I.Inleiding

Op 12 april 2016 heeft de Commissie een mededeling gepresenteerd over de stand van zaken en mogelijke verdere stappen met betrekking tot de situatie van niet-wederkerigheid met een aantal derde landen op het gebied van visa. In die mededeling werd opgemerkt dat met de actieve steun van de Commissie een oplossing was gevonden voor de meeste gemelde gevallen van niet-wederkerigheid met acht derde landen. Tegelijkertijd werd er in de mededeling echter op gewezen dat, indien het betrokken derde land de visumplicht op 12 april 2016 niet had opgeheven, de Commissie op grond van Verordening (EG) nr. 539/2001 van de Raad van 15 maart 2001, zoals gewijzigd bij Verordening (EU) nr. 1289/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013, een gedelegeerde handeling moest vaststellen om de visumvrijstelling voor onderdanen van het betrokken derde land voor een periode van twaalf maanden op te schorten. Volgens de verordening moet de Commissie eveneens rekening houden met de gevolgen van de opschorting van de visumvrijstelling voor de externe betrekkingen van de EU en haar lidstaten. In de mededeling van april 2016 werd beoordeeld welke de gevolgen en de effecten zijn van de opschorting van de visumvrijstelling voor EU-burgers en -bedrijven en voor onderdanen van de betrokken derde landen, en werden het Europees Parlement en de Raad verzocht zich te beraden over de meest geschikte verdere stappen.

Bij wijze van follow-up heeft de Commissie in juli en december 2016 en in mei 2017 drie mededelingen uitgebracht. In de mededeling van mei 2017 bracht de Commissie verslag uit over de voortgang en lichtte zij haar standpunt toe naar aanleiding van de resolutie van het Europees Parlement van 2 maart 2017 over "de verplichtingen van de Commissie op het gebied van visumwederkerigheid overeenkomstig artikel 1, lid 4, van Verordening (EG) nr. 539/2001", waarin de Commissie uit hoofde van artikel 265 VWEU werd verzocht om uiterlijk binnen twee maanden na de datum van aanneming van de resolutie de vereiste gedelegeerde handeling vast te stellen. De Commissie stelde van mening te zijn dat, met name gezien de vooruitgang die de vorige twaalf maanden was geboekt en gezien de lopende werkzaamheden, de vaststelling van een gedelegeerde handeling tot tijdelijke opschorting van de visumvrijstelling voor onderdanen van Canada en de Verenigde Staten op dat moment contraproductief zou zijn geweest en niet zou hebben bijgedragen tot het beoogde visumvrij reizen voor alle EU-burgers. Tegelijkertijd verbond de Commissie zich ertoe nauw te blijven samenwerken met het Europees Parlement en de Raad, met Canada en de Verenigde Staten en met de betrokken lidstaten om sneller vooruitgang te boeken in de richting van volledige visumwederkerigheid, en uiterlijk eind december 2017 verslag uit te brengen over de ontwikkelingen.

In deze mededeling wordt de balans opgemaakt van de voortgang die sinds mei 2017 op dit gebied is geboekt in de besprekingen met Canada en de Verenigde Staten, en wordt gerapporteerd dat met Canada volledige visumwederkerigheid is bereikt.

In deel IV van deze mededeling geeft de Commissie voorts haar beoordeling van de efficiëntie van het wederkerigheidsmechanisme zoals vastgelegd in artikel 1 ter van de verordening, en brengt zij verslag uit over het gebruik van de bevoegdheidsdelegatie zoals vastgelegd in artikel 4 ter, lid 2, van de verordening.

II. Standpunten die zijn ingenomen naar aanleiding van de recentste mededeling

Aansluitend op de resolutie wendde de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken zich bij brief van 2 juni 2017 tot de Commissie juridische zaken van het Europees Parlement met het oog op een mogelijke procedure voor het Europees Hof van Justitie tegen de Commissie wegens nalatigheid om te voldoen aan haar verplichtingen op het gebied van visumwederkerigheid. Op 12 juli 2017 heeft de Commissie juridische zaken aanbevolen geen procedure wegens nalatigheid tegen de Commissie in te stellen bij het Europees Hof van Justitie en heeft zij aangekondigd de kwestie begin 2018 opnieuw te zullen onderzoeken.

Net als in de vorige verslagleggingsperioden heeft de Raad deze zaak ook in de voorbije zeven maanden niet besproken.

III.Recente ontwikkelingen

a. Canada (kennisgeving door Bulgarije en Roemenië)

Wat Canada betreft, werd in de mededeling van mei 2017 reeds melding gemaakt van aanzienlijke vooruitgang. De Commissie toonde zich verheugd dat Canada op 1 mei 2017 de visumplicht had opgeheven voor Bulgaarse en Roemeense staatsburgers die de laatste tien jaar over een Canadees tijdelijk verblijfsvisum beschikten of die over een geldig VS-visum voor niet-immigranten beschikken.

De Commissie verwelkomt het feit dat Canada sinds 1 december 2017 aan alle Bulgaarse en Roemeense staatsburgers visumvrije toegang verleent. Er is nu sprake van volledige visumwederkerigheid met Canada. Dit resultaat is bereikt na uitvoerige politieke en technische contacten tussen de Commissie, Canada en de Bulgaarse en de Roemeense regering. Er werd ook een campagne opgezet om de burgers van beide landen te informeren en er vond overleg plaats met de belangrijkste reisagentschappen en luchtvaartmaatschappijen in beide lidstaten.

Tijdens de eerste zitting van het interministerieel comité EU-Canada in het kader van de overeenkomst betreffende een strategisch partnerschap met Canada, op 4 december 2017 in Brussel, hebben beide partijen hun tevredenheid over de volledige opheffing van de visumplicht voor alle EU-burgers geuit en erop gewezen dat dit de mobiliteit van de burgers ten goede komt en de culturele, politieke en economische banden tussen de EU en Canada verder zal versterken.

b. Verenigde Staten (kennisgeving door Bulgarije, Kroatië, Cyprus, Polen en Roemenië)

In de mededeling van mei 2017 meldde de Commissie dat de politieke en technische contacten waren opgevoerd en dat de Amerikaanse gesprekpartners ermee hadden ingestemd een resultaatgericht proces op gang te brengen om de vijf betrokken EU-lidstaten op te nemen in het visumvrijstellingsprogramma. Voorts beloofden de vijf betrokken lidstaten ook om in een constructieve en positieve sfeer nauw met de Commissie en de Verenigde Staten samen te werken om zo spoedig mogelijk tot volledige visumwederkerigheid te komen, onder meer door op zoek te gaan naar voor alle partijen aanvaardbare tussenstappen. Er werd een overzicht opgesteld van de eisen waaraan de vijf lidstaten nog moesten voldoen.

Op de bijeenkomst van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van de EU en de VS in juni 2017 hebben commissaris Avramopoulos en Elaine C. Duke, waarnemend minister van Binnenlandse Veiligheid van de VS, een gezamenlijke verklaring uitgebracht over de weg naar volledige visumwederkerigheid tussen de EU en de Verenigde Staten. Een aantal toezeggingen werd in de gezamenlijke verklaring bevestigd, zoals het behoud en de uitbreiding van visumvrij reizen tussen de EU en de Verenigde Staten en het opvoeren van de inspanningen voor een betere samenwerking met als doel Bulgarije, Kroatië, Cyprus, Polen en Roemenië te helpen om sneller te kunnen voldoen aan de vereisten van het visumvrijstellingsprogramma.

In overeenstemming met de gezamenlijke verklaring heeft de Commissie onverminderd elke gelegenheid aangegrepen om te herinneren aan het belang van een snellere voortgang in de richting van volledige visumwederkerigheid tussen de EU en de Verenigde Staten.