Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 1251/1999 tot instelling van een steunregeling voor producenten van bepaalde akkerbouwgewassen"

(2001/C 193/11)

De Raad heeft op 26 februari 2001 overeenkomstig artikelen 36 en 37 van het Verdrag tot oprichting van de Europese gemeenschap besloten het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

Het bureau van het Economisch en Sociaal Comité heeft op 27 februari 2001 de afdeling "Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu" met de voorbereidende werkzaamheden belast.

Het ESC heeft gezien het spoedeisende karakter van de werkzaamheden de heer Sabin als algemeen rapporteur aangewezen en tijdens zijn 381e zitting van 25 en 26 april 2001 (vergadering van 25 april) het volgende advies uitgebracht, dat zonder stemmen tegen, bij 3 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. De Commissie heeft een aantal maatregelen genomen om voor de consument elke kans op besmetting met het BSE-prion uit te sluiten. Zo is inmiddels het gebruik van vleesbeendermeel in diervoeders verboden, waardoor het tekort aan plantaardige eiwitten in de EU echter toeneemt. Gezien het geschonden consumentenvertrouwen in rundvlees heeft de Commissie op 13 februari 2001 een aantal maatregelen gepresenteerd waarmee zij binnen de grenzen van het akkoord van Berlijn het marktevenwicht wil herstellen en de biologische productie van voederleguminosen wil bevorderen. In dit advies bestudeert het ESC de maatregel om de teelt van voederleguminosen te bevorderen en doet het enkele aanbevelingen.

2. Inhoud van het Commissievoorstel

2.1. Krachtens Verordening (EG) nr. 1251/1999 moeten producenten, om voor areaalbetalingen in aanmerking te komen, een vastgesteld percentage van hun land braak laten liggen. Deze gronden mogen ook voor de teelt van niet voor voeding bestemde gewassen worden gebruikt.

2.2. Verder heeft de Raad op 24 juni 1991 de door de Commissie voorgestelde verordening goedgekeurd waarbij voor de ontwikkeling van de biologische landbouw een specifiek kader is ingesteld(1).

2.2.1. Volgens bijlage I van deze Verordening kan een product alleen als "biologisch" worden aangemerkt wanneer de principes van de biologische productie gedurende een omschakelingsperiode van ten minste twee jaar vóór het inzaaien op de percelen in praktijk zijn gebracht.

2.3. De Commissie wil de biologische teelt van voederleguminosen die in diervoeding worden verwerkt op vrijwillig of verplicht braakgelegde gronden toestaan en aldus bevorderen.

2.3.1. De betrokken bedrijven moeten volledig overstappen op biologische productiemethoden. De Commissie zou graag zien dat deze budgettair neutrale regeling vanaf het seizoen 2000/2001 van toepassing is.

3. Algemene opmerkingen

3.1. Het ESC neemt kennis van het Commissievoorstel met betrekking tot de teelt van voederleguminosen op vrijwillig of verplicht braakgelegde gronden. Deze teelt is zowel voor de productie van diervoeder als in landbouwkundig opzicht.

3.2. Deze maatregel houdt echter geen rechtstreeks verband met het beheer van de rundvleessector, maar heeft meer in het algemeen betrekking op diervoeders en de eiwitvoorziening in de EU - twee veel algemenere onderwerpen.

4. Het voorstel voor een steunregeling voor producenten van bepaalde akkerbouwgewassen

4.1. Het Commissievoorstel ligt in de lijn van de conclusies van de op 7 t/m 9 december 2000 gehouden Top van Nice. De Raad heeft kennis genomen van het voornemen van de Commissie om zich verder te verdiepen in vraag en aanbod van oliehoudende en eiwitrijke gewassen en hierbij de financiële vooruitzichten strikt in het oog te houden. Volgens het ESC schiet dit voorstel - dat op zichzelf een positieve strekking heeft - ernstig te kort en biedt het slechts een gedeeltelijke oplossing voor het probleem in kwestie.

4.2. Het voorstel roept namelijk de volgende vragen op:

4.2.1. Het heeft uitsluitend betrekking op voederleguminosen. Zaaddragende leguminosen en eiwitrijke gewassen zijn echter ook zeer bruikbaar voor de productie van diervoeder én zijn vanuit landbouwkundig oogpunt nuttig. Zij leveren namelijk een bijdrage aan het behoud van een goede bodemstructuur.

4.2.2. Hoewel het voorstel van de Commissie op zichzelf dus positief is, vraagt het ESC zich af waarom deze maatregel alleen van toepassing zou moeten zijn op biologische landbouwbedrijven. Voor de teelt van leguminosen en eiwitrijke gewassen zijn namelijk nooit grote hoeveelheden mest of pesticiden nodig (in het geheel geen stikstofhoudende mest).

4.3. Aangezien landbouwers tot een goed bodembeheer moeten worden aangezet, zouden zij met een vruchtwisseling die onder meer de teelt van leguminosen en eiwitrijke gewassen omvat twee vliegen in één klap kunnen slaan:

- een grotere productie van hoogwaardige plantaardige eiwitten;

- de bredere toepassing van goede landbouwpraktijken.

