31. 12. 83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 358/35 
Advies inzake „De toekomstige financiering van de Gemeenschap — Ontwerp voor een 
besluit van de Raad betreffende de eigen middelen" 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 23 mei 1983 heeft de Raad besloten het Economisch en Sociaal Comité overeen­
komstig de bepalingen van artikel 201 van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap en van artikel 173 van het Verdrag tot oprichting van de 
Europese Gemeenschap voor Atoomenergie over bovengenoemd onderwerp te raad­
plegen. 
Procedure 
De met het opstellen van dit advies belaste Afdeling voor economische en financiële 
vraagstukken heeft de heer Van der Mensbrugghe tot rapporteur benoemd. 
De Afdeling heeft het advies tijdens haar 81e vergadering op 18 oktober 1983 goedge­
keurd met 23 stemmen vóór en 3 stemmen tegen bij 7 onthoudingen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft zijn advies tijdens zijn 211e zitting op 26 en 
27 oktober 1983 goedgekeurd met 108 stemmen vóór en 3 stemmen tegen bij 7 onthou­
dingen. 
Dit advies luidt als volgt: 
I. Inleiding 
Het Comité is zeer verontrust over de alarmerende 
toestand waarin de Gemeenschap zich bevindt en 
wijst erop dat de huidige financiële impasse slechts 
een indicator is voor een dieper wortelende, poli­
tieke crisis, die een bedreiging vormt voor de doel­
stellingen van de Gemeenschap. 
Het doet een beroep op de verantwoordelijke instel­
lingen en op de georganiseerde belangengroeperin­
gen uit het sociale en economische leven om geza­
menlijk, met inachtneming van genoemde doelstel­
lingen, een terugkeer naar nationaal egoïsme te 
voorkomen, en de Gemeenschap, door te ijveren 
voor haar ontwikkeling op weg naar een Europese 
unie, te behouden. 
Het Comité kan niet toelaten dat de huidige moei­
lijkheden rond de financiering — hoe groot deze 
ook zijn — tot een regressie van de Gemeenschap 
leiden. Het waarschuwt voor de ernstige en verstrek­
kende gevaren van een gedevalueerde Gemeen­
schap voor alle Lid-Staten en hun bevolkingen. 
1. De economische crisis, die door toenemende 
werkloosheid, onvoldoende economische groei en 
grote verschillen tussen de Lid-Staten op sociaal-
economisch gebied gekenmerkt wordt, brengt bij 
sommigen middelpuntvliedende reacties teweeg welke het dynamisme en de grondslagen van de 
Gemeenschap kunnen bedreigen. 
2. De merites van de Gemeenschap zijn echter 
overduidelijk: de Gemeenschap is een stabiliserend 
element geworden en heeft voor duurzame vrede in 
Europa gezorgd, zij heeft onze democratische 
samenlevingen versterkt en een economische ont­
wikkeling en een welvaartsstijging zonder precedent 
mogelijk gemaakt. 
3. Aangezien het Comité ervan overtuigd is dat de 
ernstige problemen waarmee Europa zowel intern 
als extern wordt geconfronteerd, niet door de Lid-
Staten in hun eentje kunnen worden opgelost, zijn 
het voortbestaan en de vitaliteit van de Gemeen­
schap beslist noodzakelijk. 
4. Versterking van de Gemeenschap is dus gebo­
den en wij dienen ons daarvoor in te zetten. Een 
sterke Gemeenschap kan alleen maar voordelen 
hebben voor alle, ook de toekomstige, Lid-Staten. 
II. Grondbeginselen 
1. Het streven waarbij ieder voor zichzelf de pro­
blemen wil oplossen, is kortzichtig te noemen. De 
Gemeenschap impliceert een stuk solidariteit, ook 
op financieel gebied; zonder solidariteit kan men 
niet langer van een Gemeenschap spreken. 
Nr. C 358/36 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12.83 
2. Het voorstel tot opvoering van de middelen van 
de Gemeenschap komt op een moment dat de Lid­
staten ernstige moeilijkheden hebben om hun 
begroting in evenwicht te brengen, en verplicht zijn 
een beleid van stringente uitgavenbeperking te voe­
ren. Het is dan ook niet meer dan normaal, thans 
ook van de Gemeenschap te eisen dat meer dan ooit 
gestreefd wordt naar spaarzaamheid, doelmatigheid 
en rationaliteit. 
3. Iedere rationaliserings- en besparingsmaatregel, 
in het bijzonder maar niet uitsluitend op landbouw­
gebied, verdient goedkeuring. Het is namelijk van 
belang, een einde te maken aan anomalieën, onder­
scheid te maken tussen essentiële en bijkomende 
zaken en prioriteiten te stellen. 
4. Een dergelijke stringente houding moet echter 
wel verantwoord blijven. Er zijn namelijk ook 
schijnbesparingen: 
— besparingen waarbij uitgaven van de Gemeen­
schap worden afgewenteld op de Lid-Staten. 
Per saldo zou een dergelijke operatie voor de 
Lid-Staten niets opleveren en het uiteindelijke 
resultaat zou zelfs negatief zijn omdat de voor­
delen van de integratie zouden wegvallen. Wel 
is het waarschijnlijk zo dat er Lid-Staten zijn die 
gebaat zouden zijn bij een dergelijke „nationali­
sering" van bepaalde uitgaven, aangezien zij 
dan duidelijk minder zouden hoeven af te dra­
gen. Niettemin zou compartimentering van de 
lasten en baten die inherent zijn aan het lid­
maatschap van de Gemeenschap schadelijk zijn 
voor zowel de Gemeenschap als haar Lid-Sta­
ten; 
— afschaffing in verband met de kosten ervan van 
bepaalde communautaire beleidsvormen, waar­
aan de Gemeenschap echter de grootste 
behoefte heeft. Het niet nemen van maatregelen 
kan op termijn veel duurder uitvallen dan maat­
regelen die op tijd worden genomen. 
5. Politiek, psychologisch en economisch mag 
opvoering van de eigen middelen alleen worden 
overwogen als daarnaast waar mogelijk besparingen 
en rationaliseringen worden doorgevoerd. Bij het 
doen van uitgaven moet economische rationaliteit 
de doorslag geven en dient hiernaar voortdurend te 
worden gestreefd. Men mag dus alleen daar nieuwe 
beleidssectoren opzetten waar zulks echt noodzake­
lijk is, en vooral daar waar beleidsmaatregelen op 
Gemeenschapsniveau doeltreffender kunnen wor­
den uitgevoerd dan op nationaal vlak. De rechtvaar­
diging van de uitgaven is dus de doorslaggevende 
factor en niet het streven om tegemoet te komen aan 
de belangen van de ene of de andere Lid-Staat. Het 
spreekt vanzelf dat deze uitgaven behoorlijk dienen 
te worden gecontroleerd. 6. Het begrip „billijke tegenprestatie" is funda­
menteel in strijd met de solidariteitsgedachte welke 
aan de basis van de Gemeenschap ligt ('). 
Wel is het te begrijpen dat ieder land streeft naar 
een zeker evenwicht tussen baten en lasten van zijn 
lidmaatschap van de Gemeenschap. 
Een dergelijk evenwicht mag echter niet aan zuiver 
financiële maatstaven worden gemeten. Directe en 
indirecte voordelen van het lidmaatschap doen zich 
voor op alle gebieden van het sociaal-economisch 
leven en zelfs daarbuiten, en het is voor een groot 
deel onmogelijk, deze voordelen te kwantificeren. 
Wanneer men van de Gemeenschap evenveel wil 
krijgen als men erin heeft gestopt, dan berooft men 
het begrip „eigen middelen" van zijn betekenis, dan 
verwerpt men de ondeelbaarheid van de Gemeen­
schapsbegroting en vecht men uiteindelijk de 
bestaansreden van de Gemeenschap aan. 
Wanneer er sprake is van een onrechtvaardige verde­
ling van de lasten, dan bestaat de werkelijke reme­
die in het ontwikkelen van gemeenschappelijke 
beleidsmaatregelen waarmee zowel de Lid-Staten 
als de Gemeenschap in haar geheel zijn gebaat. Er 
zal enige tijd overheen gaan voordat deze beleids­
maatregelen effect sorteren. In de tussentijd zullen 
wellicht overgangsmaatregelen moeten worden 
getroffen om de nodige correcties aan te brengen. 
Aangezien het Comité alleen maar over het voorstel 
van de Commissie is geraadpleegd, heeft het geen 
suggesties gedaan voor dergelijke maatregelen. 
III. De Gemeenschapsuitgaven 
1. Wanneer men ervan uitgaat dat de uitgaven van 
de Gemeenschap in principe een tweeledig doel 
hebben, nl. economische ontwikkeling en sociale 
bescherming, dan dienen de uitgaven gericht te zijn 
op economische groei en herstel, en op een oplos­
sing voor het werkloosheidsvraagstuk, met name 
voor de jeugdwerkloosheid. 
Nieuwe gemeenschappelijke beleidsmaatregelen 
zijn niet alleen noodzakelijk, maar moeten ook met 
spoed worden genomen; het Comité heeft zich hier­
voor herhaaldelijk uitgesproken, ook al omdat er 
meer economische en sociale convergentie moet 
komen. 
(') Het Comité heeft overigens gewezen op de noodzaak 
van een financiële bijdrage van de rijke landen ten 
gunste van de arme landen (advies „Uitbreiding van 
de Europese Gemeenschap — Griekenland — Spanje 
— Portugal", te Brussel op 17 en 18 juli 1979 gehou­
den 170e zitting (PB nr. C 247 van 1. 10. 1979, blz. 24). 
31. 12. 83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 358/37 
Bij enkele van deze beleidsterreinen (b. v. op mone­
tair gebied, op het gebied van vervoer, interne 
markt, sociale of milieubescherming) is het vooral 
zaak, een situatie te creëren waarin de economie 
beter kan lopen. Aan sommige van deze maatrege­
len zijn nauwelijks kosten verbonden, maar zij kun­
nen desondanks zeer doeltreffend zijn. 
Andere beleidsmaatregelen (b. v. op het gebied van 
wetenschappelijk onderzoek, energie, nieuwe tech­
nologie) kosten wel geld, maar zullen rendabeler en 
rationeler zijn indien zij op het niveau van de 
Gemeenschap en niet op nationaal vlak worden uit­
gevoerd. In feite is dit vooral een investering om 
Europa's positie en haar concurrentievermogen in 
de toekomst veilig te stellen. 
Aangezien de Gemeenschapsbegroting de financiële 
uitdrukking is van de inkomsten en uitgaven, zou 
het zo moeten zijn dat hierin de economische 
beleidskeuzes, ook die van het Gemeenschapsbe­
leid, duidelijker worden belicht, zodat deze inkom­
sten en uitgaven op correcte wijze kunnen worden 
beoordeeld op hun sociaal-economische verdien­
sten. 
2. Het valt niet te betwisten dat de landbouwuitga­
ven de laatste tijd op zeer verontrustende wijze zijn 
toegenomen. 
Zonder de positieve resultaten van het gemeen­
schappelijk landbouwbeleid te miskennen of de 
sociaal-economische doelstellingen ervan te veron­
achtzamen, moet toch worden vastgesteld dat dit 
beleid tot verstoringen en in het bijzonder tot over­
schotten leidt. De interne en externe oorzaken van 
deze ontwikkeling zijn legio en zeer ingewikkeld. 
Derhalve zou het GLB moeten worden hervormd 
om zodoende, uiteraard geleidelijk, de landbouw-
produktie, met inachtneming van de doelstellingen 
van artikel 39 van het Verdrag, te beheersen of te 
heroriënteren. 
Daarom kan men alleen maar instemmen met het 
streven van de Commissie naar vermindering van 
het aandeel van de Gemeenschapsuitgaven dat naar 
de landbouw gaat; dit houdt in dat deze uitgaven 
zodanig moeten worden gerationaliseerd dat iedere 
anomalie wordt voorkomen en dat waar mogelijk 
besparingen worden doorgevoerd. 
Er zij echter op gewezen dat, zoals de Commissie 
dat gedeeltelijk heeft gedaan, binnen de landbouw­
uitgaven uitsluitend die uitgaven in aanmerking die­
nen te worden genomen welke rechtstreeks verband 
houden met het gemeenschappelijk landbouwbe­
leid. 
Het Comité adviseert met name, na te gaan of reke­
ning moet worden gehouden met de uitgaven die 
voortvloeien uit in het kader van de externe betrek­
kingen gesloten akkoorden en uit akkoorden met compensatieoogmerk, of die de budgettaire neerslag 
van de monetaire compenserende bedragen zijn. 
3. Vermindering van het relatieve aandeel van de 
landbouwuitgaven — uitsluitend en alleen om het 
evenwicht te herstellen — door de uitgaven op 
andere gebieden te verhogen of nieuwe uitgaven op 
andere gebieden te creëren, zou een zeer betwistbare 
handelwijze zijn: wie garandeert namelijk dat de 
noodzakelijke hervormingen op landbouwgebied 
ook inderdaad worden doorgevoerd? In beginsel 
zou het zo moeten zijn dat slechts daar uitgaven 
mogen worden gedaan waar de noodzaak ervan 
wordt erkend. 
4. De door de Commissie voorgestelde drempel 
van 33 % is, voor zover hieruit de wil spreekt om de 
landbouwuitgaven tot een meer aanvaardbaar peil 
terug te brengen, als streefcijfer gekoppeld aan 
opvoering van de eigen middelen niet onredelijk te 
noemen. Economisch gezien is deze drempel echter 
willekeurig en daardoor niet overtuigend. 
5. Hoewel het momenteel zeer moeilijk is, de 
financiële gevolgen te ramen van de uitbreiding 
waartoe de Gemeenschap van de Tien zich heeft 
verplicht, staat het toch vrijwel vast dat de uitgaven 
hierdoor zullen stijgen. Het Comité betreurt niet de 
beschikking te hebben over uitvoeriger gegevens ter 
beoordeling van deze materie. 
6. Los gezien van het voorgaande acht het Comité 
het wenselijk dat de Raad via adequate procedures 
grondig nagaat welke financiële consequenties zijn 
besluiten zullen hebben. 
IV. Middelen van de Gemeenschap — Mogelijkhe­
den voor een verhoging 
1. Nog afgezien van de douanerechten en andere 
daarmee samenhangende middelen hebben de 
BTW-afdrachten als eigen inkomstenbron van de 
Gemeenschap het voordeel dat zij er al zijn en in 
velerlei opzicht praktisch en doeltreffend zijn. Dit 
systeem geeft in grote lijnen een juiste weerspiege­
ling van de „draagkracht" van elk van de Lid-Staten 
en is een adequate grondslag voor de financiering 
van de Gemeenschapsbegroting. 
2. Hantering van het criterium agrarische produk-
tie bij de modulering van de BTW heeft, samen met 
de drempel van 33 %, tot doel de bijdragen van 
bepaalde Lid-Staten te verminderen en die van 
andere te verhogen. 
Voorts zou invoering van dit criterium een zeker 
tegenwicht vormen tegen iedere tendens tot uitga­
venverhoging op landbouwgebied. 
3. Toepassing van een dergelijk sectorieel crite­
rium zou zeker een ongewenste segmentering van de 
Nr. C 358/38 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12.83 
economie in de hand kunnen werken en als zodanig 
een aanvechtbaar initiatief zijn. Rekening houdend 
met de feitelijke situatie moet echter worden vastge­
steld dat dit criterium in beginsel tot een bewustwor­
ding kan leiden en daardoor tot een rationeler 
beleid in een sector die de bekende vooraanstaande 
plaats onder de communautaire uitgaven inneemt. 
Het is evenwel niet zeker dat de agrarische indicator 
een doeltreffende rem is. De Lid-Staten met een 
hoge landbouwproduktie zullen namelijk waar­
schijnlijk geneigd zijn, de verhoogde bijdrage die 
hantering van het criterium agrarische produktie met 
zich brengt, op zich te nemen, gezien de voordelen 
die het GLB ondanks alles voor deze oplevert. 
Daardoor bestaat het gevaar dat minder vaart wordt 
gezet achter structurele hervormingen, met als 
gevolg dat het streefcijfer 33 % moeilijker kan wor­
den bereikt. 
Het Comité vreest dat toepassing van het agrarische 
criterium een rem betekent voor de vaststelling van 
nieuwe verordeningen op gebieden waarop deze tot 
nog toe niet bestaan (aardappelen, alcohol, bos­
bouw). Wat dit betreft zij evenwel gezegd dat de sec­
toren met marktordeningen in het genot van alle 
voordelen van het GLB komen indien zij behoren 
tot die produktiesegmenten waarop het criterium 
van toepassing is. 
Tevens is naar voren gebracht dat bedoeld criterium 
in zekere zin nadelig zou zijn voor de landen met 
een belangrijke agrarische sector, en dat zijn niet 
noodzakelijkerwijze de rijkste landen. Hantering 
van de beide voorgestelde criteria trekt deze situatie 
echter weer enigszins recht. 
4. De twee andere door de Commissie voorge­
stelde criteria, namelijk het BBP per hoofd van de 
bevolking en het aandeel van iedere Lid-Staat in het 
nettobedrijfsoverschot in de Gemeenschap, zouden 
in zoverre te verdedigen zijn dat aan de hand hier­
van in nog sterkere mate dan bij de toepassing van 
de BTW-afdrachten alleen, rekening zou kunnen 
worden gehouden met de „draagkracht" van iedere 
Lid-Staat. Bovendien zou zo kunnen worden voor­
komen dat de nodige aanpassingen in hun totaliteit 
via het landbouwcriterium alleen tot stand zouden 
moeten komen. 
Het Comité vreest echter dat de toepassing van 
voornoemde twee criteria op praktische uitvoerings-
moeilijkheden stuit. Het verzoekt de Commissie dan 
ook na te gaan of de methoden die de Lid-Staten bij 
de berekening van het BBP per hoofd van de bevol­
king aanwenden, wel in die mate vergelijkbaar zijn 
dat distorsies worden voorkomen. 
Ook zou de Commissie kunnen nagaan of het, 
gezien de beschikbare statistische gegevens, wense­
lijk is deze niet-agrarische criteria nog te verfijnen 
door hierin een regionale component, met name wat het aandeel van de landbouwactiviteiten betreft, op 
te nemen, of een factor waarin de werkloosheid, op 
nationaal of op regionaal niveau, tot uiting komt. 
5. Een systeem met variabele percentages, vooral 
op basis van de landbouwproduktie, is in laatste 
aanleg maar een lapmiddel, bedoeld om uit de hui­
dige impasse te geraken. 
Daarom moeten met spoed andere manieren wor­
den gezocht om hetzelfde doel te bereiken. Lukt dat 
niet op tijd, dan moet het systeem, althans tijdelijk, 
wel worden toegepast, namelijk zolang de oneven­
wichtigheden aanhouden en geen andere oplossin­
gen zijn gevonden om uit de moeilijkheden te 
komen, en door hierin aanpassingen aan te brengen 
waarmee de bezwaren van het systeem enigszins 
kunnen worden ondervangen. 
6. Aangezien de Gemeenschap, indien haar mid­
delen binnen de huidige grenzen zouden blijven, 
aan het gevaar van teruggang zou blootstaan, 
spreekt het Comité zich voor opvoering van de eigen 
middelen uit. De omvang van de mogelijke uitgaven 
is momenteel nog onzeker omdat geen nauwkeurige 
gegevens omtrent de haalbare bezuinigingen en de 
te nemen beleidsmaatregelen voorhanden zijn. 
Optrekking van het maximumpercentage voor de 
BTW-afdracht van 1 tot 1,4% kan echter de goed­
keuring van het Comité wegdragen, met dien ver­
stande dat de uitgaven moeten beantwoorden aan 
een noodzaak en dat hierop een stringente controle, 
zowel wat de verantwoording als de doelmatigheid 
ervan betreft, wordt uitgeoefend; het zal overigens 
nog wel ettelijke jaren duren voordat dit plafond zal 
worden bereikt. Voorts mag men niet uit het oog 
verliezen dat een optrekking van 1 tot 1,4 % door de 
nationale parlementen moet worden geratificeerd, 
een procedure die wel twee jaar in beslag zal nemen. 
7. Tegen de mogelijkheid van latere verhogingen 
met steeds 0,4% bestaan, gezien de voorgestelde 
procedure, geen principiële bezwaren. Het spreekt 
vanzelf dat deze mogelijkheid moet worden bezien 
tegen de achtergrond van alle omstandigheden van 
dat moment; het is moeilijk hierover nu al voorspel­
lingen te doen. 
8. Opneming van de douaneheffingen van de 
EGKS in de eigen middelen is toelaatbaar zolang de 
EGKS-uitgaven kunnen worden gedekt in het geval 
dat bij onvoldoende heffingen de bijzondere bijdra­
gen van de Lid-Staten zouden wegvallen. 
9. Ten aanzien van een eventuele vermindering 
van en de vaststelling van een maximumgrens van 
10% voor de teruggave van ontvangsten van de 
Gemeenschap aan de Lid-Staten lijkt verlaging van 
dit plafond gewenst. 
31. 12. 83 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 358/39 
10. Er zijn tijdens de besprekingen ook alternatie­
ven aangedragen voor de voorstellen van de Com­
missie, onder meer een belasting op bepaalde pro-
dukten of diensten. 
In het algemeen merkt het Comité op dat invoering 
van specifieke belastingen, bestemd voor de finan­
ciering van bepaalde sectoren, geval voor geval, en 
ook wat het beginsel ervan betreft, moet worden 
bezien. 
Wel meent het dat de invoering van dergelijke 
belastingen om de algemene begroting van de 
Gemeenschap te voeden en te diversifiëren, een 
principiële kwestie van fundamentele betekenis is, 
die grondig zou moeten worden onderzocht. V. Conclusies 
Zonder op de hierboven uitvoerig uiteengezette 
punten terug te komen, stelt het Comité zich positief 
op tegenover een verhoging van de eigen middelen 
van de Gemeenschap. Deze verhoging is in zijn 
ogen nauw verbonden met een gelijktijdige herstruc­
turering van de Gemeenschapsuitgaven. 
Het Comité heeft zich uitgesproken aan de hand 
van het voorstel van de Commissie van 6 mei 1983. 
Gezien de ontwikkeling van de werkzaamheden 
inzake deze materie en de tijd die ermee gemoeid 
zal zijn om daadwerkelijk nieuwe middelen ter 
beschikking van de Gemeenschap te stellen, wijst 
het Comité erop dat de omvang van de verplichte 
uitgaven in de tussentijd niet ten koste van nieuwe 
beleidsmaatregelen of van uitgaven in het kader van 
het Sociaal en het Regionaal Fonds mag gaan. 
Gedaan te Brussel, 26 oktober 1983. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Frarnjois CEYRAC 
BIJLAGE 
bij het advies van het Economisch en Sociaal Comité 
Onderstaand wijzigingsvoorstel, dat in overeenstemming met het Reglement van Orde werd inge­
diend, is tijdens de beraadslagingen door het Comité verworpen: 
Paragraaf 5 
Deze paragraaf door de volgende tekst te vervangen: 
„Gezien de hierboven aangehaalde bezwaren is een systeem met variabele percentages 
onaanvaardbaar. Van alle momenteel in het instrumentarium van het gemeenschappelijk 
landbouwbeleid beschikbare methoden en maatregelen — o. a. van de produktiequota tegen 
gegarandeerde prijzen — dient zowel in kwantitatief als in kwalitatief opzicht adequaat 
gebruik te worden gemaakt om tot een oplossing te komen voor de problematiek van de te 
omvangrijke uit dit beleid voortvloeiende uitgaven.". 
Motivering 
Toepassing van een systeem van variabele percentages op basis van nationale criteria betreffende 
de landbouwproduktie is onaanvaardbaar omdat hierdoor de agrarische produktie in zeker 
opzicht weer een nationale aangelegenheid zou worden en omdat een dergelijke regeling de een­
heid van de markt en de solidariteit binnen de Gemeenschap zou tegenwerken. 
Uitslag van de stemming: 
Vóór: 8, tegen: 74, onthoudingen: 29.