[pic] | EUROPESE COMMISSIE |

Brussel, 9.11.2010

COM(2010) 660 definitief

MEDEDELING VAN DE COMMISSIEAAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Uitbreidingsstrategie en voornaamste uitdagingen 2010-2011

{SEC(2010) 1326}{SEC(2010) 1327}{SEC(2010) 1328}{SEC(2010) 1329}{SEC(2010) 1330}{SEC(2010) 1331}{SEC(2010) 1332}{SEC(2010) 1334}{SEC(2010) 1335}

MEDEDELING VAN DE COMMISSIEAAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Uitbreidingsstrategie en voornaamste uitdagingen 2010-2011

INLEIDING

Het uitbreidingsproces van de EU heeft een nieuwe impuls gekregen sinds de Commissie de laatste voortgangsverslagen heeft goedgekeurd, hoewel de Unie ook voor veel andere uitdagingen staat. Met het Verdrag van Lissabon kan de EU haar uitbreidingsagenda voortzetten en tegelijkertijd de vaart houden in de Europese integratie.

De onderhandelingen met Kroatië bevinden zich in de laatste fase, waardoor alle uitbreidingslanden kunnen zien dat toetreding daadwerkelijk mogelijk is, mits aan alle voorwaarden wordt voldaan. Servië heeft het lidmaatschap aangevraagd. De Commissie heeft haar adviezen over de aanvragen van Montenegro en Albanië vandaag gepresenteerd. In juli zijn de toetredingsonderhandelingen met IJsland geopend. In de onderhandelingen met Turkije zijn nieuwe hoofdstukken geopend en het land is begonnen met een grondige herziening van de grondwet, waardoor die dichter bij de Europese normen zal komen. Het proces van visumliberalisering voor de Westelijke Balkan is vooruitgegaan. Er zijn aanzienlijke doorbraken bereikt in slepende bilaterale geschillen tussen Slovenië en Kroatië en een dialoog tussen Servië en Kosovo[1] wordt voorbereid. Er zijn vorderingen gemaakt wat betreft de verzoening tussen de bevolkingsgroepen na afloop van het conflict en de landen beginnen zelf meer verantwoordelijkheid te nemen voor hun regionale samenwerking.

Veel uitdagingen resten echter nog. In sommige uitbreidingslanden is het tempo van de hervormingen afgenomen. Allen moeten zich concentreren op goed bestuur, verbetering van de rechtsstaat, snellere economische hervormingen en uitbreiding van de capaciteit om het acquis over te nemen en uit te voeren. De waarborging van de vrijheid van meningsuiting is in veel landen reden tot bezorgdheid. Verschillende complexe problemen moeten nog worden opgelost, zoals goed bestuur in Bosnië en Herzegovina en de kwestie rond de naam van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië. Sommige bilaterale vraagstukken zijn nog niet opgelost en de regionale samenwerking wordt belemmerd door geschillen over de status van Kosovo. De onderhandelingen over een alomvattende regeling van de kwestie- Cyprus zijn vooruitgegaan, maar nog niet afgerond.

De inzet van de EU voor het uitbreidingsproces weerspiegelt de overtuiging van de lidstaten dat de uitbreiding in het belang is van zowel de Unie als de kandidaat-lidstaten. Deze boodschap moet duidelijk worden uitgedragen en uitgelegd aan het publiek om de kennis over en de steun voor de uitbreiding te vergroten. Het uitbreidingsproces van de EU draagt bij tot stabiliteit in Europa en veiligheid en welzijn voor de burgers. Het vormt een unieke stimulans voor politieke en economische hervormingen in de uitbreidingslanden. Het is in het belang van zowel de EU als de uitbreidingslanden om moeilijke onderhandelingshoofdstukken in een vroeg stadium van het proces te openen. Door dit proces komen de uitbreidingslanden op alle terreinen van de EU-verdragen dichter bij de Europese normen, wat de EU helpt om haar eigen doelstellingen te verwezenlijken. Op dit moment hebben die doelstellingen betrekking op de aanpak van de economische crisis en het economische bestuur, het herstel van de groei voor werkgelegenheid via de hervormingsagenda voor 2020, de veiligheid in de EU vergroten en mondiaal gezien gewicht in de schaal leggen. Het werkprogramma van de Commissie voor 2011 omvat een aantal initiatieven om aan deze doelstellingen te werken.

De uitbreiding moet geloofwaardig blijven voor alle betrokken partijen. Potentiële kandidaat-lidstaten en hun burgers moeten een duidelijk toetredingsperspectief hebben zodra aan de voorwaarden is voldaan en zij moeten gedurende het hele proces concrete resultaten kunnen zien. De lidstaten en de publieke opinie in de EU moeten ervan overtuigd zijn dat nieuwe toetredingen goed worden voorbereid door middel van strenge voorwaarden. Een succesvolle uitbreiding vergt duidelijke politieke inzet van alle betrokkenen. De hernieuwde consensus over de uitbreiding, zoals vastgesteld door de Europese Raad van december 2006, blijft het kader voor de verwezenlijking van deze doelstellingen. Dit beleid is gebaseerd op de beginselen van consolidatie van verbintenissen, eerlijke en strenge voorwaarden en goede communicatie met de burger, in combinatie met de capaciteit van de EU om nieuwe leden te integreren.

Het uitbreidingsproces biedt mechanismen en stimulansen om de uitbreidingslanden aan te moedigen om samen met de EU te werken aan gemeenschappelijke doelstellingen, wat op termijn uitmondt in lidmaatschap. Naarmate het economische bestuur binnen de EU wordt versterkt, wordt ook de economische dialoog met de uitbreidingslanden geïntensiveerd, waardoor wij ons samen kunnen richten op het creëren van werkgelegenheid en de crisis achter ons kunnen laten. Het concurrentievermogen van de EU profiteert van nauwere integratie met landen die een aantal comparatieve voordelen hebben. Dit is een blijvend voordeel van de vijfde uitbreidingsronde, waarmee het aantal lidstaten van de EU tussen 2004 en 2007 steeg van 15 naar 27. Tussen 1998 en 2008 verdrievoudigde de handel tussen de oude en de nieuwe lidstaten van ongeveer 150 miljard tot 450 miljard euro. Dankzij het uitbreidingsproces beschikte de EU over voldoende financiële middelen om waar nodig samen met de internationale financiële instellingen op te treden en de economische stabiliteit tijdens de crisis te bewaren. Het midden- en kleinbedrijf, dat goed is voor twee derde van de nieuwe banen in de particuliere sector in de EU en innovatie sterk stimuleert, profiteert van een grotere interne markt en is een belangrijke doelgroep voor pretoetredingssteun.

Dankzij nauwere integratie via het uitbreidingsproces kan de EU haar doelstellingen verwezenlijken op een aantal terreinen die cruciaal zijn voor economisch herstel en duurzame groei, zoals energie, vervoer, milieubescherming en de aanpak van de klimaatverandering. De landen van de Westelijke Balkan worden volledig omgeven door lidstaten. Turkije grenst zowel over land als via de zee aan de Europese Unie. De aanleg van trans-Europese vervoerscorridors, de diversificatie van energiebronnen, het verzachten van en aanpassen aan de gevolgen van de klimaatverandering en de vermindering van grensoverschrijdende lucht- en watervervuiling zijn EU-doelstellingen waarvoor maximale inzet van de uitbreidingslanden noodzakelijk is.

Ook de uitbreidingslanden profiteren van vooruitgang op deze terreinen. Het vooruitzicht op toetreding stimuleert hen om voorrang te geven aan de doelstellingen die zij delen met de EU. Hierbij krijgen zij praktische steun in de vorm van subsidies van het instrument voor pretoetredingssteun (IPA) en leningen van de Europese Investeringsbank en andere internationale financiële instellingen, waarvoor het IPA als hefboom fungeert. De kandidaat-lidstaat die het meest recent met toetredingsonderhandelingen is begonnen, IJsland, is wereldleider op het gebied van verschillende vormen van hernieuwbare energie en kan veel bijdragen aan de innovatie-inspanningen van de EU op dit terrein en andere hoogtechnologische gebieden.

Meer veiligheid in Europa staat hoog op de agenda van de EU, zoals vastgesteld in het programma van Stockholm. De uitbreidingslanden moeten het acquis van de Unie overnemen en aantonen dat zij over voldoende capaciteit beschikken om het volledig ten uitvoer te leggen. Daarom heeft de Commissie haar inspanningen verdubbeld om de uitbreidingslanden te helpen georganiseerde misdaad en corruptie te voorkomen en aan te pakken en hun wetshandhavingscapaciteit te versterken. Openbaar aanklagers, rechters en andere deskundigen op het gebied van wetshandhaving, grensbeheer en migratie uit de EU helpen nu hun tegenhangers in de uitbreidingslanden door hun expertise te delen en de vorderingen te toetsen. De mate waarin voldaan wordt aan de criteria, bepaalt het tempo waarin een kandidaat-lidstaat tijdens de toetredingsonderhandelingen vooruitgang boekt op weg naar het EU-lidmaatschap. Daarvoor moeten overtuigende resultaten worden geboekt wat betreft onafhankelijke en doeltreffende rechtsbedeling.

De ervaringen met het afschaffen van de visumplicht voor de landen van de Westelijke Balkan tonen aan hoeveel kan worden bereikt door strenge voorwaarden te koppelen aan specifieke voordelen die verband houden met vooruitgang op weg naar EU-lidmaatschap. Ook blijkt hieruit het belang van voortdurende inspanningen van de betrokken regeringen om ervoor te zorgen dat de beperkingen en voorwaarden met betrekking tot vrijer personenverkeer worden gerespecteerd.

Met het Verdrag van Lissabon heeft de EU zichzelf de mogelijkheden gegeven om wereldwijd meer gewicht in de schaal te leggen. De rol van de EU in de goedkeuring van de resolutie van de algemene vergadering van de Verenigde Naties inzake Kosovo is daar een goed voorbeeld van. Nu opkomende landen een steeds grotere rol op het wereldtoneel spelen, krijgt de EU dankzij de uitbreiding meer gewicht en heeft zij meer invloed in internationale fora. De vijfde uitbreidingsronde gaf een nieuwe impuls aan de betrekkingen van de EU met de buurlanden in het oosten en zuiden, wat leidde tot de verkenning van nieuwe initiatieven in de regio's rond de Oostzee en de Zwarte Zee. Met het toetredingsproces van de landen op de Westelijke Balkan en Turkije wint de EU nog meer aan belang en invloed in de gebieden rond de Middellandse Zee en de Zwarte Zee en langs de Donau. Als de rol van Turkije in de eigen regio zich parallel aan het toetredingsproces en in overleg met de EU ontwikkelt, kunnen beide partijen een grote rol spelen in mondiale vraagstukken, vooral in het Midden-Oosten en de zuidelijke Kaukasus. Door samen te werken kunnen de EU en Turkije de continuïteit van de energievoorziening veiligstellen, regionale conflicten aanpakken en etnische en religieuze geschillen voorkomen. IJsland en de EU kunnen samen een belangrijke rol spelen in de aanpak van maritieme vraagstukken en vraagstukken op het gebied van energie, milieu en veiligheid in het noordpoolgebied. Dergelijke synergie kan alleen optimaal worden benut als alle partijen zich inzetten voor een geloofwaardige uitbreidingsstrategie.

Het gewicht van de EU in de wereld hangt ook in grote mate af van de aantrekkelijkheid van haar regelgevingsmodel. De kracht van de interne markt en de overname van Europese normen en standaarden door landen in de hele wereld vormen een grote stimulans voor de handel, investeringen en groei. Met de Single Market Act wil de Commissie veel resterende knelpunten wegwerken en nieuw groeipotentieel aanboren. Via het uitbreidingsproces zullen de uitbreidingslanden het acquis geleidelijk overnemen, waardoor het gebied waar dezelfde normen gelden, groter wordt. Dit moet leiden tot meer investeringen, innovatie en sociale cohesie en het regelgevingsmodel van de EU aantrekkelijker maken voor de buurlanden en het bredere internationale systeem.

In het uitbreidingsproces staat veel op het spel, zowel voor de EU als voor de kandidaat-lidstaten. Tegelijkertijd wordt de publieke perceptie van het belang van deze agenda negatief beïnvloed door dagelijkse beslommeringen die dringender lijken. Het pakket voortgangsverslagen van dit jaar, met de bijbehorende conclusies en aanbevelingen, toont aan dat het uitbreidingsproces een deel is van het antwoord op veel van de vragen van onze burgers, zowel wat betreft het voorkómen en aanpakken van georganiseerde misdaad en corruptie als het creëren van groei en werkgelegenheid. De Europese instellingen en de lidstaten moeten samen werken aan meer kennis van en steun voor het uitbreidingsproces en uitleggen hoe de uitbreiding ons helpt om onze gemeenschappelijke doelstellingen te verwezenlijken. Door van verdere uitbreiding een succes te maken, zal de EU beter in staat zijn de vele andere uitdagingen waar zij voor staat het hoofd te bieden.

BELANGRIJKSTE UITDAGINGEN

De economische crisis te boven komen

Alle uitbreidingslanden zijn getroffen door de economische crisis, maar de mate waarin varieerde naargelang van de economische structuur van het land. Albanië, Kosovo en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië werden het minst getroffen, omdat zij minder afhankelijk zijn van de export en hun binnenlandse markt overeind bleef. Kroatië, Servië en Turkije zijn meer geïntegreerd in de wereldmarkt en werden zwaar getroffen. Montenegro werd zwaar getroffen doordat het land sterk afhankelijk is van externe financiering en een klein aantal sectoren. In Bosnië en Herzegovina werd het effect van de crisis verergerd door het procyclische begrotingsbeleid, met een groot aandeel van subsidies en sociale overdrachten.

In 2010 waren er bescheiden tekenen van herstel op de Westelijke Balkan. De binnenlandse vraag is nog steeds zwak door de strenge kredietvoorwaarden en de aanhoudende werkloosheid. Turkije herstelt goed en kent een flink groeipercentage doordat het land de vruchten plukt van de begrotingsconsolidatie en de herstructurering van de bancaire sector aan het begin van deze eeuw. IJsland kampt nog steeds met de gevolgen van de wereldwijde financiële crisis en de instorting van zijn bancaire stelsel.

In een aantal landen staan de overheidsfinanciën nog steeds onder druk. Hoewel de staatsschuld in het algemeen relatief laag is, waren de uitbreidingslanden, met uitzondering van Turkije, door de begrotingsexpansie tijdens de periode van hoogconjunctuur kwetsbaarder voor de mondiale financiële crisis. De meeste landen van de Westelijke Balkan hadden te weinig budgettaire bewegingsruimte en capaciteit om met overheidsuitgaven het herstel van de crisis te stimuleren. In deze landen wordt nu een strakker begrotingsbeleid gevoerd en wordt getracht de begroting weer in evenwicht te brengen. Dit kon echter niet voorkomen dat het begrotingstekort verder opliep. IJsland, Servië, Kosovo en Bosnië en Herzegovina hebben gebruik gemaakt van steun van het IMF.

De EU heeft samen met de internationale financiële instellingen geholpen om de impact van de crisis te verzachten. IPA-steun werd geherprogrammeerd ter ondersteuning van investeringen in infrastructuur en concurrentievermogen. Sommige landen kregen begrotingssteun en macrofinanciële bijstand. Het investeringskader voor de Westelijke Balkan speelt een belangrijke rol in het mobiliseren van middelen voor grote infrastructuurprojecten (zie punt 3).

Voor duurzame groei en reële convergentie zijn verdere structurele hervormingen en prudent begrotingsbeleid noodzakelijk. Het binnenlandse groeipotentieel moet effectiever worden benut om de productiecapaciteit, de werkgelegenheid en het concurrentievermogen te vergroten. Meer binnenlandse en buitenlandse investeringen zijn nu nodig voor volledig nieuwe projecten, met name activiteiten die zijn gericht op de export. Hierdoor zullen de output en de productiviteit toenemen, wat leidt tot meer werkgelegenheid en een gezonde handelsbalans. Ook kunnen de aanhoudende sociale problemen in de regio dan beter worden aangepakt.

Om de binnenlandse en buitenlandse investeringen te stimuleren, moeten de regeringen het ondernemingsklimaat verbeteren. Daartoe moeten de doelmatigheid van het openbaar bestuur en de onafhankelijkheid van justitie worden vergroot, moeten niet-officiële handelsbarrières worden afgeschaft en moet de rechtsstaat worden versterkt. Een goed functionerende regionale markt binnen de Midden-Europese vrijhandelsovereenkomst (CEFTA) en verdere aanpassing aan het acquis zijn belangrijk om investeringen aan te trekken. De geplande liberalisering van de handel in landbouwproducten en diensten in de hele regio en de openstelling van de markten voor overheidsopdrachten zullen het groeipotentieel van de regio verder doen toenemen.

Degelijke en gezonde overheidsfinanciën zijn cruciaal voor de uitbreidingslanden. Dit is ook een belangrijk aspect van de voorbereiding op EU-lidmaatschap. De recente ervaring heeft aangetoond dat de Europese economieën sterk onderling afhankelijk zijn en dat zelfs grote onevenwichtigheden in een kleine economie destabiliserend kunnen werken.

De Commissie zal de pretoetredingsinstrumenten en het economische toezicht ten volle blijven benutten om toe te zien op de economische en begrotingsresultaten van de uitbreidingslanden. De EU onderhoudt met de kandidaat-lidstaten een regelmatige dialoog waarbij deze worden geïntroduceerd in het systeem voor de coördinatie van en het toezicht op het economische beleid binnen de EU. Voor de potentiële kandidaat-lidstaten is een vergelijkbaar proces ontwikkeld. Ook de economische dialoog tussen de Commissie en de uitbreidingslanden in het kader van de associatieovereenkomsten wordt gebruikt voor het toezicht op het economische beleid.

Momenteel worden stappen gezet om economisch goed bestuur binnen de EU te bevorderen. Zodra deze versterkte coördinatie op macro-economisch, structureel en begrotingsgebied volledig ontwikkeld en geformaliseerd is, zal de Commissie nagaan hoe sommige bepalingen ook op de uitbreidingslanden kunnen worden toegepast.

Naast dialoog en toezicht verleent de EU actief steun aan de inspanningen van de uitbreidingslanden met betrekking tot economisch herstel, macro-economische stabilisatie en begrotingsconsolidatie. Er wordt aanzienlijke IPA-steun verleend ter verbetering van het beheer van de overheidsfinanciën, de verbetering van de kwaliteit van statistieken en de versterking van het toezicht op de bancaire sector.

Het uitbreidingsproces draagt bij tot de doelstellingen van de strategie "Europa 2020" door het gebied waar het regelgevingskader van de EU van toepassing is, groter te maken en door nieuwe handelsmogelijkheden te creëren. De Commissie verheugt zich over het voornemen van veel uitbreidingslanden om de strategie Europa 2020 in hun nationale hervormingsprioriteiten tot uitdrukking te brengen. De Commissie zal de uitbreidingslanden betrekken bij initiatieven op EU-niveau om slimme, duurzame en inclusieve groei, veel werkgelegenheid, hoge productiviteit en sterke sociale cohesie te bereiken. Op het gebied van onderwijs zal de Commissie bekijken of het mogelijk is om alle uitbreidingslanden op te nemen in het kader voor "Onderwijs en opleiding 2020" en hen te betrekken bij activiteiten voor peer learning[2].

De uitbreidingslanden beginnen initiatieven in regionaal verband te nemen, waarbij ze gezamenlijk de vorderingen kunnen evalueren en regiospecifieke doelstellingen kunnen formuleren. De Small Business Act for Europe, een pakket maatregelen om het ondernemingsklimaat voor kleine en middelgrote ondernemingen te verbeteren, is een voorbeeld van een dergelijk initiatief. De Commissie zal de regionale samenwerkingsraad voorstellen om platforms voor dialoog en intercollegiale toetsing op te zetten op andere terreinen die verband houden met de prioriteiten van Europa 2020. Ook bij het programmeren van de IPA-steun zal de Commissie rekening houden met de prioriteiten van de strategie Europa 2020.

Sociale integratie

De economische crisis heeft een negatieve invloed gehad op de sociale voorzieningen in de uitbreidingslanden. Met name kwetsbare groepen zoals minderheden, bevolkingsgroepen met een achterstand en mensen met een handicap, zijn getroffen. In de hele regio is sprake van hoge werkloosheid, met name onder jongeren, lage arbeidsparticipatie en veel armoede. Romazigeuners vormen een bijzonder kwetsbare minderheid: ze worden getroffen door armoede, discriminatie en segregatie bij de toegang tot onderwijs, werk, huisvesting en sociale diensten, waaronder gezondheidszorg. Een aanzienlijk aantal van hen is nog steeds niet geregistreerd bij de burgerlijke stand of heeft geen identiteitsdocumenten. Door de recente oorlogen leven velen nog steeds als binnenlandse ontheemden in vluchtelingenkampen.

De Commissie wil de uitbreidingslanden helpen de levensomstandigheden voor kwetsbare groepen te verbeteren, waaronder de sociale en economische integratie van Romazigeuners. De Commissie verstrekt daartoe aanzienlijke IPA-steun voor onderwijs en de versterking van sociale diensten en diensten voor arbeidsbemiddeling om mensen met een achterstand beter te integreren in de arbeidsmarkt. Ook wordt financiering verstrekt voor de verbetering van infrastructuur in nederzettingen van Romazigeuners. Deze steun zal worden uitgebreid om de levensomstandigheden in de landen die hier het meest mee te maken hebben, te verbeteren en hen te helpen problemen met betrekking tot sociale integratie breed aan te pakken. In Kroatië is al een gezamenlijk memorandum over integratie gesloten, dat een beleidskader op dit terrein vormt. De uitbreidingslanden hebben enkele maatregelen getroffen om deze problemen aan te pakken, maar er moet meer worden gedaan. De Commissie moedigt hen aan armoede en sociale uitsluiting tegen te gaan, overeenkomstig de prioriteiten van de strategie Europa 2020 en beter gebruik te maken van de mogelijkheden in het kader van het Decennium voor de integratie van de Roma. De uitbreidingslanden zouden expliciete en ambitieuze doelen moeten vaststellen met betrekking tot werkgelegenheid, onderwijs en armoedebestrijding voor kansarme bevolkingsgroepen, met name Romazigeuners.

Versterking van de rechtsstaat en het openbaar bestuur

De versterking van de rechtsstaat, met name justitie en de bestrijding van georganiseerde misdaad en corruptie, is een cruciale taak voor veel uitbreidingslanden. Om vooruitgang te kunnen boeken in het toetredingsproces moeten zij concrete resultaten en blijvende verbeteringen van de rechtsstaat kunnen laten zien.

De hernieuwde consensus over de uitbreiding van 2006 pleit ervoor om vraagstukken met betrekking tot de rechtsstaat in een vroeg stadium van het toetredingsproces aan te pakken. De Commissie geeft veel prioriteit aan de aanpak van deze vraagstukken en gebruikt hier alle beschikbare instrumenten voor. Het gebruik van ijkpunten in de toetredingsonderhandelingen is een belangrijke katalysator voor hervormingen. De boodschap is duidelijk dat vraagstukken met betrekking tot de rechtsstaat voorafgaand aan toetreding serieus moeten zijn aangepakt. Het visumliberaliseringsproces bewijst de doeltreffendheid van een aanpak waarbij concrete, specifieke hervormingseisen worden gesteld, zodat de landen beter richting kunnen geven aan hun inspanningen. Intercollegiale toetsing en andere missies zijn geïntensiveerd, waarbij openbaar aanklagers, rechters en andere deskundigen op het gebied van wetshandhaving, grensbeheer en migratie uit de lidstaten rechtstreeks in contact worden gebracht met hun tegenhangers in de uitbreidingslanden. Meer samenwerking tussen politie en justitie binnen de regio, met de EU-lidstaten en met Europol, Eurojust en Frontex maakt het mogelijk om grensoverschrijdende misdaad voorafgaand aan toetreding aan te pakken.

In dit verband zal de Commissie haar werkzaamheden verder opvoeren en de dialoog over de rechtsstaat met kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten intensiveren. De landen moeten werken aan concrete, blijvende resultaten en een overtuigende en geloofwaardige staat van dienst opbouwen op het gebied van de bestrijding van georganiseerde misdaad en corruptie en de hervorming van het justitiële stelsel. Een stabiel wettelijk kader en de uitvoering daarvan zijn cruciaal. Het gebruik van intercollegiale toetsing en ijkpunten zal worden uitgebreid. De adviezen van de Commissie over de lidmaatschapsaanvragen van Montenegro en Albanië bevatten prioriteiten met betrekking tot de rechtsstaat.

De Commissie ziet nauwlettend toe op de vorderingen, met name via de gemeenschappelijke organen in het kader van de stabilisatie- en associatieovereenkomsten, interim-overeenkomsten en beoordelingsmissies. De resultaten van deze dialoog zijn verwerkt in de voortgangsverslagen. De IPA-steun richt zich sterk op de rechtsstaat. TAIEX organiseert op dit gebied jaarlijks meer dan honderd opleidingsactiviteiten voor de uitbreidingslanden.

