijn waarop 
de waarde in de nationale valuta wordt aangegeven, maar die worden betaald in ecu tegen de op dat moment 
geldende koers. 
Hier doet zich het praktische probleem voor dat ervoor moet worden gezorgd dat de daarmee verkregen 
inkomsten overeenkomen met de kosten van de ermee verkochte diensten. Dit zou geen al te groot probleem 
moeten zijn, omdat het financieel geen enkel voordeel zou opleveren postzegels in de ene Lid-Staat te kopen 
om die in een andere Lid-Staat te gebruiken. Men zou toch nog het in het land van verzending geldende 
posttarief moeten betalen. Ook indien er, ondanks de daartegen bestaande argumenten, een 
gemeenschappelijk tarief zou bestaan, zou het geen nut hebben postzegels in een ander land te kopen. 
Ook op operationeel vlak kunnen er problemen ontstaan met betrekking tot het beschermen van de 
inkomsten. Het sorterend personeel zou erop moeten worden getraind de waarden van de postzegels in ecu 
te controleren. Dit hoeft geen onoverkomelijk probleem te zijn, zeker niet in de Gemeenschap. Maar het 
zou moeilijker kunnen zijn de postadministraties van buiten de Gemeenschap ertoe over te halen postzegels 
te aanvaarden waarvan de waarde alleen in ecu is aangegeven. 
- 164-
Samenvattend kan worden gesteld dat er enkele lichte verschuivingen zouden plaatsvinden in kosten en 
inkomsten. Maar er bestaat misschien wel degelijk een vraag op de markt voor dergelijke postzegels; dit zou 
door middel van een marktonderzoek moeten worden vastgesteld. Als dat inderdaad het geval is, moeten het 
nut en de haalbaarheid van gemeenschappelijke postzegels meer in detail worden bestudeerd. In dit opzicht 
kan de telefoonkaart, die in verschillende Lid-Staten zal kunnen worden gebruikt (ondanks het feit dat hier 
een grotere kans bestaat op verschuivingen in kosten en inkomsten), een leerrijk voorbeeld vormen. 
- 165-
HOOFDSTUK9: BELEmSOPTIES 
INLEIDING 
Alle burgers en organisaties in de Gemeenschap moeten kunnen beschikken over goede en betrouwbare 
postdiensten. Dit kan worden bereikt door onderstaande beleidsopties uit te voeren. Daarmee wordt een 
klimaat geschapen waarin de postale sector van de Gemeenschap volledig en effectief in de behoeften van de 
burgers en organisaties in de Gemeenschap op het gebied van de post kan voorzien. De communautaire 
doelstellingen kunnen zo worden bereikt bij de grootst mogelijke keuzevrijheid van de gebruiker die nog met 
deze doelstellingen te verenigen is. 
Hoeksteen van het Gemeenschapsbeleid in de postale sector moet de universele dienstverlening zijn. Er dient 
te worden vastgesteld welke universele diensten overal in de Gemeenschap beschikbaar moeten zijn. Dit 
houdt in concreto vooral in dat er in heel de Gemeenschap een postdienst beschikbaar moet blijven, zowel 
voor binnenlandse diensten binnen een Lid-Staat als voor grensoverschrijdende diensten tussen twee Lid­
staten. De universele dienstverlening brengt nog een aantal specifieke eisen met zich mee, namelijk dat de 
tarieven voor iedereen betaalbaar moet zijn en dat de dienstverlening van goede kwaliteit en voor iedereen 
toegankelijk moet zijn. 
In dit Groenboek wordt de conclusie getrokken dat de universele dienstverlening het instellen rechtvaardigt 
van een pakket concessiediensten (als tenminste alle Lid-Staten de noodzaak daarvan onderschrijven), 
waarmee kan worden gezorgd voor de financiële levensvatbaarheid van het netwerk voor de universele 
dienstverlening. De omvang van een dergelijke concessie, waarvoor de verlener van die diensten bepaalde 
bijzondere en uitsluitende rechten worden toegekend, dient rechtstreeks evenredig te zijn aan de beoogde 
doelstelling. Aldus kan de universele dienstverlening worden gegarandeerd terwijl er een maximale 
keuzevrijheid bestaat voor potentiële gebruikers. 
De verschillende keuzemogelijkheden 
Er is een aantal algemene keuzemogelijkheden aan te geven voor het verwezenlijken van de genoemde 
doelstellingen; daarnaast dient uiteraard ook aandacht te worden besteed aan de gevolgen van het nalaten 
van het ondernemen van actie. Er kunnen twee hoofdpaden voor actie worden onderscheiden, namelijk 
liberalisatie en harmonisatie. 
De sector is reeds in aanzienlijke mate geliberaliseerd; ongeveer 50% van de inkomsten die erin worden 
gegenereerd, hebben betrekking op niet-concessiediensten. Dit is het resultaat van een algemene lange-
termijntrend om de markt open te stellen, en de in het Groenboek uiteengezette keuzemogelijkheden zijn 
erop gericht de nog bestaande beperkingen te verminderen. Op harmonisatiegebied, daarentegen, is tot nu 
toe vrij weinig gebeurd (ten aanzien van mogelijke doelstellingen op communautair niveau). Gevolg van dit 
alles is wel dat de postsector in de Gemeenschap grote verschillen vertoont, niet alleen op het gebied van de 
regelgeving, maar ook ten aanzien van voor de klant belangrijke aspecten als toegang tot de diensten, 
omvang en kwaliteit van de dienstverlening en tarieven. 
De beste manier om na te gaan hoe de situatie aan de vereisten kan worden aangepast, is door eerst de 
"extreme" opties volledige liberalisatie of volledige harmonisatie te bespreken. Dit zijn immers twee 
uitersten op een schaal van mogelijke scenario's. Ook de optie in het geheel niets te ondernemen ("status 
quo") moet worden bestudeerd. De laatste optie waarop zal worden ingegaan, is een evenwichtsscenario 
waarin de voordelen worden gecombineerd van zowel een geleidelijke openstelling van de markt als een 
selectieve harmonisatie. Daarbinnen is weer een groot aantal varianten mogelijk; sommige daarvan worden 
hieronder besproken. 
- 166 -
Volledige liberalisatie 
De normale marktvoorwaarden zijn die van een volledig vrije concurrentie. Volledige liberalisatie 
van de postsector zou echter leiden tot de teloorgang van de universele dienstverlening, zeker voor 
prijzen die voor iedereen betaalbaar zijn. Oorspronkelijk waren er een aantal voorstanders van deze 
optie; nu gelooft echter niemand meer in volle emst dat het mogelijk is te voldoen aan de eis tot 
universele dienstverlening wanneer volledig zou worden geliberaliseerd. Er lijken dan ook geen 
particuliere exploitanten te zijn die erin geïnteresseerd zijn een standaard-briefpostdienst te leveren 
op het hele grondgebied van welke Lid-Staat dan ook. 
Volledige harmonisatie 
Om de postsector volledig te harmoniseren zou er één enkel centraal uitvoerend orgaan moeten zijn 
om toe te zien op de harmonisatie. Een dergelijk orgaan - eigenlijk één enkele centrale 
postadministratie voor de gehele Gemeenschap - zou de totale verantwoordelijkheid dragen voor 
allé aspecten die tot nu toe worden gerekend tot de bevoegdheden van de verschillende tot de 
postsector behorende overheidsinstellingen in de Gemeenschap. 
Een volledige harmonisatie zou ook een gelijk tarief voor de hele Gemeenschap inhouden, evenals 
dezelfde toegangsvoorwaarden en kwaliteit en omvang van de dienstverlening. De invoering van 
één enkel tarief (waar niemand om lijkt te vragen) zou in de praktijk tot een overweldigende 
hoeveelheid problemen leiden. Het zou ook bijzonder onpraktisch zijn en tot gigantische 
kruissubsidies aanleiding geven (de tarieven lopen thans uiteen binnen een verhouding van wel een 
tot drie). De benodigde centrale coördinatie van bij voorbeeld marketing- of personeelsbeleid zou 
waarschijnlijk leiden tot een te starre opzet waarin niet meer kan worden ingespeeld op de lokale 
omstandigheden. Verder zou het uitvoerende orgaan, de centrale postadministratie, aanleiding geven 
tot een grote extra overhead. 
Kortom, volledige harmonisatie zou te veel beperkingen opleggen en maar weinig voordelen 
opleveren. Er moet er ook op worden gewezen dat blijkbaar niemand zo'n centraal orgaan, zoals 
dat nodig zou zijn voor de tenuitvoerlegging van een harmonisatie op dergelijke schaal, in het leven 
wenst te roepen. 
Status quo 
Een keuze voor deze (theoretische) mogelijkheid zou leiden tot een vergroting van de reeds 
bestaande grote verschillen en verstoring van de goede werking van de interne markt. Daarmee zou 
op het gebied van de postdiensten een Europa met twee snelheden ontstaan. Kortom, de interne 
markt voor postdiensten zou niet tot stand komen en dit zou ook significante gevolgen hebben voor 
andere sectoren die van postdiensten gebruik maken. Het zou waarschijnlijk ook niet het meest 
geëigende antwoord zijn op de implicaties van de politieke en economische unie. 
Een evenwichtige optie: verdere openstelling van de markt, gekoppeld aan een versterking van de 
universele dienstverlening 
In deze optie wordt aanvaard dat het voor het garanderen van de universele dienstverlening nodig is 
de vrije werking van de markt enigszins te beperken. Dat kan gebeuren door het vaststellen van een 
pakket van concessiediensten waarvoor de nationale postadministraties bepaalde bijzondere en 
uitsluitende rechten genieten. De omvang van het concessiegebied dient echter strikt evenredig te 
zijn aan de omvang van de verplichte universele dienstverlening. Terzelfdertijd kan een 
regelgevende controle op een deel van de markt (het in ruil voor universele dienstverlening 
verleende concessiegebied) bepaalde harmonisatiemaatregelen mogelijk maken om te garanderen dat 
de universele dienstverlening daadwerkelijk in alle twaalf Lid-Staten ter beschikking staat. 
- 167 -
Ook nu al plaatsen alle Lid-Staten een aantal diensten in het concessiegebied teneinde de universele 
dienstverlening te garanderen; maar de omvang van dit gebied is meestal groter - soms veel groter -
dan nodig is om aan de doelstellingen te voldoen. Verder is het nog maar de vraag of de werkelijke 
doelstelling, met inbegrip van kwaliteitsdoelstellingen, ook wordt gehaald. Ten slotte is het gewoon 
ook bijzonder nuttig om eens duidelijk vast te stellen wat onder de concessie valt en wat niet. 
Er zou een gemeenschappelijke definitie dienen te worden opgesteld van de universele 
dienstverlening die in heel de Gemeenschap ter beschikking moet staan. Dat is nog niet gebeurd, 
maar er kan echter al wel worden aangegeven hoe de markt bij deze optie gedeeltelijk zou moeten 
worden geliberaliseerd zonder de doelstelling van de universele dienstverlening in gevaar te 
brengen. 
Bij het streven naar een evenwichtige benadering dient een aantal diensten uit de concessie te 
worden gehaald (voor zover zij daar thans onder vallen). Dit geldt voor expresdiensten en 
publikaties (pakketdiensten zijn al in alle twaalf Lid-Staten geliberaliseerd). Op dit ogenblik lijken 
daaraan ook grensoverschrijdende diensten en, a priori, direct-mail te worden toegevoegd. Voor 
beide soorten diensten moet dan wel door middel van regelgeving gezorgd worden voor de nodige 
controlemechanismen om te verhinderen dat deze liberalisatiemaatregelen niet worden gebruikt om 
de gerechtvaardigde uitsluitende rechten van de concessiehouders te omzeilen. Vooral ten aanzien 
van direct-mail geldt dat goed moet worden onderzocht wat de economische implicaties van een 
liberalisatie voor de universele dienstverlening zijn. 
De liberalisatie dient geleidelijk te worden ingevoerd. Daarbij moet rekening worden gehouden met 
de nodige overgangsperioden teneinde het economische en financiële evenwicht te garanderen dat 
nodig is voor de universele dienstverlening. 
Voor de diensten die in de concessie kunnen blijven - kort samen te vatten onder de noemer 
zakelijke en persoonlijke correspondentie -, zou men duidelijke grenzen kunnen geven om het 
concessiegebied duidelijk af te bakenen. Deze grenzen zouden worden uitgedrukt als grenswaarden 
voor gewicht en tarief. 
Er dient met nadruk op te worden gewezen dat als een Lid-Staat vreest dat deze voorstellen afbreuk 
doen aan de doelstelling van de universele dienstverlening, zij kan overwegen een minder liberale 
definitie te hanteren, voor zover deze toch nog beantwoordt aan de eis dat zij evenredig moet zijn 
aan de beoogde doelstelling en in overeenstemming is met het gemeenschapsrecht. 
De harmonisatiemaatregelen die naast deze liberalisatiemaatregelen dienen te worden doorgevoerd, 
van hun kant, moeten rechtstreeks voortvloeien uit de fundamentele doelstelling van de 
Gemeenschap dat er een universele dienstverlening van voldoende goede kwaliteit en tegen een 
betaalbare prijs moet zijn. Zoals reeds vermeld is er nog geen definitie opgesteld van een universele 
dienstverlening die in heel de Gemeenschap ter beschikking moet staan. Het is nochtans duidelijk 
dat een dergelijke definitie nodig is en dat bij het opstellen ervan de potentiële gebruikers - met 
inbegrip van vertegenwoordigers van de consumenten - dienen te worden geraadpleegd. Een aantal 
eisen die ten aanzien van de harmonisatie moeten worden gesteld, zijn echter nu al duidelijk. 
De universele dienst moet gemakkelijk toegankelijk zijn en dat is thans vaak niet het geval. Gezien 
de bestaande verschillen in kwaliteit van de dienst, is ook op dit gebied enige harmonisatie nodig. 
De thans toegepaste tarieven lijken in het algemeen redelijk betaalbaar te zijn, maar zij vormen in 
een aantal gevallen geen goede weerspiegeling van de kosten; wanneer dergelijke tariefgrondslagen 
door de postadministraties worden toegepast, kan dit de levensvatbaarheid op de lange termijn van 
de voor de universele dienstverlening gebruikte postale netwerken in gevaar brengen. Verder 
moeten de postadministraties inderdaad het voor de universele dienstverlening gebruikte netwerk 
kunnen inzetten voor niet-opgedragen diensten, maar daarvoor bestaan thans nog geen 
gemeenschappelijke regels. 
168-
Gezien deze reeds bestaande en nog te verwachten problemen is het aangewezen op de volgende 
gebieden tot harmonisatiemaatregelen over te gaan: 
toegang 
de regels moeten dezelfde zijn voor alle gebruikers die aan dezelfde voorwaarden voldoen; 
in verband met de behoeften inzake toegangsvoorwaarden bij andere dienstenleveranciers 
(andere postadministraties dan wel particuliere exploitanten) kan het nodig zijn met behulp 
van bijzondere technische maatregelen te zorgen voor de nodige interoperabiliteit; 
dienstverlening 
voor alle universele diensten moeten er normen worden opgesteld. De kwaliteit moet 
worden gemeten met behulp van een gemeenschappelijk systeem dat een goede weergave 
vormt van de door de gebruiker ervaren kwaliteit. De resultaten moeten openbaar worden 
gemaakt; 
tarieven 
de tarieven van elke dienst dienen gerelateerd te zijn aan de gemiddelde kosten van die 
dienst. De bestaande verschillen in tariefstructuren moeten kleiner worden gemaakt 
teneinde de bestaande marktdistorsies te verminderen. 
Deze harmonisatiemaatregelen zouden kunnen worden ingevoerd aangezien de basisbehoeften van 
de klanten in alle Lid-Staten waarschijnlijk sterke gelijkenis met eikaar vertonen. 
Voorgesteld scenario 
De laatste optie komt overeen met het scenario dat de voorkeur verdient, omdat het de evenwichtigste is. 
Hierin wordt een geleidelijke openstelling van de markt gecombineerd met de tenuitvoerlegging van 
harmonisatiemaatregelen om te voldoen aan communautaire doelstellingen. Zodoende zal worden gezorgd 
voor een in goede omstandigheden plaatsvindende universele dienstverlening, terwijl tegelijkertijd de 
gebruikers een zo breed mogelijke keuze hebben. Er dient op te worden gewezen dat hier geen sprake is van 
een enkele oplossing, maar van een verzameling maatregelen die zorgen voor het instellen van de benodigde 
gemeenschappelijke structuren. Elk van de voorstellen, hoewel gericht op de aanpak van een specifiek 
probleem, maakt dus deel uit van een samenhangend geheel. 
Hierbij dient te worden aangetekend dat reeds enige voorlopige reacties werden ontvangen op de laatste 
ontwerp-versies van de in dit Groenboek voorgestelde opties; er lijkt daarin een consensus te bestaan over 
de algemene oriëntatie bij deze keuze. Sommige betrokkenen geven echter uiting aan hun verontrusting naar 
aanleiding van een aantal punten. Daarbij gaat het om de noodzaak voor overgangsperioden en er wordt ook 
gewezen op mogelijke problemen met een aantal liberalisatievoorstellen, zoals voor direct-mail 
(voorstel 2.7), intracommunautaire grensoverschrijdende post (voorstel 2.13) en internationale post 
(voorstel 2.14). Het debat dat in het kader van het brede overleg zal plaatsvinden na publikatie van dit 
Groenboek kan zich op dergelijke punten toespitsen; daarbij dient echter wel rekening te worden gehouden 
met het gehele, evenwichtige pakket van beleidsopties dat erin aan bod komt. 
Er moet tevens met nadruk op worden gewezen dat de algemene oriëntatie op verdere openstelling van de 
markt, gekoppeld aan een versterking van de universele dienstverlening op een aantal verschillende 
manieren ten uitvoer kan worden gelegd. Het is de bedoeling de belangrijkste nog te maken keuzes te laten 
totstandkomen door middel van het debat dat op de publikatie van het Groenboek zal volgen. Er zal dus 
meer onderzoek moeten worden uitgevoerd alvorens de voorstellen kunnen worden uitgevoerd. Daarbij zal 
een groot aantal besprekingen met gebruikersgroepen moeten worden gevoerd teneinde hun behoeften beter 
te leren kennen, vooral ten aanzien van een grotere keuzevrijheid. Zoals reeds opgemerkt is ook een 
gemeenschappelijke definitie van de universele dienstverlening nodig. Er is meer onderzoek nodig voordat 
- 169 
de gewichts- en tariefgrenzen voor het afbakenen van de concessie kunnen worden bepaald. Er moeten 
minimumniveaus voor de universele dienstverlening worden afgesproken. Verder is er meer onderzoek 
nodig om het beginsel dat de tarieven aan de gemiddelde kosten gerelateerd dienen te zijn ten uitvoer te 
kunnen leggen. 
Al dient dit gedetailleerdere onderzoek nog plaats te vinden, het in dit Groenboek voorgestelde geheel van 
beleidsopties wordt naar voren gebracht in de overtuiging dat de voorgestelde gemeenschappelijke structuur, 
die harmonisatie en liberalisatie aan elkaar koppelt, zal zorgen voor de gewenste universele dienstverlening 
en een optimale keuzevrijheid. 
De belangrijkste beleidsdoelstellingen voor de postsector in de Gemeenschap worden in overzicht 1 
hieronder weergegeven: 
- 170 -
Overzicht 1: Belangrijkste doelstellingen voor de postsector 
1. ZORGEN VOOR EEN UNIVERSELE POSTDIENSTVERLENING IN DE GEHELE 
GEMEENSCHAP TEGEN VOOR IEDEREEN BETAALBARE TARIEVEN DOOR MIDDEL 
VAN DE INVOERING (VOOR ZOVER IN DE AFZONDERLIJKE LIDSTATEN NOG 
NODIG) VAN EEN PAKKET VAN CONCESSIEDIENSTEN WAARAAN BEPAALDE 
BIJZONDERE EN UITSLUITENDE RECHTEN ZIJN VERBONDEN TENEINDE HET 
BEHOUD VAN VOLDOENDE INKOMSTEN TE GARANDEREN OM DE OPENBARE 
OPDRACHT ONDER GOEDE VOORWAARDEN TE KUNNEN UITVOEREN; 
TEGELIJKERTIJD, EN IN OVEREENSTEMMING MET DEZE DOELSTELLING, 
ZORGEN VOOR VRIJE CONCURRENTIE IN EEN ZO GROOT MOGELIJK DEEL VAN 
DE SECTOR. 
2. INVOEREN VAN GEMEENSCHAPPELIJKE VERPLICHTINGEN VOOR DE 
UNTVERSELE-DBENSTVERLENERS IN DE GEMEENSCHAP IN VERBAND MET DE 
BIJZONDERE EN UITSLUITENDE RECHTEN DIE HEN DOOR DE CONCESSIE 
WORDEN VERLEEND OM DEZE UNIVERSELE DIENSTVERLENING MOGELIJK TE 
MAKEN, MET NAME WAT BETREFT DE KWALITEIT VAN DE DIENSTVERLENING. 
3. ONTPLOOIEN VAN DE NODIGE ACTIVITEITEN TER BEVORDERING VAN DE 
SAMENHANG BINNEN DE GEMEENSCHAP DOOR MIDDEL VAN PASSENDE 
HARMONISATIEMAATREGELEN. 
De belangrijkste beleidsdoelstellingen hebben dus betrekking op algemene regelgevingskwesties, op de 
verplichtingen van de concessiehouder en, ten slotte, op harmonisatie en samenhang. De belangrijkste 
beleidsdoelstellingen zijn onder deze drie titels verder onderverdeeld in meer specifieke beleidsopties, die 
hieronder in overzicht 2 worden weergegeven: 
- 171 -
Overzicht 2: Specifieke beleidsopties 
DEEL I: ALGEMENE REGELGEVINGSKWESTIES 
1. VASTSTELLING EN IMPLEMENTATIE VAN EEN UNIVERSEEL DIENSTENPAKKET IN 
DE GEMEENSCHAP 
2. VASTSTELLING VAN DE DEFINITIE VAN UNIVERSELE EN CONCESSIEDIENSTEN 
3. WAARBORGING VAN DE COMPATIBILITEIT VAN DE WETGEVING EN HET BELEID 
VAN DE GEMEENSCHAP ENERZIJDS EN DE OVERIGE VERPLICHTINGEN VAN DE LID­
STATEN ANDERZUDS 
4. SCHEIDING VAN REGELGEVENDE EN UITVOERENDE BEVOEGDHEDEN 
DEEL II: VERPLICHTINGEN VAN DE UNIVERSELE-DIENSTVERLENER 
5. INVOERING VAN GELÜKE TOEGANGSVOORWAARDEN VOOR IEDEREEN TOT DE 
UNIVERSELE DIENSTEN 
6. KOPPELING VAN DE TARIEVEN VOOR DE UNIVERSELE DIENSTEN AAN DE 
GEMIDDELDE KOSTEN 
7. INVOERING VAN EEN REGELING VOOR ONDERLINGE COMPENSATIE VAN DE 
ADMINISTRATIES OP BASIS VAN DE BESTELLINGSKOSTEN 
8. INVOERING VAN NORMEN EN KWALITEITSCONTROLE VOOR DE UNIVERSELE 
DIENSTEN 
DEEL III: HARMONISATIE EN SAMENHANG 
9. HARMONISATIE WAAR DIT DE KLANTEN TEN GOEDE KOMT 
10. OVERWEGINGEN BETREFFENDE DE SAMENHANG 
Deze specifieke beleidsopties kunnen op hun beurt worden vertaald in voorstellen voor 
uitvoeringsmaatregelen. Deze worden op de volgende pagina 's behandeld. 
- 172-
DEEL I: ALGEMENE REGELGEVINGSKWESTIES 
1. VASTSTELLING VAN EEN UNIVERSEEL DIENSTENPAKKET 
De belangrijkste maatschappelijke verplichting van de posterijen is de instandhouding van de universele 
dienstverlening. Een universele dienstverlening waarbij geen beperkingen aan de tarieven worden gesteld, 
kan ook in de vrije (niet-concessie) sector worden bereikt. Maar voor diensten tegen tarieven die binnen het 
bereik van iedereen liggen, zijn voldoende financiële schaalvoordelen noodzakelijk. Deze kunnen alleen 
worden bereikt door een aantal bijzondere en uitsluitende rechten te verlenen, m.a.w. door 
concessiediensten in te voeren. (Ofschoon het mogelijk is dat er in een en dezelfde Lid-Staat verscheidene 
concessiehouders zijn, is dit niet erg waarschijnlijk; terwille van de eenvoud hebben alle voorstellen 
betrekking op slechts één concessiehouder - de postadministratie - per Lid-Staat.) 
1.1 Er dient een definitie van de universele dienst te worden overeengekomen die in de gehele 
Gemeenschap als referentie kan dienen. Bij deze definitie moet rekening worden gehouden 
met de sociale en economische noden van de Gemeenschap, alsmede met andere 
verplichtingen, met name die welke in het kader van de Wereldpostunie (UPU) werden 
aangegaan. De Lid-Staten kunnen altijd nog, om rekening te houden met hun eigen legitieme 
openbare belang, een iets bredere definitie hanteren. 
1.2 Ten einde een universele dienst tegen voor iedereen betaalbare tarieven te garanderen, dient 
een pakket concessiediensten te worden ingevoerd. Over de samenstelling hiervan moet op 
communautair niveau een besluit worden genomen. 
1.3 Overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel dient het pakket concessiediensten niet ruimer te 
zijn dan nodig om de universele dienstverlening te waarborgen. 
1.4 Alle niet onder de concessie vallende diensten zullen op basis van vrije concurrentie worden 
aangeboden. Ook de postadministraties zijn gerechtigd niet-concessiediensten aan te bieden. 
2. VASTSTELLING VAN DE DEFINITIE VAN UNIVERSELE EN CONCESSIEDIENSTEN 
Deze diensten moeten duidelijk worden gedefinieerd zodat een scherpe lijn kan worden getrokken tussen 
concessiediensten en niet-concessiediensten. Voor dit opstellen van een definitie van het 
concessiedienstenpakket moet nog veel werk worden verricht; daarbij dienen de mededingingsregels van het 
Verdrag steeds in het oog te worden gehouden. 
In het kader van dit werk zal worden gezocht naar een oplossing die zo min mogelijk beperkingen met zich 
meebrengt. Eventueel is het op grond van de omstandigheden in sommige Lid-Staten nodig een minder ruim 
pakket concessiediensten te kiezen dan op communautair niveau, doch zonder afbreuk te doen aan de 
doelstelling van de universele dienstverlening, waarmee wordt gegarandeerd dat de openbare opdracht 
onder gezonde economische en financiële voorwaarden kan worden uitgevoerd. Omgekeerd is het niet 
uitgesloten dat sommige Lid-Staten vinden dat het communautaire pakket concessiediensten in onvoldoende 
mate de universele dienstverlening garandeert; deze Lid-Staten kunnen overwegen voor een minder liberale 
oplossing te kiezen, voor zover deze in overeenstemming blijft met het gemeenschapsrecht. 
De op communautair niveau gedefinieerde universele diensten moeten op basis van verplichting in alle 
Lid-Staten worden aangeboden. Gelet op haar overige verplichtingen, kan de regelgevende instantie van 
elke Lid-Staat beslissen eveneens een verplichting tot universele dienstverlening in te voeren voor een aantal 
niet onder de concessie vallende diensten. Naast de verplichte universele concessiediensten bestaan er dan 
nog enkele niet-concessiediensten waarvoor een verplichting tot dienstverlening geldt, die door de 
regelgevende instantie aan een afmeer exploitanten wordt gedelegeerd. 
Andere exploitanten kunnen uit commerciële overwegingen beslissen eveneens een universele dienstverlening 
te garanderen. Het is evenwel van belang te onderscheiden of er al dan niet een verplichting aan deze 
- 173 -
universele dienstverlening ten grondslag ligt. Waar in deze voorstellen gesproken wordt van de aanbieder 
van universele diensten, wordt de exploitant bedoeld die verplicht is deze diensten aan te bieden. 
Elke postadministratie is derhalve verplicht universele diensten aan te bieden zoals deze op nationaal en 
communautair niveau worden gedefinieerd. Deze verplichting mag niet tot een onredelijke financiële 
belasting van de postadministraties leiden. Geschikte tariefstellingssystemen zijn dan ook belangrijk (zie de 
punten 7 en 8 hieronder). 
Bestelling en terpostbezorging door de klant zelf (van diens eigen post) 
2.1 Elke persoon of organisatie heeft het recht zijn/haar eigen post overal in de Gemeenschap zelf 
te bezorgen of zijn/haar post te vervoeren om deze zelf direct bij de postadministratie in het 
land van bestemming af te geven. 
2.2 Elke persoon of organisatie heeft ook het recht zijn/haar post bij een postadministratie in een 
ander land af te geven voor bestelling in een derde land of terug in zijn/haar land. In het 
laatste geval moeten de postzendingen, indien zij voor het overige voldoen aan de criteria om 
in het land van de persoon/organisatie onder de concessie te vallen, aan de postadministratie 
voor bestelling worden bezorgd en de bestellingskosten ervan naar behoren worden vergoed. 
2.3 Ten einde houvast te bieden voor de interpretatie van de voorstellen in de punten 2.1 en 2.2, 
dient de Commissie voorschriften te geven voor de bestelling of terpostbezorging van post 
door zuster- of dochterorganisaties in dezelfde of een andere Lid-Staat. 
Niet-concessiediensten 
2.4 Wanneer nieuwe diensten (zoals elektronische post) worden ontwikkeld, die significant 
verschillen van de bestaande standaard-concessiediensten, dienen dergelijke nieuwe diensten te 
worden beschouwd als niet onder de concessie vallende diensten. In bijzondere gevallen kan 
hiervan evenwel worden afgeweken. De economische en financiële gevolgen van dit onderwerp 
zullen worden bestudeerd tijdens de periode van overleg die op de publikatie van dit 
Groenboek zal volgen. 
2.5 Wanneer een nieuwe dienst na enige tijd een essentieel element wordt voor het bereiken van 
de doelstelling van de universele dienstverlening, kan de opneming ervan in de concessie 
worden overwogen, in overeenstemming met de in punt 2.16 en 2.17 hieronder vermelde 
criteria. 
2.6 Elke dienst die niet onder de concessie valt is een niet-gereserveerde dienst die op basis van 
vrije concurrentie behoort te worden aangeboden. 
Concessiediensten 
2.7 De Gemeenschap dient de ontwikkeling van de definitie van het concessiedienstenpakket af te 
ronden. Dit pakket zal verschillende soorten standaard-poststukken omvatten (onder meer 
brieven en briefkaarten) binnen de hierna aangegeven grenzen. Tijdschriften, postpakketten 
en expreszendingen (koeriersdiensten) vallen er evenwel niet onder. A priori wordt tevens 
overwogen om geadresseerde direct-mail buiten de concessie te plaatsen. Er dient onderzocht 
te worden wat de economische implicaties zijn van de liberalisatie van direct-mail (zie 
hieronder, punt 2.9); ook zullen de nodige maatregelen op het gebied van de regelgeving 
moeten worden genomen teneinde eventueel misbruik tegen te gaan. 
2.8 Aangezien de invoering van een pakket concessiediensten wordt ingegeven door de noodzaak 
om de universele dienstverlening tegen betaalbare tarieven te garanderen, moet de omvang 
van de in de Gemeenschap vereiste universele dienstverlening definitief worden afgebakend. 
(De omvang van de universele dienstverlening moet worden gedefinieerd in termen van de 
- 174 -
behoeften van de gebruiker, die in de loop der tijd kunnen variëren.) Zowel de omvang van 
de universele diensten als die van de concessiediensten moet regelmatig worden herzien. 
2.9 De Commissie zal met hulp van de Groep hoge ambtenaren voor postzaken een werkgroep 
instellen die de volgende zaken tot in de details zal onderzoeken: economische aspecten van de 
universele dienstverlening in de Gemeenschap; de noodzakelijke omvang van de concessie; de 
benodigde maatregelen om de concessie te beschermen. De werkgroep zal tevens voor elke 
liberalisatiemaatregel nagaan wat de economische implicaties daarvan zijn voor de universele 
dienstverlening. Het is de bedoeling dat de werkgroep haar activiteiten binnen één jaar na de 
publikatie van het Groenboek afrondt. Het onderzoek van de werkgroep dient ook te leiden 
tot oriëntatiepunten ten aanzien van de afbakening van de op communautair niveau 
vastgestelde concessie. (De onderstaande punten 2.16 en 2.17 bevatten voorstellen voor de 
wijze van afbakening). 
2.10 De regelgevende instanties van de Lid-Staten zullen willen bepalen welke universele diensten 
op verplichte basis in hun land moeten worden aangeboden. Hierbij zullen zij rekening 
moeten houden met de voorschriften die op communautair niveau voor de universele 
dienstverlening zijn vastgesteld. 
2.11 Het staat de Lid-Staten vrij een minder ruime concessie vast te stellen dan de Gemeenschap, 
doch zij moeten ervoor zorgen dat het niveau van de universele dienstverlening niet lager ligt 
dan het door de Gemeenschap hiervoor vastgestelde minimum. 
Concessiediensten - bijkomende kwesties 
2.12 Nationale (binnenlandse) post die onder de door een Lid-Staat verleende concessie valt, mag 
niet uit die Lid-Staat worden uitgevoerd door een onafhankelijke exploitant met het oog op 
terugzending naar die Lid-Staat. Post die echter fysiek in een bepaald land wordt gegenereerd 
(bij voorbeeld doordat de gegevens betreffende die zending daar worden verwerkt of doordat 
de inhoud daar wordt afgedrukt) of daar op een of andere wijze aan een proces wordt 
onderworpen dat in een aanzienlijke toegevoegde waarde resulteert, dient te worden 
behandeld als zijnde afkomstig uit dat land. 
2.13 Er zal worden overwogen intracommunautaire grensoverschrijdende post (post die van de ene 
Lid-Staat naar de andere wordt gezonden) buiten de concessie te plaatsen. Wanneer een Lid-
Staat van mening is dat een dergelijke liberalisatie de universele dienstverlening in gevaar 
brengt, kan hij een minder liberale oplossing toepassen, op voorwaarde dat deze in 
verhouding staat tot de beoogde doelstelling en verenigbaar is met het gemeenschapsrecht. Er 
zal in de regelgeving moeten worden voorzien in geëigende controlesystemen om ervoor te 
zorgen dat binnenlandse post die onder de concessie hoort te vallen niet via onafhankelijke 
exploitanten in het circuit van de grensoverschrijdende post terecht komt (zie punt 2.12 
hierboven). Er wordt erkend dat voor sommige Lid-Staten een zekere aanpassingsperiode 
nodig kan zijn om deze bepaling uit te voeren; de mate waarin een dergelijke 
aanpassingsperiode nodig is en de duur ervan (die van Lid-Staat tot Lid-Staat kan verschillen) 
dienen te worden besproken tijdens de overlegperiode die zal volgen op de publikatie van dit 
Groenboek. 
2.14 Er kan worden overwogen internationale post (post die in één van de Lid-Staten wordt 
gegenereerd en bestemd is voor een land buiten de Gemeenschap of post die buiten de 
Gemeenschap wordt gegenereerd en voor een Lid-Staat is bestemd) buiten de concessie te 
plaatsen. Wanneer een Lid-Staat van mening is dat een dergelijke liberalisatie de universele 
dienstverlening in gevaar brengt, kan hij een minder liberale oplossing toepassen, op 
voorwaarde dat deze in verhouding staat tot de beoogde doelstelling en verenigbaar is met het 
gemeenschapsrecht. Er zal in de regelgeving moeten worden voorzien in geëigende 
controlesystemen om ervoor te zorgen dat binnenlandse post die onder de concessie hoort te 
vallen niet via onafhankelijke exploitanten in het circuit van de grensoverschrijdende post 
- 175 
terecht komt (zie punt 2.12 hierboven). Er wordt erkend dat voor sommige Lid-Staten een 
zekere aanpassingsperiode nodig kan zijn om deze bepaling uit te voeren; de mate waarin een 
dergelijke aanpassingsperiode nodig is en de duur ervan (die van Lid-Staat tot Lid-Staat kan 
verschillen) dienen te worden besproken tijdens de overlegperiode die zal volgen op de 
publikatie van dit Groenboek. 
2.15 Het feit dat een dienst volgens de op communautair niveau vastgestelde definitie tot het 
concessiedienstenpakket behoort, houdt niet automatisch in dat een Lid-Staat verplicht is die 
dienst ook daadwerkelijk in de concessie te plaatsen. 
Afbakeningscriteria 
2.16 Alleen diensten waarvoor een verplichting tot universele dienstverlening bestaat, kunnen als 
concessiediensten in aanmerking komen. De bestelling van pakketpost en drukwerk zou 
evenwel niet onder de concessiediensten mogen vallen (onder voorbehoud van de overwegingen 
betreffende direct-mail in punt 2.7 hierboven), ook al geldt voor deze diensten een 
verplichting tot universele dienstverlening. Daarom is er voor deze post een inhoudscriterium 
nodig. 
2.17 Als poststukken die onder de concessie zouden kunnen vallen, blijven over de standaard-
postzendingen. Daarbij zullen het gewicht en het tarief worden gebruikt als criteria om te 
bepalen of deze zendingen tot de concessiediensten worden gerekend of niet. Tussen beide 
criteria zal een relatie worden gelegd die dient te worden gekwantificeerd. (Op 
middellange/lange termijn zijn tariefgrenzen alléén waarschijnlijk voldoende.) 
3. WAARBORGING VAN DE COMPATIBILITEIT VAN DE WETGEVING EN HET BELEID 
VAN DE GEMEENSCHAP ENERZIJDS EN DE OVERIGE VERPLICHTINGEN VAN DE 
LID-STATEN ANDERZIJDS 
Het spreekt vanzelf dat alle postexploitanten (zowel de particuliere als de openbare) die hun diensten in de 
Gemeenschap aanbieden, zich aan de communautaire wetgeving moeten houden. Van groot belang voor de 
postale sector zijn de (huidige en toekomstige) richtlijnen voor gegevensbeveiliging, indirecte belastingen en 
douaneprocedures. Net als in alle andere sectoren moet er worden gestreefd naar een beperking van de 
eventuele spanningen tussen het Gemeenschapsrecht en -beleid enerzijds en eventuele verplichtingen die 
voortvloeien uit andere door de Lid-Staten aangegane overeenkomsten anderzijds. 
Daarom dient de Gemeenschap te worden betrokken bij de ontwikkeling van wetten en regels die gevolgen 
kunnen hebben voor de postale sector. Zij dient de UPU en de CEPT te verzoeken haar de status van 
waarnemer te verlenen. De UPU is overigens een organisatie van de Verenigde Naties en de Gemeenschap 
heeft in de Verenigde Naties reeds de status van waarnemer. 
3.1 De Gemeenschap dient in de toekomst actief te worden betrokken bij congressen van de 
Wereldpostunie (UPU) om te trachten te voorkomen dat deze besluiten nemen die niet met de 
uit het Verdrag van Rome voortvloeiende verplichtingen, andere communautaire wetgeving of 
het postbeleid van de Gemeenschap zijn te verzoenen. 
3.2 Het is met name onwenselijk artikel 25 van het Wereldpostverdrag in de Gemeenschap toe te 
passen. Het lijkt nodig dit artikel te vervangen door een minder restrictieve bepaling die 
evenwel nog steeds verbiedt dat post door een derde feitelijk uit een Lid-Staat wordt gebracht 
om daarna naar hetzelfde land te worden teruggezonden indien daarbij inbreuk wordt 
gemaakt op de uitsluitende rechten van de postadministratie in die Lid-Staat (zie punt 2.12). 
3.3 De Gemeenschap dient te streven naar de status van waarnemer bij de Wereldpostunie (UPU). 
- 176-
3.4 De Gemeenschap zal onderzoeken hoe kan worden voorkomen dat post naar landen buiten de 
Gemeenschap wordt gebracht met het oog op terugzending naar de Gemeenschap, enkel en 
alleen om het beleid van de Gemeenschap inzake tarieven en eindvergoedingen te omzeilen (zie 
de voorstellen onder de punten 6 en 7). Dit onderzoek zal worden gevolgd door daartoe 
strekkende voorstellen. 
4. SCHEIDING VAN REGELGEVENDE EN UITVOERENDE BEVOEGDHEDEN 
Omdat de gebruikers het meest gediend zijn met een gelijke behandeling van alle exploitanten, is het van het 
grootste belang dat de regelgevende en uitvoerende bevoegdheden van elkaar worden gescheiden. Met een 
onafhankelijke regelgevende instantie kan het beste evenwicht worden gevonden tussen openbare en 
particuliere exploitanten en tussen aanbieders van concessiediensten en van niet-concessiediensten. Deze 
instantie zal toezicht houden op de doelmatigheid van de concessiediensten, d.w.z. dat de aanbieder zowel 
een goede universele dienstverlening in stand moet houden, als zijn overige, in de punten 5, 6 en 8 
uiteengezette verplichtingen dient na te komen. (Bovendien moet zij ervoor zorgen dat het briefgeheim wordt 
gerespecteerd.) Wanneer niet aan de verplichtingen wordt voldaan, dient de regelgevende instantie zich te 
beraden over de te treffen maatregelen. 
4.1 Iedere Lid-Staat dient te beschikken over een regelgevende instantie die onafhankelijk van de 
uitvoerende organisaties is. 
4.2 De regelgevende instanties zijn verantwoordelijk voor de nationale uitvoering van het 
Gemeenschapsbeleid voor de post, met name wat betreft het principe dat de omvang van de 
concessie in verhouding moet staan tot de doelstelling ten aanzien van de universele diensten 
(zoals reeds in punt 1.2 is aangegeven). 
4.3 De regelgevende instantie van elke Lid-Staat dient ervoor te zorgen dat uit de nationale 
wetgeving duidelijk blykt welk deel van het communautaire pakket van toegestane 
concessiediensten op nationaal niveau onder de concessie valt. Alle overige diensten dienen als 
niet-concessiediensten te worden beschouwd. 
4.4 De regelgevende instantie dient ervoor te zorgen dat andere exploitanten de uitsluitende 
rechten van de aanbieder van de concessiediensten respecteert. 
4.5 De regelgevende instantie dient ervoor te zorgen dat de exploitant van de concessiediensten 
zijn verplichtingen ten aanzien van de dienstverlening nakomt, hetgeen onder meer betekent 
dat hij instaat voor een gelijke behandeling. 
4.6 De regelgevende instantie dient ernaar te streven dat door de exploitant(en) van de universele 
diensten garanties ten aanzien van de eerbiediging van het briefgeheim worden geboden. 
4.7 De regelgevende instantie dient met de exploitant(en) van de universele diensten overeen te 
komen welke garanties de laatste dient te geven met betrekking tot de kwaliteit van de 
aangeboden dienst. De regelgevende instantie moet de betrouwbaarheid van gepubliceerde 
gegevens over de kwaliteit van de dienstverlening kunnen garanderen. 
4.8 Er dient voor een voldoende mate van doorzichtigheid te worden gezorgd, zowel wat betreft 
de toegankelijkheid van het netwerk, als met betrekking tot de kosten waarop de 
gebruikstarieven zijn gebaseerd. 
4.9 Indien de exploitant van de concessiedienst ook buiten de concessiesector actief is, mag hij uit 
economische en commerciële overwegingen voor de betreffende diensten van het tevens voor 
de universele concessiediensten bestemde netwerk gebruik maken. De regelgevende instantie 
moet ervoor zorgen dat er vanuit de concessiesector geen kruissubsidiëring plaatsvindt naar de 
niet-concessiesector. 
- 177-
4.10 De regelgevende instantie dient ervoor te zorgen dat particuliere exploitanten (die buiten de 
concessiesector met de postadministratie kunnen concurreren) toegang krijgen tot 
concessiediensten, voor zover particuliere exploitanten hierop zijn aangewezen om de door hen 
aangeboden niet-concessiediensten te kunnen leveren. (Zie ook punt 5.3) 
4.11 De bevoegde instanties dienen er, zowel op nationaal als op communautair niveau, voor te 
zorgen dat de toepassing van de algemene wetgeving op de niet-concessiediensten in de sector 
post geen onbillijke voor- of nadelen oplevert voor concurrerende exploitanten buiten de 
concessiesector. 
DEEL H: VERPLICHTINGEN VAN DE UNIVERSELE-DIENSTVERLENER 
5. INVOERING VAN GELIJKE TOEGANGSVOORWAARDEN VOOR IEDEREEN TOT DE 
UNIVERSELE DIENSTEN 
Gelijke behandeling van de gebruikers (klanten) van universele diensten dient regel te zijn. Erkend wordt 
evenwel dat de klanten uiteenlopende behoeften hebben en niet in dezelfde mate met de exploitanten van de 
universele diensten kunnen samenwerken. Dit hangt niet alleen af van de grootte van de klant, doch vooral 
ook van zijn vermogen om de post op een voor de exploitant van de universele dienst gunstige wijze voor te 
bereiden, waardoor laatstgenoemde korting kan geven. 
5.1 Voor klanten die aan dezelfde voorwaarden ten aanzien van het posten van de post voldoen, 
dienen de toegangsvoorwaarden voor de universele diensten gelijk te zijn. 
5.2 Elke exploitant van een universele dienst dient grote klanten gunstige contractvoorwaarden te 
bieden. (Zie ook punt 9.3) 
5.3 De exploitanten van universele diensten moeten deze diensten zonder onderscheid aan alle 
potentiële klanten verlenen, zelfs als deze klanten buiten de concessiesector concurrenten zijn. 
5.4 Bij het gewone internationale postverkeer tussen postadministraties via het internationale 
postsysteem wordt aanvaard dat een bepaalde component van de betrekkingen niet op zuiver 
commerciële grondslag berust, zodat de toegangsvoorwaarden voor een postadministratie die 
post naar een ander land verstuurt, van de gebruikelijke commerciële voorwaarden kunnen 
afwijken. De postadministraties die de uitgaande post verwerken moeten evenwel ook als klant 
toegang kunnen krijgen tot de binnenlandse universele diensten van de ontvangende 
postadministratie. Deze toegang moet onder dezelfde voorwaarden worden verleend als die 
welke voor andere, soortgelijke gebruikers gelden. 
5.5 De voorwaarden voor de terpostbezorging, tarieven (inclusief standaardkortingen) en 
doelstellingen van de universele diensten moeten openbaar worden gemaakt. 
6. KOPPELING VAN DE TARIEVEN VOOR DE UNIVERSELE DIENSTEN AAN DE 
GEMIDDELDE KOSTEN 
De tarieven moeten op de kosten worden gebaseerd. Een consequente toepassing van dit principe is de beste 
garantie voor financieel gezonde postdiensten. Om iedereen een gelijke behandeling te geven dient 
kruissubsidiëring, zowel tussen verschillende diensten als - door kortingen - tussen verschillende categorieën 
klanten, zoveel mogelijk te worden beperkt en geleidelijk te worden afgeschaft. (Geografische 
kruissubsidiëring blijft evenwel toegestaan.) Het beleid inzake kortingen is bijzonder belangrijk: in het 
algemeen dienen kortingen te worden gekoppeld aan kostenbesparingen (waartoe ook verlaging van de 
kosten per stuk ten gevolge van volumetoename wordt gerekend). 
- 178 -
6.1 De tarieven voor universele diensten behoren nauw met de kosten samen te hangen. Het doel 
is dat de tarieven van elke dienst op de gemiddelde kosten van die dienst worden gebaseerd. 
Preferentiële tarieven dienen ten minste de marginale kosten te dekken. 
6.2 Indien subsidies noodzakelijk worden geacht, dienen de doelstellingen, de hoogte en de 
reikwijdte ervan inzichtelijk te zijn. 
6.3 Preferentiële tarieven, indien gerechtvaardigd, moeten op doorzichtige wijze worden verleend 
aan alle gebruikers die daarvoor in aanmerking komen, ongeacht het land waarin zij gevestigd 
zijn. 
6.4 Kruissubsidiëring van concessiediensten naar niet-concessiediensten (waarbij financiering van 
niet-concessiediensten door concessiediensten plaatsvindt), is in het algemeen onaanvaardbaar. 
Kruissubsidiëring kan echter ten behoeve van de péréquation tarifaire worden toegestaan 
tussen geografische regio's (zie punt 6.5 hieronder) en van niet-concessiediensten naar de 
concessiediensten. Voor zover dit nodig is om de universele dienstverlening te garanderen en 
verenigbaar is met de mededingingsregels, kan er ook kruissubsidiëring plaatsvinden van de 
concessiediensten naar de niet-concessiediensten (zie punt 6.6 hieronder). 
6.5 Geografische kruissubsidiëring is toegestaan, voor zover zij noodzakelijk blijkt om voor een 
specifieke dienst - indien dit wenselijk is - een eenheidstarief te realiseren. 
6.6 Het is mogelijk dat een aantal verplichte niet-concessiediensten in bepaalde geografische 
gebieden alleen op verliesbasis kan worden verleend. In dit geval dienen de verliezen voor 
specifieke gebieden afzonderlijk te worden bepaald en hetzij door externe subsidiëring, hetzij 
door kruissubsidiëring te worden gefinancierd. Deze financiering moet op geheel doorzichtige 
wijze geschieden om te voorkomen dat de aanbieder van de verplichte niet-concessiedienst 
onbillijke tarieven vaststelt. 
6.7 In de (concurrentieloze) concessiesector dienen kortingen voor grote klanten, (die gewoonlijk 
op grond van de door hen verrichte voorbehandeling van de post worden verleend), in de 
regel te worden gebaseerd op de kostenbesparingen die door de exploitant van de dienst 
worden bereikt. De postadministraties moeten voorkomen dat aan klanten van universele 
diensten kortingen worden verleend die niet aan de kostenbesparingen zijn gerelateerd. 
Tevens moeten zy voorkomen dat in de contracten een koppeling wordt gemaakt tussen de 
voorwaarden voor het gebruik van universele diensten en die voor het gebruik van niet-
verplichte niet-concessiediensten. 
6.8 Met zeer gunstige of gratis tarieven die op grond van overheidsbeslissingen zijn vastgesteld 
(bij voorbeeld voor de bestelling van perspublikaties, boeken, verkiezings- en braillepost) dient 
op doorzichtige wijze te worden omgegaan. 
7. INVOERING VAN EEN REGELING VOOR ONDERLINGE COMPENSATIE VAN DE 
ADMINISTRATIES OP BASIS VAN DE BESTELLINGSKOSTEN 
De vergoedingen voor de postverzending worden betaald aan de exploitant waarbij de post wordt afgegeven. 
Bij internationale post, die door de ene postadministratie wordt opgehaald en door de andere wordt besteld, 
is het de voor de uitgaande post verantwoordelijke administratie die de vergoeding van de klant ontvangt. 
Een aanzienlijk deel van de kosten wordt evenwel gemaakt door de administratie die met de bestelling van 
de binnenkomende post is belast. Daarom is een of andere compensatieregeling noodzakelijk op basis 
waarvan de bestellingskosten van de administratie die de post bezorgt worden vergoed. 
De huidige compensatieregelingen van de postadministraties (de eindvergoedingen) zijn niet op de kosten 
gebaseerd, hetgeen tot significante verschillen tussen de vergoedingen en de feitelijke bestellingskosten leidt. 
- 179 -
Bij de financiële compensatieregeling tussen de postadministraties moet eveneens van het beginsel worden 
uitgegaan dat de tarieven op basis van de kosten moeten worden vastgesteld. 
7.1 In de vergoedingen die de postadministraties elkaar betalen voor de bestelling van eikaars post 
(de eind vergoedingen), dienen de feitelijke kosten van de binnenkomende post tot uitdrukking 
te komen. 
7.2 Aangezien de tarieven voor de binnenlandse post met de werkelijke kosten samenhangen, 
dienen de wederzijds door de postadministraties betaalde eindvergoedingen te worden 
gebaseerd op het met de bestelling samenhangend deel van het tarief voor binnenlandse post, 
vermeerderd met een toeslag voor de noodzakelijke extra behandeling en de winst. 
7.3 Er dient een werkgroep te worden opgericht die de basis moet leggen voor een op 
communautair niveau toe te passen herziene compensatieregeling. Deze werkgroep moet haar 
voorstellen binnen een jaar na oprichting indienen. 
7.4 Er moet worden gestreefd naar verbreiding van het principe van de Gemeenschap om de 
kosten van de administratie waarmee post wordt uitgewisseld als grondslag te nemen voor 
compensatieregelingen tussen de administraties. Dit zou kunnen gebeuren in het verband van 
de Wereldpostunie (UPU) en van de Conferentie van Europese PTT-administraties (CEPT). 
8. INVOERING VAN NORMEN EN KWALITEITSCONTROLE VOOR DE UNIVERSELE 
DIENSTEN 
De invoering van een pakket concessiediensten vindt haar rechtvaardiging in de maatschappelijke 
wenselijkheid van de universele dienstverlening. De feitelijke kwaliteit van de dienstverlening is dan ook 
cruciaal voor de bevrediging van de maatschappelijke behoeften. Daarom moet er worden gezorgd voor 
normen, kwaliteitsbewaking en controlesystemen. Nadrukkelijk zij erop gewezen dat deze normen niet meer 
dan minimumnormen zijn: de exploitanten van de universele diensten moeten streven naar een 
kwaliteitsniveau dat hoger ligt dan de norm voorschrijft. 
8.1 Er moeten communautaire normen worden vastgesteld voor diensten waarvoor op 
communautair niveau een verplichting tot universele dienstverlening is ingevoerd. Zowel bij 
nationale als bij intracommunautaire post moet kwaliteitsbewaking plaatsvinden, waarvan de 
resultaten dienen te worden gepubliceerd. 
8.2 De Lid-Staten dienen te besluiten of er nationale normen moeten worden ingevoerd voor post 
waarvoor op nationaal niveau een verplichting tot universele dienstverlening bestaat (ter 
aanvulling van de communautaire verplichting). Eventuele op nationaal niveau vastgestelde 
normen die van de op communautair niveau vastgestelde normen afwijken, dienen te zamen 
strengere eisen te stellen dan de communautaire normen. 
8.3 Ten einde communautaire normen vast te stellen, dient de Commissie een werkgroep op te 
richten waarin de Lid-Staten vertegenwoordigd zijn. Deze werkgroep dient te kunnen rekenen 
op bijdragen van regelgevende instanties, concessiehouders, gebruikers waarmee contracten 
zijn gesloten en consumenten. 
8.4 De normen voor de kwaliteit van de dienst moeten veeleisend zijn, doch tegelijkertijd 
haalbaar. Zij zullen worden gebaseerd op de communautaire omschrijving van de universele 
dienstverlening. Dit betekent dat alle brievenbussen ten minste eenmaal per werkdag moeten 
worden gelicht, dat de post ten minste eenmaal per werkdag bij alle postkantoren moet 
worden opgehaald en dat de post ook overal ten minste eenmaal per werkdag moet worden 
besteld. Uitzonderingen op deze algemene regel zijn alleen in uitzonderlijke gevallen na 
grondige overweging toegestaan. 
- 180-
8.5 In de gehele Gemeenschap dient hetzelfde kwaliteitsbewakingssysteem voor de postbestelling te 
worden gebruikt. Bg dit systeem dient de "end-to-end"-kwaliteit te worden gemeten, 
aangezien dit de enige nauwkeurige maatstaf is voor de kwaliteit van de dienst zoals de klant 
dieervaart. 
8.6 Wanneer een bestaande dienst duidelyk niet aan de kwaliteitsnorm voldoet, dienen de 
regelgevende instanties, die ervoor moeten zorgen dat de exploitanten hun verplichtingen 
nakomen, tussentijdse doelstellingen te formuleren die geleidelijk naar de normwaarde 
convergeren. 
8.7 Elke nationale regelgevende instantie moet worden bijgestaan door een comité van 
vertegenwoordigers van de gebruikers. Dit comité dient representatief te zijn voor de 
gebruikers en mede te bestaan uit vertegenwoordigers van de consumenten. 
8.8 Voorts moeten er in de gehele Gemeenschap toepasselijke normen komen voor de behandeling 
van de klant, in het bijzonder voor de maximaal toelaatbare periode voor de behandeling van 
verzoeken en klachten. Voor nationale en intracommunautaire post zijn wellicht verschillende 
normen noodzakelijk. 
DEEL in: HARMONISATIE EN SAMENHANG 
9. HARMONISATIE WAAR DIT DE KLANT TEN GOEDE KOMT 
Hoe concreter de voordelen voor de klant, des te meer zij pleiten voor harmonisatie. De meest directe 
voordelen kunnen waarschijnlijk worden bereikt door een zekere mate van harmonisatie van de 
toegangsvoorwaarden en door harmonisatie van de kwaliteitsnormen en kwaliteitsbewaking (als beschreven 
in punt 8). In de concessiesector zou de harmonisatie zelfs verplicht kunnen worden gesteld, mits dit 
voldoende voordelen oplevert; buiten de concessiesector zou men zich tot een aanbeveling moeten beperken. 
9.1 De Gemeenschap dient de harmonisatie in voldoende mate te stimuleren, zodat de 
dienstverlening verbetert en de potentiële klant wordt geholpen. 
9.2 De toegangsvoorwaarden voor het gebruik van de universele diensten van de 
postadministraties in de Gemeenschap dienen zoveel mogelijk te worden gelijkgetrokken. 
9.3 Alle postadministraties in de Gemeenschap moeten contracten aanbieden op basis waarvan 
grote gebruikers toegang kunnen krijgen tot de universele diensten. Deze aan potentiële 
contractanten aan te bieden contracten dienen een minimumset van contractbepalingen te 
bevatten, die voor elke postadministratie gelijk is. Daarin moet onder meer zijn voorzien in de 
mogelijkheid van korting in ruil voor een voorafgaande sorteerbehandeling. De hoogte van de 
korting kan van postadministratie tot postadministratie variëren. 
9.4 Er moet een onderzoek komen naar de tariefstructuren met het oog op een nivellering van de 
tarieven. 
9.5 De Gemeenschap zal onderzoeken of het nuttig is het classificatiesysteem voor de diensten 
eenvormiger te maken. (Bij de produktindeling maken sommige administraties momenteel op 
basis van de inhoud onderscheid tussen brieven en drukwerk, terwijl anderen afhankelijk van 
de vereiste snelheid onderscheid maken tussen "first class" en "second class".) 
9.6 De wenselijkheid van de harmonisatie van het produktieproces hangt samen met de vraag 
naar de onmisbare interoperabiliteit. Overeenkomst over bepaalde technische normen (zoals 
voor de elektronische postdiensten en de streepjescode voor de sortering) is noodzakelijk om 
de dienstverlening te verbeteren. 
- 181 
9.7 Er dient een werkgroep te worden opgericht die moet nagaan welke harmonisatiemaatregelen 
eventueel noodzakelijk of wenselijk zijn. De werkgroep moet kunnen rekenen op bijdragen 
van vertegenwoordigers van de gebruikers (met inbegrip van de consumenten), particuliere 
exploitanten en postadministraties. 
10. OVERWEGINGEN BETREFFENDE DE SAMENHANG 
Het is van belang steeds in gedachte te houden dat de gehele Gemeenschap moet beschikken over een 
effectieve postsector die op adequate wijze in alle behoeften van de Gemeenschap op post gebied kan 
voorzien. Het grootste deel van de noodzakelijke verbeteringen kan worden bereikt door middel van een 
beter beheer. Enige kapitaalinvesteringen kunnen evenwel nodig zijn, hetgeen vooral in de minder 
begunstigde regio 's een zware last kan zijn. 
10.1 Nader onderzoek is nog nodig om aan te geven wat de economische en financiële gevolgen zijn 
van de hier aangegeven oriëntaties betreffende de versterking van de economische en sociale 
samenhang. 
- 182 -
BIJLAGEN 
1. Overzicht van postdiensten 
2. Statistische gegevens over de postsector 
3. Bedrijfstechnische aspecten en postale netwerken 
4. Postwetgevingen in de Lid-Staten - een samenvattend overzicht 
5. Teksten van de Gemeenschap over de postsector 
6. Het Wereldpostverdrag - belangrijkste artikelen 
7. Kwaliteit van de dienstverlening 
8. Eindvergoedingen 
9. Remailing 
10. Postcodesystemen van diverse exploitanten 
11. De industrie voor postale apparatuur en uitrusting 
12. Postale elektronische post (Telepost) 
13. Culturele postzendingen 
14. De tariefstellingsproblematiek 
15. Intracommunautaire post 
16. Bespreking van de criteria voor het vaststellen van het concessiegedeelte 
VERKLARENDE WOORDENLIJST 
- 183 -
BIJLAGE 1. OVERZICHT VAN POSTDIENSTEN 
1. INLEIDING 
Postdiensten omvatten zowel postdiensten in engere zin (die door de postadministraties en door particuliere 
exploitanten worden geleverd) als postale financiële diensten (die door de postadministraties worden 
geleverd). De eigenlijke postdiensten genereren 78% van de omzet in de postsector en financiële diensten 
22 % (hierin inbegrepen de inkomsten uit transacties die met aan post verwante diensten en diverse andere 
diensten samenhangen). Wanneer men uitsluitend de postadministraties beschouwt, bedraagt de verdeling 
tussen postdiensten en financiële diensten 67% tegen 33%. 
Dit Groenboek concentreert zich op de eigenlijke postdiensten (verder gewoon postdiensten genoemd). De 
postale financiële diensten moeten eerder in de algemene context van de financiële sector worden 
beschouwd. Bovendien vormen de eigenlijke postdiensten een gecompliceerder probleem ten aanzien van de 
regelgeving. Deze bijlage tracht echter toch een breed overzicht te geven van deze beide vormen van 
dienstverlening in de postsector. Er wordt ook getracht een overzicht te geven van aan post verwante 
diensten. 
2. POSTDIENSTEN 
2.1 DEFINITIES 
Er zijn drie categorieën van postdiensten: briefpost, pakketpost en exprespost. Deze diensten overlappen 
elkaar op verschillende manieren. 
Soms kan men briefpost van pakketpost onderscheiden op basis van het gewicht van de zendingen (de 
enigszins kunstmatige grenswaarde die daarvoor wordt gehanteerd, bedraagt soms 2 kg) en soms op basis 
van de inhoud (waarbij men stelt dat briefpost berichten bevat en pakketpost goederen). Expresdiensten 
omvatten zowel expresbrieven (documenten) als exprespakketten. Zij onderscheiden zich in de eerste plaats 
van de gewone brief- en pakketpost door de snelheid of de door de klant ervaren betrouwbaarheid van de 
dienstverlening. 
2.2 DIENSTVERLENERS 
BRIEFPOST 
Op het gebied van briefpost hebben de postadministraties een vrijwel volledig monopolie. Zoals in de tekst 
besproken werd, bestaan er een aantal concurrerende briefpostdiensten die door particuliere exploitanten 
worden geleverd, al dan niet legaal. Hieronder vallen stadspost, documentenuitwisseling en remailing - zie 
hieronder in punt 2.5. 
Voor de briefpostdiensten van de postadministraties geldt dat alle postadministraties hun post indelen in twee 
bedrijfstechnische tarieftrappen. In negen van de twaalf Lid-Staten zijn deze categorieën enerzijds brieven en 
briefkaarten (vaak aangeduid met LC, van het Frans lettres et cartes) en anderzijds drukwerk en pakjes 
(vaak aangeduid met AO, van het Frans autres objets). Drie postadministraties - die van Denemarken, 
Portugal en het Verenigd Koninkrijk - delen hun post in op basis van snelheid in de categorieën first class 
en second class (ofwel prioritaire post en niet-prioritaire post). Deze laatste indeling geeft een betere 
weerspiegeling van de exploitatiekosten en misschien ook wel van de voorkeuren van de klanten. 
De meeste postadministraties bieden contracten aan waarbij grote klanten een deel van het postale proces 
zelf kunnen uitvoeren (de belangrijkste voorbeelden van dergelijke activiteiten zijn het voorsorteren, dat wil 
zeggen een deel van het sorteerproces voorafgaand aan het posten uitvoeren, en het van enveloppen voorzien 
van postzendingen). Sommige postadministraties laten ook toe dat derden deze werkzaamheden uitvoeren 
- 184 
voor de anderen waarvan de post oorspronkelijk uitgaat. Daarnaast kan, met name in het geval van direct-
mail, het fysieke aanmaken van de post door gespecialiseerde exploitanten worden uitgevoerd. 
PAKKETPOST 
Onder pakketdiensten verstaat men meestal het verzenden van individuele goederenzendingen met een 
gewicht tot bij voorbeeld 30 kg. Maar pakketpostvervoerders, waaronder sommige postadministraties, 
vervoeren thans ook veel grotere zendingen, meestal op paletten. Pakketpostvervoerders bieden hun klanten 
meestal een keuze van verschillende snelheden van bestelling aan. 
Pakketdiensten worden op de vrije markt aangeboden. Met uitzondering van twee Lid-Staten concurreren 
alle postadministraties van de Gemeenschap in eigen land mee op deze markt. 
EXPRESPOST 
Op het gebied van expresdiensten kan worden gesteld dat vrije concurrentie hier de norm is (nog maar in 
drie Lid-Staten hebben de postadministraties een monopolie voor dergelijke diensten). Organisaties die 
expresdiensten aanbieden concentreren zich meestal op regionale, nationale dan wel grensoverschrijdende 
dienstverlening. Er is ook sprake van enige specialisatie in documenten (expres-berichtenverkeer) dan wel in 
'non-documenten' (expres-goederenzendingen). 
2.3 TOEPASSINGEN 
Briefpost en exprespost zijn communicatiediensten; daarom zijn telefoon, fax en EDI alternatieven hiervoor, 
en vormen dus een indirecte concurrent voor postdiensten. Pakketpost en expres(pakket)post zijn 
goederenzendingen; ook op dit gebied worden concurrerende diensten aangeboden. 
Naast deze vrij algemene opmerkingen over de toepassingen van postdiensten, verdienen twee dergelijke 
toepassingen met name te worden genoemd. De eerste is postorderverkoop (waarbij goederen via de post 
aan de klanten worden verkocht), die gebruik maakt van pakketpostdiensten voor de distributie van de 
goederen. De tweede is het gebruik dat adverteerders maken van briefpostdiensten voor de verzending van 
hun reclamemateriaal (direct-mail). 
2.4 AANVULLENDE BRIEFPOSTDIENSTEN 
In het algemeen hebben alle diensten de nodige flexibiliteit om aan de wensen van grote klanten tegemoet te 
komen door middel van een 'op maat gesneden' dienstverlening, maar de briefpostdiensten van de 
postadministraties kennen een aantal specifieke varianten, waarvan er een aantal ook wettelijk vastgelegde 
aspecten kennen. De belangrijkste daarvan zijn: 
aangetekende brieven; 
ingeschreven brieven (recorded letters, een dienst die in Nederland en België niet bestaat); 
bewijs van terpostbezorging/bericht van ontvangst door de geadresseerde; 
bijzondere bestelling (waarbij - tegen bijbetaling - gewoonlijk sneller wordt besteld dan bij een 
standaard-brief); 
postzakken voor directe bestelling (M-bags), die worden gebruikt om een grote hoeveelheid 
drukwerk naar een bepaalde bestemming te sturen; 
- 185-
postbussen, die de klant kan huren in een postkantoor waar zijn post wordt besteld; 
poste-restante, waarbij de post voor een bepaalde tijd op een postkantoor wordt vastgehouden zodat 
degene voor wie deze bestemd is, die daar kan ophalen. 
2.5 OVERIGE POSTDIENSTEN 
Sommige andere diensten beginnen tot ontwikkeling te komen. In het algemeen worden deze op de vrije 
markt aangeboden. De juridische status van een aantal van de genoemde diensten staat nog ter discussie, 
met name remailing. De exploitanten van andere diensten, zoals stadspost, lijken dan wel in de illegaliteit te 
opereren (behalve in Spanje), maar gaan daar toch mee door. 
TELEPOST 
Deze 'hybride' dienst, die verder wordt besproken in bijlage 12, voorziet in de elektronische verzending van 
een bericht, het afdrukken daarvan op afstand en de aansluitende postale bestelling ervan. De 
postadministraties bieden nu ook een openbare faxdienst aan die Bureaufax wordt genoemd. Sommige 
bieden nu ook een op EDI gebaseerde dienst aan. 
DOCUMENTENUITW1SSELING 
Dit is een postbus-achtige faciliteit die de gebruikers ervan in staat stelt direct post bij elkaar te bestellen en 
op dezelfde wijze van elkaar te ontvangen. Ten minste in het Verenigd Koninkrijk is het dergelijke 
uitwisselingsdiensten toegestaan post met elkaar uit te wisselen. 
REMAILING 
Dit is een grensoverschrijdende briefpostdienst, die wordt geleverd door particuliere exploitanten, meestal in 
samenwerking met ten minste één postadministratie. 
PARTICULIERE BESTELLING 
Dit is de bestelling van dringend drukwerk door particuliere exploitanten, meestal in stadskernen. 
STADSPOST 
De bestelling van brieven in dezelfde stad als waar deze werd opgehaald (dit is in Spanje wettelijk 
toegestaan). 
ONGEADRESSEERDE D1RECT-MA1L 
De bestelling van ongeadresseerd reclamemateriaal in uitgekozen gebieden (in tegenstelling tot geadresseerde 
direct-mail die wordt verstuurd naar welbepaalde personen of organisaties). 
2.6 BEDRUFSTECHNISCHE ASPECTEN 
De bedrijfstechnische processen die onder de genoemde diensten schuilgaan worden in bijlage 3 
gedetailleerd beschreven. Er dient hier slechts op te worden gewezen dat de zendingen die in de drie 
- 186-
genoemde categorieën vallen, sterk uiteen kunnen lopen. Briefpost, bij voorbeeld, kan zendingen bevatten 
die gaan van de gewone brief in C5-formaat, via vlakke zendingen in A4-formaat (in het Engels flats 
genoemd), tot pakketten tot 2 kg of zelfs boeken tot 5 kg. 
Pakketdiensten bestrijken een gewicht dat kan gaan van zeer licht (vanaf een halve kilo) tot zeer zwaar 
(palletzendingen). Expresdiensten bestrijken dezelfde grote variatie, maar met het bijkomende probleem dat 
vaak moet worden onderscheiden tussen documenten (expresbrieven) en 'non-documenten' 
(exprespakketten). 
Door deze verscheidenheid van de te verwerken poststukken zijn de eraan ten grondslag liggende postale 
processen complexer dan men zou denken (zie bijlage 3 voor een gedetailleerdere beschrijving van deze 
bedrij fstechnische aspecten). 
2.7 SAMENVATTING 
De meeste post gaat uit van organisaties. Wat de toepassingen betreft (dat wil zeggen: de marktsegmenten 
die gebruik maken van postdiensten), zijn de volgende segmenten de grootste gebruikers (in volgorde van 
gegenereerde inkomsten): postorderverkoop, reclame, publikaties, financiële diensten, industrie en overheid. 
Tabel 1 hieronder geeft een benaderend overzicht van de inkomsten in de verschillende categorieën van 
postdiensten (in procenten van de totale omzet in postdiensten). 
Tabel 1: Postdiensten - omzet in % per segment en per exploitant (1988) 
DBENSTENCATEGORIE 
Briefpost 
Pakketpost 
Exprespost 
Totaal POST ADMINISTRATES 
45,7 
6,5 
4,3 
56,5 PARTICULIERE 
EXPLOIT ANTEN 
2,2 
10,9 
30,4 
43,5 TOTAAL 
47,9 
17,4 
34,7 
100,0 
Bron: Commissie van de Europese Gemeenschappen (uit diverse bronnen) 
De belangrijkste postdiensten worden samengevat in tabel 2. Ten aanzien van briefpostdiensten dient te 
worden vermeld dat het onderscheid tussen LC en AO niet altijd even duidelijk te maken is. Verder moet 
men er niet van uitgaan dat elk van de gebruikte dienstencategorieën op zich homogeen van aard is. In 
bijlage 3 worden de verschillen ten aanzien van de bedrijfsvoering gedetailleerd voor de verschillende 
soorten post die binnen één postale verkeersstroom vallen. 
187 
Tabel 2: Samenvattend overzicht van postdiensten 
B. 
C. BRIEFPOST 
A.l STANDAARD-BRIEFPOSTDIENSTEN (aangeboden door postadministraties) 
* "Hogere postale verkeersstromen": 
ofwel "leures et cartes" (LC), brieven en briefkaarten; 
ofwel "first class", postzendingen voor bestelling binnen één dag na het posten. 
* "Lagere postale verkeersstromen": 
ofwel 'aulres objets' (AO), drukwerk en pakjes; 
ofwel "second class', postzendingen die later worden besteld (doelstelling binnen twee of 
drie dagen na ophaling). 
Standaard-briefpostdiensten worden zowel voor binnenlands als voor grensoverschrijdend verkeer aangeboden. In 
het grensoverschrijdende verkeer wordt meestal de LC/AO-indeling aangehouden, in overeenstemming met de 
richtsnoeren van de Wereldpostunie (UPU). 
AJ AANVULLENDE BRIEFPOSTDIENSTEN 
Hieronder vallen onder meer de volgende diensten: 
aangetekende brieven 
ingeschreven brieven (recorded letters) 
bewijs van terposlbezorging/bericht van ontvangst 
bijzondere bestelling 
postzakken voor directe bestelling (M-bags) 
postbussen 
poste-restante 
A3 NIEUWE BRIEFPOSTDIENSTEN 
Nieuwe (of nieuwere) briefpostdiensten zijn onder andere: 
telepost (met inbegrip van Bureaufax) 
documentenuitwisseling 
remailing 
particuliere bestelling 
PAKKETPOST ongeadresseerde direcl-mail 
Gewoonlijk lot 30 kg per zending, maar diensten voor zwaardere zendingen beginnen gebruikelijk te worden. 
Meestal keuze voor diverse snelheden mogelijk. 
EXPRESPOST 
Vaak onderverdeeld in: 
documenten (postaal berichtenverkeer met hoge snelheid); 
non-documenten (postaal goederenverkeer met hoge snelheid). 
3. DOOR POSTADMINISTRATIES GELEVERDE FINANCIËLE DIENSTEN 
Financiële diensten kunnen in twee hoofdcategorieën worden opgesplitst: postale financiële diensten (zoals 
postbewijzen, postcheques enz.) en andere financiële produkten (zoals die welke door spaarbanken worden 
geleverd en die welke onder de naam "giro-diensten" bekend staan). 
- 188-
De postadministraties hebben traditioneel de rol vervuld van instellingen waar men gemakkelijk toegang 
krijgt tot financiële diensten, zowel binnen de afzonderlijke Lid-Staten als internationaal. De traditionelere 
diensten op dit gebied zijn onder andere postwissels en postbewijzen, postcheques en 
spaarbankverrichtingen. Tabel 3 hieronder geeft een volledige overzicht van de financiële diensten die door 
postadministraties worden aangeboden. 
De met deze diensten gegenereerde inkomsten helpen de postadministraties hun bedrijfsvoering gezond te 
houden. 
De mate waarin van deze diensten gebruik wordt gemaakt, verschilt van Lid-Staat tot Lid-Staat en wordt 
beïnvloed door diverse factoren zoals: 
de dichtheid van de netwerken van de commerciële banken, met name in afgelegen gebieden, en de 
mate waarin de banknetwerken interoperabiliteit bieden; 
de houding van de gebruikers ten aanzien van de banken en de door hen geboden faciliteiten, die op 
hun beurt weer een afspiegeling vormen van de samenleving en de mate van ontwikkeling van haar 
bankstelsel; 
de regelgeving door de overheid ten aanzien van giro- en spaarbankdiensten, die een bevorderende 
of een remmende invloed kan hebben. 
De toestand loopt nogal uiteen in de Gemeenschap. In sommige Lid-Staten leveren de girobanken een 
volledige bancaire dienstverlening net zoals de commerciële banken, terwijl in andere Lid-Staten de giro­
activiteiten beperkt zijn tot postchequediensten; in ten minste één land is zelfs deze laatste activiteit niet 
toegestaan. 
Voor bijna alle postadministraties geldt dat de grote verspreiding van hun postloketten ervoor gezorgd heeft 
dat deze worden gebruikt voor overheidsdiensten, in het bijzonder de uitbetaling van pensioenen en 
uitkeringen, de verkoop van vergunningen, de inning van belastingen en het verrichten van betalingen voor 
nutsvoorzieningen zoals water en telefoon. 
Waar dergelijke afspraken gemaakt zijn, worden de betreffende diensten meestal gratis aan de overheid 
geleverd, maar het lijkt redelijk voor deze dienstverlening een vergoeding in te voeren die gebaseerd is op 
de gemaakte kosten. 
- 189 
Tabel 3: Samenvallend overzicht van door de posladminislraiies geleverde financiële diensten 
\ ~~~~ ~"~~"~ ' 
POSTALE FINANCIËLE DIENSTEN 
A.l POSTALE BETAALMIDDELEN 
* poslwisscls, internationale poslwisscls 
* poslbewijzcn 
* poslchcques 
* zendingen met waardeaangifte 
B. ALGEMENE FINANCIËLE DIENSTEN 
B.l GIROBANKDIENSTEN 
telc-bctaaldiensten 
kredietkaarten 
bclaalpasjcs 
binnenlandse rckeningeii/stortiiigon/kasopnemingen 
vreemde valuta 
hypotheken 
B.2 SPAARBANKDIENSTEN 
woonsparen 
sparen in beleggingsfondsen 
B.3 OVERIGE BETAALDIENSTEN 
pensioenen 
uitkeringen 
vergunningen/belastingen 
overige betalingen aan en van de overheid 
4. AAN POST VERWANTE DIENSTEN 
De verkoop van postzegels en het verstrekken van informatie over het gebruik van postdiensten aan de 
loketten in de postkantoren vertegenwoordigen het grootste deel van de door de postadministraties geleverde 
diensten. Met uitzondering van België en Portugal staan alle postadministraties thans de verkoop van 
postzegels ook op andere plaatsen dan aan hun eigen loketten toe. 
De postloketten kunnen ook worden gebruikt voor het verkopen van krediet voor frankeermachines en het 
aansluitend aannemen van daarmee gefrankeerde ("rood gefrankeerde") post. Er zijn ook meer 
gespecialiseerde diensten beschikbaar, zoals de verkoop van filateiistische produkten of verpakkingsmateriaal 
voor postzendingen. 
Net zoals voor de postadministraties komt het grootste volume van de particuliere exploitanten voor 
rekening van de grote klanten, wier postzendingen door de exploitant daar worden opgehaald. Particuliere 
exploitanten gaan er echter in toenemende mate toe over faciliteiten ter beschikking te stellen van de 
kleinere klanten (of zelfs particulieren) voor het gebruiken van hun diensten. Voor verschillende particuliere 
exploitanten treden thans franchisenemers op, die kleinere volumes van de klant aannemen; daarnaast wordt 
geïnvesteerd in "lodging points" die voor hetzelfde doel dienen. 
Tabel 4 hieronder geeft een samenvattend overzicht van aan post verwante diensten. 
190 
Tabel 4: Samenvattend overzicht van aan post verwante diensten 
POSTADMINISTRATIES 
- Verkoop van postzegels 
- Verkoop van krediet voor frankeermachines 
- Verkoop van verpakkingsmateriaal 
- Toegang via franchisenemers PARTICULIERE EXPLOITANTEN 
- Toegang via franchisenemers 
- Lodging points 
5. OVERIGE VERVOERSDIENSTEN 
De meeste particuliere exploitanten die postdiensten verzorgen, zijn eigenlijk vooral actief in de 
vervoerssector. De pakketdiensten die zij verlenen maken meestal deel uit van hun algemene 
vervoersactiviteiten (ook al worden die misschien via gescheiden netwerken uitgevoerd). Wanneer deze 
bedrijven expresdiensten verkopen, worden deze meestal volledig gescheiden aangeboden. 
Terwijl sommige particuliere exploitanten ertoe overgegaan zijn steeds kleinere pakketten te verzenden, zijn 
de postadministraties van hun kant de algemene vervoersmarkt gaan betreden. Verscheidene 
postadministraties aanvaarden tegenwoordig dan ook zendingen die een stuk zwaarder zijn dan de 
"traditionele" gewichtsgrens voor pakketten van 30 kg. Soms worden de diensten voor dergelijke grote 
zendingen via het gewone pakketpostnetwerk verzonden, maar gewoonlijk wordt hiervoor gebruik gemaakt 
van een gescheiden netwerk. 
Exploitanten van pakketposWexprespostdiensten bieden in toenemende mate opslagfaciliteiten aan om hun 
klanten bij te staan in hun Just-In-Time-strategieën. Zij raken dan ook steeds meer betrokken bij het 
voorraadbeheer van hun klanten en voeren zelfs eenvoudige assemblageactiviteiten uit. 
Tabel 5 hieronder geeft een samenvattend overzicht van deze voor de postsector belangrijke overige 
vervoersdiensten. 
Tabel 5: Vervoer en overige diensten 
VERVOER EN BESTELLING 
- algemeen vervoer 
- vrachtvervoer 
- specialistische bestellingsdiensten VERWANTE ACT1VITEITEN 
- opslag 
- voorraadbeheer 
- Just-In-Time-diensten 
6. DIVERSE DIENSTEN - POSTADMINISTRATIES 
Het netwerk van postloketten wordt thans meer en meer gebruikt voor de verkoop van andere diensten dan 
de traditionele overheidsdiensten en aan post verwante diensten. Er worden thans diensten verkocht die te 
maken hebben met een hele reeks van openbare nutsinstellingen en -voorzieningen. Om een indruk te geven 
van de grote verscheidenheid, kunnen de volgende diensten als voorbeeld worden genoemd: de verkoop van 
vervoerbewijzen (of abonnementen) voor trein, bus of vliegtuig; telefoonkaarten; visvergunningen; Rode-
Kruisstickers en loterij biljetten. Sommige postadministraties verkopen nu ook andere financiële diensten dan 
die welke onder het bankwezen vallen, met name verzekeringen. 
De verscheidenheid van de aangeboden diensten hangt nauw samen met de postale wetgeving die op de 
betreffende postadministratie van toepassing is. Tabel 6 hieronder geeft een samenvattend overzicht van de 
verschillende diensten die aan de loketten van ten minste enkele postadministraties worden verkocht. 
191 -
Tabel 6: Samenvattend overzicht van diverse aan de post loketten verkochte diensten 
BILJETTEN 
- vervoerbewijzen/abonnementen (openbaar) vervoer 
- vergunningen (non-overheid) 
- telefoonkaarten 
- loterijbiljetten VERZEKERINGEN 
- verzekeringsdiensten 
- 192 -
BIJLAGE 2: STATISTISCHE GEGEVENS OVER DE POSTSECTOR 
1. INLEIDING 
Deze bijlage beoogt een inleidend overzicht te geven va% statistieken betreffende de postsector in de 
Gemeenschap. Na een overzicht van de sector als geheel volgt een bespreking in de context van de globale 
economie van de Gemeenschap. Daarna wordt gedetailleerder ingegaan op de postdiensten en vervolgens op 
de postale financiële diensten (tenzij ander vermeld hebben de cijfers betrekking op 1988, teneinde ervoor te 
zorgen dat de gegevens met elkaar kunnen worden vergeleken). 
2. ALGEMENE CIJFERS 
Tabel 1 hieronder geeft de belangrijkste cijfers voor de postsector. De gegevens die betrekking hebben op 
de omzet en de werkgelegenheid, betreffen de hele sector, terwijl de gegevens met betrekking tot de 
volumes alleen de postdiensten betreffen. 
Tabel 1: De postsector in de Gemeenschap - overzicht in cijfers 
VOLUME 
Zendingen per jaar 
Zendingen per werkdag 
Zendingen per hoofd van de bevolking, per werkdag 
Verhouding Binnenland/Gcmccnschap/Internalionaal 
INKOMSTEN 
Postdiensten 
- posladminislraties 
- particulicre cxploitanlen 
Postale financicle diensten 
- posladminislraties 
TOTAAL 
WKRKGELEGENIIEID 
Posladminislraties 
- postdiensten 
- financicle diensten 
Particuliere cxploitanlen 
TOTAAL 1 207 000 
153 300 
+ —- -26 miljard ecu 
20 miljard ecu 
13 miljard ecu 
+ — 
1 360 000 
350 000 
+ 78 miljard 
290 miljocn 
244 
93% / 4% 11% 
59 miljard ecu 
1 710 000 
Bron: Onderzoek van Sofres 
3. HET ECONOMISCH BELANG VAN DE SECTOR 
De door openbare en particuliere exploitanten geleverde postdiensten genereren bij elkaar een omzet van 
59 miljard ecu, hetgeen overeenkomt met 1,46% van het BBP van de Gemeenschap (hierin zijn niet 
begrepen de direct met de postsector samenhangende industrieën - zoals direct mail en postorderverkoop -
- 193 
die verantwoordelijk zijn voor nog eens 0,5% van het BBP van de Gemeenschap). Hiervan nemen de 
postdiensten als zodanig 46 miljard ecu voor hun rekening en de postale financiële diensten 13 miljard ecu. 
