[pic] | EUROPESE COMMISSIE |

Brussel, 27.1.2011

COM(2011) 22 definitief

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD

Huidige stand van de procedure bij buitensporige tekorten in de lidstatenen beoordeling van de maatregelen die Cyprus, Finland, Bulgarije en Denemarken hebben getroffen in reactie op de aanbeveling van de Raad van 13 juli 2010 om het buitensporige overheidstekort te verhelpen SEC(2011) 113 definitiefSEC(2011) 114 definitiefSEC(2011) 115 definitiefSEC(2011) 116 definitief

INLEIDING EN ACHTERGROND

Het stabiliteits- en groeipact schrijft voor dat de Commissie de buitensporigtekortprocedure (BTP) moet inleiden als het tekort van een lidstaat uitstijgt boven de in het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) vastgelegde referentiewaarde van 3% van het bbp. De meerderheid van de EU-lidstaten heeft thans een groter overheidstekort dan de referentiewaarde van 3% van het bbp. De oorzaak van de vaak ernstige verslechtering van de tekort- en schuldsituatie moet worden gezien tegen de achtergrond van de mondiale financiële crisis zonder weerga en de ongekende economische neergang in 2008/2009. In het besef dat een belangrijke rol voor het begrotingsbeleid is weggelegd, heeft de Commissie in haar Europees economisch herstelplan van november 2008, dat in december 2008 door de Europese Raad is onderschreven, opgeroepen tot het geven van een budgettaire stimulans aan de economie.

In oktober 2009 heeft de Europese Raad, voortbouwend op de eerste tekenen van herstel, een ambitieuze budgettaire exitstrategie onderschreven, die tussen de lidstaten moet worden gecoördineerd in het kader van een consistente uitvoering van het stabiliteits- en groeipact en erin moet voorzien dat de budgettaire stimuleringsmaatregelen op het juiste moment worden ingetrokken. Wanneer de ramingen van de Commissie blijven wijzen op een zich versterkend en een geleidelijk zichzelf in stand houdend herstel, moet de begrotingsconsolidatie in alle EU-lidstaten uiterlijk in 2011 beginnen. Er moet rekening worden gehouden met de specifieke situatie van landen, en een aantal onder hen moet reeds eerder werk maken van de consolidatie. Bovendien moet het beoogde tempo van de begrotingsconsolidatie ambitieus zijn en in de meeste lidstaten duidelijk hoger liggen dan het ijkpunt van 0,5% van het bbp per jaar in structurele termen. Ten slotte zullen belangrijke flankerende beleidsmaatregelen ten behoeve van de budgettaire exit steviger nationale begrotingskaders omvatten om de geloofwaardigheid van de consolidatiestrategieën kracht bij te zetten, alsmede maatregelen ter ondersteuning van houdbare begrotingen op lange termijn, zoals benadrukt in het SGP. Daarnaast moeten de inspanningen voor structurele hervormingen worden opgevoerd om de productiviteit te verhogen en langetermijninvesteringen te ondersteunen. Het instellen van het Europese semester voor beleidscoördinatie en de lopende hervorming van de economische governance in de EU dragen bij aan dit consolidatieproces.

De najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie bevestigden dat bepaalde aspecten van de reële economie tekenen van verbetering te zien gaven, hoewel er onzekerheid blijft bestaan. Perioden van hernieuwd vertrouwen in een terugkeer naar groei worden afgewisseld door perioden van twijfel, ook vanwege de risico's die aan de overheidsobligatiemarkt verbonden zijn. De Europese economieën staan voor grote aanpassingen. De financiële sector is nog niet naar een normale situatie teruggekeerd en er is sprake van kwetsbaarheid voor druk en afhankelijkheid van overheidssteun. In deze samenhang vormen de op 9 mei 2010 door de Raad (Ecofin) bereikte consensus en het opzetten van financiële vangnetten belangrijke stappen voor het veiligstellen van de stabiliteit van de economie van het eurogebied en van de EU.

Tegen deze achtergrond heeft de Commissie met de Annual Growth Survey op 12 januari 2011 het eerste Europese semester voor beleidscoördinatie op gang gebracht. Het Europese semester zal het kader bieden voor het afstemmen van de timing en beoordeling van de stabiliteits- en convergentieprogramma's inzake macro-economische vooruitzichten en begrotingsplannen op de nationale hervormingsprogramma's inzake de vooruitgang naar de Europa 2020-doelstellingen. De Annual Growth Survey vertrekt van een geïntegreerde aanpak die gericht is op de noodzaak voor strikte begrotingsconsolidatie ter bevordering van de economische stabiliteit, voor arbeidsmarkthervormingen ten gunste van werkgelegenheidsgroei en voor groeiversterkende maatregelen. Meer bepaald moeten alle lidstaten, en met name de lidstaten ten aanzien waarvan een procedure bij buitensporige tekorten loopt, de groei van de overheidsuitgaven ruim onder het percentage van de trendmatige groei van het bbp op de middellange termijn houden en tegelijk prioriteit geven aan duurzame-groeivriendelijke uitgaven op gebieden zoals onderzoek, onderwijs en energie. Bovendien moeten alle lidstaten ten aanzien waarvan een procedure bij buitensporige tekorten loopt, aangeven welk uitgaventraject zij beogen en welke brede maatregelen zij voornemens zijn te nemen om hun buitensporige tekort weg te werken. Ten slotte dienen lidstaten die met zeer grote structurele begrotingstekorten, een zeer hoge overheidsschuld of met grote financiële moeilijkheden worden geconfronteerd, in 2011 zo spoedig mogelijk met hun aanpassing te beginnen. Indien de economische groei of de ontvangsten hoger uitvallen dan verwacht, moet de begrotingsconsolidatie worden bespoedigd.

HUIDIGE STAND VAN DE PROCEDURE BIJ BUITENSPORIGE TEKORTEN IN DE LIDSTATEN

Op dit ogenblik loopt er ten aanzien van alle lidstaten behalve Estland, Luxemburg en Zweden een procedure bij buitensporige tekorten. Na de positieve beoordeling van de door de betrokken lidstaten getroffen maatregelen is de BTP momenteel voor negentien lidstaten opgeschort[1]. Afgaande op de momenteel beschikbare informatie zijn de meeste op goede weg om hun tekort overeenkomstig de aanbevelingen van de Raad terug te dringen. Niettemin is de Commissie ondanks deze positieve beoordeling van oordeel dat er in sommige van de betrokken lidstaten nog steeds een aantal risico's bestaat.

Met betrekking tot de overige lidstaten heeft de Commissie nu een beoordeling gemaakt van de maatregelen die Cyprus, Finland, Bulgarije en Denemarken hebben getroffen overeenkomstig artikel 9, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1467/97[2] (zie hoofdstuk 3 en de bijlage). Voor Ierland, waarvoor de Raad zijn recentste aanbevelingen overeenkomstig artikel 126, lid 7, op 7 december heeft uitgebracht, zal de Commissie een soortgelijke beoordeling maken na 7 juni, de in deze aanbeveling bepaalde uiterste datum.

Zoals voorgeschreven door het stabiliteits- en groeipact, blijft de Commissie de begrotingsontwikkelingen op de voet volgen en zal zij de nodige aanbevelingen aannemen opdat de Raad in het kader van de BTP verdere stappen onderneemt telkens wanneer een lidstaat nalaat maatregelen te treffen of deze maatregelen ontoereikend blijken, overeenkomstig het Verdrag en Verordening (EG) nr. 1467/97.

De najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie gaan ervan uit dat het overheidstekort zal dalen van 6,8% van het bbp in 2010 tot 5,1% van het bbp in 2011 in de EU en van 6,3% tot 4,6% in het eurogebied. De begrotingsinspanningen van de lidstaten, uitgedrukt als de verbetering in het structurele tekort (het conjunctuurgezuiverde tekort, ongerekend tijdelijke beleidsmaatregelen) worden geraamd op 1 procentpunt van het bbp in de EU (1,1 procentpunt in het eurogebied) in 2011. De nadruk die wordt gelegd op structurele (en dus duurzame) maatregelen is van belang in het licht van de aanbeveling van de Raad dat de lidstaten het overheidstekort op geloofwaardige en duurzame wijze moeten terugdringen tot onder de 3% van het bbp.

Naar verwachting zullen sommige lidstaten (Duitsland, Nederland, Finland, Bulgarije en Malta) het buitensporige tekort verhelpen tijdens de prognoseperiode en binnen of zelfs vóór de respectieve termijnen die door de Raad zijn vastgesteld. In de meeste gevallen zou de begrotingsinspanning in 2011 (aanmerkelijk) hoger liggen dan de gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning die door de Raad in verband met de BTP wordt aanbevolen. In Oostenrijk en Denemarken zal naar verwachting het tekort de referentiewaarde reeds dicht benaderen in 2012, een jaar voor het einde van de door de Raad vastgestelde termijn. In Oostenrijk zouden in december getroffen aanvullende maatregelen het tekort nog dichter bij de referentiewaarde moeten brengen.

In de meeste gevallen is de verbetering van het structurele saldo in 2011 grotendeels in overeenstemming met de aanbevolen begrotingsinspanning, die, gezien de uitzonderlijke omstandigheden, doorgaans was uitgedrukt in een jaarlijks gemiddelde tot de uiterste termijn voor de correctie. In Portugal, Spanje, Frankrijk en Roemenië wordt verwacht dat de verbetering van het structurele saldo in 2011 zal uitstijgen boven de voorgeschreven gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning. Voor het Verenigd Koninkrijk wordt uitgegaan van een verbetering van het structurele saldo overeenkomstig de voorgeschreven gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning. Afgaande op de huidige informatie lijkt de resterende gemiddelde jaarlijkse inspanning die nodig is om het buitensporige tekort te verhelpen tegen uiterlijk 2012 voor Roemenië, tegen uiterlijk 2013 voor Portugal, Spanje en Frankrijk en tegen uiterlijk het boekjaar 2014/2015 voor het Verenigd Koninkrijk, haalbaar te zijn.

In Italië en Slovenië ligt de verbetering van het structurele saldo zowel in 2010 als in 2011 enigszins onder de vereiste gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning en is het overheidstekort hoger dan in de laatste actualisering van het stabiliteitsprogramma was verwacht (met name in Slovenië). De resterende gemiddelde jaarlijkse inspanning die nodig is om het buitensporig tekort te verhelpen tegen uiterlijk 2012 voor Italië en tegen uiterlijk 2013 voor Slovenië, lijkt beperkt en haalbaar te zijn. In Slowakije vielen de begrotingsontwikkelingen in 2010 veel slechter uit dan in de laatste actualisering van het stabiliteitsprogramma was verwacht. Niettemin bevat de begroting 2011 een groot pakket consolidatiemaatregelen dat naar verwachting de begrotingsconsolidatie weer op de goede weg zal brengen. Voor de Tsjechische Republiek beval de Raad voor 2010 een doelstelling in termen van het overheidssaldo aan, die volgens de najaarsprognoses zal worden gehaald, gevolgd door een lichtjes snellere daling van het tekort dan voorzien in de laatste actualisering van het convergentieprogramma dankzij verbeterde conjunctuuromstandigheden. Hoewel de verbetering van het structurele saldo voor 2011 onder de vereiste gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning ligt, is de aanvullende gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning die vereist is om het tekort binnen de termijn tot 3% van het bbp terug te brengen, ruim haalbaar.

Na de najaarsprognoses 2010 hebben Cyprus en Letland verdere maatregelen getroffen die de begrotingssituatie in overeenstemming zullen brengen met de aanbevelingen van de Raad. Voor Litouwen houden de prognoses nog geen rekening met de gevolgen van een voorwaardelijkheidsbepaling in de begroting, die tot een aanvullende begroting zal leiden ingeval de BTP-doelstellingen in gevaar komen. Voor België (waar het uiteindelijke begrotingsresultaat voor 2010 beter was dan verwacht), houden de prognoses nog geen rekening met de begroting voor 2011, maar hebben de autoriteiten intussen aangekondigd dat zij zich sterk maken het tekort in 2011 onder de 4% terug te brengen, hetgeen beter is dan voorzien in de laatste actualisering van het stabiliteitsprogramma.

Wat Griekenland betreft, heeft de Raad in mei 2010 een herzien besluit genomen tot aanmaning overeenkomstig artikel 126, lid 9, en 136 VWEU, met 2014 als uiterste termijn voor het verhelpen van het buitensporige tekort. Griekenland moet een tekort halen van 8% van het bbp in 2010, 7,6% in 2011, 6,5% in 2012, 4,9% in 2013 en 2,6% in 2014. Om dat doel te bereiken, zal in de periode 2009-2014 het structurele saldo met ten minste 10% van het bbp moeten worden verbeterd. In haar mededeling van 9 december heeft de Commissie geconcludeerd dat Griekenland het besluit van de Raad van mei op bevredigende wijze naleeft.

Over het geheel genomen is de Commissie, gezien de najaarsprognoses 2010 en de informatie die gevolgd is op de publicatie van de prognoses, van oordeel dat geen enkele van de bovenvermelde lidstaten ontoereikende maatregelen heeft getroffen om het buitensporige tekort te verhelpen.

Voor deze lidstaten, waar de begrotingsinspanning in 2011 (en in 2010 indien van toepassing) onder de vereiste jaarlijkse gemiddelde inspanning zou liggen, lijkt de aanvullende inspanning voor de rest van de consolidatieperiode ruim haalbaar. Hoe groter echter de vereiste begrotingsaanpassing, hoe groter de noodzaak om ontsporingen te vermijden en de noodzakelijke begrotingsmaatregelen zo vroeg mogelijk te treffen.

Met name roept de Commissie die lidstaten waar de aanpassingsinspanning tot nu toe onder de door de Raad aanbevolen gemiddelde jaarlijkse inspanning is gebleven, op hun consolidatie-inspanningen op te voeren en, zo nodig, hun consolidatiestrategie te ondersteunen door afdoende, concrete en structurele maatregelen aan te kondigen, in het bijzonder bij het opstellen van de stabiliteits- en convergentieprogramma's die in het kader van het nieuwe Europese semester in april bij de Raad en de Commissie moeten worden ingediend.

Voor Hongarije werd in de najaarsprognoses uitgegaan van een tekort van 4,7% van het bbp in 2011. Dankzij het eenmalige effect van de daarna vastgestelde wijzigingen in het pensioenstelsel zou het nominale begrotingstekort in 2011 evenwel op minder dan 3% van het bbp kunnen uitkomen. Niettemin blijft het structurele saldo in 2011 verslechteren, hetgeen in de begroting 2012 opnieuw tot een tekort van ongeveer 5% van het bbp zou leiden indien geen aanvullende maatregelen worden getroffen. Er zouden vanaf 2011 aanzienlijke aanvullende consolidatie-inspanningen nodig zijn om te zorgen voor een duurzame correctie van het buitensporige tekort tegen uiterlijk 2011, de door de Raad vastgestelde termijn. In Polen wordt voor 2010 een tekort van 7,9% verwacht, hetgeen 1,0 procentpunt hoger is dan voorzien in het convergentieprogramma 2010, en een gebrek aan structurele verbetering vertoont. Na de najaarsprognoses 2010 heeft Polen aanvullende maatregelen aangekondigd die, indien ze worden getroffen, de begrotingsinspanning in 2011 grotendeels in overeenstemming zouden kunnen brengen met de aanbevolen gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning. Er zouden in de periode 2011-2012 aanzienlijke aanvullende consolidatie-inspanningen nodig zijn om het overheidstekort in 2012, de door de Raad vastgestelde termijn, tot onder de 3% van het bbp terug te dringen. Gelet op het voorgaande heeft Commissaris Rehn een brief aan Hongarije en Polen gericht met het verzoek nogmaals te bevestigen dat zij het vaste voornemen hebben de aanbevelingen van de Raad ten volle na te leven en spoedig de nodige permanente, concrete en specifieke maatregelen aan te kondigen om dit voornemen gestand te doen.

BEOORDELING VAN DE IN CYPRUS, FINLAND, BULGARIJE EN DENEMARKEN GETROFFEN MAATREGELEN

Overeenkomstig artikel 9, lid 3, van Verordening 1467/97 van de Raad, dat bepaalt dat, na het verstrijken van de termijn waarbinnen een lidstaat maatregelen moet treffen om gevolg te geven aan een aanbeveling krachtens artikel 126, lid 7, van het Verdrag, de Commissie, indien zij van oordeel is " dat de getroffen maatregelen, mits zij volledig ten uitvoer worden gelegd en op voorwaarde dat de economische ontwikkelingen sporen met de prognoses, lijken te volstaan voor het boeken van voldoende vooruitgang om het buitensporige tekort binnen de door de Raad vastgestelde termijn te corrigeren ", de Raad daarvan in kennis stelt, worden in dit hoofdstuk (en de bijlage bij deze mededeling) de maatregelen beoordeeld die door Cyprus, Finland, Bulgarije en Denemarken zijn getroffen in reactie op de aanbeveling van de Raad van 13 juli 2010 om het buitensporige tekort te verhelpen. Deze aanbevelingen waren gebaseerd op de voorjaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie en op de overeengekomen beginselen die aan de budgettaire exitstrategie ten grondslag liggen. De Raad heeft 13 januari 2011 vastgesteld als uiterste datum om doeltreffende maatregelen te treffen in reactie op zijn aanbevelingen.

Overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1467/972 en de herziene gedragscode[3] wordt een lidstaat geacht doeltreffende maatregelen te hebben getroffen indien hij gevolg heeft gegeven aan de aanbeveling op grond van artikel 126, lid 7, VWEU. De gedragscode bepaalt dat er bij de beoordeling of er doeltreffende maatregelen zijn getroffen, met name op moet worden gelet of de betrokken lidstaat de oorspronkelijk door de Raad aanbevolen jaarlijkse verbetering van zijn conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen, heeft gerealiseerd. Zij schrijft ook voor dat indien de vastgestelde aanpassing lager uitvalt dan aanbevolen, een zorgvuldige analyse dient te worden gemaakt van de oorzaken van dit manco. In het geval van een meerjarige aanpassing specificeert de gedragscode dat de beoordeling met name gericht moet zijn op de maatregelen die zijn getroffen om te waarborgen dat binnen het jaar nadat het buitensporige tekort is geconstateerd, een adequate aanpassing van de begroting heeft plaatsgevonden.

Tegen deze achtergrond heeft de Commissie de maatregelen beoordeeld die Cyprus, Finland, Bulgarije en Denemarken in reactie op de aanbevelingen van de Raad van 13 juli 2010 hebben getroffen. Afgaande op de momenteel beschikbare informatie lijkt het erop dat Cyprus, Finland, Bulgarije en Denemarken maatregelen hebben getroffen waarmee voldoende vooruitgang is geboekt in de richting van de correctie van het buitensporige tekort binnen de termijnen die de Raad heeft vastgesteld. De Commissie is derhalve van oordeel dat er voor deze lidstaten momenteel geen verdere stappen in de buitensporigtekortprocedure nodig zijn. In de landenspecifieke hoofdstukken in de bijlage bij deze mededeling worden nadere bijzonderheden over deze beoordeling verstrekt.

Overeenkomstig het Verdrag en de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal de Commissie de budgettaire ontwikkelingen in Cyprus, Finland, Bulgarije en Denemarken nauwlettend blijven volgen.

BIJLAGE

CYPRUS

Buitensporigtekortprocedure en recentste aanbevelingen

Volgens de BTP-kennisgeving van april 2010 bedroeg het overheidstekort in Cyprus in 2009 6,1% van het bbp, tegenover een overschot van 0,9% in 2008. Dit was het resultaat van een ernstige economische neergang en (conform het Europees economisch herstelplan) getroffen discretionaire maatregelen als reactie op deze economische neergang, alsook van de vrij grote samenstellingseffecten die uitgingen van een groeipatroon van het bbp dat veel minder belastingontvangsten genereert. Parallel daaraan is de bruto overheidsschuld uitgekomen op 56,2% van het bbp, onder de referentiewaarde van 60% van het bbp, maar met een opwaartse trend. Tegen deze achtergrond heeft de Raad op 13 juli 2010 besloten dat er in Cyprus een buitensporig tekort bestond en overeenkomstig artikel 126, lid 7, VWEU aanbevelingen tot het land gericht om uiterlijk in 2012 het buitensporige tekort te verhelpen[4]. In zijn aanbevelingen heeft de Raad 13 januari 2011 vastgesteld als uiterste datum waarop doeltreffende maatregelen moesten zijn getroffen.

Met name heeft de Raad Cyprus aanbevolen het overheidstekort op geloofwaardige en duurzame wijze tot onder de 3% van het bbp terug te dringen door binnen een kader voor de middellange termijn maatregelen te treffen. Daartoe werd in het bijzonder van de Cypriotische autoriteiten verwacht dat zij: a) de noodzakelijke maatregelen zouden treffen om het begrotingstekort 2010 terug te dringen tot maximaal 6% van het bbp en een sterker op de uitgaven gerichte consolidatiestrategie uitwerken om het tekort uiterlijk in 2012 tot onder de referentiewaarde terug te dringen; b) met het oog hierop in de periode 2011-2012 een gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning van ten minste 1½% van het bbp zouden realiseren, die ook ertoe moet bijdragen dat de brutoschuldquote van de overheid weer in een bevredigend tempo kan gaan dalen richting de referentiewaarde doordat opnieuw een adequaat primair overschot wordt gerealiseerd; en c) de maatregelen zouden specificeren en nauwgezet ten uitvoer leggen die vereist zijn om het buitensporige tekort tegen 2012 te verhelpen als de conjunctuuromstandigheden dit mogelijk maken, en het tekort sneller terug te dringen indien de economische of budgettaire omstandigheden gunstiger uitvallen dan thans wordt verwacht.

Om de risico's voor de aanpassing te beperken, werd Cyprus verzocht het bindende karakter van het begrotingskader voor de middellange termijn te versterken en ervoor te zorgen dat het hele jaar door beter op de uitvoering van de begroting wordt toegezien. Voorts werd de Cypriotische autoriteiten aanbevolen de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren door hervormingsmaatregelen door te voeren teneinde de uitgaven aan pensioenen en gezondheidszorg te beheersen en daarmee de verwachte stijging van leeftijdsgerelateerde uitgaven te beteugelen. Ten slotte werd Cyprus aanbevolen naast de begrotingsinspanning andere gelegenheden, waaronder verbeterde economische omstandigheden, te baat te nemen om meer vaart te zetten achter de verlaging van de bruto schuldquote in de richting van de referentiewaarde van 60% van het bbp.

