A4-0270/98

Resolutie over de rol van de coöperaties bij het bevorderen van werkgelegenheid voor vrouwen

Het Europees Parlement,

- onder verwijzing naar zijn vorige resoluties over de sociale economie en de coöperaties, met name de resoluties van 13 april 1983 inzake de coöperatieve ondernemingen in de Europese Gemeenschap ((PB C 128 van 16.5.1983, blz. 51.)), van 9 juli 1987 over de bijdrage van de coöperaties aan de regionale ontwikkeling ((PB C 246 van 14.9.1987, blz. 94.)), van 26 mei 1989 over de rol van vrouwen in coöperaties en plaatselijke werkgelegenheidsprojecten ((PB C 158 van 26.6.1989, blz. 380.)), van 11 februari 1994 over de bijdrage van de coöperaties aan de regionale ontwikkeling ((PB C 61 van 28.2.1994, blz. 231.)), van 9 maart 1994 over stichtingen in Europa ((PB C 91 van 28.3.1994, blz. 48.)) en van 6 mei 1994 over de alternatieve en solidaire economie ((PB C 205 van 25.7.1994, blz. 481.)),

- gezien het Witboek "Groei, concurrentievermogen, werkgelegenheid - Naar de 21e eeuw: Wegen en uitdagingen" (COM(93)0700),

- gezien zijn advies van 17 november 1995 inzake een voorstel voor een besluit van de Raad betreffende het vierde communautaire actieprogramma op middellange termijn inzake gelijke kansen voor vrouwen en mannen (1996-2000) ((PB C 323 van 4.12.1995, blz. 167.)),

- gezien zijn resolutie van 5 september 1996 over de mededeling van de Commissie betreffende een Europese strategie ter stimulering van plaatselijke initiatieven voor ontwikkeling en werkgelegenheid ((PB C 277 van 23.9.1996, blz. 45.)),

- gezien de conclusies van de door de Europese Raad in Luxemburg op 21 en 22 november 1997 gehouden buitengewone bijeenkomst over de werkgelegenheid,

- gezien het besluit van de Commissie houdende oprichting van een raadgevend comité voor coöperaties, onderlinge maatschappijen, verenigingen en stichtingen (CMAF) ((PB L 80 van 18.3.1998, blz. 51.)),

- gezien zijn advies van 1 april 1998 inzake het voorstel voor een besluit van de Raad betreffende maatregelen voor financiële bijstand aan innoverende en banenscheppende kleine en middelgrote ondernemingen ((PB C 138 van 4.5.1998, blz. 93.)),

- gezien zijn resolutie van 2 juli 1998 over de mededeling van de Commissie over de versterking van de rol van verenigingen en stichtingen in Europa ((Deel II, punt 11 van de notulen van die datum.)),

- gelet op artikel 148 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie rechten van de vrouw (A4-0270/98),

A. overwegende dat de doelstelling gelijke kansen voor mannen en vrouwen in het Verdrag van Amsterdam is opgenomen en één van de vier richtsnoeren vormt die door de Europese Raad van Luxemburg met betrekking tot de werkgelegenheid zijn vastgesteld,

B. overwegende dat de Europese strategie voor de werkgelegenheid, die in voornoemd Witboek en de daarop volgende documenten van de Commissie is uitgestippeld, ten doel heeft de economische groei, de werkgelegenheid en de levenskwaliteit op elkaar af te stemmen, nieuwe bronnen van werkgelegenheid aan te boren in verband met nieuwe behoeften, en nieuwe vormen van arbeidsorganisatie te definiëren,

C. overwegende dat deze strategie bijzondere gevolgen heeft voor de werkgelegenheid van vrouwen en dat moet worden gezorgd voor een gecoördineerde aanpak op Europees niveau die het creëren van diverse flexibele instrumenten en de wisselwerking ertussen bevordert, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel,

D. overwegende dat de ontwikkeling van bepaalde arbeidsorganisatievormen die kenmerkend zijn voor de sociale economie, zoals coöperaties en sociale ondernemingen, de inschakeling van de vrouwen op de arbeidsmarkt kan bevorderen en bijdraagt tot het combineren van beroepsbekwaamheid, flexibiliteit en participatie, en wel in zodanige mate dat de Europese Raad van Luxemburg de sociale economie in zijn conclusies heeft genoemd,

E. overwegende dat de Commissie in het kader van de begroting voor 1997 en naar aanleiding van een initiatief van het Parlement twee aanbestedingen heeft uitgeschreven voor de indiening van modelprojecten over het thema "derde systeem en werkgelegenheid" met het doel goede praktijken op Europees niveau op te sporen en de kennis hierover te verdiepen,

F. overwegende dat het in de begroting 1998 een nieuwe titel B5-5 (arbeidsmarkt en technologische innovatie) heeft opgenomen met een financiering van 450 mln ecu over drie jaar (1998-2000) ten gunste van de KMO's en innoverende maatregelen en projecten op de arbeidsmarkt,

G. overwegende dat de term "sociale economie" de economische activiteiten aanduidt die verricht worden door coöperatieve ondernemingen, onderlinge maatschappijen en verenigingen zonder winstoogmerk; dat deze term verschillende situaties dekt en in de lidstaten in diverse juridische vormen is uitgedrukt; dat er met deze diversiteit rekening moet worden gehouden bij de uitwerking van enigerlei steunmaatregel in deze sector,

H. overwegende dat zich in Europa een nieuw model van de sociale onderneming aan het ontwikkelen is, dat economische doelstellingen en ondernemerschap met sociale doeleinden combineert en kan bijdragen tot een op werkgelegenheid, sociale rechtvaardigheid en gelijkheid gebaseerde economische groei,

I. erop wijzend dat de sociale economie de voordelen van de particuliere sector (controle over de kosten, flexibele organisatie, gepersonaliseerde diensten) combineert met ethische vereisten die kenmerkend zijn voor de openbare dienstverlening en dus nieuwe perspectieven biedt voor het partnerschap tussen overheid en particulieren,

J. erop wijzend dat de sociale ondernemingen, en met name de coöperaties, vaak diensten verlenen die bestemd zijn voor benadeelde bevolkingsgroepen of diensten aan de collectiviteit die een bijzondere sociale waarde hebben, en dat dergelijke ondernemingen bepaalde vormen van consumentenbescherming hebben ontwikkeld door middel van participatie van de consument aan de bedrijfsvoering,

K. overwegende dat de Commissie het voorstel voor een besluit van de Raad inzake het meerjarig werkprogramma (1994-1996) ten behoeve van coöperaties, onderlinge maatschappijen, verenigingen en stichtingen in de Gemeenschap ((Oorspronkelijke tekst: PB C 99 van 21.4.1992; gewijzigde tekst: PB C 236 van 31.8.1993.)), waarover het Parlement advies had uitgebracht ((PB C 89 van 17.3.1995, blz. 202.)), in 1997 heeft ingetrokken omdat de Raad nooit tot een akkoord is gekomen, en dat de kwestie van het Europees statuut van de coöperatieve ondernemingen, onderlinge maatschappijen en verenigingen nog altijd hangend is,

Sociale economie, coöperatie en werkgelegenheid voor vrouwen

1. is van mening dat de organisaties in het kader van de sociale economie een essentiële rol spelen in de nationale en lokale economie en dat hun productiefunctie is versterkt door de flexibele manier waarop zij beantwoorden aan een gedifferentieerde vraag;

2. merkt op dat de coöperatie een belangrijke plaats inneemt in de sociale economie en wijst op de ontwikkeling die de sociale coöperaties de afgelopen jaren hebben doorgemaakt, zowel wat de persoonlijke dienstverlening betreft als de integratie van benadeelde personen;

3. benadrukt het potentieel van de coöperaties op het stuk van kwaliteit, experimentering en innovatie in termen van product en organisatiewijze; is van oordeel dat de innoverende sectoren moeten worden gestimuleerd en dat de toegang van de vrouwen tot de nieuwe technologieën moet worden verbeterd;

4. is van mening dat de coöperaties, dankzij hun participatiemethoden en aanpassingsvermogen, de werkgelegenheid voor vrouwen in de dienstensector zowel kwantitatief als kwalitatief kunnen bevorderen, aangezien deze

- het mogelijk maken om traditioneel vrouwelijke ervaringen en bekwaamheden om te zetten in ondernemerschap,

- een groot scala aan werkmogelijkheden bieden, waardoor ook laag geschoolde vrouwen of vrouwen zonder beroepservaring kunnen gaan werken en waardoor vrouwen die hun beroepsactiviteiten wegens gezinstaken hebben moeten onderbreken weer op de arbeidsmarkt kunnen terugkeren;

- een fase vormen in de loopbaan van de vrouw, die nuttig is om bekwaamheden en beroepservaring te verwerven die weer in andere sectoren kunnen worden aangewend,

- ertoe bijdragen dat werk en gezinsleven met elkaar gecombineerd kunnen worden, aangezien er diensten van hoge kwaliteit tegen redelijke prijzen worden geboden;

5. waarschuwt voor eventuele risico's, met name onzekere en onderbetaalde banen en marginalisering in traditioneel vrouwelijke beroepsactiviteiten;

6. merkt op dat de ontwikkeling van de sociale economie, met inbegrip van de coöperaties, voornamelijk belemmerd wordt door een niet altijd adequaat rechtskader, financieringsmoeilijkheden, geringe solvabiliteit van de particuliere vraag of ontbreken van een particuliere markt, problemen bij het vinden van geschikt personeel, inclusief ondernemers, organisatorische problemen en moeilijkheden bij de betrekkingen met de overheidsdiensten;

Beleidsmaatregelen en instrumenten

7. is van oordeel dat de Europese Unie de sociale economie in het kader van de strategie voor de werkgelegenheid actief moet bevorderen, het wetgevend kader moet versterken, voor coördinatie en organisatorische steun moet zorgen en voldoende financiële middelen beschikbaar moet stellen;

8. verzoekt de Commissie, teneinde precieze maatregelen te kunnen programmeren op wetgevend en organisatorisch gebied, om in samenwerking met de lidstaten

a) een grootschalig onderzoek in te stellen, niet alleen naar de omvang van de sociale economie in de diverse Europese landen, maar ook naar de specifieke kenmerken van de sociale ondernemingsmodellen die zich aan het ontwikkelen zijn;

b) een evaluatie te maken van het effect van de sociale economie (met name de coöperaties) op de werkgelegenheid van vrouwen aan de hand van bijgewerkte en naar geslacht gesplitste gegevens;

9. ziet een positief signaal in de mededeling van de Commissie over de verenigingen en stichtingen en in het besluit om een raadgevend comité voor coöperaties, onderlinge maatschappijen, verenigingen en stichtingen op te richten; verzoekt de Commissie deze initiatieven aan te vullen met een Witboek over de coöperaties en de sociale ondernemingen, op basis van bovengenoemde studies en onderzoeken;

10. dringt erop aan, om een eind te maken aan de stagnatie die het wetgevingsproces van de Europese Unie in deze sector kenmerkt, dat het programma ten behoeve van de coöperaties, onderlinge maatschappijen, verenigingen en stichtingen opnieuw wordt gelanceerd en dat er een regelgeving tot stand wordt gebracht die, met inachtneming van de specifieke nationale en lokale situaties, de nodige juridische duidelijkheid verschaft;

11. verzoekt de Commissie - met het oog op gelijke kansen - om de sociale economie systematisch te integreren in de maatregelen ten behoeve van de KMO's en de werkgelegenheid en om voor coördinatie tussen de diverse directoraten-generaal te zorgen, teneinde optimale resultaten te bereiken en de beperkte middelen te concentreren op werkgelegenheidsdoelstellingen;

12. verlangt dat een deel van de kredieten van de nieuwe begrotingslijn B5-5 bestemd wordt voor de vrouwen in de sociale economie;

13. verlangt dat bij de beoordeling van de resultaten van de voor 1999 geplande begrotingslijn "derde systeem en werkgelegenheid" een beschouwing wordt gegeven over de bijdrage van deze sector tot de bestrijding van de werkeloosheid en tot de beroepsbekwaamheid van de vrouwen;

14. verzoekt de Commissie te bestuderen op welke wijze het vrouwelijke ondernemerschap in de sociale economie ontwikkeld kan worden, met name met betrekking tot bijzonder innoverende bedrijven en niet alleen die welke het traditionele model van diensten in het kader van welzijnswerk volgen, en om de bestaande programma's in die zin aan te passen;

15. verlangt dat het ESF specifieke subsidies verstrekt om geschikte opleidingscursussen te kunnen aanbieden, die gericht zijn op nieuwe bekwaamheden en beroepen en die bedoeld zijn om niet alleen technische vaardigheden te verwerven, maar ook bekwaamheden als teamgeest, initiatief en projectbeheer;

16. verzoekt de Commissie:

- meer organisatorische steun te verlenen door consortia en informatienetten te bevorderen en de oprichting en onderlinge netverbinding te stimuleren van agentschappen in het kader van de sociale economie, die opleiding, advies en technische bijstand verstrekken;

- de functie van katalysator te vervullen bij de verbreiding van de beste praktijken, door uitwisseling van ervaringen en "jumelage" tussen ondernemingen te bevorderen;

- de informatie te verbeteren door deze te richten op de specifieke behoeften van de vrouwen;

17. verlangt van de Commissie bovendien:

- een studie over het effect en de oorzaken van het zwart werken in de lidstaten, dat illegale concurrentie met de nieuwe werkgelegenheidsbronnen tot gevolg heeft en kan leiden tot marginalisering van de werknemers, vaak vrouwen;

- coöperatieve modelprojecten voor de inschakeling van geïmmigreerde vrouwen in het arbeidsproces;

- websites, in het kader van het Internet-actieprogramma, voor informatie over de hulpmiddelen die de sociale economie kan bieden ten behoeve van werkgelegenheid en ondernemerschap voor vrouwen;

- aanpassing van de communautaire regelgeving op het gebied van aanbestedingen, om rekening te houden met de specifieke kenmerken van de sociale economie;

- de indiening van een voorstel tot wijziging van de zesde BTW-richtlijn met het doel bij wijze van experiment een laag tarief toe te passen ten gunste van arbeidsintensieve diensten die door de tertiaire sector worden verricht;

18. verzoekt de lidstaten te zorgen voor:

- concrete initiatieven ten behoeve van de sociale economie, in het kader van de jaarlijkse actieprogramma's;

- een rechtskader dat bevorderlijk is voor de organisatie van de sociale economie, met inbegrip van de coöperaties, en partnerschap tussen overheid en particulieren;

- financiële en fiscale stimulansen, met inbegrip van een BTW-verlaging voor arbeidsintensieve sociale ondernemingen die met name voor vrouwen werkgelegenheid scheppen, en vereenvoudiging van de procedures teneinde ook de integratie van de ondergrondse economie in het formele circuit te bevorderen;

- kredietfaciliteiten, mede door het aanmoedigen van partnerschap met de financiële instellingen in het kader van de sociale economie;

- financiële stimulansen voor de oprichting van vrouwencoöperaties;

19. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Commissie, de Raad en de regeringen van de lidstaten.