De helft van de postadministraties werkt echter met verlies. Tabel 2 hieronder geeft een overzicht van het 
economische belang van de postdiensten voor de verschillende nationale economieën, evenals de externe 
financiële steun die nodig is om de genoemde verliezen te dekken. De postadministraties die geen verlies 
lijden, maakten in 1988 een gezamenlijke winst van 748 miljoen ecu, terwijl de overige postadministraties 
tezamen 2 699 miljoen ecu verlies maakten. Bij elkaar leidt dit tot een netto verlies van 1 951 miljoen ecu. 
Tabel 2: Belang van postdiensten voor de gehele economie (1988) 
LID-STAAT 
Belgic 
Dcncmarken 
Duilsland 
Ghckenland 
Spanje 
Frankrijk 
Ierland 
Italic 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk 
EG BRUTO 
BINNENLANDS 
PRODUKT 
miljard ecu 
124,8 
91,3 
1020,1 
44,7 
2X4,8 
795,0 
26,5 
689,7 
5,6 
189,1 
34,7 
670,8 
3978,1 TOTALE 
OMZET 
miljoen ecu 
773.4 
1156.4 
9180,0 
136,0 
1180.3 
12366,0 
246,7 
4087,1 
52,7 
3098,0 
154,9 
6426,0 
38857,5 AANDEEL 
IN BBP 
% 
0,62 
1,27 
0,90 
0,30 
0,41 
1,56 
0,93 
0,59 
0,94 
1,64 
0,45 
0,96 
0,98 WINST/VKRLIKS 
miljocn ecu 
- 272,3 
+ 44,0 
- 1210,0 
- 17,5 
- 119,7 
+ 147,0 
+ 1,7 
- 1044,4 
-0,3 
+ 297,0 
-34,8 
+ 258,0 
- 1950,9 BIJDRAGK 
AAN BBP 
% 
- 0,21 
+ 0,05 
- 0.12 
- 0,04 
-0,04 
+ 0,02 
+ 0,01 
-0,15 
-0,01 
+ 0,16 
-0,10 
+ 0,04 
-0,05 
Noten: In dc/.c tabel zijn de omzetten van de particuliere exploitanten niet inbegrepen. De/.e bedragen naar schatting /.o'n 20 miljard 
ecu per jaar. Samen met de 39 miljard ecu van de postadministraties zou dal een totale om/.el van 59 miljard ecu per jaar 
betekenen, of 1,46% van het BBP van de EG. 
In deze tabel zijn ook de omzetten van de postale financiële diensten opgenomen. 
De voor België vermelde omzet is exclusief 321 miljoen ecu die de Belgische regering aan de posladministratie heelt betaald 
ter compensatie voor de verliezen in verband mei bepaalde diensten die zij de posladministratie heeft opgedragen. 
De voor Denemarken vermelde omzet is exclusief een bijzondere belasting van 86 miljoen ecu. 
Bron: Onderzoek van de Commissie van de EG. 
De cijfers uit tabel 2 moeten worden vergeleken met die voor de grootste twee postadministraties buiten de 
Gemeenschap (namelijk die van Japan en de Verenigde Staten) en de grootste particuliere exploitanten. 
Tabel 3 hieronder probeert deze vergelijking te maken (er moet op worden gewezen dat de cijfers voor 
particuliere exploitanten in de Gemeenschap slechts schattingen zijn; de cijfers voor de postadministraties 
zijn inclusief financiële diensten). 
194 
Tabel 3: Omzetten van de grootste particuliere exploitanten en postadministraties buiten de EG 
(1988) 
CATEGORIE 
Postadministraties 
Particuliere 
cxploitanlen LAND/BEDRIJF 
Japan 
Verenigde Staten 
DHL 
Fcdcral Express 
TNT 
UPS GEGENEREERDE OMZKT (MILJARD ECU) 
IN DE EG 
nvt 
nvt 
0,5 
1,5 
1,0 
4,0 BUITEN DE EC 
v,5 
30,0 
1.5 
5,5 
2,0 
8,0 WERELDWIJD 
9,5 
30,0 
2,0 
7,0 
3,0 
12,0 
Nvt = niet van toepassing 
Bron: Diverse bronnen 
4. POSTDIENSTEN 
Postdiensten worden zowel door postadministraties als door particuliere exploitanten geleverd. Het volledige 
bedrag van 20 miljard ecu aan omzet van particuliere exploitanten komt voor rekening van niet-
concessiediensten. Van de omzet van de postadministraties is ongeveer 21 miljard ecu atkomstig van 
briefpostdiensten, waarvan het grootste deel onder de concessie valt. 
OPENBARE EN PARTICULIERE EXPLOITANTEN 
Tabel 4 laat zien hoe de markt verdeeld is tussen postadministraties (de openbare exploitanten) en 
particuliere exploitanten. Daarin is ook te zien dat de postadministraties, die het grootste deel van hun omzet 
uit gewone briefpost halen, een relatief groot aantal poststukken per werknemer behandelen (ten opzichte 
van de particuliere exploitanten), maar wel een lagere omzet per werkgever hebben. Voor de particuliere 
exploitanten, die hun omzet voornamelijk realiseren in de segmenten expres- en pakket post, is de situatie 
precies omgekeerd. Zoals ook uit de tabel blijkt, hebben de particuliere exploitanten zo'n 43% van de totale 
markt voor postdiensten in handen. Op het gebied van pakket- en exprespost is hun aandeel echter veel 
groter - naar schatting respectievelijk 63% en 87%. 
Tabel 4: Postdiensten - vergelijking van openbare en particuliere exploitanten 
EXPLOITANTEN 
Postadministraties 
Particuliere 
exploitanten VERDELING IN % 
VOLUME 
96* 
4% OMZET 
57% 
43% PERSONEEL 
78% 
22% PER WERKNEMER 
POSTSTUKKEN 
(x 1000) 
62,0 
X.9 OMZET 
(ecu) 
21500 
57150 
Bron: Onderzoek van de Commissie van de EG 
195 
UNIVERSELE DIENSTVERLENING 
De postadministraties hebben een verplichting tot universele dienstverlening (in alle Lid-Staten hebben zij 
een aantal bijzondere en uitsluitende rechten gekregen teneinde aan deze verplichting te kunnen voldoen). 
Universele dienstverlening wil zeggen dat elke burger of organisatie toegang moet krijgen tot de openbare 
postdiensten; het houdt ook in dat de postadministratie in staat moet zijn alle adressen in de Gemeenschap te 
bereiken om daar poststukken te bestellen. In tabel 5 hieronder wordt gepoogd een indruk te geven van de 
implicaties van deze verplichting. 
Tabel 5: Universele dienstverlening - ophaling en bestelling 
CRITERIUM TOTAAL AANTAL PERSONEN 
PER EENIIEID 
(I) 
Postloketten 92 772 3 490 
Ophalingspunlcn (openbaar) 163 (XX) 1700 (2) 
Bcstelrondes 318 (XX) I 010 
Noot 1: De totale bevolking van de Gemeenschap gedeeld door het aantal relevante eenheden (loketten, ophalingspuntcn, 
bestelrondes). 
Noot 2: Hieronder vallen ook de postbussen in de postkantoren. 
Bron: de postadministraties 
Voor de universele dienstverlening is het ook belangrijk hoe dicht bevolkt een bepaald gebied is. De 
gemiddelde bevolkingsdichtheid is 143 inwoners per vierkante kilometer, maar dit getal varieert van Lid­
staat tot Lid-Staat en kan tussen de 50 en 350 bedragen. 
GEBRUIK 
Van de geposte brieven gaat 80% uit van bedrijven en andere organisaties (dit aandeel is zelfs nog groter 
voor expres- en pakketdiensten). Het is dan ook niet verwonderlijk dat er een verband lijkt te bestaan tussen 
het aantal brieven per inwoner en het BBP per inwoner. In tabel 6 hieronder worden deze twee statistische 
grootheden met elkaar vergeleken (dezelfde gegevens worden in de tekst van het Groenboek zelf ook 
grafisch weergegeven, en wel in hoofdstuk 4, onder punt 3.2). 
196-
Tabel 6: Vergelijking van het gebruik van briefpost en hel BBP per inwoner 
LID-STAAT 
Belgic 
Denemarken 
Duitsland 
Griekcnland 
Spanjc 
Frankrijk 
Ierland 
Italic 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk AANTAL STUKKEN 
PER INWONER 
335 
434 
248 
47 
130 
332 
148 
196 
346 
409 
68 
256 RANGORDE 
4 
1 
6 
12 
10 
5 
9 
8 
3 
2 
II 
7 BBP PER INWONER 
(nnot 1) 
102 
134 
128 
38 
67 
112 
64 
106 
120 
100 
33 
95 RANGORDE 
6 
1 
2 
1) 
9 
4 
10 
5 
3 
7 
12 
8 
Noot 1: In deze kolom zijn de BBP-cijfcrs genormeerd op het EG-gemiddelde, dal op 100 gesteld is. 
Bron: onderzoek van de Commissie van de EG 
TARIEVEN 
Niet alleen de algemene economische context, maar ook de kwaliteit van de dienstverlening en de tarieven 
hebben invloed op het gebruik dat van de postdiensten wordt gemaakt. Figuur 1 geeft de 
basisbriefposttarieven van de postadministraties van de Gemeenschap (voor 1990). Voor sommige 
postadministraties is dit het basistarief voor hun belangrijkste hriefpostdiensten (al kunnen grotere klanten 
meestal wel korting krijgen). Andere postadministraties geven soms echter aanzienlijke kortingen voor 
drukwerk (met inbegrip van dagbladen). 
197 
rijniur 1 Vergelijking van de basistarieven voor bricf/>oM (IWO) 
B DK D GR E F IRL I L NL P UK EC JAP USA 
Hl Tarieven In ECU 
Bron: de postadministraties 
NATIONALE EN GRENSOVERSCHRIJDENDE MARKTEN 
Voor alle postdiensten geldt dat de binnenlandse markten veel groter zijn dan de markten voor 
grensoverschrijdend verkeer. Tabel 7 hieronder geelt aan hoc de hricfpostvolumes in de verschillende Lid­
staten kunnen worden onderverdeeld (daarbij wordt een onderscheid gemaakt tussen grensoverschrijdend 
postverkeer waarbij al dan niet een land van buiten de HG betrokken is). Uit commerciële overwegingen 
worden vergelijkbare gegevens over pakket- en expiesdiensten als vertrouwelijk beschouwd en zijn daarmee 
niet beschikbaar. 
Tabel 7 toont dat 7% van het postverkeer grensoverschrijdend is, waarvan 4% binnen de Gemeenschap en 
3% met landen daarbuiten. Wat de omzet betreft ligt het aandeel grensoverschrijdend verkeer iets hoger en 
bedraagt het ca. 10% van de omzet in briefpostdiensten. Voor pakket- en exprespost is het 
grensoverschrijdende verkeer goed voor zo'n 1 1% van de omzet. 
- 198 
Tabel 7: Verdeling van het postverkeer - binnenlands en grensoverschrijdend 
LID-STAAT 
Belgie 
Denemarken 
Duitsland 
Griekenland 
Spanjc 
Frankrijk 
Icrland 
Italic 
Luxemburg 
Nederland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk 
Gemiddelde (gewogcn) BINNENLANDS 
(ÜI %) 
86,0 
95,8 
96,2 
74,0 
88,4 
95,3 
69,9 
92,8 
53,2 
90,4 
86,7 
92,0 
93 INTRACOMMUNAUTAIR 
(in%) 
8,4 
2,3 
1,9 
14,4 
6,7 
2.6 
24,9 
4,6 
35,2 
7,6 
8,1 
2,8 
4 EXTRACOMMUNAUTAIR 
(in %) 
5,6 
1,9 
1,9 
11,6 
4,9 
2,1 
5,2 
2,6 
11,6 
2,0 
5,3 
5,2 
3 
Bron: onderzoek van Sofres 
AUTOMATISERING VAN HET SORTEERPROCES 
Veel exploitanten hebben grote investeringen gedaan in sorteerapparatuur. Exploitanten van pakket- en 
expresdiensten hebben gespecialiseerde sorteerapparatuur die steeds vaker aan streepjescodesystemen 
gekoppeld is. Dergelijke streepjescodes kunnen ook worden gebruikt voor tracking and tracing-systemcn, 
waarmee de voortgang van afzonderlijke zendingen door het hele prt>ces kan worden gevolgd. 
De postadministraties hebben veel geïnvesteerd in sorteerapparatuur voor briefpost (zie bijlage 11, punt 5). 
Deze apparatuur maakt thans bij het sorteren in sterke mate gebruik van de postcodes (het onderwerp van de 
postcodes wordt in bijlage 10 gedetailleerd besproken). Figuur 2 hieronder geeft het percentage briefpost dat 
automatisch wordt gesorteerd bij de verschillende postadministraties van de Gemeenschap (deze cijfers zijn 
exclusief de post die reeds door de klant werd voorgesorteerd voor de terpostbezorging). 
199 
HuMiur '?:. Percentages automatisch gesorteerde post 
100 
B DK D GR E F IRL I L NL P UK U8A JAP 
Bron: onderzoek van Ernst & Young 
5. POSTALE FINANCIËLE DIENSTEN (MET INBEGRIP VAN DE VERKOOP VAN 
POSTDIENSTEN AAN DE LOKETTEN) 
Het Groenboek concentreert zich op postdiensten. Het is echter belangrijk zich rekenschap te geven van het 
belang van de financiële diensten die door de postadministraties worden geleverd. De grootte van dit 
segment (in verhouding tot de totale omzet van de postadministratie) varieert sterk van Lid-Staat tot Lid­
staat. 
Daarvoor lijken twee verklaringen mogelijk. Ten eerste maakt bij sommige postadministraties een postbank 
een integrerend onderdeel van de exploitatie uit (andere hebben dat niet ol hebben een vroeger bestaande 
postbank verzelfstandigd). Ten tweede is niet alleen de algemene economische context van belang, maar ook 
de flexibiliteit ten aanzien van de mate waarin postadministraties financiële diensten kunnen aanbieden, en 
ook daarin zijn er nogal wat verschillen tussen de Lid-Staten). 
OMZET 
De postale financiële diensten zijn goed voor een omzet van 12,7 miljard ecu. Dit komt overeen met 21% 
van de totale omzet in de postsector en met M% van de omzet van de postadministraties. Tabel 8 geeft de 
omzetten van de verschillende postadministraties in dit segment, evenals de groeipercentages daarvan. 
200-
Tabel 8: Omzet en omzetgroei van de postale financiële diensten 
LID-STAAT 
Belgie 
Denemarkcn 
Duitsland 
Griekenland 
Spanje 
Frankrijk 
lerland 
Italic 
Luxemburg 
Ncdcrland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk 
Totaal EG TOTALE OMZET 
(in mttjoen ecu) 
270 
350 
2180 
36 
488 
5026 
59 
1436 
10 
1320 
20 
1783 
12728 OMZETGROEI 
(in %) 
-4,5 
+ 8,0 
+ 8,0 
nb 
+ 20,0 
-0,3 
+ 5,0 
+ 4,2 
+ 18,0 
+ 12,6 
+ 21,0 
+ 6,0 
-BESPARINGEN EN 
INVESTERINGEN 
(in miljoen ecu) 
2 
2400 
18500 
4 
3280 
45500 
945 
9000 
370 
11500 
16 
13400 
104917 
nb = niet bekend 
Bron: onderzoek van Sofres 
AANGEBODEN DIENSTEN 
De reeks aangeboden financiële diensten is zeer uitgebreid. Hieronder vallen het uitbetalen van pensioenen 
en andere uitkeringen namens de overheid, evenals het innen van diverse bijdragen en heffingen. Daar waar 
de wetgeving het toestaat, worden er ook steeds meer andere diensten, zoals verzekeringen, verkocht. 
Twee belangrijke voorbeelden van financiële diensten zijn postwissels en de uitbetaling van cheques. De 
toegang tot de rekeningen wordt vergemakkelijkt door de steeds toenemende beschikbaarheid van 
betaalpasjes die door de postadministraties worden uitgegeven. De betreffende volumes (en voor cheques en 
postwissels, de betrokken omzet) zijn hieronder in tabel 9 te vinden. 
201 -
Tabel 9: Volumes en omzetten van een aantal financiële diensten 
LID-STAAT 
Bclgie 
Denemarkcn 
Dui island 
Griekenland 
Spanjc 
Frankrijk 
lerland 
Italie 
Luxemburg 
Ncderland 
Portugal 
Verenigd Koninkrijk 
EG BETAALPASJES 
IN OMLOOP 
(x HKM)) 
110 
-
100 
-
450 
850 
-
-
4 
125 
-
159 
1798 CHEQUES 
AANTAL IN 
OMLOOP 
(itiUjoen) 
5500,0 
0,3 
80,0 
0 
7,0 
2700,0 
0 
0 
0,2 
164,5 
0 
82,4 
3584,7 TOTALK 
WAARDE 
(miljoen ecu) 
550000 
38 
169 
0 
4000 
128000 
0 
0 
12 
20000 
15 
5925 
708159 POSTWISSKLS 
AANTAL IN 
OMLOOP 
(uiiljoen) 
1,2 
1.2 
23,0 
5.6 
24,6 
87,6 
0,3 
24,0 
0,2 
0,9 
28,8 
50.6 
248.0 TOTALK 
WAARDE 
(uiiljoen ecu) 
260 
263 
2000 
1160 
2036 
121250 
7 
2000 
20 
153 
2500 
417 
132066 
Bron: onderzoek van Sofres 
HET LOKETTENNETWERK 
De verkoop van postale financiële diensten is in hoge mate afhankelijk van de mate waarin het gebied wordt 
gedekt door het netwerk van loketten. De dekkingsgraad wordt in tabel 10 kwantitatief weergegeven. 
Tabel 10: Dekkingsgraad van post loket ten 
- Postlokeltcn 92 772 
- Aantal inwoners per poslkanloor 3 490 
- Aantal postkantoren per 100 km2 4,10 
Bron: onderzoek van Sofres 
De laatste twee cijfers in tabel 10 zijn gemiddelden. De dekkingsgraad uitgedrukt als het aantal inwoners per 
postkantoor varieert in de Gemeenschap van 1 700 in Ierland tot 10 700 in Griekenland. Uitgedrukt in het 
aantal postkantoren per 100 km2 varieert het van 8,6 in het Verenigd Koninkrijk tot 0,7 in Griekenland. 
Zoals blijkt uit tabel 11 hieronder zijn de postadministraties begonnen te investeren in faciliteiten om hun 
loketten te "automatiseren". Het is de bedoeling daarmee de reeks van beschikbare diensten uit te breiden en 
tegelijkertijd de kwaliteit van de dienstverlening voor de grotere klanten te verbeteren. Terzelfdertijd zouden 
de postadministraties extra profijt moeten hebben van deze automatisering door de betere beschikbaarheid 
van gegevens ten behoeve van de exploitatie (management information). 
-202 
Tabel 11: Automatisering van postloketten (stand 1988) 
LID-STAAT 
Belgic 
Denemarken 
Duilsland 
Griekcnland 
Spanje 
Frankrijk 
lerland (1) 
Italic 
Luxemburg 
Nedcrland 
Portugal 
Verenigd 
Koninkrijk (1) 
EG AANTAL 
LOKETTEN 
1850 
1300 
17500 
929 
12985 
17000 
2075 
14373 
106 
2624 
1050 
21000 
92772 GEAUTOMA­
TISEERDE 
LOKETTEN 
4529 
5265 
150 
22 
2600 
30 
230 
12556 AUTOMATI­
SERINGS­
GRAAD 
(in %) 
24,3 
31,0 
1,1 
20,8 
99,0 
2,9 
15,3 
17,6 MET OVERIGE FACILITEITEN 
GELD-
AUTOMAAT 
110 
100 
450 
850 
4 
125 
159 
1798 COMPUTER-
TERMINALS 
VOOR 
MANAGEMENT-
INKORMATIE 
120 
nh 
3900 
nb 
30 
nl. 
4050 
Noot 1: De cijfers voor het aantal loketten in Ierland en het Verenigd Koninkrijk zijn inclusief loketten van subcontracterende 
postkantoren. Het aantal postkantoren dat volledig be/.it is van de Ierse en Britse postadministraties is respectievelijk 124 en 
1 500. Dit laatste getal is gebruikt bij de berekening van de automatiseringsgraad van de Britse postadministralie (het cijfer 
voor de EG is ook aangepast). 
nb = nicl bekend 
Bron: onderzoek van Sofres 
-203 -
BIJLAGE 3: BEDRUFSTECHNISCHE ASPECTEN EN POSTALE NETWERKEN 
1. INLEIDING 
Deze bijlage geeft een gedetailleerde beschrijving van het gehele postale proces, voor zowel binnenlandse 
als grensoverschrijdende briefpost. Daarbij wordt aangegeven in hoeverre de aard van de te verzenden 
poststukken van invloed is op de kosten. Vervolgens worden pakketpost en exprespost beschouwd teneinde 
de structurele overeenkomsten en verschillen met briefpost aan te wijzen. Tot slot wordt ingegaan op de 
vraag welke soorten netwerken geschikt zijn voor postdoeleinden. 
Bij de verwerking van briefpost kan men de volgende vijf hoofdfasen onderscheiden: ophaling, sortering 
(verder onderverdeeld in sortering uitgaande post en sortering binnenkomende post), vervoer en bestelling. 
Tabel 1 hieronder geeft bij benadering de verdeling van de kosten voor deze fasen. 
Tabel 1: Benaderde kostenverdeling voor briefpost 
Ophaling 10% 
Sortering uitgaande post 18 % 
Vervoer 2% 25% 
Sortering binnenkomende post 5 % 
Bestelling 65 % 
Bron: Gemiddelden van door diverse postadministraties verstrekte gegevens 
Alvorens deze fasen te beschrijven, wordt eerst ingegaan op de werkzaamheden die de klanten voorafgaand 
aan het daadwerkelijke posten kunnen verrichten. 
2. PREPOSTAAL WERK 
De mate waarin de zendingen voorbereidend werk hebben ondergaan, is van invloed op de postale processen 
die nog moeten worden uitgevoerd na het posten en vóór de uiteindelijke bestelling. 
De eenvoudigste voorbereiding die een afzender voor zijn rekening kan nemen, is het vooraf indelen van de 
post in de verschillende categorieën die de postadministratie kent (d.w.z. briefpost/drukwerk offirst 
class/second class). Dit houdt een besparing in op het hieronder in punt 4 besproken "scheidingsproces". De 
klant kan er ook voor zorgen dat alle poststukken op dezelfde manier worden gepresenteerd, hetgeen het 
"opzetten" eenvoudiger maakt. Wanneer de zendingen onder contract worden gepost of wanneer gebruik 
wordt gemaakt van bij de klant opgestelde frankeermachines, bespaart dit bovendien het werk van het 
afstempelen van de postzegels. 
De belangrijkste voorbereiding die de klant kan verrichten, is het voorsorteren van de post. De mate waarin 
dat kan gebeuren hangt niet alleen af van de faciliteiten waarover de klant beschikt (en het volume post dat 
deze te verzenden heeft), maar ook van de informatie die de postadministratie hem kan verstrekken over de 
eisen die zij stelt ten aanzien van het voorsorteren. Deze informatie zal in sterke mate afhangen van de 
"diepte" van het gebruikte postcodesysteem (zie bijlage 10 voor een gedetailleerdere beschrijving). Sommige 
postcodesystemen maken het slechts mogelijk een voorsortering uit te voeren tot op het niveau van steden of 
gebieden, maar andere zijn voldoende gedetailleerd om dit mogelijk te maken tot op het niveau van straten 
of individuele bestelrondes. 
- 204 -
Ook met het óog op de genoemde "diepte" van het postcodesysteem, en daarmee van de voorsortering, kan 
een klant ervóór kiezen de post in zijn geheel op één plaats aan te bieden, dan wel gescheiden op diverse 
plaatsen, met de bedoeling een betere dienstverlening te verkrijgen. 
3. OPHALING 
Er zijn verschillende vormen van ophaling: de post wordt opgehaald uit langs de openbare weg opgestelde 
brievenbussen (dit soort ophaling wordt meestal "lichting" genoemd), kan worden afgegeven aan de loketten 
van de postkantoren of andere openbare gelegenheden, of wordt rechtstreeks bij de klant opgehaald. In de 
steden is ophaling, vooral de middaglichting van brievenbussen, meestal een afzonderlijke operatie; in 
plattelandsgebieden, echter, wordt de ophaling vaak met de bestelling gecombineerd. 
Ophaling door middel van brievenbussen en loketten vindt altijd op gezette tijden plaats; dat is meestal ook 
het geval wanneer de post bij de klant wordt opgehaald. Bedrijven kunnen echter een onregelmatige 
ophalingsbehoefte hebben en dan een "ad hoc"-ophalingsregeling met de postadministratie afspreken. 
Soms zorgen andere exploitanten voor de ophaling van de post bij de klant. Daarbij kunnen diensten worden 
aangeboden die concurreren met hetgeen de postadministratie aanbiedt. Zij kunnen ook diensten aanbieden 
die vereist zijn voor het inleveren van de post bij de postadministratie. Een voorbeeld van dergelijk 
postvoorbereidend werk zijn de voorsorteringsactiviteiten van de zogeheten letter-shops voor rekening van 
de afzender (postadministraties bieden echter hun klanten in het kader van hun postkamerdiensten soms 
bijzondere postvoorbereidende diensten aan; dit wordt ook wel "facility management" genoemd). 
De ophaling is van vitaal belang voor de andere fasen van het postale proces, en dit wordt niet altijd 
voldoende onderkend. Het aandeel in de kosten bedraagt zo'n 10%. Deze kosten hebben een directe invloed 
op de totale algemene kosten; elke ophaling meer of minder verhoogt of verlaagt de kosten 
dienovereenkomstig. Zij zijn echter niet afhankelijk van het aantal opgehaalde poststukken. 
Men onderschat ook wel eens de invloed van de ophaling op de kwaliteit van de dienstverlening. Bij 
sommige postadministraties worden de brievenbussen niet regelmatig gelicht (de ophaling gebeurt met 
onvoldoende regelmaat). De meetgegevens betreffende de kwaliteit van de dienstverlening gaan echter vaak 
alleen uit van het tijdstip waarop de post aan het sorteerproces begint. 
Een brief die binnen de ten doel gestelde termijn wordt besteld, gerekend vanaf het tijdstip van aankomst in 
het sorteercentrum binnenkomende post, wordt dan geregistreerd als voldaan hebbend aan de doelstelling, 
ook al heeft zich een vertraging voorgedaan d(x>r het een dag te laat lichten van de brievenbus (de enige 
oplossing voor dit probleem is het inzetten van een kwaliteitsmeting van begin tot eind). 
4. SORTERING UITGAANDE POST 
De sortering uitgaande post is het proces dat ervoor zorgt dat de post die is opgehaald in het gebied van een 
sorteercentrum, wordt verstuurd naar het correcte kantoor van bestelling, dan wel voor verdere 
sorteeractiviteiten aan een ander centrum wordt bezorgd, vanwaar de post naar het kantoor van bestelling 
wordt verzonden. 
4.1 DE BASISPROCESSEN 
De basisprocessen die de post in het sorteercentrum ondergaat zijn de volgende: 
Scheiden De zendingen worden verdeeld in brieven en postpakketten. Voor zover van toepassing, 
worden zij ook onderverdeeld in de verschillende verkeersstromen, bij voorbeeld in 
briefpost en drukwerk, dringende of gewone post, first class en second class, machinaal 
verwerkbaar of niet, voorzien van een postcode of niet. 
-205 
Opzetten Het opzetten zorgt ervoor dat de poststukken allemaal op dezelfde manier worden 
gepresenteerd (voor de volgende fase), namelijk met de postzegel in de rechter bovenhoek. 
Afstempelen De postzegel wordt voorzien van een poststempel dat de datum en vaak ook de tijd 
aangeeft (voor post die door middel van frankeermachines is gefrankeerd en voor "port 
betaald "-zendingen houdt deze fase in dat wordt gecontroleerd of alle zendingen correct 
zijn gefrankeerd). 
Sorteren De zendingen worden verdeeld in groepen, die bestemd zijn voor de bestellende kantoren 
van de uiteindelijke bestemming. Dit gebeurt met de hand dan wel machinaal (zie 
hieronder). Uit een bedrijfstechnisch oogpunt is de grootte van de zendingen van belang 
(zie punt 9.3). Voor bestemmingen die weinig post ontvangen van een bepaald 
sorteercentrum, wordt de zending soms naar een tussenkantoor gestuurd dat de post voor 
de kleinere bestemmingen in zijn regio consolideert. 
Verzenden De zendingen worden ten slotte klaar gemaakt voor verzending, meestal in postzakken, 
maar soms ook in bakken. 
4.2 AUTOMATISERING 
Het grootste deel van deze processen kan zowel met de hand als automatisch plaatsvinden (dit geldt in 
mindere mate voor de processen die nodig zijn om de post van de ene fase naar de andere te brengen). Bij 
de technologische vernieuwingen - gericht op een steeds verder gaande automatisering - is de laatste tijd 
vooral aandacht besteed aan de sorteerfase. Er dient echter op te worden gewezen dat ook de processen die 
"geautomatiseerd" worden genoemd, nog heel wat handmatige verrichtingen vergen. 
Voor het automatisch sorteren worden de zendingen verwerkt door coderend personeel dat van een 
toetsenbord gebruik maakt om de postcode of het adres van bestemming in te voeren. Deze informatie wordt 
vervolgens door de computer geconverteerd ("vertaald") in een (digitale) technische code en vervolgens op 
de poststukken afgedrukt in de vorm van streepjes (streepjescode, ook wel barcode genoemd) of puntjes; 
daarna kunnen zij automatisch worden gesorteerd door machines die de digitale code kunnen "lezen" (de 
verschillende postcodesystemen van de postexploitanten worden in bijlage 10 gedetailleerder besproken). 
Door de recente verbeteringen op het gebied van optische lezers (OCR) is het thans technisch haalbaar de 
adressen elektronisch af te tasten, en daarmee het handmatige codeerproces machinaal uit te voeren. 
Er hebben ook al verschillende proeven plaatsgevonden met het automatisch sorteren van postpakketten. 
Sommige sorteermachines maken gebruik van een hellende band waar de postpakketten onder een bepaalde 
hoek aan worden toegevoerd. Het sorteren gebeurt door middel van valluiken die reageren op de door het 
coderend personeel ingegeven codes. Andere systemen kantelen op het juiste ogenblik het postpakket van de 
band. Men is bij de postadministraties tot de conclusie gekomen dat dergelijke machines economisch gezien 
minder rendabel zijn dan de technologie die voor het lezen van adressen op briefpost wordt gebruikt. In 
beide gevallen wordt de economische rendabiliteit bepaald door vergelijking met het handmatige 
sorteerproces. 
In hun streven de economische rendabiliteit van het geautomatiseerd sorteren te verbeteren, zijn de 
postadministraties er in het algemeen toe overgegaan het sorteerproces steeds verder te concentreren; in 
plaats van meerdere kleinere centra wordt dan één groot geautomatiseerd sorteercentrum gebruikt (bij grove 
benadering kan worden gesteld dat voor moderne geautomatiseerde sorteercentra een volume van minstens 
10 miljoen poststukken per jaar wordt beschouwd als de drempel voor het behalen van een verbetering van 
de rendabiliteit ten opzichte van handmatig sorteren). Deze concentratieactiviteiten kunnen de kwaliteit van 
de dienstverlening in gevaar brengen; het wordt tegenwoordig echter steeds goedkoper om ook op kleinere 
schaal over te gaan op automatisch sorteren, waardoor nu misschien weer een periode van "de-concentratie" 
is aangebroken. 
-206 
Van de verschillende fasen van het sorteerproces is de sortering uitgaande post de fase die het grootste 
aandeel van de vaste kosten uitmaakt (op de tweede plaats komt de sortering binnenkomende post). 
Gewoonlijk is de vaste personeelssterkte van de sorteerkantoren zodanig bemeten dat deze net iets lager ligt 
dan hetgeen nodig is voor het te verwerken volume. De pieken in het aanbod worden dan door middel van 
overuren opgevangen. Daarom moet steeds goed worden opgelet om tot de meest rendabele mix van 
normale werkuren en overuren te komen. 
Door de invoering van de automatisering is het aandeel van de vaste kosten toegenomen. De bedrijfskosten 
(technische kosten, elektriciteit enz.) zijn namelijk voor een groot deel vaste kosten, ook al bevatten de 
personeelskosten in verband met het bedienend personeel nog steeds een sterke variabele component, net 
zoals voor handmatig sorteren. Ook optische lezers hebben de vaste kosten nog verder verhoogd, omdat zij 
een handmatig proces door een geautomatiseerde component hebben vervangen. 
5. VERVOER 
Het vervoer van post vindt plaats over de weg, per spoor, over zee en door de lucht. Doordat de te 
vervoeren volumes steeds verder toenamen (en in sommige gevallen doordat de reële kosten van het gebruik 
op contractbasis van de bestaande vervoerssystemen ook steeds hoger werden), zijn de postadministraties 
ertoe overgegaan fors te investeren in hun eigen vervoerssystemen (meestal per spoor en over de weg). Dit 
zijn uitgaven die niet rechtstreeks aan bepaalde zendingen zijn toe te schrijven, zodat men deze 
vervoerssystemen kan beschouwen als een netwerk met voornamelijk vaste kosten. 
Voor zover het vervoer wordt uitbesteed, zijn de kosten in het algemeen volledig variabel, of wordt er een 
vaste prijs overeengekomen die per zending lager ligt dan bij stuksgewijze kostenberekening. 
Het vervoer waarvan hier sprake is, betreft in het algemeen dat tussen de diverse kantoren en niet de met 
ophaling en bestelling verband houdende vervoersactiviteiten. Het gaat absoluut gezien om grote bedragen, 
ook al is het relatieve aandeel ervan niet zo groot. 
6. SORTERING BINNENKOMENDE POST 
De vervoersfase brengt de post tot aan het sorteercentrum binnenkomende post. Hier vindt nog een sortering 
plaats voor de verdeling naar de eigen "ondergeschikte" bestelkantoren (hoewel veel post gewoon kan 
worden doorgestuurd in de zakken waarin zij terecht is gekomen tijdens het sorteren uitgaande post). Zowel 
het hoofdsorteercentrum als de ondergeschikte bestelkantoren hebben hun eigen bestelrondes, en de tweede 
sorteerfase in het sorteercentrum binnenkomende post bestaat dan ook uit het verdelen van de post over deze 
bestelrondes. Wanneer het sorteercentrum geautomatiseerd is (en het postcodesysteem is voldoende "diep"), 
kan de tweede fase ook automatisch plaatsvinden. 
Sorteercentra verwerken zowel uitgaande als binnenkomende post. In de hierboven gegeven beschrijving 
werd uitgegaan van post die afkomstig is van een ander sorteercentrum. Voor lokale post (bestelling in 
hetzelfde gebied als waar de ophaling plaatsvindt) is de kans groot dat het sorteercentrum uitgaande post en 
het sorteercentrum binnenkomende post een en hetzelfde kantoor zijn (er is dan uiteraard geen vervoer nodig 
daartussen). 
7. BESTELLING 
Het sorteren tot bestelrondes zorgt er dus voor dat de postbode de rond te brengen post krijgt. De postbode 
legt de post op de volgorde waarin hij de bestellingen binnen zijn wijk zal uitvoeren. Vervolgens vindt de 
daadwerkelijke bestelling plaats. 
Wanneer de hoeveelheid te bestellen post uitzonderlijk groot is, kan soms worden overgegaan tot het 
inzetten van extra personeel. Meestal zal de personeelssterkte echter niet variëren met het volume. 
- 207 
Gewoonlijk gaat men ervan uit dat de postbode een bepaald aantal huizen in zijn wijk heeft en de pieken en 
dalen in de loop van het jaar moet opvangen (ervan uitgaande dat er een bepaald minimumniveau voor de 
dienstverlening is vastgesteld, bij voorbeeld één bestelling per dag voor om het even welk bestelpunt, 
wanneer er post is voor dat adres). 
De bestelling vindt inderdaad meestal eenmaal per dag plaats. In gebieden met een grote concentratie 
zakelijke klanten of overal elders waar de volumes bijzonder groot zijn, wordt de post soms twee of zelfs 
drie maal per dag besteld. Net zoals voor de ophaling kunnen grote bedrijven met onregelmatige 
postverkeersstromen echter ook vragen om een ad-hoc-regeling voor de bestelling. 
8. GRENSOVERSCHRIJDENDE BRIEFPOST 
Het sturen van briefpost van de ene postadministratie naar een andere via het internationale postsysteem 
wordt "uitwisseling" genoemd. Hiervoor bestaan gespecialiseerde centra, die uitwisselingskantoren worden 
genoemd. Een postadministratie kan zowel "uitgaande" als "binnenkomende" uitwisselingskantoren hebben 
(die in verschillende steden gevestigd kunnen zijn). De vestigingskeuze voor deze kantoren is ook 
afhankelijk van de benodigde vervoerswijze (over land of door de lucht, bij voorbeeld). 
Er zijn betrekkelijk weinig uitwisselingskantoren. De Duitse post, bij voorbeeld, heeft acht dergelijke 
kantoren, vergeleken met een vijftigtal grote sorteercentra. De reden daarvoor is dat deze 
uitwisselingskantoren uitgebreidere beheersmogelijkheden vergen, bij voorbeeld in verband met het per 
luchtvracht verzenden en bij de douane in/uitklaren van de uit te wisselen post. Dit leidt niet alleen tot 
lagere kosten, maar geeft ook schaalvoordelen ten aanzien van de gespecialiseerde kennis die voor deze 
activiteiten aanwezig dient te zijn. 
Elk van deze uitwisselingskantoren heeft een eigen "rayon". De grensoverschrijdende post wordt na de 
ophaling in het sorteercentrum eruitgesorteerd en naar het uitgaande uitwisselingskantoor verstuurd. Daar 
vindt de volledige sortering plaats, waarna de post via de gekozen vervoerskanalen naar het land van 
bestemming gaat. Voor het binnenkomende proces vindt eerst het inklaren bij de douane plaats, waarna de 
post door het binnenkomende uitwisselingskantoor wordt verzonden naar de geëigende lokale sorteercentra, 
waar de post wordt gesorteerd en vervolgens verzonden naar de kantoren die de bestelling verzorgen. 
Omdat er zo weinig uitwisselingskantoren zijn, kunnen zij vooral bij grote verkeerspieken een tlessehals 
vormen. Er zijn op beperkte schaal maatregelen genomen om dit potentiële probleem te verhelpen. Toen 
Italië, bij voorbeeld, ertoe overging in de automatisering van een van de binnenkomende 
uitwisselingskantoren te investeren, wilde het alle binnenkomende grensoverschrijdende post voor heel Italië 
via dit kantoor laten lopen. Naar aanleiding van de daarop volgende verslechtering van de kwaliteit van de 
dienstverlening, vroegen de andere postadministraties om een toename van het aantal binnenkomende 
uitwisselingskantoren. Eerst werd hun aantal tot vier opgevoerd en thans zijn er zeven. Zowel voor de 
binnenkomende als voor de uitgaande uitwisselingen is de grootte van het rayon van de betreffende kantoren 
van beslissend belang voor de kwaliteit van de dienstverlening. 
9. REDENEN VOOR DE KOSTENVERSCHILLEN TUSSEN DE VERSCHILLENDE 
CATEGORIEËN POST 
Er zijn vier hoofdredenen voor de kostenverschillen voor de verschillende categorieën briefpost: 
klantenconcentratie, gewenste snelheid, afmetingen en afstand. 
9.1 KLANTENCONCENTRATIE 
Ten aanzien van briefpost geldt dat verschillen in de concentratie van de klanten van invloed zijn op de 
kosten per zending voor beide fasen van het postale proces waarmee de klant direct in aanraking komt, 
namelijk ophaling en bestelling. 
- 208 -
In stadscentra staan de brievenbussen in het algemeen vrij dicht bij elkaar en worden zij vrij veel gebruikt. 
In vergelijking daarmee staan zij in plattelandsgebieden (minder stedelijke gebieden) verder uit elkaar en 
worden zij minder gebruikt (het aantal zendingen dat per lichting wordt opgehaald ligt lager dan voor 
brievenbussen in de steden). 
Voor de bestellingen geldt dat het belangrijkste kostencriterium de afstand tussen elk van de punten van de 
bestelronde is. Het is duidelijk dat dit voor plattelandsgebieden ongunstiger ligt dan voor de stad. 
Bij het bestuderen van dit probleem neigt men er nogal eens toe de twee uitersten stad en platteland 
tegenover elkaar te stellen; in werkelijkheid is er echter sprake van een continuüm. Het scherp tegenover 
elkaar stellen van deze twee uitersten helpt echter wel om een indruk te krijgen van de financiële gevolgen 
die in beide soorten gebieden verbonden zijn met ophaling en bestelling, die als operaties met een vaste 
kostenstructuur kunnen worden beschouwd. Daarom heeft het aantal zendingen dat deze fasen doorloopt een 
directe invloed op de kostprijs per zending. 
9.2 GEWENSTE SNELHEID 
De meeste postadministraties delen hun post in met behulp van de categorieën briefpost en drukwerk. Toch 
hanteren zij ook nog steeds een prioriteitenstelsel voor de diverse verkeersstromen. Deze prioriteitenstelling 
komt duidelijker tot uiting bij de postadministraties die hun post indelen op basis van de door de klant 
gewenste snelheid (Welk systeem ook wordt gebruikt, snelheid is een relatief begrip. De snelheden 
verschillen namelijk ook van postadministratie tot postadministratie, zodat de wensen van de klant ten 
aanzien van snelheidscategorieën ook verschillende kosteneffecten hebben). 
Aangezien de meeste prioritaire post laat in de middag wordt gepost en de klanten willen dat deze in de loop 
van de daaropvolgende ochtend wordt besteld, zullen alle tussen deze ophalings- en bestellingstijdstippen 
gelegen fasen van het postale proces laat in de avond, 's nachts en vroeg in de ochtend moeten plaatsvinden. 
In alle Lid-Staten wordt dergelijk nachtwerk extra betaald (en is de produktiviteit meestal lager dan 
overdag). Bij verkeerspieken is de capaciteit van de geautomatiseerde systemen soms onvoldoende; wanneer 
voor het opvangen daarvan een beroep moet worden gedaan op onvoorziene extra mankracht, kan dit 
bijzonder duur uitvallen. 
Niet-prioritaire post kan enige tijd worden achtergehouden en in het sorteercentrum uitgaande post worden 
behandeld de dag na de ophaling, wanneer er weer enige tijd over is. Tot op een bepaalde hoogte kunnen 
ook de andere bij het proces betrokken kantoren dit soort post gebruiken om "de tijd te vullen", wanneer zij 
daarvoor capaciteit over hebben en geen prioritaire post onder handen hebben. 
9.3 AFMETINGEN 
Bedrijfstechnisch gezien worden brieven in drie verschillende afmetingscategorieën ingedeeld: korte brieven, 
lange brieven en grote vlakke zendingen. Grote vlakke zendingen zijn enveloppen die een ongevouwen 
document (of publikatie) van tenminste A4-formaat kunnen bevatten. Een lange brief bestaat uit een 
enveloppe die een in drie gevouwen A4 kan bevatten. Een korte brief bestaat uit een enveloppe die een in 
tweeën gevouwen en daarna nogmaals in tweeën gevouwen A4 kan bevatten (uiteraard is de vraag van de 
markt ook van invloed op de formaten van enveloppen die in gebruik zijn; er wordt thans meer en meer 
gebruik gemaakt van het C5-formaat, ongeveer de helft van A4). 
De grootteverschillen hebben gevolgen voor de kosten van het sorteren en, in mindere mate, voor de 
bestelling. Korte zowel als lange brieven kunnen automatisch worden gesorteerd; vlakke zendingen en 
postpakketten kunnen alleen automatisch worden gesorteerd met behulp van bijzondere apparatuur. Wanneer 
het sorteren met de hand gebeurt, hangt de snelheid af van de daarvoor gebruikte hulpstukken; gewoonlijke 
snelheden daarbij gaan van 450 vlakke zendingen of postpakketten per uur tot 1200 korte brieven per uur. 
-209 -
Korte brieven komen min of meer overeen met zendingen tot 20 g. Lange brieven kunnen tot 80/90 g 
wegen en postpakketten nog meer. Vlakke zendingen vormen een bijzonder geval doordat hun gewicht aan 
een veel grotere variatie onderhevig is. 
Er dient daarom op te worden gewezen dat tariefstelsels die op gewicht gebaseerd zijn misschien wel 
gemakkelijk in het gebruik en begrijpelijk zijn, maar niet noodzakelijkerwijs een goede afspiegeling vormen 
van de genoemde kostenverschillen. 
9.4 AFSTAND 
Zoals blijkt uit tabel 1 hierboven vormen de vervoerskosten maar een klein deel van de totale kosten. Voor 
zendingen met een laag gewicht geldt dit in nog sterkere mate. Afstand lijkt dus op het eerste gezicht geen 
grote invloed te hebben op de kosten. 
De te overbruggen afstand kan echter wel leiden tot een grotere complexiteit ten aanzien van de routering. 
Voor briefpost geldt dat ca. 22% van het volume lokale post is, zo'n 35% voor bestelling in aangrenzende 
gebieden bestemd is en de rest naar verder gelegen gebieden gaat. Daaruit volgt dat hoe verder weg de 
bestemming van een bepaalde zending ligt, des te kleiner het gemiddelde volume is van de post die naar 
dezelfde bestemming moet worden verzonden (dit zal uiteraard van land tot land verschillen; in een land als 
Canada waar de bevolking in een klein aantal ver van elkaar gelegen steden woont, is deze aanname 
misschien niet geldig). 
Hoe kleiner het volume is dat van een kantoor naar een bepaalde bestemming gaat, des te meer nut heeft 
het, financieel gesproken, om dit volume in een tussenkantoor te consolideren met dat van andere kantoren. 
Dergelijke post ondergaat dan wel een dubbele behandeling: niet alleen het sorteren, maar alle handelingen 
die de zendingen betreffen, met inbegrip van het verzenden en in ontvangst nemen. Er moet ook op worden 
gewezen dat in het algemeen voor post die naar bestemmingen met kleine volumes wordt verzonden, de 
basissorteerprocessen vaak herhaald moeten worden. 
10. OVERIGE POSTDIENSTEN 
Ook voor pakket- en exprespost is er sprake van dezelfde vijf operationele fasen ophaling, uitgaande 
sortering, vervoer, binnenkomende sortering en bestelling. De kostenverdeling daartussen is vergelijkbaar 
met die voor briefpost, maar een aantal verschillen is het vermelden waard. 
10.1 PAKKETPOST 
In verband met het hogere gewicht van dit soort zendingen, ligt het voor de hand dat de hiermee verbonden 
vervoerskosten hoger zijn. Net zoals briefpost kunnen de met pakketpost (evenals met exprespost) 
verbonden exploitatiefasen met de hand of (al dan niet volledig) geautomatiseerd worden uitgevoerd. De 
voor het automatisch sorteren gebruikte technologie is ongeveer dezelfde als voor briefpost (of de voor 
postpakketten gebruikte machines die in punt 4.2 hierboven werden beschreven). 
10.2 EXPRESPOST 
Voor expresdiensten geldt dat de met bestelling verbonden kosten waarschijnlijk lager zullen uitvallen dan 
voor brieven, en voor ophaling hoger (voor bestelling vanwege de grotere concentratie van de meest 
voorkomende bestemmingen en voor ophaling door de kleinere volumes die moeten worden opgehaald). 
Exploitanten van expresdiensten, evenals sommige exploitanten van pakketdiensten, maken meer en meer 
gebruik van systemen voor tracking en tracing. Daarmee wordt op elektronische wijze bijgehouden waar een 
zending zich bevindt, van het moment dat de exploitant deze in ontvangst neemt tot aan de bestelling. 
- 210 
Dergelijke systemen maken gebruik van op elk van de zendingen aangebrachte slieep|cscode-e.tikcltcn. Deze 
etiketten kunnen ook worden gebruikt voor het sorteeiproces. 
Voor grensoverschrijdende zendingen geldt dat een giool gewicht wordt toegekend aan een snelle 
inklaringsprocedure. Voor expresgoederenzendingen (pakketten en postpakketten), waarover invoerrechten 
of BTW moeten worden betaald, is dat hoe dan ook van groot belang. Exploitanten die deze materie goed 
beheersen, genieten een zeker concurrentievoordeel, niet name voor expiesdocumenlen (ook al zijn deze niet 
aan rechten of andere heffingen onderworpen). 
11. NETWERKEN 
Het vervoer van een groot aantal zendingen, met inbegrip van de bestelling ervan bij de uiteindelijke 
bestemming, houdt in dat van netwerken gebruik moet worden gemaakt. In de postsector kan men twee 
hoofdvormen van netwerken onderscheiden. De eerste wordt het stervormige netwerk genoemd, en het 
tweede een maasnetwerk. Beide vormen worden in de onderstaande figuur weergegeven. 
Figuur 1: Stervormig en maasvormig netwerk 
Stervorming netwerk Maasvorming netwerk 
In deze figuur zijn telkens zes punten opgenomen die met elkaar moeten worden verbonden. In het 
stervormige netwerk worden de zendingen van de punten van de ster steeds naar het centrale knooppunt 
gebracht, daar per bestemming gesorteerd en vervolgens naar de juiste sterpunten verstuurd. 
In het maasvormige netwerk is er geen centraal knooppunt. In plaats daarvan stuurt elk van de punten van 
het netwerk de voor bestelling in een ander punt bestemde zendingen rechtstreeks daarheen. 
Er moet op worden gewezen dat wanneer dergelijke netwerken een groot gebied omvatten (een land oi 
groep van landen, bij voorbeeld), elk van de punten in de hierlxwcn besproken netwerken in het algemeen 
een centrale positie zal innemen in het erdoor licstreken gebied; meestal vindt de. verdere verdeling binnen 
die gebieden plaats met behulp van een stervormige structuur. 
Voor de l>c.sprcking van postale netwerken moet daarnaast nog op een aantal andere punten worden 
ingegaan. 
-211 • 
11.1 TOEPASSING VAN NETWERKEN 
Er worden verschillende criteria gehanteerd bij de keuze voor een van de twee soorten netwerkstructuren. 
Het sternetwerk heeft als voordeel dat de vervoerscapaciteit beter wordt benut. Het biedt verder een aantal 
schaalvoordelen ten aanzien van de personele bezetting van het centrale knooppunt, hetgeen met name van 
belang is wanneer daar operaties ten behoeve van grensoverschrijdend verkeer moeten worden uitgevoerd. 
Daar staat het risico tegenover dat twee dicht bij elkaar gelegen punten alleen door middel van de twee 
(langere) verbindingen naar en vanuit het knooppunt met elkaar kunnen communiceren. Dit kan nadelige 
gevolgen hebben voor de snelheid waarmee de post kan worden vervoerd. 
De keuze hangt dan ook af van de doelstellingen ten aanzien van de kwaliteit van de dienstverlening, de 
door de exploitatie bepaalde uiterste termijnen waarbinnen bepaalde processen plaats moeten vinden, de 
doelmatigheid van het vervoerssysteem en de te behandelen verkeersvolumes. Van cruciaal belang is 
uiteraard de sorteercapaciteit van het centrale knooppunt, vooral wanneer snelheid een belangrijke factor is 
(voor een geautomatiseerd centrum is het namelijk vaak nodig dit een zo groot mogelijk volume te laten 
verwerken om de investeringen sneller terug te verdienen). 
De meeste exploitanten van expresdiensten maken gebruik van een stervormig netwerk. Zij kunnen daarmee 
voldoen aan hun eigen doelstellingen en constateren tevens dat het efficiënter is het aantal routes door 
middel van deze concentratie te beperken. Exploitanten met grotere volumes gaan er thans echter toe over 
op beperkte schaal te experimenteren met directe routering voor die trajecten waar het volume dat toestaat 
(een voorbeeld uit het grensoverschrijdend verkeer is de directe verbinding Lissabon-Madrid in plaats van 
Lissabon-centraal knooppunt in Duitsland-Madrid). 
Voor briefpost maken de postadministraties meestal gebruik van maasvormige netwerken. Vanwege de veel 
grotere volumes moeten de uiterste termijnen hier vaak veel scherper worden gesteld. Daardoor is het niet 
meer mogelijk een enkel knooppunt te gebruiken; alleen door middel van directe verbindingen kan nog aan 
de doelstellingen ten aanzien van de dienstverlening worden voldaan. Doordat de volumes veel groter zijn, 
kunnen deze directe verbindingen daarnaast ook rendabel zijn. 
De exploitanten van pakketdiensten zijn verdeeld in hun gebruik van de heide netwerksystemen. Voor de 
exploitanten met lagere volumes (ten opzichte van briefpost) geldt dat zij op efficiënte wijze kunnen 
opereren met een stervormig netwerk. Iets gebruikelijker is misschien het maasvormige netwerk waarin de 
knooppunten een regionale verdeelfunctie hebben, die op zijn beurt met behulp van een stervormig netwerk 
wordt vervuld. 
11.2 INTERACTIE 
Het is van belang in te zien dat het soort netwerken waarvan gebruik wordt gemaakt van invloed is op de 
manier waarop de interactie met het netwerk plaatsvindt. In een maasvormig netwerk moet in elk van de 
knooppunten de kennis voorhanden zijn betreffende de routering naar alle mogelijke bestemmingen. In een 
stervormig netwerk moet deze kennis in het centrale knooppunt worden verzameld. 
Dit vormt een interessant contrast met het netwerk van postloketten en andere dienstverleningspunten. Voor 
dat laatste netwerk leidt het openen of sluiten van een dienstverleningspunt tot een aanpassing van de vraag 
bij de klanten ten aanzien van de soorten diensten die beschikbaar zijn. De overige dienstverleningspunten 
hoeven echter hun activiteiten niet aan te passen (met uitzondering van het inspelen op een hogere of lagere 
vraag in hun rayon). 
11.3 HIËRARCHIE 
Netwerken zijn vaak in een bepaalde hiërarchische lagenstructuur opgenomen. Een brief naar een naburige 
stad, bij voorbeeld, zal vaak via het lokale sorteercentrum worden gerouteerd. Een brief die voor een verder 
- 212-
gelegen dorp bestemd is, zal waarschijnlijk via een tussenkantoor gaan, om te worden geconsolideerd met 
andere brieven voor andere dorpen in hetzelfde gebied. 
Wanneer een brief bestemd is voor een ander land via het normale internationale poststelsel, zal deze via het 
uitwisselingskantoor gaan (een gespecialiseerd sorteercentrum voor binnenkomende en uitgaande 
grensoverschrijdende post). 
Ook exploitanten van expres- en pakketpost kennen vergelijkbare hiërarchische structuren. Zo gaan met 
name grensoverschrijdende zendingen in het algemeen via gespecialiseerde kantoren. De voor- en nadelen 
die verbonden zijn met de bovenste laag van een dergelijk hiërarchisch gelaagd systeem zijn vergelijkbaar 
met die welke gelden voor het centrale knooppunt in een sternetwerk. 
Er vallen in het centrale doorvoerpunt schaalvoordelen te behalen op het gebied van benodigde kennis en 
apparatuur en het is mogelijk een beter gebruik te maken van de beschikbare vervoerscapaciteit. 
Daar staat tegenover dat de langere trajecten die worden veroorzaakt door het heen en weer sturen van de 
zendingen tussen de bovenste laag en de onderliggende lagen, tot een zeer indirecte routering kunnen leiden. 
Verder geldt dat hoe minder centrale kantoren er in de bovenste lagen van de hiërarchie zijn, des te groter 
het gevaar is dat er opstoppingen ontstaan, zelfs al behandelen de hogere lagen in het algemeen minder 
verkeer dan de lagere. 
Een goed voorbeeld van kennis die door exploitanten (zowel postadministraties als particuliere exploitanten) 
meestal geconcentreerd wordt ingezet, is de kennis betreffende de inklaringsprocedures. Wanneer dit op een 
doeltreffende manier wordt gedaan, kan dit de exploitant een concurrentievoordeel geven; zo niet, kan de 
kwaliteit van de dienstverlening er aanzienlijk op achteruit gaan. 
-213 
BIJLAGE 4: POSTWETGEVINGEN IN DE LIDSTATEN - EEN 
SAMENVATTEND OVERZICHT 
1. INLEIDING 
Deze bijlage geeft een beknopte beschrijving van de stand van zaken op wettelijk gebied in elk van de Lid­
staten. Daarbij wordt met name ingegaan op de rechtsvorm van de postadministraties en de omvang van de 
aan hen verleende concessie. Er wordt ook ingegaan op de rol van de regelgevende instanties (voor zover 
die er zijn). De bijlage beoogt een overzicht te geven van de situatie op dit ogenblik (voorjaar 1991). 
De omvang van de verschillende concessies wordt ook weergegeven in de tabel van punt 3. 
2. WETTELIJKE SITUATIE IN DE LIDSTATEN 
2.1 BELGIË 
De Belgische postadministratie (de Post/Ia Poste) is tegenwoordig een openbare onderneming, die 
administratief en financieel volledig autonoom is (er is echter wel een aantal taken die haar door de regering 
zijn opgelegd en waarvoor zij dan ook compensatie ontvangt). De algemeen beheerder is verantwoordelijk 
voor het algemene beheer van de postzaken. Onder het postmonopolie vallen brieven, briefkaarten en 
drukwerk tot 2 kg. De rechtvaardiging voor het monopolie is impliciet opgenomen in de Belgische 
postwetgeving en houdt verband met de in het algemeen belang opgelegde verplichting tot universele 
dienstverlening. 
2.2 DENEMARKEN 
De regelgevende instantie is het Directoraat-generaal Post en telecommunicatie. De openbare exploitant, de 
Deense postadministratie (Post Tjenesten) is een overheidsinstantie, die echter enige financiële en 
administratieve autonomie geniet. De directeur-generaal is verantwoordelijk voor het algemene beheer van 
de Post. 
Onder het postmonopolie vallen brieven en briefkaarten tot 1 kg; het monopolie wordt gerechtvaardigd door 
de opgelegde universele dienstverlening. De nieuwe postwet wordt thans door de Commissie van de 
Europese Gemeenschappen bestudeerd, vooral in verband met de positie van grensoverschrijdende briefpost. 
2.3 DUITSLAND 
De Duitse postadministratie (Deutsche Bundespost Postdienst) is een overheidsdienst die in de vorm van een 
'regie' georganiseerd is en over een eigen budget beschikt. De topambtenaar verantwoordelijk voor het 
algemeen beheer van de postdiensten is de directeur-generaal. Het Ministerie van Post en telecommunicatie 
is de regelgevende instantie voor de postdiensten en aanverwante exploitatieafdelingen (Telekom en 
Postbank). 
In Duitsland vallen brieven, briefkaarten en drukwerk onder het monopolie, evenals pakketten en 
postpakketten die een persoonlijke boodschap bevatten. De gewichtsgrens is thans 1 kg, maar zal 
waarschijnlijk binnenkort worden teruggebracht naar 500 g; in combinatie met de gewichtsgrens wordt een 
tariefgrens gehanteerd die tien maal het basisbrieftarief bedraagt (dat wil zeggen 10 DM voor zendingen tot 
20 g). De Bundespost voert de verplichting tot universele dienstverlening aan als rechtvaardiging voor het 
monopolie. 
-214-
2.4 GRIEKENLAND 
De regelgevende instantie voor postzaken is het Ministerie van Verkeer en telecommunicatie. De Griekse 
postadministratie is een overheidsdienst die is opgezet als een openbare onderneming aan het hoofd waarvan 
een directeur-generaal staat, die verantwoording aflegt aan de minister van Verkeer en telecommunicatie. 
Hoewel post en telecommunicatie voor het grootste deel afzonderlijk functioneren, vult de openbare 
telecommunicatie-exploitant (OTE) de door de post gemaakte verliezen aan. 
Brieven, briefkaarten en drukwerk tot 2 kg vallen onder het monopolie, dat in de wetgeving wordt 
gerechtvaardigd met de overweging dat post een openbare dienst is. 
2.5 SPANJE 
De regelgevende instantie is het Ministerie van Verkeer en toerisme. De openbare exploitant is de Spaanse 
postadministratie (Correos), die een onderdeel vormt van datzelfde ministerie. Dit is een overheidsdienst 
zonder financiële autonomie; aan het hoofd staat een directeur-generaal. 
Brieven en briefkaarten tot 2 kg vallen onder het monopolie, wanneer het interurbane zendingen betreft 
(intra-urbane post valt niet onder het monopolie). Er wordt geen rechtvaardiging gegeven voor het bestaan 
van het monopolie. De postbank (Caja Postal) is een afzonderlijke instelling. 
2.6 FRANKRIJK 
De Franse postadministratie (la Poste) is een van de twee operationele afdelingen van het Ministerie van 
Posterijen, telecommunicatie en ruimtevaart (de andere is France Telecom). De directie Algemene 
regelgeving, de regelgevende instantie van het ministerie, is verantwoordelijk voor de regelgeving 
betreffende alle postdiensten in Frankrijk, zowel voor openbare als particuliere exploitanten. 
De Franse postadministratie die weliswaar binnen de structuur van het ministerie valt, is een openbare 
autonome instelling (établissement autonome de droit public), met een eigen budget en met een directeur-
generaal aan het hoofd. Onder het monopolie vallen onder andere brieven, briefkaarten en postpakketten tot 
2 kg. De Franse wet geeft geen rechtvaardiging voor het monopolie. De postadministratie is onderworpen 
aan een verplichte universele dienstverlening die, naast die welke onder het monopolie vallen, alle 
zendingen tot 7 kg omvat. 
2.7 IERLAND 
De Ierse postadministratie (An Post) is een naamloze vennootschap waarvan de staat alle aandelen bezit. De 
algemeen directeur is verantwoordelijk voor het algemene beheer en de exploitatie van de postdiensten. De 
regelgevende instantie is het departement Postzaken van het Ministerie van Justitie en verkeer; het ziet toe 
op de kwaliteit en de betrouwbaarheid van de postdiensten. 
Onder het monopolie vallen brieven, briefkaarten, postpakketten, drukwerk en expreszendingen tot 2 kg, 
evenals pakketten die een persoonlijk bericht bevatten. Het monopolie wordt gerechtvaardigd vanuit de 
overweging dat deze de kruissubsidiëring mogelijk maakt die nodig is om een dienstverlening op nationale 
schaal mogelijk te maken. 
2.8 ITALIË 
De Italiaanse postadministratie (deel van PTT Italia) is een overheidsdienst en wordt dan ook beheerd als 
een openbaar departement, zonder eigen financiële of administratieve autonomie. De voor de postdiensten 
verantwoordelijke topambtenaar is de directeur-generaal. 
-215 -
Onder het monopolie vallen brieven en briefkaarten tot 2 kg. Terwijl de ophaling en bestelling van 
pakketten er niet onder vallen, geldt dit wel voor het vervoer daarvan tussen de grote steden. Er wordt geen 
rechtvaardiging gegeven voor het monopolie. 
2.9 LUXEMBURG 
De Luxemburgse postadministratie maakt deel uit van het overheidsapparaat en heeft geen administratieve of 
financiële autonomie. De directeur-generaal is verantwoordelijk voor het algemene beheer en de directeur 
postzaken voor de dagelijkse bedrijfsvoering van de postdiensten. Onder het monopolie vallen brieven en 
briefkaarten tot 2 kg. Er wordt geen rechtvaardiging gegeven voor het monopolie. 
2.10 NEDERLAND 
In Nederland is de regelgevende instantie die toeziet op postzaken het Ministerie van Verkeer en Waterstaat. 
Sedert januari 1989 heeft de PTT, die post en telecommunicatie omvat, de vorm van een naamloze 
vennootschap (NV), waarvan de aandelen voor 100% in de handen van de staat zijn. PTT Nederland heeft 
verscheidene werkmaatschappijen, waarvan PTT Post verantwoordelijk is voor de postdiensten. De 
algemeen directeur van PTT Post is daarom nog steeds verantwoording verschuldigd aan de Raad van 
Bestuur van PTT Nederland. 
Het monopolie, dat in de Nederlandse wet als een concessie wordt beschouwd, wordt gerechtvaardigd vanuit 
de noodzaak de kwaliteit van de postdiensten te garanderen. Onder het monopolie vallen brieven en 
briefkaarten tot 500 g waarvoor het tarief minder bedraagt dan 8,20 HFL (voor binnenlandse verzending). 
De Europese Commissie heeft op grond van artikel 90, lid 3, van het Verdrag van Rome in een beschikking 
vastgesteld dat de omvang en de toepassing van deze monopoliegrenzen onverenigbaar zijn met de 
mededingingsregels van de EG. Deze beschikking wordt thans voor het Europese Hof van Justitie in 
Luxemburg aangevochten door zowel het Ministerie van Verkeer en Waterstaat als PTT Post. 
2.11 PORTUGAL 
De Portugese postadministratie (Correios) is een overheidsinstelling in de vorm van een openbare 
onderneming of, nauwkeuriger, een houdstermaatschappij. Aan het hoofd staat een algemeen directeur en 
voor de bedrijfsvoering is een directeur-generaal verantwoordelijk. Een actieve regelgevende rol wordt in 
steeds sterkere mate vervuld door het ICP (Instituut voor communicatie). Onder het postale monopolie 
vallen brieven, briefkaarten en expreszendingen tot 2 kg. Er wordt geen rechtvaardiging gegeven voor het 
monopolie. 
2.12 VERENIGD KONINKRIJK 
De regelgevende instantie voor de postsector in het Verenigd Koninkrijk is de afdeling Post van het 
Ministerie voor Handel en industrie. Er is ook een 'quasi-gouvernementele' instantie, de Nationale raad van 
gebruikers van postdiensten (Post Office Users' National Council), die een toezichthoudende functie vervult, 
maar dan alleen ten aanzien van de kwaliteit van de dienstverlening door de openbare exploitant, de Britse 
postadministratie (British Post Office). Op dit ogenblik worden voorstellen besproken voor het opzetten van 
een onafhankelijke instantie, het Bureau der postdiensten (Office of Postal Services), die zou toezien op de 
kwaliteit van de universele dienstverlening en de regering zou adviseren inzake de gepaste omvang van het 
postale monopolie. 
De Britse postadministratie is een openbare onderneming die in drie grote afdelingen georganiseerd is: 
briefpost, pakketpost en postkantoren (de afdeling bankzaken - Girobank - werd in 1985 verzelfstandigd tot 
een dochteronderneming die voor 100% in handen van de Post was, maar in juli 1990 na de overname door 
een hypotheekbank geprivatiseerd werd). De afdeling postkantoren werd in oktober 1987 verzelfstandigd als 
- 216 -
een volledige dochtermaatschappij met de naam Post Office, Counters Ltd. Royal Mail Letters (de afdeling 
briefpost) en Parcelforce (de afdeling pakketpost) hebben geen zelfstandige rechtsvorm, maar voeren wel 
een eigen interne boekhouding en zijn organisatorisch gescheiden. 
Royal Mail Letters heeft het monopolie voor de briefpost met een tariefgrens van 1 UKL (het schijnt dat de 
regering een aanzienlijke verlaging van deze grens overweegt). Voor internationale post, de bestelling van 
kerstkaarten en documentenuitwisseling bestaan er specifieke uitzonderingen op het monopolie. 
3. SAMENVATTEND OVERZICHT VAN DE VERSCHILLENDE MONOPOLIES 
In tabel 1 hieronder wordt een samenvattend overzicht gegeven van de zendingen die in de diverse Lid­
staten onder het monopolie vallen. Dit is dezelfde tabel als die in hoofdstuk 3, maar nu voorzien van extra 
uitleg in de noten. 
Tabel 1: Omvang van de concessie in de Lid-Staten vanuit juridisch standpunt beschouwd (1990) 
LID-STAAT 
Hclgie 
Dencmarkcn 
Duiuland 
(frickcnland 
Spvnjc 
Kmnkrijlc 
krland 
lulie 
1 .uxcmburK 
NctlcrlanJ 
Portugal 
Verenigd 
Koninkrijk BRIKVKN 
TOT 
2 kt 
lkt 
lkt(5) 
2kt 
2kc<«) 
2 k« (9) 
2 kt 
2kt 
2kt 
508 t (12) 
2kt 
£1(13) DKUKWI:KK 
0) 
X(2> 
n.b. (4) 
X 
X 
X(7) 
X 
X(2) 
n.b. (4) 
n.b. (4) OVKRIOK 
PAKJIS 
X<I0) 
X 
-ONDI-R IIKI MONOPOLli; VAL1.KNDK DIKNSTKN 
IAX 
gOPI-NHAAK) 
X 
X 
X 
X 
-IIXPRKSPOST 
X(S) 
X 
X 
-PAKKI:ITI:N 
X (11) 
-/.KUIil.-
VKRKOOP 
X(3) 
X 
-
Noot 1: Deze kolom heeft betrekking op administraties die een indeling in briefposl en drukwerk hanteren. 
Noot 2: De postbestelling van persprodukten valt eveneens onder de concessie. 
Noot 3: Wettelijk gesproken geen monopolie, maar in de praktijk zijn postzegels alleen aan de posllokelten verkrijgbaar. 
Noot 4: Deze posladministraties hanteren een indeling in firsl class en second class, zodat drukwerk hier als briefposl kan worden 
beschouwd en daarmee onder de concessie valt. 
Nool 5: Er wordt ook een tariefgrens toegepast van tien maal hel basistarief (dus 10 DM of 4,90 ecu voor een zending van 20 g). In 
Duitsland strekt het monopolie zich uit over alle zendingen die een persoonlijk bericht bevatten, ook in pakketten of 
postpakketten. Wanneer hel bericht echter betrekking heelt op de inhoud van hel pakket of het postpakket valt de zending 
niet onder hel monopolie. 
Noot 6: Met uilzondering van stadsposl (brieven die in één stad worden opgehaald en besteld, inlra-urbanc post). Ook briefkaarten 
vallen niet onderde concessie. 
Nool 7: Officieel valt drukwerk onder de concessie, maar dil schijnt in de praktijk niet te worden toegepast. 
-217-
Nool 8: In overleg met de diensten van de Commissie die zich met de mededinging bezighouden, wordt dil Ihans aan oen onderzoek 
onderworpen. Waarschijnlijk zal het monopolie voor exprcsdienslen worden ingetrokken. 
Noot 9: Verplichting tot universele dienstverlening tot 7 kg. 
Noot 10: Inhoud: postpakketten en documenten van minder dan 1 kg. 
Noot 11: Italië heeft pakketdiensten niet in de concessie opgenomen, maar hel vervoer van pakketten tussen de grote steden behoort 
daar wel toe. 
Noot 12: In combinatie met deze gewichtsgrens van 500 g is er ook een tariefgrens (de Ihans voorgestelde grenswaarde daarvoor is 
8,20 HFL (3,60 ecu) voor binnenlandse diensten, maar dil is ter beoordeling aan het Hof in Luxemburg voorgelegd). 
Briefkaarten vallen niet onder de concessie. 
Noot 13: Er wordt een tariefgrens van 1 UKL gehanteerd (zonder gewichtsgrens). Er wordt overwogen de tariefgrens terug ie brengen 
naar 0,33 UKL (0,48 ecu). 
Bron: Onderzoek van European Research Associates 
-218-
BULAGE 5: TEKSTEN VAN DE GEMEENSCHAP OVER DE POSTSECTOR 
1. INLEIDING 
Deze lijst bevat de referenties van de officiële documenten of uitspraken van de Europese instellingen die 
direct verband houden met de postsector. Daarbij worden drie categorieën onderscheiden: 
wetgeving van de Raad; 
wetgeving en besluiten van de Commissie; 
resoluties en adviezen van het Europese Parlement. 
In de lijst zijn geen documenten of uitspraken opgenomen die, hoewel relevant, niet van direct belang zijn 
voor de postsector. Er wordt ook geen melding gemaakt van eventueel door de Commissie in samenwerking 
met afzonderlijke Lid-Staten ondernomen actie, wanneer dit niet geleid heeft tot een formeel document of 
dito uitspraak (zo maakt de lijst geen vermelding van de gevallen waarbij de regeringen van België, 
Frankrijk, Duitsland en Italië, als reactie op adviezen van de Commissie, er achtereenvolgens toe 
overgingen de markt voor expresdiensten open te stellen). 
2. WETGEVING VAN DE RAAD 
SOORT 
Verordening REFERENTIE 
(EEG) nr. 294/91 DATUM BESCHRIJVING 
4.2.1991 inzake het onderhouden van 
luchtvrachtdiensten tussen de Lid-
Staten 
3. WETGEVING VAN DE COMMISSIE 
SOORT 
Verordening 
Aanbeveling 
Richtlijn 
Verordening 
Verordening 
Richtlijn (EEG) nr. 222/77 13.12.1976 
(Titel V) REFERENTIE DATUM BESCHRIJVING 
betreffende communautair 
douanevervoer - Bijzondere bepalingen 
betreffende postzendingen 
79/570/EEG 29.5.1979 betreffende de toepassing van het 
binnenlandse tarief in bepaalde 
sectoren van het postverkeer tussen de 
Lid-Staten 
79/695/EEG 24.7.1979 inzake de harmonisatie van de 
procedures voor het in het vrije 
verkeer brengen van goederen 
inzake de douanewaarde van goederen 
betreffende de portokosten die in 
aanmerking genomen moeten worden 
voor de bepaling van de douanewaarde 
van met de post verzonden goederen 
81/177/EEG 24.2.1981 betreffende de harmonisatie van de 
procedures voor de uitvoer van 
communautaire goederen (EEG) nr. 1224/80 28.5.1980 
(EEG) nr. 3179/80 5.12.1980 
219 
Verordening 
Verordening 
Besluit 
Aanbeveling 
Verordening 
Beschikking 
Verordening 
Beschikking 
Mededeling 
Ontwerp-richtlijn 
Ontwerp-richtlijn 
Richtlijn (EEG) nr. 678/85 18.2.1985 
(EEG)nr. 1797/86 9.6.1986 
87/415/EEG 
88/590/EEG 
90/16/EEG 
90/456/EEG 
COM(90) 447 
COM(90) 314 
COM(90)317 
90/504/EEG 15.6.1987 
17.11.1988 
(EEG) nr. 4151/88 21.12.1988 
20.12.1989 
(EEG) nr. 1264/90 14.5.1990 
1.8.1990 
26.09.1990 
24.09.1990 
20.09.1990 
9.10.1990 inzake de vereenvoudiging van de 
formaliteiten in het goederenverkeer 
binnen de Gemeenschap 
betreffende de afschaffing van 
bepaalde postheffingen voor het 
aanbieden bij de douane 
betreffende de sluiting van de 
Overeenkomst tussen de Europese 
Economische Gemeenschap, de 
Republiek Oostenrijk, de Republiek 
Finland, de Republiek IJsland, het 
Koninkrijk Noorwegen, het Koninkrijk 
Zweden en de Zwitserse Bondsstaat 
betreffende een gemeenschappelijke 
regeling inzake douanevervoer 
inzake betalingssystemen en met name 
inzake de betrekkingen tussen de 
kaarthouder en de verstrekker van de 
kaart 
tot vaststelling van de bepalingen die 
van toepassing zijn op goederen die 
het douanegebied van de Gemeenschap 
worden binnengebracht 
inzake het verrichten van 
koeriersdiensten in Nederland 
tot wijziging van Verordening (EEG) 
nr. 3179/80 betreffende de 
portokosten die in aanmerking moeten 
worden genomen voor de bepaling van 
de douanewaarde van met de post 
verzonden goederen 
inzake het verrichten van 
internationale koeriersdiensten in 
Spanje 
Het verrichten van betalingen op de 
interne markt 
betreffende de bescherming van 
personen in verband met de 
behandeling van persoonsgegevens 
betreffende een aantal aspecten van de 
organisatie van de arbeidstijd 
tot wijziging van Richtlijn 
79/695/EEG inzake de harmonisatie 
van de procedures voor het in het 
vrije verkeer brengen van goederen 
- 220 -
4. RESOLUTIES EN ADVIEZEN VAN HET EUROPESE PARLEMENT 
TYPE REFERENTIE 
Resolutie 524/82/PARL 
Resolutie C292/97 
Resolutie 2-966/84 
Resolutie 
Resolutie 
Resolutie 
Resolutie 
Resolutie 
Resolutie 
Resolutie 
Resolutie 2-1534/85 
2-1655/85 
2-61/86 
2-71/86 
2-83/86 
2-191/86 
2-207/86 
2-1362/86 DATUM 
19.7.1982 
14.10.1982 
Resolutie 2-638/87 
Advies PE 118.194 del. 4.2.1987 
Advies PE 119.050 16.12.1987 BESCHRIJVING 
Europese postzegel 
betreffende een Europese postzegel 
Resolutie 2-354/88 betreffende wettelijke maatregelen op 
het gebied van gemeenschappelijke 
normen voor brievenbussen 
betreffende EuroraiI-expreszendingen 
betreffende een gemeenschappelijke 
markt voor posttarieven 
betreffende de invoering in de EEG 
van een uniform tarief voor 
periodieken en drukwerk. 
Geraadpleegde Commissie: jeugd, 
cultuur en onderwijs 
betreffende het instellen van een 
werkelijk Europees postgebied 
betreffende het verhogen van de 
posttarieven in België en de negatieve 
gevolgen daarvan voor culturele zaken 
betreffende postale afspraken inzake 
drukwerk in de Europese 
Gemeenschap 
betreffende de posttarieven in België 
en de bedreiging die deze vormen 
voor het culturele Europa 
betreffende het drukken van de 
woorden "Europese Gemeenschap" op 
alle postzegels van de Lid-Staten en 
de noodzaak de normalisatie en 
onderlinge aanpassing van 
postdiensten en -tarieven in Europa te 
bespoedigen 
betreffende het uitbrengen van in ecu 
gestelde postzegels 
posttarieven voor periodieken 
inzake de verenigbaarheid van de 
staatsmonopolies in de post- en 
telecommunicatiesectoren met het 
Gemeenschapsrecht 
betreffende het uitbrengen van één 
postzegel met een gelijke waarde in 
alle Lid-Staten van EG 
Resolutie 2-259/88 11.11.I9S8 betreffende post en telecommunicatie 
221 
BIJLAGE 6: HET WERELDPOSTVERDRAG - BELANGRIJKSTE ARTIKELEN 
1. INLEIDING 
Tabel 1 hieronder geeft de titcls van de artikelen van het Wcreldpostverdrag die het belangrijkst zijn voor de 
bespreking in de hoofdtcksl van dit Grocnbock (daarbij wordt steeds gebruik gemaakt van de nummering van de 
in 1989 te Washington ondcrtckcndc ovcrccnkomst). 
Tabcl 1: De belangiijkste artikelen ait het Wereldpostverdnig 
Artikcl nr. Ondcrwcrp 
1 Vrij verkeer 
19 Definities van postzendingen 
20 Algemenc voorwaardcn betreffende posttarieven 
en gcwichtsgrcnzen 
25 In het buitcnland posten van briefpost 
73-74 Eindvcrgocdingcn 
De vollcdig tekst van deze artikelen (zoals opgcnomcn in het Wcreldpostverdrag van 1989) volgt hieronder in 
punt 2. 
Gezicn het grotc bclang van artikcl 25 (voorheen artikcl 23) voor de vraag of het Wcreldpostverdrag vercnigbaar 
is met het Vcrdrag van Rome, wordl in punt 3 ingegaan op de ontwikkcling en de implicaties van dit artikcl. 
2. TEKST VAN DE RELEVANTE ARTIKELEN^*) 
2.1 ARTICLE 1: LIBERTE DE TRANSIT 
1. La liberté de transit, dont le principe est énoncé à l'article premier de la Constitution, 
entraîne l'obligation, pour chaque Administration postale, d'acheminer toujours par les 
voies les plus rapides qu'elle emploie pour ses propres envois les dépêches closes et les 
envois de la poste aux lettres à découvert qui lui sont livrés par une autre Administration. 
Cette obligation s'applique également aux correspondances-avion, que les 
Administrations postales intermédiaires prennent part ou non à leur réacheminement. 
2. Les Pays-membres qui ne participent pas à l'échange de lettres contenant des matières 
biologiques périssables ou de matières radioactives ont la faculté de ne pas admettre ces 
envois au transit à découvert à travers leur territoire. 11 en est de même pour les envois 
visés à l'article 41, paragraphe 9. 
(,) De artikelen zijn uit het Frans overgenomen, vermits dit ôén van de officiéle UPU-talcn is en er geen officiëlc 
Nedcrlandse verlaling beslaal. 
222 
3. Les Pays-membres qui n'assurent pas le service des lettres avec valeur déclarée ou qui 
n'acceptent pas la responsabilité des valeurs pour les transports effectués par leur* 
services maritimes ou aériens sont cependant tenus d'acheminer par les voies les plus 
rapides les dépêches closes qui leur sont remises par les autres Administrations, mais leur 
responsabilité est limitée à celle qui est prévue pour les envois recommandés. 
4. La liberté de transit des cotis postaux à acheminer par les voies terrestres et maritimes 
est limitée au territoire des pays participant à ce service. 
5. La liberté de transit des colis-avion est garantie dans le territoire entier de l'Union. 
Toutefois, les Pays-membres qui ne sont pas parties à l'Arrangement concernant les colis 
postaux ne peuvent être obligés de participer à l'acheminement, par la voie de surface, 
des colis-avion. 
6. Les Pays-membres qui sont parties à l'Arrangement concernant les colis postaux, mais 
qui n'assurent pas le service des colis postaux avec valeur déclarée ou qui n'acceptent pas 
la responsabilité des valeurs pour les transports effectués par leurs services maritimes ou 
aériens, sont cependant tenus d'acheminer par les voies les plus rapides les dépêches 
closes qui leur sont remises par les autres Administrations, mais leur responsabilité est 
limitée à celle qui est prévue pour les colis de même poids sans valeur déclarée. 
12 ARTICLE 19: ENVOIS DE LA POSTE AUX LETTRES 
1. Les envois de la poste aux lettres comprennent: 
a) les lettres et les cartes postales collectivement dénommées "LC"; 
b) les imprimés, les cécogrammes et les petits paquets collectivement dénommés 
"AO". 
2. Sous le nom de "sacs M", on désigne les sacs spéciaux contenant des journaux, écrits 
périodiques, livres et autres imprimés, à l'adresse du même destinataire cl de la même 
destination. 
3. Les envois de la poste aux lettres transportés par voie aérienne avec priorité sont 
dénommés "correspondances-avion". 
4. Les envois de surface transporté» par la voie aérienne avec priorité réduite sont 
dénommés "S.A.L.". 
5. Scion leur vitesse de traitement, les envois de la poste aux lettres peuvent être répartis 
en: 
a) envois prioritaires: envois transportés par la voie la plus rapide (aérienne ou de 
surface) avec priorité; 
b) envois non prioritaires: envois pour lesquels l'expéditeur a choisi un tarif moins 
élevé qui implique un délai de distribution plus long. 
6. Les Administrations de transit et de destination doivent traiter les envois prioritaires 
comme des corrcspondanccs-avion; selon les règles fixées bilatéralement, les 
Administrations peuvent également accorder le même traitement aux envois LC de 
surface quand aucun niveau de service plus élevé n'est offert à l'expéditeur. De la même 
manière, aucune différence n'est faite entre les envois non prioritaires et les envois AO 
223 
de surface ou les AO de surface transportés par la voie aérienne avec priorité réduite 
(S.A.L.). 
13 ARTICLE 20: TAXES D'AFFRANCHISSEMENT ET LIMITES DE POIDS ET 
DE DIMENSIONS. CONDITIONS GENERALES. 
1. Les taxes d'affranchissement pour le transport des envois de la poste aux lettres dans 
toute l'étendue de l'Union sont fixées à titre indicatif conformément aux indications des 
colonnes 1, 2 et 3 du tableau ci-après. Les limites de poids et de dimensions sont fixées 
conformément aux indications des colonnes 4 cl 5 du tableau ci-après. (Ce tableau est 
reproduit en fin d'annexé). Elles comprennent, sauf l'exception prévue à l'article 27, 
paragraphe 6, la remise des envois au domicile des destinataires pour autant que ce 
service de distribution soit organisé dans le pays de destination pour les envois dont il 
s'agit. 
2. Le Conseil exécutif est autorisé à réviser et à modifier les taxes de base indiquées dans la 
colonne 3 une fois dans l'intervalle entre deux Congrès. Les taxes révisées auront pour 
base la médiane des taxes fixées par les membres de l'Union pour les envois 
internationaux déposés dans leur pays. Ces taxes entreront en vigueur à une date fixée 
par le Conseil exécutif. 
3. A titre exceptionnel, les Pays-membres peuvent modifier la structure d'échelons de poids 
indiqués au paragraphe I, sous réserve des conditions suivantes: 
a) pour chaque catégorie, l'échelon de poids minimal doit être celui qui esl indiqué 
au paragraphe 1; 
b) pour chaque catégorie, le dernier échelon de poids ne doit pas dépasser le poids 
maximal indiqué au paragraphe 1. 
4. Les Pays-membres qui ont supprimé les cartes postales, les imprimés et/ou les petits 
paquets comme catégories distinctes d'envois de la poste aux lettres dans leur service 
intérieur peuvent en faire de même en ce qui concerne le courrier à destination de 
l'étranger. 
5. Chaque Administration a la faculté d'admettre les aérogrammes, qui sont des lcitres-
avion constituées par une feuille de papier, convenablement pliée et collée sur tous ses 
côtés. Cependant, par dérogation au paragraphe 1, les dimensions, sous cette forme, ne 
doivent pas excéder 110 x 220 mm et la longueur doit être au moins égale à la largeur 
multipliée par la racine carrée de 2 (valeur approchée 1,4). 
6. Par dérogation aux paragraphes 1 et 3, lettre a), les Administrations postales ont la 
faculté d'appliquer aux imprimes un premier échelon de poids de 50 grammes. 
7. Les taxes choisies dans les limites fixées au paragraphe 1 doivent, autant que possible, 
être entre elles dans le même rapport que les taxes de base. A titre exceptionnel et dans 
les limites prescrites au paragraphe 1, chaque Administration postale est libre 
d'appliquer aux taxes des cartes postales, des imprimés ou des petits paquets un taux de 
majoration ou de réduction différent de celui qu'elle applique aux taxes des lettres. 
8. Chaque Administration postale a la faculté de concéder pour les journaux et écrits 
périodiques publiés dans son pays une réduction qui ne peut dépasser 50 pour cent du 
tarif applicable 5 la catégorie de la poste aux lettres utilisée pour l'envoi, tout en se 
réservant le droit de limiter cette réduction aux journaux et écrits périodiques qui 
224 
remplissent les conditions requises par la réglementation intérieure pour circuler au tarif 
des journaux. Sont exclus de la réduction, quelle que soit la régularité de leur publication, 
les imprimés commerciaux tels que catalogues, prospectus, prix courants, etc; il en est de 
même des reclames imprimécs sur des feuillcs jointes aux journaux et écrits périodiques, 
è moins qu'il nc s'agisse d'élémenls publicitaires détachés étant è considérer comme des 
parties intégrantcs du journal ou écrit périodique. 
9. Les Administrations peuvent égalemcnt concéder la même réduction pour les livres et 
brochures, pour les parlitions de musique et pour les cartes géographiques qui ne 
contiennent aucunc publicité ou reclame autre que cellc qui figurc sur la couverture ou 
les pages de garde de ces cnvois. 
10. Les journaux, écrits périodiques, livres et autres imprimés a 1'adresse du même 
destinatairc et pour la même destination peuvent être insérés dans un ou plusieurs sacs 
spéciaux (sacs M). La taxe applicable a de tcls sacs est calculée par échelons de 1 
kilogramme jusqu'a concurrcncc du poids total de chaque sac. Les Administrations ont la 
facullé de concéder pour de tels sacs une réduction de laxc pouvant aller jusqu'a 2ü pour 
cent de la laxc applicable pour la categorie d'envois utiliséc. Cette réduction peut être 
indépendante des réductions visécs aux paragraphes 8 et 9. Les sacs M ne sont pas 
soumis aux limites de poids fixécs au paragraphc 1. Toutcfois, ils ne doivent pas dépasser 
Ie poids maximal de 30 kilogrammes par sac. 
11. L'Administration d'originc a la faculté, dans les limites arrêtécs au paragraphe 1, 
d'appliqucr aux envois non normalisés des taxes différentes de celles applicables aux 
cnvois normalisés. 
12. La réunion en un scul envoi d'objets passibles de taxes différenies est autoriséc a 
condition que Ie poids total nc soit pas supérieur au poids maximal de la categorie dont 
la limite de poids est la plus élcvée. La taxe applicable a un tel envoi est, au gré de 
1'Administration d'originc, cellc de la categorie dont lc tarif est Ie plus élevé ou la som me 
des différentes taxes applicables a chaque element de 1'envoi. Ces envois portent la 
mention "Envois mixtcs". 
13. Les envois de la poste aux lettres relatifs au service postal dont il est question a Partiele 
16 nc sont pas soumis aux limites de poids et de dimensions fixées au paragraphe 1. 
Toutcfois, ils nc doivent pas dépasser Ie poids maximal de 30 kilogrammes par sac. 
14. Les Administrations peuvent appliqucr aux envois de la poste aux lettres déposés dans 
leur pays la limite de poids maximale prescrite pour les cnvois de même nature dans leur 
service intérieur, pourvu que les envois ne dépassent pas la limite de poids menlionnée 
au paragraphe 1. 
15. Les Administrations postales ont la faculté de concéder des taxes réduites basées sur leur 
législation intérieure pour les envois de la poste aux lettres déposés dans leur pays. Elles 
ont notamment la possibilité d'accordcr des tarifs préférentiels a leurs clients ayant un 
important trafic postal. Toutcfois, ces tarifs préférentiels ne peuvent pas être inférieurs a 
ceux appliqués dans Ie régime intérieur aux envois présentant les mêmes caractéristiques 
(categorie, quantité, délai de traitement, etc). 
2.4 ARTICLE 25: DEPOT A L'ETRANGER D'ENVOIS DE LA POSTE AUX 
LETTRES 
L Aucun Pays-mcmbre n'est tenu d'achcminer, ni de distribuer aux destinataires, les envois 
de la poste aux lettres que des expediteurs quclconqucs domicilies sur son territoire 
225 
deposcnt ou font dcposer dans un pays etranger, en vue de b6neficier des taxes plus 
basses qui y sont appliqu6es. II en est de meme pour les envois de Pespece deposes en 
grande quantite, que de tels depots soient ou non effectues en vue de beneficier de taxes 
plus basses. 
Lc paragraphc 1 s'applique sans distinction soil aux envois prepares dans le pays habit6 
par Pcxpcditeur ct transport6s ensuilc a travers la frontifcre, soit aux envois confectionnes 
dans un pays etranger. 
L'Administration int6resscc a le droit ou de renvoyer les envois & Porigine, ou de les 
frapper dc ses taxes intcricurcs. Si Pexp6ditcur refuse de payer ces taxes, elle peut 
disposer des envois conformement a sa legislation interieure. 
Aucun Pays-membrc n'est tenu ni d'acccptcr, ni d'acheminer, ni de distribucr aux 
destinataircs les envois de la poste aux Icltres que des expeditcurs quelconqucs ont 
d6poscs ou fait dcposer en grande quantit6 dans un pays autre que celui ou ils sont 
domicili6s. Les Administrations int6ress6es ont le droit de renvoyer de tels envois a 
Porigine ou de les rendre aux expeditcurs sans restitution de taxc. 
2.5 ARTICLE 73: FRAIS TERMINAUX 
Sous r6scrvc de Particle 75, chaquc Administration qui rccoit dans ses 6changes par les 
voics aerienne ct dc surface avec une autre Administration une quantit6 plus grande 
d'envois de la poste aux letlres qu'elle n'en expedie a le droit de pcrccvoir de 
PAdministralion cxp6dilricc, a litre de compensation, une remuneration pour les frais 
que lui occasionne le courricr international recu en plus. 
La r6mun6ration prevue au paragraphe 1 est fix6e de la manifcre suivante: 
(a) lorsquc deux Administrations cchangent entre ellcs, par voie aerienne et de 
surface (S.A.L. compris), un poids total de courrier LC/AO inf6rieur ou cgal a 150 
tonnes par an dans chaquc sens, lc taux applique par kg est de 2,940 DTS pour les 
envois LC/AO (taux uniforme), a l'exclusion des imprimes cxpedi6s par sacs 
spdeiaux vis6s a Particle 20, paragraphc 10 (sacs M); 
(b) lorsquc deux Administrations 6changent entre dies, par voie aerienne ct de 
surface (S.A.L. compris), un poids total dc courrier LC/AO supcrieur a 150 tonnes 
par an dans chaquc sens, le taux appliqu6 par kg est de 8,115 DTS pour les envois 
LC ct 2,058 DTS pour les envois AO (taux s6pare pour chaque categorie), a 
l'exclusion des imprimes expcdi6s par sacs speciaux vis6s a Particle 20, paragraphe 
10 (sacs M); 
(c) lorsquc lc scuil dc 150 tonnes par an est depasse dans un seul sens, 
PAdministralion destinataire de cc trafic supcrieur a 150 tonnes a le choix, pour la 
comptabilisation des frais terminaux relatifs au courrier rcqu, entre Pun des deux 
systemes dc remuneration decrits sous lcttres a) ct b) ci-dessus. A moins d'accord 
bilateral, le courrier transmis par PAdministration cxpediant moins de 150 tonnes 
par an reste dans tous les cas comptabilis6 scion le taux unique fixe a la lettre a); 
(d) pour les imprimes expedies dans des sacs M, lc taux a appliqucr est de 0,653 DTS 
par kg, et cela quel que soil le poids annuel du courrier 6change entre deux 
Administrations. 
-226 
3. Lorsque, dans une rclation donnée, une Administration qui est rémunérée d'aprcs les 
taux de frais tcrminaux différcnciés LC et AO indiqués au paragraphe 2 constate que Ie 
nombre moyen d'envois (LC ou AO) contenu dans un kilogramme de courrier recu est 
supérieur a la moyenne mondiale qui est de 48 envois LC et de 5,6 envois AO, clle peut 
obtcnir la révision des taux correspondants si, par rapport a cette moyenne mondiale: 
1c nombre des envois LC est supérieur de plus de 15 pour cent (soit plus de 55 
envois) et/ou 
lc nombre des envois AO est supérieur de plus de 25 pour cent (soit plus de 7 
envois). 
Dans ce cas, Ie montant des frais terminaux a verser par 1'Administration débitrice est 
égal a la différence entre les sommes ducs par chaque Administration pour Ie flux total 
de son courrier après application des taux qui conviennent. Cctte révision est effectuéc 
selon les conditions précisécs a Partiele 187 du Reglement d'cxécution (voir note en bas 
de page*). 
4. Toute Administration peut renoncer totalement ou partiellcment è la rémunération 
prévue au paragraphe 1. 
5. Les Administrations intéressées peuvent, par accord bilatéral ou multilaiéral, appliquer 
d'aulres systèmes de rémunération pour Ie reglement des comptes au titre des frais 
tcrminaux. 
2.6 ARTICLE 74: FRAIS TERMINAUX POUR LES ENVOIS PRIORITAIRES, 
LES ENVOIS NON PRIORITAIRES AINSI QUE LES ENVOIS MIXTES 
1. Lorsqu'un taux uniforme pour les envois LC/AO est utilisé en veriu de Partiele 73, 
paragraphe 2, lettres a) et c), ce taux est également applicablc aux envois priorilaircs, aux 
envois non prioritaires et aux envois mixtcs. 
2. Lorsque des taux séparés pour les envois LC et les envois AO sont utiliscs en verlu de 
Partiele 73, paragraphe 2, lettres b) et c), Ie pays d'origine et Ie pays de destination 
peuvent, par accord bilatéral, décidcr que les taux applicables aux envois prioritaires et 
aux envois non prioritaires soient fixés sur la base de la structure réelle du tralie. A 
dófaut d'cnlcntc, les dispositions fixées a Partiele 73, paragraphes 2, lettres b) et c), et 3, 
s'appliqucnt. Dans cc cas, les envois prioritaires sont assimilés aux LC et les envois non 
prioritaires aux AO. 
3. Pour les envois mixtcs échangés en vertu de Partiele 20, paragraphe 12, les frais 
tcrminaux sont régies par accord bilatéral entre les pays intéresses. 
4. Lorsqu'une Administration décidc d'abandonncr la séparation du courrier en LC et AO 
au profit d'un système fondé sur la priorité, et que celui-ci produit des effets sur les frais 
tcrminaux sclon lc paragraphe 2, Ie nouveau système ne peut être introduit que Ie Ier 
Aux termes de PArticle 187 du Reglement d'cxécution, les frais tcrminaux applicables a ces envois non 
couverts par les catégories définies, sont calculés en DTS de la maniere suivante: 
LC: |Nombre moyen d'envois par kg x 0,10) + 0,88|x 1,43; 
AO: |Nombrc moyen d'envois par kg x 0,10) + 0,88|x 1,43. 
-227-
janvier ou Ie lcr juillct, a condition d'en avoir informé lc Bureau international au moins 
trois mois a 1'avancc. 
3. ARTIKEL 25 
Artikel 25 van het Wcrcldpostverdrag behandelt het thans met de term 'remailing' aangeduide onderwerp. Er 
wordt in gesteld dat geen der postadministratics van de lidstaten van de UPU verplicht is briefpost die afkomstig is 
van het eigen grondgebied en ook daarvoor bestemd is, maar die in het buitenland werd gepost, te vervoeren of te 
bestellen. Het artikel voegt daar aan toe dat de postadministratics ook het recht hebben de behandeling van uit 
hel buitenland afkomstige post die voor derde landen bestemd is, te weigeren. 
3.1 ONTWIKKELING 
Oorspronkelijk was dit artikel bedoeld om te verhinderen dat afzenders briefpost bestemd voor het eigen land 
afgeven in een ander land, om gebruik te maken van lagere tarieven aldaar. Het artikel was ook bedoeld om het 
eindvergoedingcnstelsel lc beschermen. 
De reikwijdte van het artikel werd tijdens hel UPU-congres van 1957 in Ottawa uitgebreid tot zendingen die in het 
buitenland in grote partijen werden afgegeven, ongeacht de vraag of dit gebeurt om gebruik te maken van lagere 
tarieven. 
De reikwijdte van het artikel werd nog verder uitgebreid op het UPU-congres van 1979 in Rio de Janeiro, waarbij 
de postadministratics het recht kregen post te weigeren die afkomstig is van afzenders uit het buitenland, niet 
alleen wanneer deze bestemd is voor het land van herkomst maar ook voor derde landen. Tijdens dit congres werd 
het vierde lid aan artikel 25 toegevoegd. 
3.2 TOEPASSING 
In de praktijk kunnen de postadministralies twee redenen hebben om artikel 25 toe te passen: 
1. Wanneer zij krachtens artikel 25, lid 1, van mening zijn dat het om binnenlandse post gaat en derhalve de 
binnenlandse posttarieven van toepassing dienen te zijn (de remailing vindt plaats omdat de binnenlandse 
tarieven hoger zijn dan de eindvergocdingen; de postadministraties willen ingrijpen om hun wettelijk 
monopolie te beschermen). 
2. Wanneer zij krachtens artikel 25, lid 4, hun solidariteit willen betonen met de postadministratie van het land 
van herkomst (aan wie immers door de remailing de verzending onttrokken is). Zij zijn dan van mening dat 
zij de postzendingen rechtstreeks vanuit land A en niet via land B hadden moeten ontvangen, ook al 
ontvangen zij daarvoor dezelfde eindvergoeding. Daarbij gaan zij uit van het principe dat de 
postadministratie van land A inkomen derft waarop het als nationale postadministratie recht heeft. 
Tegen deze achtergrond is het goed te begrijpen dat de postadminisiratics zich zorgen maken om de praktijk van 
remailing in zijn diverse vormen. Men kan zich echter afvragen of de legalistische aanpak van het 
Wereldpostverdrag wel de meest geëigende is, aangezien het hier volgens sommigen om een puur commercieel 
probleem gaat. 
In de hoofdtekst van het Groenboek wordt ingegaan op de vraag of het UPU-instrumentarium tegen remailing wel 
in overeenstemming is met de mededingingsregels van het Verdrag van Rome en met de doelstellingen van de 
interne markt. 
228 
Tabel 2: Artikel 20 • aanbevoten gewichtstrappen, basistarieven, maximumgewichten en -afmetingen 
ZENDINGEN 
I 
BRIEVEN 
BRIEF-
KAARTEN 
DRUK-
WKRK 
BRAIIJ.K-
STUKKKN GEW1CHTS-
TRA1»PEN 
2 
lol 20 g 
20-100 g 
100 g-250 g 
250g-500g 
5©0 g-1 kg 
1-2 kg 
lot 20 g 
2«gl00g 
KM) g-250 g 
250 g-500 g 
500 g-1 kg 
I kg-2kg 
per cxlra kg 
zie artikel 18 BASIS-
TARIFF 
(SDR) 
3 
0,37 
0,88 
1,76 
3.38 
5,88 
9,56 
0,26 
0,18 
0,40 
0,74 
1.32 
2.21 
3.09 
1,54 GEWICHTS-
GRENS 
4 
2 kg 
2 kg 
(wanneer 
hel boeken of 
brochuren 
bel relt: 
5 kg; 
deze gewichts-
grens kan 
verhoogd 
worden tot 
10 kg indien 
beide post-
adminislralics 
hel hiermee 
eens zijn 
7 kg AFMETINGEN 
5 
Maxima: lengte, brcedte en diktc 
gecombineerd, 900 mm, maar de groolsle 
maal mag 600 mm niet overschrijden, met 
een tolerantie van 2 mm. 
In Rolvorm: lengtc plus twee maal dc 
diameter, 1040 mm, maar de grootstc maat 
mag 900 mm niet overschrijden, met een 
tolerantie van 2 mm. 
Minima: de oppcrvlakte mag niel minder 
bedragen dan 90 x 140 mm, met een 
tolerantie van 2 mm. 
In rolvorm: lengte plus twee maal de 
diameter, 170 mm, maar de grootstc maat 
mag niel minder bedragen dan 100 mm. 
Maxima: 105 x 148 mm met een tolerantie 
van 2 mm. 
Minima: 90 x 140 mm met een tolerantie van 
2 mm. 
Dc lengtc moet tenminste gclijk zijn aan dc 
brcedte vcrmcnigvuldigd met '2 (ca. 1,4) 
Maxima: lengte, breedte en dikle 
gecombineerd, 900 mm, maar de groolsle 
maal mag 600 mm niet overschrijden, met 
cc, tolerantie van 2 mm. 
In Rolvorm: lengtc plus twee maal dc 
diameter, 1040 mm, maar dc grootstc maat 
mag 900 mm niel overschrijden. met een 
tolerantie van 2 mm. 
Minima: de oppervlakle mag niel minder 
bedragen dan 90 x 140 mm, met een 
tolerantie van 2 mm. 
In Rolvorm: lengte plus twee maal de 
diameter, 170 mm, maar de groolsle maat 
mag niel minder bedragen clan 100 mm. 
-229-
ZENDINGEN 
1 
PAKJES GEWICIITS-
TRAPPEN 
2 
tot 100 g 
100 g-250 g 
250 g-500 g 
500 g-1 kg 
1-2 kg BASIS-
TARIEF 
(SDR) 
3 
0,40 
0,74 
1,32 
2.21 
3,09 GEWICIITS-
GRENS 
4 
2 kg AVMCTINCWN 
5 

231 
BULAGE 7: KWALITEIT VAN DE DIENSTVERLENING 
1. INLEIDING 
Wanneer men zich in de dienstverlening over de betekenis van het woord "kwaliteit" buigt, moet men elk 
van de hoofdfasen waaruit de totale dienstverlening bestaat, apart bekijken en dan met name die fasen waar 
de klant direct mee te maken heeft. Hoewel de snelheid waarmee de post wordt besteld een essentiële factor 
is, kunnen ook andere kwaliteitsaspecten voor de klant van belang zijn. 
Voorbeelden van dergelijke aspecten zijn de houding van het verkooppersoneel, de mogelijkheid van krediet, 
flexibiliteit ten aanzien van het ophalen, de intelligentie van de postbestellers, de reactie als een stuk niet 
kan worden besteld en de snelheid waarmee informatie over de verleende dienst kan worden gegeven. 
Kortom: de verschillende aspecten van de werkelijke klantgerichtheid van de exploitant. 
Bovendien zullen in de definitie van "kwaliteit" naar verwachting steeds hogere eisen worden gesteld aan de 
exploitant. Wat tot voor kort misschien nog aanvaardbaar was, kan nu als onvoldoende gelden. Zo werd 
klantenservice tot voor kort nog als een taak van het uitvoerend personeel beschouwd, dat persoonlijk of 
telefonisch vragen van klanten beantwoordde. Tegenwoordig heeft men daar een speciaal opgeleide 
medewerker klantenservice voor. (Uiteraard maken alle personeelsleden die bijdragen aan het leveren van 
een dienst, op een bepaalde manier deel uit van de marketing van die dienst.) 
Voor de levering van kwaliteit moet een cyclus tot stand worden gebracht die zich steeds herhaalt. Er 
moeten normen worden vastgesteld (interne, externe, of beide) en de prestaties moeten aan de hand van die 
normen worden beoordeeld. Deze vergelijking van normen en feitelijke geleverde prestaties moet vervolgens 
worden geanalyseerd en wanneer de prestaties niet voldoen aan de normen, dienen er maatregelen te worden 
genomen. 
Hieronder wordt nader ingegaan op het bepalen van doelstellingen en het beoordelen van de prestaties. 
Hetgeen aan de orde wordt gesteld, heeft vooral betrekking op briefpost, aangezien dat de voornaamste 
universele dienstverlening is. (In sommige Lid-Staten geldt er ook een wettelijke of "de facto" universele 
dienstverlening voor lichte pakketten.) De kwaliteit van de andere diensten wordt vooral gestimuleerd onder 
druk van de concurrentie. (De bepaling van doelstellingen, de meting van de prestaties en de controlefunctie 
komen ook aan de orde in hoofdstuk 4, punt 7.) 
2. NORMEN 
De meeste, maar niet alle, postadministraties in de Europese Gemeenschap hebben doelstellingen voor 
binnenlandse briefpost gepubliceerd. Deze termijnen zijn echter niet in alle gevallen gelijk. Voor brieven 
(dus exclusief drukwerk en "second class"-brieven), wordt gewoonlijk gestreefd naar bestelling op de 
volgende werkdag (bekend als D+ 1). (Bij de Spaanse postadministratie streeft men naar D + 2.) De 
doelstelling voor het percentage dat binnen die termijn moet worden gehaald, varieert van 81 % tot 100%. 
Bij sommige postadministraties waar een systeem met verschillende tarieftrappen voor brieven en drukwerk 
wordt gehanteerd, gelden lagere normen voor briefkaarten en drukwerk. Wanneer er een systeem met "first 
class"- en "second class"-brieven wordt gehanteerd, gelden er uiteraard lagere eisen voor "second class"-
brieven. 
3. SYSTEMEN VOOR HET METEN VAN PRESTATIES 
De meeste postadministraties voeren zelf metingen uit om te beschikken over cijfers omtrent de prestaties 
die kunnen worden gepubliceerd. Slechts twee postadministraties hebben hiervoor opdracht gegeven aan 
externe organisaties. (Daarnaast houden de postadministraties regelmatig andere interne onderzoeken om 
meer informatie over de kwaliteit van de dienstverlening te krijgen.) 
232 
Er worden verschillende meetsystemen gehanteerd in de Gemeenschap. (Het publiek is zich daar niet van 
bewust en merkt slechts dat de gepubliceerde resultaten al of niet betrouwbaar zijn.) 
Er is een systeem waarbij wordt gekeken naar het proces vanaf het moment dat de opgehaalde post op het 
sorteerkantoor terechtkomt tot het moment waarop deze op het bestelkantoor gereed wordt gemaakt voor 
bestelling. Bij een ander systeem wordt gekeken naar de tijd die verloopt tussen de aankomst van de post op 
het sorteerkantoor en de ontvangst daarvan op het bestelkantoor (dus voordat de post wordt gereedgemaakt 
voor bestelling). Bij weer een ander systeem wordt gekeken naar de tijd tussen het moment dat de klant de 
brieven post en het moment dat deze op de plaats van bestemming aankomen. 
Bij het laatstgenoemde systeem ("begin-tot-eind"-systeem) wordt de duur gemeten van het volledige proces 
waar de klant mee te maken heeft. Bij ieder ander systeem (inclusief de twee andere hier genoemde) wordt 
slechts een deel van dat proces gemeten. Dit kan een aanzienlijk verschil in resultaten met zich meebrengen. 
Een bepaalde postadministratie die voorheen alleen onderzoek deed naar de periode van aankomst op het 
sorteerkantoor tot de gereedmaking op het bestelkantoor, stapte over op een extern begin-tot-eindsysteem. 
Bij het nieuwe systeem viel de kwaliteit van de dienstverlening ruim 10% lager uit dan bij het eerder 
gebruikte systeem. 
De uitsplitsing van de gemeten resultaten varieert ook aanzienlijk. Sommige postadministraties publiceren 
uitsluitend nationale gemiddelden. Andere geven de cijfers per plaats, per regio en voor het hele land. Uit 
sommige resultaten komen zelfs verschillen in de prestaties naar voren afhankelijk van de wijze waarop voor 
de post betaald is (een contract, rood gefrankeerde post (frankeermachine) of postzegels - zie bijlage 3, punt 
2 en hoofdstuk 5, punt 4.1 voor een uitgebreidere beschrijving). Waarschijnlijk beschikken sommige 
postadministraties die niet zo'n exacte verdeling publiceren, wel over dergelijke cijfers, maar zijn die 
uitsluitend voor intern gebruik. 
4. ANDERE KWALITEITSASPECTEN 
Zoals hierboven is aangegeven, kan de kwaliteit van alle aspecten van de dienstverlening worden gemeten. 
Hier wordt de nadruk gelegd op bepaalde aspecten met betrekking tot het stadium vóór het posten en na de 
bestelling. 
4.1 VOOR HET POSTEN 
Voor de gewone particuliere klant wordt de toegang tot de diensten van de postadministratie bepaald door de 
verkrijgbaarheid van postzegels en informatie over het gebruik van de diensten (en daarna ook door de 
nabijheid van brievenbussen). Het is daarom belangrijk dat er op veel plaatsen verkooppunten voor 
postzegels zijn. 
Het postkantoor zal waarschijnlijk het belangrijkste verkooppunt voor postzegels blijven (vooral wanneer 
men tevens informatie nodig heeft). De tijd dat men in de rij staat is daarom van belang, evenals - en dit 
kan niet vaak genoeg worden herhaald - de beleefdheid van het personeel. Beide aspecten kunnen worden 
gemeten (bij voorbeeld door mensen in te zetten die tussen de gewone klanten verschillende loketten afgaan 
en de prestaties vastleggen) en vergeleken met de interne normen. 
4.2 DE BESTELLING EN DE FASE DAARNA 
Voor veel organisaties is een punctuele dagelijkse bestelling door de postadministratie van groot belang. 
Sommige postadministraties hebben zelfs een speciale dienst (tegen vergoeding) waarbij iedere ochtend een 
bestelling voor 07.30 uur wordt gegarandeerd. Er zijn ook postadministraties die, althans in bepaalde 
belangrijke gebieden, twee bestellingen per dag verzorgen. 
-233 
Ook een doeltreffende service is essentieel. De manier waarop klachten of vragen worden behandeld nadat 
een stuk is afgeleverd, is ook belangrijk. Ook hiervoor kunnen prestatienormen worden vastgesteld. (Deze 
normen moeten worden gepubliceerd.) 
Alle klachten moeten uiteraard zo snel mogelijk worden behandeld. Dit geldt evenzeer voor klachten over 
grensoverschrijdende diensten als voor binnenlandse. In het geval van grensoverschrijdende post kan het 
onderzoek worden bemoeilijkt door het feit dat er twee exploitanten bij betrokken zijn. Mogelijk moeten er 
besluiten worden genomen over wat een aanvaardbare tijdslimiet is voor een antwoord. (De huidige CEPT-
norm is zes maanden.) 
Men moet zich misschien ook buigen over de vraag of er standaardprocedures moeten komen voor de 
vergoeding van verloren gegane of beschadigde stukken. (De concrete grenzen voor de vergoeding zullen 
blijven verschillen.) 
De postadministraties moeten een duidelijk beleid hebben met betrekking tot de publikatie van cijfers over 
verloren gegane of beschadigde stukken, of over vertraagde of verkeerd bezorgde stukken. 

235 
BIJLAGE 8: EINDVERGOEDINGEN 
1. INLEIDING 
Vele jaren lang werd de post tussen landen "verhandeld" zonder dat er sprake was van enig 
vergoedingenstelsel. Ieder saldoverschil op de handelsbalans werd "afgeschreven". Later werd er een 
systeem ingevoerd waarbij kosten in rekening werden gebracht aan de verzendende postadministratie. In 
plaats dat beide administraties die met elkaar in een handelsrelatie stonden, de verschuldigde bedragen 
moesten betalen, werd overeengekomen dat alleen de netto-verzender moest betalen voor het netto-volume 
dat naar het netto-ontvangende land gestuurd werd. Het vergoedingenstelsel werd daardoor bekend als 
"imbalance charges" ("verschilbetalingen"). 
De vergoeding was uitsluitend gebaseerd op gewicht. Men ging waarschijnlijk van de veronderstelling uit 
dat het gemiddelde kilo dat tussen twee landen verhandeld werd, ongeveer dezelfde inhoud had. In het 
vergoedingenstelsel werd geen rekening gehouden met het aantal poststukken of de gewenste dienst. 
Deze vergoedingen staan bekend als eindvergoedingen. Ze stonden en staan nog steeds onder toezicht van de 
UPU. Eindvergoedingen worden uitgedrukt in goudfranken (gf), een denkbeeldige valuta met een vaste 
koers ten opzichte van het Bijzondere Trekkings-Recht (Special Drawing Right). De vaste koers is 1 BTR = 
3,061 gf. (Een goud frank heeft een waarde van ongeveer 0,35 ecu.) De eindvergoedingen worden op ieder 
UPU-congres, dat om de vijfjaar wordt gehouden, herzien. De ontwikkeling van de eindvergoedingen is 
afgebeeld in tabel 1. 
Tabel 1: Stijging van eindvergoedingen in het verleden 
Congres Toepassingsperiode Tariel* 
Kopenhagen 1975-1979 l,5gf/kg 
Rio de Janeiro 1980-1984 5,0 gf/kg 
Hamburg 1985-1989 8,0 gf/kg 
Bron: Wereldpostverdrag (1974, 1979 en 1984) 
De verhogingen zijn eerder het resultaat van onderhandelingen dan van een poging de reële kosten door te 
berekenen. De minder ontwikkelde landen (die op het congres evenveel stemrecht hebben als de ontwikkelde 
landen) zijn in de meerderheid. Zij zijn ook de netto-ontvangers qua gewicht (waarschijnlijk ontvangen ze in 
de regel meer zwaar drukwerk en sturen ze zelf vooral lichte poststukken). De minder ontwikkelde landen 
hebben dus veel belang bij handhaving van het op gewicht gebaseerde vergoedingenstelsel. Het is dan ook 
niet verbazingwekkend dat ze trachten de tarieven zo hoog op te trekken als de "markt" (d.w.z. de 
ontwikkelde landen) toestaat. 
Het internationale postnetwerk dat onder toezicht van de UPU staat, functioneert uitsluitend tussen 
postadministraties. De rol van particuliere exploitanten in het netwerk wordt door de UPU niet erkend. Als 
een particuliere exploitant toegang tot het systeem wil krijgen, moet hij dit via de diensten van ten minste 
een postadministratie doen. Aangezien de eindvergoedingen een belangrijk deel van de kosten vormen voor 
die postadministratie, zullen deze ook een groot deel uitmaken van de prijs die de particuliere exploitant aan 
die administratie moet betalen om toegang te krijgen tot het internationale postnetwerk. 
236-
2. HUIDIGE TARIEVEN VAN DE EINDVERGOEDINGEN 
Tijdens het laatste UPU-congres in Washington in december 1989 is een complexer stelsel van 
eindvergoedingen overeengekomen. De volledige UPU-tekst met betrekking tot dit stelsel is te vinden in 
bijlage 6 (onder artikel 73 van het Wereldpostverdrag). 
In het nieuwe stelsel wordt onderscheid gemaakt tussen verkeersstromen van meer en minder dan 150 ton 
per jaar (een grote hoeveelheid, die alleen zal voorkomen tussen de grootste postale handelspartners). Als de 
hoeveelheid post in beide richtingen meer bedraagt dan die 150 ton, worden aparte tarieven per kilo 
gerekend voor LC (brieven en briefkaarten) en AO (overige zendingen). Als men onder deze hoeveelheid 
blijft, is er een eenheidstarief voor beide. Bovendien kan de ontvangende postadministratie een afwijkend 
bedrag in rekening brengen, op basis van een bedrag per poststuk, als het gemiddelde gewicht van de 
stukken van de verzendende postadministratie aanzienlijk blijkt te verschillen van het gemiddelde in de 
wereld. 
Ondertussen hadden bepaalde CEPT-leden en andere postadministraties hun eigen regeling getroffen 
bestaande uit een vergoeding per stuk en per gewicht. Hierdoor werd in ieder geval één bezwaar van het 
UPU-systeem (zie onderstaand punt 3.1) gedeeltelijk weggenomen, namelijk dat het vergoedingenstelsel 
uitsluitend rekening houdt met gewicht. Dit stelsel wordt op dit moment echter nog nader onderzocht na een 
klacht over oneerlijke concurrentie jegens particuliere exploitanten. 
Als gevolg van het besluit van het congres van Washington (en het eerdere CEPT-initiatief) worden er nu 
ten minste vijf verschillende systemen tegelijk gehanteerd in de Gemeenschap, te weten: 
het CEPT-systeem (dat bij voorbeeld tussen Frankrijk en Groot-Brittannië functioneert) - 0,37 
gf/stuk plus 3,75 gf/kg; 
meer dan 150 ton in beide richtingen (bij voorbeeld tussen Italië en Duitsland) - 24,85 gf/kg voor 
LC en 6,3 gf/kg voor AO; 
minder dan 150 ton in één richting (bij voorbeeld van Griekenland naar Frankrijk) maar meer dan 
150 ton de andere kant op - hetzij 9 gf/kg in beide richtingen, hetzij 9 gf/kg in één richting en het 
gesplitste tarief in de andere richting; 
minder dan 150 ton in beide richtingen (mogelijkerwijs tussen Griekenland en Portugal): 9 gf/kg 
voor zowel LC als AO; 
afwijking van de LC/AO-"norm" (mogelijkerwijs tassen Nederland en Frankrijk) - 0,44 gf/stuk 
plus 3,85 gf/kg. 
Naast de stelsels van UPU en CEPT kunnen er altijd andere bilaterale of multilaterale overeenkomsten 
worden gesloten tussen twee afzonderlijke postadministraties. (Het Wereldpostverdrag staat dergelijke door 
de postadministraties vrijwillig gesloten overeenkomsten toe.) 
3. RELATIE TUSSEN EINDVERGOEDINGEN EN KOSTEN 
Op drie punten lijkt één universeel systeem van eindvergoedingen niet precies de reële kosten te 
weerspiegelen. Bovendien wordt met een dergelijk systeem geen rekening gehouden met de tariefstructuur. 
3.1 POSTSTUKKEN/GEWICHT 
Voor het congres van Washington werd dezelfde vergoeding per kilo betaald, ongeacht het aantal 
poststukken. Voor een kilo bestaande uit 100 brieven van 10 gram werd dus evenveel betaald als voor een 
kilo bestaande uit 2 boeken van 500 gram. 
237 
De bestellingskosten voor de ontvangende postadministratie lopen uiteraard sterk uiteen. Zware stukken zijn 
vaak duurder om te bestellen (alhoewel omvang de belangrijkste factor is), maar de procentuele 
kostenstijging is veel geringer dan de procentuele gewichtstoename. 
Een nauwkeuriger methode, zoals die ook wordt gehanteerd voor de publiekstarieven van iedere 
postadministratie, is een prijs per eenheid die geleidelijk oploopt afhankelijk van het gewicht. 
3.2 VEREISTE DIENST 
In het standaardsysteem voor eindvergoedingen wordt geen rekening gehouden met de verschillende vereiste 
niveaus van dienstverlening. Zo wordt voor een krant die snel dient te worden bezorgd dezelfde vergoeding 
in rekening gebracht als voor drukwerk met hetzelfde gewicht dat minder snel hoeft te worden besteld. De 
poststukken die snel ("first class") moeten worden besteld, zijn vaak licht; de stukken waar minder haast 
mee is ("second class") zijn doorgaans zwaarder. Hierdoor wordt het verschil tussen de ontvangen 
vergoeding en de werkelijke kosten nog groter. 
3.3 STANDAARDTARIEVEN 
Omdat het gaat om een universeel systeem, hebben we te maken met gemiddelden. (In punt 1 is al 
aangegeven dat de tarieven niet ingegeven zijn door een schatting van de gemiddelde kosten.) Het is 
onvermijdelijk dat de werkelijke bestellingskosten per land aanzienlijk verschillen. Zo verschilt de 
produktiviteit om uiteenlopende redenen, waarvan sommige buiten de macht van de postadministratie liggen. 
De efficiëntie van het transportsysteem verschilt ook per land en draagt vaak het stempel van het vroegere 
regeringsbeleid. Het belangrijkste is echter dat de lonen in de diverse landen verschillen, en dit is een 
kwestie die grotendeels buiten de macht van de postadministratie valt. 
3.4 KORTINGEN 
In het Wereldpostverdrag wordt postadministraties geadviseerd een korting (meestal van 50%) te geven op 
bepaalde soorten drukwerk, zoals boeken (zie bijlage 13 en artikel 20 van het Wereldpostverdrag in Bijlage 
6). Voor veel van dit drukwerk moeten echter juist de hoogste eindvergoedingen worden betaald. De marges 
komen dan ook onder druk te staan door de opwaartse kostendruk en de neerwaartse tariefdruk. Er is geen 
geval bekend van een postadministratie die voor dergelijke poststukken preferentiële tarieven hanteert 
waardoor de directe kosten worden gedekt. 
4. EEN VOORBEELD VAN EEN MULTILATERAAL SYSTEEM - HET STELSEL VAN DE 
SCANDINAVISCHE UNIE 
Zoals we in punt 2 hierboven al hebben aangegeven, kan iedere groep postadministraties in onderling 
overleg een systeem overeenkomen dat afwijkt van het UPU-stelsel van eindvergoedingen. Hierdoor is enige 
flexibiliteit mogelijk, die ook noodzakelijk is, want alle "ontwikkelde" landen zijn het erover eens dat het 
UPU-stelsel op veel punten tekortschiet. Het CEPT-stelsel is een voorbeeld van zo'n multilateraal stelsel. 
Een ander interessant voorbeeld is het systeem dat functioneert tussen de leden van de Scandinavische Unie. 
Sinds 1989 hanteren de postadministraties van de Scandinavische Unie (bestaande uit Denemarken, Finland, 
Noorwegen, Zweden en IJsland) onderling (maar ook andere postadministraties zijn welkom) een 
vergoedingenstelsel dat uitgaat van de binnenlandse tarieven van het land waar de stukken worden besteld. 
De samenstelling van het postverkeer wordt door middel van steekproeven getaxeerd en de vergoedingen 
worden vervolgens berekend door tarieven toe te passen die 60% bedragen van het binnenlandse tarief van 
het land waar de stukken worden besteld. 
238. 
Een interessant aspect van dit stelsel is dat de postadministratie in het land waaruit de post afkomstig is, de 
snelheid van de bestelling bepaalt. In relaties tussen andere postadministraties doen zich vaak problemen 
voor met betrekking tot de verkeersstromen van grensoverschrijdende post wanneer het ene land onderscheid 
maakt tussen LC/AO en het andere tussen "first class/second class". 
239 -
BIJLAGE 9: REMAILING 
1. DEFINITIE 
Remailing is een grensoverschrijdende briefpostdienst door particuliere exploitanten. Het remail ing -element 
heeft betrekking op dat gedeelte van de activiteiten van de particuliere exploitant waarvoor de medewerking 
van ten minste één postadministratie noodzakelijk is. In vrijwel alle gevallen wordt de post uiteindelijk 
besteld door de postadministratie in het land van bestemming. 
Er zijn in feite drie hoofdvormen van remailing (in volgorde van de geraamde inkomsten uit elk type): 
A-B-C: De particuliere exploitant haalt de post bij de klant op, voegt deze samen met soortgelijke post uit 
hetzelfde land (A) en vervoert de post naar een ander land (B). Daar wordt deze opnieuw gepost 
(vandaar: remailing) bij de postadministratie en via het internationale postnetwerk doorgestuurd 
naar de postadministratie in het land van bestemming (C) om daar te worden besteld. 
A-B-B: De particuliere exploitant haalt de post op bij de klant (in land A), vervoert die post naar het land 
waar deze moet worden besteld (land B) en levert deze daar af bij de postadministratie, die de post 
vervolgens bestelt bij de geadresseerde (ook in land B). Een variant hierop is dat de particuliere 
exploitant zelf de post bij de geadresseerde aflevert. 
A-B-A: De particuliere exploitant haalt de binnenlandse post op in land A, vervoert deze naar een ander 
land (B) en post die daar. De postadministratie stuurt de post via het internationale netwerk terug 
naar land A, waar deze vervolgens wordt besteld. (Het zal duidelijk zijn dat deze procedure illegaal 
is als het gaat om poststukken die binnen de concessie van land A vallen.) 
Samengevat: Bij A-B-C gaat het om grensoverschrijdende post tussen postadministraties waarbij gebruik 
wordt gemaakt van het internationale postnetwerk. Bij A-B-B gaat het om grensoverschrijdende post waarbij 
gebruik wordt gemaakt van het binnenlandse systeem van de bestellende postadministratie. Bij A-B-A gaat 
het om binnenlandse post die echter via het internationale postnetwerk tussen postadministraties loopt. 
In figuur 1 zijn de remail-systemen A-B-C en A-B-B geplaatst in de context van de andere diensten 
waarmee zij concurreren. De linker route via PE's (particuliere exploitanten) staat voor de A-B-B-
procedure. De volgende route via een combinatie van PE's en PA's (postadministraties) is een voorbeeld 
van de A-B-C-procedure. De daaropvolgende route geeft de mogelijkheid weer die een klant heeft om zijn 
post naar het land van bestemming te brengen en deze daar direct bij de postadministratie te posten. De 
laatste route geeft de gebruikelijke postroute weer, waarbij de post bij de nationale postadministratie wordt 
afgegeven en vervolgens via het internationale postnetwerk wordt doorgestuurd naar de postadministratie in 
het land van bestemming om daar te worden besteld. 
