Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het communautair actieprogramma 'Europees vrijwilligerswerk voor jongeren'"

(97/C 158/05)

De Raad heeft op 19 februari 1997 besloten, overeenkomstig artikel 126 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling voor sociale aangelegenheden, gezinsvraagstukken, onderwijs en cultuur, die met de voorbereiding van de werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 5 maart 1997 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Liverani.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 344e Zitting (vergadering van 19 maart 1997) het volgende advies uitgebracht, dat met 103 stemmen vóór, 2 stemmen tegen, bij 5 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inhoud van het Commissievoorstel

1.1. De Commissie heeft een voorstel ingediend voor een programma voor de periode 1998-2002 waarmee beoogd wordt jongeren tussen 18 en 25 jaar die legaal in de EU verblijf houden, in een ander land specifiek vrijwilligerswerk ten dienste van de samenleving te laten doen. Het voorstel, dat gebaseerd is op artikel 126 van het Verdrag, past in het kader van de algemene doelstellingen van het samenwerkingsbeleid op het gebied van jeugdzaken als vastgesteld in het programma "Jeugd voor Europa" (art. 1).

1.2. Het programma biedt jonge Europese vrijwilligers de mogelijkheid leerzame ervaring op te doen over de grenzen heen, gedurende kortere of langere tijd (art. 2). De jongeren kunnen deelnemen aan activiteiten en innoverende initiatieven op velerlei gebied (cultuur, milieu, sociaal vlak, enz.) die van collectief nut zijn en die de lokale samenleving direct ten goede komen. In de bijlage bij het voorstel worden de vijf basisbeginselen voor te financieren projecten genoemd.

1.3. De financiële middelen voor de uitvoering van het programma belopen 60 miljoen ecu voor de periode 1998/1999 (art. 3). De Commissie financiert maximaal 50 % van de kosten van de projecten; de rest komt voor rekening van de organisaties die de jongeren uitzenden of ontvangen. Het programma voorziet ook in de mogelijkheid van deelname door jongeren die verblijf houden in de EU aan activiteiten in de geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa (art. 5).

2. Algemene opmerkingen

2.1. Het Comité schaart zich achter het voorstel van de Commissie en herinnert aan de opmerkingen en suggesties die het destijds geformuleerd heeft m.b.t. "een programma voor vrijwilligerswerk" in zijn initiatiefadvies over "Jeugdwerkloosheid" (paragraaf 4.2.1) (). Het Comité herinnert er verder ook aan dat het zich al over de bedoelingen van de Commissie heeft uitgesproken in een initiatiefadvies over het werkdocument van de Commissie "Oriëntaties voor Europees vrijwilligerswerk voor jongeren" () waarin een proefproject beschreven werd voor vrijwilligerswerk voor jongeren bedoeld om ervaring op te doen met het oog op het onderhavige meerjarenprogramma.

2.2. Het Comité benadrukt het belang van dit initiatief als bijdrage tot de verwezenlijking van een nieuwe sociale en culturele dynamiek in de EU, door o.a. de samenwerking tussen de lid-staten aan te moedigen met de bedoeling de deelname van jongeren te stimuleren, hun zin voor initiatief te ondersteunen en de Europese gedachte onder hen te verbreiden.

2.3. Het Comité neemt met belangstelling kennis van de resultaten die in 1996 met dat proefproject zijn geboekt, dat uitgebreid beschreven en beoordeeld is in het eerste tussentijds verslag van de Commissie. Verwacht wordt dat in de loop van dit jaar 2000 à 2500 jongeren bij deze proefactie zullen kunnen worden ingeschakeld.

2.4. Uit de ervaringen met het proefproject blijkt dat de projecten invloed kunnen hebben op de lokale ontwikkeling, dat door het programma ondersteunde activiteiten en lokale initiatieven voor ontwikkeling complementair kunnen zijn en dat er mogelijkheden zijn "sociaal partnerschap" te bevorderen.

2.5. Het Comité stemt in met de overwegingen die in de "considerans" bij het voorstel voor een besluit worden geformuleerd en die, samen met de conclusies van de Europese Raad van Essen (1994), Cannes (1995) en Florence (1996), het belang aantonen van initiatieven ter bevordering van een communautair jeugdbeleid, van de integratie van jongeren in het maatschappelijk en het beroepsleven in Europa en daarmee ook van transnationale samenwerking op het vlak van vrijwilligerswerk.

2.6. Tenslotte herinnert het Comité in dit verband ook nog aan de analyse en de voorstellen in de witboeken "groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid" (1993) en "Europees sociaal beleid" (1994) en aan de conclusies in voornoemd initiatiefadvies over "Jeugdwerkloosheid" (), waarin maatregelen bepleit worden ter verbetering van de onderwijsstelsels en de beroepsopleiding in de lid-staten en ter voorkoming van maatschappelijke uitsluiting. In deze context zou ook vrijwilligerswerk, dat alle jongeren, zonder onderscheid, specifieke kansen biedt op integratie in het beroepsleven, om werk- en beroepservaring alsmede talenkennis op te doen, kunnen bijdragen tot de bestrijding van de jeugdwerkloosheid en tot het tegengaan van uitsluiting, terwijl er ook een communautaire dimensie wordt toegevoegd en er een wenselijk multiplicatoreffect van kan uitgaan op het jeugdbeleid van de lid-staten. De selectie van de deelnemers aan het programma dient steeds aan de hand van deze criteria en doelstellingen plaats te hebben.

3. Bijzondere opmerkingen

3.1. Het Comité neemt nota van de maatregelen die worden voorgesteld m.b.t. de samenwerking met de lid-staten bij de verwezenlijking van het programma (art. 7), m.b.t. het verschaffen van een getuigschrift aan de jonge vrijwilligers (art. 8), m.b.t. het instellen van een comité voor de beoordeling van de projecten (art. 9) en m.b.t. het aan het Europees Parlement en aan de Raad uit te brengen evaluatieverslag (art. 10). Het Economisch en Sociaal Comité wil ook op de hoogte gehouden worden, waarbij het verwijst naar de opmerking in zijn advies over "Jeugdwerkloosheid" dat het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's betrokken moeten worden bij het opstellen van het programma voor vrijwilligerswerk (paragraaf 4.2.1).

3.2. Het Comité zou bovendien willen kunnen deelnemen aan het toezicht op het verloop van het programma en aan de beoordeling van de resultaten ervan.

3.3. Het Comité herhaalt verder dat ook de sociale partners moeten worden betrokken bij het opstellen en uitvoeren van het programma, aangezien moet worden voorkomen dat er distorsies optreden op de arbeidsmarkt en omdat de oplossing moet worden vergemakkelijkt van problemen die zich zouden kunnen voordoen bij de inschakeling van de jonge vrijwilligers en tijdens hun verblijf alsmede m.b.t. hun sociale zekerheid. In dit verband herinnert het Comité aan hetgeen in het advies over het werkdocument van de Commissie "Oriëntaties voor Europees vrijwilligerswerk voor jongeren" () is opgemerkt over het belang van:

- "het betrekken van de werknemers- en werkgeversorganisaties bij het programma om te voorkomen dat normale werkgelegenheid wordt vervangen door vrijwilligerswerk. Het is duidelijk dat alleen onder de garantie dat volwaardige werkgelegenheid niet vervangen wordt door vrijwilligerswerk, dat het Comité kan instemmen met dit voorstel van de Commissie";

- "een dialoog tussen de sociale partners en de NGO's die humanitaire projecten uitvoeren over de manier waarop vrijwilligers bij hen kunnen worden ingezet".

3.4. Het Comité verzoekt de Commissie in dit verband er, bij initiatieven ter bevordering van partnerschappen, voor te zorgen dat de samenwerking met de NGO's ook solidariteitsverenigingen en deelname van plaatselijke en regionale overheden omvat.

3.5. Het Comité komt bovendien terug op wat in dit advies al is onderstreept m.b.t. de noodzakelijke garanties dat de jonge vrijwilligers verzekerd zijn (ziekteverzekering, ongevallenverzekering, wettelijke-aansprakelijkheidsverzekering) tijdens hun verblijf, en m.b.t. de begeleiding van de jongeren, alsmede t.a.v. de verantwoordelijkheid van de ontvangende organisaties.

3.6. Het Comité acht goedkeuring van de bij het Commissievoorstel gevoegde ontwerp-resolutie van de Raad onontbeerlijk. Deze resolutie richt zich tot de lid-staten en spoort deze aan de nodige faciliteiten te scheppen voor jonge vrijwilligers die aan het programma willen deelnemen inzake verblijfsrecht, sociale bescherming en behoud van het recht op werkloosheidsuitkeringen en gezinstoelagen voor jongeren tijdens hun verblijf in het buitenland.

3.7. Het Comité zou gaarne zien dat op de begroting meer middelen werden uitgetrokken zodat het programma kan worden uitgebreid tot derde landen (b.v. buurlanden van de EU, landen rond de Middellandse Zee, USA), die al blijk van belangstelling hebben gegeven.

3.8. Ten slotte benadrukt het Comité dat in de EU informatie over het programma moet worden verspreid, waarbij de nationale jongerenorganisaties en hun internationale fora moeten worden betrokken, die een belangrijke rol kunnen spelen bij de verwezenlijking ervan.

Brussel, 19 maart 1997.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() PB nr. C 18 van 22. 1. 1996.

() PB nr. C 204 van 15. 7. 1996.