Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "XXVe verslag over het mededingingsbeleid (1995)" () (97/C 75/06)

Overeenkomstig artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap heeft de Commissie op 16 april 1996 besloten, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het "XXVe Verslag over het mededingingsbeleid (1995)".

De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de betreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 4 december 1996 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Bagliano.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 341e Zitting (vergadering van 19 december 1996) het volgende advies uitgebracht, dat met 106 stemmen vóór en 2 stemmen tegen, bij 1 onthouding, is goedgekeurd.

I. XXVe VERSLAG OVER HET MEDEDINGINGSBELEID (1995)

1. Het XXVe verslag over het mededingingsbeleid (1995)

1.1. De Commissie heeft gevolg gegeven aan een suggestie van met name het Comité door het jaarverslag in twee delen op te splitsen, nl.:

- een kort "verslag" (van niet meer dan 100 bladzijden), waarin een overzicht wordt gegeven van de voornaamste ontwikkelingen, besluiten en wettelijke maatregelen op het gebied van mededinging;

- een tweede, afzonderlijk "Verslag over de toepassing van de mededingingsregels in de Europese Unie in 1995" met informatie en bijzonderheden, óók over de afzonderlijke lid-staten.

1.2. De Commissie is erin geslaagd een verslag op te stellen dat, ook al is het korter dan anders, toch "transparant" is, omdat de algemene opzet en de structuur ervan zijn verbeterd. Het belangrijke vraagstuk van de mededinging heeft immers een politieke en een juridisch-technische kant: daarom konden de beginselen en ontwikkelingen op het gebied van de wetgeving los worden behandeld van de problematiek van de toepassing van de mededingingsregels (zowel bestuursrechtelijke regelingen op grond van beschikkingen van de Commissie als jurisprudentiële aspecten uitgaande van vonnissen van het Gerecht van eerste aanleg en het Europese Hof van Justitie). Daarbij mag echter niet uit het oog worden verloren dat deze twee invalshoeken in werkelijkheid nauw verwant zijn: het mededingingsbeleid vormt één geheel.

1.3. Het Comité juicht deze nieuwe aanpak toe omdat daarin de nadruk wordt gelegd op een enigszins didactische uiteenzetting van feiten die beter aansluit bij de behoeften van degenen voor wie dit jaarlijkse verslag over het mededingingsbeleid is bestemd. Die doelgroep bestaat namelijk uit "professionele" belangstellenden, zoals juristen en advocaten, maar ook uit economische actoren in het algemeen. De bedoeling was dan ook, de leesbaarheid van het verslag te vergroten en er een naslagwerk van te maken waarin de - overigens efficiënt samengevatte en van commentaar voorziene - jurisprudentiële en wetgevende referenties gemakkelijker kunnen worden teruggevonden.

Nu de naleving van het mededingingsbeleid steeds meer aandacht begint te krijgen (zie deel II, punt 11) acht het Comité het echter wel raadzaam dat uitvoeriger wordt ingegaan op de toepassing van de (nationale en communautaire) mededingingsregels in de lid-staten.

1.4. Het tweede, afzonderlijke "verslag" ontleent zijn belang overigens niet alleen aan het feit dat het waardevolle informatie over besluiten, vonnissen, arresten en normen bevat, maar ook dat steeds adequate ruimte is gelaten voor de reacties van de Commissie op diverse punten in het eerder door het Comité uitgebrachte advies (en de resoluties van het Europees Parlement) over het mededingingsverslag betreffende 1994 (). Daarmee is de Commissie vanaf het XXe verslag t.a.v de resoluties van het Europees Parlement begonnen, en t.a.v. de adviezen van het Comité dus nu ook vanaf het XXIIe verslag. De Commissie heeft op deze manier terecht gekozen voor grotere transparantie in de dialoog en de samenwerking tussen EU-instellingen t.a.v. deze jaarlijkse verslagen over het EU-mededingingsbeleid.

1.5. Het Comité hecht veel belang aan deze nieuwe gewoonte van de Commissie om stelselmatig concreet op de inhoud van zijn adviezen in te gaan en is ermee ingenomen dat het ieder jaar weer - in de daarvoor aangewezen Afdeling en in de Voltallige Vergadering - de gelegenheid krijgt om n.a.v. het verslag van de Commissie uitgebreide en open discussies over het EU-mededingingsbeleid te voeren. In deze tijd waarin de gebeurtenissen elkaar steeds sneller opvolgen, is echter haast geboden: het Comité dringt er dan ook bij de Commissie op aan, te overwegen of het niet mogelijk is om met kortere tussenpozen over het mededingingsbeleid van gedachten te wisselen.

Dat het mededingingsbeleid niet los kan worden gezien van tal van andere EU-beleidsvormen en complexe vraagstukken en dat de ontwikkelingen elkaar in een steeds hoger tempo opvolgen, zijn concrete argumenten om het nut van frequentere raadplegingen aan te tonen.

1.6. Het Comité verwacht geen voorkeursbehandeling in vergelijking met de andere EU-instellingen (), maar pleit er wel voor dat de specifieke inbreng van het Comité t.a.v. de economische en sociale aspecten van het mededingingsbeleid groter en sterker wordt. Dit doet uiteraard geen afbreuk aan de prioritaire rol van het Europees Parlement, dat de democratische controle op de activiteiten van de Commissie moet uitoefenen. Openheid en transparantie zijn wezenlijke voorwaarden voor een constructieve dialoog zowel met het Europees Parlement als met het Comité. Alleen op die manier kan, naast een democratische consensus (paragraaf 21 van het mededingingsverslag), ook worden bereikt dat het mededingingsbeleid van de Commissie wordt getoetst aan de vraag of de praktische toepassing ervan daadwerkelijk effect sorteert en of het daadwerkelijk op de economische en sociale realiteit is afgestemd.

De Commissie stelt terecht in één van haar "reacties" op het vorige advies van het Comité () dat al haar Mededelingen en conceptteksten "ideale" aanleidingen vormen voor raadpleging en dialoog. Toch blijft het Comité bij zijn wens om vaker zijn mening over het mededingingsbeleid kenbaar te kunnen maken, ook al beseft het dat het daarmee ook meer verantwoordelijkheid op zich laadt. Die grotere verantwoordelijkheid valt echter goed te rijmen met de ambities en de steeds grotere inzet van het Comité.

2. Het mededingingsbeleid van de EU, de "reacties" van de Commissie op het advies van het Comité over het XXIVe mededingingsverslag en de samenwerking met de nationale mededingingsautoriteiten

2.1. Een doeltreffend mededingingsbeleid is een onmisbaar beleidsinstrument om een daadwerkelijk geïntegreerde interne markt zonder grenzen te verwezenlijken met een steeds grotere economische en sociale samenhang. Die inmiddels gemeengoed geworden overtuiging moet echter hard worden gemaakt door op alle niveaus krachtdadiger, consequenter en op het passende tijdstip op te treden. De procedures voor het uitwerken en goedkeuren van de wetsvoorstellen waaraan momenteel wordt gewerkt, dienen te worden versneld. De Groen- en Witboeken zijn altijd al en nog steeds basisteksten waarin de grote beleidslijnen worden uitgezet, maar daarnaast ook uiterst nuttige instrumenten voor analyse, bezinning en verificatie die bij het maken van keuzen als leidraad kunnen dienen. De tijd is echter rijp om woorden in daden te gaan omzetten en om binnen korte termijn een adequaat voorstel daartoe in te dienen. In haar drie gezaghebbende rapporten heeft de Adviesgroep inzake mededingingsregelingen ("Competitiveness Advisory Group") bevestigd dat het er thans in de eerste plaats op aan komt, vaart te zetten achter de verwezenlijking van de Europese interne markt.

2.2. Mededingingsbeleid houdt méér in dan alleen maar de toepassing van regels om de markt van concurrentievervalsing te vrijwaren: mededingingsbeleid is ook een essentieel instrument ter vergroting van het concurrentievermogen. Ook die zienswijze is inmiddels algemeen aanvaard, maar nog niet vertaald in adequate en samenhangende besluiten.

Hoewel moet worden toegegeven dat er al tal van initiatieven zijn genomen, kan er niet genoeg op worden gehamerd dat de grootste doeltreffendheid wordt bereikt als voldoende convergerende wetsvoorstellen tegelijkertijd (of in ieder geval in een gelijklopend tempo) worden vastgesteld. Ook op dit gebied heeft de Adviesgroep inzake mededingingsregelingen de Europese politieke leiders opgeroepen tot een verdubbeling van hun inspanningen om de obstakels te overwinnen die de verwezenlijking van een echte interne markt nog in de weg staan. Het Comité schaart zich achter die oproep om te kunnen komen tot een waakzamer en flexibeler mededingingsbeleid dat tijdig wordt ingezet en aansluit op alle andere maatregelen die nodig zijn om de interne markt te voltooien en de goede werking daarvan te garanderen.

2.3. Het mededingingsbeleid beantwoordt nu al jaren aan de daarvoor in het Verdrag vastgelegde essentiële functie, nl. het toezicht op de toepassing van de mededingingsregels, op een wijze die steeds efficiënter en doorzichtiger wordt. De Commissie, het Hof van Justitie en het Gerecht van eerste aanleg houden voortdurend toezicht en voeren controle uit op afspraken tussen ondernemingen (met name afspraken over prijzen en de verdeling van markten, concentratievorming, overheidssteun, kartelvorming, regulering van sectoren of monopolieposities), die door deze instanties goedgekeurd, verboden of gewijzigd worden. De toename van het aantal "zaken" in 1995 moet worden gezien als een teken dat de EU-regelgeving transparanter en zichtbaarder aan het worden is, veeleer dan als het bewijs dat de regels dikwijls of zelfs steeds vaker zouden worden overtreden. Dit wordt ook gestaafd door het feit dat ondernemingen maar zelden worden veroordeeld.

Het Comité is zich er echter van bewust dat de economische activiteiten en de initiatieven van afzonderlijke ondernemingen steeds complexer worden, waardoor de Commissie steeds vaker "zaken" moet onderzoeken waarvan de betrokkenen zelf toegeven dat het moeilijk is om uit te maken of de regels al dan niet gevolgd zijn, of waarbij dat in ieder geval niet met zekerheid kan worden vastgesteld. Rechtszekerheid is een belangrijke positieve factor in een goed werkend mededingingsbeleid, en met haar dikwijls uitgebreid en uitmuntend gemotiveerde "beschikkingen" vergroot en versterkt de Commissie die rechtszekerheid.

Onder voorbehoud van enkele kritische kanttekeningen heeft het Comité - in de sfeer van samenwerking en stimulering die zijn adviezen van meet af aan (nl. vanaf 30 april 1981) heeft gekenmerkt - over het geheel genomen een positief oordeel over de activiteiten van de Commissie in 1995 en van de groeiende inzet waarvan zij ook in dat jaar weer blijk heeft gegeven.

2.4. In antwoord op de opmerkingen van het Comité over bepaalde punten van het XXIVe mededingingsverslag bevestigt de Commissie dat het mededingingsbeleid alleen kan uitgroeien tot één van de twee - krachtens het Verdrag van Rome voor de verwezenlijking van de fundamentele doelstellingen van de Gemeenschap benodigde - "grote instrumenten" (samen met de voltooiing van de interne markt) () als de juridische, economische, politieke en sociale context in aanmerking wordt genomen. Nader toegelicht betekent dit dat:

- het Comité kennis neemt van de uitdrukkelijke verzekering van de Commissie dat artikel 85, lid 3, zonodig een flexibele interpretatie van het begrip coöperatieve verenigingen toestaat ();

- de Commissie toegeeft dat uitwisseling van informatie een delicate aangelegenheid is (). Het Comité ziet de in het zevende mededingingsverslag genoemde algemene beginselen niet over het hoofd, maar stelt ook vast dat de vooruitgang in de communicatietechnologieën sinds 1977 gigantisch is: "real time"-informatie is voor zo goed als het hele bedrijfsleven een absolute "must" geworden. Voor veel bedrijven is "real time"-informatie een factor die hun produktiviteit en efficiëntie verhoogt en dus hun concurrentievermogen vergroot. Het Comité stemt ermee in dat bij de beoordeling van afspraken tussen ondernemingen zowel naar de "intenties" van de betrokken partijen als naar de "gevolgen" van de afspraken kan worden gekeken, maar spreekt de wens uit dat het resultaat van de evaluatie in ieder geval verenigbaar is met een op vooruitgang gericht beleid. Ook de economische doctrine van het oligopolie - de hypothese van de Commissie in haar "antwoord" - heeft de benadering van deze problematiek veranderd;

- het Comité ingenomen is met het voornemen van de Commissie () om het toepassingsgebied van de Verordening groepsvrijstellingen uit te breiden, zodat overeenkomsten van kleine of middelgrote bedrijven ter beperking van concurrentie, niet langer verboden zijn, en met de principiële toezegging van de Commissie om zich positief op te stellen t.a.v. "samenwerking" in het MKB in het algemeen.

2.5. Ook in zijn advies over het XXIVe mededingingsverslag heeft het Comité er weer op gewezen dat het mededingingsbeleid in zijn tweede functie, nl. als essentieel instrument voor de vergroting van het concurrentievermogen, aan andere vormen van EU-beleid moet worden gekoppeld, met name het industriebeleid, het handelsbeleid, het werkgelegenheidsbeleid, het beleid voor sociale samenhang en concurrentievermogen, inflatiebestrijding en consumentenbescherming (paragraaf 3.3).

In haar "reacties" op het advies van het Comité bevestigt de Commissie herhaaldelijk bijzondere aandacht te schenken aan de koppeling tussen mededingingsbeleid en de andere sociaal-economische factoren (onder verwijzing naar het in het verslag opgenomen hoofdstuk over "Mededinging en milieu") en benadrukt zij bovendien dat het mededingingsbeleid zelf als een onontbeerlijk instrument van het industriebeleid moet worden gezien (). Het mededingingsbeleid wordt op die manier niet gereduceerd tot de toepassing van een aantal regels, maar behoudt zijn functie als "beleid" in de meest verheven en volledige betekenis van dat woord.

2.6. Door het mededingingsbeleid moet echter wel een efficiënt en ononderbroken herzieningsproces op gang worden gebracht.

In dat verband doet het Comité opnieuw een dringend beroep op de Commissie om het concept "verticale overeenkomsten", dat op zich niet noodzakelijkerwijs onder de verbodsbepaling van artikel 85 van het Verdrag van Rome valt, op flexibele wijze te herzien. Het Groenboek kan de aanleiding vormen voor een nuttige en spoedig te houden discussie hierover, waaruit duidelijke, aan de tijdgeest aangepaste keuzen moeten worden gedestilleerd.

Diezelfde opmerkingen inzake snelheid en duidelijkheid kunnen worden gemaakt t.a.v. het procedureel recht, dat in hoofdzaak van het begin van de jaren zestig dateert. Het recht op verweer, het recht op inzage van dossiers, alsook de lange duur van de procedures (ook al zijn op dit gebied reeds vorderingen gemaakt) vergen nog verbeteringen. Bedrijfsleven en burgers die terecht vragen om transparantie en snelle afhandelingen, zijn onvoldoende gerustgesteld door de nieuwe omschrijving die onlangs aan de functie van adviseur/auditor is gegeven en de mogelijkheid voor bedrijven en belanghebbenden om in laatste instantie bij de Europese gerechtshoven beroep aan te tekenen (punt 51 van het mededingingsverslag). Met het oog op het concurrentievermogen van de ondernemingen kunnen en moeten de kosten bij geschillen worden teruggedrongen.

2.7. Een efficiënt EU-mededingingsbeleid vereist steeds meer samenwerking met nationale overheden. De criteria voor de verdeling van de bevoegdheden moeten - volgens het plan van de Commissie - ter versterking van de gedecentraliseerde toepassing van de artikelen 85 (lid 1) en 86 duidelijk en nauwkeurig zijn en moeten uiteraard in overeenstemming zijn met hetgeen al in het Verdrag is neergelegd. Bevoegdheids- en belangenconflicten moeten tot elke prijs worden voorkomen. Er dient slechts één doel te worden nagestreefd, nl. te zorgen voor eerlijke concurrentie op alle niveaus, in de lid-staten en in de EU. De bevoegdheid moet worden gelegd bij de overheid die het meest aangewezen is om de situatie te kunnen beoordelen en daarover een besluit te nemen (behalve in de gevallen waarin die bevoegdheid "de iure" aan de Commissie toekomt).

Mochten daarna nog grotere vorderingen worden gemaakt bij de harmonisatie van de nationale wetgevingen, dan kan het risico van een uiteenlopende interpretatie of toepassing (een zorg die het Comité al in paragraaf 8.1 van zijn advies over het XXIVe Verslag heeft uitgesproken) aanzienlijk worden verkleind. Zo zouden lid-staten waar nog niet de nodige wettelijke voorschriften zijn uitgevaardigd op basis waarvan de mededingingsautoriteiten artikel 85, lid 1, en artikel 86 van het EG-Verdrag kunnen toepassen, daar alsnog voor moeten zorgen (deel II van de ontwerp-mededeling van de Commissie betreffende de samenwerking tussen Commissie en mededingingsautoriteiten).

3. Monopolies, transeuropese netwerken, vervoer, telecommunicatie, milieu en vrije beroepen

3.1. Monopolies

Met het oog op de daadwerkelijke verwezenlijking van de interne markt behoort de liberalisering van markten die van oudsher in handen van monopolies zijn geweest, tot de prioriteiten van het mededingingsbeleid. Liberalisering verhoogt het concurrentievermogen en is een stimulans voor innovatie, maar moet dan wel onderdeel zijn van een mededingingsbeleid dat een einde maakt aan de juridische obstakels die de toegang tot de markt versperren en waarin misbruik van machtsposities en concurrentiebeperkende overeenkomsten onmiddellijk worden bestraft. Daarbij moet echter nog wel steeds aan de eisen van de openbare dienstverlening worden voldaan.

Liberalisering mag echter niet betekenen dat bij de opbouw van Europa van het streven naar grotere sociale samenhang mag worden afgezien. De Commissie komt in dat verband tegemoet aan de vrees van het Comité dat liberalisering sociale problemen zou kunnen opleveren, door zich uit te spreken voor een stapsgewijze liberalisering ().

In haar "reacties" op het advies van het Comité preciseert de Commissie dat haar liberaliseringsbeleid draait om het streven naar verlening van basisdiensten van hoge kwaliteit en voegt zij daaraan toe dat die diensten op een geliberaliseerde markt zowel door particuliere als door overheidsbedrijven kunnen worden verleend (). In sectoren waar het marktmechanisme ontoereikend is, en het recht op dienstverlening voor iedere burger van Europa op de helling komt, moet echter wel worden gegarandeerd dat een voor iedereen bestemde dienst wordt verleend.

3.2. Transeuropese netwerken

De ontwikkeling van transeuropese netwerken is een in het Verdrag vastgelegde prioriteit. De verwezenlijking van een echt geïntegreerde interne markt is ondenkbaar zonder versterking van het Europese communicatienetwerk: in haar jaarlijks verslag aan de Raad en het Europees Parlement stelt de Commissie vast dat vervoer, telecommunicatie en energievoorziening van cruciaal belang zijn voor werkgelegenheid, concurrentievermogen en interne samenhang in de EU. Het Comité wijst nogmaals op de grote impact die van de verwezenlijking van ieder afzonderlijk project kan worden verwacht en spreekt de wens uit dat institutionele procedures worden uitgewerkt waardoor vertragingen bij de talrijke projecten ter verbetering van de transeuropese vervoersinfrastructuur worden voorkomen, zonder de juistheid van de te nemen besluiten in gevaar te brengen. Bovendien is het ingenomen met de inspanningen van de Commissie om gemeenschappelijke normen voor de interne energiemarkt tot stand te brengen, maar stelt wel vast dat een bevredigend evenwicht tussen die normen nog moet worden gevonden. De Commissie stelt uiteraard terecht in haar XXVe Verslag (blz. 117) dat "zoals in het rapport Ciampi vastgesteld is, ... de afwezigheid van liberalisering in de energiesector uiterst negatieve gevolgen (begint) te krijgen voor het concurrentievermogen van de Europese economie". Voor die liberalisering moet echter een nauwkeurig rechtskader worden vastgelegd om "een zo goed mogelijk evenwicht tussen de mededingingsregels en het nakomen en vervullen van de verplichtingen tot openbare dienstverlening" te vinden () en waarbij zorgvuldig wordt gekeken naar het belang dat de EU aan de continuïteit van de bevoorrading hecht.

3.3. Vervoer over zee

De in 1995 goedgekeurde regeling inzake groepsvrijstellingen voor lijnvaartconsortia in het zeevervoer (ex. artikel 85, lid 3, van het EG-Verdrag) kunnen betrekking hebben op de verbetering van zowel de produktiviteit als de kwaliteit van de verleende diensten. Uiteraard moet er echter voldoende concurrentie blijven. Wat de "zeevaartconferenties" betreft, is Verordening (EEG) nr. 4056/86 inzake groepsvrijstellingen van meet af aan controversieel geweest: het Comité hoopt echter dat de gevolgen ervan op een realistische wijze zullen worden beoordeeld.

3.4. Luchtvervoer

Het Comité stemt er zonder meer mee in dat de Commissie in het luchtvervoer de situatie per geval bekijkt. De herstructurering van het Europese luchtruim met het oog op de verlaging van de kosten en de verbetering van de kwaliteit van de diensten moet natuurlijk zoveel mogelijk worden vergemakkelijkt, maar het komt er ook op aan dat de concurrentie in deze sector daadwerkelijk in stand wordt gehouden en dat potentiële vervoerders de toegang tot de markt niet wordt ontzegd. Dit laatste betekent vooral dat doeltreffend toezicht moet worden gehouden op de toepassing van de procedures voor de toewijzing van "slots". In het geval van het goederenvervoer erkent het Comité dat de Commissie blijk heeft gegeven van realisme door halverwege dit jaar de groepsvrijstelling voor luchtvaartmaatschappijen op te heffen; die hadden nl. als resultaat dat de prijzen duidelijk boven de marktprijzen lagen.

3.5. Telecommunicatie

De toepassing van de mededingingsregels zal er ongetwijfeld toe bijdragen dat de telecommunicatiesector zijn dynamiek behoudt. Deze "sector van de toekomst" biedt echter ook nu al concrete mogelijkheden voor economische initiatieven. Het Comité wacht de door de Commissie voor dit jaar aangekondigde Groenboeken af en vertrouwt erop dat de Commissie deze belofte over niet te lange tijd zal nakomen en dat zij in haar overwegingen blijk zal geven van realiteitsbesef.

Telecommunicatienetwerken vormen de ruggegraat van de toekomstige informatiemaatschappij, aldus de Commissie in haar jaarverslag van 1995. Als dat inderdaad het uitgangspunt moet zijn - zoals thans algemeen wordt aangenomen -, dan moet de waakzaamheid van het mededingingsbeleid worden vergroot, maar moeten vooral alle initiatieven in deze sector aan criteria worden getoetst die een flexibele benadering mogelijk maken, waarbij zowel de vooruitgang als het collectieve belang in acht worden genomen. Ook hier weer wijst het Comité in het vooruitzicht van volledige liberalisering op het belang van de verlening van een voor iedereen bestemde dienst en de financiering daarvan.

3.6. Milieu

De Commissie heeft tal van initiatieven voor milieu en duurzame groei op stapel staan: het Comité stemt ermee in dat ook voor overeenkomsten die zijn gericht op de verbetering van milieuomstandigheden krachtens ex. artikel 85, lid 3, vrijstelling zou moeten kunnen worden verleend. Op vrijwillig gesloten overeenkomsten tussen ondernemingen en overheidsinstanties waarmee milieubescherming wordt beoogd, moeten de mededingingsregels met de nodige welwillendheid worden toegepast. In deze sector zouden nieuwe markten kunnen ontstaan die, in het kader van een milieubeleid met duidelijk afgebakende doelstellingen, nieuwe kansen bieden voor de groei en de werkgelegenheid onder eerlijke en doeltreffende concurrentieomstandigheden.

3.7. Vrije beroepen

Ook in de sector vrije beroepen zijn maatregelen van de kant van de Commissie meer dan ooit gewenst: bepaalde in deze sector gebruikelijke praktijken of overeenkomsten die tot associatie- of corporatievorming leiden, kunnen tot handelsbelemmeringen uitgroeien en de concurrentie verstoren.

4. Concentratiecontrole

4.1. Nu de discussies en de beraadslaging over het Groenboek zijn afgerond, is de herziening van Verordening (EEG) nr. 4064/89 in een vergevorderd stadium van voorbereiding aanbeland en begint deze een concrete vorm aan te nemen. Het Comité blijft bij zijn voorkeur voor drempelverlaging, maar heeft zich bereid getoond om eventuele alternatieve oplossingen bij "meervoudige" aanmeldingen in overweging te nemen (zie zijn advies over het Groenboek voor een gedetailleerde uitleg) (). Ook als de huidige drempel niet wordt bereikt, kan als ander criterium voor de toetsing van de "communautaire dimensie" de meldingsplicht in meer dan twee lid-staten worden gehanteerd. In dat verband moet ook worden gekeken naar de rol van de nationale overheden die bevoegd zouden kunnen worden voor concentraties van ondernemingen tot een nationaal omzetcijfer.

4.2. Naast de kwestie van de drempels wordt in het kader van de herziening van Verordening (EEG) nr. 4064/89 ook gekeken naar het vraagstuk van volwaardige gemeenschappelijke ondernemingen met het karakter van een samenwerkingsverband. Te dien aanzien dringt het Comité er bij de Commissie op aan, een zo duidelijk mogelijke oplossing na te streven omdat voor de ondernemingen nadelige onzekerheid en discriminatie moeten worden voorkomen, en ook voor de andere gemeenschappelijke ondernemingen een adequate oplossing te vinden.

Het Comité heeft apart een advies uitgebracht over de Commissievoorstellen voor de herziening van Verordening (EEG) nr. 4064/89 ().

5. Staatssteun

5.1. Zonder de tegenstrijdigheid tussen enerzijds concurrentie en anderzijds overheidssteun, of in ieder geval de inzet van overheidsmiddelen, te ontkennen, preciseert de Commissie in haar "reacties" op het vorige advies van het Comité () dat het Verdrag van Rome is geïnspireerd door een "stelsel van gematigd neoliberalisme", waarin de overheid de rol vervult die in een gemengde economie voor haar is weggelegd. Het steunbeleid van de lid-staten moet echter wel nauwlettend in de gaten gehouden en gecontroleerd worden en de Commissie dient zich meer en meer in te zetten voor steeds grotere transparantie en voor bescherming van de rechten van derden.

5.2. Het Comité is namelijk van oordeel dat overheidssteun concurrentieverstoring in de hand kan werken, en het wijst er in dat verband op hoe belangrijk en actueel een nauwe koppeling tussen het mededingingsbeleid en het beleid voor economische en sociale samenhang is. Het hoopt dat de Commissie hieraan in haar komende verslag over overheidssteun speciale aandacht zal schenken.

5.3. Het doel moet zijn dat op den duur de steun wordt verminderd, de regels worden herzien en de duidelijkheid wordt vergroot. Ook moeten meer initiatieven worden genomen op het gebied van de "procedures". De Commissie zou een verordening moeten vaststellen waarin de rechten van derden formeel worden vastgelegd, nog los van het feit dat het soms juist die "buitenstaanders" zijn die in de praktijk illegale steun of misbruik het best controleren en het eerst ontdekken.

5.4. Daarnaast moet de voorlichting worden verbeterd. De Commissie maakt in het Publikatieblad openbaar dat procedures worden ingeleid of afgesloten en publiceert de lijst van steunmaatregelen waartegen zij geen bezwaar heeft aangetekend, maar het zou zeer nuttig zijn als er ook een openbaar register van alle "zaken" zou worden gepubliceerd.

6. Een onafhankelijk Europees bureau

6.1. Het mededingingsbeleid is van toepassing op vier hoofdgebieden: onderlinge afspraken, misbruik van machtsposities, concentraties en overheidssteun. In verband met het vraagstuk van het onafhankelijk Europees bureau zou op voorhand moeten worden bepaald of dit alleen bevoegd moet zijn voor concentraties of ook voor de toepassing van de artikelen 85 en 86 of zelfs de artikelen 90 e.v. Zelfs als de bevoegdheid van dat bureau niet verder zou gaan dan voor concentraties - en de kans is groot dat het daarop zal uitlopen -, dan krijgt die oplossing nog niet de instemming van het Comité. Het Comité heeft al eerder uiting gegeven aan zijn afkeuring en zet hieronder de precieze redenen daarvoor uiteen.

6.2. In het Verdrag van Rome is vastgelegd dat de mededingingsregels de instrumenten zijn waarmee de doelstellingen van de EU moeten worden nagestreefd (artikelen 2 en 3 G). Aan die regels is dus van meet af aan een "politieke" lading gegeven. Het Verdrag staat voor een samenhangende aanpak, uniforme geldigheid en langdurige ervaring met de uitvoering van regels vooral waar het gaat om het mededingingsbeleid. Het Europese Hof van Justitie en het Gerecht van eerste aanleg ronden deze structuur af. Dit systeem heeft tot dusver niet slecht gewerkt (ook al zijn verbeteringen uiteraard mogelijk en wordt daaraan gewerkt), maar de bereikte resultaten kunnen maar moeilijk worden overgeheveld naar terreinen die los staan van - of zelfs vreemd zijn aan - de doelstellingen van de EU.

6.3. Een loskoppeling van de "technische" en de "politieke" evaluatie is strijdig met de hoofddoelstelling van het Verdrag, nl. de verwezenlijking van een interne markt: de Commissie moet erop toezien dat de interne markt naar behoren functioneert door de toepassing van een mededingingsbeleid dat zijn rechtvaardiging juist in alle andere beleidsvormen van de EU vindt. De coördinatie van àl het EU-beleid is de conditio sine qua non voor de verwezenlijking van de doelstellingen van het Verdrag, en de Commissie is daarom niet alleen bevoegd voor het uitoefenen van controles en het opleggen van sancties, maar kan ook vrijstellingen van verbodsbepalingen toestaan.

6.4. De logica lijkt zoek als de "inhoud" van het mededingingsrecht wordt losgekoppeld van de "bevoegdheid" van de instantie die met de toepassing daarvan is belast, en als binnen die bevoegdheid bepaalde mededingingsregels ("concentraties" of "concentraties en afspraken") dan ook nog eens van de andere ("afspraken en steun" of alleen "steun") worden afgesplitst. Een onafhankelijke instantie (onafhankelijk van wie?) roept ook nog tal van problemen op i.v.m. prejudiciële kwesties (samenstelling, toezicht) en wijze van functioneren (wat gebeurt er als er tegen een besluit een klacht wordt ingediend? Wordt de zaak dan doorgespeeld aan het Europese Hof van Justitie of aan de Commissie?).

6.5. Het waarborgen van de vrije concurrentie in de EU is een complexe aangelegenheid, en het mededingingsbeleid - op de toepassing waarvan de Commissie globaal toezicht houdt - blijft een onvervangbaar en onoverdraagbaar instrument.

7. Internationale betrekkingen

7.1. Betrekkingen met de kandidaat-lid-staten

Het Comité is ermee ingenomen dat de Commissie er blijk van geeft zich op het gebied van het mededingingsbeleid te willen inzetten voor de daadwerkelijke toepassing van de strategie ter voorbereiding van de toetreding van de landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE) waartoe tijdens de Top van Cannes (juni 1995) is besloten.

Diezelfde inzet is volgens het Comité niet alleen vereist met betrekking tot de eerste groep van LMOE die "Europa-akkoorden" hebben gesloten, maar ook voor de overige LMOE die daarna ook een toetredingsaanvraag hebben ingediend (Estland, Letland, Litouwen en - onlangs - Slovenië).

7.2. In verband daarmee wijst het Comité op het belang van de programma's voor opleiding en voor technische bijstand op wetgevingsgebied, van de samenwerking met de met concurrentie belaste nationale overheden en van de initiatieven met het oog op de voorlichting van het bedrijfsleven. Hopelijk zijn de hiervoor uitgetrokken middelen toereikend om waar te kunnen maken wat de Commissie in haar Witboek over de voorbereiding van de LMOE op hun integratie in de interne markt zegt, nl. dat het voor het mededingingsbeleid niet alleen noodzakelijk is om wetten goed te keuren en een structuur te creëren, maar dat ook voortdurend inspanningen moeten worden gedaan om het mededingingsbeleid in praktijk te brengen, algemeen bekend te maken, het grote publiek van het nut daarvan te overtuigen en de verwachting te scheppen dat het ook daadwerkelijk zal worden toegepast, omdat alleen op die manier het potentieel van de markt ten volle kan worden benut.

7.3. Wel merkt het Comité op dat de toepassing op het mededingingsbeleid van de strategie ter voorbereiding van de toetreding niets afdoet aan de noodzaak om binnen de daarvoor gestelde termijnen uitvoering te geven aan de in de "Europa-akkoorden" vastgelegde mededingingsregels, die al in de EU en de LMOE van kracht zijn en in grote lijnen met die van het Verdrag van Rome overeenkomen. Volgens het Comité is het vooral hoog tijd om de toepassingsbepalingen voor de regelingen inzake overheidssteun goed te keuren. Uitstel kan niet meer worden geduld nu de Europese interne markt in feite al volledig is opengesteld voor invoer uit de LMOE, omdat nadelige gevolgen voor de "overgangseconomie" van de LMOE moeten worden voorkomen, maar ook om tegen te gaan dat de concurrentie op de Europese markt óók wordt verstoord door investeerders van buiten de EU die bezig zijn zich in de LMOE te vestigen.

7.4. Het is dan ook volgens het Comité van het allergrootste belang dat de LMOE van meet af aan voor de transparantie van de door hun overheid verstrekte steun zorgen, en wel door jaarlijks een overzicht te publiceren van het daarmee gemoeide totale bedrag en van de bedrijven die steun hebben ontvangen. Tenslotte wenst het Comité ook nog dat zo snel mogelijk - zoals ook in het Witboek wordt gesuggereerd - nationale instanties in het leven worden geroepen die kunnen zorgen voor de toepassing van de regels van de reeds in werking getreden "Europa-akkoorden".

7.5. De Commissie maakt in haar "reacties" () duidelijk dat zij de mening deelt van het Comité omtrent de noodzaak om in de betrekkingen met het LMOE, met name waar het gaat om het mededingingsbeleid, af te dwingen dat een aantal sociale criteria wordt nageleefd. Bovendien vreest zij, net als het Comité, dat de verplaatsing van bedrijven en de verhoging van het herstructureringstempo economische en sociale schade in de industrie veroorzaken en de werkgelegenheidssituatie verslechteren. In verband daarmee kan een analyse van de gevolgen van de in de "Europa-akkoorden" vastgelegde steunregelingen zeer nuttig zijn.

7.6. Betrekkingen met de multilaterale internationale organisaties

Het Comité heeft altijd achter het optreden van de Commissie in de internationale organisaties gestaan, maar heeft vooral ook aangedrongen op concrete initiatieven om ook wereldwijd de geleidelijke convergentie van de mededingingsregels te bevorderen. De OESO, de UNCTAD en de Wereldhandelsorganisatie zijn de organisaties die hierop moeten worden aangesproken. Vooral de Wereldhandelsorganisatie kan een doorslaggevende rol spelen door ervoor te zorgen dat steeds beter tussen de bevoegde autoriteiten wordt samengewerkt.

7.7. Alles wat vandaag de dag in de wereld gebeurt en waarin mensen, instellingen, staten en groeperingen de hand hebben, is steeds zichtbaarder aan het worden, en de behoefte aan die zichtbaarheid wordt ook steeds groter. Daarmee worden echter ook de talrijke problemen die mensen, instellingen, staten en groeperingen na de eeuwwisseling moeten gaan oplossen, zichtbaarder en neemt het besef van die problemen toe. Deze situatie is het gevolg van de liberalisering en de globalisering, waardoor het mededingingsbeleid een nieuwe, internationale dimensie heeft gekregen.

7.8. De conclusies van de te Singapore gehouden bijeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie moeten in aanmerking worden genomen bij het streven naar een realistische, stapsgewijze aanpak.

8. Globalisering, concurrentie en groei

8.1. De Europese Gemeenschap is bereid alles op alles te zetten, maar zonder een grote institutionele duidelijkheid zijn de pogingen van Europa om aan de uitdagingen van de globalisering (niet alleen van de economie) het hoofd te bieden, de confrontatie met de andere gebieden en regio's aan te gaan en het Europese sociale model te verdedigen, tot mislukken gedoemd. De toekomst van de EU-instellingen zal de doorslag geven, ook voor de economische en sociale toekomst van de EU. Om de naleving van de mededingingsregels ook wereldwijd te kunnen afdwingen, heeft de EU gezag en geloofwaardigheid nodig.

8.2. De inspanningen zullen nog moeten worden vergroot en er zal nog meer vindingrijkheid en moed aan de dag moeten worden gelegd. Het bevorderen van de concurrentie houdt in dat concurrentievermogen en innovatie worden gestimuleerd en dat daardoor het aanbod van goederen en diensten wordt vergroot. Dat levert weer nieuwe produkten en diensten op, maar betekent ook dat er nieuwe beroepen en nieuwe werkgelegenheidskansen ontstaan. Door de toepassing van een duidelijk en vooruitstrevend mededingingsbeleid moeten gunstige voorwaarden worden geschapen voor het ontstaan van die nieuwe beroepen.

Sectoren als milieubescherming, vrijetijdsbesteding en cultuur moeten meer aandacht krijgen, omdat daar thans het grootste werkgelegenheidspotentieel ligt. Het mededingingsbeleid krijgt werkgelegenheidseffecten als het wordt aangewend om, met inachtneming van de regels, samenwerkingsinitiatieven in deze opkomende sectoren te stimuleren. Deze sectoren zijn voor de toekomst veelbelovend, maar ook nu al rijk zijn aan mogelijkheden voor snelle ontwikkeling.

8.3. Het komt er dus in feite op aan dat bij stimuleringsinitiatieven minder wordt gekeken naar mogelijkheden om bestaande activiteiten te stroomlijnen, maar dat vooral aan het creëren van nieuwe activiteiten wordt gedacht. De milieu- en cultuureconomie, met alle daaraan verwante industrieën en diensten, is wellicht voldoende om al op korte termijn de druk op de werkgelegenheidssituatie te verminderen. Daarvoor moet dringend worden gezorgd voor een goed geplande, degelijke en selectieve beroepsopleiding, die duidelijk moet zijn afgestemd op nauwkeurig omschreven en concrete nieuwe beroepsprofielen.

8.4. Een voor concurrentie en innovatie opengestelde markt vormt de beste voorwaarde voor de omzetting van het door de economie gecreëerde inkomen in sociale en collectieve goederen, waardoor de werkgelegenheid toeneemt en de kwaliteit van het leven omhoog gaat. Zo zouden de mogelijkheden moeten worden onderzocht van een aangepast fiscaal stimuleringsbeleid voor bedrijven en burgers, gekoppeld aan een optimaal gebruik van eventuele aanvullende steunmogelijkheden (b.v. van de EU-structuurfondsen). Door een dergelijk beleid kunnen extra middelen worden vrijgemaakt voor de ondersteuning van de produktie van cultuurgoederen en van culturele activiteiten.

8.5. De bedrijven zelf staan echter voor de grootste uitdaging: van hen wordt verwacht dat ze in staat zijn om nieuw potentieel aan te boren en hun bedrijfsorganisatie en bedrijfsvoering te vernieuwen. Daarvoor volstaat een verwijzing naar de vele bedrijven die zich nu al bezighouden met de bescherming van de cultuur, culturele dienstverlening en de produktie van cultuurgoederen en die een aanzienlijke behoefte aan groeimogelijkheden en versterking hebben. Ook strategische partnerschappen met grote bedrijven en/of onderzoekscentra kunnen niet worden uitgesloten, omdat culturele activiteiten grote gevolgen kunnen hebben voor de ontwikkeling van de technologie en - andersom - bij sommige culturele activiteiten nieuwe technologieën kunnen worden toegepast.

II. "ONTWERP VOOR EEN MEDEDELING VAN DE COMMISSIE BETREFFENDE DE SAMENWERKING TUSSEN DE COMMISSIE EN DE MEDEDINGINGSAUTORITEITEN VAN DE LID-STATEN BIJ DE BEHANDELING VAN ZAKEN DIE ONDER DE ARTIKELEN 85 EN 86 VAN HET EG-VERDRAG VALLEN" ()

1. De Commissie heeft gevraagd om opmerkingen over het hierbovengenoemde ontwerp. Om tijd te winnen, heeft het Comité daarom besloten om zijn advies dienaangaande aan zijn advies over het XXVe Verslag te hechten.

2. In zijn advies over het XXIVe Verslag (paragraaf 8.1) heeft het Comité erop gewezen dat een gedecentraliseerde toepassing van het mededingingsrecht een dubbel risico met zich brengt: de mededingingsregels kunnen gediversifieerd worden toegepast en er kan een belangenconflict met de nationale autoriteiten ontstaan. In haar reactie daarop in het XXVe Verslag stelt de Commissie vast dat het afhangt van de sleutel voor de verdeling van zaken over de Commissie en de nationale autoriteiten of die risico's kunnen worden voorkomen. Als de lid-staten alleen inbreuken met gevolgen voor de nationale markt behandelen (zoals in het voorontwerp van de mededeling van de Commissie wordt gesuggereerd), dan moet het mogelijk zijn om die risico's (gediversifieerde toepassing en conflicten tussen de Gemeenschap en de lid-staten) onder controle te houden.

3. Erkend moet worden dat de Commissie al jaren een beleid tracht te voeren dat erop is gericht de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag meer gedecentraliseerd te laten plaatsvinden. Bedoeling daarvan is het mededingingsbeleid doeltreffender te maken en het voor het grote publiek begrijpelijker te maken. Een eerste stap in die richting was de mededeling van de Commissie over de samenwerking tussen nationale rechters en de Commissie bij de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag ().

4. Het onderhavige ontwerp voor een mededeling betreffende de samenwerking tussen de Commissie en de mededingingsautoriteiten is de tweede stap. Het doel van deze mededeling is de rol van de mededingingsautoriteiten te "verruimen" en tussen de Commissie en de nationale mededingingsautoriteiten een "nauwe en permanente" samenwerking tot stand te brengen. Daarbij moet steeds worden uitgegaan van het subsidiariteitsbeginsel en het beginsel dat besluiten moeten worden genomen op het niveau dat het dichtst bij de burger staat.

5. Alvorens richtsnoeren voor de taakverdeling tussen de Commissie en de nationale autoriteiten te geven, stelt de Commissie in deel I (punt 4) dat "het toezicht op de naleving van de toepasselijke mededingingsregels zoveel mogelijk door één enkele autoriteit (dient) te worden uitgeoefend" ... "zonder dat overigens de mogelijkheid wordt uitgesloten dat beide autoriteiten in gevallen die zich daartoe lenen, een zaak in onderling overleg behandelen", en zij voegt daaraan toe dat het "dus een voordeel (is) voor de ondernemingen" als er maar één controle plaatsvindt.

Het Comité kan alleen maar in beginsel instemmen met het standpunt van de Commissie t.a.v. één enkele controle, maar verheelt niet dat de behandeling van zaken "in onderling overleg" problemen kan opleveren (wie hakt de knoop door bij de beoordeling van een "machtspositie"?), te meer daar geharmoniseerde procedureregels vooralsnog ontbreken.

6. "De Commissie is voornemens deze samenwerking (tussen de Commissie en) de mededingingsautoriteiten van alle lid-staten aan te moedigen", maar moet daarbij echter wel constateren dat "de wet momenteel in meerdere lid-staten aan die autoriteiten niet de procedurele middelen ter beschikking stelt om artikel 85, lid 1, en artikel 86 toe te passen." (deel I, punt 5).

De relevantie van die opmerking is zo groot dat de Commissie er in haar slotopmerkingen op terug komt: "De Commissie (nodigt) de lid-staten die er nog geen hebben, uit een wettelijke regeling tot stand te brengen die het hun mededingingsautoriteit mogelijk maakt artikel 85, lid 1, en artikel 86 op doeltreffende wijze toe te passen." (deel V, punt 1).

Dit is de enige keer in deze mededeling dat de Commissie een uitdrukkelijk en ondubbelzinnig beroep op de lid-staten doet, nadat zij al eerder (deel I, punt 3, derde alinea) de ondernemingen heeft opgeroepen om "zich vaker tot de mededingingsautoriteiten van de lid-staten te wenden - teneinde aldus te komen tot een betere toepassing van de artikelen 85 en 86".

In dit verband kan echter niet worden ontkend dat de Commissie zich tot het uiterste heeft ingespannen, en dat nog steeds doet, om betere voorlichting te verschaffen en het beleid doorzichtiger en beter bekend te maken. Op die manier wil zij de nationale rechters en autoriteiten en de ondernemingen zelf betrekken bij het streven naar een grotere doeltreffendheid van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag (deel I, punt 3).

7. Voor de in dit ontwerp voor een mededeling uiteengezette richtsnoeren voor de taakverdeling tussen de nationale autoriteiten en de Commissie is de Commissie uitgegaan van de "in hoofdzaak nationale gevolgen" (van de mededingingsregeling) en de "aard van de inbreuk". Wel behandelt de Commissie zelf "de zaken die ... voor de Gemeenschap een bijzonder belang vertonen" (deel II, punt 2, tweede alinea). Deze vaststelling doet uiteraard geen afbreuk aan de "exclusieve bevoegdheid van de Commissie inzake het geven van beschikkingen uit hoofde van artikel 85, lid 3" (deel II, punt 2, derde alinea).

De gedecentraliseerde toepassing van het EU-recht wordt in de praktijk dus beperkt tot zaken die van "wezenlijk nationaal" belang zijn. Daarmee wordt gedoeld op onderlinge afspraken en misbruiken van een machtspositie die (volgens de precisering van de Commissie) in één enkele lid-staat plaatsvinden en waarvan de gevolgen alleen in die lid-staat merkbaar zijn, met uitzondering echter van "zaken die een nieuw juridisch vraagstuk aan de orde stellen" (deel II, punt 2.3, tweede alinea). Kortom, de aldus beoogde decentralisering gaat niet erg ver en leidt in ieder geval niet tot een beduidende verruiming van de bevoegdheden van de nationale autoriteiten.

8. In haar ontwerp voor een mededeling maakt de Commissie onderscheid tussen "zaken die eerst bij de Commissie aanhangig zijn gemaakt" (klachten) en "zaken die (daarentegen) eerst bij een nationale autoriteit aanhangig zijn gemaakt" (klachten of aanmeldingen).

De Commissie heeft het recht om een klacht af te wijzen "wanneer zij vaststelt dat het communautaire belang van een zaak niet zodanig is dat de voortzetting van het onderzoek van de zaak gerechtvaardigd is" (deel III, 1.1), maar moet dan wel aan de mededingingsautoriteit van het betrokken land vragen "of deze aanvaardt de klacht te onderzoeken en dienaangaande een beslissing te nemen" (deel III, 1.3) en dient de documenten waarover zij beschikt - op enkele uitzonderingen na - ter beschikking te stellen.

Voor zaken die eerst bij een nationale autoriteit aanhangig worden gemaakt, is het de bedoeling dat de Commissie en die nationale autoriteit (die bij de Commissie kan navragen of er tegelijkertijd een andere procedure loopt) nauw samenwerken (deel IV, 1, vierde alinea).

9. Tenslotte wordt in dit ontwerp voor een mededeling nog aandacht geschonken aan aanmeldingen die "vertraging van de procedure beogen" van ondernemingen die "de dreiging van een verbod" boven het hoofd hangt tengevolge van een procedure die door een nationale autoriteit is ingeleid. Voor dergelijke aanmeldingen wordt een speciale procedure voorgesteld waarin de Commissie een voorlopige uitspraak doet over de vraag of een vrijstelling al dan niet waarschijnlijk is.

Die oplossing maakt echter geen einde aan de onzekerheid: er is geen termijn gesteld waarbinnen de Commissie haar beoordeling "in eerste instantie" aan de betrokken autoriteiten en ondernemingen bekend moet maken en nergens wordt bepaald dat de ondernemingen die de zaak aanhangig hebben gemaakt, kunnen worden gehoord. Afgezien daarvan bestaat dan ook nog het risico dat het voorlopige oordeel van de Commissie later definitief wordt.

10. Dit ontwerp voor een mededeling lijkt in geen enkel opzicht bij te dragen tot een nauwkeurigere afbakening van de criteria voor de taakverdeling tussen de nationale autoriteiten en de Commissie. Toch is het zonder twijfel mogelijk om de administratieve betrekkingen op een aantal punten te verbeteren.

De voor die taakverdeling gekozen "richtsnoeren" die de Commissie nauwgezet op de onderzochte zaken heeft toegepast, vloeien hoofdzakelijk voort uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie en van het Gerecht van eerste aanleg. De Commissie kan en mag die jurisprudentie niet negeren of de grenzen van die jurisprudentie overschrijden.

11. De bedoeling van de Commissie met dit ontwerp is zonder meer prijzenswaardig: over een mededeling wordt al jaren volop gesproken. In de huidige vorm is deze echter adequaat noch overtuigend, omdat het enige mogelijke resultaat is dat de betrekkingen tussen de Commissie en de nationale autoriteiten wellicht worden verbeterd. Daarbij is het dan nog te hopen dat de procedures niet langer gaan duren, maar aanzienlijk korter worden. Effectieve en efficiënte decentralisering is namelijk alleen mogelijk als daarvoor doortastendere maatregelen worden genomen. Voorbeelden van dergelijke maatregelen zijn:

- herziening van Verordening (EEG) nr. 17/62 en

- harmonisatie van de nationale rechtsregels voor mededinging, met voorrang voor de spoedige harmonisatie van de procedurele regels.

12. Het Comité staat in ieder geval achter de pogingen van de Commissie om het mededingingsrecht steeds beter bekend te maken, maar haalt - juist omdat het inziet hoe groot de moeilijkheden zijn - ter afsluiting de woorden aan waarmee de Commissie zelf in het XXIVe Verslag (i.v.m. samenwerking) het probleem bondig heeft samengevat: "Een arsenaal van wetgeving is evenwel niet voldoende: ook moeten de wil en de middelen om dit te gebruiken aanwezig zijn." (punt 42). De wil om samen te werken vormt in de eerste plaats een probleem voor de Commissie en de lid-staten die daarvoor de juiste middelen dienen te gebruiken, de nodige loyaliteit moeten tonen en op een doorzichtige wijze moeten optreden. Het Comité hoopt dat Commissie en lid-staten zich hiervoor zullen inzetten en is bereid hen daarin te steunen.

Brussel, 19 december 1996.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() PB nr. C 262 van 10. 9. 1996, blz. 5.

() Deel II - IX, B, 2.

() Deel IX - B - 2, 10 (reacties).

() PB nr. C 39 van 12. 2. 1996.

() IX - B - 2, 3.2.

() IX - B - 2, 3.6.

() IX - B - 2, 4.3.

() XI - B - 2, 4.4.

() IX - B - 2, 3.2 en 3.3.

() IX - B - 2, 7.5.

() IX - B - 2, 7.3.

() Doc. CES 1269/96, paragraaf 5.4.

() PB nr. C 295 van 7. 10. 1996, paragraaf 12.5.

() Mededeling over de herziening van de concentratieverordening (doc. COM(96) 313 def.); doc. CES 1266/96 van 31. 10. 1996.

() IX - B - 2, 6.2.

() IX - B - 2, 9.1/9.3.

() PB nr. C 39 van 13. 2. 1993, blz. 6.