In een uitgebreide geschiktheidscontrole van de EU-vereisten inzake toezichtrapportage heeft de Commissie geconcludeerd dat de huidige rapportagevereisten in het Unierecht noodzakelijk en doeltreffend zijn om toezichthouders relevante gegevens te verstrekken. Er werd evenwel ook vastgesteld dat de definiëring van rapportagevereisten en de verzameling van gegevens inefficiënt verloopt. Dat heeft negatieve gevolgen voor de kwaliteit en de bruikbaarheid van de gerapporteerde gegevens, waardoor toezichthouders minder goed in staat zijn hun taken uit te voeren. Dergelijke inefficiënties leiden ook tot extra kosten voor rapporterende entiteiten, die kunnen oplopen tot jaarlijks 4 tot 12 miljard EUR om te voldoen aan de rapportageverplichtingen van de EU. Bovendien maken de rapportagekaders niet ten volle gebruik van moderne IT-instrumenten.

Voortbouwend op uitvoerige besprekingen met belanghebbenden presenteert de Commissie deze strategie, die de aanpak schetst om de doelstelling van een modern systeem voor toezichtrapportage in de EU te verwezenlijken. De strategie draagt bij tot de doelstellingen van de Europese datastrategie en de strategie voor het digitale geldwezen om digitale innovatie in Europa te bevorderen. Door de convergentie van het toezicht te ondersteunen draagt zij ook bij tot de doelstellingen van de kapitaalmarktenunie (KMU).

Digitale technologieën kunnen de rapportagelast aanzienlijk verminderen en toezichthouders in staat stellen beter en efficiënter inzicht te krijgen in de gerapporteerde gegevens. Om de kansen en uitdagingen van datagestuurd toezicht aan te pakken, werken regelgevende instanties overal ter wereld aan de modernisering van de rapportage in hun rechtsgebieden. De toezichtrapportage in de EU en de wijze waarop autoriteiten gegevens verzamelen en gebruiken, moeten gelijke tred houden met deze ontwikkelingen.

De afgelopen tien jaar zijn er aanzienlijk meer en gedetailleerdere gegevens gerapporteerd voor toezichtdoeleinden. In totaal zijn de financiële instellingen in de EU onderworpen aan meer dan 500 rapportageverplichtingen, bestaande uit meer dan 1000 tabellen met meer dan 70 000 individuele gegevenspunten. Strengere rapportageverplichtingen hebben geholpen om informatielacunes die tijdens de wereldwijde financiële crisis werden vastgesteld, aan te pakken, en weerspiegelen de toenemende complexiteit en verwevenheid van het financiële stelsel. Hoewel het toezicht hierdoor aanzienlijk is verbeterd, is ook de last vergroot voor zowel de rapporterende entiteiten als de toezichthoudende autoriteiten die de gegevens ontvangen en analyseren.

Financiële instellingen en andere entiteiten die actief zijn op de financiële markten moeten uiteenlopende gegevens over hun financiële toestand en activiteiten rapporteren. De Europese en nationale toezichthoudende autoriteiten hebben die gegevens nodig om toezicht te houden op financiële instellingen en markten. Gegevens stellen toezichthouders in staat risico’s te monitoren, de financiële stabiliteit en marktintegriteit te waarborgen en beleggers en afnemers van financiële diensten in de EU te beschermen.

In haar Europese datastrategie wees de Commissie erop hoe belangrijk gegevens zijn als potentiële bron van groei en innovatie voor de economie van de EU, en benadrukte zij de noodzaak van betere toegang tot gegevens en gegevensuitwisseling via gemeenschappelijke Europese dataruimten. Een van de topprioriteiten van de strategie van de Commissie voor het digitale geldwezen is het bevorderen van datagestuurde innovatie in het geldwezen. Dit omvat instrumenten om de rapportage en het toezicht te vergemakkelijken, en de totstandbrenging van een gemeenschappelijke ruimte voor financiële gegevens, met inbegrip van gegevens die worden uitgewisseld tussen ondernemingen, openbaar gemaakte gegevens en toezichtgegevens.

