•it -it 
if * COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 07.02.19% 
COM(95) 662 dei 
VERSLAG VAN DE COMMISSIE 
OVER DE UITVOERING VAN HET PROGRAMMA 
VOOR GRENSOVERSCHRIJDENDE SAMENWERKING TUSSEN 
DE GEMEENSCHAP EN DE LANDEN VAN MIDDEN- IN OOST-EUROPA 
IN 1994 

INHOUD 
Hoofdstuk 1. Achtergrond 
Inleiding 
Projecten in 1993 
Hoofdstuk 2. Beschrijving van het programma 
Inleiding 
Programma voor 1994: wettelijke grondslag en 
financieel kader 
Doelstellingen 
Begunstigde regio's 
In aanmerking komende maatregelen 
Hoofdstuk 3. Beheer van het CBC-programma 
Inleiding 
Gezamenlijke comités voor de programmering en 
het toezicht 
Institutionele uitvoeringsovereenkomsten 
Interregionale netwerken voor samenwerking 
Hoofdstuk 4. Overzicht van de landen- en sectoriële programma's 
Inleiding 
Landenprogramma's voor 1994 
-Albanië/Griekenland/Italiö 
-Bulgarije/Griekenland 
-Tsjechische Republiek/ Duitsland 
-Estland/Denemarken 
-Letland/Denemarken 
-Litouwen/Denemarken 
-Polen/Duitsland/Denemarken 
-Slovenië/Italië 
Sectoriële programma's voor 1994 
-Milieu 
-Multidisciplinair 
-Interregionale samenwerking 
Hoofdstuk 5. Conclusies 
Inleiding 
Bijlagen Financiering 
In aanmerk nu1, komende ai lies en icgio's 
Afstemming lussen IM IAKI ( 'IK ' en Inlcrreg 
Indicatieve meerjarenprogramma's 
Toekomstige samenwerking 
Bijlage 1 - Projecten betrefiende grensoverschrijdende 
samenwerking die in 1993 in het kader van 
PHARE zijn gefinancierd 
Bijlage 2 - Programma , voor grensoverschrijdende 
samenwerking, 1994 
Bijlage 3 - Programma voor 1994 - Maatregelen, 
projecten en kosten, ingedeeld naar land en 
sector 
Hoofdstuk 1: Achtergrond 
Inleiding 
1.1 Omdat de noodzaak wordt erkend van versterking van de samenwerking en van 
bevordering van de integratie van de grensregio's, en de effectiviteit van Interreg 
stimulerend werkt, is in 1994 binnen het algemene kader van PHARE een 
programma opgezet waarmee een bedrag van 150 miljoen ecu is gemoeid, dat tot 
doel heeft om in grensregio's van alle landen die begunstigd worden door PHARE 
en een gemeenschappelijke grens met Lid-Staten van de Europese Unie hebben, 
acties van structurele aard te financieren. Bij de uitvoering van deze acties heeft 
men rekening moeten houden met het structuurbeleid van de Gemeenschap, en in 
het bijzonder met Interreg II. 
1.2 In het kader van het PHARE-programma werden al vanaf 1992 maatregelen 
gefinancierd ter bevordering van grensoverschrijdende samenwerking tussen de 
EG en de landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE), met name om het 
grensverkeer tussen de Tsjechische Republiek en Duitsland, tussen Polen en 
Duitsland, en tussen Albanië en Griekenland te vergemakkelijken. De meeste van 
deze projecten sloten rechtstreeks aan bij projecten die deel uitmaakten van de 
Interreg-programma's van de betrokken Lid-Staten. 
1.3 Het ondersteunen van de samenwerking tussen de grensregio's van de Europese 
Unie en de LMOE is een belangrijk instrument om het integratieproces te 
vergemakkelijken. Door het uitwisselen van informatie en ervaringen tussen 
grensregio's en het gezamenlijk ondernemen van activiteiten op terreinen als 
vervoer, milieu, energie, telecommunicatie, handel en technologieoverdracht 
kunnen niet alleen de overgangsprocessen en de integratie met de EU worden 
ondersteund, maar kan ook een bijdrage worden geleverd aan de algemene 
economische ontwikkeling van de grensregio's. Bovendien biedt het nieuwe 
programma de LMOE de gelegenheid vertrouwd te raken met de mechanismen 
van de Structuurfondsen van de Gemeenschap. 
1.4 Het jaar 1994 moet in de praktijk worden gezien als een overgangsperiode tussen 
de start van het programma op betrekkelijk beperkte schaal en de volledige 
uitvoering van een meerjarenprogramma voor de periode 1995-99 voor alle 
grensregio's, dat volledig in overeenstemming is met Interreg II. 
Verdere opmerkingen betrefiende het jaar 1994: 
• de wettelijke en institutionele regels voor het programma moesten worden 
vastgesteld 
• de uitvoeringsovereenkomsten moesten worden getest 
• medelinancieringsfondsen van Interreg waren nog niet beschikbaar 
• de grensregio's waren niet formeel vastgesteld 
• om te voorzien in de specifieke behoeften van de Baltische staten en 
Albanië werden voor het eerst grenzen over zee in het programma 
opgenomen 
1.5 In overleg met de Commissie stelden de begunstigde landen een volledig 
programma vast van specifieke projecten; financieringsvoorstellen werden 
voorbereid voor alle in aanmerking komende grensregio's en goedgekeurd door 
het Beheerscomité van PHARE, waarna de Commissiebesluiten werden genomen. 
Deze projecten bevinden zich nu in de uitvoeringsfase. 
1.6 In het eerste hoofdstuk van dit verslag over het ('BC-programma voor 1994 
worden de ervaringen geschetst die zijn opgedaan bij hel programma van 1993. 
Uit dit laatste programma konden een aantal lessen worden getrokken voor het 
onderhavige programma. In de daaropvolgende hoofdstukken wordt vervolgens 
een beschrijving gegeven van de wijze waarop het programma voor 1994 zijn 
beslag heeft gekregen, wordt het beheer ervan geschetst, wordt een overzicht 
gegeven van de programma's van elk partnerland, en worden enkele conclusies 
getrokken voor de komende jaren. 
Projecten in 1993 
1.7 In zijn commentaar op de begroting voor 1993 deed het Europees Parlement het 
verzoek om maximaal 15 miljoen ecu van de begroting van het PHARE-
programma (B7-600) te reserveren voor grensoverschrijdende samenwerking 
tussen de EU en de LMOE, en minimaal 5 miljoen ecu voor een soortgelijke 
samenwerking tussen de LMOE onderling. Dit verzoek van het Parlement was 
gebaseerd op de positieve resultaten van het communautair initiatief Interreg, dat 
gericht is op samenwerking over de nationale grenzen van de EU heen. 
1.8 Begin 1993 gingen de diensten van de Commissie (DG I in nauwe samenwerking 
met DG XVI) van start met het vaststellen van projecten. Tijdens dit proces 
werden de eerste projectvoorstellen van de Lid-Staten in ontvangst genomen, die 
vervolgens met de LMOE werden besproken tijdens het opstellen van het 
PHARE-programma. Een aantal van deze projecten werd geselecteerd, samen met 
de door de LMOE voorgestelde projecten, met als resultaat dat eind 1993 
ongeveer 14 miljoen ecu was gereserveerd voor projecten betreffende 
grensoverschrijdende samenwerking tussen Albanië, Bulgarije, de Tsjechische 
Republiek, Polen en de respectieve Lid-Staten van de Gemeenschap die aan deze 
landen grenzen, en meer dan 40 miljoen ecu voor grensoverschrijdende initiatieven 
tussen de LMOE. Beide groepen projecten hadden voornamelijk betrekking op de 
infrastructuur (grensverkeer) en het milieu. De meeste LMOE/EU-initiatieven 
sloten rechtstreeks aan bij projecten die deel uitmaakten van Interreg I. 
1.9 Tijdens het vaststellen en opstarten van de grensoverschrijdende initiatieven werd 
een aantal beleids- en uitvoeringskwesties ter sprake gebracht. De LMOE stonden 
aanvankelijk aarzelend tegenover projectvoorstellen die gericht waren op gebieden 
die grenzen aan Lid-Staten van de Gemeenschap, omdat deze regio's in 
verhouding tot andere grensregio's in hun land toch al in een betere economische 
en sociale positie verkeerden. De andere grensregio's hadden volgens hen meer 
behoefte aan steun. Hoewel er bij verschillende gelegenheden, en binnen het kader 
van Interreg I, op lokaal en regionaal niveau contacten waren tussen een Lid-Staat 
en een land in Midden- of Oost-Europa, waren er weinig aanwijzingen dat deze 
contacten hun weerslag vonden in de plannen en doelstellingen van afdelingen van 
de centrale regering die te maken hadden met PHARE. De activiteiten op het 
gebied van grensoverschrijdende samenwerking moesten ertoe bijdragen dat de 
communicatie tussen de regio's en het bestuurlijke en politieke centrum van de 
LMOE bij het opstellen van PHARE-programma's verbeterde. 
1.10 De ervaringen die zijn opgedaan in 1993 hebben geleerd dat met behulp van een 
goede coördinatie en nauwe samenwerking, grensoverschrijdende initiatieven, 
voornamelijk mei betrekking tot het verbeteren van het grensverkeer, zowel tussen 
de LMOE en de betrokken Lid-Staat van de EU, als lussen de LMOE onderling, 
met succes kunnen worden opgezet en uitgevoerd. Het programma in zijn 
algemeenheid zal van nut zijn voor het opdoen van ervaring ten aanzien van het 
opzetten en uitvoeren van soortgelijke acties waarbij twee communautaire 
steunprogramma's zijn betrokken. 
Hoofdstuk 2. Beschrijving van het programma 
Inleiding 
2.1 1994 moet worden gezien als een overgangsjaar. In de eerste plaats omdat dit het 
eerste jaar is waarin het programma operationeel is, de wettelijke en institutionele 
regels zijn vastgesteld en de uitvoeringsovereenkomsten zijn getest. In de tweede 
plaats omdat de medefinancieringsfondsen, in het bijzonder van Interreg, tijdens 
het eerste jaar nog niet beschikbaar zijn. Het vaststellen van projecten die in de 
strikte zin van het woord worden medegefinancierd, is daarom moeilijk. Het jaar 
1994 vormt ook een overgangsfase in de ontwikkeling van het Programma voor 
Grensoverschrijdende Samenwerking, waarna het in 1995 op basis van een 
meerjarenplan volledig zal worden uitgewerkt, in samenhang met en 
medegefinancierd door Interreg. 
2.2 Hoewel het programma van start ging onder ongunstige omstandigheden, zijn een 
aantal beduidende resultaten geboekt. Belangrijke programma's zijn vastgesteld 
voor elk van de begunstigde landen en de uitvoeringsfase is van start gegaan; voor 
elke grensregio zijn gezamenlijke procedures ingesteld voor de programmering en 
het toezicht; de Baltische staten zijn voor het eerst in het programma opgenomen; 
en in het kader van horizontale maatregelen zoals ECOS en OUVERTURE, zijn 
voor het eerst fondsen beschikbaar gesteld voor de LMOE. Een van de 
belangrijkste verdiensten van het programma is dat het partnerlanden heeft 
aangespoord om gezamenlijk grensoverschrijdende netwerken en projecten op te 
zetten, die in het belang zijn van de plaatselijke bevolking, die door de eeuwen 
heen te lijden heeft gehad onder haar relatieve isolement binnen de nationale 
economieën. Het programma heeft derhalve kunnen bijdragen aan het vergroten 
van het wederzijdse vertrouwen, het verbeteren van de dialoog en het intensiveren 
van de contacten tussen landen en volkeren 
Programma voor 1994: wettelijke grondslag en financieel kader 
2.3 Verordening (EG) nr. 1628/94 van de Commissie van 4 juli 1994 betreffende de 
uitvoering van een programma voor grensoverschrijdende samenwerking tussen 
landen van Midden- en Oost-Europa en de Lid-Staten van de Gemeenschap in het 
kader van het PHARE-programma, voorziet in de regels voor financieringsacties 
van structurele aard in grensregio's van bepaalde LMOE die een grens met de 
Gemeenschap delen, met inachtneming van het structuurbeleid van de 
Gemeenschap en in het bijzonder van Interreg II. 
2.4 Omdat de noodzaak van versterking van de samenwerking en van bevordering van 
de integratie van de LMOE en de EU wordt erkend, en men geïnspireerd is 
geraakt door het Interreg-programma, is in de communautaire begroting voor 
1994 een nieuwe begrotingslijn opgenomen (B7-6I2) Hierin is een bedrag van 
150 miljoen ecu gereserveerd voor het bevorderen van acties in de grensregio's 
van de LMOE, acties die moeten worden gecoördineerd met de Interreg-program-
ma's die in de Lid-Staten van de Gemeenschap worden uitgevoerd. Deze nieuwe 
begrotingslijn voorziet in het bijzonder in medefinanciering van projecten die 
samenhangen met maatregelen die gesteund worden in het kader van het 
communautair Interreg-initiatief 
Doelstellingen 
2.5 De belangrijkste doelstellingen van het CBC-programma zijn: 
• het verlenen van bijstand aan grensregio's van de in aanmerking komende 
LMOE bij het oplossen van specifieke ontwikkelingsproblemen die 
voortvloeien uit hun relatieve isolement in de nationale economie, in het 
belang van de lokale bevolking en op een wijze die verenigbaar is met de 
bescherming van het milieu; 
• het bevorderen van de vorming en ontwikkeling van netwerken voor 
samenwerking aan weerszijden van deze grenzen, en het aanknopen van 
banden tussen deze netwerken en meer algemene netwerken van de 
Gemeenschap; 
• het voorkomen van al te grote verschillen in levensstandaard en groei aan 
de buitengrenzen van de EU; 
• de samenwerking tussen de grensregio's van de EU en de LMOE 
bevordert de omschakeling in de LMOE en hun toenadering tot de EU in 
aanzienlijke mate. 
Dit programma zal tevens bijdragen aan de totstandkoming van het 
Stabiliteitspact. 
Begunstigde regio's 
2.6 In 1994 waren alle LMOE die in aanmerking kwamen voor steun in het kader van 
het CBC-programma, landen die profiteerden van het PHARE-programma en een 
gemeenschappelijke grens hadden met de EU, te weten: Albanië, Bulgarije, de 
Tsjechische Republiek, Estland, Letland, Litouwen, Polen en Slovenië. Na de 
toetreding van Oostenrijk tot de EU, begin 1995, zijn ook Hongarije en de 
Slowaakse Republiek hiervoor in aanmerking gekomen. De in aanmerking 
komende grensregio's worden genoemd in Fig. 1. 
2.7 De begunstigde grensregio's zijn vastgesteld door de regeringen van de betrokken 
landen, in samenwerking met de Europese Commissie. Bij het vaststellen van deze 
grensregio's is rekening gehouden met de noodzaak tot consistentie tussen het 
onderhavige programma en Interreg II. De nadruk is daarbij gelegd op de 
grensoverschrijdende effecten van de betrefiende maatregelen. De regio's binnen 
de LMOE die in aanmerking komen voor steun, zijn in principe grensregio's. Dit 
programma kan echter ook projecten omvatten die samengaan met andere 
maatregelen die worden gefinancierd uit de Structuurfondsen, zoals ECOS en 
OUVERTURE. De bescheiden steun die middels deze maatregelen kan worden 
verleend, is van toepassing op alle landen die in aanmerking komen voor PHARE-
steun, en is niet beperkt tot grensregio's. 
In aanmerking komende maatregelen 
2.8 De verordening betreffende het Programma voor Grensoverschrijdende 
Samenwerking, die gebaseerd is op de richtlijnen voor Interreg, bepaalt dat een 
groot aantal brede maatregelen kan worden ondersteund. Artikel 5 van de 
verordening bepaalt dat in het kader van dit programma onder meer de volgende 
acties kunnen worden gefinancierd: 
• het terugdringen van bestuurlijke en institutionele obstakels voor het vrije 
verkeer van personen, produkten en diensten over de grens; 
• verbetering van de infrastructuur, inzonderheid van de faciliteiten voor 
communicatie en de plaatselijke levering van water, gas en elektriciteit, een 
en ander ten voordele van de grensregio's; 
• afvalbeheer, milieubeheer en het voorkomen van milieuverontreiniging, 
waaronder de aanpak van problemen die worden versterkt door de 
nabijheid van buitengrenzen; 
• bevordering van het toerisme; 
• maatregelen op het gebied van landbouw en plattelandsontwikkeling, met 
speciale aandacht voor het vergemakkelijken van grensoverschrijdende 
samenwerkingsprojecten; 
• maatregelen ter bevordering van de samenwerking op het gebied van de 
gezondheidszorg, met name het op grensoverschrijdende basis delen van de 
middelen en faciliteiten; 
• maatregelen op het gebied van energie, telecommunicatie en vervoer, ter 
versterking van de ontwikkeling van transeuropese netwerken, in 
overeenstemming met de beleidsvoornemens van de Commissie; 
• het ontwikkelen of aanbrengen van faciliteiten en middelen om de 
informatiebron en communicatie tussen de grensregio's te verbeteren, met 
inbegrip van steun voor grensoverschrijdende radio, televisie, kranten en 
andere media. 
Bovendien zouden de volgende aelies eveneens in hel kadei van dil 
programma kunnen worden gelinancieid, vooi /.over zij uitsluilend 
betrekking hebben op grensoverschrijdende samenwerking: 
• bevordering van samenwerking tussen bedrijven, ontwikkeling van het 
bedrijfsleven, financiële samenwerking en samenwerking tussen instellingen 
die het bedrijfsleven vertegenwoordigen (bij voorbeeld Kamers van 
Koophandel); 
• investeringssteun en verstrekking van ondersteunende diensten en 
faciliteiten, met name ten behoeve van de overdracht van technologie en 
het op de markt brengen van kleine en middelgrote ondernemingen; 
• maatregelen op het gebied van scholing en werkgelegenheid. 
2.9 In praktijk zijn de acties in 1994 als gevolg van de verschillende 
onlwikkelingsniveau's aan weerszijden van de grens voornamelijk gericht geweest 
op het vervoer en het milieu, en in veel geringere mate op de energie- en 
telecommunicatiesector en de sociale sectoren. I loewel maatregelen op het gebied 
van vervoer en milieu ook de komende paar jaren nog voorrang zullen krijgen, 
wordt beoogd de verscheidenheid aan maatregelen geleidelijk te vergroten, met 
name door het starten van economische en sociale activiteiten. 
10 
Hoofdstuk 3. Beheer van het CBC-programma 
Inleiding 
3.1 In artikel 9 van verordening 1628/94 wordt bepaald dat steun in het kader van het 
Programma voor Grensoverschrijdende Samenwerking moet worden verleend 
door de Commissie, in overeenstemming met de gebruikelijke procedure die op 
steunverlening aan Midden- en Oost-Europa van toepassing is (EG nr. 3906/89). 
Gedurende 1994 werden de standaardbepalingen van PHARE toegepast. 
Aangezien Interreg II nog niet operationeel was, was het uitsluitend mogelijk het 
CBC-programma te beheren, met inachtneming van de algemene uitgangspunten 
van Interreg II 
3.2 Voor 1995 wordt beoogd de twee programma's aan weerszijden van de 
LMOE/EU-grens tot eikaars spiegelbeeld te maken. Vanaf 1995 wordt middels het 
administratieve systeem dat is opgezet door de partnerlanden, een belangrijk 
element van gezamenlijk beheer ingevoerd. Het vaststellen van het programma en 
het bewaken van de uitvoering ervan gebeurt gezamenlijk, waarbij op elkaar 
afgestemde meerjarenprogramma's worden geformuleerd waarin de afspraken 
inzake medefinanciering worden vastgelegd. 
Gezamenlijke comités voor de programmering en het toezicht 
3.3 Uit artikel 7 van de PHARE/CBC-verordening valt af te leiden dat de instelling 
van gezamenlijke comités voor de programmering en het toezicht (JPMC) voor elk 
van de grensregio's, wordt beschouwd als het belangrijkste instrument voor 
coördinatie. Voor de meeste regio's die zijn opgenomen in het CBC-programma 
werden in 1994 JPMC's ingesteld. Dat gebeurde middels coördinerende structuren 
die al bestonden vóór de JPMC's, middels bestaande bilaterale netwerken, of 
middels nieuwe afspraken. Bij het opstellen van de programma's door de JPMC's 
waren vertegenwoordigers van de Commissie aanwezig, waardoor deze 
activiteiten een trilateraal karakter kregen. De JPMC's hebben zowel beleidstaken 
als uitvoerende taken. Ze zullen het belangrijkste forum zijn voor het gezamenlijk 
opzetten van activiteiten die in het kader van het CBC-programma worden 
uitgevoerd en zullen de uitvoering van deze activiteiten bewaken en coördineren. 
3.4 De Comités zijn samengesteld uit vertegenwoordigers van het centrale overheids­
orgaan dat verantwoordelijk is voor Interreg en PHARE-CBC, uit 
vertegenwoordigers van de sectoriële departementen of bureau's die belast zijn met 
belangrijke maatregelen/projecten in het programma, en uit vertegenwoordigers 
van de regionale/lokale overheidsorganen in de grensregio's. 
3.5 Bij het opstellen en goedkeuren van projecten voor 1994 werd de hieronder 
genoemde procedure gevolgd. 
i) De regeringen van de betrokken LMOE weiden ervan op de hoogte 
gesteld dat het CBC-programma operationeel zou worden en werd 
11 
gevraagd de overheidsorganen aan te wijzen die verantwoordelijk zouden 
zijn voor het programma; 
ii) deze overheidsorganen werden uitgenodigd zich voor project-ideeën in 
contact te stellen met nationale en regionale autoriteiten in elk van de 
LMOE, daarbij gebruikmakend van bestaande of nieuwe consultatiemecha­
nismen tussen lokale, regionale en nationale bestuurders; 
iii) de trilaterale Comités formuleerden aanbevelingen, die middels het 
relevante overheidsorgaan van de betrokken LMOE aan de Commissie 
werden overhandigd; 
iv) de Commissie legde voor elke grens tussen de EU en de LMOE een 
financieringsvoorstel ter goedkeuring voor aan het Beheerscomité van 
PHARE, waarna de relevante beslissingen weiden genomen; 
v) tot slot werd tussen de Commissie en de betrokken LMOE 
overeenstemming bereikt over de Financieringsnota en het Memorandum 
van Overeenstemming. 
Institutionele uitvoeringsovereenkomsten 
3.6 De algemene verantwoordelijkheid voor de coördinatie en het financieel beheer 
voor elk programma ligt bij de uitvoerende autoriteit, te weten: de benoemde 
autoriteit of het benoemde bestuursorgaan in elk van de LMOE. De uitvoerende 
autoriteit benoemt de ordonnateur voor het project, die de verantwoordelijkheid 
draagt voor het doen van aanbestedingen en bevoegd is contracten te tekenen en 
betalingen te gelasten. Teneinde de uitvoering te vergemakkelijken zijn nu bij elk 
van de aangewezen bestuursorganen afdelingen voor projectbeheer ingesteld. 
Interregionale netwerken voor samenwerking 
3.7 Interregionale samenwerking vormt binnen de EU een belangrijke en succesvolle 
activiteit en wordt middels een aantal EU-programma's gesteund. De EU heeft 
verder steun verleend aan interregionale activiteiten waarbij partnerlanden uit de 
EU en Midden- en Oost-Europa samenwerkten. Een goed functionerend 
programma van deze aard is ECOS/OUVERTURE, dat op lokaal en regionaal 
niveau de interregionale samenwerking tussen de LMOE en de landen van de 
Gemeenschap heeft bevorderd en gesteund. Dit programma beslaat verschillende 
onderwerpen en is onder meer gebruikt voor samenwerking bij de ontwikkeling 
van de economie en het bedrijfsleven, de stedelijke en regionale democratie, de 
stedelijke dienstverlening en bij milieukwesties. 
3.8 Ofschoon bij projecten die door de EU in het kader van ECOS/OUVERTURE 
worden gesteund minimaal één LMOE-partner betrokken moet zijn, was tot 1994 
uitsluitend financiële steun beschikbaar voor Lid-Staten van de Gemeenschap. Dit 
12 
was een grool nadeel voor de deelnemende LMOE. In I*>v> J werd 2 miljoen ecu 
van de PHARE-begroting gereserveerd voor steun aan de ECOS/OUVERTURE-
programma's, teneinde de volledige deelname van Midden- en Oosteuropese 
partnerlanden mogelijk te maken. 
13 
Hoofdstuk 4. Overzicht van de landen- en sectoriële programma's 
Inleiding 
4.1 In juli 1994 bracht hel Beheerscomité vim PHARE een positief advies uit over een 
reeks CBC-programma's voor Polen, de Tsjechische Republiek, Slovenië, Albanië 
en Bulgarije. Op een later tijdstip zijn ook programma's goedgekeurd voor de 
Baltische staten, i.e. Letland, Litouwen en Estland. I let is voor het eerst dat de 
Baltische staten zijn opgenomen in grensoverschrijdende programma's. Daarnaast 
is ook een klein programma goedgekeurd voor Polen met betrekking tot 
Denemarken, alsmede drie sectoriële programma's, één met een multidisciplinair 
karakter en twee op het gebied van respectievelijk milieu en interregionale 
samenwerking. De wijze waarop het bedrag van 150 miljoen ecu dat is 
gereserveerd voor de bevordering van grensoverschrijdende activiteiten over de 
programma's is verdeeld, wordt getoond in Bijlage 2. 
Programma's voor 1994 
4.2 De begunstigde regeringen van de LMOE hebben in overleg met de Commissie 
specifieke projecten vastgesteld voor het programma van 1994. Voor alle in 
aanmerking komende grensregio's zijn fmancieringsvooi stellen voorbereid, die 
vervolgens zijn goedgekeurd door het Beheerscomité van PHARE. Hieronder 
volgt een beschrijving van elk landen- en sectorieel programma Een volledige 
opsomming van alle projecten en de daaraan verbonden kosten wordt gegeven in 
Bijlage 3. 
4.3 De totale kosten die met de projecten zijn gemoeid die in het kader van dit 
programma worden gefinancierd, belopen bijna 350 miljoen ecu. Overeenkomstig 
de verordeningen wordt medefinanciering verstrekt door Lid-Staten van de 
Europese Unie en LMOE, alsmede door internationale financiële instellingen en 
andere particuliere en overheidsinstanties. Evenals bij het programma voor 1993, 
komt het grootste deel van de uitgaven - bijna 90 miljoen ecu van de EU-bijdrage -
nog steeds voor rekening van projecten ten behoeve van de vervoerinfrastructuur. 
Het op een na grootste deel, bijna 35 miljoen ecu, wordt uitgegeven voor 
milieuprojecten. (Zie Bijlage 2, tabel 2). 
