VERSLAG

over de jaarrekening van de gemeenschappelijke onderneming Brandstofcellen en waterstof betreffende het begrotingsjaar 2010, vergezeld van de antwoorden van de gemeenschappelijke onderneming

2011/C 368/06

INLEIDING

De maximale EU-bijdrage aan de gemeenschappelijke onderneming FCH ter dekking van de bedrijfskosten en onderzoeksactiviteiten bedraagt 470 miljoen euro en wordt betaald uit de begroting van het zevende kaderprogramma voor onderzoek, waarbij het deel dat bestemd is voor de bedrijfskosten niet hoger mag zijn dan 20 miljoen euro. De industriegroepering dient 50 % van de bedrijfskosten te dragen (tot een maximum van 10 miljoen euro) en ondersteunt de financiering van de onderzoeksactiviteiten met bijdragen in natura (4) die minstens gelijk zijn aan de financiële bijdrage van de EU.

BETROUWBAARHEIDSVERKLARING

Overeenkomstig het bepaalde in artikel 287, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie controleerde de Rekenkamer de jaarrekening (5) van de gemeenschappelijke onderneming Brandstofcellen en waterstof, die bestaat uit de „financiële staten” (6) en de „verslagen over de uitvoering van de begroting” (7) betreffende het per 31 december 2010 afgesloten begrotingsjaar, alsmede de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen bij die rekening.

De verantwoordelijkheid van de directeur

Als ordonnateur voert de directeur de begroting aan de ontvangsten- en uitgavenzijde uit overeenkomstig de financiële regeling van de gemeenschappelijke onderneming, onder zijn eigen verantwoordelijkheid en binnen de grens van de toegekende kredieten (9) . De directeur is verantwoordelijk voor het opzetten (10) van de organisatorische structuur en van de systemen en procedures voor beheer en interne controle die van belang zijn om definitieve rekeningen (11) te kunnen opstellen die geen afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten bevatten en om te verzekeren dat de onderliggende verrichtingen bij deze rekeningen wettig en regelmatig zijn.

De verantwoordelijkheid van de Rekenkamer

De Rekenkamer heeft de verantwoordelijkheid om op basis van haar controle een verklaring af te geven over de betrouwbaarheid van de jaarrekening van de gemeenschappelijke onderneming en over de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen bij die rekening.

De controle van de Rekenkamer houdt in dat procedures worden uitgevoerd om controle-informatie te verkrijgen over de bedragen en mededelingen in de rekeningen en over de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen daarbij. De keuze van de procedures, waaronder de beoordeling van de risico's van afwijkingen van materieel belang in de rekeningen of van onwettige of onregelmatige verrichtingen als gevolg van fraude of fouten, is afhankelijk van haar controleoordeel. Bij deze risicobeoordelingen wordt gekeken naar de interne controle met betrekking tot de opstelling en presentatie van de rekeningen door de entiteit om controleprocedures op te zetten die onder de gegeven omstandigheden adequaat zijn. De controle van de Rekenkamer houdt tevens een beoordeling in van de geschiktheid van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaglegging en de redelijkheid van de door de leiding gemaakte boekhoudkundige schattingen, evenals een beoordeling van de algehele presentatie van de rekeningen.

De Rekenkamer is van oordeel dat de verkregen controle-informatie toereikend is en geschikt als grondslag voor de navolgende oordelen.

Oordeel over de betrouwbaarheid van de rekeningen

Naar het oordeel van de Rekenkamer geeft de jaarrekening van de gemeenschappelijke onderneming op alle materiële punten een getrouw beeld van haar financiële situatie per 31 december 2010 en van de resultaten van haar verrichtingen en kasstromen in het op die datum afgesloten jaar, overeenkomstig de bepalingen van haar financiële regeling.

Oordeel over de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende verrichtingen bij de rekeningen

OPMERKINGEN OVER HET BUDGETTAIR EN FINANCIEEL BEHEER

Vertraagde financiële autonomie

De Rekenkamer is van oordeel dat de periode van 28 maanden die verstreek vanaf de datum dat de verordening van de Raad van kracht werd tot de daadwerkelijke financiële autonomie op 15 november 2010, te lang is en bekort had kunnen worden. Als gevolg van de vertraagde financiële autonomie werden alle operationele betalingen aan begunstigden in 2010 verricht in de laatste zes weken van 2010.

Internecontrolesystemen

Op grond van een beperkte beoordeling van de IT-controles werd geconstateerd dat de gemeenschappelijke onderneming, gelet op haar omvang en taken, beschikt over een toereikende IT-organisatie en toereikende IT-praktijken, maar dat de formalisering van beleid en procedures op bepaalde terreinen evenwel achterloopt (13) .

Methode voor het evalueren van bijdragen in natura

De methode voor het evalueren van bijdragen in natura is nog niet ontwikkeld (14) . De gemeenschappelijke onderneming FCH is vastbesloten een dergelijke methodologie in de loop van 2011 te ontwikkelen teneinde kostendeclaraties te kunnen valideren.

ANDERE AANGELEGENHEDEN

De interne-auditfunctie en de dienst Interne audit van de Commissie

Geen gastheerschapsovereenkomst

(1) Verordening (EG) nr. 521/2008 van de Raad van 30 mei 2008 betreffende de oprichting van de gemeenschappelijke onderneming brandstofcellen en waterstof (PB L 153 van 12.6.2008, blz. 1).

(2) Het zevende kaderprogramma, vastgesteld bij Besluit 1982/2006/EG van het Europees Parlement en de Raad (PB L 412 van 30.12.2006, blz. 1), brengt alle onderzoeksgerelateerde EU-initiatieven samen onder één dak en speelt een cruciale rol bij de verwezenlijking van de doelstellingen voor groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid. Het is tevens een hoeksteen van de Europese onderzoeksruimte.

(3) Ter informatie geeft de bijlage een overzicht van de bevoegdheden en activiteiten van de gemeenschappelijke onderneming.

(4) Overeenkomstig artikel 12, lid 3, van de bijlage bij de oprichtingsverordening van de gemeenschappelijke onderneming van de Raad waarin het volgende wordt bepaald: „de exploitatiekosten van de gemeenschappelijke onderneming FCH worden gefinancierd door de communautaire bijdrage en de bijdragen in natura van de juridische entiteiten die aan de activiteiten deelnemen.”.

(5) Bij deze rekening is een verslag gevoegd over het budgettair en financieel beheer tijdens het jaar, dat onder meer de uitvoeringsgraad van de kredieten vermeldt en beknopte informatie geeft over de kredietoverschrijvingen tussen de verschillende begrotingsonderdelen.

(6) De financiële staten omvatten de balans en de economische resultatenrekening, de tabel van de kasstromen, de staat van de veranderingen in de nettoactiva en de bijlage bij de financiële staten met een beschrijving van de voornaamste grondslagen voor financiële verslaglegging en andere toelichtingen.

(7) Het verslag over de begrotingsuitvoering omvat ook de resultatenrekening van de begrotingsuitvoering, de aansluiting daarvan met de economische resultatenrekening en een verslag over de begrotingsuitvoering in 2010.

(8) PB L 248 van 16.9.2002, blz. 1.

(9) Artikel 33 van Verordening (EG, Euratom) nr. 2343/2002 van de Commissie (PB L 357 van 31.12.2002, blz. 72).

(10) Artikel 38 van Verordening (EG, Euratom) nr. 2343/2002.

(11) De regels inzake de rekening en verantwoording en de boekhouding van EU-organen zijn vastgelegd in hoofdstuk 1 van titel VII van Verordening (EG, Euratom) nr. 2343/2002, zoals laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG, Euratom) nr. 652/2008 (PB L 181 van 10.7.2008, blz. 23), en zijn opgenomen in de financiële regeling van de gemeenschappelijke onderneming FCH.

(12) Internationale Federatie van Accountants (IFAC) en Internationale Standaarden van Hoge Controle-instanties (ISSAI).

(13) a) Onvolledige cyclus voor strategische IT-planning, b) gebrek aan classificatie van gegevens naar vertrouwelijkheid en integriteit en c) ontbreken van een formeel plan voor bedrijfscontinuïteit (BCP) en een volledig en getest rampherstelplan (DRP).

(14) In artikel 12, lid 7, van de bijlage bij de oprichtingsverordening van de gemeenschappelijke onderneming van de Raad wordt het volgende bepaald: „De methode voor het evalueren van bijdragen in natura wordt door de gemeenschappelijke onderneming FCH gedefinieerd overeenkomstig haar financieel reglement en op basis van de regels voor deelname aan het zevende kaderprogramma. De eerste beoordeling vindt plaats aan het einde van het tweede begrotingsjaar na de start van de gemeenschappelijke onderneming FCH.”.

(15) Gelet op Verordening (EG, Euratom) nr. 2343/2002 van de Commissie van 19 november 2002 houdende de financiële kaderregeling van de organen, bedoeld in artikel 185 van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen.

samenwerking met het gemeenschappelijk centrum voor onderzoek (GCO) op project- en programmaniveau. Afstemming van de activiteiten door middel van een gezamenlijk werkplan gericht op meting, vergelijking van technologie en strategisch advies; algemene vergadering van belanghebbenden op 9-10 november met 444 geregistreerde deelnemers en andere communicatieactiviteiten met de nadruk op de vermarkting van FCH-technologieën, met name in de vervoersector.

in november 2010 beoordeling van de voorstellen naar aanleiding van de oproep van 2010 inclusief het opstellen van een lijst van projecten waarvoor de onderhandelingen kunnen worden geopend; de lijst wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2011 voor goedkeuring ingediend bij de raad van bestuur;

18 tijdelijke posten opgenomen in de lijst van het aantal ambten, waarvan 14 bezet per 31 december 2010

97,4 miljoen euro aan vastleggingskredieten waarvan 94,2 miljoen euro gefinancierd door de EU-begrotingsbijdrage voor activiteiten (er is in een gelijke bijdrage in natura voorzien van particuliere deelnemers uit de industrie) en 3,2 miljoen euro voor exploitatiekosten.

De AVB vormt een belangrijk communicatiekanaal betreffende de activiteiten van de gemeenschappelijke onderneming FCH en staat als zodanig open voor alle publieke en private belanghebbenden, internationale belangengroepen uit de lidstaten, geassocieerde landen en derde landen. Zij wordt eenmaal per jaar bijeengeroepen. De AVB wordt geïnformeerd over de werkzaamheden van de gemeenschappelijke onderneming FCH, en wordt verzocht haar opmerkingen kenbaar te maken.

Haar belangrijkste taken zijn het uitbrengen van advies over de vorderingen met het programma van de gemeenschappelijke onderneming FCH, toezicht houden op het bereiken en de inachtneming van streefcijfers en coördinatie met nationale programma's om overlappen te voorkomen.

advies uitbrengen over de in het jaarlijkse activiteitenverslag beschreven wetenschappelijke prestaties;

De directeur is belast met het dagelijks beheer van de gemeenschappelijke onderneming en is de wettige vertegenwoordiger ervan. Hij is verantwoording verschuldigd aan de raad van bestuur.

waarborgen van een hoog niveau van transparantie en eerlijke concurrentie onder gelijke toegangsvoorwaarden voor alle gegadigden voor deelname aan de OTD-activiteiten van de gemeenschappelijke onderneming FCH, ongeacht of deze al dan niet lid zijn van de onderzoeksgroepering of de industriegroepering, (met name kmo's);

de juridische entiteiten die een subsidieovereenkomst met de gemeenschappelijke onderneming FCH hebben gesloten, op de hoogte brengen van de leenfaciliteiten van de Europese Investeringsbank, met name de in het kader van het zevende kaderprogramma opgezette financieringsfaciliteit met risicodeling;

de stimulering van verhoogde publieke en private onderzoeksinvesteringen in brandstofcel- en waterstoftechnologieën in de lidstaten en geassocieerde landen.

Zij is met name belast met:

Besluit nr. 1982/2006/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 betreffende het zevende kaderprogramma voorziet in een communautaire bijdrage voor de oprichting van publiek-private partnerschappen op lange termijn in de vorm van gezamenlijke technologie-initiatieven die zouden kunnen worden uitgevoerd via gemeenschappelijke ondernemingen in de zin van artikel 187 VWEU.

ANTWOORDEN VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE ONDERNEMING BRANDSTOFCELLEN EN WATERSTOF (FCH) OP DE BEVINDINGEN VAN DE REKENKAMER

Paragraaf 16

De gemeenschappelijke onderneming deelt het standpunt van de Rekenkamer dat de periode die verstreek vanaf de datum dat de verordening van de Raad van kracht werd tot de daadwerkelijke financiële autonomie lang was. De gemeenschappelijke onderneming wil er echter op wijzen dat zij alle noodzakelijke stappen had gezet op weg naar deze autonomie (zoals tijdige indiening bij de Commissie van een rapport waarin haar gereedheid werd beoordeeld en werd aangetoond dat werd voldaan aan de criteria voor autonomie) en dat de vertraging bij de toekenning van de autonomie derhalve het gevolg was van gebeurtenissen waarop zij geen invloed had.

De uitvoering van de operationele betalingen (2010) in de laatste weken van 2010 was niet zozeer het gevolg van de vertraagde financiële autonomie als wel van het feit dat op dat moment pas werd voldaan aan de operationele en financiële voorwaarden om tot betaling over te kunnen gaan. De Commissie zou zeker tot betaling over zijn gegaan, zelfs voordat de gemeenschappelijke onderneming financieel autonoom zou zijn, als de voorwaarden eerder waren vervuld. Zij heeft dit immers ook gedaan bij de vorige uitnodiging, overeenkomstig artikel 16 van de verordening van de Raad.

Paragraaf 17

De gemeenschappelijke onderneming is vastbesloten haar boekhoudsysteem in de loop van 2011 te valideren. Met de beschikbare hulpmiddelen was dit in 2010 realistisch noch haalbaar. Zij zal de richtsnoeren voor systeemvalidering van de Commissie volgen waarin ook op alle relevante terreinen steekproeven bij transacties zijn voorzien.

Paragraaf 18

De gemeenschappelijke onderneming is vastbesloten eind 2011 haar IT-strategie en veiligheidsvoorschriften voor de toegang tot documenten te formaliseren, evenals haar plan voor bedrijfscontinuïteit (BCP), waaronder een rampherstelplan (DRP).

Paragraaf 19

De gemeenschappelijke onderneming heeft in het tweede trimester van 2011 een methodologie ontwikkeld die de raad van bestuur in november 2011 tijdens zijn eerstvolgende bijeenkomst ter goedkeuring zal worden voorgelegd.

Paragraaf 20

De Commissie en de gemeenschappelijke onderneming hebben, zoals de Rekenkamer heeft opgemerkt, maatregelen getroffen om te waarborgen dat de respectieve operationele taken van de dienst Interne audit van de Commissie DIA) en de interne-auditfunctie van de gemeenschappelijke onderneming (IAC) duidelijk zijn omschreven. Zo bekrachtigde de raad van bestuur tijdens zijn bijeenkomst van 10 november 2010 de bevoegdheden van de dienst Interne audit van de Commissie overeenkomstig de financiële kaderregeling. Op 10 maart 2011 en 18 maart 2011 keurden respectievelijk de raad van bestuur en de uitvoerend directeur de Audit Handvesten van de DIA en IAC goed en op 19 mei 2011 stelde de raad van bestuur een gecoördineerd DIA/IAC-auditstrategieplan voor de periode 2011-2013 vast dat momenteel volgens plan ten uitvoer wordt gelegd.

Gelet op bovenvermelde maatregelen ter verduidelijking van de taken van de dienst Interne audit van de Commissie en de interne-auditfunctie is de gemeenschappelijke onderneming van mening dat het niet nodig is haar financiële regeling te wijzigen. Zij zal echter, nadat de momenteel lopende herziening van de financiële kaderregeling van de Commissie afgerond is, analyseren of het nodig en passend is haar financiële regeling op alle relevante punten en dus ook de auditfunctie te wijzigen.

Paragraaf 21

De gemeenschappelijke ondernemingen hebben begin juni 2011 de Belgische autoriteiten opnieuw gecontacteerd met het oog op de definitieve vaststelling van een op grond van het Belgische voorstel en de opmerkingen van de Commissie opgestelde, overeen te komen tekst. De gemeenschappelijke onderneming FCH wil echter graag benadrukken dat het restrisico van vertraagde ondertekening van de gastheerschapsovereenkomst (uitermate) beperkt is, daar 1) het protocol inzake voorrechten en immuniteiten rechtstreeks van toepassing is op de gemeenschappelijke ondernemingen en hun personeel overeenkomstig de verordening tot oprichting van de gemeenschappelijke ondernemingen en 2) de Belgische autoriteiten het protocol zonder problemen in de praktijk toepassen.