COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 24.07.1996 
COM(96) 395 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, 
AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE 
EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S 
oyer 
De informatiemaatschappij: van Korfoe naar Dublin 
De nieuwe prioriteiten 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, 
AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE 
EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S 
over 
"De gevolgen vm de lafocowtteniaatscliappövoor het beleM isia de 
Europese Uide-Vooribeceiding van de volgende steppe»" 

Mededeling van de Commissieaan de Raad, bet Europees Parlement, 
het Economisch en Sociaal Comité en het 
Comité van de Regio's 
over . , 
De informatiemaatschappij; van Korfoe naar Dublin 
De nieuwe prioriteiten 
Het instellen van een Raad Informatiemaatschappij werd in beginsel 
overeengekomen op de Top van Korfoe van 24 en 25 juni 1994 op basis van de 
conclusies van het verslag-Bangemann over "Europa en de wereldwijde 
informatiemaatschappij". Op de Top werd gesteld "dat het belang en de 
gecompliceerdheid van de vraagstukken die de nieuwe informatiemaatschappij 
doet rijzen, voldoende reden zijn om een permanent coördinatie-instrument in het 
leven te roepen... ten einde onder meer een gecoördineerde aanpak in de Raad te 
waarborgen. " De Raad van Korfoe verzocht de Commissie een actieplan op te 
stellen betreffende de op communautair niveau noodzakelijke maatregelen. 
Het actieplan - dat op 19 juli 1994 werd aangenomen en getiteld is "Europa op 
weg naar de informatiemaatschappij: een actieplan11 - werd besproken in de eerste 
Raad Informatiemaatschappij die op 28 september 1994 plaatshad. De Raad 
verzocht de Commissie een aantal maatregelen te nemen betreffende gebieden die 
in het actieplan waren aangegeven. Aan de hand van de richtsnoeren van de Raad 
kreeg met name de liberalisering van de telecommunicatie een belangrijke impuls. 
Het actieplan stelde met succes een eerste kader vast voor het beleid van de 
Europese Unie op het gebied van de informatiemaatschappij. Op basis hiervan 
werd de voorbije twee jaar veel vooruitgang geboekt: 
Wat het wetgevingskader betreft diende de Commissie een compleet 
hervormingspakket in dat tot de volledige liberalisering van de 
telecommunicatiesector zal leiden tegen 1 januari 1998. Het 
vierde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling 
wordt met succes ten uitvoer gelegd en omvat drie specifieke 
programma's betreffende informatie- en communicatietechnologieën. Er 
werden een aantal tewustmakingsmaatregelen gelanceerd. Ook de 
G7-conferenties in Brussel in februari 1995 en in Zuid-Afrika in mei 1996 
leverden een bijdrage tot de bewustwording. 
De meeste in het actieplan aangegeven maatregelen werden ofwel al 
gerealiseerd of worden nu gelanceerd. Sommige acties zijn echter nog 
hangende omdat de voorbereiding ervan meer tijd in beslag neemt dan was 
verwacht, bij voorbeeld de informatiebeveiliging. 
A<l 
Er werd kostbare ervaring opgedaan bij de tenuitvoerlegging van het 
actieplan. De Commissie heeft nu een vollediger beeld van de maatregelen 
die nodig zijn om de doelstellingen te verwezenlijken van haar beleid op 
het gebied van de informatiemaatschappij. Bovendien zijn er inmiddels 
nieuwe vragen en vraagstukken aan de orde. Het is daarom tijd voor een 
evaluatie van het actieplan om de informatiemaatschappij een nieuwe 
politieke stimulans te geven. Dit is het doel van de Raad 
Informatiemaatschappij die op 8 oktober 1996 wordt gehouden. 
2. Vier aandachtsgebieden krijgen dezelfde prioriteit: 
(i) De verbetering van het bedrijfsklimaat 
De Europese ondernemingen zijn begonnen zich aan de toenemende 
concurrentiedruk aan te passen en de enorme kansen van de 
informatiemaatschappij aan te grijpen. Maar hiertoe is een gunstig bedrijfsklimaat 
nodig. Dit betekent met name dat de telecommunicatiesector in de Europese Unie 
tegen 1 januari 1998 volledig moet zijn geliberaliseerd. Het betekent ook dat met 
het pog op het scheppen van eerlijke concurrentieverhoudingen en het 
functioneren van de interne markt toenemende transparantie en consistentie van 
de nationale regelgeving betreffende diensten op het gebied van de 
informatiemaatschappij nodig zijn. Ten slotte dient er meer aandacht aan te 
worden besteed dat de diverse sectoren van de economie inclusief de kleine en 
middelgrote ondernemingen snel de informatie- en communicatietechnologieën 
invoeren. 
(ii) Het investeren in de toekomst 
De informatiemaatschappij is een op kennis gebaseerde maatschappij. Om de 
Europese kennisbasis uit te breiden moet aan de informatiemaatschappij 
gerelateerd onderzoek een sleutelrol spelen in het vijfde kaderprogramma zoals 
gesteld werd in de eerste richtsnoeren die de Commissie op 10 juli 1996 aannam. 
De Commissie zal passende maatregelen uitwerken om gehoor te geven aan het 
verzoek van de Europese Top in Florence "met spoed een actieplan uit te werken 
voor het initiatief 'Leren in de informatiemaatschappij'. 
(iii) Een centrale plaats voor de mens 
Een van de prioriteiten van de Commissie is het centraal stellen van de mens in 
het beleid op het gebied van de informatiemaatschappij, d.w.z. het beter inspelen 
op zijn verwachtingen en preoccupaties met betrekking tot vraagstukken zoals de 
toegang tot een ruime waaier van diensten en onderwerpen. In de praktijk is de 
Commissie voornemens naar een verdere integratie van het beleid op het gebied 
van de structuurfondsen en de informatiemaatschappij toe te werken óriï sociale 
vraagstukken aan te pakken, de consumentenbelangen te beschermen en de 
kwaliteit van de overheidsdiensten te verbeteren. 
A*> 
(iv) Het aannemen van de uitdaging van de globalisering 
Door de toenemende globalisering dient er werk te worden gemaakt van mondiale 
regelingen. In dat verband acht de Commissie de afronding van de 
onderhandelingen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie van groot belang. 
Een werkelijk wereldwijde informatiemaatschappij betekent meer samenwerking 
met onze buurlanden en hulp aan de ontwikkelingslanden bij hun integratie in de 
informatiemaatschappij van de 21e eeuw. 
3. Als aanzet tot de realisatie van deze nieuwe beleidsprioriteiten dient de 
Commissie hierbu de volgende documenten in: 
(i) Een mededeling over de implicaties van de informatiemaatschappij voor het 
beleid van de Europese Unie en het voorbereiden van de volgende stappen. Deze 
is van bijzonder politiek belang aangezien zij de grondslag legt voor de 
aanpassing van het actieplan die de Commissie tegen het einde van dit jaar zal 
doorvoeren om rekening te houden met de nieuwe strategische prioriteiten. 
(ii) Een groenboek over leven en werken in de informatiemaatschappij en de 
centrqle plaats die daarbij voor de mens wordt ingeruimd, dat bedoeld is om de 
politieke, sociale en maatschappelijke dialoog te verdiepen over de belangrijkste 
sociale en maatschappelijke aspecten van de informatiemaatschappij. 
(iii) Een mededeling over normalisatie in de informatiemaatschappij,aie 
onderzoekt hoe in het licht van de kenmerken van de ICT-markt en het 
ICT-normalisatieproces optimale omstandigheden kunnen worden gecreëerd voor 
het opstellen van de normen die nodig zijn voor het vormgeven aan de 
informatiemaatschappij. 
iv) Een ontwerp-richtlijn over transparante regelgeving op de interne markt voor 
diensten op het gebied van de informatiemaatschappij , waarbij een 
infórmatiemechanisme wordt opgezet over wetgevende initiatieven van de 
Lid-Staten. 
De Commissie verzoekt de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en 
Sociaal Comité en het Comité van de Regio's hun advies te geven over deze 
essentiële beleidsrichtsnoeren om voor de Europese Raad van Dublin tijdig een 
herzien actieplan gereed te hebben. 
Ai 
Mededeling aan de Raad, het Europees Parlement, 
het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's 
wmm 
"De gevolgen van de Informatiemaatschappijvoor het beleid van de 
Europese Unie-Voorbereiding van de volgende stappen" 
1. INLEIDING 
2. TOEKOMSTIGE BELEIDSPRIORITEITEN 
2.1. Het ondernemingsklimaat verbeteren 
a. 1998 tot een succes maken 
b. De interne markt verwezenlijken 
c. Veranderingen in het bedrijfsleven vergemakkelijken 
2.2. Investeren in de toekomst 
a. Onze kennis uitbreiden 
b. Onderwijs en opleiding verbeteren 
c. Werken aan duurzame ontwikkeling 
2.3 Mensen staan centraal 
a. De Europese integratie versterken 
b. De consumentenbelangen beschermen 
c. De diensten van de openbare sector verbeteren 
d. De culturele diversiteit verzekeren 
2.4. De wereldwijde uitdaging aannemen 
a. Regels op wereldniveau afspreken 
b. Samenwerken met onze buren 
c. De ontwikkelingslanden beter integreren 
3. DE VOLGENDE STAPPEN 
Al 
1. INLEIDING 
De informatiemaatschappij is de laatste jaren bovenaan de politieke agenda van de 
Europese Unie komen te staan. Deze ontwikkeling vormt een duidelijke erkenning van de 
belangrijke rol die nieuwe toepassingen en diensten kunnen spelen in verband met de 
uitdaging die de mondiale concurrentie en arbeidsmarkt vormt. De informatie- en 
communicatieindustrie zijn met een jaarlijkse groei van 7 tot 8% de snelst groeiende 
sectoren ter wereld. Naar verwachting zal hun bijdrage aan het bruto binnenlands produkt 
van alle landen te zamen in de periode tot 2000 verdubbeld zijn en ca. 10% bedragen. 
Deze situatie gaat in Europa gepaard met enorme mogelijkheden voor de omroep-, 
software-, elektronica-, uitgevers- en telefoonmaatschappijen. Terwijl Europa het in 
sommige marktsegmenten goed doet, blijven wij op verschillende zeer belangrijke 
gebieden nog steeds achter bij de Verenigde Staten en Japan. Het is voor de toekomst van 
alle sectoren van de economie en voor alle burgers van de Gemeenschap van cruciaal 
belang dat Europa in deze sectoren succes heeft. 
In juli 1994 werd met de indiening door de Europese Commissie van een actieplan, 
getiteld: "Europa op weg naar de informatiemaatschappij1", een brede strategie van de 
Europese Unie ten aanzien van de informatiemaatschappij gelanceerd. Dit actieplan biedt 
de Europese Unie een geïntegreerd kader voor de informatiemaatschappij en omvat een 
aantal cruciale beleidsterreinen van de Europese Unie, waaronder telecommunicatie, 
onderzoek en ontwikkeling, innovatie, concurrentie, MKB, economische en sociale 
samenhang, de audiovisuele sector, internationale betrekkingen en cultuur. 
Hoewel de doelstellingen die in het actieplan zijn geschetst hun waarde behouden, maken 
de alomtegenwoordigheid van de informatiemaatschappij en recente mondiale 
ontwikkelingen het noodzakelijk dat reeds ter hand genomen acties worden bijgewerkt, 
versterkt en aangepast en dat het informatiemaatschappij, aspect wordt geïntegreerd 
in beleidsterreinen die oorspronkelijk niet in het actieplan ter sprake kwamen. 
Bovendien heeft de informatiemaatschappij zoveel facetten, dat een grotere mate van 
coördinatie tussen de verschillende communautaire beleidsterreinen en de instrumenten en 
financieringsvoorzieningen van de Gemeenschap noodzakelijk is. 
Het doel van deze mededeling is dan ook aan te geven wat het effect van de 
informatiemaatschappij op het beleid van de Europese Unie op de verschillende gebieden 
is, waarbij de nadruk ligt op toekomstige prioriteiten. 
1 COM(94) 347 def. 
2. TOEKOMSTIGE BELEIDSPRIORITEITEN 
2.1. HET ONDERNEMINGSKLIMAAT VERBETEREN 
Op het ogenblik verandert het ondernemingsklimaat diepgaand en in hqog tempo door de 
komst van de informatiemaatschappij, waardoor het Europese bedrijfsleven extra 
concurrentiedruk ondervindt. Europa mag de kans om zijn concurrentievermogen te 
vergroten en zodoende de werkgelegenheidssituatie te verbeteren niet voorbij laten gaan. 
De Europese bedrijven zijn begonnen zich aan de nieuwe situatie aan te passen; zij 
beschikken over een goede basis wat arbeidspotentieel, kapitaal en technologie betreft. Het 
op een juiste manier met deze veranderingen omgaan is echter een gecompliceerde 
aangelegenheid, waarvoor geen tevoren vastgestelde oplossingen bestaan en die derhalve 
uitermate hachelijk is. Om de noodzakelijke aanpassingen te kunnen doen, hebben 
Europese ondernemingen een duidelijk en voorspelbaar kader nodig dat hen in staat stelt 
het nieuwe marktpotentieel ten volle te benutten. 
a. 1998 tot een succes maken 
De totstandkoming voor 1 januari 1998 van een nieuwe, op volledige liberalisatie 
gebaseerde wetgeving ten aanzien van telecommunicatie zal een belangrijke rol spelen bij 
het op gang brengen van de particuliere investeringen die nodig zijn voor het opzetten van 
de voor de ontwikkeling van de informatiemaatschappij in Europa noodzakelijke 
telecommumcatie-infrastructuur. Concurrentie is nodig om de kwaliteit van 
communicatiediensten te verbeteren, de prijzen drastisch te verlagen en de aanzet te geven 
tot het ontstaan van een grote hoeveelheid nieuwe diensten. 
Tijdens de Europese Raad van Florence is het belang van de liberalisatie en het scheppen 
van een interne markt voor telecommunicatie benadrukt. De Raad van Ministers is 
gevraagd verder te gaan op de weg naar liberalisatie. 
Vooruitlopend op 1998 hebben de Commissie en de Lid-Staten al aanzienlijke vorderingen 
gemaakt bij het liberaliseren van een aantal zeer belangrijke marktsegmenten. Het gaat 
hierbij onder andere om mobiele en satellietcommunicatie, alsmede om het gebruik van 
kabeltelevisienetwerken voor telecommunicatie en van een alternatieve infrastructuur voor 
reeds sinds 1 juli 1996 geliberaliseerde diensten. 
Sommige Lid-Staten2 hebben verzocht te mogen afwijken van het geplande tijdschema voor 
de invoering van volledige concurrentie. De Commissie neemt deze verzoeken momenteel 
in overweging. De beslissingen ten aanzien van deze derogaties zullen worden genomen na 
een proces van openbare raadpleging3. Gezien het belang voor de hele economie van een 
geliberaliseerde telecommunicatiesector wordt van de Lid-Staten die om derogatie hebben 
verzocht gevraagd om de periode te bekorten of, ingeval de afwijking niet gerechtvaardigd 
is, om ervan af te zien. 
2 Griekenland, Ierland, Luxemburg en Portugal, hebben om derogaties verzocht. 
3 Deze raadpleging wordt uitgevoerd met inachtneming van het voor de Gemeenschap gebruikelijke 
beginsel van vertrouwelijkheid. 
3 
Van 1998 een succes maken hangt niet alleen af van de tijdige goedkeuring van de 
wetgeving, maar ook en in toenemende mate van de doeltreffende tenuitvoerlegging ervan. 
Een onvolledige, afwijkende of te late omzetting, alsmede een ondoeltreffende toepassing 
van de wetgeving op het niveau van de Lid-Staten zou tot distorsies van zowel de 
mededinging als van het functioneren van de interne markt kunnen leiden. De nationale 
regelgevende instanties zullen de middelen en de onafhankelijke authoriteit nodig hebben 
om hun rol in dit opzicht volledig te kunnen vervullen. De veranderingen die zich 
voordoen lijken in verschillende opzichten op die welke zich bij de tenuitvoerlegging van 
de gemeenschappelijke markt voordeden. Een ander belangrijk element betreft de toetsing 
van het gedrag van de dominante marktdeelnemers in de telecommunicatiesector aan het 
mededingingsrecht in de periode tot 1 januari 1998. Het betreft hierbij vooral allianties, 
afspraken en prijsstrategieën. 
Telecommunicatie is per definitie een grensoverschrijdende sector, zodat er behalve de 
minimale harmonisatiemaatregelen ook aanvullende coördinatie tussen de betreffende 
regelgevende instanties noodzakelijk is. Vooral op het gebied van het verstrekken van 
licenties, het toekennen van frequenties, nummertoekenning en betrekkingen met derden 
(bijvoorbeeld met de Internationale Telecommunicatie Unie) wordt reeds duidelijk dat er 
behoefte bestaat aan intensievere coördinatie. De Europese Unie zou in dit opzicht bereid 
moeten zijn haar verantwoordelijkheid op zich te nemen. De Commissie onderzoekt 
momenteel eveneens in hoeverre het noodzakelijk zou kunnen zijn op Europees niveau een 
regelgevende instantie op te zetten. 
b. De interne markt verwezenlijken 
Alleen op het niveau van de interne markt kunnen de nieuwe produkten en diensten van de 
informatiemaatschappij hun potentieel volledig ontplooien. De Commissie moet er derhalve 
naar blijven streven het juist functioneren van de interne markt te waarborgen en te 
verbeteren. Resterende hindernissen dienen te worden weggenomen door de beginselen van 
het Verdrag direct toe te passen, met name het vrij verkeer van goederen (artikel 30), het 
vrij verrichten van diensten (artikel 59) en de vrijheid van vestiging (artikel 52). De 
Commissie streeft ernaar te waarborgen dat iedere mogelijke regelgeving naar aanleiding 
van deze nieuwe diensten die gericht is op de bescherming van doelstellingen van algemeen 
belang4 plaatsvindt in het kader van de interne markt. 
Nieuwe toepassingen en diensten worden in zeer hoog tempo ontwikkeld en het is 
onmogelijk te voorspellen welke uiteindelijk een markt zullen vinden. Overhaaste 
wetgeving dient te worden vermeden totdat duidelijk is waar welk type van maatregelen 
noodzakelijk is. Bovendien is het belangrijk bestaande of opkomende hindernissen weg te 
nemen of te voorkomen, omdat deze het bedrijven moeilijk kunnen maken nieuwe 
initiatieven te nemen en daarin te investeren. Hiertoe analyseert de Commissie momenteel 
potentiële hindernissen voor bepaalde nieuwe produkten en diensten van de 
informatiemaatschappij, zoals bijvoorbeeld elektronisch handelsverkeer. 
zoals de bescherming van privacy, minderjarigen en consumenten, zedelijkheidsvraagstukken, 
volksgezondheid, de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten, beroepsethiek, de 
cultuurspreiding, de bescherming van het pluralisme, enz. 
4 
De Lid-Staten zijn momenteel bezig onder druk van de omstandigheden, die soms 
bovendien nog een politiek karakter heeft, hun wetgeving bij te werken. Dergelijke acties 
zouden kunnen leiden tot inconsequente nationale wetgeving, waardoor de 
grensoverschrijdende voorziening met goederen en diensten wordt gehinderd. Om iedere 
bedreiging van de integriteit van de interne markt te voorkomen stelt de Commissie in dit 
verband een richtlijn voor betreffende een mechanisme voor de transparantie van de 
regelgeving ten aanzien van de dienstverlening in de mformatiemaatschappij. Deze is 
gericht op het waarborgen van de samenhang tussen en de flexibiliteit van de nationale 
regelgevingen en probeert tegelijkertijd op communautair niveau het risico van 
overregulering tot een minimum te beperken. 
Op sommige gebieden zou het noodzakelijk kunnen zijn tot regelgeving op communautair 
niveau over te gaan ten einde de produkten en diensten van de informatiemaatschappij ten 
volle te laten profiteren van de voordelen van een ruimte zonder binnengrenzen. Een 
dergelijke wetgeving zou ook creativiteit en innovatie beschermen en stimuleren. Sommige 
aspecten van die wetgeving zijn reeds in voorbereiding5. De noodzaak van de vaststelling 
van een geconsolideerde wetgeving inzake de informatiemaatschappij en telecommunicatie 
wordt momenteel tevens bestudeerd. 
Een aspect dat ook in de wetgeving zal moeten worden verwerkt is de komende 
technologische convergentie tussen telecommunicatie, elektronische informatiediensten en 
de omroep. De Commissie onderzoekt momenteel het probleem van het gebrek aan 
samenhang van de bestaande wetgevingen op dit punt. 
Het vertrouwen van de gebruiker moet worden beschermd ten einde te bereiken dat de 
nieuwe diensten op ruimere schaal worden gebruikt voor handelstransacties en de 
verzending van officiële documenten. Tegelijkertijd is dit ook in het belang van het 
bedrijfsleven, aangezien een toename van het vertrouwen bij de gebruiker betekent dat ook 
de vraag toeneemt. Daarom moeten er middelen beschikbaar zijn om privacy, 
vertrouwelijkheid en elektronische berichtwaarmerking te verzekeren. De Commissie 
bereidt op het ogenblik passende voorstellen voor. 
5 De groenboeken over dit onderwerp die de Commissie heeft goedgekeurd zijn "Het auteursrecht en de 
naburige rechten in de informatiemaatschappij" (COM(95) 382 def.), "De rechtsbescherming van 
geëncrypteerde diensten op de interne markt" (COM(96) 76 def.) en "Commerciële communicatie 
in de interne markt" (COM(96) 192 def.). 
c. Veranderingen in het bedrijfsleven vergemakkelijken 
Informatie en commumcatietechnologieën (ICT) zijn van cruciaal belang voor het 
toekomstige concurrentievermogen van alle takken van industrie, handel en dienstverlening 
(bijvoorbeeld bij het ontwerpen en vervaardigen van produkten, in de produkten zelf en bij 
de gang van zaken in de bedrijven). Voor Europa hangt het succes dus af van het tijdig 
inspelen op ICT door Europese bedrijven in het algemeen. Het idee van het verspreiden 
van goede praktijken en de toepassing van "benchmarking" (waarbij de beste prestatie op 
een gegeven gebied wordt nagevolgd) moeten wat dit betreft worden bevorderd. Dit is 
vooral van belang voor het midden- en kleinbedrijf (MKB), waar meer dan twee derde van 
alle Europese werknemers werkzaam zijn en dat derhalve een centrale rol speelt bij het 
scheppen van nieuwe kansen op werk6. 
Het MKB is essentieel voor de innovatie. Het Groenboek inzake innovatie heeft 
aangetoond dat er in Europa een wanverhouding bestaat tussen het wetenschappelijke en 
technologische potentieel en de prestaties op het gebied van innovatie. Het wegnemen van 
belemmeringen en het beschikbaar stellen van de noodzakelijke instrumenten moeten 
worden bevorderd (bijvoorbeeld risicokapitaal). 
Het MKB is ook van wezenlijk belang voor de ontwikkeling en de verscheidenheid van de 
nieuwe markt voor multimedia-inhoud. Deze markt vereist flexibiliteit en culturele 
nabijheid om informatiediensten op maat aan te kunnen bieden en wordt door nieuwe 
bedrijven in het MKB gedomineerd. De Lid-Staten en de EU dienen het juiste klimaat te 
scheppen waarin het MKB tot bloei kan komen. Zij zullen vooral een grote inspanning 
moeten doen om het inzicht te vergroten in de behoeften en prioriteiten van het MKB en in 
de obstakels (bijvoorbeeld de kosten die de bureaucratie met zich brengt) waardoor het 
opzetten en exploiteren van MKB's en het gebruik van ICT worden belemmerd. 
Om ervoor te zorgen dat de markt zich constant en snel kan ontwikkelen, worden door 
marktgroepen opgestelde "de facto "-normen en voor iedereen toegankelijke specificaties 
steeds belangrijker. Dit heeft belangrijke gevolgen: machtsposities of monopolies worden 
vermeden, openbare belangen en normen op het gebied van overheidsopdrachten worden 
gegarandeerd. Normalisatie speelt op dit gebied ook een belangrijke rol. Dit onderwerp 
wordt in een aparte mededeling behandeld. 
2.2. INVESTEREN IN DE TOEKOMST 
De informatiemaatschappij is een maatschappij die hoofdzakelijk op kennis is gebaseerd. 
Deelnemen aan de informatiemaatschappij betekent dan ook meer creativiteit, sneller 
communiceren, nieuwe ideeën ontwikkelen en leren hoe men tijdens de gehele loop van het 
leven kan leren. Mensen en know-how zijn het belangrijkste kapitaal van Europa. Daarom 
moeten wij meer investeren in het uitbreiden van onze kennis en in de verbetering van 
onderwijs en opleiding. 
Het Europees Sociaal Fonds, in het bijzonder doelstelling 4, en ADAPT (het communautair initiatief) 
kunnen worden gebruikt om deze veranderingen te vergemakkelijken. 
6 
Investeren in de toekomst betekent ook dat wij het milieu zoveel mogelijk in stand houden 
voor de toekomstige generaties. Duurzame ontwikkeling kan door de 
informatiemaatschappij worden bevorderd. Het gebruik van ICT biedt enorme 
mogelijkheden voor levensstijlen die een geringer beroep doen op schaarse hulpbronnen. 
a. Onze kennis uitbreiden 
Budgettaire beperkingen oefenen steeds meer druk uit op de beschikbare middelen voor 
onderzoek en technologie (O&O), zowel in de particuliere als in de openbare sector. 
Hierdoor wordt de begroting op korte termijn weliswaar ontlast, maar dit gaat ten koste 
van het vermogen van Europa in de volgende eeuw te innoveren en te concurreren. Wat dit 
betreft staat er zeer veel op het spel. 
Het communautaire O&O-beleid heeft bijgedragen tot het leggen van de fundamenten van 
wat tot op heden in Europa is bereikt op het gebied van de informatiemaatschappij. Dit is 
een onbegrensde opdracht. Integendeel, de technologie verlegt de grenzen op de meest 
onverwachte manieren. Daarom moet onderzoek dat verband houdt met de 
informatiemaatschappij een centrale plaats innemen in het vijfde kaderprogramma voor 
O&O. 
De Commissie heeft onlangs een mededeling goedgekeurd over de eerste richtsnoeren van 
het vijfde kaderprogramma7. Hierin wordt duidelijk de nadruk gelegd op drie 
kerngebieden, waarvan de informatiemaatschappij er een is. Het onderzoek op dit gebied 
zal zich op de ontwikkeling van technologie, infrastructuur, diensten, toepassingen en 
inhoud richten. Het zal zo worden ingericht dat het beter aan de steeds hogere eisen van 
het bedrijfsleven en de maatschappij kan voldoen. 
Gezien de snelheid waarmee de technologische verandering zich voltrekt, is het cruciaal dat 
de tijdschema's van de programma's op de nieuwe realiteiten worden afgestemd. Ook is 
het noodzakelijk dat meer O&O-inspanningen op het gebied van ICT worden gericht op 
onderwerpen van algemeen belang die tegemoetkomen aan specifieke behoeften van de 
gebruiker in de informatiemaatschappij, alsmede op de technologieën die nodig zijn om aan 
deze behoeften te voldoen. Dit houdt in dat er interdisciplinaire, tussen verschillende 
programma's gecoördineerde inspanningen moeten worden gedaan die een weerspiegeling 
zijn van de convergentie van bedrijfsleven en technologieën. 
De informatiemaatschappij bevestigt het beeld van "de wereld als onderzoeksdorp". 
Europa heeft snelle netwerken voor onderzoek nodig om volledig in de internationale 
onderzoekswereld te worden geïntegreerd, alsmede om de grensoverschrijdende 
samenwerking tussen de nationale en de Europese onderzoeksinstellingen te verbeteren. 
Voorlopige richtsnoeren voor het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische 
• ontwikkeling COM/96/332/7. 
7 
b. Onderwijs en opleiding verbeteren 
De veranderingen verlopen steeds sneller en vaardigheden moeten permanent worden 
aangepast ten einde tegemoet te komen aan de veranderende behoeften zowel thuis als op 
het werk. Nieuwe informatie- en commumcatietechnologieën en nieuwe manieren van leren 
zijn al in de onderwijs- en opleidingsprogramma's van de Commissie opgenomen8. De 
Commissie heeft specifieke initiatieven genomen9, een Witboek uitgebracht over 
"Onderwijzen en leren - Naar een cognitieve samenleving" en zal door middel van een 
pro-actieve benadering van aanpassing en verandering als uiteengezet in het Groenboek 
"Leven en werken in de informatiemaatschappij - de mens voorop " een bredere discussie 
op gang brengen over de problemen in verband met het tegengaan van de veroudering van 
vaardigheden in de volwassen beroepsbevolking. 
Het Forum voor de informatiemaatschappij10 is van mening dat onderwijs en 
beroepsopleiding op korte termijn moeten worden herzien, zodat onderwijs- en 
opleidingsinstellingen beter kunnen inspelen op de behoeften van de nieuwe bedrijfstakken. 
Het Forum benadrukt ook dat het introduceren van de informatiemaatschappij in scholen 
een verandering inhoudt van de manier waarop deze werken. Dit zal niet eenvoudig zijn 
vanwege de financiële implicaties en de traditionele inertie. Onderwijs dient in de 
informatiemaatschappij te veranderen van een systeem dat uitsluitend de leraar als 
middelpunt heeft in een meer op de leerling gericht systeem. Het leren moet centraal staan 
en niet zozeer het onderwijzen. 
De Europese Raad van Florence heeft het belang van de rol van onderwijs en opleiding 
erkend en de Commissie gevraagd snel een actieplan uit te werken met betrekking tot 
"Leren in de informatiemaatschappij". Dit omvat het onderling verbinden van 
schoolnetwerken op Europees niveau, het stimuleren van de educatieve inhoud van de 
multimedia en de bewustmaking en opleiding van leraren en opleiders in verband met het 
gebruik van de nieuwe hulpmiddelen van de informatiemaatschappij. 
In dit opzicht wordt een zeer belangrijke bijdrage verwacht van de private sector in de 
vorm van de oprichting van partnerschappen in de openbare en particuliere sfeer. 
8 SOCRATES en LEONARDO DA VINCI, alsmede het programma voor telematische toepassingen. 
9 De Task Force multimediale educatieve software. 1996 is uitgeroepen tot Europees Jaar van levenslang 
leren ten einde het publiek bewust te maken van het belang van leren, niet alleen in het 
onderwijssysteem, maar ook thuis en op het werk. 
10 Het Forum voor de informatiemaatschappij is door de Commissie ingesteld om advies te geven over 
onderwerpen die verband houden met de informatiemaatschappij en verenigt alle betrokken 
sectoren en belangengroeperingen in zich. Het eerste verslag van dit forum is "Networks for people 
and their communities" (netwerken voor de mensen en hun gemeenschappen). 
8 
c. Werken aan duurzame ontwikkeling 
In het begrip duurzame ontwikkeling komt het toenemende bewustzijn tot uitdrukking dat 
de huidige generaties in hun behoeften dienen te voorzien zonder de levenskwaliteit van 
toekomstige generaties in gevaar te brengen, zonder de hulpbronnen uit te putten en zonder 
het milieu te vernietigen. 
Telematica-toepassingen kunnen bijvoorbeeld helpen de behoefte aan investeringen in 
vervoersinfrastructuur, de congestie in de steden en de vervuiling te verminderen. Dit kan 
zowel direct door gebruikmaking van verkeersbeheersingssystemen worden bereikt, als 
indirect door middel van professionele toepassingen als videovergaderingen en telewerken, 
waardoor de behoefte aan fysieke mobiliteit wordt teruggebracht. Het controleren van de 
luchtvervuilingsniveaus zou, gekoppeld aan verkeersbeheersingssystemen, kunnen worden 
gebruikt om het verkeer om te leiden of stil te leggen wanneer de luchtkwaliteit een 
bepaalde drempelwaarde bereikt. 
ICT kan een zeer belangrijk hulpmiddel zijn om tot duurzame ontwikkeling te komen, 
hoewel milieuvriendelijke ontwikkeling niet automatisch is gegarandeerd. Veel hangt af 
van het kader waarin de nieuwe technologieën worden gebruikt. Zoals het Forum voor de 
informatiemaatschappij stelt, bestaat het risico van een "terugslag", waarbij vorderingen in 
de collectieve sfeer - zoals in het verleden gebeurde - extra vraag naar materiële 
consumptie creëren, waardoor de duurzaamheid teloorgaat. 
Het ombuigen van het gedrag van zowel de burgers als de bedrijven in de richting van een 
verstandiger gebruik van hulpbronnen vereist een grotere bewustheid en passende 
economische stimuleringsmaatregelen (bijvoorbeeld belastingfaciliteiten). 
2.3. MENSEN STAAN CENTRAAL 
De informatiemaatschappij biedt zowel mogelijkheden om de individuele levensstijl van 
mensen te verbeteren als om het openbaar belang in het algemeen beter te dienen. 
Europese burgers krijgen een breder aanbod van nieuwe diensten, waardoor hun 
levenskwaliteit zal verbeteren, zowel thuis als op het werk. Bovendien bestaat de 
mogelijkheid dat de nieuwe technologieën bijdragen aan het overwinnen van sociale 
uitsluiting en ongelijkheid tussen de verschillende regio's. De veranderingen die de 
informatiemaatschappij heeft gebracht vormen echter ook een uitdaging voor de 
samenleving, en er moet voor worden gezorgd dat de voordelen gelijkelijk worden 
verdeeld tussen de verschillende delen van de Unie en tussen de burgers onderling. 
Zorgen voor het algemeen belang houdt in dat de bescherming van de consument moet 
worden aangepast aan de nieuwe omstandigheden die door de snelle opkomst van op ICT 
gebaseerde produkten en diensten zijn geschapen. 
a. De Europese integratie versterken 
Actieve deelname aan de maatschappij betekent dat toegang tot de informatiemiddelen 
steeds belangrijker wordt, terwijl fysieke nabijheid minder belangrijk is. De nadelen van 
perifere regio's in dit opzicht kunnen derhalve door middel van directe verbindingen 
worden verminderd. Dit biedt nieuwe mogelijkheden tot deelneming aan markten en aan 
onderwijs en opleiding; ook betekent het dat men door middel van on-line elektronische 
bibliotheken, musea en galeries toegang heeft tot de cultuur. Toch zullen de Europese 
regio's niet allemaal automatisch aan de informatiemaatschappij gaan deelnemen, maar 
slechts wanneer actief beleidsmaatregelen worden genomen. 
Een van de sleutelfactoren voor de toegang tot de informatiemaatschappij is de 
beschikbaarheid van telecornmunicatie-infrastructuur. Diverse analyses11 wijzen er echter 
op dat er tussen de Lid-Staten en de regio's, ondanks het feit dat zij in vele opzichten naar 
elkaar toe groeien, belangrijke niveauverschillen in de ontwikkeling van de infrastructuur 
zullen blijven bestaan of dat er zelfs nieuwe verschillen zullen ontstaan. 
Door liberalisatie zal de kwaliteit van de dienstverlening toenemen en zullen de prijzen 
omlaag gaan. Tegelijkertijd zal de verplichting tot universele dienstverlening12 ervoor 
zorgen dat basis-telefoniediensten, waar de toegang tot on-line diensten reeds onder valt, 
voor iedereen beschikbaar en betaalbaar zullen worden. Aangezien private investeringen in 
de infrastructuur echter door de vraag worden gestuurd, valt te verwachten dat de toegang 
tot nieuwe en geavanceerde diensten in de Gemeenschap met verschillende snelheden en 
onder verschillende voorwaarden tot stand zal komen. 
Om de risico's te beperken is het nodig dat er lokale, regionale en nationale initiatieven 
worden genomen, niet alleen om investeringen in de infrastructuur aan te trekken, maar 
ook om de vraag naar nieuwe informatiediensten te stimuleren. De overdracht van 
ervaringen die reeds door geavanceerde regio's zijn opgedaan en van de goede praktijken 
die zij hebben ontwikkeld zou in dit opzicht kunnen helpen (bijvoorbeeld bij het 
ontwikkelen van strategieën, het gebruik van "telecentra" en telewerken). Er bestaat echter 
nog steeds een grote terughoudendheid en een gebrek aan bewustzijn. Landelijke gebieden 
en minder ontwikkelde regio's moeten specifieke initiatieven ontwikkelen om 
partnerschappen tussen overheid en particuliere sector of tussen regio's te bevorderen, 
regionale strategieën te ontwikkelen en experimentele toepassingen te starten. 
11 
12 Zie in het bijzonder de studie "Assessment of the social and economie cohesion aspects of the 
development of the information society in Europe" (Evaluatie van de sociale- en 
economische-cohesie-aspecten van de ontwikkeling van de informatiemaatschappij in Europa), die 
namens de Commissie is uitgevoerd op basis van COM(94) 347 def., hoofdstuk III, tweede 
paragraaf. 
Universele dienstverlening is een zich ontwikkelend en dynamisch begrip. De Commissie heeft in haar 
Mededeling COM(96) 73 op zich genomen voor 1 januari 1998 verslag uit te brengen over de 
reikwijdte, het niveau, de hoeveelheid en de betaalbaarheid van universele dienstverlening en de 
noodzaak van eventuele aanpassingen in overweging te nemen. 
10 
Enkele lokale en regionale initiatieven genieten reeds steun op het niveau van de Europese 
Unie krachtens de betreffende instrumenten, in het bijzonder het EFRO (maar ook het 
Sociaal Fonds, transeuropese netwerken, O&O). De Commissie zal op deze onderwerpen 
in de nabije toekomst nader ingaan, voortbouwend op de ervaringen van bestaande 
initiatieven, ten einde te komen tot een nauwere integratie van de 
informatiemaatschappij-aspecten in het beleid ten aanzien van de structuurfondsen. 
De Europese informatiemaatschappij dient ook een afspiegeling te zijn van de 
gemeenschappelijke waarden die de basis van het Europese sociale model vormen, en 
waartoe de democratie, individuele rechten, gelijke kansen, maatschappelijk welzijn en 
solidariteit behoren. In onze snel veranderende wereld is het belangrijk ervoor te zorgen 
dat de informatiemaatschappij deze waarden niet ondermijnt, maar juist versterkt. Ook 
moet nadruk worden gelegd op de specifieke behoeften van vrouwen, ouderen, 
gehandicapten, laaggeschoolde werknemers en minderheden. 
Tegen deze achtergrond heeft de Commissie het initiatief genomen tot een aantal acties die 
als algemene doelstelling hebben de mannen en vrouwen van Europa centraal te stellen in 
de strategie van de Europese Unie ten aanzien van de informatiemaatschappij. Een Forum 
voor de informatiemaatschappij en een Groep van deskundigen op hoog niveau sociale en 
maatschappelijke aspecten van de informatiemaatschappij zijn opgericht. De verdieping van 
de dialoog over deze onderwerpen in politiek en maatschappij en tussen de burgers komt 
ter sprake in het Groenboek "Leven en werken in de informatiemaatschappij - de mens 
voorop". Wanneer de betreffende overlegprocedure is afgerond zal de Commissie 
voorstellen doen voor acties. 
b. De consumentenbelangen beschermen 
Consumentenbelangen moeten worden beschermd door er tijdens de ontwikkeling van het 
beleid van de Europese Unie ten aanzien van de informatiemaatschappij systematisch 
rekening mee te houden. 
Als onderdeel van deze algemene benadering zal de Commissie onderzoekacties initiëren 
die zijn gericht op de ontwikkeling van gebruikersvriendelijker informatie- en 
commumcatietechnologieën en zal zij ernaar streven in samenwerking met 
consumentenorganisaties experimentele toepassingen te testen. De Commissie zal ook 
bevorderen dat vertegenwoordigers van de consumenten systematisch zullen worden 
betrokken bij zowel het normalisatieproces als bij het overlegproces, dat een essentieel 
onderdeel vormt van de ontwikkeling van alle wetgeving die van toepassing is op 
onderwerpen die met de informatiemaatschappij te maken hebben. 
Tegelijkertijd vormen de verspreiding van ongewenst of aanstootgevend materiaal via 
on-line diensten en Internet en de bescherming van minderjarigen onderwerpen die 
bijzondere aandacht behoeven. De Commissie bestudeert dit onderwerp momenteel, onder 
andere in verband met het groenboek over nieuwe audiovisuele diensten. Tevens is 
duidelijk dat oplossingen ook in de internationale context moeten worden gezocht. 
11 
De bewustmaking en het begrip van de consument ten aanzien van het effect en de 
implicaties van de informatiemaatschappij voor zijn dagelijks leven dient verder te worden 
verbeterd, ten einde hem in staat te stellen in te zien wat de voordelen zijn van het 
openstellen van de telecommunicatiemarkten, maar ook welke risico's voortkomen uit de 
ontwikkelingen op het gebied van ICT. In dit verband dient nadruk te worden gelegd op 
het thema "Aftellen tot 1998". Ook is het belangrijk de consument te helpen zijn weg te 
vinden en bewuste keuzes te maken tussen alternatieve media-inhouden (dat wil zeggen 
mediavaardigheden). Dit impliceert dat op het gebied van de vorming van de consument 
een veel grotere inspanning dient te worden geleverd, niet alleen op school, maar ook voor 
volwassenen. 
c. De diensten van de openbare sector verbeteren 
De openbare sector moet in toenemende mate gebruik maken van nieuwe technologieën om 
de kwaliteit, de openheid, de transparantie en de gebruikersvriendelijkheid van de openbare 
diensten te verbeteren. Het gebruik van ICT is ook nodig om de efficiency van de overheid 
een impuls te geven, hetgeen een zeer belangrijke vereiste wordt in verband met de 
economische globalisering en de begrotingsbesnoeiingen. 
De Commissie zou koploper moeten worden in het gebruik van ICT-hulpmiddelen bij haar 
activiteiten, waardoor zij in heel Europa een voorbeeld zou zijn voor de overheidsdiensten. 
Het betreft hier de procedures en de hulpmiddelen die ambtenaren bij hun dagelijkse 
bezigheden gebruiken, de verbindingen met de gedecentraliseerde organen van de 
Commissie en de relaties met de overheidsdiensten van de Lid-Staten en het grote publiek. 
In verband hiermee heeft de Commissie een begin gemaakt met het elektromsch indienen 
van voorstellen voor de O&O-programma's ACTS en ESPRIT. 
Bovendien moet de samenhang tussen de openbare dienstennetwerken van de Lid-Staten 
worden verbeterd ten einde te zorgen voor naadloze communicatie tussen alle niveaus van 
de overheid in de hele Europese Unie. 
De overheid moet op ieder niveau, of dit nu lokaal, regionaal, nationaal of Europees is, de 
toegang van het publiek tot openbare informatie vergemakkelijken door nieuwe 
toepassingen te gebruiken (dat wil zeggen kiosken voor openbare informatie of on-line 
systemen). 
d. De culturele diversiteit verzekeren 
De inhoud is een wezenlijk component van de informatiemaatschappij, als een belangrijke 
en groeiende bron van inkomsten voor het bedrijfsleven, maar ook als middel om ideeën en 
waarden over te brengen die bijdragen aan het in stand houden en bevorderen van Europa's 
culturele en linguïstische verscheidenheid. Hoewel daarom de integratie van de Europese 
inhoudindustrie in de wereldeconomie op gang moet komen, is de instandhouding van de 
culturele diversiteit van Europa een centraal thema. 
Het enorme culturele erfgoed van Europa zou in economische termen een groot potentieel 
voordeel kunnen bieden. Of dit voordeel optimaal kan worden benut hangt in grote mate af 
van de ontwikkeling van een samenhangende regelgeving voor nieuwe produkten, diensten 
en inhoud. Dit hangt er op zijn beurt in hoge mate van af of de inhoud door auteursrechten 
en naburige rechten wordt beschermd. 
12 
De Europese Unie erkent het toenemende belang van de audiovisuele programmaindustrie 
en heeft een aantal initiatieven op dit gebied het licht doen zien13. 
De mediasector ondergaat momenteel diepgaande structurele veranderingen. Enerzijds 
breiden grote mediaconglomeraten hun activiteiten uit van drukwerk en de traditionele 
omroep naar elektronisch uitgeven en digitale televisiediensten. Het is duidelijk dat de 
grote kapitaalsinvesteringen die nodig zijn om aan de nieuwe mediamarkt deel te kunnen 
nemen alleen op te brengen zijn voor actoren van een zekere omvang. Desondanks blijven 
pluralisme en culturele diversiteit centrale waarden in de Europese democratieën. 
Anderzijds maakt de informatiemaatschappij de produktie en distributie van meer op de 
persoonlijke behoeften afgestemde inhoud mogelijk en zal zij het assortiment aan 
informatiediensten vergroten. Een goed voorbeeld hiervan is Internet. De toekomstige 
interactieve digitale diensten zullen niet door een beperkte beschikbaarheid van informatie 
worden gekenmerkt, maar door het tegenovergestelde: een teveel aan informatie. Derhalve 
zal de ontwikkeling van nieuwe diensten en gespecialiseerde kanalen een aanzienlijke 
bijdrage leveren aan het pluralisme en de culturele diversiteit. 
De massamedia hebben een grote invloed op de publieke opinie. Daarom is in alle 
Lid-Staten regelgeving met betrekking tot mediaconcentratie van kracht. Het is echter 
langzamerhand noodzakelijk geworden dat op het niveau van de Europese Unie het 
initiatief wordt genomen om deze regelgeving te coördineren, om de interne markt 
dienovereenkomstig te versterken en om te voorkomen dat door de inconsequente 
tenuitvoerlegging van regelgeving in de Lid-Staten opnieuw versnippering optreedt. De 
Commissie bestudeert of er ook aanvullende maatregelen nodig zijn om ervoor te zorgen 
dat de open toegang kan worden bevorderd door het verlenen van vergunningen. 
2.4 DE WERELDWIJDE UITDAGING AANNEMEN 
De toenemende concurrentiedruk die het gevolg is van de vooruitgang op het gebied van de 
communicatienetwerken leidt tot een radicale herstructurering van bedrijven en veroorzaakt 
een golf van zeer grote wereldwijde allianties tussen bedrijven. De herstructurering van de 
economie wordt verder gestimuleerd door de technologische convergentie van met 
informatie verband houdende bedrijfstakken, dat wil zeggen telecommunicatie, computers, 
electronica en inhoud. 
In een toch al moeilijke situatie van grote werkloosheid maakt de globalisering ook binnen 
de sociaal-economische organisatie van de Lid-Staten en hun instellingen een verandering 
in de richting van grotere flexibiliteit en efficiency noodzakelijk. Tegelijkertijd opent de 
globalisering nieuwe marktmogelijkheden die een bijdrage kunnen leveren aan de 
economische groei en de werkgelegenheid, niet alleen van de geïndustrialiseerde landen 
maar ook van de ontwikkelingslanden die stappen ondernemen om te kunnen deelnemen 
aan de wereldwijde informatiemaatschappij. 
13 Dit vindt zijn weerslag in de programma's MEDIA II en INFO 2000, het voorstel betreffende 
meertaligheid, de voorbereiding van een Groenboek over nieuwe audiovisuele diensten en de 
herziening van de richtlijn "Televisie zonder grenzen". 
13 
a. Regels op wereldniveau afspreken 
De wereldwijde liberalisatie van de telecommunicatie zal vele mogelijkheden bieden aan 
informatie-industrieën in de Gemeenschap. Het is belangrijk dat de onderhandelingen over 
de liberalisatie van de basis-telecommunicatiediensten in de Wereldhandelsorganisatie voor 
15 februari 1997 worden afgesloten. Het globale resultaat hiervan moet blijken uit een 
evenredige en daadwerkelijke toegang tot de markten van onze voornaamste concurrenten 
en voldoende toezeggingen van met name nieuwe industrielanden behelzen. Deze 
overeenkomst dient ook eerlijke en open bepalingen te bevatten ten aanzien van de 
wereldomvattende satellietcommunicatiesystemen. Een succesvolle deelneming aan de 
onderhandelingen zal afhankelijk zijn van het opzetten van effectieve 
coördinatie-mechanismen die ervoor moeten zorgen dat de Unie met één stem spreekt. 
Bovendien zouden besprekingen over een overeenkomst inzake informatietechnologie ertoe 
kunnen leiden dat de prijs van IT-produkten voor multimedia wordt verlaagd doordat 
handelsbarrières voor IT-produkten worden weggenomen en wederzijdse erkenning wordt 
bevorderd. In dit verband wordt het ook noodzakelijk dat de Commissie een nieuw beleid 
uitstippelt voor het classificeren van de inhoud van multimedia. 
Er moeten wereldwijde basisregels worden opgesteld om een "vlak speelveld" te creëren, 
waarbij te denken valt aan het tot stand brengen van netwerkverbindingen en het zorgen 
voor de interpreteerbaarheid van diensten, de bescherming van 
intellectuele-eigendomsrechten, informatiebeveiliging, de bescherming van de persoonlijke 
levenssfeer en de persoonsgegevens, het stimuleren van de invoering van wereldwijde 
normen, het wegnemen van handelsbarrières, het zorgen voor een vrije uitwisseling van 
informatie, het vermijden van distorsies van de mededinging en het aandacht schenken aan 
de culturele en taalkundige dimensie. 
Veel van deze vragen worden reeds behandeld in de desbetreffende multilaterale fora als de 
G7, de Wereldhandelsorganisatie (WTO), de Internationale Telecommunicatie Unie (ITU), 
de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), de 
Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom (WBPO) en de Wereldbank. 
Wanneer multilaterale onderhandelingen met industrielanden en opkomende economische 
mogendheden echter niet tot daadwerkelijke opening van buitenlandse markten leiden, 
moeten bilaterale onderhandelingen worden gevoerd, vooral met betrekking tot regelgeving 
ten aanzien van de aanschaf van uitrusting voor telecommunicatie en overeenkomsten 
inzake wederzijdse erkenning (MRA's). 
Het mededingingsbeleid van de Europese Unie moet in de toekomst ook worden gebaseerd 
op een tweeledige benadering. Enerzijds wordt daarbij erkend dat allianties nodig zijn om 
de voor de aanwezigheid en het concurrentievermogen van Europese bedrijven in de 
wereld benodigde kritische omvang te garanderen. Anderzijds dient dit beleid de 
afscherming van markten te voorkomen en economische machtsposities te beperken. 
14 
b. Samenwerken met onze buren 
De Europese Unie draagt ook een bijzondere politieke verantwoordelijkheid voor de 
integratie van haar buren in Midden- en Oost-Europa (LMOE), het Gemenebest van 
Onafhankelijke Staten (GOS) en het Middellandse-Zeegebied. Deze landen genieten reeds 
de voordelen van de communautaire ontwikkelings- en samenwerkingsinstrumenten, met 
name PHARE en MEDA. Er is ook een regionale dialoog over de informatiemaatschappij 
van start gegaan met het opzetten van een EU-LMOE-forum in juni 1995 en met de 
organisatie van een Euro-Mediterrane conferentie in mei 1996. 
Voor zover het landen betreft die kandidaat zijn voor het lidmaatschap van de EU, is een 
extra inspanning nodig om deze nauwer te betrekken bij de communautaire activiteiten op 
het gebied van de informatiemaatschappij. In het bijzonder voor de geassocieerde landen in 
Midden- en Oost-Europa geldt dat een dergelijke dialoog zal worden gevoerd in de context 
van de associatieverdragen en de gestructureerde dialoog. Ook dient te worden bereikt dat 
de wetgevingen geleidelijk naar elkaar toe groeien en dat deze landen beter in de Europese 
netwerken en O&O-programma's worden geïntegreerd. Tijdens de volgende plenaire 
zitting van het EU-LMOE-forum in Praag in september 1996 zal een specifiek actieplan 
worden voorgelegd. 
Proactieve ondersteuning bij de hervormingen van de regelgeving, de ontwikkeling van 
toepassingen en infrastructuur, alsmede inspanningen op het gebied van O&O dienen 
eveneens een prioriteit te zijn in het kader van de follow-up van de Euro-Mediterrane 
conferentie. Het steunen van de buren van de Europese Unie in het 
Middellandse-Zeegebied om de uitdagingen van de informatiemaatschappij aan te kunnen, 
zodat daarmee hun integratie in de wereldeconomie wordt ondersteund, is een onderwerp 
van het hoogste belang. 
c. De ontwikkelingslanden beter integreren 
Op wereldniveau was de conferentie over de informatiemaatschappij en ontwikkeling 
(ISAD), waarvoor Zuid-Afrika in mei 1996 als gastheer optrad, een belangrijke stap in de 
richting van het beter integreren van ontwikkelingslanden in de wereldwijde 
informatiemaatschappij. Op basis van de resultaten van deze conferentie zal voor het einde 
van 1996 een mededeling over de informatiemaatschappij en ontwikkeling worden 
voorgelegd. De bestaande instrumenten voor ontwikkelingssamenwerking moeten worden 
herzien en gereorganiseerd om de ontwikkeling van telecommunicatie-infrastructuren en 
-toepassingen een hogere prioriteit te geven in het ontwikkelingsbeleid. Dit is niet alleen 
een voorwaarde voor succesvolle deelneming aan de internationale handel, maar biedt ook 
nieuwe mogelijkheden voor de interne ontwikkeling van de betrokken landen. 
3. DE VOLGENDE STAPPEN 
De Raad van Ministers en het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en 
het Comité van de Regio's wordt verzocht hun meningen over de hoofdpunten van deze 
Mededeling te geven. Naar aanleiding van deze raadplegingen zal de Commissie voor het 
einde van dit jaar een aangepast en bijgewerkt actieplan voorleggen en nieuwe voorstellen 
indienen voor een aantal maatregelen die in de tekst al ter sprake zijn gekomen. 
15 

ISSN 0254-1513 
COM(96) 395 def. 
DOCUMENTEN 
NL 16 15 
Catalogusnummer : CB-CO-96-417-NL-C 
ISBN 92-78-07890-5 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg