1Achtergrond

Dit verslag heeft betrekking op Richtlijn 2007/43/EG van de Raad tot vaststelling van minimumvoorschriften voor de bescherming van vleeskuikens (hierna "de richtlijn" genoemd) en handelt over artikel 6, lid 3, van dezelfde richtlijn, waarin is bepaald dat de Commissie verslag uitbrengt aan het Europees Parlement en aan de Raad over de toepassing van de richtlijn en de invloed ervan op het welzijn van vleeskuikens. In het verslag wordt rekening gehouden met de productieomstandigheden die van invloed zijn op het welzijn van vleeskuikens en met de sociaaleconomische en bestuurlijke implicaties van deze richtlijn, ook in regionaal opzicht. Dit verslag is tevens een van de acties in het kader van de strategie van de Europese Unie voor de bescherming en het welzijn van dieren 2012-2015 . De strategie van de Europese Unie streefde naar een benadering die is gebaseerd op dierenwelzijnsresultaten en stelde dat indicatoren voor de beoordeling van het welzijn van vleeskuikens en bij het slachten in de toekomst op grotere schaal moeten worden gebruikt.

Dit verslag is gebaseerd op een in 2017 voltooide studie naar de sociaaleconomische en dierenwelzijnsgevolgen van de uitvoering van de richtlijn (hierna: "de studie van 2017" genoemd). Andere informatiebronnen zijn onder meer audits door het directoraat-generaal Gezondheid en Voedselveiligheid die informatie bevatten over officiële controles, adviezen van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA), andere studies die wetenschappelijke kennis over het welzijn van vleeskuikens verstrekken en het resultaat van een seminar met alle lidstaten in 2017 over het gebruik van slachthuisgegevens voor het toezicht op dierenwelzijn.

Vóór de vaststelling van de richtlijn bestonden er geen soortspecifieke voorschriften voor het welzijn van vleeskuikens en waren alleen de voorschriften van Richtlijn 98/58/EG inzake de bescherming van voor landbouwdoeleinden gehouden dieren van toepassing, met de algemene beginselen op het gebied van onderkomen, voedsel, water en zorg die passen bij hun fysiologische en ethologische behoeften. Uit een Eurobarometer-enquête in 2005 bleek dat meer dan vier op de tien EU-burgers vleeskuikens aanwijzen als een van de soorten zijn die het meest behoefte hebben aan verbeteringen op het gebied van welzijn en bescherming

In een afzonderlijk door de Commissie op grond van artikel 6, lid 1, van de richtlijn te overleggen verslag over de invloed van genetische selectie op het welzijn van vleeskuikens werd geconcludeerd dat de Europese Commissie bereid is in overeenstemming met haar mandaat inzake dierenwelzijn en door middel van de bestaande instrumenten verbeteringen te bevorderen, en werd een wetgevingsvoorstel daarover op dat moment niet noodzakelijk geacht.

Met de richtlijn worden voorschriften inzake dierenwelzijn ingevoerd die van toepassing zijn op stallen waar vleeskuikens worden gehouden, zoals maximale bezettingsdichtheden en aanvullende vereisten voor houders die werken met een hogere bezettingsdichtheid. Bij een hogere bezettingsdichtheid moeten gegevens over de mortaliteit bij de koppels die naar het slachthuis worden gebracht, worden gevoegd en worden beoordeeld. Dit is de eerste EU-wetgevingstekst die diergerichte indicatoren invoert als een manier om het welzijn van dieren te regelen. Toezicht in slachthuizen is een aanvulling op niet-discriminerende inspecties in pluimveebedrijven en moet in bepaalde gevallen leiden tot onderzoeken van pluimveebedrijven om de post-mortembevindingen op te volgen.

2Economische aspecten van de sector

De EU is een belangrijke producent van vleeskuikens (11,3 % van de wereldwijde productie). In 2014 werd in totaal 14,1 miljoen ton pluimveevlees geproduceerd. Volgens de studie van 2017 is de productie in Brazilië, de Verenigde Staten van Amerika en China groter. Drie kwart van de EU-productie wordt geproduceerd in zeven lidstaten: Polen, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje en Nederland, waar ook de grootste pluimveebedrijven gevestigd zijn.

Uit de studie van 2017 blijkt dat de productie van vleeskuikens in de EU tussen 2009 en 2014 met 18,6 % is toegenomen en op dit moment goed voor ongeveer 6,5 miljard vogels per jaar. De productie en het verbruik nemen gestaag toe en kippenvlees is na varkensvlees het meest geconsumeerde vlees in de EU. In de periode 2015-2025 zal de productie van pluimveevlees in de EU naar verwachting met 3,8 % toenemen en het verbruik met 3,4 %. De EU is voor 103,9 % zelfvoorzienend voor pluimveevlees, terwijl de uitvoer goed is voor 11 % van de productie en de invoer voor 6 %. De invoer, hoofdzakelijk van hoogwaardige stukken vlees uit Brazilië en Thailand, is voornamelijk bestemd voor Frankrijk, Duitsland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk.

Volgens de studie van 2017 werkt iets meer dan een kwart miljoen mensen in de EU in de pluimveesector, waarvan 62 % in de slacht en de verwerking en bijna een vijfde (19 %) in de primaire productie. Zij zijn hoofdzakelijk tewerkgesteld in de 23 360 grote pluimveebedrijven In sommige regio’s van de EU is de sector sterk geïntegreerd (gemeenschappelijk eigendom van vermeerdering, broederij, huisvesting, voederfabriek en verwerkingsfabriek) en krijgen houders een vast tarief voor hun arbeid en de variabele kosten. In andere regio’s is er minder integratie en is de houder tevens eigenaar van de vogels. Een hoge mate van integratie is te zien in Oostenrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië en het Verenigd Koninkrijk, en een lagere mate in België, Finland, Nederland, Polen en Zweden. In Denemarken en Hongarije komen beide modellen voor.

3Toepassing van de richtlijn

Uit de studie van 2017 blijkt dat de richtlijn volledig is omgezet in nationale wetgeving en dat de richtlijn op regionaal niveau wordt uitgevoerd in België, Duitsland, Italië en Spanje en op decentraal niveau in het Verenigd Koninkrijk.

3.1Opleiding en begeleiding van personen die zich bezighouden met vleeskuikens

De richtlijn voerde specifieke opleidingsvereisten in voor houders en voorziet in afwijkingen op basis van eerdere ervaring. Een dergelijke opleiding wordt door de overheid goedgekeurd en meestal door een derde partij georganiseerd. Uit de studie van 2017 blijkt echter dat een klein aantal lidstaten niet de juiste cursussen aanbiedt.

In de opleiding wordt de nadruk gelegd op de verantwoordelijkheid van de houder en de noodzaak om een evenwicht te vinden tussen het beheer en het verstrekken van middelen, alsook op de praktische aspecten van het vangen en vervoeren.

De autoriteiten geven aan de houders een certificaat van vakbekwaamheid af. Twee derde van deze certificaten wordt uitgereikt na een opleiding en een derde op basis van eerdere ervaring. Veel houders die een afwijking hadden kunnen krijgen op basis van hun ervaring kozen er toch voor de opleiding te volgen, aangezien zij de mogelijkheid wilden aangrijpen om meer te weten te komen over bijvoorbeeld het gedrag van vleeskuikens en stress.

Hoewel personen die vogels vangen en laden vóór het vervoer naar het slachthuis niet over een getuigschrift van vakbekwaamheid hoeven te beschikken, bepaalt de richtlijn dat de houders hen de nodige instructies en advies moeten geven. De houder is echter meestal niet de persoon die de vangst organiseert, vooral niet wanneer de sector in hoge mate is geïntegreerd en het slachthuis het vervoer organiseert, en de houder is niet in de beste positie om instructies te geven aan het team dat de vleeskuikens vangt. Bepaalde delen van de sector hebben dan ook voorzien in aanvullende opleiding aan de teams die de vangst uitvoeren om ervoor te zorgen dat de betrokkenen op de hoogte zijn van goede praktijken en van hun wettelijke verantwoordelijkheden.

3.2Bezettingsdichtheid en inspecties

De richtlijn voorziet in drie bezettingsdichtheden met elk hun specifieke voorschriften waaraan de houders moeten voldoen: