A4-0241/98

Resolutie over de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de verbinding van het vervoersinfrastructuurnetwerk van de Unie met de buurlanden - Op weg naar een samenwerkingsbeleid inzake het pan-Europees vervoersnetwerk (COM(97)0172 - C4-0206/97)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie (COM(97)0172 - C4-0206/97),

- gezien de adviezen van het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de genoemde mededeling van de Commissie ((CES 884/97; CdR 253/97.)),

- gezien de beschikking nr. 1692/96/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 1996 betreffende communautaire richtsnoeren voor de ontwikkeling van een transeuropees vervoersnet ((PB L 228 van 9.9.1996, blz. 1.)),

- gezien de Europese overeenkomsten met de Midden- en Oost-Europese landen, de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten met de nieuwe onafhankelijke staten in de voormalige Sovjetunie, alsmede de Euro-Mediterrane overeenkomsten met de landen rond de Middellandse Zee,

- gezien de mededeling van de Commissie betreffende het Europees-Mediterrane partnerschap in de vervoerssector (COM(98)0007) van 16 januari 1998, waaraan het Parlement in een aparte resolutie aandacht zal schenken,

- gezien de resultaten van de derde pan-Europese Vervoersconferentie van 23 t/m 25 juni 1997 in Helsinki, met name de in de verklaring van Conferentie van Helsinki "Op weg naar een Europees vervoersbeleid" ((PE 223.079, samenvatting van de derde pan-Europese vervoersconferentie, Helsinki, 23 t/m 25 juni 1997.)) geschetste doelstellingen en grondslagen, alsmede de voor de verwezenlijking van de doelstellingen uitgetrokken kredieten,

- gezien de resultaten van de vorige pan-Europese vervoersconferenties in Praag in oktober 1991 en op Kreta in maart 1994,

- onder verwijzing naar zijn resolutie over het pan-Europees vervoersbeleid van 28 november 1996 ((PB C 380 van 16.12.1996, blz. 15.)),

- onder verwijzing naar zijn resolutie van 4 december 1997 ((PB C 388 van 22.12.1997, blz. 17.)) over de mededeling van de Commissie "Agenda 2000 - Voor een sterkere en grotere Unie",

- gezien het verslag van de Commissie vervoer en toerisme, alsmede het advies van de Commissie externe economische betrekkingen (A4-0241/98),

A. overwegende dat het Europees vervoersbeleid niet mag ophouden aan de grenzen van de Unie en de economische groei en het welzijn van burgers in Europa er in toenemende mate van afhangen of een coherent, goed functionerend, veilig en milieuvriendelijk vervoerssysteem met de buurlanden in het leven kan worden geroepen,

B. overwegende dat de ontwikkeling naar een globale strategie ter invoering van een multimodaal en geïntegreerd pan-Europees vervoersinfrastructuurnet de juiste weg is om dit doel te bereiken en dat het door de Commissie voorgestelde concept voor een Europees vervoersnetpartnerschap tussen de Unie, de regeringen van de betrokken staten, de financiële instellingen en het particulier bedrijfsleven daarvoor een nuttig en zinvol instrument is,

C. overwegende dat de voorgelegde mededeling van de Commissie waarbij de vertegenwoordigers van het Europees Parlement een grote rol hebben gespeeld, reeds invloed heeft gehad op de opstelling van de verklaring van de pan-Europese Vervoersconferentie van 23 tot en met 25 juni 1997,

D. overwegende dat de invoering van een paneuropees publiekprivaat partnerschapsnet wenselijk en noodzakelijk is ter coördinatie van investeringsplannen van alle partijen die zich bezighouden met vervoersinfrastructuren,

E. overwegende dat speciale aandacht moet worden geschonken aan de ontwikkeling van het openbare en collectieve personenvervoer binnen het regionaal, stads- en interlokaal vervoer, en aan de verbetering van de toegang hiervan en van de veiligheid van kwetsbare types vervoer,

F. overwegende dat het concept voor pan-Europese vervoerscorridors heeft voldaan en naast de betrokken regeringen ook de internationale financiële instellingen en de aanbieders van vervoer heeft gemobiliseerd, waarbij natuurlijk de stand van de ontwikkeling van de verschillende corridors en de activiteiten van de desbetreffende stuurcomités nog zeer uiteenlopend zijn en tot dusverre slechts voor vijf van de thans tien corridors een Memorandum of Understanding is getekend, en dat de MoU voor de corridors IV, VII en VIII in voorbereiding zijn,

G. overwegende dat de door de Commissie in paragraaf 12 van haar mededeling als aanvulling op de Kreta-corridors voorgestelde pan-Europese verkeersgebieden thans voorkomen in de verklaring van de Conferentie van Helsinki en voor het Euro-Arctische gebied van de Barentsz-zee volgens inlichtingen van de Commissie een desbetreffende Memorandum of Understanding gereed is voor ondertekening,

H. overwegende dat de nieuwe opzet van de Commissie om afzonderlijke lidstaten tot een voortrekkersrol bij de qua ontwikkeling achtergebleven corridors te bewegen, tot vooruitgang heeft geleid, maar dat tevens ook met het oog op het grote aantal bestaande coördinatie-, stuur-, monitoringstructuren op pan-Europees niveau de eigen voortrekkersrol van de Europese Commissie op pan-Europees niveau niet mag worden verwaarloosd,

I. overwegende dat een doorslaggevend aspect voor het welslagen van de verbinding van de vervoersinfrastructuren van de buurstaten met de netwerken van de Europese Unie is dat gezorgd moet worden voor compatibiliteit van de infrastructuren, de netwerken en het management,

J. overwegende dat tevens de binnen de Unie aangevatte creatie van een interne markt op vervoersgebied, alsmede vooral in de spoorwegsector de scheiding van de infrastructuur en het vervoer zelf (richtlijn 91/440/EEG) ((PB L 237 van 24.8.1991, blz. 2.)), belangrijke voorwaarden zijn voor de instelling en het gebruik van grensoverschrijdende vervoersnetwerken die verder reiken dan de Europese Unie,

K. overwegende dat het intelligent gebruik van vervoerssystemen en van informatie en telecommunicatietechnologieën op verkeersgebied een belangrijke bijdrage kan leveren aan de verwezenlijking van de doelstelling van een duurzame pan-Europese mobiliteit,

L. overwegende dat de huidige achterstand van de Midden- en Oost-Europese toetredingskandidaten op het vlak van een moderne en functionerende vervoersinfrastructuur de te verwachten positieve economische gevolgen van de toetreding aanzienlijk kan verstoren, en dat bijgevolg bij de verbinding van de vervoersinfrastructuurnetten van de landen waarmee de Unie toetredingsonderhandelingen voert, vanuit het aspect van hun toekomstige integratie in de TEVN absolute prioriteit moet krijgen zonder daarbij het belang van de andere buurlanden - vooral het Middellandse-Zeegebied - en de vervoerswegen in de nieuwe staten van de voormalige Sovjetunie te verwaarlozen,

M. overwegende dat een eerste verslag van de TINA-groep (Transport Infrastructure Needs Assessment) over de beoordeling van de behoefte aan infrastructuurinvesteringen in de toetredingslanden voor eind 1998 is aangekondigd, dat echter in de jongste ramingen van de Commissie voor de komende vijftien jaar reeds van een volume van 45-55 miljard ecu, alleen al voor de aanpassingen en de modernisering van bestaande structuren, en van 100-150 miljard ecu in totaal wordt uitgegaan, waarbij de toetredingslanden zelf bereid zijn jaarlijks 1-2% van hun jaarlijks budget te investeren, terwijl echter de verwachte groeicijfers van deze landen op dit moment stagneren, tevens rekening houdend met het feit dat voor de nieuwe Trans Europese Netwerken begrotingstranche 2000-2006 slechts vijf miljard ecu is voorgesteld,

N. overwegende dat de MOEL tot dusverre reeds investeringssteun voor vervoersinfrastructuren van 1 miljard ecu in het kader van PHARE hebben ontvangen, en dat daarmee projecten van in totaal circa 4 miljard ecu zijn gesteund,

O. overwegende dat volgens de laatste informaties van de Commissie nog altijd zowel de financiering in het kader van het PHARE-programma, alsook van de internationale financiële instellingen (IFI) door een acuut gebrek aan voor steun in aanmerking komende projectvoorstellen en gekwalificeerd personeel ter plaatse wordt bemoeilijkt,

P. overwegende dat tevens de financiering door de overheid grenzen heeft en deze door adequate investeringen uit de particuliere sector moeten worden aangevuld, waarbij de mogelijkheid van zogenaamde openbaar/particuliere partnerschappen (OPP) ((Zie mededeling van de Commissie over openbaar/particuliere partnerschappen bij projecten op het gebied van het Trans-Europese vervoersnet van 10.9.1997 (COM(97)0453).)) ook voor infrastructuurprojecten buiten de Unie absoluut moet worden onderzocht, hoewel op dit gebied tot dusverre in de Midden- en Oost-Europese partnerlanden zowel de voorwaarden met het oog op de structuur van banken alsook het risicopotentieel en de bereidheid bij mogelijke investeerders om risico te dragen nog zeer verschillend zijn,

Q. overwegende dat de Unie zelf tot dusverre geen programma heeft waarmee zij de infrastructuurinvesteringen voor de gehele corridor, ook buiten de grenzen van de MOEL, op coherente wijze zou kunnen steunen,

R. overwegende dat de programma's TACIS of MEDA tot dusverre geen belangrijke infrastructuurinvesteringen mochten steunen, waardoor niet voldoende rekening wordt gehouden met het belang van de betrokken buurlanden in een werkelijk pan-Europees vervoerssysteem,

S. overwegende dat de verbinding van de TEVN met de buurlanden de noodzakelijke coherentie met het communautaire vervoersbeleid moet waarborgen, doordat bij de keuze van projecten in het kader van PHARE en de vaststelling van verkeerswegen en knooppunten in het kader van de corridors rekening wordt gehouden met een evenwichtige vertegenwoordiging van de verschillende verkeerswijzen, met inbegrip van de zeescheepvaart, de binnenvaart en het gecombineerd vervoer,

1. begroet de in de mededeling van de Commissie geschetste coöperatieve pan-Europese verkeersnetstrategie en steunt het concept van de pan-Europese partnerschappen voor de ontwikkeling en coördinatie van verkeersnetten tussen de Unie en haar buurstaten;

2. beklemtoont de samenbindende rol van de vervoersinfrastructuren in het proces naar een groter onderling begrip en economische toenadering tussen de Unie en haar buren;

3. is ervan overtuigd dat de verbetering van de verbindingen voor het vervoer tussen de Europese Unie en de buurlanden profijt zal afwerpen voor de goederenstromen in beide richtingen waardoor niet alleen de MOEL, de GOS-landen en de landen aan de Middellandse Zee exportinkomsten verwerven, maar dat daardoor ook in belangrijke mate wordt bijgedragen aan groei, werkgelegenheid en het globale concurrentievermogen in de Unie;

4. deelt de opvatting dat de totstandkoming van dergelijke verbindingen de economische ontplooiing van de aan de Unie grenzende landen (in het bijzonder van geïsoleerde regio's) kan vergemakkelijken en de kandidaat-lidstaten kan helpen zich in de komende jaren op de toetreding voor te bereiden;

5. acht een door de Commissie geplande taakverdeling, vooral tussen de Economische Commissie voor Europa van de VN (UN-ECE), de Europese Conferentie van Ministers van Vervoer (CENT), de stuurcomités van de corridors, de TINA-groep van hoge functionarissen en de werkgroep vervoer van de G-24 zinvol;

6. wijst er echter tevens op dat de geschetste eerzuchtige doelstellingen alleen met vereende krachten en door een verstandige coördinatie van de verschillende deelnemers kunnen worden bereikt en verzoekt de Commissie dan ook als vertegenwoordiger van de Unie haar voortrekkersrol voor een pan-Europese norm te behouden en uit te breiden en voorstellen voor adequate structuren op te stellen;

7. acht het buitengewoon belangrijk dat de desbetreffende Memoranda of Understanding worden afgesloten, zodat vooruitgang wordt geboekt ten aanzien van de desbetreffende corridors, en verschillen zoals die zich nu voordoen bij de totstandkoming van de projecten welke tezamen de infrastructuur van elke corridor vormen, worden voorkomen;

8. steunt het voorstel van de Commissie om bij de selectie van de steun aan projecten in de buurlanden dezelfde criteria toe te passen die reeds in de richtsnoeren voor de Trans-Europese vervoersnetten voor de keuze van prioritaire projecten in de EU zijn vastgelegd (zoals financiële haalbaarheid, economische levensvatbaarheid, doordachte opzet, duurzaam milieuvriendelijk karakter en interoperabiliteit van een vervoersproject);

9. is tevens van mening dat ook bij uitbreiding van de vervoerscorridors in de buurlanden rekening moet worden gehouden met de doelstelling het vervoer te laten omschakelen naar milieuvriendelijker vervoerswijze en verzoekt de Commissie er niet alleen voor te zorgen dat de reële kosten in beginsel worden doorberekend, maar dat ook speciale aandacht wordt geschonken aan de bevordering van het gecombineerd vervoer en openbaar personenvervoer, aan uitbreiding van "free ways" voor het vervoer van goederen per spoor, aan de binnenwateren en aan het zeevervoer over korte afstand;

10. juicht de door de Commissie in haar mededeling voorgestelde en vervolgens in het kader van de Conferentie van Kreta vastgestelde aanvulling van het concept van de pan-Europese corridors met vier pan-Europese vervoerszones toe ((PETRA's - Paneuropean Transport Areas.)) (Noordpoolgebied van Europa, Zwarte Zee, Middellandse Zee-gebied, Adriatische/Ionische Zee);

11. juicht voorts toe dat naast de negen op de Conferentie van Kreta in 1994 vastgestelde corridors een tiende corridor bij het concept is betrokken, om de routes in Zuidoost-Europa met het oog op de bestendiging van het vredesproces en het economisch herstel in de nieuwe staten van het voormalig Joegoslavië weer in gebruik te nemen;

12. juicht de door de Commissie ingediende concrete voorstellen voor een intelligent gebruik van verkeersnetten toe en is van mening dat met name het gebruik van zogenaamde intelligente vervoerssystemen respectievelijk de toepassing van vervoerstelematica een uitstekend perspectief biedt met het oog op een doeltreffend vervoer, een grotere veiligheid en minder belasting voor het milieu in pan-Europees verband;

13. bekrachtigt dat de samenwerking met de buurlanden op het vlak van vervoersonderzoek en -ontwikkeling een buitengewoon belangrijk aspect van het Europees vervoersbeleid is, waarbij de accenten op de verbetering van de intermodaliteit, de interoperabiliteit van de verschillende vervoerssystemen, alsmede de beoordeling van de gevolgen van politieke maatregelen moeten liggen;

14. meent echter dat bij het streven naar interoperabiliteit en bij de bevordering van nieuwe technologieën beter rekening wordt gehouden met maatschappelijke en ecologische factoren;

15. begroet de nieuwe koers van het PHARE-programma met het oog op de aanstaande uitbreiding waarbij een groter accent ligt op investeringen, en pleit met name voor de instelling van horizontale infrastructuurfaciliteiten voor grote projecten, waarmee supraregionale en grensoverschrijdende projecten van Europees belang kunnen worden gestimuleerd;

16. verlangt dat bij de toekomstige raadplegingen over de nieuwe opzet van TACIS en MEDA ook verbeteringen van de infrastructuur op verkeersgebied, met name voor een milieuvriendelijk spoorwegvervoer en vervoer over de binnenwateren, voor steun in aanmerking komen;

17. dringt erop aan dat de Europese Investeringsbank in staat wordt gesteld met langlopende en bijzonder gunstige kredieten een nog grotere rol te spelen bij de uitbreiding van de vervoersinfrastructuur in de buurregio's van de EU;

18. acht een sterkere ontwikkeling van de vervoersverbindingen in het Middellandse-Zeegebied - zoals bepaald in de diverse door de Europese Unie ondertekende Euro-Mediterrane overeenkomsten - onmisbaar en absoluut noodzakelijk, om te kunnen bijdragen aan de regionale integratie en de in het programma van Barcelona vervatte doelstellingen te kunnen verwezenlijken;

19. wijst erop dat de nog altijd noodzakelijke uitbreiding en opbouw van de vervoersinfrastructuur binnen de Gemeenschap niet mag worden verwaarloosd en dat de financiële hulpbronnen voor de vervoersverbindingen met derde landen dan ook een optimaal nut moeten afwerpen;

20. verzoekt de Commissie dan ook het TINA-proces betreffende de evaluatie van de behoefte van vervoersinfrastructuur in de geassocieerde landen zo spoedig mogelijk af te ronden en het Parlement het aangekondigde verslag met de doelstellingen, prioriteiten en economische haalbaarheid van projecten in deze landen onverwijld voor te leggen;

21. acht het onontbeerlijk dat er een register tot stand komt van bouwrijpe projecten voor iedere corridor, met wier uitvoering kan worden begonnen zodra de politieke beslissing over de uitvoering ervan geveld is en de nodige middelen bijeengebracht kunnen worden;

22. is met het oog op de beperkte financiële middelen in de meeste buurlanden van mening dat de gedachte om het concept van de zogenaamde openbaar/particuliere partnerschappen (OPP) uit te breiden tot infrastructuurprojecten in deze staten beslist verder moet worden ontwikkeld en verzoekt de Commissie, met name in de onderhandelingen met de toetredingslanden te pleiten voor de invoering van adequate juridische en politieke randvoorwaarden;

23. verwacht van de Commissie een nauwkeurige en regelmatige evaluatie ten aanzien van de verwezenlijking van de ontworpen strategie, de financiering, toepassing van het tijdschema en in de toetredingslanden geboekte vooruitgang;

24. verzoekt de Commissie het Parlement verslag uit te brengen van de noodzakelijke coördinatie van de verschillende programma's en diensten van de Commissie (PHARE, TACIS, MEDA, INTERREG, TEN) en van de coördinatie met de internationale financiële instellingen;

25. neemt met voldoening kennis van het door onderhandelingen tussen de Commissie en de Zwitserse Bondsregering tot stand gekomen voorstel voor een overeenkomst over het vervoer over land en dringt er bij de Raad op aan deze afspraken onverwijld af te ronden als onderdeel van het streven naar minder vervuilend en duurzamer vervoer door de Alpen, die immers een strategische rol in de verbinding tussen de EU-lidstaten en de buurlanden spelen;

26. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en het onderhavige verslag te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de regio's en de regeringen en de parlementen van de lidstaten.