Bekendmaking van een aanvraag overeenkomstig artikel 50, lid 2, punt a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

(2023/C 41/12)

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 51 van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad (1) bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag.

ENIG DOCUMENT

“NUECES DE NERPIO”

EU-nr.: PDO-ES-02786 – 16.7.2021

BOB ( X ) BGA ( )

1. Naam

“Nueces de Nerpio”

2. Lidstaat of derde land

Spanje

3. Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1. Soort product

Categorie 1.6. Groenten, fruit en granen, in ongewijzigde staat of verwerkt

3.2. Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

Gedroogde walnoten, in de hele schaal aangeboden, als hele pitten, halve pitten of gemalen, van gezonde vruchten waarvan de buitenste bolsters zijn verwijderd, verkregen van een variëteit lokale walnotenboom die inheems is in Nerpio en van andere variëteiten (cultivars) die zijn aangepast aan het productiegebied, en die allemaal behoren tot de soort Juglans regia L.

Toegestane variëteiten:

Belangrijkste variëteit: De lokale variëteit, de “inheemse Nerpio-walnotenboom”, is het resultaat van de zaadselecties door Nerpio-producenten sinds de 16e eeuw. Deze hebben geleid tot een niet-geënt ecotype walnotenboom dat perfect is aangepast aan de vallei van de Rió Taibilla. De bosjes van honderd jaar oude inheemse walnootbomen vormen een uniek landschap en plantaardig genetisch erfgoed in het Nerpio-gebied. Dit ecotype vertegenwoordigt ten minste 80 % van alle bomen van deze soort in het productiegebied.

Secundaire variëteiten (cultivars): Franquette, Chandler, Pedro en Fernor, variëteiten die sinds de jaren 1990 in Nerpio worden geteeld en aan de plaatselijke omstandigheden zijn aangepast. Deze secundaire variëteiten moeten worden geënt op de niet-geënte stammen van de lokale variëteit, de “inheemse Nerpio-walnotenboom”. Dit bestand verleent de secundaire rassen een grotere groeikracht, aanpassing aan kalkhoudende bodems en weerstand tegen bodemziekten en wortelverstikking. Deze factoren helpen de secundaire variëteiten te acclimatiseren aan het productiegebied.

Kenmerken van de pitten of zaden:

— Het membraan rond de pitten of zaden is iets donkerder: beige-bronze-kastanje. Dit houdt verband met de hoge concentratie tanninen, die zorgt voor sterkere antioxidante en organoleptische eigenschappen.

— De walnoot heeft een aanzienlijke chemische stabiliteit waardoor hij bestand is tegen ranzigheid (houdbaarheid van meer dan een jaar, traditionele opslagomstandigheden vastgesteld voor de BOB).

— Lichtbittere smaak en astringente sensatie als gevolg van hoge tanninegehalten.

— Hoge gehalten aan natuurlijke antioxidanten, voornamelijk tanninen afkomstig van galluszuren en ellagzuren. Volgens de evaluatiemethode van de antiradicale capaciteit tegen DPPH, uitgedrukt als “Trolox equivalent antioxidant capacity” (TEAC), is de antioxidantactiviteit van Nerpio-walnoten ≥ 110 μmol Trolox/g walnoten (± 10 %). Dit is veel hoger dan bij andere walnoten op de markt.

Productsoorten

De walnoten kunnen als volgt worden gepresenteerd:

— “Heel” in de schaal

— “Hele pitten” of zaden

— “Helften” of halve pitten

— “Gemalen” of gemalen pitten

De als “hele” en “hele pitten” aangeboden walnoten moeten voldoen aan de minimumkwaliteitseisen voor de klassen “Extra” en “Klasse I”, zoals gedefinieerd in de internationale normen voor het in de handel brengen van walnoten (VN/ECE-norm DDP-01) en voor het in de handel brengen van walnootpitten (VN/ECE-norm DDP-02).

De minimummaat van de “hele” walnoten is 28 mm. De “hele pitten” van de walnoten moeten groter zijn dan een maas van 8 mm.

Het vochtgehalte van de “hele” walnoten moet voor alle klassen en vormen op het moment van verpakking minder dan 7 % bedragen. Voor “hele pitten”, “helften” en “gemalen” walnoten bedraagt het maximale vochtgehalte 5 %.

3.3. Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong) en grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

—

3.4. Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

De teelt, het oogsten, het drogen en de bereiding van de vruchten moeten plaatsvinden binnen het productiegebied.

3.5. Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken, enz. van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

Voor walnoten die als “helften” worden aangeboden, moet de grootte van de kern tussen 3 mm en 8 mm bedragen. Afwijkingen van meer dan 10 %, die niet corresponderen in gewicht, zijn niet toegestaan. Voor “gemalen” walnoten geldt geen andere groottebeperking dan minder dan 3 mm. Een maximale afwijking van 10 % van het gewicht is toegestaan.

Er geldt een maximum van 25 kg voor de verpakking van “hele” walnoten. Voor “hele pitten”, “helften” en “gemalen” walnoten bedraagt het maximum 15 kg.

Opslag, indeling en verpakking moeten plaatsvinden op dezelfde plaats, altijd binnen het productiegebied. Herverpakking is verboden. De redenering achter de verpakking aan de bron is gebaseerd op het waarborgen van de natuurlijke milieuomstandigheden waarin de behandeling en bewaring van “Nueces de Nerpio” plaatsvinden. Er mogen geen perioden van droogte voorkomen, de vochtigheid moet meer dan 75 % zijn en de temperatuur mag niet meer dan 20 °C bedragen. Deze omstandigheden zijn gewaarborgd in Nerpio, en zijn essentieel voor het behoud van de hoge tanninegehalten die de walnoten kenmerken en het proces van ranzig worden afremmen.

3.6. Specifieke voorschriften betreffende de etikettering van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

De vermelding van de oorsprongsbenaming “Nueces de Nerpio” en/of het logo van de BOB “Nueces de Nerpio” moeten zeer duidelijk zijn weergegeven op de etiketten en de commerciële verpakking die voor deze walnoten worden gebruikt.

Op de verpakking waarin de walnoten voor consumptie worden verzonden, moeten genummerde etiketten worden aangebracht die niet opnieuw kunnen worden gebruikt.

De walnoten mogen alleen in de handel worden gebracht onder het merk van de geregistreerde verwerkings- en verpakkingsbedrijven die tot het productiegebied behoren.

In het kader van de facultatieve etikettering wordt de vermelding “De nogales centenarios” [Van honderd jaar oude walnotenbomen] gebruikt voor walnoten van bomen ouder dan honderd jaar. Daarnaast moet voor walnoten van bomen die zijn opgenomen in een officiële, nationale of EU-lijst inzake milieubescherming de vermelding “De nogales singulares” [Van buitengewone walnotenbomen] vergezeld gaan van de naam van de in de lijst opgenomen walnotenboom.

Wanneer het product in de handel wordt gebracht, moeten de beschrijvingen van de verschillende vormen worden gebruikt: “Heel”, “hele pit”, “helften” en “gemalen”.

4. Beknopte beschrijving van het afgebakende geografische gebied

Het traditionele gebied voor de productie, behandeling en verpakking van “Nueces de Nerpio” omvat het natuurlijke geografische gebied rond het stroomgebied van de Rió Taibilla en de bijrivieren daarvan, dat op een minimale hoogte van 900 m is afgebakend en de volgende gebieden beslaat.

Autonome gemeenschap Castilla-La Mancha:

Van de gemeente Nerpio, alle kadastrale polygonen en/of percelen op een hoogte van meer dan 900 m.

Van de gemeenten Yeste en Letur, alle kadastrale polygonen en/of percelen op een hoogte van meer dan 900 m die deel uitmaken van het stroomgebied van de Taibilla.

Autonome gemeenschap Murcia:

Van de gemeente Moratalla, alle kadastrale polygonen en/of percelen op een hoogte van meer dan 900 m die deel uitmaken van het stroomgebied van de Taibilla.

5. Verband met het geografische gebied

De BOB “Nueces de Nerpio” is gebaseerd op de specifieke kenmerken van de grondstof, die door natuurlijke en menselijke factoren nauw verbonden is met de geografische oorsprong.

Specificiteit van het geografische gebied

Het productiegebied, het bekken van de Taibilla-vallei, maakt deel uit van het zuidelijke deel van de Sierra de Segura-bergketen, het geologische kruispunt van het Prebetische en het Subbetische systeem van Zuidoost-Spanje. Het omliggende gebied is bergachtig, gevormd door kalksteen en dolomiet, op hoogten rond de 2000 m. Het productiegebied van “Nuez de Nerpio” bevindt zich in het midden en bestaat uit een systeem van kleine valleien tussen de bergen op een hoogte van meer dan 900 m. De Rió Taibilla, de belangrijkste zijrivier van de Segura, loopt door het gebied. Dit middelhoge berggebied van kalksteen en dolomiet vormt een typische boslandbouwomgeving waarin de inheemse Nerpio-walnoot zijn natuurlijke ecologische niche heeft gevonden en waaraan hij perfect is aangepast als gevolg van de achtereenvolgende selecties door Nerpio-telers sinds de 16e eeuw. Het gebied heeft een aanzienlijke milieuwaarde en maakt deel uit van het Natura 2000-netwerk.

Het klimaat is typisch voor een middelhoog berggebied. In het algemeen kan het worden ingedeeld als warm continentaal/mediterraan, Csb volgens de klimaatclassificatie van Köppen. De gemiddelde temperatuur ligt tussen 10 °C en 15 °C (1981-2010). Er is sprake van een aanzienlijke seizoensgebonden temperatuurschommeling, met een absoluut maximum van 45,7 °C en een absoluut minimum van -15,7 °C, en ook een dagschommeling (tot 22 °C) in de lente en de herfst. Deze schommelingen worden bevorderd door de temperatuurinversies in de Taibilla-vallei, wat resulteert in specifieke teeltomstandigheden. Bovendien is de neerslag matig, tussen 400 en 600 mm, met een aanzienlijke afname in oostelijke richting als gevolg van de desertificatie van Zuidoost-Spanje. De evapotranspiratie is hoog, tussen 600 en 800 mm, afhankelijk van de hoogte.

De luchtvochtigheid is laag, met een jaargemiddelde van 65 %. Over het algemeen zijn de walnootbomen goed beschut tegen de wind, dankzij hun ligging in de valleien tussen de bergen.

De bodems waarop de walnootbomen worden geteeld, bestaan uit kalksteenmergel en dolomiet, gevormd op rivierafzettingen uit het quartaire tijdperk en terrassen uit het deelstroomgebied van de Rió Taibilla. De bodemtextuur varieert, maar bestaat voornamelijk uit leem en kleileem. De pH is zeer hoog, tussen 8,0 en 8,5, als gevolg van een zeer hoog gehalte aan calciumcarbonaat (tot 50 %). Het gehalte aan organisch materiaal in deze bodems is zeer hoog, meer dan 2 % en in sommige gevallen zelfs 4 % in de bovenste 20 cm. Het zijn zeer vruchtbare en evenwichtige bodems voor de walnootbomen.

De kwaliteit van het water in het stroomgebied van de Rió Taibilla-vallei is goed, C2-S1 tot C3-S1 volgens de classificatie van de Universiteit van Californië, Riverside. Het water is koolzuurhoudend en alkalisch (pH 7,9-8,4) vanwege de aard van het grondgesteente.

Het landschap van Nerpio en de Taibilla-vallei wordt sinds mensenheugenis gevormd door de teelt van walnootbomen. De terrassen van Arabische oorsprong, die honderden jaren teruggaan, tot de 12e en 13e eeuw, zijn een opvallend kenmerk, waardoor bevloeiing van zo’n steil terrein mogelijk is. Het land wordt doorkruist door een dicht netwerk van oude sloten dat het water van de Rió Taibilla en zijn zijrivieren vervoert, met hier en daar geïsoleerde bronnen. De terrassen zijn aangelegd naast oude stenen muren die de hellingen en acequias (oude irrigatiekanalen) onderstutten. Deze traditionele teeltpraktijk en de aanwezigheid van de oude walnootbomen zijn de fundamentele elementen van het landschap en het erfgoed op het gebied van gewasverzorging van Nerpio en de Taibilla-vallei en vormen een ecologische omgeving voor de teelt van de inheemse walnotenboom, die uniek is voor Spanje. Het is een oeroude omgeving die tot terrassen is omgevormd.

Specifieke kenmerken

De pitten of zaden van de Nerpio-walnoot hebben een hoog tanninegehalte, voornamelijk afkomstig van galluszuren en ellagzuren, wat het product specifieke kenmerken verleent. Wat ranzig worden betreft, is het product zeer stabiel, met een houdbaarheidstermijn van meer dan een jaar. Het heeft een lichtbittere smaak met een astringente sensatie. De schil is iets donkerder van kleur: beige-bronze-kastanje. De hoge tanninegehalten betekenen een hoge “Trolox equivalent antioxidant capacity” (TEAC ≥ 110 ± 10 % μmol Trolox/g walnoten). Een wetenschappelijke publicatie van het Instituto de la Grasa (instituut voor vetten en oliën) van Sevilla (CSIC — Hogere Raad voor Wetenschappelijk Onderzoek) toont de superieure antioxidanteigenschappen van Nerpio-walnoten ten opzichte van andere commerciële variëteiten aan: “Nutritional composition and antioxidant activity of different walnut varieties (Junglans regia L.) from Nerpio (Spain) in comparison to commercial varieties” (I. Viera-Alcaide, et al. Grasas y Aceites 70 (3), juli-september 2019).

Causaal verband tussen het geografische gebied en de kwaliteit of kenmerken van het product (voor een BOB) dan wel een bepaalde hoedanigheid, de faam of een ander kenmerk van het product (voor een BGA)

De Nerpio-walnoot heeft enkele unieke fysische, chemische en organoleptische kenmerken. Hij wordt beschouwd als een ecotype afkomstig uit Nerpio, met specifieke kenmerken die moeilijk kunnen worden gereproduceerd buiten het productiegebied.

De onderscheidende kenmerken van de Nerpio-walnoten zijn onder meer een donkere schil, lange houdbaarheidstermijn, weerstand tegen ranzigheid, lichtbittere smaak en astringente sensatie. Deze kenmerken houden verband met hun tanninegehalte alsook hun hoge antioxidantcapaciteit (TEAC ≥ 110 μmol Trolox/g walnoten), veel hoger dan bij andere walnoten op de markt. Deze kenmerken hangen ook rechtstreeks samen met natuurlijke en menselijke factoren: selectie van plantaardig materiaal, specifieke landbouw- en klimaatomstandigheden voor de teelt en natuurlijke droging en opslag van de walnoten.

1) Selectie van inheemse walnootbomen

De selectie van de walnootbomen in Nerpio dateert van de 16e eeuw, getuige de “Plantón del Covacho”, een oude Nerpio-walnotenboom die ongeveer zeshonderd jaar oud is. De inheemse variëteiten van Nerpio worden gekenmerkt door een donkerdere pigmentatie en een intensere smaak dan commerciële walnoten. Dit is het gevolg van de rechtstreekse invloed van de walnotentelers van Nerpio, die, in de loop der eeuwen, walnoten hebben geselecteerd die meer smaak hebben en lichtbitter, astringent en donkerder zijn.

2) Specifieke landbouw- en klimaatomstandigheden voor de teelt

Bodemgesteldheid: De inheemse Nerpio-variëteiten zijn perfect aangepast aan de zeer kalkhoudende omstandigheden van de bodems in de Taibilla-vallei, met een pH tussen 8 en 8,5 en meer dan 50 % calciumcarbonaat. Deze kalkhoudende omstandigheden verhinderen de opname van fosfor uit de bodem. Als gevolg daarvan vertonen de walnoten een tekort aan dit mineraal, wat leidt tot een grotere violetpigmentatie van de bladeren en vruchten, en daarmee samenhangend een hoger gehalte aan anthocyanen en andere fenolverbindingen zoals flavonolen, flavonoïden en tanninen.

Klimaatomstandigheden: De mediterrane omstandigheden van Nerpio zijn typisch voor het zuidoosten van het Iberisch Schiereiland, met veel zonneschijn, hoge temperaturen, weinig neerslag en een hoge potentiële evapotranspiratie, tot 800 mm. Dergelijke omstandigheden resulteren in waterstress voor de walnootbomen tijdens de zomer, wat leidt tot synthese van de tanninen die afkomstig zijn van de galluszuren en ellagzuren. Als gevolg daarvan is de pigmentatie van de schil donker. De aanzienlijke dagtemperatuurschommelingen in de Taibilla-vallei, van meer dan 22 °C, die worden bevorderd door de temperatuurinversies in de vallei, dragen bij tot een toename van de tanninen in de walnoten in de laatste rijpingsfase.

3) Specifieke natuurlijke droog- en opslagomstandigheden voor walnoten in Nerpio

Het koude en droge klimaat van de herfst en de winter versnelt het proces van dehydratatie (drogen) van de walnoten. Andere factoren zijn de oogst bij optimale rijpheid; traditionele natuurlijke drogers; en ook de goede opslagomstandigheden bij gematigde en constante temperaturen van minder dan 20 °C en een lage vochtigheid van minder dan 75 %. Voordat de walnoten in de handel worden gebracht, zorgen deze factoren voor de beste opslagomstandigheden voor de walnoten en voor het behoud van hun antioxidanten (tanninen), wat het proces van ranzig worden afremt. Procedures voor wassen en/of geforceerd drogen zijn niet verenigbaar met de BOB “Nueces de Nerpio”.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

https://www.mapa.gob.es/es/alimentacion/temas/calidad-diferenciada/dop-igp/htm/DOP_Nueces_de_Nerpio_SolicitudRegistro%20.aspx

(1) PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1.