8.3.91 Publikatieblad van de Europese Cemeenschappen l^rC^19 
of inschnrvers,ongeachthunland vanherkomst,een 
reële kans is geboden. 
HetishetComitemetduidelijkv^aarom verificateurs 
oplossingen dienen aan te dragen om overtredingen van 
(Gedaante Brussel, 18 december 1990. 
1, Algemene inleidende opmerkingen 
1.1. ^^n^oiB^r^^rr^ 
Het negentiende verslag over het mededingingsbeleid 
richt meteen al m het begin de schimwerpersop het 
succes dat op de valreep van het nieuwe jaar op het 
gebied van de controle op concentraties werd behaald. 
De verordening dienaangaande werd namelijk op 
21 december 1989goedgekeurden is smds21 september 
1990 van kracht. 
De tevredenheid die de Commissi niet onder stoelen of 
banken steekt, kan zeker door het Comité voorden 
gedeeld, ook al blijft het vraagtekens zetten bij de 
interpretatie en de toepassing van de desbetreffende 
teksten. het Verdrag te voorkomen. Dit voorschrift zou kunnen 
voorden geschrapt. Een dergelijke schrapping zou des te 
logischer zim, indien wordt ingestemd met een positief 
verslag van de verificateur als voorwaarde voor de niet 
toepassing van artikel 2, zoalsinparagraaflOmhet 
voorgaande wordt voorgesteld. Bn overtreding van het 
Verdrag zou eenvoudigweg geen verificatie attest moe 
ten worden afgegeven. 
1.2. D^ Co^^^^ ^^ ^r ^co^o^^c^ ^^ ^oc^^ 
natuurlijk is tevredenheid over de resultaten m het 
onder deloepgenomenjaarophaar plaats, maardat 
mag geen beletsel vormen om — vooral met betoog 
opdetoekomst — kwaliteit, volledigheid, praktische 
toepasbaarheid, alsmedemogelnkeweerslagengevol 
gen van die resultaten kritisch te blijven beoordelen. 
Anderen en zichzelfvoortdurend aan een kritisch onder 
zoekonderwerpen, kan alleenmaar vruchtafwerpen, 
vooral wanneer dat gebeurt met de oprechte wil, bu 
het verwezenlijken van de doelstellingen van het ac 
tieprogramma ter voltooiing van de interne markt, sa 
men te werken met de Commissie 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft die instelling 
en zim oordeel indit advies dientdanooktegendeze Advies inzake het negentiende verslag over het mededingingsbeleid 
(9l^c^0^ 
De Commissie heeftop23mh 1990 besloten,overeenkomstig artikel 198vanhetVerdrag 
tot oprichting van de Europese Economische Cemeenschap, het Economisch en Sociaal 
Comité om advies te vragen inzake het negentiende verslag over het mededingingsbeleid. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten,die metde voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op ^ december 1990 goed 
gekeurd. Rapporteur was de heer Baghano. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 282e zitting (vergadering van 19 december 
1990^ het volgende advies uitgebracht, dat zonder stemmen tegen (3 onthoudingen^ is 
goedgekeurd. 
Nr. C 60/20 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 3. 91 
achtergrond te worden gezien: eerder geuite kritiek 
wordt bekrachtigd, nieuwe voorstellen worden aan de 
hand gedaan en de Commissie wordt aangemoedigd, 
t.a.v. het mededingingsbeleid op de door haar inge­
slagen weg voort te gaan. 
Het Comité neemt kennis van de uitdrukkelijke toe­
zegging dat de voorstellen in het advies over het vorige 
jaarverslag mede in aanmerking zullen worden geno­
men bij het uitstippelen van het toekomstige beleid en 
houdt de Commissie aan die belofte. 
1.3. Globale balans van de mededinging 
De gemeenschappelijke mededingingsregels zijn inmid­
dels ook op bedrijfstakken als vervoer, telecommunica­
tie, radio en televisie, alsmede energie van toepassing. 
Opmerkelijk tegen die achtergrond is het begrip „globa­
le balans van de mededinging", dat de Commissie be­
schouwt als een noodzakelijke maatstaf voor de beoor­
deling van concrete gevallen. 
