Met minder dan €4 per burger helpt de EU in de hele wereld elk jaar het leven van 130 miljoen mensen in humanitaire crises redden

The EU as the world’s biggest development donor

Het aantal duurzaam geoogste quota in de Atlantische Oceaan, de Noordzee en de Oostzee is sinds 2014 meer dan verdubbeld

In 2018 is het Schengeninformatiesysteem meer dan 6 miljard keer geraadpleegd door politieagenten en grenswachters – een stijging van 200 % ten opzichte van 2014. Hierdoor werden 267 239 gezochte personen of voorwerpen gevonden

39,9 % van de leidinggevende functies in de Europese Commissie wordt nu bezet door vrouwen, in vergelijking met 30 % in november 2014; een stijging van 30 %

De EU is de grootste handelspartner van 80 landen, terwijl de Verenigde Staten voor slechts 20 landen de belangrijkste handelspartner is

Sinds de invoering van de euro in 1999 bedroeg de inflatie in de eurozone gemiddeld 1,7 %

De lonen daalden sterk in de nasleep van de crisis maar vertonen met name sinds 2017 een sterke opwaartse trend. Tussen 2014 en 2019 zijn de lonen in de EU met 5,7 % gestegen en in de eurozone met 3,9 %

De jeugdwerkloosheid in de EU daalde van 21,7% in 2014 tot 14 % aan het einde van 2018

6,4 % was werkloos in maart 2019 tegenover 10,6 % in februari 2014

175 miljoen mensen in 60 landen over de hele wereld gebruiken de euro of een munt die eraan gekoppeld is

240 miljoen mensen zijn aan het werk in de EU –tegenover 228 miljoen in K4 2014

De wereldwijde markt voor overheidsopdrachten is ongeveer €8 biljoen per jaar waard, maar meer dan de helft ervan is gesloten voor bedrijven uit de EU – die slechts circa €10 miljard aan contracten in derde landen binnenhalen. De openstelling van de markten zou gunstig zijn voor de werkgelegenheid en groei in Europa, maar ook tot lagere kosten in de betrokken landen leiden. Het herziene voorstel van de Commissie, dat op 29 januari 2016 werd gepresenteerd, voorziet in een nieuw instrument om het protectionisme van veel landen buiten Europa aan te pakken — waaronder, in laatste instantie, door inschrijvingen van bedrijven uit protectionistische landen te benadelen bij aanbestedingen in Europese landen.

In 2017 woonden of werkten 17 miljoen Europeanen – 3,3 % van de EU-bevolking – in een ander EU-land. Dat is bijna twee keer zoveel als tien jaar daarvoor. De wisselwerking tussen de socialezekerheidsbepalingen in verschillende EU-landen is complex en vormt een last voor zowel werknemers, werkgevers als socialezekerheidsdiensten. Het voorstel van de Commissie van 13 december 2016 zou de regels eenvoudiger en eerlijker maken.

Het op 1 februari 2018 gepresenteerde voorstel van de Europese Commissie over drinkwater was het gevolg van het allereerste succesvolle Europees burgerinitiatief. Het zou de situatie van ongeveer twee miljoen mensen in de EU verbeteren. Momenteel loopt elk jaar ruwweg 5 % van de EU-bevolking het risico op watergerelateerde gezondheidsproblemen (dit varieert sterk tussen verschillende EU-landen). Waterschaarste treft 11 % van de EU-bevolking. Het voorstel zou het gezondheidsrisico tot onder de 1 % doen dalen en ervoor zorgen dat iedereen toegang tot water heeft. Veiliger kraanwater zou de consumptie van flessenwater doen dalen en zodoende geld, plastic afval en CO2-emissies uitsparen.

Het voorstel van de Commissie van 17 november 2015 voor een Europees depositoverzekeringsstelsel zou de bankenunie vervolledigen en een essentieel onderdeel vormen van een op een gemeenschappelijke munt gebaseerd financieel stelsel. Het zou een aanvulling vormen op de economische en monetaire unie, de bescherming van de klanten van banken verbeteren en de stabiliteit en veerkracht van het financiële stelsel in de eurozone en daarbuiten verder verhogen. Het achtervangmechanisme voor het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds – waarover een principeakkoord is bereikt, maar dat nog niet operationeel is – zou het vertrouwen in het bankwezen van de EU verder verhogen door een kredietlijn aan het fonds te verstrekken. Zo wordt het risico dat de belastingbetaler noodlijdende banken moet ondersteunen, nog verder verkleind. Het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds, dat wordt geprefinancierd met bijdragen van banken in de eurozone, moet ongeveer €55 miljard groot worden. De grootte van het achtervangmechanisme komt overeen met die van het Fonds.

Het op 25 oktober 2016 gepresenteerde voorstel van de Commissie voor een geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting zou het eenvoudiger en goedkoper maken om zaken te doen op de Europese eengemaakte markt. Ook zou het veel wegen voor belastingontwijking sluiten en zo bijdragen tot een gelijk speelveld voor multinationals. Het zou geen gemeenschappelijke belastingtarieven impliceren – elk EU-land blijft die zelf bepalen. De internationale vennootschapsbelastingsregels zijn met name achterhaald als het gaat om digitale diensten. Het op 21 maart 2018 gepresenteerde voorstel van de Commissie voor een belasting op digitale diensten zou duidelijker maken dat belasting daar moet worden betaald waar de winst wordt gemaakt, ook al zijn de technologiereuzen daar niet fysiek aanwezig. Het op 18 januari 2018 gepresenteerde voorstel van de Commissie voor een eengemaakte btw-ruimte in de EU zou het btw-stelsel fraudebestendiger maken waardoor de overheid minder inkomsten misloopt.

Criminelen laten digitale sporen na (in e-mails of in documenten in de cloud) die als bewijsmateriaal kunnen dienen in rechtbanken. Het voorstel van de Commissie van 17 april 2018 voorziet in nieuwe, aan de digitale wereld aangepaste regels die ervoor zorgen dat politie en justitie in verschillende EU-lidstaten gemakkelijker en sneller het bewijsmateriaal kunnen verzamelen dat ze nodig hebben om criminelen en terroristen op te sporen, te vervolgen en te veroordelen. Grote internetbedrijven zoals Facebook, Twitter en Google hebben de voorbije jaren steeds meer terroristische inhoud offline gehaald. Het probleem is echter groter dan de respons. Het voorstel van de Commissie van 12 september 2018 schept een duidelijk en geharmoniseerd rechtskader om misbruik van hostingdiensten voor de verspreiding van terroristische online-inhoud te voorkomen, door op te leggen dat zulke inhoud binnen het uur automatisch moet worden verwijderd.

Europa heeft de afgelopen jaren grote vooruitgang geboekt op het gebied van migratiebeleid en heeft de crisis van 2015-2016 weten te doorstaan. Er is echter nog steeds behoefte aan een asielstelsel dat zowel doeltreffend als humaan is en tegen elke toekomstige crisis opgewassen is. Het gemeenschappelijk Europees asielstelsel voorziet in minimumnormen voor de behandeling van alle asielzoekers. Het bestaat uit een rechtskader dat alle aspecten van de asielprocedure omvat en uit een ondersteuningsagentschap, het Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken (EASO). Het in mei en juli 2016 door de Commissie gepresenteerde pakket voorstellen voor de hervorming van het asielstelsel bood een evenwicht tussen solidariteit en verantwoordelijkheid. Deze maatregelen zouden ten goede komen aan mensen die bescherming zoeken door middel van consistentere voorwaarden en eenvoudigere en snellere besluitvorming. Ze zouden de prikkels voor secundaire migratiestromen reduceren, asielshopping ontmoedigen en efficiëntere terugkeer van personen die geen recht op verblijf hebben, ondersteunen. De regels die bepalen welk EU-land verantwoordelijk is voor een asielaanvraag zouden duidelijker en doeltreffender worden, met een gestructureerder en voorspelbaarder systeem ter ondersteuning van lidstaten die onder onevenredige druk staan. Er is meer dan ooit behoefte aan een gemoderniseerd asielstelsel dat bestand is tegen de druk van de toekomst.

De voorstellen bevatten zowel een visie voor de Unie die we willen worden, als een pragmatisch plan om dat doel te bereiken. Het draait echt om EU-meerwaarde, om nog meer te investeren in gebieden waar één lidstaat niet alleen kan handelen of waar het efficiënter is om samen op te treden. Daarom wordt in totaal €187,4 miljard uitgetrokken voor onderzoek en innovatie, Europese strategische investeringen, de eengemaakte markt en ruimtevaartprogramma's, terwijl de financiering voor externe actie €123 miljard bedraagt, de financiering voor grensbeheer en migratiegerelateerde programma's tot €34,9 miljard wordt opgetrokken en de uitgaven voor veiligheid en defensie tot €27,5 miljard stijgen.

Tot nu toe hebben meer dan 9 miljoen Europeanen een Europees burgerinitiatief gesteund en de Commissie heeft concrete maatregelen genomen, waaronder door wetgeving voor te stellen naar aanleiding van initiatieven waarvoor minstens 1 miljoen handtekeningen zijn verzameld. De hervormde regels zullen dit participatieve instrument veel toegankelijker en gebruiksvriendelijker maken. Burgers zullen gemakkelijker initiatieven kunnen opzetten en ondertekenen. Er is een online-samenwerkingsplatform opgezet om advies te geven en burgers uit heel Europa in staat te stellen contacten te leggen om hun initiatieven voor te bereiden. De Commissie zal de organisatoren ook een gratis dienst voor het online verzamelen van handtekeningen ter beschikking stellen.

De Europese Unie heeft krachtige steun verleend aan deze historische overeenkomst, die is ondertekend door de eerste ministers Tsipras en Zaev, na onderhandelingen onder auspiciën van de Verenigde Naties. Een en ander zou niet mogelijk zijn geweest zonder de activiteiten van de EU in het land en zonder de nieuwe stimulans en impuls van de strategie voor de Westelijke Balkan in 2018. Er was politieke moed, leiderschap en verantwoordelijkheid van alle partijen nodig om een van de diepst gewortelde geschillen in de regio op te lossen. Beide landen hebben deze unieke kans gegrepen en zo een voorbeeld van verzoening voor heel Europa gesteld en een extra impuls gegeven aan de Europese perspectieven van de regio.

In juni 2018 hebben Athene en Skopje een bilaterale overeenkomst ("de Prespa-overeenkomst") bereikt over de regeling van de meningsverschillen tussen hun landen, onder meer over een naamsverandering, en daarmee een van de oudste conflicten in de regio opgelost. De Republiek Noord-Macedonië heeft de EU formeel in kennis gesteld van de inwerkingtreding van de overeenkomst in februari 2019.

Het gebrek aan samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van defensie kost naar schatting €25 tot €100 miljard per jaar. In Europa zijn er 178 wapensystemen, tegenover 30 in de Verenigde Staten, waardoor de defensie-uitgaven veel minder efficiënt zijn. Daarom is de EU haar rol als verschaffer van veiligheid en defensie aan het versterken en een Europese defensie-unie aan het uitbouwen. De permanente gestructureerde samenwerking (Pesco) werd opgericht om de veiligheid en defensie van Europa te versterken, met de deelname van 25 EU-landen. Het Europees Defensiefonds is operationeel. De eerste projecten ter bevordering van grensoverschrijdende investeringen in geavanceerde en volledig interoperabele defensietechnologie en -apparatuur op gebieden als versleutelde software en dronetechnologie zijn van start gegaan.

De herziening van de gasrichtlijn zorgt ervoor dat overal op het EU-grondgebied (op land en op zee) dezelfde regels worden toegepast en voorziet in een doeltreffend toezicht op de toepassing van de EU-regels voor de interne markt. Ze verbetert de transparantie en de samenwerking tussen nationale autoriteiten. Dit is een belangrijke stap in de richting van een goed functionerende, transparante en concurrerende interne EU-gasmarkt waar alle leveranciers dezelfde EU-regels volgen.

De afhankelijkheid van de Europese Unie van geïmporteerd aardgas neemt toe. Deze trend zal zich waarschijnlijk doorzetten als gevolg van de dalende binnenlandse gaswinning, die slechts deels wordt gecompenseerd door de daling van de vraag naar gas als gevolg van maatregelen voor energie-efficiëntie en decarbonisatie. Het aandeel van de netto-invoer van gas in het totale gasverbruik van de EU bedroeg 74,4 % in 2017.

Het Europees Openbaar Ministerie zal het geld van de Europese belastingbetaler helpen beschermen. Het wordt momenteel opgericht met 22 deelnemende EU-lidstaten. Het heeft een mandaat om strafbare feiten te onderzoeken en te vervolgen wanneer de financiële belangen van de EU op het spel staan, zoals bij misbruik van EU-middelen of grensoverschrijdende btw-fraude, die de schatkist, en daardoor de belastingbetaler, jaarlijks minstens €50 miljard aan inkomsten kosten. Dit betekent een grote verandering voor de rol van de EU op dit gebied, doordat zij voor het eerst een krachtig instrument voor rechtshandhaving in handen krijgt.

Er is een nieuwe Europese handhavingsinstantie opgericht om ervoor te zorgen dat alle EU-regels inzake arbeidsmobiliteit op een eerlijke, eenvoudige en doeltreffende manier worden gehandhaafd. Deze Europese Arbeidsautoriteit ondersteunt samenwerking tussen EU-landen bij de grensoverschrijdende handhaving van het EU-recht op dit gebied, onder andere door gezamenlijke inspecties mogelijk te maken. Zij zal ook de toegang van personen en werkgevers tot informatie over hun rechten en plichten en tot relevante diensten vergemakkelijken.

Werknemers moeten voor hetzelfde werk op dezelfde plek hetzelfde loon krijgen. Dit basisbeginsel is in de Europese pijler van sociale rechten verankerd. Om ervoor te zorgen dat het ook geldt voor de meer dan twee miljoen werknemers die tijdelijk naar een andere lidstaat zijn gedetacheerd, zijn de regels voor de detachering van werknemers hervormd.

Vanaf 15 mei 2019 zullen ook de kosten voor buitenlandse oproepen binnen de EU drastisch naar omlaag gaan: maximaal 19 cent per minuut voor een oproep en 6 cent per sms, plus btw – dat is tot 10 keer goedkoper dan voordien.

Sinds 15 juni 2017 kunnen alle Europeanen op reis in de EU bellen, sms'en en mobiel internet gebruiken zonder extra kosten. De volledige afschaffing van de roamingtarieven kwam er na een decennium van drastische en progressieve prijsverlagingen dankzij het roamingvoorstel van de Commissie. Tussen 2007 en 2016 daalden de roamingprijzen met meer dan 90 %. Europeanen hebben onmiddellijk de voordelen van "roaming tegen thuistarief" benut: het gebruik van mobiele data is vertwaalfvoudigd terwijl het aantal telefoongesprekken door reizigers is verdubbeld ten opzichte van de periode vóór juni 2017.

Tussen mei 2018 en januari 2019 zijn 95 180 klachten ingediend bij gegevensbeschermingsautoriteiten in Europa. Wanneer de regels niet worden nageleefd, kunnen hoge boetes worden opgelegd: in Oostenrijk kreeg een sportgokcafé een boete van €5 280 voor illegale videobewaking, in Duitsland moest een aanbieder van een sociaal netwerk €20 000 betalen wegens het niet beveiligen van gebruikersgegevens en in Frankrijk kreeg Google een boete van €50 miljoen omdat het gebruikers niet om toestemming voor advertenties vroeg.

De algemene verordening gegevensbescherming, die op 25 mei 2018 in werking is getreden, heeft er niet alleen voor gezorgd dat Europa klaar is voor het digitale tijdperk, maar ook een nieuwe mondiale norm voor privacy gesteld. Deze gemeenschappelijke, pan-Europese wetgeving vrijwaart het fundamentele recht van burgers op gegevensbescherming en stelt tegelijk individuen en bedrijven in staat om de mogelijkheden van de digitale eengemaakte markt ten volle te benutten zonder dat zij 28 verschillende dure en bureaucratische procedures hoeven te doorlopen. De voordelen worden op €2,3 miljard per jaar geraamd.

De Europese Unie wordt met een groot aantal steeds vaker voorkomende en almaar complexere rampen geconfronteerd, die tot verlies van mensenlevens en andere schadelijke gevolgen voor burgers, bedrijven, gemeenschappen en het milieu leiden. In 2018 kwamen in Europa bijna 100 mensen om door natuurrampen en er kwamen bosbranden voor in bepaalde Europese regio's die nooit eerder werden getroffen. De economische kosten zijn enorm: in 2016 werd in Europa bijna €10 miljard aan schade geregistreerd. De EU moet deze uitdaging het hoofd bieden en haar burgers beter tegen deze rampen beschermen door de preventie en paraatheid te verbeteren. In 2018 verzochten EU-landen bijna tien keer om bijstand, vooral in verband met bosbranden, medische ondersteuning en mariene verontreiniging. RescEU biedt in Europa en de rest van de wereld civiele bescherming voor mensen die getroffen zijn door rampen en het meeste behoefte hebben aan hulp. Deze reserve van responsmiddelen moet worden ingezet wanneer landen snelle bijstand nodig hebben om een ramp het hoofd te bieden. Het gaat onder meer om blusvliegtuigen en middelen om op medische noodsituaties te reageren. In 2017 en 2018 is het EU-mechanisme voor civiele bescherming 52 keer geactiveerd.

Het Noodtrustfonds van €4,2 miljard voor Afrika is een van de doeltreffendste EU-instrumenten om migratiegerelateerde projecten te financieren en de grondoorzaken van irreguliere migratie aan te pakken. Tot dusver zijn 193 projecten met een brede focus goedgekeurd, variërend van economische ontwikkeling en governance tot gezondheidszorg en migratie, met inbegrip van gerichte levensreddende hulp voor mensen die bescherming nodig hebben. Daarnaast zal het plan voor externe investeringen, voortbouwend op de ervaringen van het Juncker-fonds, in de periode tot 2020 meer dan €44 miljard aan publieke en particuliere investeringen in Afrika en in het EU-nabuurschap mobiliseren. Het plan voor externe investeringen en het Europees Fonds voor duurzame ontwikkeling zijn gericht op het stimuleren van investeringen op een aantal prioritaire gebieden zoals schone energie, de financiering van micro-, kleine en middelgrote ondernemingen, landbouw en digitalisering voor inclusieve ontwikkeling.

Met het nieuwe Europese grens- en kustwachtagentschap worden nu meer dan 1 600 grenswachters ingezet om de buitengrenzen van de Unie in Bulgarije, Griekenland, Italië en Spanje te helpen bewaken. Nu overeenstemming is bereikt over het voorstel van de Commissie bestaat de volgende stap erin het Agentschap nog verder uit te breiden en te versterken met eigen uitrusting en een permanent korps van 5 000 grenswachters vanaf 2021 en 10 000 vanaf uiterlijk 2027 en het een sterker mandaat te geven om terugkeeroperaties uit te voeren. Een reeks nieuwe, verbeterde en interoperabele informatiesystemen zal onze grenzen veiliger houden en tegelijk reizen eenvoudiger maken. Het inreis-uitreissysteem zal de procedures voor bonafide reizigers versnellen en twijfelgevallen aanwijzen, en het Europees systeem voor reisinformatie en -autorisatie zal een efficiëntere voorafgaande controle van niet-visumplichtige bezoekers mogelijk maken. Alle relevante informatie zal in realtime tussen de lidstaten worden uitgewisseld om ervoor te zorgen dat de regels correct worden toegepast.

Om meer dan twee miljoen Syriërs onderwijs, bescherming, gezondheid en sociaal-economische steun te bieden, is in het kader van het Regionaal Trustfonds van de EU €1,5 miljard vrijgemaakt om 46 projecten in Irak, Jordanië, Libanon en Turkije te financieren.

Sinds 2015 hebben geslaagde EU-hervestigingsprogramma's meer dan 50 000 van de kwetsbaarste mensen uit de hele wereld geholpen opvang te vinden in de EU. Door samen te werken konden de lidstaten zich richten op vluchtelingen uit prioritaire regio’s, zoals Syrische vluchtelingen in Jordanië, Libanon en Turkije of uit Libië geëvacueerde vluchtelingen. Vorig jaar deden de lidstaten de grootste collectieve toezegging inzake hervestiging die de EU ooit heeft gekend, in het kader van de nieuwe vrijwillige hervestigingsregeling van de EU, die door voorzitter Juncker is voorgesteld en in 50 000 plaatsen voorziet.

Naar aanleiding van de verklaring EU-Turkije hebben beide partijen toegezegd humanitaire hulp te bieden aan vluchtelingen, met name aan wie op de vlucht is voor de burgeroorlog in Syrië. Dankzij een beter beheer van de migratiestromen waren er in 2018 in het oostelijke Middellandse Zeegebied 90 % minder aankomsten dan in 2015. Tegelijkertijd heeft de EU in 2016-2017 €3 miljard uitgetrokken om de vluchtelingen in Turkije te steunen en is al €1,2 miljard van een nieuwe tranche van €3 miljard beschikbaar gesteld om ook in de toekomst deze belangrijke steun te kunnen verlenen.

Beide partijen zijn overeengekomen geen nieuwe invoertarieven in te stellen en werk te maken van de afschaffing van alle bestaande industriële heffingen, alsook de samenwerking in een aantal sectoren, zoals energie en regelgeving, verder te ontwikkelen. De bij die gelegenheid opgerichte uitvoerende werkgroep EU-VS werkt momenteel reeds aan de implementatie van de gezamenlijke verklaring.

Na de oplopende handelsspanningen hebben voorzitter Juncker en president Trump op 25 juli 2018 in het Witte Huis de aanzet gegeven voor een nieuwe fase in de handelsbetrekkingen tussen de EU en de Verenigde Staten.

De EU heeft ook een moderne handelsovereenkomst met Canada gesloten, die de Canadese markten voor goederen, diensten en overheidsopdrachten openstelt voor Europese bedrijven, en die arbeidsrechten en het milieu helpt beschermen. De overeenkomst zal ervoor zorgen dat het met name voor kleinere bedrijven in de EU gemakkelijker en goedkoper wordt om meer naar Canada uit te voeren.

De economische partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Japan is de grootste handelsovereenkomst waarover de EU ooit heeft onderhandeld. Het is ook de eerste handelsovereenkomst waarin een engagement ten aanzien van de Klimaatovereenkomst van Parijs is opgenomen. De EU en Japan zijn samen goed voor bijna een derde van het mondiale bruto binnenlands product. De overeenkomst zal een openhandelszone met meer dan 600 miljoen mensen scheppen. Naast de overeenkomst werd ook een regeling getroffen waarbij Japan en de EU wederzijds voor een passende bescherming van persoonsgegevens zorgen, wat heeft geleid tot het ontstaan van 's werelds grootste ruimte van vrij gegevensverkeer op basis van een hoog beschermingsniveau.

Om de hoeveelheid kunststofafval – jaarlijks 25 miljoen ton – te verminderen en het recyclingpercentage voor kunststoffen – momenteel slechts 30 % – te verhogen, heeft de EU 's werelds eerste alomvattende kunststoffenstrategie aangenomen. Als onderdeel van de strategie zijn strenge maatregelen ingevoerd voor de tien kunststofproducten die het vaakst op onze stranden worden aangetroffen, en voor achtergelaten vistuig. Het gaat onder meer om een verbod op bepaalde kunststoffen voor eenmalig gebruik waarvoor alternatieven ruim voorhanden zijn, zoals plastic wattenstaafjes, bestek, borden, rietjes, roerstaafjes of ballonnenstokjes. Dankzij de maatregelen wordt de uitstoot van 3,4 miljoen ton CO2-equivalent vermeden, wordt de negatieve impact van zwerfvuil op het milieu verkleind doordat er minder van in zee belandt, en komen we een stap dichter bij een echte circulaire economie.

Hiermee investeren we in onze welvaart en bereiden we ons voor op een duurzame, klimaatneutrale en circulaire economie.

De EU heeft een leidende rol gespeeld bij de totstandkoming van de historische, ambitieuze en alomvattende Klimaatovereenkomst van Parijs. 195 landen werden het met elkaar eens over een eenvoudig doel: aan toekomstige generaties een gezondere planeet, en welvarendere, moderne en rechtvaardige samenlevingen nalaten. De EU is de enige grote economie ter wereld die haar in het kader van de Overeenkomst van Parijs gedane toezeggingen volledig in wetgeving heeft omgezet, en zal zich voorbereiden op een klimaatneutrale economie door haar broeikasgasemissies tegen 2030 met ten minste 40 % te verminderen.

In augustus 2018 heeft Griekenland een driejarig stabiliteitssteunprogramma afgerond. In het kader daarvan is in totaal €61,9 miljard aan leningen verstrekt op voorwaarde dat een uitgebreid hervormingsprogramma zonder weerga werd doorgevoerd. Griekenland kent nu een positieve groei van ongeveer 2 %, waarmee het hoogste peil in tien jaar is bereikt. Tevens is de werkloosheid, die weliswaar nog steeds te hoog is, sinds het piekniveau aanzienlijk gedaald. Er is een versterkt toezicht van kracht om de EU-steun zo goed mogelijk in te zetten en ervoor te zorgen dat verdere vooruitgang wordt geboekt.

De Commissie-Juncker is aangetreden in de nasleep van een nieuwe Griekse schuldencrisis. Naast haar inspanningen om de onderhandelingen tussen alle betrokkenen te faciliteren, heeft de Commissie in juli 2015 de aanzet gegeven voor een plan om Griekenland te helpen zijn economie te stabiliseren en optimaal gebruik te maken van EU-middelen om werkgelegenheid, groei en investeringen te stimuleren, door voor de periode 2014-2020 tot €35 miljard te mobiliseren uit verschillende financieringsprogramma's van de Europese Unie. In die kritieke fase werd in het kader van het Europees stabilisatiemechanisme ook een kortlopende overbruggingslening van €7 miljard gemobiliseerd, waardoor werd voorkomen dat Griekenland uit de eurozone viel. Daarnaast heeft de Commissie via de in 2015 opgerichte Ondersteuningsdienst voor structurele hervormingen uitgebreide technische ondersteuning geboden voor het opzetten van de nodige administratieve structuren.

De Commissie heeft in een mededeling van januari 2015 toegelicht hoe zij gebruik zou maken van de flexibiliteit die de regels van het stabiliteits- en groeipact bieden. Deze aanpak werd gesteund door de Raad van ministers en heeft bijgedragen tot het economisch herstel in Europa door te zorgen voor een passend evenwicht tussen een gezond begrotingsbeleid en steun voor groei, met name via hervormingen en investeringen. Deze flexibiliteit heeft volgens ramingen gezorgd voor een stijging van het bruto binnenlands product in de EU met 0,8 % in de laatste vier jaar, en heeft bijgedragen tot de creatie van ongeveer 1,5 miljoen banen. Ook is de overheidsschuld tussen 2014 en 2018 met 6,8 procentpunten gedaald en is het overheidstekort in de EU teruggedrongen van gemiddeld ongeveer 3 tot 0,6 %.

De Europese economie groeit nu al zes opeenvolgende jaren. Het EFSI mobiliseerde al €392,6 miljard aan investeringen in kleine en middelgrote ondernemingen en in essentiële sectoren zoals infrastructuur, onderzoek, hernieuwbare energie, het milieu en digitale en sociale projecten. Tegen 2020 moet €500 miljard zijn losgemaakt, goed voor de creatie van in totaal 1,4 miljoen nieuwe banen in de EU. In de volgende langetermijnbegroting moet het programma InvestEU op dit succes voortbouwen.

In 2014 heeft de Commissie-Juncker het Investeringsplan voor Europa (ook bekend als het Juncker-fonds) opgericht om het herstel na de financiële en economische crisis te ondersteunen en de juiste voorwaarden voor groei en werkgelegenheid te scheppen. Centraal hierin staat het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI), waarmee drie doelen worden nagestreefd: de neerwaartse investeringstrend ombuigen door belemmeringen voor investeringen weg te nemen; zichtbaarheid en technische bijstand verlenen aan investeringsprojecten; en efficiënter gebruikmaken van de schaarse publieke financiële middelen door particuliere investeringen te mobiliseren via een overheidsgarantie.

75 % van de burgers van de eurozone is voorstander van de euro, dit is het hoogste peil sinds de invoering ervan.

Het vertrouwen in de EU is gemiddeld groter dan het vertrouwen in de nationale overheden.

Een steeds grotere meerderheid van de Europeanen vindt het EU-lidmaatschap een goede zaak voor hun land. Dit is het hoogste peil in 27 jaar.

Vergeleken met 2014 is de publieke opinie in 2019 positiever voor de Europese Unie. Uit Eurobarometerenquêtes blijkt een brede steun voor het Europese project en de bereikte resultaten.

Flexibiliteit heeft volgens ramingen gezorgd voor een stijging van het bbp in de EU met 0,8 % in de laatste vier jaar, en heeft geleid tot ongeveer 1,5 miljoen nieuwe banen.

Het gebruik van de flexibiliteit die door de regels van het stabiliteits- en groeipact wordt geboden, heeft een passend evenwicht mogelijk gemaakt tussen het voeren van een gezond begrotingsbeleid en het ondersteunen van de groei, met name via hervormingen en investeringen.

De afgelopen jaren is de economie in Europa geëvolueerd van herstel naar expansie.

De ambitieuze EU-agenda voor banen, groei en investeringen en de versterking van de eengemaakte markt hebben bijgedragen tot een krachtig economisch herstel. De Europese economie groeit al zes opeenvolgende jaren. Sinds het aantreden van de Commissie-Juncker zijn ongeveer 12,6 miljoen banen gecreëerd en de werkloosheid was deze eeuw nooit zo laag. Bovendien zijn de overheidsfinanciën vandaag over de hele linie gezonder en wordt de welvaartskloof tussen de lidstaten kleiner.

Europa in mei 2019: voorbereidingen voor een meer verenigde, sterkere en democratischere Unie in een steeds onzekerder wereld Bijdrage van de Europese Commissie aan de informele bijeenkomst van de leiders van de EU27 in Sibiu (Roemenië) op 9 mei 2019

EUROPESE COMMISSIE Brussel, 30.4.2019 COM(2019) 218 final MEDEDELING VAN DE COMMISSIE Europa in mei 2019: voorbereidingen voor een meer verenigde, sterkere en democratischere Unie in een steeds onzekerder wereld

























































































































Bijdrage van de Europese Commissie aan de informele bijeenkomst van de leiders van de EU27 in Sibiu (Roemenië) op 9 mei 2019



Voorwoord In mijn toespraak over de Staat van de Unie van 2017 heb ik in het kader van onze routekaart naar een meer verenigde, sterkere en democratischere Unie voorgesteld om met de leiders van Europa onze toekomst met 27 lidstaten voor te bereiden in Sibiu, Roemenië – een stad met een unieke geschiedenis, waar Oost- en West-Europa samenkomen en toekomst en verleden elkaar raken. Op deze bijeenkomst in Sibiu op 9 mei – kort voor de Europese verkiezingen van 23–26 mei – kunnen we laten zien waartoe een verenigde Unie in de toekomst in staat is. De afgelopen vijf jaar vormden een ware uitdaging: we hebben het hoofd moeten bieden aan tal van crises. Maar we zijn er telkens sterker uit gekomen. We zijn ondanks alles steeds blijven werken aan onze beloften van vijf jaar geleden, toen de leiders in het licht van de uitslag van de Europese verkiezingen een strategische agenda 2014–2019 opstelden, die ik heb vertaald in de tien politieke prioriteiten voor mijn Commissie. Ik verklaarde destijds dat het onze laatste kans was om de Europeanen te laten zien dat de Unie zich inzet voor hen. De Commissie waarvan ik de trotse voorzitter ben, heeft zich volledig aan deze opdracht gewijd en steeds oog gehad voor de wensen, zorgen en verwachtingen van de Europeanen. Of het nu ging om het herstel van de werkgelegenheid, de groei en de investeringen na de crisis, om het versterken van de solidariteit en de verantwoordelijkheid in onze Unie, of om gelijke beloning voor werknemers die hetzelfde werk doen op dezelfde plaats – wij traden op waar het ertoe deed. Het is nu tijd om vooruit te blikken, lering te trekken uit onze ervaringen en onze successen uit te bouwen. De toekomst vraagt meer dan ooit om ambitie en focus. De leiders van Europa gaan eerst in Sibiu met elkaar in gesprek, voordat zij op de Europese Raad in juni de volgende strategische agenda vaststellen. Deze nota is de bijdrage van de Commissie aan dit proces. Elke generatie heeft tot taak het lot van de Europeanen te verbeteren. Onze blijvende belofte van vrede, vooruitgang en welvaart waar te maken. Ik zie dit als mijn roeping en levenswerk. Laten wij hier allen naar blijven streven. Wanneer ik straks op de dag van Europa – de verjaardag van de Schumanverklaring – met de 27 Europese leiders samenkom in Sibiu, zal ik niet alleen trots zijn op ons verleden, maar vooral vastbesloten en hoopvol waar het gaat om onze toekomst. Voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker



Inleiding Op 9 mei 2019 komen de EU-leiders in Sibiu (Roemenië) bijeen voor overleg over de politieke ambities van de Unie en voor het uitwerken van de "strategische agenda” voor de volgende vijf jaar. Deze bijeenkomst wordt gehouden aan de vooravond van de verkiezingen voor het Europees Parlement, die met 400 miljoen kiesgerechtigden de grootste transnationale democratische exercitie ter wereld zijn. Het is dan dertig jaar geleden dat er een einde kwam aan het communisme en de Berlijnse muur viel, en vijftien jaar dat een ongekende uitbreiding van de Unie de pijnlijke tweedeling van ons continent ophief. Momenteel zorgt de Unie binnen en buiten Europa voor vrede, stabiliteit en welvaart, ondanks de vele interne en externe uitdagingen waarvoor we ons gesteld zien. De Unie staat pal voor de beginselen van democratie, de rechtsstaat en de grondrechten, ook nu de roep om "krachtige leiders” aanzwelt en naar binnen gekeerd nationalisme opgeld doet. Op grond van onze gedeelde geschiedenis kunnen we ons tegen zulke geluiden krachtig teweerstellen. Deze blijvende kwaliteit van het Europese project maakt ons model uniek en beschermenswaardig. Na jaren van crisis is Europa aan de herstellende hand. Nooit eerder hadden zoveel Europeanen werk, nl. 240 miljoen mensen. Consumenten en bedrijven kunnen profiteren van een eengemaakte markt die tot grotere keuze en lagere prijzen leidt. Onze versterkte eenheidsmunt beschermt ons tegen financiële turbulentie. Als geen ander zorgt Europa ervoor dat de zegeningen van onze sociale markteconomie ten goede komen aan alle delen van de bevolking. Europa zet zich in voor de veiligheid van zijn burgers — op het gebied van migratiebeheer, grensbescherming en veiligheid is in de laatste vier jaar meer vooruitgang geboekt dan in de twintig jaar daarvoor. En Europa is een verantwoordelijke wereldmacht, die een voortrekkersrol speelt waar het gaat om de aanpak van klimaatverandering, wereldwijd voor vrede en duurzame ontwikkeling pleit, vrije en eerlijke handel bevordert, en normen vaststelt voor mensenrechten, arbeidsomstandigheden, voedselveiligheid en gegevensbescherming. Nu de wereld om ons heen meer en meer verdeeld en ontwricht raakt, is het zowel belangrijker als lastiger dan ooit tevoren om deze vooruitgang vast te houden en te stimuleren. De uitdagingen waar wij als Europeanen samen voor staan, nemen met de dag toe. Denk aan wereldwijde migratiestromen, grotere concurrentiedruk op belangrijke economische sectoren, toenemende bedreigingen voor de veiligheid en de rechtsstaat, het tempo van de demografische en technologische veranderingen en de steeds ernstigere ecologische gevaren. Tegelijkertijd wordt de op regels gebaseerde internationale orde – sedert lange tijd onmisbaar voor welvaart en veiligheid in de Europese Unie – nu door belangrijke actoren ter discussie gesteld of zelfs opzettelijk ondermijnd. Deze ontwikkelingen bieden evenveel kansen als uitdagingen. Er gaat een krachtige waarschuwing van uit: wil Europa tot bloei komen, dan moeten de EU-lidstaten samenwerken. Alleen door samen te werken kunnen wij de Europese levenswijze in stand houden, onze planeet beschermen en wereldwijd aan invloed winnen. Eendracht maakt macht en stelt Europa in staat zich op het wereldtoneel te doen gelden. Sibiu is dan ook een gelegenheid voor de EU-leiders om blijk te geven van hun eensgezindheid en een frisse blik op ons continent. Het is zaak dat zij laten merken dat zij oog hebben voor de wensen, zorgen en verwachtingen van de burgers en dat zij bereid zijn om daar doortastend en eendrachtig werk van te maken.

De Commissie doet vandaag een aantal aanbevelingen voor de volgende strategische agenda, die de Unie juist daarbij zal helpen. Beleid en communicatie moeten hand in hand gaan. Daarom doet de Commissie omwille van de burgers en democratie van Europa tevens een aantal suggesties om onze gezamenlijke besluiten beter voor het voetlicht te brengen. Zowel de prioriteiten die we stellen als de manier waarop we Europeanen tekst en uitleg geven en bij ons beleid betrekken, zullen van doorslaggevend belang zijn voor een meer verenigde, sterkere en democratischere Unie.



Deel I: De bijdrage van de Europese Commissie aan de strategische agenda van de EU voor 2019-2024 In een decennium van voortdurende veranderingen en uitdagingen heeft Europa laten zien dat het zijn belofte van vrede, welvaart en vooruitgang voor zijn burgers kan waarmaken, en dat de vele onheilsprofeten het bij het verkeerde eind hadden. Europa is economisch en maatschappelijk sterker uit deze moeilijke tijden tevoorschijn gekomen, hoewel er nog veel in het werk moet worden gesteld om ervoor te zorgen dat onze burgers zich veilig en beschermd voelen en dat ons gemeenschappelijk beleid in alle delen van de Unie vrucht afwerpt. Deze taak wordt bemoeilijkt doordat de onzekerheid en wanorde in de wereld rondom ons toenemen. Nu er nieuwe mogendheden opkomen en oude mogendheden nieuwe wegen inslaan, is Europese samenwerking noodzakelijker en urgenter dan ooit. Na de naderende Europese verkiezingen van 23–26 mei 2019 wordt de politieke leiding van de EU-instellingen vervangen. Het is dan ook tijd voor nieuwe beleidslijnen, nieuwe prioriteiten en een nieuw hervormingselan. Alleen als de lidstaten van de Europese Unie laten zien dat zij zijn opgewassen tegen hun gemeenschappelijke uitdagingen, kan ons continent zich in de wereld van morgen staande houden. Alleen als we gezamenlijke besluiten snel en doeltreffend kunnen nemen en uitvoeren, zullen we in staat zijn om aan de verwachtingen van de burger te voldoen. Dit vergt gezamenlijke inspanningen van de EU-instellingen en alle EU-lidstaten (op nationaal, regionaal en lokaal niveau). In het volgende deel beschrijven we hoe Europa er nu voorstaat, hoe het zich kan aanpassen aan de veranderingen die zich aftekenen en hoe het toekomstige veranderingen in goede banen kan leiden. Op basis van de ervaring van de afgelopen vijf jaar doen we vervolgens een aantal beleidsaanbevelingen om die doelstellingen te helpen verwezenlijken. I.1. Hoe de EU er nu voorstaat Vijf jaar geleden heeft de Europese Raad een brede strategische agenda voor de Unie in tijden van verandering vastgesteld. Deze agenda kreeg vervolgens zijn beslag in de tien politieke prioriteiten van voorzitter Juncker, die tijdens zijn verkiezingscampagne en in overleg met de lidstaten en het Europees Parlement zijn ontwikkeld. De prioriteiten hebben betrekking op de zaken waaraan de Europeanen de meeste waarde hechten: voor herstel van de werkgelegenheid, groei en investeringen zorgen, sociale rechtvaardigheid bevorderen, migratie in goede banen leiden, veiligheidsdreigingen terugdringen, het potentieel van de digitale en energietransities aanboren, de EU een krachtiger rol op het wereldtoneel laten spelen en zowel de transparantie als de democratische legitimiteit versterken. Deze inspanningen hebben voor de burgers tastbare resultaten opgeleverd, ondanks onvoorziene problemen, die onze Unie nog steeds voor enorme uitdagingen stellen.



De economie van Europa De ambitieuze agenda van de EU voor banen, groei en investeringen heeft, samen met de inspanningen om de interne markt te verdiepen, bijgedragen tot een krachtig economisch herstel. De Europese economie groeit al zes opeenvolgende jaren. Er zijn in Europa momenteel 240 miljoen mensen met werk – meer dan ooit tevoren – en de werkloosheid was nog nooit zo laag deze eeuw, hoewel met name de jeugdwerkloosheid in sommige lidstaten nog hoog is. De overheidsfinanciën zijn over de hele linie verbeterd. Armoede en sociale uitsluiting nemen af en de convergentie tussen de lidstaten is sterker geworden. Dit is met name te danken aan de positieve impact van het structuur- en investeringsbeleid van de EU. De kredietverlening en de investeringen worden geschraagd door een sterkere Europese financiële sector. De minder ontwikkelde lidstaten lopen in op de rest van de EU. In de periode 2006–2017 groeide het bruto binnenlands product (bbp) per hoofd van de bevolking er jaarlijks met 4,5 %, tegenover 1,4 % in de meer ontwikkelde lidstaten.



Nadat de lonen in de nasleep van de crisis daalden, vertonen zij nu zowel in de EU als in de eurozone een sterke opwaartse tendens, met name sinds 2017. De lonen zullen in 2019 naar verwachting in alle EU-lidstaten verder stijgen. Dit biedt een bijzonder solide basis voor een toename van de binnenlandse productie en derhalve ook voor een krachtiger binnenlandse groei, die minder afhankelijk is van externe ontwikkelingen. Het Europees Fonds voor strategische investeringen, dat in het leven is geroepen in 2014 en bekendstaat als het plan-Juncker, heeft bijna €400 miljard aan extra investeringen gegenereerd — ruim €70 miljard méér dan het oorspronkelijke streefcijfer. Het fonds heeft bijgedragen aan 750 000 banen in Europa, de toegang tot financiering verbeterd voor 945 000 kleine en middelgrote ondernemingen, en het bbp van Europa met 0,6% verhoogd. Het Juncker-fonds is ook een innovatieve en efficiëntere manier om de EU-begroting te gebruiken voor de verwezenlijking van meerdere beleidsdoelstellingen, zoals innovatie, de bestrijding van klimaatverandering, connectiviteit of hoogwaardige banen. Het draagvlak voor de euro is nog nooit zo groot geweest. Onze gemeenschappelijke munt zorgt voor economische bescherming, doet ons sterker staan en heeft een krachtige mondiale positie. 175 miljoen mensen in zestig landen buiten de eurozone gebruiken onze munt of een lokale munt die aan de euro is gekoppeld. Dit komt ook doordat de euro een bijzonder stabiele munt is: de eerste twintig jaar van zijn bestaan bedroeg de gemiddelde inflatie slechts 1,7 %. Een krachtige munt vereist een verstandig economisch beleid en voortdurende inspanningen om structurele hervormingen door te voeren in de lidstaten. Daarom is het mechanisme voor de coördinatie van het economisch beleid van de EU — het Europees Semester – sinds de invoering ervan in 2011 mettertijd versterkt. Het bevat inmiddels specifieke aanbevelingen voor de eurozone en is meer gericht op sociale prioriteiten en investeringsbehoeften op het niveau van de lidstaten. De Commissie is ook begonnen met het verlenen van technische ondersteuning voor structurele hervormingen van de lidstaten. Daarbij gaat het om meer dan 700 hervormingsprojecten in 26 lidstaten. Deze projecten hebben betrekking op hervormingsprojecten, zoals de digitalisering van overheidsdiensten of moderne insolventieprocedures. Investeren in mensen geeft een belangrijke impuls aan Europa’s veerkracht en toekomstige groei. Daarom heeft het Europees Sociaal Fonds ertoe bijgedragen dat meer dan 15 miljoen mensen de vaardigheden konden ontwikkelen die de huidige arbeidsmarkt nodig heeft. De risico's in de bankensector zijn aanmerkelijk afgenomen. Dit is zowel het gevolg van strenger toezicht als van het feit EU-banken nu over veel meer liquide activa beschikken en dat banken in de eurozone hun kapitaalbuffers sinds 2014 met €812 miljard hebben verhoogd. Het aantal niet-renderende leningen is nu bijna op het niveau van vóór de crisis. Hierdoor kon de Eurotop in december 2018 de weg effenen voor de volgende stappen van de bankenunie. De krachtige handhaving van de EU-regels door middel van de instrumenten voor de eengemaakte markt en het mededingingsbeleid heeft burgers en bedrijven beschermd en groei en innovatie gestimuleerd. De Commissie is met name krachtig en doeltreffend opgetreden tegen schendingen van het EU-recht; als overleg niet tot een oplossing leidde, nam zij krachtige maatregelen. In het kader van deze meer strategische aanpak ontstond meer aandacht voor systemische problemen, waarbij het handhavend optreden van de Commissie echt verschil kan uitmaken. In totaal lopen er momenteel meer dan 1 500 inbreukzaken tegen de lidstaten. De Commissie werkt er hard aan met de nationale autoriteiten om deze zaken op te lossen, zo mogelijk voordat deze aan het Hof van Justitie van de Europese Unie moeten worden voorgelegd. Sinds 2014 wordt elk jaar voor 500 inbreukzaken, d.w.z. 90 % van het totaal, een oplossing gevonden. Hieruit blijkt hoe zinvol het is dat de Commissie en de nationale autoriteiten doeltreffender samenwerken, vóórdat het tot een dikwijls tijdrovende gang naar het Hof komt. Bron: Europese Commissie. Ook heeft de Commissie de toepassing van de gezamenlijk overeengekomen mededingingsregels van de EU nauwlettend gevolgd. Waar nodig is zij steeds daadkrachtig opgetreden tegen concurrentieverstorende fusies, kartels, misbruik van machtsposities en illegale staatssteun. In de periode 2015–2018 heeft de Commissie met haar optreden op het gebied van antitrust en fusies de consument tussen de €48 miljard en €78 miljard bespaard. Zo heeft de Commissie in 2016 en 2017 een boete van €3,8 miljard opgelegd aan het vrachtwagenkartel en in 2018 bindende verplichtingen opgelegd aan Gazprom om de vrije gasstroom tegen concurrerende prijzen mogelijk te maken in Midden- en Oost-Europa. De handhaving van het mededingingsrecht speelt ook een centrale rol bij het waarborgen van een gelijk speelveld op de digitale markten van de EU. De Commissie legde Google in de periode 2017–2019 drie keer een boete wegens het schenden van EU-antitrustregels op, voor in totaal €8,25 miljard. Door deze inbreuken konden andere bedrijven niet meedingen op grond van verdienste en innovatie, en profiteerden Europese consumenten niet van de voordelen van mededinging. Ten slotte heeft de Commissie met haar optreden inzake staatssteun ook bijgedragen tot een gelijk speelveld voor alle partijen, onder meer op fiscaal gebied. In augustus 2016 stelde de Commissie bijvoorbeeld vast dat Apple onwettige belastingvoordelen genoot, waarna Ierland een navordering van €14,3 miljard instelde. Tegelijkertijd gaf de Commissie haar goedkeuring voor €1,75 miljard aan staatssteun van vier lidstaten voor een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang om innovatie mogelijk te maken in de micro-elektronicasector, hetgeen de hele Europese economie ten goede komt. Uitvoering van de strategische agenda van de EU 2014–2019 Er wordt vaak beweerd dat de Unie te verdeeld of traag is om doeltreffende beleidsresultaten te boeken. Daarbij wordt over het hoofd gezien dat de EU geen federale staat is. Het betreft een systeem van gelaagd bestuur dat 28 nationale democratieën omvat – met daaronder dikwijls nog meer invloedrijke democratische lagen – en waarbij democratische processen tussen de EU-instellingen een rol spelen. Vaak vereist een billijk, evenwichtig compromis dan ook tijd en de bereidheid van allen om te geven en te nemen. Uiteraard vergt een besluit van de EU meer tijd dan een nationaal besluit. Ondanks dit unieke politieke bestel en de vele bijkomende uitdagingen die zich gaandeweg aandienden, is de EU er echter in geslaagd om uitvoering te geven aan de voornemens die waren vastgesteld in de strategische agenda van de Europese Raad van 2014 en in de tien politieke prioriteiten van de Commissie-Juncker. Tegen de zomer van 2018 had de Commissie-Juncker alle wetgevingsvoorstellen ingediend die zij aan het begin van haar mandaatperiode in het vooruitzicht had gesteld. In totaal heeft de Commissie-Juncker 471 nieuwe wetgevingsvoorstellen ingediend en nog eens 44 voorstellen overgenomen van eerdere Commissies. Tijdens de huidige mandaatperiode zijn het Europees Parlement en de Raad voor 348 van deze voorstellen tot vaststelling of overeenstemming gekomen. Dat betekent dat de Unie in 348 gevallen in staat was om te besluiten Europa vooruit te helpen. Veelzeggend is dat in zo’n 90 % van de gevallen het uiteindelijke compromis in de Raad van ministers met algemeenheid van stemmen werd goedgekeurd, dat wil zeggen: door alle 28 lidstaten werd gesteund. Dit maakt deel uit van een duidelijke trend. Sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon is het aantal gevallen waarin de 28 lidstaten consensus bereiken, elk jaar gestegen. Op alle beleidsterreinen is de afgelopen vijf jaar aanzienlijke vooruitgang geboekt. 20 belangrijke resultaten staan in bijlage III, en 10 belangrijke voorstellen die niet zijn afgerond (omdat zij nog in behandeling zijn bij het Parlement en de Raad), staan in bijlage IV. Bij het opstellen van de volgende strategische agenda dient rekening te worden gehouden met de volgende beleidsontwikkelingen: ·De EU zag kans haar strategische agenda sneller en doeltreffender uit te voeren doordat de Commissie-Juncker van meet af aan streefde naar betere regelgeving. Bovendien wilde voorzitter Juncker "grote zaken groot aanpakken en kleine klein" – een uitgangspunt dat de EU-leiders later bekrachtigden in de Verklaring van Rome van 25 maart 2017. Hierdoor kon een gerichtere wetgevingsagenda worden opgesteld. De Commissie-Juncker heeft aan het begin van haar mandaatperiode 100 lopende wetgevingsvoorstellen van de vorige Commissie ingetrokken, overeenkomstig het beginsel van beleidsdiscontinuïteit. Over het geheel genomen kwam zij jaarlijks met 75 % minder wetgevingsvoorstellen dan de vorige Commissie. Ook heeft zij vanaf de zomer van 2018 geen nieuwe wetgevingsvoorstellen meer gedaan, zodat het Parlement, de Raad en de Commissie alle energie konden steken in het afronden van de lopende wetgevingsprocedures. De creatie van de functie van eerste vicevoorzitter voor Betere Regelgeving (en de benoeming van Frans Timmermans op deze zware post), de krachtigere coördinerende rol van het secretariaat-generaal van de Commissie, de oprichting van de onafhankelijke Raad voor regelgevingstoetsing en het werk van de taskforce Subsidiariteit, Evenredigheid en "Minder en efficiënter optreden" waren belangrijke innovaties die hielpen om het beginsel van voorzitter Juncker, nl. grote zaken groot aanpakken, toe te passen en te handhaven. ·Wat betreft de digitale eengemaakte markt is de EU de laatste vijf jaar bijzonder succesvol geweest. Nu zij geen roamingkosten meer hoeven te betalen, gebruiken burgers die naar een ander EU-land reizen, twaalf keer zoveel mobiele gegevens als voorheen. Zij hebben niet meer te maken met ongerechtvaardigde geoblocking van onlinediensten. Bovendien is er nieuwe auteursrechtwetgeving vastgesteld, die geschikt is voor het digitale tijdperk. De nieuwe regels garanderen dat makers een eerlijke vergoeding krijgen en dat de rechten van gebruikers worden versterkt. Verder wordt vastgesteld welke verantwoordelijkheid platforms hebben. In april 2018 zijn nieuwe regels inzake portabiliteit afgesproken op grond waarvan burgers hun tv- of streamingabonnementen overal in de EU kunnen gebruiken. Sindsdien heeft 49 % van de abonnees hier al eens gebruik van gemaakt. Van de 30 voorstellen die de Commissie heeft gedaan om de digitale eengemaakte markt af te ronden, hebben het Europees Parlement en de Raad er 28 goedgekeurd, terwijl er slechts twee – over e-privacy en het kenniscentrum en netwerk voor cyberbeveiliging – nog hangende zijn.

Geen roamingkosten meer voor reizigers in de EU TIJDLIJN 2007 2012 2015 2016 2017 2008 2012 2015 2016 2017 2007 2012 2015 2016 2017 Binnenlandse prijs Binnenlandse prijs Binnenlandse prijs Binnenlandse prijs Binnenlandse prijs Binnenlandse prijs €0,49 €0,29 €0,19 + tot €0,05 €0,28 €0,09 €0,06 + tot €0,02 €6,00 €0,7 €0,2 + tot €0,05 Uitgaand gesprek (1 minuut) Verzonden sms MB data Bron: Europese Commissie. ·Er is forse vooruitgang geboekt op het gebied van klimaatactie, energiebeleid en de circulaire economie. De EU speelde een centrale rol bij de onderhandelingen over de overeenkomst van Parijs van 2015 en deed deze door haar eigen bekrachtiging in werking treden. Europa’s transitie naar schone energie vordert nu goed. Zo hebben het Europees Parlement en de Raad alle maatregelen inzake schone energie voor alle Europeanen goedgekeurd. De overgang naar hernieuwbare energiebronnen, meer energie-efficiëntie en een beter geconnecteerde Europese energiemarkt krijgt hierdoor een krachtige impuls. In het kader van de toezeggingen uit hoofde van de Overeenkomst van Parijs zal de EU de broeikasgasemissies tegen 2030 met minstens 40 % terugdringen. EU-initiatieven zoals de strategie inzake kunststoffen en het verbod op kunststof voor eenmalig gebruik maken Europa tot een mondiale voortrekker bij de transitie naar een meer circulaire economie. De inspanningen om de energie-invoer te diversifiëren en de gemeenschappelijke energiemarkt van de EU te versterken beginnen vrucht af te werpen. Aan het begin van de mandaatperiode waren zes lidstaten (Bulgarije, Estland, Letland, Litouwen, Finland en Zweden) volledig afhankelijk van één gasleverancier. Momenteel is dat alleen nog het geval voor Finland, waar gas slechts een beperkt onderdeel is van de totale energiemix. Dit maakt ons minder afhankelijk van energie-invoer, stimuleert de energietransitie en helpt om onze klimaatdoelstellingen te verwezenlijken. ·Op ogenschijnlijk controversiële beleidsterreinen is de EU er de laatste vijf jaar in geslaagd opmerkelijke vorderingen te boeken. Op het gebied van sociaal beleid is de EU eendrachtig en doortastend opgetreden om ervoor te zorgen dat onze arbeidsmarkt en sociale voorzieningen toekomstbestendig zijn en onze sociale markteconomie ten volle ondersteunen. Van de 25 voorstellen van de Commissie (o.m. inzake de hervorming van de detacheringsrichtlijn, de Europese Arbeidsautoriteit, de Europese toegankelijkheidswet, de balans tussen werk en privé, betere arbeidsvoorwaarden en toegang tot sociale bescherming) zijn er 24 aangenomen. Alleen het voorstel om de coördinatie van de sociale zekerheid te herzien is nog in behandeling. De Europese pijler van sociale rechten, die het Europees Parlement, de Raad en de Commissie op 17 november 2017 gezamenlijk hebben afgekondigd in Göteborg, is een kompas voor hernieuwde convergentie richting betere arbeids- en levensomstandigheden in heel Europa. Ook op fiscaal gebied is er vooruitgang geboekt. Van de 21 voorstellen van de Commissie zijn er 14 goedgekeurd, waaronder de voorstellen inzake belastingtransparantie, de bestrijding van belastingontwijking en btw. Andere belangrijke voorstellen (o.m. inzake digitale belasting en de gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting) zijn nog in behandeling. ·Van de nog hangende voorstellen hebben er 57 betrekking op het volgende meerjarig financieel kader (2021–2027) en de uitgavenprogramma’s voor verschillende beleidsterreinen. De Commissie heeft al deze voorstellen ingediend in mei en juni 2018. Hoewel het Europees Parlement en de Raad over 11 ervan tot een partieel akkoord zijn gekomen, zijn zij al deze voorstellen nog hangende, omdat de sectorale programma’s pas kunnen worden afgerond als er overeenstemming over het algehele kader is. De Europese Raad van december 2018 concludeerde dat er tegen het najaar van 2019 een akkoord zou moeten worden bereikt. ·Investeren in mensen is een prioriteit van de huidige strategische agenda. Dankzij het Erasmus+-programma en zijn voorgangers hebben al 10 miljoen mensen de kans gekregen om in het buitenland te studeren, een opleiding te volgen of vrijwilligerswerk te doen. Het iets meer dan twee jaar geleden opgerichte Europees Solidariteitskorps laat zien hoe maatschappelijk betrokken Europese jongeren kunnen zijn: ruim 120 000 jongeren tonen belangstelling en zo’n 14 000 van hen zijn inmiddels als vrijwilliger aan de slag gegaan. Naar verwachting zal dit cijfer eind 2019 uitkomen op 23 000. ·Copernicus en Galileo, de EU-ruimtediensten voor aardobservatie en lokalisatie zijn nu operationeel en leiden tot tastbare voordelen voor de interne markt. Zij dragen bij tot economische groei en ondersteunen ons werk op gebieden als klimaatverandering, landbouw, oceanen, vervoer, digitalisering, grensbewaking, veiligheid en defensie. Het ruimteprogramma Galileo houdt Europa in de ruimtewedloop en laat de waarde zien van Europese soevereiniteit. Geen enkele lidstaat had op eigen kracht 26 satellieten in een baan om de aarde kunnen brengen voor een wereldwijde groep van ruim 700 miljoen gebruikers. ·Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt wat betreft de kapitaalmarktenunie. Van de dertien voorstellen van de Commissie zijn er nog maar twee hangende, nl. inzake crowdfunding en derdenwerking van cessies van vorderingen. Dankzij de nieuwe prospectusverordening zullen ondernemingen, en met name kleine en middelgrote ondernemingen, gemakkelijker aan geld kunnen komen op de kapitaalmarkten. Het pan-Europese persoonlijke pensioenproduct en de maatregelen ter verbetering van de EU-markt voor grensoverschrijdende investeringen leveren burgers nieuwe beleggings- en spaarmogelijkheden op en dragen bij aan diepere en meer liquide markten. ·In november 2014 is de EU begonnen met het sluiten en uitvoeren van nieuwe, evenwichtige handelsovereenkomsten. Opmerkelijk zijn met name de economische partnerschapsovereenkomst met Japan (de grootste bilaterale handelsovereenkomst die de EU ooit heeft gesloten) en de Brede Economische en Handelsovereenkomst met Canada. Er zijn handelsovereenkomsten met nog 13 andere landen in werking getreden. In dezelfde periode heeft de EU handelsovereenkomsten afgerond met de Oost-Afrikaanse en West-Afrikaanse Gemeenschappen, Singapore, Vietnam en Mexico. Ook is zij nieuwe onderhandelingen gestart met Australië, Chili, Mexico, Nieuw-Zeeland en Tunesië en is zij nog steeds in onderhandeling met Mercosur en Indonesië, alsook met China over een brede investeringsovereenkomst. Dat de Commissie-Juncker zorgde voor meer transparantie rond de onderhandelingen bleek in hoge mate bij te dragen tot hun succes. ·Om ervoor te zorgen dat de wereldhandel voor alle partijen een gelijk speelveld kent, zijn handelsbeschermingsinstrumenten gemoderniseerd. Hierdoor kan de EU doeltreffender optreden tegen oneerlijke handelspraktijken. Het nieuwe samenwerkingsmechanisme voor de screening van buitenlandse directe investeringen helpt ons bij het identificeren van gevallen waarin buitenlandse investeringen onze veiligheid in gevaar brengen. Er hoeven nog maar 3 van de 17 voorstellen op het gebied van handel te worden goedgekeurd (bescherming tegen extraterritoriale wetgeving, controle op de uitvoer van producten voor tweeërlei gebruik, internationale overheidsopdrachten).

·Ter bescherming van het grondrecht van burgers op privacy heeft de EU met de algemene verordening gegevensbescherming mondiale normen vastgesteld. Om de veiligheid van de Europeanen zowel online als in de echte wereld te verbeteren, werken de lidstaten van de EU nu samen bij de bestrijding van fraude met en vervalsing van niet-contante betaalmiddelen. Met de cyberbeveiligingsverordening zijn Europese certificaten voor verbonden producten en diensten ingevoerd. Nieuwe regels inzake terrorismebestrijding, persoonsgegevens van vliegpassagiers, chemicaliën waarmee bommen kunnen worden gemaakt en vuurwapens helpen terroristische en andere misdrijven te voorkomen. Het nieuwe Europees Openbaar Ministerie, dat momenteel door 22 lidstaten wordt opgezet, gaat onderzoek verrichten in strafzaken waarbij EU-middelen in het geding zijn of inzake grensoverschrijdende btw-fraude. ·Het optreden van de EU heeft – met name door de crisis van 2015 – geleid tot tastbare resultaten op migratiegebied, maar is niet onomstreden. Nauwere samenwerking met landen van herkomst en doorreis in het kader van het partnerschapskader helpt de EU om nieuwe overnameovereenkomsten te sluiten en derde landen om de achterliggende oorzaken van migratie aan te pakken. Turkije wordt bij de opvang van bijna vier miljoen vluchtelingen ondersteund met de Verklaring EU-Turkije en het bedrag van €6 miljard voor de EU-faciliteit voor vluchtelingen in Turkije. De samenwerking van de EU met Turkije heeft ook geholpen om het aantal irreguliere en onveilige overschrijdingen van de grenzen van de EU en het aantal doden op zee te beperken. Momenteel is het aantal migranten dat irregulier aankomt weer gelijk aan dat vóór de crisis. In het centrale Middellandse Zeegebied komen nu 80 % minder mensen aan dan in 2016 en in het oostelijke Middellandse Zeegebied is het aantal met 90 % teruggelopen ten opzichte van de pieken in 2015. Sinds 2015 heeft de EU 730 000 levens helpen redden. In het kader van de hervestigingsprogramma’s van de EU zijn meer dan 50 000 van de meest kwetsbare mensen uit het Midden-Oosten, Noord-Afrika en Afrika bezuiden de Sahara opgevangen in de EU. Op grond van het in 2015 door de Raad ingestelde noodherplaatsingsmechanisme zijn bijna 35 000 asielzoekers (allen die voor asiel in aanmerking kwamen) vanuit Griekenland en Italië herplaatst in andere EU-lidstaten. Het EU-trustfonds voor Afrika (goed voor €4,2 miljard) helpt de achterliggende oorzaken van gedwongen ontheemding en irreguliere migratie aan te pakken en draagt bij tot een beter migratiebeheer. ·Door de Europese grens- en kustwacht op te richten en de capaciteit ervan in 2021 uit te breiden tot 5 000 grenswachters en uiterlijk in 2027 tot 10 000, hebben de lidstaten samen een aanvullende verantwoordelijkheid op zich genomen voor de bescherming van de buitengrenzen van de EU. Bovendien zijn de buitengrenzen van de EU versterkt door de invoering van een inreis-uitreissysteem en een Europees Systeem voor reisinformatie en -autorisatie. ·Dankzij het rescEU-programma heeft de EU nu extra materieel achter de hand, waaronder blusvliegtuigen en -helikopters, waarmee zij lidstaten zo nodig hulp kan bieden. Het programma voorziet ook in een forse uitbreiding van de financiële ondersteuning (voor onder meer aanpassings-, reparatie- en operationele kosten) van het materieel dat deel uitmaakt van de Europese pool voor civiele bescherming en helpt bij het grensoverschrijdend delen van informatie en kennis over rampenpreventie. Verder zorgt het programma voor betere coördinatie met het Solidariteitsfonds van de Europese Unie, dat hulp biedt aan mensen in rampgebieden. Sinds november 2014 is meer dan €2 miljard uitbetaald. ·Ondanks de grote uitdagingen op het gebied van migratie en veiligheid is het Schengengebied van vrij verkeer van personen in stand gebleven. Niettemin handhaven verscheidene lidstaten nog steeds tijdelijke controles aan binnengrenzen, hetgeen vragen doet rijzen over de goede werking van het Schengengebied op de lange termijn en over de voordelen voor de burgers en economie van Europa. Om het wederzijds vertrouwen te versterken en de situatie zonder binnengrenscontroles in de hele EU te herstellen, moeten de lidstaten nog steeds meer in het werk stellen om uitvoering te geven aan de mededeling van de Commissie getiteld “Terug naar Schengen – Een stappenplan" van maart 2016. ·De EU is een sterkere speler op het wereldtoneel geworden. Zij heeft met name haar partnerschap met Afrika versterkt door middel van de Afrikaans-Europese alliantie voor duurzame investeringen en banen van 2018. Door tot en met 2020 voor €44 miljard aan investeringen te stimuleren, zorgt het Europees plan voor externe investeringen voor concrete resultaten in Afrika en de landen van het EU-nabuurschap, ter ondersteuning van hervormingen, infrastructurele investeringen en financiering voor kleine en middelgrote ondernemingen. Ook heeft de EU haar inspanningen om voor stabiliteit in de regio te zorgen hernieuwd. Met haar krachtige en geloofwaardige uitbreidingsbeleid zorgt de EU voor stabiliteit en bevordert zij de politieke, economische en sociale transformatie in de Westelijke Balkanlanden. De EU heeft met de strategie voor de Westelijke Balkan van 2018 een nieuwe impuls gegeven aan deze agenda. ·Sinds 2014 heeft de Unie op instigatie van voorzitter Juncker, die defensie tot een prioriteit maakte van zijn politieke programma, ongekende vooruitgang geboekt op het gebied van veiligheid en defensie. Verdere vooruitgang zal worden gestimuleerd door permanente gestructureerde samenwerking tussen 25 lidstaten die streven naar nauwere samenwerking op defensiegebied in het kader van de Unie. Evenals zijn voorgangers bevordert het Europees Defensiefonds, waarover onlangs overeenstemming is bereikt, een krachtige, innovatieve en doeltreffende defensiesector en vergroot het de autonomie van de EU. ·In het kader van de inspanningen om de beleidsvorming van de EU transparanter te maken en beter te verantwoorden, is het Europees burgerinitiatief gebruiksvriendelijker gemaakt. Het proces is vereenvoudigd en organisatoren kunnen voortaan terecht op een samenwerkingsplatform voor praktische ondersteuning. Mede hierdoor is het aantal geregistreerde initiatieven met 14 % gestegen en is het aantal niet-geregistreerde initiatieven onder deze Commissie met 80 % gedaald ten opzichte van de vorige Commissie. ·In de loop van deze mandaatperiode heeft de Raad geen enkel voorstel van de Commissie afgewezen, maar heeft het Europees Parlement twee voorstellen formeel verworpen. Het eerste afgewezen voorstel betrof nieuwe regels voor genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s), op grond waarvan individuele lidstaten ggo-levensmiddelen en -diervoeders op hun grondgebied zouden hebben mogen verbieden. Het tweede voorstel beoogde een herverdeling van middelen (bv. van fondsen voor regionale ontwikkeling, landbouw of visserij) om een ruimere ondersteuning van structurele economische hervormingen door de Unie mogelijk te maken. In enkele andere gevallen is het werk stopgezet, zonder dat het tot een formele afwijzing kwam. Daarbij ging het onder meer om een voorgestelde hervorming om meer transparantie en verantwoording te bewerkstelligen ten aanzien van de comités van nationale vertegenwoordigers die toezicht houden op de uitvoeringsbevoegdheden van de Commissie (bekend als "comitologie"; dit voorstel is in feite in de Raad geblokkeerd) en de voorgestelde Europese e-kaart voor diensten (waartegen de desbetreffende commissie van het Europees Parlement zich verzette, maar waarover het volledige Parlement nooit heeft gestemd).

Strategische focus ondanks uitdagingen en crises De afgelopen vijf jaar heeft de EU niet alleen uitvoering gegeven aan haar strategische agenda, maar ook het hoofd moeten bieden aan meerdere crises. Dit vereiste nieuwe vormen van governance en beheer op EU-niveau. De Commissie heeft daarom in november 2014 haar eigen structuur ingrijpend aangepast en gekozen voor een strategische focus op minder prioriteiten en minder wetgevingsvoorstellen. Door vicevoorzitters aan het hoofd te stellen van projectteams voor specifieke, met de tien politieke prioriteiten samenhangende beleidsterreinen en door speciale Commissiediensten en taskforces in het leven te roepen voor nieuwe uitdagingen, stelde voorzitter Juncker de Commissie in staat om de strategische agenda van de EU op een doeltreffende en begrijpelijke manier uit te voeren. Daartoe rekende hij af met hokjesdenken tussen beleidsterreinen en stuurde hij aan op een breder beleidsperspectief. Voorkomen van "Grexit": in de eerste maanden van haar mandaatperiode kreeg de Commissie-Juncker te maken met een hernieuwde crisis, toen Griekenland er niet in slaagde zijn tweede programma af te ronden en het risico van een Grexit enkele weken reëel werd. Gedurende de hele eerste helft van 2015 waren voorzitter Juncker, de vicevoorzitter voor de Euro en Sociale Dialoog en de commissaris voor Economische en Financiële Zaken voortdurend in onderhandeling met de nieuwe Griekse regering, de lidstaten van de eurozone, het Europees Stabiliteitsmechanisme, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds over een nieuw aanpassingsprogramma. Over dit programma werd overeenstemming bereikt op de Eurotop van 12-13 juli 2015. Het was het eerste programma dat de Commissie onderwierp aan een sociale-effectbeoordeling vooraf. Ook ontwierp de Commissie een plan om Griekenland te helpen bij het stabiliseren van zijn economie en het stimuleren van werkgelegenheid, groei en investeringen door optimaal gebruik te maken van EU-middelen. De EU heeft in het kader van diverse financieringsprogramma’s voor de periode 2014-2020 tot €35 miljard gemobiliseerd, waardoor het Griekse bbp naar schatting 2 % is gestegen. De Commissie heeft door middel van haar nieuwe Ondersteuningsdienst voor structurele hervormingen (opgericht in 2015) uitgebreide technische ondersteuning verleend en gecoördineerd om Griekenland te helpen de nodige administratieve ondersteuning op te bouwen voor zijn hervormingen. In een kritieke fase in juli 2015 heeft de Commissie met een kortlopende lening geholpen om €7 miljard te mobiliseren als overbruggingsfinanciering in het kader van het Europees financieel stabilisatiemechanisme, waardoor werd voorkomen dat Griekenland onverhoopt uit de eurozone viel. In augustus 2018 heeft Griekenland met succes een driejarig stabiliteitssteunprogramma afgerond. In het kader daarvan was in totaal €61,9 miljard aan leningen verstrekt op voorwaarde dat een uitgebreid en ongekend hervormingsprogramma werd doorgevoerd. Het is nu zaak dit hervormingselan vast te houden. De inspanningen van het Griekse volk, de steun van de Commissie en de solidariteit van de overige 18 lidstaten van de eurozone maakten echter voor eens en altijd een einde aan alle speculaties over "Grexit”. Migratie: in 2015 brak de ernstigste vluchtelingencrisis sinds de Tweede Wereldoorlog uit, met onmiddellijke en vérstrekkende gevolgen voor de Europese Unie. Met het oog hierop benoemde voorzitter Juncker voor het eerst een Commissaris voor Migratie. Ook belastte hij zijn eerste vicevoorzitter met de coördinatie van zowel de interne als de externe dimensie van alle noodzakelijke werkzaamheden, waarbij alle commissarissen en directeuren-generaal werden betrokken. Deze aanpak maakte het mogelijk om, in nauwe samenwerking met voorzitter Juncker, op coherente wijze gestalte te geven aan de Verklaring EU-Turkije en de daarmee verband houdende topontmoetingen tussen de EU en Turkije voor te bereiden. Sinds de Europese migratieagenda van 2015 heeft de EU doortastende maatregelen genomen op drie belangrijke gebieden: de samenwerking met partners buiten de Unie, de bescherming van onze buitengrenzen en samenwerking binnen de Unie. De Unie vergrootte haar operationele capaciteit om lidstaten te helpen bij het migratiebeheer. Daartoe heeft zij onder meer haar agentschappen versterkt en snelle, doeltreffende operationele en financiële steun verleend aan de lidstaten waar de druk het grootst was (met name Griekenland en Italië). Spanningen op handelsgebied: in een wereld van oplopende spanningen op handelsgebied heeft de Commissie-Juncker sinds 2017 een aantal maatregelen genomen om bij het handelsbeleid de legitimiteit en inclusiviteit van het onderhandelings- en aannemingsproces te versterken. Alle onderhandelingsteksten (inclusief aanbevelingen voor nieuwe onderhandelingsmachtigingen, ontwerponderhandelingsrichtsnoeren, voorstellen voor onderhandelingsteksten, verslagen van onderhandelingsronden en de resultaten van lopende onderhandelingen) worden gepubliceerd. De Commissie heeft een adviesgroep handelsovereenkomsten in het leven geroepen om het maatschappelijk middenveld te kunnen raadplegen en gemakkelijker kennis te nemen van verschillende perspectieven en inzichten van een brede en evenwichtig samengestelde groep belanghebbenden. Het gaat om vakbonden, werkgeversorganisaties, consumentenorganisaties en andere ngo’s. Ook heeft de Commissie een nieuwe benadering van haar bilaterale handels- en investeringsovereenkomsten ingevoerd. Onderhandelingen over handelsovereenkomsten betreffen gebieden waarvoor alleen de EU bevoegd is, terwijl onderhandelingen over investeringsbeschermingsovereenkomsten zowel betrekking hebben op gebieden waarvoor alleen de EU bevoegd is als op gebieden waarop de EU de bevoegdheid deelt met de lidstaten. De economische partnerschapsovereenkomst met Japan was de eerste waarbij deze nieuwe aanpak met succes werd toegepast. Op 25 juli 2018 kwamen voorzitter Juncker en president Trump overeen om een nieuwe fase van hechte vriendschap en krachtige handelsbetrekkingen tussen de Verenigde Staten en de EU in te luiden. Zij werden het eens over een gezamenlijke verklaring van de EU en de VS waarmee een escalatie van de spanningen op handelsgebied werd voorkomen en een positieve trans-Atlantische handelsagenda werd vastgesteld. Zij besloten onmiddellijk om een uitvoerende werkgroep samen te stellen uit hun directe adviseurs en deze te belasten met het uitwerken van de gezamenlijke agenda. In de Commissie wordt het werk van deze groep ondersteund door alle diensten van de Commissie en gecoördineerd door het secretariaat-generaal. Een direct gevolg is dat nieuwe douanetarieven tot dusver achterwege zijn gebleven en dat de EU en de VS zich inspannen om alle bestaande douanerechten op industriële goederen af te schaffen en de onderlinge samenwerking te verbeteren. In april 2019 verleende de Raad de Commissie een mandaat om met de VS te onderhandelen over een overeenkomst over douanerechten op industriële goederen en een overeenkomst over conformiteitsbeoordelingen, waarmee uitvoering werd gegeven aan de verklaring Juncker-Trump. Veiligheid: in de nasleep van de afschuwelijke terroristische aanslagen in Parijs in 2015 heeft de Commissie de Europese veiligheidsagenda vastgesteld als richtsnoer voor de reactie van de EU op de complexe en snel veranderende veiligheidsomgeving. Door een commissaris voor de Veiligheidsunie te benoemen die bevoegd is om de werkzaamheden op het gebied van veiligheid op alle beleidsterreinen te coördineren en die wordt ondersteund door een specifieke taskforce van deskundigen van alle betrokken diensten van de Commissie, heeft voorzitter Juncker gezorgd voor een coherente, efficiënte en horizontale aanpak. Met de verschillende maatregelen die zijn genomen, wordt beoogd de grensoverschrijdende problemen op het gebied van terrorisme en georganiseerde misdaad aan te pakken door de uitwisseling van informatie, de cyberbeveiliging en de operationele samenwerking tussen rechtshandhavingsinstanties en met EU-agentschappen te verbeteren. De nieuwe maatregelen hebben de nationale rechtshandhavingsautoriteiten ook voorzien van de instrumenten die nodig zijn om terrorisme, grensoverschrijdende criminaliteit en cybercriminaliteit doeltreffend te bestrijden, en hebben de weerbaarheid van de EU tegen deze bedreigingen versterkt. Brexit: in januari 2013 kondigde toenmalig premier Cameron aan dat hij een referendum wilde organiseren over het lidmaatschap van het Verenigd Koninkrijk van de Europese Unie. Na het verzoek van het Verenigd Koninkrijk om een "nieuwe regeling", dat in november 2015 werd ingediend, heeft voorzitter Juncker een strategische taskforce van de Commissie voor het Britse referendum opgericht en die onder leiding gesteld van Jonathan Faull, een ervaren directeur-generaal. Namens de EU stelde dit team nieuwe regelingen voor het lidmaatschap van het VK op. In februari 2016 heeft dit geleid tot een nieuwe reeks regelingen die tegemoetkwamen aan de bezwaren van het Verenigd Koninkrijk, waaronder een juridisch bindend besluit van de staatshoofden en regeringsleiders van de EU, in het kader van de Europese Raad bijeen. Zowel alle EU27-lidstaten als het Verenigd Koninkrijk zelf, steunden deze nieuwe regelingen. Ondanks deze inspanningen heeft op 23 juni 2016 51,9% zich uitgesproken voor een vertrek uit de EU en 48,1% voor de voortzetting van het lidmaatschap van de EU. Na het referendum heeft voorzitter Juncker onmiddellijk een speciale "artikel 50-taskforce" van de Commissie” opgericht om de verwachte onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk over de terugtrekking uit de Europese Unie voor te bereiden. Hij benoemde Michel Barnier, een voormalig vicevoorzitter van de Commissie en voormalig Frans minister van Buitenlandse Zaken, als hoofd van deze taskforce en als zijn hoofdonderhandelaar. De Raad heeft de Commissie onverwijld aangewezen als onderhandelaar van de EU. De onderhandelingen zijn echter pas in juni 2017 van start gegaan, aangezien het Verenigd Koninkrijk pas in maart 2017 formeel, krachtens artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, kennis gaf van zijn voornemen de Unie te verlaten. Zeer kort daarna vonden algemene verkiezingen plaats. Vervolgens werd onderhandeld over een overeenkomst die de ordelijke terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk garandeert, alsook over een politieke verklaring met de elementen voor een ambitieus, breed, diep en flexibel partnerschap. De Commissie heeft ervoor gezorgd dat de onderhandelingen steeds volkomen transparant en in nauwe samenwerking met de EU27-lidstaten en het Europees Parlement werden gevoerd. Zowel het terugtrekkingsakkoord als de politieke verklaring over de toekomstige betrekkingen tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk kreeg de unanieme steun van de EU27-lidstaten en van de regering van het Verenigd Koninkrijk. Parallel aan de onderhandelingen heeft de Commissie vanaf december 2017 ook een vertrek zonder akkoord voorbereid. Binnen het secretariaat-generaal werd een specifieke groep voor de voorbereiding op de brexit opgezet, die meer dan 90 kennisgevingen aan belanghebbenden en 19 wetgevingsvoorstellen heeft opgesteld om ervoor te zorgen dat de EU27 goed voorbereid was op een ongewenste, maar mogelijke, wanordelijke terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie. In totaal heeft de Commissie 4 maanden besteed aan onderhandelingen over nieuwe regelingen met de toenmalige premier Cameron en 18 maanden aan onderhandelingen over het terugtrekkingsakkoord en de politieke verklaring met premier May. De oprichting van gespecialiseerde teams binnen de Commissie voor aangelegenheden in verband met het Verenigd Koninkrijk zorgde ervoor dat deze onderhandelingen de aandacht niet afleidden van de werkzaamheden op de positieve agenda van de EU. Hierdoor kon de Commissie zich volledig richten op de uitvoering van de strategische agenda van de EU, zonder gehinderd te worden door het wisselvallige verloop van de brexit-onderhandelingen. De Europese Raad steunde deze aanpak ten volle. Punt 27 van de richtsnoeren voor de brexitonderhandelingen die de Europese Raad op 29 april 2017 heeft aangenomen (artikel 50) luidt als volgt: "De Europese Raad blijft vastbesloten om de prioriteiten van de Unie op ambitieuze wijze vooruit te stuwen. De onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk zullen gescheiden van de andere EU-activiteiten worden gevoerd en geen beletsel vormen voor vooruitgang daarmee." I.2 De uitdagingen voor Europa in de mondiale context We leven in een overgangstijd. Wereldwijd is er een multipolair systeem aan het ontstaan waarin verschillende belangen en aspiraties met elkaar in overeenstemming moeten worden gebracht. Economisch gezien maken we een ontwikkeling door waarbij er steeds meer druk komt te liggen op een toenemend aantal eindige hulpbronnen en de internationale concurrentie exponentieel groeit. Dit gaat gepaard met het legitieme streven van alle betrokken partijen om een aandeel te hebben in de toekomstige welvaart. Technologisch gezien valt een paradigmaverschuiving waar te nemen waarbij het menselijk kunnen in toenemende mate wordt versterkt door machines. Veranderende economieën en arbeidsmarkten, het veranderende klimaat en de veranderende geopolitieke situatie geven reeds vorm aan onze Unie en zullen voor onze toekomst zijn zeer bepalend zijn. Vooral deze veranderingen zullen de leiders in gedachten moeten houden wanneer zij, in het licht van de resultaten van de verkiezingen voor het Europees Parlement, ons ambitieniveau en onze prioriteiten voor de komende vijf jaar en daarna bepalen. Europa zal op middellange tot lange termijn voor veel problemen komen te staan en daarbij springen vier ontwikkelingen in het oog. De wijze waarop we ons instellen en voorbereiden op die ontwikkelingen zal bepalen of we erin slagen van ontwikkelingen kansen te maken. Digitalisering Digitalisering en nieuwe technologieën zullen onze wijze van leven en werken radicaal veranderen. Er zullen zich nieuwe mogelijkheden voordoen, met name op het gebied van gezondheid, mobiliteit, industrie en wetenschap. Deze dragen een groot potentieel voor Europa´s toekomstige concurrentievermogen en groei in zich. Tegelijkertijd brengt digitalisering risico’s met zich mee. Zo zou de kloof op het gebied van digitale vaardigheden groter kunnen worden en zou de sociale en regionale verdeeldheid binnen Europa zich kunnen verdiepen. De groei van gegevens overtreft die van de verwerkingscapaciteit, waardoor kunstmatige intelligentie steeds belangrijker wordt voor de interpretatie en exploitatie van gegevensstromen. Europa is verwikkeld in een wereldwijde concurrentiestrijd om de macht over technologie en gegevens. Technologisch geavanceerde ondernemingen, met name uit de Verenigde Staten en China, zijn in korte tijd 's werelds grootste bedrijven geworden en vormen nieuwe mondiale waardeketens. Hun producten en diensten herdefiniëren de wijze van leven, werken en consumeren van de Europeanen.

Europa heeft geen gebrek aan innovatieve digitale commerciële ideeën, maar weinig van onze innovatieve Europese ondernemingen gaan over tot opschaling en uitbreiding in Europa of geven vorm aan deze mondiale markten. Het ambitieniveau van andere belangrijke spelers, die vaak het voordeel van staatssteun, minder strenge normen of lagere belastingtarieven genieten, vormt een risico voor de invloed van Europa op mondiale technologische ontwikkelingen. Deze spelers stellen ook onze waarden, ethische beginselen en belangen op gebieden als de data-economie, veiligheid en privacy op de proef en ondermijnen de veiligheid van de digitale toeleveringsketen. Klimaatverandering en milieu De gevolgen van de klimaatverandering worden steeds duidelijker; de risico’s voor de mondiale welvaart, een stabiele levensstandaard en de veiligheid nemen toe. De roep om actie vanuit Europa en over de hele wereld klinkt met de dag luider en iedereen krijgt in het dagelijks leven meer en meer te maken met de gevolgen van klimaatverandering en de maatregelen die worden genomen om die tegen te gaan. Dit vraagt om resolute, maar billijke en evenwichtige beleidsmaatregelen. Om de ambities van de Overeenkomst van Parijs te verwezenlijken, moet de wereldwijde overgang naar schone energie drastisch worden versneld. Er zullen grote investeringen moeten worden gedaan en de financiële sector moet zijn steentje bijdragen. Maar er bestaat geen groter rendement op investeringen dan een schone planeet, verminderde afhankelijkheid van ingevoerde energie, duurzame economische groei en een toegenomen toepassing van schone energie en efficiëntie-oplossingen. Europese ondernemingen behoren mondiaal tot de koplopers op het gebied van schone technologie. Hierdoor wordt klimaatverandering, mits op de juiste manier aangepakt, niet alleen een uitdaging, maar ook een zakelijke kans. Klimaatverandering brengt ook problemen en risico’s met betrekking tot sociale gelijkheid met zich mee, die moeten worden aangepakt om te zorgen voor een billijke transitie voor werknemers en burgers, met name in steenkool- en koolstofintensieve regio’s. De overgang zal mondiale economische, sociale en geopolitieke gevolgen hebben die van invloed zijn op partnerschappen en het buitenlands beleid van de EU. Los van de problemen inzake klimaatverandering en energievoorziening tast de uitputting van de natuurlijke hulpbronnen van onze planeet het milieu zodanig aan dat wellicht niet meer in de behoeften van toekomstige generaties kan worden voorzien. Dit bovenmatig gebruik van natuurlijke hulpbronnen bedreigt ook onze economie, die afhankelijk is van de invoer van grondstoffen. Om klimaat- en milieuproblemen aan te pakken moeten we ook op een circulaire economie overschakelen, ecosystemen en biodiversiteit beschermen, ons voedselsysteem duurzaam maken en de ontbossing beperken. Demografie en samenleving Demografische veranderingen zullen de diepere oorzaak vormen van de meest voor de hand liggende problemen waarmee onze Unie en haar lidstaten op middellange termijn zullen worden geconfronteerd. Dankzij de hoge levenskwaliteit en het algemene welzijn blijft de levensverwachting van de Europeanen stijgen. Tegen 2030 zal Europa het eerste continent worden met een mediane leeftijd van zo´n 45 jaar. Een hogere levensverwachting is als zodanig een positieve ontwikkeling, maar zet ook gezondsheids- en socialezekerheidsstelsels onder druk, zorgt voor ongekende problemen wat betreft een eerlijke lastenverdeling tussen de generaties en zal een blijvend effect hebben op onze samenlevingen in hun geheel. Tegelijkertijd zal een algeheel lager geboortecijfer waarschijnlijk ertoe leiden dat de bevolking van de EU tegen 2050 krimpt. Terwijl de EU-bevolking thans 6,7 % van de wereldbevolking vertegenwoordigt, zal zij in 2030 en 2050 daarvan respectievelijk 6,1 % en 5,4 % uitmaken. Een sterke bevolkingsgroei in andere delen van de wereld, uiteenlopende welvaartsniveaus en de gevolgen van klimaatverandering en conflicten zullen de migratiedruk vanuit Afrika en daarbuiten waarschijnlijk verder vergroten. Het vergroten van de welvaart en het waarborgen van de toegang tot hoogwaardig, inclusief onderwijs, beroepsopleiding, sociale bescherming en openbare diensten zijn voor Europeanen urgente punten van zorg. De toegang tot sociale en betaalbare energie-efficiënte huisvesting vormt een uitdaging. Ongeveer 10% van de huishoudens in de EU besteedt meer dan 40 % van zijn inkomen aan woonlasten. De welvaartskloof tussen de lidstaten wordt over het algemeen kleiner. Europa loopt wereldwijd ver voorop waar het gaat om het terugdringen van ongelijkheid. Tegelijkertijd dreigt de welvaartskloof binnen de lidstaten groter te worden, met name tussen stedelijke gebieden en rurale, meer afgelegen regio’s. Hoewel modernisering van de economie geen sinecure is, zal deze mogelijkheden bieden voor snellere regionale ontwikkeling en het scheppen van banen. Technologie en automatisering zullen de manier waarop we werken, producten vervaardigen en diensten verlenen, ingrijpend blijven veranderen. Veel jonge Europeanen zullen werken in beroepen die nu nog niet bestaan, en de meeste werknemers zullen tijdens hun loopbaan veelvuldig van werk moeten veranderen en meermaals nieuwe vaardigheden moeten verwerven. Een in toenemende mate multipolaire wereld Europa en de rest van de wereld worden geconfronteerd met een steeds complexer en wisselvalliger veiligheidsklimaat. Nieuwe machten zoeken hun plaats op het wereldtoneel, terwijl bestaande machten zich terugtrekken uit het op regels gebaseerde internationale systeem of dit zelfs ontwrichten. De multilaterale en op regels gebaseerde wereldorde staat onder zware druk, terwijl het belang ervan nog nooit zo groot is geweest. In de afgelopen jaren is het veiligheidsklimaat van de Europese Unie drastisch gewijzigd. Veel van de huidige problemen op het gebied van vrede en veiligheid in Europa vinden hun oorsprong in de instabiliteit in de directe omgeving van de EU en de veranderende vormen waarin bedreigingen zich voordoen.

Met de verspreiding van digitale technologie komen hybride bedreigingen en bedreigingen voor kritische infrastructuur steeds vaker voor. Het risico neemt toe dat buitenlandse actoren door middel van kwaadwillige cyberactiviteiten en gerichte desinformatiecampagnes de publieke opinie beïnvloeden of onze democratieën ondermijnen. Het is onwaarschijnlijk dat de terreurdreiging in de nabije toekomst zal verdwijnen. Steeds meer groepen, zowel in eigen land als daarbuiten, maken gebruik van moderne communicatiekanalen om radicale ideologieën te verspreiden die tot verdeeldheid leiden binnen onze samenlevingen en wereldwijd voor instabiliteit zorgen. Europa zal resoluut moeten optreden, zowel wat preventie als de ondersteuning van slachtoffers van terrorisme betreft. Bij de recente aanslagen in Sri Lanka en Christchurch, Nieuw-Zeeland, is duidelijk geworden hoe belangrijk internet is voor terroristische organisaties: het wordt zowel gebruikt voor het aanzetten tot radicalisering en het recruteren als voor het faciliteren en aansturen van terroristische activiteiten. De snelle opsporing en verwijdering van terroristische online-inhoud is van cruciaal belang en kan alleen op Europees en mondiaal niveau doeltreffend worden aangepakt. Daarom heeft de Commissie voorstellen gedaan die juist dat mogelijk maken. De economische concurrentie neemt in de buurlanden van de EU, Afrika en de rest van de wereld toe. Aangezien grondstoffen steeds schaarser worden, zal de strijd daarom, en vooral om zoet water of voedsel, de bedreigingen voor de veiligheid waarschijnlijk vergroten. Overal ter wereld wakkert sociale en economische kwetsbaarheid, veroorzaakt door het onvermogen of de onwil van nationale regeringen om voor basisvoorzieningen of sociale gelijkheid te zorgen, instabiliteit en veiligheidsdreigingen verder aan. In deze snel veranderende mondiale context hebben met name Europa en Afrika veel te winnen bij een versterking van de economische en politieke banden. Nu andere mondiale spelers zich steeds nadrukkelijker op het continent richten, werkt Europa met Afrika samen op basis van een partnerschap tussen gelijken en moet Europa ernaar streven investeringen en handel verder op te voeren. Tegelijkertijd onderstreept de geopolitieke dynamiek de rol die de Europese Unie als betrouwbare en stabiele partner en als voorvechter van de multilaterale orde voor een toenemend aantal landen speelt. De EU heeft bijvoorbeeld een cruciale rol gespeeld bij de sluiting en uitvoering van het atoomakkoord met Iran om de regio op de lange termijn stabiliteit en welvaart te brengen. De EU heeft de op regels gebaseerde internationale orde verdedigd met haar krachtige reactie op de annexatie van de Krim en de destabilisatie van Oost-Oekraïne door Rusland. Zij heeft gestreefd naar stabiliteit, vrede en veiligheid in de Sahel, Libië en Afghanistan. Zij ondersteunde de rol van de Verenigde Naties, niet in de laatste plaats door een leidende rol op zich te nemen bij de internationale klimaatonderhandelingen die hebben geleid tot de Overeenkomst van Parijs en in het kader van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de VN.



I.3 Beleidsaanbevelingen voor de volgende strategische agenda Voorafgaand aan de 60e verjaardag van de Verdragen van Rome publiceerde de Commissie in maart 2017 haar Witboek over de toekomst van Europa. Dit bevatte vijf mogelijke scenario’s voor de toekomst van een EU met 27 lidstaten. Daarmee werd een startsein gegeven voor een breed debat over de toekomst van Europa, dat nu als inspiratie kan dienen voor de belangrijkste beleidsprioriteiten van de strategische agenda 2019-2024. De Commissie heeft de participatie van burgers sterk bevorderd door nieuwe vormen van burgerdialogen en burgerraadplegingen te ontwikkelen, waardoor het debat flexibeler en interactiever kan worden gevoerd, ook online, en een groter en breder publiek wordt bereikt. Toekomst van Europa – Beschouwingen en scenario's voor de EU27 tegen 2025

(uit het witboek van de Commissie over de toekomst van Europa, maart 2017) Scenario 1: Op dezelfde voet doorgaan. Problemen worden aangepakt naarmate ze zich voordoen en worden navenant vertaald in nieuwe wet- en regelgeving. De snelheid waarmee besluiten worden genomen, is afhankelijk van het overbruggen van verschillen van inzicht. Scenario 2: De interne markt en niets meer. De nadruk ligt op het verdiepen van de interne markt. De EU27 werkt niet meer samen dan thans het geval is op gebieden als migratie, veiligheid of defensie. Scenario 3: Wie meer wil, doet meer. De EU27 gaat op dezelfde voet verder, maar wanneer bepaalde lidstaten meer willen doen, werken zij samen. Anderen kunnen zich later aansluiten. Scenario 4: Minder, maar efficiënter. De EU27 richt haar aandacht op een beperkt aantal prioriteiten, waarbij zij snel optreedt en over sterke uitvoerings- en handhavingsinstrumenten beschikt. Scenario 5: Veel meer samen doen. De lidstaten zijn het erover eens dat zij problemen alleen met alle 27 lidstaten kunnen aanpakken en besluiten over de hele linie meer macht, middelen en beslissingsbevoegdheden te delen. Besluiten worden sneller genomen en vlotter uitgevoerd. Honderdduizenden burgers van verschillende nationaliteit, leeftijd, religie en politieke overtuiging, hebben deelgenomen aan bijna 1 600 openbare debatten in gemeentehuizen, op universiteiten en op andere locaties overal in de Unie. Meer dan 80 000 mensen hebben ook de online-vragenlijst over de toekomst van Europa ingevuld, die was opgesteld door een burgerpanel van 96 Europese burgers. Eurobarometer-opiniepeilingen bevestigen dat de prioriteiten van de burgers de afgelopen jaren zijn verschoven in het licht van nieuwe uitdagingen en de veranderde mondiale context.

De strategische agenda van de EU voor 2019-2024 is bij uitstek geschikt om in te spelen op de uitdagingen en kansen die zich thans voordoen. Daarbij is het zaak om voort te bouwen op de vooruitgang die de Unie de afgelopen jaren heeft geboekt en rekening te houden met de standpunten van burgers en de uitslag van de verkiezingen voor het Europees Parlement. De EU heeft nu behoefte aan nieuwe, ambitieuze, realistische en gerichte doelstellingen voor de volgende politieke cyclus. Met alles wat we ondernemen, moeten we bijdragen aan de verduurzaming van Europa's economie, samenleving en milieu. Om onze Unie meer verenigd, sterker en democratischer te maken in een steeds onzekerder wereld, moeten toekomstige maatregelen zich naar het oordeel van de Commissie toespitsen op vijf dimensies. De Commissie heeft ook vier mededelingen gepubliceerd over de versterking van onze beslissingsbevoegdheden op belangrijke politieke gebieden. Een beschermend Europa Het Europese project brengt al meer dan zeven decennia vrede en welvaart. De Europese manier om voor vrede en veiligheid te zorgen is een zorgvuldige mix van gerichte civiele en militaire maatregelen: dat is wat de Europese Unie op het gebied van veiligheid tot een unieke speler op het wereldtoneel maakt. Wereldvrede vraagt om mondiale maatregelen en als het meest succesvolle vredesproject in de geschiedenis moet de EU haar rol ten volle vervullen. Waar mogelijk moeten wij gewelddadige conflicten helpen voorkomen. Wanneer dit niet mogelijk is, maar de waarden en belangen van de EU op het spel staan, moeten we in een vroeg stadium doortastend optreden via een geïntegreerde aanpak. Wij moeten onze inspanningen voortzetten om een doeltreffende en echte Europese veiligheidsunie op te bouwen. EU-burgers maken zich vooral bezorgd over terrorisme en veiligheid. Omdat dreigingen steeds meer grensoverschrijdend van aard zijn, is voor de Unie een belangrijke rol weggelegd bij het verbeteren van de interne veiligheid. We moeten Europese middelen doeltreffender gebruiken door op het gebied van de voorkoming en bestrijding van terrorisme, georganiseerde misdaad, cybercriminaliteit en hybride bedreigingen onze krachten te bundelen. De veiligheid van de burgers kan worden verbeterd via interoperabele informatiesystemen en een gemoderniseerd rechtskader voor samenwerking, met onder meer betere toegang tot elektronisch bewijsmateriaal. We moeten ook stappen zetten in de richting van een ware Europese defensie-unie die voortbouwt op het werk dat de afgelopen jaren is verricht om ervoor te zorgen dat defensiesamenwerking binnen de EU van uitzondering norm wordt. De EU moet zich richten op gebieden waar samenwerking duidelijke voordelen kan opleveren, zoals defensie-industrie en -onderzoek, cyberdefensie, militaire mobiliteit, hybride crisisbeheer en missies en operaties in het buitenland. Daardoor zal Europa meer verantwoordelijkheid voor zijn eigen veiligheid op zich kunnen nemen en zijn strategische autonomie kunnen bevorderen, wat ook de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie zal versterken. Bij het beheer van migratie moeten wij proactiever optreden. Dit vereist brede maatregelen op elk niveau en een echte EU-aanpak op basis van gedeelde verantwoordelijkheid en solidariteit tussen de lidstaten. Een goed functionerend asielstelsel is een asielstelsel dat uitgaat van de gemeenschappelijke behoeften en verplichtingen, zodat Europa zijn verantwoordelijkheid kan vervullen ten aanzien van degenen die daadwerkelijk behoefte hebben aan bescherming, maar degenen die geen recht hebben op verblijf snel terugstuurt. Doeltreffende bescherming van de buitengrenzen van de EU vraagt om een volledig operationele Europese grens- en kustwacht, die zo spoedig mogelijk en uiterlijk in 2027 de beoogde omvang van 10 000 grens-en kustwachters moet hebben bereikt. Europa moet blijven ijveren voor een integratiebeleid op alle niveaus, dat hoognodig is om ervoor te zorgen dat samenlevingen inclusief en hecht zijn. Migratiebeheer is ook nauw verbonden met de instandhouding van de belangrijke verworvenheid van het vrije verkeer binnen het Schengengebied door middel van betrouwbare en voorspelbare regels. We moeten ook het groeiend belang erkennen van een coherente aanpak van legale migratie. Door legale migratiemogelijkheden, zoals hervestiging, neemt de prikkel om smokkelroutes naar Europa te gebruiken, af. Samenwerking met partnerlanden is van essentieel belang om de onderliggende oorzaken van migratie aan te pakken, vluchtelingen te helpen, om te gaan met gemengde migratiestromen, mensensmokkel aan te pakken en ervoor te zorgen dat terugkeer en overname succesvol verlopen. Om doeltreffende bijstand te verlenen aan mensen in hun eigen land, moeten humanitaire en ontwikkelings- en beleidsinstrumenten worden gecoördineerd, zoals reeds werd bepleit in het kader van de algemene EU-strategie die werd opgesteld door de hoge vertegenwoordiger/vicevoorzitter van de Commissie, Federica Mogherini. Een concurrerend Europa We moeten onderzoek en innovatie toespitsen op de ecologische, sociale en economische transities en de daarmee samenhangende maatschappelijke uitdagingen. Ook moeten we Europa’s troeven op wetenschappelijk terrein uitspelen, zodat het een leidende rol kan spelen op het gebied van baanbrekende en disruptieve innovatie. Dit impliceert voor de hele EU geldende maatregelen met ambitieuze doelstellingen voor zaken die ons dagelijks aangaan, zoals de ontwikkeling van vaardigheden, de strijd tegen kanker, de uitstoot van schadelijke stoffen en de toestand van de oceanen (inclusief maatregelen in verband met het plasticprobleem). De EU, haar lidstaten en de sector moeten hun krachten bundelen voor het investeren in projecten en hun financiële middelen en vaardigheden richten op grensverleggende onderzoeks- en innovatieprojecten, daarbij het hele proces omvattend van oorspronkelijk idee en innovatie tot en met de toepassing. De Commissie heeft voorgesteld om in het kader van de volgende EU-begroting €100 miljard uit te trekken voor onderzoek en innovatie. De middelen in het kader van het cohesiebeleid van de EU zullen overeenkomstige bedragen genereren ter ondersteuning van innovatie in alle regio’s van Europa. De inzet van deze middelen moet nauw worden afgestemd op ons industriebeleid en op de hervormingen die zijn vastgesteld in het kader van het Europees Semester voor coördinatie van het economisch beleid. We moeten investeren in belangrijke Europese digitale capaciteiten, zodat Europa wereldleider kan worden op het gebied van digitale transformatie. We moeten samenwerken om mensgerichte kunstmatige intelligentie van Europese makelij te stimuleren. Deze werkzaamheden moeten worden gestuurd door de strategie van de Commissie inzake kunstmatige intelligentie en het met de lidstaten opgestelde gecoördineerde plan ter bevordering van de ontwikkeling en het gebruik van kunstmatige intelligentie in Europa. Er zijn gezamenlijke maatregelen vereist met het oog op vier belangrijke doelen: meer investeren, meer gegevens beschikbaar maken, talent stimuleren en vertrouwen scheppen. De EU moet op zowel EU- als internationaal niveau een mensgerichte en ethische aanpak van technologieën ontwikkelen en bevorderen. Een sterkere coördinatie is van essentieel belang om ervoor te zorgen dat Europa mondiale koploper wordt wat betreft de ontwikkeling en toepassing van geavanceerde, ethisch verantwoor