A4-0338/97

Resolutie over het werkdocument van de Commissie over de externe aspecten van de Economische en Monetaire Unie (SEC(97)0803 - C4-0265/97)

Het Europees Parlement,

- gezien het werkdocument van de Commissie SEC(97)0803 - C4-0265/97,

- gelet op artikel 109 van het EG-Verdrag,

- gelet op de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van Amsterdam in juni 1997,

- gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en het advies van de Commissie externe economische betrekkingen (A4-0338/97),

A. overwegende dat de mate van internationalisering van een valuta afhangt van de acceptatie ervan in eigen land en in het buitenland als betaalmiddel, rekeneenheid en waardereserve,

B. overwegende dat de invoering van één enkele munt de totstandbrenging van de grootste gemeenschappelijke markt ter wereld zal voltooien, waarvan de openheid groter is dan die van de Verenigde Staten en Japan (het exportaandeel van het BBP van de EU bedraagt 15,1% in vergelijking met 11,9% voor de VS en 10,6% voor Japan), doch veel minder groot dan de huidige percentages van de afzonderlijke lidstaten (die gemiddeld 29,2% bedragen),

C. overwegende dat de invoering van de euro één van de grootste financiële markten ter wereld zal doen ontstaan, waardoor b.v. de rendementsverschillen tussen de tienjarige staatsobligaties gedoemd zijn te verdwijnen,

D. overwegende dat de mondiale positie van de euro als internationale transactievaluta en als officiële reservevaluta enerzijds zal afhangen van de omvang, kracht, stabiliteit, openheid en het daarmee samenhangende volume van de totale handel van de onderliggende economie - allemaal factoren die automatisch voortvloeien uit de eenvoudige optelsom van de huidige omvang van de lidstaten waarvan aangenomen mag worden dat zij lid worden van de EMU - en anderzijds van de breedte, diepte en liquiditeit van de euro- kapitaalmarkten die na de invoering van de monetaire unie zullen moeten worden ontwikkeld,

E. overwegende dat de overige bepalende factoren, zij het momenteel in een diffuse vorm, reeds voorhanden zijn, en dat daarom de mondiale positie van de euro in beslissende mate afhankelijk is van de consolidering van een geïntegreerde euro-kapitaalmarkt met de bovengenoemde kenmerken,

F. overwegende dat de consolidering van een dergelijke markt op Europees niveau vereist dat zowel bank- en beleggingsinstellingen uit de particuliere sector als de regelgevingsinstanties van de overheid werk maken van interconnectie en interoperabiliteit tussen de bestaande kapitaalmarkten in Europa,

G. overwegende dat de invoering van één munt de tendens naar synchronisatie van de economische cycli zal versterken wegens de voor de toegang tot de euro- zone geldende convergentiecriteria en wegens het op stabiliteit gerichte beleid dat de Europese Centrale Bank (ECB) en de lidstaten zullen moeten volgen; dat de euro derhalve minder onderhevig zal zijn aan wisselkoersschommelingen,

H. overwegende dat de euro in de periode die onmiddellijk volgt op de invoering ervan, te maken kan krijgen met onstabiele wisselkoersen ingevolge onvoorziene gedragingen van de institutionele beleggers op wereldvlak:

- dat het risico niet denkbeeldig is dat deze periode van onstabiliteit vrij lang duurt aangezien het wegvallen van de onstandvastigheid van de intra-Europese wisselkoersen waarschijnlijk gecompenseerd zal worden door een grotere onstandvastigheid van de koers van de euro;

- dat deze klip slechts kan worden omzeild indien de euro een hoge graad van geloofwaardigheid heeft;

- dat deze geloofwaardigheid afhangt van het vervullen van de door het Verdrag vastgestelde convergentiecriteria en het naleven van de regels die voortvloeien uit het groei- en stabiliteitspact en uit de institutionele verplichting die de ECB heeft ten aanzien van de stabiliteit van de prijzen;

- dat de ECB daarom geen overmatig restrictief monetair beleid heeft te voeren om de geloofwaardigheid van de euro te waarborgen,

