MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S betreffende het Europees innovatiepartnerschap inzake water /* COM/2012/0216 final */





MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S betreffende het Europees innovatiepartnerschap inzake water 1. Inleiding Overstromingen, waterschaarste en droogte hebben enorme ecologische, sociale en economische gevolgen. Ontoereikende waterkwaliteitsniveaus bedreigen de volksgezondheid en de biodiversiteit. Daarnaast leveren de aanvoer van veilig drinkwater en rioolwaterzuivering nog steeds problemen op, zowel in Europa als daarbuiten. Om op duurzame wijze om te gaan met de toenemende druk op de waterreserves, zijn nieuwe, innoverende benaderingen nodig. De Europese innovatiepartnerschappen (EIP’s), die zijn voorgesteld in het Europa 2020-kerninitiatief “Innovatie-Unie”[1], bieden een strategische aanpak en een strategisch kader om de zwakke punten van het Europese onderzoek- en innovatiesysteem weg te werken en zo innovaties te versnellen die een belangrijke bijdrage leveren aan de oplossing van maatschappelijke problemen. Daardoor zal het Europese concurrentievermogen worden versterkt, wat tot het scheppen van werkgelegenheid en economische groei zal leiden. De EIP’s zijn een middel om deskundigheid en middelen rond de voornaamste beleidsprioriteiten te bundelen; alle betrokken belanghebbenden worden immers over de beleidsgebieden, sectoren en grenzen heen ingeschakeld en bijeengebracht om de voordelen van doorbraken en innovatie sneller bij de mensen te brengen. De lidstaten van de EU erkennen het belang van innovatie op het gebied van waterbeheer. Op 21 juni 2011 heeft de Raad van de Europese Unie de Commissie verzocht “onderzoek te doen naar een innovatief partnerschap betreffende water, in nauwe samenwerking met de lidstaten, teneinde te komen tot een duurzaam en efficiënt gebruik van water[2]. In “Efficiënt gebruik van hulpbronnen - Vlaggenschipinitiatief in het kader van de Europa 2020-strategie”[3] komt naar voren hoe belangrijk het is dat Europa zich inlaat met duurzaam beheer van water als essentiële hulpbron. In het “Stappenplan voor efficiënt hulpbronnengebruik in Europa”[4] worden de mogelijke efficiëntievoordelen benadrukt. De Commissie werkt momenteel aan een Blauwdruk voor het behoud van de Europese wateren, de watermijlpaal in het stappenplan voor efficiënt hulpbronnengebruik. Deze blauwdruk zal uiterlijk eind 2012 de beleidsrespons zijn op de uitdagingen van de implementatieproblemen en -lacunes in verband met het huidige EU-beleidskader inzake het beheer van de waterreserves. De blauwdruk en het EIP zullen in nauwe coördinatie worden ontwikkeld om te garanderen dat bij de opstelling en de uitvoering van het EU-beleid inzake het beheer van de waterreserves innovatieve benaderingen en op de innovatiebehoefte gerichte maatregelen op elkaar worden afgestemd. Voorts zal met het EIP worden voortgebouwd op het Actieplan voor eco-innovatie[5], waarin wordt gefocust op het bevorderen van innovatie die leidt tot, of althans gericht is op, het verlagen van de milieudruk en het dichten van de kloof tussen innovatie en de markt. 2. De innovatiekansen benutten Burgers, ondernemingen, landbouwbedrijven en industrieën zullen steeds meer innovatieve oplossingen nodig hebben om het water efficiënter en doelmatiger te gebruiken. Innoverend denken en een slimmer gebruik van innovatie bieden mogelijkheden om nieuwe oplossingen snel en efficiënt naar de markt te brengen en daarbij in te spelen op de behoeften van de eindgebruikers in de stads-, de plattelands- en de industriegebieden. De ontsluiting van het innovatiepotentieel op het gebied van waterbeheer kan in grote mate bijdragen tot werkgelegenheid, economische groei en een betere concurrentiepositie in Europa. Een toename met 1 % van de groei van de waterindustrie in Europa kan resulteren in 10 000 à 20 000 nieuwe banen[6]. Door gebruik te maken van de nieuwe, belangrijke marktmogelijkheden kan Europa een steeds betere positie innemen als wereldmarktleider in watergerelateerde innovatie en technologie. Er is een groot potentieel om de concurrentiepositie en de groei van de Europese watersector, die bestaat uit 9 000 actieve mkb-bedrijven en alleen al in de waterbedrijven 600 000 rechtstreekse banen biedt6, te bevorderen. Een dergelijk potentieel is er ook voor de andere watergerelateerde sectoren (waterverbruikende bedrijven, ontwikkeling van watertechnologie, enz.), waar innovatie de bedrijfsefficiëntie kan opdrijven. Er is een snel groeiende wereldwijde watermarkt, die in 2020 naar verwachting 1 000 miljard US-dollar zal bedragen[7]. De Europese watergerelateerde sectoren werken reeds wereldwijd aan innovatieve oplossingen voor waterproblemen, maar trekken zelden profijt van de vermarkting daarvan. Als de hinderpalen voor marktdoorbraken worden weggenomen en Europa's comparatieve voordelen in de innovatiewaardeketen worden bevorderd, zullen de Europese bedrijven gemakkelijker oplossingen op de markt kunnen brengen en daardoor hun volledig economisch potentieel kunnen verzilveren. Innoverende oplossingen voor de waterproblemen kunnen rechtstreeks ondersteuning bieden voor ruimere milieudoelstellingen, zoals de bescherming van ons natuurlijk kapitaal en onze ecosystemen en van de daaraan ten grondslag liggende biodiversiteit. Bovendien zijn oplossingen op het gebied van drinkwater en afvalwaterbehandeling gunstig voor de volksgezondheid, wat op zijn beurt tot grote besparingen zal leiden. Verder zullen oplossingen voor de bescherming van (en in) gebieden die kwetsbaar zijn voor overstromingen, de openbare veiligheid vergroten en mogelijke economische verliezen voorkomen. 3. Maatschappelijke uitdagingen Zonder efficiënt beleid om de innovatie te stimuleren loopt Europa het risico zijn potentieel op de wereldmarkten voor watergerelateerde innovatie niet te kunnen waarmaken, waardoor het onnodig technologie van elders zal moeten aankopen om zijn waterproblemen aan te kunnen[8]. Uit recente studies blijkt dat concurrerende behoeften aan het schaarse water tussen nu en 2030 kunnen leiden tot een wereldwijd watertekort van naar verwachting 40 %[9], waardoor ook grote delen van Europa zouden worden getroffen. Verwacht wordt dat de concurrentie om schoon water steeds meer sociale, economische, ecologische en wereldwijde geopolitieke gevolgen zal hebben. De uitdagingen met betrekking tot waterkwaliteit en -hoeveelheid zijn groot. Een groot deel van het Europese zoetwater loopt het risico de doelstellingen van de EU-kaderrichtlijn Water in 2015 niet te halen. Uit de eerste analyse van 2009 blijkt dat voor 30 % van de oppervlaktewateren en 38 % van het grondwater misschien geen goede status zal worden gehaald[10]. Dit heeft negatieve gevolgen voor de biodiversiteit en de volksgezondheid en staat de levering van ecosysteemdiensten in de weg. Wat de waterhoeveelheid betreft, wordt reeds een derde van het EU-grondgebied op verschillende breedtegraden door waterschaarste en droogte getroffen. Een vergelijking van de impact van droogte in de EU tussen 1976-1990 en 1991-2006 laat een verdubbeling van de getroffen gebieden en de getroffen bevolking zien[11]. Daarnaast had Europa de voorbije tien jaar te kampen met meer dan 175 grote overstromingen, die levens kostten, mensen op de vlucht dreven en grote economische verliezen veroorzaakten11. Naar verwachting zullen deze uitdagingen toenemen door de klimaatverandering, de sociaaleconomische ontwikkelingen en de toenemende vraag van de landbouw naar water om levensmiddelen en biomassa te produceren. Verstedelijking en snelle industrialisering hebben, in combinatie met demografische ontwikkelingen, de problemen op het gebied van water nog sneller doen toenemen, en de veroudering van de waterinfrastructuur zorgt op haar beurt voor verdere uitdagingen. Voorts zullen interacties tussen water en energie en efficiëntiewinsten op dat gebied steeds belangrijker worden voor het duurzame beheer van water. Wat de ontwikkelingslanden betreft, is het halen van de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling op het gebied van rioolwaterzuivering en drinkwater dienstig om de armoede te bestrijden en de economische ontwikkeling van miljoenen mensen te bevorderen. 