Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende deelneming van de Gemeenschap in het Europees Waarnemingscentrum voor de audiovisuele sector"(1)

(1999/C 329/02)

Op 5 juli 1999 heeft de Raad besloten het Economisch en Sociaal Comité, conform art. 157, lid 3 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling "Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij", die was belast met de voorbereidende werkzaamheden, heeft haar advies op 6 september goedgekeurd; rapporteur was de heer Hernández Bataller.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 366e zitting van 22 en 23 september 1999 (vergadering van 22 september 1999) het volgende advies uitgebracht, dat met 104 stemmen vóór en 2 stemmen tegen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. De audiovisuele sector is vooral wat televisieprogramma's en films betreft strategisch gezien één van de belangrijkste economische sectoren van Europa:

- de sector is goed voor 1 à 2 % van het Europese BBP;

- in de sector zijn momenteel 1,8 miljoen mensen werkzaam, en dit aantal stijgt jaarlijks nog met 7 %. Deze toename, die een exponentieel karakter heeft en uit economisch oogpunt zeer belangrijk is, biedt grote handelsmogelijkheden.

1.2. In Europa wordt de sector echter nog altijd gekenmerkt door een groot aantal gefragmenteerde markten, ontoereikende productie- en distributiekanalen, en te geringe investeringen in de ontwikkeling van audiovisuele projecten. Bovendien hebben vakmensen en producenten, programma- en filmmakers en managers niet evenveel te zeggen.

1.2.1. De Verenigde Staten exporteren tien keer zoveel audiovisuele producten naar Europa als andersom. Volgens Eurostat vertoonde de handelsbalans van de Unie met de Verenigde Staten in 1995 een tekort van bijna 1,6 miljard euro. En volgens het Europees waarnemingscentrum voor de audiovisuele sector verkochten de Verenigde Staten in 1997 voor ruim 5 miljard euro meer aan programma's aan de Europese Unie dan andersom.

1.3. De audiovisuele sector is niet alleen van economisch belang voor Europa, maar draagt ook onze culturele en democratische waarden uit.

1.3.1. Met andere woorden: de audiovisuele sector is een culturele sector, waarvan de producten uit de aard der zaak "uniek" zijn. In Europa is bij het beleid op dit gebied altijd gestreefd naar een evenwicht tussen:

- het recht op de vrijheid van meningsuiting en van informatie, dat kenmerkend is voor een democratische samenleving;

- het algemeen belang: bescherming van minderjarigen, bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat, recht op privacy, of versterking van de sociale samenhang.

1.3.2. Kortom, het Europese samenlevingsmodel steunt op een aantal gemeenschappelijke waarden:

- een groot respect voor democratie en mensenrechten;

- verdediging van de rechtsstaat;

- evenwicht tussen openbaar en privé, tussen economische belangen en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

1.4. In Europa is men nooit van mening geweest dat de audiovisuele sector vrij van regelgeving moest blijven en zich vanzelf wel zou ontwikkelen, zonder dat daarbij het pluralisme in het gedrang zou komen. Deze sector heeft zich hier altijd onderscheiden door zijn bijzondere karakter en zijn sociale en culturele functie.

1.4.1. Daarom hebben de lidstaten met hun beleid op audiovisueel gebied steeds geprobeerd om niet alleen de informatieve functie van de media te waarborgen, maar ook hun bijdrage aan de scholing en opleiding van de kijker; puur commerciële overwegingen komen wat dit betreft op de tweede plaats(2).

1.5. De Europese Unie heeft altijd twee doelstellingen voor ogen gehad:

- een eigen Europese audiovisuele ruimte waarin het vrije verkeer van audiovisuele diensten gewaarborgd is;

- een beter concurrentievermogen van de Europese audiovisuele sector.

1.6. De Raad is onlangs akkoord gegaan met een Beschikking inzake de "totstandbrenging van een infrastructuur voor communautaire statistische informatie betreffende de industrie en de markten in de audiovisuele en aanverwante sectoren"(3).

2. Het voorstel van de Commissie

2.1. Het Europees waarnemingscentrum voor de audiovisuele sector is op 15 december 1992 in Straatsburg door de Raad van Europa opgericht. Sinds die vergadering, waarbij ook de Commissie vertegenwoordigd was, is het aantal bij dit centrum aangesloten landen van 29 tot 34 gestegen. Doel van het centrum is de overdracht van informatie binnen de audiovisuele sector te verbeteren, een duidelijker overzicht van de markt te krijgen en voor meer transparantie te zorgen. Het heeft met name tot taak (statistische) informatie over bepaalde onderdelen van de audiovisuele sector (met name juridische en economische informatie en informatie over de programma's) te verzamelen en te verwerken.

2.1.1. Het waarnemingscentrum heeft eerst een proeffase van drie jaar doorlopen; daarna werd het functioneren ervan geëvalueerd. Op 20 maart 1997 nam het Comité van ministers van de Raad van Europa een resolutie aan waarin het voortbestaan van het waarnemingscentrum werd bevestigd. In het nieuwe, aan de resolutie gehechte statuut worden de doelstellingen van het centrum bekrachtigd. Het moet vooral op de behoeften van de vakmensen in de sector worden gericht, terwijl regelgevende activiteiten uitdrukkelijk zijn uitgesloten.

2.1.2. De Commissie heeft een aantal experimenten uitgevoerd die verband houden met het kaderprogramma van prioritaire maatregelen op het gebied van statistische informatie(4). Zij ging er hierbij van uit dat de audiovisuele sector een van de prioritaire dienstensectoren op communautair niveau is en zette een nieuw informatiesysteem op waaraan een sectorale aanpak en functionele statistiek ten grondslag liggen.

2.1.3. Men is het er om de volgende redenen over eens dat de activiteiten van Eurostat en die van het waarnemingscentrum elkaar aanvullen en versterken:

- de belangrijkste taak van Eurostat is zijn gebruikers - de Commissie en de andere EU-instellingen, de regeringen van de lidstaten, de actoren op de interne markt en het publiek in het algemeen - van de gewenste statistieken te voorzien;

- de taak van het waarnemingscentrum omvat geen normatieve en regelgevende activiteiten, maar vooral het verstrekken van praktische informatie, d.w.z. informatie waar bedrijven en de vakwereld in de praktijk hun voordeel mee kunnen doen. De officieel erkende doelgroepen van het waarnemingscentrum zijn allereerst diverse categorieën van vakmensen, en pas op de tweede plaats regeringen en overheidsdiensten. Het waarnemingscentrum dient namelijk een bepaald type informatie te leveren dat vooral van belang is voor de marktpartijen.

2.2. In het licht van het arrest van het Europees Hof van Justitie van 12 mei 1998 (Zaak C-106/96) betreffende rechtsgronden, is het voorstel bedoeld om de financiële bijdrage van de Gemeenschap en haar deelname aan het waarnemingscentrum van een degelijke rechtsgrondslag te voorzien.

2.2.1. De EU-bijdrage aan het waarnemingscentrum bedraagt 12 % van het totale budget. De bij de Raad van Europa aangesloten landen, die ook lid zijn van het waarnemingscentrum, zijn goed voor de rest van het budget. Hierbij wordt de verdeelsleutel van Eureka audiovisueel gehanteerd(5).

3. Algemene opmerkingen

3.1. Het Comité steunt het voorstel van de Commissie; dankzij de beschikking zal er namelijk een betere overdracht van economische en juridische informatie op gang komen, krijgen de betrokken partijen een duidelijker overzicht van de markt, zal de transparantie hiervan erop vooruit gaan en wordt er meer in infrastructuur geïnvesteerd, wat alles tezamen het concurrentievermogen van de Europese audiovisuele sector ten goede zal komen.

Kortom, de Europese audiovisuele sector zal er wel bij varen als de voorgestelde beschikking wordt goedgekeurd.

3.1.1. Bovendien leidt het voorstel van de Commissie niet tot een zwaardere last voor bedrijven en zadelt het de diverse instellingen en overheden evenmin op met extra statistisch werk.

3.2. Het Comité deelt het standpunt van de Commissie om de volgende redenen:

- De bij het waarnemingscentrum aangesloten landen zullen meer dan voorheen vergelijkbare gegevens overleggen, wat van groot belang is voor de audiovisuele sector, de EU-instellingen, de regeringen, economische en sociale besluitvormers, onderzoekscentra, gebruikers van de media, universiteiten, en de communicatiemedia;

- de beschikking vormt een aanvulling op de EU-instrumenten "inzake de totstandbrenging van een infrastructuur voor communautaire statistische informatie betreffende de industrie en de markten in de audiovisuele en aanverwante sectoren". De Gemeenschap moet andere statistische informatie over de audiovisuele sector verzamelen dan het waarnemingscentrum.

3.2.1. Het Comité wijst nogmaals(6) op het volgende: om toegang tot informatie te kunnen hebben is het nodig dat alle marktpartijen op voet van gelijkheid participeren, archieven en registers vrijelijk in te zien zijn en de overheid het recht hierop garandeert. Bovendien moeten de tarieven voor het inzien en het gebruik van de gegevens van het waarnemingscentrum redelijk zijn en direct verband houden met de kosten die met het drukken, bijhouden, zoeken en versturen van de gegevens zijn gemoeid.

3.3. Het is belangrijk dat het bedrijfsleven in de Unie en de consument de beschikking hebben over betrouwbare, actuele informatie. Deze is ook van essentieel belang om EU-programma's te kunnen uitwerken en evalueren, en hier toezicht op te houden.

3.4. Bij het uitwerken van statistieken moeten in ieder geval de volgende principes worden gehanteerd: onpartijdigheid, betrouwbaarheid, relevantie, goede kosten/baten-verhouding, geheimhouding van bepaalde persoonlijke statistische gegevens en transparantie.

3.5. De Unie moet het belang van en de toekomstige statistische behoeften met betrekking tot de audiovisuele sector evalueren. Zij dient hierbij vooral aandacht te besteden aan de gegevens die nodig zijn om de sociale dimensie van de Unie te vergroten, dit wil zeggen om een goed beleid op het gebied van werkgelegenheid, opleidingen en gelijke kansen te kunnen voeren.

3.6. Het Comité wijst nogmaals op het strategische belang van de audiovisuele sector in de Unie en het positieve effect dat deze heeft op de werkgelegenheid(7). De steeds snellere ontwikkeling van de audiovisuele sector in de hele wereld maakt het alleen maar belangrijker om een goede statistische kennis van deze sector te bezitten.

3.7. Het Comité hoopt dat de Commissie een audiovisueel beleid gaat voeren waarbij de Europese meerwaarde van de producten in kwestie gewaarborgd is, en dat zij programma's en maatregelen op audiovisueel gebied (vooral het programma Media-III) in gang zet. De Commissie zou in het algemeen ook moeten toezien op de naleving en toepassing van het EU-recht, en in het bijzonder op een juiste toepassing van het in het Verdrag van Amsterdam opgenomen Protocol betreffende het publieke-omroepstelsel.

3.8. Het Comité wijst nogmaals(8) op het volgende: om tot een concreter optreden op cultuurgebied te kunnen komen, zo de Europese culturele identiteit te kunnen beschermen en versterken en hier een politieke dimensie aan te geven, moeten de gebruikers over een en ander worden voorgelicht en dient de betrokken sector in de lidstaten ondersteund te worden. Met het oog hierop zou de Commissie een Europees agentschap voor de informatiemaatschappij in het leven moeten roepen. Zo'n agentschap zou ook een bijdrage dienen te leveren aan de coördinatie van de verschillende initiatieven op het gebied van de multimediaconvergentie(9).

Brussel, 22 september 1999.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

B. RANGONI MACHIAVELLI

(1) PB C 110 van 21.4.1999, blz. 14.

(2) PB C 301 van 13.11.1995, blz. 35; advies van het Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 89/552/EEG van de Raad betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de lidstaten inzake de uitoefening van televisie- omroepactiviteiten".

(3) PB L 117 van 5.5.1999, blz. 39; Beschikking van de Raad van 26 april 1999.

(4) PB L 19 van 18.8.1993; Beschikking 93/464/EEG van de Raad.

(5) Zie bijlage.

(6) PB C 169 van 16.6.1999, blz. 30; advies van het Comité over "Overheidsinformatie: een essentiële hulpbron voor Europa - Groenboek over overheidsinformatie in de informatiemaatschappij".

(7) PB C 204 van 15.7.1996, blz. 5; advies van het Comité over het "Voorstel voor een besluit van de Raad tot oprichting van een Europees garantiefonds ter aanmoediging van de film- en televisieproductie".

(8) PB C 256 van 2.10.1995, blz. 24; advies van het Comité over het "Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende een opleidingsprogramma voor de vakmensen van de Europese audiovisuele programma-industrie (Media-II-opleiding)" en het "Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende een programma ter bevordering van de ontwikkeling en de distributie van Europese audiovisuele netwerken (Media-II-ontwikkeling en distributie) (1996-2000)".

(9) Convergentie betekent in dit verband dat de grenzen tussen communicatie, technologie en de media steeds meer vervagen.

BIJLAGE

bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

Bijdrage aan het budget van het waarnemingscentrum voor de audiovisuele sector

>RUIMTE VOOR DE TABEL>