In dit verslag worden de resultaten gepresenteerd van de verschillende onderdelen van de raadpleging die is gehouden ter onderbouwing van de mededeling “Een langetermijnvisie voor de plattelandsgebieden van de EU — Naar sterkere, verbonden, veerkrachtige en welvarende plattelandsgebieden”. De noodzaak van een langetermijnvisie voor de plattelandsgebieden werd benadrukt in de politieke beleidslijnen van voorzitter Von der Leyen en in de opdrachtbrieven aan vicevoorzitter Šuica (Democratie en Demografie), commissaris Wojciechowski (Landbouw) en commissaris Ferreira (Cohesie en Hervormingen).

2. METHODOLOGIE EN INSTRUMENTEN

De Commissie heeft zowel voor haar routekaart als voor de openbare onlineraadpleging feedback verzameld via onlinevragenlijsten. De feedback over de routekaart werd kwantitatief en kwalitatief geanalyseerd om de uitdagingen, de kansen en de actieprioriteiten in kaart te brengen. De openbare onlineraadpleging bestond uit een combinatie van gesloten vragen (waarop respondenten konden antwoorden door een keuze te maken uit een aantal aangeboden antwoorden) en open vragen (waarop zij vrij konden antwoorden — maximum 1 000 tekens per antwoord). De vragenlijst van de openbare onlineraadpleging was toegespitst op drie belangrijke aspecten: i) het platteland vandaag, ii) het platteland van de toekomst en iii) het beleid in de plattelandsgebieden.

‑‑Verschillende vragen van de speciale Eurobarometer 504 hadden betrekking op de situatie in de plattelandsgebieden, op de veranderingen in de periode 2009-2020 en op de doelstellingen van de plattelandsontwikkeling, de tweede pijler van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB). Deze enquête werd in de EU27 gehouden van 3 augustus tot en met 15 september 2020. In totaal werden 27 237 EU-burgers uit verschillende sociale en demografische categorieën bevraagd, in de meeste gevallen in hun moedertaal. Gezien de impact van COVID-19 en de daaruit voortvloeiende gezondheids- en veiligheidsmaatregelen waren persoonlijke interviews in sommige landen ofwel niet mogelijk ofwel slechts tot op zekere hoogte mogelijk, en werden ze vervangen door online-interviews. Van 9 tot en met 18 april 2021 werd in de EU27 ook een speciale Flash Eurobarometer 491 uitgevoerd om na te gaan op welke prioriteiten de langetermijnvisie voor plattelandsgebieden moest worden toegespitst. In totaal werden 25 841 EU-burgers telefonisch geïnterviewd. De enquête had betrekking op de volgende onderwerpen: 1) EU-investeringen in plattelandsgebieden, 2) vervoer in en verbindingen met plattelandsgebieden, 3) gevolgen van de COVID-19-pandemie, 4) milieuproblemen in plattelandsgebieden, 5) participatie van plattelandsbewoners.

Het langetermijnvisie-initiatief werd ook gepresenteerd tijdens een aantal evenementen die in de hele EU werden georganiseerd om te peilen naar de standpunten van belanghebbenden op het platteland en van regionale en lokale overheden. Voor elk evenement hebben vertegenwoordigers van de Commissie de voornaamste onder de aandacht gebrachte punten in kaart gebracht. Voorts vonden gerichte raadplegingen van belanghebbenden plaats: de voor plattelandsontwikkeling bevoegde nationale autoriteiten werden geraadpleegd via het beheerscomité voor plattelandsontwikkeling, de belanghebbenden op het gebied van plattelandsontwikkeling werden geraadpleegd via de groep voor de dialoog met het maatschappelijk middenveld op het gebied van plattelandsontwikkeling, en ook in de bestuursvergaderingen van de EU-netwerken voor het platteland vonden raadplegingen plaats. De participatieve prognoseoefening voor de opstelling van de visie, onder leiding van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek, vond plaats tijdens een reeks vergaderingen van een thematische groep over de langetermijnvisie op het platteland, die werd opgericht in het kader van het Europees netwerk voor plattelandsontwikkeling (ENPO).

Daarnaast heeft de Commissie, met steun van het ENPO, een workshoptoolkit “Welkom in ons plattelandsgebied” samengesteld, die online in 22 EU-talen beschikbaar was en waar de nationale plattelandsnetwerken (NPN’s) en andere belanghebbenden op het platteland materiaal konden downloaden waarmee zij lokale participatieve evenementen konden organiseren die gericht waren op hun eigen lokale regio en de waarschijnlijke en gewenste ontwikkelingen daarvan in de periode tot 2040. De resultaten werden aan de Commissie meegedeeld in “harvest sheets”, waarin de resultaten van de tijdens de workshop gehouden besprekingen werden samengevat. De NPN’s pasten het materiaal aan hun plaatselijke omstandigheden aan, en aan de tijd en middelen waarover zij beschikten. Sommige groepen hielden zich zeer nauwgezet aan de sjablonen, sommigen gebruikten ze veel vrijer, en anderen creëerden aanvullende, vindingrijke middelen om te peilen naar de stem van het platteland over de daar heersende visie over de toekomst van het Europese platteland in 2040. Wegens de COVID-19-pandemie vonden bijna alle workshops virtueel plaats. Nadere bijzonderheden over de resultaten kunnen worden gevonden in het ENPO-verslag “Rural Voices: A qualitative analysis of the findings from stakeholder workshops contributing to the Long-term Vision for Rural Areas”.

Tot slot was er de “Week van de plattelandsvisie: zo zou de toekomst van de plattelandsgebieden van Europa eruit kunnen zien”, een grootschalige participatieve conferentie die het ENPO van 22 tot en met 26 maart 2021 online heeft georganiseerd, in nauwe samenwerking met de Commissie. Daar werden de resultaten van de verschillende onderdelen van de raadpleging gepresenteerd, met de belanghebbenden besproken en verder uitgediept. Voorts werden specifieke workshops over belangrijke thema’s georganiseerd (acht participatieve workshops, plenaire werkvergaderingen, elf nevenevenementen, de uitreiking van de ENPO-prijs voor plattelandsinspiratie en een marktplaats waar verschillende belanghebbenden en netwerken hun activiteiten en initiatieven in verband met de visie presenteerden). Het was de bedoeling om de deelnemers zo veel mogelijk kansen tot uitwisseling te bieden en daaruit collectieve standpunten te putten over de ambities van de belanghebbenden met betrekking tot de plattelandsvisie. Alle presentaties en informatie betreffende het evenement zijn beschikbaar op het ENPO.

3. RAADPLEGINGSACTIVITEITEN

A. Raadpleging over de routekaart van de Commissie

De raadpleging over de routekaart voor de visie stond open voor feedback van 22 juli tot en met 9 september 2020. In totaal hebben 198 belanghebbenden geantwoord, waaronder regionale belangengroepen, thematische netwerken, internationale organisaties, openbare (nationale, regionale en lokale) autoriteiten, burgerorganisaties, de academische wereld en individuele burgers.

De overgrote meerderheid van de ingediende standpuntnota’s had betrekking op de inhoud van het initiatief, en niet op de routekaart zelf (die gericht was op het proces). De bijdragen van de belanghebbenden aan deze exercitie werden sowieso ook meegenomen in de analyse van de resultaten van de openbare onlineraadpleging.

B. Openbare onlineraadpleging

De openbare raadpleging, die liep van 7 september tot en met 30 november 2020, leverde in totaal 2 326 reacties van alle 27 lidstaten en 87 standpuntnota’s van verschillende belanghebbenden op.

De respondenten behoorden tot de volgende categorieën: 62 % burgers (52 % van hen gaf aan in een plattelandsgebied te wonen en 9 % in een afgelegen plattelandsgebied), 9 % bedrijven en verenigingen, 5 % academische en onderzoeksinstellingen, 9 % overheidsinstanties, 7 % ngo’s, 5 % netwerken voor plattelandsontwikkeling en 2 % andere.

In april 2021 werd een Flash Eurobarometer-enquête gehouden om de resultaten van de openbare onelineraadpleging aan te vullen aan de hand van een representatieve steekproef van de EU-bevolking.

De resultaten van de openbare onlineraadpleging kunnen worden geraadpleegd in het samenvattend verslag (“Factual Summary on the public consultation on the long/term vision for rural areas”) en in de “Synthesis of the online public consultation on the Long-term Vision for Rural Areas”.

c. Eurobarometers

Bijna alle respondenten van de speciale Eurobarometer 504 (95 %, + 3 procentpunten sinds 2017) vinden landbouw en plattelandsgebieden belangrijk voor de toekomst. Over een langere periode bekeken is het aandeel sinds 2009 met vijf procentpunten gestegen.

De respondenten werd gevraagd of de situatie op het platteland in hun land is verbeterd, verslechterd of ongeveer gelijk gebleven ten opzichte van tien jaar geleden. Een groter deel van de respondenten is van mening dat de toestand verbeterd is wat betreft de toegang tot snel internet en de vervoersinfrastructuur die het platteland met de steden verbindt. Daarentegen heeft een relatieve meerderheid geantwoord dat de toestand verslechterd is wat betreft de kansen op werk en de gezondheidszorg (figuur 3).