COMVIISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(94) 364 def. 
Brussel, 08.09.1994 
VERSLAG VAN DE COMMISSIE 
OVER DE STAND PER 31 DECEMBER 1993 
VAN DE ALGEMENE-BEGROTINGSGARANTIES 
VERSLAG OVER DE STAND PER 31 DECEMBER 1993 
VAN DE ALGEMENE-BEGROTINGSGARANTIES 
Dit verslag heeft betrekking op de stand van de algemene-begrotingsgaranties per 
31 december 1993. 
Het is opgesteld naar aanleiding van de verklaring van de Commissie bij de goedkeuring 
van GAB 1/91, waarin zij toezegde "tweemaal per jaar aan de Begrotingsautoriteit verslag 
uit te brengen voor de situatie in verband met de begrotingsgaranties en de 
overeenkomstige risico's". 
De Commissie heeft reeds vijf dergelijke verslagen bij de Begrotingsautoriteit ingediend. 
Dit verslag bestaat uit drie delen : 
1. Beschrijving van de in de begroting opgenomen operaties en gebeurtenissen sedert het 
vorige verslag die van invloed waren op de garanties. 
2. Stand per 31 december 1993 van de risico's voor de begroting van de komende jaren 
en van de in het verleden uitgevoerde garantieoperaties. 
3. Evaluatie, op dezelfde datum, van de economische en financiële toestand in de derde 
landen waarop de voornaamste operaties betrekking hadden. 
DEEL EEN : REEDS IN DE BEGROTING OPGENOMEN OPERATIES 
De Begrotingsautoriteit heeft toegestaan in de begroting 1994 22 p.m.-begrotingsplaatsen 
op te nemen voor het registreren van eventuele betalingen in het kader van garanties. 
Deze operaties kunnen in drie categorieën worden onderverdeeld : opgenomen/verstrekte 
leningen binnen de Gemeenschap, leningen buiten de Gemeenschap en garanties aan 
financiële instellingen. 
I. LENINGEN DIE WERDEN OPGENOMEN OM LENINGEN TE 
VERSTREKKEN BINNEN DE GEMEENSCHAP 
A. COMMUNAUTAIRE LENINGEN TER ONDERSTEUNING VAN DE 
BETALINGSBALANSEN 
De Gemeenschap is gemachtigd op de kapitaalmarkten of bij financiële 
instellingen leningen op te nemen om aan Lid-Staten die tijdelijke 
betalingsbalansmoeilijkheden ondervinden leningen te verstrekken. 
Het uitstaand bedrag in hoofdsom van de leningen die aldus aan de Lid-Staten 
kunnen worden toegekend, is beperkt tot 14 miljard ecu. 
Per 31 december 1993 waren er twee op 9 december 1985 en 4 maart 1991 
goedgekeurde leningen aan Griekenland en een op 18 januari 1993 goedgekeurde 
lening aan Italië. 
Het uitstaand bedrag van de leningen aan Griekenland beliep op 31 december 
1993 1.200 miljoen ecu en van die aan Italië 3.989,8 miljoen ecu (zie tabel 1). 
B. EURATOM-LENINGEN 
In 1977 werd de Commissie gemachtigd leningen op te nemen om bij te dragen in 
de financiering van kerncentrales. 
De leningen zijn bestemd voor de elektriciteitsproducenten en dragen de 
gebruikelijke bankgaranties. De begunstigden zijn vaak overheidsbedrijven of 
bedrijven met staatsgarantie. 
Het maximale bedrag aan leningen dat mag worden opgenomen is vastgesteld op 
4 miljard ecu, waarvan 500 miljoen werd toegestaan door het besluit van 1977, 
500 miljoen in 1980, 1 miljard in 1982, 1 miljard in 1985 en 1 miljard in 1990. 
Het totale bedrag van de opgenomen leningen beloopt ongeveer 
2.900 miljoen ecu. Er kan derhalve nog 1.100 miljoen ecu aan leningen worden 
opgenomen. 
Het uitstaand bedrag per 31 december 1993 van de opgenomen leningen beliep 
1.018,2 miljoen ecu. 
Op 9 december 1992 heeft de Commissie voorgesteld het bedrag dat niet voor de 
Lid-Staten is gebruikt aan te wenden voor de financiering van de verbetering van 
het rendement en de veiligheid van het kernenergiepark in Midden- en 
Oost-Europa alsmede het GOS. 
C LENINGEN TER BEVORDERING VAN DE INVESTERINGEN IN DE 
GEMEENSCHAP 
De Commissie is bij een besluit van de Raad van 16 oktober 1978 gemachtigd 
leningen op te nemen ter bevordering van de investeringen in de Gemeenschap 
(Nieuw Communautair Instrument, NCI). 
Het maximale bedrag dat aan leningen mag worden opgenomen, werd door het 
besluit van 16 oktober 1978 vastgesteld op 1 miljard ecu, maar bij een besluit van 
15 maart 1982 werd het verhoogd met 1 miljard. Bij een besluit van 
19 april 1983 werd het maximum opnieuw opgetrokken met 3 miljard, en bij een 
besluit van 9 maart 1987 met 750 miljoen. 
De opbrengst van deze leningen wordt gebruikt voor het verstrekken van 
leningen door de EIB, die namens de Gemeenschap optreedt voor de financiering 
van investeringsprojecten die bijdragen tot de convergentie en toenemende 
integratie, en beantwoorden aan de prioritaire doelstellingen van de 
Gemeenschap in de sectoren energie, industrie en infrastructuurwerken, waarbij 
onder meer rekening wordt gehouden met de regionale effecten van de projecten 
en de noodzaak de werkloosheid te bestrijden. Door een besluit van 
26 april 1982 is ook de ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf een 
prioritaire doelstelling geworden. 
De Gemeenschap werd voorts bij een besluit van 20 januari 1981 gemachtigd 
leningen op te nemen om een buitengewone bijstand van 1 miljard ecu te 
verstrekken voor de wederopbouw van de door de aardbeving van 
november 1980 in Italië getroffen gebieden. Een soortgelijk besluit voor een 
bedrag van 80 miljoen ecu werd op 14 december 1981 genomen ten behoeve van 
de gebieden die werden getroffen door de aardbevingen van februari/maart 1981 
in Griekenland. 
In totaal kunnen dus leningen worden opgenomen voor 6.830 miljoen ecu. 
Het uitstaande bedrag van de opgenomen leningen beliep op 31 december 1993 
2.202 miljoen ecu, d.i. 33,7 % minder dan op 31 december 1992. 
Het risico is gespreid over een groot aantal kredietnemers van de Europese 
Investeringsbank. Bovendien zijn de meeste leningen globale leningen van de EIB 
aan financiële instellingen, die aansprakelijk zijn voor de aflossing ervan. 
Jaarlijks zendt de EIB aan de Commissie een lijst van de debiteuren die, volgens 
de inlichtingen waarover zij beschikt, in het komende jaar in gebreke zouden 
kunnen blijven. Tot dusver is deze lijst altijd blanco geweest. 
II. LENINGEN DIE WORDEN OPGENOMEN OM AAN DERDE LANDEN 
LENINGEN TE VERSTREKKEN 
A. PROGRAMMA VAN DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN 
LENINGEN VOOR DE TOEKENNING VAN FINANCIËLE BIJSTAND 
OP MIDDELLANGE TERMIJN AAN HONGARIJE (Hongarije I) 
De Gemeenschap kent Hongarije een lening op middellange termijn voor een 
hoofdsom van maximaal 870 miljoen ecu met een looptijd van ten hoogste 5 jaar 
toe. Deze lening is bedoeld om de aanpassing van de Hongaarse economie te 
vergemakkelijken, zodat deze alle voordelen kan genieten van een op de 
marktbeginselen gebaseerde economie. Zij wordt Hongarije tranchegewijs 
toegekend. 
De eerste tranche, van 350 miljoen ecu, is op 20 april 1990 uitbetaald. Een 
tweede tranche, van 260 miljoen ecu, werd overgemaakt op 14 februari 1991. De 
derde tranche, van maximaal 260 miljoen ecu, zou in de loop van 1992 worden 
uitbetaald. Deze tranche werd tenslotte niet uitbetaald omdat de toestand van de 
betalingsbalans van Hongarije gunstiger was dan verwacht. De uitbetaalde 
tranches moeten in één keer worden afgelost, vijfjaar na de overmaking, en de 
variabele rente is halfjaarlijks betaalbaar. 
B. BIJKOMENDE FINANCIËLE BIJSTAND OP MIDDELLANGE 
TERMIJN AAN HONGARIJE (Hongarije II) 
Door de ineenstorting van de Raad voor wederzijdse economische bijstand 
(Comecon) en de Golfcrisis dreigden de eerste, bemoedigende resultaten van de 
hervormingen in gevaar te komen. Daarom werd in het kader van een algemeen 
programma van ongeveer 360 miljoen ecu aan steun vanwege de groep van 
24 industrielanden tot een aanvullende leningsoperatie van 180 miljoen ecu 
besloten. 
Een eerste tranche van 100 miljoen ecu werd overgemaakt op 14 augustus 1991. 
Zij is terugbetaalbaar in eenmaal, zeven jaar na de overmaking, en de variabele 
rente is halfjaarlijks betaalbaar. De tweede tranche, van 80 miljoen ecu, is 
uitbetaald op 15 januari 1993; zij is terugbetaalbaar in januari 1997 en de vaste 
rente is jaarlijks betaalbaar. 
C. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE 
TOEKENNING VAN FINANCIËLE BIJSTAND OP MIDDELLANGE 
TERMIJN AAN DE TSJECHISCHE EN SLOWAAKSE FEDERATIEVE 
REPUBLIEK 
De Commissie is in het kader van een steunverlening door de Groep van 24 voor 
in totaal ongeveer 750 miljoen ecu gemachtigd namens de Gemeenschap in twee 
tranches leningen op te nemen voor 375 miljoen ecu op maximaal zeven jaar. De 
opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden worden geleend aan 
de Tsjechische en Slowaakse Federatieve Republiek. 
De eerste tranche, van 185 miljoen ecu, is uitbetaald op 14 augustus 1991. Zij is 
7 jaar later aflosbaar in eenmaal, maar de variabele rente is halfjaarlijks 
betaalbaar. 
De tweede tranche, van 190 miljoen ecu, is op 2 maart 1992 uitbetaald; zij is 
6 jaar later in eenmaal aflosbaar. 
Wegens de splitsing in de Republiek Tsjechië en de Republiek Slowakije op 
1 januari 1993 heeft de Commissie voorgesteld de lening te verdelen over deze 
beide republieken. 
De Republiek Tsjechië zou twee derde ervan, of 250 miljoen ecu, ontvangen, en 
de Republiek Slowakije een derde, of 125 miljoen ecu. 
D- DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE 
TOEKENNING VAN FINANCIËLE BIJSTAND OP MIDDELLANGE 
TERMIJN AAN BULGARIJE 
De Commissie is in het kader van de steunverlening door de Groep van 24 ten 
bedrage van 580 miljoen ecu namens de Gemeenschap gemachtigd een lening op 
te nemen in twee tranches voor een bedrag van 290 miljoen ecu op maximaal 
7 jaar. De opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden aan 
Bulgarije worden geleend. 
De eerste tranche, van 150 miljoen ecu, is op 14 augustus 1991 uitbetaald. Zij is 
7 jaar later aflosbaar in eenmaal, maar de variabele rente is per kwartaal 
betaalbaar. 
De tweede tranche, van 140 miljoen ecu, is op 2 maart 1992 uitbetaald; zij is 
5 jaar later in eenmaal aflosbaar, en de variabele rente is per kwartaal betaalbaar. 
E. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE 
TOEKENNING VAN BIJKOMENDE FINANCIËLE BIJSTAND OP 
MIDDELLANGE TERMIJN AAN BULGARIJE 
In het kader van een nieuwe steunverlening van de G-24 ten bedrage van 
220 miljoen ecu is de Commissie gemachtigd namens de Gemeenschap een lening 
van 110 miljoen ecu op maximaal 7 jaar en in twee tranches op te nemen. De 
opbrengst van deze lening moet worden geleend aan Bulgarije. 
Omdat aan de voorwaarden voor communautaire bijstand vóór eind 1993 niet 
was voldaan, werd nog geen van de beide tranches uitbetaald. 
F. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE 
TOEKENNING VAN FINANCIËLE BIJSTAND OP MIDDELLANGE 
TERMIJN AAN ISRAËL 
De Commissie is uit hoofde van de financiële bijstand aan Israël en de bevolking 
in de bezette gebieden gemachtigd namens de Gemeenschap een lening in één 
tranche van 160 miljoen ecu op maximaal 7 jaar op te nemen. De opbrengst van 
de lening moet tegen dezelfde voorwaarden aan Israël worden geleend, terwijl 
bovendien uit de communautaire begroting een rentesubsidie van 
27,5 miljoen ecu werd toegestaan. 
De operatie is uitgevoerd op 2 maart 1992. De opgenomen lening is in haar 
geheel aflosbaar op 15 december 1997. 
G. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE 
TOEKENNING VAN FINANCIËLE BIJSTAND OP MIDDELLANGE 
TERMIJN AAN ROEMENIË 
De Commissie is in het kader van een steunverlening van ongeveer 
750 miljoen ecu van de G-24 gemachtigd namens de Gemeenschap een lening 
van 375 miljoen ecu op maximaal 7 jaar in twee tranches op te nemen. De 
opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden worden geleend aan 
Roemenië. 
De eerste tranche, van 190 miljoen ecu op 7 jaar, is op 22 januari 1992 
uitbetaald. Zij is terugbetaalbaar in eenmaal op 1 februari 1999 en de variabele 
rente is halfjaarlijks betaalbaar. 
De tweede tranche, van 185 miljoen ecu op 6 jaar, is in april 1992 uitbetaald. Zij 
is in eenmaal terugbetaalbaar op 18 maart 1998 en de variabele rente is 
halfjaarlijks betaalbaar. 
H. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE 
TOEKENNING VAN BIJKOMENDE FINANCIËLE BIJSTAND AAN 
ROEMENIË 
De Commissie is in het kader van een nieuwe bijstand van de G-24 ten bedrage 
van 160 miljoen ecu gemachtigd namens de Gemeenschap een lening van 
80 miljoen ecu op maximaal 7 jaar op te nemen. De opbrengst van deze lening 
moet tegen dezelfde voorwaarden aan Roemenië worden geleend. 
Gezien het bedrag is de lening in eenmaal uitgekeerd op 26 februari 1993. Zij is 
in eenmaal terugbetaalbaar op 26 februari 2000 en de rente is halfjaarlijks 
betaalbaar. 
I. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE 
TOEKENNING VAN FINANCIËLE BIJSTAND OP MIDDELLANGE 
TERMIJN AAN ALGERIJE 
De Commissie is gemachtigd namens de Gemeenschap een lening van 
400 miljoen ecu in twee tranches (250 en 150 miljoen ecu) op maximaal 7 jaar op 
te nemen. De opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden 
worden geleend aan Algerije. 
De eerste tranche is uitgekeerd op 23 december 1991 in de vorm van een 
overbruggingskrediet, dat werd afgelost met de netto-opbrengst van de op 
14 januari 1992 opgenomen lening op 6 jaar. 
De operatie is terugbetaalbaar in eenmaal op 15 december 1997; de rente is 
jaarlijks betaalbaar op 15 december. 
De tweede tranche is nog niet uitbetaald. 
J- DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE 
TOEKENNING VAN FINANCIËLE BIJSTAND OP MIDDELLANGE 
TERMIJN AAN DE USSR EN/OF HAAR REPUBLIEKEN 
De Commissie heeft voorgesteld de USSR en/of haar republieken een lening op 
middellange termijn van maximaal 1.250 miljoen ecu te verstrekken voor de 
financiering van de invoer van landbouwprodukten, voedingsmiddelen en 
geneesmiddelen uit de Gemeenschap en Oost-Europa. 
Het Parlement heeft een gunstig advies uitgebracht en de Raad heeft zijn besluit 
op 16 december 1991 formeel vastgesteld. De begrotingsplaats voor de garantie 
werd gecreëerd bij de goedkeuring van de begroting 1992 in december 1991. 
De lening heeft een maximale looptijd van 3 jaar en is verdeeld over de 
verschillende republieken van de voormalige USSR. 
De meeste leningscontracten zijn in 1992 ondertekend : 
10 juli : Armenië (38 miljoen ecu), Kirgizië (32 miljoen ecu), Turkmenistan 
(45 miljoen ecu) en Moldavië (27 miljoen ecu); 
13 juli : Oekraïne (130 miljoen ecu); 
24 juli : Wit-Rusland (102 miljoen ecu), Tadzjikistan (55 miljoen ecu) en 
Georgië (70 miljoen ecu); 
9 september : Rusland (150 miljoen ecu); 
9 december : Rusland (349 miljoen ecu); 
15 december : Kazachstan (25 miljoen ecu). 
Op 5 mei 1993 werden 2 nieuwe contracten ondertekend met Armenië 
(20 miljoen ecu) en Georgië (10 miljoen ecu). 
Deze contracten worden gefinancierd door middel van 30 miljoen ecu die 
oorspronkelijk waren bestemd voor Kazachstan, dat had medegedeeld dat het dit 
bedrag niet zou gebruiken en dat 25 miljoen ecu voor het land voldoende waren, 
alsook door een verlaging van het aan Oezbekistan toegewezen bedrag. 
Op 6 december 1993 werd nog een leningscontract voor 40 miljoen ecu 
ondertekend met Georgië. Het betrokken bedrag was oorspronkelijk toegekend 
aan Oezbekistan (het oorspronkelijke bedrag voor Oezbekistan beliep 
129 miljoen ecu). Dit laatste land en Azerbeidzjan (toegekend bedrag : 
68 miljoen ecu) konden in 1992-1993 niet voor communautaire leningen in 
aanmerking komen omdat zij niet voldeden aan een van de betrokken criteria, 
namelijk de gezamenlijke en solidaire aanvaarding van de schuld van de 
voormalige Sovjetunie. 
Op 31 december 1993 beliep het werkelijke gebruik van het krediet door de 
begunstigden 802,7 miljoen ecu. Dit laatste bedrag komt overeen met het eind 
december 1993 uitstaande bedrag. 
De vervaldagen van de aflossingen en de rentebetalingen van deze operatie 
verschillen volgens het bedrag van de kredieten en de republieken : 
- Armenië (38 miljoen), Wit-Rusland, Georgië (70 miljoen), Kirgizië, Moldavië, 
Tadzjikistan, Turkmenistan, Oekraïne, Rusland ( 150 miljoen) : 
- rente : 20 april en 20 oktober, 
- aflossing van hoofdsom 20 augustus 1995, behalve voor 
Wit-Rusland, Oekraïne en Rusland : 20 augustus 1994 en 1995; 
- Armenië (20 miljoen), Kazachstan, Rusland (349 miljoen), Georgië (10 en 
40 miljoen) : 
- rente : 15 januari en 15 juli, 
- aflossing van hoofdsom : 15 januari 1996, behalve voor Rusland : 
15 januari 1995 en 1996 en Georgië (40 miljoen) 15 januari 1997. 
K. DOOR DE GEMEENSCHAP OPGENOMEN LENING VOOR DE 
TOEKENNING VAN FINANCIËLE BIJSTAND OP MIDDELLANGE 
TERMIJN AAN ESTLAND, LETLAND EN LITOUWEN 
De Commissie is in het kader van een algemeen steunprogramma van de G-24 
gemachtigd aan deze drie landen ten belope van 440 miljoen ecu namens de 
Gemeenschap een lening van 220 miljoen ecu op maximaal 7 jaar op te nemen. 
De opbrengst van deze lening moet tegen dezelfde voorwaarden en in twee 
tranches als volgt worden verdeeld : 
40 miljoen voor Estland, 
80 miljoen voor Letland, 
100 miljoen voor Litouwen. 
De eerste tranches voor Estland (20 miljoen ecu) en voor Letland 
(40 miljoen ecu) werden overgemaakt op 31 maart 1993. De leningen zijn 
aflosbaar in eenmaal op 3 1 maart 2000 en de halfjaarlijkse rente is betaalbaar op 
31 maart en 30 september. 
De eerste tranche voor Litouwen werd overgemaakt op 27 juli 1993; zij is in 
eenmaal op 27 juli 2000 aflosbaar en de rente is op 27 juli betaalbaar. 
10 
III. DOOR DE GEMEENSCHAP AAN DERDEN VERLEENDE GARANTIES 
A. DOOR DE ALGEMENE BEGROTING GEGARANDEERDE LENINGEN VAN 
DE EUROPESE INVESTERINGSBANK IN MIDDELLANDSE-ZEELANDEN 
Overeenkomstig het bepaalde in het besluit van de Raad van 8 maart 1977 garandeert de 
Gemeenschap de in het kader van de financiële verplichtingen van de Gemeenschap 
jegens de Middellandse-Zeelanden door de Europese Investeringsbank toe te kennen 
leningen. 
Dit besluit ligt ten grondslag aan een waarborgcontract, dat op 30 oktober 1978 
(Brussel) en op 10 november 1978 (Luxemburg) tussen de Europese Economische 
Gemeenschap en de Europese Investeringsbank werd gesloten en waarbij een globale 
garantie werd ingevoerd ten belope van 75 % van alle kredieten in het kader van de 
leningsoperaties in de volgende landen : Portugal (financieel protocol, steun vóór de 
toetreding), Griekenland, Spanje (financiële samenwerking), Malta, Tunesië, Algerije, 
Marokko, Turkije, Cyprus, Egypte, Jordanië, Syrië, Israël, Joegoslavië en Libanon. 
Voorts geldt bij wijze van uitzondering een garantie van 100 % voor de leningen die in 
het kader van de spoedhulp aan Portugal worden toegekend op grond van het bepaalde 
in het besluit van de Raad van 7 oktober 1975. 
Voor elk nieuw financieel protocol wordt een nieuwe akte tot verlenging van het 
waarborgcontract opgesteld. 
Op 31 december 1993 waren in totaal leningen toegekend voor 7.667 miljoen ecu, 
waarvan 1.500 miljoen in Spanje, Griekenland en Portugal, en 6.167 miljoen in de andere 
landen van het Middellandse-Zeegebied. Het uitstaande bedrag van de gegarandeerde 
kredieten bij de limiet van 75 % beliep 2.168 miljoen ecu, waarvan 572 miljoen ecu in 
Spanje, Griekenland en Portugal, en 1.596 miljoen ecu in de andere landen aan de 
Middellandse Zee. 
Voorts kunnen ook leningen van de EIB buiten de protocollen om worden verstrekt in 
het kader van Verordening (EEG) nr. 1763/92 van de Raad van 29 juni 1992 betreffende 
de financiële samenwerking met de mediterrane derde landen. 
In het kader van deze operatie mag de EIB tot 1.800 miljoen ecu aan leningen 
verstrekken. 
Op 31 december 1993 waren kredieten geopend voor 3 17 miljoen ecu, maar hadden nog 
geen uitbetalingen plaatsgevonden. 
In juli 1993 heeft de Raad besloten een nieuw protocol met de Republiek Slovenië te 
sluiten met het oog op de financiering van projecten die moeten bijdragen tot de 
economische ontwikkeling van dit land, en wel in de vorm van uit de eigen middelen van 
de EIB verstrekte leningen, en waarvoor een garantie van de Gemeenschapsbegroting 
geldt voor een totaal bedrag van 150 miljoen ecu die in de loop van 5 jaar kunnen 
worden verstrekt. 
11 
Op 31 december 1993 waren de machtigingen als volgt verdeeld (uitsluitend 
niet-Lid-Staten) 
Totaal 
Algerije 640 
Cyprus 92 
Egypte 802 
Israël 215 
Jordanië 198 
Libanon 222 
Malta 55 
Marokko 517 
Slovenië 150 
Syrië 208 
Tunesië 418 
Turkije 90 
Joegoslavië ' 760 
Totaal protocollen 4.367 
Horizontale financiële 
samenwerking 1.800 
Totaal Middellandse Zee 6.167 
De leningen hebben over het algemeen een looptijd van 15 jaar met een 
aflossingsvrije periode van 3 à 4 jaar. 
B. DOOR DE EUROPESE INVESTERINGSBANK IN DERDE LANDEN 
VAN MIDDEN- EN OOST-EUROPA VERSTREKTE LENINGEN 
Op verzoek van de Raad van 9 oktober 1989 besloot de Raad van 
Gouverneurs van de Europese Investeringsbank op 29 november 1989 de 
Bank te machtigen voor maximaal 1 miljard ecu leningen uit eigen middelen 
toe te staan voor de financiering van investeringsprojecten in Hongarije en 
Polen. Deze leningen zijn bestemd voor de financiering van 
investeringsprojecten die voldoen aan de criteria welke normaal door de Bank 
worden toegepast bij de toekenning van leningen uit haar eigen middelen. Het 
waarborgcontract werd ondertekend op 24 april 1990 (Brussel) en 14 mei 
1990 (Luxemburg). 
De begrotingsautoriteit heeft deze garantie op 14 mei 1991 uitgebreid met 
leningen voor in totaal maximaal 700 miljoen ecu in Tsjechoslowakije, 
Bulgarije en Roemenië. 
1 Toen het tweede protocol met Joegoslavië werd opgezegd, kon nog 100 miljoen aan kredieten worden toegekend. 
12 
De uitbreiding van het waarborgcontract werd ondertekend op 31 juli 1991. 
Op 23 oktober 1992 heeft de Commissie een voorstel voor een besluit van de 
Raad ingediend om deze garantie van de Gemeenschap uit te breiden in geval 
van verliezen van de EIB op leningen aan Estland, Letland en Litouwen, 
besluit dat door de Begrotingsautoriteit is goedgekeurd. 
Het maximumbedrag van de leningen die de EIB in deze landen mag 
toekennen, is vastgesteld op 200 miljoen ecu voor een periode van driejaar. 
Op 18 december 1992 heeft de Commissie ook voorgesteld deze garantie uit 
te breiden tot verliezen van de EIB op leningen in Albanië. 
De Begrotingsautoriteit heeft op 13 december 1993 de garantie van de 
Gemeenschap hernieuwd voor de leningen die in de loop van de komende drie 
jaar door de EIB zullen worden toegekend in de landen van Midden- en Oost-
Europa, inclusief de Baltische landen en Albanië, zulks tot maximaal 3 miljard 
ecu. 
De leningen hebben meestal een lange looptijd (gemiddeld 15 jaar) en een 
aflossingsvrije periode van 3 à 4 jaar. 
Op 31 december 1993 waren kredieten ten belope van 1.655 miljoen ecu 
geopend in de landen van Midden- en Oost-Europa, maar was slechts 
300 miljoen ecu uitbetaald. 
C DOOR DE EUROPESE INVESTERINGSBANK IN ANDERE DERDE 
LANDEN VERSTREKTE LENINGEN 
De Raad ECOFIN van 19 mei 1992 heeft zijn goedkeuring gehecht aan de 
richtsnoeren die de Commissie had voorgesteld met betrekking tot de 
uitbreiding van de activiteiten van de EIB buiten de Gemeenschap en heeft 
haar verzocht overeenkomstig haar statuut en gebruikelijke criteria leningen te 
verstrekken voor projecten van wederzijds belang in landen waarmee de 
Gemeenschap samenwerkingsovereenkomsten heeft gesloten. 
Voor een periode van drie jaar is een maximum van 250 miljoen ecu per jaar 
vastgesteld. Het zal na die periode worden herzien. 
Deze leningen worden door de begroting van de Gemeenschap gegarandeerd. 
De Commissie heeft op 3 juni 1992 een voorstel voor een besluit in die zin 
ingediend, dat op 15 februari 1993 formeel door de Raad werd goedgekeurd. 
Het waarborgcontract werd op 4 november 1993 (Brussel) en 17 november 
1993 (Luxemburg) ondertekend. 
De Begrotingsautoriteit heeft hiervoor in de begroting 1993 een 
begrotingsplaats opgenomen. 
Op 31 december 1993 beliep het bedrag van de ondertekende kredieten 
99 miljoen ecu, maar had nog geen enkele uitbetaling plaatsgevonden. 
13 
D. KREDIETGARANTIE VAN DE GEMEENSCHAP VOOR DE 
UITVOER VAN LANDBOUWPRODUKTEN EN LEVENSMIDDELEN 
ÏJIT DE GEMEENSCHAP NAAR DE VOORMALIGE SOVJET-UNIE 
De Gemeenschap heeft besloten haar garantie te verlenen voor een krediet van 
een bankconsortium aan de voormalige Sovjet-Unie voor de financiering van 
de invoer van landbouwprodukten en levensmiddelen uit de Gemeenschap en 
de landen van Midden- en Oost-Europa. 
De garantie van de Gemeenschap dekt tot 500 miljoen ecu en 98 % het 
eventuele verlies aan hoofdsom (ongeveer 408 miljoen ecu) en rente 
(ongeveer 92 miljoen ecu). 
Het krediet is niet volledig gebruikt en de gebruikstermijn is niet verlengd, 
zodat het gegarandeerde bedrag nog slechts 375,5 miljoen ecu in hoofdsom en 
80,3 miljoen ecu aan rente beloopt. 
De Gemeenschap heeft als vergoeding voor deze garantie een provisie van 
0,67 % van het gegarandeerde bedrag ontvangen. De helft van deze provisie is 
op 26 december 1991 betaald overeenkomstig de contractuele bepalingen. Het 
resterende bedrag is op 28 januari 1993 overgemaakt voor een bedrag dat 
overeenkomt met de hierboven genoemde communautaire garantie. 
Bij uitwisseling van brieven is op 26 november 1991 tussen de Commissie en 
de Sovjet-autoriteiten een regeling getroffen betreffende de voorwaarden van 
de lening en het gebruik van de middelen. Op dezelfde dag is ook een 
waarborgcontract ondertekend tussen de Gemeenschap en de banken. 
Wegens het verdwijnen van de Sovjet-Unie is besloten dat de middelen door 
de Republiek Rusland zouden worden gebruikt. 
De lening heeft een looptijd van drie jaar en zes maanden te rekenen vanaf de 
dag van ondertekening. 
De rente is halfjaarlijks betaalbaar en de hoofdsom wordt afgelost in drie 
delen, respectievelijk twintig, eenendertig en tweeënveertig maanden na de 
ondertekening van het akkoord. 
De eerste rentebetaling, verschuldigd op 9 september 1992, heeft plaatsgehad 
op 25 september 1992. 
De tweede rentebetaling, verschuldigd op 9 maart 1993, heeft plaatsgehad op 
2 april 1993, samen met de moratoire intrest voor de rentebetaling van 
september. 
De aflossing van de hoofdsom (26 juli 1993) en de derde rentebetaling, 
verschuldigd op 9 september 1993, vonden plaats op 18 november 1993, 
samen met de moratoire intrest voor de vervaldagen 9 maart en 26 juli. 
14 
DEEL TWEE : SITUATIE INZAKE RISICO'S 
De risico's voor de Gemeenschapsbegroting kunnen aan de hand van twee criteria 
worden beoordeeld : 
het vaak door de banken gehanteerde criterium van de totale uitstaande 
hoofdsom op een bepaalde datum; 
het meer specifieke budgettaire criterium van het maximale risico van 
uitbetaling voor de begroting van een bepaald jaar. 
Dit tweede criterium werd zelf op twee wijzen toegepast : 
alleen op de uitbetalingen per 31 december 1993; dit vormt het minimumrisico 
voor de Gemeenschap bij afwezigheid van vervroegde aflossingen 
in meer prospectieve zin, op alle operaties waarvoor de Commissie een 
voorstel heeft ingediend, ten einde de weerslag ervan op toekomstige 
begrotingen te ramen, hetgeen het maximumrisico voor de Gemeenschap 
vormt in de veronderstelling dat de voorstellen van de Commissie worden 
aanvaard. 
Uiteraard dient voor de laatste berekening een aantal veronderstellingen te worden 
gemaakt over de data van uitbetaling, de aflossingsvoorwaarden, de rentevoeten, 
de wisselkoersen, enz., voor de bijzonderheden waarvan wordt verwezen naar de 
bijlage. Deze werkwijze geeft echter een orde van grootte van de ontwikkeling van 
de risico's die aan de lopende voorstellen verbonden zijn. 
De uitkomsten zijn weergegeven in de bijgaande tabellen, waarin ten aanzien van 
het risico onderscheid is gemaakt naar landen in en landen buiten de Gemeenschap. 
Voorts kan worden opgemerkt dat de genoemde totale bedragen risico's van 
uiteenlopende aard trekken : lening aan een enkel land wanneer het gaat om 
financiële bijstand, leningen voor projecten die door de leningnemers worden 
gegarandeerd in het geval van NCI- of EIB-leningen bij voorbeeld. 
In de volgende analyse wordt onderscheid gemaakt tussen het totale risico, het 
risico op operaties in de Lid-Staten en het risico op operaties in derde landen. 
15 
I. TOTAAL RISICO 
A- UITSTAAND BEDRAG OP 31 december 1993 (tabel n 
Het totale risico bedroeg op 31 december 1993 14.377 miljoen ecu, hetgeen 
12 % meer is dan op 30 juni 1993. 
B. MAXIMAAL JAARLIJKS RISICO VOOR DE GEMEENSCHAPS­
BEGROTING : UITBETALINGEN PER 31 december 1993 (tabel 2) 
Het totale risico, dat in 1993 3.270 miljoen ecu bedroeg, neemt in 1994 tot 
2.766 miljoen ecu af, waarna het tot 3.033 miljoen in 1996 oploopt, weer 
daalt, en opnieuw stijgt tot 3.204 miljoen in 2000. 
C THEORETISCH MAXIMAAL JAARLIJKS RISICO VOOR DE 
GEMEENSCHAPSBEGROTING (tabel 3) 
Dit risico, dat in 1994 3.200 miljoen ecu bedraagt, stijgt regelmatig tot 
4.317 miljoen ecu in 1996, daalt tot 4.050 miljoen ecu in 1997, stijgt tot 
4.675 miljoen ecu in 1998, daalt opnieuw in 1999, en bereikt in 2000 een 
bedrag van 7.971 miljoen ecu. 
II. RISICO OP DE OPERATIES IN DE LIDSTATEN 
A. UITSTAAND BEDRAG OP 31 december 1993 (tabel 1) 
Het uitstaande bedrag in hoofdsom van de operaties ten gunste van de 
Lid-Staten bedroeg 8.982 miljoen ecu op 31 december 1993, hetgeen 15,6 % 
meer is dan op 30 juni 1993. 
Deze stijging is vooral toe te schrijven aan de operatie ten behoeve van Italië 
ten bedrage van 3.990 miljoen ecu. 
Bij de overige operaties daalt het uitstaande bedrag of blijft het onveranderd. 
B. MAXIMAAL JAARLIJKS RISICO VOOR DE GEMEENSCHAPS­
BEGROTING : UITBETALINGEN PER 31 december 1993 (tabel 2) 
Het bedrag beliep 2.744 miljoen ecu voor 1993. 
Het risico daalt vervolgens tot in 1996, in welk jaar het 2.091 miljoen ecu 
bereikt, daalt vervolgens opnieuw tot een zeer laag niveau in 1999 
(291 miljoen ecu), waarna het tot 2.771 miljoen ecu toeneemt in 2000, 
wanneer een deel van de aan Italië toegekende lening moet worden afgelost 
(2.655 miljoen ecu in hoofdsom en rente). 
C THEORETISCH MAXIMAAL JAARLIJKS RISICO VOOR DE 
GEMEENSCHAPSBEGROTING (tabel 3) 
Hier doet zich dezelfde ontwikkeling als in het vorige geval voor tot in 1996, 
jaar waarin het risico 2.638 miljoen ecu beloopt. Vervolgens neemt het tot 
1.983 miljoen ecu in 1997 af, stijgt het opnieuw tot 2.596 miljoen ecu in 1998, 
waarna het een nieuwe top van 5.827 miljoen ecu in 2000 bereikt. 
III. RISICO'S OP DE OPERATIES IN DERDE LANDEN 
A. UITSTAAND BEDRAG OP 31 december 1993 (tabel 1) 
Het uitstaande bedrag van de risico's in hoofdsom bedroeg op 31 december 
1993 5.395 miljoen ecu, hetgeen 6,4 % meer is dan op 30 juni 1993. 
De toename bedroeg 20,5 % in de loop van het eerste halfjaar. 
B. MAXIMAAL JAARLIJKS RISICO VOOR DE GEMEENSCHAPS­
BEGROTING : UITBETALINGEN PER 31 december 1993 (tabel 2) 
Het risico bedraagt in 1993 526 miljoen ecu, waarna het tot 1.597 miljoen ecu 
in 1995 oploopt, vooral omdat er in dat jaar twee aflossingen moeten 
plaatsvinden : 
- 350 miljoen ecu vanwege Hongarije, 
- 511 miljoen ecu vanwege de Republieken van de voormalige Sovjet-Unie. 
Vervolgens neemt het risico af in 1996, maar in 1997 stijgt het weer tot 
1.276 miljoen ecu omdat de volgende aflossingen moeten plaatsvinden : 
- Hongarije : 80 miljoen, 
- de Tsjechische en de Slowaakse Republiek : 190 miljoen, 
- Bulgarije : 140 miljoen, 
- Algerije : 250 miljoen, 
- Israël : 160 miljoen. 
In 1988 neemt het risico weer af, maar het blijft hoog (988 miljoen ecu), 
terwijl het tot minder dan 500 miljoen ecu zou afnemen in 1999 en 2000. 
17 
c- THEORETISCH MAXIMAAL JAARLIJKS RISICO VOOR DE 
GEMEENSCHAPSBEGROTING (tabel 3) 
Het risico zou 2.051 miljoen ecu in 1995 belopen, met als voornaamste 
onderdeel 653 miljoen ecu aflossing in hoofdsom op de operatie ten behoeve 
van de Republieken van de voormalige Sovjet-Unie. 
Na een daling tot 1.680 miljoen ecu in 1996 neemt het risico opnieuw toe tot 
2.067 miljoen in 1997, 2.079 miljoen in 1998, 2.117 miljoen in 1999 en 
2.144 miljoen in 2000. 
18 
IV. TOEPASSING VAN DE GARANTIE 
In de eerste helft van 1993 heeft de EIB opnieuw de begrotingsgarantie 
aangevraagd voor leningen aan republieken van het voormalige Joegoslavië 
(Bosnië-Herzegovina, Macedonië en Servië) voor een bedrag van ongeveer 
6,1 miljoen ecu. De betalingen aan de EIB vonden plaats op 7 september en 
10 december 1993 (belopen 13,5 miljoen ecu). 
Op 31 december 1993 beliep het totaal bedrag van de door de Gemeenschap 
betaalde vorderingen die door de in gebreke gebleven debiteuren nog niet waren 
terugbetaald, 28,6 miljoen ecu. Deze vorderingen betreffen alle republieken van 
het voormalige Joegoslavië. 
De Commissie heeft voorts betalingen moeten verrichten uit haar kasmiddelen, 
hetgeen is toegestaan bij artikel 12 van Verordening nr. 1552/89 van de Raad van 
29 mei 1989 houdende toepassing van besluit 88/376/EEG, Euratom betreffende 
het stelsel van eigen middelen van de Gemeenschap, en wel in een aantal gevallen : 
betaling van de hoofdsom en de rente die Rusland op 26 juli 1993 en de rente 
die Rusland op 9 september 1993 verschuldigd was op het krediet van een 
bankconsortium dat door de Gemeenschap werd gegarandeerd; 
betaling van de rente : 
die op 15 juli 1993 door drie republieken van de voormalige Sowjetunie 
(Rusland, Armenië en Kazachstan) moest worden betaald op de 
leningsoperatie van 1.250 miljoen ecu ten behoeve van deze republieken; 
die op 20 oktober 1993 door 9 republieken van de voormalige Sowjetunie in 
hetzelfde verband moest worden betaald; 
die op 15 december 1993 door Algerije en Bulgarije moest worden betaald op 
de leningen en de financiële bijstand die aan elk van deze beide landen werden 
toegekend. 
Deze verschillende betalingen werden tenslotte verricht door de betrokken debiteuren, 
maar niet door Tadzjikistan, dat op 31.12.1993 zijn schuld nog altijd niet had voldaan. 
19 
DEEL DRIE : BEOORDELING VAN DE POTENTIËLE RISICO'S 
De in de voorafgaande delen genoemde bedragen verschaffen informatie over de 
kwantitatieve aspecten van de risico's voor de algemene begroting. 
Deze gegevens moeten echter worden gewogen met de kwalitatieve aspecten van dit 
risico, die worden bepaald door de aard van de operaties en de hoedanigheid van de 
kredietnemers. 
I. AARD VAN DE OPERATIES 
De in de genoemde bedragen begrepen risico's hebben betrekking op uiteenlopende 
interventies, die in twee categorieën kunnen worden ingedeeld : operaties met een 
macro-economisch doel, en operaties met een micro-economisch doel. 
A. OPERATIES MET EEN MACRO-ECONOMISCH DOEL 
Dit zijn in de eerste plaats de betalingsbalansleningen, die bestemd zijn voor de 
Lid-Staten en waaraan normaal precieze economische voorwaarden en 
verbintenissen worden gekoppeld. 
De financiële-bijstandsoperaties vallen ook onder deze rubriek, maar zij zijn 
bedoeld voor derde landen. 
Tenslotte kunnen in deze categorie de kredietgarantie van 500 miljoen ecu en de 
lening van 1.250 miljoen ecu worden ondergebracht die bestemd zijn voor de 
financiering van de invoer van landbouwprodukten en voedingsmiddelen in de 
voormalige Sowjetunie, want het risico van deze beide operaties wordt 
grotendeels bepaald door de macro-economische en politieke ontwikkeling van 
dat land. 
B. OPERATIES MET EEN MICRO-ECONOMISCH DOEL 
Dit zijn leningen voor de financiering van welbepaalde projecten, die normaal 
over een lange periode worden afgelost met de verwachte opbrengst van de 
projecten en die over het algemeen worden toegekend aan nationale 
ondernemingen of financiële instellingen; zij worden niet alleen door de garantie 
van de Gemeenschap maar ook de gebruikelijke bankgaranties gedekt. 
Het betreft hier de Euratom- en NCI-leningen in de Lid-Staten en de leningen 
van de EIB en Euratom in landen buiten de Gemeenschap (Middellandse-
Zeegebied, Midden- en Oost-Europa). 
20 
ECONOMISCHE EN FINANCIËLE SITUATIE VAN DERDE LANDEN DIE 
STEUN ONTVANGEN IN HET KADER VAN OPERATIES MET MACRO-
ECONOMISCHE DOELEINDEN 2 
A. ALGERIJE 
1. Algemene economische situatie 
In 1993 is het BBP met 2 % gedaald. Behalve door het algemene klimaat van onzekerheid 
werd de economische activiteit verstoord door een tekort aan input, reserveonderdelen en 
outillage als gevolg van een zeer stringente controle door de overheid op het gebuik van 
de beschikbare deviezenreserves. De financiële situatie van de ondernemingen ging verder 
achteruit en de subsidies aan het bedrijfsleven bleven zwaar doorwegen op de 
overheidsbegroting. Het begrotingstekort van de overheid zwol fors aan en bereikte een 
onhoudbaar niveau van 14,9% van het BBP. De oplopende tekorten van overheid en 
staatsbedrijven leidden tot een toename van de kredietverlening en een aangroei van de 
geldvoorraad met 21 %. 
Niettegenstaande deze inflatoire druk is de inflatie teruggelopen van 32 % eind 1992 tot 
16 % eind 1993. Als verklaring hiervoor valt enkel te wijzen op de aanhoudende 
prijscontroles en dwangmaatregelen van de overheid, vooral in de sector van de 
staatsbedrijven. 
2. Betalingsbalans 
De exportopbrengsten, nagenoeg uitsluitend afkomstig van de produktie van 
koolwaterstoffen, liepen met de daling van de olieprijzen op de wereldmarkt terug met 
nagenoeg 20 %. Dit leidde, door het stringente systeem van deviezentoewijzing dat eind 
1992 werd ingevoerd, tot een scherpe daling van de invoer van circa 10 miljard USD in 
1992 tot slechts 7,8 miljard USD in 1993. Het overschot op de lopende rekening daalde 
tot circa 1 miljard USD. Door de onzekere situatie op economisch gebied en vanuit het 
oogpunt van veiligheid zijn de buitenlandse investeringen nagenoeg verdwenen. Daar het 
economisch programma dat met het IMF was overeengekomen in 1992 was mislukt en er 
geen nieuwe programma's werden overeengekomen in 1993, is de overheidsfinanciering 
op middellange en lange termijn teruggelopen en, in beperkte mate, vervangen door 
kortlopende commerciële kredieten. 
Ook de wisselkoers bleef onder toezicht van de overheid en daalde slechts met 5,5 %, met 
als gevolg een aanzienlijke appreciatie van de reële effectieve wisselkoers en de daaruit 
voortvloeiende vermindering van het concurrentievermogen van de binnenlandse 
ondernemingen. Het verschil tussen de officiële wisselkoers en de koers op de parallelle 
markt liep op tot bijna 160 %. 
3. Buitenlandse schuld 
In 1993 werd gemiddeld 90 % van alle exportopbrengsten aangewend voor de dienst van 
de buitenlandse schuldenlast van ongeveer 26,3 miljard USD 2,1 miljard USD aan rente 
en 7,1 miljard USD aan aflossingen. Deze schulden bestaan voor bijna drie vierde uit door 
2 In dit gedeelte wordt ook informatie verstrekt over de republieken van de voormalige Sovjetunie. 
21 
de overheid gegarandeerde leningen aan de particuliere sector. Krediet zonder 
staatsgarantie wordt in Algerije niet verleend. 
Ongeveer 13% van de kredieten zijn bilaterale leningen, meestal zonder 
gunstvoorwaarden. De kortlopende schuld is van marginale betekenis, maar kan de 
jongste tijd zijn toegenomen. 