De Raad heeft 13 januari 2011 als uiterste datum vastgesteld waarop Cyprus doeltreffende maatregelen moet nemen om het begrotingstekort 2010 terug te dringen tot maximaal 6% van het bbp en een sterker op de uitgaven gerichte consolidatiestrategie uit te werken om het tekort uiterlijk in 2012 tot onder de referentiewaarde terug te dringen, door te zorgen voor een gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning van ten minste 1½% van het bbp in de periode 2011-2012.

De Commissie heeft de getroffen maatregelen beoordeeld nadat de regering op 16 december de begroting voor 2011 samen met een pakket budgettaire consolidatiemaatregelen had goedgekeurd. Zij is daarbij uitgegaan van de najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie, waarin de ontwerpbegroting reeds in aanmerking was genomen.

Beoordeling van de getroffen maatregelen

In de najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie werd op basis van de toen beschikbare informatie, waaronder ook de ontwerpbegroting, geraamd dat het begrotingstekort in 2010 gestabiliseerd leek op een niveau dat vergelijkbaar is met dat van het voorgaande jaar, namelijk 5,9% van het bbp, doordat een marginale stijging van de ontvangsten kennelijk volledig wordt tenietgedaan door een stijging van de uitgaven. Evenwel lijken recent gepubliceerde kasgegevens van de geconsolideerde rekeningen van de centrale overheid en beheerde middelen voor de periode januari tot november 2010 de raming waarin wordt uitgegaan van een lager dan verwacht begrotingstekort, te staven aangezien zij wijzen op een vermindering van het tekort met 0,5 procentpunt vergeleken met dezelfde periode in 2009.

De Commissie trekt hieruit de conclusie dat het begrotingsresultaat van 2010 naar verwachting zal sporen met de aanbeveling van de Raad om het tekort in 2010 terug te brengen tot maximaal 6% van het bbp. Bovendien heeft er een iets snellere tekortreductie plaatsgevonden, doordat de economische omstandigheden gunstiger zijn uitgevallen dan werd aangenomen toen de Raad zijn aanbevelingen uitbracht.

Op grond van de toen beschikbare ontwerpbegroting 2011 gingen de najaarsprognoses 2010[5] van de diensten van de Commissie uit van een tekort in 2011 van 5,7% van het bbp.

Voor 2011 mikt de begrotingswet[6] op een tekort van 5,4% van het bbp, uitgaande van een geraamd tekort voor 2010 van iets minder dan 6% van het bbp. Aan de ontvangstenzijde omvat de begroting geen aanvullende maatregelen, behalve de geleidelijke afschaffing van de belastingvermindering, die een van de stimuleringsmaatregelen was, en de harmonisering van de accijnzen op aardolieproducten, die sinds juli 2010 van toepassing is. Deze worden evenwel gedeeltelijk tenietgedaan door een vermindering van andere lopende ontvangsten. Aan de uitgavenzijde is de begroting gericht op het realiseren van besparingen dankzij een vermindering van operationele uitgaven, alsook een beheersing van de openbare investeringen en het personeelsbestand van de overheid. Deze elementen worden evenwel volledig tenietgedaan door een stijging van de loonlast van de overheid, interestbetalingen en socialezekerheidsuitgaven.

Om het begrotingstekort terug te brengen tot 4,5% van het bbp overeenkomstig de aanbevelingen van de Raad van juli laatstleden om het overheidstekort te verhelpen (BTP 126.7), hebben de Cypriotische autoriteiten samen met de goedkeuring van de begroting een pakket inzake begrotingsconsolidatie vastgesteld. Zoals toegelicht in een brief van de minister van Financiën Stavrakis aan Commissaris Rehn op 7 januari 2011, ramen de autoriteiten de uit dit pakket voortvloeiende consolidatie op 1 procentpunt (pp) van het bbp, waarvan 0,6 pp van het bbp aan de ontvangstenzijde gesitueerd is en een permanent karakter heeft. Voorts hebben de coalitiepartijen overeenstemming bereikt over een aanvullende reeks maatregelen, die in februari 2011 aan het parlement ter goedkeuring zullen worden voorgelegd. De autoriteiten verwachten dat dit in 2011 0,6 pp van het bbp extra consolidatie zal opleveren, dankzij zowel ontvangstenverhogende als uitgavenbeheersende maatregelen.

In de najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie is het recent vastgestelde pakket consolidatiemaatregelen niet in aanmerking genomen, omdat dit op de afsluitingsdatum van de gegevens nog niet beschikbaar was. Deze prognoses betekenen een verbetering van het structurele saldo (conjunctuurgezuiverd en ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) met ¾ pp van het bbp in 2011, na een neutraal effect in 2010. Op het eerste gezicht zouden met de vaststelling van het bovengenoemde pakket inzake begrotingsconsolidatie zowel het nominale als het structurele saldo met 1 procentpunt van het bbp verbeteren. Naar verwachting zal van de vaststelling van een aanvullende reeks op stapel staande maatregelen ter grootte van 0,6 pp van het bbp een soortgelijk effect uitgaan. Over het geheel genomen zou de verbetering van het nominale en het structurele saldo in 2011 ongeveer 2¼ pp van het bbp bedragen. Dankzij het basiseffect van het (0,4 procentpunt van het bbp) lager dan verwachte uiteindelijke tekort in 2010, zou het nominale saldo in 2011 bijgevolg naar verwachting 3¾% van het bbp bedragen.

Het halen van de tekortdoelstellingen is evenwel aan risico's onderhevig, vooral vanwege de standaardpraktijk om in de loop van het jaar aanvullende begrotingen vast te stellen. Er is ook een aanzienlijk risico op ontsporingen vanwege de druk om maatregelen te treffen ter verzachting van de gevolgen van indirecte belastingverhogingen en van de loonindexering (prijscompensatie) voor de loonlast van de overheid bij een hoger dan verwachte stijging van de inflatie. Bovendien zijn er risico's in verband met de budgettaire gevolgen van consolidatiemaatregelen die reeds zijn aangekondigd maar vanwege pressie van getroffen partijen nog niet zijn vastgesteld.

Tegen deze achtergrond concludeert de Commissie dat Cyprus in 2011 een begrotingsinspanning ter grootte van ten minste 1½ procentpunt van het bbp heeft geleverd en doeltreffende maatregelen heeft getroffen om uiterlijk in 2012 het thans bestaande buitensporige tekort te verhelpen. Het gros van de door Cyprus getroffen budgettaire consolidatiemaatregelen zijn evenwel aan de ontvangstenzijde gesitueerd ondanks de aanbeveling van de Raad voor een op de uitgaven gerichte consolidatiestrategie.

In de najaarsprognoses 2010 gaan de diensten van de Commissie ervan uit dat de bruto schuldquote van Cyprus vanwege het hogere primaire tekort tegen 2011 met 65,2% zal stijgen. De Cypriotische autoriteiten verwachten dat de overheidsschuld zal toenemen van 58% in 2009 tot bijna 62% van het bbp in 2010. Deze ontwikkeling is vooral toe te schrijven aan de negatieve gevolgen van het primaire tekort. Voor 2011 verwachten de autoriteiten een lichte stijging van de schuldquote tot 63,8%, opnieuw vanwege het primaire tekort. Evenwel wordt verwacht dat de vaststelling van het pakket inzake begrotingsconsolidatie er dankzij de beheersing van het primaire tekort voor zal zorgen dat de schuldquote in 2011 op een niveau blijft dat vergelijkbaar is met dan van 2010. De voortzetting van de consolidatiemaatregelen in 2012 en de groeiversnelling moeten ertoe bijdragen dat de ontwikkeling van de schuld naar een daling wordt omgebogen.

In het licht van de prognoses van de diensten van de Commissie en de maatregelen die na de afsluitingsdatum van de prognoses zijn getroffen, wordt verwacht dat Cyprus er binnen de prognosehorizon in zal slagen de bruto schuldquote van de overheid weer een neerwaarts traject te doen volgen.

Ten slotte is er geen vooruitgang gerapporteerd op het gebied van het versterken van de budgettaire governance, zoals het versnellen van de uitvoering en het versterken van het bindende karakter van het driejarige begrotingskader voor de middellange termijn (MTBF) van Cyprus. Plannen voor de verdere hervorming van het pensioenstelsel zijn nog steeds het onderwerp van bespreking.

Conclusies

Afgaande op de momenteel beschikbare informatie lijkt Cyprus maatregelen te hebben getroffen waarmee voldoende vooruitgang werd geboekt in de richting van de correctie van het buitensporige tekort binnen de termijnen die de Raad heeft vastgesteld. Cyprus heeft meer in het bijzonder maatregelen getroffen om het buitensporige tekort uiterlijk in 2012 te verhelpen en tegelijkertijd in 2011 een adequate begrotingsinspanning te leveren, hetgeen in overeenstemming is met de aanbevelingen van de Raad.

Het halen van de tekortdoelstellingen is evenwel aan risico's onderhevig, vooral vanwege de standaardpraktijk om in de loop van het jaar aanvullende begrotingen vast te stellen, maar ook wegens mogelijke ontsporingen van sociale overdrachten en de gevolgen van de loonindexering (prijscompensatie) voor de loonlast van de overheid. Gezien de bovenbeschreven risico's moeten de Cypriotische autoriteiten de begrotingsontwikkelingen op de voet volgen en klaar staan om corrigerende maatregelen te nemen als een of meer van deze risico's zich voordoen.

Bovendien is de Commissie van oordeel dat Cyprus overeenkomstig de aanbevelingen van de Raad meer werk moet maken van de versterking van het bindende karakter van zijn begrotingskader voor de middellange termijn, alsook van de invoering van maatregelen die erop gericht zijn de houdbaarheid van de overheidsfinanciën van Malta op lange termijn te waarborgen.

In het licht van de bovenstaande beoordeling acht de Commissie het momenteel niet noodzakelijk dat verdere stappen in de buitensporigtekortprocedure ten aanzien van Cyprus worden ondernomen. Overeenkomstig het Verdrag en de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal de Commissie de budgettaire ontwikkelingen in Cyprus nauwlettend blijven volgen.

Tabel: Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

2008 | 2009 | 2010 | 2011 |

Reëel bbp (verandering in %) | COM | 3,6 | -1,7 | 0,5 | 1,5 |

CY | 3,6 | -1,7 | 0,6 | 1,5 |

SP | 3,6 | -1,7 | 0,5 | 1,5 |

Output gap (% van het potentiële bbp) | COM2 | 3,1 | -1,2 | -2,2 | -1,8 |

CY | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |

SP1 | 2,9 | -1,3 | -2,4 | -2,5 |

Overheidssaldo (% van het bbp) | COM | 0,9 | -6,0 | -5,9 | -5,7 |

CY | 0,9 | -6,0 | -5,9 | -5,4 |

SP | 0,9 | -6,1 | -6,0 | -4,5 |

Primair saldo (% van het bbp) | COM | 3,7 | -3,4 | -3,6 | -3,3 |

CY | 3,7 | -3,4 | -3,6 | -3,0 |

SP | 3,7 | -3,6 | -3,7 | -2,1 |

Conjunctuurgezuiverd saldo (% van het bbp) | COM | -0,3 | -5,5 | -5,1 | -5,0 |

CY | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |

SP1 | -0,2 | -5,6 | -5,1 | -3,5 |

Structureel saldo3 (% van het bbp) | COM | -0,3 | -5,7 | -5,7 | -5,0 |

CY | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |

SP | -0,2 | -5,6 | -5,2 | -3,6 |

Bruto overheidsschuld (% van het bbp) | COM | 48,3 | 58,0 | 62,2 | 65,2 |

CY | 48,3 | 58,0 | 61,9 | 63,8 |

SP | 48,4 | 56,2 | 61,0 | 63,2 |

Noten: |

1 In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie. |

2 Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 2,5%, 1,5%, 1,1% en 1,1% in de periode 2009-2012. |

3 Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. De eenmalige en andere tijdelijke maatregelen vertegenwoordigen 0,3% van het bbp in 2009 en 0,7% in 2010; alle met een tekortverminderend effect. |

Bronnen: |

Geactualiseerd stabiliteitsprogramma van april 2010 (SP); najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

FINLAND

Buitensporigtekortprocedure en recentste aanbevelingen

In Finland hebben de gevolgen van de economische neergang en discretionaire budgettaire stimuleringsmaatregelen tot een verslechtering van de overheidsfinanciën geleid. Volgens de door het ministerie van Financiën gedane BTP-kennisgeving van april 2010 mikten de autoriteiten op een overheidstekort van 4,1% van het bbp in 2010. In de voorjaarsprognoses van de diensten van de Commissie werd uitgegaan van een iets kleiner overheidstekort in 2010, namelijk 3,8% van het bbp. Tegen deze achtergrond heeft de Raad op 13 juli 2010 besloten dat er in Finland een buitensporig tekort bestond en overeenkomstig artikel 126, lid 7, VWEU aanbevelingen tot het land gericht om deze situatie uiterlijk in 2011 te verhelpen[7]. In zijn aanbevelingen heeft de Raad 13 januari 2011 vastgesteld als uiterste datum waarop doeltreffende maatregelen moesten zijn getroffen.

De Raad heeft Finland aanbevolen het overheidstekort op geloofwaardige en duurzame wijze tot onder de 3% van het bbp terug te dringen. Daartoe werd in het bijzonder van de Finse autoriteiten verwacht dat zij: a) de begrotingsmaatregelen in 2010 zouden uitvoeren zoals voorgenomen in de laatste actualisering van het stabiliteitsprogramma, en er tegelijk voor zouden zorgen dat de voorziene overschrijding van de referentiewaarde van 3% van het bbp binnen de perken en van tijdelijke aard bleef; b) in 2011voor een begrotingsinspanning zouden zorgen van ten minste 0,5% van het bbp; en c) concreet invulling zouden geven aan maatregelen om de beoogde correctie van het buitensporige tekort in 2011 veilig te stellen.

De Raad verzocht Finland tevens na de correctie van het buitensporige tekort de begrotingsconsolidatie voort te zetten in de richting van de middellangetermijndoelstelling voor de begrotingssituatie, namelijk een structureel overschot van ½% van het bbp.

De Commissie heeft de getroffen maatregelen beoordeeld op basis van de najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie, waarin de begrotingsmaatregelen voor 2011 reeds in aanmerking waren genomen, alsook van de geactualiseerde prognoses van het ministerie van Financiën van 20 december 2010.

Beoordeling van de getroffen maatregelen

Na de verslechtering van de overheidsfinanciën van aanzienlijke overheidsoverschotten tot een geboekt tekort van 2,5% in 2009 is in de BTP-kennisgeving van april 2010 uitgegaan van een verdere toename van het tekort tot 4,1% van het bbp in 2010. Volgens de recentste prognoses van zowel de diensten van de Commissie als de autoriteiten zou het tekort in 2010 echter veel minder stijgen. Vanwege de sinds het tweede kwartaal van 2010 geregistreerde opleving van de economische activiteit zijn in opeenvolgende prognoses van de diensten van de Commissie en de autoriteiten de economische en budgettaire vooruitzichten voor 2010 en ook voor de jaren daarna in positieve zin bijgesteld. Hoewel er na het inleiden van de BTP specifiek voor 2010 geen grote nieuwe belasting- of uitgavenmaatregelen zijn aangekondigd, heeft de verbetering van het economisch klimaat automatisch voor meer belastingontvangsten gezorgd. In de najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie wordt voor 2010 een tekort van 3,1% van het bbp voorspeld, hetgeen op zijn beurt de vooruitzichten voor de komende jaren zal verbeteren in vergelijking met wat in het voorjaar van 2010 was verwacht. Dit is een aanzienlijk beter resultaat dan het in de BTP-kennisgeving van de autoriteiten van april 2010 beoogde tekort van 4,1% van het bbp, waarop de aanbevelingen van de Raad van 13 juli 2010 waren gebaseerd. Zo ook wordt in de recentste actualisering van het ministerie van Financiën van december 2010 verwacht dat het tekort in 2010 3,2% van het bbp zal belopen (in de BTP-kennisgeving van oktober 2010 werd een tekort van 3,3% van het bbp voorspeld).

Over het geheel genomen werd in 2010 een expansief begrotingsbeleid gevoerd. In de najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie wordt geraamd dat het structurele saldo in 2010 met 1 procentpunt verslechterd is, hetgeen overeenkomt met het aandeel van het in dat jaar doorgevoerde budgettaire stimuleringsprogramma. Het stimuleringsprogramma is uitgevoerd zoals voorgenomen in de recentste actualisering van het stabiliteitsprogramma van februari 2010 en eveneens zoals aanbevolen door de Raad.

De Commissie is daarom van oordeel dat Finland gevolg heeft gegeven aan de aanbevelingen van de Raad door ervoor te zorgen dat de voorziene overschrijding van de referentiewaarde van 3% van het bbp binnen de perken en van tijdelijke aard zou blijven.

Voor 2011 zijn de vooruitzichten wat het tekort betreft aanzienlijk verbeterd sinds de actualisering van het stabiliteitsprogramma van februari 2010, waarin voor dat jaar een tekort van 3,0% van het bbp was voorspeld. In de najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie wordt voor 2011 uitgegaan van een tekort van 1,6% van het bbp. In hun laatste prognoses van 20 december 2010 verwachten de autoriteiten een tekort van 1,3% van het bbp (in de BTP-kennisgeving van oktober 2010 werd op een soortgelijk tekort van 1,4% gemikt). Een groot deel van deze verbetering in vergelijking met de prognoses van het voorjaar 2010 is te verklaren door het beter dan verwachte economische en budgettaire resultaat in 2010, dat doorwerkt tot in 2011. In de loop van 2010 zijn echter ook enkele discretionaire belastingverhogingen verwerkt, hetgeen het overheidssaldo in 2011 met ongeveer 0,6% van het bbp verbetert. Hoewel er geen uitzonderlijke bezuinigingen zijn aangekondigd, zullen de uitgaven naar verwachting ook matiger groeien, doordat sommige investeringsprojecten uit het eerdere stimuleringspakket geleidelijk aan worden stopgezet en lokale overheden waarschijnlijk op de financiële beperkingen zullen inspelen met bezuinigingen. Zowel de centrale als de lokale overheden blijven langetermijnprogramma's ter verbetering van de productiviteit in de overheidssector uitvoeren, die ook besparingen op personeelskosten moeten opleveren.

Volgens de prognoses van de Commissie zou het structurele saldo in 2011 met iets minder dan 1 procentpunt moeten verbeteren. Deze raming komt grotendeels overeen met een meting van onderuit van de omvang van de discretionaire budgettaire maatregelen in 2011.

Tegen deze achtergrond concludeert de Commissie dat Finland in 2011 een begrotingsinspanning ter grootte van ten minste ½ procentpunt van het bbp heeft geleverd en doeltreffende maatregelen heeft getroffen om uiterlijk in 2011 het thans bestaande buitensporige tekort te verhelpen.

Conclusies

Afgaande op de momenteel beschikbare informatie lijkt Finland maatregelen te hebben genomen waarmee voldoende vooruitgang werd geboekt in de richting van de correctie van het buitensporige tekort binnen de termijnen die de Raad heeft vastgesteld. Finland heeft meer in het bijzonder maatregelen getroffen om het buitensporige tekort uiterlijk in 2011 te corrigeren en tegelijkertijd in 2011 een adequate begrotingsinspanning te leveren, hetgeen in overeenstemming is met de aanbevelingen van de Raad.

In het licht van de bovenstaande beoordeling acht de Commissie het momenteel niet noodzakelijk dat verdere stappen in de buitensporigtekortprocedure ten aanzien van Finland worden ondernomen. Overeenkomstig het Verdrag en het SGP zal de Commissie de begrotingsontwikkelingen in Finland nauwlettend blijven volgen.

Tabel: Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

BULGARIJE

Buitensporigtekortprocedure en recentste aanbevelingen

In Bulgarije hebben de gevolgen van de economische neergang en uitgavenstijgingen die voortvloeiden uit aanzienlijke toezeggingen die de aftredende regering in de aanloop naar de parlementsverkiezingen van medio 2009 had gedaan, tot een verslechtering van de overheidsfinanciën geleid. In combinatie met een verschuiving naar een samenstelling van de groei die minder belastingen genereert, heeft dit gemaakt dat het overheidstekort in Bulgarije is opgelopen tot 3,9% van het bbp in 2009 vergeleken met een overschot van 1,8% in 2008[8]. Tegen deze achtergrond heeft de Raad op 13 juli 2010 besloten dat er in Bulgarije een buitensporig tekort bestond en overeenkomstig artikel 126, lid 7, VWEU aanbevelingen tot het land gericht om deze situatie uiterlijk in 2011 te verhelpen[9]. In zijn aanbevelingen heeft de Raad 13 januari 2011 vastgesteld als uiterste datum waarop doeltreffende maatregelen moesten zijn getroffen.

Met name werd Bulgarije door de Raad aanbevolen het overheidstekort uiterlijk in 2011 op geloofwaardige en duurzame wijze tot onder de 3% van het bbp terug te dringen. Specifiek met dit doel voor ogen werd de Bulgaarse autoriteiten verzocht: a) de noodzakelijke maatregelen te treffen om te voorkomen dat het tekort in 2010 het voorziene percentage van 3,8% van het bbp zou overschrijden; b) in 2011 te zorgen voor een begrotingsinspanning van ten minste ¾% van het bbp; en c) de maatregelen te specificeren en uit te voeren die vereist zijn om het buitensporige tekort uiterlijk in 2011 te verhelpen. Om de risico's voor de aanpassing te beperken, werd Bulgarije aanbevolen de budgettaire governance en de transparantie te versterken door zowel de uitgavenbeheersing door het ministerie van Financiën als het bindende karakter van het begrotingskader voor de middellange termijn te verscherpen en ervoor te zorgen dat het hele jaar door beter wordt toegezien op de uitvoering van de begroting.

De Raad stelde 13 januari 2011 als uiterste datum vast waarop de Bulgaarse regering doeltreffende maatregelen moet treffen en de maatregelen moet specificeren die noodzakelijk zullen zijn voor de correctie van het buitensporige tekort.

De Commissie heeft de getroffen maatregelen beoordeeld op basis van de najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie, waarin de in de begroting 2011 voorgenomen begrotingsmaatregelen reeds in aanmerking waren genomen, alsook rekening houdende met de door de Bulgaarse autoriteiten eind december 2010 en januari 2011 verstrekte aanvullende informatie.

Beoordeling van de getroffen maatregelen

Volgens de najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie zou het overheidstekort dalen van 4,7% van het bbp in 2009 tot 3,8% van het bbp in 2010, hetgeen in overeenstemming is met de doelstelling van de herziene begroting 2010, waarop de aanbeveling van de Raad is gebaseerd. Deze prognose is gemaakt tegen de achtergrond van economische vooruitzichten die grotendeels ongewijzigd zijn gebleven sinds de voorjaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie, waarop de aanbevelingen van de Raad van 13 juli 2010 zijn gebaseerd. Bovendien is daarbij rekening gehouden met een eenmalige tekortverhogende maatregel die voortvloeit uit de kwijtschelding van schulden van derde landen (0,1% van het bbp), alsook met een manco inzake lopende belastingontvangsten en besparingen op kapitaaluitgaven in vergelijking met de plannen die in de herziene begroting 2010 waren opgenomen. De laatste prognoses van de autoriteiten gaan uit van een iets beter tekort in 2010, namelijk 3,6% van het bbp. Volgens de prognoses van de diensten van de Commissie zou het structurele saldo in 2010 met ongeveer 1½% van het bbp verbeteren.

De Commissie trekt hieruit de conclusie dat het begrotingsresultaat van 2010 naar verwachting zal sporen met de aanbeveling van de Raad om de in de herziene begroting 2010 bepaalde tekortdoelstelling van 3,8% van het bbp te realiseren.

Voor 2011 gaan de najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie uit van een tekort van 2,9% van het bbp, hetgeen een vermindering van het tekort met 0,9% van het bbp in vergelijking met het voorgaande jaar betekent op basis van de aanname dat het beleid ongewijzigd blijft, van een verwachte verbetering van de economische vooruitzichten en een voorzichtige beoordeling van de in de begroting 2011 voorgenomen maatregelen inzake begrotingsconsolidatie. De autoriteiten verwachten een iets lager tekort, namelijk 2,5% van het bbp, vooral omdat zij uitgaan van een optimistischer prognose van de economische activiteit. Zij zullen deze begrotingsdoelstelling proberen te bereiken door zowel hogere overheidsontvangsten vanwege het verwachte economische herstel en ontvangstenverhogende maatregelen, als door een beheersing van de uitgavengroei en efficiëntere bestedingen. In structurele termen wijzen de prognoses van de diensten van de Commissie op een verbetering van het structurele saldo in 2011 met ¾% van het bbp.

De risico's waaraan het halen van de tekortdoelstelling voor 2011 onderhevig is, houden vooral verband met het macro-economische scenario dat aan de begrotingsprognoses voor 2011 ten grondslag ligt. Een trager economisch herstel met een samenstelling van de groei die minder ontvangsten genereert, kan ondanks voorzichtige ramingen van de begrotingsontvangsten leiden tot onverwachte ontvangstenmanco's. Aan de uitgavenzijde kunnen de voor de tweede helft van 2011 geplande lokale en presidentsverkiezingen tot extra druk op de uitgaven leiden. Gezien de bovenbeschreven risico's moeten de Bulgaarse autoriteiten de begrotingsontwikkelingen op de voet volgen en klaar staan om corrigerende maatregelen te treffen als een of meer van deze risico's zich voordoen.

Tegen deze achtergrond concludeert de Commissie dat Bulgarije een begrotingsinspanning ter grootte van ¾ procentpunt van het bbp heeft geleverd en doeltreffende maatregelen heeft getroffen om het thans bestaande buitensporige tekort uiterlijk in 2011 te verhelpen.

Ten slotte is er enige vooruitgang geboekt op het gebied van de budgettaire governance, en zijn er bepaalde initiatieven genomen om tot efficiëntere overheidsbestedingen te komen. Met de sociale partners is overeenstemming bereikt over maatregelen voor een verdere hervorming van het pensioenstelsel op middellange tot lange termijn, waarvan de uitvoering nadere wetgevingsmaatregelen zal vergen.

Conclusies

Afgaande op de momenteel beschikbare informatie lijkt Bulgarije maatregelen te hebben getroffen waarmee voldoende vooruitgang werd geboekt in de richting van de correctie van het buitensporige tekort binnen de termijnen die de Raad heeft vastgesteld. Bulgarije heeft de nodige maatregelen getroffen om het buitensporige tekort uiterlijk in 2011 te corrigeren, namelijk door te voorkomen dat het tekort in 2010 het voorziene percentage van 3,8% van het bbp zou overschrijden en door in de begroting 2011 adequate begrotingsinspanningen vast te stellen, hetgeen in overeenstemming is met de aanbevelingen van de Raad.

Bovendien is de Commissie van oordeel dat Bulgarije meer werk moet maken van het overeenkomstig de aanbevelingen van de Raad versterken van het bindende karakter van zijn begrotingskader voor de middellange termijn.

In het licht van de bovenstaande beoordeling acht de Commissie het momenteel niet noodzakelijk dat verdere stappen in de buitensporigtekortprocedure ten aanzien van Bulgarije worden ondernomen. Overeenkomstig het Verdrag en het SGP zal de Commissie de begrotingsontwikkelingen in Bulgarije nauwlettend blijven volgen.

Tabel: Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

DENEMARKEN

Buitensporigtekortprocedure en recentste aanbevelingen

In Denemarken hebben de gevolgen van de economische neergang en discretionaire budgettaire stimuleringsmaatregelen tot een verslechtering van de overheidsfinanciën geleid. Het overheidssaldo is veranderd van een overschot van 3,2% van het bbp in 2008 in een tekort van 2,7% van het bbp in 2009, en zal naar verwachting toenemen tot 5,5% van het bbp in 2010. Tegen deze achtergrond heeft de Raad op 13 juli 2010 besloten dat er in Denemarken een buitensporig tekort bestond en overeenkomstig artikel 126, lid 7, VWEU aanbevelingen tot het land gericht om uiterlijk in 2013 het buitensporige tekort te verhelpen[10]. In zijn aanbevelingen heeft de Raad 13 januari 2011 vastgesteld als uiterste datum waarop doeltreffende maatregelen moesten zijn getroffen.

De Raad beval Denemarken aan het overheidstekort op geloofwaardige en duurzame wijze tot onder de 3% van het bbp terug te dringen door maatregelen te treffen binnen een kader voor de middellange termijn. Daartoe werd van de Deense autoriteiten in het bijzonder verwacht dat zij: a) in 2010 de in de laatste actualisering van het convergentieprogramma voorgenomen begrotingsmaatregelen ten uitvoer zouden leggen en in 2011 een aanvang zouden maken met de consolidatie om het tekort uiterlijk in 2013 tot onder de referentiewaarde terug te dringen; b) in de periode 2011-2013 een gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning van ten minste 0,5% van het bbp zouden realiseren; en c) de maatregelen zouden specificeren en nauwgezet ten uitvoer zouden leggen die vereist zijn om het buitensporige tekort tegen 2013 te verhelpen als de conjunctuuromstandigheden klimaat dit mogelijk maken, en het tekort sneller terug te dringen indien de economische of budgettaire omstandigheden gunstiger uitvallen dan thans wordt verwacht.

De Commissie heeft de getroffen maatregelen beoordeeld op basis van de najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie en in het licht van de begroting 2011, de prognose van de regering van december en de door de regering op 25 mei gepresenteerde consolidatiemaatregelen. Bij de beoordeling is ook rekening gehouden met de informatie betreffende de genomen doeltreffende maatregelen die op 13 januari 2011 door het Deense ministerie van Financiën aan de Commissie is verstrekt.

Beoordeling van de getroffen maatregelen

Volgens de najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie zou het overheidsbegrotingssaldo van 2010 tot 2012 met 1,6 procentpunt verbeteren (van -5,1% van het bbp in 2010 tot -3,5% van het bbp in 2012). In hun laatste macro-economische actualisering (december 2010) gaan de Deense autoriteiten uit van een tekort van 3,6% van het bbp in 2010[11], dat zou oplopen tot 4,7% van het bbp in 2011 en vervolgens zou dalen tot 3,4% van het bbp in 2012, waarmee de referentiewaarde een jaar voor de door de Raad vastgestelde termijn dicht zou worden benaderd.

In mei 2010 wist de Deense regering parlementaire steun te verkrijgen voor een reeks consolidatiemaatregelen waarmee gevolg werd gegeven aan de BTP-aanbevelingen. Het betreft onder meer het uitstellen van eerder geplande belastingverminderingen en het tijdelijk opheffen van de automatische indexering van verschillende belastingdrempels (de zogeheten paragraaf 20-maatregel ) tot 2014, het hervormen en verkorten van de periode voor werkloosheidsuitkering van vier tot twee jaar en het invoeren van een plafond voor de aftrek van bijdragen voor het lidmaatschap van vakbonden. Voorts wordt van 2011 tot 2013 de groei van de overheidsconsumptie aan banden gelegd. De maatregelen van het consolidatiepakket van mei zijn reeds als wetgeving vastgesteld, zoals door de Raad was aanbevolen. Daarnaast bevestigt de begroting voor 2011 opnieuw het voornemen van de regering om de groei van de overheidsconsumptie binnen de perken te houden. Het risico op uitgavenoverschrijdingen zou moeten worden verminderd dankzij wijzigingen in de wijze waarop gemeenten worden gefinancierd en hun uitgaven worden beheerst[12].

De Commissie is bijgevolg van oordeel dat Denemarken gevolg heeft gegeven aan de aanbeveling van de Raad om in 2010 de in de laatste actualisering van het convergentieprogramma voorgenomen begrotingsmaatregelen ten uitvoer te leggen en in 2011 aan aanvang te maken met de consolidatie.

De verwachte gemiddelde jaarlijkse consolidatie-inspanning die in de periode 2011 tot 2013 uit deze maatregelen voortvloeit, bedraagt ongeveer ½% van het bbp, hetgeen in overeenstemming zou zijn met de aanbeveling van de Raad. Hoewel er tot 2012 een duidelijke verbetering van het begrotingssaldo wordt voorspeld, wordt geraamd dat het structurele saldo over deze periode lichtjes zal verslechteren. De volgens de algemeen aanvaarde methode geraamde onderliggende potentiële productiegroei zou in 2010-2013 zeer laag zijn, hetgeen ongebruikelijk is en zou kunnen wijzen op onzekerheden in de huidige berekening van de Deense potentiële productie.

Gezien de bovenvermelde consolidatiemaatregelen zijn er voor de Commissie op dit ogenblik geen aanwijzingen dat de aanbevolen budgettaire inspanning in termen van het jaarlijkse gemiddelde structurele saldo niet zou kunnen worden geleverd binnen het kader voor de middellange termijn van 2011 tot 2013. Zij is bijgevolg van oordeel dat Denemarken op grond van de thans beschikbare informatie doeltreffende maatregelen heeft getroffen om het thans bestaande buitensporige tekort uiterlijk in 2013 te verhelpen.

Conclusies

Afgaande op de momenteel beschikbare informatie lijkt Denemarken maatregelen te hebben genomen waarmee voldoende vooruitgang werd geboekt in de richting van de correctie van het buitensporige tekort binnen de termijn die de Raad heeft vastgesteld. Met name heeft Denemarken in 2010 de in de laatste actualisering van het convergentieprogramma voorgenomen begrotingsmaatregelen ten uitvoer gelegd en in 2011 een aanvang gemaakt met de consolidatie, hetgeen in overeenstemming is met de aanbevelingen van de Raad.

In het licht van de bovenstaande beoordeling acht de Commissie het momenteel niet noodzakelijk dat verdere stappen in de buitensporigtekortprocedure ten aanzien van Denemarken worden ondernomen. Overeenkomstig het Verdrag en het SGP zal de Commissie de begrotingsontwikkelingen in Denemarken nauwlettend blijven volgen.

Tabel 1: Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

[1] Voor elke lidstaat is de beoordeling van de getroffen maatregelen na de in de aanbevelingen vastgestelde termijn van zes maanden aan de Raad meegedeeld. Alle mededelingen van de Commissie alsook andere BTP-gerelateerde documenten voor elke lidstaat (betreffende zowel lopende als afgesloten procedures) zijn te vinden op:http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/countries/index_en.htm.

[2] PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6.

[3] "Specificaties inzake de uitvoering van het stabiliteits- en groeipact en richtsnoeren inzake de vorm en inhoud van stabiliteits- en convergentieprogramma's", door de Raad (Ecofin) op 10 november 2009 onderschreven en te vinden op:http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/legal_texts/index_en.htm.

[4] Alle BTP-documenten voor Cyprus zijn te vinden op de volgende website: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/countries/cyprus_en.htm.

[5] De najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie werden gepubliceerd op 29 november 2010. De afsluitingsdatum van de gegevens was 15 november 2010.

[6] Op 16 december 2010 heeft het parlement de begrotingswet 2011 goedgekeurd.

[7] Alle BTP-documenten voor Finland zijn te vinden op:http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/countries/finland_en.htm.

[8] In de BTP-actualisering van oktober 2010 werden de resultaten voor het overheidssaldo in 2008 en 2009 bijgesteld tot respectievelijk een overschot van 1,7% en een tekort van 4,7% van het bbp. Dit kwam vooral doordat methodologische veranderingen werden ingevoerd met betrekking tot de kasregistratie met tijdcorrectie van bepaalde belastingontvangsten alsook doordat in de tweede helft van 2010 bepaalde aanvullende overheidsschulden aan de orde zijn gekomen.

[9] Alle BTP-documenten voor Bulgarije zijn te vinden op de volgende website:http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/countries/bulgaria_en.htm.

[10] Alle BTP-documenten voor Denemarken zijn te vinden op:http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/countries/denmark_en.htm.

[11] Het begrotingssaldo voor 2010 van de Deense regering is lager dan in de najaarsprognoses 2010 van de diensten van de Commissie, hoofdzakelijk vanwege een tijdelijke en onverwachte stijging van de belastingontvangsten uit het rendement van pensioenfondsen, waarmee in de prognoses van de diensten van de Commissie geen rekening was gehouden.

[12] Er lopen nog twee andere initiatieven die de komende jaren waarschijnlijk gevolgen voor de begroting zullen hebben. Ten eerste wordt momenteel onderhandeld over een hervorming van de studiebeurzen, die tot een verkorting van de duur ervan zou kunnen leiden. Er kan dan ook worden verwacht dat de hervorming een verdere daling van de overheidsuitgaven teweeg zal brengen. Ten tweede heeft de overheid voorgesteld de vervroegde-uittredingsregeling tot in 2034 uit te faseren met een verwacht positief effect op de houdbaarheid op lange termijn maar met budgettaire kosten op korte termijn. Met name zou deze hervorming kunnen resulteren in een aanmerkelijk eenmalig effect op de overheidsbegrotingsbalans in 2012. Deze eenmalige kosten zouden geen invloed hebben op de correctie van het buitensporige tekort tegen uiterlijk 2013. Het is momenteel niet mogelijk de budgettaire gevolgen van deze twee initiatieven naar behoren te kwantificeren.