NL    NL NL 
 
NL 1   NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 13.11.2008 
SEC(2008) 2768  
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
 
bij het 
 
voorstel voor een richtlijn van de Raad to t wijziging van Richtlijn 2003/48/EG van de 
Raad betreffende belastingheffing op in komsten uit spaargelden in de vorm van 
rentebetaling 
SAMENVATTING VAN DE  EFFECTBEOORDELING 
{COM(2008) 727 definitief} 
{SEC(2008) 2767}  
 
NL 2   NL 1. I NLEIDING  
De spaarrichtlijn 
Richtlijn 2003/48/EG van de Raad betreffende belastingheffing op inkomsten uit spaargelden 
in de vorm van rentebetaling (hierna ook "de spaarrichtlijn" genoemd) werd in 2003 
vastgesteld. Op 1 juli 2005 zijn de lidstate n begonnen met de toepassing van de inhoud van 
deze richtlijn, terwijl Andorra , Liechtenstein, Monaco, San Marino en Zwitserland op die 
datum zijn begonnen met de toepassing van ve rgelijkbare maatregelen in het kader van 
overeenkomsten met de EG. Vanaf dezelfde datum passen tien onafhankelijke en 
geassocieerde gebieden van Nederland en he t Verenigd Koninkrijk dezelfde bepalingen toe 
als die van de spaarrichtlijn. 
Het uiteindelijke doel van de spaarrichtlijn is dat elke lidstaat zijn eigen belastingregels kan 
toepassen op rentebetalingen die op zijn grondgebied woonachtige natuurlijke personen 
ontvangen van uitbetalende instanties die in een ander lidsta at zijn gevestigd. 
Om dit doel te bereiken voorziet de spaarri chtlijn in een automatische uitwisseling van 
informatie over die betalingen. Als overgangsrege ling doen drie lidstaten (België, Luxemburg 
en Oostenrijk) echter niet mee aan de in formatie-uitwisseling, maar passen zij een 
bronbelasting toe en delen zij de  belastingopbrengsten met de lidst aten waarin de uiteindelijk 
gerechtigden wonen. 
Het voorstel van de Commissie voor wijzigingen op de spaarrichtlijn is gebaseerd op de eerste 
van de verslagen die de Commissie om de drie  jaar bij de Raad moet indienen over de 
werking van de richtlijn, zoals bepaald in artikel  18 van de richtlijn. Volgens dit artikel stelt 
de Commissie de Raad zo nodig wijzigingen op deze richtlijn voor als deze nodig blijken om 
te komen tot een meer effectieve belasti ngheffing op inkomsten uit spaargelden en om 
concurrentievervalsing tegen te gaan.  
Toen in februari 2008 fraudezaken aan het licht kwamen waarbij ingezetenen van de EU en 
stichtingen in Liechtenstein waren betrokken, volgde op 4 maart 2008 een bespreking in de 
Raad, waarna de Raad er bij de Commissie op aan  drong zo spoedig mogelijk verslag uit te 
brengen over de uitvoering van de spaarrichtlij n sinds de inwerkingtre ding op 1 juli 2005. Op 
29 april 2008, voordat het verslag op grond va n artikel 18 werd ingediend, diende de 
Commissie een werkdocument bij de R aad in [SEC (2008) 559] met de titel "Refining the 
present coverage of Council Directive 2003/48 /EC on taxation of income from savings"  als 
basis voor een mondelinge uiteenzetting van de Commissie voor de Raad op 14 mei 2008. In 
dit werkdocument werd uiteengezet wat de voornaamste problemen waren en welke kwesties moesten worden verduidelijkt voordat eventueel kon worden overgegaan tot een verfijning van het toepassingsgebied van de spaarrichtlijn. 
Het verslag op grond van arti kel 18 van de spaarrichtlijn  [COM (2008)552] werd op 15 
september 2008 door de Commissie goedge keurd en bij de Raad ingediend. 
Het verslag ging vergezeld van een werkdocument van de Commissie "presenting an 
economic evaluation of the effects of Counc il Directive 2003/48/EC on the basis of the 
available data"  [SEC (2008)2420]. In dit werkdoc ument wordt de werking van de 
spaarrichtlijn aan de hand van cijfermateriaa l beoordeeld en wordt de ontwikkeling van 
 
NL 3   NL bepaalde beleggingsopbrengsten geanalyseer d. Daarnaast wordt geanalyseerd wat de 
gevolgen zijn geweest van de tenuitvoerlegging van de spaarrichtlijn voor sommige beleggingspatronen. Het laatste deel van het document bevat ee n statistische analyse van de 
gevolgen van de invoering van de spaarrich tlijn voor spaargelden en bankdeposito's. 
2. H
ERZIENING VAN DE SPAARRICHTLIJN  
Het verslag en het voorstel tot wijziging van de rich tlijn zijn he t resultaat van een langdurige 
proces van analyse en overleg . Dit proces is in 2005 begonne n toen de diensten van de 
Commissie, samen met deskundige n van de belastingdiensten va n de lidstaten, zich in twee 
werkgroepen met de werking en de interpre tatie van de spaarrich tlijn gingen bezighouden, 
namelijk de werkgroep IV Directe Belastingen  en de werkgroep "Administratieve 
samenwerking op het gebied van de directe belastingen".  De eerste groep heeft zich met 
juridische en praktische vraagstukken bezi ggehouden die verband hielden met de inhoud van 
de spaarrichtlijn, terwijl de tweede groep zich heeft bezigg ehouden met het toezicht op de 
toepassing van de spaarrichtlijn op het gebied  van de uitwisseling van informatie en de 
overdracht van middelen bij he t delen van de opbrengsten.  Deze groep heeft ook geholpen bij 
de ontwikkeling van het format voor de informatie-uitwisseling. 
Naast de groepen waarin de belastingdiensten  van de lidstaten zitting hadden, werd begin 
2007 een bijzondere deskundigengroep Belastingheffing van spaargelden  opgericht waarin 
belastingexperts uit de bankwereld, het verzekerings wezen, het vermogensbeheer, 
beleggingsfondsen en aanverwante sectoren in  de EU zitting hadden. Deze groep bracht het 
standpunt van de betrokken sectoren van het be drijfsleven in de EU naar voren over de 
toepassing van de spaarrichtlijn en heeft bijged ragen tot een eerste analyse van de mogelijke 
impact op de markt van wijzigingen op die richtlijn. 
Nadere informatie over het herzieningsproc es kan op de volgende webpagina worden 
gevonden: 
http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/personal_tax/savings_tax/savings_directive_review/index_en.htm  
Ondanks de inspanningen van de lidstaten en het bedrijfsleven om de Commissie de nodige 
cijfers te verschaffen, bleken kwaliteit en kwan titeit van de ontvangen st atistische gegevens 
niet voldoende om een gedeta illeerde kwantitatieve analyse te maken. Het gebrek aan 
kwantitatieve gegevens is op zich echter geen belemmering om een correcte analyse van de problemen te maken die bij het overleg aan het licht kwamen of om passende oplossingen 
voor te stellen. Voorts moet men op ontwikke lingen zijn voorbereid, uitgaande van de 
informatie die belanghebbenden hebben verstrekt - die het er helemaal mee eens zijn dat het 
systeem moet worden verbeterd. 
3. G
ECONSTATEERDE PROBLEMEN EN MOGELIJKE OPLOSSINGEN  
Bij het overleg met het bedrijfsleven en de na tionale belastingdiensten  is gebleken dat het 
toepassingsgebied van de spaarrichtlijn niet zo ruim is als aanvanke lijk de bedoeling was 
volgens de unanieme conclusies van de Raad  van 27 november 2000 waarop de spaarrichtlijn 
is gebaseerd. Voorts zijn er lacunes die afbr euk doen aan de effectiviteit van de spaarrichtlijn, 
of deze nu wordt toegepast in de vorm van een au tomatische informatie-uitwisseling of, in de 
overgangsperiode, door de heffing van een bron belasting. Zij zijn ook een mogelijke bron van 
concurrentievervalsing, omdat zij een gelij ke behandeling van vergelijkbare situaties 
verhinderen.  
 
NL 4   NL Er zijn aanwijzingen dat de sp aarrichtlijn, voor beta lingen binnen de EU, kan worden omzeild 
door: 
1. gebruik van tussengeschoven beleggingsinst rumenten (rechtsperson en of juridische 
constructies) die niet vallen onder de huidige  definitie van "uiteinde lijk gerechtigde" (want 
die heeft alleen betrekking op nat uurlijke personen) en die moment eel niet verplicht zijn zelf 
als uitbetalende instantie op te treden, en/of 
2. de herschikking van een beleggingsportefe uille op zodanige wijze dat inkomsten 
buiten de in de spaarrichtlijn gegeven definitie van rentebetaling vallen,  terwijl het toch om 
weinig risicodragende, flexibele beleggingsin strumenten met een overeengekomen rendement 
gaat die vergelijkbaar zijn met schuldvorderingen.  
Bij het zoeken naar oplossingen om een einde te maken aan deze "gaten in de wetgeving" 
moet rekening worden gehouden met de drie v oornaamste begrippen van de spaarrichtlijn, 
namelijk die van "uiteindelijk gerechtigde", "uitb etalende instantie" en "spaargelden in de 
vorm van rentebetalingen" en ook met de admi nistratieve lasten voor de uitbetalende 
instanties en de lidstaten, de noodzaak de belas tingopbrengsten van de lidstaten te beschermen 
en het concurrentievermogen van de  financiële sect or van de EU. 
Indien niet snel een oplossing wordt gevonde n om vergelijkbare beleggingsinstrumenten 
onder de spaarrichtlijn te doen vallen, dan zou de concurrentie tussen deze vergelijkbare 
instrumenten nog oneerlijker kunnen worden. 
Voor de drie lidstaten die de overgangsregeli ng toepassen (en die niet-EU-gebieden en landen 
die medewerking verlenen door het heffen van een  bronbelasting) dri ngt de tijd in het 
bijzonder, daar het risico van oneerlijke concurrentie tussen  vergelijkbare producten nog 
groter zal worden met de verhoging va n de bronbelasting tot 35% op 1 juli 2011. 
Naast de hierboven vermelde "gaten in de wetg eving" is bij het overl eg met de financiële 
sector ook gebleken dat de toep assing van de spaarrichtlijn door  uitbetalende instanties soms 
moeilijk kan zijn vanwege een gebrek aan duidelijkheid. Volgens de Europese Bankfederatie, 
die de meeste van de uitbetalende instanties vertegenwoordigt die reed s bij de toepassing van 
de spaarrichtlijn z ijn betrokken, is dit het ge val voor i) de definitie van "rentebetaling" en 
"uitbetalende instantie", ii) de defi nitie van "andere rechtspersonen" ( die als uitbetalende 
instantie zijn te beschouwen bij de ontvangst van een rentebetaling ), en iii) de formules die in 
verschillende lidstaten kunnen word en gebruikt om vast te stellen of een fonds of met het 
fonds verband houdende transacties onder de richtlijn vallen. 
De volgende tabel bevat een lijst van vastgest elde problemen, naar urgentie gerangschikt: 
 
NL 5   NL Tabel 1: Ranglijst van vastgestelde problemen  
1. Gebruik van tussengeschoven structuren die ni et onder de spaarrichtl ijn vallen, met name 
sommige juridische constructies,  en gebrek aan duidelijkheid over het begrip "uitbetalende 
instantie bij ontvangst"  (artikel 4, lid 2) 
2. Verschil in behandeling van beleggingsfonds en die geen instellingen voor collectieve 
beleggingen in effecten zijn waarvoor verg unning is verleend over eenkomstig Richtlijn 
85/611/EEG (niet-icbe's), louter op grond van de rechtsvorm van deze niet-icbe's 
(rechtspersonen vallen altijd bu iten de spaarrichtlijn, terwijl ni et-rechtspersonen er altijd wel 
onder vallen). 
3. Gebruik van producten di e vergelijkbaar zijn met schuldvorderingen (bepaalde 
gestructureerde producten en be paalde levensverzekeringen). 
4. Lacunes in de regels voor de  identificatie van uiteindel ijk gerechtigden, met name wat 
betreft de vaststelling van hun woonplaats voor  de toepassing van de spaarrichtlijn. 
5. Het gebruik van in derde landen gevestigde  toeleidingsinstrumenten. Deze moeten op een 
wijze worden aangepakt die niet in strijd is me t de vrije verkeer van kapitaal (daarnaast moet 
de procedure van de verklaring ter vermijding van de bronbelasting worden vervangen door 
de eenvoudiger procedure van de vrijwillige  verstrekking van informatie aan de 
belastingdiensten). 
6. Het gebrek aan cijfermateriaal uit de lids taten. Een te gering gebruik van het fiscaal 
identificatienummer van uiteindelijk gerechti gden wat het gebruik van informatie door de 
lidstaten waar de uiteindelijk gerechtigden wonen bemoeilijkt. 
4. M OGELIJKE OPLOSSINGEN  
Bij het beoordelen van de verschillende op ties, mag niet worden  vergeten dat het 
voornamelijk de uitbetalende instanties zijn di e ervoor moeten zorgen dat de spaarrichtlijn 
correct wordt toegepast. Daarom moet rekeni ng worden gehouden met de Lissabonstrategie 
en het initiatief voor een betere regelgeving, wat betekent dat administratieve lasten en de 
kosten voor het bedrijfsleven tot een minimum beperkt moeten blijven. Ook moet het 
evenredigheidsbeginsel in het oog worden gehoude n. De lidstaten moeten daarom bereid zijn 
tot oplossingen te komen volgens welke de be lastingdiensten zo veel mogelijk de extra 
administratieve lasten dragen om de spaarri chtlijn doeltreffender te maken. Zij kunnen dan 
wel van een verhoging van de belastingopbrengs ten profiteren. Of deze extra administratieve 
lasten zou naar andere sectoren moeten gaan  dan die welke momenteel reeds een aanzienlijke 
bijdrage aan de werking van de spaarrichtlijn leveren (zoals banken en vermogensbeheerders). 
Een andere beperking is het relatief bepe rkte territoriale toepassingsgebied van de 
spaarrichtlijn en van de overeenkomsten die in dezelfde of vergelijkbaar maatregelen 
voorzien. Of een uitbreiding van het toepassi ngsgebied van de spaarrichtlijn tot een nog 
grotere kapitaalvlucht naar derde landen zal leiden, is moeilijk te beoordelen. Zelfs indien uit de beschikbare gegevens niet blijkt dat de to epassing van de richtlijn tot een wijziging heeft 
geleid in de geografische samenstelling van rentedragende spaargeld en, moet zorgvuldig 
worden nagegaan wat de internationale gevolge n zullen zijn indien de richtlijn doeltreffender 
wordt gemaakt. 
 
NL 6   NL De Commissie blijft ernaar streven dat belangrijke, niet-EU financiële centra maatregelen 
toepassen die vergelijkbaar zijn met die welke door de lidstaten worden toegepast. Rekening houdend met het in het Verdrag opgenomen beginsel van het vrije verkeer van kapitaal, moet ook in overweging worden genomen of bepalinge n moeten worden toegevoegd ter bestrijding 
van pogingen van natuurlijke pe rsonen in de EU om de sp aarrichtlijn te omzeilen door 
rentebetalingen in de EU om te leiden via onbelaste "shell"-rechtspe rsonen of -constructies 
buiten de EU en de rechtsgebieden die dezelfde of vergelijkbare maatregelen toepassen als de EU. 
De diensten van de Commissie hebben al deze elementen in overweging genomen en stellen 
de volgende vier opties voor met hun voor- en nadelen (de gevolgen va n de verschillende 
opties zijn samengevat in tabel 2 aan het eind van dit document): 
Optie 1 – geen actie  
Optie 1  Actie  
Geen actie Handhaving van de status quo – er wordt niets gedaan 
Optie 2 – wijziging van de richtlijn om te kom en tot een betere toepassing van de unanieme 
conclusies van de Raad van 27 november 2000 o ver wat de essentiële inhoud en het doel 
van de richtlijn behoren te zijn  
Optie 2 betekent in de eerste  plaats dat de conclusies van de Raad van 27 november 2000 als 
ijkpunt worden gebruikt voor wat de inhoud van de spaarrichtlijn behoort te zijn om 
onbedoelde  "gaten" te dichten 
Optie 2  Actie  
De richtlijn wordt meer in 
overeenstemming gebracht met de bedoelingen van de Raad zoals weergegeven in de conclusies van 27.11.2000 
Beperking van de administratieve 
lasten voor uitbetalende instanties overeenkomstig dezelfde conclusies - Uitbreiding tot alle collectieve 
beleggingsinstrumenten 
- Uitbreiding van de regel "uitbetalende instantie bij 
ontvangst" tot juridische constructies (trusts)  
- "Thuisstaatregel" en oplossing van de kwestie 
"passieve ontvangst" 
Optie 3 – Dezelfde wijzigingen als volgens opti e 2, in combinatie met wijzigingen om alle 
"gaten" zo veel mogelijk te dichten en uitb reiding van het toepassingsgebied tot alle 
producten die vergelijkbaar zijn met rentedragende instrumenten 
Deze optie houdt de uitbreiding in van het toepassingsgebied van de spaarrichtlijn tot 
uitkeringen in het kader van levensverzekeringen die concu rreren met schuldvorderingen en 
beleggingsfondsen. Deze optie houdt ook in dat het toepassingsgebied wordt uitgebreid tot 
inkomsten uit effecten die vergelijkbaar z ijn met schuldvorderingen, omdat nagenoeg het 
 
NL 7   NL gehele belegde kapitaal beschermd is aan het einde van de looptijd van de overeenkomst en 
omdat het rendement van het kapitaal gedefini eerd wordt op de datum van uitgifte, hoewel het 
product formeel niet uit schuldvorderingen bestaat. 
De "doorkijkbenadering" voor uiteindelijk gere chtigden zou slechts van toepassing zijn op 
betalingen aan bepaalde, in geselecteerde niet-E U-rechtsgebieden gevestigde structuren die 
daar feitelijk niet worden belast. 
Optie 3  Actie  
Wijzigingen om de "gaten" in de 
wetgeving zo veel mogelijk te dichten en om concurrentievervalsing tegen te gaan - Uitbreiding niet alleen tot alle beleggingsfondsen, 
maar ook tot effecten die vergelijkbaar zijn met 
schuldvorderingen en tot leve nsverzekeringen met een 
laag biometrisch risico die in schuldvorderingen, fondsen en vergelijkbare effecten beleggen. 
- Uitbreiding van de rege l van de "uitbetalende 
instantie bij ontvangst" niet  alleen tot juridische 
constructies (trusts) , maar ook tot onbelaste 
rechtspersonen (zoals  veel stichtingen). 
- "Doorkijkbenadering" voor betalingen aan bepaalde 
onbelaste structuren die in bepaalde derde landen of 
rechtsgebieden zijn gevestigd. Afschaffing van de procedure van de verklari ng ter vermijding van de 
bronbelasting. 
- Groter gebruik van de beschikbare informatie om de 
woonplaats van de uiteindel ijk gerechtigde vast te 
stellen.  
 
Optie 4 – Wijzigingen om het toepassingsgebied van de spaarrichtlijn uit te breiden tot alle 
rechtspersonen en alle inkomsten uit besparingen  
Op de Ecofin-Raad in maart 2008 heeft een aantal lidstaten de wens geuit het 
toepassingsgebied van de spaarrichtlijn uit te breiden tot ver voorbij de conclusies van de 
Raad van 27 november 2000. Er moeten evenwel de volgende beperkingen in overwegingen worden genomen: 
- De bronbelasting (zelfs als ove rgangsregeling voor drie lidstate n) is uitsluitend een passend 
mechanisme indien de netto
-inkomsten bekend zijn. Dit is ze lden het geval voor vormen van 
inkomsten zoals vermogenswinsten, terwijl ook de regels inzake vermogenswinstbelasting 
sterk uiteenlopen. Het heffen van een bronbela sting op de gehele opbrengst van een verkoop 
zou buiten proportie zijn. 
- De uitbreiding van het toepa ssingsgebied tot dividenden en alle betalingen van inkomsten 
uit beleggingen aan ontvangers die rechtsperson en zijn, zoals door ten minste een lidstaat 
voorgesteld, zou tot een meer voudige rapportering en meerdere  niveaus van bronbelasting 
kunnen leiden. 
 
NL 8   NL Het algemene kader van samenwerking tussen be lastingdiensten (Richtlijn 77/799/EEG en 
mogelijke wijzigingen daarop), dat uitsluitend is  gebaseerd op de uitwisseling van informatie, 
lijkt meer aangewezen voor dergelijke inkomsten. 
Optie 4  Actie  
Veel ruimer toepassingsgebied Uitbreiding tot betalingen aan alle  rechtspersonen en 
alle soorten inkomsten uit beleggingen (dividenden, vermogenswinsten, uitkeringe n in het kader van echte 
levensverzekeringen en pensioenfondsen enz.) 
5. O PTIE WAARAAN DE VOORKEUR WORDT GEGEVEN EN DAARUIT VOORTVLOEIENDE 
BELEIDSKWESTIES  
Na analyse en overleg li jkt optie 3 momenteel de voorkeur te  verdienen. De ee rste optie (dat 
wil zeggen: niets doen) moet worden verworpe n, omdat dan zelfs de huidige "gaten" in de 
spaarrichtlijn niet worden gedicht die moge lijk van nadelige invloed zijn op de openbare 
inkomsten en de concurrentie. Voorts zijn so mmige financiële instellingen van oordeel dat 
sommige aspecten van de richtlijn moeten worden verduidelijkt. 
In vergelijking met optie 2 zouden de extra kos ten van optie 3 voor de  huidige en nieuwe 
uitbetalende instanties gecompenseerd word en door minder concurrentievervalsing tussen 
gelijkaardige producten en gunstiger gevolgen voor de begrotingen van de lidstaten. 
Optie 4, die nog verder gaat da n optie 3, zou tot nog meer kosten leiden en tot overlappingen 
en de dubbele heffing van bronbelasti ng kunnen leiden. Daarom lijkt optie 4 niet 
evenredigheid te zijn met de doe lstellingen van de spaarrichtlijn. 
Bij wijzigingen in het toepassingsgebied van de spaarrich tlijn zouden de overeenkomsten met 
de tien afhankelijke en geassocieerde rechts gebieden die dezelfde maatregelen toepassen 
moeten worden herzien. Wat de vijf niet-E U-landen betreft die vergelijkbare maatregelen 
toepassen, moet de Raad beoordelen of de hui dige overeenkomsten nog steeds in maatregelen 
voorzien die vergelijkbaar zijn met die van de gewijzigde spaarrichtlijn. Het lijkt er echter op 
dat sommige voorgestelde wijzig ingen in het kader van optie 3 (met name wat betreft het 
mechanisme van de "uitbetalende instantie bij ontvangst") en zeer zeker de meeste van de 
voorgestelde wijzigingen in het kader van optie 4 het wenselijk maken dat in de 
overeenkomsten met deze vijf niet-EU-landen pa rallelle wijzigingen worden aangebracht.  
 
NL 9   NL Tabel 2: Samenvatting van de  effectbeoordelingsanalyse  
Opties  Bescherming 
inkomsten 
lidstaten  Doeltreffendheid  Financiële markt  
Optie 1 - 
(risico derving 
inkomsten)  ≈ 
(geen extra administratieve 
lasten, maar handhaving van 
de bestaande)  
- 
Weinig cijfermateriaal 
- 
Gebrek aan duidelijkheid  - 
(mogelijk meer 
concurrentievervalsing)  
Optie 2 + 
(meer 
bescherming)  - 
(meer administratieve lasten) 
+ 
Meer duidelijkheid/ Meer 
cijfermateriaal  + 
(Minder oneerlijke 
concurrentie tussen 
spaarproducten)  
Optie 3  + 
(meer 
bescherming)  
 
++ 
Horizontale 
billijkheid  - 
(meer administratieve lasten) 
+ 
Meer duidelijkheid/meer 
cijfermateriaal 
 ++ 
(Minder oneerlijke 
concurrentie tussen 
spaarproducten met 
schuldvorderings-
kenmerken en/of 
kapitaalbescherming/ 
minder 
concurrentievervalsing 
tussen reeds gedekte 
uitbetalende instanties en 
andere rechtspersonen en 
constructies)  
Optie 4 + 
(meer 
bescherming)  
 
+++ 
Horizontale 
billijkheid  - - 
(meer administratieve lasten) 
- 
Overlapping van informatie 
en talrijke lagen 
bronbelasting 
+ 
Meer duidelijkheid/meer 
cijfers  +++ 
(minder oneerlijke 
concurrentie tussen alle 
spaarproducten en 
tussengeschoven 
structuren)