COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 20.11.1996 
COM(96) 595 def. 
WERKDOCUMENT VAN DE COMMISSIE 
"Naar het 5e kaderprogramma: 
aanvullende elementen voor het 
oriënterende debat" 

Inleiding 
Onder de titel "De toekomst uitvinden" heeft de Commissie op 10 juli 1996 
de richtsnoeren uitgezet die zij voorstelt voor het 5e kaderprogramma voor 
onderzoek en technologische ontwikkeling. Deze oriëntaties werden 
voorgelegd aan de Raad Onderzoek van 7 oktober en worden momenteel 
bestudeerd door het Europees Parlement. 
Om de discussie die daarmee in de instellingen op gang is gebracht vooruit 
te helpen en meer diepgang te geven, moet nu een aanvullende stap worden 
gezet. Dat is de bedoeling van dit document, dat geldt als een eerste 
werkdocument. 
Met dit werkdocument wordt meer bepaald beoogd verduidelijkingen en 
toelichtingen te geven over de denkbeelden van de Commissie in verband 
met de structuur, de doelstellingen en de instrumenten voor de 
tenuitvoerlegging van het 5e kaderprogramma. 
In dit stadium worden, in afwachting van de conclusies van het vijfjaarlijkse 
evaluatieverslag over de onderzoekactiviteiten van de Unie en het 
initiatiefverslag van het Europees Parlement, hoofdzakelijk de voorgestelde 
oriëntaties gepreciseerd met het oog op de Raad Onderzoek van 5 december. 
Een uitvoerige beschrijving van de voor het 5e kaderprogramma 
voorgestelde inhoud zal worden gegeven in een tweede werkdocument, dat 
de Commissie begin 1997 zal overleggen. Dit tweede document wordt de 
voorloper van het formele voorstel, dat door de Commissie in maart 1997 
zal worden ingediend. 
Men is het er over eens dat de voorbereiding van het 5e kaderprogramma de 
gelegenheid moet zijn om bepaalde aspecten van het onderzoekbeleid van de 
Unie te herzien. Over de algemene benadering die in "De toekomst 
uitvinden " wordt voorgesteld, namelijk een meer uitgesproken gerichtheid op 
de maatschappelijke en economische behoeften, bestaat grote 
overeenstemming, evenals over het idee dat de onderzoekactiviteiten van de 
Unie over voldoende middelen moeten kunnen beschikken om passend en 
tijdig te reageren op de ontwikkelingen van een situatie die voortdurend en 
in snel tempo verandert. 
Om beter te kunnen bepalen op welke wijze een dergelijke benadering moet 
worden toegepast, worden in de onderstaande tekst achtereenvolgens de 
volgende aspecten aangesneden: structuur: doelstellingen: instrumenten voor 
de tenuitvoerlegging (waaronder ook het beheer); financiële middelen en 
tijdschema. 
L Structuur 
Om de beoogde grote maatschappelijke en economische doelstellingen te 
kunnen verwezenlijken en met het oog op zowel een efficiënte werking als 
een grote helderheid, moet het 5e kaderprogramma een eenvoudige structuur 
hebben. Deze eenvoud moet ook bewaard blijven in het juridisch gedeelte 
van het besluit in het formele voorstel van de Commissie (binnen de 
beperkingen die zijn opgelegd door het noodzakelijke gebruik van twee 
verschillende rechtsgrondslagen: het EG-Verdrag en het EGA-Verdrag). 
Een eenvoudige structuur kan in beginsel worden afgeleid uit de indeling die 
is gebruikt voor "De toekomst uitvinden". Daarom stelt de Commissie voor 
het 5e kaderprogramma te structureren in zes programma's, overeenkomstig 
de zes in "De toekomst uitvinden" aangegeven prioriteiten. 
Deze programma's kunnen zo worden samengesteld dat rekening wordt 
gehouden met het openbare belang en de economische en maatschappelijke 
behoeften van Europa in een algemeen perspectief; de daarvoor benodigde 
integratie van nieuwe kennis en technologie in ontwikkeling; de concentratie 
van de inspanningen op een aantal wel omschreven doelstellingen; en, met 
het oog hierop, het beroep op uiteenlopende disciplines en capaciteiten. 
Programma's 
- Thematische aspecten 
Deze programma's kunnen respectievelijk betrekking hebben op de volgende 
thema's: 
# "Ontsluiting van de hulpbronnen van de levende omgeving en van het 
ecosysteem"; 
# "Totstandbrenging van een gebruikersvriendelijke 
informatiemaatschappij " ; 
# "Bevordering van een concurrerende en duurzame groei". 
Deze thema's zijn aangegeven als prioritair en in algemene termen 
beschreven in mededeling COM(96) 332 "De toekomst uitvinden". Binnen 
de diensten van de Commissie wordt momenteel overleg gepleegd om de 
precieze inhoud ervan te bepalen1. 
Elk van deze programma's moet de volgende activiteiten behelzen: 
• Verscheidene gerichte onderzoekactiviteiten met een hoog coördinatie-
en integratiegehalte, alsmede demonstratie-activiteiten waarmee de 
technische en economische levensvatbaarheid van de technologie wordt 
aangetoond; 
• Ontwikkeling van algemeen toepasbare technologie en meer 
fundamenteel onderzoek, een categorie die in het 5e kaderprogramma 
op een voldoende hoog niveau moet worden gehandhaafd; 
• Specifieke activiteiten van deze programma's, die sporen met de 
algemene doelstellingen van het beleid inzake internationale 
samenwerking, innovatie en verspreiding/exploitatie van resultaten, 
steun aan het MKB, opleiding en mobiliteit, studie en bewaking van 
sociaal-economische aspecten en benutting van de uit de gefinancierde 
projecten voortgekomen kennis en technologie. 
Dank zij de tenuitvoerlegging van maatregelen ter ondersteuning van 
het midden- en kleinbedrijf (MKB) in het kader van de aan 
thematische aspecten gewijde programma's (die kunnen bijdragen tot 
de invoering van een centrale aanvraagprocedure en de rationalisatie 
van de informatienetwerken), kunnen deze ondernemingen trouwens 
profiteren van de banden die in het kader van projecten worden gelegd 
met grote ondernemingen, onderzoekcentra en universiteiten. 
- Horizontale aspecten 
Deze programma's kunnen betrekking hebben op de volgende thema's: 
• "Bevestiging van de internationale rol van het Europees onderzoek"; 
• "Innovatie en deelneming van het midden- en kleinbedrijf"; 
• "Verhoging van het menselijke potentieel". 
De activiteiten in verband met het gebruik van kernenergie vallen voortaan binnen het juridisch 
kader van artikel 7 van het EGA-Verdrag. 
Zij moeten bijdragen tot de tenuitvoerlegging van een coherent en 
gestructureerd beleid op de gebieden internationale wetenschappelijke en 
technologische samenwerking, innovatie en bevordering van het menselijk 
potentieel. Net zoals voor de drie bovengenoemde thema's wordt binnen de 
diensten van de Commissie verder overleg gepleegd om de precieze inhoud 
van deze gebieden te bepalen. 
Deze programma's moeten de volgende activiteiten stimuleren: 
# Inspanningen en activiteiten ter coördinatie en ondersteuning van de 
werkzaamheden die op dezelfde gebieden worden verricht in het kader 
van de aan de thematische aspecten gewijde programma's; 
# Initiatieven van meer algemene aard voor elk van de drie thema's. 
Een dergelijke structuur, waarmee de algemene doeltreffendheid van het 
kaderprogramma aanzienlijk moet kunnen worden vergroot, stemt overeen 
met de wijze waarop de OTO-activiteiten van de Unie in Titel XV van het 
Verdrag zijn georganiseerd. 
Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek 
Zoals ook bij vorige kaderprogramma's het geval was, zal het 
Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek bijdragen tot de 
tenuitvoerlegging van het 5e kaderprogramma. Met behulp van de unieke 
deskundigheid waarover het Centrum op tal van gebieden beschikt en de 
capaciteiten die dank zij zijn verkennende onderzoekactiviteiten zijn 
ontwikkeld en gehandhaafd, zal het zijn neutrale en onafhankelijke expertise 
ten dienste stellen van de uitvoering van het beleid van de Unie en tegelijk 
zijn banden met de industrie verder ontwikkelen. 
De activiteiten van het GCO in het kader van het 5e kaderprogramma 
moeten voldoen aan de volgende criteria: duidelijk aangegeven behoefte, 
erkende deskundigheid en inbreng van een Europese toegevoegde waarde. 
Overigens zal een gedeelte van deze activiteiten opnieuw is het kader van 
een concurrentiële aanpak worden verricht, met nieuwe 
interventiemogelijkheden op de markt, in het bijzonder op basis van nieuwe 
vormen van associatie met de industrie. 
II, Doelstellingen 
In "De toekomst uitvinden" is gewezen op de noodzaak om de 
onderzoekinspanningen van de Unie te concentreren. Dit is eveneens naar 
voren gebracht in talrijke bijdragen tot de discussie over het 5e 
kaderprogramma, afkomstig van Lid-Staten of onderzoek- en industriële 
organisaties. 
Concreet betekent dit dat er activiteiten moeten worden verricht met 
betrekking tot een beperkt aantal thema's die aansluiten op de 
maatschappelijke en economische behoeften van Europa. Zoals hierboven 
gezegd, is dat inderdaad ook voorgesteld. 
Maar de inspanningen concentreren betekent eveneens keuzen maken binnen 
elk groot thema en een selectie verrichten onder de mogelijke 
wetenschappelijke en technologische doelstellingen. 
Op welke basis moet deze selectie worden verricht? De Commissie stelt een 
algemene benadering voor, alsmede een aantal criteria die systematisch 
kunnen worden toegepast. 
De geselecteerde wetenschappelijke en technologische doelstellingen moeten 
in ieder geval leiden tot activiteiten met grote Europese toegevoegde 
waarde, gelet op het openbaar nut en de maatschappelijke aanvaardbaarheid. 
Alvorens aan deze fundamentele eis te worden getoetst, moeten de beoogde 
doelstellingen echter ook voldoen aan twee andere criteria: 
• De in "De toekomst uitvinden" vermeide grote politieke keuzen. De 
beoogde wetenschappelijke en technologische doelstellingen moeten in 
de eerste plaats een duidelijke bijdrage leveren tot de verwezenlijking 
van de in "De toekomst uitvinden" aangegeven maatschappelijke en 
economische doelstellingen: kwaliteit van het leefklimaat, de 
gezondheid en het milieu (een doelstelling die bijzondere aandacht 
moet krijgen vanwege het maatschappelijk belang ervan); ontwikkeling 
van de informatiemaatschappij; concurrentievermogen van de 
industrie; duurzame ontwikkeling en werkgelegenheid scheppende 
groei; handhaving en versterking van Europa als centrum van 
wetenschappelijke activiteiten en als aantrekkelijke plaats voor 
investeringen en innovatie (waarbij de b. ïutting van het menselijk 
potentieel en van de mobiliteit een bijzondere inspanning verdient); 
bijdrage tot de tenuitvoerlegging van de grote beleidslijnen van de 
Unie. 
# Vooruitgang van kennis en technologie en de positie van Europa 
op de betrokken gebieden. Alleen die doelstellingen mogen worden 
geselecteerd die overeenstemmen met gebieden waarvoor nieuwe, nog 
te verkennen wegen voor onderzoek opengaan of waarop onze kennis 
nog ernstig tekort schiet; maar ook gebieden waarop Europa over 
reële pluspunten beschikt waarop kan worden voortgebouwd, of 
integendeel leemten vertoont die door activiteiten op Europees niveau 
kunnen worden aangevuld. De centrale krachtlijn van het 
onderzoekbeleid van de Unie - ondersteuning van het Europese 
concurrentievermogen - moet hier als leidraad dienen. 
Wat de doelstellingen betreft die overeenstemmen met thema's welke reeds 
in het 4e kaderprogramma werden behandeld moeten, voordat een 
voortzetting ervan wordt voorgesteld, de resultaten van de met betrekking 
tot deze thema's gestarte activiteiten zorgvuldig worden bestudeerd (met 
name op basis van de evaluatieverslagen van onafhankelijke deskundigen); 
ook moet worden nagegaan of de redenen om deze activiteiten te 
ondernemen nog steeds valabel zijn. 
Tenslotte moeten de doelstellingen verifieerbaar en, indien mogelijk, 
kwantificeerbaar zijn en dient de verwezenlijking ervan te worden gekoppeld 
aan een bepaalde periode. 
III. Instrumenten 
Het succes van het 5e kaderprogramma zal sterk afhangen van de manier 
waarop het zal worden uitgevoerd, hetgeen zelf nauw samenhangt met de 
kwaliteit van de instrumenten die daarvoor worden gebruikt. Uit de in "De 
toekomst uitvinden" geformuleerde oriëntaties en de talrijke discussies en 
overwegingen die hieromtrent zijn gehouden en gemaakt, komen vier grote 
thema's naar voren, waarop de aandacht moeten worden toegespitst: 
# Verbetering van de coördinatie; 
# Verbetering van de flexibiliteit en het reactievermogen; 
# Verbetering van het effect van onderzoek op het 
concurrentievermogen; 
# Management. 
Verbetering van de coördinatie 
Het probleem van de coördinatie doet zich voor onder drie vormen: 
coördinatie binnen de onderzoekprogramma's en tussen de verschillende 
programma's; coördinatie tussen onderzoekprogramma's en compatibiliteit 
met andere activiteiten van de Unie; coördinatie tussen nationale en Europese 
initiatieven. 
# Coördinatie binnen de onderzoekprogramma's en tussen de 
verschillende programma 's 
De beperking van het aantal programma's is gunstig voor een betere 
coördinatie, zowel binnen elk programma als tussen de verschillende 
programma's, doordat er minder "grensvlakken" zijn. 
De onderzoekactiviteiten die nauw verbonden zijn met verschillende 
gebieden van een of meer programma's worden door middel van passende 
mechanismen gecoördineerd, zodat wordt gezorgd voor complementariteit 
en samenhang. 
In beide opzichten is een bijzondere rol weggelegd voor de task-forces 
onderzoek/industrie. 
De oprichting van de task-forces was een belangrijke innovatie 
(onderschreven door de raadpleging betreffende het Groenboek over 
innovatie) in de tenuitvoerlegging van het 4e kaderprogramma. 
De task-forces - een werkinstrument van de Commissie - moeten worden 
beschouwd als hulpmiddelen op het gebied van deskundigheid, coördinatie, 
overleg en het aangeven van de onderzoeklijnen die op Europees niveau 
moeten worden gevolgd om de sleuteltechnologieën te ontwikkelen welke 
noodzakelijk zijn voor het welzijn van de burgers. 
De ervaring met de task-forces is positief gebleken en kan in het 5e 
kaderprogramma worden benut. Zij kunnen daar optreden als "katalysator" 
voor het opstarten van gerichte activiteiten. Zij kunnen ook dienst doen als 
hulpmiddel voor coördinatie tussen de verschillende betrokken programma's 
en diensten. 
Door de koppelingen tussen de programma's die aan de thematische aspecten 
zijn gewijd en de programma's met betrekking tot de horizontale aspecten 
moet overigens nog meer nadruk kunnen worden gelegd op de coördinatie 
op het niveau van het kaderprogramma in zijn geheel. 
# Coördinatie tussen onderzoekprogramma's en compatibiliteit met 
andere activiteiten van de Unie 
Voor complementariteit en samenhang met de doelstellingen van andere 
communautaire beleidsterreinen moeten op passende wijze worden gezorgd. 
De coördinatie tussen de onderzoekactiviteiten en de andere activiteiten van 
de Unie heeft met name betrekking op de relatie tussen enerzijds het 
kaderprogramma en enerzijds de structuurfondsen en anderzijds de grote 
programma's en kaders voor economische en technische bijstand aan derde 
landen (PHARE, TACIS, MEDA, EOF en de OL-ALA-actie): 
De synergie die de laatste jaren tussen het OTO- en het regionaal 
beleid tot stand is gekomen, ontwikkelt zich verder. De 
structuurfondsen worden vrij systematisch gebruikt om de 
onderzoekcapaciteiten in de begunstigde landen te versterken, onder 
de vorm van onderzoekinfrastructuur en menselijk potentieel 
(opleidingsactiviteiten). Uitgaande van een grondige analyse is de 
Commissie voornemens binnenkort een mededeling in te dienen over 
het onderwerp "onderzoek-cohesie". Daarmee moet onder meer de 
synergie tussen beide gebieden nog verder worden ontwikkeld. 
De instrumenten voor technische en financiële samenwerking en 
economische samenwerking met derde landen dragen nu al in grote 
mate bij tot duurzame ontwikkeling in de begunstigde landen en 
economische samenwerking met de Unie, onder meer samenwerking 
op het gebied van onderzoek, technologie-overdracht en 
technologische aanpassing. Deze landen moeten via de mogelijkheden 
die door deze deze instrumenten worden geboden, ertoe worden 
aangezet een sterkere synergie te ontwikkelen met specifieke 
activiteiten van het kaderprogramma waarmee in hun behoeften kan 
worden voorzien. 
Er moet een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen de politieke 
hulpverlening met financiering voor de deelneming van derde landen 
aan het kaderprogramma, die bij voorbeeld kan verlopen via de 
instrumenten voor internationale samenwerking van de Unie, en 
financiering op grond van de overeenkomsten voor internationaal 
onderzoek, waarvan de toepassingsvoorwaarden geval per geval 
moeten worden vastgesteld. 
Ook de samenwerking tussen het kaderprogramma en andere activiteiten en 
programma's zoals die voor onderwijs en beroepsopleiding moet worden 
verbeterd. 
• Coördinatie tussen nationale en Europese initiatieven 
Het kaderprogramma behelst, zoals bekend, slechts een deel van de totale 
Europese onderzoekinspanning. Het Europese onderzoekpotentieel kan dan 
ook slechts volledig worden benut als wordt gezorgd voor een effectieve 
coördinatie van de inspanningen die binnen de verschillende kaders worden 
geleverd. Vooruitgang in deze zin moet allereerst worden geboekt ten 
aanzien van duidelijk omschreven doelstellingen. Een en ander kan worden 
verwezenlijkt met behulp van zowel bestaande instrumenten als nieuwe 
mechanismen: 
Bestaande instrumenten. EUREKA (voor marktnabij onderzoek) en 
COST (voor gericht fundamenteel onderzoek) lenen zich bijzonder 
goed voor coördinatie tussen nationale initiatieven en initiatieven van 
de Unie. De uitwisseling van informatie tussen de verschillende kaders 
moet worden versterkt en de Lid-Staten moeten worden aangemoedigd 
om de coördinatie op nationaal niveau te verbeteren. Bestaande banden 
moeten eveneens worden aangehaald met het oog op een grotere 
operationaliteit: er moeten eenvoudige koppelingsmechanismen komen. 
Nieuwe mechanismen. De artikelen 130 K (aanvullende 
programma's), L (deelname aan nationale initiatieven) en N 
(gemeenschappelijke ondernemingen) van het Verdrag voorzien in 
aanvullende instrumenten op de programma's in de klassieke vorm 
(die trouwens de hoofdmoot van de activiteiten van de Unie moeten 
blijven vormen). Deze instrumenten kunnen in bijzondere 
omstandigheden worden gebruikt, waar de toepassing ervan voor meer 
toegevoegde waarde kan zorgen. 
De artikelen 130 K en L scheppen actiemogelijkheden die betrekking 
hebben op onderzoekthema's welke voor bepaalde Lid-Staten van 
bijzonder belang zijn. De op deze grondslag ondernomen activiteiten 
moeten van aanvullende aard zijn ten opzichte van de rest van het 
kaderprogramma, waarbij moet worden gewaakt over het algemene 
evenwicht daarvan. Deze activiteiten moeten zich concentreren op 
specifieke initiatieven met een duidelijk belang voor de gehele Unie. 
Verbetering van de flexibiliteit en het reactievermogen 
10 
De noodzaak om de flexibiliteit van de programma's en het reactievermogen 
van de Unie bij onvoorziene wetenschappelijke en technologische 
ontwikkelingen of onverwachte problemen te verbeteren, is duidelijk en al 
vaak onderstreept. Alle belangrijke behoeften die zich zullen aandienen of 
alle ontwikkelingen die zich tijdens de bestreken periode zullen voordoen, 
kunnen onmogelijk al bij de aanvang van een vierjarig kaderprogramma 
worden voorzien. 
Het probleem van de voortdurende aanpassing van de Europese 
onderzoekinspanning doet zich voor onder twee aspecten: het direct volgen 
van de ontwikkelingen en de aanpassingsmechanismen van de reactie daarop: 
# Voor het direct volgen van de wetenschappelijke en technologische 
ontwikkelingen en de verschuivingen in de maatschappelijke en 
industriële behoeften kan worden gezorgd door een uitbreiding van de 
"technology watch" en een nauwere koppeling daarvan met de 
activiteiten van de programma's. De behoeften, met name inzake 
aanvullende doelgerichte activiteiten, kunnen doorlopend worden 
geanalyseerd op basis van observatie- en evaluatieverslagen, en door 
regelmatige raadpleging van de industrie, de wetenschappelijke 
gemeenschap en de gebruikers. 
• Voor een snelle en flexibele reactie kan op verschillende wijzen 
worden gezorgd, met name door middel van: 
een regelmatige aanpassing van de werkprogramma's, idealiter 
op jaarbasis; 
een beperkte "vr\je ruimte" die op het vlak van de 
besluitvorming strikt omschreven is en expliciet tot stand wordt 
gebracht om snel tegemoet te kunnen komen aan oorspronkelijk 
niet voorziene behoeften. 
Hieraan moet worden toegevoegd dat het beperkte aantal programma's op 
zichzelf al een belangrijke factor is voor een grotere flexibiliteit. Vooral 
echter moet worden benadrukt dat het bestaan van adequate mechanismen 
alleen niet voldoende is om een goede flexibiliteit te garanderen. Ook moet 
de politieke wil aan de dag worden gelegd om deze mechanismen te 
gebruiken. 
Verbetering van het effect van onderzoek op het concurrentievermogen 
11 
De Unie moet de ontwikkeling bevorderen van onderzoekactiviteiten die een 
positief effect op het concurrentievermogen hebben, met name door middel 
van demonstratie-activiteiten met een groter aandeel aan particuliere 
financiering dan in de klassieke projecten voor gezamenlijke rekening, 
alsmede door aangepaste voorschriften inzake intellectuele eigendom, ten 
einde meer stimulansen te bieden voor het exploiteren van de resultaten. 
Management 
Een gezond en efficiënt beheer wordt door alle commentatoren gezien als 
een voorwaarde voor succes van de OTO-programma's van de Unie. Bij 
haar inspanningen om het beheer van de projecten en de programma's nog 
te verbeteren, blijft de Commissie uitgaan van de fundamentele principes die 
ook nu al worden gehuldigd: doeltreffendheid, kwaliteit, gelijke kansen en 
goed beheer van overheidsgelden. 
Op basis van de vooruitgang die met het 4e kaderprogramma is geboekt, zal 
de Commissie zich inspannen om de samenhang en de kwaliteit van het 
programmabeheer te verbeteren. In de eerste plaats moet iets worden gedaan 
aan de huidige "overinschrijving" op de programma's, waardoor het beheer 
ervan aanmerkelijk wordt verzwaard. 
Dit verschijnsel kan worden bestreden door maatregelen op drie niveaus: 
• Concentratie: door de beperking van de werkprogramma's tot een 
aantal nauwkeurig omschreven prioritaire doelstellingen, moet het 
aantal ingediende voorstellen kunnen worden verminderd; 
• Doorzichtigheid: De Commissie zal zich inspannen om voldoende 
nauwkeurige informatie te verstrekken zodat voorstellen worden 
ontmoedigd die zonder voldoende motivatie of rechtvaardiging worden 
ingediend en die niet binnen de werkingssfeer van de programma's 
vallen; zij moet hierbij worden geholpen door de Lid-Staten en de 
organisaties op nationaal niveau die informatie over de programma's 
verspreiden; 
• "Voorafgaande controle mn oie voorstellen o_p 
toelatingsvoorwaarden" : vroegtijdige voorlichting van eventuele 
deelnemers, met name uit het MKB, over de overeenstemming en de 
gerichtheid van hun voorstel ten aanzien van de formele 
deelneraingsvoorwaarden en de doelstellingen van het programma. 
12 
Door de organisatie van het kaderprogramma in een beperkt aantal 
programma's van multidisciplinaire aard met betrekking tot verschillende 
gebieden moet trouwens worden overgestapt van een programmagerichte 
beheermethode op een benadering die op een meer collegiaal beheer is 
gebaseerd. 
IV. Begroting en tijdschema 
Het 5e kaderprogramma wordt gefinancierd binnen de grenzen van een 
"totaal maximumbedrag" dat door de wetgevende autoriteit wordt 
vastgesteld. Tijdens de periode waarin de verplichtingen tot stand zullen 
komen (1999-2002), moet dit bedrag binnen de grenzen blijven van het 
maximumbedrag dat jaarlijks in de financiële vooruitzichten van de Unie 
wordt vastgesteld. 
Momenteel worden de uitgaven voor onderzoek opgevoerd in rubriek 3 
(intern beleid) van de financiële vooruitzichten. Zij vormen daar verreweg 
het belangrijkste bestanddeel van, aangezien zij beslag leggen op 60% van 
de onder deze rubriek beschikbare middelen, hetgeen overeenstemt met de 
geest van de akkoorden van Edimburg (tussen de helft en tweederden van 
rubriek 3 van de financiële vooruitzichten). Deze aanpak kan voor het 5e 
kaderprogramma worden voortgezet. 
Bij de ramingen van wat een passend uitgavenniveau voor onderzoek in de 
Unie zou kunnen zijn, dient rekening te worden gehouden met de verwachte 
groei van het BBP. 
Ook moet rekening worden gehouden met het gegeven dat de inspanningen 
van de andere technologische grootmachten, de Verenigde Staten en Japan, 
niet afnemen. Terwijl Japan 3 % van zijn BBP aan onderzoek besteedt, en de 
Verenigde Staten 2,5%, blijven de inspanningen in de Europese Unie al 
verscheidene jaren beperkt tot gemiddeld 2 %. 
Bovendien zal de Amerikaanse overheidsbegroting voor onderzoek, die in 
de loop van de laatste jaren was verminderd, in 1997 met ongeveer 3 miljard 
dollar worden verhoogd (de begroting van het NIH bij voorbeeld stijgt met 
6,9%), en de begroting van de door de overheid gefinancierde 
onderzoekinstellingen in Japan vertoont nog steeds de belangrijke toename 
die zij al sedert verscheidene jaren kent ( + 8,3% voor de Dienst voor 
Wetenschappen en Technologie; +16,4% voor het MITI). Tegenover deze 
inspanningen van onze concurrenten/partners moet in ieder geval worden 
13 
gezorgd voor een aanzienlijk investeringsniveau in zowel openbaar als 
particulier onderzoek in Europa. 
Conclusie 
Over het geheel genomen, is de situatie dringend te noemen en moet het 5e 
kaderprogramma absoluut binnen de voorgenomen termijn ten uitvoer 
worden gelegd. Als men het, zoals voorzien, in 1999 van start wil laten gaan 
moet, gelet op de vermoedelijke duur van het besluitvormingsproces, een 
vrij hoog ritme worden aangehouden. 
Zoals aangegeven in het begin van deze mededeling, is de Commissie 
voornemens om begin 1997 een uitvoerig werkdocument over te leggen en 
in maart 1997 een formeel voorstel in te dienen, waarin echter niet vooruit 
kan worden gelopen op latere voorstellen van de Commissie betreffende het 
toekomstige financiële kader van de Gemeenschap, die onmiddellijk na de 
sluiting van de IGC zullen worden ingediend. Het beoogde doel is een 
formele vaststelling van het programma begin 1998. 
Voor de opstelling van het 5e kaderprogramma heeft de Commissie bewust 
gekozen voor een stapsgewijze procedure, zodat op ieder ogenblik kan 
worden nagegaan of er voldoende begrip en steun is voor de voorgestelde 
krachtlijnen. 
Dit document is in deze context opgesteld, zodat de discussie kan worden 
gestructureerd rond duidelijke oriëntaties. 
De Commissie hoopt, op basis van de conclusies van deze discussie, het 
geplande gedetailleerde werkdocument en daarna haar formeel voorstel zo 
spoedig mogelijk te kunnen opstellen en vervolgens indienen. Aan de hand 
van deze twee documenten zal men zich een nog nauwkeuriger beeld kunnen 
vormen van de concrete manier waarop de maatschappelijke en economische 
doelstellingen die in "De toekomst uitvinden" zijn uiteengezet en waarover 
ruime overeenstemming is bereikt, kunnen worden verwezenlijkt. 
14 
ISSN 0254-1513 
COM(96) 595 def. 
DOCUMENTEN 
NL 15 
Catalogusnummer : CB-CO-96-613-NL-C 
ISBN 92-78-11895-8 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
AT