NL ECB -PUBLIC 
 
 
ADVIES VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK  
van 18 mart  2013  
inzake beperkingen op contante betalingen  
(CON/2013/ 18) 
 
Inleiding en rechtsgrondslag  
Op 21 februari 2013 ontving de Europese Centrale Bank (ECB) een verzoek van de Nationale Bank van 
België (NBB), die  optreedt namens het Belgische Ministerie van Financiën en het Belgische Ministerie 
van Binnenlandse Zaken, om een advies inzake een wetsontwerp houdende dringende maatregelen betreffende fraudebestrijding (hierna het ‘wetsontwerp’).  
De adviesbevoegdheid van de ECB is gebaseerd op artikel 127, lid 4 en artikel 282, lid 5 van het Verdrag 
betreffende de werking van de Europese Unie en het tweede streepje van artikel 2, lid 1 van Beschikking 
98/415/EG van de Raad van 29 juni 1998 betreffende de raadpleging va n de Europese Centrale Bank door 
de nationale autoriteiten over ontwerpen van wettelijke bepalingen
1, aangezien de bepalingen van het 
wetsontwerp de beperking van contante bepalingen betreffen. Overeenkomstig de eerste volzin van 
artikel  17.5 van het Regle ment van orde van de Europese Centrale Bank heeft de Raad van bestuur dit 
advies goedgekeurd.  
 
1.  Doel van het wetsontwerp  
1.1  Overeenkomstig de herziening van de Aanbevelingen van de Financial Action Task Force on 
Money Laundering (FATF) in februari 20122, wijzigt het wetsontwerp de criteria voor het 
vaststellen van belastingfraude die de voorwaarde vormen voor de toepassing van de bepalingen, 
welke criteria zijn vastgelegd in de Wet van 11 januari 1993 tot voorkoming van het gebruik van 
het financiële s telsel voor het witwassen van geld en tot voorkoming van financiering van 
terrorisme, laatstelijk gewijzigd op 18 januari 2010 (hierna de ‘anti -witwas wet’).  Terwijl de 
artikelen 5, lid 3 en artikel 28 van de anti -witwas wet thans gewag maken van de ‘ernst ige en 
georganiseerde fiscale fraude waarbij bijzonder ingewikkelde mechanismen of procedés van 
internationale omvang worden aangewend’. Het wetsontwerp maakt thans gewag van ‘ernstige 
fiscale fraude, al dan niet georganiseerd’. Dergelijke veranderingen zo uden ook worden 
                                                 
1  PB L 189 van 3.7.1998, blz. 42.  
2  Internationale normen ter bestrijding van witwassen en het financieren van terrorisme en proliferatie, FATF -
Aanbevelingen, februari 2012 .  
ECB -PUBLIC 
2 opgenomen in de strafwetboekbepalingen inzake confiscatie en verzwijging van informatie. De 
memorie van toelichting stelt dat die wijziging bestrijding mogelijk maakt van het witwassen van 
opbrengsten van ernstige belastingfraude zonder eni ge vorm van organisatie, maar die gezien de 
hoogte van de fraudebedragen ernstig kan worden genoemd.  
1.2 Het wetsontwerp verduidelijkt tevens de reikwijdte van het verbod op contante betalingen van 
artikel 21 van de anti -witwas wet. Thans mag een handelaa r van één of meerdere goederen of 
diensten slechts 10% van de verkoopprijs en hoogstens EUR 5000 slechts in cash vereffen en, 
ongeacht of de ver koop plaatsvindt in één verrichting of via meerdere afzonderlijke verrichtingen 
waartussen een verband lijkt te b estaan.  Krachtens artikel X+1 van het wetsontwerp mag  een 
handelaar in edele metalen  10% van de aankoopprijs en hoogstens EUR 5000 in cash vereffenen  
ongeacht of de aankoop plaatsvindt in één verrichting of via meerdere verrichtingen waartussen een 
verband lijkt te bestaan.  Met ingang van 1 januari 2014 wordt het toegestane te vereffenen bedrag 
verlaagd naar EUR 3000. Edele metalen zijn thans gedefinieerd in artikel 69, lid 2 van de wet van 
29 december 2010 houdende de vaststelling van diverse maatregelen m et betrekking tot goud, 
zilver of platina, met uitzondering van muntstukken. 
1.2.1  Schending van de bovengenoemde beperkingen op betalingen wordt bestraft met een boete van 
EUR 250 tot EUR 225000, waarbij het uiteindelijke bedrag niet hoger mag zijn van 10% van het 
niet-toegestane in contanten betaalde bedrag. Voor die boete zijn de debiteur en de crediteur 
hoofdelijk aansprakelijk3.  
1.2.2  De Koning stelt in een Koninklijk Besluit de lijst vast van handelaren en dienstverleners 
(waaronder diegenen die transacties met edele metalen uitvoeren), die bij de Cel voor Financiële-informatieverwerking aangifte moeten doen van schending van de bovengenoemde beperking op 
contanten’
4.  
1.3 Om de gestegen diefstal van koperdraad terug te dringen, zou de Wet van 29 december 2010 
houdende diverse maatregelen ook worden gewijzigd met een verbod op contante betaling van de aankoop van koperen kabels, gerecycled of gebruikt, althans als dusdanig aangeboden door 
personen die werkzaam zijn in recuperatie, recyclage en handel i n edele metalen. Wanneer 
natuurlijke - en rechtspersonen, die werkzaam zijn in de recuperatie, recyclage en handel in oude of 
edele metalen, die metalen verkopen aan n atuurlijke - en rechtspersonen, dienen zij diegenen die de 
metalen aankopen te identificeren en te registreren, indien de contante betaling ervan meer dan 
EUR 500 bedraagt.  
 