ALBANII:/(;UII:KI<:NLANI)/HALIK 
Het Programma voor Grensoverschrijdende Samenwerking is met name van 
belang voor de Albanese regering, omdat het een verdere gelegenheid biedt 
Albanië na een lange periode van isolement open te stellen en nauwere banden aan 
te knopen met de EU. Een van de belangrijkste doelstellingen die de regering met 
haar economisch hervormingsprogramma nastreeft, is iets te doen aan de 
dringende behoefte aan investeringen waarmee de slechte infrastructuur van het 
land kan worden verbeterd. De Albanese en Griekse regering hebben het belang 
14 
erkend van de ontwikkeling van transeuropese netwerken. De zeeverbindingen met 
Italië worden gezien als èen essentieel onderdeel van deze netwerken. Door zijn 
eigen netwerk te verbeteren, draagt Albanië er mogelijkerwijs tevens toe bij dat de 
verbindingen van Griekenland met de rest van de Europese Unie worden 
verbeterd. Het Albanese programma voor 1994 richt zich derhalve op de 
vervoerinfrastructuur, in het bijzonder het wegennet dat Albanië en Griekenland 
met elkaar verbindt. 
•• Gezien de kleine omvang van het land komt Albanië in zijn geheel in 
aanmerking voor dit programma. Feitelijk zijn de voorgestelde maatregelen 
in 1994 echter geconcentreerd in administratieve regio's die direct grenzen 
aan Griekenland of in de onmiddellijke nabijheid van die regio's, en in 
administratieve regio's bij de zeegrens. 
De specifieke doelstellingen van het programma van de Albanese regering zijn: 
• het verbeteren van de transportverbindingen tussen Griekenland, Albanië 
en Italië en, als gevolg daarvan, tussen Griekenland en de rest van de 
Europese Unie; 
• het oplossen van knelpunten aan grensovergangen met Griekenland, 
teneinde wachttijden te verminderen en de aanzienlijk toegenomen 
verkeersstroom te verbeteren. 
• Er staan zes projecten gepland, die een totale EU-bijdrage van 20 miljoen 
ecu vereisen. De verwachting is dat met name het verbeteren van de weg 
tussen Durrës en Roghozine de toegang tot Italië en de rest van Europa zal 
vergemakkelijken. 
De maatregelen die in het kader van het CBC-programma voor 1994 moeten 
worden gefinancierd, werden vastgesteld na uitvoerig overleg tussen de Albanese 
en Griekse autoriteiten, waaronder ook een vergadering van een gezamenlijk 
comité voor de programmering, die aan het eigenlijke overleg voorafging. 
Daarnaast waren er contacten tussen Albanese en Italiaanse autoriteiten. Ook met 
de Wereldbank en de EIB vond uitgebreid overleg plaats over projecten met een 
hoge prioriteit. 
Deze gesprekken vormen een eerste stap in de richting van een uitvoerig overleg 
tussen Albanië en de aangrenzende landen van de EU, ter voorbereiding van acties 
die hun beslag moeten krijgen in de periode 1995-99. Tot de gebieden waarop in 
de toekomst kan worden samengewerkt, behoren de ontwikkeling en het herstel 
van de vervoerinfrastructuur, het verstrekken van transportgelegenheid, de 
douanesector, toerisme, watervoorziening, en beheer en ontwikkeling van het 
menselijk potentieel. 
15 
Het regionaal programma van PHARE voor het jaar 1993 voorziet in middelen ter 
verbetering van de grensovergang bij Kakavia/Ktismata, tussen Albanië en 
Griekenland. 
BULGARIJE/GRIEKENLAND 
De Bulgaarse regering hecht groot belang aan een betere samenwerking tussen de 
grensregio's van Bulgarije en Griekenland. In 1993 werd een plan opgesteld voor 
de ontwikkeling en promotie van de aan Griekenland grenzende regio's. Dit plan 
vormt één onderdeel van een meer algemeen programma om te komen tot 
nauwere banden met de EU. Er wordt derhalve veel belang gehecht aan het 
terugdringen van de obstakels voor het vrije verkeer van personen, produkten en 
diensten over de grens met Griekenland. Dit is terug te vinden in het Bulgaarse 
Programma voor Grensoverschrijdende Samenwerking voor hel jaar 1994. De 
doelstellingen van dit programma waren: 
• het oplossen van knelpunten aan grensovergangen met Griekenland, 
teneinde de wachttijden te verminderen en de verkeersstromen te 
verbeteren; 
• het verbeteren van de energievoorziening en het gezamenlijk beheer over 
energienetwerken; 
• het leveren van een bijdrage aan een grotere nucleaire veiligheid in de 
regio; 
• de ontwikkeling van faciliteiten op het gebied van telecommunicatie; 
• de verbetering van waterzuivering en drinkwatervoorziening. 
Hel programma voor Bulgarije, dat een totale communautaire bijdrage van 25 
miljoen ecu vereist, bestond uil tien projecten, verdeeld over vier maatregelen: 
• bervca3t)etetwee/anpiejeciÉ^evxassx]JEienhïg ervèidlegaxarnenlajk bafaegF o\oi 
spoorverbindingen; 
• energie: drie projecten, gericht op verbetering van de energievoorziening, 
het gezamenlijk beheer over energienetwerken, en verbetering van de 
nucleaire veiligheid; 
• milieu: tot de projecten die op dit terrein worden uitgevoerd, behoren de 
bouw van afvalwaterzuiveringsinstallaties en een onderzoek naar 
rivierbescherming; 
• telecommunicatie: een project waarbij door middel van vezeloptische kabel 
een nieuwe tclccommunicaticverbinding wordt aangelegd; 
16 
In het kader van het programma voor 1994 komen drie deelregio's in aanmerking 
voor steun, te weten: Pirin, inclusief delen van de Struma- en Mesta-valleien; 
Rhodopes (centraal en oost); en Maritsa. Gezien de grensoverschrijdende effecten 
van maatregelen ter verbetering van de nucleaire veiligheid, was verder ook de 
regio Kozloduy in hel programma opgenomen. 
TSJECHISCHE REPUBLIEK/DUITSLAND 
In het kader van het CBC-programma voor de Tsjechische Republiek worden 
acties medegefinancierd die van staicturele aard zijn en die hun beslag krijgen in 
de regio's van Noord- en West-Bohemen die een gemeenschappelijke grens hebben 
met de Bondsrepubliek Duitsland. De EU levert een bijdrage van 25 miljoen ecu 
aan dit programma. 
Dit programma beoogt middels het bevorderen van grensoverschrijdende 
samenwerking tussen de Tsjechische Republiek en Duitsland bij te dragen aan het 
integratieproces dat krachtens de Europa-Overeenkomsten op gang is gekomen. 
Het programma voor 1994 is speciaal gericht op investeringsprojecten ter 
verbetering van het milieu en de vervoerinfrastructuur. De maatregelen in het 
kader hiervan beogen een verbetering van de water- en luchtkwaliteit in de regio's 
die grenzen aan Duitsland en herstel van wegen en spoorlijnen bij 
grensovergangen. 
ESTLAND/DENEMARKEN 
Uit de ondertekening, medio 1994, van de Overeenkomst inzake Handel en 
Samenwerking, blijkt het streven van de Estlandse regering om nauwe banden aan 
te gaan met de EU en haar Lid-Staten. Banden met Denemarken zijn aangeknoopt 
middels de Overeenkomst voor Ontwikkeling van Economische, Industriële en 
Technische Samenwerking van 1992. Voor beide landen vormt bescherming van 
het milieu van de Oostzee een van de belangrijkste grensoverschrijdende kwesties. 
De internationale financiële instellingen zijn zeer betrokken bij de financiering van 
milieuprojecten gericht op vermindering van de vervuiling van de Oostzee. 
De doelstellingen van het Programma voor Grensoverschrijdende Samenwerking 
in Estland zijn het verschaffen van praktische maatregelen ter bescherming van het 
milieu en ter bevordering van de samenwerking tussen Denemarken en Estland ten 
aanzien van institutionele ontwikkeling op het gebied van de sociale zekerheid. Het 
programma voor 1994 bestaat uit drie projecten: twee milieuprojecten, die 
respectievelijk het beheer van gevaarlijk afval en de zuivering van verontreinigd 
water betreffen, en de ontwikkeling van een nieuwe veelomvattende aanpak van de 
ouderenzorg, gebaseerd op Deense ervaringen. Dit programma vereist een 
communautaire bijdrage van 3 miljoen ecu. 
17 
Het programma voor 1994 heeft hoofdzakelijk betrekking op de grensregio 
Saaremaa. 
LETLAND/DENEMARKEN 
De Letlandse regering hecht grote waarde aan de samenwerking tussen de landen 
rond de Oostzee. Haar programma, opgesteld in nauwe samenwerking met de 
Deense autoriteiten, geeft een hoge prioriteit aan projecten voor de verbetering 
van het milieu in het gebied rond de zeegrens tussen Letland en Denemarken. Het 
ontwikkelingsplan voor het grensgebied tussen Letland en Denemarken komt 
voort uit de strategische milieudoelen van de Letlandse regering en de behoefte tot 
het aangaan van nauwere betrekkingen met de EU. 
