Gezamenlijke mededeling aan het Europees Parlement en de Raad:

Europese Unie, Latijns-Amerika en het Caribisch Gebied: de handen in elkaar slaan voor een gemeenschappelijke toekomst

“In de bredere Atlantische ruimte zal de Unie de samenwerking opvoeren en sterkere partnerschappen bouwen met Latijns-Amerika en het Caribisch Gebied, gebaseerd op gedeelde waarden en belangen.”

Een integrale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie

1. Inleiding

De Europese Unie (hierna “de EU” genoemd) en Latijns-Amerika en het Caribisch Gebied (hierna “LAC” genoemd) hebben een gemeenschappelijke geschiedenis en worden geleid door talrijke gedeelde waarden, waardoor zij vanouds een succesvol partnerschap kennen. Sinds 1999 zijn de EU en LAC verbonden door een strategisch partnerschap dat is gestoeld op een verbintenis tot fundamentele vrijheden, duurzame ontwikkeling en een sterk, op regels gebaseerd internationaal stelsel. Meer dan twintig jaar lang is dit partnerschap een platform geweest voor wederzijds voordelige samenwerking, een stimulans voor veranderingen en nieuwe ideeën.

De afgelopen decennia hebben de EU en LAC een nooit eerder geziene graad van integratie bereikt. De EU heeft associatie-, vrijhandels- of politieke en samenwerkingsovereenkomsten ondertekend met 27 van de 33 LAC-landen. De EU en de LAC-landen zitten vaak op dezelfde golflengte in de Verenigde Naties en zij hebben nauw samengewerkt voor de Overeenkomst van Parijs en de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling. Bijna zes miljoen mensen uit de EU en LAC leven en werken aan de andere kant van de Atlantische Oceaan, en meer dan een derde van de studenten uit LAC-landen die in het buitenland studeren, doet dat in de EU.

De economieën zijn nauw met elkaar verbonden. De totale handel in goederen is van 185,5 miljard euro in 2008 gestegen naar 225,4 miljard euro in 2018, en de handel in diensten beliep nagenoeg 102 miljard euro in 2017, waarmee de EU de derde grootste handelspartner van LAC is. De EU is de grootste investeerder in LAC, met rechtstreekse buitenlandse investeringen van 784,6 miljard euro in 2017, terwijl de rechtstreekse buitenlandse investeringen van LAC in de EU de afgelopen jaren aanzienlijk zijn gestegen tot 273 miljard euro in 2017.

De EU was de grootste verstrekker van ontwikkelingssamenwerking aan LAC met 3,6 miljard euro aan subsidies voor bilaterale en regionale programma’s tussen 2014 en 2020, en heeft de afgelopen 20 jaar voor meer dan 1,2 miljard euro aan humanitaire hulp verstrekt aan slachtoffers van door de mens veroorzaakte crises en natuurrampen. De Europese Investeringsbank (EIB) investeert in de verwezenlijking van de duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen in LAC, met aandacht voor de matiging van en aanpassing aan de klimaatverandering, voor een totaalbedrag aan leningen van 3,4 miljard euro in de periode 2014-2018.

In deze context wordt in deze mededeling voorgesteld het politieke partnerschap van de EU met LAC te versterken en wordt de visie uiteengezet voor een versterkt en gemoderniseerd biregionaal partnerschap, in het licht van een veranderende mondiale en regionale realiteit. De mededeling beoogt het externe optreden van de EU in LAC strategisch te sturen, overeenkomstig de beginselen die zijn uiteengezet in de integrale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU, de Europese consensus inzake ontwikkeling, de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling, de mededeling “Handel voor iedereen” en de onderhandelingsrichtsnoeren voor een partnerschapsovereenkomst tussen de EU en de groep staten in Afrika, het Caribisch Gebied en de Stille Oceaan.

De snel veranderende geopolitieke context van vandaag leidt tot nieuwe uitdagingen en kansen voor het partnerschap, waarbij het belang wordt versterkt van een doeltreffender regionale en bilaterale samenwerking, een gemoderniseerd partnerschap dat is gericht op handel, investeringen en sectorale samenwerking. Deze mondiale veranderingen in beide regio’s verlangen een ambitieuze en innovatieve aanpak die verder gaat dan de traditionele logica van donor en begunstigde, in de geest van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling. Sinds 2000 is de handel China-LAC van 10 miljard US-dollar gestegen tot 244 miljard US-dollar in 2017. China rivaliseert met de EU als tweede grootste handelspartner van Latijns-Amerika en meer in het algemeen is China voor de regio een partner met groeiende relevantie geworden. De traditionele rol en invloed van de Verenigde Staten in de regio zijn ook aan verandering onderhevig geweest.

Tegelijkertijd krijgen LAC te maken met een nieuwe dynamiek, onder meer de noodzaak om een antwoord te bieden op de eisen van een digitale en geïntegreerde mondiale economie, de druk om het milieu te vrijwaren en de groei te bevorderen en daarbij billijke sociale resultaten te garanderen, of de zorg om de lange-termijntrend van democratische consolidering en duurzame ontwikkeling te verzekeren.

De EU kan als model van regionale economische integratie en connectiviteit een belangrijke partner zijn voor LAC bij het aanpakken van deze problemen. De EU verleent haar volledige diplomatieke, humanitaire en economische steun om de bestaande crises in bepaalde LAC-landen op te lossen en zal democratische beginselen en het respect voor de mensenrechten in haar betrekkingen met LAC blijven vooropstellen. Meer in het algemeen moeten de EU en LAC samenwerken om het multilateralisme en een op regels gebaseerde wereldorde te vrijwaren, door de handen in elkaar te slaan voor de verwezenlijking van ambitieuze voornemens.

Dit partnerschap moet zich speciaal richten op vier elkaar versterkende prioriteiten: welvaart, democratie, weerbaarheid en doeltreffend goed bestuur op mondiaal vlak. Voor elk van deze prioriteiten stelt de mededeling een reeks gebieden en concrete initiatieven voor om deze agenda te bevorderen, uitgevoerd via een meer strategische en gerichte EU-betrokkenheid in de regio.

2. Opkomen voor onze gedeelde waarden en belangen

2.1. Partnerschappen voor welvaart

Er is gerichte en vastberaden actie nodig om de economieën nieuw leven in te blazen en groei te ondersteunen. De EU moet verder partnerschappen aangaan met LAC om de blijvende macro-economische problemen in de regio te helpen aanpakken, waarbij de verschillende economische modellen moeten worden gediversifieerd en gemoderniseerd, en daarmee geschikt worden gemaakt voor de mondialisering. Resultaten duurzaam maken betekent ook de handen in elkaar slaan om de sociaal-economische ongelijkheden terug te brengen, door eerlijke banen te scheppen en de mondialisering voor iedereen een succes te maken, naast de overgang naar een groene en circulaire economie.