NL Publicatieblad van de Europese Unie C 48/81

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over „Het nieuwe energiebeleid van de EU: uitvoering, doeltreffendheid en solidariteit voor de burgers” (initiatiefadvies)

2011/C 48/15

Rapporteur: de heer HERNÁNDEZ BATALLER

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 18 maart 2010 besloten om overeenkomstig art. 29, lid 2, van zijn reglement van orde een initiatiefadvies op te stellen over

„Het nieuwe energiebeleid van de EU: uitvoering, doeltreffendheid en solidariteit voor de burgers”.

De afdeling Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij, die met de voorbereiding van de werkzaamheden was belast, heeft haar advies goedgekeurd op 6 september 2010.

Tijdens zijn op 15 en 16 september gehouden 465e zitting (vergadering van 16 september) heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité het volgende advies uitgebracht, dat met 44 stemmen voor en 2 stemmen tegen, bij 2 onthoudingen, werd goedgekeurd:

1. Conclusies

1.1 Het is zaak de interne markt voor energie vlotter te doen werken, vooral wat betreft de aspecten die samenhangen met infrastructuur, de regeling voor overheidsopdrachten, het correct functioneren van de markt en consumentenbescherming. Cruciaal voor de oprichting van de interne markt voor energie is in dit verband de ontwikkeling van energie-infrastructuur en trans-Europese netwerken.

Daarbij is het van groot belang dat de manier waarop prijzen tot stand komen in kaart wordt gebracht ter vermijding van grote en niet te rechtvaardigen verschillen, die vaak ten onrechte gebaseerd zijn op de aard van de energie, de bronnen hiervan of de distributiekanalen.

Ook moeten er criteria en middelen komen om de energieproductie in de lidstaten te rationaliseren. Het is zaak de hulpbronnen op een duurzame manier te exploiteren en de geografische en klimatologische omstandigheden te benutten. Zo zou men kunnen nagaan in welke perioden de kracht van de zon en van de wind het grootst is of de getijdenwerking het sterkst is.

1.1.1 Een van de vereisten voor correct functionerende energiemarkten is transparantie: alle ondernemingen uit de sector moeten toegang krijgen tot de energienetwerken en de klanten. De overheid moet zich dan ook inzetten om uitsluitingspraktijken, misbruik van machtsposities en afspraken tussen ondernemingen te voorkomen. Voorts moet het concurrentiebeleid gericht zijn op het welzijn van en betere voorwaarden voor de consument, zonder daarbij een aantal specifieke aspecten uit het oog te verliezen; we denken dan aan de noodzaak om de bevoorrading, het energietransport en de einddistributie veilig te stellen. Het Comité verwijst naar zijn adviezen over universele dienstverlening en diensten van algemeen belang, waarin het zich ondubbelzinnig heeft uitgesproken over het belang van consumentenbescherming en heeft gehamerd op de noodzaak om het begrip universele dienstverlening duidelijk te omschrijven en gemeenschappelijke regels uit te werken voor de uitvoering van diensten van algemeen belang.

1.1.2 Wat de procedures voor de gunning van contracten aangaat moet worden voorkomen dat de aanbestedende diensten misbruik maken van hun voorrechten en zich beroepen op een afwijkende interpretatie van de in art. 194, lid 2 van het VWEU opgenomen soevereiniteitsbepalingen (1) om de toegang tot de vervoersnetwerken voor aardgas (2) of tot de grensoverschrijdende elektriciteitsnetwerken (3) duurder te maken of discriminerende voorwaarden op te leggen. De Unie dient kortom al het mogelijke te doen om de procedures die de prijstransparantie van gas en elektriciteit voor industriële eindverbruikers moeten garanderen (4), te verbeteren.

