Advies van het Comité van de Regio's over:

- de "Mededeling van de Commissie 'Zich aanpassen aan de veranderingen in werk en samenleving: een nieuwe communautaire gezondheids- en veiligheidsstrategie 2002-2006'", en

- het "Voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende de toepassing van de wetgeving inzake de gezondheid en de veiligheid op het werk op zelfstandigen"

(2002/C 287/03)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien de Mededeling van de Commissie: "Zich aanpassen aan de veranderingen in werk en samenleving: een nieuwe communautaire gezondheids- en veiligheidsstrategie 2002-2006" (COM(2002) 118 def.) en het "Voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende de toepassing van de wetgeving inzake de gezondheid en de veiligheid op het werk op zelfstandigen" [COM(2002) 166 def. - 2002/0079 (CNS)];

gezien het besluit van de Europese Commissie van 3 januari 2002 om het Comité overeenkomstig art. 265 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap over dit onderwerp te raadplegen;

gezien het besluit van zijn bureau van 6 februari 2002 om de commissie "Economisch en sociaal beleid" met de voorbereiding van het advies te belasten;

gezien zijn advies over het voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautair actieprogramma inzake gezondheidsbevordering, -voorlichting, -opvoeding en -opleiding volgens het actiekader voor de volksgezondheid (CDR 246/94)(1);

gezien zijn advies over het Witboek "Europees Sociaal Beleid - Toekomstige acties voor de Unie" (CDR 243/94)(2);

gezien zijn advies over de Mededeling van de Commissie inzake het "Sociaal actieprogramma voor de middellange termijn 1995-1997" (CDR 297/95)(3);

gezien zijn advies over het "Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad houdende vaststelling van een programma voor optreden van de Gemeenschap van 1999 tot 2003 inzake de voorkoming van letsel binnen het actiekader op het gebied van de volksgezondheid" (CDR 456/96 fin)(4);

gezien zijn advies over de Mededeling van de Commissie over het Sociaal Actieprogramma 1998-2000 (CDR 277/98 fin)(5);

gezien zijn advies over het subsidiariteitsbeginsel "Naar een echte subsidiariteitscultuur - Een appel van het Comité van de Regio's" (CDR 302/98 fin)(6);

gezien zijn advies over de Mededeling van de Commissie "Bevordering van het ondernemerschap en het concurrentievermogen - antwoord van de Commissie op het verslag en de aanbevelingen van BEST" (CDR 387/1999 fin)(7);

gezien zijn advies over "Het concurrentievermogen van de Europese ondernemingen in de context van de mondialisering - bevordering van het concurrentievermogen" (CDR 134/1999 fin)(8);

gezien zijn advies over de Mededeling "Een agenda voor het sociaal beleid" (CDR 300/2000 fin)(9);

gezien zijn advies over de Mededeling van de Commissie "Werkgelegenheids- en sociaal beleid: een kader voor het investeren in kwaliteit" (CDR 270/2001 fin)(10);

gezien zijn advies over het "Groenboek 'De bevordering van een Europees kader voor de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven'" (CDR 345/2001 fin)(11);

gezien het ontwerpadvies CDR 168/2002 rev. van de commissie "Economisch en sociaal beleid", goedgekeurd op 11 juni 2002 (rapporteur: de heer Boden - VK-PSE, voorzitter van de regioraad Noord-West);

overwegende dat in de Mededeling meer nadruk wordt gelegd op de consolidering en verbetering van bestaande wetgeving dan op de ontwikkeling van nieuwe regelgeving,

heeft tijdens zijn 45e zitting op 3 en 4 juli 2002 (vergadering van 3 juli) het volgende advies goedgekeurd.

Standpunt en aanbevelingen van het Comité van de Regio's

Het Comité van de Regio's

1. juicht het voorstel van de Commissie om een brede communautaire strategie uit te werken toe, en is er met name mee ingenomen dat zij de doelstelling van de Internationale Arbeidsorganisatie overneemt, namelijk om het lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn op het werk binnen een brede maatschappelijke context te bevorderen, en dat zij erkent dat een echt duurzaam concurrentievermogen van de verwezenlijking van deze doelstelling afhangt. Het is evenwel van mening dat het scheppen van welzijn op de arbeidsplaats niet alleen een zaak moet zijn van de werkgever;

2. is in deze context ingenomen met het voorstel voor een aanbeveling van de Raad waarin de wetgeving inzake de gezondheid en de veiligheid op het werk in de hele Unie wordt toegepast en uitgebreid. Het CvdR is het ermee eens dat werkenden die hun beroepswerkzaamheden niet uitoefenen op grond van een arbeidsverhouding met een werkgever, of in het algemeen buiten dienstverband of zonder enige relatie van ondergeschiktheid aan een derde, meestal aan dezelfde gezondheids- en veiligheidsrisico's blootstaan als werknemers in loondienst, en derhalve dezelfde rechten zouden moeten genieten;

3. is in het algemeen van mening dat de voortdurend toenemende werklast tot stress kan leiden; evenzo kunnen nieuwe aan werk gerelateerde risico's voor gezondheid en veiligheid ontstaan die reëel zijn of als zodanig worden ervaren. Het CvdR beveelt derhalve aan dat werkgevers en hun partners worden ondersteund en aangemoedigd om deel te nemen aan breed opgezette onderzoekactiviteiten ten einde oorzaken en oplossingen van nieuwe risico's m.b.t. ongelukken en slechte gezondheid aan te wijzen. Ook moet meer onderzoek worden gedaan naar de gelijke behandeling van mannen en vrouwen, en naar andere maatschappelijke groeperingen, met name met betrekking tot beroepsziekten;

4. dringt erop aan dat werkgevers volgens deze strategie worden verplicht deskundige adviezen op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk in te winnen, niet in de laatste plaats om een doeltreffend management t.a.v. gezondheid en veiligheid te kunnen voeren;

5. is van mening dat werknemers in staat moeten worden gesteld en goed moeten worden opgeleid om de aan hen gevraagde werkzaamheden op een veilige manier uit te voeren;

6. is van mening dat de uitdrukking "risicopreventie" te veel in verband kan worden gebracht met de in de verzekeringswereld gebezigde term "verzekerd risico", waarvoor schadevergoeding kan worden verkregen, na het betalen van verzekeringspremies. In internationaal verband worden wel de uitdrukkingen "ongelukkenpreventie" en "preventie van gezondheidsproblemen" gehanteerd, die beter in deze strategie zouden kunnen worden gebruikt;

7. acht het van essentieel belang dat in de nieuwe strategie rekening wordt gehouden met de noodzaak dat zowel mannen als vrouwen beroepsactiviteiten en privéleven met elkaar verzoenen en dat daarin op die manier de voordelen worden onderkend van een evenwichtige verhouding tussen die twee aspecten;

8. is van mening dat twee aspecten in de Mededeling onvoldoende uit de verf komen:

- werknemers moeten worden opgeleid en voorgelicht, maar hebben tevens een eigen verantwoordelijkheid voor de strikte naleving van veiligheidsvoorschriften;

- aangezien niet-arbeidsgerelateerde ziekten en ongelukken tot arbeidsverzuim kunnen leiden, zou de Mededeling meer voorstellen moeten bevatten voor maatregelen ter bevordering van een gezonde levenswijze en het voorkómen van risico's;

9. acht het zorgwekkend dat onderhavige Mededeling geen enkele specifieke verwijzing bevat naar lokale en regionale overheden, die naar zijn mening een sleutelrol moeten hebben bij de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van de strategie, met name m.b.t. het MKB, vanwege hun taken - in partnerschap met nationale organisaties en lokale en regionale vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers - op het gebied van monitoring, ontwikkeling en naleving van de bepalingen uit de Mededeling, en omdat zij zelf belangrijke werkgevers zijn;

10. is derhalve van mening dat erkenning moet worden gegeven aan de rol van lokale en regionale overheden bij de uitvoering, bevordering, monitoring en naleving van gezondheids- en veiligheidsmaatregelen op het werk en dat zij daarbij moeten worden ondersteund, met name m.b.t. het MKB, gezien het toenemende belang van deze categorie voor de economie van de EU en zijn duidelijke behoefte aan ondersteuning van zijn inspanningen om de veiligheid en gezondheid op het werk te verbeteren;

11. betreurt dat nergens specifiek wordt verwezen naar de rol die vakbonden en werknemersvertegenwoordigers kunnen spelen bij de gezondheid en veiligheid op het werk. Zij hebben, meer dan wie dan ook, zowel persoonlijk als collectief, rechtstreeks te maken met de erbarmelijke gevolgen van de gezondheids- en veiligheidsrisico's waar werknemers tegenwoordig mee geconfronteerd worden;

12. dringt er dan ook op aan dat dit verzuim wordt goedgemaakt en dat het nodige wordt gedaan om de deelname van vakbonden en werknemersvertegenwoordigers aan partnerschappen voor gezondheid en veiligheid op het werk te vergemakkelijken;

13. staat over het algemeen positief tegenover de aanpak om gezondheid en veiligheid op het werk m.b.v. partnerschappen te garanderen, maar acht het dan wel van essentieel belang dat de strategie wordt onderbouwd met een stevig regelgevingskader waardoor ook degene die de partnerschapsformule verwerpen, kunnen worden gedwongen om daaraan mee te werken;

14. is van mening dat in de strategie erkenning moet worden gegeven aan de behoefte aan voldoende middelen voor de ontwikkeling en uitvoering van de strategie op communautair, nationaal, regionaal en lokaal niveau en dat er doelstellingen moeten komen voor het verminderen van het aantal arbeidsongevallen, het terugdringen van ziekteverzuim als gevolg van letsel of ziekte, alsook voor gezondheids- en veiligheidsproblemen; is van mening dat de mogelijkheid voor steun uit de structuurfondsen werkelijkheid moet worden; heeft evenwel zijn twijfels over het voorstel om het EU-werkgelegenheidsbeleid te gebruiken als drijvende kracht achter de strategie inzake de werkomgeving, in het bijzonder wat de stress op de arbeidsplaats betreft;

15. dringt er derhalve bij de Commissie op aan met de bevoegde autoriteiten en sociale partners in de lidstaten samen te werken teneinde het raamwerk van regelgeving en toezicht op de naleving daarvan te harmoniseren, vereenvoudigen en versterken, waardoor aan de partnerschapsformule van gezondheid en veiligheid op het werk, waar nodig, een steuntje in de rug kan worden gegeven;

16. beveelt aan om organisaties die ernaar streven goede praktijkvoorbeelden in Europa te verspreiden en voor Europa een bepaald niveau van deskundigheid voor gezondheidswerkers vast te stellen, zoals het European Network of Safety and Health Practitioner Organisations (ENSHPO), te erkennen.

Brussel, 3 juli 2002.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Albert Bore

(1) PB C 210 van 14.8.1995, blz. 81.

(2) PB C 210 van 14.8.1995, blz. 67.

(3) PB C 100 van 2.4.1996, blz. 91.

(4) PB C 19 van 21.1.1998, blz. 1.

(5) PB C 93 van 6.4.1999, blz. 56.

(6) PB C 198 van 14.7.1999, blz. 73.

(7) PB C 293 van 13.10.1999, blz. 48.

(8) PB C 57 van 29.2.2000, blz. 23.

(9) PB C 144 van 16.5.2001, blz. 55.

(10) PB C 107 van 3.5.2002, blz. 98.

(11) PB C 192 van 12.8.2002, blz. 1.