Eind 1993 kwam Algerije voor de eerste maal op achterstand bij de dienst van zijn 
schulden. Dit kan, in eerste instantie, een louter technische zaak zijn, maar de negatieve 
ontwikkeling van de exportopbrengsten, gevolg van de dalende aardolieprijzen, is reden 
tot bezorgdheid omdat zij het vermogen van Algerije om zijn schulden af te lossen aantast. 
Tegen het einde van het jaar steeg de schuldendienst/exportopbrengsten-ratio tot dicht bij 
de 100 %, en dit van een reeds zeer hoge 72 % eind 1992. Dit leidde tot een situatie die 
op lange termijn onhoudbaar is, aangezien door de invoerbeperkingen van de overheid, 
om de buitenlandse schuldendienst te verzekeren, de produktiecapaciteit van de economie 
wordt uitgehold en het voor de consument moeilijk wordt om rond te komen. Met het 
verder verslechteren van de situatie begin 1994 worden door de overheid thans operaties 
overwogen voor het herschikken van de buitenlandse schuld. 
22 
B. BULGARIJE 
1. Algemene economische situatie 
In het proces van stabilisatie en hervorming in Bulgarije kwam in 1993 vertraging. Het 
begrotingstekort nam aanzienlijk toe tot 11 % van het BBP (tegen 7 % een jaar tevoren). 
Ook de financiële discipline in de staatsbedrijven verzwakte. Met nagenoeg geen 
buitenlandse financiering werd het begrotingstekort gefinancierd door binnenlands 
bankkrediet. De inflatie bleef op een hoog peil : op jaarbasis in 1993 64 % (tegen 79 % in 
1992). Geschat wordt dat het reële BBP in 1993 daalde met 3 à 4 %. De werkloosheid 
nam in de eerste maanden van 1993 toe tot 16% van de beroepsbevolking; sedertdien 
stabiliseerde zij zich. Wat de structurele hervorming betreft, vallen de resultaten van 1993 
tegen, maar er werd voortgang werd geboekt met de teruggave van onroerende goederen 
aan hun voormalige eigenaren. 
In december 1993 werd door de Bulgaarse overheid met het IMF een overeenkomst 
bereikt over een economisch programma voor 1994, dat kan worden ondersteund door 
een nieuwe, stand-by-overeenkomst voor twaalf maanden. Met het programma wordt 
beoogd het binnenlands en buitenlands evenwicht te herstellen (inzonderheid is het erop 
gericht de inflatie tot de helft terug te brengen - tot 30 % tegen het einde van het jaar) en 
het hervormingsproces te bespoedigen, vooral wat betreft de financiële sector en de 
privatisering. 
2. Betalingsbalans 
De externe financiële situatie van Bulgarije bleef ook in 1993 zwak. De 
uit voeropbrengsten in convertibele valuta, die in 1992 waren toegenomen, zijn 
waarschijnlijk stabiel gebleven (het is duidelijk dat de uitvoerresultaten in 1993 negatief 
werden beïnvloed door de sancties van de Verenigde Naties tegen Servië en Montenegro), 
terwijl de invoer ietwat toenam. Als gevolg hiervan gaf de handelsbalans een verschuiving 
te zien van een licht overschot in 1992 naar een tekort van 0,5 miljard USD (circa 4 % 
van het BBP); het tekort op de lopende rekening lag dicht bij de 1 miljard USD. De 
gevolgen van de sancties (hun effect op de lopende rekening wordt door het IMF geraamd 
op 700 miljoen USD in 1993) werden nog verergerd door het ontbreken van externe 
overheidsfinanciering, nadat Bulgarije er niet in slaagde met het IMF nog voor het einde 
van 1993 een stand-by-overeenkomst te sluiten. Bulgarije bleef verder ook afgesloten van 
particuliere financiering, aangezien het nagenoeg niets deed aan het aflossen van de 
commerciële schuld die het land van het vorige regime had geërfd. De directe 
investeringen vanuit het buitenland bleven marginaal, niettegenstaande een bijzonder 
liberale wet op de buitenlandse investeringen. 
Toch bleef de nationale munteenheid tot oktober 1993 nominaal vrij stabiel, met als 
gevolg een sterke reële appreciatie. Sedertdien is de lev sterk in waarde gedaald. De 
centrale bank probeerde de waardedaling te beperken door de rentevoeten te verhogen en 
te interveniëren op de interbancaire wisselmarkt. Met deze interventies was een bedrag 
gemoeid van 250 miljoen USD tijdens de laatste drie maanden van 1993. De internationale 
reserves waren aan het einde van het jaar teruggelopen tot 700 miljoen USD, tegen 
ongeveer 1 miljard USD in 1992. 
In 1994 zal de handelsbalans naar verwachting een marginale verbetering te zien geven en 
zal het tekort op de lopende rekening teruglopen tot 0,8 miljard USD. De financiering van 
23 
het tekort op de lopende rekening, de kosten van de voorbereiding van de 
DDSR-overeenkomst met de handelsbanken (zie hierna) en een matige uitbreiding van de 
internationale reserves zal naar wordt aangenomen hoofdzakelijk via schuldenverlichting 
en financiële steun van de overheid worden gerealiseerd. In dit verband heeft de Bulgaarse 
overheid verzocht om steun van de Gemeenschap en de G-24 voor een bedrag van circa 
330 miljoen USD. 
3. Buitenlandse schuld 
De buitenlandse schuld van Bulgarije wordt geraamd op 14 miljard USD (dit staat gelijk 
aan het BBP of 400 % van de exportopbrengsten). Daarvan staat ongeveer 
9,5 miljard USD uit bij een 300-tal handelsbanken; deze schuld bestaat voor bijna de helft 
uit achterstallige rente (ongeveer 2 miljard USD) en achterstanden op korte-
termijndeposito's en kredietbrieven. De schuldendienstratio bedraagt circa 70 % van de 
exportopbrengsten. 
In november 1993 werd Bulgarije het met zijn commerciële crediteuren in beginsel eens 
over de parameters van een schikking tot globale vermindering van de schuld en de 
schuldendienst (DDSR). De vermindering van de schuldenlast en de schuldendienst zal tot 
stand worden gebracht door schuldterugkoop en lange-termijninstrumenten (obligaties 
uitgegeven tegen 50 % van de nominale waarde en obligaties met gereduceerde rente). Op 
lange termijn zal deze regeling, waarvan de partijen hopen dat zij medio 1994 zal worden 
uitgevoerd, de vooruitzichten van het land op een houdbare externe financiële positie 
aanzienlijk verbeteren. Op korte termijn kost zij Bulgarije echter vooraf al 
900 miljoen USD, dit is meer dan de huidige internationele reserves van de centrale bank. 
Na de aankondiging van de overeenkomst schoot de prijs van de Bulgaarse schuld op de 
parallelle markt, waar hij eerder in 1993 schommelde onder de 30 % (na slechts 20 % in 
1992), omhoog naar bijna 40 %. Sedertdien liep hij weer terug. 
Bulgarije zal in 1994 ook moeten onderhandelen met de Club van Parijs over een nieuwe 
herschikking van de officiële schuld (aan de vorige overeenkomst met de officiële 
crediteuren, die in december 1992 werd gesloten, kwam in april 1993 een einde). 
Verwacht wordt dat de officiële crediteuren aan Bulgarije dezelfde voorwaarden voor de 
herschikking zullen bieden als in het verleden. Sedert hun overeenkomst met de 
handelsbanken hebben de Bulgaarse autoriteiten echter herhaaldelijk verklaard dat zij van 
de Club van Parijs een gelijkaardige behandeling zullen trachten te krijgen. 
24 
C. DE TSJECHISCHE REPUBLIEK 
1. Algemene economische situatie 
Geholpen door het herstel van de binnenlandse vraag en forse convertible 
exportopbrengsten, is het reële BBP van de Tsjechische Republiek in 1993 naar raming 
gegroeid met 0 tot 1 %, het eerste positieve resultaat sedert de reële produktie in 1990 
begon te dalen. De werkloosheid is zeer laag gebleven (3,5 % eind 1993). De verwachting 
is dat de economie in 1994 met 1 à 3 % zal groeien. 
Na de prijsstijging van 8,5 % in januari 1993, die verband hield met de invoering van de 
BTW in die maand, daalde de inflatie snel tot circa 0,5 % per maand in maart-juli. Aan het 
einde van het jaar bedroeg zij 18,2 %. 
Speculatie tegen de munt, ongunstige loon- en prijsontwikkelingen en de noodzaak de 
excessieve liquiditeiten van de banken, die vooruitlopend op de splitsing van de 
munteenheid voortvloeiden uit de omzetting van contante middelen en bankdeposito's, in 
te dammen, waren voor de Tsjechische nationale bank aanleiding om in de eerste maanden 
van het jaar een meer stringent monetair beleid te voeren. Sedert eind april 1993 werd het 
monetair beleid echter geleidelijk verruimd. Wat het begrotingsbeleid betreft, sloot de 
overheidsbegroting 1993 af met een klein overschot. Voor 1994 heeft de regering een 
evenwichtige begroting ingediend. 
Wat de structurele hervormingen betreft, is de tweede reeks van grootschalige 
privatiseringen reeds goed gevorderd. Zoals bij de eerste reeks, zal een derde van de 
activa worden verkocht met de voucher-methode. De tweede reeks zou eind 1994 
voltooid moeten zijn; tegen die tijd zal circa 90 % van de activa van de economie in 
particuliere handen zijn overgegaan. 
2. Betalingsbalans 
De lopende rekening van de Tsjechische Republiek (exclusief overdrachten aan Slowaakse 
burgers van aandelen in geprivatiseerde ondernemingen van de eerste reeks privatiseringen 
met de voucher-methode) heeft volgens een voorzichtige raming in 1993 een overschot 
van 600 miljoen USD (1,9 % van het BNP) te zien gegeven. Dit is een verrassend goed 
resultaat, gezien de snelle stijging van de binnenlandse vraag en de invoer en de zwakke 
positie van de voornaamste exportmarkten van de Tsjechische Republiek. 
Na in het eerste kwartaal van 1993 met circa 40 % te zijn teruggelopen, is de handel met 
Slowakije ietwat aangetrokken; de raming is thans dat hij in 1993 met circa 20% is 
teruggelopen. De jongste maanden is het overschot op de clearing-rekening met Slowakije 
snel gestegen. Als reactie hierop werd de Tsjechische kroon begin december tegenover de 
ecu (die als clearing-rekeneenheid fungeert) met 3 % gerevalueerd; de Slowaakse kroon 
werd met 5% gedevalueerd. Begin maart 1994 echter werd de revaluatie van de 
Tsjechische kroon volledig teruggedraaid als reactie op de invoering door Slowakije van 
een extra heffing van 10 % op de invoer. 
Hoewel de directe investeringen van het buitenland in 1993 afnamen tot 450 miljoen USD 
(van 983 miljoen USD in 1992), is in de Tsjechische Republiek sedert het derde kwartaal 
van 1993 sprake van een toenemende kapitaalinvoer. Zo stegen de netto-beleggingen in 
1993 tot circa 700 miljoen USD en werden door Tsjechische bedrijven in het buitenland 
25 
leningen opgenomen voor 750 miljoen USD (hoofdzakelijk in de vorm van bankkrediet). 
Verder gaf de nationale bank het afgelopen jaar met succes verschillende internationale 
obligatieleningen uit. Deze relatief gemakkelijke toegang van de Tsjechische Republiek tot 
de internationale kapitaalmarkten werd versterkt door de verhoging van de 
Moody's-notering tot "investeringskwaliteit" (van de Bal die de TSFR vroeger had tot 
Baa3) en door de toekenning door Standard and Poor's van een vergelijkbare 
BBB-notering. 
De combinatie van een gezonde situatie op de lopende rekening en een sterke 
kapitaalinvoer heeft een opwaartse druk uitgeoefend op de nominale wisselkoers en geleid 
tot een snelle aangroei van de officiële deviezenreserves, die eind 1993 3,8 miljard USD 
bedroegen, tegen 0,7 miljard USD eind 1992. Om de opwaartse druk op de wisselkoers te 
verminderen, is de Tsjechische nationale bank voornemens de kroon volledig convertibel 
te maken voor transacties op de lopende rekening en de controle op de kapitaaluitvoer op 
gefaseerde wijze minder stringent te maken. 
Ondanks recente speculatie op een mogelijke revaluatie van de Tsjechische kroon is de 
munt stabiel gebleven tegenover de mand van Westerse valuta's die als referentiewaarde 
wordt gebruikt. Het aanhoudend grote verschil in inflatie tussen de Tsjechische Republiek 
en haar voornaamste handelspartners heeft de reële wisselkoers echter verder omhoog 
gestuwd, zodat zij thans vrijwel gelijk is aan de koers vóór de devaluaties van 1990. 
Door het IMF werd in maart 1993 een stand-by-krediet van 177 miljoen SDR verleend 
voor een periode van 12 maanden.Het krediet, dat werd toegekend vlak na de scherpe 
daling van de reserves die gepaard ging met de ontbinding van de TSFR, moet op korte 
termijn zorgen voor een toename van de reserves en de Tsjechische autoriteiten helpen het 
vertrouwen van de internationale gemeenschap in hun beleid te herstellen. 
Verwacht wordt dat het overschot op de lopende rekening in 1994 zal verdwijnen en dat 
in 1995 een tekort van circa 2 % op het BBP zal worden geregistreerd als gevolg van de 
versnelde stijging van de binnenlandse vraag en de invoer en een verdere appreciatie van 
de reële wisselkoers. Zulk een verslechtering van de lopende rekening zal echter, naar 
wordt verwacht, ruimschoots worden gefinancierd door voortdurend toenemende invoer 
van particulier kapitaal, met als gevolg een verdere aangroei van de deviezenreserves. 
3. Buitenlandse schuld 
Ondanks de aanzienlijke groei van de convertibele schuld in 1993, vooral door de 
leningsactiviteit van Tsjechische bedrijven in het buitenland, kan de Tsjechische Republiek 
verder blijven bogen op een geringe buitenlandse schuldenlast. De totale convertibele 
schuld is naar raming toegenomen van 6,9 miljard USD eind 1992 tot 9,0 miljard USD 
eind 1993, maar dit impliceert nog steeds een betrekkelijk lage schulden/BBP-ratio van 
28,7 % en een confortabele schulden/exportopbrengsten-ratio van 55,3 %. Met een 
bedrag van 1,5 miljard USD in 1993 blijft ook de totale schuldendienst gematigd; in 
percent van de exportopbrengsten nam hij zelfs af (van 9,5% in 1992 tot 8,9%). 
Alhoewel de vooruitberekeningen voor 1994 wijzen op een stijging van alle indicatoren 
voor de schuld en de schuldendienst, is de verwachting dat zij op vrij redelijke niveaus 
zullen blijven. 
26 
D. ESTLAND 
1. Algemene economische situatie 
Na de scherpe daling van het BBP in 1991 (- 12 %) en 1992 (- 23 %) en een verdere 
terugloop in de eerste helft van 1993, is de economische situatie in Estland in het tweede 
halfjaar 1993 aanzienlijk verbeterd. De economische opleving, die naar verwachting in 
1994 zal aanhouden, is te danken aan het Estlandse programma van macro-economische 
stabilisatie en hervorming, gesteund door het eerste stand-by-programma van het IMF 
(voor de periode medio 1992 tot medio 1993), zijn heroriëntatie op de Westerse markten 
en de steun van de internationale gemeenschap. Het officiële werkloosheidscijfer (1,7 %) 
nam in de loop van het afgelopen jaar nauwelijks toe; de daling van de produktie aan het 
begin van de jaren '90 heeft er nog geen invloed op gehad. 
De autoriteiten van Estland zijn er in geslaagd de inflatie terug te dringen van 954 % in 
1992 (aan het einde van het jaar) tot 36% in 1993. Behalve aan het feit dat de 
prijsliberalisering eind 1992 vrijwel voltooid was, moet dit succes worden toegeschreven 
aan het strikt monetaire inkomensbeleid. Het is de centrale bank tevens verboden krediet 
te verlenen aan de regering, die erin slaagde haar begroting in 1993 in evenwicht te 
brengen, na een klein overschot te hebben geboekt in 1992. 
Estland heeft aanzienlijke vorderingen gemaakt met de structurele hervorming. In 1993 
ging het verder vooruit op het vlak van de privatisering, vooral van de kleine bedrijven. 
De Estlandse Dienst voor privatisering werd opgericht om het beleid ten aanzien van het 
bedrijfsleven beter te coördineren. In een aantal gevallen werd de faillissementswet 
toegepast. Het toezicht op het bankwezen werd verbeterd. Na de bankcrisis van 1993 
werd het banksysteem geherstructureerd. Estland blijft vasthouden aan liberale wetten 
voor buitenlandse handel en investeringen. 
2. Betalingsbalans 
In 1992 was de lopende rekening van Estland vrijwel in evenwicht, terwijl was gerekend 
met een tekort van 180 miljoen USD. Dit onverwacht goede resultaat was grotendeels het 
gevolg van de dynamische expansie van de uitvoer van goederen naar de 
geïndustrialiseerde landen, waardoor het tekort op de handelsbalans tot 50 miljoen USD 
beperkt bleef, en steeds meer ook van de dienstensector. In 1993 gaf de invoer uit de 
Westerse landen een zeer sterke toename te zien (101 %). Het tekort op de handelsbalans 
nam toe tot 150 miljoen USD en de lopende rekening werd deficitair, ondanks de sterke 
expansie van de uitvoer en het grotere overschot op de dienstenbalans. Door de krachtiger 
wordende binnenlandse vraag en de geleidelijke vermindering van de comparatieve 
voordelen zal de lopende rekening in 1994 waarschijnlijk verder achteruit gaan. 
Het in 1992 geregistreerde overschot op de kapitaalbalans (109 miljoen USD) nam in 
1993 verder toe door de invoer van buitenlands kapitaal uit officiële bronnen en directe 
buitenlandse investeringen (58 miljoen USD in 1992). De aanhoudende kapitaalinvoer 
werd bevorderd door de liberale deviezen- en investeringswetgeving van Estland en de 
stabiliteit van zijn munt (die aan de DM is gekoppeld krachtens een in juni 1992 ingevoerd 
valutacontrolesysteem). Hierdoor kon de bank van Estland zijn reserves uitbreiden met 
200 miljoen USD in 1992 en 100 miljoen USD in 1993, de tegenwaarde van circa 
4,5 maanden goedereninvoer. 
27 
3. Buitenlandse schuld 
In de loop van 1993 steeg de buitenlandse schuld van Estland van 38 miljoen USD tot 
168 miljoen USD (bijna 10 % van het BBP). Ongeveer de helft van deze stijging bestaat 
uit aankopen bij het Fonds (59 miljoen USD). De schuldendienst stabiliseerde zich in 1992 
en 1993 op 20 miljoen USD, en in verhouding tot de uitvoer van goederen en diensten 
nam hij af van 3,2 tot 2 %. 
28 
E. HONGARIJE 
1. Algemene economische toestand 
Niettegenstaande een duidelijk herstel van de industriële produktie in het tweede halfjaar, 
is het reële BBP in 1993 gedaald met naar schatting 1 %, hoofdzakelijk als gevolg van de 
sterke daling van de landbouwproduktie en de instorting van de uitvoer die hiermede 
gedeeltelijk verband houdt. Na een piek in maart 1993, is de werkloosheid gestaag gezakt 
en bedroeg eind 1993 12,1 %. In 1994 zou het herstel van de produktie en uitvoer van 
landbouwprodukten, na het dal van 1993, en het geleidelijk aantrekken van de 
binnenlandse vraag voor het eerst sedert 1989 moeten leiden tot een positieve, zij het nog 
bescheiden, groei van het BBP 
Verhogingen van de BTW om het begrotingstekort in de hand te houden, tezamen met 
meer dan gemiddelde prijsstijgingen, hadden tot gevolg dat de inflatoire druk hoog blijft. 
Eind december 1993 was de inflatie op jaarbasis 21,1 %. 
In het kader van de SDR stand-by-overeenkomst die in september 1993 met het IMF werd 
overeengekomen en waarmee een bedrag is gemoeid van 360 miljoen, wordt via fiscale 
maatregelen getracht het geconsolideerd tekort van de overheidsbegroting terug te 
dringen van 7,8% van het BBP in 1992 tot 5,5 % in 1994. Het streefcijfer voor 1993 
(7 % van het BBP) werd gehaald. 
Met de structurele hervormingen werd verder voortgang gemaakt op het gebied van de 
privatisering, het beter beheer van staatsbedrijven, de toepassing van de faillissementswet 
van 1992 en de hervorming van het belasting- en sociale zekerheidsstelsel. Ook werd in 
december 1993 een nieuw programma gelanceerd voor de sanering van het bankwezen. 
2. De betalingsbalans 
Sedert het derde kwartaal van 1992 is de lopende rekening van Hongarije sterk achteruit 
gegaan en heeft in 1993 een tekort bereikt van naar schatting circa 2,7 miljard USD 
(7,5% van het BBP) (tegenover een overschot van 261 miljoen USD in 1992). Vier 
factoren zijn daaraan debet. In de eerste plaats trekt de binnenlandse vraag aan, juist nu de 
voornaamste westerse exportmarkten van Hongerije een recessie doormaken of slechts 
een zeer geringe groei kennen. Vervolgens is de landbouwproduktie en de export 
ingestort als gevolg van een recente droogteperiode en de desorganisatie vanwege de 
privatisering of radicale omschakeling van aan de staat behorende boerderijen en 
coöperaties. In de derde plaats had ook de toepassing van het VN-embargo jegens Servië 
en Montenegro een negatief effect op de uitvoer. In de vierde plaats heeft Hongarije ook 
grote verliezen geleden door concurrentie van andere landen die zich de laatste jaren deed 
gevoelen en die wordt weerspiegeld in een cumulatieve stijging van de reële wisselkoers 
van de forint met circa 35 % (gemeten aan de hand van de consumptieprijzen) sedert 
begin 1990. 
De slechte resultaten van de uitvoer sedert het derde kwartaal van 1992 waren voor de 
autoriteiten aanleiding om de frequentie en de omvang van de devaluaties van de forint 
binnen de "fluctuatie-marge" te vergroten teneinde te komen tot een echte 
waardevermindering van de munt. Met een inflatie die boven 20 % blijft is het effect van 
deze beleidswijziging op de reële wisselkoers vooralsnog echter zeer beperkt geweest. 
29 
De sterke groei van de uitvoer die voor 1994 wordt verwacht als gevolg van het herstel 
van de landbouwproduktie en, in geringere mate, van de buitenlandse vraag, zal ten dele 
worden geneutraliseerd door de stijging van de invoer door een toeneming van de 
binnenlandse vraag. De verwachting is dat het tekort op de lopende rekening in 1994 
slechts in geringe mate zal verminderen (tot circa 6,5 % van het BBP). 
Niettegenstaande het zeer hoge tekort op de lopende rekening, zijn de deviezenreserves 
toegenomen van 4,4 miljard USD eind 1992 tot 5,7 miljard USD eind oktober 1993. Dit 
werd mogelijk gemaakt door een gestadig sterke toename van buitenlandse directe 
investeringen en door de uitgifte door de nationale bank van Hongarije (NBH), 
profiterend van de gunstige marktomstandigheden, van circa 4,5 miljard USD in 
internationale obligaties in 1993. 
