Nr. C 310/36 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 11. 81 
Advies inzake de met de toetreding van Spanje tot de Gemeenschap verbonden agrarische 
aspecten 
Het advies van het Comité heeft niet op een bepaald document betrekking. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Tijdens zijn op 29 en 30 april 1981 gehouden 187e zitting heeft het Comité op voorstel van zijn 
Bureau besloten, uit eigen beweging een advies inzake voornoemd onderwerp op te stellen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voornoemd 
onderwerp tijdens zijn op 23 en 24 september 1981 te Brussel gehouden 190e zitting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, 
Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, 
Gezien artikel 20, vierde alinea, van zijn reglement van 
orde, 
Gezien zijn besluit van 29 april 1981, de Afdeling voor de 
landbouw te belasten met het opstellen van een initiatief­
advies inzake de met de toetreding van Spanje tot de 
Gemeenschap verbonden agrarische aspecten, 
Gezien het door de Afdeling voor de landbouw tijdens 
haar op 16 juli 1981 gehouden 226e vergadering opge­
stelde advies, 
Gezien het door de heer Lauga, rapporteur, voorgelegde 
rapport, 
Gezien de beraadslagingen tijdens zijn 190e zitting van 23 
en 24 september 1981 (vergadering van 23 september), 
BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
dat met zeer ruime meerderheid van stemmen (2 stemmen 
tegen bij 5 onthoudingen) is goedgekeurd. 
De Gemeenschap heeft voor de uitbreiding gekozen en 
daarmee een zekere politieke wil tot uiting gebracht. 
Ook al lijkt de toetreding van Spanje voor de Gemeen­
schap zowel een uitzonderlijke kans als een onvermijde­
lijke noodzaak te zijn, de klok kan nu niet meer worden 
teruggedraaid. Het Economisch en Sociaal Comité heeft, 
onder meer in zijn adviezen, een duidelijk standpunt ten 
aanzien van deze kwestie ingenomen. 
Het komt er dan ook op aan de toetredingsproblematiek 
in een constructieve geest te benaderen. Daarbij dient men te beseffen dat het hier om een ingewikkelde onderneming 
gaat, waarbij de inzet van fundamenteel belang is en de 
Gemeenschap noch Spanje zich een mislukking kunnen 
veroorloven. 
De Gemeenschap mag bij de voorbereiding van de 
uitbreiding evenwel niet overijld en improvisatorisch te 
werk gaan en dient alles te doen wat in haar vermogen ligt 
om van het Europa van de Elf een solide en duurzaam 
bouwwerk temaken. De uitbreiding van de Gemeenschap 
moet in ieder geval een succes worden, maar zonder 
inspanningen van onzentwege kan dit niet worden 
bereikt. Alle betrokken partijen zijn zich ervan bewust dat 
de toetreding van Spanje - waarvoor zij zich zonder enig 
voorbehoud hebben uitgesproken - voor hen verplich­
tingen met zich brengt, met name op financieel vlak. 
Zoals bekend zal de toetreding van Spanje ingrijpende 
gevolgen hebben voor de communautaire landbouwsec­
tor, zowel wat de omvang ervan als wat de samenstelling 
van het produktiepakket betreft. 
Voor Spanje, zoals trouwens voor elke kandidaat-
Lid-Staat, houdt toetreding tot de Gemeenschap automa­
tisch in dat het de „communautaire verworvenheden" 
geheel en al overneemt. Over deze regel - het grondbe­
ginsel van elke Gemeenschap - valt niet te onderhande­
len. Niets belet de Gemeenschap echter deze „communau­
taire verworvenheden" bij de toetreding van een nieuwe 
Lid-Staat of een wijziging van bepaalde economische 
factoren uit welbegrepen eigenbelang aan de gewijzigde 
omstandigheden aan te passen en in het onderhavige geval 
meer coherentie in het gemeenschappelijk landbouwbe­
leid en de marktordeningen te brengen. 
Vanzelfsprekend mag bij de toetreding van Spanje in geen 
geval worden getornd aan de grondbeginselen van het 
gemeenschappelijk landbouwbeleid, d.w.z. gemeen­
schappelijke prijzen, communautaire preferentie en 
gemeenschappelijke financiële verantwoordelijkheid. 
30. 11. 81 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 310/37 
Vooral het beginsel van de communautaire preferentie 
dient onmiddellijk en zonder enige beperking te worden 
toegepast, aangezien dit van fundamenteel belang is voor 
het interne evenwicht van de marktordeningen en van het 
handelsverkeer. 
De gemeenschappelijke prijzen dienen geleidelijk in de 
loop van een overgangsperiode te worden ingevoerd, ten 
einde kosten en prijzen geleidelijk op communautair 
niveau te brengen. Tijdens deze overgangsperiode dienen 
de nodige maatregelen te worden genomen om het 
prijsverschil tussen de huidige Gemeenschap en de nieuwe 
Lid-Staat weg te werken. 
Gezien de verschillen in produktiviteit en kosten, en 
bijgevolg in prijzen, lijkt het gewenst de duur van de 
overgangsperiode aan de omvang van deze verschillen 
aan te passen. Het gelijktrekken van de in het kader van 
sommige marktordeningen bestaande produktie- en 
afzetvoorschriften dient evenwel onmiddellijk te geschie­
den, overeenkomstig het beginsel van de communautaire 
verworvenheden. 
Gemeenschappelijke financiële verantwoordelijkheid 
houdt in dat alle Lid-Staten in gelijke mate tot de 
financiering van alle communautaire uitgaven bijdragen. 
Dit principe staat er borg voor dat de twee vorige 
beginselen gerespecteerd worden. 
1. ALGEMENE ASPECTEN VAN DE TOETREDING 
VAN SPANJE TOT DE GEMEENSCHAP 
1.1. Gevolgen voor het evenwicht op de communautaire 
markten 
Het reliëf en de problemen op het gebied van de 
watervoorziening zijn er de oorzaak van dat de land-
bouwproduktie in Spanje slechts op beperkte schaal kan 
worden uitgebreid. Niettemin mag op grond van een 
analyse van de huidige opbrengsten - die in sommige 
produktietakken evenwel ver beneden het communau­
taire gemiddelde liggen - en het feit dat Spanje weldra zal 
kunnen profiteren van marktordeningssystëmen die 
zowel qua garanties als qua prijzen gunstiger zijn, worden 
aangenomen dat de toetreding tot een produktiestijging 
zal leiden, althans in een aantal sectoren (b.v. groenten en 
fruit, wijn, olijfolie). 
De toetreding van Spanje tot de Gemeenschap zal dus 
gevolgen hebben voor het marktevenwicht in sectoren 
waar de Gemeenschap nu reeds meer dan zelfvoorzienend 
is of het als gevolg van de Spaanse produktie-inbreng zal 
worden. 
Wil men voorkomen dat het marktevenwicht wordt 
verstoord, dan dienen de producenten: 
— in sectoren waar wegens de aard van de produktie of 
de behoeften van de marktordening produktievoor-
schriften zijn vastgesteld, deze voorschriften strikt na 
te leven (eventueel moeten deze worden verscherpt); 
als voorbeeld kan worden genoemd het in de meeste 
wijnbouwstreken geldende verbod wijn te chaptalise-
ren; — strikt de hand te houden aan de normalisatievoor­
schriften in sectoren waar zulks wegens de aard van de 
produktie of voor de goede gang van zaken bij het 
handelsverkeer nodig is; dit is in het bijzonder het 
geval bij groenten en fruit. Bijgevolg moet een doel­
treffende controle worden uitgeoefend op de naleving 
van deze voorschriften. 
Op die manier kan het aanbod enigszins binnen de perken 
worden gehouden zonder dat produktiebeperking ver­
plicht wordt gesteld. Deze maatregelen gelden in gelijke 
mate voor alle producenten en passen in het kader van een 
kwaliteitspolitiek. Bovendien bieden zij het voordeel dat 
zij beide de enigszins op de achtergrond gedrongen 
„regionale specialisatie" ten goede komen. 
Parallel daarmee dient de Gemeenschap: 
— maatregelen te nemen om de vraag te stimuleren; de 
laatste jaren lijkt het verbruik van levensmiddelen in 
de Gemeenschap niet meer of in ieder geval op weinig 
elastische wijze toe te nemen; dat wil evenwel nog niet 
zeggen dat er nooit een einde zal komen aan de crisis 
of dat de huishoudens zich tegen de crisis te weer 
stellen door hun voedselverbruik te beperken; 
— zich sterk te gaan toeleggen op het veroveren van 
externe markten: de Gemeenschap is de grootste 
invoermogendheid ter wereld, zij voert uit derde 
landen driemaal meer landbouwprodukten en levens­
middelen in dan zij ernaar uitvoert, maar dit uitvoeren 
deed de Gemeenschap tot dusverre veeleer „per 
ongeluk" dan uit eigenbelang of in het kader van een 
exportbeleid. Overigens dient een communautair 
exportbeleid een zo breed mogelijk assortiment zowel 
niet verwerkte als verwerkte produkten ten goede te 
komen. 
1.2. Gevolgen voor de handel tussen de Gemeenschap 
en een aantal derde landen, met name in het 
Middellandse-Zeegebied 
In de loop der jaren heeft de Gemeenschap met een aantal 
landen in het Middellandse-Zeegebied een reeks akkoor­
den gesloten, op grond waarvan die landen hun land­
bouwprodukten tegen gunstige voorwaarden op de com­
munautaire markt kunnen afzetten. Wanneer als gevolg 
van de toetreding van Spanje tot de Gemeenschap na 
verloop van tijd alle maatregelen zullen zijn ingetrokken 
die de uitvoer uit dat land naar de verruimde communau­
taire markt afremmen, kan dit een ernstige bedreiging 
vormen voor de export van de overige landen in het 
Middellandse-Zeegebied naar de Gemeenschap, en met 
name voor tomaten, olijfolie en wijn. 
Momenteel zet Spanje - nog als derde land - reeds een 
aanzienlijk deel van zijn landbouwprodukten af op de 
communautaire markt (82% van alle uitgevoerde verse 
groenten en fruit: 88% van zijn mandarijnen, 80% van 
zijn sinaasappelen, 85 % van zijn tomaten, 66 % van zijn 
wijn, enz.); indien ook dat deel van de Spaanse export dat 
op het ogenblik naar derde landen gaat, op de commu-
Nr. C 310/38 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 11. 81 
nautaire markt wordt afgezet, zou de uitvoer van de 
overige derde landen in het Middellandse-Zeegebied naar 
verhouding nog veel ernstiger in gevaar komen. 
Dit „substitutie-effect", dat hier als een statisch gegeven is 
beschouwd, zou door een toename van de Spaanse 
produktie in de betrokken sectoren nog worden ver­
ergerd. 
Zo komt bij voorbeeld 77 % van de Spaanse uitvoer van 
olijfolie - die momenteel naar derde landen gaat -
overeen met meer dan 100 % van de totale olijfolie-export 
van de betrokken landen, en vormt het deel van de 
Spaanse tomatenexport dat niet op de communautaire 
markt wordt afgezet, namelijk 15 %, in volume 40 % van 
de uitvoer van die landen naar de Gemeenschap, die meer 
dan 90 % van hun produkten afneemt. 
De Gemeenschap mag dit probleem niet over het hoofd 
zien. Zij mag het echter ook niet tot interne verdeeldheid 
laten komen, hoezeer zij ook - terecht - naar een 
„algemene aanpak" van de Middellandse-Zeeproblema-
tiek heeft gestreefd, en dit ook vandaag de dag nog doet. 
In beginsel dienen bij de toetreding, maar in feite pas na 
het verstrijken van de overgangsperiode, alle hinderpalen 
uit de weg te zijn geruimd die zouden kunnen beletten dat 
de Spaanse produkten de plaats innemen van de produk­
ten die momenteel door de overige Middellandse-Zeelan-
den op de communautaire markt worden afgezet. 
Bijgevolg moet worden gezocht naar alternatieven die de 
Gemeenschap in staat stellen haar „Middellandse-Zee-
politiek" na de uitbreiding op zinvolle wijze voort te 
zetten en verder uit te bouwen. 
In dit verband kunnen de volgende suggesties naar voren 
worden gebracht: 
a) De Gemeenschap zou de technische, wetenschappe­
lijke en financiële samenwerking zodanig kunnen 
uitbreiden en ombuigen dat de betrokken derde 
landen in staat worden gesteld de voortbrenging van 
produkten tot ontwikkeling te brengen die in de EEG 
niet gemakkelijk groeien (avocado's, grapefruits, 
kiwi's) en waarnaar in Europa steeds meer vraag 
bestaat. Deze produkten zouden in het kader van 
nieuwe akkoorden de plaats kunnen innemen van de 
produkten welke momenteel in deze handelsakkoor­
den zijn opgenomen (tomaten, paprika's enz.). 
b) Het structurele tekort op de landbouwprodukten- en 
voedingsmiddelenbalans van deze derde landen in het 
Middellandse-Zeegebied verdient alle aandacht van 
de EEG. Dit tekort ontstaat namelijk door een 
toenemende behoefte aan de basisprodukten als 
melk, granen enz. Om meer evenwicht in hun 
handelsbalans te brengen voeren deze landen groen­
ten en fruit naar de Europese markt uit. De Gemeen­
schap zou naast heroriëntering van bovengenoemde 
produktierichtingen basisprodukten kunnen leveren 
tegen zodanige voorwaarden dat de invoerlasten van 
deze landen worden verminderd. Leveringen tegen 
zeer speciale condities zullen echter zowel binnen als 
buiten de EEG problemen doen ontstaan waaraan de 
Gemeenschap het hoofd moet bieden. 1.3. Financiële gevolgen voor de Gemeenschap 
Bij de begrotingskwestie gaat het om de werking van de 
Gemeenschap in haar geheel, en vooral om het gemeen­
schappelijk landbouwbeleid; de landbouw is immers tot 
dusverre de enige sector waarin een gemeenschappelijk 
beleid van de grond is gekomen, zodat het gemeenschap­
pelijk landbouwbeleid het leeuwedeel van de begrotings­
middelen opslokt. De toetreding van Spanje zal zonder 
enige twijfel aanzienlijke gevolgen hebben voor de finan­
ciële middelen van de Gemeenschap, en deze zijn in de 
hoogste mate bepalend voor de werking van het gemeen­
schappelijk landbouwbeleid. 
De Commissie raamt de nettotoename van de landbouw­
uitgaven ingevolge de toetreding van Spanje tot de 
Gemeenschap aan het eind van de overgangsperiode op 
1,2 miljard ERE per jaar. 
Daar komen dan nog de uitgaven in het kader van het 
regionaal beleid, het sociaal beleid, enz. bij die de 
uitbreiding met zich zal brengen. Waarschijnlijk gaat het 
hier zelfs om een dynamisch proces, waarbij snelle 
toename van de behoeften de stuwende kracht is. Welis­
waar zal de Gemeenschap morgen voor het laatste lid van 
de „club" niet méér willen doen dan zij tot nog toe voor 
zichzelf heeft gedaan, maar men mag aannemen dat zich 
bij de toetreding van een „groot" land als Spanje - dat in 
1981 het aandeel van de totale communautaire land­
bouwbevolking met 32 % zou doen stijgen en waarvan de 
levensstandaard één van de laagste in de Gemeenschap is 
- eens te meer en nog veel acuter dan in het verleden de 
noodzaak van een „structurele aanpassing" zal doen 
gevoelen, d.w.z. de noodzaak de verschillen tussen de 
diverse regio's te verkleinen, met alle moeilijkheden en 
financiële gevolgen van dien. 
Er valt dan ook geen alternatief te bedenken. Wil de 
Gemeenschap de onderneming die zij op touw heeft gezet, 
tot een goed einde brengen, dan moet zij bereid zijn daar 
de financiële consequenties uit te trekken, hetgeen een 
extra motief vormt om het plafond van de eigen middelen 
van de Gemeenschap zodra het nodig blijkt - wat 
spoedig het geval zal zijn - op te trekken. Hier moet een 
politieke beslissing worden genomen, die in de eerste 
plaats van de Lid-Staten zelf afhangt. 
Verder zou de Gemeenschap ter aanvulling op de „eigen 
middelen", die vooralsnog strikt beperkt blijven, nieuwe 
financieringsbronnen moeten aanboren. 
2. SECTORIÊLE ASPECTEN VAN DE TOETREDING 
VAN SPANJE TOT DE GEMEENSCHAP 
2.1. De toetreding van Spanje tot de Gemeenschap zal 
voor een aantal produktietakken specifieke problemen 
opleveren. Wanneer het gemeenschappelijk landbouwbe­
leid ook op Spanje van toepassing zal zijn, kunnen er 
problemen rijzen voor bepaalde thans of in de toekomst 
gevoelige produkten van de Gemeenschap, zoals olijfolie, 
wijn en groenten en fruit, maar ook voor een aantal 
Spaanse produkten, met name bepaalde soorten dierlijke 
produkten, zoals melk en rundvlees. 
30. 11. 81 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 310/39 
Voor alle landbouwprodukten en levensmiddelen die 
tussen de Gemeenschap en Spanje worden verhandeld, 
moeten tijdens de overgangsperiode de nodige maatrege­
len worden genomen om het verschil tussen de commu­
nautaire en de Spaanse prijzen te compenseren. Die 
maatregelen dienen doeltreffend te zijn omdat de prijs­
verschillen aan het begin van de overgangsperiode groter 
zullen zijn en de marktprijzen grotere schommelingen 
zullen vertonen naar gelang van de aard van de garanties 
of steunmaatregelen in de betrokken sectoren. 
2.2. Met de toetreding kunnen zich problemen voor­
doen voor bepaalde zogenaamde „noordelijke" produk-
ten van Spanje. 
Op grond van structurele factoren, door veranderingen 
op het gebied van de voorziening en door de bij bepaalde 
produkten veel hogere Spaanse producentenprijzen kun­
nen moeilijkheden ontstaan voor sectoren als melk, 
rundvlees en wellicht ook suikerbieten. 
Tijdens de overgangsperiode, die zowel de huidige 
Gemeenschap als Spanje ten goede komt, zullen de nodige 
maatregelen moeten worden genomen om Spanje in staat 
te stellen zich aan het communautaire systeem aan te 
passen. 
2.3. Groenten en fruit 
Uit de beschikbare produktie- en prijsstatistieken blijkt 
dat de toetreding van Spanje bij bepaalde soorten groen­
ten en fruit de vraag- en aanbodverhoudingen zal scheef-
trekken. Veel zal uiteraard afhangen van de ontwikkeling 
van de Spaanse produktie; reeds nu Js het duidelijk dat 
onder meer bij appelen, peren, tafeldruiven, citroenen, 
perziken, tomaten, uien, paprika's, sla enz. overschotten 
zullen ontstaan of dat vraag en aanbod in bepaalde 
gebieden niet meer op elkaar zullen aansluiten. 
Niet alleen de omvang van de produktie maar ook de 
prijzen van de produkten zullen problemen opleveren 
voor deze sector, die meer dan alle andere als „gevoelig" 
mag worden aangemerkt en waarvoor slechts zeer 
beperkte steunmaatregelen in het leven zijn geroepen, en 
dan nog voor een eveneens zeer beperkt aantal produk­
ten. Meer nog dan de toename van het aanbod zou 
namelijk het prijsniveau in de nieuwe Lid-Staat bij een 
overhaaste en onvoldoende voorbereide uitbreiding van 
het gemeenschappelijk landbouwbeleid tot Spanje tot een 
verstoring van het marktevenwicht kunnen leiden. 
Om een ongewenste toename van het aanbod na de 
toetreding tegen te gaan, moet naar middelen worden 
gezocht om in de uitgebreide Gemeenschap meer cohe­
rentie en evenwicht in de gehele sector te brengen en 
evenwichtsverstoringen te voorkomen, die nadelige 
gevolgen voor gehele regio's zouden kunnen hebben. Met 
het oog daarop moet worden gestreefd naar een zekere 
complementariteit tussen de gebieden van de Gemeen­
schap, die op de specifieke klimatologische omstandighe­
den is afgestemd en het mogelijk maakt, de marktpro­
blemen ten dele uit de weg te ruimen en aan de verlangens 
van de consumenten tegemoet te komen. Voor een grotere stabiliteit in de sector groenten en fruit 
zijn nodig: een versterking van de communautaire prefe­
rentie, een strikte toepassing en controle op de inachtne­
ming van de gemeenschappelijke kwaliteitsvoorschriften 
van producent tot verbruiker, de aaneensluiting van 
de producenten in groeperingen, en ten slotte doel­
treffendere middelen voor het beheer van de 
communautaire markt. 
Al lang doet de noodzaak zich gevoelen - en sinds Spanje 
tot de Gemeenschap wil toetreden is dit meer dan ooit het 
geval - voor méér produkten referentieprijzen vast te 
stellen. Toen de gemeenschappelijke markt in het leven 
werd geroepen, was er in de Gemeenschap van de meeste 
soorten groenten en fruit een aanzienlijk tekort. Gezien 
het huidige en vooral het na de uitbreiding ontstane 
produktiepeil moeten er dringend referentieprijzen wor­
den vastgesteld, wil men de stabiliteit op de markten in de 
verruimde Gemeenschap kunnen waarborgen. De lijst 
van produkten waarvoor referentieprijzen gelden moet 
onmiddellijk worden uitgebreid, zodat het reeds tijdens 
de overgangsperiode mogelijk is, onaanvaardbare markt­
verstoringen als gevolg van invoer uit Spanje te voor­
komen. 
Van bepaalde produkten is in twee Lid-Staten gedurende 
bepaalde periodes de invoer uit derde landen aan beper­
kingen onderworpen (zie bijlage III van Verordening 
(EEG) nr. 1035/72); de ervaring heeft geleerd dat dit 
zogenaamde „kalendersysteem" bijzonder doeltreffend 
ist, met name waar het gaat om produkten waarvoor geen 
referentieprijs is vastgesteld. Daar men een goede oplos­
sing nooit mag laten vallen ten gunste van een andere die 
eventueel beter is, lijkt het verstandiger bovengenoemd 
systeem gedurende de gehele overgangsperiode te hand­
haven. Na afloop van deze periode kan het dan worden 
afgeschaft, maar dan moeten voor de betrokken produk­
ten eerst referentieprijzen ten opzichte van de derde 
landen worden vastgesteld. 
Bij het organiseren van de sector dient de nodige aandacht 
te worden besteed aan de versterking van de producen­
tengroeperingen. Op lange termijn zouden deze indirect 
de oriëntatie en ontwikkeling van de produktie moeten 
bepalen, en wel door beheersing van de afzet of van de 
fase waarin een produkt voor het eerst op de markt wordt 
gebracht, met andere woorden, door een zekere invloed 
uit te oefenen op de leveringen. 
Wil men dat de producentengroeperingen daadwerkelijk 
tot stabiliteit op de markten kunnen bijdragen, dan dient 
de Gemeenschap een bevredigend antwoord te vinden op 
het probleem dat de niet aaneengesloten producenten zich 
niet houden aan de regels die de aaneengesloten produ­
centen zichzelf opleggen. 
Met het oog op een beter marktbeheer moeten de 
producentengroeperingen over een uitgebreider instru­
mentarium beschikken. Zo dienen aanzienlijk meer pro­
dukten voor interventie in aanmerking te komen (mo­
menteel kunnen slechts enkele produkten door de over­
heid opgekocht of door producentengroeperingen uit de 
markt genomen worden), en zulks niet alleen om een eind 
Nr. C 310/40 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 11. 81 
te maken aan de discriminatie tegenover een sector 
waarin heel wat geringere garanties worden verleend dan 
in andere belangrijke produktietakken, maar ook ter wille 
van de doeltreffendheid. Men mag namelijk aannemen 
dat opneming van een groot aantal nieuwe produkten in 
de interventieregelingen het evenwicht in de sector zal 
herstellen en een diversificatie van de produktie zal 
bevorderen, doordat de producenten zich niet langer 
uitsluitend op de produktie van die weinige soorten 
groenten en fruit zouden toeleggen welke voor interventie 
in aanmerking komen en bijgevolg niet meer zo vaak een 
beroep zouden doen op de interventieregeling. 
Ten slotte dient bij de aanpassing van de verordeningen 
de bepaling te worden opgenomen dat in „crisissituaties" 
(prijsdalingen) sneller en doeltreffender maatregelen die­
nen te worden genomen om de situatie weer in goede 
banen te leiden. 
Citrusvruchten 
Naast de algemene problemen waarmee de gehele fruit­
sector te kampen heeft, moet met betrekking tot de sector 
citrusvruchten nog melding worden gemaakt van de 
kwestie van de penetratiepremies, die na de toetreding 
van Spanje op langere termijn niet veel zin meer zouden 
hebben. De begrippen „excentratie" en „ruimtelijke dis­
continuïteit" buiten beschouwing gelaten, beantwoorden 
evenwel ook de penetratiepremies aan het specifieke 
karakter van bepaalde citrusvruchtenprodukties in som­
mige gebieden van de Gemeenschap. 
Indien de penetratiepremies afgeschaft zouden worden, 
zouden vanzelfsprekend de overeenkomstige referentie-
prijzen - waarvan de werking soms door de penetratie­
premies geneutraliseerd werd - weer hun eigenlijke 
functie moeten krijgen en geregeld aangepast moeten 
worden. Dit zou in ieder geval pas aan het eind van de 
overgangsperiode mogen geschieden. 
Gezien de variëteiten die momenteel in Italië worden 
gekweekt (bloedsinaasappelen) zal de penetratiepremie 
ten behoeve van dezcproduktie in het kader van een breed 
opgezet omschakelingsprogramm gedurende de gehele 
looptijd van het programma gehandhaafd moeten wor­
den. 
Wijn 
Het in de Gemeenschap geldende verbod van nieuwe 
aanplant dient onverwijld en ongewijzigd ook in Spanje 
van kracht te worden. 
Daar Spanje na zijn toetreding tot de Gemeenschap de 
„communautaire verworvenheden" dient over te nemen, 
zal er ook een eind moeten komen aan het versnijden van 
rode met witte wijn. Gaat Spanje hiermee door, dan zou 
het niet alleen het beheer op lange termijn van het 
wijnbouwareaal bemoeilijken, maar ook de interventie­
regelingen van de Gemeenschap onuitvoerbaar en oncon­
troleerbaar maken, die voor rode en witte wijn apart 
gelden. Het verbod op het versnijden van rode met witte wijn zal 
de Spaanse overschotten van witte wijn doen toenemen, 
met alle gevolgen van dien voor de communautaire 
prijzen. Daarom zal worden voorgesteld programma's uit 
te werken voor enerzijds de herstructurering van de 
wijnbouw in gebieden die hiervoor bijzonder geschikt 
zijn, alsmede de overschakeling op druiven waarvan rode 
wijn kan worden geproduceerd, en anderzijds het rooien 
van wijngaarden en het definitief stopzetten van de 
wijnbouw in gebieden die niet aan de gestelde criteria 
voldoen en waar hoofdzakelijk witte wijn wordt gepro­
duceerd; deze maatregelen passen in het kader van de 
reeds in bepaalde gebieden van de Gemeenschap ten 
uitvoer gelegde herstructurerings- en omschakelingspro­
gramma's. 
Het thans reeds in Spanje geldende irrigatieverbod, dat in 
de huidige Gemeenschap naar gelang van de Lid-Staat zo 
niet wettelijk, dan toch in de gebruiken vastligt, zou 
geformaliseerd en tot de gehele Gemeenschap uitgebreid 
moeten worden; een afwijking dient echter te worden 
toegestaan aan een aantal zeer specifieke, welomschreven 
gebieden waar het voor de instandhouding van de 
wijnbouw absoluut noodzakelijk is de wijngaarden af en 
toe te irrigeren. 
Verder zou in gebieden waar verrijking met suiker nog is 
toegestaan de traditionele chaptalisering (bietsuiker) 
geleidelijk de plaats moeten ruimen voor toevoeging van 
wijnbouwprodukten, d.w.z. in de eerste plaats druive-
most. 
Tot zover wat het aanbod betreft. Aangezien met de 
toetreding van Spanje het grootste wijncomplex ter 
wereld aan het communautaire potentieel wordt toege­
voegd, dient men er ook rekening mee te houden dat zich 
grotere even wichtsverstoringen kunnen voordoen dan die 
waarmee de Gemeenschap tot nog toe te kampen heeft 
gehad. 
Daarom dienen in de voorschriften voor de wijnbouw-
sector de nodige bepalingen te worden opgenomen ter 
bevordering van preventieve distillatie aan het begin van 
het oogstseizoen, uitgaande van de laatste ramingen van 
opbrengst en voorraden. Wil de preventieve distillatie 
haar doel bereiken, dan dient men uiteraard over de 
nodige middelen te beschikken om aan de gewenste 
hoeveelheden te komen. Preventieve distillatie aantrekke­
lijker maken door aanpassing van het prijsniveau lijkt niet 
erg doeltreffend te zijn: ofwel zal de prijs te laag liggen, en 
dan wordt het nagestreefde doel niet bereikt, ofwel zal de 
prijs te hoog liggen, en dan zal de preventieve distillatie 
haar doel voorbij schieten. 
Twee mogelijkheden zijn het overwegen waard: 
a) preventieve distillatie verplicht te stellen, zoals de 
wijnbouwer momenteel naar gelang van de oogstop­
brengst ook tot bepaalde wijnleveringen verplicht kan 
worden; 
b) preventieve distillatie aantrekkelijker te maken, bij 
voorbeeld door belangstellenden in aanmerking te 
laten komen voor tijdens het lopende oogstseizoen 
gesloten opslagovereenkomsten. 
30. 11. 81 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 310/41 
De maatregelen die met het oog op de uitbreiding worden 
overwogen, dienen niet alleen op beheersing van het 
aanbod, maar ook op bevordering van een normale 
toename van de vraag gericht te zijn. Daarvoor is het 
absoluut noodzakelijk dat de Gemeenschap de nodige 
maatregelen neemt om de verbruiksbelemmeringen uit de 
weg te ruimen; met name moet zij zo spoedig mogelijk de 
harmonisatie van rechten en accijnzen voltooien, in de 
eerste plaats tussen de verschillende soorten dranken 
binnen iedere Lid-Staat, maar ook tussen de verschillende 
Lid-Staten onderling. 
Olijfolie 
De zelfvoorzieningsgraad van Spanje voor olijfolie 
bedraagt 140%; dit land produceert dus veel meer dan 
het voor eigen gebruik nodig heeft. 
Het verbruik per hoofd van de bevolking ligt er weliswaar 
lager dan bij voorbeeld in Griekenland, maar toch nog 
aanzienlijk hoger dan in de Gemeenschap als geheel. 
In de Gemeenschap is de verhouding tussen de consumen­
tenprijs voor olijfolie en die voor de overige plantaardige 
oliën 2,4:1 (rekening houdend met de consumptiesteun); 
in Spanje daarentegen is deze verhouding 1,6:1. 
In de Gemeenschap wordt olijfolie niet tegen oliehou­
dende zaden en nauwelijks tegen plantaardige oliën 
beschermd; in Spanje wordt olijfolie daarentegen veel 
meer beschermd. 
De prijs die in de Gemeenschap aan de producenten wordt 
gegarandeerd (produktiesteun inbegrepen), ligt ongeveer 
tweemaal zo hoog als de Spaanse interventieprijs, en 
hierdoor zou de produktie in Spanje kunnen worden 
aangemoedigd. 
Wanneer de Spaanse bescherming tot op communautair 
niveau zal zijn verminderd en de Spaanse prijzen tot op 
het peil van de communautaire prijzen zullen zijn opge­
trokken, zal de verhouding tussen de prijs van olijfolie en 
die van de overige plantaardige oliën er totaal anders 
uitzien; dit zal ernstige gevolgen hebben voor het Spaanse 
verbruik en overschotten doen ontstaan waarvan de afzet 
aanzienlijke uitgaven met zich zal brengen. 
Uit de kwestie van de olijfolie en de overige plantaardige 
oliën blijkt dat het begrip „communautaire verworvenhe­
den" zowel eng als ruim geïnterpreteerd kan worden. 
Hoofddoel in de sector olijfolie is namelijk te komen tot 
een prijsverhouding die het mogelijk maakt het verbruik 
in de verruimde Gemeenschap op peil te houden zonder 
dat dit een aanzienlijke toename van de uitgaven met zich 
brengt. 
Bij uitbreiding van het communautaire prijsstelsel en van 
de maatregelen ter bescherming van de communautaire 
olijfolie tegen ingevoerde oliehoudende zaden en plant­
aardige oliën tot Spanje zal de Gemeenschap zoals bekend 
aanzienlijke consumptiesteun moeten verstrekken, wil zij het verbruik in de verruimde Gemeenschap op het huidige 
peil kunnen handhaven; naar schatting zal met deze extra 
uitgaven na de overgangsperiode een bedrag van 650 
miljoen ERE zijn gemoeid. 
Italië en Spanje zijn de grootste olijfolieproducenten ter 
wereld, die zich na de toetreding op dezelfde markt zullen 
bevinden. De situatie verandert en dus moet ook de 
aanpak veranderen. 
In plaats van de huidige communautaire regeling ook op 
Spanje van toepassing te doen zijn, dient naar een minder 
dure regeling te worden gezocht in het kader van een 
algemeen vetstoffenbeleid; daarbij dient rekening te 
worden gehouden met het economische en sociale belang 
van olijfolie in de verruimde Gemeenschap. 
Het lijkt vooral ook daarom van belang tot een studie te 
komen van een minder kostbaar systeem, omdat de zeer 
liberale behandeling van ingevoerde oliehoudende zaden 
en plantaardige oliën de algemene samenhang van het 
gemeenschappelijk landbouwbeleid steeds meer in het 
gedrang lijkt te brengen. 
De verschillende voorstellen die sedert de oprichting van 
de Europese Economische Gemeenschap zijn gedaan, met 
name de instelling van een heffing op alle vetstoffen, 
welke steeds op onoverkomelijke toepassingsmoeilijkhe-
den is gestuit, vergen een grondige studie van dit 
vraagstuk, ten einde de talrijke misverstanden daarom­
trent uit de weg te ruimen. 
Het Comité heeft de Commissie meermalen verzocht een 
dergelijke studie te verrichten. Aangezien de Commissie 
daaraan tot nog toe geen gevolg heeft gegeven, zal de 
Afdeling trachten, deze leemte op korte termijn aan te 
vullen. 
Parallel met het streven naar een algemeen evenwicht op 
de olijfoliemarkt dient ook op het niveau van de produk­
tie op de volgende wijze te worden ingegrepen: 
1. er dienen programma's te worden uitgewerkt ter 
bevordering van het rooien van olijfgaarden in gebie­
den waar op andere produktietakken kan worden 
overgeschakeld; 
2. er dienen herstructureringsprogramma's te worden 
uitgewerkt met als doel de produktiviteit van de 
olijfgaarden te verbeteren, op lange termijn de pro-
duktiekosten te verminderen en door een aanpassing 
van de commercialisatie aan de behoeften ook de 
afzetkosten te drukken; 
3. er moet op worden toegezien dat vanaf de toetreding 
in Spanje geen steun voor nieuwe aanplant meer 
wordt verleend, overeenkomstig de regeling die ter 
zake in de huidige Gemeenschap geldt. 
Wat de vraagzijde betreft dient een inventaris te worden 
opgemaakt en een economische evaluatie te worden 
verricht van de potentiële afzetmarkten buiten de 
Gemeenschap, met name in het Midden-Oosten en in 
Nr. C 310/42 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 11. 81 
Latijns-Amerika, waar, gezien de aldaar heersende voe­
dingsgewoonten, op korte termijn een toename van het 
olijfolieverbruik mogelijk is. 
Slotbeschouwingen 
Het komt er niet op aan een barrière op te richten tussen 
de markten van de huidige Gemeenschap en die van 
Spanje, maar te trachten oog te hebben voor het specifieke 
karakter van elke - huidige en toekomstige - Lid-Staat 
en te streven naar een meer algemene samenhang, die het 
hoofddoel van de Gemeenschap dient te blijven. 
Dit doel zal slechts met heel wat moeilijkheden bereikt 
kunnen worden en de Gemeenschap zal zeer omzichtig te 
werk moeten gaan. Zoals gezegd zullen tijdens de over­
gangsperiode doeltreffende maatregelen moeten worden 
genomen om de communautaire en de Spaanse prijzen op 
gelijk niveau te brengen. Het optrekken van de Spaanse 
prijzen tot op communautair niveau dient over een 
zodanige periode te worden gespreid dat aan beide zijden 
van de grenzen van de huidige Gemeenschap de produk-
tie, de regio's en ten slotte de mensen die hierbij zijn 
betrokken zich aan de gewijzigde omstandigheden kun­
nen aanpassen. 
Gedaan te Brussel, 23 september 1981. Zij zullen echter niet de enigen zijn van wie een inspan­
ning wordt gevergd. De lasten die de uitbreiding met zich 
brengt mogen niet uitsluitend voor rekening van de 
landbouwsector en van de landbouwers komen, die toch 
al - vooral diegenen die het nauwst bij de uitbreiding zijn 
betrokken - in de meest problematische regio's van onze 
Gemeenschap wonen. 
Door zich voor de uitbreiding uit te spreken, heeft de 
Gemeenschap zeer duidelijk haar politieke wil tot uiting 
gebracht. Een politieke keuze houdt echter in dat de 
nodige financiële middelen ter beschikking worden 
gesteld om van de onderneming een succes te maken. 
Gebeurt dat niet, dan zal de uitbreiding voor beide 
partijen nog ernstigere moeilijkheden met zich brengen, 
die tot gevolg kunnen hebben dat de hinderpalen en 
tegenslagen waarmee de huidige Gemeenschap van de 
Tien reeds te kampen heeft, nog groter zullen worden. 
Een mislukking zou een zware klap voor de Gemeenschap 
betekenen, daar dit mogelijkerwijze op de Gemeenschap 
zou kunnen inwerken als een splijtzwam waarvan de 
draagwijdte niet mag worden onderschat. De uitbreiding 
is een uitdaging. Daar de uitdaging is aangenomen, 
kunnen de Gemeenschap noch Spanje zich een mislukking 
veroorloven. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Tomas ROSEINGRAVE