tlavlyj» 
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 23.07.1997 
COM(97) 392 def. 
97/0221 (PRT) 
Voorstel voor een 
RICHTLIJN VAN DE RAAD 
BETREFFENDE DE DOOR DE UNICE, HET CEEP EN 
HET EW GESLOTEN RAAMOVEREENKOMST INZAKE 
DEELTIJDARBEID 
(door de Commissie ingediend) 

TOELICHTING 
Inleiding 
1. Het belang van nieuwe flexibele arbeidsvormen, met name van deeltijdarbeid, is de 
afgelopen jaren sterk toegenomen en deze ontwikkeling zet op de nationale 
arbeidsmarkten nog door. 
2. Op 29 juni 1990 had de Commissie drie voorstellen ingediend voor richtlijnen van de 
Raad betreffende bepaalde arbeidsbetrekkingen (deeltijdarbeid, tijdelijk werk)1. 
3. Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 20 september 1990 advies uitgebracht2. 
Het Europees Parlement heeft het zijne op 24 oktober 1990 medegedeeld3. 
Overeenkomstig artikel 149 van het Verdrag heeft de Commissie op 7 november 
1990 bij de Raad een gewijzigd voorstel ingediend4, waarin sommige door het 
Parlement gewenste wijzigingen waren overgenomen. 
4. Deze voorstellen zijn tussen 1990 en 1994 in de Raad bij diverse gelegenheden 
besproken. Van deze voorstellen kon alleen Richtlijn 91/383/EEG van de Raad ter 
aanvulling van de maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid 
en de gezondheid op het werk van de werknemers met arbeidsbetrekkingen voor 
bepaalde tijd of uitzendarbeidbetrekkingen5 door de Raad worden goedgekeurd. 
5. In juli 1994 heeft de Commissie haar Witboek gepubliceerd over de toekomst van het 
Europees sociaal beleid. Hierin bevestigt zij opnieuw haar wil om op dit gebied 
vooruitgang te boeken en geeft zij in hoofdstuk 3 aan dat goedkeuring van de 
voorstellen inzake atypische arbeid door de Raad de allerhoogste prioriteit geniet. In 
de goedgekeurde maatregelen zal rekening moeten worden gehouden met de 
beginselen van het in juni 1994 goedgekeurde ILO-Verdrag betreffende deeltijdwerk. 
Als in 1994 in de Raad geen vooruitgang kan worden geboekt, zal de Commissie 
krachtens de Overeenkomst betreffende de sociale politiek de sociale partners 
raadplegen. 
6. In de conclusies van de Raad van Essen is erop gewezen dat er maatregelen moeten 
worden genomen om de werkgelegenheid en de gelijke kansen voor vrouwen en 
mannen te bevorderen en het werkgelegenheidseffect van de groei te vergroten, met 
name door een flexibelere organisatie van het werk die tegemoetkomt aan de wensen 
van de werknemers en beantwoordt aan de eisen van de concurrentie. 
1 COM(90) 228 def. van 29.6.1990, PB C 224 van 8.9.1990, blz. 8. 
2 PB C 332 van 31.12.1990, blz. 167. 
3 PB C 295 van 26.11.1990, blz. 112. 
4 COM(90) 533 def, PB C 305 van 5.12.1990, blz. 12. 
5 PB L 206 van 29.7.1991, blz. 19. 
1 
7. Aangezien er in de Raad geen schot in de zaak kwam, heeit de Commissie besloten 
de procedure als bedoeld in artikel 3 van de Overeenkomst betreffende de sociale 
politiek in te leiden. Zo heeft zij op 27 september 1995 besloten de sociale partners 
krachtens artikel 3, lid 2, van genoemde overeenkomst te raadplegen. Na een 
overlegperiode van zes weken heeft de Commissie 22 reacties ontvangen. 
8. Uit de reacties van de sociale partners is gebleken dat er brede steun bestaat voor het 
fundamentele beginsel dat flexibele werknemers niet mogen worden gediscrimineerd 
en dat zij recht hebben op een beloning die vergelijkbaar is met die welke 
werknemers met een volledige baan en een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde 
tijd ontvangen. Hoewel de standpunten over de vorm en het geëigende niveau van de 
op dit gebied te ondernemen actie aanzienlijk uiteenliepen, hebben de meeste sociale 
partners zich bereid verklaard een actieve rol te spelen bij de vaststelling en 
tenuitvoerlegging van de beginselen, met name via collectieve onderhandelingen op 
het geëigende niveau. 
9. Na bestudering van deze reacties heeft de Commissie gemeend dat een 
communautair optreden wenselijk was en heeft zij op 9 april 1996 besloten de sociale 
partners overeenkomstig artikel 3, lid 3, van de Overeenkomst betreffende de sociale 
politiek voor de tweede maal te raadplegen. Op 19 juni 1996 hebben drie organisaties 
(UNICE, CEEP en EW) hun voornemen te kennen gegeven om over dit 
onderwerp, en in eerste instantie met name over deeltijdarbeid, onderhandelingen te 
beginnen. Op 12 maart 1997 hebben zij de Commissie krachtens artikel 3, lid 4, van 
de Overeenkomst betreffende de sociale politiek om drie maanden respijt verzocht. 
De Commissie heeft hun dit uitstel verleend. Na afloop van deze onderhandelingen 
hebben de drie organisaties op 6 juni 1997 een raamovereenkomst gesloten. Zij 
hebben deze aan de Commissie toegezonden met het verzoek, overeenkomstig artikel 
4, lid 2, van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek, deze door een besluit 
van de Raad op voorstel van de Commissie ten uitvoer te leggen. 
10. De sociale partners hebben de Commissie tevens verzocht in haar voorstel tot 
uitvoering van deze overeenkomst: 
- de lidstaten te verzoeken uiterlijk twee jaar na de goedkeuring van het besluit de 
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking te doen treden of er, in de 
zin van artikel 2, lid 4, van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek, 
gehecht aan het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, voor te 
zorgen dat de sociale partners voor het einde van die periode bij overeenkomst de 
nodige bepalingen invoeren, en 
- te bepalen dat de lidstaten in geval van bijzondere moeilijkheden of een 
tenuitvoerlegging door middel van een collectieve overeenkomst zo nodig over 
maximaal eenjaar extra beschikken om aan dit besluit te voldoen. 
11. Ofschoon het in de tweede overlegronde ging over "flexibiliteit en zekerheid" 
(andere arbeidsvormen dan voltijdarbeid voor onbepaalde tijd), hebben de sociale 
partners speciale aandacht willen schenken aan deeltijdarbeid, doch tevens te kennen 
gegeven van plan te zijn na te gaan of soortgelijke overeenkomsten voor andere 
arbeidsvormen noodzakelijk zijn. 
Bestudering van de overeenkomst 
12. In haar mededeling inzake de tenuitvoerlegging van het Protocol betreffende de 
sociale politiek6 onderstreepte de Commissie dat zij "als hoedster van de Verdragen 
haar voorstel voor een besluit van de Raad voorbereidt na overweging van de 
representatieve status van de verdragsluitende partijen, hun mandaat en de 
"wettigheid" van elke clausule in de collectieve overeenkomst met betrekking tot het 
Gemeenschapsrecht, alsmede de inachtneming van de bepalingen van artikel 2, lid 2, 
betreffende het midden- en kleinbedrijf. De Commissie beoogt in elk geval een 
memorie van toelichting betreffende elk bij de Raad ingediend voorstel op dit gebied 
te geven, met haar opmerkingen over en beoordeling van de door de sociale partners 
gesloten overeenkomst". 
i. Representativiteit van de overeenkomstsluitende partijen en hun mandaat 
13. Partij bij de overeenkomst zijn de UNICE, het CEEP en het EW. Deze drie 
organisaties zijn sinds 1985 (Hertoginnedal) betrokken bij een autonome en 
vrijwillige sociale dialoog. Deze heeft geresulteerd in vijftien gemeenschappelijke 
adviezen, twee aanbevelingen, drie overeenkomsten en vier verklaringen. Zij hebben 
met name een belangrijke overeenkomst gesloten in oktober 1991 tot vaststelling van 
de rol en de plaats van de sociale dialoog in het nieuwe communautaire kader. De 
artikelen 3 en 4 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek zijn hier voor 
een groot deel op gebaseerd. 
14. De drie organisaties beantwoorden alle aan de volgende, in de mededeling van de 
Commissie vastgestelde criteria (punt 24): 
- zij zijn representatief op bedrijfstakoverkoepelend, bedrijfstak- of beroepsniveau, 
en op Europees niveau georganiseerd; 
- zij bestaan uit organisaties die zelf een integrerend en erkend deel van de 
structuren van de sociale partners van de lidstaten uitmaken, kunnen over 
overeenkomsten onderhandelen en zijn, voor zover mogelijk, representatief voor 
alle lidstaten; 
- zij hebben adequate structuren zodat zij op doeltreffende wijze aan het 
overlegproces kunnen deelnemen. 
15. Deze drie organisaties zijn de enige algemene bedrijfstakoverkoepelende organisaties 
als bedoeld in bijlage 2 van de mededeling van de Commissie. Bovendien komt de 
"studie sociale partners" tot een aantal (aan de mededeling gehechte) conclusies met 
betrekking tot de representativiteit van werkgevers- en werknemersorganisaties. In 
haar mededeling betreffende de ontwikkeling van de sociale dialoog op 
Gemeenschapsniveau7, hoofdstuk D.II, heeft de Commissie verklaard "de Europese 
organisaties van de sociale partners te willen aanmoedigen om nauwer samen te 
werken bij het vinden van een oplossing voor de kwestie van de representativiteit". 
6 COM(93) 600 def. van 14.12.1993. 
7 COM(96) 448 def. van 18.9.1996. 
3 
Werkgeversorganisaties 
16. De voor alle industriële sectoren en bepaalde categorieën bedrijven meest 
representatieve werkgeversfederatie is de UNICE. In alle lidstaten zijn de bij de 
UNICE aangesloten leden verreweg de meest representatieve overkoepelende 
werkgeversfederaties. Alle op nationaal niveau aangesloten leden zijn direct of 
indirect betrokken bij de collectieve onderhandelingen en nemen deel aan de 
Internationale Arbeidsconferentie. Het CEEP vertegenwoordigt de 
overheidsbedrijven en bedrijven met overheidsdeelneming in de lidstaten. 
Werknemersorganisaties 
17. Het meest representatieve overkoepelende vakverbond is het EVV. In alle lidstaten 
zijn de daarbij aangesloten leden de meest representatieve overkoepelende 
vakverbonden. Alle op nationaal niveau aangesloten leden zijn direct of indirect 
betrokken bij de collectieve onderhandelingen en nemen deel aan de Internationale 
Arbeidsconferentie. 
Conclusie 
18. De Commissie constateert dat deze drie organisaties van hun nationale leden een 
speciaal mandaat hebben ontvangen voor de onderhandelingen over deeltijdarbeid en 
de raamovereenkomst namens hen gesloten hebben. Deze zelfde leden hebben de 
raamovereenkomst bekrachtigd. 
19. De Commissie concludeert uit het onderzoek dat zij had toegezegd vóór de indiening 
van haar voorstel naar de representativiteit te zullen uitvoeren, dat deze drie 
organisaties aan de representativiteitsvoorwaarde voldoen in relatie tot de adressaten 
en het doel van de overeenkomst. 
Éi. "Legitimiteit" van de clausules betreffende de rol van de sociale partners die de 
overeenkomst niet hebben ondertekend, en hun leden 
20. Een aantal andere door de Commissie geraadpleegde sociale partners heeft te kennen 
gegeven aan de onderhandelingen te willen deelnemen. De Commissie is op de 
hoogte gebracht van de briefwisseling en de besprekingen tussen de sociale partners 
die de overeenkomst hebben ondertekend, en deze andere sociale partners. Tevens is 
zij ervan in kennis gesteld dat in de delegatie van de UNICE deskundigen van drie 
bedrijfstakorganisaties van de sociale partners aan de onderhandelingen hebben 
deelgenomen. 
21. Voorts heeft de Commissie de raamovereenkomst toegezonden aan alle werknemers-
en werkgeversorganisaties die zij vooraf had geraadpleegd of geïnformeerd, en heeft 
zij een voorlichtings- en overlegbijeenkomst met deze organisaties belegd. 
22. Sommige organisaties hebben de representativiteit van de overeenkomstsluitende 
partijen betwist en verklaard dat de overeenkomst geen rekening houdt met de 
belangen van bepaalde sectoren of categorieën bedrijven. Andere daarentegen hebben 
het flexibele karakter van de clausules van de overeenkomst onderstreept, die, 
eenmaal in nationaal recht omgezet, de mogelijkheid biedt om rekening te houden 
met de specifieke behoeften van bepaalde (sub)sectoren. 
23. Na bestudering van de desbetreffende clausules is de Commissie van mening dat de 
raamovereenkomst diverse malen verwijst naar de sociale partners "op het geëigende 
niveau" en de nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten of gebruiken, en 
derhalve ruimschoots recht doet aan de rol van de sociale partners die de 
overeenkomst niet hebben ondertekend, en van hun leden op nationaal niveau. 
iii. Inachtneming van de bepalingen betreffende het midden- en kleinbedrijf 
24. Artikel 2, lid 2, van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek bepaalt dat in de 
wetgeving op sociaal gebied "wordt vermeden zodanige administratieve, financiële 
en juridische verplichtingen op te leggen dat de oprichting en ontwikkeling van kleine 
en middelgrote ondernemingen daardoor zou kunnen worden belemmerd". 
25. Aan de specifieke situatie van het MKB is bijzondere aandacht besteed bij de 
opstelling van de raamovereenkomst. Zo wordt daarin uitdrukkelijk naar het midden-
en kleinbedrijf verwezen: Overweging 7: "Overwegende dat deze overeenkomst 
rekening houdt met de noodzaak de vereisten van het sociaal beleid te verbeteren, 
het concurrentievermogen van de economie van de Gemeenschap te vergroten en te 
vermijden zodanige administratieve, financiële en juridische verplichtingen op te 
leggen dat de oprichting en ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen 
daardoor zou kunnen worden belemmerd". 
26. Uiteraard wijkt de overeenkomst ten gunste van het MKB niet af van het 
fundamentele rechtsbeginsel van non-discriminatie. Volgens clausule 1 (b) beoogt 
genoemde overeenkomst de ontwikkeling van deeltijdarbeid en de flexibele 
organisatie van de arbeidstijd. In dit verband voorzien de clausules 5 (1) en (2) in het 
uit de weg ruimen door middel van wetgeving of collectieve overeenkomsten van de 
juridische en administratieve belemmeringen die het werken in deeltijd kunnen 
bemoeilijken. Ofschoon de verwijzing naar de ontwikkeling van deeltijdarbeid op alle 
ondernemingen in het algemeen betrekking heeft, los van hun omvang en 
personeelssterkte, is het duidelijk dat het MKB van deze bepaling het meest zal 
profiteren. 
27. Verscheidene clausules (2.2, 3.3, 4.3, 4.4, en 6.2) verwijzen naar de nationale 
wetgeving, collectieve overeenkomsten en gebruiken en/of de sociale partners op het 
geëigende niveau, en laten de ondernemingen een grote handelingsruimte. Hoewel 
het MKB daarin niet met zoveel woorden wordt genoemd, bieden deze bepalingen 
toch de mogelijkheid nationale uitvoeringsbepalingen vast te stellen die rekening 
houden met de speciale behoeften van het midden- en kleinbedrijf. 
28. Deze bepalingen zijn een uiting van de wil van de sociale partners om de invoering 
van nieuwe flexibele organisatievormen van de arbeid en de tijd te stimuleren, die 
beter zijn afgestemd op de veranderende behoeften van de samenleving en rekening 
houden met de behoeften van het bedrijfsleven en de werknemers (overwegingen 4 
en 5). 
29. Bijgevolg concludeert de Commissie dat de bepalingen betreffende het midden- en 
kleinbedrijf in acht zijn genomen. Bij de opstelling van de raamovereenkomst hebben 
de sociale partners ruimte gelaten om rekening te kunnen houden met de bijzondere 
omstandigheden in het midden- en kleinbedrijf, met name bij de omzetting in 
nationaal recht. 
iv. "Wettigheid" van de clausules van de overeenkomst 
30. De Commissie heeft elk van de clausules van de raamovereenkomst aandachtig 
bestudeerd en geen clausules aangetroffen die strijdig zijn met het 
Gemeenschapsrecht. Dat de overeenkomst een aantal verplichtingen voor de lidstaten 
behelst, brengt de wettigheid ervan niet in het geding. Uit de tweede bij de 
Overeenkomst betreffende de sociale politiek gevoegde verklaring8 volgt namelijk a 
contrario dat de tweede regeling voor de toepassing van op communautair niveau 
tussen de sociale partners gesloten overeenkomsten voor de lidstaten verplichtingen 
kan creëren. De aan de lidstaten opgelegde verplichtingen vloeien niet rechtstreeks 
voort uit de overeenkomst tussen de sociale partners, maar uit de regeling voor de 
toepassing van deze overeenkomst. Zie voor de beoordeling van de inhoud zelf van 
de overeenkomst rubriek. 
v. Beoordeling van de overeenkomst 
31. In het licht van de conclusies van de Europese Raad van Essen en volgende Europese 
Raden is de Commissie van mening dat deeltijdarbeid de werkgelegenheid en de 
geüjke kansen van vrouwen en mannen bevordert en, in sommige gevallen, de 
toegang tot bij- en nascholing vergemakkelijkt. Deeltijdarbeid draagt tevens bij tot 
een vergroting van het werkgelegenheidseffect van de groei, met name door een 
flexibelere organisatie van het werk, die tegemoetkomt aan de wensen van de 
werknemers en beantwoordt aan de eisen van de concurrentie. De Commissie heeft 
daarom de sociale partners in het kader van deze bredere aanpak geraadpleegd. De 
bijdrage van de sociale partners is op zich positief aangezien die garandeert dat zowel 
met het concurrentievermogen van het bedrijfsleven als met de belangen van de 
werknemers rekening wordt gehouden. 
32. De Commissie onderschrijft de doelstellingen van de raamovereenkomst van de 
sociale partners volledig. Zij vindt dat deze in tweeërlei opzicht van belang is. 
33. Enerzijds vormen minimumnormen op het gebied van deeltijdarbeid een belangrijke 
stap voorwaarts in de verwezenlijking van een minimum aan grondrechten voor de 
werknemers. Dit is bevorderlijk voor de gelijke kansen van mannen en vrouwen. De 
taakverdeling tussen ouders vormt een- belangrijk element in het beleid ter 
verbetering van de gelijkheid op de arbeidsmarkt. 
"De elf hoge verdragsluitende partijen verklaren dat de eerste regeling voor de toepassing van de in 
artikel 4, lid 2, bedoelde overeenkomsten op communautair niveau tussen sociale partners zal 
behelzen dat de inhoud van deze overeenkomsten via collectieve onderhandelingen volgens de 
normen van elke lidstaat wordt bepaald en dat deze regeling bijgevolg voor de lidstaten geen 
verplichting inhoudt om de overeenkomsten rechtstreeks toe te passen of normen voor de omzetting 
ervan op te stellen, en evenmin om de geldende nationale bepalingen te wijzigen teneinde de 
tenuitvoerlegging ervan te vergemakkelijken." 
34. Anderzijds draagt deze overeenkomst ook bij tot de verwezenlijking van de 
conclusies van de Raad van Essen met betrekking tot de invoering van nieuwe 
flexibele organisatievormen van de arbeid. Deze flexibiliteit moet voorzien in de 
behoeften van het bedrijfsleven, dat zijn concurrentievermogen tegenover de 
internationale concurrentie moet vergroten. Zij moet tevens rekening houden met de 
belangen van de werknemers en hen in staat stellen hun arbeidstijd beter aan te 
passen aan hun behoeften, met name op opleidingsgebied teneinde hun inzetbaarheid 
op peil te houden of te vergroten. Een akkoord tussen de sociale partners hierover, 
dat het resultaat is van de onderhandelingen tussen werkgevers en werknemers, lijkt 
het geschiktste instrument om de belangen van beide partijen met elkaar te 
verzoenen. 
35. De Commissie is van oordeel dat aan alle voorwaarden is voldaan om een voorstel in 
te dienen strekkende tot tenuitvoerlegging van de raamovereenkomst tussen de 
sociale partners door middel van een besluit van de Raad. 
Het voorstel van de Commissie 
36. In haar mededeling van 14 december 1993 heeft de Commissie te kennen gegeven 
dat, "indien de tenuitvoerlegging van een op communautair niveau gesloten 
overeenkomst door een besluit van de Raad op voorstel van de Commissie, op 
gezamenlijk verzoek van de sociale partners, tot stand komt, de Raad niet de 
mogelijkheid heeft de overeenkomst te wijzigen. Daarom zal de Commissie in ieder 
geval, na bestudering van de tussen de sociale partners gesloten overeenkomst, 
voorstellen alleen een besluit goed te keuren dat betrekking heeft op de 
overeenkomst, zoals deze door de sociale partners is gesloten". 
37. Daarnaast was zij tevens van mening "dat het besluit van de Raad beperkt dient te 
zijn tot het bindend maken van de bepalingen van de tussen de betrokken sociale 
partners gesloten overeenkomst, zodat de tekst van de overeenkomst geen deel 
uitmaakt van het besluit, maar als bijlage daaraan wordt gehecht". 
38. Tenslotte heeft de Commissie aangekondigd dat, "indien de Raad, overeenkomstig de 
in de laatste alinea van artikel 4, lid 2, beschreven procedures, besluit de 
overeenkomst zoals gesloten tussen de sociale partners niet ten uitvoer te leggen, zij 
haar voorstel voor een besluit terugtrekt en onderzoekt of het wenselijk is, in het 
licht van de uitgevoerde werkzaamheden, een wetgevend instrument voor het gebied 
in kwestie voor te leggen". 
39. De Commissie heeft de tçkst van de overeenkomst dus niet in haar voorstel 
opgenomen, maar daaraan gehecht. Overigens herhaalt zij dat, indien de Raad de 
tussen de sociale partners gesloten raamovereenkomst mocht wijzigen, zij haar 
voorstel intrekt. 
i. Rechtsgrond 
40. Artikel 4, lid 2, van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek bepaalt "dat de 
tenuitvoerlegging van de op communautair niveau gesloten overeenkomsten voor 
zaken die onder artikel 2 vallen, geschiedt op gezamenlijk verzoek van de 
ondertekenende partijen door een besluit van de Raad op voorstel van de 
Commissie". De overeenkomst inzake deeltijdarbeid valt onder de in artikel 2, lid 1, 
van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek bedoelde arbeidsvoorwaarden. 
Deze materie valt onder de gebieden waarop de Raad met gekwalificeerde 
meerderheid besluiten kan nemen. Bijgevolg vormt artikel 2, lid 2, de passende 
rechtsgrond voor het voorstel van de Commissie. 
41. Dit artikel voorziet niet in raadpleging van het Europees Parlement over door de 
sociale partners aan de Commissie gerichte verzoeken. Overeenkomstig de in haar 
mededeling gedane toezegging heeft de Commissie het Parlement op de hoogte 
gehouden van de verschillende fasen van overleg met de sociale partners. Zij doet het 
Parlement dit voorstel ook toekomen, zodat het, indien het zulks wenselijk acht, zijn 
advies aan de Commissie en de Raad kan mededelen. Hetzelfde geldt voor het 
Economisch en Sociaal Comité. 
ii. Vorm van het besluit 
42. Onder de term "besluit" in de zin van artikel 4, lid 2, van de Overeenkomst 
betreffende de sociale politiek wordt een van de in artikel 189 van het Verdrag 
bedoelde bindende wetgevende besluiten verstaan. Het is aan de Commissie de Raad 
het meest geschikte van de drie bindende instrumenten uit genoemd artikel 
(verordening, richtlijn of beschikking) voor te stellen. In het onderhavige geval is het 
gezien de aard (raamovereenkomst) en inhoud van de tekst van de sociale partners 
duidelijk dat deze raamovereenkomst in aanmerking komt om indirect door middel 
van door de lidstaten of de sociale partners in het nationaal recht van de lidstaten om 
te zetten bepalingen te worden toegepast. Het meest geschikte instrument voor de 
tenuitvoerlegging ervan is in dat geval dan ook een richtlijn van de Raad. Voorts is 
de Commissie, overeenkomstig de gedane toezeggingen, van mening dat de tekst van 
de overeenkomst geen deel moet uitmaken van de richtlijn maar daaraan moet 
worden gehecht. 
43. Ten aanzien van de afzonderlijke artikelen van haar voorstel merkt de Commissie het 
volgende op: 
Artikel 1 
Dit artikel beperkt zich tot de tenuitvoerlegging van de tussen de sociale partners 
gesloten raamovereenkomst door middel van een besluit van de Raad krachtens 
artikel 4, lid 2, van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek. 
Artikelen 2 tot 6 
Artikel 2, lid 1, geeft aan dat de bepalingen van de richtlijn slechts minimumeisen 
behelzen, die de lidstaten en/of de sociale partners de mogelijkheid laten stringentere 
bepalingen op het betrokken gebied vast te stellen. 
Artikel 2, lid 2, bestaat in de normale niet-verlagingsclausule voor de lidstaten waar 
het beschermingsniveau op het moment van goedkeuring van de richtlijn hoger is dan 
door de hieraan gehechte raamovereenkomst wordt vereist. Doel van deze clausule is 
dat het algemene beschermingsniveau dat de werknemers genieten, als gevolg van de 
vaststelling van de richtlijn niet hoeft te worden verlaagd, terwijl de lidstaten tevens 
de mogelijkheid behouden om door sociaal-economisch beleid ingegeven afwijkende 
maatregelen vast te stellen, zulks met inachtneming van de in de raamovereenkomst 
gestelde minimumeisen. Het is in ieder geval duidelijk dat de speelruimte van de 
lidstaten alleen het beschermingsniveau betreft voor zover dat boven de door de 
richtlijn gelegde basis uitgaat. 
Artikel 3 bestaat in een non-discriminatieclausule overeenkomstig de toezegging die 
de Commissie heeft gedaan ie haar mededeling betreffende racisme, 
vreemdelingenhaat en antisemitisme9. Tevens zij in dit verband gewezen op de 
plechtige verklaring die de sociale partners in. oktober 1995 in Florence hebben 
aangenomen over het voorkomen van rassendiscriminatie en - vreemdelingenhaat en 
de bevordering van gelijke kansen op het werk. 
Artikel 4 verplicht de lidstaten doeltreffende, evenredige èn afschrikkende sancties 
vast te stellen. Immers, in het kader van de toepassing van het Gemeenschapsrecht is 
het, zoals in elk rechtsstelsel, van belang dat degenen op wie de uit dit recht 
voortvloeiende verplichtingen rusten, ervan worden weerhouden dat recht te 
overtreden, en degenen die zich er niet aan houden, naar behoren te straffen. 
De artikelen 5 en 6 bevatten de gebruikelijke bepalingen voor de omzetting in het 
nationaal recht van de lidstaten. 
Motivering van de richtlijn inzake subsidiariteit 
44. Het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de door de UNICE, het 
CEEP en het EW gesloten raamovereenkomst inzake deeltijdarbeid is in 
overeenstemming met de twee criteria van het subsidiariteitsbeginsel, te weteri de 
noodzaak en evenredigheid, zoals neergelegd in artikel 3B van het Verdrag van 
Maastricht. 
45. Uit het oogpunt van het eerste criterium, te weten de noodzaak van communautair 
optreden, is de richtlijn gerechtvaardigd door het feit dat de sociale partners het in 
het kader van de in artikel 3 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek 
bedoelde procedure eens waren over de noodzaak van communautair optreden ter 
zake, en dat zij op grond van artikel 4, lid 2, van genoemde overeenkomst verzocht 
hebben om de tenuitvoerlegging van hun op communautair niveau gesloten 
overeenkomst door een besluit van de Raad op voorstel van de Commissie. Er zij 
trouwens op gewezen dat dit initiatief geheel in ide lijn ligt van de conclusies en de 
follow-up van de Europese Raad van Essen van december 1994. 
46. De richtlijn van de Raad beantwoordt aan het evenredigheidscriterium omdat zij zich 
beperkt tot de belangrijkste door de lidstaten te verwezenlijken doeleinden en de 
inhoud van de richtlijn zelf niet door de Gemeenschap, maar door.de sociale partners 
is vastgesteld. 
Conclusie 
47. De Raad wordt verzocht het voorstel voor een richtlijn betreffende de door de 
UNICE, het CEEP en het EVV gesloten raamovereenkomst inzake deeltijdarbeid 
goed te keuren. 
COM(95) 653 def. van 13 december 1995. 
-VOORSTEL VOOR EEN 
RICHTLIJN VAN DE RAAD 
betreffende de door de UNICE, het CEEP en het EW gesloten 
raamovereenkomst inzake deeltijdarbeid 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op de Overeenkomst betreffende de sociale politiek bij het Protocol (nr. 14) 
betreffende de sociale politiek, gehecht aan het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Gemeenschap, inzonderheid op artikel 4, lid 2, 
Gezien het voorstel van de Commissie10, 
Overwegende dat de lidstaten, met uitzondering van het Verenigd Koninkrijk van Groot-
Brittannië en Noord-Ierland (hierna de "lidstaten" te noemen), geleid door de wens op de 
in het Sociaal Handvest van 1989 uitgezette weg voort te gaan, op grond van het Protocol 
betreffende de sociale politiek onderling een Overeenkomst betreffende de sociale politiek 
hebben gesloten; 
Overwegende dat de sociale partners overeenkomstig artikel 4, lid 2, van de 
Overeenkomst betreffende de sociale politiek gezamenlijk kunnen verzoeken om 
tenuitvoerlegging van de op communautair niveau gesloten overeenkomsten door een 
besluit van de Raad op voorstel van de Commissie; 
Overwegende dat punt 7 van het Gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van 
de werkenden onder meer bepaalt dat "de verwezenlijking van de interne markt moet 
leiden tot een verbetering van de levensstandaard en arbeidsvoorwaarden voor de 
werkenden in de Europese Gemeenschap. Dit proces wordt verwezenlijkt door onderlinge 
opwaartse aanpassing van die voorwaarden, betreffende met name (...) andere 
arbeidsvormen dan arbeid voor onbepaalde duur, zoals arbeid voor een bepaalde duur, 
deeltijdarbeid, uitzendarbeid en seizoenarbeid"; 
Overwegende dat de Raad niet bij machte is geweest een besluit te nemen over het 
voorstel voor een richtlijn betreffende bepaalde arbeidsbetrekkingen en 
concurrentievervalsing11, zoals gewijzigd12, noch over het voorstel voor een richtlijn 
betreffende bepaalde arbeidsbetrekkingen en de arbeidsvoorwaarden13; 
10 PBC... 
11 PBC 224 van 8.9.1990, blz. 6. 
10 
Overwegende dat er in de conclusies van de Europese Raad van Essen op is gewezen 
dat er maatregelen moeten worden genomen om de werkgelegenheid en de gelijke kansen 
voor vrouwen en mannen te bevorderen en het werkgelegenheidseffect van de groei te 
vergroten, met name door een flexibelere organisatie van het werk die tegemoetkomt aan 
de wensen van de werknemers en beantwoordt aan de eisen van de concurrentie; 
Overwegende dat de Commissie, overeenkomstig artikel 3, lid 2, van de Overeenkomst 
betreffende de sociale politiek, de sociale partners heeft geraadpleegd over de mogelijke 
uitgangspunten van een communautair optreden op het gebied van flexibele arbeidstijden 
en zekerheid voor de werknemers; 
Overwegende dat de Commissie, die na deze raadpleging van mening was dat een 
communautair optreden wenselijk was, de sociale partners opnieuw heeft geraadpleegd 
over de inhoud van het overwogen voorstel, zulks overeenkomstig artikel 3, lid 3, van 
genoemde Overeenkomst; 
Overwegende dat de algemene brancheoverkoepelende organisaties [Unie van Industrie-
en Werkgeversfederaties der Europese Gemeenschap (UNICE), Europees Centrum van 
gemeenschapsbedrijven (CEEP) en Europees Verbond van Vakverenigingen (EW)] de 
Commissie bij gezamenlijk schrijven van 19 juni 1996 hebben medegedeeld de in artikel 4 
van genoemde Overeenkomst bedoelde procedure te willen inleiden; dat zij de Commissie 
bij gezamenlijk schrijven van 12 maart 1997 om een extra termijn van drie maanden 
hebben verzocht; dat de Commissie dit uitstel heeft verleend; 
Overwegende dat de genoemde brancheoverkoepelende organisaties op 6 juni 1997 een 
raamovereenkomst inzake deeltijdarbeid hebben gesloten en dat zij, overeenkomstig 
artikel 4, lid 2, van genoemde Overeenkomst, de Commissie gezamenlijk hebben verzocht 
deze raamovereenkomst ten uitvoer te leggen door een besluit van de Raad op voorstel 
van de Commissie; 
Overwegende dat de Raad in zijn resolutie van 6 december 1994 over enkele 
vooruitzichten van een sociaal beleid in de Europese Unie: bijdrage aan de economische 
en sociale convergentie van de Unie14, de sociale partners heeft verzocht de 
mogelijkheden tot het sluiten van overeenkomsten te benutten, omdat deze in de regel 
dichter aansluiten bij de sociale werkelijkheid en problematiek; 
Overwegende dat de ondertekenende partijen beoogden een raamovereenkomst inzake 
deeltijdarbeid te sluiten waarin de algemene beginselen en minimumvoorschriften inzake 
deeltijdarbeid worden geformuleerd; dat zij hun wil te kennen hebben gegeven een 
algemeen kader vast te stellen om een einde te maken aan de discriminatie van 
deeltijdwerkers en bij te dragen tot de uitbreiding van de mogelijkheden voor 
deeltijdarbeid op een zowel voor de werkgevers als voor de werknemers aanvaardbare 
basis; dat hun overeenkomst betrekking heeft op de arbeidsvoorwaarden voor 
deeltijdwerkers; dat zij hebben verklaard voornemens te zijn te bezien of soortgelijke 
overeenkomsten voor andere flexibele arbeidsvormen nodig zijn; 
12 COM(90) 533 def, PB C 305 van 5.12.1990, blz. 8. 
13 PB C 224 van 8.9.1990, blz. 4. 
14 PBC 368 van 23.12.1994, blz. 6. 
11 
Overwegende dat de sociale partners speciale aandacht hebben willen schenken aan 
deeltijdarbeid, doch tevens te kennen hebben gegeven van plan te zijn na te gaan cl' 
soortgelijke overeenkomsten voor andere arbeidsvormen noodzakelijk zun: 
Overwegende dat de staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie in de 
conclusies van de Raad van Amsterdam de overeenkomst tussen de sociale partners over 
deeltijdwerk ten zeerste hebben toegejuicht; 
Overwegende dat de passende akte voor de tenuitvoerlegging van deze 
raamovereenkomst een richtlijn is in de zin van artikel 189 van het Verdrag; dat deze 
richtlijn derhalve de lidstaten verbindt wat het te bereiken resultaat betreft, maar hun 
tegelijk de bevoegdheid laat om de vorm en de middelen daartoe te bepalen; 
Overwegende dat overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel en het evenredigheids­
beginsel, zoals weergegeven in artikel 3 B van het Verdrag, de doelstellingen van deze 
richtlijn niet voldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt en derhalve 
beter door de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt; dat deze richtlijn beperkt is 
tot het vereiste minimum om deze doelstellingen te verwezenlijken en niet verder gaat 
dan wat daartoe nodig is; 
Overwegende dat de Commissie overeenkomstig haar mededeling van 14 december 
199315 inzake de tenuitvoerlegging van het Protocol betreffende de sociale politiek en 
haar mededeling van 18 september 199616 betreffende de ontwikkeling van de sociale 
dialoog op Gemeenschapsniveau bij de opstelling van haar voorstel voor een richtlijn 
rekening heeft gehouden met de representativiteit van de ondertekenende partijen, hun 
opdracht en de wettigheid van de clausules van de raamovereenkomst; 
Overwegende dat de Commissie bij de opstelling van haar voorstel voor een richtlijn 
rekening heeft gehouden met artikel 2, lid 2, van de Overeenkomst betreffende de sociale 
politiek, dat bepaalt dat in de wetgeving op sociaal gebied "wordt vermeden zodanige 
administratieve, financiële en juridische verplichtingen op te leggen dat de oprichting en 
ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen daardoor zou kunnen worden 
belemmerd"; 
Overwegende dat de Commissie, overeenkomstig haar mededeling van 14 december 1993 
inzake de tenuitvoerlegging van het Protocol betreffende de sociale politiek, het Europees 
Parlement heeft ingelicht door het tezamen met haar voorstel voor een richtlijn en de 
toelichting daarbij de tekst van de raamovereenkomst te doen toekomen; 
Overwegende dat de Commissie tevens het Economisch en Sociaal Comité heeft ingelicht 
door het tezamen met haar voorstel voor een richtlijn en de toelichting daarbij de tekst van 
de raamovereenkomst te doen toekomen; 
Overwegende dat de bepalingen van de richtlijn minimumeisen behelzen, die de lidstaten 
en/of de sociale partners de mogelijkheid laten om gunstigere bepalingen in te voeren; 
Overwegende dat de tenuitvoerlegging van de richtlijn geen rechtvaardiging kan vormen 
voor een verlaging ten opzichte van de thans in elke lidstaat bestaande situatie; 
15 COM(93) 600 van 14 december 1993. 
16 COM(96) 448 van 18 september 1996. 
12 
Overwegende dat het Gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van de 
werkenden het belang van de bestrijding van alle vormen van discriminatie, met name die 
op grond van geslacht, huidskleur, ras, opvattingen en geloof, erkent; 
Overwegende dat artikel F, -lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie bepaalt 
dat de Unie de grondrechten, zoals die worden gewaarborgd door het op 4 november 
1950 te Rome ondertekende Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de 
mens en de fundamentele vrijheden en zoals zij uit de gemeenschappelijke constitutionele 
tradities van de lidstaten voortvloeien, als algemene beginselen van het Gemeenschaps­
recht eerbiedigt; 
Overwegende dat de lidstaten de sociale partners, indien zij daarom gezamenlijk 
verzoeken, kunnen belasten met de tenuitvoerlegging van deze richtlijn, op voorwaarde 
dat deze lidstaten alle nodige maatregelen treffen om de in deze richtlijn voorgeschreven 
resultaten te allen tijde te kunnen waarborgen; 
Overwegende dat de tenuitvoerlegging van de raamovereenkomst bijdraagt tot de 
verwezenlijking van de in artikel 1 van.de Overeenkomst betreffende de sociale politiek 
bedoelde doelstellingen, 
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: 
Artikel 1 
Tenuitvoerlegging van de raamovereenkomst 
Deze richtlijn is gericht op de tenuitvoerlegging van de op 6 juni 1997 door de algemene 
brancheoverkoepelende organisaties (UNICE, CEEP, EVV) gesloten raamovereenkomst 
inzake deeltijdarbeid, zoals opgenomen in de bijlage. 
* Artikel 2 
Minimumvoorschriften 
1. De lidstaten kunnen gunstiger bepalingen handhaven of invoeren dan de in deze richtlijn 
bedoelde. 
2. De tenuitvoerlegging van deze richtlijn is in geen geval voldoende reden om een 
verlaging van het algemene beschermingsniveau van de werknemers op het door deze 
richtlijn bestreken gebied te rechtvaardigen. Dit doet geen afbreuk aan: 
- het recht van de lidstaten en/of de sociale partners om, in het licht van de veranderende 
omstandigheden, andere wettelijke, bestuursrechtelijke en contractuele bepalingen vast 
te stellen dan die welke ten tijde van de vaststelling van deze richtlijn bestaan; 
- de toepassing van clausule 5.1 van bijgaande overeenkomst, mits het in clausule 4.1 
bedoelde non-discriminatiebeginsel in acht wordt genomen, 
op voorwaarde dat wordt voldaan aan de minimumeisen van deze richtlijn. 
13 
Artikel 3 
Non-discriminatie 
Wanneer de lidstaten bepalingen ter uitvoering van deze richtlijn vaststellen, wordt daarin 
iedere discriminatie op grond van geslacht, ras, etnische herkomst, godsdienst en geloof, 
handicap, leeftijd of seksuele geaardheid verboden. 
Artikel 4 
Sancties 
De lidstaten bepalen welke sancties van toepassing zullen zijn op schendingen van de 
nationale bepalingen die overeenkomstig de onderhavige richtlijn zijn vastgesteld, en 
nemen alle noodzakelijke maatregelen om de tenuitvoerlegging daarvan te waarborgen. 
De aldus bepaalde sancties dienen effectief, evenredig en afschrikkend te zijn. De lidstaten 
stellen uiterlijk op de in artikel 5 genoemde datum de Commissie in kennis van deze 
bepalingen en stellen haar zo spoedig mogelijk in kennis van alle latere wijzigingen 
daarop. 
Artikel 5 
Omzetting 
De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden 
om uiterlijk twee jaar na de goedkeuring van deze richtlijn hieraan te voldoen of 
verzekeren zich er uiterlijk op die datum van dat de sociale partners de nodige bepalingen 
bij overeenkomst hebben ingevoerd; de lidstaten moeten alle nodige maatregelen treffen 
om de in deze richtlijn voorgeschreven resultaten te allen tijde te kunnen waarborgen. Zij 
de stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. 
De lidstaten kunnen in geval van bijzondere moeilijkheden of tenuitvoerlegging door 
middel van een collectieve overeenkomst zo nodig over maximaal één extra jaar 
beschikken. 
Zij dienen de Commissie onverwijld van deze omstandigheden in kennis te stellen. 
Wanneer de lidstaten de in lid 1 bedoelde bepalingen vaststellen, wordt in die bepalingen 
of bij de officiële bekendmaking van die bepalingen naar deze richtlijn verwezen. De regels 
voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten. 
Artikel 6 
Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. 
Gedaante 
Voor de Raad 
De Voorzitter 
14 
UNIE VAN INDUSTRIE- EN WERKGEVERSCONFEDERATIES IN EUROPA 
EUROPEES CENTRUM VAN ONDERNEMINGEN MET OVERHEIDSPARTICIPATIE 
EUROPEES VERBOND VAN VAKVERENIGINGEN 
OVEREENKOMST INZAKE DEELTIJDARBEID 
Preambule 
Deze kaderovereenkomst is een bijdrage aan het algemene Europese werkgele­
genheidsbeleid. Deeltijdarbeid is in de afgelopen jaren van belangrijke beteke­
nis geweest voor de werkgelegenheid. Daarom hebben de partijen bij deze over­
eenkomst hun aandacht vooral laten uitgaan naar deze vorm van arbeid. Het is 
hun bedoeling om ook de mogelijkheden na te gaan voor vergelijkbare overeen­
komsten over andere vormen van flexibele arbeid. 
Onder erkenning van de uiteenlopende situaties in de lidstaten en van het feit 
dat deeltijdwerk voor bepaalde sectoren en activiteiten kenmerkend is, ver­
woordt deze overeenkomst de algemene beginselen en de minimum vereisten 
betreffende deeltijdarbeid. De overeenkomst doet uitkomen dat de sociale part­
ners een algemeen raamwerk wensen op te stellen om de discriminatie van deel­
tijdwerkers uit te bannen en om de ontwikkeling van de mogelijkheden voor 
deeltijdarbeid te bevorderen op een manier die zowel voor werkgevers als voor 
werknemers aanvaardbaar is. 
Deze overeenkomst heeft betrekking op arbeidsvoorwaarden van deeltijd­
werkers, onder erkenning van het gegeven dat de regeling van de wettelijk soci­
ale zekerheid tot de bevoegdheid van de lidstaten behoort. In het kader van het 
beginsel van gelijke behandeling hebben partijen bij deze overeenkomst kennis­
genomen van de verklaring over werkgelegenheid van de Europese Raad van 
Dublin van december 1996 waarin deze onder meer de nadruk heeft gelegd op 
de noodzaak om de systemen van sociale zekerheid meer bevorderlijk voor de 
werkgelegenheid te maken door het ontwikkelen van "systemen van sociale 
bescherming die toepasselijk zijn op nieuwe arbeidspatronen en voorzien in een 
adequate bescherming van mensen die in deze arbeidspatronen werkzaam zijn". 
Partijen bij deze overeenkomst vinden dat aan deze verklaring uitvoering moet 
worden gegeven. 
/i 
EVV, UNICE en CEEP verzoeken de Commissie deze raamovereenkomst aan 
de Raad voor te leggen voor een besluit waardoor deze voorschriften verbin­
dend worden in de lidstaten, die partij zijn bij de Overeenkomst betreffende de 
sociale politiek behorende bij het Protocol betreffende de sociale politiek beho­
rende bij het Verdrag betreffende de Eiuropese Unie. 
Partijen bij deze overeenkomst vragen de Commissie om in haar voorstel aan de 
Raad om deze overeenkomst ten uitvoer te leggen, de lidstaten op te dragen om 
binnen twee jaren nadat de Raad het besluit heeft genomen de wettelijke en be­
stuursrechtelijke bepalingen vast te stellen teneinde aan dat besluit te voldoen, 
dan wel zeker te stellen dat de sociale partners1 aan het einde van deze periode 
bij overeenkomst de nodige maatregelen daartoe hebben genomen. Indien het 
noodzakelijk is rekening te houden met bijzondere moeilijkheden of met de 
tenuitvoerlegging door middel van collectieve overeenkomsten, kunnen de 
lidstaten maximaal één jaar extra gebruiken om hieraan te voldoen. 
Onverlet de rol van de nationale rechterlijke instanties en van het Europese Hof 
van Justitie, verzoeken de sociale partners dat iedere aangelegenheid met be­
trekking tot de interpretatie van deze overeenkomst op Europees niveau, door 
de Commissie in eerste instantie aan hen ter advisering wordt voorgelegd. 
ALGEMENE OVERWEGINGEN 
1. Gelet op de Overeenkomst betreffende de sociale politiek behorende bij het 
Protocol betreffende de sociale politiek behorende bij het Verdrag betreffen­
de de Europese Unie, en in het bijzonder op de artikelen 3, vierde lid, en 4, 
tweede lid, daarvan, 
2. Overwegende dat artikel 4, tweede lid, van de Overeenkomst betreffende de 
sociale politiek erin voorziet dat overeenkomsten die op het niveau van de 
Gemeenschap zijn gesloten, op gezamenlijk verzoek van partijen daarbij ten 
uitvoer worden gelegd door een besluit van de Raad op voorstel van de Com­
missie, 
3. Overwegende dat de Commissie in haar tweede notitie ten behoeve van de 
raadpleging inzake de flexibiliteit van de arbeidstijd en zekerheid van 
1 Conform de bedoeling van artikel 2, vierde lid, van de Overeenkomst betreffende de Sociale Politiek van het 
Verdrag betreffende de Europese Unie. 
/G 
werknemers, haar voornemen heeft aangekondigd om een juridisch bindende 
maatregel van de Gemeenschap voor te stellen, 
4. Overwegende dat de conclusies van de vergadering van de Europese Raad 
van Essen de noodzaak hebben onderstreept van maatregelen om zowel de 
werkgelegenheid als de gelijke kansen van vrouwen en mannen te bevorde­
ren, en hebben opgeroepen tot het treffen van maatregelen met als doel "de 
arbeidsintensiteit van de groei te laten toenemen, in het bijzonder door mid­
del van een meer flexibele organisatie van het werk, die beantwoordt aan zo­
wel de wensen van werknemers als de vereisten van de concurrentie. 
5. Overwegende dat partijen bij deze overeenkomst belang hechten aan maat­
regelen waardoor de toegang tot deeltijdarbeid voor mannen en vrouwen 
wordt vergemakkelijkt, teneinde hen in staat te stellen zich op het pensioen 
voor te bereiden, arbeid en zorgtaken te combineren, en opleiding en training 
te volgen waardoor hun bekwaamheden en loopbaanontwikkeling worden 
verbeterd in het wederzijds belang van werkgevers en werknemers en op een 
manier waardoor de ontwikkeling van ondernemingen wordt bevorderd, 
6. Overwegende dat deze overeenkomst voor de vaststelling van de wijze van 
toepassing van de hierin opgenomen algemene beginselen, minimumnormen 
en bepalingen, verwijst naar de lidstaten en de sociale partners, teneinde 
rekening te kunnen houden met de situatie in iedere lidstaat, 
7. Overwegende dat in deze overeenkomst rekening is gehouden met de nood­
zaak om de regels van het sociaal beleid te verbeteren, het concurrentiever­
mogen van de economie van de Gemeenschap te bevorderen en te vermijden 
dat zodanige administratieve, financiële en wettelijke lasten worden opge­
legd, dat de schepping van werkgelegenheid en de ontwikkeling van kleine 
en middelgrote ondernemingen worden belemmerd, 
8. Overwegende dat de sociale partners de eerst aangewezenen zijn om oplos­
singen te vinden die beantwoorden aan de behoeften van zowel werkgevers 
als werknemers, en dat hun daarom een speciale rol moet worden toegekend 
bij de uitvoering en toepassing van deze overeenkomst, 
/> 
ZIJN ONDERTEKENENDE PARTIJEN HET VOLGENDE OVEREENGEKO­
MEN: 
CLAUSULE 1 : DOEL 
Het doel van deze raamovereenkomst is: 
a. de opheffing van discriminatie van deeltijdwerkers te verzekeren en de kwali­
teit van deeltijdarbeid te verbeteren; 
b. de ontwikkeling van deeltijdwerk op vrijwillige basis te bevorderen en bij te 
dragen aan de flexibele organisatie van de arbeidstijd op een manier die reke­
ning houdt met de behoeften van werkgevers en werknemers. 
CLAUSULE 2: REIKWIJDTE 
1. Deze overeenkomst is van toepassing op deeltijdwerkers die werken uit hoof­
de van een arbeidsovereenkomst of een arbeidsverhouding, als omschreven 
in de wet, collectieve overeenkomsten of gebruiken in iedere lidstaat. 
2. De lidstaten - na raadpleging van de sociale partners in overeenstemming met 
de nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten of gebruiken - en/of de 
sociale partners - op het geschikte niveau in overeenstemming met de natio­
nale systemen van arbeidsverhoudingen - kunnen om objectieve redenen 
deeltijdwerkers die slechts incidenteel werkzaamheden verrichten geheel of 
gedeeltelijk uitsluiten van de werking van de bepalingen van deze overeen­
komst. Dergelijke uitzonderingen moeten periodiek worden bezien teneinde 
vast te stellen of de objectieve redenen die daaraan ten grondslag liggen nog 
geldig zijn. 
CLAUSULE 3: DEFINITIES 
1. In deze overeenkomst wordt onder "deeltijdwerker" verstaan: een werkne­
mer, wiens normale arbeidsduur, berekend op weekbasis of ais gemiddelde 
over een werkperiode van maximaal een jaar, minder is dan die van een 
vergelijkbare voltijdwerker. 
/f 
2. In deze overeenkomst wordt onder "vergelijkbare voltijdwerker" verstaan: 
een voltijdwerker in dezelfde vestiging, die werkzaam is uit hoofde van de­
zelfde soort arbeidsovereenkomst of arbeidsverhouding en hetzelfde of soort­
gelijk werk verricht of dezelfde of een soortgelijke functie uitoefent, waarbij 
rekening wordt gehouden met andere overwegingen, die betrekking kunnen 
hebben op anciënniteit en kwalificaties/bekwaamheden. 
3. Indien geen vergelijkbare voltijdwerker in dezelfde vestiging werkzaam is, 
zal de vergelijking worden gemaakt op basis van de van toepassing zijnde 
collectieve overeenkomst of, indien geen collectieve overeenkomst van toe­
passing is, in overeenstemming met de nationale wetgeving, collectieve over­
eenkomsten of gebruiken. 
CLAUSULE 4: HET BEGINSEL VAN GELIJKE BEHANDELING 
1. Met betrekking tot arbeidsvoorwaarden worden deeltijdwerkers niet minder 
gunstig behandeld dan vergelijkbare voltijdwerkers alleen op grond van het 
feit dat zij in deeltijd werkzaam zijn, tenzij het verschil in behandeling om 
objectieve redenen gerechtvaardigd is. 
2. Wanneer zulks passend is, zal het beginsel van "pro rata temporis" worden 
toegepast. 
3. De wijze waarop deze clausule wordt toegepast, zal door de lidstaten en/of de 
sociale partners worden bepaald met inachtneming van Europese wetgeving, 
nationale wetten, collectieve overeenkomsten en gebruiken. 
4. Indien zulks om objectieve redenen gerechtvaardigd is, kunnen lidstaten, na 
raadpleging van de sociale partners in overeenstemming met de nationale 
wetgeving of gebruiken, en/of sociale partners eventueel de toegang tot be­
paalde arbeidsvoorwaarden afhankelijk stellen van een bepaalde diensttijd, 
arbeidsduur of beloning. Drempelbepalingen voor deeltijdwerkers moeten 
periodiek opnieuw worden bezien met inachtneming van het beginsel van 
gelijke behandeling als bedoeld in clausule 4, paragraaf 1. 
CLAUSULE 5: MOGELIJKHEDEN VOOR DEELTIJDWERK 
1. In het kader van clausule 1 van deze overeenkomst en van het beginsel van 
gelijke behandeling tussen deeltijd- en voltijdwerkers, 
'C /ci 
a. moeten lidstaten, na raadpleging van de sociale partners in overeenstem­
ming met de nationale wetgeving of gebruiken, de belemmeringen van 
juridische of administratieve aard waardoor de mogelijkheden voor deel­
tijdwerk kunnen worden beperkt, opsporen, onderzoeken en in voorko­
mende gevallen verwijderen. 
b. moeten de sociale partners, handelend binnen hun bevoegdheden en vol­
gens de procedures als neergelegd in collectieve overeenkomsten, de be­
lemmeringen waardoor de mogelijkheden voor deeltijdwerk kunnen wor­
den beperkt, opsporen, onderzoeken en in voorkomende gevallen verwij­
deren. 
2. De weigering van een werknemer om van voltijd- naar deeltijdwerk over te 
gaan of omgekeerd, mag als zodanig geen geldige reden opleveren voor ont­
slag, onverlet de mogelijkheid om in overeenstemming met de nationale wet­
geving, collectieve overeenkomsten en gebruiken de arbeidsverhouding te 
beëindigen om andere redenen, zoals die welke voortvloeien uit de eisen van 
de bedrijfsvoering van de betrokken vestiging. 
3. Voorzover mogelijk zullen werkgevers in overweging nemen: 
a. verzoeken van werknemers om van voltijd- naar deeltijdwerk over te gaan, 
indien dit in de vestiging beschikbaar komt; 
b. verzoeken van werknemers om van deeltijd- naar voltijd werk over te gaan 
of om toename van hun arbeidstijd, indien de mogelijkheid zich daartoe 
voordoet; 
c. de verstrekking van tijdige informatie over de beschikbaarheid van deel­
tijd- en voltijdwerk in de vestiging, teneinde de overgang van voltijd- naar 
deeltijdwerk of omgekeerd te vergemakkelijken; 
d. maatregelen om de toegang tot deeltijdwerk te vergemakkelijken op alle 
niveaus van de onderneming, daaronder mede begrepen gekwalificeerde 
en leidinggevende posities, en waar zulks passend is, om de toegang van 
deeltijdwerkers tot de beroepsopleiding te vergemakkelijken teneinde hun 
loopbaanontwikkeling en hun beroepsmobiliteit te bevorderen; 
e. de verstrekking van passende informatie aan bestaande vertegenwoordi­
gingen van werknemers over deeltijdwerk in de onderneming. 
26 
CLAUSULE 6: BEPALINGEN BETREFFENDE DE TEN UITVOERLEGGING 
1. Lidstaten en/of sociale partners kunnen bepalingen handhaven of invoeren 
die gunstiger zijn dan die welke in deze overeenkomst zijn opgenomen. 
2. De tenuitvoerlegging van de bepalingen van deze overeenkomst vormt geen 
geldige reden om het algemene niveau van bescherming van de werknemers 
op het door deze overeenkomst bestreken gebied te verlagen. Dit laat het 
recht van de lidstaten en de sociale partners om met het oog op gewijzigde 
omstandigheden, andere wettelijke, reglementaire of contractuele voorzienin­
gen te treffen, alsook de toepassing van clausule 5, paragraaf 1 onverlet, 
voorzover het beginsel van gelijke behandeling als bedoeld in clausule 4, pa­
ragraaf 1, wordt geëerbiedigd. 
3. De onderhavige overeenkomst laat het recht van de sociale partners onverlet 
om op het daartoe geschikte niveau, waaronder het Europese, overeenkom­
sten te sluiten, waardoor de voorzieningen van de onderhavige overeenkomst 
worden aangepast en/of aangevuld op een manier die rekening houdt met de 
bijzondere behoeften van de betrokken sociale partners. 
4. Deze overeenkomst doet geen afbreuk aan meer bijzondere Gemeenschaps­
bepalingen en vooral niet aan Gemeenschapsbepalingen op het gebied van 
gelijke behandeling van mannen en vrouwen. 
5. De voorkoming en de beslechting van geschillen en de behandeling van 
klachten over de toepassing van deze overeenkomst zullen geschieden in 
overeenstemming met de nationale wetgeving, collectieve arbeidsovereen­
komsten en gebruiken. 
6. De ondertekenende partijen herzien deze overeenkomst vijfjaar na het besluit 
van de Raad, indien een van de partijen hierom verzoekt. 
Francois Perigot 
Voorzitter 
UNICE Antonio Catellano Auyanet 
Voorzitter 
CEEP Fritz Verzetnisch 
Voorzitter 
EVV 
Zygmunt Tyszkiewicz Jytte Fredensborg 
Secretaris Generaal Secretaris Generaal 
UNICE CEEP Emilio Gabaglio 
Secretaris Generaal 
EVV 
2( 
TOELICHTING INZAKE DE GEVOLGEN 
EVALUATIE VAN DE GEVOLGEN VAN HET VOORSTEL VOOR HET BEDRIJFSLEVEN, MET 
NAME HET MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF (MKB) 
Titel van het voorstel: 
Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de door de UNICE, het CEEP en het 
EVV gesloten raamovereenkomst inzake deeltijdarbeid 
Het voorstel 
1. Waarom is, rekening houdend met het subsidiariteitsbeginsel, communautaire 
wetgeving op dit gebied noodzakelijk en welke zijn de hoofddoelstellingen ervan? 
Deze richtlijn beoogt de tenuitvoerlegging, krachtens artikel 4, lid 2, van de aan 
het Verdrag gehechte Overeenkomst betreffende de sociale politiek, van de 
raamovereenkomst inzake deeltijdarbeid. Dit artikel voorziet in de mogelijkheid 
om door de sociale partners gesloten overeenkomsten ten uitvoer te leggen door 
een besluit van de Raad op voorstel van de Commissie. De ondertekenende 
partijen hebben de Commissie gezamenlijk verzocht een voorstel aan de Raad voor 
te leggen. De Commissie heeft, conform haar Mededeling inzake de 
tenuitvoerlegging van het Protocol betreffende de sociale politiek1, de 
overeenkomst aan een drievoudig onderzoek onderworpen. Zij is van mening dat 
aan alle voorwaarden (representativiteit van de ondertekenende partijen, 
wettigheid van de clausules van de overeenkomst en inachtneming van de 
specifieke bepalingen inzake het MKB) is voldaan en dat haar voorstel voor een 
richtlijn van de Raad dient te worden goedgekeurd. De Europese Raad van 
Amsterdam heeft de totstandkoming van deze overeenkomst trouwens toegejuicht. 
Gevolgen voor de ondernemingen 
2. Op welke ondernemingen is het voorstel van toepassing? 
Op alle ondernemingen en werknemers waarop de raamovereenkomst van 
toepassing kan zijn, ongeacht de sector en de grootte van de onderneming. 
3. Welke maatregelen moeten de ondernemingen nemen om aan de eisen van het 
voorstel te voldoen? 
Zoals in clausule 1 van de raamovereenkomst wordt vermeld, moeten de 
ondernemingen: 
- een einde maken aan de discriminatie van deeltijdwerkers; 
- de ontwikkeling van deeltijdarbeid op vrijwillige basis vergemakkelijken en 
bijdragen tot de flexibele organisatie van de arbeidstijd op een manier die 
rekening houdt met de behoeften van de werkgevers en werknemers. 
COM(93) 600 def. 
Diverse clausules verwijzen naar de nationale wetgeving, collectieve 
overeenkomsten of gebruiken en/of de sociale partners op het geëigende niveau, 
en laten de ondernemingen een grote handelingsruimte. Aan de inachtneming van 
de bepalingen betreffende het MKB is in de punten 24-29 van de toelichting 
uitgebreid aandacht besteed. 
4. Welke economische effecten kan het voorstel hebben? 
De tenuitvoerlegging van de raamovereenkomst inzake deeltijdarbeid draagt bij tot 
de verwezenlijking van de tweede, door de Europese Raad in Essen vastgestelde 
prioriteit: invoering van nieuwe, flexibele vormen van arbeidsorganisatie. Deze 
flexibiliteit moet voorzien in de behoeften van de ondernemingen, die zich in 
verband met de internationale concurrentie genoodzaakt zien hun 
concurrentievermogen te vergroten. Ook moet rekening gehouden worden met de 
belangen van de werknemers door hun de gelegenheid te bieden hun arbeidstijd af 
te stemmen op hun behoeften. Een akkoord tussen de sociale partners op dit 
gebied, dat het resultaat is van de onderhandelingen tussen werkgevers en 
werknemers, lijkt het geschiktste instrument om de belangen van beide partijen te 
verenigen. 
De lidstaten en de sociale partners zouden de belemmeringen moeten vaststellen en 
bestuderen die de mogelijkheden om deeltijdwerk te verrichten kunnen beperken, 
en deze eventueel uit de weg moeten ruimen. Dit draagt bij tot een flexibeler 
organisatie van de arbeidsmarkt en heeft ten doel het werkgelegenheidseffect van 
de groei te vergroten. 
5. Houdt het voorstel maatregelen in waarmee beoogd wordt rekening te houden 
met de specifieke situatie van het midden- en kleinbedrijf? 
Zie de punten 24-29 van de toelichting bij het voorstel. 
Raadpleging 
6. Lijst van de organisaties die over het voorstel zijn geraadpleegd en overzicht van 
de wezenlijke elementen van hun standpunt. 
Alle representatieve organisaties2 hebben tijdens de eerste overlegronde hun 
mening kunnen geven. Zij zijn door de Commissie ook uitgenodigd voor een 
overlegbijeenkomst over de raamovereenkomst. Zie voor hun standpunten de 
punten 20-23 van de toelichting. 
Overeenkomstig de Mededeling inzake de tenuitvoerlegging van het Protocol betreffende de sociale 
politiek - COM(93) 600 van 14 december 1993. 
16 ds 
ISSN 0254-1513 
COM(97) 392 def. 
DOCUMENTEN 
NL 04 05 06 
Catalogusnummer : CB-CO-97-430-NL-C 
ISBN 92-78-23813-9 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
21