De Turkse autoriteiten werken op technisch niveau al maanden aan deze benchmark, ook met hulp van een door de EU gefinancierd project, maar zij hebben laten weten dat zij om technische redenen pas in oktober 2016 zullen kunnen voldoen aan deze benchmark. Gezien de versnelling van het visumliberaliseringsproces waartoe werd besloten door de staatshoofden en regeringsleiders van de EU en Turkije, is het objectief gezien onmogelijk voor de Turkse autoriteiten om op tijd aan deze benchmark te voldoen.

Als gevolg van deze ontwikkelingen is er nog maar één voorwaarde van blok 1 waaraan Turkije nog niet volledig voldoet, namelijk de vereiste dat Turkije zijn onderdanen biometrische paspoorten moet verstrekken die voldoen aan de EU-normen zoals beschreven in Verordening (EG) nr. 2252/2004, dat wil zeggen paspoorten met een contactloze chip die niet alleen de gezichtsopname van de paspoorthouder bevat, maar ook diens vingerafdrukken, en die wordt beschermd met een encryptiesysteem voor aanvullende toegangscontrole (Supplementary Access Control, SAC) .

Daarnaast zijn de Turkse autoriteiten beginnen samenwerken met de EU-lidstaten wat betreft de uitwisseling van informatie over valse en vervalste reisdocumenten. De Turkse nationale politie (TNP) voert nu regelmatig en correct gegevens over valse en vervalste reisdocumenten die in Turkije worden aangetroffen tijdens grenscontroles in in de Dial-doc-databank van Interpol, waartoe alle lidstaten toegang hebben. Parallel daaraan heeft de TNP in de belangrijkste Turkse luchthavens (vliegveld Atatürk in Istanbul en het vliegveld van Antalya) aparte kantoren gevestigd om met de immigratieverbindingsambtenaren van de lidstaten informatie en advies uit te wisselen over verdachte reisdocumenten die worden aangetroffen bij personen die naar de EU reizen. Daarnaast is de TNP begonnen met de uitbreiding van het opleidingsaanbod voor agenten die werkzaam zijn aan grensovergangen, zodat zij vervalste documenten beter kunnen opsporen, met bijzondere aandacht voor documenten die worden afgegeven door EU-lidstaten.

De Turkse autoriteiten zijn met name begonnen met een proefproject voor de verstrekking aan Turkse burgers van nieuwe, beter beveiligde identiteitskaarten, met biometrische kenmerken. Het zal ongeveer drie jaar duren eer alle oude kaarten zijn vervangen door nieuwe. Dit proces is nu goed op gang.

In het derde verslag wordt de structuur van de routekaart gevolgd en worden de vijf blokken dus een voor een behandeld, met voor elk blok de voorwaarden waaraan nog niet volledig is voldaan, en de maatregelen die Turkije moet nemen om aan de resterende voorwaarden te voldoen.

Het derde verslag gaat vergezeld van een werkdocument van de diensten van de Commissie met feitelijke informatie over de stand van zaken per benchmark. Het werkdocument bevat ook een analyse van de mogelijke impact van visumliberalisering voor Turkije op de veiligheidssituatie in de EU.

In dit derde verslag wordt beoordeeld of aan de voorwaarden wordt voldaan, zoals beschreven in de verklaring. In het verslag worden de belangrijkste vorderingen beschreven die Turkije sinds het tweede verslag heeft gemaakt om te voldoen aan de voorwaarden van de routekaart. Het bevat ook gedetailleerde aanbevelingen over de maatregelen die Turkije op 4 mei 2016 nog moest treffen om te voldoen aan de resterende voorwaarden en zo het Europees Parlement en de Raad in staat te stellen het wetgevingsvoorstel van de Commissie goed te keuren.

Op 7 en 18 maart kwamen de staatshoofden en regeringsleiders van de EU en Turkije bijeen. De vergadering van 18 maart werd afgesloten met de Verklaring EU-Turkije, waarin het volgende werd bepaald: "De voltooiing van de routekaart inzake visumliberalisering zal ten aanzien van alle deelnemende lidstaten worden versneld teneinde de visumplicht voor Turkse burgers uiterlijk eind juni 2016 op te heffen, mits aan alle benchmarks is voldaan. Met het oog daarop zal Turkije de nodige stappen ondernemen om te voldoen aan de resterende vereisten, opdat de Commissie, in aansluiting op de noodzakelijke beoordeling of aan de benchmarks is voldaan, voor eind april een passend voorstel kan doen op basis waarvan het Europees Parlement en de Raad een definitief besluit kunnen nemen."

Op 4 maart 2016 hechtte de Commissie haar goedkeuring aan het Tweede verslag over de vorderingen van Turkije om volgens de routekaart visumliberalisering mogelijk te maken (hierna "het tweede verslag" genoemd), dat vergezeld ging van een werkdocument van de diensten van de Commissie . In het werkdocument wordt beschreven welke vorderingen Turkije sinds het eerste verslag heeft gemaakt en in het verslag worden aanbevelingen gedaan voor verdere vooruitgang. Daarnaast bevatte het werkdocument ook een analyse van de mogelijke impact van visumliberalisering voor Turkije op de migratiesituatie in de EU.

Op 29 november 2015 vond een Europees-Turkse top plaats, waarbij afspraken werden gemaakt over intensivering van de samenwerking, met name op het gebied van het beheer van de Syrische vluchtelingencrisis en de aanpak van irreguliere migratie. Tijdens de topontmoeting verklaarde Turkije sneller te willen voldoen aan de voorwaarden van de routekaart, onder meer door te anticiperen op de toepassing van alle bepalingen van de overnameovereenkomst tussen de EU en Turkije, en zo visumliberalisering te bereiken tegen oktober 2016 . De Europese Unie toonde zich verheugd over dit voornemen.

Op 20 oktober 2014 hechtte de Commissie haar goedkeuring aan het Eerste verslag over de vorderingen van Turkije om volgens de routekaart visumliberalisering mogelijk te maken (hierna "het eerste verslag" genoemd) . In het eerste verslag werd geëvalueerd in welke mate aan de benchmarks was voldaan en werden aanbevelingen gedaan voor verdere vooruitgang.

De Europese Unie is op 16 december 2013 de dialoog over visumliberalisering met Turkije aangegaan, parallel met de ondertekening van de overnameovereenkomst tussen de EU en Turkije . Deze dialoog is gebaseerd op het Stappenplan naar een visumvrije regeling met Turkije (hierna "de routekaart" genoemd), een document waarin de voorwaarden worden vermeld waaraan Turkije moet voldoen voordat de Commissie een voorstel kan indienen bij het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 539/2001 waarbij Turkse burgers zouden worden vrijgesteld van de visumplicht voor korte verblijven (90 dagen binnen een periode van 180 dagen) in het Schengengebied. De 72 voorwaarden van de routekaart zijn in vijf thematische groepen (blokken) onderverdeeld: veiligheid van documenten; migratiebeheer; openbare orde en veiligheid; grondrechten en overname van irreguliere migranten.

3. BLOK 2: MIGRATIEBEHEER

Doordat de Turkse autoriteiten geleidelijk een serie initiatieven hebben ontplooid op het gebied van grensbeheer, migratiebeheer, internationale bescherming en visumbeleid, is aan alle voorwaarden van dit blok voldaan.

Met maatregelen op het gebied van grensbeheer zijn de Turkse autoriteiten erin geslaagd het aantal personen dat irregulier vanuit Turks grondgebied oversteekt naar de Griekse eilanden, aanzienlijk te beperken. In januari en februari 2016 kwamen dagelijks gemiddeld respectievelijk 1 987 en 1 942 personen aan; in maart en april zijn deze cijfers gedaald tot 852 en 140. Dit resultaat is deels bereikt door meer patrouilles in het kustgebied en op de Egeïsche zee en deels door strengere maatregelen om de verplaatsingen van asielzoekers en vluchtelingen binnen Turkije te beperken. De uitvoering van de Verklaring EU-Turkije van 18 maart 2016 heeft ook een belangrijke rol gespeeld bij het ontmoedigen van het irreguliere vertrek van migranten.

De komende maanden is het van belang dat de Turkse autoriteiten hun inspanningen voortzetten om irregulier vertrek te voorkomen, onder andere door georganiseerde migrantensmokkel te bestrijden, en dat zij waakzaam blijven met betrekking tot het mogelijke ontstaan van nieuwe, alternatieve migratieroutes naar de EU.

De Turkse autoriteiten hebben de overeenkomst inzake de oprichting van een driepartijencentrum voor samenwerking aan de grensovergang "Capitan Andreevo" geratificeerd. Deze overeenkomst zou zo snel mogelijk ten uitvoer moeten worden gelegd. De Turkse autoriteiten hebben hun Griekse tegenhangers formeel laten weten bereid te zijn een beveiligd communicatiekanaal op te zetten tussen de kustwacht van beide landen. De besprekingen hierover op technisch niveau zijn begonnen. Via een dergelijk communicatiekanaal zou gemakkelijker informatie kunnen worden uitgewisseld over migrantensmokkel en zouden patrouilleoperaties op zee beter kunnen worden gecoördineerd.

De Turkse autoriteiten hebben ook besloten tot oprichting van het Centrum voor nationale risicoanalyse (NACORAC); de EU zal een project financieren om de ontwikkeling hiervan te ondersteunen. Ook andere geplande projecten die door de EU worden gefinancierd, zullen bijdragen aan de verbetering van de grensbewaking aan de oostgrens van Turkije, om te voorkomen dat mensen ongezien de grens oversteken. Tot slot hebben de Turkse autoriteiten ook een gedragscode en anticorruptieregels vastgesteld voor het personeel van instanties voor grensbeheer.

Ook op het gebied van asiel heeft Turkije zeer belangrijke maatregelen genomen.

Ten eerste verwerkt het directoraat-generaal voor migratiebeheer (DGMM), dat verantwoordelijk is voor het beheer van het Turkse asielsysteem, nu onmiddellijk alle nieuwe aanvragen voor internationale bescherming. Het DGMM is ook begonnen met het wegwerken van de achterstand van oude asielaanvragen die in afwachting zijn van een beoordeling. Eind februari was dit aantal opgelopen tot ongeveer 140 000 zaken. Dankzij de nieuwe proactieve aanpak van het DGMM en de mobilisering van extra personeel was deze achterstand eind april al teruggebracht tot ongeveer 100 000 hangende asielaanvragen. Hoewel het DGMM asielaanvragen nu snel verwerkt, is het objectief gezien niet mogelijk de hele achterstand weg te werken vóór eind juni 2016, de streefdatum die in de Verklaring EU-Turkije van 18 maart is gesteld voor de afronding van het visumliberaliseringsproces. Het DGMM heeft wel een stappenplan uitgewerkt om deze werkzaamheden voor eind 2016 te voltooien, en voert dit momenteel uit.

De Turkse autoriteiten zijn ook vorderingen blijven maken wat betreft de verstrekking van sociale bijstand aan de vluchtelingen die in het land verblijven. Op 27 april 2016 heeft de Turkse regering een verordening vastgesteld op grond waarvan degenen die internationale bescherming aanvragen of genieten, een werkvergunning kunnen krijgen op dezelfde wijze als reeds in januari 2015 was toegestaan aan Syrische vluchtelingen onder tijdelijke bescherming.

De Turkse autoriteiten moeten in de nabije toekomst, met de financiële hulp van de EU en haar lidstaten, die is opgevoerd met de inwerkingtreding van de Faciliteit voor vluchtelingen in Turkije, maatregelen treffen om degenen die internationale bescherming aanvragen of genieten, toegang te bieden tot sociale diensten, behoorlijke huisvesting en beroeps- en taalopleidingen en initiatieven ondersteunen die bijdragen tot hun maatschappelijke integratie en economische zelfstandigheid in Turkije.

Tijdens de verslagperiode hebben de Turkse autoriteiten ook vorderingen geboekt op het gebied van migratiebeheer.

De uitvoeringsbepalingen en beginselen voor de vrijwillige terugkeer van buitenlanders zijn op 26 april 2016 vastgesteld. De overnameovereenkomst met Pakistan is geratificeerd en op 20 april 2016 in werking getreden. De Turkse autoriteiten hebben aan veertien landen die een bron vormen van irreguliere migratie, voorgesteld om een overnameovereenkomst te sluiten, waaronder Afghanistan, Algerije, Bangladesh, Congo, Eritrea, Ghana, Iran, Irak, Kameroen, Marokko, Myanmar, Somalië, Sudan en Tunesië. Met sommige van deze landen zijn de onderhandelingen begonnen.

Wat het visumbeleid betreft, heeft de Turkse regering op 2 mei 2016 een decreet aangenomen op grond waarvan burgers van alle lidstaten zonder visum naar Turkije kunnen reizen vanaf de datum waarop de visumplicht voor Turkse burgers wordt afgeschaft. Hiermee wordt een einde gemaakt aan de discriminerende visumplicht die nog geldt voor de burgers van elf lidstaten.

De Turkse autoriteiten hebben ook verschillende maatregelen getroffen om het visumstelsel te versterken ten opzichte van landen die een groot migratierisico vormen.

De procedures en voorwaarden voor de afgifte van visa via de ambassades zijn aangescherpt met de goedkeuring op 26 april 2016 van een richtlijn inzake de beginselen en procedures voor de beoordeling van visumaanvragen.

De Turkse autoriteiten hebben daarnaast besloten luchthaventransitvisa in te voeren voor onderdanen van 18 landen (Afghanistan, Bangladesh, Congo, Democratische Republiek Congo, Eritrea, Ghana, Ivoorkust, Kameroen, Mali, Myanmar, Nigeria, Pakistan, Somalië, Sri Lanka, Sudan, Uganda en Zuid-Afrika), met een regeling die op 1 september 2016 van kracht wordt.

Het Turkse systeem voor elektronische visa is nu veel beter beveiligd. Alleen onderdanen van landen die geen bron van irreguliere migratie zijn, die beschikken over een geldig visum of een geldige verblijfsvergunning van een Schengenland, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk of Ierland, kunnen gebruik maken van dit systeem. De Turkse autoriteiten hebben aan de meeste grensovergangen ook speciale loketten ingesteld waar speciaal daartoe opgeleide politieagenten controleren of het visum of de verblijfsvergunning inderdaad is opgenomen in het paspoort van de houder van een elektronisch visum.

Het is cruciaal dat Turkije in de nabije toekomst zijn visumsysteem verder in overeenstemming brengt met de EU-normen.

Op de kortere termijn moeten de Turkse autoriteiten toezicht blijven houden op de gevolgen in de praktijk van het feit dat de lijst van landen die visumvrij zijn verklaard in het Turkse systeem, afwijkt van de lijst voor toegang tot de EU en moeten zij adequaat reageren als blijkt dat hierdoor irreguliere migratie naar de EU via Turkije wordt gefaciliteerd.

In januari en februari 2016 constateerden de Turkse autoriteiten dat dit het geval was voor Syriërs en Irakezen, waarna zij strengere visumverplichtingen voor deze nationaliteiten hebben ingesteld. Dit droeg bij tot een afname van de grote irreguliere migratiestromen naar de EU. De Turkse autoriteiten moeten bereid zijn dit in de toekomst te herhalen en onverwijld visumverplichtingen in te stellen voor andere visumvrije landen zodra blijkt dat onderdanen van dergelijke landen in groten getale misbruik maken van de mogelijkheid om visumvrij naar Turkije te reizen, vooral als het risico bestaat dat zij vervolgens irregulier doorreizen naar de EU. In dit verband wordt als voorbeeld met name gewezen op Iran, Marokko en Libanon, drie visumvrije landen van waaruit in 2015 respectievelijk 23 087, 7 419 en 2 044 irreguliere migranten via Turks grondgebied de EU bereikten.