NL Publicatieblad van de Europese Unie C 332/1

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD EN DE REKENKAMER

JAARREKENING VAN DE EUROPESE UNIE — BEGROTINGSJAAR 2010

2011/C 332/01

INHOUDSOPGAVE

Nota bij de geconsolideerde rekeningen

DEEL I: Geconsolideerde financiële staten van de Europese Unie en toelichtingen daarbij

Balans

Economische resultatenrekening

Kasstroomoverzicht

Mutatieoverzicht van de nettoactiva

Toelichtingen bij de financiële staten

DEEL II: Geconsolideerde verslagen over de uitvoering van de begroting van de Europese Unie en toelichtingen daarbij

Verslagen over de uitvoering van de begroting

Toelichtingen bij de verslagen over de uitvoering van de begroting

NOTA BIJ DE GECONSOLIDEERDE REKENINGEN

De geconsolideerde jaarrekening van de Europese Unie voor het jaar 2010 is opgesteld op basis van de inlichtingen die de andere instellingen en organen overeenkomstig artikel 129, lid 2, van het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Unie hebben verstrekt. Ik verklaar dat de jaarrekening is opgesteld overeenkomstig titel VII van dit Financieel Reglement en de in de toelichtingen bij de financiële staten beschreven boekhoudbeginselen, -regels en -methoden.

Ik heb van de rekenplichtigen van deze instellingen en organen, die voor de betrouwbaarheid instaan, alle inlichtingen verkregen die nodig zijn voor het opstellen van de jaarrekening die een beeld van de activa en de passiva van de Europese Unie en de uitvoering van de begroting geeft.

Ik verklaar dat ik op basis van deze inlichtingen en op basis van de controles die ik noodzakelijk achtte om de jaarrekening van de Europese Commissie te kunnen aftekenen, redelijke zekerheid heb dat de jaarrekening in alle materiële opzichten een getrouw beeld van de vermogenspositie van de Europese Unie geeft.

Philippe TAVERNE Rekenplichtige van de Commissie

DEEL I

Geconsolideerde financiële staten van de Europese Unieen toelichtingen daarbij

INHOUDSOPGAVE

Balans

Economische resultatenrekening

Kasstroomoverzicht

Mutatieoverzicht van de nettoactiva

Toelichtingen bij de financiële staten:

1. Belangrijkste gehanteerde grondslagen voor financiële verslaglegging

2. Toelichtingen bij de balans

3. Toelichtingen bij de economische resultatenrekening

4. Toelichtingen bij het kasstroomoverzicht

5. Voorwaardelijke activa en passiva en andere informatieverschaffing

6. Financiële correcties en terugvorderingen

7. Financieel risicobeheer

8. Informatieverschaffing over verbonden partijen

9. Gebeurtenissen na de balansdatum

10. Geconsolideerde entiteiten

11. Niet-geconsolideerde entiteiten

BALANS

miljoen EUR Toelichting 31.12.2010 31.12.2009 (aangepast) NIET-VLOTTENDE ACTIVA: Immateriële activa 2.1 108 72 Vaste bedrijfsmiddelen 2.2 4 813 4 859 Langlopende beleggingen 2.3 2 555 2 379 Leningen 2.4 11 640 10 764 Voorfinanciering op lange termijn 2.5 44 118 41 544 Vorderingen op lange termijn 2.6 40 55 63 274 59 673 VLOTTENDE ACTIVA: Voorraden 2.7 91 77 Kortlopende beleggingen 2.8 2 331 1 791 Voorfinanciering op korte termijn 2.9 10 078 9 436 Vorderingen op korte termijn 2.10 13 501 8 958 Geldmiddelen en kasequivalenten 2.11 22 063 23 372 48 064 43 634 TOTAAL ACTIVA 111 338 103 307 NIET-VLOTTENDE PASSIVA: Personeelsbeloningen 2.12 (37 172) (37 242) Voorzieningen op lange termijn 2.13 (1 317) (1 469) Financiële verplichtingen op lange termijn 2.14 (11 445) (10 559) Overige verplichtingen op lange termijn 2.15 (2 104) (2 178) (52 038) (51 448) VLOTTENDE PASSIVA: Voorzieningen op korte termijn 2.16 (214) (213) Financiële verplichtingen op korte termijn 2.17 (2 004) (40) Crediteuren 2.18 (84 529) (93 884) (86 747) (94 137) TOTAAL PASSIVA (138 785) (145 585) NETTOACTIVA (27 447) (42 278) Reserves 2.19 3 484 3 323 Bij de lidstaten op te vragen bedragen (1) 2.20 (30 931) (45 601) NETTOACTIVA (27 447) (42 278) Zie de toelichtingen 2.5.2, 2.9.2, 2.10.3 en 3.4.1 voor nadere informatie over de aanpassing van bepaalde bedragen van 2009.

ECONOMISCHE RESULTATENREKENING

miljoen EUR Toelichting 2010 2009 (aangepast) BELEIDSONTVANGSTEN Ontvangsten uit eigen middelen en bijdragen 3.1 122 328 110 537 Overige beleidsontvangsten 3.2 8 188 7 532 130 516 118 069 BELEIDSUITGAVEN Administratieve uitgaven 3.3 (8 614) (8 133) Beleidsuitgaven 3.4 (103 764) (102 504) (112 378) (110 637) OVERSCHOT BELEIDSACTIVITEITEN 18 138 7 432 Financiële ontvangsten 3.5 1 178 835 Financiële uitgaven 3.6 (661) (594) Mutatie in de verplichting personeelsbeloningen 2.12 (1 003) (683) Aandeel in het nettotekort van geassocieerde deelnemingen en gemeenschappelijke ondernemingen 3.7 (420) (103) ECONOMISCH RESULTAAT VAN HET JAAR 17 232 6 887 Zie de toelichtingen 2.5.2, 2.9.2, 2.10.3 en 3.4.1 voor nadere informatie over de aanpassing van bepaalde bedragen van 2009.

KASSTROOMOVERZICHT

miljoen EUR Toelichting 2010 2009 (aangepast) Economisch resultaat voor het jaar 17 232 6 887 Beleidsactiviteiten 4.2 Afschrijving 28 22 Waardevermindering 358 448 (Terugboeking van) waardeverminderingen op beleggingen 0 (17) (Toename)/afname leningen (876) (7 199) (Toename)/afname voorfinanciering op lange termijn (2 574) (12 521) (Toename)/afname vorderingen op lange termijn 15 (10) (Toename)/afname voorraden (14) 7 (Toename)/afname voorfinanciering op korte termijn (642) 827 (Toename)/afname vorderingen op korte termijn (4 543) 2 962 Toename/(afname) voorzieningen op lange termijn (152) 128 Toename/(afname) financiële verplichtingen op lange termijn 886 7 210 Toename/(afname) overige verplichtingen op lange termijn (74) (48) Toename/(afname) voorzieningen op korte termijn 1 (134) Toename/(afname) financiële verplichtingen op korte termijn 1 964 (79) Toename/(afname) crediteuren (9 355) 4 207 Begrotingsoverschot van vorig jaar opgevoerd als non-cash ontvangsten (2 254) (1 796) Overige non-cash mutaties (149) 54 Toename/(afname) verplichting personeelsbeloningen (70) (313) Beleggingsactiviteiten 4.3 (Toename)/afname immateriële activa en vaste bedrijfsmiddelen (374) (464) (Toename)/afname langlopende beleggingen (176) (284) (Toename)/afname kortlopende beleggingen (540) (239) NETTOKASSTROOM (1 309) (352) Nettotoename/(afname) van geldmiddelen en kasequivalenten (1 309) (352) Geldmiddelen en kasequivalenten bij het begin van het jaar 2.11 23 372 23 724 Geldmiddelen en kasequivalenten aan het einde van het jaar 2.11 22 063 23 372 Zie de toelichtingen 2.5.2, 2.9.2, 2.10.3 en 3.4.1 voor nadere informatie over de aanpassing van bepaalde bedragen van 2009.

MUTATIEOVERZICHT VAN DE NETTOACTIVA

miljoen EUR Reserves (A) Bij de lidstaten op te vragen bedragen (B) Nettoactiva = (A)+(B) Reëlewaardereserve Overige reserves Gecumuleerd overschot/(tekort) Economisch resultaat van het begrotingsjaar BALANS PER 31 DECEMBER 2008 41 3 074 (63 225) 12 686 (47 424) Mutatie in reserve Garantiefonds 196 (196) 0 Mutaties reële waarde 28 28 Overige (aangeast) (1) 28 27 Toewijzing economisch resultaat 2008 (15) 12 701 (12 686) 0 Begrotingsresultaat 2008 gecrediteerd aan de lidstaten (1 796) (1 796) Economisch resultaat voor het jaar (aangepast) 6 887 6 887 BALANS PER 31 DECEMBER 2009 (aangepast) 69 3 254 (52 488) 6 887 (42 278) Mutatie in reserve Garantiefonds 273 (273) 0 Mutaties reële waarde (130) (130) Overige 4 (21) (17) Toewijzing economisch resultaat 2009 (aangepast) 14 6 873 (6 887) 0 Begrotingsresultaat 2009 gecrediteerd aan de lidstaten (2 254) (2 254) Economisch resultaat voor het jaar 17 232 17 232 BALANS OP 31 DECEMBER 2010 (61) 3 545 (48 163) 17 232 (27 447)

TOELICHTINGEN BIJ DE FINANCIËLE STATEN

INHOUDSOPGAVE

1. Belangrijkste gehanteerde grondslagen voor financiële verslaglegging

2. Toelichtingen bij de balans

3. Toelichtingen bij de economische resultatenrekening

4. Toelichtingen bij het kasstroomoverzicht

5. Voorwaardelijke activa en passiva en andere informatieverschaffing

6. Financiële correcties en terugvorderingen

7. Financieel risicobeheer

8. Informatieverschaffing over verbonden partijen

9. Gebeurtenissen na de balansdatum

10. Geconsolideerde entiteiten

11. Niet-geconsolideerde entiteiten

1. BELANGRIJKSTE GEHANTEERDE GRONDSLAGEN VOOR FINANCIËLE VERSLAGLEGGING

1.1 RECHTSGRONDSLAG EN BOEKHOUDREGELS

De geconsolideerde rekening van de Europese Unie betreft de rekening van de Europese Unie, de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (in liquidatie). De boekhouding wordt gevoerd overeenkomstig de bepalingen van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Unie (PB L 248 van 16 september 2002) en Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de Commissie van 23 december 2002 tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften van dit Financieel Reglement.

Overeenkomstig artikel 133 van het Financieel Reglement heeft de Europese Unie haar geconsolideerde financiële staten 2010 voorbereid op grond van boekhoudregels op transactiebasis die zijn afgeleid van de internationaal aanvaarde boekhoudnormen voor de overheidssector (IPSAS) of bij gebreke de internationale standaarden voor financiële verslaglegging (IFRS). De door de rekenplichtige van de Commissie vastgestelde boekhoudregels moeten worden toegepast in alle Europese instellingen en organen die binnen het consolidatiebereik vallen en moeten uitgroeien tot een uniform kader voor het opstellen en presenteren van de rekeningen om tot een geharmoniseerde financiële verslaglegging en consolidatie te komen. De rekeningen worden per kalenderjaar en in euro gevoerd.

1.2 BOEKHOUDBEGINSELEN

De financiële staten zijn bedoeld om een breed scala van gebruikers nuttige informatie te verschaffen over de vermogenspositie, de resultaten en de kasstromen van een bepaalde organisatie. Voor de EU als een organisatie in de openbare sector moeten deze staten meer in het bijzonder informatie verschaffen die nuttig is voor de besluitvorming en getuigen van de controleerbaarheid van de organisatie met betrekking tot de middelen die aan haar zijn toevertrouwd. Het spreekt voor zich dat dit document in deze geest is opgesteld. Artikel 124 van het Financieel Reglement vermeldt de boekhoudbeginselen aan de hand waarvan de financiële staten moeten worden opgemaakt:

— continuïteit van de activiteiten;

— voorzichtigheid;

— bestendigheid van de boekhoudmethoden;

— vergelijkbaarheid van de informatie;

— relatief belang;

— niet-compensatie;

— voorrang van werkelijkheid boven schijn;

— periodetoerekening.

Bij de voorbereiding van de geconsolideerde financiële staten overeenkomstig bovengenoemde regels en beginselen moet het management ramingen maken die van invloed zijn op de bedragen die worden opgegeven voor bepaalde posten in de geconsolideerde balans en in de geconsolideerde economische resultatenrekening, alsook de daarmee samenhangende bekendmaking van voorwaardelijke passiva en activa doen.

1.3 CONSOLIDATIE

Consolidatiebereik

De geconsolideerde financiële staten van de EU omvatten alle betekenisvolle entiteiten waarover zeggenschap wordt uitgeoefend (instellingen en agentschappen), geassocieerde deelnemingen en gemeenschappelijke ondernemingen, zijnde 43 entiteiten waarover zeggenschap wordt uitgeoefend, vijf gemeenschappelijke ondernemingen en vier geassocieerde deelnemingen. De volledige lijst van geconsolideerde entiteiten is te vinden in toelichting 10. In vergelijking met 2009 is het consolidatiebereik uitgebreid met drie entiteiten waarover zeggenschap wordt uitgeoefend (een instelling, twee agentschappen), één geassocieerde deelneming en één gemeenschappelijke onderneming. De invloed van deze toevoegingen op de geconsolideerde financiële staten is niet materieel.

Entiteiten waarover zeggenschap wordt uitgeoefend

Het besluit een entiteit in het consolidatiebereik op te nemen, is gebaseerd op het concept „zeggenschap”. Entiteiten waarover zeggenschap wordt uitgeoefend, zijn entiteiten waarin de Europese Unie direct of indirect de macht heeft om het financiële en operationele beleid te sturen teneinde voordelen uit hun activiteiten te verwerven. Deze macht moet actueel uitoefenbaar zijn. Entiteiten waarover zeggenschap wordt uitgeoefend, zijn volledig geconsolideerd. De consolidatie begint op de eerste datum waarop de zeggenschap bestaat, en eindigt wanneer die zeggenschap niet langer bestaat.

De meest gebruikelijke indicatoren van zeggenschap binnen de Europese Unie zijn de volgende: oprichting van de entiteit bij de oprichtingsverdragen of afgeleide wetgeving, financiering van de entiteit uit de algemene begroting, het bestaan van stemrechten in de bestuursorganen, controle door de Europese Rekenkamer en kwijting door het Europees Parlement. Het is duidelijk dat op het niveau van de entiteit moet worden nagegaan of één of alle van de bovengenoemde criteria voldoende zijn om tot zeggenschap te leiden.

Vanuit deze optiek worden de EU-instellingen (met uitzondering van de ECB) en -agentschappen (met uitsluiting van de agentschappen van de vroegere tweede pijler) geacht onder de uitsluitende zeggenschap van de EU te staan. Daarom zijn zij in het consolidatiebereik opgenomen. Ook de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal in liquidatie (EGKS) wordt beschouwd als een entiteit waarover zeggenschap wordt uitgeoefend.

Alle materiële verrichtingen en posities tussen entiteiten waarover door de EU zeggenschap wordt uitgeoefend, zijn buiten beschouwing gelaten. Niet-gerealiseerde baten en verliezen op verrichtingen tussen entiteiten zijn niet materieel en zijn daarom niet buiten beschouwing gelaten.

Gemeenschappelijke ondernemingen

Een gemeenschappelijke onderneming is een contractuele afspraak waarbij de Europese Unie en een of meer partijen (de „ondernemers”) een economische activiteit aangaan waarover zij gezamenlijke zeggenschap uitoefenen. Gezamenlijke zeggenschap is het contractueel afgesproken delen van de directe of indirecte zeggenschap over een activiteit met dienstenpotentieel.

Participaties in gemeenschappelijke ondernemingen worden geboekt volgens de vermogensmutatiemethode, de eerste maal tegen kostprijs. Het belang van de Europese Unie in de resultaten van haar onder gezamenlijke zeggenschap staande entiteiten wordt opgenomen in de economische resultatenrekening van de EU en haar belang in mutaties van de reserves in de reserves van de EU. De boekwaarde van de gemeenschappelijke onderneming in de rekening van de EU op balansdatum wordt bepaald door de oorspronkelijke kostprijs plus alle mutaties (verdere bijdragen, aandeel in de resultaten en mutaties van de reserves, waardeverminderingen en dividenden). Niet-gerealiseerde baten en verliezen op verrichtingen tussen de Europese Unie en haar onder gezamenlijke zeggenschap staande entiteit zijn niet materieel en zijn daarom niet buiten beschouwing gelaten.

De boekhoudregels van de gemeenschappelijke ondernemingen kunnen met betrekking tot gelijksoortige verrichtingen en gebeurtenissen onder gelijke omstandigheden verschillen van die van de Europese Unie.

Geassocieerde deelnemingen

Geassocieerde deelnemingen zijn entiteiten waarover de Europese Unie geen zeggenschap uitoefent, doch waarin zij direct of indirect betekenisvolle invloed uitoefent. Er wordt aangenomen dat er sprake is van betekenisvolle invloed wanneer de Europese Commissie direct of indirect 20 % of meer van de stemrechten bezit.

Participaties in geassocieerde deelnemingen worden geboekt volgens de vermogensmutatiemethode, de eerste maal tegen kostprijs. Het aandeel van de Europese Unie in de resultaten van haar geassocieerde deelnemingen wordt opgenomen in de economische resultatenrekening van de EU en haar aandeel in mutaties van de reserves in de reserves van de EU. De boekwaarde van de geassocieerde deelneming in de rekening van de EU op balansdatum wordt bepaald door de oorspronkelijke kostprijs plus alle mutaties (verdere bijdragen, aandeel in de resultaten en mutaties van de reserves, waardeverminderingen en dividenden). Uitkeringen die van een geassocieerde deelneming worden ontvangen, verlagen de boekwaarde van het actief. Niet-gerealiseerde baten en verliezen op verrichtingen tussen de Europese Unie en haar geassocieerde deelneming zijn niet materieel en zijn daarom niet buiten beschouwing gelaten.

De boekhoudregels van de geassocieerde deelnemingen kunnen met betrekking tot gelijksoortige verrichtingen en gebeurtenissen onder gelijke omstandigheden verschillen van die van de Europese Unie. Bij participaties van 20 % of meer in een durfkapitaalfonds streeft de Europese Unie er niet naar betekenisvolle invloed uit te oefenen. Dergelijke fondsen worden daarom als voor verkoop beschikbare financiële instrumenten ingedeeld en de vermogensmutatiemethode wordt niet toegepast.

Niet-geconsolideerde entiteiten waarvan de Commissie de middelen beheert

De middelen van het gemeenschappelijk stelsel van ziektekostenverzekering voor personeelsleden van de Europese Unie, het Europees Ontwikkelingsfonds en het Garantiefonds voor deelnemers worden namens hen door de Commissie beheerd. Omdat deze entiteiten echter niet onder zeggenschap van de Europese Unie staan, worden zij niet in haar rekeningen geconsolideerd. Zie toelichting 11 voor nadere informatie over de betrokken bedragen.

1.4 OPSTELLINGSGRONDSLAG

1.4.1 Munteenheid en omrekeningsbeginselen

Functionele en rapporteringsvaluta

De financiële staten worden opgemaakt in miljoen euro, aangezien de euro de functionele en rapporteringsvaluta van de Europese Unie is.

Verrichtingen en saldi

Verrichtingen in vreemde valuta worden omgerekend in euro tegen de op de transactiedatum geldende wisselkoers. Wisselkoersbaten en -verliezen die voortvloeien uit de afwikkeling van verrichtingen in vreemde valuta's en uit de omrekening aan het einde van het jaar van in vreemde valuta's luidende monetaire activa en passiva worden in de economische resultatenrekening opgenomen.

Er worden verschillende omrekeningsmethoden toegepast voor de vaste bedrijfsmiddelen en de immateriële activa, die hun waarde in euro behouden tegen de bij de aankoop geldende koers.

De saldi aan het einde van het jaar van in vreemde valuta's luidende monetaire activa en passiva worden omgerekend in euro tegen de op 31 december geldende wisselkoersen:

Wisselkoersen met de euro

Valuta 31.12.2010 31.12.2009 BGN 1,9558 1,9558 CZK 25,0610 26,4730 DKK 7,4535 7,4418 EEK 15,6466 15,6466 GBP 0,8607 0,8881 HUF 277,9500 270,4200 LVL 0,7094 0,7093 LTL 3,4528 3,4528 PLN 3,9750 4,1045 ROM 4,2620 4,2363 SSR 8,9655 10,2520 CHF 1,2504 1,4836 JPY 108,6500 133,1600 USD 1,3362 1,4406

Veranderingen ingevolge omrekeningverschillen in de reële waarde van in vreemde valuta's luidende monetaire effecten die als beschikbaar voor verkoop zijn aangemerkt, worden opgenomen in de economische resultatenrekening. Omrekeningsverschillen betreffende niet-monetaire financiële activa en verplichtingen die tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de winst-en-verliesrekening zijn gewaardeerd, worden opgenomen in de economische resultatenrekening. Omrekeningsverschillen betreffende niet-monetaire financiële activa die als beschikbaar voor verkoop zijn aangemerkt, worden opgenomen in de reëlewaardereserve.

1.4.2 Gebruik van ramingen

Overeenkomstig de IPSAS en algemeen aanvaarde boekhoudbeginselen bevatten de financiële staten onvermijdelijk bedragen die steunen op ramingen en veronderstellingen die op basis van de meest betrouwbare beschikbare informatie door het management zijn gedaan. Belangrijke ramingen betreffen onder andere, maar niet uitsluitend de bedragen voor verplichtingen inzake personeelsbeloningen, voorzieningen, financiële risico's verbonden aan voorraden en vorderingen, toegerekende baten en lasten, voorwaardelijke activa en verplichtingen en waardeverminderingen van immateriële activa en vaste bedrijfsmiddelen. De werkelijke bedragen kunnen van deze ramingen afwijken. Veranderingen in ramingen worden weergegeven in de periode waarin zij bekend worden.

1.5 BALANS

1.5.1 Immateriële activa

Aangekochte licenties voor computersoftware worden geboekt tegen kostprijs verminderd met de gecumuleerde afschrijvingen en waardeverminderingsverliezen. De activa worden lineair afgeschreven over hun geraamde nuttige levensduur. Intern geproduceerde immateriële activa worden in de economische resultatenrekening opgenomen, als zij aan de relevante criteria van de EU-boekhoudregels voldoen. De opneembare kosten omvatten alle direct toerekenbare kosten die nodig zijn om het actief te creëren, te produceren en voor te bereiden zodat het kan worden gebruikt op de manier die het management beoogt. De kosten voor onderzoeksactiviteiten en de niet-opneembare kosten voor ontwikkeling en onderhoud worden als uitgaven geboekt wanneer zij worden gedaan.

1.5.2 Vaste bedrijfsmiddelen

Alle vaste bedrijfsmiddelen worden geboekt tegen historische kostprijs verminderd met afschrijvingen en waardeverminderingsverliezen. De historische kostprijs omvat uitgaven die direct aan de aanschaf of de bouw van het actief kunnen worden toegerekend.

De daarna gemaakte kosten worden, naar gelang van het geval, slechts in de boekwaarde van het actief opgenomen of als afzonderlijk actief geboekt wanneer het waarschijnlijk is dat de daaruit in de toekomst voortkomende economische baten of het daaruit voortkomende dienstenpotentieel aan de Europese Unie zullen toevloeien en de kosten op betrouwbare wijze kunnen worden gemeten. De herstel- en onderhoudskosten worden in de economische resultatenrekening geboekt tijdens de begrotingsperiode waarin zij zich voordoen. Aangezien de Europese Unie geen geld leent om de aankoop van vaste bedrijfsmiddelen te financieren, gaan dergelijke aankopen niet gepaard met leenkosten.

Op terreinen en kunstwerken worden geen afschrijvingen toegepast, aangezien ervan wordt uitgegaan dat zij een onbeperkte levensduur hebben. Activa in aanbouw worden niet afgeschreven, aangezien deze activa nog niet beschikbaar zijn voor gebruik. De afschrijvingen op andere activa worden voor de toerekening van de kosten aan de restwaarde over hun geraamde levensduur als volgt berekend volgens de lineaire methode:

Afschrijvingspercentages

Type actief Lineair afschrijvingspercentage Gebouwen 4 % Installaties, machines en werktuigen 10 % tot 25 % Meubels 10 % tot 25 % Vast materieel 10 % tot 33 % Vervoermiddelen 25 % Computerhardware 25 % Overige materiële activa 10 % tot 33 %

Baten en verliezen van vervreemdingen worden bepaald door de opbrengsten verminderd met de verkoopkosten te vergelijken met de boekwaarde van het verkochte actief. Zij worden in de economische resultatenrekening opgenomen.

Leaseovereenkomsten

Leases van materiële activa waarbij de Europese Unie in wezen alle aan eigendom verbonden risico's en voordelen heeft, worden als financiële leases ingedeeld. Financiële leases worden gekapitaliseerd bij het begin van de leaseovereenkomst tegen de reële waarde van het geleasede actief of de huidige waarde van de minimale leasebetalingen, afhankelijk van welke waarde de laagste is. Elke leasebetaling wordt zo over de financierings- en andere lasten verdeeld dat een constante spreiding van het uitstaande financieringssaldo wordt verkregen. De huurverplichtingen, zonder financieringslasten, worden opgenomen onder overige verplichtingen (op korte en lange termijn). Het rentebestanddeel van de financieringslasten wordt gespreid over de leaseperiode in de economische resultatenrekening opgenomen, zodat voor elke periode een constante periodieke rente over het resterende saldo van de verplichting wordt verkregen. De via financiële lease verkregen activa worden afgeschreven over de levensduur van het actief of de leaseperiode, afhankelijk van welke periode het kortst is.

Leases waarbij de leasegever een significant deel van de aan eigendom verbonden risico's en voordelen behoudt, worden als operationele leases ingedeeld. Betalingen in verband met operationele leases worden lineair over de leaseperiode aan de economische resultatenrekening toegerekend.

1.5.3 Waardevermindering van niet-financiële activa

Op activa zonder beperkte levensduur worden geen afschrijvingen toegepast. Zij worden jaarlijks op waardevermindering beoordeeld. Activa waarop afschrijvingen worden toegepast, worden op waardevermindering gecontroleerd telkens als er op grond van gebeurtenissen of veranderde omstandigheden aanleiding is om te veronderstellen dat de boekwaarde niet realiseerbaar is. Een waardeverminderingsverlies is het bedrag waarmee de boekwaarde van een actief zijn realiseerbare waarde overtreft. De realiseerbare waarde is de reële waarde van een actief verminderd met de verkoopkosten of de gebruikswaarde ervan, afhankelijk van welke waarde het hoogst is.

De restwaarde en de nuttige levensduur van de immateriële activa en de vaste bedrijfsmiddelen worden ten minste éénmaal per jaar beoordeeld en zo nodig aangepast. De boekwaarde van een actief wordt onmiddellijk verminderd tot de realiseerbare waarde indien de boekwaarde groter is dan de geraamde realiseerbare waarde. Indien de gronden voor waardeverminderingen waarmee tijdens de vorige jaren rekening is gehouden, niet langer gelden, worden de waardeverminderingsverliezen dienovereenkomstig teruggeboekt.

1.5.4 Beleggingen

Participaties in geassocieerde deelnemingen en gemeenschappelijke ondernemingen

Participaties in geassocieerde deelnemingen en belangen in gemeenschappelijke ondernemingen worden geboekt volgens de vermogensmutatiemethode. De kosten van de aandelen worden aangepast volgens het aandeel in de toe- of de afnames in de nettoactiva van de geassocieerde deelnemingen en gemeenschappelijke ondernemingen die na de eerste boeking aan de Europese Unie kunnen worden toegeschreven, indien er aanwijzingen van waardeverminderingen bestaan en indien nodig afgeschreven tot de laagst mogelijke realiseerbare waarde. De realiseerbare waarde wordt bepaald zoals beschreven onder toelichting 1.5.3. Indien de grond voor waardevermindering later niet meer geldt, wordt het waardeverminderingsverlies teruggeboekt tot de boekwaarde die zou zijn bepaald als er geen waardeverminderingsverlies was geboekt.

Beleggingen in durfkapitaalfondsen

Indeling en waardering

Beleggingen in durfkapitaalfondsen worden als voor verkoop beschikbare activa ingedeeld (zie toelichting 1.5.5) en worden bijgevolg geboekt tegen reële waarde met verwerking van in de reëlewaardereserve tot uiting komende waardeveranderingen (inclusief omrekeningsverschillen).

Overwegingen betreffende de reële waarde

Omdat zij niet op een actieve markt zijn genoteerd, worden de beleggingen in durfkapitaalfondsen post voor post gewaardeerd tegen kostprijs of toerekenbare intrinsieke waarde (net asset value of NAV), afhankelijk van welke waarde het laagst is. Niet-gerealiseerde baten die voortvloeien uit de waardering van de reële waarde worden opgenomen via de reserves en niet-gerealiseerde verliezen worden getoetst op waardevermindering, teneinde te bepalen of zij als waardeverminderingsverliezen worden opgenomen in de economische resultatenrekening of als veranderingen in de reëlewaardereserve.

1.5.5 Financiële activa

Indeling

De Europese Unie deelt haar financiële activa in de volgende categorieën in: financiële activa gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de winst-en-verliesrekening, leningen en vorderingen, tot einde looptijd aangehouden beleggingen, en voor verkoop beschikbare financiële activa. De indeling van de financiële instrumenten wordt bepaald bij de eerste opname en op elke balansdatum opnieuw bekeken.

(i) Financiële activa gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de winst-en-verliesrekening

Financiële activa worden in deze categorie ingedeeld als zij hoofdzakelijk zijn verworven om op korte termijn te worden verkocht of als zij als zodanig door de Europese Unie zijn aangewezen. Derivaten worden ook in deze categorie ingedeeld. Activa in deze categorie worden als vlottende activa ingedeeld indien verwacht wordt dat zij binnen de twaalf maanden na de balansdatum zullen worden gerealiseerd.

(ii) Leningen en vorderingen

Leningen en vorderingen zijn niet-afgeleide financiële activa met vaste of te verwachten betalingen die niet op een actieve markt zijn genoteerd. Zij ontstaan wanneer de EU rechtstreeks aan een debiteur geld, goederen of diensten verstrekt zonder de bedoeling de vordering te verhandelen. Zij worden onder de niet-vlottende activa opgenomen, behalve die met vervaldatum binnen de twaalf maanden na de balansdatum.

(iii) Tot einde looptijd aangehouden beleggingen

Tot einde looptijd aangehouden beleggingen zijn niet-afgeleide financiële activa met vaste of te verwachten betalingen en vaste vervaldata, die de Europese Unie voornemens en bij machte is om tot het einde van de looptijd aan te houden. De Europese Unie had in dit begrotingsjaar geen beleggingen van deze categorie.

(iv) Voor verkoop beschikbare financiële activa

Voor verkoop beschikbare financiële activa zijn niet-afgeleide instrumenten die in deze categorie zijn ingedeeld of niet in een van de andere categorieën zijn ingedeeld. Zij worden opgenomen onder de vlottende of niet-vlottende activa, naar gelang van de termijn waarbinnen de EU voornemens is om ze van de hand te doen. Beleggingen in niet-geconsolideerde entiteiten en andere beleggingen in aandelen (bv. durfkapitaalverrichtingen) die niet volgens de vermogensmutatiemethode worden geboekt, worden ook als voor verkoop beschikbare financiële activa ingedeeld.

Eerste opname en waardering

Aan- en verkopen van financiële activa gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de winst-en-verliesrekening, tot einde looptijd aangehouden beleggingen en voor verkoop beschikbare financiële activa worden op de transactiedag opgenomen, d.w.z. de dag waarop de Europese Unie tot de aankoop of de verkoop van het actief overgaat. Leningen worden opgenomen wanneer geld wordt uitbetaald aan de leningnemer. Financiële instrumenten worden voor het eerst opgenomen tegen reële waarde vermeerderd met de transactiekosten in het geval van financiële activa die niet worden gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de winst-en-verliesrekening. Financiële activa gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de winst-en-verliesrekening worden voor het eerst opgenomen tegen reële waarde en de transactiekosten worden onder de uitgaven opgenomen in de economische resultatenrekening.

De reële waarde van een financieel actief bij de eerste opname is gewoonlijk de transactieprijs (d.w.z. de reële waarde van de ontvangen vergoeding). Wanneer een langlopende lening echter renteloos of tegen een rentevoet beneden de marktvoorwaarden wordt verstrekt, kan de reële waarde worden geraamd als de contante waarde van alle toekomstige ontvangsten van kasmiddelen, verdisconteerd met de geldende marktrentevoet voor een vergelijkbaar instrument met een vergelijkbare kredietrating.

Leningen die uit geleende middelen worden verstrekt, worden gewaardeerd tegen hun nominale bedrag, dat geacht wordt de reële waarde van de lening te zijn. De redenen hiervoor zijn de volgende:

— De „marktomgeving” waarin de EU leningen opneemt, is zeer specifiek en verschilt van de kapitaalmarkt die wordt gebruikt om bedrijfs- of staatsobligaties uit te geven. Omdat de leners op deze markten uit verschillende beleggingen kunnen kiezen, wordt de opportuniteitskost in de marktprijzen verrekend. De EU kan echter niet uit verschillende beleggingen kiezen, omdat zij geen geld mag beleggen op de kapitaalmarkten. Zij mag alleen leningen opnemen om leningen te verstrekken tegen hetzelfde tarief (bv. de betalingsbalans) of tegen een tarief dat lager is dan het markttarief (bv. het Europees financieel stabilisatiemechanisme in 2011). Dit betekent dat de EU voor de geleende bedragen niet over alternatieve leningen of beleggingen beschikt. Er is dus geen opportuniteitskost en derhalve geen grondslag voor vergelijking met de markttarieven. De leningsoperatie van de EU vormt op zichzelf de markt. Omdat de „optie” van de opportuniteitskost niet van toepassing is, weerspiegelt de marktprijs niet correct het wezen van de leningstransacties van de EU. Daarom is het niet aangewezen om de reële waarde van de door de EU opgenomen leningen te bepalen door naar bedrijfs- of staatsobligaties te verwijzen.

— Aangezien er geen actieve markt of soortgelijke transacties zijn om mee te vergelijken, moet de rentevoet die de Europese Commissie moet gebruiken om de reële waarde van haar leningsoperaties in het kader van het Europees financieel stabilisatiemechanisme of de betalingsbalans of van soortgelijke leningen te bepalen, de aangerekende rentevoet zijn.

— Daarnaast is er voor leningen in het kader van de betalingsbalans, Euratom en macrofinanciële bijstand het effect van compensatie tussen de opgenomen en de verstrekte leningen, omdat het om „back-to-backverrichtingen” gaat. De werkelijke rentevoet van de verstrekte lening is gelijk aan de rentevoet waartegen de lening wordt opgenomen. De transactiekosten van de EU die aan de begunstigde van de lening in rekening worden gebracht, worden direct in de economische resultatenrekening opgenomen.

Financiële instrumenten worden uitgeboekt wanneer de rechten op kasstromen uit de beleggingen zijn vervallen of zijn overgedragen en de Europese Unie in wezen alle aan eigendom verbonden risico's en voordelen heeft overgedragen.

Waardering na eerste opname

(i) Financiële activa gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de winst-en-verliesrekening worden vervolgens tegen reële waarde gewaardeerd. Baten en verliezen als gevolg van veranderingen in de reële waarde van de categorie „financiële instrumenten gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van waardeveranderingen in de winst-en-verliesrekening” worden opgenomen in de economische resultatenrekening van de periode waarin zij zich voordoen.

(ii) Leningen en vorderingen en tot einde looptijd aangehouden beleggingen worden opgenomen tegen geamortiseerde kostprijs op basis van de effectieverentemethode. In het geval van leningen die uit geleende middelen worden verstrekt, wordt dezelfde effectieverentemethode op beide leningen toegepast, aangezien deze leningen de kenmerken hebben van „back-to-backverrichtingen” en de verschillen tussen de voorwaarden van beide leningen niet materieel zijn. De transactiekosten van de EU die aan de begunstigde van de lening in rekening worden gebracht, worden direct in de economische resultatenrekening opgenomen.

(iii) Tot einde looptijd aangehouden beleggingen – De EU heeft momenteel geen tot einde looptijd aangehouden beleggingen.

(iv) Voor verkoop beschikbare financiële activa worden vervolgens tegen reële waarde gewaardeerd. Baten en verliezen als gevolg van veranderingen in de reële waarde van voor verkoop beschikbare activa worden opgenomen in de reëlewaardereserve. Wanneer activa die voor verkoop beschikbaar zijn, worden verkocht of in waarde worden verminderd, worden de voordien in de reëlewaardereserve opgenomen gecumuleerde waardeaanpassingen opgenomen in de economische resultatenrekening. Rente over voor verkoop beschikbare financiële activa die volgens de effectieverentemethode is berekend, wordt in de economische resultatenrekening opgenomen. Dividenden op voor verkoop beschikbare vermogensinstrumenten worden opgenomen wanneer het recht van de EU om de betaling te ontvangen is vastgesteld.

De reële waarden van op actieve markten genoteerde beleggingen is gebaseerd op de actuele biedkoers. Indien de markt voor een financieel actief niet actief is (en voor niet-genoteerde effecten), stelt de Europese Unie een reële waarde vast met gebruikmaking van waarderingstechnieken. Daarbij gaat het onder meer om het gebruik van recente, vergelijkbare zakelijke verrichtingen als vergelijkingsbasis, vergelijking met de actuele marktwaarde van een ander instrument dat in wezen hetzelfde is, contantewaardeberekeningen en optiewaarderingsmodellen en andere courant door marktdeelnemers gebruikte waarderingstechnieken.

Wanneer de reële waarde van beleggingen in vermogensinstrumenten die niet op een actieve markt zijn genoteerd, niet op betrouwbare wijze kan worden vastgesteld, worden de betrokken beleggingen gewaardeerd tegen kostprijs verminderd met waardeverminderingsverliezen.

Waardevermindering van financiële activa

De Europese Unie gaat op elke balansdatum na of er objectieve elementen zijn om te besluiten dat de waarde van een financieel actief verminderd is. De waarde van een financieel actief is verminderd en er worden waardeverminderingsverliezen geleden als, en alleen dan, er objectief bewijs voorhanden is van een waardevermindering als gevolg van gebeurtenissen na de eerste opname van het actief die een weerslag hebben op de op betrouwbare wijze geraamde toekomstige kasstromen van dat financieel actief.

(a) Activa gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs

Indien er objectief bewijs voorhanden is dat een waardeverminderingsverlies is geleden op leningen, vorderingen of tot einde looptijd aangehouden beleggingen die tegen geamortiseerde kostprijs zijn gewaardeerd, is het bedrag van dat verlies het verschil tussen de boekwaarde van het actief en de contante waarde van geraamde toekomstige kasstromen (exclusief toekomstige kredietverliezen), verdisconteerd met de oorspronkelijke effectieve rentevoet van het financiële instrument (realiseerbare waarde). De boekwaarde van het actief wordt verlaagd en het bedrag van het verlies wordt opgenomen in de economische resultatenrekening. Indien een lening of tot einde looptijd aangehouden belegging een variabele rente draagt, is de disconteringsvoet voor het bepalen van een eventueel waardeverminderingsverlies de actuele effectieve rentevoet bepaald op basis van het contract. In de berekening van de contante waarde van geschatte toekomstige kasstromen van een financieel actief tegen onderpand wordt rekening gehouden met de kasstromen die uit executie kunnen voortvloeien, verminderd met de kosten van het verwerven en verkopen van het onderpand, ongeacht of executie waarschijnlijk is. Indien in een volgende periode het bedrag van de bijzondere waardeverminderingen afneemt en de daling objectief in verband kan worden gebracht met een gebeurtenis die plaatsvond na de afboeking, wordt de afboeking van het financieel actief teruggeboekt via de economische resultatenrekening.

(b) Activa gewaardeerd tegen reële waarde

In het geval van als beschikbaar voor verkoop aangemerkte beleggingen in eigenvermogensinstrumenten wordt rekening gehouden met een significante of blijvende (aanhoudende) daling van de reële waarde van het instrument beneden de kostprijs om te bepalen of er sprake is van een waardevermindering. Indien dergelijk bewijs aanwezig is met betrekking tot voor verkoop beschikbare financiële activa wordt het gecumuleerde verlies — gemeten als het verschil tussen de verwervingsprijs en de actuele reële waarde verminderd met eventuele eerder in de economische resultatenrekening opgenomen waardeverminderingsverliezen op die activa — uit de reserves verwijderd en in de economische resultatenrekening opgenomen. In de economische resultatenrekening opgenomen waardeverminderingsverliezen op eigenvermogensinstrumenten worden niet teruggeboekt via de economische resultatenrekening. Indien in een latere periode de reële waarde van een schuldinstrument dat als voor verkoop beschikbaar is aangemerkt, toeneemt en de toename objectief in verband kan worden gebracht met een gebeurtenis die plaatsvond na opname van het verlies, wordt het verlies teruggeboekt via de economische resultatenrekening.

1.5.6 Voorraden

Voorraden moeten worden gewaardeerd tegen kostprijs of de realiseerbare nettowaarde, afhankelijk van welke waarde het laagst is. De kostprijs wordt bepaald aan de hand van de FIFO-methode (first in, first out). De kosten van afgewerkte goederen en werk in uitvoering omvatten de grondstoffen, directe arbeidskosten, andere directe kosten en gerelateerde indirecte productiekosten (gebaseerd op de normale bedrijfscapaciteit). De realiseerbare nettowaarde is de geraamde verkoopprijs in het gewone zakelijke verkeer, verminderd met de afwerkings- en verkoopkosten. Wanneer de voorraden worden aangehouden voor distributie zonder kosten of tegen een nominaal bedrag, worden zij gewaardeerd tegen kostprijs of tegen de actuele vervangingswaarde. De actuele vervangingswaarde is wat de Europese Unie zou moeten betalen om het actief op de verslagdatum aan te schaffen.

1.5.7 Voorfinanciering

Voorfinanciering heeft ten doel de begunstigde te voorzien van een kasvoorschot, dus van contante middelen. De voorfinanciering kan worden opgesplitst in een aantal betalingen gedurende een periode die in de desbetreffende voorfinancieringsovereenkomst is vastgesteld. Het voorschot wordt terugbetaald of gebruikt voor het doel waarvoor het gedurende de in de overeenkomst vastgestelde periode is verstrekt. Indien de begunstigde geen subsidiabele uitgaven doet, moet hij de voorfinanciering aan de Europese Unie terugbetalen. Het voorfinancieringsbedrag wordt (geheel of gedeeltelijk) verminderd naarmate subsidiabele kosten worden aanvaard of bedragen worden teruggestort, en dit bedrag wordt als een uitgave opgenomen.

Aan het einde van het jaar uitstaande voorfinancieringen worden gewaardeerd tegen het oorspronkelijk uitbetaalde bedrag minus: teruggestorte bedragen, afgewikkelde subsidiabele bedragen, geraamde subsidiabele bedragen die aan het einde van het jaar nog niet zijn afgewikkeld, en waardeverminderingen.

Rente op voorfinanciering wordt opgenomen wanneer zij verworven is volgens de bepalingen van de overeenkomst. Aan het einde van het jaar wordt op basis van de meest betrouwbare informatie een raming van de aan de periode toerekenbare renteopbrengsten gemaakt, die in de balans wordt opgenomen.

1.5.8 Vorderingen

Vorderingen worden gewaardeerd tegen het oorspronkelijke bedrag minus waardeverminderingen. Er wordt een waardevermindering op vorderingen geboekt wanneer er objectief bewijs bestaat dat de Europese Unie niet alle volgens de oorspronkelijke voorwaarden verschuldigde bedragen zal kunnen innen. De waardevermindering is het verschil tussen de boekwaarde van het actief en het realiseerbare bedrag. De waardevermindering wordt opgenomen in de economische resultatenrekening. Daarnaast wordt op basis van vroegere ervaringen een algemene waardevermindering opgenomen voor uitstaande invorderingsopdrachten waarvoor nog geen specifieke waardevermindering is toegepast. Zie toelichting 1.5.14 betreffende de behandeling van aan de periode toerekenbare ontvangsten aan het einde van het jaar.

1.5.9 Geldmiddelen en kasequivalenten

Geldmiddelen en kasequivalenten zijn financiële instrumenten en worden gedefinieerd als vlottende activa. Zij omvatten liquide middelen, bij banken opvraagbare deposito's, andere kortlopende, zeer liquide beleggingen met een oorspronkelijke looptijd van ten hoogste drie maanden en bankvoorschotten in rekening-courant.

1.5.10 Personeelsbeloningen

Pensioenverplichtingen

Bij de Europese Unie worden toegezegd-pensioenregelingen gebruikt. Ofschoon de personeelsleden van hun salaris een derde van de verwachte kosten van deze beloningen betalen, is er geen kapitaaldekking van de verplichting. De in de balans opgenomen verplichting in verband met de toegezegd-pensioenregeling is de contante waarde van de toegezegde pensioenen op de balansdatum. De pensioenverplichtingen worden berekend door actuarissen volgens de methode op basis van opgebouwde rechten (projected unit credit method). De contante waarde van de pensioenverplichtingen wordt bepaald door verrekening van de geraamde toekomstige betalingen met de rente op staatsobligaties luidend in de valuta waarin het pensioen zal worden uitbetaald en met een looptijd die vergelijkbaar is met die van de overeenkomstige pensioenverplichting.

Actuariële winsten en verliezen uit ervaringsaanpassingen en veranderingen in actuariële veronderstellingen worden onmiddellijk in de economische resultatenrekening opgenomen. Kosten na pensionering worden onmiddellijk in de economische resultatenrekening opgenomen, tenzij werknemers gedurende een bepaalde periode (de wachtperiode) in dienst moeten blijven voordat veranderingen in de pensioenregeling effectief worden. In dat geval worden de kosten na pensionering lineair afgeschreven gedurende de wachtperiode.

Ziektekosten na tewerkstelling

De Europese Unie biedt haar personeelsleden verstrekkingen in verband met de gezondheid aan via de terugbetaling van medische uitgaven. Voor de dagelijkse administratie is een afzonderlijk fonds (gemeenschappelijk stelsel van ziektekostenverzekering of „GSZV”) opgericht. Zowel personeelsleden als gepensioneerden, weduwen en weduwnaars en hun begunstigden komen voor het stelsel in aanmerking. De voordelen die aan „inactieven” worden toegekend (gepensioneerden, wezen enz.) worden als „personeelsbeloningen na tewerkstelling” ingedeeld. Gelet op de aard van deze voordelen is een actuariële berekening aangewezen. De verplichting in de balans is bepaald op een soortgelijke grondslag als die voor de pensioenverplichtingen (zie hierboven).

1.5.11 Voorzieningen

Voorzieningen worden opgenomen wanneer de Europese Unie een bestaande in rechte afdwingbare of feitelijke verplichting tegenover derden heeft als gevolg van gebeurtenissen in het verleden, het zeer waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen nodig zal zijn om de verplichting af te wikkelen en het bedrag op betrouwbare wijze kan worden geraamd. Voor toekomstige exploitatieverliezen moeten geen voorzieningen worden opgenomen. Het bedrag van de voorziening is de beste raming van de uitgaven die naar verwachting nodig zullen zijn om de huidige verplichting op de verslagdatum af te wikkelen. Indien de te waarderen voorziening een groot aantal posten omvat, wordt de verplichting geraamd door alle mogelijke resultaten af te wegen volgens de waarschijnlijkheid dat ze zich zullen voordoen („verwachte waarde”-methode).

1.5.12 Financiële verplichtingen

Financiële verplichtingen worden ingedeeld als financiële verplichtingen gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van waardeverminderingen in de winst-en-verliesrekening of als financiële verplichtingen die tegen geamortiseerde kostprijs zijn gewaardeerd (opgenomen leningen). Opgenomen leningen omvatten leningen van kredietinstellingen en in een waardepapier belichaamde schulden. Zij worden de eerste maal opgenomen tegen reële waarde, zijnde de opbrengsten van de emissie (reële waarde van de ontvangen vergoeding), verminderd met de transactiekosten, en vervolgens gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs aan de hand van de effectieverentemethode; verschillen tussen de opbrengsten verminderd met de transactiekosten en de aflossingswaarde worden gedurende de looptijd van de leningen opgenomen in de economische resultatenrekening met gebruikmaking van de effectieverentemethode.

Zij worden onder de niet-vlottende activa opgenomen, tenzij de looptijd binnen de twaalf maanden na de balansdatum verstrijkt. In het geval van leningen die uit geleende middelen worden verstrekt, mag de effectieverentemethode om materialiteitsoverwegingen niet afzonderlijk voor opgenomen en verstrekte leningen worden toegepast. De transactiekosten die de Europese Unie moet betalen en vervolgens aan de begunstigde van de lening in rekening brengt, worden direct in de economische resultatenrekening opgenomen.

Financiële verplichtingen die zijn ingedeeld tegen reële waarde met verwerking van waardeverminderingen in de winst-en-verliesrekening omvatten derivaten wanneer hun reële waarde negatief is. Zij worden boekhoudkundig op dezelfde manier verwerkt als financiële activa gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van waardeverminderingen in de winst-en-verliesrekening (zie toelichting 1.5.5).

1.5.13 Crediteuren

Een aanzienlijk bedrag van de te betalen posten van de EU heeft geen betrekking op de aanschaf van goederen of diensten. Het betreft daarentegen onbetaalde kostendeclaraties van begunstigden van subsidies of van andere vormen van EU-financiering. Zij worden als te betalen posten voor het gevraagde bedrag geregistreerd wanneer de kostendeclaratie wordt ontvangen en, na verificatie, door de bevoegde financiële functionarissen subsidiabel wordt bevonden. In dat stadium worden zij gewaardeerd tegen het subsidiabel bevonden bedrag.

Te betalen posten die voortvloeien uit de aanschaf van goederen en diensten worden bij ontvangst van de factuur opgenomen voor het oorspronkelijke bedrag en de overeenkomstige uitgaven worden in de boeken opgenomen wanneer de goederen of diensten worden geleverd en door de Europese Unie worden aanvaard.

1.5.14 Overlopende posten

Overeenkomstig de boekhoudregels van de Europese Unie worden transacties en gebeurtenissen in de financiële staten opgenomen in de periode waarop zij betrekking hebben. Aan het einde van de boekhoudkundige periode worden de toegerekende uitgaven opgenomen tegen het geraamde bedrag van de voor de periode verschuldigde overdracht. De berekening van de toegerekende uitgaven gebeurt volgens gedetailleerde operationele en praktische richtsnoeren die zijn gepubliceerd door de Commissie en die tot doel hebben te waarborgen dat de financiële staten een getrouw beeld geven.

Ook baten worden geboekt in de periode waarop zij betrekking hebben. Wanneer er aan het einde van het jaar geen factuur is opgesteld en de dienst is verstrekt of de goederen zijn geleverd door de EU of er een contractuele overeenkomst bestaat (bv. op grond van een verdrag) worden de aan de periode toerekenbare inkomsten in de financiële staten opgenomen.

Wanneer er bovendien aan het einde van het jaar een factuur is opgesteld, maar de dienst nog niet is verstrekt of de goederen nog niet zijn geleverd, worden de ontvangsten uitgesteld en in de volgende boekhoudkundige periode geboekt.

1.6 ECONOMISCHE RESULTATENREKENING

1.6.1 Ontvangsten

Niet-handelsbaten

Deze maken de overgrote meerderheid van de ontvangsten van de EU uit en omvatten hoofdzakelijk directe en indirecte belastingen en eigen middelen. Naast belastingen en heffingen ontvangt de Europese Unie ook betalingen van andere partijen, zoals douanerechten, geldboeten en giften.

Bni- en btw-middelen

Vorderingen en de daarmee samenhangende baten worden opgenomen voor de periode waarvoor de Europese Unie de door de lidstaten bij te dragen bedragen opvraagt. Zij worden gewaardeerd tegen het opgevraagde bedrag. Omdat de btw- en bni-middelen op ramingen van de gegevens voor het betrokken begrotingsjaar gebaseerd zijn, zijn zij — totdat de lidstaten de definitieve gegevens verstrekken — voor herziening vatbaar naarmate veranderingen optreden. Het effect van een verandering in de raming wordt opgenomen wanneer het netto-overschot of -tekort voor de periode waarin de verandering is opgetreden, wordt bepaald.

Traditionele eigen middelen

Vorderingen en de daarmee samenhangende baten worden opgenomen wanneer de Europese Unie de desbetreffende maandelijkse A-boekhouding (met de geïnde rechten en verschuldigde bedragen die gewaarborgd en niet betwist zijn) van de lidstaten ontvangt. Op de verslagdatum worden de voor de periode door de lidstaten geïnde ontvangsten die nog niet aan de Europese Unie zijn gestort, geraamd en opgenomen als toegerekende baten. De driemaandelijkse B-boekhouding (met de rechten die niet geïnd noch gewaarborgd zijn, en de gewaarborgde bedragen die door de schuldenaar worden betwist) die van de lidstaten is ontvangen, wordt als ontvangsten opgenomen verminderd met de inningskosten waarop de lidstaten recht hebben (25 %). Bovendien wordt in de economische resultatenrekening een waardevermindering opgenomen ten bedrage van het geraamde oninbare gedeelte.

Geldboeten

Ontvangsten uit geldboeten worden opgenomen wanneer het besluit van de EU om een geldboete op te leggen is genomen en officieel ter kennis is gebracht van de betrokkene. Wanneer er twijfel bestaat omtrent de solvabiliteit van de onderneming, wordt een waardevermindering op het recht opgenomen. Na de kennisgeving van het besluit waarbij een geldboete is opgelegd, heeft de debiteur twee maanden de tijd om:

— hetzij het besluit te aanvaarden, waarna hij de boete binnen de gestelde termijn moet betalen en het bedrag definitief wordt geïnd door de Commissie;

— hetzij het besluit niet te aanvaarden, hetgeen betekent dat hij beroep instelt op grond van het recht van de EU-wetgeving.

Zelfs indien er beroep is ingesteld, moet de hoofdsom van de geldboete binnen de gestelde termijn van drie maanden worden betaald, want het beroep heeft geen schorsende werking (artikel 278 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie). Onder bepaalde omstandigheden kan de onderneming met instemming van de rekenplichtige van de Commissie een bankgarantie voor het bedrag geven.

Indien de onderneming in beroep gaat tegen het besluit en de geldboete al voorlopig heeft betaald, wordt het bedrag als een voorwaardelijke verplichting geboekt. Maar aangezien een beroep tegen een besluit van de EU geen schorsende werking heeft, wordt het ontvangen geld wel gebruikt om de vordering af te wikkelen. Indien in plaats van betaling een bankgarantie is gegeven, blijft de geldboete een vordering. Indien de kans bestaat dat het Gerecht van eerste aanleg zich ten nadele van de EU uitspreekt, wordt een voorziening opgenomen die dit risico dekt. Indien een bankgarantie is gegeven, wordt de uitstaande vordering afgeschreven zoals vereist. De gecumuleerde rente die de Europese Unie ontvangt op de bankrekeningen waarop de ontvangen betalingen worden gestort, wordt als baten opgenomen en eventuele voorwaardelijke verplichtingen worden evenredig verhoogd.

Handelsbaten

Baten uit de verkoop van goederen worden opgenomen wanneer de beduidende risico's en voordelen verbonden aan de eigendom van de goederen op de koper zijn overgegaan. Baten uit een verrichting die de levering van diensten behelst, worden opgenomen in verhouding tot de mate van voltooiing van de verrichting op de verslagdatum.

Rentebaten en -lasten

Rentebaten en -lasten worden in de economische resultatenrekening opgenomen volgens de effectieverentemethode. Dit is een methode om de geamortiseerde kostprijs van een financieel actief of een financiële verplichting te berekenen en om de rentebaten of -lasten toe te rekenen aan de periode waarop zij betrekking hebben. Bij de berekening van de effectieve rente raamt de Europese Unie de kasstromen rekening houdende met alle contractvoorwaarden van het financieel instrument (bv. vooruitbetalingsopties), maar laat zij toekomstige kredietverliezen buiten beschouwing. Alle vergoedingen betaald of ontvangen door de partijen bij het contract die integraal deel uitmaken van de effectieve rente, transactiekosten en alle andere premies of kortingen, worden in de berekening opgenomen.

Wanneer de boekwaarde van een financieel actief of een groep verwante financiële activa is verlaagd als gevolg van een waardeverminderingsverlies, worden rentebaten opgenomen, vastgesteld aan de hand van de rentevoet waarmee de toekomstige kasstromen zijn verdisconteerd om het waardeverminderingsverlies te bepalen.

Baten uit dividenden

Baten uit dividenden worden opgenomen wanneer het recht om betaling te ontvangen is vastgesteld.

1.6.2 Uitgaven

Handelsuitgaven die voortvloeien uit de aanschaf van goederen en diensten worden opgenomen wanneer de goederen zijn geleverd en door de Europese Unie zijn aanvaard. Zij worden gewaardeerd tegen het oorspronkelijke factuurbedrag. Niet-handelsuitgaven zijn typisch voor de Europese Unie en maken het merendeel van de uitgaven uit. Het gaat om overdrachten aan begunstigden, die van drieërlei aard kunnen zijn: rechten, overdrachten bij overeenkomst en subsidies, bijdragen en giften.

Overdrachten worden als uitgaven opgenomen in de periode waarin de gebeurtenissen die aanleiding geven tot de overdracht zich voordoen, mits de overdracht bij besluit (Financieel Reglement, personeelsstatuut of ander besluit) is toegestaan of een overeenkomst is ondertekend waarbij de overdracht wordt toegestaan, de begunstigde heeft voldaan aan eventuele subsidiabiliteitscriteria en er van het verschuldigde bedrag een redelijke raming kan worden gemaakt.

Verzoeken om betaling of kostendeclaraties die aan de voorwaarden voor erkenning voldoen, worden als uitgave opgenomen voor het in aanmerking komende bedrag. Aan het einde van het jaar worden in aanmerking komende bedragen die aan de begunstigden verschuldigd zijn, maar waarvoor nog geen declaratie heeft plaatsgevonden, geraamd en geboekt als toegerekende uitgaven.

1.7 VOORWAARDELIJKE ACTIVA EN VERPLICHTINGEN

1.7.1 Voorwaardelijke activa

Een voorwaardelijk actief is een mogelijk actief dat voortvloeit uit gebeurtenissen in het verleden en waarvan het bestaan alleen wordt bevestigd door het al dan niet plaatsvinden van een of meer onzekere toekomstige gebeurtenissen waarover de Europese Unie niet de volledige controle heeft. Een voorwaardelijk actief wordt opgenomen wanneer een instroom van economische voordelen of dienstenpotentieel waarschijnlijk is geworden.

1.7.2 Voorwaardelijke verplichtingen

Een voorwaardelijke verplichting is een mogelijke verplichting die voortvloeit uit gebeurtenissen in het verleden en waarvan het bestaan alleen wordt bevestigd door het al dan niet plaatsvinden van een of meer onzekere toekomstige gebeurtenissen waarover de Europese Unie niet de volledige controle heeft, of een bestaande verplichting die voortvloeit uit gebeurtenissen in het verleden, maar die niet is opgenomen omdat het niet waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen die economische voordelen of dienstenpotentieel in zich bergen vereist zal zijn om de verplichting af te wikkelen of, in zeldzame omstandigheden, omdat het bedrag van de verplichting onvoldoende betrouwbaar kan worden bepaald.

De grondslagen voor financiële verslaglegging die de Europese Commissie hanteert, zijn dezelfde als die welke de Europese Unie hanteert en zijn uiteengezet in toelichting 1 van de geconsolideerde jaarrekening van de EU.

2. TOELICHTINGEN BIJ DE BALANS

NIET-VLOTTENDE ACTIVA

2.1 IMMATERIËLE ACTIVA

miljoen EUR Bedrag Brutoboekwaarde op 31 december 2009 171 Toevoegingen 60 Vervreemdingen (2) Overige wijzigingen 7 Brutoboekwaarde op 31 december 2010 236 Gecumuleerde afschrijving op 31 december 2009 (99) Afschrijvingskosten voor het jaar (28) Vervreemdingen 1 Overige wijzigingen (2) Gecumuleerde afschrijving op 31 december 2010 (128) Nettoboekwaarde op 31 december 2010 108 Nettoboekwaarde op 31 december 2009 72

Deze bedragen hebben hoofdzakelijk te maken met computersoftware.

2.2. VASTE BEDRIJFSMIDDELEN

miljoen EUR Terreinen en gebouwen Installaties en uitrusting Meubilair en wagenpark Computerhar dware Overige materiële activa Financiële leases Activa in Aanbouw TOTAAL Brutoboekwaarde op 31 december 2009 3 972 460 215 475 182 2 655 231 8 190 Toevoegingen 47 44 20 42 15 10 114 292 Vervreemdingen (37) (125) (30) (81) (27) (1) — (301) Overdrachten tussen categorieën van activa (1) 0 0 1 11 0 (10) 1 Overige wijzigingen 46 113 21 46 33 (1) — 258 Brutoboekwaarde op 31 december 2010 4 027 492 226 483 214 2 663 335 8 440 Gecumuleerde afschrijving op 31 december 2009 (1 742) (355) (155) (359) (108) (612) (3 331) Afschrijvingskosten voor het jaar (127) (37) (21) (60) (17) (96) (358) Teruggeboekte afschrijving — — — 2 — — 2 Vervreemdingen 31 122 27 77 27 0 284 Overdrachten tussen categorieën van activa 1 1 0 0 (1) 0 1 Overige wijzigingen (31) (113) (18) (38) (25) 0 (225) Gecumuleerde afschrijving op 31 december 2010 (1 868) (382) (167) (378) (124) (708) (3 627) Nettoboekwaarde op 31 December 2010 2 159 110 59 105 90 1 955 335 4 813 Nettoboekwaarde op 31 December 2009 2 230 105 60 116 74 2 043 231 4 859

De nog te betalen vergoedingen in verband met financiële leases en soortgelijke rechten zijn in de balans opgenomen bij de verplichtingen op korte en lange termijn (zie ook de toelichtingen 2.15 en 2.18.1). Zij omvatten de volgende bedragen:

FINANCIËLE LEASES

miljoen EUR Omschrijving Gecumuleerde vergoedingen (A) In de toekomst te betalen bedragen Totale waarde Latere uitgaven voor activa Waarde activa Afschrijving Nettoboekwaarde < 1 jaar > 1 jaar > 5 jaar Totale verplichting (B) A + B (C) A + B + C (E) = A + B + C + E Terreinen en gebouwen 843 56 271 1 389 1 716 2 559 61 2 620 (684) 1 936 Overige materiële activa 22 9 11 1 21 43 0 43 (24) 19 Totaal op 31.12.2010 865 65 282 1 390 1 737 2 602 61 2 663 (708) 1 955 Totaal op 31.12.2009 799 59 270 1 466 1 795 2 594 61 2 655 (612) 2 043

2.3 LANGLOPENDE BELEGGINGEN

miljoen EUR Toelichting 31.12.2010 31.12.2009 Belangen in gemeenschappelijke ondernemingen 2.3.1 138 196 Participaties in geassocieerde deelnemingen 2.3.2 354 382 Garantiefonds 2.3.3 1 346 1 240 Voor verkoop beschikbare activa 2.3.4 717 561 Totaal beleggingen 2 555 2 379

Deze rubriek betreft beleggingen die worden gedaan om de werkzaamheden van de EU te ondersteunen. Onder deze rubriek vallen ook de nettoactiva van het Garantiefonds.

2.3.1 Belangen in gemeenschappelijke ondernemingen

miljoen EUR GJU SESAR Iter IMI FCH Totaal Bedrag op 31.12.2009 0 80 35 81 0 196 Bijdragen 0 41 53 24 64 182 Aandeel van het nettoresultaat 0 (110) (76) (27) (27) (240) Bedrag op 31.12.2010 0 11 12 78 37 138

Belangen in gemeenschappelijke ondernemingen worden geboekt volgens de vermogensmutatiemethode. De volgende boekwaarden kunnen aan de EU worden toegerekend op basis van het percentage van haar belangen in gemeenschappelijke ondernemingen:

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 Niet-vlottende activa 176 48 Vlottende activa 165 192 Niet-vlottende passiva 0 0 Vlottende passiva (208) (44) Ontvangsten 7 72 Uitgaven (247) (169)

Gemeenschappelijke onderneming Galileo (GJU) in liquidatie

De gemeenschappelijke onderneming Galileo werd eind 2006 in liquidatie gesteld en het proces is nog aan de gang. Aangezien de entiteit in 2010 inactief was en nog steeds in liquidatie was, waren er geen ontvangsten of uitgaven. Op 31 december 2010 (en 31 december 2009) bedroegen de nettoactiva van de GJU en dus de waarde van de belegging 0 EUR, namelijk de belegging van 585 miljoen EUR verminderd met het gecumuleerde aandeel in de verliezen ten bedrage van 585 miljoen EUR.

Gemeenschappelijke onderneming SESAR

Het doel van deze gemeenschappelijke onderneming is de modernisering van het Europese luchtverkeersbeveiligingssysteem en de snelle tenuitvoerlegging van het Europese masterplan voor luchtverkeersbeveiliging te waarborgen door alle inspanningen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling in de EU te coördineren en te concentreren. Op 31 december 2009 bezat de Commissie een belang van 78,8 % of 11 miljoen EUR in SESAR. De totale (indicatieve) bijdrage die de Commissie voor SESAR heeft gepland (van 2007 tot 2013), is 700 miljoen EUR.

Internationale ITER-Organisatie voor fusie-energie (ITER)

Bij ITER zijn de Europese Unie, China, India, Rusland, Korea, Japan en de VS betrokken. ITER werd opgericht om de ITER-faciliteiten te beheren, de exploitatie van de ITER-faciliteiten aan te moedigen, om de kennis over fusie-energie van het grote publiek alsook de aanvaarding ervan te bevorderen, en om alle andere activiteiten te verrichten die nodig zijn om het doel van ITER te bereiken. De bijdrage van de EU (Euratom) aan ITER International wordt gegeven via het Agentschap Fusion for Energy, en omvat ook de bijdragen van de lidstaten en van Zwitserland. De totale bijdrage wordt juridisch gezien beschouwd als een bijdrage van Euratom aan ITER en de lidstaten en Zwitserland hebben geen belang in ITER. Aangezien de EU juridisch gezien de houdster is van het belang in de gemeenschappelijke onderneming ITER International, moet de Commissie het belang in haar rekening opnemen.

Op 31 december 2010 bezit Euratom een belang van 47,2 % of 12 miljoen EUR in ITER. De totale (indicatieve) bijdrage die Euratom voor ITER heeft gepland (van 2007 tot 2041), is 7 649 miljoen EUR.

Gezamenlijke technologie-initiatieven

Om de doelstellingen van de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid te bereiken, werden publiek-private partnerschappen in de vorm van gezamenlijke technologie-initiatieven opgericht, die via gemeenschappelijke ondernemingen in de zin van artikel 171 van het Verdrag ten uitvoer werden gelegd. In de loop van 2010 werden twee nieuwe gezamenlijke technologie-initiatieven operationeel, de gemeenschappelijke onderneming ENIAC en de gemeenschappelijke onderneming FCH. Hoewel ENIAC juridisch gezien als een gemeenschappelijke onderneming wordt beschouwd, moet zij boekhoudkundig als een geassocieerde deelneming worden beschouwd (reden waarom zij in toelichting 2.3.2 wordt besproken), omdat de Commissie over deze entiteit betekenisvolle invloed uitoefent, doch geen gemeenschappelijke zeggenschap (zoals bij de gemeenschappelijke ondernemingen ARTEMIS en Clean Sky).

Gezamenlijk technologie-initiatief IMI inzake innovatieve geneesmiddelen

De gemeenschappelijke onderneming IMI ondersteunt preconcurrentieel farmaceutisch onderzoek en ontwikkeling in de lidstaten en geassocieerde landen, teneinde de onderzoeksinvesteringen in de biofarmaceutische sector vergroten, en bevordert de betrokkenheid van kleine en middelgrote ondernemingen bij haar activiteiten. Op 31 december 2010 bezit de Europese Unie, vertegenwoordigd door de Commissie, een belang van 97,4 % of 78 miljoen EUR. De maximale indicatieve bijdrage van de EU bedraagt 1 miljard EUR tot 31 december 2017.

Gemeenschappelijke Onderneming brandstofcellen en waterstof (FCH)

De doelstelling van de gemeenschappelijke onderneming FCH is het poolen van middelen van de publieke en private sector voor het ondersteunen van onderzoeksactiviteiten, om de algemene efficiëntie van de Europese onderzoeksinspanningen te vergroten en de ontwikkeling en de toepassing van brandstofcel- en waterstoftechnologieën te versnellen. Op 31 december 2010 bezit de Europese Unie, vertegenwoordigd door de Commissie, een belang van 99,9 % of 37 miljoen EUR. De maximale indicatieve bijdrage van de EU bedraagt 470 miljoen EUR tot 31 december 2017.

2.3.2 Participaties in geassocieerde deelnemingen

miljoen EUR EIF ARTEMIS Clean Sky ENIAC Totaal Bedrag op 31 december 2009 301 7 74 0 382 Bijdragen 14 19 101 30 164 Aandeel netto-overschot/(tekort) 2 (12) (161) (9) (180) Overige vermogensmutaties (12) 0 0 0 (12) Bedrag op 31 december 2010 305 14 14 21 354

Participaties in geassocieerde deelnemingen worden geboekt volgens de vermogensmutatiemethode. De volgende boekwaarden kunnen aan de EU worden toegerekend op basis van het percentage van haar participaties in geassocieerde deelnemingen:

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 Activa 447 420 Passiva (93) (38) Ontvangsten 25 17 Overschot/(tekort) (180) (6)

Europees Investeringsfonds (EIF)

Het EIF is de financiële instelling van de Europese Unie die gespecialiseerd is in het leveren van durfkapitaal en garanties aan kleine en middelgrote ondernemingen. Op 31 december 2010 had de Commissie ingeschreven op een totaal bedrag van 900 miljoen EUR (van de 3 000 miljoen EUR) van het aandelenkapitaal van het EIF. Deze participatie vertegenwoordigt 30 % van het aandelenkapitaal van het EIF. 2 miljoen EUR van bovenvermeld bedrag betreft het resultaat voor 2010 (winst). In 2010 werd geen dividend ontvangen. De Commissie heeft 20 % gestort en het niet-opgevraagde saldo bedroeg 720 miljoen EUR.

miljoen EUR EIF Totaal kapitaal EIF Inschrijving Commissie Totaal aandelenkapitaal 3 000 900 Volgestort (600) (180) Niet-opgevraagd 2 400 720

Gemeenschappelijke onderneming ARTEMIS

Deze entiteit werd opgericht voor de tenuitvoerlegging van een gezamenlijk technologie-initiatief inzake ingebedde computersystemen met de private sector. Op 31 december 2009 bezit de Europese Unie, vertegenwoordigd door de Commissie, een belang van 96,7 % of 14 miljoen EUR. De maximale indicatieve bijdrage van de Commissie bedraagt 420 miljoen EUR.

Gemeenschappelijke onderneming Clean Sky

Deze entiteit moet in de EU de ontwikkeling, validering en demonstratie van schone luchtvaarttechnologieën versnellen, en met name een radicaal innovatief luchtvervoersysteem creëren om de milieugevolgen van de luchtvaart te verminderen. Op 31 december 2010 bezit de Europese Unie, vertegenwoordigd door de Commissie, een belang van 64,7 % of 14 miljoen EUR. De maximale indicatieve bijdrage van de Commissie aan deze onderneming bedraagt 800 miljoen EUR.

Gemeenschappelijke onderneming ENIAC

ENIAC wil een gezamenlijk afgesproken onderzoeksagenda op het gebied van nano-elektronica vaststellen, teneinde de onderzoeksprioriteiten voor de ontwikkeling en de invoering van belangrijke functionaliteiten op dit gebied te bepalen. Deze doelstellingen zullen worden verwezenlijkt door middelen uit de publieke en de private sector te bundelen om via projecten O&O-activiteiten te ondersteunen. Op 31 december 2010 bezit de Europese Unie, vertegenwoordigd door de Commissie, een belang van 97,8 % of 21 miljoen EUR. De totale verplichting van de EU bedraagt 450 miljoen EUR.

2.3.3 Garantiefonds

Nettoactiva van het Garantiefonds

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 Voor verkoop beschikbare activa 1 154 1 050 Geldmiddelen en kasequivalenten 193 191 Totaal activa 1 347 1 241 Totaal passiva (1) (1) Nettoactiva 1 346 1 240

Het Garantiefonds voor externe maatregelen dekt de door de EU op besluit van de Raad gegarandeerde leningen, met name leningsoperaties van de Europese Investeringsbank (EIB) buiten de EU, alsmede leningen in het kader van macrofinanciële bijstand (MFB-leningen) en leningen van Euratom buiten de EU. Het is een langlopend instrument om leningen waarvoor van wanbetaling sprake is en die door de EU worden gegarandeerd, te dekken en derhalve kan het als een langlopende belegging worden beschouwd. Dit blijkt uit het feit dat ongeveer 85 % van de voor verkoop beschikbare activa een looptijd heeft tussen één en tien jaar. Het Fonds ontvangt zijn middelen uit overmakingen uit de algemene begroting van de EU ten bedrage van 9 % van het bedrag in hoofdsom van de operaties, uit rente over de beleggingen van de activa van het Fonds en uit nabetalingen van in gebreke gebleven debiteuren voor wie het Fonds de garantie heeft moeten honoreren. Een eventueel jaarlijks overschot wordt teruggeboekt naar een speciale begrotingsrubriek in de staat van ontvangsten van de algemene begroting van de EU.

De EU moet een garantiereserve opnemen die leningen aan derde landen dekt. Deze reserve is bedoeld om de verplichtingen van het Garantiefonds te dekken en, indien nodig, aangesproken garanties waarvoor het in het Fonds beschikbare bedrag niet volstaat, zodat deze bedragen ten laste van de begroting kunnen komen. Deze reserve van 1 746 miljoen EUR komt overeen met het richtbedrag van 9 % van de op 31 december 2010 uitstaande leningen. Op 31 december 2010 bedragen de nettoactiva van het Fonds 1 346 miljoen EUR. Het verschil tussen de nettoactiva en het bedrag van de reserve komt overeen met het bedrag dat uit de EU-begroting aan het Fonds moet worden betaald (400 miljoen EUR). Reëlewaardemutaties van de voor verkoop beschikbare portefeuille zijn in 2010 in het eigen vermogen opgenomen voor een daling van in totaal 30 miljoen EUR (in 2009: stijging van 16 miljoen EUR).

2.3.4 Voor verkoop beschikbare activa

Deze rubriek omvat de beleggingen en participaties die bedoeld zijn om begunstigden te helpen bij de ontwikkeling van hun bedrijfsactiviteiten.

Voor verkoop beschikbare activa op lange termijn

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling 188 157 Verrichtingen met risicodragend kapitaal 137 132 ETF-startersregeling 199 154 Europees Fonds voor Zuidoost-Europa 102 96 Green for Growth Fund 20 20 GEEREF 56 — Progress-microfinancieringsfaciliteit 14 — Overige beleggingen 1 2 Totaal 717 561

Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO)

In mei 2010 keurde de raad van bestuur een onmiddellijke verhoging van 1 miljard EUR in de toegestane volgestorte aandelen goed. De uitgegeven volgestorte aandelen werden betaald door middel van een hertoewijzing van netto-inkomsten die voordien aan een reserve voor de betaling van dergelijke volgestorte aandelen waren toegewezen. Omdat de EBWO niet beursgenoteerd is en volgens haar statuten participaties ten hoogste tegen aankoopprijs en uitsluitend aan bestaande aandeelhouders mogen worden verkocht, is de participatie van de Commissie gewaardeerd op de kostprijs verminderd met eventuele afschrijvingen voor waardevermindering.

De Commissie heeft ingeschreven op 3 % van het totale kapitaal van de EBWO van 21 miljard EUR. Op de balansdatum beliep het opgevraagde bedrag 187 miljoen EUR, dat volledig gestort is. De uitstaande betalingen op het niet-opgevraagde kapitaal belopen 443 miljoen EUR.

miljoen EUR EBWO Totaal kapitaal EBWO Inschrijving Commissie Totaal aandelenkapitaal 20 793 630 Volgestort (6 197) (187) Niet-opgevraagd 14 596 443

Verrichtingen met risicodragend kapitaal zijn leningen die worden verstrekt aan financiële tussenpersonen om beleggingen in aandelen te financieren. Zij worden beheerd door de EIB en gefinancierd onder het Europees nabuurschapsbeleid.

De ETF-startersregeling bestrijkt het programma voor groei en werkgelegenheid, het meerjarenprogramma en het kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie, administratief beheerd door het EIF, en ondersteunt de oprichting en de financiering van beginnende kleine en middelgrote ondernemingen door middel van investeringen in geschikte gespecialiseerde durfkapitaalfondsen.

Het Europees Fonds voor Zuidoost-Europa (EFSE), een beleggingsvennootschap met veranderlijk kapitaal (BEVEK), is ook onder deze rubriek opgenomen. De globale doelstelling van het EFSE is het stimuleren van economische ontwikkeling en welvaart in Zuidoost-Europa door middel van het duurzaam verstrekken van extra ontwikkelingsfinanciering via plaatselijke financiële tussenpersonen.

De globale doelstelling van het Green for Growth Fund (het vroegere Energie-efficiëntiefonds voor Zuidoost-Europa) is het verbeteren van de energie-efficiëntie en het promoten van hernieuwbare energie in Zuidoost-Europa door middel van het verstrekken van specifieke financiering aan ondernemingen en gezinnen via partnerschappen met financiële instellingen en door middel van directe financiering.

Voor het GEEREF werd een nieuwe investering van 56 miljoen EUR gedaan. Dit is een nieuw innovatief fonds dat wereldwijd risicokapitaal verstrekt door middel van private investeringen in projecten op het gebied van energie-efficiëntie en hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden en overgangseconomieën. In 2010 werd er ook een nieuwe investering van 14 miljoen EUR in de Progress-microfinancieringsfaciliteit voor werkgelegenheid en sociale inclusie gedaan.

Aan het einde van het jaar was er nog eens 122 miljoen EUR voor de ETF-startersregeling en de financieringsfaciliteit voor kleine en middelgrote ondernemingen vastgelegd, maar dat bedrag is nog niet aan de andere partijen betaald.

2.4 LENINGEN

miljoen EUR Toelichting 31.12.2010 31.12.2009 Uit de EU-begroting en de EGKS verstrekte leningen 2.4.1 162 169 Uit opgenomen leningen verstrekte leningen 2.4.2 11 478 10 595 Totaal 11 640 10 764

2.4.1 Uit de EU-begroting en de EGKS in liquidatie verstrekte leningen

miljoen EUR Leningen met bijzondere voorwaarden EGKS-woningkredieten Totaal Totaal op 31.12.2009 143 26 169 Nieuwe leningen 2 — 2 Terugbetalingen (16) (5) (21) Veranderingen in boekwaarde 11 1 12 Totaal op 31.12.2010 140 22 162

Deze post omvat voornamelijk leningen met een speciale rentevoet die in het kader van de samenwerking met niet-lidstaten zijn verstrekt. Alle bedragen zijn verschuldigd op meer dan twaalf maanden na het einde van het jaar. De werkelijke rentevoet van deze leningen varieert tussen de 7,73 % en 14,507 %

2.4.2 Uit opgenomen leningen verstrekte leningen

miljoen EUR MFB Euratom-leningen Betalingsbalans EGKS in liquidatie Totaal Totaal op 31.12.2009 587 484 9 303 261 10 635 Nieuwe leningen — — 2 850 — 2 850 Terugbetalingen (84) (17) — — (101) Wisselkoersverschillen — 2 — 7 9 Veranderingen in boekwaarde — — 93 (4) 89 Totaal op 31.12.2010 503 469 12 246 264 13 482 Bedrag te betalen < 1 jaar — — 2 004 — 2 004 Bedrag te betalen > 1 jaar 503 469 10 242 264 11 478

De effectieve rentevoeten (uitgedrukt als een rente-interval) waren als volgt:

Leningen 31.12.2010 31.12.2009 Macrofinanciële bijstand 0,99 % — 4,54 % 0,9625 % — 4,54 % Euratom 0,96313 % — 5,76 % 1,071 % — 5,76 % Betalingsbalans 2,375 % — 3,625 % 3,125 % — 3,625 % EGKS in liquidatie 0,556 % — 5,8103 % 0,346 % — 5,8103 %

MFB-leningen

Macrofinanciële bijstand is een financieel beleidsinstrument voor niet-gebonden en niet-specifieke betalingsbalans- en/of begrotingssteun aan derde partnerlanden die geografisch gezien dicht bij het grondgebied van de EU gelegen zijn. Macrofinanciële bijstand wordt verstrekt in de vorm van middellange- of langetermijnleningen of subsidies, of een combinatie daarvan, en dient in het algemeen ter aanvulling van de financiering in het kader van een door het IMF gesteund aanpassings- en hervormingsprogramma. Op 31 december 2010 had de Commissie voor 300 miljoen EUR aan leningsovereenkomsten aangegaan, die echter nog niet voor het einde van het jaar door de andere partij waren opgenomen. De Commissie heeft voor deze leningen nog geen garanties van derden ontvangen, maar zij zijn gewaarborgd door het Garantiefonds (zie toelichting 2.3.3).

Euratom-leningen

Euratom is een juridische entiteit van de EU die wordt vertegenwoordigd door de Europese Commissie. Euratom verstrekt leningen aan de lidstaten voor de financiering van investeringsprojecten in de lidstaten voor de industriële productie van elektriciteit door middel van kernenergie en voor industriële splijtstofcyclusinstallaties. Euratom verstrekt ook leningen aan niet-lidstaten voor het verbeteren van de veiligheid en de doelmatigheid van kerncentrales en splijtstofcyclusinstallaties die in werking of in aanbouw zijn. De Commissie heeft voor deze leningen 466 miljoen EUR (in 2009: 481 miljoen EUR) aan garanties van derden ontvangen.

Betalingsbalansleningen

Het betalingsbalansmechanisme is een financieel beleidsinstrument dat nieuw leven is ingeblazen om de lidstaten van de EU tijdens de huidige economische en financiële crisis financiële bijstand te verlenen. Er kunnen leningen worden verstrekt aan lidstaten die zich voor feitelijke of ernstig dreigende moeilijkheden met betrekking tot hun betalingsbalans of kapitaalverkeer gesteld zien. Alleen lidstaten die niet deelnemen aan de euro, komen voor dit mechanisme in aanmerking. Er kunnen voor in totaal maximaal 50 miljard EUR leningen worden verstrekt en de leningen zijn gewaarborgd door de algemene begroting van de EU.

Tussen november 2008 en eind 2010 werden ten belope van 14,6 miljard EUR leningen verstrekt aan Hongarije, Letland en Roemenië, waarvan tegen eind 2010 12,05 miljard EUR was uitbetaald. In de onderstaande tabel worden de bedragen en de looptijden getoond van de schijven van de verschillende betalingsbalansleningen die reeds zijn uitbetaald:

miljoen EUR Hongarije Letland Roemenië Totaal Uitbetaald in 2008: — Met looptijd nov. 2011 2 000 — — 2 000 Uitbetaald in 2009: — Met looptijd april 2014 — 1 000 — 1 000 — Met looptijd nov. 2014 2 000 — — 2 000 — Met looptijd jan. 2015 — 1 200 1 500 2 700 — Met looptijd april 2016 1 500 — — 1 500 Uitbetaald in 2010: — Met looptijd sept. 2017 — — 1 150 1 150 — Met looptijd mei 2019 — 500 1 000 1 500 — Met looptijd okt. 2025 — 200 — 200 Uitbetaalde leningen op 31.12.2010 5 500 2 900 3 650 12 050 Totaal toegekende leningen 6 500 3 100 5 000 14 600 Niet-opgevraagde bedragen op 31.12.2010 Afgelopen 200 1 350 1 550

Het programma om Hongarije met betrekking tot zijn betalingsbalans bijstand te verlenen, liep in november 2010 af.

Europees financieel stabiliteitsmechanisme

Omdat de betalingen in het kader van het Europees financieel stabiliteitsmechanisme pas na 31 december 2010 plaatsvonden, wordt de nadere informatie over deze leningen in toelichting 9 gegeven.

Door de EGKS in liquidatie verstrekte leningen

Deze post omvat voornamelijk door de EGKS in liquidatie uit opgenomen leningen verstrekte leningen overeenkomstig de artikelen 54 en 56 van het EGKS-Verdrag, alsmede drie niet-genoteerde obligaties van de EIB als vervanging van een in gebreke gebleven debiteur. Deze obligaties zullen tot het einde van de looptijd (2017 en 2019) worden aangehouden om de schuldendienst van de opgenomen leningen te dekken. De veranderingen in boekwaarde stemmen overeen met de veranderingen in de vervallen rente plus de jaarlijkse afschrijving van betaalde premies en transactiekosten die bij aanvang werden gemaakt, berekend op basis van de effectieverentemethode.

2.5 VOORFINANCIERING OP LANGE TERMIJN

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 (aangepast) Voorfinanciering (zie toelichting 2.5.1) 40 298 39 750 Voorafbetaalde uitgaven (zie toelichting 2.5.2) 3 820 1 794 Totaal voorfinanciering op lange termijn 44 118 41 544

2.5.1 Voorfinanciering

De termijn waarbinnen de voorfinanciering kan worden teruggevorderd of gebruikt, bepaalt of zij wordt opgenomen als vlottend actief of als voorfinanciering op lange termijn. Het gebruik is vastgelegd in de onderliggende overeenkomst van het project. Indien de terugbetaling of het gebruik binnen de twaalf maanden na de verslagdatum moet plaatsvinden, gaat het om een voorfinanciering op korte termijn, die onder de vlottende activa moet worden opgenomen.

Totaal voorfinanciering

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 Voorfinanciering op lange termijn (zie hieronder) 40 298 39 750 Voorfinanciering op korte termijn (zie toelichting 2.9) 9 123 9 077 Voorfinanciering 49 421 48 827

Garanties met betrekking tot voorfinanciering

Dit zijn garanties die de Europese Commissie in bepaalde gevallen bij de betaling van voorschotten (voorfinanciering) van de begunstigden verlangt. Er zijn twee waarden om voor dit soort garantie op te nemen: de „nominale waarde” en de „lopende waarde”. Voor de „nominale waarde” is de gebeurtenis die de garantie doet ontstaan, het eigenlijke bestaan van de garantie. Voor de „lopende waarde” is de gebeurtenis die de garantie doet ontstaan de betaling van voorfinanciering en/of latere verrekeningen. Op 31 december 2010 beliep de „nominale waarde” van de ontvangen garanties in verband met voorfinanciering 1 227 miljoen EUR. De „lopende waarde” van die garanties beliep 1 059 miljoen EUR (in 2009: respectievelijk 936 miljoen EUR en 724 miljoen EUR).

Bepaalde voorfinancieringen die in het kader van het zevende kaderprogramma voor onderzoek (KP7) worden betaald, worden daadwerkelijk gedekt door het Garantiefonds voor deelnemers. Op 31 december 2010 beliep het bedrag van de uitbetaalde voorfinanciering in totaal 3,2 miljard EUR (in 2009: 2,7 miljard EUR). Dit is een instrument voor onderlinge verzekering, dat is opgezet om de financiële risico's van de EU en de deelnemers te dekken tijdens de uitvoering van indirecte maatregelen van KP7, aangezien het kapitaal en de rente ervan een uitvoeringsgarantie vormen. Alle deelnemers aan indirecte maatregelen die de vorm van een subsidie aannemen (en dus een voorfinanciering in de boekhouding van de Commissie) dragen 5 % van de totale bijdrage van de EU bij aan het kapitaal van het Garantiefonds voor de deelnemers voor de duur van de maatregel. Als zodanig zijn de deelnemers de eigenaars van het Garantiefonds voor de deelnemers, en de EU (vertegenwoordigd door de Commissie) treedt op als hun uitvoerend agent. Aan het einde van een indirecte maatregel dienen de deelnemers hun bijdrage in het kapitaal volledig terug te krijgen, behalve wanneer het Garantiefonds voor de deelnemers verlies lijdt doordat begunstigden in gebreke blijven. In dat geval dienen de deelnemers minstens 80 % van hun bijdrage terug te krijgen. Het Garantiefonds voor deelnemers staat garant voor de financiële belangen van zowel de Commissie als de deelnemers. Op 31 december 2010 hadden de deelnemers een totaalbedrag van 866 miljoen EUR bijgedragen aan het Garantiefonds voor deelnemers (in 2009: 561 miljoen EUR) (zie ook toelichting 11).

Voorfinancieringen op lange termijn

miljoen EUR Beheersvorm 31.12.2010 31.12.2009 Direct gecentraliseerd beheer 1 695 1 148 Indirect gecentraliseerd beheer 620 486 Gedecentraliseerd beheer 441 347 Gedeeld beheer 37 055 37 199 Gezamenlijk beheer 487 568 Uitgevoerd door instellingen en agentschappen 0 2 Totaal 40 298 39 750

De voornaamste voorfinancieringen op lange termijn hebben betrekking op acties van de structuurfondsen voor de programmeringsperiode 2007-2013: het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), het Europees Sociaal Fonds (ESF), het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO), het Cohesiefonds en het Europees Visserijfonds (EVF). Omdat veel van deze projecten op lange termijn lopen, moeten de voorschotten langer dan een jaar beschikbaar zijn. Daarom worden deze voorfinancieringen geboekt als activa op lange termijn.

2.5.2 Voorafbetaalde uitgaven

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 (aangepast) Financieringsinstrumenten 3 820 1 794 Totaal 3 820 1 794

In het kader van de programma's voor cohesie en plattelandsontwikkeling 2007-2013 kunnen uit de EU-begroting bedragen aan de lidstaten worden betaald als bijdrage aan financieringsinstrumenten (in de vorm van leningen, garanties of aandelen) die door de lidstaten worden opgezet en onder hun verantwoordelijkheid worden beheerd. In de rechtsgrondslagen is echter niet bepaald dat de lidstaten periodiek over het gebruik van die middelen aan de Commissie verslag moeten uitbrengen. Tot en met 2010 werden die betalingen in de boekhouding van de Commissie als uitgaven opgenomen, hoewel niet alle middelen door het instrument werden gebruikt. Daarom is het meer aangewezen om deze betalingen in de balans als activa op te nemen (voorafbetaalde uitgaven).

Gelet op het beoogde doel van deze bedragen, kan het gebruik ervan niet louter worden bepaald aan de hand van een onderzoek van een basisbron van informatie, zoals de boekhouding van het instrument, omdat bv. de bedragen die voor garanties worden gebruikt, op de bankrekening van het instrument geblokkeerd blijven en de aan het instrument terugbetaalde leningen voor nieuwe leningen beschikbaar worden. Omdat de lidstaten niet specifiek over die middelen verslag moeten uitbrengen en het voor de Commissie niet kosteneffectief zou zijn om die informatie zelf te verzamelen om het gebruik van deze bedragen tijdens de programmeringsperiode correct in de financiële staten weer te geven, moet er van ramingen gebruik worden gemaakt. De meest betrouwbare beschikbare methode, en dus de gevolgde methode, is het lineair opnemen van de uitgaven in de economische resultatenrekening over de programmeringsperiode tot 31 december 2015, wat de laatste datum is waarop die uitgaven zijn toegestaan.

Om deze doelstelling te bereiken, heeft de Commissie begin 2011 bij de lidstaten de nodige informatie opgevraagd, zodat de ongebruikte bedragen kunnen worden geraamd en in de balans op 31 december 2010 kunnen worden opgenomen. Dit totale bedrag wordt uitgesplitst in bedragen die de lidstaten naar verwachting in 2011 zullen gebruiken (zie toelichting 2.9.2) en bedragen die na 2011 zullen worden gebruikt (zie de tabel hierboven).

Overeenkomstig de boekhoudregels van de EU en internationaal aanvaarde boekhoudpraktijken is de balans 2009 in deze financiële staten aangepast, omdat het bovenvermelde een wijziging vormt in de grondslagen voor financiële verslaglegging die de Europese Commissie hanteert en materiële bedragen betreft. Op die manier worden vergelijkbare cijfers verkregen waaruit de situatie blijkt zoals die er zou hebben uitgezien als het voorbije jaar dezelfde boekhoudkundige aanpak was gevolgd. Het effect voor 2008 wordt op slechts 18 miljoen EUR geraamd en bijgevolg werd dit bedrag aangepast tegenover het gecumuleerde tekort in 2009 en werd de beginbalans van 2009 niet aangepast. Het effect van deze aanpassing op de oorspronkelijke balans van 2009 wordt hieronder getoond:

Oorspronkelijke balans 2009 Wijziging in de gehanteerde grondslagen Aangepaste balans 2009 Voorfinanciering op lange termijn: Voorfinanciering 39 750 — 39 750 Voorafbetaalde uitgaven — 1 794 1 794 39 750 1 794 41 544 Voorfinanciering op korte termijn: Voorfinanciering 9 077 — 9 077 Voorafbetaalde uitgaven — 359 359 9 077 359 9 436 Vorderingen op korte termijn: Overlopende posten 3 912 295 4 207 Totaal activa 100 859 2 448 103 307 Totaal passiva (145 585) — (145 585) Nettoactiva (44 726) 2 448 (42 278) Gecumuleerd resultaat en reserves Reserves 3 323 — 3 323 Gecumuleerd tekort (52 506) 18 (52 488) Resultaat lopend jaar 4 457 2 430 6 887 (44 726) 2 448 (42 278)

2.6 VORDERINGEN OP LANGE TERMIJN

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 Lidstaten 14 26 EGKS-personeelsleningen 9 10 Garanties en deposito's 14 17 Overige 3 2 Totaal 40 55

Het tegoed van de lidstaten bestaat uit bedragen die voormalige toetredingslanden aan de EGKS in liquidatie verschuldigd zijn. Van de totale vorderingen op lange termijn heeft 14 miljoen EUR (in 2009: 26 miljoen EUR) betrekking op niet-handelsverrichtingen.

VLOTTENDE ACTIVA

2.7 VOORRADEN

miljoen EUR Omschrijving 31.12.2010 31.12.2009 Wetenschappelijk materieel 71 62 Overige 20 15 Totaal 91 77

2.8 KORTLOPENDE BELEGGINGEN

Voor verkoop beschikbare activa op korte termijn

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 EGKS in liquidatie 1 283 1 483 Financieringsfaciliteit met risicodeling 419 244 Instrument voor leninggaranties voor TEN-T-projecten 111 61 BUFI-beleggingen 515 0 Overige 3 3 Totaal 2 331 1 791

Kortlopende beleggingen bestaan uit voor verkoop beschikbare financiële activa, die worden gekocht vanwege hun rendement of opbrengst of om een bepaalde activastructuur of een secundaire liquiditeitsbron te creëren, en die dus kunnen worden verkocht naar gelang van de liquiditeitsbehoefte of renteschommelingen.

Wat de bedragen voor de EKGS in liquidatie betreft, zijn alle beleggingen schuldvorderingen in euro die genoteerd zijn op actieve markten. Op 31 december 2010 bedroeg de waarde van obligaties met eindvervaldatum in 2010 (uitgedrukt in reële waarde) 294 miljoen EUR (in 2009: 242 miljoen EUR).

Hoewel er ook voor de financieringsfaciliteit met risicodeling en het instrument voor leninggaranties acquisities hebben plaatsgevonden (zie ook toelichting 5.1.2), wordt de grote stijging ten opzichte van het vorige jaar voornamelijk verklaard door de belegging van voorlopig geïnde boeten in een speciaal gecreëerd fonds (BUFI), dat door DG ECFIN wordt beheerd. In vroegere jaren werden die bedragen op specifieke bankrekeningen aangehouden (zie toelichting 2.11 inzake de aan restricties onderhevige geldmiddelen).

2.9 VOORFINANCIERING OP KORTE TERMIJN

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 (aangepast) Voorfinanciering (zie toelichting 2.9.1) 9 123 9 077 Voorafbetaalde uitgaven (zie toelichting 2.9.2) 955 359 Totaal voorfinanciering op korte termijn 10 078 9 436

2.9.1 Voorfinanciering

miljoen EUR Beheersvorm 31.12.2010 31.12.2009 Direct gecentraliseerd beheer 3 038 2 924 Indirect gecentraliseerd beheer 2 368 1 990 Gedecentraliseerd beheer 536 700 Gedeeld beheer 2 177 2 550 Gezamenlijk beheer 894 832 Uitgevoerd door instellingen en agentschappen 110 81 Totaal 9 123 9 077

De daling van de voorfinanciering op korte termijn in de beheersvorm gedeeld beheer wordt verklaard door de beëindiging van het Solidariteitsfonds. Hoewel in 2010 voor nieuwe projecten voorfinancieringstranches werden betaald (programma's met betrekking tot de periode 2007-2013), werden zij bij de activa op lange termijn ingedeeld (zie toelichting 2.5). De stijging van de voorfinanciering op korte termijn in de beheersvormen indirect en direct gecentraliseerd beheer wordt verklaard door het feit dat de activiteiten zijn toegenomen, voornamelijk op het gebied van onderzoek en ontwikkeling.

2.9.2 Voorafbetaalde uitgaven

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 (aangepast) Financieringsinstrumenten 955 359 Totaal 955 359

Zoals reeds in toelichting 2.5.2 is uitgelegd, gaat het om bedragen die in het kader van de programma's voor cohesie en plattelandsontwikkeling 2007-2013 aan de lidstaten zijn betaald met het oog op het opzetten van of bijdragen aan financieringsinstrumenten, die aan het einde van het jaar echter nog niet door het instrument zijn gebruikt. De bovenvermelde bedragen zullen naar verwachting in de loop van 2011 worden gebruikt.

2.10 VORDERINGEN OP KORTE TERMIJN

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 aangepast Leningen en termijndeposito's 2 170 216 Kortlopende vorderingen 6 786 4 519 Diverse vorderingen 20 16 Overlopende posten 4 525 4 207 Totaal 13 501 8 958

De totale vorderingen op korte termijn bevatten een geraamd bedrag van 11 009 miljoen EUR (in 2009: 8 415 miljoen EUR) aan niet-handelsverrichtingen.

2.10.1 Leningen en termijndeposito's

Deze bedragen betreffen voornamelijk betalingsbalansleningen van 2 004 miljoen EUR met een eindvervaldatum binnen de twaalf maanden na de balansdatum (zie toelichting 2.4). In deze rubriek zijn ook termijndeposito's van 166 miljoen EUR opgenomen, voornamelijk in verband met de EGKS in liquidatie.

2.10.2 Kortlopende vorderingen

miljoen EUR Groep 31.12.2010 31.12.2009 Brutobedrag Afschrijving Nettowaarde Brutobedrag Afschrijving Nettowaarde Klanten 207 (79) 128 277 (76) 201 Geldboeten 4 584 (406) 4 178 3 370 (133) 3 237 Lidstaten 4 011 (1 625) 2 386 2 198 (1 191) 1 007 Overige 96 (2) 94 76 (2) 74 Totaal 8 898 (2 112) 6 786 5 921 (1 402) 4 519

Klanten

Dit zijn invorderingsopdrachten die per 31 december 2010 als nog te innen vastgestelde rechten zijn geboekt en die nog niet in een andere balansrubriek zijn opgenomen.

Geldboeten

Dit betreft de door de Commissie opgelegde geldboeten die moeten worden geïnd. De stijging van de afschrijving ten opzichte van vorig jaar wordt in de eerste plaats verklaard door het feit dat de geldboeten waartoe voor 31 december 2010 was besloten, in de loop van 2011 verminderden. Daarnaast konden sommige nieuwe geldboeten ingevolge de economische en financiële crisis niet door voorlopige betalingen of bankgaranties gedekt. Op 31 december 2009 waren er voor deze vorderingen in totaal 2 585 miljoen EUR garanties ontvangen (in 2009: 2 952 miljoen EUR). Op 31 december 2010 was 1 771 miljoen EUR van de bovengenoemde bedragen nog niet vervallen.

Vorderingen op de lidstaten

ELGF en plattelandsontwikkeling

Deze post dekt de bedragen die door de begunstigden van het ELGF op 31 december 2010 verschuldigd waren, zoals die door de lidstaten werden ingediend en gewaarmerkt op 15 oktober 2010 met aftrek van 20 % van het bedrag, het percentage dat de lidstaten mogen inhouden voor administratieve kosten. Er werd een raming gemaakt voor de vorderingen die in de periode gaande van de indiening tot 31 december 2010 ontstonden. De Commissie raamt ook een afschrijving van de bedragen die begunstigden verschuldigd zijn en die zij waarschijnlijk niet zal kunnen innen. Dat een dergelijke aanpassing wordt gedaan, betekent niet dat de Commissie afziet van een toekomstige inning van de betrokken bedragen. In 2010 is de afschrijvingsmethode aangepast, wat een effect heeft gehad op zowel inkomsten als de uitgaven en voor het nettobedrag neutraal is (zie toelichting 3.2.3). Volgens deze nieuwe methode worden de vorderingen voor de nominale waarde geboekt en wordt de waardevermindering op statistische analyse gebaseerd (invorderingpercentage).

Eigen middelen

Aangezien de lidstaten 25 % van de traditionele eigen middelen als inningskosten mogen inhouden, worden de bovenvermelde cijfers weergegeven na aftrek van deze vermindering. Op basis van de ramingen die de lidstaten hebben verstrekt, is een afschrijving ter waarde van 811 miljoen EUR afgetrokken van de post „vorderingen op de lidstaten”. Dit betekent echter niet dat de Commissie afziet van een toekomstige inning van de betrokken bedragen.

Overige vorderingen op de lidstaten

Onder „overige vorderingen op de lidstaten” is 30 miljoen EUR aan terugvorderingen van uitgaven opgenomen, alsook 199 miljoen EUR aan ELGF-voorschotten (in 2008: 72 miljoen EUR respectievelijk 8 miljoen EUR).

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 ELGF en plattelandsontwikkeling ELGF 1 130 627 OIPO 19 — Sapard 146 — Afschrijving (814) (350) Totaal 481 277 Betaalde en bij de lidstaten terugvorderbare btw 46 38 Eigen middelen Vastgesteld in de A-boekhouding 81 89 Vastgesteld in de specifieke boekhouding 1 285 1 260 Afschrijving (811) (841) Overige 391 25 Totaal 946 533 Overige vorderingen op de lidstaten 913 159 Totaal 2 386 1 007

2.10.3 Overlopende posten

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 aangepast Toegerekende baten 3 445 3 655 Uitgestelde lasten 1 061 525 Overige 19 27 Totaal 4 525 4 207

Het belangrijkste bedrag in deze rubriek zijn toegerekende baten:

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 Eigen middelen 2 657 2 209 Bestemmingsontvangen op het gebied van landbouw november en december 72 940 ELGF: nog niet-uitgevoerde conformiteitsbeschikkingen 520 0 Cohesiefonds en EFRO en plattelandsontwikkeling: financiële correcties 43 404 Overige toegerekende baten 153 102 Totaal toegerekende baten 3 445 3 655

Overige toegerekende baten zijn achterstandsrente, toegerekende bankrente en toegerekende rente op voorfinancieringen.

De belangrijkste bedragen die als uitgestelde baten zijn opgenomen, hebben betrekking op middelen die door de lidstaten aan financieringsinstrumenten zijn overgemaakt en die aan het einde van het jaar nog aan de Commissie moeten worden aangegeven of door haar moeten worden terugbetaald. Op 31 december 2010 ging het om 858 miljoen EUR (in 2009: 295 miljoen EUR). Het bedrag voor 2009 is aangepast (zie toelichting 2.5.2). In deze rubriek zijn ook uitgestelde lasten ten belope van in totaal 182 miljoen EUR opgenomen. Die bestaan voornamelijk uit vooruitbetalingen ten belope van 50 miljoen EUR die betaald zijn uit hoofde van bilaterale visserijovereenkomsten met derde landen, 41 miljoen EUR voor de Europese school en 44 miljoen EUR voor kantoorhuur.

2.11 GELDMIDDELEN EN KASEQUIVALENTEN

miljoen EUR 31.12.2010 31.12.2009 Niet aan restricties onderhevige geldmiddelen: Rekeningen bij schatkisten en centrale banken 10 123 10 958 Lopende rekeningen 1 150 1 967 Gelden ter goede rekening 39 42 Transfers (geld in omloop) 1 9 Kortetermijndeposito's en andere kasequivalenten 1 670 1 486 Totaal 12 983 14 462 Aan restricties onderhevige geldmiddelen 9 080 8 910 Totaal 22 063 23 372

2.11.1 Niet aan restricties onderhevige geldmiddelen

Niet aan restricties onderhevige geldmiddelen omvatten alle financiële tegoeden van de EU op haar rekeningen in de lidstaten en de EVA-landen (bij de schatkist of de centrale bank), alsook op zichtrekeningen, gelden ter goede rekening, kortetermijndeposito's en kleine kassen.

De bedragen die onder de kortetermijndeposito's zijn opgenomen, hebben voornamelijk betrekking op gelden die namens de EU door fiduciaires worden beheerd met het oog op de tenuitvoerlegging van specifieke programma's die uit de EU-begroting worden gefinancierd. Aan het einde van het jaar was 131 miljoen EUR vastgelegd, maar nog niet door de andere partijen opgevraagd.

2.11.2 Aan restricties onderhevige geldmiddelen

Aan restricties onderhevige geldmiddelen omvatten bedragen die worden ontvangen uit door de Commissie opgelegde geldboeten in nog niet afgesloten zaken. Zij staan op speciaal daarvoor bestemde rekeningen die niet voor andere activiteiten worden gebruikt.

NIET-VLOTTENDE PASSIVA

2.12 PERSONEELSBELONINGEN

miljoen EUR 31