MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot invoering van een Europese executoriale titel voor niet-betwiste schuldvorderingen

2002/0090 (COD)

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag betreffende het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot invoering van een Europese executoriale titel voor niet-betwiste schuldvorderingen

1. ACHTERGROND

Datum van indiening van het voorstel bij het EP en de Raad (document COM(2002)159 def. - 2002/0090 (COD)): // 18.04.2002

Datum van het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité: // 11.12.2002

Datum van het advies van het Europees Parlement in eerste lezing: // 08.04.2003

Datum van indiening van het gewijzigd voorstel: // 12.06.2003

Datum van vaststelling van het gemeenschappelijk standpunt: // 06.02.2004

2. DOEL VAN HET VOORSTEL VAN DE COMMISSIE

Doel van dit voorstel is schuldeisers die voor een schuldvordering die niet werd betwist door de schuldenaar een uitvoerbare beslissing hebben verkregen, de mogelijkheid te bieden deze beslissing rechtstreeks ten uitvoer te leggen in een andere lidstaat, teneinde het vrije verkeer van beslissingen te verzekeren. Aangaande beslissingen betreffende niet-betwiste schuldvorderingen beoogt het voorstel de tussenmaatregelen die momenteel nodig zijn voor de tenuitvoerlegging in een andere lidstaat (de zogeheten exequaturprocedure) af te schaffen en de mogelijkheid de erkenning te betwisten, uit te sluiten. Het voorstel van de Commissie past dus voor het eerst het beginsel toe volgens hetwelk lidstaten beslissingen van gerechten in andere lidstaten moeten behandelen alsof deze door hun eigen gerechten werden gewezen, en biedt schuldeisers een extra mogelijkheid tot vereenvoudigde tenuitvoerlegging, zonder dat deze verplicht zijn daarvan gebruik te maken.

Het voorstel bevat minimumnormen voor de betekening of kennisgeving van stukken, die betrekking hebben op de toegestane methoden van betekening of kennisgeving en het naar behoren inlichten van de schuldenaar om deze laatste de gelegenheid te bieden zijn verweer voor te bereiden, waardoor de billijkheid van de procedure wordt gewaarborgd. Alleen de naleving van deze minimumnormen - die wordt gecontroleerd door de gerechten van de lidstaat van oorsprong tijdens de procedure voor waarmerking van een beslissing als Europese executoriale titel - rechtvaardigt de afschaffing van de controle op de inachtneming van de rechten van de verdediging in de lidstaat waar de beslissing ten uitvoer moet worden gelegd.

3. OPMERKINGEN OVER HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

3.1. Algemene opmerking

De algemene oriëntatie waarover de Raad op 27 november 2003 unaniem overeenstemming bereikte, leidde op 6 februari 2004 tot de vaststelling van het gemeenschappelijk standpunt via de schriftelijke procedure.

In het gemeenschappelijk standpunt van de Raad blijft het oorspronkelijke voorstel van de Commissie, zoals gewijzigd bij het gewijzigd voorstel, grotendeels behouden.

De belangrijkste wijzigingen in het gemeenschappelijk standpunt hebben betrekking op de volgende aspecten:

- in het gemeenschappelijk standpunt wordt het definitieve karakter van een beslissing niet langer als voorwaarde gesteld voor de waarmerking ervan als Europese executoriale titel. De uitvoerbaarheid van een beslissing wordt als voldoende beschouwd, ook al kan tegen deze beslissing nog een rechtsmiddel worden ingesteld. Indien een rechtsmiddel wordt ingesteld, is de naar aanleiding van dit rechtsmiddel gewezen uitspraak onder dezelfde voorwaarden uitvoerbaar in andere lidstaten, d.w.z. zonder exequaturprocedure, ook al is de betrokken schuldvordering niet langer onbetwist, daar het onaanvaardbaar zou zijn de Europese executoriale titel ongeldig te verklaren en de schuldeiser te verplichten te herbeginnen door in een dergelijke situatie een exequaturprocedure in te leiden. Anders zou een schuldenaar tegen wie een bewijs van waarmerking is afgegeven de tenuitvoerlegging van de beslissing kunnen vertragen door een - zelfs kennelijk ongegrond - rechtsmiddel in te stellen in de lidstaat van oorsprong, waardoor het voordeel van de Europese executoriale titel teniet zou gaan. Dit zou in strijd zijn met de eigenlijke doelstelling van de verordening, namelijk de grensoverschrijdende tenuitvoerlegging vereenvoudigen en versnellen, en er zelfs toe kunnen leiden dat dit instrument contraproductief wordt. De rechtmatige belangen van de schuldenaar ingeval een rechtsmiddel wordt ingesteld nadat een bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel werd verstrekt, worden voldoende beschermd door de artikelen 8 sexvicies en 23, die betrekking hebben op de opschorting of de beperking van de tenuitvoerlegging.

- In het gemeenschappelijk standpunt wordt het beginsel behouden dat tegen de afgifte van het bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel geen rechtsmiddel kan worden ingesteld. Nieuw daarentegen is dat de schuldenaar de rectificatie van fouten in het bewijs van waarmerking (bv. een tikfout) kan vragen alsmede de intrekking van het bewijs van waarmerking wanneer dit kennelijk ten onrechte is toegekend.

- Consumenten-schuldenaars wordt een bijzondere bescherming geboden die verder gaat dan de controle op de naleving van de bevoegdheidsregels van Verordening (EG) nr. 44/2001 van de Raad ("Brussel I"). Een tegen een consument gewezen beslissing kan, ingeval de betrokken schuldvordering niet uitdrukkelijk werd erkend, alleen als Europese executoriale titel worden gewaarmerkt indien de consument zijn woonplaats in de lidstaat van oorsprong heeft.

- In plaats van een hiërarchie van methoden van betekening of kennisgeving, waarbij eerst een poging tot betekening of kennisgeving aan de schuldenaar persoonlijk moet worden ondernomen alvorens tot andere methoden van betekening of kennisgeving over te gaan, heeft de Raad geopteerd voor een vrije keuze tussen een van de toegestane methoden van betekening of kennisgeving waarvan een volledige lijst in het voorstel is opgenomen en heeft hij de mogelijkheid toegevoegd om onder bepaalde voorwaarden over te gaan tot betekening of kennisgeving per post zonder bewijs van ontvangst of afgifte.

- Al deze methoden van betekening of kennisgeving, die een hoge mate van waarschijnlijkheid maar niet de volledige zekerheid bieden dat het betekende document de geadresseerde heeft bereikt, zijn alleen toegestaan wanneer de schuldenaar krachtens het recht van de lidstaat van oorsprong een verzoek om integrale toetsing van de beslissing kan indienen in de uitzonderlijke gevallen waarin hij, ondanks het feit dat de betekening of kennisgeving overeenkomstig deze verordening heeft plaatsgevonden, niet tijdig genoeg van het document kennis heeft genomen om zijn verweer te kunnen voorbereiden.

De Commissie kan instemmen met het gemeenschappelijk standpunt, dat weliswaar een aantal specifieke aspecten van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie, zoals dat werd gewijzigd na het advies van het Parlement, wijzigt, maar niet tornt aan de ambitieuze doelstelling van de afschaffing van het exequatur, met inbegrip van de controle uit hoofde van de openbare orde, en dat tegelijk een billijk evenwicht tot stand brengt tussen de substantiële vereenvoudiging van de grensoverschrijdende tenuitvoerlegging voor schuldeisers en de adequate bescherming van de rechten van de schuldenaars.

3.2. Opneming van amendementen van het Parlement in het gewijzigde voorstel en het gemeenschappelijk standpunt

3.2.1. Amendementen die volledig of gedeeltelijk in het gewijzigde voorstel en het gemeenschappelijk standpunt zijn opgenomen

3.2.1.1 Overwegingen

Amendement 1 (overweging 3 bis), waarin naar de toepasselijkheid van de medebeslissingsprocedure sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Nice wordt verwezen, werd in enigszins verkorte vorm maar zonder inhoudelijke wijzigingen overgenomen.

3.2.1.2 Artikelen

In amendement 2 (artikel 3, lid 4, onder b), van het oorspronkelijke voorstel, thans artikel 2 bis, lid 1, onder b)) werden twee wijzigingen samengevoegd met betrekking tot de definitie van één van de criteria op grond waarvan een schuldvordering als "niet-betwist" werd beschouwd. De eerste wijziging was bedoeld om te verduidelijken dat een verweer alleen rechtsgeldig is indien de handelwijze van de schuldenaar in overeenstemming is met de procedurevoorschriften van de lidstaat van oorsprong. De Commissie stond achter deze doelstelling maar gaf de voorkeur aan een formulering waarin geen sprake is van een "formeel verzoek", daar deze terminologie wellicht niet geschikt is voor alle lidstaten en alle procedures, en ook niet alle denkbare situaties omvat (bv. het geval van een schuldenaar die zelf uitdrukkelijk verzoekt om afwijzing van de vordering, terwijl vertegenwoordiging door een advocaat verplicht is). De passus "overeenkomstig de toepasselijke vormvoorschriften (...) van de lidstaat van oorsprong" van het gewijzigde voorstel werd in het gemeenschappelijke standpunt overgenomen. De Raad besloot evenwel het deel van de alinea waarin wordt bepaald dat een verklaring dat feitelijke moeilijkheden bij het aflossen van de schuld niet als verweer kunnen worden beschouwd, te schrappen.

De tweede wijziging die inhoudt dat verweer "in een procedure die voorafgaat aan de gerechtelijke procedure en automatisch uitmondt in een procedure op tegenspraak" niet als rechtsgeldig verweer wordt beschouwd, werd door de Commissie verworpen en door de Raad evenmin overgenomen. Deze wijziging is onnodig en misleidend. Wat de aan de gerechtelijke procedure voorafgaande fase betreft, blijkt uit de huidige bewoordingen al duidelijk dat het verweer moet worden ingesteld "in de loop van de gerechtelijke procedure". Dit amendement heeft echter kennelijk vooral betrekking op verweer in verkorte procedures voor de invordering van schulden (injonction de payer, Mahnverfahren), omdat alleen dergelijke procedures automatisch tot een procedure op tegenspraak voor het gerecht kunnen leiden. De omschrijving "procedure die voorafgaat aan de gerechtelijke procedure" is derhalve niet correct, omdat het al om een gerechtelijke procedure gaat. De situatie waarin de schuldenaar de schuldvordering eerst betwist maar vervolgens niet deelneemt aan de procedure, valt bovendien al onder de volgende alinea van hetzelfde artikel.

In amendement 5 (artikel 4) wordt de beschrijving van de juridische gevolgen van de waarmerking van een beslissing als Europese executoriale titel, namelijk de afschaffing van het exequatur, anders geformuleerd en wordt deze titel uitdrukkelijk gelijkgesteld met een "nationale executoriale titel". De Commissie achtte het raadzaam meer rechtstreeks naar de gevolgen van deze gelijkstelling te verwijzen door de formulering aan te passen aan de bewoordingen waarover de Raad overeenstemming had bereikt wat betreft de afschaffing van het exequatur voor bepaalde beslissingen inzake ouderlijke verantwoordelijkheid en te bepalen dat een gewaarmerkte beslissing "in de andere lidstaten [wordt] erkend en ten uitvoer gelegd zonder dat een verklaring van uitvoerbaarheid nodig is en zonder enige mogelijkheid de erkenning te betwisten." De Raad heeft het gewijzigde voorstel op dat punt overgenomen.

Doel van amendement 9 (artikel 11, lid 1, onder b)) was de weigering van de schuldenaar om het betrokken stuk in ontvangst te nemen, die blijkt uit een verklaring van de bevoegde ambtenaar die de betekening of kennisgeving heeft verricht, gelijk te stellen met een geslaagde persoonlijke betekening of kennisgeving aan deze schuldenaar. Dit amendement werd door de Commissie aanvaard en werd tevens opgenomen in het gemeenschappelijk standpunt met de extra verduidelijking dat de weigering alleen met een geslaagde betekening of kennisgeving kan worden gelijkgesteld wanneer de schuldenaar geen wettige grond heeft voor deze weigering. Soms kan deze weigering immers wettig zijn, zoals in de omstandigheden die zijn vermeld in artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1348/2000 van de Raad van 29 mei 2000 inzake de betekening en de kennisgeving in de lidstaten van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke of in handelszaken.

Doel van amendement 14 (artikel 16, onder d), van het voorstel) was te verduidelijken dat de zeer korte beschrijving van de oorzaak van de vordering, die meestal voldoende is in verkorte procedures voor betalingsbevelen (injonction de payer, Mahnverfahren), ook voldoet aan de vereisten voor waarmerking als Europese executoriale titel. In plaats van extra juridische terminologie toe te voegen, waardoor deze bepaling eerder minder begrijpelijk wordt, stelde de Commissie voor de formulering zo te verkorten, te vereenvoudigen en te veralgemenen dat elke mogelijke onduidelijkheid in dit verband wordt vermeden. Het gewijzigde voorstel, waarin een beschrijving "van de oorzaak van de rechtsvordering" werd vereist, werd zonder verdere wijzigingen in het gemeenschappelijk standpunt overgenomen.

3.2.2. Amendementen die zijn opgenomen in het gewijzigde voorstel maar niet in het gemeenschappelijk standpunt

Amendement 4 had betrekking op een verduidelijking van de definitie van het begrip "gewoon rechtsmiddel" in artikel 3, lid 6. Als gevolg van de afschaffing van het vereiste inzake het definitieve karakter van een beslissing, d.w.z. wanneer tegen deze beslissing geen gewoon rechtsmiddel meer kan worden ingesteld, is deze definitie zonder voorwerp geraakt. Bijgevolg werd artikel 3, lid 6, volledig geschrapt.

Amendement 6 (artikel 7, lid 1, volgens hetwelk het bewijs van waarmerking alleen kan worden verstrekt nadat de beslissing over het verzoek rechtsgeldig is geworden), amendement 7 (artikel 7, lid 4, inzake de betekening van de beslissing over het bewijs van waarmerking aan de schuldenaar), amendement 8 (artikel 8 inzake rechtsmiddelen tegen het bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel) en amendement 16 (tot opneming van de amendementen 6, 7 en 8 in het standaardformulier voor het bewijs van waarmerking) moeten tezamen worden behandeld aangezien zij alle betrekking hebben op de mogelijkheid een rechtsmiddel in te stellen tegen de verstrekking of afwijzing van een bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel. Het gewijzigd voorstel van de Commissie voorziet weliswaar niet in de mogelijkheid van een rechtsmiddel maar voert met het oog op de versterking van de rechten van de verdediging in de waarmerkingsprocedure wel een nieuw artikel 6 bis in, volgens hetwelk van het verzoek tot waarmerking als Europese executoriale titel betekening of kennisgeving wordt gedaan aan de schuldenaar, om deze laatste de gelegenheid te bieden zijn standpunt over de naleving van de waarmerkingsvereisten aan het gerecht van oorsprong kenbaar te maken voordat dit gerecht over het verzoek beslist. In het gemeenschappelijk standpunt wordt voor een andere benadering gekozen, waarmee de doelstellingen van de amendementen worden bereikt zij het met enigszins andere middelen. In artikel 8, lid 4, wordt het beginsel dat er tegen het verstrekken van een bewijs van waarmerking geen rechtsmiddel kan worden ingesteld, behouden, terwijl de instelling van een rechtsmiddel tegen de weigering een bewijs van waarmerking te verstrekken niet meer wordt geregeld en dus aan het nationale recht wordt overgelaten. De nieuw ingevoerde voorgaande leden van artikel 8 bieden de schuldenaar adequate instrumenten om de rectificatie van fouten in het bewijs van waarmerking te vragen alsmede de intrekking ervan wanneer het, in het licht van de in de verordening neergelegde vereisten, kennelijk ten onrechte werd afgegeven. De Commissie kan zich aansluiten bij het standpunt van de Raad, waarin de rechten van de schuldenaar volledig worden beschermd zonder dat de verhoogde efficiëntie van grensoverschrijdende tenuitvoerlegging wordt belemmerd.

In amendement 10 (artikel 11, lid 2) wordt naar de nationale wetgeving verwezen voor de toelaatbaarheid van betekening of kennisgeving aan de wettelijke vertegenwoordiger van de schuldenaar in plaats van aan de schuldenaar zelf. Uit de besprekingen in de Raad is gebleken hoe complex het is vast te stellen welke wetgeving (wetgeving van de lidstaat van oorsprong of wetgeving van de plaats waar de betekening of kennisgeving plaatsvond) van toepassing is op de verschillende aspecten van de vertegenwoordiging van de schuldenaar. In het gemeenschappelijk standpunt werden bijgevolg de bewoordingen van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie met een kleine wijziging overgenomen in het nieuwe artikel 12 bis en werd elke verwijzing naar de nationale wetgeving geschrapt. De Commissie kan deze wijziging aanvaarden, met name gelet op het feit dat de gerechten van de lidstaten automatisch zullen onderzoeken of hun nationale wetgeving (met inbegrip van het internationaal privaatrecht en dus in voorkomend geval ook het recht van de plaats waar betekening of kennisgeving werd verricht) werd nageleefd in de procedure die tot de beslissing leidt.

Doel van amendement 11 (artikel 12, lid 1, van het voorstel) was te verduidelijken dat één enkele vruchteloze poging tot persoonlijke betekening of kennisgeving voldoende is om de betekening of kennisgeving op een andere wijze te laten verlopen. Deze verduidelijking is niet meer nodig omdat in het gemeenschappelijk standpunt de hiërarchie tussen de artikelen 11 en 12 werd afgeschaft.

Dit amendement voegt ook toe dat in plaats van persoonlijke betekening of kennisgeving, de betekening of kennisgeving "met name" via één van de daarna vermelde methoden kan worden verricht. Deze formulering zou ertoe leiden dat de daarop volgende lijst een niet-volledige lijst wordt. In dit artikel zou dan ook geen enkele beperking meer worden gesteld aan de toegestane methoden van betekening of kennisgeving, waardoor de doelstelling van betrouwbare minimumnormen zou worden ondermijnd. Dit deel van het amendement werd daarom noch in het gewijzigd voorstel noch in het gemeenschappelijk standpunt overgenomen.

In amendement 15 (artikel 19, lid 2, van het voorstel) werd de mogelijkheid geschrapt om een beslissing, ondanks de niet-naleving van de minimumnormen inzake betekening of kennisgeving, als Europese executoriale titel te waarmerken indien vaststaat dat de schuldenaar het betrokken stuk persoonlijk en zo tijdig als met het oog op zijn verdediging nodig is in ontvangst heeft genomen. De Raad was van oordeel dat deze bepaling van praktisch belang kon zijn maar reageerde ook op de kritiek inzake de risico's in verband met de vaagheid van deze bepaling door de concrete extra voorwaarde op te leggen dat de schuldenaar zelf door zijn gedrag tijdens het proces expliciet of impliciet moet bevestigen dat aan deze voorwaarden is voldaan. De Commissie kan deze wijziging aanvaarden.

3.2.3. Door de Commissie verworpen amendementen die niet in het gemeenschappelijk standpunt zijn opgenomen

Met amendement 3 (artikel 3, lid 4, onder c), van het voorstel) werd beoogd de voorwaarde in te voeren dat een schuldvordering pas als niet-betwist zou worden beschouwd indien het niet ter terechtzitting verschijnen van de schuldenaar diens eigen schuld is. Deze voorwaarde zou in bijna alle gevallen tot gevolg hebben dat de afgifte van een bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel onmogelijk zou worden omdat het gerecht van oorsprong doorgaans alleen kan beoordelen of de schuldenaar correct is gedagvaard. Zelfs als dat het geval is geweest en de schuldenaar desondanks niet ter terechtzitting is verschenen, kan het gerecht niet uitsluiten dat de schuldenaar buiten zijn schuld verstek heeft laten gaan (bv. als gevolg van een verkeersongeval op weg naar de terechtzitting). In de problematische gevallen waarin dit criterium relevant is, vormt het ontbreken van schuld in hoofde van de schuldenaar bovendien een voorwaarde voor de toetsing van de uitzonderingsgevallen in de zin van artikel 19 bis.

In amendement 12 (artikel 12, lid 3, van het voorstel) werd als extra voorwaarde voor het toestaan van elke vorm van vervangende betekening of kennisgeving vereist dat deze in overeenstemming moet zijn met de wetgeving van de lidstaat van oorsprong. Deze voorwaarde is nieuw en sluit niet aan bij het voorstel. Het gerecht van de lidstaat van oorsprong moet hoe dan ook controleren of de wettelijke voorschriften inzake de betekening of kennisgeving van stukken in de hoofdprocedure zijn nageleefd. Een herhaling van deze voorwaarde in het kader van de waarmerking zou voor de gerechten van de lidstaat van oorsprong dubbel werk betekenen. Bovendien zou het een stap terug zijn ten opzichte van artikel 34, lid 2, van Verordening (EG) nr. 44/2001, waarin deze voorwaarde, anders dan in artikel 27, lid 2, van het Verdrag van Brussel van 1968, niet meer was opgenomen.

Overeenkomstig amendement 13 (nieuwe artikel 14 bis) zou een nieuwe bepaling moeten worden opgenomen, krachtens welke elke verwijzing naar een terechtzitting in het voorstel zou moeten worden opgevat als een verwijzing naar de procedure die in de plaats komt van die terechtzitting, teneinde volledig rekening te houden met de procedures waarin geen terechtzitting plaatsvindt. Een dergelijk nieuw artikel is overbodig omdat de bepalingen die naar een terechtzitting verwijzen eenvoudigweg niet van toepassing zijn als er geen terechtzitting heeft plaatsgevonden. In een dergelijk geval gelden gewoon de procedurele minimumnormen die geen terechtzitting veronderstellen. Het is niet duidelijk wat er precies in de plaats zou moeten komen voor de terechtzitting als referentiepunt, noch wat het praktische nut daarvan zou kunnen zijn.

3.3. Nieuwe bepalingen die door de Raad zijn toegevoegd alsmede bepalingen die door de Raad zijn geschrapt of wezenlijk gewijzigd

3.3.1 Overwegingen

Overweging 5 bis werd toegevoegd om de twee gevallen van niet-deelname aan een gerechtelijke procedure die worden gelijkgesteld met het ontbreken van betwisting (verstek laten gaan bij de terechtzitting en geen gevolg geven aan een verzoek van het gerecht om het voornemen kenbaar te maken zich in de zaak schriftelijk te verweren) beter te toe te lichten.

Met overweging 5 ter wordt beoogd te verduidelijken dat, aangezien voortaan de uitvoerbaarheid van een beslissing en niet langer het definitieve karakter ervan volstaat voor de waarmerking als Europese executoriale titel (zie punt 3.1 hierboven), deze verordening niet alleen van toepassing dient te zijn op beslissingen inzake niet-betwiste schuldvorderingen stricto sensu maar ook op uitspraken gegeven ingevolge de instelling van rechtsmiddelen tegen dergelijke beslissingen, ook al is de betrokken vordering daardoor een betwiste vordering geworden.

Overweging 6 bevat thans extra uitleg over de gevolgen van de afschaffing van het exequatur voor het Verenigd Koninkrijk en de registratie van een buitenlandse beslissing, die nog steeds vereist zal zijn zonder evenwel, zoals in de exequaturprocedure, een inhoudelijke toetsing van de buitenlandse beslissing in te houden.

In overweging 11 bis wordt het verband uiteengezet tussen enerzijds de toelaatbaarheid van de wijzen van betekening of kennisgeving in de zin van artikel 12, die ondanks hun hoge mate van waarschijnlijkheid niet de volledige zekerheid kunnen bieden dat de schuldenaar persoonlijk kennis heeft genomen van het betekende document, en anderzijds de toetsingsprocedure overeenkomstig artikel 19 bis in de zeer uitzonderlijke gevallen waarin - ondanks het feit dat aan de minimumnormen van artikel 12 werd voldaan - het betrokken document de schuldenaar niet heeft bereikt.

In overweging 11 ter wordt verduidelijkt dat, anders dan in artikel 11, lid 1, onder b), waar dit geval uitdrukkelijk wordt behandeld, de weigering door een huisgenoot of een werknemer van de schuldenaar om een te betekenen document in ontvangst te nemen, niet kan worden gelijkgesteld met een geslaagde betekening of kennisgeving.

In overweging 11 quater wordt gepreciseerd, dat de in artikel 12 bis gebruikte term "vertegenwoordiger" zowel betrekking heeft op de wettelijke vertegenwoordiger van een schuldenaar die zich niet zelf voor het gerecht kan vertegenwoordigen, als op de door de schuldenaar aangewezen gevolmachtigde vertegenwoordiger.

In overweging 15 bis wordt verduidelijkt dat deze verordening op het gebied van de grensoverschrijdende betekening of kennisgeving van stukken niet in de plaats komt van Verordening (EG) nr. 1348/2000 inzake de betekening en de kennisgeving in de lidstaten van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke of in handelszaken. Beide instrumenten moeten eerder samen worden toegepast. Terwijl in Verordening nr. 1348/2000 wordt vastgesteld hoe de betekening of kennisgeving in een grensoverschrijdende procedure moet plaatsvinden, kan de aan het einde van deze procedure gewezen beslissing alleen als Europese executoriale titel worden gewaarmerkt indien ook werd voldaan aan de minimumnormen van hoofdstuk III, voorzover deze van toepassing zijn.

3.3.2 Artikelen

Artikel 2 werd gewijzigd om te verduidelijken dat de aansprakelijkheid van de staat wegens handelingen en omissies bij de uitoefening van het staatsgezag ("acta iure imperii") geen burgerlijke en handelszaak vormt en dus niet onder het toepassingsgebied van deze verordening valt.

Artikel 2 bis werd ingevoerd om het bijzonder belang te beklemtonen van de definitie van het begrip "niet-betwist", dat voorheen in artikel 3, lid 4, werd omschreven, en om in lid 2 te verduidelijken dat zodra een beslissing als Europese executoriale titel is gewaarmerkt wegens de niet-betwiste aard van de betrokken vordering, deze verordening van toepassing blijft op daaropvolgende uitspraken, hoewel de vordering dan een betwiste vordering is geworden.

In lid 1, onder c), werd een aanvullende verwijzing naar het nationale recht ingevoerd om te waarborgen dat onder de vermelde specifieke omstandigheden een gerecht van een lidstaat niet verplicht zou zijn een beslissing als Europese executoriale titel te waarmerken wanneer de schuldvordering - ondanks het feit dat de schuldenaar niet ter terechtzitting is verschenen - overeenkomstig het nationale procesrecht nog steeds als betwist wordt beschouwd.

Als gevolg van de afschaffing van de voorwaarde dat de beslissing kracht van gewijsde moet hebben, zijn de leden 5 en 6 van artikel 3 zonder voorwerp geraakt. Lid 3 werd gewijzigd om de waarmerking van beslissingen mogelijk te maken die betrekking hebben op schuldvorderingen die nog niet opeisbaar zijn maar waarvoor in de beslissing de datum van opeisbaarheid is bepaald, met inbegrip van periodieke betalingen zoals alimentatievorderingen.

Artikel 5 bevat een algemene wijziging die als een rode draad door de gehele verordening loopt. Terwijl in het gewijzigde voorstel van de Commissie wordt verwezen naar het gerecht dat bevoegd is voor de waarmerking, wordt in het gemeenschappelijk standpunt verwezen naar het gerecht waarbij het verzoek moet worden ingediend, waardoor de lidstaten een zekere flexibiliteit krijgen bij de vaststelling van de bevoegdheid.

Het nieuwe lid 1, onder c bis), bevat de reeds hierboven (punt 3.1) uiteengezette bijzondere bescherming voor consumenten. Als gevolg van de invoering van een specifieke regeling voor consumentenzaken werd het vereiste van naleving van afdeling 4 van het hoofdstuk II van Verordening (EG) nr. 44/2001, waarin deze kwestie wordt geregeld, in lid 1, onder b), geschrapt.

In de leden 2 en 3 worden twee nieuwe standaardformulieren ingevoerd: een eerste als bewijs van onuitvoerbaarheid of beperkte uitvoerbaarheid van een voorheen als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing en een tweede voor een uitspraak die werd gewezen nadat een rechtsmiddel werd ingesteld tegen een als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing, teneinde de oorspronkelijke waarmerking te vervangen door een nieuwe waarmerking die is gebaseerd op de laatste uitspraak.

In artikel 5 bis wordt bepaald dat wanneer een beslissing over een niet-betwiste schuldvordering tevens een uitvoerbare uitspraak omvat over het specifieke bedrag van de proceskosten, deze uitspraak ook volledig uitvoerbaar is zonder exequatur, tenzij de schuldenaar er uitdrukkelijk bezwaar tegen heeft aangetekend dat hij deze kosten moet dragen.

Artikel 6 werd aanzienlijk vereenvoudigd en verkort, zonder dat het wezenlijk werd gewijzigd.

Artikel 7, lid 3, (waarin werd bepaald hoeveel echt verklaarde afschriften van de Europese executoriale titel aan de schuldeiser moesten worden verstrekt) werd als overbodig beschouwd en bijgevolg geschrapt.

Artikel 8 werd gewijzigd om de rectificatie en de intrekking van het bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel mogelijk te maken (zie hierboven punten 3.1 en 3.2.2). De bijzonderheden van deze procedures worden in de nationale wetgeving geregeld.

In artikel 8 sexvicies is het beginsel neergelegd dat de afschaffing van het exequatur, waarmee wordt beoogd de in het buitenland gewezen beslissingen in de lidstaat van tenuitvoerlegging gelijk te stellen met de in deze laatste lidstaat gewezen beslissingen, er niet toe mag leiden dat de gewaarmerkte beslissing in het buitenland gemakkelijker uitvoerbaar wordt dan in de lidstaat van oorsprong. De Raad heeft ook overeenstemming bereikt over een gelijkluidende bepaling met betrekking tot de afschaffing van het exequatur voor bepaalde beslissingen inzake ouderlijke verantwoordelijkheid. Indien de beslissing in de lidstaat van oorsprong niet meer uitvoerbaar is of alleen onder bepaalde voorwaarden uitvoerbaar is, mag het bestaan van een Europese executoriale titel niet aldus worden uitgelegd, dat de schuldeiser nog steeds recht heeft op een permanente (onbeperkte) tenuitvoerlegging in andere lidstaten. In voorkomend geval kan de schuldenaar een bewijs van onuitvoerbaarheid of beperkte uitvoerbaarheid overeenkomstig artikel 5, lid 2, verkrijgen.

Artikel 9, dat betrekking had op het specifieke geval van een beslissing inzake een niet-betwiste schuldvordering die uitvoerbaar is maar nog geen kracht van gewijsde heeft, is zonder voorwerp geraakt aangezien het definitieve karakter van een beslissing niet langer een voorwaarde is voor waarmerking en werd bijgevolg geschrapt.

In artikel 10 is een nieuw lid 2 opgenomen, waarin de voorwaarden worden vastgesteld voor de toepasselijkheid van de in hoofdstuk III vastgestelde minimumnormen voor de waarmerking overeenkomstig artikel 5, lid 3, van een uitspraak gegeven ingevolge de instelling van een rechtsmiddel tegen een als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing. Indien na de instelling van een rechtsmiddel een procedure op tegenspraak volgt, is het niet nodig de schuldenaar de bijzondere bescherming te bieden op grond van hoofdstuk III. Indien de naar aanleiding van de instelling van het rechtsmiddel gewezen uitspraak evenwel zelf gebaseerd is op het feit dat de schuldenaar niet ter terechtzitting is verschenen of niet heeft deelgenomen aan de procedure, wat met een stilzwijgende erkenning van de schuldvordering wordt gelijkgesteld, en indien is voldaan aan de voorwaarden van artikel 2 bis, lid 1, onder b) of c), moeten de bepalingen van hoofdstuk III mutatis mutandis worden toegepast op de procedure die volgt op de instelling van het rechtsmiddel.

Afgezien van de reeds onder de punten 3.2.1.2 en 3.2.2 besproken wijzigingen is artikel 11 ongewijzigd gebleven.

Artikel 12 bevat een eenvoudiger en duidelijker beschrijving van de toegestane methoden van betekening of kennisgeving, die reeds in het gewijzigde voorstel van de Commissie waren opgenomen, maar houdt geen belangrijke inhoudelijke wijzigingen in. Er werden twee nieuwe methoden van betekening of kennisgeving toegevoegd (betekening of kennisgeving per post zonder bewijs van ontvangst en betekening of kennisgeving langs elektronische weg, die blijkt uit een automatische aankomstbevestiging) onder voorwaarden die een zeer hoge mate van waarschijnlijkheid bieden dat het betekende document de geadresseerde daadwerkelijk heeft bereikt. Er kan ook worden verwezen naar de opmerkingen over dit artikel en zijn verhouding tot artikel 11 (zie hierboven punten 3.1 en 3.2.2.).

Artikel 12 bis werd reeds behandeld onder punt 3.2.2 (amendement 10).

Artikel 13 werd geschrapt als afzonderlijke bepaling, aangezien de voorschriften inzake de toegestane methoden van betekening of kennisgeving in de artikelen 11 en 12 werden opgenomen.

Hetzelfde geldt voor de schrapping van artikel 14, daar de Raad had besloten de minimumnormen voor de methoden van betekening of kennisgeving gedetailleerd te regelen in de artikelen 11 en 12, zowel voor het stuk dat het geding inleidt als in voorkomend geval voor de dagvaarding.

Artikel 15 werd geschrapt aangezien er binnen de Raad algemene overeenstemming bestaat over het feit dat er op basis van het wederzijds vertrouwen in elkaars rechtsstelsels kan worden van uitgegaan, dat de lidstaten na de betekening of kennisgeving van een gedinginleidend stuk of van een dagvaarding voldoende tijd zullen laten voor de voorbereiding van het verweer, zodat voor deze specifieke kwestie geen minimumnorm is vereist.

Artikel 17 en het vroegere artikel 18 werden samengevoegd tot één artikel om een allesomvattende regeling tot stand te brengen inzake de behoorlijke inlichting van de schuldenaar met betrekking tot de dagvaarding en het antwoord in schriftelijke vorm op het stuk dat het geding inleidt. De inhoud van deze bepaling werd aanzienlijk gestroomlijnd en vereenvoudigd.

De bewoordingen van artikel 19, lid 1, werden vereenvoudigd en de minimumtermijn voor de instelling van een rechtsmiddel werd afgeschaft om dezelfde redenen als die welke tot de schrapping van artikel 15 hebben geleid. De herinvoering van een gewijzigd lid 2 werd reeds besproken (zie punt 3.2.2 hierboven).

Artikel 19 bis vervangt artikel 20 van het gewijzigde voorstel van de Commissie als bepaling die betrekking heeft op twee verschillende uitzonderlijke situaties, namelijk de situatie waarin de schuldenaar zijn verdediging niet naar behoren heeft kunnen voorbereiden ondanks het feit dat de betekening of kennisgeving met inachtneming van artikel 12 is geschied (dat anders dan artikel 11 niet de volledige zekerheid biedt dat de schuldenaar kennis heeft genomen van het betrokken document) en voorts de situatie waarin de schuldenaar - ongeacht de betekening of kennisgeving van stukken - de vordering niet heeft kunnen betwisten wegens overmacht of wegens buitengewone omstandigheden buiten zijn wil. Het vroegere artikel 20 dekte beide scenario's, maar in artikel 19 bis worden deze scenario's meer concreet behandeld in respectievelijk lid 1, onder a), en lid 1, onder b). De nieuwe bepaling is ook duidelijker geconcipieerd als een minimumnorm, aangezien zij geen voorwaarden vaststelt voor de toetsing in uitzonderingsgevallen, maar de waarmerking van een beslissing als Europese executoriale titel afhankelijk stelt van het bestaan van procedurevoorschriften overeenkomstig dit artikel.

In het gemeenschappelijk standpunt werd artikel 21 op meerdere plaatsen gewijzigd. Lid 1 bevat nu een zin waarin ondubbelzinnig het beginsel wordt ingevoerd dat een als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing met het oog op tenuitvoerlegging ervan op exact dezelfde wijze moet worden behandeld als een in de lidstaat van tenuitvoerlegging gegeven beslissing, zoals het Europees Parlement in amendement 5 - zij het in een ander artikel - had voorgesteld. Lid 2, onder c), heeft, naast de vertaling, uitdrukkelijk betrekking op de transcriptie van het Griekse naar het Latijnse alfabet en omgekeerd, en voorziet in de mogelijkheid (zonder terzake enige verplichting op te leggen) voor de lidstaten om mee te delen welke taal of talen zij naast hun eigen officiële taal of talen, voor de invulling van het bewijs van waarmerking kunnen aanvaarden. Lid 4 werd geschrapt omdat de meeste lidstaten zich tegen een dergelijke regel hebben verzet.

Delen van artikel 22 werden enigszins geherformuleerd en verduidelijkt, zonder dat dit artikel inhoudelijk werd gewijzigd.

Een nieuw artikel 22 bis werd ingevoerd om rekening te houden met de bestaande volkenrechtelijke verplichtingen van de lidstaten om beslissingen welke gegeven zijn tegen verweerders die hun woonplaats of gewone verblijfplaats in bepaalde derde landen hebben onder de in dit artikel genoemde omstandigheden noch te erkennen noch ten uitvoer te leggen.

Inhoudelijk en terminologisch moesten de bewoordingen van artikel 23 worden aangepast aan de wijzigingen met betrekking tot met name de betwisting van het bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel (artikel 8) en de rechtsmiddelen tegen de gewaarmerkte beslissing (artikel 19 bis). Terwijl de discretionaire bevoegdheid van de gerechten van de lidstaat van tenuitvoerlegging overeenkomstig dit artikel algemeen behouden blijft, is de opschorting van de tenuitvoerlegging, anders dan de beperking ervan, bovendien alleen als uitzonderlijke maatregel toegestaan.

Door de combinatie van de Engelse ("approved by a court") en de Franse ("conclues devant le juge") taalversie van artikel 58 van Verordening (EG) nr. 44/2001, omvat artikel 25 uitdrukkelijk buitengerechtelijke schikkingen die uitvoerbaar zijn geworden op grond van een gerechtelijke beslissing (in het Frans "homologation" genoemd). Wegens het begripsmatige onderscheid tussen beslissingen enerzijds en gerechtelijke schikkingen en authentieke akten anderzijds diende er, zoals bij artikel 26, een nieuw lid 2 bis te worden ingevoerd, aangezien er niet kan worden verwezen naar een "erkenning" van deze laatste.

Artikel 26 bevat, anders dan het geschrapte vroegere lid 3 van het gewijzigd voorstel van de Commissie, niet langer specifieke voorschriften voor de waarmerking van een authentieke akte als Europese executoriale titel, volgens welke de schuldenaar naar behoren moest worden ingelicht over de rechtstreekse uitvoerbaarheid van de akte in alle lidstaten, wat diende te blijken uit zijn handtekening. Volgens de Raad was dit onnodig en erg omslachtig.

In artikel 26 bis werd artikel 24 van het gewijzigde voorstel van de Commissie overgenomen, zij het met enigszins andere bewoordingen maar zonder inhoudelijke wijzigingen.

De artikelen 27 en 28, die bepalingen bevatten inzake de vaststelling van de woonplaats van de schuldenaar zijn zonder voorwerp geraakt aangezien het begrip "woonplaats" in de gehele verordening werd vervangen door het begrip "adres" of "zakenadres" van de schuldenaar, met als enige uitzondering artikel 5, lid 1, onder c bis), waarin evenwel een specifieke verwijzing naar artikel 59 van Verordening (EG) nr. 44/2001 werd opgenomen, die in artikel 27 was overgenomen.

Artikel 29 werd vereenvoudigd en verbindt de toepasselijkheid van deze verordening aan de datum waarop beslissingen zijn gegeven, gerechtelijke schikkingen zijn goedgekeurd of getroffen, of authentieke akten zijn verleden of geregistreerd, zonder dat andere definities nodig waren.

De artikelen 30 en 31 betreffende de verhouding tot de Verordeningen (EG) nrs. 44/2001 en 1348/2000 werden vereenvoudigd en beperkt tot hun essentiële inhoud, namelijk dat deze verordening schuldeisers niet verplicht om voor een Europese executoriale titel te kiezen, maar dat deze schuldeisers, telkens zij zulks wenselijk achten, kunnen opteren voor de exequaturprocedure, en dat deze verordening de toepassing van Verordening (EG) nr. 1348/2000 onverlet laat in geval van betekening en kennisgeving van een stuk in een andere lidstaat. Indien de schuldeiser in dat laatste geval een Europese executoriale titel wil verkrijgen, moet ook worden voldaan aan de voorschriften van deze verordening. De in het gewijzigd voorstel van de Commissie vastgestelde nadere regels werden door de Raad niet nodig geacht.

Naar het voorbeeld van artikel 22 van Verordening (EG) nr. 1206/2001 van de Raad worden de lidstaten in artikel 31 bis verplicht de Commissie gegevens mede te delen die voor de goede werking van deze verordening van belang zijn. De Commissie zal deze gegevens dan bekendmaken. Deze methode biedt in geval van wijzigingen meer flexibiliteit dan wanneer dezelfde gegevens in een bijlage bij de verordening zouden worden opgenomen, aangezien zij geen omslachtige wijzigingen van de verordening zelf vereist.

De artikelen 32 en 33 zijn licht gewijzigd om met de toepasselijkheid van de medebeslissingsprocedure rekening te houden, wat een extra verwijzing naar artikel 8 van Besluit 1999/468/EG noodzakelijk maakte.

4- CONCLUSIE

De Commissie aanvaardt het gemeenschappelijk standpunt omdat het alle kernpunten bevat van het oorspronkelijke voorstel en van de amendementen van het Europees Parlement zoals die zijn overgenomen in het gewijzigd voorstel.

Deze tekst is een billijk en evenwichtig compromis en is een belangrijke stap in de richting van de tenuitvoerlegging van het beginsel van wederzijdse erkenning doordat hij het vrije verkeer van een aanzienlijk deel van beslissingen inzake civiele en commerciële vorderingen mogelijk maakt, zonder dat in andere lidstaten dan de lidstaat waar de beslissing is gewezen tussenmaatregelen zijn vereist voor de tenuitvoerlegging in die andere lidstaten.