4. Het antwoord van de EU De bescherming van de waterreserves en de stimulering van duurzame economische groei gaan hand in hand en vragen om een geïntegreerde aanpak. Het EIP zal het zoeken naar innovatieve oplossingen ter ondersteuning van een doeltreffend waterbeleid in de EU vergemakkelijken en tegelijk bijdragen tot de ontsluiting van het potentieel van bedrijven en industrieën om te innoveren en concurrentievoordelen te behalen. Naast de nieuwe benaderingen op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling zullen ook nieuwe benaderingen nodig zijn op het gebied van financiering, ICT, governance, ruimtelijke ordening, instellingen, beheer en andere disciplines of de interacties daartussen. 4.1 De toegevoegde waarde van de EU De kennis en de technologie waarover de Europese watersector beschikt, zijn weliswaar uitstekend, maar versnipperd. Het EIP kan een kritische massa creëren door over de sectoren en grenzen heen hulpbronnen te bundelen, de concurrentie te bevorderen en te zorgen voor een gelijk speelveld. Maatregelen op Europees niveau kunnen de coördinatie van de inspanningen, de preventie van doublures en de vaststelling van gezamenlijke doelstellingen vergemakkelijken, initiatieven opschalen en ervoor zorgen dat innovatieve oplossingen sneller tot stand komen. Het EIP zal de bestaande hulpbronnen optimaal benutten en acties aanbevelen waarvoor aanvullende steun nodig is. Voorts zal een EU-benadering de schaalvoordelen opleveren die nodig zijn om innovatieve oplossingen te ontwikkelen, te introduceren en te helpen verspreiden. Water stopt niet bij administratieve grenzen. De grensoverschrijdende kenmerken van waterbeheer vergen een holistische en geïntegreerde Europese aanpak op het niveau van de stroomgebieden, zoals geformuleerd in het Europees waterbeleid. Regionale en internationale coördinatie is een belangrijk middel om dit te bereiken. Maatregelen aan de vraagzijde (overheidsopdrachten, regelgevingskaders, vaststelling van normen, enz.) zijn van cruciaal belang voor de invoering en de verdere verspreiding van watergerelateerde innovaties en moeten in het kader van het EIP worden genomen. De Europese regelgeving is een grote drijfveer voor innovatie en handelsactiviteit. Het EIP kan ertoe bijdragen dat innovatieve oplossingen op adequate wijze worden omgezet in beleidsontwikkelingen en de uitvoering daarvan. Als overheden en nutsbedrijven opdrachten plaatsen voor waterinfrastructuur, kan dit een belangrijke motor zijn voor de ontwikkeling en de verspreiding van innovatieve oplossingen. Ook andere regelgevingskaders, zoals de richtlijn inzake ecologisch ontwerp, kunnen er wellicht toe leiden dat innovatieve ontwerpen die de beleidsdoelstellingen ondersteunen, een hogere marktpenetratie bereiken. Voor dit alles moeten bijbehorende normen worden vastgesteld of moeten bestaande normen worden aangepast. De EU-instrumenten die gericht zijn op het innovatie-aanbod, bijv. de financiering van onderzoek en ontwikkeling, moeten op adequate wijze worden afgestemd op de acties, maatregelen en beleidslijnen aan de vraagzijde die nodig zijn om tot innovaties aan te zetten. Het EIP zal een sterke onderzoek- en innovatiedimensie koppelen aan beleidsdomeinoverschrijdende maatregelen aan de vraagzijde, met de bedoeling de introductie op de markt te versnellen; hiertoe zal gebruik worden gemaakt van innovatieondersteunende activiteiten op EU-niveau en op het niveau van de lidstaten (herziening van de regelgeving en indiening van nieuwe regelgevingsvoorstellen, versnelling van de goedkeuring van producten, snelle procedure voor de vaststelling van normen, opstelling van strategieën inzake overheidsopdrachten, enz.). Tot slot zal het EIP bedrijven, en met name het mkb, grensoverschrijdende mogelijkheden bieden om partners te vinden voor de ontwikkeling van innovatieve oplossingen in de hele EU. 4.2 Doelstellingen en streefdoelen In overeenstemming met de genoemde uitdagingen en mogelijkheden en gezien het belang van de op Europees niveau te nemen maatregelen dient het EIP inzake water bij te dragen tot de algemene doelstellingen van het waterbeleid van de EU als omschreven in de Kaderrichtlijn Water en het Stappenplan voor efficiënt hulpbronnengebruik, en tot het oplossen van de moeilijkheden bij de uitvoering. Meer bepaald zijn de uiterlijk in 2020 te verwezenlijken strategische doelstellingen van het EIP de volgende: · ervoor zorgen dat iedereen over veilig en betaalbaar water beschikt, en dat er tegelijk voldoende water is voor het milieu; · komen tot een relatieve ontkoppeling tussen enerzijds de uitputting van de waterreserves en anderzijds het niveau van de economische activiteit in de belangrijkste EU-sectoren (waaronder energie, landbouw en chemische producten); · in een context van toenemende druk op de waterreserves de goede status van het water in alle stroomgebieden van de EU behouden of verbeteren wat betreft kwaliteit, kwantiteit en gebruik. Om te meten in welke mate vooruitgang wordt geboekt bij het bereiken van deze strategische doelstellingen en om de belanghebbenden aan te sporen zich actief in te zetten, worden streefdoelen vooropgezet. Die weerspiegelen de verschillende actiegebieden die zijn opgenomen in de strategische doelstelling en het EIP zelf. Deze streefdoelen zullen verder worden uitgewerkt in het Strategisch uitvoeringsplan, dat in het najaar 2012 zal worden opgesteld, en zullen nauw samenhangen met de Blauwdruk voor de Europese wateren, die voor november 2012 is gepland. In dit verband zijn de streefdoelen van het EIP voor 2020 als volgt: · alle stroomgebiedbeheersplannen worden binnen de termijn (d.i. uiterlijk in 2015) uitgevoerd. Ondanks de toenemende druk op het water worden de doelstellingen nog steeds gehaald, met een geringere impact van droogtes en overstromingen, aangepaste gewassen, een betere waterretentie in de bodem en efficiënte irrigatie. Alternatieve watervoorzieningsopties worden enkel in aanmerking genomen als er geen goedkopere mogelijkheden voor besparing bestaan; · de waterverliezen worden in de hele EU tot duurzame niveaus beperkt door innovatie die vooral gericht is op de regio’s waar die verliezen het acuutste probleem vormen; · de wateronttrekking bedraagt in alle regio’s minder dan 20 % van de beschikbare hernieuwbare waterreserves. Dit zal de volgende voordelen op het gebied van innovatie en concurrentievermogen opleveren: · de tijd die nodig is om innovaties op het gebied van water in Europa op de markt te brengen, is korter dan in economieën met een vergelijkbaar ontwikkelingsniveau. Europa is de wereldmarktleider op het gebied van innovatieve oplossingen die een doeltreffend antwoord bieden op de waterproblemen; · in 2030 zullen de eco-bedrijven van de EU die actief zijn op het gebied van waterbeheer, hun omzet in de EU met 20 % en hun aanbod aan arbeidsplaatsen met 20 % hebben verhoogd[12]; · de duurzame praktijken op het gebied van waterbeheer komen op de wereldmarkt en bij de samenwerking op het gebied van water tussen enerzijds de EU en de lidstaten en anderzijds de naburige landen en de ontwikkelingslanden wordt met die praktijken rekening gehouden. Het EIP heeft zelf de volgende operationele streefdoelen: · uiterlijk eind 2012 overeenstemming bereiken over het Strategisch uitvoeringsplan; · uiterlijk in 2013 daadwerkelijk functioneren als platform voor openbare en particuliere belanghebbenden, zodat efficiënt kan worden samengewerkt aan de ontwikkeling van innovatieve oplossingen voor de waterproblemen; · uiterlijk in 2013 een op het web gebaseerde markt voor innovaties op het gebied van water oprichten, waardoor de actoren aan de vraagzijde en die aan de aanbodzijde in de hele EU met elkaar kunnen samenwerken; · uiterlijk in 2015 de eerste resultaten voorleggen van acties die erop gericht zijn de grote obstakels voor innovatie weg te werken op het niveau van de EU, de lidstaten en de regio’s en zo te bewerkstelligen dat de wetgeving en de financiële instrumenten de innovaties ondersteunen; · uiterlijk in 2020 geteste oplossingen voor 10 grote waterproblemen die met succes zijn verspreid en opgeschaald, voorleggen. 5. Aandachtsgebieden voor innovatie Om de activiteiten te optimaliseren die bedoeld zijn om hinderpalen voor innovatie uit de weg te ruimen, commercieel interessante oplossingen te ontwikkelen en verspreidingsstrategieën uit te werken, worden de volgende drie Werkpakketten voorgesteld: stedelijk waterbeheer, landelijk waterbeheer en industrieel waterbeheer. Uitgebreid overleg heeft ertoe geleid dat de betrokken partijen deze aanpak in grote mate steunen. Het gebruik van werkpakketten is pragmatisch om de outputactiviteiten van het EIP te structureren door middel van een coherente groep betrokkenen die met gelijkaardige moeilijkheden te maken krijgen. De volgende indicatieve beschrijving dient als basis voor de ontwikkeling van de werkpakketten. · Stedelijk waterbeheer Het stedelijk waterbeheer komt steeds meer onder druk te staan door de toenemende verstedelijking (naar verwachting zal in 2050 meer dan 80% van de EU-bevolking in stedelijke gebieden wonen[13]). Er is nood aan een geïntegreerde aanpak waarbij de stedelijke waterkringloop centraal staat en met deelname van alle betrokken partijen die voor uitdagingen staan wat betreft waterbeheer of er enige invloed op hebben. Dit houdt in dat zowel de belanghebbende beroepsgroepen als burgers en plaatselijke autoriteiten de acceptatie en toepassing van innovatie waarborgen. Innovatieve oplossingen die gericht zijn op het verband tussen water en energie, efficiënt (huishoudelijk en industrieel) watergebruik, waterkwaliteit, waterinfrastructuur, recreatie, volksgezondheid en computerondersteunde bewustmakingscampagnes zullen van essentieel belang zijn. Er zal worden samengewerkt met het initiatief "Slimme steden en gemeenten" van de Europese Commissie op het gebied van energie, vervoer en ICT. · Landelijk waterbeheer In plattelandsgebieden beïnvloeden biodiversiteit, landbouw, ruimtelijke ordening en beheer van het bodemgebruik elkaar en kunnen zij met elkaar in concurrentie treden met betrekking tot de beschikbare waterreserves. Bovendien kunnen plattelandsgebieden een belangrijke rol spelen bij het voorkomen van overstromingen en bij het inperken van de gevolgen van waterschaarste en droogte. Het Water-EIP zal het raakvlak behandelen tussen waterbeheer op het niveau van het landbouwbedrijf en de toewijzing van watervoorraden aan de landbouw op het niveau van het stroomgebied en de watermassa, en de toegestane druk op de waterkwaliteit. Het EIP zal afstemmen met het EIP inzake "productiviteit en duurzaamheid van de landbouw", dat waterkwaliteit en –kwantiteit op het niveau van het landbouwbedrijf zal behandelen. · Industrieel waterbeheer Innovatie in industriële processen, ICT-toepassingen en nieuwe technologieën voor een efficiëntere waterzuivering zullen leiden tot kosten- en energiebesparingen en de verontreiniging doen afnemen. In industrietakken met een hoog waterverbruik, zoals energieproductie of de chemische industrie, zal innovatie met het oog op efficiënter watergebruik in de productieprocessen een positief effect hebben op de totale "watervoetafdruk". Het Water-EIP zal erop gericht zijn aan de industrie en het MKB de mogelijkheid te bieden deze innovatie te verspreiden. Er zal onderzocht worden of het Water-EIP complementair is met het EIP inzake grondstoffen. Er zullen een aantal "transversale thema's" worden omschreven voor kwesties die zich uitstrekken over verschillende terreinen en van belang zijn voor de activiteiten in twee of drie werkpakketten. Zij kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op stroomgebiedbeheer, klimaatverandering en water, het varband tussen energie en water, watergovernance, watergerelateerde ontwikkelingssamenwerking, financieringstechnieken of normalisatie. 6. Tenuitvoerlegging van het EIP Een Strategisch Uitvoeringsplan (SIP) zal het uitgangspunt vormen voor de concrete resultaten van het EIP. Door middel van een bottom-up-benadering zullen in het SIP de prioriteiten worden bepaald voor initiatieven binnen de werkpakketten alsook de transversale thema's die behandeld dienen te worden. Het SIP zal ten volle rekening houden met de desbetreffende financieringsprogramma's van de EU[14] en met de initiatieven die een optimaal effect van de financiering beogen en bedoeld zijn om bij te dragen aan de doelstellingen van het EIP. Het SIP zal eveneens de streefdoelen van het EIP onderzoeken, daarbij rekening houdend met de Blauwdruk voor het behoud van de Europese wateren. 6.1 Resultaten De uitvoering van het EIP zal tot de volgende resultaten leiden: · Innovatiegebieden Een eerste reeks innovatiegebieden zal in 2013 worden opgezet om te onderzoeken welke hinderpalen er zijn voor innovatie, om concrete activiteiten, acties, prototypes en oplossingen te ontwikkelen, te testen en te demonstreren, in overeenstemming met het SIP en met betrekking tot een bepaald waterprobleem. Deze kunnen gaan van fysieke demonstratielocaties tot samenwerkingsprojecten of netwerkontwikkeling. De innovatiegebieden zullen een belangrijke rol spelen in de toepassing van het EIP. · Verspreiding van innovatieve oplossingen Het EIP zal de ontwikkeling vergemakkelijken van strategieën om doorbraken en innovatieve oplossingen voor de belangrijkste watergerelateerde problemen te verspreiden en zo de marktintroductie ervan te versnellen. · Uit de weg ruimen van hinderpalen voor innovatie op het gebied van water De ontwikkeling van oplossingen om innovatie met succes op de markt te introduceren en te verspreiden wordt belemmerd door een aantal hinderpalen (financiële, technische, sociale, op het vlak van regelgeving en normalisatie, enz.). Het EIP zal onderzoeken wat de grootste hinderpalen zijn voor innovatie. Het EIP zal de maatregelen en acties in kaart brengen die nodig zijn om de knelpunten uit de weg te ruimen en om te bepalen hoe doorbraken en innovatie kunnen worden versneld voor elke stap van de waardeketen, van onderzoek tot markt. · "Markt" voor waterinnovatie Uiterlijk in 2013 zal een internetmarkt worden ontwikkeld en opgezet. Op deze "markt" zal er wisselwerking mogelijk zijn tussen diegenen die problemen hebben en diegenen die oplossing kunnen bieden, ongeacht waar zij zich bevinden. Op deze markt zal toezicht worden gehouden door de governancestructuur van het EIP en hij zal gekoppeld worden aan andere gebieden waarop het EIP betrekking heeft. 6.2 Financiering Het EIP zal onderzoeken welke de best mogelijke wisselwerking is tussen verschillende financieringsprogramma's op EU-, nationaal en regionaal niveau en particuliere bronnen om de ontwikkeling van innovatieve oplossingen te versnellen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van het netwerk van financiers van eco-innovatie dat is vastgesteld in het Actieplan voor eco-innovatie. De Europese Commissie zal aangepaste ondersteuning voor activiteiten binnen het EIP in overweging nemen in het kader van 7e kaderprogramma. De lidstaten worden aangemoedigd om aangepaste investeringen op te nemen in de toekomstige programma's in het kader van de Structuurfondsen 2014-2020. 7. Governance Het EIP zal de medewerking en betrokkenheid van alle belanghebbende partijen uit de hele innovatiewaardeketen vereisen. Het EIP zal gebruiken maken van en nauw samenwerken met de activiteiten en resultaten van bestaande Europese, nationale en regionale initiatieven. Daaronder vallen de relevante initiatieven voor gezamenlijke programmering, programma's voor nationaal en regionaal onderzoek en innovatie, Europese technologieplatforms, financiële mechanismen, andere EIP's en andere innovatieve initiatieven, teneinde overlapping te vermijden en synergieën te bevorderen. Dankzij het governancemodel zal een bottom-up-benadering mogelijk zijn om prioriteiten vast te stellen voor gebieden waar innovatieve initiatieven kunnen en moeten worden genomen. Tegelijkertijd zal het de betrokkenheid van alle betrokken partijen garanderen op het hoogste besluitvormingsniveau. Figuur 1 Visuele voorstelling van het governancemodel Er zal een "Stuurgroep op hoog niveau" (HLSG) worden opgericht op verzoek van de Europese Commissie. De HLSG zal worden voorgezeten door de Europese commissaris voor milieu en zal bestaan uit andere Europese commissarissen, vertegenwoordigers van de lidstaten, het Europees Parlement en een verscheidenheid aan betrokken partijen. De leden zullen worden uitgenodigd op persoonlijke titel en zullen de hele innovatiewaardeketen vertegenwoordigen. De HLSG zal het mandaat van het EIP bepalen en zal het SIP en een meerjarendraaiboek voor 2012-2020 goedkeuren. De rol van de HLSG tijdens de uitvoeringsfase zal opnieuw worden bekeken na goedkeuring van het SIP. De HLSG zal een Taakgroep benoemen, die qua samenstelling een afspiegeling van de HLSG zal zijn en die de schakel vormt tussen het operationeel en het besluitvormingsniveau. De Taakgroep zal verantwoordelijk zijn voor het uitwerken van het SIP, ter waarborging van een bottom-up-benadering. Nadat het SIP is goedgekeurd, kan de samenstelling van de Taakgroep opnieuw worden bekeken. Het is daarbij mogelijk om het aantal betrokken partijen dat tijdens de uitvoeringsfase vertegenwoordigd dient te zijn, te verhogen terwijl de besluitvormingsgroep even groot blijft. Tijdens de uitvoeringsfase van het EIP zal de Taakgroep een belangrijke rol spelen bij de opvolging van de voortgang van de activiteiten op grond van de streefdoelen die zijn vastgesteld. Bovendien zal de Taakgroep zorgen voor coördinatie en kruisbestuiving tussen de activiteiten van het EIP en zal hij ondersteuning bieden bij de ontwikkeling van verspreidingsstrategieën. Er zullen operationele netwerken worden opgericht voor elk werkpakket, bestaande uit alle belanghebbende partijen en de actoren die betrokken zijn bij de innovatiegebieden. Om een maximale uitwisseling van kennis en ervaring te waarborgen en om uitbreiding van de activiteiten van het EIP te bevorderen, zullen de netwerken open staan voor andere watergerelateerde innovatieactiviteiten binnen Europa. De ondertekening van een verbintenisverklaring zal vereist zijn voor alle leden van de netwerken. De netwerken zullen verantwoordelijk zijn voor de coördinatie tussen de werkpakketten, in samenhang met de innovatiegebieden, en voor het vergemakkelijken van de acties die voortvloeien uit het EIP (marktkansen vinden, de verschillende hinderpalen t.a.v. innovatie uit de weg ruimen, financieringsmogelijkheden zoeken en verspreidingsstrategieën ontwikkelen). De Taakgroep zal de activiteiten van de netwerken coördineren en er toezicht op uitoefenen. Er zal een jaarlijkse "bijeenkomst over het Water-EIP" worden georganiseerd om alle actoren de gelegenheid te geven bijeen te komen en de outputactiviteiten van het EIP te bespreken. Tijdens deze bijeenkomst zullen de netwerken samenkomen om verslag uit te brengen over de activiteiten, ontwikkelingen op te volgen en de voortgang van de innovatiegebieden te evalueren. Na de bijeenkomst van de werkpakketnetwerken zullen de transversale thema's samenkomen om de voortgang te bespreken en te bepalen op welke gebieden verdere actie nodig is. Na deze bijeenkomsten zal de Taakgroep een bijeenkomst organiseren waarop de netwerken en transversale thema's verslag zullen uitbrengen en strategische aansturing zullen ontvangen. Tijdens deze bijeenkomsten zal de vooruitgang in de richting van de streefdoelen worden beoordeeld. De Europese Commissie zal de taak waarnemen van drijvende kracht en bemiddelaar van het EIP-proces. Zij zal een EIP-secretariaat oprichten om de Taakgroep te ondersteunen bij de ontwikkeling van het SIP en om de uitvoeringsfase van het EIP te ondersteunen. Na goedkeuring van het SIP zal de Europese Commissie het plan beoordelen en zal zij voorstellen hoe dit zal bijdragen tot het bereiken van de EIP-doelstellingen. 8. Volgende stappen De Europese Commissie streeft de volgende mijlpalen na: · Behandeling van de EIP-mededeling door het Europees Parlement en de Raad uiterlijk in mei 2012. · Oprichting van de HLSG en startbijeenkomst vóór de zomer van 2012. · Benoeming van de Taakgroep en oprichting van het EIP-secretariaat uiterlijk in september 2012. · Ontwikkeling van het SIP door de Taakgroep vóór december 2012. · Vaststelling van het SIP door de HLSG in december 2012. De Commissie zal dit plan, samen met haar opmerkingen, voorleggen aan het Europees Parlement en de Raad. · Vanaf begin 2013: begin van de uitvoering van het EIP: bijvoorbeeld selectie van de eerste innovatiegebieden, oprichting van de werkpakketnetwerken, toepassing van de maatregelen aan de vraagzijde, ontwikkeling van de internetmarkt, enz. · De Europese Commissie zal de EIP's in 2013 opnieuw bekijken om een balans van de voortgang op te maken. · Regelmatige evaluatie van de bij de uitvoering geboekte vooruitgang, ten opzichte van de oorspronkelijke streefdoelen. [1] Mededeling COM(2010) 546 definitief. [2] Conclusies van de Raad van de Europese Unie van 21 juni 2011 (doc. 11308/11). [3] Efficiënt gebruik van hulpbronnen, COM(2011) 21 definitief. [4] Stappenplan voor efficiënt hulpbronnengebruik in Europa, COM(2011) 571 definitief. [5] COM(2011) 899 definitief. [6] Werkdocument van de diensten van de Commissie “Research Joint Programming Initiative on Water” (doc. SEC(2011) 1250 definitief). [7] Onderzoeksrapport LUX “Water Cultivation: The Path to Profit in Meeting Water Needs”, 2008. [8] Global Water Intelligence, 2011. Global Water Market 2011 - Meeting the world's water and wastewater needs until 2016. [9] McKinsey & Company, 2009. Charting our Water Future: Economic frameworks to inform decision-making. [10] Nota voor de waterdirecteuren: “Preliminary analysis of the River Basin Management Plans in 2009”. Vergadering van de waterdirecteuren, Warschau, 8-9 december 2011. [11] Europees Milieuagentschap (EMA), 2010. “Water resources: quantity and flows” - SOER 2010 - thematische evaluatie. [12] De watergerelateerde bedrijven zijn goed voor 33 % van de wereldmarkt voor eco-bedrijven en de omzet ervan wordt voor 2010 geraamd op 1 150 miljard EUR. In 2010 maakte de werkgelegenheid in watergerelateerde bedrijven 22 % uit van de totale werkgelegenheid in de eco-industrie in Europa. (Studie van Ecorys “The number of jobs dependent on the Environment and Resource Efficiency improvements” – februari 2012). [13] Afdeling Bevolking van het Departement Economische en Sociale zaken van het secretariaat van de Verenigde Naties, World Population Prospects: The 2006 Revision and World Urbanization Prospects: The 2007 Revision, http://esa.un.org/unup. [14] Met inbegrip van nationale en regionale onderzoeks- en innovatiestrategieën van het toekomstige cohesiebeleid van de EU.