Speciaal verslag Worden uit het EFRO op 
doeltreffende wijze 
projecten gefinancierd 
die rechtstreeks de 
biodiversiteit bevorderen 
in het kader van de 
EU‑biodiversiteits ‑
strategie voor 2020?NL 2014  nr. 12
EUROPESE
REKENKAME R
EUROPESE REKENKAMER  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op internet via de Europaserver (http://europa.eu).
Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2014
ISBN 978-92-872-0729-6
doi:10.2865/42582
© Europese Unie, 2014
Overneming met bronvermelding toegestaan.  
Voor gebruik of reproductie van de figuren 2, 3, 4, 5 en 13 is rechtstreekse toestemming van de auteursrechthebbende 
vereist.
Printed in Luxembourg
NL 2014  nr. 12
Speciaal verslag Worden uit het EFRO op 
doeltreffende wijze 
projecten gefinancierd 
die rechtstreeks de 
biodiversiteit bevorderen 
in het kader van de 
EU‑biodiversiteits ‑
strategie voor 2020?
(uitgebracht krachtens artikel 287, lid 4, tweede alinea, 
VWEU)
02
 Inhoud
Paragraaf
 Woordenlijst
I–VIII  Samenvatting
1–12  Inleiding
1–2 Algemeen belang van biodiversiteit
3–5 De EU‑strategie voor het tot stilstand brengen van biodiversiteitsverlies
6–8  EU‑beleid en ‑ wetgeving
9–12  EFRO‑cofinanciering van projecten ter bevordering van de  
biodiversiteit
13–17  Reikwijdte en doelstellingen van de controle
18–40  Opmerkingen
18–25  Hebben de lidstaten de beschikbare EFRO‑financiering voor rechtstreekse bevordering van de 
biodiversiteit benut?
19–25  De lidstaten hebben de financieringsmogelijkheden van EFRO niet ten volle benut
26–40  Zijn de uit het EFRO gecofinancierde projecten die rechtstreeks de biodiversiteit bevorderen, 
doeltreffend bij het tot stilstand brengen van biodiversiteitsverlies?
27–28  De projecten sloten aan op de prioriteiten op het gebied van biodiversiteit op nationaal en EU‑niveau, maar 
EFRO‑uitgaven voor biodiversiteit zijn niet goed omschreven
29–31  Een derde van de gecontroleerde projecten was gericht op de voorbereiding van beschermende 
maatregelen …
32–36  … en er werd niet beoordeeld welke voordelen de investeringen hadden voor de biodiversiteit
37–40  De duurzaamheid van projecten is gebaseerd op de lokale betrokkenheid en afhankelijk van toekomstige 
overheidsfinanciering
03 Inhoud
41–45  Conclusie en aanbevelingen
41 Algemene conclusie
42 Toewijzing en besteding van EFRO‑middelen
43–45  Resultaten van EFRO‑projecten wat betreft het tot stilstand brengen  
van biodiversiteitsverlies
 Bijlage I  — Streefdoelen en acties van de EU‑biodiversiteitsstrategie voor 2020
 Bijlage II  —  Toewijzing van EFRO‑middelen ter bevordering van de biodiversiteit en van 
natuurbescherming (inclusief Natura 2000)
 Bijlage III  — Steekproef van gecontroleerde projecten
 Bijlage IV  —  Kansen voor de biodiversiteitsstrategie, geboden door verschillende EU‑fondsen 
binnen het financieel kader 2007‑2013, zoals aangegeven door de Commissie
 Antwoorden van de Commissie
04
 Woordenlijst
Begunstigde : Publiek- of privaatrechtelijke rechtspersoon die EU -steun ontvangt voor projecten die rechtstreeks de 
biodiversiteit bevorderen.
Beheersautoriteit : Een nationale, regionale of plaatselijke overheidsautoriteit of een overheids- of particuliere instantie 
die door de lidstaat is aangewezen om een operationeel programma te beheren.
Ecosysteemdiensten : Essentiële goederen en diensten die worden geleverd door onaangetaste biodiversiteit, zoals 
voedsel, watervoorraad en luchtzuivering.
Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) : Financieel instrument waarmee wordt beoogd de economische 
en sociale cohesie tussen de regio’s van de EU te versterken. De EFRO -bijdragen worden hoofdzakelijk uitgevoerd via 
operationele programma’s die een groot aantal projecten omvatten. Het EFRO is een van de structuurfondsen.
Gedeeld beheer : Kader waarbinnen de begroting voor de structuurfondsen door de lidstaten en Commissie 
gezamenlijk wordt uitgevoerd. Terwijl uitvoeringstaken aan de lidstaten zijn gedelegeerd, behoudt de Commissie de 
eindverantwoordelijkheid voor de uitvoering van de begroting.
Natura 2000 : Het grootste ecologische netwerk van speciale beschermingszones ter wereld met bijna 26 000 
gebieden, dat bijna 18 % van het gehele terrestrische milieu van de EU alsook substantiële mariene gebieden omvat. 
Natura 2000 vormt een essentieel onderdeel van de EU -strategie om het biodiversiteitsverlies en de achteruitgang van 
ecosysteemdiensten in de EU tegen 2020 tot stilstand te brengen.
Operationeel programma : Een door de Commissie goedgekeurd programma van investeringen door een lidstaat die 
structuurfondsen ontvangt, in de vorm van een samenhangende reeks meerjarige prioriteiten en maatregelen die een 
groot aantal projecten omvatten.
Programmeringsperiode : Het meerjarenkader waarbinnen de uitgaven uit de structuurfondsen worden gepland en ten 
uitvoer worden gelegd.
Structuurfondsen : EU -fondsen bestaande uit het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) en het Europees 
Sociaal Fonds (ESF). Samen met het Cohesiefonds zijn hun activiteiten voor de programmeringsperiode 2007-2013 ter 
ondersteuning van regionale groei en ter bevordering van de werkgelegenheid 308 miljard euro waard (in prijzen van 
2004).
05
 Samenvatting
I
Biodiversiteit, d.w.z. de verscheidenheid van levende 
organismen en hun ecologische complexen, wordt 
gewaardeerd als het natuurlijke kapitaal van de wereld. 
Biodiversiteitsverlies heeft aanzienlijke gevolgen voor de 
economie en de gezondheid, bijv. in de zin van veront -
reinigd water en verontreinigde lucht, overstromingen, 
erosie of de verspreiding van ziekten.
II
De bescherming van de biodiversiteit is een belangrijke 
milieuprioriteit voor de EU. Toen het niet gelukt was het 
biodiversiteitsverlies in Europa in 2010 een halt toe te 
roepen, keurde de Raad in juni 2011 de „EU -biodiver -
siteitsstrategie voor 2020” goed. De termijn voor het 
behalen van het hoofddoel, het biodiversiteitsverlies 
in de EU tot staan brengen, werd opgeschoven van 
2010 naar 2020.
III
Verscheidene EU -instrumenten bieden financiering voor 
het behoud van de biodiversiteit, die ook benut is voor 
het Natura 2000 -netwerk, de hoeksteen voor het bio -
diversiteitsbehoud in de EU.
IV
De controle van de Rekenkamer was gericht op de doel -
treffendheid van het EFRO wat betreft het financieren 
van projecten die rechtstreeks de biodiversiteit bevor -
deren. De Rekenkamer onderzocht eerst de mate waarin 
lidstaten de beschikbare EFRO -financiering benutten en 
beoordeelde vervolgens de prestaties van een steek -
proef van 32 projecten.
V
De Rekenkamer concludeerde dat de lidstaten de 
beschikbare EFRO -financieringsmogelijkheden niet ten 
volle hebben benut. Hoewel de uit het EFRO gecofinan -
cierde projecten op het gebied van biodiversiteit zijn 
afgestemd op de prioriteiten van de lidstaten en de EU 
inzake het tot stilstand brengen van biodiversiteitsver -
lies, moeten er inspanningen worden gedaan om hun 
werkelijke bijdrage te meten en te verzekeren dat de 
effecten ervan duurzaam zijn. Veel activiteiten betroffen 
de opstelling van beschermings- en beheersplannen, 
die nu ten uitvoer moeten worden gelegd om tastbare 
resultaten te behalen.VI
De Rekenkamer doet de Commissie de volgende aanbe -
velingen met het oog op een betere benutting van het 
EFRO voor biodiversiteit:
a) zij moet de lidstaten helpen om prioriteiten in -
zake het herstel van de biodiversiteit te stellen in 
operatio  nele programma’s;
b) zij moet de complementariteit beoordelen van door 
de lidstaten in de operationele programma’s vast -
gestelde acties ter bevordering van de biodiversiteit 
met projecten die uit andere EU -fondsen worden 
gefinancierd, en
c) zij moet toezicht houden op de feitelijke uitvoering 
van operationele programma’s om vroegtijdig en 
proactief moeilijkheden te kunnen identificeren.
De lidstaten moeten samenwerken met de Commissie 
om dit te bereiken.
VII
De Commissie dient ook:
a) de lidstaten te ondersteunen bij het geven van fol -
low -up aan voorbereidende projecten met het oog 
op een actief beschermingsbeleid, met name wat 
betreft de doeltreffende uitvoering van specifieke 
beschermings- en beheersplannen voor habitats en 
soorten;
b) te vereisen dat in operationele programma’s pro -
cedures worden opgenomen om de milieukundige 
veranderingen in habitats en soorten na de maat -
regelen te evalueren;
c) de lidstaten advies te geven over de toepassing 
van de EFRO -regels in wisselwerking met andere 
EU-fondsen.
VIII
Daarnaast dient de Commissie te zorgen dat de recht -
streekse en onrechtstreekse EU -uitgaven aan biodiversi -
teit (inclusief Natura 2000) nauwkeurig worden bijgehou -
den; de lidstaten moeten hieraan meewerken door de 
benodigde gegevens te verstrekken.
06
 Inleiding
Algemeen belang van 
biodiversiteit
01 
In het Verdrag inzake biologische diver -
siteit1 wordt biodiversiteit gedefinieerd 
als de verscheidenheid van levende 
organismen van allerlei herkomst, met 
inbegrip van, onder andere, terrestri -
sche, mariene en andere aquatische 
ecosystemen en de ecologische com -
plexen waarvan zij deel uitmaken. In het 
Verdrag inzake de biologische diversiteit 
wordt een aantal grote bedreigingen 
voor de biodiversiteit benoemd, zoals 
het verlies aan en de fragmentatie van 
habitats2, overexploitatie van bossen, 
oceanen, rivieren, meren en grond, 
verontreiniging, klimaatverandering 
en immigrerende soorten die met de 
inheemse flora en fauna concurreren.
02 
Biodiversiteit wordt gewaardeerd als het 
natuurlijke kapitaal van de wereld en 
levert essentiële goederen en diensten 
zoals voedsel, water en zuivering van de 
lucht, die de basis vormen van economi -
sche welvaart, sociaal welzijn en levens -
kwaliteit3. Biodiversiteitsverlies leidt tot 
aanzienlijke economische verliezen en 
een vermindering van de welvaart, bijv. 
in de zin van verontreinigd water en 
verontreinigde lucht, overstromingen, 
erosie of de verspreiding van ziekten4.
De EU‑strategie voor het 
tot stilstand brengen van 
het biodiversiteitsverlies
03 
De bescherming van de biodiversi -
teit is een belangrijke milieuprioriteit 
voor de EU, die uitdrukking vindt in 
een EU -biodiversiteitsstrategie en een 
uiteenlopende reeks EU -beleidsvormen 
en - wetgeving. De EU probeerde tussen 
2001 en 2010 een halt toe te roepen aan 
het biodiversiteitsverlies en habitats, en natuurlijke ecosystemen te herstellen. 
In 2010 concludeerde de Commissie dat 
deze doelstelling niet was bereikt. De 
redenen daarvoor zijn divers en ingewik -
keld5. Uit beoordelingen van de staat 
van instandhouding van habitats en 
soorten bleek dat de algemene situatie 
verder was verslechterd6.
04 
In juni 2011 keurde de Raad de door de 
Commissie voorgestelde „EU -biodiver -
siteitsstrategie voor 2020” goed7. De 
Raad moedigde lidstaten ook aan om de 
nieuwe strategie in hun nationale plan -
nen, programma’s en/of strategieën te 
integreren. Het Europees Parlement ver -
welkomde en steunde deze strategie8.
05 
In de EU -biodiversiteitsstrategie voor 
2020 worden zes algemene streef -
doelen9 met 20 acties vastgesteld (zie  
figuur 1  en bijlage I ).1 Over de hele wereld zijn er 
bijna 200 partijen bij het 
Verdrag inzake biologische 
diversiteit, dat in het 
milieuprogramma van de 
Verenigde Naties werd 
gepromoot en in 1993 in 
werking trad.
2 Een habitat betreft de 
gebieden waar organismen 
leven. Habitats worden 
gewoonlijk ingedeeld in 
terrestrische, zoetwater- en 
mariene habitats. Onderzoeken 
tonen aan dat verstedelijking, 
ontbossing en uitbreiding van 
de landbouw habitatverlies 
aanzienlijk hebben versneld.
3 Zie Europese Commissie, Het 
monitoren van het effect van het 
EU‑biodiversiteitsbeleid , 
september 2010, blz. 2.
4 Zie Europese Commissie,  
Ecosysteemgoederen en 
‑diensten , september 2009, 
blz. 2.
5 De Commissie noemt onder 
andere als belangrijkste 
redenen: onvoldoende 
integratie in ander sectoraal 
beleid, onvolledige uitvoering 
van de bestaande wetgeving 
en lacunes in het beleid, 
financieringstekorten, 
inadequaat kader en 
inadequate beheersstructuur, 
en beperkt bewustzijn van het 
belang van biodiversiteit (zie 
SEC(2011) 540 final van 
3 mei 2011).
6 Zie bijvoorbeeld EU 2010 
Biodiversity Baseline , Europees 
Milieuagentschap, 2010 ( http://
www.eea.europa.eu/
publications/
eu-2010-biodiversity -baseline ).
7 COM(2011) 244 def. van 
3 mei 2011 — Onze levens -
verzekering, ons natuurlijk 
kapitaal: een EU -biodiversiteits -
strategie voor 2020.
8 Resolutie van het Europees 
Parlement van 20 april 2012 
over onze levensverzekering, 
ons natuurlijk kapitaal: een 
EU-biodiversiteitsstrategie voor 
2020.
9 Het betreft indicatieve 
streefdoelen op EU -niveau die 
niet dienen te worden omgezet 
naar expliciete en gedifferenti -
eerde nationale streefdoelen 
(zie onderdeel 5.8 van 
SEC(2011) 540 final dat het in 
voetnoot 7 aangehaalde 
document vergezelde.
07 Inleiding Figuur 1Streefdoelen van de EU‑biodiversiteitsstrategie voor 2020
Bron:  Europese Commissie.1.
De uitvoering van de 
natuurwetgeving verbeterenEU-biodiversiteitsstrategie
ZES STREEFDOELEN
ACTIES5. 
Invasieve uitheemse 
soorten bestrijden6.
Helpen het wereldwijde 
biodiversiteitsverlies te 
verhoeden4.
Duurzame 
visserij2. 
Ecosystemen herstellen en 
groene infrastructuur 
aanleggen3.
Duurzame land- en 
bosbouwHet biodiversiteitsverlies en de achteruitgang van ecosysteemdiensten in de EU tot stilstand brengen en zoveel mogelijk ongedaan 
maken, en tevens de bijdrage van de EU tot het verhoeden van het wereldwijde biodiversiteitsverlies opvoerenHoofdstreefdoel voor 2020De biodiversiteit van de Europese Unie en de ecosysteemdiensten die daardoor worden geleverd – het 
natuurlijke kapitaal van de Unie – worden beschermd, gewaardeerd en naar behoren hersteldVisie voor 2050
08 Inleiding
EU‑beleid en ‑ wetgeving
06 
Biodiversiteit is een horizontaal, interdis -
ciplinair onderwerp dat verband houdt 
met veel beleidsterreinen met eigen 
EU-financieringsbronnen: het Europees 
Landbouwgarantiefonds (ELGF), het 
Europees Landbouwfonds voor platte -
landsontwikkeling (Elfpo), het Europees 
Visserijfonds (EVF), het Europees Fonds 
voor regionale ontwikkeling (EFRO), 
het Cohesiefonds (CF), het Financieel 
Instrument voor het milieu (LIFE) en de 
kaderprogramma’s voor onderzoek. De 
term „geïntegreerde financiering” ver -
wijst naar het feit dat deze verschillende 
financieringsbronnen parallel aan elkaar 
kunnen worden benut.
07 
De wetgeving op het gebied van bio -
diversiteit kent veel onderdelen in 
verschillende lagen:
a) verscheidene internationale milieu - 
overeenkomsten met betrekking 
tot biodiversiteit waarbij de EU en/
of haar lidstaten partij zijn, zoals 
het Verdrag inzake biologische 
diversiteit, dat op 29 december 1993 
in werking trad en de eerste inter -
nationale overeenkomst is die alle 
aspecten van biodiversiteit betreft 
(zie paragraaf 1);
b) een aantal EU -richtlijnen (bijv. de 
vogel- en de habitatrichtlijn10, de 
kaderrichtlijn water11, de kaderricht -
lijn mariene strategie12, specifieke 
richtlijnen inzake de milieueffect -
beoordeling13 en specifieke richtlij -
nen met betrekking tot de verschil -
lende EU -fondsen);
c) verscheidene nationale wetten.08 
Figuur 2  bevat een overzicht van het 
EU-beleid en de EU -wetgeving met im -
pact op biodiversiteit.
EFRO‑cofinanciering van 
projecten ter bevordering 
van de biodiversiteit
09 
Volgens de gegevens van de Commissie 
hebben de lidstaten in de programme -
ringsperiode 2007 -2013 2,8 miljard euro 
toegewezen aan de rechtstreekse be -
vordering van biodiversiteit en natuur -
bescherming in het kader van het EFRO, 
waaronder Natura 200014 (zie  bijlage II ).
10 
Andere EFRO -projecten kunnen, hoewel 
ze niet rechtstreeks gericht zijn op de 
bevordering van de biodiversiteit, toch 
ook de biodiversiteit ondersteunen, bijv. 
projecten op het gebied van toerisme15, 
aanvullende maatregelen bij infrastruc -
tuurprojecten ter compensatie van 
milieuschade, en projecten gericht op 
afvalwaterbehandeling16.10 Richtlijn 2009/147/EG van het 
Europees Parlement en de 
Raad van 30 november 2009 
inzake het behoud van de 
vogelstand (geconsolideerde 
versie) (PB L 20 van 26.1.2010, 
blz. 7) en Richtlijn 92/43/EEG 
van de Raad van 21 mei 1992 
inzake de instandhouding van 
de natuurlijke habitats en de 
wilde flora en fauna (PB L 206 
van 22.7.1992, blz. 7).
11 Richtlijn 2000/60/EG van het 
Europees Parlement en de 
Raad van 23 oktober 2000 tot 
vaststelling van een kader 
voor communautaire 
maatregelen betreffende het 
waterbeleid (PB L 327 van 
22.12.2000, blz. 1).
12 Richtlijn 2008/56/EG van het 
Europees Parlement en de 
Raad van 17 juni 2008 tot 
vaststelling van een kader 
voor communautaire 
maatregelen betreffende het 
beleid ten aanzien van het 
mariene milieu (PB L 164 van 
25.6.2008, blz. 19).
13 Richtlijn 85/337/EEG van de 
Raad van 27 juni 1985 
betreffende de milieueffect -
beoordeling van bepaalde 
openbare en particuliere 
projecten (PB L 175 van 
5.7.1985, blz. 40) en Richtlijn 
2001/42/EG van het Europees 
Parlement en de Raad van 
27 juni 2001 betreffende de 
beoordeling van de gevolgen 
voor het milieu van bepaalde 
plannen en programma’s (PB 
L 197 van 21.7.2001, blz. 30).
14 Dit cijfer is gebaseerd op een 
uitsplitsing van de financiële 
toewijzing van de structuur -
fondsen (per 31.12.2012) over 
een lijst van 86 categorieën die 
zijn opgenomen in bijlage II 
van Verordening (EG) 
nr. 1828/2006 van de 
Commissie van 8 decem -
ber 2006 tot vaststelling van 
uitvoeringsbepalingen van 
Verordening (EG) nr. 1083/2006 
van de Raad (PB L 371 van 
27.12.2006, blz. 1). Artikel 11 
bepaalt dat de lidstaten een 
indicatieve uitsplitsing per 
categorie moeten opstellen 
van het geprogrammeerde 
gebruik van de fondsen.
15 Acties op het gebied van 
toerisme omvatten de 
bevordering van natuurlijke 
rijkdommen en de bescher -
ming en ontwikkeling van het 
natuurlijke erfgoed. Zie 
Speciaal verslag nr. 6/2011 van 
de Rekenkamer „Waren de uit 
09 Inleiding Figuur 2EU‑beleid en ‑wetgeving met impact op biodiversiteit
Bron:  Europese Commissie.BiodiversiteitGemeen-
schappelijk 
landbouw-
beleid
VN-verdrag 
inzake 
BIOLOGISCHE
DIVERSITEITKLIMAAT-
VERANDERINGS-
beleidHABITAT-
richtlijn
OnderzoekLIFE +Regionaal 
beleidGemeen-
schappelijk 
visserijbeleid
MARIENE
richtlijnOntwerp-
BODEM-
richtlijnKader-
richtlijn 
WATERVOGEL-
richtlijn
11 
De Commissie draagt de eindverant -
woordelijkheid voor de uitvoering van 
de begroting. Gecofinancierde biodiver -
siteitsprojecten maken deel uit van de 
operationele programma’s, die onder 
gedeeld beheer worden uitgevoerd door 
de lidstaten. Het is met name zo dat:
a) de Commissie over de door de 
lidstaten voorgestelde operatio -
nele programma’s onderhandelt, 
deze goedkeurt en er middelen aan 
toewijst;
b) de lidstaten de operationele pro -
gramma’s beheren en uitvoeren 
door projecten te selecteren, en 
vervolgens toezicht houden en deze 
projecten beoordelen;c) de Commissie de nationale beheers- 
en controlesystemen beoordeelt, 
toezicht houdt op de uitvoering 
van de programma’s, de financiële 
bijdragen van de EU vastlegt en 
vervolgens uitbetaalt op basis van 
goedgekeurde uitgaven.
12 
De Commissie dient ook strategisch rich -
ting te geven door vast te stellen welke 
factoren bijdragen aan het slagen of het 
mislukken van de uitvoering van ope -
rationele programma’s en door goede 
praktijken te identificeren17.het EFRO gecofinancierde 
toerismeprojecten doeltref -
fend?” ( http://eca.europa.eu ).
16 Zie Speciaal verslag nr. 3/2009 
van de Rekenkamer „De 
doeltreffendheid van uitgaven 
uit hoofde van structurele 
maatregelen met betrekking 
tot afvalwaterbehandeling 
voor de programmerings-
perioden 1994 -1999  en  
2000 -2006” ( http://eca.europa.
eu).
17 Zie artikel 49 van Verordening 
(EG) nr. 1083/2006 van de Raad 
van 11  juli 2006 houdende 
algemene bepalingen inzake 
het Europees Fonds voor 
regionale ontwikkeling, het 
Europees Sociaal Fonds en het 
Cohesiefonds en tot intrekking 
van Verordening (EG) 
nr. 1260/1999 (PB L 210 van 
31.7.2006, blz. 25).
10
 Reikwijdte en doelstellingen  
van de controle
13 
De belangrijkste doelstelling van de 
controle was te beoordelen of het EFRO 
doeltreffend was bij de financiering van 
projecten die rechtstreeks biodiversi -
teit bevorderen als onderdeel van de 
EU-biodiversiteitsstrategie voor 2020. De 
Rekenkamer ging na of:
a) de lidstaten de beschikbare EFRO - 
financiering voor rechtstreekse 
bevordering van de biodiversiteit 
benutten;
b) de uit het EFRO gecofinancierde 
projecten die rechtstreeks de bio -
diversiteit bevorderen, doeltreffend 
waren bij het tot stilstand brengen 
van het biodiversiteitsverlies.
14 
De eerste controlefase was gebaseerd 
op documentenonderzoek en gesprek -
ken bij de Commissie. Er werden twee 
directoraten -generaal bezocht:
a) DG Regionaal Beleid en Stadsont -
wikkeling, dat verantwoordelijk is 
voor het deel van de EU -begroting 
waaruit biodiversiteitsprojecten 
in het kader van het beleid inzake 
regionale ontwikkeling worden 
gecofinancierd. Een raadpleging van 
andere DG’s, met name DG Milieu, 
maakt deel uit van het proces van 
goedkeuring van programma’s;
b) DG Milieu, dat verantwoordelijk is 
voor het milieubeleid van de EU.
15 
Er werd ook een enquête verricht onder 
lidstaten die weinig of geen gebruik 
maakten van het EFRO voor de finan -
ciering van projecten die rechtstreeks 
de biodiversiteit bevorderen. Er werden 
twintig operationele programma’s ge -
selecteerd in tien lidstaten en er werden 
vragenlijsten gezonden naar de betrok -
ken beheersautoriteiten. Er werden 17 
antwoorden ontvangen.16 
De tweede controlefase werd uitgevoerd 
in vijf geselecteerde lidstaten: de Tsjechi -
sche Republiek, Spanje, Frankrijk, Polen 
en Roemenië. Deze lidstaten waren goed 
voor 68 % van de totale EFRO -toewijzin -
gen voor de rechtstreekse bevordering 
van de biodiversiteit in de programme -
ringsperiode 2007 -2013.
17 
Er werden 32 projecten (een mix van 
afgeronde en lopende projecten) ge -
selecteerd uit de in financieel opzicht 
belangrijkste operationele programma’s 
in de betrokken lidstaten, waarbij 
rekening werd gehouden met het uit -
voeringsstadium alsmede met de lage 
uitvoeringsgraad van aan biodiversiteit 
toegewezen financiering in bepaalde 
operationele programma’s (zie de lijst 
van projecten in bijlage III ).
11
 Opmerkingen
Hebben de lidstaten de 
beschikbare EFRO‑finan ‑
ciering voor rechtstreekse 
bevordering van de bio ‑
diversiteit benut?
18 
De Rekenkamer onderzocht in welke 
mate lidstaten EFRO -financiering had -
den toegewezen aan projecten die 
rechtstreeks de biodiversiteit bevorde -
ren, en in welke mate ze deze benut.
De lidstaten hebben de 
financieringsmogelijkheden 
van EFRO niet ten volle benut
19 
De Commissie heeft het EFRO en andere 
EU-fondsen onderzocht op het poten -
tieel ervan om de streefdoelen van de 
EU-biodiversiteitsstrategie te helpen 
verwezenlijken binnen het meerjarig fi -
nancieel kader 2007 -2013 (zie bijlage IV ). 
Begin 2013 stelde de Commissie nieuwe 
criteria op om aan biodiversiteit gerela -
teerde uitgaven in het kader van alle 
relevante EU -instrumenten, inclusief het 
EFRO, beter bij te kunnen houden18.20 
Het EFRO biedt met name financierings -
mogelijkheden voor streefdoel 1 (volle -
dige uitvoering van de natuurwetgeving 
(vogel- en habitatrichtlijn)) en streef -
doel 2 (ecosystemen en ecosysteemdien -
sten handhaven en herstellen) van de 
strategie. Bijna alle andere EU -fondsen 
kunnen ook bijdragen aan deze streef -
doelen. Dit wordt grotendeels verklaard 
door de horizontale aard van deze twee 
streefdoelen, die het EU -beleid op het 
gebied van landbouw, cohesie, milieu en 
onderzoek raken (zie bijlage IV ). In een 
poging de zaken duidelijker te stellen 
voor begunstigden maken nationale 
instanties die projecten selecteren soms 
onderscheid tussen het EFRO en andere 
EU-instrumenten19.
21 
Hoewel zij de strategische richtsnoeren 
inzake cohesie van de EU daarbij in acht 
moeten nemen, mogen de lidstaten zelf 
hun financieringsprioriteiten bepalen 
overeenkomstig hun eigen behoeften. 
Veel lidstaten wezen in de programme -
ringsperiode 2007 -2013 weinig of geen 
EFRO -financiering rechtstreeks toe aan 
biodiversiteit. Twaalf lidstaten wezen 
minder dan 0,2 % van hun cohesiemid -
delen toe aan maatregelen die recht -
streeks waren gericht op biodiversiteit 
(zie tabel 1  en bijlage II ).18 De Commissie extrapoleerde 
uit historische gegevens dat 
voor 2014, het eerste jaar van 
het huidig meerjarig financieel 
kader, een bedrag van 
11 miljard  euro (waarvan 
1,7 miljard uit het EFRO) kon 
worden vastgelegd voor de 
financiering van biodiversiteit 
(zie „Statement of estimates of 
the European Commission for 
the financial year 2014” 
(Ramingen van de Europese 
Commissie voor het 
begrotingsjaar 2014) 
(voorbereiding van de 
ontwerpbegroting 2014), 
Beleidsverklaring, SEC(2013) 
370, juni 2013). Dit bedrag 
omvat naast de rechtstreekse 
middelen voor biodiversiteit 
(zie paragraaf 9) alle andere 
middelen die onrechtstreeks 
verbonden zouden kunnen 
zijn met biodiversiteit.
19 Bijvoorbeeld door een 
financiële drempel in te 
voeren als criterium om te 
bepalen welk biodiversiteits -
project uit welk EU -fonds 
moet worden gefinancierd 
(bijv. grotere projecten uit het 
EFRO en kleinere projecten uit 
het Elfpo) of door de toegang 
tot het EFRO te beperken tot 
overheidsinstanties.Tabel 1Toewijzing van EFRO‑middelen aan projecten die rechtstreeks de biodiversiteit 
bevorderen, per lidstaat (programmeringsperiode 2007‑2013)
Percentage van het totaal aan EFRO‑middelen bestemd 
voor rechtstreekse bevordering van de biodiversiteitAantal lidstaten Percentage (%) van de lidstaten
Meer dan 2 % 2 7
Tussen 1 % en 2 % 4 15
Tussen 0,2 % en 1 % 9 33
Minder dan 0,2 %  
waaronder 0  %12 
645 
22
Totaal 27 100
12 Opmerkingen
22 
Toen het niet gelukt was het biodiversi -
teitsverlies in Europa in 2010 een halt toe 
te roepen, riep het Europees Parlement 
de Commissie en de lidstaten op om 
zich meer in te spannen op dit gebied. 
Daarom moedigde de Commissie de 
beheersautoriteiten halverwege de pro -
grammeringsperiode 2007 -2013 aan om 
de bestaande operationele programma’s 
te herzien en meer te investeren in bio -
diversiteit en andere doelstellingen op 
het gebied van duurzame groei20.
23 
Er volgden echter zeer weinig aan -
passingen in vastgestelde operatio -
nele programma’s. Slechts één lidstaat 
verhoogde de EFRO -toewijzing voor 
biodiversiteit aanzienlijk, en dit was 
het gevolg van een goede respons op 
uitnodigingen tot het indienen van 
voorstellen voor projecten die specifiek 
gericht waren op de bevordering van de 
biodiversiteit. Bij twee andere lidsta -
ten — van de 21 die middelen hadden 
toegewezen aan biodiversiteit — was er 
sprake van een beperkte verhoging en 
elf lidstaten hielden hun oorspronkelijke 
EFRO -toewijzingen in stand. In zeven 
lidstaten werden de EFRO -middelen 
voor biodiversiteit zelfs verlaagd (zie 
bijlage II ). De nationale autoriteiten 
gaven verscheidene uitvoeringsproble -
men op als reden voor deze verlagingen, 
bijv. de geringe respons op uitnodigin -
gen tot het indienen van voorstellen, 
het onvoldoende voorbereid zijn voor 
Natura 2000-taken en problemen bij het 
adequaat afbakenen ten opzichte van 
andere fondsen.24 
Lidstaten wezen niet alleen weinig of 
geen EFRO -financiering rechtstreeks aan 
biodiversiteit toe, maar in de lidsta -
ten die wel middelen toewezen, was 
de financiële absorptie ook lager dan 
het gemiddelde voor alle financiering 
van het cohesiebeleid. De financiële 
absorptie bij biodiversiteitsprojecten 
was sinds het begin van de programme -
ringsperiode 2007 -2013 laag en bleef dat 
ook, ondanks het feit dat de Commis -
sie er in 2011 toe opriep om de situatie 
recht te zetten (zie tabel 2 ). Wat betreft 
Natura 2000 heeft de Commissie allerlei 
redenen gegeven voor deze onbevredi -
gende situatie21; die zijn weergegeven in  
tekstvak 1 .
25 
In 60 % van de antwoorden op de en -
quête die de Rekenkamer verrichtte om 
vast te stellen waarom het EFRO weinig 
werd gebruikt als financieringsbron voor 
rechtstreekse bevordering van biodiver -
siteit (zie paragraaf 15), werd als reden 
gegeven dat de behoeften voldoende 
werden gedekt uit andere EU- en/of 
natio  nale financieringsbronnen. In 30 % 
van de antwoorden werden twijfels 
geuit over de geschiktheid van het EFRO 
als instrument ter financiering van de 
biodiversiteit (vanwege onvoldoende 
verenigbaarheid met regionale doel -
stellingen of beperkte effecten voor de 
regionale doelstellingen).20 COM(2001) 17 definitief van 
26 januari 2011 — Bijdrage van 
het regionaal beleid aan 
duurzame groei in het kader 
van de Europa 2020-strategie.
21 Europese Commissie,  Investing 
in Natura 2000: For nature and 
people , 2011, blz. 21.
13 Opmerkingen
Redenen voor het onbevredigende gebruik van EU‑middelen specifiek in verband 
met Natura 2000, zoals vastgesteld door de Commissie
1.  Concurrentie tussen verschillende beleidsdoelstellingen: overheidsdiensten in de lidstaten nemen investerin -
gen in Natura 2000 vaak niet op onder de prioriteiten, waarschijnlijk omdat zij niet inzien hoe dit kan bijdragen 
aan de algemene doelstellingen op het gebied van regionale ontwikkeling.
2.  Onvoldoende raadpleging: de voor Natura 2000 verantwoordelijke autoriteiten worden vaak onvoldoende 
 geraadpleegd of zijn onvoldoende betrokken bij het opstellen van operationele programma’s en de besluitvor -
ming over de toewijzing van geld uit verschillende sectorale fondsen.
3.  Trage ontwikkeling van Natura 2000-beheersplannen: trage vooruitgang bij de aanwijzing van gebiedenheeft 
de op- en vaststelling van Natura 2000 -beheersplannen vertraagd; deze zijn nodig om investeringen in Na -
tura 2000 gemakkelijker te maken.
4.  Ontbrekende capaciteit en kennis om toegang te krijgen tot EU -middelen: hoewel de kennis over EU -fondsen 
toeneemt, vinden natuurbeschermingsorganisaties en - autoriteiten het nog steeds moeilijk om de nodige steun 
te krijgen voor de ontwikkeling van projecten die enkel gericht zijn op instandhouding van de natuur.
5.  Hoge administratieve lasten: de administratieve capaciteit die nodig is om projecten te ontwikkelingen en mid -
delen te verkrijgen, kan aanzienlijk zijn, met name wanneer er geen regelingen inzake voorfinanciering bestaan.Tekstvak 1 Tabel 2  Financiële absorptie voor biodiversiteitsprojecten in vergelijking met het gemid ‑
delde voor alle cohesiefinanciering
Financiële absorptie voor biodiversiteitsprojecten 
(%)Gemiddelde voor alle financiering van het cohesie ‑
beleid (%)
Eind 2010 18 27
Eind 2011 56 71
Eind 2012 75 85
NB: De financiële absorptie is berekend als het bedrag dat in een lidstaat op een bepaald tijdstip werkelijk is vastgelegd voor biodiversiteits -
projecten als percentage van de oorspronkelijk toegewezen begroting. De Commissie beschikt niet over betalingsgegevens voor afzonderlijke 
categorieën uitgaven.
14 Opmerkingen
Zijn de uit het EFRO 
 gecofinancierde projec ‑
ten die rechtstreeks de 
bio diversiteit bevorderen, 
doeltreffend bij het tot 
stilstand brengen van 
biodiversiteitsverlies?
26 
De Rekenkamer beoordeelde de doel -
treffendheid van de projecten in de 
steekproef bij het tot stilstand brengen 
van het biodiversiteitsverlies door te 
beoordelen of zij:
a) aansloten op de prioriteiten op 
het gebied van biodiversiteit op 
het  niveau van de EU en van de 
lidstaten;
b) tastbare resultaten hebben opgele -
verd en hun streefdoelen haalden;
c) waarschijnlijk duurzame effecten 
hadden, d.w.z. of hun voordelen   
waarschijnlijk zouden blijven voort -
bestaan nadat de EU -steun was 
beëindigd.De projecten sloten aan 
op de prioriteiten op het 
gebied van biodiversiteit 
op nationaal en EU‑niveau, 
maar EFRO‑uitgaven voor 
biodiversiteit zijn niet goed 
omschreven
27 
De gecontroleerde projecten sloten 
aan op de nationale en EU -prioriteiten 
op het gebied van biodiversiteit. Zij 
werden door de nationale autoriteiten 
geselecteerd op basis van de priori -
teiten van de betrokken operationele 
programma’s. Naast voorbereidings- en 
bewustmakingsacties betroffen de 
projecten hoofdzakelijk de bescherming 
van habitat en fauna (zie het voorbeeld 
in tekstvak 2 ).
Voorbeeld van projecten die aansloten op nationale en EU‑prioriteiten op het 
gebied van biodiversiteit
In Andalusië (Spanje) betroffen drie projecten het ecolo -
gische herstel van rivieroevers (EFRO: 15,0 miljoen euro). 
Deze projecten waren in overeenstemming met de 
omschrijving onder de desbetreffende prioriteit in het 
operationeel programma van Andalusië. Herstel van 
aangetaste ecosystemen vormt een essentieel element 
in de EU -biodiversiteitsstrategie. De projecten omvat -
ten het herstel van voorheen bestaande vegetatie, 
herbebossing met inheemse soorten, het herstel van 
wateren door middelen van plassen en water keringen, 
en de aanleg van voetpaden met verscheidene 
voetgangersbruggen.Tekstvak 2
Bron:  ERK.
Foto 1 — Herstel van een rivieroever in Sevilla.
15 Opmerkingen
28 
Net zoals sommige EFRO -projecten 
biodiversiteitsondersteuning als se -
cundaire doelstelling kunnen hebben 
en niet als primaire doelstelling (zie 
paragraaf 10) had ongeveer de helft van 
de gecontroleerde projecten een secun -
daire doelstelling die verband hield met 
andere zaken, zoals maatregelen tegen 
overstromingen, recreatie en beperking 
van de toegang van bezoekers. Dit toont 
aan hoe moeilijk het is voor de lidstaten 
om EFRO -uitgaven toe te kennen aan 
het juiste prioritaire thema en voor de 
Commissie om duidelijk de EFRO -uitga -
ven voor biodiversiteit te identificeren. 
In één geval was biodiversiteit niet de 
hoofdcomponent van het project, dat 
dan ook in het kader van een ander 
prioritair thema van het operationele 
programma had moeten worden gecofi -
nancierd (zie tekstvak 3 ).
Project dat onder een ander prioritair thema dan biodiversiteit had moeten wor ‑
den gecofinancierd
Een project in Andalusië (Spanje) betrof de restauratie van een kasteel (EFRO: 3,1 miljoen euro). Enkel ondergeschik -
te elementen (ongeveer 10 % van de totale kosten) hielden verband met de bevordering van de biodiversiteit (bijv. 
de verwijdering van vreemde invasieve soorten in het omliggende gebied). Omdat de belangrijkste component 
cultureel erfgoed was, paste het project beter bij het prioritaire thema „Bescherming en behoud van het cultureel 
erfgoed” van het programma.Tekstvak 3
© Ministerie van Landbouw en Milieu, Spanje.
Foto 2 — Restauratie van een kasteel.
16 Opmerkingen
Een derde van de gecontro ‑
leerde projecten was gericht 
op de voorbereiding van 
beschermende maatregelen 
…
29 
Elf van de 32 gecontroleerde projecten 
(34,4 % in aantal en 39,6 % in waarde) 
waren vooral gericht op verschillende 
soorten voorbereidende werkzaam -
heden, hetgeen betekent dat het nog 
even zal duren voordat acties op grond 
van deze beschermingsplannen zullen 
worden gestart en tastbare gevolgen 
zullen worden gevoeld in die zin dat er 
een halt wordt toegeroepen aan het 
biodiversiteitsverlies. Gemiddeld was ongeveer een derde van 
de totale toewijzing aan biodiversiteit in 
de geselecteerde operationele pro -
gramma’s besteld voor voorbereidende 
maatregelen zoals:
a) het opbouwen van informatiesyste -
men, het verrichten van bestands -
onderzoeken, het in kaart brengen 
van gebieden, het vaststellen van de 
uitgangssituatie qua biodiversiteit 
in de betreffende gebieden en het 
opstellen van specifieke bescher -
mingsplannen (zie het voorbeeld in 
tekstvak 4 );
b) bewustmakingscampagnes, educa -
tieve en voorlichtingsmaatregelen.
Cartografische instrumenten voor de Donaudelta
Twee projecten (Roemenië) die werden uitgevoerd door de Universiteit van Boekarest (EFRO: 5,8 miljoen euro) en 
het Nationaal Instituut voor onderzoek en ontwikkeling in de Donaudelta (EFRO: 0,8 miljoen euro), waren erop 
 gericht om de habitats en soorten op het land en onder water te inventariseren en om digitale kaarten te ontwik -
kelen om de beheerders van de Donaudelta te helpen passende maatregelen te nemen.
Er was apparatuur gekocht en software ontwikkeld, de zeebodem en grondoppervlakte waren gescand, er waren 
digitale kaarten en praktische beheerstoepassingen ontwikkeld (bijv. modellen voor het herstel van habitats of 
voor het overstromingsregime).
Het nieuwe geïntegreerde beheersplan voor het biosfeerreservaat in de Donaudelta was echter nog niet opgesteld. 
Het ontbreken van een behoorlijk grondregister bemoeilijkt een algemene planning van grondbeschermingsmaat -
regelen. Het EFRO steunt deze activiteit door middel van een nieuw project dat loopt van juni 2013 tot eind 2015.Tekstvak 4  
© Universiteit van Boekarest.
Foto’s 3 en 4 — Voor mariene cartografie gebruikte sonartoestellen.
17 Opmerkingen
30 
Hoewel er verschillende beschermings -
plannen waren opgesteld, was gebleken 
dat de voorbereiding ervan moeilijk was, 
en verscheidene plannen waren ten tijde 
van de controle nog steeds niet vast -
gesteld door de nationale autoriteiten 
(zie de voorbeelden in tekstvak 5 ).
Voorbeelden van beschermingsplannen waarvan de vaststelling en uitvoering 
 problemen kenden
Het in januari 2015 af te ronden project „Uitvoering van Natura 2000 -gebieden” (Tsjechische Republiek) (EFRO: 
4,3 miljoen euro) is van strategisch belang: het betreft vooral het verrichten van geodetische en bestandsonderzoe -
ken die nodig zijn om beschermingsplannen op te stellen voor 303 van de 1 075 Natura 2000 -gebieden en om een 
kader voor monitoring in te stellen voor deze gebieden. Het opzetten en starten van het project verliep moeilijk en 
duurde lang vanwege voortdurende onzekerheden over de reikwijdte van het project en de precieze streefdoelen 
(de lijst van bestreken gebieden en de soorten werkzaamheden die nodig waren). Er ging tweeënhalf jaar voorbij 
tussen de projectaanvraag in november 2008 en het subsidiebesluit in april 2011. Het subsidiebesluit werd twee -
maal gewijzigd: in november 2011 en december 2012, en er was een derde wijziging gepland voor eind 2013.
Het project „Nationaal programma voor de bescherming van de auerhoen” (Polen) (EFRO: 0,2 miljoen euro) betrof 
monitoring tussen juli 2009 en december 2011 van de nationale auerhoenpopulatie22 en haar habitat, en de opstel -
ling van een nationaal beschermingsprogramma. Meer dan een jaar later, in maart 2013, weigerde het directoraat - 
generaal voor milieubescherming het ontwerpprogramma goed te keuren omdat het inadequaat zou zijn; het 
concludeerde dat het beschermingsprogramma geheel moest worden herzien.
In Polen werden er niet alleen problemen geconstateerd bij het beschermingsprogramma voor de auerhoen, maar 
ook bij programma’s voor andere soorten. Tegen mei 2013 waren er tien andere door de EU gesteunde soorten -
beschermingsprogramma’s ter instemming voorgelegd aan het directoraat -generaal voor milieubescherming (bijv. 
wolf, beer, otter), maar er is er nog geen goedgekeurd.Tekstvak 5
22 De auerhoen ( Tetrao urogallus ) is opgenomen in bijlage I van Richtlijn 79/409/EEG van de Raad. Er moeten speciale maatregelen voor de 
instandhouding van de habitat worden getroffen om te waarborgen dat de soort overleeft. De totale populatie auerhoenen in Polen werd in 
2012 geschat op 500-600 exemplaren.
© Poolse vereniging voor vogelbescherming.
Foto 5 — Auerhoen ( Tetrao urogallus ).
18 Opmerkingen Tekstvak 631 
Drie van de elf projecten waren gericht 
op bewustmakings-, voorlichtings- en 
educatieve maatregelen (zie het voor -
beeld in tekstvak 6 ). Bijna de helft van 
alle gecontroleerde projecten omvatten 
dergelijke maatregelen. Bij het opstellen 
van de EU -biodiversiteitsstrategie voor 
2020 stelde de Commissie vast dat men 
zich in de EU weinig bewust was van het 
belang van diversiteit. De impact van 
dergelijke maatregelen op het inzicht in 
en de kennis van biodiversiteit onder de 
doelgroep werd echter niet op nationaal 
niveau beoordeeld.
Voorbeeld van een bewustmakings ‑ en voorlichtingsproject
Het project „Verbetering van de biodiversiteit in de maritieme sector door bewustmaking en voorlichting” in de 
Donaudelta (Roemenië) (EFRO: 2,8 miljoen euro) omvat de bouw van een bezoekerscentrum, de aanleg van vier 
toeristische wandelroutes met informatieborden, seminars, voorlichtingsbijeenkomsten, gidsen over soorten en 
vogels, brochures, een album, persconferenties en de ontwikkeling van een website.
Ten tijde van de controle liep de bouw van het bezoekerscentrum achter op schema vanwege aangevochten aan -
bestedingsprocedures. Alle vier de geplande educatieve toeristische wandelroutes waren aangelegd en toeganke -
lijk voor het publiek.
Naast de projectlocatie, op het Sulina -strand, zijn echter toeristische faciliteiten gebouwd op een Natura 2000 -  
gebied dat is beschermd in het kader van de EU -vogel- en de EU -habitatrichtlijn. Er was een vergunning verleend 
voor de ontwikkeling van deze toeristische faciliteiten zonder dat er vooraf een passende beoordeling van de 
gevolgen voor het gebied was gemaakt23. Een dergelijke beoordeling is een essentiële voorwaarde van Natura 2000 
om te waarborgen dat activiteiten de natuurlijke kenmerken van het gebied niet zullen aantasten.
23 Artikel 6 van Richtlijn 92/43/EEG van de Raad.
Bron:  ERK.
Foto’s 6 en 7 — Informatieborden langs een educatieve aquatische toeristische wandelroute.
19 Opmerkingen
… en er werd niet beoor ‑
deeld welke voordelen de 
investeringen hadden voor 
de biodiversiteit
32 
Van de 32 gecontroleerde projecten 
omvatten er 21 investeringen ter bevor -
dering van de biodiversiteit. De investe -
ringen waren in het algemeen gedaan 
— zoals ook voorgeschreven is — door 
middel van opdrachten voor leveringen 
en werken, en werden benut voor het 
beoogde doel. De doelstellingen van 
investeringsprojecten betroffen hoofd -
zakelijk de bescherming en het herstel 
van habitats (meren, rivieren, kustgebie -
den, bos, ecologische verbindingszones 
enz.) (zie de tekstvakken 7  en 8) of de 
bescherming van dieren.33 
In bijna alle gevallen gebruikten de 
bevoegde autoriteiten alleen fysieke 
outputindicatoren24 om het succes van 
het project af te meten, zoals het aantal 
en de soort aangeplante planten in een 
hersteld gebied, het aantal hectaren 
herbeboste grond, de lengte van de 
kuststrook waar ingegrepen was en het 
aantal beschermde soorten. De autori -
teiten van de lidstaten analyseerden de 
doeltreffendheid van de projecten niet 
nader; in de subsidiebesluiten ston -
den noch resultaatindicatoren25, noch 
bepalingen inzake monitoring om de 
ontwikkeling van habitats en soorten 
te beoordelen. Het ontbreken van een 
dergelijke analyse dwarsboomt iedere 
beoordeling van de doeltreffendheid 
van deze projecten, en dus de mogelijk -
heid om tastbare resultaten wat betreft 
de instandhouding van de biodiversiteit 
aan te tonen.24 Output verwijst naar wat er is 
geproduceerd of bereikt met 
de aan een actie toegewezen 
middelen.
25 Resultaten hebben betrekking 
op wijzigingen wat betreft de 
doelstellingen.Tekstvak 7Voorbeeld van een op bescherming en herstel van de habitat gericht project
In de regio Nord -Pas-de-Calais (Frankrijk) werd de 
operatie „Opération Grand Site des deux Caps” 
tijdens de programmeringsperiode 2007 -2013 ge -
cofinancierd door middel van twee EFRO -projecten 
(EFRO: 2,8 en 0,6 miljoen euro). De operatie begon 
in 2000 met een aantal studies. Het doel was om het 
keurmerk „Grand Site de France”26 te verkrijgen door 
de natuurlijke kwaliteit van het gebied naast een 
23 km lange kuststrook langs het Kanaal te herstel -
len en in stand te houden voor de lange termijn, 
door oplossingen en faciliteiten te bieden voor 
het kanaliseren van de toeristenstroom (toegang, 
parkeerterreinen en speciale bescherming), door een 
op structuur gebaseerd onderhouds- en beheersplan 
vast te stellen en door de ontwikkeling van steden 
en dorpen aldaar te bevorderen.
Bron:  ERK.
Foto 8 — Beschermende maatregelen op „Cap Blanc Nez”.
26 Het keurmerk „Grand Site de France” wordt toegekend aan erkende gebieden met opmerkelijke natuurlijke kenmerken en een groot aantal 
bezoekers. Een voorwaarde voor de toekenning is de uitvoering van een instandhoudings- en beheersproject voor het gebied dat is gebaseerd 
op de beginselen van duurzaam beheer.
20 Opmerkingen
Voorbeeld van een op dierenbescherming gericht projectTekstvak 8
Bron:  ERK.
Foto 9 — „Zo goed als natuurlijke” oversteekplaats voor vissen, voor ‑
namelijk benut door tragere soorten.
Een gecofinancierd project (Tsjechische Republiek) omvatte de aanleg van twee oversteekplaatsen voor vissen 
op de rechteroever van de rivier de Elbe bij de waterkering van Lovosice (EFRO: 0,9 miljoen euro). Het project had 
tot doel een barrière weg te nemen voor de doorgang van vissen die was ontstaan door de oude, in 1919 ge -
bouwde waterkering.
Een van de oversteekplaatsen was een „zo goed als natuurlijk” oeverkanaal, afgewerkt met rotsblokken, en de 
andere een kunstmatige oversteekplaats in de scheidingswand.
Foto 10 — Kunstmatige oversteekplaats voor vissen, voornamelijk 
benut door snellere vissoorten.
Bron:  ERK.
21 Opmerkingen
34 
In Spanje had het ministerie van Milieu 
een richtsnoer gepubliceerd waarin 
monitoring als essentieel element werd 
gezien. Dat richtsnoer werd echter niet 
toegepast bij het door de Rekenkamer 
onderzochte, gecofinancierde project 
(zie tekstvak 9 ).35 
Door het ontbreken van resultaatindi -
catoren en monitoring is het ook niet 
mogelijk regionale en/of lokale resulta -
ten te beoordelen. Daarnaast werd bij 
de gecontroleerde projecten nauwelijks 
gepoogd de doeltreffendheid te beoor -
delen, rekening houdend met de meest 
relevante externe factoren. Er zijn veel 
factoren (bijv. de impact van nabijgele -
gen infrastructuur en van activiteiten die 
in de buurt plaatsvinden) — die moge -
lijk buiten de reikwijdte of controle van 
een afzonderlijk project vallen — die 
veranderingen kunnen bewerkstelligen 
in de algemene toestand van regionale 
habitats en fauna.Tekstvak 9Er bestond een richtsnoer inzake evaluatie, maar dat werd niet toegepast
In Spanje moeten volgens een richtsnoer van het ministerie van Milieu inzake het milieukundig herstel van duinen 
de volgende zaken worden gemonitord in de jaren na de afronding van het project: de algemene ontwikkeling van 
het systeem, het duinprofiel, de vestiging en ontwikkeling van vegetatie, het verschijnen van nieuwe soorten, de 
ontwikkeling van invasieve soorten en de doeltreffendheid van de beschermende maatregelen.
Meer dan drie jaar na de afronding van het project „Herstel van het duinsysteem en toegang tot het strand van Isla 
Canela” (Spanje) (EFRO: 0,9 miljoen euro) was het effect van de beschermende maatregelen niet beoordeeld. Er was 
geen poging gedaan om bijvoorbeeld een lijst op te stellen van de uit het project resulterende flora en fauna.
Het project omvatte herstel van het duingebied door het plaatsen van wilgentenen stokken om zand vast te hou -
den, het planten van inheemse soorten, de omheining van het herstelde gebied en de aanleg van hogergelegen 
houten wandelpaden om de duinen over te steken. Het herstelde stuk strand is 1 300 meter lang.
Foto’s 11 en 12 — Herstel van het duinsysteem.
Bron:  ERK.
22 Opmerkingen
36 
Eén positieve uitzondering betrof een in 
Polen verricht onderzoek waarin werd 
benadrukt dat externe factoren de be -
schermende maatregelen neutraliseer -
den (zie tekstvak 10 ).Tekstvak 10Voorbeeld van externe factoren die de doeltreffendheid van beschermende maat ‑
regelen beperken
Een project (Polen) betrof het herstel en de instandhouding van de beste habitat voor de korhoen (EFRO: 0,6 mil -
joen euro). Er waren eerder ook gelijksoortige projecten uitgevoerd. In het project werd een reeks maatregelen on -
dersteund, bijv. de verwijdering van struiken, het snijden van biezen, de verwijdering van metalen gaasafrastering, 
het afmaken van roofvijanden, de aankoop van grond, en communicatie en verspreiding van informatie.
Uit een onderzoek dat in het kader van het project werd uitgevoerd, bleek dat het aantal korhoenmannetjes aan -
zienlijk bleef dalen. Voor het feit dat de daling in de korhoenpopulatie niet kon worden gestopt ondanks de actieve 
maatregelen tot bescherming van de habitat in de regio, werden met name de volgende redenen vastgesteld:
— nadelige klimaatverandering: de lage voortplantingspercentages hielden verband met regenachtige lentes en 
zomers, met name in juni, wanneer de meeste korhoenen broeden (de thermoregulatie van korhoenkuikens 
werkt de eerste drie weken van hun leven niet);
— meer druk van roofvijanden (bijv. vossen, wasberen en marters), die kan worden verklaard door grootschalige 
inenting tegen hondsdolheid en het feit dat er aanzienlijk minder op vossen gejaagd werd vanwege de daling 
van de prijzen van pelzen.
Foto 13 — Korhoen (mannetjes).
© Poolse vereniging voor vogelbescherming.
23 Opmerkingen
De duurzaamheid van pro ‑
jecten is gebaseerd op de 
lokale betrokkenheid en 
afhankelijk van toekomstige 
overheidsfinanciering
37 
De voordelen van de projecten zou -
den moeten blijven bestaan na afloop 
van de periode waarin EU -steun wordt 
verstrekt. Dat is alleen het geval als 
projecten aan bepaalde criteria voldoen: 
zij moeten vooral zijn ingebed in lokale 
structuren, waardoor wordt gezorgd 
voor een sterke betrokkenheid van de 
belanghebbenden, en in het algemene 
klimaat van financiële en economische 
crisis moeten de benodigde financiële 
middelen beschikbaar zijn om de resul -
taten ervan in stand te houden.
38 
De inventarissen en de beschermings- of 
beheersplannen, die vaak de output van 
de projecten vormden (zie paragraaf 29), 
leverden geen concrete voordelen op 
aan het einde van de projecten, aange -
zien deze plannen nog moesten worden 
goedgekeurd en uitgevoerd. Alleen 
bij daadwerkelijke uitvoering kunnen 
blijvende voordelen worden verwacht. 
Wat betreft bewustmakings-, voorlich -
tings- en educatieve activiteiten is één 
positief aspect dat meerdere projecten 
al lang bestaande websites hadden met 
relevante informatie.39 
De Rekenkamer constateerde dat pro -
jectinvesteringen zoals die in gebouwen, 
machines, uitrusting en beplanting 
in het algemeen goed onderhouden 
werden, ook na afloop van de projec -
ten. Een belangrijk element hierbij 
is dat vanaf het begin in het project -
selectieproces rekening is gehouden 
met duurzaamheid. Bovendien bevatten 
projectovereenkomsten een bepaling 
dat de investeringen nog een aantal 
jaar na afloop van de projecten moeten 
worden gebruikt en in stand moeten 
worden gehouden voor de overeen -
gekomen doeleinden; zo niet, dan moet 
de subsidie worden terugbetaald. In één 
geval was het vraagstuk wie verantwoor -
delijk was voor het onderhoud, twee jaar 
na de voltooiing van het werk nog niet 
opgelost.
40 
De Rekenkamer merkte een sterke 
betrokkenheid op bij de natuur -
organisaties, milieuagentschappen of 
park  instanties die verantwoordelijk 
waren voor de projecten, die werden 
ondersteund door lokaal beleid dat erop 
gericht was een positief imago als regio 
voor ecotoerisme uit te dragen. Aan -
gezien de projecten geen ontvangsten 
genereerden en er geen private midde -
len werden aangetrokken, was in het al -
gemeen voortzetting van de overheids -
financiering nodig. Zou deze uitblijven, 
dan zou de duurzaamheid van het hele 
streven om het verlies aan biodiversiteit 
een halt toe te roepen, in gevaar komen 
(zie het voorbeeld in tekstvak 11 ).
24 Opmerkingen Tek st vak 11Voorbeeld van een project waarvan de duurzaamheid gevaar loopt
De hoofddoelstelling van het project „Verbetering van de toestand van de bizon in natuurpark Vanatori Neamt” 
(Roemenië) (EFRO: 0,2 miljoen euro) was te zorgen voor een levensvatbare in het wild levende bizonpopulatie in 
de noordelijke Karpaten. Met de aankoop van 10 bizons steeg het totale aantal bizons in het park tot 28. Er werd 
ondersteunende infrastructuur gebouwd om de aanpassing naar het leven in het wild voor de dieren gemakkelijker 
te maken. In de winter werden de dieren bijgevoerd en er werd ook gezorgd voor regelmatige veterinaire behande -
ling. In het kader van een ander EFRO -project (EFRO: 0,2 miljoen euro) werden observatieplatforms en informatie -
punten aangelegd.
Het project zou duurzaam zijn indien de bizons in het wild zouden kunnen leven en zich in het wild zouden kunnen 
voortplanten. Er was een genetisch risico: alle bizons stammen af van een kleine overlevende kerngroep en hun 
genetische samenstelling verschilde weinig. Daardoor waren de bizons erg gevoelig voor ziekten, kenden ze een 
kortere levensverwachting, een hoger sterftecijfer onder jonge dieren en plantten ze zich minder vaak voort.
In het beheersplan van het park is voorzien in meer ondersteuning voor en monitoring van de herintroductie van 
bizons in het wild. Er wordt in het plan echter niet aangegeven waar de financiële middelen vandaan moeten 
komen en hoe ze moeten worden toegewezen. De toekomstige financiering is ook onzeker omdat het beheersplan 
van het park niet is goedgekeurd door het ministerie van Milieu.
Het „Bizonproject” trok ook andere internationale donoren aan zoals de Wereldbank. Als er meer financiering wordt 
aangetrokken van andere internationale donoren, is coördinatie met de EU -steun vereist.
Foto’s 14 en 15 — Bizons in het gewenningspark.
Bron:  ERK.
25
 Conclusie  
en aanbevelingen
Algemene conclusie
41 
De lidstaten hebben de beschikbare 
EFRO -financieringsmogelijkheden niet 
ten volle benut. Hoewel de uit het EFRO 
gecofinancierde projecten die recht -
streeks de biodiversiteit bevorderen, 
zijn afgestemd op de prioriteiten van de 
lidstaten en de EU inzake het tot stil -
stand brengen van biodiversiteitsverlies, 
moeten er inspanningen worden gedaan 
om hun werkelijke bijdrage te meten 
en te verzekeren dat de effecten ervan 
duurzaam zijn. Veel activiteiten betrof -
fen de opstelling van beschermings- en 
beheersplannen, die ten uitvoer moeten 
worden gelegd om tastbare resultaten te 
behalen.
Toewijzing en besteding 
van EFRO‑middelen
42 
De lidstaten vonden het EFRO niet 
altijd een geschikt instrument voor de 
bevordering van de biodiversiteit, en het 
potentieel ervan als financieringsbron 
voor Natura 2000 werd onvoldoende 
onderkend (paragrafen 19-25).Aanbeveling 1
De Commissie dient:
a) de lidstaten te helpen om prioritei -
ten inzake het herstel van de bio -
diversiteit te stellen in operationele 
programma’s;
b) de complementariteit te beoordelen 
van door de lidstaten in de operatio -
nele programma’s vastgestelde ac -
ties ter bevordering van de biodiver -
siteit met projecten die uit andere 
EU-fondsen worden gefinancierd;
c) toezicht te houden op de feite -
lijke uitvoering van operationele 
programma’s om vroegtijdig en 
proactief moeilijkheden te kunnen 
identificeren.
Hiertoe dienen de lidstaten samen te 
werken met de Commissie.
Resultaten van EFRO‑pro ‑
jecten wat betreft het tot 
stilstand brengen van 
biodiversiteitsverlies
43 
De uit het EFRO gecofinancierde pro -
jecten sloten in het algemeen aan op 
de nationale en EU -prioriteiten op het 
gebied van biodiversiteit. Het is soms 
echter moeilijk om de EFRO -uitgaven 
voor biodiversiteit duidelijk te identifice -
ren (paragrafen 27 en 28).
26 Conclusieen aanbevelingen 
44 
Een derde van de gecontroleerde pro -
jecten betreft de voorbereiding van toe -
komstige investeringen en activiteiten 
gericht op de bevordering van biodiver -
siteit (voorbereidende werkzaamheden 
en maatregelen ter bewustmaking van 
het publiek). Dit betekent dat er niet 
onmiddellijk tastbare resultaten zijn. 
Bij twee derde van de gecontroleerde 
projecten werden er werkelijke bescher -
mingsmaatregelen uitgevoerd. Toch 
hebben de autoriteiten in de lidstaten 
geen resultaatindicatoren of monitoring -
systemen ingesteld ter beoordeling van 
de ontwikkeling van habitats en soorten. 
Het ontbreken van een dergelijke analy -
se dwarsboomt iedere beoordeling van 
de doeltreffendheid van deze projecten, 
en dus de mogelijkheid om tastbare 
resultaten wat betreft de instandhou -
ding van de biodiversiteit aan te tonen 
(paragrafen 29-36).
45 
De fysieke projectoutput was in het 
algemeen goed onderhouden en er 
werd een sterke betrokkenheid van 
de projectontwikkelaars vastgesteld. 
Niettemin is de duurzaamheid van de 
effecten van de projecten afhankelijk 
van voortzetting van de overheidsfinan -
ciering (paragrafen 37-40).Aanbeveling 2
De Commissie dient:
a) de lidstaten te ondersteunen bij het 
geven van follow -up aan voorbe -
reidende projecten met het oog op 
een actief beschermingsbeleid, met 
name wat betreft de doeltreffende 
uitvoering van specifieke bescher -
mings- en beheersplannen voor 
habitats en soorten;
b) te vereisen dat in operationele 
programma’s procedures worden 
opgenomen om de milieukundige 
veranderingen in habitats en soor -
ten na de maatregelen te evalueren;
c) de lidstaten advies te geven over 
de toepassing van de EFRO -regels 
in wisselwerking met andere 
EU-fondsen.
Daarnaast dient de Commissie ervoor te 
zorgen dat de rechtstreekse en onrecht -
streekse EU -uitgaven aan biodiversiteit 
(inclusief Natura 2000) nauwkeurig wor -
den bijgehouden; de lidstaten moeten 
hieraan meewerken door de benodigde 
gegevens te verstrekken.
Dit verslag werd door kamer II, onder voorzitterschap van de heer Henri GRETHEN, lid 
van de Rekenkamer, vastgesteld te Luxemburg op haar vergadering van 4 juni 2014.
 Voor de Rekenkamer
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA  
 President

27
 Bijlagen
Streefdoelen en acties van de EU‑biodiversiteitsstrategie voor 2020
Streefdoel  1: Volledige uitvoering van de vogel ‑ en de habitatrichtlijn
Actie  1 De totstandbrenging van het Natura 2000-netwerk voltooien en zorgen voor goed beheer
Actie  2 Zorgen voor voldoende financiering van Natura 2000-gebieden
Actie  3 De bewustwording en de betrokkenheid van de belanghebbenden verhogen en de handhaving verbeteren
Actie  4 De monitoring en verslaglegging verbeteren en stroomlijnen
Streefdoel 2: Ecosystemen en ecosysteemdiensten handhaven en herstellen
Actie  5 De kennis over ecosystemen en ecosysteemdiensten in de EU verbeteren
Actie  6 Prioriteiten stellen om groene infrastructuur te herstellen en het gebruik ervan te bevorderen
Actie  7 Zorgen dat er geen nettoverliezen worden geleden op het gebied van biodiversiteit en ecosysteemdiensten
Streefdoel 3: De bijdrage van de land ‑ en bosbouw tot de instandhouding en verbetering van de biodiversiteit 
verhogen
Actie  8 Zorgen voor een betere vergoeding voor collectieve milieugoederen via de directe betalingen in het kader van het 
gemeenschappelijk landbouwbeleid van de EU
Actie  9 Het plattelandsontwikkelingsbeleid meer toespitsen op de instandhouding van biodiversiteit
Actie  10 De genetische diversiteit van de Europese landbouw bewaren
Actie  11 Boseigenaren aanmoedigen om de biodiversiteit van de bossen te beschermen en verbeteren
Actie  12 Biodiversiteitsmaatregelen opnemen in bosbeheersplannen
Streefdoel 4: Zorgen voor duurzaam gebruik van visbestanden
Actie  13 Het beheer van beviste bestanden verbeteren
Actie  14 Nadelige effecten op visbestanden, soorten, habitats en ecosystemen elimineren
Streefdoel 5: Invasieve uitheemse soorten bestrijden
Actie  15 De plant- en diergezondheidsregels van de EU versterken
Actie  16 Een speciaal instrument voor invasieve uitheemse soorten ontwikkelen
Streefdoel 6: Helpen het mondiale biodiversiteitsverlies te verhoeden
Actie  17 Indirecte oorzaken van biodiversiteitsverlies terugdringen
Actie  18 Extra middelen voor wereldwijde biodiversiteitsinstandhouding vrijmaken
Actie  19 EU-ontwikkelingssamenwerking „biodiversiteitsneutraal” maken
Actie  20 De toegang tot genetische rijkdommen en de eerlijke en billijke verdeling van de voordelen die voortvloeien uit het 
gebruik ervan regulerenBijlage I
28 Bijlagen
Toewijzing van EFRO ‑middelen ter bevordering van de biodiversiteit  
en van natuurbescherming (inclusief Natura 2000) ( in euro )
LandGeplande EFRO ‑middelen in OP’s op 31.12.2010 Geplande EFRO ‑middelen in OP’s op 31.12.2012 Tussen 31.12.2010 en 31.12.2012  
extra aan biodiversiteit toegewezenAan geselecteerde biodiversiteitspro ‑
jecten toegewezen EFRO ‑middelenUitvoerings ‑
graad
Toegewezen aan 
biodiversiteit 
(‘000) (a)Totale cohesie-
financiering (‘000) 
(b)%
(=a/b)Toegewezen aan 
biodiversiteit 
(‘000) (c)Totale cohesie-
financiering (‘000) 
(d)%
(=c/d)(‘000)
(e=(c-a))%
(f=(c/a)(‘000)
( g)%
(h=g/c)
België 1 054 2 063,501 0,05 1 054 2 063 501 0,05 0 0 1 141 108,3
Bulgarije 80 787 6 673 628 1,21 80 787 6 673 628 1,21 0 0 104 121 128,9
Tsjechische Republiek 605 921 26 302 604 2,30 605 921 26 539  650 2,28 0 0 248 286 41,0
Denemarken 0 509 577 0,00 0 509 577 0,00 0 0 0 0
Duitsland 50 620 25 488  616 0,20 52 614 25 488 230 0,21 (+) 1 994 (+) 3,9 49 886 94,8
Estland 21 730 3 403 460 0,64 21 730 3 403 460 0,64 0 0 18 159 83,6
Ierland 0 750 725 0,00 0 750 725 0,00 0 0 0 0
Griekenland 179 763 20 210 261 0,89 145 702 20 210 261 0,72 (–) 34 061 (–) 18,9 154 907 106,3
Spanje 706 437 34 657 734 2,04 824 574 34 650 749 2,38 (+) 118  137 (+) 16,7 634 901 7 7, 0
Frankrijk 175 954 13 449 221 1,31 166 084 13 449 221 1,23 (–) 9 870 (–) 5,6 151 359 91,1
Italië 57 133 27 965 315 0,20 43 143 27 955 874 0,15 (–) 13 990 (–) 24,5 15 298 35,5
Cyprus 0 514 624 0,00 0 612 435 0,00 0 0 0 0
Letland 26 000 4 530 448 0,57 26 000 4 530 448 0,57 0 0 9 296 35,8
Litouwen 71 850 6 775 493 1,06 71 850 6 775 493 1,06 0 0 62 159 86,5
Luxemburg 0 50 487 0,00 0 50 487 0,00 0 0 0 0
Hongarije 125 800 24 921 149 0,50 125 800 24 921 149 0,50 0 0 94 333 75,0
Malta 1 700 840  123 0,20 100 840  123 0,01 (–) 1 600 (–) 94,1 0 0
Nederland 4 195 1 660 003 0,25 4 195 1 660 003 0,25 0 0 630 15,0
Oostenrijk 0 1 204 479 0,00 0 1 204 479 0,00 0 0 0 0
Polen 135 078 65 221 853 0,21 113 430 67 185 549 0,17 (–) 21 648 (–) 16,0 102 506 90,4
Portugal 46 973 21 411 561 0,22 55 076 21 411 561 0,26 (+) 8 103 (+) 17, 3 50 739 92,1
Roemenië 171 989 19 213  037 0,90 171 989 19 213  037 0,90 0 0 115 903 67, 4
Slovenië 49 555 4 101 049 1,21 49 555 4 101 049 1,21 0 0 1 250 2,5
Slowakije 30 454 11 360 620 0,27 30 454 11 498 331 0,26 0 0 32 519 106,8
Finland 1 933 1 595 966 0,12 552 1 595 966 0,03 (–) 1 381 (–) 71,4 184 33,3
Zweden 0 1 626 092 0,00 0 1 626 092 0,00 0 0 0 0
Verenigd Koninkrijk 1 570 9 890 937 0,02 70 9 890 937 0,00 (–) 1 500 (–) 95,5 0 0
Grensoverschrijdend 168 780 7 829 418 2,16 175 219 7 905 148 2,22 (+) 6 439 (+) 3,8 216 176 123,4
Totaal 2 715  276 344  221  981 0,79 2 765  899 346  717  163 0,80 (+) 50 623 (+) 1,9 2 063  753 74,6
Bron:  Europese Rekenkamer, op basis van statistieken van de Commissie.Bijlage II
29 Bijlagen
Toewijzing van EFRO ‑middelen ter bevordering van de biodiversiteit  
en van natuurbescherming (inclusief Natura 2000) ( in euro )
LandGeplande EFRO ‑middelen in OP’s op 31.12.2010 Geplande EFRO ‑middelen in OP’s op 31.12.2012 Tussen 31.12.2010 en 31.12.2012  
extra aan biodiversiteit toegewezenAan geselecteerde biodiversiteitspro ‑
jecten toegewezen EFRO ‑middelenUitvoerings ‑
graad
Toegewezen aan 
biodiversiteit 
(‘000) (a)Totale cohesie-
financiering (‘000) 
(b)%
(=a/b)Toegewezen aan 
biodiversiteit 
(‘000) (c)Totale cohesie-
financiering (‘000) 
(d)%
(=c/d)(‘000)
(e=(c-a))%
(f=(c/a)(‘000)
( g)%
(h=g/c)
België 1 054 2 063,501 0,05 1 054 2 063 501 0,05 0 0 1 141 108,3
Bulgarije 80 787 6 673 628 1,21 80 787 6 673 628 1,21 0 0 104 121 128,9
Tsjechische Republiek 605 921 26 302 604 2,30 605 921 26 539  650 2,28 0 0 248 286 41,0
Denemarken 0 509 577 0,00 0 509 577 0,00 0 0 0 0
Duitsland 50 620 25 488  616 0,20 52 614 25 488 230 0,21 (+) 1 994 (+) 3,9 49 886 94,8
Estland 21 730 3 403 460 0,64 21 730 3 403 460 0,64 0 0 18 159 83,6
Ierland 0 750 725 0,00 0 750 725 0,00 0 0 0 0
Griekenland 179 763 20 210 261 0,89 145 702 20 210 261 0,72 (–) 34 061 (–) 18,9 154 907 106,3
Spanje 706 437 34 657 734 2,04 824 574 34 650 749 2,38 (+) 118  137 (+) 16,7 634 901 7 7, 0
Frankrijk 175 954 13 449 221 1,31 166 084 13 449 221 1,23 (–) 9 870 (–) 5,6 151 359 91,1
Italië 57 133 27 965 315 0,20 43 143 27 955 874 0,15 (–) 13 990 (–) 24,5 15 298 35,5
Cyprus 0 514 624 0,00 0 612 435 0,00 0 0 0 0
Letland 26 000 4 530 448 0,57 26 000 4 530 448 0,57 0 0 9 296 35,8
Litouwen 71 850 6 775 493 1,06 71 850 6 775 493 1,06 0 0 62 159 86,5
Luxemburg 0 50 487 0,00 0 50 487 0,00 0 0 0 0
Hongarije 125 800 24 921 149 0,50 125 800 24 921 149 0,50 0 0 94 333 75,0
Malta 1 700 840  123 0,20 100 840  123 0,01 (–) 1 600 (–) 94,1 0 0
Nederland 4 195 1 660 003 0,25 4 195 1 660 003 0,25 0 0 630 15,0
Oostenrijk 0 1 204 479 0,00 0 1 204 479 0,00 0 0 0 0
Polen 135 078 65 221 853 0,21 113 430 67 185 549 0,17 (–) 21 648 (–) 16,0 102 506 90,4
Portugal 46 973 21 411 561 0,22 55 076 21 411 561 0,26 (+) 8 103 (+) 17, 3 50 739 92,1
Roemenië 171 989 19 213  037 0,90 171 989 19 213  037 0,90 0 0 115 903 67, 4
Slovenië 49 555 4 101 049 1,21 49 555 4 101 049 1,21 0 0 1 250 2,5
Slowakije 30 454 11 360 620 0,27 30 454 11 498 331 0,26 0 0 32 519 106,8
Finland 1 933 1 595 966 0,12 552 1 595 966 0,03 (–) 1 381 (–) 71,4 184 33,3
Zweden 0 1 626 092 0,00 0 1 626 092 0,00 0 0 0 0
Verenigd Koninkrijk 1 570 9 890 937 0,02 70 9 890 937 0,00 (–) 1 500 (–) 95,5 0 0
Grensoverschrijdend 168 780 7 829 418 2,16 175 219 7 905 148 2,22 (+) 6 439 (+) 3,8 216 176 123,4
Totaal 2 715  276 344  221  981 0,79 2 765  899 346  717  163 0,80 (+) 50 623 (+) 1,9 2 063  753 74,6
Bron:  Europese Rekenkamer, op basis van statistieken van de Commissie.
30 Bijlagen
Steekproef van gecontroleerde projecten
Land/regio Naam van het projectEU‑bijdrage
(miljoen euro )Belangrijkste maatregelenSoort 
project
A, B of C1Datum voltooiing2Project afgerond 
ten tijde van het 
controlebezoek
Tsjechische Republiek
(OP Milieu)Uitvoering van Natura 2000-gebieden die worden beheerd door het Agentschap voor natuurbescherming 
en landschapsbehoud4,3Bepaling van de beschermde status van Natura 2000-gebieden; instelling van een systeem van 
bestandsonderzoeken en van een toezichtkaderB (prognose: januari 2015) Nee
Wederopbouw van het opvangcentrum voor gehandicapte dieren te Vlasim 1,9 Renovatie van het opvangcentrum voor gehandicapte dieren en bouw van extra ruimten C februari 2012 Ja
Territoriaal systeem van ecologische stabiliteit van de gemeente Chotesov 0,5Instelling van een gebied voor biodiversiteit en aanleg van twee groene corridors voor habitats/
wilde dierenC november 2011 Ja
Meer Propast 1,4 Renovatie van een waterreservoir, maatregelen tegen overstromingen, nieuwe vegetatie C juni 2011 Ja
Gemeentepark van Dolni Brezany 1,2Aanleg van een park inclusief landschapsarchitectuur, aanleg van grasvelden en het planten van 
nieuwe bomen en struikenC juni 2010 Ja
Oversteekplaatsen voor vissen te Lovosice-Pistany 0,9 Aanleg van twee oversteekplaatsen voor vissen C september 2010 Ja
Spanje
(OP Andalusië)Herstel langs de rivier Guadaira in Sevilla 9,2 Herstel en vernieuwing van het landschap op de rechteroever C december 2009 Ja
Herstel langs de rivier Guadalquivir in Sevilla 5,0 Herstel en vernieuwing van het landschap op de linkeroever C oktober 2009 Ja
Herstel van het duinsysteem en toegang tot het strand van Isla Canela 0,9 Herstel van een duingebied langs een stuk strand van 1 300 meter C mei 2009 Ja
Kunstmatige toevoer van zand voor het strand van Mazagon 1,6 Toevoer van zand voor 600 meter strand vanwege onvoldoende sedimentatie C juni 2009 Ja
Herstel van het kasteel van Sancti-Petri 3,1 Herstelwerkzaamheden tot behoud van het kasteel C oktober 2010 Ja
Herstel van habitats door het natuurlijker maken van dennenbossen 1,9Afzagen van takken en struiken, uitdunnen van dennenbomen, verwijderen van eucalyptus en 
snoeienC november 2011 Ja
Herstel langs de rivier Guadianain in de provincie Huelva 0,8 Behandeling van bestaande vegetatie, aanplant van inheemse soorten, ontwikkeling van wetlands C juni 2009 Ja
Frankrijk
(OP Nord-Pas-de-Calais)Een hagedis! In mijn tuin? (twee fasen) 0,3 Herstel van habitats, voorlichting Cjuni 2013
 (einde van de tweede fase)Nee
Opération Grand Site des deux Caps (fase 1) 2,8 Ecologische herinrichting van het landschap, herstel van groene gebieden C december 2012 Ja
Opération Grand Site des deux Caps (fase 2) 0,6 Loon voor personeel dat verantwoordelijk is voor de herstelwerkzaamheden C december 2012 Ja
Herstel en/of invoering van duurzamebeheerssystemen voor bedreigde natuurlijke habitats 0,4 Herstel van het landschap, bewustmaking en communicatie C december 2011 Ja
Bescherming van het erfgoed aan kustlandschap en wetlands 1,5 Aankoop van grond C mei 2012 Ja
Landschapsbescherming van het gebied Fort Vert 1,5 Aankoop van grond C november 2009 Ja
1 Soorten projecten:
A = Bewustmaking en educatieve maatregelen
B = Verzameling van informatie en opstelling van plannen
C = Concrete beschermingsmaatregelen
2 Bij 18 projecten werden de oorspronkelijke termijnen voor de afronding niet gehaald. Vijf projecten waren meer dan zes maanden vertraagd,  
twee vanwege moeilijkheden bij de aankoop van grond en drie vanwege problemen in de aanbestedingsprocedure  
(twee gevallen van een vertraging van meer dan een jaar).Bijlage III
31 Bijlagen
Steekproef van gecontroleerde projecten
Land/regio Naam van het projectEU‑bijdrage
(miljoen euro )Belangrijkste maatregelenSoort 
project
A, B of C1Datum voltooiing2Project afgerond 
ten tijde van het 
controlebezoek
Tsjechische Republiek
(OP Milieu)Uitvoering van Natura 2000-gebieden die worden beheerd door het Agentschap voor natuurbescherming 
en landschapsbehoud4,3Bepaling van de beschermde status van Natura 2000-gebieden; instelling van een systeem van 
bestandsonderzoeken en van een toezichtkaderB (prognose: januari 2015) Nee
Wederopbouw van het opvangcentrum voor gehandicapte dieren te Vlasim 1,9 Renovatie van het opvangcentrum voor gehandicapte dieren en bouw van extra ruimten C februari 2012 Ja
Territoriaal systeem van ecologische stabiliteit van de gemeente Chotesov 0,5Instelling van een gebied voor biodiversiteit en aanleg van twee groene corridors voor habitats/
wilde dierenC november 2011 Ja
Meer Propast 1,4 Renovatie van een waterreservoir, maatregelen tegen overstromingen, nieuwe vegetatie C juni 2011 Ja
Gemeentepark van Dolni Brezany 1,2Aanleg van een park inclusief landschapsarchitectuur, aanleg van grasvelden en het planten van 
nieuwe bomen en struikenC juni 2010 Ja
Oversteekplaatsen voor vissen te Lovosice-Pistany 0,9 Aanleg van twee oversteekplaatsen voor vissen C september 2010 Ja
Spanje
(OP Andalusië)Herstel langs de rivier Guadaira in Sevilla 9,2 Herstel en vernieuwing van het landschap op de rechteroever C december 2009 Ja
Herstel langs de rivier Guadalquivir in Sevilla 5,0 Herstel en vernieuwing van het landschap op de linkeroever C oktober 2009 Ja
Herstel van het duinsysteem en toegang tot het strand van Isla Canela 0,9 Herstel van een duingebied langs een stuk strand van 1 300 meter C mei 2009 Ja
Kunstmatige toevoer van zand voor het strand van Mazagon 1,6 Toevoer van zand voor 600 meter strand vanwege onvoldoende sedimentatie C juni 2009 Ja
Herstel van het kasteel van Sancti-Petri 3,1 Herstelwerkzaamheden tot behoud van het kasteel C oktober 2010 Ja
Herstel van habitats door het natuurlijker maken van dennenbossen 1,9Afzagen van takken en struiken, uitdunnen van dennenbomen, verwijderen van eucalyptus en 
snoeienC november 2011 Ja
Herstel langs de rivier Guadianain in de provincie Huelva 0,8 Behandeling van bestaande vegetatie, aanplant van inheemse soorten, ontwikkeling van wetlands C juni 2009 Ja
Frankrijk
(OP Nord-Pas-de-Calais)Een hagedis! In mijn tuin? (twee fasen) 0,3 Herstel van habitats, voorlichting Cjuni 2013
 (einde van de tweede fase)Nee
Opération Grand Site des deux Caps (fase 1) 2,8 Ecologische herinrichting van het landschap, herstel van groene gebieden C december 2012 Ja
Opération Grand Site des deux Caps (fase 2) 0,6 Loon voor personeel dat verantwoordelijk is voor de herstelwerkzaamheden C december 2012 Ja
Herstel en/of invoering van duurzamebeheerssystemen voor bedreigde natuurlijke habitats 0,4 Herstel van het landschap, bewustmaking en communicatie C december 2011 Ja
Bescherming van het erfgoed aan kustlandschap en wetlands 1,5 Aankoop van grond C mei 2012 Ja
Landschapsbescherming van het gebied Fort Vert 1,5 Aankoop van grond C november 2009 Ja
1 Soorten projecten:
A = Bewustmaking en educatieve maatregelen
B = Verzameling van informatie en opstelling van plannen
C = Concrete beschermingsmaatregelen
2 Bij 18 projecten werden de oorspronkelijke termijnen voor de afronding niet gehaald. Vijf projecten waren meer dan zes maanden vertraagd,  
twee vanwege moeilijkheden bij de aankoop van grond en drie vanwege problemen in de aanbestedingsprocedure  
(twee gevallen van een vertraging van meer dan een jaar).
32 Bijlagen
Land/regio Naam van het projectEU‑bijdrage
(miljoen euro )Belangrijkste maatregelenSoort 
project
A, B of C1Datum voltooiing2Project afgerond 
ten tijde van het 
controlebezoek
Polen
(OP Infrastructuur en Milieu)Behoud van in het wild levende planten en dieren in beschermde natuurgebieden door toeristenstromen 
te concentreren0,3Werken voor grondgebruik (bijv. egaliseren van grond, afbraak van bestaande gebouwen), aanleg 
van toeristische infrastructuurC mei 2012 Ja
Actieve bescherming van de korhoen in de Natura 2000 speciale beschermingszone voor vogels in het 
Knyszynska-oerbos0,6 Behoud van de beste habitat voor de korhoen C december 2011 Ja
Nationaal programma voor de bescherming van de auerhoen 0,2Opstelling van het nationale programma (monitoring van de kwaliteit van de biotoop in de habitats 
van de auerhoen en van hun nationale populatie) B december 2011 Ja
Opstelling van beschermingsactieplannen voor Natura  2000-gebieden in Polen 5,8 Opstelling van beschermingsplannen voor 406 Natura  2000-gebieden B (prognose: april 2014) Nee
Eco-interventies — Vergroting van de publieke betrokkenheid bij de bescherming van 
Natura  2000-gebieden0,1 Opstelling van educatief materiaal, een website, voorbereiding van opleidingen en studiebezoeken A februari 2011 Ja
Dichter bij de natuur — Aanwijzing en opleiding van lokale milieufunctionarissen 0,2 Publicatie van educatief en voorlichtingsmateriaal, website A maart 2012 Ja
Roemenië
(OP Milieu)Digitaal, cartografisch ondersteunend materiaal, gebruikt voor de opstelling van beheersplannen en 
strategieën0,8 Productie van een digitale hogeresolutiekaart van het biosfeerreservaat in de Donaudelta B oktober 2012 Ja
Verbetering van de biodiversiteit in de maritieme sector door bewustmaking en voorlichting 2,8 Bouw van een bezoekerscentrum, toeristische wandelpaden, informatiepunten A (prognose: december 2015) Nee
Geïntegreerd informatiesysteem — Als bijdrage tot de verbetering van het behoud van het ecosysteem 3,6Toepassing van het geïntegreerde informatiesysteem voor de beheerder van het biosfeerreservaat in 
de DonaudeltaB november 2011 Ja
Beheersmaatregelen voor marien gebied van communautair belang ROSSCI0066 5,8 Inventaris van habitats en soorten onder water en in kaart brengen van het mariene gebied B oktober 2013 Nee
Beheersmaatregelen voor de soorten van communautair belang in natuurpark Vanatori Neamt 0,2 Inventaris van soorten, bezoekerscentrum, informatiepunten, educatief pad B mei 2011 Ja
Verbetering van de bizontoestand in natuurpark Vanatori Neamt 0,2 Infrastructuur voor bizons en verspreidingsactiviteiten C mei 2013 Nee
Project RO-NT3 — Gemeenschappelijke benadering van biodiversiteit in natuurreservaat Secu en natuur -
park Vanatori Neamt0,2 Inventaris van dieren en creatie van een database B mei 2013 Nee
1 Soorten projecten:
A = Bewustmaking en educatieve maatregelen
B = Verzameling van informatie en opstelling van plannen
C = Concrete beschermingsmaatregelen
2 Bij 18 projecten werden de oorspronkelijke termijnen voor de afronding niet gehaald. Vijf projecten waren meer dan zes maanden vertraagd,  
twee vanwege moeilijkheden bij de aankoop van grond en drie vanwege problemen in de aanbestedingsprocedure  
(twee gevallen van een vertraging van meer dan een jaar).Bijlage III
33 Bijlagen
Land/regio Naam van het projectEU‑bijdrage
(miljoen euro )Belangrijkste maatregelenSoort 
project
A, B of C1Datum voltooiing2Project afgerond 
ten tijde van het 
controlebezoek
Polen
(OP Infrastructuur en Milieu)Behoud van in het wild levende planten en dieren in beschermde natuurgebieden door toeristenstromen 
te concentreren0,3Werken voor grondgebruik (bijv. egaliseren van grond, afbraak van bestaande gebouwen), aanleg 
van toeristische infrastructuurC mei 2012 Ja
Actieve bescherming van de korhoen in de Natura 2000 speciale beschermingszone voor vogels in het 
Knyszynska-oerbos0,6 Behoud van de beste habitat voor de korhoen C december 2011 Ja
Nationaal programma voor de bescherming van de auerhoen 0,2Opstelling van het nationale programma (monitoring van de kwaliteit van de biotoop in de habitats 
van de auerhoen en van hun nationale populatie) B december 2011 Ja
Opstelling van beschermingsactieplannen voor Natura  2000-gebieden in Polen 5,8 Opstelling van beschermingsplannen voor 406 Natura  2000-gebieden B (prognose: april 2014) Nee
Eco-interventies — Vergroting van de publieke betrokkenheid bij de bescherming van 
Natura  2000-gebieden0,1 Opstelling van educatief materiaal, een website, voorbereiding van opleidingen en studiebezoeken A februari 2011 Ja
Dichter bij de natuur — Aanwijzing en opleiding van lokale milieufunctionarissen 0,2 Publicatie van educatief en voorlichtingsmateriaal, website A maart 2012 Ja
Roemenië
(OP Milieu)Digitaal, cartografisch ondersteunend materiaal, gebruikt voor de opstelling van beheersplannen en 
strategieën0,8 Productie van een digitale hogeresolutiekaart van het biosfeerreservaat in de Donaudelta B oktober 2012 Ja
Verbetering van de biodiversiteit in de maritieme sector door bewustmaking en voorlichting 2,8 Bouw van een bezoekerscentrum, toeristische wandelpaden, informatiepunten A (prognose: december 2015) Nee
Geïntegreerd informatiesysteem — Als bijdrage tot de verbetering van het behoud van het ecosysteem 3,6Toepassing van het geïntegreerde informatiesysteem voor de beheerder van het biosfeerreservaat in 
de DonaudeltaB november 2011 Ja
Beheersmaatregelen voor marien gebied van communautair belang ROSSCI0066 5,8 Inventaris van habitats en soorten onder water en in kaart brengen van het mariene gebied B oktober 2013 Nee
Beheersmaatregelen voor de soorten van communautair belang in natuurpark Vanatori Neamt 0,2 Inventaris van soorten, bezoekerscentrum, informatiepunten, educatief pad B mei 2011 Ja
Verbetering van de bizontoestand in natuurpark Vanatori Neamt 0,2 Infrastructuur voor bizons en verspreidingsactiviteiten C mei 2013 Nee
Project RO-NT3 — Gemeenschappelijke benadering van biodiversiteit in natuurreservaat Secu en natuur -
park Vanatori Neamt0,2 Inventaris van dieren en creatie van een database B mei 2013 Nee
1 Soorten projecten:
A = Bewustmaking en educatieve maatregelen
B = Verzameling van informatie en opstelling van plannen
C = Concrete beschermingsmaatregelen
2 Bij 18 projecten werden de oorspronkelijke termijnen voor de afronding niet gehaald. Vijf projecten waren meer dan zes maanden vertraagd,  
twee vanwege moeilijkheden bij de aankoop van grond en drie vanwege problemen in de aanbestedingsprocedure  
(twee gevallen van een vertraging van meer dan een jaar).
34 Bijlagen Bijlage  IVKansen voor de biodiversiteitsstrategie, geboden door verschillende EU‑fondsen 
binnen het financieel kader 2007‑2013, zoals aangegeven door de Commissie
EU‑beleidBelangrijkste maatregelen voor 
biodiversiteit
(rechtstreeks en onrechtstreeks)Begroting 
2007 ‑2013
(miljoen 
euro )Belangrijk ‑
ste  relevante 
streefdoel van de 
biodiversiteitsstra ‑
tegieBelangrijkste begunstigden
Gemeenschappelijk 
landbouwbeleidBescherming van de biodiversiteit, beheers- 
en herstelmaatregelen in habitats in land- en 
bosbouwgebieden
Natura 2000-, agromilieu- en 
bosmilieubetalingen
Steun voor opleiding, adviesdiensten, instand -
houding en opwaardering van het landelijke 
erfgoed42 700Streefdoel 3:
Land- en bosbouw
Streefdoel 1:
Natuurbehoud
Streefdoel 2:
HerstelRegelmatige, gewone voorwaarde -
lijke betalingen aan landbouwers en 
bosbezitters
Andere begunstigden van speci -
fieke doelstellingen in plattelands -
gebieden (bijv. diversificatie van de 
plattelandseconomie)
Gemeenschappelijk 
visserijbeleidMaatregelen inzake het aquatisch milieu
Bescherming van de aquatische fauna en flora
Bescherming van het kustmilieuGeen 
gegevensStreefdoel 4:
VisserijVoor financiering komen in aan -
merking: kustgemeenschappen, 
producentenorganisaties en andere 
begunstigden in mariene gebieden
CohesiebeleidBevordering van de biodiversiteit en van 
natuurbescherming
Bevordering van natuurlijke rijkdommen
Bescherming en ontwikkeling van het natuur -
lijk erfgoed
De beroepsbevolking en bedrijven helpen om 
zich aan te passen aan nieuwe uitdagingen op 
milieugebied, en natuurbehoud bij het beheer 
in de particuliere sector bevorderen5 232Streefdoel 1:
Natuurbehoud
Streefdoel 2:
HerstelAlle soorten begunstigden
Financieel gericht op regio’s met een 
achterstand en andere regio’s, om 
het regionale concurrentievermogen 
en de werkgelegenheid in de regio te 
vergroten
Cofinanciering van eenmalige 
investeringen/infrastructuur
Milieubeleid (LIFE+)Innovatieve en demonstratieprojecten 
en -maatregelen, en beste praktijken120Streefdoel 1:
Natuurbehoud
Streefdoel 2:
Herstel
Streefdoel 5:
Invasieve uitheemse 
soortenVoor financiering komen in aanmer -
king:  
een reeks publieke en particuliere 
organen en personen
Programmabeheer door de Commissie
Geen reguliere milieu -uitgaven
OnderzoeksbeleidBehoud en duurzaam beheer van natuurlijke 
en door de mens gecreëerde rijkdommen
Beheer van het mariene milieu
Prognosemethoden en beoordelingsinstru -
menten voor duurzame ontwikkeling110Streefdoel 1:
Natuurbehoud
Streefdoel 2:
HerstelVoor financiering komen in aan -
merking: publieke organisaties en 
particuliere bedrijven die onderzoeks -
activiteiten verrichten
Extern beleidSteun voor het voldoen aan de verplichting op 
grond van het internationale Verdrag inzake 
biologische diversiteit114Streefdoel 6:
Mondiale 
biodiversiteitVoor financiering komen in aanmer -
king: ontwikkelingslanden en partner -
organisaties, alsmede internationale 
organisaties en EU -agentschappen
Bron:  Werkdocument van de diensten van de Europese Commissie SEC(2011) 540 final van 3.5.2011.
35
Volgens de thematische concentratie die in artikel 4 van 
de EFRO -verordening is vastgesteld, geldt biodiversiteit 
niet als een prioriteit voor de programmeringsperiode 
2014-2020. Toch heeft de Commissie ten behoeve van 
de beheersautoriteiten een specifieke leidraad gepu -
bliceerd, getiteld „The Guide to Multi -Benefit Cohesion 
Policy Investments in Nature and Green Infrastructure”. 
Het doel daarvan is de beheersautoriteiten te ondersteu -
nen bij de uitvoering van die werkzaamheden.
In het kader van actie 5 van de EU -biodiversiteitsstra -
tegie voor 2020 zullen de lidstaten met de hulp van de 
Commissie tegen 2014 de staat van ecosystemen en 
ecosysteemdiensten op hun nationale grondgebied in 
kaart brengen en evalueren. De diensten van de Com -
missie (het directoraat -generaal Milieu — DG ENV — en 
het directoraat -generaal Gemeenschappelijk Centrum 
voor onderzoek — JRC) hebben samen met het Euro -
pees Milieuagentschap twee verslagen opgesteld die de 
lidstaten kunnen gebruiken om deze werkzaamheden 
uit te voeren.
Voorts is onder punt 6a van die strategie bepaald dat 
de lidstaten tegen 2014 met hulp van de Commissie een 
strategisch kader zullen ontwikkelen om prioriteiten te 
stellen voor ecosysteemherstel op subnationaal, natio -
naal en EU -niveau. De Commissie heeft daarover twee 
adviesverslagen opgesteld. In een van die adviesversla -
gen worden de kosten geraamd voor het bereiken van 
het streefdoel om tegen 2020 15 % van de aangetaste 
ecosystemen te herstellen. Verder heeft de Commissie 
aanbevelingen gedaan aan de lidstaten.
De Commissie is van plan richtsnoeren over de biodiver -
siteitstoets te publiceren die lidstaten zullen helpen om 
naast andere mogelijkheden kansen binnen het EFRO op 
te sporen.
VI b)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling. De tussen de 
Commissie en elke lidstaat gesloten partnerschapsover -
eenkomsten vormen een belangrijk instrument om de 
complementariteit te bewerkstelligen tussen de verschil -
lende EU -fondsen. De EFRO- en plattelandsontwikke -
lingsprogramma’s zullen worden doorgelicht op interne 
overlegbijeenkomsten tussen verschillende diensten met 
het doel te zorgen voor een optimale complementari -
teit tussen het EFRO en het Elfpo. Voor alle aspecten die 
betrekking hebben op Natura 2000 berust deze doorlich -
ting op de prioritaire actiekaders (PAK’s).Samenvatting
IV
De Commissie is de Rekenkamer dankbaar voor haar 
beoordeling die inzichten verschaft die van zeer veel nut 
zullen zijn bij de uitvoering van de volgende generatie 
programma’s.
De Commissie herinnert eraan dat het EFRO tot doel 
heeft economische, sociale en territoriale ongelijkheden 
te verminderen. Ook al kan het fonds biodiversiteitsdoel -
stellingen ondersteunen, het is niet specifiek bedoeld als 
instrument om biodiversiteit te bevorderen.
V
De Commissie verwacht dat de invoering van specifieke 
doelstellingen en resultaatindicatoren voor operationele 
programma’s in de nieuwe programmeringsperiode 
(2014-2020), waar nodig met aandacht voor biodiversi -
teit, de capaciteit voor monitoring en rapportage ten 
goede zal komen.
Voorbereidende werkzaamheden, ook die met finan -
ciële steun uit het EFRO, zijn een eerste vereiste voor een 
goede projectuitvoering. Hiermee wordt niet alleen de 
basis gelegd voor toekomstige acties, maar ook voor de 
verwezenlijking van biodiversiteitsvoordelen. Verwacht 
mag worden dat deze acties financiële steun zullen krij -
gen uit het EFRO. Niettemin kan voor de projectuitvoe -
ring ook een beroep worden gedaan op andere EU -fond -
sen (bijvoorbeeld het Elfpo) en nationale middelen.
VI a)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling. Dienovereen -
komstig heeft de Commissie een begin gemaakt met 
de ondersteuning van de lidstaten om hun prioriteiten 
inzake het herstel van de biodiversiteit te stellen in de 
desbetreffende operationele programma’s. In het kader 
van het gedeelde beheer van de structuurfondsen 
stellen de lidstaten doelstellingen voor en selecteren 
zij investeringsprioriteiten overeenkomstig hun eigen 
behoeften waarover met de Commissie wordt onderhan -
deld. Hieraan zijn resultaat- en outputindicatoren ver -
bonden. Zodra het programma is vastgesteld, worden de 
projecten geselecteerd en uitgevoerd door de lidstaten. Antwoorden  
van de Commissie
Antwoorden van de Commissie 36
Waar duidelijke biodiversiteitsdoelstellingen zijn vast -
gesteld, zijn er naast evaluatieprocedures ook specifieke 
output- en resultaatindicatoren vereist.
VII c)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling en heeft al 
een begin gemaakt met de gevraagde acties. In over -
eenstemming met artikel 13 van Verordening (EU) nr. 
1303/2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen 
zal de Commissie richtsnoeren voor begunstigden publi -
ceren waarin wordt beschreven hoe de complementari -
teit tussen ESI -fondsen en andere EU -instrumenten kan 
worden benut. In de hierboven genoemde leidraad is 
ook een gedeelte gewijd aan de complementariteit.
De Commissie wisselt regelmatig informatie uit en advi -
seert de lidstaten over het gebruik van de verschillende 
fondsen voor biodiversiteit, bijvoorbeeld via de Coördi -
natiegroep voor biodiversiteit en natuur en de werk -
groep van het Europees Netwerk van milieu -instanties.
VIII
De Commissie aanvaardt de aanbeveling en onderneemt 
de gevraagde acties. In de uitvoeringsbesluiten voor 
2014-2020 wordt het herziene categoriseringssysteem 
vastgesteld dat informatie moet verstrekken over in het 
kader van het cohesiebeleid uitgevoerde investeringen. 
De Commissie heeft binnen de grenzen van dit infor -
matiesysteem een intern mechanisme voor het traceren 
van biodiversiteit ingevoerd. Dit mechanisme houdt 
de directe en indirecte biodiversiteitsuitgaven bij die 
in het kader van het EFRO en het Cohesiefonds worden 
gemaakt. De betrouwbaarheid van de gegevens hangt af 
van de kwaliteit van de door de lidstaten gegeven input.
Overeenkomstig de EU -verbintenissen met het oog op 
de integratie van biodiversiteit en aansluitend op de 
internationale verbintenissen die in het kader van het 
Verdrag inzake biologische diversiteit zijn aangegaan, 
werkt de Commissie aan een efficiëntere tracering van 
biodiversiteitsuitgaven. In de programmaoverzichten 
voor 2015 wordt een specifiek gedeelte gewijd aan de 
tracering van biodiversiteit. De Commissie werkt thans 
aan de verbetering van de methode om biodiversiteit te 
traceren in de EU -begroting.VI c)
De lidstaten zijn primair verantwoordelijk voor de uitvoe -
ring van programma’s onder gedeeld beheer. Daarom 
is de Commissie van mening dat deze aanbeveling 
moet worden gericht aan de programma -autoriteiten. 
Volgens de toepasselijke wettelijke bepalingen is voor 
het programmatoezichtcomité, waaraan de Commissie 
als waarnemer deelneemt, een sleutelrol weggelegd 
om de voortgang te bewaken en uitvoeringsproblemen 
aan te pakken. Door de jaarlijkse uitvoeringsverslagen 
te onderzoeken en jaarlijkse evaluatievergaderingen te 
houden, zal de Commissie toezien op de uitvoering van 
programma’s en eventuele belemmeringen opsporen 
die een effectieve uitvoering ervan in de weg staan. Het 
prestatiekader dient daarbij als aanvullend hulpmiddel.
Samen met de effectbeoordelingen zullen de jaarlijkse 
verslaggeving over projectselectie en -uitgaven en de 
definitie van specifieke resultaatindicatoren, gemeen -
schappelijke en specifieke outputindicatoren meer 
duidelijkheid brengen in de vereisten inzake monitoring 
en evaluatie voor de periode 2014-2020.
Operationele programma’s bevatten niet alleen gemeen -
schappelijke indicatoren, maar mogelijk ook programma -
specifieke indicatoren (bijvoorbeeld over biodiversiteit, 
voor zover van toepassing). De beheers- en uitvoerings -
autoriteiten gebruiken deze indicatoren om toezicht uit 
te oefenen op de uitvoering van de programma’s en waar 
nodig informatie te verstrekken aan de Commissie. Bijge -
volg zal de Commissie vanaf 2016 jaarlijkse gegevens en 
uitvoeringsverslagen ontvangen die meer inzicht verschaf -
fen in de geboekte voortgang en prestaties.
VII a)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling. In reactie 
op deze aanbeveling zal de Commissie in het kader 
van het Europees Netwerk van milieu -instanties en 
beheers  autoriteiten (ENEA -MA) met nadruk wijzen op 
de noodzaak om deugdelijke follow -up te geven aan de 
voorbereidende maatregelen door specifiekere instand -
houdingsmaatregelen te nemen.
VII b)
De Commissie aanvaardt deze aanbeveling. De in decem -
ber 2013 vastgestelde regelgeving voor de periode 
2014-2020 verplicht de lidstaten om het effect van elke 
prioritaire as ten minste één keer tijdens de programme -
ringsperiode te evalueren. De aard van dergelijke evalua -
ties hangt af van de specifieke doelstellingen die in de nog 
vast te stellen programma’s worden bepaald. 
Antwoorden van de Commissie 37
12
Begin 2011 heeft de Commissie een mededeling goed -
gekeurd, getiteld „Bijdrage van het regionaal beleid aan 
duurzame groei in het kader van de Europa 2020-strate -
gie”. Daarin worden strategische aanwijzingen, adviezen 
en goede praktijken gegeven over ecosysteemdiensten 
en biodiversiteit. In het verlengde daarvan werden in 
2012 en 2013 twee leidraden gepubliceerd die volledig of 
gedeeltelijk betrekking hadden op biodiversiteit (respec -
tievelijk getiteld „The Guide to Multi -Benefit Cohesion 
Policy Investments in Nature and Green Infrastructure” 
en „Guide on Connecting Smart and Sustainable Growth 
through Smart Specialisation”).
Verder kan de Commissie overeenkomstig Verorde -
ning (EU) nr. 1303/2013 houdende gemeenschappelijke 
bepalingen ondersteuning verlenen aan de lidstaten ter 
voorbereiding en beoordeling van projecten voor de 
periode 2014-2020 (zie artikel 58 Technische bijstand op 
initiatief van de Commissie).
Opmerkingen
19
De Commissie heeft in 2012 en begin 2013 de eerste richt -
snoeren ontwikkeld om aan biodiversiteit gerelateerde 
uitgaven te traceren voor alle relevante instrumenten, 
waaronder het EFRO.
20
Het EFRO biedt ook financieringsmogelijkheden voor 
streefdoel 5 (invasieve uitheemse soorten).
Gezamenlijk antwoord op paragrafen 22 
tot en met 24
De Commissie heeft de lidstaten aangemoedigd om 
verder aandacht te besteden aan de ondersteuning van 
ecosystemen en biodiversiteit, ook met het oog op toen 
nog voor te bereiden toekomstige programma’s voor de 
periode 2014-2020.
Teneinde de lidstaten en hun autoriteiten te helpen 
gebruik te maken van de financiële middelen, heeft 
de Commissie binnen het Europees Netwerk van 
milieu -instanties en beheersautoriteiten (ENEA -MA) een 
specifieke werkgroep voor biodiversiteit opgericht. Voorts 
heeft de Commissie de hierboven genoemde leidraad Inleiding
06
De term „geïntegreerde financiering” verwijst naar het 
integreren van investeringen in natuur en biodiversiteit 
in de belangrijkste EU -financieringsinstrumenten (in 
tegenstelling tot het oprichten van een specifiek fonds). 
Bijgevolg moeten de aan natuur en biodiversiteit toe -
gewezen middelen overeenstemmen met de algemene 
doelstellingen van die instrumenten (bijvoorbeeld regio -
nale ontwikkeling, werkgelegenheid en groei, ontwik -
keling van plattelandsgebieden enzovoort). Alleen het 
LIFE -programma voorziet in een specifieke financiering 
voor natuur en biodiversiteit.
09
Voor de periode 2007-2013 is er naar het oordeel van de 
Commissie onder de rubriek „toerisme” (Bevordering van 
de natuurlijke rijkdom) een extra bedrag van 0,8 mil -
jard euro dat ook een bijdrage levert aan het bereiken 
van biodiversiteitsdoelstellingen1.
10
In het algemeen raamt de Commissie dat de indirecte  
bijdrage van het EFRO aan biodiversiteitsdoelstellingen 
uitkomt op 13,2 miljard euro (vastgestelde toegewezen 
bedragen voor de programmeringsperiode 2007-2013), 
rekening houdend met de volgende uitgavencatego -
rieën: 44 (Drink- en industriewaterbeheer), 46 (Water -
behandeling (afvalwater)), 48 (Geïntegreerde preventie 
en bestrijding van verontreiniging), 49 (Beperking van en 
aanpassing aan klimaatveranderingen), 50 (Sanering van 
bedrijfsterreinen en verontreinigde grond), 53 (Risicopre -
ventie), 54 (Andere maatregelen ter bescherming van het 
milieu en ter voorkoming van risico’s), 56 (Bescherming 
en ontwikkeling van natuurlijk erfgoed). Voor al deze 
uitgavencategorieën is een disconteringsfactor van 40 % 
toegepast. Nadere bijzonderheden over de methode 
zijn te vinden in het EU -verslag over het Verdrag inzake 
biologische diversiteit.2
1 http://www.cbd.int/financial/oda/European%20commission -pre
liminary -reporting -framework-2014-en.xlsx
2 http://www.cbd.int/financial/oda/European%20commission -pre
liminary -reporting -framework-2014-en.xlsx
Antwoorden van de Commissie 38
gepubliceerd. Via diverse evenementen vonden op dat 
gebied specifieke werkzaamheden met lidstaten plaats 
(werkgroepen van de Raad).
Tekstvak 1
1. De Commissie probeert de lidstaten ervan te overtui -
gen natuur en biodiversiteit in hun investeringspriori -
teiten op te nemen. In dat verband heeft de Commissie 
enkele leidraden gepubliceerd, zoals „The Economic 
Benefits of the Natura 2000 Network” en „Handbook 
on Financing Natura 2000” . Tevens heeft de Commis -
sie goede praktijken bevorderd en in de lidstaten een 
aantal seminars georganiseerd over de financiering 
van Natura 2000.
2. De Commissie heeft een inclusieve en transparante 
voorbereiding van operationele programma’s bevor -
derd. De seminars in de lidstaten over de financie -
ring van Natura 2000 hadden onder meer tot doel de 
belanghebbenden nauwer te betrekken bij de voor -
bereiding van relevante operationele programma’s.
3. De vaststelling van beheersplannen en andere be -
heersmaatregelen vordert minder snel dan aanvan -
kelijk gedacht. Niettemin hebben sommige lidstaten, 
zoals Frankrijk, Hongarije en Polen, recentelijk forse 
vooruitgang op dat gebied geboekt.
4. De lidstaten kunnen een beroep doen op hun eigen 
technische bijstand om capaciteit op te bouwen bij 
hun sociaaleconomische partners en het maatschap -
pelijk middenveld. Wat dat betreft werden deze part -
ners nauwer betrokken bij de programma’s voor de 
periode 2014-2020, vooral door de goedkeuring van 
een „gedragscode” .
5. In het kader van de wetgevingsuitdaging om de pres -
taties van de uitgavenprogramma’s van de EU — die 
betrekking hebben op een dwarsdoorsnede van al 
het Europese beleid en op de werkzaamheden van 
alle Europese instellingen en de lidstaten — heeft de 
Commissie geprobeerd de toegang tot EU-financiering 
voor burgers en bedrijven te vergemakkelijken. Niet -
temin zijn administratieve maatregelen vereist om 
ervoor te zorgen dat de projecten worden uitgevoerd 
in overeenstemming met de prioriteiten en subsidia -
biliteitsregels van een operationeel programma. Tech -
nische bijstand is beschikbaar om de administratieve 
capaciteit van potentiële begunstigden te verbeteren.25
De Commissie is van mening dat investeringen in 
biodiversiteit en natuur in wezen overeenstemmen met 
de prioriteiten van het EFRO, zoals creëren van groei en 
werkgelegenheid, aanpakken van klimaatverandering en 
tegengaan van sociale uitsluiting. De Commissie heeft 
in juni 2013 richtsnoeren gepubliceerd waarin wordt 
beschreven hoe investeringen in biodiversiteit meerdere 
sociaaleconomische voordelen kunnen opleveren en een 
geïntegreerde regionale ontwikkeling kunnen bevorde -
ren, bijvoorbeeld „The Guide to Multi -Benefit Cohesion 
Policy Investments in Nature and Green Infrastructure”.
28
De Commissie heeft een contract uitgeschreven ter 
verbetering van de aanvankelijke methode voor het 
traceren van aan biodiversiteit gerelateerde uitgaven. Er 
is een workshop gepland om de lidstaten en belangheb -
benden informatie te verstrekken over de tracerings -
methode van de Commissie en om goede praktijken uit 
te wisselen.
Het categoriseringssysteem is een hulpmiddel dat 
berust op een informatiesysteem, en bepaalt niet de 
subsidiabiliteit. Het systeem is ingesteld bij artikel 37, 
onder d), van Verordening (EG) nr. 1083/2006 houdende 
gemeenschappelijke bepalingen inzake het EFRO, het 
Cohesiefonds en het ESF (periode 2007-2013). Dit artikel 
verduidelijkt dat het gaat om een indicatieve uitsplitsing 
per categorie. Het is bijzonder moeilijk geïntegreerde 
projecten nauwkeurig vast te leggen in een dergelijk 
informatiesysteem.
29
Vaak zijn voorbereidende maatregelen een eerste 
vereiste voor de acties met betrekking tot instandhou -
ding, groene infrastructuur en herstel in situ. De lidsta -
ten dienen in de operationele programma’s voor de 
perio  de 2014-2020 prioriteit te geven aan op voorstudies 
gebaseerde werkzaamheden die verband houden met 
instandhouding, groene infrastructuur en herstel in situ.
Tekstvak 4 – Derde streepje
Het ontbreken van een behoorlijk grondregister 
in het land vormt een ernstige belemmering voor 
de ruimtelijke ordening en ontwikkeling in talloze 
sectoren, waaronder het milieu. De Commissie en de 
Roemeense autoriteiten zijn overeengekomen hiervan 
een van de belangrijkste financieringsprioriteiten te 
maken voor de programmeringsperiode 2014-2020.
Antwoorden van de Commissie 39
31
De Commissie is het ermee eens dat de programma - 
activiteiten moeten worden onderworpen aan effect -
beoordelingen. Effectbeoordelingen op projectniveau 
kunnen ook als een goede praktijk worden aangemerkt, 
maar kunnen leiden tot buitensporig hoge kosten. De 
regelgeving voor de periode 2014-2020 verplicht de 
lidstaten derhalve om het effect van elke prioritaire as 
ten minste één keer tijdens de programmeringsperiode 
te evalueren.
Tekstvak 6 – Derde streepje
Na het vaststellen van een schending van de EU -wet-
geving met betrekking tot de nationale ontwikkelingen 
voor het Sulina -strand heeft de Commissie een inbreuk -
procedure gestart (Zaak 2010/4024, aanmaningsbrief 
verzonden naar Roemenië op 7 mei 2010).
33
Voor een effectieve monitoring van het effect van inves -
teringen in biodiversiteit zijn gepaste indicatoren en 
statistieken vereist. Over deze indicatoren moet overeen -
stemming worden bereikt in de projectontwerpfase. Bij 
talloze projecten ter bevordering van biodiversiteit mag 
worden aangenomen dat er enige tijd zal verstrijken tus -
sen het ogenblik waarop maatregelen worden genomen 
en het ogenblik waarop de positieve gevolgen voor de 
biodiversiteit zich doen gelden. Ook al kunnen de juiste 
fysische en hydrologische omstandigheden worden 
gecreëerd, het kost tijd om gezonde ecosystemen en een 
rijke biodiversiteit tot stand te brengen. In de projectont -
werpfase moeten projectspecifieke succesindicatoren 
worden uitgewerkt en afgesproken. Meetbare positieve 
gevolgen voor de biodiversiteit komen in vele gevallen 
pas aan het licht meerdere jaren nadat het project formeel 
is afgerond.
Het is bijgevolg een hele uitdaging om resultaatindica -
toren te produceren met het oog op de monitoring en 
beoordeling van biodiversiteitseffecten. Daartoe moeten 
niet alleen uitgebreide gegevens worden ingezameld, 
maar moet onze kennisbasis worden verbreed. Door 
steun te verlenen aan acties, zoals het in kaart brengen 
en evalueren van ecosystemen en hun diensten in het 
kader van de EU -biodiversiteitsstrategie voor 2020, kan 
worden gezorgd voor een beter begrip van de huidige 
toestand van de biodiversiteit, kunnen constructieve 
streefcijfers voor instandhouding/herstel worden vast -
gelegd en kunnen de monitoring- en evaluatieprocedu -
res worden verbeterd.Tekstvak 5 – Eerste streepje
Onder gedeeld beheer is een lidstaat verantwoordelijk 
voor de voorbereiding, selectie en uitvoering van projec -
ten van minder dan 50 miljoen euro.
De Commissie zal rekening houden met de opmerkingen 
van de Rekenkamer tijdens de onderhandelingen over het 
operationele programma Milieu voor de periode 2014-
2020 ten behoeve van de Tsjechische Republiek. Het doel 
daarvan is maatregelen aan te moedigen om dit probleem 
aan te pakken (door te vermijden dat het goedkeurings -
proces vertraging oploopt en dat de reikwijdte van projec -
ten regelmatig wordt gewijzigd).
Tekstvak 5 – Tweede streepje 
De voorbereiding van documentatie voor het project 
„Nationaal programma voor de bescherming van de auer -
hoen” betrof slechts één onderdeel van het project. De 
andere onderdelen waren: monitoring van de auerhoen -
populatie in Polen, monitoring van de staat van instand -
houding van haar habitat in 39 gebieden, en 20 deskun -
digenworkshops. Al deze onderdelen van het project 
werden voltooid. Bijgevolg heeft het project bijgedragen 
aan de verbetering van de kennis over de status van 
instandhouding van de auerhoen in Polen. De voor -
bereide documentatie met het oog op de vaststelling van 
het nationale programma wordt momenteel geëvalueerd 
door de begunstigde in het licht van de commentaar van 
het directoraat -generaal voor milieubescherming.
Tekstvak 5 – Derde streepje
De voorbereiding en vaststelling van nationale actiepro -
gramma’s voor soortenbescherming is een langdurig 
proces waarvoor overleg moet worden gevoerd met 
verschillende overheidsinstanties en belanghebbenden 
op nationaal, regionaal en lokaal niveau. De in het kader 
van EFRO -projecten opgestelde documentatie vormt 
een kernelement voor toekomstige programma’s en 
verbetert tevens de kennisbasis over soorten die kan 
worden gebruikt voor de planning van instandhoudings -
maatregelen in situ (zelfs wanneer er geen nationale 
programma’s bestaan). Het directoraat -generaal voor 
milieubescherming heeft onlangs met medewerking 
van alle belanghebbenden een procedure ingevoerd om 
specifieke soortenbeschermingsprogramma’s goed te 
keuren. Op die manier wordt de duurzaamheid van de 
biodiversiteitsprojecten naar behoren gewaarborgd.
Antwoorden van de Commissie 40
40
De medegefinancierde projecten worden geselecteerd 
en uitgevoerd door de lidstaten en hun autoriteiten. In 
dat verband dienen zij de financiële duurzaamheid van 
de gesteunde projecten te waarborgen en tevens op 
middellange en lange termijn te zorgen voor de nodige 
koppelingen met lokale, regionale en nationale finan -
ciële middelen. Voor de periode 2014-2020 komen er 
ruimere mogelijkheden om via het cohesiebeleid finan -
ciële instrumenten in te zetten. De lidstaten kunnen die 
nieuwe mogelijkheden ook benutten op het gebied van 
de natuur- en biodiversiteitsbescherming.
Tekstvak 11 – Tweede streepje                 
Bij de keuze van de in het park vrij te laten bizons 
hebben de initiatiefnemers van het project aandacht 
geschonken aan de kwesties van genetische variëteit 
en levensvatbaarheid van de bizonpopulatie. Na het 
einde van het project werd de introductie van vijf 
nieuwe bizons gefinancierd uit eigen middelen. Drie 
bizonkalveren zijn in het wild geboren.
Tekstvak 11 – Derde streepje
Op het ogenblik van de audit was het ministerie van 
Milieu bezig met de goedkeuring van het beheers -
plan van het park overeenkomstig de nationale 
wetgevingsvoorschriften.
Tekstvak 11 – Vierde streepje
De coördinatie wordt verzorgd door de beheersautoriteit 
voor het operationele programma Milieu voor de peri -
ode 2007-2013, ingesteld onder de verantwoordelijkheid 
van het ministerie van Milieu en Klimaatverandering.
Conclusies en aanbevelingen
41
De Commissie verwacht dat de invoering van specifieke 
doelstellingen en resultaatindicatoren voor operationele 
programma’s in de nieuwe programmeringsperiode 
(2014-2020), waar nodig met aandacht voor biodiversi -
teit, de capaciteit voor monitoring en rapportering ten 
goede zal komen.Gezamenlijk antwoord op paragraaf 34 
en tekstvak 9
De monitoring van de operationele programma’s van het 
EFRO moet worden geanalyseerd rekening houdend met 
de EU -regelgeving. In dat opzicht werden de Spaanse 
programma’s (met de bijbehorende indicatoren) naar 
behoren gemonitord via de jaarlijkse uitvoeringsversla -
gen. In deze verslagen kwam de monitoring aan bod op 
programmaniveau (niet op projectniveau) en stonden 
waarden voor indicatoren zoals in Natura 2000-gebieden 
opgezette acties, gebied dat in de oorspronkelijke staat 
werd teruggebracht, geplande acties met het oog op het 
herstel en het regenereren van het milieu, aantal milieu -
projecten, lengte van het getroffen kustgebied, acties 
met het oog op het herstel van habitats en soorten in 
het Natura 2000-netwerk.
35
De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat het bij 
gebrek aan monitoring niet mogelijk is de resultaten te 
beoordelen. Niettemin zijn de lidstaten verplicht voor de 
periode 2014-2020 procedures in te voeren om ervoor 
te zorgen dat een doeltreffend systeem van indicatoren 
wordt toegepast op alle uit het programma gefinan -
cierde activiteiten.
37
In het kader van het gedeelde beheer geven de lidstaten 
en hun autoriteiten uitvoering aan de projecten. Daarbij 
moeten ze de duurzaamheid ervan waarborgen en waar 
nodig zorgen voor instandhouding en financiële steun 
via lokale, regionale of nationale fondsen.
Ook de verbintenis van de plaatselijke gemeenschap 
of een milieu -ngo om het gebied na de verbeteringen 
in stand te houden, is van essentieel belang om een 
duurzaam resultaat op te leveren. Daartoe moet het 
niveau van de investeringen (niet alleen financiële, maar 
ook personele en materiële middelen) voorafgaand aan 
de aanvang van het project worden gedocumenteerd. 
Verder moet de gemeenschap/ngo bereid zijn deze 
investeringen beschikbaar te stellen na beëindiging van 
de projectuitvoering.
Antwoorden van de Commissie 41
kaart brengen en evalueren. De diensten van de Com -
missie (het directoraat -generaal Milieu — DG ENV — en 
het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek — JRC) 
hebben samen met het Europees Milieuagentschap twee 
verslagen opgesteld die de lidstaten kunnen gebruiken 
om deze werkzaamheden uit te voeren.
Voorts is onder punt 6a van die strategie bepaald dat 
de lidstaten tegen 2014 met hulp van de Commissie een 
strategisch kader zullen ontwikkelen om prioriteiten te 
stellen voor ecosysteemherstel op subnationaal, natio -
naal en EU -niveau. De Commissie heeft daarover twee 
adviesverslagen opgesteld. In een van die adviesversla -
gen worden de kosten geraamd voor het bereiken van 
het streefdoel om tegen 2020 15 % van de aangetaste 
ecosystemen te herstellen. Verder heeft de Commissie 
aanbevelingen gedaan aan de lidstaten.
De Commissie is van plan richtsnoeren over de biodiver -
siteitstoets te publiceren, die lidstaten zullen helpen om 
naast andere mogelijkheden kansen binnen het EFRO op 
te sporen.
Aanbeveling 1 b)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling. De tussen de 
Commissie en elke lidstaat gesloten partnerschapsover -
eenkomsten vormen een belangrijk instrument om de 
complementariteit te bewerkstelligen tussen de ver -
schillende EU -fondsen. De operationele en plattelands -
ontwikkelingsprogramma’s zullen worden doorgelicht 
op interne overlegbijeenkomsten tussen verschillende 
diensten met het doel te zorgen voor een optimale com -
plementariteit tussen het EFRO en het Elfpo. Voor alle 
aspecten die betrekking hebben op Natura 2000, berust 
deze doorlichting op de prioritaire actiekaders (PAK’s).
Aanbeveling 1 c)
De lidstaten zijn primair verantwoordelijk voor de uitvoe -
ring van programma’s onder gedeeld beheer. Daarom 
is de Commissie van mening dat deze aanbeveling 
moet worden gericht aan de programma -autoriteiten. 
Volgens de toepasselijke wettelijke bepalingen is voor 
het programmatoezichtcomité, waaraan de Commissie 
als waarnemer deelneemt, een sleutelrol weggelegd 
om de voortgang te bewaken en uitvoeringsproblemen 
aan te pakken. Door de jaarlijkse uitvoeringsverslagen 
te onderzoeken en jaarlijkse evaluatievergaderingen te 
houden, zal de Commissie toezien op de uitvoering van 
programma’s en eventuele belemmeringen opsporen 
die een effectieve uitvoering ervan in de weg staan. Het 
prestatiekader dient daarbij als aanvullend hulpmiddel.Voorbereidende werkzaamheden, ook die met finan -
ciële steun uit het EFRO, zijn een eerste vereiste voor een 
goede projectuitvoering. Hiermee wordt niet alleen de 
basis gelegd voor toekomstige acties, maar ook voor de 
verwezenlijking van biodiversiteitsvoordelen. Verwacht 
mag worden dat deze acties financiële steun zullen krij -
gen uit het EFRO. Niettemin kan voor de projectuitvoe -
ring ook een beroep worden gedaan op andere EU -fond -
sen (bijvoorbeeld het Elfpo) en nationale middelen.
42
De lidstaten bepalen hun eigen prioriteiten om een 
beroep te doen op het EFRO, rekening houdend met hun 
specifieke kenmerken, behoeften en omstandigheden. 
In dat verband heeft de Commissie verder steun gege -
ven aan de lidstaten met betrekking tot het potentiële 
gebruik van het EFRO voor biodiversiteit in 2014-2020 (via 
leidraden, getiteld „The Guide to Multi -Benefit Cohesion 
Policy Investments in Nature and Green Infrastructure” en 
„Handbook for financing Natura, seminars in the Member 
States on financing Natura 2000”). De Commissie zal deze 
benadering voortzetten, bijvoorbeeld via de aangekon -
digde richtsnoeren over de biodiversiteitstoets.
Aanbeveling 1 a)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling. Dienovereen -
komstig heeft de Commissie een aanzet gegeven voor 
de ondersteuning van de lidstaten om hun prioriteiten 
inzake het herstel van de biodiversiteit op te nemen in 
de desbetreffende operationele programma’s. In het 
kader van het gedeelde beheer van de structuurfondsen 
stellen de lidstaten doelstellingen voor en selecteren 
zij investeringsprioriteiten overeenkomstig hun eigen 
behoeften waarover met de Commissie wordt onderhan -
deld. Hieraan zijn resultaat- en outputindicatoren ver -
bonden. Zodra het programma is vastgesteld, worden de 
projecten geselecteerd en uitgevoerd door de lidstaten. 
Volgens de thematische concentratie die in artikel 4 van 
de EFRO -verordening is vastgesteld, geldt biodiversiteit 
niet als een prioriteit voor de programmeringsperiode 
2014-2020. Toch heeft de Commissie ten behoeve van 
de beheersautoriteiten een specifieke leidraad gepu -
bliceerd, getiteld „The Guide to Multi -Benefit Cohesion 
Policy Investments in Nature and Green Infrastructure”. 
Het doel daarvan is de beheersautoriteiten te ondersteu -
nen bij de uitvoering van die werkzaamheden.
In het kader van actie 5 van de EU -biodiversiteitsstra -
tegie voor 2020 zullen de lidstaten met de hulp van de 
Commissie tegen 2014 de staat van ecosystemen en 
ecosysteemdiensten op hun nationale grondgebied in 
Antwoorden van de Commissie 42
middelen) mits de omvang daarvan duidelijk op voor -
hand wordt vastgesteld.
Aanbeveling 2 a)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling. In reactie 
op deze aanbeveling zal de Commissie in het kader 
van het Europees Netwerk van milieu -instanties en 
beheers  autoriteiten (ENEA -MA) met nadruk wijzen op 
de noodzaak om deugdelijke follow -up te geven aan de 
voorbereidende maatregelen door specifiekere instand -
houdingsmaatregelen te nemen.
Aanbeveling 2 b)
De Commissie aanvaardt deze aanbeveling. De in decem -
ber 2013 vastgestelde regelgeving voor de periode 
2014-2020 verplicht de lidstaten om het effect van elke 
prioritaire as ten minste één keer tijdens de programme -
ringsperiode te evalueren. De aard van dergelijke evalu -
aties hangt af van de specifieke doelstellingen die in de 
nog vast te stellen programma’s worden bepaald. Waar 
duidelijke biodiversiteitsdoelstellingen zijn vastgesteld, 
zijn er naast evaluatieprocedures ook specifieke output- 
en resultaatindicatoren vereist.
Aanbeveling 2 c)
De Commissie aanvaardt de aanbeveling en heeft 
al een begin gemaakt met de gevraagde acties. 
In overeenstemming met artikel 13 van Verorde -
ning (EU) nr. 1303/2013 houdende gemeenschappe -
lijke bepalingen zal de Commissie richtsnoeren voor 
begunstigden publiceren waarin wordt beschreven hoe 
de complementariteit tussen ESI -fondsen en andere 
EU-instrumenten kan worden benut. In de hierboven 
genoemde leidraad is ook een gedeelte gewijd aan de 
complementariteit.
De Commissie wisselt regelmatig informatie uit en advi -
seert de lidstaten over het gebruik van de verschillende 
fondsen voor biodiversiteit, bijvoorbeeld via de Coördi -
natiegroep voor biodiversiteit en natuur en de werk -
groep van het Europees Netwerk van milieu -instanties.
De Commissie aanvaardt de aanbeveling en onderneemt 
de gevraagde acties. In de uitvoeringsbesluiten voor 
2014-2020 wordt het herziene categoriseringssysteem 
vastgesteld dat informatie moet verstrekken over in het 
kader van het cohesiebeleid uitgevoerde investeringen. 
De Commissie heeft binnen de grenzen van dit infor -
matiesysteem een intern mechanisme voor het traceren Met de jaarlijkse rapportering over projectselectie en 
-uitgaven en de definitie van specifieke resultaatindicato -
ren, gemeenschappelijke en specifieke outputindicatoren 
komt meer duidelijkheid tot stand in de vereisten inzake 
monitoring en evaluatie voor de periode 2014-2020.
Operationele programma’s bevatten niet alleen gemeen -
schappelijke indicatoren, maar mogelijk ook programma -
specifieke indicatoren (bijvoorbeeld over biodiversiteit, 
voor zover van toepassing). De beheers- en uitvoerings -
autoriteiten gebruiken deze indicatoren om toezicht 
uit te oefenen op de uitvoering van de programma’s en 
waar nodig informatie te verstrekken aan de Commissie. 
Bijgevolg zal de Commissie vanaf 2016 jaarlijkse gegevens 
en uitvoeringsverslagen ontvangen die meer inzicht ver -
schaffen in de geboekte vooruitgang en prestaties.
43
Voor de periode 2007-2013 is in de uitgavencategorieën 
een categorie voor biodiversiteit en Natura 2000 opgeno -
men. Voor de periode 2014-2020 worden beide opgesplitst 
in verschillende categorieën. In vele gevallen is biodiver -
siteit echter een secundaire doelstelling van een actie (de 
primaire doelstelling zijnde risicopreventie, vermindering 
van verontreiniging enzovoort). Het is normaal dat zulke 
acties worden ingedeeld volgens de primaire doelstellin -
gen ervan. Vaak kunnen door het EFRO gesteunde projec -
ten een bijdrage leveren aan meerdere doelstellingen.
44
Het beginsel om de in een voorbereidende fase 
gemaakte investeringen te blijven opvolgen, is duidelijk. 
De investeringen die nodig zijn voor de uitvoering van 
de acties die biodiversiteitsvoordelen opleveren, worden 
echter niet uitsluitend uit het EFRO gefinancierd.
Tijdens de voorbereiding van de operationele program -
ma’s voor de periode 2014-2020 heeft de Commissie de 
lidstaten in sommige gevallen aanbevolen een beroep te 
doen op het EFRO voor investeringen, veeleer dan voor 
onderzoek. Wat biodiversiteit betreft, moet dit zorgen 
voor een snellere en efficiëntere uitvoering van de 
beschermings- en beheersplannen.
45
Financiële inbreng is echter niet de enige manier om de 
duurzaamheid op lange termijn veilig te stellen. Plaatse -
lijke gemeenschappen of ngo’s kunnen bereid zijn om te 
zorgen voor de nodige inbreng (personele en materiële 
Antwoorden van de Commissie 43
van biodiversiteit ingevoerd. Dit mechanisme houdt 
de directe en indirecte biodiversiteitsuitgaven bij die 
in het kader van het EFRO en het Cohesiefonds worden 
gemaakt. De betrouwbaarheid van de gegevens hangt af 
van de kwaliteit van de door de lidstaten gegeven input.
Overeenkomstig de EU -verbintenissen met het oog op 
de integratie van biodiversiteit en aansluitend op de 
internationale verbintenissen die in het kader van het 
Verdrag inzake biologische diversiteit zijn aangegaan, 
werkt de Commissie aan een efficiëntere tracering van 
biodiversiteitsuitgaven. In de programmaoverzichten 
voor 2015 wordt een specifiek gedeelte gewijd aan de 
tracering van biodiversiteit. De Commissie werkt thans 
aan de verbetering van de methode om biodiversiteit te 
traceren in de EU -begroting.

WAAR ZIJN EU-PUBLICATIES VERKRIJGBAAR?
Gratis publicaties:
•  één exemplaar: 
via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu); 
•  meerdere exemplaren of posters/kaarten: 
bij de vertegenwoordigingen van de Europese Unie ( http://ec.europa.eu/represent_nl.htm),  
bij de delegaties in niet ‑EU‑landen (http://eeas.europa.eu/delegations/index_nl.htm),  
door contact op te nemen met Europe Direct ( http://europa.eu/europedirect/index_nl.htm), 
door te bellen naar 00 800 6 7 8 9 10 11 (gratis in de hele Europese Unie) (*).
(*)  De informatie wordt gratis verstrekt en bellen is doorgaans gratis, maar sommige operatoren, telefooncellen of hotels  
kunnen kosten aanrekenen.
Betaalde publicaties:
• via EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).
Betaalde abonnementen:•  bij een van de verkoopkantoren van het Bureau voor publicaties van de Europese Unie  
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_nl.htm).
QJ-AB-14-012-NL-C ISSN 1831-0915
Het beschermen van biodiversiteit is voor de EU 
een fundamentele milieuprioriteit die tot 
uitdrukking komt in de EU-biodiversiteits -
strategie voor 2020 en in een variëteit aan 
relevante EU-beleidsvormen en -wetgeving. In 
dit verslag richt de Rekenkamer zich op het 
Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en 
zijn rol in de financiering en ondersteuning van 
projecten waarmee biodiversiteit rechtstreeks 
wordt gepropageerd.
EUROPESE
REKENKAME R