De onmiddellijke doelstellingen van het Programma voor Grensoverschrijdende 
Samenwerking in Letland zijn vermindering van de milieuverontreiniging en 
vergroting van het publiek bewustzijn over milieuproblemen. Deze doelen zijn 
terug te vinden in het programma voor 1994, dat is opgebouwd uit drie milieu­
projecten, die een EU-bijdrage van 3 miljoen ecu vereisen. De projecten die daarin 
worden genoemd hebben betrekking op afvalwaterzuivering, afvalverwerking, en 
steunverlening aan een media-instelling om bij te dragen aan vergroting van het 
publieke bewustzijn over milieukwesties. Het gezamenlijk comité voor de 
programmering en het toezicht dat is ingesteld voor het programma, keurde de 
projecten goed. 
De regio's die in 1994 uit hoofde van dit programma in aanmerking kwamen voor 
steun, waren Liepaja, Ventspils, Jurmala en Riga. Naar verwachting kan het 
programma in 1995 worden uitgebreid tot andere regio's. 
LITOUWEN/DENEMARKEN 
Litouwen wil op de lange termijn profiteren van zijn strategische ligging en een rol 
spelen bij de integratie van transportdiensten tussen West-Europa, de Baltische 
Staten en het GOS - waardoor Litouwen wordt aangesloten op het Europese 
transportstelsel. De vervoersector heeft in het Programma voor de Economische 
Ontwikkeling van Litouwen een hoge prioriteit. Voor een reeks van acties in de 
vervoersector zijn al PHARE-middelen beschikbaar gesteld, onder meer voor het 
opstellen van een algemeen havenplan voor Klaipeda, de enige ijsvrije haven van 
het land. De internationale financiële instellingen (Wereldbank, EIB en EBWO) 
zijn bijzonder actief ten aanzien van steunverlening voor de ontwikkeling van deze 
haven. De vaarwegen door de Oostzee en langs de eilanden bij Klaipeda vormen 
een belangrijke transportverbinding. 
18 
De hoge prioriteit die de vervoersector heefl, is lenig le vinden in de volgende 
doelstellingen van het CBC-programma, die in nauwe samenwerking met de 
Deense autoriteiten zijn geformuleerd: 
• verbetering van de infrastructuur, inzonderheid door het verbeteren van de 
faciliteiten voor communicatie, het verstrekken van havenfaciliteiten en het 
completeren van de ontwikkeling van de transeuropese netwerken; 
• bevordering van de ontwikkeling van het Litouwse transport via de 
zeeverbinding tussen Oost en West. 
In het Litouwse programma is slechts één project opgenomen dat modernisering 
van de havenfaciliteiten in Klaipeda met zich meebrengt. Dit programma vereist 
een EU-bijdrage van 5 miljoen ecu. 
In het kader van het programma voor 1994 komen de volgende regio's in 
aanmerking voor steun: Kretinga, Gargazdai, Klaipeda en Kursiu Nerija. 
POLEN 
Het ontwikkelingsplan dat de Poolse regering heeft opgesteld voor de 
grensgebieden, en dat is terug te vinden in het programma voor 1994, houdt 
verband met het belangrijkste nationale doel: het tot stand brengen van nauwere 
banden met de EU en het vervullen van een bruggefunctie tussen de EU en de 
voormalige Sovjet-republieken. Het programma is opgebouwd uit twee delen. Het 
ene deel heeft betrekking op de landgrens met Duitsland en het andere op de 
zeegrens met Denemarken. 
Polen/Duitsland 
Dit deel van het programma richt zich op de ontwikkeling van de regio bij de 
westgrens van Polen met Duitsland. Voor 1994 zijn de doelstellingen van het 
Poolse Programma voor Grensoverschrijdende Samenwerking: 
• het oplossen van knelpunten bij grensovergangen met Duitsland; 
• het bevorderen van de ontwikkeling en de economische samenwerking van 
de regio's die grenzen aan Duitsland; 
• het bevorderen van hoger-onderwijsvoorzieningen in het grensgebied, met 
name op het terrein van Europese studies. 
Het programma voor 1994 telt zeven projecten die zich richten op "ontbrekende 
schakels" in de vervoerinfrastructuur. Daarbij gaat het vooral om de bouw en 
verbetering van grensposten, terwijl een onderwijsproject de bouw van 
19 
universitaire faciliteiten beoogt. Voor deze projecten is een EU-bijdrage van 55 
miljoen ecu vereist. 
In het kader van het programma voor 1994 komen de województwo's (provincies) 
Szczecin, Gorzów Weilkopolski en Zielona Góra in aanmerking voor steun. 
Polen/Denemarken 
De zeegrens wordt bij de integratie van Polen in de EU een belangrijke rol 
toebedeeld. Vandaar dat in het programma voor 1994 bijzondere nadruk wordt 
gelegd op maatregelen ter ontwikkeling van het milieu en het toerisme die 
rechtstreeks betrekking hebben op de Oostzeegrens. Deze maatregelen worden 
van essentieel belang geacht voor de uitbreiding van de toekomstige 
samenwerking tussen de partnerlanden. Polen en Denemarken brengen steeds meer 
intergouvernementele akkoorden en gezamenlijke initiatieven tot stand. Deze 
liggen aan de basis van het programma voor 1994. De volgende doelstellingen zijn 
daarin vastgelegd: 
• het verder controleren en verbeteren van de kwaliteit van het water dat de 
Oostzee binnenstroomt; 
• het bevorderen van de economische ontwikkeling van de kustgebieden die 
grenzen aan Denemarken; 
• het bevorderen van contacten tussen de kustbewoners van beide landen die 
in zekere zin buren zijn, middels vergroting van de havencapaciteit en 
uitbreiding van de accommodatie-faciliteiten voor bezoekers. 
Het programma omvat drie milieuprojecten, die betrekking hebben op 
afvalwaterzuivering, rivierbeheer en regelmatig onderzoek naar de mate waarin de 
kusten zijn verontreinigd, alsmede één project op het gebied van toerisme, dat 
verbetering van de havenfaciliteiten beoogt. Van de EU is een bijdrage van 3,75 
miljoen ecu vereist, waarvan 0,75 miljoen ecu wordt verstrekt in het kader van het 
multidisciplinair programma. 
In het kader van het programma voor 1994 komen de województwo's (provincies) 
Szczecin, Koszalin, Slupsk en Gdask in aanmerking voor steun. 
SLOVENIE/ITALIE 
De ontwikkeling van de Sloveense regio die grenst aan Italië is de laatste jaren van 
bijzonder belang geworden. Onafhankelijkheid en de voortgaande vijandigheden 
jegens het zuiden hebben geleid tot een verhoogde verkeersintensiteit tussen oost 
en west, met als gevolg knelpunten bij de bestaande internationale 
grensovergangen. De invoering van nieuwe beleidsplannen ten aanzien van 
20 
bescherming en beheer van het milieu hebben geleid tot belangrijke initiatieven in 
de aan Italië grenzende gebieden. De introductie van een regionaal beleid heeft 
enkele van de benadeelde grensgebieden in aanmerking doen komen voor steun. 
De verbetering van de grensovergangen, de plaatselijke vervoerinfrastructuur, het 
waterbeheer en de milieubescherming in de grensgebieden worden beschouwd als 
een belangrijke bijdrage aan duurzame economische ontwikkeling in de regio en de 
economie in zijn geheel. 
Het Sloveense programma bestaat in totaal uit tien projecten, die betrekking 
hebben op drie maatregelen, namelijk op het terrein van de vervoerinfrastructuur, 
het milieu en de landbouw. Bij het merendeel van de projecten gaat het om 
verbetering van de infrastructuur bij grensovergangen, modernisering van 
havenfaciliteiten en wegverbeteringen. 
De twee milieuprojecten ondersteunen een gezamenlijk rivier- en waterbeheer. De 
landbouwmaatregel betreft een proefproject dat voorziet in de aanleg van fruit-
kwekerijen. De EU-bijdrage aan dit programma bedraagt 4 miljoen ecu. 
De Sloveense regio's die in het kader van dit programma in aanmerking komen 
voor steun zijn: Koper, Nova Gorica en Tolmin. Deze regio's hebben een 
gemeenschappelijke grens met Italië, namelijk de regio Friuli-Venezia-Giulia. 
MILIEUPROGRAMMA 
Het milieuprogramma is gericht op het verstrekken van kapitaalinvesteringen voor 
milieuprojecten met een hoge prioriteit en een groot grensoverschrijdend effect die 
ondernomen worden door de LMOE in samenwerking met een internationale 
financiële instelling en/of een Lid-Staat van de Gemeenschap. Met de PHARE-
middelen wordt beoogd de fase van projectevaluatie en -voorbereiding sneller te 
doorlopen en essentiële steun te verschaffen voor de uitvoering van bepaalde 
projecten. De maatregelen binnen dit programma richten zich op bestrijding van de 
luchtverontreiniging, afvalwaterzuivering, waterbeheer en het milieuaspect van 
vervoerprojecten. 
De verschillende projecten die in het kader van het CBC-programma worden 
gefinancierd, zijn door de LMOE-partners gekenschetst als de meest belangrijke 
en beantwoorden aan de criteria die zijn vastgesteld in het Milieu-actieplan voor 
Europa. De taak om de uitvoering hiervan te organiseren, berust rechtstreeks bij 
de Europese Commissie. 
De EU-bijdrage van 3 miljoen ecu wordt geïnvesteerd over een periode van drie 
jaar (1994-97) in negen projecten in Letland, Litouwen, Estland, Polen en 
Bulgarije. Een volledige lijst van projecten wordt gegeven in Bijlage 3, tabel 10. 
MULTIDISCIPLINAIR PROGRAMMA 
21 
Het multidisciplinair programma voorziet in een EU-bijdrage van 2 min ecu voor 
de financiering van technische samenwerking, scholing en acties ter bevordering 
van handel en investeringen. Het doel is om: 
• te waarborgen dat hulp snel en effectief gebruikt wordt, door het mogelijk 
te maken dat taken die van wezenlijk belang zijn voor de voorbereiding en 
implementatie van het PHARE-programma, snel worden uitgevoerd; 
• te reageren op dringende verzoeken van de ontvangende landen om acties 
van beperkte omvang die zijn bedoeld ter bevordering van scholing, handel 
en investeringen, teneinde vaardigheden en de economische betrekkingen 
met de Gemeenschap te verbeteren; 
• de mogelijkheden te verbeteren die de Commissie heeft om problemen die 
in het ontvangende land ontstaan, aan te pakken; 
Met deze maatregel wordt beoogd de kosten te dekken van. 
haalbaarheidsonderzoek, technische en andere studies; deskundigen en advisering; 
kleinschalige scholing; ondersteuning bij de oprichting van instellingen; en 
kleinschalige activiteiten op het terrein van informatieverspreiding. 
Tot de projecten die tot dusver in het kader van dit programma zijn vastgesteld, 
behoren, de toewijzing van 0,75 miljoen ecu voor bijstand bij de uitvoering van het 
programma voor Polen en Denemarken inzake de zeegrenzen; 1 miljoen ecu voor 
technische bijstand bij de uitvoering van het CBC-programma in zijn geheel; en het 
restant voor het opbouwen van een reserve ten behoeve van 
scholingsprogramma's. 
PROGRAMMA VOOR INTERREGIONALE SAMENWERKING 
Het Programma voor Interregionale Samenwerking bouwt voort op het bestaande 
ECOS/OUVERTURE-programma van de EU. Voor het eerst zijn voor lokale en 
regionale autoriteiten in alle door PHARE begunstigde landen financiële middelen 
beschikbaar gesteld voor deelname aan samenwerkingsprojecten met EU-
partnerlanden. Teneinde de interregionale samenwerking zo spoedig mogelijk te 
versterken, wordt dit initiatief ten uitvoer gelegd middels de bestaande 
beheersregelingen voor ECOS/OUVERTURE. Het voornemen bestaat om een 
onderzoek in te stellen naar de vestiging van een lange-termijn-basis voor 
interregionale samenwerking. 
De hoofddoelen van het Programma voor Interregionale Samenwerking zijn: 
• versterking van de deelname van regio's en steden in de LMOE aan 
interregionale samenwerkingsprojecten met EU-partnerlanden, en wel 
middels het verlenen van financiële steun aan de LMOE-partners; 
22 
• voort te bouwen op het succesvolle ECOS/OUVERTURE-programma en 
dit geleidelijk aan te passen aan de behoeften en prioriteiten van de LMOE-
partners; 
• steunverlening bij het ontwikkelen van de mogelijkheden die lokale en 
regionale autoriteiten in de LMOE hebben om deel te nemen aan 
interregionale samenwerking; 
• een begin te maken met het leggen van een lange-termijn-basis voor de 
bevordering van interregional^ samenwerking tussen LMOE en Lid-Staten 
van de Gemeenschap. 
Het programma voorziet in twee maatregelen: 
i) Projectondersteuning - een bijdrage van 1,8 miljoen ecu ter ondersteuning 
van interregionale samenwerkingsprojecten die voldoen aan de 
gebruikelijke ECOS/OUVERTURE-voorwaarden - 108 voorstellen die 
zijn ingediend bij ECOS/OUVERTURE zijn goedgekeurd en komen in 
aanmerking voor een eerste aanvullende steun; 
ii) Programmabeheer en technische bijstand - een bijdrage van 0,2 miljoen ecu 
moet worden verstrekt als aanvulling op de bestaande regelingen voor het 
beheer van het ECOS/OUVERTURE-programma, teneinde te waarborgen 
dat het interregionale samenwerkingsinitiatief in het kader van PHARE 
onmiddellijk van start gaat. 
Naast deze acties is in het kader van PHARE nog eens 2 miljoen ecu uitgetrokken 
- waarvan 0,5 miljoen voor beheer en technische bijstand en 1,5 miljoen voor de 
projecten - ten behoeve van samenwerkingsactiviteiten van de LMOE op 
energiegebied, in het kader van ECOS/OUVERTURE. 
23 
Hoofdstuk 5. Conclusies 
Inleiding 
5.1 Het Programma voor Grensoverschrijdende Samenwerking voor 1994, dat in het 
kader van PHARE is uitgevoerd, is een succes. Ondanks de onzekere start hebben 
de regeringen van de begunstigde PHARE-landen op zeer korte termijn de 
autoriteit aangewezen die de verantwoordelijkheid krijgt voor het programma en 
zijn overlegmechanismen opgezet, waaronder lijnministeries en regionale 
overheidsorganen, voor een eerste selectie van projecten; de betrokken Lid-Staten 
van de Gemeenschap en de LMOE zijn via bestaande of nieuwe discussie-organen 
met elkaar in overleg getreden en stellen gezamenlijk maatregelen en projecten 
vast; een wettelijke grondslag is ontwikkeld voor het programma; en het bedrag 
van 150 miljoen ecu dat het Europees Parlement had toegewezen, was tegen 
november 1994 volledig besteed. De meeste projecten hebben betrekking op 
infrastructurele werken die verband houden met het vervoer of het milieu, maar 
ook op andere gebieden, zoals telecommunicatie, energie, onderwijs en de sociale 
sector, zijn projecten geselecteerd; bij verscheidene van die projecten is met de 
uitvoering al begonnen. De aanvullende fondsen die in het kader van dit 
programma voor het ECOS/OUVERTURE-initiatief beschikbaar zijn gesteld, 
komen ten goede aan meer dan 100 interregionale samenwerkingsprojecten tussen 
regio's en steden in de EU en de LMOE. Het is deze financiering in het bijzonder 
die heeft bijgedragen aan het bereiken van een van de primaire doelen van het 
programma, te weten: het bevorderen van samenwerking, het leggen van 
contacten en het beginnen van een dialoog tussen de mensen in de grensregio's. 
5.2 Wat het CBC-programma betreft, is 1994 in veel opzichten een overgangsjaar 
geweest. Voor de periode 1995-99 moet het programma worden aangepast, 
teneinde het meerjaren-karakter te krijgen waartoe de Europese Raad van Essen 
heeft besloten en de samenhang met Interreg II te verbeteren. Gezien de 
procedurele en structurele verschillen tussen het Interreg- en het PHARE-CBC-
programma, is voor het bereiken van een maximale samenhang een gezamenlijke 
inspanning bij de programmering vereist. 
Financiering 
5.3 In de begroting voor 1995 die nu door het Europees Parlement is goedgekeurd, is 
het totaalbedrag voor PHARE-CBC vergeleken met vorig jaar ongewijzigd 
gebleven, met enige aanvullingen die verband houden met de nieuwe grenzen die 
de EU als gevolg van haar uitbreiding per 1 januari 1995 krijgt. Ter wille van de 
programmering kan worden aangenomen dat dit financieringsniveau gedurende de 
periode 1996-99 grotendeels ongewijzigd zal blijven. Zowel uitbreiding van de 
medefinanciering als het meer gebruik maken van andere financieringsbronnen dan 
Interreg wordt aangemoedigd. Bij dit laatste valt met name te denken aan 
nationale fondsen en middelen van internationale financiële instellingen. 
24 
In aanmerking komende acties en regio's 
5.4 Het soort acties dat krachtens artikel 5 van verordening nr. 1628/94 van de 
Commissie in aanmerking komt voor steun, zal waarschijnlijk niet afwijken van de 
acties die worden genoemd in de financieringsvoorstellen voor 1994. Hoewel de 
behoefte aan infrastructurele voorzieningen zal blijven bestaan, wordt een grotere 
mate van diversificatie verwacht, met geleidelijk meer aandacht voor acties op het 
sociale vlak, en bovenal complementariteit en synergisme met acties aan de andere 
zijde van de grens. 
5.5 De nationale regeringen van de LMOE zijn bezig de in aanmerking komende 
grensregio's vast te stellen die beantwoorden aan de Interreg-criteria. De 
verwachting is dat de mate van nauwkeurigheid die wordt gehanteerd in het 
Interreg-programma (op basis van NUTS III) van invloed zal zijn op de 
vaststelling van regio's die voor het CBC-programma in aanmerking komen. Als 
gevolg van de toetreding van Oostenrijk tot de Europese Unie moeten vier nieuwe 
grensregio's - grenzend aan de Tsjechische Republiek, Slovenië, Slowakije en 
Hongarije - worden vastgesteld. Voor de periode 1995-1999 is ten aanzien van de 
Oostzee een multilaterale opzet uitgewerkt, waarin zowel de vier betrokken Lid-
Staten van de Gemeenschap als de vier betrokken LMOE zijn opgenomen. 
Afstemming tussen PHARE-CBC en Interreg 
Indicatieve meerjarenprogramma's 
5.6 De grensoverschrijdende samenwerking dient gebaseerd te zijn op een 
gezamenlijke grensoverschrijdende ontwikkelingsstrategie voor de lange termijn, 
waarbij de betrokken grensregio's gezien worden als een enkele geografische 
eenheid. Teneinde te waarborgen dat PHARE-CBC en Interreg II complementair 
zijn en onderling consistent, moeten de LMOE acties ondernemen op basis van 
indicatieve meerjarenprogramma's (M1P), die homoloog zijn aan de operationele 
programma's (OP) die de Lid-Staten uitvoeren in het kader van Interreg. Zowel 
het M IP als het OP dienen consistent te zijn met de ontwikkelingsstrategie van het 
CBC-programma. Het MIP wordt het kader waarbinnen elk jaar met het oog op 
de formele goedkeuring van de jaarlijkse programma-onderdelen, de jaarlijkse 
financieringsvoorstellen worden voorgelegd. Hoewel binnen het MIP en het OP in 
hoofdlijnen dezelfde prioriteiten moeten worden gesteld, zullen de maatregelen die 
hieruit voortvloeien vaak verschillen, hetgeen een gevolg is van de verschillende 
ontwikkelingsstadia en de verschillende prioriteiten aan weerszijden van de grens. 
5.7 De partnerlanden maken momenteel ten aanzien van hun samenwerking afspraken. 
Deze zijn erop gericht: 
• een referentiekader te scheppen van overeengekomen doelstellingen en 
gebieden van samenwerking, teneinde binnen de Interreg- en PHARE-
procedures een specifieke programmering en uitvoering mogelijk te maken; 
25 
• het noodzakelijke institutionele apparaat op te zetten waarmee de CBC-
activiteiten kunnen worden gecoördineerd en zo mogelijk gezamenlijk 
worden uitgevoerd. 
Deze afspraken hebben betrekking op een aantal belangrijke punten, waaronder de 
hoofddoelstellingen van de samenwerking op de korte/lange termijn, de 
prioriteiten en indicatieve maatregelen, alsmede het financiële kader voor de 
samenwerking in de gehele, meerjaarlijkse programmeringsperiode 1995-1999. 
Voorts omvatten deze afspraken institutionele regelingen, waaronder de oprichting 
van een gezamenlijk comité voor de programmering en het toezicht en 
standaardafspraken ten aanzien van maatregelen/projecten wanneer deze 
gezamenlijk moeten worden uitgevoerd. 
Toekomstige samenwerking 
5.8 De Europese Raad van Essen keurde een verslag van de Raad goed met 
betrekking tot de voorbereiding van de geassocieerde landen in Midden- en Oost-
Europa op de toetreding tot de EU. Volgens de Europese Raad zijn intraregionale 
samenwerking en de bevordering van "goed nabuurschap" concrete maatregelen 
die kunnnen bijdragen tot de verwezenlijking van deze strategie. Het besluit om 
het CBC-programma op meerjaarlijkse basis ten uitvoer te leggen, bevordert de 
samenhang met de structuurfondsen van de EU. Ook besloot de Europese Raad 
om het geografisch bereik van de meerjaarlijkse programma's voor 
grensoverschrijdende samenwerking uit te breiden tot regio's aan de grenzen 
tussen LMOE onderling en tussen LMOE en GOS-landen. Aangezien deze 
grensregio's niet in aanmerking komen voor cofinancieringsschema's in het kader 
van PHARE-Interreg, moeten passende cofinancieringsschema's worden 
opgesteld. Deze kunnen onder meer omvatten: PHARE-fondsen, gelden uit de 
nationale begrotingen van de betrokken landen of afkomstig van de internationale 
financiële instellingen en het TACIS-programma (voor zover niet in strijd met de 
TACIS-verordening). Voorts moet worden bekeken of het programma voor 
interregionale samenwerking geografisch kan worden uitgebreid tot het GOS. 
2G 
ANNEX 1 
CROSS BORDER CO-OPERATION PROJECTS FINANCED BY PHARE IN 1993 
COUNTRY I PROJECTS I MHCU I 
ALBANIA Border Crossing at Kakavia/Ktismata 0.5 
BULGARIA Environmental Study, Mesta (Nestos) River 0.7 
Czech Border Crossing in Folmava and Bavaria 1.5 
Republic 
Northern Bohemia - Saxony Regional Programme 
including the following cross border impact 1.72 
activities: 
- Cargo Railway Crossing at Vejprty 
- Border Crossing at Mnisek ' 
- Border Crossing at Moldava 
- Ferry Connection Reiharsdorf/Schona-Hrensko 
- Border Crossing at C. Potok-Johstadt 
- New Tourist Track Loucna-Oberwcisenthal 
-Joint Sewerage system for Ccsky Jirctin village 
- Waste water purification plant Moldava 
- Disposal of Waste Water Pelrovice-Bahralal 
- Waste water purification Vejprty-Barenstein 
- Border Tourist Path Brandov-Olbernhan 
- Landscape Protection in Cinovec-Petrovice area 
POLAND Border Crossing (bridge) in Olzyne- Forst 6.8 
Border Crossing at Kalboskowo, Route E28 
2.8 
TOTAL PHARE 14.02 
I FUNDING I 1 
27 
ANNEX 2 
TABLE 1. CROSS BORDER CO-OPERATION PROGRAMMES, 1994 
I PROGRAMME I EU CONTRIBUTION I TOTAL COST I 
(mecu) (mecu) 
ALBANIA/GREECE/ITALY ~ 20.00 24.05 
BULGARIA/GREECE 25.00 65.12 
CZECH REPUBLIC/GERMANY 25.00 55.34 
ESTONIA/DENMARK 3J00 6.97 
LATVIA/DENMARK ^00 3.979 
LITHUANIA/DENMARK 5M 7^50 
POLAND/DENMARK 3JÏ 8.07 
POLAND/GERMANY 55.00 148.60 
SLOVENIA/ITALY 4100 5.173 
ENVIRONMENT ^00 TUL 
MULTIDISCIPLINARY 1.252 n.a. 
INTER-REGIONAL 2.00 n.a. 
COOPERATION 
TOTAL 150.00 | n.a. 
xThe sum of 0.75 mecu was transferred to the Polish/Danish 
Programme from the Multi-disciplinary programme 
22.0 mecu was originally allocated to the Multi-
disciplinary Programme but 0.75 mecu was transferred to the 
Polish/Danish programme to cover maritime borders 
28 
ANNEX 2 
TABLE 2. CROSS BORDER CO-OPERATION PROGRAMME, 1994 - EXPENDITURE 
BY SECTOR 
I SECTOR === °" I EU I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION (mecu) 
(mecu) 
TRANSPORT ~~" 89.229 ~ 186.346 
ENVIRONMENT 34.73 68.899 
SOCIAL WELFARE O50 (L62 
ENERGY 7^40 22.59 
TELECOMMUNICATIONS 1.10 1.10 
EDUCATION & TRAINING 4M_ 35.70 
TOURISM L90 2.845 
AGRICULTURE 0.191 0.272 
PROGRAMME MANAGEMENT 4.55 ^55 
RESERVES 0U5 0.15 
SECTOR - ENVIRONMENT 10 IUL 
SECTOR - MULTIDISCIPLINARY L25 n.a. 
SECTOR - INTER-REGIONAL 2.00 n.a. 
COOPERATION 
1 TOTAL I 150.00 | n.a. 
29 
ANNEX 3 - TABLE 1 
1994 PROGRAMME - ALBANIA/GREECE/ITALY: MEASURES, PROJECTS AND 
COSTS 
MEASURE 1: TRANSPORT 
I PROJECT I ËÖ I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Durres-Rrogozhine (road upgrading) 11.75MECU 11.75MECU 
Kapshtice-Pogradeci (road rehabilitation) 
Kakavia-Rrogozhine (feasibility study 5.25 MECU 9.30 MECU 
and road improvements) 
Tre Urat and Konispoli (improvement of 0.50 MECU 0.50 MECU 
border crossing facilities) 
Kapshtica (border crossing infrastructure) 
1.40 MECU 1.40 MECU 
0.60 MECU 0.60 MECU 
TOTAL 19.50 MECU 23.55 MECU 
PROGRAMME MANAGEMENT 0.50 MECU 
TOTAL 20.00 MECU 24.05 MECU 
ANNEX 3: TABLE 2 
1994 PROGRAMME - LATVIA/DENMARK: MEASURES, PROJECTS AND COSTS 
MEASURE 1: ENVIRONMENT I PROJECT H ËÖ I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Jurmala (Waste water treatment project) 1.900 MECU 2.370 MECU 
Riga (AV Environmental 
Communication Centre 0.310 MECU 0.319 MECU 
Riga (I Iazardous waste disposal) 
O.600MECU 1.100 MECU 
TOTAL 2.810 MECU | 3.789 MECU ~| 
PROGRAMME MANAGEMENT 0.190 MECU 
TOTAL 3.000 MECU 3.979 MECU 
30 
ANNEX 3: TABLE 3 
1994 PROGRAMME - LITHUANIA/DENMARK: MEASURES, PROJECTS AND COSTS 
MEASURE 1: TRANSPORT 
PROJECT "— "" I EU "" I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Klaipeda (RoRo Terminal) 4.9 MECU 7.4 MECU 
I TOTAL J 4.9 MECU ~ 7.4 MECU 
PROGRAMME MANAGEMENT 0.1 MECU 
TOTAL 5.0 MECU 7.5 MECU 
ANNEX 3: TABLE 4 
1994 PROGRAMME - ESTONIA/DENMARK: MEASURES, PROJECTS AND COSTS 
MEASURE 1 : ENVIRONMENT 
| PROJECT I EU | TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Hazardous Waste Management 2.26 MECU 6.11 MECU 
Mobile ground water Treatment (Feasibility 0.14 MECU 0.14 MECU 
Study) 
I TOTAL 1 2.40 MECU | 6.25 MECU | 
MEASURE 2: SOCIAL WELFARE 
I PROJECT I ÊÖ '~^ I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Saaremaa (Home for the Elderly) 0.50 MECU 0.62 MECU 
I TOTAL 0.50 MECU | 0.62 MECU | 
PROGRAMME MANAGEMENT 0.10 MECU 
TOTAL 3.00 MECU 6.97 MECU 
31 
ANNEX 3: TABLE 5 
1994 PROGRAMME - BULGARIA/GREECE: MEASURES, PROJECTS AND COSTS 
MEASURE 1: TRANSPORT 
I PROJECT "~* "I EU I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Dupnitza-Kulata (railway) 4.50 MECU 15.80 MECU 
Kulata (Border Crossing) 0.78 MECU 0.78 MECU 
1 TOTAL 5.28 MECU 16.58 MECU 
MEASURE 2: ENERGY 
I PROJECT I ËÜ I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Study of Joint Operation of Power Systems 0.40 MECU 0.40 MECU 
Kozloduy (conservation of wastes) 
Ichtiman-Stara Zagora (gas pipeline) 4.00 MECU 19.19 MECU 
3.00 MECU 3.00 MECU 
TOTAL 7.40 MECU | 22.59 MECU 
MEASURE 3; ENVIRONMENT 
I PROJECT I ËÜ I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Waste Water Treatment Plants (Stara 7.00 MECU 19.95 MECU 
Zagora, Haskovo and Dimitrovgrad) 
River Water Monitoring System (Maritsa, 
Mesta, Struma and Taouza) 0.40 MECU 0.80 MECU 
River Protection Study (Arda and Luda 
Basins) 
Water Supply Systems (Pamporovo and 0.52 MECU 0.80 MECU 
Sandanski) 
3.00 MECU 3.00 MECU 
TOTAL 10.92 MECU 24.55 MECU 
MEASURE 4: TELECOMMUNICATIONS 
I PROJECT I EU I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Kavala-Haskovo (Fibre Optic Cable Link) 1.10 MECU 1.10 MECU 
I TOTAL 1 1.10 MECU | 1.10 MECU | 
PROGRAMME MANAGEMENT 0.30 MECU 
TOTAL 25.00 MECU 64.82 MECU 
32 
ANNEX 3: TABLE 6 
1994 PROGRAMME - CZECH REPUBLIC: MEASURES, PROJECTS AND COSTS 
MEASURE 1 : TRANSPORT INFRASTRUCTURE AT BORDER CROSSINGS 
I PROJECT I EU I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Cheb (rail) 8.9 MECU 25.14 MECU 
Zelezna (road) 1.0 MECU 1.10 MECU 
TOTAL 9.9 MECU 26.24 MECU 
MEASURE 2: ENVIRONMENTAL INFRASTRUCTURE 
I PROJECT I ËÜ :' ~ I TOTAL COST I 
'_ CONTRIBUTION 
Vresova-Nej dek (steam pipeline) 4.9 MECU 6.4 MECU 
Usti n. Ladem (sewer) 
Hradek n. Nisou (sewerage plant) 2.9 MECU 7.4 MECU 
Rumburk (sewer) 1.2 MECU 2.3 MECU 
Steti (oxygen delignification) 
1.9 MECU 2.5 MECU 
4.1 MECU 10.4 MECU 
1 TOTAL 1 15.0 MECU | 29.0 MECU | 
PROGRAMME MANAGEMENT 0.1 MECU 
TOTAL PROGRAMME 25.0 MECU 55.24 MECU 
33 
ANNEX 3: TABLE 7 
1994 PROGRAMME - POLAND/GERMANY: MEASURES, PROJECTS AND COSTS 
MEASURE 1: TRANSPORT 
I PROJECT I ËÜ I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Gubinek 16.0 MECU 23.0 MECU 
Kolbaskowo 10.0 MECU 10.0 MECU 
Olszyna 15.0 MECU 35.0 MECU 
Osinow Dolny 1.2 MECU 1.2 MECU 
Radomierzyce 0.3 MECU 0.5 MECU 
Swiecko 5.5 MECU 40.2 MECU 
1 TOTAL 1 48.0 MECU | 109.9 MECU 
MEASURE 2: EDUCATION AND TRAINING 
I PROJECT I ËÜ I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Viadrina 4.0 MECU 35.7 MECU 
TOTAL 4.0 MECU 35.7 MECU 
PROGRAMME MANAGEMENT 3.0 MECU 
TOTAL 55.0 MECU 148.6 MECU 
34 
ANNEX 3: TABLE 8 
1994 PROGRAMME - POLAND/DENMARK: MEASURES, PROJECTS AND COSTS 
MEASURE 1: ENVIRONMENT 
I PROJECT I EU I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Bialogora (Effluent treatment) 0.535 MECU 0.715 MECU 
Parseta (River Management) 0.945 MECU 3.945 MECU 
Szczecin (Coastal Monitor) 0.220 MECU 0.415 MECU 
1 TOTAL ~L700 MECU | 5.075 MECU | 
MEASURE 2: TOURISM 
I PROJECT I EU I TOTAL COST 
CONTRIBUTION 
Lcba (Harbour Works) 1.900 MECU 2.845 MECU 
TOTAL 1.900 MECU | 2.845 MECU 
RESERVE 0.150 MECU 
TOTAL 3.750 MECU 8.07 MECU 
35 
ANNEX 3: TABLE 9 
1994 PROGRAMME - SLOVENIA/ITALY: MEASURES, PROJECTS AND COSTS 
MEASURE 1 : TRANSPORT 
I PROJECT I ËÜ I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Robic (border crossing) 0.362 MECU 0.548 MECU 
Ncblo (border crossing) 0.095 MECU 0.118 MECU 
Ratece (border crossing) 0.069 MECU 0.115 MECU 
Piran (sea border crossing) 0.164 MECU 0.329 MECU 
Zaga-Uceja (road) 0.198 MECU 0.300 MECU 
Volce-Solari (road) 0.705 MECU 0.940 MECU 
Temporary Purifying Plant 0.056 MECU 0.056 MECU 
TOTAL 1.649 MECU 2.406 MECU 
MEASURE 2: ENVIRONMENT 
I PROJECT I ËÖ I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Timav River Catchment 1.190 MECU 1.440 MECU 
Nova Gorica (flood protection) 0.710 MECU 0.885 MECU 
I TOTAL 1 1.900 MECU | 2.235 MECU 
MEASURE 3: AGRICULTURE 
I PROJECT I EU I TOTAL COST I 
CONTRIBUTION 
Tolmin (Pilot Orchard) 0.191 MECU 0.272 MECU 
I TOTAL J 0.191 MECU | 0.272 MECU 
PROGRAMME MANAGEMENT 0.260 MECU 
TOTAL 4.000 MECU 4.913 MECU 
36 
ANNEX 3-TABLE 10 
1994 Environment Sector Programme - Projects and Costs 
I CEEC | PROJECT I BUDGET I 
Latvia Leipaja Coastal Waters 0.50 mecu 
Lithuania Klapeida Geothermal Plant 0.10 mecu 
Lithuania Klapeida Coastal Waters 0.50 mecu 
Estonia Haapsalu and Matsalu Bays 0.30 mecu 
Environmental Project 
Poland Gliwice District Heating System 0.30 mecu 
Poland Jelenia Gora Waste Water Treatment 0.30 mecu 
Poland Zeilona Gora Waste Water Treatment 0.30 mecu 
Bulgaria Environmental component to transport 0.10 mecu 
project 
Bulgaria Air pollution Abatement 0.30 mecu 
Reserve 0.09 mecu 
Management, audit 0.21 mecu 
and evaluation 
TOTAL 3.00 mecu 
37 

ISSN 0254-1513 
COM(95) 662 def . 
DOCUMENTEN 
NL il 
Catalogusnummer : CB-CO-95-699-NL-C 
ISBN 92-77-97765-5 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg