8. 8. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 208/11 
Advies inzake het gewijzigd voorstel voor een verordening (EEG) van de Raad betreffende 
de controle op concentraties van ondernemingen (*) 
(88/C 208/05) 
De Raad heeft op 5 mei 1988 besloten, overeeenkomstig artikel 198 van het Verdrag tot 
oprichting van de Europese Economische Gemeenschap het Economisch en Sociaal Comité 
om advies te vragen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 4 mei 1988 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Petersen. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 256e zitting (vergadering van 2 juni 
1988) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen, bij 2 onthoudingen is 
goedgekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. Het Comité is verheugd over het feit dat de 
Commissie op 2 maart 1988 een gewijzigd voorstel voor 
een verordening (EEG) van de Raad betreffende de 
controle op concentraties van ondernemingen heeft 
voorgelegd. Vijftien jaar geleden heeft de Commissie 
een eerste aanzet gegeven tot invoering van een Europe­
se controle op concentraties. Ondanks meerdere wij­
zigingen in de ontwerp-verordening werd een beslissing 
van de Raad — voornamelijk uit politieke overwe­
gingen — steeds weer uitgesteld. 
Op 30 november 1987 heeft de voor vraagstukken i.v.m. 
de interne markt bevoegde Raad eindelijk zijn traine-
ringspolitiek laten varen. Daardoor zijn de kansen ge­
stegen dat er op Europees niveau een controle op con­
centraties wordt ingevoerd. Het Comité doet met de 
nodige nadruk een beroep op de Raad om het onderha­
vige voorstel nu snel te behandelen en de Europese 
controle op concentraties zo snel mogelijk te doen in­
gaan. 
1.2. De noodzaak van een Europese controle op con­
centraties heeft zich de laatste jaren nog sterker doen 
voelen. Van belang is daarbij niet alleen, dat de Ver­
enigde Staten en ook Japan hun mededingingsbeleid 
al lang op grensoverschrijdende markten — tot aan 
wereldmarktniveau — hebben ingesteld, maar ook dat 
binnen Europa zelf de inmiddels ontstane onderlinge 
afhankelijkheid tussen de volkshuishoudingen het nodig 
maakt dat bij het beoordelen van concentraties van 
ondernemingen in ieder geval rekening wordt gehouden 
met de Europese dimensie van de markt. Het Comité 
heeft hierop in zijn advies inzake het vijftiende verslag 
van de Commissie over het mededingingsbeleid al gewe­
zen: „Het voortbestaan —in enigerlei vorm— van 
afgebakende volkshuishoudingen staat het bereiken van 
een voldoende mate van effectief concurrentievermogen 
in deze tijd in de weg. De omvang van de Gemeenschap 
vormt inmiddels al de minimummaatstaf, maar ook 
hier mag de internationale dimensie geen enkel ogenblik 
uit het oog worden verloren." 
1.2.1. Door ondertekening van de Europese Akte 
hebben de lid-staten zich verplicht, om gedurende de 
periode tot 1992 stapsgewijs de interne markt tot stand 
te brengen, waarin het vrije verkeer van goederen, per-
(J) PB nr. C 130 van 19. 5. 1988, blz. 4. sonen, diensten en kapitaal is gewaarborgd. Voor het 
Europese mededingingsbeleid brengt dit doel met zich, 
dat concentraties van ondernemingen met Europese 
maatstaven dienen te worden gecontroleerd. Dit geldt 
des te meer, daar de verwerkelijking van de interne 
markt noodzakelijkerwijs aanzienlijke structuurveran­
deringen in de Gemeenschap op gang zal brengen. Het 
samengaan van ondernemingen is daarbij een van de 
manieren om de economische structuur in Europa aan 
te passen en het marktmechanisme te versterken. 
Daarbij mag niet worden vergeten dat het ontstaan van 
de grootste interne markt ter wereld met 320 miljoen 
consumenten multinationals uit derde landen extra zal 
aanlokken. In de komende 10 jaar zou een concen-
tratiegolf in Europa daarvan het voorzienbare gevolg 
kunnen zijn. 
1.2.2. De noodzaak van een Europese controle op 
concentraties is tenslotte door het Arrest van het Eu­
ropese Hof van Justitie van 17 november 1987 inzake 
„Philip Morris" nog eens onderstreept. In dit arrest 
bevestigt het Europese Hof van Justitie, dat het kar­
telverbod van artikel 85 EEG-Verdrag onder bepaalde 
voorwaarden op overeenkomsten tot verwerving van 
minderheidsbelangen van toepassing kan zijn. 
Ook met het arrest van het Hof in de zaak „Continental 
Can" doet zich rechtsonzekerheid voor. Het Comité 
meent dat de Europese Gemeenschap daarom zo snel 
mogelijk in een duidelijk en overzichtelijk juridisch 
kader voor concentraties van ondernemingen dient te 
voorzien. 
1.3. Het Comité herinnert eraan, dat het over het 
oorspronkelijk voorstel van de Commissie voor een 
verordening van de Raad inzake de controle op concen­
traties van ondernemingen reeds een uitvoerig advies 
heeft uitgebracht en ook subtiel op latere wijzigingen 
in het voorstel heeft gereageerd. Helaas heeft de Com­
missie tot nu toe kennelijk niet de tijd gevonden om 
zich serieus in deze adviezen te verdiepen. 
Nr. C 208/12 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 8. 88 
1.3.1. Reeds in zijn eerste advies van februari 1974 i1) 
had het Comité zich in principe geschaard achter de 
opvatting van de Commissie, terwille van een goede 
werking van het Europese concurrentiesysteem op be­
paalde vormen van concentraties toezicht uit te oefenen. 
1.3.2. In juni 1982 (2) wees het Comité erop dat de 
Raad nog steeds geen positieve beslissing over de ont-
werp-verordening van de Commissie genomen had. Het 
Comité verwees daarbij naar zijn advies van april 
1981 (3) over het mededingingsbeleid van de Gemeen­
schap, waarin het met nadruk had gesteld: „De ont-
werp-verordening die thans nog bij de Raad in behande­
ling is, kan een nuttig referentiekader vormen, mits 
hierin op realistische wijze recht wordt gedaan aan de 
talrijke aspecten van het probleem." 
1.3.3. In zijn advies over het vijftiende verslag van 
de Commissie over het mededingingsbeleid heeft het 
Comité opnieuw bij de Raad erop aangedrongen, het 
voorstel van de Commissie — met inachtneming van 
de bezwaren en wijzigingsvoorstellen van het Comité 
— snel aan te nemen. 
1.3.4. Tenslotte herhaalde het Comité in zijn advies 
inzake het zestiende verslag van de Commissie over het 
mededingingsbeleid de wens dat na doorbreking van de 
chronische patstelling in de Raad (november 1987) de 
problematiek in verband met concentratie van onderne­
mingen „opnieuw en met de nodige spoed" moet wor­
den opgepakt. 
2. Controle op concentraties: een noodzakelijk ele­
ment voor het communautaire beleid 
2.1. Zoals reeds vermeld, heeft het Comité zijn in­
stemming met het oorspronkelijk Commissievoorstel 
niet zonder talrijke bezwaren en wijzigingsvoorstellen 
gegeven. Op de eerste plaats zij erop gewezen dat in 
het kader van een controle op concentraties ook de 
nodige aandacht aan het industriële en sociale beleid 
dient te worden gegeven. Het Comité heeft deze wens 
laatstelijk in zijn advies inzake het zestiende verslag van 
de Commissie over het mededingingsbeleid nog eens 
onderstreept: „... fusieverschijnselen (...) dienen te wor­
den beoordeeld in het kader van een algemeen beleid 
op het niveau van de Gemeenschap, waarbij rekening 
dient te worden gehouden met alle andere factoren die 
in internationaal verband een rol spelen en de maat­
schappelijke waarden dienen te worden beschermd. Bij­
zondere aandacht verdient in dit verband het behoud 
van de werkgelegenheid, waarbij ook van omschake-
lingsmaatregelen van de EEG gebruik dient te worden 
gemaakt, zodat overgangsfasen zonder al te grote pro­
blemen kunnen worden doorstaan." 
2.2. Vanzelfsprekend is het Comité zich ervan be­
wust dat de gecompliceerde economische en maatschap­
pelijke problemen die aan concentraties verbonden kun­
nen zijn, niet allemaal met een verordening over contro­
le op concentraties in het kader van het mededingings­
beleid op te lossen zijn. Des te dringender is de behoefte, 
(!) PB nr. C 88 van 26. 7. 1974. 
(2) PB nr. C 252 van 27. 9. 1982. 
(3) PB nr. C 322 van 10. 12. 1981. de mededingingswetgeving af te stemmen op andere 
beleidsterreinen, b.v. het regionaal en sectorbeleid, het 
research- en ontwikkelingsbeleid en het consu­
mentenbeleid. Maar ook op het gebied van het vennoot­
schapsrecht worden Raad en Commissie verzocht hun 
werkzaamheden eindelijk te intensiveren en op adequa­
te wijze te regelen. Daarbij gaat het vooral om het 
belang dat bij concentratieprocessen betrokken werk­
nemers erbij hebben om te worden geïnformeerd en 
geraadpleegd, maar ook om de natuurlijke rechten van 
minderheidsaandeelhouders en crediteuren. 
2.2.1. Het Comité betreurt het daarom, dat de Raad 
nog steeds geen beslissing genomen heeft over een tiende 
vennootschapsrichtlijn over de internationale fusie van 
naamloze vennootschappen (de vennootschapsrichtlijn 
inzake fusie) en evenmin over het voorstel voor een 
richtlijn van de Raad over een communautair belasting­
systeem voor fusies, splitsingen en inbreng van vermo­
gensbestanddelen, die vennootschappen in verschillende 
lid-staten betreffen (de belastingrichtlijn inzake fusie). 
2.2.2. Onafhankelijk daarvan moet bij Europese con­
centraties ook met in de praktijk waardevol gebleken 
rechten van werknemers rekening worden gehouden. 
Daartoe moet de Commissie t.a.v. bepaalde vormen 
van concentratie, nl. saneringsfusies, ook dan vrijstel­
ling van de verbodsbepaling kunnen verlenen (art. 7, 
lid 4), wanneer dit voor het behoud van arbeidsplaatsen 
onvermijdelijk blijkt. 
3. Communautair recht en nationaal recht 
3.1. Door de ondertekening van de Europese Akte 
en de daarmee aangegane verplichting tot voltooiing 
van de interne markt per 1992 heeft ook de verhouding 
tussen communautair recht en nationaal recht een nieu­
we dimensie gekregen. Het Comité heeft daarom in zijn 
advies inzake het zestiende verslag over het mededin­
gingsbeleid opnieuw gewezen op de plicht van de Com­
missie om ,,het primaat van het EG-recht boven de 
nationale wetgeving te bevestigen en ervoor te zorgen 
dat dit beginsel in acht wordt genomen". 
3.2. Deze plicht strekt zich ook uit tot de Europese 
controle op concentraties. De bevoegdheden die de 
Commissie op grond van de voorgestelde verordening 
zou krijgen, mogen dus niet door bepalingen van natio­
naal recht worden doorkruist. Naar het oordeel van het 
Comité impliceert dit, dat alle vormen van concentratie 
die binnen het toepassingsgebied van deze verordening 
vallen, uitsluitend naar Europees recht dienen te worden 
beoordeeld en niet ook nog aan toezicht van de lid­
staten onderworpen mogen zijn. 
3.3. Een punt van kritiek is, dat ook dit nieuwe 
voorstel van de Commissie geen bevredigende oplossing 
geeft voor de verhouding tussen communautair recht 
en nationaal recht. 
3.3.1. Zoals het ontwerp er nu ligt, moet ervan wor­
den uitgegaan dat de Commissie bij het merendeel 
van de aangemelde concentraties van communautaire 
8. 8. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 208/13 
betekenis na onderzoek van het voornemen zal afzien 
van het inleiden van een procedure, omdat de concen­
tratie niet tot een „wezenlijke verandering van de con-
currentiestructuur" zal leiden en daardoor „geen aanlei­
ding tot optreden" geeft (art. 6, lid 1). Volgens het 
Comité bestaat tegen het voornemen tot samengaan 
vanuit het oogpunt van het mededingingsbeleid dan 
geen bezwaar. Dit zou dan voor de Commissie slechts 
worden „medegedeeld" aan de betrokken onderne­
mingen en de bevoegde autoriteiten van de lid-staten. 
Daarbij is er, volgens de jurisprudentie van het Hof van 
Justitie, echter geen sprake van een positieve beschik­
king van de Commissie, in die zin dat er geen ruimte 
meer voor nationaal-rechtelijke maatregelen zou be­
staan. 
3.3.2. Naar de mening van het Comité werkt het 
achterwege blijven van zo'n positieve beschikking nade­
lig uit op de nagestreefde verwerkelijking van de interne 
markt, en doet dit geen recht aan de principiële voor­
rang van het communautaire recht. Het Comité stelt 
daarom voor, in de verordening de duidelijke bepaling 
op te nemen, dat concentraties van communautaire 
betekenis niet ook nog aan controles volgens nationaal 
recht zijn onderworpen. 
4. De verordening over controle op concentraties en 
artikel 85 EEG-Verdrag 
4.1. In het belang van de rechtszekerheid zou duide­
lijk in de verordening moeten worden opgenomen, dat 
op concentraties van communautaire betekenis uit­
sluitend de bepalingen van deze verordening toepasse­
lijk zijn en daarnaast niet ook nog het kartelverbod van 
artikel 85 EEG-Verdrag. 
4.2. Het Comité ziet wel in, dat de Commissie dit 
probleem tracht op te lossen door toepassing van de 
uitvoeringsverordening nr. 17 betreffende de concur-
rentiebepalingen van het EEG-Verdrag uit te sluiten 
(art. 22), en dat uitsluitend de Commissie bevoegd is 
voor de uitvoering van de verordening (art. 21). Wel 
dringt zij erop aan, ondubbelzinnig te bepalen dat aan­
gemelde concentraties van communautaire betekenis 
waartegen de Commissie niet zal optreden, tevens van 
het kartelverbod van artikel 85 EEG-Verdrag zijn vrijge­
steld. 
5. Het concretiseren van de criteria voor ingrijpen 
5.1. De oorspronkelijke ontwerp-verordening van de 
Commissie uit 1973 (*) ging er nog van uit, dat slechts 
die concentraties onverenigbaar met de gemeenschappe­
lijke markt zouden zijn die de deelnemende onderne­
mingen in meerdere of mindere mate de mogelijkheid 
zouden geven een effectieve concurrentie te frustreren. 
5.2. Het Comité stelt nu vast, dat de Commissie ook 
in haar nieuwe voorstel die concentraties als onver­
enigbaar met de gemeenschappelijke markt verklaart 
welke een machtspositie in tenminste een wezenlijk deel 
van de Gemeenschap vestigen of versterken (art. 2, 
(!) PB nr. C 92 van 31. 10. 1973. lid 2). Hiermee verscherpt de Commissie echter wel 
de uit het oogpunt van mededingingsrecht uitgevoerde 
controle op concentraties die tot dusver slechts aan de 
hand van artikel 86 kunnen worden beoordeeld en 
uitsluitend bij misbruik van een machtspositie verboden 
zijn. Het Comité wil erop wijzen, dat het ontstaan of 
de versterking van een machtspositie op zich nog niet 
hoeft te betekenen dat concentraties onverenigbaar zijn 
met de gemeenschappelijke markt. In feite mag de Com­
missie dergelijke concentraties slechts dan verbieden, 
wanneer zij op generlei wijze tot de in artikel 2.4 ge­
noemde algemene Verdragsdoelstellingen bijdragen. 
5.3. Gelijktijdig voert de Commissie daarnaast een 
nieuw beoordelingscriterium in, nl. de „wezenlijke ver­
andering in de concurrentiestructuur binnen de Ge­
meenschap" (art. 6, leden 1 en 2). Met dit criterium zal 
in de toekomst worden bepaald, of de Commissie een 
procedure „voor het verlenen of weigeren van de goed­
keuring" zal inleiden. 
5.4. Gezien de zeer grote betekenis die aan dit crite­
rium toekomt, is het naar de mening van het Comité 
beslist nodig, dat het begrip „wezenlijke verandering 
van de concurrentiestructuur" wordt gepreciseerd. 
Zijns inziens is alleen sprake van een „wezenlijke veran­
dering van de concurrentiestructuur" indien een con­
centratie onder artikel 22 kan vallen. Daarom dient in 
de verordening duidelijk te worden bepaald dat concen­
traties van communautaire betekenis die geen machts­
positie vestigen of versterken waardoor een doeltref­
fende concurrentie in aanzienlijke mate kan worden 
beperkt, met de gemeenschappelijke markt verenigbaar 
zijn en door de Commissie zonder restrictie zullen wor­
den goedgekeurd of als zodanig zullen gelden. 
6. Artikelsgewijze behandeling van de ontwerp-veror­
dening 
6.1. Artikel 1 (Toepassingsgebied) 
6.1.1. Het Comité vindt het een goede zaak dat de 
beoogde Europese fusiecontrole slechts betrekking zal 
hebben op concentraties van „communautaire bete­
kenis", terwijl concentratiebewegingen die zich overwe­
gend op nationaal niveau afspelen, onveranderd onder 
de competentie van de betreffende lid-staat blijven val­
len. Tegelijkertijd beoogt de verordening ook een rege­
ling te treffen voor concentraties van communautaire 
betekenis die — bij toepassing van de algemene me­
dedingingsvoorschriften — onder artikel 85, lid 1, of 
artikel 86 van het Verdrag kunnen vallen. 
Uit het ontwerp blijkt echter niet op welke concrete 
rechtsgronden het voorstel is gebaseerd. De overwe­
gingen zijn op dit punt weinig verhelderend: enerzijds 
wordt gesteld dat „de geldende concurrentieregels, met 
name artikel 87 van het Verdrag, de rechtsgrondslag 
vormen voor de controle op bepaalde vormen en soor­
ten van concentraties tussen ondernemingen" (Overwe-
Nr. C 208/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 8. 88 
ging 11), anderzijds wordt verwezen naar artikel 235 
van het Verdrag, op grond waarvan de Gemeenschap 
zich „extra-bevoegdheden" kan verschaffen (Overwe­
ging 13). 
Naar de mening van het Comité zouden deze rechts­
gronden meer moeten worden geconcretiseerd. Dat is 
alleen daarom al nodig, omdat met de keuze van de 
rechtsgronden de omvang van de wetgevende bevoegd­
heid in belangrijke mate mede wordt bepaald. 
6.1.2. Het Comité heeft zeker oog voor de moeilijk­
heden die met een uit het oogpunt van mededingings­
beleid bevredigende definitie van het begrip „van com­
munautaire betekenis" verbonden zijn. In principe is 
het Comité het met de Commissie eens, dat concen­
traties tussen de ondernemingen in verschillende lid­
staten daaronder moeten vallen, maar daarnaast ook 
binnenlandse concentraties voor zover de betrokken 
ondernemingen in aanzienlijke mate over de nationale 
grenzen in de Gemeenschap actief zijn. Gezien het be­
lang van de vraag, of een concentratie onder de veror­
dening valt, is het evenwel voor de rechtszekerheid 
essentieel, om tot een zo eenduidig mogelijk be­
gripsomschrijving te komen. Voorts dient duidelijk te 
worden bepaald dat ook concentraties waaraan door 
ondernemingen uit derde landen wordt deelgenomen en 
die afbreuk kunnen doen aan de concurrentie in de EG, 
onder de werkingssfeer van de verordening vallen. 
Verder zou nog kunnen worden overwogen of de veror­
dening zich niet ook zou moeten uitstrekken tot concen­
traties tussen buiten de Gemeenschap gevestigde onder­
nemingen die echter dochtermaatschappijen binnen de 
Gemeenschap hebben. 
6.1.3. De verordening voldoet in haar huidige versie 
niet aan de op dit punt te stellen eis. Zo is het op 
de eerste plaats onduidelijk, waar de woorden „hun 
voornaamste arbeidsterrein" in artikel 1, lid 2, sub a) 
en sub b) op doelen: als maatstaf kunnen de onderne­
mingen worden genomen, maar ook de Gemeenschap, 
dan wel de lid-staten. In ieder geval dienen de woorden 
„hun voornaamste arbeidsterrein" te worden vervangen 
door „het grootste gedeelte van hun omzet". Ook is 
onduidelijk, wat onder „ondernemingen die de concen­
tratie tot stand brengen" (art. 1, lid 2 en lid 3, sub c)) 
en onder „betrokken ondernemingen" (art. 1, lid 3, sub 
a) en sub b)) moet worden verstaan. Tenslotte blijft 
onduidelijk of, ingeval ondernemingen meer dan 25 % 
van hun totale omzet in de Gemeenschap in andere lid­
staten realiseren (waarbij dus niet wordt voldaan aan 
art. 1.3.c)), dit automatisch betekent, dat de concentra­
tie wel „van communautaire betekenis" is of dat nog 
afzonderlijk moet worden beoordeeld, of de onderne­
mingen die de concentratie tot stand brengen, in aan­
zienlijke mate ook in andere lid-staten actief zijn. Het 
Comité stelt dan ook voor, de leden 2 en 3 van artikel 1 
eenvoudiger en dus concreter te formuleren. 
6.1.4. Het Comité ziet er de noodzaak van in, dat het 
toepassingsgebied van de verordening wordt beperkt, 
maar moet wat dit betreft vaststellen dat de gekozen omzetgrens sinds het eerste ontwerp van de Commissie 
van 1973 aanzienlijk is verhoogd. De hoogte van de in 
lid 3, sub a) en sub b) gekozen omzetgrens van 1 miljard 
Ecu lijkt niettemin wel juist. Voorts wil het Comité 
erop wijzen dat bij invoering van de verordening de 
werklast van de Commissie aanzienlijk zal toenemen. 
De Commissie zou daarom reeds vóór het in werking 
treden van de verordening voldoende gekwalificeerd 
personeel moeten aanstellen, zodat zij haar nieuwe taak 
met de nodige snelheid en efficiency kan uitvoeren. 
6.1.5. Naar de mening van het Comité zouden con­
centraties slechts onder de verordening moeten vallen 
wanneer de betrokken ondernemingen binnen de Ge­
meenschap een zekere minimumomzet realiseren. An­
ders bestaat vooral bij internationale fusies het gevaar 
dat concentraties ook aan de aanmeldingsplicht en een 
eventueel verbod onderworpen zijn als de concentratie 
de Gemeenschap nauwelijks raakt. Het Comité stelt 
dan ook voor, ook hier een bagatelbepaling in te voeren. 
6.2. Artikel 2 (Beoordeling van concentraties) 
6.2.1. Volgens het Comité dient in de verordening te 
worden bepaald dat een concentratie nog niet onver­
enigbaar is met de gemeenschappelijke markt, wanneer 
zij een machtspositie tot gevolg heeft of versterkt. Een 
concentratie is veeleer slechts onverenigbaar met de 
gemeenschappelijke markt wanneer zij aanzienlijk en 
duurzaam afbreuk aan een doeltreffende concurrentie 
doet of zou kunnen doen en geenszins aan de verwer­
kelijking van de in lid 4 genoemde algemene Verdrags­
doelstellingen bijdraagt. Bovendien moet met zoveel 
woorden worden bepaald, dat concentraties die niet 
voldoen aan artikel 2, lid 2, automatisch met de gemeen­
schappelijke markt verenigbaar zijn, en geen goedkeu­
ring in de zin van artikel 2, lid 4 behoeven. Het Comité 
stelt daarom voor, dat dit als principe uitdrukkelijk in 
artikel 2 van de verordening wordt opgenomen. 
6.2.2. Voor de beoordeling van de vraag, of een 
concentratie een machtspositie vestigt of versterkt en 
aan een doeltreffende concurrentie afbreuk doet, geven 
op de eerste plaats kwalitatieve criteria de doorslag, die 
niet in kwantitatieve omschrijvingen in het kader van 
een Raadsverordening kunnen worden vastgelegd. Dit 
geldt in het bijzonder ook bij het incalculeren van de 
internationale concurrentie, die in veel gevallen het 
ontstaan van machtsposities in de Gemeenschap reeds 
in een aanvangsstadium in de weg staat. Het Comité 
stelt dan ook nadrukkelijk, dat de Commissie zich bij 
toepassing van de in lid 2 neergelegde kwalitatieve 
maatstaven moet hoeden voor een onflexibele benade­
ring en zich vooral niet blind moet staren op individuele 
kenmerken. De economische dimensie van de te onder­
zoeken concentratie mag immers niet uit het oog wor­
den verloren. Bij de beoordeling van de concurrentiever­
houdingen in het Europese bedrijfsleven moet ook re­
kening worden gehouden met de concurrentiekracht 
van concurrenten uit derde landen op de Europese 
markt aangezien de Gemeenschappelijke Markt open­
staat voor de rest van de wereld. 
8. 8. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 208/15 
6.2.3. Het Comité ziet in dat de Commissie met een 
marktaandeelscriterium de ondernemingen houvast wil 
bieden bij de beoordeling van de vraag, wanneer een 
concentratie als verenigbaar met de gemeenschappelijke 
markt kan worden beschouwd. Met het oog hierop 
heeft ook het Comité in zijn advies van juni 1982 
ingestemd met het marktaandeelscriterium in de eerdere 
ontwerp-verordening. Het wil er echter op wijzen, dat 
bij overschrijden van de drempel niet zonder meer mag 
worden verondersteld, dat van onverenigbaarheid 
sprake is. Een dergelijke simplistische nadruk op het 
marktaandeelscriterium verdraagt zich al niet met de 
overige, in lid 2 neergelegde, kwalitatieve omschrij­
vingen, die de betekenis van het marktaandeel sterk 
relativeren. Dit geldt naast de internationale concurren­
tie vooral voor de omschrijving „juridische of feitelijke 
barrières voor de toegang tot de markt". 
6.2.4. Het Comité onderschrijft de in lid 4 gegeven 
mogelijkheid om goedkeuring te verlenen voor concen­
traties die weliswaar de concurrentie in de zin van lid 2 
nadelig beïnvloeden, maar tegelijkertijd bijdragen tot 
de verwezenlijking van de algemene doelstellingen van 
het Verdrag. Met name stemt het Comité ermee in, dat 
als goedkeuringscriteria uitdrukkelijk worden vermeld 
de „verbetering van de technische of economische voor­
uitgang" en de „verbetering van de concurrentie-
structuur op de gemeenschappelijke markt, waarbij re­
kening wordt gehouden met het internationale concur­
rentievermogen van de betrokken ondernemingen". Het 
is zeker geboden deze factoren in de beoordeling te 
betrekken om te bereiken, dat het Europese be­
drijfsleven tegenover zijn belangrijkste concurrenten op 
de wereldmarkt concurrerende ondernemingsstructuren 
kan opbouwen. Dit is tevens een wezenlijke voorwaarde 
voor versterking van de economische groei over de 
gehele lijn, en daarmee een bijdrage tot behoud en 
uitbreiding van de werkgelegenheid in de Europese Ge­
meenschap. 
6.2.5. Het Comité heeft er herhaaldelijk op gewezen, 
dat de beoordeling van een fusieproces plaats dient te 
vinden aan de hand van het algemene EG-beleid, waar­
bij met name rekening dient te worden gehouden met 
het behoud van sociale waarden en de werkgelegenheid 
(advies inzake het zestiende Verslag van de Commissie 
over het mededingingsbeleid). Het Comité merkt over­
igens op dat er volgens het ontwerp aan de goedkeuring 
op grond van artikel 2, lid 4, voorwaarden en verplich­
tingen kunnen worden verbonden (art. 8, lid 4). Het 
onderschrijft deze regeling, omdat deze ook in de moge­
lijkheid voorziet om met de ondernemingen overeen­
komsten over het behoud van arbeids- en vestigings­
plaatsen te sluiten, b.v. ter compensatie van langdurige, 
regionale structuurproblemen binnen de Gemeenschap. 
6.3. Artikel 3 (Definitie van de concentratie) 
Het Comité stelt voor, de laatste zinsnede van artikel 
3, lid 5 als volgt te veranderen: 
„... bij de oprichting of bij kapitaaluitbreiding van 
een onderneming of in het kader van een zakelijke 
transactie participaties van een andere onderneming 
verkrijgen met het oogmerk deze op de markt te 
verhandelen zolang zij de aan deze participaties 
verbonden stemrechten niet uitoefenen." 6.4. Artikel 4 (Aanmelding vooraf) 
6.4.1. De verordening schrijft voor dat alle concen­
traties van communautaire betekenis vóór hun totstand­
brenging bij de Commissie moeten worden aangemeld. 
Het Comité stelt vast dat het ongedaan maken van een 
al tot stand gekomen concentratie aanzienlijke moeilijk­
heden met zich kan brengen; daarom vindt het dat het 
systeem van aanmelding vóóraf zeker voordelen heeft. 
6.4.2. Wel moet worden gewaarborgd dat de onder­
nemingen in voldoende mate aanspraak kunnen maken 
op vrijstelling van de verbodsbepaling, b.v. wanneer dit 
bij saneringsfusies voor het behoud van werkgelegen­
heid nodig blijkt. 
6.5. Artikel 5 (omzet) 
De ontwerp-verordening kent een speciale regeling voor 
de berekening van de omzet van banken, fi­
nancieringsinstellingen en verzekeringsmaatschappijen. 
Dat is terecht. Het Comité wijst er echter op, dat het 
opnemen van deze bedrijfstakken in de verordening 
problemen voor de nieuwe lid-staten kan opleveren. 
Eventueel zijn aanpassings- en overgangsregelingen 
nodig. 
Voorts acht het Comité het gewenst, ook voor de handel 
een bijzondere omzetbepaling op te nemen om rekening 
te houden met de specifieke wijze waarop de meerwaar­
de in deze sector tot stand komt. 
6.6. Artikel 6 (Procedure) 
6.6.1. Het criterium „wezenlijke verandering van de 
concurrentiestructuur binnen de Gemeenschap" speelt 
in het systeem van de ontwerp-verordeningen een door­
slaggevende rol, maar dit criterium wordt nergens in 
het voorstel ook maar enigszins toegelicht; met name 
wordt niet aangegeven hoe het zich verhoudt tot het 
begrip „machtspositie" in artikel 2, lid 2. De onderne­
mingen kunnen zich er daardoor geen idee over vormen, 
hoe de Commissie over concentratieplannen zal oorde­
len. In het belang van de rechtszekerheid is concretise­
ring van dit criterium beslist nodig. Volgens het Comité 
is slechts sprake van een „wezenlijke verandering van 
de concurrentiestructuur" indien een concentratie onder 
artikel 2.2 valt. De Commissie dient daarom een proce­
dure overeenkomstig artikel 6.2 pas op te starten wan­
neer het redelijk vermoeden bestaat dat aan artikel 2.2 
is voldaan. 
6.6.2. De ontwerp-verordening schrijft voor, dat de 
Commissie van het inleiden van een goedkeurings­
procedure afziet, wanneer een concentratie niet tot „een 
wezenlijke verandering van de concurrentiestructuur 
binnen de Gemeenschap leidt". Zoals hierboven uiteen­
gezet, is dit in strijd met de principiële voorrang van 
het communautair recht. Concentraties van commu­
nautaire betekenis zouden uitsluitend door de Commis­
sie beoordeeld moeten worden, en niet ook nog aan 
toetsing achteraf door de nationale autoriteiten onder­
worpen moeten zijn, met alle gevaar van tegenstrijdige 
beslissingen. 
Nr. C 208/16 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 8. 88 
6.6.3. Los van de vraag, hoe de voorrang van het 
communautair recht wetstechnisch tot uiting moet ko­
men, dient de Commissie de ondernemingen en de 
autoriteiten van de lid-staten onmiddellijk na ontvangst 
van de aanmelding mede te delen, of de concentratie 
onder de verordening valt en tevens met het begrip 
„concentratie" in de zin van artikel 3 van de veror­
dening overeenkomt. Een dergelijke verplichte medede­
ling is alleen al nodig om in ieder geval de beschermende 
werking van artikel 22 (het buiten toepassing stellen 
van artikel 85/86 van het Verdrag) te doen intreden. 
6.6.3.1. De gestelde termijn van twee maanden voor 
het inleiden van de procedure schijnt wel afdoende; 
maar in plaats van de mogelijkheid om deze termijn — 
met toestemming van de betrokken ondernemingen — 
voor een niet nader bepaalde tijd te verlengen, lijkt een 
stringentere bepaling dat de termijn in uitzonderings­
gevallen met een maand kan worden verlengd, toch 
juister. 
6.6.4. Het Comité heeft er in alle adviezen over het 
oorspronkelijke ontwerp reeds op aangedrongen dat 
de beoordeling van een concentratie zo vlot mogelijk 
geschiedt, om alle onzekerheden weg te nemen en ne­
gatieve effecten van deze onzekerheden op de onderne­
mingsplanning en op de plannen op sociaal gebied te 
vermijden. Het stemt dan ook tot tevredenheid, dat 
de nieuwe ontwerp-verordening in principe zo kort 
mogelijke termijnen voorschrijft; ook met de verlen­
gingsmogelijkheid van de termijn kan het akkoord 
gaan. Deze verlenging zou wel tot uitzonderingsgevallen 
beperkt moeten blijven en hooguit voor een maand 
mogen worden toegestaan. De door de Commissie in 
acht te nemen termijn kan bovendien pas ingaan, als 
de gegevens die de ondernemingen bij de aanmelding 
moeten verschaffen, zodanig worden gepreciseerd dat 
de mogelijkheid van onvolledige informatie zo goed als 
uitgesloten is. Anders zou de Commissie ook na afloop 
van de termijn van twee maanden nog een procedure 
kunnen inleiden met de motivering dat de aanmelding 
niet volledig is geweest. 
6.6.5. Het Comité meent dat artikel 6 door invoeging 
van een nieuw lid 1 zou moeten worden aangevuld: 
„Indien de Commissie vaststelt dat een concentratie 
niet onder de verordening valt, stelt zij de betrokken 
ondernemingen en de bevoegde autoriteiten van de 
lid-staten daarvan onverwijld in kennis." 
Voorts stelt het Comité voor, de leden 1 en 2 van 
artikel 6 als volgt te formuleren: 
„Indien de Commissie vaststelt dat bij een concen­
tratie in de zin van deze verordening niet het redelijk 
vermoeden bestaat dat aan artikel 2.2 is voldaan, 
verleent zij goedkeuring voor de totstandkoming 
hiervan en stelt zij de betrokken ondernemingen en 
de bevoegde autoriteiten van de lid-staten daarvan 
onverwijld in kennis. 
Indien de Commissie vaststelt dat bij een concentra­
tie wel het redelijk vermoeden bestaat dat aan ar­tikel 2.2 is voldaan, brengt zij onverwijld een proce­
dure op gang ten einde vast te stellen: 
a) of de concentratie buiten de omschrijving valt 
van artikel 2, lid 2, in welk geval goedkeuring 
dient te worden verleend; 
b) of dat de concentratie, in het geval dat artikel 2, 
lid 2, van toepassing is, kan worden goedgekeurd 
op grond van artikel 2, lid 4." 
6.7. Artikel 9 (Afsluiten van de procedure) 
Deze bepaling is naar de mening van het Comité niet 
in overeenstemming met de principiële voorrang van 
het communautair recht, aangezien hier — evenals in 
artikel 6, lid 1 — de mogelijkheid tot toetsing achteraf 
door nationale instanties wordt geopend, ook als de 
Commissie na haar onderzoek reeds een verklaring van 
geen bezwaar heeft afgegeven. 
6.8. Artikelen 10-12 (Inlichtingen en verificatie) 
6.8.1. Het Comité zag graag nader geconcretiseerd, 
onder welke voorwaarden de Commissie de haar toege­
kende informatie- en verificatierechten mag uitoefenen. 
De verwijzing naar „alle noodzakelijke" inlichtingen 
resp. verificaties is te vaag en geeft de Commissie een 
te grote beoordelingsvrijheid. 
6.8.2. De Commissie wil de haar toegekende be­
voegdheden in nauwe samenwerking met de „bevoegde 
autoriteiten van de lid-staten" uitoefenen. Dit valt toe 
te juichen. Uit de ontwerpverordening kan echter niet 
worden opgemaakt, welke de respectieve bevoegde na­
tionale autoriteiten zijn. Naar de mening van het 
Comité dient tijdig vóór de inwerkingtreding van de 
verordening door de lid-staten te worden medegedeeld, 
welke de „bevoegde autoriteit" is. Bij voorkeur zou het 
daarbij om een dienst moeten gaan die deskundig op 
het terrein van mededingingszaken is. 
6.8.3. Het Comité heeft al eerder tegen een overeen­
komstig artikel in het oorspronkelijk ontwerp bezwaar 
gemaakt en een herformulering aangeraden, in die zin 
dat de bevoegdheid van de Commissie om derden, 
met name ondernemersverenigingen, tot het leveren van 
informatie te dwingen, zou worden beperkt. 
6.9. Artikel 13 (Geldboeten) 
Voor de berekening van de geldboeten wordt in lid 3 
uitgegaan van de „waarde van de samengevoegde ver­
mogensbestanddelen". Gezien de zeer verschillende 
waarderingsmethoden in de diverse lid-staten, zal het 
erg moeilijk zijn, deze wijze van vaststelling op ob­
jectieve, gemakkelijk uitvoerbare en algemeen erkende 
principes te baseren. Het Comité stelt dan ook voor, 
de vaststelling nader te concretiseren. 
6.10. Artikel 16 (Geheimhoudingsplicht) 
6.10.1. Het Comité vestigt de aandacht op de nood­
zaak, alle gegevens en informatie die de Commissie bij 
toepassing van de verordening ontvangt, streng geheim 
te houden. De vertrouwelijke behandeling van informa-
^ laibhkatiebladvan de Europese gemeenschappen ^rC^O^lB 
tie die onder de geheimhoudingsplicht valt^ moet de 
hoogste prioriteit krijgen, töat geldt met alleen voor 
informatie die op grond van de artikelenlO^ llenl^ 
verkregen wordt^ maar ook voor alle overigen spontaan 
verstrekte inlichtingen. 
D.ltm^. Plet comité steltvoord artikel l^indie^m 
aan te vullen, löaarnaast adviseert het^ er via een specia^ 
Ie Erfrechtelijke procedure voor te borgen dat ook de 
nationale autoriteiten vertrouwelijke intormatie beD 
schermen. 
^.11.1. P^etó^omitébetreurtdatdeontwerpveror 
dening weliswaar het horen van ^derden^ mogelijk 
maakte maar met het horen van de werknemers van de 
bijeen concentratie betrokken onderneming. Poit laatste 
isnaar mening van het comité met name geboden in 
die gevallend waarin de commissie goedkeuring op 
grond van artikel^hd^wil verlenen. Anders kan er 
bij de beoordeling van een t^usie geen rekening worden 
gehouden met sociale waarden en behoud van werkgele 
genheid^ waarvoor het comité ^ichsteeds sterk heett 
gemaakt. Poaaromdient in de verordening te worden 
bepaald dat ook de werknemers van de betrokken 
ondernemingen dan wel hun vertegenwoordigers tot de 
te horen personen worden gerekend. 
D.11.^. COok bij het horen van personen ingevolge 
artikel 1B^ dient de geheimhouding van beroeps en 
bedrijtsmtormatie te ^nn gewaarborgd. D.Lu Arr^^^ 
fdet C^omite acht het een goede^aak^ dat de — nog 
nader aan te wijden — autoriteiten van de lidstaten 
het recht hebben om advies over deprocedure uitte 
brengen. POit advies magechter uitsluitend^ijngeba 
seerdop overwegingenm.b.t.de bepalingen vande^e 
verordeningen voordeC^ommissiemetmeerdaneen 
adviserend karakter hebben. Poe voornaamste conclusies 
van het adviescomité dienen op het tijdstip van publika 
tie van de beschikking van de Commissie te worden 
bekend gemaakte waarbij ^o nodig het afwijkende 
standpunt van een lidstaat wordt aangegeven. 
Volgens de ontwerpverordening is het mogelijk de 
termijnvan^maandente verlengend als de betrokken 
ondernemingen daarmee akkoord gaan. Plet C^omite 
achthetmethetoogopeensnellereatwikkehng van 
de procedure nodig dat ook de^everlengingsmogehjk^ 
heid tot een bepaalde tijd wordt beperkt^oals ook in 
artikels. 
D.1^. Arr^^^^^^^^^^B^^^^^^^ 
Idet Comité merktop^datdeC^ommissie volgenshet 
ontwerp de ondernemingen ^onverwijld^^oumedede 
len dat de procedure wordt gestaakt ^art.^en^. Een 
dergelijke mededelingsplicht ontbreekt echter m het 
geval dat de Commissie een beschikking geet^t op grond 
van artikel^van het ontwerp.POe verordening dient— 
ter wille van de duidelijkheid — dienovereenkomstig te 
worden aangevulde en ook hier voor te schrijven dat 
de beschikking overeenkomstig bepaalde vormvereisten 
wordt meegedeeld. 
(Gedaan te Brussels juni 1^.