ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (86) 1 29 
 
 
 
Vol. 1986/0 043 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the openi ng to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Community and the European Atomic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), this f ile is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februar 198 3 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 vom 27 .9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COMC86) 129 dof. 
Brussel, maart 1986.
DE GEMEENSCHAP VOOR WETENSCHAP EN TECHNOLOGIE
O o g m erk en  van een nieuw  com m unautair kaderprogram m a voor onder 
technologische ontwikkeling voor 1987-1991
(Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europese Parlement)
CCM(86) 129 def

- I -
D e  G em eenschap voor W etenschap en  Technologie :  
oogm erken van een nieuw  com m unautair kaderprogram m a voor onderzoek 
en technologische ontwikkeling voor 1987-1991
S A M E N V A T T I N G
1. E e n  nieuw e kans voor Europa
E uropa treedt de uitdaging tegemoet.
Terwijl de huidige wereld w ordt gekenm erkt door de bespoediging van het 
innovatieproces, door de verspreiding van de produktieve activiteiten over d e 
gehele wereld, door de ontwikkeling van de diensten en tenslotte door de druk 
die achter de militaire program m a's zit en de plaats die de ruimtevaart 
inneem t bij de technologische ontwikkeling, tracht E uropa orde o p  zaken te 
stellen. 1 9 8 5  w erd gekenm erkt door het o p gang k o m e n  van de G em eenschap voor 
technologie, door het EUREKA-initiatief en door het o p n em en  van de 
activiteiten o p het gebied van onderzoek en  technologische ontwikkeling in de 
Europese A kte.
T hans m aakt de C om m issie haar oogm erken kenbaar voor het N ieu w e K aderprogram m a 
voor onderzoek en technologische ontwikkeling 1987-1991.
2. Voordelen van de Europese dimensie voor Europees onderzoek en technologisch
ontw i kkelingswerk '
H et succes en de reputatie van program m a’s als E S P R IT , R A C E  en B R IT E  berust 
erop dat m e n  zich bew ust is gew orden van de toegevoegde w aarde die ontstaat 
door com m unautaire activiteiten o p het gebied van onderzoek en technologische 
ontw i kkeling.
D e  G em eenschap biedt de mogelijkheid de in de afzonderlijke landen gedane 
inspanningen en aanwezige competentie te doen sam engaan; zij begunstigt 
derhalve het tot stand k o m e n  van voordelen door schaalvergroting en  kritische 
massa's en biedt diversifiëringsmogelijkheden die een snelle en kostbare 
wetenschappelijke en technische evolutie nodig m aken.
H et optreden van de G em eenschap schept het juiste klimaat voor toenem ing van 
de creativiteit en de sam enw erking tussen wetenschappelijke en industriële 
operators in strategische program m a’s en  m et voorrang uit te voeren 
significante projecten.
H et com m unautaire kader vorm t de band tussen de technologische inspanning en  
de grote Europese markt. H et zal in 1 9 9 2  leiden tot open m arkten voor 
overheidsopdrachten die berusten op gemeenschappelijke no rm en  en een 
gemeenschappelijk beleid ten aanzien van het industriële eigendom .
D e  G em eenschap stelt voor het onderzoek middelen ter beschikking die zij aan 
haar begroting onttrekt; daarnaast zullen in de k o m en d e m aan d en  nieuw e 
financieringsinstrumenten w orden voorgesteld die zijn aangepast aan de 
specifieke behoeften van wetenschappelijke en industriële operators.
O o k  waarborgt het com m unautaire kader de band m et een dynam ische 
handelspolitiek die in het verlengde ligt van en tot steun dient voor de 
inspanningen van wetenschap en bedrijfsleven.
Tenslotte vorm t de G em eenschap een vast kader dat het mogelijk m aakt de 
inspanningen van de Lid-Staten te optimaliseren, h u n  specifieke mogelijkheden 
beter te benutten, dubbel w erk  te vermijden, dit alles ten gunste van de 
gehele G em eenschap en haar regio's.

- II -
3. N ieu w e  geïnstitutionaliseerde maatregelen voor onderzoek en technologische
ontw iTkel'in'g !  ~
D e  Europese A kte vorm t een nieuw e politieke en juridische grondslag voor 
ontwikkeling van het wetenschappelijk en technisch beleid van de G em eenschap. 
D e  w erkzaam heden van de G em eenschap op het gebied van 0 T 0  liggen 
o p drie niveaus :
- een kaderprogram m a voor verschillende jaren dat m et eenparigheid van stem m en  
w ordt vastgesteld en de grondslag vorm t voor een evenwichtige ontwikkeling 
van alle com m unautaire activiteiten;
- specifieke programma's die m et gekwalificeerde meerderheid w orden 
vastgesteld en  waarin specifieke doelstellingen zijn vervat, ter 
aanm oediging van de sam enw erking tussen alle betrokkenen en die openstaan 
voor sam enw erking m et derde landen;
- aanvullende programma's w aaraan slechts die Lid-Staten deelnem en die dat 
w ensen.
4. Prioriteiten van de com m unautaire w erkzaam heden
In het docum ent inzake de oogm erken w orden zeven actielijnen uitgestippeld 
die zijn aangepast aan de nieuw e eisen van de negentiger jaren.
D ez e actielijnen die wezenlijk zijn gericht o p een versterking van de 
concurrentiepositie van E uropa o p  de internationale markt, op een verhoging 
van de kwaliteit van het bestaan en o p het tot stand brengen van een 
daadwerkelijk E uropa van de wetenschap, hebben betrekking op de volgende zeven 
onderwerpen :
- beheer van de hulpbronnen (m et n a m e  landbouw);
- energiebeheer;
- concurrentiepositie van industrie en diensten (  informatietechnologie, 
telecommunicatie, enz.);
- kwaliteit van het bestaan ("Europa tegen kanker", bestrijding van A ID S , 
veiligheid, milieubescherming, enz.);
- wetenschap en techniek ten dienste van de ontwikkeling;
- wetenschappelijk en technisch potentieel van Europa;
- algem ene steun voor wetenschappelijke en technische ontwikkeling (innovatie, 
wetenschappelijke netten, automatische vertaling, enz.);
Niet alleen w egens de evolutie van wetenschap en techniek over de hele wereld 
m aar o o k  m et het oo g  op de steeds zwaardere druk die van buitenaf o p  ons 
werelddeel w ordt uitgeoefend acht de C om m issie het gewenst de w erkzaam heden in 
verband m e t de concurrentiepositie van de industrie en de diensten aanzienlijk 
uit te breiden.
W a t betreft energiebeheer, w enst de C om m issie de vooraanstaande positie te 
verstevigen, die E uropa inneem t o p het gebied van kernfusie, dat overigens 
één van de terreinen is, w aarop de inspanningen o p Europese schaal zijn 
geïntegreerd.
V o o r w at betreft de andere aspecten van onderzoek o p het gebied van energie 
w ordt een betrekkelijk omvangrijke heroriëntering van de w erkzaam heden 
aanbevolen. D e  C om m issie is echter van m ening dat bij de huidige en nog niet 
te voorspellen evolutie van de aardolieprijzen niet m a g  w orden afgezien van 
dit soort onderzoek dat nog steeds een belangrijke factor is bij de spreiding 
van de voorzieningsbronnen van de G em eenschap en de beperking van het 
energieverbrui k.

- III -
Daarnaast bestudeert de C om m issie de mogelijkheid o m  in de lijst van d e 
acties voor het volgende kaderprogram m a oo k  de exploitatie van de 
ruimte en de ontwikkeling van de luchtvaartindustrie o p te nem en.
Gelet o p  de o m v an g  van de uitdaging en  het verm ogen van de G em eenschap hieraan 
het hoofd te bieden m oeten de nationale en communautaire, particuliere e n  
overheidsmiddelen ten behoeve van onderzoek en technologie aanzienlijk w o rd en  
uitgebreid. D e  C om m issie is van m ening dat voor de tenuitvoerlegging van het 
toekomstige kaderprogram m a 1987-1991 ongeveer 1 0  miljard E c u  zo u  zijn vereist. 
H o ew el dit bedrag aanzienlijk hoger ligt dan dat voor het voorgaande 
kaderprogram m a vertegenwoordigt het m inder dan 5  %  van alle uitgaven voor 
onderzoek van de Lid-Staten in diezelfde periode.
5· N ieu w e uitvoeringsmodaliteiten voor com m unautair onderzoek
V o o r w at betreft het toekomstige kaderprogram m a is de C om m issie voor een 
aanzienlijke toeneming van het aandeel van projecten voor gezamenlijke 
rekening^van het ESPRIT-type,in verhouding tot de eigen w erkzaam heden die in 
het Gemeenschappelijk C entrum  voor O nderzoek w orden uitgevoerd w aarvan taak e n  
opdracht opnieuw  m oeten w orden geëvalueerd/ hetgeen zijn weerslag zal vinden in 
een zeer binnenkort te verschijnen mededeling.
Daarnaast zullen als aanvulling o p de modaliteiten die het com m unautaire 
onderzoek- en technologisch ontwikkelingswerk reeds geniet, nieuw e 
uitvoeringsmodaliteiten w orden voorbereid zoals de oprichting van 
gemeenschappelijke ondernem ingen of het lanceren van aanvullende programma's, 
waarin de Europese A kte voorziet.
D e  C om m issie is bereid een onderzoek in te stellen naar het tot stand brengen 
van soepeler constructies zoals agentschappen die als interface kunnen 
fungeren tussen enerzijds de prioriteiten en beleidslijnen van de G em eenschap 
en  anderzijds de specifieke behoeften van de operators.
Tenslotte zullen de budgettaire maatregelen van de G em eenschap w o rd en  
aangevuld m et een reeks faciliteiten die voortvloeien uit nieuw e initiatieven 
van de C om m issie o p  het gebied van de financieringstechniek, zulks m e t n a m e  
voor technologische 0  8  0-projecten ten bate van de industrie die reeds o p  
korte termijn in het com m erciële stadium kom en, zoals bv. de E U R E K A -projecten.
6. E e n  open G em eenschap voor technologie zonder com plexen
D e  G em eenschap voor technologie k an zich niet opsluiten binnen geografische en  
institutionele grenzen-
D o o r zich naar buiten open te stellen versterkt zij de internationale 
sam enw erking zoals dit o o k  het geval is o p het gebied van de thermonucleaire 
kernversmelting.
O p  zuiver Europees vlak streeft de C om m issie naar nauw ere betrekkingen m et de 
European Space A gency, het C E R N , de Europese Stichting voor W etenschap en  de 
R aad  van Europa.

- I V  -
D e  bilaterale sam enw erking m et de E V A -L a n d en  is in een stroomversnelling 
geraakt door de uitvoering van de reeds ondertekende of binnenkort te 
ondertekenen kaderovereenkomsten voor sam enw erking op het gebied van 
wetenschap en techniek.
Bij de tenuitvoerlegging van het kaderprogram m a zal een belangrijke plaats 
w orden ingeruimd voor de ontwikkeling van de sam enw erking m et C O S T  w aaraan 
talrijke landen buiten de G em eenschap deelnemen.
Tenslotte ondersteunt de C om m issie het EUREKA-initiatief. H aars inziens 
vullen de programma's van de G em eenschap en de E U R E K A -projecten elkaar aan en  
vorm en deze zodoende een samenstel dat op dezelfde doelstelling is gericht, te 
w eten de versterking van de concurrentiepositie van de industrie o p d e 
internationale markt, de uitbreiding van de werkgelegenheid en de welvaart in 
Europa.
Dientengevolge k an  de G em eenschap en m et n a m e  de Com m issie, E U R E K A  o p  
verschillende manieren helpen tot de gewenste resultaten te k o m e n  :
- sam enw erking aan E U R EK A -projecten;
- detachering van gekwalificeerd personeel bij het Secretariaat van E U R E K A ;
- organisatie van industriële forums;
- terbeschikkingstelling van een communicatiesysteem voor informatie dat w ordt 
uitgewerkt in het kader van E S P R IT ;
- opening van  de grote Europese markt;
- nieuw e daartoe in aanmerking k o m en d e institutionele en financiële 
maatregelen.
7. H et kaderprogram m a 1987-1991 bijna gereed
A a n  het einde van de besprekingen over deze oogm erken die de k o m en d e w ek en  in 
de R aad  en het Parlement zullen plaatsvinden denkt de C om m issie in juli 
aanstaande haar officiële voorstel voor een kaderprogram m a voor onderzoek en  
technologische ontwikkeling 1987-1991 in te dienen.
O
O O

I N H O U D
I. Inleiding
II. D o el van het docum ent
III. E uropa in de wereld - H ed e n  en toekom st
IV . D e  uitdaging voor E uropa :  O p b o u w  van een Europese G em eenschap voor 
W etenschap en Technologie
1. Selectiecriteria
2. Hoofdpunten van het kaderprogram m a
3. Financieel evenwicht
V . Verwezenlijking van de G em eenschap voor W etenschap en Techniek
1. A lg em een
2. Voorbereidings-, uitvoerings-, financierings- en evaluatiemodaliteiten
A . Bestaande uitvoeringsmodaliteiten - R o l van het G C O
B . N ieu w e modaliteiten
C . Evaluatie van de resultaten
3. Flankerende maatregelen
4. E e n  open G em eenschap voor Technologie zonder com plexen
- E U R E K A
- C O S T
V I. Conclusies
Bijlage I :  Lijst com m unautaire acties
Bijlage II :  Korte beschrijvingen van de com m unautaire acties

D E  G E M E E N S C H A P  V O O R  W E T E N S C H A P  E N  T E C H N O L O G I E
Inleiding
D e  Lid-Staten van  d e Europese G em eenschap staan m om enteel voor een grootse 
taak :  concreet gestalte geven aan een G em eenschap voor wetenschap e n  
technologie.
Natuurlijk betekent dit niet dat hiermee de kansen o p  mogelijkheden tot 
vruchtbare sam enw erking m e t landen buiten d e G em eenschap w orden w eg g en o m en . 
Integendeel d e o p  tafel liggende voorstellen v an  d e C om m issie zijn er juist o p  
gericht d e com m unautaire program m a's epen te stellen voor derde landen in 
E uropa e n  d e mogelijkheden tot sam enw erking - o p voet v an  gelijkheid - m e t d e  
grote partners buiten E uropa uit te breiden.
D e  G em eenschap is zeker in staat een Europese strategie voor onderzoek e n  
technologische ontwikkeling te definiëren en  vast te stellen!
V a n  d e  o m v an g  van  d e Gemeenschappelijke M arkt m o et im m ers gebruik w orden 
gem aakt o m  het hoofd te kunnen bieden aan de aanzienlijke en  steeds toenem ende 
uitgaven voor 0  &  0  o m  te kunnen profiteren van  d e schaalvergroting en d e  
spreidingsmogelijkheden die zij biedt, alsmede o m  een beter sam engaan van 
w erkzaam heden e n  kennis te waarborgen o p  die wetenschappelijke en  technische 
terreinen w aar de evolutie snel voortschrijdt.
D o o r te w erken in een com m unautair kader k an  in een strategisch 
samenwerkingsverband w orden zorg gedragen voor de optimalisering v an d e elkaar 
aanvullende maatregelen die nodig zijn ter optimalisering van  d e econom ische 
concurrentiepositie en  de wetenschappelijke en  technologische grondslag van 
Europa, te w eten :
- sam engaan v an wetenschappelijke en  industriële operators in strategische 
program m a's en  prioritaire belangrijke projecten w aarvan d e resultaten alle 
betrokkenen tegen geringere kosten ten goede k o m en ;
- oprichting van een ruim e interne m arkt die door m iddel v an een sam enhangend 
beleid o p het gebied van d e normalisatie, d e  openstelling v an  
overheidsorders, d e industriële eigendom , d e concurrentie enz. het voortouw  
k an  nem en;
- terbeschikkingstelling v an  d e  nodige financiële middelen via bestaande 
financiële instrumenten en  nieuw e financieel-technische apparatuur;
- sam enw erking bij het ontwerpen, b o u w e n  en  exploiteren v an gecompliceerde e n  
kostbare infrastructuur (telecommunicatie, grote installaties voor 
wetenschappelijke doeleinden);
- tenuitvoerlegging van  een sterkere saamhorigheid ten gunste v an d e minst 
begunstigde regio's of bevolkingscategorieën door gebruik te m a k e n  v an  
structurele fondsen voor d e verwezenlijking van  d e econom ische en  sociale 
doelstellingen van d e G em eenschap;

- 3  -
- aanw ending van  het gemeenschappelijk beleid o p  het gebied v an betrekkingen 
m e t derden en  handelsrelaties ten einde bij belangrijke internationale 
besprekingen een gemeenschappelijk standpunt te kunnen innem en;
- evolutie v an  onderwijs en  opleiding door n au w e  sam enw erking o p com m unautair 
niveau tussen universiteiten en  bedrijven e n  door ontwikkeling v an  nieuw e 
uitrusting e n  system en ten einde zich makkelijker te kunnen aanpassen aan d e  
veranderingen in beroepskwalificaties die te verwachten zijn en te k u nnen 
beschikken over d e hoge m ate v an  gespecialiseerde kennis die voor het 
beheersen v an de nieuw e technologieën is vereist.
T hans k an  w orden gew erkt aan het tot stand k o m e n  van  een G em eenschap voor 
wetenschap en technologie hetgeen tot voor kort moeilijk zo  niet illusoir w as.
D e  n u . tot twaalf Lid-Staten uitgebreide G em eenschap heeft een nieuw e 
politieke, econom ische en com m erciële grondslag gevonden.
O p  d e  bijeenkomst in M ilaan (28/29 juni 1985) heeft d e  Europese R a ad  zijn 
goedkeuring gehecht aan het m e m o ra n d u m  van  d e C om m issie getiteld :  "N aar een 
Europese G em eenschap voor technologie".
In de in H annover (novem ber 1985) goedgekeurde beginselverklaring w erden het 
E U R E K A -p la n  en  d e daaruit voortvloeiende projecten duidelijk beschouw d als een 
verlengstuk van d e com m unautaire en  multilaterale Europese w erkzaam heden o p  
het gebied van 0, 0  &  D , ten einde de industrie in staat te stellen beter v an 
deze w erkzaam heden te kunnen profiteren.
Verder zijn reeds een aantal kaderovereenkomsten gesloten voor 
wetenschappelijke en technische sam enw erking tussen d e G em eenschap en  derde 
Europese landen (Oostenrijk, Zwitserland, Z w ed en , N o o rw eg en  en Finland), ofw el 
zal dit spoedig gebeuren.
Voorts openden d e hoofdstukken "Interne markt" en  "O nderzoek en technologische 
ontwikkeling" v an d e Europese A k te d e w e g  naar d e gelijktijdige e n  
gecoördineerde ontwikkeling van  het Europese beleid o p  het gebied v an 
wetenschap, techniek, industrie en  handel.
Tenslotte is d e C om m issie, in het licht van d e economische, wetenschappelijke 
en technologische ontwikkeling o p  internationaal vlak (luchtvaart, 
ruimtevaart, grote militaire program m a's) (1 ) eens te m eer v an m ening dat d e 
tenuitvoerlegging v an  een o p  nieuw e leest geschoeid en  ambitieus Europees 
wetenschappelijk en  technisch beleid thans zow el noodzakelijk als mogelijk is.
Noodzakel.ijk aangezien het wetenschappelijk en technisch kunnen v an  de grote 
econom iche m ogendheden in d e loop van dit decennium  in sterke m ate bepalend 
zal zijn voor h u n  verm ogen zorg te dragen voor econom ische groei en  het 
scheppen van werkgelegenheid.
(1) Vergelijk hoofdstuk III van dit docum ent.

- 4  -
M ogelijk w eg en s de n au w e  sam enw erking e n  het vertrouwensklimaat die d e laatste 
jaren tot stand zijn g ek o m en  tussen in d e G em eenschap gevestigde ondernem ingen 
en wetenschappelijke organisaties alsm ede tussen laatstgenoemde en  d e 
C om m issie, zulks m e t n a m e  in het kader van d e E SP R IT -, R A C E -  e n  
B R IT E -P rogram m a1 s.
Mogelijk, eveneens, o m d at d e  G em eenschap een georganiseerd kader vorm t 
waarbinnen het bijeenbrengen en  inzetten van d e nodige hulpmiddelen w ordt 
begunstigd :  gecoördineerde aanw ending van  m en sen  en  kapitaal, gecoördineerde 
en  gerichte groei van d e hulpmiddelen waarover d e G em eenschap en  d e Lid-Staten 
beschikken.

- 5  -
II■ D o el van het dokum ent
In de resolutie van d e  R aad  van 2 5  juli 1983, waarin d e beginselen, 
doelstellingen en  projectkeuzecriteria v an het K aderprogram m a voor 
com m unautaire W/T-activiteiten 1984-1987 w erden vastgesteld, w a s  bepaald dat 
het p rogram m a "uiterlijk in 1985" zo u  w orden herzien.
In 1 9 8 5  is het them a "onderzoek" aanleiding gew eest tot vele besprekingen en  
initiatieven o p  Europees niveau :  d e Europese R a a d  van M ilaan, d e 
Ministersconferenties voor E U R E K A , d e Intergouvernementele Conferentie v an  
L uxem burg. Hierop baseert d e C om m issie zich, w anneer zij, zoals zij o o k  zegt 
in haar mededeling "N aar een Europese G em eenschap voor technologie" (1), m een t 
dat d e herziening n u  "m et spoed m o e t w orden uitgevoerd o m  z o  onverwijld te 
k o m e n  tot formulering en vaststelling v an een tw eede kaderprogram m a voor d e 
periode 1987-1991".
D o el van dit docum ent is eerst in grote lijnen een overzicht te geven van het 
kaderprogram m a voor d e periode 1987-1991, alsm ede d e w eg e n  e n  m iddelen die 
uitvoering daarvan mogelijk m oeten m ak en .
D e  C om m issie wil m e t dit eerste docum ent - dat niet het officiële voorstel van  
d e C om m issie bevat e n  w aarm ed e zij niet o p d e inhoud daarvan wil 
vooruitlopen - d e m eningen en  standpunten van d e Gemeenschapsinstellingen 
vragen, m e t n a m e  w aar het gaat o m  :
- d e vaststelling van d e wetenschappelijke en  technische strategie;
- d e daarbij in acht te n e m e n  prioriteiten en  evenwichtstoestanden;
- de voor de periode 1987-1991 te ram en  financiële middelen.
A a n  d e hand van  d e uitkomst v an  d e  besprekingen zal de C om m issie haar 
officiële voorstel uitwerken voor een kaderprogram m a voor 1987-1991 en  dit in 
juli 1 9 86 aan de R a ad  en  het Parlement voorleggen.
(1) C 0 M (8 5 )5 3 0  def. van  30.9.1985

-  6 -
III. E uropa in de wereld ~  H ed en  en toek om st
D e  afgelopen jaren hebben d e Europese landen - ondanks hardnekkige e n  
zorgw ekkende zw akheden, w aarop later w ordt ingegaan, niet alleen aan een 
ernstige crisissituatie het hoofd kunnen bieden, m aar zijn zij oo k  in staat 
gew eest door sam enw erking o p een aantal terreinen een m acht te scheppen die 
zijn w eerga in d e wereld nauwelijks kent.
E uropa blijft d e belangrijkste handelsm ogendheid ter wereld :  m eer dan één 
derde v an  d e internationale handel w ordt via E uropa afgewikkeld. 4 0  %  van d e  
industriële produktie van d e Europese G em eenschap, die d e m eest °Pen econom ie 
ter wereld vormt, w ordt buiten d e grenzen afgezet, d.w.z. 2 5  tot 3 0  / .  van het 
bruto binnenlands produkt, terwijl dat cijfer voor d e Verenigde Staten e n  
Japan 1 0  respectievelijk 1 2  %  bedraagt.
Tegenover d e instabiliteit van de dollar en  vele andere valuta's heeft E uropa 
- door het E M S  - een zeer behoorlijke monetaire stabiliteit w eten te bewaren.
Naast een steeds betere beheersing v an d e  inflatie hebben d e Europese tanden 
door een ten gunste van d e bedrijven verbeterde verdeling v an d e toegevoegde 
waarde, een langzam e m aar reële stijging v an d e investeringen en  winsten w eten 
te bewerkstelligen; die stijging ligt hoger dan bijvoorbeeld in d e Verenigde 
Staten.
O p  diverse wereldmarkten zijn d e prestaties v an E uropa te vergelijken m et die 
van onze geduchte handelstegenstander, Japan (vooral w aar het gaat o m  d e 
O P E C ). O p  energiegebied heeft E uropa aanzienlijke inspanningen gedaan die in 
tien jaar hebben geleid tot daling v an d e afhankelijkheid van  olie van 6 5  tot 
4 5  % , terwijl dit percentage in Japan no g  steeds m eer dan 6 0  bedraagt.
Tenslotte zijn d e  Europese successen o p het gebied van wetenschap en  
technologie (Airbus, Ariane, het C E R N , JE T , E S P R IT , B R IT E , R A C E  ...) een 
bevestiging van d e w aarde en  het rendem ent van het 0, 0  &  D-potentieel v an
Europa.
Uiteraard m o g e n  w ij bij dit korte overzicht van enkele positieve gegevens uit 
het Europees gebeuren, niet d e m eer ongunstige realiteiten uit het o o g  
verliezen die ook, en  eigenlijk n og des te meer, duiden o p d e noodzaak van een 
inzake onderzoek en  innovatie offensief Europees beleid, gericht o p  d e 
versterking van  d e concurrentiepositie o p  d e internationale m arkt en  daarm ede 
uiteindelijk o p  d e uitbreiding van de werkgelegenheid.
Bij het sam enspel v an d e grote geïndustrialiseerde landen zien de Lid-Staten 
van d e  G em eenschap zich vaak geplaatst tegenover tegenspelers m e t een 
aanzienlijke wetenschappelijke en  technische potentie en dynam iek w elke s^ m s 
die van d e Lid-Staten verre overtreffen. D e  in d e zeventiger jaren heersende 
econom ische om standigheden zijn n og steeds in grote m ate bepalend voor d e  
ontwikkeling van  het W /T-beleid van d e Lid-Staten, hoew el een zeker econom isch 
herstel,m erkbaar wordt.

- 7  -
In een klimaat waarin d e m eeste Europese regeringen zich in de eerste plaats 
toelegden - en  n o g  toeleggen - o p  het zoeken naar oplossingen voor het 
werkloosheidsvraagstuk, kreeg het W /T-beleid vaak niet d e nodige aandacht en  
w erd er o p  beknibbeld, zulks ondanks het n a u w e  verband tussen technologie, 
groei en  werkgelegenheid.
T eg en  het einde v an d e zeventiger jaren is er een kentering ten goede gekom en, 
aangezien d e meeste regeringen het belang van  een sterk 0  &  0-beleid voor een 
groei-economie hebben ingezien. In  dit verband zij vooral verm eld dat m e n  een 
hoge prioriteit ging toekennen aan steun voor o p  econom ische doelstellingen 
gericht, toegepast onderzoek; d e  m eeste Europese landen richtten h u n  
W /T-beleid m eer en  m eer o p  bevordering van  innovatie en  o p  het verbeteren v an  
het contact tussen zuiver wetenschappelijk onderzoek en  industrie.
D e  inspanningen die ons in d e toekom st n o g  te w achten staan zijn echter niet 
te onderschatten. G e e n  Europees L a n d  - h o e groot o o k  - k an  alleen adequaat 
reageren o p d e huidige technologische uitdaging. O m  een indruk te krijgen v an  
het w erk dat ons n o g  te doen staat m oeten vijf belangrijke feiten die zich d e  
laatste jaren hebben voorgedaan, o p  h u n  juiste w aarde w orden geschat :
- versnelling v an  het innovatieproces, d.w.z. versterking v an  d e 
concurrentiepositie o p  internationaal niveau door innovatie. Bepalend 
hiervoor is het beschikbaar k o m e n  v an  nieuw e technologieën, produkten e n  
procédés die o p  zeer omvangrijke onderzoekprogramma's berusten. D e  landen in 
E uropa zullen zich d an o o k  m oeten toeleggen o p  een aanzienlijke verhoging 
van d e financiële bijdragen voor 0  &  0  aangezien zij anders in d e huidige 
race naar innovatie een niet m eer in te halen achterstand oplopen;
- het verspreiden van  zich uiterst snel ontwikkelende nieuw e technologieën 
(informatica, biotechniek, materialen) over alle econom ische e n  sociale 
sectoren;
- de versnelde verspreiding van  produktieactiviteiten over d e gehele wereld, 
een krachtige tendens die o o k  in d e wereld van  wetenschap en  techniek 
m erkbaar is en  die, tegen d e zin v an d e  Lid-Staten, zou kun n en  leiden tot 
het uiteenvallen v an  Europa;
- een toenam e van  d e "immateriële" activiteiten die tot uiting k o m t in een 
snelle uitbreiding van d e werkgelegenheid in d e dienstensector. D e  rijkdom  
der volkeren berust - e n  zal in d e afzienbare toekom st steeds m eer 
berusten - o p  dienstverleningsactiviteiten :  bij d e  produktie te verlenen 
diensten, diensten v an financiële aard, diensten o p  het gebied v an  
com m unicatie en  informatie, distributie, opleiding, onderzoek, enz.;
- tenslotte - e n  wellicht o p korte en  middellange termijn vooral - d e pressie 
die w ordt uitgeoefend door d e militaire program m a's en d e  gevolgen daarvan 
voor het stelsel van  onderzoek, wetenschap en  techniek o p  d e  hele wereld. D e  
traditionele scheidingslijn tussen militair en  niet-militair onderzoek k o m t 
im m ers langzam erhand te vervallen; d e  grote militaire program m a's kunnen in 
wetenschappelijk en  technisch opzicht voor beidé doeleinden dienen.

-  8
In d e  grote militaire program m a's w ordt 0  &  0  o p  enkele gebieden gericht :  
telecommunicatie, hoge energieën, grote computers, geavanceerde materialen. 
In veel landen w orden belangrijke contracten gesloten m e t trusts (die vaak 
beschikken over een o p  militaire toepassingen toegesneden 0  &  O-structuur).  
Dienovereenkomstig is h u n  aandeel in d e voor onderzoek beschikbare 
competentie en  financiële middelen aanzienlijk m e t een stijgende tendens.
Laatstgenoemd punt verdient d e aandacht m e t n a m e  in het licht van w at in de V S  
geschiedt. O p  grond v an d e middelen die voor 0  &  0  in d e begroting van het 
departement van defensie ( D O D )  w orden uitgetrokken speelt d e staat m om enteel 
een steeds m eer overheersende rol. D e  aanzienlijke stijging v an d e 
0  &  O-uitgaven in d e  V S  staan im m ers in direct verband m e t d e in dat land 
uitgevoerde militaire programma's. D e  laatste scherpe stijging heeft te m a k e n  
m e t het Strategie D efence Initiative - S D I. H e t aandeel van d e uitgaven voor 
militair 0  &  0  in d e totale overheidsuitgaven van d e V S  - in 19 8 6  bedroeg dit 
4 0  miljard U S D  o p  5 7  miljard U S D  - steeg in 1986 in enkele jaren van 5 0  tot 
7 0  X .
N aast d e algem ene invloed o p  d e  bespoediging van d e technologische 
ontwikkeling die v an dergelijke financiële injecties uitgaat, zijn d e 
betrokken program m a's vaak gericht o p  geheel nieuw e en  onbetreden paden v an 
onderzoek (dat zow el voor militaire als voor niet-militaire doeleinden k an  
dienen), w aarm ed e d e grondslag w ordt gelegd voor toekomstige 
produktieprocessen en  dienstverleningsmethodes. Bovendien zijn deze 
program m a's v an  het begin af aan gericht o p  d e ontwikkeling v an system en e n  
niet alleen van  onderdelen o p  produkten :  een belangrijke bijdrage tot het 
toekomstige concurrentievermogen. D e  voor dergelijke program m a's uitgetrokken 
kredieten vorm en in feite een rechtstreekse subsidie voor d e  bedrijven w aar 
zij w orden uitgevoerd.
Tenslotte is het w erk  in d e V S  gericht o p een - beheerste - spreiding van het 
onderzoek over d e hele wereld, daar het, zow el voor het onderzoek zelf, als 
voor d e technologische ontwikkeling, leidt tot het tot stand k o m e n  v an  
samenwerkingsverbanden.
M e t deze elementen m o et rekening w orden gehouden bij het opzetten van een 
com m unautair 0, 0  &  D-stelsel. D oordat d e Lid-Staten h u n  inspanning 
versnipperen lopen ze d e kans dat d e G em eenschap voor lange tijd de middelen 
m o et ontberen die nodig zijn voor beslissende doorbraken o p  gebieden die o o k  
in d e ogen v an d e Europeanen v an groot belang zijn; verder bestaat het gevaar 
dat d e Europeanen w orden gereduceerd tot onderaannemers in projecten die zij 
niet o p  h u n  eigen belangen kunnen afstem m en.
W an n eer w e  de vergelijking tussen d e Lid-Staten van de G em eenschap en  d e rest 
van d e wereld verder dóórtrekken - o o k  al is het moeilijk o m  de ontwikkeling 
van het W /T-beleid van  d e geïndustrialiseerde landen o p  middellange en  lange 
termijn te vóórspellen - kunnen w e  toch enkele tendensen signaleren.

- 9  -
O p  grond van een analyse van de tendensen van de afgelopen tien jaar o p  
het stuk van overheidsuitgaven aan onderzoek en ontwikkeling, kunnen de 
middelen die de twaalf Lid-Staten van de G em eenschap in de 
periode 1987-1991 aan onderzoek, ontwikkeling en  demonstratie m oeten 
besteden o p ongeveer 2 3 0  miljard E c u  (1) w orden geschat, terwijl de bruto 
binnenlandse uitgaven (2) aan 0  &  0  in deze landen 4 6 0  miljard E c u  m oeten 
gaan bedragen (deze globale schatting verhult in feite een zeer ongelijke 
onderlinge verdeling van financiële inspanningen over de Lid-Staten van 
de G em eenschap). In diezelfde periode zullen de overheids- en  
particuliere uitgaven in de V S  zo'n 1.000 miljard E c u  en in Japan 
330 miljard E c u  m oeten gaan bedragen (volgens een ram ing o p basis van 
extrapolatie van de OESO-cijfers over de afgelopen tien jaar). D e  
com m unautaire inspanning zal dus tussen die van Japan, w aarvan de 
prestaties o p  technologisch gebied geen verdere uitweiding behoeven, e n  
die van de V S  k o m e n  te liggen.
D eze bewering behoeft verdere aanvulling m e t een vergelijking van het 
econom isch gewicht van de drie blokken. Kijkend naar het B B P  over de 
afgelopen tien jaar, stelt m e n  vast dat die van E uropa en  de V S  nagenoeg 
gelijk zijn, terwijl dat van Japan ongeveer 5 0  %  lager ligt. A an n e m en d  
dat deze tendens tot 1 9 9 1  aanhoudt, m oeten de 46 0  miljard E c u  van de 
twaalf Europese landen naast 6 6 0  miljard E c u  voor Japan (bij 
vergelijkbaar B B P )  w orden gezet.
H o ew el de redenering misschien niet helemaal opgaat, geeft zij w el een 
duidelijke indicatie van de dynam ische strategie die Japan en de V S  o p  
0  8  0-gebied voor de toekomst hebben uitgestippeld.
Verder stellen w e  vast dat de G em eenschap ten opzichte van de andere 
partners geen duidelijke machtspositie m eer heeft. Z o  staat vast dat in 
de Sovjet-Unie in 19 8 3  de totale uitgaven aan 0  &  0  2 6  miljard roebel 
bedroegen ofw el 3 8  miljard E cu,, tegenover 5 5  miljard E c u  aan 
0  &  0-uitgaven van de Twaalf. Bij zich doorzettende tendensen zullen de 
4 60 miljard E c u  van de Tw aalf over de periode 1987-1991 staan tegenover 
320 miljard E c u  van de Sovjet-Unie; afgaande o p de docum enten van het 2 6 e  
partijcongres is het overigens zeer waarschijnlijk, dat dit bedrag hoger 
zal uitvallen en in dit verband wijzen w ij o p een aanzienlijke toenam e 
van het aantal onderzoekers dat sinds 1 9 6 5  m eer dan verdrievoudigd is en  
in 19 8 7  het A m erikaanse niveau zou kunnen bereiken. Verder is er n o g  d e 
recente ondertekening o p 1 8  decem ber 1 9 8 5  van het "K aderprogram m a voor 
wetenschappelijke en technische vooruitgang van de Lid-Staten van de 
C O M E C O N  tot in het jaar 2000", een omvangrijk en ambitieus program m a.
Tenslotte m o et no g  eens de geleidelijke opkom st o p wetenschappelijk 
gebied w orden vermeld van landen als China, Brazilië, India, M exico,
K orea waardoor de "internationale concurrentie door innovatie" n og w ordt 
verscherpt.
(1) D e  schattingen zijn allemaal uitgedrukt in nominale waarde.
(2) D I R D  - Overheids- en particuliere uitgaven. H et overheidsaandeel in 
de totale 0  8  0-financiering bedraagt ^ 5 0  %  voor de Twaalf, 2 2  %  
voor Japan en  5 2  %  voor de V S .

-  10  -
Fundam entele doelstelling binnen de geschetste algem ene context is voor 
de C om m issie Europa's aanwezigheid o p de wereldmarkt m acht te verlenen; 
haar te onderbouw en m et een wetenschappelijk en technologisch stelsel 
w aarm ee de uitdagingen vanuit binnen- en buitenland kunnen w orden 
beantwoord.
D e  C om m issie acht het derhalve noodzakelijk o m  onderzoek en  
technologische ontwikkeling hoge prioriteit te geven en bij voorkeur voor 
deze sector o p  de begroting ruimte te m ak en  voor een snelle uitbreiding.

-  11 -
iv. D e  uitdaging voor E uropa :  O p b o u w  van een Europese G em eenschap voor 
W etenschap en Technologie
Europa, een heterogeen gezelschap van ouder w ordende L an d en  in een zich 
verjongende wereld, loopt de kans o m  ondanks de sterke troeven waarover 
het beschikt in de strijd m e t de buitenlandse W/T-concurrentie, 
geleidelijk achterop te raken, indien het die troeven - de Europese 
dimensie en dynam iek - niet voldoende uitspeelt.
Alle onderzoeken van de C om m issie, w aarvan de conclusies niet alleen door 
het Europees Parlement en het E conom isch en  Sociaal Com ité, m aar ook door 
de leidende figuren van het nationale onderzoekbeleid van de Lid-Staten, 
alsmede door vertegenwoordigers van d e wetenschappelijke wereld en het 
bedrijfsleven ruimschoots w orden onderschreven, wijzen uit dat d e 
Europese G em eenschap de basis en de kern van zo'n ondernem ing m o et 
vorm en.
D e  C om m issie is van m ening dat zij gelijktijdig o p  drie fronten aan de 
slag m o et gaan :
a. de voltooiing van de interne m arkt voor 1992. D aardoor krijgen alle 
Lid-Staten de kans o p  het gebied van geavanceerde technologieën de 
opening van de m arkt voor overheidsopdrachten te com bineren m et de 
toegang tot dienovereenkomstige wetenschappelijke en  technische 
kennis. Dientengevolge m oeten een innoverend beleid inzake 
overheidsopdrachten en een gemeenschappelijke 0, 0  &  D-strategie 
gezamenlijk in het oog w orden gevat;
b. het aanw enden van nieuw e financieringstechnieken waardoor een 
sam engaan van openbare en particuliere financiering tot stand k an  
k o m en ;
c. de voortzetting en uitbreiding van een beleid inzake onderzoek en  
technologische ontwikkeling dat in de k o m en d e jaren wezenlijk gericht 
m o et zijn o p de volgende doelstellingen :
- versterking van de wetenschappelijke en technologische basis van de 
Europese industrie en ontwikkeling van haar internationale 
concurrentiepositie (onderafdeling V , titel V I van de Europese 
Akte);
- versterking van de econom ische en sociale sam enhang van d e 
G em eenschap. Alle Lid-Staten en  regio's van de G em eenschap m oeten 
kunnen profiteren van de resultaten van het kaderprogram m a en de 
specifieke programma's die daaruit voortvloeien en deelnem en aan d e 
ontwikkeling die plaatsvindt uitgaande van de aldus gelegde basis.
In dit verband gezien vo rm en  E F R O , de G M P 's, de coördinatie van 
andere financiële instrumenten (Sociaal Fonds,
EOGFL-Garantieafdeling enz.), de omschrijving van nieuwe 
leningsinstrumenten, hulpmiddelen die met elkaar moeten worden 
gecombineerd;
- algemene verbetering van de kwaliteit van het bestaan in het kader 
van de Gemeenschap (dit streefdoel waaronder talrijke maatregelen in 
verband met de gezondheid, de veiligheid, het milieu, enz. vallen, 
dient enerzijds als aanvulling op en anderzijds als tegenhanger van 
het streefdoel "technologische en industriële concurrentiepositie").

-  1 2  -
O m  deze doelen te bereiken lijken een sterke opvoering van particuliere 
en overheidsinvesteringen in de Lid-Staten en een aanzienlijke verhoging 
van de com m unautaire kredieten voor W /T , gepaard m et een omvangrijkere 
sam enw erking tussen alle op dit gebied actieve operators (bedrijven, 
universiteiten, enz.), strikt noodzakelijk.
O p  nationaal niveau lijken de uitgaven voor 0,0 &  D  nog betrekkelijk 
gering :  gemiddeld niet m eer dan 2  %  van het B N P , w anneer m e n  bedenkt dat 
dit percentage in de V S  reeds o p  2,8 %  (1) ligt en in Japan aan het einde 
van d e tachtiger jaren 3  %  zal gaan bereiken. E r bestaan w el grote 
onderlinge verschillen tussen de Lid-Staten van de G em eenschap; het 
gemiddelde van 2  %  van het B N P  voor onderzoek is g en o m en  van nationale 
onderzoekinspanningen die variëren van 0,35 %  tot 2,4 % .
H et is aan de Lid-Staten o m  te bepalen o p w elke manier zij h u n  
inspanningen willen opvoeren, hetzij door verhoogde overheidsbestedingen, 
hetzij door stimulering van de onderzoekinspanningen in het 
bedri jfsleven.
O o k  o p  com m unautair vlak zijn de voor onderzoek uitgetrokken middelen nog 
steeds gering, zow el in absolute cijfers als w at het percentage van de 
Gemeenschapsbegroting betreft ( 3  %  van de algem ene begroting van de 
G em eenschappen en 2,5 %  van alle nationale begrotingen voor 0  &  0  bij 
elkaar). R ekening houdende m et de stimulerende en coördinerende werking 
van de com m unautaire financiële steun o p  0  &  0-gebied, zullen deze 
middelen aanzienlijk m oeten w orden versterkt, waarbij zal w orden gemikt 
o p  een optimaal gebruik van de hulpbronnen van de G em eenschap en de 
Lid-Staten.
D e  verwezenlijking van voornoem de doelstellingen m o et de totstandkoming 
bevorderen van een wetenschappelijk en technologisch stelsel dat de 
G em eenschap in staat stelt tot een evenwichtige m aar specifiek gerichte 
ontwikkeling, een selectieve gerichtheid die evenw el niet m a g  leiden tot 
uitsluiting van bepaalde gebieden die tot de bevoegdheden van de 
G em eenschap horen (onderwijs en opleiding, verwezenlijking van het E uropa 
van de wetenschap, landbouw , industrie, behoud en verbetering van het 
menselijk leefmilieu, gezondheidszorg, veiligheid, enz.).
D eze ontwikkeling zou tenslotte m oeten berusten op een keuze van de uit 
te voeren projecten waarbij zoveel mogelijk gebruik w ordt gem aakt van de 
"toegevoegde waarde" die voortvloeit uit de o m v an g  van de G em eenschap.
In concreto k o m t deze toegevoegde w aarde neer op de volgende voordelen :
- verdeling van de kosten;
- verdeling van het wetenschappelijk risico (coördinatie van 
doelstellingen en methodes, vermenigvuldiging van de wetenschappelijke 
benaderingswijzen);
- uitbreiding van het werkterrein voor competentie en deskundigheid;
- bereiken van de kritische m assa voor financiële middelen en personeel;
- grotere doeltreffendheid van 0  &  0  (ambitieusere projecten, sneller 
bereikte resultaten m et alle voordelen vandien voor d e 
concurrentiepositie van wetenschap en industrie);
- lanceren van flankerende maatregelen die voor het succes onmisbaar 
zijn.
(1) In de V S  bedraagt de ontwerp-begroting voor 0 8 0  voor 1 9 8 7
6 3  miljard U S D  tegen 5 7  miljard in 19 8 6  (w aarvan 4 2  miljard voor 
-  0, 0  8  D  en 4,8 miljard voor het SD I-program m a alleen).

Selectiecriteria
Bij het selecteren van de acties en specifieke program m a's die deze 
com m unautaire toegevoegde w aarde bezitten (zulks in tegenstelling tot 
activiteiten die 'o p  regionaal of nationaal niveau of in het kader v an  
internationale of multilaterale organiaties kunnen w orden uitgevoerd) 
m o et volgens de C om m issie w orden uitgegaan van een aantal duidelijke 
criteria.
Zij m oeten :
- een dusdanige o m v a n g  hebben dat de benodigde middelen niet of m e t 
moeite door de Lid-Staten afzonderlijk kunnen w orden opgebracht;
- dank zij taakverdeling en mobilisering van voldoende m ensen en m iddelen 
duidelijke voordelen bieden in de v o rm  van een groter rendem ent en 
lagere kosten;
- kunnen leiden tot significante resultaten voor de G em eenschap als 
geheel v anw ege het elkaar aanvullen v an o p nationaal niveau verrichte 
taken en in verband m et de o m v a n g  van  de problem en w aarvoor m e n  zich 
m et n a m e  o p  het geografische vlak gesteld ziet;
- een gunstig klimaat scheppen voor transnationale sam enw erking en 
creativiteit;
- w egens de benodigde middelen of w eg en s het stimulerende effect dat 
ervan uitgaat, de "kritische m assa" bereiken, m et betrekking tot 
bestaande of geplande, nationale of multilaterale activiteiten;
- bijdragen tot de uitvoering van het com m unautaire beleid, m et n a m e  v an 
dat, gericht o p  het tot stand brengen van de grote interne markt.
D ez e zes criteria overlappen elkaar vaak of vullen elkaar aan, zij 
sluiten elkaar echter nooit uit.
Hoofdpunten van het kaderprogram m a
A a n  de hand van bovenstaande algem ene opm erkingen en rekening houdende 
m et genoem de criteria, stelt de C o m m issie voor o m  bij de o p b o u w  v an d e 
W/T-strategie van d e G em eenschap voor de jaren 1987-1991 uit te gaan van 
een indeling in zeven hoofdpunten in het kader w aarvan de vaststelling 
v an prioriteiten en program m a's zal plaatsvinden.
Hierbij zal, volgens de C om m issie, de voorkeur m oeten w orden gegeven aan 
activiteiten die een bijdrage L everen tot :
- de internationale concurrentiepositie;
- de kwaliteit van het bestaan;
- de verwezenlijking van het E uropa van de wetenschap.
E e n  eerste schets van de richting waarin deze wetenschappelijke en 
technische activiteiten in de periode 1987-1991 zouden m oeten w orden 
geleid en van de hiervoor uit te trekken middelen is o p genom en in bijlage 
II; tijdens de uitwerking van het officiële voorstel voor het nieuw e 
kaderprogram m a zullen deze zaken nader w orden bestudeerd en uitgediept, 
m aar de gedetailleerde inhoud van de te treffen maatregelen w ordt 
vastgelegd in specifieke programmavoorstellen.

C O M M U N A U T A I R E  A C T I E S
1. Beheer van de hulpbronnen
1.1. L an d b o u w  en visserij
1.2. Grondstoffen
2. Energiebeheer
2.1. Kernfusie
2.2. Kernsplijting
2.3. Fossiele, nieuw e en vernieuwbare energiebronnen, rationeel gebruik 
van energie
3. Concurrentievermogen van de industrie en de dienstensector
3.1. Informatietechnologie
3.2. Telecommunicatietechnologie
3.3. Integratie van informatie- en telecommunicatietechnologieën bij 
nieuw e toepassingen en diensten van gemeenschappelijk belang
3.4. Sam enw erking bij het fundamenteel onderzoek voor 
informatietechnologie
*
3.5. Industriële en speciale technologie
3.6. Biotechnologie en agro-industriële technologie
3.7. Materiaalwetenschap en -technologie
3.8. W etenschap en technologie van de zee
*
3.9. V ervoer
*
3.10. Wetenschappelijke norm en, referentiematerialen en -m ethoden
4. Kwaliteit van het bestaan
4.1. G ezondheid
4.2. Veiligheid
4.3. Milieu en klimatologie
5. W etenschap en technologie ten dienste van de ontwikkeling
6. Wetenschappelijk en technisch potentieel van E uropa - het E uropa 
van de onderzoekers
7. A lgem ene maatregelen ter bevordering van de wetenschappelijke en 
technische ontwikkeling
7.1. Innovatie
7.2. Com m unicatie- en informatienetten en wetenschappelijke databanken
7.3. Talenproblematiek
7.4. Prognose, evaluatie en statistische instrumenten
7.5. Internationale sam enw erking

- 1 5  -
In het kort kunnen de in de bijlage beschreven wetenschappelijke en  
technische hoofdpunten o p  dit ogenblik als volgt in beeld w orden 
gebracht.
H oofdpunt 1  :  B eheer van hulpbronnen
O p  landbouw gebied m oeten - in de lijn van de door het "G roenboek" van de 
C om m issie geopende perspectieven - de lopende onderzoekw erkzaam heden 
w orden uitgebreid. In deze sector is coördinatie van nationale 
activiteiten van bijzonder groot belang. E r zullen n au w e  banden m oeten 
w orden gelegd m et in andere sectoren (3.6) uitgevoerde projecten o p  het 
gebied van de biotechnologie en de agro-industriële technologie.
In de visserij zouden dan eindelijk de L a n g  verbeide com m unautaire 
activiteiten van start m oeten gaan in combinatie m et nieuw e activiteiten 
o p het gebied van oceanologie en  zeetechnologie.
W a t de grondstoffen betreft zijn de voorgestelde w erkzaam heden 
voornamelijk gebaseerd o p een door de R a a d  in decem ber 1 9 8 5  gegeven 
gemeenschappelijke richtlijn en behelzen een selectieve uitbreiding van 
bepaalde w erkzaam heden.
H oofdpunt 2  :  Energiebeheer
Thermonucleaire kernversmelting is een van de gebieden w aarop integratie 
van de Europese inspanningen het verst gevorderd is; het betreft hier 
onderzoek o p zeer lange termijn, w aarvan de resultaten bepalend kunnen 
zijn voor de energievoorziening van de G em eenschap en deze verzekeren. 
Continue en stabiele financiële steun van de overheid is dus 
noodzakelijk, o m  niet datgene w at tot n u  toe bereikt is, verloren te 
laten gaan door gebrek aan voldoende financiële middelen.
O p  het gebied van de kernsplijting k o m t het accent te liggen op de 
veiligheidsaspecten bij de exploitatie van deze energiebron; beheer en  
opslag van radioactief afval, regelgeving m e t betrekking tot de 
veiligheid van reactoren en de "splijtstofgaranties" (Safeguards) zijn 
onderwerpen w aarop de com m unautaire aanpak volledig tot haar recht kom t.
W a t de fossiele, nieuw e en vernieuwbare energiebronnen en het rationeel 
energiegebruik betreft m o et rekening w orden gehouden m e t de evaluatie van 
daarop betrekking hebbende technieken, zoals m et het feit dat d e 
ontwikkeling van bepaalde technieken volledig voltooid is, alsm ede m e t 
het gegeven v an de uitbreiding v an de G em eenschap, die een betrekkelijk 
ingrijpende heroriëntering van de activiteiten noodzakelijk m aakt. D e  
huidige daling van de olieprijzen m a g  er evenw el niet toe leiden dat deze 
activiteiten, die n o g  steeds een belangrijke factor zijn bij de 
diversifiëring van onze hulpbronnen en de vermindering van ons 
energieverbruik, w orden gestaakt.
H oofdpunt 3  :  Concurrentievermogen van de industrie en de dienstensector
G ezien de sociaal-economische situatie in de G em eenschap, d e 
internationale ontwikkelingen o p  wetenschappelijk en technologisch gebied 
en de groeiende druk van de buitenlandse concurrentie, hebben de 
activiteiten o p dit gebied natuurlijk prioriteit. D e  G em eenschap kan  hier 
een beslissende rol spelen door alle vo rm en  v an sam enw erking tussen de 
Lid-Staten en tussen bedrijven te stimuleren, te bevorderen of te 
ondersteunen.

-  16  -
D e  uitvoering van het E S P R IT -P ro g ram m a voor informatietechnologie heeft 
geleid tot een aanzienlijke uitbreiding van het com m unautair 0  &  0. H et 
tot n u  toe bereikte m o et verder w orden uitgebouwd, waarbij rekening m o et 
w orden gehouden m et de waardevolle ervaringen van het eerste program m a, 
alsm ede m et de verhoogde inspanningen o p dit gebied van Japan en de 
Verenigde Staten. Bijzondere aandacht zal w orden besteed aan de 
software-technologie, die zow el zelf een IT  &  T-technologie is, als een 
essentieel onderdeel bij de ontwikkeling van toepassingen.
O o k  o p  het gebied van de telecommunicatie is m e n  zich bew ust gew orden van 
de noodzaak van een com m unautaire inspanning gezien de transnationale 
dimensie van deze technologie. R A C E  is het antwoord van E uropa o p de 
kansen en tekortkomingen van vandaag. Behalve aan specifiek technologisch 
gerichte activiteiten m o et E uropa oo k  aandacht besteden aan integratie 
van informatie- en telecommunicatietechnologieën voor toepassingen e n  
nieuw e diensten van gemeenschappelijk belang. Z o  zijn onderwijs e n  
vervoer voorbeelden van toepassingen van gemeenschappelijk belang, waarin 
overigens oo k  maatschappelijke overwegingen, zoals is aangegeven in het 
IRIS-plan, een rol spelen. Bijzonder belangrijk is hier de zorg voor 
n au w e sam enw erking tussen de nationale programma's. Voorgesteld wordt o m  
o o k  aan het stadium dat de technologie voorafgaat aandacht te besteden en 
fundamenteel wetenschappelijk onderzoek in sam enw erking te gaan doen o p  
het gebied van de informatietechnologie, o m  zo de constante toelevering 
van nieuw e kennis naar een zich snel ontwikkelende sector te verzekeren.
In E uropa is oo k  veel aandacht besteed aan het nieuw  leven inblazen in de 
traditionele bedrijfstakken door introductie van nieuw e technieken; het 
succes van het B R IT E -P ro g ram m a is het bewijs dat hiermee o ok werkelijk 
w ordt ingespeeld o p bestaande behoeften. O p  basis van de opgedane 
ervaring zijn nieuw e richtlijnen geformuleerd voor activiteiten die te 
m a k e n  hebben m et technologieën voor de verwerkende industrie en speciale 
technologie ondersteunen.
O o k  van de technologie is gebleken dat zij enorm e mogelijkheden bezit o m  
de activiteiten van een aantal traditionele bedrijfstakken, zoals de 
chem ische en farmaceutische industrie, wezenlijk te veranderen. E e n  en 
ander is de reden voor het voorstel van de C om m issie o m  de 
biotechnologische projecten uit te breiden en m et nieuw e projecten te 
beginnen op het gebied van de agro-industriële technologie, projecten die 
in n au w e sam enw erking m et het 0  S  O -P ro g ram m a voor de landbouw  zullen 
w orden ontwikkeld, o m  dit te laten profiteren van de bijdragen van de 
biotechnologie.
D e  toekomst van onze technologie is voor een groot deel afhankelijk van 
onze kennis o p  materiaalgebied; dit is een gebied w aar de concurrentie 
van de Am erikaanse en  Japanse ontwikkelingen zeer sterk is. E e n  
gecoördineerde inspanning en de vorm ing van com m unautaire netten lijken 
noodzakelijk; vandaar de nieuw e voorstellen voor projecten op het gebied 
van materiaalwetenschap en -technologie.
O p  het gebied van de wetenschap en technologie van de zee w orden in het 
merendeel van onze Lid-Staten een groot aantal projecten van 
uiteenlopende aard uitgevoerd. D e  C om m issie is van m ening dat 
com m unautaire maatregelen o p dit uitgestrekte terrein gerechtvaardigd 
zijn o m  voor één land te kostbare, omvangrijke en dure uitrusting te 
kunnen gebruiken, o m  de exploitatie van beschikbare uitrusting (schepen 
voor oceanografisch onderzoek, onderwaterapparatuur, enz.) te kunnen 
optimaliseren, o m  de in de Lid-Staten aanwezige deskundigheid op dit 
gebied te kunnen poolen, o m  de resultaten van het onderzoek bij

- 1 7  -
de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk beléid en bij de steun 
voor ontwikkelingslanden te kunnen aanw enden en om d at zij bijdragen tot 
het tot stand k o m e n  van de interne m arkt w aarvoor gemeenschappelijke 
n o rm en  m oeten w orden aanvaard.
H et vervoer is een terrein dat zich bij uitstek leent voor transnationale 
activiteiten. A angezien deze tot n u  toe beperkt zijn gebleven tot enkele 
waardevolle COST-acties, k o m e n  de com m unautaire 0  &  O-inspanningen o p dit 
gebied voor uitbreiding in aanmerking. D e  voltooiing van de interne 
m arkt is een van de centrale doelstellingen van de G em eenschap voor de 
k o m en d e jaren. D e  realisering van  deze doelstelling om v at een groot 
aantal maatregelen, w aaronder de definitie en vaststelling van 
gemeenschappelijke norm en, w aaraan zeer veel belang m o et w orden gehecht.
D e  opstelling van norm en en standaarden gebeurt meestal o p  basis van 
onderzoek o p het no g  niet-commerciële vlak dat, indien o p  
gemeenschappelijke basis verricht, de goedkeuring van door iedereen 
erkende norm en en standaarden vergemakkelijkt; vandaar nieuw e voorstellen 
voor voortzetting en uitbreiding van de com m unautaire activiteiten o p het 
gebied van wetenschappelijke n o rm en  en referentiematerialen en -methoden, 
m et n a m e  in het kader van het G C O .
H oofdpunt 4  :  Kwaliteit van het bestaan
D o o r de nadruk die thans w ordt gelegd o p  de concurrentiepositie van de 
industrie en de dienstverlenende bedrijven, m a g  de aandacht van de 
G em eenschap niet verslappen voor het verbeteren van de kwaliteit van het 
bestaan van de burgers.
A ls boven reeds verm eld is de C om m issie im m ers van m ening dat aan het 
bereiken van dit doel bijzondere aandacht m o et w orden besteed v anw ege het 
rechtstreekse sociaal-economische belang, de invloed o p  de sociale 
aanvaardbaarheid van de nieuw e technologieën en het effect van het 
ondernom en onderzoek o p het welzijn van de burgers.
H et gaat hierbij voornamelijk o m  drie dingen :
- gezondheid :  m et uitbreiding van de w erkzaam heden o p het gebied van d e 
epidemiologie en de vaststelling van  gemeenschappelijke norm en. O o k  
m oeten speciale projecten voor kanker (Europa tegen kanker) en A I D S  
w orden opgezet;
- veiligheid :  bij verschillende recente ongelukken m et industriële 
installaties is eens te m eer de noodzaak naar voren g ek o m en  de 
veiligheid van potentieel zeer gevaarlijke installaties te verhogen 
door een m eer uitgebreid wetenschappelijk onderzoek;
- milieu en klimatologie :  o p deze gebieden liggen de problem en vooral o p  
transnationaal niveau; com m unautair optreden blijkt in dit verband 
bijzonder gew enst m et n a m e  via de w eg e n  die het milieubeleid van de 
G em eenschap heeft geopend.
H oofdpunt 5  :  W etenschap en technologie ten dienste van de ontwikkeling
E uropa m o et aandacht bijven besteden aan de problem en van de D erde 
W ereld; wetenschap en techniek v o rm en  een belangrijk onderdeel van d e  
ontwikkeling. D e  com m unautaire w erkzaam heden o p dit gebied m oeten w orden 
voortgezet en uitgebreid waarbij rekening m o et w orden gehouden m et de 
specifieke omstandigheden in de G em eenschap en de ontwikkelingslanden.
In het bijzonder dient een n au w e sam enw erking tot stand te w orden 
gebracht tussen Europese laboratoria en de instituten in de m eest 
geavanceerde ontwikkelingslanden; o p  basis van deze sam enw erking k u nnen 
dan specifieke of regionale projecten w orden uitgevoerd ten bate van de

- 1 8  -
m inst ontwikkelde landen (eventueel door versteviging of oprichting van 
plaatselijke W/T-structuren).
H oofdpunt 6  :  H et E uropa van de onderzoekers
Vitaliteit en creativiteit van de wereld van wetenschap en techniek 
berusten in de eerste plaats o p  de kwaliteit van de m ensen en team s die 
zich m et het technologisch onderzoek en ontwikkelingswerk bezighouden.
D e  mobiliteit van de onderzoekers, de uitbreiding van de 
wetenschappelijke en technische netten, de opleiding, de bijscholing en 
een optimale aanw ending van bestaande of o p te richten grote 
wetenschappelijke installaties, vo rm en  de onderwerpen waarvoor thans een 
beroep w ordt gedaan o p steun en initiatief op com m unautair niveau. 
Dienovereenkomstig verlopen oo k  de thans voorgestelde nieuw e 
richtsnoeren.
H oofdpunt 7  :  A lg em en e steun voor wetenschappelijk en technisch 
ontwikkelingswerk
C om m unautaire onderzoek-, ontwikkelings- en demonstratieprojecten kunnen 
slechts groeien in een voor hen gunstig klimaat. Dit heeft de C om m issie 
ertoe gebracht te overw egen o m  in het nieuw e kaderprogram m a activiteiten 
o p te n em en  die gericht zijn op het waarborgen van deze groei.
Daarbij gaat het o m  :
- maatregelen o p het gebied van de innovatie en exploitatie van d e 
resultaten van com m unautaire w erkzaam heden :  com m unautair 0  &  0-w erk 
zo u  m oeten kunnen genieten van een beter innovatiemechanisme dat de 
aanw ending van de resultaten van 0  &  0  door de sociaal-economische 
operators waarborgt;
- maatregelen op het gebied van communicatie- en informatienetten en o p  
dat van wetenschappelijke databanken, een onmisbare infrastructuur voor 
E uropa w aar geografisch gespreide 0  S  O-instellingen sam enw erken en die 
tevens leidt tot verhoging van de kwaliteit en doeltreffendheid van het 
0  S  0  alsm ede tot bespoediging van de overdrachtsprocessen. D e  
technieken zijn thans zover geëvolueerd dat een dergelijke ontwikkeling 
m o g e  lijk is.
O
O O
O p  te m erken valt dat de C om m issie heeft nagegaan in hoeverre het gew enst 
is in de lijst van onderwerpen die in het kader van het volgende 
kaderprogram m a m oeten w orden behandeld, oo k  de toepassing van de ruimte 
en de ontwikkeling van de luchtvaartindustrie o p te nem en.
V o o r w at de ruimte betreft dient te w orden nagegaan in hoeverre de 
G em eenschap, onder eerbiediging van de bevoegdheden van de o p  de 
ruimtevaart gerichte Europese en nationale organisaties, m et n a m e  het 
European Space A gency, een belangrijke rol zou kunnen spelen o p 
wetenschappelijk, technologisch en industrieel vlak.
D ez e rol zal voornamelijk liggen op het terrein van d e 
sociaal-economische aanw ending van de o p Europees niveau m et zoveel 
succes ontwikkelde technieken. V o o r w at betreft de projecten op het 
gebied van de telecommunicatie en de o p  landbouw kundige mogelijkheden, o p 
de ontwikkeling en o p de milieubescherming toegepaste teledetectie, is 
reeds m et de exploitatie begonnen. D e  C om m issie blijft zoeken naar 
andere m et de ruimte in verband staande gebieden w aarop com m unautaire 
maatregelen een toegevoegde w aarde zouden kunnen betekenen.

- 1 9  -
Voor'wat betreft de Luchtvaart is m e n  no g  doende na te denken over d e 
wenselijkheid specifieke maatregelen o p  com m unautair niveau voor te 
stellen. E e n  eerste onderw erp in deze sector k o m t ter sprake in d e 
rubriek vervoer van bijlage I.
Uiteraard m o et de G em eenschap, bij de keuze van de wetenschappelijke en 
technische onderwerpen alsm ede bij de vaststelling van de voor de 
behandeling daarvan over een periode van vijf jaar benodigde middelen, 
zorg dragen voor een mogelijkheid tot aanpassing over te gaan zodra 
veranderende om standigheden in de politieke, economische, 
wetenschappelijke of technische com ponenten zulks nodig m aken. M e e r in 
het bijzonder m oet rekening kunnen w orden gehouden m et een plotselinge 
stroomversnelling in het ontiikkings- en  innovatieproces.
In de definitieve versie v , het kaderprogram m a 1987-1991 zal dan o o k  een 
clausule m oeten w orden o p g en o m en  die een dergelijke aanpassing mogelijk 
m aakt.
3. Financieel evenwicht
3.1. V o o r elk van de com m unautaire O TO -acties zijn in de tabel in bijlage I 
tw ee uiterste ram ingen vermeld. D e z e  ram ingen staan in verband m et d e  
o m v an g  van het w erk dat aan deze projecten w ordt besteed.
Verschillende combinaties van ram ingen naargelang van de prioriteit die 
aan de projecten w ordt toegekend, leiden tot een globaal bedrag van
ongeveer 9  miljard E c u  (nom inaal) voor de vijf jaar van het 
kaderprogram m a. Daarbij w ordt rekening gehouden m e t een reserve van  
1 5  %  waardoor het totale bedrag neerkom t o p  10,35 miljard E cu.
D ez e reserve is bestem d ter dekking van de financiering van maatregelen 
die de C om m issie naar aanleiding van de evolutie van de situatie o p  
politiek, wetenschappelijk en technologisch vlak, zou kunnen 
voorstellen en die thans n o g  niet zijn te overzien.
D e  C om m issie is zich bew ust van de noodzaak de uitgaven voor 0 T 0  
geleidelijk o p te voeren; m e t deze noodzaak w ordt rekening gehouden bij 
de opstelling van het profiel voor de evolutie van de vaststellings- en  
betalingskredieten voor de periode 1987-1991.
3.2. Rechtstreekse vergelijking van de voor 1987-1991 geschetste 
hoofdbedragen en h e -  financiële evenwicht m e t die in het voorgaande 
kaderprogram m a is rauwelijks mogelijk aangezien de structurering v an 
het kaderprogram m a o p een geheel andere wijze w ordt benaderd. In het 
kaderprogram m a 1984-1987 h ad het financiële evenwicht betrekking o p de 
doelstellingen waartoe de 0, 0  &  D-projecten volgens variabele 
voorstellen zouden Dijdragen. Z o  droeg het P ro g ram m a Niet-nucleaire 
energievormen zow el bij aan de doelstelling "verbetering van het beheer 
over energiebronnen" (74 % )  als aan de doelstelling "bevordering van d e 
concurrentiepositie van de industrie" (16 % )  alsmede in geringe m ate 
(onder de 5  % )  tot de overige doelstellingen van het eerste 
kaderprogram m a. Bij de nieuw e structuur w ordt het financiële evenwicht 
rechtstreeks toegepast o p  acties w aaronder één of
m eer 0  &  0-programma's vallen. Desniettemin blijkt uit de volgende 
tabel, zij het o o k  in zeer grote trekken, ho e de relatieve prioriteiten 
van de afzonderlijke onderw erpen die com m unautair ingrijpen 
rechtvaardigen, zouden kunnen evolueren.

-  20  -
Onderwerpen Stand Kader- Uitvoering Kaderprogramma
1982 orogramma kaderprogram- 1987-1991
1984-1987 ma 1984-1987
December 1985
- Hulpbronnen land­
bouw, visserij,
grondstoffen 3,3% 5,6% 2,6% 2%
Energie 65,4%47,2% 47,3% 21%
Concurrentiepositie
industrie 16,9%28,2% 35,7% 60%
Kwaliteit van het
bestaan 9,7%10,3% 10,5% 7,5%
W/T ten dienste van
de ontwikkeling 0,7% 4% 1,7% 1,5%
Europees W/T-poten-
tieel 0 2,3% 1,6% 5%
Algemene steun voor
W/T-ontwikkeling 4% 2,4% 0,6% 3%
100 % 100 % 100 % 100 %

-  21 -
•  Verwezenli ik_in.a van_-de_ Gemeenschap vnr>r Werenschap en Techniek1. Algemeen
De Europese Akte dient als nieuwe politieke en juridische grondslag  
voor de ontwikkelingen van de wetenschappelijke en technische  
strategie van de Gemeenschap.
Met de Europese Akte heeft de Gemeenschap zich tot taak gesteld de  
wetenschappelijke en technische grondslag van de Europese industrie te  
verstevigen en de versterking van de concurrentiepositie van die  
industrie op de internationale markt te bevorderen.
De Gemeenschap dient haar werkzaamheden op het gebied van onderzoek en  
technologische ontwikkeling te verdelen over drie soorten  
programma's :
- een kaderprogramma voor enkele jaren dat met eenparigheid van  
stemmen wordt vastgesteld en de grondslag vormt voor een  
evenwichtige globale ontwikkeling van de communautaire maatregelen;
- specifieke programma's die met gekwalificeerde meerderheid van  
stemmen worden vastgesteld, waarin specifieke doelstellingen worden  
omschreven, de samenwerking tussen alle betrokkenen (bedrijven,  
onderzoekcentra) wordt aangemoedigd en die openstaan voor deelneming  
door derde landen;
- aanvullende programma's waaraan slechts enkele Lid-Staten deelnemen.
Zolang de Europese Akte niet door alle Lid-Staten is geratificeerd,  
berust het voorstel van de Commissie voor een kaderprogramma 1987-1991  
op de artikelen 235 EEG en 7 EGA.
De specifieke programma’s die onder het EEG-Verdrag vallen worden  
vastgesteld overeenkomstig de bij de Europese Akte vastgestelde  
procedure :  op voorstel van de Commissie en in samenwerking met het  
Europese Parlement door de Raad met gekwalificeerde meerderheid van  
stemmen genomen besluit; de programma's die onder het Euratom-Verdrag  
vallen, worden volgens dezelfde procedure vastgesteld maar daarover  
zal het Parlement slechts worden geraadpleegd.
Alle onderzoek-, ontwikkelings- en demonstratieactiviteiten worden  
voorgesteld of genoemd in het kaderprogramma. In de tekst van het met  
eenparigheid van stemmen door de Raad vast te stellen besluit komen  
echter niet voor :
- specifieke programma's die onder het EGKS-Verdrag vallen, daar die  
het onderwerp van een besluit van de Commissie vormen;
- demonstratieprojecten op het gebied van de energie daar deze gericht  
zijn op de demonstratie van de economische kwaliteiten van de  
uitgewerkte produkten of procédés in aansluiting op  
OTO-werkzaamheden waardoor zij een verlengstuk vormen van het  
onderzoekingswerk van de Gemeenschap.
2. Voorbereidings-, uitvoerings-, financierings- en evaluatiemodaliteiten  
Bij de eigenlijke voorbereiding van het kaderprogramma denkt de  
Commissie niet alleen overleg te plegen met het Europese Parlement,  
het Economisch en Sociaal Comité en het CREST, doch ook in ruime mate  
te steunen op adviezen van verschillende bij haar ingestelde  
Raadgevende Comités (WTC, CODEST, IRDAC, ESPRIT-Comité, enz.).

-  22  -
In deze comités zitten immers mensen uit wetenschappelijke en technische  
kringen, de industrie, de vakbonden, de consumentenbonden enz.; de Commissie  
acht deelneming van alle belanghebbenden van wezenlijk belang bij het  
uitstippelen van een communautair W/T-beleid dat het beste aansluit bij de tot  
uitdrukking gebrachte behoeften en wensen.
A.  Bestaande uitvoeringsmodaliteiten - Rol van het GC0
Bij haar streven naar tenuitvoerlegging van de in het kaderprogramma  
voorziene maatregelen denkt de Commissie zowel gebruik te maken van de  
volledige reeks bestaande modaliteiten als van een reeks nieuwe, nog te  
ontwerpen, modaliteiten, waartoe "met name de Europese Aktë~haar de  
mogelijkheid biedt.
Ten aanzien van de thans toegepaste modaliteiten (eigen werkzaamheden,  
werkzaamheden voor gezamenlijke rekening, gecoördineerde werkzaamheden,  
demonstratieprojecten) blijkt uit bijgaande tabel voor welke actie de  
voorkeur naar een der voorgestelde modaliteiten uitgaat.
De werkzaamheden voor gezamenlijke rekening worden duidelijk de modaliteit  
waarvan in de meerderheid van de gevallen gebruik wordt gemaakt; door de  
middelen van de industrie of nationale onderzoekinstellingen te poolen met  
die van de Gemeenschap kan een optimaal gebruik worden gemaakt van de  
beperkte kredieten waarover Europa beschikt.
Voor wat betreft de eigen werkzaamheden dienen wij even aandacht te  
besteden aan de toekomstige taak van het 6C0 :  voor de uitvoering van het  
kaderprogramma zal de Commissie een beroep op het GCO doen voor die  
werkzaamheden waarvoor het is ingericht. Op basis van de huidige algemene  
oogmerken van het Kaderprogramma is de Commissie thans doende het nieuwe  
programma voor het GCO uit te werken voor de periode 1987-1991; naast dit  
programma legt zij een document voor over de richtsnoeren voor de  
toekomstige ontwikkeling van het GCO. Bij deze richtsnoeren steunt zij op  
de algemene evaluatie die kortelings door de Wetenschappelijke Raad van het  
GCO werd opgesteld. Uiteraard houdt het GCO zich voorat bezig met  
onderzoek voor het opstellen van normen en standaarden, d.w.z. de  
ontwikkeling van de wetenschappelijke en technische kennis die nodig is om  
de wetgevende autoriteiten in staat te stellen de normen en standaarden  
vast te leggen op een stevige en neutrale grondslag. Dat is een belangrijk  
punt bij het tot stand brengen van de interne markt. Ook is het GCO  
betrokken bij onderzoek over de technische veiligheid en de  
milieubescherming, gebieden waarop het GCO een duidelijke rol speelt in  
verband met de daar aanwezige competentie en proefapparatuur.
Het onderzoek dat thans bij het GCO wordt uitgevoerd omvat reeds een  
aantal projecten die goed bij de taak van het Centrum aansluiten, maar  
die in het toekomstige programma nog verder moeten worden ontwikkeld;  
vergeleken bij de huidige situatie ligt het in de bedoeling de  
programma's uit te breiden die in verband staan met de communautaire  
acties inzake "concurrentiepositie van de industrie en de
dienstverlenende bedrijven" en de "kwaliteit van het bestaan".
Daarentegen zal het GCO zich minder moeten toeleggen op het  
"energiebeheer". Deze wijzigingen vormen een aanzienlijke  
verschuiving ten opzichte van het huidige programma. Uit het recente  
evaluatierapport van de Wetenschappelijke Raad blijkt dat het GCO deze  
wijzigingen kan opvangen.

COMMUNAUTAIRE ACTIES
1. Beheer van de hulpbronnen
1.1. Landbouw en visserij
1.2. Grondstoffen
2. Energiebeheer
2.1. Kernversmelting
2.2. Kernsplijting
2.3. Fossiele, nieuwe en hernieuwbare energiebronnen,  
rationeel gebruik van energie
3. Concurrentievermogen van de industrie en de dienstensector
3.1. Informatietechnologie
3.2. Telecommunicatietechnologie
3.3. Integratie van informatie- en telecommunicatietechnologieën
bij nieuwe toepassingen en diensten van gemeenschappelijk belan
3.4. Samenwerking bij het fundamenteel onderzoek voor de
computerwetenschap (*)
3.5. Industriële en speciale technologie
3.6. Biotechnologie, agro-industriële technologie
3.7. Materiaalwetenschap en -technologie
3.8. Wetenschap en technologie van de zee (*)
3.9. Vervoer (*)
3.10. Wetenschappelijke normen, referentiematerialen en -methoden
4. Kwaliteit van het bestaan
4.1. Gezondheid
4.2. Veiligheid
4.3. Milieu en klimatologie
5. Wetenschap en techniek ten dienste van de ontwikkeling
6. Wetenschappelijk en technisch potentieel van Europa  
- het Europa van de onderzoekers
7. Algemene maatregelen ter bevordering van de wetenschappelijke  
en technische ontwikkeling
7.1. Innovatie
7.2. Communicatie- en informatienetten en wetenschappelijke  
databanken
7.3. De talenproblematiek
7.4. Prognose, evaluatie en statistische instrumenten
7.5. Internationale samenwerking
Toelichting :  ueze maatregel wordt X :  in geringe mate
XX :  in aanzienljke omvang  
XXX :  vooral
met behulp van de betrokken modaliteit uitgevoerd.Gecoör­
dineerde
maatrege­
len
XXX
X
X
XX
X
X
XX
XX
XX
XX
XXX
X
XX
XX
XXMaatreg. 
voor ge­
zamenlijke  
rekening
XX
XXX
XXX
XXX
XXX
XXX
XXX
XXX
XX
XXX
XXX
XXX
XX
XXX
XX
XXX
XXX
XXX
XXX
XX
XX
XXX
XXXGemeenschap­
pelijk Cen­
trum voor 
Onderzoek
XX (1)
XX
XXX
X
(2)
XXX
XXX
XXXAanvul­
lende
program­
ma’s
XX
XXOpmerkingen
(1) Tele- 
detectie
(2) Mate­
rialen van het  
GCO onder 3.1  
nader te 
preciseren
row

- 24 ~
Voor het bereiken van het nagestreefde doel dient het GCO in het kader  
van het communautaire onderzoek te worden geplaatst. Nog steeds  
uitgaande van de conclusies in het evaluatierapport, heeft de  
Commissie het voornemen enerzijds maatregelen te treffen voor een  
beter in elkaar opgaan van de verschillende onderzoekmodaliteiten en  
anderzijds een beter contact tot stand te brengen tussen het GCO, de  
industrie en de nationale onderzoekinstellingen. Ook denkt zij aan  
een verhoging van de mobiliteit van het wetenschappelijk personeel van  
het GCO alsmede aan het scheppen van meer mogelijkheden voor het  
opnemen van wetenschappelijke bezoekers en bursalen uit de Lid-Staten.
B. Nieuwe modaliteiten
Naast exploitatie van de thans bestaande beheers- en  
financieringsmodaliteiten zou de Commissie gaarne gebruik maken van  
een samenstel van nieuwe methodes die soepeler kunnen worden aangewend  
en beter zijn aangepast bij het nieuwe kader waarbinnen de  
voorgestelde maatregelen vallen. Bij de diensten van de Commissie is  
men thans doende een nieuw samenstel van modaliteiten uit te werken of  
te bestuderen.
In dit verband noemen wij nieuwe modaliteiten die op korte termijn  
kunnen worden aangewend :
1- Gemeenschappelijke ondernemingen.  Het gaat hierbij om de
uitbreiding, na aanpassing en vereenvoudiging, van het in het  
EGA-Verdrag voorziene systeem tot het EEG-Verdrag (met of zonder  
deelneming van de Gemeenschap, van alle of enkele Lid-Staten en  
eventueel van derde landen).
2. Aanvullende programma's.  Dergelijke programma's - zoals die in het  
kader van het Euratom-Verdrag hebben bestaan of nog bestaan -  
kunnen thans op basis van het EEG-Verdrag worden ontwikkeld. Deze  
programma's zouden, met of zonder deelneming ten laste van de  
begroting van de Gemeenschap, uitsluitend door belanghebbende  
Lid-Staten worden omschreven en uitgevoerd en uit nationale  
bijdragen worden gefinancierd.
3. Minderheidsparticipaties van de Gemeenschap in nationale en  
multinationale acties of projecten. Door gebruik te maken van deze  
modaliteit kan de Gemeenschap zich, in ruil voor een zekere  
financiële bijdrage, aansluiten bij acties of projecten die van  
belang voor de Gemeenschap zijn.
4. Steun van de Gemeenschap ten laste van haar begroting wordt  
aangevuld met een samenstel maatregelen op basis van nieuwe  
initiatieven van de Commissie inzake financieringstechniek, zulks  
met name voor technologische 0 & O-projecten ten bate van de  
industrie die kort voor de commerciële exploitatie staan, zoals de  
EUREKA-projeeten.
5. Tenslotte is de Commissie bereid, ook weer bij wijze van aanvulling  
ten opzichte van de bestaande modaliteiten, de mogelijkheid na te  
gaan om te komen tot soepele constructies, zoals "agentschappen",  
die als interface kunnen fungeren tussen enerzijds de prioriteiten  
en beleidslijnen van de Gemeenschap en anderzijds de specifieke  
behoeften van de operators.

C. Evaluatie van de resultaten
Ter afronding van dit samenstel van modaliteiten, denkt de Commissie op basis  
van de sedert jaren opgedane ervaring aan de uitbreiding van haar systeem voor  
de evaluatie van haar onderzoekprogramma's en de resultaten daarvan.
In het bijzonder zullen de evaluaties door onafhankelijke deskundigen die  
reeds bij talrijke communautaire werkzaamheden plaatsvinden (GCO, programma's  
inzake vernieuwbare energie, Mid-term review ESPRIT, enz.), systematisch en op  
gezette tijden worden ingevoerd.
Flankerende maatregelen
Voorts kan bij de tenuitvoerlegging van de 0, 0 8 D-Programma's een hele reeks
flankerende maatregelen worden aangewend. De volgende voorbeelden kunnen thans
reeds worden genoemd :
- alle initiatieven die van nut kunnen zijn bij de organisatie van de grote  
interne markt (normen en standaarden, vrij verkeer van goederen en kapitaal,  
harmonisering van fiscale maatregelen). In het bijzonder mikt de Commissie in  
het kader van haar concurrentiebeleid op een gemakkelijke totstandkoming van  
akkoorden tussen bedrijven inzake 0 8 0 en de exploitatie van de resultaten  
daarvan. Bij de toepassing van communautaire concurrentievoorschriften zou de  
Commissie veel begrip tonen voor overheidssteun voor 080;
- bepaalde initiatieven die vooral van belang zijn voor staten of regio's in de  
Gemeenschap waar nog veel moet worden gedaan aan de wetenschappelijke en  
technische ontwikkeling.
Zoals reeds gezegd zal een evenwichtige ontwikkeling van alle Lid-Staten en  
regio's in de Gemeenschap wezenlijk worden gewaarborgd door de omzetting van  
het kaderprogramma in een samenstel van gerichte specifieke programma's.
Ter aanvulling kan worden overwogen in hoeverre voor bepaalde  
infrastructuurprojecten een beroep kan worden gedaan op de EFRO en de GMP'S  
terwijl ook het scheppen van nieuwe financieringsstructuren in aanmerking komt  
die zowel kunnen dienen voor steun bij infrastructuurprojecten als kunnen  
voldoen aan de karakteristieke behoeften van het midden- en kleinbedrijf.
Andere voorstelLen werden overigens reeds door de Commissie gedaan, zoals het  
Programma inzake de ontwikkeling van sommige minder begunstigde regio's in de  
Gemeenschap met het oog op een betere toegang tot geavanceerde telecommuni­
catiediensten (STAR-Programma C0M(85)836 def.). Inmiddels bestuderen de  
diensten van de Commi. sie in het kader van actieprogramma's voor 0 8 0  voor  
gezamenlijke rekening, de modaliteiten om onderzoekinstellingen en ondernemin­
gen uit minder begunstigde regio's te associëren met 0 8 0-instituten uit op  
W/T-niveau het meest geavanceerde landen van de Gemeenschap, zulks op gebieden  
waar dergelijke associaties tot een vruchtbare kruisbevruchting kunnen leiden;
- tenuitvoerlegging van maatregelen voor het midden- en kleinbedrijf ten einde  
dit soort ondernemingen te doen profiteren van de communautaire dynamiek en van  
de omvang van de grote interne markt.

- 26 -
De Gemeenschap voor wetenschap en technologie zal immers rekening moeten houden  
met het feit dat de geavanceerde industriële economieën zich thans in een fase  
bevinden waarin zich grote technologische omwentelingen voordoen tijdens welke  
het midden- en kleinbedrijf zich nog het gemakkelijkst kan aanpassen en door  
innovatie een sterke concurrentiepositie kan handhaven. Innoverende kleine  
bedrijven houden voor Europa de garantie in dat voor ons werelddeel een  
redelijke taak is weggelegd bij de nieuwe internationale verdeling van de  
arbeid en de verspreiding van technologische kennis. De Gemeenschap zal dan  
ook een open oog hebben voor het in stand houden van een milieu dat gunstig is  
voor de ontwikkeling van een net van gezonde, dynamische en innoverende kleine  
en middelgrote bedrijven in Europa. Binnenkort zat de Commissie een speciaal  
op dit type maatregelen toegesneden mededeling aan de Raad voorleggen;
- tenslotte door meer steun te verlenen voor opleiding en herscholing van  
wetenschappelijk personeel. In dit verband moet worden opgemerkt dat in het  
kaderprogramma alleen communautaire wetenschappelijke en technische  
activiteiten zijn opgenomen ten gunste van onderzoekers met een afgesloten  
academische opleiding. Deze maatregelen liggen ook in een later stadium dan  
die bedoeld in het COMETT-Programma (Community Programme for Education and  
Training in Technology) dat immers wezenlijk gericht is op een aanvullende  
opleiding voor studenten, onderwijskrachten en technici met het oog op de  
evolutie van de nieuwe technologieën; dit programma vormt een noodzakelijke  
aanvulling op de in het Kaderprogramma voor 0 & 0 voorziene maatregelen.
4. Een open Gemeenschap voor technologie zonder complexen
Versterking van de communautaire maatregelen voor 0T0 betekent geenszins dat de  
Gemeenschap zich op wetenschappelijk en technisch niveau wil opsluiten binnen  
haar geografische en institutionele grenzen. Deze versterking dient integendeel  
gepaard te gaan met een verruiming van de internationale samenwerking, met name  
op een gebied als de thermonucleaire kernversmelting en meer in het bijzonder  
binnen Europa.
- De nauwe banden met de Europese Stichting voor Wetenschap, het European Space  
Agency, het CERN, de Raad van Europa, moeten worden gehandhaafd, zoniet door de  
uitvoering van gezamenlijke projecten worden versterkt.
- De bilaterale samenwerking met de EVA-Landen wordt door de tenuitvoerlegging  
van de Kaderovereenkomsten inzake wetenschappelijke en technische samenwerking  
die reeds zijn gesloten of binnenkort worden ondertekend, nauwer aangehaald.
De EVA-Landen die reeds zijn betrokken bij verschillende communautaire  
programma's in het kader van het Euratom-Verdrag (kernversmelting, radioactief  
afval) en in dat van het EEG-Verdrag (milieu, grondstoffen) zouden in de  
toekomst hun samenwerking met de Gemeenschap nog moeten uitbreiden op  
verschillende gebieden zoals telecommunicatie, informatietechniek,  
produktietechnieken en materialen.
- Tenslotte moet bij de uitwerking van het nieuwe kaderprogramma bijzondere  
aandacht worden besteed aan de banden met twee multilaterale  
samenwerkingsorganisaties :  één nieuwe :  EUREKA en een oudere :  COST. Zoals  
men daar thans over denkt, zouden de betrekkingen tussen de activiteiten van de  
Gemeenschap en deze beide organisaties het volgende beeld kunnen vertonen.

- 27 -
EUREKA
Ir» EUREKA komt de politieke wil tot uitdrukking van 18 Europese regeringen  
en van de Commissie om gezamenlijk het hoofd te bieden aan de uitdaging die  
uitgaat van de ontwikkeling van nieuwe technologieën en het opnemen daarvan  
in industriële innovatieprocessen.
Het EUREKA-project kwam voor het eerst ter sprake tijdens de vergadering van  
de Europese Raad op 28 en 29 juni 1985 te Milaan. Het werd vervolgens  
gelanceerd door de Europese Vergadering voor Technologie die op 17 juli 1985  
te Parijs werd gehouden en mondde tijdens de op 5 en 6 november 1985 te  
Hannover gehouden vergadering van Europese ministers van Buitenlandse Zaken  
en Onderzoek, uit in een beginselverklaring waarin met name de  
doelstellingen en uitvoeringsmodaliteiten voor dit project werden  
vastgelegd. Sedertdien werden 26 in samenwerking tussen bedrijven uit  
verschillende landen uit te voeren projecten gelanceerd. De Gemeenschap  
neemt aan sommige projecten deel.
In de beginselverklaring wordt gesteld dat "de EUREKA-projecten niet ten  
doel hebben in de plaats te komen van de bestaande Europese technologische  
samenwerking - zoals de programma's van de Europese Gemeenschappen ... -  
noch van de toekomstige ontwikkeling daarvan. Zij hebben integendeel ten  
doel deze samenwerking voort te zetten en aan te vullen".
Terwijl de Gemeenschap blijft werken aan de ontwikkeling van programma's van  
wetenschappelijke en technische aard die zijn ingericht aan de hand van  
doesltellingen, criteria en prioriteiten welke gezamenlijk door de  
regeringen en het bedrijfswezen in de Lid-Staten werden vastgesteld, worden  
EUREKA-projecten grotendeels verwezenlijkt op basis van gerichte  
initiatieven van ondernemingen die zich daarbij willen aansluiten. Deze  
ondernemingen zorgen voor het toezicht op het project en meestal ook voor de  
financiering daarvan. Deze projecten hebben in het algemeen betrekking op  
onderwerpen uit de geavanceerde technologie die bijna aan commerciële  
toepassing toe zijn, dan wel op onderwerpen op het gebied van de  
infrastructuur die van grensoverschrijdend belang zijn.
De Commissie heeft dit initiatief van de aanvang af gesteund, daar zij van  
mening was dat, indiende communautaire programma's en de daaruit  
voortvloeiende projecten alsmede de EUREKA-projecten die elkaar immers  
aanvullen, op coherente wijze en in een symbiotisch verband worden  
uitgevoerd, zij aaneengroeien tot een samenstel dat kan dienen voor het  
bereiken van de doelstellingen die beide categorieën inspanningen gemeen  
hebben, te weten de versterking van de produktiviteit en de  
concurrentiepositi .  van de Europese industrie en de nationale economieën óp  
de wereldmarkt, die een bijdrage vormt tot grotere welvaart en  
werkgelegenheid.
In dit verband zij opgemerkt dat in de algemene begroting van de Europese  
Gemeenschappen voor 1986 een nieuw hoofdstuk 78 is ópgenomen dat betrekking  
heeft op "Uitgaven in verband met de deelneming van de Europese Gemeenschap  
aan wetenschappelijke en technische projecten van communautair  
belang - onder andere EUREKA-projecten".
De Commissie is van mening dat de Gemeenschap op verschillende wijze een  
bijdrage moet leveren aan EUREKA ten einde dit initiatief in staat te  
stellen zijn taak op de juiste wijze te vervullen.
- Het gaat hierbij thans reeds om de deelneming van Europese deskundigen bij  
de uitwerking van procedures voor het tot stand komen van het  
EUREKA-projeet en om een beginselakkoord om gekwalificeerd personeel te  
detacheren bij het secretariaat van EUREKA.

- 28 -
Voorts gaat het erom om, samen met Ierland, het communicatiesysteem voor  
informaties, EUROKOM, dat in het kader van ESPRIT werd uitgewerkt, ter  
beschikking te stellen.
- Het gaat om de deelneming aan de organisatie van industriële forums zoals  
dat over galliumarsenide en biotechnologieën.
- Het gaat om de directe deelneming van de Gemeenschap in een aantal  
EUREKA-projecten waarvan bekend is dat zij van communautair belang zijn.
- Dan gaat het nog om samenwerking van de Gemeenschap aan EUREKA-projecten die  
als rechtstreeks verlengstuk fungeren van werkzaamheden die in het kader van  
communautaire projecten 'werden uitgevoerd (b.v. inzake amorf silicium, de  
verplaatsbaarheid van programmatuur, membranen, milieu, onderzoeknetten  
enz.).
- Het gaat om de bijdrage van de Gemeenschap tot het welslagen van het  
onderzoek door oprichting van een grote interne markt waardoor niet alleen  
voor de communautaire, maar ook voor de EUREKA-projecten de meest gunstige  
omstandigheden voor economische ontwikkeling worden geschapen.
- Het gaat tenslotte om de latere terbeschikkingstelling van de reeds genoemde  
soepel werkende institutionele en financiële organen die in aanmerking komen  
voor EUREKA-projecten waarvan de tenuitvoerlegging strookt met de belangen  
van de Gemeenschap.
Banden met COST
De Commissie heeft reeds herhaaldelijk gewezen op het belang dat zij hecht aan  
de ontwikkeling van het samenwerkingsverband COST. Deze instelling die in 1971  
werd opgericht, heeft reeds talrijke projecten mogelijk gemaakt op  
verschillende wetenschappelijke en technische gebieden waarbij de voordelen  
van een soepele procedure gepaard gingen met een naargelang van hun specifieke  
belangen verschillend aantal betrokken landen en de deelneming van niet bij de  
Gemeenschap aangesloten Europese landen aan de wetenschappelijke en techniscne  
werkzaamheden van het grote Europa.
Sedert de oprichting van COST heeft het kader waarbinnen deze coöperatie zich  
ontwikkelt, uiteraard diepgaande wijzigingen ondergaan. Bij het beoordelen van  
de toekomst van COST kunnen factoren als de uitbreiding van de Gemeenschap van  
zes tot twaalf Lid-Staten, de spreiding van het gamma gemeenschappelijke  
0 & O-Programma1s, de steeds gemakkelijkere toegankelijkheid van deze  
programma's voor derde landen, de versterking van de banden tussen Lid-Staten  
van de EVA en die van de Gemeenschap, met name ten gevolge van de Verklaring  
van Luxemburg uit april 1984, en het lanceren van het EUREKA-initiatief in  
1985, niet buiten beschouwing worden gelaten.
In de toekomst zal moeten worden gezorgd voor een symbiose tussen programma's  
van de Gemeenschap, COST-werkzaamheden en EUREKA-projecten. In het kader van  
deze mogelijkheden die Europa geboden worden, lijkt COST in het bijzonder  
geschikt voor :
- zeer specifieke werkzaamheden voor korte periodes die zich minder goed lenen  
om te worden opgenomen in de grote strategische programma's van de  
Gemeenschap en die, hoewel daarbij wordt uitgegaan van het "bottom-up"-  
beginsel van EUREKA, ook in dit kader geen plaats vinden wegens hun aard,  
bijvoorbeeld omdat zij nog lang niet voor commerciële toepassing in  
aanmerking komen;

- 29 -
- werkzaamheden die niet of nauwelijks onder communautaire programma's vallen;  
hiervoor kunnen het vervoer en de aquacultuur als voorbeeld dienen.
De Commissie blijft met de Lid-Staten en de overige bij COST aangesloten  
landen deelnemen aan de dialoog over de richting waarin COST de komende jaren  
moet worden geleid. COST moet een belangrijke plaats worden toegekend bij de  
tenuitvoerlegging van het nieuwe kaderprogramma.

- 30 -
VI. Conclusies
Alle geraadpleegde instanties (CREST, CODEST, IRDAC, CGC, ESPRIT-Comité, enz.)  
hebben in hun eerste, zij het ook onofficiële, reacties de Commissie versterkt  
in haar overtuiging :  het tot stand brengen van een Europese Gemeenschap voor  
wetenschap en techniek is zowel noodzakelijk als mogelijk.
Wij zullen dan ook energiek aan het werk moeten hetgeen de deelneming  
impliceert van alle betrokken instellingen (Openbare Centra voor 0 & 0, grote  
bedrijven, midden- en kleinbedrijf, nationale en communautaire overheden) die  
tot het bereiken van ons doet kunnen bijdragen.
In dit grote samenstel van uit te voeren werkzaamheden en te nemen  
initiatieven moet in de komende maanden de taak worden gepreciseerd die voor  
de Gemeenschap is weggelegd, met andere woorden het deel van deze grote  
onderneming waarvoor wij gezamenlijk moeten zorg dragen.
Als grondslag voor de Europese wetenschappelijke en technische strategie dient  
het "kaderprogramma van de communautaire W/T-activiteiten 1987-1991" het  
instrument voor deze onderneming te vormen.
Alvorens een definitief voorstel voor het kaderprogramma uit te werken zou de  
Commissie gaarne op basis van dit document - dat niet het officiële voorstel  
van de Commissie bevat en waarmede zij niet op de inhoud daarvan wil  
vooruitlopen - met de Europese Instellingen van gedachten willen wisselen  
over :
- aan te houden W/T-oogmerken in het algemeen;
- in acht te nemen voorrang en evenwicht;
- financiële middelen alsmede de te verwachten geleidelijke "opwarming", zowel  
bij de ve-plichtingen als bij de betalingen.
In het licht van deze besprekingen en de conclusies daaruit stelt de Commissie  
haar voorstel vast en dient zij dit in juli 1986 bij de Raad en het Parlement  
in.

BIJLAGE I
LIJST COMMUNAUTAIRE ACTIES
1. Beheer van de hulpbronnen
1.1. Landbouw en visserij
1.2. Grondstoffen
2. Energiebeheer
2.1. Kernfusie
2.2. Kernsplijting
2.3. Fossiele, nieuwe en vernieuwbare energiebronnen,  
rationeel gebruik van energie
3. Concurrentievermogen van de industrie en de dienstensector
3.1. Informatietechnologie
3.2. Telecommuni catietechnologie
3.3. Integratie van informatie- en telecommunicatie­
technologieën bij nieuwe toepassingen en diensten van  
gemeenschappelijk belang
3.4. Samenwerking bij het fundamenteel onderzoek voor  
informatietechnologie
★
3.5. Industriële en speciale technologie
3.6. Biotechnologie en agro-industriële technologie
3.7. Materiaalwetenschap en -technologie
3.8. Wetenschap en technologie van de zee
*
3.9. Vervoer
*
3.10. Wetenschappelijke normen, referentiematerialen en  
-methoden
4. Kwaliteit van het bestaan
4.1. Volksgezondheid
4.2. Veiligheid
4.3. Milieu en climatologie
5. Wetenschap en technologie ten dienste van de ontwikkeli
6. Wetenschappelijk en 'chnisch potentieel van Europa -  
Het Europa der onderzoekers
7. Algemene maatregelen ter bevordering van de  
wetenschappelijke en technische ontwikkeling
7.1. Innovatie
Communicatie- en informatienetwerken en  
wetenschappelijke databanken  
Talenproblematiek
Prognose, evaluatie en statistische instrumentenUiterste ramingen  
x 1 mln Ecu (*)
ng
7.2.
7.3.
7.4.
7.5. Internationale samenwerking
Aanvullende programma's (zonder eigen middelen)  
Momenteel alleen HFR90- 180
60- 90
1060- 1200  
600- 700
250- 350
2200
1000
700- 900
40- 50
600- 900 
350- 460
200- 300 
pm(**)
50- 80(***)
300- 350
140- 160 
230- 280
230- 320
100 -  200 
400- 500
80- 150
20
80- 100 
30- 35
50- 60
100
(*)In juli 1986 denkt de Commissie in het licht van de besprekingen met de  
communautaire instellingen een officieel voorstel met alle  
wetenschappelijke en financiële aspecten in te dienen.
(**) Het uiteindelijk aan te houden bedrag komt ten taste van de reserve.  
(***) Niet inbegrepen zijn eventuele maatregelen voor de luchtvaart die ten  
taste van de reserve zouden worden gebracht.

BIJLAGE II
KORTE BESCHRIJVINGEN VAN DE COMMUNAUTAIRE ACTIES

INHOUD
COMMUNAUTAIRE ACTIES
Bladzi jde1. Beheer van de hulpbronnen ÏTT-T
1.1. Landbouw en visserij 1.1-1
1.2. Grondstoffen 1.2-1
2. Energiebeheer 2.1-1
2.1. Kernversmelting 2.1-1
2.2. Kernsplijting 2.2-1
2.3. Fossiele, nieuwe en hernieuwbare energiebronnen, rationeel
gebruik van energie 2.3-1
3. Concurrentievermogen van de industrie en de dienstensector 3 - 1
3.1. Informatietechnologie 3.1-1
3.2. Telecommunicatietechnologie 3.2-1
3.3. Integratie van informatie- en telecommunicatietechnologieën  
bij nieuwe toepassingen en diensten van gemeenschappelijk
belang 3.3-1*
3.4. Samenwerking bij het fundamenteel onderzoek voor
informatietechnologie 3.4-1
3.5. Industriële en speciale technologie 3.5-1
3.6. Biotechnologie en agro-industriële technologie 3.6-1
3.7. Materiaalwetenschap en -technologie 3.7-1
3.8. Wetenschap en technologie van de zee 3.8-1
*
3.9. Vervoer 3.9-1
★
3.10. Wetenschappelijke normen, referentiematerialen en
-methoden 3.10-1
4. Kwaliteit van het bestaan 4.1-1
4.1. Volksgezondheid 4.1-1
4.2. Veiligheid 4.2-1
4.3. Milieubescherming 4.3-1
5. Wetenschap en technologie ten dienste van de ontwikkeling 5 - 1
6. Het wetenschappelijk en technisch potentieel van Europa -
Het Europa der onderzoekers 6 - 1
7. Algemene maatregelen ter bevordering van de wetenschappelijke
en technische ontwikkeling 7.1-1
7.1. Innovatie 7.1-1
7.2. Communicatie- en informatienetwerken en wetenschappelijke
databanken 7.2-1
7.3. De talenproblematiek 7.3-1
7.4. Prognose, evaluatie en statistische instrumenten 7.4-1
7.5. Internationale samenwerking 7.5-1

1.1  · ·  1
1* BEHEER van pe hulpbronnen
1.1. Landbouw en visserTJ
1.1.1. Landbouw
a. De communautaire activiteiten op het gebied van het Landbouwkundig  
onderzoek moeten om principiële redenen en in het algemeen belang  
gericht zijn op verbetering van de doeltreffendheid van het menselijk  
potentieel in de landbouw en op een doelmatiger gebruik van de  
financiële middelen in deze sector; dit kan worden bereikt :
- door er via een betere coördinatie voor te zorgen dat er geen  
nutteloze doublures zijn bij het onderzoek;
- door de ontwikkeling van een agrarische wetenschappelijke  
gemeenschap in Europa te stimuleren;
- door het onderzoek zodanig te oriënteren dat het beantwoordt aan de  
behoeften van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
In het kader van dit beleid moeten oplossingen worden gevonden voor  
een aantal belangrijke vraagstukken die van invloed zullen zijn op de  
toekomstige ontwikkeling van dit beleid :  overschotproduktie van de  
belangrijkste landbouwprodukten, de daaruit voortvloeiende druk op de  
prijzen, de behoefte aan voedingsmiddelen van hoge kwaliteit, de  
noodzaak om afzetmogelijkheden te vinden buiten de  
levensmiddelensector, het stabiliseren van de landbouwbevolking in  
bepaalde gebieden via mogelijkheden om inkomsten te verwerven uit een  
niet-agrarische beroepsactiviteit, de bezorgdheid over de  
milieubedreigende risico's van bepaalde moderne landbouwmethoden, enz.
Bij het landbouwkundig onderzoek in communautair verband moet worden  
ingespeeld op deze belangrijke problemen en moeten  
onderzoekactiviteiten worden ontplooid die oplossingen kunnen  
aandragen voor de moeilijkheden die de landbouw en het  
gemeenschappelijk landbouwbeleid er ongetwijfeld door zullen  
ondervinden.
b. De communautaire activiteiten op het gebied van onderzoek,  
ontwikkeling en demonstratie zullen worden toegespitst op de volgende  
vier hoofdthema's :
1. doeltreffendheid van de produktiemethoden :  efficiency bij de  
plantaardige produktie (bosbouw daaronder begrepen) en de  
veehouderij, integratie met de industriële activiteiten voor de  
toelevering en verwerking (zie de desbetreffende punten in het  
onderdeel "agro-industriële technologie"), energiegebruik,  
geïntegreerde biologische bestrijding, nieuwe ontwikkelingen op het  
gebied van de landbouwtechniek, en voor alle domeinen, toepassing  
van de informatietechnologie;
2. bodemgebruik en waterhuishouding :  bodemdegradatie en  
bodemvruchtbaarheid, alternatieve gebruiksmogelijkheden,  
waterbeheer, ontwikkeling van geavanceerde technologieën (in het  
bijzonder teledetectie en de daarmee samenhangende  
informatietechnologie);
3. regionaal evenwicht :  geïntegreerde plattelandsontwikkeling (vooral  
in de mediterrane gebieden), specifieke produktieproblemen van de  
gebieden met natuurlijke handicaps, diversificatie;
4. gebruik en kwaliteit van landbouwprodukten :  onderzoek op het  
gebied van traditionele produkten, nieuwe produkten en afgeleide  
produkten voor consumptie of industriële doeleinden, verbetering  
van de voedingskwaliteit van produkten.

1.1-2
Deze thema's, die grotendeels overeenkomen met de door het PCOL  
(Permanent Comité voor Onderzoek in de Landbouw) besproken opties  
voor de coördinatie van het landbouwkundig onderzoek in de Europese  
Gemeenschap, moeten worden bestudeerd in nauwe samenhang met  
werkzaamheden op het gebied van "biotechnologie en agro-industriële  
technologie" (zie punt 3.6).
Voor al deze activiteiten levert de Europese dimensie het  
bijzondere voordeel op dat de kosten van precompetitief en algemeen  
onderzoek worden gedeeld en de onderzoeksresultaten worden  
verspreid, of dat onderzoek kan worden verricht op gebieden waar  
het in nationaal verband uitgevoerde onderzoek niet toereikend is.  
Voor werkzaamheden als de harmonisatie van methodologieën en  
analysemethoden is dat zelfs essentieel voor een coherente  
normalisatie.
c. In dit voorstel is enerzijds rekening gehouden met het onderzoek in  
vorige jaren (het derde programma loopt van 1984 tot 1988,
krediet :  30 miljoen Ecu), maar anderzijds zijn zowel het effect van  
de nieuwe technologische hulpmiddelen als de zich aftekenende nieuwe  
beleidsprioriteiten erin terug te vinden. Zo heeft bijvoorbeeld het  
onderzoek met betrekking tot de bodemkaart nu meer belang als gevolg  
van de grotere behoefte aan nieuwe gebruiksmogelijkheden voor land, en  
krijgen ook de regionale behoeften van de mediterrane landbouw meer  
betekenis als gevolg van de toetreding van de nieuwe Lid-Staten.
d. Het is de bedoeling dat het merendeel van de voorgestelde  
activiteiten, met inbegrip van de maatregelen voor wetenschappelijke  
stimulering, voor gezamenlijke rekening worden uitgevoerd. Voorts  
worden demonstratieprojecten onontbeerlijk geacht voor een adequate  
benutting en verspreiding van de resultaten. Sommige onderwerpen  
kunnen via gecoördineerde activiteiten worden uitgevoerd. Het GCO zal  
zijn medewerking verlenen op het gebied van de teledetectie.
e. Voor een minimaal effect zal er tussen 60 en 150 miljoen Ecu nodig  
zijn voor de periode 1987-1991. Sommige van de hier besproken  
doeleinden zijn het voorwerp van onderzoek in het kader van artikel 41  
van het Verdrag, ten jedrage van 100 miljoen Ecu.
1.1.2. Visserij
a. Visserijprodukten zijn een belangrijke bron van hoogwaardig eiwit voor  
de Gemeenschap. Ondanks haar produktie van circa 6 miljoen ton is er  
toch een tekort in de Gemeenschap. Het gemeenschappelijk  
visserijbeleid is daarom gericht op verhoging van de produktie waar  
dat maar enigszins mogelijk is zonder schade toe te brengen aan de  
visstand, en op een adequater gebruik van het aangevoerde materiaal.
Er zijn veel mogelijkheden voor de toepassing van nieuwe methoden voor  
visstandbeheer, om verspilling tegen te gaan en om de produktie op te  
voeren in bepaalde gebieden waar tot dusver vrij weinig aandacht aan  
geschonken is.
b. Het visserijonderzoek is sinds de totstandbrenging van het gemeen­
schappelijk visserijbeleid een integrerend onderdeel van de strategie  
van de Gemeenschap. Het onderzoek is beslist niet los te maken van de  
andere componenten van het beleid dat is uitgestippeld voor de

1.1 - 3
visserij van de Gemeenschap. Afgezien hiervan, zijn er goede redenen  
waarom het visserijonderzoek hoge prioriteit dient te hebben in het  
kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Dit is zelfs nog  
belangrijker geworden sinds de uitbreiding van de Gemeenschap met  
Spanje en Portugal, waar de visserij van bijzonder belang is. Het ligt  
voor de hand dat wanneer de Gemeenschap de visserij op een rationele  
basis wil beoefenen, groot belang moet worden gehecht aan onderzoek  
naar de sociaal-economische aspecten van de visserij.
Daarnaast zijn er een aantal onderzoekgebieden die van zeer grote  
betekenis zijn voor de Gemeenschap, met name :
- beheer van de visbestanden :  raming van de omvang van de bestanden  
met moderne methoden (waaronder "teledetectie"), biologische  
modellen waarbij rekening wordt gehouden met de wisselwerking van de  
soorten, multidisciplinaire aanpak (biologisch, technisch en  
sociaal-economisch) voor het beheer van de visserijactiviteiten;
- vangstmethoden :  verbetering van vistuig en visserijmethoden;
- aquacultuur :  groei, overleving en voedering van de gekweekte  
soorten (vissen, schaal-, schelp- en weekdieren), diagnose en  
behandeling van ziekten, genetisch onderzoek gericht op de  
ontwikkeling van voor visteelt geschikte rassen;
- behandeling en verwerking van de gevangen vis :  koeltechniek,  
sterilisatie, opslag en bewaring, optimaal gebruik van kleine vissen  
en bijprodukten, bewaking en verbetering van de kwaliteit van de  
voedi ngsmi ddelen.
De belangrijkste criteria bij de selectie van onderzoekthema's zijn,  
zoals hierboven reeds is aangegeven, de behoeften van de markt van de  
Gemeenschap en de noodzaak tot instandhouding van de visbestanden.
c. De Gemeenschap heeft tot dusver geen belangrijke activiteiten op het  
gebied van het visserijonderzoek ontplooid, maar daar zal binnenkort  
verandering in komen wanneer het meerjarig onderzoekprogramma dat de  
Commissie heeft opgesteld en dat nu in behandeling is bij de Raad, ten  
uitvoer wordt gelegd. Het programma zal op twee manieren worden uitge­
voerd :  ten eerste zal de Gemeenschap financiële steun verlenen voor  
onderzoek waarbij een aantal Lid-Staten samenwerken, en ten tweede zal  
zij de uitwisseling van onderzoekers, de publikat ie van gegevens en  
het organiseren van symposia en studiebijeenkomsten steunen en  
coördineren. Voorts is samenwerking met derde landen mogelijk in het  
kader van COST, met name op het gebied van de visteelt.
d. De Gemeenschap zal voor deze activiteiten ongeveer 30 miljoen Ecu voor  
een periode van vijf jaar moeten uittrekken.

1.2-1
1.2. Grondstoffen
1-2.1. Niet-energetische mineralen (*5
a. Ondanks de toetreding van Spanje en Portugal tot de Gemeenschap  
waardoor de Gemeenschap zal worden verrijkt met omvangrijke  
delfstoffenreserves, zal het tekort op de communautaire handelsbalans  
voor primaire minerale grondstoffen (12 miljard Ecu in 1984) voor een  
aantal strategische en kritieke metalen hoog blijven (ofschoon het  
tekort voor basismetalen zal dalen). Deze situatie maakt het  
noodzakelijk de exploitatie te bevorderen van inheemse primaire en  
secundaire (door recycling verkregen) hulpbronnen en de rentabiliteit  
daarvan te verhogen. Voorts moeten de sectoren mijnbouw en metallurgie  
met de rest van de wereld kunnen blijven concurreren. Dergelijke  
doelstellingen kunnen niet worden verwezenlijkt zonder voldoende  
onderzoek.
De markt voor grondstoffen is aan schommelingen onderhevig. Het door  
de overheid gefinancierd onderzoek moet daarvoor ongevoelig zijn,  
speciaal omdat de deskundigen op lange termijn een opwaartse trend  
voorspellen, zodat er verandering zal komen in de huidige situatie  
van slapte.
b. Het onderzoek naar primaire grondstoffen zal geconcentreerd worden op  
problemen van gemeenschappelijk belang op het gebied van de exploratie  
(voorbereiding van ontwerpen en methoden om te zijner tijd de  
exploratiewerkzaamheden weer nieuw teven in te blazen),
mijnbouwtechnotogie (verbetering van de economische haalbaarheid van  
bestaande mijnen en ontwikkeling van geavanceerde technologie voor de  
mijnen van de toekomst) en ertsverwerking (verwerking van complexe,  
arme en moeilijk smeltbare ertsen en ertsen die metalen bevatten voor de  
geavanceerde materiaaltechnologie). Daarbij staat de verlaging van  
investeringen en bedrijfskosten centraal.
Het onderzoek op deze gebieden zat ten zeerste gebaat zijn bij een  
gecoördineerde, multinationale aanpak. Deze overtuiging stoelt  
voornamelijk op de volgende motieven :
- de voorkomens en mijnen zijn in de gehele Gemeenschap van  
soortgelijk type;
- de moderne beginselen van de exploratie zullen steeds meer berusten  
op de gecombineerde verwerking van uit verschillende vakgebieden  
afkomstige gegevens en speciaal op ontwikkelingen in sectoren van  
hoogwaardige technologie; de in de afzonderlijke Lid-Staten  
aanwezige deskundigheid is hierop wellicht onvoldoende berekend;
- de modernisering van verwerkingsinstallaties en mijnen kan alleen  
tot stand komen via gemeenschappelijk onderzoek van voldoende  
grootschaligheid, dat een passende verspreiding van de resultaten  
garandeert ten behoeve van de industrie.
Andere mogelijke richtingen waarin het onderzoek kan gaan, zijn :
- onderzoek naar de hulpbronnen van de zeebodem, speciaal in 200  
mijls-EEZ;
- studies van de continentale lithosfeer voor fundamenteel onderzoek  
naar de processen van ertsconcentratie (in dit verband moeten er  
dwarsverbindingen worden gelegd met nationale en internationale  
programma's). De draagwijdte van zulk onderzoek reikt duidelijk  
verder dan het potentieel van enige Lid-Staat afzonderlijk.
(*) met uitzondering van staal, dat onder de werkzaamheden van  
de EGKS valt

1.2  -  2
Op het gebied van de secundaire grondstoffen wordt de communautaire  
dimensie van het onderzoek gerechtvaardigd door :
- de onderlinge gelijkenis van de problemen die zich in alle  
Lid-Staten voordoen;
- de noodzaak de resultaten van het onderzoek door de gehele industrie  
te verspreiden, waardoor innovatie wordt bevorderd op een snel  
evoluerend gebied;
- overwegingen op het gebied van milieubescherming.
Zo zullen bijvoorbeeld nieuwe materialen, zoals speciale legeringen en  
composietmaterialen meer en meer worden gebruikt bij bedrijfstakken  
met een hoogwaardige technologische ontwikkeling en deze materialen  
moeten ook worden gerecycleerd.
Het onderzoek met betrekking tot de recyclage van stedelijk en  
industrieel afval (plastics, glas, papier en organisch afval) zal  
worden geconcentreerd op de rendabele terugwinning van materialen die  
op de markt kunnen concurreren met primaire grondstoffen.
c. Wat de huidige werkzaamheden betreft, die volgens het evaluatierapport  
bemoedigende resultaten hebben opgeleverd, mag voor het toekomstige  
onderzoek met de volgende tendensen worden gerekend :
- exploratie :  hierbij komt de aandacht minder te liggen op de  
basismetalen maar meer op de mineralen die noodzakelijk zijn voor  
nieuwe materialen en technologieën;
- mijnbouwtechnologie :  nadruk op de robotica, het breken van  
gesteenten, transport en veiligheid onder de grond;
- ertsverwerking :  het accent komt te liggen op de ontwikkeling van  
geavanceerde technieken en nieuwe flotatiereagentia.
d. Het door de EG gesponsord onderzoek zal voor het grootste deel worden  
uitgevoerd via contracten voor gezamenlijke rekening in de vorm van  
projecten waarbij bedrijven en/of onderzoekorganisaties uit ten minste  
twee Lid-Staten betrokken zijn.
De middelen zullen voor een deel worden besteed aan coördinatie, die  
hetzij wordt gericht op onderwerpen die al in het kader van nationale  
programma's worden bestudeerd, hetzij het ontwerp van gemeenschappe­
lijke methoden en normen beoogt.
1.2.2. Hout
a. Zoals onlangs wederom duidelijk werd gesteld op de SILVA-Conferentie  
(Parijs, 1986) beloopt het tekort op de handelsbalans van de EG voor  
hout en houtprodukten 17 miljard Ecu per jaar hetgeen alleen door  
olieprodukten wordt overtroffen. Toch beschikken de twaalf Lid-Staten  
over een uitgebreid bosbestand, ten minste een areaal van  
53 miljoen ha, maar door een reeks uiteenlopende technische, sociale  
en economische redenen wordt de potentiële opbrengst daarvan bij lange  
na niet gerealiseerd.
Bossen hebben nog andere nuttige functies. Behalve dat ze bijdragen  
tot de houtproduktie reguleren zij de waterreserves, voorkomen zij  
bodemerosie, verminderen zij de luchtvervuiling en zijn zij een  
waardevol goed voor de bevolking, zowel in de buurt van de steden als  
in afgelegen gebieden. Maar onze bossen worden bedreigd door de  
vijandige invloeden door menselijk toedoen (vervuiling, brand),  
schadelijke organismen (insekten, fungi, virussen), meteorologische  
verschijnselen (droogte, wind) en de opmars van de urbanisatie.

1.2-3
De bebossing van grond die in de nabije toekomst door de Landbouw  
wordt prijsgegeven vereist een verstandig beheer, wil zij rendabel  
zijn en niet tot grote financiële verliezen leiden.
Onderzoek kan in hoge mate bijdragen tot de oplossing van de  
veelvuldige problemen van de Europese bosbouw.
De houtverwerkende industrieën moeten eveneens worden aangemoedigd om  
de meest verfijnde technologie te ontwikkelen en toe te passen opdat  
zij een optimaal gebruik kunnen maken van basisprodukten die dikwijls  
van relatief lage kwaliteit zijn en zij met meer succes kunnen  
concurreren met hun grotere, verticaal geïntegreerde Amerikaanse en  
Scandinavische tegenhangers.
b. Door de Gemeenschap gesponsord onderzoek op dit gebied is alleszins  
gegrond en noodzakelijk voor de aanpak van gemeenschappelijke  
problemen. Op het grondgebied van de Lid-Staten zijn soortgelijke  
klimaatsomstandigheden en bodemtypen aanwezig :  dezelfde boomsoorten  
en ecotypen zijn daar aanwezig of moeten er worden geïntroduceerd.  
Schadelijke organismen verspreiden zich vrij over de landsgrenzen  
heen, evenals verontreiniging, storm of droogte. De aan het gebruik  
van bosbouwprodukten verbonden problemen zijn identiek.
Door de Gemeenschap gecoördineerd onderzoek is ook daarom gerecht­
vaardigd omdat het een gezonde technische grondslag kan bieden voor  
de ontplooiing van de communautaire beleidsvoering (milieubescherming,  
normen voor de interne markt, voorschriften inzake grondgebruik,  
ontwikkeling van probleemgebieden, geïntegreerde mediterrane  
programma's en meer doelgerichte acties op het gebied van de bosbouw,  
enz.).
Om ten volle doeltreffend te zijn moet dit onderzoek worden  
geïntegreerd voor de gehele "houtketen" van de produktie van zaden tot  
het eindgebruik van hout en andere bosbouwprodukten, waaronder tevens  
problemen als veredeling, boomfysiologie, bescherming tegen  
schadelijke organismen en verontreiniging, houtgebruik als een bron  
van vezels en chemische grondstoffen.
c. Het sedert 1982 uitgeveerde communautaire onderzoek heeft de Europese  
deskundigen in de gele enheid gesteld nauw samen te werken en heeft  
tevens een aantal octrooien en industriële toepassingen opgeleverd op  
gebieden zoals zagen, het maken van papierpap, recyclage van papier,  
enz. (hierbij zij aangetekend dat ook Zweden en Zwitserland zich bij  
dit programma hebben aangesloten). Ieder toekomstig onderzoek zal  
profiteren van de reeds verkregen resultaten en meer gericht zijn op  
gezamenlijke projecten van gemeenschappelijk belang. Terwijl bij  
technologische ontwikkelingen vrij snel resultaten kunnen worden  
verkregen, gaat dit veel langzamer bij de bosbouwproduktie als zodanig  
en hier is continuïteit van essentieel belang.
d. Het communautair onderzoek op dit gebied wordt voornamelijk uitgevoerd  
in de vorm van contracten voor gezamenlijke rekening met onderzoek­
organisaties en industriële bedrijven maar de nationale programma's  
moeten op veel grotere schaal worden gecoördineerd dan tot dusverre.
o
o o

1.2 - 4
e. Wil deze activiteit die van veel belang is voor een groot aantal
Lid-Staten, speciaal de nieuwe, van significante betekenis kunnen zijn  
dan moet er voor dit onderdeel van de activiteiten ten minste een  
financieringsbedrag van 60 a 90 miljoen Ecu beschikbaar zijn voor de  
periode 1987-1991.
Dit komt overeen met ongeveer 5 a 7 % van de financiering op dit  
onderzoekgebied in de Lid-Staten.

2.1  -  1
2. ENERGIEBEHEER
2.1. Kernversmelting
a. Het potentieel van de kernversmelting op lange termijn als nieuwe,  
milieuvriendelijke methode van energieopwekking waarbij een praktisch  
onuitputtelijke brandstof wordt gebruikt, blijft een geldig en  
krachtig argument om de ontwikkeling ervan energiek voort te zetten.  
Kernversmelting kan er over enkele decennia wellicht toe bijdragen dat  
de economische, ecologische en politieke kwetsbaarheid van Europa  
sterk wordt verkleind.
De weg naar het reactorprototype (DEMO, waarmee de economische  
haalbaarheid van de kernversmelting moet worden aangetoond) gaat eerst  
via de demonstratie van de wetenschappelijke haalbaarheid van kern­
versmelting (die naar wordt gehoopt in het begin van de jaren  
negentig kan worden geleverd door JET en de buitenlandse tegenhangers  
van dit project) en vervolgens via de demonstratie van de  
technologische haalbaarheid van kernversmelting (te realiseren door  
NET, de Next European Torus, en soortgelijke projecten; NET bevindt  
zich thans in de conceptuele ontwerp-fase).
De kernversmelting heeft nu al een flinke component hoogwaardige  
technologie :  JET, de gespecialiseerde toestellen die bij de  
geassocieerde laboratoria in aanbouw of in bedrijf zijn en de op NET  
gerichte ontwikkeling van componenten, zijn op zich zelf reeds een  
demonstratie van hoogwaardige technologie, met spin-offs (speciaal op  
het gebied van de technologie van supergeleidende magneten, robotica  
en microgolfsystemen met hoog vermogen) waarbij ook andere takken van  
wetenschap en van de Europese industrie gebaat zijn. Het ligt in de  
verwachting dat de industrie op dit gebied een veel grotere rol zal  
krijgen wanneer NET in de fase van het bouwkundig ontwerp is 
aangeland.
b. In lijn met diverse besluiten van de Raad is het Kernversmeltings-  
programma van de Gemeenschap een samenwerkingsproject op lange termijn  
waarin alle in de Lid-Staten op het gebied van de beheerste thermo-  
nucleaire kernversmelting uitgevoerde werkzaamheden zijn gebundeld.
Het moet te zijner tijd leiden tot de gemeenschappelijke bouw van  
reactorprototypen voor industriële produktie en commercialisering.
Een grootschalig, goe !  geïntegreerd programma wordt noodzakelijk door  
de lange en moeilijk; weg die moet worden afgelegd voordat  
kernversmeltingsenergie op commerciële basis kan worden gerealiseerd,  
en tevens door de hoge kosten en de wetenschappelijke onzekerheid  
waarmee deze onderneming gepaard gaat. In Europa zijn alle werk­
zaamheden van de Lid-Staten (plus Zweden en Zwitserland) gebundeld in  
één enkel programma dat door de Commissie wordt gesteund. De  
communautaire aanpak maakt Europa tot een aantrekkelijke partner voor
internationale samenwerking (VS, Japan, USSR, Canada _)  en dit heeft
nie
t alleen geleid tot kwaliteitsverbetering maar ook tot de creatie  
van voorzieningen zoals JET, de oprichting van het NET-team en het  
rouleren van personeel.
De activiteit op het gebied van de kernversmelting 1987-1991 is  
voornamelijk gericht op het volgende :
.  de fysische en technologische basis te leggen die noodzakelijk is  
voor het gedetailleerde ontwerp van NET; dit impliceert de  
volschalige exploitatie van JET en van diverse middelgrote,  
gespecialiseerde tokamaks die reeds aanwezig of in aanbouw zijn en  
de versterking van het Programma Technologie;

2.1  -  2
.  zo mogelijk in 1989/1990 een aanvang te maken met het gedetailleerde  
ontwerp van NET;
.  het reactorpotentieel van sommige alternatieve lijnen te verkennen  
(Stellarator en Reversed Field Pinch).
c. De wetenschappelijke en technische resultaten van het Europese  
programma maken Europa tot een van de koplopers op de wereldranglijst  
van het magnetische kernversmeltingsonderzoek. JET is het meest  
vooraanstaande kernversmeltingsexperiment ter wereld, dat zijn  
aanvankelijke doelstellingen voor de fase van het basisvermogen op  
tijd en binnen het bestek van de beschikbare middelen heeft  
gerealiseerd en vervolgens reuzeschreden heeft gezet in de richting  
van de demonstratie van de wetenschappelijke haalbaarheid van de  
kernversmelting. De Europese middelgrote machines dragen krachtig bij  
tot de vooruitgang van de kernversmelting en het toekomstig welslagen  
van JET. Europa staat ook vooraan bij het onderzoek op het gebied van  
stellarators en reversed field pinches, alternatieve configuraties  
naast de Tokamak. De Europese industrie heeft al deze machines gebouwd  
(zo werden bijvoorbeeld voor meer dan 98 % van de kosten van  
JET-contracten in Europa gestoten) en zij heeft ook opdrachten  
ontvangen voor geavanceerd ontwikkelingswerk op de lange termijn  
(bijvoorbeeld RF-generatoren met hoge frequentie en hoog vermogen).  
Deze betrokkenheid moet tegen 1989/1990 een kwalitatieve en  
kwantitatieve sprong voorwaarts mogetijk maken, wanneer eventueel een  
besluit kan worden genomen over de start van het bouwkundig ontwerp  
van NET.
d. De structuur van het Kernversmeltingsprogramma is zo dat het wordt  
uitgevoerd door de ter zake bevoegde nationale instellingen die door  
de Commissie worden gecoördineerd binnen een systeem van associaties.  
Alle werkzaamheden op het gebied van de kernversmelting in de  
Lid-Staten (plus Zweden en Zwitserland) en bij het 6C0 zijn gebundeld  
in het "Europese Programma".
Voor de uitvoering van de werkzaamheden op het gebied van de  
kernversmelting zijn er drie instrumenten, waarvan de eerste twee  
berusten op werkzaamheden voor gezamenlijke rekening :
- JET (een gemeenschappelijke onderneming);
- het Algemene Programma (Associaties, NET en Technologie);
- het GCO (technologie, geconcentreerd op het veiligheidsaspect van  
kernversmelting, met onder meer het tritiumlaboratorium, op  
materialen en op de ondersteuning van het NET).
e. Op basis van een analytische kostenraming van de verschillende  
onderdelen van de hierboven geschetste activiteiten, belopen de  
benodigde communautaire middelen ongeveer 1.060 a 1.200 miljoen Ecu  
voor het eigenlijke Kernversmeltingsprogramma en de kern-  
versmeltingsactiviteiten bij het GCO. Het eigenlijke  
Kernversmeltingsprogramma omvat dezelfde activiteiten als werden  
bestreken door het bestuit van de Raad van maart 1985.

2.2  -  1
2.2. Kernspli jting
a. De ontwikkeling van kernsplijtingsenergie is een van de voornaamste  
manieren om - door diversifiëring van de energiebronnen - de  
afhankelijkheid van de Gemeenschap van geïmporteerde fossiele  
brandstoffen zoals olie te verkleinen. Op de lange termijn kan  
splijtingsenergie door geavanceerde technologie - met name snelle  
kweekreactoren - praktisch worden beschouwd als een hernieuwbare  
energiebron. De voortzetting van een energieke actie op het gebied van  
de kernenergie blijft dan ook een essentieel aspect van het Europese  
energiebeleid.
De strategische doelstelling om tot een grotere diversifiëring van de  
energiebronnen te komen en de afhankelijkheid van ingevoerde energie  
te verkleinen moet verenigbaar zijn met de zorg voor de bevolking en  
milieu. Daarom is een twee-sporenbeleid nodig :
- enerzijds moeten de veiligheidsgraad en het milieuvriendelijk  
karakter van de huidige generatie nucleaire technologie in stand  
worden gehouden en bevestigd,
- anderzijds dienen de verdere vooruitgang en innovatie met het oog op  
meer presterende systemen te worden verzekerd door mogelijke  
technologische verbeteringen.
b. De voorgestelde 0,0&D zal worden uitgevoerd langs de volgende hoofdlijnen :
De problemen op het gebied van de reactorveiligheid - ook die van de  reeds volwassen LWR-industrie - re1  leen verder dan de landsgrenzen :  de
geleidelijke harmonisering van veiligheidseisen en -criteria moet in  
communautair verband worden aangepakt en in stand gehouden om een  
zelfde, adequate mate van bescherming van bevolking/werknemers/milieu  
te garanderen en de handel tot ontplooiing te brengen. De  
werkzaamheden zullen in eerste instantie zijn gericht op de veiligheid  
en betrouwbaarheid van de LWR (waaronder feedback van reeds  
verouderende installaties), analyse van de progressie van ongevallen  
bij snelle kweekreactoren en integriteit van de kringlopen, alsmede  
convergentie van codes en standaarden.
Ook de werkzaamheden in verband met het beheer van radioactieve afval-  
stoffen zullen centraal staan. Bij de vraagstukken in verband met de  
verwerking van radioactief afval komt een combinatie van  
sociale/wettelijke/bestuursreehtelijke/financiële/technische kwesties  
kijken, die in één en dezelfde context tot oplossing moeten worden  
gebracht. De inspanningen zullen geleidelijk worden gericht op de  
demonstratie van veilige opties voor het opbergen van afval met het  
doel een Europese consensus te bereiken en de beleidsvoering binnen de  
Gemeenschap te harmoniseren.
Andere, meer technisch getinte problemen doen zich voor in verband met  
de ontmanteling van kerninstallaties. Op dit gebied zal het werk  
worden geconcentreerd op de demonstratie van relevante technologie ten  
einde te komen tot harmonisering van de aanpak en beleidsvoering  
binnen de Gemeenschap.
De Commissie is een onafhankelijke autoriteit op het gebied van de  
veiligheidscontrole (hoofdstuk VII van het Euratom-Verdrag) en  
verricht ter ondersteuning van deze institutionele taak 0, 0 & D op  
dit gebied. In de toekomst zullen het vervoer en de hantering van  
kernmaterialen nog toenemen naarmate de reactoren en andere  
kerninstallaties die nu in aanbouw zijn operationeel worden. De  
Commissie moet dan ook methodologie en technieken verder ontwikkelen  
om voldoende berekend te zijn op het steeds groeiende aantal  
uiteenlopende faciliteiten dat moet worden gecontroleerd.

Tenslotte kan het in Gemeenschapsverband uitgevoerde werk een steun  
zijn voor de Lid-Staten, die bezig zijn met de ontwikkeling van  
geavanceerde reactoren en systemen en de spli jtstofcyclus daarvan.
0 & 0 op het gebied van splijtingsenergie vereist uit de aard der zaak  
continuïteit. Wel zal bij dit onderdeel het accent als volgt worden  
verlegd :
Het 0 & 0 reactorvei ligheid zal in het algemeen worden besnoeid,  
speciaal op het gebied van de lichtwaterreactoren. De Commissie zal de  
overdracht van de op dit gebied verkregen ervaring en methodologie  
naar andere industriële en potentieel gevaarlijke activiteiten  
bevorderen.
Ten aanzien van het beheer van radioactieve afvalstoffen zal het  
fundamenteel 0 & 0 teruglopen, maar zal het 0 & 0 dat gericht is op  
de demonstratie van veilige opties voor het opbergen van dit afval  
aanzienlijk toenemen, waardoor de activiteit in haar geheel wordt  
uitgebreid.
Bij de ontmanteling van kerninstallaties zal een zelfde lijn worden  
gevolgd als bij het beheer van radioactieve afvalstoffen.
0 & 0 veiligheidscontrole zal enigszins worden uitgebreid.
De ondersteuning van de ontwikkeling van reactorsystemen en hun  
splijtstofcyclus is praktisch een geheel nieuwe activiteit die  
voornamelijk op demonstratie is gericht.
De tenuitvoerlegging van activiteiten in de sectoren reactor­
vei ligheid, radioactieve afvalstoffen en veiligheidscontrole zal zowel  
plaatsvinden bij het GCO als via contracten voor gezamenlijke  
rekening.
Het onderdeel ontmanteling van kerninstallaties zal uitsluitend worden  
uitgevoerd in de vorm van werkzaamheden voor gezamenlijke rekening.
De ondersteunende werkzaamheden voor de ontwikkeling van reactor­
systemen en hun splijtstofcyclus zullen voornamelijk worden uitgevoerd  
via aanvullende programma's en/of gemeenschappelijke ondernemingen.
Wil de activiteit van de Gemeenschap van significante invloed zijn,  
dan zullen volgens de ramingen voor de periode 1987 tot en met 1991  
voor 0, 0 & D op bovengenoemde gebieden kredieten noodzakelijk zijn  
tussen 600 en 700 miljoen Ecu. Dit komt overeen met 5 a 10 % van de  
totale inspanning in de Lid-Staten. Aangezien de activiteit van de  
Gemeenschap evenwel selectief is (d.w.z. zij is geconcentreerd op  
vei ligheidsgerelateerde kwesties en bestrijkt niet het gehele spectrum  
van activiteiten van de Lid-Staten) zullen de percentages van de  
communautaire financiering van de voorgestelde activiteiten hoger  
zijn.
De eventuele aanvullende programma's Ier ondersteuning van de ont­
wikkeling van reactorsystemen en hun splijtstofcyclus komen hier nog  
bij.

2.3 - 1
2.3. Fossiele, nieuwe en hernieuwbare energiebronnen/, rationeel gebruik  
van energie
a. Het belang van de energietechnologie, die het onderwerp is van  
deze actie,volgt rechtstreeks uit het energiebeleid van de  
Gemeenschap (*) en de doelstellingen daarvan, die zodanig zijn  
opgesteld dat zij bijdragen aan het algemene doel :  een grotere  
continuïteit van de voorziening en een beperking van de invoer van  
energie. Ten aanzien van de desbetreffende technologie vereisen deze  
doelstellingen een toename van de bijdrage van vaste brandstoffen en  
nieuwe en hernieuwbare energiebronnen tegen het eind van de eeuw en een ver­
laging van de intensiteit van de vraag naar energie van 20 tot 25 % tegen het  
midden van de jaren '90. De Gemeenschap moet passende maatregelen  
nemen om deze doelstellingen op middellange termijn te verwezenlijken  
en ook om het energiebeleid op lange termijn te ondersteunen -  
onafhankelijk van ontwikkelingen op de energiemarkt op korte termijn.
Eén vereiste voor de verwezenlijking van deze doelstellingen is de  
ontwikkeling van een brede scala van innovatiegerichte, in alle  
sectoren van onze economie toe te passen energietechnologieën. Dit  
vormt een grote uitdaging voor wetenschap en industrie, aangezien de  
energietechnologieën van de toekomst niet alleen concurrerend moeten  
zijn ten aanzien van de directe kosten, maar ook wat betreft hun  
milieu-implicaties; dit geldt met name voor fossiele brandstoffen.
De huidige situatie op de oliemarkt - hoewel deze naar verwachting  
niet erg lang zal duren - zal waarschijnlijk tot gevolg hebben dat de  
nationale en particuliere bestedingen voor energieonderzoek op door  
dit programma bestreken gebieden omlaag gaan. Dit zal gevolgen hebben  
voor veel industriële en andere laboratoria, waar het energieprobleem  
wordt beschouwd als de drijvende kracht in de richting van innovatie.
De markt voor deze technologie zal in de toekomst een omvang hebben in  
de orde van grootte van vele miljarden Ecu per jaar.
b. De Commissie is van mening dat de Europese onderzoeklaboratoria en  
industrie verder moeten worden gestimuleerd om een belangrijk aandeel  
te veroveren in deze markt, zowel binnen de EG als in andere  
geïndustrialiseerde landen en in de ontwikkelingslanden. Dit houdt in  
dat de Gemeenschap steun blijft verlenen aan de gemeenschappelijke  
financiering van samenwerkingsprojecten, de coördinatie van onderzoek  
en testwerkzaamheden alsmede de ontwikkeling van normen en standaards.
Dit betreft niet alleen een aantal van de bekende conventionele  
gebieden van energieonderzoek maar ook, en zelfs meer, een groot  
aantal "horizontale” gebieden waar een bepaalde behoefte blijkt te  
bestaan. Voorbeelden van horizontale gebieden zijn :  verbrandings-  
wetenschap, sensortechniek, fototronica, energietechniek, enz.
De toegevoegde waarde van dit communautair programma zal hoofdzakelijk  
bestaan in een gecoördineerde aanpak van de uitvoering van het  
communautair energiebeleid, bevordering van het concurrentievermogen  
van de Europese industrie door een optimaal gebruik van deskundigheid  
en financiële middelen en stimulering van de totstandkoming van een  
werkelijke interne markt voor energietechnologie. Er moet in  
voldoende mate rekening worden gehouden met de recente uitbreiding van  
de Gemeenschap en de bijzondere behoeften aan ondersteuning bij 0 & 0  
van sommige Lid-Staten.
(*) Momenteel in discussie bij de Raad

2.3 - 2
c. Terwijl het "beeld" van het communautair O & 0 in 1987 wordt bepaald  
door de lopende werkzaamheden, zullen bij de opzet van het  
communautair onderzoek in het tweede gedeelte van de periode 1987-1991  
de volgende lijnen worden gevolgd :
Voortzetting (maar bijgestuurd op grond van de resultaten en de  
beoordeling daarvan) van activiteiten op het gebied van :
- zonne-energie (mogelijk samengevoegd met een programma voor  
bouwtechnologie);
- energie uit biomassa;
- energiebesparing;
- gebruik van vaste brandstoffen;
- exploitatie en gebruik van koolwaterstoffen;
- nieuwe energievormen (mogelijk samengevoegd met het deeIprogramma  
voor koolwaterstoffen);
- analyse van energiesystemen.
Afhankelijk van de behoeften van de Lid-Staten zat 0 & 0 naar  
geothermische energie langzamerhand worden beëindigd, terwijl  
geavanceerd onderzoek op het gebied van exploratie, instrumentatie en  
technologie van hete droge gesteenten moet worden uitgevoerd in andere  
nieuwe afzonderlijke projecten. Wat zonne-energie betreft kan de  
nadruk komen te liggen op "passieve zonne-energie", de verzameling van  
gegevens en het uitvoeren van tests. Het onderzoek naar windenergie  
moet worden beëindigd. Bij energiebesparing kan men zich gaan richten  
op bepaalde zeer geavanceerde technologieën (batterijen, schone auto,  
brandstofcellen) en belangrijke horizontale gebieden  
(verbrandingswetenschap, sensortechniek, enz.).
Zoals reeds opgemerkt zullen veel van bovengenoemde projecten (met  
hulp van het CBC) opnieuw worden ingedeeld, teneinde de nadruk  
te leggen op zeer specifieke doelstellingen voor geavanceerde  
technologie (bijvoorbeeld op het gebied van vaste brandstoffen het  
gebruik van kolen zonder vervuiling) en op horizontale gebieden. Deze  
nieuwe indeling zou er ook toe kunnen leiden dat er speciale projecten  
worden gewijd aan :
- fotovoltaïsche technologie en systemen,
- bio-ethanol en
- geavanceerde bouwtechnologie (energiebesparing, zonnearchitectuur).
Daarnaast moet er aandacht worden besteed aan een volledig nieuw  
gebied door een activiteit op het gebied van :
- gas en geologie op grote diepte (mogelijk met inbegrip van de  
technologie van hete droge gesteenten).
Er moet worden opgemerkt dat de keuze tussen de verschillende  
hierboven geschetste mogelijkheden alsmede de meer gedetailleerde inhoud  
van elk van de activiteiten moet worden bepaald in overleg met het CBC en  
rekening houdend met de eerste resultaten van het Derde  
0 & O-Programma voor niet-nucleaire energie en van de  
GCO-werkzaamheden op dit gebied, die langzamerhand beschikbaar komen.
d. Het groote deel van de werkzaamheden voor dit programma zal via
onderzoek op contract worden uitgevoerd; de specifieke werkzaamheden  
voor normen en tests (zonne-energie, gebouwen, besparing) worden  
binnen (of onder toezicht van) het GCO uitgevoerd en andere  
werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd via (uitgebreide)  
gecoördineerde acties.

2.3 - 3
e. Naar schatting is er aan communautaire financiering van onderzoek in  
deze actie 250 a 350 miljoen Ecu nodig voor de periode 1987-1991.  
Dit bedrag vormt 7 a 12 % van de totale uitgaven van de Lid-Staten op  
dezelfde gebieden.
Naast deze werkzaamheden moeten de demonstratieprojecten voor energie  
en het in het raam van het EGKS-Verdrag uitgevoerde kolenonderzoek  
worden vermeld.

3. CONCURRENTIEVERMOGEN VAN DE INDUSTRIE EN DE DIENSTENSECTOR
Informatietechnologie, telecommunicatietechnologie en toepassingen
daarvan
(Inleiding bij de onderdelen 3.1, 3.2, 3.3 en 3.4)
1. Informatie- en telecommunicatietechnologie (IT & T) spelen vanwege hun  
potentieel en alomtegenwoordigheid een sleutelrol bij alle  
wetenschappelijke, economische en sociale activiteiten. De resultaten  
op deze gebieden zullen de sociaal-economische mogelijkheden voor  
Europa sterk beïnvloeden.
Reeds twee derde van het BBP of 55 % van de werknemers wordt ingedeeld  
als betrokken bij informatieactiviteiten (verwerving, verwerking,  
verzending, opslag, verkoop) en is derhalve afhankelijk van de  
resultaten in de IT & T. De concurrentie tussen economische regio's in  
de wereld zal in hoge mate worden bepaald door hun vermogen een  
effectief en vroegtijdig gebruik te maken van IT & T voor de  
verwezenlijking van economische en sociale doelstellingen.
Aangezien door het gebruik van IT 8 T de deskundigheidscomponent en  
derhalve de efficiency van alle produktiefactoren toeneemt, is deze  
technologie bijzonder geschikt voor Europa, waar het gebruik van de  
schaarse natuurlijke hulpbronnen moet worden geoptimaliseerd, de  
steeds toenemende negatieve invloed van industriële produktie op het  
milieu moet worden gecompenseerd en de betrekkelijk grote  
wetenschappelijke pluspunten en vaardigheden zoveel mogelijk moeten  
worden opgevoerd.
IT & T biedt enorme mogelijkheden voor het creëren van nieuwe  
produkten, processen en diensten voor de aanpak van economische  
problemen, maar het is misschien belangrijken dat hierdoor nieuwe  
wegen worden geopend voor de aanpak van urgente sociale problemen op  
gebieden als gezondheidszorg, verkeersveiligheid en onderwijs aan  
volwassenen.
In de Verenigde Staten en Japan, maar ook in andere landen, worden de  
werkzaamheden voor IT 8 T steeds verder uitgebreid en geconcentreerd  
door de financiering van grote projecten als INS, vijfde generatie  
computers, SDI of door het scheppen van gunstige omstandigheden  
waardoor samenwerking bij 0 8 0  tussen universiteiten en bedrijven  
wordt gestimuleerd.
2. De omvang, het kader en de instrumenten van de Gemeenschap zijn  
bijzonder geschikt voor het opzetten van 0 8 0-werkzaamheden op het  
gebied van IT.
Kenmerkend voor onderzoek en technologische ontwikkeling in deze  
sector zijn :
- de omvang van de uitgaven voor 080, die nodig zijn om bij te  
blijven. In de Europese of Amerikaanse halfgeleiderindustrie moet  
7 tot 10 % van de jaarlijkse omzet worden besteed aan 080;
- de toenemende snelheid van de technologische ontwikkeling (het  
tijdsverloop tussen twee technologische generaties bedraagt nog  
slechts ongeveer twee jaar);

3 - 2
- dé Relatieve schaarste aan mankracht (een beperkte hoeveelheid  
specialisten op door zeer snelle veranderingen gekenmerkte  
gebieden);
- de steeds grotere noodzaak van een multidisciplinaire benadering;
- het nuttig rendement van innovaties, die tot stand komen door het  
werk van kleine groepen wetenschapsmensen aan universiteiten, het  
midden- en kleinbedrijf, enz.
De problemen die deze situatie veroorzaakt (het is moeilijk de  
uitgaven voor 0 & 0 terug te verdienen wanneer het aandeel in de  
wereldmarkt beneden een drempel van 5 a 10 % blijft, er is hevige  
concurrentie tussen bedrijven; er zijn grote technologische en  
financiële risico's) kunnen op communautair niveau worden  
overwonnen door samenwerking, die de mogelijkheid biedt tot :
- vaststelling van gemeenschappelijke doelstellingen en  
strategieën;
- bundeling van schaarse personele en financiële middelen en  
derhalve werkverdeling;
- schaalvoordeel (Europese bedrijven in de IT-sector moeten  
bijvoorbeeld met veel slechtere resultaten een twee- of driemaal  
zo hoog percentage van hun omzet besteden aan 0 & 0 als hun  
Amerikaanse of Japanse concurrenten);
- verbreding van de onderzoekgebieden en de te onderzoeken  
technologische mogelijkheden;
- een gecoördineerde en samenhangende benadering op het gebied van  
standaardisatie en aanvullende maatregelen;
- stimulering van de in geheel Europa bestaande deskundigheid en  
zwaartepuntcentra, zoals is gedemonstreerd door de deelname van  
alle Lid-Staten aan ESPRIT.
3. Om deze uitdaging aan te kunnen en gebruik te maken van het voordeel  
dat de Gemeenschap biedt, is het noodzakelijk de in de afgelopen jaren  
op het niveau van fundamentele technologie gestarte activiteiten voort  
te zetten en uit te breiden en deze tevens aan te vullen om te komen  
tot synergisme bij en gunstige omstandigheden voor de omzetting  
daarvan in toepassingen.
Voor dit proces is een aantal specifieke gecoördineerde werkzaamheden  
nodig, die betrekking hebben op een aantal nauw samenhangende  
sleutelaspecten of onderwerpen :
- verdere versterking van de fundamentele technologie;
- verbetering van het gebruik van de mogelijkheden voor 0 & 0 in de  
industrie door samenwerking en werkverdeling;
- een bijdrage tot de vorming van een de gehele Gemeenschap omvattende  
markt voor IT & T-produkten, -apparatuur en -toepassingen door een  
intensivering van de werkzaamheden op het gebied van  
standaardisatie, keuring en openstelling van overheidsaankopen;

3 - 3
- stimulering van de vraag door projecten voor de infrastructuur,  
proefprojecten en het scheppen van gunstige omstandigheden voor het  
gebruik en de verspreiding van nieuwe toepassingen in brede kring;
- verspreiding van technologie naar minder bevoorrechte gebieden;
- verbetering van het peil van onderwijs en opleiding.
4. Wat de technologische aspecten betreft worden inhoud en doelstellingen  
van de projecten voor IT & T en de toepassingen daarvan aan de hand  
van het volgende schema vastgesteld :
- een analyse vooraf van het strategisch belang van het mogelijke  
project voor Europa;
- vaststelling van de sleutelaspecten en de te volgen werkwijze met de  
betrokken partners;
- uitvoering van een definitiefase voor een nauwkeurige omschrijving  
van de gedetailleerde doelstellingen en de benodigde personele en  
financiële middelen;
- permanente evaluatie van de acties en jaarlijkse herziening van  
het werkprogramma.
In de in het Kaderprogramma voor 1987-1991 voorgestelde acties zal  
worden voortgebouwd op eerdere projecten, met name op :
- het Programma voor micro-elektronika,
- het Meerjarenprogramma voor informatica,
- fase I van ESPRIT (gestart in 1984), en
- de definitiefase van RACE (gestart in 1985).
Op basis van de beoordeling van de hierboven genoemde programma's en in  
overleg met de industrie, de wetenschappelijke wereld en de nationale  
regeringen, moet in het nieuwe kaderprogramma de voortzetting worden  
opgenomen van :
- ESPRIT I met ESPRIT II, overeenkomstig de aanbevelingen van de Raad, de  
tussentijdse beoordeling (najaar 1985) en de industrie. In ESPRIT II  
wordt de nadruk gelegd op integratie van technologie en meer ambitieuze  
en meer gerichte projecten; tevens zal meer aandacht worden besteed aan  
de algemene technologische eisen van geavanceerde toepassingen;
- de definitiefase en het hoofdprogramma van RACE. In het hoofdprogramma  
van RACE (start in 1987) komt de technologische basis tot stand, de  
precommerciële ontwikkeling en de werkzaamheden die nodig zijn voor  
gemeenschappelijke specificaties en standaards, die een vereiste zijn  
voor de voortschrijdende introductie van de geïntegreerde  
breedband-infrastructuur voor communicatie en diensten;
- verkennend theoretisch onderzoek om de Europese samenwerking bij  
fundamenteel onderzoek op het gebied van IT & T te versterken.
Daarnaast zal meer nadruk worden gelegd op de ontwikkeling van nieuwe  
toepassingen in overleg met de desbetreffende gebruikers, met benutting  
van een synergisme tussen parallelle ontwikkelingen.

3 - 4
Aanvullende projecten, gericht op belangrijke doelstellingen van  
gemeenschappelijk belang (en enkele van de zeven in het IRIS-initiatief  
genoemde gebieden bestrijkend), hebben onder andere betrekking op het  
gebruik van IT & T voor de ondersteuning van :
- leren, doceren en opleiding, waardoor de beperkingen ten aanzien van  
afstano en toegankelijkheid bij het leren gedeeltelijk kunnen worden  
weggenomen (DELTA);
- verkeersveiligheid, verkeersregeling en mobiele communicaties, waa bij  
gebruik kan worden gemaakt van het synergisme tussen parallelle  
technologische ontwikkelingen en waaruit een alles omvattende oplossing  
kan voortkomen die belangrijke voordelen biedt ten aanzitn van de  
kosten en de benodige infrastructuur (DRIVE);
- bio-informatica en medische informatica, waarbij de  
kosten/baten-verhouding gunstig kan worden beïnvloed door een  
systematische en vroegtijdige invoering en integratie van geavanceerde  
IT & T (BICEPS).
Er wordt intensief gezocht naar andere gebieden waar mogelijkheden voor  
communautaire werkzaamheden kunnen liggen; hieruit kunnen in de komende  
twee jaar voorstellen voor maatregelen voortkomen. Het betreft hier :
- het gebied van technologie voor laboratoriumapparatuur (ter verhoging  
van de produktiviteit van 0 & 0) en technologie op financieel gebied  
waardoor financiële transacties sneller en veiliger kunnen verlopen;
- andere gebieden die bijdragen tot de sociale doelstellingen in Europa.
Het vervolg op de programma's voor micro-elektronika er informatica wordt  
gesitueerd in het kader van ESPRIT.
De vcorgestelde werkzaamheden zullen plaatsvinden in de vorm van  
programma's voor gezamenlijke rekening en zullen in nauw overleg met  
nationale en internationale werkzaamheden worden uitgevoerd.
De raming van de vereiste middelen zal worden uitgevoerd in overleg met  
de verschillende partijen en de regeringen van de Lid-Staten. Geschat in  
dit zeer vroege stadium en aannemend dat de huidige methoden worden  
gebruikt zal dit bedrag ongeveer liggen tussen 3.940 en 4.150 miljoen Ecu  
voor vijf jaar.
Dit bedrag komt overeen met een paar procent van de totale uitgaven van  
de Lid-Staten op nationaal niveau. Aangezien dit communautaire programma  
is gericht op sleutelgebieden van strategisch belang en versterking van  
de technologische samenwerking, zal het effect worden verveelvoudigd en  
zal het resultaten opleveren, die veel verder reiken dan de vrij beperkte  
kredieten die hiervoor op de begroting van de EG worden aangevraagd, doen  
verwachten.

3. 1 - 1
3.1. Informatietechnologie
a. Hieronder valt het ESPRIT-Programma dat ten doel heeft te profiteren van de  
communautaire dimensie en zodoende
- de technologische grondslag op het gebied van IT op precommercieel niveau  
te versterken, door uitbreiding van het toepassingsgebied en aanwending  
van het schaalvoordeel, ten einde met succes in de behoeften van de  
wereldmarkt in de jaren '90 te voorzien;
- het gebruik van de wetenschappelijke en industriële 0 S O-capaciteiten  
door samenwerking te verbeteren;
- de weg te banen voor algemeen gangbare internationale IT-normen;
- de overdracht van technologie in de IT-sector te bevorderen met  
bijzondere nadruk op de behoeften van het MKB.
b. Het programma werd onlangs beoordeeld door een onafhankelijk hoog  
gekwalificeerd comité (ESPRIT-Beoordelingscomité).  De resultaten van deze  
beoordeling, die aantonen dat ESPRIT met succes is opgezet en dat er goede  
vorderingen zijn gemaakt met betrekking tot de oorspronkelijke  
doelstellingen, zijn aan de Raad en het Parlement medegedeeld  
(C0M(85)ó16 def.). Het jaarlijkse werkprogramma van ESPRIT is bovendien  
een uniek kenmerk waardoor ervoor wordt gezorgd dat het programma constant  
wordt geëvalueerd.
Overeenkomstig de aanbevelingen van het ESPRIT-Beoordelingscomité en na  
uitgebreid overleg met deskundigen uit het bedrijfsleven komt men  
geleidelijk tot overeenstemming over omvang en inhoud van het programma  
vanaf 1987 met als krachtlijnen :
1. Micro-elektronika en perifere technologie :
- siliciumtechnologie.  Siliciumtechnologie vormt de basis van de  
IC-industrie en de enorme daling van de kosten van elektronische  
apparatuur die zich in de afgelopen jaren heeft voorgedaan en die nog  
zal voortduren moet worden toegeschreven aan de op silicium gebaseerde  
componenten. Specifieke technologische doelstellingen zijn  
bijvoorbeeld 4 miljoen transistoren op een chip met gebruikmaking van  
0,5-microntechnologieën en 3D-integratie;
- samengestelde halfgeleiders.  Verwacht wordt dat het gebruik van  
samengestelde halfgeleiders voor snelle schakelingen steeds  
belangrijker zal worden voor toekomstige computer- en  
telecommunicatiesystemen en ook voor andere toepassingen. Europa  
heeft een potentiële kans om een belangrijk leverancier van  
samengestelde halfgeleidercomponenten te worden. Er is een  
aanzienlijke verhoging van het huidige 0 & 0-niveau vereist om Europa  
in staat te stellen een toereikende capaciteit op dit gebied te  
berei ken;
- computergesteund ontwerpen (CAD).  De beschikbaarheid van CAD voor  
zeer grootschalige integratie (VLSI) is nog steeds een beslissende  
factor voor het algemene welslagen van de werkzaamheden op het gebied  
van micro-elektronika. Toekomstige CAD-projecten zulten kunnen  
profiteren van de resultaten die tot dusver in het kader van ESPRIT  
zijn bereikt en zullen vooral worden toegespitst op systemen met zeer  
groot prestatievermogen, beproevingsaspecten en normalisatieaspecten;

3.1 - 2
~ randapparatuur.  Het aandeel van randapparatuur in de totale kosten  
van IT-systemen wordt steeds groter. Voor de grote technologische  
doorbraak waarmee aan de toekomstige vraag kan worden voldaan zijn in  
het bijzonder belangrijke 0 & O-werkzaamheden vereist op het gebied  
van magnetische, optische en magnetisch-optische geheugens, printers,  
sensors en beeldschermen.
2. Informatieverwerkingssystemen :
- systeemontwerp en architecturen.  Het algemene doel is de IT-industrie  
de noodzaketijke faciliteiten te bezorgen om snel en economisch  
systemen van grote kwaliteit te produceren. Systemen waarvan de  
complexiteit vergelijkbaar is met die welke in 1985 werden ontwikkeld,  
moeten binnen tien jaar worden ontwikkeld met 10 % van de middelen die  
thans voor het ontwikkelen van de systemen zijn vereist. Er moeten  
bovendien nieuwe architecturen voor IT-systemen worden ontwikkeld en  
geanalyseerd met betrekking tot hun betrouwbaarheid en prestaties;
- kennisengineering.  Het gebruik van kennisgebaseerde systemen zal naar  
verwachting de kwaliteit van toekomstige IT-toepassingen sprongsgewijs  
vergroten. Het algemene onderzoek in samenwerkingsverband op dit  
gebied moet onverminderd worden voortgezet om in de jaren '90 de  
concurrentiepositie te kunnen handhaven;
- signaalverwerking.  Spraakherkenning en verwerking van complexe  
beelden zullen naar verwachting belangrijke nieuwe kenmerken van  
toekomstige IT-systemen vormen. 0 & 0 op dit gebied zal dan ook  
betrekking hebben op doorlopende spraakherkenning met een grote  
woordenschat en geavanceerde beeldverwerkingssystemen.
3. Integratie van IT in toepassingssystemen :
- IT-ondersteuningssystemen. Dit gebied heeft betrekking op de  
fundamentele IT-technologieën die van belang zijn voor kantoor,  
produktie, andere professionele toepassingen en de huishoudelijke  
sector. Het omvat bijvoorbeeld 0 & 0 op het gebied van werkstations,  
1/0-subsystemen voor breedspectrumtoepassingen,
mens-machine-interfaces en interfaces met de materiële omgeving. Het  
potentiële effect daarvan op de marktbehoeften op middellange termijn  
zal naar verwachting bijzonder belangrijk zijn;
- fabrieksautomatisering.  IT-toepassingen in produktieomgevingen zijn  
voor de Europese economie van het allergrootste belang. Het  
essentiële doel is het vaststellen van open-systeemarchitecturen, het  
bevorderen van CAD/CAM-systemen en besturingssystemen op de werkvloer.  
Op dit gebied moet veel meer 0 8 0  worden verricht;
- geïntegreerde IT-systemen omvat technologie-integratieprojecten die op  
verschillende technologieën zijn gebaseerd en op geselecteerde  
toepassingen zijn gericht.
4. Maatregelen met betrekking tot de verspreiding van de resultaten van  
0 8 0-projecten zijn van toenemend belang voor de verdere vooruitgang  
van de werkzaamheden.
5. Een ruime deelneming van het MKB aan de werkzaamheden wordt van vitaal  
belang geacht voor"het behoud en het stimuleren van het innoverende  
karakter daarvan, welke een eerste vereiste is om de algemene  
doelstellingen te bereiken.

c. Verwachte resultaten
- de Europese industrie op het gebied van informatietechnologie in staat  
stellen met succes te concurreren bij het voorzien in de behoeften op de  
wereldmarkt in de jaren '90;
- verspreiding van deze technologieën die via de verschillende sectoren van  
onze economie tot nieuwe produkten, processen en diensten moeten leiden.
d. Motivering voor EG-actie :
- bundeling van de middelen en werkverdeling zijn noodzakelijk om te  
kunnen concurreren met de uitgebreide overheidsprogramma's in de VS en  
Japan;
- een gecoördineerde aanpak is tevens noodzakelijk om gemeenschappelijke  
normen uit te werken en industriële samenwerking in Europa aan te  
moedigen.
e. Vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven ramen de totale inspanning die  
noodzakelijk is voor de uitvoering van de hierboven beschreven  
werkzaamheden op 30.000 manjaren die vanaf 1987 geleidelijk moeten worden  
geïnvesteerd. Deze ramingen moeten in de komende maanden worden  
bevestigd. De Gemeenschapsbijdrage voor deze werkzaamheden komt op  
ongeveer 2.200 miljoen Ecu.

3.2 - 1
3.2. Telecommunicatietechnologie
a. Voor het concurrentievermogen van de Europese economie speelt de prijs/  
prestatie-verhouding bij telecommunicatiediensten een beslissende rol op de  
zich ontwikkelende wereldmarkt. Ten einde een sterke en leidende positie  
te behouden bij de overgang naar volledige digitalisering zal Europa te  
zijner tijd in de geavanceerde telecommunicatietechnologie moeten  
investeren en optimaal gebruik maken van zijn middelen.
De telematica-industrie en de onderzoekinstellingen van  
telecommunicatie-exploitanten uit de E6 hebben in 1984 een degelijk  
gefundeerde overeenstemming bereikt over de doelstelling :
Invoering van Geïntegreerde Breedbandcommunicatie (IBC) in de gehele  
gemeenschap omstreeks 1995, uitgaande van in ontwikkeling zijnde digitale  
netwerken voor geïntegreerde diensten (ISDN)
en gemeenschappelijke vereisten uitgewerkt voor :
0 & 0 op het gebied van geavanceerde communicatietechnologie in Europa  
(RACE)
dat tot doel heeft de technologische grondslag te Leggen voor de  
geleidelijke invoering van IBC-infrastructuur en -diensten in de  
Gemeenschap.
Het RACE-Programma is ingedeeld in verschillende fasen of stadia van  
verplichtingen welke overeenkomen met een steeds scherpere definiëring van  
doelstellingen en vereisten, met name :
Definitiefase (waartoe in 1985 is besloten) voor uitvoering van  
aanloopwerkzaamheden die nodig zijn om de 0 & O-werkzaamheden van het  
hoofdprogramma nauwkeurig af te stemmen op de toekomstige functionele  
vereisten van het netwerk, het terminal-gebied en toekomstige toepassingen  
alsmede voor de evaluatie van essentiële technologische opties.
Doelstellingen van fase I (1987-1991) :
- ontwikkeling van de technologische grondslag voor IBC;
- uitvoering van precommerciële ontwikkelingen voor het verkrijgen van  
experimentele apparatuur en diensten voor IBC-demonstratie;
- ondersteuning van de werkzaamheden van de CEPT en de CCITT bij de  
formulering van gemeenschappelijke voorstellen voor specificaties en  
normen.
Fase II (1991-1996) zal, afhankelijk van de resultaten van fase I, als  
algemene doelstelling hebben de ontwikkeling van de technologische basis  
voor verbeterde IBC-apparatuur en -diensten na 1995.
b. Geplande werkzaamheden (fase I)
1. Specifieke systeemaspecten
Deel 1  heeft betrekking op de systeemengineering van IBC. In dit  
deel worden de systeemarchitectuur, de omgeving van de abonnee,  
subsystemen van het netwerk en aspecten van exploitatie en  
onderhoud onderzocht. Hie bij zullen ISDN en alternatieve  
transmissieconcepten en mengvormen in aanmerking worden genomen.

3.2 - 2
De werkzaamheden richten zich op drie nauw verwante maar duidelijk  
gescheiden doelen :
- verkenning en identificatie van de evolutie van IBC-systemen;
- identificatie en specificatie van de functionele vereisten waarop  
de 0 S O-werkzaamheden met betrekking tot de subsystemen en de  
basistechnologie zijn gericht;
- specificatie van de verificatie en beproeving die moet  
plaatsvinden voordat kan worden gedacht aan ontwikkeling op volle  
schaal, d.w.z. een definitie van de vereiste demonstratie- en  
prakti jkproeven.
2. Onderzoek naar de behoeften van gebruikers en dienstverleners
Een begrip van de behoeften van gebruikers en dienstverleners is  
een belangrijke vereiste voor de voorstelling en het ontwerp van  
toekomstige infrastructuren en diensten. Een aantal behoeften kan  
op grond van de ervaringen met voldoende nauwkeurigheid worden  
bepaald om de lijnen van de technische ontwikkeling aan te geven.  
Begrippen voor nieuwe diensten en exploitatievormen moeten echter  
zowel wat gebruikers als wat dienstverleners betreft zorgvuldig  
worden onderzocht. Dit vormt op zich reeds een aanzienlijke  
multidisciplinaire 0 & O-inspanning.
Uit de ervaringen met de invoering van nieuwe communicatiediensten  
is duidelijk gebleken welke risico’s er ontstaan als technisch  
onderzoek los van markt-, toepassings- en gebruikersgericht  
onderzoek plaatsvindt. Deel 2 is daarom opgezet om de schakel te  
vormen tussen de gebruikers en dienstverleners enerzijds en de  
technologische mogelijkheden die worden ontwikkeld anderzijds.
3. Sleutel- en ondersteuningstechnieken
Dit deel richt zich op de drie belangrijkste technologische  
disciplines waarop de achtereenvolgende generaties van  
IBC-implementaties zullen worden gebaseerd :
- elektronische componenten voor communicatie,
- optica en opto-elektronika,
- ontwerp-hulpmiddelen voor communicatiesystemen.
De 0 S O-werkzaamheden op deze gebieden hebben tot doel tot betere  
prestatiekenmerken te komen waar het gaat om toepassingen voor de  
telecommunicatie, d.w.z. :
- prestatievermogen in termen van bandbreedte en complexiteit,
- systeemcompatibiliteit, met andere woorden geschiktheid voor
normalisatie, \
- kosten van de levenscyclus, met inbegrip van kwaliteit,  
betrouwbaarheid en onderhoud.
Hoewel de nadruk in deel 3 vooral ligt op het niveau van de  
basistechnologie, wordt er in een aantal gevallen impliciet  
rekening gehouden met subsystemen, aangezien bepaalde onderdelen,  
(b.v. microprocessoren) gezien hun complexiteit reeds als  
subsystemen kunnen worden beschouwd.

3.2 - 3
4. Specifieke communicatieprogrammatuur
Dit deel heeft betrekking op 0 S 0 op het gebied van programmatuur  
die gericht is op telecommunicatietoepassingen. Er is van uitgegaan  
dat de vorderingen op het gebied van de programmatuurtechnologie  
die in de nationale programma's en ESPRIT worden nagestreefd,  
inderdaad worden verwezenlijkt en dat hiervan gebruik kan worden  
gemaakt bij de werkzaamheden in het kader van RACE.
Er is een grote inspanning nodig om geschikte hulpmiddelen te  
ontwikkelen die uit het oogpunt van zowel exploitatie als beheer  
voldoen aan de telecommunicatiespecificaties. Dit geldt vooral voor  
IBC waarvoor de implementatie van de programmatuur zeer omvangrijk  
en ingewikkeld zal worden en een grote verscheidenheid aan functies  
zal bezitten.
5. Terminaltèchnologie
Een krachtige en betaalbare IBC-tëchnologie is van essentieel  
belang voor de invoering van breedbanddiensten, maar onvoldoende  
als niet tegelijkertijd de kostenaspecten van de  
terminaltechnologie aanzienlijk worden verbeterd.
IBC is uiteindelijk gericht op dienstverlening aan het grote  
publiek en moet dus niet alleen worden beschouwd als  
gespecialiseerde dienstverlening aan het bedrijfsleven dat  
eventueel bereid is naar verhouding hoge systeemkosten te betalen.  
Wil IBC een hoge penetratiegraad bereiken en algemeen ingang  
vinden, dan moeten de kosten zeer sterk worden verlaagd.
Om terminalapparatuur te ontwikkelen met de juiste eigenschappen,  
gemakkelijk in het gebruik en gebruikersvriendelijk en met een  
goede rentabiliteit moet de technologie sterk werden verbeterd en  
er zullen zeer omvangrijke werkzaamheden van lange adem nodig zijn.  
Er mag niet van worden uitgegaan dat een dergelijke technologie  
automatisch voortvloeit uit bedrijfsmatige toepassingen.
In deel 5 worden de 0 & O-werkzaamheden omschreven die naar alle  
waarschijnlijkheid zullen leiden tot een rentabiliteit die  
toereikend is om het gebruik door het grote publiek op een  
voldoende laag prijsniveau mogelijk te maken.
c. Het RACE-Programma moet er vooral op gericht zijn de produktie- en  
dienstverlenende bedrijven van de telecommunicatie-industrie in de  
Gemeenschap op het gebied van de breedbandcommunicatie een sterke, zo  
niet leidende positie op de wereldmarkt te bezorgen alsmede de  
ontwikkeling van een sterke en concurrerende Gemeenschappelijke Markt  
voor telecommunicatieapparatuur en -diensten te versnellen. Fase I zal  
resulteren in een gemeenschappelijke technologische basis en bijdragen  
aan de convergentie van technische en functionele specificaties die  
van beslissend belang is voor de totstandkoming van een communautaire  
markt voor breedbandinfrastructuren, apparatuur en diensten.
d. Het doel het Europese bedrijfsleven in de jaren 1990  
telecommunicatiediensten te verschaffen die wat de
prijs/prestatie-verhouding betreft toonaangevend zijn, kan alleen  
worden bereikt door ten volle gebruik te maken van alle mogelijkheden  
welke Europa in zijn geheel biedt inzake technologie, industriële  
capaciteiten, personele en financiële middelen en markten. Aan een

3.2 - 4
gecoördineerde aanpak zijn de voordelen van schaal en draagwijdte  
verbonden die ook gelden voor de voornaamste concurrenten van Europa.  
De investeringen die voor de ontwikkelingen zijn vereist zijn zo hoog  
dat de nationale markten niet meer toereikend zijn om een voldoende  
rendement voor de investeringen van exploitanten en industrie te  
garanderen.
Het RACE-Programma dat met deelneming van alle Lid-Staten wordt  
uitgevoerd, moet mede de aanzienlijke technologische deskundigheid die  
in Europa voorhanden is bruikbaar maken op gebieden zoals  
opto-elektronika, geavanceerde halfgeleiders en programmatuur voor  
breedbandtelecommunicatiesystemen die voor verschillende diensten  
bestemd zijn. Hiermee wordt op communautaire schaal voorzien in de  
behoeften van het bedrijfsleven aan betaalbare, betrouwbare en veilige  
data-, spraak- en beeldcommunicatie, terwijl tevens een aantal  
verschillende communicatie- en amusementsdiensten voor particuliere  
gebruikers tot stand wordt gebracht.
e. In 1984 is door de telecommunicatie-industrie en -exploitanten een  
planningexercitie uitgevoerd waarbij de precommerciële werkzaamheden  
zijn vastgesteld die duidelijk kunnen profiteren van het  
schaalvoordeel van de Gemeenschap. Volgens deze planningexercitie gaat  
het om ongeveer 14.000 manjaren over vijf jaar. De Raad van Ministers  
heeft in juli 1985 een besluit genomen betreffende de definitiefase  
waarin de omvang en draagwijdte van de in de hoofdfase uit te voeren  
werkzaamheden moeten worden vastgesteld. Op deze basis en uitgaande  
van een Gemeenschapsbijdrage van 50 % komt men tot een raming van  
1  miljard Ecu.
De Raad van Ministers heeft in juli 1985 een definitiefase van  
18 maanden goedgekeurd waarin de omvang en draagwijdte van de in het  
kader van dit programma uit te voeren werkzaamheden nader moeten  
worden omschreven.

3.3- 1
3.3. Integratie van informatie- en telecommunicatietechnologieën bij nieuwe  
toepassingen en diensten van gemeenschappelijk belang
Door de vooruitgang op het gebied van de informatietechnologie en  
telecommunicatie (IT & T) zijn de sociaal-economische omstandigheden en de  
basis van de wereldeconomie aan een snelle verandering onderhevig. Hierdoor  
ontstaan nieuwe mogelijkheden om huidige en toekomstige maatschappelijke  
problemen in alle levenssferen op te lossen. De voordelen van deze verandering  
zijn afhankelijk van de mate waarin deze technologieën worden beheerst en van  
hun bewuste toepassing en keuze voor zover deze door maatschappelijke behoeften  
en aspiraties zijn ingegeven. Voor een geslaagde exploitatie van deze nieuwe  
mogelijkheden is een wel overwogen en systematische aanpak vereist waarbij de  
voornaamste belanghebbenden zijn betrokken, daar in de meeste gevallen de  
traditionele sectoren in dit verband diepgaande veranderingen ondergaan.
Behalve de directe toepassing van IT & T opent de systeemintegratie met andere  
technologieën, die tot nieuwe toepassingen en diensten leidt, zeer belangrijke  
perspectieven voor de toekomst, zowel uit een economisch oogpunt als voor  
bijdragen aan sociale doelstellingen in Europa.
A. De systeemintegratie van IT & T met
- studie en onderwiis maakt de totstandbrenging van geavanceerde open­
leerconcepten mogelijk waardoor niet alleen de onderwijsgemeenschap over  
verbeterde hulpmiddelen kan beschikken, maar waardoor tevens beperkingen  
worden opgeheven wat betreft de toegankelijkheid van de studie (DELTA);
- verkeersveiligheid en mobiele communicatie verschaft een sterk middel om het  
aantal verkeersongevallen te beperken, de verkeersregeling en bijgevolg ook  
de transporteconomie te verbeteren (DRIVE);
- bio-informatica en medische informatica kan worden ontwikkeld om onderzoek,  
diagnostiek en gezondheidszorg aanzienlijk verder te verbeteren (BICEPS);
- laboratoriumtechnologie maakt een belangrijke verbetering mogelijk in de  
produktiviteit van onderzoek, ontwikkeling en experimenten (PERT);
- financiële technologie maakt vooruitgang mogelijk voor de totstandbrenging  
van de gehele Gemeenschap omvattende financiële diensten en markten alsmede  
voor misdaadbestrijding (DIME).
Achtergrond en wijze van uitwerking van de acties :
Deze acties die na overleg met de betrokken kringen zijn vastgesteld,  
werden in C0M(85)350 en C0M(85)530 "Technologisch Europa" aangegeven als  
gebieden waarvoor de Commissie programmavoorstellen uitwerkt. In het kader van  
IRIS is bevestigd dat sommige doelstellingen daarvan tevens beantwoorden aan de  
sociaal politieke perceptie van de prioriteiten voor de Gemeenschap.
Bij de uitwerking van deze programma's wordt steeds op dezelfde logische wijze  
te werk gegaan :
1. een eerste interne analyse van het belang van een communautaire benadering  
en de "toegevoegde waarde" die daardoor waarschijnlijk wordt verkregen; aan  
de hand van deze analyse worden dan de algemene doelstellingen en  
krachtlijnen van het programma vastgesteld;
2. verkennend onderzoek en omschrijving van de gedetailleerde doelstellingen en  
optimale benadering voor een doelmatig gebruik van alle middelen die in de  
Gemeenschap aanwezig zijn, met de verschillende betrokkenen;

3.3 - 2
3. uitwerking van voorstellen voor gecoördineerde acties waarbij de 
communautaire maatregelen worden ingepast in nationale en internationale 
activiteiten;
4. lancerinq van een definitiefase ten behoeve van de systematische 
ontwikkeling van 'de actie door de voornaamste betrokkenen;
5. tenuitvoerleaginq m et inbegrip van periodieke beoordelingen en evaluaties 
van ontwikkelingen waarbij een aanpassing van doelstellingen en aanpak 
noodzakelijk kan zijn;
6. permanente kritische evaluatie en aanpassing in het licht van de ervaringen 
die in de loop van de uitvoering zijn verworven.
D e  eerste stap wordt bepaald door de prioriteiten van de Gemeenschap en de 
politieke koers van de R aad en het Parlement m et betrekking tot IT  &  T .
Bij de tweede stap wordt elke actie aan een systematisch onderzoek 
onderworpen waarbij tevens een beroep wordt gedaan op externe deskundigen. D e  
best gekwalificeerde organisaties worden geselecteerd via een algemene oproep 
in het Publikatieblad.
D e  derde stap wordt "planning exercise" genoem d en daarbij worden de 
voornaamste belanghebbenden systematisch betrokken bij het uitwerken van de
actievoorstellen.
D e  definitiefase vormt de laatste stap voor de tenuitvoerlegging van een 
actie. Hierin worden de eerste werkzaamheden verricht voor het verifiëren 
van de doelstellingen, aanpak en raming van de middelen die voor de uitvoering 
daarvan zijn vereist.
Naarmate het program m a ten uitvoer wordt gelegd m oet een voortdurende 
evaluatie plaatsvinden m et betrekking tot zowel externe veranderingen, d.w.z. 
behoeften, stand van de techniek enz. als de vooruitgang van de projecten die 
het program m a vormen. H et werkprogramma en de toewijzing van de middelen 
worden elk jaar opnieuw aan een systematisch onderzoek onderworpen.
In een passend stadium van de tenuitvoerlegging vindt een onafhankelijke 
beoordeling plaats die de R aad en het Parlement m oet helpen bij het evalueren 
van het program m a in het licht van de doelstellingen.
Bij elk van de hieronder beschreven onderwerpen is aangegeven welk stadium is 
berei kt.
B . In de kom ende m aanden zullen andere programma's die m eer in het bijzonder op 
sociale doelstellingen zin gericht, worden vastgesteld overeenkomstig de 
beleidslijnen die in het debat over IRIS door de R aad Onderzoek van 
december 1985 zijn uitgestippeld. In dit verband zullen voorbereidende studies 
op touw worden gezet voor een verkennend onderzoek naar communautaire 
initiatieven op prioriteitsgebieden die betrekking hebben op doelstellingen 
zoals :
- betere gezondheid,
- veiliger leven,
- huishoudelijke toepassingen,
- verbetering van diensten en faciliteiten ten behoeve van de 
plattelandsbevolking.
OO
o

3.3 - 3
D e  ramingen van de middelen worden op de gedetailleerde werkprogramma's 
gebaseerd en het is derhalve in dit voorbereidende stadium niet mogelijk 
betrouwbare cijfers te verstrekken. Volgens de eerste ramingen kunnen de 
bijdragen van de Gem eenschap 700 tot 900 miljoen E cu  belopen.

3.3 - 4
D E L T A  (Ontwikkeling van een geavanceerde leertechnologie voor Europa)
a. E en  bevolking m et een hoog opleidingsniveau kan terecht als het belangrijkste 
voordeel van Europa worden beschouwd. M e t de snelle veranderingen in de 
activiteiten van de m ens neemt het belang van permanente educatie en opleiding 
toe en daarmee ook de behoefte aan een uitbreiding van het formele onderwijs 
dat een grotere soepelheid m oet verkrijgen en gemakkelijker m oet kunnen worden 
aangepast aan de behoeften van leerling en leraar. D a n k  zij de vooruitgang op 
het gebied van informatie- en telecommunicatietechnologieën ontstaat thans de 
mogelijkheid o m  de beperkingen inzake afstand en toegang te overwinnen en op 
economisch verantwoorde wijze geavanceerde open-leerconcepten tot stand te 
brengen (d.w.z. een benadering van het leren waarbij formaliteiten, plaats en 
tijd minder belangrijke belemmeringen worden).
D e  leertechnologie vormt bovendien een gunstige gelegenheid voor de 
apparatuur- en dienstenindustrie en de leerkrachten in de Gem eenschap o m  in de 
toekomst op de wereldmarkt een belangrijke plaats te veroveren.
D E L T A  is opgezet o m  de ontwikkeling van apparatuur, systemen en hulpmiddelen 
voor geavanceerd open onderwijs door de industrie en de universiteiten in de 
Gem eenschap te coördineren. D e  potentiële gebruikers en producenten van 
open-leersystemen en bijbehorende apparatuur worden in het kader van dit 
program m a op communautair niveau bij elkaar gebracht, waardoor de Gem eenschap 
voortaan kan profiteren van de voordelen die aan de schaalvergroting zijn 
verbonden. H et synergisme m et lopende programma's op het gebied van 
informatietechnologie (E SPR IT ) en telecommunicatie (R A C E ) zal D E L T A  ten goede 
kom en.
In het program m a zijn de technologische werkzaamheden vastgesteld die voor het 
bereiken van de volgende doelstellingen zijn vereist :
1988-1990 :  overwinning van de moeilijkheden in verband m et afstand en 
toegankelijkheid door aanpassing van bestaande infrastructuren, systemen, 
apparatuur en technologie;
1990-1995 :  verbeterde behandeling en toegankelijkheid van informatie dank zij 
de geleidelijke digitalisering van IT  &  T  in combinatie m et specifieke 
onderwijsgerichte kenmerken;
1995-2000 :  intelligente leerhulpmiddelen gebaseerd op de kenmerken van 
computers van de vijfde generatie en geïntegreerde breedbandcommunicatie 
(IBC).
b. Geplande werkzaamheden :
1. Interdisciplinair overleg over huidige en toekomstige behoeften ter 
ondersteuning van het leren :
D oor te zijner tijd inzicht te verwerven in de behoeften en mogelijkheden 
zal het mogelijk zijn in de gehele Gemeenschap een synergisme, 
werkverdeling en samenwerking tot stand te brengen waardoor de 
doeltreffendheid van de beschikbare middelen wordt verbeterd. T en einde dit 
proces te ondersteunen, het gebruik van de Gemeenschapsmiddelen te 
optimaliseren en de onderzoekwerkzaamheden op het juiste doel af te stem m en 
is een systematische analyse en systeem-engineeringevaluatie van het 
leersysteem en de functies daarvan vereist. Daartoe zal een referentiemodel 
voor leersystemen worden ontwikkeld.

3.3 - 5
2. O  &  O  op het gebied van leertechnologie en -systemen :
Dit houdt een sytematische ontwikkeling in van de kenmerken die specifiek 
zijn voor de leerling- en auteurs/leraarsbehoeften. In dit program m a zal 
bijzondere nadruk worden gelegd op verbetering van de bezorging aan de 
leerling, communicatie tussen leerlingen en tutoren/leraren, gemakkelijk te 
hanteren auteurssystemen en de economie en het beheer van het systeem in 
zijn geheel.
3. Testen en valideren :
H et belang van de "menselijke factor" op dit gebied maakt het noodzakelijk 
dat de leertechnologie en concepten in alle stadia van de ontwikkeling 
grondig worden getest. In het kader van dit program m a zal een op een 
satelliet gebaseerde open-testfaciliteit tot stand worden gebracht die in 
alle delen van de Gem eenschap toegankelijk is.
4. Ontwikkeling van de interoperabiliteit :
T en einde tot een redelijke doelmatigheid en soepel gebruik te k o m en  dient 
multimediale interoperabiliteit tot stand te worden gebracht. Daartoe is 
buiten de lopende normalisatiewerkzaamheden op het gebied van IT  &  T  de 
toepassingsgerichte ontwikkeling van norm en en conventies vereist waardoor 
vooruitgang op dit gebied in de hand wordt gewerkt.
5. H et scheppen van een gunstig klimaat :
H oew el leertechnologie potentieel zeer aantrekkelijk is en voordelige 
oplossingen biedt, zal dit proces vertraging ondervinden indien geen 
specifieke begeleidende maatregelen worden genom en o m  de "toegangsdrempel" 
te verlagen.
c. D E L T A  bespoedigt m ede de ontwikkeling van nieuwe technieken, faciliteiten en 
hulpmiddelen ter ondersteuning van het onderwijs, in het bijzonder de 
verwezenlijking van nieuwe open-leerconcepten. H et verschaft onderwijsmensen 
en leerlingen de technieken o m  zich zoveel mogelijk te onttrekken aan de 
beperkingen in verband m et afstand en toegang.
d. O p  dit nieuwe gebied dat thans tot ontwikkeling kom t zijn de personen die over 
de vereiste deskundigheid beschikken in de Gem eenschap zeldzaam en dun 
gezaaid. E r dient niet alleen m eer w erk te worden gemaakt van het exploiteren 
van de mogelijkheden die door de toepassing van leertechnologie ontstaan, m aar 
er zal tevens aandacht moeten worden besteed aan overleg en werkverdeling 
binnen een duidelijk omschreven kader van doelstellingen en maatregelen. D e  
kansen voor de industrie zijn afhankelijk van de marktgrootte die in 
communautair verband redelijk kan zijn. D an k  zij D E L T A  kan beter gebruik 
worden gemaakt van de middelen en ondersteuning van de industrie worden 
aangetrokken.
e. D e  noodzakelijk geachte middelen zullen in een later stadium worden 
aangegeven.

3.3 - 6
D R IV E  (Specifieke verkeersveiLigheidssystemen en intelligente voertuigen in 
Europa)
a. Ieder jaar vallen er op de w egen in de Gemeenschap 55.000 doden en 1,8 miljoen 
gekwetsten. V oor de samenleving zijn de totale kosten van deze ongevallen zeer 
hoog en er is berekend dat door toepassing van informatie- en 
telecommunicatietechnologie voor het voorkomen van botsingen 3,2 miljard E cu  
per jaar kan worden bespaard.
D e  indirecte gevolgen van de verkeersveiligheid voor het welzijn en de 
economie zijn bovendien talrijk en van groot belang, bijvoorbeeld door het 
voorkom en van verkeersopstoppingen.
D a n k  zij recente vorderingen op het gebied van IT  &  T  ontstaan geleidelijk 
nieuwe en veel m eer kostenbesparende middelen ter verbetering van de 
verkeersveiligheid en het beheer van het vervoer in het algemeen.
b. Geplande werkzaamheden :
D R IV E  om vat toepassingsgericht 0 & 0 & D & T  in het bijzonder in verband m et 
systeemengineering- en systeemintegratieaspecten.
1. Systemen ter voorkoming van ongevallen :
Dit gebied heeft betrekking op de integratie van verschillende 
elektronische subsystemen m et betrekking tot de veiligheid in een 
geïntegreerd controle- en regelingssysteem voor voertuigen.
2. Communicatiesystemen voor voertuigen :
In het kom ende decennium zal mobiele telefonie in toenemende mate gaan 
behoren tot de standaarduitrusting van voertuigen. D e  infrastructuur voor 
deze dienst kan tegelijkertijd worden gebruikt ter ondersteuning van de 
verkeersveiligheid en verkeersgeleiding.
3. Verkeersgeleiding en -regeling
H et gebruik van IT  &  T  als onderdeel van een geïntegreerde toepassing zal 
aanzienlijke vooruitgang mogelijk m aken bij het voorkomen van 
verkeersopstoppingen, voor het uitstippelen van een route in steden, voor 
het opgeven van een nieuwe routij bij opstoppingen en het vrijmaken van de 
w egen in noodsituaties.
c. D R IV E  m oet het kader vorm en waarin industrie en overheidsdiensten voor geheel 
Europa de technologische middelen kunnen ontwikkelen
- w aarm ee een drastische vermindering van ernstige verkeersongevallen kan 
worden bewerkstelligd en
- waardoor van het schaalvoordeel kan worden geprofiteerd o m  deze technieken 
in een vroeg stadium te ontwikkelen en in te voeren.
d. Verbetering van de verkeersveiligheid is een gemeenschappelijk doel van alle 
Lid-Staten en de verdeling van de lasten die zijn verbonden aan de 
ontwikkeling van nieuwe middelen ter verbetering van de verkeersveiligheid en 
communicatie kom t ontegensprekelijk zowel de burgers als de betrokken 
bedrijven ten goede. D e  w e g  voor een dergelijke ontwikkeling wordt gebaand 
door de 0  &  0  &  D  &  T-werkzaamheden die in het kader van D R IV E  moeten worden 
ondernomen.

3.3 - 7
e. V óór 1987 is een definitiefase gepland ter voorbereiding van het
hoofdprogramma dat in 1988 ten uitvoer m oet worden gelegd. D eze definitiefase 
m oet een nauwkeurige formulering mogelijk m aken van de werkzaamheden waaraan 
dank zij de communautaire schaal waarop zij worden uitgevoerd de grootste 
voordelen zijn verbonden en die een aanvulling vorm en op werkzaamheden die in 
de Lid-Staten worden uitgevoerd.
D e  raming van de financiële middelen zal worden medegedeeld wanneer dit 
program ma een verder stadium van ontwikkeling heeft bereikt.

3.3 - 8
B IC E P S  (Europees samenwerkingsprogramma en strategie op het gebied van
bio-informati ca)
a. D e  voortdurende stijging van de uitgaven voor gezondheidszorg is een 
belangrijk vraagstuk geworden. In de Europese Gemeenschap zijn de totale 
uitgaven voor sociale diensten sinds 1975 in reële waarde m et 27 %  toegenomen 
en dit bedrag vertegenwoordigt thans m eer dan een vierde van het B B P . D e  
uitgaven bedragen in totaal 720 miljard E cu  en van dat bedrag heeft m eer dan 
7 5  % , d.w.z. 540 miljard E cu  betrekking op medische diensten en verzorging 
voor bejaarden. Naarmate de gemiddelde levensduur stijgt zal ook de behoefte 
aan verdere verbeteringen inzake kwaliteit en rentabiliteit toenemen.
B IC E P S  ontwikkelt IT &  T  o m  te voorzien in de specifieke behoeften van 
medische diensten en deze toe te passen op het gebied van medische en 
biotechnologische 0  &  0  &  D  &  T .
b. Geplande werkzaamheden :
1. Medische informatica :
E e n  verdere verbetering van de gezondheidszorg en een betere economie van 
de verstrekking daarvan zijn afhankelijk van de vooruitgang op talrijke 
gebieden. E e n  van de mogelijkheden o m  vooruitgang te boeken is gebaseerd op 
een consequente exploitatie van het potentieel van IT &  T . Toepassing 
daarvan bij verschillende functies kan leiden tot aanzienlijke 
verbeteringen w at betreft kwaliteit, beschikbaarheid en rentabiliteit van 
medische verzorging.
2. Bio-informatica :
E en  aanzienlijk gedeelte van de medische uitgaven staat in verband m et 
farmaceutische produkten en medisch onderzoek. O p  dit gebied is m e n  sterk 
afhankelijk van de vooruitgang op het gebied van biotechnologie en medisch 
onderzoek m et bio-informatica.
B IC E P S  houdt zich dan ook bezig m et de behoeften op het gebied van de 
medische informatica en van de bio-informatica.
E r zijn verbindingspunten m et Gemeenschapsprogramma's zoals E SPR IT , R A C E  en 
het B A P  alsmede m et programma's op het niveau van de Lid-Staten.
c. Verwacht wordt dat de resultaten van B IC E P S  een snelle ontwikkeling van 
geavanceerde technieken mogelijk zullen m aken voor zowel medische diensten als 
medische/biotechnologische 0  &  0  &  D  &  T .
d. E S P R IT  resulteert in algemene informatietechnologie waarop specifieke 
werkzaamheden op het gebied van bio-informatica en medische informatica kunnen 
voortbouwen. D e  IT-industrie werkt reeds op communautaire schaal m ee. Hierdoor 
ontstaan gunstige gelegenheden o m  de deskundigheid en industriële capaciteiten 
bij elkaar te brengen en de werkzaamheden op dit gebied te ondersteunen. A a n  
de werkverdeling en samenwerking zijn bovendien aanzienlijke voordelen 
verbonden voor zowel de bespoediging van de ontwikkeling als het verwerven van 
ervaring, hetgeen van beslissend belang is voor het vertrouwen van de medici 
in nieuwe technieken.

3.3 - 9
e. V oor 1987 is een definitiefase gepland ter voorbereiding van het
hoofdprogramma dat in 1988 ten uitvoer m oet w orden gelegd. D eze fase m oet een 
nauwkeurige formulering mogelijk m aken van de werkzaamheden waaraan door de 
uitvoering op communautaire schaal de grootste voordelen zijn verbonden en die 
een aanvulling vorm en op werkzaamheden die in de Lid-Staten plaatsvinden.
D e  ramingen van de financiële middelen zullen in een later stadium van de 
voorbereiding van dit program m a worden medegedeeld.

3.3 - 10
P E R T  (Professionele elektronika en onderzoektechnologie)
a. D e  produktiviteit van de Gem eenschap op het gebied van 0  &  0  en hier in het 
bijzonder op het gebied van geavanceerde technologie is aanmerkelijk lager dan 
in de V S  en Japan die in dit opzicht in de laatste jaren enorme vooruitgang 
hebben geboekt dank zij de consequente toepassing van geavanceerde IT  &  T .
H et doel van P E R T  is het verbeteren van de produktiviteit van 0  &  0  in de 
Gem eenschap tot tenminste hetzelfde niveau als dat van de voornaamste 
concurrenten.
b. Geplande werkzaamheden :
1. Beheer van informatiemiddelen in de laboratoriumomgeving :
H et beheer van de informatiemiddelen is een van de centrale problemen bij 
laboratoriumwerk. Geavanceerde technieken waarbij gebruik wordt gemaakt van 
recente vorderingen op het gebied van IT  &  T  openen nieuwe mogelijkheden 
voor belangrijke verbeteringen. Gezien de laboratoriumomstandigheden en de 
uiteenlopende behoeften dient echter systematisch werk te worden gemaakt 
van de ontwikkeling van compatibele componenten en subsystemen die in 
onderlinge combinatie kunnen worden gebruikt o m  aan een uiteenlopende reeks 
voorwaarden te voldoen. Dit vormt een belangrijke taak voor systeem-0 S  0, 
systeemengineering en systeemintegratie.
2. Gegevensverzameling :
Snelle verzameling van gegevens en de voorafgaande verwerking daarvan is 
een sleutelfactor bij het bespoedigen van technologische analyses. N ieuw e 
technieken waarbij gebruik wordt gemaakt van de vooruitgang op het gebied 
van sensoren en IT  &  T  m aken de ontwikkeling van veelzijdiger apparatuur 
mogelijk o m  in deze behoeften te voorzien.
3. Interpretatie van de informatie :
V oor vergelijkend onderzoek en alternatieve interpretatie van 
technologische data, concepten en condities zijn in toenemende mate 
geavanceerde hulpmiddelen voor interpretatie en simulatie vereist. H oew el 
deze hulpmiddelen voor engineeringdoeleinden reeds zijn ontwikkeld is nog 
m aar pas een begin gemaakt m et de toepassing daarvan voor ontwerp- en 
interpretatie-experimenten. P E R T  heeft ten doel algemeen bruikbare 
laboratorium/wetenschappelijke hulpmiddelen voor deze taken te ontwikkelen. 
Hieronder valt de ontwikkeling van kennisgebaseerde gebruikersvriendelijke 
toepassingen voor de interpretatie van informatie.
c. P E R T  m oet resulteren in een aanzienlijke verbetering van de produktiviteit van 
technologische 0  &  0  en de totstandbrenging van hulpmiddelen m et groot 
prestatievermogen ter bespoediging van de industriële ontwikkelingsprocessen.
d. H et is een probleem w aarm ee alle Lid-Staten worden geconfronteerd en bovendien 
zijn investeringen en deskundigen op dit gebied slechts in beperkte mate 
beschikbaar. D oor werkverdeling en samenwerking worden niet alleen de kansen 
voor elk project verbeterd, m aar gezien de onderlinge afhankelijkheid van de 
systemen is het van belang dat er een synergisme en wisselwerking tot stand 
komt. Dit is mogelijk in het kader van een communautair program m a dat in 
overleg m et de voornaamste betrokkenen is vastgesteld.

V oor 1987 is een definitiefase gepland ter voorbereiding van het 
hoofdprogramma dat in 1988 m oet worden uitgevoerd. D eze fase m oet een 
nauwkeurige formulering mogelijk m aken van de werkzaamheden waaraan door de 
uitvoering op communautaire schaal de grootste voordelen zijn verbonden en die 
een aanvulling vorm en op werkzaamheden die in de Lid-Staten worden uitgevoerd.
D e  ramingen van de financiële middelen zullen in een later stadium van de 
voorbereiding van dit program m a worden medegedeeld.

3.3 - 12
D I M E  (DeveLopm ent of Integrated Monetary Electronics - Ontwikkeling van 
geïntegreerde elektronika voor het geldwezen)
a. D e  meeste financiële transacties worden reeds via elektronisch verkeer 
uitgevoerd en de buit van elektronische diefstal is ook al veel groter dan 
van gewapende overvallen. D eze en andere recente ontwikkelingen, waarbij
IT  &  T  wordt gebruikt o m  speciale technologie op financieel gebied zoals de 
"chip-kaart" (microcomputer op een bankkaart) in te voeren, zijn tekenend 
voor de opkomst van "elektronisch geld" en voor belangrijke veranderingen 
in de manier waarop m ensen geld ontvangen en uitgeven.
Bij een consequente ontwikkeling van de nu bereikbare technologie kan 
"persoonlijk elektronisch geld" worden ontwikkeld, dat alleen door de 
wettige eigenaar kan worden gebruikt, zodat het gevaar van onrechtmatig 
gebruik of diefstal wordt geëlimineerd. G ew o n e bankovervallen kunnen 
spoedig tot het verleden behoren.
Daarnaast kan de "chip-kaart" talrijke andere functies vervullen op alle 
gebieden van menselijke activiteit waarbij identificatie nodig is.
In het kader van D I M E  m oet 0  &  0  worden uitgevoerd naar het gebruik van 
IT  &  T  voor financiële en andere diensten m et als doelstelling het voortouw 
te nem en bij de ontwikkeling van "persoonlijk elektronisch geld" en 
"chip-kaart"-technologie, die kan dienen als algemeen hulpmiddel bij 
creditering en identificatie.
b. Geplande werkzaamheden :
1. Intelligente bewijzen van kredietwaardigheid :
H et gebruik van geld is uiteindelijk gebaseerd op het vermogen aan te 
tonen "dat m e n  krediet heeft". Bij conventionele geldsystemen wordt 
hiertoe gebruik gemaakt van wettige betaalmiddelen. E en  recentere 
ontwikkeling is de introductie van bankkaarten of credit cards die 
kunnen worden beschouwd als een eerste generatie van persoonlijk geld. 
D eze ontwikkeling is hiermee echter nog lang niet voltooid. Bij 
"persoonlijk elektronisch geld" zal wellicht een "microcomputer op een 
instrument in de vorm  van een kaart" centraal staan. Bij dit instrument 
zulten persoonlijke kenmerken van de houder, bijvoorbeeld 
vingerafdrukken, worden gebruikt voor de bescherming tegen gebruik door 
anderen. O p  het instrument kan een hoeveelheid krediet naar keuze van de 
houder worden opgeslagen, terwijl bij de opnam e van een bedrag een 
overeenkomstige hoeveelheid krediet van de kaart wordt afgetrokken, 
zoals momenteel bij een rekening gebeurt.
D e  principes van dit systeem zijn relatief eenvoudig, m aar voor de 
technische uitvoering m et de voor algemeen gebruik vereiste m ate van 
betrouwbaarheid is systematisch op technologie-ontwikkeling afgestemd 
0  &  0-werk op een omvangrijk gebied nodig.
O p  talrijke gebieden zal voor identificatie in hoge mate dezelfde 
technologie worden gebruikt. O m  een overmatige wildgroei van 
verschillende kaartsystemen en bewerkingen te vermijden m oet de 
optimale benadering door onderzoek worden vastgesteld.
2. Maatregelen tegen vervalsingen :
Bij bankbiljetten en zelfs credit cards bestaat in toenemende mate het 
gevaar van vervalsingen. Bij de ontwikkeling van "nieuwe kredietvormen"

3.3 - 13
is dit probleem van het hoogste belang. E en  "microcomputer op een kaart" 
biedt ruim  voldoende mogelijkheden, m aar de te treffen tegenmaatregelen 
moeten in overeenstemming zijn m et de functies van het instrument en de 
meest praktische van de talrijke mogelijkheden m oet w orden 
geïdentificeerd en onderzocht.
c. H et resultaat van D I M E  m oet zijn dat er een degelijke technologische basis 
wordt gelegd voor de invoering van "persoonlijk geld" in Europa, waardoor 
de mogelijkheden van diefstal of vervalsing van geld grotendeels w orden 
geëlimineerd.
d. D e  bescherming van geld en ander persoonlijk eigendom en veiligheid is een 
gemeenschappelijke doelstelling van alle burgers en regeringen in de gehele 
Gemeenschap. Bovendien is het o m  volledig profijt te trekken van deze 
nieuwe financiële technologie noodzakelijk dat deze in de gehele 
Gem eenschap kan worden gebruikt. M e t het oog op de voor eindapparatuur 
benodigde investeringen en uit economisch oogpunt is de om vang van de 
Gemeenschappelijke M arkt een beslissende factor.
e. V oor 1987 is een definitiefase gepland ter voorbereiding op het 
hoofdprogramma, waarvan de uitvoering in 1988 wordt verwacht. Hierdoor is 
een nauwkeurige beschrijving van de werkzaamheden mogelijk, waarbij de 
communautaire dimensie de grootste voordelen biedt en die aansluit op de 
in de Lid-Staten uitgevoerde werkzaamheden.
E en  schatting van de benodigde middelen zal in een later stadium van de 
voorbereiding van dit project worden gegeven.

3.4 - 1
3.4. Samenwerking bij het fundamenteel onderzoek voor informatietechnologie
a. D eze actie beslaat samenwerking bij onderzoek en gecoördineerde 
werkzaamheden m et als doelstelling een beter gebruik van de 
wetenschappelijke mogelijkheden in de computerwetenschap door samenwerking.
b. Universiteiten en onderzoekinstellingen zullen naar verwachting m eewerken 
aan industriële projecten, m aar dit doet niets af aan de noodzaak 
precommercieel onderzoek m et commerciële toepassingsmogelijkheden nu en in 
de toekomst aan te vutten door de stimulering van onderzoek naar IT op een 
m eer fundamenteel niveau dat niet onmiddellijk rechtstreeks kan worden 
toegepast. Fundamenteel onderzoek is ook een belangrijk onderdeel van de 
opleiding van hooggeschoold personeel, waaraan zowel in de IT als in andere 
industrietakken grote behoefte bestaat. Dergelijk onderzoek wordt uiteraard 
voornamelijk in universiteiten en openbare of particuliere 
onderzoekinstellingen uitgevoerd.
E e n  positieve methode hiervoor is aangegeven door het Beoordelingscomité 
van E S P R IT  in zijn aanbeveling, dat een nuttig effect van het program m a 
m oet zijn dat het geografisch isolement van bepaalde instellingen wordt 
doorbroken.
Verder w as het Beoordelingscomité er voorstander van dat een aantal 
geselecteerde Europese zwaartepuntcentra in IT zich internationaal zouden 
gaan oriënteren.
In dergelijke centra m oet de basis bij voorkeur worden gevormd door 
bestaande activiteiten en m oet ook worden voortgebouwd op ontwikkelingen op 
Europees niveau, m et nam e in het kader van COST-projecten op het gebied van 
computerwetenschap.
Dergelijk onderzoek op gebieden van strategisch belang m oet door de 
Commissie worden ondersteund mits :
- de Europese dimensie wordt gewaarborgd door een ambitieus 
gemeenschappelijk werkprogramma, opgesteld door vooraanstaande 
deskundigen in een comité van hoog niveau;
- de beste organisaties op dit gebied (maximaal vier of vijf) voldoende 
motivatie putten uit deze opdracht o m  vrijwillig op voldoende schaal te 
werken aan dit gemeenschappelijk werkprogramma.
E r m oet sterke nadruk worden gelegd op een aantal geselecteerde 
veelbelovende onderzoekgebieden, die nog niet volledig zijn ontwikkeld en 
waar communautaire werkzaamheden derhalve een zichtbare stimulans kunnen 
geven, bijvoorbeeld :
- moleculaire elektronika;
- speciale gebieden van kenniswetenschap en kunstmatige intelligentie;
- toepassing van speciale gebieden van de halfgeleiderfysica in de IT  
(amorf silicium, magneto-optisch onderzoek, enz.).
c. Verwachte resultaten :
- de IT  in Europa door projecten m et een kritische massa op gebieden van 
strategisch belang op het hoogste niveau brengen;
- het gebruik van wetenschappelijke mogelijkheden bij 0  &  0  in de IT  door 
samenwerking en gecoördineerde werkzaamheden verbeteren.
d. Motivering voor communautaire werkzaamheden :  schaarse en verspreide 
hulpbronnen moeten worden gecoördineerd en gebruikt voor projecten m et 
kritische massa.
e. V oor een periode van vijf jaar is naar schatting een communautaire. bijdrage 
van 40 a 5 0  miljoen E cu nodig.

3.5 - 1
3.5. Industriële en speciale technologie
a. In de afgelopen jaren begon zich een herstel van de Europese industrie af te 
tekenen. Technologie is een belangrijke factor bij de ondersteuning van dit 
herstel. In de jaren negentig zal deze factor nog aan belang winnen wil m e n  
het hoofd kunnen bieden aan de concurrentie uit de V S , Japan en andere landen 
aan de Stille Oceaan. In alle sectoren is er behoefte aan geavanceerde 
technologie, m et nam e in sectoren als de auto-industrie, de chemische 
industrie, textiel, kleding, scheepsbouw, bouwnijverheid en de meubelindustrie 
waarin m eer dan 2 5  miljoen m ensen werkzaam  zijn - bijna 70 %  van de werknemers 
van de Gem eenschap in de industrie - deze sectoren zullen in alle landen de 
grootste bijdrage blijven leveren tot het aandeel van de industrie in het B B P .
D e  scheidslijn tussen sectoren als de elektronika en volledig ontwikkelde 
industrietakken zal steeds m eer verdwijnen en plaats m aken voor een 
scheidslijn tussen ondernemingen, ongeacht de sector, die volledig gebruik 
m aken van de modernste technologie en ondernemingen die dit niet doen. D e  
mogelijkheden voor verandering zijn het grootst in sectoren waarin moderne 
technologie tot nu toe in het laagste tempo is opgenomen; derhalve m oet de 
nadruk liggen op deze sectoren en zal de stimulering door communautaire 
programma's hier rendement opleveren.
H et probleem is niet alleen de ontwikkeling van bruikbare m oderne technologie 
(m et n am e multidisciplinaire technologie) in het precommercieel stadium en de 
toepassing daarvan, m aar ook de noodzaak mogelijkheden tot onderzoek 
efficiënter te gebruiken door grensoverschrijdende samenwerking.
D e  regeringen van de V S  en Japan geven hoge prioriteit aan onderzoekprojecten 
m et een interdisciplinair karakter op het gebied van nieuwe 
produktietechnologie en de vervaardiging van nieuwe materialen. D e  
universitaire en industriële samenwerkende onderzoekcentra op gebieden als
polymeerverwerking, lassen, procesbesturing en wrijvingsLeer in de 
V S  en het 0  &  0-project voor fundamentele technologie voor de industrie in de 
toekomst in Japan ontvangen bijvoorbeeld jaarlijks enkele honderden miljoenen 
dollars van de centrale regeringen. Daarnaast is algemeen bekend dat het 
Ministerie van Defensie en de N A S A  in de V S  nog steeds op grote schaal 
onderzoek op deze gebieden financieren; dit werkt snel door in de industrie en 
veroorzaakt een constante stroom van technische informatie. Uit deze 
programma's blijkt duidelijk dat deze landen deze technologie van strategisch 
belang achten.
b. D e  ontwikkeling van het B R ITE-Program m a wordt in voortdurend nauw  overleg m et 
de industrie voortgezet; de prioriteit, die voortdurend in samenwerking m et de 
industrie opnieuw wordt bezien, ligt momenteel op de volgende gebieden :
- verhoging van de sterkte en derhalve de betrouwbaarheid gedurende lange tijd 
van constructiematerialen en -componenten;
- het terugdringen van de kwaliteitsvermindering van materialen door corrosie, 
slijtage, biologische verwering, enz.;
- wrijvingsleer van mechanische systemen; _____
- i
ndustriële lasertechnologie;
- verbindingstechnieken :  nieuwe verbeterde lastechnieken en adhesiebinding;
- nieuwe testmethoden, bijvoorbeeld niet-destructief, on-line en 
computergesteund;
- geavanceerde technieken voor ontwerp en fabricage, m et nam e voor het midden- 
en kleinbedrijf en gespecialiseerde industriële toepassingen;
- wetenschap en technologie van m em branen;
- katalyse en deeltjestechnologie;

3.5 - 2
- gerichte toepassingen van geavanceerde materialen (zie ook 3.7) m et het oog 
op materiaal-0 &  0;
- toepassing van nieuwe technologie bij fabricageprocessen m et speciale 
problemen, bijvoorbeeld produktieprocessen waarbij gebruik wordt gemaakt van 
flexibele materialen.
D e  reactie op de eerste oproep tot het indienen van voorstellen is het bewijs 
dat de industrie geïnteresseerd is in samenwerking bij precommercieel 
onderzoek m et als doel :
- verbetering van de coördinatie van onderzoek dat anders onafhankelijk in 
verschillende Lid-Staten door de industrie en andere organisaties zou worden 
uitgevoerd en,
- stimulering van grensoverschrijdende samenwerking tussen verschillende 
takken van industrie en tussen industrie en universiteiten.
D e  voorwaarden voor deelname (deelnemers uit meer dan één Lid-Staat m et ten 
minste één industriële deelnemer, bijdrage in de kosten voor 50 %  uit de 
industrie) vorm en een waarborg voor de industriële aard van de voorgestelde 
projecten en de in het algemeen hoge kwaliteit ervan.
E r zijn 559 voorstellen ontvangen, die vrijwel alle van groot belang en van 
hoge kwaliteit zijn (m et gemiddeld vier deelnemers per project), m aar waarvan 
er vanwege de financiële beperkingen slechts 102 konden worden aangenomen. Dit 
afvalpercentage is veel te hoog en zou bedrijven - m et nam e het midden- en 
kleinbedrijf - van deelname kunnen weerhouden. Ondanks intensieve 
voorlichtingscampagnes hadden vele bedrijven niet tijdig genoeg van B R IT E  
gehoord voor de voorbereiding op de eerste ronde en het aantal mogelijke 
deelnemers zal door de toetreding van Spanje en Portugal toenemen. H et zou 
geen verrassing zijn als het aantal voorstellen voor de tweede ronde van het 
B R ITE-Program m a een paar maal zo groot zou zijn als voor de eerste ronde.
Gezien de noodzaak voor de industrie een infrastructuur voor Europese 
grensoverschrijdende samenwerking te creëren en het hoofd te bieden aan de 
internationale concurrentie m oet het budget voor de tweede oproep tot het 
indienen van voorstellen flink worden opgevoerd (volgens het advies van het 
I R D A C  is er voor de tweede ronde ten minste 300 miljoen E cu  nodig).
c. Uiteindelijk moeten de projecten van het type B R IT E  zelfstandig worden en m oet 
samenwerking binnen een m et nieuwe kracht bezielde Gemeenschap een natuurlijke 
en alom  geaccepteerde procedure worden zonder ondersteuning uit communautaire 
middelen. Desalniettemin zal de behoefte aan B R IT E  waarschijnlijk tot ver in 
de jaren negentig blijven bestaan.
Derhalve bestaat het plan in nauw  overleg m et de industrie een 
vervolgprogramma (een herziene vorm  van B R IT E ) te ontwikkelen.
D oor de in de eerste en tweede ronde van B R IT E  opgedane ervaring zal een 
uitgediepte en geconcentreerde strategische benadering mogelijk zijn door het 
grondig aanpakken van nieuwe gebieden, bijvoorbeeld
- het probleem o m  nieuwe in vele gebieden ontstane technologie toe te passen 
bij de fabricage van een brede scala van nieuwe of technologisch verbeterde 
produkten, bijvoorbeeld meubelen, textiel, produkten op basis van papier en 
werktui gmachines;
- het gebruik en de methoden voor het gebruik van nieuwe materialen, waarin 
alle uiteindelijk voor rendabele toepassingen benodigde aspecten worden 
opgenomen, zoals ontwerp, manipulatie, fabricage, controle, norm en en 
opleiding.

3.5 - 3
In het nieuwe program m a wordt waarschijnlijk een gehele reeks proef- en 
demonstratieprojecten opgenomen. H et IR D A C  heeft reeds duidelijk gemaakt dat 
er behoefte bestaat aan samenwerkingsprojecten op basis van "proefinstallaties 
voor demonstratie" of "demonstratiefabrieken" o m  de toepassing van nieuwe 
technologie in de Europese industrie op grotere schaal te stimuleren.
Bovendien zal er binnen een paar jaar een vervolg moeten k o m en  op veel 
BRITE-projecten o m  op grotere schaal of op ware grootte de technologische en 
economische levensvatbaarheid van de ontwikkelde procédés te demonstreren.
d. V oor de looptijd van het kaderprogramma is er voor deze projecten naar 
schatting een bedrag van 600 a  900 miljoen E cu  nodig.
Onderzoek en proefdemonstraties voor de staalsector (nieuwe en verbeterde 
produktieprocessen en verbetering van de eigenschappen van staal en van 
fabri cageprocédés) blijven gefinancierd uit de EGKS-begroting.

3.6 - 1
3.6. Biotechnologie en agro-industriële technologie
3.6.1. Biotechnologie
a. Evenals in het kaderprogramma voor 1984-1987 wordt biotechnologie als 
afzonderlijk onderdeel opgenom en vanwege de grote gevolgen die de 
toepassingen van de moderne biologie in landbouw en industrie zullen hebben 
op verscheidene traditionele economische groeperingen. V a n  ongeveer 40 %  
van de industriële produktie in een ontwikkelde economie is de oorsprong 
biologisch en op talrijke gebieden (produktie van nieuwe oogstgewassen, 
synthese van vaccins, geneesmiddelen en chemicaliën m et een hoge 
toegevoegde waarde, ontwikkeling van technieken voor verwerking, omzet, 
extractie, ontgifting, enz.) wordt er nu vooruitgang van fundamenteel 
belang geboekt of wordt dit voor het eind van deze eeuw  verwacht.
b. E r is vastgesteld wat de belangrijkste redenen zijn van de huidige relatief 
zwakke positie van de Gemeenschap in de moderne biotechnologie 
(C0M(83)672); deze zwakke positie kan worden toegeschreven aan de 
versnipperde en verspreide uitvoering van onderzoek, een tekort aan 
wetenschapsmensen m et een geavanceerde opleiding die voldoen aan de eisen 
van 0  &  0  voor biotechnologie en de afwezigheid van een ondersteunende 
infrastructuur voor de snelle ontwikkeling van moderne biotechnologie in de 
Gemeenschap. H et doel van de voorgestelde werkzaamheden is op de 
belangrijkste gebieden van de biotechnologie een transnationale dimensie te 
geven aan de geïsoleerde pogingen in iedere Lid-Staat o m  :
- taakgericht onderzoek en de versterking van de infrastructuur voor 0  &  0  
te stimuleren in die sectoren, waarin duidelijk belangrijke knelpunten 
zijn geïdentificeerd, die zonder de bundeling van in de Gemeenschap 
verspreide deskundigheid en faciliteiten niet snel uit de w eg  kunnen 
worden geruimd;
- deze verspreide deskundigheid en faciliteiten te kanaliseren voor de 
opbouw  van een communautair opleidingsnetwerk van uitzonderlijk hoge 
kwaliteit, waarvan jonge wetenschapsmensen in iedere Lid-Staat volledig 
kunnen profiteren.
D e  communautaire werkzaamheden voor transnationaal onderzoek en
opleiding door onderzoekprojecten voor gezamenlijke rekening en
opleidingscontracten, dienen m et prioriteit te worden uitgevoerd op
de volgende gebieden van biotechnologisch 0  S  0  :
- databanken :  modellen voor biologische structuren, processen en 
systemen;
- verzamelingen van biotisch materiaal;
- enzymmanipulatie en eiwitontwerp;
- genetische manipulatie;
- fysiologie, genetica en moleculaire biologie van voor landbouw en 
industrie belangrijke species (dit gebied, van essentieel belang 
voor innovaties in de biotechnologie op lange termijn, wordt niet 
bestreken door het lopende A P O  Biotechnologie (1985-1989));
- technologie van in vitro gekweekte cellen en weefsels;
- ontwikkeling van tests voor farmacologie en toxicologie in vitro;
- beoordeling van de risico's die samenhangen m et moderne 
biotechnologie;
- de coördinatie tussen de Lid-Staten te stimuleren bij de doelmatige 
uitvoering van de communautaire werkzaamheden op prioriteitsgebieden, 
waaronder, naast onderzoek en opleiding en coördinatie zelf, de volgende 
onderwerpen vallen :  grondstoffen van agrarische oorsprong, regelgevende 
systemen, intellectuele eigendom en demonstratiewerkzaamheden.

■ Dit door de Commissie voorgestelde program m a is in feite een voortzetting 
en uitbreiding van het in het kader van het Program m a voor biomoleculaire 
engineering (B E P ) (april 1982-maart 1986) en het A P O  Biotechnologie 
(1985-1989) uitgevoerde onderzoek. Uit de resultaten van het Program m a voor 
biomoleculaire engineering en de start van het A P O  Biotechnologie in 1985 
is gebleken, dat onderzoek en opleiding in de biotechnologie op 
communautaire schaal mogelijk en nuttig zijn. E r zijn in geheel Europa 
transnationale netwerken van laboratoria gevorm d m et een hoog 
wetenschappelijk niveau, waar gemeenschappelijk onderzoek wordt uitgevoerd 
voor het uit de w eg  ruimen van belangrijke knelpunten bij innovatiegerichte 
toepassingen en die een scala van diensten en opleidingsfaciliteiten bieden 
die zijn aangepast aan de complexe eisen van de moderne biotechnologie. In 
de periode 1987-1991 m oet nu nog verder worden gewerkt aan de intensivering 
van de activiteiten van dit grote multidisciplinaire en veelzijdige 
"instituut zonder muren", dat over het gehele grondgebied van de 
Gemeenschap is verspreid, en moeten er, nu er -een  stevige basis is gelegd 
voor een transnationaal netwerk, veel actiever dan in het verleden 
samenwerkingsverbanden tussen universiteiten en de industrie op 
communautair niveau worden gestimuleerd. D e  voortzetting en uitbreiding van 
communautair onderzoek op lange termijn, dat m oet leiden tot de 
ontwikkeling van nieuwe aan de industriële eisen van de Gem eenschap 
aangepaste oogstgewassen en tot de stimulering van innovatiegerichte 
technologie voor het gebruik van agrarische grondstoffen door de industrie, 
vormen in dit verband een zeer belangrijke taak.
W a t coördinatie betreft moeten de in 1985 gestarte werkzaamheden ter 
beoordeling van het strategisch belang van nieuwe ontwikkelingen in de 
biotechnologie en ter stimulering van de noodzakelijke samenhang tussen de 
verschillende communautaire beleidsonderdelen, die invloed hebben op of 
worden beïnvloed door de biotechnologie, worden voortgezet en uitgebreid; 
dit geldt ook voor de stimulering van de noodzakelijke coördinatie tussen 
activiteiten van Lid-Staten en de Gem eenschap op het gebied van 
biotechnologie.
-  D e  in de actie opgenom en werkzaamheden worden uitgevoerd als projecten 
voor gezamenlijke rekening (onderzoek), opleiding en gecoördineerde 
werkzaamheden.
6.2. Agro-industriële technologie
D oor de vooruitgang in de m oderne biologie en de biotechnologie is de 
produktiviteit in de landbouw toegenomen en zal deze blijven toenemen; in 
de gehele wereld worden ontwikkelde economieën geconfronteerd m et het 
vooruitzicht van toenemende overschotten, die m et grote economische en 
politieke problemen moeten worden weggewerkt, tenzij er nieuwe 
mogelijkheden voor landgebruik worden ontdekt en nieuwe manieren o m  
landbouwprodukten een reële waarde te geven. D oor vooruitgang in de 
genetica van planten en dieren, bij de toepassing van wetenschap op de 
boerderij en de omzetting van en de toevoeging van waarde aan 
landbouwprodukten, m et n am e door de biotechnologie, wordt het assortiment 
van mogelijke uit de landbouw te betrekken grondstoffen en industriële 
produkten uitgebreid. In Europa is de toestand bijzonder urgent vanw ege de 
succesvolle produktiviteitsverhogingen in het verleden; de mogelijkheden 
tot innovatie nem en toe naarmate ons inzicht in moleculaire genetica en 
fysiologie van planten, het microbieel en cellulair metabolisme en 
enzymologie en gistingsprocessen toeneemt. D e  toekomst van de landbouw in 
de E G  zal in toenemende m ate afhankelijk worden van de mate waarin bronnen 
van inkomsten worden aangeboord in andere sectoren dan voedingsmiddelen.

3.6 - 3
b. O m  deze nieuwe mogelijkheden uit te buiten m oet een integrale benadering 
worden gevolgd en de uitvoerbaarheid hiervan m oet worden ontwikkeld en 
overtuigend worden aangetoond via oriënterende werkzaamheden en proef- en 
demonstratieprojecten. Bij de keuze van werkzaamheden zal het kenmerkend 
zijn dat de details worden bepaald door marktoverwegingen, m aar de daarbij 
betrokken industrie m oet daarbij nauw  samenwerken m et de 
onderzoeklaboratoria en landbouwdeskundigen. E r zal worden gestreefd naar 
onderzoek, ontwikkeling en proef-/demonstratieprojecten op de volgende 
drie gebieden :
- ondersteuning van de landbouw door de industrie;
- nieuwe mogelijkheden voor produkten en/of produktiemethoden via 
agro-industriële technologie;
- concurrentievermogen van voedingsmiddelen ten aanzien van kwaliteit en 
produktie.
D e  invloed van de Gemeenschap op het landbouwbeleid, het belang van een 
integrale benadering waarbij het politieke kader op Europees niveau 
ondersteunend (of niet-remmend) m oet zijn en de wenselijkheid van een 
bundeling van ervaring in heel Europa, m aken het dienstig deze initiatieven 
te plaatsen binnen de context van een communautair kader.
c. Bij het Program m a voor biomoleculaire engineering (1982-1986) is de nadruk 
gelegd op onderzoekgebieden in de landbouw en de voedingsmiddelenindustrie, 
hetgeen een belangrijke vooruitgang in de plantengenetica en de enzymologie 
tot gevolg heeft gehad; soortgelijke werkzaamheden worden voortgezet binnen 
het Actieprogramma voor biotechnologie. O m  het echter mogelijk te m aken dat 
deze en andere doorbraken op precommercieel niveau bijdragen tot
sociaal-economische doelstellingen, zijn er innovaties nodig op het 
grensgebied tussen landbouw en industrie. Uit resultaten op andere gebieden 
(bijvoorbeeld demonstratieprojecten voor energie) blijkt dat het nuttig en 
nodig is innovatie op deze manier te stimuleren. Tot nu toe zijn er in 
communautaire onderzoekprogramma's voor biotechnologie hiervoor neg geen 
regelingen getroffen, hoewel het belang van een dergelijke systematische 
stimulering zowel in de nationale programma's van de Lid-Staten als door 
onze belangrijkste industriële concurrenten in toenemende mate wordt 
ingezien.
d. H et ligt in de bedoeling dat de voorgestelde acties, uitgevoerd in nauw e 
samenhang m et de werkzaamheden bij het landbouwonderzoek, de vorm  krijgen 
van werkzaamheden voor gezamenlijke rekening (maximaal 5 0  %  van de totale 
kosten). E r worden initiatieven genom en o m  te k om en tot medefinanciering 
door en samenwerking m et de industrie.
o
o o
e. D e  voor de financiering van deze activiteiten benodigde bijdrage van de 
Gemeenschap zou in de orde van grootte van 350 a 460 miljoen E cu  liggen. 
Hiermee zouden de voornaamste activiteiten van de verschillende Lid-Staten 
in de meest belangrijke sectoren van de biotechnologie een transnationale 
dimensie krijgen en kunnen er op het gebied van de agro-industriële 
technologie in de laatste vier jaar van de programmaperiode per Lid-Staat 
drie projecten per jaar worden gestart.

3.7 - 1
3.7. Materiaalwetenschap en -technologie -------
a. 
Geavanceerde materialen zijn reeds cruciale elementen in vrijwel alle 
belangrijke takken van industrie en zullen dit in de toekomst blijven. D e  
wetenschappelijke en technische vooruitgang op het gebied van materialen 
zal een belangrijke invloed hebben op de bloei van sectoren als de auto- 
industrie, Lucht- en ruimtevaart, scheepsbouw, spoorwegen, elektronika, 
telematica, bouwnijverheid, energievoorziening, biomedische industrie en 
vele andere sectoren.
Dit gebied bestrijkt een grote verscheidenheid aan materialen, bijvoorbeeld 
metalen, plastics, keramiek, beton, glas, elektronische materialen en 
composieten. O o k  kunnen talrijke eigenschappen worden verbeterd :  
mechanische sterkte, gewicht,stijfheid, prijs, flexibiliteit, elektrische 
en magnetische eigenschappen, eigenschappen bij hoge of lage temperatuur, 
enz.
H et aanzienlijk economisch belang van dit gebied kan het best w orden 
gedemonstreerd aan de hand van de volgende cijfers :  de door de materiaal- 
industrie voortgebrachte toegevoegde waarde voor alle Lid-Staten van de 
O E S O  kan worden geschat op ongeveer 500 miljard U S D  en het aantal 
arbeidsplaatsen in deze industrie op 20 miljoen.
D oor geavanceerde materialen en het rationeel gebruik daarvan kan de 
industrie de prestaties van haar produkten verbeteren en deze zo 
concurrerender m aken. Geavanceerde materialen kunnen ook bijdragen tot 
het rationeel gebruik van grondstoffen en energie en de beheersing en 
vermindering van verontreiniging.
b. Europa is achterop geraakt bij de Verenigde Staten en Japan. H oew el er in 
Europa materiaal laborator ia zijn m et een goede reputatie, neem t hu n  
mogelijkheid tot innoveren af. Dit verschijnsel, dat het niet L ukt bij te 
blijven op het gebied van geavanceerde materialen vertoont een zekere 
gelijkenis m et w at er is gebeurd op het gebied van de informatie­
technologie. D e  creativiteit in Europa neem t af en de laboratoria zijn 
minder efficiënt dan die van de partners buiten de Gemeenschap. Vier van de 
vijf octrooien op materialen w orden aangevraagd door Amerikaanse en Japanse 
bedrijven en een groot deel van de in Europa verkrijgbare geavanceerde 
materialen wordt in licentie'geproduceerd of geïmporteerd (koolstofvezels, 
speciale polymeren enz.).
G een Lid-Staat kan afzonderlijk de middelen opbrengen die nodig zijn o m  in 
het gehele spectrum van geavanceerde materialen concurrerend te zijn. E e n  
communautaire actie is noodzakelijk o m  werkverdeling en bundeling van 
financiële en personele middelen op Europese schaal te stimuleren. Alleen 
door het verminderen van dubbel w erk en het gezamenlijk gebruik van grote 
onderzoekinstellingen en apparatuur kan Europa het tem po van zijn 
concurrenten bijhouden.
Willen de produkten van de Europese industrie succes hebben, dan is een 
effectief gebruik van geavanceerde materialen essentieel. D e  ontwikkeling 
van verbeterde materialen en verbeterde technieken voor de exploitatie 
daarvan draagt extra tot dit doel bij. Ofschoon het hier in het algemeen o m  
een apart gebied gaat, moeten deze activiteiten voortdurend in nauw e 
samenhang m et de overige w orden uitgevoerd. D aarom  worden de werkzaamheden 
op het gebied van materiaalwetenschap en -technologie en die op het gebied 
van de technologie voor de verwerkende industrie (zie punt 3.5) n u  en in de 
toekomst nauw  op elkaar afgestemd.

3.7 - 2
c. H et vorig Onderzoekprogramma voor vervangingsmaterialen en technische 
keramiek w as vrij klein. H et w as beperkt tot de fundamentele aspecten van 
de vervanging van strategische metalen als chroom, kobalt en wolfraam en 
het onderzoek van technische keramiek m et betrekking tot de bereiding en de 
karakterisering van keramische poeders.
In een communautaire actie, die evenredig is aan de uitdaging, m oet de 
hierna genoem de uiteenlopende reeks geavanceerde materialen worden 
bestudeerd; deze zijn veelbelovend ten aanzien van verbeterde of nieuwe 
prestaties, functies en toepassingen.
H et program m a om vat fundamenteel onderzoek (inzicht in eigenschappen en 
verschijnselen) alsmede technologisch 0  &  0  naar technieken voor 
verwerking, tests, karakterisering en produktie van deze materialen :
- keramische techniek :  kwaliteit en verwerking van poeder, betrouwbaar­
heid, brosheid, vormgeving;
- polymeren :  m et nam e onderzoek naar nieuwe soorten polymeren m et zeer 
goede thermomechanische eigenschappen, een groot stabiliteitstraject, 
mengpolymeren en geleidende polymeren;
- composietmaterialen en vezels :  verdere ontwikkeling van composieten m et 
een organische matrix en zeer sterke vezels; optimalisering van 
composieten m et een metallische matrix m et keramische vezels; speciale 
composieten m et amorfe, glasachtige of elastische matrices; ver­
schijnselen aan het grensvlak tussen matrix en vezel;
- geavanceerde metaal legeringen :  licht- en hardmetaallegeringen, 
magnetische legeringen; poedertechnieken (snelle stolling), produktie van 
"near net shapes";
- wetenschap van elektronische materialen :  m et inbegrip van spec; 'Ie 
halfgeleiders (II/VI, amorfe, organische materialen, enz.) en 
biomaterialen (de details worden vastgesteld in samenhang m et de bij de 
punten 3.1 en 3.4 beschreven werkzaamheden);
- amorfe materialen en materialen m et een onregelmatige structuur :  
speciale materialen, onder andere glassoorten, glasachtig materiaal,
niet-kristallijne vaste stoffen, zoals door snelle afkoeling gefabriceerde 
amorfe metaal legeringen.
Andere gebieden die afhankelijk van de beschikbare middelen ook in 
aanmerking kunnen k o m en  voor dit programma op communautair niveau zijn :  
supergeleidende materialen, geavanceerde bouwmaterialen en biomaterialen.
In het G C O  m oet een communautair proef laboratorium worden opgezet, waarin 
apparatuur voor de synthese van geavanceerde materialen en onderzoek naar 
de verwerking daarvan m oet worden samengebracht. D eze ionen-/laser-/ 
elektrongieterij zou fungeren als een demonstratieproject, dat openstaat 
voor industriële deelname en onderzoekers uit alle Lid-Staten.
D e  meer specifieke oriëntering en de verdeling van de communautaire 
middelen tussen fundamenteel onderzoek en technologisch 0  &  0  en over de 
verschillende groepen materialen, materialen voor gerichte functionele 
toepassingen en processen worden op basis van economisch onderzoek en 
overzichten van nieuwe mogelijkheden en industriële behoeften en rekening 
houdend m et de nationale werkzaamheden vastgesteld en beoordeeld.

3.7 - 3
d. H et meeste onderzoek zal via projecten voor gezamenlijke rekening w orden 
uitgevoerd, waarbij gemiddeld 50 %  van de kosten door de G em eenschap zat 
worden gefinancierd.
Gecoördineerde projecten worden waar mogelijk ook in overweging genom en o m  
het gezamenlijk gebruik van informatie en ervaring door groepen m et een 
gevestigde reputatie uit verschillende Lid-Staten te stimuleren.
D e  Gem eenschap zal ook het opzetten van databases, de opleiding van 
wetenschapsmensen en de overdracht van kennis via conferenties en symposia 
bevorderen.
e. Gezien het strategisch belang van onderzoek naar materialen voor de 
Europese industrie moeten de communautaire werkzaamheden voor 0  &  0  
aanzienlijk worden uitgebreid o m  de nog onvoldoende strategische sam enhang 
van de nationale werkzaamheden te verhogen en o m  gelijke tred te houden m et 
de zeer uitgebreide werkzaamheden in de Verenigde Staten en Japan.
V oor de periode 1987-1991 is naar schatting een bedrag van 200 a
300 miljoen E c u  nodig. Dit k o m t overeen m et ongeveer 2 0  %  van de huidige
uitgaven van de Lid-Staten (exclusief militair onderzoek).

3.8 - 1
.8. Wetenschap en technologie van de
. öe oceanen zijfTde laatste barrière en Tiet minst bekende gedeelte van 
onze planeet. 70 %  van het aardoppervlak wordt erdoor bedekt en zij 
zijn sinds onheuglijke tijden door de m ens gebruikt o m  andere 
continenten te bereiken en voor de voorziening van voedsel en andere 
hulpbronnen. Pas zeer onlangs is m en  echter ten volle gaan beseffen 
op hoeveel uiteenlopende gebieden zij een rol spelen.
Oceanen hebben een zeer belangrijke functie bij klimaatmechanismen, 
produceren levend materiaal voor de produktie van voeding, voeder, 
kunstmest en geneesmiddelen; onder de continentale plateaus bevinden 
zich grote reserves van koolwaterstoffen en de diepzeebodem is een 
potentiële bron van mineralen. Zeewater zelf is een oplossing van 
veel voor de m ens bruikbare chemicaliën. D e  oceaan is ook de plaats 
waar de afvalstoffen van menselijke activiteiten uiteindelijk terecht 
k om en en daardoor kan het evenwicht daar worden verstoord. H et 
vermogen o m  kooldioxide uit de atmosfeer te absorberen zal wellicht 
een beslissende rol spelen bij de vraag of er door de m ens 
uiteindelijk een irreversibele en ongunstige wijziging van het klimaat 
zal worden veroorzaakt.
H et toenemend inzicht in het belang van het mariene milieu voor de 
m ens heeft onlangs geleid tot de opstelling van hef Zeerecht en de 
aanvaarding daarvan door veel landen.
H et is belangrijk voor de E G  de kennis omtrent de zeeën o m  ons heen 
uit te breiden o m  deze beter te kunnen beschermen en gebruiken. 
Overigens wordt er in de Lid-Staten in de civiele en militaire sector 
al veel onderzoek gedaan op het gebied van wetenschap en technologie 
van de zee. D e  overheidsuitgaven voor niet-militair 0  &  0  op dit 
gebied bedragen momenteel naar schatting 400 a 500 miljoen E cu per 
jaar. Dit is vergelijkbaar m et de financiering van niet-militair 
onderzoek in de V S, terwijl er in Japan ongeveer 200 miljoen E cu wordt 
uitgegeven.
H et blijkt dat op dit m om ent veel van de nationale
onderzoekprogramma's opnieuw worden beoordeeld of vernieuwd of dat er 
spoedig nieuwe geïntegreerde programma's worden gestart. H et lijkt 
derhalve een bijzonder geschikt m om ent voor coördinatie op 
communautair niveau.
E r zijn verschillende redenen die een gericht programma van de E G  (* >  
op dit uitgebreide gebied rechtvaardigen :  het gebruik van grote of 
dure apparatuur die een zware belasting vormt voor de middelen van de 
afzonderlijke landen, optimalisatie van het gebruik van bestaande 
faciliteiten (onderzoekschepen, duikboten enz.), in de verschillende 
Lid-Staten beschikbare vaardigheden en deskundigheid die elkaar 
aanvullen, het gebruik van onderzoeksresultaten voor de uitvoering van 
communautaire beleidsonderdelen, hulp aan ontwikkelingslanden, de 
bijdrage aan de totstandkoming van de interne markt door de 
aanvaarding van gemeenschappelijke normen en standaards, enz.
E r zijn zeker ruime mogelijkheden voor samenwerking op het niveau van 
de E G .
(*) Verschillende lopende of voorgestelde onderzoekprogramma's van de 
E G  houden zich momenteel gedeeltelijk bezig m et problemen ten aan­
zien van de zee :  milieubescherming, teledetectie, navigatie, 
materialen, energie, visserij, stralingsbescherming, verwijdering 
van radioactief afval enz., maar er is geen geïntegreerd 
programma.

3.8 - 2
b. O p  het gebied van wetenschap van de zee zijn rnogelijke doelstellingen :
1. E en  betere kennis van en inzicht in de E E Z  (exclusieve economische 
zone) van de Lid-Staten (fysisch, chemisch, biologisch, 
geologisch). E r zouden regionale oceanografische projecten kunnen 
worden gestart voor de Middellandse Zee, het oostelijk deel van de 
Atlantische Oceaan, het Kanaal en de Noordzee en de Oostzee. 
Ontwikkelingslanden zouden kunnen worden geholpen bij soortgelijk 
onderzoek van hun E E Z .
2. D e  wetenschappelijke basis voor kustbeheer en -bescherming, waarbij 
de Lid-Staten dezelfde problemen en zorgen hebben.
3. E en  bijdrage tot de kennis van het Noord- en Zuidpoolgebied.
V oor technologie van de zee (die onder andere kan bijdragen tot een 
oplossing van bovengenoemde problemen) zijn mogelijke doelstellingen :
1. D e  gezamenlijke ontwikkeling van de volgende generatie van 
instrumenten voor gebruik op zee (boeisystemen, akoestiek onder 
water, onbemande duikboten, autonome meetapparatuur voor 
verontreiniging, enz.).
2. D e  stimulering van de b o u w  van een schip voor diepzeeboringen, 
waardoor Europa mogelijkheden krijgt op dit gebied.
V oor de bevordering van wetenschap en technologie van de zee in Europa 
kunnen ook een aantal ondersteunende en minder kostbare initiatieven 
worden uitgevoerd, bijvoorbeeld :
1. D e  oprichting van een "distributiecentrum" voor een optimalisatie 
van het gebruik van zeewaardige schepen voor oceanografie en andere 
dure apparatuur zoals de bestaande onderzeeërs voor exploratie en 
faciliteiten voor de bestudering van grote mariene ecosystemen 
("mesokosmossen") enz.
2. D e  opleiding van wetenschappelijke onderzoekers in de 
oceanologische disciplines, m et inbegrip van wetenschapsmensen uit 
ontwikkelingslanden.
3. D e  opbouw  v ar, databases voor wetenschap en technologie van de zee.
4. D e  verwerving van een minderheidsaandeel in al dan niet mobiele 
grote faciliteiten o m  deze toegankelijk te m aken voor de Lid-Staten 
die niet waren betrokken bij de oorspronkelijke financiering 
daarvan.
V oor een duidelijker omschrijving van de werkzaamheden van de E G  is 
verder overleg m et overheidsinstanties, de industrie en de 
wetenschappelijke wereld nodig, mogelijkerwijs door middel van een 
"oproep tot het doen van suggesties".

3.8 - 3
c. Gezien de om vang van het door Lid-Staten uitgevoerde onderzoek zal het 
program m a waarschijnlijk worden gerealiseerd door middel van 
(uitgebreide) gecoördineerde werkzaamheden, werkzaamheden voor 
gezamenlijke rekening en mogelijkerwijs minderheidsdeelnames en 
gezamenlijke ondernemingen.
d. In een later stadium, voor het officiële voorstel van de Commissie 
wordt ingediend, m oet worden vastgesteld welke middelen nodig zijn 
voor een belangrijke actie op communautair niveau. Dit bedrag zal 
worden opgenomen uit de in het financieel overzicht vermelde 
financiële reserve.

3.9 - 1
3.9. Vervoer
3.9.1. Algemeen
a. H et onderzoek in de Lid-Staten heeft resultaten opgeleverd die de 
Gem eenschap op gelijke hoogte plaatsen m et de geïndustrialiseerde landen 
die het verst gevorderd zijn op het gebied van de nieuwe 
transporttechnieken.
D eze resultaten werden echter vaak verkregen via programma's die m et elkaar 
rivaliseerden, hetgeen op zich zelf wellicht stimulerend werkte, m aar op 
het niveau van de toepassing schadelijke situaties teweegbracht :
- m et voor de openbare dienst of voor gebonden markten bestemde projecten 
is het zeer moeilijk o m  tot toepassingen op communautaire schaal of 
elders in de wereld te kom en; dit is bijvoorbeeld het geval voor 
TGV-spoorvervoer en voor het stadsvervoer;
- normaal commercieel gerichte projecten hebben tot voor enkele jaren 
weliswaar successen geboekt, die op wereldschaal kunnen concurreren, m aar 
ondergaan n u  de gevolgen van de crisis en zullen m et een groeiende 
internationale concurrentie te kam pen krijgen; dit geldt speciaal voor 
het w eg- en het zeevervoer.
Projecten op basis van internationale samenwerking daarentegen hebben het, 
na de commerciële mislukking van som m ige in technisch opzicht geslaagde 
m aar slecht op de markt afgestemde pogingen, eindelijk mogelijk gemaakt de 
transportondernemingen produkten te bezorgen die m et hun behoeften 
overeenstemmen. H et belangrijkste voorbeeld is hier de A IR B U S .
H et blijkt dus noodzakelijk dat het technologisch kapitaal waarover de 
Gem eenschap op het gebied van het vervoer beschikt los te m aken uit de 
nationale verkokering die nu de regel is. H et gaat o m  de produktiviteit van 
het onderzoek en o m  het benutten van de onderzoeksresultaten. D e  inzet is 
de vraag of de transportsector van de Gem eenschap in staat is o m  :
- zich aan te passen aan de nieuwe eisen van de vraag in het 
intracommunautaire verkeer en in het verkeer m et de rest van de wereld 
(wijziging van de netten, effecten van de nieuwe technieken, kwalitatieve 
en kwantitatieve veranderingen in de verkeersstromen);
- zich te plooien raar de beperkingen van de economische conjunctuur en van 
het sociale mi li u;
- een concurrerende sector te zijn in de economie van de G em eenschap en ten 
opzichte van de buiten-Europese concurrentie en daardoor een markt te 
vorm en waarop de communautaire industrie die transportmiddelen en
transportmaterieel produceert kan steunen.
b. H et gemeenschappelijk vervoerbeleid wil bereiken dat het transportsysteem 
van de Gem eenschap zijn functie vervult m et de hulp van alle takken, zonder 
een ervan te bevoordelen of te benadelen. D e  op basis van het Verdrag 
ontwikkelde regels zijn in die geest opgevat.
H et is echter de taak van het onderzoek o m  ervoor te zorgen dat het 
transportsysteem op lange termijn op de behoeften is afgestemd.
In dit opzicht zijn de schommelingen van de vraag en de conjunctuur, de 
belemmeringen, de geïnduceerde effecten van andere sectoren van grote en 
nog steeds toenemende betekenis.

3.9 - 2
D aarom  m oet het onderzoekwerk op de volgende aspecten worden gericht :
. voor het spoorvervoer :
- automatisering van de verkeersbewaking, de bediening van de signalen en 
de wissels;
- simulatie van de treinbesturing;
- vermindering van het gewicht en van het geluidsniveau, aërodynamische 
vormgeving van de voertuigen;
- lineaire motoren;
- effecten op de reizigers (b.v. tunneldoortochten) en het milieu 
(b.v. geluid, visuele intrusie);
. voor het wegvervoer :
- analyse van verkeersongelukken;
- verbetering van de veiligheid van zware vrachtwagens en 
personenvoertuigen;
- perfectionering van de elektrische auto;
. voor het zeevervoer :
- beheer, onderhoud, functies en staat van de schepen; economische route;
- methodologie van de vorm  en het gedrag van het schip, van de 
oneffenheden van de scheepsromp, van de vaarweerstand;
- ontwerpen voor nieuwe scheepstypes en onconventionele 
voortstuwingsinrichtingen die op commerciële behoeften zijn afgestemd;
- beheer van het zeeverkeer;
- het mens-schip-systeem;
. voor het luchtvervoer :
- brandbaarheid en giftigheid van de in passagiersruimten gebruikte 
materialen;
- rationalisatie en modernisering van de verkeersleiding.
D e  Gem eenschap treedt op :
- hetzij ter aanvulling van de activiteit van de Lid-Staten, wanneer 
nationale programma's naast elkaar bestaan en overleg onmisbaar is o m  de 
doeltreffendheid te verbeteren en de verspreiding en eventueel de 
normalisatie van de resultaten te bevorderen;
- hetzij voor onderwerpen die een communautaire dimensie vereisen wegens de 
middelen die nodig zijn, om dat de voorschriften of de commerciële 
vooruitzichten onvoldoende stimulerend werken of om dat het uiteindelijke 
gebruik van communautair belang is.
c. A l heeft de Gem eenschap geen enkel 0  &  O -Program m a uitgevoerd op het gebied 
van het vervoer, toch hebben een aantal acties op transportgebied nuttige 
gegevens opgeleverd :
- COST-actie "Vervoer";
- C O S T  301/ gezamenlijke actie van de Gemeenschap betreffende 
hulpsystemen voor de zeevaart;
- projecten "Vervoer" van de programma's "niet-nucleaire energievormen" en 
van de demonstratieprogramma' s voor "energiebesparing".
Daaruit vloeit voort dat het nodig is :
- hetzij acties voor gezamenlijke rekening, hetzij gecoördineerde acties te 
kunnen opzetten, naargelang van het geval;
- eventueel bij C O S T  aangesloten derde landen bij de acties te betrekken;
- te bestuderen of een aanvullend program m a voor een aantal acties mogelijk 
i  s.
D e  betekenis van het onderzoek betreffende het vervoer verschilt namelijk 
sterk van Lid-Staat tot Lid-Staat, m aar er wordt daarentegen een grote 
onderzoekactiviteit ontplooid in derde landen die geografisch gezien voor

3.9 - 3
het vervoer van de Gem eenschap belangrijk zijn, zoals Zwitserland, 
Oostenrijk en de Noordeuropese L anden :  het onderzoek vergt so m s 
aanzienlijke middelen, m aar in veel gevallen heeft het vooral behoefte aan 
impulsen, stimulering of zelfs eenvoudig overleg.
d. E en  algemene onderzoekactie waarvoor 5 0  a 80 miljoen E cu  zouden w orden 
uitgetrokken zou een bijzonder nuttige impuls kunnen geven aan de 
transportsector. O p  het gebied van de verkeersveiligheid wordt deze actie 
aangevuld m et een specifieke activiteit o m  de informatie- en 
telecommunicatietechnologieën op het wegverkeer tot te passen (zie D R IV E , 
behandeld in punt 3.3).
3.9.2. Luchtvaarttechnologie “
a. D e  Europese luchtvaartindustrie is een belangrijke bron van kracht voor de 
landen van de Gemeenschap. Zij ontwerpt en vervaardigt een compleet scala 
van vliegtuigen en helikopters. Grote aantallen vliegtuigen, motoren en 
uitrustingsonderdelen worden geëxporteerd. D e  industrie staat aan de spits 
inzake ontwikkeling en toepassing van geavanceerde ontwerp-technieken, 
materialen en fabricagetechnieken. Afgezien van de directe voordelen van 
de spitstechnologie voor de eigen activiteit, draagt de luchtvaartindustrie 
grote technologische voordelen over aan andere industrietakken - op 
gebieden zoals composietmaterialen, verbindingstechnieken, enz.
H et commerciële succes van een produkt van de Luchtvaartindustrie is 
fundamenteel afhankelijk van de kwaliteit van de ontwerp- en 
fabricagetechnologie die erin verwerkt is. Z o  wordt alle direct bèschikbare 
spitstechnologie routinematig geëxploiteerd en verdere vorderingen zijn 
duur, niet alleen wegens de graad van verfijning van de technologieën op 
zich zelf, m aar ook wegens de uiterste zorgvuldigheid w aarm ede wordt 
nagegaan of nieuwe technologieën bruikbaar zijn uit het oogpunt van de 
veiligheid van het luchtverkeer.
O ndanks de hoge kosten van het verder ontwikkelen van de technologie is het 
tem po van de vooruitgang op de wereldmarkt hoog. A l blijft de Europese 
research aanmerkelijke bijdragen leveren aan de luchtvaarttechnologie, de 
huidige staat van de techniek wordt in beslissende mate bepaald door de 
enorme inspanning die de V S  op het gebied van het luchtvaartonderzoek 
levert. V oor een deel wordt dit onderzoek bekostigd door de Amerikaanse 
industrie, m aar bovendien wordt er zeer ruime regeringssteun voor verstrekt 
in het kader van d  . ·  programma's van de N A S A  en van het Ministerie van 
Defensie. D e  schaal waarop in de Verenigde Staten aan onderzoek wordt 
gedaan, zowel algemeen als via grootscheepse programma's zoals S D I en de 
ontwikkeling van een hypersonisch transatmosferisch vliegtuig is dermate 
enorm, dat de snelheid w aarm ede de technologie vooruitgaat het verm ogen van 
de door nationale regeringsprogramma's gesteunde Europese 
luchtvaartindustrie o m  de ontwikkelingen bij te houden overtreft.
b. D e  Com m issie is van mening dat hieraan iets m oet worden gedaan op Europees 
niveau. Vertrouwen op licenties of invoer van Amerikaanse technologie lijkt 
geen aanvaardbare basis voor het succes van de industrie op lange termijn. 
O o k  opvoering van de afzonderlijke nationale steunprogramma's is geen 
doelmatige oplossing. D aarom  is de Com missie van oordeel dat nu w erk m oet 
worden gemaakt van de inventarisatie van de onderzoekbehoeften op langere 
termijn van de hele Europese luchtvaartindustrie m et het oog op de 
voorbereiding van een geharmoniseerd program m a voor het onderzoek dat op 
middellange tot lange termijn m oet worden verricht. Daarbij m oet volgens

3.9 - 4
haar rekening worden gehouden met de zeer gunstige ervaring die is opgedaan 
met de beheersaanpak welke werd toegepast bij het ESPRIT- en het 
BRITE-Programma, inhoudend dat de industrie een belangrijke inbreng heeft 
in de bepaling en de leiding van de ten uitvoer gelegde programma's. 
Specifieke voorstellen voor het opzetten van een actie zijn nog niet 
mogelijk, aangezien verder overleg met de industrie en met de 
overheidsdiensten van de Lid-Staten vereist is.
c. Ten aanzien van de schaal waaraan voor de te ondernemen activiteit moet 
worden gedacht kan ervan worden uitgegaan dat zij, om een significant 
effect te sorteren, met een meetbare fractie van de huidige omvang van 
het luchtvaartonderzoek moet overeenkomen.
Voor de Gemeenschap als geheel betekent dit dat per jaar enkele 
honderden miljoenen Ecu zouden moeten worden besteed. De overeenkomstige 
bijdrage van de Gemeenschap zou worden geput uit de in het overzicht 
opgenomen financiële reserve.

3.10 - 1
10. Wetenschappelijke norm en,, referentiematerialen en -methoden
E en  van de voornaamste doelstellingen in een aantal beleidssectoren van 
de Gem eenschap zoals de voltooiing van de interne markt, energie, consu­
mentenbelangen, Landbouw , milieu en gezondheid, is te voldoen aan de 
behoefte aan verdere harmonisering en normalisering.
Niet alleen moeten de schriftelijk vastgelegde norm en worden 
geharmoniseerd m aar ook m oet de kwaliteit van een produkt worden 
gedemonstreerd en m oet w orden bewezen dat dit voldoet aan een norm  of 
voorschrift (hetgeen proeven, metingen en analyses vereist). Verder is 
er behoefte aan onderzoek en gegevensbases o m  de opstelling van 
schriftelijke norm en te bevorderen en te vergemakkelijken.
Alle Lid-Staten beschikken over een metrologische dienst. D eze fungeert 
als een hooggekwalificeerd wetenschappelijk orgaan dat zorgt voor de 
normalisering van de voornaamste meeteenheden en ziet erop toe dat alle 
metingen in het gehele land onderling in overeenstemming zijn.
D e  aanwezigheid van zo'n fundamentele metrologische infrastructuur die 
nodig is voor industriële ontwikkelingen, wordt in alle landen - ook in 
de V S  en Japan - als een openbare dienst beschouwd.
Problemen in deze sector hebben evenwel dikwijls een grensoverschrijdend 
karakter en de Gem eenschap kan door haar neutrale positie een essentiële 
rol vervullen bij het overbruggen van de bestaande verschillen, speciaal 
door het gebruik van de in haar laboratoria ontwikkelde know -how  en door 
de coördinatie van de werkzaamheden van de zowel overheids- als 
particuliere laboratoria in de verschillende landen.
.  D e  activiteiten van de Gem eenschap op dit gebied zijn drieledig :
1. Via het program m a van het B C R  zijn er doeltreffende formules gevonden 
voor samenwerking tussen de metrologische instituten binnen de 
Gemeenschap, waardoor een groot aantal meetproblemen konden w orden 
opgelost via de ruim 80 samenwerkingsprojecten die tot dusverre zijn 
uitgevoerd. D eze samenwerking zat in het bijzonder worden uitgebreid 
m et het oog op de ontwikkeling van de nodige meetmethoden voor de 
nieuwe technologieën.
O o k  zal het progra-ma van het B C R  voor niet onder de nationale 
instanties ressor erende sectoren tot samenwerkingsverbanden leiden, 
waardoor vooral de analysetechnieken kunnen worden verbeterd en er 
aanvullende meetmethoden zullen worden ontworpen in 
Gemeenschapsverbard. Z o  kan er w orden gezorgd voor de 
reproduceerbaarheid van analyses en tests op zulke gecompliceerde en 
uiteenlopende gebieden als volksgezondheid, milieu en levensmiddelen, 
waarbij overigens de behoeften van de industrie niet zulten worden 
verwaarloosd.
Doordat het accent m eer zal worden gelegd op normalisering bij de 
voltooiing van de interne markt en andere beleidssectoren en nieuwe 
technologie zal worden ingevoerd, zal de vraag naar dit soort 
activiteiten nog toenemen,
2. H et Program m a Referentiemetingen en -materialen zal in onze eigen, 
daartoe bij uitstek gekwalificeerde laboratoria in Geel en in 
associatie m et soortgelijke grote instellingen zowel binnen de 
Gemeenschap als in de rest van de wereld worden voortgezet, voor de 
vaststelling van nucleaire gegevens, voornamelijk voor door

3.10 - 2
neutronen geïnduceerde reacties, waar zulks noodzakelijk is voor 
toepassingen waarbij kernsplijting en kernversmelting een rol spelen. 
Daarnaast zal een belangrijk deel van de activiteiten op het gebied 
van metingen en referentiematerialen betrekking hebben op radioactieve 
bronnen, neutronenfluxen en -doses, trefplaatmaterialen en de analyse 
van splijtbare materialen en isotopensamenstellingen. H et Centrum te 
Geel zal ook zijn ervaring op nucleair gebied benutten o m  ook op 
andere gebieden steeds m eer m et het B C R  sam en te werken.
3. D e  werkzaamheden van het G C O  inzake materialen en constructies die 
worden uitgevoerd in Petten en Ispra, worden uitgebreid o m  te voldoen 
aan de groeiende behoefte aan een grotere betrouwbaarheid en een 
betere normalisering. Daarbij kom t het accent te liggen op de 
ontwikkeling van betrouwbaarheidsmethoden, modellen en praktijkcodes 
voor industriële constructies evenals op onderzoek en gegevensbases 
betreffende het gedrag van materialen onder extreme bedrijfscondities 
m et het doel o m  tot norm en te kom en.
Ook zal steeds meer samenwerking tot stand worden gebracht met de 
werkzaamheden voor gezamenlijke rekening van de Gemeenschap 
(bijvoorbeeld BRITE en EURAM) alsmede met nationale laboratoria.
c. D e  voor de uitvoering van deze activiteit benodigde communautaire 
financiële middelen worden geraamd op een bedrag tussen 300 en 
350 miljoen Ecu.

KWALITEIT VAN HET BESTAAN
1. Volksgezondheid
D e  verschillende Lid-Staten zijn, m et hun lange ervaring en uitgebreide 
middelen, in eerste instantie verantwoordelijk voor de bevordering en de 
instandhouding van de gezondheid van hun onderdanen m aar zij kunnen 
geleidelijk de steeds groter wordende, landelijk niet langer te controleren 
lasten van de gezondheidszorg niet m eer aan.
D e  globale uitgaven voor de gezondheidszorg in de Gem eenschap w orden thans 
geraamd op m eer dan 150 miljard E cu  per jaar, waarvan nog niet één procent 
(circa 1,2 miljard E cu) wordt gespendeerd aan onderzoek op het gebied van 
geneeskunde en volksgezondheid. Zulk onderzoek blijkt op uitsluitend 
nationaal niveau evenwel ontoereikend.
Aangezien de meeste nationale programma's bestaan uit een groot aantal in 
verhouding kleine projecten die worden uitgevoerd door relatief kleine en 
versnipperde onderzoekteams, is een coördinatie van de samenwerking 
onmisbaar. Speciaal wanneer op de m eer geavanceerde gebieden (zoals toepas­
sing van de moderne biotechnologie, medische informatica, hoogwaardige 
medische technologie) de m in of m eer schaarse nationale deskundigheid in 
communautair verband wordt gebundeld en nieuwe mogelijkheden voor 0, 0  &  D  
gemeenschappelijk worden verkend, zal dit leiden tot een werkelijk poten­
tieel voor innovatie dat oplossingen kan aandragen voor de grote problemen op 
het gebied van de gezondheidszorg, de uitgaven daarvoor op doeltreffende 
wijze kan drukken en tot industriële ontwikkeling zal bijdragen.
,  D e  werkzaamheden van de Gem eenschap zullen in hoofdzaak worden geconcentreerd 
op drie sectoren van 0, 0  &  D  :
Coördinatie van het onderzoek op het gebied van geneeskunde en 
volksgezondheid m et als kernpunten :
. grote gezondheidsproblemen die alle Lid-Staten gemeenschappelijk hebben, 
m et als nieuwe doelstellingen K A N K E R  (ingevolge de w ens van de 
Topconferentie te Luxem burg) en A ID S  (op verzoek van het Europese 
Parlement), terwijl eerdere projecten zullen worden voortgezet, zoals 
bijvoorbeeld ouderdomskwalen (ook handicaps) en door milieufactoren en 
levensstijl veroorzaakte gezondheidsproblemen;
. verbetering en gemeenschappelijk gebruik van de hulpbronnen op het gebied 
van de gezondheidszorg, waaronder zowel 0, 0 &  D  op het gebied van de 
medische technologie, er onderzoek op het gebied van de gezondheidsdiensten 
(onderzoek naar de verstrekking van de gezondheidszorg en de organisatie 
daarvan).
E en  geringe communautaire investering voor een dergelijke activiteit kan zeer 
lonend worden (zo zal bijvoorbeeld op het gebied van de elektrocardiografie 
een betere verwerking m et een kostenverlaging van slechts 1 0  %  een besparing 
opleveren van 100 miljoen E cu  per jaar !).
O ntwikkeling van de prognostische geneeskunde en nieuwe therapie :  in het 
kader van dit nieuwe programmapunt zal de toepassing van de meest geavan­
ceerde inzichten van de moderne biotechnologie op de geneeskunde en speciaal 
op de zeer vroegtijdige diagnose van ziekten en op nieuwe behandelings­
methoden worden bevorderd. 0, 0  &  D  op dit gebied zal voornamelijk gericht 
zijn op een betere kennis van het menselijk genoom, de immuniteitstechnologie 
(van toepassing op kanker, ziekten van het auto— immuunsysteem, infecties), 
methoden van genetische manipulatie w aarm ee DN A-gebreken kunnen worden 
hersteld (bijvoorbeeld bij aangeboren genetische ziekten), en de industriële 
produktie van diagnosetest-kits (bijvoorbeeld A ID S).
M e t zo'n communautair optreden zullen bepaalde lacunes worden opgevuld die 
nog bestaan in de wetenschappelijke en technologische kennis en die m aken dat

4.1 - 2
de moderne biotechnologie op het gebied van de geneeskunde niet ten volle kan 
worden benut terwijl hierdoor ook een Europese grensoverschrijdende samenwer­
king wordt bevorderd, de implementatie van reeds toepasbare technologie kan 
worden versneld en er tegelijkertijd een Europees wetenschappelijk klimaat 
wordt gevorm d m et een hoog potentieel voor innovatie en veelbelovende 
economische implicaties.
D e  verbetering  van de bedrijfsgeneeskunde is een permanente institutionele 
taak die wordt uitgevoerd in het kader van het EGKS-Verdrag. D e  hieruit 
voortvloeiende activiteiten zijn gericht op de inventarisatie van gezond­
heidsvraagstukken en beroepsziekten die gerelateerd zijn aan het specifieke 
milieu van de kolen- en staalindustrie. Hieronder valt onderzoek naar 
chronische aandoeningen van bijvoorbeeld de ademhalingswegen, fysiopathologie 
en verder aandoeningen die speciaal optreden bij werknemers in 
staalfabrieken, cokesfabrieken, kolen- en ijzermijnen zoals rugkwalen,
huidaandoeningen _ _ _ en de activiteiten zijn voorts gericht op betere
gez
ondheidsnormen bij de bedrijfstakken van de E G K S  door het leggen van 
verband tussen beroepsziekten en hinder op de arbeidsplaats en de uitwerking 
van preventieve maatregelen, technieken voor de vroegtijdige opsporing van 
ziekten en maatregelen o m  de gevolgen te verlichten.
Bij een groot aantal ziektegevallen onder zowel mijnwerkers als werknemers 
van cokesfabrieken en bij de ijzer- en staalindustrie gaat het o m  
beroepsziekten en het probleem gaat dan ocrte-ete-  gehele Gem eenschap aan.
c. H et onderzoek op het gebied van geneeskunde en volksgezondheid heeft twee 
nieuwe doelstellingen (kanker en A ID S ) terwijl er bij de eerdere 
programmaonderdelen veranderingen zullen worden aangebracht in de 
wetenschappelijke en technische inhoud (diverse projecten worden beëindigd, 
andere worden om gebogen terwijl er ook nieuwe worden toegevoegd). Aldus zal 
het totale aantal projecten van de huidige 30 worden uitgebreid tot ruim 70. 
D e  bij het vorige program m a opgedane ervaring heeft het belang van een 
geleidelijke coördinatie aangetoond, terwijl het wetenschappelijk, 
medisch-sociaal en economisch nut van de actie door alle evaluatierapporten 
is bevestigd.
Bij de prognostische geneeskunde en nieuwe therapie gaat het o m  een nieuw 
project dat is gebaseerd op de ervaringen m et de Programma's Biotechnologie 
en deze onderneming belooft een schot in de roos te worden.
D e  derde sector om vat permanente activiteiten in het kader van het 
EGKS-Verdrag.
d. H et onderzoek op het gebied van geneeskunde en volksgezondheid wordt 
uitgevoerd in de vorm  van gecoördineerde acties waarbij de steun aan 
gecentraliseerde voorzieningen zal worden opgevoerd; het Program m a 
Prognostische geneeskunde en nieuwe therapie wordt uitgevoerd in de vorm  van 
werkzaamheden voor gezamenlijke rekening (of op basis van marginale kosten), 
terwijl voor het onderdeel bedrijfsgeneeskunde voor onderzoek op contract is 
geopteerd.
e. D e  voor de ondersteuning van 0, 0  &  D  in bovengenoemde sectoren voor de 
periode 1987 tot en m et 1 9 9 1  benodigde communautaire financiële middelen 
worden geraamd op een bedrag tussen 140 en 160 miljoen Ecu. Daarbij kom t nog 
het onderzoek op het gebied van de bedrijfsgeneeskunde, dat wordt bekostigd 
uit de EGKS-begroting.
Hierbij wordt ter vergelijking aangetekend dat alleen voor onderzoek op het 
gebied van de geneeskunde en de volksgezondheid de jaarlijkse onderzoekkosten 
in de Lid-Staten worden geraamd op m eer dan 200 miljoen E cu  in 1987 en m eer 
dan 400 miljoen E cu in 1990 hetgeen erop neerkomt dat dan 2 5  %  van de totale 
nationale activiteiten wordt gecoördineerd.

2. Veiligheid
G een enkele menselijke bedrijvigheid is geheel zonder risico. 
Veiligheidsproblemen zijn er in alle soorten en schakeringen. D e  m ens staat 
onder ieder aspect van zijn bestaan bloot aan een grote verscheidenheid van 
risico's :  lichamelijke risico's uit hoofde van verschillende menselijke 
activiteiten en natuurkrachten, chemische risico's uit hoofde van acute en 
chronische blootstelling aan giftige stoffen, en zelfs biologische risico's. 
M e t het voortschrijden van de technologie k o m en  daar nieuwe risicofactoren 
bij, waarvan de beheersing steeds gecompliceerder wordt. T egen deze 
achtergrond is er bij het publiek groeiende belangstelling en bezorgdheid 
voor de instandhouding van een veilig milieu.
Veel van de veiligheidsproblemen doen zich in dezelfde vorm  voor in de gehele 
Gem eenschap en er kunnen derhalve gemeenschappelijke oplossingen w orden 
uitgewerkt en toegepast. E en  communautaire aanpak is vaak de beste oplossing 
wanneer er een grote investering in tijd, geld en mankracht nodig is en 
wanneer m e n  wil garanderen dat d- bij het onderzoek verkregen kennis op 
doeltreffende wijze wordt omgezet in praktische toepassingen.
D e  voorgenomen werkzaamheden zullen gericht zijn op een selectie van 
veiligheidsproblemen zoals risico's van industriële en andere menselijke 
activiteiten, speciale technologie voor gevaarlijke milieus en natuurlijke 
gevaren. Daarbij is primaire preventie een van de topprioriteiten.
1. Tekenend voor een groot aantal industriële activiteiten is dat er zich 
hierbij zeer uiteenlopende veiligheidsproblemen kunnen voordoen, waarvan 
de oplossing een grootschalige inspanning, aanzienlijke deskundigheid en 
in vele gevallen overweging van sociale, wettelijke en bestuursrechtelijke 
aspecten vereist. Daarbij is het van steeds groter belang dat er een 
integrale aanpak wordt gevolgd, waarbij terdege rekening wordt gehouden 
m et dwingende, door het milieu en andere factoren ingegeven beperkingen 
die de veiligheid kunnen verhogen evenals m et technologische vooruitgang.
D e  werkzaamheden zullen worden geconcentreerd op potentieel significante 
technologische risico's^op de bevolkingsgroepen die beroepshalve grotere 
ongevallen- en andere risico's lopen, alsmede op belangrijke 
risicofactoren die hetzelfde zijn voor verschillende bedrijfstakken :
. het onderzoek naar grote technologische gevaren, wordt gericht op het 
begrip, de preventie en het opvangen van de gevolgen van zware chemische 
en petrochemische ongevallen. H et probleem van de preventie en het 
opvangen van dergelijke incidenten doet zich voor in de gehele 
chemische/petrochemische sector. E r is dan ook behoefte aan ter zake 
dienende regelgeving en ondersteunend onderzoek in communautair verband. 
D e  richtlijn van de E G  inzake "de risico's van zware ongevallen bij 
bepaalde industriële activiteiten" is een eerste stap in deze richting;
. aan de verbetering van de bedri j fsveili gheid bij de kolenmijnen en de 
ijzer- en staalindustrie, een permanente institutionele taak, wordt 
gewerkt in het kader van het EGKS-Verdrag. O p  dit gebied zijn verdere 
gecoördineerde wekzaam heden noodzakelijk in Gemeenschapsverband o m  de 
toepassing van de onderzoeksresultaten te bevorderen;
. het voornaamste argument voor de activiteiten op het gebied van de
stralingsbescherming ligt besloten in de verplichtingen die de Com m issie 
bij het Verdrag en de richtlijnen van E U R A T O M  zijn opgelegd o m  op dit 
gebied handelend op te treden. In dit verband is wetenschappelijke 
ondersteuning van belang voor de beoordeling, de beheersing en de 
politieke evaluatie van de problemen in verband m et het stralingsrisico, 
w ant dit is in de gehele Gem eenschap een onderwerp van algemene 
bezorgdhei d.

4.2 - 2
2. Bijna 80 %  van alle ongevallen vinden plaats in de privésfeer, dus 
in en o m  de woning, bij vrijetijdsbesteding, sport, enz. D e  kosten 
van verzekering, medische behandeling, enz. in dit verband lopen 
jaarlijks tot in de miljarden Ecu. Verder zijn er nog aanzienlijke 
produktiviteitsverliezen.
Tot dusverre w erd er in communautair verband nog niets ondernomen 
o m  deze uitgaven te drukken, hetgeen w el het geval is in de 
Verenigde Staten en Japan.
H et voorgenomen onderzoek zal worden geconcentreerd op het 
elimineren van risico's in de privésfeer en zich speciaal 
toespitsen op ongevallen door het gebruik van nieuwe apparatuur in 
het huisgezin, relevante databanken, de bescherming van de 
consument tegen gevaarlijke produkten, speciale produkten voor 
bejaarden en gehandicapten, kinderen, enz.
3. D e  totale kosten ten gevolge van branden in de Gemeenschap zijn 
geraamd op gemiddeld ongeveer 1  %  van het B N P . Terwijl de 
technieken van brandbestrijding over het algemeen goed zijn 
ontwikkeld, bevinden de methoden voor het optimaliseren van de 
beveiligingsniveaus zich nog in een empirisch stadium.
D e  voorgenomen werkzaamheden op het gebied van de veiligheid moeten 
leiden tot een op wetenschappelijke leest geschoeide benadering en 
de ontwikkeling van ter zake dienende kwantitatieve 
engineering-technieken. Daarbij staan drie punten centraal :  
onderzoek in verband m et harmonisatie en reglementering, 
fundamenteel brandonderzoek en toegepast onderzoek.
4. D e  technologie van de afstandsbediening kan de m ens een betere 
toegang verschaffen tot 's werelds natuurlijke rijkdommen en kan 
het bereik van zijn produktieve activiteiten in vijandige of 
gevaarlijke milieus vergroten. H et gaat hier onder m eer o m  
installaties bij sleutelindustrieën waarin radioactieve, biologisch 
actieve, toxische of brandbare materialen worden gehanteerd, 
alsmede o m  de exploitatie van ruimte en oceanen. Tenslotte is er 
nog de sector van openbare dienstverlening, waar het gaat o m  
brandbestrijding en dergelijke —
E e n  geraamde communautaire markt van 500 miljoen E cu  per jaar vanaf 
1990, waarvan dan ongeveer een derde nucleair zou zijn, is groot 
genoeg o m  als springplank te dienen naar een wereldmarkt, m aar 
alleen als het 0  &  0  gericht kan worden uitgevoerd en de op de 
gebruiker gerichte demonstraties worden gecoördineerd.
D e  voorgenomen werkzaamheden zullen worden toegespitst op de drie 
voornaamste probleemgebieden :  demonstratie van prototypen (steeds 
voor een groep toepassingen), vorming van gebruikers en technici en 
basisonderzoek.
5. Ofschoon verwoestende natuurrampen een plaatselijk karakter kunnen 
dragen, wordt het economisch effect hiervan door de gehele 
Gemeenschap gedragen. Bovendien worden verschillende landen van de 
E G  door dezelfde gevaren bedreigd, zoals bijvoorbeeld aardbevingen, 
zodat de methoden en middelen voor tijdige alarmering en efficiënte 
preventie en het opvangen van de gevolgen een zaak zijn van 
communautaire samenwerking m et een multidisciplinaire aanpak en een 
gecoördineerd treffen van curatieve maatregelen. Communautaire

4.2 - 3
samenwerking is dan ook een instrument bij uitstek op gebieden w a  
er een doeltreffend apparaat m oet worden opgebouw d voor de snelle 
uitwisseling en betrouwbare opslag van gegevens en de opzet van 
grensoverschrijdende netwerken voor de controle.
H et onderzoek naar natuurrampen in de E E G  zal gericht w orden op een 
beperkt aantal evenwel typische en veel voorkomende verschijnselen 
zoals aardbevingen, stormen, overstromingen en bosbranden, die 
eventueel grote verliezen en schade kunnen berokkenen in 
dichtbevolkte gebieden. D e  uitputting van de grondreserves door 
droogte in ecologisch en maatschappelijk kwetsbare milieus moeten 
ook in aanmerking worden genomen.
c. 0, 0  &  D  op het gebied van de veiligheid vereist uit de aard der zaak 
continuïteit. Hier zijn de volgende ontwikkelingen voorzien :
D e  draagwijdte van het huidige Program m a betreffende de technologische 
gevaren/industriële risico's zal worden verruimd.
H et onderdeel bedrijfsveiligheid om vat de voortzetting van de 
activiteiten in het kader van het EGKS-Verdrag.
W a t de werkzaamheden in verband m et de stralingsbescherming betreft, 
zullen de projecten van m eer fundamentele aard geleidelijk w orden 
beperkt, en zal het accent veeleer worden gelegd op scenario's van 
blootstelling bij ongevallen en in het leefklimaat, de gevolgen 
hiervan voor m ens en maatschappij en de beperking van de blootstelling 
m et behulp van risico-evaluatie en optimalisatie, een en ander o m  de 
basisnormen van de E G  kracht bij te zetten.
Bij de gecoördineerde werkzaamheden op het gebied van ongevallen in de 
privésfeer, brandveiligheid en speciale technologie voor gevaarlijke 
milieus gaat het o m  nieuwe initiatieven.
H et bestaande Onderzoekprogramma Klimatologie en natuurlijke gevaren 
om vat de studie van de m i-chanism en en effecten van bepaalde extreme 
klimaatsverschijnselen en aardbevingen, m aar de kredieten hiervoor 
zijn tot nu toe ver achtergebleven bij de werkelijke behoeften.
d. D e  taken zullen zo goed mogelijk worden verdeeld naargelang van de 
beschikbare competentie o m  optimale baten te kunnen verkrijgen :
H et onderdeel grote technologische risico's zal worden uitgevoerd via 
eigen onderzoek, werkzaamheden voor gezamenlijke rekening en gecoördi­
neerde acties, het onderdeel bedrijfsveiligheid in de vorm  van con­
tracten, terwijl het onderdeel stralingsbescherming de vorm  krijgt van 
werkzaamheden voor gezamenlijke rekening. D e  werkzaamheden betreffende 
risico's in de privésfeer zullen voornamelijk worden uitgevoerd in de 
vorm  van werkzaamheden voor gezamenlijke rekening en in mindere m ate 
door het G C O , terwijl voor de brandveiligheid de formule van gecoördi­
neerde acties en werkzaamheden voor gezamenlijke rekening is gekozen; 
deze laatste formule wordt ook gevolgd voor de speciale technologie 
voor gevaarlijke milieus en voor het onderdeel natuurlijke gevaren.
e. D e  communautaire kredieten die nodig zijn voor 0, 0  &  D  op 
bovengenoemde, veiligheidgerelateerde gebieden voor de periode 1987 
tot en m et 1991 worden geraamd op een bedrag tussen 230 en
280 miljoen Ecu. Daarnaast kom t nog het onderzoek m et betrekking tot 
de bedrijfsveiligheid dat uit de EGKS-begroting wordt bekostigd.

4.2 - 4
G eraam d wordt dat de werkzaamheden op het gebied van de 
stralingsbescherming een significant deel zullen beslaan (35 å 45 % )  
van al het nationale onderzoek op dit gebied (in de twaalf Lid-Staten 
wordt dit geraamd op 80 å 100 miljoen E cu per jaar) in samenwerking 
m et bijna alle nationale gespecialiseerde centra. D e  werkzaamheden 
m et betrekking tot speciale technologie voor gevaarlijke milieus en 
natuurlijke gevaren kunnen tot 5  å 10 %  van de uitgaven in de 
Lid-Staten op die gebieden vertegenwoordigen.

3. Milieubescherming
D e  instandhouding en verbetering van het milieu worden nu algemeen erkend 
als een conditio sine qua non voor de overleving van de m ens en zijn 
materieel en psychisch welzijn. D e  economische ontwikkeling op lange 
termijn is afhankelijk van het behoud en verstandig gebruik van de 
natuurlijke hulpbronnen. V a n  bijzonder veel belang zijn ook eventuele 
klimaatsveranderingen en de gevolgen daarvan. O o k  de bescherming en de 
instandhouding van ons cultureel erfgoed k o m en  steeds m eer centraal te 
staan.
D e  problemen die zich hierbij voordoen hebben in essentie een 
grensoverschrijdend karakter. D e  economische implicaties van het 
milieubeleid hebben hieraan noodzakelijkerwijs een communautaire dimensie 
gegeven. Wetenschap en technologie zijn nodig als hechte grondslag voor 
iedere regelgeving en moeten ook de technieken leveren voor het herstel of 
het voorkomen van milieuschade. Ambitieuze doelstellingen voor 
milieukwaliteit werken technische innovatie in de hand. D e  industrie wordt 
zodoende gestimuleerd o m  m eer milieuvriendelijke technologie te 
ontwikkelen, waarvoor zowel binnen als buiten de Gem eenschap afzetgebieden 
kunnen worden gevonden.
. Communautaire samenwerking bij het milieuonderzoek is dus een instrument 
bij uitstek om dat het dient ter ondersteuning van één van de voornaamste 
beleidssectoren van de Gem eenschap die m oet stoelen op een gezonde 
grondslag van wetenschappelijke en technische kennis. Terwijl de 
onderzoekactie van de E G  op dit zeer grote, sterk gediversifieerde gebied 
niet in de plaats m a g  en kan k o m en  van de nationale inspanningen die vaak 
zeer grootschalig zijn, m oet zij deze coördineren en aanvullen en de 
bereikte resultaten ervan evalueren. O o k  kan het communautaire onderzoek 
ertoe bijdragen dat bij grote internationale projecten (zoals 
epidemiologisch onderzoek) het gehele, in de Gem eenschap aanwezige arsenaal 
van deskundigheid, bekwaamheid en apparatuur wordt benut.
H et communautaire milieuonderzoek m oet een drieledig doel hebben :
- oplossing van onmiddellijke problemen in verband m et de voorbereiding of 
de tenuitvoerlegging van voorschriften in het raam  van het communautaire 
milieubeleid;
- afbakening en onderzoek van milieukwesties die zich in de afzienbare 
toekomst zullen voordoen, w ant er zijn vaak L ange aanlooptijden nodig 
voordat er resultaten kunnen worden verkregen;
- het verkrijgen van fundamenteel inzicht in ecologische processen en het 
klimaatstelsel.
In dit verband m oet er de nadruk op worden gelegd dat de oplossing van de 
milieuproblemen een multidisciplinaire (en derhalve vaak internationale) 
aanpak vraagt; verder hebben deze problemen zulke grote economische 
implicaties, dat zij van vitaal belang zijn bij de planning van de 
bestedingen in een geïntegreerd economisch geheel als de E G .
. H et milieuonderzoek van de E G  ging in 1972 van start en heeft, zoals 
onlangs door een evaluatiepanel is bevestigd, al veel nuttige resultaten 
opgeleverd (Research Evaluation Report nr. 14, 1985). D eze resultaten zijn 
toegepast bij de formulering van milieumaatregelen.

4.3 - 2
D oor de jaren heen is het onderzoek van een curatieve benadering 
geleidelijk overgegaan op een m eer preventieve aanpak, terwijl het zich 
tegelijk is gaan richten op m eer fundamentele kwesties. Dientengevolge is 
het onderzoek naar de directe effecten van de voornaamste 
verontreinigingen, waarover nu heel w at kennis beschikbaar is, veel minder 
geworden en blijft het nu beperkt tot een relatief klein aantal problemen, 
dat nog een oplossing behoeft.
V oor het tijdsbestek 1987-1991 ligt het in de bedoeling het onderzoek op 
dit gebied te concentreren op de onderdelen milieu als zodanig, 
klimatologie en cultuurgoederen.
1. H et milieuonderzoek zal speciaal het volgende betreffen :
- technieken voor detectie, meting, analyse en monitoring voor een 
breed spectrum van verontreinigingen en milieuomstandigheden (m et 
inbegrip van teledetectie vanuit lucht en ruimte);
- effecten van verontreinigende stoffen op de gezondheid en op 
ecosystemen (bijvoorbeeld de gevolgen van "zure regen") en op ons 
cultureel erfgoed (gebouwen, monumenten);
- beoordeling van het milieukwaliteitsaspect van menselijke 
activiteiten, waaronder het testen en beoordelen van chemicaliën;
- verklaring van de fundamentele beginselen van bepaalde
milieuprocessen (onderzoek naar ecosystemen, bio-geochemische 
kri nglopen);
- ontwikkeling van technologie voor het verminderen en voorkomen van 
verontreiniging en voor het afvalbeheer;
- herstel van milieubederf, speciaal van beschadigde ecosystemen.
2. H et klimatologisch onderzoek betreft een zeer belangrijke component van 
het menselijk leefklimaat, w ant dit is im m ers bepalend voor onze 
oogsten, waterreserves, gezondheid en energiebehoeften. Dit onderzoek 
m oet gericht zijn op een grondig begrip van het klimaatstelsel en op de 
ontwikkeling van technieken voor klimaatvoorspellingen en voor de 
evaluatie van ecologische en maatschappelijke gevolgen van 
klimaatsveranderingen, zoals het vermoedelijk w arm er worden van onze 
planeet in de volgende eeuw  doordat er door de verbranding van fossiele 
brandstoffen m eer C 0 2  in de lucht komt.
In elk geval brengt ook de toetreding van Spanje en Portugal tot de 
Gem eenschap nieuwe, of m eer acute milieuproblemen m et zich 
(bijvoorbeeld instandhouding van de waterreserves, woestijnvorming) 
w aarm ee rekening m oet worden gehouden.

3. H et onderzoek betreffende de bescherming en de instandhouding van 
cultuurgoederen blijft niet beperkt tot een beoordeling van de 
effecten van verontreiniging op de reeds genoem de gebouw en en 
monumenten, m aar m oet ook leiden tot het ontwerp van methoden voor het 
voorkom en van schade en het elimineren van het aandeel van de m ens in 
het milieubederf alsmede voor het restaureren van onvervangbare 
cultuurgoederen. D e  aandacht die tot dusverre m eer uitging naar 
historische gebouwen en openbaar toegankelijke m onum enten m oet nu ook 
worden uitgestrekt tot openbare kunstcollecties, drukwerken en boeken, 
archeologische voorwerpen, enz.
H et onderzoek van de E G  op het gebied van de milieubescherming om vat zow el 
eigen werkzaamheden, als onderzoek op contract en gecoördineerde acties.
D e  taken die het G C O  op dit gebied zijn toebedeeld, zijn in het algemeen 
van m eer centrale aard, zoals de opzet van gegevensbases (bijvoorbeeld 
E C D IN  voor milieuchemicaliën), referentiemetingen voor milieubewaking 
(bijvoorbeeld het centraal laboratorium voor metingen van de 
luchtverontreiniging), de organisatie van gemeenschappelijke experimenten 
op het terrein enz. O o k  worden er gecoördineerde acties uitgevoerd waarbij 
diverse Europese landen, die niet tot de Gem eenschap behoren, zijn 
betrokken in het kader van het COST-systeem  over onderwerpen waarvoor op 
landelijk niveau reeds een behoorlijk program m a bestaat. Contracten voor 
gezamenlijke rekening worden gebruikt als instrument o m  leemten in het 
onderzoek op te vullen en samenwerking te bevorderen tussen 
onderzoekorganisaties in de Lid-Staten.
Financieel gezien m oet het program m a van de E G  een significant gedeelte 
beslaan van de totale bestedingen binnen de Gem eenschap (E G  +  nationale 
programma's) ten einde te kunnen zorgen voor een doeltreffende coördinatie 
in Europees verband door middel van aanvullend, overbruggend onderzoek op 
contract en gecoördineerde acties. E e n  aandeel van circa 1 5  %  van de 
totale overheidsbestedingen in de Gem eenschap voor milieuonderzoek lijkt 
toereikend o m  dit doel te bereiken.
Gezien deze overwegingen worden de nodige communautaire middelen voor het 
milieuonderzoek geraamd op een bedrag tussen 285 en 320 miljoen E cu  voor de 
periode 1987-1991.

5 - 1
5. WETENSCHAP EN TECHNOLOGIE TEN DIENSTE VAN DE ONTWIKKELING
a. De voor de periode 1987-1991 beoogde werkzaamheden met het oog op 
wetenschappelijke en technische steun aan de ontwikkeling vormen het 
vervolg op het eerste communautaire Programma "Wetenschap en technologie 
ten dienste van de ontwikkeling 1983-1986" (*). Het betrof hier het 
allereerste initiatief om wetenschap en technologie in te zetten bij de 
oplossing van de problemen van de Derde Wereld binnen een goed 
gestructureerd meerjarenprogramma voor 0 & 0.
Deze nieuwe communautaire maatregel zal er in belangrijke mate toe 
bijdragen dat het tropisch onderzoek in Europa, dat na het onafhankelijk 
worden van vroegere koloniën in verval was geraakt, weer nieuw leven wordt 
ingeblazen. Ook moet deze nieuwe activiteit ertoe leiden dat 
onderzoekinstellingen uit de Derde Wereld op grotere schaal en met meer 
succes gaan deelnemen aan de onderzoekprojecten, waarvoor zij 
belangstelling hebben.
b. Dit onderdeel beslaat voornamelijk twee onderzoekgebieden :
1. Tropische en subtropische landbouw met onder meer :
- voedselproduktie :  ontwikkeling van gewassen die bestand zijn tegen 
ongunstige natuurlijke omstandigheden (droogte, ziekten, schadelijke 
organismen, enz.), verbeterd beheer van voederreserves, visbestanden 
en vee (diergenetica, diergeneeskunde);
- bosbouw :  geschikte soorten voor vochtige en droge gebieden;
- instandhouding en regeneratie van grond :  bescherming tegen 
woestijnvorming, verbetering van de waterreserves;
- verbetering van Landbouwsystemen waarbij rekening wordt gehouden met 
de behoeften van de plattelandsbevolking en de instandhouding van de 
natuurlijke hulpbronnen;
- technologie na het oogsten en produktverwerking, afgestemd op de 
voedingsbehoeften van mens en dier.
Ter ondersteuning van deze activiteiten zullen moderne technieken zoals 
teledetectie of andere, op plaatselijke behoeften afgestemde technieken 
worden toegepast (speciaal voor de energievoorziening in 
plattelandsgebieden).
2. Tropische geneeskunde, gezondheid en voeding met onder meer :
- overdraagbare tropische ziekten (preventie, diagnose, behandeling) en 
niet-overdraagbare tropische ziekten (zoals haemoglobinose);
- stelsels van gezondheidszorg en bevolking :  sociaal-medisch onderzoek 
dat wordt uitgevoerd met de hulp van de bevolking om stelsels van 
gezondheidszorg te organiseren; demografische studies en onderzoeken, 
toegepast onderzoek met betrekking tot de relatie 
bevolking/ecosystemen;
- interdisciplinair onderzoek waarbij de agrarische, sociaal- 
economische en medische aspecten van de voeding worden bezien in de 
context van de problemen van voedingstekorten, ondervoeding, 
voedseltoxi co logi e.
Het reeds uitgevoerde of nog geplande onderzoek in bovengenoemde sectoren 
draagt bij tot de versteviging van het communautair beleid op het gebied 
van "ontwikkeling" en "wetenschap en technologie". Wetenschap en 
technologie worden beschouwd als essentiële instrumenten bij de 
ontwikkeling, waardoor de ontwikkelingslanden op de middellange en lange 
termijn echte partners van de Lid-Staten van de EG kunnen worden.
(*) PB L 352 van 14.12.1982

Speciaal het door de Gemeenschap bevorderde onderzoek op het gebied van de 
tropische geneeskunde biedt meer kansen voor de ontwikkeling van hulpmiddelen 
bij de diagnose en de bereiding van doeltreffende geneesmiddelen en vaccins 
voor het bestrijden van de meest voorkomende ziekten, waardoor de Gemeenschap, 
vanuit humanitair, politiek en economisch oogpunt een betere positie in de 
wereld kan krijgen. En het landbouwkundig onderzoek kan dan via het programma 
van de Gemeenschap niet alleen steunen op de genetische hulpbronnen van Europa 
maar ook op de nog rijkelijk beschikbare hulpbronnen van de 
ontwi kkelingslanden.
Het belang van deze communautaire activiteit ligt ook in de opleidings­
mogelijkheden en dus de leerkansen die niet alleen aan inwoners van de 
ontwikkelingslanden maar ook aan jonge Europese wetenschappers worden geboden.
Voorts kan zowel met deze activiteit als met andere 0 & O-programma1s van de 
EG duplicatie van nationale en internationale werkzaamheden worden vermeden 
zodat de resultaten zinvoller worden en op ruimere schaal kunnen worden 
toegepast.
De nieuwe activiteit beslaat voornamelijk dezelfde sectoren als het eerste 
Programma "Wetenschap en technologie ten dienste van de ontwikkeling 
1983-1986". Op grond van de evaluatie van het onderzoekpotentieel - hoe groot 
dit is blijkt wel uit het feit dat er naar aanleiding van de oproep tot 
inschrijving voor het eerste programma ongeveer 2.000 voorstellen 
binnenkwamen - en de analyse van de eerste resultaten van ongeveer 430 reeds 
gesloten onderzoekcontracten, konden de onderzoekprioriteiten worden 
afgebakend die voor het nieuwe programma moeten worden gesteld. Bij de 
uitvoering van dit onderdeel :
- zal er meer nadruk worden gelegd op het stimuleren van onderzoekactiviteiten 
in de ontwikkelingslanden, waardoor het eigen vermogen van die landen op het 
gebied van wetenschap en technologie wordt verbeterd of aangekweekt;
- zullen die landen zo nodig de beschikking krijgen over een geëigende 
infrastructuur en wetenschappelijke apparatuur, volgens passende 
contractuele procedures;
- zal worden bijgedragen tot een betere samenwerking tussen de wetenschappers 
alsmede tot de opbouw van netwerken van associaties;
- zal meer aandacht worden besteed aan het opleidingsaspect met de mogelijk­
heid van uitwisseling van wetenschappers tussen laboratoria en/of tewerk­
stelling van deskundigen bij projecten, waarbij gespecialiseerde hulp 
vereist is;
- zal worden gemikt op een meer doeltreffende toepassing van de onderzoeks­
resultaten ten behoeve van de bewoners van de ontwikkelingslanden.
Het programmaonderdeel wordt uitgevoerd door middel van contracten voor 
gezamenlijke rekening tussen de Commissie van de EG en instellingen uit de 
ontwikkelingslanden en de Lid-Staten. Daarbij wordt evenwel de mogelijkheid 
van enkele gecoördineerde acties, speciaal voor de opzet van netwerken van 
associaties, niet uitgesloten.
De raming van de financiële middelen die noodzakelijk worden geacht voor de 
uitvoering van deze nieuwe actie, is gebaseerd op :
- het onderzoekpotentieel dat tijdens het eerste programma speciaal door de 
ontwikkelingslanden is geformuleerd;
- de weerslag van de actie op de bilaterale en multilaterale 
activiteiten van de Lid-Staten, zodat hiervan een coördinerend effect kan 
uitgaan (7-8 % van het nationale 0 & 0);
- de weerslag op de activiteiten in het kader van het ontwikkelingsbeleid van 
de Gemeenschap.

5 - 3
De financiële middelen moeten voor de periode 1987-1991 in totaal tussen 100 
en 200 miljoen Ecu liggen waarbij moet worden gelet op bovengenoemde factoren 
en het ruimere kader (twaalf Lid-Staten). Door deze uitbreiding zijn er zeker 
intensievere inspanningen vereist om het doel van een gemeenschappelijk beleid 
en een gemeenschappelijke structuur bij de uitvoering van het nieuwe 
programmaonderdeel te verwezenlijken, maar hierdoor zal ook de kans worden 
geboden te profiteren van de historische banden die bestaan tussen de twee 
nieuwe Lid-Staten en de Latijnsamerikaanse landen.

6 -  1
6. HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH POTENTIEEL VAN EUROPA - HET EUROPA 
DER ONDERZOEKERS--------------------- ------------------
a■ 
Verbetering van het wetenschappelijk en technisch concurrentievermogen 
van de Gemeenschap door een einde te maken aan de compartimentering in 
Europa's "wetenschappelijke ruimte" en een echt "Europa der 
onderzoekers" tot stand te brengen; dit is een belangrijke vereiste 
voor de sociaal-economische ontwikkeling van de Gemeenschap op 
middellange en lange termijn.
b. Om in de behoefte aan een betere doelmatigheid van het eigen
potentieel voor onderzoek en produktontwikkeling te voorzien, hebben 
de Lid-Staten zowel op nationaal als internationaal niveau maatregelen 
genomen ter stimulering van de wetenschappelijke en technische 
creativiteit. Deze maatregelen, die vaak zijn afgestemd op 
individuele deelgebieden van een wetenschappelijke discipline 
(bijvoorbeeld moleculaire biologie) of specifiek met het oog op 
bepaalde onderzoekobjecten zijn ontworpen, en die uitsluitend effect 
sorteren binnen een nationaal of binationaal geografisch gebied, komen 
evenwel, ondanks hun onmiskenbare waarde, slechts gedeeltelijk 
tegemoet aan de zich voortdurend wijzigende behoeften van de 
Gemeenschap en haar Lid-Staten. Zij moeten dus duidelijk een ruimere 
draagwijdte krijgen en een groter aantal terreinen bestrijken; dat kan 
alleen in het kader van een multinationale aanpak.
Een aanpak op communautair niveau lijkt daarvoor de meest geschikte. 
In de moderne wetenschap en technologie moet worden uitgegaan van een 
veelheid van gezichtspunten en complementaire benaderingswijzen, die 
vaak van multidisciplinaire aard zijn; synergisme tussen mensen en 
ideeën en optimaal samengestelde onderzoekteams zijn een eerste 
vereiste. Daarvoor is een zo groot mogelijke "geografische context" 
nodig. Die context wordt door de Gemeenschap geboden.
Gelet op het voorgaande stelt de Commissie voor om haar activiteiten 
ter zake vooral op twee niveaus te ontplooien, namelijk op het niveau 
van de onderzoekers en op dat van de voorzieningen.
1. De onderzoekers :
«
Bevordering van de mobiliteit van onderzoekers via maatregelen om 
belemmeringen op administratief en sociaal vlak af te breken.
Opleiding op onderzoekgebied, ontwikkeling van specialismen, 
aanvullende opleiding van wetenschappers.
Ontwikkeling van intra-Europese samenwerking op wetenschappelijk en 
technisch gebied en bevordering van de mobiliteit van onderzoekers.
Financiële en andere maatregelen om te voorkomen dat Europese 
toponderzoekers emigreren.
2. De voorzieningen :
Optimale bevordering van de ontwikkeling en exploitatie van grote 
wetenschappelijke en technische installaties.
Opheffing van de belemmeringen voor en ondersteuning van het vrije 
verkeer van wetenschappelijk en technisch materieel.

In deze context werkte de Commissie het "Plan ter stimulering van de 
Europese wetenschappelijke en technische samenwerking en uitwisseling 
1985-1988" uit, dat aansluit op het desbetreffende experimentele 
communautaire programma 1983/1984.
Dat dit programma van de Gemeenschap een compleet succes is geworden 
- een feit, dat door alle betrokken kringen wordt erkend - blijkt uit 
de volgende cijfers :  tot op heden hebben circa 650 teams van 
onderzoekers in de gehele Gemeenschap samengewerkt aan de uitvoering 
van 265 projecten en er werden ook tientallen "wetenschappelijke 
netwerken" gecreëerd.
Dit initiatief van de Gemeenschap heeft aanzienlijke belangstelling 
gewekt, niet alleen bij de Lid-Staten, die in een aantal gevallen 
soortgelijke activiteiten hebben opgezet op nationaal niveau, maar ook 
bij internationale organisaties zoals de Raad van Europa en bij 
Europese derde landen (Oostenrijk, Finland, Noorwegen, Zweden, 
Zwitserland). Een aantal van deze laatste heeft officieel de wens te 
kennen gegeven om aan de betrokken activiteiten deel te nemen en er 
werden, nadat de Raad daartoe in maart 1985 zijn toestemming had 
gegeven, onderhandelingen geëntameerd over de desbetreffende 
voorwaarden, in het bijzonder wat het financiële aspect betreft.
Gezien het geboekte succes en de getoonde belangstelling, stelt de 
Commissie voor om de tot dusver verrichte activiteiten te verdiepen. 
Volgens haar moet daarbij bijzondere aandacht worden besteed aan de 
sociale en culturele aspecten van het "Europa der onderzoekers" en 
moet ervoor worden gezorgd dat de aanzienlijke mogelijkheden die de 
Gemeenschap in de vorm van grote wetenschappelijke en technische 
installaties biedt, optimaal worden benut.
Acties :
1. Onderzoekers :
Onderzoek naar en uitvoering van contextuele bestuursrechtelijke en 
wettelijke maatregelen, die, enerzijds gericht moeten zijn op de 
opheffing van de belemmeringen die mobiliteit in de weg staan, en 
anderzijds op stimulering van mobiliteit.
Het is ook ditmaal de bedoeling om via financiële stimulansen in 
diverse vormen (onderzoektoelagen, associaties van laboratoria, 
taakstellingen, beurzen voor specifieke onderzoeksectoren, 
geavanceerde opleidingscursussen, toekenning van prijzen voor 
verdienstelijk wetenschappelijk werk) te zorgen voor de bevordering 
van de opleiding op onderzoekgebied, de totstandkoming van 
wetenschappelijke en technische samenwerkingsverbanden, de 
bevordering van de mobiliteit van onderzoekers en te voorkomen dat 
onze toponderzoekers uit Europa emigreren.
2. Voorzieningen :
Verlening, door de Gemeenschap, van financiële steun ten einde 
onderzoekers in de Gemeenschap ertoe in staat te stellen om gratis 
en zonder tijdsbeperking gebruik te maken van de voorzieningen van 
grote wetenschappelijke en technische installaties. Dit komt ook 
ten goede aan de installaties zelf, aangezien deze dank zij de door 
de Gemeenschap verleende steun, eventueel kunnen worden aangepast, 
van speciale uitrusting kunnen worden voorzien en ook op een meer 
economische wijze kunnen worden geëxploiteerd.

6-3
.Aangezien het de bedoeling is dat uiteindelijk 5 % van alle Europese 
onderzoekers bij dit type transnationale samenwerking wordt betrokken, 
is de Commissie van oordeel dat 2,5 % (d.i. 10.000 personen) als 
streefcijfer moet worden aangehouden voor het jaar 1991.
voor ogen en op grond van de tot dusver opgedane ervaring 
worden de vereiste financiële middelen voor de periode 1987-1991 
geraamd op 400 å 500 miljoen Ecu (dit komt overeen met 0,2 % 
van de overheidsuitgaven voor 0 & 0 voor dezelfde periode, als 
aangegeven in de twaalf nationale begrotingen).

7.1 - 1
7. ALGEMENE MAATREGELEN TER BEVORDERING VAN DE WETENSCHAPPELIJKE EN  
’ TECHNISCHE ONTWIKKELING
7.1. Innovatie
De Europese Raad heeft erop gewezen dat er dringend maatregelen moeten 
worden genomen voor de verdere ontwikkeling van de wetenschappelijke en 
technologische infrastructuur van de Europese industrie en voor de 
verbetering van het concurrentievermogen van die industrie.
Om het innovatieproces in de Gemeenschap te stimuleren, stelt de 
Commissie maatregelen voor die specifiek gericht zijn op :
- de bevordering van de verspreiding en exploitatie van de resultaten 
van het communautaire op technologie-ontwikkeling afgestemde onderzoek­
en demonstratiewerk;
- de tenuitvoerlegging van het Strategisch Programma voor de 
transnationale bevordering van innovatie en overdracht van technologie 
(SPRINT).
7.1.1. Verspreiding en exploitatie van de resultaten van het  
communautaire, op technologie-ontwikkeling afgestemde 0 & D-werk
a. In de voorgestelde wijzigingen op het EEG-Verdrag komt zeer duidelijk 
tot uitdrukking dat "verspreiding en exploitatie van de resultaten van 
het communautaire op technologie-ontwikkeling afgestemde onderzoek- en 
demonstratiewerk" één van de vier maatregelen is die de Gemeenschap op 
technologisch gebied moet nemen.
Uitgaande van een markt, die de gehele Gemeenschap omvat, zal een 
betere verspreiding en exploitatie van de resultaten in het Europa van 
de Twaalf resulteren in een uitbreiding van de algemene 
wetenschappelijke en technische kennis en een algemene verbetering van 
het concurrentievermogen, alsmede bijdragen aan het scheppen van 
nieuwe arbeidsplaatsen. Uit bepaalde enquêtes is gebleken dat deze 
maatregel, waarvoor tot dusver slechts weinig middelen ter beschikking 
werden gesteld, nu reeds (direct en indirect) tot het ontstaan heeft 
geleid van circa 3.000 nieuwe permanente banen, bij kosten, die 
aanzienlijk lager liggen dan doorgaans in zowel de openbare als de 
particuliere sector het geval is. Ongeveer de helft van die nieuwe 
banen kon worden gecreëerd in het kader van transnationale 
activiteiten.
b. Deze horizontale maatregel zal ten goede komen aan alle regio's in de 
Gemeenschap en ten uitvoer worden gelegd via werkzaamheden van drie 
types, namelijk :
1. Werkzaamheden met betrekking tot de verspreiding van alle 
resultaten van het communautaire op technologieontwikkeling 
afgestemde 0 & D-werk, met inbegrip van :
.  octrooi-onderzoek, -registratie en -verdediging, ten einde erop 
toe te zien dat exploiteerbaar materiaal wordt beschermd;
. vertaling van de resultaten van het communautaire op
technologie-ontwikkeling afgestemde 0 & D-werk in verschillende talen 
en verspreiding daarvan, via adequate kanalen, onder de wetenschappers, 
de openbare en particuliere instanties met beslissingsbevoegdheid en 
het grote publiek van de Gemeenschap.
2. Werkzaamheden met betrekking tot de exploitatie van de resultaten van het 
0 & 0-werk dat in het GCO wordt verricht :  evaluatie van de marktwaarde 
van uitvindingen van het GCO; verlening van steun ten behoeve van de

constructie van prototypes en mode (.installaties; het aantrekken van 
industriële partners voor de exploitatie van de resultaten van onderzoek 
of de verdere ontwikkeling van uitvindingen; licentieverlening; 
publiciteitscampagnes.
3. Werkzaamheden met betrekking tot de exploitatie van de resultaten van 
alle overige op technologie-ontwikkeling afgestemde 0 & D-activiteiten, 
waarbij de Gemeenschap als zodanig is betrokken (werkzaamheden voor 
gezamenlijke rekening, met inbegrip van demonstratieprojecten; 
COST-acties; EUREKA; samenwerkingsovereenkomsten met derde landen, enz.), 
ten einde :
.  erop toe te zien dat de belangen van de Gemeenschap niet worden
geschaad bij de exploitatie van de resultaten en dat de desbetreffende 
wettelijke en contractuele verplichtingen op het stuk van de 
bescherming, exploitatie en licentieverlening worden nagekomen;
.  in het precommerciële stadium selectieve steun te verlenen ten behoeve 
van maatregelen op het vlak van de bescherming en exploitatie van de 
resultaten en op dat van de licentieverlening. De steun zou alleen 
bepaalde contractanten ten deel vallen (onderzoekinstellingen, die 
geheel of gedeeltelijk onder de nationale overheid ressorteren, het 
midden- en kleinbedrijf en de universiteiten) en uitsluitend worden 
verstrekt ten behoeve van projecten met een transnationaal karakter of 
die niet adequaat via overheidsmaatregelen kunnen worden ondersteund. 
Bovendien zou aan de steunverlening de voorwaarde zijn verbonden dat de 
communautaire steun wordt terugbetaald via royalties.
De ervaring heeft de diensten van de Commissie geleerd dat dergelijke 
werkzaamheden beter worden verricht door gespecialiseerde diensten en dat 
het derhalve de voorkeur verdient om voor ieder afzonderlijk 
onderzoekprogramma een beroep te doen op een team van specialisten op het 
stuk van de bescherming van uitvindigingen, de verspreiding van informatie 
en de exploitatie van onderzoeksresultaten.
De voordelen, verbonden aan een aanzienlijke uitbouw van de bestaande 
horizontale maatregel zullen ruimschoots opwegen tegen de in dit verband 
gemaakte kosten, die, wanneer men ze relateert aan de totale begroting voor 
onderzoek, vrij bescheiden blijken te zijn.
De bij b) genoemde werkzaamheden zullen - met name om redenen van 
bevoegdheid en efficiency en uit budgettaire overwegingen - worden verricht 
door de gespecialiseerde diensten van de Commissie (die nodig moeten worden 
uitgebreid), daarin bijgestaan door externe deskundigen, die via contracten 
zullen worden ingeschakeld en in nauwe samenwerking met de voor de tenuit­
voerlegging van de programma's voor op technologie-ontwikkeling afgestemd 
0 & D-werk bevoegde personen, onderzoekers en uitvinders en, eventueel, met 
technische ondersteuning door het GCO. Voor de uitvoering van exploitatie- 
projecten, in het kader waarvan in de verdere ontwikkeling van uitvindingen 
moet worden voorzien of voor de constructie van modelinstallaties zal de 
Commissie contracten sluiten met externe ondernemers.
1.2. Strategisch Programma voor de transnationale bevordering van innovatie  
en overdracht van technologie (SPRINT)
In de voorgestelde wijzigingen op het EEG-Verdrag komt zeer duidelijk tot 
uitdrukking dat de Gemeenschap moet streven naar de uitbreiding van de 
wetenschappelijke en technologische infrastructuur van de Europese industrie 
alsmede naar de verbetering van het concurrentievermogen van die industrie. 
Te dien einde moet de Gemeenschap de instellingen en ondernemingen, met

inbegrip van het midden- en kleinbedrijf, de onderzoekcentra en de 
universiteiten, ertoe aanzetten hun activiteiten op het gebied van onderzoek 
en technologie-ontwikkeling uit te bouwen; zij moet met name alle samen­
werkingsinitiatieven van de diverse instanties ondersteunen ten einde, in 
het bijzonder, de ondernemingen ertoe in staat te stellen de mogelijkheden, 
die door de interne markt van de Gemeenschap worden geboden, ten volle te 
benutten.
De in deze context voorgestelde horizontale maatregel heeft dan ook ten doel 
de ontwikkeling van een Europese infrastructuur ter bevordering van 
innovatie en overdracht van technologie, die in het bijzonder ten goede moet 
komen aan het midden- en kleinbedrijf.
In het verleden is gebleken dat het midden- en kleinbedrijf, om doeltreffend 
te kunnen innoveren en aan exploitatie van onderzoeksresultaten te kunnen 
doen, dringend moet kunnen beschikken over een infrastructuur die het over 
de nationale grenzen heen toegang verschaft tot de financiële middelen, de 
informatie en de in advisering gespecialiseerde diensten, die het nodig 
heeft. Vermeldenswaard in dit verband is wel dat precies het midden- en 
kleinbedrijf de ruimste mogelijkheden voor innovatie biedt.
Wil het midden- en kleinbedrijf ten volle van de grootte van de Europese 
interne markt kunnen profiteren, dan moet die infrastructuur de gehele 
Gemeenschap bestrijken.
De voorgestelde actie beoogt drie doelstellingen :
1. Het tot stand brengen van "menselijke netwerken" - het is met name de 
bedoeling in een transnationaal net te voorzien, waarvan de verschillende 
intermediairs, die over de voor het midden- en kleinbedrijf broodnodige 
know-how beschikken, deel zouden uitmaken; het betreft met name. 
specialisten op het gebied van technologie-overdracht, kamers van 
koophandel, adviseurs inzake technologiemanagement, commerciële 
adviseurs, houders van risicokapitaal, enz.
2. De ontwikkeling van een instrumentarium, dat het midden- en kleinbedrijf 
(of zijn intermediairs) gemakkelijk toegang verschaft tot de informatie 
uit andere Lid-Staten, waarover zij moeten kunnen beschikken, en die het 
volgende betreft :  technologische conferenties, informatiesystemen over 
technologieën waarvoor een licentieaanvraag is ingediend, onderzoek- 
laboratoria waarop een beroep kan worden gedaan, de in de verschillende 
landen geldende technische normen en specificaties, onderzoekrapporten 
die op nationaal niveau zijn verspreid en waarin gegevens zijn opgenomen 
die door de industrie kunnen worden geëxploiteerd, enz.
3. Systematisch overleg tussen de Lid-Staten over de maatregelen die op 
nationaal vlak moeten worden genomen ter bevordering van het onderzoek, 
de innovatie en de overd-acht van technologie; daarbij is het niet alleen 
de bedoeling de Lid-Staten ertoe in staat te stellen van eikaars ervaring 
te profiteren maar tevens om aanwijzingen te krijgen omtrent op 
communautair niveau te nemen maatregelen.
De voorgestelde actie moet de voortzetting mogelijk maken van de 
werkzaamheden die werden geëntameerd in het kader van een eerste 
experimentele actie die op 25 november 1983 door de Raad voor een periode 
van drie jaar werd vastgesteld met betrekking tot een "Programma voor de 
transnationale ontwikkeling van een infrastructuur met het oog op de 
bevordering van innovatie en overdracht van technologie".

Uit de ervaring, die met de tenuitvoerlegging van dit programma - dat 
intussen meer dan twee jaar loopt - is opgedaan, blijkt dat de gekozen 
aanpak - ontwikkeling van een infrastructuur - de enige juiste is. Daarbij 
is terzelfder tijd duidelijk geworden dat transnationale "menselijke 
netwerken" evenals een doeltreffend systeem voor overleg tussen de 
Lid-Staten beslist de meest belangrijke bouwstenen van zo'n infrastructuur 
zijn.
Vermeldenswaard daarbij is dat dit overleg niet alleen tot uitwisseling van 
ervaring leidt, maar bovendien ook de nodige feedback over het programma 
oplevert, wat de Commissie er onder meer toe in staat stelt nieuwe gerichte 
acties op communautair niveau uit te werken.
In het kader van deze actie moeten zowel een aantal voorbereidende 
studies of proefprojecten worden gerealiseerd als grootschalige 
transnationale werkzaamheden worden verricht via contracten voor 
gezamenlijke rekening.
o o
De voor de uitvoering van deze acties vereiste kredieten worden geraamd 
op 80 a 150 miljoen Ecu voor de gehele duur van het kaderprogramma (vijf 
jaar). De kosten van activiteiten op het stuk van de verspreiding en 
exploitatie van onderzoeksresultaten, zullen uit de begrotingen van de 
diverse programma's worden bestreden.

7.2 - 1
7.2. Communicatie- en informatienetwerken en wetenschappelijke databanken
a. Communicatie- en informatienetwerken op Europese schaal zijn van 
primordiaal belang voor :
1. De uitbouw van de Europese onderzoekinfrastructuur :
bij het fundamenteel, technologisch en toegepast onderzoek bestaat 
een reële behoefte aan goede, op computers gebaseerde 
communicatiemedia, ten einde
- de onderzoekers er> ondanks het feit dat zij over de gehele 
Gemeenschap verspreid zijn, toe in staat te stellen efficiënt te 
werken door hen beter en sneller toegang te verschaffen tot 
informatiebronnen en in een betere communicatie met andere 
wetenschappers te voorzien;
- de Europese capaciteit op het stuk van het fundamenteel onderzoek 
zoveel mogelijk op te voeren om onze concurrenten voor te zijn.
De totstandbrenging van een Europees geïntegreerd computernetwerk 
moet ertoe leiden dat bij het wetenschappelijk onderzoek een op het 
netwerk gebaseerde aanpak ingang vindt en dat de samenwerking 
tussen individuele nationale onderzoekinstellingen op gang wordt 
gebracht of geïntensiveerd.
2. Bevordering van het innovatieproces en -tempo alsmede van de 
exploitatie op industriële schaal, van de resultaten van het in de 
bedrijven verrichte onderzoekwerk doordat universiteiten, 
onderzoekcentra van bedrijven, deskundigen op het gebied van 
normalisatie en commerciële experts met elkaar in verbinding kunnen 
treden via nieuwe communicatiekanalen.
3. Een consequente aanpak van het normalisatieproces en de invoering 
van Europese gemeenschappelijke normen. (Bovendien moet dit 
Europese computernetwerk dienen voor de opvang van de gebruikers 
van EARN, wanneer dat netwerk niet langer door IBM wordt 
gefinancierd.)
b. Het doel is de totstandbrenging van een gemeenschappelijke, 
geïntegreerde, op computers gebaseerde communicatie-infrastructuur en 
bijhorende diensten, waarvoor zal worden uitgegaan van openbare 
datanetwerken. De computers van universiteiten, academies, openbare en 
industriële onderzoekcentra zullen op het Europese computernetwerk 
zijn aangesloten en de personen die aan de verschillende betrokken 
instellingen zijn verbonden, zullen dus in de gelegenheid zijn om met 
elkaar te communiceren. Deze infrastructuur moet de gebruikers in 
staat stellen om data software, boodschappen en onderzoeksresultaten 
op Europese schaal uit te wisselen en toegang verschaffen tot enorme 
en dure hulpmiddelen als informatiebanken, supercomputers, 
gespecialiseerde diensten, centra voor deskundige systemen en 
kunstmatige intelligentie.
Voor het tot stand brengen van deze infrastructuur zal worden 
uitgegaan van de werkzaamheden die worden verricht met het oog op de 
ontwikkeling en invoering van OSI-normen en de terbeschikkingstelling 
in de EEG van ultrasnelle en/of beeldbandcommunicatiediensten (in het 
kader van de Programma's ESPRIT en RACE).

7.2 - 2
RARE (Réseaux Associés pour la Recherche Européenne) is een onder 
auspiciën van de Commissie opgerichte associatie die de realisering 
nastreeft van een op de PTT-datadiensten gebaseerde 
netwerkinfrastructuur tot ondersteuning van Europese 
onderzoekactiviteiten en academische werkzaamheden.
Het Europese netwerk voor het onderzoek CERN) is een ander belangrijk 
Europees project waarbij de Commissie betrokken is. Het beoogt 
dezelfde doelstellingen. Momenteel worden bij de Commissie discussies 
gevoerd over een eventuele actieve deelneming en bijdrage aan dit 
netwerk.
c. Verantwoording van actie op EEG-niveau :
- exploitatie van de 0 & O-capaciteiten van de gehele Gemeenschap en 
bijdrage aan de verwezenlijking van het Europa der onderzoekers;
- mogelijkheid om voor de nodige coördinatie te zorgen bij de 
ontwikkeling en toepassing van gemeenschappelijke normen (in 
samenwerking met CEPT);
- de aanzienlijke kostenbesparing die wordt verkregen door de 
ontwikkeling van een Europees netwerk, in plaats van een groot 
aantal nationale netwerken die voor hetzelfde doel zijn opgezet, 
maar onderling niet compatibel zijn;
- verbetering van de overdracht van technologie op Europese schaal, 
ook bij het midden- en kleinbedrijf en in minder begunstigde regio's 
van de Gemeenschap, door het neerhalen van de geografische barrières 
die tot nu toe alle toegang tot benodigde informatie onmogelijk 
maakten.
d. In dit zeer vroege stadium wordt uitgegaan van een bijdrage van de 
Gemeenschap van circa 20 miljoen Ecu. De reële uitgaven in het kader 
van de verschillende nationale programma's van de Gemeenschap worden 
voorlopig op circa 80 miljoen Ecu per jaar geraamd.
Bovendien wordt een gedeelte van de werkzaamheden, waaraan geen op 
technologie-ontwikkeling afgestemd 0 & D-werk te pas komt verricht in 
het kader van andere programma's zoals INSIS en ESPRIT, alsmede in het 
kader van het actieprogramma dat de vaststelling van normen op het 
gebied van de technologie beoogt.

7.3 - 1
7.3. De talenproblematiek
a. Het voornaamste hulpmiddel waarover de mens beschikt om met zijn
medemens te communiceren en om kennis op te tekenen, is de taal. Door 
het feit dat er binnen haar grenzen negen officiële talen worden 
gebruikt wordt de Gemeenschap geconfronteerd met problemen van 
tweeërlei aard. Welke oplossing zij aan die problemen geeft, zal 
bepalend zijn voor het welslagen van haar verdere ontwikkeling, en 
zelfs voor haar voortbestaan. Die problemen zijn de volgende :
- Veeltaligheid :  de nationale en culturele identiteit van de 
Lid-Staten is onlosmakelijk verbonden met hun nationale (en 
regionale) talen. Het is derhalve de plicht van de Gemeenschap om 
ervoor te zorgen dat alle Lid-Staten, zonder enige vorm van 
discriminatie, zowel met de Instellingen van de Gemeenschap als 
onderling in de eigen taal kunnen communiceren. Daarvoor moet men 
snel en goedkoop betrouwbare schriftelijke en mondelinge vertalingen 
kunnen leveren, wat eigenlijk alleen maar kan via de grootschalige 
toepassing van geavanceerde informatietechnologie. Wil Europa ver­
mijden dat het tot zowel externe als interne vormen van linguïs­
tisch en cultureel kolonialisme komt - met alle economische conse­
quenties vandien - en ervoor zorgen dat alle Lid-Staten gelijke 
kansen krijgen, dan moeten de taalbarrières voorgoed worden
ges lecht.
- Taalinzicht :  de Gemeenschap en haar Lid-Staten leveren aanzienlijke 
inspanningen om hun achterstand goed te maken op het gebied van de 
geavanceerde informatietechnologie, waarvan algemeen wordt aangeno­
men dat zij aan de basis moet liggen van de toekomstige economische 
groei in Europa. In het kader van het onderzoek op het gebied van 
de informatietechnologie worden werkzaamheden op het vlak van de 
geavanceerde informatieverwerking, die onder andere de ontwikkeling 
van expertsystemen voor kennis-engineering en (de mondelinge en 
schriftelijke) communicatie tussen mens en machine omvatten, als 
prioritair aangemerkt. Aangezien de menselijke kennis overwegend in 
de natuurlijke taal is opgetekend en wordt medegedeeld, hangt het 
succes van de technologie uiteindelijk af van ons vermogen om deze 
informatiebron exploiteerbaar te maken via geavanceerde informatie­
systemen en de gebruikers deze kennis mede te delen in hun eigen 
taal.
Bij onze Amerikaanse en Japanse concurrenten staat het inzicht in de 
structuur van de natuurlijke taal hoog op de lijst van de prioriteiten 
die in hun respectieve informatietechnologieprogramma's worden aange­
houden. Zij exporteren niet Langer alleen maar het materieel, maar in 
toenemende mate ook op de natuurlijke taal (meestal het Engels) 
gebaseerde componenten, zoals bijvoorbeeld componenten voor tekstver­
werker, databases, spraaksynthese, enz. Hier staat niet alleen het 
concurrentievermogen van de Gemeenschap in de snel groeiende taal- 
industrie maar uiteindelijk ook haar eigen identiteit op het spel.
Door haar veeltalige dimensie en de werkzaamheden die in het verleden 
zowel op communautair als op nationaal vlak op dit terrein werden 
verricht, heeft Europa hier een zekere voorsprong ten opzichte van 
haar concurrenten. Zij moet die voorsprong behouden en zo mogelijk 
nog vergroten via gecoördineerde inspanningen van alle betrokkenen.
b. Op lange termijn beoogt een communautair 0 & O-programma (te coördi­
neren met de nationale programma's) de ontwikkeling van methodes, 
instrumenten, technologie, kennisbanken en modelsystemen, die het 
uitgangspunt moeten vormen voor de ontwikkeling van een autonome 
Europese taalindustrie met een stevige concurrentiepositie. De des-

7.3 - 2
betreffende maatregelen moeten op communautair niveau worden genomen 
en ten uitvoer worden gelegd, met name omdat de fundamentele problemen 
waarvoor men zich op dit terrein gesteld ziet - bijvoorbeeld analyse 
en synthese van de gesproken en geschreven taal, de interface tussen 
linguïstische modules en informatiesystemen, enz. - grotendeels eigen 
zijn aan alle talen en derhalve gemeenschappelijke oplossingen moeten 
krijgen. De te ontwikkelen gemeenschappelijke methodes en instrumenten 
moeten door de Lid-Staten (in het kader van in onderlinge samenwerking 
uit te voeren projecten) worden gebruikt om ééntalige en veeltalige 
analyse- en synthesemodules te ontwerpen, die dan op hun beurt in een 
veelheid van (model-)toepassingssystemen kunnen worden geïntegreerd.
Voor vele van de bestaande problemen zal naar alle waarschijnlijkheid 
vóór de eeuwwisseling geen passende oplossing meer worden gevonden, 
aangezien daarvoor langlopend fundamenteel onderzoek is vereist. De 
voor de periode 1987-1991 geplande concrete werkzaamheden hebben 
voornamelijk het volgende ten doel :
- realisering, tegen het jaar 1990, van een eerste prototype van 
machine voor een veeltalig systeem voor automatische vertaling 
(EUROTRA) voor overbrenging van en naar alle officiële talen van de 
Gemeenschap van teksten van een specifiek type en met betrekking tot 
een specifiek gebied. De ontwikkeling van EUROTRA werd in november 
1982 door de Raad goedgekeurd (een programma met een looptijd van
vijf-en-een-half jaar en een begroting van 16 miljoen Ecu). Na de 
toetreding van Spanje en Portugal heeft de Commissie voorgesteld om 
de looptijd van het programma met 18 maanden te verlengen en de ter 
beschikking gestelde kredieten met 11 miljoen Ecu te verhogen, 
gezien de uitbreiding van het aantal talen van zeven tot negen (en 
van het aantal talencombinaties van 42 tot 72);
- ondersteuning van de ontwikkeling, op industriële schaal, van een 
systeem voor automatische vertaling, dat zich voor een groot aantal 
toepassingen in verschillende sectoren leent (Instellingen van de 
Gemeenschap, industrie, handel, dienstensector, informatie en 
documentatie). Met de voorbereiding van dit programma zou in 1988 
een aanvang moeten worden gemaakt, terwijl het programma zelf in 
1990 moet gaan lopen (EUROTRA-II);
- ontwikkeling van methodes en instrumenten met het oog op het 
hergebruik van lexicale hulpmiddelen in computertoepassingen en de 
uitwerking van normen voor lexicale en terminologische gegevens 
(LEXTERM). Daarbij moet ook worden gedacht aan ondersteuning ten 
behoeve van de uitwerking van nationale woordenlijsten voor 
gebieden, waarvoor die nog ontbreken (voorbereidingsfase 1987, 
uitvoering 1989);
- langlopend fundamenteel onderzoek met het oog op de ontwikkeling van 
de volgende generatie van systemen voor automatische vertaling van 
hoogstaande kwaliteit en van andere op natuurlijke taal gebaseerde 
verwerkingssystemen. Dit onderzoek moet onder andere werkzaamheden 
omvatten op het gebied van de geavanceerde semantische methodes, 
expertkennis, inferentietechnieken, de interface tussen 
taalverwerkingsmodules en informatie- en expertsystemen, 
spraakanalyse en -synthese (EUROTRA III).

De voor de uitvoering van het EUROTRA-project gekozen formule 
- decentralisatie en in onderlinge samenwerking verrichte 
werkzaamheden - is de juiste gebleken, aangezien daarvan een 
stimulerende en katalyserende werking is uitgegaan. Daarbij is echter 
ook een zekere structurele zwakheid van het nationaal 0 & 0-werk op 
het gebied van de talenproblematiek aan het licht gekomen, die er in 
een aantal gevallen oorzaak van is geweest dat er aanzienlijke 
vertraging ontstond bij het starten van de nationale werkzaamheden in 
het kader van het programma. Vooral de doelgerichte contract-research 
is in vele Lid-Staten in ontoereikende mate georganiseerd en 
toekomstige programma's moeten in de verbetering van de structuren en 
de opleiding van de professionele onderzoekers voorzien.
Alle projecten in het kader van dit programma zullen worden uitgevoerd 
via werkzaamheden voor gezamenlijke rekening. Projecten, die 
overwegend op onderzoekwerkzaamheden zijn afgestemd moeten worden 
gefinancierd door de overheidssector (Gemeenschap, nationale 
overheden), terwijl het de bedoeling is om de uitvoering van duidelijk 
ontwikkelingsgerichte projecten te financieren via bijdragen van de 
particuliere sector.
De voor de uitvoering van dit programma vereiste kredieten worden in 
totaal op circa 280 miljoen Ecu geraamd, waarvan 80 a 100 miljoen Ecu 
door de Gemeenschap ter beschikking zal worden gesteld, terwijl de 
Lid-Staten en de particuliere sector respectievelijk 80 miljoen Ecu en 
110 miljoen Ecu voor hun rekening zouden nemen. De bijdrage van de 
Gemeenschap zal zodoende tussen 15 en 20 % bedragen van de totale 
middelen die hiervoor momenteel door de nationale overheden worden 
gespendeerd.

7.4 - 1
7.4. Prognose/ evaluatie en statistische instrumenten
7.4.1. Prognose (FAST)
a. De prognostiek en de analyse van de implicaties en consequenties, die 
aan wetenschappelijke en technologische veranderingen op lange termijn 
vastzitten voor de economische en sociale ontwikkeling van de 
Lid-Staten van de Gemeenschap zijn nog steeds de voornaamste 
instrumenten waarover de Commissie beschikt om nieuwe doelstellingen 
en prioriteiten vast te stellen voor haar 0 & O-werkzaamheden op het 
terrein van de technologische ontwikkeling.
b. Tijdens de uitvoering van FAST II werd een volledig nieuwe generatie 
van 0 & O-Programma1s en -acties uitgewerkt (ESPRIT, RACE, BRITE,
CUBE, STIMULATION ...), waarbij de Commissie de beschikking over nog 
meer middelen kreeg om de wetenschappelijke en technologische 
ontwikkeling op lange termijn te analyseren en haar strategieën bij te 
stellen.
Bovendien wordt nu ook door andere diensten bij de Commissie (in het 
bijzonder door het Directoraat-generaal Werkgelegenheid, Sociale Zaken 
en Onderwijs) in meerdere mate en op een meer systematische manier 
aandacht besteed aan technologische veranderingen en de implicaties en 
consequenties daarvan op economisch en sociaal vlak. Ook het Europese 
Parlement heeft in 1985 besloten dat er dringend een parlementaire 
commissie moest worden ingesteld die zich meer in het bijzonder moet 
buigen over de evaluatie van de keuzemogelijkheden voor de 
wetenschappelijke en technologische ontwikkeling.
Het FAST-Programma zal nu niet langer het enige kader bij de Commissie 
en de Europese Instellingen zijn, waarbinnen zulke activiteiten op het 
gebied van prognostiek en evaluatie voor wetenschap en technologie 
worden verricht.
Ook de Lid-Staten tonen nu, op het niveau van zowel de uitvoerende 
als wetgevende organen (respectievelijk regering en 
volksvertegenwoordiging) nieuwe belangstelling voor de analyse van de 
implicaties en consequenties op lange termijn, die aan de 
wetenschappelijke en technologische ontwikkeling zijn verbonden voor 
de samenleving.
Gelet op het voorgaande moet dringend worden gezorgd voor :
1. de uitbouw van de specifieke rol van het FAST-Programma;
2. de diversifiëring van de aanpak en de activiteiten in het kader van 
het FAST-onderzoek.
c. Ad.1. Uitbouw van de specifieke rol van het FAST-Programma in het
licht van de nieuwe omstandigheden bij de Commissie en recente 
ontwikkelingen in de Lid-Staten.
Dit betekent dat bij de FAST-werkzaamheden
- de aandacht moet worden verlegd naar het totale gamma van 
technologische "families" en in het bijzonder naar de 
vooruitzichten op de lange termijn voor de integratie ervan 
(tussen informatietechnologie, materialen en biotechnieken, 
tussen opto-elektronika, automatisering, informatietechnologie 
en materialen, enz...), alsmede naar de consequenties ervan 
voor de Europese 0 & O-structuur, voor het bedrijfsleven en 
voor de onderwijssystemen;

7.4 - 2
- de nadruk meer moet vallen op de analyse van de implicaties en 
consequenties van nieuwe terreinen voor wetenschappelijke en 
technologische toepassingen;
- het accent in grotere mate moet worden gelegd op een op het 
"netwerk" gebaseerde aanpak; daarbij zou worden uitgegaan van 
alle prognoses en analyses, die bij de Commissie en de 
Instellingen van de Gemeenschap alsmede in de Lid-Staten worden 
verricht en zouden de beleidskeuzen op het gebied van wetenschap 
en technologie worden vastgesteld aan de hand van de uitkomsten 
daarvan.
Ad.2. Diversifiëring van de aanpak en activiteiten in het kader van 
het FAST-onderzoek.
Dit houdt het volgende in :
- verbetering en diversifiëring van de beschikbare instrumenten 
(databases, bevordering van de instelling van ad 
hoc-werkgroepen van deskundigenobservatoria) ten einde het 
mogelijk te maken veranderingen in de wetenschappelijke en 
technologische systemen eerder te onderkennen en beter te 
analyseren;
- er moet meer aandacht worden besteed aan de factoren op lange 
termijn en de dynamiek van de innovatieprocessen en de 
overdracht en verspreiding van technologie;
- er moeten op een meer systematische manier studies worden 
verricht inzake de ontwikkelingen op wereldniveau, problemen 
en vooruitzichten op het stuk van de wetenschappelijke en 
technologische ontwikkeling, in het licht van de versnelde 
transnationalisering van de economie, de technologie en
het 0 S 0-werk;
- de banden met de fabrikanten en met de gebruikers van 
geavanceerde wetenschap en technologie in nieuwe toepassingen 
moeten, via intensieve gebruikmaking van IRIS, nauwer worden 
aangetrokken.
d. De betrokken werkzaamheden zullen worden verricht in het kader van een 
actie voor gezamenlijke rekening, zoals dit overigens steeds het geval 
is geweest in het kader van de FAST-Programma's.
e. De voor deze actie vereiste kredieten worden geraamd 
op 15 a 18 miljoen Ecu voor de periode 1987-1991.
7.4.2. Evaluatie
a. Het verloop van wetenschappelijke activiteiten moet van zeer nabij 
worden gevolgd, niet alleen met het oog op de ontwikkeling van een 
meer doeltreffend wetenschappelijk beleid, maar ook om erop toe te 
zien dat het grote publiek - dat steeds vaker aandringt op 
verantwoording van de uitgaven - de verzekering krijgt dat de 
overheidsmiddelen die voor onderzoek worden gespendeerd ook werkelijk 
bijdragen aan de realisering van de sociale en economische 
doelstellingen, die door de Gemeenschap en haar Lid-Staten worden

7.4 - 3
aangehouden. Men is zich er ook steeds meer van bewust dat 0 & 0 een 
belangrijke bijdrage kan leveren aan de economische groei en dit heeft 
ertoe geleid dat er steeds meer belang wordt gehecht aan de evaluatie 
van het 0 & 0-werk. Dit blijkt overigens ook uit de belangstelling 
die daarvoor door de Lid-Staten en door verschillende internationale 
organisaties, zoals de VN en de OESO worden getoond.
b. In de periode 1987-1991 zal de Commissie haar werkzaamheden verder 
blijven baseren op de beginselen, die zijn omschreven in het 
Communautair Actieprogramma voor de evaluatie van 
communautaire 0 & O-werkzaamheden dat op 28 juni 1983 door de Raad 
werd goedgekeurd. De evaluatiewerkzaamheden hebben betrekking op 
iedere individuele activiteit en worden tijdig verricht, zodat het 
volgende programma op de uitkomsten daarvan kan worden gebaseerd. Zij 
zijn gebaseerd op het principe van de "peer evaluation" en worden 
verricht door externe groepen van onafhankelijke deskundigen, die 
zoveel mogelijk ook rekening houden met kwantitatieve gegevens.
Met het oog op de nodige doeltreffendheid hierbij zal de Commissie het 
desbetreffende onderzoek in de Gemeenschap blijven stimuleren en haar 
inspanningen tot ontwikkeling van adequate evaluatiemethodologieën en 
van een communautair netwerk voor evaluatie blijven voortzetten.
c. Bij de evaluatie zal rekening worden gehouden met het feit dat in het 
kader van het communautair 0 & 0-werk in steeds toenemende mate 
prioriteit wordt verleend aan programma's, die de verbetering van het 
industrieel concurrentievermogen van de Gemeenschap beogen. Een en 
ander betekent dat speciale aandacht zal worden besteed aan de analyse 
van alle aspecten die aan de bevordering van de industriële innovatie 
en de verbetering van het concurrentievermogen van de Europese 
industrie bijdragen.
Een aantal Lid-Staten heeft er reeds herhaalde malen op gewezen dat 
vooral de evaluatie van consequenties op sociaal-economisch vlak van 
groot belang is. Wil men dit aspect grondig onderzoeken, dan moeten 
er evaluaties op een hoger aggregatieniveau dan tot dusver het geval 
was, worden verricht.
d. De voor evaluatiewerkzaamheden vereiste financiële middelen worden 
op 10 a 12 miljoen Ecu geraamd voor de periode 1987-1991.
7.4.3. Statistische instrumenten
a. Uitgebreide statistische databanken zijn onmisbare hulpmiddelen ter 
ondersteuning van de werkzaamheden op het terrein van prognostiek en 
evaluatie. Daarbij zijn echter niet alleen de gegevens van essentieel 
belang, men zou ook profijt moeten kunnen trekken van de deskundigheid 
van diegenen, die die gegevens verzamelen en gebruiken. In dit verband 
wordt aan de ontwikkeling gedacht van op kennis gebaseerde 
expertsystemen. Het doel van dergelijke systemen is om de 
produktiviteit van statistische informatie te verbeteren door de 
waarde ervan voor de gebruiker te verhogen.
b. In deze context moeten de problemen, die zich voordoen bij de 
constructie van statistische expertsystemen uitvoerig worden 
onderzocht, en moeten er, met het oog op compatibiliteit van 
toekomstige verwezenlijkingen op dit gebied, normen worden uitgewerkt; 
er moeten ook complete prototypes worden gerealiseerd van systemen 
voor specifieke toepassingen. Naast deze meer op specifieke resultaten

7.4 - 4
op het gebied van de statistiek gerichte werkzaamheden zal ook het 
opdoen van ervaring met de ontwikkeling van expertsystemen worden 
nagestreefd.
Het is de bedoeling om de in een aantal Lid-Staten lopende 
werkzaamheden via een communautaire aanpak te coördineren en te 
intensiveren door ze in te passen in een algemeen kader en door de 
ontwikkeling van gemeenschappelijke normen ter bevordering van een 
meer algemeen gebruik van deze nieuwe instrumenten.
c. Deze nieuwe werkzaamheden van de Gemeenschap moeten worden verricht in 
het kader van projecten voor gezamenlijke rekening; de desbetreffende 
uitgaven worden op circa 5 miljoen Ecu geraamd voor de 
periode 1987-1991. Dit zou overeenkomen met 5 a 10 % van de 
bestedingen hiervoor in de Lid-Staten.

7.5 - 1
7.5. Internationale samenwerking
a. Een meer actieve aanwezigheid van de Gemeenschap in de ontwikkelingslanden op 
het terrein van de wetenschap vormt steeds meer een belangrijk onderdeel van 
de communautaire strategie. Voor het nemen van ter zake dienende maatregelen 
is uitvoerige kennis van de behoeften van de partners van de Gemeenschap 
vereist. Alleen door de samenwerking tussen Europa en de ontwikkelingslanden 
te versterken, kan het werkelijk tot overdracht van technologie naar die 
landen komen.
Door de intensivering van de wetenschappelijke betrekkingen met al die landen 
worden er nieuwe markten opengesteld en ontstaan er nieuwe afzetmogelijkheden 
voor de Gemeenschap, terwijl zij terzelfder tijd in de gelegenheid wordt 
gesteld om in ruimere mate bij te dragen aan de ontwikkeling van minder 
begunstigde bevolkingen.
De Europese landen beschikken stuk voor stuk over een aanzienlijk 
wetenschappelijk en technologisch protentieel; de vraag naar samenwerking van 
de zijde van de ontwikkelingslanden neemt echter voortdurend toe en de 
Gemeenschap kan hieraan alleen via een collectieve inspanning voldoen.
De wetenschappelijke en technische samenwerking vormt steeds meer de hoeksteen 
van de nationale samenwerkingsovereenkomsten die de Gemeenschap met de Derde 
Wereld sluit. De geïndustrialiseerde landen en in het bijzonder de EVA-Landen 
hebben overigens de wens te kennen gegeven om aan soortgelijke initiatieven 
van de Gemeenschap deel te nemen ten einde hun eigen wetenschappelijk 
potentieel uit te breiden en hun onderzoekkredieten efficiënt te gebruiken.
Van hun kant hebben de ontwikkelingslanden de wetenschappelijke en technische 
hulp van de Gemeenschap nodig voor een snellere ontwikkeling.
b. In 1984 werd met een bescheiden begroting een programma opgezet van 
communautaire maatregelen, die de wetenschappelijke en technische samenwerking 
moesten bevorderen tussen de geïndustrialiseerde landen en de 
ontwikkelingslanden, meer speciaal de niet-geassocieerde landen van de Derde 
Wereld. Deze wetenschappelijke en technische activiteiten beogen de in een 
meer algemene context tot stand gebrachte samenwerking in andere 
beleidssectoren van de Gemeenschap te versterken.
De doelstellingen en methodes in het kader van de internationale samenwerking 
op het stuk van wetenschap en technologie verschillen naargelang de samen­
werkingspartner een ontwikkelingsland dan wel een geïndustrialiseerd land is.
1. Voor de ontwikkelingslanden zijn deze activiteiten hetzij gericht op de 
aanvulling van het 0 & O-Programma “Wetenschap en Techniek ten dienste van 
de ontwikkeling" (zie punt 5) of op de voorbereiding van toekomstige 
0 & O-programma's.
De ontwikkelingslanden hebben vooral steun nodig voor de uitbouw van hun 
lokale onderzoekactiviteiten; in dit verband wordt voornamelijk getracht 
betrekkingen te vormen tussen Europese onderzoekinstellingen en de onder­
zoekinstituten van de ontwikkelingslanden. Als einddoel bij deze vorm van 
samenwerking wordt de gezamenlijke uitvoering van onderzoekwerkzaamheden op 
terreinen van gemeenschappelijk belang nagestreefd.
Om dit doel te bereiken wordt voornamelijk aan de volgende acties gedacht :
- het verlenen van bijstand bij de vaststelling van onderzoekprogramma's,
- de opleiding van wetenschappers,
- de uitwisseling van informatie,
- de gezamenlijke organisatie van seminaria, workshops en conferenties,
- het tot stand brengen van onderzoeknetwerken, waarbij zowel Europese 
onderzoekinstellingen als instellingen in de Derde Wereld zijn betrokken;
- gemeenschappelijk onderzoek.

2. Wat betreft de geïndustrialiseerde landen wordt in het kader van de 
samenwerking op wetenschappelijk en technologisch gebied 
daarentegen voornamelijk gestreefd naar de bevordering van de 
uitwisseling van informatie en wetenschappelijk personeel tussen de 
Gemeenschap en deze landen, ten einde :
- de onderzoekcapaciteiten te vergroten;
- de kosten van onderzoek terug te dringen;
- doublures op onderzoekgebied te voorkomen en
- de werkzaamheden te coördineren.
In dit verband worden momenteel de volgende acties uitgevoerd :
- uitwisseling van informatie;
- organisatie van seminaria, workshops;
- organisatie van gezamenlijke vergaderingen;
- werkbezoeken, opleiding en voorlichting;
- uitvoering van gemeenschappelijke projecten en uitwisseling van 
onderzoekers.
Als het om Europese landen gaat die niet tot de Gemeenschap behoren, 
worden deze activiteiten aangevuld met rechtstreekse deelneming van die 
Landen in communautaire O&Q-programma's.
De terreinen die door dit nieuwe initiatief worden bestreken, zijn 
uiterst verscheiden en variëren al naargelang van de behoeften en de 
wederzijdse belangen. Tot nu toe werd met name in de ontwikkelings­
landen het grootste aantal onderzoekacties op stapel gezet op het 
gebied van de landbouw, het milieu en de nieuwe technologie.
Daarentegen wordt in het kader van de samenwerking met de 
geïndustrialiseerde landen meer aandacht besteed aan de meer 
geavanceerde technologieën en het fundamenteel onderzoek.
Op welke terreinen de samenwerking plaatsvindt, wordt in gezamenlijk 
overleg tussen de partners bepaald er zo wordt ook de kwestie van de 
financiële deelneming geregeld. In principe wordt voor het 
financieringsaspect uitgegaan van de graad van ontwikkeling, vooral op 
wetenschappelijk gebied, en van de financiële capaciteit van het 
betrokken land. Zeker in het begin waren de financiële lasten althans 
wat bepaalde ontwikkelingslanden betreft (China, de ASEAN-Landen,
India, Brazilië, Mexico, enz.) nagenoeg geheel voor rekening van de 
Gemeenschap.
De laatste tijd bestaat evenwel steeds meer de tendens om dit soort 
steunacties om te vormen tot een samenwerking in de ware zin van het 
woord waarbij de ontwikkelingslanden een gedeelte van de kosten van de 
onderzoekactiviteiten zelf moeten dragen. Eén van de voordelen daarvan 
is dat er daardoor meer activiteiten kunnen worden uitgevoerd.
Op administratief en budgettair vlak moet de verruiming van deze 
internationale samenwerking vooral worden gebaseerd op afspraken met 
onze partners over kadercontracten en gemeenschappelijke financiering.
Wil de Commissie in staat zijn om te kunnen voldoen aan de vraag naar 
wetenschappelijke samenwerking, die naar alle waarschijnlijkheid 
aanzienlijk zal toenemen gezien vooral de nieuwe associaties die zijn 
gesloten met landen in Latijns-Amerika (en mede gezien de toetreding 
van Spanje en Portugal tot de Gemeenschap), dan moet zij over aanzien­
lijke kredieten kunnen beschikken. Voor de uitvoering van deze actie 
moet, gezien de behoeften waarin moet worden voorzien en de doelstel­
lingen die daarbij worden aangehouden, over aanzienlijke middelen 
kunnen worden beschikt. Deze worden geraamd op 50 a 60 miljoen Ecu 
voor de periode 1987-1991.