COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 22.11.1995 
COM(95) 566 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD 
ove» hei «lït 
van de evenimie toepassing 
van artikel K.9 van het Verdrag het;effende de Europese Unie 

Mededeling aan het Parlement en de Raad over het nut van de eventuele toepassing 
van artikel K.9 van het Verdrag betreffende de Europese Unie 
INLEIDING 
Op verzoek van het Europees Parlement heeft de Commissie in het kader van haar 
werkprogramma 1995 een verslag opgesteld over de eventuele toepassing van artikel K.9 van 
het Verdrag betreffende de Europese Unie. Dit artikel voorziet in de mogelijkheid artikel 100C 
van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap toe te passen op 6 van de 9 in 
artikel KI genoemde gebieden, ten einde een aantal bevoegdheden in het kader van de 
samenwerking op het gebied van Justitie en Binnenlandse zaken, die ressorteert onder titel VI 
van het VEU ("de derde pijler"), aan de Gemeenschap over te dragen. De tenuitvoerlegging 
van artikel K.9 impliceert dat de Raad, op initiatief van de Commissie of een Lid-Staat, met 
eenparigheid van stemmen besluit en dat dit besluit door alle Lid-Staten overeenkomstig hun 
onderscheiden grondwettelijke bepalingen wordt aangenomen. 
De Raad heeft deze kwestie vroeger reeds onderzocht. 
De Verklaring betreffende het asielbeleid, die aan de Slotakte van het Verdrag is gehecht, 
verplichtte de Raad, onder bijzondere en uitsluitende verwijzing naar het asielbeleid, "vóór eind 
1993" tot een dergelijk onderzoek over te gaan, hetgeen in de praktijk betekende binnen twee 
maanden na de inwerkingtreding van het Verdrag. 
Dat eerste onderzoek was gebaseerd op een verslag van de Commissie (doc. SEC(93)1687 van 
4 november 1993), waarin de aandacht werd gevestigd op de verschillende voordelen die, wat 
de doeltreffendheid van de besluitvorming, de doorzichtigheid en de rechtzekerheid betreft, 
eventueel zouden kunnen voortvloeien uit de overheveling van het asielbeleid naar de 
"communautaire pijler" van het Verdrag. In het verslag van de Commissie werd evenwel 
-aangegeven dat het misschien niet aangewezen was de mogelijk vrij lange aan artikel K.9 
inherente procedures onmiddellijk na de inwerkingtreding van het Verdrag en nog vóór de 
toepassing van de nieuwe bepalingen van titel VI kon worden beoordeeld, op gang te brengen. 
In zijn conclusies van 20 juni 1994 stemde de Raad in met de aanpak van de Commissie, maar 
kwam overeen de kwestie uiterlijk tegen eind 1995 opnieuw te onderzoeken. 
Voor haar eerste verslag kon de Commissie alleen uitgaan van theoretische overwegingen; 
thans kan zij zich ook baseren op een praktische ervaring van twee jaar, tijdens welke de 
bepalingen van de "derde pijler" werden toegepast met het oog op de samenwerking op hel 
gebied van Justitie en Binnenlandse zaken. Duidelijkheidshalve is het verslag in twee 
hoofdstukken ingedeeld : 
het doel van artikel K.9 
- de geschiktheid van artikel K.9 als instrument om dat doel te bereiken. 
HET DOEL VAN ARTIKEL K.9 
4. Het doel van artikel K.9 is duidelijk, namelijk bepaalde aangelegenheden die ressorteren onder de 
"derde pijler" over te hevelen naar de "communautaire pijler" - en niet alleen naar de "communautaire 
pijler" in het algemeen, maar specifiek naar artikel 100C, dat een aantal specifieke kenmerken heeft : 
- het maakt duidelijk deel uit van het hoofdstuk van het Verdrag dat betrekking heeft op de 
aanpassing van de wetgevingen met het doel de werking van de gemeenschappelijke markt te 
vergemakkelijken, en in het bijzonder, op de totstandbrenging van de interne markt, die wordt 
omschreven als een ruimte zonder binnengrenzen; 
- hoewel de Raad overeenkomstig dit artikel aanvankelijk besluiten met eenparigheid van stemmen 
moet nemen, voorziet het in de mogelijkheid dat na een bepaalde periode besluiten met 
gekwalificeerder meerderheid van stemmen kunnen worden genomen. Er zij evenwel opgemerkt 
dat zulks overeenkomstig artikel K.9 niet automatisch kan gebeuren, maar uitdrukkelijk moet 
worden vastgelegd in het desbetreffende besluit op grond van artikel K.9, dat met eenparigheid 
van stemmen moet worden genomen; 
- hoewel dit artikel de Commissie het exclusieve recht van initiatief verleent dat de hele 
"communautaire pijler" kenmerkt, verplicht het er de Commissie tevens toe ieder door een 
Lid-Staat gedaan verzoek dat erop is gericht dat zij bij de Raad een voorstel indient, in 
behandeling te nemen. 
hoewel het Europees Parlement krachtens dit artikel systematisch bij het besluitvormingsproces 
wordt betrokken, gaat het hier om de meest eenvoudige procedure, namelijk de 
raadplegingsprocedure. 
5. Met het oog daarop lijkt het derhalve aangewezen om de problemen aan te pakken die voortgang op 
het gebied van de "derde pijler" in de weg staan en waarop de aandacht is gevestigd door talrijke 
commentatoren alsmede in de diverse verslagen over de toepassing van het VEU die respectievelijk 
door het Parlement, de Raad en de Commissie zijn ingediend. Elk op hun manier hebben deze 
commentatoren de nadruk gelegd op de volgende problemen : 
a) de traagheid van het besluitvormingsproces ingevolge de verplichting tot eenparigheid van 
stemmen in de Raad alsmede, voor overeenkomsten in het kader van de "derde pijler", van de 
verplichting tot ratificatie in alle Lid-Staten; 
b) het aanhoudende gebrek aan doorzichtigheid van de werkzaamheden van de Raad op dit gebied, 
dat gedeeltelijk kan worden toegeschreven aan de terughoudendheid van de Raad om het 
Parlement de voorstellen waaraan hij werkt toe te zenden vóór deze klaar zijn om te worden 
aangenomen, of in sommige gevallen zelfs voor zij zijn aangenomen; 
c) het gebrek aan rechtszekerheid, welke alleen door het Hof van Justitie kan worden gegarandeerd. 
De mogelijkheid om, wat titel VI betreft, bepaalde bevoegdheden aan het Hof van Justitie toe te 
vertrouwen heeft ertoe geleid dat alle belangrijke overeenkomsten waarover momenteel wordt 
onderhandeld, herhaaldelijk werden geblokkeerd. Voorts dragen het gebrek aan duidelijkheid over 
het toepassingsgebied van de juridische instrumenten waarin artikel K.3 voorziet, namelijk het 
gemeenschappelijk optreden en het gemeenschappelijk standpunt, en het feit dat de Commissie op 
dit gebied haar rol van hoedster van het Verdrag niet kan spelen, niet bij tot deze rechtzekerheid; 
d) het ontbreken van duidelijk omschreven doelstellingen in verband met de in artikel K. 1 genoemde 
samenwerkingsgebieden. 
6. Door de toepassing van artikel 100C zouden dergelijke problemen in ruime mate kunnen worden 
opgelost. Tegelijk zou de kwestie kunnen worden geregeld van de betrokkenheid van het Europese 
Hof van Justitie en zou de verplichting ontstaan om het Europees Parlement te raadplegen (zij het 
volgens de meest eenvoudige procedure). Door de gebieden van samenwerking resoluut onder te 
brengen in het kader van de aanpassing van de wetgevingen in de gemeenschappelijke markt en in 
het bijzonder van de totstandbrenging van de interne markt, zouden algemene doelstellingen worden 
verschaft, die momenteel in titel VI ontbreken. Door de toepassing van artikel 100C en de 
mogelijkheid, indien de Raad ertoe beslist, om met gekwalificeerde meerderheid te stemmen, zou de 
besluitvorming kunnen worden vergemakkelijkt en gestimuleerd. 
IS ARTIKEL K.9 HET MEEST AANGEWEZEN INSTRUMENT ? 
7. Er werd de Commissie verzocht dit verslag in te dienen vóór eind 1995, met andere woorden juist 
vóór de Intergouvernementele Conferentie van 1996 plaatsheeft. 
Hoewel titel VI in het Verdrag niet specifiek vermeld is bij de gebieden die in 1996 moeten worden 
herzien, ziet het er toch naar uit dat de Conferentie, overeenkomstig het vijfde streepje van artikel B 
van het Verdrag, de institutionele en praktische kwesties met betrekking tot de samenwerking op het 
gebied van Justitie en Binnenlandse zaken zal moeten aanpakken. Dat was in ieder geval het centrale 
thema bij de besprekingen die tot nu toe werden gevoerd in het Comité van wijzen dat door de 
Europese Raad van Essen werd opgericht. Ieder onderzoek van de "derde pijler" in het kader van de 
IGC zal er op zijn beurt toe leiden dat de kwestie van een eventuele - gehele of gedeeltelijke -
"communautarisering" ter sprake wordt gebracht. 
8. De Commissie van haar kant heeft duidelijk gemaakt dat zij ervan overtuigd is dat 
"communautarisering" van zeven van de negen gebieden die zijn vermeld in artikel KI, om alle 
hiervoor genoemde redenen, de meest aangewezen oplossing is. De politiële samenwerking en de 
justitiële samenwerking in strafzaken zijn de twee enige uitzonderingen. Voor alle andere gebieden, 
die nauw verband houden met de werkzaamheden in het kader van de "communautaire pijler" en in 
het bijzonder van het vrije verkeer van personen, zou de snelle toepassing van de communautaire 
methode van besluitvorming en de volledige en automatische betrokkenheid van de communautaire 
Instellingen, een goede zaak zijn Hoewel zij kan aanvaarden dat de Lid-Staten politiële samenwerking 
en justitiële samenwerking in strafzaken beschouwen als aangelegenheden die te veel met de nationale 
soevereiniteit te maken hebben om op korte termijn naar de "communautaire pijler" te worden 
overgeheveld, is de Commissie niettemin van mening dat op de IGC moet worden gestreefd naar een 
grotere betrokkenheid van de Instellingen op deze gebieden. 
Dit is het standpunt dat de Commissie op de IGC zal verdedigen. Haar doel sluit nauw aan bij datgene 
wat de raison d'être van artikel K.9 vormt. Dan rijst de vraag of de verwezenlijking van dit doel al 
dan niet zou worden gediend met een spoedige toepassing van artikel K.9. Daarbij moet worden 
gedacht aan de zwakke punten van deze bepaling, waarvan tot nu toe nog geen gebruik is gemaakt. 
Zoals de Commissie in haar rapport over de werking van het Verdrag betreffende de Europese Unie 
verklaarde (doe. SEC(95)731 def. van 10 mei 1995), is de vastgelegde procedure ingewikkeld : er is 
een eenparige goedkeuring door de Lid-Staten vereist alsmede ratificatie overeenkomstig de 
respectieve grondwettelijke bepalingen. In één Lid-Staat betekent zulks dat telkens artikel K.9 wordt 
ingeroepen een nationaal referendum moet worden georganiseerd. 
Gelet op het voorgaande is de Commissie tot de conclusie gekomen dat de "communautarisering" van 
de belangrijkste aspecten van de derde pijler, die zij te zamen met het Parlement nastreeft, beter kan 
worden bereikt in het kader van de Intergouvernementele Conferentie dan via een initiatief op grond 
van artikel K.9. Zonder afbreuk te doen aan de mogelijkheid om in een later stadium, wanneer de 
omstandigheden zulks rechtvaardigen, gebruik te maken van artikel K.9, neemt de Commissie thans 
een standpunt in dat op de volgende overwegingen is gebaseerd : 
(a) gezien de korte tijdspanne tussen dit verslag en de opening van de Intergouvernementele 
Conferentie zou ieder initiatief op grond van artikel K.9 dat de Raad nu nog zou nemen, 
gelijklopen met het onderzoek van dezelfde of soortgelijke vraagstukken tijdens de IGC zelf. 
De Commissie meent dat dergelijk dubbel werk in ieder geval moet worden vermeden en dat 
het ene forum weldra door het andere zou worden verdrongen; 
(b) de Commissie meent dat de IGC ruimere mogelijkheden biedt, niet alleen omdat in een ruimer 
verband kan worden opgetreden, maar ook doordat zij niet wordt gehinderd door de 
beperkingen die inherent zijn aan artikel 100C en waarop eerder de aandacht al is gevestigd. 
In het kader van de IGC zal het mogelijk zijn argumenten te verdedigen voor 
een grotere betrokkenheid van het Europees Parlement dan via de eenvoudige 
raadpl egi ngsprocedure 
een overdracht naar de "communautaire pijler" van meer dan de zes gebieden die in 
artikel K.9 worden genoemd; 
de invoering van de gekwalificeerde meerderheid voor besluiten op bepaalde gebieden 
zonder dat de Raad daarover later een apart besluit met eenparigheid van stemmen 
dient te nemen; 
(c) het is beter dat op de IGC tot een fundamentele herziening van de derde pijler wordt 
overgegaan dan dat door de indiening van een initiatief op grond van artikel K.9 de indruk zou 
worden gewekt dat de bepalingen van Titel VI thans reeds toereikend zouden zijn omdat ze 
voorzien in een passend mechanisme voor "communautarisering". 
11. Alles in aanmerking genomen is de Commissie derhalve van mening dat het verstandiger en 
doeltreffender zou zijn tijdens de IGC voor "communautarisering" te pleiten, zonder eerst een voorstel 
op grond van artikel K.9 in te dienen, hetgeen alleen maar tot verwarring kan leiden. 
ISSN 0254-1513 
COM(95) 566 def. 
DOCUMENTEN 
NL 01 
Catalogusnummer : CB-C0-95-634-NL-C 
ISBN 92-77-96679-3 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg