De Turkse politie en het grondpersoneel van luchtvaartmaatschappijen die in de belangrijkste Turkse internationale luchthavens actief zijn, moeten meer capaciteit krijgen om valse reisdocumenten, visa en verblijfsvergunningen op te sporen die worden gebruikt door passagiers die naar de EU reizen, met name door hen beter op te leiden en de coördinatie met de immigratieverbindingsfunctionarissen van lidstaten die in Turkije zijn gevestigd, te verbeteren.

Turkse rechtshandhavingsinstanties moeten informatie over valse documenten die worden aangetroffen bij passagiers die naar de EU reizen, tijdig delen met hun collega's in de lidstaten.

Recentelijk vonden nieuwe positieve ontwikkelingen plaats die gedetailleerd worden beschreven in het werkdocument, onder meer de intrekking van de enkele niet-biometrische paspoorten die nog in omloop waren, de invoering van een veiliger procedure om verlopen paspoorten ongeldig te maken - zodat zij niet kunnen worden hergebruikt voor vervalsingen - en de goedkeuring van wettelijke en technische maatregelen om spoedig nieuwe en betrouwbare identiteitskaarten te kunnen uitreiken, waaronder biometrische gegevens en een geldigheidstermijn van tien jaar.

In het eerste verslag werd opgemerkt dat Turkije al goede vooruitgang had geboekt met het voldoen aan de benchmarks voor het blok documentbeveiliging.

In het tweede verslag wordt de structuur van de routekaart gevolgd en worden dus een voor een de vijf blokken aangepakt, met voor elk blok de voorwaarden waaraan nog niet volledig is voldaan, en aanbevelingen voor maatregelen waarmee de Turkse autoriteiten deze doelstelling kunnen halen.

Dit tweede verslag over de vorderingen van Turkije om volgens de routekaart visumliberalisering mogelijk te maken (hierna "het tweede verslag" genoemd), is gebaseerd op informatie die de Commissie tijdens de vermelde missies van deskundigen en vergaderingen heeft verzameld, en op berichten van de Turkse autoriteiten, de lidstaten, EU-agentschappen en andere bronnen. Het bevat een analyse van de stand van zaken van de mate waarin Turkije de voorwaarden van de routekaart heeft uitgevoerd per 2016 en geeft specifieke aanbevelingen over de maatregelen die Turkije moet nemen om verdere vooruitgang te boeken in de richting van de volledige tenuitvoerlegging van deze voorwaarden.

Met de Turkse autoriteiten werd ook besproken hoe de vooruitgang van Turkije met de tenuitvoerlegging van de routekaart kan worden gestimuleerd, ter gelegenheid van de onderhandelingen over het gezamenlijke actieplan van de EU en Turkije, dat op 15 oktober 2015 ad referendum werd goedgekeurd , en ter gelegenheid van de topontmoeting EU-Turkije van 29 november 2015. Tijdens de topontmoeting verklaarde Turkije bereid te zijn versneld te werken aan de voorwaarden van de routekaart, onder meer door te anticiperen op de toepassing van alle bepalingen in de overnameovereenkomst tussen de EU en Turkije, om zo mogelijk te komen tot visumliberalisering in oktober 2016 . De Europese Unie verheugde zich over deze bereidheid.

Op 20 oktober 2014 hechtte de Commissie haar goedkeuring aan het Eerste verslag over de vorderingen van Turkije om volgens de routekaart visumliberalisering mogelijk te maken (hierna "het eerste verslag" genoemd) . In dat eerste verslag werd nagegaan in hoeverre aan iedere voorwaarde werd voldaan en werden aanbevelingen gegeven om vooruitgang te boeken met betrekking tot alle voorwaarden.

De Europese Unie (EU) heeft op 16 december 2013, tegelijk met de ondertekening van de overnameovereenkomst tussen de EU en Turkije, de dialoog over visumliberalisering (hierna "dialoog" genoemd) met Turkije geopend . De dialoog is gebaseerd op de routekaart naar een visumvrije regeling met Turkije (hierna "de routekaart" genoemd). In dat document worden de vereisten bepaald waaraan Turkije moet voldoen zodat de Commissie het Europees Parlement en de Raad kan voorstellen Verordening (EG) nr. 539/2001 te wijzigen zodat Turkse onderdanen voor korte verblijven (dus 90 dagen binnen een periode van 180 dagen) naar de Schengenzone kunnen reizen zonder visum. De 72 voorwaarden die in de routekaart zijn opgenomen, zijn samengebracht in vijf thema's (blokken): documentbeveiliging, migratiebeheer, openbare orde en veiligheid, grondrechten en de overname van irreguliere migranten.

3. BLOK 2: MIGRATIEBEHEER

In het eerste verslag werd erkend dat Turkije al goede vooruitgang had geboekt met het voldoen aan de benchmarks voor het tweede blok van de routekaart.

Sinds oktober 2014 hebben de Turkse autoriteiten bijkomende en belangrijke stappen gezet, onder meer met de oprichting van het directoraat-generaal voor migratiebeheer. Turkije heeft ook meerdere wetteksten goedgekeurd op het vlak van internationale bescherming, waaronder de verordening van 22 oktober 2014 waarmee alle vluchtelingen uit Syrië een tijdelijke beschermingsstatus krijgen en de verordening van 15 januari 2016 waarmee deze vluchtelingen de mogelijkheid krijgen een werkvergunning aan te vragen.

De Turkse autoriteiten hebben de samenwerking inzake grensbeheer met Griekenland en Bulgarije langs hun gedeelde landsgrenzen, opgeschroefd. Meerdere maatregelen ter versterking van het visum- en grensbeheerssysteem werden getroffen. Op 8 januari voerde Turkije een visumplicht in voor Syriërs die Turkije via de lucht of de zee binnenkomen vanuit derde landen, en op 5 februari schafte Turkije de mogelijkheid af voor Iraakse burgers om aan de grens een visum te krijgen. Turkije stelde 14 landen voor onderhandelingen te voeren over bilaterale overnameoveernkomsten en begon aan de invoering van transitvisa voor onderdanen van 18 landen die worden beschouwd als mogelijhe bron van irreguliere migratie.

Om smokkel aan te pakken intensiveerde Turkije de inspanningen van zijn rechtshandhavingsinstanties, waaronder hun gezamenlijke operaties aan land, en richtte binnen de Turkse nationale politie en gendarmerie bijzondere eenheden op om mensenhandel en mensensmokkel te bestrijden.

Gedetailleerde informatie over alle maatregelen staat in het werkdocument.

Toch wordt aan een aantal voorwaarden van blok 2 slechts gedeeltelijk voldaan.

Een daarvan heeft te maken met het feit dat Turkije een discriminerende visumregeling blijft toepassen voor EU-lidstaten .

De belangrijkste voorwaarde waaraan nog niet is voldaan, houdt verband met de noodzaak voor Turkije om "Passende controles en bewaking uit [te] voeren [...] zodat het aantal personen dat erin slaagt illegaal de Turkse grenzen te overschrijden om Turkije in- of uit te reizen, aanzienlijk en constant daalt". In 2015 bereikten 888 457 migranten de land- en zeegrenzen van Europa nadat zij op irreguliere wijze vanop Turks grondgebied waren vertrokken. Dat zijn er 17 keer zoveel als het aantal dat in 2014 werd geregistreerd. Het probleem houdt jammer genoeg aan en in januari 2016 werden 68 650 mensen geregistreerd .

Het toegenomen aantal irreguliere oversteken houdt ook verband met een ruimere vluchtelingencrisis die ontstaan is door het huidige conflict in Syrië en in een aantal andere landen. De Turkse autoriteiten die dit moeten voorkomen, staan voor een gigantische uitdaging, met meer dan 2,5 miljoen vluchtelingen uit Syrië en meer dan 200 000 migranten en vluchtelingen uit andere landen die op Turks grondgebied verblijven. Er moet op worden gewezen dat de Turkse kustwacht in 2015 ongeveer 91 612 (zeven keer meer dan in 2014) migranten en vluchtelingen die op irreguliere wijze de EU trachtten te bereiken, tegenhield en redde. De maatregelen die Turkije neemt, blijven echter ontoereikend in het licht van de enorme omvang van de irreguliere toestroom.

Om dit probleem beter het hoofd te bieden, moeten de Turkse autoriteiten dringend maatregelen uitvoeren om de verschillende aspecten van het probleem als geheel aan te pakken. De Commissie beveelt dan ook aan dat Turkije de volgende maatregelen overweegt:

om te beginnen moet de capaciteit voor bewaking en onderschepping van de Turkse kustwacht in de Egeïsche Zee worden verbeterd. Daarvoor moet versneld worden gewerkt aan de tenuitvoerlegging van de verschillende door Turkije en de EU gefinancierde projecten die bedoeld zijn om een systeem van kustradars voor toezicht op de zeegrenzen te ontwikkelen en het aantal patrouilleboten en hun kwaliteit, aanwezigheid langs de kust en operationele capaciteit op te drijven. Het gebruik van het radarsysteem van de zeemacht, om irregulier vertrek te voorkomen, kan worden overwogen totdat het kustradarsysteem er is;

om de belasting op de kustwacht te verminderen moet de capaciteit van politie en gendarmerie om het irreguliere vertrek van migranten die zich nog op het vasteland of ver van de landsgrenzen bevinden, op te sporen en te voorkomen, worden vergroot, onder meer door intensiever gebruik te maken van systemen voor bewaking vanuit de lucht;

alle autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het beschermen van de grenzen en de bestrijding van irreguliere migratie moeten de opdracht krijgen hun wederzijdse samenwerking te versterken, onder meer door hun acties systematisch te coördineren, inlichtingen, informatie en goederen te delen en meer gezamenlijke operaties uit te voeren. Het Centrum voor nationale coördinatie en gemeenschappelijke risicoanalyse (NACORAC) dat de EU helpt oprichten, moet ook dringend operationeel worden;

het werk van al deze autoriteiten, als aspect van de preventie van irregulier vertrek van migranten en het toevallig onderscheppen van personen die irreguliere migratie bevorderen, moet expliciet worden toegespitst op de identificatie en arrestatie van personen aan de top en net onder de top van organisaties voor migrantensmokkel, en op inbeslagname van hun activa;

om het aantal personen dat Turkije op irreguliere wijze binnendringt, te doen dalen, moet het toezicht op de zuidoostelijke en oostelijke landsgrenzen worden verscherpt. De Turkse landmacht moet verder moderniseren door meer goed opgeleide arbeidscontractanten in te zetten in plaats van dienstplichtigen, door moderne apparatuur te gebruiken voor het toezicht en door flexibele patrouilles goed te keuren;

waar mogelijk moeten de Turkse autoriteiten samenwerken inzake grensbewaking en informatie uitwisselen over organisaties voor migrantensmokkel met de autoriteiten van de landen van herkomst en doorreis van irreguliere migranten.

Tegelijk moet worden doorgewerkt aan de tenuitvoerlegging van andere voorwaarden en aanbevelingen voor dit blok, die moeten leiden tot betere preventie van irreguliere migratie.