Naarmate de digitalisering blijft toenemen en de EU vooruitgang boekt in de richting van haar digitale doelstellingen voor 2030, ontstaan er nieuwe uitdagingen en kansen die bepalend zijn voor alle gebieden van de samenleving en de economie, dus ook de financiële sector. In de afgelopen jaren hebben digitale technologieën de manier veranderd waarop financiëlemarktdeelnemers informatie – de levensader van de financiële sector – produceren, verstrekken en gebruiken om beslissingen te nemen. Gegevens zijn de hoeksteen van deze transformatie.

In een volgende fase zal de Commissie voortbouwen op de vooruitgang binnen de sectoren en ernaar streven de uitvoering van de bouwstenen te voltooien en alle aanvullende maatregelen te nemen die nodig zijn om een geïntegreerd EU-systeem voor toezichtrapportage in alle financiële sectoren tot stand te brengen. In 2023 zal de Commissie een verslag opstellen over de vorderingen bij de uitvoering van de strategie en de geleerde lessen.

Meer bepaald zal de Commissie het regelmatige evaluatieproces gebruiken om gerichte verbeteringen in afzonderlijke wetgevingsteksten aan te brengen. Dergelijke verbeteringen zijn onder meer: i) het wegnemen van geïdentificeerde overlappingen of inconsistenties binnen een wetgevingshandeling of tussen meerdere handelingen; ii) het schrappen van overbodige of achterhaalde rapportagevereisten; iii) het verstrekken of verduidelijken van specifieke definities; iv) het stroomlijnen van gegevensstromen tussen toezichthoudende autoriteiten; en v) waar passend, het versterken van de evenredigheid van de rapportagevereisten.

(3)Beter ontworpen rapportagevereisten: Goed ontworpen en goed opgestelde wetgeving is van essentieel belang voor de tenuitvoerlegging van een doeltreffend en efficiënt rapportagesysteem. Een verbeterd proces voor het opstellen van rapportagevereisten moet gebaseerd zijn op de huidige beste praktijken voor de toepassing van de beginselen van betere regelgeving op toezichtrapportage, zowel in de wetgeving als in de specificatie van technische normen; daarnaast moet het deze beste praktijken ook uitbreiden. Het moet er ook voor zorgen dat deze beginselen consequent en systematisch worden toegepast in alle rapportagekaders, van de ontwikkeling van de initiële vereisten tot de daaropvolgende evaluaties.

(1)Consistente en gestandaardiseerde gegevens: Dankzij standaardisering van gegevens en een gemeenschappelijke interpretatie van in het kader van verschillende rapportagekaders verzamelde gegevens zal het makkelijker worden om digitale technologieën te gebruiken en zal en de overdracht, validering en analyse van de gegevens worden vereenvoudigd. Gegevensspecificaties moeten gebaseerd zijn op duidelijke en gemeenschappelijke terminologie en op gemeenschappelijke normen, formaten en regels voor het gebruik van unieke identificatiecodes. Dit zal dubbelzinnigheid in de interpretatie ervan voorkomen en de naleving ervan vergemakkelijken.

Voortbouwend op deze bevindingen heeft de Commissie samen met de ETA’s al gerichte verbeteringen aangebracht in de toezichtrapportage in verschillende sectorale wetgeving. Sommige van de vastgestelde problemen gelden echter voor alle financiëledienstensectoren en moeten daarom worden aangepakt in het kader van een bredere, sectoroverschrijdende benadering van toezichtgegevens.

Om de consistentie van de rapportagevereisten te verbeteren, heeft de Commissie in een aantal wetgevingskaders al gerichte verbeteringen aangebracht en zal zij in het kader van de regelmatige herziening van de wetgeving ook andere verbeteringen doorvoeren. De Commissie zal echter in de eerste plaats gebruikmaken van mandaten aan de ETA’s om te zorgen voor consistentie binnen de verschillende sectoren.

In de banksector heeft de Europese Bankautoriteit (EBA) in de verordening kapitaalvereisten (VKV) al een mandaat gekregen om na te gaan of het geïntegreerd verzamelen van prudentiële, statistische en afwikkelingsgegevens haalbaar is. Hoewel de werkzaamheden gericht zijn op de banksector, hebben zij betrekking op de consistentie en standaardisering van gegevens en op andere belangrijke elementen van de strategie, zoals gegevensuitwisseling en governance. De banksector is groot en complex vanuit het oogpunt van rapportage, zodat de daar ontwikkelde beste praktijken als leidraad kunnen worden gebruikt. Rekening houdend met de resultaten en aanbevelingen van de EBA zal de Commissie waar nodig aanpassingen van het rechtskader voorstellen met het oog op consistentie, standaardisering en integratie.

Voor de verzekeringssector omvat het recente voorstel van de Commissie voor de herziening van de Solvabiliteit II-richtlijn een mandaat aan de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen (Eiopa) om, in samenwerking met andere ETA’s en de Europese Centrale Bank (ECB), te werken aan een grotere consistentie tussen rapportagekaders en aan gegevensstandaardisatie. De Eiopa moet prioriteit geven aan de gegevensrapportage door instellingen voor collectieve belegging en derivatenrapportage, waar overlappingen het vaakst voorkomen. De Eiopa zal er ook naar streven overlappingen of inconsistenties met andere sectorale kaders op te sporen en aan te pakken. De herziening van Solvabiliteit II introduceert ook gerichte vereenvoudigingen en meer proportionaliteit in de rapportage.

Wat de sector beleggingsfondsen betreft, stelt de Commissie in het voorstel voor de herziening van de richtlijn inzake beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen (abi-beheerdersrichtlijn), dat in november 2021 in het KMU-pakket is goedgekeurd, voor om de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) te machtigen om de gegevensverzameling bij beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen te verbeteren en de gegevensrapportagevereisten voor instellingen voor collectieve belegging in effecten (icbe’s) te harmoniseren. Alvorens rapportagemodellen te wijzigen of nieuw te ontwikkelen, moet de ESMA een technische beoordeling uitvoeren, in samenwerking met de ECB en de Eiopa. Het doel van de beoordeling is te zorgen voor consistentie met andere rapportagevereisten voor beleggingsinstellingen, met inbegrip van met name de gegevens die al voor statistische doeleinden door het Europees Stelsel van centrale banken (ESCB) zijn verzameld.

Wat de rapportage op de financiële markten betreft, zijn sommige inconsistenties tussen kaders reeds opgelost in de Refit van de verordening Europese marktinfrastructuur (EMIR), en zorgt de ESMA voor verdere verbeteringen op technisch niveau. In het voorstel voor de herziening van de verordening markten in financiële instrumenten (MiFIR), dat is aangenomen in het KMU-pakket, stelt de Commissie voor de bevoegdheden voor de ESMA om technische normen vast te stellen en te zorgen voor meer consistentie in de melding van transacties tussen deze kaders, op elkaar af te stemmen. Daarnaast wordt de ESMA belast met het beoordelen van opties voor verdere integratie van de rapportage en stroomlijning van de gegevensstromen. De MiFIR-herziening stelt ook voor een consolidated tape voor aandelen en obligaties in te voeren. Het doel is te zorgen voor consistentie met de reeds gerapporteerde gegevens en de transparantienormen voor de consolidated tape te ontwikkelen als onderdeel van de rapportagevereisten. Zo zal de kwaliteit van de gegevens verbeteren en worden onnodige extra kosten voor de sector vermeden.

Op basis van deze sectorale initiatieven zal de Commissie de ontwikkeling van een gemeenschappelijk gegevenswoordenboek coördineren om consistentie en standaardisering in de financiële sectoren te waarborgen. Gemeenschappelijke normen voor het bepalen van het formaat van de gegevens zullen het ook gemakkelijker maken om gegevens voor verschillende doeleinden te delen en te hergebruiken. Daarnaast zal het gegevenswoordenboek bijdragen tot andere doelstellingen op langere termijn, zoals het machineleesbaar en uitvoerbaar maken van rapportagevereisten.

Het woordenboek zal een gestructureerde, alomvattende, consistente en ondubbelzinnige beschrijving bevatten van de inhoud en de vorm van alle gegevens die krachtens verschillende rapportagekaders worden verzameld, waarbij gebruik wordt gemaakt van in wetgeving verankerde termen om een duidelijk verband te leggen tussen de verzamelde gegevenselementen en de desbetreffende wettelijke vereisten. De bevoegde autoriteiten zullen de technische elementen van het woordenboek ten uitvoer leggen. De Commissie zal de regels voor het gebruik en de governance ervan ontwikkelen.

Gezien de complexiteit van de taak zal de Commissie een beroep doen op de technische expertise van de ETA’s en de ECB, die al ervaring hebben met het aanleggen van sectorale gegevenswoordenboeken. De ESMA is onlangs begonnen met het opstellen van een gegevenswoordenboek op haar gebied. De Eiopa en de EBA delen dezelfde gegevensbeschrijvingsmethode en werken aan een betere onderlinge afstemming van hun respectieve gegevenswoordenboeken. Het ESCB heeft, onder leiding van de ECB, zijn gemeenschappelijk gegevenswoordenboek voor statistische rapportage in de banksector in het kader van zijn geïntegreerd kader voor rapportage (IReF) opgesteld en blijft dit uitbreiden. De Commissie heeft de bestaande rapportagevereisten al in kaart gebracht en een proefproject uitgevoerd, waarbij gebruik werd gemaakt van methoden voor machinaal leren, om een glossarium van concepten op te stellen. Het glossarium bevat de in wetgeving gebruikte termen en hun definities. Het zal bijdragen tot verduidelijking en stroomlijning van de reeks juridische begrippen die zullen worden gebruikt in het gemeenschappelijke gegevenswoordenboek, waarin de te rapporteren afzonderlijke gegevensvelden worden beschreven. Het is de bedoeling dat de sectorale woordenboeken op basis van het onderliggende glossarium uiterlijk in 2024 beschikbaar zijn.

Voor het waarborgen van de consistentie van de gegevens is het essentieel dat volledig gebruik wordt gemaakt van internationaal aanvaarde gemeenschappelijke identificatiecodes, zoals de unieke productidentificatiecode (UPI), de unieke transactie-identificatiecode (UTI) en de identificatiecode voor juridische entiteiten (LEI). De LEI, die unieke en ondubbelzinnige identificatie van entiteiten mogelijk maakt en de meest gebruikte wereldwijde identificatiecode van entiteiten in de financiële sector is, is bijzonder nuttig om individuele datasets met elkaar te verbinden en zo het toezicht te vergemakkelijken. De Commissie zal daarom een consistenter gebruik van de LEI in de financiële sector verder uitbreiden en bevorderen door een aantal belangrijke lacunes weg te werken en vereisten voor het gebruik ervan in de desbetreffende wetgeving in te voeren . Op aanbeveling van het Europees Comité voor systeemrisico’s (ESRB) zal de Commissie tegen 2023 verslag uitbrengen over de vraag of de LEI al dan niet verplicht moet worden gesteld voor een ruimere groep juridische entiteiten in de EU. Tot slot zal de Commissie zich in internationale fora blijven inspannen om het gebruik van LEI en andere gemeenschappelijke identificatiecodes in de financiële sector wereldwijd te bevorderen.

Actie 1. Om de consistentie en standaardisering van de gerapporteerde gegevens te vergroten, zal de Commissie: a)mandaten verlenen en, waar nodig, voorstellen om de bevoegdheden van de ETA’s te versterken in belangrijke wetgevingsteksten om de rapportage verder te integreren binnen hun bevoegdheidsgebieden; b)de rapportagevereisten in de financiële sector in kaart brengen en een uitgebreid glossarium creëren om de gebruikte juridische begrippen te verduidelijken en te stroomlijnen; c)met de ETA’s en de ECB samenwerken aan de ontwikkeling en bevordering van het gebruik van een gemeenschappelijk gegevenswoordenboek, te beginnen met het opstellen van sectorale woordenboeken tegen 2024; d)wijzigingen in de relevante rapportagekaders voorstellen om systematisch te eisen dat entiteiten die over een LEI beschikken, die LEI ook rapporteren, en uiterlijk in 2023 verslag uitbrengen over de vraag of de LEI al dan niet verplicht moet worden gesteld voor een ruimere groep juridische entiteiten.

4.2.Verbetering van het delen en hergebruiken van gegevens

Gegevens zouden slechts eenmaal moeten worden gerapporteerd en vervolgens gedeeld en zo nodig opnieuw gebruikt door de verschillende autoriteiten die toezicht houden op het financiële stelsel in de EU. De Commissie is daarom van plan een systeem in te voeren waarbij rapporterende entiteiten hoogwaardige gegevens verstrekken en autoriteiten de gegevens die zij verzamelen zo veel en zo efficiënt mogelijk delen, met inachtneming van de gegevensbeveiliging en het beroepsgeheim.

De Commissie stelt dan ook voor, in het voorstel tot herziening van de abi-beheerdersrichtlijn, om de desbetreffende bepalingen te wijzigen om te zorgen voor een efficiëntere gegevensuitwisseling tussen autoriteiten. Daarnaast onderzoekt de Commissie bij de lopende herziening van de verordening betreffende centrale effectenbewaarinstellingen (CSD’s), die naar verwachting in het eerste kwartaal van 2022 zal worden vastgesteld, manieren om de grensoverschrijdende verlening van CSD-diensten te vergemakkelijken en stelt zij formele en gestandaardiseerde procedures vast voor de samenwerking tussen toezichthouders, met inbegrip van het delen van gegevens. In 2022 zal de Commissie ook de bepalingen over het delen van gegevens beoordelen in het kader van de krachtens artikel 46 van de geldmarktfondsverordening vereiste evaluatie.

De Commissie ondersteunt de lopende technische werkzaamheden van de ETA’s om het delen en hergebruiken van gerapporteerde gegevens in hun respectieve sectoren te verbeteren. De ESMA wil de datahub voor EU-effectenmarkten worden en de beschikbaarheid van informatie op EU-niveau voor andere autoriteiten, beleggers en marktdeelnemers verbeteren. In het kader van haar geïntegreerde rapportagemandaat beoordeelt de EBA de haalbaarheid van een rapportagesysteem met een centraal gegevensregister, d.w.z. één contactpunt voor de bevoegde autoriteiten, dat aanvullende ondersteuning en coördinatie biedt voor het doorgeven van gegevensopvragingen en het uitwisselen van informatie. De EBA-datahub EUCLID bevat al alle toezichts- en afwikkelingsgegevens van de bankensector in de EU, en de EBA zal in de uitvoeringsfase van haar geïntegreerde rapportageproject op deze hub blijven voortbouwen. Ten slotte blijft ook de Eiopa haar gegevenskader ontwikkelen om gegevens veilig te verzamelen, te beheren, te analyseren, te verspreiden en te publiceren. Centraal staat een centrale databank die de Eiopa bij de uitvoering van technische verbeteringen zal bijhouden.

In samenwerking met de ETA’s, de ECB en andere autoriteiten zal de Commissie tegen 2023 de nodige wetgeving beoordelen om in kaart te brengen welke andere juridische belemmeringen er nog zijn voor het delen van toezichts-, statistische en afwikkelingsgegevens; waar nodig zal zij deze belemmeringen ook aanpakken. Deze werkzaamheden zullen voortbouwen op bepalingen in de Uniewetgeving die al voorzien in gegevensuitwisseling tussen autoriteiten op zowel EU- als nationaal niveau onder strikte voorwaarden. Samen met een gemeenschappelijk gegevenswoordenboek zullen zij de basis leggen voor een ruimte voor toezichtgegevens waar gegevens door alle betrokken autoriteiten kunnen worden geraadpleegd, gedeeld en hergebruikt, waarbij de vertrouwelijkheid en de beveiliging van gegevens worden beschermd.

De Commissie zal een reeks regels voorstellen om de rechten op toegang tot gegevens vast te stellen en om de verantwoordelijkheid voor de beoordeling van de gegevenskwaliteit toe te wijzen, evenals procedures die door verschillende autoriteiten moeten worden gevolgd alvorens zij verzoeken om rapportage toevoegen, wijzigen en stopzetten. De Commissie zal ook streven naar verdere standaardisering van datasets door gebruik te maken van het gemeenschappelijke gegevenswoordenboek en de ontwikkeling ondersteunen van een beveiligde IT-omgeving waarin gegevens veilig kunnen worden geraadpleegd en uitgewisseld, ongeacht de fysieke locatie waar ze zijn opgeslagen. De Commissie zal nauw blijven samenwerken met de toezichthoudende autoriteiten, met name de ETA’s, de ECB, het ESRB en de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR) om de precieze opzet van de ruimte voor toezichtgegevens vast te stellen.

Toezichthouders moeten toezichtgegevens naadloos kunnen combineren met openbaar gemaakte informatie om een vollediger beeld van het financiële stelsel te krijgen zonder aanvullende gegevens te moeten verzamelen. Het voorgestelde Europees centraal toegangspunt (ESAP) zal toezichthouders helpen gemakkelijker toegang te krijgen tot door gereglementeerde entiteiten gepubliceerde gegevens. De gegevensspecificaties en relevante regels voor de ruimte voor toezichtgegevens en voor de openbaarmaking door gereglementeerde entiteiten in de financiële sector zullen worden gecoördineerd om de vergelijkbaarheid en interoperabiliteit van de respectieve datasets te waarborgen.

Daarnaast kunnen sommige openbaarmakingen worden samengesteld aan de hand van toezichtgegevens. In haar op 27 oktober 2021 goedgekeurde bankenpakket stelt de Commissie voor de EBA de bevoegdheid te geven om openbaarmakingen van banken te centraliseren met het oog op een betere toegang tot prudentiële gegevens. Het voorstel schrijft ook voor dat de EBA openbaarmakingen van kleine en niet-complexe banken moet publiceren op basis van de gegevens die aan de toezichthouders worden gerapporteerd, waardoor de extra openbaarmakingskosten voor banken worden weggenomen. De Commissie zal in samenwerking met de ETA’s blijven werken aan een kader voor het genereren van openbaarmakingen uit toezichtgegevens en voor de verdere coördinatie van openbare en toezichtgegevens, met name tijdens de ontwikkeling van de technische normen voor het ESAP.

De gerapporteerde toezichtgegevens bevatten mogelijk een schat aan informatie. Om waar passend en mogelijk de waarde ervan te maximaliseren, moedigt de Commissie initiatieven van toezichthoudende autoriteiten aan om marktanalyses te maken en informatie te verspreiden ten behoeve van regelgevers, marktdeelnemers en het bredere publiek.

De Commissie zal ook nagaan hoe gegevens beter beschikbaar kunnen worden gesteld voor onderzoek en innovatie zonder de vertrouwelijkheid ervan te schenden. In haar voortgangsverslag 2023 zal de Commissie beoordelen of er regelgeving kan worden aangepast om het delen en hergebruiken van gerapporteerde gegevens voor innovatiedoeleinden mogelijk te maken.