Wat betreft justitiële samenwerking zijn er de laatste tijd in verschillende landen van de Westelijke Balkan positieve ontwikkelingen geweest. Er zijn nieuwe bilaterale overeenkomsten gesloten inzake politiesamenwerking, met name tussen Servië en Albanië, wederzijdse juridische bijstand en wederzijdse tenuitvoerlegging van vonnissen in strafrechtzaken. Kroatië en Servië zijn verdergegaan en hebben een overeenkomst getekend om onderdanen aan elkaar uit te leveren voor strafrechtzaken of de tenuitvoerlegging van gevangenisstraf in zaken in verband met corruptie en georganiseerde misdaad. De Commissie moedigt de andere landen in de regio aan dit voorbeeld te volgen. De justitiële samenwerking zou verder kunnen worden verbeterd door deze mogelijkheid uit te breiden tot alle vormen van ernstige misdaad, inclusief oorlogsmisdaden. De regionale samenwerkingsraad streeft naar betere samenwerking tussen de politie, het openbaar ministerie en justitie.

Een professioneel en politiek onafhankelijk ambtenarenapparaat is essentieel voor de rechtsstaat en beter bestuur. De hervorming van het openbaar bestuur is een prioriteit voor veel uitbreidingslanden, die veelal nog bezig zijn met staatsopbouw en zich in verschillende fasen bevinden. Om blijvend effect te hebben, moeten de hervormingen worden geïntegreerd in de bestaande structuren en rekening houden met de specifieke sociale en bestuursmatige context. De Commissie zal steun blijven verlenen voor de hervorming van het openbaar bestuur in de uitbreidingslanden, in nauwe samenwerking met SIGMA[3].

Vrijheid van meningsuiting en persvrijheid

Vrijheid van meningsuiting en persvrijheid zijn een wezenlijk onderdeel van een democratisch systeem. In veel uitbreidingslanden blijft dit terrein een punt van zorg. In Turkije is de vrijheid van meningsuiting nog onvoldoende gewaarborgd in het wettelijke kader. In verschillende landen van de Westelijke Balkan worden journalisten nog steeds bedreigd en fysiek aangevallen. In sommige landen is laster nog steeds strafbaar of worden hiervoor buitensporig hoge boetes opgelegd. In verschillende landen is politieke inmenging in de media, waaronder in de publieke omroep, een probleem. De onafhankelijkheid van uitgevers wordt ondermijnd door ontoelaatbare politieke en economische druk. Deze kwesties moeten dringend worden aangepakt door de betrokken landen.

De Commissie zal de vorderingen op dit terrein nauwlettend blijven volgen. Zij zal zich hierbij vooral richten op het wettelijke kader en de mate waarin dit overeenkomt met de Europese normen, met name wat betreft laster, de verantwoordelijkheid van de autoriteiten om alle gevallen van geweld tegen journalisten passend te bestraffen, de oprichting van zelfregulerende organen en hun bijdrage tot meer professionaliteit, de rol van de publieke omroep in een pluralistische democratie en grensoverschrijdende netwerken voor betere verslaggeving in de hele regio, zodat het wederzijdse begrip toeneemt. De Commissie zal in het voorjaar van 2011 een conferentie organiseren over de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid in de uitbreidingslanden, waarbij de vorderingen op deze gebieden zullen worden geïnventariseerd. In het kielzog van de conferentie zal waar nodig IPA-steun worden verleend.

Verzoening, regionale samenwerking en bilaterale vraagstukken in de Westelijke Balkan

De afgelopen tien jaar hebben de landen van de Westelijke Balkan aanzienlijke vooruitgang geboekt wat betreft stabiliteit en regionale samenwerking. Een aantal vraagstukken als gevolg van de conflicten in de regio zijn echter nog steeds niet opgelost en vormen een belemmering voor het interne functioneren van de staten en hun onderlinge betrekkingen. De EU werkt met partijen in de regio samen om deze erfenis af te wikkelen.

Vorderingen op het gebied van verzoening zijn cruciaal voor de stabiliteit in Kosovo, dat een nieuwe fase is ingegaan na het advies van het Internationaal Gerechtshof. Nu de resolutie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties is goedgekeurd, staat de EU klaar om een dialoog op gang te brengen tussen Prishtina/Priština en Belgrado om de samenwerking te bevorderen, vooruitgang te boeken op weg naar de EU en de levensomstandigheden te verbeteren. Ook in Bosnië en Herzegovina moet het verzoeningsproces vooruitgaan wil de staat goed kunnen functioneren. Daarvoor zijn de volgende punten van belang: volledige tenuitvoerlegging van de overeenkomst van Ohrid in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, eerbiediging en bescherming van etnische minderheden in de hele regio, terugkeer van vluchtelingen, samenwerking met het internationale strafhof voor het voormalige Joegoslavië en adequate berechting van oorlogsmisdaden in eigen land.

Voor verzoening op lange termijn moeten inspanningen worden geleverd op alle niveaus – regering, gerecht en maatschappelijk middenveld – en moeten ook armoede en sociale uitsluiting worden aangepakt. Er zijn een aantal recente positieve signalen waar te nemen. Het Servische parlement heeft een verklaring aangenomen waarin de daden in Srebrenica worden veroordeeld en waarin wordt verwezen naar de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof in deze zaak. Ngo's hebben het initiatief genomen om een regionale commissie voor waarheidsvinding op te richten. Dit initiatief, RECOM, wordt gesteund door de presidenten van Kroatië en Servië, door het parlement van Montenegro en door de religieuze gemeenschappen. Bredere regionale steun zou bijdragen tot verzoening. In mei 2010 werd de top van het Igman-initiatief in Sarajevo bijgewoond door de presidenten van Servië, Bosnië en Herzegovina, Kroatië en Montenegro. Meer dan 140 ngo's waren betrokken bij dit initiatief om lokale en regionale samenwerking te bevorderen en te vergemakkelijken. Deze verschillende inspanningen moeten worden aangevuld met de gerechtelijke vervolging van oorlogsmisdaden door volledige samenwerking met het Joegoslaviëtribunaal en de snelle behandeling van oorlogsmisdaden door de eigen rechtbanken. Volledige samenwerking met het Joegoslaviëtribunaal, met name door Servië en Kroatië, blijft essentieel.

Het vraagstuk met betrekking tot de terugkeer van vluchtelingen heeft zich positief ontwikkeld dankzij het Sarajevo-proces. In maart heeft een ministeriële bijeenkomst plaatsgevonden in Belgrado, waar de dialoog tussen de betrokken regeringen weer op gang is gebracht. De Commissie is bereid een extra financiële bijdrage te leveren aan dit proces en de organisatie van een donorconferentie te steunen zodra de landen overeenstemming hebben bereikt over concrete oplossingen voor de resterende problemen. In augustus 2010 waren er nog steeds 14 631 personen vermist als gevolg van de gewapende conflicten in de regio en het tempo waarin de resterende dossiers worden opgelost, ligt erg laag. De betrokken landen moeten meer inspanningen doen om de resterende dossiers binnen een redelijke termijn op te lossen.

Regionale samenwerking draagt bij tot verzoening, goede betrekkingen met de buurlanden en een gunstig klimaat voor de aanpak van bilaterale vraagstukken. Op de Westelijke Balkan is regionale samenwerking ook essentieel voor economische ontwikkeling en de aanpak van gemeenschappelijke problemen als de georganiseerde misdaad, grensbeheer, klimaatverandering en milieuvervuiling. Regionale samenwerking is cruciaal om vooruitgang te boeken met betrekking tot de integratie in de EU wat betreft de veiligheid van burgers, energie en vervoer.

De regio is begonnen de eigen regionale structuren te versterken. De regionale samenwerkingsraad (RCC) speelt een centrale rol in de aansturing van en het toezicht op de regionale samenwerking. De RCC heeft voor 2011-2013 een ambitieuze strategie en een ambitieus werkprogramma vastgesteld, die nu moeten worden uitgevoerd. De nadruk moet daarbij liggen op resultaatgerichte activiteiten waarbij de RCC reële waarde kan toevoegen. De Midden-Europese vrijhandelsovereenkomst (CEFTA) is essentieel voor het voltooien van de regionale vrijhandelszone. De Energiegemeenschap werkt aan een regionale energiemarkt en bereidt zich voor op integratie in de energiemarkt van de EU. De overeenkomst betreffende de totstandbrenging van een Europese gemeenschappelijke luchtvaartruimte (ECAA) zal leiden tot actualisering van de normen op het gebied van veiligheid, beveiliging en luchtverkeersbeheer en voordelen voor de consument.

De Commissie biedt aanzienlijke financiële steun voor regionale samenwerking. In 2011 zullen IPA-middelen worden ingezet ter bevordering van de deelname van de regio aan belangrijke internationale overeenkomsten zoals het Vervoersverdrag. De regionale school voor openbaar bestuur (ReSPA) is inmiddels volledig operationeel en verstrekt momenteel ongeveer 2 500 opleidingsdagen per jaar. De internationale overeenkomst tot vaststelling van de rechtspersoonlijkheid is in juli 2010 geratificeerd. De officiële opening van de locatie in Danilovgrad (Montenegro) zal naar verwachting op 11 november 2010 plaatsvinden.

De Commissie zal het herstel van het culturele erfgoed blijven ondersteunen in het kader van het Ljubljana-proces. De RCC zal een werkgroep "cultuur en samenleving" oprichten, die zal worden ondersteund door een permanent secretariaat, waarvoor de EU pretoetredingssteun zal verstrekken. De werkgroep heeft tot taak het Ljubljana-proces te beheren in samenwerking met de Raad van Europa en de Commissie.

De Commissie legt de laatste hand aan de Donau-strategie, waarin lidstaten, uitbreidingslanden en landen van het Oostelijk Partnerschap worden samengebracht. De betrokkenheid en actieve deelname van de landen van de Westelijke Balkan die de Donau delen met hun EU-buren is essentieel voor het succes van de strategie, die de gelegenheid biedt voor investeringen in vervoer, energie, milieu en sociaaleconomische ontwikkeling die voor alle partijen voordeel opleveren.

De geschillen over Kosovo vormen een belemmering voor de regionale samenwerking. Vooral het functioneren van de CEFTA, de uitbreiding van het pan-euromediterrane systeem van diagonale cumulatie van oorsprong en de ondertekening van het Verdrag tot oprichting van een vervoersgemeenschap hebben hieronder te lijden gehad. Soms was het onmogelijk om een bijeenkomst te organiseren met deelname van alle regionale actoren. De Commissie roept alle betrokken partijen met klem op te streven naar praktische en pragmatische oplossingen om de inclusiviteit van de regionale samenwerking te verzekeren zonder afbreuk te doen aan de diverse standpunten over de status van Kosovo.

Slovenië en Kroatië hebben een grensarbitrageovereenkomst ondertekend en geratificeerd, waarmee de weg wordt vrijgemaakt voor een definitieve oplossing. Deze overeenkomst toont aan dat bilaterale vraagstukken in een geest van goede nabuurschap kunnen worden opgelost. De Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië heeft de afbakening van haar grenzen voltooid. Een aantal bilaterale vraagstukken zijn echter nog steeds niet opgelost, evenals het geschil over de naamkwestie tussen Griekenland en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië.

De resterende bilaterale vraagstukken, inclusief de grensgeschillen, moeten door de betrokkenen worden opgelost, in een geest van goede nabuurschap en rekening houdend met de algemene EU-belangen. De betrokken partijen zullen daartoe nieuwe politieke wil aan de dag moeten leggen. De Commissie verwacht dat zij al het mogelijk zullen doen om de resterende grensconflicten op te lossen conform het beginsel van vreedzame geschillenbeslechting in overeenstemming met het VN-handvest, waar nodig met een beroep op het Internationaal Gerechtshof. Bilaterale problemen niet tot vertragingen van de toetredingsonderhandelingen leiden. De EU is bereid om bij te dragen tot de noodzakelijke politieke impuls voor het zoeken naar oplossingen en steun te verlenen aan daarmee samenhangende initiatieven.

PRETOETREDINGSINSTRUMENTEN TEN DIENSTE VAN HET UITBREIDINGSBELEID

Financiële steun — een strategische aanpak

De financiële steun die via het instrument voor pretoetredingssteun (IPA) wordt verleend, is bedoeld om de kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten te helpen bij hun streven om aan de toetredingscriteria te voldoen, zich aan te sluiten bij het beleid en de normen van de EU en de sociaaleconomische ontwikkeling te stimuleren. Dergelijke bijstand uit de EU-begroting biedt een duidelijke meerwaarde. Hulp bieden aan de uitbreidingslanden is investeren in de toekomst van de EU: door toekomstige lidstaten te helpen zich goed voor te bereiden op de toetreding kan de EU zelf haar strategische doelen beter bereiken. Via het IPA is in 2007–2013 voor de hulp bij de voorbereidingen 11,6 miljard euro beschikbaar. In het herziene indicatieve financiële meerjarenkader voor 2011–2013 wordt voor dit bedrag een indicatieve uitsplitsing gegeven.

De opzet van het IPA maakt strategische planning van de bijstand mogelijk door middel van indicatieve meerjarenplannen voor periodes van drie jaar. Deze plannen bevatten de belangrijkste prioriteiten voor de bijstand in de komende jaren en vormen de basis voor de jaarlijkse of meerjarige programmering. De indicatieve meerjarenplannen gaan uit van de behoeften die in de partnerschappen en de voortgangsverslagen zijn geïdentificeerd.

De Commissie heeft maatregelen genomen om de strategische aard van dit proces te versterken en erop toe te zien dat de voortgangsverslagen en de programmering van de steun beter aansluiten op de prioriteiten in de toetredingspartnerschappen en Europese partnerschappen. Er is daardoor een sterkere nadruk komen te liggen op zaken van fundamenteel belang zoals goed bestuur en de rechtsstaat. Om deze nadruk te versterken en de participatie van de begunstigde landen te bevorderen, zal de Commissie bij de planning van de pretoetredingssteun vaker een sectorgerichte aanpak hanteren.

De toetredingslanden worden daarom aangemoedigd gedetailleerde strategische programma’s op te zetten voor belangrijke sectoren die zijn aangemerkt als essentieel voor de vooruitgang richting de EU. De toetredingsprioriteiten moeten volledig worden geïntegreerd in deze door het land zelf opgestelde programma’s. In de volgende indicatieve meerjarenplannen (voor 2011–2013) zullen de doelstellingen voor de IPA-steun voor die sectoren worden opgenomen.

Andere gebieden die tot de prioriteiten in de meerjarenplannen blijven behoren, houden verband met regionale ontwikkeling, ontwikkeling van het menselijk potentieel en plattelandsontwikkeling, met name in de kandidaat-lidstaten. De regeringen van de uitbreidingslanden leren zo doeltreffend en volgens de beginselen van gezond financieel beheer met de pretoetredingssteun om te gaan en kunnen zich daardoor voorbereiden op het toekomstige beheer van de EU-fondsen als lidstaat.

In enkele landen zijn er echter nog problemen met de effectieve tenuitvoerlegging van de IPA-programma’s. De begunstigde landen moeten hun inspanningen opvoeren om over voldoende bestuurlijke capaciteit en expertise te beschikken voor de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van duurzame resultaatgerichte projecten waarmee zij de absorptie van de beschikbare pretoetredingsfondsen kunnen optimaliseren. De Commissie steunt de begunstigden bij het verbeteren van de capaciteit, houdt toezicht op de financiële cyclus van het IPA en identificeert tekortkomingen in een vroeg stadium.

De Commissie zal bij de programmering vaker op meerjarenbasis te werk gaan, waardoor zij beter prioriteiten kan stellen en de geplande maatregelen beter op elkaar kan afstemmen. De financiële steun wordt voor de begunstigde landen ook beter voorspelbaar.

Een sectorale aanpak bevordert de samenwerking tussen donoren en begunstigden, bestrijdt dubbel werk en leidt tot grotere efficiëntie en effectiviteit. Daardoor kunnen alle belanghebbenden zich sterker richten op de verwachte resultaten en effecten van onze gezamenlijke inspanningen.

De omvang van de investeringen die in de uitbreidingslanden moeten worden gedaan om deze op het lidmaatschap voor te bereiden en daadwerkelijke convergentie tot stand te brengen, vereist aanzienlijke bijdragen uit de nationale begrotingen, steun van andere donoren en de internationale financiële instellingen en de inzet van particuliere investeerders. Vooral publiek-private partnerschappen zijn een goede methode om subsidies van de overheid en leningen van particuliere banken samen te brengen. Het Investeringskader voor de Westelijke Balkan (WBIF), het Europees Fonds voor Zuidoost-Europa (EFSE) en het Green for Growth Fund (GGF) zijn goede voorbeelden van hoe beperkte publieke middelen als hefboom kunnen dienen voor een sterke kapitaalinstroom.

Het WBIF is in december 2009 opgezet als gezamenlijk initiatief van de Commissie en de internationale financiële instellingen die haar partners zijn. Het is een belangrijk instrument om investeringen in infrastructuur in Zuidoost-Europa aan te trekken. Het hefboomeffect van de IPA-subsidies leidt tot aanzienlijke leningen van de internationale financiële instellingen. Er is 137 miljoen euro aan subsidies toegekend, waarmee naar schatting 6,6 miljard euro aan investeringen kan worden gegenereerd. Bij het WBIF ligt het accent op verhoging van het aantal water- en afvalwaterprojecten in de regio, stimulering van steun voor energie-efficiëntie, versnelling van investeringen in het kernnetwerk voor vervoer en steun voor de ontwikkeling van het midden- een kleinbedrijf en mechanismen om de economische groei in de nasleep van de financiële crisis aan te moedigen. WBIF-projecten worden uitgevoerd in een aantal landen op de Westelijke Balkan en versterken de samenwerking in die regio. Het WBIF geeft voorrang aan grote investeringen van regionaal belang, zoals het kernnetwerk voor regionaal vervoer in Zuidoost-Europa, dat beschouwd kan worden als voorloper van het toekomstige trans-Europese vervoersnetwerk (TEN-T) in de regio.

De financiële steun voor regionale samenwerking in het kader van het IPA moet de stabiliteit in de regio vergroten, de handelsstromen binnen de regio stimuleren en initiatieven en structuren voor regionale samenwerking op de Westelijke Balkan ondersteunen, bijvoorbeeld de regionale samenwerkingsraad en de regionale hogeschool voor bestuurskunde. De regionale samenwerkingsraad ziet erop toe dat de financiering via het IPA en andere donoren in overeenstemming is met de regionale samenwerkingsprioriteiten.

Deelname aan EU-programma’s en -agentschappen

Het doel van de deelname van uitbreidingslanden aan EU-programma’s en -agentschappen is de samenwerking met de lidstaten te bevorderen en de betrokken landen bekend te maken met het beleid en de werkmethoden van de EU. De (potentiële) kandidaat-lidstaten kunnen aan EU-programma’s deelnemen door middel van kaderovereenkomsten. De deelname aan EU-agentschappen wordt per geval bekeken. De deelname kan deels worden gefinancierd met financiële steun van het IPA. De betrokken landen worden aangemoedigd voorrang te geven aan de deelname aan programma’s en agentschappen waarbij sleutelsectoren voor de hervormingen worden gesteund en het meeste voordeel kan worden behaald.

Informatie en communicatie

Voor een succesvol uitbreidingsbeleid is sterke steun van het publiek onontbeerlijk. De lidstaten en de uitbreidingslanden hebben een spilfunctie waar het gaat om voorlichting en communicatie om deze steun in stand te houden. De Commissie wil ervoor zorgen dat er via de nu al beschikbare communicatiemedia meer objectieve informatie over het uitbreidingsproces beschikbaar komt, die in gebruiksvriendelijke vorm wordt gepresenteerd. Het is vooral van belang dat die informatie jonge mensen bereikt, die wellicht nog niet voldoende levenservaring hebben om te beseffen hoe belangrijk het is de veiligheid en stabiliteit in Europa te versterken. De politieke leiders van de EU en die op nationaal, regionaal en lokaal niveau beslissen hoe zij deze informatie voor hun achterban het beste kunnen gebruiken.

Bij de vijfde uitbreidingsronde is gebleken dat lacunes in de informatievoorziening snel misleidende informatie tot gevolg hebben. Het is daarom van groot belang om met vrij toegankelijke en accurate informatie te komen, om het publiek een goed beeld te geven van waar het om gaat. De Unie staat in 2010 voor nieuwe uitdagingen in verband met de economische crisis, het milieu, werkgelegenheid, de veiligheid van de burger, klimaatverandering en migratie. Het publiek in zowel de lidstaten als de uitbreidingslanden is bezorgd over deze onderwerpen. De leiders staan nu voor de uitdaging om uit te leggen hoe de uitbreiding de EU kan helpen haar doelstellingen op een aantal sleutelterreinen te bereiken, de hervormingsagenda kan versnellen en de levensomstandigheden in de uitbreidingslanden kan verbeteren. Reële, tastbare resultaten zijn de beste reclame voor het uitbreidingsproces. Visumliberalisering voor de landen van de Westelijke Balkan is een uitstekend voorbeeld.

Ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld

De activiteiten van het maatschappelijk middenveld zijn essentieel voor een volwaardige democratie, de eerbiediging van de mensenrechten en de rechtsstaat. Dergelijke activiteiten versterken de politieke verantwoording, stimuleren en verbreden de ruimte voor het debat over maatschappelijke keuzes en versterken de consensus over een pluralistische samenleving. Door bij te dragen aan een democratie die in hogere mate open, participatief en dynamisch is, bevordert een levendig en florerend maatschappelijk middenveld ook tolerantie en verzoening. De betrokkenheid van maatschappelijke organisaties bij het pretoetredingsproces bevordert de kwaliteit van de voor de uitbreiding benodigde hervormingen en de steun bij het publiek voor die hervormingen.

Maatschappelijke organisaties kunnen alleen een effectieve beleidsdialoog aangaan in een cultuur van aanvaarding en waardering van de rol die het maatschappelijk middenveld speelt. Het moet een algemene regel worden dat het publiek geraadpleegd wordt over beleidsinitiatieven en wetsontwerpen. De toegang van het maatschappelijk middenveld tot steun van de overheid wordt vaak belemmerd door weinig transparante en slecht uitgewerkte toewijzingscriteria.

De faciliteit voor het maatschappelijk middenveld helpt maatschappelijke organisaties bij het versterken van hun capaciteiten, waardoor zij een effectieve dialoog kunnen aangaan met de overheid en met particuliere actoren en de ontwikkelingen kunnen volgen op gebieden als de rechtsstaat en de eerbiediging van de grondrechten. De faciliteit financiert initiatieven op lokaal niveau, regionale netwerkvorming en korte bezoeken aan de EU.

De Commissie heeft de faciliteit opnieuw bekeken, teneinde betere contacten te leggen met in de gemeenschap gewortelde organisaties en rekening te houden met de feedback die de maatschappelijke organisaties leveren. De Commissie wil beter inspelen op de behoeften die in elk van de betrokken landen bestaan en ngo’s voor langere tijd aanloopsteun bieden. Gevestigde, sterkere organisaties kunnen fungeren als mentor en facilitator voor kleinere organisaties.

VOORUITGANG IN DE UITBREIDINGSLANDEN EN DE AGENDA VOOR 2010–2011

De Westelijke Balkan naar het EU-lidmaatschap leiden

Tijdens de ministeriële vergadering tussen de EU en de Westelijke Balkan die op 2 juni 2010 in Sarajevo plaatsvond, heeft de EU zich opnieuw ondubbelzinnig uitgesproken voor het Europese perspectief van de Westelijke Balkan en erop gewezen dat de toekomst van de Westelijke Balkan in de EU ligt.

De landen van de Westelijke Balkan zijn het afgelopen jaar dichter tot de EU gekomen doordat de regio vooruitgang heeft geboekt bij de hervormingen en het voldoen aan de criteria en voorwaarden, zij het niet overal in gelijke mate. De vorderingen van Kroatië bevestigen dat het stabiliteits- en associatieproces voor de Westelijke Balkan een beleid is dat de weg effent voor toetreding tot de EU. De vorderingen van de andere landen van de Westelijke Balkan in de richting van het EU-lidmaatschap zijn evenzeer afhankelijk van het tempo van hun politieke en economische hervormingen.

Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt op het gebied van visumliberalisering. Het afgelopen jaar heeft de EU de visumplicht opgeheven voor Servië, Montenegro en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, nadat deze landen hadden aangetoond aan de eisen te voldoen inzake de beveiliging van reisdocumenten, grensbeheer, migratie, asiel, openbare orde en openbare veiligheid en eerbiediging van de mensenrechten. Binnenkort wordt de visumplicht opgeheven voor Bosnië en Herzegovina en Albanië, nu deze landen duidelijk hebben laten zien dat zij eveneens aan die eisen voldoen. De betrokken landen moeten hun inspanningen opvoeren om hun burgers te informeren over de reikwijdte en de beperkingen van de visumvrijstelling. Kosovo heeft een overnamewet goedgekeurd en de inspanningen voor de herintegratie van gerepatrieerde personen opgevoerd. Daarmee effent het de weg voor de dialoog over visumliberalisering.

Kroatië

Sinds het begin van de toetredingsonderhandelingen in oktober 2005 boekt Kroatië gestaag vooruitgang wat betreft de lidmaatschapscriteria. Het land voldoet aan de politieke criteria van Kopenhagen en wat de economische criteria betreft, is Kroatië een functionerende markteconomie. Het zou de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de EU het hoofd moeten kunnen bieden, mits het alomvattende hervormingsprogramma vastberaden ten uitvoer wordt gelegd, zodat structureel zwakke punten worden aangepakt.

Kroatië heeft bij de toetredingsonderhandelingen goede vorderingen gemaakt wat de criteria inzake het acquis betreft. Er zijn 33 hoofdstukken geopend en 25 voorlopig afgesloten. Het land heeft goede vooruitgang geboekt wat betreft de voorwaarden voor de afsluiting van de onderhandelingshoofdstukken die financiële gevolgen hebben: landbouw en plattelandsontwikkeling, regionaal beleid en coördinatie van structuurinstrumenten, financiële en budgettaire bepalingen . Aanhoudende inspanningen zijn echter nodig om de nodige bestuurlijke structuren voor het beheer van de EU-fondsen en de controle op het gebruik ervan op te zetten.

Kroatië moet nog aan de voorwaarden voldoen voor de afsluiting van de hoofdstukken justitie en grondrechten . Met name moet het voldoende prestaties leveren wat betreft de onafhankelijkheid en de efficiëntie van de rechterlijke macht, de bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad, de eerbiediging en bescherming van minderheden, de terugkeer van vluchtelingen, de berechting van oorlogsmisdaden en volledige samenwerking met het Joegoslaviëtribunaal, ook wat betreft de toegang tot documenten. Op het gebied van de mededinging moet Kroatië herstructureringsplannen voor de scheepswerven opstellen overeenkomstig het acquis. Verwacht wordt dat Kroatië een actieve rol zal blijven spelen bij de regionale samenwerking op de Westelijke Balkan en de andere landen in de regio zal steunen in hun streven naar het lidmaatschap van de EU.

Gezien de prestaties van Kroatië bij het voldoen aan de voorwaarden en het uitvoeren van de verbintenissen die het bij de toetredingsonderhandelingen is aangegaan, is het land goed op weg om aan de criteria inzake het acquis te voldoen. Dit blijkt uit de monitoringtabellen die de Commissie opstelt voor de voorlopig afgesloten hoofdstukken.

De Commissie blijft de naleving van de verbintenissen tot de toetreding in het oog houden met alle instrumenten waarover zij beschikt, met inbegrip van intercollegiale toetsing en de structuren van de stabilisatie- en associatieovereenkomst. De Commissie zal regelmatig monitoringverslagen uitbrengen.

Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië

De voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië blijft in toereikende mate voldoen aan de politieke criteria. Na de ingrijpende hervormingen van 2009 is, zij het in een ongelijkmatig tempo, verdere vooruitgang geboekt wat betreft de hervorming van het parlement, de politie, het gerechtelijk apparaat, het openbaar bestuur en de eerbiediging en bescherming van minderheden. Verdere vooruitgang is nog nodig met betrekking tot de dialoog tussen politieke actoren, de hervorming van het gerechtelijk apparaat en het openbaar bestuur, de bestrijding van corruptie, de vrijheid van meningsuiting en de verbetering van het ondernemingsklimaat. Het is van wezenlijk belang dat de wetgeving ten uitvoer wordt gelegd.

Het land is aan zijn verbintenissen op grond van de stabilisatie- en associatieovereenkomst blijven voldoen. De Commissie heeft voorgesteld over te gaan naar de twee fase van de associatie, zoals in de stabilisatie- en associatieovereenkomst voorzien.

De Raad heeft nog geen standpunt bepaald over de aanbeveling die de Commissie in oktober 2009 heeft gedaan om toetredingsonderhandelingen te openen.

Het geschil met Griekenland over de naam van het land is nog niet opgelost. Onder auspiciën van de VN voeren de twee landen besprekingen om het geschil bij te leggen. Ook hebben bilaterale contacten plaatsgevonden, onder meer op het niveau van de eerste minister, maar dit heeft nog niet tot concrete resultaten geleid. Maatregelen en uitspraken die een negatief effect zouden kunnen hebben op de nabuurschapsbetrekkingen, zouden moeten worden vermeden. Het onderhouden van betrekkingen van goed nabuurschap, zoals een door onderhandelingen tot stand gekomen en wederzijds aanvaardbare oplossing van het geschil betreffende de naam van het land, onder auspiciën van de VN, blijft van wezenlijk belang.

Montenegro

Tegelijk met dit strategiedocument heeft de Commissie een advies uitgebracht over het verzoek van Montenegro om toetreding tot de Europese Unie. De conclusies en aanbevelingen in dat advies zijn opgenomen in de bijlage bij deze mededeling.

Albanië

Tegelijk met dit strategiedocument heeft de Commissie een advies uitgebracht over het verzoek van Albanië om toetreding tot de Europese Unie. De conclusies en aanbevelingen in dat advies zijn opgenomen in de bijlage bij deze mededeling.

Bosnië en Herzegovina

Bosnië en Herzegovina heeft beperkte vooruitgang geboekt wat betreft de aanpak van kritieke hervormingen. De verkiezingen in oktober 2010 verliepen in het algemeen volgens de internationale normen. De bepalingen van de grondwet van Bosnië en Herzegovina die onverenigbaar zijn met Europees mensenrechtenverdrag zijn niet geschrapt, ondanks de uitspraak van het Europees Hof voor de rechten van de mens. De eerbiediging van de democratische beginselen en het recht op gelijke behandeling zonder te worden gediscrimineerd, zoals dat in het mensenrechtenverdrag is opgenomen, is een essentieel element van de interim-overeenkomst.

Het ontwikkelen van een gemeenschappelijke visie van de politieke leiders op de algemene richting die het land moet inslaan en de voornaamste EU-gerelateerde hervormingen is essentieel voor verdere vorderingen op weg naar het EU-lidmaatschap. Het land moet zich intensiever inspannen om goede prestaties te leveren bij het uitvoeren van de interim-overeenkomst.

Bosnië en Herzegovina moet snel de eerste stappen zetten om zijn grondwet aan te passen aan het Europese mensenrechtenverdrag en de efficiëntie en de werking van zijn instellingen te verbeteren. Het is de bedoeling dat het land de wet- en regelgeving van de EU kan overnemen, ten uitvoer leggen en handhaven. Wat de internationale verplichtingen betreft, is het cruciaal dat vooruitgang wordt geboekt bij het voldoen aan de doelstellingen en voorwaarden voor de sluiting van het bureau van de hoge vertegenwoordiger. De EU zal Bosnië en Herzegovina door middel van een versterkte aanwezigheid bijstaan bij de verwezenlijking van de doelstellingen van de EU-agenda.

Servië

Servië heeft in december 2009 het lidmaatschap van de EU aangevraagd en heeft een hernieuwd engagement getoond om aan de criteria van Kopenhagen te voldoen. In oktober 2010 heeft de Raad de Commissie verzocht om een advies over dit verzoek. In februari 2010 is de interim-overeenkomst in werking getreden en in juni 2010 hebben de lidstaten ermee ingestemd de stabilisatie- en associatieovereenkomst (SAO) ter bekrachtiging aan hun parlementen voor te leggen.

De effectieve implementatie van de agenda voor de politieke hervormingen is voortgezet. Er zijn enkele positieve resultaten bereikt op het gebied van de bestrijding van de georganiseerde misdaad. Er zijn aanvullende inspanningen vereist op het gebied van de hervorming van het gerechtelijk apparaat en het openbaar bestuur en de bestrijding van georganiseerde misdaad en corruptie. Servië is doorgegaan goede prestaties te leveren bij de uitvoering van de interim-overeenkomst en is goed op weg om aan de SAO-vereisten te voldoen. Het land heeft belangrijke stappen gezet in de richting van verzoening in de regio en met name met Kroatië en Bosnië en Herzegovina. Servië is actief medewerking blijven verlenen aan het Joegoslaviëtribunaal. De twee nog gezochte verdachten zijn echter nog steeds op vrije voeten. Volledige medewerking met het tribunaal blijft een essentiële voorwaarde voor het lidmaatschap van de EU, zoals de Raad in zijn conclusies van 25 oktober 2010 heeft vastgelegd.

Servië moet zich constructiever opstellen met betrekking tot de deelname van Kosovo aan regionale handel en samenwerking. Het moet de douanestempels van Kosovo erkennen die UNMIK tot tweemaal toe heeft gecertificeerd als in overeenstemming met Resolutie 1244 van de VN-Veiligheidsraad. De samenwerking met de EULEX-rechtsstaatmissie met betrekking tot het noorden van Kosovo moet worden geïntensiveerd. In aansluiting op de resolutie van de Algemene Vergadering van de VN is de EU bereid een dialoogproces tussen Belgrado en Priština/Prishtina te faciliteren, dat gericht moet zijn op samenwerking, vooruitgang op weg naar de EU en verbetering van het leven van de bevolking.

Kosovo

De plaatselijke verkiezingen die eind 2009 in Kosovo plaatsvonden, zijn ordelijk verlopen met de deelname van alle gemeenschappen. De opkomst was in het noorden van Kosovo zeer laag. Het decentralisatieproces is aanzienlijk gevorderd. De samenwerking met EULEX is geïntensiveerd. De regering heeft haar capaciteit voor de uitvoering van de Europese agenda en het hervormingsbeleid van Kosovo versterkt. Kosovo staat echter nog voor grote uitdagingen wat betreft de hervorming van het openbaar bestuur en de rechtsstaat, waaronder de rechterlijke macht. Corruptie, georganiseerde misdaad en witwassen moeten harder worden aangepakt. Punten van zorg blijven de dialoog en de verzoening tussen de gemeenschappen en de integratie van minderheden, vooral de Serviërs in Kosovo. De autoriteiten moeten zorgen voor een constructieve opstelling wat betreft de deelname van Kosovo aan regionale samenwerkingsfora, zodat het land geen achterstand oploopt met betrekking tot de ontwikkelingen in de regio.

In december 2009 werd de mededeling van de Commissie Kosovo — Op weg naar de Europese Unie [4] door de Raad met instemming ontvangen. De Raad verzocht de Commissie maatregelen te nemen om de vorderingen van Kosovo op weg naar de EU te ondersteunen, in overeenstemming met het Europese perspectief van de regio, en daarover verslag uit te brengen. De Raad onderstreepte het belang van maatregelen op het gebied van handel en visa, zonder afbreuk te doen aan de standpunten van de lidstaten inzake de status van Kosovo.

In februari heeft de Commissie voorgesteld de autonome handelsmaatregelen voor Kosovo te verlengen. In juli heeft zij deskundigen naar Kosovo gezonden om te beoordelen in hoeverre het in staat is om aan de eisen voor een handelsovereenkomst met de EU te voldoen. Er zijn inspanningen nodig op het gebied van de technische regelgeving voor producten, controle van de oorsprong, intellectuele eigendom, mededingingsregels en overheidsopdrachten. De Commissie zal haar inspanningen opvoeren om Kosovo te helpen de geconstateerde tekortkomingen weg te werken. Zodra Kosovo aan de eisen voldoet, zal de Commissie richtsnoeren voorstellen voor de onderhandelingen over een handelsovereenkomst.

De Commissie zal de deelname van Kosovo aan relevante EU-programma’s bevorderen. Samen met de autoriteiten van Kosovo heeft de Commissie in januari het startsein gegeven voor de dialoog met Kosovo over het stabilisatie- en associatieproces. Een groot aantal bijeenkomsten is inmiddels afgerond.

De Commissie verleent steun voor de deelname van Kosovo aan IPA-programma’s voor grensoverschrijdende samenwerking met de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië en Albanië. Vanaf 2011 zal ook steun worden verleend voor programma’s met Montenegro.

De Commissie zal de initiatieven die zij in haar mededeling over Kosovo heeft beschreven blijven bevorderen, in overeenstemming met de conclusies van de Raad.

Voortzetting van de toetredingsonderhandelingen met Turkije

Turkije is doorgegaan met het proces van politieke hervormingen. Door een grondwetswijziging zijn ingrijpende veranderingen aangebracht in het politieke en het juridische stelsel, waarmee een aantal prioriteiten inzake justitie en de grondrechten zijn aangepakt. De hervormingen beperken de bevoegdheden van de militaire rechtbanken, reorganiseren het grondwettelijk hof, verbreden de samenstelling van de hoge raad van rechters en openbare aanklagers, waardoor deze meer representatief is voor de rechterlijke macht in haar geheel, versterken de vakbondsrechten in de overheidssector, leggen de grondslag voor speciale maatregelen ter bescherming van de rechten van vrouwen en kinderen, garanderen de bescherming van persoonsgegevens en geven het recht een beroep te doen op een ombudsman, waarmee de rechtsgrondslag wordt geboden voor de instelling van de ombudsman.

De grondwetswijzigingen zijn een belangrijke stap in de goede richting, Om voldoende steun voor de grondwetshervorming op te bouwen, moet er echter een brede openbare raadpleging worden gehouden waaraan door alle politieke partijen en het maatschappelijk middenveld met volledige inzet wordt deelgenomen. Turkije moet er nu voor zorgen dat deze hervormingen met passende wetgeving worden uitgevoerd. Een nieuwe civiele grondwet zou een goede basis zijn voor verdere versterking van de democratie in Turkije overeenkomstig de Europese normen en de toetredingscriteria van de EU.

Wat de grondrechten betreft, moeten de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van de media in Turkije worden versterkt, zowel wettelijk als in de praktijk. Er zijn nog enkele tekortkomingen wat betreft de uitoefening van de vrijheid van godsdienst. Er moet vooruitgang komen ten aanzien van de rechten van vrouwen en gelijke behandeling van vouwen en mannen. Volledige vakbondsrechten moeten worden gewaarborgd. De “democratische opening” die met name een oplossing had moeten bieden voor de Koerdische kwestie, heeft slechts beperkte resultaten gehad. De veiligheidssituatie in het zuidoosten is verslechterd en de aanvallen van de terroristische organisatie PKK/Kongra-Gel zijn hervat. Er is enige vooruitgang geboekt bij de strijd tegen corruptie.

De toetredingsonderhandelingen zijn vooruitgegaan, maar in een tamelijk traag tempo. Er is nu een lastige fase bereikt, waarin Turkije zijn inspanningen moet opvoeren om aan de eisen te voldoen. Turkije kan het tempo van de onderhandelingen opvoeren door vooruitgang te boeken bij het voldoen aan de voorwaarden van het onderhandelingskader. De komende maanden moet het land met name prioriteit toekennen aan de hoofdstukken mededingingsbeleid , overheidsopdrachten en sociaal beleid en werkgelegenheid .

Turkije voert een actiever buitenlands beleid in de ruime regio. Dat is een voordeel voor de Europese Unie, mits het beleid wordt ontwikkeld als aanvulling op het toetredingsproces en in coördinatie met de EU. Turkije heeft een aantal voorstellen gedaan voor nauwere samenwerking tussen de EU en Turkije inzake het buitenlandse beleid. Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de onderhandelingen over een overnameovereenkomst met Turkije.

Turkije is in het openbaar steun blijven verlenen aan de onderhandelingen, onder auspiciën van de VN, tussen de leiders van de Grieks-Cypriotische en de Turks-Cypriotische gemeenschap over een alomvattende oplossing voor de kwestie-Cyprus. Er is echter geen vooruitgang geboekt met de normalisering van de bilaterale betrekkingen met de Republiek Cyprus. Turkije heeft het aanvullend protocol bij de associatieovereenkomst niet volledig uitgevoerd en niet alle belemmeringen voor het vrije verkeer van goederen, met inbegrip van beperkingen op de rechtstreekse transportverbindingen met Cyprus, opgeheven. Turkije moet dringend voldoen aan zijn verplichting om het aanvullend protocol volledig en op niet-discriminerende wijze toe te passen en vooruitgang boeken met de normalisering van de bilaterale betrekkingen met de Republiek Cyprus. De EU zal de ontwikkelingen blijven volgen en de vorderingen met betrekking tot de in de verklaring van 21 september 2005 beschreven kwesties beoordelen overeenkomstig de conclusies van de Raad, onder meer die van december 2006 en december 2009. Als geen vooruitgang wordt geboekt, beveelt de Commissie aan dat de EU de maatregelen van 2006 handhaaft, wat gevolgen zal blijven hebben voor de algemene voortgang van de onderhandelingen.

Turkije moet zich meer inspannen om de openstaande bilaterale geschillen met zijn buurlanden, waaronder grensgeschillen, bij te leggen. Er is een nieuwe impuls gaande om de betrekkingen met Griekenland te verbeteren. Griekenland heeft een aanzienlijk aantal officiële klachten ingediend over aanhoudende schending van zijn luchtruim door Turkije, onder meer door vluchten over de Griekse eilanden. Griekenland heeft ook geklaagd over schending van zijn territoriale wateren. De protocollen inzake de normalisatie van de betrekkingen met Armenië, die in 2009 waren ondertekend, zijn niet geratificeerd.

Start van het toetredingsproces met IJsland

Het toetredingsproces met IJsland is van start gegaan. Na de aanbeveling van de Commissie (advies van februari 2010) en het besluit van de Europese Raad in juni werden in juli 2010 de toetredingsonderhandelingen geopend en staat het analytische onderzoek (de zogeheten screening) van het EU-acquis op het punt te worden aangevat. IJsland heeft nu recht op pretoetredingssteun. Deze steun dient ter ondersteuning van de inspanningen van een land om volledig klaar te zijn voor EU-lidmaatschap.

Er zijn verder goede vorderingen gemaakt met de verbetering van het wettelijke kader in verband met belangenconflicten en de financiering van politieke partijen. De regels voor de aanstelling van rechters werden aangepast om de onafhankelijkheid van het gerecht verder te versterken. Er werden belangrijke stappen gezet voor economische stabilisering. Er is vooruitgang geboekt met de consolidering van de overheidsfinanciën en het herstel van het financiële stelsel. Het IMF-programma is op schema. Toch blijven er nog economische onzekerheden en problemen bestaan. IJsland moet aan de bestaande verplichtingen voldoen, zoals door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA in het kader van de EER-Overeenkomst vastgesteld. Er zijn belangrijke inspanningen nodig om te verzekeren dat de burgers van IJsland degelijk worden geïnformeerd over wat het EU-lidmaatschap inhoudt.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

Op basis van bovenstaande analyse presenteert de Commissie de volgende conclusies en aanbevelingen :

1. De uitbreiding versterkt de vrede en stabiliteit in Europa. Het is in het strategische belang van de EU om de vaart in het uitbreidingsproces te houden, op basis van de overeengekomen beginselen en voorwaarden en de hernieuwde consensus over de uitbreiding die is goedgekeurd door de Europese Raad in december 2006. Om van de uitbreiding een succes te maken, is het vaste politieke engagement van alle belanghebbenden nodig. De uitbreiding moet voor alle betrokkenen geloofwaardig blijven. Kandidaat-lidstaten moeten goed zijn voorbereid door strenge voorwaarden en hun moet een duidelijk en tastbaar Europees perspectief worden geboden zodra aan de voorwaarden is voldaan.

2. Het uitbreidingsproces stelt de EU in staat op een aantal gebieden beter haar beleidsdoelstellingen te bereiken , zoals economisch herstel en duurzame groei, met inbegrip van convergentie van de regelgeving, de interne markt, energie, vervoer, milieubescherming en inspanningen ter beperking van de klimaatverandering, alsook het veiliger maken van de EU.

3. De Commissie zal verder het toezicht op het macro-economische beleid van de uitbreidingslanden versterken en daarbij rekening houden met nieuwe ontwikkelingen van economisch goed bestuur in de EU. De Commissie verwacht dat de uitbreidingslanden EU-gerelateerde hervormingen blijven doorvoeren en het bedrijfsklimaat verbeteren, en daardoor de economische crisis helpen te boven komen en duurzame groei bereiken. De Commissie zal de uitbreidingslanden betrekken bij initiatieven die op EU-niveau worden genomen om de doelstellingen van de Europa 2020-strategie te bereiken. De Commissie vraagt de uitbreidingslanden om de doelstellingen voor 2020 in hun nationale beleidsprioriteiten op te nemen, deel te nemen aan regionale beleidsgroepen teneinde de resultaten van deze hervormingen regelmatig te toetsen en regiospecifieke doelstellingen vast te stellen, waar dat aangewezen is.

4. De Commissie moedigt de uitbreidingslanden aan inspanningen te doen om de situatie van kwetsbare groepen te verbeteren, met inbegrip van de sociale en economische integratie van Romazigeuners. De Commissie verleent aan dit streven haar medewerking.

5. De Commissie zal verder prioriteit blijven verlenen aan de hervorming van het gerecht en de openbare besturen, de strijd tegen de georganiseerde misdaad en corruptie en een versterkte dialoog over de rechtsstaat met de uitbreidingslanden. De meeste uitbreidingslanden moeten aanzienlijke vorderingen maken om de rechtsstaat te versterken en meer bepaald om een geloofwaardige staat van dienst te kunnen aantonen voor de strijd tegen georganiseerde misdaad en corruptie.

6. De vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid blijven een punt van zorg in de meeste uitbreidingslanden en de vastgestelde problemen moeten prioritair worden aangepakt. Vooruitgang op dit punt is essentieel en de Commissie zal hierop nauwgezet toezien. De Commissie zal verder steun verlenen aan de maatschappelijke organisaties en volledig gebruik maken van haar faciliteit op dit punt.

7. Regionale samenwerking is een essentieel element van het stabilisatie- en associatieproces. De Westelijke Balkan heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt met de regionale samenwerking, die niet mag worden ondermijnd door meningsverschillen over Kosovo. De regionale samenwerkingsraad moet zich vooral richten op de tenuitvoerlegging van zijn resultaatgerichte strategie.

8. Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt inzake de versoepeling van het visumbeleid . De visumverplichting voor onderdanen van de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Montenegro en Servië werd opgeheven. Eerlang zal de visumverplichting voor Bosnië en Herzegovina en voor Albanië worden opgeheven, op basis van duidelijke aanwijzingen dat ook deze landen aan de ijkpunten hebben voldaan. De betrokken landen moeten verdere inspanningen doen om hun burgers te informeren over de reikwijdte en beperkingen van de visumvrijstelling, de tenuitvoerlegging daarvan nauwgezet in de gaten houden en indien nodig adequate corrigerende maatregelen treffen.

9. Bilaterale problemen dienen door de betrokken partijen te worden opgelost in een geest van goede nabuurschap en rekening houdend met de algemene belangen van de EU. Bilaterale problemen mogen geen vertragingen tot gevolg hebben voor het toetredingsproces. De EU is bereid hulp te bieden voor het zoeken naar oplossingen en daarmee verband houdende initiatieven te steunen. Het is tijd dat deze regio de conflicten uit het verleden te boven komt en voortbouwt op recente positieve ontwikkelingen inzake verzoening. Goede betrekkingen met de buurlanden blijven van essentieel belang.

10. De Commissie herinnert eraan dat de onderhandelingshoofdstukken waarvoor de technische voorbereiding is afgesloten, geopend of voorlopig gesloten dienen te worden op basis van het betrokken EU-acquis, overeenkomstig de onderhandelingskaders, en afhankelijk van maatregelen die door de Raad worden overeengekomen. Het is in het belang van de EU in een vroeg stadium van de onderhandelingen de discussie te openen over moeilijke hoofdstukken, met inbegrip van het hoofdstuk over justitie en de fundamentele rechten, waarvoor de vaststelling van een overtuigende en geloofwaardige staat van dienst noodzakelijk is, en die daarom vermoedelijk tot de laatste hoofdstukken behoren die gesloten zullen worden.

11. Pretoetredingssteun is een integraal onderdeel van de uitbreidingsstrategie en is bedoeld om de prioriteiten van de partnerschappen en voortgangsverslagen te helpen verwezenlijken. De begunstigde landen moeten hun capaciteit versterken om de EU-middelen op een doeltreffende manier aan te wenden.

12. De Commissie nodigt de lidstaten uit met de EU-instellingen samen te werken om het begrip en de steun voor het uitbreidingsproces te vergroten en duidelijk te maken hoe de uitbreiding tot de verwezenlijking van onze gemeenschappelijke doelstellingen kan bijdragen. De Commissie verbindt zich tot een betere en objectievere informatiestroom in verband met het uitbreidingsproces, in een gebruiksvriendelijk formaat, via de diverse media die thans beschikbaar zijn.

13. Kroatië heeft goede vooruitgang geboekt met de criteria voor het lidmaatschap en de toetredingsonderhandelingen hebben thans de laatste fase bereikt. Volledige samenwerking met het Internationale Strafhof voor voormalig Joegoslavië (ICTY) blijft een vereiste voor de vooruitgang van Kroatië in het toetredingsproces, overeenkomstig het onderhandelingskader. De Commissie is van oordeel dat de onderhandelingen moeten worden afgesloten zodra Kroatië voldoet aan de afsluitende ijkpunten, meer bepaald op het gebied van justitie en de grondrechten, met inbegrip van de strijd tegen corruptie, waardoor er voor de EU geen behoefte bestaat om te voorzien in een samenwerkings- en toezichtmechanisme na toetreding. De Commissie zal de vooruitgang van Kroatië op het gebied van justitie en de grondrechten nauwgezet volgen en in het eerste kwart van 2011 een bestandsopname maken.

14. Turkije heeft zijn proces van politieke hervormingen voortgezet, met name door de herziening van de grondwet. Er zijn verdere resultaten vereist inzake de fundamentele rechten, de democratische opening en de betrokkenheid van alle belanghebbenden bij het hervormingsproces. De vrijheid van meningsuiting in de praktijk garanderen is bijzonder problematisch. De toetredingsonderhandelingen kenden vooruitgang, zij het eerder traag. Door vlugger te voldoen aan de ijkpunten en de vereisten van het onderhandelingskader zal Turkije in staat zijn de onderhandelingen te versnellen. Turkije moet thans dringend voldoen aan de verplichting om het aanvullend protocol bij de associatieovereenkomst volledig en op niet-discriminerende wijze toe te passen en moet tevens vooruitgang boeken met de normalisering van de bilaterale betrekkingen met de Republiek Cyprus. De EU zal de ontwikkelingen blijven volgen en de vorderingen met betrekking tot de in de verklaring van 21 september 2005 beschreven kwesties beoordelen overeenkomstig de conclusies van de Raad, met inbegrip van de conclusies van december 2006 en december 2009. Indien geen vooruitgang wordt geboekt, beveelt de Commissie aan dat de EU de maatregelen van 2006 handhaaft, wat een voortdurend effect op de algemene vooruitgang van de onderhandelingen zal hebben.

15. Wat betreft de kwestie-Cyprus zetten de leiders van de Grieks-Cypriotische en de Turks-Cypriotische gemeenschap de onderhandelingen voort over een brede regeling onder auspiciën van de Verenigde Naties. De Commissie ondersteunt deze inspanningen en verleent technische bijstand op terreinen waarop de EU bevoegd is. De Commissie roept de leiders van beide kanten op hun inspanningen op te voeren om de gesprekken zo spoedig mogelijk tot een goed einde te brengen en roept Turkije opnieuw op concreet bij te dragen tot een alomvattende regeling van de kwestie Cyprus.

16. Het toetredingsproces met IJsland is van start gegaan. Na de aanbeveling van de Commissie (advies van februari 2010) en het besluit van de Europese Raad in juni werden in juli 2010 de toetredingsonderhandelingen geopend en staat het analytische onderzoek (de zogeheten screening) van de EU-verworvenheden op het punt te worden aangevat. IJsland moet aan de bestaande verplichtingen voldoen, zoals door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA in het kader van de EER-Overeenkomst vastgesteld. Er zijn belangrijke inspanningen nodig om te verzekeren dat de burgers van IJsland degelijk worden geïnformeerd over wat EU-lidmaatschap inhoudt.

17. De voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië blijft redelijk voldoen aan de politieke criteria. Er is verdere vooruitgang geboekt met essentiële hervormingsgebieden, zij het in een ongelijk tempo. Er zijn meer bepaald inspanningen vereist wat betreft justitie en de hervorming van het openbare bestuur. De Commissie herhaalt haar aanbeveling dat de onderhandelingen voor toetreding tot de Europese Unie met de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië geopend moeten worden. Het onderhouden van betrekkingen van goede nabuurschap, zoals een door onderhandelingen tot stand gekomen en wederzijds aanvaardbare oplossing van de naamkwestie, onder auspiciën van de VN, is van wezenlijk belang.

18. In haar vandaag goedgekeurde adviezen beveelt de Commissie aan dat de toetredingsonderhandelingen met Montenegro en Albanië geopend moeten worden zodra deze landen in de noodzakelijke mate voldoen aan de lidmaatschapscriteria van de Europese Raad van Kopenhagen uit 1993. In dit verband moeten Montenegro en Albanië met name de specifieke kernprioriteiten van elk advies aanpakken. De Commissie beveelt aan dat de Raad de status van kandidaat-lidstaat aan Montenegro verleent. De Commissie roept Albanië met klem op verdere inspanningen te doen en voort te bouwen op de tot dusver geboekte vooruitgang. Het voortgangsverslag van de Commissie voor beide landen in het uitbreidingspakket van 2011 zal in het bijzonder aandacht hebben voor de tenuitvoerlegging van de essentiële prioriteiten waaraan moet zijn voldaan voor het openen van toetredingsonderhandelingen.

19. Servië stelde zich in december 2009 kandidaat voor EU-lidmaatschap en in oktober 2010 verzocht de Raad de Commissie om haar advies. Servië heeft zijn agenda voor politieke hervormingen verder ten uitvoer gelegd en voortgebouwd op zijn staat van dienst voor de uitvoering van de interim-overeenkomst. Servië is in een goede positie om de vereisten van de stabilisatie- en associatieovereenkomst te vervullen. Servië heeft belangrijke stappen gezet voor verzoening in de regio. Aanvullende inspanningen zijn vereist op het gebied van justitiële en bestuurlijke hervormingen en de bestrijding van georganiseerde misdaad en corruptie. Servië heeft zijn samenwerking met het Internationale Strafhof voor voormalig Joegoslavië voortgezet. Toch zijn de twee laatste ICTY-voortvluchtigen nog steeds op vrije voeten. Volledige samenwerking met het Strafhof blijft een essentiële voorwaarde voor lidmaatschap van de EU, als vastgesteld in de conclusies van de Raad van 25 oktober 2010. Servië moet blijk geven van een meer constructieve houding ten aanzien van de deelname van Kosovo aan de regionale handel en samenwerking. De samenwerking met de rechtsstaatmissie van de Europese Unie (EULEX) in het noorden van Kosovo moet worden versterkt.

20. Overeenkomstig de resolutie van de Algemene Vergadering van de VN zal de EU een proces van dialoog tussen Belgrado en Prishtina/Priština bevorderen om de samenwerking te stimuleren, vooruitgang op weg naar de EU te bereiken en de levensomstandigheden van de mensen te verbeteren.

21. Het decentralisatieproces in Kosovo heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt en de samenwerking met EULEX is toegenomen. De regering heeft vooruitgang geboekt wat betreft de capaciteit voor de tenuitvoerlegging van de Europese agenda van Kosovo en het hervormingsbeleid. Er blijven echter nog belangrijke problemen in verband met de rechtsstaat, met inbegrip van de hervorming van het openbare bestuur en justitie, alsook de bestrijding van corruptie, georganiseerde misdaad en witwassen van geld. De dialoog en de verzoening tussen de gemeenschappen en de bescherming en integratie van minderheden, speciaal de Serviërs in Kosovo, blijven problematisch. De autoriteiten moeten een constructieve aanpak verzekeren voor de deelname van Kosovo aan regionale samenwerkingsfora, teneinde gelijke tred te houden met de regionale ontwikkelingen.De Commissie zal werk maken van de initiatieven waarvan sprake is in de mededeling van oktober 2009 over Kosovo, overeenkomstig de conclusies van de Raad van december 2009. De Commissie is verheugd over de recente vooruitgang van Kosovo met de goedkeuring van wetgeving inzake overname, het opstellen van een actieplan over de herintegratie van vluchtelingen, ondersteund door daartoe vastgelegde middelen. Afhankelijk van de voortzetting van de uitvoering ervan, is de Commissie vastbesloten eerlang een dialoog over de opheffing van de visumplicht te starten . De Commissie steunt Kosovo om de voorwaarden te creëren voor een mogelijke handelsovereenkomst met de EU. Zodra Kosovo voldoet aan de relevante vereisten, zal de Commissie onderhandelingsrichtsnoeren voor een handelsovereenkomst voorstellen . De Commissie zal voorstellen de relevante EU-programma's , zoals Europa voor de burgers en Cultuur, open te stellen voor Kosovo. De Commissie zal in dit verband onderhandelingsrichtsnoeren voor een kaderovereenkomst voorstellen .

22. Bosnië en Herzegovina moeten een regering vormen die voorstander is van een EU-toekomst voor het land en desbetreffende hervormingen bespoedigen. Bosnië en Herzegovina moeten dringend eerste stappen zetten om de grondwet op één lijn te brengen met het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de werking van de instellingen te verbeteren. Het land moet in staat zijn de wet- en regelgeving van de EU goed te keuren, uit te voeren en te handhaven. Wat betreft de internationale verplichtingen is het cruciaal dat wordt voldaan aan de doelstellingen en voorwaarden voor de sluiting van het Bureau van de Hoge Vertegenwoordiger. De EU zal door een versterkte aanwezigheid Bosnië en Herzegovina bijstaan om de doelstellingen van de EU-agenda uit te voeren.

23. Over het algemeen wijzen de voortgangsverslagen voor 2010 erop dat het tempo van het uitbreidingsproces van de EU vooral afhangt van het klaarblijkelijke vermogen van de kandidaat-lidstaten om te voldoen aan de verplichtingen van lidmaatschap. Hiervoor zijn duurzame hervormingen vereist, alsook geloofwaardige en overtuigende aanpassingen van de wetgeving en de instellingen. Aangezien de betrokken landen aan de gestelde normen voldoen, met name de normen in verband met democratie, de rechtsstaat en de grondrechten en fundamentele vrijheden, verbindt de EU zich ertoe met hen samen te werken met het oog op de volgende stappen in het proces.

BIJLAGE 1

Conclusies en aanbevelingen van de adviezen van de Commissie inzake de lidmaatschapsaanvraag van Montenegro en Albanië

Montenegro

Montenegro heeft vooruitgang geboekt met de criteria inzake stabiele instellingen die de democratie, de rechtsorde, de mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen, zoals vastgesteld door de Europese Raad van Kopenhagen in 1993, alsook met de voorwaarden van het stabilisatie- en associatieproces. Er zijn echter verdere inspanningen vereist.

Wat de economische criteria betreft, heeft Montenegro een zekere macro-economische stabiliteit bereikt. Om een functionerende markteconomie te worden, zoals bepaald door de Europese Raad van Kopenhagen in 1993, moet Montenegro echter interne en externe onevenwichtigheden aanpakken, en ook de bestaande tekortkomingen, met name in de financiële sector en het functioneren van de arbeidsmarkt, alsook de rechtsstaat versterken. Om het land in staat te stellen op middellange termijn de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de EU het hoofd te bieden, moet Montenegro zijn materiële infrastructuur en menselijke potentieel versterken en verder structuurhervormingen blijven doorvoeren.

Over het algemeen heeft Montenegro de verplichtingen die voortvloeien uit de stabilisatie- en associatieovereenkomst, goed ten uitvoer gelegd.

Montenegro zou op middellange termijn voor de meeste gebieden kunnen voldoen aan de verplichtingen van het lidmaatschap, indien het proces van aanpassing wordt voortgezet en aanzienlijke en duurzame inspanningen worden gedaan om de tenuitvoerlegging en de handhaving van de wetgeving te garanderen. Er dient vooral aandacht te worden besteed aan het vrije verkeer van goederen, de wetgeving op de intellectuele eigendom, landbouw en plattelandsontwikkeling, voedselveiligheid, veterinair en fytosanitair beleid, visserij, statistiek, sociaal beleid en werkgelegenheid, regionaal beleid en de coördinatie van structuurinstrumenten, de rechterlijke macht en de fundamentele rechten, justitie, vrijheid en veiligheid, en de financiële controle. Een volledige aanpassing aan de EU-normen op milieugebied kan alleen op lange termijn worden bereikt en zou grotere investeringen vereisen. De inspanningen op dit punt moeten worden versneld.

De algemene impact van de toetreding van Montenegro op het beleid van de Europese Unie zou beperkt blijven en het vermogen van de Unie om haar ontwikkeling in stand te houden en te verdiepen zou niet worden aangetast.

De Commissie is van oordeel dat de onderhandelingen over de toetreding tot de Europese Unie met Montenegro geopend dienen te worden zodra het land in de noodzakelijke mate voldoet aan de toetredingsvoorwaarden en meer bepaald aan de politieke criteria van Kopenhagen, waarin wordt verlangd dat de instellingen zo stabiel zijn dat zij onder meer de rechtsstaat kunnen waarborgen. In dit verband moet Montenegro meer bepaald aan de volgende essentiële prioriteiten voldoen:

- Verbetering van het wettelijke kader voor verkiezingen overeenkomstig de aanbevelingen van de OVSE/ODIHR en de commissie van Venetië; versterking van de wetgevende en controlerende rol van het parlement.

- Essentiële stappen zetten voor een hervorming van het openbare bestuur, met inbegrip van wijzigingen van de wet inzake algemene bestuursprocedures en de wet inzake overheidsambtenaren, versterking van de autoriteit voor het beheer van de menselijke hulpbronnen en de nationale rekenkamer, ten einde de overheidsadministratie professioneler te maken en te depolitiseren en te komen tot een transparant, op merites gebaseerd systeem voor benoemingen en promoties.

- Versterking van de rechtsstaat, meer bepaald door een gedepolitiseerd en op merites gebaseerd systeem van benoemingen voor leden van de raden voor justitie en rechtsvervolging en de openbare aanklagers, alsook een versterking van de onafhankelijkheid, autonomie, doeltreffendheid en verantwoordingsplicht van rechters en aanklagers.

- Verbetering van het wettelijke kader voor de strijd tegen corruptie en tenuitvoerlegging van de anticorruptiestrategie en het actieplan van de regering; een goede staat van dienst verzekeren van proactieve onderzoeken, vervolgingen en uiteindelijke veroordelingen in corruptiezaken op alle niveaus.

- Versterking van de strijd tegen de georganiseerde misdaad, gebaseerd op een evaluatie van de bedreigingen en proactief onderzoek, versterkte samenwerking met de regionale en de EU-partners, een doeltreffende verwerking van strafrechtelijk bewijsmateriaal en grotere capaciteit en meer coördinatie voor rechtshandhaving. Ontwikkeling van een solide staat van dienst op dit punt.

- Bevordering van de persvrijheid door aanpassing aan de jurisprudentie van het Europees Hof voor de rechten van de mens wat betreft laster en meer samenwerking met de maatschappelijke organisaties.

- Tenuitvoerlegging van het wetgevings- en beleidskader over antidiscriminatiebeleid overeenkomstig de Europese en internationale normen; Garantie van de wettelijke status van ontheemden, meer bepaald zigeuners (Roma, Ashkali en Egyptenaren), en verzekeren van respect voor hun rechten. Dit impliceert de goedkeuring en uitvoering van een uitvoerbare strategie voor de sluiting van het kamp van Konik.

Montenegro wordt aangemoedigd zijn constructieve engagement voor de regionale samenwerking en voor een versterking van de bilaterale betrekkingen met de buurlanden voort te zetten. Een aantal nog hangende bilaterale problemen moet worden aangepakt. De stabilisatie- en associatieovereenkomst moet verder soepel ten uitvoer worden gelegd. In deze context moet de nodige aandacht gaan naar het vaststellen van leemten op gebieden als staatssteun en transitverkeer. Voorts wordt sterk aangeraden de bestuurlijke capaciteit verder over de hele lijn te vergroten. Er zijn bijzondere inspanningen nodig voor de doeltreffendheid en onpartijdigheid van de overheidsadministratie op gevoelige gebieden zoals milieubescherming. Gevallen van geweld en intimidatie van journalisten en ngo-activisten moeten correct worden vervolgd. Huiselijk geweld, slechte behandeling en ondermaatse gevangenistoestanden moeten worden aangepakt.

In het licht van de tot dusver geboekte vooruitgang beveelt de Commissie aan dat de Raad Montenegro de status van kandidaat-lidstaat toekent.

De Commissie zal toezicht houden op de vooruitgang met de noodzakelijke hervormingen binnen het institutionele kader van de stabilisatie- en associatieovereenkomst en doorgaan met financiële steunverlening in het kader van het IPA-instrument. De Commissie zal een verslag over de geboekte vooruitgang van Montenegro presenteren in het uitbreidingspakket van 2011. Dit verslag zal in het bijzonder aandacht hebben voor de tenuitvoerlegging van de essentiële prioriteiten waaraan moet zijn voldaan voor het openen van toetredingsonderhandelingen.

Albanië

Albanië heeft vooruitgang geboekt op weg naar vervulling van de criteria van Kopenhagen met betrekking tot de stabiliteit van de instellingen die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen en de voorwaarden van het stabilisatie- en associatieproces. Er zijn echter aanzienlijke verdere inspanningen vereist.

Wat de economische criteria betreft, heeft Albanië enige mate van macro-economische stabiliteit bereikt. Om een goed functionerende markteconomie te worden, zoals is bepaald door de Europese Raad van Kopenhagen van 1993, moet Albanië het bestuur en de rechtsstaat echter verder versterken, de prestaties van de arbeidsmarkt verbeteren en zorgen voor erkenning van eigendomsrechten. Om op middellange termijn de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de EU het hoofd te kunnen bieden, moet Albanië de fysieke infrastructuur en het menselijke kapitaal verbeteren en verdere structurele hervormingen doorvoeren.

De prestaties van Albanië met betrekking tot de verplichtingen in het kader van de stabilisatie- en associatieovereenkomst zijn over het algemeen positief.

Albanië zou op de meeste terreinen van de EU-verworvenheden op middellange termijn kunnen voldoen aan de verplichtingen van het lidmaatschap, mits het proces van aanpassing van de wetgeving wordt voortgezet en aanzienlijke en aanhoudende inspanningen worden geleverd om ervoor te zorgen dat de wetgeving wordt uitgevoerd en gehandhaafd. Bijzondere aandacht moet worden besteed aan: vrij verkeer van goederen, intellectuele-eigendomsrechten, informatiemaatschappij en media, landbouw en plattelandsontwikkeling, voedselveiligheid, veterinair en fytosanitair beleid, visserij, vervoersbeleid, sociaal beleid en werkgelegenheid, regionaal beleid en coördinatie van structuurinstrumenten, justitiële stelsel en fundamentele rechten, justitie, vrijheid en veiligheid en financiële controle. Volledige naleving van de EU-normen op het gebied van milieu kan alleen op lange termijn worden bereikt en zou aanzienlijke investeringen vereisen. De inspanningen op dit vlak zouden moeten worden opgevoerd.

De algemene impact van de toetreding van Albanië op het beleid van de Europese Unie zou beperkt zijn en het vermogen van de Unie om haar ontwikkeling in stand te houden en te verdiepen, zou niet worden aangetast.

De Commissie is van mening dat de onderhandelingen over de toetreding van Albanië tot de Europese Unie moeten worden geopend zodra het land in voldoende mate voldoet aan de criteria voor lidmaatschap, met name de politieke criteria van Kopenhagen wat betreft de stabiliteit van instellingen en het garanderen van de democratie en de rechtsstaat. In dit verband moet Albanië met name de volgende taken met voorrang aanpakken:

- ervoor zorgen dat het parlement goed functioneert, op basis van een constructieve en permanente dialoog tussen alle politieke partijen;

- hangende wetgeving goedkeuren waarvoor een versterkte meerderheid in het parlement vereist is;

- de ombudsman benoemen en zorgen voor een ordelijk hoor- en stemproces in het parlement met betrekking tot de benoemingen voor het grondwettelijke hof en de hoge raad;

- de kieswet aanpassen volgens de aanbevelingen van de OVSE-ODIHR;

- ervoor zorgen dat de verkiezingen verlopen volgens Europese en internationale normen;

- cruciale stappen van de hervorming van het openbaar bestuur voltooien, waaronder wijziging van de ambtenarenwet en versterking van het openbaar bestuur, ter bevordering van de professionaliteit en depolitisering van het openbaar bestuur en van een transparante, op verdiensten gebaseerde aanpak van benoemingen en bevorderingen;

- de rechtsstaat versterken door de goedkeuring en uitvoering van een strategie voor justitiële hervorming en de onafhankelijkheid, efficiëntie en verantwoordingsplicht van de justitiële instellingen waarborgen;

- de strategie en het actieplan van de regering op het gebied van corruptiebestrijding effectief uitvoeren, wegwerken van belemmeringen voor onderzoeken, met name naar rechters, ministers en parlementsleden; degelijke resultaten boeken met actieve onderzoeken en vervolgingen en veroordelingen in corruptiezaken op alle niveaus;

- de strijd tegen de georganiseerde misdaad opvoeren op basis van dreigingsevaluaties en actief onderzoek, meer samenwerking met regionale en EU-partners en betere coördinatie tussen rechtshandhavingsinstanties; degelijke resultaten boeken op dit terrein;

- een nationale strategie en een actieplan inzake eigendomsrechten opstellen, goedkeuren en uitvoeren, in breed overleg met de belanghebbenden en rekening houdend met de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, inclusief processen inzake restitutie, compensatie en legalisatie;

- concrete maatregelen treffen om de mensenrechten te beschermen, met name ten aanzien van vrouwen, kinderen en Roma-zigeuners, en effectieve tenuitvoerlegging van antidiscriminatiebeleid;

- aanvullende maatregelen treffen ter verbetering van de behandeling van gedetineerden op politiebureaus, in voorlopige hechtenis en in gevangenissen. Dossiers inzake mishandeling beter justitieel opvolgen en de aanbevelingen van de ombudsman op dit vlak beter toepassen.

Albanië wordt aangemoedigd zijn constructieve betrokkenheid bij de regionale samenwerking voort te zetten en de bilaterale betrekkingen met de buurlanden te versterken. De stabilisatie- en associatieovereenkomst moet verder soepel ten uitvoer worden gelegd. In dit verband moet de nodige aandacht worden besteed aan de naleving van de termijnen. Daarnaast wordt het land dringend geadviseerd de bestuurlijke capaciteit over de hele linie verder te versterken. De samenwerking met het maatschappelijk middenveld moet worden geïntensiveerd. Albanië moet voldoende middelen beschikbaar stellen zodat de mensenrechteninstanties goed kunnen functioneren en meer inspanningen doen om minderheden te beschermen. De vrijheid en de onafhankelijkheid van de media moeten worden vergroot en de politieke beïnvloeding moet worden verminderd.

De Commissie zal de vorderingen van de noodzakelijke hervormingen volgen binnen het institutionele kader van de stabilisatie- en associatieovereenkomst en zal de inspanningen financieel blijven ondersteunen via het IPA. De Commissie zal in het uitbreidingspakket van 2011 verslag uitbrengen over de vorderingen van Albanië. In dat verslag zal met name aandacht worden besteed aan de uitvoering van de kernprioriteiten die moeten worden aangepakt voordat de toetredingsonderhandelingen kunnen worden geopend.

BIJLAGE 2

Conclusies van de voortgangsverslagen inzake Kroatië, de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Bosnië en Herzegovina, Servië, Kosovo, Turkije en IJsland

Kroatië

Kroatië voldoet nog steeds aan de politieke criteria . Op talrijke terreinen is vooruitgang geboekt, met inbegrip van de rechtsstaat. De hervormingsinspanningen moeten echter worden volgehouden en verder opgevoerd, met name wat betreft justitiële en bestuurlijke hervorming, bestrijding van corruptie en de georganiseerde misdaad, respect voor en bescherming van minderheden en de terugkeer van vluchtelingen.

De democratie en de rechtsstaat zijn verder versterkt. Regering en parlement functioneren beide verder goed. Toch moet de capaciteit van het parlement om toezicht te houden op het wetgevingsproces worden versterkt. De hervorming van het justitiële stelsel is voortgezet, maar er resteren nog aanzienlijke problemen, met name wat betreft de efficiëntie, onafhankelijkheid en verantwoordingsplicht van het justitiële systeem.

Op het gebied van de hervorming van het openbaar bestuur zijn beperkte vorderingen gemaakt. De wet inzake algemene bestuursprocedures is van kracht geworden en er werd een strategie en actieplan inzake de ontwikkeling van personele middelen voor de openbare dienst goedgekeurd. Het openbare bestuur vertoont echter nog gebreken, zoals complexe administratieve procedures, politieke inmenging en slecht personeelsbeheer. Om tastbare resultaten te bereiken, zijn een sterker politiek engagement en een betere coördinatie tussen de belanghebbenden op centraal, regionaal en lokaal niveau noodzakelijk.

De hervorming van het justitieapparaat wordt voortgezet. De achterstand met rechtszaken werd teruggebracht en de onafhankelijkheid van het gerecht werd versterkt door wijzigingen van de grondwet. Toch moeten de voornaamste verwachte resultaten van het hervormingsproces nog komen. Er blijven meer bepaald nog problemen in verband met de toepassing van transparante criteria voor de aanstelling van rechters en aanklagers, de verdere terugdringing van achterstand met rechtszaken, de lengte van rechtszaken en de afdwingbaarheid van besluiten. Er was enige vooruitgang met de behandeling van zaken van oorlogsmisdaden, met inbegrip van de herziening van betwiste vonnissen uit de jaren 1990. Toch blijft het probleem van de straffeloosheid bestaan, speciaal voor misdaden tegen etnische Serviërs, waarvan er vele nog niet degelijk zijn onderzocht.

Er is goede vooruitgang geboekt op het gebied van de corruptiebestrijding . De tenuitvoerlegging en algemene coördinatie van de inspanningen tegen corruptie werden verbeterd. De instantie voor de b