26. 6. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 159/31 
Advies inzake het voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek 
programma van de Europese Economische Gemeenschap voor onderzoek en technologische 
ontwikkeling op het gebied van grondstoffen en recycling (1990-1992) (l) 
(89/C 159/11) 
De Raad heeft op 10 februari 1989 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 130 Q, 
lid 2, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap het 
Economisch en Sociaal Comité advies te vragen inzake het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor energie, nucleaire vraagstukken en onderzoek, die met de voorbereiding van 
de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 7 april 1989 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Jaschick. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 265e zitting (vergadering van 26 april 
1989) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd. 
Het Economisch en Sociaal Comité onderschrijft het 
„Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vast­
stelling van een specifiek programma van de Europese 
Economische Gemeenschap voor onderzoek en tech­
nologische ontwikkeling op het gebied van grondstoffen 
en recycling (1990-1992)", maar plaatst hierbij wel een 
aantal kanttekeningen. 
1. Inleiding 
1.1. Het voorgestelde programma valt onder het 
„Kaderprogramma van communautaire acties op het 
gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling 
(1987-1991)" (2). Het behoort tot de reeks maatregelen 
op het gebied van onderzoek als genoemd in paragraaf 3 
— modernisering van industriesectoren —, punt 3.3: 
„Grondstoffen en recycling", met als doel de „verster­
king van de concurrentiepositie van traditionele en 
nieuwe industriesectoren in de Gemeenschap door te 
voorzien in hun behoeften van zowel hernieuwbare 
(hout) als niet-hernieuwbare grondstoffen". 
1.2. Met dit nieuwe programma wordt beoogd, een 
gedeelte van de onderzoeksactiviteiten die werden uitge­
voerd krachtens het programma voor materialen 
(grondstoffen en geavanceerde materialen) (1986-
1989) (3), voort te zetten. 
1.3. Het is de bedoeling dat voor de voorgestelde 
nieuwe onderzoeksactiviteiten een bedrag van 45 mil­
joen Ecu wordt gereserveerd. De activiteiten zouden 
overeenkomstig het kaderprogramma in vier deel­
programma's worden onderverdeeld, nl.: 
— primaire grondstoffen: 21 miljoen Ecu, 
— recycling van non-ferro- en strategische metalen: 
6 miljoen Ecu, 
— hernieuwbare grondstoffen, bosbouw en houtpro-
dukten : 12 miljoen Ecu, 
— recycling van afval: 6 miljoen Ecu. 
1.4. Deze werkzaamheden zullen grotendeels worden 
uitgevoerd door middel van contracten voor gezamenlij­
ke rekening. Een gedeelte van de fondsen zal echter 
voor gecoördineerde activiteiten worden bestemd, met 
name wat betreft recycling van afval. Tevens zal voor 
opleiding (met name studiebeurzen) een budget worden 
gereserveerd. 
(!) PB nr. C 52 van 1. 3. 1989, blz. 24. 
(2) PB nr. L 302 van 24. 10. 1987, blz. 1. 
(3) PB nr. L 159 van 14. 6. 1986, blz. 36. 2. Algemene opmerkingen 
2.1. Algemene beoordeling van het programma 
2.1.1. Het Comité is het in grote lijnen eens met doel 
en inhoud van het voorgestelde programma. Het merkt 
op dat de betrokken wetenschappelijke en industriële 
kringen bij het opstellen van dit programma uitgebreid 
zijn geraadpleegd. Het neemt ook kennis van het posi­
tief advies dat is uitgebracht door het Comité voor 
beheer en coördinatie (CBC) „Grondstoffen en andere 
materialen". 
2.1.2. Het Comité is wel van oordeel dat de nadruk 
van het programma te sterk ligt op de primaire 
grondstoffen, zulks ten koste van de andere deel­
programma's en met name het programma inzake re­
cycling. Dit instrument verdient meer aandacht, niet 
alleen vanuit een oogpunt van grondstoffenvoorziening, 
doch ook op grond van milieu-overwegingen. 
2.1.3. Het Comité betreurt voorts dat dit nieuwe 
programma is opgesteld zonder dat daarbij steeds toe­
reikende wetenschappelijke resultaten van de overeen­
komstig het programma 1986-1989 uitgevoerde re­
searchprojecten ter beschikking waren, hetgeen de 
Commissie zelf trouwens in het voorstel meermalen 
bevestigt. Zo kunnen de uitwerkingen van deze projec­
ten in de industriële praktijk niet worden beoordeeld. 
2.1.4. Het Comité heeft weliswaar niet meer alle 
bijzonderheden van het door onafhankelijke des­
kundigen opgestelde tussentijds rapport kunnen be­
studeren, maar ziet met voldoening de eerste, vrij po­
sitieve conclusies in dit rapport ten aanzien van de tot 
nu toe bereikte resultaten op het gebied van primaire 
en secundaire grondstoffen. 
2.2. Vastleggen van prioriteiten en criteria voor de 
selectie van de onderzoeksprojecten 
2.2.1. Het Comité oordeelt met het CBC dat de 
draagwijdte van het voorgestelde programma in ver­
houding tot de beschikbare middelen zeer ver gaat. 
Derhalve dienen prioriteiten en criteria voor de selectie 
van de onderzoeksprojecten beslist nauwkeurig te wor­
den gedefinieerd. Zo wordt met het programma een 
zo groot mogelijk rendement gehaald en kan tegelijk 
Nr. C 159/32 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 26. 6. 89 
worden voorkomen dat de inspanningen over een te 
groot aantal projecten worden versnipperd en zich over­
lappingen met nationale programma's of andere ge­
meenschappelijke programma's voordoen. 
2.2.2. Tevens dient de Commissie er nauwlettend op 
toe te zien dat de geselecteerde projecten beantwoorden 
aan de lange-termijnbehoeften van de Gemeenschap als 
geheel en niet —- zoals volgens de groep deskundigen 
dikwijls het geval was — slechts beantwoorden aan 
onmiddellijke economische behoeften waarvoor beter 
middelen uit andere bronnen zouden kunnen worden 
aangewend. 
2.2.3. Het Comité stemt tevens in met het voorne­
men, de samenwerking tussen de lid-staten bij onder-
zoeks- en ontwikkelingsactiviteiten te bevorderen. 
2.2.4. Voorts schaart het zich volledig achter de 
Commissievoorstellen om bij de keuze van projecten 
waarvan soortgelijke technische voordelen en uitwer­
kingen voor de industrie mogen worden verwacht, 
voorrang te geven aan projecten waaraan het midden-
en kleinbedrijf (MKB) deelneemt. 
2.2.5. Het Comité wijst erop dat ook rekening moet 
worden gehouden met sociale implicaties, zoals de ge­
volgen van deze projecten voor de werkgelegenheid en 
de regionale ontwikkeling, en de vraag in hoeverre zij 
tot de vermindering van de ontwikkelingsverschillen 
tussen de lid-staten kunnen bijdragen. In dit verband is 
het tevens van groot belang dat kleine mijnen op grotere 
schaal worden geëxploiteerd. 
2.2.6. Het Comité verzoekt de Commissie om bij de 
vaststelling van de prioriteiten binnen de verschillende 
deelprogramma's en bij de selectie van de onderzoeks­
projecten zo veel mogelijk met deze overwegingen re­
kening te houden. 
2.2.7. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan, 
niet slechts het advies van het CBC in te winnen, maar 
tevens de betrokken sociaal-economische groeperingen 
te raadplegen. 
2.2.8. Bovendien stelt het de Commissie voor, na te 
gaan of een gedeelte van de beschikbare middelen kan 
worden gereserveerd voor de bevordering van proef-
en demonstratieprojecten waarin de technologische en 
commerciële haalbaarheid van veelbelovende onder­
zoeksprojecten wordt aangetoond. Het Comité heeft 
een dergelijke aanpak reeds in zijn advies van 18 de­
cember 1985 over het programma 1986-1989 (*) voorge­
steld. 
2.3. Coördinatie van aanverwante programma's bin­
nen de Commissie 
2.3.1. De voorgestelde activiteiten zijn vaak zeer 
nauw verbonden met verscheidene andere gemeen­
schappelijke onderzoeksprogramma's, met name de 
programma's BRITE/EURAM, JOULE (niet-nucleaire 
(*) PB nr. C 354 van 31. 12. 1985, blz. 6 (rapporteur: de heer De 
Normann). energie), STEP (milieu), programma's voor landbouw­
kundig onderzoek en op het gebied van biotechnologie. 
Dit betekent dat eventuele overlappingen met passende 
procedures en maatregelen moeten worden voorkomen. 
In dit verband ondersteunt de Afdeling de aanbeveling 
van het CBC. 
2.3.2. Voorts herhaalt het Comité het in zijn advies 
van 18 december 1985 verwoorde dringende verzoek 
aan de Commissie om bij de opstelling van het program­
ma en ook daarna regelmatig de raakpunten met andere 
O & O-programma's na te gaan. Dit zou tot optimale 
benutting van de middelen en dus tot meer rendement 
moeten leiden. 
2.4. Coördinatie met aanverwante programma's van 
de lid-staten 
2.4.1. Volgens het Comité moet er beslist voor ge­
waakt worden dat de Gemeenschap financieel bijdraagt 
aan onderzoeksprojecten die door belanghebbende be­
drijven zelf of door de lid-staten kunnen worden uitge­
voerd. 
2.4.2. Het kan dan ook slechts zijn bezorgdheid uit­
spreken over bepaalde punten in het tussentijds rapport 
van de groep deskundigen. Hierin staat onder meer dat 
een groot aantal door deze groep bestudeerde onder­
zoeksprojecten op het gebied van primaire en se­
cundaire materialen krachtens nationale programma's 
had kunnen worden uitgevoerd, ook al bestaat over het 
algemeen nut van de uitgevoerde werkzaamheden voor 
de industrie en de Gemeenschap geen twijfel. 
2.4.3. Daaruit blijkt de gegrondheid van de eerder 
door het Comité geuite wens om in een apart hoofdstuk 
van de mededeling een overzicht van de door de lid­
staten op de betreffende gebieden uitgevoerde werk­
zaamheden op te nemen en daarbij uitgaven voor en 
inhoud van de programma's te vermelden. 
2.4.4. Het Comité onderschrijft met klem de aanbe­
veling van de groep onafhankelijke deskundigen aan de 
Commissie om met voorrang een volledige lijst op te 
stellen van alle lopende onderzoeksactiviteiten op het 
gebied van grondstoffen die worden uitgevoerd in de EG 
en in geassocieerde landen waarmee zij betrekkingen 
onderhoudt of zou kunnen aanknopen. Deze lijst dient 
voortdurend te worden bijgewerkt en moet alle projec­
ten omvatten die de EG sinds het eerste grond-
stoffenprogramma (1978-1981) heeft gefinancierd, 
alsmede alle door de EG krachtens latere en lopende 
programma's gefinancierde projecten, met daarnaast 
zo volledig mogelijke informatie over alle overige 
O &: O-activiteiten die op dit gebied door de particuliere 
sector, de semi-overheid en de overheid worden uitge­
voerd. Ook de beschikbare voorzieningen en installaties 
dienen in deze lijst te worden opgenomen. De lijst zou 
kunnen dienen als centrale EG-databank voor 
26. 6. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 159/33 
grondstoffen. De informatie moet wereldwijd be­
schikbaar zijn en via één van de computernetwerken 
van de EG toegankelijk zijn. 
2.4.5. Een dergelijke aanbeveling geldt voor het 
voorgestelde programma als geheel en is ook voor alle 
andere gemeenschappelijke onderzoeksprogramma's 
het overwegen zeker waard. Het Comité verzoekt de 
Commissie dringend, hieraan gehoor te geven, zodat 
de prioriteiten beter kunnen worden vastgesteld en de 
onderzoeksprojecten beter kunnen worden geselecteerd. 
Zulks kan echter wel extra personeel vereisen. 
2.5. Voorgestelde verdeling van het budget over de 
verschillende deelprogramma's 
2.5.1. Het Comité stelt vast dat de Commissie alleen 
voor het deelprogramma „primaire grondstoffen" on­
geveer de helft van het totale budget van het O & O-
programma en van het totaal benodigde personeel 
wenst te reserveren. Het merkt tevens op dat reeds 
gedurende het vorige onderzoeksprogramma de meeste 
voorstellen voor deelname op dit onderdeel betrekking 
hadden. 
2.5.2. Het Comité is van mening dat het budget, 
gezien de ernst van de milieuproblemen en de dringende 
noodzaak oplossingen hiervoor te vinden, niet is ver­
deeld volgens de prioriteiten voor de verschillende deel­
programma's en het belang dat deze ten opzichte van 
elkaar hebben. Het vraagt daarom het budget voor het 
deelprogramma „primaire grondstoffen" in te krimpen 
en het vrijgekomen bedrag voor de uitvoering van de 
andere drie deelprogramma's aan te wenden. 
2.5.3. Voorts stelt het Comité vast dat het Commis­
sievoorstel, in tegenstelling tot het voorafgaande pro­
gramma, geen enkele ruimte meer laat om nog van het 
oorspronkelijk voor een deelprogramma uitgetrokken 
budget af te wijken. Het dringt er bij de Commissie ten 
zeerste op aan, een dergelijke ruimte open te laten en 
blijk te geven van haar soepele opstelling bij het toe­
wijzen van het budget. Zo kunnen bij het voortschrijden 
van de onderzoekswerkzaamheden onvoorziene ont­
wikkelingen worden ingepast, hetgeen ook door het 
CBC wordt aanbevolen. 
3. Bijzondere opmerkingen 
3.1. Primaire grondstoffen 
3.1.1. Het Comité vraagt zich af of voor alle in 
bijlage I van het voorstel opgesomde activiteiten werke­
lijk financiële bijdragen van de Gemeenschap noodzake­
lijk zijn, om „de concurrentiepositie van de industrie 
in de Gemeenschap die op de wereldmarkt actief is te 
versterken". Het feit dat degenen die van het program­
ma denken te kunnen profiteren, hun interesse kenbaar 
maken, behoeft voor de Commissie geenszins aanleiding 
te zijn om meer dan de coördinatie op zich te nemen. 3.1.2. In dit verband dient niet alleen te worden gelet 
op de structuur van de ondernemingen in deze sector 
in de Gemeenschap en het niveau van hun technische 
ontwikkeling, maar ook te worden overwogen in hoe­
verre een project bijdraagt tot de ontwikkeling van het 
mijnbouwpotentieel in de lid-staten en tot de sociaal-
economische ontwikkeling van de zwakste regio's bin­
nen de Gemeenschap in het algemeen. 
3.1.3. Het Comité hecht derhalve grote betekenis 
aan de ontwikkeling van nieuwe winningstechnieken en 
specifieke installaties voor de exploitatie van kleinere 
mijnen. 
3.1.4. Bovendien meent het Comité dat onderzoeks­
gebieden die wezenlijk bijdragen aan de verbetering 
van de werkomstandigheden en het terugbrengen van 
schadelijke effecten van de mijnbouw op het milieu, 
eveneens voorrang dienen te krijgen. 
3.2. Recycling van non-ferro- en strategische metalen 
3.2.1. Het Comité onderschrijft dit deelprogramma, 
aangezien het volgens haar past binnen de gemeen­
schappelijke doelstellingen ten aanzien van milieu­
bescherming. 
3.3. Hernieuwbare grondstoffen: bosbouw en hout-
produkten 
3.3.1. Het Comité staat volledig achter dit deel­
programma. Het acht het positief dat de Commissie in 
haar voorstel zoveel aandacht aan het milieu schenkt 
en wenst derhalve de Commissie te ondersteunen bij 
haar inspanningen om te bereiken dat hoogwaardige 
produkten op de markt worden aangeboden, waarbij 
tegelijk de natuurlijke reserves en het milieu worden 
ontzien. Het zwaartepunt van dit programma dient 
echter wel bij de te bereiken „aanzienlijke kwaliteits­
verbetering" te liggen, van het hout als grondstof of 
materiaal en van het uiteindelijk daaruit vervaardigde 
produkt. 
3.4. Recycling van afval (REWARD) 
3.4.1. Het Comité meent dat dit deelprogramma de 
moeite waard is. De voordelen die een dergelijk pro­
gramma voor de milieubescherming met zich mee­
brengt, dienen echter niet als nevenprodukt te worden 
beschouwd, maar constructief in de onderzoeks­
projecten te worden opgenomen. Voorts mag met een 
onderzoeksprogramma op het gebied van recycling de 
aandacht niet worden afgeleid van een zinvol en verant­
woord omgaan met natuurlijke grondstoffen. Voorkó­
men van afval blijft altijd beter dan hergebruik ervan, 
zodat onderzoek en ontwikkeling van nieuwe methodes 
en technieken ter voorkoming van afval zeker moeten 
worden aangemoedigd. 
3.4.2. In dit verband meent het Comité dat het deel­
programma vergezeld dient te gaan van de nodige voor­
lichting en educatie van de consument. 
Nr. C 159/34 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 26. 6. 89 
3.4.3. De in dit deelprogramma bedoelde onder­
zoeksactiviteiten zijn ten nauwste verbonden met de 
research van het STEP-programma (!), onder het hoofd 
„Milieubeschermingstechnologie". De Commissie dient 
er beslist voor te zorgen dat de krachtens deze twee 
programma's uitgevoerde onderzoeksprojecten op el­
kaar aansluiten. Zo kan met de beperkte middelen 
die de Commissie voor het deelprogramma REWARD 
wenst te reserveren, een zo groot mogelijk rendement 
worden gehaald. 
3.4.4. Dit dient tevens te worden nagegaan voor de 
werkzaamheden onder het hoofdstuk „Produktie van 
energie uit afval", die nauw aansluiten bij de werkzaam­
heden krachtens het programma JOULE (niet-nucleaire 
energie) (2) onder het hoofdstuk „Energie uit bio­
massa". 
(') Wetenschap en technologie ten behoeve van de milieu­
bescherming. 
(2) Joint Opportunities for Long Term Energy Supply. 
Gedaan te Brussel, 26 april 1989. 
1. Inleiding 
1.1. Het Comité staat volledig achter het voorstel 
voor een besluit van de Raad houdende medefinancie­
ring door de Gemeenschap van en verlening van me­
dewerking bij de ontwikkeling van HDTV-diensten in 
Europa. 
1.2. Met de ontwikkeling van HDTV ontstaan er 
enorm veel mogelijkheden doordat de kijker thuis en 
(•) PB nr. C 37 van 14. 2. 1989, blz. 5. 3.5. Her bestuder ing en evaluatie van het programma 
3.5.1. In artikel 4 van het onderhavige voorstel wordt 
bepaald dat het programma in het tweede jaar van 
de looptijd opnieuw wordt bezien. Op grond van de 
uitkomsten hiervan worden zo nodig voorstellen tot 
aanpassing of verlenging van het programma uitge­
werkt. 
3.5.2. Het onderhavige voorstel is opgesteld zonder 
dat daarbij steeds toereikende wetenschappelijke re­
sultaten van de binnen het programma 1986-1989 uitge­
voerde research ter beschikking waren; dit programma 
loopt overigens nog. Het Comité meent derhalve dat bij 
de herbestudering met name rekening dient te worden 
gehouden met de resultaten van de uiteindelijke evalua­
tie van het programma 1986-1989. 
3.5.3. Het Comité dringt nogmaals aan op wijziging 
van artikel 4. Hierin dient expliciet te worden bepaald 
dat de uitkomsten van de bedoelde herbestudering en 
het evaluatierapport tevens aan het Economisch en So­
ciaal Comité worden voorgelegd. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE 
elders een soortgelijk kijkgenot wordt geboden als in 
de bioscoop met het brede projectiescherm. Dit kon 
worden verwezenlijkt door een zodanig gekozen gede­
tailleerdere samenstelling van het beeld, dat een tech­
nisch verantwoorde verhouding tussen scherpte van het 
beeld en kijkafstand werd bereikt. 
1.3. HDTV bevat aanzienlijk meer details, hetgeen 
samen met een groter beeldscherm een nieuwe dimensie 
toevoegt aan het televisiekijken. Voorts kan deze nieu­
we technologie worden toegepast op nieuwe gebieden, 
zoals de grafische sector, onderwijs, volksgezondheid, 
enz. Advies over het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende hogedefinitietelevisie 
(HDTV) (!) 
(89/C 159/12) 
De Raad heeft op 16 december 1988 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 
van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap het Economisch 
en Sociaal Comité te raadplegen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 5 april 1989 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Poëton. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 265e zitting (vergadering van 26 april 
1989) het volgende advies uitgebracht, dat met nagenoeg algemene stemmen (3 onthoudingen) 
is goedgekeurd.