Het „globale" karakter van de balans, waar het Econo­
misch en Sociaal Comité altijd al op gehamerd heeft, 
houdt in dat deze niet alleen de gemeenschappelijke en 
de wereldmarkt omvat, maar ook de samenhang tussen 
de beleidsvormen van de Gemeenschap, dit alles gezien 
vanuit een samenhangende, realistische en in geogra­
fisch en politiek opzicht globale kijk op het geheel. 
1.4. Hoeveel ruimte is er voor nationale wetgeving 
over mededinging ? 
Uitgangspunt is dat de Verdragsregels betreffende de 
mededinging rechtstreeks van toepassing zijn op de 
rechtsorde in de lid-staten. De scheidslijn tussen me­
dedingingsbeleid van de Gemeenschap en nationaal be­
leid op dat gebied vervaagt echter steeds meer. Welis­
waar is de toenadering tussen de nationale wetgevingen 
en het Gemeenschapsrecht steeds duidelijker zichtbaar 
(nationale wetten hebben wijzigingen ondergaan; de 
nieuwe Italiaanse wet komt grotendeels overeen met de 
geest en de letter van het Verdrag), toch bestaat er 
nog steeds een „grijze zone" waarbinnen juridische 
onzekerheid heerst. Die grijze zone moet verdwijnen. 
Volgens het Comité zou de Commissie zich hierop 
moeten beraden en duidelijkheid moeten scheppen: een 
mogelijkheid is het doen van „mededelingen" over be­
paalde gevallen, die als leidraad kunnen dienen voor 
het bedrijfsleven, maar ook en vooral voor de nationale 
rechters. 
Tussen het bereik van de Gemeenschap en dat van de 
lid-staten liggen geen onwrikbare en onoverkomelijke 
grenzen, maar vloeiende lijnen van een mededingings­
beleid dat, met inachtneming van het subsidiariteits­
beginsel, in harmonie kan en moet blijven met de geest 
van het Verdrag: het moet gericht zijn op de verwezen­
lijking van de doelstellingen daarvan en overal in de 
Gemeenschap coherent worden toegepast. 2. Specifieke problemen 
2.1. De distributie 
In het produktieproces vormt de distributie van de 
produkten een kwetsbare en ingewikkelde fase, waar­
aan de Commissie steeds veel aandacht heeft besteed. 
Dat laatste blijkt wel uit het grote aantal verordeningen 
waarmee ontheffingen voor groepen van overeenkom­
sten worden verleend, ook al omdat er zoveel van dat 
soort overeenkomsten zijn. In de Gemeenschap is op 
dat gebied inmiddels een geconsolideerde regelgeving 
en jurisprudentie tot stand gekomen. 
Aangezien ontheffingen voor groepen van overeenkom­
sten (wat overigens geldt voor alle vrijstellingen over­
eenkomstig artikel 85.3 van het Verdrag) toegekend 
worden voor een bepaalde periode, oriënteren de onder­
nemers in de betrokken sectoren zich tijdens die periode 
terecht op het in de vrijstellingsverordening vastgelegde 
juridische kader. 
De Commissie lijkt soms echter nog te weifelen en haar 
beleid te willen bijsturen. Over het waarom en de 
alternatieven bestaat nog onduidelijkheid. 
2.2. Controle op concentraties 
In de in het Publikatieblad van 21 september 1990 (*) 
opnieuw gepubliceerde basisverordening zijn een aantal 
materiële fouten in de verschillende taalversies verbe­
terd. In sommige gevallen zijn die verbeteringen nogal 
belangrijk voor een goed begrip en een juiste interpreta­
tie van de tekst. 
Het Comité heeft op 2 juni 1988 (2) reeds advies over 
dit onderwerp uitgebracht, maar neemt de gelegenheid 
te baat, zijn over het geheel genomen gunstige beoorde­
ling te bevestigen, met een aantal slagen om de arm: 
problemen die alleen bij de praktische toepassing zullen 
kunnen worden opgelost. Uit de met de verordening 
opgedane ervaring kan eventueel later blijken dat deze 
op een aantal punten wijzigingen behoeft. 
Het gaat met name om het volgende: de „drempel" 
voor de "EG-dimensie" is, althans voor de eerste jaren 
van toepassing, op een hoog niveau vastgesteld. Het is 
derhalve noodzakelijk dat de criteria en de parameters 
van nu af aan zowel qua tijd als qua ruimte in een 
brede context worden geplaatst. Bij het omschrijven 
van het begrip „relevante markt" moet dan ook niet 
alleen worden uitgegaan van de potentiële mededinging 
in het heden, maar vooral ook van die van de toekomst, 
niet alleen in de Gemeenschap, maar vooral ook op de 
wereldmarkt. 
Door de voltooiing van de interne markt bestrijkt de 
markt, geografisch gezien, nu op zijn minste de hele 
gemeenschappelijke markt, en in een aanzienlijk aantal 
bedrijfstakken, de wereldmarkt. 
(*) PB nr. L 257 van 21. 9. 1990, blz. 14 e.v. 
(2) PB nr. C 208 van 8. 8. 1988, blz. 11. 
8. 3. 91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 60/21 
2.3. Dienstensector 
Door middel van sectorspecifieke tfd-/7ooverordenin-
gen, wordt de werkingssfeer van de mededingingsregels 
geleidelijk aan uitgebreid tot een groot aantal dienst­
verlenende sectoren, waarvan de bekendste voorbeelden 
telecommunicatie en luchtvervoer zijn. 
Evenals bij concentraties is evenwel het toepassen van 
de EG-wetgeving alléén niet voldoende; ook moet daar 
ingegrepen worden waar nationale regelingen een 
struikelblok vormen voor een werkelijk vrije concurren­
tie op bepaalde gebieden, zoals postdiensten, concessies 
van de overheid en handelsmonopolies. 
2.4. Steunmaatregelen van de overheid 
Het Comité heeft al meerdere malen met klem erop 
gewezen dat — ook toegestane — overheidssteun onder 
alle omstandigheden doorzichtig en degressief moet 
zijn. 
Dat dit de drijfveer achter en het einddoel van het beleid 
in de Gemeenschap moet zijn, sluit niet uit dat binnen 
het voortschrijdende integratieproces in de Gemeen­
schap overheidssteun in bepaalde — duidelijk omschre­
ven — gevallen nog als „verenigbaar" beschouwd kan 
worden. De Commissie heeft altijd oog gehad voor 
moeilijkheden van uitzonderlijke aard in bepaalde be­
drijfstakken en bijzondere omstandigheden in een aan­
tal regio's en lid-staten hebben altijd de volle aandacht 
van de Commissie gehad. 
Welke steunmaatregelen onverenigbaar zijn met het 
Verdrag, is overigens duidelijk afgebakend, als was het 
maar aan de hand van sectorspecifieke kaderregelingen 
en de inmiddels opgedane ruime praktijkervaring. 
Aangezien de met de voltooiing van de interne markt 
gepaard gaande veranderingen een enorm aanpassings­
vermogen van de economie vergen, is, naast een krach­
tiger industriebeleid, een „actief" mededingingsbeleid 
meer dan ooit geboden. Bij de herstructurering van het 
aanbod op de EG-markt mag niet worden voorbijge­
gaan aan de gevolgen van de concurrentie van landen 
buiten de Gemeenschap voor de Gemeenschap in haar 
geheel en voor sommige lid-staten in het bijzonder. 
Vooral kleine en middelgrote bedrijven zullen, als zij 
1993 met frisse moed en vanuit een krachtige concurren­
tiepositie binnen willen gaan, bereid moeten zijn hoge 
risico's te dragen en grote investeringen te doen. 
Het eerste Witboek over steunmaatregelen werd ge­
volgd door een tweede; alleen al daaruit valt op te 
maken, hoe moeilijk het is inzicht te krijgen in de 
omstandigheden in de verschillende lid-staten. Een goed 
inzicht is een conditio sine qua non voor een goed 
beleid, dat niet alleen aangeeft wat niet mag, maar 
ook wat wél mag. Om die reden verdienen de soepele 
houding en, in zekere zin, de zelfkritiek van de Commis­
sie bij het bijwerken en het bijstellen van haar eigen 
stukken (waarop uiteindelijk de initiatieven binnen het 
mededingingsbeleid zijn gebaseerd) steun. De buitengewone conjunctuuromstandigheden in be­
paalde bedrijfstakken moeten echter, met strenge in­
achtneming van de Verdragsregels, beoordeeld worden 
aan de hand van op de toekomst gerichte, realistische 
maatstaven. Daarbij mag niet vergeten worden dat ook 
concurrerende bedrijven in landen buiten de Gemeen­
schap in veel gevallen en in allerlei vormen en gradaties, 
steun van de overheid ontvangen. 
Het Comité staat achter het standpunt van de Commis­
sie dat voor de overheidssector dezelfde regels moeten 
gelden als voor de particuliere sector. Door de aan die 
regels te geven inhoud moet echter wel ieder risico van 
discriminatie tussen die twee sectoren worden uitge­
sloten. 
2.5. Prijzen — Vergelijkingen tussen lid-staten — Na­
tionale wetgevingen inzake prijsbeheersing 
2.5.1. Het is niet voor het eerst, dat het Comité de 
aandacht van de Commissie erop vestigt dat binnen 
de Gemeenschap nog dikwijls soms zelfs aanzienlijke 
prijsverschillen voor duidelijk vergelijkbare produkten 
kunnen worden waargenomen. 
Uit de hardnekkigheid van het verschijnsel valt af te 
leiden dat het een complexe materie betreft, maar voor­
al dat de Gemeenschap bij de opbouw van de échte 
interne markt nog een lange en moeizame weg te gaan 
heeft. Immers, de prijsvorming wordt direct of indirect 
door een groot aantal factoren beïnvloed. 
In het verleden heeft het Comité (en overigens ook het 
Europese Parlement) al vaker gewezen op het belang en 
de moeilijkheidsgraad van onderzoek naar de 
prijsvorming op de markten van de Gemeenschap; daar­
bij werd er bij de Commissie echter wel steeds op 
aangedrongen, de nog steeds waarneembare structurele, 
sectorgebonden en algemene verschillen tussen de lid­
staten niet te veronachtzamen. 
Het staat buiten kijf dat het maken van prijsvergelij­
kingen, door na té gaan welke prijzen in iedere lid-staat 
voor één en hetzelfde produkt gevraagd worden, op 
zich nuttig is voor het verkrijgen van een beter inzicht 
en voor het uitvoeren van analyses; het nut van 
prijsvergelijkingen als absolute graadmeter voor de con­
currentie tussen de lid-staten valt echter te betwijfelen. 
Uiteraard kan het verschil tussen prijzen in sommige 
gevallen ook op concurrentievervalsing duiden, maar, 
naast die voor de consument meest voor de hand lig­
gende gevolgtrekking, zijn tal van medeoorzaken te 
vinden in de verschillen tussen belastingstelsels, techni­
sche voorschriften, administratieve structuren en wette­
lijke regelingen aangaande distributiesystemen. 
Kortom, het vergelijken van prijzen die in de lid-staten 
voor een bepaalde categorie goederen betaald moeten 
worden, is van wezenlijk belang voor het vergaren van 
kennis en voor het uitoefenen van controle, maar moet 
dan wel vergezeld gaan van een zorgvuldige analyse van 
de voor de nationale markten nog steeds kenmerkende 
structurele en sociaal-economische verschillen. 
Nr. C 60/22 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8.3.91 
Het is dan ook zaak te blijven streven naar toenadering 
waardoor die mate van homogeniteit wordt bereikt, die 
minimumvoorwaarde is voor het maken van de juiste 
vergelijkingen en het trekken van de juiste conclusies. 
2.5.2. In beginsel moeten prijzen tot stand komen op 
de „markt", d.w.z. zij moeten het resultaat zijn van het 
marktmechanisme; het mededingingsbeleid moet ervoor 
instaan dat alle economische en sociale groeperingen 
voldoende tot hun recht komen en dat het belang van 
de consument wordt gediend, terwijl tevens de wet­
geving op het gebied van milieu en ruimtelijke ordening 
(om de meest actuele en relevante andere beleidstakken 
te noemen) in acht moeten worden genomen. 
Ondernemingen en zelfs nationale autoriteiten moeten 
zich er dan ook van onthouden, op niet-correcte wijze 
in te grijpen en de prijsvorming. Het optreden van de 
nationale overheid moet beperkt blijven tot een klein 
aantal overgebleven uitzonderingsgevallen, die overi­
gens binnen de werkingssfeer van nationale regelingen 
voor prijsbeheersing/prijstoezicht vallen. 
De integratie van de markten heeft echter nog niet 
volledig plaatsgevonden. Dat is de reden waarom de 
nationale wetgevingen hun controlerende functie be­
houden. Hierdoor kan niet alleen misbruik worden 
voorkomen, maar kan ook, tot op zekere hoogte en in 
bepaalde gevallen, een zekere prijsstabiliteit worden 
gewaarborgd. 
Het conjunctuurbeleid is nog steeds voor een groot deel 
een nationale aangelegenheid, ook al wordt de wil om 
het bankwezen en vooral in de betrekkingen tussen 
centrale banken samen te werken en het beleid te coör­
dineren, steeds groter. 
De Commissie beschikt hiervoor wel rechtstreeks over 
middelen om vooronderzoek te doen, maar niet over 
de bevoegdheid rechtstreeks in te grijpen bij de toe­
passing van de mededingingsregels, waarbij het over­
eenkomstig de artikelen 85 en 86 gaat om bedrijven en 
niet om lid-staten. De Commissie kan echter terugvallen 
op artikel 3 f) en artikel 5, lid 2, van het Verdrag (l). 
Bovendien kan zij terugvallen op de bredere, maar zeker 
niet minder expliciete rechtsgrondslag van artikel 155 
(eerste gedachtenstreepje), waarin wordt bepaald dat 
zij „(toeziet) op de toepassing zowel van de bepalingen 
van dit Verdrag als van de bepalingen welke de instellin­
gen krachtens dit Verdrag vaststellen". 
Daarentegen zou, als eerste stap op weg naar een doel­
matiger toezicht, een overzicht van de in de diverse lid­
staten bestaande wet- en regelgeving die de concurrentie 
kunnen beïnvloeden, opgesteld kunnen worden. 
(J) (Art. 3 f) „De activiteit van de Gemeenschap omvat de invoe­
ring van een regime waardoor wordt gewaarborgd dat de 
mededinging binnen de Gemeenschappelijke Markt niet 
wordt vervalst." 
[(Art. 5, lid 2)] De lid-staten „onthouden zich van alle maatre­
gelen welke de verwezenlijking van de doelstellingen van dit 
Verdrag in gevaar kunnen brengen." 2.6. „Dumping" 
Volgens het Comité dient in het kader van een verant­
woord en zorgvuldig handels- en mededingingsbeleid 
ruime aandacht te worden besteed aan het verschijnsel 
„dumping". 
De Commissie heeft in wezen reeds voldoende ervaring 
opgedaan, vooral in sectoren waarin met de regelmaat 
van de klok invoerprijzen onjuist worden berekend. 
Bijna overal verdwijnen de handelsbelemmeringen; hef­
fingen en contingenten worden geleidelijk, zij het niet 
steeds en overal even snel, verminderd; de Gemeenschap 
dient daarom gevallen van „dumping" alert op te spo­
ren en vervolgens de nodige tegenmaatregelen te nemen. 
De Commissie heeft laten zien dat zij slagvaardig kan 
ingrijpen en bij het afhandelen van de procedures objec­
tief te werk gaat. 
Het beleid van de Commissie is gericht op een verant­
woord toezicht; dit is de juiste benadering van het 
concurrentiebeleid, dat immers met inachtneming van 
de regels van de Algemene Overeenkomst betreffende 
tarieven en handel (GATT) (die overigens altijd nog te 
kort schieten vanwege het ontbreken van de alombeken-
de en van vele zijden en in een groot aantal forums 
gewenste „sociale clausule") de groei en de bescherming 
van de interne markt moet waarborgen. 
2.7. De procedure 
De verordening betreffende de controle op concentraties 
bevat regelingen in verband met de termijnen, de voor­
waarden voor deelneming van belanghebbende partijen 
en de samenwerking met de autoriteiten van de lid­
staten, die aanzienlijke vernieuwingen met zich mee­
brengen. 
2.7.1. De in de verordening vastgelegde termijnen 
zijn erg kort, vooral in vergelijking met de tijd die de 
Commissie normaal gesproken nodig heeft voor het 
nemen van een besluit. 
In de verordening wordt — met veel realisme — be­
paald, dat voor de „voorafgaande aanmelding" een 
versnelde procedure noodzakelijk is. Het Comité hoopt 
dat dit prijzenswaardige voornemen niet wordt door­
kruist doordat het „onvolledig" zijn van de informatie 
wordt aangegrepen als uitweg om aan de termijnen te 
ontkomen. 
2.7.2. Een belangwekkend novum vormen de infor­
mele bijeenkomsten vooraf. Dergelijke bijeenkomsten 
worden in de verordening in feite aanbevolen, al was 
het maar om de Commissie in staat te stellen zich aan 
de termijn van één maand te houden, of althans, om 
de procedure zo snel mogelijk te doen verlopen. 
Deze aanpak verdient zeker aanbeveling, ook al omdat 
tijdens de bedoelde informele besprekingen de ervaring 
en de goede wil van de aanwezigen benut kunnen wor-
8. 3. 91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 60/23 
den om het invullen van de ingewikkelde vragenlijst 
enigszins te vergemakkelijken. 
2.7.3. Een belangwekkend aspect van de verordening 
is bovendien dat de nationale autoriteiten een grotere 
rol wordt toebedeeld en tot een goede samenwerking en 
coördinatie met de Commissie moet worden gekomen. 
De Commissie heeft de bevoegdheid — dit wordt door 
meerdere arresten van het Hof van Justitie bevestigd — 
ook binnen de lid-staten haar taak te vervullen, en 
daarvoor de medewerking van de nationale autoriteiten 
te vragen, wanneer een ogenschijnlijk louter nationale 
aangelegenheid gevolgen voor de handel in de gehele 
Gemeenschap zou kunnen hebben. 
Ook al is het beginsel dat het gemeenschappelijke recht 
voorrang heeft boven het nationale recht, inmiddels 
algemeen aanvaard, toch is het goed te benadrukken 
dat dit ook geldt voor de betrekkingen tussen de Com­
missie en de nationale autoriteiten. 
2.7.4. Voor de toepassing van de artikelen 85 en 
86 van het Verdrag beschikt de Commissie, krachtens 
Verordening nr. 17 (eerste verordening over de toe­
passing van de artikelen 85 en 86 van het EEG-Verdrag 
in PB nr. 13 van 21 februari 1962), over bevoegdheden 
die grenzen aan die van een rechter. In artikel 19 van 
Verordening nr. 17 wordt zelfs bepaald dat de belang­
hebbenden in de gelegenheid moeten worden gesteld 
om hun standpunt over de aangetekende bezwaren naar 
voren te brengen, en op een zodanige wijze gehoord te 
worden dat hun recht op verweer en het onafhankelijke 
en onpartijdige karakter van de uiteindelijke beslissing 
van de Commissie zijn gewaarborgd. 
De Commissie heeft overigens in een aantal gevallen, 
alvorens een beslissing te nemen, door middel van be­
kendmakingen meegedeeld welke bezwaren zij tegen 
bepaalde bedrijven aantekende. 
Het Comité verzoekt de Commissie de juistheid van 
die handelwijze aan een onderzoek te onderwerpen. 
Bekendmaking van de bezwaren zou namelijk de uitein­
delijke beslissing van de Commissie kunnen beïnvloe­
den. Bovendien kan de Commissie zichzelf in een moei­
lijk parket brengen, als in de uiteindelijke beschikking 
van de eerder in openbaarheid gebrachte bezwaren 
wordt afgeweken. 
2.8. Communautaire en nationale wetgeving 
Met name de onlangs vastgestelde Verordening over 
controle op ondernemingsconcentraties is, of wordt, 
een uiterst effectieve toetssteen bij de beantwoording 
van de vraag, in hoeverre de EG-wetgeving en de natio­
nale bepalingen op elkaar aansluiten. 
Uit het feit dat een specifieke Verordening inzake con­
trole op concentraties van ondernemingen bestaat, be­
hoeft de Commissie niet af te leiden dat zij slechts zou 
moeten waken over concentraties op EG-niveau die zich 
nu of in de toekomst voltrekken. In vele sectoren is immers nu reeds een hoge mate van 
concentratie waarneembaar. In die gevallen kan de 
Commissie uitsluitend ingrijpen om misbruik van 
machtspositie (krachtens art. 86) te bestrijden. 
Het gaat er dus om de feitelijke mededingings­
verhoudingen in de verschillende sectoren in het oog en 
onder controle te houden. Er kunnen zich namelijk 
concentraties voordoen die — vanwege de structuur van 
de desbetreffende sector — nooit een „communautaire 
dimensie" [in de zin van artikel 1 van Verordening 
(EEG) nr. 4064/89] kunnen hebben. 
Daarnaast behoren alle concentaties die niet van com­
munautaire dimensie zijn, steeds onder de nationale 
wetgeving te vallen (al is dit niet altijd zo); dergelijke 
concentraties zijn in sommige gevallen tegelijkertijd 
aan de nationale wetten van verschillende lid-staten 
onderworpen. 
In dergelijke gevallen zijn verschillen en conflicten te 
verwachten, waaruit moeilijkheden kunnen ontstaan. 
De Commissie zou dan aan geen enkele bepaling de 
bevoegdheid kunnen ontlenen om op eigen initiatief als 
onafhankelijk scheidsrechter op te treden. Krachtens 
Verordening (EEG) nr. 4064/89 beschikt zij daarvoor 
immers slechts over zeer beperkte en nauw afgebakende 
bevoegdheden en instrumenten. 
Het Comité wil er hier nogmaals op wijzen (zie 
par. 2.5) dat bevoegdheden en instrumenten in ieder 
geval in andere artikelen van het Verdrag zijn verankerd 
(artikel 3 f en artikel 155); de Commissie kan zich op 
deze artikelen baseren om met meer overtuigingskracht 
en doelmatiger op te treden wanneer en waar dit nodig 
is. 
Daarmee wordt duidelijk dat in de eerste plaats een 
loyale samenwerking tussen de lid-staten noodzakelijk 
is en dat, parallel daarmee, Commissie en nationale 
regeringen meer en beter moeten samenwerken. 
2.9. Studies en onderzoek 
Het Comité is reeds in voorgaande adviezen ingegaan 
op het feit dat de Commissie onderzoek en studies aan 
derden uitbesteedt, om vervolgens de resultaten daarvan 
aan het slot van haar jaarverslag samen te vatten. 
De Commissie wijst er telkens weer op dat de universi­
teiten en onafhankelijke consultants die de studies heb­
ben uitgevoerd, verantwoordelijk zijn voor de daarin 
vervatte gegevens en meningen. Bovendien worden deze 
studies apart gepubliceerd. Het zou derhalve een goede 
zaak zijn als de overwegingen en eventuele gevolgtrek­
kingen van de Commissie zelf, in het verslag zouden 
zijn verwerkt, zodat zij daarvoor in dezelfde mate ver­
antwoordelijk is als voor het verslag zelf. 
Daarenboven moeten publikaties over mededingings­
regels op alle niveaus ruimer verspreid worden, met 
name onder kleine en middelgrote bedrijven van landen 
die nog maar kort lid zijn van de Gemeenschap. Naast 
alles wat op dit gebied al verwezenlijkt is of wordt, 
Nr. C 60/24 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 8. 3. 91 
zou vooral een als leidraad functionerende studie naar 
contracten inzake overdracht van technologie, nuttig 
zijn: niet alleen landen die nog maar kort geleden tot 
de Gemeenschap toegetreden zijn, maar ook bedrijven 
in ontwikkelingslanden zouden daar veel baat bij 
hebben. 
2.10. Het potentieel van DG IV 
De Commissie heeft naar aanleiding van de verordening 
over de controle op concentraties van ondernemingen 
een Task-force concentration in het leven geroepen. De 
kennis dienaangaande was ten dele reeds voorhanden 
en is ten dele door lid-staten met een bepaalde ervaring 
op dit gebied beschikbaar gesteld. 
Het is moeilijk te zeggen hoeveel werk de uitvoering 
van de nieuwe verordening voor de ad hoc task-
force met zich mee zal brengen. Het aantal van 50 
kennisgevingen kan veel of weinig blijken te zijn. Wel­
licht zou door uitbreiding van de directoraten B, C en 
D intern voor meer flexibiliteit kunnen worden gezorgd 
en de in iedere dienst reeds met de verschillende sectoren 
opgedane ervaringen te baat kunnen worden genomen. 
Het Comité plaatst evenwel geen vraagtekens bij de 
noodzaak om de middelen van D-G IV algemeen uit te 
breiden; het heeft hierop steeds met overtuiging aange­
drongen, omdat het wel inziet dat dit directoraat-gene­
raal met een hoge werkdruk te maken heeft en met 
grote verantwoordelijkheid is belast. 
3. Internationale betrekkingen 
3.1. Activiteiten van de Commissie op internationaal 
vlak 
De samenwerking met de Verenigde Naties (VN) en 
de Organisatie voor Economische Samenwerking en 
Ontwikkeling (OESO) moet worden geïntensiveerd, nu 
de solidariteit binnen de Europese Gemeenschap steeds 
groter wordt. 
Zoals het Comité in zijn adviezen over de momenteel 
in GATT-verband besproken problematiek reeds naar 
voren heeft gebracht, moet de Commissie zich binnen 
de GATT vastberaden opstellen en naar een eerlijke 
mededinging tussen de verschillende concurrerende 
handelsblokken streven. 
Gedaan te Brussel, 19 december 1990. 3.2. Betrekkingen EEG-Europese Vrijhandelsassociatie 
(EVA) 
Het Comité heeft reeds uitvoerige uitspraken gedaan 
' over de betrekkingen tussen de Gemeenschap en de 
EVA en over de gewenste evolutie daarvan (1). De moei­
lijkheden die zich hierbij voordoen, vloeien mede voort 
uit het uiteenlopen van de institutionele structuur van 
beide organisaties. Daarom is, althans op korte termijn, 
volledige integratie ondenkbaar. 
Voor het mededingingsbeleid zou evenwel een uitzonde­
ring moeten worden gemaakt, omdat het handelsver­
keer vereist dat gemeenschappelijke voorschriften in 
acht worden genomen in bepaalde minimale bil-
lijkheidswaarborgen worden gehandhaafd. 
3.3. Samenwerking EEG-Verenigde Staten en EEG-
Japan 
Volgens het Comité zijn contacten met de kartel­
instanties van derde landen altijd nuttig, zo niet noodza­
kelijk. 
Met name in de betrekkingen met de twee grote han-
delsgebieden buiten de EG — de Verenigde Staten en 
Japan — zullen door de inwerkingtreding van de re­
cente Verordening over de controle op concentraties 
van ondernemingen waarschijnlijk geen veranderingen 
optreden. 
Uitwisseling van informatie en informele bilaterale con­
tacten bieden de beste mogelijkheden voor samenwer­
king zonder dat het daarbij behoeft te komen tot officië­
le „overeenkomsten" — die overigens juridisch gezien 
moeilijk haalbaar zouden zijn. 
Als immers wederzijdse formele verplichtingen zouden 
worden aangegaan, heeft dat tal van ingewikkelde im­
plicaties (b.v. als het hoofdkantoor van een onderne­
ming buiten de EG is gevestigd, of als het gaat om 
het wederkerigheidsbeginsel, dat vaak ten onrechte of 
slechts als pressiemiddel in onderhandelingen ter sprake 
komt). 
Alhoewel het einddoel wellicht nog niet in zicht lijkt te 
zijn, dient toch verder voor internationalisering van de 
kartelvoorschriften dan wel voor eventueel gedeeltelijke 
of stapsgewijze harmonisering van de spelregels in het 
internationale handelsverkeer te worden geijverd. 
(•) PB nr. C 182 van 23. 7. 1990, blz. 33. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Fran^ois STAEDELIN