COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
Brussels, 27.9.2000
COM(2000)594 final
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE
Structurele indicatoren
iiMEDEDELING VAN DE COMMISSIE
Structurele indicatoren
SAMENVATTING
Doel van deze
mededeling is een
eerste reeks
indicatoren voor het
syntheseverslag te
bepalen.In deze mededeling wordt een reeks indicatoren
voorgesteld voor het syntheseverslag dat aan de Europese
Raad van het voorjaar van 2001 zal worden voorgelegd.
Aldus wordt voldaan aan het verzoek van de Europese
Raad van Feira: "de indiening, vóór eind september, door
de Commissie van een verslag over de voorgestelde aanpak
voor indicatoren en benchmarks, zowel in afzonderlijke
beleidssectoren als voor gebruik in het syntheseverslag aan
de Europese Raad in het voorjaar, om te zorgen voor de
nodige samenhang en standaardpresentatie".
De gekozen
indicatoren moeten
ons in staat stellen de
vooruitgang bij de
uitvoering van de
strategie van
Lissabon temeten...De keuze van de indicatoren wordt bepaald door het doel
van het syntheseverslag, namelijk de vooruitgang bij de
tenuitvoerlegging van de strategie van Lissabon te meten,
die beoogt de Europese Unie om te vormen tot de "meest
concurrerende en dynamische kenniseconomie van de
wereld, die in staat is tot duurzame economische groei met
meer en betere banen en een hechtere sociale samenhang".
In de conclusies van Lissabon wordt gevraagd om een
verslag en indicatoren op vier beleidsterreinen:
werkgelegenheid, innovatie, economische hervorming en
sociale cohesie, en wordt gewezen op het belang van een
gepaste beleidsmix om deze strategische doelstelling te
bereiken.
Het voornaamste doel van de in het syntheseverslag te
gebruiken indicatoren is de vooruitgang op deze vier
beleidsterreinen te meten. Bovendien worden enkele
achtergrondindicatoren opgenomen om de
structuurhervormingen in een algemeen economisch kader
te plaatsen. De indicatoren zijn naar vier terreinen
ingedeeld, maar deze zijn nauw met elkaar en met de
algemene economische resultatenverbonden.
…maar zij moeten
beperkt in aantal
blijven.In de mededeling worden 27 sleutelindicatoren
voorgesteld, hetgeen een voldoende klein en hanteerbaar
aantal is om het beleidsdebat te sturen, maar anderzijds is
het voldoende groot om een evenwichtig beeld te geven
van de economische resultaten op de vier beleidsterreinen.
De lijst is samengesteld aan de hand van de vele, meer
gedetailleerde indicatoren die in de verschillende processen
en actieplannen worden gebruikt en die de betrokken
iiionderwerpen meer indetail behandelen.
Bij de selectie werd vooral voor ogen gehouden dat de
indicatoren moeten voldoen aan het verzoek van Lissabon
dat zij de vorderingen op de vier terreinen echt kunnen
meten. Bovendien werd rekening gehouden met andere
factoren, met name de beschikbaarheid en
vergelijkbaarheid van de gegevens, en werd ernaar
gestreefd de lidstaten niet te veel te belasten met de
verzameling vangegevens.
De ontwikkeling van
indicatoren is een
continu proces.Dit is het eerste jaar waarin een reeks indicatoren moet
worden vastgesteld en een syntheseverslag geschreven. Het
gebruik van indicatoren en benchmarking verloopt niet
overal even snel en op alle beleidsterreinen wordt eraan
gewerkt. Daaromwordt in de mededeling de nadruk gelegd
op de behoefte aan flexibiliteit in de lijst van indicatoren
omverbeteringen mogelijk te maken. De mededeling bevat
ook een lijst van indicatoren die moeten worden
ontwikkeld omde gegevens inde toekomst teverbeteren.
De indicatoren geven
verschillende facetten
van hetzelfde beeld...Het behoud van een gepaste beleidsmix, de uitvoering van
structuurhervormingen om de werking van de markten te
verbeteren en de innovatiecapaciteit van de economie te
vergroten, en de ontwikkeling van beleidsmaatregelen ter
ondersteuning van de werkgelegenheidschepping en de
sociale cohesie zijn elkaar aanvullende en versterkende
elementen voor de totstandbrenging van een concurrerende
en dynamische kenniseconomie. Daarom moeten de
indicatoren niet afzonderlijk worden bekeken maar worden
gezienals verschillendeaspectenvanhetzelfde beeld.
…die in het
syntheseverslag
verder moeten
worden ontwikkeld.In het syntheseverslag zullen de vorderingen van de
lidstaten wat betreft de voornaamste economische en
sociale beleidsdoelstellingen worden gemeten, zodat hun
sterke en zwakke punten in termen van resultaten kunnen
worden vastgesteld en verdere maatregelen overwogen.
Structurele indicatoren zijn echter geen substituut voor
grondige kwalitatieve evaluaties.
De beweegredenen
achter de keuze van
de indicatoren zijn...In de tekst wordt een korte beschrijving gegeven van de
interpretatie en de politieke relevantie van elke gekozen
indicator.
…de algemene
economische
omstandigheden weer
te geven waarin de
structuur-
hervormingenDe indicatoren van de algemene economische achtergrond
geven een beeld van de omstandigheden waarin de
structurele hervormingen van de arbeids-, product- en
kapitaalmarkt plaatsvinden. Zij betreffen duurzame groei
en economische dynamiek, het uiteindelijke doel van de
structuurhervormingen, maar ook macro-economische
stabiliteit, omdat een gepaste beleidsmix de positieve
ivplaatsvinden ...; effectenvandeze hervormingen moet versterken.
…een evaluatie te
geven van de
werkgelegenheid-
schepping;Werkgelegenheid is de sleutel voor economische welvaart
en sociale cohesie. Daarom heeft de Europese Raad van
Lissabon de nadruk gelegd op de behoefte aan versterking
van de werkgelegenheid in de Unie door de ontwikkeling
van een actief werkgelegenheidsbeleid. Er zijn specifieke
doelstellingen bepaald in termen van
werkgelegenheidspercentage en participatiegraad van
vrouwen, en deze twee percentages, alsook de
werkgelegenheidsgraad van oudere werknemers, zijn
opgenomen bij de werkgelegenheidsindicatoren.
Werkloosheid en langdurige werkloosheid zijn tekenen van
structuurproblemen op de arbeidsmarkt. Levenslang leren
is opgenomen als sleutelelement van een actief
werkgelegenheidsbeleid, terwijl de belastingen op lage
lonen een maatstaf vormen van de positieve en negatieve
werkgelegenheidsprikkels, vooral voor de
laagstgeschoolden.
…het
innovatievermogen
van de Unie;De innovatiecapaciteit van de Unie verbeteren is een ander
essentieel element van de strategie van Lissabon. De
investeringen in onderwijs, onderzoek en ontwikkeling en
informatie- en communicatietechnologie zijn indicatoren
vande inspanningenop dezeterreinen. De doeltreffendheid
ervan wordt gemeten met de ontwikkeling van de toegang
tot het Internet, het aantal octrooien op hightechgebieden
en de uitvoer van hightechproducten. Durfkapitaal wordt
ook bekeken, want goed werkende risicokapitaalmarkten
spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling van
innoverende groeibedrijven in het MKB.
…de hervormingen
van de product- en
kapitaalmarkt, enOm alle voordelen van de structuurhervormingen te
kunnen oogsten, is een algemene aanpak nodig waarbij
rekening wordt gehouden met de relaties tussen de
verschillende markten. Daarom moeten het arbeidsmarkt-
en het innovatiebeleid gepaard gaan met hervormingen van
de product- en kapitaalmarkt. De indicatoren van de
economische hervormingen meten de vooruitgang naar
efficiëntereenbeterwerkendeproduct-enkapitaalmarkten.
De indicatoren van de handelsintegratie en het relatieve
prijspeil meten de vorderingen op het gebied van
marktintegratie en doeltreffendheid. De prijzen in de
netwerkindustrieën geven de vorderingen bij de
liberalisatie vandeze sectorenaan, ende indicatoren inzake
overheidsopdrachten en staatssteun meten de verstoringen
in de werking van de productmarkten die het gevolg zijn
van overheidsoptreden. Voor de kapitaalmarkten meten de
indicatoren van grensoverschrijdend bankieren en
kapitaalverstrekking door de beurzen de integratie en de
vdoelmatigheid vande financiële markt.
…sociale cohesie. De ontwikkeling van een op kennis gebaseerde
samenleving en de invoering van economische
hervormingen moeten hand in hand gaan met een sterke
sociale cohesie. Indicatoren hiervan zijn de graad van
armoede en de inkomensspreiding en het daarmee
verbonden risico van sociale uitsluiting. De regionale
verschillen worden gemeten met een indicator van de
regionale cohesie. De indicator van de onderwijsresultaten
weerspiegelt het belang van het opleidingsniveau als factor
van sociale uitsluiting. Met name wat de sociale
indicatoren betreft zijn de werkzaamheden echter nog in
het beginstadium en moeten de werkzaamheden van de
groep op hoog niveau inzake sociale bescherming meer
geschikte indicatorenopleveren.
6MEDEDELING VAN DE COMMISSIE
Structurele indicatoren
I. A CHTERGROND
1. Artikel 2 van het Verdrag bepaalt dat de Unie de economische en sociale
vooruitgang en een hoog werkgelegenheidspeil moet bevorderen. Op de Speciale
Europese Raad van Lissabon van maart 2000 heeft de Unie zichzelf "voor het
komende decennium een nieuw strategisch doel gesteld: de meest concurrerende en
dynamische kenniseconomie van de wereld te worden die in staat is tot duurzame
economische groei met meer en betere banen en een hechtere sociale samenhang"(punt 5 van de conclusies van de Europese Raad). De Europese Raad erkende de
behoefte aan regelmatige bespreking en evaluatie van de vorderingen in de richting
van dit doel aan de hand van gezamenlijk overeengekomen structurele indicatoren.Daartoe verzocht hij (punt 36) "de Commissie jaarlijks een samenvattend
voortgangsverslag op te stellen op basis van overeen te komen structurele indicatoren
met betrekking tot werkgelegenheid, innovatie, economische hervorming en socialesamenhang".
2. De Europese Raad van Feira van juni 2000 verzocht de Commissie deze
werkzaamheden voor te bereiden door "vóór eind september... een verslag (in te
dienen) over de voorgestelde aanpak voor indicatoren en benchmarks, zowel in
afzonderlijke beleidssectoren als voor gebruik in het syntheseverslag aan de Europese
Raad in het voorjaar, om te zorgen voor de nodige samenhang enstandaardpresentatie" (punt 38, derdestreepje).
3. Deze mededeling is door de Commissie opgesteld naar aanleiding van het
verzoek van de Europese Raad van Lissabon en die van Feira. Zij beschrijft een reekssleutelindicatoren die kunnen worden gebruikt voor het syntheseverslag van het
voorjaar van 2001. In afdeling II worden de redenen voor het gebruik van
structuurindicatoren gegeven, alsook de voornaamste voordelen en tekortkomingenvan deze aanpak. In afdeling III wordt een analytisch kader voorgesteld waarin de
basiselementen van de strategie van Lissabon worden samengebracht en de talrijke
verbanden ertussen worden geïllustreerd. In afdeling IV wordt een uiteenzettinggegeven van de voornaamste principes die zijn aangelegd bij de selectie van de
indicatoren. In afdeling V worden de sleutelindicatoren zelf gepresenteerd. Van elke
indicator wordt een korte interpretatie gegeven en de beleidsrelevantie verduidelijkt.Omdat de bepaling van de indicatoren een continu proces is en enkele zeer nuttige
indicatoren nog niet beschikbaar zijn wegens methodologische en statistische
problemen, wordt ten slotte in afdeling VI aangegeven op welke terreinen in detoekomst indicatoren moetenwordenontwikkeld.
7II. D OELVAN HETGEBRUIKVAN INDICATOREN
4. De reden voor het gebruik van structurele indicatoren en het regelmatig
onderzoeken van de structurele resultaten op basis van gezamenlijk overeengekomenkwantitatieve indicatoren is inwezentweevoudig:
(i) het volgen van de vorderingen bij het verwezenlijken van de
aangegevendoelstellingenendeuitvoering vanhet beleid;en
(ii) het beoordelenvande doeltreffendheid vande beleidsmaatregelen.
5. Doelstelling (i) kan waarschijnlijk relatief gemakkelijk worden bereikt (zij
het met aanzienlijke statistische werkzaamheden), maar doelstelling (ii) is een grotereuitdaging, want zij vergt inzicht in de verhouding tussen beleidsmaatregelen en
resultaten. Zo kunnen de vorderingen bij de openstelling van de nutssector voor de
concurrentie worden gevolgd door de verandering in de marktstructuur ten gevolgevan nieuwe toetredingen te onderzoeken. De doeltreffendheid van dit
liberalisatieproces is echter moeilijker te beoordelen. Een evaluatie kan in ieder geval
eerst na de feiten worden verricht, wanneer de vereiste gegevens (bijvoorbeeld deprijzen van de openbare diensten) beschikbaar zijn gekomen. Evaluatie van de
doeltreffendheid van beleidsmaatregelenuit het verleden kan echter belangrijke lessen
opleverenvoordetoekomst.
6. Uit de ervaring die in de laatste jaren met het toezicht op de economische
beleidsmaatregelen en vooral de economische hervormingen is opgedaan, blijkt dat
behoefte bestaat aan meting van de economische resultaten en de beleidsinspanning.Steeds meer wordt gebruik gemaakt van benchmarking en druk van gelijken voor de
coördinatie en controle van het beleid. Beide instrumenten kunnen tekortkomingen en
sterke punten in de structurele resultaten aan het licht brengen, zowel in de lidstatenals op communautair vlak. Om er ten volle gebruik van te kunnen maken zijn echter
vooralle lidstaten, deEU als geheelenookvoorde landendie als benchmark worden
gebruikt, betrouwbare indicatoren nodig die vergelijkingen tussen de landen en in detijd mogelijk maken.
7. Het strategische doel van de Unie "de meest concurrerende en dynamische
kenniseconomie van de wereld te worden" houdt in dat de benchmarklanden in
principe de best presterende in de wereld moeten zijn. Bij de keuze van de
benchmarks moet echter pragmatisch tewerk worden gegaan. In de praktijk wordt de
keuze van benchmarks door gebrek aan gegevens vaak beperkt tot de best presterendeEU-landen of de VS. Indicatoren op EU-niveau zijn bijvoorbeeld ook nodig om het
BBP per hoofd van de bevolking tussen de EU-landen en tussen de EU en de VS te
vergelijken.
8. Eenvoudige en objectieve, kwantitatieve beleids- en resultatenindicatoren
kunnen een belangrijke rol spelen om problemen aan het licht te brengen, de
vooruitgang naar de gestelde doelen te meten, de beleidsmakers richtsnoeren te gevenen de aandacht van het publiek te vestigen op hetgeen op het spel staat. Veel
indicatoren laten echter geen sterke (normatieve) interpretatie toe waaruit kan worden
afgeleid dat een hoge of een lage waarde goed of slecht is, en moeten wordengeïntepreteerd in samenhang met andere gegevens of in combinatie met andere
8indicatoren. Zo is de arbeidsproductiviteit een indicator van goede economische
resultaten, maar in bepaalde landen is een hoge waarde een teken van
werkgelegenheidsverliezenofonvoldoende banenschepping.
9. Ten slotte is het door de beperkte beschikbaarheid van gegevens en
verschillen in de institutionele en structurele kenmerken vaak moeilijk een volledige
vergelijkbaarheid tussen de landen te bereiken. Bovendien worden indicatoren indiverse mate beïnvloed door conjunctuurschommelingen. Dit betekent dat indicatoren
geen substituut kunnen zijn voor grondige kwalitatieve evaluaties. Om al deze
redenen kunnen de hier voorgestelde structurele resultatenindicatoren alleen wordengeïnterpreteerdbinnen het analytische kader dat het syntheseverslag zalgeven.
III. A
NALYTISCHKADER
10. De hier geselecteerde indicatoren zullen als basis dienen voor het jaarlijks
syntheseverslag van de Commissie. Uiteraard hangt de keuze van de indicatoren af
van het doel van dit verslag. Zoals te Lissabon werd vastgesteld, zal het
syntheseverslag worden geconcentreerd op de vorderingen op vier beleidsterreinen
(werkgelegenheid, onderzoek en innovatie, economische hervorming en sociale
cohesie) tegen de achtergrond van de strategische doelstelling van Lissabon om van
de EU de meest concurrerende economie in de wereld te maken. Dit zal mede
bijdragen tot de algemene coherentie van het structuurbeleid op de vier
beleidsterreinen en tot een doelmatige controle van de vorderingen op deze vier
terreinen. Waar nodig zaldit leidentot nieuwe richtsnoerenvoorhet beleid.
11. De voor gebruik in het syntheseverslag gekozen sleutelindicatoren moeten
het dus mogelijk maken de vorderingen op de vier beleidsterreinen te meten.
Bovendien zijn enkele achtergrondindicatoren opgenomen om de algemene
economische voorwaarden aan te geven waarin de structurele hervormingenplaatsvinden. De ervaring toont aan dat een stabiel en gezond macro-economisch
kader een voorwaarde is voor groeien werkgelegenheid. Indicatoren van de algemene
economische resultaten zijn ook nuttig voor het meten van de vooruitgang naar destrategischedoelstellingdie bovenwerdvermeld.
12. De indicatoren mogen niet apart worden bekeken, maar moeten eerder
worden gezien als verschillende aspecten van hetzelfde beeld. Het uiteindelijke doelvande structuurhervormingen(zie inzet) is het dynamisme en de doeltreffendheid van
de EU-economie te verbeteren en aldus de groeien de werkgelegenheid te stimuleren,
hetgeen op zijn beurt de bestrijding van de sociale uitsluiting zal vergemakkelijken.Gezonde economische perspectieven en gunstige groeivooruitzichten, ondersteund
door een gepaste beleidsmix, zullen de structurele hervormingen aanzienlijk
vergemakkelijken en de resultaten ervan maximaliseren. De ontwikkeling vanbeleidsmaatregelen ter bevordering van de sociale cohesie, de tenuitvoerlegging van
structuurhervormingen ter verbetering van de werking van de markten en de
handhaving van een gepaste macro-economische beleidsmix zijn derhalve elkaaraanvullende en versterkende elementen voor de schepping van een concurrerende,
dynamische enop kennis gebaseerde economie.
9Inzet: Structurele hervormingsinstrumenten
Het structuurbeleid richt zich op de aanbodzijde van de economie. Doel is de potentiële productie te
verhogen door het aanbod van productiefactoren (arbeid en kapitaal) te vergroten. Anderzijds heeft hetstructuurbeleid tot doel de werking van de arbeids-, kapitaal- of productmarkten te verbeteren en aldus dedoelmatigheid van de factorcombinaties en de flexibiliteit waarmee een economie op schokken reageert te
verhogen. Hoe dan ook, dit beleid moet leiden tot een hoger duurzaam groeipercentage van de economie.
Normaal wordt onderscheid gemaakt tussen verhoging van de kwantiteit en verbetering van de kwaliteit
van het arbeidsaanbod (hetgeen leidt tot meer en betere banen). De kwantiteit is afhankelijk van veelfactoren (zoals de bevolkingsgroei, het werkgelegenheidspercentage, het aantal werkuren), die tot opverschillende hoogte door het beleid kunnen worden beïnvloed. De kwaliteit van de arbeid (of "menselijkkapitaal") kan worden verhoogd door onderwijs, opleiding, levenslang leren of maatregelen die meerspecifiek gericht zijn op de cohesie van de samenleving.
De kapitaalvoorraad van een economie wordt uitgebreid door investeringen in infrastructuur en outillage,
maar ook in onderzoek en innovatie. Beleidsmaatregelen om dergelijke investeringen te stimuleren kunnengericht zijn op verlaging van de kosten van het benodigde kapitaal (bijvoorbeeld door beter werkendekapitaalmarkten) ofverhogingvan deverwachteopbrengst van deinvesteringen.
Beter werkende en doeltreffendere markten dragen bij tot verlaging van de kosten van arbeid en kapitaal
(en stimuleren het gebruik van deze productiefactoren) en tot een daling van het prijspeil (hetgeen bijdraagt
tot macro-economische stabiliteit). Flexibelere markten vangen economische schokken beter op en stellende economie in staat haar maximumpotentieel te bereiken door een meer doelmatigemiddelenallocatie.
13. De hervormingen op de vier beleidsterreinen versterken elkaar omdat er vele
onderlinge verbanden zijn en verbanden met de algemene economische resultaten. De
verschuiving naar een kenniseconomie kan een krachtige motor zijn voor de groei, de
concurrentiepositie en de werkgelegenheid. Deze motor zal echter slechts soepellopen als er geen macro-economische verstoringen of structurele knelpunten zijn. Dit
impliceert, enerzijds, continuering van een op stabiliteit gerichte monetaire politiek
welke wordt ondersteund door een gezonde begrotingspolitiek tegen een achtergrondvan loonmatiging en, anderzijds, bespoediging van de structurele hervormingen op de
arbeids-, kapitaal- en productmarkt van de EU. Vooral zal een nieuwe en meer
flexibele regelgevende aanpak nodig zijn in verband met de snelheid van detechnologische verandering. Bovendien zal de motor zonder brandstof vallen tenzij
alle burgers de nodige vaardigheden bezitten om in deze nieuwe
informatiemaatschappijte levenente werken.
14. Mensen zijn de voornaamste troef van Europa en moeten in het centrum van
het beleid staan. Schepping van werkgelegenheid, investeringen in mensen en
ontwikkeling van een actieve en dynamische welvaartstaat zijn van cruciaal belangvoor de plaats van Europa in de kenniseconomie en om te zorgen dat de opkomst van
deze nieuwe economie de sociale problemen van werkloosheid, sociale uitsluiting en
armoede niet vergroot. Tegelijkertijd moet een inspanning worden geleverd opdatEuropa zijn knapste breinen aantrekkelijke vooruitzichten zou kunnen bieden.
Innovaties en ideeën moeten worden beloond en de regelgeving moet bevorderlijker
wordengemaakt voor investeringen, innovatie enondernemerschap.
15. Om alle voordelen van de structuurhervormingen te kunnen genieten, is een
algemene en coherente aanpak nodig waarbij rekening wordt gehouden met de
verstrengeling van de verschillende markten. Zo zijn hervormingen van de
10kapitaalmarkt die de beschikbaarheid van risicokapitaal verhogen een belangrijk
element van de inspanningen om onderzoek en innovatie te stimuleren, waardoor de
concurrentiepositie van de Europese economie kan verbeteren. Zij moeten echtergepaard gaan met meer hervormingen op de arbeids- en productmarkt om banen te
creëren en de welvaart te verhogen. Zonder een beter werkende arbeidsmarkt die het
gemakkelijker maakt banen te creëren en te aanvaarden in de verschillende bedrijvenen sectoren, zullen de werkgelegenheids- en groeikansen die door hervorming van de
kapitaalmarkt en innovaties worden geschapen, niet worden aangegrepen. Evenzo zal
uitblijven van liberalisatie van de productmarkten en voltooiing van de interne marktertoe leiden dat het prijspeil hoog blijft, met als gevolg verlies van
concurrentievermogen en banen. Een uitgebreide hervormingsinspanning zal ook
gunstig zijn voor de macro-economische stabiliteit. Door de knelpunten aan deaanbodzijde opteheffenzullende economische hervormingen in de EU leiden tot een
hogere groeimet behoud van een lage inflatie, zodat de hoge structurele werkloosheid
kanwordengereduceerd ende sociale cohesie bevorderd.
16. Economische hervorming en sociale cohesie versterken elkaar. Enerzijds
leiden beter werkende markten tot meer banen, een hogere productiviteit en een
hechtere sociale eneconomische cohesie. Zo hebbende economische hervormingen inde telecommunicatiesector de concurrentiepositie en de productiviteit verbeterd, met
als gevolg lagere prijzen en gemakkelijkere toegang tot het Internet en andere
communicatiediensten. Anderzijds is het gemakkelijker hervormingen ter verbeteringvan de marktwerking uit te voeren in een samenleving die een krachtige sociale
cohesie vertoont. Een goed opgezet sociaal beleid kan ook rechtstreeks bijdragen tot
betere economische resultaten. De brede gamma inspanningen om de cohesie van deEuropese Unie te versterken, is dus van essentieel belang om de beweging op gang te
houden waardoor de EU wordt omgevormd tot de meest concurrerende en
dynamische kenniseconomie in de wereld.
IV. S
ELECTIEPROCES
17. Het aantal indicatoren dat in het syntheseverslag zal worden gebruikt moet
klein genoeg worden gehouden om het beleidsdebat te sturen en moet hanteerbaar
zijn, maar ook moet het voldoende groot zijn om een evenwichtig beeld te geven van
de prestaties van de economie op de vier beleidsterreinen. In deze mededeling worden
27 indicatoren voor de vier beleidsterreinen voorgesteld, hetgeen een vrij beperkt
aantalis geziende brede gamma structuurmaatregelen die erdoor worden bestreken en
de vele mogelijke structuurindicatoren die op deze terreinen bestaan. Voordeel van
het gebruik van een beperkt aantal indicatoren is dat de beleidsmakers eenvoudige en
duidelijke signalen kunnen geven. Dit aantal kan moeilijk nog meer worden
gereduceerd, omdat de controle van de vooruitgang naar de nieuwe strategische
doelstelling vanLissabondan in het gedrang zoukomen.
18. Een groot aantal van de gekozen indicatoren is onlangs gebruikt bij de
opstelling van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid, die steeds meer
worden gericht op de middellange- en langetermijnimplicaties van het structuurbeleid
en op hervormingen ter bevordering van de economische groei, de werkgelegenheid
en de sociale cohesie, alsmede op de overgang naar een kenniseconomie. De
verschillende indicatoren die in het Luxemburg- en het Cardiffproces en in de
11verschillende actieplannen worden gebruikt en die hun onderwerpen meer
gedetailleerd behandelen, zijn eveneens in aanmerking genomen. Derhalve is de lijst
van indicatoren die voor het syntheseverslag wordt voorgesteld, een goede
weerspiegeling van de voornaamste resultaten- en beleidsindicatoren die bij deze
oefeningen zijn gebruikt. Toch zou de analyse in het syntheseverslag kunnen leiden
tot de vaststelling van nieuwe behoeften, zodat de lijst moet worden herzien en
nieuwe indicatorentoegevoegd.
19. Binnen de genoemde oefeningen wordt voortdurend gewerkt aan nieuwe
indicatorenof de verbetering van de momenteel gebruikte indicatoren. Dit werk moet
worden voortgezet, rekening houdend met de keuze van indicatoren die moeten
worden ontwikkeld voor toekomstig gebruik in het syntheseverslag. Tegelijkertijd
moet de lijst van indicatoren voor het syntheseverslag voldoende flexibel zijn om
rekening te kunnen houden met de vorderingen die op de verschillende terreinen zijn
gemaakt bij de ontwikkeling van nieuwe of betere indicatoren (zoals de
werkzaamheden met betrekking tot de sociale cohesie die thans worden uitgevoerd
door de groep op hoog niveau inzake sociale bescherming). Dit houdt in dat de
ontwikkeling van de indicatoren een continu proces is en dat de lijst kan worden
aangevuld met nieuwe indicatoren die pas zijn ontwikkeld, zoals die welke worden
voorgesteld in afdeling VI. Ook moet worden gezorgd voor coherentie tussen de
indicatoren voor de verschillende beleidsterreinen.
20. Op sommige gebieden is een overeenkomst over de indicatoren bereikt en
worden de nodige statistieken opgesteld, terwijl op andere nog maar onlangs is
begonnen aan de ontwikkeling van een lijst goede indicatoren en de verzameling van
de vereiste gegevens. Voor zover dat mogelijk was is echter bij de selectie en de
ontwikkeling van de indicatoren voor het syntheseverslag steeds rekening gehouden
met dezelfdebasisbeginselen.
21. De lijst indicatoren moet in de loop van de tijd voldoende stabiel zijn om de
nodige continuïteit te verzekeren. De indicatoren moeten: (i) gemakkelijk te lezen en
te begrijpen zijn, (ii) politiek relevant zijn, (iii) met elkaar consistent zijn, (iv) op tijd
beschikbaar komen en (v) vergelijkbaar zijn tussen de lidstaten en voor zover
mogelijk met de VS, (vi) uit betrouwbare bronnen worden afgeleid en ten slotte
(vii) mag van de lidstaten en het bedrijfsleven geen te grote inspanning worden
gevraagd om gegevens te verzamelen. Dit verklaart waarom de gekozen indicatoren
zoveel mogelijk gebaseerd zijn op informatie uit het Europees statistisch systeem. In
een afzonderlijke lijst worden enkele bijkomende indicatoren gegeven die essentieel
worden geacht voor de beoordeling van de vorderingen op de verschillende
beleidsterreinen maar waarvoor nog geen gegevens van hoge kwaliteit beschikbaar
zijn. Tenslotte moet eraanwordengedacht dat de indicatoren, waar dat uitvoerbaar en
relevant is, naar geslacht moetenwordenuitgesplitst.
22. Veel van de gekozen indicatoren zijn resultatenindicatoren die de
vorderingen van de lidstaten op het gebied van de voornaamste economische ensociale beleidsdoelstellingen meten en hun sterke en zwakke punten aan het licht
brengen wat betreft algemene en structurele prestaties. Ter illustratie kan de
ontwikkeling van het Europese sociale modelworden geëvalueerd aan de hand van destatistieken van de inkomensverdeling en de armoede. Beleidsindicatoren die
rechtstreeks in verband staan met de beleidsprioriteiten uit de conclusies van Lissabon
12worden echter ook gebruikt om de inspanningen van de lidstaten op bepaalde
terreinen in het licht te stellen. Dit is bijvoorbeeld het geval met variabelen zoals de
uitgaven voor O&O en onderwijs. Opgemerkt moet echter worden dat het verschiltussen beleids- en resultatenindicatoren op veel terreinen niet duidelijk is. Daarom is
dit verschilniet aangehouden inde voorgestelde reeks indicatoren. Wellicht is het ook
nuttig te wijzen op de moeilijkheid van het meten van de doeltreffendheid van hetbeleid met behulp van een zo beperkte reeks indicatoren. Vaak is er een groot
tijdsverschil tussen het ogenblik waarop nieuwe beleidsmaatregelen worden
uitgevoerd en het moment waarop de eerste resultaten zichtbaar worden. Daarommoeten de gekozen indicatoren eerder worden beschouwd als maatstaven van de
vorderingendanvandedoeltreffendheid vanhet beleid.
V. G
EKOZEN SLEUTELINDICATOREN
23. De voor het syntheseverslag gekozen sleutelindicatoren zijn ingedeeld
volgens de vier beleidsterreinen van Lissabon: werkgelegenheid, onderzoek en
innovatie, economische hervorming en sociale cohesie. Door de nauwe verbandentussendeze beleidsterreinen is de indeling vaneenindicator onder de ene ofde andere
rubriek niet altijd duidelijk. Een indicator zoals de langdurige werkloosheid
bijvoorbeeld kan wijzen op structurele problemen op de arbeidsmarkt alsook op hetrisico van sociale uitsluiting. De overheidsuitgaven voor onderwijs kunnen worden
beschouwd als een investering in de innovatiecapaciteit van de samenleving, maar
ookal seenf actorv anon twi kkeli ngvanv aardi gh edenendekwal i tei tv anhetwerk .
24. Bovendien worden enkele achtergrondindicatoren voorgesteld om de
algemene economische omstandigheden te illustreren waarin de
structuurhervormingen plaatsvinden. Deze indicatoren betreffen duurzame groei,economische dynamiek en gezonde, op stabiliteit gerichte macro-economische
voorwaarden. HetBBP perhoofd van de bevolking (in KKS) en de reële groei van
het BBP zijn de meest gebruikte maatstaven van de levensstandaard en de
economische groei en zijn rechtstreeks gerelateerd aan de groeiambities die te
Lissabon werden uitgesproken. De groei kan echter op lange termijn slechts worden
volgehouden als de energie-intensiteit van de economie binnen de perken blijft. De
arbeidsproductiviteit (per werkende en per gewerkt uur) is een indicator van de
algemene doeltreffendheid en het dynamisme van het economisch bestel. Het
inflatiepercentage maakt het mogelijk te beoordelen of de groei plaatsvindt in
gezonde, op stabiliteit gerichte macro-economische voorwaarden. Ten slotte is het
voor de conjunctuur gecorrigeerde begrotingssaldo van uiterst groot belang om de
achterliggende budgettaire ontwikkelingente beoordelen.
25. De bijlagen1 en2 van deze mededeling bevatten de volledige lijst van de
indicatoren, met hun definities, bronnen en beschikbaarheid. Bijlage 3 geeft
illustraties van de geselecteerde indicatoren. In principe zijn hierbij jaargegevens
gebruikt voor alle 15 lidstaten, de Europese Unie als geheel en de Verenigde Staten.
Het is duidelijk dat dergelijke illustraties niet voldoende zijn om een grondige analyse
uit te voerenvande vorderingen naar de doelstellingen van Lissabon; deze analyse zal
worden uitgevoerd in het syntheseverslag.
13V.1 Indicatoren van de werkgelegenheid
26. Een van de voornaamste bedoelingen van het strategisch doel van de
topconferentie van Lissabon is de werkgelegenheid in de Unie te versterken als
onderdeel van de kennismaatschappij, met als uiteindelijk oogmerk volledige
werkgelegenheid. Overeenkomstig de aan de werkgelegenheid gegeven prioriteit is
een strategische doelstelling voor de werkgelegenheid bepaald: de EU moet tegen het
jaar 2010 een gemiddelde participatiegraad bereiken die zo dicht mogelijk bij 70 %
ligt. De Europese Raad heeft ook gewezen op het belang van gelijke kansen voor
mannen en vrouwen en verhoging van de participatiegraad van de vrouwen, met als
streefcijfer een gemiddelde participatiegraad van de vrouwen van meer dan 60 %
tegen2010.
27. Niet alleen moeten de economische voorwaarden voor een krachtige groei en
een volgehouden werkgelegenheidsschepping worden gecreëerd, maar de Europese
Raad heeft ook gewezen op het belang van een actief werkgelegenheidsbeleid. De
basiselementen van dit beleid zijn: verbetering van de inzetbaarheid, aanpak van het
probleem van kwalificatieverschillen, levenslang leren, gelijke kansen en uitbreiding
vande werkgelegenheid inde dienstensector waarer grotetekortenzijn.
28. De lijst van indicatoren van de werkgelegenheid is in de eerste plaats bedoeld
om de twee werkgelegenheidsstreefcijfers die de Europese Raad heeft vastgesteld te
volgen. De participatiegraad van oudere werknemers is eveneens opgenomen, omdat
aanmoediging van dergelijke werknemers om actief te blijven een hoofdelement is
van de strategie ter verhoging van de arbeidsmarktparticipatie. Gezien de vergrijzing
van de bevolking wordt de arbeidsparticipatie van oudere werknemers steeds
belangrijker. In tegenstelling tot de jeugdwerkloosheid, heeft de arbeidsparticipatie
van oudere werknemers weinig invloed ondervonden van de algemene verbetering
van de economische toestand. De werkloosheidspercentages, in het bijzonder het
percentage van de langdurige werkloosheid, zijn in de lijst opgenomen om de
structurele problemen op de arbeidsmarkt duidelijk te maken. De gemiddelde
belasting op de lage lonen is een maatstaf van de positieve en negatieve
werkgelegenheidsprikkels in de stelsels van belastingen en sociale zekerheid van de
lidstaten. Ten slotte is een indicator voor het levenslang leren opgenomen als een van
de hoofdelementenvaneenactiefwerkgelegenheidsbeleid.
Indicator1: Participatiegraad
Indicator2: Participatiegraad van vrouwen
Deze eerste twee indicatoren hebben rechtstreeks te maken met de strategische doelen
die de Europese Raad voor de werkgelegenheid heeft vastgesteld. De participatiegraad
van vrouwen is ook opgenomen wegens het belang dat de Europese Raad aan gelijke
kansen hecht en in verband met de sleutelrol die een verhoging van de
arbeidsmarktparticipatie van de vrouwen en een toename van het aantal werkende
vrouwen zullen spelen bij het bereiken van de algemene
werkgelegenheidsdoelstelling.
Indicator3: Participatiegraad van oudere werknemers
De lage percentages in Europa zijn een indicatie van de geringe participatie van deze
werknemers als gevolg van structurele problemen. Bovendien lopen niet werkende
14oudere werknemers het risico permanent te worden uitgesloten van de arbeidsmarkt
endus ookhet risico vansociale uitsluiting.
Indicator4: Werkloosheid
Een aanhoudende trend van het werkloosheidspercentage is niet alleen een indicator
van de algemene macro-economische resultaten, maar kan ook wijzen op structurele
factoren waardoor werkzoekenden geen baan kunnen vinden, zoals een lage
kwalificatiegraad, onvoldoende begeleiding, te gunstige uitkeringen en hoge
belastingen op arbeid.
Indicator5: Langdurige werkloosheid
De langdurige werkloosheid geeft een goede indicatie van de structurele problemen
op de arbeidsmarkt. Bovendien lopen langdurig werklozen het risico hun
vaardigheden geleidelijk te verliezen, waardoor zij minder inzetbaar worden, en een
hoogrisico vansocialeuitsluiting.
Indicator6: Belastingen op lage lonen
De Europese Raad van Lissabon heeft de Commissie en de Raad verzocht na te gaan
ofpassende maatregelen zijn genomen omde belastingdruk op de arbeid te verlichten
– vooral voor laaggeschoolden en laagbetaalden– en de werkgelegenheids- en
opleidingsprikkels van de stelsels van belastingen en sociale zekerheid te verbeteren.
Het gemiddelde belastingtarief is een maatstaf van de positieve of negatieve
werkgelegenheidsprikkels die uitgaan van de belastingen en de sociale zekerheid.
Deze indicator meet het gemiddelde belastingtarief op de lage lonen, dit wil zeggen
lonen die op of onder een bepaald gedeelte van het loon van de gemiddelde
productiearbeider liggen.
Indicator7: Levenslang leren (deelname van volwassenen aan onderwijs en
opleiding)
In de conclusies van de Europese Raad van Lissabon wordt de nadruk gelegd op het
belang van een actief werkgelegenheidsbeleid, waarvan levenslang leren een
basiselement is. Permanente educatie en opleiding is van essentieel belang om de
vaardigheden van de beroepsbevolking te verhogen en te zorgen voor aanpassing aan
de nieuwe kennismaatschappij en inzetbaarheid van de werknemers. De indicator
"deelname van volwassenen aan onderwijs en opleiding" moet worden verbeterd
omdat er problemen zijn met de vergelijkbaarheid tussen sommige lidstaten.
V.2 Indicatoren van innovatieen onderzoek29. De technologische vooruitgang en verbeteringen van de kwaliteit van de
inzet van arbeid en kapitaal in het productieproces zijn goed voor 25 tot 50 % van deeconomische groei en zijn de voornaamste drijvende kracht achter
concurrentievermogen en werkgelegenheid. Dit verklaart waarom verbetering van de
innovatiecapaciteit een essentieel element is van de strategie van de Europese Unieomde groeien de werkgelegenheid te verhogen. In de conclusies van Lissabon wordt
ook opgemerkt dat de overgang naar een kenniseconomie moet worden
vergemakkelijkt door betere beleidsmaatregelen op het gebied van O&O, onderwijsende informatiemaatschappij.
1530. De Europese Raad van Lissabon heeft de Unie aangemoedigd te streven naar
de doelstellingen die uiteen zijn gezet in de mededeling van de Commissie "Naar een
Europese onderzoeksruimte". Dit betekent meer investeren in onderwijs en opleidingvan de beroepsbevolking en in onderzoek en ontwikkeling. Uiteindelijk moet dit
leiden tot een groter aantal octrooien en meer specialisatie in hightechindustrieën met
een hoge toegevoegde waarde. In de mededeling van de Commissie "Innovatie in eendoor kennis aangedreven economie" werd voorgesteld de innovatieresultaten en –
maatregelen te benchmarken om goede praktijken op dit gebied te identificeren en te
verspreiden.
31. De overgang naar de informatiemaatschappij zal de opkomst van een
welvarende markt voor innoverende producten vergemakkelijken. Een dergelijke
markt kan echter slechts groeien als de basisinfrastructuur aanwezig is die haar vooriedereentoegankelijk maakt. Er zijn dus verdere investeringen nodig in informatie- en
communicatietechnologie. Meer algemeen wordt in de conclusies van Lissabon
benadrukt dat het verwezenlijken van het volledige e-potentieel van Europaafhankelijk isvandeschepping vaneenklimaat waarinde elektronische handelenhet
Internet tot bloeikunnenkomen.
32. De lijst van indicatoren moet dus indicatoren bevatten van de investeringen
in onderwijs, O&O en informatie- en communicatietechnologie (ICT), alsook hun
effecten op het vermogen van de Europese economie om te innoveren en haar
internationale concurrentiepositie in hightechproducten te verbeteren. Ook is eenindicator opgenomen van de ontwikkeling van de durfkapitaalinvesteringen, omdat
efficiënt werkende risicokapitaalmarkten van groot belang zijn voor innoverende
groeibedrijven in het MKB.
Indicator1: Overheidsuitgaven vooronderwijs
Een van de aanbevelingen van de Europese Raad van Lissabon was dat de
overheidsuitgaven meer gericht moeten zijn op vergroting van het menselijk kapitaal.
In een snel groeiende kenniseconomie zijn de onderwijsresultaten van de bevolking
van steeds groter belang voor de economische groei en de werkgelegenheid. De
hogere flexibiliteit die op het werk en de markt nodig is brengt mee dat leren
levenslang moet duren. Zoals in de conclusies van Lissabon werd opgemerkt, vergt dit
belangrijke investeringen in het nationale onderwijs- en opleidingsstelsel vanwege de
overheid, het bedrijfsleven en het individu. De overheidsuitgaven voor onderwijs zijn
de meest algemene maatstaf van deze investeringen (een indicator van de openbare en
particuliere uitgaven voor menselijke middelen is opgenomen als een te ontwikkelen
indicator).
Indicator2: Uitgaven voorO&O
Investeringen in menselijk kapitaal alleen zijn niet voldoende om een stroom van
innoverende producten op gang te brengen. De O&O-uitgaven geven een algemeen
beeld van de onderzoekinspanning van bedrijfsleven en overheid. De toegang tot de
wetenschappelijke en technologische kennis die het resultaat is van deze
onderzoekinspanning en het vermogenomdie kennis te exploiterenzijn van essentieel
belang voor de economische resultaten van de landen en regio's in de steeds meer
concurrerend wordende globale economie. Dit is de reden waarom de Europese Raad
16van Lissabon beklemtoont dat Europa meer voordeel moet halen uit de totale
middelendie inde lidstatenaanO&O wordenbesteed.
Indicator3: Uitgaven voorICT
Een van de voorwaarden voor de ontwikkeling van de informatiemaatschappij is de
aanwezigheid van infrastructuur via welke het bedrijfsleven en het gezin sneltoegang
kunnen krijgen tot het Internet. De totstandbrenging van een dergelijk
infrastructuurnetwerk vergt aanzienlijke investeringen in informatie- en
communicatietechnologie. De uitgaven van het bedrijfsleven en de gezinnen voor
ICT-apparatuur, -software en –diensten zijn een noodzakelijke aanvulling van de
investeringen in ICT-netwerken. Deze twee elementen samenvoegend zijn de totale
ICT-uitgaveneenalgemene maatstaf vande inspanningenop dit terrein.
Indicator4: Toegang tot het Internet
De doelmatigheid van deze inspanning wordt gemeten aan het percentage bedrijven
en gezinnen dat op het Internet is aangesloten. Dit is in overeenstemming met de
conclusies van Lissabon, waarin werd beklemtoond dat de Unie de achterstand op
haar concurrenten moet inhalen door meer bedrijven en gezinnen via snelle
verbindingen op het Internet aan te sluiten. Ook de aansluiting van scholen moet
worden gevolgd in het licht van de oproep van Lissabon om tegen het einde van 2001
volledige toegang te verwezenlijken.
Indicator5: Octrooien op hightechgebieden
In de conclusies van de Europese Raad wordt ook gesteld dat innovaties en ideeën
passend moeten worden beloond, met name door bescherming van octrooien.
Aangezien in vrijwel alle grote industrielanden ongeveer 65 % van de O&O-uitgaven
geconcentreerd is in vijf of zes gemiddeld of hoogtechnologische industrieën, is het
aantaloctrooienop hightechgebieden een eerste indicatie van potentieel rendement op
O&O-investeringen.
Indicator6: Uitvoervan hoogtechnologische producten
De registratie van een octrooi is uiteraard niet de laatste stap bij de exploitatie van
onderzoekresultaten. Innovaties moeten leiden tot nieuwe productieprocessen of zelfs
volledig nieuwe producten die op de markt kunnen worden gebracht. Voor een land
als geheel is de uitvoer van hightechproducten een goede maatstaf van de graad van
comparatieve voordelen in innoverende industrieën en, meer algemeen, van zijn
internationale concurrentiepositie.
Indicator7: Durfkapitaal
Toegang tot durfkapitaal is van essentieel belang voor de ontwikkeling van
innoverende bedrijven. De financiële instellingen zijn niet steeds bereid hen te
financieren omdat zij een risico betekenen en geen waarborgen bieden. Durfkapitaal
met een combinatie van financiering, management en begeleiding van riskante
projecten is hiervoor beter geschikt. Zoals de Commissie in haar mededeling over
risicokapitaal van april 1998 heeft benadrukt, en de Europese Raad bij verschillende
gelegenheden heeft beaamd, is de oprichting van krachtige pan-Europese
durfkapitaalmarkten van essentieel belang voor de bevordering van de
innovatieactiviteit ende ondersteuning vande economische groei.
17V.3 Indicatoren van economische hervorming
33. Met de voltooiing van het internemarktprogramma en de invoering van de
euro zijn belangrijke stappen gezet naar een geïntegreerde en concurrerende Europese
markt. De strategie voor de interne markt en het actieplan financiële diensten zijn een
voortzetting van de inspanningen om de integratie te bevorderen. De technologische
vooruitgang en de mondialisering hebben een bijkomende impuls gegeven aan de
integratie van de product- en kapitaalmarkten. Om alle voordelen te kunnen genieten
van de snelle technologische en economische ontwikkelingen ten gevolge van de
kenniseconomie en de krachten van de mondialisering, moet het vermogen van de
Europese economie om zich aan te passen toenemen. Dit vergt efficiëntere en beter
werkende arbeids-, kapitaal- enproductmarkten.
34. In deze afdeling over de hervorming van de product- en kapitaalmarkt wordt
onderscheid gemaakt tussen indicatoren van marktintegratie en indicatoren van
marktefficiëntie. Voor de productmarkten bevat de lijst van indicatoren een indicator
van de handelsintegratie en een indicator van het relatieve prijspeil om de
marktintegratie en de -efficiëntie weer te geven. Bovendien wordt de ontwikkeling
van de prijzen in de netwerkindustrieën beschouwd als een indicator van de
vooruitgang bij de liberalisatie van deze sectoren. Tenslotte worden twee indicatoren
voorgesteld van de mogelijke distorsies in de werking van de productmarkten ten
gevolge van overheidsinterventie. Voor de kapitaalmarkten bevat de lijst twee
indicatoren van marktintegratie en -efficiëntie.
Indicator1: Handelsintegratie
Deze indicator meet alleen de integratie voor goederen. Het doel van het
internemarktprogramma en de nieuwe internemarktstrategie is een werkelijk
geïntegreerde Europese markt te scheppen waarin de nationale grenzen geen invloed
meer hebben op het handelsverkeer. De beoordeling van de mate waarin dit doel is
bereikt kan worden gebaseerd op een analyse van de ontwikkelingen van de
handelsstromen. Wegens het feit dat kleine economieën over het algemeen meer
geïntegreerd zijn, worden de lidstaten ingedeeld in grote en kleine economieën en
wordende vergelijkingenuitgevoerd binnenelk vandeze groepen.
Indicator2: Relatief prijspeilen prijsconvergentie
Als het prijspeil in een bepaalde lidstaat ver boven dat in andere lidstaten ligt, kan dit
een indicatie zijn van onvoldoende concurrentie of andere vormen van
marktinefficiëntie, zelfs als rekening wordt gehouden met andere factoren die
verschillen in prijspeil kunnen veroorzaken, zoals inkomens- en belastingpeil. Voorts
kunnen grote verschillen in prijspeil tussen de lidstaten een indicatie zijn van een
gebrek aan integratie vande markten. De vorderingen bij de integratie kunnen worden
beoordeeld door de prijsconvergentie te bekijken, maar zelfs in geïntegreerde markten
zoals de VS blijven grote prijsverschillen bestaan.
Indicator3: Prijzen in de netwerkindustrieën
De resultaten van het economische hervormingsproces kunnen het best worden
gemeten door het prijspeil in netwerkindustrieën zoals telecommunicatie, energie en
vervoer te volgen, want deze sectoren worden momenteel geliberaliseerd. Deze
indicator zal gegevens bevatten over de prijzen in de sectoren telecommunicatie, gas
18en elektriciteit. Als geschikte gegevens beschikbaar zijn, zullen de prijzen in de
vervoersector eveneens worden opgenomen. Bijzondere aandacht zal gaan naar de
telecommunicatieprijzen, omdat het liberalisatieproces in deze sector al goed
gevorderd is en er dus voldoende gegevens beschikbaar zijn. De
telecommunicatiesector speelt ook een bijzondere rol in de economie doordat zijn
diensten een steeds belangrijkere input in het productieproces van andere sectoren
worden, vooralinde kenniseconomie.
Indicator4: Overheidsopdrachten
Dit is een indicator van de doorzichtigheid van de overheidsopdrachten, welke een
noodzakelijke voorwaarde is om de toegang en de concurrentie te stimuleren en
discriminatie en fragmentatie om nationale redenen te voorkomen. De aandacht gaat
naar deze opdrachten omdat de aankopen van goederen, diensten en werken door de
overheidssector zeer belangrijk zijn voor de EU-economie (zij worden geraamd op
ongeveer 14 % van het BNP). Bovendien is dit een gebied waarop de interne markt
zich bijzonder traag ontwikkelt. Dit is de reden waarom de Europese Raad van
Lissabon om een spoedige bijwerking van de communautaire voorschriften inzake
overheidsopdrachten heeft gevraagd teneinde deze opdrachten meer toegankelijk te
maken voor het MKB.
Indicator5: Sectorale en ad-hocstaatssteun
In de conclusies van Lissabon wordt onderstreept dat bijkomende inspanningen nodig
zijnomde concurrentie te bevorderen en het algemene peil van de staatssteun terugte
dringen en aldus de klemtoon te verleggen van ondersteuning van individuele
bedrijven en sectoren naar horizontale doelstellingen die van communautair belang
zijn. Sectorale en ad-hocstaatssteun leidt tot verstoringen op de markt en dus tot
inefficiëntie, met als gevolg een vermindering van het concurrentievermogen en de
groei van Europa. Staatssteun is van bijzonder belang omdat hij onder de directe
controle van de overheid valt.
Indicator6: Grensoverschrijdende bankpenetratie
Te Lissabon hebben de staatshoofden en regeringsleiders de centrale rol van efficiënte
kapitaalmarkten voor de Europese concurrentiepositie op lange termijn erkend. Zoals
in het actieplan financiële diensten werd beklemtoond, is marktintegratie de sleuteltot
efficiëntie. Omdat de banken een belangrijke rol in de financiering van de economie
spelen, zaleenindicator vanhungrensoverschrijdende activiteit eengoede aanwijzing
zijn van de integratie van de financiële markten.
Indicator7: Kapitaalverschaffing doorde beurzen
Zoals reeds werd opgemerkt is toegang tot financiering van determinerend belang
voor een duurzame economische groei. De Europese beurzen zijn onderontwikkeld in
vergelijking met de VS als gevolg vaneenaantalbarrières. Deze worden geanalyseerd
in het actieplan financiële diensten en het actieplan risicokapitaal. Hun ontwikkeling
en de doeltreffendheid van de in het kader van deze actieplannen genomen
maatregelen moeten worden gevolgd door een analyse van het kapitaal dat wordt
aangetrokken via de beurzen. Bij de interpretatie van deze indicator moet rekening
worden gehouden met het effect van de conjunctuurcyclus, alsook met structurele
factoren, en met het feit dat de cijfers op kleine kapitaalmarkten gemakkelijk
scheefgetrokkenkunnenzijn.
19V.4 Indicatoren van sociale cohesie
35. Samen met de ontwikkeling van een nieuwe kennismaatschappij kreeg de
sociale cohesie op de Europese Raad van Lissabon hoge prioriteit, want de
ontwikkeling van de kenniseconomie brengt mogelijkheden mee om de sociale
cohesie te versterken door participatie van een zo groot mogelijk aantal mensen.
Voorts houdt deze prioriteit verband met de zorg dat dit potentieel alleen kan worden
gerealiseerd als de problemen van werkloosheid, uitsluiting en armoede worden
aangepakt. De door Lissabon gevraagde inspanningen op het vlak van
werkgelegenheid en onderwijs zullen naar verwachting eveneens de sociale cohesie
versterken: de beste verdediging tegenuitsluiting is immers een baan.
36. Een van de drie pijlers van de strategie die door de Europese Raad van
Lissabon werd uitgetekend betreft de modernisering van het Europese sociale model
door in mensen te investeren en sociale uitsluiting te bestrijden. De stelsels van
sociale bescherming moeten worden gemoderniseerd om ze op lange termijn
financieel duurzaam te maken tegen de achtergrond van de veranderende
demografische patronen, en om sociale insluiting te bevorderen en armoede te
bestrijden. Investeren in mensen wordt ook gezien als de sleutel voor de inspanningen
van deze pijler. Bijzondere nadruk werd door de Europese Raad gelegd op de
aanpassing van de onderwijs- en opleidingssystemen aan de behoeften van de
kennismaatschappij. Als onderdeel van de inspanningen ter bevordering en controle
van de sociale cohesie wordt aandacht besteed aan de evaluatie van de ongelijkheden
in levensstandaard en levenskwaliteit tussen de leeftijdsgroepen, de geslachten en de
bevolkingsgroepen van een samenleving. Instrumenten worden ontwikkeld om deze
ongelijkhedente verminderenende sociale participatie en bijdrage van het individu te
vergroten.
37. De indicatorenop dit gebied zijn in de eerste plaats bedoeld omde armoede en
de inkomensspreiding te meten, en het daarmee verbonden risico van sociale
uitsluiting. Voorts bevat de lijst een indicator van de regionale cohesie, omdat
regionale verschillen een factor van gebrekkige sociale cohesie zijn. Ten slotte is een
indicator van de onderwijsresultaten opgenomen wegens het hoge belang dat de
Europese Raad van Lissabon aan investeringen in mensen heeft gehecht en omdat
zwakke onderwijsresultaten bijdragen tot sociale uitsluiting. Opgemerkt moet echter
worden dat de werkzaamheden op het gebied van de sociale indicatoren zich nog in
het beginstadium bevinden en dat in de komende maanden en jaren waarschijnlijk
meer geschikte indicatoren zullen worden gevonden. De Europese Raad van Lissabon
heeft de groep op hoog niveau inzake sociale bescherming verzocht indicatoren te
ontwikkelen, werk dat nog niet voltooid is. Bovendien hebben de gegevens voor de
hieronder vermelde sociale indicatorennog niet betrekking op alle lidstaten.
Indicator1: Inkomensverdeling (inkomenskwintielratio)
De inkomenskwintielratio is een maatstaf van de inkomensongelijkheid in een land.
Hij vergelijkt het aandeel van het inkomen van een land dat wordt ontvangen door de
best verdienende 20 % van de bevolking met het aandeel van de minst verdienende
20 % (S80/S20). Grote inkomensverschillen tussen deze groepen kunnen wijzen op
een geringe sociale cohesie en het hogere risico op sociale uitsluiting van personen die
zichaandeonderkant vande inkomensschaalbevinden.
20Indicator2: Armoedecijfervóóren na sociale transfers
Het armoedecijfer meet het aandeel van de bevolking onder een bepaalde
armoedegrens en geeft dus de omvang van de armoede, de risico's van sociale
uitsluiting en het effect vansociale transfers (uitgezonderd de pensioenen) aan.
Indicator3: Armoedepersistentie
De indicator van de armoedepersistentie meet het aandeel van de bevolking dat
gedurende een lange periode voortdurend onder de armoedegrens leeft. Hij geeft een
indicatie van de ernst en de ontwikkeling van het armoedeprobleem; hoe langer
iemandarmis, hoegroter dekans vanpermanentesocialeuitsluiting.
Indicator4: Werkloze gezinnen
Deze indicator meet de mate waarin gehele gezinnen het risico van armoede en
sociale uitsluiting lopen wegens gebrek aan een baan. Werkloze gezinnen zijn
gezinnen in de actieve leeftijd waarin niemand een betrekking heeft. In de actieve
leeftijd zijn gezinnen waarin ten minste één persoon 25 tot 55 jaar oud is. Bij de
intepretatie van deze indicator moet rekening worden gehouden met zijn gevoeligheid
voorde conjunctuurcyclus.
Indicator5: Regionale cohesie (verschil in BBP per hoofd in KKS tussen de
regio's)
De verschillen tussen de regio's verminderen is al lang een doelstelling van het
communautaire beleid. Bovendien kunnen grote regionale verschillen in economische
bedrijvigheid bijdragen tot de uitsluiting van bepaalde delen van de samenleving in
een land.
Indicator6: Vroegtijdige schoolverlaters die geen verder onderwijs of opleiding
volgen
Deze indicator, die het aandeel meet van 18 tot 24 jarigen met alleen lager secundair
onderwijs die geen verder onderwijs of opleiding volgen, geeft het belang weer dat in
de door de Europese Raad van Lissabon voorgestelde strategie wordt gehecht aan
investeringen in mensen. Hij legt de nadruk op de behoefte aan een goed niveau van
basisonderwijs om de inzetbaarheid van schoolverlaters te verbeteren en hun sociale
integratie te verzekeren. De Europese Raad heeft als streefcijfer vastgesteld tegen het
jaar 2010 het aantal 18 tot 24-jarigen met alleen lager secundair onderwijs die geen
verderonderwijsofopleidingvolgen, tehalveren.
VI. N OG TE ONTWIKKELEN INDICATOREN
38. Sommige indicatoren die nodig zijn om de vorderingen op de genoemde
beleidsterreinen te volgen zijn om verschillende redenen niet beschikbaar: zij zijn niet
precies gedefinieerd of geharmoniseerd tussen de lidstaten of de voor de berekening
vereiste gegevens zijn niet volledig of voorbijgestreefd.
39. Om deze moeilijkheid op te vangen is een aantal indicatoren geselecteerd
waarvoor een extra inspanning op statistisch gebied dringend nodig is. Zij worden
hierna opgesomd. De lijst heeft tot doel de belangrijkste tekortkomingen aan het licht
te brengen en de lidstaten niet te veel verplichtingen op te leggen. Elk van de
21voorgestelde indicatoren zou moeten worden beoordeeld op zijn mogelijke
toekomstige opname in het Europees statistisch systeem. In dit verband kan ook
worden gedacht aan de ontwikkeling (en voortdurende bijwerking) van een
gegevensbank van resultaten en beleidsmaatregelen, informatie die een essentieel
vertrekpunt is voor verdere analyse. De gegevensbank kan worden opgezet als een
middelomde informatie te verzamelendie zalworden gebruikt in het syntheseverslag
en waarmee kan worden gezorgd voor de samenhang van het lopende proces. Het ligt
niet in de bedoeling reeds lopende werkzaamheden over te doen of een element van
inflexibiliteit inte voeren inde verdere verbetering vande indicatoren.
VI.1 Indicatoren van de algemene economische achtergrond
Indicatora: Potentiële productie
De potentiële productie is een samengestelde resultatenindicator die een
samenvattende indicatie geeft van de algemene gezondheid van de aanbodzijde van
een economie. Zij kan op verschillende wijzen worden gemeten. Een manier is
eenvoudige trendeliminatiemethoden toe te passen om een BBP-reeks te berekenen.
Een andere gaat uit van een productiefunctie (in de veronderstelling dat op het
samengevoegde niveau een technisch verband bestaat tussen productie en factorinputs
– vermenigvuldigd met hun respectieve benuttingsgraad – en de totale
factorproductiviteit).
Indicatorb: Totale factorproductiviteit
De totale factorproductiviteit (TFP) is een samenvattende indicator van de
marktefficiëntie en geeft de ontwikkelingen op de arbeids-, kapitaal- en
productmarkten weer. Zowel het peil als de groei van de TFP zijn het berekenen
waard. Relatieve TFP-niveaus meten de residuele arbeidsproductiviteit rekening
houdend met de weerslag van landelijke verschillen in vaste activa. De
groeipercentages van de TFP zijn een indicatie van de kwaliteit van de input van
arbeid en kapitaal en de technische veranderingen die het gevolg zijn van procédé- of
productinnovaties en organisatorische wijzigingen. Het voornaamste probleem met
deze indicator is dat er nog geen gemeenschappelijke methode voor de berekening
van de TFP bestaat; geringe verschillen in methode kunnen al leiden tot sterk
uiteenlopende resultaten.
VI.2 Indicatoren van de werkgelegenheid
Indicator1: Ontwikkeling van de langdurige werkloosheid
De ontwikkeling van de langdurige werkloosheid is een nuttige indicator om de aard
van het probleem waarvoor langdurig werklozen staan te beoordelen, alsook de
vorderingen bij de tenuitvoerlegging van meer actieve en preventieve
beleidsmaatregelen voor de werklozen. De meeste lidstaten beschikken momenteel
over dergelijke gegevens, maar er zijn nog moeilijkheden met de vergelijkbaarheid.
Indicator2: Kwaliteit vanhetwerk
In de conclusies van de Europese Raad van Lissabon is sprake van de behoefte aan
"meer en betere" banen. Het zou dus nuttig zijn bij de reeks indicatoren een indicator
van de kwaliteit van het werk op te nemen. Deze is echter nog niet duidelijk
22gedefinieerd en er is dan ook nog geen consensus over mogelijk nuttige indicatoren.
Bovendienzijn de gegevens op dit gebied zeer fragmentarisch.
Indicator3: Vacatures
Het aantal nieuwe en nog niet vervulde vacatures is nuttig om de krapte op de
arbeidsmarkt te meten en kwalificatietekorten vast te stellen. Momenteel zijn
dergelijke gegevens alleen te verkrijgen uit een aantal nationale bronnen die niet altijd
hetzelfde dekken, zodat er eenprobleemis met de vergelijkbaarheid.
Indicator4: Marginaaleffectief belastingtarief
Een indicatie van de marginale effectieve belastingtarieven (waarin rekening is
gehouden met zowel de belastingen als de intrekking van uitkeringen naarmate het
bruto-inkomen stijgt) zou nuttig zijn bij de beoordeling van de gecombineerde
stimulerende effecten van de belastingen en de sociale zekerheid, in het bijzonder wat
betreft de armoedevallen.
VI.3 Indicatoren van innovatieen onderzoek
Indicator5: Openbare en particuliere uitgaven voormenselijke middelen
De openbare en particuliere uitgaven voor menselijke middelen in percent van het
BBP zijn nuttig om de totale (in tegenstelling tot de openbare) middelen te meten die
in de lidstaten aan onderwijs en opleiding worden besteed. Deze indicator
beantwoordt aan de prioriteit die de Europese Raad van Lissabon heeft gegeven aan
investeringen in mensen. Probleem is dat sommige lidstaten nog geen gegevens van
de particuliere uitgaven voor onderwijs en opleiding bezitten en dat de gegevens van
de andere lidstatenniet volledig vergelijkbaar zijn.
Indicator6: Bedrijfsdemografie
Een hoog tempo van oprichting en liquidatie van bedrijven wijst op het dynamisme
van de economie waardoor een verschuiving optreedt van sectoren met een lage naar
sectoren met een hoge groei. Een laag oprichtingscijfer daarentegen kan wijzen op
toetredingsbelemmeringen of een onvolkomen bedrijfsklimaat. De oprichtingscijfers
moeten worden onderzocht samen met de overlevingscijfers en de groeipercentages
om een volledig beeld te krijgen van de effecten van het oprichten van bedrijven.
Eurostat is begonnen aan een project om tegen het jaar 2002 gegevens te kunnen
verschaffen over de oprichting, het overleven en de groei van bedrijven. Later zullen
nog andere demografische gegevens over het bedrijfsleven worden toegevoegd. Op
dat ogenblik kan worden overwogen dergelijke indicators op te nemen in de lijst van
indicatoren.
Indicator7: E-handel
De ontwikkeling van het Internet heeft geleid tot het ontstaan van een geheel nieuwe
markt waar producten worden verhandeld van bedrijf aan verbruiker (B2C) en van
bedrijf aan bedrijf (B2B). De ontwikkeling van deze nieuwe markt, die invloed heeft
op de gehele aanbodketen van onderaanneming, toelevering, productontwikkeling,
marketing, logistiek en distributie, is van groot belang voor het concurrentievermogen
en de groei van het Europese bedrijfsleven. Meer betrokkenheid bij de elektronische
handel creëert het potentieel voor een meer dynamische en productieve Europese
23economie. Er is dus dringend behoefte aan betrouwbare en vergelijkbare statistische
gegevens op dit gebied.
VI.4 Indicatoren van economische hervormingIndicator8: Registratie van bedrijven
De regelgeving is vaak hinderlijk voor de werking van het bedrijfsleven. In de laatste
jaren hebben de regeringen een inspanning geleverd om regelgeving die geen nuttig
doeldient af te schaffen en omde procedures te vereenvoudigen. In de conclusies van
Lissabon wordt gesteld dat nog meer inspanningen moeten worden geleverd om de
kosten van het zakendoen te verlagen en onnodige formaliteiten af te schaffen. Het
totale aantal formaliteiten bij de registratie van een nieuw bedrijf en de gemiddelde
tijd die dit proces vergt, kunnen goede indicatoren zijn van de vooruitgang op het
gebied van hervorming van de regelgeving. Er is een studie uitgevoerd om dergelijke
indicatoren te berekenen voor het jaar 1996. Een bijwerking van deze studie zou zeer
welkomzijn.
Indicator9: Regelgeving
De Europese Raad van Lissabon heeft gevraagd om verdere gecoördineerde acties ter
vereenvoudiging van de regelgeving, met inbegrip van de werking van het openbaar
bestuur, zowel op nationaal als op communautair niveau. De OESO heeft een
belangrijke inspanning geleverd omvergelijkbare gegevens over de regelgeving op de
productmarkten in1998 te verzamelen en te analyseren, met bijzondere aandacht voor
de economische en administratieve voorschriften. De resultaten van deze analyse
werden gepresenteerd in de vorm van samenvattende statistieken welke tot veel
discussie aanleiding hebben gegeven. Het zou echter nuttig kunnen zijn het werk van
deOESOopdit gebiedvoorttezetten.
Indicator10: Aantalondernemersin de netwerkindustrieën
Een ander middel om de vooruitgang bij de liberalisering van de netwerkindustrieën
te meten, naast de prijzen, is het aantal ondernemers in elke netwerkindustrie te
onderzoeken. Deze indicator kan worden uitgesplitst naar het aantal ondernemers dat
werkzaam is voor gezinnen en voor bedrijven. De gegevens zouden ten minste
betrekking moeten hebben op de sectoren telecommunicatie, elektriciteit en gas, en
indien mogelijk ook op de sector vervoer. Op dit gebied moet echter nog worden
gewerkt aanhet bereik ende vergelijkbaarheid vandeze gegevens.
Indicator11: Kosten van kapitaal
Een indicator van de kapitaalkosten voor bedrijven in de EU, met een vergelijking
tussen de lidstaten en tussen grote bedrijven en KMO's, zou zeer nuttig zijn in het
kader van het ondernemingenbeleid om de financieringsvoorwaarden en het
invsteringsvermogen van ondernemingen te kunnen beoordelen. Momenteel is een
dergelijke indicator echter niet beschikbaar wegens gebrek aan gemeenschappelijke
definities engegevens (vooralvande KMO's).
VI.5 Indicatoren van sociale cohesie
Sociale uitsluiting is een multidimensioneel verschijnsel en bij de ontwikkeling van
indicatoren moet daarmee rekening worden gehouden. Naast zaken als laag inkomen,
24werkloosheid en toegang tot de arbeidsmarkt gaat het hier om bijzondere
moeilijkheden bij de toegang tot middelen, rechten, goederen en diensten op een
aantal terreinen, waaronder onderwijs, opleiding, werkgelegenheid, huisvesting,
gezondheid, enz. Eurostat is begonnen aan de ontwikkeling van niet-monetaire
indicatoren van ontbering en sociale uitsluiting gerelateerd aan individuele middelen,
percepties en satisfactie. Het bepalen van de doelmatigheid van sociale bescherming
is een ander belangrijk aspect dat in het kader van de sociale cohesie moet worden
ontwikkeld. Er is behoefte aan meer samenwerking op communautair niveau om op
dit gebied vooruitgang te kunnen boeken. Dit zijn vraagstukken waarvoor een
belangrijke bijdrage wordt verwacht van het Comité voor sociale bescherming
(momenteel de groep op hoog niveau inzake sociale bescherming). Daarom wordt
geengedetailleerde lijst vande op dit terreinteontwikkelen indicatorengegeven.
25BIJLAGE 1 – UITGEKOZEN INDICATOREN
Indicatoren van de algemene economische
achtergrondTe ontwikkelen indicatoren van de algemene
economische achtergrond
a. BBP per hoofd (in KKS) en reële groei van het BBP
b. Energie-intensiteit van de economiec. Arbeidsproductiviteit (per werkende en per gewerkt
uur)
d. Inflatiepercentage
e. Voor de conjunctuur gecorrigeerd begrotingssaldoa.Potentiëleproductie
b. Totalefactorproductiviteit
Lijst van 27indicatoren Lijst vante ontwikkelen 11 indicatoren
I. Werkgelegenheid1. Participatiegraad2. Participatiegraadvan vrouwen3. Participatiegraadvan ouderewerknemers4. Werkloosheid
5. Langdurigewerkloosheid
6. Belastingen oplagelonen7. Levenslang leren (deelname van volwassenen aan
onderwijs en opleiding)I. Werkgelegenheid
1. Ontwikkelingvan delangdurigewerkloosheid2. Kwaliteitvan hetwerk3. Vacatures4. Marginaal effectief belastingtarief
II. Innovatie en onderzoek
1. Overheidsuitgaven voor onderwijs
2. Uitgaven voor O&O3. Uitgaven voor ICT
4.ToegangtothetInternet
5. Octrooien op hightechgebieden6. Uitvoer van hoogtechnologische producten7. DurfkapitaalII. Innovatie en onderzoek
5. Openbare en particuliere uitgaven voor menselijke
middelen
6. Bedrijfsdemografie7. E-handel
III. Economische hervorming
1. Handelsintegratie
2. Relatief prijspeil en prijsconvergentie
3. Prijzen in denetwerkindustrieën
4. Overheidsopdrachten5. Sectorale en ad-hocstaatssteun6. Grensoverschrijdendebankpenetratie
7. Kapitaalverschaffingdoor debeurzenIII. Economische hervorming
8. Registratievan bedrijven
9. Regelgeving
10. Aantalondernemersin denetwerkindustrieën
11.Kosten van kapitaal
IV. Sociale cohesie1. Inkomensverdeling (inkomenskwintielratio)2. Armoede vóór en na sociale transfers3. Armoedepersistentie4. Werklozegezinnen5. Regionale cohesie (verschil in BBP per hoofd in KKS
tussen deregio’s)IV. Sociale cohesie
Indicatoren zullen worden ontwikkeld door de groep op
hoog niveau inzake sociale bescherming
266. Vroegtijdigeschoolverlatersdiegeen verder onderwijs
ofopleiding volgen
27BIJLAGE2 – Definitie,bron, beschikbaarheid en beleidsdoelstelling van de geselecteerde indicatoren
Indicatoren van de algemene economische achtergrond
Indicator Definitie Bron Beschikbaarheid Algemeen
beleidsdoel
a .B B Pp e rho o f di nK K S
en reële groei van het
BBPBBP per hoofd in
koopkrachtstandaard(KKS)
Groei van het BBP tegen
constante prijzen (basisjaar 1995)Eurostat;nationalerekeningen Alle lidstaten, VS, Japan (voor groei van het
BBP)
Tijdreeks: 1991-1999, EU-aggegaten voor
1995-1999Groeiresultaten,
levensstandaard
b. Energie-intensiteit van
de economie(Brutobinnenlands
energieverbruik)/BBPEurostat Allelidstaten,VS
Tijdreeks: 1985-98Duurzame
ontwikkeling
c. Arbeidsproductiviteit Per gewerktuur ofper werkende Eurostat;nationalerekeningen.
OESO voor gegevens per
gewerktuurAllelidstaten,VS,Japan
Tijdreeks: 1991-1999, EU-aggregaten voor
1995-1999Algemene
doelmatigheid van de
economie
d. Inflatiepercentage Procentuele verandering per jaar
van het geharmoniseerdeindexcijfer van deconsumptieprijzen (HICP)Eurostat; prijsstatistiek HICPvoor allelidstaten,EU-aggregaten
Tijdreeks: maandelijks vanaf 1995Gezondemacro-
economischeomstandigheden
e. Voor de conjunctuur
gecorrigeerdbegrotingssaldoBegrotingssaldogecorrigeerd
voor de invloed van deconjunctuurcyclusDiensten van de Commissie.
DG ECFIN databank AmecoAllelidstaten,EU-aggregaten
Tijdreeks: 1960-1998/9Gezondeopenbare
financiën
28(I) WERKGELEGENHEID
Indicator Definitie Bron Beschikbaarheid Algemeen
beleidsdoel
1. Participatiegraad Werkenden van 15-64 jaar in percent
van de totale beroepsbevolking van
15-64 jaarEurostat(Arbeidskrachten-
enquête)Allelidstaten,EU-aggregaten.Vergelijkbare
gegevens niet beschikbaar voor de VS
Tijdreeks: 1983–1999Volledige
werkgelegenheid
2. Participatiegraad
van vrouwenWerkende vrouwen van 15-64 jaar in
percentvan totalevrouwelijke
beroepsbevolking van 15-64 jaarEurostat(Arbeidskrachten-
enquête)Allelidstaten,EU-aggregaten.Vergelijkbare
gegevens niet beschikbaar voor de VS
Tijdreeks: 1983–1999Volledige
werkgelegenheid.Gelijkekansen voor
allen
3. Participatiegraad
van oudere
werknemersWerkenden van 55-64 jaar in percent
van totaal aantal 55-64-jarigenEurostat(Arbeidskrachten-
enquête)Allelidstaten,EU-aggregaten.Vergelijkbare
gegevens niet beschikbaar voor de VS
Tijdreeks: 1983–1999Volledige
werkgelegenheid.Bestrijding van sociale
uitsluiting
4. Werkloosheid Totaal aantal werklozen in percent
van de totale beroepsbevolking.GeharmoniseerdereeksenEurostat(Werkloosheid) Allelidstaten,EU-aggregaten,VS
Tijdreeks: 1983–1999Volledige
werkgelegenheid.Bestrijding van socialeuitsluiting
5. Langdurige
werkloosheidTotaalaantallangdurig werklozen
(meer dan 12 maanden) in percentvan de totale beroepsbevolking.
GeharmoniseerdereeksenEurostat(Arbeidskrachten-
enquête)Allelidstaten,EU-aggregaten.Vergelijkbare
gegevens niet beschikbaar voor de VS
Tijdreeks: 1983–1999Volledige
werkgelegenheid.Bestrijding van sociale
uitsluiting
6. Belastingen oplage
lonenInkomensbelastingplus werkgevers-
en werknemersbijdragen voor socialezekerheid op lage lonen (d.w.z. meteen loon van 67 % van gemiddeldproductieloon of 100 % voor
ge huw depa re nme ttw e ekinde re n)
als deel van deloonkostenOESO, TaxingWages
(tabel 5,editie2000)Alle lidstaten, vergelijkbare gegevens voor VS en
Japan
Tijdreeks: 1995-98,ramingen voor1999Belastingdrukop
arbeid meten, vooralvoor laagbetaalden en
relatiefongeschoolden
7. Levenslangleren
(deelname van
volwassenen aanPercentvan leeftijdsgroep 25-64 dat
onderwijs of opleiding volgt (in de4 weken vóór de enquête)Eurostat(Arbeidskrachten-
enquête)Allelidstaten,EU-aggregaten.F,NL,Pgebruiken
niet-geharmoniseerde methoden. Vergelijkbaregegevens niet beschikbaar voor de VSVolledige
werkgelegenheid.Meer en betere banen
29onderwijs en
opleiding)Tijdreeks: 1992–1999
30(II) INNOVATIE EN ONDERZOEK
Indicator Definitie Bron Beschikbaarheid Algemeen
beleidsdoel
1. Overheidsuitgaven voor
onderwijsTotale overheidsuitgaven voor
onderwijs in percent van het BBPGezamenlijke Unesco/
OESO/Eurostat-vragenlijstAllelidstaten,EU-aggregaten,VSen Japan
Tijdreeks: 1995/6/7 (1998 beschikbaar tegen
eind2000)Kwaliteit van human
resources
2. Uitgaven voor O&O Totale uitgaven voor O&O verdeeld
in overheid, ondernemingen en
andere(in verhouding tot het BBP)EurostatO&O-statistieken,
OESO (voornaamste
wetenschappelijkeen
technologische indicatoren)Alle lidstaten (behalve Luxemburg), VS en
Japan
Tijdreeks: 1990-99 (1998 en 1999 voor de
meestelidstaten)O&O-inspanning
3. Uitgaven voor ICT ICT-uitaven in percent van het BBP European Information
TechnologyObservatory(EITO)Allelidstaten,EU-aggregaten,VSen Japan
Tijdreeks: 1996-1999Informatiemaatschappij
4.ToegangtothetInternet Actieve on-linerekeningen (bedrijven
en particulieren)per 100inwonersEuropean Information
TechnologyObservatory(EITO)Allelidstaten,VSen Japan
Tijdreeks: 1998Informatiemaatschappij
5. Octrooien op
hightechgebiedenWereldaandeel van Europa en de VS
in hightechoctrooien (EOB- en
USPTO-octrooien)Europees Octrooibureau
(EOB) en USPatentOffice
(USPTO)Allelidstaten,VSen Japan
Tijdreeks: 1991-1998Innovatiecapaciteit
6. Uitvoer van
hightechproductenAandeel van uitvoer van hightech-
producten in detotaleuitvoerEurostat(Comext), VN
(Comtrade)Allelidstaten (BLEUvoor Ben C),EU-
aggregaten, VSen Japan
Tijdreeks: 1990-98(1999verwacht)Invloed van O&O en
innovatiebeleid
7. Durfkapitaal Verhoudingtussen durfkapitaal-
investeringen (exclusief buyouts) en
het BBP
Verdelingnaar investeringsstadiumEuropean VentureCapital
Association ( voor EU), Price
Waterhouse Coopers (voorVS)Allelidstaten (geen gegevens voor
Luxemburg), VS, maarniet Japan
Tijdreeks: 1995-99Toegangtot
financiering
31(III) ECONOMISCHEHERVORMING
Indicator Definitie Bron Beschikbaarheid Algemeen
beleidsdoel
1. Handelsintegratie (Intracommunautaire uitvoer + invoer van
goederen) / (2 * BBP)
(Totaleuitvoer +invoer van goederen)/
(2 * BBP)Eurostat(Comext). VN
ComtradeAllelidstaten (BLEUvoor Ben L),EU-
aggregaten, VSen Japan
Tijdreeks: 1990-99Integratievan
productmarkten
2. Relatiefprijspeil en
prijsconvergentieRelatiefprijspeilvan finaleparticuliere
consumptieinclusief indirecte belastingen
(EU=100)Eurostat/OESO
(prijsstatistieken: KKP-
indicatoren)Allelidstaten,VS
Tijdreeks:Lidstaten:1980,1985,1991-98VS: 1993, 1996Integratievan
productmarkten.
Marktefficiëntie
3. Prijzen in de
netwerkindustrieënPrijspeilen –ontwikkelingin
telecommunicatie,elektriciteiten gasEurostat. DG INFSO voor
telecomgegevensAlle lidstaten en EU-aggregaten.
Sommigegegevens van VS en Japanvoor telecom.
Tijdreeks: 1998-2000Marktefficiëntie
4. Overheidsopdrachten (Waarde van aanbestedingen van
overheidsopdrachten)/(totalewaardevan
overheidsopdrachten)DGMARKT Allelidstaten.NietVSofJapan
Tijdreeks: 1993-1998(P, S geen
gegevens voor 1993)Integratievan
productmarkten
5. Sectorale en
ad-hocstaatssteunStaatssteun (sectoraal en ad hoc) in percent
van het BBPDG COMP Allelidstaten. Geen gegevens voor VS of
Japan
Tijdreeks: 1990-1998Verstoringen opde
internemarkt
6. Grensoverschrijdende
bankpenetratieAandeel van deposito's van en leningen
aanniet-ingezeten non-bancaire
particulieresector (inclusiefgezinnen)in
totaledeposito'sen leningen vankredietinstellingen aan niet-bancaireparticulieresector (inclusiefgezinnen)Eurostat, structurele
bedrijfsstatistiek,ECB,
monetaire en bancaire
statistiekElkelidstaatuit deeurozoneplus
waarschijnlijkanderelidstaten
Tijdreeks: 1997-99Integratievan de
financiëlemarkten
7. Kapitaalverschaffing Kapitaalverschaffing door debeurzen in Fédération Internationale Allelidstaten,VS,Japan Groeifinanciering
32door debeurzen percentvan het BBP des Bourses deValeurs
(FIBV)Tijdreeks: 1998en 1999
33(IV) SOCIALE COHESIE
Indicator Definitie Bron Beschikbaarheid Algemeen
beleidsdoel
1. Inkomensverdeling
(inkomenskwintiel-
ratio)Verhouding tussen aandeel in totaal
inkomen van de best verdienende 20 %van de bevolking en deminst
verdienende20%(S80/S20)Eurostat,ECHP Allelidstaten behalveZweden en Finland,EU-
aggregaten. Geen gegevens voor VS en Japan.Tijdreeks: 1993, 1994, 1995(1996beschikbaar
tegen eind 2000,inclusiefZweden)Bestrijding van
armoedeen sociale
uitsluiting
2. Armoedevóór en na
socialetransfersBevolkingonder armoedegrens.
Armoedegrensgedefinieerd als (50 % of)
60 % van mediaan beschikbaar inkomenEurostat,ECHP Allelidstaten behalveZweden en Finland,EU-
aggregaten. Geen gegevens voor VS en Japan.
Tijdreeks: 1993, 1994, 1995(1996beschikbaartegen eind 2000,inclusiefZweden)Bestrijding van
armoedeen sociale
uitsluiting
3. Armoedepersistentie Aandeel van bevolking dat gedurende
drie jaren constant onder dearmoedegrens leeft. Armoedegrensgedefinieerdals(50 %of) 60 % van
mediaan beschikbaar inkomenEurostat,ECHP Allelidstaten behalveOostenrijk,Finlanden
Zweden, EU-aggregaten. Geen gegevens voorVS en Japan
Tijdreeks : 1993, 1994, 1995 (1996beschikbaar
tegen eind 2000,metinbegripvan Zweden)Bestrijding van
armoedeen socialeuitsluiting
4. Werkloze gezinnen Aandeel van degezinnen waarin
niemand een baan heeft in alle gezinnenmet ten minste één lid in de
leeftijdsgroep 25-55 jaarEurostat
(Arbeidskrachten-
enquête)Alle lidstaten behalve Denemarken, Finland en
Zweden, EU-aggregaten. Vergelijkbare
gegevens niet beschikbaar voor de VS
Tijdreeks: 1985–1999Bestrijding van
armoedeen sociale
uitsluiting
5. Regionalecohesie Variatiecoëfficiënt van BBP per hoofd in
KKS op niveau NUTS 3voor deregio'sEurostat,regionale
statistiekenAlleen NUTS 2 voor Italië. Geen gegevens voor
Franseoverzeesegebieden. 1995-1997volgens
ESR95 (en 1991tot 1996volgensESER79)Cohesie
6. Vroegtijdige
schoolverlatersdie
geen verder onderwijs
ofopleiding volgenAandeel 18-24-jarigen met alleen lager
secundair onderwijs die geen onderwijsofopleiding volgenEurostat
(Arbeidskrachten-enquête)Allelidstaten,EU-aggregaten
Vergelijkbaregegevens niet beschikbaar voor
deVS
Tijdreeks: 1992-1999Investeren in mensen.
Bestrijding van socialeuitsluiting
34(V) TEONTWIKKELENINDICATOREN
Algemene economische achtergrond
Indicator Definitie Huidigebron Moeilijkheden Doel
a.Potentiële
productiePotentiëleproductievan deeconomie OESO, IMF en
diensten van de
CommissieEr is geen overeengekomen methode
voor de berekening van de potentiële
productie, en demetingen van deOESO,
hetIMFen deCommissieverschillen.Veranderingen inhet
productiepotentieel van de
economieën beoordelen
b. Totalefactor-
productiviteitTotaleproductiviteit van allefactoren Databank
AMECOAMECOheeft gegevens, maar het is
moeilijk een methodeovereen tekomen.De algemene efficiëntie van de
economie beoordelen.
Werkgelegenheid
Indicator Definitie Huidigebron Moeilijkheden Doel
1. Langdurige
werkloosheidOntwikkeling van delangdurige
werkloosheidAlleennationale
bronnenGegevens alleen beschikbaar voor enkele
lidstaten.Bovendien zijn zijniet
vergelijkbaar.Het probleem van delangdurige
werkloosheid onderzoeken.
2. Kwaliteitvan het
werkTe definiëren. - Weinigconsensusover nuttige
indicatoren op dit gebied en de gegevens
zijn fragmentarisch.Behoefteaan "meer en betere" banen
3. Vacatures Nieuwe en onvervulde vacatures Alleennationale
bronnenGegevens alleen uit een aantalnationale
bronnen; draagwijdte verschilt en
vergelijkbaarheidismoeilijkte
beoordelenKrapteop dearbeidsmarktmeten en
kwalificatietekorten vaststellen
4. Marginaal
effectiefbelastingtariefAandeel van verhoging van brutoloon dat
niet bij de werknemer terechtkomt wegenshogerebelastingbetalingen en intrekkingvaninkomensafhankelijkeuitkeringen, per
loonniveau en gezinstypeOESO "Taxing
wages"OESO "Taxing wages" geeft marginale
belastingtarieven en houdtrekeningmetuitkeringen zoalskinderbijslagen.Andereuitkeringen zoalshuursubsidies,werkpremies, enz. moeten ook in
aanmerkingworden genomen.Beoordelingvan destimulerende
effecten van de belastingen en desocialezekerheid,in hetbijzonder vande armoedeval
35(V) TEONTWIKKELENINDICATOREN (VERVOLG )
Innovatie
Indicator Definitie Huidigebron Moeilijkheden Doel
5. Openbare en
particuliereuitgaven voormenselijke
middelenOpenbareen particuliereuitgaven voor
menselijkemiddelen (onderwijs) in percent
van het BBP- Gegevens over particuliere uitgaven voor
onderwijs ontbreken voor sommige
lidstaten en zijn voor deoverigeniet
volledig vergelijkbaarDetotale(en dusnietalleen de
openbare) middelen berekenen die in
delidstaten aan onderwijsworden
besteed
6. Bedrijfs-
demografieOprichting, overleving en sluiting van
bedrijvenEurostat (project
bedrijfs-
demografie)Geharmoniseerdegegevens beschikbaar
vanaf 2002. Momenteel alleen niet-
gerharmoniseerdegegevens beschikbaarHetondernemerschapmeten
7. E-handel Opbrengsten van dee-handel Studies.
Eurostat(proef-studies metdelidstaten in2001)Momenteel slechts partiële
studiegegevens beschikbaarInformatiemaatschappij
36(V) TEONTWIKKELENINDICATOREN (VERVOLG )
Economische hervorming
Indicator Definitie Huidigebron Moeilijkheden Doel
8. Registratievan
bedrijvenFormaliteiten en tijdsduur tussen aanvraag
en registratie van een nieuwbedrijfLogotech-studie
van 1996Laatstegegevensbetreffen 1996 Belemmeringen voor
ondernemerschap meten
9. Regelgeving - OESO-analyse
1998Het isniet gemakkelijk de kwaliteit van
de regelgeving te meten. Er is kritiek opde summierestatistieken van de OESO,maar zijkunnen wellichtworden
ontwikkeldVereenvoudiging van deregelgeving
10. Aantal
ondernemingen in
denetwerk-
industrieënAantalondernemingen diediensten
aanbieden aan bepaaldesoorten gebruikers(bijvoorbeeld gezinnen of bedrijven)Zie volgende
kolomVolledigegegevens alleen beschikbaar
voor telecom op het ogenblik van het 4een het 5e verslag over detenuitvoer-legging van hetregelgevingspakket voortelecomMarktefficiëntie,markttoegang
11. Kosten van
kapitaalKosten van kapitaal voor EU-bedrijven
(zowel grote als KMO's)- Nog geen overeengekomen definitie en
gebrek aan gegevensToegang tot kapitaal beoordelen voor
EU-bedrijven
37BIJLAGE 3:
Algemene economische achtergrond
Indicator a1: BBP per hoofd van de bevolking
0 50 100 150 200B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
AP
FIN
S
UK
EU-11
EU-15
US
BBP per hoofdin KKS1995(EU-15=100)1995
1998
Bron: Eurostat
38Algemene economische achtergrond
Indicadora2: Reële groei van het BBP
-5 0 5 10JapanUSEU-15UKSFINPANLLIIRLFEELDDKB
Reële groei,procentueleverandering t.o.v.
het voorafgaandejaar1998
1999
Bron: Eurostat
39Bron: EurostatAlgemene economische achterarond
Indicador b: Energie-intensiteit vande economie
0 100 200 300 400 500USEUUKSFINPANLLIIRLFEELDDKB
Bruto binnenlandsverbruik/BBP
(ton aardolie-equivalent/1995miljoen)1990
1998(1997
VoordeVS.)
40Algemene economische achtergrond
Indicatorc1: Arbeidsproductiviteit(per werknemer)
0 50 100 150B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
EU-11
EU-15
US
Japan
BBPperwerkende (EU-15=100)1992
1998
Bron: EurostatenOESO
41Algemeneeconomischeachtergrond
Indicatorc2: Arbeidsproductiviteit(per gewerktuur)
0 20 40 60 80 100 120JapanUSEU-11UKSFINPANLIIRLFEELDDKB
Arbeidsproductiviteit per gewerkt uur
(VS=100)1992
1998
Bron: OESO
42Bron: EurostatAlgemeneeconomischeachtergrond
Indicatord: Inflatiepercentage
012345B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
EU-11
EU-15
US
Procentueleveranderingper jaar van hetindexcijfer van deconsumptieprijzen
(HICPvoor de EU, CPI voor deVS)1998
1999
Opmerkin g: De VS-gegevenszijnn ie tgeheel vergelijkbaar
met degeharmoniseerde indexcijfers van de EU.
43Algemeneeconomischeachtergrond
Indicatore:Voordeconjunctuur aangepaste begrotingssaldi
- 4 - 2024B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
EU-11EU-15
Voor de conjunctuur aangepast begrotingssaldo* in % van het BBP1998
1999
Bron: DienstenvandeCommissie*Voordeconjunctuuraangepast netto-financieringsoverschot (+)
of -tekort (-) van de overheid in percent van het BBP
44Werkgelegenheid
IndicatorI.1: Participatiegraad
0 20 40 60 80 100B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
EU-11
EU-15
US1995
1999
percentvanberoepsbevolking15-64Vergelijkbaregegevens niet beschikbaar
Bron:Eurostat
45Werkgelegenheid
Indicator I.2: Participatiegraad vanvrouwen
02 04 06 08 0B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
EU-11
EU-15
US1995
1999
Vergelijkbare gegevens niet beschikbaar
percentvanvrouwelijke beroepsbevolking15-64 jaar
Bron:Eurostat
46Werkgelegenheid
IndicatorI.3: Participatiegraadvan oudere werknemers
02 0 4 06 0 8 0B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
EU-11
EU-15
US1995
1999
Bron: Eurosta tPercentvan55-64-jarigenVergelijkbare gegevens niet beschikbaar
47Werkgelegenheid
IndicatorI.4:Werkloosheid
0 5 10 15 20 25B
DK
D
EL*
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
EU-11
EU-15
US1995
1999
Bron:EurostatAantalwerklozenin %van beroepsbevolking
* gegevens van 1999 nog niet beschikbaar
voor Griekenland
48Werkgelegenheid
IndicatorI.5Langdurigewerkloosheid
0 5 10 15B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
EU-15
EU-11
US1995
1999
In % van de beroepsbevolkingVergelijkbare gegevens niet beschikbaar
Bron: Eurosta t
49Werkgelegenheid
IndicatorI.6 Belastingenoplage lonen #
01 02 03 04 05 0B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
US1997
1999
Inkomensbelasting plus werkgevers- en werknemersbijdrage voor de sociale
zekerheid, in % van de arbeidskosten
#Gezin met twee kinderen, één werkende met 100% van gemiddeld loon in deindustrie
Bron:OES O
50Indexof participation of the 25-64population ineducationand training.
Adultparticipation in trainin gover the4weeks prior tothe surve y.
$ Datafor F, NL, Pis not comparabledue tomethodologicaldifferences. * 1999 datanot available for IRL andA.
# Theearlier figurefor UKis 1994.Werkgelegenheid
IndicatorI.7: Levenslangleren
0 5 10 15 20 25 30B
DK
D
EL
E
F$
IRL *
I
L
NL $
A*
P$
FIN
S
UK#
EU-15
US1995
1999
Participatie van25-64-jarigenaanonderwijsenopleiding inde 4
wekenvóórde enquête
$-gegevensvoor F, NL enPzijnniet vergelijkbaar wegensmethodologischeverschillen. *Gegevensvan1999niet
beschikbaar voorIRL en A. #Het eerstecijfer vanhet VK betreft1994.
Bron: Eurosta t
51Source:EITO2000Innovatie en onderzoek
Indicator II.1: Overheidsuitgavenvooronderwijs
0123456789Bvl*
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
EU-11
EU-15
US
Totale overheidsuitgaven voor onderwijsin %van het BBP1995
1997
Bron: Eurosta ten OESO*A lleenV laamseGemeenschap
52Source:EITO2000Innovatie en onderzoek
Indicator II.2: O&O-uitgaven
01234JapanUSEU-15EUR-11UKSFINPA*NLIIRLFEELDDKB
O&O-uitgaven in % van het BBPBedrijfs-
uitgavenvoor O&O
(BERD)
Andere
uitgavenvoor O&O(GERD-
BERD)1995
1997
Bron: Eurosta ten OESO*Geen uitsplitsing voor Oostenrijk
53Innovatie en onderzoek
Indicator II.3: ICT-uitgaven
02468B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
EU-11
EU-15
US
Japan
Uitgaven voor informatie- en communicatie-
technologie(ICT) in% van het BBP1996
1999
Bron: EITO2000
54Innovatie en onderzoek
IndicatorII.4: Toegang tothetInternet
0 5 10 15 20 25 30B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
AP
FIN
S
UK
EU-11
EU-15
US
Japan
Aantal Internetgebruikersper 100inwoners
(zowel particulieren als bedrijven)1998
1999
Bron: EITO2000
55Innovatie en onderzoek
Indicator II.5a: Aandeelvanhightechoctrooien
aangevraagd bijhet Europees Octrooibureau (EOB),1998
EPC-landen
36%Overige
6%
Japan
22%
VS
36%
EPC-landen= EU-15plus Zwitserland, Cyprus, LiechtensteinenMonaco
Bron: EOB
56Innovatie en onderzoek
Indicator II.5b: Aandeel vanhightechoctrooien aangevraagd
bijhetUnited States Patent Office (USPTO), 1998
EPC-landen
9%
VS
57%
EPC-landen: EU-15plus Zwitserland, Cyprus, Liechtensteinen MonacoJapan
22%Overige
12%
Bron:USPTO
57Source:Eurostat,UN*1998fortheUSInnovatie en onderzoek
Indicator II.5c: Octrooien op hightechgebieden
01 02 03 04 05 06 07 0B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
EU-11EU-15
US
Japan
Aantal hightechoctrooiaanvragen per miljoen inwoners1997
1998
Bron: EOB,JPOenUSPTO
58Innovatie en onderzoek
IndicatorII.6: Uitvoer van hightechproducten
01 02 03 04 0BLEU
DK
D
EL
E
F
IRL
I
NL
A
P
FIN
S
UK
EUR-11
EU-15
US*
Japan
In %van totaleuitvoer
*19981995
1999
Bron: Eurostat,VS
59Innovatie en onderzoek
Indicator II.7: Durfkapitaal
0,0 0,1 0,2 0,3 0,4USUKSFIPANLIIRLFEELDDKB
Durfkapitaalinvesteringen(per stadium) in %van het BBPbeginstadium
expansieen
vervanging1998
1999
Bron: EVCA (voor EU), NVCA (voor VS)
60Economische hervorming
Indicator III.1a: Handelsintegratie (intracommunautaire handel)
01 02 03 04 05 06 0BLEU
DK
EL
IRL
NL
AP
FIN
S
Kleinelidstaten
D
E
F
I
UK
Grote lidstaten
EU-gemiddelde
Verhouding tussenintracommunautairehandel
en BBP (in %)1994
1998
Bron: Eurostat
61Economische hervorming
Indicator III.1b: Handelsintegratie (totale handel)
02 04 06 08 0BLEU
DK
EL
IRL
NL
A
P
FIN
S
Kleine lidstaten
D
E
F
I
UK
Grotelidstaten
EU-15
US
TotaleEU-handel in% v.h. BBP1994
1998
Bron: EurostatOpmerking:intracommunautairehandelvoorelkelidstaat,maar alleen
extracommunautairehandelvoor EU-15
62Economische hervorming
Indicator III.2a: Relatief prijspeil
(incl.indirecte belastingen,EU-15=100)
150B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
US*1994
1998
0 50 100
Bron: Eurostat*Gegevens van 1993 en 1996
63Economische hervorming
Indicator III.2b: Prijsspreidingin EU-15
0510152025
1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998
EU-12 tot1992,daarna EU-15Variatiecoëfficiënt van prijspeil voor
particulier eindverbruik
Bron: Eurostat
64Economische hervorming
Indicator III.3a:Prijzenin de telecomsector, 1999
0 50 100 150 200 250B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
Japan
USA
Prijst.o.v. EU-15= 100Plaatselijk
Nationaal
Verbindingmet
USA
Bron: dienstenvande Commissie, DG INFSO
65IndicatorIII.3a: Prijzen intelecomsector, 1997
0 50 100 150 200 250JapanUKSFINPANLLIIRLEFELDDKB
Prijst.o.v. EU-15= 100Verbindingmet
USA
Nationaal
Plaatselijk
Bron: dienstenvande Commissie, DG INFSO
66Economische hervorming
IndicatorIII.3b: Elektriciteitsprijzen(industriële verbruikers)
02468 1 0UKSFINPANLLIIRLFEELDDKB
ElektriciteitsprijzenineuroperkWh(excl. belastingen)
Gegevens voormiddelgroteverbruikers: jaarlijksverbruikvan 2000 MWh.Jan. 98
Jan. 00
Bron: Eurostat
67Economische hervorming
IndicatorIII.3b: Elektriciteitsprijzen(gezinnen)
0 5 10 15 20UKSFINPANLLIIRLFEELDDKB
Elektriciteitsprijzen ineuroper100 kWh (excl. belastingen)
Gegevensvoormiddelgrote verbruikers: jaar lijks verbruik van 3500kWhJan.98
Jan.00
Bron: Eurostat
68Bron: EurostatEconomische hervorming
IndicatorIII.3c: Gasprijzen (gezinnen )
02468 1 0UK*SFIN*ANLLIIRLFEDB
Gasprijzen (excl. belastingen) in euro per Gigajoule
*FINenUK: januari 1998enjanuari 1999
Middelgroteconsumenten:jaarlijksverbruik: 83,7 GJjan. 98
jan. 00
69Economische hervorming
IndicatorIII.3c: Gasprijzen (industriële verbruikers)
0246UKSFINANLLIIRLFEDDKB
Gasprijzen (excl.belastingen)ineuro per Gigajoule
Middelgroteverbruikers:jaarlijks verbruik 41,600 GJ;
bezettingsgraad:200dagen-1 600uur.jan. 98
jan. 00
Bron: Eurostat
70Economische hervorming
Indicator III.4: Overheidsopdrachten
01 02 03 04 05 0B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
EU-11
EU-15
In het Publicatieblad bekendgemaakte aanbestedingen
in percent van totale overheidsopdrachten1996
1998
Bron: dienstenvandeCommissie ,DGMARK T
71Economische hervorming
IndicatorIII.5: Staatssteun
0,0 0,5 1,0 1,5 2,0 2,5EU-15UKSFINPANLLIIRLFEELDDKB
Staatssteun (per categorie) inpercent van het BBPsectoraal
adhoc
overige1994-1996
1996-1998
Bron: dienstenvandeCommissie ,DG COM P
72Economische hervorming
IndicatorIII.6: Grensoverschrijdende bankpenetratie
0,0 0,2 0,4 0,6 0,8 1,0B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
EU-11
EU-15
Grensoverschrijdende activa enpassiva van de banken
in percent van totale activa en passiva1997
1998Niet beschikbaartot
najaar 2000
Bron: BIB
73Economische hervorming
IndicatorIII.7 Kapitaalverschaffingdoorde beurzen
0 5 10 15 20 25 30B
D
DK
E
EL
F
IRE
I
NL
A
P
FIN
S
UK
EUR-11
EU-15
NYSE
NASDAQ
Japan
Nieuw kapitaal verschaft aan binnenlandse bedrijven
in percent van het BBP1998
1999
Bron: FIBV
74Sociale cohesie
IndicatorIV.1: Inkomensverdeling
0246 8B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN
S
UK
EU-11
EU-131994
1995
S80/S20ratio (best verdienende20 % in verhouding tot
minstverdienende 20%)
* Gegevens voor FIN en S niet beschikbaar.
Bron: Eurostat
75Bron: EurostatSociale cohesie
IndicadorIV.2: Armoede voor enna sociale transfers (1995)
01 0 2 03 0 4 0B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A
P
FIN*
S*
UK
UE-13Voor
Na
Aandeelvan bevolking dat onder de armoedegrensleeft.
Armoedegrensgedefinieerdals60 % vanmediaaninkomen.
*Gegevens niet beschikbaar voor FinlandenZweden.
76Sociale cohesie
Indicator IV.3: Armoedepersistentie (1995)
0 5 10 15B
DK
D
EL
E
F
IRL
I
L
NL
A*
P
FIN *
S*
UK
EU-12
Aandeelvan bevolking datgedurende3 jarenonderdearmoedegrensleeft.
Armoedegrensgedefinieerdals60 % vanmediaaninkomen
*Gegevens niet beschikbaar voor Oostenrijk, FinlandenZweden.
Bron: Eurostat
77Source: EurostatSociale cohesie
Indicator IV.4: Werkloze gezinnen
B
DK
D
EL
E
FR
IRL
I
L
NL
AP
FIN
S
UK
UE-11UE-15GEGEVENS BESCHIKBAAR TEGEN HET
EINDE VAN HET JAAR
Bron:Eurostat
78Source: Eurostat CoefficientofvariationofGDP/capita inPPS(NUTS 3level)
UK(1) relates toallof UK, UK(2) excludes theInner London region.Sociale cohesie
Indicator IV.5: Regionale cohesie
0% 10% 20% 30% 40% 50%B
DK
D
EL
E
F
IRL
I(NUTS 2)
NL
AP
FIN
S
UK
(1)
UK(2)1995
1997
Variatiecoëfficiënt van BBP per hoofd in KKS(niveau NUTS 3)
UK(1)betreft het geheleUK,UK(2)zonder agglomeratie Londen.
Bron:Eurostat
79Source:Eurostat %of 18-24 y-oldswith lower secondaryeducation and not in
education or training
*1998datanotavailableforIRL,L,NL,UKandEU.
1999datanotavailableforD,IRL,A,UKandEU.Sociale cohesie
Indicator IV.6: Vroegtijdige schoolverlaters die geenverder
onderwijs of opleidingvolgen
01 02 03 04 05 0B
DK
D*
EL
E
F
IRL *
I
L*
NL *
A*
P
FIN
S
UK *
EU-11*
EU-15*1998
1999
% van 18-24-jarigen metlager secundair onder wijsdie geen onderwijs
of opleiding volgen
*gegevens van 1998 niet beschikbaar voor IRL, L, NL, UK en EU.
Bron:Eurostat
80