NL    NL NL 
NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 12.11.2008 
SEC(2008) 2746 
  
WERKDOCUMENT VAN DE COMMISSIE 
 
bij het  
voorstel voor een 
 
VERORDENING VAN HET EUROP EES PARLEMENT EN DE RAAD 
 
inzake ratingbureaus 
  
SAMENVATTING VAN DE  EFFECTBEOORDELING  
{COM(2008) 704 definitief} 
{SEC(2008) 2745} 
NL 2   NL 1. I NLEIDING  
Ratingbureaus geven kredietwaardigheidsbeoorde lingen af, waarmee zij tegemoetkomen aan 
het probleem van de informatieongelijkheid tu ssen degenen die schuldinstrumenten uitgeven 
en degenen die daarin beleggen. Zij hebben veel  invloed op de financië le markten doordat hun 
ratings op de voet gevolgd worden door beleggers,  uitgevende instellingen, leningnemers en 
overheden. Daarom is het van groot belang da t hun ratings steeds van de hoogste kwaliteit, 
onafhankelijk en objectief zijn. 
Sinds augustus 2007 maken de financiële markte n wereldwijd een grote vertrouwenscrisis 
door. Deze crisis is complex en kent vele act oren. Ratingbureaus hebben niet als enige schuld 
aan de huidige financiële onrust, want er  zijn ook andere ac toren en bijzondere 
omstandigheden mee gemoeid. De crisis ontsto nd op de particuliere subprimehypotheekmarkt 
in de VS en dijde daarna uit naar andere segmenten van de financiële markten. De 
ratingbureaus hadden een groot aandeel in de fundamentele problemen op de 
subprimemarkten. Zij kenden namelijk te gunstige ratings toe aan gestructureerde 
instrumenten die financieel z odanig waren geconstrueerd dat ze beleggers veel vertrouwen 
zouden inboezemen. In de effectbeoordeling wordt nagegaan wat het meest geschikte beleid 
zou zijn om de onderkende problemen te verhelpen. 
In dit document worden een aantal opties aange reikt om deze situatie op EU-niveau aan te 
pakken. De Commissie stelt een reeks m aatregelen voor die betrekking hebben op 
belangenconflicten, de transparantie van ratingbureaus en specifieke kwaliteitsaspecten van 
het ratingproces. Deze maatregelen moeten worden ondersteund door een bij EU-wetgeving 
ingestelde registratie- en toezichtsregeling voor ratingbureaus die in de EU actief zijn. 
2. P ROCEDUREKWESTIES EN OPENBARE RAADPLEGING  
Na de financiële schandalen van begin deze ee uw in de VS en de EU nam het Europees 
Parlement in februari 2004 een re solutie betreffende ratingbureaus1 aan. In het verlengde 
daarvan heeft de Commissie zeer zorgvuldig onderzocht of er al dan niet nieuwe wetgeving 
vereist was om de activiteiten van ratingbureaus te regulere n. In overeenstemming met het 
advies van het Comité van Europese effectenregelgevers (CEER)2, dat zij in maart 2005 had 
ontvangen, besloot de Commissie niet met nieuwe voorstellen be treffende ratingbureaus te 
komen. Zij was van oordeel dat de bestaande richtlijnen inzake financiële diensten die op ratingbureaus van toepassing waren,  een antwoord boden op alle be langrijkste zorgpunten van 
het Europees Parlement. 
Ratingbureaus zijn aan verschillende richtlijnen  inzake financiële diensten onderworpen, met 
name de Richtlijn Marktmisbruik
3 en de Richtlijn Kapitaalvereisten. Op basis van vrijwillige 
naleving volgen zij ook de Code of Conduct Funda mentals for Credit Rating Agencies van de 
International Organisation of Securities Co mmissions (IOSCO). In 2006 deed de Europese 
                                                 
1 Resolutie van het Europees Parlement over de rol en de werkwijze van ratingbureaus (2003/2081(INI)). 
2 Technisch advies van het CEER aan de Europese Commissie inzake mogelijke maatregelen aangaande 
ratingbureaus, CEER/05/139b, maart 2005. Het CEER is een adviesorgaan van de Commissie. Het bestaat uit de nationale toezichthouders van de effectenmarkten in de EU en is in juni 2001 opgericht. 
3 Richtlijn 2003/6/EG van het Europees Parlement en  de Raad van 28 januari 2003 betreffende handel 
met voorwetenschap en marktmanipulatie (PB L 96 van 12.4.2003, blz. 16). 
NL 3   NL Commissie een mededeling over kredietbeoordelaars4. Daarin concludeerde zij dat deze 
benadering ook zou inhouden dat zij de ontwikke lingen ter zake diende te monitoren. Ook 
verzocht de Commissie het Comité van Europe se effectenregelgevers toe te zien op de 
naleving van de IOSCO-code en daarove r jaarlijks verslag uit te brengen. 
De Commissie gaf toen aan dat zij zou kunne n overwegen met wetgevingsvoorstellen te 
komen als zou blijken dat de EU-regelgeving of de IOSCO-code onvoldoende werd nageleefd 
of als zich nieuwe omsta ndigheden zouden voordoen, waaronde r ernstige problemen van 
marktfalen of ingrijpende vera nderingen in de re gulering van ratingbur eaus elders in de 
wereld. 
Naar aanleiding van de recent e gebeurtenissen op de  financiële markten heeft de Commissie 
het CEER en de Europese deskundig engroep voor effectenmarkten (EDEM)5 in het najaar van 
2007 om advies verzocht betreffende verschillende  aspecten van de activiteiten en de rol van 
ratingbureaus op de financiële markten en vooral op het gebied van gestructureerde 
financiering. De Commissie heeft het werk va n beide groepen gedurende het hele proces 
gevolgd. Beide groepen hielden brede raadpleg ingen van belanghebbenden, met name over de 
rol van gestructureerde financie ring in de subprimeonrust. Het CEER bracht op 13 mei 2008 
verslag uit en de EDEM op 4 juni 2008. 
De Commissie heeft niet alleen de werkzaamhe den van het CEER en de EDEM op de voet 
gevolgd, maar heeft ook gesprekken gevoerd me t de belangrijkste ratingbureaus en andere 
belanghebbende partijen (brancheorganisaties uit het verzekerings-, effecten- en bankwezen, 
informatieverschaffers, enz.). Zij heeft ook schriftelijke bijdragen ontvangen van allerhande verenigingen, personen die op de markt actief zijn en belanghebbend en. Zij heeft ook de 
internationale ontwikkelingen van nabij gevolg d, zoals de herziening van de gedragscode 
voor ratingbureaus, die op 26 mei door de IOSC O is aangenomen, het verslag van het Forum 
voor financiële stabiliteit (FSF)
6, dat op 7 april 2008 is gepub liceerd, en de voorstellen voor 
wijzigingen in de Amerikaanse wet op ratingb ureaus, die op 11 juni en 1 juli 2008 zijn 
ingediend. De Commissie heeft ook de raadplegingen van zowel de IOSCO als het FSF 
gevolgd. Zij heeft ook kennis genomen van de  verschillende init iatieven die door de 
ratingbureaus individueel of sectoraal zijn voo rgesteld of doorgevoerd  en heeft met hen 
intensieve informele gesprekken gevoerd. Zij heeft belanghebbenden ook aangemoedigd 
opmerkingen te formuleren in het kader van een openbare raadpleging die op 31 juli 2008 van start is gegaan en 82 bijdragen heeft opgele verd: 13 van ratingbureaus,  52 van organisaties 
van belanghebbenden (banken, verenigingen, be leggingsfondsen, spaarbanken, enz.) en 17 
van effectenregelgevers en natio nale ministeries van financiën. 
3. P
ROBLEEMOMSCHRIJVING  
Uit de feiten blijkt dat ratingbureaus beduidend sl echter hebben gepresteerd bij het toekennen 
van ratings aan innoverende, gestructureerde pr oducten dan bij het afgeven van traditionele 
                                                 
4 PB C 59 van 11.3.2006, blz. 2. 
5 De Europese deskundigengroep voor effectenmarkten (EDEM) is een adviesorgaan van de Commissie. 
Het bestaat uit op de effectenmarkten actief zijnde personen en deskundigen ter zake. Het is in april 
2006 opgericht. 
6 Het Forum voor financiële stabiliteit werd in april 1999 opgericht en organiseert geregeld 
bijeenkomsten tussen nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de financiële stabiliteit in 
belangrijke financiële centra, internationale fi nanciële instellingen, brancheverenigingen van 
regulatoren en toezichthouders en comités van experts van centrale banken. 
NL 4   NL ratings. In haar analyse spitst de Commissie zich  daarom toe op de problemen die gerezen zijn 
door het toekennen van ratings aan gestructur eerde financiële producten. Aangezien de 
financiële innovatie niet blijft stilstaan, is he t mogelijk dat er in de toekomst soortgelijke 
problemen rijzen op gebieden waarmee ratingbur eaus ook weinig of geen  ervaring hebben. 
Bepaalde tekortkomingen die gebleken zijn bij het toekennen van ratings aan gestructureerde 
financiering, houden bovendien verband met de structuur, het business model en de interne 
processen van entiteiten. Zij kunnen zich dus ook bij de meer traditionele activiteiten van 
ratingbureaus voordoen. 
3.1. Tekortkomingen in de in tegriteit van ratingbureaus; belangenconflicten in de 
ratingsector 
De geraadpleegde contribuante n, instellingen en belanghebbe nden hebben unaniem gesteld 
dat mogelijke belangenconflicten bij het toek ennen door ratingbureaus van ratings aan 
gestructureerde producten, niet zijn voorkomen noch op bevred igende wijze zijn aangepakt. 
3.2. Kwaliteitsgebrek in methoden en ratings 
In de tweede helft van 2007 en het eerste kwartaal van dit jaar z ijn heel wat ratings neerwaarts 
herzien ten opzichte van de eers te helft van 2007. Daar uit blijkt duidelijk dat de ratings die 
vóór het begin van de onrust zijn toegekend te optimistisch waren en de marktomstandigheden van de onderliggende activa  niet weerspiegelden. Een van de oorzaken 
is hoogstwaarschijnlijk de ontoe reikende kwaliteit van de me thoden die ratingbureaus voor de 
afgifte van ratings hanteren. 
3.3. Gebrek aan transparantie in de  activiteiten van ratingbureaus 
Ratingbureaus communiceren niet nauwkeurig genoeg over de kenmerken en beperkingen 
van ratings voor gestructuree rde financieringsproducten. Ze  verstrekken ook onvoldoende 
informatie over de kritische aannamen van mo dellen. Dat gebrek aan informatie maakt het 
voor marktdeelnemers moeilijk te begrijpen wat ratings betekenen. Ratingbureaus verstrekken 
weliswaar informatie over de prestaties van hun ratings, maar met deze informatie is het niet 
gemakkelijk de prestaties van ratingbureaus onderling te vergelijken. 
4. D
OELSTELLINGEN  
Om de hierboven omschreven problemen aan te pakken, moeten drie specifieke doelstellingen 
in concrete vereisten worden omgezet. 
(1) Ervoor zorgen dat ratingbureaus bela ngenconflicten op passende wijze beheren. 
(2) Ervoor zorgen dat ratingbureaus de kwaliteit van hun ratingmethoden en ratings 
bewaken. 
(3) De transparantie van ratingbureaus vergroten. Er is ook een ruimere, overkoepelende doelstelling, namelijk ervoor te zorgen dat 
ratingbureaus in de hele Europese Unie beter voldoen aan de maatregelen die genomen zijn 
om de onderkende problemen te verhelpen. 
NL 5   NL 5. B ELEIDSOPTIES  
Met het oog op de bovenstaande  doelstellingen zijn een aantal opties onderzocht. 
5.1. Beleidsopties voor concrete vereisten 
5.1.1. "Ervoor zorgen dat ratingbureaus belange nconflicten op passende  wijze beheren" 
Er moeten verschillende kwesties worden aangepakt. 
1. De algemene manier waarop met belangenconflicten wordt omgegaan. 
2. Belangenconflicten die ontstaan door adviesactiviteiten va n ratingbureaus. 
3. Communicatie tussen ratinganalisten  en de beoordeelde entiteit. 
4. Onafhankelijkheid van personen die bij het ratingproces betrokken zijn. 
5. "Shoppen naar ratings". 6. Analisten die gaan werken bij uitgevende  instellingen waaraan ze een rating hebben 
toegekend. 
5.1.2. "Ervoor zorgen dat ratingbureaus de kw aliteit van hun ratingmethoden en ratings 
bewaken" 
Er moeten verschillende kwesties worden aangepakt. 
1. Kwaliteit van de methoden, modellen en aan ratings ten grondslag liggende 
aannamen. 
2. Toezicht op het toekennen van ratings. 3. Effect van veranderingen in de methoden. 4. Kwaliteit van de voor het toekennen van ratings gebruikte informatie. 
5. Personeelszaken. 6. Effect van marktontwikkelingen en  macro-economische verwachtingen.  
5.1.3. "De transparantie van ratingbureaus vergroten" 
Er moeten verschillende kwesties worden aangepakt. 
1. De transparantie van intern e processen en procedures. 
2. De inhoud van ratings. 
3. Verschillende aanpak voor het toeke nnen van ratings aan gestructureerde 
financiering. 
NL 6   NL 4. Prestatiestatistieken van ratingbureaus. 
5.2. Instrumenten ter uitvoering van de beleidsopties 
Het algemene doel is ervoor te zorgen dat ra tingbureaus in de hele Europese Unie beter 
voldoen aan de maatregelen die genomen zijn om de onderkende problemen te verhelpen. 
Daartoe worden de volgende opties onderzocht. 
Optie 1:  Zelfregulering, bestaande uit: 
a) de IOSCO-gedragscode; b) het witboek van de sect or – er zou van worden u itgegaan dat de ratingbureaus 
zelf geschikte oplossingen  voor de bovenvermelde pr oblemen en zorgpunten 
zouden vinden
7; 
c) aanvullende initiatieven van indi viduele ratingbureaus – verschillende 
ratingbureaus hebben aan de toezichthoude rs en de markt verbeteringen 
voorgesteld en hebben zich individu eel gecommitteerd die in hun interne 
werkwijzen en procedures te integreren. 
Optie 2:  Een Europese gedragscode voor ratingburea us. Daarbij zouden bedrijven uit de 
sector zich ertoe verbinden vrijwillig een re eks normen na te leven en de aanbevelingen van 
een toezichthoudend orgaan te aanvaarden en in acht te nemen. Die toezichthouder zou ook 
controleren of de ondertekenaars zich aan de gedragscode houden.  
Optie 3: Een aanbeveling van de Commissie waarin  de normen zouden worden bepaald die 
ratingbureaus zouden moeten naleven om in de EU actief te kunnen zijn – dezelfde normen als in optie 4 (wetgeving). De normen zouden voortbouwen op de herziene IOSCO-code en de 
aanbevelingen van het CEER en de EDEM en aangevuld worden met normen die de 
Commissie van essentieel belang vindt. 
Optie 4:  EU-wetgeving ter instelling van een breed  regelgevingskader dat van toepassing is 
op alle bestaande (en toekomstig e) ratingbureaus die in Europa werkzaam zijn en waarvan de 
ratings voor regelgevingsdoelei nden gebruikt worden, bijvoor beeld in het kader van de 
Richtlijn Kapitaalvereisten
8. Dat voorstel zou inhouden da t voorwaarden zouden worden 
bepaald voor de afgifte van ratings en dat een registratieprocedure en extern toezicht door 
EU-toezichthouders zouden worden ingevoerd. 
6. E FFECTBEOORDELING  
Omdat de beleidsopties die gericht zijn op de do elstellingen 1 tot 3 technisch en gedetailleerd 
zijn, worden de specifieke effecten ervan niet  in deze samenvatting maar wel in het verslag 
uiteengezet. Hier onderzoeken wij alleen  de verschillende handhavingsmethoden. 
Zelfregulering 
                                                 
7 In januari 2008 hebben de vijf voornaamste ratingbureaus ter attentie van de regulatoren een witboek 
opgesteld met 12 voorstellen om de IOSCO-gedragscode te verbeteren met betrekking tot onafhankelijkheid, kwaliteit en transparantie van ratings. 
8 Richtlijn 2006/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2006 betreffende de toegang 
tot en de uitoefening van de werkzaamhede n van kredietinstellingen (herschikking). 
NL 7   NL De IOSCO-code voldoet niet aan de beleidsd oelstellingen. De mani er waarop ratingbureaus 
met belangenconflicten omgaan, zou niet veranderen en dus even ongeschikt blijven. Ratingbureaus zouden niet verplic ht zijn hun methoden en de kwaliteit van hun ratings te 
verbeteren. De transparantie van ratingbureaus zou niet toenemen en de bevoegde autoriteiten 
zouden niet over toezichts- of handhavingsmech anismen beschikken. Het witboek van de 
sector en andere initiatieven  zijn erg soepel voor ratingbureaus aangezien zij aan nieuwe 
vrijwillige vereisten zouden kunnen worden aange past. Maar ze zouden ni et doeltreffend zijn 
omdat ze geen streng mechanisme voor nale vingscontrole inhouden. Bovendien zouden ze 
geen garantie bieden op een gemeenschappe lijk kader. Sinds 2006  wordt zelfregulering 
uitgeprobeerd, met verre van aanvaardbare resultaten. 
Een Europese gedragscode  
Deze oplossing zou zeer soepel zijn omdat rati ngbureaus het "pas toe of leg uit"-principe 
zouden kunnen hanteren. Ze biedt het voordeel in  een toezichthoudend orgaan te voorzien, dat 
weliswaar geen handhavingsbevoegdheid zou he bben en dus weinig doeltreffend zou zijn. 
Deze optie zou voor een betrouwbaar gemeenscha ppelijk kader zorgen, maar er zou geen 
noemenswaardige rechtszekerheid mee worden bereikt. Het resultaat  zou niet aan de 
beleidsdoelstellingen voldoen. 
Een aanbeveling van de Europese Commissie 
Deze oplossing zou eraan bijdragen dat een gemeenschappelijk kader wordt ingevoerd, 
althans wat de referentiecriter ia betreft waaraan ratingbureaus zouden moeten voldoen. Er zou 
echter geen handhavingsmechanisme  aan gekoppeld zijn en de beleidsdoelstellingen zouden 
dan ook maar in beperkte mate worden gehaald. 
Wetgeving 
Als de EU niet optreedt maar het huidige  stelsel van op de IO SCO-code gebaseerde 
zelfregulering handhaaft, dreigt er een wettelijke regeling voor  ratingbureaus te ontstaan die 
over de 27 lidstaten versnipperd  is. EU-wetgeving daarentegen zou voor alle marktdeelnemers 
in de Gemeenschap een gelijk speelveld garand eren. Een wetgevingsvoorstel zou een stelsel 
van "zorgvuldig toezicht" en  een krachtdadig handhavingsmechanisme omvatten en zou 
daarom garanderen dat de beleid sdoelstellingen worden gehaald. Het zou de zekerheid bieden 
dat het voorgestelde kader voor de afgifte van ra tings naar behoren zou worden uitgevoerd en 
dat de naleving ervan nauwlett end zou worden gecontroleerd en krachtdadig zou worden 
gehandhaafd. 
7. V
ERGELIJKING VAN DE OPTIES - CONCLUSIES  
Na grondige afweging van de eff ecten, voor- en nadelen van alle specifieke bele idsopties in 
vergelijking met het basisscen ario, kunnen de volgende conclusies worden getrokken. 
Om doelstelling 1 te halen (Ervoor zorgen dat ratingbureaus belangenconflicten op passende 
wijze beheren), moeten ratingbureaus er zorg voor dragen dat zij alle bestaande en potentiële 
belangenconflicten onderkennen en ofwel oplossen, ofwel op pa ssende wijze aanpakken en 
bekendmaken. Om de veranderingen in hun bedrij fscultuur en interne beleid te ondersteunen, 
moeten zij op het gebied van governance  specifieke interne regelingen invoeren. 
Ratingbureaus mogen geen consultancy of advies verlening meer aanbieden. Ratinganalisten 
moeten van de commerciële aspecten van ra tingactiviteiten worden afgeschermd en aan 
NL 8   NL strengere regels onderworpen worden wat co mmunicatie met cliënten betreft. Wanneer 
analisten voor een voormalig cliënt g aan werken, moeten daarvoor specifieke 
vrijwaringsregels gelden. Ten slotte moeten cliënten van ratingbureaus ontmoedigd worden 
om naar ratings te shoppen, wa t een schadelijke praktijk is. 
Om doelstelling 2 te halen  (Ervoor zorgen dat ratingbur eaus de kwaliteit van hun 
ratingmethoden en ratings bewaken), moeten ratingbureaus nauwgezette, systematische en consistente methodes hanteren die in het verleden hun deugdelijkheid bewezen hebben. 
Methoden, modellen en belangr ijke aan ratings ten grondslag liggende aannamen moeten up-
to-date worden gehouden en geregeld en grondi g worden geëvalueerd. Er moet een interne 
controlefunctie worden ingesteld om te controle ren of de regels ter zake worden nageleefd. 
Wijzigingen in ratingmethoden moeten er automatis ch toe leiden dat alle relevante bestaande 
ratings worden overgedaan. Ratingbureaus moeten  ook de afzonderlijke  ratings voortdurend 
bewaken en bijwerken. Er is m eer transparantie nodig om de gebr uikers van ratings inzicht te 
bieden in het due-diligenceonderzoek van de ac tivagegevens waarmee in de ratings rekening 
wordt gehouden. Ratingbureaus moeten hun person eelsbezetting openbaar maken om strikter 
markttoezicht mogelijk te maken. 
Om doelstelling 3  te halen  (De transparantie van ratin gbureaus vergroten), moet voor 
ratingbureaus een algemene transparantieplicht ge lden betreffende de werking van hun interne 
processen en procedures, en moet van he n vereist worden dat zij een jaarlijks 
transparantieverslag publiceren. Gebruikers va n ratings moeten geïnformeerd worden over de 
uitgevoerde analyses en de eventuele bepe rkingen en specifieke risico's die daaraan 
verbonden zijn. Ratingbureaus moeten ook versch illende ratingcategor ieën gebruiken voor 
gestructureerde en traditionele schuldinstru menten, ofwel beleggers aanvullend informeren 
wanneer het om gestructureerde financieringspr oducten gaat. Er moeten statistieken worden 
bijgehouden over de in het verleden geleverd e prestaties. Hierbij moet met meetbare 
grootheden worden gewerkt, zodat marktspe lers met elkaar kunnen worden vergeleken. 
Bij wetgeving wordt een registratieprocedur e voor ratingbureaus ingesteld om ervoor te 
zorgen dat hun ratings gebruikt kunnen worden  door kredietinstellingen, beleggings- en 
verzekeringsondernemingen, collectieve belegg ingsfondsen en pensioenfondsen binnen de 
Gemeenschap. In de hele Europese Unie moet de naleving van de vereisten efficiënt en 
effectief worden gecontroleerd ( overkoepelende doelstelling ). De registratie moet door de 
bevoegde autoriteiten van de lidstaten worden uitgevoerd, maar alle toezichthouders van de 
lidstaten moeten via het CEER  hun mening kunnen vertolken. Het dagelijkse toezicht wordt 
door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten verzorgd. Om tot een gezamenlijke toezichtscultuur en een efficiënte netwerkbena dering te komen, is he t absoluut noodzakelijk 
dat de nationale toezichthouders nauw met elkaar samenwerken en dat het CEER als 
coördinator optreedt. Nationale  toezichthouders moeten gemachtigd worden om efficiënte 
sancties op te leggen wanneer ratingbureaus zi ch niet aan de regels houden. Nogmaals, het 
CEER moet een belangrijke rol krijgen in de ontwikkeling van een gezamenlijke handhavingscultuur.