-240 
Üül_ll!X I: Grensitvet schrijdend post verkeer 
L V 
A E 
N R 
D Z 
E 
V N 
A D 
N I 
O 
GEADRESSEERDE 
PA: postadministratie 
Pli: particuliere exploitant 
PA*: postadministratie in tussenliggend land 
(De onderbroken lijn geelt landsgrenzen aan.) N 
"1 L B 
A E 
N S 
D T 
E 
V L 
A L 
N I 
N 
G 
2. OORSPRONG EN ONTWIKKELING 
Kemailing bestond waarschijnlijk al lang voordat ei een naam aan gegeven weid. Jarenlang hebben uitgevers 
en hun agenten publikaties naar het land van bestemming veivoeid om ze daar te posten. (Dit staat nu 
bekend als A-B-B-remailing.) Het voordeel daarvan was dat men zo toegang kreeg tot de preferentiële 
tarieven die normaal gesproken gelden voor publikaties die in het binnenland worden gepost. Plaatselijk 
gepost drukwerk neemt, zeker in volume gemeten maar mogelijk ook qua inkomsten, nog steeds de 
belangrijkste plaats in op de reniailmg-niarkt. 
-241 
In de jaren zeventig is de KLM begonnen met een distributiedienst voor publikaties om in te spelen op de 
vraag van de Amerikaanse uitgeverswereld, vooral met betrekking tot distributie in Europa. De KLM koos 
Amsterdam als centrum en bracht daar, via de Nederlandse PTT (die diende als "remail"-kantoor), de post 
in het internationale postverkeer. De KLM is nog steeds marktleider voor publikaties uit de VS die per 
vliegtuig naar Europa worden gebracht om daar te worden besteld. 
In het midden van de jaren tachtig vervoerde de KLM naar verluidt 20.000 ton per jaar, hetgeen bijdroeg 
tot een optimalisering van het gebruik van de beschikbare vrachtcapaciteit. Het A-B-C-remail-systeem dat 
door de KLM en de Nederlandse PTT voor het eerst ontwikkeld werd, was gebaseerd op de tekortkomingen 
in het eindvergoedingensysteem (zie bijlage 8). Maar omdat publikaties in de regel zwaarder zijn dan het 
gemiddelde poststuk, vielen de uiteindelijke vergoedingskosten hoog uit en bleven de marges gering. 
Veel ruimere marges waren er te halen in het vervoer van lichte post, die meer uit brieven dan uit drukwerk 
bestaat. (In de meeste landen bestaat er een officieel onderscheid tussen beide.) Het tarief voor het 
verzenden van brieven is over het algemeen hoger dan voor het verzenden van drukwerk. De kosten op 
basis van eindvergoedingen zijn bovendien veel lager. Zo bedroegen bij een brief van 20 gram met 0,24 ecu 
aan bestellingskosten de eindvergoedingen aan de bestellende postadministratie in de periode 1980-1985 
slechts 0,04 ecu en in de jaren 1985-1990 slechts 0,06 ecu. 
Rond de jaren 1983/1984 zijn verschillende, veelal kleine exploitanten in de VS begonnen met een remail-
dienst voor brieven. Aanvankelijk waren de enige postadministraties die dergelijke A-B-C-faciliteiten boden 
aan remail-exploitanten, niet erg gunstig gesitueerd, bij voorbeeld in Panama en Puerto Rico. 
In deze situatie kwam in het midden van de jaren tachtig verandering, toen een leverancier van 
expresdiensten, TNT genaamd, een remail-contract voor zowel brieven als drukwerk afsloot met de 
Belgische postadministratie. De Nederlandse PTT reageerde hierop met een versoepeling van de regels in 
remail-contracten voor drukwerk (later werden ook bepaalde remail-contracten voor brieven mogelijk). 
In de tweede helft van de jaren tachtig zijn verschillende andere postadministraties ook remail-faciliteiten 
gaan aanbieden. De belangrijkste buiten Europa waren die in Hong Kong, Dubai en Bahrein. Binnen Europa 
heeft het Britse postbedrijf zich op de markt voor remail ing van drukwerk begeven en is de 
luchtvaartmaatschappij SAS in samenwerking met de Deense postadministratie remail-diensten voor brieven 
en drukwerk gaan leveren. Onlangs is ook de Hongaarse postadministratie met remail-faciliteiten begonnen. 
3. KOSTEN EN PRIJZEN 
De remail komt via verschillende wegen in de verkeersstromen van de postadministraties terecht. De prijzen 
variëren afhankelijk van die wegen. De postadministratie die de post in het land van bestemming bestelt, 
ontvangt de eindvergoeding voor de bestelling van A-B-C-remail (of, indien toegestaan, van A-B-A-remail). 
Voor A-B-B-remail ontvangt de bestellende postadministratie de geldende binnenlandse tarieven. 
Zoals we hierboven gezien hebben, biedt een aantal postadministraties remail-faciliteiten waardoor de door 
particuliere exploitanten opgehaalde post in het internationale netwerk tussen de postadministraties kan 
worden gebracht. De meeste postadministraties die dergelijke faciliteiten bieden, sluiten poststukken die in 
eigen land zijn opgehaald, expliciet hiervan uit. Zij beschouwen remail dan ook als extra omzet en een bron 
van extra inkomsten. De prijzen zijn meestal gebaseerd op de marginale kosten plus een kleine winstmarge. 
De prijs die een particuliere exploitant voor zijn diensten vraagt aan potentiële klanten, wordt bepaald door 
de marktsituatie. Twee factoren zijn daarbij vooral van belang: in de eerste plaats het aantal concurrerende 
particuliere exploitanten op de markt en in de tweede plaats de vraag of de postadministratie (die de norm 
voor zowel prijzen als dienstverlening vertegenwoordigt) op de concurrentie heeft gereageerd door grote 
klanten speciale contracten aan te bieden voor grensoverschrijdende post. 
Doorgaans bedragen de kosten die aan postadministraties worden betaald voor remail-faciliteiten voor 
brieven, ongeveer 40% van de prijs die een particuliere exploitant maximaal kan vragen. Van het resterende 
-242-
bedrag moet hij zijn kosten van verkoop, ophalen, vervoer en klantenservice betalen. Bij voldoende omzet is 
een goede winst mogelijk. 
4. DIENSTVERLENING 
Of de remail-bedrijven een betere of een slechtere dienstverlening bieden dan de postadministraties, hangt 
uiteraard zowel af van hun eigen efficiëntie (en die van de postadministratie waar ze hun post afleveren) als 
van de relatieve efficiëntie van de postadministratie waarmee ze concurreren. 
Remailing heeft zich in de VS ontwikkeld omdat de grote omvang van de markt aantrekkelijke 
mogelijkheden bood en omdat de dienstverlening van de postadministratie (de United States Postal Service) 
als slecht werd ervaren. Een interessant verschijnsel is dat de particuliere exploitanten een aanzienlijk deel 
van de markt behouden, terwijl de USPS zowel voor grensoverschrijdende brieven als drukwerk lagere 
prijzen hanteert dan de concurrentie. 
Als de postadministratie redelijk efficiënt functioneert, zou deze in staat moeten zijn tot een betere 
dienstverlening dan een remailer die via het A-B-C-systeem opereert (omdat in het laatste geval ten minste 
twee transporten nodig zijn). A-B-B-remail kan daarentegen wel beter functioneren dan de postadministratie. 
(Daarbij moet worden aangetekend dat A-B-B-remail vaak meer wordt ingegeven door de mogelijkheid om 
poststukken - en dan met name zware - tegen de binnenlandse tarieven van de bestellende postadministratie 
te posten, omdat die tarieven lager zijn dan de corresponderende eindvergoedingen.) 
Dienstverlening omvat uiteraard meer dan vervoerstijden. Particuliere exploitanten hebben vaak als eerste 
aandacht aan veel andere aspecten gegeven. Voorbeelden zijn flexibeler berekeningsmethoden, krediet en 
flexibele ophalingsdiensten. Hun grootste verdienste is misschien wel dat ze een intensiever of beter gebruik 
van de mogelijkheden van klantenbeheer mogelijk hebben gemaakt. Uiteraard zijn deze zaken niet uitsluitend 
aan particuliere exploitanten voorbehouden, en sommige postadministraties hebben als reactie hun eigen 
kwaliteitsnormen verhoogd (waarmee ze in sommige gevallen de kwaliteitsnormen van particuliere 
exploitanten hebben overtroffen). 
- 243 -
BIJLAGE 10: POSTCODESYSTEMEN VAN DIVERSE EXPLOITANTEN 
1. INLEIDING 
In deze beschrijving van codes die worden gebruikt door exploitanten van postdiensten, worden de twee 
belangrijkste categorieën behandeld: 
functionele codes, dat wil zeggen codes waaraan extern bekendheid wordt gegeven en die bedoeld 
zijn voor gebruik door het publiek (postcodes); 
technische codes, dat wil zeggen codes voor intern gebruik door de exploitanten. 
In deze bijlage wordt tevens ingegaan op de manier waarop beide soorten worden toegepast en op het belang 
daarvan voor het functioneren van het postbedrijf. Aangezien de postcodes voor gebruik door het publiek 
het bekendst zijn, zullen we hieraan de meeste aandacht besteden. 
2. FUNCTIONELE CODES 
Met de term functionele codes worden de postcodes aangeduid die de klanten van postadministraties 
gebruiken op verzoek van die postadministraties. 
Bij de meeste automatiseringsniveaus van het postbedrijf zijn functionele codes onmisbaar. Deze codes 
kunnen in drie groepen worden onderverdeeld: route-sorteercodes, bestellingscodes en gemengde codes. 
De route-sorteercode dient ter vergemakkelijking van het automatisch sorteren van post die van de ene stad 
naar de andere gaat. Voor een gedetailleerder sortering (bij voorbeeld op de bestelronde van de postbode) is 
een bestellingscode nodig. Een code die deze beide functies combineert, heet een gemengde code. 
2.1 GEKOZEN CODERINGSSYSTEMEN 
De ervaringen met postcodes en de manier waarop ze zich mogelijk zullen ontwikkelen, worden beïnvloed 
door de coderingssystemen die zijn ingevoerd. Toen de postadministraties begonnen na te denken over de 
invoering van postcodes, waren er in principe twee mogelijkheden: ofwel een systeem met codes die 
gemakkelijk te onthouden waren (uitsluitend en hooguit zes cijfers), ofwel een systeem dat optimale 
sorteermogelijkheden bood. De verschillende systemen die uiteindelijk door de postadministraties in de Lid­
staten en een aantal andere landen zijn ingevoerd, staan samengevat in tabel 1. De voor- en nadelen worden 
hieronder behandeld. 
2.1.1 CODES DIE GEMAKKELIJK TE ONTHOUDEN ZIJN 
Voorbeelden van landen die dergelijke codes hebben ingevoerd, zijn België en Duitsland (beide 4 cijfers) en 
Frankrijk en Italië (beide 5 cijfers). Met behulp van deze codes kan worden gesorteerd tot op het niveau van 
buitenwijk of kleine stad. Dit sorteerniveau komt overeen met het sorteren op het eerste niveau van de 
hieronder beschreven codes voor de sortering van binnenkomende post (binnenkomende sorteercode). Deze 
codes zijn in het algemeen goed ontvangen door het publiek. Het gebruikspercentage (de penetratiegraad) 
bedraagt 96% in Frankrijk en ruim 90% in Duitsland. 
-244-
Tabel 1: Postcodestructuren 
Land Beschrijving postcodesysteem ___________ 
Belgie 1234...naam stad 
Denemarken 1234...naam stad. Kopenhagen wordt gevolgd door een K of een V 
(bestelkantoor) en Frederiksborg door een C, N of O. 
Duitsland 1234...naam stad; voor de grote steden als Berlijn, Miinchen en Frankfurt 
wordt het bestelkantoor aangegeven met 1 of 12, bij voorbeeld 80000 
Munchen 12 
G riekenland 12345... naam stad 
Spanje (1) 12345...naam stad, met daarachter tussen haakjes de naam van de provincie 
Frankrijk 12345...De eerste twee tekens corresponderen met het nummer van het 
departement. Bestelkantoor (meestal gelijk aan woonplaats). Speciale Cedex-
bestelling voor bedrijven met een tictieve postbus bestaan, soms gevolgd 
door 12 voor Parijs, Lyon en Marseille. 
lerland (geen postcodesysteem) 
Italic (2) 12345...naam stad 
Luxemburg 1234...naam stad 
Nederland 1234 AB naam stad (een combinatie van vier cijfers en twee letters) 
Portugal 1234...naam stad. Codex voor bedrijven (zie Frankrijk) 
Verenigd Koninkrijk Bestaat uit twee elementen. Het tweede is het lokale deel van de code en 
bestaat aitijd uit drie tekens (een cijfer en twee letters). Het eerste element 
is het interlokale deel van de code en bestaat uit een of twee letters die de 
dichtstbijzijnde grote stad aangeven. Dit wordt gecombineerd met een of 
twee cijfers, en soms nog een letter. De mogehjkheden zijn dus 
AB1C.2DE, A12.3BC, AB12.3BC, AB1.2CD. 
VS Naam stad...l(zip code + 4) = (AB... 12345-1234)1 
Japan naam stad... 123-12 
Noot I: inclusief Andorra 
Noot 2: inclusief San Marino en hel Valicaan 
Bron: Postadministraties 
2.1.2 CODES VOOR OPTIMALE SORTEERMOGELIJKHEDEN 
De enige postadministraties in de EG waar codes met optimale sorteermogelijkheden zijn ingevoerd, zijn die 
in Nederland en het Verenigd Koninkrijk. De Britse code ziet er in principe als volgt uit: AB1 2CD, met 
andere woorden twee letters en een cijfer gevolgd door een cijfer en twee letters. Het eerste deel (de 
"uitgaande" sorteercode) sorteert op stad en omgeving (of buitenwijk van een grote stad). Het tweede deel 
(de "binnenkomende" sorteercode) sorteert tot op straatgedeelte (een stuk van gemiddeld vijftien huizen). 
245 
In Canada heeft men een soortgelijk alfanumeriek coderingssysteem bestaande uit zes tekens. In de VS heeft 
men een aanvullende code ingevoerd, "zip + 4" genaamd, waarbij vier cijfers zijn toegevoegd aan de 
standaard-postcode. Bij alle vier de systemen kan worden gesorteerd tot het niveau van de bestelroute van 
de postbode (in de VS wel de "carrier route" genoemd). 
Deze complexiteit is noodzakelijk om te beschikken over voldoende variabelen voor gedetailleerd sorteren. 
(In de VS zijn er 100 miljoen variabelen op een bevolking van 260 miljoen.) Het nadeel is dat de codes 
moeilijk te onthouden zijn, vooral wanneer er ook letters worden gebruikt. Dit verklaart dan ook de lage 
penetratiegraad. In de VS is het gebruik gedaald tot 55%. In het Verenigd Koninkrijk is het gebruik 
geleidelijk gestegen van 50% naar 75%. In beide landen wordt het gebruiksniveau vooral bepaald door de 
hoeveelheden post die via geautomatiseerde postlijsten worden verstuurd (hetgeen in beide landen met 
kortingen wordt gestimuleerd). 
2.2 OPERATIONELE ASPECTEN 
Het is duidelijk dat hoe korter de postcode is, hoe minder tijd er nodig is om die in te toetsen (wanneer 
handbediende coderingsapparatuur wordt gebruikt). De toevoeging van letters (zoals in het Britse systeem) 
vertraagt de typesnelheid en verhoogt bovendien de kans op typefouten. 
Twee ontwikkelingen zullen de beoordeling van de verschillende sorteersystemen in de toekomst 
beïnvloeden. Allereerst het toenemende gebruik van optische lezers (OCR), waardoor het verschil in 
sorteertijd tussen eenvoudige en ingewikkelde codes kleiner wordt en bovendien de kans op typefouten bij de 
laatstgenoemde mogelijk kleiner zal worden. Daarnaast zal het door de trend van afnemende kapitaalkosten 
wellicht mogelijk zijn om gemechaniseerde sorteerapparatuur in te voeren in kleinere distributie- en 
bestelcentra. Beide ontwikkelingen maken grotere produktiviteit mogelijk met behulp van ingewikkelder 
postcodesystemen. 
2.3 COMMERCIËLE ASPECTEN 
Het gebruik van postcodes heeft v(x>rdelen voor de zakelijke klant, of het nu gaat om afzonderlijk 
geproduceerde poststukken zoals facturen of in grote hoeveelheden geproduceerde direct-mailings. Dankzij 
de postcode kan hij de post voorgesorteerd afleveren bij het postkantoor (of bij de particuliere exploitant, 
indien toegestaan) en zo voor korting in aanmerking komen. Maar een belangrijker punt is dat hij zijn 
adreslijst op geografische basis kan verdelen met behulp van algemeen geaccepteerde codes. (Toen er nog 
geen postcodes waren, hadden sommige postorderbedrijven al hun eigen geografische coderingssystemen.) 
Postcodes zijn nu een essentieel hulpmiddel voor ieder bedrijf met een groot adressenbestand. Wanneer een 
postcodesysteem volledig ontbreekt, zoals in Ierland (afgezien van een beperkt zonecoderingssysteem in 
Dublin), is de automatisering van adressenbestanden voor dat land niet zonder meer mogelijk. 
3. TECHNISCHE CODES 
Technische codes zijn bedoeld voor rechtstreeks gebruik binnen het postbedrijf. Er zijn twee van dergelijke 
systemen: bij het ene systeem worden codes op brieven gedrukt om automatisch sorteren mogelijk te maken 
en het andere is een systeem met streepjescodes voor de verwerking van afzonderlijke poststukken. 
3.1 CODES VOOR AUTOMATISCH SORTEREN VAN BRIEVEN 
Voordat er automatisch kan worden gesorteerd, moeten eerst de gewone functionele codes worden omgezet 
in technische codes. De letters en/of cijfers van de functionele code worden dan "vertaald" in een technische 
code, uitgedrukt in een binair getal, dus uitsluitend met gebruikmaking van de cijfers 0 en 1. Deze binaire 
code bevat precies dezelfde bestemmingscoördinaten als de functionele code. 
- 246 
De binaire tekens die op de envelop worden gedrukt voor automatische sortering, bestaan uit spaties voor de 
nullen en puntjes of streepjes voor de enen. Als er alleen een interlokale postcode wordt gebruikt, komen 
deze tekens op een korte regel onderaan de brief te staan. Als er zowel lokale als interlokale codes worden 
gebruikt, worden deze ofwel op één langere regel ofwel op twee korte regels gezet, waarbij de bovenste 
regel de lokale code bevat. Deze technische codes kunnen worden "gelezen" door de automatische 
sorteermachi nes. 
Opgemerkt dient te worden dat de "verzendende" postadministratie volgens de U PU-voorschriften geen 
technische codes op grensoverschrijdende briefpost mag zetten, omdat hierdoor verwarring kan ontstaan met 
de technische codes die de "ontvangende" postadministratie mogelijk op deze poststukken wil zetten. 
3.2 STREEPJESCODES 
Voor grotere, losse poststukken (bij voorbeeld pakketten, expreszendingen of zelfs zakken met brieven) 
worden ook wel streepjescodes gebruikt. In de streepjescodes wordt niet alleen de bestemming aangegeven, 
maar staan ook andere gegevens, zoals informatie over de klant, over de gebruikte dienst, het 
oorspronkelijke verwerkingscentrum of de postdatum. Deze streepjescodes worden direct op de stukken 
gedrukt of op etiketten die vervolgens aan de stukken worden bevestigd. 
De streepjescodes worden met behulp van scanners gelezen, zodat de stukken automatisch kunnen worden 
gesorteerd. Dezelfde technologie kan ook worden gebruikt om de noodzakelijke gegevens te verkrijgen voor 
"tracking-en-tracing"-systemen. Bij dergelijke systemen moeten de stukken op vaste punten in het proces 
tussen ophaling en bestelling worden gescand, zodat de voortgang elektronisch wordt vastgelegd. Hierdoor 
kunnen afzonderlijke stukken tijdens het gehele proces worden opgespoord en is op ieder moment - tot het 
moment van bestelling - informatie beschikbaar. 
Sorteren met behulp van streepjescodes wordt steeds gebruikelijker voor zowel pakketten als exprespost. 
Tracking-en-tracing-systemen worden vooral in de expressector gebruikt, maar vergelijkbare systemen 
komen ook voor bij sommige pakketdiensten. 
4. EFFECT VAN GEBRUIKTE CODES 
De meeste postadministraties hebben veel geïnvesteerd in automatische sorteermachines en streven er 
daarom naar een zo hoog mogelijk percentage van de stukken automatisch te kunnen sorteren. De tot 
dusverre geboekte resultaten lopen echter uiteen: tussen de 8% en 50% wordt automatisch gesorteerd. (Het 
sorteren varieert weer van een eenvoudige sortering op stad tot een gedetailleerde sortering tot op de 
bestel route.) De verschillen kunnen aan een aantal factoren worden toegeschreven, waaronder het percentage 
poststukken dat door de klanten wordt voorgesorteerd. De verschillen in het gebruik van postcodes hebben 
in het verleden ook een belangrijke rol gespeeld. 
Uit vergelijkingen tussen postadministraties in verschillende delen van de wereld is duidelijk naar voren 
gekomen dat de aanpak van postadministraties om een optimaal gebruik van postcodes te bereiken, verschilt. 
Sommige doen dat door aanhoudende campagnes en door te investeren in een postcode-database (een 
investering die een grote administratie 60 miljoen ecu per jaar kost). Voor andere administraties is de 
postcode eenvoudigweg een vast onderdeel van het adres; als deze ontbreekt, is het poststuk onjuist 
geadresseerd. Weer andere postadministraties hebben verschillende maatregelen genomen om het 
gebruikspercentage te verhogen. Een voorbeeld hiervan is het initiatief van Canada Post, dat 
envelopfabrikanten heeft gestimuleerd een kader op de enveloppen te drukken waarin de afzender de 
postcode kan schrijven/typen. 
Voor postadministraties die zich dergelijke investeringen kunnen veroorloven, zal de mate waarin de 
postcodes worden gebruikt in de toekomst vooral een hulpmiddel voor een goede dienstverlening zijn. Met 
nieuwe generaties optische lezers (OCR) kunnen de relevante details van het adres worden "gelezen" (en 
omgezet in de vereiste technische sorteercode), waarbij de (functionele) postcode slechts als controlemiddel 
247-
dient. Voor administraties die met automatische sorteermachines zonder OCR blijven werken, zullen de 
postcodes van groot belang blijven voor de automatische sorteerprocessen. 
Postcodes zullen echter ook om redenen die niet met automatisch sorteren te maken hebben, belangrijk 
blijven in de sorteercentra van de postadministraties. In de eerste plaats zijn postcodes een waardevolle hulp 
voor alle leveranciers van expresdiensten die streepjescodes gebruiken om tracking-en-tracing-mogelijkheden 
te kunnen bieden. 
Ten tweede is het zo dat grote klanten die voorsorteren dat gewoonlijk met de computer doen aan de hand 
van postcodes. Verder zijn de streepjescodes in landen waar het klanten toegestaan is streepjescodes op hun 
enveloppen te drukken om het automatisch sorteren door de postadministraties te vergemakkelijken, vaak 
gebaseerd op de postcodes. 
Wat de niveaus betreft waarop dankzij de postcodes kan worden gesorteerd, kan een vergelijking worden 
gemaakt tussen eenvoudige postcodes die .sorteren op stad of algemene regio en de gedetailleerdere 
postcodes waarmee kan worden gesorteerd op bestelkantoor in steden en zelfs op bestelroute. Met het oog 
hierop zullen postadministraties die nu nog met eenvoudige postcodes werken, de systemen mogelijk 
complexer willen maken (zoals bij voorbeeld in de VS is gebeurd), zodat de postadministratie zelf 
gedetailleerder kan sorteren of de klant gedetailleerder kan voorsorteren. 
Al deze voordelen liggen binnen bereik zonder dat er een uniform geïntegreerd Europees postcodesysteem 
hoeft te komen. (Kennis van de verschillende systemen is voldoende voor de klant om de verschillende 
vereiste voorsorteringen te kunnen uitvoeren.) Er zijn echter wel duidelijke voordelen verbonden aan de 
hantering van een standaardadressering (bij voorbeeld met betrekking tot de plaats van de landencodes). 
Net zoals bij de andere aspecten van mogelijke harmonisatie zal de Commissie in samenwerking met de Lid­
staten en de belanghebbende partijen een onderzoek instellen naar de kosten en baten van de eventueel 
noodzakelijke harmonisatiemaatregelen. 

-249 
BIJLAGE 11: DE INDUSTRIE VOOR POSTALE APPARATUUR EN 
UITRUSTING 
1. INLEIDING 
In deze bijlage willen we een inleidende analyse geven van de industrie voor postale apparatuur en 
uitrusting. Dit is de bedrijfstak die apparatuur en installaties voor het postproces alsmede transport- en 
opslagfaciliteiten voor de postdiensten produceert. 
2. GEBRUIKTE APPARATUUR EN UITRUSTING 
De investeringen in apparatuur en uitrusting voor operationele doeleinden valt in drie categorieën uiteen: 
1. gespecialiseerde postale apparatuur en uitrusting; 
2. op maat gemaakte apparatuur en uitrusting (maar oorspronkelijk voor algemeen gebruik); 
3. overige apparatuur en uitrusting. 
De belangrijkste gebruikers van dergelijke apparatuur in de postsector zijn de exploitanten, zowel van de 
overheid als in de particuliere sector. Deze apparatuur wordt echter ook gebruikt door grote organisaties die 
zulke grote hoeveelheden post produceren dat ze geïnvesteerd hebben in eigen postverwerkingsafdelingen. In 
veel van dergelijke organisaties wordt de apparatuur gebruikt om de post voor te sorteren voordat deze bij . 
de exploitanten wordt gepost. Andere organisaties, met name de postorderbedrijven, kunnen veel van de 
belangrijkste postverwerkingstaken zelf uitvoeren. 
Voorbeelden van apparatuur in de drie categorieën ziet u in de onderstaande tabellen. 
Tabel 1: Gespecialiseerde postale apparatuur 
Apparatuur die uitsluitend wordt gebruikt door poslexploiuinlen vanwege de bijzondere functies ervan: 
frankeermachines (gebruikt door postexploilanlen of grote klanten) 
post/.egelauloniaten 
brievenbussen 
schi(lmachines/op/elters/slempelinachines 
voorsorteermachines 
automatische briefsorteermachines 
automatische pakketsorteermachines 
bijbehorende software 
Tabel 2: Apparatuur op maat 
Apparatuur die in andere sectoren wordt gebruikt, maar speciaal kan worden aangepast voor toepassing in de 
postsector: 
geautomatiseerde terminals voor de poslloketlen 
verkoopaulomaten 
optische lezers (OCR) 
videocoderingssyslcmen 
sorteermachine voor streepjescodes 
tracking-cn-tracing-systcmen 
aangepaste weegwerkluigen 
kunstmatige intelligentie/robots 
lopende banden 
plastic transportdo/.en 
250 -
Tabel 3: Overige apparatuur 
Overige veel gebruikte, algemene apparatuur waarvoor geen of slechts beperkte automatisering vereist is 
waarbij de posterijen slechts een klein deel van de omzet uitmaken: 
computers 
printers e.d. 
telecommunicalie-apparaluur 
weegwerktuigen 
hefwerktuigen 
vervoer 
De twee belangrijkste vernieuwende toepassingen van de hierboven genoemde apparatuur en uitrusting voor 
de postsector zijn wellicht OCR en tracking-en-tracing-systernen. Dankzij laatstgenoemde systemen kunnen 
de faciliteiten die aan klanten worden geboden, aanzienlijk worden verbeterd (met name de expresdiensten). 
Optische lezers zijn heel belangrijk voor de briefpost. Terwijl de "mechanisatie" in het verleden soms 
misschien slechts leidde tot een marginale verbetering van de dienstverlening of tot geringe 
kostenbesparingen, kan de postverwerking dankzij OCR aanzienlijk worden verbeterd. 
Het belang van maatsoftware moet ook worden benadrukt. Aangezien de postexploitanten intem vaak niet 
over de capaciteit beschikken om de noodzakelijke software te ontwikkelen, wordt deze taak dikwijls 
uitbesteed. De kosten hiervan kunnen een belangrijk deel van de ontwikkelingskosten uitmaken. 
Minder opvallend is de geleidelijke verandering van het gebruikte materieel voor de verwerking van 
brieven. Zakken worden steeds meer vervangen door bakken. Hierdoor kunnen de afzonderlijke handelingen 
tijdens het verwerkingsproces steeds beter worden gemechaniseerd. 
251-
3. LEVERANCIERS 
In tabel 4 ziet u de belangrijkste leveranciers van gespecialiseerde postverwerkingsapparatuur. (Zij leveren 
meestal ook aanpassingen van algemene apparatuur, bij voorbeeld door integratie van OCR-technologie in 
automatische sorteersysternen.) 
Tabel 4: Overzicht van de belangrijkste leveranciers van postale apparatuur 
LAND FABR1KANT 
Denemarken Kosan Crisplant 
Duitsland AEG Elcctrocom 
Eisenmann 
Mannesmann Demac 
Schierholz 
Siemens 
Standard Electric Lorenz 
Frankrijk Alcatel 
CGA-Hotchkiss Brandt 
Electronique Serge Dassault 
Teleflex 
TITN 
Italie CML 
Elsag 
Olivetti 
Nederland Philips 
Rapistan van der Lande 
Verenigd Koninkrijk GEC-Avery 
Pitney Bowes 
Plessey 
Zwitserland Gilgen 
Japan Nippon Electric (NEC) 
Toshiba 
VS AEG 
Bell ITT 
Bell & Howell 
Rei 
Bron: CEG 
4. KOPERS 
De postadministraties zijn de grootste kopers van gespecialiseerde postale apparatuur en uitrusting. Maar 
ook particuliere exploitanten en een aantal grote klanten hebben belangrijke investeringen gedaan (hoewel er 
geen exacte gegevens over de totale investeringen gepubliceerd zijn). 
De sorteermachines van particuliere exploitanten sluiten aan op hun behoeften met betrekking tot het 
sorteren van pakket post. De grotere leveranciers van expresdiensten (en sommige pakketdiensten) hebben 
252 
tevens veel geïnvesteerd in tracking-en-tracing-systernen. Deze werken met streepjescodes die ook bij het 
sorteren kunnen worden gebruikt. Bij particuliere exploitanten is er ook een grote vraag naar uitrusting voor 
intern transport. 
De belangrijkste investeerders onder de grote klanten zijn de postorderbedrijven. Daarbij moeten we in 
gedachten houden dat de grote postorderbedrijven qua omzet groter zijn dan de kleine postadministraties. 
Aangezien zij gecentraliseerder werken, kunnen ze naar verhouding een groter rendement halen uit hun 
kapitaalinvesteringen. Bij postorderbedrijven richt de vraag naar gespecialiseerde apparatuur zich vooral op 
sorteermachines voor pakketten. Als gevolg daarvan zijn postorderbedrijven wat betreft pakketbehandeling 
vaak technisch ook geavanceerder dan de postadministraties. 
5. INVESTERINGEN DOOR POSTADMINISTRATIES 
Zoals al is aangegeven, zijn er geen financiële gegevens beschikbaar over de kapitaalinvesteringen van 
particuliere exploitanten en grote klanten. Via de UPU zijn er echter wel enkele gegevens over de 
investeringen door postadministraties. 
In tabel 5 vindt u de investeringen die in de jaren 1985-88 door postadministraties in de Gemeenschap 
gedaan zijn. Om een vergelijking mogelijk te maken zijn de gemiddelde investeringen uitgedrukt als 
percentage van de omzet in 1988. (Wegens een tekort aan gegevens zijn Ierland en Luxemburg niet 
opgenomen in het EG-gemiddelde.) 
Tabel 5: Investeringen postadministraties (1985-1988) 
I.ID-SIAIIN 
Uclgic 
Denenuirkcn 
Duilsland 
Grickcnlaml 
Spanje 
Frankrijk 
Icrland 
Italic 
Luxemburg 
Ncdcrland 
Portugal 
Vcr. Koninkrijk 
Totaal 
VS 1985 
23.1 
42.6 
337.3 
7.9 
29.6 
318.6 
n/a 
580.5 
n/a 
116.6 
13.4 
2084.5 
3547.1 
1090.5 INVKSTKKIN<;KN 
(miljoen liCU) 
1986 1987 
25.7 33.6 
26.0 51.3 
441.8 485.2 
5.9 1.4 
61.6 n/a 
n/a 133.9 
n/a 10.9 
746.0 836.5 
n/a n/a 
123.5 106.0 
15.7 13 5 
159 2 227.0 
1605.4 1899.3 
136.3.9 1818.8 1988 
23.2 
115.6 
504.9 
1.9 
22.4 
717.2 
n/a 
327.0 
10.0 
2509 
15.1 
257.0 
2245 2 
1,051 1 lNVKSTKKIN<;i\N AI.S 
MCR<:ENTA«:K 
3.4% 
5.1% 
4.8% 
3.2% 
3.1% 
2.8% 
n/a 
15.2% 
n/a 
4.8% 
9.4% 
10.6% 
6.1% 
3.8% 
Bron: Wereldpostunie (UPU), 1989 
Een aanzienlijk deel van de investeringen heeft betrekking op de geautomatiseerde sorteerprocessen. In 
ongeveer de helft van alle EG-postadministraties vormen de gemechaniseerde sorteercentra de ruggegraat 
van het netwerk. Tabel 6 geeft het aantal sorteerkantoren per administratie. 
253 
Tabel 6: Gemechaniseerde sorteercentra 
LID-STATKN 
Belgie 
Dencmarken 
IXiitalund 
Grickcnlund 
Spanje 
t-'runkrijk 
ierlurel 
Italic 
Luxemburg 
Nederlund 
Portugul 
Verenigd Kcninkrijk TOTAAL 
AANTAL 
SOKTKKK-
CENTKA 
J7 
12 
129 
22 
«5 
131 
K 
201 
l 
\2 
7 
KW VAN ALLK SOKTKKKt KNTKA 
Gctncchitnket-rde 
centra 
7 
1 
50 
0 
6 
X» 
0 
31 
1 
12 
3 
K0 NIM-gcin«ctu>nl»erde 
centra 
10 
II 
79 
22 
79 
43 
K 
170 
0 
0 
4 
50 VAN l)K CKMKCIIANISKKKDK OKNTKA 
Mel OCR 
6 
0 
0 
0 
6 
70 
0 
0 
0 
0 
3 
63 /^nd» OCR 
1 
1 
5(1 
u 
I) 
IK 
0 
31 
1 
12 
0 
17 
Bron: Sofres-onderzoek 
Er moet nog eens op worden gewezen dat er bij het zogenaamde geautomatiseerde sorteren in feite nog 
steeds veel met de hand wordt gedaan, vooral tussen de verschillende processen door. Ook de "opzet"-
functie geschiedt vaak nog met de hand. Als er geen OCR wordt gebruikt, moet het personeel de adressen 
coderen. Bovendien moeten alle machines worden bediend. Aangezien de capaciteit van sorteermachines aan 
bepaalde grenzen gebonden is, moet er bij grote drukte vaak ook met de hand worden gesorteerd. 
TRENDS 
Zoals te verwachten lopen de "mechaniseringsniveaus" bij de verschillende postadministraties in de 
Gemeenschap uiteen. De administraties lijken in drie groepen uiteen te vallen: 
de administraties die in 1990 het eerste mechanisatieproces hadden afgerond; 
de administraties die nog bezig zijn met de mechanisatie van het bedrijf; 
de administraties die nog geen plannen hebben om het bedrijf te mechaniseren. 
Wanneer postadministraties een netwerk nastreven dat maximaal gemechaniseerd is, kunnen ze op een punt 
komen waarop een mechaniseringsprogramma voltooid lijkt. Maar in werkelijkheid moet men doorgaan met 
investeren, deels om de afgeschreven apparatuur te vervangen, maar vooral om ervoor te zorgen dat de 
gebruikte apparatuur is uitgerust met de meest geschikte moderne technologie. In de sorteertechnologie is de 
apparatuur van de eerste generatie al vervangen door een tweede, en deze wordt thans geleidelijk aan 
vervangen door OCR-technologie. Samengevat komt het hierop neer dat de investeringen in dergelijke 
postadministraties vooral worden ingegeven door de behoefte om enerzijds apparatuur die materieel of 
technisch verouderd is, te vervangen en anderzijds de nieuwste apparatuur te kopen, waardoor de kwaliteit 
verbeterd en/of de kosten kunnen worden verminderd. 
Andere postadministraties die niet die strategie van maximale mechanisering hebben gevoerd, maar die met 
een mechaniseringsprogramma van start zijn gegaan, moeten bepalen welk deel van het netwerk dient te 
worden gemechaniseerd. Voor de meeste postadministraties is er weinig behoefte aan "technische 
interoperabiliteit" op de manier waarop bij voorbeeld verschillende onderdelen van het 
telecommunicatienetwerk op elkaar moeten aansluiten. 
De enige uitzonderingen hierop worden gevormd door de postadministraties die proberen in één keer de 
postcode en het adres te lezen waardoor zowel het uitgaande als het binnenkomende sorteren kan 
plaatsvinden. Automatisch sorteren is afhankelijk van de opbouw ("diepte") van de postcode (zie bijlage 10) 
'54 
en tot dusverre zijn alleen de Nederlandse en de Britse postcodes hiervoor geschikt. (En zelfs voor deze 
administraties - met name voor de Britse - is het niveau van het binnenkomend sorteren niet opzienbarend.) 
In deze situatie kan verandering komen als de OCR-technologie wordt verbeterd, zodat meer van het adres 
kan worden gelezen, zelfs als de postcode niet uitgebreid genoeg is voor automatische sortering van 
binnenkomende post. 
Bij de meeste administraties zullen gemechaniseerde kantoren en kantoren waar met de hand wordt gewerkt 
naast elkaar kunnen (en moeten) blijven bestaan. De postadministraties kunnen daarom zelf ieder 
sorteercentrum onder de loep nemen en beslissen of mechanisatie noodzakelijk is. (Een groter 
mechaniseringsprogramma kan echter leiden tot lagere investeringskosten per centrum.) Twee criteria zijn 
bij de besluitvorming van belang: verbetering van de kwaliteit van de dienstverlening en een beperking van 
de kosten. 
Vrijwel iedere mechanisering zal een vermindering van operationele arbeidskosten met zich meebrengen. De 
uiteindelijke beslissing moet echter afhangen van de vraag of de kostenvermindering voldoende is om de 
kapitaalinvestering te rechtvaardigen. (Deze berekeningen verschillen niet alleen per sorteercentrum, maar 
ook per land, omdat de loonkosten en produktiviteitsniveaus uiteenlopen.) 
Het is niet zo dat mechanisering automatisch tot verbetering van de dienstverlening leidt. Dat is alleen zo in 
het geval van een nauwkeurige planning en efficiënt management. Men zou verwachten dat sneller sorteren 
tot betrouwbaarder bestellingstermijnen leidt, maar dat hoeft niet altijd. Om de produktie van de 
gemechaniseerde sorteercentra te maximaliseren wordt de post uit een groot gebied daar naartoe gebracht. 
Hoe groter dit toevoergebied, hoe groter de extra afstanden die moeten worden afgelegd en, althans in 
theorie, hoe groter het gevaar dat de kwaliteit van de dienstverlening afneemt. In de toekomst kunnen de 
teruglopende kapitaalkosten een decentraliserend effect hebben (en een grotere flexibiliteit in de planning 
van technische ontwikkelingen mogelijk maken). 
De verhouding tussen kwaliteit van de dienstverlening en kostenvermindering kan aanzienlijk veranderen als 
de mogelijke gevolgen van OCR worden begrepen. Aangezien dankzij OCR veel hogere 
produktiviteitsniveaus mogelijk zijn, is er meer kans op een goed rendement van de investeringen, terwijl 
tegelijkertijd de kwaliteit wordt verbeterd. 
Ook in de sector waar concurrentie mogelijk is, zijn kostenbesparing en kwaliteitsverbetering de twee 
redenen voor investeringsbeslissingen. Door de aanwezigheid van de concurrentie worden deze criteria 
echter minder absoluut: het gaat erom een voorsprong op de concurrent te behalen of een door de 
concurrent behaalde voorsprong te verminderen. Wat aanvaardbaar is in termen van kosten/prijsniveaus en 
kwaliteit van de dienstverlening kan dan ook in de loop van de tijd, en vaak vrij snel, veranderen. Wat eerst 
een extra faciliteit was kan al snel een standaardonderdeel van het gewone dienstenpakket worden. 
Twee voorbeelden kunnen dit verduidelijken. 
Het bekendste voorbeeld is dat van de "tracking-en-tracing-systemen" die steeds gebruikelijker 
worden in de expressector. De klanten zullen deze mogelijkheid steeds meer als een vast onderdeel 
van de gewone dienstverlening gaan beschouwen. 
Het tweede, misschien minder voor de hand liggende voorbeeld heeft betrekking op de faciliteiten 
op het gebied van klantenservice. Om te kunnen blijven concurreren moeten exploitanten snel 
kunnen reageren. Zo moeten ze direct met een prijsopgave komen voor alle mogelijke routes en 
diensten, moeten ze informatie verstrekken over de routering van de diensten en over de 
beschikbare ophalingsmogelijkheden. Dergelijke informatie werd vroeger door het plaatselijke 
personeel verstrekt, dat alleen op de hoogte was van de lokale omstandigheden. De groeiende 
complexiteit van de eisen van de klanten stimuleert exploitanten hun klantenservice te centraliseren. 
Voor zaken als tracking-en-tracing en klantenservice zijn niet alleen uiterst professie,nele medewerkers nodig 
(op zichzelf al een investering), maar ook computersystemen die de nodige informatie verstrekken. 
Particuliere exploitanten zijn steeds meer geneigd te investeren in geïntegreerde computernetwerken (waarin 
-255-
tracking-cn-tracing wordt gecombineerd met klantenservice), zodat klanten overal in het door het bedrijf 
bestreken gebied op dezelfde manier worden geholpen. 

-257-
BULAGE 12: POSTALE ELEKTRONISCHE POST (TELEPOST) 
1. INLEIDING 
Postale elektronische post is gebaseerd op de technologie van analoge of digitale overdracht van tekst en 
beelden. "Postale elektronische post" is in feite een verzamelterm voor teleprinting, elektronische 
gegevensuitwisseling (Electronic Data Interchange) en faxdiensten die worden geleverd door de 
postadministraties, maar met extra toevoegingen die een gewoon faxkantoor niet heeft. Postale elektronische 
post wordt dan ook vaak omschreven als een "hybride" dienst. 
Alle EG-postadministraties hebben postale elektronische postdiensten ontwikkeld, in Italië met het meeste 
succes. Daar heeft men ook het grootste netwerk. In deze bijlage komen de toekomstige gunstige zakelijke 
aspecten van postale elektronische post aan de orde en wordt de normalisatiekwestie behandeld. 
2. VERSCHILLENDE VORMEN 
De drie belangrijkste vormen van postale elektronische post zijn: 
De tekst (en/of het beeld) wordt overgezonden naar een faxmachine van de postadministratie in de 
buurt van de geadresseerde. De postadministratie doet het bericht (de afdruk ervan op papier) in 
een envelop en bezorgt die bij de geadresseerde. Normaal gesproken wordt het bericht verzonden 
vanaf een faxmachine van een postadministratie, maar dat hoeft niet altijd. (Het is ook mogelijk dat 
een postadministratie de "uitgaande" dienst levert rechtstreeks naar een particuliere faxmachine, 
maar dit komt vrij weinig voor.) 
Naast de hierboven beschreven individuele besteldienst voor berichten kan postale elektronische 
post ook worden gebruikt voor massadistributie van één bericht. De klant kan de postadministratie 
een lijst geven (meestal op band of schijt) bij het bericht dat moet worden verzonden. Zowel het 
bericht als de lijst worden doorgestuurd naar de fax van de postadministratie op de plaats van 
bestemming, die het bericht afdrukt op afzonderlijk geadresseerde brieven. Die worden vervolgens 
in enveloppen gedaan en besteld. Dit kan worden gezien als een elektronische equivalent van direct 
mail. 
Elektronische gegevensuitwisseling (EDI), waarbij de postadministratie optreedt als ED1-
telecommunicatiecentrum met toegevoegde waarde. 
3. ZAKELIJKE VOORDELEN 
Het is duidelijk dat de postale elektronische post opereert op de markt voor "dringende boodschappen", net 
als de fax-, telex- en koeriersdiensten (EMS). Dit is een snel groeiende markt (in sommige sectoren 
bedraagt de groei 20% per jaar). Het is echter niet duidelijk of de postale elektronische post mee zal 
profiteren van die groei en een belangrijk onderdeel van het dienstenpakket van de postadministraties zal 
worden. 
De directe concurrenten van postale elektronische post zijn de gewone fax en EDI-terminals in particuliere 
bedrijven. Faxapparaten zijn inmiddels volkomen geaccepteerd als onmisbare bedrijfsapparatuur. Er is niet 
langer sprake van één fax per bedrijf, maar steeds vaker van één per afdeling of per team. Deze groei wordt 
mede veroorzaakt door: 
grotere bekendheid (bijna net zo bekend als de telefoon); 
de dalende kosten (nog maar 170 ecu in Japan); 
258 
de wisselvallige kwaliteit van de dienstverlening door de postad mi nistralies. 
Hierbij komt nog het algemene idee van de klant dat alles sneller moet gebeuren. De negatieve aspecten van 
de fax zullen afnemen. Die liggen doorgaans op het vlak van de toegankelijkheid van de machines bij zowel 
het versturen als het ontvangen van berichten (en daarnaast ook op het terrein van de fouten bij verzending). 
Maar: 
het is al mogelijk berichten op te slaan voor latere verzending; 
met faxapparaten uit groep 4 gaat de verzending aanzienlijk sneller en is de kans op fouten bij de 
verzending kleiner; 
met de installatie van het ISDN-netwerk zullen werkstations met elkaar kunnen communiceren; 
elektronische gegevensuitwisseling zorgt voor een betrouwbaarder verzending van orders en 
facturen. 
Deze factoren lijken erop te wijzen dat de beschikbaarheid van particuliere faxmachines (of andere soorten 
communicatie met vergelijkbare voordelen) en de capaciteit daarvan zullen toenemen. Hierdoor komt het 
belangrijkste voordeel van de postale elektronische post te vervallen, namelijk het "universele netwerk" en 
de capaciteit daarvan. Maar je weet het nooit helemaal zeker. Het is mogelijk dat de klanten de voorkeur 
blijven geven aan postale elektronische post. En vooral ook is er de mogelijkheid dat de postale 
elektronische post zelf verandert als gevolg van de ontwikkelingen op het gebied van de elektronica en de 
communicatie. 
Het zou daarom verkeerd zijn postale elektronische post "al te schrijven", vooral nu de meeste 
administraties in de EG, met name in Italië, deze dienst met enig succes leveren. Gezien de huidige vraag 
kan postale elektronische post worden gezien als onderdeel van de communicatie-infrastructuur. 
4. ONTWIKKELING VAN NETWERKEN EN NORMEN 
Zoals hierboven beschreven, bestaat postale elektronische post uit een elektronische overdracht van een 
bericht dat vervolgens wordt omgezet in een "hard copy" (afdruk op papier) en verder als een poststuk 
wordt besteld. Hiervoor zijn twee onderling verband houdende technische specialismen nodig: de message 
handling systems of MHS (berichtenbehandelingssystemen) en physieal deliverv systems of PDS (fysieke 
bestelsystemen). 
In ieder netwerk krijgt eerst de zender van een bericht toegang tot een systeem, waarna vanuit hetzelfde 
systeem contact wordt gemaakt met de geadresseerde. Voor het eerste gedeelte van de verbinding krijgt de 
zender toegang via de user agent of UA (gebruikersagent) en wordt zijn bericht in het systeem gebracht via 
een message transfer agent of MTA (agent voor berichtoverdracht). 
Voor het tweede gedeelte van de verbinding zoekt het systeem via een andere MTA contact met de beoogde 
ontvanger (de laatstgenoemde ontvangt het bericht via een andere UA). De verschillende UA's en MTA's 
moeten volgens dezelfde protocollen werken, wil het bericht correct worden verzonden en begrepen. Deze 
protocollen hebben betrekking op zaken als terminal-identificatiecodes, begin- en eindsignalen en 
pagineringscodes. 
Als een bedrijf een eigen netwerk voor elektronische post wil opzetten, kan het lijnen huren bij een 
telecommunicatiebedrijf. Het bedrijf kan vervolgens zelf zijn protocollen kiezen voor de overdracht van zijn 
berichten. Er kunnen echter problemen ontstaan als er contact wordt gelegd tussen dit netwerk en een ander 
netwerk voor elektronische post. Netwerken kunnen alleen op elkaar aansluiten als er bepaalde normen zijn. 
De gebruikelijke Europese norm voor elektronische post is X.400 (en nu ook de recentere X.500). Deze 
norm vormt de brug tussen de systeemarchitectuur (van het MHS) en de uiteindelijke overdracht (PDS). 
259 
Hierbij dient te worden opgemerkt dat er verschillende niveaus van normen zijn. Dit zullen we illustreren 
aan de hand van een voorbeeld van een klant en een leverancier in een bepaalde bedrijfstak die met behulp 
van elektronische gegevensuitwisseling financiële gegevens via een netwerk voor elektronische post naar 
elkaar willen sturen. In het netwerk voor elektronische post wordt bij voorbeeld de norm X.400 gebruikt om 
toegang te krijgen, terwijl de financiële gegevens worden gepresenteerd volgens een genormaliseerd formaat 
dat beantwoordt aan de EDIFACT-norm. Dit kan verder worden toegespitst tot een eigen EDI-fbrmaat dat 
uitsluitend in die eigen bedrijfstak wordt gebruikt. 
5. MOGELIJKE PROBLEMEN 
Alle exploitanten van elektronische post (postaal of niet) kunnen eigen netwerken opzetten met huurlijnen, 
op hun eigen behoeften afgestemde apparatuur en hun eigen toegangsprotocols. Deze vrijheid kan, zoals we 
gezien hebben, later problemen opleveren als deze exploitanten hun netwerken willen laten communiceren 
met andere netwerken. De problemen kunnen als volgt worden samengevat: 
veel apparaten en produkten voldoen niet aan de internationale normen; 
de nonnen zijn niet gedetailleerd genoeg om overdracht van begin tot eind te waarborgen, vooral 
bij internationale verbindingen; 
grensoverschrijdende verbindingen tussen nationale netwerken is niet mogelijk zonder 
gemeenschappelijke normen (meestal internationale normen); 
de diverse normen hebben zich zelfstandig ontwikkeld en bij de nieuwe normen moet rekening 
worden gehouden met de toekomstige eisen; 
specifieke toepassingen die tegemoetkomen aan de bijzondere eisen van de klanten, zullen veelal 
van de normen afwijken. 
6. MAATREGELEN VAN DE COMMISSIE 
De Commissie is bezig met de tenuitvoerlegging van een algemeen normalisatiebeleid op het gebied van de 
telecommunicatie voor de gehele Gemeenschap. Het vaststellen van normen voor elektronische post is 
slechts één deel van dit overkoepelende beleid. 
De Commissie is daarom van start gegaan met bepaalde "horizontale" maatregelen, onder andere op 
juridisch terrein. Tegelijkertijd doet ze onderzoek naar de behoeften in bepaalde marktsectoren en zal ze, na 
een financiële analyse van de opties, oplossingen voorstellen voor bepaalde probleemgebieden. Een 
voorbeeld van deze algemene aanpak is het TEDIS-programma. 
Een van de mogelijkheden met betrekking tot elektronische post in het algemeen, en van postale 
elektronische post in het bijzonder, is dat netwerkexploitanten normaal gesproken via de X.400 of X.500-
norm een verbinding met de standaard-telecommunicatienetwerken tot stand brengen. Een andere 
mogelijkheid is dat netwerkexploitanten voor elektronische post hun netwerken koppelen via huurlijnen, 
waarvoor ze hun eigen toegangsprotocol kunnen gebruiken. In het laatste geval doet zich uiteraard het 
probleem van de interoperabiliteit voor waarbij de verschillende netwerken, die zich in de loop van de tijd 
los van elkaar ontwikkelen, misschien niet altijd op elkaar aansluiten. 

- 261 -
BIJLAGE 13: CULTURELE POSTZENDINGEN 
1. INLEIDING 
De uitgeverijensector en de informatie-industrie in de Gemeenschap zijn van groot economisch belang. 
Aangezien het waarschijnlijk is dat de post het massacommunicatiemiddel bij uitstek zal blijven voor veel 
bedrijven die concrete berichten moeten verzenden aan particulieren, zullen postdiensten een belangrijke rol 
blijven spelen voor de uitgeverijensector. Maar deze sector bestaat uit verschillende segmenten, en het is 
zeer waarschijnlijk dat de eisen per segment zullen variëren. 
De samenwerking tussen de postdiensten en de uitgeverijensector gaat al lange tijd terug. Ze wordt 
ondersteund door de wens die de UPU heeft uitgesproken om de verspreiding van "produkten van de geest" 
te bevorderen door de mogelijkheid van gereduceerde internationale posttarieven voor boeken, kranten, 
tijdschriften en andere bladen, samen ook wel "culturele postzendingen" genoemd. 
In deze bijlage wordt besproken hoe het concept van culturele postzendingen zich heeft ontwikkeld en 
worden de economische gevolgen geanalyseerd van de preferentiële tarieven die vaak voor dit soort post 
gelden. Daarna volgt een samenvatting van de kwesties die aandacht verdienen. 
2. REGELINGEN 
De wetgeving van bepaalde Lid-Staten schrijft voor dat dagbladen en vergelijkbare periodieken een 
bijzondere en gunstige behandeling krijgen ter bevordering van het recht op informatie dat verbonden is aan 
de vrijheid van meningsuiting zoals die in de nationale grondwetten wordt gewaarborgd. 
Deze speciale behandeling wordt ook gestimuleerd door de UPU, zoals blijkt uit artikel 20 van het 
Wereldpostverdrag. (Zie bijlage 6 voor de volledige tekst.) Dit artikel geeft (in lid 8 en lid 9) aan dat de 
postadministraties 50% korting op het volledige tarief voor brieven mogen geven voor bepaalde vormen van 
drukwerk (met name kranten, tijdschriften en boeken), maar niet voor commercieel drukwerk zoals catalogi. 
3. HET BEGRIP "CULTURELE POSTZENDINGEN" 
Voor het bevorderen van de vrijheid van meningsuiting en veelzijdige informatie is het nodig dat men zoekt 
naar manieren waarop de gedachten van mensen zo breed en zo doelmatig mogelijk worden verspreid. 
Wanneer postdiensten worden gebruikt om deze doelstelling te bereiken, kan dit worden aangeduid als 
"culturele postzendingen". Hieronder vallen dan ook zaken als kranten, tijdschriften, boeken en andere 
bladen. 
Het begrip "culturele postzendingen" is in de loop van de tijd voortdurend vager geworden. Steeds meer 
reclameboodschappen worden onder de noemer "cultuur" geplaatst. Steeds vaker probeert men met 
publikaties die eigenlijk marketinginstrumenten zijn, in aanmerking te komen voor de preferentiële tarieven 
die oorspronkelijk bedoeld waren voor publikaties van zuiver culturele aard. 
4. PREFERENTIËLE TARIEVEN 
In de meeste Lid-Staten zijn de preferentiële (of bijzondere) tarieven voor kranten en tijdschriften in het 
verleden ingevoerd na een politiek besluit, bij voorbeeld met de bedoeling om de pluriformiteit van de pers 
te vergroten. Deze bijzondere tarieven waren eerst alleen van toepassing op bladen die de publieke opinie 
over politieke zaken konden beïnvloeden, maar zijn later uitgebreid naar bladen die meer algemene culturele 
informatie geven. 
- 262 -
Toen deze preferentiële tarieven werden ingevoerd, maakten de postadministraties deel uit van hun nationale 
overheid. De regeringen die besloten dat de postadministraties dergelijke tarieven moesten bieden, besloten 
dus eigenlijk tot het geven van overheidssubsidie voor de kranten en tijdschriften die tegen een gereduceerd 
tarief werden bezorgd. 
De mate waarin dergelijke subsidies werden gegeven, is af te lezen uit de tarieven die in de verschillende 
Lid-Staten worden gehanteerd. Er zijn in dit opzicht aanzienlijke verschillen. In Spanje zijn de tarieven bij 
voorbeeld heel laag (zie hoofdstuk 4, punt 8.4, tabel 17). Ze kunnen ook in de loop der jaren veranderen. 
Zo streeft de Duitse postadministratie naar een voortdurende vermindering van de subsidies: de subsidie is 
teruggebracht van 72% van de kosten tot 44% op dit moment (met plannen voor een verdere verlaging). 
Over het algemeen functioneren de gewone postdiensten met een kleine winstmarge of met verlies. Wanneer 
postadministraties preferentiële tarieven bieden, leidt dit ertoe dat de prijzen beneden het kostendekkende 
niveau komen te liggen. Tabel 1 geeft de financiële positie van drukwerkdiensten in 1985/86. (Hoewel deze 
cijfers al wat verouderd zijn, geven ze toch een goed beeld van de algemene financiële positie.) 
Tabel 1: Drukwerk: procentuele kostendekking (1986) 
Lid-Staat Percentage 
Belgie 18,5% 
Denemarken 51,9% 
Duitsland 54,1 % 
Griekenland 96,5% 
Spanje < 10% 
Frankrijk 33,3% 
Ierland 100% 
Italie < 10% 
Luxemburg 19,5% 
Nederland 75% 
Portugal 40% 
Verenigd Koninkrijk 100% 
Bron: Wereldpostunie (UPU) 
Voor postadministraties houdt dit niet alleen in dat de prijzen voor drukwerk misschien lager worden 
vastgesteld dan de standaardprijzen voor vergelijkbare poststukken (zoals brieven). Daar komt namelijk nog 
bij dat deze bladen vaak grotere afmetingen hebben en daardoor duurder om te verwerken zijn dan brieven. 
Zo worden veel tijdschriften vaak ongevouwen in een A4-envelop of omslag verstuurd. Een van de 
administraties heeft berekend dat dergelijke stukken 50% duurder zijn om te verwerken dan hetzelfde 
poststuk in een traditioneler briefformaat (aangenomen dat de inhoud kan worden gevouwen). Kranten zijn 
vaak nog duurder in de verwerking omdat die een LC- of "tïrst class"-behandeling krijgen (of in sommige 
gevallen zelfs een bijzondere behandeling boven deze verkeersstromen). 
De negen administraties die cijfers hebben verstrekt, maken samen een verlies van 964,2 miljoen ecu op 
drukwerk. 
Een gevolg van deze lage tarieven is dat ze concurrentieverstorend kunnen werken. Hoe lager het tarief, hoe 
minder interessant het is voor particuliere exploitanten om op dit gebied te opereren. Dit 
concurrentieverstorende effect zou een reden kunnen zijn om commerciële tarieven in de Europese 
Gemeenschap in te voeren, waarbij rekening wordt gehouden met de kostenverschillen tussen de diverse 
landen. Maar er moet voortdurend op worden gelet dat de tarieven voor kranten en tijdschriften redelijk 
zijn, zodat er eerlijke concurrentie kan plaatsvinden tussen alle postexploitanten. 
- 263 -' 
Het zou misschien beter zijn als de postadministraties geen diensten verlenen aan de uitgeverijensector 
beneden de kostprijs. Het kan doelmatiger zijn om met andere middelen dan de preferentiële posttarieven 
overheidssubsidie te verlenen aan de uitgeverijensector. Een mogelijke oplossing is misschien rechtstreekse 
overheidssubsidie. Als dergelijke subsidies aan de bestellende organisatie worden betaald, zouden 
postadministraties en particuliere exploitanten hiervoor in gelijke mate in aanmerking moeten komen. 
5. DE OMVANG VAN DE MARKT 
Verreweg het grootste deel van de culturele postmarkt wordt ingenomen door de uitgeverijensector. Deze 
bestaat uit kranten, tijdschriften en boeken. In de toekomst zal de definitie waarschijnlijk moeten worden 
uitgebreid, zodat ook modernere informatiedragers (zoals CD en video) hieronder worden begrepen, maar 
hier wordt de term "uitgeverij" gebruikt als algemene beschrijving van de leveranciers van materiaal dat als 
culturele postzendingen wordt verstuurd. 
Voor de meeste postadministraties is de uitgeverijensector de grootste bedrijfssector waar ze mee te maken 
hebben. Tabel 2 geeft aan welk deel van de binnenlandse post in de diverse Lid-Staten bestaat uit kranten en 
tijdschriften. 
Tabel 2: Culturele postzendingen - percentage van de totale post 
Lid-Staat % van binnenlandse post bed rag in miljoen ecu 
Belgie 22,0 183,2 
Duitsland 11,5 237,7 
Denemarken 29,3 19,9 
Griekenland 24,5 0,007 
Spanje 3,1 nb 
Frankrijk 11,8 466,7 
Ierland nb nb 
Italie 35,7 nb 
Luxemburg 23,5 1,31 
Nederland 12,5 42,5 
Portugal 11,0 12,9 
Verenigd Koninkrijk 3,0 nb 
nb = niet bekend 
Bron: EEG 
Op basis van cijfers van de Fédération Internationale de la Presse Périodique (FIPP) kan worden geschat dat 
er jaarlijks in totaal 15,2 miljard poststukken in de Gemeenschap worden besteld. 14 miljard daarvan betreft 
binnenlandse post en 1,2 miljard grensoverschrijdend postverkeer. (De gemiddelde verspreiding bedraagt 
tussen 25.000 en 30.000 per titel, maar de statistische afwijking van dit gemiddelde is erg hoog.) 
De uitgeverijensector (en dan met name de pers) is niet alleen van groot economisch belang, maar is ook 
zeer invloedrijk. Afzonderlijke publikaties kunnen een invloed uitoefenen die in geen enkele verhouding 
staat tot hun aandeel in het postverkeer, hetzij doordat de desbetreffende postadministratie rechtstreeks 
wordt benaderd, hetzij doordat indirect via de overheid invloed wordt uitgeoefend. Bovendien wordt de 
invloed van uitgevers vaak doeltreffend tot uitdrukking gebracht via de vakorganisaties. 
- 264 -
6. DE TOEKOMST 
Er zijn bepaalde trends waarneembaar in de drukkerijen- en uitgeverijensector. Hierin doet zich een 
duidelijke concentratie voor, waarbij het aantal eigenaars afneemt. Die concentratie zal onvermijdelijk 
gevolgen hebben voor de invloed van de pers (bij voorbeeld op postadministraties) maar het is moeilijk die 
gevolgen te voorspellen. 
Door de huidige technologie zijn kleinere oplagen mogelijk, zodat uitgevers tijdschriften kunnen produceren 
voor kleine marktsegmenten. Gespecialiseerde tijdschriften met een kleine oplage zijn vaak zeer afhankelijk 
van postdistributie. Een andere (externe) trend die (als concurrentie) een indirect gevolg zal hebben voor de 
uitgeverswereld, is de toename van het aantal televisiezenders. 
In het licht van deze ontwikkelingen en ook van de financiële problemen die mogelijk het gevolg van de 
preferentiële tarieven zijn, lijkt men het er algemeen over eens te zijn dat op de volgende punten onderzoek 
moet worden verricht en naar oplossingen moet worden gezocht. 
Ten eerste is de huidige definitie van het begrip culturele postzendingen aanzienlijk verruimd ten opzichte 
van het oorspronkelijke concept, toen het alleen om de onafhankelijke pers ging. In deze context dient te 
worden opgemerkt dat er duidelijker definities van zowel het begrip krant als tijdschrift moeten worden 
geformuleerd. 
Ten tweede dient te worden erkend dat door het uiteenlopende tariefbeleid van de verschillende 
postadministraties (mogelijk onder invloed van de respectievelijke regeringen) soms uiteenlopende tarieven 
gelden voor vergelijkbare diensten (die weinig meer met kostenverschillen te maken hebben). Men moet 
inzien dat deze prijsverschillen zelf concurrentieverstorend kunnen werken. 
Ten derde is er een geharmoniseerde aanpak nodig ten aanzien van de kwaliteit van de dienstverlening. Er 
moeten minimum eisen worden gesteld en er moet een consistent systeem voor kwaliteitsmeting worden 
ingevoerd. 
Een laatste en zeer belangrijk punt is dat moet worden getracht de toegang tot de verschillende 
postadministraties te vereenvoudigen (en te harmoniseren). Bijzondere aandacht moet daarbij uitgaan naar 
het wegnemen van eventuele omstandigheden die het postverkeer kunnen belemmeren of 
concurrentieverstorend kunnen werken. 
-265 -
BIJLAGE 14: DE TARIEFSTELLINGSPROBLEMATIEK 
1. INLEIDING 
Tarieven zijn de prijzen die aan de klanten in rekening worden gebracht. Tot de te bestuderen tariefkwesties 
behoren de beginselen die nu worden gehanteerd voor de berekening van tarieven, de verschillen in 
kostensituaties en de manier waarop tarieven onderling kunnen verschillen afhankelijk van het type klant. 
Tot de klanten behoren ook andere exploitanten en postadministraties, zodat bepaalde aspecten van de 
discussie van belang zijn voor de kwestie van de eindvergoedingen. In hun huidige vorm hebben de 
eindvergoedingen echter niet echt het karakter van tarieven. De structuur en het niveau van de 
eindvergoedingen worden namelijk vastgesteld op basis van multilateraal (meestal mondiaal) overleg. Ze 
worden in de huidige situatie niet vastgesteld in relatie tot de kosten die worden gemaakt op verschillende 
plaatsen, en zijn ook niet het resultaat van de plaatselijke marktsituatie. Als de eindvergoedingen meer 
worden gekoppeld aan binnenlandse tarieven, zullen ze meer het karakter van tarieven krijgen. 
Hieronder wordt getracht een analyse te geven van de manier waarop tarieven worden vastgesteld en de 
kostenfactoren die ten grondslag liggen aan de tariefstelling. Daarbij wordt bijzondere aandacht besteed aan 
de tariefstelling voor concessiediensten. 
2. BEREKENING VAN TARIEVEN 
De twee belangrijkste grondslagen voor de berekening van tarieven zijn de kosten en de concurrentie op de 
markt. Daarnaast spelen algemene beleidslijnen op het gebied van tariefstelling een rol. Ook externe 
(meestal politieke) besluiten kunnen van invloed zijn op de prijzen. Bij contracten komen prijzen vaak door 
onderhandeling tot stand. Dit kan leiden tot resultaten die afwijken van de prijzen die uitsluitend op grond 
van de overige factoren tot stand zouden komen. 
2.1 KOSTEN 
Aangezien marktinvloeden in de postsector een relatief geringe rol spelen, zou men verwachten dat de 
relatie tot de kosten het belangrijkste criterium is voor de tariefstelling. (In punt 3 van deze bijlage wordt 
nader ingegaan op factoren die van invloed zijn op de kosten.) Vervolgens wordt bij de kosten een 
winstpercentage opgeteld ("cost-plus pricing"); ook is het mogelijk een winstdoelstelling te formuleren als 
percentage van de omzet. Dit zijn vergelijkbare principes, hoewel het eerste verfijnder is, in die zin dat het 
kan worden toegepast op afzonderlijke diensten. 
Dit principe van de vaststelling van tarieven rechtstreeks op basis van de kosten wordt echter in veel 
gevallen, vaak op grond van overheidsbesluiten, niet toegepast. De overheid kan ook bepaalde doelen 
stellen. De effecten hiervan worden in punt 2.4 behandeld. 
Veel postadministraties passen kruissubsidiëring toe wegens de eisen die hun nationale regering stelt of op 
grond van hun eigen beleid. Het kan daarbij gaan om kruissubsidiëring tussen verschillende diensten, 
verschillende groepen klanten of verschillende geografische gebieden. 
Een bijkomend probleem is dat de boekhoudkundige conventies per Lid-Staat verschillen. In het bijzonder 
de toewijzing van de vaste kosten kan van land tot land verschillen. Dergelijke verschillen kunnen ertoe 
leiden dat bij exact dezelfde kostensituaties (en exact hetzelfde tariefstellingsbeleid) in verschillende Lid­
staten verschillende prijzen tot stand komen. 
In werkelijkheid verschillen de kostensituaties echter sterk per Lid-Staat, zoals wordt beschreven in punt 3 
hieronder. 
- 266 -
2.2 PÊRÉQUATION TARIFAIRE 
Het belangrijkste beginsel dat postadministraties hanteren ten aanzien van de prijzen vóór individuele 
diensten, is dat van het eenheidstarief ("péréquation tarifaire"). Dit houdt in dat dezelfde prijs wordt 
gevraagd voor de bestelling van een poststuk op het nationale grondgebied, ongeacht de afstand die het 
poststuk moét aflegged. Hei beginsel van de "péréquation tarifaire" berust op de gelijke verdeling van een 
reeks kosten over de stukken waarop dit beginsel wordt toegepast. 
2.3 COMMERCIËLE STRATEGIE 
Het is misschien niet onmiddellijk duidelijk hoe marktin vloeden van betekenis zijn voor concessiediensten. 
De belangrijkste concurrentie was in het verleden van indirecte aard, met name telecommunicatie wat betreft 
de communicatiefunctie en de pers wat betreft de reclame. Sinds kort is er ook meer directe concurrentie, 
waarvan misschien het belangrijkste voorbeeld is dat bedrijven hun eigen post bestellen. 
Of het nu gaat om directe of indirecte concurrentie, de mogelijkheid bestaat dat klanten de voordelen van 
concurrerende diensten te hoog inschatten. Als een specifiek voorbeeld kan worden genoemd de vergelijking 
tussen adverteren in de pers en direet-mail. Klanten zouden de relatieve kosten kunnen vergelijken voor het 
bereiken van 1 000 potentiële klanten, een vergelijking die mogelijk ongunstig uitvalt voor direct-mail. Wat 
echter moet worden vergeleken, is de relatieve effectiviteit waarmee de boodschap die potentiële klanten 
bereikt en waarmee inkomsten worden gegenereerd. 
De meeste postadministraties spelen op de vraag van de klanten in door contracten aan te bieden. Deze 
postadministraties hanteren voor het merendeel een vast kortingenstelsel waarvan hun verkopers niet mogen 
afwijken. Bij een relatief gering aantal postadministraties is het toegestaan te onderhandelen over prijzen 
voor concessiediensten. 
Indien onderhandelen wel is toegestaan, gebeurt dit vaak op basis van een combinatie van de 
bovengenoemde beginselen of invloeden. Ook speelt het economische belang van de klant voor de betrokken 
postadministratie waarschijnlijk een rol. Het probleem is dat de belangrijkste klanten de neiging hebben de 
onderhandelende postadministraties terug te dringen naar een prijsstelling op basis van marginale kosten. Er 
is een extreem geval bekend van een postadministratie die een korting van 76% verleende, hetgeen een prijs 
opleverde waarmee de marginale kosten maar net werden gedekt. 
Een dergelijk beleid van prijsstelling op basis van marginale kosten voor de grootste klanten leidt ertoe dat 
de andere klanten naar verhouding een te groot deel van de vaste kosten moeten betalen. Als kortingen voor 
grote klanten niet gerelateerd zijn aan kostenbesparingen, kan er daardoor sprake zijn van kruissubsidiëring: 
particuliere klanten subsidiëren in feite de grotere klanten. Het is ook mogelijk dat dergelijke kortingen 
eenvoudigweg als gevolg hebben dat het exploitatietekort van de postadministratie verder toeneemt. 
In de tweede plaats bestaat het gevaar dat de toegestane flexibiliteit bij de onderhandeling over prijzen voor 
concessiediensten negatieve gevolgen heeft voor de verkoop van niet-concessiediensten. Botweg gesteld: 
kortingen op concessiediensten kunnen verborgen kortingen op niet-concessiediensten worden. 
In termen van algemeen prijsbeleid is het, aangezien zo'n groot gedeelte van de kosten van 
concessiediensten vaste kosten zijn, voor postadministraties aantrekkelijk om de reële prijzen te verlagen om 
de groei te bevorderen en op die manier de kosten per eenheid terug te dringen. Dit beleid werkt goed als 
de lagere prijzen gebaseerd zijn op produktiviteitsverbeteringen. Gezien echter de relatie tussen prijzen en 
volumes (de prijselasticiteit van de vraag) kan een dergelijke strategie gevaarlijk zijn indien deze niet is 
gebaseerd op produktiviteitsverbeteringen. 
Met de prijselasticiteit wordt uitgedrukt de verandering van de vraag (uitgedrukt in volume) als reactie op 
verschillende prijsveranderingen. Postale diensten hebben een relatief geringe prijselasticiteit, namelijk 
ongeveer -0,4 (dat wil zeggen dat bij een prijsverandering van 1 % het volume 0,4% in tegenovergestelde 
richting verandert). 
267 
2.4 EXTERNE BESLUITEN 
Nationale regeringen kunnen besluiten nemen die het tariefstellingsbeleid van postadministraties beïnvloeden. 
Deze besluiten kunnen worden onderverdeeld in twee categorieën. 
In de eerste plaats kunnen regeringen doelstellingen formuleren. Deze kunnen van financiële aard in ruime 
zin zijn, bij voorbeeld een bepaald vereist rendement op investeringen of een gedeelte van investeringen dat 
de postadministratie uit eigen middelen moet financieren. Ze kunnen ook meer rechtstreeks betrekking 
hebben op prijzen: de regering kan maximum prijzen vaststellen in relatie tot de inflatie-index. 
In de tweede plaats kunnen regeringen zich ook zelf bezighouden met de tariefstelling (direct of indirect 
door invloed uit te oefenen op de regelgevende instantie). Ze kunnen bevorderen dat prijzen laag worden 
gehouden in een situatie waarin normaal een stijging gerechtvaardigd zou zijn. Als een dergelijk beleid over 
een langere periode wordt gevoerd, kan het tot aanzienlijke verliezen leiden. En zelfs als dan besloten wordt 
de prijzen te verhogen tot een kostendekkend niveau, kan dit slechts worden bereikt over een periode van 
enkele jaren. 
Sommige regeringen geven hun postadministraties <x>k de "opdracht" om bepaalde diensten te leveren tegen 
een prijs die lager is dan de kosten die ermee zijn verbonden. Dit gebeurt in het bijzonder ten aanzien van 
de verspreiding van kranten of ander drukwerk, maar soms moet ook regeringspost en verkiezingsmateriaal 
op die basis worden verspreid. Het kan zijn dat postadministraties dergelijke verliezen of verliesgevende 
diensten zelf moeten financieren, maar in andere gevallen moeten zij een beroep doen op hun regeringen 
voor centrale subsidies. 
3. FACTOREN DIE DE KOSTENSITUATIE BEÏNVLOEDEN 
In dit gedeelte worden kostenverschillen behandeld. Het is belangrijk om na te gaan of de oorzaken van de 
verschillen al of niet binnen het gebied vallen dat de postadministraties zelf onder controle hebben. Het 
antwoord hierop is in het bijzonder van belang voor de discussie over de vraag of er in de hele 
Gemeenschap een gemeenschappelijk eenheidstarief zou moeten worden ingevoerd. 
3.1 ARBEIDSKOSTEN 
Het belangrijkste verschil doet zich voor ten aanzien van de arbeidskosten (gemeten in kosten per 
arbeidsuur). Het is onvermijdelijk dat deze kosten sterk zullen blijven verschillen tussen de Lid-Staten. 
Aangezien de arbeidskosten ongeveer 70% van de totale kosten van de postadministraties uitmaken, zijn 
deze verschillen zeer significant. 
3.2 HET GEBRUIK VAN POSTALE DIENSTEN 
Het gebruik van postale diensten wordt mede beïnvloed door de economische situatie. (Dit gebruik varieert 
in de verschillende Lid-Staten tussen 47 en 434 stukken per hoofd van de bevolking.) Dit gebruik van 
postale diensten beïnvloedt de verwerkte hoeveelheden en daardoor de kosten per eenheid (en waarschijnlijk 
ook de prijs per eenheid). Het niveau van het gebruik wordt echter ook beïnvloed door de relatieve 
prijsniveaus, die op hun beurt weer mede afhankelijk zijn van de produktiviteit (zie punt 3.5 hieronder). 
3.3 BEVOLKINGSDICHTHEID EN -CONCENTRATIE 
De kosten van het ophalen en bestellen van de post, die samen ongeveer driekwart van alle kosten uitmaken, 
verschillen afhankelijk van de vraag hoezeer de bevolking geconcentreerd of juist verspreid woont. Het gaat 
hierbij niet zozeer om de gemiddelde bevolkingsdichtheid als wel om de concentratie van de diverse 
- 268 -
bevolkingscentra. In het geval van Griekenland kan het bij voorbeeld minder van belang zijn te weten dat de 
bevolkingsdichtheid 50% lager is dan het gemiddelde in de EG, dan dat 55% van de totale bevolking in de 
agglomeratie Athene/Piraeus woont. 
3.4 VERVOER 
De kwaliteit van de nationale vervoersinfrastructuur is van aanzienlijke invloed op de kwaliteit en op de 
kosten van de postale dienstverlening in de afzonderlijke Lid-Staten. Ook de grootte van een land is van 
invloed op kwaliteit en kosten. 
3.5 PRODUKTIVITEIT 
De produktiviteit wordt mede beïnvhxjd d<x>r de mate waarin gebruik wordt gemaakt van postdiensten. 
Daarnaast kan de postadministratie de produktiviteit echter ook verbeteren door te streven naar een optimaal 
gebruik van middelen. Dit is van wezenlijk belang om in een spiraal van toenemende produktiviteit terecht 
te komen waardoor prijsverlagingen mogelijk worden, die op hun beurt weer tot grotere volumes en hogere 
produktiviteit kunnen leiden. 
4. KLANTEN 
Er zijn allerlei verschillende klanten, variërend van particulieren die enkele zendingen per jaar op de post 
doen tot grote gespecialiseerde organisaties die miljoenen poststukken verzenden. (Als we het hebben over 
de kosten van de post heeft grootte vooral betrekking op de postbehoeften van een organisatie, niet op de 
werkelijke omvang van die organisatie.) Hoe groter de klant, hoe groter de kans dat hij de post kan 
voorbereiden om de taak van de postadministratie te verlichten. 
Deze voorbereiding van de post, of dit nu gebeurt d<x>r de klant van wie die post afkomstig is of door een 
tussenpersoon die dit voor de oorspronkelijke afzender doet, kan stellig leiden tot kostenbesparingen bij de 
postadministratie. Meestal sluizen postadministraties die contracten aanbieden, een belangrijk deel van deze 
kostenbesparingen terug naar de klant in de vorm van een korting. 
Deze kortingen kunnen in het bijzonder betrekking hebben op de manier waarop de post wordt aangeboden 
of wordt voorgesorteerd. De kwestie van de htxjveelheid aangeboden post ligt iets gecompliceerder. Het feit 
dat een klant grote hoeveelheden post aanbiedt, stelt op zichzelf de postadministratie niet in staat tot kosten 
besparingen. Toenamen in het volume leiden echter wel tot een grotere produktiviteit van de vaste kosten, 
waardoor de prijs per eenheid lager wordt. 
Enkele postadministraties stellen dat bij het prijsbeleid vtx>r concessiediensten rekening moet worden 
gehouden met de kosten van alternatieve diensten (bij voorbeeld van het zelf bezorgen door de klant) en dat 
er een mogelijkheid moet zijn voor kortingen die verder gaan dan hetgeen gerechtvaardigd is op grond van 
louter kostenbesparingen. Als dat volume namelijk verloren gaat voor de universele dienstverlening, is dat 
nadelig voor alle klanten, omdat de kosten per eenheid dan voor iedereen stijgen. Hoewel men het erover 
eens is dat bij de tariefstelling tot op zekere hoogte rekening moet worden gehouden met de marktsituatie, is 
die marktsituatie voor iedere grote klant weer verschillend. Niet-gestandaardiseerde kortingen moeten 
daarom altijd aan strenge controle worden onderworpen. Er zijn aanwijzingen dat dat niet altijd gebeurd is. 
In principe moeten kortingen die worden verleend vtx)r concessiedienster., worden gerelateerd aan 
kostenbesparingen. Anders zou het gevaar bestaan, zoals tx>k al is opgemerkt in punt 2.5, dat de klanten die 
een korting krijgen, worden gesubsidieerd door de klanten aan wie geen korting is verleend (met inbegrip 
van alle particuliere klanten). 
- 269 -
5. GEHARMONISEERDE AANPAK VAN TARIEFKWESTIES 
5.1 BEGINSELEN VAN DE TARIEFSTELLING 
Het lijkt alleszins haalbaar een aantal gemeenschappelijke beginselen toe te passen op concessiediensten. Het 
uitgangspunt zou moeten zijn dat tarieven in belangrijke mate worden gebaseerd op de kosten. Dit betekent 
dat er geen kruissubsidiëring plaats mag vinden, en in het bijzonder geen kruissubsidiëring van de 
concessiediensten door de niet-concessiediensten, van de ene klant door de andere, of van de ene 
verkeersstroom door de andere. Een andere belangrijke eis is dat centrale subsidies, indien deze nodig 
worden geacht, volledig doorzichtig zijn. 
Voorts is het van belang dat de tarieven worden gerelateerd aan de kwaliteit van de geleverde diensten. Het 
is duidelijk dat postdiensten van goede kwaliteit winstgevend kunnen zijn. Dienstverlening van slechte 
kwaliteit wordt "laatste keuze", met lage tarieven en als gevolg daarvan verliezen. 
5.2 TARIEFSTRUCTUREN 
Bij een vergelijking tussen de verschillende Lid-Staten blijkt dat de organisatie van de universele 
dienstverlening overal ongeveer gelijk is (afgezien van verschillen in de aanpak van de mechanisering). Om 
te bereiken dat de concessiediensten van iedere Lid-Staat zo goed mogelijk kunnen inspelen op de behoeften 
van de klant, is het wenselijk dat iedere postadministratie gebruik maakt van de commerciële ervaring van 
andere administraties. Zo zou iedereen ernaar streven het "beste van de gehanteerde stelsels" te volgen, en 
dit stelsel zou, indien het wordt toegepast door alle postadministraties, ertoe leiden dat bepaalde faciliteiten 
in elk van de Lid-Staten beschikbaar zijn voor alle gebruikers van concessiediensten. 
Misschien is het een goede aanpak om een zo uitgebreid mogelijk pakket van contractfaciliteiten te 
bestuderen en vervolgens bij iedere faciliteit de vraag te stellen waarom deze niet zou worden aangeboden. 
Als er geen geldige reden is om een faciliteit niet aan te bieden, moet deze worden overgenomen. Een 
eerste regel van deze aanpak is dat er een reeks contractfaciliteiten beschikbaar moet zijn voor de klanten 
van elke postadministratie (hoewel de faciliteiten per postadministratie kunnen verschillen). Een minimale 
mogelijkheid die zou moeten worden geboden, is dat de klanten korting krijgen als zij hun post 
voorgesorteerd afleveren. 
5.3 TARIEFNIVEAUS 
Het is duidelijk dat er aanzienlijke verschillen zullen blijven bestaan in de kosten van de binnenlandse 
dienstverlening van de postadministraties in de Lid-Staten. Tegelijkertijd wordt in het Groenboek gesteld dat 
het voor een gezonde postsector in de toekomst binnen de EG wenselijk is dat de tarieven nauw aan de 
kosten worden gerelateerd. Dit betekent dat het niet mogelijk is te komen tot één tarief binnen de EG. 
(Tenzij in de toekomst de kosten zeer veel dichter bij elkaar komen, hetgeen niet erg waarschijnlijk lijkt, 
zelfs niet op middellange/langere termijn.) 
Natuurlijk zou het in theorie mogelijk zijn een politiek besluit te nemen tot de invoering van een dergelijk 
geharmoniseerd tarief. Voordat een dergelijk besluit wordt genomen, zou men zich echter bewust moeten 
zijn van de extra kosten die dit met zich meebrengt, de omvang van de noodzakelijke kruissubsidiëring en 
de waarschijnlijk negatieve reacties van de consument. 
Een dergelijk geharmoniseerd tarief zou ofwel gebaseerd zijn op de "gemiddelde" kosten in de 
Gemeenschap ofwel op de kosten in de Lid-Staat waar de kosten het laagst zijn. In het eerste geval zou er 
eenvoudigweg sprake zijn van omvangrijke kruissubsidies (de postale concessiediensten in de Gemeenschap 
vertegenwoordigen op dit moment een waarde van ongeveer 20 miljard ecu) tussen de administraties die 
hierop "verliezen", resp. "winnen". In het tweede geval zou er niet alleen sprake zijn van kruissubsidiëring, 
maar ook van centrale subsidies. Kortom, een gemeenschappelijk tarief is alleen mogelijk met een 
communautair postbeleid. 
- 270 -
Nog afgezien van de extra administratieve kosten zou een dergelijk beleid heel goed kunnen leiden tot een 
verminderde flexibiliteit ten aanzien van de verwezenlijking van de doelstellingen van de interne markt. 
- 271 -
BIJLAGE 15: INTRACOMMUNAUTAIRE POST 
1. INLEIDING 
In hoofdstuk 8 wordt (in punt 8) gesproken over de wenselijke juridische situatie voor intracommunautaire 
en internationale post. Daarbij is een koppeling gelegd naar een meer gedetailleerde analyse van het 
verschijnsel "remailing" (hoofdstuk 5, punt 9). Deze bijlage is bedoeld als bijdrage tot de discussie over 
deze kwestie door middel van een meer uitgewerkte argumentatie. 
In deze bijlage geven wij de belangrijkste argumenten voor en tegen de plaatsing van intracommunautaire 
post binnen het concessiegedeelte. (De argumenten worden gepresenteerd alsof ze naar voren worden 
gebracht door de beide partijen in een debat.) Wanneer we kijken naar de lengte van de teksten, zou de 
indruk kunnen bestaan dat er meer argumenten zijn tegen plaatsing binnen het concessiegedeelte. Deze 
lengte zegt echter weinig over het gewicht of de waarde van de verschillende argumenten. 
2. ARGUMENTEN VOOR PLAATSING BINNEN HET CONCESSIEGEDEELTE 
2.1 IMPLICATIES VAN DE VOLTOOIING VAN DE INTERNE MARKT 
Met de interne markt wordt een Gemeenschap bedoeld zonder binnengrenzen voor de handel. Het zou 
vreemd zijn als er binnen die interne markt verschillende regels zouden bestaan voor nationale en 
intracommunautaire post. 
Terwijl de Gemeenschap zich verder ontwikkelt, kan het zijn dat het onderwerp van één enkele 
postadministratie voor de hele Gemeenschap ter sprake komt. Er lijken overigens wel krachtige argumenten 
tegen het instellen van een dergelijke administratie te bestaan (zie hoofdstuk 8, punt 21.1). Wanneer dit 
echter toch ooit gebeurt, kan worden gesteld dat dit kracht bijzet aan de stelling dat als het verlenen van een 
concessie gerechtvaardigd is op nationaal niveau, dit ook gerechtvaardigd kan zijn op communautair niveau. 
2.2 REMAILING OP BASIS VAN ONREDELIJKE VERSCHILLEN IN EINDVERGOEDINGEN 
Er wordt beweerd dat remailing gebaseerd is op de onredelijke verschillen die bij het systeem van 
eindvergoedingen bestaan tussen de betaalde vergoedingen en de werkelijke kosten van bestelling. (Dit geldt 
waarschijnlijk niet voor A-B-B-remailing, waarbij de binnenlandse tarieven worden betaald aan de 
bestellende administratie.) 
3. ARGUMENTEN VOOR PLAATSING BUITEN HET CONCESSIEGEDEELTE 
3.1 BESTAANDE CONCURRENTIE 
In de meeste Lid-Staten bestaat er in de praktijk al concurrentie op het gebied van de intracommunautaire en 
internationale briefpost. Het zou onjuist zijn om de klanten een keuzemogelijkheid waaraan zij gewend zijn, 
te ontnemen. 
3.2 VERBETERING VAN DE DIENSTVERLENING 
De postadministraties hebben lang gewacht met investeren in de verbetering van de kwaliteit van de 
dienstverlening op het gebied van de internationale (waaronder begrepen de intracommunautaire) post. Nu 
doen ze dat wel, vooral onder druk van de concurrentie. 
- 272 
Er is nu een systeem voor het meten van de prestaties. De resultaten hiervan tonen echter aan dat de 
prestaties op dit moment niet goed zijn. De CEPT heeft een officieuze norm gesteld van D + 3 (bestelling op 
de derde werkdag na het posten), maar uit recente steekproeven blijkt dat die doelstelling maar voor 40% 
van de poststukken wordt gehaald. 
De particuliere exploitanten die concurreren met de internationale postsystemen van de postadministraties, 
publiceren geen gegevens over de kwaliteit van hun dienstverlening. Over korte tijd zullen de kosten van de 
verschillende exploitanten echter goeddeels gelijk worden. In die situatie zullen alle dienstverleners, en dus 
ook de particuliere exploitanten, verkopen op basis van de kwaliteit van hun dienstverlening. 
Normaal gesproken zou met A-B-B-remailing een kortere bestellingstijd (van begin tot eind) mogelijk zijn 
dan wanneer de post wordt verstuurd via het systeem van de postadministratie, en wel om twee redenen. 
In de eerste plaats is het mogelijk dat de particuliere exploitant het sorteren van de uitgaande post en het 
vervoer naar het land van bestelling efficiënter uitvoert. (Voor dat laatste zou hij gebruik kunnen maken van 
nachtvluchten.) 
In de tweede plaats levert hij de post rechtstreeks af bij het binnenlandse systeem van de bestellende 
administratie, waarbij hij een strategisch gunstig sorteerkantoor kiest en de poststukken aflevert in de vorm 
die is vastgesteld door dat kantoor. De post van de postadministratie loopt daarentegen via een van de 
weinige "uitwisselingskantoren", die vaak een knelpunt vormen. Er is geen enkele twijfel over dat de 
kwaliteit van het binnenlandse systeem (voor de nationale verkeersstroom, waarin de particuliere 
exploitanten hun post afleveren) beter is dan die van het systeem voor binnenkomende internationale post. 
3.3 DESKUNDIGHEID 
Voor het binnenlandse verkeer is de postadministratie de enige erkende deskundige instantie. Bij de 
internationale post hoeft dat niet altijd het geval te zijn. Het is geen toeval dat de remailing-bedrijven 
hoofdzakelijk dochterondernemingen van luchtvrachtmaatschappijen of expres-luchtvrachtmaatschappijen 
zijn. 
Met andere woorden, het zijn specialisten op het gebied van luchttransport en de postadministraties zijn op 
dat terrein minder goed thuis. Voor het gedeelte van de post dat over land wordt vervoerd, zijn weer andere 
transporteurs het meest deskundig. 
Bovendien werken veel particuliere exploitanten op individuele basis met de postadministraties (althans bij 
A-B-B-remailing), waardoor zij vaak beter dan andere postadministraties op de hoogte zijn van de bestelling 
door de administratie in het land van bestemming. 
3.4 WINSTEN HOEVEN NIET MEER TE WORDEN AANGEWEND VOOR 
KRUISSUBSIDIËRING 
Die kruissubsidiëring was toch al onbevredigend en had al eerder geleidelijk moeten worden afgeschaft. Ook 
al waren die kruissubsidies aanvaardbaar, de winst uit internationale post zal in de toekomst veel geringer 
zijn dan in het verleden. 
Het CEPT-stelsel van eindvergoedingen heeft veelal geleid tot een stijging van de directe kosten van 
uitgaande post. Indien de eindvergoedingen zouden worden gebaseerd op de binnenlandse tarieven, zouden 
deze kosten waarschijnlijk ook stijgen. Anderzijds zouden de administraties een passende vergoeding krijgen 
voor de hoeveelheid binnenkomende post, waardoor het niet langer nodig zou zijn gebruik te maken van 
kruissubsidiëring van verliezen op binnenkomende post door de winst op uitgaande post. 
Al voordat de kwestie van de eindvergoedingen is opgelost, zou de verzendende postadministratie in theorie 
in staat moeten zijn met zijn prijzen te concurreren met een A-B-C-remailer. Het is echter mogelijk dat dat 
- 273 -
in de praktijk niet lukt, omdat postadministraties het noodzakelijk achten hoge tarieven te hanteren voor de 
uitgaande post, zodat ze daarmee de verliezen op binnenlandse post kunnen subsidiëren. 
3.5 CONCURRENTIE ZONDER AANTASTING VAN DE UNIVERSELE DIENSTVERLENING 
Als een bedrijf een bepaalde taak niet langer zelf verricht, maar deze gaat uitbesteden, leidt dat bijna altijd 
tot een verhoging van de variabele kosten van die taak. In het geval van internationale post wordt de 
bestelling van de post door de postadministratie in het land van herkomst "uitbesteed" aan de 
postadministratie in een ander land. Hoewel veel van de kosten van bestelling van de ontvangende 
administratie vaste kosten zijn, worden die kosten aan de postadministratie van het land van herkomst in 
rekening gebracht als variabele kosten. 
Vooropgesteld dat de stukken voor remailing worden afgehaald bij de bedrijven en via het netwerk van de 
postadministratie in het land van de geadresseerde worden besteld, zijn er twee vaste-kostenfactoren van hef 
netwerk voor universele diensten die niet worden beïnvloed of aangetast door remailing: 
buslichtingen: de betrokken internationale poststukken worden afgehaald bij de klant; 
bestellingen: de exclusieve rechten van de exploitant van concessiediensten in het land van 
bestelling worden gerespecteerd. 
3.6 KEUZEMOGELIJKHEDEN VAN DE KLANT 
Een aantal van de vragen over intracommunautair (grensoverschrijdend) postverkeer moet worden geplaatst 
binnen de context van een zich ontwikkelend geheel van keuzen van de klant met betrekking tot briefpost: 
De gebruikelijke situatie bij briefpost is dat een klant de brieven post bij de postadministratie, die 
deze vervolgens bestelt bij de geadresseerden. 
De klant heeft ook de mogelijkheid de brieven zelf rechtstreeks bij de geadresseerden af te leveren. 
De gebruikelijke situatie bij intracommunautaire post is dat de klant zijn brieven post bij de 
postadministratie van zijn eigen land, die deze vervolgens transporteert naar de postadministratie 
van het land van bestemming, die de brieven bestelt. 
Voor intracommunautaire post heeft de klant ook de mogelijkheid de post zelf rechtstreeks bij de 
geadresseerden af te leveren. 
De klant kan ook zijn brieven posten bij de postadministratie van het land van bestemming, die die 
post vervolgens bestelt. 
Wat betreft de mogelijkheden van de klant binnen zijn eigen land, geldt voor de meeste Lid-Staten 
dat de klant zijn post ook kan geven aan een particuliere exploitant die mag optreden als 
"postvoorbereider"; de particuliere exploitant post de brieven vervolgens bij de postadministratie, 
die deze bestelt bij de geadresseerden. 
Voor intracommunautaire post geldt dat een klant de post zou kunnen afleveren bij een particuliere 
exploitant in het land van bestemming; deze particuliere exploitant post de brieven vervolgens bij de 
postadministratie, die deze bestelt bij de geadresseerden. 
De klant kan ook zijn post afleveren bij een particuliere exploitant in zijn eigen land; deze kan de 
post vervolgens overdragen aan een particuliere exploitant in het land van bestemming, die de 
brieven post bij de postadministratie in dat land; deze bestelt de post bij de geadresseerden. 
- 274 -
Het lijkt op grond hiervan gerechtvaardigd dat dergelijke mogelijkheden, waarbij de exclusieve rechten van 
de exploitant van concessiediensten in het land van bestemming worden gerespecteerd, worden toegestaan. 
- 275 
BIJLAGE 16: BESPREKING VAN DE CRITERIA VOOR HET 
VASTSTELLEN VAN HET CONCESSIEGEDEELTE 
1. INLEIDING 
De belangrijkste beleidsdoelstelling is waarborging van de universele dienstverlening. Om dit te bereiken 
wordt voorgesteld dat een communautaire reeks concessiediensten wordt vastgesteld. Voor concessiediensten 
en enkele niet-concessiediensten zou een verplichting tot universele dienstverlening bestaan. Andere diensten 
- bij voorbeeld expresdiensten of zwaardere pakketten - zouden niet in het concessiegedeelte worden 
geplaatst en hiervoor zou geen verplichting tot universele dienstverlening bestaan. 
Om de doelstelling van universele dienstverlening te bereiken wordt voorgesteld een reeks concessiediensten 
vast te stellen. Het concessiegedeelte moet zo beperkt mogelijk worden gehouden. Hoewel er voor sommige 
pakketten een verplichting tot universele dienstverlening bestaat, is het duidelijk dat deze niet moeten 
worden geplaatst binnen het concessiegedeelte. (Ze zijn in alle Lid-Staten al buiten het concessiegedeelte 
geplaatst.) Hetzelfde geldt voor drukwerk: hoewel hier in sommige gevallen sprake kan zijn van een 
verplichting tot universele dienstverlening, moeten deze buiten de concessie worden geplaatst. 
2. INHOUD 
Het lijkt daarom duidelijk dat het eerste criterium dat moet worden gehanteerd bij de universele diensten, 
het inhoudscriterium is. Op grond daarvan worden zendingen die drukwerk of goederen bevatten duidelijk 
buiten de concessie geplaatst. Wat overblijft na de schifting op grond van de inhoud, zijn alle poststukken 
van persoonlijke of geïndividualiseerde aard. Maar dit is nog altijd meer dan wat noodzakelijkerwijze tot de 
concessiediensten moet behoren. Daarom moeten er na het criterium van de inhoud nog andere criteria (of 
nog een ander criterium) worden toegepast om ervoor te zorgen dat het concessiegedeelte zo klein mogelijk 
blijft. 
Hieronder wordt ingegaan op de vraag wat deze aanvullende criteria (of dit aanvullende criterium) moeten 
(moet) zijn. 
3. TARIEF 
Gezien de verschillende tarieven (en kosten) van standaard-briefpostdiensten in de diverse Lid-Staten is het 
niet mogelijk één tariefgrens (uitgedrukt in de nationale valuta) te hanteren voor concessiediensten op het 
hele grondgebied van de Gemeenschap. 
Indien er één tariefgrens zou worden vastgesteld in iedere Lid-Staat, zou deze geleidelijk kunnen worden 
uitgehold door de inflatie. De regelgevende instantie zou dit wenselijk kunnen achten. Als dat niet het geval 
is, is het mogelijk dat de regelgevende instantie de tariefgrens periodiek wil aanpassen. 
De tariefgrens zou kunnen worden vastgesteld op grond van de tariefstructuur voor de basisdiensten voor 
briefpost. Zo zou de grens kunnen worden vastgesteld op het bij de gewichtsgrens voor briefpost horende 
tarief, of als een vast percentage van het bij de gewichtsgrens horende tarief (bij voorbeeld 1,5 keer het 
tariefequivalent). 
Daarbij kan het gevaar bestaan dat de exploitant in feite de officiële drempelwaarde vaststelt voor de niet-
concessiediensten. Waarschijnlijk is dit gevaar echter niet groot, omdat de regelgevende instanties 
veranderingen in de tarieven moeten goedkeuren of althans goede argumenten daarv(x>r verlangen. Ze zullen 
in het bijzonder aandacht moeten besteden aan tariefstructuren: zo zouden zij ervoor moeten zorgen dat 
hogere tarieven bij zwaardere stukken gekoppeld zijn aan de bijbehorende kostenstijgingen. 
- 276 -
Een mogelijke oplossing van dit probleem regelgever/exploitant zou zijn de tariefgrens in eerste instantie 
vast te stellen op basis van het tarief voor het maximum gewicht. Daarna kan de tariefgrens worden 
geïndexeerd, waardoor deze nooit meer stijgt dan de inflatie in de periode waarop de indexering betrekking 
heeft. (De grondslag voor de indexering moet dan altijd de vorige tariefgrens zijn.) Natuurlijk kan de 
regelgevende instantie altijd besluiten tot een lagere grenswaarde dan gerechtvaardigd op grond van 
indexering. 
4. KWALITEIT VAN DE DIENSTVERLENING 
Kwaliteit van de postale dienstverlening kan op verschillende manieren worden gedefinieerd. Meestal wordt 
uitgegaan van kwantitatieve gegevens over de snelheid van bestelling vanaf het punt waar de post wordt 
opgehaald (of verstuurd). Voor de definiëring van het verschil tussen brieven en exprespost is deze meting 
echter niet zonder meer geschikt. 
Indien onderscheid zou worden gemaakt op grond van de geleverde prestatie, zou hiermee een element van 
beoordeling achteraf worden geïntroduceerd. Als een gewone brief bij voorbeeld binnen 24 uur is besteld, 
moet dit dan achteraf worden beschouwd als een poststuk dat buiten de concessie valt? En als een 
expresstuk 2 tot 3 dagen onderweg is (zoals af en toe voorkomt), moet dat poststuk dan achteraf worden 
beschouwd als een standaardbrief en dus als een stuk dat binnen de concessie valt? 
Gezien de moeilijkheid van een beoordeling achteraf, vooral in het tweede voorbeeld, zou het misschien 
beter zijn te kijken naar de verwachtingen van de klant, en niet zozeer naar de objectieve prestatie (hoewel 
dit laatste natuurlijk van invloed is op het eerstgenoemde). 
De verwachtingen van de klanten op dit terrein kunnen het best worden afgemeten naar het tarief dat zij 
bereid zijn te betalen. 
Het gebruik van het tarief als criterium in plaats van de snelheid waarmee wordt besteld, heeft als extra 
voordeel dat hiermee ook andere aspecten van kwaliteit worden meegenomen waaraan klanten waarde 
hechten en waarvoor zij bereid zijn meer te betalen. 
5. GEWICHT 
Met het gewichtscriterium wordt een absoluut gegeven gemeten, waardoor het niet de tekortkomingen heeft 
die hierboven zijn vermeld voor het tariefcriterium (voornamelijk wat betreft de mobiliteit van een 
tariefcriterium zonder meer). Het gewicht kan echter niet als enige criterium worden gehanteerd, omdat 
hierdoor lichtere expresstukken niet kunnen worden uitgesloten. Het dient dus te worden gehanteerd in 
combinatie met een tariefcriterium. 
6. COMBINATIE GEWICHT/TARIEF 
Alleen bij een combinatie van gewichts- en tariefcriteria (na toepassing van het inhoudscriterium) is het 
mogelijk het concessiegedeelte (onder de diensten waarvoor de verplichting van universele dienstverlening 
geldt) zo klein mogelijk te houden en tegelijkertijd de universele dienstverlening te blijven waarborgen. De 
poststukken die na toepassing van deze criteria overblijven als stukken die binnen de concessie kunnen 
vallen, zouden gewone brieven, briefkaarten en geadresseerde direct mail - tot een zeker maximum tarief en 
een zeker maximum gewicht - zijn. 
Er zou voor de hele Gemeenschap één gewichtsgrens kunnen worden vastgesteld. Vervolgens zouden, 
gezien de op dit moment sterk uiteenlopende tarieven, in elke Lid-Staat de maximum tarieven kunnen 
worden vastgesteld op basis van de gewichtsgrens. Op middellange/lange termijn zou, indien de verschillen 
in de kosten en tarieven in de Lid-Staten voldoende worden gereduceerd, kunnen worden volstaan met een 
tariefgrens. 
- 277 -
VERKLARENDE WOORDENLIJST 
AO 
BBP Van het Frans 'autres objets' (overige zendingen). Een UPU-categorie waaronder drukwerk en 
pakjes vallen. Zij wordt door alle postadministraties gebruikt ten behoeve van de indeling van 
postzendingen in het grensoverschrijdende briefpostverkeer. Verscheidene postadministraties 
gebruiken deze categorie eveneens als één van twee mogelijke indelingen voor hun binnenlands 
postverkeer, waarbij LC (zie aldaar) de andere categorie is. 
Bruto binnenlands produkt: de totale inkomsten die door een nationale economie in de loop van een 
boekjaar worden gegenereerd. 
Bestelling 
De laatste fase van het postale proces, waarbij de zending bij de geadresseerde wordt afgeleverd. 
Het gebied wordt daarbij bestreken in zogeheten bestelroutes (of -rondes), de routes die de 
postbodes afleggen bij het rondbrengen van de te bestellen post (vandaar in het Engels de 
uitdrukking 'apostman's walk* voor een bestelroute, ook al is de postbode gemotoriseerd; in de 
Verenigde Staten heet een dergelijke route een 'carrier route'). Vanwege de eis tot universele 
dienstverlening moeten alle bestelroutes hij elkaar alle mogelijke afgiftepunten van het grondgebied 
dekken. 
Bijzondere briefbestellingsdienst 
In het Groenboek wordt met deze term verwezen naar de 'lettre expres' (zie aldaar). 
Binnenkomend 
Wordt gezegd van hetgeen betrekking heeft op de laatste fasen van de postale exploitatie, met 
inbegrip van de bestelling bij de geadresseerde. Daarmee betreft dit de handelingen die worden 
verricht door het 'ontvangende' verwerkingscentrum in een geïntegreerd netwerk of door de 
'ontvangende' postadministratie (of een andere als subcontractant optredende exploitant) in een 
aansluitend netwerk. 
Brief 
CEPT Er bestaan verschillende definities van het begrip 'brief. Klanten verstaan hieronder een 
individueel bericht in leesbare vorm dat op verschillende manieren kan worden verzonden. Het 
bericht moet betrekking hebben op de persoonlijke of zakelijke belangen van de afzender en/of de 
geadresseerde. Met betrekking tot de samenstelling 'briefpost', waar ook drukwerk en pakjes onder 
vallen, verwijzen postadministraties vaak naar de UPU-definitiedie alle postale berichtenzendingen 
tot 2 kg omvat. 
Europese Conferentie van PTT-administraties. Hieronder vallen de postadministraties van alle Lid­
staten en die van de meeste andere Europese landen. De CEPT is tegenwoordig onderverdeeld in 
de CEPT-post en de CEPT-telecommunicatie. De postadministraties zijn thans in de CEPT-post 
vertegenwoordigd als exploitanten, maar er zijn aanwijzingen dat er een aparte CEPT-groep in het 
leven geroepen gaat worden om de regelgevende instanties in de postsector te vertegenwoordigen. 
- 278 -
Concessiediensten 
Diensten die een exploitant (bij postdiensten eigenlijk altijd de postadministratie) verplicht is te 
verlenen, in ruil waarvoor deze bepaalde bijzondere en uitsluitende rechten geniet. Deze rechten 
houden bijna altijd in dat de exploitant het alleenrecht heeft op de levering van de concessiediensten 
op het grondgebied waarop de concessie van toepassing is. 
Concessionaire tarieven 
Sommige klanten genieten lagere tarieven dan die welke normaal van toepassing zijn. Het verschil 
tussen deze tarieven is de korting. 
Kortingen worden meestal verleend op basis van geposte volumes en/of bespaarde kosten. Sommige 
lagere tarieven worden niet aangeboden vanwege bespaarde kosten, maar in verband met de inhoud 
van de zendingen - meestal gaat het daarbij om drukwerk (een ander voorbeeld wordt gevormd 
door de lagere tarieven voor verkiezingsmateriaal). Dergelijke lagere tarieven worden 
'concessionaire' of 'preferentiële' tarieven genoemd. 
Consolidatie 
In de terminologie van het vervoerswezen betekent consolidatie het groeperen van zendingen die 
van verschillende bronnen afkomstig zijn, teneinde deze daarna samen te verzenden. In het 
postwezen houdt consolidatie in dat zogeheten consolidatoren de post van verschillende klanten 
ophalen, samenvoegen en daarna doorgeven aan de voor de daaropvolgende fasen (vervoer en 
bestelling) gekozen exploitant. 
Consumenten 
Zie 'klanten' 
Direct-mail 
Een vorm van adverteren waarbij de reclameboodschap via de post direct naar de persoon die men 
wenst te bereiken wordt gestuurd. Direct-mail is daarmee bedoeld als een gerichtere manier van 
adverteren dan de andere kanalen. Er is thans sprake van een trend naar steeds sterker 
"gepersonaliseerde" (zie aldaar) direct-mail. Er bestaat echter ook een minder gerichte variant, 
ongeadresseerde post (zie aldaar). 
Direct-marketing 
Een algemene term die zowel het versturen van reclamemateriaal rechtstreeks naar de mensen thuis 
(of op kantoor) inhoudt als het rechtstreeks aan huis leveren van produkten; men spreekt ook wel 
van 'afstandsverkoop'. Derhalve vallen begrippen als direct-mail, telemarketing en 
postorderverkoop alle onder deze term. 
Documentenuitwisseling 
Een door gespecialiseerde particuliere exploitanten aangeboden dienst, waarbij klanten hun post 
rechtstreeks kunnen afgeven in de postbussen van andere deelnemers en eveneens de post die op 
dezelfde wijze door andere deelnemers daarin is gepost, uit hun eigen brievenbus ophalen. In 
sommige landen wisselen groepen van dergelijke documentenuitwisselingsdiensten ook post met 
elkaar uit. 
Drukwerk 
Zendingen waarvan de tekst steeds dezelfde is. Meestal worden hiermee publikaties (dagbladen, 
tijdschriften en boeken) aangeduid, maar soms wordt ook direct-mail daartoe gerekend. 
- 279 -
EDI 
Elektronische gegevensuitwisseling (Electronic Data Interchange). Dit is een elektronische manier 
om kwantitatieve informatie over te dragen. De gegevens moeten daartoe in een zeer strikt bepaald 
formaat worden ingevoerd. EDI is vooral interessant voor grote bedrijven die grote hoeveelheden 
kwantitatieve informatie uit te wisselen hebben. Daarom zal EDI een concurrent zijn voor de 
postdiensten op het gebied van de verzending van stukken zoals orders, facturen en dagafschriften. 
EDI kan ook worden ingezet door exploitanten van postdiensten voor de communicatie met hun 
klanten. 
Eindvergoedingen 
Het eindvergoedingenstelsel dient voor de verrekening tussen postadministraties in verband met de 
uitwisseling van internationale post. De uitgaande postadministratie ontvangt alle inkomsten (porti) 
van de klant, maar verrekent via de eindvergoedingen de kosten die met de bestelling verbonden 
zijn met de inkomende (ontvangende) postadministratie. 
Expresdiensten 
Deze diensten worden aangeboden door koeriersdiensten en expres-pakketdiensten (veel bedrijven 
combineren deze twee taken). Deze diensten, ook expres-bestellingsdiensten genoemd, omvatten de 
expresverzending van respectievelijk documenten en pakketten (deze laatste categorie betreft de 
verzending van goederen en wordt soms met 'non-document' aangeduid). Expresdiensten worden 
zowel door particuliere exploitanten als door openbare postadministraties aangeboden. Deze 
diensten zijn in kwalitatief opzicht duidelijk te onderscheiden van de gewone brief- of 
pakketpostdiensten (opmerking: zij zijn ook iets totaal anders dan de zogeheten 'lettre expres', zie 
aldaar). 
GATT/GATS 
De GATT (General Agreement on Tariffs and Trade, Algemene Overeenkomst betreffende tarieven 
en handel) is een wereldwijde multilaterale overeenkomst waarmee wordt gepoogd de 
belemmeringen voor de internationale handel te reduceren. Het is thans de bedoeling ook diensten 
daaronder te laten vallen, en de daartoe dienende kaderovereenkomst wordt de GATS genoemd 
(General Agreement on Trade in Services, Algemene Overeenkomst betreffende de handel in 
diensten). 
Gebruikers 
Zie 'klanten'. 
Geïndividualiseerd 
Deze term wordt in het Groenboek gebruikt om zakelijke of persoonlijke berichtenzendingen aan te 
duiden waarvan de tekst zodanig individueel van aard is dat het duidelijk een specifiek bericht aan 
de geadresseerde betreft. Onder geïndividualiseerde zendingen vallen bij voorbeeld zakelijke 
correspondentie, dagafschriften en facturen; drukwerk valt er niet onder. 
Gepersonaliseerd 
Deze term wordt in het Groenboek gebruikt in verband met direct-mailzendingen die tekst bevatten 
die meer bepaald op de geadresseerde van toepassing is (adres en aanhef), maar die niet volledig 
een specifiek bericht aan hem vormen, zodat de zending niet als geïndividualiseerd (zie aldaar) kan 
worden beschouwd. 
- 280 -
Groep van hoge ambtenaren voor postzaken 
Een raadgevend comité dat werd ingesteld teneinde de Commissie bij te staan bij het ontwikkelen 
van voorstellen voor de postsector in de Gemeenschap. Het voorstel deze groep op te richten werd 
gedaan door de Raad Telecommunicatie in september 1989; er zijn sinds december 1989 regelmatig 
bijeenkomsten geweest. Alle Lid-Staten zijn vertegenwoordigd. De groep wordt voorgezeten door 
de Commissie. 
Klanten 
Consumenten zijn (in de context van dit Groenboek) personen die van henzelf uitgaande zendingen 
per post verzenden; het totale volume postzendingen per consument zal waarschijnlijk vrij klein 
zijn. De categorie klanten omvat zowel consumenten als organisaties die (eveneens eigen) post 
verzenden; van organisaties kan worden verwacht dat zij een heel scala van volumes verzenden, 
van klein tot zeer groot. Met de term gebruikers worden zowel klanten die eigen post verzenden 
bedoeld als derden die post namens hun klanten ter post bezorgen; dergelijke exploitanten treden op 
als 'tussenpersoon' tussen de klant en de exploitant die de post bestelt (vaak de postadministratie). 
Kortingdiensten 
Voor sommige diensten (meestal voor publikaties) gelden gereduceerde tarieven. De 
bestellingstermijnen voor dergelijke diensten met korting zijn langer dan normaal. 
LC 
Van het Frans 'lettres et cartes' (brieven en briefkaarten). Een UPU-categorie waaronder brieven 
en briefkaarten vallen (en die dus drukwerk uitsluit, zie hiervoor onder 'AO'). Zij wordt door de 
postadministraties gebruikt ten behoeve van de indeling van postzendingen in het 
grensoverschrijdende postverkeer, en dtxir sommige postadministraties eveneens voor hun 
binnenlands postverkeer. 
Letter shop 
Deze term beschrijft de consolidatie- en postvoorbereidende activiteiten van sommige exploitanten. 
Meestal houdt dit verband met de produktie van direct-mail en overig drukwerk. Wanneer de te 
posten teksten gecreëerd en afgedrukt zijn, worden zij naar de letter-shop gezonden voor het 
verzendklaar maken. 
Lettre expres 
Een door de postadministraties aangeboden dienst: een brief die een bijzondere behandeling krijgt. 
Meestal gaat het om een versnelde behandeling (soms met een geld-terug-garantie wanneer de brief 
niet op tijd besteld is) en wordt de zending ingeschreven bij verzending en bij bestelling. 
Lokaal posten 
Het posten van grensoverschrijdende post in het land van bestemming, met gebruikmaking van de 
in dat land geldende voorwaarden en tarieven v<x>r binnenlandse post. Dit wordt in het Engels soms 
ook 'direct injection' genoemd. Deze handeling komt ook overeen met de laatste fase van A-B-B-
remailing. 
OCR 
Van het Engels 'Optical Character Retuler': een apparaat dat geschreven tekst aftast, de daarop 
voorkomende tekens kan herkennen en (in het geval van de postale exploitatie) deze kan omzetten 
in digitale codes die kunnen worden gebruikt voor het automatisch sorteren. 
- 281 -
Ongeadresseerde post 
Een vorm van direct-mail, waarbij reclamemateriaal ongeadresseerd wordt besteld op alle adressen 
in een door de adverteerder uitgekozen gebied. 
Ophaling 
Post kan op drie verschillende soorten lokaties worden opgehaald: bij de klant zelf (of bij een derde 
die hem daarin vertegenwoordigt), aan de loketten van postkantoren of uit langs de openbare weg 
opgestelde brievenbussen. Ophaling van post uit deze laatste wordt meestal 'lichting' genoemd. 
Pakket 
Een goederenzending voor bestelling op een bepaald adres. Er is technisch gesproken geen bovenste 
grenswaarde voor het gewicht, maar meestal wordt deze geacht 30 kg te bedragen (daarboven 
worden de zendingen meestal als palletzendingen verstuurd). 
Particuliere bestelling 
De bestelling door particuliere exploitanten van dagbladen en tijdschriften bij de abonnees. De 
uitgevers gaan hiervoor rechtstreeks met deze exploitanten contracten aan; op de zendingen is het 
volledige adres van de abonnee vermeld. 
Péréquation tarifaire 
Het toepassen van slechts een enkel tarief op een heel grondgebied. Er bestaat voor deze praktijk 
geen korte Nederlandse term, maar men spreekt in dit verband ook wel van de toepassing van een 
'eenheidstarief. 
Poste-restante 
Een vorm van dienstverlening die het de klant mogelijk maakt zijn post op een daartoe door hem 
aan te wijzen postkantoor te laten vasthouden. De klant kan dan zijn post zelf rechtstreeks bij dat 
postkantoor ophalen. 
Postkamer 
Een postkamer is een ten dienste van kantoorgebouwen of individuele bedrijven opererende 
facilitaire dienst. Onder de dienstverlening vallen het ophalen van de post en het verzendklaar 
maken en afgeven daarvan bij de ervoor verantwoordelijke postexploitanten (waaronder dus ook de 
postadministratie). Deze postkamerdiensten worden ook wel met 'facility management' aangeduid. 
Sommige postexploitanten beginnen op dit gebied hun diensten aan te bieden als in-huis opererende 
derde bij de organisaties waarvan de post uitgaat. Een dergelijke dienstverlening kan onderdeel 
uitmaken van een bredere betrokkenheid van de postadministraties bij het beheren van het hele 
prepostale proces bij grote klanten. 
Postorderverkoop 
De verkoop en levering van produkten bij klanten aan huis. Deze vorm van verk<x>p concurreert 
met de detailhandel. De postordersector is een grote gebruiker van brief- en pakketpostdiensten, 
maar is ook van zichzelf al van significant belang (genereert 0,5% van het BBP van de 
Gemeenschap). 
Postpakket 
Een goederenzending van minder dan 2 kg. Deze zendingen worden door de postadministraties en 
de UPU als briefpost beschouwd (want vallend binnen de AO-classificatie, zie aldaar). 
- 282 -
Prepostaal werk 
Prepostaal of postv(x>rbereidend werk omvat een reeks activiteiten van derden die optreden als 
tussenpersoon tussen de oorspronkelijke afzender van de post en de postadministratie. 
Postvoorbereiders werken dus met de goedkeuring van de postadministraties, waarmee zij meestal 
een contract hebben. 
De belangrijkste prepostale werkzaamheden bestaan uit het sorteren van post voorafgaand aan het 
posten (voorsorteren). Verder kunnen hieronder abonneelij sten beheer en het van enveloppen 
voorzien van postzendingen vallen. Al deze activiteiten, of een deel daarvan, kunnen ook door 
letter-shops worden uitgevoerd (zie aldaar). 
Remailing 
Een grensoverschrijdende briefpostdienst die door particuliere exploitanten wordt aangeb<xlen, 
meestal in samenwerking met een postadministratie. Er bestaan drie verschillende vormen van 
remailing. 
A-B-C-remailing houdt in dat de post in het land van de klant (A) wordt opgehaald, vervoerd naar 
een tweede land (B), waar het wordt gepost als internationale post om te worden doorgestuurd naar 
(en besteld in) een derde land (C). A-B-B-remailing houdt in dat de post wordt opgehaald in het 
land van de klant (A), vervoerd naar een tweede land (B), waar het tx>k wordt besteld bij de 
geadresseerde (B), meestal door de zendingen te posten bij de postadministratie aldaar. A-B-A-
remailing houdt in dat binnenlandse post uit het land van de klant (A) wordt vervoerd naar een 
tweede land (B), teneinde te worden teruggebracht naar de bestemming in het eerste land (A). 
Routering 
Het kiezen van de route en de wijze van vervoer voor het vervoer van zendingen tussen twee 
geografisch gescheiden lokaties. Wordt ook gezegd voor die combinatie van route en vervoerswijze 
zélf. 
Sorteren 
Sorteren is de handeling die ervoor zorgt dat de zendingen worden verdeeld in groepen die een 
zelfde bestemming hebben. Het eerste sorteerproces (sortering uitgaande post) brengt de zendingen 
bestemd voor een bepaalde stad of een bepaald gebied bijeen. De sortering binnenkomende post in 
het 'binnenkomend' kantoor verdeelt deze post in kleinere gebieden en wijst ze toe aan de persoon 
die voor de bestelling verantwoordelijk is. 
Stadspost 
Dit is een door particuliere exploitanten aangeboden dienst. Meestal wordt hiermee post bedoeld die 
in een stadsgebied wordt gepost voor bestelling binnen datzelfde gebied. Soms wordt deze term ook 
gebruikt voor het bestellingselement van grensoverschrijdend postverkeer, waarbij de post wordt 
besteld door een particuliere exploitant in plaats van door de postadministratie van het land van 
bestemming. 
Tariel'trappen 
De meeste postadministraties delen de post in verschillende tarieftrappen in. Voor de verschillende 
tarieftrappen gelden verschillende tarieven bij gelijk gewicht en gewoonlijk is het niveau van de 
dienstverlening ook niet hetzelfde. 
Sommige administraties delen in op basis van de inhoud van de postzendingen. Daarbij wordt 
onderscheid gemaakt tussen enerzijds brieven en briefkaarten en anderzijds drukwerk (en pakjes). 
- 283 -
Deze indelingen worden in de terminologie van de Wereldpostunie respectievelijk met LC (lettres et 
cartes) en AO (autres objets) aangeduid. 
Andere postadministraties hebben een indeling op basis van de door de klant gewenste snelheid. 
Deze indeling wordt aangeduid met first/second class of als 24/48-uurdienst. 
Telemarketing 
Het per telefoon verkopen van produkten. Sommige aspecten van deze vorm van verkoop zijn in 
sommige Lid-Staten wettelijk niet toegestaan. 
Telepost 
Telepost, of postale elektronische berichtenverzending, is een 'hybride' dienst die 
telecommunicatie- en postdiensten met elkaar combineert. Het bericht wordt (als tekst dan wel als 
een afbeelding) door middel van telecommunicatie verzonden naar een speciaal daarvoor gekozen 
punt, waar het op papier wordt afgedrukt ('hard copy'), van een envelop voorzien en geadresseerd. 
Daarmee wordt het bericht een postzending, die vervolgens kan worden besteld. 
Uitgaand 
Wordt gezegd van hetgeen betrekking heeft op de eerste fasen van de postale exploitatie. Hieronder 
vallen ophaling/lichting, sortering uitgaande post en verzending. 
Uitstclhare post 
Sommige postadministraties bieden een dienst aan waarbij klanten een bijzonder omvangrijke 
zending kunnen spreiden over een bepaalde periode, waarbij overeengekomen wordt op welke 
datum (of binnen welke periode) de post besteld moet zijn. Het gebruik van deze dienst betreft 
vooral direct-mail en hangt meestal samen met advertentiecampagnes waarbij ook andere media 
worden gebruikt. 
Uitwisselingskantoor 
Ook wel 'overslagpunt' genoemd. Een gespecialiseerd sorteercentrum waar de internationale post 
tussen postadministraties doorheen gaat. Er zijn zowel 'uitgaande' uitwisselingskantoren, die 
verantwoordelijk zijn voor de verzending van de post vanuit het land waar deze gepost werd, en 
'binnenkomende' uitwisselingskantoren, die verantwoordelijk zijn voor de ontvangst in het land van 
bestemming. Uitwisselingskantoren zijn gevestigd bij luchthavens voor luchtpost en bij zeehavens 
en kopstations voor de overige post. 
Universele dienstverlening 
De verplichte levering van postdiensten in heel het grondgebied waarop de verplichting van 
toepassing is. De verplichting houdt in dat er een ophalingsdienst moet zijn die toegang verschaft 
tot het netwerk van de postdiensten, evenals een bestellingsdienst voor alle adressen in het 
betreffende gebied. De universele dienstverlening moet ook betaalbaar en van goede kwaliteit zijn. 
Ook al kunnen er nog andere postdiensten zijn die in heel het grondgebied worden geleverd, in dit 
Groenboek wordt de term 'universele dienstverlening' alleen gebruikt vtx>r diensten waarvoor de 
verplichting tot universele verlening door de regelgever opgelegd is. 
UPU 
De UPU (Union Postale Universelle), in het Nederlands Wereldpostunie genoemd, is een orgaan 
van de Verenigde Naties dat regels opstelt voor het internationale postverkeer tussen 
- 284 -
postadministraties. Deze regels zijn vastgelegd in het Wereldpost verdrag, dat door de IJ PU in haar 
congressen (die om de vijl jaar plaatsvinden) telkens opnieuw wordt bevestigd. 
Verkeersstroom 
Om bedrijfstechnische redenen wordt de post verdeeld in verschillende 'stromen' die verder een 
aparte behandeling krijgen. Voorbeelden van dergelijke verkeersstromen zijn LC, AO,jir.st class-
post, second class-post en grensoverschrijdende post. 
Verplichte diensten 
Alle diensten waarvoor door de regelgevende instantie aan een exploitant de verplichting tot 
levering is opgelegd (ook wel 'opgedragen diensten' genoemd). Gewoonlijk moeten deze diensten 
worden aangeboden in het hele gebied dat wordt bestreken door de exploitant aan wie de 
verplichting is opgelegd, dat wil zeggen dat hij verplicht is tot een universele dienstverlening voor 
alle postzendingen die onder de definitie van de verplichte dienstverlening vallen. Sommige 
verplichte diensten zijn concessiediensten (de exploitant heelt dan het uitsluitende recht op de 
levering ervan), andere zijn niet-concessicdiensten en worden op de vrije markt geleverd. 
Vlakke zending (flat in het Engels) 
Een brief (of publikatie) in A4-formaat die vlak (ongevouwen) wordt verzonden. Men maakt dit 
onderscheid omdat de afmetingen het sorteerproces compliceren en daarmee duurder maken. 
Zelf' posten 
Daarmee wordt bedoeld het zelf ter post bezorgen van de eigen post. Al lijkt dit een zeer gewone 
handeling, toch brengt dit concept een aantal problemen ten aanzien van de regelgeving met zich 
mee, vooral voor contractgebruikers. De verschillende mogelijkheden voor het zelf ter post 
bezorgen bij een postadministratie zijn: lokaal posten; elders (op enige afstand) posten binnen 
hetzelfde land (bij voorbeeld in het kader van een contract); de post over de grens meenemen om 
deze bij de postadministratie aldaar ter post te bezorgen voor bestelling in datzelfde land; de post 
over de grens meenemen om deze bij de postadministratie aldaar ter post te bezorgen voor 
bestelling in een ander land, maar niet in het eigen land van de afzender; en, ten slotte, de post 
over de grens meenemen om deze bij de postadministratie aldaar ter post te bezorgen voor 
bestelling in het eigen land van de afzender (voor de laatste drie voorbeelden dient er ook nog op te 
worden gewezen dat het voor de regelgever verschil kan uitmaken of de betrokken landen al dan 
niet in de Gemeenschap liggen). 
Zelfhezorging 
Zelfde eigen post naar de bestemming brengen en bij de geadresseerde bestellen. Vanuit het 
standpunt van de regelgever kan het een verschil uitmaken of de bestemming al dan niet in 
hetzelfde land ligt (en wanneer de bestemming in een ander land ligt, kan het ook weer een verschil 
uitmaken voor de regelgever of de betrokken landen al dan niet in de Gemeenschap liggen). 

ISSN 0254-1513 
COM(91)476def. 
DOCUMENTEN 
NL 10 
Catalogusnummer: CB-CO-92-263-NL-C 
ISBN 92-77-45010-X 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg