Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening van de Raad houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 1267/1999 tot instelling van een pretoetredingsinstrument voor structuurbeleid"

(2001/C 221/26)

De Raad heeft op 18 april 2001 besloten om, overeenkomstig artikel 262 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft besloten, de heer Walker te benoemen tot algemeen rapporteur en hem te belasten met het opstellen van dit advies.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 382e zitting van 30 en 31 mei 2001 (vergadering van 30 mei 2001) het volgende advies uitgebracht, dat met 48 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 2 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. In 1999 is bij Verordening (EG) nr. 1267/99 een pretoetredingsinstrument voor structuurbeleid (ISPA) ingesteld om de kandidaat-lidstaten uit Midden- en Oost-Europa (LMOE) te helpen zich aan te passen aan het acquis communautaire op het gebied van vervoersinfrastructuur en milieu. Het daarop volgende jaar heeft de EU in het kader van dit instrument bijstand verleend voor in totaal ongeveer 80 maatregelen.

1.2. Conform de verordening moeten de voor communautaire bijstand in aanmerking komende maatregelen zo ruim zijn opgezet dat de impact ervan duidelijk voelbaar is. Uit de ervaring die de Commissie heeft opgedaan bij de beoordeling van de door de begunstigde landen ingediende financieringsaanvragen blijkt dat cofinanciering van de maatregelen met overheidsmiddelen voor deze landen vaak lastig is.

1.2.1. Om de economische impact van het ISPA in de begunstigde landen te versterken, moet er derhalve naar worden gestreefd dat de Europese Investeringsbank (EIB) of andere internationale financiële instellingen (de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling, de Wereldbank e.d.), en eventueel ook de particuliere sector, een zo hoog mogelijke financiële bijdrage leveren. Zo heeft het ISPA in 2000 voor ongeveer 40 % van de goedgekeurde maatregelen een bijdrage van deze instellingen gekregen, waardoor een multiplicatoreffect van circa 25 % kon worden bereikt.

1.3. Een dergelijke financiering wordt echter bemoeilijkt door het feit dat de verordening van de Raad tot instelling van het ISPA geen specifieke bepalingen behelst op grond waarvan kan worden afgeweken van artikel 114, lid 1, van het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting der Europese Gemeenschappen. Op grond van deze bepaling, die geldt voor hulp aan derde landen, staan inschrijvingen voor door de Gemeenschap gefinancierde overheidsopdrachten uitsluitend open voor natuurlijke en rechtspersonen uit de lidstaten van de Europese Unie en van de in het kader van het ISPA begunstigde landen.

1.3.1. Dit probleem hangt samen met het feit dat het ISPA geënt is op het Cohesiefonds. Dit laatste is evenwel een instrument voor EU-steun, en inschrijvingen staan dan ook open voor alle kandidaten, ongeacht hun nationaliteit, terwijl het ISPA in feite een instrument voor externe steun is, en als dusdanig onder de bepalingen van artikel 114, lid 1, van het Financieel Reglement valt. Dit impliceert dat alleen kandidaten uit de lidstaten en de LMOE en de daar geregistreerde bedrijven mogen inschrijven.

1.4. Daarnaast heeft het probleem ook te maken met de cofinanciering, die de vorm kan aannemen van gezamenlijke of parallelle cofinanciering. In het geval van gezamenlijke cofinanciering is er slechts één aanbesteding, één controle- en één toezichthoudende instantie. Bij parallelle cofinanciering kan er sprake zijn van twee of meer afzonderlijke aanbestedingen, die wel hetzelfde project gelden.

1.4.1. Volgens de vigerende bepalingen zouden bij gezamenlijke cofinanciering waarbij internationale financiële instellingen betrokken zijn, de aanbestedingen open staan voor alle kandidaten. De EBWO dient in dit verband te worden beschouwd als een internationale, en niet als een Europese financiële instelling, aangezien een aantal aandeelhouders uit derde landen afkomstig is. In het geval van parallelle cofinanciering wordt elke aanbesteding afzonderlijk behandeld; wanneer de Gemeenschap voor een bepaalde aanbesteding optreedt als medefinancier, dan wordt die aanbesteding enkel opengesteld voor natuurlijke en rechtspersonen uit de lidstaten en de LMOE; indien de Gemeenschap niet bij de financiering betrokken is, gelden weer andere regels voor de toewijzing, hoewel het om hetzelfde project gaat.

1.4.2. Een en ander impliceert dat, onder de vigerende regeling, ISPA-middelen niet kunnen worden gebruikt voor deelname van de Gemeenschap aan gezamenlijke of parallelle cofinanciering van een overheidsopdracht, terwijl dat wel kan bij parallelle financiering voor een of meer inschrijvingen voor hetzelfde project, op voorwaarde dat de aanbestedingen in kwestie voldoen aan de vereisten van het Financieel Reglement.

1.5. Om deze beperking weg te werken, stelt de Commissie voor een specifiek, op de Phare-bepalingen geënt artikel op te nemen.

2. Het Commissievoorstel

2.1. Het voorstel van de Commissie is opgenomen in bijlage.

3. Opmerkingen

3.1. Het Comité stelt vast dat de toepassing van artikel 114, lid 1, van het Financieel Reglement het de internationale financiële instellingen in bepaalde gevallen onmogelijk maakt deel te nemen in de financiering van maatregelen die in aanmerking komen voor bijstand uit het ISPA.

3.2. Het Comité schaart zich achter het Commissievoorstel om in de verordening een basisbepaling op te nemen waardoor artikel 114, lid 2, kan worden toegepast. Op die manier ontstaan ruimere mogelijkheden voor cofinanciering door internationale financiële instellingen, en wordt het multiplicatoreffect van de ISPA-financiering versterkt.

3.3. Ook gaat het Comité ermee akkoord dat de Commissie onder de in het voorstel vastgelegde voorwaarden wordt bijgestaan door een comité.

3.4. Ten slotte is het Comité van oordeel dat ook Cyprus, Malta en Turkije in aanmerking zouden moeten komen voor steun uit het ISPA.

3.5. Bepaalde aspecten die verband houden met de structuur en de werking van het ISPA zouden naar de mening van het Comité van naderbij moeten worden bekeken. Het zou dan ook binnen afzienbare tijd een initiatiefadvies terzake willen opstellen.

Brussel, 30 mei 2001.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

BIJLAGE

bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité

Uittreksel uit het voorstel voor een Verordening van de Raad houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 1267/1999 tot instelling van een pretoetredingsinstrument voor structuurbeleid COM(2001) 110 def. - 2001/0058 (CNS)

Artikel 1

Verordening (EG) nr. 1267/1999 wordt als volgt gewijzigd:

1) Het onderstaande artikel 6bis wordt ingevoegd: "Artikel 6bis

Plaatsing van opdrachten

1. Bij maatregelen waarvoor de Gemeenschap de enige bron van externe hulp is, staat de deelneming aan aanbestedingen, gunningen, opdrachten en contracten onder dezelfde voorwaarden open voor iedere natuurlijke of rechtspersoon uit de lidstaten en uit de in artikel 1, lid 1, tweede alinea, bedoelde landen.

2. Lid 1 is eveneens van toepassing bij medefinanciering. In geval van medefinanciering kan de deelneming van derde landen aan aanbestedingen, gunningen, opdrachten en contracten door de Commissie evenwel worden toegestaan na een onderzoek van ieder geval afzonderlijk."

2) Aan artikel 7 wordt het onderstaande lid 8 toegevoegd: "8. Bij medefinanciering van een maatregel door internationale financiële instellingen kunnen ter berekening van de totale voor financiering in aanmerking komende uitgaven voor de maatregel ook de uitgaven worden meegeteld die aan de in lid 7 bedoelde regels inzake het in aanmerking komen voor financiering voldoen, maar worden gedaan volgens procedures die eigen zijn aan andere externe financieringsbronnen dan de bijstand van de Gemeenschap en door de betrokken financiële instellingen worden gefinancierd."

3) In artikel 14 komen de leden 1, 2 en 3 als volgt te luiden: "1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité, bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie, hierna 'het comité' genoemd. De Europese Investeringsbank wijst een vertegenwoordiger aan, die niet aan de stemmingen deelneemt.

2. In de gevallen waarin naar dit lid wordt verwezen, is de beheersprocedure van artikel 4 van Besluit 1999/468/EG met inachtneming van artikel 7 van dat besluit van toepassing.

3. De in artikel 4, lid 3, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt op een maand vastgesteld."