MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea van het EG-verdrag over het het gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 5 juni 2000 betreffende het voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Beschikking nr. 1692/96/EG ten aanzien van zeehavens, binnenhavens en intermodale terminals, alsmede ten aanzien van project nr. 8 in bijlage III

1. Voorgeschiedenis

Op 10 december 1997 heeft de Commissie een voorstel goedgekeurd voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Beschikking nr. 1692/96/EG ten aanzien van zeehavens, binnenhavens en intermodale terminals alsmede ten aanzien van project nr. 8 in bijlage III (COM (1997) 681 def. - 1997/0358/COD).

Het Europees Parlement heeft in eerste lezing over het voorstel advies uitgebracht op 10 maart 1999. Bij die gelegenheid heeft het 13 amendementen aangenomen, die minstens 22 wijzigingen bevatten.

Aansluitend op het advies van het Parlement heeft de Commissie op 17 juni 1999 een gewijzigd voorstel voor een Beschikking (COM (1999) 277 def.) ingediend bij het Parlement en de Raad.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft advies uitgebracht op 29 april 1998.

Het Comité van de regio's heeft op 17 september 1998 advies uitgebracht.

De Raad heeft op 5 juni 2000 unaniem een gemeenschappelijk standpunt aangenomen.

2. Doel van het voorstel van de Commissie

Het voorstel is bedoeld als aanvulling van Beschikking nr. 1692/96/EG betreffende communautaire richtsnoeren voor de ontwikkeling van een Trans-Europees vervoersnet (TEN-T) door middel van verduidelijking en versterking van de positie van zeehavens, binnenhavens en intermodale terminals in het TEN.

In deel 1 van het voorstel worden de kenmerken van zeehavens, binnenhavens en intermodale terminals in de beschikking gewijzigd. In bijlage I worden criteria gegeven voor de identificatie daarvan, terwijl getracht wordt de relevante projecten van gemeenschappelijk belang met betrekking tot zeehavens, binnenhavens en intermodale terminals in bijlage II beter te omschrijven.

Ook wordt voorgesteld de ontwikkeling van de Trans-Europese goederensnelspoortrajecten te ondersteunen.

In deel 2 van het voorstel wordt de titel van het bijzondere project nr. 8 van bijlage III (lijst van de in 1994 door de Europese Raad van Essen aangewezen bijzondere projecten), "autoweg Lissabon-Valladolid" veranderd in "Multimodale verbinding tussen Portugal/Spanje en de rest van Europa" op verzoek van de Portugese en Spaanse regering en met instemming van de Europese Raad van Dublin in december 1996.

Voor het overige is de tekst van Beschikking 1692/96/EG onveranderd gebleven.

3. Commentaar op het gemeenschappelijk standpunt

3.1. Algemene opmerkingen

Het gemeenschappelijk standpunt van de Raad volgt over het algemeen de belangrijkste ideeën en de structuur van het voorstel van de Commissie. Het brengt echter een aantal wijzigingen aan in de voorgestelde bepalingen inzake binnenhavens en zeehavens, en laat de bepalingen met betrekking tot de intermodale terminals, en de Trans-Europese goederensnelspoortrajecten vallen.

De Raad heeft 11 van de in de 13 amendementen van het EP opgenomen wijzigingen geheel of gedeeltelijk aanvaard. Zes daarvan zijn in dezelfde of andere bewoordingen in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen.

De Commissie had 11 EP-wijzigingen aanvaard en in haar gewijzigd voorstel (COM (1999) 277 def.) van 17 juni 1999 verwerkt. Daarvan heeft de Raad er vier overgenomen.

De Raad heeft het gemeenschappelijk standpunt met eenparigheid van stemmen aangenomen. De Commissie heeft de wijzigingen met betrekking tot de bepalingen inzake zeehavens en binnenlandse havens en de verwerping van de Trans-Europese vervoerscorridors als onderdeel van een algemeen compromis aanvaard. Ten aanzien van de notulen betreffende het niet-opnemen van het onderdeel over de intermodale terminals heeft zij een afwijkend standpunt ingenomen.

3.2. Besluiten inzake de door het Europees Parlement in eerste lezing aangenomen amendementen

a) Door de Commissie aanvaarde amendementen waarmee in het gemeenschappelijk standpunt rekening is gehouden of die daarin zijn opgenomen

Amendement 4 (artikel 12, lid 2 van Beschikking nr. 1692/96/EG)

De Commissie heeft aanvaard dat het onder c) vermelde criterium is geschrapt, omdat dit slechts voor een zeer klein te verwaarlozen aantal zou hebben gegolden. De Raad heeft met de schrapping ook rekening gehouden in het gemeenschappelijk standpunt.

Amendement 10 (bijlage II, afdeling 5, punt 3)

De Commissie gaat akkoord met de woorden "andere intelligente systemen voor het beheer van goederen en passagiersverkeer". De Raad heeft deze toevoeging ook overgenomen.

Amendement 11 (bijlage II, afdeling 5, punt 4)

De Commissie kan met het amendement akkoord gaan voor zover dit erop gericht is "specifieke voorwaarden" betreffende het in aanmerking komen van havenprojecten voor financiële steun van de Gemeenschap te schrappen. De Raad heeft de zinsnede niet in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen.

Amendement 13 (Bijlage III, nr. 8)

De Commissie is het ermee eens dat de verschillende onderdelen van het bijzondere project nr. 8 nauwkeuriger moeten worden omschreven en heeft het amendement van het Parlement aanvaard.

De Raad heeft deze beschrijving in het gemeenschappelijk standpunt overgenomen.

b) Door de Commissie aanvaarde maar niet in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen amendementen

Amendementen 1, 2 en 7 (artikel 10, lid 4, bijlage II, afdeling 3)

De Commissie heeft zich aangesloten bij de door het Parlement gewenste schrapping van "Trans-Europese goederensnelspoortrajecten" en heeft met een gewijzigde formulering van de bepalingen duidelijk gemaakt dat de nadruk in dit verband meer op infrastructuurontwikkeling voor Trans-Europese goederensnelspoortrajecten ligt dan op de ontwikkeling van de dienst zelf.

De Raad heeft die gewijzigde formulering niet overgenomen. De Commissie heeft dit geaccepteerd in het kader van een algemeen compromis.

Amendement 4 (artikel 12, lid 2 van Beschikking nr. 1692/96/EG)

De Commissie aanvaardde het gedeelte van het punt dat verwijst naar artikel 299, lid 2 van het EG-Verdrag betreffende de eilanden in de meest afgelegen gebieden. De Commissie had daarbij de bedenking dat artikel 154, lid 2 (voormalig artikel 129 b) ook de noodzaak benadrukt van verbindingen met eilanden en perifere gebieden. Daarom stelde zij voor om de havens op die eilanden (en de havens die verbindingspunten tussen het vasteland en de eilanden vormen) daaronder te laten vallen, mits deze voldeden aan criteria van 200.000 passagiers op binnenlandse en internationale reizen en een afstand van meer dan 5 km tussen de respectievelijke havens.

De Raad heeft echter voor een andere benadering gekozen:

In het gemeenschappelijk standpunt wordt de aanpak gevolgd die ook wordt toegepast bij luchthavens in afdeling 6 van de richtsnoeren, in die zin dat bepaalde selectiecriteria niet in de bepalingen van artikel 12 worden opgenomen, maar in afdeling 5 van bijlage II (criteria en specificaties inzake projecten van gemeenschappelijk belang). Een en ander omvat:

1) Een indeling van zeehavens in drie categorieën:

- Categorie A: zeehavens met meer dan 1 miljoen ton vracht of 200.000 passagiers (binnenlandse en internationale reizen) per jaar,

- Categorie B: zeehavens met 500.000 tot 999.999 ton vracht of 100.000 tot 199.999 passagiers per jaar,

- Categorie C: alle zeehavens op eilanden die niet tot de categorieën A en B behoren.

Alleen de havens van categorie A worden op de kaarten van bijlage I aangegeven.

2) Een tabel waarop de specificaties vermeld staan waaraan een project moet voldoen om als van gemeenschappelijk belang beschouwd te worden, en de verschillende soorten projecten aan de drie categorieën havens worden toegekend.

De Commissie aanvaardt deze wijziging. De havens van categorie A zijn ongeveer gelijk aan de havens in het voorstel van de Commissie. Dankzij de indeling van de havens en toekenning van bijbehorende soorten projecten kunnen niet alleen projecten voor de belangrijkste havens (categorie A) als in aanmerking komende projecten van gemeenschappelijk belang worden beschouwd, maar worden ook passende maatregelen mogelijk voor kleinere havens, vooral havens op eilanden en in perifere regio's.

De specificaties voor de projecten van gemeenschappelijk belang met betrekking tot de zeehavens voldoen aan het voorstel van de Commissie. Daarom kan de Commissie akkoord gaan met de in het gemeenschappelijk standpunt gekozen oplossing.

Amendement 5 (artikel 14, lid 1)

De Commissie was bereid de woorden "zo kort mogelijke begin- en eindtrajecten over de weg" in artikel 14, lid 1, eerste streepje, op te nemen. Zij aanvaardde zowel de opname van "zeeverbindingen" als een mogelijkheid voor intermodaal vervoer als de definitie van intermodaal vervoer als "gecombineerd geünitiseerd vervoer (containers, aanhangwagens, wissellaadbakken, enz.)".

De Raad heeft geweigerd de afdeling van de richtsnoeren met betrekking tot de intermodale terminals te wijzigen. De Commissie heeft verklaard het hiermee niet eens te zijn (zie punt 3.3).

Amendement 8 (bijlage II, afdeling 4)

De Commissie heeft de gewijzigde formulering in nr. 3 van het amendement aanvaard en stelde voor de indeling in categorieën van binnenhavenprojecten gelijk te maken aan die van de zeehavens van afdeling 5.

De Raad heeft de bestaande tekst van de richtsnoeren gehandhaafd. De Commissie kan hiermee leven, aangezien de voorgestelde verandering slechts van redactionele aard is.

Amendement 9 (bijlage II, afdeling 5)

De Commissie ging akkoord met vervanging van de woorden "infrastructuurprojecten voor of samenhangend met havens" door "infrastructuurprojecten in of in verband met havens" in de eerste zin van lid 2.

In navolging van de formulering van bijlage II, afdeling 6 (luchthavens) van de richtsnoeren heeft de Raad de bewuste woorden vervangen door de woorden "projecten van algemeen belang met betrekking tot het zeehavennet". De Commissie kan hiermee akkoord gaan, omdat het een redactionele wijziging is die past in het kader van de nieuwe aanpak van de Raad met betrekking tot zeehavens (zie bovenstaand amendement 4).

Amendement 12 (bijlage II, afdeling 7)

De Commissie heeft het amendement van het Parlement aanvaard, aangezien het duidelijkheid verschafte over het in aanmerking komen van projecten in verband met overslagcentra voor gecombineerd vervoer.

De Raad heeft het niet overgenomen, aangezien hij de wijziging van het gedeelte van de richtsnoeren over intermodale terminals afwees. De Commissie heeft verklaard het hiermee niet eens te zijn (zie punt 3.3).

c) Amendementen die niet door de Commissie zijn aanvaard maar wel in het gemeenschappelijk standpunt zijn opgenomen

Amendement 3 (artikel 11, lid 3)

De Commissie heeft het voorgestelde selectiecriterium van 500.000 ton bulkvracht per jaar voor binnenhavens niet in haar gewijzigd voorstel opgenomen. Zij was van mening dat de ontwikkeling van het Trans-Europese vervoersnet toegespitst moest zijn op multimodale ontwikkeling, en dat daarom binnenhavens in eerste instantie als knooppunten voor intermodaal vrachtvervoer dienden te worden gedefinieerd.

De Raad heeft het idee in het amendement van het Parlement wel aanvaard en een bulkvrachtcriterium in het gemeenschappelijk standpunt opgenomen, zij het met een minimumdrempel van slechts 300.000 ton bulkvracht per jaar.

De Commissie heeft het gemeenschappelijk standpunt in het kader van een algemeen compromis aanvaard, hoewel dit de opname betekent van minstens 200 extra bulkvrachthavens in de Trans-Europese waterwegencomponent van het netwerk.

Amendement 6 (Bijlage I, afdeling 4)

De Commissie wees wijziging van de legende op de kaarten om binnenhavens aan te geven die ook als zeehavens fungeren of bulkvracht verwerken voorlopig af. Zij is van mening dat dergelijke aanduidingen op de kaarten in het kader van een algemene herziening van de richtsnoeren behandeld dienen te worden.

d) Amendementen die niet door de Commissie zijn aanvaard en niet in het gemeenschappelijk standpunt zijn opgenomen

Amendement nr. 1 voor zover dit de gedachte van een Witboek inzake de herziening van de TEN-richtsnoeren verwerpt en strategische milieueffectbeoordelingen voor havens en intermodale terminals wil voorschrijven.

Amendement nr. 4, dat te restrictieve-selectiecriteria voor zeehavens (verbinding met TEN-route, verhoging van de minimum-vrachtdrempel) bevat.

Amendement nr. 6 dat binnenlandse vaarwegen toevoegt aan de netwerkschema's in Bijlage I.

Amendementen nr. 8 en 9 die een te uitgebreide omschrijving geven van de haveninfrastructuur.

Amendementen nr. 8 en 11 die het begrip havensuprastructuur introduceren.

De redenen waarom de Commissie deze amendementen heeft verworpen staan reeds vermeld in het document van de Commissie over de follow-up van het advies van het Parlement (document SP (1999)1454) en hoeven hier niet nog eens herhaald te worden.

3.3. Door de Commissie voorgestelde bepalingen die niet door de Raad in het gemeenschappelijk standpunt zijn opgenomen

Gezien de intermodale doelstelling van de TEN-richtsnoeren heeft de Commissie voorgesteld om behalve de positie van de zeehavens en binnenhavens ook die van de intermodale terminals te verduidelijken en te versterken. Intermodale terminals zijn een vereiste voor overslag tussen verschillende vervoerswijzen, vooral het rail- en wegvervoer, en hun functie in het netwerk is gelijk aan die van zeehavens aan de kust. De Commissie stelde daarom voor het gecombineerd vervoernet als gespecificeerd in de TEN-richtsnoeren aan te vullen met rail/wegterminals die zijn uitgerust met overslaginstallaties voor de behandeling van intermodale laadeenheden en die duidelijke mogelijkheden bieden voor handelsverkeer. Op grond daarvan heeft de Commissie in haar voorstel ongeveer 210 intermodale terminals aangegeven.

In haar toelichting bij het wetgevingsvoorstel (doc. EP 229.595/def) heeft het EP het idee van de Commissie met zoveel woorden toegejuicht: "Opname van binnenhavens en intermodale terminals is verstandig, omdat zeehavens en knooppunten in het achterland elkaar beïnvloeden en ook een belangrijke factor bij de ontwikkeling van intermodaal vervoer vormen." (blz. 15).

De Raad besloot de door de Commissie voorgestelde wijzigingen met betrekking tot de intermodale terminals niet op te nemen.

Daarop heeft de Commissie met betrekking tot de notulen van de Raad het volgende verklaard:

"De Commissie neemt er nota van dat de Raad met eenparigheid van stemmen een gemeenschappelijk standpunt heeft aangenomen. Zij betreurt dat, ondanks het belang dat wordt gehecht aan de ontwikkeling van gecombineerd vervoer en de steun die het Parlement in eerste lezing op dit punt heeft gegeven, het gedeelte van het voorstel met betrekking tot intermodale terminals niet in dit gemeenschappelijk standpunt is opgenomen. Zij behoudt zich daarom het recht voor om bij de tweede lezing op deze kwestie terug te komen".

4. Conclusies

De Commissie stemt in met het gemeenschappelijk standpunt, voorzover dit gebaseerd is op het aan het voorstel van de Commissie ten grondslag liggende idee, met name wat betreft de bepalingen met betrekking tot zeehavens. De Commissie handhaaft echter haar voorstel inzake het gedeelte over intermodale terminals dat ook de steun heeft gekregen van het Europees Parlement, maar toch niet in het gemeenschappelijk standpunt is opgenomen.