I.INLEIDING

1.Op 10 november 2017 heeft de EU een belangrijk initiatief genomen om de militaire mobiliteit te verbeteren. Dit zal bijdragen aan de totstandbrenging van een Europese defensie-unie, waartoe voorzitter Juncker heeft opgeroepen in zijn Toespraak over de staat van de Unie van 2017. Het draagt ook bij tot de verwezenlijking van de ambities op het gebied van veiligheid en defensie, waarover de Raad op 14 november 2016 overeenstemming heeft bereikt naar aanleiding van de presentatie van de integrale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie. Militaire mobiliteit wordt ten uitvoer gelegd in samenhang met de permanente gestructureerde samenwerking, ook op projectniveau, en in samenhang met de concrete maatregelen die de EU-lidstaten op 25 juni 2018 hebben genomen. Bovendien is dit initiatief een belangrijke prioriteit voor de samenwerking tussen de EU en de NAVO in het kader van de tenuitvoerlegging van de gezamenlijke verklaringen en de gevestigde gestructureerde dialoog over militaire mobiliteit tussen het personeel van beide organisaties.

2. Dit initiatief maakt gebruik van civiel-militaire synergieën om de mobiliteit van militair personeel, materiaal en apparatuur voor routineactiviteiten en tijdens crises en conflicten te verbeteren, zowel binnen als buiten de EU, voor alle vervoerswijzen en in alle strategische richtingen. Het zal de EU-lidstaten in staat stellen sneller en effectiever op te treden in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid en in het kader van nationale en multinationale activiteiten.

3.De Hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de Commissie hebben op 28 maart 2018 het Actieplan voor militaire mobiliteit ("het actieplan") voorgesteld. In juni 2018 heeft de Raad verklaard ingenomen te zijn met het actieplan en opgeroepen tot de snelle uitvoering ervan in nauwe samenwerking met de belanghebbenden. Op 19 november 2018 heeft de Raad de geboekte vooruitgang toegejuicht en nadere richtsnoeren verstrekt over de volgende stappen. Ter aanvulling van dit voortgangsverslag heeft de raad van bestuur van het Europees Defensieagentschap op 13 mei 2019 zijn eerste jaarverslag over militaire mobiliteit opgesteld.

4.Het actieplan bevat concrete stappen en termijnen, waarbij de focus ligt op de toegevoegde waarde van de Unie bij het ondersteunen en faciliteren van de inspanningen van de EU-lidstaten om de militaire mobiliteit te verbeteren. De Unie kan met name een bijdrage leveren door civiel-militaire synergieën te identificeren en gebruik te maken van de bestaande beleidsmaatregelen en instrumenten op drie belangrijke domeinen: vervoersinfrastructuur, regelgeving en procedurele kwesties, en andere horizontale thema’s. Via nauwe en voortdurende samenwerking tussen de diensten van de Commissie, de Europese Dienst voor extern optreden, met inbegrip van de Militaire Staf van de EU, het Europees Defensieagentschap, en met volledige betrokkenheid van de EU-lidstaten bij een overheidsbrede aanpak, met inachtneming van hun nationale soevereiniteit en besluitvorming, is belangrijke vooruitgang geboekt bij de uitvoering van het actieplan.

5.Volgens het actieplan moet uiterlijk in de zomer van 2019 een eerste voortgangsverslag worden opgesteld. In het onderhavige verslag wordt beschreven welke substantiële en tastbare vooruitgang reeds is geboekt en welke volgende stappen worden genomen.

II.MILITAIRE EISEN VOOR MILITAIRE MOBILITEIT IN EN BUITEN DE UNIE

A.Vaststelling van de militaire eisen

6.Het uitgangspunt voor de tenuitvoerlegging van het actieplan was de vaststelling van militaire eisen voor militaire mobiliteit in en buiten de Unie (Militaire eisen). De militaire eisen zijn opgesteld door de Militaire Staf van de EU, in nauwe samenwerking met de EU-lidstaten, de diensten van de Commissie en de betrokken agentschappen en organen van de Unie, waaronder het Europees Defensieagentschap, en in overleg met de NAVO, voor zover van toepassing, en andere relevante belanghebbenden. Op basis van een overheidsbrede aanpak heeft de Raad bovendien andere bevoegde nationale autoriteiten dan de ministeries van defensie verzocht om deel te nemen aan dit proces.

7.De militaire eisen zijn overeengekomen door het Militair Comité van de Europese Unie en zijn vervolgens goedgekeurd door de Raad: het overkoepelende algemene deel op 25 juni 2018 en de bijlagen op 19 november 2018. De militaire eisen zijn vervolgens geconsolideerd op 28 november 2018.

8.De militaire eisen hebben tot doel de verplaatsing van krijgsmachten (personeel, materiaal en activa) te verbeteren, zowel binnen als buiten de EU. Militaire mobiliteit is een strategische en operationele randvoorwaarde voor militair optreden die de strategische autonomie van de EU ondersteunt en het inzetten, verplaatsen naar een nieuw inzetgebied, en handhaven van de strijdkrachten van de EU-lidstaten faciliteert. Ze stelt de strijdkrachten van de EU-lidstaten in staat aan de relevante delen van het ambitieniveau van de EU en aan de nationale vereisten van de EU-lidstaten te voldoen.

9.De militaire eisen voorzien in de nodige beginselen en essentiële aspecten van militaire verplaatsingen, rekening houdende met alle factoren die dergelijke verplaatsingen beïnvloeden. Ze hebben betrekking op diverse belangrijke gebieden: planning en ondersteuning van de uitvoering, vervoersinfrastructuur, wet- en regelgevende aspecten, toegang tot vervoersmiddelen en ondersteuning, coördinatie en uitwisseling van informatie, beveiliging, opleiding en milieuoverwegingen. Een essentieel onderdeel van het document is de omschrijving van het geografische toepassingsgebied van alle vervoersinfrastructuur in de Unie die door de EU-lidstaten is aangemerkt als infrastructuur die nodig is voor militaire verplaatsingen. Bovendien vormen de militaire eisen een weerspiegeling van de algemene infrastructuurparameters van de NAVO, zoals in mei 2018 overgemaakt door de secretaris-generaal van de NAVO; dit draagt bij tot de samenhang tussen de respectieve reeksen militaire eisen die aan de basis liggen van de werkzaamheden van beide organisaties op dit gebied.

B.Gedeeltelijke update van de militaire eisen

10.Dankzij de goedkeuring van de militaire eisen kon de gap-analyse tussen de infrastructuurvereisten voor militair en civiel vervoer worden voltooid (zie punten 17-21). Naar aanleiding van de presentatie van de gap-analyse aan het Politiek en Veiligheidscomité op 8 mei 2019 heeft het Politiek en Veiligheidscomité de Europese Dienst voor extern optreden/militaire staf van de EU verzocht een update te geven van de parameters voor vervoersinfrastructuur en van de geografische gegevens voor de militaire eisen, rekening houdende met de gap-analyse. De militaire staf van de EU heeft een ontwerp van de update opgesteld in nauwe samenwerking met de EU-lidstaten, de diensten van de Commissie en het Europees Defensieagentschap, en in overleg met de NAVO, waar nodig op het niveau van het personeel van beide organisaties. Het is de bedoeling de geactualiseerde militaire eisen tegen de zomer van 2019 door de Raad te laten goedkeuren. Na overleg met het personeel van de NAVO in het kader van de gestructureerde dialoog heeft de NAVO op 22 maart 2019 een update van haar algemene infrastructuurparameters naar de EU gestuurd.

III.VERVOERSINFRASTRUCTUUR

11.Om de mobiliteit van de strijdkrachten binnen en buiten de EU te verbeteren, worden knelpunten in de infrastructuur aangepakt. In deze context vormt de verbetering van synergieën tussen de behoeften op het gebied van defensie en het trans-Europees vervoersnetwerk een belangrijke pijler van het actieplan.