1.1.3 Het valt daarom te verwachten dat de plaats die de diensten van algemeen economisch belang in de interne markt innemen, opnieuw zal worden bekeken. Na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon is het immers nog belangrijker geworden dat deze diensten de taken die de nationale, regionale of lokale autoriteiten hun opleggen, naar behoren vervullen (5). Dit geldt m.n. voor energiediensten, waarin de grote netwerkindustrieën een hoofdrol spelen.

1.1.4 De uitwerking van een evenwichtig juridisch kader zal dan ook geen sinecure zijn. De ruime discretionaire bevoegdheden van de lidstaten (zie Protocol nr. 26, artikel 1, gehecht aan het VEU en het VWEU, en artikel 194, lid 2, van het VWEU) moeten namelijk in overeenstemming worden gebracht met de vrije mededinging op de interne markt. Bovendien wordt in de jurisprudentie van het Hof van Justitie, die dateert van vóór de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, beklemtoond dat, hoewel het de taak is van de lidstaten de toegang tot de diensten van algemeen economisch belang te verzekeren (6), daarbij wel de Verdragen in acht moeten worden genomen (7), en dat eventuele uitzonderingen op de bepalingen van de Verdragen die voortvloeien uit de interne uitoefening van bevoegdheden op dit gebied, restrictief moeten worden geïnterpreteerd (8).

2. Inleiding

2.1 In de komende veertig jaar moet de Europese energiesector fundamentele veranderingen doorvoeren in de bevoorrading, het transport en het verbruik van energie. Met het oog hierop zamelt de Commissie momenteel advies in over een voorlopige versie van een nieuwe energiestrategie voor de periode 2011-2020 en een actieplan voor 2050. Over beide initiatieven heeft het EESC een advies in de maak.

2.2 Om een integrale Europese strategie te kunnen ontwikkelen waarmee zij alle problemen die zich aandienen het hoofd kan bieden moet de EU volop gebruik maken van de nieuwe bevoegdheden op energiegebied die het Verdrag van Lissabon haar verleent en dient zij de lidstaten aan te zetten tot grootschalige samenwerking bij de aanpak van zaken waarvoor een nationale of gemengde bevoegdheid geldt. Een aantal van de huidige benaderingen (bijvoorbeeld het voorstel van Jacques Delors voor een nieuw Verdrag ter oprichting van een Europese energiegemeenschap) zou kunnen uitmonden in een noodzakelijke wijziging van de Verdragen of zelfs in een geheel nieuw Verdrag. Voor dit advies beperken we ons echter tot het Verdrag van Lissabon en tot de maatregelen die nodig zijn om ervoor te zorgen dat de in dit verdrag vastgelegde gedeelde bevoegdheden zo worden uitgeoefend dat een geïntegreerde aanpak mogelijk is, de rechten van de consument gerespecteerd worden en de EU en de lidstaten gebruik kunnen maken van hun bevoegdheden.

2.3 In artikel 194 van het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie (VWEU) (9) wordt de grondslag gelegd voor supranationale maatregelen op het gebied van energie. Wel gelden hierbij nog een aantal beperkingen, die enerzijds voortvloeien uit het regelgevend kader van de EU – deze zijn uitdrukkelijk vermeld in het primaire recht en de vigerende institutionele wetgeving – en anderzijds verband houden met het feit dat de maatregelen in kwestie steeds moeten stroken met bepaalde in het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie (hierna „het Handvest”) vastgelegde rechten.

2.4 Dit houdt in dat de doelstellingen van het energiebeleid van de Unie – waarborgen van de goede werking van de energiemarkt, waarborgen van de continuïteit van de energievoorziening, stimuleren van energie-efficiëntie, energiebesparing en nieuwe energie, en bevorderen van de interconnectie van energienetwerken – enkel kunnen worden bereikt als zij volledig stroken met de interne markt en het streven naar verbetering van het milieu (artikel 194, lid 1, van het VWEU). De Commissie verleent dan ook prioriteit aan het veiligstellen van de bevoorrading, een duurzaam gebruik van energiebronnen en voor de consument betaalbare en concurrerende energieprijzen. De integratie van de Europese energiemarkt is immers geen doel op zich maar een noodzakelijk middel om genoemde doelstellingen te bereiken.

2.5 EU-maatregelen die met het oog op deze doelstellingen worden genomen conform de gewone wetgevingsprocedure zijn niet van invloed op het recht van een lidstaat om zelf de voorwaarden voor de exploitatie van zijn energiebronnen te bepalen, op zijn keuze tussen verschillende energiebronnen of op de algemene structuur van zijn energievoorziening (art.194, lid 2, VWEU).

2.6 Met deze laatste bepaling wordt niet alleen de beslissingsbevoegdheid van de lidstaten uitdrukkelijk veilig gesteld maar krijgen zij ook de nodige armslag, overeenkomstig artikel 2, lid 6, van het VWEU (10), wat overigens geen afbreuk doet aan het feit dat zij moeten optreden „in een geest van solidariteit”, zoals te lezen staat in het eerder genoemde artikel 194, lid 1, van het VWEU.

2.7 Aangezien energie nu tot de gedeelde bevoegdheden behoort (artikel 4, lid 2, sub i, VWEU) en moet worden getracht te vermijden dat conflicten ontstaan tussen het algemene belang van de Unie, de nationale belangen van de lidstaten (11), de specifieke belangen van de ondernemingen uit de sector, de rechten van de burgers en de rechten van consumenten en verbruikers, lijkt het logisch dat het Comité zich officieel uitspreekt over deze problematiek.

2.8 De Commissie heeft al een aantal verregaande voorstellen ingediend waarmee zij de EU de middelen in handen wil geven om haar verbintenissen aangaande de strijd tegen klimaatverandering na te komen en het gebruik van hernieuwbare energie tegen 2020 te doen toenemen. De Raad en het Parlement hebben in dit verband al afgesproken om de broeikasgassen met 20 % terug te dringen, 20 % meer hernieuwbare energie te gebruiken en de energie-efficiëntie met 20 % te doen stijgen. De Commissie heeft daartoe een nieuwe Algemene groepsvrijstellingsverordening goedgekeurd op grond waarvan staatsteun voor hernieuwbare energie en energie-efficiëntie onder bepaalde voorwaarden is vrijgesteld van de aanmeldingsverplichting.

2.9 Naast de bescherming van de consument en de toegang tot energiediensten en tot de arbeidsmarkt in een koolstofarme economie, heeft de Commissie ook de volgende sleutelthema's opgenomen in haar nieuwe energiestrategie voor Europa 2011-2020:

— de tenuitvoerlegging van de maatregelen die al zijn opgenomen in de pakketten inzake de liberalisering van de energiemarkt en de klimaatverandering en het Strategisch plan voor energietechnologie (SET-plan);

— de routekaart voor het koolstofvrij maken van de energiesector tegen 2050;

— technologische innovatie;

— versterking en coördinatie van het extern beleid;

— terugdringen van de energiebehoeften (actieplan energie-efficiëntie); het is met name noodzakelijk de energie-infrastructuur zo te ontwikkelen dat de bevoorrading en distributie aansluiten op de vraag van de interne energiemarkt;

2.10 Deze maatregelen van de Commissie, waarvan er sommige nog moeten worden goedgekeurd door Raad en Parlement en nog door de lidstaten moeten worden omgezet (dat is bv. het geval voor de distributie van aardgas, de veralgemening van het gebruik van hernieuwbare energie, de maatregelen ter bevordering van energie-efficiëntie in de vervoer- en de bouwsector, enz.), passen binnen het bredere streven om de strategie 20/20 tot een succes te maken.

3. Algemene opmerkingen

3.1 Enerzijds is het zaak na te gaan welke maatregelen nodig zijn – gezien het ontbreken van een afdoende rechtsgrondslag in de Verdragen – om op korte termijn een echt energiebeleid uit te werken, zodat de EU de uitdagingen van de XXIe eeuw aankan. Een goed voorbeeld is het voorstel van Jacques Delors om een verdrag voor een Europese Energiegemeenschap op te stellen, dat de EU de bevoegdheden zou verlenen voor o.m. de oprichting van meer en betere transnationale energie-infrastructuurnetwerken, de invoering van gemeenschappelijke middelen en fondsen voor O&O&I op energiegebied en de uitwerking van marktinstrumenten om gezamenlijk te kunnen optreden op de internationale energiemarkten. (12)

3.2 In het kader van het hierboven vermelde artikel 194 van het VWEU moet anderzijds worden nagedacht over de reikwijdte van drie gebieden waarop de nationale en supranationale beleidsmaatregelen van invloed zullen zijn, te weten de eerbiediging en ontwikkeling van de rechten van de burgers van de Unie, de samenhang tussen de toepassing van uitzonderingsmaatregelen uit hoofde van de nationale veiligheid en de supranationale veiligstelling van de energiebevoorrading, en ten slotte de compatibiliteit van de nationale maatregelen met de oprichting en werking van de interne energiemarkt, m.n. op het vlak van infrastructuur voor vervoer en distributie, de verbindingsnetwerken, de regeling voor overheidsopdrachten en de rechten van de consument.

3.3 De rechten die het nauwst verband houden met de toekomstige energiemaatregelen van de EU zijn terug te vinden in titel IV van het Handvest van de grondrechten (Solidariteit), en meer concreet in de artikelen 36 (De toegang tot diensten van algemeen economisch belang), 37 (Milieubescherming) en 38 (Consumentenbescherming). Er moet worden nagegaan wat de mogelijke gevolgen zijn van de ratificering door alle lidstaten van protocol 14 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, dat samen met het Verdrag van Lissabon de deur openzet voor aansluiting van de EU bij het mensenrechtenverdrag.

3.3.1 Het gaat hier echter om bepalingen waarin de beginselen voor EU-optreden worden vastgelegd, maar waarin de subjectieve rechten niet uitdrukkelijk worden erkend (13), hoewel er wat milieu- en consumentenbescherming aangaat een degelijk Europees juridisch kader bestaat voor de bescherming van de individuele belangen en de zogenoemde „algemene belangen”. Niettemin zal de uitvoering van het Protocol inzake de diensten van algemeen belang, gehecht aan het VEU en het VWEU, naar verwachting de toegang van de burger tot de verschillende energiebronnen verbeteren. Vooral de in sociaal opzicht meest achtergestelde bevolkingsgroepen zullen hiervan kunnen profiteren.

3.3.2 Gezien het bovenstaande valt te verwachten dat er op regelgevend vlak spanningen zullen ontstaan tussen de Unie en de lidstaten. Het supranationale streven om de sleutelelementen van de energiemarkt in Europa te liberaliseren of met elkaar in overeenstemming te brengen, staat immers haaks op het nationale streven om het maatschappelijk welzijn te beschermen (14). De Commissie is echter van oordeel dat meer samenwerking tussen de lidstaten de nationale veiligheid juist ten goede zal komen.

3.3.3 Bovendien is bekend dat het Handvest niet meer doet dan minimumnormen vastleggen voor de eerbiediging van de in de tekst erkende rechten en vrijheden (15), en bovendien in bepaalde lidstaten maar tot op zekere hoogte wordt toegepast (16). Uit overwegingen van solidariteit is het zaak te zorgen voor maximale sociale samenhang, zodat ook de economisch meest achtergestelde lagen van de bevolking, de kwetsbare groepen en gehandicapten gelijke toegang krijgen tot energie.

3.3.4 Dit is m.n. van belang in het licht van de internationale economische crisis en de verwoestende gevolgen daarvan voor de werkgelegenheid (steeds meer werklozen), het salarisniveau (aanpassingen) en de ruimte waarover de overheid beschikt om sociale voorzieningen te bekostigen. Hierdoor dreigen grote bevolkingsgroepen geen toegang meer te krijgen tot energie, wat zou leiden tot „energiearmoede”.

3.4 Een ander probleem is de samenhang tussen de strategieën van de lidstaten inzake nationale veiligheid en de noodzaak om de energiebevoorrading op supranationaal niveau veilig te stellen.

3.4.1 De keuze van energieroutes en –bronnen van de EU moet gericht zijn op de continuïteit van de voorziening in de hele EU én in de afzonderlijke lidstaten. De veiligstelling van de bevoorrading zal in de toekomst afhankelijk zijn van de evolutie van de brandstoffenmix, de ontwikkeling van de productie in de EU en bij haar leveranciers, de investeringen in installaties voor opslag en de routes binnen en buiten de EU.

3.4.2 Aangezien in artikel 4, lid 2, van het VEU wordt erkend dat de nationale veiligheid deel uitmaakt van de „essentiële staatsfuncties”, en dus tot de uitsluitende verantwoordelijkheid van elke lidstaat behoort, moeten de EU en de lidstaten hun beleid en regelgeving op bepaalde gebieden op elkaar afstemmen, dit met het oog op de synergie en complementariteit waarop wordt gedoeld in artikel 194, lid 1, van het VWEU.

3.4.3 Daartoe moet worden gestreefd naar institutionele versterking van het Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators (17), dat o.m. als taak heeft de uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden en de samenwerking tussen de regulerende autoriteiten en de economische sector te bevorderen, adviezen uit te brengen over de vraag of de besluiten van de nationale regulerende instanties stroken met de supranationale verplichtingen en, in bepaalde omstandigheden, te beslissen over de voorwaarden voor toegang tot en de operationele veiligheid van grensoverschrijdende infrastructuur voor elektriciteit en aardgas. Het Agentschap moet toezien op de noodzakelijke coördinatie en samenwerking tussen de lidstaten. Eventuele uitbreidingen of wijzigingen van de bevoegdheden van het agentschap moeten echter binnen de algemene, in de jurisprudentie van het Hof van Justitie vastgelegde grenzen blijven, waarbij met name het arrest Meroni van belang is. (18)

3.4.4 Het gaat erom de toepassing van de vigerende EU-regelgeving inzake continuïteit van de energievoorziening te waarborgen. Deze regelgeving werd opgesteld en goedgekeurd vóór de hierboven vermelde bepalingen van artikel 4, lid 2, van het VEU werden vastgelegd en heeft niet alleen betrekking op strikt supranationale maatregelen (19) maar ook op het optreden in het kader van het extern en veiligheidsbeleid; daarnaast is er het „ad hoc”-standpunt van de voorjaarstop van 2010 over de veiligstelling van de energiebevoorrading (20). Bovendien moet de regelgeving stroken met de bepalingen van het Europees Energiehandvest inzake het gebruik van de infrastructuur voor energietransport en de doorvoer van energiematerialen en –producten (21).

3.4.5 Om in geval van een communautaire noodsituatie de continuïteit van de energievoorziening te verbeteren en de solidariteit tussen lidstaten te vergroten, en vooral ook om de lidstaten met een geografisch of geologisch minder gunstige ligging steun te kunnen bieden, moeten de lidstaten gezamenlijke supranationale of zelfs transnationale plannen met preventie- en noodmaatregelen uitwerken. Deze plannen moeten geregeld worden bijgewerkt en worden gepubliceerd. Voor de financiële ondersteuning van deze plannen zouden het Cohesiefonds en de Structuurfondsen in de toekomst een belangrijke rol kunnen gaan spelen.

3.4.6 Om beter werk te kunnen maken van de eerder vermelde doelstellingen moeten op grond van art. 122 of 194 van het VWEU zo snel mogelijk maatregelen worden uitgewerkt om de energiebevoorrading in goede banen te leiden wanneer zich in een lidstaat ernstige moeilijkheden voordoen. Ook moet een regeling worden uitgewerkt voor de toekenning van financiële steun aan lidstaten die worden getroffen door een natuurramp of te maken krijgen met uitzonderlijke gebeurtenissen. Verder zou gekeken moeten worden naar artikel 149 van het VWEU als aanvullende rechtsgrond voor het verwezenlijken van de genoemde doelstellingen, mits dat raadzaam is in het licht van de specifieke omstandigheden die een rechtvaardiging vormen voor supranationale maatregelen.

3.4.7 In het licht van de uitdagingen en doelstellingen waarmee de EU op energiegebied te maken krijgt is het zonneklaar dat er een echte „Europese dienst voor energie” moet komen, die, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, o.m. tot taak zou krijgen het energieverbruik in de lidstaten in kaart te brengen, vast te leggen welke soorten energie in de verschillende landen gebruikt worden, na te gaan hoe kan worden voorkomen dat het transport en gebruik van energie rampen veroorzaken en in dat verband te zorgen voor een betere coördinatie van de diensten voor civiele bescherming.

Brussel, 16 september 2010 De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité Mario SEPI

(1) Het supranationaal juridisch kader wordt op dit moment gevormd door Richtlijn 2004/17/EG van het EP en de Raad van 31.3.2004 (PB L 134), zoals gewijzigd bij Richtlijn 2005/51/EG (PB L 257), en Verordening 2083/2005/EG (PB L 333).

(2) Met het oog op de vrije mededinging zijn vanaf 2011 de voorwaarden van toepassing van Verordening 715/2009/EG van het EP en de Raad van 13.7.2009 (PB L 211)

(3) Ook hier zijn vanaf 2011 de voorwaarden van Verordening 714/2009/EG van het EP en de Raad (PB L 211) van toepassing.

(4) Conform de doelstellingen van de Richtlijnen 90/377/CEE van de Raad van 29.6.1990 (PB L 185); 2003/54/EG en 2003/55/EG van het EP en de Raad van 26.6.2003 (PB L 176), en van het voorstel voor een richtlijn van het EP en de Raad van 29.11.2007 (COM (2007) 735 final).

(5) Protocol nr. 26 betreffende de diensten van algemeen belang, gehecht aan het VEU en het VWEU, vervolledigt art. 14 van het VWEU en biedt het Hof van Justitie een nieuwe grondslag voor de interpretatie van artikel 36 van het Handvest van de grondrechten over deze problematiek.

(6) Het Hof heeft de lidstaten het recht toegekend om bij hun definitie van de diensten van algemeen economisch belang waarmee zij bepaalde ondernemingen belasten, rekening te houden met doelstellingen die verband houden met hun nationaal beleid; arrest van 23 oktober 1997, zaak C-159/94, Commissie/Frankrijk, Jur. blz. I-5815, punt 49.

(7) Arrest van het Hof van Justitie van 23 mei 2000, zaak C-209/98, Sydhavnens Stens, Jur. blz. I-3743, punt 74.

(8) Arrest van het Hof van Justitie van 17 mei 2001, zaak C-340/99, TNT Traco, Jur. blz. I-4109, punten 56-58.

(9) Gepubliceerd in PB C 83 van 30.3.2010, blz. 47.

(10)

Deze bepaling luidt als volgt: „De omvang en de voorwaarden voor de uitoefening van de bevoegdheden van de Unie worden geregeld door de bepalingen van de Verdragen over ieder van die gebieden”.

(11) M.n. de verhouding tussen regelgeving en bestuurlijke praktijk zou wel eens bijzonder complex kunnen blijken in het licht van artikel 2, lid 2, van het VWEU, dat zowel de Unie als de lidstaten het recht geeft juridisch bindend te handelen op dit gebied en bepaalt dat de lidstaten hun bevoegdheid kunnen uitoefenen voor zover de Unie haar bevoegdheid niet heeft uitgeoefend of voor zover zij besloten heeft haar bevoegdheid niet uit te oefenen. Bovendien staat in het enige artikel van Protocol nr. 25 (betreffende de uitoefening van de gedeelde bevoegdheden), gehecht aan het VEU en het VWEU, het volgende te lezen: „Wanneer de Unie (…) op een bepaald gebied optreedt, heeft deze uitoefening van bevoegdheden enkel betrekking op de door de betrokken handeling van de Unie geregelde materie en niet op het gehele gebied”.

(12) Zie het verkennende advies CESE 990/2010 „Energiearmoede – gevolgen van de liberalisering en de economische crisis”.

(13) Zie BENOÎT ROHMER, F., VVAA: Commentary of the Charter of Fundamental Rights of the European Union, Brussel, 2006, blz. 312 e.v.; en tevens LUCARELLI, A., in VVAA: L’Europa dei diritti. Commento alla Carta dei diritti fondamentali del’Unione Europea, Bolonia, 2002, blz. 251 e.v.

(14) Zie MOREIRO GONZÁLEZ, C. J.: „El objetivo del bienestar social en el contexto de crisis económica mundial”, Gaceta Jurídica de la UE y de la Competencia, Nueva Época, 11, 5, 2009, blz. 7 e.v.

(15) Zie de artikelen 51 en 52 van het Handvest en Verklaring nr. 1 van de lidstaten betreffende het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, gehecht aan de slotakte van de intergouvernementele conferentie die het verdrag van Lissabon heeft aangenomen op 13.12.2007, PB C 83 van 30.3.2010, blz. 337, evenals de Toelichtingen bij het Handvest van de grondrechten, opgesteld onder de verantwoordelijkheid van het praesidium van de Conventie die het Handvest heeft opgesteld en bijgewerkt door het praesidium, PB C 303/2 van 14.12.2007, blz. 17 e.v.

(16) Zoals bepaald in Protocol nr. 30, gehecht aan het VEU en het VWEU, betreffende de toepassing van het Handvest op Polen en het Verenigd Koninkrijk, en in de Verklaringen nr. 61 en nr. 62 van de Poolse Republiek en nr. 53 van de Tsjechische Republiek, gehecht aan de Slotakte van de Intergouvernementele Conferentie die het verdrag van Lissabon heeft aangenomen.

(17) Opgericht bij Verordening (EG) nr. 713/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13.7.2009, PB L 211 van 14.8.2009.

(18) Men bedenke in dit verband dat de Commissie krachtens de jurisprudentie van het Hof van Justitie niet gemachtigd is om regelgevende of uitvoerende bevoegdheden te delegeren, behalve als deze bevoegdheden expliciet worden genoemd in het Verdrag (arrest Meroni van 17 juli 1959, Jur. blz. 331)

(19) Zie de mededeling van de Commissie „Tweede strategische toetsing van het energiebeleid - Een EU-actieplan inzake energiezekerheid en -solidariteit”, COM (2008) 781 final, waarin de Commissie naast andere relevante maatregelen de wijziging voorstelt van Richtlijn 2006/67/CE inzake strategische olievoorraden, wat resulteerde in de goedkeurring van Richtlijn 2009/119/EG van de Raad van 14.9.2009, PB L 265, en van Richtlijn 2004/67/EG betreffende maatregelen tot veiligstelling van de aardgasvoorziening; het Groenboek „Naar een Europees energienetwerk voor een continue, duurzame en concurrerende energievoorziening”, COM (2008) 782 final; enz.

(20) Brussel, 26.3.2010, doc. Co EUR 4, CONCL 1.

(21) Besluit 98/181/EG, EGKS en EURATOM van de Raad en de Commissie (PB L 69 van 23.9.1997) en Besluit 2001/595/EG van de Raad (PB L 209 van 13.7.2001).