Advies van het Economisch en Sociaal Comité over de "Mededeling van de Commissie inzake de voorlichting en de raadpleging van de werknemers"

(96/C 212/08)

De Commissie heeft op 20 november 1995 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over voornoemde mededeling.

De Afdeling voor sociale aangelegenheden, gezinsvraagstukken, onderwijs en cultuur, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 2 mei 1996 goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw Engelen-Kefer en co-rapporteur was de heer Boussat.

Het Comité heeft tijdens zijn 336e Zitting (vergadering van 29 mei 1996) het volgende advies uitgebracht, dat met 118 stemmen voor, 3 stemmen tegen, bij 13 onthoudingen is goedgekeurd.

1. Voor een goed begrip van de Mededeling van de Commissie inzake de voorlichting en de raadpleging van de werknemers is het noodzakelijk in ieder geval enig onderscheid aan te brengen in de kwesties die in de tekst aan de orde worden gesteld.

2. Voorlichting en raadpleging van de werknemers is namelijk niet hetzelfde als medezeggenschap van de werknemers op het niveau van de onderneming of in de op grond van het vennootschapsrecht ingestelde organen van de onderneming. Er is een kwalitatief verschil tussen beide. De Commissie maakt dit noodzakelijke onderscheid niet en behandelt beide onderwerpen op dezelfde manier. De overwegingen van de Commissie en de drie opties die zij beschrijft berusten derhalve op een onjuiste vooronderstelling.

3. Het zou dan ook zinvol zijn de regeling van de voorlichting en de raadpleging, die in bijna alle lid-staten in meerdere of mindere mate in praktijk wordt gebracht, los te koppelen van de medezeggenschap die in enkele lid-staten ook al wel verwezenlijkt is, maar die iets anders inhoudt en aan een ander doel beantwoordt.

4. Voorwaarde voor een nieuw communautair initiatief is ook dat eerst goed kennis wordt genomen van de reeds in de afzonderlijke lid-staten bestaande regelgeving. De Mededeling van de Commissie bevat geen analyse van bestaande regelingen. Toch kan alleen een vergelijking leren in hoeverre nationale regelingen overeenstemmen of met elkaar in strijd zijn en in hoeverre een nieuwe communautaire maatregel zinvol en noodzakelijk is. Derhalve dient de Commissie eerst een balans op te maken en een vergelijkende studie van het onderwerp te maken.

5. Het gaat in het onderhavige geval om een buitengewoon ingewikkelde en gevoelig liggende materie, die in de eerste plaats de betrekkingen tussen werkgevers en werknemers en hun vertegenwoordigers betreft. Juist bij een dergelijk onderwerp is het zinvol en wenselijk dat de discussie eerst en vooral plaatsvindt tussen de sociale partners in het kader van de hiervoor bedoelde sociale dialoog en dat de resultaten daarvan afgewacht worden. Verder wil het ESC nog op het volgende wijzen:

6. Alle tot nog toe door de Gemeenschap uitgevaardigde richtlijnen hebben uitsluitend betrekking op de voorlichting en de raadpleging van de werknemers. De richtlijn inzake de instelling van een Europese ondernemingsraad regelt voorlichting en raadpleging op transnationaal niveau voor ondernemingen en concerns die in de hele EU actief zijn.

7. De richtlijnen betreffende collectief ontslag en betreffende het behoud van de rechten van de werknemers bij overgang van ondernemingen bevatten bepalingen betreffende de voorlichting en de raadpleging van de op nationaal niveau bestaande werknemersvertegenwoordigingen; deze richtlijnen hebben echter slechts betrekking op deelgebieden.

8. Alvorens wordt besloten een nieuwe communautaire maatregel voor te stellen op het vlak van de voorlichting en raadpleging van de werknemers, dient de vergelijkende studie (waarvan sprake is in paragraaf 4) aan de sociale partners te worden voorgelegd voor discussie, zodat zij kunnen beoordelen of het wenselijk is een Europese raamregeling op te stellen, die bij voorkeur voortkomt uit een akkoord, en die op nationaal niveau verder kan worden ingevuld. De ervaringen met de richtlijn "Europese ondernemingsraden" hebben aangetoond dat het ook zeer bevorderlijk is voor het vrijwillig overleg als de wetgever voor een dergelijk rechtskader zorgt, dat de sociale partners binnen een bepaalde tijd zelf kunnen invullen.

9. Ook de teksten van de zes door de Commissie genoemde vennootschapsrechtelijke instrumenten dienen één voor één te worden bezien, daar het om zeer uiteenlopende ondernemingsvormen gaat, die van land tot land sterk verschillen en die ook niet in dezelfde mate verbreid zijn. Bij deze verschillende instrumenten wordt echter vooral de betrokkenheid van de werknemers op zeer uiteenlopende wijze geregeld, en daarover gaat de mededeling van de Commissie.

10. Bij de voorstellen die gedaan zijn inzake het statuut van de Europese vennootschap gaat het niet alleen om de voorlichting en de raadpleging van de werknemers, maar om een verdergaande participatie van de werknemersvertegenwoordigers op het niveau van de organen van de onderneming. Een dergelijke verdergaande regeling van de medezeggenschap bestaat echter niet in alle, maar wel in enkele lid-staten van de Gemeenschap. Noch de tot de voorlichting en raadpleging van werknemers beperkte richtlijn inzake Europese ondernemingsraden, noch een te scheppen algemene communautaire raamregeling betreffende de voorlichting en de raadpleging van de werknemers op nationaal niveau (zie paragraaf 8) kunnen een gelijkwaardige vervanging zijn voor de medezeggenschap van de werknemers op ondernemingsniveau.

11. Goedkeuring van de voorstellen inzake het statuut van de Europese vennootschap mag niet tot gevolg hebben dat ondernemingen in lid-staten die een verdergaande regeling van de medezeggenschap van de werknemers kennen, zich aan deze verdergaande werknemersparticipatie zouden kunnen onttrekken door voor de rechtsvorm van de Europese vennootschap te kiezen.

12. Het gaat er niet om een bepaald, slechts in één of meer lid-staten bestaand participatiemodel aan de andere lid-staten van de Gemeenschap op te leggen. Maar van de andere kant dient ook verhinderd te worden dat medezeggenschap van de werknemers met behulp van een Europees rechtsinstrument kan worden omzeild. De verworven rechten van de werknemers in de desbetreffende lid-staten mogen niet worden ingeperkt enkel en alleen omdat de Europese Unie niet in staat is voor de werknemers een recht op medezeggenschap te scheppen dat verder gaat dan alleen maar voorlichting en raadpleging.

13. De door de Commissie als tweede en derde optie genoemde mogelijkheden zijn op zich dus onvoldoende voor die lid-staten die een verdergaande vorm van medezeggenschap van de werknemers kennen. Er dient veeleer een oplossing te worden gevonden die waarborgt dat geen enkele Europese vennootschapsvorm mogelijk maakt dat in de lid-staten van de Gemeenschap bestaande medezeggenschapsregelingen worden ingeperkt of omzeild.

14. Het bezwaar dat bestaande regelgeving inzake medezeggenschap zou kunnen worden ontlopen, betreft in ieder geval het statuut van de Europese vennootschap. Het geldt ook voor de andere Europese ondernemingsvormen (de Europese vereniging, de Europese cooeperatieve vennootschap, de Europese onderlinge maatschappij). Het zou raadzaam zijn deze voorstellen los te koppelen van het voorstel betreffende het statuut van de Europese vennootschap en deze apart goed te keuren. Dat zou zo snel mogelijk moeten gebeuren om kapitaalvennootschappen en personenvennootschappen gelijke concurrentievoorwaarden te bieden. Om deze periode in te korten, dienen de betrekkingen tussen werknemers en toekomstige Europese cooeperatieve vennootschappen, onderlinge maatschappijen en verenigingen in hun hoedanigheid van werkgever op adequate wijze te worden geregeld. Vertegenwoordigers van cooeperaties, onderlinge maatschappijen en verenigingen moeten bij de opstelling van een dergelijke Europese raamregeling worden betrokken.

Brussel, 29 mei 1996.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER