[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 24.6.2009

COM(2009) 282 definitief

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT

over de tenuitvoerlegging van Verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad van 1 februari 1993 betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschap Productie, verwerking en grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke en andere afvalstoffen in de lidstaten van de Europese Unie, 2001-2006 {SEC(2009) 811}

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT

over de tenuitvoerlegging van Verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad van 1 februari 1993 betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese GemeenschapProductie, verwerking en grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke en andere afvalstoffen in de lidstaten van de Europese Unie, 2001-2006 {SEC(2009) 811}

Samenvattend verslag: Ontwikkelingen met betrekking tot de productie, verwerking en overbrenging van gevaarlijke en andere afvalstoffen in de lidstaten van de EU 2001-2006

1. INLEIDING

De in- en uitvoer van afvalstoffen is internationaal geregeld door het Verdrag van Bazel van 22 maart 1989 inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan. De Europese Gemeenschap is partij bij dit verdrag en heeft het omgezet in Verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad[1], de zogeheten Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA). Het doel van deze verordening is het toezicht en de controle op de overbrenging van afvalstoffen zodanig te regelen dat rekening wordt gehouden met de noodzaak de kwaliteit van het milieu te behouden, te beschermen en te verbeteren.

De verordening is gebaseerd op de leidende beginselen van de communautaire strategie inzake afvalbeheer en bevat een reeks normen die de Gemeenschap als geheel in staat moeten stellen zelf haar afvalstoffen te verwijderen en de afzonderlijke lidstaten zich hiervoor in te zetten, rekening houdend met de geografische omstandigheden en de eventuele behoeften aan gespecialiseerde installaties voor bepaalde typen afvalstoffen.

De verordening bevat een aantal elementen ten behoeve van de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Gemeenschap. Met name:

- gemeenschappelijke definities en terminologie betreffende de overbrenging van afvalstoffen;

- normen voor de uitvoer, invoer en doorvoer van voor verwijdering of terugwinning bestemde afvalstoffen;

- een informatieplicht voor de lidstaten en de Commissie.

Artikel 41 van de Verordening bepaalt als volgt:

1. "Vóór het einde van elk kalenderjaar stellen de lidstaten in overeenstemming met artikel 13, lid 3, van het Verdrag van Bazel een verslag op dat zij toezenden aan het secretariaat van het Verdrag van Bazel, met afschrift aan de Commissie.

2. Aan de hand van deze verslagen brengt de Commissie om de drie jaar verslag uit over de tenuitvoerlegging van deze verordening door de Gemeenschap en haar lidstaten. Daartoe kan zij aanvullende gegevens verlangen overeenkomstig artikel 6 van Richtlijn 91/692/EEG."

Een eerste verslag van de Commissie over de grensoverschrijdende overbrenging van afval voor de jaren 1997-2000[2] is in 2006 gepubliceerd. Eind 2008 had het merendeel van de lidstaten de jaarverslagen voor 2001-2006 aan de Commissie gezonden. De tabel in de algemene inleiding van het begeleidende werkdocument bevat een lijst met de lidstaten (EU-25, zonder Bulgarije en Roemenië). In deze tabel worden de reacties van de lidstaten inzake hun verslagleggingsverplichtingen weergegeven.

De vragenlijst van het secretariaat van het Verdrag van Bazel bevat vragen over wettelijke bepalingen, tenuitvoerlegging en milieubeschermende maatregelen. Op grond van artikel 41, lid 2, heeft de Commissie in 1999 een beschikking[3] gegeven die de lidstaten verplicht bijkomende informatie te verstrekken in de vorm van een vragenlijst. De vragenlijst van de Commissie bevat voornamelijk vragen over de beperkingen aan de overbrenging, het toezicht, de maatregelen tegen illegale overbrenging en de financiële dekking. In tegenstelling tot het eerste verslag van de Commissie, bevat het onderhavige verslag reeds informatie uit de genoemde vragenlijst (zie de algemene inleiding van het werkdocument).

Hoofdstuk 2 van het verslag bevat een analyse van zowel de vorm als de inhoud van de antwoorden van de lidstaten. Nadere informatie over de opmerkingen van de lidstaten op beide vragenlijsten is te vinden in de hoofdstukken B en E van het werkdocument. Daarna volgen de voornaamste conclusies op grond van de door de lidstaten verstrekte kwantitatieve gegevens over het afvalaanbod, de verwerking en de overbrenging. De daaraan ten grondslag liggende gegevens zijn te vinden in hoofdstuk A van het werkdocument.

De termen “invoer” en “uitvoer” in het Verdrag van Bazel slaan op iedere overbrenging naar of vanuit een afzonderlijk land dat partij is bij het Verdrag. Volgens het EU-recht gelden deze termen alleen voor overbrenging vanuit en naar de Europese Unie als geheel; deze termen worden in dit verslag derhalve niet voor overbrengingen tussen lidstaten gebruikt. Ten behoeve van de leesbaarheid worden deze termen tussen aanhalingstekens gezet en incidenteel gebruikt voor overbrenging van afval in het algemeen. Beide termen komen echter in het werkdocument voor, omdat ze in het Verdrag van Bazel worden gebruikt.

2. Rapportage door de lidstaten

Voor dit verslag is gebruik gemaakt van de antwoorden van alle lidstaten op de vragenlijst van de Commissie en op de vragenlijst van het Verdrag van Bazel, beide voor de jaren 2001-2006. Als referentiejaar is 2004 gekozen, omdat sommige belangrijke verslagen voor 2005 of 2006 aan het eind van 2008 nog ontbraken. Alle relevante kwantitatieve gegevens zijn echter verwerkt; waar mogelijk zijn voor 2005 eveneens de aggregaten aangegeven. Er zijn 219 antwoorden, bestaande uit ja/nee, schriftelijke uitleg of cijfers, ontvangen op een mogelijk aantal van 300 antwoorden. Deze respons is voldoende om een kwalitatieve en kwantitatieve analyse te kunnen geven.

Voor de Bazel-vragenlijst bedroeg het responspercentage 73%, voor de vragenlijst van de Commissie 67%. Van de ontvangen antwoorden op de ingewikkelder Bazel-vragenlijst was 4% incompleet of niet bruikbaar. Voor de kwantitatieve analyse van gegevens over afval dienen de primaire gegevens in een consistente opmaak te worden aangeleverd. De meeste antwoorden zijn elektronisch aangeleverd, maar in sommige gevallen alleen na een specifiek verzoek daartoe. In de samenvattende tabel zijn alle volledig ingevulde en bruikbare vragenlijsten met de letter "Y" gemarkeerd; de resterende teruggezonden vragenlijsten zijn met een "P"gemarkeerd (zie de algemene inleiding van het werkdocument).

Het merendeel van de verslagen is een tot twee jaar na het referentiejaar aangeleverd. De lidstaten hebben in veel gevallen hun eigen gegevens in latere verslagen gecorrigeerd. Met betrekking tot het percentage van 31% van de vragenlijsten van de Commissie dat als "ontbrekend" vermeld staat, moet erop worden gewezen dat de "nieuwe" lidstaten (EU-10) vóór 2004 niet verplicht waren te antwoorden. Aangezien er van Malta geen verslag op grond van het Verdrag van Bazel beschikbaar was, ontbreken in dit verslag de kwantitatieve gegevens over Malta. Voor de periode 2001-2006 heeft Griekenland de vragenlijst van de Commissie niet aangeleverd. In slechts enkele gevallen zijn ontbrekende gegevens aangevuld met gebruikmaking van informatie uit voorafgaande of volgende jaren.

De antwoorden waren verschillend van kwaliteit. De verslaglegging over specifieke incidenten en ongevallen of over verhindering van illegale overbrenging van afval was inconsistent en strookte vermoedelijk niet met de werkelijkheid. Het was soms niet duidelijk of er een illegale overbrenging had plaatsgevonden, dan wel of daarover onvoldoende bekend was. De gedetailleerde verklaringen van bijvoorbeeld de lidstaten Duitsland, Finland, Ierland en het Verenigd Koninkrijk wijzen erop dat dit een belangrijk aandachtsgebied voor toekomstige verbeteringen betreft (zie hoofdstuk B, tabel 9).

De lidstaten hebben uitgebreid verslag uitgebracht over maatregelen ter voorkoming van het ontstaan van afval. De maatregelen waren hoofdzakelijk gericht op wetgeving, daarnaast op nationaal beleid (zie hoofdstuk B, vraag 5). Maatregelen ter vermindering van de overbrenging van afvalstoffen kwamen minder vaak voor (zie hoofdstuk B, vraag 6, en hoofdstuk E). De noodzakelijke administratieve gegevens waren steeds volledig en nauwkeurig (zie hoofdstuk B, vraag 4 en 7, tabel 1, 2, en 3, hoofdstuk C en hoofdstuk E).

Uit het onderzoek zijn geen significante verschillen tussen de EU-15 (de vijftien "oude" lidstaten) en de EU-10 met betrekking tot de volledigheid, de stiptheid en de kwaliteit van de jaarlijkse verslagen naar voren gekomen.

3. Productie van gevaarlijke afvalstoffen

In de vragenlijst van het Verdrag van Bazel wordt alle landen gevraagd informatie te geven over de totale hoeveelheid gevaarlijke en "andere afvalstoffen". Met “andere afvalstoffen” wordt in dit verband het huishoudelijk afval bedoeld en de residuen afkomstig van de verbranding van huishoudelijk afval; het betreft twee categorieën afvalstoffen die speciale aandacht vereisen en waarvoor krachtens het Verdrag van Bazel soortgelijke controlemaatregelen gelden als voor gevaarlijke afvalstoffen (bijlage II bij het Verdrag, codes Y46 en Y47)[4]. Gevaarlijke afvalstoffen worden gedefinieerd aan de hand van een lijst van afvalstromen en/of bestanddelen (codes Y1-18 en Y19-45) en bepaalde gevaarlijke eigenschappen (bijlage III). Indien echter op grond van de binnenlandse wetgeving van een staat van uitvoer, staat van invoer of staat van doorvoer afval als gevaarlijk wordt beschouwd, valt dit ook onder de definitie van het Verdrag.

Alle lidstaten, met uitzondering van Malta, hebben over de totale productie van gevaarlijke afvalstoffen informatie verstrekt. In vergelijking met het eerste verslag van de Commissie, zijn de gegevens over de productie van afval verbeterd (zie hoofdstuk A, tabel 1); aanvullende gegevens en extrapolaties zijn grotendeels vermeden.

Evenals in voorgaande jaren werd in Duitsland de grootste hoeveelheid gevaarlijke afvalstoffen gemeten. De merkbare toename naar een gelijkblijvende jaarlijkse hoeveelheid van 19 miljoen ton sinds 2002 hangt samen met de invoering van de nieuwe Europese afvalcatalogus. In de periode 2001-2006 hebben Duitsland, Estland, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk de grootste hoeveelheden geproduceerd, terwijl de aantallen significant stegen in België en Nederland (zie hoofdstuk A, tabel 1). Wat de productie van afvalstoffen per hoofd van de bevolking betreft waren België en Nederland in 2005 wederom koplopers; over een langere periode gemeten, gaan Duitsland en Finland aan de leiding. De laagste hoeveelheden per hoofd van de bevolking werden in Letland, Litouwen, Griekenland en Portugal gemeten (zie hoofdstuk A, tabel 2).

De chronologische ontwikkeling is lastig te beoordelen, omdat sommige lidstaten een sterke stijging in de periode 2001-2006 hebben gerapporteerd. Dergelijke ontwikkelingen zijn niet noodzakelijkerwijs een weergave van een werkelijke groei in de productie van afvalstoffen; ze kunnen ook het gevolg zijn van veranderingen in de afvalstoffenwetgeving. De rekenkundige toename van de hoeveelheid gevaarlijke afvalstoffen die door de EU-15 tussen 2000 en 2005 werd geproduceerd, bedraagt 22% (hetgeen overeenkomt met 4% per jaar), terwijl dit voor de gehele Gemeenschap (EU-25) slechts 10% bedraagt. De beschikbare gegevens duiden er ook op dat de hoeveelheid gevaarlijke afvalstoffen die binnen de EU-25 werd geproduceerd, niet significant hoger was dan in 2002. De productie van gevaarlijke afvalstoffen in de EU-25 per hoofd van de bevolking bedroeg ongeveer 140 kilogram per jaar (volledige tabellen zijn alleen voor 2003 en 2005 beschikbaar), met een hoger gemiddelde in de nieuwe lidstaten.

De Y-codes voor afvalstoffen op grond van de Bazel Conventie zijn door de lidstaten op zeer verschillende manieren gebruikt; een internationale vergelijking is derhalve niet zinvol (voor enkele voorbeelden, zie hoofdstuk A, tabel 3). Enkele lidstaten, bijvoorbeeld Denemarken en Litouwen, hebben vrijwel uitsluitend verslag uitgebracht over huishoudelijk afval (Y46) en residuen afkomstig van de verbranding van huishoudelijk afval (Y47).

4. Overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen vanuit de lidstaten

Bij de grensoverschrijdende overbrenging van afvalstoffen dient rekening te worden gehouden met mogelijk conflicterende beginselen, zoals de nabijheid van de productie en verwerking van afvalstoffen, de zelfvoorziening op communautair en nationaal niveau en een betrouwbare afvalstoffenverwijdering. Niet alle lidstaten van de Europese Unie beschikken over voldoende capaciteit om hun eigen afval te kunnen verwerken (zie hoofdstuk B, tabellen 2 en 3). Sommige specifieke afvalstromen vereisen gespecialiseerde afvalverwerkingsinstallaties voor een milieuverantwoorde terugwinning of verwijdering. De gegevens over grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen tussen de lidstaten zijn derhalve een indicator voor het niveau van afvalbeheer in de Gemeenschap.

Alle lidstaten, met uitzondering van Malta, hebben informatie verstrekt over overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen naar buiten (“uitvoer” genoemd in het Verdrag van Bazel) over minstens twee jaar binnen de periode 2001-2005; de gegevens voor 2005 zijn volledig. De gegevens die nu voor 1997-2000 beschikbaar zijn, wijzen erop dat de overeenkomstige cijfers in het eerste verslag van de Commissie te hoog waren. Een verklaring hiervoor is dat de gegevensbank uitgebreider is geworden, en dat er door de lidstaten correcties zijn aangebracht.

In de overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen vanuit de lidstaten is een duidelijke trend waarneembaar. Van 1997 tot 2001 is de hoeveelheid verdubbeld, en van 2001 tot 2005 heeft nogmaals een verdubbeling plaatsgevonden. Voor de EU-25 bedroeg de totale hoeveelheid in 2005 5,6 miljoen ton, waarvan uit de EU-10 slechts 3% werd overgebracht (zie hoofdstuk A, tabel 4).

In 2005 was Nederland verreweg de grootste "uitvoerder"; dit land zag zijn "uitvoer" stijgen van 241 000 ton in 1997 tot 2,6 miljoen ton in 2005. Op de tweede plaats kwam België, gevolgd door Italië, Frankrijk en Ierland. Duitsland stond in 1997 op de eerste plaats met 601 000 ton, maar maakt in het laatste verslag melding van gelijkblijvende of zelfs licht dalende hoeveelheden. De overbrengingen vanuit Duitsland waren in 2005 70% lager dan in 1997. Nederland gaat ook aan de leiding met betrekking tot de afvaloverbrenging in kilogram per hoofd van de bevolking, gevolgd door Luxemburg, België, Ierland en Litouwen (zie hoofdstuk A, tabel 5).

In het eerste verslag van de Commissie werd de verwachting uitgesproken dat de kleinere landen hun gevaarlijke afvalstoffen vaker naar het buitenland zouden overbrengen, omdat zij onvoldoende verwerkingsinstallaties hebben. Toch is er de laatste jaren voor de EU-25 geen duidelijke trend in die richting te zien geweest. Estland, Griekenland, Letland, Polen, Slowakije en Tsjechië brachten in 2005 significant lage hoeveelheden per hoofd van de bevolking over, terwijl de "uitvoer" van Italië gestaag is gestegen.

In 2005 werd 91% van de gevaarlijke afvalstoffen in de Gemeenschap verwerkt in het land van herkomst. Luxemburg, Nederland, België, Ierland (zie hoofdstuk A, afbeelding 6) en mogelijk Portugal (zie hoofdstuk A, tabel 1, voor de jaren 2001 en 2003) waren de landen met een zeer hoge "uitvoer" van ongeveer 50%.

In tegenstelling tot de bevindingen in het voorgaande verslag van de Commissie voor de periode 1997-2000, is voor de periode van 1997 tot en met 2005 te zien dat het percentage gemelde overbrengingen vanuit zowel de EU-15 als de EU-25 van “andere afvalstoffen” als bedoeld in het Verdrag van Bazel (gemengd huishoudelijk afval en verbrandingsresiduen) tussen 40% en 50% lag (zie hoofdstuk A, tabellen 4 en 7).

Ten aanzien van de onder de Y-codes van het Verdrag van Bazel ingedeelde categorieën afvalstoffen moet erop worden gewezen dat vele lidstaten hun "uitgevoerde" afvalstoffen nauwkeuriger dan in voorgaande jaren hebben aangegeven. Het mengsel van Y-codes (“mix”) is vrijwel ongebruikt gebleven. Niet nader gespecificeerde afvalstoffen ("not classified", oftewel niet-ingedeeld) werden overgebracht vanuit Duitsland en Ierland (waar meer dan 50% van hun overbrengingen in 2005 in deze categorie viel), Denemarken, Frankrijk, Italië en Nederland (zie hoofdstuk A, figuur 9 en tabel 9).

Specifieke gegevens van de EU-15-landen over de onder Y-codes ingedeelde overbrengingen van afvalstoffen buiten de EU geven aan dat de tijdelijke toename tussen 1997 en 2000 van niet-ingedeelde ("not classified") afvalstoffen niet werd voortgezet en zelfs werd gekeerd, terwijl de Y1-18-groep sinds 1997 gestaag is gestegen en in 2004/2005 al het grootste "uitvoer"-aandeel bedroeg (zie hoofdstuk A, figuur 10 en tabel 10).

Het grootste gedeelte van de gevaarlijke afvalstoffen en de andere afvalstoffen die vanuit de lidstaten (zowel EU-15 als EU-25) werden overgebracht, werd behandeld voor terugwinning. In 2004 en 2005 vond voor 78% van de overgebrachte afvalstoffen van de EU-15 terugwinning plaats. Vanuit Nederland, Duitsland, België en Frankrijk werden hoge percentages en totale hoeveelheden van voor terugwinning buiten de EU overgebrachte afvalstoffen gerapporteerd. In 2005 vond vanuit Portugal, Griekenland, Slovenië en Denemarken hoofdzakelijk overbrenging van afvalstoffen voor verwijdering plaats, waarbij alleen de grote hoeveelheden vanuit Denemarken voor de EU-statistieken relevant zijn. Italië bracht meer dan 1 miljoen ton afval naar buiten de EU over, waarvan 45% voor verwijdering. Het percentage "uitgevoerde" afvalstoffen voor terugwinning ten opzichte van het percentage voor verwijdering is evenwel geen directe indicator voor het niveau van afvalbeheer van een lidstaat, omdat de meeste afvalstoffen in het land van oorsprong worden verwerkt (bv. 90% in Italië in 2005).

In het eerste verslag van de Commissie werd al vermeld dat de overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen aan beperkingen onderhevig is. Uitvoer van afvalstoffen voor verwijdering naar niet-EU/EVA-landen en van gevaarlijke afvalstoffen voor terugwinning naar niet-OESO-landen is krachtens de nieuwe Verordening Overbrenging Afvalstoffen[5] verboden. In hun verslagen aan het secretariaat van het Verdrag van Bazel hebben de EU-lidstaten informatie over het land van bestemming van de uitgevoerde gevaarlijke afvalstoffen verstrekt. Volgens deze verslagen is in de periode 1997-2005 het overgrote deel van naar het buitenland overgebrachte hoeveelheden gevaarlijke en andere afvalstoffen naar andere EU-lidstaten gegaan. In de periode 2000-2005 bleef meer dan 90% van de overgebrachte afvalstoffen binnen de EU-15; ten minste 98% van de overbrengingen van de EU-15 was sinds 2001 bestemd voor EU-25- en EVA-landen (zie hoofdstuk A, tabel 14). Dit betekent dat de beginselen van nabijheid en zelfvoorziening de afgelopen jaren aan populariteit hebben gewonnen.

Voor de nieuwe lidstaten is de situatie moeilijk te beoordelen gezien de aanzienlijk kleinere hoeveelheden aan overgebrachte afvalstoffen (zie hoofdstuk A, tabel 7) en de kortere toezichtsperiode. Hoewel in het algemeen in de periode 2000-2005 het merendeel van de overbrengingen vanuit de EU-10 naar de EU-15-landen plaatsvond, was er ook een opmerkelijk hoog percentage overbrengingen vanuit de EU-10 naar niet-OESO-landen. Toekomstige analyses moeten uitwijzen of er een omgekeerde trend waarneembaar is sinds de toetreding van de EU-10 (zoals de gegevens over 2004/2005 aangeven) en of de overbrenging van afvalstoffen naar de EU-25 een stijgende lijn vertoont.

5. Overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen naar de lidstaten

Alle lidstaten, met uitzondering van Cyprus, Litouwen en Malta, hebben informatie verstrekt over overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen van buiten (“invoer” genoemd in het Verdrag van Bazel), hoewel de algehele kwaliteit van de gegevens beduidend minder goed was dan het niveau van de gegevens over de "uitvoer". Voor de nieuwe lidstaten is weinig informatie beschikbaar, ook al zijn de gegevens over 2005 compleet (met uitzondering van de bovengenoemde landen). Evenals de overbrengingen vanuit de lidstaten, is de hoeveelheid overgebrachte gevaarlijke afvalstoffen naar de lidstaten ook gestegen. De gemelde totale hoeveelheden "invoer" waren altijd een derde lager dan de "uitvoer"; vergelijking van de gegevens wijst er op dat de beschikbare gegevens over de "invoer" aannemelijk te achten zijn. Evenals bij de overbrenging naar buiten de EU, spelen de EU-10-landen een minder belangrijke rol (zie hoofdstuk A, tabel 15). In 2005 werd volgens de verslagen 3,5 miljoen ton gevaarlijke afvalstoffen naar de EU-25 gebracht.

In de periode 2000-2005 waren Duitsland, België, Frankrijk en Nederland de EU-landen waar de grootste hoeveelheden afval uit het buitenland binnenkwamen. Naar deze landen werd 80% van de totale hoeveelheid afvalstoffen de Gemeenschap ingebracht. In 2004 overschreed de Duitse "invoer" voor het eerst een miljoen ton. België gaat aan de leiding met betrekking tot de overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen naar dit land in kilogram per hoofd van de bevolking, gevolgd door Nederland, Zweden, Duitsland en Denemarken (zie hoofdstuk A, tabel 16). Onder de lidstaten met lagere hoeveelheden "invoer" bevinden zich vooral de kleinere landen, waarschijnlijk vanwege het gebrek aan afvalverwerkingscapaciteit.

Het leeuwendeel van de overbrengingen naar de Gemeenschap betreft sinds 1999 "andere afvalstoffen" (zie hoofdstuk A, tabellen 15 en 17). Ongeveer 78%, oftewel 4,6 miljoen ton, van alle overbrengingen van afvalstoffen naar Duitsland in 2005 viel in de categorie "andere afvalstoffen". In tegenstelling tot de cijfers van de EU-25 voor "invoer" en "uitvoer" betreffende gevaarlijke afvalstoffen alleen, liggen de bij elkaar opgetelde cijfers voor gevaarlijke afvalstoffen en "andere afvalstoffen" erg dicht bij elkaar (zie hoofdstuk A, tabellen 5 en 15 in vergelijking met de tabellen 7 en 17).

Met betrekking tot de Y-codes van naar de lidstaten gebrachte afvalstoffen, overheersen de afvalstoffen zonder specificatie (niet-ingedeeld, "not-classified"); het mengsel van Y-codes (“mix”) is wederom vrijwel ongebruikt gebleven. Afvalstoffen zonder specificatie werden voornamelijk overgebracht naar Duitsland, Italië, Frankrijk, Zweden en het Verenigd Koninkrijk. In 2005 bestond ongeveer 60% van alle overbrengingen naar de Gemeenschap uit "niet-ingedeeld" ("not classified"); Y1-18 20%, Y19-45 13%, en Y46-47 6% (zie hoofdstuk A, tabel 19). De grote hoeveelheid niet-ingedeelde ("not classified") afvalstoffen doet vermoeden dat de Y-codes die in bijlage I bij het Verdrag van Bazel zijn opgenomen, niet voldoen voor het beschrijven van elke mogelijke stroom gevaarlijke afvalstoffen. De Conferentie van de Partijen bij het Verdrag van Bazel heeft om die reden in haar overwegingen bij Besluit IV/9 opgenomen dat de codes in lijst A van bijlage VIII en in lijst B van bijlage IX bij het Verdrag van Bazel een doelmatig middel kunnen zijn om de tenuitvoerlegging van het verdrag te vergemakkelijken, waarbij de Bazel-vragenlijst de mogelijkheid tot verslaglegging met deze codes biedt. Bovendien zijn de Partijen bij het Verdrag bij Besluit VIII/15 een procedure voor herziening of aanpassing, indien nodig, van de bovengenoemde lijst overeengekomen.

De gegevens van tien lidstaten over inkomende afvaloverbrengingen met Y-codes laten over de jaren 1997-2005 voor alle groepen een relatief gelijkblijvende stijging zien. In de niet-ingedeelde " ("not classified) groep was de grootste stijging te zien. Deze groep telde voor meer dan de helft van alle "invoer" sinds 2001, hoofdzakelijk te wijten aan de hoeveelheden niet-ingedeelde afvalstoffen die naar Duitsland werden overgebracht.

Het grootste deel van het naar de lidstaten overgebrachte gevaarlijk en ander afval is gebruikt voor terugwinningen. In de periode 2001-2005 was het percentage terugwinningen zelfs hoger dan in voorgaande jaren; ten minste 85% van de overbrengingen van afval naar de EU-15 werd teruggewonnen, met een totale hoeveelheid van ongeveer 40 miljoen ton (zie hoofdstuk A, tabel 21). De inkomende overbrengingen van afvalstoffen voor verwijdering namen eveneens toe, alhoewel hierbij op een veel lager niveau werd begonnen.

De beschikbare gegevens laten significante verschillen tussen de lidstaten zien met betrekking tot het percentage afval dat voor terugwinning of verwijdering werd ingevoerd (zie hoofdstuk A, figuur 22). In 2005 was ongeveer 38% van het afval dat naar Oostenrijk werd overgebracht, bestemd voor verwijdering; de percentages voor Finland, Luxemburg en Spanje bedroegen feitelijk meer dan 50%. Duitsland meldde met 631 000 ton de grootste hoeveelheid "ingevoerde" afvalstoffen bestemd voor verwijdering, hoewel dit slechts 13% van Duitslands "invoer" van afvalstoffen in 2005 bedroeg. De bovengenoemde hoge cijfers voor verwijdering zijn mogelijk het gevolg van de aanwezigheid van specifieke verwerkingsinstallaties in de "invoerende" landen.

In het eerste verslag van de Commissie werd al vermeld dat de overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen naar de lidstaten aan beperkingen onderhevig is, maar dat deze beperkingen minder strikt zijn dan de beperkingen op uitvoer. In hun verslagen hebben de lidstaten informatie verstrekt over het land van herkomst van de ingevoerde gevaarlijke afvalstoffen.

Volgens deze verslagen was in de periode 1997-2005 het overgrote deel (voor de EU-15 gemiddeld 89%) van naar de lidstaten overgebrachte gevaarlijke en andere afvalstoffen van andere EU-lidstaten afkomstig. Dit percentage is over de gehele periode slechts marginaal gewijzigd. Ten minste 96% was afkomstig uit EU-25- en EVA-landen, terwijl slechts 1% uit niet-OESO-landen afkomstig was (zie hoofdstuk A, tabel 24). Dit komt overeen met de beginselen van nabijheid en zelfvoorziening op communautair niveau.

6. Conclusies en aanbevelingen

Uit de door de lidstaten ingediende verslagen kunnen de volgende conclusies worden getrokken:

- Rapportage

De lidstaten hebben over het algemeen voldoende informatie verstrekt met betrekking tot de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Gemeenschap. Voor beide vragenlijsten bedroeg het antwoordpercentage ongeveer 70%. In een relatief groot aantal antwoorden op de Bazel-vragenlijst zaten fouten. Het merendeel van de rapportages is een tot twee jaar na het referentiejaar aangeleverd. De lidstaten hebben artikel 41, lid 1, van de verordening kennelijk niet als een wettelijke termijn opgevat.

De ondervonden problemen bij de doorgifte en evaluatie van de kwantitatieve gegevens wijzen erop dat er behoefte is aan een meer gestandaardiseerde benadering bij de verzameling en de doorgifte, vergelijkbaar met de vereisten van de verordening betreffende de afvalstatistieken. Met betrekking tot de verslaglegging bestonden er geen grote verschillen tussen de EU-15 en de EU-10, hoewel er voor de EU-10 zeer weinig informatie over inkomende overbrengingen beschikbaar is.

- Gegevenskwaliteit

De antwoorden waren verschillend van kwaliteit. Op een paar uitzonderingen na, was de verslaglegging over incidenten en ongelukken en over illegale overbrengingen ontoereikend. Op dit gebied lijken toekomstige verbeteringen absoluut noodzakelijk te zijn.

De algehele kwaliteit van de gegevens was voor de "uitvoer" van afvalstoffen beter dan voor de "invoer", hoewel een vergelijking van de gegevens erop wijst dat de gegevens voor de "invoer" eveneens geschikt zijn. De gegevens voor de periode 2001-2006 zijn significant beter dan die voor de voorafgaande periode.

- Indeling van afvalstoffen

De Y-codes voor afvalstoffen op grond van de Bazel Conventie zijn door de lidstaten op zeer verschillende manieren gebruikt; er is een aanzienlijke hoeveelheid niet-ingedeelde ("not classified") afvalstoffen vermeld. De lidstaten hebben de codes van de twee verschillende systemen voor indeling van afvalstoffen door elkaar gebruikt (Europese afvalstoffenwetgeving en Verdrag van Bazel).

- Geproduceerd afval

De chronologische ontwikkeling is lastig te beoordelen, omdat sommige lidstaten tengevolge van veranderingen in de afvalstoffenwetgeving een sterke stijging in de periode 2001-2006 hebben gerapporteerd. De hoeveelheid door de EU-15 geproduceerde gevaarlijke afvalstoffen is in de periode 2000-2005 met 22% gestegen, hetgeen neerkomt op 4% per jaar. De beschikbare gegevens duiden er ook op dat de hoeveelheid gevaarlijke afvalstoffen die binnen de EU-25 werd geproduceerd, sinds 2002 niet significant is gestegen.

- Overbrenging van afvalstoffen

De overbrengingen van gevaarlijke afvalstoffen zijn in de periode 1997-2001 verdubbeld en in de periode 2001-2005 nogmaals bijna verdubbeld. In 2005 bedroeg de totale hoeveelheid voor de EU-25 5,6 miljoen ton. Ondanks deze stijging werd in 2005 91% van de gevaarlijke afvalstoffen in de Gemeenschap verwerkt in het land van herkomst. De van buiten de EU inkomende overbrengingen stegen op vergelijkbare wijze. De EU-10-landen spelen volgens hun verslagen slechts een kleine rol bij de overbrenging van afvalstoffen.

Het grootste deel van de overgebrachte afvalstoffen is verwerkt voor terugwinning. In de periode 2001-2005 vond voor gemiddeld 85% van de overgebrachte afvalstoffen van de EU-15 terugwinning plaats, hetgeen neerkomt op ongeveer 40 miljoen ton. De geringe van belang zijnde "invoer" voor verwijdering door de EU-15 is mogelijk het gevolg van de aanwezigheid van specifieke verwerkingsinstallaties in de "invoerende" landen.

In de periode 1997-2005 vond het overgrote deel van de overbrengingen van afvalstoffen binnen de grenzen van de EU plaats. In de periode 2000-2005 bleef meer dan 90% van de overgebrachte afvalstoffen binnen de EU-15; ten minste 98% van de overbrengingen van de EU-15 sinds 2001 is naar de EU-25- en de EVA-landen gegaan. De gegevens voor inkomende overbrengingen laten zien dat 96% van alle "invoer" van de EU-15 afkomstig was uit EU-25- en EVA-landen, terwijl slechts 1% uit niet-OESO-landen afkomstig was.

[1] Van 1 februari 1993 betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschap, PB L 30 van 6.2.1993, blz. 1, ingetrokken bij de nieuwe Verordening (EG) nr. 1013/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2006 betreffende de overbrenging van afvalstoffen, van toepassing met ingang van 12 juli 2007. Deze nieuwe verordening maakt geen deel uit van deze rapportage.

[2] Report from the Commission to the Council and the European Parliament on the implementation of Council Regulation (EEC) No 259/93 of 1 February 1993 on the supervision and control of shipments of waste within, into and out of the European Community. Generation, treatment and transboundary shipment of hazardous waste and other waste in the Member States of the European Union, 1997-2000 {SEC(2006) 1053}, 1.8.2006.

[3] Beschikking 1999/412/EG van de Commissie van 3 juni 1999, PB L 156 van 23.6.1999, blz. 37.

[4] Zie hoofdstuk D van het begeleidende werkdocument.

[5] Zie voetnoot 1.