3. Buitenlandse schuld 
Het sterk doorgedreven internationale leningsprogramma van de NBH had als keerzijde 
een snelle groei van de buitenlandse schuld in 1993. De totale convertibele schuld, die in 
1992 was gezakt met 0,9 miljard USD, is vermoedelijk gestegen van naar schatting 
21,5 miljard USD eind 1992 tot 24,9 miljard USD eind 1993. Ook de schuld/BBP-ratio is 
enigszins verslechterd en kwam aan het einde van het afgelopen jaar op naar schatting 
66,3 %. In de samenstelling van de schuld is echter een duidelijke verbetering gekomen 
door een toename van het aandeel van de schuld op middellange en lange termijn van 
89,8 % tot 92,8 %. 
De totale schuldendienst bedroeg 4,3 miljard, bijna even veel als in 1992. Door een 
geschatte daling van de export met circa 20 % in 1993 is de schuldendienst-ratio echter 
verslechterd en opgelopen van 43,9 tot 48,1 %. De aflossingen zullen naar verwachting dit 
jaar circa 2,5 miljard USD bedragen, tegen 2,8 miljard USD in 1993, maar volgens de 
schattingen zullen zij in 1995 en 1996 sterk oplopen met respectievelijk 3,4 miljard USD 
en 3,9 miljard USD. Nu volgens de verwachting het tekort op de lopende rekening in die 
jaren vrij hoog zal blijven, zou deze "bundeling" van schulddelgingen wel eens een 
aanzienlijke druk kunnen uitoefenen op de betalingsbalans van Hongarije. 
30 
F. ISRAEL 
1. Algemene economische toestand 
Het BBP steeg in het in 1993 met slechts 3,5 %, het laagste groeipercentage sedert 1989. 
De afsluiting van de bezette gebieden in het tweede kwartaal leidde tot een vermindering 
van de economische bedrijvigheid, maar tegen het einde van het jaar werd na het 
vredesakkoord met de Palestijnen een toename geregistreerd. Terwijl de groei in het begin 
van de jaren '90 hoofdzakelijk werd gestimuleerd door de instroom van immigranten, 
wordt thans door privatisering en deregulering een basis gelegd voor een meer duurzame 
groei op lange termijn. 
Het begrotingstekort werd teruggebracht tot 3,2 % van het BBP, na een versnelde 
privatisering en een besnoeiing in het huisvestingsprogramma en andere subsidies voor 
immigranten, waaronder werkloosheidsuitkeringen. De opbrengst van de privatisering 
voor de begroting bedroeg in 1992 slechts 250 miljoen USD en werd voor 1993 geraamd 
op 400 miljoen USD, hetgeen zeer weinig is gelet op het grote aandeel van de 
staatsbedrijven in de economie. De versnelde privatisering, die in augustus werd 
aangekondigd, zal naar verwachting de inkomsten in 1993 doen stijgen met meer dan 
1 miljard USD. De werkloosheid nam verder af, van 11,2 % eind 1992 tot 9 % eind 1993, 
nu er aan de immigratiegolf uit Oost-Europa en de voormalige Sovjetunie van de 
beginperiode van de jaren negentig een einde kwam. De recentelijk binnengekomen 
immigranten namen geleidelijk aan deel aan het economisch proces. 
Begin 1993 nam de inflatie sterk toe van 9 % op jaarbasis eind 1992 tot 16 % op jaarbasis 
in het eerste kwartaal van 1993. Als reactie daarop werd een strakkere monetaire politiek 
gevoerd. Tegen juli was de inflatoire druk voldoende afgenomen en werd het monetaire 
beleid versoepeld. Eind 1993 was de inflatie teruggelopen tot 11,5 % op jaarbasis, hetgeen 
nog steeds iets meer is dan het initiële streefcijfer van 10 %. 
2. De betalingsbalans 
De buitenlandse handel werd in 1993 verder geliberaliseerd door de afschaffing van een 
extra hefting op de invoer van 2 %, een exportsubsidie van 2 % en belastingen op het 
reizigersverkeer, die volgens de GATT-voorschriften als beperkingen van het 
handelsverkeer werden beschouwd. Dit leidde voor de eerste maal in de geschiedenis van 
Israël in juli tot de invoering van een uniforme wisselkoers. In september ging Israël 
akkoord met de verplichtingen inzake het vrije verkeer van transacties met betrekking tot 
de lopende rekening krachtens artikel VIII van de "Articles of Agreement" van het IMF. 
De centrale bank van Israël houdt vast aan een "wisselkoerssysteem met een 
fluctuatiemarge met een door de centrale bank aangekondigd nagestreefd 
devaluatiepercentage, in overeenstemming met de verwachte inflatie, en een toegelaten 
verschil van 2 % ten opzichte van de nagestreefde wisselkoers. Het aangekondigde 
devaluatiepercentage werd in juli teruggebracht van 8 tot 6 %, hetgeen in 
overeenstemming wordt geacht met de vermindering van het inflatiepercentage. 
Na de beëindiging van de Golfoorlog begon de buitenlandse handel in 1992 weer op te 
leven en deze trend zette zich voort in 1993. De stijging van de uitvoer, die wordt 
geraamd op 10%, was een sterke stimulans voor de groei in 1993. Ook het toerisme 
kende een sterke heropleving. Als resultaat hiervan liep het tekort op de lopende rekening 
enigszins terug, namelijk van 1,2 miljard USD in 1992 tot 0,9 miljard USD in 1993. De 
31 
toestroom van particulier kapitaal nam toe als gevolg van het strakkere monetaire beleid 
en de stijging van de rentetarieven. Ook de stroom van lange-termijnkapitaal nam toe na 
de goedkeuring van een pakket kredietgaranties ten belope van 10 miljard USD door de 
Amerikaanse overheid. 
De deviezenreserves bereikten een bevredigend peil van 6,2 miljard USD, dwz. de 
tegenwaarde van bijna drie maanden invoer. 
3. Buitenlandse schuld 
De kredietgaranties die de Amerikaanse regering in 1992 verschafte stelden de autoriteiten 
in staat om middellange en lange-termijnkredieten aan te trekken voor 
investeringsprojecten. De totale buitenlandse schuld steeg tot 34,6 miljard USD; nagenoeg 
3/4 daarvan was overheidsschuld. De verhouding schuldendienst/exportopbrengsten kende 
een lichte verbetering als gevolg van een sterke groei van de uitvoer in 1993. Andere 
schuldenratio's bleven min of meer stabiel. 
Eind 1992 bedroeg de netto buitenlandse schuld 15,1 miljard USD en de netto externe 
schuldendienst 3 miljard USD. De netto-schuld en schuldendienst-ratio's bedragen minder 
dan de helft van de BBP-ratio's. 
32 
G. LETLAND 
1. Algemene economische toestand 
Na de sterke inkrimping van de produktie in 1991 (- 8,3%) en 1992 (- 33,8%), 
stabiliseerde de economie van Letland zich in de loop van 1993. Voor het jaar als geheel 
bedroeg de vermindering van de produktie zowat 10 % en verwacht wordt dat het BBP in 
1994 zal toenemen. Tijdens 1993 steeg het officiële werkloosheidscijfer van 2,3 % tot 
5,6 %. Hoewel dit meer dan het dubbele is van de werkloosheidscijfers van de andere 
twee Baltische landen, is er nog steeds veel ruimte voor aanpassing aan het lagere 
produktieniveau vergeleken met de laatste periode van de jaren tachtig. 
In het voorbije jaar zijn de autoriteiten van Letland erin geslaagd de inflatie aanzienlijk 
terug te dringen in overeenstemming met het programma van de stand-by-overeenkomst 
met het IMF van september 1992. Eind 1993 waren de consumptieprijzen 31,3 % hoger 
dan eenjaar tevoren (958,6 % in 1992). Behalve door de nagenoeg volledige liberalisering 
van de prijzen eind 1992, werd dit bereikt door het strakke monetaire beleid (sedert de 
monetaire hervorming van juli 1992), alsook door het fiscale en inkomensbeleid. Wel had 
een aanzienlijke toestroom van het kapitaal in de loop van 1993 een relatief snelle 
uitbreiding van de monetaire reserves tot gevolg. 
Tijdens de eerste drie kwartalen van 1993 vertoonde de begroting van Letland een 
overschot. Dit was niet alleen een gevolg van de stringente begrotingscontrole, maar ook 
van hogere winsten en BTW-opbrengsten dan was geraamd en van lagere 
werkloosheidsuitkeringen. Na de goedkeuring van een aanvullende begroting in 
oktober 1993, waarbij werd ingestemd met hogere uitgaven voor pensioenen en salarissen, 
vertoonde de begroting een klein tekort. Voor 1994 wordt gerekend op een tekort van 
1,7% van het BBP. 
Ook in 1993 boekte Letland voortgang door een aantal structurele hervormingen. In het 
bijzonder werd een aanzienlijke voortgang gemaakt bij de hervorming van het bankwezen. 
Ook het toezicht op de banken werd vergroot. Daarenboven werd voortgang geboekt met 
de teruggave van landerijen en de privatisering van kleinschalige bedrijven. Bij de 
grootschalige privatisering waren de resultaten echter minder goed. Dit kan voor een deel 
een gevolg zijn geweest van de verkiezing van het Parlement in juni 1993 en de daarop 
volgende reorganisatie van de regering van Letland. Aan het einde van het jaar kwam 
weer meer beweging in deze hervormingen. 
2. De betalingsbalans 
De lopende rekening van Letland was aanzienlijk beter dan in het kader van het eerste 
IMF-programma zowel in 1992 als in 1993 werd verwacht. Het overschot daalde van 
53 miljoen USD in 1992 tot ongeveer 40 miljoen USD in 1993, vergeleken met de 
geraamde tekorten van respectievelijk ongeveer 90 miljoen USD en 240 miljoen USD. Tot 
op zekere hoogte bestaat de mogelijkheid dat de invoer uit de voormalige Sovjet­
republieken nog steeds niet volledig wordt aangegeven, maar hierin speelt ook mee dat de 
resultaten met betrekking tot de dienstenrekening beter waren dan werd verwacht. Ook in 
1993 heroriënteerde de handel zich op westerse markten, met een daling van het 
exportvolume naar het GOS en de Baltische staten met 45 % en een gelijktijdige stijging 
van de uitvoer met nog eens 21 % naar de overige landen. Verwacht mag worden dat 
33 
door het aantrekken van de binnenlandse vraag en de geleidelijke vermindering van het 
relatieve voordeel de lopende rekening in 1994 zal verslechteren. 
Als gevolg van de sterke toestroming van kapitaal in 1993 bouwde de bank van Letland 
aanzienlijke reserves op (ongeveer 360 miljoen USD), waardoor haar bruto niveau steeg 
tot ongeveer 530 miljoen USD, dwz. de tegenwaarde van 4,7 maanden totale invoer (van 
1,8 maanden eind 1992). 
3. Buitenlandse schuld 
De buitenlandse schuld van Letland steeg van 53 USD tot 504 miljoen USD (nagenoeg 
14 % van het BBP); de schuldendienst nam met een stijging van 15 miljoen USD in 1992 
tot 18 miljoen USD in 1993 nauwelijks toe, terwijl de verhouding ten opzichte van de 
export van goederen en diensten een terugloop te zien gaf van 2 naar 1 %. 
34 
H. LITOUWEN 
1. De algemene economische toestand 
In Litouwen lijkt aan de neerwaartse ontwikkeling van de produktie eind 1993 een einde 
te zijn gekomen; de daling van het BBP wordt voor het jaar als geheel geraamd op 16 %, 
na dalingen van 13 % in 1991 en 38 % in 1992. Het officiële werkloosheidscijfer ging in 
de loop van 1993 slechts in geringe mate naar boven en bedroeg eind 1993 niet meer dan 
1,6 %. De verborgen werkloosheid wordt geschat op zowat 7 %. 
De autoriteiten van Litouwen slaagden erin de inflatie in 1993 terug te brengen, zij het 
minder snel dan in de andere twee Baltische Staten. De stijging van de consumptieprijzen, 
die eind 1992 1.163% bereikte, zakte eind 1993 tot 189%. Een strak inkomens- en 
fiscaal beleid doorheen het hele jaar, tezamen met een verstrakking van het monetair 
beleid in het voorjaar van 1993, werkte sterk afremmend op de inflatie tijdens de 
zomerperiode. Door het interveniëren van de Centrale Bank op de deviezenmarkt om een 
sterke opwaardering van de litas als gevolg van kapitaalinvoer te voorkomen, werd de 
geldvoorraad uitgebreid, hetgeen de inflatie tegen het einde van het jaar in de hand 
werkte. 
De Litouwse autoriteiten wisten verder de overheidsuitgaven in 1993 goed in de greep te 
houden. Ook verhoogden zij de inkomsten via hervormingen op handelsgebied en een 
verhoging van de algemene omzetbelasting, zodat alles samen genomen de begroting in 
evenwicht was, na een tekort van zowat 1 % ten opzichte van het BBP in 1992. Voor 
1994 wordt rekening gehouden met een tekort van zowat 1 % ten opzichte van het BBP, 
welk tekort de regering overweegt te financieren via de verkoop van schatkistpromessen. 
Wat de structurele hervormingen betreft maakte Litouwen ook voortgang op een aantal 
gebieden, zoals beoogd krachtens de stand-by overeenkomst van het IMF van oktober 
1993. De privatisering schreed verder voort; in januari 1994 waren 2/3 van alle voor 
privatisering in aanmerking komende bedrijven (die 1/3 van alle overheidskapitaal 
vertegenwoordigden) geprivatiseerd via vouchers, openbare verkoop en intekening op 
aandelen. Ook werden er bijkomende maatregelen getroffen met het oog op liberalisering 
van de prijzen, waaronder de afschaffing van winstmarges. Met de hervorming van het 
bankwezen werd in 1993 maar betrekkelijk weinig voortgang gemaakt, en in 1994 zou 
hier weer een versnelling moeten komen. 
2. De betalingsbalans 
De lopende rekening van de betalingsbalans gaf een verschuiving te zien van een overscot 
van 90 miljoen USD in 1992 (de verwachting was dat er een tekort zou komen van 
160 miljoen USD) naar een geraamd tekort van circa 250 miljoen USD in 1993 (8,4% 
van het BBP). Deze verslechtering in 1993 was vooral een gevolg van het feit dat Rusland 
zich voor zijn uitvoerprijzen van energieprodukten naar Litouwen in het najaar van 1992 
ging richten naar de wereldmarktniveaus. De handelsbalans gaf een ommezwaai te zien 
van een overschot van 65 miljoen USD naar een tekort van 270 miljoen USD. De in 
commercieel opzicht andere opstelling werd ook in 1993 gevolgd. Verwacht wordt dat de 
lopende rekening in 1994 verder zal achteruitgaan en een tekort zal bereiken van 
omstreeks 400 miljoen USD (dit is zowat 8 % van het BBP). 
35 
De verslechtering van de lopende rekening in 1992 ging vergezeld van een aanzienlijke 
verbetering van de kapitaalrekening, met een overschottoename van 90 miljoen USD in 
1992 tot zowat 270 miljoen USD in 1993. De directe investeringen vanuit het buitenland 
namen aanzienlijk toe (van 10 miljoen USD tot 40 miljoen USD), maar bleven gering 
vergeleken met die van de andere twee Baltische Staten, en inzonderheid met die van 
Estland. De instroom van officiële transfers en leningen op middellange en lange termijn 
nam ruwweg toe met het drievoudige en liep op tot zowat 280 miljoen in 1993. Door 
dezekapitaalinvoer kon de Centrale Bank 160 miljoen USD aan deviezenreserves 
accumuleren, waardoor de reservevoorraad werd opgevoerd tot 280 miljoen USD. 
Gerekend naar maanden import komt dit echter neer op een daling van 2,6 % in 1992 tot 
1,8 % in 1993, hetgeen voornamelijk moet worden toegeschreven aan een stijging van de 
invoer. 
3. Buitenlandse schuld 
In 1993 nam de buitenlandse schuld van Litouwen toe van 99 miljoen USD tot 
345 miljoen USD (circa 11 % van het BBP) en de schuldendienst van niet meer dan 
2 miljoen USD in 1992 tot 15 miljoen USD (0,7% ten opzichte van de export van 
goederen en diensten). 
36 
I. ROEMENIE 
1. Algemene economische toestand 
Aan de daling van het reële BBP is in de loop van 1993 kennelijk een einde gekomen en 
de verwachting is dat de groei van het BBP op jaarbasis rond 0 % zal schommelen. De 
industriële produktie vertoonde in de tweede helft van 1993 weer een opwaartse beweging 
en de agrarische produktie is aanzienlijk toegenomen. In december was 9,9 % van de 
beroepsbevolking werkloos, tegenover 8,8 % in januari. 
Het voor 1993 verwachte geconsolideerde tekort op de overheidsbegroting schommelt 
tussen 1 en 2 % van het BBP. In de inkomensstructuur kon een ingrijpende wijziging 
worden aangebracht door de vervanging in juli 1993 van de omzetbelasting door een 
uniform BTW-percentage, hetgeen ook resulteerde in fiscale opbrengsten die hoger 
uitvielen dan werd verwacht. De afschaffing van de meeste consumentensubsidies in mei 
1993 alsook een restrictief indexeringsbeleid ten aanzien van de salarissen van het 
overheidspersoneel hebben afremmend gewerkt op de uitgaven. 
In mei 1993 waren de meeste consumptieprijzen geliberaliseerd en de subsidies afgeschaft. 
De prijzen voor energieprodukten blijven onder toezicht; ze worden regelmatig aangepast 
om ze zoveel mogelijk te doen aansluiten bij de grensprijzen. De inflatie nam toe van circa 
200 % in 1992 tot meer dan 300 % in 1993 zulks als gevolg van een aanhoudend zwak 
monetair beleid. 
De rentetarieven van de commerciële banken alsook de herfinancieringstarieven van de 
NBR (Nationale Bank van Roemenië) waren in heel 1993 in reële termen aanhoudend 
sterk negatief. Dit leidde tot een vlucht van de Leu in vreemde valuta, hetgeen blijkt uit de 
groei van de buitenlandse valutadeposito's. 
De achterstanden in de betalingen tussen bedrijven liepen verder op, zij het minder snel. 
Met de privatisering van tot de Staat behorende bedrijven werd nauwelijks voortgang 
geboekt, op kleine handelszaken na die werden geprivatiseerd via overname van 
bedrijfsleiding en personeel. 
Het programma voor economische stabilisatie en hervorming, waarover met het IMF een 
overeenkomst werd bereikt, was begin 1993 mislukt. Tegen eind 1993 werd echter 
overeenstemming bereikt over een nieuw stabilisatie- en hervormingsprogramma. 
2. De betalingsbalans 
De NBR is de officiële wisselkoers blijven reguleren en meerdere wisselkoersen zijn in 
1993 naast elkaar blijven voortbestaan. De officiële wisselkoers daalde van 433 Lei/USD 
eind 1992 tot 1.360 Lei/USD eind 1993. Doordat de waardevermindering van de Lei 
tijdens het laatste kwartaal van 1993 door de NBR werd afgeremd, nam de kloof tussen 
de officiële wisselkoers en de wisselkoers van de wisselkantoren aanzienlijk toe tot meer 
dan 50 % aan het einde van het jaar. Een waardevermindering met 20 % van de officiële 
koers eind december was niet toereikend om deze kloof sterk te verminderen. 
De invoer stabiliseerde zich rond het niveau van 1992 bij een constant zwakke 
binnenlandse vraag. De uitvoer gaf een toeneming te zien door de inwerkingtreding van de 
interim-handelsovereenkomst met de Europese Gemeenschap. Als resultaat hiervan liep 
37 
het tekort op de lopende rekening lichtjes terug tot 1,3 miljard USD. Door de interim­
overeenkomst en de toekenning van het statuut van meestbegunstigde natie op de 
Amerikaanse markt zal de lopende rekening in 1994 verder verbeteren. 
Doordat met grootschalige privatisering nog niet echt een begin werd gemaakt, blijven de 
rechtstreekse investeringen uit het buitenland zeer gering. Hoewel de macro-economische 
hervormingsprogramma's in 1993 tot stilstand kwamen, bleef de instroom van officiële 
steun op middellange en lange termijn op nagenoeg dezelfde niveaus als in 1992. 
De betalingsbalans bleef globaal gezien in 1992 en 1993 positief, hetgeen tot uiting kwam 
in een verhoging van de deviezenreserves bij de commerciële banken, terwijl de reserves 
van de NBR afnamen. Deze bedroegen eind 1993 minder dan 50 miljoen USD, hetgeen 
neerkomt op 3 dagen invoer, terwijl bij de commerciële banken zowat 1 miljard USD aan 
buitenlandse deviezen was opgeslagen. 
3. Buitenlandse schuld 
De totale buitenlandse schuld steeg snel van nagenoeg 0 in 1989 tot meer dan 5,8 miljard 
USD, d.i. 22 % van het BBP eind 1993, en de schuldendienst vertegenwoordigde 16,7 % 
van de exportopbrengsten. Aangezien het niet waarschijnlijk is dat de buitenlandse 
investeringen snel zullen toenemen, zullen de officiële leningen op middellange- en lange 
termijn de voornaamste financieringsbron blijven voor het tekort van de lopende rekening, 
en is bijgevolg de verwachting dat de schuldenlast verder zal aangroeien. 
38 
J. RUSLAND 
1. Algemene economische toestand 
De economische resultaten van Rusland waren in 1992 en 1993 bijzonder teleurstellend. 
De sterke daling van de produktie (- 19% in 1992) was ook nog duidelijk in 1993 
(- 12%). De investeringen liepen terug tot niet minder dan de helft van die in 1989. 
Gedurende het grootste gedeelte van deze periode werd een slap financieel beleid gevoerd 
en bleef de inflatie zeer hoog, namelijk 20 à 25 % per maand. De levensstandaard gaf een 
duidelijke achteruitgang te zien. Ook de invoering van het wettelijke en institutionele 
kader voor een markteconomie vertoonde een fragmentarisch beeld en de structurele 
hervormingen verliepen in de meeste opzichten traag. In maart 1993 werd een 
faillissementswet van kracht, maar werd nog niet toegepast, wat ook het geval was met tal 
van andere belangrijke maatregelen. Wel werd een groot aantal kleine bedrijven 
geprivatiseerd en werd een grootscheeps privatiseringsprogramma opgezet in het kader 
waarvan nagenoeg de helft van de grote ondernemingen eind 1993 waren geprivatiseerd. 
In oktober 1993 werd een besluit uitgevaardigd waarbij voor de eerste keer machtiging 
werd verleend tot het privatiseren van landerijen. 
In mei 1993 werd tussen de Regering en de Centrale Bank een akkoord bereikt om de 
kredietuitbreiding te verminderen, de rentetarieven te verhogen en het begrotingstekort te 
beperken. De in de daarop volgende maanden ten uitvoer gelegde maatregelen leidden tot 
een vermindering in de groei van de geldhoeveelheid, hetgeen ertoe bijdroeg om de inflatie 
op maandbasis terug te schroeven tot 13 % in december. De scherpe daling van de 
wisselkoers werd hierdoor een halt toegeroepen. Een verdere stabilisatie was voor het 
IMF aanleiding om op 1 juli in het kader van zijn nieuwe "Systemic Transformation 
Facility" in te stemmen met de uitbetaling van de eerste helft van een lening van 3 miljard 
USD. Daar echter de besnoeiingen op de overheidsuitgaven eerder werden bereikt door 
betalingen op te schorten dan door echte bezuinigingen, werd verwacht dat begin 1994 de 
inflatie opnieuw zou toenemen. In januari 1994 bedroeg de inflatie 22 % en liep de waarde 
van de roebel, die sedert eind september vrij stabiel was gebleven, vanaf begin 1994 terug 
van 1.250 roebel/dollar tot meer dan 1.600 roebel. 
Omdat bij de verkiezingen van december 1993 nationalistische en conservatieve krachten 
de kop opstaken, werd het economisch beleid niet zozeer gericht op een macro-
economische stabilisatie dan wel op garanties voor inkomsten, werkgelegenheid en 
produktie, waarbij een ruimer gebruik wordt gemaakt van het instrument van directe 
overheidsinmenging. 
2. De betalingsbalans 
De externe situatie van Rusland verslechterde in 1992 en 1993 aanzienlijk, hetgeen het 
gevolg was van de systemische veranderingen, de ontwrichtingen van de traditionele 
handels- en betalingsovereenkomsten en de binnenlandse macro-economische 
beleidsmaatregelen. Tijdens deze periode namen de bruto buitenlandse deviezenreserves 
van Rusland toe tot ongeveer 4,5 miljard USD (twee jaar tevoren waren zij nog vrijwel 
nihil). 
In 1992 werd door het westen bijna 17 miljard USD toegekend ter ondersteuning van de 
betalingsbalans (via bilaterale handelskredieten en leningen en kredieten van het IMF voor 
een bedrag van 1 miljard USD krachtens de eerste krediettranche-overeenkomst). Als 
39 
gevolg echter van minder goede exportresultaten, een opeenhoping van 
schuldendienstverplichtingen en van grootscheepse, al dan niet geregistreerde 
kapitaalvlucht (die wordt geraamd op bijna 10 miljard USD), kon dit niet verhinderen dat 
de invoer sterk terugliep en dat de achterstand in de aflossing van de schuld dramatisch 
toenam. In 1993 lijkt de invoer verder te zijn gedaald en zal het handelsoverschot 
waarschijnlijk aanzienlijk zijn toegenomen, misschien wel met meer dan 10 miljard USD. 
Ook de kapitaaluitvoer was vrij aanzienlijk en bedroeg zeker meer dan hetgeen in de vorm 
van nieuwe financiering het land binnenkwam. Dit komt althans gedeeltelijk omdat de 
officiële externe financiering op een lager niveau is teruggevallen (circa 9 miljard USD) en 
omdat het binnenlandse financiële beleid niet krachtig genoeg is. 
3. Buitenlandse schuld 
Eind 1992 lag de totale buitenlandse schuld van de voormalige Sovjetunie dicht bij de 
78 miljard USD tegenover 67 miljard USD eenjaar tevoren. Eind 1993 bedroeg de schuld 
meer dan 80 miljard USD. Meer dan de helft van de schuld moet worden afgelost aan 
officiële crediteuren. Wel blijft de schuld betrekkelijk gering indien men de omvang van de 
economie in aanmerking neemt (zowat 60 % van het BBP eind 1993). In 1993 maakte de 
schuldendienst als geheel (19 miljard USD) bijna 50 % uit van de exportopbrengsten. 
In december 1991 -januari 1992 werden de officiële en particuliere crediteuren het met de 
voormalige republieken eens over een uitstel van aflossing van zowat 7,1 miljard USD 
(verplichtingen tot terugbetaling van de hoofdsom van de vóór 1991 aan de USSR 
toegekende kredieten). Dit uitstel bleek echter ontoereikend, aangezien Rusland, de enige 
voormalige Sovjet-republiek die in 1992 een schuldendienst had verricht (uitgangspunt 
was dat de betalingen moesten worden gedaan door alle nieuwe onafhankelijke staten die 
gezamenlijk en hoofdelijk voor de schuld aansprakelijk werden gesteld) niet bij machte 
was om aan de nog steeds aanzienlijke verplichtingen te voldoen. Rusland loste in 1992 
slechts 1,6 miljard USD af. Het gevolg hiervan was dat de achterstand in de aflossing 
enorm opliep; eind 1992 bedroeg deze bijna 12 miljard USD. 
In begin april 1993 werd met de Club van Parijs een soepele overeenkomst bereikt inzake 
herschikking van de schuld, waarbij de officiële schuldendienst in 1993 met zo'n 
15 miljard USD werd verminderd. De overeenkomst werd ditmaal alleen met Rusland 
gesloten, waardoor dit land de enige feitelijke beheerder werd van de schuld van de 
voormalige Sovjetunie. De overeenkomst omvat heel wat meer dan alleen het eerder 
overeengekomen uitstel en de gebruikelijke gedragscode ten aanzien van crediteuren. Zij 
kwam tot stand voordat een volledig uitgewerkt IMF-programma werd ingevoerd en 
betrof kredieten die waren toegekend in 1991, dit is na de uiterste datum die eerder werd 
overeengekomen; de overeenkomst behelst voorts een uitstel op middellange termijn van 
een gedeelte van de achterstallige rente. Crediteuren hebben onlangs besloten om de 
looptijd van de overeenkomst van 1993 te verlengen tot eind april 1994, maar door het 
ontbreken van een IMF-programma zouden verdere onderhandelingen wel eens moeilijk 
kunnen blijken. 
Rusland bereikte in juli 1993 eveneens een principe-akkoord met de commerciële banken 
over een herschikking op lange termijn van de commerciële schuld van de voormalige 
Sovjetunie (24-26 miljard USD verschuldigd aan zo'n 600 banken). Terwijl de 
onderhandelingen met de commerciële crediteuren vorderden, steeg de Russische schuld 
op de secundaire markt, die begin 1993 nog onder de 20 % lag, geleidelijk tot zo'n 55 % 
begin december. Latere vertragingen bij het tot stand brengen van de definitieve 
overeenkomst als gevolg van niet-beslechte juridische geschilpunten en doordat Rusland 
40 
verzuimde een gedeelte van de in 1993 verschuldigde renteachterstand (450 miljoen USD) 
te betalen, waren echter de oorzaak van een nieuwe daling naar 35 %. 
41 
K. ANDERE NIEUWE ONAFHANKELIJKE STATEN 
1. Algemene economische toestand 
De situatie is sterk verschillend van de ene staat tot de andere. Alle voormalige republieken gingen 
in 1992-1993 gebukt onder de verzwakking van oude structuren, die nog niet waren vervangen 
door marktgerichte instellingen, en onder de instorting van de handelsrelaties tussen de republieken. 
De terugloop van de handel tussen de voormalige republieken (20 à 30 % in 1992, waarschijnlijk 
in dezelfde mate in 1993) heeft ernstige gevolgen gehad voor de produktie. De produktiedaling 
schommelde in 1992 tussen circa 10 % in Wit-Rusland en Oezbekistan en 40 % in Georgië en 
Armenië. De bedrijvigheid liep in 1993 verder terug (met 7 % in Moldavië en 25% in 
Tadzjikistan), maar twee landen (Turkmenistan en Oezbekistan) registreerden een toename van hun 
totale produktie in 1993. Het onsamenhangende financiële beleid van tal van nieuwe onafhankelijke 
staten vergroot nog de negatieve gevolgen van de externe schokken. In het hele gebied bleef de 
inflatie op een zeer hoog peil. In 1992 varieerde zij met de factor 6 (Azerbeidzjan) tot meer dan 16 
(Oekraïne). In 1993 liep de inflatie in enkele nieuwe onafhankelijke staten merkbaar op en in 
sommige nieuwe staten (Armenië, Georgië, Oekraïne) is duidelijk sprake van hypcrinflatie. 
In de meeste nieuwe onafhankelijke staten werden verstrekkende economische hervormingen 
aangevat en in een aantal is reeds aanzienlijke vooruitgang geboekt met de overgang naar een 
marktsysteem door het voeren van een meer stringent financieel beleid. Kirgizië, Moldavië, 
Kazachstan en Wit-Rusland hebben financiële steun gekregen van het IMF (de eerste drie in de 
vorm van stand-by-regelingen). Andere staten hebben tot nog toe nog maar weinig gedaan om de 
overgeërfde economische structuren te veranderen. Enkele zijn nauwelijks in een positie om te 
denken aan een systeemhervorming : Armenië heeft te kampen met een blokkade en Tadzjikistan en 
Georgië ondergaan de verwoestende uitwerking van een burgeroorlog en ethnische onrust. 
2. Betalingsbalans 
De betalingsbalanssituatie van het gebied is uiterst zwak, met waarschijnlijk als enige uitzondering 
Turkmenistan. Grote handelstekorten met Rusland, hoofdzakelijk wegens de hogere prijzen voor 
uit Rusland ingevoerde energieprodukten en grondstoffen, hebben tot gevolg dat de situatie van de 
lopende rekening van een aantal van de nieuwe staten nauwelijks houdbaar is. De 
kredietwaardigheid van de meeste van de nieuwe onafhankelijke staten is bij gebrek aan 
internationale reserves verder achteruitgegaan. 
Op langere termijn vertonen de nieuwe staten een eerder variabel profiel. Enkele republieken 
hebben een aanzienlijk deviezenopbrengstpotentieel (Kazachstan, Oezbekistan) en een grote 
industriële capaciteit, terwijl andere kunnen worden gelijkgesteld met ontwikkelingslanden en dus 
sterk van buitenlandse hulp afhankelijk zullen blijven. Armenië en Kirgizië werden reeds op de lijst 
geplaatst van de gebieden die in aanmerking komen voor zachte leningen van de IDA. 
3. Buitenlandse schuld 
In 1993 hebben de nieuwe onafhankelijke staten aanzienlijke voortgang geboekt bij het ophelderen 
van hun positie met betrekking tot de buitenlandse schuld van de voormalige Sovjetunie. 
Aanvankelijk (eind 1991) werden de voormalige republieken gezamenlijk en hoofdelijk 
aansprakelijk gesteld voor die schuld. Het Memorandum of Understanding waarin het beginsel van 
gezamenlijke en hoofdelijke aansprakelijkheid is neergelegd werd ondertekend op 28 oktober 1991. 
De overeenkomst van de Club van Parijs met Rusland van april 1993 leidde tot een wijziging in de 
juridische regeling van de schuldendienst van de voormalige Sovjetunie, waardoor Rusland in feite 
de enige beheerder van de schuld werd. Bijgevolg erkenden de crediteuren dat de zogeheten "nul-
optie"-overeenkomsten die door Rusland met andere voormalige republieken werden gesloten (op 
grond waarvan Rusland de volledige schuld van de voormalige Sovjetunie overneemt in ruil voor 
het volledige bedrag van haar buitenlandse activa) hen ontslaat van alle 
42 
schuldendienstverplichtingen. Reeds in 1992 sloot Rusland volwaardige nuI-optie-overeenkomsten 
met Wit-Rusland, Kirgizië, Turkmenistan en Oezbekistan; ook heeft het tijdelijke protocollen 
ondertekend met verschillende andere nieuwe onafhankelijke staten. Meer recentelijk werden 
dergelijke overeenkomsten gesloten met Armenië, Azerbeidzjan en Moldavië. 
43 
L. DE SLOWAAKSE REPUBLIEK 
1. Algemene economische situatie 
Volgens de ramingen is het reële BBP van Slowakije in 1993 met 5 tot 7% gedaald, 
hetgeen wil zeggen dat 1993 het vierde achtereenvolgende jaar van recessie was. Voor 
1994 wordt ten hoogste een nulgroei verwacht. De werkloosheid lag eind 1993 op 
14,4 % van de beroepsbevolking. 
De deling van de TSFR ontwrichte niet alleen de handel met de Tsjechische Republiek, 
maar dwong de Slowaakse overheid ook tot het voeren van een restrictief 
macro-economisch beleid. Het monetaire beleid moest in de eerste helft van 1993 uiterst 
krap worden gehouden om de deviezenreserves van het land te beschermen bij de 
voortdurende speculatie op devalutie van de Slowaakse kroon. Terwijl het monetaire 
beleid na de devaluatie van juli geleidelijk verruimd werd, dwong het ontstaan van druk op 
de wisselkoers eind 1993 de nationale bank van Slowakije (NBS) ertoe op 21 december 
het disconto te verhogen. Wat de begroting betreft, hebben de autoriteiten zich grote 
inspanningen getroost om na de beëindiging van de begrotingsoverdrachten uit Tsjechië 
het begrotingstekort te beheersen; toch wordt geraamd dat de totale overheid het 
afgelopen jaar een tekort heeft geboekt van ongeveer 7 % van het BBP. 
De verhoging van de indirecte belastingen en de devaluatie van de Slowaakse kroon met 
10% in juli 1993 hebben geleid tot een stijging van de inflatie (gemeten met het 
indexcijfer van de consumptieprijzen) van 12,7 % eind 1992 tot 25,1 % eind 1993. 
Na afsluiting van de eerste reeks van grootschalige privatiseringen in het voorjaar, bereidt 
de Slowaakse regering thans een tweede reeks voor, waarbij overwegend zal worden 
tewerk gegaan volgens de traditionele privatiseringsmethoden, zoals rechtstreekse 
verkopen aan buitenlandse investeerders en aanbestedingen. Er zal nog privatisering via 
coupons plaatsvinden, maar op een veel kleinere schaal dan voorheen. 
2. Betalingsbalans 
Verwacht werd dat het verlies van de begrotingsoverdrachten uit de Tsjechische 
Republiek een groot tekort op de Slowaakse lopende rekening zou doen ontstaan. 
Uiteindelijk echter is door de scherpe inkrimping van de binnenlandse vraag en de invoer, 
alsmede door de devaluatie van de Slowaakse kroon het ontstaan van een ernstig tekort 
op de lopende rekening voorkomen. Uit de gegevens van de nationale bank van Slowakije 
blijkt, exclusief de overdrachten uit de Tsjechische Republiek in verband met het uitdelen 
van voucher-aandelen aan Slowaakse burgers, een totaal tekort op de lopende rekening 
van 289 miljoen USD (2,9 % van het BBP) voor de eerste tien maanden van 1993. 
Slowakije ondervindt niettemin problemen bij de financiering van zelfs dit geringer dan 
verwachte tekort op de lopende rekening. Op de eerste plaats blijft het saldo van de 
buitenlandse directe investeringen met een geraamde 100 miljoen USD in 1993 van weinig 
betekenis. Ten tweede ontbreekt het Slowakije aan goede toegang tot de internationale 
kapitaalmarkten, ten dele omdat Slowakije in tegenstelling tot de Tsjechische Republiek, 
niet langer kan bogen op de stevige internationale economische reputatie die de federale 
regering had opgebouwd sedert het begin van de hervormingen. Sinds het uiteenvallen van 
de TSFR hebben Slowaakse kredietnemers slechts twee internationale obligatie-emissies 
geplaatst. Tot slot heeft de speculatie op een devaluatie van de Slowaakse kroon zowel in 
44 
het eerste halfjaar 1993 als sinds het einde van dat jaar geleid tot het wegvloeien van een 
grote hoeveelheid kort kapitaal. 
Om de betalingsbalansproblemen te verlichten, heeft het IMF Slowakije in juli 1993 een 
"Systemic Transformation Facility" (STF)-Iening van 64,35 miljoen BTR 
(89 miljoen USD) verstrekt. Ook heeft het IMF vrijwel overeenstemming bereikt met de 
Slowaakse autoriteiten over een economisch beleidsprogramma, dat de komende maanden 
ondersteund kan worden door een "stand-by arrangement" en mogelijk een tweede 
trekking uit de STF. Voorts heeft de Wereldbank in november 1993 een 
economisch-herstellening van 80 miljoen USD goedgekeurd. 
De zwakke positie van de betalingsbalans van Slowakije komt tot uitdrukking in de zeer 
kwetsbare toestand van de deviezenreserves. De kapitaalvlucht begin 1993 putte de 
officiële reserves aan harde valuta's vrijwel uit. Dit was voor de autoriteiten aanleiding om 
in februari tijdelijke beperkingen in te voeren3. Terwijl de officiële reserves zich tussen mei 
en september herstelden, zijn de reserves van de nationale bank van Slowakije de jongste 
maanden weer geslonken. Eind januari 1994 beliepen de officiële deviezenreserves slechts 
343 miljoen USD (de tegenwaarde van twee weken import). 
De betalingsbalanssituatie zal naar verwachting verbeteren, maar ook in 1994 zwak 
blijven. De teruglopende economische bedrijvigheid, de invoering begin maart van een 
extra heffing van 10 % op de invoer van consumptiegoederen en wellicht een nieuwe 
devaluatie van de munt zouden ertoe kunnen leiden dat het tekort op de lopende rekening 
iets vermindert. Ook de kapitaalrekening zal waarschijnlijk verbeteren, ondersteund door 
aanzienlijke financiële bijstand van de overheid en door een ombuiging van de 
kapitaalvlucht eenmaal dat er meer duidelijkheid is gekomen met betrekking tot de 
wisselkoers. Een en ander zou kunnen leiden tot uitbreiding van de officiële 
deviezenreserves in 1994. 
Behalve dat de Slowaakse kroon in juli vorig jaar in het kader van het 
aanpassingsprogramma waarover met het IMF overeenstemming werd bereikt met 10 % 
werd gedevalueerd ten opzichte van de convertibele valuta's, werd zij ook gedevalueerd 
met 5 % ten opzichte van de clearing-ecu. 
3. Buitenlandse schuld 
Niettegenstaande de aanzienlijke groei van de buitenlandse schuld in het afgelopen jaar, is 
de buitenlandse schuldenlast van Slowakije nog steeds betrekkelijk gering. De totale 
convertibele schuld is volgens de ramingen toegenomen van 2,6 miljard USD eind 1992 
tot 2,8 miljard USD eind 1993, een niveau dat nog steeds wijst op een betrekkelijk 
comfortabele schuld/BBP- en schuld/export-ratio van respectievelijk 28 en 42 %. 
Slowakije blijft zijn schuldendienstverplichtingen nakomen De totale schuldendienst 
bedroeg in 1993 naar raming 670 miljoen USD, en is dus ten opzichte van 1992 
nauwelijks gewijzigd. Alhoewel de schuldendienstratio door de daling van de uitvoer iets 
achteruitgegaan is, ligt zij nog steeds op een redelijk niveau (10 %). Blijkens 
vooruitberekeningen zullen de aflossingen de komende jaren echter aanzienlijk toenemen, 
waardoor de druk op de betalingsbalans groter zal worden. 
3 Deze beperkingen werden in december 1993 opgeheven. 
45 
11-1-3 Risico-indicatoren 
laatste bijwerking 
28.02.94 I,and: Algerije 
Reële groei van het BBP (in %) 
Industriële produktie (procentuele verandering) 
Werkloosheidspercentage (aan het einde van de periode) 
Inflatiepercentage (Dec/Dec) 
Wisselkoers (t.o.v. USD) (Wijziging, Dec/Dec) 
Nominale efl'ectieve wisselkoers (Wijziging. Q4/Q4) (- depreciatie) 
Rccle ellectieve wisselkoers (Wijziging, 04/04) (- depreciatie) 
(1990 100) 
Algemeen begrotingssaldo (in % van het BBP) 
Betalingsbalans 
l 'itvoer van O & D (in miljard l 'S!)) 
Saldo op de lopende rekening (in % van het HUI') 
Netto directe buitenlandse investeringen (in miljoen USD) 
( Xliciële deviezenreserves (einde periode) 
in miljard USD 
in maanden import van G & D 
Buitenlandse schuld 
Buitenlandse schuld 
(in convertibele valuta, in miljard USD, einde periode) 
Middellange en lange termijn ( 1 jaar) 
Korte termijn (=• 1 jaar) 
Convertibele-schuldendienst (in miljard USD) 
Hoofdsom 
Rente 
Buitenlandse schuld/BBP (%) 
Buitenlandse schuld/export G & D (%) 
Schuldendienst/export G & D (%) 
Achterstanden (rente en hoofdsom, in miljoen USD) 
Regelingen voor schuldverlichting en herschikking 
IMF-regellngen 
Type/nr. 
(Datum/-) 
On track/off track 
(-/datum) 
Indicatoren van kredietwaardigheid 
Moody's lange termijn valutanotering (einde periode) 
S & P lange termijn valutanotering (einde periode) 
EIU kredietwaardigheid van een land 
Stand (einde periode) 
Notering (einde periode) 
Euromoney 
Rangschikking qua nsicograad 
(aantal landen) 
The Institutional Investor 
Rangschikking qua risicograad 
(aantal landen) 
Graad van kredietwaardigheid 1991 
-2,8 
1,0 
20,2 
22,8 
75,5 
-50,0 
- 38,6 
1,0 
13,0 
2,6 
-90,0 
1,6 
2,0 
27,2 
26.2 
1.0 
9,2 
6,7 
2,5 
63,3 
209,4 
70,5 
Geen 
Geen 
AC 
(6/91-3/92) 
Off track 
Tl 1992 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
83 
(130) 
Mar Sep 
47 52 
(111) (113) 
37,9 34,2 1992 
1,8 
-2,5 
21.9 
32,1 
6,5 
1.0 
25,0 
-6.6 
12,2 
1.2 
40,0 
1.7 
2,0 
26.2 
25.0 
1.2 
9.5 
7,1 
2,4 
57,6 
215.6 
78,6 
Geen 
Geen 
Geen 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
66 
(169) 
Mar Sep 
53 57 
(119X126) 
33,1 28,9 1993 ' 
-2.0 
n.b. 
n.b. 
16,1 
5.4 
(T3/T3) 5,3 
Cn/T3) 22,4 
-14,9 
10,3 
1.2 
n.b. 
1.9 
2,3 
25.7 
n.b. 
n.b. 
9.1 
7,0 
2,1 
55,9 
249.5 
89.3 
Geen 
Geen 
Geen 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
Mar Sep 
68 79 
069) (170) 
Mar Sep 
62 69 
(127) (133) 
28.2 27.1 
1 Voor een aantal gegevens gaat het om voorlopige ramingen. 
2 De landen worden gerangschikt van A tot E en krijgen een puntenaantal toegewezen van 1 tot 100, waarbij E en 100 het hoogste risico weergeven. 
3 I loe hoger het puntenaantal, hoe lager de kredietwaardigheid van het land. 
4 De landen worden gerangschikt op een schaal van 0 tot 100; bij 100 is de kans op wanbetaling het kleinst. Een land kan een betere notering krijgen en 
toch in de rangschikking achteruitgaan wanneer de gemiddelde notering van alle beoordeelde landen verbetert. 
46 
II-E-3 Risico-indicatoren 
Laatste bijwerking 
09.03.94 L-ind: Bulgarije 
_____ 1993 1 
Reële groei van het BBP (in %) -5,4 - 4,0 
Industriële produktie (procentuele verandering) -11,0 -9,0 
Werkloosheidspercentage (aan het einde van de periode) 15.6 16.4 
Inflatiepercentage (Dec/Dec) 79,4 64,0 
Wisselkoers (t.o.v. USD) (Wijziging, Dec/Dec) 12,4 36,0 
Nominale ellectieve wisselkoers (Wijziging, 04/04) (- depreciatie) -15,7 (T3/T3) -3,1 
Reële ellectieve wisselkoers (Wijziging. Q4/Q4) (- depreciatie) 43,6 59,2 
Algemeen begrotingssaldo (in % van liet BBP) -6_9 -11,0 
Betalingsbalans 
3,5 3,4 
l ütvoer van G & D (in miljard l ISD) -4.4 -7.9 
Saldo op de lopende rekening (in % van het BBP) 42,0 n.b. 
Netto directe buitenlandse investeringen (in miljoen USD) 
Officiële deviezenreserves (einde periode) 1,0 0,7 
in miljard USD 3,2 2,2 
in maanden import van O & D 
Buitenlandse schuld 
Buitenlandse schuld2 12,0 12,4 
(in convertibele valuta, in miljard l 'SD, einde periode) 
Middellange en lange termijn ( 1 jaar) n.b. n.b. 
Korte termijn ( I jaar) n.b. n.b. 
Convertibele-schuldendienst (in miljard l LSD) 2.9 2,4 
Hoofdsom 2,0 1,2 
Rente 0,9 1,2 
Buitenlandse schuld/BBP (%) 133.3 98,4 
Buitenlandse schuld/export G <fe D("») 368,0 412,0 
Schuldendicnst/export G & I) (%) 85.0 69.0 
Achterstanden (rente en hoofdsom, in miljard l !SD) 6.1 n.d. 
' Regelingen voor schuldverlichting en herschikking Club van Parijs (herschik.) London Cl. 
London Cl. (roll-overs, en 
(roll-overs) DDSR in beginsel 
^ overeengekomen) 
IMF-regelingen 
Type/nr. AC Geen 
(Datum/-) (04/92-04/93) 
On track/off track On track 
(-/datum) __ 
Indicatoren van kredietwaardigheid 
Moody's lange termijn valutanotering (einde periode) Niet genoteerd Niet genoteerd 
S & P lange termijn valutanotering (einde periode) Niet genoteerd Niet genoteerd 
EIU kredietwaardigheid van een land " 
Stand (einde periode) 80 80 
Notering (einde periode) E E 
Euromoney Mar Sep 
Rangschikking qua risicograad 91 118 125 
(aantal landen) (169) (169)(170) 
The Institutional Investor Mar Sep Mar Sep 
Rangschikking qua risicograad 81 86 91 89 
(aantal landen) (119X126) (127) (133) 
Graad van kredietwaardigheid • [ 21.1 19.8 | 18.9 19.5 | 
1 Voor een aantal gegevens gaat het om voorlopige ramingen. 
2 Bij korte-termijnschulden gaat het in feite om achterstallige betalingen. 
3 De landen worden gerangschikt van A tot E en krijgen een puntenaantal toegewezen van 1 tot 100, waarbij E en 100 
het hoogste risico weergeven. 
4 I Ioe hoger het puntenaantal. hoe lager de kredietwaardigheid van het land. 
5 De landen worden gerangschikt op een schaal van 0 tot 100, hij 100 is de kans op wanbetaling liet kleinst. Een land 
kan een betere notering krijgen en toch in de rangschikking achteniitgaan wanneer de gemiddelde notering van alle 
beoordeelde landen verbetert. 
47 
II-E-3 
I-aatste bijwerking 
28.02.94 Risico-indicatoren 
1 and : Tsjechische Republiek 
1992 1993 
Reële groei van het BBP (in %) 
Industriële produktie (procentuele verandering) 
Werkloosheid (% beroepsbevolking) (einde periode) -7,1 
•10,6 
2.6 0,5 
-5,4 
3.5 
Inflatiepercentage (Dec/Dec) 
Wisselkoers (t.o.v. USD) (Wijziging, Dec/Dec) 
Nominale ellectieve wisselkoers (Wijziging, Q4/Q4) (- -- depreciatie) 
Reële effectieve wisselkoers (Wijziging. Q4/Q4) (- = depreciatie) 12,7 
3,8 
1,0 
9.4 18,2 
2,4 
(T3/T3) 3.7 
(T3/T3)15.9 
Algemeen begrotingssaldo (in % van het BBP) 0.4 0.0 
Betalingsbalans 
l ütvoer van Ci & 1) (in miljard l ISD) 
Saldo op de lopende rekening (in "o van het BBP) 
Netto directe buitenlandse investeringen (in miljoen 1 ISD) 
Officiële deviezenreserves (einde periode) 
in miljard USD 
in maanden import van G & I) 14.8 
0,4 
983.0 
0,7 
1,1 16,3 
1.9 
450,0 
3,8 
2,7 
Buitenlandse schuld (einde periode) 
Buitenlandse schuld 
(in convertibele valuta, in miljard I LSI), einde periode) 
Middellange en lange termijn ( 1 jaar) 
Korte termijn (-• 1 jaar) 
Convertibele-schuldendienst (in miljard l 'SD) 
I loofdsom 
Rente 
Buitenlandse schuld/BBP (%) 
Buitenlandse schuld/export G &. I) (%) 
SchuldendienM/export G & D (%) 
Achterstanden (rente en hoofdsom, in miljoen l ISD) 
Regelingen voor schuldverlichting en herschikking 6,9 
5,1 
1,8 
1,4 
0,9 
0,5 
25,4 
46.8 
9,5 
Geen 
Geen 9,0 
6,8 
2,2 
1,5 
0,9 
0,6 
28.7 
55,3 
8,9 
Geen 
Geen 
IMF-regelingen 
Type/nr. 
(Datum/-) 
On track/off track 
(-/datum) S BA 
(4/92 - 4/93) 
< )n-track maar verstreken 
met de ontbinding van de 
TSFR SBA 
(3/94 - 3/94) 
On-track 
Indicatoren van kredietwaardigheid 
Moody's lange termijn valutanotering (einde periode) 
S & P lange termijn valutanotering (einde periode) 
EIU kredietwaardigheid van een land ' 
Stand (einde periode) 
Notering (einde periode) 
Euromoney 
Rangschikking qua risicograad 
(aantal landerü 
The Institutional Investor 
4 Rangschikking qua risicograad 
(aantal landen) 
Graad van kredietwaardigheid ' Bal 
Niet genoteerd 
30 
B 
49 
(169) 
Mar Sep 
37 39 
(119X125) 
47.1 46.1 Baa3 
BBB 
25 
B 
Mar Sep 
48 43 
(169) (170) 
Mar Sep 
42 40 
(127) (133) 
44.6 46.6 
1 Voor een aantal gegevens gaat het om voorlopige ramingen. 
2 Voor 1992 gaat het om een aan de voormalige TSFR toegewezen notering of rangschikking. 
3 De landen worden gerangschikt van A tot E en krijgen een puntenaantal toegewezen van 1 tot 100. waarbij E en 100 
het hoogste risico weergeven. 
4 1 loe hoger het puntenaantal. hoe lager de kredietwaardigheid van het land. 
5 De landen worden gerangschikt op een schaal van 0 tot 100; bij 100 is de kans op wanbetaling het kleinst. Een land 
kan een betere notering krijgen en toch in de rangschikking achteruitgaan wanneer de gemiddelde notering van alle 
beoordeelde landen verbetert. 
48 
II-F-3 Risico-indicatoren 
Laatste bijwerking 
28.02.94 Ijnd: Estland 
[992 1993 l ~ 
Reële groei van het BBP (in %) -23,0 - 5,0 
Industriële produktie (procentuele verandering) -38,7 -35,2 
Werkloosheidspercentage (aan het einde van de periode) 2_0 1,7 
Inflatiepercentage (Dec/Dec) 953,5 35,7 
Wisselkoers (t.o.v. USD) (Wijziging, Dec/Dec) n.b. 8,2 
Nominale effectieve wisselkoers (Wijziging, Q4/Q4) (- = depreciatie) n.b. n.b. 
Reële ellectieve wisselkoers (Wijziging, Q4/Q4) (- depreciatie) n___ n.b. 
Algemeen begrotingssaldo (in % van het BBP) j_7 0.0 
Betalingsbalans 
Uitvoer goederen (in miljoen USD) 650,0 1000,0 
Saldo op de lopende rekening (in % van het BBP) 8,9 -1,7 
Netto directe buitenlandse investeringen (in miljoen USD) 57,9 86,4 
Officiële deviezenreserves (einde periode) 
in miljoen USD 195,1 344,9 
in maanden import van C i & I ) 3_6 4,1 
Buitenlandse schuld 
Buitenlandse schuld 38,1 168,3 
(in convertibele valuta, in miljard USD. einde periode) 
Middellange en lange termijn ( 1 jaar) n.b. n.b. 
Korte temiijn (^ 1 jaar) n.b. n.b. 
Convertibele-schuldendienst (in miljoen l ISD) 20,8 20,8 
Hoofdsom n.b. n.b. 
Rente n.b. n.b. 
Buitenlandse schuld/BBP ("<>) 3,6 9,7 
Buitenlandse schuld/export G & 1 ) ("ó) 5.9 16.8 
Schuldendienst/cxport G & I) ("..) 3.2 2,1 
Achterstanden (rente en hoofdsom, in miljoen l ISD) Geen Geen 
Regelingen voor schuldverlichting en herschikking Geen Geen 
IMF-regelingen 
Type/nr. AC AC/ITS 
(Datum/-) (9/92-9/93) (10/93-3/94) 
On track/off track On track On track 
(-/dttum) 
Indicatoren van kredietwaardigheid 
Moody's lange termijn valutanotering (einde periode) Niet genoteerd Niet genoteerd 
S & P lange termijn valutanotering (einde periode) Niet genoteerd Niet genoteerd 
EIU kredietwaardigheid van een land 
Stand (einde periode) 80 "5 
Notering (einde periode) E D 
Euromoney Mar Sep 
Rangschikking qua risicograad ~ 117 126 122 
(aantal landen) (169) (169) (170) 
The Institutional Investor Mar Sep Mar Sep 
Rangschikking qua risicograad ' 68 74 81 84 
(aantal landen) (119) (126) (127) (133) 
1 (iraad van kredietwaardigheid4 | 25.7 22.1 | 21.4 __20/_J 
Voor een aantal gegevens gaat het om voorlopige ramingen. 
De landen worden gerangschikt van A tot E en krijgen een puntenaantal toegewezen van I tot 100, waarbij E en 100 
het hoogste risico weergeven. 
I loe hoger het puntenaantal, hoe lager de kredietwaardigheid van bet land. 
De landen worden gerangschikt op een schaal van 0 tot 100; bij 100 is de kans op wanbetaling het kleinst. Een land 
kan een betere notering krijgen en toch in de rangschikking achteniitgaan wanneer de gemiddelde notering van alle 
beoordeelde landen verbetert. 
49 
II-F-3 Risico-indicatoren 
Laatste bijwerking 
28.02.94 Und: Hongarije 
Reële groei van het BBP (in %) 
Industriële produktie (procentuele verandering) 
Werkloosheid (% beroepsbevolking) (einde periode) 
Inflatiepercentage 
Wisselkoers (t.o.v. USD) (Wijziging, Dec/Dec) 
Nominale effectieve wisselkoers (Wijziging, Q4/04) (- - depreciatie) 
Reële effectieve wisselkoers (Wijziging. 04/04) (- = depreciatie) 
Algemeen begrotingssaldo (in % van het BBP) ({•I)S-diTinitie) 
Betalingsbalans 
l ütvoer van.goederen (in miljoen 1 ISD) 
Saldo op de lopende rekening (in % van het BBP) 
Netto directe buitenlandse investeringen (in miljoen USD) 
Officiële deviezenreserves (einde periode) 
in miljard USD 
in maanden import van goederen 
Buitenlandse schuld 
Buitenlandse schuld 
(in convertibele valuta, in miljard USD, einde periode) 
Middellange en lange termijn ( 1 jaar) 
Korte termijn (=• 1 jaar) 
Convertibele-schuldendienst (in miljard l ISD) 
Hoofdsom 
Rente 
Buitenlandse schuld/BBP (%) 
Buitenlandse schuld/export goederen (%) 
Schuldendieast/export goederen (%) 
Achterstanden (rente en hoofdsom, in miljoen l >SD) 
Regelingen voor schuldverlichting en herschikking 
IMF-regelingen 
Type/nr. 
(Datum/-) 
On track/off track 
(-/datum) 
Indicatoren van kredietwaardigheid 
Moody's lange termijn valutanolering (einde periode) 
S & P lange termijn valutanotering (einde periode) 
HU' kredietwaardigheid van een land 
Stand (einde periode) 
Notering (einde periode) 
Euromoney 
Rangschikking qua risicograad 
(aantal landen) 
The Institutional Investor 
Rangschikking qua risicograad ' 
(aantal landen) 
Graad van kredietwaardigheid 1991 
-11.9 
-19.1 
8.0 
32.2 
24,9 
-13.7 
10,5 
-4,4 
9 258,0 
0,8 
1 474,0 
4,0 
5.3 
22,4 
20.2 
2.2 
4.0 
2,4 
1.6 
72.5 
242.0 
43.2 
Geen 
Geen 
MEDC 
(2/91-2/94) 
On track 
Bal 
Niet genoteerd 
n.b. 
n.b. 
44 
(130) 
Mar Sep 
41 42 
(111) (113) 
41.1 40.9 1992 
-4,4 
-9.8 
12.3 
21,6 
8,0 
-8,5 
7,6 
-6.9 
10 028,0 
0,8 
1 471,0 
4,4 
6,1 
21,5 
19,3 
2.3 
4.4 
2.8 
1.6 
65.5 
214,4 
43,9 
Geen 
Geen 
MEDC 
Off track 
Zomer 
Bal 
BB+ 
40 
B 
46 
(169) 
Mar Sep 
42 43 
(119X126) 
41.7 42.3 1993 ' 
-1,0 
(jan-nov) 4,3 
12.1 
21,1 
12,7 
-10,2 
5,4 
-7,0 
8 184,0 
-6,1 
1 200,0 
(okt) 5,7 
(okt) 6.9 
24.9 
23.1 
1.8 
4.3 
2,7 
1,6 
66.3 
278,8 
48.1 
Geen 
Geen 
AC 
(9/93-12/94) 
On track 
Bal 
BB + 
50 
C 
Mar Sep 
47 46 
(169)(170) 
Mar Sep 
43 43 
(127) (133) 
44.3 44.8 
Voor een aantal gegevens gaat het om voorlopige ramingen. 
De landen worden gerangschikt van A tot E en krijgen een puntenaantal toegewezen van 1 tot 100, waarbij E en 100 
het hoogste risico weergeven. 
Hoe hoger het puntenaantal, hoe lager de kredietwaardigheid van het land. 
De landen worden gerangschikt op een schaal van 0 tot 100; bij 100 is de kans op wanbetaling het kleinst. Een land 
kan een betere notering krijgen en toch in de rangschikking achteniitgaan wanneer de gemiddelde notering van alle 
beoordeelde landen verbetert. 
50 
II-F-3 Risico-indicatoren 
Laatste bijwerking 
01.03.94 Land: Israël 
Reële groei van het BBP (in %) 
Industriële produktie (procentuele verandering) 
Werkloosheidspercentage (gemiddeld) 
Inflatiepercentage (Dec/Dec) 
Wisselkoers (t.o.v. USD) (Wijziging, Dec/Dec) 
Nominale effectieve wisselkoers (Wijziging, Q4/Q4) (- - depreciatie) 
Reële effectieve wisselkoers (Wijziging, Q4/Q4) (- = depreciatie) 
(1990=100) 
Algemeen hegrotingssaldo (in % van het BBP) 
Betalingsbalans 
Uitvoer (in miljard USD) 
Saldo op de lopende rekening (in % van het BBP) 
Netto directe buitenlandse investeringen (in miljoen USD) 
Officiële deviezenreserves (einde periode) 
in miljard USD 
in maanden import van G &. D 
Buitenlandse schuld 
Buitenlandse schuld 
(in convertibele valuta, in miljard \ ISD, einde periode) 
Middellange en iange termijn ( 1 jaar) 
Korte termijn (= 1 jaar) 
Convertibele-schuldendienst (in miljard USD) 
Hoofdsom 
Rente 
Buitenlandse schuld/BBP (%) 
Buitenlandse schuld/export (%) 
Schuldendienst. export (%) 
Achterstanden (rente en hoofdsom, in miljoen USD) 
Regelingen voor schuldverlichting en herschikking 
IMF-regelingen 
T 
lype/nr. 
iDatum••-) 
On track/off track 
(-'datum) indicatoren van kredietwaardigheid 
Moody's lange termijn valutanotering (einde periode) 
S & P lange termijn valutanotering (einde periode) 
EIU kredietwaardigheid van een land "" 
i Stand (einde periode) 
j Notering (einde periode) 
j Euromoney 
' Rangschikking qua risicograad ' 
; (aantal landen) 
The Institutional Investor 
! Rangschikking qua risicograad " 
| (aantal landen) 
j Graad van kredietwaardigheid 1991 
5.9 
8.0 
10.6 
18.0 
11.5 
-9,4 
3,6 
5.9 
12.2 
-0.3 
-161.0 
6,3 
3.4 
33.0 
n.b. 
n.b. 
7,0 
n.b. 
n.b. 
56,9 
170,0 
57,4 
Geen 
Geen 
Geen 
Niet genoteerd 
BBB-
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
38 
(130) 
Mar Sep 
51 51 
(111) (113) 
34.9 35.2 1992 
6.5 
10.0 
11.2 
9,0 
21,1 
-9.3 
-4,5 
-4.9 
13,3 
-1,2 
-340,0 
5,1 
2.5 
33,9 
n.b. 
n.b. 
6,3 
n.b. 
n.b. 
53,3 
155,0 
47,4 
Geen 
Geen 
FFCI 
(3/92-3/93) 
On track 
Niet genoteerd 
BBB-
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
32 
(169) 
Mar Sep 
50 52 
(119)026) 
37,1 35.1 1993 ' 
3.5 
9.3 
9.0 
11,5 
6,8 
(T3/T3) -3,1 
(T3/T3) 2,5 
'-3.2 
14,7 
-0,9 
n.b. 
6.2 
2.9 
34.6 
n.b. 
n.b. 
6,5 
n.b. 
n.b. 
54,0 
135,0 
44,2 
Geen 
Geen 
Geen 
Niet genoteerd 
BBB+ 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
Mar Sep 
29 29 
(169) (170) 
Mar Sep 
46 46 
(127) (133) 
39,6 40.5 
1 Voor een aantal gegevens gaat het om voorlopige ramingen. 
2 De landen worden gerangschikt van A tot E en krijgen een puntenaantal toegewezen van 1 tot 100, waarbij E en 100 
het hoogste risico weergeven. 
3 Hoe hoger het puntenaantal, hoe lager de kredietwaardigheid van het land. 
4 De landen worden gerangschikt op een schaal van 0 tot 100; bij 100 is de kans op wanbetaling het kleinst. Een land 
kan een betere notering krijgen en toch in de rangschikking achteruitgaan wanneer de gemiddelde notering van alle 
beoordeelde landen verbetert. 
51 
Il-F-3 
laatste bijwerking 
28.02.94 Risico-indicatoren 
land : letland 
1992 1993 
Reële groei van het BBP (in %) 
Industriële produktie (procentuele verandering) 
Werkloosheidspercentage (aan het einde van de periode) -33.8 
-35.1 
2.3 -10.0 
-38.0 
5,6 
Inflatiepercentage 
Wisselkoers (t.o.v. USD) 
Nominale effectieve wisselkoers 
Reële effectieve wisselkoers (Dec/Dec) 
(Wijziging, Dec/Dec) 
(Wijziging, Q4/Q4) (- -~ depreciatie) 
(Wijziging. Q4/Q4) (- = depreciatie) 958,6 
n.b. 
n.b. 
n.b. 31,3 
n.b. 
n.b. 
n.b. 
Algemeen hegrotingssaldo (in % van het BBP) 0.0 -0.4 
Betalingsbalans 
Uitvoer (in miljoen USD) 
Saldo op de lopende rekening (in % van het BBP) 
Netto directe buitenlandse investeringen (in miljoen l ISD) 
Officiële deviezenreserves (einde periode) 
in miljoen USD 
in maanden import van G & D 831,0 
4,0 
43,0 
156,0 
1.8 1 149,0 
1,0 
50,0 
522,0 
4,7 
Buitenlandse schuld 
Buitenlandse schuld 
(in convertibele valuta, in miljoen l ISD, einde periode) 
Middellange en lange tennijn ( 1 jaar) 
Korte termijn (=• 1 jaar) 
Convertibele-schuldendienst (in miljoen USD) 
Hoofdsom 
Rente 
Buitenlandse schuld/BBP (».'.) 
Buitenlandse schuld/export goederen ("••) 
Schuldendienst/export goederen ("«) 
Achterstanden (rente en hoofdsom, in miljoen l ISD) 
Regelingen voor schuldverlichting en herschikking 53,0 
n.b. 
n.b. 
15,1 
n.b. 
n.b. 
4.0 
7,0 
2.0 
Geen 
Geen 504.0 
n.b. 
n.b. 
18.0 
n.b. 
n.b. 
14,0 
28,0 
1.0 
Geen 
Geen 
IMF-regelingen 
Type/nr. 
(Datum/-) 
On track/off track 
(-/datum) AC 
(9/92-9/93) 
On track AC/FTS 
(12/93-3/95) 
On track 2 
Indicatoren van kredietwaardigheid 
Moody's lange termijn valutanotering (einde periode) 
S & P lange termijn valutanotering (einde periode) 
EIU kredietwaardigheid van een land 
Stand (einde periode) 
Notering (einde periode) 
Euromoney 
Rangschikking qua risicograad 
(aantal landen) 
The Institutional Investor 
Rangschikking qua risicograad 
(aantal landen) 
Graad van kredietwaardigheid Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
80 
E 
123 
(169) 
Mar Sep 
72 77 
(119)(126) 
23.9 21.4 Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
75 
D 
Mar Sep 
133 132 
(169) (170) 
Mar Sep 
89 87 
(127) (133) 
19.5 20.0 
Voor een aantal gegevens gaat het om voorlopige ramingen. 
Naar aanleiding van de beoordeling van de resiiltatencriteria over het vierde kwartaal van 1993 werd besloten dat I .eiland de 
betrokken tranche niet kon aankopen wegens het niet in acht nemen v;m het criterium van de monetaire basis. Volgende beoordeling 
wordt verwacht voor april 1994. 
De landen worden gerangschikt van A tot E en krijgen een puntenaantal toegewezen van 1 tot 100, waarbij E en 100 
het hoogste risico weergeven. 
Hoe hoger het puntenaantal, hoe lager de kredietwaardigheid van het land. 
De landen worden gerangschikt op een schaal van 0 tot 100; bij 100 is de kaas op wanbetaling het kleinst. Een land 
kan een betere notering krijgen en toch in de rangschikking achteruitgaan wanneer de gemiddelde notering van alle 
beoordeelde landen verbetert. 
52 
1I-F-3 Risico-indicatoren 
laatste bijwerking 
28.02.94 I-and: Litouwen 
_992 1993 ' 
Reële groei van het BBP (in %) -37,7 -16,2 
Industriële produktie (procentuele verandering) -51,6 -42,7 
Werkloosheidspercentage (aan het einde van de periode) 1_0 1,6 
Inflatiepercentage (Dec/Dec) 1 162,5 188,6 
Wisselkoers (t.o.v. USD) (Wijziging, Dec/Dec) n.b. n.b. 
Nominale effectieve wisselkoers (Wijziging, 04/04) (- depreciatie) n.b. n.b. 
Reële effectieve wisselkoers (Wijziging, Q4/Q4) (- depreciatie) n__ n.b. 
Algemeen hegrotingssaldo (in % van het BBP) C_9 -0.1 
Betalingsbalans 
Uitvoer van G & D (in miljoen USD) 999,0 1 694.0 
Saldo op de lopende rekening (in % van het BBP) 5,5 -8,4 
Netto directe buitenlandse investeringen (in miljoen l ISD) 10,0 40,0 
Officiële deviezenreserves (einde periode) 
in miljoen USD 140,0 280,0 
in maanden import van G üc I) 2.6 1,8 
Buitenlandse schuld 
Buitenlandse schuld 98,8 345,3 
(in convertibele valuta, in miljard l ISD. einde periode) 
Middellange en lange termijn ( I jaar) n.b. n.b. 
Korte termijn (-• 1 jaar) n.b. n.b. 
Convertibele-schuldendienst (in miljoen USD) 2,0 15,0 
Hoofdsom n.b. n.b. 
Rente n.b. n.b. 
Buitenlandse schuld/BBP ("») M 11.2 
Buitenlandse schuld/export G & D ("<>) 7,8 16.3 
Schuldendienst/export (j & D (%) 0,2 0,7 
Achterstanden (rente en hoofdsom, in miljoen l ISD) Geen Geen 
Regelingen voor schuldverlichting en herschikking Geen Geen 
IMF-regelingen 
Type/nr. AC AC/FTS 
(Datum/-) (10/92-9/93) (10/93-3/94) 
On track/off track On track On track 
(-/datum) 
Indicatoren van kredietwaardigheid 
Moody's lange termijn valutanotering (einde periode) Niet genoteerd Niet genoteerd 
S & P lange termijn valutanotering (eipde periode) Niet genoteerd Niet genoteerd 
EIU kredietwaardigheid van een land 
Stand (einde periode) 80 75 
Notering (einde periode) E D 
Euromoney Mar Sep 
Rangschikking qua risicograad * 118 134 130 
(aantal landen) ( 169) ( 169) ( 170) 
The Institutional Investor Mar Sep Mar Sep 
Rangschikking qua risicograad " 73 80 91 93 
(aantal landen) (119) (126) (127) (133) 
I Graad van kredietwaardigheid | 23.7 20.7 | 18.9 19.0 | 
1 Voor een aantal gegevens gaat het om voorlopige ramingen. 
2 De landen worden gerangschikt van A tot E en krijgen een puntenaantal toegewezen van 1 tot 100. waarbij E en 100 
het hoogste risico weergeven. 
3 I loe hoger het puntenaantal, hoe lager de kredietwaardigheid van het land. 
4 De landen worden gerangschikt op een schaal van 0 tot 100; bij 100 is de kans op wanbetaling het kleinst. Een land 
kan een betere notering krijgen en toch in de rangschikking achteruitgaan wanneer de gemiddelde notering van alle 
beoordeelde landen verbetert. 
53 
II-F-3 Risico-indicatoren 
Laatste bijwerking 
28.02.94 IMVI : Roemenië 
Reële groei van het BBP (in %) 
Industriële produktie (procentuele verandering) 
Werkloosheidspercentage (aan het einde van de periode) 
Inflatiepercentage ( 1 )ec/I )cc) 
Wisselkoers (t.o.v. 1 ISD) (Wijziging, Dec/Dec) 
Nominale effectieve wisselkoers (Wijziging, Q4/Q4) (- depreciatie) 
Reële effectieve wisselkoers (Wijziging, 04/04) (- - depreciatie) 
Algemeen begrotingssaldo (in % van het BBP) 
Betalingsbalans 
l 'itvoer van G & D (in miljoen l ISD) 
Saldo op de lopende rekening (in "o van het BBP) 
Netto directe buitenlandse investeringen (in miljoen l ISD) 
Officiële deviezenreserves (einde periode) 
in miljoen USD 
in maanden import van G & I) 
Buitenlandse schuld 
Buitenlandse schuld 
(in convertibele valuta, in miljard USD, einde periode) 
Middellange en lange termijn ( 1 jaar) 
Korte termijn (= 1 jaar) 
Convertibele-schuldendienst (in miljoen 1 ISD) 
Hoofdsom 
Rente 
Buitenlandse schuld/BBP (%) 
Buitenlandse schuld/export G & D (%) 
Schuldendienst/export G & D (%) 
Achterstanden (rente en hoofdsom, in miljoen l ISD) 
Regelingen voor schuldverlichting en herschikking 
IMF-regelingen 
Type/nr. 
(Datum/-) 
On track/off track 
(-/datum) 
Indicatoren van kredietwaardigheid 
Moody's lange termijn valutanotering (einde periode) 
S & P lange termijn valutanotering (einde periode) 
EIU kredietwaardigheid van een land 
Stand (einde periode) 
Notering (einde periode) 
Euromoney 
Rangschikking qua risicograad ~ 
(aantal landen) 
The Iastitutional Investor 
Rangschikking qua risicograad " 
(aantal landen) 
Graad van kredietwaardigheid 1991 
-15,1 
-19,6 
6.1 
222.8 
433.1 
-72,9 
- 17.1 
0.6 
3 538,0 
-11.3 
37,0 
198,0 
0,5 
2.1 
1,1 
1.0 
90,0 
13,0 
77,0 
7,6 
59,6 
2.5 
Geen 
Geen 
AC 
(4/91.4/92) 
On track 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
n.b. 
n.b. 
89 
(130) 
Mar Sep 
60 64 
(111) (113) 
27.9 26,7 1992 
-15,4 
-22,1 
8.4 
198,5 
134,1 
-74,6 
-24.0 
-5,5 
4 286,0 
-11.6 
73,0 
93,0 
0.2 
4,1 
2.9 
1,2 
444.0 
300,0 
144.0 
21,0 
95,1 
10.4 
Geen 
Geen 
AC 
(5/92-3/93) 
Off track 
Dec 92 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
60 
D 
72 
(169) 
Mar Sep 
69 68 
(H9)(126) 
25,6 24.8 1993 ' 
1.0 
7,7 
9.9 
294,7 
214,1 
-56,9 
65,7 
-2,0 
4 500,0 
-10.6 
50,0 
52,0 
0.1 
5,8 
4.6 
1,2 
750,0 
500,0 
250,0 
21,8 
129,6 
16,7 
Geen 
Geen 
Geen 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
65 
D 
Mar Sep 
74 75 
t,169)(170) 
Mar Sep 
73 75 
(127) (133) 
24.2 24.4 
Voor een aantal gegevens gaat het om voorlopige ramingen. 
De huiden worden gerangschikt van A lot E en krijgen een puntenaantal toegewezen van I lol 100. waarbij E en 100 
het hmigste risico weergeven. 
Hoe hoger het puntenaantal, hoe lager de kredietwaardigheid van het land. 
De landen worden gerangschikt op een schaal van 0 tot 100; bij 100 is de kaas op wanbetaling het kleiast. Een land 
kan een betere notering krijgen en toch in de rangschikking achteruitgaan wanneer de gemiddelde notering van alle 
beoordeelde landen verbetert. 
54 
II-F-3 Risico-indicatoren 
Laatste bijwerking 
1.03.94 I.and: Rusland 
Reële groei van het BBP (in %) 
Industriële produktie (procentuele verandering) 
Werkloosheidspercentage (einde periode - lAO-delinilie) 
Inflatiepercentage ( I )ec/I )ec ) 
Wisselkoers (t.o.v. 1 ISD) (Wijziging, Dec/Dec) 
Nominale effectieve wisselkoers (Wijziging, 04/04) (- depreciatie) 
Reële effectieve wisselkoers (Wijziging, 04/04) (- depreciatie) 
Algemeen begrotingssaldo (in % van het BBP) 
Betalingsbalans 
l 'itvoer van G & D (in miljard USD) 
Saldo op de lopende rekening (in % van het BBP) 
Netto directe buitenlandse investeringen (in miljard USD) 
Officiële deviezenreserves (einde periode) 
in miljoen USD 
in maanden import van ( i & I ) 
Buitenlandse schuld 
Buitenlandse schuld 
(in convertibele valuta, in miljard USD, einde periode) 
Middellange en lange termijn ( 1 jaar) 
Korte termijn (=• 1 jaar) 
Convertibele-schuldendieast (in miljard 1 ISD) 
Hoofdsom 
Rente 
Buitenlandse schuld/BBP (%) 
Buitenlandse schuld/export G & D (%) 
Schuldendieast/export G & D (%) 
Achterstanden (rente en hoofdsom, in miljard l ISD) 
Regelingen voor schuldverlichting en herschikking 
IMF-regelingen 
Type/nr. 
(Datum/-) 
On track/off track 
(-/datum) 
Indicatoren van kredietwaardigheid 
Moody's lange termijn valutanotering (einde periode) 
S & P lange termijn valutanotering (einde periode) 
EIU kredietwaardigheid van een land 
Stand (einde periode) 
Notering (einde periode) 
Euromoney 
Rangschikking qua risicograad " 
(aantal landen) 
The Institutional Investor 
Rangschikking qua risicograad 
(aantal landen) 
Graad van kredietwaardigheid 1991 
-12,9 
-8,0 
n.b. 
160,0 
n.b. 
-63,6 
- 25,3 
-16,5 
51,0 
n.b. 
-0,1 
0,0 
0,0 
67,0 
54,3 
12,7 
n.b. 
ab. 
n.b. 
n.b. 
131,0 
n.b. 
4.8 
Geen 
Geen 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
n.b. 
n.b. 
n.b. 
(130) 
Mar Sep 1992 
-19,0 
-18,0 
n.b. 
2 500,0 
145,0 
(T4/Tl)-55,6 
(T4/T1) 90,0 
-20.0 
41.0 
-1.6 
0,7 
2,1 
0,7 
77,7 
64,7 
13,0 
15.8 
10,4 
5,4 
98.0 
190,0 
38,0 
14,9 
Club van Parijs 
(uitstel) 
1 ondon Club 
(roll-o vers) 
1 ste krediet­
tranche 
aug92 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
95 
E 
129 
(169) 
Mar Sep 
- 73 
- (126) 
- 23.6 1993 ' 
- 12,0 
-16,2 
5.1 
840,0 
200,8 
-62,5 
268.4 
-10.0 
43,0 
(jan-sep) 6,3 
(jan-sep) 1,1 
(jan-sep) 4.5 
(jan-sep) 2.3 
(T3) 82.0 
(T3) 72.0 
(T3) 10.0 
(T3) 20.0 
(T3) 14.0 
lT3) 6.0 
(T3) 59.0 
(T3)190.0 
(T3) 46.0 
n.b. 
Club van Parijs 
(herschik.) 
iAwdon Club 
(roll-overs, een her­
schikte overeen­
komst in beginsel) 
STF 
jul 93 
Niet genoteerd 
Niet genoteerd 
95 
E 
Mar Sep 
149 137 
(169)(170ï 
Mar Sep 1 
87 92 
(127) (133) 
20,2 19.0 
Voor een aantal gegevens gaat hel om voorlopige ramingen. 
De landen worden gerangschikt van A tol E en krijgen een puntenaantal toegewezen van I tot 100. waarbij E en 100 
het hoogste risico weergeven. 
Hoe hoger het puntenaantal, hoe lager de kredietwaardigheid van het land. 
De landen worden gerangschikt op een schaal van 0 tot 100; bij 100 is de kaas op wanbetaling het kleinst. Een land 
kan een betere notering krijgen en toch in de rangschikking achteruitgaan wanneer de gemiddelde notering van alle 
beoordeelde landen verbetert. 
55 
II-1-3 Risico-indicatoren 
I^aatste bijwerking 
25.02.94 Und : Voormalige TSFR 
199] 1992 
Reële groei van het BBP (in %) -15,9 -7,0 
Industriële produktie (procentuele verandering) -21,2 -12,0 
Werkloosheidspercentage (aan het einde van de periode) 6_6 5,0 
Inflatiepercentage (Dec/Dec) 52,0 12,7 
Wisselkoers (t.o.v. USD) (Wijziging, Dec/Dec) -0,6 3,8 
Nominale effectieve wisselkoers (Wijziging, 04/04) (- ^ depreciatie) -12,4 1.0 
Reële effectieve wisselkoers (Wijziging, Q4/Q4) (- = depreciatie) 31,4 9,4 
Algemeen begrotingssaldo (In % van het BBP) -2,0 -4,3 
Betalingsbalans 
Uitvoer van G & D (in miljoen USD) 12 595,0 14 070,0 
Saldo op de lopende rekening (in % van het BBP) 3,0 0,8 
Netto directe buitenlandse investeringen (in miljoen USD) 594,0 1 055,0 
Officiële deviezenreserves (einde periode) 
in miljard USD 3.2 1.3 
in maanden import van G & D __3 1.1 
Buitenlandse schuld 
Buitenlandse schuld 9 793,0 9 484.0 
(in convertibele valuta, in miljoen USD, einde periode) 
Middellange en lange termijn ( I jaar) 5 845,0 7 258,0 
Korte termijn (= 1 jaar) 2 635,0 2 226.0 
Convertibele-schuldendieast (in miljoen USD) l 778,0 1984.0 
Hoofdsom 1 184.0 1 294.0 
Rente 594,0 690.0 
Buitenlandse schuld/BBP (°ï.) 28.2 28.5 
Buitenlandse schuld/export G &D("„) 82.0 62.1 
Schuldendieast/exportG&D(°o) 14,1 14,1 
Achterstanden (rente en hoofdsom, in miljoen USD) 4.0 Geen 
Regelingen voor schuldverlichting en herschikking Geen Geen 
IMF-regelingen 
Type/nr. AC SBA 
(Datum/-) (1/91-3/92) (04/92-04/93) 
On track/off track ( )n track On-track maar verstreken met 
(-/datum) ontbinding van TSFR 
Indicatoren van kredietwaardigheid 
Moody's lange termijn valutanotering (einde periode) Bal Bal 
S & P lange termijn valutanotering (einde periode) Niet genoteerd Niet genoteerd 
Euromoney 
Rangschikking qua risicograad 35 TR49 SR58 
(aantal landen) (130) (169) 
The Institutional Investor Mar / Sep Mar / Sep 
Rangschikking qua risicograad 32 34 37 39 
(aantal landen) (111/113) ( 119) ( 126) 
Graad van kredietwaardigheid 1 50,3 48,3 | 47,1 46,1 | 
1 Hoe hoger het puntenaantal, hoe lager de kredietwaardiglieid van het land. 
2 De landen worden gerangschikt op een schaal van 0 tot 100; bij 100 is de kans op wanbetaling het kleinst. Een land 
kan een betere notering krijgen en toch in de rangschikking achteruitgaan wanneer de gemiddelde notering van alle 
beoordeelde landen verbetert. 
56 
II-F-3 Risico-indicatoren 
Laatste bijwerking 
28.02.94 Und : Slowaakse Republiek 
1992 1993 1 
Reële groei van het BBP (in %) -6,0 -9,0 
Industriële produktie (procentuele verandering) -12,8 -8,6 
Werkloosheid (% beroepsbevolking) (einde periode) 10,4 14.4 
Inflatiepercentage (Dec/Dec) 12,7 25,1 
Wisselkoers (t.o.v. USD) (Wijziging, Dec/Dec) 3,8 12,7 
Nominale ellectieve wisselkoers (Wijziging, 04/04) (- depreciatie) 1,0 -4,9 
Reële effectieve wisselkoers (Wijziging, Q4/Q4) (- depreciatie) 9,4 16,7 
Algemeen begrotingssaldo (in % van het BBP) -14,0 -7,0 
Betalingsbalans 
Uitvoer van G &D(in miljoen USD) 7 617,0 6 683,0 
Saldo op de lopende rekening (in % van het BBP) 0,2 -2,4 
Netto directe buitenlandse investeringen (in miljoen USD) 100,0 100,0 
Officiële deviezenreserves (einde periode) 
in miljard USD 0,4 0,4 
in maanden import van G £ D 0_4 0.4 
Buitenlandse schuld 
Buitenlandse schuld 2,6 2.8 
(in convertibele valuta, in miljard l 'SD, einde periode) 
Middellange en lange termijn ( 1 jaar) 2,1 2,4 
Korte termijn (= 1 jaar) 0,4 0.4 
Convertibele-schuldendieast (in miljoen USD) 675,0 670.0 
Hoofdsom 415,0 450,0 
Rente 260,0 220.0 
Buitenlandse schuld/BBP ("..) 25,7 28.1 
Buitenlandse schuld/export G & D (",',) 33.6 41.9 
Schuldendieast/export t '. & D (" «) 8,9 10.0 
Achterstanden (rente en hoofdsom, in miljoen USD) Geen Geen 
Regelingen voor schuldverlichting en herschikking Geen 
IMF-regelingen 
Type/nr. SBA FTS 
(Datum/-) (4/92-4/93) (7/93- ) 
( )n track/off track < )n-track maar ( )n track 
(-/datum) verstreken niet ontbinding 
van TSFR 
Indicatoren van kredietwaardigheid 
2 
Moody's lange termijn valutanotering (einde periode) Bal Niet genoteerd 
S & P lange termijn valutanotering (einde periode) Niet genoteerd Niet genoteerd 
EIU kredietwaardigheid van een land 
Stand (einde periode) Niet genoteerd Niet genoteerd 
Notering (einde periode) Niet genoteerd Niet genoteerd 
Euromoney Mar Sep 
Rangschikking qua risicograad 58 56 63 
(aantal landerü (169) (169)(170) 
The Institutional Investor Mar Sep Mar Sep 
Rangschikking qua risicograad 37 39 57 57 
(aantal landen) (119) (125) (127) (133) 
Graad van kredietwaardigheid 47.1 46.1 31 30.6 
1 Voor een aantal gegevens gaat het om voorlopige ramingen. 
2 Voor 1992 gaat het om een aan de voormalige TSFR toegewezen notering of rangschikking. 
3 De landen worden gerangschikt van A tot E en krijgen een puntenaantal toegewezen van 1 tot 100, waarbij E en 100 
het hoogste risico weergeven. 
4 Hoe hoger het puntenaantal. hoe lager de kredietwaardiglieid van het land. 
5 De landen worden gerangschikt op een schaal van 0 tot 100; bij 100 is de kans op wanbetaling het kleinst. Een land 
kan een betere notering krijgen en toch in de rangschikking achteniitgaan wanneer de gemiddelde notering van alle 
beoordeelde landen verbetert. 
57 
TABEL 1 
I IITSTAAND BEDRAG IN HOOFDSOM VAN DE GARANTIES OP DE OPERATIES WAARVOOR 1UTBETALING PLAATSVOND 
(in miljoen ecu) 
Operatie 
LID-STATEN 
A. Betalingsbalans 
1. Griekenland I 
2. Griekenland II 
3. Italië 
B. Andere 
4. Euratom 
5. NCT en NCI-aardbevingen 
6. EIB Middellandse-Zeelanden : Spanje, 
Griekenland, Portugal 
TOTAAL LID-STATEN 
DERDE LANDEN 
A. Financiële bijstand 
1. Hongarije 
2. TSFR 
3. Bulgarije 
4. Roemenië 
5. Algerije 
6. Israël 
7. Baltische Staten 
8. Ex-USSR 
B. Andere 
9. EIB Middellandse-Zeelanden 
10. EIB Midden- en Oost-Europa I 
11. EIB Midden- en (X>st-Europa II 
12. EIB Ontwikkelingslanden-ALA 
13. Garantie GOS 
TOTAAL DERDE LANDEN 
TOTAAL-GENERAAL 'Toegestaan 
maximumbedrag 
14000 
1750 
2200 
8000 
4000 
6830 
1500 
26330 
1050 
375 
400 
455 
400 
160 
220 
1250 
6167 
1700 
3000 
750 
500 
16427 
42757 Uitstaand bedrag in 
hoofdsom per 
30.6.93 
200 
1000 
1979 
1144 
2813 
629 
7764 
790 
375 
290 
455 
250 
160 
60 
616 
1532 
191 
363 
5082 
12846 Uitstaand bedrag in 
hoofdsom per 
31.12.93 
200 
1000 
3990 
1018 
2202 
572 
8982 
790 
375 
290 
455 
250 
160 
110 
803 
1596 
300 
266 
5395 
14377 Nog uit te betalen per 
31.12.93 
0 
1200 
4000 
0 
0 
0 
5200 
260 
0 
110 
0 
150 
0 
110 
447 
3901 
1400 
3000 
750 
0 
10128 
15328 
1 ) Geen enkele uitbetaling gepland 
2) De derde en de vierde tranche zouden kunnen worden betaald op 1 februari 1994 en 1995 
Tot nu toe heeft de Italiaanse Regering niet om deze betalingen verzocht 
BIJLAGE BIJ TABEL 1 
STAND VAN DE EIB-OPERATIES 
Operatie 
EIB Middellandse-Zeelanden : 
Spanje, Griekenland, Portugal 
Derde landen EIB Middellandse-Zeegebied 
Midden- en Oost-Europa I 
Midden- en Oost-Europa II 
Ontwikkelingslanden - ALA Lijn toegestane 
leningen 
1500 
6167 
1700 
3000 
750 Geopende kredieten -
annuleringen 
1465 
3573 
1650 
5 
99 Uitbetaald 
oorspronkelijk 
bedrag 
1620 
2266 
300 
0 
0 Uitstaand bedrag per 
31.12.93 
572 
1596 
300 
0 
0 
NoU : Het feit dat het uitbetaalde oorspronkelijke bedrag soms meer beloopt dan het toegestane bedrag van de leningea komt voort uit de 
schommelingen van de wisselkoers van de ecu tussen de dag van de ondertekening van de contracten en 31 december 1993. 
58 
TABEL 2 
MAXIMAAL JAARLIJKS RISICO VOOR DE GEMEENSCHAPSBEGROTING 
(Raming in miljoen ecu op basis van de uitbetalingen per 31 december 1993) 
LID-STATEN 
HOOFDSOM 
A. Betalingsbalansen 
1. Griekenland 
2. Italië 
B. Structurele leningen 
3. Euratom 
4. NCI en NCI-Aardbevingen 
5. EIB/oude Middellandse-Zee- protocollen : 
Spanje, Griekenland. Portugal 
Subtotaal hoofdsom 
RENTE 
A. Betalingsbalans 
1. Griekenland 
2. Italië 
B. Structurele leningen 
3. Euratom 
4. NCI en NCI-Aardbeveingen 
5. EIB/oude Middellandse-Zee- protocollen : 
Spanje. Griekenland, Portugal 
Subtotaal rente 
TOT AAI, LID-STATEN 
DERDE LANDEN 
HOOFDSOM 
A. Financiële bijstand 
6. Hongarije 
7. TSFR 
8. Bulgarije 
9. Roemenië 
10. Algerije 
11. Israël 
12. Ex-USSR 
13. Baltische Staten 
B. Garanties 
14. EIB/Middellandse-Zeelanden 
15. EIB/Midden- en Oost-Europa I 
16. Hulp Rusland 500 
Subtotaal hoofdsom 
RENTE 
A. Financiële bijstand 
6. Hongarije 
7. TSFR 
8. Bulgarije 
9. Roemenië 
10. Algerije 
11. Israël 
12. Ex-USSR 
13. Baltische Staten 
B. Garanties 
14. EIB/Middellandse-Zeelanden 
15. EIB/Midden- en Oost-Europa 
16. Hulp Rusland 500 
Subtotaal rente 
TOTAAL DERDE LANDEN 
TOTAAL-GENERAAL 
(waarvan Oost-Europa) 
(waarvan andere derde landen) 1993 
569 
358 
1177 
54 
2158 
147 
112 
296 
31 
586 
2744 
56 
103 
159 
81 
38 
29 
42 
25 
16 
30 
3 
61 
8 
34 
367 
526 
3270 
368 
158 1994 
200 
265 
663 
91 
1220 
110 
252 
81 
188 
50 
681 
1901 
112 
130 
2 
133 
377 
79 
38 
29 
46 
25 
16 
80 
11 
120 
21 
24 
488 
866 
2766 
575 
290 1995 
46 
484 
84 
615 
95 
252 
61 
132 
42 
582 
1197 
350 
511 
139 
13 
133 
1145 
79 
38 
29 
46 
25 
16 
69 
11 
109 
21 
9 
452 
1597 
2794 
1308 
289 1996 
500 
500 
152 
330 
77 
1559 
95 
252 
57 
93 
35 
532 
2091 
260 
179 
137 
22 
598 
44 
38 
29 
46 
25 
16 
18 
11 
99 
20 
345 
943 
3033 
666 
276 1997 
1044 
46 
213 
44 
65 
27 
395 
1439 
80 
190 
140 
250 
160 
140 
26 
987 
18 
38 
29 
46 
25 
16 
11 
88 
18 
289 
1276 
2715 
596 
680 1998 
500 
992 
92 
95 
58 
1737 
46 
213 
10 
17 
21 
307 
2044 
100 
185 
150 
185 
144 
29 
794 
10 
19 
15 
46 
11 
78 
16 
195 
988 
3032 
767 
222 1999 
16 
40 
51 
107 
157 
3 
8 
16 
184 
291 
190 
140 
28 
358 
27 
11 
67 
14 
119 
477 
768 
270 
208 2000 
2498 
12 
40 
46 
2596 
157 
1 
s 
11 
174 
2771 
80 
110 
129 
26 
345 
8 
11 
57 
12 
88 
433 
3204 
247 
186 IALT 
1769 
3990 
1376 
3363 
537 
11035 
539 
1496 
369 
804 
233 
3441 
14476 
790 
375 
290 
455 
250 
160 
802 
110 
1015 
146 
369 
4763 
311 
209 
160 
307 
125 
80 
197 
80 
679 
129 
67 
2344 
7107 
21582 
4797 
2309 
59 
TABEL 3 
THEORETISCH M/VXIMAAL RISICO PER JAAR VOOR DE GEMEENSCHAPSBEGROTING 
(Raming in miljoen ecu op basis van uitbetalingen, besluiten en voorstellen van de Commissie) 
LID-STATEN 
HOOFDSOM 
A. Betalingsbalans 
1. Griekenland 
2. Italië 
B. Structurele leningen 
3. Euratom en NCI 
4. EIB/Spanje, Griekenland, Portugal 
Subtotaal hoofdsom 
RENTE 
A. Betalingsbalans 
1. Griekenland 
2. Italië 
B. Structurele leningen 
3. Euratom en NCI 
4. EIB/Spanje, Griekenland, Portugal 
Subtotaal rente 
TOTAAL LID-STATEN 
DERDE LANDEN 
HOOFDSOM 
A. Financiële bijstand 
5. Hongarije 
6. TSFR 
7. Bulgarije 
8. Roemenië 
9. Israël 
10. Algerije 
11. Ex-USSR 
12. Baltische Staten 
13. Euratom/Midden- en Oost-Europa 
B. Garanties 
14. EIB/Middellandse-Zeelanden 
15. EIB/Midden- en Oost-Europa I en 11 
16. EIB/Ontwikkelingslanden ALA 
17. Hulp Rusland gar. 500m 
Subtotaal Hoofdsom 
RENTE 
A. Financiële bijstand 
5. Hongarije 
6. TSFR 
7. Bulgarije 
8. Roemenië 
9. Israël 
10. Algerije 
11. Ex-USSR 
12. Baltische Staten 
13. Euratom/Midden- en Oost-Europa 
B. Garanties 
14. EIB/Middellandse-Zeelanden 
15. EIB/Midden- en Oost-Europa I en II 
16. EIB/ontwikkelingslanden ALA 
17. Hulp Rusland gar. 500m 
Subtotaal rente 
TOT AAI. DERDE LANDEN 
TOTAAL-GENERAAL 
(waarvan Oost-Europa) 
(waarvan andere derde landen) 1993 
569 
1535 
54 
2158 
147 
408 
31 
586 
2744 
56 
103 
159 
81 
38 
29 
42 
16 
25 
30 
3 
61 
8 
34 
367 
526 
3270 
368 
158 1994 
200 
929 
91 
1220 
170 
425 
270 
50 
915 
2134 
191 
130 
2 
133 
456 
92 
38 
35 
46 
16 
40 
102 
17 
8 
143 
47 
2 
24 
610 
1066 
3200 
735 
331 1995 
531 
84 
615 
215 
595 
193 
42 
1045 
1660 
350 
653 
139 
13 
133 
1288 
105 
38 
40 
46 
16 
40 
106 
22 
25 
193 
113 
10 
9 
763 
2051 
3711 
1653 
398 1996 
500 
500 
482 
77 
1559 
215 
680 
149 
35 
1079 
2638 
260 
406 
137 
22 
825 
70 
38 
40 
46 
16 
40 
41 
22 
45 
270 
204 
23 
855 
1680 
4317 
1194 
486 1997 
967 
76 
1044 
166 
638 
109 
27 
940 
1983 
80 
190 
140 
160 
250 
180 
70 
4 
1074 
44 
38 
40 
46 
16 
40 
22 
65 
345 
298 
39 
993 
2067 
4050 
1033 
1034 1998 
500 
1000 
187 
58 
1745 
166 
638 
27 
21 
851 
2596 
100 
185 
150 
185 
245 
139 
12 
1016 
36 
19 
26 
46 
15 
22 
85 
394 
367 
53 
1063 
2079 
4675 
1360 
719 1999 
600 
56 
51 
707 
120 
553 
10 
16 
698 
1406 
260 
190 
10 
324 
227 
27 
1038 
26 
11 
27 
15 
22 
102 
414 
400 
62 
1079 
2117 
3523 
1275 
842 2000 
600 
4498 
53 
46 
5196 
60 
553 
6 
11 
630 
5827 
80 
150 
110 
23 
379 
301 
39 
1137 
11 
8 
15 
22 
107 
392 
390 
02 
1007 
2144 
7971 
1107 
1037 IALT 
2969 
5998 
4739 
537 
14243 
1259 
4081 
1172 
233 
6744 
20988 
1050 
375 
345 
455 
160 
400 
1250 
110 
33 
1590 
774 
82 
369 
6993 
454 
209 
232 
307 
80 
230 
279 
152 
437 
2212 
1827 
251 
67 
6736 
13729 
34717 
8724 
5005 
60 
TOELICHTING 
Deze tabellen geven een schematisch beeld van de jaarlijkse aflossingen en rentebetalingen 
op opgenomen en verstrekte leningen die een risico voor de communautaire begroting 
inhouden. De bedragen geven het maximaal mogelijke risico van deze operaties voor de 
Gemeenschap weer; dit betekent niet dat zij ook werkelijk ten laste van de begroting 
zullen komen, en wat tabel 3 betreft is het zelfs niet zeker dat alle operaties tot betalingen 
zullen leiden. Rente wegens vertraagde overmaking is buiten beschouwing gelaten, 
evenals eventuele bijkomende kosten (zoals rechtshulp). 
I. AARD VAN DE OPERATIES EN WIJZE VAN BETALING VAN DE 
BEGROTINGSGARANTIE 
A. Aard van de operaties 
Het risico dat betalingen ten laste van de begroting moeten plaatsvinden, is met 
twee soorten operaties verbonden : 
opgenomen/verstrekte leningen, en 
garanties aan derden. 
In het eerste geval neemt de Commissie op de kapitaalmarkt leningen op om 
daarmee leningen tegen dezelfde voorwaarden qua looptijd en rentevoet te kunnen 
verstrekken aan Lid-Staten (betalingsbalansleningen), derde landen (financiële 
bijstand op middellange termijn) of ondernemingen (NCI, Euratom). 
De aflossingen van de door de Gemeenschap opgenomen leningen worden betaald 
met de aflossingen van de door haar verstrekte leningen. Bij wanbetaling van een 
begunstigde van een verstrekte lening moet de Commissie de opgenomen lening 
op de vervaldag uit haar begrotingsmiddelen aflossen. 
Bij garantieverstrekking staat de Gemeenschap borg voor de leningen die zijn 
verstrekt door een financiële instelling (EIB of handelsbanken in het geval van de 
voormalige Sowjetunie). Wanneer de Bank vaststelt dat de begunstigde van een 
gegarandeerde lening niet op de vastgestelde vervaldag betaalt, vraagt zij de 
Gemeenschap de door de in gebreke gebleven debiteur verschuldigde bedragen te 
betalen. 
B. Vrijmaking van de middelen 
De voor de betaling van de begrotingsgarantie nodige middelen kunnen op drie 
manieren worden vrijgemaakt : 
hetzij door hergebruik van bij in gebreke gebleven debiteuren teruggevorderde 
bedragen, in wier plaats de Gemeenschap als garant heeft betaald. Hergebruik 
van door debiteuren terugbetaalde bedragen maakt de betaling binnen korte 
61 
termijnen mogelijk, mits er uiteraard middelen beschikbaar zijn die opnieuw 
kunnen worden gebruikt, 
hetzij door de overschrijvingsprocedure om de begrotingslijn te voorzien van 
de nodige kredieten voor de betaling wegens het geconstateerde in gebreke 
blijven. Deze tweede methode wordt gevolgd wanneer hergebruik onmogelijk 
blijkt en is afhankelijk van de voorafgaande toestemming van de 
begrotingsautoriteit, 
hetzij door een voorlopig gebruik van kasmiddelen overeenkomstig artikel 12 
van het Financieel Reglement. Deze derde methode wordt voornamelijk 
gevolgd wanneer de Gemeenschap voor een ter garantie uit te voeren betaling 
over een zeer korte termijn beschikt, die niet samenvalt met de termijn voor de 
goedkeuring van een overschrijving door de begrotingsautoriteit. 
Dit wordt later geregulariseerd door een overschrijving en/of bij gewijzigde 
en aanvullende begroting. 
n- BEREKENINGSHYPOTHESEN 
Sommige van de genoemde bedragen zijn het resultaat van ramingen, die tot stand 
kwamen zoals hieronder wordt weergegeven. 
Als regel werden de wisselkoersen voor in andere valuta's dan de ecu verstrekte 
leningen verondersteld stabiel te zijn sedert 31 december 1993. Op te merken valt 
echter dat de leningsoperaties geen wisselkoersrisico voor de Gemeenschap mogen 
meebrengen. Tenzij anders vermeld is de gemiddelde rente gesteld op 10%. Dit 
tarief ligt vermoedelijk aan de hoge kant voor de leningen van de EIB in het kader 
van de protocollen, want de rente daarop wordt vaak gesubsidieerd. 
A. Lid-Staten 
1. Griekenland : De bestaande betalingsbalanslening aan Griekenland heeft haar 
beloop gehad en er zal geen verdere dekking worden verleend. Nieuwe leningen 
worden niet overwogen. 
2. Italië : Bij beschikking van de Raad van 18 januari 1993 werd een 
betalingsbalanslening ten bedrage van 8 miljard ecu verstrekt aan Italië. De lening 
zal worden verstrekt in vier tranches van telkens 2 miljard ecu en wordt - met 
uitzondering van de eerste tranche - afhankelijk gesteld van het bereiken van 
overeengekomen doelstellingen in verband met de overheidsschuld en het 
financieringstekort van Italië. 
De eerste twee tranches werden in 1993 betaald. Voor de komende periode is in 
de beschikking van de Raad bepaald dat de derde tranche niet eerder dan 
1 februari 1994 kan worden vrijgegeven (de Italiaanse regering heeft daarom 
echter nog niet een verzoek gedaan). De vierde tranche kan niet eerder dan 
1 februari 1995 worden vrijgegeven. 
62 
Indien de Italiaanse regering verzoekt om de derde en vierde tranche vrij te geven 
en de voorwaarden daarvoor vervuld worden geacht, zal in 1994 2 miljard ecu en 
in 1995 2 miljard ecu worden verstrekt aan de Italiaanse Republiek. 
3. EIB Oude Middellandse-Zeeprotocollen : Spanje, Griekenland, Portugal : Het 
betreft hier garanties van de Gemeenschap op operaties van de EIB in deze landen 
vóór hun toetreding. De bedragen zijn thans definitief, want alle toegekende 
leningen zijn uitbetaald. 
B. Derde landen 
a. Financiële bijstand 
1. Hongarije I : De bedragen van de eerste twee tranches zijn bekend en definitief. 
Voor de derde tranche van de makro-financiële bijstand waartoe in 1990 is 
besloten wordt in 1994 en 1995 geen enkele betaling overwogen. 
2. Hongarije II : 180 miljoen ecu is toegekend en volledig uitbetaald. 
3. TSFR : 375 miljoen is toegekend met een maximale looptijd van 7 jaar (bullet) in 
twee tranches, de eerste van 185 miljoen ecu, de tweede van 190 miljoen ecu op 6 
jaar. 
4. Bulgarije I : 290 miljoen ecu is toegekend op maximaal 7 jaar (bullet) in twee 
tranches, de eerste van 150 miljoen ecu op 7 jaar, de tweede van 140 miljoen ecu 
op 5 jaar. 
5. Bulgarije II : De financiële bijstand van 110 miljoen ecu, waartoe in 1992 was 
besloten, is niet uitgekeerd omdat Bulgarije niet aan de voorwaarden voldeed. 
6. Roemenië I : Geraamd bedrag van 375 miljoen ecu op maximaal 7 jaar (bullet) in 
twee tranches, de eerste van 190 miljoen ecu met een looptijd van 7 jaar, de 
tweede met een looptijd van 6 jaar. Beide tranches zijn uitbetaald in 1992. 
7. Roemenië II : De nieuwe operatie van 80 miljoen ecu op maximaal 7 jaar is 
uitbetaald in 1993. 
8. Baltische Staten : Van deze lening van 220 miljoen ecu is de eerste tranche 
uitbetaald in 1993. De tweede tranche zal vermoedelijk in 1994 worden uitbetaald. 
Beide tranches moeten worden terugbetaald in respectievelijk 2000 en 2001. 
9. Algerije : Toegekend werd 400 miljoen ecu in twee tranches, van 250 en 
150 miljoen ecu, waarvan de eerste is uitbetaald in december 1991 en een looptijd 
heeft van 6 jaar. De tweede tranche, waartoe in december 1991 besloten was, is 
niet uitbetaald omdat Algerije niet aan de voorwaarden voldeed. Gezien de 
tenuitvoerlegging door Algerije van een nieuw economisch programma kan de 
mogelijkheid worden overwogen deze tranche in 1994 uit te betalen. 
63 
10. Israël : Deze lening van 160 miljoen ecu is volledig uitbetaald in 1992 en is 
terugbetaalbaar in 1997. 
b. Garanties 
1 EIB 
Gegevens verstrekt door de EIB voor de leningen die op 31 december 1993 waren 
uitbetaald. 
Voor de nog niet uitbetaalde leningen zijn de volgende ondertekeningsdata 
verondersteld (leningen in miljoen ecu) : 
Jaar 1994 1995 1996 TOTAAL 
Middellandse-Zeebekken 890 870 870 2630 
Midden- en Oost-Europa * 705 965 1270 3000 
Andere derde landen 150 250 250 650 
Voor deze leningen en de eind december 1993 reeds ondertekende maar nog niet 
uitbetaalde leningen (1.307 miljoen ecu voor de landen aande Middellandse Zee 
en 1.350 miljoen ecu voor de landen van Midden- en Oost-Europa) is de 
veronderstelling dat in het jaar van ondertekening gemiddeld 10% wordt 
uitbetaald en in de volgende drie jaren telkens 30 %. Voor de operaties in het 
kader van de verlenging van de EIB-leningen met 3 jaar en voor een bedrag van 
3 miljard ecu in de landen van Midden- en Oost-Europa is uitgegaan van de 
ondertekeningsdata die vermeld zijn in het financieel memorandum van de 
Commissie. 
De gemiddelde looptijd van de verstrekte leningen is 15 jaar met een vrijgestelde 
periode van 3 jaar. 
2. Voedselhulp aan de ex-USSR 
a) Garantie 
De Gemeenschap heeft haar garantie gegeven op een banklening van 
500 miljoen ecu, zijnde het totale risico voor de begroting, in rente en 
kapitaal op drieënhalf jaar, af te lossen na drie intervallen van 11 maanden 
te rekenen vanaf de 20ste maand. Van dit krediet is 375 miljoen ecu in 
hoofdsom gebruikt. 
b) Opgenomen/verstrekte lening 
Operatie van 1.250 miljoen ecu met een maximale looptijd van 3 jaar. 
Deze lening is tussen de verschillende republieken van de voormalige 
Sowjetunie verdeeld. Leningen van minder dan 100 miljoen ecu worden in 
een keer, drie jaar na de opening van de dispositieperiode, afgelost, grotere 
leningen in twee tranches, respectievelijk na 2 en 3 jaar. 
Inclusief verlenging vanaf 1993. 
64 
Er zijn twee dispositieperioden naar gelang van het contract : de eerste 
vanaf 20 augustus, de tweede vanaf 15 januari. 
Verondersteld wordt dat het op 31 december 1993 nog te gebruiken saldo, 
d.w.z. 448 miljoen ecu, in 1994 zal worden uitbetaald. 
3 EURATOM-Landen van Midden- en Oost-Europa 
Verondersteld is dat 150 van de 1.100 miljoen ecu wordt uitbetaald in 1994, 
200 miljoen in elk van de vier volgende jaren en 150 miljoen in 1999. 
Uitgegaan is van een gemiddelde looptijd van 20 jaar met een vrijgestelde periode 
van 5 jaar. 
65 
BIJLAGE 
IN HET VERSLAG GEBRUIKTE KWANTITATIEVE GEGEVENS 
A. Maximaal bedrag van de verstrekte leningen (tabel 1 ) 
Som van de toegestane maximumbedragen aan hoofdsom voor elke goedgekeurde 
operatie of van het door de Commissie voorgestelde bedrag voor operaties 
waarover de Raad nog geen besluit heeft genomen. 
Om het risico voor de begroting volledig te berekenen, moet rekening worden 
gehouden met de volgende elementen waardoor, omgekeerd, het risico kan 
worden verlaagd : 
verhogingvan het risico : bij het maximumbedrag van het toegekende kapitaal, 
komt de rente op deze lening, 
verlaging van het risico : 
de beperking van de aan de EIB gegeven garantie tot 75 % van de in de 
landen aan de Middellandse Zee verstrekte leningen; 
de reeds afgeloste operaties, in zover het, uitgezonderd de 
betalingsbalansleningen, om maximumbedragen aan toegekende leningen gaat 
en niet om de toegestane uitstaande bedragen; 
het feit dat de machtigingen niet noodzakelijk volledig worden gebruikt. 
De machtigingen zijn als volgt verdeeld : 
Lid-Staten 
Betalingsbalansen 14.0002 
NCI 6.830 
Euratom 4.0003 
EIB Spanje, Griekenland, Portugal 1.500 
Totaal Lid-Staten 26.330 
Derde landen 
Hongarije I 870 
Hongarije II 180 
TSFR 375 
Bulgarije I 290 
Bulgarije II 110 
Roemenië I 375 
Roemenië II 80 
2 Machtiging uitstaand bedrag : wanneer dit bedrag is bereikt, mogen leningen worden toegekend tot 
het bedrag van de aflossingen op vroegere operaties. 
i Waarvan 1.100 miljoen ecu kan worden toegekend in de landen van Oost-Europa en het GOS. 
66 
Israël 160 
Algerije 400 
ex-USSR I 408 
ex-USSR II 1.250 
Baltische Staten 220 
EIB Oude protocollen 3.032 
EIB Landen van Oost-Europa I 1.700 
EIB Landen van Oost-Europa II , 2.750 
EIB Baltische Staten 200 
EIB Albanië 50 
EIB Nieuwe protocollen 1.435 
EIB Horizontale financiële samenwerking 1.800 
Andere derde landen 750 
Totaal derde landen 16.185 
Totaal-generaal 42.515 
B. Uitstaand bedrag van de verstrekte/opgenomen leningen (tabel 1) 
Dit is de hoofdsom op een bepaalde datum die nog op uitbetaalde operaties moet 
worden afgelost. 
In tegenstelling tot het vorige aggregaat omvat dit bedrag niet de verstrekte 
leningen die nog niet werden uitbetaald, noch het reeds afgeloste gedeelte van de 
uitbetaalde leningen. Het gaat met andere woorden om het bedrag van de 
"levende" leningen op een bepaalde dag. 
C. Bedrag van de jaarlijkse risico's 
Raming van de aflossingen en rentebetalingen in elk begrotingsjaar. 
Dit bedrag wordt berekend : 
hetzij alleen voor de uitbetaalde leningen (tabel 2), in welk geval de af te 
lossen hoofdsom overeenkomt met die welke is opgenomen in het uitstaande 
bedrag; 
hetzij voor de leningen die zijn uitbetaald, de leningen die zijn goedgekeurd 
maar nog niet uitbetaald en de leningen waarvoor de Commissie een voorstel 
heeft ingediend dat nog niet is goedgekeurd (tabel 3). In dit geval is de af te 
lossen hoofdsom gelijk aan het maximum van de toegestane leningen, waaraan 
eventueel de bedragen moeten worden toegevoegd van de operaties die door 
de Commissie zijn voorgesteld maar die nog niet zijn goedgekeurd. 
ISSN 0254-1513 
COM (94) 364 def. 
DOCUMENTEN 
NL oi 
Catalogusnummer : CB-CO-94-380-NL-C 
ISBN 92-77-72270-3 
Bureau voor officiële publflcaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg