EUROPESE COMMISSIE 
Brussel, 30.11.2011 
SEC(2011) 1453 definitief 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING 
bij 
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
tot vaststelling van een program ma voor het concurrentievermo gen van ondernemin gen 
en voor kleine en middelgro te ondernemingen (2014 - 2020) 
{COM(2011) 834 definitief} 
{SEC(2011) 1452 definitief}  
 
 1. INLEIDING  
Het doel van dit effectbeoordelingsverslag is om  het verwachte effect van een EU-programma 
voor concurrentievermogen en kmo’s (2014-2020)  te beoordelen, zoals door de Commissie 
voorgesteld in haar mededeling van 29 juni  2011 over het meerjarig financieel kader1. 
Ter voorbereiding van dit initiatief heef t de Commissie relevante belanghebbenden 
geraadpleegd en een beroep op externe expertise gedaan. Zij heeft opdracht gegeven tot een tussentijdse en een definitieve evaluatie va n het huidige programma – het programma voor 
ondernemerschap en innovatie
2 – en tot een onderzoek naar de administratieve kosten voor 
begunstigden. Zij startte ook een openbare raadpleging3. Twee externe studies zorgden voor 
empirische gegevens en analyses ter ondersteuning van de effectbeoordeling4. 
Met betrekking tot de langdurige effecten van de economische crisis op het 
concurrentievermogen en het ondernemerspotentieel van de Europese economie, in het bijzonder wat kmo’s betreft, moeten manieren worden gezocht om de onderliggende problemen aan te pakken die groei op Europees niveau belemmeren. De crisis en de gevolgen 
ervan hebben aangetoond dat ongecoördineerde nationale beleidsmaatregelen slechts een 
beperkte impact hebben, aangezien zij niet het nodige gewicht hebben om van invloed te zijn 
op de prestaties en groei van Europese bedrijv en op de wereldmarkt en niet over de nodige 
consistentie op de lange termijn beschikken. 
2. P
ROBLEEMOMSCHRIJVING  
Het concurrentievermogen van Europese bedr ijven, inclusief kmo’s, wordt ondermijnd door 
het falen op markt-, institutioneel en beleid sniveau; dit geldt met name voor hun vermogen 
om duurzamer te worden en voor hun groeimoge lijkheden, die verbonden zijn met de toegang 
tot financiering en wereldmarkten. 
Er is een specifieke inspanning nodig om de belangen van kleine en middelgrote 
ondernemingen, en de bedrijfstakken waarin zij het meest voorkomen, te bevorderen. Kmo’s 
zijn een van de grootste bronnen van economisch e groei en werkgelegenheidscreatie in de 
EU, zij vertegenwoordigen 99% van de Europese  bedrijven en zijn goed voor twee op de drie 
banen in de privésector en voor meer dan de helft van de totale door bedrijven in de EU 
gecreëerde toegevoegde waarde. In de afgelopen vijf jaar werd 80% van de nieuwe banen in 
Europa gecreëerd in kmo's5. 
2.1. Specifieke problemen met betrekking tot concurrentievermogen en 
duurzaamheid 
Het Europese bedrijfsklimaat wordt gekenmerkt  door een grensoverschrijdende, versnipperde 
regelgeving en een overmatige administratieve belasting die in sommige lidstaten gepaard 
gaat met het opstarten van een bedrijf . Volgens verschillende onderzoeken zijn 
                                                 
1  COM(2011) 500 definitief. 
2  http://ec.europa.eu/cip/documents/implementation-reports/index_en.htm 
3  http://ec.europa.eu/cip/public_consultation/index_en.htm 
4  Studie over de opvolger van het huidige programma en studie over toerisme, uitgevoerd door Economisti 
Associati. 
5 Database structurele bedrijfsstatistieken (Eurostat). 
 http://epp.eurostat.ec.europa .eu/portal/page/portal/europ ean_business/data/database   
 
 2administratieve moeilijkheden in andere EU-lid staten voor 70 tot 88% van de bedrijven een 
‘zeer belangrijke’ of ‘belangrijke’ factor in de  beslissing om al dan niet grensoverschrijdend 
handel te drijven6. Dit staat haaks op het algemene principe dat bedrijven in 
hogekostengebieden, zoals Europa, zich voor tdurend moeten kunnen aanpassen om op de 
wereldmarkt concurrerend te blijven. 
2.2. Specifieke problemen met betrekking tot ondernemerschap, oprichting van 
een kmo en groei 
Volgens een specifieke opiniepeiling naar ondernemerschap (Eurobarometer 2009) zou 
slechts 45% van de Europese burgers zelfstandi ge willen zijn, tegenover 55% in de Verenigde 
Staten en 71% in China. 
2.3. Specifieke problemen met betrekking tot toegang tot financiering 
In vele lidstaten hebben kmo’s het moeilijk om bij bankinstellingen een lening te krijgen. 
Volgens de externe studie7 krijgen tussen 400 000 en 700 000 kmo’s geen lening van het 
formele financieringssysteem, wat betekent da t zij een totaal leningsbedrag van 40 tot 
70 miljard euro mislopen, omdat financiële instellingen een aanzienlijk onderpand en uitgebreide financiële en bedrijfsgegevens ei sen. Bovendien hebben startende bedrijven in 
Europa, met name kmo’s, in tegenstelling to t hun tegenhangers in de Verenigde Staten, 
minder toegang tot andere vormen van financie ring, zoals durfkapitaal. Daarom willen veel 
snelgroeiende Europese bedrijven liever in de Verenigde Staten dan in Europa uitbreiden
8. 
2.4. Specifieke problemen met betrekking tot markttoegang 
Uit een onderzoek van de ECB uit 2010 blijkt dat het vinden van klanten het grootste 
probleem voor kmo’s in de eurozone is (28%).  Ondanks de eengemaakte markt bestaan er 
voor kmo’s nog aanzienlijke belemmeringen in de  grensoverschrijdende handel binnen en 
buiten Europa. Daardoor exporteert slechts 25% van de Europese kmo’s rechtstreeks buiten 
de nationale markt en amper 13% buiten de EU9. Deze situatie is zorgwekkend, aangezien de 
internationalisering van bedrijven een be langrijke rol speelt in het creëren van 
werkgelegenheid en groei10. 
2.5. Maatregelen op EU-niveau noodzakelijk 
• De noodzaak op EU-niveau maatregelen te nemen vloeit voort uit vijf belangrijke bronnen 
van toegevoegde waarde voor Eur opa: de voordelen verbonden aan de versterking van de 
eengemaakte markt , door marktfragmentatie weg te werken op gebieden zoals 
durfkapitaalinvesteringen, grensoverschrijd ende leningen en kredietverhoging, alsook 
informationele en organisatorische bepe rkingen die kmo’s ervan weerhouden om de 
mogelijkheden van de eengemaakte markt ten volle te benutten. 
                                                 
6 Europees Bedrijvenpanel (EBTP), Handelsgesch illen en grensoverschri jdende invordering van 
schuldvorderingen, 14.07. 2010–13.08.2010, http://ec.eur opa.eu/yourvoice/ebtp 
7  Zie voetnoot 3. 
8 Europe Innova, Meeting the challenge of Europe 2020,  A report by the Expert Panel on Service Innovation 
in the EU, februari 2011. 
9  EIM, Opportunities for the Intern ationalisation of SMEs, juni 2011. 
10  Ibidem. 
 
 3• De mogelijkheid om substantiële voorbeeld- en katalysatoreffecten  te bereiken door de 
verspreiding van beste praktijken op industrieel  en beleidsgebied. In het kader van dit 
programma kunnen de beste voorbeelden van de bevordering van ondernemerschap en 
kmo’s op nationaal, regionaal en lokaal niv eau geselecteerd worden voor de European 
Enterprise Awards. 
• Het verwezenlijken van schaalvoordelen  op gebieden waar het voor lidstaten moeilijk is 
om de vereiste kritische massa te bereiken. Wat de steun aan buitenlandse kmo’s betreft, 
wordt bijvoorbeeld Europese toegevoegde w aarde gecreëerd door nationale inspanningen 
te bundelen en diensten op te zetten die te weinig kritische massa zouden hebben als zij op 
nationaal niveau zouden worden aangebode n (bijvoorbeeld door de steun aan de 
handhaving van intellectuele-eigendomsrechte n). De China IPR SME Helpdesk werd 
opgericht in het kader van het huidige programma en biedt advies waartoe kmo’s uit kleinere lidstaten anders geen toegang zouden hebben
11. 
• Coherentie en consistentie in nationale maatregelen stimuleren door de uitwisseling van 
beste praktijken op Europees niveau en benchmarking12. Een van de beste voorbeelden 
van het succes van benchmarking die in he t kader van het huidige programma is 
gefinancierd, is de actie ter veree nvoudiging van procedures voor startende 
ondernemingen. 
• De unieke deskundigheid die EU-instellingen verworven hebben:  
• Dit geldt voor de financiële inst ellingen van de EU, de Europese 
Investeringsbank (EIB) en het Europees Investeringsfonds (EIF) , die een 
ongeëvenaarde ervaring hebben in het ontwe rpen en uitvoeren van kmo-vriendelijke 
financieringsregelingen. De ervaring die het EIF gedurende meer dan tien jaar heeft 
opgebouwd, is een uitzonderlijk waardevolle troef. 
• Het Enterprise Europe Network  heeft tastbare resultaten behaald door de 
nadruk te leggen op de internationalisering van kmo’s (binnen de interne markt en 
daarbuiten) door informatie over EU-aa ngelegenheden aan te bieden en de 
mogelijkheid tot inspraak bij de besluitvor ming te bieden. Dit netwerk moet er vooral 
voor zorgen dat kmo’s overal dezelfde informa tie krijgen en moet de transactiekosten 
in verband met grensoverschrijdende ac tiviteiten verlichten. De waarde van het 
Enterprise Europe Network ligt in de ge deelde methoden, instrumenten en middelen 
die gekwalificeerde dienstverleners gebrui ken en die opgelegd en (mede)gefinancierd 
zijn door hun regionale of nationale overheden. 
Met het oog op het subsidiariteitsbeginsel zijn de maatregelen die in het huidige of 
toekomstige programma in aanmerking worden  genomen, niet bedoeld om de bestaande 
nationale maatregelen te vervangen, maar om deze aan te vullen. Hoewel de lidstaten vele initiatieven hebben genomen om ondernemerschap aan te moedigen en het concurrentievermogen van kmo’s te stimuleren, is er behoefte aan coördinatie en het delen 
van beste praktijken. Wat de meeste kmo-gerela teerde aangelegenheden betreft, lijken de EU 
en de lidstaten elkaar in belangrijke mate aan  te vullen, aangezien er plaats is voor spillover-
                                                
 
11 Meer dan 50 000 verschillende gebruike rs van het IER-webportaal en de di ensten voor e-leren in de eerste 
drie jaar, met meer dan 2 miljoen hits; meer dan 30 opl eidingsseminars en interactieve workshops per jaar, 
waarvan twee derde in Europa, om de vragen van kmo’s te behandelen. 
12  EIM, juni 2011. 
 
 4effecten en synergieën. De EU speelt vooral  een belangrijke rol bij een geïntegreerde 
activering van alle beleidsterreinen en -middelen. 
Daarnaast, en om rekening te houden met de huidige budgettaire beperkingen, zijn de in 
aanmerking genomen maatregelen zorgvuldig ge selecteerd op basis van het feit dat zij de 
grootste toegevoegde waarde voor de EU creëren. 
3. DOELSTELLINGEN  
Het algemene doel van het voorstel is een b ijdrage te leveren aan de doelstellingen van 
Europa 2020 door de specifieke beperkingen van de groei van de Europese economie aan te 
pakken. 
De algemene doelstelling is tweeledig: dit voorstel wil het potentieel van zowel het 
concurrentievermogen als het ondernemerschap in de Europese economie bevorderen, in het bijzonder wat de oprichting en groei van kmo’s betreft. 
De specifieke doelstellingen bestaan erin de randvoorwaarden voor concurrentievermogen en 
duurzaamheid van de EU-ondernemingen te ve rbeteren, een ondernemerscultuur aan te 
moedigen en de toegang tot financiering en markten te bevorderen.  
4. B
ELEIDSOPTIES  
Optie 1 is ongewijzigd beleid . Het programma bevat dezelfde elementen inzake 
concurrentievermogen en kmo als van het programma voor ondernemerschap en innovatie 
(EIP) naar verwachting in 2013 zal omvatten. Het programma heeft een jaarlijks budget van 
213 miljoen euro. 
Optie 2 is stopzetting van alle huidige financiële maatregelen, wat leidt tot een 
budgetbesparing ten belope van het bij optie 1 vermelde bedrag. 
Scenario 3a is gebaseerd op de resultaten van de externe studie en dient alleen als 
referentiepunt om het effect van opties 3b en 3c in te schatten13. 
Optie 3b houdt een voortzetting van de huidige we rkingssfeer van de maatregelen in, met een 
evenwichtige uitbreiding van het budget . Optie 3c betekent een gerichte uitbreiding van 
het budget , waarbij de financiële steun beperkt word t tot de financiële instrumenten en het 
Enterprise Europe Network. 
Hieronder vindt u de opties die in dit eff ectbeoordelingsverslag in overweging worden 
genomen. 
                                                 
13  De budgettaire veronderstellingen van deze studie kwamen  niet overeen met het de finitieve voorstel van de 
Commissie voor het volgende meerjarig financieel ka der, aangezien reeds in 2010 opdracht werd gegeven 
tot de studie. De kwantitatieve analys e blijft echter relevant. Daarom werd  scenario 3a niet opgenomen in de 
volgende tabellen. 
 
 5Tabel 1 Samenvatting van opties 
 Optie 1  Optie 2  Optie 3  
 Ongewijzigd beleid  Stopzetting van EU-
maatregelen  Uitbreiding van EU-maatregelen  
Maatregelen  213 miljoen euro/jaar  0 miljoen euro/jaar  Optie 3b:  340 miljoen euro/jaar  
Optie 3c:  340 miljoen euro/jaar  
1 – Activiteiten 
om Europees 
concurrentiever
mogen te 
verbeteren  Verbetering van het 
economische en regelgevingskader door benchmarking, de uitwisseling van beste praktijken en sectorinitiatieven (11 miljoen euro/jaar)
 Stopzetting van alle huidige activiteiten
 Optie 3b : Referentiescenario plus 
lancering van een aantal aanvullende acties op nieuwe gebieden (bv. maatschappelijk verantwoord ondernemen) (14 miljoen euro/jaar)
 
Optie 3c : Stopzetting van alle 
huidige activiteiten  
2 – Kmo-beleid 
ontwikkelen en 
concurrentiever
mogen kmo’s 
bevorderen  Tenuitvoerlegging van de SBA en herziening ervan op Europees en nationaal niveau (bv. bevordering van het ‘denk eerst klein’-beginsel) (9 miljoen euro/jaar)
 Stopzetting van alle huidige activiteiten
 Optie 3b : Idem als optie 
referentiescenario (9 miljoen euro/jaar)
 
Optie 3c : Stopzetting van alle 
huidige activiteiten  
3 – Nieuwe 
bedrijfsconcepte
n voor 
duurzame, 
gebruikersgerich
te en 
ontwerpgebaseer
de 
consumptiegoede
ren Analyse met betrekking tot ontwerpgebaseerde consumptiegoederen en ondersteuningsmaatregelen op het gebied van de handhaving van intellectuele eigendomsrechten of e-handel (1 miljoen euro/jaar)
 Stopzetting van alle huidige activiteiten
 Optie 3b : Gebruik van 
instrumenten zoals markttoepassingsprojecten op gebieden waar kmo’s moeilijkheden ondervinden om nieuwe ecologische, duurzame technologieën en nieuwe gebruikersgerichte bedrijfsconcepten te gebruiken (12 miljoen euro/jaar)
 
Optie 3c : Stopzetting van alle 
huidige activiteiten  
4 - Toerisme  Voortzetting van huidige initiatieven op het gebied van toerisme, medegefinancierd onder het CIP/EIP (bv. vervolg op voorbereidende acties voor duurzaam toerisme: EDEN, CALYPSO) (5 miljoen euro/jaar)
 Stopzetting van alle huidige activiteiten
 Scenario 3b : De werkingssfeer 
uitbreiden met nieuwe activiteiten in verband met duurzaamheid en gericht op diversificatie van producten en diensten (18 miljoen euro/jaar)
 
Optie 3c : Stopzetting van alle 
huidige activiteiten  
5 – Activiteiten 
ter bevordering 
van 
ondernemerscha
p De ontwikkeling van ondernemersvaardigheden en –attitudes stimuleren, inclusief uitwisselingsprogramma’s voor ondernemers (11 miljoen euro/jaar)
 Stopzetting van alle huidige activiteiten
 Optie 3b : Idem als optie 
referentiescenario plus bescheiden uitbreiding van activiteiten gericht op de vergroting van het aantal uitwisselingen (12 miljoen euro/jaar)
 
Optie 3c : Stopzetting van alle 
huidige activiteiten  
 
 66 – Financiële 
instrumenten  Voortzetting van steun aan 
toegang tot financiering, voornamelijk door kmo’s garanties te geven en door middel van durfkapitaalfondsen gericht op firma’s in de groeifase (113 miljoen euro/jaar)
 Stopzetting van alle rechtstreekse maatregelen op het gebied van financiële instrumenten. De EU-maatregelen worden beperkt tot het opheffen van hindernissen in de regelgeving betreffende grensoverschrijdend durfkapitaal
 Optie 3b : Bijna een verdubbeling 
van middelen met hetzelfde instrumentarium voor de financiering van zowel schuld als eigen vermogen (200 miljoen euro/jaar)
 
Optie 3c : Gerichte uitbreiding van 
activiteiten die een grotere financiering met risicodeling in durfkapitaal en mezzaninefinanciering weerspiegelen (280 miljoen euro/jaar)
 
7 – Enterprise 
Europe Network 
(EEN)  De functie en het werkingsgebied van het Enterprise Europe Network blijven ongewijzigd (60 miljoen euro/jaar) 
 Stopzetting van alle 
rechtstreekse financiële steun aan de regionale Networkconsortia
 Optie 3b : Idem als optie 
referentiescenario (9 miljoen euro/jaar)
 
Optie 3c : Het EEN heroriënteren 
als toegangspunt voor aandelenfinanciering (60 miljoen euro/jaar)
 
8 – 
Ondersteuning 
van kmo’s in het 
buitenland  Voortzetting van huidige initiatieven (d.w.z. beperkte financiële steun aan specifieke initiatieven zoals China IPR SME Helpdesk) (2 miljoen euro/jaar)
 Stopzetting van alle vormen van rechtstreekse initiatieven
 Optie 3b : Uitbreiding van het 
instrumentarium met: a) activiteiten met betrekking tot coördinatie en informatieverspreiding; b) financiële ondersteuning van bestaande kmo-hulpstructuren in de belangrijkste derde markten; c) mogelijke oprichting van EU-hulpcentra waar nodig (12 miljoen euro/jaar);
 
Optie 3c : Stopzetting van alle 
vormen van rechtstreekse initiatieven
 
9 – 
Internationale 
industriële 
samenwerking  Voortzetting van huidige initiatieven gericht op samenwerking met derde landen in het ‘nabije Europa’ met betrekking tot kmo’s en industriebeleid met als doel de convergentie van industriebeleid en regelgevende kaders tussen de EU en derde landen te vergemakkelijken (1 miljoen euro/jaar)
 Stopzetting van alle huidige activiteiten
 Optie 3b : Uitbreiding van het 
instrumentarium met: a) dialogen over industrie en regelgeving met derde landen; b) business-to-businessdialogen met derde landen; c) samenwerking op het gebied van industriebeleid ten behoeve van kmo’s (3 miljoen euro/jaar)
 
Optie 3c : Stopzetting van alle 
huidige activiteiten  
5. EFFECTBEOORDELING  
Voor zover mogelijk is voor alle opties een kwantitatieve en kwalitatieve effectbeoordeling 
ontwikkeld. De bedoeling was om de belangrijkste effecten te kwantificeren in termen van 
bbp (toegevoegde waarde), de waarde van de aangetrokken leningen en investeringen, 
werkgelegenheid en het aantal ondersteunde firma’s. Kwantificering van indirecte 
instrumenten, dat wil zeggen gericht op de oprichting of de vereenvoudiging van 
 
 7marktomstandigheden voor kmo’s, bleek echter onmogelijk. Het uiteindelijke effect hiervan 
hangt immers af van het gedrag van marktdeel nemers en overheden. De kwantificering had 
bijgevolg betrekking op financiële instrumenten en, in mindere mate, het Enterprise Europe 
Network. 
Wat de doeltreffendheid van de voorgestelde op ties betreft, had de kwantitatieve analyse 
betrekking op twee aspecten: (i) de kosteneffici ëntie van de voorgestelde maatregelen in 
termen van kostenverhoudingen – de begrotingsuitg aven vergeleken met het verwachte effect 
aangaande marginale arbeidskosten en de verhoogde invloed op budgetkosten – en (ii) administratieve uitgaven gemeten aan de  hand van de verhouding tussen kosten voor 
administratief personeel en het hele budget. Wat de  financiële instrumenten betreft, hield de 
analyse rekening met de uitgaven voor het beheer van verschillende faciliteiten, zoals 
vergoedingen voor het Europees Investeringfonds en financiële bemiddelaars. 
Optie 1: Ongewijzigd beleid  
De optie ongewijzigd beleid zou slechts gedeeltelijk voldoen aan de beleidsdoelstellingen van 
het voorgestelde programma. Gezien de gevolge n van de economische crisis voor bedrijven 
zou optie 1 inhouden dat initiatieven die zich momenteel onder de optimale schaal bevinden onderontwikkeld zouden blijven, en terreinen w aar duidelijk behoefte is aan uitbreiding van 
de activiteiten van de EU (zoals de financiële instrumenten) zouden lijden onder het gebrek aan een consistente, welzijnsbevorderende reeks EU-initiatieven. 
a) Doeltreffendheid
: De verwachting is dat de economische effecten  niettemin aanzienlijk 
zijn in termen van zowel directe als indir ecte steun. De netto-effecten van financiële 
instrumenten  genereren naar verwachting een toename van het bbp met ongeveer 
660 miljoen euro en steun voor extra leningen en investeringen in eigen vermogen van 1,8 miljard euro. De activiteiten van het EEN
 zorgen voor een geschatte extra omzet van 
200 miljoen euro voor bedrijven die ste un ontvangen. Van financiële instrumenten  worden 
positieve sociale effecten verwacht in die zin dat zij in ongeveer 26 000 ondersteunde 
bedrijven meer dan 16 000 banen creëren en/o f waarborgen. Bovendien wordt verwacht dat 
de activiteiten van het EEN  1 000 banen zullen creëren en/of waarborgen, alsook 900 nieuwe 
producten, diensten of processen per jaar zullen ontwikkelen. Het milieueffect  is positief, 
door de milieuondersteuning die via het Enterprise Europe Network  wordt geboden in de 
vorm van netwerken, financiering van en invest eringen in efficiënt gebruik van hulpbronnen 
en milieubewuste oplossingen. Tegen 2011 wordt va n de partners van het EEN bijvoorbeeld 
verwacht dat zij milieugerelateerde diensten leveren aan ongeveer 7 500 kmo’s en samenwerkingsovereenkomsten ondertekenen met meer dan 400 milieudienstverleners. 
Bescheiden synergieën worden verwacht tussen verschillende componenten van het 
programma, in het bijzonder tussen de financiële  instrumenten en het Enterprise Europe 
Network. Wat andere activiteiten betreft, zal het Europees netwerk van ambassadrices voor 
vrouwelijk ondernemerschap, in navolging van de  Zweedse en Britse nationale programma’s 
ter bevordering en ondersteuning van vrouwen di e een nieuwe onderneming willen starten of 
aan het starten zijn, vanaf 2011 aangevuld worden  door het Europees Netwerk van mentoren 
voor vrouwelijke ondernemers. Dit netwerk zal vrouwelijke ondernemers die pas een bedrijf 
hebben gestart advies geven. 
b) Efficiëntie
: De kosteneffectiviteit van de financiële instrumenten (gemeten in termen van 
kosten per gecreëerde en/of gewaarborgde baan) wordt geraamd op 2 735 euro per baan. Wat algemene administratieve kosten betreft, is het effect van personeelskosten op het totale 
budget 5,8% - voornamelijk het gevolg van salariskosten. 
 
 8c) In termen van coherentie  zal de actiestrategie van het huidige programma verbonden 
worden aan andere aspecten van het EU-belei d met betrekking tot concurrentievermogen en 
kmo’s, bijvoorbeeld door een verband met de relevante vlaggenschipinitiatieven van Europa 
2020 of de prioriteiten van de ‘Small Business Act’. 
Optie 2: Stopzetting  
Stopzetting houdt in dat de beleidsdoelen niet worden gehaald waarbij de effecten veelal 
negatief zijn in vergelijking met het referentiescenario, zowel op sociaal als milieugebied. 
a) Doeltreffendheid : Het enige positieve effect van deze optie zijn de kostenbesparingen. 
b) Efficiëntie : Stopzetting zou leiden tot een aanzien lijk verslechterde efficiëntie in het 
programmabeheer door lidstaten ten gevolge van de versnippering van het beheer van 
afzonderlijke nationale programma’s in plaat s van de voordelen die coördinatie onder een 
pan-Europees programma biedt.  
c) Coherentie : Stopzetting zou nadelige effecten hebben door de inconsistentie van nationale 
beleidslijnen met betrekking tot concurrentievermogen. Daarnaast is de EU-dimensie afwezig. 
Optie 3: Uitbreiding  
Er is onderzoek gedaan naar het in meerdere of mindere mate uitbreiden van het huidige 
programma met als benchmark het scenario da t in de externe studie in overweging is 
genomen. Dit scenario wordt niet als een uitvoerbare optie beschouwd. 
Scenario 3a: Optimale uitbreiding  
Scenario 3a zou de doelstellingen van het programma in aanzienlijke mate verwezenlijken, 
maar tegen onrealistische kosten. 
(a) Doeltreffendheid : De financiële instrumenten  hebben directe positieve economische 
effecten . Deze worden geschat op een toename van het bbp met ongeveer 2,3 miljard euro per 
jaar en een extra lenigingen investeringen in eigen vermogen van 7,2 miljard euro in 
vergelijking met het referentiescenario. Van de activiteiten van het EEN  wordt niet verwacht 
dat zij een bijkomend resultaat zullen hebben in vergelijking met het referentiescenario. Het budget van de andere activiteiten
 zou in dit scenario ook aanzienlijk worden verhoogd, en in 
kwalitatief opzicht zouden activiteiten die erop gericht zijn het concurrentievermogen en het ondernemerschap in Europa te verbeteren, leid en tot relevant beleid gebaseerd op beste 
praktijken die op EU- en lidstaatniveau word en geïmplementeerd. Er zijn ook positieve 
sociale effecten betreffende werkgelegenheid: er word t opnieuw op een grote bijdrage van 
financiële instrumenten
 gerekend. Deze zullen naar verwachting de creatie en/of het behoud 
van meer dan 50 000 banen in de hand werk en door ongeveer 65 000 bedrijven meer te 
ondersteunen dan het geval zou zijn in het referentiescenario. Bovendien zou het EEN  
jaarlijks 1 750 banen extra creëren of waarborgen. De positieve milieueffecten zijn naar 
verwachting veel groter dan die van het referentiescenario. Dat komt door de schaalvergroting van initiatieven voor duurzame processen en producten in de beoogde industriële sectoren en 
in toerisme . De uitbreiding van het EEN  zou de milieurichtlijnen van de EU in meer derde 
landen verspreiden en tot een algemener gebruik van beste praktijken leiden. 
 
 9b) Efficiëntie : De kosteneffectiviteit wordt geraamd op 4 732 euro per baan. Het aandeel van 
personeelskosten in het totale budget is n aar verwachting 2,6%. Dit is voornamelijk het 
gevolg van de aanzienlijke verhoging van het budget voor financiële instrumenten. 
c) Coherentie : Dit scenario breidt de huidige activ iteiten uit om aansluiting te zoeken bij 
andere EU-beleidslijnen en -programma’s en zo het potentieel voor toegevoegde waarde van 
maatregelen op EU-niveau te maximaliseren. 
Suboptie 3b: Evenwichtige uitbreiding  
De optie evenwichtige uitbreiding zou de beleidsdoelstellingen op bevredigende wijze 
vervullen door een compromis te vinden en de schaarse budgettaire middelen dienovereenkomstig toe te wijzen. 
a) Doeltreffendheid
: De economische effecten van de financiële instrumenten  zullen naar 
verwachting een toename van het bbp met ongeveer 500 miljoen euro boven het referentieniveau inhouden, en ongeveer 1,7 miljard  euro extra leningen en investeringen in 
eigen vermogen genereren. Van het EEN
 wordt geen bijkomend effect verwacht in 
vergelijking met de referentieoptie.  
De budgettoewijzing voor andere activiteiten  zou worden verhoogd om een passender schaal 
te verkrijgen. Een beperkte verhoging van het budget ter ondersteuning van het Europese 
concurrentievermogen zou het mogelijk maken om, in vergelijking met het referentiescenario, 
enkele van de nieuwe acties in het kader van het Europa 2020-vlaggenschipinitiatief Een 
geïntegreerd industrieel beleid in een gegloba liseerde omgeving ten uitvoer te leggen, zoals 
initiatieven op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Wat de beleidsontwikkeling aangaande kmo’s betreft, wordt het budget van het referentiescenario behouden en kunnen dezelfde effecten worden verwacht. Inzake bedrijfsondersteuning van kmo’s in markten buiten de EU zou een aanmerkelijke vergroting van de financiële steun leiden tot een grotere directe aanwezigheid van kmo’s in belangrijke wereldmarkten, omdat zij beschikken over gespecialiseerde ondersteuning. Een verbeterde internationale samenwerking zou ook gunstige effecten hebben op de internationalisering van bedrijven. 
Wat de sociale effecten betreft, zullen de financiële instrumenten
 naar verwachting circa 
13 000 bedrijven bijstaan, waarbij 11 000 banen meer worden gecreëerd en/of gewaarborgd 
dan in het referentiescenario.   
Andere activiteiten  zullen naar verwachting de samenwerking tussen beleidsmakers op 
nationaal en EU-niveau bevorderen. De nadruk zou duidelijk vallen op het vaststellen en verspreiden van beste praktijken, met merkbare e ffecten. In het algemeen is het de bedoeling 
dat de overwogen maatregelen openstaan voor a lle groepen van economische spelers en dat 
zij dus niet-discriminerend zijn. De activiteiten die bedoeld zijn om ondernemerschap te bevorderen, zijn een uitzondering omdat deze ook gericht zijn op specifieke groepen. Het doel 
hiervan is om ondernemerschap in alle Eur opese samenlevingen te steunen en aan te 
moedigen, waaronder sociale ondernemers, langdurig werkloze en oudere arbeiders, migranten en etnische minderheden. Van ac tiviteiten ter bevordering van ondernemerschap 
wordt bijvoorbeeld verwacht dat zij zullen leiden  tot een directe werkgelegenheidsgroei van 
300 tot 400 banen ten gevolge van de internationalisering van begunstigde ondernemers. 
Het milieueffect is naar verwachting niet significant groter dan in het referentiescenario. 
 
 10De gezamenlijke impact door synergieën  tussen de verschillende onderdelen van het 
programma is naar verwachting aanzienlijk vergel eken met het referentiescenario, aangezien 
de versterkte financiering van verschillende maatregelen vermoedelijk de samenwerking tussen beleidsmakers op nationaal en EU-niveau zal verbeteren. De nadruk zal in de eerste 
plaats liggen op het vaststellen en verspreiden van beste praktijken. Het EEN zou het centrale 
bindmiddel tussen de verschillende onderdelen  zijn en als zodanig voor veelvuldige 
synergieën tussen maatregelen zorgen, zoals steun aan kmo’s in het buitenland en internationale industriële samenwerking. Een ander voorbeeld van verwachte synergieën is 
het samenspel van het Enterprise Europe Ne twork en de financiële instrumenten. Het 
‘gebruik’ van het EEN voor de promotie van de  financiële instrumenten zal bijvoorbeeld 
verdere promotionele activiteiten overbodig maken. Activiteiten om enerzijds het Europese concurrentievermogen te verbeteren en anderzijds het kmo-beleid te ontwikkelen en ondernemerschap te bevorderen zullen elkaar ook versterken. Zij zijn immers stuk voor stuk 
bedoeld om de randvoorwaarden waarin Europese bedrijven werken te verbeteren. 
b) Efficiëntie
: De kosteneffectiviteit wordt geraamd op 2 824 euro per baan. Wat de algemene 
administratieve kosten betreft, is het effect  van personeelskosten op het totale budget naar 
verwachting 4,1%. 
c) Coherentie : Deze suboptie probeert een haalbaar evenwicht te bereiken tussen de 
verschillende doelstellingen om zo de potentiële  toegevoegde waarde van maatregelen op EU-
niveau te maximaliseren op diverse terreinen die betrekking hebben op het concurrentievermogen van de EU en het kmo-beleid en die in de Europa 2020-vlaggenschipinitiatieven en andere EU-programma’s zijn vastgesteld. 
Suboptie 3c: Gerichte uitbreiding  
Optie 3c zou de beleidsdoelstellingen gedee ltelijk realiseren door alleen op een aantal 
specifieke problemen van de Europese economie  op het gebied van concurrentievermogen en 
ondernemerschap te focussen. 
a) Doeltreffendheid
: Wat de economische effecten betreft, worden er positieve 
kwantificeerbare effecten verw acht ten gevolge van de betere toegang tot financiering. In 
vergelijking met het referentiescenario zou de  concentratie van middelen hoofdzakelijk rond 
de financiële instrumenten  een verdere verkleining van het geschatte tekort aan kmo-
financiering mogelijk maken. De structurele e ffecten op de durfkapitaalmarkt zouden beperkt 
zijn. In vergelijking met het referentiescenario zullen financiële instrumenten naar verwachting echter een toename van het bbp ge nereren van ongeveer 0,3 miljard euro en 
1,1 miljard euro in de vorm van extra leningen en investeringen in eigen vermogen. 
Met deze optie zouden de financiële instrumenten zich concentreren op de financiële 
behoeften van ondernemingen die op groei ge richt zijn, voornamelijk degene die willen 
internationaliseren. Door de toename va n middelen kunnen meer jonge ondernemingen 
profiteren van leninggaranties en financiering van eigen vermogen. In dit scenario zou meer dan de helft van de middelen worden aan eigenvermogensinstrumenten. 
In vergelijking met het referentiescenario worden enkele bijkomende effecten van het EEN
 
verwacht ten gevolge van de prioriteitsverschuiving; het EEN zou namelijk een aanspreekpunt worden om kmo’s te helpen toegang tot financiering te krijgen. Dit effect is echter niet te kwantificeren. 
 
 11De voornaamste economische kosten van d eze optie zouden betrekking hebben op de 
alternatieve kosten verbonden met het mislopen va n de Europese toegevoegde waarde die zou 
kunnen worden gecreëerd door de andere, klei nschaligere ondersteuningsactiviteiten die in 
het referentiescenario en optie 3b worden voorgesteld. Het is niet mogelijk om het economisch effect hiervan te kwantificeren omdat het voornamelijk indirecte instrumenten 
zijn. 
Deze optie gaat gepaard met positieve sociale effecten  gecreëerd door de financiële 
instrumenten , met jaarlijks 5 300 extra banen in vergelijking met het referentiescenario. De 
optie zou niettemin een nadelig effect hebben op de Europese toegevoegde waarde gezien de 
gemiste kansen ten gevolge van de stopzetti ng van de kleinschaligere activiteiten van het 
referentiescenario. Zonder activiteiten ter onde rsteuning van kmo’s in het buitenland zouden 
Europese kmo’s in opkomende markten waarschijnlijk minder gemakkelijk de kansen grijpen die uit recente studies zijn gebleken. Deze op tie zou dus een nadelig economisch en sociaal 
effect hebben. 
Het milieueffect is naar verwachting positief, maar niet significant beter dan in het 
referentiescenario. 
De gezamenlijke impact door synergieën  tussen verschillende onderdelen van het in dit 
scenario voorgestelde programma is naar verw achting kleiner dan in het referentiescenario, 
aangezien er alleen sprake is van synergieën tussen de financiële instrumenten en het EEN. 
b) Efficiëntie
: De kosteneffectiviteit wordt geraamd op 4 385 euro per baan. Wat algemene 
administratieve kosten betreft, is het effect  van personeelskosten op het totale budget naar 
verwachting 4,9% - voornamelijk het gevolg van salariskosten. 
(c) Coherentie:  Deze suboptie beschikt niet over w ezenlijke synergieën en verbanden met 
andere EU-doelstellingen en –programma’s omda t de nadruk in hoofdzaak ligt op de toegang 
van bedrijven in de EU tot financiering. 
6. VERGELIJKING VAN OPTIES  
Gezien de voorgaande overwegingen worden  in de onderstaande tabellen de opties 
beoordeeld in termen van effecten (tabel 2) – met het referentiescenario als benchmark waarmee de andere opties worden vergeleken – en van de criteria doeltreffendheid, efficiëntie 
en coherentie (tabel 3). 
De doeltreffendheid van de twee uitbreidingsop ties die overwogen werden voor de financiële 
instrumenten, is gevoelig voor de manier waarop de maatregel wordt samengesteld. Aangezien het garantie-instrument een groter deel uitmaakt van optie 3b dan van optie 3c, 
profiteren meer bedrijven hiervan, als gevol g van het veel grotere hefboomeffect van 
garanties en wordt er meer werkgelegenheid gegenereerd, wat leidt tot een hogere toegevoegde waarde (bbp) per budgeteenheid. Op tie 3c is gebaseerd op nieuwe product- en 
dienstconcepten gefinancierd door durfkapitaal, wat op de lange termijn een hogere toegevoegde waarde en groei zou kunnen genereren. Grensoverschrijdende uitgaven aan durfkapitaal kunnen ook bijdragen aan de ontwikkeling van de aandelenmarkt en kunnen het zakelijke ecosysteem versterken, met meer langdurige effecten op de economie. 
Tabel 2 Vergelijking van de effecten van de verschillende opties  
 
 12 Budget Economisch Sociaal Milieu 
Optie 1 
(referentiescenario) 213 miljoen euro/jaar Toename van bbp 
met 
660 miljoen euro/
jaar 
1,8 miljard euro 
extra leningen en 
investeringen in 
eigen vermogen 
Jaarlijkse 
omzetstijging van 
200 miljoen euro26 000 bedrijven 
ondersteund 
17 000 banen 
gecreëerd en/of 
gewaarborgd 
Creatie van 900 
nieuwe producten, 
diensten of 
processen per jaar 
 Tegen 2011 
betrokkenheid van 
minstens 7 500 
kmo’s in meer dan 
400 
samenwerkingsovere
enkomsten 
afgesloten met 
milieudienstverleners 
 
Optie 2 0 miljoen euro/jaar 0 0 0 
Optie 3b – 
gematigde uitbreiding 340 miljoen euro/jaar Extra toename 
bbp met 
500 miljoen euro
1,7 miljard euro 
extra leningen en 
investeringen in 
eigen vermogen13 000 extra 
bedrijven 
ondersteund  
12 500 extra banen 
gecreëerd en/of 
gewaarborgd 
200 extra startende 
bedrijven gecreëerd  Geen verandering ten 
opzichte van 
referentiescenario
Optie 3c - 
gerichte uitbreiding 340 miljoen euro/jaar Extra toename 
bbp met 
500 miljoen euro 
1,7 miljard euro 
extra leningen en 
investeringen in 
eigen vermogen5 300 extra banen 
gecreëerd en/of 
gewaarborgd  Geen verandering ten 
opzichte van 
referentiescenario
 
Tabel 3 Vergelijking van de opties aan de hand van drie dimensies 
 Budget Doeltreffendhe
id Efficiëntie Coherentie 
Optie 1 
(referentiescenario) 213 miljoen euro/ 
jaar0 0 0 
Optie 2 0 miljoen euro/ 
jaar--- - --- 
Optie 3b – 
gematigde uitbreiding 340 miljoen euro/ 
jaar++ 0 ++ 
 
 13Optie 3c - 
gerichte uitbreiding 340 miljoen euro/ 
jaar- + -- 
Legenda: (---) zeer negatief, (--) negatief, (-) eerder negatie f, (0) geen verandering, (+) eerder positief, (++) 
positief, (+++) zeer positief  
Optie 2 slaagt er duidelijk niet in om  de onderliggende problemen aangaande 
concurrentievermogen en ondernemerschap aan  te pakken. Stopzetting van het programma 
zou ook een einde maken aan de EU-bijdrage ter bestrijding van de effecten van de 
economische crisis op kleine bedrijven.  
De enige realistische keuze, buiten het ongewijzi gde beleid van optie 1, is die tussen opties 3b 
en 3c. Terwijl bij optie 3c het budget slechts op twee maatregelen wordt gericht, probeert optie 3b een evenwicht te vinden tussen verschillende initiatieven om de potentiële toegevoegde waarde van maatregelen op EU-niveau over een breder activiteitenterrein te maximaliseren. De optie houdt ook een evenwich t in tussen de verschillende financiële 
instrumenten. Optie 3b presteert dus beter in die zin dat de programmadoelstellingen worden 
gehaald en een coherente reeks Europese ondersteuningsactiviteiten wordt aangeboden. Concurrentievermogen is een breed begrip en de middelen alleen richten op financiële instrumenten en het EEN zou de klus niet kl aren. Een bredere reeks activiteiten brengt echter 
een hogere prijs met zich mee. Er is meer personeel nodig, wat leidt tot hogere 
administratieve kosten. Bovendien bleek uit de openbare raadpleging van belanghebbenden 
dat meer dan 80% van de ondervraagden voorsta nder was van al de voorgestelde activiteiten. 
Optie 3b is de meest uitgebreide oplossing en krijgt daarom de voorkeur.  
7. T
OEZICHT EN EVALUATIE  
Het toezicht- en evaluatiesysteem van het toekomstige programma zou gebouwd zijn op een 
stevige hiërarchie van onderling logisch afhankelijke doelstellingen met een overeenkomstige reeks relevante indicatoren en zou voor het toezich t op en de evaluatie van de prestatie van de 
overwogen activiteiten een holistische benadering kiezen. In vergelijking met het huidige programma zouden de volgende verbet eringen aangebracht worden in het 
gegevensinzamelings- en analysesysteem en in de evaluatie- en toezichtmethode: 
• formulering van een nieuwe reeks specifieke indicatoren en toezichtmaatregelen ; 
• kruisverwijzing naar indicatoren met be trekking tot vlaggenschipinitiatieven van 
Europa 2020 om het programmabeheersproces te sturen en bijkomende input aan het 
toezichtproces van Europa 2020 te leveren; 
• gebruik van feitentoetsingsmethoden  waarbij steekproeven van begunstigden vergeleken 
worden met soortgelijke groepen niet-begunsti gden, indien relevant. Op deze manier kan 
het effect van het programma op de voorgest elde indicatoren onderscheiden worden van 
het effect van veranderende economische omstandigheden; 
• gebruik van thematische evaluaties van de verschillende onderdelen van het toekomstige 
programma, indien relevant.  
Het toezichtsysteem en de indicatoren die ge bruikt worden om het huidige programma te 
beoordelen, zijn al onderzocht in een specifieke externe studie en in de definitieve evaluatie 
 
 14van het EIP. De aanbevelingen uit deze bronnen zijn gebruikt om het toezichtsysteem van het 
huidige programma, dat zal lopen tot 2013, te verbeteren. Daarnaast zullen ook de 
aanbevelingen van een recente IAS-doelmatighe idscontrole van EIP in overweging worden 
genomen bij de toepassing van het huidige  programma en in het ontwerp van het 
toezichtsysteem en van de indicatoren voor het volgende programma. Daartoe wordt 
momenteel een doelmatigheidsverslag van het huidige programma opgesteld. 
Het nieuwe programma zal onderworpen worden  aan een tussentijdse evaluatie en een 
evaluatie achteraf om de vooruitgang op weg naar de doelstellingen en de resultaten te beoordelen. De tussentijdse evaluatie zal afgerond worden voor het einde van 2017 ter voorbereiding van een vervolginstrument voor het programma. De evaluatie achteraf zal 
worden uitgevoerd binnen de twee jaar na de voltooiing van het programma. 
Wat de financiële instrumenten betreft, zal het toekomstige toezicht- en evaluatiesysteem 
gebaseerd zijn op zowel begunstigdeninforma tie die de financiële bemiddelaars op 
regelmatige basis verzamelen, als periodieke steekproefonderzoeken die dieper ingaan op bepaalde elementen. Met het oog op evalua ties van het programma zullen aanvullende 
analyses worden uitgevoerd. Zulke evaluaties zullen in het bijzonder de ontwikkeling van de 
begunstigden vergelijken met groepen bedrijv en die de aangeboden instrumenten niet 
gebruiken. Het laatste vereist gedetailleerde analys e, aangezien er uiteraard factoren zijn die 
de ontwikkeling van een bepaalde onderneming beïnvloeden, maar die onderscheiden moeten 
worden van de effecten van het programma. De belangrijkste aspecten in deze evaluatie zijn 
in feite de misgelopen groei en werkgelege nheid ten gevolge van de weigering van een 
garantie of van durfkapitaal. Het bereik van de evaluaties wordt ook uitgebreid door rekening 
te houden met de effecten op de internationalis ering van bedrijven. De gegevens die hiervoor 
vereist zijn, zullen worden verzameld door middel van onderzoeken op basis van steekproeven, en niet door regelmatige ra pportering, om bemiddelaars en financiële 
begunstigden niet overmatig te belasten.