                                                 
3  Artikel 41 van de anti -witwas wet.  
4  Artikel 21, lid 4 van de anti -witwas wet.  
ECB -PUBLIC 
3 2.  Algemene opmerkingen  
2.1 Zoals benadrukt in de ECB -adviezen 2002/24 en 2003/25 inzake de vorige versies van de anti -
witwas wet en overweging 19 van de Verordening (EG) nr. 974/98 van de Raad van 3 mei 1998 
over de invoering van de euro5, zijn door de lidstaten om redenen van openbaar belang ingevoerde 
beperkingen op betalingen met bankbiljetten en muntstukken verenigbaar met de status van wettig 
betaalmiddel van eurobank biljetten en -muntstukken, mits andere wettelijke middelen voor het 
vereffenen van monetaire schulden beschikbaar zijn. Daarenboven dienen beperkingen op contante betalingen evenredig te zijn aan de nagestreefde doelstellingen en niet verder te gaan dan no dig is 
om d ie doelstellingen te bereiken.  
2.2 Er zij tevens op gewezen dat de Europese Commissie momenteel Richtlijn 2005/60 van het 
Europees Parlement en van de Raad van 26 oktober 2005 tot voorkoming van het gebruik van het 
financiële stelsel voor het w itwassen van geld en de financiering van terrorisme
6 herziet, welke 
richtlijn in België is geïmplementeerd door de anti- witwas wet, welke wet het wetsontwerp zou 
wijzigen. Een dergelijke wijziging zou kunnen leiden tot het verlagen van de drempels van 
bedragen die nopen tot aangifte ten aanzien van de onderliggende transacties.  
 
3.  Specifieke opmerkingen  
3.1 De ECB merkt op dat gezien de verlaging van de maximumdrempel voor de vereffening van 
contante betaling van EUR 15000 naar EUR 5000 (en naar EUR 3000  met ingang van 
1 januari  2014), zulks krachtens de wet van 29 maart 2012 houdende wijziging van de anti -witwas 
wet (waarover de ECB niet werd geraadpleegd), en mede gezien de door het wetsontwerp 
voorgestelde wijzigingen, zouden de daaruit voortvloeiende beperkingen op contante  betalingen 
aanzienlijk zijn.  
3.2 De ECB begrijpt evenwel dat (i) wettige betaalmiddelen voor het vereffenen van monetaire schulden, afgezien van contanten, in België beschikbaar zijn en (ii) dat de doelstellingen van het 
wetsontwer p, het bestrijden van belastingontwijking en het terugdringen van koperdiefstal, redenen 
van openbaar belang zijn die zwaarder wegen dan de impact van de beperkingen op contante 
betalingen.  
3.3 Teneinde de anti -witwas wet flexibeler te maken, beveelt de E CB aan betalingen in contanten toe te 
staan ingeval van dwingende redenen of wanneer zulks niet aan de klant te wijten is
7.  
3.4 De ECB beveelt tevens aan na te gaan in hoeverre de in het wetsontwerp voorgestelde maatregelen dienstig zijn aan het openbaar belang, teneinde te verzekeren dat de effecten van die maatregelen 
niet verder gaan dan nodig is voor het bereiken van de doelstelling van de bestrijding van 
                                                 
5   PB L 139 van 11.5.1998, blz.1.  
6  PB L 309 van 25.11.2005, blz. 15.  
7  Zie CON/2012/83 en CON/2013/11. Alle ECB -adviezen worden gepubliceerd op de ECB -website: www.ecb.europa.eu.  
ECB -PUBLIC 
4 belastingontwijking en met edele metalen verbandhoudende criminaliteit. De ECB neemt aan dat 
de Koning die afweging maakt wanneer hij de lijst van handelaars en dienstverleners die de Cel 
voor Financiële -informatieverwerking informatie moeten informeren over transacties die artikel 21 
van de anti -witwas wet schenden, kracht van wet verleent, zulks na advies door de Cel voor 
Financiële -informatieverwerking en na raadpleging van de vertegenwoordigers van de betrokken 
sector8.  
 
Dit advies wordt op de website van de ECB gepubliceerd.  
  
Gedaan te Frankfurt am Main, 18 maart 2013.  
 
[getekend ]  
De President van de ECB  
Mario DRAGHI   
                                                 
8  Artikel 21, lid 4 van de anti -witwas wet.