I. overwegende dat de wisselkoers van de euro op langere termijn zal afhangen van fundamentele economische factoren (groei, inflatie, betalingsbalans, begroting) en van de verwachtingen omtrent de ontwikkeling van deze factoren in de Europese Unie, maar ook in andere grote monetaire zones, in de allereerste plaats die van de dollar,

J. overwegende dat het evenwel van groot belang is dat de wisselkoers van de euro ten opzichte van de dollar en de yen zich handhaaft op een peil dat overeenstemt met een fundamenteel lange-termijnevenwicht en dat noch tot recessie (door een te hoge koers) noch tot inflatie (door een lage koers) kan leiden,

K. overwegende dat hierdoor kan worden voorkomen dat de EMU met concurrentiedoeleinden de wisselkoers gaat manipuleren maar dat anderzijds ook "welwillende veronachtzaming" van verstoringen door externe factoren of gebeurtenissen wordt uitgesloten; dat, bij gebrek aan een systematische internationale coördinatie deze storingen zich voortdurend voordoen,

L. overwegende dat het voorgaande de vraag aan de orde stelt wie bevoegd is de noodzakelijke corrigerende maatregelen te treffen, waarbij het duidelijk is dat kortdurende schommelingen door de ECB aangepakt moeten worden, terwijl langer durende koersafwijkingen onder de algemeen politieke verantwoordelijkheid vallen van de Europese Unie,

M. overwegende dat artikel 109 van het EG-Verdrag slechts vage bepalingen bevat over de opzet van een eurowisselkoersbeleid; dat dit artikel voornamelijk betrekking heeft op de procedures voor het vaststellen van wisselkoerssystemen ten opzichte van derde landen en dat het de Raad machtigt - met gekwalificeerde meerderheid van stemmen en na raadpleging van de ECB maar niet het Europees Parlement - om algemene oriëntaties voor het wisselkoersbeleid vast te stellen, zonder in details te treden omtrent de specifieke verantwoordelijkheden,

N. overwegende dat het monetaire beleid als grondslag voor het wisselkoersbeleid alleen volstrekt doeltreffend kan zijn als het fiscaal beleid van de lidstaten van de EMU wordt gecoördineerd,

1. stemt in met het document van de Commissie, dat een nuttige samenvatting bevat van de externe aspecten van de invoering van één munt;

2. is van mening dat de externe waarde van de euro gekoppeld moet zijn aan de stabiliteit van de interne waarde ervan, een hoofddoelstelling die prioritair nagestreefd moet worden door de Europese Centrale Bank;

3. acht het wenselijk dat er, zodra de in het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde convergentiecriteria en de hieruit voortvloeiende budgettaire beleidsregels van het Pact voor stabiliteit en groei zijn nageleefd, een monetair beleid wordt gevoerd dat gericht is op het matigen van de rentevoeten op lange termijn, opdat vanaf het begin van de overgangsperiode - die duurt van de invoering van de euro tot de consolidatie ervan - een wisselkoers voor de euro in de hand wordt gewerkt die niet overgewaardeerd is ten opzichte van de dollar;

4. is van mening dat, opdat de wisselkoers ten opzichte van de dollar zo nauwkeurig mogelijk afgestemd is op de relatie tussen de fundamentele economische factoren (cf. overweging J), de ECB in het algemeen interventies moet vermijden die erop zijn gericht de wisselkoersen met concurrentiedoeleinden te manipuleren; dat de ECB daarentegen wel tussenbeide moet komen om met behulp van de gewone middelen van het muntbeleid incidentele verstoringen te voorkomen;

5. acht het noodzakelijk dat er, in geval van meer ingrijpende verstoringen van de wisselkoers die worden veroorzaakt door monetaire beleidsmaatregelen van onze partners of door externe gebeurtenissen, maatregelen worden getroffen die onder de algemene economische verantwoordelijkheid vallen van de Europese Unie; dat deze met name, naast de bevoegdheden van de Raad, het initiatiefrecht van de Commissie impliceren;

6. verzoekt bijgevolg de Raad en de Commissie om, in samenwerking met het Europees Monetair Instituut en na raadpleging van het Europees Parlement, de gecompliceerde inhoud van artikel 109 van het EG-Verdrag te bestuderen met het oog op een nieuwe, duidelijke interpretatie ervan; beveelt met name aan dat er meer doeltreffende en gestroomlijnde procedures worden vastgesteld om de Ecofin-Raad in staat te stellen zijn fundamentele verantwoordelijkheid voor het wisselkoersbeleid uit te oefenen;

7. verzoekt de Commissie na te gaan in hoeverre de dollarreserves het bedrag te boven gaan dat nodig is om de valuta te beschermen, en ideeën aan te dragen over de wijze waarop dergelijke overtollige reserves zouden kunnen worden gebruikt;

8. verzoekt de Commissie in het kader van de interne markt vaart te zetten achter maatregelen gericht op de harmonisatie van de fiscale verplichtingen, regelgevingspraktijken en financiële instrumenten met betrekking tot de verschillende Europese kapitaalmarkten, opdat zij op zo kort mogelijke termijn kunnen beginnen te functioneren als een geïntegreerde interne markt;

9. verzoekt de regering van het Verenigd Koninkrijk bij het nemen van een besluit over de vraag of zij toetreedt tot de Europese eenheidsmunt voldoende gewicht toe te kennen aan de voordelen van een geïntegreerde Europese kapitaalmarkt die ook de "City" omvat; verzoekt haar tevens stappen van de Britse financiële sector te bevorderen ter voorbereiding van een zo nauw mogelijke samenwerking met de euro-zone in afwachting van het definitieve besluit van de regering van het VK betreffende het vraagstuk van het euro-lidmaatschap;

10. verzoekt de regeringen van de lidstaten die deel gaan nemen aan de euro in overweging te nemen al hun totale respectieve overheidsschulden zo spoedig mogelijk na de invoering van de eenheidsmunt te converteren in euro's;

11. is van oordeel dat lidstaten die tijdelijk van de aanvankelijke kerngroep van de EMU zijn uitgesloten in het kader van het EMS-2 - op basis van adequate afspraken tussen de ministers van Financiën en de presidenten van de centrale banken - beschermd zouden moeten worden tegen wisselkoersverstoringen die te wijten zijn aan speculatie of schommelingen in de waarde van andere valuta en dus niet afhankelijk zijn van het optreden van deze landen;

12. spreekt de wens uit dat de munten van de landen die momenteel buiten de wisselkoersakkoorden van het EMS staan er zo spoedig mogelijk deel van gaan uitmaken, ook met het oog op de inwerkingtreding van het EMS-2;

13. spreekt de wens uit dat de EMU er effectief toe bijdraagt de economisch destabiliserende effecten van de speculatie in te perken door een grote mondiale monetaire zone tot stand te brengen en elke vorm van met mededingingsdoeleinden veroorzaakte verslechtering van het mondiale economische klimaat te ontraden;

14. verzoekt de Raad en de Commissie samen te werken met de monetaire autoriteiten van de Verenigde Staten om het wisselkoersbeleid te coördineren teneinde stabiliteit in de hand te werken en speculatie tegen te gaan;

15. beklemtoont dat de Monetaire Unie ertoe zal bijdragen dat de destabiliserende, investerings- en werkgelegenheidsremmende effecten van een economisch schadelijke speculatie worden ingeperkt, en dat op middellange termijn concepten voor doelbandbreedtes tussen de belangrijkste wereldvaluta's worden vastgesteld waardoor op langere termijn monetaire dumping als mededingingswapen in de mondiale economische betrekkingen wordt uitgesloten;

16. is namelijk van mening dat de vervanging van het huidige monetaire systeem in de wereld door een bi- of tripolair systeem dat bestaat uit de euro, de VS-dollar en misschien de yen een unieke gelegenheid voor stabilisering en samenwerking vormt en de Europese Unie een nieuwe rol toebedeelt met een aanzienlijke verantwoordelijkheid in het internationale monetaire systeem;

17. verlangt derhalve dat dringend wordt nagedacht over de vraag hoe de Unie in de desbetreffende internationale kringen zodanig kan worden vertegenwoordigd dat de nieuwe status van de Unie als één van de grootste verenigde monetaire zones ter wereld beter tot zijn recht komt;

18. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad, de raad van het EMI en de regeringen en parlementen van de lidstaten.