Als reactie op de financiële crisis is de EU begonnen met een ingrijpende hervorming van het prudentiële kader voor banken om de veerkracht van de bankensector in de EU te vergroten. Een van de belangrijkste elementen van de hervorming was de uitvoering van de internationale normen die waren overeengekomen door het Bazels Comité voor bankentoezicht, met name de zogenaamde “Bazel III-hervorming”. Dankzij deze hervorming kwam de EU-bankensector in de COVID-19-crisis beslagen ten ijs. Hoewel het totale kapitaalniveau van de EU-banken nu door de band genomen bevredigend is, zijn sommige van de problemen die naar aanleiding van de financiële crisis zijn vastgesteld, nog niet aangepakt. Met name zijn er nog twee belangrijke problemen. Om te beginnen houden de standaardmethodes die de banken gebruiken om hun kapitaalvereisten te berekenen (de zogenoemde “standaardbenaderingen”), onvoldoende rekening met de risico’s waaraan ze zijn blootgesteld (m.a.w. zij zijn niet risicogevoelig genoeg), wat leidt tot ontoereikende (te hoge of te lage) kapitaalvereisten. Dit kan op zijn beurt een negatief effect hebben op de activiteiten van de banken. Ten tweede leiden de geavanceerde methoden die meestal grote banken mogen toepassen (zogenaamde “internemodelbenaderingen”), tot zeer uiteenlopende kapitaalvereisten voor vergelijkbare of zelfs identieke risico’s. Dat maakt het moeilijk om de kapitaalratio’s van banken te vergelijken en ondermijnt het vertrouwen in deze ratio’s en dus in de banken die interne modellen gebruiken. Bovendien zijn er voor bepaalde soorten activa niet genoeg gegevens van voldoende kwaliteit om een betrouwbare en robuuste modellering van kapitaalvereisten mogelijk te maken. Banken die interne modellen voor deze activa gebruiken, hebben dus mogelijk niet genoeg kapitaal om de bijbehorende risico’s te dekken.

Deze tekortkomingen moeten nog worden aangepakt door de na de crisis op internationaal niveau overeengekomen hervorming te voltooien; daarnaast zal de transitie naar een duurzamere economie voor banken risico’s met zich meebrengen die zij naar behoren zullen moeten beheren om de financiële stabiliteit te waarborgen. De strategie voor duurzame financiering wijst erop dat klimaat- en milieurisico’s beter in het prudentiële kader van de EU moeten worden geïntegreerd. De huidige wettelijke vereisten alleen volstaan niet om stimulansen te bieden voor een systematisch en consistent beheer van milieu-, sociale en governancerisico’s (ESG-risico’s) door banken.

Een ander aandachtsgebied is de correcte handhaving van de prudentiële regels. Toezichthouders spelen in dit opzicht een cruciale rol. Zij moeten daartoe over de nodige instrumenten en bevoegdheden beschikken (bv. de bevoegdheden om banken en hun activiteiten te machtigen, de geschiktheid van hun management te controleren of hen sancties op te leggen als zij de regels overtreden). De EU-regelgeving waarborgt een minimum aan harmonisatie, maar de toezichtinstrumenten en -procedures lopen sterk uiteen in de verschillende lidstaten. Dit versnipperde regelgevingslandschap wat betreft de definitie van bepaalde bevoegdheden en instrumenten waarover toezichthouders beschikken en de toepassing ervan in de lidstaten ondermijnt het gelijke speelveld op de eengemaakte markt en doet twijfels rijzen over het gezonde en voorzichtige beheer van EU-banken en het toezicht erop. In het kader van de bankenunie is dit probleem bijzonder acuut. Door de verschillen tussen 19 verschillende rechtsstelsels kan het gemeenschappelijk toezichtsmechanisme zijn toezichtfuncties niet doeltreffend verrichten. Bovendien hebben grensoverschrijdende bankgroepen te maken met verschillende procedures voor dezelfde prudentiële kwestie, zodat hun administratieve kosten onnodig stijgen.

Marktdiscipline is een ander belangrijk instrument. Beleggers moeten toegang hebben tot de nodige informatie om hun taak van toezicht op het gedrag van banken te kunnen uitoefenen. Door de huidige moeilijkheden in verband met de toegang tot prudentiële informatie beschikken marktdeelnemers niet over de informatie die zij nodig hebben over de prudentiële situatie van banken. Dit vermindert uiteindelijk de doeltreffendheid van het prudentiële kader voor banken en doet mogelijk twijfels rijzen over de schokbestendigheid van de banksector, met name in tijden van stress.