Advies van het Economisch en Sociaal Comité over "Het Europese programma voor satellietnavigatie (Galileo)"

(2001/C 311/05)

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 1 maart 2001 besloten overeenkomstig artikel 23, lid 3, van het reglement van orde een advies op te stellen over "Het Europese programma voor satellietnavigatie (Galileo)".

De afdeling "Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 17 juli 2001 goedgekeurd; rapporteur was de heer Bernabei.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 12 en 13 september 2001 gehouden 384e zitting (vergadering van 12 september 2001) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Het Comité,

overwegende dat een voor civiel gebruik bestemd Europees satellietnavigatie- en positiebepalingssysteem dat in het bredere Galileo-dienstenprogramma is ingepast, een positieve bijdrage kan leveren tot economie en samenleving en tot het welzijn en de veiligheid van alle burgers in de wereld, omdat het tot een betere levenskwaliteit en tot ontplooiing van het individu kan leiden, mits de privacy en de vrijheid van het individu worden beschermd;

overwegende dat het Galileo-systeem het Europese concurrentievermogen in de wereld ten goede komt, daar het voor volledige autonomie en voor continuïteit en integriteit van de dienstverlening zonder militaire tussenkomst kan zorgen, en dat het tevens de werkgelegenheid kan stimuleren, doordat het ertoe kan bijdragen nieuwe bedrijven, diensten en beroepsvaardigheden te creëren, de economische en sociale samenhang in een met nieuwe lidstaten uitgebreide EU te versterken, en nieuwe mogelijkheden op het gebied van samenwerking en ontwikkelingshulp te scheppen;

overwegende dat Galileo grote mogelijkheden biedt voor het leveren van geavanceerde diensten aan bedrijven uit belangrijke sectoren zoals vaste en mobiele communicatie en e-economie, geïntegreerde vervoersveiligheid en -logistiek, telegeneeskunde en gezondheidszorg, afstandsonderwijs, bescherming en veiligheid van de burgers, landbouw, en bescherming van het milieu en van de natuurlijke hulpbronnen,

beveelt Raad, Europees Parlement en Commissie het volgende aan:

- er moet snel een gemeenschappelijke en eenduidige strategie worden uitgewerkt, die vergezeld gaat van een duidelijke taakstelling en een goed onderbouwd programma teneinde tot een totaalaanpak te komen voor alle onderdelen en diensten van het systeem, dat niet louter een technisch instrument voor satellietnavigatie en positiebepaling moet zijn, maar tot een echte, vernieuwende doorbraak moet leiden die de gehele economie, de gehele samenleving en alle burgers ten goede komt;

- genoemde strategie moet worden ingebed in een eenduidige optiek voor "tweeledig gebruik", die de uiteenlopende verantwoordelijkheden van het beleid van de Europese Commissie, de WEU en het secretariaat van het Gemeenschappelijke Buitenlands en Veiligheidsbeleid van de Raad omvat;

- via passende macro-economische studies moet worden nagegaan wat de directe, indirecte en neveneffecten zijn van de inwerkingstelling van het gehele Galileo-systeem op openbare, particuliere en individuele organisatiesystemen in Europa;

- vóór het einde van 2001 moet een gemeenschappelijke onderneming als bedoeld in artikel 171 van het Verdrag worden opgericht, gevolgd door een Europees Galileo-Agentschap dat een permanent "open netwerk" vormt voor allen die bij het systeem zijn betrokken, met inbegrip van de eindgebruikers;

- deze gemeenschappelijke onderneming (die uiterlijk in 2005 het veld moet ruimen) en het daarna op te richten Europese Agentschap, dienen op vier pijlers gebaseerd te zijn: een stuurgroep in de vorm van een voor overheids- en particuliere betrokkenen openstaand institutioneel forum; een ethiekcomité op hoog niveau, om te garanderen dat de vereiste transparantie in acht wordt genomen, het systeem uitsluitend voor civiele doeleinden wordt gebruikt en de persoonlijke levenssfeer wordt beschermd; een regelgevingsorgaan dat de nodige garanties biedt inzake technische interoperabiliteit; en een operationeel orgaan onder begeleiding van het Amerikaanse JPO (Joint Program Office);

- overeenkomstig de "nieuwe communautaire aanpak" moeten de normen en de te verlenen diensten snel worden gedefinieerd, en bovendien moeten de met Galileo gegenereerde activiteiten op een rij worden gezet, ook om de burgers een goed beeld van de positieve economische en sociale effecten te schetsen en voor de hoge mate van consensus te zorgen die noodzakelijk is;

- adequate maatregelen zijn nodig om de persoonlijke levenssfeer en het recht van individuen en ondernemingen op privacy en vertrouwelijkheid volledig te beschermen; het gaat in dit verband om vrij verkeer en vertrouwelijkheid van handelstransacties en van economische keuzes bij vestiging en onderzoek naar human resources; hoe dan ook moet worden voorkomen dat Galileo-toepassingen zich kunnen vertalen in technologisch toezicht op burgers en bedrijven;

- er moet een marketingstructuur worden opgezet via een "maatschappij ter promotie van Galileo", ook met deelname van de privésector, die geleidelijk aan de financiële verantwoordelijkheid ervoor op zich moet nemen; de technisch-politieke verantwoordelijkheid blijft in overheidshanden;

- via integratie van EGNOS in het Galileo-programma moet worden bewerkstelligd dat de exploitatiefase sneller van start gaat (2004); ook moet spoed worden gezet achter de stationeringsfase, waarin het Galileo-satellietnetwerk in een baan om de aarde wordt gebracht (2006); de tenuitvoerlegging dient te gebeuren in achtereenvolgende modules, zodat kosten kunnen worden teruggewonnen, onmiddellijk een beeld kan worden gekregen van de kwaliteit van het product en het grote publiek ermee bekend kan worden;

- er moet gestreefd worden naar samenwerking en interoperabiliteit met de reeds bestaande satellietnavigatiesystemen Glonass en GPS en de verdere versies daarvan, via internationale verdragen waarin wordt ingegaan op specificeringsgaranties, satellietconstellatie en grondinfrastructuur, en waarin de hiermee verband houdende intellectuele- en industriële-eigendomsrechten op heldere en evenwichtige wijze worden omschreven;

- de aan Galileo toegewezen frequentiebanden moeten op de Wereldradiocommunicatieconferentie (WRC) van 2003 worden geconsolideerd, en de frequenties moeten afgestemd worden op het bestaande wereldwijde systeem voor satellietnavigatie;

- er moet een degelijke en duidelijke informatiecampagne worden opgezet om voor geloofwaardigheid te zorgen in een concurrerende en zeer riskante mondiale markt, niet alleen ten behoeve van degenen die met het systeem werken, maar ook van de verschillende economische en sociale kringen en het grote publiek; er is namelijk een zo groot mogelijk draagvlak nodig.

1.1. Het Comité verzoekt Raad, Europees Parlement en Commissie een nauwgezet en welomschreven tijdschema voor de tenuitvoerlegging van de verschillende fasen vast te stellen en het Comité regelmatig te informeren, zodat het actief aan de toekomstige ontwikkeling van de toepassingen kan deelnemen.

2. Inleiding

2.1. Het Galileo-programma is een initiatief van de EU waarmee beoogd wordt:

- een Europese bijdrage tot het toekomstige wereldwijde navigatie- en positiebepalingssysteem (GNSS: Global Navigation Satellite System) te leveren;

- industrie, bedrijfsleven, burgers en Europese samenleving geavanceerde technologische diensten te verlenen om het communautaire systeem op mondiaal niveau concurrerend te maken.

2.2. Het gaat om speerpunttechnologie waarmee:

- de (zich op een vaste plaats bevindende of mobiele) gebruiker, uitgerust met een ontvanger die signalen van verschillende satellieten kan opvangen en verwerken, heel precies op ieder gewenst moment, naast de exacte tijd, zijn lengte-, breedte- en hoogtepositie kan bepalen;

- het systeem in staat wordt gesteld de positie van alle mogelijke objecten of personen binnen een bepaald gebied te bepalen, en bestaande voorvallen of verbindingen met communicatiesystemen en databanken op te sporen.

2.3. Deze technologie wordt tot dusverre beheerst door de Verenigde Staten met hun Global Positioning System (GPS), dat gefinancierd en beheerd wordt door het leger. De continuïteit en de kwaliteit van het systeem voor civiel gebruik zijn derhalve afhankelijk van het leger. Zo kunnen de militaire autoriteiten het signaal desgewenst tegenhouden of verzwakken. Ook Rusland bezit een satellietnavigatiesysteem, Glonass genaamd, maar vanwege de economische problemen in Rusland is dit slechts in zeer beperkte mate operationeel.

2.4. De Commissie heeft in haar eerste, van 10 februari 1999 daterende Mededeling(1), mede op basis van tijdens de vierde en vijfde OTO-kaderprogramma's gelanceerde projecten, een autonoom programma voor radiosatellietnavigatie met de naam Galileo gepresenteerd, dat onafhankelijk is van het GPS, maar daarmee wel compatibel en interoperabel is. Dit programma wordt in vier fasen ten uitvoer gelegd: ontwerp (eind 2000 voltooid), ontwikkeling en validering (tot 2005), stationering (tot 2007) en ingebruikneming en exploitatie (vanaf 2008).

2.5. De Raad "Vervoer" heeft de Commissie op 19 juli 1999 verzocht om de ontwerpfase voor Galileo in samenwerking met het Europees Ruimteagentschap (ESA) en de lidstaten, voor te bereiden.

2.6. De Raad "Onderzoek" heeft op 11 november 2000 een resolutie aangenomen en een protocol voor samenwerking tussen de Europese Commissie en het ESA goedgekeurd.

2.7. Tijdens de Europese Raden van Keulen (1999), Feira en Nice (2000) is het strategische belang van Galileo beklemtoond en is blijk gegeven van politieke bereidheid om dit programma verder uit te werken.

2.8. Voorts heeft de Europese Raad van Stockholm van 23 en 24 maart 2001 herinnerd aan "het belang van een zo spoedig mogelijke start van het Galileo-satellietnavigatieprogramma", waarbij de particuliere sector is verzocht de uitdaging met betrekking tot deelname aan en financiering van het project te aanvaarden "door middel van een bindende toezegging voor de uitvoeringsfase". De Europese Raad heeft er in dit verband nota van genomen dat de particuliere sector bereid is de overheidsfinanciering voor de ontwikkelingsfase aan te vullen. Hij heeft de Raad verzocht om vóór het einde van 2001 de regelingen te definiëren die nodig zijn voor het starten van de volgende fase van het project, en met name om "een gemeenschappelijke en efficiënte managementstructuur"(2) vast te stellen. In Stockholm is voorgesteld om snel een besluit te nemen over dit instrument, dat "de vorm kan hebben van een gemeenschappelijke onderneming als bedoeld in artikel 171 van het Verdrag, dan wel van een agentschap of een ander passend orgaan."(3) Centraal in de huidige discussie staat derhalve de manier waarop het Galileo-programma moet worden uitgevoerd.

2.9. De Raad "Vervoer" van 4 en 5 april 2001 heeft een resolutie aangenomen waarin de steun aan het Galileo-programma wordt bevestigd. Voorts wordt hierin gewezen op de bijdrage die het kan leveren tot de samenhang in Europa, de aanzienlijke mogelijkheden die gebruik van deze technologie met zich meebrengt, de behoefte aan een systeem dat altijd beschikbaar is en onder Europese controle staat, en de voordelen die het systeem biedt op het gebied van interoperabiliteit, complementariteit en dienstverleningszekerheid. Er is overeenstemming bereikt over het vrijmaken van 100 mln EUR voor het jaar 2001 via het TEN-programma, de verdeling tussen ESA en Unie, de noodzaak om eenheid van bestuur en financieel beheer van het project te waarborgen, en het opzetten van een tijdelijke structuur die voor het beheer moet zorgen totdat een besluit over een definitieve structuur wordt genomen (december 2001).

2.10. De Raad "Vervoer/Telecommunicatie" van 27 en 28 juni 2001 heeft kennisgenomen van het voorstel van de Commissie tot oprichting van een gemeenschappelijke onderneming Galileo(4) (waarover het Comité een advies zal opstellen) en heeft besloten dat bij de ontwikkeling van satellietnavigatiediensten zal worden uitgegaan van technische vereisten, gebruikersbehoeften, economische haalbaarheid en economische en sociale voordelen van de verschillende diensten, en dat hierbij nauw zal worden samengewerkt met particuliere en andere potentiële partners.

Ook zal de Raad zich buigen over de kosten-batenanalyse die de Commissie in juni 2001 heeft gepresenteerd.

2.11. In de Commissievoorstellen betreffende het zesde OTO-kaderprogramma worden in de paragraaf over het thematische onderzoeksgebied "Lucht- en ruimtevaart" enkele regels aan de ontwikkeling van het Galileo-programma gewijd, in verband met het lanceren van een geïntegreerde ruimtevaartstrategie.

3. Doel van het initiatiefadvies

3.1. Het Comité acht het belangrijk een initiatiefadvies over het Galileo-programma uit te brengen, omdat tenuitvoerlegging van dit satellietsysteem aanzienlijke gevolgen kan hebben voor de concurrentiekracht van het bedrijfsleven en de dienstverlening aan de burgers en omdat hiermee de beschikking kan worden gekregen over geavanceerde technologie die in het Europese en nationale beleid gebruikt kan worden om voor duurzame ontwikkeling, concurrentievermogen en dynamiek te zorgen.

3.2. Tegen deze achtergrond wil het Comité nagaan hoe de stand van zaken rond Galileo is, welke mogelijkheden het biedt voor de gebruikers, welke toepassingen ervan maatschappelijk nut hebben en bevorderlijk zijn voor het concurrentievermogen van de Europese economie, wat de macro-economische voordelen zijn, wat de politieke en strategische betekenis van Galileo is, hoe het moet worden gefinancierd en beheerd, hoe er kan worden samengewerkt en hoe Galileo compatibel kan worden gemaakt met de reeds bestaande systemen.

3.3. Het Comité heeft in een eerder advies positief geoordeeld over de ontwikkeling van de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie, waarbij het volledig heeft ingestemd met een nieuwe strategische planning die via overleg met de industrie wordt vastgesteld en toegerust wordt met nieuwe managementfuncties voor O& O op Europees niveau(5). Ook over de aanpak op het gebied van persoonlijke satellietcommunicatiediensten(6) en over het radiospectrumbeleid(7) heeft het zich in gunstige zin uitgelaten.

Daarnaast heeft het in zijn adviezen over het vierde en vijfde kaderprogramma en over de bijbehorende specifieke programma's het belang van OTO op het gebied van lucht- en ruimtevaart onderstreept(8).

4. Stand van zaken rond het programma

4.1. De Commissie heeft twee Mededelingen gepubliceerd, in juli 1999 en in november 2000(9), bedoeld om de ontwerpfase voor te bereiden en de resultaten ervan te beoordelen; dit is gebeurd in samenwerking met het ESA en ook de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie en potentiële aanbieders van diensten zijn erbij betrokken.

Doel van Galileo is de stationering van een constellatie van EU-satellieten. Deze constellatie zal bestaan uit 30 satellieten in een niet-stationaire baan om de aarde op een hoogte van ca. 23000 km. De totale kosten worden geraamd op ca. 3,25 mld EUR.

4.2. Een kosten-batenanalyse heeft uitgewezen dat de ontwikkelings- en valideringsfase (2001-2005) Europa 1,1 mld EUR zal kosten, evenredig te verdelen tussen de Europese Commissie en het ESA. Voor de stationeringsfase (2005-2007) is voorzien dat de EU nog eens 600 mln EUR bijdraagt aan het openbaar/particuliere partnerschap. Volgens de Commissie zal Galileo vanaf 2007 rendabel zijn zodat geen verdere financiële steun hoeft te worden verleend.

4.3. Het Comité wijst erop dat er snel een duidelijk juridisch en financieel raamwerk moet komen om partnerschap tussen overheid en particuliere sector mogelijk te maken, alsmede een structuur voor gecoördineerd beheer van Galileo waarvan deel wordt uitgemaakt door de Commissie, het ESA en de particuliere investeerders die in het kader van dit partnerschap tot de financiering willen bijdragen.

4.4. Tijdens de ontwerpfase is in internationaal verband een belangrijk succes geboekt: op de Wereldradiocommunicatieconferentie (WRC) in Istanbul (juni 2000) is het gelukt om bredere frequentiebanden voor satellietnavigatiediensten te verkrijgen. De volgende WRC (2003) moet dit resultaat natuurlijk nog wel bevestigen en ratificeren, uitgaande van het onderzoek naar de compatibiliteit, dat derhalve zo snel mogelijk van start moet gaan.

5. Het internationale raamwerk

5.1. Er bestaan in de wereld momenteel drie projecten: het Amerikaanse GPS, dat al een aantal jaren functioneert, het Russische systeem Glonass, dat niet operationeel is, maar wel technologisch geavanceerde oplossingen biedt, en het Galileo-programma, dat de ontwerpfase net achter de rug heeft en thans de ontwikkelings- en valideringsfase ingaat.

5.2. Het GPS is zeker het meest geavanceerde systeem; het gaat namelijk om een bestaand militair systeem dat voor civiel gebruik is opengesteld. Gebruik ervan voor civiele doeleinden is gratis, maar wel afhankelijk van zijn militaire oorsprong: de toegang kan op grond van binnenlandse-veiligheidsoverwegingen worden beperkt of bemoeilijkt.

5.3. De Russische Federatie heeft veel ervaring met de ontwikkeling en werking van satellietnavigatiesystemen. In verschillende gremia wordt momenteel met de EU overlegd om na te gaan of voor interoperabiliteit tussen Glonass en Galileo kan worden gezorgd. Met name kan worden samengewerkt op het gebied van een geïntegreerd gebruik van de toegewezen frequentiebanden.

5.4. De EU acht samenwerking en complementariteit met de internationale partners inzake Galileo van cruciaal belang, vooral met partners met reeds operationele normen, zoals de VS. Met het oog op GPS III, waarvan de ontwerpfase al vergevorderd is, onderzoekt Europa met de VS momenteel verscheidene technische kwesties betreffende compatibiliteit. Doel hiervan is marketingproblemen te voorkomen en tegelijkertijd te waarborgen dat het Europese systeem niet te kwetsbaar wordt; het gaat er hierbij om dat continuïteit van de dienstverlening wordt gewaarborgd en dat deze niet wordt onderbroken om redenen die buiten het systeem liggen.

Voorts is de EU bereid om alle landen die aan het opzetten van een efficiënt, betrouwbaar en veilig systeem willen meewerken, bij het onderzoek, de ontwikkeling en de industriële inbedrijfstelling van het Galileo-programma te betrekken.

6. Galileo voor de gebruikers: mogelijkheden voor geavanceerde dienstverlening

6.1. Het Comité vindt dat het satellietnavigatiesysteem, wat gebruik en markt betreft, een groot aantal openbare en particuliere diensten moet kunnen omvatten die voor een geïntegreerde Europese ruimte essentieel zijn, zoals:

- marktgerichte diensten die bedoeld zijn voor een breed gamma gebruikers via een specifiek aanvullend communicatiekanaal;

- diensten op het gebied van de vervoersveiligheid (veilig verkeer voor de diverse vervoerstakken: lucht-, zee-, weg- en spoorvervoer);

- diensten op het gebied van telegeneeskunde (diagnoses bij de behandeling van patiënten, lokalisering van goederen en producten);

- diensten op het gebied van burgerbescherming, noodhulp, justitie (bestrijding van kleine criminaliteit, drugshandel en andere wijdverspreide vormen van criminaliteit);

- douanediensten (automatische controle op vervoerbewegingen);

- toezicht op het gebied van geïntegreerde en intermodale logistiek, milieu, landbouw en natuurlijke hulpbronnen;

- ondersteuning van radionavigatie en automatische verkeersgeleiding tijdens het reizen zelf, het naderen van de bestemming en de aankomst.

6.2. Volgens het Comité moet Galileo er enerzijds voor zorgen dat er binnenkort competitieve, kwalitatief hoogstaande diensten worden verleend, en anderzijds dat er transmissie in hoge definitie wordt bereikt zodat de nodige precisie wordt gegarandeerd, alsmede een hoge integriteit van het signaal, continuïteit van de dienstverlening en neutraliteit die noodzakelijk zijn om op verantwoorde wijze te kunnen opereren binnen een vooraf omlijnd kader, en met een financiële inspanning die in verhouding staat tot de diverse diensten:

1) open basisdiensten (gratis) voor toepassingen die bestemd zijn voor het grote publiek, toepassingen met één of twee frequenties, toepassingen voor nauwkeurige tijdsbepalingen;

2) commerciële diensten, gebaseerd op open signalen, voor de verzending van versleutelde gegevens met een toegevoegde waarde, en commerciële en professionele toepassingen waarvoor hogere prestaties en een gegarandeerde dienstverlening nodig zijn;

3) reddingsdiensten, gebaseerd op internationale normen, met een signaal ter bevestiging van de integriteit, functionerend op basis van de GRID-systemen (een single-view verbindingssysteem voor computer/multimedia) die specifieke versleutelde berichten kunnen versturen;

4) diensten van algemeen belang, gecertificeerde diensten die prestaties garanderen van een hoog integriteitsniveau en die in noodsituaties op bevel geactiveerd kunnen worden, voor toepassingen van openbaar belang die altijd vrij moeten zijn van onderbrekingen of storingen.

6.2.1. Naast deze vier hoofdgroepen van diensten zal Galileo ook moeten zorgen voor een efficiënt databanksysteem om een doelmatig en veilig gebruik van andere externe, terrestrische of satellitaire netwerken op multifunctionele grondslag, zoals UMTS-, UHF- of DHS-systemen of wetenschappelijke of technologische onderzoeks- en ontwikkelingssystemen, te garanderen. Ondertussen moet Galileo ook regionale certificerings- en betrouwbaarheidssystemen met integriteitsbevestiging ontwikkelen voor de GPS-signalen en gerelateerde diensten, in verband met de interoperabiliteit met Galileo, zowel voor de regio Noord-Amerika als voor de regio Europa/Azië.

6.3. Het is belangrijk dat de ruimte-infrastructuur van Galileo geïntegreerd wordt in de diverse terrestrische systemen en technologieën, zodat kan worden voldaan aan de behoeften van de gebruikers, waar zij zich ook bevinden: in de stad (waar satelliettransmissies zonder steunpunt op de grond door gebouwen kunnen worden gehinderd), in risicozones (bouwterreinen, fabrieken, opslagplaatsen), in afgelegen gebieden (waar installatie en onderhoud van terrestrische communicatiesystemen wellicht niet rendabel is), op hogere geografische breedtes (waar satellietsignalen zwakker zijn), op zee, op de grond en in de lucht (waar grotere risico's bestaan).

6.4. Het Comité vindt dat bij installatie van een navigatie-infrastructuur moet worden uitgegaan van de behoeften van de potentiële gebruikers van de aangeboden diensten, d.w.z. van de eindgebruikers, via de overheidsinstanties die met de toepassing van de regelgeving zijn belast, tot de dienstverleners.

6.5. Volgens het Comité is breed overleg noodzakelijk om een duidelijk beeld te krijgen van de behoefte aan een alomvattende dienst die de hele wereld, incl. oceanen en woestijnen, bestrijkt. Dit is niet alleen nodig om een continue dienstverlening voor maritieme en lucht- en ruimtevaarttoepassingen te garanderen, maar ook om de producenten van ontvangstsystemen en -apparatuur in staat te stellen om in een niet-gesegmenteerde markt schaalvoordelen te behalen.

6.6. Om optimaal van het navigatiesysteem te kunnen profiteren, is afstemming op de communicatiesystemen van essentieel belang, teneinde de doorgifte mogelijk te maken van positiebepalings-, navigatie- en tijdsbepalingsgegevens die geïntegreerd zijn in diensten met een toegevoegde waarde. Het begrip "dienstenpakket" moet dus een geïntegreerd onderdeel van de parameters van het navigatiesysteem vormen.

6.7. Het Comité benadrukt dat er betrouwbare tijdschema's voor de korte termijn moeten worden opgesteld, dat het programma gespecificeerd moet worden en dat de diensten aan de hand van het gebruiksgebied moeten worden omschreven, teneinde burgers, bedrijven en autoriteiten (EU en ESA) concurrerende diensten te kunnen aanbieden die de hele wereld bestrijken en tevens op grotere schaal, namelijk aan derden op de wereldmarkt, kunnen worden afgezet.

6.8. Om Galileo, met name waar het gaat om communicatiediensten, aldus open te kunnen stellen voor gebruik door derden, moeten de regelgevingsaspecten snel worden gedefineerd, vooral de vergunnings- en verbindingsregeling in de interne markt voor elektronische communicatienetwerken en -diensten. In dit verband zou ook onderzoek kunnen worden gedaan naar toepassingen waarmee de cartografie in Europa en daarbuiten verbeterd kan worden, met name in ontwikkelingslanden waarmee de Gemeenschap bijzondere relaties onderhoudt. In het kader van de strategie voor een duurzame mondiale ontwikkeling zullen ook toepassingen voor aardobservatie worden onderzocht.

6.8.1. Volgens het Comité is het uitermate belangrijk dat de satellieten worden uitgerust met apparatuur die - in het kader van de openbare diensten - een moderne opsporings- en reddingsdienst mogelijk maakt. Er moet worden ingespeeld op de belangstelling die de landen welke partij zijn bij de internationale COSPAS-SARSAT-overeenkomst, die thans een dergelijk systeem met een wereldwijde dekking in bedrijf nemen, getoond hebben voor de ontwikkeling van een nieuwe dienst van Galileo die genoemd systeem aanvult. Het Comité vindt dat bij het ontwikkelen van dit systeem gezorgd moet worden voor complementariteit met het Amerikaanse systeem voor de toekomstige generaties van het GPS.

7. Naar een gemeenschappelijke strategie

7.1. Naar het oordeel van het Comité is het in de huidige fase van het Galileo-programma absoluut noodzakelijk dat alle betrokkenen, met name de Commissie, het ESA, de overheden der lidstaten en de particuliere sector, een eenduidige gemeenschappelijke strategie uitwerken die gebaseerd is op:

- één beheersstructuur met een duidelijke identificatie van de betrokken partijen, een welomschreven mandaat en een goed omlijnd programma voor de ontwikkeling van nieuwe generaties diensten, in de vorm van een gemeenschappelijke onderneming in de zin van artikel 171 van het EG-Verdrag, zodat er naar binnen en buiten toe sprake is van één gesprekspartner, totdat later eventueel, op de daartoe passende rechtsgrondslag, een echt Europees Agentschap voor Galileo wordt opgericht;

- concipiëring en oprichting van een "maatschappij ter promotie van Galileo", welke over integratiecapaciteit, marktkennis, financiële mogelijkheden en knowhow op het gebied van de vormgeving van navigatiesystemen, en het vermogen tot marktontwikkeling en -exploitatie beschikt;

- invoering van een systeem voor tenuitvoerlegging in achtereenvolgende modules, zodat resultaten regelmatig gecontroleerd en benut kunnen worden, via doeltreffende marktdemonstraties; in dit verband zullen EGNOS (European Geostationary Navigation Overlay System), dat in 1996 is gelanceerd en in 2004 operationeel zal zijn, alsmede het regionale terrestrische systeem GRAS in Galileo worden geïntegreerd, om ervoor te zorgen dat het sneller op de markt komt en dat de professionele dienstverlening (in de lucht, op zee en op de weg), de toepassingen voor het grote publiek (met name wegvervoer) en de veiligheids- en reddingsdiensten eerder inkomsten gaan genereren;

- het versneld doorvoeren van de stationeringsfase van het Galileo-satellietnetwerk; reeds in 2006 zou een eerste module van start moeten gaan voor dienstverlening aan publieke en particuliere gebruikers, die hierbij volledig betrokken zouden moeten worden, zodat onmiddellijk een eerste pakket concurrerende diensten voor een breed gebruik geactiveerd kan worden; zo kan het succes van Galileo gegarandeerd worden dankzij zijn vermogen om het positiebepalingsconcept om te zetten in het "managing mobility"-concept via de intrinsieke band tussen positiebepaling en mobiele informatie ten dienste van de gebruiker;

- coëxistentie en interoperabiliteit met Glonass en GPS en de toekomstige ontwikkelingen terzake, via degelijke garanties m.b.t. de tenuitvoerlegging en technische werking van deze systemen, met name op het gebied van specificatie van signalen, satellietconstellatie en grondinfrastructuur. Deze garanties moeten stoelen op internationale overeenkomsten waarin het behoud van het civiele karakter van het Galileo-systeem wordt gewaarborgd door het onder civiele controle te plaatsen;

- afstemming van de frequenties op het bestaande wereldwijde satellietnavigatiesysteem en op de andere systemen, ingeval reeds in gebruik zijnde frequentiebanden opnieuw worden toegewezen; de toewijzingen van de WRC 2000 betreffende het voor Europa bestemde frequentiespectrum moeten op de WRC 2003 geconsolideerd worden aan de hand van de volgende uitgangspunten: drie breedbanden die openstaan voor Galileo-signalen en navigatie-, integriteits- en commerciële gegevens kunnen doorsturen ter ondersteuning van open diensten op het gebied van handel en reddingsacties; twee gereguleerde breedbanden voor overheidsdiensten die om veiligheidsredenen gebonden zijn aan versleuteling; signalen op verzoek en geïntegreerde EGNOS/Galileo-signalen om de integriteitsdiensten van Galileo te ondersteunen;

- definitie van in internationaal verband vast te stellen en goed te keuren technische normen, waarbij erop gelet moet worden dat operationele en commerciële normen worden vastgesteld door een groep rechtstreeks betrokken actoren en dat Galileo is ontworpen voor een groot aantal gebruikersterminals en een breed gamma aan infrastructuur: er is behoefte aan een geheel van gedetailleerde normen, maar deze moeten tevens met de nodige flexibiliteit worden toegepast op verschillende bedrijfsscenario's en op technische vereisten van verschillende exploitanten. Volgens de "nieuwe aanpak" van het communautaire telecommunicatiebeleid moeten dergelijke vereisten kwalitatief gedefineerd worden en moet de kwantificering worden overgelaten aan normalisatie-instanties zoals Cenelec, IMO, ISO, ICAO en ETSI, via een gecoördineerd optreden en een nieuwe structuur bestaande uit deskundigen op diverse terreinen;

- een tijdschema dat voorziet in duidelijke achtereenvolgende fases en termijnen en dat tegelijkertijd zodanig flexibel is dat de positie op de wereldmarkt kan worden geoptimaliseerd, rekening houdend met de technologische ontwikkelingen en de concurrentiedruk op de wereldmarkt.

7.2. Een dergelijke strategie is volgens het Comité absoluut noodzakelijk om het Europese concurrentievermogen in de wereld te bevorderen, voor volledige autonomie en continuïteit en integriteit van de dienstverlening zonder militaire tussenkomst te zorgen, en tegelijkertijd de werkgelegenheid te stimuleren, waarbij gedacht moet worden aan de human resources en de hulpbronnen op financieel en organisatorisch gebied die nodig zijn voor de bouw, validering en toepassing van het systeem, alsmede voor de upgrading van de technische prestaties ervan, alsook aan (ondersteuning van) het gebruik van het systeem. Dit zal ertoe kunnen bijdragen nieuwe bedrijven, diensten en beroepsvaardigheden te creëren, de economische en sociale samenhang in een met nieuwe lidstaten uitgebreide EU te versterken, en nieuwe mogelijkheden op het gebied van samenwerking en ontwikkelingshulp te scheppen.

7.3. Daarnaast benadrukt het Comité het belang van een realistische, goed onderbouwde informatiecampagne om Galileo in een concurrerende en zeer riskante mondiale markt volledig geloofwaardig te maken. Een specifieke begrotingslijn moet instaan voor een kwaliteitsgarantie voor het gehele proces van tenuitvoerlegging van het Galileo-systeem, waarmee tevens een vertrouwensbasis wordt gelegd voor de verdere ontwikkeling van producten, diensten en toepassingen van industrieel, commercieel en openbaar belang. Hierbij moet worden uitgegaan van een samenhangende, gecentraliseerde algemene strategie die een eensluidende boodschap uitdraagt, zowel binnen Europa als naar buiten toe, ook inzake transparantie, veiligheid, continuïteit en integriteit van de dienst voor de consument/gebruiker.

8. Van gemeenschappelijke onderneming naar een Europees Agentschap voor Galileo

8.1. Gezien het belang van Galileo voor de ontwikkeling van het communautaire vervoersbeleid (vooral waar het gaat om congestie in stedelijke gebieden en veiligheid van het zee-, spoor-, weg- en luchtvervoer), alsook van het Europese beleid op andere terreinen, zoals landbouw, bosbouw, visserij, regionale ontwikkeling, milieu, industrie en buitenlandse zaken, acht het Comité het belangrijk dat het Galileo-systeem één enkele, duidelijk zichtbare beheersstructuur krijgt.

8.2. In dit verband raadt het Comité Raad en Europees Parlement aan om een uniform platform voor nieuwe generaties diensten te ontwikkelen, door uiterlijk in 2003 een gemeenschappelijke onderneming in de zin van artikel 171 van het EG-Verdrag op te richten, met daarnaast een echt Europees Agentschap voor Galileo dat zich met technische en onderzoeksaspecten, normen en standaardisering bezighoudt, dat duidelijk zichtbaar is voor exploitanten en gebruikers, maar ook - in het licht van dienstverlening op de wereldmarkt - voor de buitenwereld, dat in de gaten houdt of tijdschema en deadlines in acht worden genomen, en dat voldoende communicatief vermogen bezit om een Europese kwaliteitsgarantie voor het gehele proces te bieden.

8.3. De gemeenschappelijke onderneming en vervolgens het Europese Agentschap dienen op vier pijlers gebaseerd te zijn: een stuurgroep in de vorm van een voor overheids- en particuliere betrokkenen openstaand institutioneel forum; een ethiekcomité op hoog niveau, teneinde te garanderen dat de vereiste transparantie in acht worden genomen, het systeem uitsluitend voor civiele doeleinden wordt gebruikt en de persoonlijke levenssfeer wordt beschermd; een regelgevingsorgaan dat de noodzakelijke garanties biedt op het gebied van technische interoperabiliteit; en een operationeel orgaan onder begeleiding van het Amerikaanse JPO (Joint Program Office).

9. "Maatschappij ter promotie van Galileo"

9.1. Het Comité acht het van essentieel belang nu reeds een marketingstructuur op te zetten in de vorm van een "maatschappij ter bevordering van Galileo", waarin de overheidsinstanties via het Europese Galileo-Agentschap participeren, teneinde methoden vast te stellen voor het omschrijven en certificeren van de kosten en te bepalen hoe de uitbreiding, ontwikkeling, versterking en het onderhoud van het systeem hun beslag dienen te krijgen. Deze maatschappij zou eerst geheel en al onder overheidstoezicht staan, om vervolgens geleidelijk in handen te komen van particuliere investeerders, die uiteindelijk volledig verantwoordelijk zullen zijn voor de financiële kant van de zaak; de technische controle en de politieke verantwoordelijkheid blijven bij de overheid.

9.2. Volgens het Comité zou de privésector dus van meet af aan een rol moeten spelen in de "maatschappij ter bevordering van Galileo"; een ondergeschikte rol weliswaar, maar toch groot genoeg om te kunnen deelnemen aan de omschrijving van de diensten en de vormgeving van het systeem. Geleidelijk aan zou de particuliere sector de volledige verantwoordelijkheid op zich moeten nemen en voor de kosten en risico's moeten instaan, naarmate de investeringen in de inmiddels operationeel geworden diensten beginnen te renderen.

9.3. Met de invoering van een systeem waarbij Galileo in achtereenvolgende modules ten uitvoer wordt gelegd, moet het mogelijk worden op korte termijn een beeld van de marktkwaliteit van het product te krijgen, het proces geloofwaardig te maken, de kosten sneller terug te winnen en de overheidssector derhalve geleidelijk te ontlasten waar het gaat om de kosten die voor het beheer van Galileo moeten worden gemaakt. De technisch-politieke verantwoordelijkheid voor Galileo blijft hoe dan ook in overheidshanden, omdat het om een zeer strategische sector gaat.

10. Interoperabiliteit tussen Galileo en andere satellietnavigatiesystemen

10.1. Naar de mening van het Comité moet een "normenoorlog" worden voorkomen door te garanderen dat Galileo volledig interoperabel is met de andere (bestaande en toekomstige) satellietnavigatiesystemen. Tegelijkertijd is hiertoe absoluut noodzakelijk dat toezicht wordt gehouden op de volledige integriteit en continuïteit van de dienstverlening en op het civiele karakter van het Europese navigatie- en positiebepalingssysteem.

10.2. Het Comité acht het in dit verband belangrijk een nieuwe structuur in het leven te roepen waarin de Europese en internationale normalisatie-instanties uit de verschillende betrokken sectoren samenkomen, teneinde zorg te dragen voor een gecoördineerde aanpak die gebaseerd is op de kwaliteit van de vereisten en op flexibele kwantitatieve normen die zijn afgestemd op de grote verscheidenheid aan exploitanten, infrastructuurvoorzieningen en ontvangstterminals.

10.3. Het Comité benadrukt dat coëxistentie en interoperabiliteit wettelijk zullen moeten worden verankerd op basis van internationale verdragen waarin garanties worden gegeven op het gebied van signaalspecificatie, satellietconstellatie en grondinfrastructuur. Deze garanties moeten hoe dan ook betrekking hebben op een meerjarenfinancieringsprogramma dat lang genoeg duurt om continuïteit van de dienstverlening op basis van wederkerigheid te waarborgen.

10.4. Er moet voorzien worden in duidelijke bepalingen inzake intellectuele en industriële eigendom om de rechten op technologische toepassingen in het Galileo-systeem en op de nieuwe diensten die op Europees vlak worden verleend, veilig te stellen. Hierbij moet worden toegelicht hoe deze rechten zich verhouden tot de intellectuele-eigendomsrechten buiten Europa, met name ten aanzien van de rechten die voortvloeien uit de exploitatie van het Amerikaanse GPS.

11. Galileo en het maatschappelijk middenveld

11.1. Volgens het Comité kan het brede draagvlak dat nodig is om bij de burger/belastingbetaler begrip te kweken voor de kosten die met de tenuitvoerlegging van een dergelijk systeem gepaard gaan, pas tot stand worden gebracht als inzichtelijk wordt gemaakt wat voor economische en sociale gevolgen het Galileo-systeem voor alle geledingen van het maatschappelijk middenveld zal hebben.

11.2. Hiertoe moet werk worden gemaakt van het omschrijven van de diensten, de nieuwe ondernemingen en de nieuwe arbeidsplaatsen die gecreëerd zullen worden overeenkomstig de strategie waartoe de staatshoofden en regeringsleiders in maart 2001 tijdens de Europese Raad van Stockholm hebben besloten en die de EU in staat moet stellen "de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld te worden die in staat is tot duurzame economische groei met meer en betere banen en een hechtere sociale samenhang"(10).

11.3. Op het gebied van vervoer en milieu zij erop gewezen dat het gebruik van en de afzetmogelijkheden voor het satellietnavigatiesysteem kunnen bijdragen tot terugdringing van de verontreiniging en met name van de CO2-uitstoot, conform de afspraken uit het protocol van Kyoto. De impact van Galileo op de efficiency van het vervoer (met name waar het gaat om auto's, vrachtwagens en bussen, alsmede kleine bedrijfsvoertuigen en luchtverkeersdiensten) moge blijken uit het feit dat toepassingen op dit vlak nu al tot de meest gevraagde diensten behoren. Hierbij moet niet alleen gedacht worden aan het milieu, maar ook aan de mogelijkheden die deze diensten bieden om stress te verminderen, reistijden te verkorten en op brandstofkosten te besparen. Ook de veiligheid van het weg-, spoor- en luchtvervoer, de totstandbrenging van trans-Europese netwerken en de controle op en het beheer van één Europees luchtruim zijn voor de burger en de samenleving van belang; op deze gebieden zijn momenteel communautaire wet- en regelgevingswerkzaamheden gaande(11).

11.4. Wat de maritieme sector betreft, kan satellietnavigatie ertoe bijdragen het varen in alle stadia veiliger te maken, beelden van schepen te verschaffen en hun positie door te geven, toezicht te houden op illegale lozingen in zee en schepen automatisch op te sporen, het gevaar van menselijke en milieurampen als gevolg van meteorologische factoren, vaarroute of lading te beperken, de zeefauna en biodiversiteit te bevorderen, en de visserij-inspanning en ontwikkelingen op het gebied van oceanen en ijsvorming in de gaten te houden.

11.5. Het Comité wijst erop dat het Galileo-systeem ook op het vlak van landbouw en milieu een belangrijke bijdrage kan leveren. Daartoe moet een uitvoerige omschrijving worden gegeven van de diensten die Galileo te bieden heeft op het gebied van landmeting, oogstperioden, gericht gebruik van meststoffen en bestrijdingsmiddelen, afstemming en opzet van irrigatiesystemen, aanplant van bossen, bodembescherming/bestrijding van woestijnvorming en bevordering van regionale ontwikkeling.

11.6. Op het punt van de convergentie van - met name mobiele - communicatiesystemen acht het Comité het belangrijk burgers, bedrijven en samenleving een duidelijk beeld te geven van de mogelijke diensten, hun veiligheid en betrouwbaarheid. Deze diensten bieden tal van combinaties van positiebepalings- en communicatiemogelijkheden voor persoonlijk gebruik door particulieren, gebruik tussen ondernemingen onderling, gebruik in de betrekkingen met de overheid, en voor doeleinden als e-learning, webhandel en nieuwe geïntegreerde platforms voor "mobiel Internet".

11.7. Van wezenlijk belang volgens het Comité is een juist evenwicht tussen gratis open diensten, diensten waarvoor betaald moet worden en diensten van openbaar belang, alsmede tussen de kosten van deze diensten voor het individu enerzijds en voor de gemeenschap anderzijds. Het Comité heeft zich eerder reeds uitgesproken over de universele dienst op het gebied van telefonie en telecommunicatie, en over de kosten van liberalisering van het telefoonverkeer(12). Vanzelfsprekend kunnen de kosten van de diensten variëren en voor een grotere toegankelijkheid zorgen naar gelang van het aantal gebruikers op de Europese en wereldmarkt.

11.8. Een nog niet opgelost probleem betreft de betaling van vergoedingen voor dergelijke diensten. Het gaat hierbij met name om toegangscontrole met een signaal, voor gebruikers zoals luchtverkeersleiders, vliegmaatschappijen, beheerders van netwerken van openbaar belang, spoorwegmaatschappijen, wegverkeersleiders, de douane, enz. Ook moet nog een oplossing worden gevonden voor diensten die beveiligd moeten worden; de mogelijkheid om signalen te versleutelen moet volgens het Comité in de kostenraming worden opgenomen en in de valideringsfase worden bevestigd.

11.9. Waar het gaat om diensten van openbaar belang voor gebruikers die erg afhankelijk zijn van de nauwkeurigheid en de kwaliteit van het signaal en de betrouwbaarheid van de transmissie, moet volgens het Comité een oplossing worden gevonden voor het probleem van certificering, teneinde integriteit en continuïteit in geval van eventuele storingen te garanderen. Bij deze certificering moet rekening worden gehouden met de regelgeving die op de verschillende vervoerstakken van toepassing is, zoals die van de ICAO voor het luchtvervoer en van de IMO voor het zeevervoer.

12. De sociaal-economische impact van Galileo

12.1. Naar het oordeel van het Comité is de sociale impact van Galileo van cruciaal belang voor de aanvaarding en het promoten van dit systeem. Dit geldt zowel voor de maatschappelijke voordelen ervan als voor de bijdrage die het kan leveren tot de levenskwaliteit, het scheppen van nieuwe en betere banen en de ontwikkeling van nieuwe hightech-bedrijven.

12.2. Het Comité heeft eerder een apart advies uitgebracht over de ontwikkeling van de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie en aanverwante sectoren(13). Het gaat hier om een strategische sector waarin Europa een belangrijke positie op de wereldmarkt inneemt, veel menselijk en financieel kapitaal steekt en aanzienlijke onderzoeksinspanningen verricht, zoals blijkt uit het grote aantal projecten dat in het kader van het meerjarenprogramma van de EU voor onderzoek en ontwikkeling is gelanceerd.

12.3. Het Galileo-programma kan ook het Europese MKB zeer ten goede komen; gedacht kan worden aan toeleveringsbedrijven voor de activiteiten uit het ruimteprogramma, alsook aan middelgrote en kleine bedrijven die uit het programma voortvloeiende toepassingen en diensten gebruiken en ontwikkelen. Het Comité vindt dat spin-off-maatregelen rond deze toepassingen en diensten moeten worden bevorderd, zoals gebeurd is in de VS, waar naar aanleiding van GPS-toepassingen meer dan 300 kleine en middelgrote bedrijven zijn opgericht.

12.4. Wat werkgelegenheid betreft, is de macro-economische impact van het Galileo-systeem uitermate belangrijk: investeringen in human resources en in nieuwe bedrijvigheid, en ontwikkeling van Europese diensten die op basis van Europese technologie worden verleend. Het gaat hierbij om de opleiding van hooggekwalificeerd wetenschappelijk en technisch personeel, en om nieuwe exploitanten en organisatoren van diensten, met kans op exponentiële groei.

12.5. Het Galileo-programma kan een belangrijke bijdrage leveren tot de ontwikkeling van de telegeneeskunde, met name op het gebied van computerondersteunde tomografie, zodat afstandsconsulten met het oog op behandeling en verzorging van patiënten mogelijk worden. Dit zou van belang kunnen zijn bij de opleiding en bijscholing van medici.

12.6. Het Comité wijst erop dat het Galileo-programma er ook toe kan bijdragen de specifieke cultuur van de diverse regio's in de EU meer onder de aandacht te brengen en educatieve programma's voor de hele gemeenschap ten uitvoer te leggen.

12.7. Ter bescherming van de privacy zijn volgens het Comité adequate maatregelen nodig om vertrouwelijkheid van commerciële informatie en inachtneming van individuele basisvrijheden te garanderen. Daartoe is het zaak dat de bestaande communautaire regelgeving inzake bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten volle wordt toegepast(14) en dat technische apparatuur voor de bescherming en versleuteling van gegevens beschikbaar wordt gesteld, die is afgestemd op de nieuwe mogelijkheden welke met geïntegreerde diensten op het gebied van opsporing, positiebepaling en communicatie worden geboden.

12.7.1. Wat de gemeenschappelijke onderneming en het daarna op te richten Europese Agentschap betreft, pleit het Comité voor het instellen van een ethiekcomité op hoog niveau om gedurende de gehele periode waarin het Galileo-systeem ontwikkeld en toegepast wordt, voor transparantie te zorgen en te garanderen dat het uitsluitend voor civiele doeleinden wordt gebruikt en de persoonlijke levenssfeer wordt beschermd.

13. Conclusies

13.1. In het licht van bovenstaande overwegingen geeft het Comité zijn volledige steun aan het Galileo-programma, omdat dit van strategisch belang is voor het Europese concurrentievermogen, op mondiaal niveau gunstige economische, sociale en werkgelegenheidseffecten kan hebben en tot het verbeteren van de levenskwaliteit van de burgers kan bijdragen.

13.2. Het Comité wenst regelmatig op de hoogte te worden gehouden van het Galileo-programma, zodat het actief aan de toekomstige ontwikkelingen op toepassingsgebied kan deelnemen. Voorts zou het graag zien dat snel een gemeenschappelijke strategie wordt vastgesteld en dat het tempo wordt opgevoerd, zodat een eerste reeks aantrekkelijke en doelmatige diensten voor zowel exploitanten als het grote publiek tastbaar wordt gemaakt.

Brussel, 12 september 2001.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

G. Frerichs

(1) Mededeling van 10 februari 1999, COM(1999) 54 def.

(2) Europese Raad van Stockholm, conclusies van het voorzitterschap, punt 42.

(3) Europese Raad van Stockholm, conclusies van het voorzitterschap, punt 42.

(4) COM(2001) 336 def.

(5) ESC-advies over de "Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité voor de Regio's - De Europese lucht- en ruimtevaartindustrie: strijd om het behoud van een plaats op de wereldmarkt" in PB C 95 van 30.3.1998.

(6) ESC-advies in PB C 140 van 18.5.2000.

(7) COM(2000) 407 def., ESC-advies in PB C 123 van 25.4.2001.

(8) Het ESC heeft ook een advies over het voorstel inzake een zesde OTO-kaderprogramma opgesteld.

(9) Mededeling van 22 november 2000, COM(2000) 750 def.

(10) Europese Raad van Stockholm van 22 en 23 maart 2001, conclusies van het voorzitterschap.

(11) Het ESC heeft verscheidene adviezen opgesteld over veiligheid in de diverse vervoerstakken, zoals de adviezen "Maritieme veiligheid/Erika I" (PB C 14 van 16.1.2001) en "Maritieme veiligheid/Erika II" (PB C 221 van 7.8.2001, blz. 54) en het advies over de Mededeling inzake prioriteiten op het gebied van verkeersveiligheid in de Europese Unie: Voortgangsrapport en rangschikking van acties naar prioriteit (PB C 14 van 16.1.2001).

(12) ESC-advies over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake de universele dienst en gebruikersrechten met betrekking tot elektronische communicatienetwerken en -diensten" (PC C 139 van 11.5.2001).

(13) COM(2001) 336 def.

(14) Zie het ESC-advies over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie", PB C 123 van 25.4.2001, blz 53.