Advies van het Comité van de Regio's over het "Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende het storten van afvalstoffen"

(97/C 244/03)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad [COM(97) 105 def. - 97/0085 (SYN)] ();

gezien het besluit van de Commissie d.d. 10 maart 1997, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen;

gezien zijn besluit van 11 juni 1997, overeenkomstig artikel 198 C, derde alinea, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap een advies uit te brengen en commissie 5 met de voorbereidende werkzaamheden te belasten;

gezien het op 6 mei 1997 goedgekeurde ontwerp-advies (CDR 112/97 rev.) van commissie 5 (rapporteur: de heer Mikkelsen);

gezien zijn op 16 januari 1997 goedgekeurde advies over de mededeling van de Commissie betreffende de actualisering van de communautaire strategie voor het afvalbeheer (),

heeft tijdens zijn 18e zitting op 11 en 12 juni 1997 (vergadering van 11 juni) onderhavig advies uitgebracht.

Inleiding

1. Naar aanleiding van de Resolutie van de Raad d.d. 7 mei 1990, waarin de Raad de Commissie verzoekt, regels voor het storten van afvalstoffen voor te stellen, diende de Commissie op 22 juli 1991 een voorstel voor een afvalstoffenrichtlijn in. Dit voorstel werd na langdurige onderhandelingen en talrijke wijzigingen op 22 mei 1996 door het Europees Parlement verworpen. Tegen deze achtergrond heeft de Commissie thans een herzien richtlijnvoorstel voorgelegd.

2. In dit voorstel, dat voor een groot gedeelte in de lijn van het vorige voorstel ligt, zijn richtsnoeren voor de aanleg, exploitatie en nazorg van stortplaatsen, alsmede richtsnoeren voor reeds bestaande stortplaatsen opgenomen. Tevens bevat het nieuwe richtlijnvoorstel een reeks bepalingen om tot een hoger niveau van milieubescherming te komen, zoals door o.a. het Parlement was verlangd.

Opmerkingen betreffende het voorstel van richtlijn

3. Het Comité van de Regio's meent dat het voorstel voor een nieuwe richtlijn betreffende het storten van afvalstoffen een leemte in de huidige EU-afvalwetgeving aanvult. Het Comité is dan ook ingenomen met het initiatief van de Commissie. Met het nieuwe, herziene voorstel wordt erkend dat problemen a.g.v. het storten van afval serieus moeten worden genomen, aangezien deze grote risico's voor mens en milieu inhouden.

4. Lokale en regionale overheden zijn vaak verantwoordelijk voor zowel het beheer en de exploitatie van stortplaatsen als het toezicht daarop. Het richtlijnvoorstel is voor hen daarom van het grootste belang.

5. Het Comité stelt met tevredenheid vast dat het richtlijnvoorstel op artikel 130 S van het Verdrag is gebaseerd. Overeenkomstig de gekozen rechtsgrondslag zouden de regels als minimumnormen moeten gelden, zodat de verschillende uitgangssituaties van de regio's in aanmerking kunnen worden genomen. Tegelijkertijd moeten de nodige financiële instrumenten worden verschaft om ervoor te zorgen dat alle regio's het gemeenschappelijke minimumniveau halen.

6. Het Comité steunt de opvatting van de Commissie dat alle stortplaatsen hetzelfde minimumniveau inzake milieubescherming in acht dienen te nemen. De stimulans om afval over grote afstanden te vervoeren, kan hierdoor inderdaad worden verkleind.

7. Het Comité is het ermee eens dat de prijs voor het gebruik van stortplaatsen alle directe en afgeleide kosten van de exploitatie i.v.m. de stortplaats, inclusief de kosten van sluiting en nazorg, moet dekken. Van zowel nieuwe als bestaande stortplaatsen dienen de nodige financiële waarborgen te worden geëist. Het Comité meent echter niet dat de voorgestelde maatregelen tot gelijke concurrentievoorwaarden zullen leiden. Op grond van sociale, economische en geologische factoren zullen de stortprijzen binnen de Gemeenschap verschillen blijven vertonen. Daarom moeten de beginselen van nabijheid en zelfvoorziening bij het storten van afval centraal staan en dienen er adequate sturingsmiddelen te komen om ervoor te zorgen dat deze beginselen consequent worden toegepast en dat afvalstoffen overeenkomstig het nabijheidsbeginsel bij stortplaatsen terechtkomen.

8. De ervaring leert dat de lokale en regionale overheden vaak met de verantwoordelijkheid voor een verlaten stortplaats en met de kosten van nazorg en eventuele reiniging van de grond na een onverantwoorde storting worden opgezadeld. Het Comité acht het van belang dat de vereiste financiële waarborgen de gehele periode waarin nazorg nodig is, dekken. Wel zouden stortplaatsen zodanig moeten worden aangelegd en geëxploiteerd dat de nazorgperiode niet meer dan 30 jaar in beslag neemt. Het Comité wijst er tevens op dat er oplossingen moeten worden gezocht voor de problemen die door inmiddels gesloten stortplaatsen worden veroorzaakt.

9. Het Comité beaamt dat nieuwe, strengere voorschriften voor de aanleg, exploitatie en nazorg van stortplaatsen noodzakelijk zijn om tot een betere en uniformere milieubescherming te komen. De onderhavige richtlijn bevat evenwel onduidelijkheden en veralgemeningen die het verwezenlijken van deze doelstelling niet bepaald vergemakkelijken. Er zouden volgens het Comité ook specifieke bepalingen betreffende de aanleg en exploitatie van stortplaatsen moeten worden opgenomen, en maatregelen ter vermindering van hinder en gevaar, alsmede grenswaarden voor het storten van afval, geluidshinder en fysisch-chemische veranderingen van het milieu (b.v. bodem, water, enz.) worden voorgesteld. Voorts moeten ook de mogelijkheden tot afwijking, die thans in vele bepalingen van de richtlijn en de bijlagen zijn ingebouwd, worden beperkt. Het Comité onderstreept dat zelfs de beste aanleg- en isolatiemethode geen eeuwig leven beschoren is; prioritering van verwijderingsmethoden waarbij storting zoveel mogelijk wordt voorkomen, is dan ook van essentieel belang. Dit impliceert tevens dat meer belang aan een stabiliseringsstrategie dan aan een isolatiestrategie moet worden toegekend.

10. Het Comité neemt met tevredenheid kennis van het voornemen van de Commissie om iets te doen aan het vrijkomen van broeikasgassen op stortplaatsen, en staat dan ook zonder meer positief tegenover de voorstellen inzake gassen op stortplaatsen en de beperking van het storten van biologisch afbreekbaar afval. Het Comité heeft er reeds in zijn advies over de actualisering van de communautaire strategie voor het afvalbeheer op gewezen dat er kwaliteitseisen vastgesteld zullen moeten worden om de hoeveelheid gestort afval te kunnen terugdringen.

11. Verzameling en verbranding kan in veel gevallen een doeltreffende manier zijn om het vrijkomen van broeikasgassen op stortplaatsen waar biologisch afbreekbaar afval terechtkomt, terug te dringen. Het Comité meent echter dat vermindering van de hoeveelheid gestort biologisch afbreekbaar afval een meer vooruitziende en doeltreffende oplossing zou zijn. Van vermindering zou een rechtstreeks, te kwantificeren effect op de met de storting verbonden belasting van het milieu uitgaan.

12. Het Comité meent dat de eis inzake de verzameling en behandeling van gassen op bestaande stortplaatsen zeer ambitieus is en bijzonder kostbaar zou kunnen uitvallen. Daarom is het van belang dat eerst onderzoek naar de gasvorming op de afzonderlijke stortplaatsen wordt gedaan alvorens een dergelijke investering plaatsvindt.

13. Volgens artikel 5 van de voorgestelde richtlijn zijn de eisen inzake de beperking van de hoeveelheid gestort biologisch afbreekbaar afval alleen van toepassing op huisvuil. Het Comité acht dit onaanvaardbaar, aangezien zo de kosten van het terugdringen van broeikasgassen uitsluitend voor rekening van de burgers en de lokale en regionale overheden zouden komen. Het Comité stelt daarom voor, deze eisen voor alle bronnen van afval te laten gelden.

14. In het richtlijnvoorstel wordt niet aangegeven hoe de vereiste beperking gerealiseerd dient te worden. Het Comité vindt dat vermindering van de hoeveelheid gestort biologisch afbreekbaar afval een bewuste prioritering binnen het totale afvalsysteem vereist. Daarbij moet o.m. aan een coherente afvalplanning en adequate sturingsmiddelen voor de lokale en regionale overheden worden gedacht.

15. Storting van afval moet als een laatste uitweg worden beschouwd en dus zoveel mogelijk worden beperkt. Bij exploitatie van stortplaatsen volgens markteconomische principes wordt echter het tegenovergestelde effect bereikt. Het zal de stortplaatsen dus vaak ontbreken aan een stimulans om de toevoer van afval te beperken.

16. Het Comité meent dat de beoogde wijziging van de afvalhiërarchie alleen tot stand gebracht kan worden indien de verantwoordelijkheid voor de stortplaatsen op ruime schaal aan de lokale en regionale overheden wordt overgedragen. Deze zullen de stortplaatsen dan in hun afvalplanning kunnen inpassen en de nodige maatschappelijke overwegingen in acht kunnen nemen.

17. Het Comité steunt de ruime definitie van voorbehandeling in artikel 6 van de voorgestelde richtlijn. Het erkent echter dat het in sommige lid-staten, waar voorbehandeling van voor storting bestemd afval minder gebruikelijk is, eventueel nodig kan zijn om - in ieder geval op de korte termijn - financiële steun te verlenen, om zodoende te voorkomen dat lokale overheden met huizenhoge kosten worden opgezadeld. Door sortering, waaronder gescheiden inzameling, in de definitie van voorbehandeling op te nemen en te bevorderen, wordt er volgens het Comité voor gezorgd dat de gekozen afvaloplossingen aan de doelstellingen van de in 1996 herziene afvalstrategie zullen voldoen. Tevens zullen de regels inzake de verplichte voorbehandeling flexibel toegepast kunnen worden. Wel vindt het Comité dat deze regels niet van toepassing zouden moeten zijn op homogene afvalhoeveelheden die niet meer gerecycled kunnen worden.

18. In artikel 5 wordt een verbod op het deponeren van autobanden voorgesteld. Het Comité steunt het doel van dit artikel, maar wijst erop dat de lokale en regionale overheden niet met het toezicht op de naleving van een dergelijk verbod moeten worden belast, voordat de nodige sturingsmiddelen en behandelingsinstallaties voorhanden zijn. Het Comité meent verder dat er behoefte aan het deponeren van autobanden zal blijven bestaan totdat de noodzakelijke behandelingscapaciteit beschikbaar is. Banden die in de tussentijd worden gedeponeerd, dienen in afzonderlijke, speciale opslagplaatsen te worden ingezameld om ervoor te zorgen dat ook deze gerecycled kunnen worden.

19. Het Comité steunt de voorgestelde kostenbepaling, waaronder de eis dat de kosten van sluiting en nazorg door de stortingsheffingen worden gedekt. Het Comité is het daarom ook met de Commissie eens dat er voor de nodige financiële waarborgen t.a.v. de nazorg van de stortplaats moet worden gezorgd.

20. Het Comité steunt het plan om het ongescheiden storten van afval te verbieden. Het fysische en chemische milieu op een stortplaats kan namelijk niet nauwkeurig genoeg worden voorspeld om risico's voor mens en natuur uit te sluiten.

21. Verder worden voorschriften vastgesteld voor de afstand tussen nieuwe stortplaatsen enerzijds en recreatie-, water- en landbouwgebieden anderzijds. Het Comité beaamt dat stortplaatsen niet meer mogen worden aangelegd op plaatsen waar zij aanzienlijke, langdurige overlast voor de omgeving met zich zouden brengen. Wel vindt het Comité het onaanvaardbaar dat er een strikte grens voor de afstand tussen stortplaatsen en recreatie-, water en landbouwgebieden wordt vastgesteld. De voorgestelde normen zullen landschapsverzorging en een doelmatig gebruik van stortplaatsen na sluiting in veel gevallen onmogelijk maken. Stortplaatsen dienen dusdanig te worden aangelegd dat zij na sluiting een waardevol en natuurlijke deel van het omringende landschap kunnen vormen. Daarom moet gebruik worden gemaakt van technische oplossingen om eventuele directe overlast van stortingen voor genoemde vormen van grondgebruik tegen te gaan.

22. De Commissie stelt in artikel 11 een bijzonder omvangrijke procedure voor de aanvaarding van afvalstoffen op stortplaatsen voor. Het Comité erkent dat het van belang is dat het afval met de categorie stortplaats overeenstemt. Wel vindt het dat de omvang van de indelingsprocedure, die uitgebreide analyses noodzakelijk zou kunnen maken, beperkt moet worden. Daarom stelt het voor, in het kader van het komende standaardiseringswerk een aantal afvalcategorieën te bepalen, waarin afvalstoffen naar gelang van herkomst en bekende samenstelling of eigenschappen worden ingedeeld.

23. Het Comité is het ermee eens dat ook aan bestaande stortplaatsen eisen worden gesteld om de belasting van het milieu te beperken, (cf. artikel 14). Hierdoor worden ook de huidige verschillen in stortheffingen verminderd. Wel wijst het Comité erop dat het voor vele bestaande stortplaatsen een bijzonder kostbare zaak zal worden om een niveau van milieubescherming te halen dat vergelijkbaar is met het niveau dat van nieuwe stortplaatsen wordt geëist. Om te voorkomen dat deze kosten al te zwaar op de schouders van de lokale en regionale overheden komen te drukken, moet worden gezorgd voor adequate financiële instrumenten om de betrokken uitgaven te compenseren.

24. Het Comité stelt vast dat de Commissie aan een wezenlijk deel van de kritiek van het Parlement op het eerdere richtlijnvoorstel gehoor heeft gegeven. Het Comité steunt deze aanpassingen, o.m. de beperking van de mogelijke uitzonderingen op het toepassingsgebied van de richtlijn (cf. artikel 3). Het Comité herinnert eraan dat beperking van de mogelijkheden om van de richtlijn af te wijken noodzakelijk is om tot een homogener beschermingsniveau te komen. Meerdere perifere regio's zullen op korte termijn echter de grootste moeite hebben om aan de eisen in de richtlijn te voldoen. Voor deze regio's moeten dan ook redelijke voorwaarden ter zake worden vastgesteld. Verder zij er nogmaals op gewezen dat er dringend de nodige financiële instrumenten moeten komen om in de behoeften van deze regio's te voorzien. Het Comité merkt verder op dat een reeks anorganische reststoffen vandaag de dag op milieuvriendelijke wijze wordt gerecycled zonder dat de omgeving daar hinder van ondervindt. Het richtlijnvoorstel mag er niet toe leiden dat milieuvriendelijke recycling onmogelijk wordt gemaakt, met als gevolg dat recycleerbare producten gestort zouden worden.

25. Een reeks voorwaarden inzake de definitieve vaststelling van aanlegnormen e.d. wordt volgens de in artikel 16 en 17 opgenomen comité-procedure bepaald. Gezien de grote betekenis van het richtlijnvoorstel voor de lokale en regionale overheden meent het Comité dat deze in genoemd comité vertegenwoordigd dienen te zijn. Op deze manier zou het comité tevens kunnen profiteren van de ervaringen die de lokale en regionale overheden met het aanpakken van concrete problemen ter zake hebben opgedaan.

Brussel, 11 juni 1997.

De voorzitter van het Comité van de Regio's

Pasqual MARAGALL i MIRA

() PB C 156 van 24. 5. 1997, blz. 10.

() PB C 116 van 14. 4. 1997, blz. 74.