I.INLEIDING

1.Sinds de aftrap van het initiatief inzake militaire mobiliteit in 2017 vormt het EU‑actieplan voor militaire mobiliteit (hierna “het actieplan” genoemd) van 28 maart 2018 een samenhangend kader voor lopende en toekomstige programma’s, projecten, initiatieven en activiteiten binnen een gecoördineerde aanpak vanuit de Europese Unie. De instellingen, organen en agentschappen van de EU en de desbetreffende nationale autoriteiten van de lidstaten voeren sindsdien in een gestaag tempo voor alle kerngebieden — vervoersinfrastructuur, regel- en procedurekwesties en andere horizontale thema’s — het actieplan uit. In de samenwerking tussen belanghebbenden in de EU worden de nationale soevereiniteit en de desbetreffende bevoegdheden steeds volledig geëerbiedigd.

2.De hoge vertegenwoordiger en de Commissie brengen regelmatig voortgangsverslagen uit, zoals het actieplan voorschrijft. Het eerste gezamenlijke verslag over de uitvoering van het actieplan voor militaire mobiliteit werd op 3 juni 2019 uitgebracht, het tweede op 19 oktober 2020. Dit verslag vormt een aanvulling op het jaarlijkse voortgangsverslag over militaire mobiliteit van het Europees Defensieagentschap waarin de activiteiten die onder de exclusieve bevoegdheden van het agentschap vallen van de periode tussen maart 2020 en maart 2021 waren opgenomen.

3.De uitvoering van het actieplan wordt voortgezet in samenhang met het desbetreffende door de lidstaten ondernomen project in het kader van de permanente gestructureerde samenwerking, waarbinnen wordt ingegaan op nationale maatregelen, waaronder die welke op 25 juni 2018 door de EU-lidstaten zijn overeengekomen. De betrokken instellingen, organen en agentschappen van de EU blijven actief in het kader van het PESCO-project inzake militaire mobiliteit, dat binnenkort het eerste PESCO-project zal worden waarin derde staten — de Verenigde Staten van Amerika, Canada en Noorwegen — zullen deelnemen, overeenkomstig de besluiten van de Raad van 6 mei 2021.

4.Bovendien blijft militaire mobiliteit een speerpuntgebied voor nauwere samenwerking tussen de EU en de NAVO, waarbinnen efficiënte interactie tussen de diensten aan beide zijden wordt nagestreefd in het kader van de gestructureerde dialoog over militaire mobiliteit. De concrete resultaten van het afgelopen jaar zijn in het zesde voortgangsverslag over de samenwerking tussen de EU en de NAVO nader uitgewerkt.

5.De Raad toonde zich in zijn conclusies over veiligheid en defensie van mei 2021 ingenomen met de vooruitgang op het gebied van militaire mobiliteit in het kader van de permanente gestructureerde samenwerking, zowel binnen het Europees Defensieagentschap als op nationaal niveau. Daarnaast riep de Raad op verder na te denken over mogelijke acties, betrokken actoren en nieuwe resultaten om de militaire mobiliteit binnen en buiten de EU te verbeteren, onder meer door doelgebieden voor dergelijke acties aan te wijzen. In aanvulling daarop moet het naar verwachting in maart 2022 door de Raad goed te keuren strategisch kompas verdere sturing bieden en concrete doelstellingen voor het initiatief inzake militaire mobiliteit met zich meebrengen.

II.MILITAIRE EISEN VOOR MILITAIRE MOBILITEIT BINNEN EN BUITEN DE EU

6.De militaire eisen voor militaire mobiliteit binnen en buiten de EU (hierna “militaire eisen” genoemd) zijn, nadat zij door de Raad waren goedgekeurd, als referentiepunt voor de uitvoering van het actieplan gebruikt. Zij zijn met name gebruikt om de eisen voor tweeërlei gebruik vast te stellen en ter ondersteuning van de werkzaamheden van de EU-lidstaten bij de voorbereiding van hun projectpijplijnen voor vervoersinfrastructuur voor tweeërlei gebruik (zie de punten 9‑11 en 15 hieronder). Bovendien stelt de toevoeging van de militaire laag met de gegevens over het militaire vervoersnetwerk van de EU aan de interactieve TENtec Map Viewer de EU-lidstaten in staat gemakkelijker de knelpunten en kwetsbare gebieden in het trans-Europees vervoersnetwerk op te merken (zie de punten 17‑18 hieronder).

7.Verder overwegen de Europese Dienst voor extern optreden/de Militaire Staf van de EU, als volgende stap na de geplande herziening van de verordening betreffende het trans-Europees vervoersnetwerk, de militaire eisen bij te werken waardoor, als een van de doeleinden, het trans-Europees vervoersnetwerk en de kaarten en normen van het militaire vervoersnetwerk van de EU verder op elkaar zouden kunnen worden afgestemd (zie punt 16 hieronder).

III.VERVOERSINFRASTRUCTUUR

8.Aangezien de EU‑lidstaten voor civiele en militaire verplaatsingen en vervoer dezelfde vervoersinfrastructuur gebruiken, blijft de vergroting van synergie tussen het bestaande EU-beleid, met name het trans-Europese vervoersnetwerk, en de militaire behoeften een essentiële pijler van het actieplan.

A.Financiering van vervoersinfrastructuur voor tweeërlei gebruik

9.Het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021‑2027 is met ingang van 1 januari 2021 van toepassing. Het omvat voor het eerst uitgaven op het gebied van veiligheid en defensie, waaronder een toewijzing van 1,5 miljard EUR voor militaire mobiliteit in het kader van de Connecting Europe Facility 2021‑2027 (1,69 miljard EUR in lopende prijzen).

10.Vervolgens is op 14 juli 2021 de verordening betreffende de Connecting Europe Facility 2021‑2027 in werking getreden. In een uitvoeringsverordening inzake eisen voor tweeërlei gebruik worden de eisen aan vervoersinfrastructuur die voor zowel civiele als militaire mobiliteit geschikt moet zijn gedefinieerd. In de uitvoeringsverordening worden normen vastgesteld waarmee bij vervoersinfrastructuurprojecten waarvoor medefinanciering uit de begroting voor militaire mobiliteit van de Connecting Europe Facility wordt aangevraagd, rekening moet worden gehouden. De in de uitvoeringsverordening vastgestelde normen kunnen daarnaast als referentiepunten voor toekomstige infrastructuurplanning door de EU‑lidstaten worden gebruikt.

11.Om in aanmerking te komen voor medefinanciering door de EU moeten vervoersinfrastructuurprojecten voldoen aan de in de uitvoeringsverordening vastgestelde eisen inzake infrastructuur voor tweeërlei gebruik. Projecten die ruim aan de eisen inzake tweeërlei gebruik voldoen, komen voor medefinanciering in aanmerking, maar alleen wanneer de subsidiabele kosten met de in de eisen voor tweeërlei gebruik vastgestelde normen in overeenstemming zijn. Aanvragen kunnen voor projecten met betrekking tot alle mogelijke vervoerswijzen worden ingediend.

12.De Connecting Europe Facility wordt uitgevoerd aan de hand van werkprogramma’s waarin met name de geplande tijdschema’s en budgetten voor oproepen tot het indienen van voorstellen, de doelstellingen daarvan en de selectie- en gunningscriteria zijn vastgesteld. Het eerste meerjarig werkprogramma van de Connecting Europe Facility werd op 5 augustus 2021 vastgesteld. Daarin is opgenomen dat in het kader van de begroting voor militaire mobiliteit van de Connecting Europe Facility tussen 2021 en 2023 jaarlijks oproepen tot het indienen van voorstellen voor projecten voor vervoersinfrastructuur voor tweeërlei gebruik zullen worden uitgeschreven. Voor elk van deze drie jaren wordt 330 miljoen EUR in lopende prijzen uitgetrokken voor medefinanciering van projecten voor tweeërlei gebruik.

13.De eerste oproep tot het indienen van voorstellen voor projecten inzake tweeërlei gebruik werd op 16 september 2021 gepubliceerd door het Europees Uitvoerend Agentschap klimaat, infrastructuur en milieu (Cinea) . De oproep staat open voor alle vervoerswijzen, en de EU‑lidstaten die medefinanciering willen krijgen moeten hun voorstellen uiterlijk op 19 januari 2022 indienen. Na het verstrijken van de indieningstermijn zullen onafhankelijke deskundigen en het interne panel van DG MOVE de in aanmerking komende voorstellen beoordelen. In het kader van dit proces zullen de Europese Dienst voor extern optreden/de Militaire Staf van de EU beoordelen in hoeverre de in aanmerking komende voorstellen bijdragen tot de verbetering van de militaire mobiliteit binnen en buiten de EU.

Faciliteit voor herstel en veerkracht

14.Tegelijkertijd met de langetermijnbegroting van de EU voor 2021‑2027 heeft de EU het herstelinstrument NextGenerationEU vastgesteld, dat in de financiering van de faciliteit voor herstel en veerkracht voorziet. Dankzij de faciliteit voor herstel en veerkracht (RFF) zal 672,5 miljard EUR aan leningen en subsidies beschikbaar komen om hervormingen en investeringen op nationaal niveau te ondersteunen. De lidstaten kunnen hun toewijzingen in het kader van de faciliteit voor herstel en veerkracht ook gebruiken om te investeren in vervoersinfrastructuur, waaronder vervoersinfrastructuur voor tweeërlei gebruik.