Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad tot instelling van een mechanisme voor optreden van de Commissie ter opheffing van bepaalde handelsbelemmeringen"

(98/C 214/24)

Op 2 februari 1998 heeft de Raad besloten, het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 198 van het EG-Verdrag te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die was belast met de voorbereidende werkzaamheden, heeft haar advies op 1 april 1998 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Green, co-rapporteur was de heer Schmitz.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 354e Zitting (vergadering van 29 april 1998) het volgende advies uitgebracht, dat met 93 stemmen vóór en 15 stemmen tegen, bij 10 onthoudingen is goedgekeurd.

1. Achtergrond van het Commissievoorstel

1.1. Het vrij verkeer van goederen is meermalen belemmerd door acties tegen burgers en bedrijven van andere lid-staten.

1.2. De Europese Raad van Amsterdam heeft de Commissie verzocht "te onderzoeken op welke wijze het vrij verkeer van goederen op doeltreffende wijze kan worden gewaarborgd, met inbegrip van de mogelijkheid lid-staten sancties op te leggen". De Raad verzocht de Commissie verder "vóór zijn volgende bijeenkomst in december 1997 passende voorstellen in te dienen".

1.3. De Commissie heeft artikel 235 gekozen als rechtsgrondslag voor haar voorstel.

1.4. Het voorstel heeft betrekking op belemmeringen van het vrij verkeer van goederen die voortvloeien uit het handelen of het nalaten te handelen door een lid-staat.

1.5. De belemmeringen moeten "duidelijk, uitgesproken en ongerechtvaardigd" zijn, een ernstige verstoring van het vrij verkeer van goederen veroorzaken, de benadeelde particulieren ernstige schade toebrengen en een onmiddellijk optreden vereisen om een eventuele voortduring, uitbreiding of verergering van de bedoelde verstoring of schade te voorkomen.

1.6. In de zin van het voorstel is sprake van nalaten te handelen wanneer een lid-staat nalaat de noodzakelijke en adequate maatregelen te nemen waardoor het vrije verkeer van goederen gewaarborgd kan worden, zonder dat hierbij de uitoefening van door het nationale recht erkende grondrechten wordt belemmerd.

1.7. De Commissie heeft zich bij het interventiemechanisme dat zij nu voorstelt, laten inspireren door de Verdragsregels voor staatssteun.

1.8. De bindende werking van de beschikking van de Commissie betekent dat de benadeelde personen zich voor de nationale rechter op de beschikking kunnen beroepen. Dit kunnen zij doen om een einde te laten maken aan de belemmering of om schadevergoeding te krijgen.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Het ESC staat positief tegenover inspanningen om het vrije verkeer van goederen op de interne markt te waarborgen. Het is dan ook ingenomen met het voornemen om onwettige handelsbelemmeringen aan te pakken d.m.v. een procedure die sneller is dan de 4-5 jaar die zaken op grond van artikel 169 van het Verdrag momenteel in beslag nemen.

Het Comité kan echter niet instemmen met het voorstel in zijn huidige vorm.

2.1.1. Rechtsgrondslag

Het Comité is het niet eens met de keuze van artikel 235 als rechtsgrondslag, dat louter omwille van het subsidiaire karakter ervan niet dient te worden toegepast; de Commissie zou eerder - samen met de lid-staten - regelingen moeten uitwerken om de procedure van artikel 169 van het Verdrag sneller te kunnen starten, met name bij handelsbelemmeringen die een snelle oplossing vereisen. Het Comité wijst in dit verband op artikel 186, dat het Hof van Justitie de bevoegdheid geeft om voorlopige maatregelen te gelasten.

2.1.2. Toepassingsgebied van de richtlijn: Beperking tot alleen het vrije verkeer van goederen

Het Comité vraagt zich af, waarom het voorstel uitsluitend betrekking heeft op het vrije verkeer van goederen, en niet ook op de andere drie vrijheden binnen de interne markt: vrij verkeer van diensten, van kapitaal en van personen.

2.1.3. Termijnen

Het Comité vindt dat de termijnen waarbinnen de lid-staten dienen te reageren, niet realistisch zijn. Dit geldt vooral voor de federale landen.

2.1.4. Sociale grondrechten

Het door de Commissie voorgestelde interventiemechanisme ter waarborging van het vrije verkeer van goederen mag in geen geval leiden tot maatregelen in de context van arbeidsconflicten. Het Hof van Justitie mag niet worden gedwongen om de rechtmatigheid van arbeidsconflicten te onderzoeken en daarmee in te grijpen in de nationale rechtsorde. Dit zou in strijd zijn met het subsidiariteitsbeginsel.

2.1.4.1. Het moet daarom duidelijk zijn dat bij de beoordeling van maatregelen die het vrije verkeer van goederen bedreigen, eerst naar de toepasselijkheid van het Gemeenschaprecht moet worden gekeken (met name artikel 36 van het Verdrag). Is het Gemeenschaprecht niet van toepassing, dan dienen juridische kwesties in de context van arbeidsconflicten uitsluitend op basis van de nationale wetgeving en uitsluitend door de nationale autoriteiten/rechter te worden beoordeeld.

2.1.5. Hof van Justitie

Uiteraard hecht de Commissie grote betekenis aan het oordeel van het Hof van Justitie. Het Comité vraagt zich echter af of de Commissie zoveel vaart achter haar voorbereidende werkzaamheden kan zetten dat ook tijdig om een voorlopige maatregel kan worden verzocht en deze ook dienovereenkomstig kan worden uitgevaardigd.

3. Conclusies en voorstellen

3.1. Het ESC is voorstander van het vrije verkeer van goederen en bepleit dan ook het scheppen van de mogelijkheid om sneller en doeltreffender op te treden tegen lid-staten die ofwel door eigen handelingen ofwel door na te laten te handelen belemmeringen creëren.

3.2. Het ESC kan echter niet instemmen met het voorstel in zijn huidige vorm, aangezien krachtens het Verdrag de Commissie niet over de bevoegdheid beschikt waarvan in dit voorstel wordt uitgegaan. Tevens heeft het Comité bedenkingen tegen het voorstel, aangezien onzekerheid bestaat over de draagwijdte ervan.

3.3. Dit voorstel bevat een aantal problematische punten, en de Raad () staat er afwijzend tegenover. Het ESC is dan ook van oordeel dat het interventiemechanisme van de Commissie uitsluitend mag worden gebruikt, als een lid-staat EU-onderdanen of bedrijven op basis van hun nationaliteit op uiteenlopende wijze behandelt. De Commissie dient voor een dergelijk interventiemechanisme een nieuwe rechtsgrondslag te creëren op basis van de artikelen 6, 7A en 5 van het Verdrag en conform het bepaalde in de artikelen 169 en 186 daarvan. Met een dergelijke aanpak zou tevens gemakkelijker kunnen worden overgegaan tot opheffing van de belemmeringen voor de drie andere vrijheden van de interne markt, nl. vrijheid van diensten, vrij verkeer van kapitaal en personen.

3.4. Het ESC stelt daarom voor dat de Commissie met een Mededeling komt, waarin een analyse wordt gegeven van de actuele situatie, de uitspraken van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen worden beschreven en alternatieve oplossingen worden aangedragen voor de wijze waarop het interventiemechanisme zou kunnen worden ontwikkeld, b.v. in gevallen waarbij een lid-staat burgers of bedrijven uit de EU discrimineert op basis van nationaliteit.

Brussel, 29 april 1998.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() Raad interne markt van 30 maart 1998, 6875/98 - PV/CONS. 16 - MI 19.