Op die manier zouden de door de Commissie nagestreefde gunstige milieu-effecten dubbel en dwars - en nog wel zonder extra kosten - worden verwezenlijkt.

4.4. Om kort te gaan: de voorgestelde wijziging van Verordening (EG) nr. 1251/1999 met betrekking tot een steunregeling voor producenten van bepaalde akkerbouwgewassen zou niet uitsluitend moeten gelden voor de biologische productie, zodat alle landbouwers milieuvriendelijke methoden kunnen ontwikkelen. Het ESC beveelt aan om het voorstel ook te laten gelden voor zaaddragende leguminosen en eiwithoudende gewassen die niet vallen onder de "Blair-House"-overeenkomst.

5. Plantaardige eiwitten in een algemeen perspectief

5.1. Gezien het tijdelijke verbod op het verwerken van vleesbeendermeel in alle diervoeders is het des te meer nodig om de afhankelijkheid van de EU op het gebied van plantaardige eiwitten nader te onderzoeken en hiervoor duurzame oplossingen te bedenken. Daar komt nog bij dat de Commissie zich momenteel bezighoudt met een algemener vraagstuk: een evenwichtige voorziening van plantaardige eiwitten in de EU. Het ESC zou graag worden geraadpleegd over dit onderwerp, dat zowel voor landbouwers als voor consumenten van belang is. Het heeft kennis genomen van de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement "Opties om de teelt van eiwithoudende gewassen in de EU te bevorderen"(2) en behoudt zich voor om zich hierover uit te spreken.

5.2. Hoewel het voorstel van de Commissie er geen betrekking op heeft, bevat dit advies een aantal ideeën die moeten uitmonden in een apart advies over het grote belang van de voorziening met plantaardige eiwitten in de EU.

5.3. Onderstaande tabel spreekt voor zichzelf. De EU produceert zelf eenderde van de hoeveelheid die zij nodig heeft, en deze situatie zal alleen maar verslechteren. Een dergelijke mate van afhankelijkheid brengt de veehouderij in gevaar en maakt een nieuwe strategie noodzakelijk.

Eiwitbalans van de EU in het seizoen 1999/2000 (in mln ton)

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

Bron:

Statistische en economische informatie 1999, Europese Commissie.

5.4. Het ESC maakt van de gelegenheid gebruik om uit te leggen waarom dit zo'n belangrijk onderwerp is:

- de EU produceert minder dan 30 % van haar eigen behoefte;

- deze situatie wordt er allerminst beter op door het huidige verbod op het gebruik van dierbeendermeel in diervoeders;

- in de hele wereld neemt de consumptie van plantaardige eiwitten elk jaar met 4 à 5 % toe, waardoor het voor de EU steeds moeilijker kan worden om in haar behoefte hieraan te voorzien;

- de VS voeren t.a.v. deze eiwitten, die voor hen van strategisch belang zijn, een krachtig beleid;

- als gevolg van Agenda 2000 is de steun voor oliehoudende gewassen nu gelijk aan de steun voor de andere grote akkerbouwgewassen, waardoor er weinig animo bestaat om die oliehoudende gewassen te verbouwen. Dit besluit mag de EU dan uit het keurslijf van de "Blair-House"-overeenkomst bevrijden, er kleven wel drie bezwaren aan: het bevordert monocultuur, voorziet niet in de behoefte van de EU aan zekerheid in zowel kwantitatief als kwalitatief opzicht (bevatten de ingevoerde grondstoffen wel of geen GGO's?) en verzwakt de positie van de EU binnen de WTO. Het is namelijk gemakkelijker om voor de eigen markt dan voor de export te produceren;

- in het kader van de uitbreiding zou de EU er verstandig aan doen om de Midden- en Oost-Europese landen de mogelijkheid te bieden gewassen te verbouwen waaraan op de EU-markt grote behoefte bestaat;

- als de EU de teelt bevordert van oliehoudende gewassen die niet tot voedsel maar tot brandstof (methylester) worden verwerkt, kan zij plantaardige eiwitten produceren en tegelijkertijd voldoen aan de in Kioto aangegane verplichting om haar uitstoot van broeikasgassen omlaag te brengen.

Ten slotte maakt een clausule in het akkoord van Berlijn het mogelijk om het GLB zonodig tussentijds te herzien en daarbij het beleid op het gebied van plantaardige eiwitten bij te stellen.

5.5. Concluderend: alle elementen zijn aanwezig om een plan voor de productie van plantaardige eiwitten in de EU en de kandidaat-lidstaten uit te werken. Het ESC wil zich nu zo snel mogelijk over dit onderwerp buigen om de Commissie bij de tussentijdse evaluatie van het GLB de nodige voorstellen aan de hand te kunnen doen.

Brussel, 25 april 2001.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) PB L 198 van 22.7.1991, blz. 1 - Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 2020/2000 van de Commissie (PB L 241 van 26.9.2000, blz. 39).

(2) COM(2001) 148 def., blz. 2.