ARCHIVES HISTORIQUES
DELACOMMISSION
COLLECTION RELIEE DES
DOCUMENTS "COM"
COM (79)537
Vol.1979/0185

Disclaimer
Conformément aurèglement (CEE,Euratom) n°354/83duConseildu1erfévrier1983
concernant l'ouverture aupublicdesarchiveshistoriques delaCommunauté économique
européenne etdelaCommunauté européenne del'énergieatomique(JOL43du15.2.1983,
p.1),telquemodifiéparlerèglement (CE,Euratom) n°1700/2003 du22septembre 2003
(JOL243du27.9.2003, p.1),cedossierestouvertaupublic.Lecaséchéant,lesdocuments
classifiésprésentsdanscedossierontétédéclassifiés conformément àl'article5dudit
règlement.
Inaccordance withCouncilRegulation (EEC,Euratom) No354/83of1February 1983
concerning theopeningtothepublicofthehistoricalarchivesoftheEuropean Economic
Community andtheEuropean AtomicEnergyCommunity (OJL43,15.2.1983, p.1),as
amended byRegulation (EC,Euratom) No1700/2003 of22September 2003(OJL243,
27.9.2003, p.1),thisfileisopentothepublic.Wherenecessary, classifieddocuments inthis
filehavebeendeclassified inconformity withArticle5oftheaforementioned regulation.
InÜbereinstimmung mitderVerordnung (EWG,Euratom) Nr.354/83desRatesvom1.
Februar 1983überdieFreigabe derhistorischen Archive derEuropäischen
Wirtschaftsgemeinschaft undderEuropäischen Atomgemeinschaft (ABI.L43vom15.2.1983,
S.1),geändertdurchdieVerordnung (EG,Euratom) Nr.1700/2003 vom22.September 2003
(ABI.L243vom27.9.2003, S.1),istdieseDateiderÖffentlichkeit zugänglich. Soweit
erforderlich, wurdendieVerschlusssachen indieserDateiinÜbereinstimmung mitArtikel5
dergenannten Verordnung freigegeben.

COMMISSIE VANDEEUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COM(79)537 def.
Brussel .17October 1979
TWEEDE VERSLAG
OVER HET EUROPESE PROGRAMMA VOOR MODELPROJECTEN
ENSTUDIES TER BESTRIJDING VAN DEARMOEDE
(doordeCommissie bijdeRaadingediend )^>^^
-'A
K «r* ^
•·ίθ3 - %
L_ .• >*ΓΤν , ' *<o -:'-Po
C0M(79 )537 def .

DEARMOEDEBESTRIJDING
;■ιυ.
EDROPA
Het.tweedeverslagoverhetEuropese -
programma voormodelprojecten enstudies
terbestrijding vandearmoede,1979

DEARÎ.ÎOEDSSSSTRIJUIÎTO HTEUROPA
Inhoud
Blz
Vbortfocrd .
DeEuropese dimensie ;
Vergelijkende studies tussen delanden
-Armoede ensociale politiek ;hoeziet méninEuropa dearmoede ?
-Aanhoudende armoede jarmlede oneer zigeuners enandere groepen
.vanpersonen -«onder vaste verbl i.jfplaat s...
Actie-onderzoekprojecten -
België 1Maatschappelijk opbouwwerk indeMarollen ,Brussel
Denemarken -2Nieuwe aanpak vanhet'maatschappelijk werk onder
deärmsten derarmen .Kopenhagen . :,
Duitsland -3Ontwikkeling vanopde "behoeften ingestelde modellen
vanmaatschappelijk werk ,Keulen
v 4Steun aandaklozen ,Tübingen-Stuttgart ■ 'r- ■
5Dakloze armen ,Duisburg enEssen
6Sociale -integratie vanvluchtelingen enimmigranten ,
Amberg
7Project voor verwaar loosde Pari jsekinderen
8Met .verenigde krachten dearmoede bestrijden ,Reims
9Samenlevingsopbouw enpre–scolair onderwij s,
Hoisy -le-Grand –Herblay –Toulon
10Verbetering van dewoon-enleefomstandigheden ,~
Roubaix –Guemene-sur –Scorff –Orange .
11Huisvesting ensamenleving ,Strasbourg –Denain -
Woippy -LeHavre • .
12Het Ierse nationaal programma terbestrijding van
dearmoede ,diverse plaatsen inIerland
13Reorganisatie vandelokale gezondheids –ensociale
diensten ,padua
14Sociale centra voor kinderen ,vrouwen enbejaarden ,
Giugliano
15HetVierde Wereldproject ,Breda ■-< 'Frankrxjk
Ierland
Italie .
Nederland
Verenigd
Koninkrijk2
3
9
21
24
29
32
35
39
46
48
52
55
58
63
65
72
79
82
16Het "Joint Family DayCentres Project "(Verzorging
overdag tenbehoeve vangezinnen )*Londen –Liverpool ,85
17Lokale steuncentra ,South Wales –Glasgow –Londen 93
18Craigmillar Festival Society ,Edinburgh - 100
19Project ,samenlevingsopbouw ,Edinburgh 104
20Project rechtsbijstand ,Wolverhampton 107
21Vrijwilligersorganisaties ;sociaal behoeftige gebieden ;
welzijnsvoorzieningen ,Noord-Ier land ,110
i^enprogramma inontwikkeling
Bijlagen '•
I *Verdeling vandeactie-onderzoekprojecten (kaart )
II Lijst vanprojectleiders enadressen
III .Lijst vanleden vandeadviesgroep114
117
118
122

Voorwoord
DitishettweedeversL?geverletr.^o'.v ^r'-airr:voornodeIprojeeten
en–studiesterbestrija:r,rve-r>.dearraoecU-j i:thet-korthetEuropees
armoedehesiri.jcdngDprc to'r!'JT<ac-ioeicd«P.ei 2verslagwordinjanuari 1977
«
gepubliceerd »Iis hat uiteeti^azei :inheteerste
'/» ww:: ■hoofdsstake ytamfm w#?«k >t*«F-s^^ -seCosm-Issieophetgebied
vandec«5z*èln£,tie èneva?•ïat;.**dev?£Cbillendeprojecten wordt
"beschreven® Eetgrootste d*elvundere,itvanbetverslr.gisgewijdaaneen
kortoverzicht v«.nelk-«.IJdeafzonderli V:pt-cjeneneen"bespreking van
degemaakte vooruitgang <vbanisvandelu&t'.rtegegevens waarover de
Commissie kon "beschikken *Hutgrootste gedeelte -vanditmateriaal isvan
"betrekkelijk recentedatum»isechterifc03ilijkgebleken oavooreen
dergelijke uiteenlopende reeksvanprojecvrn eenvastejaarlijkse verslagdatum
tehandhaven ,endeComm3ssieh^-ftzicherbijneercoetenleggendathaar
informatie "betreffende soü<aigoprojecten opeengegeventijdstip actueler zal
zijndandiebetreffende andere »
InhaareersteverslaghaddeCommissie bewv?jtafgezien varxeenindeling van
deprojecten perland,enhadzijdezenaartypegerangschikt .Indittweede
verslagisdeindeli/igperlandtoegepast methetoogophetfeitdatlezers
dieopditgebiednietdeskundig zijnindeeersteplaatsbelangzullen
stelleninhetgeenerinhonaig^nlandgebeurt »Hetinheteersteverslag
gebruikte schemawordtevenwelnogsteedsgebruiktalsindelingscriterium voor-
groepsvergaderingen voorprojectleiders o
Indeslotopmerkingen vanhetverslagonderdetitel"Eenprogramma inont­
wikkeling "wordtnagegaan 1osdeactiviteiten gedurende denogoverblijvende
2jaarvanhetlopendevijfjarige programma eruitzullenmoetenzien,wil
ditzogoedbegonnen programma zijnbeloften volledig waarmaken enwilheteen
duurzamebijdrage leveren opzowelnationaal alsEuropees niveau »
Ditverslagkanhooguiteenglobaalbeeldgevenvandeveleuiteenlopende
activiteiten diehetprogr-mtaa behelst.
•Deroeèstevan„.verslagen ,waaropdit
oversichtisgeoaseoiJL k"echterwordenverkregen bijcieprojectleiders ,
Ο
wieradres:-JUinbijlags aYtverslag ?ijntce^cv^egd .Lezeradiemeerinfor­
matiezouden "vielen,wordtó*ugeradeneerdorcontactoptenemenmetdeproject­
leiders,.danmetdeSaropt-se Coisasrde »

-2a
Ditrapportwerdinesrsteinstantie outworpendoorhetonafhankelijk
research-instituut ESPOIR(ziepg.7)•Detekstwerdtergoedkeuring
voorgelegd aandeledenvanderaadgevende werkgroep "Bestrijding vande
armoede",dienaoverlegmetdeprojectleiders bepaaldewijzigings­
voorstellen bijdeCommissie hebbeningediend...

DEEuPOPEoB
DeEuropese Gemeenschap steltzichuitdrukkeiktendoeldelevensstandaard
vanhaarbevolking opeenhogerniveaute"brer-ger.*Ssdurend' -.deeerste15jaar
vanhaar "bestaan "boekte ?-ijwatdit"betreftopvallende resultaten –
aanhoudende economische sp/oei,vergezeld v?jsc-enlaagwerkloosheidscijfer en
aanzienlijke verhogingen v.nreeleleven;.;<:no.aard.Alomkonookeen
uitbreiding vandesocialezekerheidsstelsel desocialehijstand ende
persoonlijke socialedienstverlening wordenwaargenomen ineennogsneller
tempodanhetnationaal inkomen.
Niettemin "bleefdearmoedebestaan ,,Desamenleving leerdeinziendatarmoede
eenrelatieve toestandisendatpersonen zicharmvoelenenalszodanigworden
gezien,watookhunabsolutelevensniveau moge-zijn,wanneerzijdoor
gebrekaanmiddelenafgesloten zijnvandeleefpatronen vandemeerderheid van
debevolking indemaatschappij waarinzijleven.Volgensditcriteriumblijft
dearmoederealiteit vooraanzienlijke groepen vandebevolking enkande
algemene voortgang vandeeconomische groeihunuitsluiting alleenmaarhelpen
versterken .Kortgezegd,hetvraagstuk vancearmoedeiseenvraagstuk van
ongelijkheid ensocialeonrechtvaardigheid .
Deervaring vandelaatstevijfjaarheeftonseenanderelesgeleerd,nl.dat
wijdeeconomische groeinietmoetenzienalshetalleenzaligmakende .Hetis
nietzodatdoordezegroeionzeproblemen dekomendejarenopeenpijnloze
envanzelfsprekende manierzullenwordenopgelost.Alswearmoedeuitdewereld
willen /helpen,zullenweerietsaanmoetendoenenwelnu.
Hetsociaalactieprogramma
Destaatshoofden enregeringsleiders vandeEuropese Gemeenschap wezener
tijdenshunParijseTopconferentie vanoktober 1972opdatdeeconomische
expansie geendoelopzichzelf diendetezijn,maaralsmiddelmoestworden
beschouwd vooreenverbetering vandekwaliteit van.hetbestaan »
Hetsocialebeleid,datvoorheen wasbeschouwd als^?ntaakvandeGemeenschap
dieuitsluitend wasgerichtophet"oliënvandeeconomische wielen",kreegdus
eenhogereprioriteit alsmiddelterverbetering vanheJ~eefklimaat »Eetresultaat
wasdebeslissing omeensociaalactieprogramma optestellen.
DeRaadvanKinisters namop21januari1974eenresolutie aanbetreffende het
sociaalactieprogramma »Eenvandeprioritaire actieswelkeindatverbandwerden
genoemdwashetinsamenwerking metdelid-staten uitvoeren vanspecifieke maat­
regelenterbestrijding vandearmoededoormiddelvaneenreeksproefprojecten .

-4-
DêCommissie pleegde vervolgens overleg meteengroot aantal regerings -en
ι
onafhankelijke deskundigen enstelde eendocument opwaarin dedoelstellingen van
hetprogramma werden uiteengezet falsmede decriteria voor deselectie vanprogramma 's
endesoorten financiële steun welke door deGemeenschap zouden kunnen worden .
toegekend »Devoorstellen inditdocument werden ,nadat zijdoor hetEuropese
Parlement enhetEconomisch enSociaal Comité waren "besproken ,door deRaad "bijdiens
"besluit van22juli 1975 goedgekeurd .Voor hetprogramma werd een "bedrag van2,5
miljoen rekeneenheden in1975 uitgetrokken ,envan2,875 miljoen in1976 »In
november 1975 keurde deCommissie intotaal 21door deregeringen vandelid-staten
voorgestelde projecten goed ,alsmede 2door deCommissie voorgestelde endoor de
"betrokken lid-staten goedgekeurde transnationale studies .2vandeze proefprojecten
-werden vervolgens ingetrokken ,maar hetoverblijvende gedeelte istezamen metde
transnationale studies uitgewerkt entenuitvoer gelegd .
Detransnationale studies werden slechts voor éénjaar gefinancierd ,endeeind-
rapporten "betreffende "beide zijn bijdeCommissie ingediend .Denationale proef -
projecten werden oorspronkelijk gefinancierd voor eentijdvak van 2jaar ,maar op
13december 1977 stemde deRaad vanministers ermee irihetprogramma voor nogeens
drie jaar teverlengen .Terzelfdertijd werd debegroting voor hetprogramma verhoogd
zodat zesnieuwe projecten enstudies konden worden toegelaten ,alsmede eentweede
fase voor elkvandetwee vroegere studies .Devoor 1977 »1978 en1979 uitgetrokken
bedragen beliepen resp .3»5miljoen ,5miljoen en5»75 miljoen rekeneenheden .
OpdeEuropese dimensie vandeprogramma 'swerd vanmeet afaandenadruk gelegd door
deoprichting vaneenadviesgroep opcommunautair niveau .Deze bestaat uit9regerings –
deskundigen (lvoor elke lid-staat ),7onafhankelijke deskundigen en1vertegen­
woordiger vanelkvanbeide socjale partners oDegroep werd voor heteerst bijéén –
geroepen inmaart 1976,enhee:ft vervolgens tenminste omde2maanden vergaderd .In
1977 vierden alle individuele projecten bezocht enwerd over elkdaarvan door tenminste
éénlidvandeadviesgroep verslag uitgebracht .
Contact tussen deprojecten onderling wordt eveneens ,gestimuleerd door hetorganiseren
vanjaarlijkse vergaderingen vanprojectleiders endirecteurs .Eenvoorbereidende
studiebijeenkomst werd van28totenmet30juni 1976teBrussel gehoudenj ookwerd
opuitnodiging vandeFranse regering indeomgeving vanChantilly van18totenmet
22september 1977 studiedagen georganiseerd voor
projectleiders .Voor 1978 werd besloten debijeenkomsten anders interichten ,d.w.z .
fipril ,juli onoktober toBrunael oonrook3 vandrie tweedaagse vergaderingen te
hoiuUm voor dlvoruo groopon vanprojeot leiders .Deze bijeenkomsten waren informeel van
a?u\ï CvMulov \;vntevovon vust^ootoldo structuur ,oodat deerbij betrokkenen tenvolle
dokans iuvjen omhunervaringen ,resultaten enmoeilijkheden tebespreken .
\
Der.odelpro.jecten endearmoede
Hetdoel vanhetprogramma isluidens hetbesluit vandeRaad vanministers van-
juli 1975 :

"...nieuwemethoden tobeproaven ■■■nteontvj:">,j1omp^vsonendiaindoG©moon-»
schapinarmoedeverkeren ofhieraanblootstaan te
Dedefinitie vanarmoedeisvansoortgelijke aard:
"...personen ofgezinnen mogeninL.Valgemeen worden "beschouwd .inarmoedete
verkeren wanneerhunmiddelen zoontoereikend zij/?,da.4.zijuitgesloten zijnvande
gewoneleefpatronen ,gebruiken enactiviteiten ijt?.delid-staat waarinzijleven".
Inhetinjuni1974doordeConn-issie gtpublicrev-de wevkdocument werdendiverse
criteria voordeselectie vandeproefprojaoten aangegeven .Deprojecten dienden
oorspronkelijk tezijn;d.w.z.ao-lanigtezijnopgezetdat"nieuwemethoden werden
"beproefd".Zijdiendenvoortsdemogelijkheid tsbieden omindetoekomst opruimere
schaaltewordentoegepast .Enzijdiendenvoorzieningen tebevatten vooreen
systematische programmering ,registratie enanalysevandeuitwerking vanhet
project.Tenslotte dienden ookdearmenzelferectiefbijbetrokken teworden.Een
vandesteedsweerkerende motieven diebijdeaanvangindediscussies overhet
armoedebestrijdingsprogramma konworden "beluisterd washetstreven omprogramma 's
aantemoedigen welkebetrekking zoudenhebbenopproblemen dievoormeerdanéén
lid-staat golden,zodatdeopgedane ervaring zoukunnenwordengebruikt voorhet
uitstippelen vanbeleidopzowelcommunautair alsnationaal niveau.
HetEuropeesprogrammaiseenpoging OEImaatregelen enonderzoek bovenhetnationale
niveauuitteheffen,zodat,naarwordtgehoopt,delid-statenvaneikaarservaringen
kunnenlerenenideenbijeenkunnenbrengenbetreffende een,ondankszeeruiteen­
lopendenationale situaties ,gemeenschappelijk problematiek »
Uiteraard washetdeCommissie nietonbekend dateropeenaantalaanverwante
terreinen ,zoalsdelandbouw,deregionale ontwikkeling ,deberoepsopleiding enhet
onderwijs ,gebruikwerdgemaaktvanproefprojecten .Hetbijzondere vanhetarmoede-
programma isechterdathetzichindeeersteplaatsrichttotdearmenalsmensen
ennietalsproducenten ofconsumenten . Bijhetvaststellenvande
18/inhoudvanhetarmoedeprogramma /rekening gehouden methetbestaanvandeproef-
projecten opdegenoemde anderegebiedenteneindeoverlap sntevermijden .

Erisvanafdaaanvangmetnadrukopgewoz&adatderol-vind^-Gemeenschap "-;
opgenerleiwijzeafbreukdoetaandeverantwoordali jkhedenvandeafzonderlijks
lid-staten.Welwordendetransnationale studiesvolledig doordeCommissie '
gefinancierd ,maardaarstaattegenover dataandeandereprojecten doorgaans
voordehelftdoordeCommissie envoordeanderehelftvannationale zijde
(regeringenparticulieren )wordtbijgedragen .Hetgrootstedeelvande
-vakkennis omdeprojeoten uittevoerenisuiteraard afkomstig uitplaatselijke
"bronnen.Totslotzijnhetindeeersteplaatsdeindividuele lid-staten die.~
•*••
de.opgedanelesseninpraktijk moetenbrengen.: /
Proefprojecten zijnslechtBvan'tijdelijke 'aardenwordenopzeerkleine
* . *•>.
schaaluitgevoerd .Zijkunnenopzichzelf hetprobleem vandearmoedeniet'
oplossen,"hoewelhetmogelijkisdatzijrichtlijnen opleveren voordemeest
doeltreffende beleidsvormen enhetgebruikvanmiddelen.Hunnuthangt -
derhalveafvandebereidheid vanregeringen endéEuropese Gemeenschap ombij-
hunhandelen .rekeningtehoudenmetderesultaten vandeprojecten enomop
langeretermijnveelgroterebedragentebesteden -dan,hetgeen'nodigisvoor
deproefprojecten zelf.Anderskanterechtdekritiekwordengeuitdathet :.
projectslechtseenvertragend manoeuvreisyeen'uitvlucht omnietovertegaan.'
'totprogramma *sopgrotereschaal.■-1'* ~
Onderzoek,' evaluatie enverslaggeving :.~ ■-.>
T'Eenwezenlijk aspectvandeindividuele projecten envanhetprogrammaals j
;:geheelvormenhetsystematisch onderzoek enevalueren vanprogramma en^projecten.
Opzijnminstkanwordengezegddathetgeregeld volgenvandeprojecten de1^
'activiteiten ervanveeloverzichtelijker maakt,welkedaardoorbetertoegankelijk
.wordenvooronderzoek enkritiektenaanzienvandegebruikte methoden enhuil''
ethischeimplicaties eninpositieve zinkunnenonderzoek enevaluatie nuttige .
,.informatie opleveren voordegenen'dieverantwoordëli jkzijnvoordeprojecten ,■
enhenaanmoedigen zorgvuldiger enrationeler overhunaanpaknatedenken.' *;
Gezienhetexperimentele ,karakter vandeprojeoten iseenevaluatie aanhet .-
eindevandelooptijd vandeprojecten vanhetgrootste belang.Dekwaliteit -vanK
hetonderzoek inditstadiumkanzeerwelbepalendzijnvoordevraagofde
".projecten alofnieteenblijvendeffectzullenhebben.
„Aainjezien hethierookgaatomeenEuropees programma ,moethetookopEuropees
niveauwordengeevalueerd ,omervaringen tekunnenvergelijken dievanbelang
zijnvoormeerdanéénlid-staat endeGemeenschap tekunnen'voorlichten over
ioi,nut,vandezesoortaotivitext alsonderdeel' vaahaarsociaalbeleid.De
adviesgroep heeftzichtoteind1978vandezötaakgekweten erideaanzienlijke /
vakkennis enervaring opdiversegebiedenwaarover deledenvandegroep "
beschikken ;samengebracht »,In1978echterwerdbeslotennaastdezeadviesgroep
•^v«^®ai;vautGnoffle onderzoeksgroep inhetleventeroepen.Óp1decem'be;;,.2;973wQrd .

oenovoroonkomst ondertekend matESPOIR(Eu.ropean SpecialProgramme –Observation ,
Information andResearch )jdezegroep,dieisgevestigdteCanterbury inhet
VerenigdKoninkrijk ,kreegals'opdrachttegennovember 1980voordeCommissie een
globaleevaluatie optemakenvanhetprogramma » ■,
DeCommissie vanhaarkantwerddoordeRaadvanMinisters opgedragen tegenjuni
1981eenverslagvoorteleggenmet"betrekkingtothet-programma .
DeCommissie overweegt
inditverslagnietalleeneenevaluatie optenemenvanhetprogramma zelf,maar
eveneens deresultaten vaneenomvangrijke studienaardeaardenomvangvande
armoedeindediverselid-staten endeter"bestrijding ervangetroffen "beleids­
maatregelen ,Hetisde"bedoeling datdezestudietegelijkuitgevoerd wordtmetde
evaluatiestudie vanESPOIRdooreenkleinteamvanonderzoekers inelkvande
landen,metdienverstande datdeactiviteiten wordengecoördineerd vanuitBrussel.
Deze "beideonderzoeken ,alsmededeevaluatie vanhetprogramma endestudiesover
dearmoedediein-hetprogramma zelfzijnopgenomen zullendediscussie overhet
programma optillen "boveneenzuivertechnisoh niveauenhetprobleem vandearmoede
helpensituerenineenzoruimmogelijke -politieke ensocialecontext.
Dcindividuele projecten
''■ -*" , .
Ompraktische redenen,metnamemethetoogophetorganiseren vankleine,informele
studiehij eenkomsten endiscussies ,zijndeprojecten indriegroepeningedeeld .
' - . . 'I
Deeerstegroepisdiewaarbij denadrukligtopsociaal opbouwwerk ,d.w.z.op
maatregelen waarbijeengehelegemeenschap isbetrokken ,welkegewoonlijk wordt
omschreven ingeografische termen.Eentweedegroepomvatprojecten diehoofdzakelijk
zijngericht opverbetering vandesituatie vandearmenviaactiesterverbetering
vandewerkwijze vansommigestelsels vansocialevoorzieningen .Dederdegroepis
speciaalgerichtopactiestenbehoevevanbepaaldecategorieën .vandebevolking ,
waarvan magwordenverondersteld datzijarmzijnofdoorarmoedewordenbedreigd.
Hierbijmoetechterwordenopgemerkt datditgeenszins eenwaterdichte indelingis.
Velevandeprojecten zoudengemakkélijk inmeerdahééncategorie kunnenworden
ondergebracht . •
Metelkvandezecategorieën correspondeert globaalgesproken eenverschillende
werkwijze .Bijsommigenlegtmenzichtoeop'administratieve hervormingen ,terwijl
menerbijanderendevoorkeuraangeeftaanhetandereeindetebeginne,namelijk
doordearmentemobiliseren zodatzijeendoeltreffende pressiegroep kunnenworden.
Deprojecten verschillen ookinhunuiteindelijke doelstellingen ophetgebiedvan
'■etsocialebcleidjdezevarieren vanhetzeerambitieuze strevennaareenradicale
herverdeling vandainkomenstengunstevandearmen,totmeerbeperkte d<?el~ ,
3tellingen szoalsdearmendebeschikking tcgevenovsrmeerdeskundig adviesten
afzienvanhunsocialeenwettelijk® rechtsn.eihstverbeteren vanhet

niveauendekwaliteit vandesocialedienstverlening ten"behoevevanbepaalde
groepenvandebevolking .
Deprojecten verschillen ookwat"betrefthuninterpretatie vanwat"participatie
doordearmen"dientintehouden.Participatie kanbijvoorbeeld betekenen het
vergaren vaninformatie onderdearmenbetreffende hunlevensomstandigheden en
behoeften ,bijvoorbeeld doormiddelvaneenenquête.Maarhetkanookietsactievers
betekenen :datdearmeneenstemhebbenindeleidingendeadministratie vanhet
project.Ookkandeelneming opeenmeeralgemeenpolitiek niveauzodanigworden
geïnterpreteerd dathetdemobilisatie vandearmenbetekent,zodatdezeopmeer
doeltreffende wijzekunnenwordenvertegenwoordigd indemachtstrijd waardoor de
inkomensverdeling indesamenleving wordtbepaald.
Individuele projecten kunnenooksterkvanelkaarverschillen watbetreft de
verhouding onderzoek –actie.Enerzijds kunnendeeisendiehetonderzoek stelt
eenhinderpaal vormenvooreendoelmatige actie,enanderzijds kanhetverwaarlozen
vanhetonderzoek leidentoteenongeplande en.dusookondoeltreffende actie.
Ookhettypevanonderzoek datalsrelevant enbelangrijk wordtbeschouwd loopt
uiteen.Sommigeprojecten leggenzichtoeopobservatie enregistratie van
kwalitatieve aard,terwijlanderenhetverzamelen vankwantitatieve gegevens ,zoals
veranderingen indebedrijvigheidsgraad enhetinkomensniveau ,alshetbelangrijkste
aspectbeschouwen .Inhetalgemeen kanwordengezegddathoekleinerhetproject
ishoemoeilijker hetiseenomvangrijk researchprogramma uittevoeren®
Tussenprojecten bestaanookgroteverschillen watbetreftdeopzet,omvangen
organisatie .Zowordensommigeprojecten uitgevoerd ingroteagglomeraties ,anderen
inhoofdzakelijk plattelandsgebieden .Sommigezijnnauwgerelateerd aande
bestaande socialevoorzieningen vandeoverheid,terwijlanderendoorzelfstandige
vrijwilligers organisaties wordenuitgevoerd .Bijsommigeprojecten wordtslechts
eengeringaantalbezoldigde personeelsleden ingeschakeld ,terwijlandereneen
stafvanhonderden medewerkers omvatten.
Sommigevan"dezeverschillen warenduidelijk vanafdeaanvang,,terwijlanderen
indeloopvandeuitvoering vandeprojecten naarvorenkwamen.Zijdragener
allentoebijomrechtstreekse vergelijkingen vandeprojecten toteenmoeilijke
ennetelige zaaktemaken.Tegelijkertijd echtervergroten zijdeervaring en
latenzijdeverschillen zieninnationale situaties endeverschillen inhet
begrijpen enverhelpen vandearmoedeindelid-staten 0

–9–
DEVEROELIJKEiroB STUDIES TUSSEN DELAITOEH
Armoedeensocialepolitiek ende"beeldvorming omtrentdearmoede
Zoalsreedsopgemerktinhetvorigehoofdstuk waren2vande21modelprojecten
indeeerstefasevanhetEuropese armoedebestrijdingsprogramma vergelijkende
studiestussendelanden.Dezestudieswarenindiverseopzichten verschillend van
deoverigeprojecten .Zolaghetaccenteerderopeen'vergelijlcende "benadering
tussendiverselanden,dandatopnationaal niveauwerdtewerkgegaan .Dezestudies
werdenvolledig doordeCommissie gefinancierd ,zonderrechtstreekse bijdragen
vande"betrokkenlid-staten ,eneengevolghiervanwasdatzijinplaatsvandoor
denationale regeringen ,doordeCommissie werdenvoorgesteld »Daarkomt"bijdat
zij"beidevolledigtheoretisch vanopzetwaren,daterderhalvegeensprakewas
vaneenmengvorm vanonderzoek enactiewaarop "bijdeanderemodelprojecten het
accentlag.Totslotwerden "beidestudiesvoorenkeléénjaargefinancierd ,zodat
zij"beidethanszijnvoltooid enindevormvaneindverslagen aandeCommissie werden
voorgelegd .Welwerdt.a.v.heidestudies "beslotenin1978vanstarttegaanmet •
eenfollow-up studieendezetweede-faseactiviteiten wordenthansuitgevoerd .
i
Armoede ensocialePolitiekinEuro-pa(FaseI)–eenmodelstudie inhetVerenigd
Koninkrijk tDuitsland enFrankrijk
Bijdetotstandkoming vandezestudiewarendrieinstituten betrokken ,teweten
hetInstituto ofCommunity Studies(i.C.S.)inhetVerenigdKoninkrijk ;hetInstitut
fiirAngewandte Sozialwissenschaft (i.ïT.F.A.So )inWest-Duitsland ;enhetCentrede
Recherche pourl'Etudeet^Observation desConditions deVie(C.R.E.D.O.C. )in
Frankrijk .HetI.C.S.was,onderdeleidingvanProfessor PeterWillmott,"belastmet
dehoofdmoot vandewerkzaamheden ,namelijkhetcoördineren vandestudieenhet
analyseren èninterpreteren vandegegevens.Elkinstituut wasverantwoordelijk voor
deuitvoering vanhetonderzoek inzijnland.Alledriehaddenzichvooraf
gespecialiseerd inonderzoek ophetgebiedvandearmoedeenwarenbetrokken "bijeen
aantalvergelijkende studies.
*
Hetdoelvandezestudiewastweeerlei »Teneerste,het"lokaliseren "vandepersonen
levendinarmoedeviasteekproefenquetes inelkvandedrielandenwaareen
onderzoek werdgehouden. Opdetweedeplaats,deuitkomsten
vandezeonderzoeken gebruiken alsuitgangspunt voordevergelijkende studievanhet
sociaalbeleidendeindezelandenbestaande officiële regelingen terbestrijding
vandearmoede.

D3indeze studie opproefbaeia gebruikte methode waaverschillend vanandere
benaderingen diebijdevergelijkende studie vandearmoede worden gevolgd (zie
voorbeelden uitandere studies inhet I.C.S. verslag "Poverty andSocial Policy
inEurope ",bladzijde 9i voetnoten ).Kenmerkend voor deze studie wasdatde
verschillen inhetarmoedebestrijdingsbeleid werden onderzocht ,uitgaande vande
omstandigheden waarin demensen verkeerden enhunbeleven vandearmoede zoals die
i - ■ •
uitdesteekproefencjuêtes naar voren kwam .Deze benadering iszeer verschillend van
diewelke gewoonlijk wordt gevolgd enwaarbij deverschillende beleidsvormen worden :
vergeleken aandehand vanstatistisch materiaal ,hetgeen vaak moeilijk blijkt >
door hetontbreken van denodige informatie envangegevens die slechts ten dele
vergelijkbaar zijn .Wordt ineenstudie uitgegaan vandeervaring vansteekproef -
populaties'-van debevolking alsgeheel indeonderscheiden landen opeenbepaald _
tijdstip ,dankanworden nagegaan hoehetbeleid zich daadwerkelijk indepraktijk
uitwerkt enhoe het erconcreet inslaagt omdebehoeftigen tebereiken ente
helpen .
3ijhetonderzoek waren ine]Jcland zowat 500huishoudens betrokken verdeeld over
twee verschillende gebieden ,eenstedelijk eneenoverwegend plattelandsgebied .
Deze gebieden waren V/altham Forest (London )enPenland inhetVerenigd Koninkrijk ,
Kalk (Köln )enDierdorf inDuitsland ;enMontreuil (Parijs )enMontpazier inFrank -
rijk .Vergeleken metdeoverwegend landelijke gebieden werden indestedelijke -
gebieden zowat viermaal zoveel huishoudens geïnterviewd ,,Inalle gebieden namen aan
deoorspronkelijke steekproef 80foofmeer aandeinterviews deel .
Vanmeet afaanwerd menbij hetonderzoek geconfronteerd mettwee belangrijke
methodologische problemen .Het eerste probleem washoevoldoende aantallen armen te
bereiken zonder uittekomen opeenzeer omvangrijke steekproefpopulatie enderhalve
eenonnodig groot aantal niet-armen teinterviewen .Indestudie werd getracht dit
problsem optelossen door bepaalde subgebieden waarin ,volgens degekozen sociale
indicatoren ,waarschijnlijk meer dan99^behoeftige personen woonachtig was,inde
steekproef ,over tevertegenwoordigen .Deze werkwijze werd gevolgd indestedelijke
gebieden vanhetVerenigd Koninkrijk enDuitsland ,maar helaas niet ,alsgevolg
vaneenmisverstand ,inFrankrijk .
Hettweede ,belangrijke methodologische probleem washoehetbegrip armoede te
omschrijven ,welke theoretische benadering diende daarbij teworden gevolgd .Henwas
hetervanmeetaf aanover eens datarmoede niet loskanworden gezien vande
gemiddelde levensstandaard ineenbepaald land ,zulks inovereenstemming methet
eerste besluit inzake hetarmoedebestrijdingsprogramma vandeRaad vanMinisters .
»
Menwasheter ook .over eens datarmoede eenverschijnsel ismetveel facetten
endatwanneer gesproken wordt vanmiddelen erniet alleen gedacht wordt aan

il-
geldelijk inkomen,ofrnatoriolo middolan aXagahaal *maareveneena aankansen
oponderwijs~enwerkgelegenheidsgebied ,en'aanmogelijkheden opcultureel ,
sociaal enmilieuvlak ,Voordehier "bedoelde studiewerdheialszeeropportuun
"beschouwd deaandachtterichten opdemateriele aspecten vandearmoede-metname
oplageinkomens enslechtehuisvesting® Daarnaast werdechterookrekening
gehouden metanderefactoren ,zos.lsfysische engeestelijke handicaps ,moeilijkheden
omaanwerktekomenensocialeisolatie „
Hiervanuitgaande diendemendevraagte"beantwoorden opwelkpuntdemiddelen zo
geringzijndatzijdemensenuitsluiten van.een"aisminimumaanvaardbare levens­
wijze",Kaeendiscussie overdepositieve kantenvandediverse "benadering en?werd
uiteindelijk armoede omschreven alseentoestand waarinde"betrokkene minderdan
2/3vanhetnettomodaleinkomenvanhet"betrokken landgeniet0Vandezedefinitie
werduitgegaan voorhetvergelijken vandeweerslag vandearmoedeindedrie
landen,maarhetgrootstedeelvandestudieisgewijdaandelaatste20fovande
inkcmens.sch.aal indeonderscheiden landen,teneinde inelkvan.deonderscheiden
subcategorieën vanarmenvergelijkbare aantallen tehebben.
Deuitkomsten vanhetonderzoek
Deuitkomsten kunnenintweecategorieën wordenonderverdeelde Opdeeersteplaats
iserdeevaluatie vandemethode zelfoInhoeverre kanwatditbetreft destudie
alssuccesvol wordenbeschouwd ?
Decoördinatie vandedriecategorieën proefinterviews indedrielandenverliep
y.otxlorinooilijkhedonjingrotelijnenwerddaarbijvandezelfdevragenlijst uitge­
gaan»Welwarenerenkelemoeilijkheden ophetstukvandevergelijkbaarheid ,te
wijtenaantaalproblemen enverschillen inwettelijke regelingen ,maaroverhet
geheelgenomenblekenvergelijkende analyses mogelijke Erkondendiversearmoede–
indiceswordenuitgewerkt diezichlenenvoortransnationale vergelijkingen enook
bleekhetmogelijk benaderende conclusies teformuleren overderelatieve doel­
treffendheid vanalternatieve "beleidsvormen® Watditbetreft kandemodelstudie als
üuoeoovol wordenboocliouwd .
Doin:,kIhodologisch opzichtbelangrijkste zwaktebleekdepogingtezijntot
oververtegenwoordiging vandearmenindesteekproef .Ditwaswatdeopzetvanhet
onderzoek betreftvandoorslaggevend belang,aangezien heteenmogelijkheid bood
omeenvoldoende grootmonstervanarmensamentestellen -zonderdatdaarvoor
enormeaantallen niet-armendiendentewordengeüiterviewd enmeneenzeeromvangrijke
steekproef diendesamentastellen® Een3:_.anderbleekvolledigpositiefuitte
valleninDuitsland ,maarnietinhet-Verenigd Koninkrijk .Ditkanechtertewijten

-12-
r
zijn geweest aanhetfeit datdekeuze vandegebieden dievoor "over–sampling "
inaanmerking kwamen ,gebeurde op "basis vanverouderde gegevens verkregen bijvroegere
' .... , volkstellingen .Deonderzoekers zijn ervan overtuigd datditminder negatief zouuitvallen ineen
nationaal onderzoek enzijn vanoordeel dat demethode verdient teworden
uitgeprobeerd#
Hettweede aspect datbij debeoordeling vandeuitkomsten aanbodkomt isdat
vandeanalyse vandeverzamelde gegevens .Bijdebeschouwing vandeze gegevens
moet uiteraard worden bedacht dathethier gaat omeenmodelstudie .Hetging er
daarbij omnieuwe methodes inzake onderzoek vandearmoede envandesociale
politiek uittetesten ,eninditonderzoek waren slechts eenzeer gering aantal
gezinnen ,verdeeld over eenaantal categorien ,betrokken .Deindesteekproef
opgenomen gebieden waren derhalve niet noodzakelijkerwijze representatief voor de
landen alsgeheel .Aldeze factoren wijzen ophetbeperkend karakter van de
gegevens .Toch kunnen eenaantal benaderende conclusies worden getrokken »
Debelangrijkste uitkomsten kunnen alsvolgt worden samengevat :
A.Erzijn eenaantal grote verschillen tussen delanden watdearmoede in
inkomensopzicht betreft :
1.Eris ,watdeze vorm vanarmoede betreft ,vergeleken metdegemiddelde levens­
standaard ,meer armoede inFrankrijk daninDuitsland ofhetVerenigd
Koninkrijk o
20%vandebevolking •
2.Onder dearmste /isdearmoede ingrote categorieën gezinnen "meer even­
wichtig "verdeeld inFrankrijk daninhetVerenigd Koninkrijk enDuitsland ;
dithangt hiermee samen datindelaatste twee landen "sociale gevallen ",
zoals gehandicapten ,gebroken gezinnen enwerklozen ,indecategorie armen
sterker zijn vertegenwoordigd . -
2Qf?ovandebevolking
3.Onder dearmste /isdeinkomens spreiding hetgeringst inhetVerenigd
Koninkrijk .Dusniettegenstaande inhetalgemeen definanciële bijstand inhet
Verenigd Koninkrijk relatief laag is,ishetaantal zeer armen ergeringer .
B.Wat betreft deverschillen inkenmerken van dearmen endedoeltreffendheid van
hetgevoerde sociale beleid kanhetvolgende worden opgemerkt :
4»InFrankrijk zijn degezinstoelagen enandere vormen vangezinsbijstand ,als
beleidsinstrument alsgeheel ,effectiever daninhetVerenigd Koninkrijk of
Duitsland ,door decompensatie diewordt verschaft voor definanciële nadelen
diehethebben vankinderen metzich meebrengt .Toch bevinden inalle drie de
landen degrotere gezinnen (met3ofmeer kinderen )zich ineenfinancieel
ongunstige positie .
5.InhetVerenigd Koninkrijk enDuitsland komt indegezinnen metalleenstaande
ouders meer armoede voor da.nindegezinnen waarvan beide echtelieden inleven
zijn ;ditiswaarschijnlijk inmindere mate hetgeval inFrankrijk .
6.Dewerklozen vormen eenbijzondere benadeelde categorie ;inalle drie delanden

-13
makenzijeen"belangrijke percentage uit»DeinFrankrijk geldende regelingen
inzakewerkloosheidsvergoeding zijnwaarschijnlijk effectiever indesteundie
zijverlenen aandemeestkwetsbaren danderegelingen dieinhetVerenigd
Koninkrijk enDuitsland wordentoegepast .
7.Inhetalgemeenisdesteundiewordtverleend aandeziekeofgehandicapte
kostwinners inFrankrijk doeltreffender geregeld danindeanderelanden.Het
namedesteunaandelager "betaalden isinFrankrijk "betergeregeld .
8.Desteunkrachtens depensioenregelingen aangepensioneerde echtparen isin
Duitsland "betergeregeld daninFrankrijk ofhetVerenigd Koninkrijk .
9.Alleenstaande "bejaarden komeninFrankrijk enDuitsland eerderinaanmerking voor
eendoeltreffende financiële steundaninhetVerenigdKoninkrijk .
10.Inhetalgemeen worden "bejaarden inhetVerenigdKoninkrijk meeropvoetvan
gelijkheid "behandeld ,zodatmenèrminderzeerbehoeftige "bejaarden aantreft
daninDuitsland enFrankrijk .
Kuisvesting enduurzame goederen indehuishouding :
11.De"beleidsmaatregelen ophetterreinvandehuisvesting zijninhetVerenigd
Koninkrijk doeltreffender "bijdesteunverlening aandearmendaninDuitsland of
Frankrijk .
12.Deimmigranten inhetVerenigd Koninkrijk zijnnietopva-llend slechter gehuisvest
dandeeigeningezetenen ,hetgeenoverwegend tedankenisaandeactiviteiten in
desocialewoningbouwsector .InFrankrijk (enwellicht ookinDuitsland )zijn
dedoordeimmigranten betrokken woningen vergeleken metdiewaarindeautochtone
gezinnen wonenoverbezet enontbreken erdenodigevoorzieningen .
13.Tochgeldtvoordemeestearmennietdatereenuitgesproken tekortbestaataan
deprimaire duurzame consumptiegoederen .MetnameinFrankrijk bevinden dearme
gezinnen zichineenrelatiefgunstigepositie,vanwegehetdeeldatdedaar
bestaande kinderbijslagen vertegenwoordigen inhetgezinsbudget .
Totslotwarenereenaantalconclusies diebetrekking haddenopanderefacetten van
netarmoedeverschijnsel :
14.Denagenoegvolledig kosteloze nationale gezondheidsdiensten inhetVerenigd
Koninkrijk ,dieookkosteloze dienstverlening omvattenophetterreinvandegezins­
planning ,zijnoverhetalgemeeneffectiever bijdehulpverlening aandearmendan
degezondheidsdiensten inDuitsland enFrankrijk .
15.Dearmenmeteenfysiekeofpsychische handicapkrijgeninalledriedelandenop
hetstukvandeverstrekkingen waarschijnlijk mindersteundandegehandicapten
diezichineenbeterefinanciële positiebevinden.
16.Inalledriedelandenkrijgenveelgehandicapten enanderepersonendiezichin
eenmindergunstigepositiebevindennietallesteunwaaropzijaanspraak zouden
kunnenmaken.Deinformatieverstrekking overdedienstverlening endedienstver­
leningzelfdienentewordenverbeterd .

1-14-
173c»i®n de ~rraakrijk "»staand® prijevenuinderingea ophetopenbaar vsrvoer
enander 3faciliteiten inverband met devakantie ,isdesituatie watde
vakantie "betrafi' "mrdeamen inFrankrijk rooskleuriger dandievoor hun
lotgenoten inhetVerenigd Koninkrijk enDuitsland »
18.Inalle drie delanden zounuttig werk kunnen worden verricht door sociale -
centra nieuwe stijl ,diezouden kunnen helpen hetsociaal isolement vande
armen teverminderen .
Niatuurlijk kanaangeen vandeze conclusies eenabsolute' geldigheid ,wörden toegekend ,
aangezien zeimmers gebaseerd zijn opalleen eenbeperkt proefonderzoek .Toch lijkt
eruittekunnen worden afgeleid datinelkvandedrie landen bepaalde beleids –-
maatregelen enig succes hebben gekend bijhetbestrijden vansommige vormen van
armoede onder sommige categorieën gezinnen »Aldus blijkt eruit dathetdoor de
regering gevoerde beleid deamen totsteun kanzijn ,ookalzijn erdanheel wat
andere factoren ,zowel indelander »?.elfalsdaarbuiten ,dievaninvloed zijn opde
,omvang endeaard van dearmoede .
Armoede ensociale politiek inEuropa (Fase IÏJ–Werkloosheid eribeleidsmaatregele n
ter bestrijding van dearmoede
Sedert devoltooiing vandemodelstudie over Armoede enSociale Politiek inEuropa
heeft deCommissie voeling gehouden metdeadviesgroep enmet dedrie instituten die
bijhetonderzoek waren betrokken endaarbij demogelijkheid onderzocht vannieuwe
vervolgprojecten .Totslot werd inmaart 1978 besloten eenvergelijkend onderzoek in
testellen indrie gebieden diegebukt gaan ,onder eennaar verhouding hoge werk­
loosheid .
Werkloosheid dreigt dusnueenbelangrijke oorzaak vanarmoede teworden eneris
nogmaar weinig bekend over vergelijkbare doeltreffendheid vanhetsociaal beleid
gericht ophethelpen vandewerklozen .Daarom iseengrensoverschrijdende studie
vanditproblem beslist opzijn plaats .Hetbasisidee isomsteekproefsgewijze delen
vandebevolking teondervragen endeverkregen gegevens tegebruiken alsonderzoeks –
basi3 voor dewerking indepraktijk vandesociale zekerheid enandere sociale
maatregelen .Desteekproefsgewijze verkregen gegevens enhetbestudeerde beleid zullen
worden aangevuld door eenonderzoek vandedienstverlening aanenregelingen voorzien
ter .behoeve vandewerklozen indeuitgezochte regio 's.Door hetvergelijken vande
indedrie verschillende regio 'sverkregen resultaten kunnen besluiten getrokken
worden tenaanzien vandedoeltreffendheid vandeverschillende aspecten VSÏ.hf
nationaal beleid . '

-15-
Degeselecteerde stedenzijnReims(Frankrijk),Saarbrïicken (B.R.Duitsland )en
Bristol (V.K.).Het"betreftvooralindustriesteden dieevenwelnietgedomineerd
wordendooreenbepaaldeindustrietak .Zijzijnvrijrepresentatief voorhunland
enlijkenanderzijds enigzins opelkaar.Geendezerdriesteden "bevindtzichinhet
stadiumvanstructurele achteruitgang oplangeretermijnj inallegevallenisde
werkloosheid paszeerrecentgegroeidtoteenernstigprobleem.Inelkgevalzal
destudieopdehelesamenleving gerichtwordenennietuitsluitend opde
'geregistreerde werklozen ,teneinde deinvloedvandewerkloosheid opdegehele
"bevolking temetenentevens omdegraadvan"verborgen werkloosheid "te"bepalen
omdatnietallenzichalswerkloze lateninschrijven bijdebevoegde diensten.
Zodrahetmodelvandevragenlijst zalzijnvastgesteld zalelkinstituut een
proefonderzoek instellen inhetuitgekozen gebiedwaarbijongeveer 250volwassenen
zullenwordenondervraagd .Behalve metgezinshoofden zalookmetanderegezinsleden
diewerklooszijnwordengesproken .Elkstadiumvanhetonderzoek zalvoorafgrondig
wordengetestopdoeltreffendheid alvorens hetonderzoek in1979zalstarten.In
hetalgemeen zalpergebiedongeveer een3000–talpersonenbijhetonderzoek worden
betrokken .
HoezietmeninEuropadeArmoede?(Fasei)
Hetbetrefthiereenbijzonder onderzoek datinmei–juni1976werduitgevoerd door
8,overallelid-staten gespreide ,gespecialiseerde instituten ,inhetkadervan
detweemaal perjaarplaatsvindende opinie-onderzoeken diedoordeCommissie sedert
1973wordenverricht.Dezeonderzoeken ,diebekendstaanonderdebenaming
"Eurobarometer ",zijngebaseerd oprepresentatieve ,nationale steekproeven van
volwassenen van15jaarenouderenomvattenintotaal8.600interviews .Inde
onderzoeken werdenzowat30extra-vragen ingelast.Decoördinatie vanhetbijzonder
onderzoek endeanalysevandegegevens werdenverricht doorhetInstitutFrancais
d'Opinion Publique (IFOP).Hetverslagoverhetonderzoek werddoordeEuropese
Commissie gepubliceerd injuni1977*
Doelvandezestudiewasvasttestellenhoeeenopinie-onderzoek eneenprogramma
terbestrijding vandearmoedekondenwordengelanceerd .Bijgevolg ginghetinhet
onderzoek voornamelijk omopiniesoverenhoudingen tegenover armoedeendearmen.
Primairwildemen-uitHetonderzoek tewetenzientekomenhoebijhetgrotepubliek
hetverschijnsel armoedeoverkomt enbeschrijven welkbeeldmenoverwegend vande

-16-
armenheeft.Daarnaast werdennogtweeanderegebieden inhetonderzoek
"betrokken.Allereerst werdendegeïnterviewden vragengesteldoverhuneigeri
inkomen,dewijzewaaropzijditinkomenzieninrelatietotdekostenvan
levensonderhoud (waarbijwordtgedachtaaneen"bevredigend levenspeil )fende
opvatting welkezijhebbenoverhunpositieopdezevenpuntenomvattende rijk–
armschaal.Opdetweedeplaatswerdhengevraagd naarhunmatevansatisfactie
ofdissatisfactie t.a.v»diverseaspecten vanhetleven.Dankzijdeze "bijkomende
onderzoeksgebieden konwordenonderzocht hoedeperceptie enhet"beeldvande
arrnoedevarieert naargelang hetstandpunt vande"betrokkene ,zijhetdatzijin
feiteookvangroteintrinsieke waarde "blekenteaijno
Alhoewel reedsheelwatstudiesoverhetarrnoedeverschijnsel werdenverricht
(doorgaans meervan"beschrijvende danvanverklarende aard),werdnogweinig
onderzoek gedaannaardehoudingvanhetgrotepubliektegenover dit
verschijnsel (vooreenaantalvoorbeelden overvroegeronderzoekzijverwezen
naar"Debewustewaarneming vandearmoedeinEuropa",blz.2–3,voetnoten).
EvenalshetdoordeICSgecoördineerde onderzoek ,gaathethierderhalve omeen
explorerende modelstudie ,hetgeenbetekent dataandeuitkomsten ervandezelfde
beperkingen vastzitten .Tochzijnzevangroteintrinsieke waardeenlatenze,
watsommigeaspectenbetreft,heelduidelijke verschillen zientuisende
lid–staten,hetgeententijdevandepublikatie vanhetverslagaanleiding gaf
totheelwatcommentaar in.depers.
Uelatenhieronder enkelevandemeestinhetoogspringende uitkomsten volgen:
A.Opiniesoverdearmoedevananderen :
1.Gemiddeld gaf47vandegeïnterviewden tekennendatzijwistendatin
hungebiedeenaantalpersonen inextremearmoedeverkeerden .Erwarenwat
ditbetreftaanzienlijke verschillen tussendelanden,gaandevan16%in
Denemarken tot68$inItalië.
2.Slechts 10'Javandegeïnterviewden zeidatzevaakincontactwaren
geweestmetmensendieinarmoedige omstandigheden verkeerden enzicheen
beeldhaddenkunnenvormenvandêomstandigheden waarinzeleefden.
3.Inelkvandelandenlijkenwaardesystemen eenbelangrijke referentie te
vorr.envoorhetevalueren' vandearmoedeendeermeeverbonden facetten
(diemetnamebepalendisvoordevraagofdearmoedemoetwordentoege­
schrevenaanindividuele tekortkomingen ofaansocialeonrechtvaardigheid ).
ZowordtinhetVerenigdKoninkrijk deoorzaakvandearmoedemeergezocht
inindividuele luiheidenhetnietbereidzijnomtewerken.Anderzijds ■
gevendeFransenenItalianen vakerdeschuldaandeonrechtvaardigheden van

-17-
desamenleving (hierzouweleenseenrelatiekunnenliggennetdevast­
stelling vandeICSdatonderdearmeninFrankrijk meer"normale"gezinnen
voorkomen daninGroot-Britannië ,waarhetaantal"socialegevallen"
overweegt).
4.Intotaal54fovandegeïnterviewden (75%vandeItalianen )wasvanoordeel
datdeoverheidzichnietoptimaalinzettevoordearmen.VandeBritsege-
interviewden wasslechts20fovanoordeeldatdeoverheidteveeldeed.
5.60$zeidatze"bereidzoudenzijnom"een"beetjetijd"en48fo"eenbeetje
geld"ter"beschikking testellenterondersteuning vandearmen.
6.Onderdegenendietoegaven datextremearmoede "bestaatwasereengroot
aantaldatzicheerderpassiefopstelde ofvanmeningwasdathetverschijnsel
"bezigisteverdwijnen .Verderwasereenkleineminderheid (10fo)dievonden
datdegenendietegenwoordig armzijnpraktisch gedoemdzijnindiearmoede-
toestandte"blijvenvastzitten endievurigwenstendaterietszou
veranderen .
B.Opiniesoverheteigeninkomen :
7.28j£vandegeinterviewdai vonddatzemethuninkomenniettoekwamen aan
hetgeenvoorpersoneninhunsituatie absoluut noodzakelijk voorkwam.Toch
warenookhierweeraanzienlijke verschillen tussendelanden,gaandevan40fo
inItalië,IerlandenFrankrijk ,tot16foinDuitsland enNederland.
8.42fozeidatzeregelmatig hunuitgavendiendente"besnoeien,en11fodatzij
diendente"bezuinigen opvoedingsuitgaven .
9.8fovandeEuropeanen (8$inItalië,2foinLuxemburg )rangschikten zichzelf
alsarm,hetgeen "betekent datzijzichgeplaatst zagenopdelaatstetwee
tredenvaneenuitzeventreden "bestaande ladder,gaandevanzeerarmtot
zeerrijk.
10.5fovandeEuropeanen (maar16fovandeItalianen )lekengrotefrustratie –
gevoelens engevoelens vanonbehagen tekoesteren tenaanzienvanhetleven
datzeleiden.
11.Overhetgeheelgenomenechterwarendegeinterviewden optimistisch .Deover­
heersende opiniewasdatdelevensomstandigheden indelaatstevijfjaar
warenverbeterd enverderzullenverbeteren ,endatdevolgendegeneratie een
beterelevensstandaard zalgenieten dandetegenwoordige .
Vermeldensv.-aard isookdatdeminderdraagkracht igennietmeerdandebeter
gesitueerden eenrelatieervoeren metdegenendieinechtearmoedeverkeren.We1
hebbenzovermoedelijk meerdegelegenheid omincontacttekomenmetdezeer
ar;;;ou,maarbestaatorbijhendaneiging omzetebekritiseren enhenzelfde
schuldtegevenvoordetoestand waarinzeverkeren.Momenteellijkthetalgemeen

-18-
tekort aaninformatie erop teduiden datperceptie en "beeldvorming vande
armoede primair samenhangen met defilosofische enpolitieke opvatting van
de "betrokken parsonen .
Concluderend lijkt tekunnen worden gesteld datelkprogramma ter "bestrijding
vandearmoede erterzelfder tijd opgericht moet zijn omxleobjectieve
oorzaken vandearmoede wegtenemen endeniet-armen ,ofdegenen dieminder .
armzijn ,voor telichten omtrent debestaande toestanden ,dieingevolge hun
culturele achtergrond endepositie die zijindesamenleving innemen aanhun
waarneming worden onttrokken .
Onderzoeksproject "betreffende deomvang ,deaspecten enoorzaken van armoede
indeI>oropese Gemeenschap . ...
Opgrond vanhetsucces vanhet IFOP rapport ,hebben deCommissie ende
raadgevende werkgroep demogelijkheid vaneenvervolg opdeze studie onderzocht .
Indecember 1978 werd besloten omeen "Onderzoeksproject betreffende deomvang ,
de.aspecten enoorzaken vanarmoede indeEuropese Gemeenschap"~toe te
vertrouwen aan het Centrum voor Onderzoek van deEconomie van dePublieke Sector
vandeRijksuniversiteit teLeiden (Nederland ).
Opbasis vanhet IFOP rapport "Debewuste waarneming van dearmoede inEuropa "
zijn –inovereenstemming meteennieuw ontwikkelde methode -armoedegrenzen y
geschat voor deLid-staten van deEuropese Gemeenschap .Hetvoordeel van
deze methode wasdat zijrelatief goedJcoop wasendemogelijkheid bood van
differentiatie naar deverschillende gezinstypen ensociale karaJct eristieken .
Zijisbedoeld alseenmethode teraanvulling vanreeds bestaande methoden ,
dievoornamelijk gebaseerd zijn optamelijk kostbare budget -analyses ,dieop
grond vankostenoverwegingen niet frequent kunnen worden doorgevoerd en s
bovendien neteenbeperkte steekproef ,diehetonmogelijk maakt omte
differentiëren opgrond vaneengrote verscheidenheid vansociale kenmerken .
Dedoelstellingen 'van hetonderzoeksproject zijn : ,
A.Dèeerste doelstelling ishetbijbenadering vaststellen vanhetinkomens -
niveau ,dattebeschouwen isalsdearmoedegrens ,gedifferentieerd naar ,.-
verschijnselen 'zoals : '
a)verschillen ingrootte enleeftijdsopbouw .vanhetgezin ,
b)verschillende landen enstreken ,
c)verschillen inopleiding ensoort vanwerkgelegenheid ,
d)verschillen ininkomens-stabiliteit (inloondienst ,zelfstandig ,
sociale bijstand ), , -
e)zekerheid m.b.t .dewerkgelegenheid ,
f)duur vandewerkweek .
3.Opdetweede plaats zaldit'onderzoek leiden totschattingen inzake de
verdeling vandenetto –inkomens indeverschillende landen ,gedifferentieerd
opgrond vandebovenstaande aspecten .Metdeze gegevens is .hetmogelijk om
t<">berekenen hoeveel gezinnen beneden dearmoedegrens leven ,dierelevant ,is
voor hungezinstype enkenmerken .Detweede doelstelling isdeomvang van
dearme bevolkingsgroepen bijbenadering vast testellen .
C.r-o/cr.dien kanhetbegrip armoede ookworden gedifferentieerd opgrond vande
ofiemand inzeer geringe mate ofinzeer hoge mate onder dearmoede -
grens leeft .Ditleidt totschattingen omtrent degraad vandearmoede ,
ortov /eldearmoede-kloof .

-19-
Dusopdedercleplaatskaneenkwantitatieve schatting wordengemaakt
vandearmoede-kloof .
D.Devierdedoelstelling isgericht ophetontdekken vandespecifieke
sectorenindemaatschappij ,waararmoedeveelvuldig voorkomt enophet
"bestuderen vandegemeenschappelijke kenmerken vandezesectoren,die
armoede-risico 'sinzichdragen.Ditleidttoteeninzichtindeverdeling
vanarmoedeindemaatschappij entoteeninzichtindeoorzaken van
armoede.
E.Alseenvijfdedoelstelling istevermelden hetonderzoek naardeinvloed,
deuitwerking endegroottevandesocialebijstand indeverschillende
landen. .
Detovol"enprocedure -~
a)Detechnische structuur .
Inhetoorspronkelijke voorstel washetde"bedoeling de'gegevens teverzamelen
middelseentrailer-vragenlijst ,dieachtergelaten zouwordenhijdepersonen ,
diegeïnterviewd zullenwordeninhetkadervandeEuropese Consumenten
Conjunctuur-Enquête . ,
Opdeze "basiszijncontacten gelegdmetdestatistische "bureaus,diedeconjunctuur-enquête uitvoeren .Opgrondvanderesultaten vandezecontacten
iser"besloten omnategaanofhetduitseinstituut "Gesellschaft fiirKonsum–
■forschung "inITeurenberg –datdeconjunctuur –enquêtevoordeEuropese
Gemeenschap sindsdeaanvangvandezeenquêtesheeftuitgevoerd –-ditonderzoeks'
projectinmeerdere vandelidstaten zoukunnenuitvoeren insamenwerking metfilialenen/ofpartner-instituten .OpdezewijzezalhetduitseGfKde
uiteindelijke verantwoordelijkheid verkrijgen ,nietalleenvoorhetonderzoek
indeDuitseBondsrepubliek ,dochookinBelgië,Denemarken ,Frankrijk ,Italië
enhetVerenigd Koninkrijk ,VoorIerlandenITederlandzalhetonderzoek worden
uitgevoerd doordeinstituten ,diezoalsgebruikelijk wordeningeschakeld voor,
deconjunctuur-enquête .InLuxemburg wordtgeenconjunctuur-enquête gehouden.
Voordolandenwaarhetonderzoek gecombineerd wordtmetdeconjunctuur-enquête ,
zullendezelfde demografische gegevens wordenverzekerd doordetrailer--
vragenlijst.. . -
Hetaantalnetto-waarnemingen perlandzal+3000bedragen »Intweelanden,namelijkItaliëenIerland,warendevertegenwoordigers vandebetreffende
instituten vanmeningdatderesultaten vantrailer-vragenlijsten nietbetrouw­
baarzoudenzijnendatderhalvemondelinge interviews absoluutnoodzakelijk
v/aren.'Indeanderelandenzalslechtseenbeperktaantalmondelinge interviews
v/ordenafgenomen ,teneinde derepresentativiteit vandesteekproef teverhogen »
b)Do'..'Q"'-.teli.ikestructuur
Hetnederlandse CentraalBureauvoordeStatistiek (C.BoS»),
hotduitseinstituut GfK,het,?Agricultural Institute "teDublinenhetCentrum
voorOnderzoek vandeEconomie vandePubliekeSectorvandeRijksuniversiteit
teLeidenzullencontracten afsluiten metdeEuropese Gemeenschap »Zijzijn
gezamenlijk verantwoordelijk voorhetverstrekken vandeinformaties als
vastgelegd indedoelstellingen .
Deanalysezalwordenuitgevoerd doorhetlaatstgenoemde Centrum,datalle
gegevens moétontvangen vóór4januariI980envóór1october1980eenontwerp-
rapportaandeCommissie zal'voorleggen .

-20-
Conclude
t
Detweestudiesdieindithoofdstuk worden "beschreven zijn "beidevoorbeelden vaneen
ιsupranationale "benadering vandestudievandearmoede,die,zekeropEuropees
niveau,vanrelatiefrecentedatumis.Zijlatenzien,enditisookhetdoelvan
dezeprojecten ,welkede"beperkingen zijndieaanditsoort "benadering klevenenwelk
nutdezeaanpakkanhe"bbenvoordetoekomst.Ookdragenzijallebei "bijtothet
•"beter "begrijpen vaneenaantalvandefactoren,zowelvanpolitieke alsvanpsycho­
logischeaard,waarmeerekening moetwordengehouden,wanneer menhetheeftoverde
vraagwelksoortvanarmoedebestrijdingscampagne kansopsuccesheeft.
Deprojecten zijn,zoals "blijktuitde"beschrijving ervan,indoelstellingen en
methodiek zeeruiteenlopend .Een"bijzonder "belangrijk verschil,datinelkearmoede-
bestrijding scampagne doorwerkt ,betreftdedefiniëring vanhetbegriparmoede,dat
aanleiding geefttotzeeruiteenlopende schattingen vanhetaantalgezinnen dieinarmoede leven.
IndedoorhetIC3gecoördineerde studiewerduitgegaan vaneenstandaardpercentage
(20$inallelandenenwordtdezeminstbegunstigde 20/oals"arm"bestempeld .
Hiermeewordthetverschijnsel armoedeonontkoombaar gekoppeld aanongelijkheid ,en
ookaandegemiddelde levensstandaard inelkvandelanden.Hetonderzoek iser
eveneens opgerichtdesamenstelling endeomstandigheden nategaanwaaronder de
armste20$inelkvandelandenleeft.
InhetIFOP–onderzoek daarentegen werduitgegaan vanhetgeendegeinterviewden .
zelfals"uiterste armoede"beschouwen .Watdearmoedevandeanderenbetreft,zei
nagenoeg dehelftvanhetaantalenquêtepersonen volledig onwetendtezijnvande
armoedeinhmeigengebied.Tenaanzienvanhuneigensituatiekwalificeerde .
slechts8cJozichzelfalsarm,niettegenstaande ietsmeerdaneenvierdevanoordeel
wasdathuninkomenminder'bedroegdanhetgeenvoormensenvanhunpositie
absoluutnoodzakelijk was.
Uitgaande vanhetIFOP–onderzoek konookeenaantalverschillen tussendelanden
wordenwaargenomen .Zowashet68'fovandeItalianen,maarslechts16%vande/
Denenbekenddaterinhungebiedarmoedebestond.11$vandeItalianen,maar
slechts2%vandeLuxemburgers ,beschouwden zichzelfalsarm,terwijl70$vande
Fransen,Italianen enIerenvondendathuninkomenbenedenhetabsolute minimum
lag,vergeleken met16$vandeDuitsersendeNederlanders .
HetvanuitLeidenverrichte onderzoekzalzichrechtstreeks bezighouden metde
begripsvorming ronddearmoede,waarbijzowelaandachtzalwordenbesteedaande
relatievealsaandesubjectieve aspecteninverbandmetdearmoede yuitgaande
hiervanwilmendaneniginzichtkrijgenindevraagvanafwanneermenzichin
diverselandenenuiteenlopende omstandigheden nietlangermeeralsarmbeschouwt.
DeCommissievervulthiermeehaaropdracht,namelijknagaanwatdeaardende
omvangisvandearmoedeenonderzoeken welkeactiesondernomen kunnenwordenter
bestrijding ervan. ,

-21-
AAIJTIOUPErlPE ARMOEDE E?TAPJ-TOSDE OUDERZIGEUNERS EETAHDERE .GROEPEN VANPERSONEN
ZONDERVAS'TEVERBLIJFPLAATS 1
De"tweedereeksprojecten diedoordeCommissie inmaart197°werdengoedgekeurd >•
"behelsde nogtweevergelijkende studiestussendelanden.Primairhandelenzij
overdeoverdracht vanarmoedevandeeneopdeanderegeneratie enopdetweede >
plaatszijnzegewijdaandeproblemen vanzigeuners enanderegroependie,
niettegenstaande zenietvanRomaanse herkomstzijn,ookeennomadenbestaan voeren.j
l
I
f
Aanhoudende armoede i
Ditprojectdatisgesitueerd inLuxemburg staatonderdeleidingvanprofessor
Scha"berenbestrijkt eengebieddatzichuitstrekt vanMaastricht inNederland tot !
het250kmverderopgelegenSaarbrücken inDuitsland.Hetonderzoeksgebied omvat j
gedeelten vanNederland ,Duitsland ,Frankrijk ,België,Luxemburg entochishet \
betrekkelijk geringvanomvangenineconomisch ensociaalopzichthomogeen.De [
historische ontwikkeling heeftertoegeleiddathiereenunieknatuurlijk |
laboratorium isontstaan voortransnationaal vergelijkend onderzoek .
Binnenditgebiedonderzoeken professor Schaberenzijnmedewerkers gezinnen"dieinar
moedeleven kendematewaarinhunarmoedeviadiversegeneraties blijkttezijndoor­
gegeven.Doorhetfeitdatinditkleinegebiedzoveelverschillende landenzijn
vertegenwoordigd zijndeonderzoekers tevensinstaateenvergelijking temakenvan
desocialevoorzieningen dieindezevijflandenvoorarmegezinnenbestaan,niet
alleenvoorzoverzeoppapierzijnvastgelegd ,maareveneensinhunpraktische
uitwerking .
J
Deuitvoering vanhetprojectgeschiedt viazevenplaatselijke onderzoeksteams ,die j
f
elkdeeluitmaken vaneenonderzoeks –ofonderwijsinstituut .Metdecoördinatie van j
het.projectiseencentraal teambelast,waarvandeledenafkomstig zijnvanhet >
teamvanLuxemburg enLuik;daarnaastheeftvanelkvandeanderetesunsbijtoer– |
beurteenlidzittinginhetcentrale team.Ook"Ai&eaTouteDetresse"verleent i
haarmedewerking aanbetcentrale team.
Deeerstefasevanhetprojectbestondinhetopmakenvaneenstandaardli jet,waarin 1
elkinhetonderzoekgebied woonachtig gezin,datin1970gezinsuitbreiding kende
werdopgenomen .Dezelijstwas,afgezien .vanhetgebiedMaastricht ,innovember 1978
volledigklaar.Indevolgan.de fasewerdenvanelkgezintalvanuiteenlopende i
gegevens verzameld ,died;ordeonder-zoekers opeenschaalwerdengerangschikt gaande
vaneenhogetot eenlage,f..-advanarmoeder :.:ico0Debronnenvandezegegevens
variërennaargelang dep"•<*&'senwaar zewe*'denverzameld (bijv.deschoolofde
disnst voorsocrrle "ijs.--e.iookzijn ergs.vallen waarin voorafeenonderzoek
verricht ondt~*3tr:Leb.-.slspopulatieg waarbijgebruikwerdgemaaktvaneen
.erktevrager.':\is*;,Eerdergelijk onderzoek heefthetvoordeeldataandehandvan

dèuitkomsten "sociale indicatoren "kunnen worden opgesteld entechnieken
kunnen worden uitgewerkt voor het "lokaliseren "van dezeer behoeftigen ;
s
Opgrond hiervan moet hetmogelijk zijn eengewogen steekproef samen te
stellen dieeenvoldoende aantal inarmoede verkerende personen oplevert
om "bruikbaar ,d.w.z .eenvoldoende hoge graad vanrepresentativiteit
"bevattend ,onderzoeksmateriaal teverkrijgen .Ditpunt kwam ooknaar voren
indeeerste fase vanhet inhetvoTige hoofdstuk "beschreven Willmott –
onderzoek ,zijhetdatprofessorWillmott "bijhetsamenstellen vanzijn
steekproef opeenandere wijze tewerk ging . '■ *
Aandehand vandegewogen steekproef zalvervolgens eenintensief onderzoek
worden verricht ,waarbij eengedetailleerde analyse zalworden gemaakt van
desituatie vanelkgezin afzonderlijk envanhetge"bruik dathetmaakt van
deter "beschikking staande sociale enonderwi jsvoorzieningen ,envande
voorzieningen voor hetoppeil houden vanhuninkomen . , ,
Doarmoede onder dezigeuners enandere zwervende "bevolkingsgroepen
Indeoorspronkelijke opzet ging hetomeenstudie ,die "betrekking zouhebben
opalle lidstaten van deGemeenschap .Deze studie was samengesteld ,uitvier
delen ,waarvan eenonder deverantwoordelijkheid van "Etudes Tsiganes ",een
franse organisatie ,endedrie andere delen zouden worden gecoördineerd ,
door Romano Kongreso ,eeninternationale federatie vanzigeunerorganisaties ,
diegevestigd isinGenève .
Dedoor "Etudes Tsiganes "verrichte studie is "beperkt totFrankrijk waar men
ongeveer 120.OCOpersonen diealszwervenden kunnen worden "beschouwd ,,heeft
geteld .Eenderde vandiegroep isminofmeer gevestigd maar hunlevens­
omstandigheden zijn dezelfde alsdievan.de rondt rofckenden .
Destudie zalworden verwezenlijkt door drie onderzoeksgroepen ,verbonden ,aan
deuniversiteiten vanParijs ,Straatsburg enToulouse ,insamenwerking met
hetgespecialiseerde documentatiecentrum van "Etudes Tsiganes ". ,
DeaandePari jseuniversiteit toevertrouwde studie "betreft kennisname van
het "beeld datmensen dieeenzwervend "bestaan leiden ,zich vormen van
personen eninstellingen waarmee zijinkontakt komen en,omgekeerd ,welk
"beeld de "bevolking inhetalgemeen heeft vandegroepen rondt rekkenden .
Deaandeuniversiteit Straatsburg toevertrouwde aktiviteit "bestaat uiteen
onderzoek naar wijzigingen inverwachtingen »gedragspatronen ,detoestand van
"bevolkingsgroepen tijdens hettenuitvoer leggen vanverschillende soorten
sociale acties . ' ■ . -
Deaan deuniversiteit vanToulouse toevertrouwde studie handelt over de
specifieke kenmerken vandeze "bevolkingsgroepen opdemograf isch,' antropologisch ,
"biologisch epidemologisch gebied .

-23-
DeCommissie heeftinmaart197° "besloten eentransnationaal programma
vanstudiestedoenverwezenlijken ,datToetrekkinghadopbevolkings –
-roepenzondervasteverblijfplaats=Ditprogramma zouuitgevoerd
wordenonderverantwoordelijkheid vanRornanoICongreso .
Op"basisvaneen"bepaaldaantalfeitenenommeerdere redenenheeftde
Commissie zichechterverplicht gezien omzijntoevlucht tenementot
hetrechtomhetafgesloten contract metRomanoKongresoteverbreken ,•
vanwegehetnietnakomenvandeaangegane verplichtingen .
Tijdenseenvergadering vanderaadgevende werkgroep "Bestrijding vande
armoede"iseenmededeling gedaanoverdeongunstige ontwikkeling van
ditprogramma vanstudies®Tijdens dediscussie diedaaropisgevolgd,
hebbendeledenvandezewerkgroep totuitdrukking gebracht datereen
ernstige inspanning zoumoetenwordenondernomen omtoteenandere
oplossing tekomen,rekening houdend metdeernstvandeproblemen van
debevolkingsgroepen zondervasteverblijfplaats inallelidstaten en
hetbelangvanhetprojectalsmiddel omdeaandachttevestigen opde
noo&saak vaneenactieteroplossing vandezeproblemen .Inditverband
heeftdewerkgroep hetnuttiggeoordeeld omdemogelijkheid teonderzoeken
omditprojectopnieuwtelanceren onderverantwoordelijkheid vande
Katholieke Universiteit vanLeuveneninnauwesamenwerking met
vertegenwoordigers vandebetreffende nationale zigeunerorganisaties .
Ditonderzoek heefttoteenpositiefresultaat geleidendeCommissie
heefthetvoornemen onbinnenkhrt eennieuwcontract aftesluiten.

-24-
M-M.TSO'i.' ^TT.IJK OPBOi^JSÏK INPBMROLLEÏT -BUSSEL
DeMarollen vormen een oude stadswijk gelegen indeschaduw van hetimposante
Justitiepaleis inhethistorisch centrum vanBrussel -Degebouwen enhun
"bewoners hebben dereputatie schilderachtig tezijn mc.-r coroc -3rci'?-el gezien
"bevindt deze wijk zich opeenzijspoor enwordt zema.rzelden aer^edaan d.oor .
toeristen ofwinkelende mensen .Dehulzen zijn erinsen bou>.rv3.11ige staat ,
veel van debewoners kunnen maar nauwelijks rondkomen endewijk sta?.t voort­
durend bloot aan debedreiging van eengrootschalig orovorm n.f -yroce sdoor
belangengroepen vanbuitenaf (hetJustitiepaleis vormt eenduidelijk voorbeeld
vandeze ontwikkeling inde19eeeuw )oEeuwenlang isdawijx een <-pvsng^ebied
geweest voor immigranten enandere marginale groepen endeze rolverwit zij
nog steeds .
Hetmaat schappelijk opbouwproject indeMarollen wordt geleid door eenvrij-
willigersorganisatie ,hetAlgemeen Actiecomité voor deMarollen ,diesedert
bijna tien jaar indewijk werkzaam is.Behalve door deCommissie woi^t hc>
project financieel gesteund door deBelgische overheid erxdoor particuliere
fondsen .
Hetdoel van hetcomité iswegen aantegeven voor dehumanisering van het
stedelijk milieu ,diealgemene geldigheid hebben »Metname tracht hetdeeigen
bewoners meer bewust temaken vanhungemeenschappelijke be\a;. /u3n enzemeer
tebetrekken bij debesluitvorming waardoor zeeconomisch enpclvbl -:keen stem
krijgen bij hetverder vormgeven aanhun wijlc 0
Deconcretisering van deactieprogramma 'svanhetcomité ligt 1"\handen van
acht autonome groepen die devolgende doelstelling hebben ",
l)hetbevorderen vandeeconomische ontwikkeling vandewijfc ^.
?)hetontwikkelen vansociale enculturele activiteiten voor de .Arabische
'bevolkingsgroep $
3)hetontwikkelen vansoortgelijke activiteiten voor deSpf-v ESB3volkingsgroep
4)hetverstrekken vaninformatie over hetleven indewijk enalles watdaarin
verandering zoukunnen brengen ;
5)hetbevorderen vangroepsactiviteiten diegericht zijn opd-everbetering
vanhetleefmilieu enophethelpen ontwikkelen bij decevon ?vaneen
identiteit egevoel met dewijk waarin zewonenj
6)hetbeschikbaar stellen vanesn'Vetswinkel "voor &r»bewaers vand®vijkj
7}hetaanpassen vanhetonderwijssysteem door nauwer sa/ier -,+3werken m".-de
scholen indewijk endoor eennieuwe school opt■ric 'a+n-.-ooreengroep
jongeren dieniet totde "bestaande scholen kunnen worden ^30laten$
8)deplaatselijke bewoners voor hetproject activeren ende.vcT-ing^3
plaatselijke actiegroepen stimuleren ,waarbij inLatbij>"Yv 1.arwordt r-eef ?
naar het inschakelen van dearmste bewoners ,,

Deze "basisgroepen werken onder auspiciën VÏI T>ËTAlgemeen Actiecomité voor de
Marollen ,maar zijorganiseren huneigen act:'viteiten .
Deraad van "beheer vanhetactiecomité isverantwoordelijk voor hethandhaven
enomschrijven vandealgemene doelstellingen vanhetproject ,voor het
onderzoeken enopstellen vande "begroting envoor hetaantrekken vanmedewerkers .
Erzijn eveneens wekelijkse vergaderingen vaneencoördinatiegroep ,^waaraan
deraad van "beheer hetdagelijks bestuur heeft gedelegeerd .Deze coördinatie -
groep "bestaat uitdegenen diedeleiding hebben vandeverschillende activiteiten ,
leden vanhetcentrale projectteam enleden vanhetalgemeen actiecomité .Al
deze groepen houden uiteraard eigen vergaderingen ,enopaldeze verschillende
niveaus wordt dedeelneming van debewoners zoveel mogelijk aangemoedigd .
Hetcentrale team "bestaat uiteencoördinator ,zijn plaatsvervangers eneen
secretaris jdaarnaast zijn ookeenonderzoeksgroep vandeUniversiteit van
Leuven eneenboekhoudkundige dienst bij dewerkzaamheden vanhetteam
betrokken .Eetteam heeft tottaak algemene bijeenkomsten teorganiseren ,alsmede
zich bezig tehouden metdeopleiding enpublic relations entoezicht uitte
oefenen opdeuitvoering van deactieprogramma 's.
Deactieprogramma 's
(i)Deontwikkelingsmaatschappij derMarollen
Deze groep stelt zich tendoel deeconomische ontwikkeling vandeMarollen
tebevorderen .Totdusver ishetmeeste werk optwee gebieden verricht ,
namelijk :hetbeschikbaar stellen vaneenschoonmaakdienst (S.DoMo-Clean ),die
gebruik kanmaken vanhet indeze wijk veel voorkomende type arbeidskrachten
enhet opgang brengen vankleine ambachtelijke activiteiten ,zoals het
maken vanmarionetten enspeelpoppen .Degroep heeft ookeenaantal kleine
dienstverlenende centra opgericht ,zoals eenwinkel voor hetrepareren van
televisietoestellen ,eenwinkel voor hetopknappen vangedragen kleding eneen
team voor het renoveren van oude huizen .
Deze diensten hebben waardevol werk verricht endringende benodigde werk­
gelegenheid opgeleverdo Zijopereren echter opeenzeer kleine schaal .Dit ligt
niet aaneentegeringe vraag ofaangebrek aanbeschikbare arbeidskrachten ,
maar het ishoofdzakelijk hetgevolg vanhet feit dathunuitbreiding wordt
belemmerd door gebrek aanfinancieringsmogelijkheden .Zoheeft "SDM-Renovatie "
nogslechts drie huizen gerenoveerd ,terwijl deoverige activiteiten hoofd­
zakelijk betrekking hadden opkleine ,zijhetbelangrijke projecten ,waarbij
gebruik werd gemaakt vanambachtelijke bouwmethoden .
Erzijn thans studies voltooid over mogelijke andere vormen vanwerkgelegenheid ;
bijvoorbeeld hetopknappen vanmeubilair enhetbeschikbaar stellen van
administratieve voorzieningen voor kleine commerciële enambachtelijke bedrijven
indewijk .

-26-
ii)HetArabisch-Islamitisch voorlichtin^s-enont'vangstcentrum
Ditiseenontmoetingscentrum voordeArabieren indeMarollen ,waarmeewordt
beoogdhunintegratie tevergemakkelijken endeculturele schokteverzachten »
Tnhetcentrumwordencursussen gegevenovereenhel«reeksonder-werpen ,
zoalshygiëne,gezinsplanning ,FransenArabisch,erwordenfestiviteiten
georganiseerd entevensfungeejrthetcentrumalsclubhuis vooreenvoetbalploeg .
Hetcentrumzetzichinzonderheid invoordobegeleiding vanArabische
vrouwenenjongeren.Hetwordtthansinfeitebestuurd doordeArabische
bevolking zelf.
iii)DeBelgisch- voor
Dezevereniging werdoorspronkelijk opgericht alseensoortopvangdienst voor
Spaanseimmigranten ,maardezefunctieisthansinzoverregewijzigd datzij
nuookb.v.taalcursussen ,eenjeugdclub enadviesbetreffen.de sociale,
opvoedkundige enjuridische aangelegenheden aandereedsenigzinsgevestigde
Spaansebevolking organiseert »
iv)DeInformatiegroep
Dezegroeptrachtervoortezorgendatzoveelmogelijk informele debewoners
vandeMarollen bereikt ;b.v.omtrentactiviteiten vandeverschillende
groepenonderdebevolking enoverbeslissingen vandiverseautoriteiten die
voorhundagelijkse levenvanbelangkunnenzijn.Omgekeerd trachtdegroep
ooknaarbuitentoezoveelmogelijk informatie tegevenoverhetlaveninde
Marollenwijk enoverhetwerkvanhetcomité® Zopubliceert zijb®v0"Ie
Marollien Renové",eenmaandelijks nieuwsbulletin ,evenalsbrochures ,strooi­
biljetten ,enz.,terwijlookpersconferenties wordengegeven®
v)Degroepvoordelokaleidentiteit ("deSymbool-groep ")
Dezegroeptrachtdebewoners vandeMarollenwijk ertoetebrengenzich
sterker methunbuurtteidentificeren® Activiteiten vandegroepzijnvoor­
namelijkgericht optweeaspecten ;eriseenmilieugroep ,diezichbezighoudt
metdefysiekeontwikkeling vandewijkendiealssoort"waakhond "fungeert
tenaanzienvandoordeoverheid enparticuliere ondernemingen geplande
veranderingen ;dezegroepneemtookinitiatieven terverbetering vandiverse
voorzieningen ,zoalsuitbreiding vanhetaantalspeeltuinen enopenruimten.
Opdetweedeplaatsiserdegroepvrije-tijdsbest-edlng diediversevrije-
tijdscentra heeftgeopend ytoneelvoorstellingen enfc/tivalssorganiseert ,en
inhetalgemeen desociaal-culturele ontwikkeling vandewijIrtrachtte
stimuleren .
vi)Juridische dienst
Dezegroepstreefterzowelnaardebewoners bekendtemakenmethunrechten
enhanertoetebrengendezeookwerkelijk uitteoefenon,aiomeer
alroinouo teötHlcrviöökon .Zoiaoreonwotowinkol
opgericht tdieopzaterdagmorgen spreekuur houdt,terwijlpersonen met

-27-
juridische problemen ookthuisworden "bezocht.Eriseveneens eenJuridische
dienstdiezicho„a.bezighoudt methet..o^icht opdetoepassing vande
"bouwvoorschriften ,dewetgeving tenaandienvsnhuisvesting enrenovatie en
debetrekkingen tussendeiTam.ig.rantenandepolitie.Hetaantaldoorde
dienstbehandelde gevallenisdelaatstetweejaarzosterktoegenomen ,dat
heternaaruitzietdatdebetreffende activiteiten dehoofdmoot vande
werkzaamheden vanhetcentruminbeslaggaannemen.
vii)Onderwi.jsvraagstukken
Deproblematiek opditterreinbetreft hoofdsaJgelijk deaanpassing vande
bestaan.de onderwijsvoorzieningen aandebehoeften vanachtergebleven kinderen
enjongerenindestedelijke samenleving *,Deaegroepwerktnauwsamenmetde
bestaande scholen–b»v,doortezorgenvoorleerkrachten diebijlessen
kunnengeven–eniseveneens verantwoordelijk voorhet"Marolliaans atelier".
Ditatelieristoegankelijk voorkinderen dieweinigofgeennormaal
schoolonderwijs hebbenganoten ?entrachteentypeopleiding teontwikkelen
datisgebaseerd opgroepspariicipatie engrcepsproduktie .Tweederde vande
tijdvande38leerlingen wordtbesteedaan"'prcdaktieve activiteiten ",en
derestwordtingenomen dooralgemene cursussen dietendoelhebbenzowelde
elementaire bekwaamheden teontwikkelen alsgroepsparticipatie enexpressie
testimuleren .In1978warenaanhetatelier 5full-time–leerkracht en,
4part-timers en4anderepersoneelsleden verbonden .
vii)Hetbuurtwerk
Hetbetrefthiereenbetrekkelijk nieuwe,in197°opgerichte groepdienauwis
verbonden metvelevandeandereactiviteiten ;devoornaamste taakvande
groepbestaaterindebewoners endediversegroeperingen onderdebevolking
bekendtemakenmethetproefproject enmetdebetekenis dieditprojectvoor
deMarollenheeft.Degroepverricht onderzoek ,houdtbijeenkomsten en
probeert voortdurend nieuwegroepenindewijktestimuleren »Hetaantalis
indeafgelopen jarensterktoegenomen eninhetjaarverslag over1978van
hetprojectwordtmeldinggemaaktvan28lokalegroepenwieractiviteiten in
verbandstaanmethetproject.
Onderzoek enevaluatie
Hetcomitéheeftintoenemende matedoenblijkenvanzijnbelangstelling voor
research.Naastdelopendebeschouwing enevaluatie welkedoordecoördinatie-
groeptijdenshaarwekelijkse vergaderingen wordenuitgevoerd ,werdeen
researchmedewerker ,(doctorindesociologie vandeUniversiteit vanLeuven)
voor10maandenaangetrokken teneindeeenkritische analyseoptemakenvan
delopendewerkzaamheden .

-28-
Deresearchgroep inhetcentrale projectteam ismomenteel bezig methet
uitwerken vaneenevaluatieschema voor deactiegroepen ,eenstudie vande
mo"biliteit onder deplaatselijke "bevolking eneenanalyse vandetechnieken
welke inandere EEG–projecten worden gehanteerd »
Deinhet kader van het pro .jeet ondervonden moeilijkheden
Hetisonvermijdelijk datexperimentele proefprojecten vanhetindeMarollen –
wijk uitgevoerde type opeenofandere wijze opmoeilijkheden stuiten ,zowel in
hun "betrekkingen metandere organisaties ,alsinhetkader vanhetwerk zelf .
Sommige moeilijkheden vloeiden voort uitdeaard enhetcomplexe karakter van
deadministratieve procedures dieinBelgie worden gevolgd .Voor het feest
vandeMarollen "b.v.waren intotaal meer dan80administratieve goedkeuringen
nodig .Eenander voorbeeld ishetsubsidieringsstelsel vandeBelgische
overheid ,datuitsluitend terugbetaling vanuitgaven kent opgrond van
ingediende facturen .Ditbetekent datereenaanzienlijke hoeveelheid contant
geld inkasmoet worden gehouden ,metname wanneer ervertragingen inde
terugbetaling optreden ,hetgeen weer kostbare leningen endeinschakeling van
eenaccountant noodzakelijk maakt .
Erzijn daarnaast nogandere belemmeringen dieeendoeltreffende actie inde
weg staan .Zoheeft hetcomité geconstateerd datergeen permanent lichaam
oplandelijk ofregionaal niveau bestaat meteenoverkoepelend ,gecoördineerd
beleid tenaanzien vandemindergesitueerden .Voorts zijn detechnische
aspecten vandestadsrenovatie endeverbetering vanhet leefmilieu zo .
ingewikkeld dathetzeer moeilijk wordt debewoners daarbij opeengeregelde
basis tebetrekken .

-29-
-rrstr.rsAAMPAK VAITHTLT'IAATSCTLIP PSLIJKVJÜRKo?RPINR>DE/P^STSMDHRAK-VSN-KOPIGFJIAETR
HetDeenseprojectonderscheidt zichinzoverreongunstig dathetalsenigproject ,
voortijdig moestwordengesloten,hoewelzichhijdelancering vansommigeprojecten
inanderelandenzeerzekeronvereenkomstige moeilijkheden hebbenvoorgedaan ,
liettemin werdgedurende dejarendathetprojectinKopenhagen werduitgevoerd
?eernuttigeervaring opgedaan ophetgebiedvanhulpverlening aanmarginale
groependienogsteedsinuiterstbehoeftige omstandigheden verkeren ,zelfsinéén
van'swereldsmeestgeavanceerde welvaartstaten .
Hetprojectwerdgeorganiseerd doordeKofoedsSkole,eenparticuliere onderneming
dieongeveer 50jaargeledenwerdopgericht ennugrotendeels wordtgefinancierd
doordeDeenseregering.ZolangzijbestaatheeftKofoedsSkoledeannstender .•
armenvanKopenhagen geholpen enondanksdegroteverbetering vandelevensomstandig­
hedenindezeperiodeisernogsteedswerktedoenvoordedaklozen ,alcoholici ,
permanent werklozen enpersonen meteenveelheid vanandereproblemen .Devier
maatschappelijke werkersdiehetproject,datdeeluitmaakte vanhetEuropese
programma ,uitvoerden warenallengedetacheerd doorKofoedsSkole,dieintotaal
ongeveer 80personeelsleden heeft.HetDeenseaandeelindefinanciering vanhet
projectwasgedeeltelijk afkomstig uiteenparticulier legaataanKofoedsSkole
engedeeltelijk vanhetDeenseministerie vanSociale ZakenenhetDeensenationale
instituut voorsociaal onderzoek .
«
Hetkernpunt vanhetproject wasmethodenteontwikkelen voorintensief groepswerk
metpersonen meteenlangestaatvansocialeonaangepastheid ,diegewoonlijk wordt
gekenmerkt doorchronisch alcoholisme ,ontbreken vanonderdak enzeerlangdurige
werkloosheid (b.v.15jaarzondervastebaan).Aldergelijke personen komenin
Denemarken inaanmerking voorsocialeuitkeringen dievolgensinternationale
maatstaven hoogzijn,docheenminderheid vandeontvangers blijftvoortdurend in
behoeftige omstandigheden verkeren enblijktnietinstaattezijnomopeenmeer
bovredigcndo levenswijze overteschakelen .HetKofoedsSkoleprojectheefttot
doelmogelijkheden totverbreking vandezecyclustevinden.
lietwasdebedoeling ommetdrieopeenvolgende groepenvanklantentewerken.
Tenslotte werdslechtsééngroepvannegenmannenindeleeftijd van28tot55
samengesteld .Deopzetwashetexperiment tebeginnen meteenwoonfase vandrie
maandengedurende welkededeelnemers zoudenwordenondergebracht metdevier
maatschappelijk werkersdieintweeteamswerdenverdeeld welkeomdeweekzouden
v;erken.Nadezefasevan"stabilisatie "zoudendedeelnemers verhuizen naareen
openmilieuinKopenhagen waarzij.nogsteedsintensieve begeleiding dormaat­

-30-
schappelijk :werkers zouden krijgen totdat zoublijken datzijinetaat waren
/
huneijen zaken op "behoorlijke enverantwoorde wijze aftewikkelen .
Reeds inhet "begin "bleek hetzeer moeilijk passende accommodatie voor hetproject
tevinden .Tenslotte "besloten demedewerkers aanhet project met-hun eerste
groep deelnemers te "beginnen opeenlandgoed waar Kofoeds Skole eigenaar vanis,
enigzins tennoorden vanKopenhagen .Daar dedeelnemers allen uitKopenhagen
kwamen enhetdoel washentehelpen redelijk tekunnen functioneren ineengroot
stadsmilieu metalle daarmee verbonden verlokkingen aarzelden demedewerkers aan
hetproject deeerste stabilisatiefase indebedriegelijke veiligheid vaneen
landelijke omgeving uittevoeren .Zijgingen verder methetzoeken vanwoonruimte
indestad totdat hetduidelijk werd datergeen tweede groep vandeelnemers
zouzijn . .
Ket "samen leven"-experiment liep vanapril totjuni 1977 enwerd gevolgd door
deoprichting van eenwerkplaats ensociaal centrum teKopenhagen waar acht vande
negen deelnemers "bleven komen totdat hetproject injuni 1978 werd gesloten .
Tijdens dewoonfase werd "besloten eenklein "bedrijfje voor hetrestaureren van
oudmeubilair opterichten waarin devaardigheden die degroep "bijhetvernieuwen
vandeaccommodatie hadontwikkeld zouden kunnen worden toegepast .Terug in
Kopenhagen werd het "bedrijf opnieuw gevestigd ineenonbeheerde werkplaats ,met
eenvrachtwagentje voor het ophalen enafleveren .Hetproject moest worden
gesloten doordat hetparticuliere legaat waaruit Kofoeds Skole haar deel had
,gefinancierd uitgeput raakte .Pogingen omalternatieve financiering tevinden
faalden .Opeenzekere ogenblik overwogen dedeelnemers teproberen hetDeense
aandeel tefinancieren uitdewinst vaneengroter bedrijf voor hetrestaureren van
meubilair ,doch deze gedurfde poging totdirecte samenwerking tussen dearmen en
deEuropese Commissie werd opgegeven nadat drie deelnemers zich hadden teruggetrokken
enpermanente woonruimte inandere delen vandestad hadden gevonden .
Degeschiedenis vanhetproject week dussterk afvanhetgeen inhetresearch –
ontwerp wasvoorzien .Slechts 13personen ,waaronder devier maatschappelijk
werkers ,bleven tijdens degehele duur vanhetproject deelnemen hoewel demaat­
schappelijk werkers bijhetopstellen vanhunactieprogramma voor hetgroepsleven -
experiment vraaggesprekken voerden meteengroot aantal personen dieingelijke
omstandigheden verkeerden alshuneventuele negen "klanten ".Hetgroepsleven -
experiment vond plaats ineenbetrekkelijk geïsoleerde enniet vertrouwde landelijke
omgeving waardoor wellicht desterke solidariteit diezich onder dedeelnemers

-31-
ontwikkelde (enwaarin ookdemaatschappelijk werkers zelf werden "betrokken )
nogwerd vergroot .Deze voerde toen zijweer naar Kopenhagen waren overgebracht
toteenkrachtige coöperatieve commerciële bédri jvigheido Helaas overleefde deze
jonge onderneming devoortijdige stopzetting van financiering vanbuitenaf niet .
Ofditmeubelbedrijf zoukunnen hebben blijven bestaan wanneer dedeelnemers
meer tijd terbeschikking zouden hebben gehad omeentoereikende hoeveelheid werk
bijelkaar tebrengen kanniet worden gezegdo Hetkan inderdaad voornamelijk een
voorbijgaande activiteit zijn geweest waardoor dedeelnemers met elkaar in
contact konden treden ,terwijl zijzich aaneennieuwe wijze vanleven gewenden en
diebijgevolg niet geschikt wasalsvoornaamste object voor hunarbeidsvermogen .
ITiettemin heeft alleen alhetbestaan van deze kortstondige handelsactiviteiten
verborgen bekwaamheden enondernemingsgeest aanhet licht gebracht bij eengroep
vanmensen die zich tot dantoehadden onderscheiden door eenblijkbaar totale
afwezigheid van deze kwaliteiten .
Devoortijdige sluiting vanhet project verschaft deCommissie enhet evaluatieteam
vanESPOIR eenonverwachte gelegenheid detoegepaste werkwijze vooruitlopend
opdealgehele beoordeling vanhetprogramma teonderzoeken .Deonmiddellijke
fysieke ensociale vooruitgang vanhetkleine groepje mensen datbijhetproject
wasbetrokken was zeer groot .Wijhebben degelegenheid omteonderzoeken ofdeze
zich indetwee volgende jaren kanvoortzetten .
Hen slaagde eruitstekend indeaandacht vanpers ,radio entelevisie ophet
project tevestigen enpoogde hier eenvervolg aanvast teknopen door een film
van hetexperiment temaken® Helaas gelukte hetniet eensubsidie van deFilmboard
teverkrijgen .Eendergelijke publiciteit kanveel bijdragen totdeinstandhouding
vaneengewijzigd image vandeze 'bijzondere groep klanten hetgeen -zelfe wanneer
dewerkwijze diedoor devier verkers vanKofoeds Skole voor het eerst werd
toegepast niet opgrotere scha ?1kanworden gekopieerd –toch belangrijke gevolgen
kanhebben voor detoekomstige beleidsvormen vanhetmaatschappelijk werk®

0T7TUIKKELI1T0 VA1TOPHEBEHOE7TEÏÏ INGESTELDE MODSLLEET VA3TMAATSCHAPPELIJK
\rmz-KEULEÎT
HetEuropese programma voorde"bestrijding vandearmoedetevatvele
voorbeelden vanvruchtbare samenwerking tussenonafhankelijke organisaties
enoverheidsinstellingen waaraan deCommissie haareigenEuropese dimensie
toevoegt.InKeulenvindteendergelijke samenwerking plaats,indit
gevaltusseneen"onafhankelijke research-organisatie ,hetInstituut voor
SociaalOnderzoek enSociaalBeleid(lSG)fendestedelijke autoriteiten ,
methetdoeldewerkingvandestedelijke socialevoorzieningen teverbeteren .
Genoemdinstituut voertookdrieandereprojecten inKeulenennaburige
stedenuit.
Dedirecteur vanhetinstituut staataanhethoofdvanhetprojectteam ,
dat15anderemedewerkers telt,waaronder driemaatschappelijk werkersdie
tijdelijk doordegemeenteraad w,erdengedetacheerd .Zijhebbenop,deeerste
plaatstottaaieeenonderzoek intestellennaardestructuur vande
armoedein-tweecontrasterende wijkenvandestad,waarbijzijde
traditionele onderzoekmethoden hanteren enookadviesbureaus openstellen en
groepswerkexperimenten uitvoeren »Voortskregenzijalsopdracht modellen
teontwikkelen voorstelsels vansocialevoorzieningen diebeterzijn
aangepast aandebehoeften vandearmen,hetgeeninhoudtdaterookeen
analysewordtgemaaktvandebestaande stedelijke organenvoorsociale
bijstand enmaatschappelijk werk,ondermeer'doorhetvoerenvanvraag­
gesprekken methetpersoneel vandezeinstellingen .
Detweevoorhetprojectgekozengebiedenzijn:Zollstock ,eenwijkmet'
ouderewoningen (uitdejaren20),dichtbijhetstadscentrum enmeteennaar
verhouding grootpercentage oudereinv/oners,enChorweiler ,een
woonproject uitdeeerstejarenvanditdecennium ,aanderandvanKeulen
gelegen.Ditlaatstegebiedheefteenbetrekkelijk hogevroonstandaard ,
dochligtgeïsoleerd enheeftweiniggemeenschapsvoorzieningen .
Debevolking bestaatervoornamelijk uitgezinnen metjongekinderen,
waaronder eengrootaantalgezinnen metalleenstaande ouders.Bijnaalle
woongelegenheden behorentotdecategorie "socialehuisvesting "(d.w.z.
gesubsidieerde huisvesting voordelagereinkomensgroepen ,dieworden
beheerddoororganisaties zonderwinstoogmerk ofoverheidsinstellingen )inmiddelmatige tothogeflatgebouwen .Ongeveer13%vandebevolkingi.eeft
vansocialebijstand ,d.i.ongeveerviermaalhétstadsgemiddelde .-
Hetonderzoek ,
Onder603gezinnen metlage.inkomenswerddoorhetprojectteam eenenquête
gehouden.Dezesteekproef wasbijnagelijkverdeeld ,overgezinnendiesociale
bijstandsuit keringen ontvangen engezinnen meteeninkomensniveau dat

33-
gelijk isaandatvandesociale uitkering oferonder ligt ,doch
dieomeenofandere reden geen bijstand ontvingen .Degedetailleerde '
analyse vanderesultaten werd eind 1977 gepubliceerd .Xnhetkort
gezegd waren dearmen ,zoals konworden verwacht ,grotendeels onvoldoende
geschoold entrof men zevoornamelijk aanindecategorie ongeschoolde
arbeidskrachten .Anderzijds hadden demeesten eengemiddeld opleidings­
niveau envelen vanhenwaren opgevoed ingezinnen waarvan het inkomen
boven dearmoedegrens lag .Ditkomt wellicht overeen met debevindingen
vandeinhetkader vanhetEuropese programma uitgevoerde vergelijkende
drielandenstudie over dearmoede endesociale .politiek ,waarvan deDuitse ge-
interviewden voor hetgrootste deel ookuitKeulen kwamen ,enwaarin werd
gesteld datonder deDuitse arraen invergelijking met desituatie in
Frankrijk eennaar verhouding groot percentage "sociale gevallen "voorkomt ,
hetgeen misschien duidt opeenmeer mobiele maatschappij waarbinnen de
concurrentiestri jdfeller is.Vooral deproblemen waartegenover niet–
ondersteunde moeders zich geplaatst zien kwamen indesteekproef duidelijk
totuiting .Deonderzoekers constateerden eveneens dat dewoningen met
hetoogophet soort gezinnen datergebruik vanmaakte verkeerd waren
ontworpen -erwerd metname geen rekening gehouden methetvraagstuk van
kleine kinderen inhoge flatgebouwen –endatmentale stress ensociale
isolering erzeer veel voorkomen .
Demeerderheid van debij desteekproef betrokken personen hadgedurende een
bepaalde levensperiode sociale bijstand genoten .Demeeste vanhen stonden
negatief tegenover dedienst ;vooral bij oudere personen wasdithet
geval .
Degezinsenquête werd aangevuld door eenonderzoek onder hetpersoneel van
dediensten voor sociale bijstand enmaatschappelijk werk indetwee
gebieden .Deprojectwerkers kwamen totnegatieve conclusies watbetreft
deopleiding enberoepskwalificaties vanhetpersoneel verbonden aande
diensten voor sociale bijstand enhunstereotype houdingen tenaanzien van
dearmen .Ookklaagden zijhet feit aan datde"cliënten "onvoldoende
inzicht hadden indewerking vanhetsysteem ,alsmede demoeilijkheden die
zijn verbonden aanhetinberoep gaan tegen bepaalde beslissingen .
Onderzoek inzake acties
Tijdens deenquSte verklaarde meer daneenderde vandeondervraagde personen
inChorweiler datzijgraag persoonlijk advies vaneenpsycholoog ,
maatschappelijk werker ofhuishou&deslcondige zouden willen ontvangen indien
dergelijke personen indewijk beschikbaar waren »Haar aanleiding hiervan
werd inChorweiler eenadviescentrum opgericht ,datechter niet zeer
intensief werd bezocht .Tenslotte werd metdemeesten vandegenen dietijdens
hetonderzoek omadvies hadden verzocht viahuisbezoek contact opgenomen .
Deactiviteiten inC■:orweiler zijn nuverlegd naar hetondersteunen vaneen
actiegroep voor maat ..."happelijk werk ,diekort voordat hetproject werd
gelanceerd wa&s .tot *rfc?nd cekcme :,!.

Dezegroepomvatongeveer 200personen,endemeestactieveledenzijn
moedersvanjongekinderen.Zijtreedtopalspressiegroep voor
hogeresociale "bijstandsuitkeringen ,zorgtvoordeskundige adviseurs
"bijcontacten methet"bureauvoorsociale "bijstand,enz..Hetprojectteam
heeft "bijgedragen totdestabilisering enconsolidering vandepressie­
groepenhooptzijn "betrekkingen metdezegroeptegebruiken als
uitgangspunt voornieuwehypothesen tenaanzienvanhetonderzoek.Deactiviteiten vandegroepzijnnamelijk zósuccescol gebleken (zij.
publiceerde haareigenvoorlichtingsbrochure vooraanvragers omsociale
bijstand,zonderenigehulpvanbuitenaf)datdeprojectwerkers bevreesd
zijndatzijgedomineerd zalwordendooreenbeperktekringvangoed
ingelichte "insiders".Eenvandeledenvanhetteamisomdieredenbegonnen
metparallelle activiteiten buitendegroep.
Hetbleekmoeilijker tezijncontacten metdeouderebewoners vanZollstock
.teleggenenhenbijgroepsactiviteiten tebetrekken .Vandeongeveer
80personendievooreenvergadering indewijkwerdenuitgenodigd kwamenermaar8.Hoeweldecontacten meteenkleinaantalinwoners nogworden
voortgezet wordthethoofdaccent nugelegdopdeondersteuning van
groepsactiviteiten inChorweiler .Tochhebbendewerkzaamheden inZollstock
geresulteerd ineengedetailleerd rapport'overdesituatie vandeouderen
indewijkenoverhetgebruikdatdezemakenvandesocialevoorzieningen ;
daarbijwerdeenkritische evaluatie opgemaakt vandebejaardenclubs en
deactiviteiten welkezijorganiseren .Ditrapport .werdinaugustus 1978
aandeEuropese Commissie voorgelegd .
Hetprojectisdusreedsvanrechtstreeks nutgeweest -vooreenbeperkt
aantalinwoners vanKeulen.Deprojectwerkers willenechterindeeerste
plaatswordenbeoordeeld naardekwaliteit -vanhunonderzoek (datzoveel
mogelijkviagroepsactiviteiten wordtgeïnspireerd doorledenvande
doelgroep )ennaardeuitwerking vanditonderzoek ophetfunctioneren van
deplaatselijke socialediensten envooralhetstelselvansocialebijstand.
Zijzijneringeslaagd enigepubliciteit teverkrijgen indemassa-media ,
waaronder eenrechtstreekse radio-uitzending overhetwerkvandeactiegroep
voormaatschappelijke bijstand.Hetteamoverweegt indeverdereafwikkeling
vanhetprojectnögmeernadrukteleggenopditaspectenzijnwerkzaam­
hedenookbuitenKeulenbijhetalgemenepubliekengespecialiseerde
groeperingen bekendheid tegeven.

35
STEUI7AAITDAKLOZEN "-PROJECT TUBIMOSIT-^TUTTGAHT
HetprojectStuttgartisgerichtopnieuwemethoden vanhulpverlening
vooreengroep "behoeftigendieinEuropadoordeeeuwenheendoorlopend
eenbronvanzorgenvoordeautoriteiten isgeweest–dedaklozen.
Ditprojectiseenantwoord ophettoenemende aantaldaklozen-een
uitvloeisel vandehuidigeeconomische crisisenhetstijgende
werkloosheidsniveau -enhetogenschijnlijk voortdurende falenvande
klassieke remediedertehuizen .Volgensdeleidersvanhetprojectworden
dergelijke tehuizen doorvelezwervers metredenvermedendaarzij
dikwijlsalleendienenomde"bewoners optesluitenenhenindeogenvan
demaatschappij tebrandmerken .Dezeanti-institutionele oriëntatieis
typischvoorverscheidene andereprojecten ,metnamehetprojectvoor
kinderzorg inhetveertiende arrondissement vanParijseninvelerlei
opzichthetprojectPaduainItalië.
Destructuur vanhetprojectvertoont eveneens overeenkomst methetproject
ParijsendeandereDuitseprojecten ,enwelinzoverredathetmethet
project "belasteteamvoornamelijk eenadviserende taakheefttegenover
eenreeksinstellingen ophetgebiedvanhetmaatschappelijk werkdie
zichbezighouden meteenbepaalde bevolkingsgroep ineenbepaaldgebied–
inditgevaldaklozeninhetgebiedvanStuttgart .Deprojectgroep heeft
bandenmetdeafdeling psychologie vandeuniversiteit vanTubingen en
wordtgeleiddooreenhoogleraar .Zijbestaatuitdeleidervanhet
project,5full-time en2part-time medewerkers .Meerdan200andere
medewerkers inzeerverschillende instellingen enomgevingen werkensamen
metditteamteneindezijnideeënenonderzoeksresultaten indepraktijk
toetepassen.
Detaakvandeuniversitaire groepisvooralonderzoek teverrichten t.a.v.
desituatie vandedaklozenindestreek,endediensten diehunter
beschikking staanoDaarnagaatzijmetdebestaande diensten (voornamelijk
tehuizen endergelijke inrichtingen )nahoehunvoorzieningen beterkunnen
wordenaangepast aandebehoeften vandedaklozen zoalsdieuithet
onderzoek naarvorenkwamenenwordeneralternatieve niet-residentiele
vormenvanbijstand ontwikkeld .
Degroepbeschouwt zichzelfuiteraard alstennauwstebetrokken bijde
coördinatie vanbestaande ennieuwingevoerde vormenvanvoorzieningen voor
daklozen,dochwasoorspronkelijk nietvanplanmedetewerkenaande
directedienstverlening .Zijisechtersedertfebruari 1978betrokkenbij
eenexperimentele leefgemeenschap vooreengroepstadszwervers (daklozen
diezeldeneenbepaaldewijkvandestadverlaten)•

-36-
Incrtitutioncle zorg . _
Hetonderzoeksteam werkt methetpersoneel vanzestehuizen inae
streek Eaden-' /Iiirtt ernberg teneinde geschiktere enefficiëntere vormen
vanzorg teontwikkelen .Deze zesinstellingen tezamen verschaffen
huisvesting aanongeveer 700daklozen enhebben omennabij -de150
personen indienst .Dekleinste instelling telt omstreeks 40 "bedden en
degrootste heeft erthans meer dan250.Laatstgenoemde ,hetïfordbahnhof -
straUe-Kotel teStuttgart ,iswellicht demeest interessante methetoog
opdeontwikkelingen diedaar plaatsvinden .Deinstelling wordt
gefinancierd door destedelijke autoriteiten enverzorgde indertijd 400
inwoners ,diealseenstreng gereglementeerde groep waren georganiseerde
Hetaantal "bedden isnuteruggebracht totongeveer 250.Erzijn gemiddeld
zes "bedden perkamer ,doch menhoopt ditaantal totvier tekunnen
terugbrengen .Het .hoofdkenmerk isdatdeinstelling niet meer is
georganiseerd alséénenkele gemeenschap doch inzeven groepen isverdeeld ,
dieopverschillende verdiepingen zijn ondergebracht .Elke groep heeft
haar eigen ,zorgvuldig behoede ,individuele identiteit (zijheeft b.v.
haar eigen gezelschapsruimte metaparte vormgeving eninrichting ),ende
leden hebben eenh'oge mate vancollectieve enpersoonlijke autonomie .
Degroep heeft haar eigen budget datzijkanbesteden zoals hethaar
goeddunkt endebewoners mogen naar believen rondlopen ,koffie zetten en
debarvandeinstelling gebruiken ofwelzelf over drank beschikken .
Hetpersoneel vandeinstelling isovereenkomstig degroepsorganisatie
vandebewoners georganiseerd .Demaatschappelijk werkers enhun
assistenten zijn reeds paarsgewijze ingedeeld pergroep bewoners ,enhet
technisch personeel zalvolgen .Elke groep 'heeft reeds haar eigen kok.
Ditisniet alleen eenpoging omdeinstelling aantrekkelijker enhumaner
temaken doch detoepassing vaneenzorgvuldig uitgewerkte theorie ,
dievoor deeerste maal indaVerenigde Staten werd beproefd .Hethoofddoel
isdeinstelling oenzodanige structuur tegeven dathaar bewoners eenreeks
■vanopeenvolgende ervaringen kunnen doormaken waardoor zijkunnen leren -
vferantwoordelijke leden teworden vaneenzichzelf besturende groep ,met
eerbied voor eikaars individualiteit ensamenwerkend tenbehoeve van het >
gemeenschappelijk welzijn .Ditwordt door deprojectgroep de"eerste stap
naar eenrechtvaardige gemeenschap "genoemd .Bijdetraditionele wijze van
institutionele zorg worden debewoners vaak integenovergestelde richting
geresocialiseerd ,doordat hunnamelijk geleidelijk aaneenzeker infantilisme
wordt opgedrongen .
Hetafgelopen jaar waren dewerkzaamheden vooral gericht opeengrote
arbeiderskolonne (debenaming dieinde19eeeuw werd gebruikt )ineen
afgelegen landelijk gebied ,niet vervanhetMeer vanKonstanz ,entwee kleine
stedelijke centra .Deeerstgenoemde werkzaamheden betreffen vooral het
geleidelijk weer opbouwen vande"kolonie ",waarbij personeelsleden en
bewoners metelkaar samenwerken omeenpatroon vaneendemocratisch georgani­
seerd gemeenschapsleven indenieuwe centra teontwikkelen .

Alternatieve zorg
Stedelijke centra
Hethoofddoel vanhetonderzoekproject iseennetwerkvanverschillende
vormenvanvoorzieningen totstandte"brengen,waardoor daklozen
optimaal kunnenwordengeholpenvoordatzijwordengebrandmerkt als
vagebonden eninderichting vaneenzwervend "bestaanwordengedreven.
Eenvandeorganisaties waarmeehetprojectsamenwerkt isAmbulante Hilfe
(hetgeenvrijkanwordenvertaaldalshulpvanbuitenaf,indiezindat
hulpwordtverleendbuitenhetgebruikelijke institutionele kader)•
Dezeinstelling wordtbestuurd dooreenkleinegroepvrijwilligers
(ongeveer 15werkers)welkezichmeestalbezighouden metdeopleiding
voorbepaaldeberoepsactiviteiten .Zijhebbeneenvoorlichtings –en
adviescentrum geopendenverstrekken aaneengemengde groepdaklozen
onderdakineenhuisindebinnenstad .Deprojectgroep dientAHopgelijke
wijzevanadviesalsdezesmeertraditionele instellingen .Sedert
april1978functioneert degroepalseenafzonderlijk geregistreerde
vereniging diemomenteelinstaatvoordebegeleiding van120cliënten,
ongeveer dubbelzoveelalsin1977*
Demedewerkers aanhetprojectzijnvanopvatting datniet-institutionele
hulpechterveelverdergaat,entevenshetverstrekken vanindividuele
woonruimte ,hulpbijhetvoerenvaneenhuishouding ,arbeidsbemiddeling
alsmedediversevormenvansteunverlening doormiddelvanmaatschappelijk
werkinhoudt.Eendergelijke aanpakomvatdecoördinatie vaneengroot
aantaldiensten.Stuttgartbezitthanseendergelijke coördineringsdienst ,
hetcentrumvoorvoorlichting enadvies,datinmei1977metsteunvan
hetprojectwerdopgericht .<Ditzoudeenige *instelling indestadzijn
diebeschikt overvolledige inlichtingen overdestructuur vande
desbetreffende bevolkingsgroep endedoordeonderscheidene diensten en
instellingen verleende bijstand.Eigenlijk isheteencentraalreferentie-
bureauvoordaklozen ,waarmetdehulpzoekenden eengesprekwordtgevoerd'
enzijvervolgens wordenverwezennaareenvandetehuizen,deAHofhet
inhetgebouwaanwezige teamvoormaatschappelijke bijstand ,datde
financiële steunafhandelt.Debureausdiemethetcentrumsamenwerken zijn
evenwelzelfookkliënten.Zijhebbenzichaaneengesloten methetoogop
debenoeming vaneenmaatschappelijk organisator wienstaakhetisde
vrijwillige enstedelijke bureausenhunmoederorganisaties vanadvieste
dienenbijdeontwikkeling vannieuweorganisatorische modellen waardoor
aandebehoeften vandaklozen kanwordenvoldaan.Hetcentrumontvangt
ongeveer 150personen perdagenheeft;vijftien personeelsleden .,

Coördinatie enonderzoek
Vermeldenswaard isvoortsdecoördinatiegroep vandewerkers,"bestaande
uitéénmaatschappelijk werkervanelketijhet.project "betrokken
instelling envan.deAH,welkegroepregelmatig methetprojectteam in
deuniversiteit "bijeenkomt ter"bestudering vanhetontwerpvoorde
rechtvaardige gemeenschap teneindeditpraktisch inhuninstellingen
tekunnentoepassen .Veelvanhetvroegere werkvandegroepwerd
"besteedaandeontwikkeling vaneengemeenschappelijke terminologie en
evaluatiecriteria voorhuidige entoekomstige werkzaamheden .
Devoorgestelde communevoorstadzwervers iseenpogingtothstscheppen
vaneenmodel–"rechtvaardige samenleving ",zodathetconceptineen
speciaal daarvooringericht kaderkanwordengetest.Degroepheeftook
eenvragenlijst uitgewerkt die.een"beeldmoethelpengevenvanhetsociaal
klimaatindeinstelling ;devragenlijst werdreedsgebruikt "bijeen
proefenquSte ineenkleineinstelling .Zijleverdenuttigeinformatie op
voordemetdeplanning "belastegroepindeinstelling enzouookin
andereverhanden nuttigkunnenzijn.x
Tijdens deduurvanhetprojectheefthetteameenindrukwekkende
hoeveelheid verslagen geproduceerd .Hetprojectdroegreedsinaanzienlijke
matebijtotacademische debatten endeontwikkeling vanzoweltheorieën
alsbeleidtenaanzienvandaklozen enhunbehandeling doorderestvan
demaatschappij .

]3uropa'sgrootsteindustriële stedelijke agglomeratie ,deL'xihr,is
inhc"tüuropese programma vertegenwoordigd neteenondersteuningsproject
voordaklozen.Iahetleadervanditprojectwordenactiviteiten ontplooid
opachtverschillende plaatsen ,zesinDuisburg entweeinZssen.Het
geheelvindtplaatsonderauspiciën vantweeniet–ambtelijkeorganisaties :
deArbeiterwohlfahrt ,diereedsinenkelegebieden werkzaam wasgeweest
voordathetISuropeseprojectwerdontwikkeld ,enhetInstitutfür
Gozialarbeit undSosialplldagogik (133).Gezamenlijk zorgenzijvoorde
vereiste 30^,/an^-efinanciering uitnationale "bron»
Bijhet133iseencentraalresearchteas werkzaam ,"bestaande uitdrie
personendie"belangstelling voorenervaringnetpsychologie ensociaal,
ophouw-enjeugdwerk hebben.Haastdecoördinatie vanhetgeheleproject
cadeevaluatie vanhetveldwerk ,nemenzijookrechtstreeks aan"bepaalde
onderdelen hiervandeel,"bijvoorbeeld devoorschoolse groep.Bovendien
leverthet133een"bijdrageindevormvantweesocialewerkers,diede
hijhetproject "betrokken gezinnenindividueel "begeleiden ,metnamecliewelke
-diteentijdelijke naareennieuwe "behuizing gaan,envaneensecretaresse
:::cteengedeeltelijke dagtaako
UijdeArbeiterwohlfahrt wordthetveldwerkverricht door54personen die
indeachtcentrawerkzaamzijn.Hieronder zijnfull–enpart–timewerkers
enpersonendieopuurloonbasis werken,werkstudenten enmensendiehierhun
vervangende dienstplicht vervullen .Elkteamheefteenleider,eenvan
dezeleidersismethethoofdtoezicht belast „Defunctionarissen hebben
allerlei opleidingen gevolgd,zoalsonderwijs ,sociaalwerk,jeugdwerk ,
geschoolde ambachten ,verpleging enrechten »laettemin wordtgeklaagd over
personeelsgebrek endebelemmering dieditmeebrengt omdedoelstellingen
vandeprojecten teverwezenlijken .
Daklozen
InDuisburg zijneen1000–taleninEsseneen400-talpersonen diein
tijdelijke behuizingen wonen,bijhetprojectbetrokken ."Onbehuisa "wordt
omschreven alshetontbreken vaneenpermanente ofadequate behuizing en
niethettotaalontbreken vanonderdak 0ITaarschatting wareninWest–Duistland
medio1976750.000toteenmiljoendaklozen.
Daklozen verkeren overhetalgemeenineenarmoedige enveelalprecaire
economische situatie .Debehuizing diezijhebbenvoldoetoverhetalgemeen
aanzeerlageeisenenisgelegeninghetto's;veelalisermeersprake
vancollectieve accomodatie danvanonafhankelijke behuizingen .Grote
eenoudergezinnen komenveelvoorenookdecategorie bejaarden isrijk
vertegenwoordigd .Dekinderen hebbenmeestaleenlaagonderwijsniveau ,een
abnormaal hoogpercentage bezoektbijzondere scholenenvaakwordenzijdoor
hunleerkrachten ervarenalsprobleemkinderen .

M40••
Hetproject i3gebaseerd opdeovertuiging dathetniet defout van
hetindividu isomgeen huis tehebben (hoewel hetindividuele gedrag
eenfactor tenkwade kanzijn )maar veeleer eenfout vande
maatschappij dieontstaan isdoor degeringe sociale voorzieningen ,te
lage ionen erihoge huren .Door ditproject wilmenvoorkomen dathetaantal d
lozen zich uitbreidt endebestaande gebrekkige enonvoldoende huisvesting
opheffen ;ditwilmenniet bereiken door zich teconcentreren opindividueel
gericht sociaal werk ,maar door gemeenschapsopbouw .Hierbij •richt men
zich opverbetering vandeonderwijs -endewerkgelegenheidssituatie
vandakloze volwassenen enkinderen ,verbetering vandeacoomodatie
enhunwettelijke rechten door onder dedaklozen solidariteit totstand
tebrengen zodat zijzich tegen discriminatie teweer kunnen stellen en
bijdeautoriteiten hunstem kunnen doen horen 0Departicipatie van
deonbehuisden isvanfundamenteel belang ,wilmenvoorkomen dat zij
worden aangezien alspassieve objecten vanresearch envansociaal werk .
Deopbouwwerkers moeten henbegeleiden ensteunen bijhetherstellen
vanhetverstoorde macht sevenwicht tussen deonbehuisden ende
autoriteiten metwie zijtemaken hebben .Sinds hetbegin iseen
verandering merkbaar indiezindatmeer nadruk komt teliggen op
wijkopbouw ,d.w.z .activiteiten waarbij alle inwoners "vaneenbepaalde
wijk betrokken zijn enniet alleen degenen diehetslechtst bedeeld zijn .
Deacht centra waarin deprojecten worden uitgevoerd vertonen onderling
grote verschillen .InGleisdreieck (Duisburg )isdehuisvesting
waarschijnlijk het slechtst »Detijdelijke accomodatie vandakloze
gezinnen zalbinnen eenpaar jaar worden gesloopt 0Erzijn binnenshuis
geen toiletten ofbadkamers endehuizen zijn vochtig enoverbevolkt .
Kagenshof (ookinDuisburg )beschikt over eennieuw gebouwde asfalt jungle '
vanhuizen enhoge flatgebouwen ,dievanhunomgeving zijn afgesneden door
verkeerswegen "enindustrieterreinen enwaar groot gebrek aangemeenschaps -
faciliteiten bestaat .Debelangrijkste moeilijkheid vormen debekrompen
omstandigheden waarin veel grote gezinnen leven endebetrekkelijk hoge
huur waardoor uitzetting henconstant boven hethoofd hangt ..Gleisdreieck
heeft ookdemeest ongunstige onderwij sstatistieken :in1976 bezochten
meer dan70%vandekinderen bijzondere scholen .Werkloosheid iseen
andere factor waarin deverschillende centra verschillen ,hoewel degrote
meerderheid vandegenen diewerk hebben ongeschoold zijn enweinig
vastheid inhun werk kennen . -
Ookdemate vanactiviteit binnen eenproject verschilt .InHagenshof zijn •
18medewerkers bezig opverschillende plaatsen terwijl inReckhammerweg
inEssen slechts drie werkers eneenprojectleider bezig zijn .

-41-
Coördinatie vanveldweric
Aandecoördinatie tussendeveldwerkers wordt *hogeprioriteit
verleend .Eenopbouwwerkteam dat"bestaatuitwerkersuitallecentra
komtregelmatig "bijeenominformatie enervaringen uittewisselen en
omoplossingen tezoekenvoorpersoneels-enfinanciële problemen ,de
ontwikkelingen indeverschillende centraonderogentezienenpunten
vangemeenschappelijk belangtebespreken zoalsonderwijs enwerk.
Inhetprojectwilmenookdeonderlinge samenwerking encoördinatie
vandedaklozen stimuleren .Erwordenbijeenkomsten georganiseerd voor
degenendiewoneninnoodcentra inhetgebied(nietalleendegenendie
bijhetEuropeseprojectbetrokken zijn),waardoor demensenhetgevoel
moetenkrijgenminderalleentestaanendeonderlinge solidariteit
wordtgestimuleerd .Dezebijeenkomsten haddenechternietzoveelsucces
alsmenhooptejomdatdegrotemeerderheid ,afgezien vaneenpaarbijzondere
actieven ,alleendanmeedoet,wanneerzicheenprobleem voordoet waarzij
zelfbijbetrokken zijn.Isditpuntopgelost ,ofblijkthetonoplosbaar ,
danverflauwt deaandacht .Ditbetekent dathetheelmoeilijkisomeen
strategie oplangetermijnteontwikkelen omdesituatieteverbeteren .
Eenderdegebiedwaaropsamenwerking nodigis,isdattussendemensen
uitdepraktijk endeveleinstellingen enautoriteiten diebetrokken zijn
bijhetonbehuisdenprobleem .Opplaatselijk bestuursniveau iseenwerkgroep
ingesteld ,onderdenaam"hulpvoordeminstbedeelden ",omtetrachten
eenalomvattend beleidoptestellenenuittevoeren.Deledenvandeze
werkgroep werdengerecruteerd uitplaatselijke welzijnswerkers en
huisvestingsbureaus ,particuliere welzijnsorganisaties en-alsadviseurs -
medewerkers vanhet133envan ,deArbeiterwohlfahrt .Dezegroepissinds
augustus 1977eenhalvedagbijeengeweest.
Proiectenwerk
Eengrootdeelvanhetdagelijks werkindecentraheeftbetrekking op
kinderen enjongeren.Onderwijs iseenvandevoornaamste terreinen waarop
dedaklozentekortkomenengediscrimineerd worden.Velevandeprobleem-
wijkenhebbengroepen,waarindekinderen opdeschoolwordenvoorbereid
enhetresearchteam vanhetISSishieractiefbijbetrokken ,b.v.bijhet
ontwikkelen vaninstructiegroepen waarbijaankinderen wordtgeleerd om
vormenenkleurenteonderscheiden ,tetellen,kloktekijken,metgeldom
tegaan,enz.Dekinderen komengraagbijdezegroepenenontwikkelen
daardoor eengroepsbewustzijn waardooragressief endestructief gedrag
afneemt.Erblijvenechterspraakprob lemenendaaromzalinjanuari1979een
logopediste wordenaangetrokken .

-42-
Inverschillende probleemwijken wordt gewerkt metkinderen vande
schoolgaande leeftijd .Debedoeling isomdekinderen huncapaciteiten'
optimaal tedoen ontwikkelen entevoorkomen datzijnaar bijzondere
scholen afzakken .Er "bestaat nauwe samenwerking met deouders ende
scholen ,omdat <ieprojectwerkers zeer goed inzien datopvang buiten de
school onvoldoende compensatie isvoor tekorten opandere gebieden .
Hetisniet steeds gemakkelijk om"denieuwe onderwijsmethodes ingang ,
tedoen vinden *InhetReckhammerweg-project werken dewelzijnswerkers
b.v .metdekinderen vanonbehuisde gezinnen volgens eenander danhet
traditionele schoolsysteem ,waardoor zijeenslechte reputatie krijgen
bijdeonderwijskrachten enandere kinderen .Zijtrachten eenonderwijs­
systeem teontwerpen datmeer aansluit bijdebehoeften endeervaringen
vandeze kinderen .Hierdoor wekken zijechter achterdocht endenodige
tegenstand ,zowel vandescholen alsvandeouders ,diewillen datin
hetproject traditionele methodes eneentraditioneel leerplan worden
gebruikt ,dieindemaatschappij worden aanvaard . -
Indemeeste centra bestaat eenzekere vorm vanjeugdwerk ,maar hierop
ligt welbijzonder denadruk inGleisdreieck enindeKopernikusstrawe
(Duisburg ),waar speciale groepen zijn ingesteld metjongeren uitde c ,
tijdelijke behuizing enuitdewijk erom heen .Hetdoel vandeze groepen
isomeenoplossing tevinden voor detekorten indegeestelijke en
sociale ontwikkeling vandejongeren,' heninzicht inhuneigen situatie
tegeven enhenaante .moedigen omeenzekere identifikatie teontwikkelen
metsoortgelijke groepen enproblemen opeencollectieve basis aante <
pakken .Zozijn erregelmatige groepsbijeenkomsten ,bezoeken aan - ,
plaatselijke bedrijven ,afdelingen van sociale zaken ,andere jeugdgroepen
endediensten voor arbeidsbemiddeling ,weekenduitstapjes envakantie .
Deresultaten vanditwerk zijn evenmin alsbijandere leeftijdsgroepen
moeilijk wetenschappelijk teevalueren ,vooral omdat heterbij betrokken
personeel grotendeels part-time werkt enniet gewend isaamhetuitvoeren -
vanresearch .Erzijn echter zotezien enkele positieve effecten :de
jongeren ontwikkelden b.v ,eengroter gevoel vanzelfrespect ,huninstelling
werd minder passief engelaten ,zijbegonnen hunleven oplangere termijn
teorganiseren enaldegenen diewerkloos waren ,vonden eenbepaalde vorm
vanwerk ,ookalwasditvaak niet ergvast .
Hoewel bijdeprojecten veel nadruk werd gelegd ophetwerken metjongeren,'
wordt ookveel met .volwassenen gedaan .ZoiserinHagenshof èengroep
diejuridisch advies geeft ,eenbejaarde ngroep ^zijn ertaal-enceramiek -
groepen enhuurdersgroepen .Hetproject indeHorst strafte richt zich met
name ophetverstrekken vanadvies eninformatie aangezinnen ertophet
steunen vanoudersgroepen .

-43-
Zoalsreedsgezegdwaséénvan.debelangrijkste ontwikkelingen m
1977-78desterkenadrukopwijkopbouw en"bezinning opdeaardenhet
belangdaarvanzowelintheoriealsinpraktijk.Dithadenerzijds
invloed opdeverhouding tussendeopbouwwerkers ende"bewoners ,
waarbijhetonderlinge overlegenhetgezamenlijk optreden werden
aangemoedigd alsmiddel omdeproblemen optelossen;ookwerden
ger.ieenschappelijke vormenvanvrijetijdsbesteding aangemoedigd .Ook
brachtditobpouwwerk mededateenandereverhouding ontstaat tussen
hotpersoneel vanhetprojectenplaatselijke instanties ,zoalssociale
zaken;hierdoor hooptmendezeinstanties betertedoeninspelen opde
behoeften vandebewoners .
Fc~circh
Geziendedeelneming vanhet.Institut fürSozialarbeit undSozialpüdagogik
(133)aanditprojectwerdeenbelangrijke roltoegekend aanresearch,
zijhetnietzoveelalsdeonderzoekers zelfzoudenwensen.Eendeelvan
hetonderzoek vindtplaatsinsamenwerking metandereinstellingen .
Zoontvingdeplaatselijke Gesamthochschule ,dievoornamelijk werktaan
hetEagenshof project,subsidies omeenlange-termijn –onderzoek uitte
voerenoverarmoede,waarvan'uitgebreide inventarisatie eenonderdeelis.
HetIS3heeftookopeigeninitiatief eeninventarisatie uitgevoerd ,
waarbij 237gezinnen in8grotevoorlopige behuizingscentra warenbetrokken ;
hierbijwerdgebruikgemaaktvaneenvragenlijst dieopgesteld wasin
gezamenlijk overlegtussensocialewerkers,onderzoekers endedaklozen
zelf.Ketonderzoek wasgericht ophetopsporen vandeoorzaken envande
factorendiearmoedeindehandwerken;enomhefchuidigesocialebeleid
endemaatregelen vansociaalwerkteonderzoeken ophunbelangvoorhet
voorkomen enopheffen vanarmoede.
Doordezeinventarisatie la-rammentotdeconclusie datdemeesteondervraagden
DuitsersuithetRuhrgebied waren,hoeweleennietonbelangrijke minderheiduitanderelandenafkomstig xra,s.Bijna2/3hadlangerdan5jaarenmeer
danl/3langerdan10jaarindenoodbehuizing geleefd,waaruitbleekdat
veelarmoedeenonbehuisdheid eenlangdurige zaakisennieteentijdelijke
crisissituatie .Zoalstevenvachten haddendemeestevolwassenen eenlaag
ontwikkelingsniveau enslechtszeerweinigen haddeneenvakgeleerd.
Slechts15/ohadeenminofmeervastebetrekking ,Tenaanzienvanhet
onderwijs enhettoekomstig beroepvanhunkinderen warendedoelen–
waarschijnlijk heelrealistisch –zeerbeperkt.Demeestewildendathun
kinderen geschoolde ofhalfgeschooldehandarbeiders werden.

<■<4
Deondervraagden waren echter vanmening datkinderen uit
dakloze gezinnen even intelligent waren alsanderen ,enerwas
kritiek opdeleerkrachten voor hungebrek aanbegrip ,kennis
enaanmoediging enhetvage idee datvele kinderen verder zouden
komen met meer individuele aandacht enmisschien ook "baat zouden
vinden bijhetbezoeken vaneendehele dagdurende school
(8.30 tot17uur)•
Hetwasniet verwonderlijk datbehuizing door deondervraagden als
eenhoofdprobleem werd gezien ,metname debekrompen woonomstandig -
heden ,deslechte sanitaire omstandigheden ,vocht enslechte staat
vandewoning .Toch waren zelfs diegenen dieregelmatig werk hadden
niet opverhuizing gebrand ,in'verband metdehoge huur elders .
Ookmeteenwoontoelage dacht men datgezinnen 'met 3ofmeer kinderen
zich veel zouden moeten ontzeggen als zijeenbehuizing vanvoldoende
afmeting enkwaliteit wilden betrekken .Afgezien hiervan vermoedde
mendathetniet gemakkelijk zouzijn omiets anders tevinden ,.door
hetdiscriminerend optreden van dehuiseigenaren .
Ookopandere gebieden voelde men zich gediscrimineerd .Kinderen vonden
hetmoeilijk omomtegaan metkinderen uitandere milieus en .lfkregen ..
overal deschuld van".Ookwasereenzekere animositeit tegenover
"ambtelijk volk ",wier optreden alszeer neerbuigend werd ervaren
wanneer menhulp kwam vragen . v
Wilactie ,gecombineerd metonderzoek serieus worden genomen ,dan
moet menbeginnen opdiegebieden diedoor dearmsten zelf als
prioritair ,worden beschouwd .Ditwasvrijwel steeds hetwoonprobleem 1
enmenhoopte vooral opverbetering ofvervanging vandelioodbehuizing
enopeenhuurcontract ,zodat hetodium vandaklooszijn niet meer op
hen zou rusten .
Deonderzoekers waren ontsteld over deonwetendheid vandegeencjuSt eerde
over dehulp die zijkonden verwachten vandeverschillende sociale
instanties .Van vele instanties was echter welbekend welke diensten
menvanhenverwachten kon ,ookwasmenzich bewust bepaalde rechten
tehebben ,maar toch hadmenomdeeenofandere reden geen aanvragen
ingediend .Insommige gevallen zoudeondervraagde ofhetgezin zelfs
niet ineennoodbehuizing hebben behoeven intetrekken ,alsvandeze ;
sociale voorzieningen gebruik wasgemaakt . ,
Sriszeker eentaak voor sociale werkers weggelegd bijhétverstrekken
vaninformatie enadvies .Vele geenquêteerden hoopten ookopsteun van
desociale werkers inmeer algemene zin,bijvoorbeeld bijhetbenaderen
vandeautoriteiten omhunwoonomstandigheden teverbeteren .

-45-
Demeestenhadden ■belangstelling voordeactiviteiten diein
hetkadervandeprojecten plaatsvonden ,vooralindienzij
persoonlijk werdenbenaderd envantevoren opdehoogtewaren
gebracht.Degenendiegeen "belajigstelling haddenzeidenbijvoorbeeld
datarmentochmachteloos warenomietsaanhunsituatietedoen,
endat,wanneerietswerdbereikt,meestalslechtsenkelenhiervan
profiteerden ;voorderestzoudenarmenalleenmaarproefkonijntjes
voorsocialewetenschappers zijn.
Totdusverzijndeconclusies vandeinventarisatie .slechtsvoorlopig
enhebbenuiteraard slechts "betrekking opeenvrijkleinaantal
gevallen.Hellicht kunnenzijechteraanwijzingen gevenwaaropactie
kanzijngebaseerd ,actiebinnenhetprojectzelfenwatmisschien
nog"belangrijker isvandeinstanties diemetdakloosheid temaken
hebben-

SOCIALE IITTEGRATIE VATT VLUCHTELINOHT wTtZIir^AM-EN -
-AI-E3ERG
InhetEuropese programma iskortgeleden hetAmoerg-project opgenomen ,
datsinds maart 1978 operationeel is.Hetstaat onder auspiciën van
het Instituut voor sociale wetenschappen aan deuniversiteit van
Erlangen-ITürnberg ,dedienst sociale zaken vanAmberg envele overheids -,
arbeidsbemiddelings -enliefdadige instanties .Evenals deprojecten
inStuttgart enDuisburg /Essen houdt menzich voornamelijk "bezig metde
problematiek vandedaklozen endeonvoldoende gehuisvesten ;in
tegenstelling totandere projecten heeft menhier temaken meteen
.ghetto vanimmigranten .
InderBergsteig wonen een1800 buitenlanders enDuitsers vanbuitenlandse
afkomst .Hoewel sommige daarvan reeds 30jaar inDuitsland zijn ,blijven
zijsociaal afgezonderd vandeAmbergse gemeenschap .Ditproject kan
daarom belangrijke gegevens opleveren voor hetsteeds toenemend aantal
gemeenschappen waar binnen deEuropese Gemeenschap grote aantallen
immigranten engastarbeiders wonen <>DeBergsteig wordt over hetalgemeen
beschouwd alseenbuurt metvele soorten problemen ,waar criminaliteit ,
geestelijke ontworteling ,onderwijsachterstand en .onregelmatig werk
beschouwd kunnen worden alssymptomen ofalsoorzaken .Hetproject heeft
temaken met deonderling samenhangende problemen vanarmoede ,
etnische verdeeldheid enghettovorming .Ditzijn dedrie voornaamste •
aspecten waar bijhetonderzoek vanmoet worden uitgegaan .Tenaanzien
van ,dearmoede stelt hetprojectteam eenonderzoek innaar de
betekenis vantekorten oponderwi jsgebied ,naar deaard van -hetarbeids –
verband ,demogelijkheid ominaanmerking tekomen voor sociale
uitkeringen ,dewoonomstandigheden enhetverleden vandegezinnen .
Tenaanzien vandeetnische afzondering werd onderzocht hoe ,vooral in
detweede generatie hetverlangen naar integratie indegrotere gemeen­
schap inconflict komt metidentificatie met deetnische groep waaruit
menvoortkomt ,hetgeen ,eenbron vanpsychologische ontreddering kan
zijn .
Tenslotte wordt inhetkader vanhetonderzoek naar hetafgescheiden
wonen enhetfeit datmendaardoor getekend is,eenonderzoek ingesteld
naar deoorzaken endegevolgen vanhetbeeld !datleden vandegrotere
samenleving zich vormen vanbewoners vandeBergsteig ,enopgrond
waarvan menhunnegatieve ensociaal verwerpelijke eigenschappen toeschrij
Ditbetekent echter niet dathetonderzoek .zich uitsluitend richt op
Amberg zoals hetvandaag is.Inheteerste interim-rapport wordt al
gepleit voor denoodzaak ombegrip tehebben voor dearmoede ende
afzondering vandeBergsteig insamenhang meteenlange historische ont­
wikkeling vandestreek alsgeheel .Vangroot belang is,datde
Cberpfalz -diedicht bijdegrenzen vanTsjechoslowakije endeDDRligt –
tengevolge vanreeds lang bestaande handelsroutes enperiodieke belang­
stelling vandeindustrie ,inernstige mate hetslachtoffer isgeweest
vandeherverdeling vanEuropa enDuitsland nadeoorlog . •-

47
Deeconomische stagnatie diehiervan hetgevolg was ,vormde
eenzeer ongunstige achtergrond voor hetopvangen vanvluchtelingen
enandere immigranten inwijken alsdeBergsteig .
ι
Uitsluitend opoasis van deBevindingen van ditonderzoek zullen
actie-programma 'sworden ontwikkeld diezijn gericht ophetoplossen
van desegregatie endearmoede indeBergsteig .Deze maatregelen
zullen waarschijnlijk 'betrekking hebben opherhuisvesting ,wijkopbouvr
enadvies inzake sociale zekerheid .Erzullen ookmaatregelen worden
genomen diegericht zijn opdemaatschappij ,namelijk voorlichting
vande "bevolking vandestad alsgeheel .Eendergelijk programma zal
waarschijnlijk niet voor eind 1980 geheel voltooid zijnj ma^r ingeval
deEuropese Commissie definanciering niet voortzet ,zullen de
autoriteiten vandestad degehele financiering vanhetproject op
zich nemen .HetEuropees programma zalopdeze manier eenbelangrijke
cataclytische functie hebben bijhetzoeken naar nieuwe wegen voor
hetoplossen van dearmoede .

-43-
PROJECT VOORVERWAARLOOSDE PARIJSE KINDEREN'
Inhet14earrondissement inParijs,"beter "bekendonderdenaamHontparaasse ,
heerstookdenodigearmoede,alishetnieteenvandearmstearrondissementen .
Hierwordteenexperimenteel projectuitgevoerd ,waarinvijfverschillende
organisaties ,diewerkzaamzijnophetgebiedvanverwaarloosde kinderen,zichin
éénsamenwerkingsverhand oparrondissementsniveau hebbenverenigd.Hetisde
"bedoeling dathieruiteenpreventiesysteem ontstaat,waarindenegatieve effecten
vanvroegergevoerdoverheidsbeleid inzakedeopvangvankinderen,metnameop ■
hetgebiedvanhuisvesting ,wordenvermeden.
Infebruari I976werdinhet14earrondissement doorhetMinisterie vanVolles-
gezondheid endePrefectuur vanParijseen"ServiceUniüéde1'Zhfance"(Samen­
werkingsverband voorkinderzorg )opgericht.Inéénadministratieve organisatie
warensamengebracht deorganisatie voormoederenkind,de.schoolartsendienst ,de
dienstvoorsocialebijstand voorkinderen,dedienstvooronaangepaste kinderen,
dedienstvoordebescherming vanbijzonder kwetsbare groepenkinderen ende
geestelijke gezondheidszorg voorkinderen.Inditsamenwerkingsverband bestonden
devoordelen vandecentralisatie (deafzonderlijke dienstenhaddengeenaparte '
organisatorische bandenmeermetdenationale overheden )enhetontzuilen,waardoor
mogelijkheden ontstonden voorhetopbouwen vaneenalomvattend preventiesysteem,
waardoor debehoefte aaninstituten minderwerd.Tevenswerdhetdenkpatroon en
dewerkhouding vandebetrokken socialewerkersophogerplangebracht.Alleen
doorzeerzorgvuldige voorbereiding kondesamenwerking wordenomgezetineen
beteredienstverlening aandegezinnen.
Debijdrage vandeEuropese Gemeenschap voorditprojectwordtverstrekt aaneen
particulier onderzoekinstituut ,COPESgenaamd(Centred*OriëntationPsychologique
etSociale)datzichreeds8jaarbeweegtophet'gebiedvanpsycho–sociale
problemen bijjongekinderen.DeCOPESadviseert hetsamenwerkingsverband voor
kinderzorg bijhetoperationeel makenenhetontwikkelen vanzijnpotentieel .De
aanvankelijke aanvraag voorsubsidie vanhetonderzoek aandeGemeenschap kwam
vandeCOPES,voordatwerdbesloten hetsamenwerkingsverband voorkinderzorg opte
richten,zodatdeCOPESzelfverderdoorging methetontvangen vankinderen en
gezinnen.Dezedienstvooralgemeenkinderwelzijn valtnuonderdeoverheid en
heeftdegenoemdeadministratieve structuur,terwijldeCOPESnueenuitsluitend
adviserende taaJcheeftgekregen.Dezeorganisatie isvertegenwoordigd bijde■
vergaderingen vandeleidingopnationaal enlokaalniveau,enhetministerie van
Volksgezondheid volgtdeontwikkeling vanhetprojectmetgroteaandacht.

-49-
Research
Opsporen va.nkwetsbare ^szirnier ,«Vijfgroepensocialewerkerswerdeningesteld
(waarvanviernogsteeds "bijeenkomen )ominsamenwerking methetteamvande
C0PE3eenaantalindicatoren ofrisicofactoren teontwikkelen ,waardoor gezinnen
meteenverhoogd gevaarvoorkinderen kondenwordenherkend.Opdezegezinnen kon
menhetpreventieve werkdanconcentreren .Dediscussies indezegroepenwerden
samengevat ineendocumentdatwerdopgesteld doorhetteamvanCOPES(C-document ,
datinoktober1977 deCommissie werdtoegezonden )endatopruimeschaal
werdverspreid inhetarrondissement alsmedeinParijseninderestvanhetland.
Hoewelmenhetalgemeen eenswasdatdesamengevoegde dossiers vandevijfdiensten
demogelijkheid bodenomrisicofactoren teherkennen ,twijfelden desociale
werkersofhetwelethischwasdegezinnen opdezewijzetegaan "bevoogden eninte
grijpenbijhetzienvandezerisicofactoren »Dezepuntenzijnnognietopgelost.
Ditiseenvoorbeeld vandewijzewaaropdeopvoedende taakvanhetCOPESverder
gaatdanhetgevenvantechnische instructies energemeenschappelijk onderzoek
kanontstaan ,waarbijzelfsdeberoepsethiek terdiscussie wordtgesteld.
Anderewerkzaamheden oohetgebiedvanonderwijs enopleiding .Hetteamvande
C0PE3wasbetrokken bijeenbredescalavanopleidingsactiviteiten metwerkersuit
verschillende beroepen inParijsenindeprovincie .Ditomvatteondermeer het
opstellen vanaudiovisueel materiaal ,deelneming aaneennationale tentoonstelling
entweeprovinciale opleidingsdagen endeorganisatie vaneenmulti-disciplinaire
interneopleidingscursus van30lezingen diewerdbijgewoond dooreen150–tal
technische ,sociale,medische enadministratieve studenten perjaar(cursusover
deproblemen oppsycho-sociaal vlakvanhetkinddatnietinnormaalgezinsverband
leeft).Dezeactiviteiten' hebbentotdoeltekomentoteenpreventieve benadering
vandekinaerzorg enderesultaten vanrecentonderzoek ,metnamevandekinder-
psychiatrie ,algemene bekendheid tegeven.
Projectkinderzor .T
Eenbelangrijk resultaat vandedecentralisatie is,datkinderenuithet14e
arrondissement diedeorganisatie onderzijnvleugels neemt,inhetarrondissement
zelfbijpleegfasiilies ofininternaten wordenondergebracht enniet,zoalsvroeger
inkindertehuizen buitenParijs.Hierdoor kunnenoudersensocialeweekersuit
hetarrondissement kontalcthoudenmetdekinderen endegezinnen engezamenlijk
beslissen overhuntoekomst -hierinbijgestaan doorspecialisten ,bijvoorbeeld
psychiaters vanhetCOPES–'feam.Tevenswerdhetverlenen vanuitkeringen voor
particulier full–'timetoezicht opdekinderenafgeschaft ,•omdeuithuisplaatsing
vandekinderen r',nhotarrondissement ondereffectiever overheidstoezicht te
brongen.

-50
Hetzoexenvanpleeggezinnen enhettoezicht opdeuithuisplaatsing ishetwerk
van3wijkteams dieinoktober'1977zijnopgesteld endieelk"bestaanuiteen
socialewerker,eenkinderarts eneenpsycholoog (eenvandeze3ressorteert onder
deCOPES)•De"belangrijkste taakvandezeteams "bestaatuithetopleidenvan
opvoedsters ,verderkleuterleidsters genoemd,het'verzorgen ,vandeplaatsing
vankinderen "bijdezeopvoedsters enhet.toezicht opdezeplaatsingen# Ditwas
oorspronkelijk detaakvandeorganisatie waarzijonderressorteren ,de
Welzijnsdienst voormoederenkind.Euzijzichook"bezighouden metpleeggezinnen ,
zijnzegetredenhuitenhunoorspronkelijke "bevoegdheden waardoorthansook
kinderendievallenonderSocialehulpvoorkinderentothunwerkterrein behoren.
Ditwerdmogelijk doorhetoprichten vanhetSamenwerkingsverband voorkinderzorg .
Nieuweactiviteiten ~.
Part–tineopvangcentrum voorkinderen.Ditisopensindsapril1977enkan20
kinderen van3maandentot5jaartegelijk opnemen.Dekinderen wordenopgevangen
vooreenofmeerhalvedagenperweek,hetzijincidenteel -bijv.omdemoeder
degelegenheid tegevenboodschappen tegaandoen–ofregelmatig .Een204alkinderen
zijnbijhetcentrumingeschreven ,vanwiedehelftregelmatig komt.
Aanvankelijk stondendearmegezinnen afWerendtegenover dezedienst,maarde
welzijnswerkers vandewijkslaagdenerlangzamerhand inomdezegezinnentochte
interesseren .Afhankelijk vandefinanciële situatieinhetgezinwordteen
bijdrage gevraagd.
Familio–-;rocphuis.DeCOPESenhetsamenwerkingsverband zijnvoornemens omeen
familiegroephuis optezettenineenarmewijkvanhetarrondissement ,waareen
echtpaar meteenassistent 8kinderen kunnenopvangen.Dezedienstverlening is
eennovuminFrankrijk .
Rasearoh
Dezeiageconcentreerd opverschillende kostenbatenanalyses ,zodatdesubsidie-
verlenende instanties inzichtkanwordengegevenindeuitgaven voorpreventieve
zorg.
Eenverandering indepraktijkiseeninternaat,waarindekinderen metbesmettelijke
ziektenwordenopgenomen,zodatzijnietmeerineenziekenhuis wordenverpleegd ,
hetgeenzeeraanzienlijke besparingen oplevert.Eenstudieisinvoorbereiding om
besparingen uittevoerendoorhetverminderen vanhetaantalvoortijdige geboorten,
doorpreventief optredenbijarmegezinnen »
i A
]•

51
DeCOPESisvertegenwoordigd ineenwerkgroep vanderegering ,waarinstudie
wordtgemaaktvandemogelijkheden omadoptieuittebreidenalsoplossing
voorminder "bedeeldekinderen (bijv.uitbreiding totgehandicapte enonaangepaste
kinderen,migrantenkinderen enz.).Demogelijkheden tottoepassing vandit
beleidwordenbestudeerd .

-52-
I-ÜETVERENIGDE KRACHT EJTDEARMOEDE BESTRIJDEN 1-REIMS
Reimsisdehoofdstad vandeChampagne (Frankrijk),waarde"bekendste Franse
wijnwordtverbouwd endeplaatavanoensamenwerkingsverband tussendegemeente
endeAssociation AideaTouteDétresse,waarbijgetracht wordtomdeminst
bedeelden inhetlevenvandesamenleving te"betrekken .
ATDiseenparticuliere organisatie dietwintigjaargeledenisopgericht dooreen
priorjtorinoonvando"bidonvilles buitenParijs»Deze "bewegingismomenteel
aktiefineentwintigtal stedenverspreid overFrankrijk .Haarmiddelenintzij
uitparticuliere giftenenoverheidssubsidies .Erwerkenmeerdan200vrijwilligers
full-time diemeerderejarenlevenenwerkentussendeallerarmsten .Deze
vrijwilligers ontvangen ,omdat •zijfu.11–timezijn,eenloondatechterniethoger
\isdanhetgegarandeerd minimumloon .DeFranseorganisatie isooksinds1967het
centrumgeweestvaneeninternationale beweging,waarbijthansachtlanden
waarvanzevenindeEuropese Gemeenschap ,zijnaangesloten .ErzijnvierATD-
projecten inhetEuropese programma opgenomen ,tweeinFrankrijk ,eeninNederland
eneeninhetVK.- , -'
Dezegroepsteltrepresentatief tezijnvoordevierdewereld,metnamede
ongeveer 3/°vandebevolking onderaan demaatschappelijke ladder.Dezebevolking
vandevierdewereldwordtvoornamelijk gevormddoorhetlompenproletariaat,dus
mensenzondervastwerk,veelalwonendintijdelijke onderkomens endiemaar
nauwelijks deelneemt aanhetgestructureerde maatschappelijk leven.Zijwordt
daardoor ooknietvertegenwoordigd ofbeschermd doordevakbonden ,dekerkofde
politieke partijen.DeATDzietditbuitengesloten zijnalsdegrondoorzaak van
hunmoeilijke positieenheeftzichtottaakgesteld omhentehelpenhun
behoeften duidelijktemakenaanderestvandemaatschappij entoteenvruchtbare
samenwerking tekomenmetdegenendieindezegroepbegripkunnenopbrengen voor
ditstreven. ' i.
DebasisvoorATD-activiteiteniseenkleinteamvanvrijwilligers ,datgedurende
meerderejaren(5ongeveer)tussendebevolkingsgroep inkwestiewoontenveel
geduldinvesteert omeenbandvanvertrouwen tescheppen.ATDontstondinRei®3
1967(meteenkleuterschool ),langvoordatmenmethetEuropeseprogramma begon.
Eenvandeeersteactiviteiten washetprogramma vanVierdeWereld–avondendat
karakteristiek isvoorveleATD–projecten.Dezebijeenkomsten werdensind1976te
Koirastweemaalpormaandgeorganiseerd enwarenbestemdvoorgezinnenuitdeVierde
Wereld,ATD-vrijwilligers en"geestverwanten "uitanderedelenvandemaatschappij .
Hetaantalaanwezigen afkomstiguitdeVierdeWereldin1976was48,in1978125.
Gemiddeld warenerpervergadering 33aanwezigen.'
Enkelehonderden vertegenwoordigers vandeVierdeWereldinReimsongeveer 500,

-53- ï
I..
woonden ooknationale enlokale door hetATDgeorganiseerde activiteiten bijf het
team geeft ook ,onder denaam "Solidariteit "eenkrant uit.Momenteel richt men
zich indeeerste plaats opdeactiefsten uitdeVierde Wereld ,omeencomité te
kunnen oprichten datdeverantwoordelijkheid kanovernemen voor specifieke
activiteiten enpropaganda kanmaken onder dedoelgroep enindeplaatselijke
samenleving "begrip voor hetstreven kanwekken .
Activiteiten met de ,jeugd
Deze hestonden vooral uithethijeen "brengen vanjongeren omgemeenschappelijke |
problemen te "bespreken ,metname ophetgebied vanwerkgelegenheid enopleiding en S
omhervormingen ingevoerd tekrijgen . ;
1
Activiteiten net kinderen
Deze activiteiten zijn niet ontplooid opdeschaal waarop men dithoopt tekunnen
doen enisnog "beperkt totvier woonwijken waar deATD "PivotsCulture Is"heeft
geopend .Ditzijn centra voor culturele activiteiten ,waarhij denadruk wordt gelegd
ophetontwikkelen vanleesgewoonten hijarmekinderen viauitleenhihliot heken ,voor- j
leesmiddagen enz. i
S
Proiceten met deskundigen1,1 ■■ 1 ■■ Werdd
DeATDstelt zich o.m.totdoel omdepublieke opinie gevoelig temaken voor deVierd </
daartoe richt men zich zowel totmaatschappelijke werkers eninstellingen dieuit
hoofde vanhunheroep met dearmen temaken hebben alstothetgrote publiek .Ten
aanzien van deprofessionele hulpverleners begon menmethetgeven vanalgemene
voorlichting over depositie vandeVierde Wereld ,waarna menzesspecifieke :
experimenten opzette ophetgebied vanonderwijs ,beroepsonderwijs ,huisvesting , j.
sociaal werk ,hethandhaven vaninkomsten enhetregelmatig gezamenlijk overleg over ;
eenevaluatie vande5voornoemde projecten .Hoewel erzeer geringe respons wastoen i
menprobeerde desituatie vandeVierde Wereld inabstracto tebespreken ,was .erbij f
deverschillende instanties weldegelijk belangstelling voor specifieke projecten .
Tienbegon deplanning hiervan inapril 1978 enmenverwacht niet alleen datde
projecten opzichzelf succes zullen hebben endatdeconslusies ervan voor veralge – ;
mening vatbaar zijn ,maar ookdatdeautoriteiten enambtenaren zich inmeerdere mate ■
rekenschap zullen geven vandebehoeften vandeallerarmsten . •
I
Projecten tervoorlichting vandepublieke opinie ,
Delaatste twee jaar isinReims langzamerhand eengroepje "vrienden vanhetATD"
ontstaan endeopnieuwe leest geschoeide krant "Solidariteit "heeft eenverspreiding
vaneenoOOexemplaren .DeADThoopt deze basis dekomende 2gjaar aanzienlijk te
kunnen uitbreiden enindien mogelijk ruimer gebruik temaken vanandere massamedia . ;
■ :

»54
Research ^ ' -
Beslotenisomhetresearch–werkteverdelenintoegepast onderzoek opkorte
termijnteneindeindeonmiddellijke behoefte vanhetprojecttevoorzienten
tweeprojecten vanfundamenteel onderzoek namelijk eenstudievangezinnenuit
eenbepaalde "bidonville eneensociologische analysevandearmoedeinReims.
Conclusie
ATDwildeeerstetweeenhalfjaarvanditwaarschijnlijk vijfjaardurende
projectindeeersteplaatsbesteden aanhetleggenvangrondslagen ,diekunnen
wordenuitgebreid totactiviteiten opruimereschaalwaardoor mentastbare
verbeteringen hoopttebrengen ,indelevensomstandigheden vandeVierdeWereld,

39-
S.'^Z^.TirrSOPBOU !-!PITPP.3-SCOL.1IP LOIDSR'-JIJS -II0I3Y--LI}-GPA,>JD,KPTBLAY SITTOuLOJ
Het"betrefthierdriedoorAideaTouteDétresse (vooreenkorte "beschrijving van
ATDziedeparagraaf overhetprojectteP.eims)geleideprojecten voornogniet
schoolgaande kinderenintweevervanhetParijsecentrumgeledenvoorstadswi jken
enteToulonaandelüddellandse –zeekast.ïïoisywaseenderplaatsen waarde
"beruchte,eninmiddels gelukkig verdwenen ,"bidonvilles warengevestigd ,diemen
konaantreffen aanderandvanPa,rijstoendenaoorlogse crisisindehuisvestings -
sectoropeenhoogtepunt was®Hetwasuitgerekend indebiaonville vanlïoisy–le–
GranddatATDtendoopwerdgehouden .Veelvandeex–bewoners vandekrottenwi jken
wonennogsteedsindezelfde omgeving ,zijhetdatzijthanszijngehuisvest in
appartementsgebouwen .DescholenvanIToisyenHerblay "bedienen "woonprojecten met
reep.73en24wooneenheden ,diezijnvoorbehouden aannoodlijdende gezinnendie
naarhetoordeelvandeoverheidbijzonder bijstandsbehoeftig zijn.Hetcentrumvan
Toulonheeftalswerkgebied een"doorgangs "–'verblijfwaarin78eenheden vroonachtig
zijn.Veelvande"klanten"vandetweeParijsecentraisvanFranseherkomst ,
terwijlerinhetdoorhetToulon-project bestreken gebiedeengroteconcentratie
vanzigeuners enIToord–Afrikaanse gezinnen kanwordenvastgesteld .Inalledrie
degebieden hebbendebewonerstelompenmetdehandicaps diedoorgaans onlos­
makelijk metdearmoedeverbonden zijn.
Activiteiten metkinderen
Devoorschoolse alctiviterten voorkinderen van0tot6jaarvallenindriegroepen
uiteen;dealetievoordegezondheid ,devoorscholing endeeerstestappenophet
gebiedvandeculturele vorming, 1
Te1-ToisyenHerblayzijndeactiviteiten voornamelijk gericht opdepréscolaire
groepvankinderentotdeleeftijd vanvierjaar.Aanelkvandebeidescholen,
waaraaninoktober1978resp.22en13kinderen wareningeschreven ,zijntwee
leerkrachten eneenkleuterleidster verbonden .AanhetonderwijsteamvanIToisyzijn
daarenboven eenkinderarts entweemaatschappelijk werkerstoegevoegd .InToulon !
liggendezakenietwatanders.Daarheeftdeoverheid depréscolaire activiteiten
overgenomen vanhetATD–tecun,datzichthansvoornamelijk metbuitenschoolse
activiteiten bezighoudt .Aanditcentrumzijntweeleerkrachten eneenlogopedist
verbonden .Eendirecteur ,psycholoog ensecretaris verdelen hunactiviteiten overde
driecentra,enwordenhierinbijgestaan doorvierpart–timeonderwijsadviseurs en
eenpart-time accountant .
Deopeningstijden vandeinstellingen voorpréscolair onderricht zijnvan9uu'sochtends
tot4uur'snamiddags meteenonderbreking "raatweeuurvoordemiddagpauze .Vast–
1gesteldkanwordendatdeleeftijdsgroep cJLedeschoolteIToisybezoektsteedsjonger
vcwiSvVi-.iuiiovclli wordt;zowarenaldegenendi<"erhetaf^elo'oen ,Jcicir "bi

jb **
20tot24maanden oud (plus 5kinderen vanlomaanden dietwee eneenhalf dagpor
week deinstelling "bezochten)® TeHerblay isdegemiddelde leeftijd ietwat hoger ;
daar omvat degroep ookenkele kinderen dieoudgenoeg waren omnaar derijks -
kleuterschool tegaan ,iets watdoor detevele problemen dieeraan verbonden waren
niet onmiddellijk doorgang konvinden® Aldetothetlompenpro letariaat "behorende
gezinnen zijn thans overtuigd vanhet "belang vanschoolbezoek enindemeeste
gevallen laten zehunkinderen danookinschrijven »InToulon worden alsvoorberei­
ding opderijksschool drie dagen perweek inleidende "workshops "gehouden voor 10
kinderen (waaronder 9"behorende totdegroep zigeuners )indeleeftijd van18tot30
maanden .
ATDheeft eenonderwij ssysrteem ontwikkeld datvolgens haar bijzonder geschikt isvoor
dekinderen van zeer achtergebleven milieus ,tien vindt het systeem indetail
"beschreven inhetboek "IIfera beau ,lejour otilesousprolétariat sera entendu ",
datin1978 door ATDwerd gepubliceerd .Erwordt inditwerk bijzonder denadruk
gelegd opdesociale entaalkundige ontwikkeling .
Behalve schoolactiviteiten organiseren deprojectteams ookeenreeks buitenschoolse
activiteiten ,zowel voor kinderen indepréscolaire leeftijd alsvoor kinderen inde
kleuterleeftijd (4 "tot6jaar).Teïïöisy heeft mengedurende drie dagen perweek en
tijdens deschoolvakanties eenprogramma vanculturele "workshops "uitgevoerd ;dit
programma omvatte omtebeginnen eenreeks straatactiviteiten metkinderen enver­
volgens activiteiten binnenshuis .Hetprogramma beoogt deoverdracht vancultureel
bezit zoals hetaanleren enopzeggen vankleuterrijmpjes enhetvertellen van
sprookjes ;erwerden verhalen voorgelezen ,poppenkast gespeeld endekinderen werden
vertrouwdgemaalct methetgebruik vandeuitleenbibliotheek .In1978 werd door 31
kinderen gebruik gemaakt vandebibliotheek enwerden 212boeken uitgeleend .
Intwee tehuizen werden door^het Herblay –team gezins –"workshops "geleid ,maar de
betrokken gezinnen hadden teveel moeilijkheden omerzonder verdere intensieve steun
baat bij tehebben .
InToulon organiseerde hetteam voor kinderen metspeciale moeilijkheden omteleren
lezen indiverse particuliere tehuizen ,alsmede voor eengroep van10kinderen
gedurende devakantie lees-"workshops ".11kinderen diegeen rijkskleuteronderwijs
volgden ,alsmede 15zigeunerkinderen konden alsvoorbereiding ophetregulier onder­
wijs deelnemen aaneenzomer –"workshop ".Voor kinderen dieniet regelmatig deschool
bezochten werden straat –engezins –"workshops "gehouden ;deze kinderen werden op
straat aangesproken enertoe aangezet weer naar school tegaan .
Gezondheidsopvoeding vormt eenbelangrijk onderdeel vandewerkzaamheden metouders
enkinderen ;zoheeft het ,ÏToisyyteameeneigen consultatiebureau voor moeder enkind
waar adviezen worden verstrekt door eenarts ,verpleegster enmaatschappelijk werkers.'
1
Door debeide Pari jseteams worden voor kinderen uithet "rayon "twee weken durende
vakantiekolonies georganiseerd inhetJuragebergte .

-57-
t
Çr1rlr-rnr.T^;isip-Ttio
Degroep waarop dewerkzaamheden vanhetteam zijn gericht omvat zowel ouders als ■,
kinderen ;hetcomité "besprak metname de "betrekkingen tussen deze "beide acties . t
Viadepréscolaire actie kunnen degezinnen worden gecontacteerd engemobiliseerd
voor sanenlevingsopbouvjwerlc opruimere schaal .Sepréscolaire groepen houden
maandelijks ouderbi joenkonst enendaarnaast zijn ertalvangroeps –enindividuele ;
contacten .Ookzijn erouders die "inspringen ""bijdevoorschoolse activiteiten
I
zoals uitstapjes ,feestjes ensoms vanleerkracht enlessen overnemen »Diverse ouders ■
werden ingeschakeld "bijdeplaatselijke enlandelijlcse activiteiten vanATD ,zoals
hetFestival vandeSolidariteit teParijs .Inhetcentrum teToulon ishetwelerg i
moeilijk gebleken zigeunerouders ingeorganiseerde activiteiten te "betrekken .
Voor hetcentrum teToulon "bestaan voorts plannen totoprichting van eengroep
"Verdediging vanrechten "diede "bewoners vanhetbetrokken gebied moet adviseren
t
ontrent hunrechten :deze groep zouindeplaats komen vaneenhuisvestingscomité
i
datafgelopen jaar werkzaam wasendatdebedoeling hadeenruimer samenleving s- ;
proces opgang tebrengen . ;
Uerkza?j;:hcdcn met instellingen
Uat ditonderdeel betreft ging deaandacht primair uitnaar derijkskleuterscholen ;
stimulering vandecontacten tussen ouders enleerkrachten enhethelpen vandeleer- ■
:rachten omeenbeter inzicht teverkrijgen indeproblemen vandegezinnen uitdeze laag ;
van demaatschappij ishetvoornaamste oogmerk van deteams diemetdeuitvoering
vandeprojecten zijn belast .Daarnaast worden contacten onderhouden mettalvan j
andere culturele enonderwijsinstellingen teneinde deze bewust temaken vande |
behoeften vandeze probleemgezinnen »
Evaluatie
Voor debeoordeling vandekinderen heeft mennaast derapporten vandeleerkrachten j
ookdebeschikking over deuitslagen vaneenreeks psychologische tests dietweemaal -
perjaar worden uitgevoerd endieookworden gehouden onder dekleuter –enlagere – :
schoolleerlingen uithetbetrokken gebied .Aandehand hiervan kanmenzich eenbeeld |
vormen vandemate vanvooruitgang .^vandeze kinderen ,zijhetdathetniet een– j
voudig isombijdeze testen eenfollow –upoplange termijn tebetrachten ,gezien de [
grote verhui sfrecjuent ieonder degezinnen . j
Vastgesteld kanworden datonder denogniet schoolgaande kinderen endekinderen die
kleuterscholen bezoeken hetschoolverzuim minder isgeworden ,datzijinhetalgemeen
beter gekleed zijn enineenbetere gezondheid lijken teverkeren .Toch isdegezond­
heidstoestand vanzowel ouders alskinderen nogsteeds voorwerp vanzorg . ;
Dexockomst j
Inhei .Kader vanhetproject zullen deteams experimenteren metmeer gevarieerde .
asthodén vanouderparticipatie .Ookoverwegen zijdeinvoering vannieuwe leerpro –
^ra^ima 'svoor taalonderricht ,inzonderheid vo^r ;"L-zigeunerkinderen diehetSpaans
alsmoedertaal hebben .Losvanditprojee «göc-rt /ürl 'D~oervaringen diemetdeze
drie projecten werden opgedaan voor hetopricht :..;, -~npréscolaire groepen teR-eims
inIToordoost -Frankrijk enteAngers inWeêt-fr £ jk»

VTEïBETSRDTGr TOWOOïf-EffLm^T-'STAEDIGHSPaN' -RCUI3AIX.
GUHI -IEIT&-SUR–SCQHFF 1EUTORAHGE j
• j
' i ;
Dedrieonderdelen vanditprojectzijngesitueerd inrespectievelijk hetuiterste
noordoosten ,noordwesten enzuidenvanFrankrijk .-Zijwordengerealiseerd onder '
auspiciën vanPACT(Bescherming ,Verbetering ,Behoud,Verandering vanhetwoningen »»\
"bestand),.eenfederatie vanhuisvestingsorganisaties ,dienadeoorlogwerd
opgerichtterbestrijding vandeproblematiek vanzowelhetwoningtekort alsvande
veroudering vanhetbestaande woningbestand ,PACThoudtzichthansvoornamelijk ,,
bezigmetderenovatie vanwoningen.Hetgrootstedeeldezerbehuizingen wordtzeer ;
dikwijls bewoonddoorspecialebevolkingsgroepen ,zoalsbehoeftige gezinnen, _i
bejaarden ,immigranten ofjeugdige werknemers .Uitvoering enbeheervanelkproject
afzonderlijk berustenbijdeplaatselijke organisatie ,terwijlhetP.IT.C.-PACT ■[
teParijsinstaatvoordecoördinatie ,viahetverstrekken vantechnische en
administratieve adviezen .
Roubaix ' > ■ . .-■
Roubaixiseenoudeindustriestad vlakbijdeBelgische grens.Eengrootdeelvan .
hetuitde.19eeeuwstammendeindustriële apparaat,alsmedevanhetwoningbestand l
isthansnietmeeringebruikeninplaatsdaarvankomenernieuwevestigingen .Er j.
woonteenaanzienlijk aantalmarginalen vanFranseenNoord–Afrikaanse oorsprong .
CAL-PACT (Centred'Amélioration duLogement–Centrumvoordesaneringvandehuis-
vesting)isalsedert1954inRoubaixwerkzaams hetvoertthanshetbeheerover I
1.800woongelegenheden indestadenverschaft jaarlijks aan450gezinnen nieuwe j;
woongelegenheid .Metnametweeonderdelen vanhetwerkvanCALzijnhetdoelvanhet
Europese modelprogramma ,tewetenhetOpvangcentrum ende"Citédepromotion".Het
opvangcentrum werdopgericht in1961teneindetijdelijk onderdakteverschaffen aan <
sociaalgehandicapte gezinnen.DeCitédePromotion ,waarmeevanstartwerdgegaan
in1975»iseenkleinewoonwijkdieopenstaat voortotdezelfdecategorie behorende •:
gezinnen ;dezegezinnenkunnsnvooreenlangereperiodeonderdakverkrijgenj-tevens [
komenzijinaanmerking vooreenheelpakketsocialeenonderwijsvoorzieningen ten
eindehunovèrgangnaarpermanente bewoningelderstevergemakkelijken .TeHoisy–le– ■
Grand,HerblayenReimsbestaansoortgelijke programma *s*
1 - .. 'w
' . !
-. ,i
Hetcentrumbehandeltjaarlijks eengrootaantalgezinnen opkortetermijnbasis . ;
Dakloosheid ,alsgevolgvangezinsontbinding ofachterstalligheid indehuurbetaling ,t
vormtslechtséénaspectvaneencomplex -vanproblemen.Onderhetpersoneel vanhetl
centrumbevindenzichdanookeenfull–timemaatschappelijk werker,eenarts,een 1
vovp1dc>.;otö ?eneenoudewijsov,diewordcrigoasc-isteerd doorleerlingen vanpeda­
gogischeacademiesenvrijwilligers ,alsmededoordeindewijkgevestigdeofficiële' I

-r3- t
i
dienstenvoormaA*tschctpp©lijk v;yrkön*blvuislïulp »Booi*d©di©ns"fcvoorgeGstölijk© j
volksgezondheid ,vanhet"betrokkengebied,werderonlangsmeeingestemddataan J
hetcentrumeenpsycholoog enlogopedist wordenverbonden .Tijdenshetschooljaar r
1976-1977 haderwekelijks eenbijeenkomst plaatsvaneenspeelgroep ,diein
juni1977wasuitgegroeid toteenpeuterdagverbli jfvoor2tot6-jarigen.Doorde
schoolwordtmomenteel eenprogramma ontwikkeld datisafgestemd opdebehoeften
vankinderen metleer-enopvoedingsmoeilijkheden ;deaandacht gaatdaarbijvooral '
uitnaarhetaanleren vandetaalenhetverwerven vanpsycho-motorische vaardig- j
heden.Hetprojectwerdaanvankelijk gevolgdengeevalueerd doorhetuniversitair j
instituut teLille.Hetprojectteam overweegt thansdeschoolinspectie erbijte
betrekken omnategaanwelkeresultaten dekinderenbehalen oplangetermijn.Aan
hetlatenparticiperen vandeoudersinhetprogramma wordtheelwataandacht
besteeden ditheeftweergeleidtoteenhelereeksanderevolwassenenactiviteiten :
naaikrans ,huishoudonderricht ,groepsbijeenkomsten ,excursies ,enz.
De"CitédePromotion "bestaatuit25individuele woongelegenheden .Zowatdehelft
vandebevolking zijnautochtone Fransen,deoverigezijnIfoord-Afrikanen ,Portugezen
ofvangemengde herkomst.Hetaantalkinderendatdeze25gezinnenbegin1978 - i
totaliseerden bedroeg 172.Veelvandegezinnen werdendoordesocialedienstenin
destadnaarCALdoorverwezen ,maarookzijneronderhendieeigenerbeweging met j
CALcontact opnamen.De"Cité"staateenmulti-disciplinair teamterbeschikking , i
bestaande uitonderwijsspecialisten ,psychologen enmaatschappelijk werkers.Een
onderzoekcentrum vandeuniversiteit vanLilleheeiffcdeobservatie enevaluatie op
zichgenomen.Deacties,diedesteunhebbenvandeEuropese Gemeenschap ,betroffen
voornamelijk hetcreërenvanrecreatieve voorzieningen voorkinderen enhetwerken
metjongeren ,inhetbijzonder ophetterreinvandeberoepsopleiding »
Vakantiekampen wordengezienalseeninteressante mogelijkheid omkinderenincontact
tebrengenmetdebuitenwereld .Veertien kinderen gingendevoorbije zomernaareen/êamfeen^ooktiengezinnengingenmetvakantie.Vandeoverigekinderennamende
meestendeelaan-eenopenluchtkamp datwerdgeorganiseerd doorCAL.
Begin1978gingeenvoorlichtingscampagne vanstartomdejongerenteinformeren
overplaatsingsmogelijkheden opdearbeidsmarkt enberoepsopleiding .Inseptember *1978
warenslechtsvierjongeren werkloos en5volgdenereenberoepsopleiding .
Bijdeactiviteiten metvolwassenen gaatdeaandachtgrotendeels naarhetaanieren
vanbepaalde vaardigheden diezijkunnenaanwenden voorhetsocialeverkeerinde
*
wijk,vanhetlerenlezjenenbegrijpen vanbrandstafrekeningen enhetschrijven van
brievenaanofficiële instanties tothetbijhouden'vaneengezinsbudget .Veel
bewoners vandewijkgaan ;bijhetverbruiken vanelektriciteit ondoordacht tewerk
metalsgevolgdatzede'rekeningen nietoptijdbetalenendatzemoetenvaststellen
datdestroomwordtafgesloten .

V/atuiteindelijk vooropstaat isdereïntegratie vandegezinnen inhetnormale
samenlevingspatroon ,eerder danhetcreeren vaneen"verguld ,ghetto ".De "bewoners "
worden aangemoedigt omgebruik temaken vandediensten vanderuimere plaatselijke
gemeenschap ennetname vanhet -plaatselijk centrum voor zuigelingenzorg .Hetde
diverse instanties vandesociale enmedische diensten hadeenreeks ontmoetingen x
plaats teneinde hunsteun teverkrijgen hijhetrehabilitatieproces .Tegelijk met
ditproject werden onder debevolking gedetailleerde studies uitgevoerd waarhij
gebruik werd gemaakt vanhetopvangcentrum ende"Cité".
Gi1.ernene-r,nr-Scorff
Gu«méne iseenkleine centrumplaats -inhet "groene "hart vanBretagne .Onder de
jonge volwassenen zijn erheel watdieimmigreerden naar demeer welvarende regio 's
vanFrankrijk jwatzeachterlieten waseengeneratie "bejaarde mensen met "betrekkelijk
'weinig kinderen dievoor henkunnen zorgen alszedaar zelf niet meer toeinstaat
zijn .Nagenoeg eenvierde vande "bevolking vanGuémêné is^ouder dan65jaar »Doel
vanhetPACT-project istevoorkomen dat "bejaarden worden gedwongen totopname in -
een "bejaardentehuis door deomstandigheden waaronder zethuis leven teverbeteren
endoor voor hen 'voor aangepaste woongelegenheid tezorgen »
De -praktische uitvoering vanhetproject "berust "bijARH*I (Association deRestau –
ration Immobilière –Vereniging voor derenovatie ,vanwoningen ),die "bindingen
heeft metFïTC-PACT en"CAL-PACT teMorbihanj hetwerkgebied vandit "bureau omvat
Guêméné endeomliggende dorpen .Primair richt devereniging zich ophetcreeren .
vanprojecten voor groepsbouw ("foyers desoleil ")•Debetreffende werkzaamheden
ondervonden echt^y ernstige vertraging doordat hetmoeilijk bleek hetnodige kapitaal
bijeen tebrengen -hetEuropese programma kanalleen ,fbijspringen"' voor delopende
kosten ,niet voor dekapitaalsuitgaven .Thans ismenechter 'zover datdenodige
leningen konden worden tot stand gebracht enkonden drie panden worden aangetrokken
diegeschikt zijn omtottehuizen teworden omgebouwd :eenvoormalig hotel te
Guéméné entwee vroegere scholen inaangrenzende dorpen .Deverbouwingswerken zullen
welhetgrootste gedeelte van1979 inbeslag nemen »Erzijn ,29wooneenheden gepland
voor echtparen enalleenstaanden .Deze eenheden zijn weliswaar opdeeerste plaats
bedoeld Voor bejaarden ,maar niettemin zijn dejongeren erniet helemaal vanbuiten­
gesloten .Elke huishouding zalkunnen beschikken over eeneigen woongelegenheid en
gebruik kunnen maken vanbepaalde gemeenschappelijke voorzieningen »
Hetisdebedoeling daterna1979 nogeenhotel voor verbouwing wordt aangekocht en
verwacht wordt dat ,nudemedische instanties hebben besloten datdeintramurale
verzorging beperkt moet blijven totdeinvalide personen ,metdeze activiteiten ook
indejaren 80wordt voortgegaan »
ARBI enPACT zijn welbezorgd over dehuren diezullen moeten worden betaald eenmaal
dathettehuis zalzijn geopend ,niettegenstaande hetfeit datPACT zelf debouwwerk­
zaamheden opzich heeft genomen teneinde inaanmerking tekomen voor gunstiger
•-~leningsvoorwaarden«u..Vaa dö-S^planda twee–persoonswooneenheden zijn erdiverse

vordoold ineen-parooonaflats teneinde hethuurnivmu tedrukken ,maarzelfo dan j
nogzaleendergelijke woongelegenheid niet goedkoop uitvallen® !,
{•
Reeds wordt gewerkt aaneenprogramma voor hstaanbrengen vankleine verbeteringen J
aanparticuliere woningen ^debedoeling isdatdoor deze verbeteringen bejaarde j
mensen inhuneigen huizen kunnen blijven wonen© Eind1978waren aldus 90huizen j
opgeknapt enwerden voor nagenoeg 200andere prioritaire gevallen denodige finan -
\
cienbijeengebracht oAllee samen worden meer dan 1,»000 woningen diedoor bejaarden j
teGuéraèné worden bewoond beschouwd alevoor verbetering inaanmerking komend 0De
financien worden beschikbaar gesteld krachtens eennationale regeling diebekend
staat alsPrioriteitsprogramma 15»
Erbestaan plannen omtijdens dezomer 1979 eengroep jongeren voor deze karweitjes ,
voornamelijk schilderen enbehangen sinteschakelen jtegelijk zoudaneenlokaal
werk-studieprogramma worden uitgevoerd »Eetbenodigde materiaal kanmede dank zij
doEEG–steun worden gefinancierd ,»
Parallel met het speciale wonl.ngr enovatieprograrana voor bejaarden iservoor het
gebied van .Guéméné eanmeer algemeen programma inuitvoering datwordt gefinancierd
door delokale instanties enhetNationale agentschap voor woningverbet eringj de
aanwezigheid vanhettechnische team vanARIM wordt daarbij niet onbenut gelaten®
Rond september 1973 wasvanzeshuizen derenovatie compleet sxiwerd aan13andere
verder gewerkt eAlmetalisgepland daterssowat 100woningen zullen worden
gerenoveerde
Gueméné heeft momenteel twee maatschappelijk werkers indienst swier taak hetis
sociale activiteiten voor debejaarden te "bevorderen jzijhielden onder meer een
reeks "bijeenkomsten voor deorganisatoren vanbejaardenclubs 0Erhadvoorts de
oprichting plaats vaneenplaatselijke federatie dieparticipeert inhetrenovatie -
programma vanhetbejaardentehuis©
Indebetrokken wijk werd verder eenschoonmaakdienst gevormd maar deresultaten
daarvan waren weinig "bemoedigende Bedienst valt -indeexploitatie teduur uitenveel
va,ndohuizen zijn inzulk een slechte staat dateengoede schoonmaakbeurt onmogelijk
isoAlleen door voortgang temaJcen methetworiingverbet eringsprogramma zalmenerin
slagen eendergelijke dienst doeltreffend telaten functioneren ^
Orange
OraJige iseenhistorisch stadje inhetzuiden vanFrankrijk datzijn naam gafaanhet
ITederlands koninklijk huis »Hetproject sdatonder toezicht staat vanPACT–Vaucluss,
behelst derestauratie vandeMiddeleeuwse binnenstad ^dieniettegenstaande zijn
jrchit eetonische aantrekkelijkheden eenergvervallen indruk maakt door devele leeg-
staande woningen welke meneraantreft •Eetisdabedoeling &sgijsstaureerde panden
;eschikt tenaken voor "bewoning door dear:ab-e -.-r'lfcing uiidavijk endaarbuiten .

«62·»
Hertwöi-k «lattö*na*s-te#werdvüFsrieHt ^^aftandvoaymaslijkuithetveysaamölért
vangegevens op"basiswaarvan PACTeenglobaalactieprogramma heeftuitgewerkt ,
waarvoor hetinapril1978degoedkeuring wistteverkrijgen vandegemeenteraad .
Indebewoordingen vanhetverslagoverhetprojectvoor1978heethetdatde
Europese Gemeenschap heninstaatstelde"hèt"belegteslaanvoorhetgemeente­
bestuur". - -
Onderdegegevens diedoorPACTwarenverzameld "bevonden zichdeuitkomsten van
zijneigenenquêteonder230huishoudens eninformatie diehet"bijeenkreeg tijdens
dekarweitjes dieonderzijntoezichtindewoningen werdenverricht.Dezelaatste
werdengrotendeels uitgevoerd inhetkadervanhetwoningrenovatieprogramma voor
de"bejaarden (Prioriteitsprogramma 15)»waarvantotnogtoe18huishoudens hebben
kunnengenieten.Momenteel zijnonderhandelingen gaandeoverdeaanschaf vaneen
leegstaand panddatgeschikt moetwordengemaaktvoorbewoning doorgeïmmigreerde
werknemers • ,
Hetglobaleplan,waaraandegemeenteraad in1978zijnfiatgaf,behelstde
verbetering vanopenbarevoorzieningen (zoalswatertoevoer ,verlichting ,enz.),
verbetering ofherbouwvanwoningen enuitgebreide socialeenculturele activiteiten
Wathetlaatstepuntbetreftwerdvoorgesteld een"maisonatous"(trefcentrum )
opterichtendatzoumoetenfunctioneren alseencultureel centrum enals"zetel"
vandeverenigingen uitdewijk*Metdeuitvoering vandewerkenzalvolgenshet
tijdschema 3"tot4jaargemoeidzijn» '
Waarschijnlijk zalhetprogramma aanvankelijk opeenzeerselectieve basisworden
uitgevoerd ,waarbijdeaandachtprimairzalgaannaareenrelatiefkleinaantal
woningendiealsprioritaire gevallen staangerangschikt *

63-
F?7BESTIK ;EFS^INIrEViyg
STRAATSBUPC ?-»DEJTAIWo WOIPFT E?LEVATRE
..––..^ -.-^atrrv> -^.a --^aj'etarecKasa-fjici gasC;^qii.tJuv3aaTmitB«Æ.TipagTOeaB!!:<t6«yg»i
Ditproject maakt deel rdtvande"tyeeae golf av&aEuropese projecten diedoor
deCommissie inmaart 197Bverden goedg-akevird »Hetbestrijkt vier grot®
woonwijken inNoord –enCos e–Frankrd jk,dietyperer ?!zijn voor wijken ,diein
dejaren 50enhet "begin vandajaren 60weroen gahouwdo .Alhovel deze wijken
niet altijd specifiek veer laaggskla .=?h -i?gezinnen werden gebouwd ,zijn ze
toch vaak uitgegrcsil tot ghstto'-a v*,cr ó&ze gezinnen ,naanoate demeer succes­
volle personen uit dei-s wijken vsg'cxo3c 1-sr ?enbus .pl®.&teen werden ingenomen door
anderen dieopeen of&T;ier3 y#,jze t-sr opzichte van dervdLaare samenleving in
eenmarginale positis standen »Ve.rkj zijhstniet altijd *vindt menindeze
wijken eengroot perce-^.r.g® la:•;gran *©ssgeas iisnsaj overwegend Noord -Afrikanen »
Desociale achteruitgs-n gvr<a dewijk gaat doorgaans gepaard met eenteruggang
vandehuisvestingssituatie envan deope-fe&re voorzieningen »Dewijken zijn
dikwijls zowel geografisch alssociaal geïsoleerd ,opgrotere afstand gelegen
van de "belangrijke stedelijke centra waarop sezijn aangewezen enmetesn
slechte verbinding m.ogh lijkhei dnaar *ferfc~ >enwinkelcentra »Met sociale en
culturele voorzieningen ishetveelal pover gesteld »
Hst '"Habitat etvie sociale projec-tiseendoor deregering gefinancierd project
voor samenlevingsopbouw dat "beoogt deze achteruitgang invier geselecteerde
wijken eenhalt tosteroepen »Zoals denaam reeds aangeeft wordt eentweeledige
strategie gevolgd jeenverbetering vandefysieke omgeving }omvattende de
renovatie vanhetwoningbestand enhetcreeren vangroenvoorzieningen enhet
trachten tegen tegaan van dasociale afdaling aBij ditlaatste moet onder meer
worden gedacht aanhetstimuleren vanculturele activiteiten ,metname voor
vrouwen ,jongeren enetixdecha minderheden $betorganiseren vanvoorlichtings -
diensten ,gezondheidsopvoeding ,destudie veneconomische enonderwij sprob lemen
vande "betrokken wijk sahet -weer totleven "brengen vanambachtelijke
vaardigheden »Bijditalias moet ereenzogroot mogelijk© participatie plaats­
vinden vandebetrr-kkan bewoners s "hijdeplascing alsbijde -uitvoering »
Hetproject "behelst voorts deoprichting -wastgemeenschap ggroepea vanallerlei
aard ,waaronder huurdsr gver-sni gingen ^dia ?oaden moeten fungs alspartijen
hijhetwoning-beheer inhetkader wnhetverbet srisg sprograssia »
Eengroet deel vande "begroting voor hetproject gaat naar niet «reguliere
beroepsopleidingsinst ©Hing anmetdebedoeling deje-ogSwerklcc elwXd tshelpen
terugdringen (inalle vier &swijken zijn dejongeren zeer sterk vertegen­
woordigd )e
Elke wijk stelt eenteam van t>:ee full^fciae op"b9uvï*erkers eneenpart-timer
terbeschikking .Daarenboven sijn eraanelk««i^ktwee tschaici verbonden die
adviezen verstrekken ever vc^d.ngv'ezb'St^rJbagj alsmede speoi&li gt^n voor gezond »
heidsopvoeding enberoeps 3>pleidJ.r-é >

BavierwijkenvmrophetprojectT^fereVJcijjig heeftzijndaTTeuaof'trajkteStras1's'bvïX'g'Cciisaa20*000luwen®rs)jd©duChateau-wijk1;©Denainia
daPaad©Galais(5«000t*sw©ners),deSt«Eioi-wtjkteWoippyMjMetz
("bijna6.C00fcewouers)eadaMareRotsg»-«±jk t©LeEavre(bijna10.000)»
Initatiefnes©stervanhetprojectis©eainter4epartemente®1orga«ai,
•«Habitatetviesociale"jhetprojectwordt "behalvedoord©rijk»-@a
lokaleoverheid gefSjaaaoierd doordeEuropese Gemeenschap *

-65-
TTJpq TrfiTTOWfi at, E^TRLT.DIWS YA.WPI/JH.OEPE
Actie-onderLoekprojecr .
Sociale Reeh+enproj-sct
Aanvullend© Bgctal?Jtoelag-rprr -j/sot
Deeerste voorstellen voer eenEuropees programma terbestrijding van
dearmode waren afkomstig V;,nIerland enwaran gebaseerd ,opIerse
plannen terontwikkeling vaaeendesbetreffend nationaal programma©
Momenteel isIerland de -*nige lid-staat metmeer danéénproject inhet
Europese programma »^ieéénenkel orgaan heeft datdeverschillende
experimenten coördineert enhetenige land waarin daprojecten zijn
bedoeld alseenintegrerend deel vanbetsociale beleid® Omadministratieve
redenen zijn ervoor deCommissie drie Ierse projecten ,maar anderzijds
zoumenuokkunnen zeggen daterwel 23verschillende zijn ofzoumen het
geheel alséénproject kunnen zien meteengemeenschappelijke leiding en
eongemeenschappen ,jkaplanning »onderssoek »,enevaluatie-organen *.
Bijgevolg worden alle Ierse experimenten inééndeel vanditverslag
beschreven waarbij dedrie voornaam steprojecten endedaarmee verband
houdende activiteiten ,zoals dievoorkomen indeofficiële lijst projecten ,
vandeCommissie »alszodanig worden erkend »
Het nationale comité
Hetnationale comité voor modelprojecten terbestrijding vandearmoede
werd inmei1974 opgericht door hetministerie vanSociale Zaken ,met
name ten einde inhetkader van het sociaal actieprogramma van de
Gemeenschap eenprogramma vanmodelprojecten terbestrijding van dearmoede
teontwerpen enten xi.itvoer teleggen «Hoewel hethier gaat omeendoor da
regering gesteund comité zijn deleden vanhetcomité afkomstig van
uiteenlopende achterg .ronden ,variërende vanmaatschappelijk werk ,dekerken
endevakbonden totuniversitaire kringen enhet sociaal onderzoek »In
totaal zijn hierin zeven ministeries vertegenwoordigd »
Vanaf hetbegin zaghetcomité armoede alseenstructureel verschijnsel
enverbond hieraan nogal radicale conclusies :
"Alsuitgangspunt vanhetprogramma moet worden gesteld dat dearmoede in
deIerse samenleving inhoge mate hetresultaat isvanongelijkheid endat
voor eenuiteindelijke opheffing hiervan horverdeling vandemiddelen
endemaoht indesamenleving noodzakelijk isw»

66-
Menwashet erevenwel over eens datdergelijke fundamentele
veranderingen moeilijk kannen worden totstand ,gebracht viaprojecten
van eenomvang zoals voorzien inhetEuropees programma .Gehoopt werd
datmetdeprojecten "eenzeer "bescheiden "begin zouworden gemaakt
methetproces vansociale veranderingen enhetuitproberen vaneen
nieuwe aanpak vanhetprobleem armoede "»Hetprogramma haddusdrie
oogmerken :hetindehand werken vanpraktische steun aangebieden waar
armoede wordt geleden ofaangroepen mensen diedaaraan behoefte hebben ,
hetbewust maken vanhet .publiek vanhetarmoedeprobleem enhetleveren
vaneenbijdrage totdeontwikkeling vaneenefficiënt beleid oplange
termijn terbestrijding vandearmoede .Ditwaren ookdeoogmerken die
indeterzelfder tijd teBrussel plaat svindende sbijeenkomsten werden
vastgesteld voor hetEuropees programma » ' ' •
Erwerden vier afzonderlijke projecten door hetnationale comité
uitgekozen omteworden voorgelegd aandeCommissie :hetgemeenschapsactie -*
onderzoekproject (hetsociale recht enproj eet9hetaanvullende sociale
toelagenproject enhetproject sooiale diensienraad •Deeerste twee
projecten werden uiteindelijk voor 50%door deCommissie gefinancierd ,het
derde voor 25 "terwijl hetvierde project geen financiering vande
Commissie ontvangt ;wélwordt hierover verslag uitgebracht aande
Commissie methetoogophetleveren vanvergelijkingsmateriaal enten
einde mee tekunnen doen aan het uitwisselen van resultaten »Derest van
hetgeld voor deze projecten wordt geleverd door deIerse regering »Ook
onderdeel vanhetprogramma vormt eenreeks projecten dieworden gerund
door andere organisaties diecontacten onderhouden metdevier projecten
diedoor heteigen personeel vanhetcomité worden gerund »Intotaal heeft
hetcomité ,direct ofindirect ,desupervisie over 28projecten
(oktober 1978 )•
Actiepro.iecten
Gemeenachapsactie-onderzoek (CARP )
Evenals deandere drie Ierse projecten vormt CARP eengecoördineerd stel
projecten waarvan erenkele recht streeks tenuitvoer worden gelegd door
personeel indienst vanhetnationaal comité enwaarvan derest wordt uit­
besteed »
Dedrie direct door hetcomité gerunde CARP–projeetenzijn alle gesitueerd
inafgelegen gebieden ophetplatteland aandewestkust :Castletownbere
(Co»Cork),West Connemara enWestDonegal »Algedurende eeneeuw zijnde
jongeren indeze gebieden alsreactie opdearmoede inhungebied weggetrokken
naar Amerika ,Engeland ofDublin metalsresultaat dathetvoor deachtera
blijvende ,vergrijsde bevolking nogmoeilijker werd omdeeconomie te
ontwikkelen ofzelfs maar oppeil tehouden »1
*

Dagemeenschap «actie^aanpak kanvanzelfsprekend zowel ophetplatteland
alsinsteden worden toegepast –infeite wordt deze aanpak vaker
toegepast insteden .:.aontwikkelde landen -enhetnationale cosité zou
indeplaats vanprojecten in.meer vergelijkbare omgevingen ookhebben
kunnen kiezen voor projecten ineenplattelandsomgeving enerzijds en
projecten ineenstadsomgeving anderzijds »Hetliet zijn keuze vallen op
projecten invergeli jkbare omgeving?in sniet alleen O;Bonderzoek en
evaluatie tevergemakkelijken ,maar ookomdat hetgemakkelijker werd
geoordeeld omcontaetsn te "bevorderen tussen degemeenschapsgroepen ,die
hetproject beoogd© testimuleren inverschillende regio 's,indien
deze overeenkomstige achtergronden hebben »Hetdoel iseenzich over het
gehele land uitstrekkend neWerk vancontacten optebouwen datmede
degerelateerde projecten csavat welke door andere organisaties worden
gerund .Opdeze wijze kanlokale deelneming leiden totdeelneming op
nationaal niveau »Hetzelfde beleid wordt gevolgd bijhetverwante sociale
rechtenproject alslocatie waarvoor eenvergelijkbare reeks stedelijke
gebieden indiverse regio 'svanIerland werd gekozen »
Opiedere locatie isereenprojectteam bestaande uitdrie mensen ,de
projectleider ,eenassistent eneenonderzoeker (deteams bestaan thans
uit5medewerkers )•Zijmoeten deze stervende plattelandsgemeenschappen
nieuw leven inblazen metdirects hulp vandegehele bevolking ,zijmoeten
dusniet eenbepaalde oplossing aan deinwoners "slijten "doch henhelpen
hun lotineigen hand tenemen »
Begonnen wordt methetmaken vaneengemeenschapsprofiel door hetteam ,
dat een studie maakt van desociale eneconomische structuur ende
problemen vanhetgebied »Hetteam wijst debelangrijkste leiders aanen
werkt methen enandere mensen uit degemeenschap samen aan hetopstellen
vaneenactieprogramma waaraan self–help-criteria tengrondslag liggen »
Deteams begaven zich pasinnovember 1976 naar dehunaangewezen gebieden ,
toch konhetcomité reeds inmei1978 melding maken vaneenindrukwekkende
reeks activiteiten inzijn rapport aan deminister vanSociale Zaken »Op
economisch /gebied maakten deprojecten eenbegin met het stimuleren van
coöperaties vanvissers ,boeren enambachtslieden ,diezijeveneens in
contact brachten mettechnische adviesdiensten »Ookwordt geprobeerd de
bevolking warm tedoen lopen voor deplannen volgens welke bijzondere
regeringsprojecten beogen indeze gebieden nieuwe industrieën optezetten
enhettoerisme teor^twikkelen endeactiviteiten inhetkader vanreeds
bestaande samenwerkingsondernemingen uittebreiden »
•ï
Eenpoging omeenmodelboerderij opterichten inCastletownbere liep stuk ,
omdat ;menerniet ihslaagde hetstuk land inkwestie aantekopen ,wél
wordt' een'modelboerderij project uitgevoerd met/eengroep kleine boeren »
/

Indezegzxiol'iSFle gsm©*5':a*pp'ör ».beslaat?',rig-.:o-?tgabreir .aan
gezondheiJ5scc:gt^idAi-vijasareoreati«smogr11jenIn^ccziiga
gebiedenzelfsfwviop^i^re zo&IP«?lek'*rlciteitST;©orzifeamg *
Hetprojectzorgdeervoordatlokalegroepenoverdezskwesties
contactopnaaienmetdebewegdeinstanties enerwerdveelvoruitgacg
geboektmethetstimuleren vanrecreatieve ,socialeenculturele
activiteiten »metnameonderjokeren en"bejaarden *Verbetering van
dekwaliteit vatihetbestaanisopz-lchal©enbelangrijk doel,maar
alshetooknoghetvoortdurend wegtrekken uitdezegebieden tegen
kangaanfwordtevensesnseenbijdragegeleverd opeconomisch gebied*
Hetisdebedoeling dathetprojectindeloopvan1980wordt
afgewikkeld .Bepersonendiemetdeuitvoering vanhetprojectzijn
belastiaerdanookveelaan,gelegendatdesamenleving sstructuren
welkezijtotstandbrengenooknahunvertrekinstandblijven *
Ookhetcreerenvanlandelijke belangengroepen heefteenbeginvan
verwezenlijking gekregen,inzonderheid metdeoprichting vaneen
nationale organisatie vankustvissers *
Erzijnzesuitbestede projecten gerelateerd metGARF*Hetoudste
daarvanisTravellers Rehabilitation Industrial MdLTd(TRIAL)in
Ehnisdatwerktmetderondreizende bevolking (gelijkaandesigeuners
.inanderelanden,hoewelzijnietvanzigeuneroorsprong zijn)op
verschillende wijzen,maarvoornamelijk viaonderwijs –enberoeps–
opleidingsprojecten *Asmditprojectiseenatelierverbonden waarin
momenteel 20tienerswerkzaamzijn*Ookwerden6vrouwengeïnstrueerd
voorhetverrichten vanmachine-werkzaaiahedan enwerdenopleidings­
activiteiten georganiseerd voormannen *
HetForthCentralCityCommunity Actionprojectwerdinfebruari 1978
doorhetministerie vanSociale Zakengoedgekeurd *Hetgaathierom
eengemeenechapsaotie indebinnenstad vanDublindiereedsis
gestart meteenhandenarbeids –eneenspeelgroep »Hetmeerambitieuze
BrrisCommunity Developnent projectisnoginhetplanningsstadium.'
DeNorthLeitrimDevelopnent Federatie wordtsedertdecember 1976
gesteund doorhetnationale comitéenhadveelsuccesmeteen
thuisbakkersproject ,eenvakantietehuiscooperatie,eengroenteteelt –
coöperatie ,jeugdwerk-enandereprojecten omlokalewerkgelegenheid
tescheppen.HetFairgreen projectinGalway,datvoornamelijk een
opleidingsproject voormeisjestottwintigjaaruitderondreizende
gemeenschap is,ontvingindecember 1976©eneenmalige subsidie van
hetnationale comitévooroprichting vaneenopleidingscentrum datin
juni1977officieel werdgeopend *Totslotwerdeind1978goedkeuring
gehechtaandeuitbesteding van©enzesdeproject,©enstudieover
producent eneooperaties,uittevoereninsamenwerking methetNationaal
Landbouwin stituut*

69
Hetsocialsrechtenproject (WfflP)
Destructuur vanditproject komtovereenmetdievanCARPjerzijn
drieteamsvanvlarmensendieopvergelijkbare terreinen werkzaam
zijninverschillende regio's,inditgevalhetzuidelijke centraal
gebiedvanDublin,CorkenWaterford.' Opnieuwwasdeeerstetaaie
vanhetteameen"gemeenschapsprofiel "optestellenalabasisvoor
eenactieprogramma®
Socialerechtencampagnes concentreren zichinwezenopeenvan
tevorenvastgesteld doel,hetzichinzetten voorhetbehalenvan
bepaalde voordelen .HetIerseprojectgaatveelverderenstimuleert
indepraktijk eenserieconsumentengroepen dietsndoelhebbende
consumentenbelangen tevertegenwoordigen bijhetplannenentenuitvoer
leggenvaneenvooruitbreiding vatbaaraantaldienstendieeenrol
speleninhetlevenvandearmen.
Totdusverhielden deteamszichbezigmetverschillende vormenvan
voorlichting oversocialerechten,voornamelijk bijorganisaties
alsbewonersverenigingen enhundoelisoprichting inhunwijkenvan
centradieluisteren naarnamenalsInformation RightsCentre,Rights
Resource CentreenActionEducation Centre.Voortswarenzijbetrokken
bijhetwerkenmetverschillende groepen,zoalswerklozetieners,
projecten voorkinderen dienognietnaarschoolgaanenconsument en-
cooperaties enandereopvoedende projecten samengaand metopleiding
vanvolwassenen .
EvenalshethetgevalismetCARPzijnerverscheidene uitbestede projecten
diecontacten onderhouden metderechtstreeks doorgevoerde projecten .
In1978verleende hetNationale comitéeeneenmalige subsidie aande
Ballyfermet Community Association (Dublin)totvestiging eninstand­
houdingvaneen"Werkgelegenheids –enMaatschappelijke Rechten-eenheid "
alsonderdeel vanhetwerkindiestreek.Hetsteunteveneens een
zichoverdegehelenatieuitstrekkend onderzoek onderalleenwonende
bejaarden ,uitgevoerd doordeSocietyofSt.VincentdePaulals
voorbereiding opeenbijzonder projectvandeSooietyvoorhulpverlening
aanbejaarden.Andereprojecten wordengerunddoorThreshold (Dublin),
ditisvoornamelijk eenadviesorgaan voordaklozen,deAthlone
Community Services Council,dieeenjeugdcentrum bouwteneenonderzoekproject
doorvoert overbehoeften onderdejeugdinAthloneenhetCoolook
Community LawCentreinNoord–Dublindatkosteloos juridische hulp
verleent enoptreedtalspressiegroep omdejuridische hulpverlening door
deoverheid teverbeteren .
HetSupplementary WelfareAllowances Project(hetprojectaanvulling
vandesocialetoelagenT^^SInctioneert "inhetkadervandehervorming van
hetsocialebijstandssysteem inIerlanddatinjuli1977vankracht
werd.Hetprojectheefttendoelhetnieuwesysteemtebeoordelen ente
bezienhoehetkanwordenverbeterd .
Devertraging waarmeehetnieuwesysteemwerdingevoerd ,konwordenbenut

omeenvergeli jkende studie temaken tussen hetoude enhetnieuws
systeem .Ongeveer 18.0QO mensen dieinaanmerking komen voor het
oude Home Assistance project werden ondervraagd ?'tevens wsrd e-an
enquête gehouden ond©r deambtenaren diedeprojecten t=nuitvoer
leggen .
Deinvoering vanhetnieuwe project wordt nuingeheel Ierland gevolgd
enopvijf plaatsen worden hiervan "bijzondere studies gat üJc'o
Het actie–onder zoekelement wordt aangevuld door tv;ae gerelateerda
projecten .Women ♦sAid (Dublin ),eenvier jaar oude organisatie die
onderdak verschaft aan 'Vrouwen dieworden geslagen ",ontvangt subsidie
vanhetnationale comité omeenonderzoekelement inzijn werk inte
bouwen ,deonder zijn hoede staande gezinnen vertrouwd temaken met
groepswerk enzijn banden metandere verwante organisaties (bijvoorbeeld
huisvestingsinstanties )enookandere vrouwenhulpgroepen teverbeteren .
InKilkenny steunt hetcomité hetFewpark Close project datveel
overeenkomst vertoont metenkele vandeATD-projecten ,zoals Breda o
Twee werkers leven inde"doelgroep "van 30duidelijk minder bedeelde
gezinnen waarmee hetplaatselijke sociale centrum zich alenkele jaren
bemoeit .Hetoogmerk isnieuwe benaderingen teontwikkelen ommet
deze gezinnen tewerken welke gebaseerd zijn opmeer onderling begrip
envertrouwen .Hetproject datnetvan start isgegaan ,behelst geen
vantevoren geplande activiteiten .
Hetvierde projeot ishetSocial Service Council 'sProject oInde
afgelopen tien jaar zagmeninIerland eengroot aantal Social Service
Councils ophettoneel verschijnen ,omvattende groepen vrijwillige
organisaties oplokaal niveau diebijeenkomen omdecoördinatie van
diensten enhef'poola-f'van middelen testimuleren 0Enkele verlenen
ookzelf verschillende diensten .Deeerste fase vazi dit project
omvat eenonderzoekstudie vanongeveer 75vanieRaden ,diebeoogt
hun structuur enwerking tebestuderen enaanbevelingen tgdoen voor
eentoekomstig beleid .Deze studie moet begin 1979 worden afgeronde
Eenander project-onderdeel vormt destudie van deactiviteiten van de"Social
Service Council "inhetgewest Clare .Clare werd gekozen omdat het
sociaal werk daar eengrote activiteit heeft ontwikkeld zowel indesteden
alsophetplatteland enomdat voorts inhetgebied alsgeheel beschouwd
dearmoede ereenernstige vorm aangenomen heeft .Het iseen zware
opdracht uit tezoeken hoe deRaad werkt envooral met hoeveel resultaat®
Destudie zaldanookdewerking vandeRaad beschrijven ,wiegeholpen
worden ,hoe datgebeurt eninwelke mate hulpverlening geschiedt®
Voorbereidend werk terplaatse begon innovember 19/ódoor middel van
observatie derdeelnemers eninformele g9eprekken <>E^nverslag mag
begin 1979 worden verwacht .Alles bijeen magvandeverslegen opnationaal
vlak envoor Clare worden verwacht dateengoed inzicht indewerking
van deRaden voor Sociale Dienstverlening zalworden verkregen endat
tevens aanbevelingen zullen worden gedaan voor nieuwe benaderingen of
beleidsmaatregelen door deagent schappen toetepassen .
Onderzoek
Alle projecten ,zowel dedirect alsdeindirect onder hetbeheer vanhet
nationale comité staande ,zijn modelprojecten .Dithoudt niet alleen in
dat zoopeenruime schakering aanmethoden vanonderzoek enactie wordt

gewezen ^maar eveneens daihetgeen vandeprojecten wordt geleerd
belangrijker isdanhetgeen met deprojecten zelf wordt "bereikt
gedurende feun "beperkte "besosan® Deze -xperimentele ™aard vanhet
Ierse programma ter "bestrijding van des.rmcede "betekent datonderzoek
vanhetgrootste belang isendeIerse projecten hebben aan dit
aspect van da"actie -onderzoek^ -aanpak minstens zoveel aandacht
besteed alswelke projecten inhetEuropees programma dan ook»Aan
derolvan onderzoek wordt extra kracht bijgezet door het feit dat
ereencentraal coördinerend orga-an begaat ülshetnationale comités
erwaren namelijk alonderzoekers onder hetpersoneel vanhetnationale
programma vóórdat deprojectwerkers metionwerk begonneiio Ookwerden
deterreinen voor het Comnnaiity Action Research project enhet
Welfare Rights project gekozen inhet licht vanonderzoekingen 9
gobaseerd opzorgvuldig gekozen sociaals-economische ensociaal-politieke
criteria® Eetprogramma omvat eveneens enkele projecten welke ienminsrte
inbepaalde stadia zuivere onderzoekstudi.es zijn (bijvoorbeeld denu
afgeronde studie over dewerking vanhetHome Assistance Scheme )»
Onderzoekpersoneel iseveneens sterk vertegenwoordigd indeafzonderlijk®
projectteams »Bedeskundige van deadviesgroep die deprojecten
bezocht ,gafdanookuiting aanhaar vrees dathstprogramma wellicht
wat alteintellectualistisch wordt er,.d?,t dedeelnemers aan het
project zich misschien wataltezeer "bestudeerd gaan voelen ,waardoor
hun spontaniteit enonafhankelijk denken vordt gereiod »Welvoegde zij
hieraan toedatdez# gevaren ,voor zover zijdatkan "beoordelen ,inhet
Ierse programma toteenminimum aijn beperkt ,daar deonderzoekers ,die
zich verrassend weinig vanvakjargon bedienen en&i©openstaan voor nieuwe
ideean ,vaak zelf ookactie ontwikkelen .

-72-
PLAATSELIJKE DUE^TEF ^>0RMEDISCHS ETCSOCIALE DIE^TTSFLEimft ;~PAJSJA
HetgrootsteprojectinbetkadervanhetEuropee-progr-:maisdatvan
hetnabijVeneiiegelegenPadaaseenstadvaneenkwart«dijoeninwoners,
beroemdalscentramvanderenaissancekunst® Hetproject -nik';niet
minderdaneenvolledige hervorming vandetceclischs ensoc:l=lec^nsten
vandestad.Doordatdankzijrecentelijk getroffsn 'V3tte7_ljlc ?ma;tregalen
debevoegdheden vandegemeenten werdenuitgebraad isdl'i«rijronder
belangrijk project shetkannlotesamenmetdaexpsriroe-"*rro;;eeten
dieineenaantalanderestedenwordenuitgevoerde fungeren aemodel
voorderestvanhetland»Hetprojectisook"buitenItal^s\s,r>
betekenis ,aangezien Padüaopeeneigenwijzeeenaantalbeginselen in
praktijk brengtdiedekernuitmaken vanhervormingen indesociale
dienstverlening diemomenteel inelkelid–staatvandeGemeenschap hun
beslagkrijgen®
Hetprojectgaatterugtothetbeginvande'jarenzeventigenwerdtot
1975doordegemeente gefinancierd .DankzijdesteunvandeEuropese
Gemeenschap konhetprojectoverdegehelestadwordenuitgebreid enkonden
erooknieuwewerkterreinen wordenbetreden.Eerstnadatmethetproject ,
vanstartwerdgegaankwamenerveranderingen indenationale wetgeving
diedevoortgang ervanhebbenvergemakkelijkt oOmtebeginnan werdernst
gemaakt methetweertoepassen vanreedsbestaande wettenenhet
invoeren vannieuwewettelijke voorschriften die,alhoewelnietinstrijd
metdebestaande wetgeving ,tochooknietuitdezewetgeving voort­
vloeiden .
Degemeentelijke autoriteiten dieverantwoordelijk warenvoordetotstand­
brenging vandereorganisatie hieldenzichin1972,inoverlegmeteen
ruimekringvanbetrokken groeperingen ,gedurende 6maandenbezigmet
hetopstellen vaneenreeksvandoelstellingen .Dazedoelstellingen
werdeninfebruari 1973doordegemeenteraad goedgekeurde Inhetgeen
volgtvindtmeneenbeschrijving vanhetproject,telkensbezienvanuiteen
vandezedoelstellingen .
Decentralisatie
Fundamenteel bijdereorganisatie isdegedachte datdestadissamen­
gestelduitdistricten dieorganische socialeentiteiten vormen.De
gemeenteraad stondnuvoorogeneerstdezeentiteiten aftebakenen en
vervolgens inelkvanheneen"plaatselijke eenheid"opterichtendiezou
moeteninstaanvoorhetverschaffen vangeet-n&s...diseer basisvoor­
zieningen opsociaalenmedischgebied e
Dooreendergelijke gedecentraliseerde struo i.'<:-X?&cudedienstverlening niet
alleenmaterieel meertoegankelijk wordenv-i-or&3"-;voUcii;,gjgedachtwerd
ookdathierdoor eenactiefsamenwerking avsrbsnd -',otstandzoukunnen
komentussenhetplaatselijks cectramenlotge1"'-1waarinditcentrum
opereert,hetgeen&an?Indi^zelii© opvattit^^EC-".leidentotvotvsnvan
zelfbestuur binnendisgeafcsns&ii&T ),die "br""e:-?kstslligenlatde
dienstverlening meeropd®behoefte TO&?>plaatasjlijbabewoners zouworden
afgestemd .

73-
Urteenaantalin1971verrichte onderzoeken blijktdatdooreen
plaatcelijkcentrummaximaal 5Q0OOOpersonen .£unnenworden"bediend"}
ookvindtmenindezeonderzoaken eenaantalsocialefactoren
opgesomd waarmeetijdeafbakening vandegeografische werkgebieden
vandecentrarekening moetwordengehouden# Menkwam "bijdeafbakening
tot8districten ,,dieuiteindelijk werdenopgevoerdtot10»nadat
degemeenteraad wasovergegaan tothetoprichten vaneennetvanbuurt–
raden»Vanelkcentrumvalthetwerkgebied derhalve sarnsnmetdatvan
eenbuurtraadj d©bijearkomeri3nvanasbuurtraadvindendoorgaans
plaatsinhatcentrum®
Vooralledj.etrietengolddatdelokatievanhetcentrumgrotendeels
werd "bepaalddoordaitogelijldiedsn vanopenbaarvervoer »Decentrazijn
■betrekkelijk klainenondergebracht ingebouwendievoorheen eenandere
bestemming haddsn ?TDeaegebouwen warengrotendeels reedseigendom vande
gemeente ofbehoorden totorganisaties cLIeinhandenvandestadzijn
overgegaan® Boorzotewerktegaanbespaajrt mennietalleentijdengelds
maarookwiidsndaprojectleiders voorkomen datdetochread3afschrik­
wekkende kantoorwoegtenij nogzouwordenuitgebreid®
Ineencentrumalshier "bedoeldisruimtevoor3poliklinieken met
wachtkamers ^eenvoldoende eigenruimtevoorelkvandestafleden waarvan
dezegebruikkunnenmakenindetijddatzijophetcentrumzijn,een
kamervoordehuishulpen enverpleegst srs,ruimtevooreencomputer­
terminal eneengemeenscha.ppeli.jke ruimtevoorhethoudenvan
vergaderingen# Demeestecentrahebbenvoortsde"beschikking overeen
lokaalvoorculturele activiteiten ,heilgymnastiek ;,enz»Nietallecentra
zijnevenruimingericht enookverlanenzijnietallendezelfde diensten®
Overdep-ersoneelsamenstelling endedienstverlening vandezecentra
vindtmeneen"beschrijving indeparagraaf overdeunificatie .
Indeeerstefasevanuitvoering vanhetprojectwashetnietmoeilijk
eensamenwerking opgangtehoudentussendecentraleadministratie ende
centra.Naarmate echterdecentrazichinomvangenaantaluitbreidden
washetnoodzakelijk meerofficieel tewerktegaan.Thansisinelk
centrumeenlidvanhetpersoneel belastmetdecoördinatie }hijtreedt
opalswoordvoerder vanhetcentrumbijdecentraleadministratie en
omgekeerd vertolkthijdestandpunten vandecentrale administratie bij
decentra.Decoördinator iseengewoonlidvanhetpersoneel enwordt
alsdusdanig benoemddoorzijncollega's}hetisdebedoeling datde
functievancoördinator bijtoerbeurt wordtvervuld »De10coördinatoren
komenregelmatig bijeeninaanwezigheid vandedirecteur voorgezondheids­
zorgensocialevoorzieningen (deassessor ).
Decoördinatoren houdenzichvoornamelijk bezigmetpersoneelszaken .De
technische planning,uitvoering enevaluatie vandedienstenisin
handenvaneen.speciale groepdiewordtgevormddoordemedischdirecteur
enadviseurs ,deskundig ophertgebiedvandegezondheidszorg enop
sociaalvlak.

Uhificatieen.veral£3vct-"2ng
Hettweedebelangrijks doeldatristdar?crgezdsati *werdnagestreefd
wasdeverdeeldheid tussendediensten opteheffenen?.oopsan
niet-categorale basistoegankelijk temakenvoor£«/e*iel <r;bevoLVi.--:g :-
d.w.z.vooralleinwoners ongeacht inkomen *beroeper ??leeftijd.
Dooreenheelgammavandienstverleningsact iviteitex:in.één•<srbard
samentebrengenstonddehervormers derhalve meervoorog^ndaneJJtem
maarhetgemakvanhetcLi3ii+??1®
Aanelkcentrumiseenvoorlicht ingsafdelingverbonden ,d:\3wo*:It
geleiddooreenmaatschappelijk werkerinvastedienst.Het33haartaaie
debezoekers incontacttebrengen metdebetrokken dienstenIsnte
helpenbijhetinvullen vanformulieren ,waaronder aanvragen ons.geldelijk®
steun.SléchtssadertkortishetdeItaliaanse gemeentebesturen
wettelijk toegestaan hunsocialebijstandsprogramma 33tepleatseninhet
kadervandealgemene gemeentelijke dienstverlening ?delrkaleoen4;ra
houdenzichinPaduanietbezigmetde'verdeling mndegeldelijke
steun.Tochgeschiedt dereorganisatie vandesocialebijsjandsregeling
vandestadgelijktijdig metdehervorming vandemedische ensociale
dienstverlening enbestaathetplanomdeaanvragen ombijstandte
centraliseren viadelokalecentra.
Degezinshulpdiensten zijninPaduaeerstbeginnentefunctioneren
vanafhetmomentdatmetdelokalecentravanstartwerdgegaanoIn6van
de10centraisdezegezinshulpdienst thansvolledig inbedrijf.Aan
elkvande6centraiseenvastekrachtverbonden diedoorgaans de
leidingheeftover6gezinshulpen ,tweewijkverpleegsters enzowat20
vrijwilligers .Indecentraledistricten isdedienstverlening hoofdzakelijk
oplange termijngerichtenkomtzeoverwegend debejaarden tengoedsg
terwijlindeperifeer gelegennieuwewijkenmenzichoverwegend "bezig­
houdtmethetbehandelen vancrisissituaties ingrotegezinnen -,Destad
heefteen6maandendurendeopleiding voorgezinshulpen georgs.niseerd s
waarbijo.m.aandacht wordtbesteedaanhuishoudelijke vak ■r-n,hetwegwijs
makeninhetsociaalsysteemenoplossen vanrelatiestoornisssM inhst
gezinenwaarbij ookstagesondertoezicht inuiteenlopends «oorten
gezinnen wordenbehandeld® Dedienstgezinshulp organiseer?indan-wev
van1978ookvakanties voorzowat400mensen,overwegend beiaarden »
Watdezorgvoorkinderenbetreftzijndewerkzaamheden geconcentreerd
in12interdisciplinaire basistearaa .bestaande uitPkinderav-tsar !,
2medischassistenten ,eenmaatschappelijk werkereneenschoolpsychol
Elkteambestrijkt ongeveer 5®000kinderen,hetgeenbetekentditer«-:ï
2vandecentra2teamszijnverbonden.Elkvrnde^eamsoT-dfcverder :-g
geassisteerd dooreenkinderarts enverpleegster diezijn »spécial 5.
inpreventieve zorgaankindoren benedende3j^ar®Pob^v-Hearas
wordenverderondersteund door4teawsvanspecialiste .r;seikci&ewf ■•
uiteenkinderpsychiater ,eenpsycholoog ,:?ys *n
logopedist® Loot-gaans ai;jndekinderen öJ.aff't <?.an«g,fv. .
komendoorrolt ?32-endoordabat' wgtee^: hvK
datdebetrokkenen x$chfcz'-^x&&kstfotcpattseai gsïtv
o;akinderenuitgssiB^es ».vsxtöa^.Iddsnof E??.•:uS/fc •.1
diensteringsslaag .d59listtes-ivo ;l

75
rakenönmsd-B olmsixtssl i7jct .-ii-lcld.©igxoBpZQ,\h©*t
mogelijkzijndedien3t-/erX-<r-;,ngopse;?hc-reiltehandhaven.Tevenswordthiermeehetprobleeminh>'•Xivhtgewtsldvanhet
optimaalrehruikvaadedienstverlening floerdegenencMserhetmeestebehoefteaanhebben.Belogopedisten cü-sadecentrasijnverbonden
worden "bijhtmactiviteiten ondersteund dc-sreencentrvmvoor
logopedie *.
De"basistesEa zijnoverwegend preventief werkzaam $vooreen"beschrijving
vandezewerkzaamheden ,zijmenverwezenn-rardeTolkendeparagraaf.
Sestad.besshlkt cokcv?reencentrssvoorgsz.Lr.e^lvies engehoopt
wordtdat"iezijnertijds-lll©lokalecer^mrosteendergelijks dienst
wordenuitgebreid.HstceeArumisbemanddt\>reengynatcolrjogj ee.iy
pqpholoog »eenmaatsohappeüjïcwerkenen«auverpleegster enhcsnat*iohvoornamelijk tssigketlietverstrekken v-ansdrleeaanjeugdig©ec£fcpgr«i
overeenhelereefcecn&erwerp3n fwaa-rcndsr deprobJ.sffi3.tj.3k vsnc:e
vruchtbaarhe id*
Elkelokaleesnheid "beschikteveree:a©aB^erterninal dieisveztarogea
metdecomputervoorhet"bureauvende"brrg'rXijke standinhet
gemeentehuis (diexichbezighoudt setdeafgifteven"foe^onersj deregistratie vangsbcox~t.en ïfeojfslijken ensterfgevallen ^enz«)oBoorhet
"bestaanva;ieendergelijke dienstiehetnageneegonverrtjdelr jkdat
iedersbewonercpenigtijdstip .inïi.jo...evenxnaa.nr%.v.*.ng .'.cemt.met net-
lokaleceattxnzavanzijndistrict jdeg'^yrete d<aarbxjisdataxdushet
centrum ©enlevendIsests-ndaeel gevattr»"«E%'C£nvardegemeenschep »
Demeestecentravarlenenook ■uitge'breide fa-oi3i.te.xten "bijhet
organiseren vanculturele enontiïpaoningsac.-tiviteitenj ,ieugögroepen
daronder "begrepen ^saookfungerenzijai•■splaatsvsasamenkomst voorde
wijkraad »
Behalvebijdedoordegemeentegeorganiseerde dienstverlening zijner
noganderevormenvandienstverlening waarbijhetaccentligtopdeunificatie oZowordtsedert1974dooreenooordinatiecornitéfbestaandeuit
vertegenwoordigers vanalleinPaduagevestigde dienstenvoorjeugdzorg ^
nagegaanhoedebetrekkingen onderlingtussendeverschillende diensten
kunnenwordengeregeldendezeactiviteiten hebbeneenaantalwaardevolle
overeenkomsten opgeleverd .Zowerdenin1975overeenkomsten gesloten met
daNationale Maatschappij voorweeskinderen vanarbeiders (ENAOLï)end©
Nationale Maatschappij voorkinderbescherming (EJJFF)sopgrondwaarvan
diversemaatschappelijk werkersaandeplaatselijke centraenaandetwee
inPaduagevestigde organisaties kondenwordentoegevoegd .Deze
gedetacheerde maatschappelijk werkerswordennogsteeds "bezoldigd door -
deoverkoepelende organisatie waarvan ,zijdeeluitmaken0'
Erbestaatookeenovereenkomst methetlandelijk stelselvoordeziekte­
verzekering (HfAM)|voordefinanciering vanIrxishoudelijke enmedische
dienstverlening aan"bejaardeiijalsmedemet.eentehuisvoor "bejaarden voor
hetopzettenvan©en"bejaardenclub waaxmeewordt "beoogddasocialecontacten
tussenda"bewoners endeTyuit©«wereldteontwi.kkel'Sn .Ookmethetoogop
deoprichting vaneenprovinciale dienstvoorgeestelijke volksgezondheid
kwamhettoteenovereenkomst opgrondw&arvgaawerd "besloten datdezevorm

vanöienetveriani^zougepshiedenvaactitdeplotss .ujKjecentra
doorpersonae!datindianstisvandaprevincisVü-.SDO»OOK
werdenerovereenkomsten gesloten cpgrondwa-arv&ndecentraeen
beroepkannendoenopspeciaxist2.ach©kuj.pvanzxakanhuizano
Decentrahechtengrotewaardeaancontacten met~\,lesocialed±«as>?8a
inhundistricten ,metnamemetdescholen *,zowelvooruitwistrYlisg
vaninformatie overindividuele gevallenalsvoori\stmetelkaar
samenwerken methetoogopdeuitbouwvanhunrespactievslijka
diensten *Debijdecentrawerkzamecoordinatoraa ."/altvtrfcditbetreft
eenbijzondere verantwoordelijkheid toe®'
Preventie
Hetuiteindelijke doelvandeunificatie isdeuitbouwvande
preventieve zorg,dieintegenstelling totdespecialistische dienst­verlening algemeen moetzijngeoriënteerd® Eenvroegtijdige diagnose
enbehandeling vansocialeenmedische problemen isweliswaar geen
preventieve zorgindevolledige betekenis vanhetwoord,maarvormt
niettemin eenessentieel onderdeel indezeontwikkeling .Veelvan
hetgeendoordebasis–enspecialistische teamstenbehoevevande
kinderen wordtverrichtheeftjuistdebedoeling eentijdigadiagnose
vasttestellen®
Erwerdeennieuwsysteemvanmedische kaarteningevoerd waarmee men
allekinderen inPaduavanafdegeboortetotdevolwassenheid wil
volgenenwaaropdeinmedischensociaalopzichtsignificante
gebeurtenissen indelevensloop vanhetkindwordengenoteerde Dekaart
wordtkortnadegeboorte vanhetkindvoorheteerstingevuld door
eenaanhuiskomendkinderarts envervolgens wordthetkindtussende
leeftijd van50dagenen3jaartegelijk metdevaccinatie en
immunisatie tienmalonderzocht jvanaldezemedische verrichtingen
wordtopdekaartaantekening gehouden® Eenmaaldatdekinderen de3jaar
voorbijzijngaathettoezicht overhenovernaardebasietaams ,diede
kinderen individueel onderzoeken indecentraendietevenscollectieve
onderzoekingen uitvoeren indekleuterscholen »Sedert1°74zijnde
centrazichookgaanbezighouden metdemedische dienstverlening op
descholen »
Deartsdieinstaatvoordemedische verzorging vandejongerdan
3–jarigenwordthieringeholpen dooreenverpleegster dishetkindtbr'a
komtbezoeken ;vanelkbasisteam maaktdaarenboven eenma-a.tschappeli jk
werkerdeeluit.Demedische onderzoeken krijgendaarmeeookeen
opvoedkundig aspectdatdeouderstengóedekomtendatduidelijk
ookdepreventie indehandwerkt.
Degezinshulpdienst wordtookbeschouwd alspreventief voorzoverliet
noodzaak vaninstitutionele verzorging vanouderenenkinderen ten
voorkomen »Eveneensinditlichtheeftdegemeente deafgelopen tweeja~r
zijnkinderdagvoorzieningen aanzienlijk uitgebreid »Debestaande kindar–
dagverblijven ,dievoorheen doordeNationale Organisatie voorMoedoren
Kinderen (0»M»ÏJ»I.)werdenbeheerd,gingenindezeperiodeovernr.arde
gemeente enookwerdendiversenieuweverblijven geopend.Deze
ontwikkeling heeftzichvoortgezet niettegenstaande datdeoverheidsuitgaven
sterkwerdenafgeremd enerookinanderesectoren moestworden "bespaard »
ELnd1978waren6kinderdagverblijf !!metintotaal360kindervainbedrijf.

~77-
Kinderen van "buit enh.ua swerkende moeders krx.igen voorrang »
Uitgebreid onderzoek dient vooraf tega"' •aaneentijdigs diagnose
enpreventie ?dedienst moet zelf nagaan waar deproblemen liggen
enniet wachten tot zij eraree wordt geconfronteerd »Veel vanhet
onderzoek datinverhand met hst project inPsd.ua wordt -uitgevoerd
kanderhalve worden gezi&a BXS onderf-sel van het streven naar
preventieve zorg »
Participatie
Participatie "blijft vooralsnog hetminst ontwikkelde aspect van .het
project »Nogvoordat het eerste centrum ia1972-1973 werd opgericht
werd eenvragenlijst toegestuurd ,naar elk huishonden inhetdistriot ,
waarbij debetrokkenen opdahoogte werden gesteld van .hetbestaan van
hetnieuwe centrum enwaarin henwerd gevraagd hosnaar hunmening de
gezinshulpdieast diende teworden opgezet »Ietwat meer das .50$vande
betrokkenen beantwoordde de'vragenlijst .
Uiteraard zijn debasisteams voor kinderverzorging voortdurend "betrokken
geweest "bijhetvolksopvoeding swerk epscholen eninoudergrospen 9zulke
alsonderdeel vanhunprofessionele activiteiten® Detwee belangrijkste
kanalen •waarlangs departicipatie verloop ?blijven echter dewijkraden
endeadhoe–studiegroepen waarin deskundigen .enbelanghebbende
plaatselijke bewoners sitt:\ng hebben o5ewijkraden worden bijvoortduring
opdehoogte gehouden van .werkzaamheden vandmcentra *zijhet dat
deprojectleiders hun "respons "ieleurrt sllend vinden oErwerden studie –
groepen opgezet voor hetonderzoek van <isp:?oblsm?,+isk van "bejaarden en
gehandicapt enenaanhu»verslagen werd eenrcdme verspreiding gegeven »
Alhoewel waardevol ,hebben deze aotivits.it enni*t die "belangstelling
onder debevolking teweeggebracht dia soenervan .hadgehoopt Q
Zowat 200vrijwilligers zijn9overwegend bij degesinshulpdiensrt en9
behulpzaam bijdewerkaaamhede »vandeplaatselijke centra *Onder hen
bevinden zich personen die1zondagochtend permaond eenbejaarde opzoeken#
maar erzijn ookvrijwilligers .diezich 213dagen perweek voor
hetwerk inzetten® Ook .injeugdgroepen sija vrijwilligers bedrijvig »
Tweemaal perjaar komen zijmetdehoefdfunct iou&i'i seen van deoverheids –
diensten voor medische ensociale dienster lening samen enwisselen zij
denkbeelden enervaringen uit0Jaarlijks wordt ereen -lijst opgemaakt van
vrijwilligers endeze ingeschreven vrijwilligers mllen onder eengroeps «
verzekering tegen ongevallen *
Research
Alvorens totdeoprichting vandeplaatselijke centra werd overgegaan
werden 3onderzoeken verricht ö~or eenextern onderzoeksinstituut »Het
betrof hier een onderzoek naar de sociale kenmerken van de
stad ,alsmede bijson&ere ondersoel .:^,©rsier lagere schoolkinderen enbejaard
dieintramurale zorg krijgen»'

78
Eenvandedoeleinden van lietproject isaltijd geweest een
overzicht optemaken vande "bevolkingsgroepen meteenverhoogd
risico .Eendergelijk onderzoek werd thans verricht ineenvan
deplaatselijke centra ,datalsredelijk representatief wordt
beschouwd voor destad alsgeheel »Door elkgezin werd een
uitgebreide vragenlijst "beantwoord waarin vragen zijn opgenomen
metbetrekking totdegezondheid ,onderwijs ,werkge legenheid en
huisvesting »Eeneerste analyse vandeze gegevens isthans
"beschikbaar »Deleiders vanhetproject "beschouwen hetonderzoek
niet alleen alseenwaardevolle "basis voor toekomstige planning ,
maar eveneens alseen "belangrijke stap opdewegnaar preventieve
medische zorg opindividueel vlak *

-19-
SOCIALE CE,TRAVOORKINDEREN' »WOUWEN' EETBEJAARDEN
GIQOLIA.NO (NAPELS)
Eenvandeprojecten dieinhetkadervanhetEuropees programma van
modelprojecten wordtuitgevoerd ,isgesitueerd indeItaliaanse
Mezzogiorno ,waarschijnlijk hetarmstegebiedindeGemeenschap ,en
meerinzonderheid teGiugliano aanderandvanNapels 0Het"betreft
hieréénvandeprojecten vandetweedereeksdieinmaart1978door
deCommissie werdengoedgekeurd |eenmaandnadezegoedkeuring werd
metdeuitvoering va;ahetprojectteGiugliano eenbegingemaakt.De
praktische uitvoering vanhetprojectberustbijhetCentrumvoor
Sociale Geneeskunde vandegemeente .
Doelvanhetprojectir;eenaantalsocialecentratecreërendiezich
richtentotdriecategoriën van.debevolking ,tewetenskinderen,
vrouwenenbejaarden .Hetisdebedoeling datdoordeeltenemenaan
deactiviteiten vandezecentradebetrokken categoriën creatieve
vaardigheden ontwikkelen ,hunpsychologische enfysiekehandicaps
overwinnen enuiteindelijk tothetbesefkomendathetinhunvermogen
lig-tomhunomstandigheden dooronderlinge bijstand encollectieve
drukopdeoverheidteverbeteren .
Menslaagdeerinvoordeuitvoering vanhetprojectgeschikte behuizing
tehurenvanwaaruithetgehelegebiedvanGiugliano kanworden
bestreken enookkonereencentraalcoördinatieteam wordenopgericht
waarineenpsycholoog ,maatschappelijk werkerensecretaris zitting
hebben,alsmedegespecialiseerde teamswierwerkzaamheden zijn
afgestemd opdeonderscheiden categoriën vandeberoepsbevolking .Het
teamdatzichspeciaal metkinderen bezighoudt bestaatuitacht
opbouwwerkers ,eeninstructeur handvaardigheid ,tweemaatschappelijke
werkers eneenpsycholoog »Hetvrouwenteam wordtgeleiddooreenarts
enomvatdaarnaast nogeenaartsendrieopbouwwerkers ,terwijlhet
teamvoordebejaarden onderleidingstaatvaneenartsdiewordt
bijgestaan doorviermedewerkers oDaarnaast isernogeenuitvijf
personen bestaande onderzoeksgroep diewordtgeleiddooreenmaatschappelijk
werkereneengroepvanvierpersonen diezichbezighoudt methet
stimuleren vanopbouwactiviteiten buitendecentra.
Deeerstevijfmaandenvanuitvoering vanhetprojectteGiugliano stonden
inhettekenvanopinieonderzoeken ,openbare bijeenkomsten enhetleggen
vancontacten metplaatselijke organisaties ,zulksomhetprojectbij
hetgrotepubliekbekendtekrijgenentevens ominformatie endenkbeelden
tevergaren methetoogopdeplanning vandedienstverlening inde
toekomst »Metnamewildendeorganisatoren vanhetprojectcriteria
vastleggen voorhetafbakenen vanprioritaire groepenbinnendegrotere
doelbevolkingen ,waarMjmenervanuitgingdatdezecriteria voorde
plaatselijke bevolking algemeen aanvaardbaar moestenzijn.Zowerdbesloten
omwatbetreftdetoegangtotderecreatieve centraopdeeersteplaats
voorrangtegevenaan'tinderen vangrotegezinnen,vervolgens kinderen van
gezinnen metlageinko-neostoetelatenentotslotkinderen vanbuitenshuis
werkende moedersinde*eoentraoptenemen;eenaantalplaatsenzalworden
gereserveerd voorkia'-enmetspecialemoeilijkheden *

Âctivitvii-vi tji**svan L*>
Insectembir IV-d1.^1isoplckting pl^at?va;-.Jv;;3kiiiderda^verbll Jtstu
IntotaalzijatOicinOjren .'bijhfil;centrumingeschreven »maargezien
hetoverstelpend aantaldat2.icbli©'?fta-jïgebor'erj .(indeeeretsmaand
zowat200;werd "besloten eenaantalmedewerkers speciaalte'belastan
methetorganiseren van.activiteiten buitendeoentravoorkinderenin
deleeftijd van10tot13jaar.Indemaandjuliwerdroetditsoort
activiteiten reedservaring opgedaan opdeplaatselijke stranden en
sedertdien werdeneroptalvanplaatsenteGiugliano ,waarvanereen
aantalververwijderd zijnvandskinderdagverblijven ,extramurale
activiteiten gesteund »
Indekinderdagverblijven zelfwerdvooralaandacht gewijdaanhet
ontwikkelen vandecreativiteit endezelfexpressie ,niettegenstaande het
aantalkinderen datrechtstreeks bijdezeactiviteiten isbetrokken
betrekkelijk geringis,wordtgehooptdatdezegroepkanfungerenals
eenreferentiegroep dieincultureel opzicht ookineenveelruimerekring
stimulerend zalwerken »
Doorhetteamvoorkinderen wordenookculturele activiteiten georganiseerd
indeplaatselijke scholen,inhet"bijzonder diewelkedichtbij derecreatieve
centrazijngelegen.Erwordteenbijzondere zorgbesteedaanhet
betrekken vangehandicapte kinderenbijdesocialeactiviteiten eneen
aantalplaatsen encentrazijnvoordezekinderen gereserveerd .
Vrouwengroepen
Erbestaandiversegroepenvoorvrouwen,zoalseengroepvrijeexpressie ,
dievoornamelijk isbedoeldvoorjeugdige vrouwenenvrouweninverwachting ,
eenkunst-,muziek-endiscussiegroep ,waartoeplaatselijke vrouwenen
bewoners vaneenbejaardentehuis behoren,eenjeugdgroep ,dieovereeneigen
lokaalbeschikt waardejongeren kunnensamenkomen ,eengymnastiekclub voor
vrouweneneendiscussiegroep dievangedachten wisseltoverproblemen in
verband metdevrouwenhetgezinsleveno
Vrouwenproblemen stonden ookcentraal ineenmobieletentoonstelling eneen
discussieprogramma dievanmeitotjuliteGiugliano werdengeorganiseerd .
Activiteiten tenbehoeve vandebejaarden
Tenbehoevevandebejaarden werdeenreeksvanzesbijeenkomsten georgani­
seerdmetdiscussies ,muziek,dansenfilm;hetaantaldeelnemers aandeze
bijeenkomsten varieerde van50tot Ookhadeenaantalkleinegroeps­
bijeenkomsten plaatswaaropdeoprichting werdbesproken vaneengezins-
hulpdienst .
Erwerdencontacten onderhouden metdeBondvanGepensioneerden enopzijn
verzoekwerdaanhetNationaal CongresteJLricciainapril1978©eaverslag

mm81 ■»
overgemaakt getiteld ;"Debejaarde indesamenleving "•Door bewoners
vaneenplaatselijk "bejaardentehuis werd deelgenomen aantalvan
recreatieve activiteiten die inhet district werden georganiseerd en
voorts had erwekelijks eenbijeenkomst plaats van eenkleine
discussiegroep waaraan werd deelgenomen door ex-patiënten vaneen
psychiatrisch ziekenhuis .
Vanmeitot juli werd teGiugliano eenmobiele tentoonstelling eneen
discussieprogramma ,georganiseerd ,over deproblemen van debejaarden®
Innovember 1978 had deoprichting plaats vaneenstudie -enevaluatie –
groap waarvoor werd gerecruteerd uituniversiteiten enonderzoek -
instituten .Inadddels isreeds sedert mei eenobservatiegroep bezig met
hetverzamelen van'basisgegevens voor het project »Inseptember begon
deze groep mat eenstudie over milieuverontreiniging »
Evaluatie
Watbetreft deconta,cten met deplaatselijke bevolking zijn decijfers
indrukwekkend ,niettegenstaande dekorte "tijd dathetproject in
uitvoering is.Zowat 200kinderen .120bejaarden en180vrouwen (de
bejaarden hieronder niet begrepen ),waren reohtstreeks bijactiviteiten
inverband met hetproject betrokken .Waarschijnlijk iserookeen
aanzienlijke onrechtstreekse invloed viahuncontacten metbekenden en
vrienden®
Dankzij deze groepsactiviteiten werd bij debetrokkenen hetbesef levendig
datveranderingen noodzakelijk zijrij deresultaten daarvan zijn nureeds
zichtbaar .Zoslaagd.m de -vrouwen enkinderen vanGiugliano erin via
overleg met deplaatselijke instanties betere openbare vervoersmogelijk­
heden teverkrijgen en "bleek hetookmogelijk meer kinderen bij de
activiteiten tijden ;:dezomervakantie tebetrekken .Actiegroepen wisten
enkele van devuiL-iiah^psn weggewerkt tekrijgen endebeiaarden zijn een
campagne begonnen voor deoprichting vaneengezin shulpdienst .
Tot slot lijkt eenhechte relatie tot stand tezijn gekomen tussen de
projectwerkers endebevolking .
Oplange termijn moe tuetdoel zi.in dearmen weer bewast temaken vanhun
werkelijke behoef!""'' «-r.ookmoet henworden bijgebracht hoe opconstructieve
wijze indeze "behc j'enkanworden voorzien .Ditzalerice leiden dat zij
zich bijdekeuze <-:-ndodienst wlsning niet zullen richten opdie
diensten welir «,V>;iv"•'!-riuoer,afTaa^Jkelij^heidepoeitie houden ,maar op
diewelke ,hendaad– "c*;.1Ijkv;\nbovonteringen kunnen verlos «en*

EETVlZTLDÏÏ WmiffJ)FPOJEOT -BREM
Ditiséenvandevierprojecten inhetkadervanhetEuropese
programma waarvanhetinitiatief berustbijAideaTouteDétresse,
eeninternationale federatie vanvrijwilligersorganisaties !diezich
indienststeltvandearmstenderarmen("deVierdeWereld").De
achtergrond vandezeorganisatie vindtmenmeerindetailbeschreven -
inhetdeeldatisgewijdaanhetReimsproject (Frankrijk )•Het
primaire doelvanalleATD-activiteiten ishetinhetlichtstellen
vandelevenssituatie vandeVierdeWereldenhethelpenopheffen van
haarisolatietenopzichte vanderestvandesamenleving ,diewordt
geziena?.adebelangrijkste oorzaakvanhunarmoede »Vertaaldin
termenvanhetprojectteBreda,eenNederlandse stadaandeBelgische
grens,"betekentdithetverkrijgen vanerkenning vanderechtenen
nodenvandeVierdeWerelddoordeofficiëleinstanties ,medeburgers
enparticuliere instellingen enhiervanuitgaande wilmendanvoorde
VierdeWereldendevertegenwoordigers ervanbewerkstelligen datzij
optimaalindesamenleving participeren »
WatNederland betreftisATDvanmeningdatdeVierdeWereldongeveer
3tot6%vandetotalebevolkingtiltmaakt•InBredaisdeaktie
gerichtopongeveer 300bijzondere behoeftige gezinnen,dievoorhet
grootstedeelzijngeconcentreerd inhetHeuvelkwartier »Ditiseenwijk
metlaaggeprijsde huurwoningen ,dievlaknadetweedewereldoorlog
werdengebouwdenwaarinvoornamelijk behoeftige gezinnen kwamente
wonen,aangezien degezinnendieineenmaatschappelijk beterepositie
kwamenteverkerenerinslaagdennaarbeterewoonruimten teverhuizen »
HetATD-project isgeconcentreerd opdezuid-westhoek vanhetHsuvelkwartier.Eind
1978warencirca90gezinnenactiefbijhetprojectbetrokken (d«w»z«dat
zijregelmatig aaneenofmeeractiviteiten deelnamen )»
Hetteamdatmetdeuitvoering vanhetprojectisbelastbestaatslechts
uitdeleidervanhetproject(diemaatschappelijk werkerisenpriester),
tweeopbouwwerkers eneenpart-time groepsleider »Daarnaast zijnernog
eentientalvrijwilligers vanbuitendewijkdieoptalvanmanieren
eenhelpendehandbieden,terwijlookdeplaatselijke bevolkingzelfbij
hetuitvoeren vanprojectactiviteiten steedsmeerinitiatieven ontwikkelt »
Sederteind1977iserookeenpart-time–onderzoeker aanhetproject
verbonden »Dateendergelijk kleinteamkwetsbaariswerdwelhierdoor
gedemonstreerd datdeuitvoering vanhetprojecternstiginhetgedrang
kwamtoenin1978deleidervanhetprojectgedurende diversemaandenals
gevolgvanziektegeenactievebijdrage konleveren »Indieperiodewerd
hetprojectgeleiddooreenvandeopbouwwerkers »
Voorhetprojectzijntwee3–kamerflats beschikbaar .Ookslaagdemenerbegin
1978indehandteleggenopeenhoutenhutvoorkinder–enjeugdgroepen
enwordtgebruikgemaaktvande"recreatieboerderij "waarvan ATDeigenaaris
voorhetorganiseren vanvakanties voorVierdeWereldgezinnen »

-83-
Doorhetfeitdathetteamregelmatig demeest "behoeftige gezinnen
uitnodigde vooraktiesbinnendewijken"binnende"beweging,is"bij
die"bewonershet"bewustzijn gegroeid omzelfietsteondernemen
tegendemaatschappelijke uitsluiting .
Ebnpositieftekenvandezeontwikkeling vormtdewilvande"bewoners
vandiewijkomzelfte"blijvendoorgaan methetuitgeven vaneeninfor­
matiebulletin toendedaarvoor verantwoordelijke ernietmeervoor
konzorgen.Enkelenvroegenzelfstechnische scholing omdaardoor
onafhankelijk tevrordenvanhetteam®Ditwijstdusopeengroterewil
totmedeverantwoordelijkheid .Erzijnnoganderewijzigingen inde
aanpakvandeaktie,voortvloeiend uiteen"betere "bekendheid metde
"bevolking eneenvertrouwensband diegegroeidiatussenhenendeleden
vanhetteam(full–timewerkers vandebeweging)o
-Bijde11–19-jarigen–gToepheefthetteamzijnwijzevanbenadering
gewijzigd doormeernadrukteleggenoppersoonlijk kontakt,het
scheppen vanvriendschapsbanden .Menheeftdusminderaandacht gewijd
aanallerleiaktiesenmeeraanontmoetingsmogelijkheden voorjongeren
onderelkaarenmetdeteam–leden.
-Voordejongeren vanaf15jaarisdediscussiegroep maarsporadisch
samengekomen wegensziektevandeproject–leidermaareenvijftiental
jongeren onderhield regelmatig kontaktmethetteamendebehandelde
onderwerpen die-dikwijls onderelkaar–werdendoorgepraat wareno.m.
huneigentoekomst,hunwerk,doordemaatschappelijke uitsluiting
ontstane problemen enhunwensomdeeltenemenaandebeweging voor
dejeugdvandeVierdeWereld.
-Toenhetteamhethuisbezoek aandebewoners verminderde ,gingmenmeer
bijelkaaropbezoek,vooralbezocht menledenvandeoudervereniging ,
metnamebijvoorkomende problemen .
Deontmoetingsavonden ,waarombijdestartvandeaktiedoordegezinnen
wasgevraagd ,teneindesikaarinpositieve zintekunnenbenaderen ,
hebbennietplaatsgebonden opdegewenste manierendebewoners hebben
erlaterooknietmeeromgevraagd.Ditkanmogelijk verklaard worden
doorhetfeitdatdezegezinnen viaanderegroepsactiviteiten aandeze
behoeftetotpositief kontaktkondenvoldoenwaarbij gewezendientte
wordenopdegroep"taoederenkind"endeoudervereniging .Demedewerkers
vanhetprojectwiljannubereiken dathetgeenoorspronkelijk werdgezien
alseenstudiegroep vooroudersthansuitgroeit toteenopen,democratisch
functionerend ,lichaamvandewijk.
Devoornaamste activiteit vandeouderraad blijftvooralsnog het
organiseren vankinderclubs voordiverseleeftijdsgroepen ,waarinde
kinderen kunnendeelnemen aancreatieve activiteiten ,teamsporten en
uitstapjes.Erisookeenactieve ,speelgroep voorzeerjongekinderen.In
juli1977besloot ■'«ouderraad botdeoprichting vaneenbejaardenclub ,die
sedertoktoberviaeeneigencomitéverantwoordelijk isvoorhaareigen
activiteiten .Degr^sp "bestaatmomenteel uitcirca20personen,waaronder
enkeleoudersuit'lo^delbareleeftijdsgroep }dezegevenaandebejaarden-
clubdevoorkeur "h«v.»?ade-oudorroad ,diezijn"olienteel "voornamelijk vindt
onderd?jes^ere or>rrrsu

84
Inhetafgelopen jaarheefter©enverschuiving plaatsgehadin
deoriëntatie vanhetprojectvaneennagenoeguitsluitend zich
"bezighouden metwijkactiviteiten ,naareendeelnameineenruimer
opgezette VierdeWereldbeweging }zowasmenvertegenwoordigd op
hetFestival vandeSolidariteit datinnovember 1978teParijswerd
gehouden enbetrokken bijdevoorbereidingen voordebijdrage van
ATBaanhetInternationale JaarvanhetKind#

-85-
HET"JOINTFAMILYPAYCENTRES"-PROJECT (VERZORGING OVERDAGTMBEHOEVE
VANGEZINNEN )-LOKDENENLIVERPOOL
Ditprojectomvatzevenafzonderlijke projecten ,welkealleopéénna
inhetLondense gebiedwordenuitgevoerd .Eengemeenschappelijk kenmerk
isdatzijeenofanderevormvanexperimentele dienstverlening overdag
aanniet-inwonende personen "behelzenterondersteuning vangezinnen-
overwegend gezinnen metkinderen–diehetzijarmzijnofditdreigente
worden »
Dezevenprojecten wordengecoördineerd ,vanadviesvoorzienengeëvalueerd
doorhetInstituut voorstudies .inzakesociaalopbouwwerk (institute of
Community Studies–ICS)oIndepraktijkbetekentditdathetICSmet
tussenpozen vancircazeswekenstudiebijeenkomsten belegtvoorfunctionarissen
vandeprojecten waarbij degemaakte vooruitgang endeproblemen worden
besproken ;datdediverseprojecten regelmatig wordenbezocht,teneinde
adviestegeveninzakeonderzoek ofobservatieprocedures ;endathetICS
eenbrochure publiceert waarinhetprojectwordtbeschreven ,alsmede
nieuwsbulletins produceert voorinterneverspreiding .Innovember 1978werd
doorhetinstituut eveneens eenstudieopgeleverd waarinstaatbeschreven
hoehetlokaalaajigeworven personeel wordtingeschakeld ,enwaarintevens
eentussentijdse evaluatie wordtgegevenvanhetvolledige project.
Ondanksgemeenschappelijke doelstellingen enproblemen enniettegenstaande
hetbestaanvaneenoverkoepelend coördinerend lichaamstaatiederproject
opzichzelf,ishetverantwoordelijk voorzijneigenactiviteiten en
onderzoek ,heefthetzijneigenkenmerkende stijl,benadering enwerkgebied .
Hetloontdusdemoeiteelkprojectafzonderlijk tebespreken .
1.AideàTouteDetresse
ATDiseeninternationale beweging waarnaar ookeldersinditverslagwordt
verwezen,aangezien zijbetrokken isbijdrieandereprojecten inhet
kadervanhetEuropese programma .ATDsteltzichtendoeldeuitingsmogelijk -
hedenvangezinnen dieinarmoedeverkeren endievandesamenleving zijn
uitgesloten (eengroepdiedoorATDwordtaangeduidalsdeVierdeWereld)
(zieeveneens deprojectenteRheims,Herblay,Söisy-le-GrandenToulonin
Frankrijk enBredainNederland )tebevorderen 0
Inhetonderhavige projectwerdvanstartgegaanmet45"tothet"lompen–
proletariaat "behorende gezinnenindeLondense regio,waarvan demeesten
enigetijdinhetinternaat vanATDteïTrimhurst inSurreyhaddendoorgebracht .
Hetisdebedoeling vanATDdeinterne samenhang vandezegroepte
versterken enindegroepookanderearmegezinnen engeïnteresseerden van
anderesocialegrcsporirren ("deBondgenoten ")optenemenenhaaralseen
iniddeltegebruiken waardoor deallerarmsten huneigenbelangen tegenover
derestvandesamer -'v:vingkunnenbehartigen .
Naastregelmatige 'gr--psV'.jeenlcoinstc-n of"AvondenvoordeVierdeWereld",die
elkzijngewijd -i'bepaaldth^azoalsgezinsbegroting ,wetgeving inzake
huisvesting ofwer1 o~geriisec ."fcATDdepublikatie vaneentijdschrift
enpersoonlijke viaa;.!gezinnen medewerkers vanATD»Ookwordt
gestimule^rü dat®en -suprajj«-tio^;<1JLveaueengezamenlijk standpunt
inneemt;ATD ••'>ri:oö'eiiwüOi ,diger<?afnaareengezinscongres inFrankrijk
eneanEuropc -;i'~'i<ugresinBrusseltontvingeengxoepvaudeVierde
Wereld r'.'L * 59I*ri?nhurst Tbszocht»Xnnovember 2.977werdhetproject
voorgeel ;"5li ■•u-fc deSolidariteit teParijetergelegenheid vande
20everjp »*xLyj.'n»^.;AID-fcewgang *

Degroep heeft thans <iabeschikking gekregen over eenpermanent centrum
inhetcentrum vanLondaa ,waar e$ntentoonstellingsruimte ,eenstudiezaal
eneenbibliotheek Inzijn ondergebracht jhetgeheel zalrond deherfst
van 1979 operationeel worden *
Men heeft zich eveneens tendoel gesteld dearmen meer "bij dauitvoering van
ditproject tebetrekken »Zowerd eentrainingsgroep opgericht voor enkele
vanderegelmatige belangstellenden diemeer verantwoordelijkheid opzich
zouden willen nemen enwordt ookaangemoedigd dat dearmen zelf een zekere
financiële bijdrage zouden betalen –b0v0terdekking vandekosten vanhet
tijdschrift ofvandereiskosten -aangezien menvanmening isdat dithun
gevoel vaneigenwaarde enonafhankelijkheid zalvergroten »Erwerd enige
vooruitgang gemaakt met hetoprichten van lokale groepen indeaanLonden
grenzende regio 's,waarbij werd gerecruteerd onder degenen diedeelnemen aan
decentrale bijeenkomsten teLonden ,terwijl ooksteun werd verleend aan
andere ATD-groepen inhetVerenigd Koninkrijk ,waaronder eendieonlangs werd
opgericht teGlasgow »
Toenemende aandacht werd geschonken aan het leggen vancontacten met "Bond­
genoten ",waaronder hetbeleggen vanvoorlichtingsbijeenkomsten ,losvande
avonden voor deVierde Wereld »Momenteel staan 115bondgenoten opdeverzend­
lijst vanATDwaarvan erhetafgelopen jaar 55deelnamen aanbijeenkomsten »
Viahetproject worden ercontacten onderhouden met 54Vierde-Wereldge zinnen »
Hetkenmerkende van ditproject isdathetniet zozeer isgericht oprehabili­
tatie ofpreventie onder deleden vandegroep ,maar dathetdegroep
inschakelt voor eenextern doel ,namelijk deervaringen vandeslecht stge–
situeerden indesamenleving bekend temaken bij desamenleving alsgeheel »
2.Downtown Family Centre ^Rotherhithe (gezinscentrum indebinnenstad ,
Rotherhithe )' ....
Ditproject isgelokaliseerd ineenafgelegen eneconomische achteruitgaande
havenwijk vanLonden enwileendagverzorgingscentrum voor gezinnen metjonge
kinderen beschikbaar stellen ,waarbij hetpersoneel wordt aangeworven onder
deplaatselijke bevolking –d.w.z »datgebruik wordt gemaakt vanwatin
Amerika bekend isgeworden onder denaam "NewCareerist beginselen »Doel is
hetgemeenschapsgevoel endesystemen vanwederkerige bijstand ,diedoor
emigratie endeontbinding vandegrote gezinnen teniet ging ,weer nieuwe vorm
tegeven »
De"NewCareerist "-beginselen werden indebetrokken wijk bijzonder toepasselijk
geacht ,aangezien deplaatselijke bevolking vanoudsher wantrouwig staat
tegenover maatschappelijk werkers en"buitenstaanders "»Zijzijn bezorgd over
deduidelijke achteruitgang vanhunwijk enhebben wellicht hetgevoel dat
door dekomst vanmaatschappelijk werkers hunwijk hetetiket krijgt vaneen
"probleemgebied "metdedaaraan verbonden verdere achteruit gang •Demedewerkers
aan project hebben danookhard gewerkt omdereactie vanplaatselijke
bewoners teoverwinnen ,,dishstcentrum bsschouten alsbestemd voor "probleem­
gezinnen "enriet «,lseen3:ia"x.rdcdel ene~:avoorziening voor alls gezinnen »
Erwerden ledfin v-tqdeplaatselijke bevcïJd,~tg e^g'sw&Zsri in5-etbestuur en
twee plaatselijke vrov^sn verS ":-:bSiKOii'd als IISC sIAÏvaste disast »
Hoewol eenberoep dccacht vtu-i p'&J-ol ;savoor de
opleiding yBiib.et vashet 'L^'n cU-sa sivfc?s,lf iospoedig
œogeiijk overhoÂlg seounakeu#

-87-
Doorvoorafgaande tegenwerking opplaatselijk vlakdiendehetcentrumoor- !
spronkelijk tewordenondergebracht ineenkerkzaal,maardit"bleekonpraktisch '
enhadhetnadeeldatdezekerknietinhetcentrumvandewijkwasgelegen.Heel I
wattijdenenergiewerd "besteedaanhetzoekennaareenmeercentraal gelegen
"betere "behuizing ,dieuiteindelijk werdgevonden,ennatezijngerenoveerd werd
geopendinoktober1977• i
Dezemoeilijkheden inaanmerking genomen,wasdeeerstefasevanhetactieve !
"bestaanvanhetcentrumuitzonderlijk succesvol tenoemen »Hetboodeenhoeveelheid
aanvoorzieningen voorkinderen,alsmedeeenontmoetingsplaats meteenkoffiebar
waarouderszichkondenontspannen enkontactenkondenaanknopen »Erontstonden
ookgroepenvoorbepaaldeactiviteiten ,zoalsnaaien,gymnastiek enverbetering
vandelees–enschrijfvaardigheid endoorhetpersoneel werdookinformatie j
verschaft overeenhelereeksonderwerpen »Wekelijks hadereenbijeenkomst plaats
vanmede^-werkers engebruikers cmtoteenzogrootmogelijke participatie inde
activiteiten vanhetcentrumtekomen»
TegenKerstmis 1976warenermeerdan50gezinneninregelmatig contactmethet
centrumeninjuli1977wasditaantalgestegentotcirca80,waarbijtot40
personeninclusief kinderendagelijks gedurende minofmeerlangetijdaanwezig ,
waren»Debelangrijkste gebruikers warenzoalsverwacht moedersmetjongekinderen,i
Hetcentrumboektesuccesmethetaantrekkenvanzowelrecentelijk aangekomenenals|
vanbewoners diealgedurende langeretijdindewijkverbleven .Niettemin werd
geconstateerd dathetmeestegebruikvanhetcentrumwerdgemaaktdoorbewoners van
éénbepaalde buurt»Gehooptwordtdatdoorverhuizing naarhetmeercentraal
gelegen gebouwditprobleemzalzijnopgelost.
Begin1977wasdeprojectleider nogslechtsafentoeinhetcentrumaanwezig enwas
hijgrotendeels toteenadviseur geworden,terwijlhijzichhoofdzakelijk toelegde
opresearch-enandereexternewerkzaamheden ,zoalshetschrijven vanrapporten .
Uiteindelijk namhijelderseenvolledige dagtaak opzichenbleefhijaanals
part-time adviseur,terwijlhetplaatselijke personeel (thans4medewerkers invaste
dienst)hetcentrumvolledigzelfstandig bleefleiden.
Tegelijk metdeverhuizing naarhetnieuwegebouwkonwordenvastgesteld datde
activiteiten vanhetcentrumeenmeergestructureerde vormgingenaannemen.Zowerd
voorkinderen diegebruik makenvanhetcentrumeenleeftijdsgrens vastgesteld van
driejaarenwerdookdeopeningstijd vanhetcentrumingekrompen teneinde het
personeel tijdtegevenomaaneenopleiding tekunnendeelnemen .Hetcentrumis
derhalve veelmeerspecifiek gericht opgezinnen metzeerjongekinderen.Hettoe­
nemendgebruikvanhetcentrumdoordeledenvandezegroep,voorwiedeproblemen
vansocialeisolatie vermoedelijk meernijpendzijn,heefthetwegvallen van
bezoekers metouderekinderen meerdangecompenseerd .Tevenswerddaarmeebereikt
datallekinderenindekleuterschool-leeftijd (3–5jaar)ingeschreven blijven
bijdeplaatselijke kleuterschool waardoor eenbelangrijke gemeentelijke subsidie
voorverlies behoedkonworden.
3*CamdenFamiliy ServiceUnit"DropIn"centre(dienstverleningscentrum voor
gezinnenteCamdenJ™
Hetbetrefthiereenexperiment indesfeervandesamenlevingsopbouw metpersonen
engezinnendiehetslachtoffer zijnvanreedslangbestaande eningewikkelde
problemen ,dieallenverband ï'.oudsinmettonlageinkomenssituatie® Deorganisatie
ervanberustbijdaplaate?ol5.ikeafdelingvande"familyserviceunits",een
vrijwilligersorganisatie c:->isgs^p^cialir -;srdingezinscasework onderdeextreem–
armen»HetDrop– voorditdoelomgebouwd huiswaarcliënten van
PSÜtenallentijd*Jer:m,b;vmicynvtvlle.i >.,hu??.*igengxoepsac+i /iteiteametbehulpvan
deprojectleider kurneu * engedurende ditprocesk.m.socialeisolatie
kunnenopheffen 'ai~':t.r.-iwfwotoszelfvertrouwen eneigenwaarde kunnen
-pbouwen.Het e*?»uvulliao :opdetraditionele individueel geriskte vormvan
^aatsch&ppel.^' «-kcd°rV*ori'!5Ubuitenhetcentrumverderwordttoegepast •

Ρ.'Π»•*
Ais ¡so»iáf>r *< -i-lav-^rdvsr**5:üí.'.:íot-tvi!}*■••;*?.dk;:or,:»>- £«i\ir»ú
een■-ogelpiio:!./b,.doorganisatie vhjj^kcxvccv-rsdseen(die3,-avo-i^-3vora•■ligegeven)f
"eenwekelijks »cüecuB^iogroep ,^arlicau sa-sV-^&le^sn ?neent:^aternrcject .
Sederteind1?7'6höderr^elaatig ©enMjeyxJ^oiwè plaat3vaneenbertunrgroep .voor
onderzoek enevaluatie ,e.nwerdefnveraamelio# aangelegd vaavideotapse,omde
veranderingen "bijdeuetrukkenen teregiertreren eaillustreren ,-Ir*.maart1977'
werdereenenjaêtegehouden ond**rhetpersoneel endecliënten vanbetcentrum
waaruitkwaa'vaattestaandathetcentrumhoofdzakelijk werd "bezochtdooreenkern
van.10clienten,diehetnattigvondenorazoweldeeenzaroheid te"bestrijden ,als
zelfvertrouwen .opte"bouwenennieuwevaardigheden teverwerven .v3Jeaepersonen -
vertoonden detend,ensomactiefdeeltenemenaandewerkzaamheden vanhetcentrum
-h.v.doortehelpenmetkoken,schoonmaken enversieren –enopeengegeven
ogenblik wasmenzelfe.nigzins "bevreesd datdeseechte"in–groep"hetnieuwe-leden
moeilijk zoumakenomtoetetreden.Ditprobleemschijntnutezijnopgelost.
Vanoktober1977totseptember 1978maakten 57volwassenen ookgebruikvanhet
centrum.46volwassenen kwamen'meerdan"tweemaalperweek,vanwie19hetcentrum
totmaximaalvijfteaal perweekbezochten .Erwerdgêenmeldinggemaaktvankinderen.
4.CroydonGingerbread PlayCentreforsingleParentFamilies
(GingiForead kleuterschool voorgezinnen metalleenstaande oudersteCroydon)
Ditisgrotendeels eendoe~het-ze1fprojectwaarbij5tot11–jarigekinderen,wier
oudersalleenstaanenheledagenwerken ,naschooltijd engedurende devakanties
wordenopgevangen .Deplaatselijke Gingerbread-club ,diedeeluitmaakt vaneen'
landelijk netvandoorenvooralleenstaande oudersgeorganiseerde clubs,kochteen
grootvervallen Victoriaans huiseneentuingelegenindenabijheid vanhet
stationEastCroydon,waarnadeouderahetzelfvrijwillig renoveerden enopknapten
enhetopendenalskinderdagverblijf .Hetcentrumbleekzeerindesmaaktevallen
eninoktober1978werdhstdoor"]1kindarennadeschooltijd engedurende de
vakanties bezochtendannegeensdoor51gedurende devakanties alleen,terwijl
erdaarnaast nogheelwatcpdewachtlijst stonden.Hetcentrumiseveneens
gedurende demeestsweak-ends enavondeningebruik–zoiser"bijvoorbeeld een
wekelijkse tieneravond ,terwijlveelvolwassen ledenkomenomvogelpik,tafeltennis ,
enz.tespelen.Teneindehetgroteaantalkinderen gedurende devakanties te
kunnenopvangenwerdeendichtbijgelegenpadvindershut meteendaaromheen uitge­strektgrasveld gehuurd.
Erzijn3vastepersoneelsleden ,dieweleenaanzienlijke ervaringhebben,
geenbepaaldekwalificaties .Voortsisereeninwonende alleenstaande vader,diefungeertalshuisbewaarder endiedeminibusbestuurt.Erwordtinruimemate
gebruikgemaaktvandehulpvanvrijwilligers ,waarvanervelenophunbeurt,via
hunbetrokkenheid bijhetproject,geholpenwerdenbijpersoonlijke problemen.
Uiteensteekproefonderzoek bleekdatdemeesteoudersdiegebruikmakenvanhet
kinderdagverblijf vrouwenwarenmetéénoftweekinderen.Demeestenonderhen
werktenreedsvoordatzijgebruikmaaktenvanhetdagverblijf ,maarslechtsdehelftvanhenhadeenvolledige betrekking® Tevorenhaddendiegenendiewerkten
gebruikgemaaktvandediensten ,vanvrienden,familieleden ,kinderoppassers en
crèches.Meerdandehelftvandeoudersverklaarde dathetkinderdagverbli jfhun.
arbeidsmogelijkheden hadverbeterd,Opdeeerste -plaatsinfinancieel opzicht:de
grotemeerderheid vandebetrokkenen verkeertineenbeterefinanciële positiedan
hetgevalzouzijnwanneerzijhunbijstandsuitkeringen zoudenontvangen,welke1/3
vanhencoithaddengetrokken,meestalgedurendevrijlangeperioden.Cpdetweede
plaatskunnenerookpsychologisch ?voordelen aanverbondenzijn,zowelvoorde
ouders,dietotde"bevinding komendateenbetrekking hunzelfrespect enhun
socialelevenpositiefbexavloelt ,alsvoordakinderen,dieprofeteren vanvast
toezichtineenvertrouwde omgeving,vandeomgangmetdiversievolwassenen van
beiderlei kunneenvancontactmetkinderenmeteensoortgelijke achtergrond .
Sommigekinderenwordenzelfsnaar'hetdagverblijf verwezendoordeplaatselijke
ChildGuidanceService(Psycho–sociaalcentrumvoorkinderen).

-89-
In1978 werden dehoofdonderwijzers enandere leerkrachten vanalle kinderen
diegebruik maken vanhetkinderdagverblijf uitgenodigd verder deel tenemen
aaneeninformele bijeenkomst methetpersoneel endeouders .Ditinitiatief
was zeer waardevol endemeeste scholen waren vertegenwoordigd oDoor deleider
vanhetdagverblijf weid erop gewezen datdiverse kinderen hadden tekampen
met leesmoeili jkhéden endank zijdecontacten met descholen washetmogelijk
deactiviteiten tecoördineren enaldus deze kinderen tehelpen .
In1978 werd voor deuitvoering vanhetproject eentweede minibus aangekocht ,
waardoor hetmogelijk wasdeactiviteiten naar buiten toeuittebreiden entwee
leden vanhetpersoneel instaat testellen eengroep kinderen meetenemen op
eenvakantiekamp .
Hetdagverblijf heeft inmiddels aanleiding gegeven totheel watgunstig
commentaar indepubliciteitsmedia }toch ishetgevoel aanwezig dathet in
tweeërlei opzicht nogniet tenvolle tegemoet komt aandebehoeften vande
gebruikers ervan ,afgezien nogvaneentekort aanplaatsen .Teneerste isereen
belangrijke minderheid van ouders diezouden wensen dathetcentrum langer geopend
isinverband metploegenarbeid enarbeid opzaterdag .Opdetweede plaats staat
hetdagverblijf alleen cpon voor kinderen totdeleeftijd van11jaar ,maar ook
kinderen boven de11jaar zijn vaak nogtejong omaanzichzelf teworden overge­
laten enhebban behoefte aaneen soort club waar zijnaar believen kunnen
binnenwippen .
Ditproject isinzoverre apart dathetvolledig door debetrokkenen zelf ten
uitvoer wordt gelegd ;dedeelnemers verwerpen dekwalificatie "arm"omdat zijer
voor hetgrootste gedeelte inzijn geslaagd geschoolde betrekkingen teverwerven
endank zijhetdagverblijf zich aan dearmoede hebben weten teontworstelen .
Hetproject werd ineenonlangs verschenen verslag van de"Equal Opportunities
Commission "(Commissie gelijke kansen )aangehaald alseenmodel voor andere regio 's.
5»Defoe DayCare Centre(Dagverzorgingscentrum Defoe )
Ditcentrum ,datisgelegen ophetterrein vanhetHackney College teNoord –Londen ,
werd opgericht met hetdoel studerende moeders instaat testellen hunopleiding
voort tezetten enbuitenshuiswerkende moeders hun werkzaamheden telaten voort­
zetten ,door tezorgen voor eenvolledige ofpart-time oppas voor nogniet-
schoolgaande kinderen .Hstcentrum isbemand door zesmedewerkers meteenvolledige
dagbetrekking ,twee part-time medewerkers ,diealleen indeavonduren werken ,
eenpart–time medewerker' van "outreach "enpart-time personeel voor deverzorging
van dekinderen ,deadministratie enhethuishoudelijk werk .Ookdoor de
studenten vanhet "college "wordt medewerking verleend opbasis vantijdelijke
daghulp .
Erwordt gezorgd voor zeszuigelingen tussen 13weken en2jaar wier moeders op
hetpunt staan eenalgemene opleiding tevoltooien ofdeze recentelijk hebben
voltooid ,envoor 20klnd Q.^ritussen rle2en5jaar ,waarbij eengelijke verdeling
wordt fcetracht tussen 1'uxlaren vanwei-kende enstuderende moeders .Oorspronkelijk
washetookdebadoeliin' .om10de3lti,,j<ïplae.t senbeschikbaar testellen voor de
kinderen vanalleonstau-itto vrouwen Indeplaat galij)-.© gemeenschap ,maar ditdenk­
beeld werd inmiddels v om<a+depla?t olijke kleuterschool voldoende is
toegerust omdeze kind-r :«;.opke -?>igen en«rtc/cr'J.i plas /-sgebr^k isinde
kleuterschool van byt rt'"'au
Hetcentrum helpt 'r -c -,TH'hun bij'hetv.*r&org&n hankind
teontviikkeleii •j- ■? ••t->r~' iuhei ki\i^rda^n-vrt l.l.jfa--:a p'te
7.0ordiscuoi v-«5 ■*^ ,r-fcìj.e.* su 1n•.•''t'v -v' ;.ìi-zq'ì i-
Stel ; v ■ -V,U? ,GTO°p jvsi e-N' -r.o.M : "-?<.b'■ U"t8r« .é.lls
:ersoneelsl ■'^ _■ ~ ~i ;w.nL vv ' r:rï>-■■■>•■ '> <'xh >scadop h~,n

-90-
ookbijanderegemeenschapsactiviteiten 'betrokken .Ookdemeesteledenvan
hetdagelijks "bestuurdatzowelstafmedewerkers alsoudersomvatzijnuitde
plaatselijke gemeenschap afkomstig® Onderdegenendiehulpverlenen aande
kinderenisookeenaantaloudersenleerlingen vanplaatselijke scholen »
Hetisnogtevroegomeenoordeeltegevenoverdematevanvoortgang bijdex
verwezenlijking vandedoelstellingen oplangetermijn.Eenvandezedoel­
stellingen betreftdehulpaanjeugdige oudersineenperiodedathetvaak
moeilijkisomeenopleiding tegaan.volgenc.q.voorttezettenofomeen
beroepsactiviteit tecontinueren .Zeker,erzijneronderdezeoudersdieverder
onderwijs volgenensommigen onderhenzijneringeslaagdbeterebanente
krijgen.TochiseencentrumalsDefoeniettoegerust omdefundamentele
problemen vanontoereikende studiebeurzen (ofhetontbreken vanbeurzen)eneen-
slechter wordende werkgelegenheidssituatie hethoofdtekunnenbieden.Eenander
doeldatmenwilverwezenlijken isdatdekinderen zichineenvoorhengunstig
milieukunnenontwikkelen enaldushunschoolperiode goedkunnenbeginnen.Ook
watdeoudersendestafbetreftkanhetcentrumertoebijdragen datdeBociale
isolatie wordtverminderd endatereenbasiswordtgelegdvoorhetontwikkelen
vaninformele betrekkingen .
6.LondonVoluntary ServiceCouncil(Londenseraadvoorvrijwillige dienstverlening )
FamilyGroupsProject (Projectgezinsgroepen )
Inhetkadervanditprojectwerden8,sgezinsgroepen ,,opgericht intwee
contrasterende wijkenvanLonden-vierinHackneyenvierinCroydon.Be.groepen
wordengeleiddoor24plaatselijke vrouwen,diezijnopgeleidinhetkadervan
hetprojectmaardienietnoodzakelijk overofficiële kwalificaties beschikken .
Degroepenstaanmetnameopenvoordegenendiezichineenmoeilijke situatie
bevinden endietekampenhebbenmetarmoedeensocialeisolatie.Deaanwerving
vandeledengeschiedde viapersoonlijke uitnodiging opaanbeveling vanonder
meerhuisbezoekers vandegezondheidsdienst .Hoeweldenadrukligtopmoeilijkesituaties (b.v.jongemoedersmeteendepressieve achtergrond )warenweinigleden
voorheenincontactgeweestmetorganisaties voormaatschappelijk werk,ditin
tegenstelling totbijvoorbeeld hetCamden–project.
Innovember 1978kwamenernogzesgroepenbijelkaar.Slechtsééngroepslaagde
ernietinregelmatig cliëntenaantetrekken.Deanderegroepbeeindigde haar
werkzaamheden nagedurende tweejaargoedtehebbengefunctioneerd ;deredenwas
datdeleiderervanoverwerkt was.Degroepenkomenindeschoolmaanden eensper
weekbijeenendevergaderingen wordengewoonlijk gewijdaaneenbepaalde
praktische activiteit ,zoalshetmakenvankleren.Telkensalsdevolwassenengroep
samenkomtisereenkinderoppasdienst voorzienteneindedemoedersteontlasten .
Tussenseptember 1976,toendeeersteviergroepenwerdenopgericht,enseptember
1977,hadden123personenvandegebodendienstengebruikgemaakt,demeestenvan
henregelmatig .3/4vanhenwarenbijvoorbeeld inhettweedekwartaalaanwezig op
meerdandehelftvandevergaderingen .Deovergrote meerderheid bestonduit
moedersmetjongekinderen,hetgeenerwelopweesdatdeactiviteiten vande
bezoekers vandegezondheidsdienst resultaat haddenopgeleverd .Erbleekeenver­
rassendeanimositeit tebestaantenaanzienvandeofficiële dienstén voormaat­
schappelijk werkenhetiszeergoedmogelijkdathetinschakelen vanplaatselijke
'*niet-professionele "leidersdegroepentoegankelijker heeftgemaaktendatdaardoor
ookdebedrijfskosten aanzienlijk kondenwordengedrukt.
I
Bijdeuitvoering vanhetprojectzijnvierberoepskrachten betrokken,dieaan- !
vankelijk deverantwoordelijkheid droegenvoordeleidingvanhetproject.Dit i
teamheeftzich-echtergeleidelijk uitdeactieteruggetrokken ,naarmatedegroepen
zelfstandiger werden.Welkomthetteamnogmaandelijks bijeen,maarhethoudt
zichthansvoornamelijk bezigmethetobserveren enevalueren.Methetooghierop

-91-
wordengroepsvergaderingen genotuleerd engeobserveerd ,wordendeleden
geïnterviewd enheeftmendiverseinstellingen voormaatschappelijk werk
verzocht hunmeningomtrentdegroepentegeven.Ketuiteindelijke doelis
degroepsleden inandereactiviteiten inteleiden,waarbijdegroepen
wordengebruiktalsproofterreinen vooreenvollediger enregelmatiger iparticipatie inhetlevenvandebuurt. '
Deeersteresultaten beginnen reedszichtbaar teworden.InCr-oydonhebben
ledenvandiversegezinsgroepen zichontfermd overeenzowatzieltogende
plaatselijke groepering enzijneringeslaagd dezegroepering weertot
bloeitebrengen® Voerdegroepsleiders warendegevolgen vandezeactiviteiten
vaakeveningrijpend alsvoordeandereleden;zowerdenzijertoegebracht
verdertegaanstuderen enraaktenzebetrokken innogveelmeergemeen-
schapsactiviteiten .Sommigen onderhenkwamendoordezeactiviteiten zelfs
toteenpromotie .Eenvandeleidersisthansopleidingsconsulent bijde
LVSCFamilyGroupsUniteneenanderemaakteengoedekanseenbenoeming te
krijgenalsadviseur inzakegezinsaangelegenheden bijde"LocalAuthority".
Hetprojectwerdalonmiddelijk positief onthaald doordeofficiële
instanties .Doordeafdeling volwasseneneducatie vanCroydonwordtmomenteel
gewerktaanhetformeren vangezinsgroepen instedelijk verband.Erwerden
nogtweegroepengevormdinHackneyindesfeervandevolwassenen –ontwikkeling .
Eenervanisbijeenschoolgevestigd ,deanderebijhetDepartement voor
Volkshuisvesting .VajruitheelLondenzijnerverzoeken binnengekomen voorhet
oprichten vandergelijke groepenendeLVSCheeftthanseengezinsgroepen -
eenheid (FamilyGroupUnit)opgericht ,waarvanhijhooptdatzijbinnendrie
jaarzaluitgroeien toteenautonomeinstelling .Eind1978werdvoordeze
groepeenhoofdmedewerker aangetrokkenj dedaartoebenodigde middelen worden
verkregen uiteenparticulier fonds.In1979zaleengedetailleerd verslag
overhetprojectwordengepubliceerd .
7.Liverpool Personal ServiceSocietyFamilyClubhouse Project
(Projectgezinsclubhuis vandemaatschappij voorpersoonlijke dienstverlening
teLiverpool )
Hetgezinsclubhuis ,datisgelegenineenzeerarmewijkvanLiverpool ,beoogt
minderbevoorrechte plaatselijke bewoners samentebrengenineengezellige
omgeving ,waarzijhetzijgewooneen"praatje"kunnenkomenmakenofkunnen
deelnemen aanmeerbepaaldeactiviteiten .Demeestevanhenwordendoorverwezen
doordiensten voormaatschappelijk werk,zijhetdathetclubhuisalle
plaatselijke gezinnen aanmoedigt omvandegebodenvoorzieningen gebruikte
maken.Alduswordtgehooptdestigmatisatie tevermijden ,welkewaarschijnlijk
zalplaatsvinden wanneerhetclubhuis zouwordenbeschouwd alseenalleenvoor
zeerarmemensenofvoor"probleemgezinnen' fbestemdeinstelling .Hetproject
heeftpositieve resultaten opgeleverd ,aangezien velevandegezinneninde
straatwaarhetclubhuisisgevestigd hetregelmatig bezoeken.Hetdoelop
langetermijnisaant9tonendatgemeenschapsgeorienteerde voorzieningen voor
dagverzorging nuttiger kunnenzijndanhettraditionele maatschappelijke werk
oppersoonlijke basis.Deverwachting isdatdegezinnenviahungroepservaringen
inhetkadervanhetclubhuis inzichzelf krachten vindendieheninstaat
stelleneenmeeronafhankelijk enbevredigend leventeleiden.
Aanvankelijk waseraanhotclubhuisslechtséénpersoneelslid –deprojectleider-verbonden.Begin1973kreegMjasaiatentievaneenplaatselijke part–time
helpereninseptember werdeentweede©aatschappelijk werkerinvastedienst
benoemd.Zowat20studentenhebbenvooreenperiodevané4ndagtotdrie
maanden ophetcentrumgeholpen »

Doordeprojectleider wordpngen'e*m:chappelxjk.e activiteiten aangemoedagaj
zokentmeneenvereniging v-mbuurtbewoners ,een.kookgroep ,werkplaatsen
voorhoutbewerking ,eenflltagroep ,eengroepvooropgroeiende meisjes,
eeninkocpvereniging .Erwordtwekelijks eenkoffie-ochtend gehouden,
waaropookdeplaatselijke maatschappelijk werkerswordenuitgenodigd en
voortsiserwekelijks eengezamenlijk middagmaal .Deleidervanhetproject
"besteedt eengrootdeelvanzijntijdaanhetgevenvanadviezen inzake
rechtenophetgebiedvandesocialevoorzieningen ?tevenswordenergroeps­
discussies "betreffende "bijzondere problemen gehouden enzijnerfolders
beschikbaar .
Hetclubhuis wordtdagelijks doorzowat15tot20personen bezochtensedert
ermeevanstartwerdgegaankwantenerregelmatig 80volwassenen en70
kinderen overdevloer.Indienmenzoukunnenbeschikken overeenruimere
behuizing ,danzouhetbezoekersaantal waarschijnlijk nogheelwathoger
uitvallen .Haarmate hetprojectzichontwikkelde hebbendebetrokkenen er
steedsactiever aanmeegewerkt .Zozorgteengroepmoedersthansgeheel
zelfstandig voordewekelijkse middagmaaltijd engehooptwordtdatmoeders
ookdeverantwoordelijkheid voordemeisjesgroep opzichzullennemen.Inde
werkplaats heefteenaantalvandemannenhoutenmeubels voorhet
clubhuis kunnenvervaardigen ,zoalseenkoffietafel ,enmuurplanken .Defilm-
groepwasactiefmethetmakenvaneenfilm,overdewerkloosheid in1977*
Algemeenismenonderdeplaatselijke maatschappelijk werkersendedoor-
verwijzende instanties vanmeningdathetclubhuis vangrotewaardeisvoor
degezinnen,dathetpotentielemislukkingen voorkomt endathetsociale
isolatievermindert .Deprojectleider zelfbesteedt eengrootdeelvanzijn
tijdaanhetverlenen vanindividuele adviezen,maaralsbelangrijkste
resultaat moetwordengezienhetonderling hulpbetoon endesolidariteit van
degroepzelf.
Algemeen - '.
Doordeveelheid vanafzonderlijke programma'sbinnenhetoverkoepelende
projectzaleenrijkdomaanervaringen wordenverkregen ,waarovernaafloop
vanvijfjaarverslagkanwordenuitgebracht .Tegelijkertijd betekentdit
eenuitdaging ,Inhoeverre kunnendezeprogramma *swederzijds profijttrekken
uithetfeitdatzijdeeluitmakenvaneengemeenschappelijk programma ?In
hoeverrekunnenuitaldezeuiteenlopende activiteiten vergelijkingen worden
getrokken dieprofijtopleveren ?Hetprojectbehelstdemeesteproblemen van
HetEuropeseprogrammainminiatuur enhetisvanbijzonder belangvoorde
Commissie omnategaanhoedezevenprojecten inzakedagcentra voorgezinnen
zicfyinverbinding methetICS,aaneensluiten omdezeproblemen aantevatten
(envandezegelegenheden gebruiktemaken)•

-93-
LOKALE STFJTTCENTRA -ZUID–WALES .GLASGOW EFTLOKDEN
Hetsysteemvanlokalesteuncentra iseen"bijzondere techniekvoorhet
opbouwwerk .Hetisdebedoeling dewerkzaamheden vankleineparticuliere
buurtwerkgroepen testeunendoorinhundistrict,agglomeratie ofstreek
eencentrumterbeschikking testellenwaarzijterechtkunnenvoor
advies,stimulering ,endeskundige hulp,waarzijgebruikkunnenmakenvan
gespecialiseerde uitrusting ensomsookomeenbeperktefinanciële steun
kunnenvragen.Voornietofficiële groependiemoetenwerkenvanuitde
particuliere woningen vanhtmledenishetimmersvaakmoeilijk
uitnodigingen vooreenopenbarevergadering tevermenigvuldigen ;hetbestaan
vaneencentrumwaarpapierwordtverschaft endegelegenheid wordt
gegevendocumenten tevermenigvuldigen kanvanessentieel belangzijnvoorhet
voortbestaan vaneendergelijke groep;zonderdiemogelijkheden staathijvaak
machteloos enishijtotverdwijnen gedoemd.
Detraditionele organisatie vanopbouwwerk waarbijeenkleinteam
gedurende langetijdintensief ineendistrict ofbuurtwerkzaamis,valt
duuruitaangekwalificeerd personeel enkandusmoeilijktoteenstreekof
eengrotereagglomeratie ,laatstaantoteenheellandwordenuitgebreid .
Hetlokalesteuncentrum heefteenruimeractieterrein ,ookalbeperkt
hotzichtothetaanmoedigen vanwerkzaamheden vanuitdeplaatselijke
bevolking samengestelde groepen("grass–rootsgroups"),diedekernvanhet
opbouwwerk uitmaken.Datbetekentnietdathetsteuncentrum eenpassieve
rolmoetgaanspelenenopklanten moetzittenwachten ;hetmoetzelfop
zoekgaannaarpotentiële klanten,hetmoeteensfeervanvertrouwen en
begripcreërenenmoetervoorzorgendatvanzijndienstengebruikwordt
gemaaktdoordevormingvannieuweplaatselijke groepenaantemoedigen,
waardatnodigenmogelijkis.
Deideevaneenexperimenteel programma vanlokalesteuncentra werdhet
eerstontwikkeld doorde'Kïulbenkian Foundation ".Viade"Voluntary Services
Unit"vanhetministerie vanBinnenlandse zakenverleent deBritse
regeringthanssteunaanzesexperimentele centra.Drieervan(Zuid-Wales ,
GlasgowenLonden)wrarhetbasisconcept opdriezeeruiteenlopende
manierenindepraktijkisgebracht,wordenvoor50$doordeEuropese
Commissie gefinancierd .DeBritseregering endeCommissie financieren samen
destuurgroep enhaarwerkgroep dieinstaanvoordecoördinatie ende
controle vandezesprojecten .OpdiemanierkrijgtdeCommissie naastde
projecten diezijinhaareigenprogramma heeftopgenomen ookeeninzicht
inderesultaten vandedrieprojecten diezijnietfinanciert .Daardoor
ontstaat eenextravergelijkingsbasis ,opgrondwaarvanmisschien kan
wordenafgeleidinhoeverre deprojecten meerdoeltreffend zijnalszijin
hetEuropese programma zijnopgenomen (ofschoon deCommissie ,doorstemte
verlenenaandestuurgroep ,onrechtstreeks alleprojecten ondersteunt ).

-94-
CfiTncensch .appeli.ike stuurgroep
Destuurgroep "bestaat overwegend uitvertegenwoordigers vandezes
centra eneenvoorzitter diedoor deGulbenkian Foundation wordt
aangesteld .Degroep werd injuli 1976 opgericht enheeft nueen
deeltijdse "Research Director "(Dr.RayLees )eneenvoltijdse
"Research Fellow "indienst dieinhetPolytechnisch instituut van
Centraal-Londen werkzaam zijn »Devoornaamste taak vandestuurgroep
"bestaat erin hetprogramma teevalueren »ereenaangepaste
methodologie voor teontwikkelen entegelijkertijd dewerkzaamheden
vanhetproject zodanig teorganiseren datzijkunnen worden
geëvalueerd . ;
Destuurgroep verricht ookonderzoek over specifieke onderwerpen .Zo
werd reeds eennota gewijd aanhetge"bruik datdecentra maken van
hetwerkverschaffingsprogramma vanderegering ,enwerden er
aanbevelingen gedaan met "betrekking toteventuele verbeteringen van
datprogramma .Deresultaten vandatonderzoek werden naar de
ministeries enverenigingen vanlokale overheidsinstanties gezonden .
Eigenlijk "begint destuurgroep tegelijken opeensoort steuncentrum
voor desteuncentra ,datover zijn eigen onderzoekdiensten en
"bibliotheek beschikt dieterbeschikking staan vandeprojectleiders .
Eendergelijk orgaan kanoverigens bijzonder nuttig werk .verrichten .
Centrum voor armoedebestrijding vanZuid-Wales (South Wales Anti–Poverty .
Action Cent reLtdo )
Dit centrum was het eerste lokale steuncentrum dat met desteun van de
Commissie begon tewerken .Het staat tendienste vanhethele
"valleien"-gebied endekuststrook van Zuid-Wales tussen Swansea en
Newport ;onlangs heeft hetcentrum zijn werkterrein uitgebreid tot
andere delen vanWales 0Hetlijkt danookveel opeenregionaal centrum
dattendienste staat vandrie grote steden entalvankleinere steden
endorpjes dieverspreid liggen ineenuitgebreide zone metweinig
communicatiemogelijkheden .
Hetcentrum heeft zeven personeelsleden indienst ,diewerkzaam zijn in
eenomgebouwde kapel inMerthyr Tydfil .Hetwordt bestuurd door een
commissie vanvertegenwoordigers vanplaatselijke groepen .
Sedert begin 1976 staat hetcentrum incontact metongeveer 50plaatselijke
groepen enverleent heteenuitgebreid gamma vandiensten .Ophetstuk
vandewerkgelegenheid hielp hetcentrum verschillende groeperingen bij
hetindienen vanaanvragen bijderegering inhetkader vanhetwerk–
verschaffingsprogramma (tijdelijke tewerkstelling insociaal nuttige

-95-
functiesdiedoornietopwinsfbasis werkende organenwordengestimuleerd )•
Bijdemeestevandezeprojecten werdenwerkloze jongemenseningeschakeld
"bijhetvernieuwen vangehouwen voormaatschappelijke doeleinden ;op
diemanierwerddemateriele infrastructuur voordeverdere uithouw van
groepsactiviteiten gecreëerd »Hetcentrumorganiseerde ookeenconferentie
overhetwerkverschaffingsprogramma endeedhijderegering aanbevelingen
inverhand meteventuele wijzigingen indatprogramma .Hetcentrum
bevorderde deoprichting vantweeproducentencooperaties nadatinde
streekeenaantalfabrieken warengesloten,maarontdekte datdaarvoor
meertijdendeskundigheid nodigisdanhetgeredelijk terbeschikking kan
stellen.Eenfederatie vanachtinWalesgevestigde werkgemeenschappen
werdthansopgericht waaraanditsoortstimulerende activiteiten inde
toekomst wellicht kanwordentoevertrouwd .
IndeRhonddavallei bevorderde hetcentrumeengeïntegreerd programmater
bevordering vandewerkgelegenheid waarbij desteunprogramma 'svande
regeringalseenalternatief werdengebruikt voordeafzonderlijke op
zichzelf staandeprojecten .Dezeonderneming ,de"RhonddaEnterprise "is
voornemens workshops voorjongemensenteorganiseren ,waardejonge
werklozen wordenbetrokken bijhetontwerpen vandeopleidings –en
werkgelegenheidsmogelijkheden waarinmoetwordenvoorzien.
Ophetgebiedvandewoningbouw stimuleerde hetcentrum deoprichting van
de"MerthyrTydfilHousingAssociation ".Uithetvolgendeuittreksel uit
hetjaarverslag vanhetcentrumblijktwelkerolhetcentrumspeeltbij
hettotstandkomenvandergelijke groepen.
"DesteunvanhetSWAPACaandeMerthyrTydfilHousingAssociation
bestonderinterplaatsebelangstelling voorhuisvestingsmaatschappijen op
tewekken,vrijwilligers aantewerven,contacten metdeskundigen te
leggenb.v.metarchitecten enmetde"HousingCorporation ",ende
vereniging inhetalgemeen doorhaarkinderziekten heentehelpen."
HetSWAPACheeftzichooknogactiefbeziggehouden methuurdersbonden en
metdebewoners vanpandendiemoetenwordenontruimd.
Hetcentrumheefteenaantalprogramma'svoorbejaarden –engehandicapten -
zorgopgezet.Hetheeftmeerinhetbijzonder getracht ookontspannings -
groepeninhetsocialedienstbetoon optenemen,bijvoorbeeld door
groependietoelagen hebbenontvangen voorhetvernieuwen van
gemeenschapslokalen ertoeaantezettendaarnagratisherstellingen uitte
voereninwoningen vanbejaarden ofhungebouwen beschikbaar testellen
voorpeuterspeelzalen .
Eenanderbelangrijk actieterrein ishetjuridisch dienstbetoon .Erwerden
tweewerkgroepen "Socialerechten"opgericht ,dievanafseptember 1976
totaugustus 1977werkzaam warenmetsteunuithetwerkverschaffings -
programma .

96
Eengiftvande"ITuffieldFoundation "werdgébruikt omeendienst
voorjuridisch adviesoptezetten,waartweepersonenzijn
tewerkgesteld ,die.vrijwillig juristenaanwerven enopleiden jdeze
juristenzorgenvoordejuridische bijstandvandepersonendie"bij
derechterin"beroepgaanwegenshenniettoegekende sociale
voorzieningen .Eengiftvande"Nuffield Foundation "ende"Welsh
Consumer Council"wordtgebruikt vooreenonderzoek naarleemtendie
opjuridisch gebiednog"bestaan.
Eenbelangrijk deelvandewerkzaamheden vanhetoentrumwordtaan
onderzoek gewijd.Zowordtmomenteel inhetkadervanhet"ValleyCity
Project"eenpoginggedaanomvolkstellingsgegevens zodanigte
hergroeperen dathetgebiedgemakkelijker kanwordenvergeleken methet
traditionele hoofdstedelijke stadscentrum .Onlangswerdeeneconoom
indienstgenomen,diewerdbelastmetdecoördinatie vanhetonderzoek
naardeeconomische structuur endesociale kenmerken vanhetbetrokken
gebied.
Doordeomvangvanhetgebiedishetonmogelijk bepaalde wijkgroepen
bijdeactiviteiten tebetrekken enishetcentrumgedwongen uitte
ziennaareengeschikte regionale rol,bijvoorbeeld doorhetaanmoedigen
vanregionale federaties ofdoe–het–zelf-groepen ,doorhetfinancieel
steunenvanregionale bijeenkomsten endoorbijtedragenaanregionale
tijdschriften .Ookprobeert heteensamenwerkingsverband totstand
tebcengentussenvrijwilligersorganisaties enhetgeorganiseerd
bedrijfsleven ,teneinde aldusdeproblemen vanderegioopeenmeer
directemanieronderdeaandacht vanderegeringtebrengen.Veelvande
onderzoek –envoorlichtingsactiviteiten wordenookopregionale basis
uitgevoerd ,zoalshetcollectief evalueren vanexperimentele projecten .»
GovanAreaResource Centre(Lokaalsteuncentrum vanGovan)
HetGARCisopeenheelanderegeografische basiswerkzaam danhetSWAPAC.
Hetcentrumstaattendienstevaneengebiedmetslechts30.000inwoners
gelegenaanderandvanGlasgowinSchotland ,temiddenvandescheeps­
wervenwaarineensdebefaamde oceaanreuzen werdengebouwd.Hetheeft
langgeduurdenerwarenveelonderhandelingen metdeplaatselijke en
nationale overheidsinstanties nodigvooraleer hetprojectvanstartkon
gaan;deeersteploegkonpasinaugustus 1977zijnintreknemenineen
oudVictoriaans schoolgebouw .
Eind1977werdeenbeheerscomité verkozen datbestaatuitvertegenwoordigers
vanplaatselijke groeperingen .Opdealgemenevergadering vanhetcentrum
in1978waren35plaatselijke organisaties vertegenwoordigd .
ïïagenoeg vanmeetafaanstondhetbeheerscomité voorogenhoebelangrijk
darolwasdiehetcentrumkonspelenophetgebiedvandewerkgelegenheid .
Hetcomitéverleende ,tesamenmettweeandereregiofs,financiële steun
aanhet"LocalEnterprise AdvieoryProject daterinslaagdeviasubsidie
van'UrbanAid"eenconsulaat voorindustriële aangelegenheden aante
werven.

-97-
Niettegenstaande hetontbreken van"belangrijke gegevens,koneenverslag
overdewerkloosheid inGovanwordengepubliceerd ,waarinvooralde
nadrukwerdgelegdophetveelhogerewerkloosheidspercentage (15%)dan
inGlasgowalsgeheel(9»7f°)*Deconclusie vanhetverslagwasdatwanneer
ernietmeermiddelen wordenbeschikbaar gesteldvoorhetcreërenvan
arbeidsplaatsen enhetverbeteren vandeinfrastructuur hetgebiedverder
zalwegkwijnen .
Dewerkzaamheden vanhetcentrumin1978kunnenindevolgende rubrieken
wordensamengevat :
1.Voorlichtingsdiensten :Eriseen'voortdurende stroomvragenbinnengekomen
vanbewoners vanGovanenvananderegroeperingen inGlasgow en
daarbuiten overeenveelheid vanonderwerpen .Viadocumentatie vande
bibliotheek ,persoonlijke contacten vanvastemedewerkers enmetbehulp
vanplaatselijke vrijwilligers wordtgetracht dezevragenzoveel
mogelijktebeantwoorden .Debibliotheek werdzodanigingericht dat
doe-het-zelf-groepenereenoptimaal gebruikvankunnenmaken.
2.Steunopbouwwerk :Hetcentrumverleende steunaanveelbestaande
organisaties enhielpooknieuweorganisaties totontwikkeling komen,
zoalseencoöperatie eneenkleinebibliotheek .Ookheefthetcentrumeen
wijkkrant opgezet,diethansineigenbeheerwordtuitgegeven .
3.Volwassenenonderricht :Hetideeisaanwezig datvolwassenenonderricht
alsdienstverlening aandegemeenschap noglangnietdieresultaten
oplevert diehetzoukunnenopleveren .Hetprogramma datdoorhetcentrum
werdgelanceerd heefttweeerlei doel:l)debetrokkenen dekansgeven
onderwijs tevolgenennagaanwaarvoordemensenvanhetgebiedde
moeilijkheden liggen;2)dedienstenvoorvolwassenenonderricht bewust
makenvandebehoefte aanbruikbare programmal ingebieden zoalsGovan.
4.Werkgelegenheid :Destudiegroep werkgelegenheid ,dieinnovember 1977
werdopgericht ,heefteenverslaguitgebracht overdewerkloosheid ,waarvan
hierboven reedsgewagwerdgemaakt.Degroepdrongerbijdewijkopaan
actiefdeeltenemenaanhetbevorderen encreërenvanwerkgelegenheid
engafondermeeralssuggestie datviawerknemerscoöperaties dienst­
verlenende bedrijven zoudenwordenopgezet.Ookwerdensubgroepen
geformeerd diezichmoetenbezighouden methetverrichten vanstudies
naarde-uitvoerbaarheid vandeprojecten ennaardeaanwending van1000pond
diewerdenbeschikbaar gesteldvoorhetopzetten vancoöperatieven .
5.Opleiding :Vandediensten vanhetcentrumwordtregelmatig gebruikgemaakt
dooruniversiteiten enanderehogeronderwijsinstellingen .
»
Evaluatiegroep :Dezegroepbestaatuitvertegenwoordigers vanhetbeheerscomite
endrieacademici vanbuitenhetcentrum.Degroepverleent medewerking aan
hetbeheerscomité enhetpersoneel bijhetobserveren vanhetprojecten
overweegt eveneensplaatselijke groeperingen tehelpenbijhetbeoordelen van
deresultaten endedoeltreffendheid vandedoordezegroepengeëntameerde
projecten .
LondonCouncilofSocialService (Londenseraadvoorsociaaldienstbetoon )–
Comunity WorkService^dienstvoorma-atschappelijk werk)
Ditishetenigeprojectinhetprogramma vandelokalesteuncentra datis
verbonden aaneenrs^dvoorsociaaldienstbetoon .Inditgevalisderaadeen
regionale raaddiebestaatuitdevrijwilligers -enliefdadigheidsorganisaties
dieoverheelLondentTkzaamzijn,endeautonomeplaatselijke radenvoor
sociaaldientbetoonvandeLondensevoorsteden .Dezelaatstezijnophunbeurt
overkoepelende organisaties vanplaatselijke vrijwilligersorganisaties .

-98-
DeLVECteltca.40medewerkers ,waaronderspecialisten voorhetontwikkelen
vanexperimentele projecten ?eenvandezeprojectenbetrefthetgezinsgroepen -
experiment datwordtuitgevoerd inhetkadervanhetFamilyDayCentre3project
vanhetEuropeesprogramma »Hetteamopereert "binnendenormaleorganisatie­
structuur vanLVSCalaonderdeel vandedienstopbouwwerk vandezeraad.
Hetprojectheeftdusniet,zoalsdeanderelokalesteuncentra ,eeneigen
organisatorische identiteit ;hetiseenexperiment dateropisgerichteen'steuncentrum intepassenineenorganisatie dieziohreedslangetijdbezige
houdtmetdecoördinatie vanhetvrijwilligerswerk .
Bijdeuitvoering vanhetprojectgingdeaandacht m»n»uitnaardevolgende
drieonderdelen :
1)'steunaandeveldwerkers ;EroperereninLondonduizenden opbouwgroepenj omdezete"bereikenverstrekt dedienstopbouwwerk (Community WorkService)
voorlichting enopleiding aandeopzijnminst700veldwerkers die"bijde
dienstzijntewerkgesteld »Dedienstisbehulpzaam methetverstrekken vanvoorlichting enhijzorgtvoordeverspreiding vanideeënviade
publikatie vanhetmaandelijks bulletin enhetdistribueren vanander
voorlichtingsmateriaal »Deopleidingsactiviteiten vandedienstworden '
afzonderlijk gefinancierd doorde"InnerLondonEducation Authority".Via
ditrechtstreekse contactmetdeveldwerkers blijvendeledenvandedienst
opbouwwerk opdehoogtevanontwikkelingen indeplaatselijkegebieden en
ookblijvenzevoelinghoudenmethetgeenerophetterreinvande
opleiding inhetkadervanhetopbouwwerk gebeurt »
2)Hoofdstedelijke groepen–steunenstimulering :Aangezien erzoveel
besluiten wordengetroffen opregionaal vlak,isheteenwezenlijk onderdeel
vandeactiviteiten vandediénstdevelegroependieopplaatselijk vlak.
bijdeproblematiek zijnbetrokken samentebrengen,belangstelling te
wekkenvoordeaandeordezijndeproblematiek ,informatie teverschaffen
enbehulpzaam tezijnbijhetuitdenken vanstrategièën . -
3)Praktische bijstandaanopbouwgroepen :Dedienstisdegroepenoptalvan
praktische wijzenbehulpzaam ,o.m»doorhuneroptewijzenhoezeaanfinanciële steunkunnenkomen,doorhetopstellen vanstatuten,het
verstrekken vanboekhoudkundige adviezen enhethelpenbijhetzoekennaar
behuizing .Tijdenseentot18oktober1978vierwekendurendeproefperiode
kondedienstgewagmakenvanpraktische bijstandsverlening aan11groepen,
tebeginnen metdeVereniging vanVrouwenenGezinnen vanGedetineerden
(hetopstellen vanbrievenvoorhetbijeenkrijgenvangeldelijke steun)en
eindigend metdecampagnevoorgezinshuisvesting (publicitaire steunen
coördinatie vanactiviteiten ).
Voordeeerste12maandenwashetoogmerkbekendheid teverkrijgen engeaccepteerd
tewordendooropdevoorgrond tredende groepeningroot–Londen.Bijzondere
aandacht gingdaarbijuitnaardebehoeften vanetnische minderheden .Deze
groeperingen hebbentekampenmetspecifieke problemen vandiscriminatie en
instandhouding vancultureleidentiteit ,maarveelvandevaardigheden diehen

zoudenmoetenwordenaangeleerd verschillen nietwezenlijk vandie
welkevoordeblankegroeperingen gelden.Indezeperiodehieldmen
zichvoornamelijk "bezigmethetonderdeaandacht brengenvande
middelen waarover dedienst "beschikt enmethetverstrekken van
informatie enopleiding met"betrekking totdewerkinitiatieven diein
hetkadervanhetopbouwproject wordengerealiseerd .
Inhettweedejaarkonwordengeconstateerd dat"bijdedienstverlening
de"bezoldigde medewerkers geleidelijk aandeplaatsgingenruimenvoor
ledenvandeopbouwgroepen zelf.Doordedienstwerdenstudiebijeen -
komstengeorganiseerd voorplaatselijke bewoners diezichrecentelijk
methetopbouwwerk zijngaanbezighouden enookmoedigdehijandere
instanties aanomcursussen voorhunwerknemers teorganiseren .Er
werdverdereenreeksavondbijeenkomsten georganiseerd ,waarvanhet
doelwasdeuitwisseling vandenkbeelden tussendegenendiebetrokken
zijnbijcampagnes voorhetbehoudvanbepaalde openbare dienstverleningen
tevergemakkelijken .Hetaantalindividuele groeperingen datomhulp
vraagtistoegenomen endiversehoofdstedelijke groeperingen kwamen
ofweltotstandalsresultaat vandestimuleringsactie vandedienst,
ofblevendankzijdeinspanningen vandedienstbestaan.
Hetisdebedoeling datindenabijetoekomst nogmeervanditsoort
basisopleidingen aanbodkomen(bijv.boekhouding ,verantwoordelijkheden
vandewerkgevers enstatuten).Alduszaldèdiensterinslagenmeer
groepentebereiken danmogelijkisindienhijalleenmaarreflecteert
opdebehoeften vanindividuele groeperingen ,wanneerdezeinmoeilijk­
hedenverkeren.Vandepublikaties diedoordedienstwordenuitgegeven
kunnenwordengenoemd:"BasicBook-keeping forCommunity Groups"en
"IssuesinPublicHousing"(eenuit7onderdelen bestaandleerpakket).

j)eCraiginillar Ferei -■/?,! Scoxetjr i'Jeen pi j£ ophet
gebied van sair.en ievizv ?wpbc uwdat -cnrsverr 15jaür gsleden wortel vatte
inhetCraigmi Hard iaxrAC*vanEdinburgh ,Schot land *InhetEuropese
programma iahetKarolisnpro jsetvanBrut -s-;!erhet "beste meete
vergeli jken .
Craigmillar iseengroot terrein roetgemeente ,woningen dieindejaren
twintig aan deoostkant vanEdinburgh werden gebouwd jhet ligt enigzin g
van derest van destad geïsoleerd achter eengranietrots ,genaamd
Arthur 'sSeat ,Inhetverleden was erveel plaatselijke werkgelegenheid in
demijnen enbrcuweri jen ,doch demeeste hiervan zijn nuverdwenen en
lieten eengemeenschap met hoge graad vanwerkloosheid eneencomplex geheel
vanandera sociale vraagstukken achter .
Deaanpak van deCF3isgebaseerd opdetheorie dat eengemeenschap eerst
eenduidelijk zelfinzicht moet hebben wil zijhaar eigen problemen kunnen
aanpakken enniet zijn overgeleverd aan dewillekeur vanacties of
verwaarlozing door krachten van "buitenaf .Wanneer het duidelijke zelf-
inzicht eris}kandegemeenschap steeds meer vertrouwen endeskundigheid
putten uit elknieuw project endaar een steeds grotere kring van
deelnemers bij "betrekken ,totdat hetstadium wordt -bereikt datdegrote
massa van debewoners kandeelnemen aan deactieve planning vanhuntoekomst
samen met debevoegde instanties van "buitenaf »Dit uiteindelijke doel
wordt inhet spraakgebruik van deprojectleiders "gedeeld ofovereengekomen
bestuur "genoemd jhet issenelement van departicipatiedemocratie waardoor
demeeste ,zoniet alle projecten ,wanhetEuropese programma ,worden
geïnspireerd .
Eenvan dehoofdkenmerken van deGFSisdat zij ,zoals haar naam het zegt ,
rond eenculturele manifestatie groeide endatculturele enartistieke
activiteiten nog steeds eenvooraanstaande rolspelen inhetgehele
programma .Zoals iedereen weet ,vindt teEdinburgh elkjaar eeninternationaal
cultureel festival plaats .Deinwoners vanCraigmillar hebben ookhun
festival ,hoewel ertussen hen enhettheaterpubliek van hetcentrum zowel
geografisch als sociaal eenhele afstand ligt .
Het festival isde"pomp diehet inhetgebied aanwezige talent opzuigt
enhetoverhevelt naar deverschillende activiteiten vandeCF5"(CFS–verslag
aandeCommissie ,1977)® Inhetkader vanhetfestival vindt eenzeer groot
aantal evenementen plaats ,waarvan eenvandebelangrijkste degemeen­
schappelijke musical isdievoor hetgrootste deel door plaatselijke
inwonèrs wordt geschreven over eenthema datvoor hetgebied vanbelang is.

-101
Methetoogophetgroeiendaantalevenementen werddeduurvanhet
festivalin197Överlengdtottweeweken,waarbijdemeesteclubsen
scholenvanhetdistrict methuneigenfestivalviering hunsteentje
bijdroegen .
Hethelejaardoorishet"Community ArtsTeam"(CAT)actief,datinhet
kadervanhet"JobCreation Scheme"(werkverschaffingsprogramma )jonge
mensenaandiverseartistieke projecten laatwerkenzoalsmuurschilderingen
opbinnen-enbuitenmuren .Huneersteonderneming washetveranderen
vaneennietmeergebruikte kerkineenkunstcentrum ,dateenpermanent
onderkomen voorhetfestivalisgeworden .Hetcentrumbiedteveneens
onderdak voordansklassen ,knutselen voorkinderen ,zeefdruk ,muziekver-
gaderingen ,fotoclubs eneenjeugdtheater .
Culturele activiteiten dragenertoebijhetduidelijke zelfinzicht te
ontwikkelen waaruit deandereopbouwactiviteiten voortkomen .Dezekunnen
wordenonderverdeeld inwerkgelegenheid ,huisvesting ,maatschappelijk werk,
planning enonderwijs .
Ophetgebiedvandewerkgelegenheid heeftdeCF3het"JobCreation Programme "
gebruikt omzesprojecten testeunenwaardoor 71arbeidsplaatsen werden
geschapen endieinhoofdzaak betrekking haddenophetrenoveren van
gebouwen vooropbouwwerk dochookhetuitvoeren vanreparaties aanhuizen
voorbejaarden engebrekkigen 0Opgrondvandeervaringen diewerden
opgedaan ,heeftdeCFSthansCraigmillar Festival Enterprises Ltdeenoud
benzinestation aangekochtj debedoeling isdatditbenzinestation toteen
zakenpand wordtomgebouwd ^eerstvoorbouw–enonderhoudswerkzaamheden ,maar
ookbestaanerplannen omhetalsproduktieruimte tegebruiken .Hetderde
doelvanhetwerkgelegenheidsbeleid vandeCFSiswerkgelegenheid naar
Craigmillar aantetrekken,hetgeenbetekent datbewijsstukken moetenworden
overgelegd aanoverheidscommissies eneenbrochure moetwordenvoorbereid
waarinderesultaten vaneenonderzoek naardeindestreekaanwezige
beroepsbekwaamheid wordenuiteengezet .
Ophetgebiedvanonderwijs steuntdeCFSeenhelereeksactiviteiten nade
schooltijd entijdens devakantie ,waaronder vakanties inhetCFS-landhuis
voorgroepenofkleineklassen,vooroverbelaste kinderen ,viabuurtwerkers .
Eenspeciaal onderwij steamwerktegedurende eenjaarmetbehulpvanmiddelen
uithet"JobCreation Scheme"meteengroepvan11kinderen dieuit
plaatselijke scholenwarenweggezonden danwelzichaanhetonderwijs inde
scholenhaddenonttrokken ,ennegenjaargeledenbegonnen tweetoneelgroepen
vóórdeschooltijd methunactiviteiten .InApril1978werdeenbuurtwerker
aangesteld diein3lokalescholenwerdbelastmetdebegeleiding van
kinderen onderstress.Eenhoofddoel isdemensenvanCraigmillar beter
voortelichtenoverenbewusttemakenvanhunonderwijsmogelijkheden en
eenvoortdurend debatteopenentussenoudersenonderwijzend personeel en
aldegenendiebelanghebbenbijhetonderwijs :werkgevers ,politici ,
administrateurs enleerlingen .In1977werdeenserievanzesdebatten over
hetplaatsslijkonderwijs georganiseerd endebedoeling iseenregelmatig
programma vandriemaandelijkse openbare onderwijsforumstotstand ,tebrengen »

Hetcentrumv&n-üc.activiteiten ophetgebied ,vanmaatschappelijk werk
vandeCFSishetvoorlichtingsbureau ,datongeveer 300verzoeken om
inlichtingen pormaandafhandelt eninverbandmetzijntoenemende
werkzaamheden .onlangsnaareengrotergebouwmoestverhuizen .Hetmeeste
werkheeft "betrekking oplerenommetgeldomtegaanalsmedemet
gevallenwaarineencrisissituatie dreigtteontstaan,bedreiging metuitzetting ,afsluiting vanelektriciteit ,enz»Eenf'rll-time "buurtwerker
behandelt gevallen ophetgebiedvanhuisveatingenfinancien enwordt
daarbijgesteunddoorvrijwilligers diepart-time werkzaamzijn»
Eetbejaardenwerk speeltzichafrondde"Dayclub"en6"Lunchclubs".
Dankzijdeaankoopvaneenbu3kandeCPS"huisduiven "bijdezeactiviteiten
betrekken endebusi3beschikbaar vooranderegroependiedoordeCFS
wordenaangemoedigd soortgelijke clubsopgangtebrengen »
Eind1978warenvoorbereidingen aandegangomeenkleintehuisopte
richtenvoorjongemensendieandersmisschien moeilijk onderdak zouden
vindenenomeenprojectoptouwtezettenvoorhetvoorlichten van-
opgroeiende meisjes » . ,
DeCFS-huisvestingsactiviteiten zijnerinhoofdzaak opgerichtde
belangstelling vanhetgrotepubliekvoorwoon–enplanningskwesties te
bevorderen }hiertoeherbergtbijvoorbeeld eendubbeldekker eenreizende
tentoonstelling »Ookonderhoudt deCFSgoedebetrekkingen meteen
plaatselijke woningbouwvereniging ensteundezijmilieuverbeteringen die
wordenuitgevoerd doordeplaatselijke overheid »
X
Innovember 197°bereikte deCFShetstadiumdatzijhaar"Comprehensive
PlanforAction"(uitgebreid actieplan )konoverleggen ,voorde
voorbereiding waarvanzijomcommunautaire steunhadverzocht.Ditzal
debasiswordenvooreentoekomstig "gedeeldbestuur"»Hetactieplan werd
bekendgemaaktopeenpersconferentie teCraigmillar waaropdeEuropese
Commissie wasvertegenwoordigd .Hetrijkelijk geïllustreerde document
kwamtotstandviadesedertkortingebruik genomenpersenvanCFSo
Zoalsuithetbovenstaande blijkt,bestonddeCFS,evenalshetactiecomité
voordeMarollen,langvoorhetEuropese programma voordebestrijding
vandearmoede.DestadEdinburgh steundedeCFSreedsvroegende
"LothianRegional Council",diesindsdien inditopzichtdetaakvande
stadheeftovergenomen ,gaatvoortmetdefinanciering vande"kern"–*
activiteiten vandeCFS,waaronder desalarissen vandeorganisatoren van
hetproject »Defondsenvandecentraleoverheid endeEuropese fondsen,
alsmedekleinerebijdragen vanallerlei herkomst,wordenaangewend voor
deuitbreiding vanhetactiviteitengebied »

»103-
In1977ontstond "binnendeRegional Couneileenbewegingtot
stopzetting vandesubsidiëring vandeCFSoTijdenseensuccesvolle
campagnetermotoliseringvandeopenbare mening omdezebeweging
tegentegaan,kreegdeGFSzeerveelpubliciteit ingeheelSchotland
enwerdoea#eenprogramma vaneenhalfuuropdeBBC-televisie aan
haargewijd®
Devoorzitter van.deEuropese Corscnipsie wasindegelegenheid de
leidster vanhetprcjeotg mevrouwry-amyy$teont&ueten tijdenssijn
bezoekaanEdinburgh inwaart1973»Anderzijds kortten44pls-s-tselijke
bewoner-s,waaronder 20tieners &3«l&ewea s-a».een.'iheaterronc'XKie door
BelgisenFederland ,-.va&rM ;jaijo*®»oürkondenoptreden -soes "-bst
Marollenproîect ta£m.r-ssi e
VanhetGFSMwsrkis10%gerichtcp^-^breidende werkLagtotandere
gemseaschapsgroepen inSchotland enBrjg@lajj.de

«»104~/
PROJECT -SAI-IHI-JLEVIÏÏGSOPBOUw «EDIWBURGH
rietgaathieromeenexperiment dateropa,sgerichtdenkbeelden en
technieken ophetgebiedvandesamenlevingsopbouw intepasseninde'
normalestructuur vanhetplaatselijk bestuur »Deplanning vanditproject
werdvoorheteerstterhandgenomenin1974doorde"CityofEdinburgh
Corporation ",maarhetjaardaarophadereenreorganisatie plaatsvan
destructuur vanhetplaatselijk bestuurvoorSchotland endeverant­
woordelijkheid voorhetprojectberustthansgezamenlijk bijderegionale
endiatrictinstanties ,aanwiedevroegere functies vandestadzijn
overgedragen ,tewetende"LothianRegional Council"en"Edinburgh
District Council".
Vanoudsherlopendewerkzaamheden vanhetlokaalbestuurover"functionele "
afdelingen (onderwijs ,huisvesting ,enz.)enligthetaccentminderopde
opspecifieke werkengerichte dienstverlening .Degedachte diebijdit
projectvooropstaatisnuinelkvandeviermodelgebieden eenvertegen­
woordiger vanhetplaatselijk bestuuraantestellendieeenspecifieke
verantwoordelijkheid draagtvoordatgebied.Hetiszijntaak :vertegen­
woordigers vandiverseafdelingen vanhetplaatselijk bestuurdievoordit
gebiedwerkzaamzijnbijeentebrengenentussenhenendebevolking een
dialoogtotstandtebrengen methetoogopdeoplossing vanplaatselijke
problemen .Wathijderhalve doetisdemanagement-technieken vanhet
bedrijfsleven toepassen jegensdeoverheid endetechnieken vanhetopbouw­
werkjegensdeplaatselijke bewoner. -
Devierpergebiedaangestelde coördinatoren dieindienststaanvande
regionale overheid (éénervanwordt,omredenendieverbandhoudenmethet
rayonwaarvoorhijwerdaangesteld ,aangeduid metdebenaming "Area
Researcher ")wordenondersteund dooreenteamvandriepersonendiedeel-
uitmaken vandecentraleplanningseenheid vandeafdelingstadsplanning van
hetbetrokkendistrict.Hetvoorsteltotaanstelling vaneendirecteur in
vastedienstlietmenvallentoenhetprojecteengezamenlijke regionale
districtsaangelegenheid werdeninplaatsdaarvankwamereenprogramma-
adviesgroep ,waarinvanelkeoverheidsinstantie eenhoofdmedewerker zittingheeft.
Devoornaamste doelstellingen vanhetprojectzijn:
–hetaanduiden vanwijkenindestaddiezichinvelërleiopzichtineen
achterstandsituatie bevinden,waarbijeenanalysewordtgemaaktvande
problemen en"interdepartementale "beleidslijnen wordenontwikkeld en
uitgevoerd omaandezeproblemen eeneindetemaken,
–eennauwkeurig enomvattend beeldschetsenvanprobleemgebieden methet
oogopdevaststelling vanprioriteiten inhetgemeentelijk beleid,
–hetplaatselijke bestuurmeereffectvol doenzijnentoegankelijk makenbijdeplaatselijke bewoners,
–deplaatselijke bewonershelpenbijhetplannenenactievoerenenaldus
bewerkstelligen datzijinhuneigenbehoeftemetbehulpvanmiddelenvanbuitenafkunnenvoorzien,
–lokalegemeenschappen helpenomziohaandesociale,economische enmateriele
veranderingen aantepassen»

-105-
Inhetgeen volgt wordt meermconcrete ingegaan opdeindevier model -
gebieden uitgevoerde projeeteno
Ceorgie /Dalry
Dit iseenouder gedeelte van destad „dateens een "bloeiende industriële en
woonwijk was fmaar datzich thans inverval "bevindt® Geconstateerd kanworden
datdehuisvestingssituatie erduidelijk isacht eruit gegaan 0
Depersoon "belast metdeuitvoering vanhetproject heeft zijn aandacht
voornamelijk gericht optwee aspecten *teweten ;enerzijds 8deontwikkeling
vanopoouwgr oepen waarbij onderwerpen vanplaatselijk belang 8zoals renovatie
vanwoningen pspeelfaciliteiten voor kinderen enproblemen ophetgebied
vandehuisvesting enhetmilieu vooropstonden ^enanderzijds ^devorming
vaneendienstverlsningsteam voor het "betrokken gebied -"bestaande uit
vertegenwoordigers vanhetplaatselijk 'bestuur cwelk team inhet "betrokken
gebied eenbepaalde functie tevervallen heeft .
Hetisgeen eenvoudige saak ominhetgebied iets totstand tebrengen „gezien
hetmobiele karakter vande "bevolking 3diezich inhetverleden ookweinig
alseenechte gemeenschap heeft doen kennen »Degemeentelijke vertegen­
woordigers zijn erterbestrijding vandearmoede inhetgebied evenmin goed
ingeslaagd hunspecifiek werkgebied teoverstijgen endediscussie te
voeren ineenalgemeen stedelijk kader .
Leith
Hetbetreft hier hethavengebied vanEdinburghg waar deproblemen gelijkwaardig
zijnaandievanGeorgie /Dalry 0Indeaanvangsfase vanhetproject waser8
alsuitvloeisel vanhetregeringsprogramma terverruiming vandewerkgelegen­
heid ,eenvrij grote toeloop vanopbouwwerkers inhetgebiedo Decoördinator
vanhotgebied zaghetalszijn taak debetrokken 8aan .officiële
vrijwilliger seïienst enverbonden veldwerkers indebuurt samen tebrengen om
vast testellen welke hunspecifiek werkterrein zouzijn entevoorkomen dat
bijhetinzetten vandeze nieuwe kracht enersprake zouzijn vanelkaar
OV-J.lappende werkzaamheden© Dewerkzaamheden zxjxs .inmiddels zovergevorderd
datdegroep kangaan denken aanhetoprichten van ."inter-sarvice team 3"
voor hetontwikkelen vanverdere activiteiten©
Debij^ditopbouwpro jeetbetrokken werknemers zullen actief worden ingezet bij
hetombouwen enbeheren vanhetverouderde spoorwegstation datalsopbouw -
centrum dienst zaldoen envoor hetuitbouwen vaneenvoor meerdere doeleinden
tegebruiken kunstcentrum »Ditlaatste zalalseengezamenlijke onderneming
worden opgezet twaarbij diverse plaatselijke groepen zullen worden betrokken .
Pilton
Piltoniseenwoonwijk methuurwoningen onder het "beheer vandegemeente e
Deproblemen daar "betreffen slechte huisvesting ,enhetgeïsoleerd staan ten •
opzichte vanwerkgeleg®riheidsc©ntra enhetonfbreken vansociale voorzieningen ,.

-106
Inhetgebiedzijninhetverleden nogalwat"lukraak"-projecten
uitgevoerd dieweinigblijvende invloedlijkentehebbengehaden
dieeigenlijk alleenmaarhebbenbewerkstelligd datdeplaatselijke
bevolking zichnietergaangetrokken voelttotverdereinitiatieven .
ÏTabespreking metdeplaatselijke bewoners werdbesloten voorhet
gebiedeerdereenonderzoeker aantestellendaneencoördinator .Het
behoorttotdetaakvandezeonderzoeker ervaringen dieworden
opgedaan metsamenlevingsopbouwgroepen tePiltontengoedetelaten
komenvandeactiviteiten dieopgemeentebestuurlijk vlakworden
geëntameerd ,waarbijdeaandachtvoornamelijk gaatnaareenonderzoek
enevaluatie vandedienstverlening tePilton.Opbouwgroepen worden
uitgenodigd ommeetewerkenbijhetopmakenvanplannenvoormilieu-
enrecreatieve projecten » -
WenterHalles >
WesterHailesiseennieuwewoonwijk .Dehuisvestingssituatie iser
goedmaardeplaatsligtnietzogoedbijdebewoners enerzijnweinig
lokalevoorzieningen entewerkstellingsmogelijkheden .Primairbijhet
hieruitgevoerde project washetaanmoedigen vandeoprichting van
plaatselijke groepen omsamenietstedoenaandeoplossing vande
plaatselijke problemen .Hetbelangrijkste resultaat dathetprojectheeft
opgeleverd wasdetotstandbrenging vaneendocument,getiteld "Wester
HailesSpeaksforItself",eenuitgebreide evaluatie doordebewoners
vandebehoeften vanhetgebiedmetbetrekking totalleaspecten vanhet
maatschappelijk leven.

-107-
CEUTRUM VOOR RECHTSBIJSTAND -WOLVERHAI'IPTOIJ
Deuitvoering vanditproject isinhanden vanmedewerkers vande"National
Association ofCitizens' Advice Bureau "(NACAB ),welke instantie de700 ,
over hetgehele grondgebied vanhetVerenigd Koninkrijk verspreide Citizens 1
Advice Bureaux (adviesbureaus voor deburgers )coördineert enbegeleidt .
Debureaus zijn viahuneigen raad vanbeheer voor hetgrootste gedeelte autonoom
enworden financieel doorgaans gesteund door degemeenten .Zijworden groten­
deels bemand door vrijwilligers .Demiddelen van delandelijke vereniging
zijn overwegend afkomstig vanderijksoverheid ;ditbetekent overigens niet
dat zijtenopzichte vandeoverheid ineenafhankelijkheidsverhouding zou
staan .
Aanvragers vansociale zekerheids -ofbijstandsuitkeringen hebben vaak behoefte
aanadvies enrepresentatie bij het indienen vanhunaanvragen ;zeker isdit
hetgeval wanneer zeinberoep gaan bij eenrechter .Hier ligt danook de
ontstaansgrond vanhetcentrum ,datwerd opgericht alseenlandelijke dienst
voor hetverlenen vanrechtsbijstand door niet-professionele pleitbezorgers in
zaken die inverband met aanvullende uitkeringen enandere sociale zekerheids -
uitkeringen bij derechtbank aanhangig worden gemaakt ;het isdebedoeling dat
deze bijstand wordt verleend viadeadviesbureaus voor burgers (Citizen Advice
Bureaux ).Hetcentrum isgevestigd teWolverhampton enhet "kanaliseert "zijn
activiteiten via 9adviesbureaus indeV/estMidlands ,met dien verstande dat
hetaanhetpersoneel vanhetbureau denodige steun eninstructies geeft voor
hetterzijde staan van deaanvragers .
Hetalgemene doel oplange termijn isvast testellen ofeninhoeverre deze
door deadviesbureaus verleende rechtsbijstand toereikend is.Dedoelstellingen
opkorte termijn zijn :
a)aandebewoners vandedoor hetproject bestreken wijk deze rechtsbijstand
verlenen ,
b)bijhetpubliek debelangstelling stimuleren voor deze vorm vanjuridische
dienstverlening .
Alsdoelstellingen opmiddellange termijn kunnen worden genoemd :
a)aantonen daterbehoefte bestaat (ofniet bestaat )aaneensysteem vanrechts­
kundige bijstand door niet-professionele pleitbezorgers ophetgebied van
deînkomenshandhaving ,
b)het v/ijzen opmogelijke verbeteringen inhethuidige systeem vaninkomens –
handhaving vanuit hetstandpunt vandeaanvrager ,
c)hetevalueren vandevoor deadviesbureaus benodigde opleiding enhiermee
verwante voorzieningen omtekunnen komen toteennationaal systeem vanrechts­
bijstand door niet-professionele pleitbezorgers ,
d)nagaan inhoeverre deadviesbureaus endebestaande officiële envrijwilligers -
instanties metelkaar moeten samenwerken omdedienstverlening effectief te
doen zijn .
Tot no^too bereikte resuit aten:
Deeigenlijke werkzaamheden vanhetproject namen eenaanvang inaugustus 1976 en
het eerste grote doel datmenzich stsj.de wasinelkbureau eengroep vanpotentiele
nie 0–pi'ofessionele pleitbezorgers teferms ren© Watdeopleiding betreft werd een
onderscheid gemaakt ,tussen "algemene "en"gespecialiseerde "cursussen .De"gespe­
cialiseerde "cursussen werden doorgaans gegeven indevormvanserainaries fhetzij
over Gepaalde aspecten iuJirechtsitundige üi3stand ofover dewijze waaxop recht 3–
.-sundigc teennicKen kunn&i woro.e "verbef srrden .toegepasts Daarnaast werden ook
"algemene "cursussen opgezet cmdebestaande basisopleiding voor werkers ophet

-108-
jcbicdvandesocialerechtenaantevullen0
MethetCentrumvoorrechtskundige bijstand werdeindfebruari 1977van'
start^ejjaanmiddelseenperscampagne indebetrokken wijk.Behalvemethet
opzettenvanopleidingscursussen ,heefthetcentrumzichvoornamelijk
"beziggehouden methetverlenen vansteunaandeadviesbureaus .Hetpersoneel
hoeftdaarnaast ook,bijwijzevantweedelijnsvoorziening ,adviesverstrekt
aancliënten metsocialezèkerheidsproblemen ,aangezien meerenmeer
medewerker Bvandebureausrechtsbijstand moestenverlenen aanpersonen die
voordeeerstemaalhunzaakaanhangig maakten® Deprojectwerkers hebben
vastgesteld datvoorsommigecliënten debijstanddiemoestwordenverleend .
eenheelbreedterreinbesloeg,gaandevan.hetalleenmaaradviseren tot
hetgezamenlijk dezaakbehartigen voorderechter ,, r
Totdeactiviteiten vandeprojectwerkers behoorde ookhet"bevoorraden "
vandedatabank vandenationale vereniging ,dievoordewerkzaamheden
ontoereikend werd.bevonden© Alseenbelangrijk aspectvanderolvanhet
personeel wordtverdergezienhetvoortdurend evalueren vandeinhetkader
vanhotprojectuitgevoerde werkzaamheden eErwordtverderregelmatig
bijgehouden hoeveelmaaleenzaakbijderechteraanhangig wordtgemaakt
enwelkerechtsbijstand daarbijwordtverleend® Eenpogingomdesoorten
aanvragen diebijdeadviesbureaus binnenkwamen teclassificeren hadslechts
gedeeltelijk succes»
Viaeennieuwsbrief brengthetcentrumverslaguitoverhetverloopvande
rechtszaken enookwordenerinstructieg verspreid voorinterngebruik »
Inhettussentijds verslagvanhetcentrum (oktober1977)staatdat"een
rechtskundige bijstand alleensuccescol kanwerkenwanneerduidelijk hetoog
gerichtisopdesocialerechtenvandeindividuen "»Sed.ertdepublikatie
vanditverslagishetstrevendanookvoornamelijk geweest dewerkzaamheden
,inverbandmotdesocialerechtenverderuittebouwen,zowelbinnenhet
projcctgebied alsinoverlegmetandereregionale enlandelijke instanties »
Sederthetverschijnen vanhettussentijds verslagwerdeenbijkomende mede­
werkervoorhetsocialerechtswerk aangetrokken »Decoördinator vanhetcentrum
endemedewerker houdenzichbezigmetdeopleiding endebegeleiding vande
bureausendaarnaast ,doenzenogenig"casework",terwijldeonderzoeker
nagaathoehetprojectwordtafgewikkeld endenodigeonderzoekingen verricht »
Aanhetcentrumiseveneens eenadministratieve krachteneensecretaresse
verbonden »
Hetafgelopen jaargingverdereenprogramma vanstartvoorhetrecrutéren -.
vannieuwealgemeengevormdevrijwilligerswerkers dieeenspecialebelangstelling'
hebbenvoorhetonderdeel socialerechten »Demedewerkers aanhetproject
warenzeerverheugd overhetaantalnieuwelingen die,alsuitvloeisel vanhet :
programma ,deadviesbureaus kwamenversterken0Derecrutering wordtbeschouwd !
alseenzeerbelangrijke factorvoorhetbevorderen vanvernieuwingen »
Inhetafgelopen jaarzijndeprojectwerkers ookbegonnen methetverschaffen
vanindividuele informatie aandepersonendieopuitkeringen aandringen »
Hetpersoneel heefthierover gemengdegevoelens »Enerzijds gaatheterhenop
deeercteplaatsomtegemoettekomenaandebehoeften vandemensenwaarvoor
zijgaanwerkenoDewensomactiefbijhunstrijdbetrokkentezijn,eerderdan
eensoorttweederangsrol tevervullen heefthenertoegeleidditonderdeel
vandewerkzaamheden uittebreiden,zelfsaliaervoorwatbetreftde"actie"–
kantvanhetprojectmaarweinigpersoneel beschikbaar »Anderzijdsisde
centralegedachtedieaanhetprojecttengrondslagligthetstimuleren van |
anderen ommeeractiefop'uitkeringverzoekenden intespelen»Eenenander

-109-
wordtnogversterkt doordewensomdedijdeadviesbureaus bestaande
waanvoorstelling datsocialerechtenenrechtsbij standeigenlijk alleenmaar
eenzaakzoudenzijnvoordeskundigen ,waarnaar zaken"wordendoorverwezen ",
tedoenverdwijnen .Erbestaat eenrisicodatdoorhetprojectmeerhet
karaktertegaanverlenen vanindividueel "casework "dezemythezalblijven
voortduren endatdaardoor dewaardevolle roldiedevrijwilligers vande
adviesbureaus zelfkunnenspelenverloren zalgaan0Geziendezetweeslachtig­
heid,zijndeprojectwerkers erhetgehelejaardoorsterkopbedacht
gev/eesteen"gezond"evenwicht instandtehoudentussen"casework "en
ondersteunende werkzaamheden .
Indeloopvan1978werdentweeonderzoeken voltooid.Heteersteonderzoek was
hetwerkvanvrijwilligers vanadviesbureaus enhetwasintweeërlei opzicht
functioneel :hetlietzienwelkedeachtergrond wasvandevrijwilligers en
hetvertolkte destandpunten vandezevrijwilligers overrechtsbijstand door
vrijwilligers enoverinnovaties indedienstverlening doordeadviesbureaus
inhetalgemeen .Hettweedeonderzoek werdverricht doorrechtskundig
adviseurs uithetprojectgebied .Ineenreedsvroegerverschenen studie
(WelfareAdviceandAdvocacy ,NACABOccasional Paper1)werdgeschetst waar
meninhetbetrokken gebiedtentijdevandeaanvang vanhetprojectvoor
adviesterecht kon.Hetonderzoek vanderechtskundig adviseurs vormdeeen
aanvulling opdezestudie 5erwordtinonderzocht welkedeactiviteiten en
houdingen zijnvandezeadviseurs metbetrekking totderechtskundigebijstand
endeadviezen metbetrekking totdesocialezekerheidsuitkeringen »De
resultaten vanbeidestudieszullenopeenlatertijdstip wordengepubliceerd .
Erzalin1979eeneersteverslagoverdriejarenwerkingwordengepubliceerde
HetwerkwerdtevensbekendgemaaktbijhetCentrumvoorRechtsbijstand t.boVo
deadviescommissie totuitwerking vaneenniet–contributie fsysteemvoor
invaliditeitsverzekering voorhuisvrouwen.

-lio-
NOORD-IER LAND-VRIJWILLIGE ^SORGiUTIS ATIESENBIJZONDER SOCIAAL
BEHOEFTIGE GEBIEDEN
HoewelerinNoord–Ierlandofficieel slechts eenprojectwordtuitgevoerd
heeftditaltijduittweeduidelijk vanelkaarteonderscheiden onderdelen
bestaan .
Heteersteonderdeel "bestaat -uiteenstudieonderleidingvanProf«Griffiths
vanhetSocialAdministration Department vandeNewUniversity ofUlsterin
Coleraine overdevrijwilligersorganisaties voorsocialedienstverlening
inhetgebied.Terzelfder tijdwerderinBelfast meteenteamvande
Centraal–Economische Dienstaaneenstudiegewerktvoordeontwikkeling
vansociale indicatoren voordeverschillende districten vandestad0Beide
studieszijnnu"beëindigd ,,HetwerkvanProf.C-riffiths 'Testerday 'sHeritage
orTomorrow'sResource"(Erfenisvanhetverledenof"bronvoordetoekomst )
isverkrijgbaar bijdeNewUniversity ofUlster,terwijl destudievan
Belfastinmaart1977doorHMSOwerdgepubliceerd onderdeeenvoudige titel
"Belfast–AreasofSocialNeed"(Belfast–Bijzonder sociaalbehoeftige
gebieden )oBeidestudieswerdengezamenlijkgefinancierd doordeEuropese
Commissie enhetNorthern IrelandOfficeenvoorbeidewerdeninmaart1978
follow–up –projecten goedgekeurd »
Vriiwilligersorganisaties
Eenvandevroegeresultaten vandewerkzaamheden vanProf0Griffithswas
deeerstelijstvanvrijwilligersorganisaties voorsocialedienstverlening
inNoord–Ierland.Hierinwordenmeerdan.700organisaties opgesomd waarvan
er70grondigdoorhetonderzoeksteam werdenbestudeerd ,0oaodoor
persoonlijke interviews metdeleidinggevende personen vandezeorganisatieso
Viadeze70organisaties alleenalzijner160«000vrijwilligers
ingeschakeld enwordterperjaarmeerdan2miljoenponduitgegeven ,
overwegend afkomstig uitbijdragen vanparticulieren .Dezeinzetvanvrij­
willigers isverhoudingsgewij cveelgroterdaninhetVK,aangezien de
bevolking vajiIToord-Ierlajid slechtsongeveer 1,6miljoenpersonentelt.
Bijdeklassificatie endeanalysevandezeorganisaties kwamendeonder­
zoekerstotdeconclusie datdekleinereorganisaties hetmeestdynamisch
v/arenenzichhetgemakkelijkst aanpasten (waarbijhetaanpassingsvermogen
zelfszoverkongaandatzijzichzelf kondenopheffen )0Verderboden
dekleinereorganisaties meermogelijkhedenvoorcreatieve vernieuwingen .
Inzijnconclusies dringtProfoGriffiths erbijderegering opaan
vooraldeindividuen ertoeaantezettenzelfactiesteondernemen ,enniet
alleenmaartetrachten deactiviteiten vanreedsbestaande instanties te
coördineren –metanderewoordeneenbeleiduittestippelen waarbijereen
opvangcentrum wordtontwikkeld .

=J.11'•=>
Uoord-Ierland isduidelijk eenkleligebiedmeteen"bijzonder cultureel
karakter aandeuiterste noordwest hoekvanEuropa »Hetisgemakkelijk
omsociaalonderzoek inditgebiedvandehandtewijzenomdathet"buiten
dezeuniekesituatie tochgeenenkelewaardezouhebben.DeCommissie
steldede"bereidheid vastomeenvergelijkende studietemakenin3of4
geselecteerds regi:eldersindeGemeenschap .
Bijzonder sociaal behoeftige gebieden
Indezestudiewerdaanstadsgeografie gedaan.Deprojectleider was
namelijk eenaardrijkskundige ?enhetmerendeel vandegegevensinhet
rapportisinkaartvorm weergegeven »Geografie kan.infeitewordengezien
alshetruimtelijke aspectvanhetmenselijk gedrag,endearmoedeheeft
haarruimtelijke aspecten diebelangrijk zijnvoorgeografisch onderzoek ,,
Hetwasdebedoeling desocialebehoeften temeten,enaandehandvan
onderzoek inzeerkleinedistricten deverspreiding vandesociale
behoeften inBelfast enomgevinginbeeldtebrengeno Erwerden39sociale
indicatoren vastgesteld betrekking hebbend opwerkgelegenheid ,huisvesting ,
onderwijs ,gezondheidszorg endemografie jaandehandhiervanwerder
vooriedere200indestadeencijferberekende Sommigevandeze
handicaps warenzeernauwmetanderegelieerdj zodatereigenlijk vijf
grotegroepenvanmetelkaarsamenhangende socialehandica.ps warenen
driekleinere groepen metmindernauwverbonden nadelige factoren »Sommige
vandezegebundelde handicaps zijnsterkgeconcentreerd ineenbepaald
stadsgebied ,anderezijnwatgelijkmatiger verdeeld overdestad»In
hetalgemeen domineren bijdesocialebehoeften inBelfasttweereeksen
factoren ;hogewerkloosheid enlageinkomens inverhouding totdeomvang
vandegezinnen ,poverehuisvesting eneengebrekkig fysischleefmilieu »
Dezebeidereeksenfactoren kunnenduidelijk wordengelokaliseerd ,maar
zijzijnnietidentiek hoeweleroverlapping bestaat.Debasisgegevens voor
ditonderzoek zijnvoornamelijk afkomstig vandetellingvan1971*die
werdaengevuld metgegevensuithetdoorderoutinewerkzaamheden vande
regeringtot-standgekomenklassement »Gelukkig beschikt Belfastover
zulkegedetailleerde statistieken ,maardergelijke gegevens moeteninde
meestegroteEuropesestedentevindenzijn(hetwerkvanBelfastvloeide
voortuitvroegere werkzaamheden inLdverpool )oHoewelhetvooraleen
theoretische studiebetrofwerddeinformatie gecontroleerd doorsteekproef –
enquêtes waarbijeenopdetiengezinnen indewijkenPalisenShankill
werdondervraagd® Ditwastevensdegelegenheid omdeervaringen ende
houdingvandebevolking indezetweesterkbenadeelde buurtente
registreren .
Ditonderzoek hadafgezien vandemethodologische betekenis ookonmiddellijk
praktische waarde,daarhetleiddetoteentoelagevandecentrale overheid
vanverschillende miljoenen pondaandestador?nkzij denieuwekaarten '

112
over deindestad heersende armoede kande "besteding vandeze middelen
nauwkeuriger daninhetverleden opdesituatie worden afgestemd ,
want deonderzoekers hebben vastgesteld datermaar zeer weinig verband
"bestaat tussen de "bestaande voorzieningen enhetbehoeftepatroon .
Verder is "bijhetonderzoek gebleken datinsommige wijken slechts zeer
weinig gebruik wordt gemaakt vanwettelijke voorzieningen zoals extrar -
uitkeringen (b»v .sociale "bijstand )»Inaansluiting opdeze studie
heeft deCommissie danookinmaart 1978 haar goedkeuring gehecht aaneen
inBelfast uittevoeren project inzake derechten opsociaal welzijn .
Kechten opsociaal welzijn
HetteBelfast uitgevoerde project inzake rechten opsociaal welzijn is
gelokaliseerd in4wijken vandestad ,nl«Turf Lodge ,Tullycarnett ,
NewLodge enBallymaccarrett »Hetproject iserop gericht de "bewoners in
deze wijken tehelpen omalle uitkeringen teverkrijgen waarop zij
aanspraak ;kunnen maken ,gegevens teverzamelen omtrent deoorzaken van
hetniet-opnemen vandeze uitkeringen en,meer inhetalgemeen ,de
problemen vangezinnen diehetmoeilijk hebben omrond tekomen ende
weerslag van debeleidsmaatregelen van deoverheid opdeze gezinnen nader
toe telichten »
Op1mei1978 waren voor deuitvoering vanhetproject vier personen in
dienst eneenmaand later werd nog eenvijfde medewerker aangetrokken »
Behalve dat zijwaren ingeschakeld bijhetrealiseren vaneenomvangrijk
opleidingsprogramma ,hielden demedewerkers aanhetproject zich inde
maanden mei enjuni ookbezig met hetoprichten vanadviescentra »Deze
centra zijn ondergebracht ingebouwen diedoor plaatselijke opbouwgroepen
beschikbaar werden gesteld envormen nueenvast enzeer gewaardeerd onderdeel
vandedoor degroepen verrichte werkzaamheden »Dankzij deze centra krijgen
demedewerkers aanhetproject eveneens vaste voet indewijk eninelk
vandewijken hebben demedewerkers aanhetproject onderst euningsteams
geformeerd bestaande uitplaatselijke bewoners en"Young Help "werkers
(werkloze jongeren diezijn tewerkgesteld opdoor deoverheid gecreëerde
objecten )»Erwerd tevens ineeneerste fase eenvragenlijst opgemaakt die '
aandegezinnen indewijk zalworden voorgelegd endiehetteam systematische
gegevens moet verschaffen over deomvang endeoorzaken vanhetniet–opnemen
vanuitkeringen »Erwerden spreekbeurten gehouden voor plaatselijke groepen
enookvierden inenkele vandewijken mededelingen verspreid over
specifieke uitkeringen »
Afgezien vandeintrinsieke waarde vanditwerk ,heeft hetdewerkers ook
degelegenheid gegeven omdiverse benaderingen vandeproblemen waarmee men
bijdeuitvoering vanhetproject wordt geconfronteerd uittetesten »In
juli 1978werd besloten datinelkvandewijken indekomende jaren
tegelijkertijd 3strategieën zullen worden ontwikkeld :

113-
1)Dewerkerszullenhetgrootstegedeelte vanhuntijdbesteden aan
hetvanhuistothuisondervragen vanrepresentatieve stalenvan
debevolking inhunwijk;
2)maandelijks zaltelkenséén"bepaaldeuitkering indeaandachtstaan
enzullenindewijkenspeciaal ontworpen mededelingen worden
verspreid waarinde"bewonersertoewordenaangezet omdezeuitkering ,
zozijeraanspraak opkunnenmaken,opteeisen.
3)Deadviescentra zullenverder "blijvenfunctioneren .
Elkvandevierprojectgebieden isgelieerd meteencontrolegebied ,zodat
hetvolumevandeaanvragen omenbetalingen vanuitkeringen indeze
wijkensystematisch kanwordenvergeleken metdeaanvragen enbetalingen
indeprojectwijken .
Injanuari 1979warendezebeleidsvoornemens gerealiseerd enhetresultaat
ervanwasopmerkelijk tenoemen.Meerdan500gezinnen warengeïnterviewd
(hetverwachtetotaalis1500)enhetpercentage gezinnendatweigerde
devragenlijst tebeantwoorden waszeerlaag.Onder320interviews die
werdenonderzocht noteerde hetprojectteam 252gevallen waarinhulpen
adviesnoodzakelijk wasomdeaanvragen omuitkering gehonoreerd tekrijgen®
Inmiddels hebbendevieradviescentra zowat1300gevallen behandeldo Het
effectvandevoorlichtingscampagne lijktdaarentegen nietzohoogtezijn
geweest.
Hetgebeurtnogaleensdatdeprojectwerkers ,éénmaaldatzijindewijk
"meedraaien ",wordenbetrokken bijopbouwactiviteiten dieverderreiken
dandewerkzaamheden diehenineersteinstantie werdenopgedragen ;als
zodanighebbenzebelangrijke bijdragen geleverd ophetgebiedvanhet
onderwijs ,huisvesting endeplanning »

-114-
EEtT Oim -IIKKELIiraSPROGRAI.TT -LA.
Devoornaamste problemen waarmee hetontwikkelingsprogramma mdeeerste
twee jaren werd geconfronteerd ,waren hetaannemen vaneenvaste vorm
enlietzich handhaven .Hetprogramma ontstond alsonderdeel vanhet
sociaal actieprogramma enwasineerste instantie gepland voor deperiode
1975/1976 .Indittijdsbestek moest deCommissie een "begeleidende verklaring
vandrie regels uitderichtlijnen voor eensociaal actieprogramma
omtoveren toteenvolwaardig stel projecten waarvan aandeRaad van
IIinisters konworden aangetoond datzijlevensvatbaar waren ,zodat deze
overtuigd wasdatzijfinanciering gedurende eenvolledige termijn vanvijf
jaar waard waren .DeCommissie moest zich snel opeennieuw gebied inwerken
endepolitiekewil vandeGemeenschap snel enefficiënt indepraktijk
vertalen .
Debetekenis vande projecten diegezamenlijk hetprogramma uitmaken is
thans erkend .I-Ietdeverlenging enuitbreiding ervan bijbesluit van de
Raad vandecember 1977 ishetprogramma thans ineennieuwe fase gekomen .
Deeerste zorg vandeCommissie moet nuzijn hetsamensmeden vaneencoherent
programma datveel meer omvat daneen stel afzonderlijke projecten meteen
gedeeltelijk gemeenschappelijke financieringsbron ,hetervoor zorgen dat
depraktijkervaringen zorgvuldig worden geregistreerd engeëvalueerd enhet
erop toezien datdeopgedane ervaring tussen delid–staten wordt uitge­
wisseld en,waar nodig ,wordt gebruikt bijhetontwikkelen vaneentoekomstig
beleid opEuropees niveau .
Bijdeuitvoering vandebescheiden uitbreiding vanhetprogramma ,als
voorzien inhetbesluit van1977 »ging deaandacht vooral uitnaar het
verkrijgen vaneenbeter geografisch evenwicht -zogaat b.v .inhetkader
vanhetprogramma ,nieuwe steun naar degeografische uithoeken methet
lanceren vaneennieuw project indeMezzogiomo enextra-hulp voor Ulster –
ennaar hetaccentueren vanhettransnationale element ,metname watbetreft
de ,studies dievanbelang kunnen zijn voor eentoekomstig communautair
beleid . s
ïTiet minder belangrijk ishetintensiveren vandecoördinatie tussen
bestaande projecten »Hoewel deCommissie niet over middelen beschikt voor
liet "bekendmaken "vanhetprogramma ,kanworden geconstateerd daterook
buiterwie vergaderingen teBrussel intoenemende mate contacten plaatsvinden
waarbij vangedachten wordt gewisseld over deprojecten .Zokwamen de
medewerkers aandevier Duitse projecten tothetuitwerken vaneensysteem
vanregelmatig overleg enbrachten zijnauwe contacten totstand methet
Ierse armoede –bestrijdingsprogramma .Eengroep ,medewerkers aanhetPadua ^-
project wist eensubsidie tebemachtigen vandeVerenigde Naties voor een
bezoek aandeprojecten inDublin enEdinburgh ,terwijl 26volwassenen en
kinderen vanhetCraigmillar –project eenrondreis maakten door deBenelux ,en
onder meer eenbezoek brachten aanhetMarollenproject .Hetligt opdeweg
vandeGemeenschap ^dergelijke uitwisselingen tebevorderen ,enaldus nieuwe
precedenten tecreeren vanintracommunautaire samenwerking *

-115
Deinschakeling vanhetgespecialiseerde evaluatieteam ESPOIHzal
contacten tussendeprojecten "bevorderen endemiddelendie"beschikbaar
zijnvoordeverschillende projecten opgrondvandeelneming aanhet
programma verhogen.ESPOIRzalzowelfungerenalseenadviserende
instantie voorprojectleiders alsdezeleidershelpen "bijhunindividuele
evaluaties ;terzelfderti jdzalhetzijnblikopdetoekomstgericht
houdenwanneerdeCommissie dehuidigeprojecten nietmeerfinanciert
eneenoordeelmoetuitspreken overdewaardevandegeheleoperatie »
DeCommissie "beseftterdegedateenmaaldateen"bepaalde periodeis
afgesloten ereen"balansmoetwordenopgemaakt ;ditzalnieteenvoudig
zijn,geziendeuiteenlopendheid vandeprojecten endeveelalmoeilijk
tekwantificeren doelstellingen® Doorechterdedenkbeelden overevaluatie
dietijdensdeprojecten naarvorenzijngekomenaanelkaartetoetsen
kanmenjuistuitdezediversiteit profijthalenennieuwebenaderingen
eninzichten stinulercAo
Maardebeoordeling vanelkprojectafzonderlijk enzelfsvanhetprogramma
alsgeheelisnietvoldoende .»Tegelijk hiermeeondersteunt deCommissie
hetonderzoek naardeaardvanhetarmoedeprobleem inelklandennaar
hetgevoerdebeleid omditprobleemtebestrijden cAlleendoorzote
handelen kanzedeprojectevaluatie zinvoldoenzijneneenaangepast
Gemeenschapsbeleid ontwikkelen –b,v,doorhetvaststellen vantastbare
cnrealistische doelstellingen voorhetterugdringen enopheffen vande
armoede »
Ditprogramma ismeerdaneeninteressant experiment ophetgebiedvande
technische samenwerking ,.Degrootstepotentiële waardeervanisde
Europese publieke opiniebewusttemakenvanhetarmoedeprobleem ende
wegtebereiden voorhetontwikkelen vaneencommunautair beleidopdit
gebied,Bijhetevalueren vanhetprogramma heeftdeCommissie voorogen
datgemetennaardeprecieze maatstaven vanhetontwikkelen ,kwantificeren ,
enuittesten vaneenhypothese ,dereisvanChristopher Columbus een
mislukking was®HoewelColumbusditnooitheefttoegegeven ,staafdezijn
modelproject nietdedoorhemzorgvuldig bestudeerde engedocumenteerde
theoriedatJapankonwordenbereiktdoorvanafdeCanarische Eilanden
enkelehonderden kilometers naarhetwestentevaren–ditmaakterzijn
prestatie echterzekernietminder om«OokhetEuropese armoedebestrijdings –
programma iseenavontuur waarvan deconsequenties weleenseerstten
vollena1981zichtbaar zoudenkunnenzijn»Intussen wordtdegeestvanhet
programma wellicht hetbestsamengevat doorhetgeen eenvandebewoners
vanCraigmiller "bijhaarterugkeer vanhetbezoekaanNederland enBelgië
opmerkte,namelijk :
"Viademediavandesamenlevingsopbouw beleefden wemetmensenvaneen
anderecultuurentaalnietalleengezamenlijk vreugdeenplezier,maar
deelden weookwederkerig hoopenangsto«e««Maarookdeelden wemetonze

-116-
nieuwe vrienden dehoop voor de "toekomst –hopen we -datdank zijhet
ESCWLrmoede'bestrijdingsprogramma ,totuitvoering waarvan negen lid–staten
zich het>"ben verbonden ,gewone mensen samen zullen komen ensamen zullen
werken omdeproblemen van dearmoede optelossen –armoede "betekent
nl«niet alleen eenontoereikend inkomen ,maar ookontoereikende kansen «•
endat wezullen samenwerken omvoor iedereen het leven voller enmeer '
zinvol temaken ineenEuropa waarin elkeen "bereid iszich intezetten
voor deander ".("Craigmillar Comprehensive Plan forAotion "1978 )

-117-
■!■!&££!£S 'STRIjQTEGENDEARMOEDE
Situeringvandeactie-onderzoekprojectena
"n.1–y
&7/'''""Si ■
;««r\ . -°
.p-*>j*^-,}/>w c••
>v^-\ PC ^-V->,,:pV_W7„JVS •.& ^ «..S/.../•^
<ζ^^^^Γ-ΐί φ,ι>!·>, 1«τ\*'Ί·3(^^'<>Vv/.;ar\^rrv*/A \Pvi e*\\v-0 «\7*8 6\094 „'J•+'2
/ri–-V^^
/
'A., ..r°* s"'
■^W/S>r[
'.\*''i3ry^
'*) (in\.- v"-■7 »'°.s/^v\
*/νϋ_Γ^\χ
•^-·'νΓ ' > ΛΛ'',-ν^
DeciDecijfersverwijzennaardenummers .
vandeprojectenzoalszijvoorkomen •
opdelijstopblz.1 j
Destudieszijnnietvermelddaarde•
meestenopcommunautair vlakgeschieden
HetsymboolEduidtdeplaatsaan.!
waardeonderzoekeenheid ESPOIRzich!
-bevindt. ffi
I
'I

LIST OFPROJECT LEADERS AND ADDRESSES
,Cnnito Général d'Action desMarolles ,
3ruedelaPrévoyance ,
1000 BRUXELLES ,.." .V' ;
DENMARK
Kofoeds Skole ,
Nyrnberggade 1,
2300 KØBENHAVN SPere J.VAN DER BIEST
HrG.M0RTAG
GERMANY
Institut fürSozialforechung und
Gesellschaftspolitik ,
29-31 Sachsenring ,.
5KÖLN 1Dr. W.BREUER
Verein fürSoziale Heimstätten (Stuttgart )
undPsychologisches Institut der %~ 
Universität Tübingen ,
29Falkertstrasse ,
7STUTTGART 1 -,Prof .C.BECKER-CARUS
Institut .für .Sozialarbeit undSozialpädagogik ,
11.0Kopernikusstrasse ,~ -V.
fclOO DUISBURG 11 •Frau U.BECHER
oor.ialvissenschaftliches Forschungszentrum (SFZ )
derUniversität Erlangen-Nürnberg , --
Findelgasse 7-9 »
8500 NUERNB-^RG ^Prof. Dr. K.G. SPFCHT
i-7:/ï;:C£
Centre d'Orientation Psychologique etSocial
:;OPE3 ,
23rueLalande ,
7501U PARISDr.M.SOULE
Fédération Nationale desCentres PACT ,
hPlace deVénétie ,
756U3 PARIS ,CEDEX 13M.C.CHIGOT
Mouvement ATD -Science etService ,
57ruedeVenise ,
51100 REIMS -H.B.COUDER
4■

-119 -
ATD -Science etService ,
122Avenue duGénéral Leelerc e
Qp^ûO PILRRSLAYE
IRELAND
Iz\ish liatioimi Cocmiftea on uciitaeis
to C'c/.ioao rov ,
8Charlemont Street ,
DUBLIN 2 ' .
ΙΤΛΙ.Υ
r'.r.t^ac ;"ritocri :ui?»le rlxFi -deva
Palazzo Moroni ,
PADOVA
" «c d:iGiup;liano »
d:.r.r cocíalo
Via Colorína <t3,
C001-'i GIUGLIATIO (If-poli )
tfKTJJER LANDS
Stichtmg A'fD -Nederland ,
Habbemastract .J.25 *
PKK HAAG
UNITED KÏNODCM
FamiJy DayCare Centre Projects
a.London Council ofVoluntary Service 5
68Cholton Street ,
londqn nwi ijr
b.Croyden Gingerbread Group ,
c/o28Bishopscourt ,
Radcliffe Road ,
Crovder .,
c.ATI )Fourth World ,
'*8Adding ionSquare ,
LOT (DON SE5
d.Df-foeDayCare Centre ,
Hackney College ,
Ayrsome Road ,
LOMDON NI6"
566Rotherhithe Street ,
londou sei6 iexMme. G.DUCHE
OX' e£>«L/U4JkOi_u vUi )
Profo »0,TERRAÎ70VA
Itr *L.CARRINO
M.J,Van ELDEREN
Mr. B.KNIGHT
MeM.MOORE
Miss M.RABAGLIATI
MaJ.CAMERON »
•••/*»•

–120 –
C.Camdcn Family Service Unit
(-)?Crvn.den S+.roet ,
«Â'i .
g.Liverpool Personal Services Society ,
3UStanley Street,' "
LIVERPOOL LI -6AN V:
li.Institute ofCommunity Studies ,
10Victoria Park Square ,
B^thnal Green , . -
I.0NDON E29PF .Ms C.TRVT17E
Mr. G.PACK
Mrs. P.WILLMOTT
Govan Area Resource Centre , .
OldHill 'sTrust School ,
6MGolspie Street ,
GLASG OWQ51 3NAMr. A.OHRI
South Wales Poverty Action Committee ,
Bcfchesda Chapel ,
Bethesda Street ,
MERTIfYR TYDFIL F^7ÔLB
Wales ' , 'Mr. D.MARTIN
Community Work Service ,
London Council oi'Voluntary Service ,
68Chalton Street , -_
LOî.DON NW1 1JRMr. L.DONNELLY
Craicmillar Festival Society ,
103Mountcastle Drive South ,
EDINBURGH EH15 3LLMrs. H.CRUMMY
iWinr.'irph Corporation ,
(C'jraaunity Development Project ),
c/oLothian Regional Council ,
G'jorr.e VIBridge ,
EDINBURGH EH1U9 '•Mrs. D.DALTOiT
ivationc.1 Association ofCitizens' "Advice Bureaux ," .
West Midland Area Tribunal Representation ,Unit ,
r~lWaterloo Road , - •
WOLVERHAMPTON WV1 hQ.1! 1.Mr. E.KESSLER
•northern Ircjdrd Dept .ofHealth ar.dSocial Services ,
Dept .ofFinance ,Statistics andEconomics Unit ,
Storraont ,
BELFAST -BTU 3SW 'Dr. J.GRAHAM

-121 «"
Dept .ofi>ocitijL /kurainiijCrti oion t
TheNewUniversity ofUlster ,
COU'IFAIR ;;:BT22ISA .
c^ocr;-:iATio;'AL FROJECTS
.LfiGvJvUvCiOx O
1(3Victeric .
IiONDON E29PF
t
Economisch Instituut
Rijksuniversiteit teLeiden ,
Groenhovenstraat 5,
LE1DKN
LesEtudes Tsiganes ,
2rue d'Hautpoul ,
7';019 PARIS
Institut Pédagogique
WALFERDANGE
Grand-Duché deLuxembourg
EVALUATION UNIT
KPOin Ltd.,
Beverley Farm ,
University ofKent ,
C'itlwO/%j!'.. f
KFJJT CT2 7L7 ,Fro?.J.GRIFFITHS
(Voluntary Organisations )
Dr. E.EVASON
(Welfare Rights )
Prof.B.VA1ÏPRAAG
Mme. DAVID
Prof .G.SCHABER
Mr. E.JAMES

122
r.TSTOFMeIMDERSOF1HEADVTSJrvi G?>CU?(zO.2.197*3)
BELGIUM
ChefduDer>.irtementsociall'UNICE, M.F.CASTIN
o.••••c ■, r-– Eurc-;
1C00ERUXEt.T. 1??, üaployers' Greä.niü«öio»io
Belgium
Tel.(Brussels )5126jQO '
Sécrétaire auCabinet duMinistre des M.M.PARENT
Affairesbruxelloises , Government ;
56ruedelaLoi, #
1000BRUXELLES , .
Belgium
Tel.(Brussels )2301330
SeatvacantforIndependent representative ofBelgium (formerly M.A.DELPEREE )
PENMARK •
"' '" * •,
DanishNationalInstitute forSocialResearch .'Dr.H.FRIIS
28Borgergade , \l^Government
1300CûPZiiiLtVÛZlî t
Dennark . .
%
.Tel.(Kc5benhavn )139811 '
GERMANY
Ministerialrat ' '®r*H.JENGE
Bundesministerium fürJugend,Familielind .Government .•
C–^0?_t3
53-BONN-BAD GODESBERG ,
Postfach U90, ^
Bundecrepublik ,Deutschland
Tel.(Bonn-Bad Godesberg )83UI
rorsch":^RV><3roict ,3(SEB3) . K*KORTMANN
Trankfürt Independent
f>y-r•*cv*T- „*•''• ...
r^^yiz^URT/riAiiT1 •• i
ϊο:.Γ,11-7,:-2?Τ3 ·
I - f. ...
••k , ». • '
Ν··
„.·'·«.· ■·.'■*■>*. Λ···'·ΐ«,·>
■" * f.-v
■■-..... Γ-ν,ν,,■·,–;/·.·?
; ■ ·'·.►' . -' ■'1 .-·.Λι'!Γ',

Ministère delaSantéetdelaSécurité BOciale s
1PlaceFcntsnoy ,
75007PARI3.
I'ranee
Tel.(Parie) est.hGh6M.P.ANDRIEU
Government
ko?ru?acGiyrences ,
IjQC'UJt'.'Ui-LOj
France .>
Toi.(Paris)206llUl
ATD,
122avenueduGenornïLeclerc,
.95ltftOFIKRRKLAYE ,
l'Vanoe .
Tel.(Paris)03711UM.R.nxO
Independent
Mme.A.deVOSvanSTEENVIIJK
Independent
jretard
MentoroftheExecutive Committee of"theEuropean
TradeUnionConfederation ,
2QFarncll Gquare,
DUBLIN1»
Ireland
*
Tel-Mr.D.LARKIN : •-
RepreBenting European
TradeUnionOrganisations
Dep?.rt;mont oxSocialVlelfare,
AT.nr-tn~i^nrmnr>a.
I'relanci .
Tel.(Dublin)7G6UUHMr.A.LONG
Government
ITALY
ljOT'/.Cannare,' ^.i.o,
30:■"iû'.'1»•*.
1.ΙΛ.'-1Ί
Tel.(Venesin.)706913
Ministero dell'Interno
Dir'-r.ionc GeneraleServiziCivili,
lQ)tvin.G.Lcnsa,
001u'iR0MA,
Italy
Tel.(rtc-mn.)499^1ext.253.Prof.G.SARPELLON
Independent
SignaR.SPAZ1ANI
Government

UIXEMP-O URO - . '
Conseil ].erduGouverner ont , * . ,Mr.P.H.Î-ÎEYEPS
Ministère delaFamille . Government
17Cote d''Eich ,
TTTVT?»rar >!tnrT
• *
Tel .(Luxembourg )U'fô$k'( .-f
NETHERLANDS •. -
Directie vanSamenlevingsopbouw DeHeer C.LAÏTREE
Ministerie vanCultuur ,Recreatie en - Government
Maatschanpeli jkWerk,– .~ _
Steenvoordclaan .370 ,
RIJSWEJK (2.il),
Netherlands •
Tel .(Rijswijk )9^9233
. " ^
Corneillelaan l6, Dr.G.VANDERTOP
.UTRECHT , ' Independent
Netherlands '
Tel .(Utrecht )62h721 " .
UNITED KINGDOM ' . . .-;.
o-? andSocial Security , - Mr. T.LUCE
Ai arsder Fleming House , - ..Government„– » ·, .
Elephant and Castle ,
LONDON SEI 6BY , •
England ._ .
Tel .(London )1*075522 ,ext.75^3
Secretary to .theCouncil , .Dr. C.SMITH "-
Social Science Research Council , 'Independent ,
1T' ..•~ •....*•*-!
L0IJD0IJ ECUï 03D , > . : ;• '.>•
Englend
ι
Tel .(London )3535252