Nr. C 205/8 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 9. 8. 82 
Advies inzake de volgende mededelingen van de Commissie aan de Raad: „De door de 
Gemeenschap te volgen strategie op energiegebied" en „Energieprijs - beleid en door­
zichtigheid" 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Tijdens zijn op 15 en 16 december 1981 gehouden 193e zitting heeft het Comité op voorstel van 
zijn Bureau besloten, uit eigen beweging een advies inzake voornoemd onderwerp op te 
stellen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voornoemd 
onderwerp tijdens zijn op 26 en 27 mei 1982 te Brussel gehouden 198e zitting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, 
Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, in het bijzonder artikel 
198, 
Gezien de mededelingen van de Commissie aan de Raad 
inzake „De door de Gemeenschap te volgen strategie op 
energiegebied" en „Energieprijs — beleid en doorzichtig­
heid", 
Gezien het op 14 december 1981 door zijn Bureau 
genomen besluit, de Afdeling voor energie en nucleaire 
vraagstukken met het opstellen van een initiatiefadvies 
over de in genoemde mededelingen behandelde vraag­
stukken te belasten, 
Gezien het advies dat bovengenoemde Afdeling tijdens 
haar op 7 mei 1982 gehouden 70e vergadering heeft 
uitgebracht, 
Gezien het verslag dat door de rapporteur, de heer 
Zünkler, mondeling werd uitgebracht tijdens de op 7 mei 
1982 gehouden vergadering van genoemde Afdeling, 
Gezien de beraadslagingen tijdens zijn 198e zitting van 26 
en 27 mei 1982, 
BRENGT VOLGEND ADVIES UIT, 
dat met 71 stemmen vóór en 28 stemmen tegen, bij 10 
onthoudingen is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. De voorgelegde twee documenten vormen een 
consequent verlengstuk van de sedert de eerste energie­
crisis van de Gemeenschap gevolgde energiestrategie, 
welke haar oorsprong vond in de Resolutie van de Raad 
van de Europese Gemeenschappen van september 1974. 
Deze hield in, de afhankelijkheid van olie vooral door een 
rationeler energiegebruik, energiebesparing en een gro­
tere spreiding van de bevoorrading te verminderen, 
zonder daarbij echter de economische en sqciale groei in 
de Gemeenschap in gevaar te brengen. 
In het verleden heeft de Commissie al talrijke voorstellen 
gedaan, welke doorgaans de instemming van het Econo­misch en Sociaal Comité konden wegdragen, om dit doel 
te bereiken. In dit verband moeten verder worden 
genoemd het verslag „Streven naar een economische groei 
met energiebesparing" (Saint-Geours), evenals de jaar­
lijkse rapporten waarin de effecten van het communau­
taire energiebeleid in de diverse Lid-Staten beschreven, 
geanalyseerd en vergeleken worden. 
Het derde verslag over het energiebesparingsprogramma 
van de Gemeenschap bevat een „Schema van een basis­
programma voor energiebesparing dat aan alle Lid-Staten 
van de Gemeenschap wordt aanbevolen; dit basispro­
gramma heeft de Commissie ten slotte opgenomen in de 
mededeling aan de Raad „Nieuwe beleidslijnen van de 
Europese Gemeenschap op het gebied van energiebespa­
ring"; de betekenis hiervan voor een gemeenschappelijke 
energiepolitiek is door het Economisch en Sociaal Comité 
in zijn advies van 31 januari 1980(PBnr. C 113 van 7 mei 
1980) unaniem onderstreept. 
Aansluitend hierop heeft de Commissie de Raad medede­
lingen doen toekomen over de energiedoelstellingen van 
de Gemeenschap voor 1990, de convergentie van het door 
de diverse Lid-Staten gevoerde beleid, alsook over inves­
teringsprogramma's van de Lid-Staten, welke eveneens de 
goedkeuring van de meerderheid van het Comité konden 
wegdragen en uiteindelijk in de resoluties van de Raad 
van mei 1980 zijn opgenomen. 
1.2. Op grond van de „Resolutie van de Raad van 
mei 1980 betreffende de doelstellingen inzake energie­
beleid van de Gemeenschap voor 1990 en convergentie 
van het beleid van de Lid-Staten" heeft de Commissie op 
20 oktober 1980 de Raad een mededeling voorgelegd met 
de titel „De door de Gemeenschap gevoerde strategie op 
energiegebied". 
Wegens de bijzondere betekenis van de energieprijs in een 
energiestrategie op lange termijn heeft de Commissie 
hierover op 10 november 1981 als eerste document van 
een reeks voorstellen over deelaspecten van het energie­
beleid een speciale mededeling%an de Raad gepubliceerd, 
die vergezeld gaat van een ontwerp-resolutie van de Raad 
inzake „Energieprijsbeleid en doorzichtigheid". 
Het hierna volgende advies heeft betrekking op deze beide 
documenten. 
9. 8. 82 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 205/9 
1.3. In het strategiedocument stelt de Commissie vast dat 
dé consensus over de oriëntaties voor een toekomstig 
energiebeleid niet heeft geleid tot de „tenuitvoerlegging 
van een globale strategie waarin zowel de maatregelen 
van de Gemeenschap, als die van de Lid-Staten en de 
economische subjecten een plaats vinden" (§ 1). 
Om dit hiaat op te vullen dient volgens de Commissie 
vooral te worden gezorgd voor snellere convergentie van 
het energiebeleid van de Lid-Staten, waarbij de Commis­
sie ervan uitgaat dat de Lid-Saten er een gemeenschappe­
lijk belang bij hebben dat het energiebeleid op het gehele 
grondgebied van de Gemeenschap tot hetzelfde resultaat 
leidt (S 6). 
De Commissie vindt bovendien specifieke maatregelen 
van de Gemeenschap noodzakelijk „wanneer deze door 
de bepalingen van de Verdragen worden voorgeschreven 
of wanneer hiermee een grotere doeltreffendheid kan 
worden verkregen dan met een samenstel van nationale 
maatregelen, ook al zijn deze gecoördineerd" (§ 7). 
Volgens de Commissie zijn voor de Gemeenschap vijf 
grote prioriteitsgebieden aan te wijzen (§ 10): 
1. er moet worden gezorgd voor een adequaat peil van 
de investeringen zowel in andere energiebronnen dan 
olie als in het meer rationeel gebruik van energie; 
2. uitwerking van een gemeenschappelijke aanpak op 
het gebied van de prijsvaststelling en de belastinghef­
fing op energiegebied; 
3. het treffen van maatregelen op basis van een commu­
nautaire solidariteit ten einde onevenwichtigheden 
van de markten te vermijden; 
4. uitbreiding van de gemeenschappelijke beleidsvoe­
ring op het gebied van onderzoek, "ontwikkeling en 
technische demonstratie; 
5. verdere uitwerking van gemeenschappelijke inzichten 
en initiatieven op het stuk van de buitenlandse 
betrekkingen op energiegebied. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. Het Comité heeft beide documenten met zorg 
doorgenomen en beschouwt deze in samenhang met de 
andere mededelingen van de Commissie inzake het 
energiebeleid als zinvolle samenvatting van de reeds door 
de Commissie uitgewerkte voorstellen. 
Het Comité stelt evenals andere organen die deze docu­
menten reeds hebben bestudeerd, aan de ene kant welis­
waar een algemene instemming met de aangegeven 
prioriteiten vast, maar vindt aan de andere kant dat van 
een aantal elementen in deze documenten moet worden 
nagegaan of zij wel stroken met andere voorstellen van de 
Commissie en of zij ook onderling wel overeenstem­
men. 
2.2. Ten aanzien van het algemene doel van de 
energiestrategie herhaalt het Comité zijn opvatting dat in 
de instanties van de Gemeenschap alles moet worden 
gedaan om de gewenste convergentie van de activiteiten van de Lid-Staten op het gebied van energievoorziening in 
een sneller tempo tot stand te brengen. 
Hiertoe dient stellig de informatiestroom tussen de 
Lid-Staten en de Commissie te worden verbeterd en in het 
bijzonder te worden geharmoniseerd. Veel belangrijker 
acht het Comité evenwel de coördinatie van het energie­
beleid met het economisch en sociaal beleid op middel­
lange termijn, die ook al volgens een van zijn adviezen (PB 
nr. C 113 van 7 mei 1980) voorrang verdient. Pas 
wanneer deze tot stand is gebracht kan volgens het 
Comité een coherente strategie op energiegebied vrucht 
gaan afwerpen. In dit verband neemt het Comité er met 
voldoening nota van dat de Commissie niet voornemens 
is haar voorstellen als grondslag te laten dienen voor een 
nieuw toezichthoudend interventionisme op energiege­
bied. 
2.3. Het Comité is het eens met de taxering van de 
Commissie met betrekking tot de toekomstige voorzie­
ningssituatie in de Gemeenschap en de noodzakelijke 
bijdrage die door de afzonderlijke primaire energiebron­
nen moet worden geleverd om de toekomstige voorzie­
ning veilig te stellen. Wel vindt het dat hierbij niet slechts 
het energieaanbod en de mogelijkheden van energiebe­
sparing een rol moeten spelen, maar dat ook met maat­
schappelijke aspecten zals werkgelegenheid en milieube­
scherming, alsook de behoeften van de industrie en van de 
particuliere huishoudingen rekening dient te worden 
gehouden. Het Comité verwijst in dit verband naar de 
bevindingen van het rapport Saint-Geours, dat de Com­
missie destijds heeft laten opstellen, waarin niet slechts op 
economische en energieaspecten, maar op de totale 
maatschappelijke en culturele realiteit van de Europese 
volkerengemeenschap wordt ingegaan. 
3. Bijzondere opmerkingen (met betrekking tot de prio­
riteiten) 
3.1. Investeringen 
Het Comité is bij het opstellen van het advies van 
24 september 1981 (PB nr. C 310 van 30 november 1981) 
al diep op dit probleemgebied ingegaan. Het vindt het 
evenwel zo belangrijk dat de moeilijkheden op dit gebied 
worden opgespoord en opgelost dat het zijn opvatting 
hierover nog eens wil preciseren: 
— Het Comité bevestigt de constatering van de Commis­
sie dat energie-investeringen in de meeste Lid-Staten 
op bezwaren van de publieke opinie, maar ook op 
rechtsonzekerheid met betrekking tot de milieuwetge­
ving van sommige Lid-Staten aangaande vergunnin­
gen voor bouw en ingebruikneming van nieuwe 
capaciteit, stuiten. Het stelt de Commissie voor, 
ondanks alle obstakels het initiatief te nemen, samen 
met de Lid-Staten te zorgen voor zo uniform moge­
lijke algemene voorwaarden voor vergunningsproce­
dures op het gebied van de energievoorziening. 
— Het herhaalt zijn opvatting dat de bezwaren die bij de 
bevolking bestaan niet buiten beschouwing mogen 
worden gelaten, maar dat hierbij wel onze rechtsorde 
in acht dient te worden genomen. 
Nr. C 205/10 Publikatieblad van de Europe; 
— Het stemt in met het door de Commissie overwogen 
initiatief om de bevolking voor te lichten over de 
toepassingsmogelijkheden van de verschillende ener­
giebronnen en over de hieraan verbonden risico's. Dit 
dient echter te geschieden zowel vanuit de invalshoek 
van het milieu als uit die van de rentabiliteit. 
— Ondanks de momenteel constante of zelfs terug­
lopende energieprijzen mag niet langer worden 
gewacht met het nemen van maatregelen inzake 
energiebesparing, rationeler energieverbruik en sub­
stitutie van de politiek onzekere aardolie. Er dient in 
het energiebeleid juist een speciale inspanning te 
worden gedaan om deze afwachtende houding te doen 
opgeven. De Commissie moet hiervoor zo spoedig 
mogelijk concrete oplossingen aandragen, om te 
verhinderen dat de Gemeenschap bij een aantrekken 
van de conjunctuur opnieuw sterk van olie afhanke­
lijk wordt. 
— Het Comité wijst er in dit verband nog eens op dat een 
voor de verbruiker betrouwbare en voordelige ener­
gievoorziening naast de hiervoor genoemde maatre­
gelen ook het vinden van rationele vestigingsplaatsen 
voor de installaties voor energieprodukten vereist. Dit 
geldt in het bijzonder voor kapitaalintensieve, per 
leiding getransporteerde energiesoorten, zoals elektri­
citeit en stadsverwarming. 
3.2. Prijzen en belastingen 
3.2.1. Het Comité stelt met voldoening vast dat 
Commissie en Raad in de energiestrategie van de Gemeen­
schap een bijzondere plaats inruimen voor het energiebe­
leid. Daarbij zijn het prijs- en belastingbeleid stellig van 
groot, zij het niet van doorslaggevend belang. Het is op 
zijn minst even belangrijk dat voor de substitutie van olie 
in voldoende mate andere energiesoorten daadwerkelijk 
ter beschikking staan en dat vooral de investeringsbereid­
heid met betrekking tot substitutie voldoende wordt 
gegarandeerd. 
Zoals al in eerdere adviezen van het Economisch en 
Sociaal Comité (het meest recent in zijn advies dat in PB 
nr. C 113 van 7 mei 1980 werd gepubliceerd) werd 
betoogd, staat het Comité in beginsel achter het door de 
Commissie ontplooide initiatief tot verbetering van de 
convergentie van de belastingpolitiek en het prijsbeleid 
van de Lid-Staten. Wel ziet het moeilijkheden bij de 
realisering van de voorgestelde maatregelen. Per slot van 
rekening gaat het bij het prijsbeleid om een uiterst 
complex probleem met veelsoortige en conflicterende 
aspecten. In feite gaat het hier om een deelaspect van het 
uitgebreide economisch en sociaal beleid. Een bevredi­
gende coördinatie op energiegebied kan volgens het 
Comité daarom niet zonder een algemene harmonisering 
van het economisch en sociaal beleid van de Lid-Staten tot 
stand worden gebracht. 
3.2.2. Wat de principes voor de vaststelling van de 
prijzen aangaat, stemt het Comité in met de opvatting van 
de Commissie dat 
— de consumentenprijzen voldoende investeringen in de 
energievoorziening mogelijk moeten maken, de Gemeenschappen 9. 8. 82 
industriële en particuliere verbruikers tot een ratio­
neel gebruik van energie moeten stimuleren en 
daarom niet kunstmatig laag mogen worden gehou­
den; 
— uiteenlopende energieprijzen (excl. belastingen) bin­
nen de Gemeenschap als gegrond worden beschouwd, 
voor zover deze het gevolg zijn van een betere 
concurrentiepositie, zoals die b.v. ook kan ontstaan 
door weloverwogen investeringen in nieuwe techno­
logieën; 
— prijsverschillen worden afgewezen die niet op derge­
lijke factoren berusten, in het bijzonder een uiteenlo­
pende belastingheffing, voor zover deze niet noodza­
kelijk is om de uiteenlopende schaarste van de diverse 
vormen van primaire energie adequaat zichtbaar te 
maken. 
Het Comité stelt evenwel kritisch vast dat de door de 
Commissie naar voren gebrachte beginselen ten dele in 
tegenspraak schijnen te zijn met uitspraken van de Raad 
en in de praktijk vrijwel niet op een gemeenschappelijke 
noemer kunnen worden gebracht. Zo vraagt het zich af 
hoe deze beginselen tegelijkertijd kunnen worden verwe­
zenlijkt indien de marktprijs van de op lange termijn 
schaarse en dure olie, zoals thans het geval is, de indruk 
wekt alsof er een overvloedsituatie heerst. JCa'n men echt 
wel concrete gevolgtrekkingen voor het praktisch prijsbe­
leid maken wanneer men tegelijkertijd van de volgende 
punten uitgaat: 
— „de verbruikersprijzen moeten een afspiegeling zijn 
van de respresentatieve omstandigheden op de 
wereldmarkt, rekening houdend met de tendensen op 
langere termijn" (Resolutie van de Raad van 3 decem­
ber 1981); 
— „om ervan verzekerd te zijn dat de prijzen een 
getrouwe afspiegeling vormen van de marktomstan­
digheden"; 
— „de verbruiker sprij zen moeten zodanig zijn dat er 
voldoende geïnvesteerd kan worden in het aanbod 
van energie en dat er wordt aangespoord tot een 
rationeel gebruik van energie".(Resolutie van de Raad 
van 3 december 1981, §2.1); 
— „de prijzen zouden een logische uiting moeten zijn van 
de kosten van energie in verhouding tot die van andere 
goederen en diensten"; 
— „de prijzen exclusief belastingen in de Gemeenschap 
kunnen voortvloeien uit het bestaan van een werkelijk 
concurrentievoordeel (bij voorbeeld als gevolg van 
een gunstige ligging, doordachte investering, grote 
produktiviteit of specifieke marktvoorwaarden) of uit 
het bestaan van prioriteiten die met name met de 
energiedoelstellingen van de Gemeenschap in over­
eenstemming zijn, in het bijzonder een verminderde 
afhankelijkheid van aardolie" (Resolutie van de Raad 
van 3 december 1981, §2.2). 
Het Comité hoopt dat het aanvullende rapport van de 
Commissie dat de Raad voor eind februari 1982 heeft 
aangevraagd, dienaangaande nadere toelichting en ver-
9. 8. 82 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 205/11 
duidelijking geeft. Daarbij moet ook een antwoord 
worden gegeven op de vraag of in de energieprijzen voor 
de particuliere huishoudingen een sociale component 
dient te zijn verwerkt, of dat deze functie - zoals het 
Comité meent - door het algemeen belasting - of 
sociaal beleid dient te worden vervuld, waarmee even­
tueel ook investeringen in energievriendelijke installa­
ties moeten worden gestimuleerd en - waar het gaat om 
de lage-inkomensgroepen - moeten worden gesteund. 
3.2.3. Met betrekking tot fiscale maatregelen bij het 
sturen van de besluitvorming inzake het energiebeleid 
herhaalt het Comité zijn bezwaren: deze kunnen gemak­
kelijk leiden tot concurrentievervalsingen, sterkere infla­
tie en storende nadelen voor bepaalde groepen con­
sumenten, zowel particuliere als industriële, die in ieder 
geval moeten worden vermeden. 
Zoals al werd opgemerkt, kan hoogstens worden gedacht 
aan aanvullende fiscale maatregelen, nl. om de aandacht 
op de uiteenlopende schaarste van primaire energiebron­
nen te vestigen. Om de hieruit voortvloeiende lastenver­
zwaring binnen de perken te houden en te verhinderen dat 
de Staten hier een nieuwe algemene financieringsbron 
gaan aanboren, is het gewenst dat de inkomsten hieruit 
weer gericht worden gebruikt voor hetzelfde energiepoli-
tieke doel, nl. substitutie van aardolie. Hier kan worden 
gedacht aan steun voor investeringen in de omschakeling 
op vaste brandstoffen. 
Het Comité acht het nuttig dat iedere Lid-Staat zijn stelsel 
van belastingheffing op energie onder de loep neemt, om 
zodoende vast te stellen of fiscale instrumenten die ten 
dele lang geleden werden ingevoerd met een specifiek 
oogmerk - vrijwel altijd met het oog op het scheppen van 
financiële middelen voor de overheidsbegroting - gezien 
de huidige doelstellingen in de energiesector nog wel 
verantwoord en logisch zijn. 
De Gemeenschap dient tot dit onderzoek bij te dragen 
door de Lid-Staten uitgebreide vergelijkende analysen ter 
beschikking te stellen en de begripsinstrumenten te geven 
die voor eventuele aanpassingen noodzakelijk zijn. 
3.2.4. Het aandringen van Raad en Commissie op 
grotere transparantie van energieprijzen verdient de 
instemming van het Comité. Het komt erop aan dat de 
industriële en de particuliere verbruiker de marktgege­
vens ontvangt die voor zijn eigen besluitvorming nood­
zakelijk zijn. Ook heeft het Comité begrip voor de 
tegenargumenten van hen die hierin een mogelijke schen­
ding van het vertrouwelijke karakter van grote bilaterale 
contracten zien, hetgeen bij het streven naar concurre­
rende prijzen vaak meer nadelen dan voordelen brengt. 
De verlangde transparantie mag daarom volgens het 
Comité niet verder gaan dan voor de totstandbrenging 
van een gemeenschappelijke energiestrategie nood­
zakelijk is. 
Bijgevolg kan het Comité niet de opvatting van de 
Commissie delen dat voor de realisering van een commu­
nautaire energiestrategie bijzondere bepalingen met 
betrekking tot volledige transparantie in de Gemeenschap 
nodig zijn om ervoor te kunnen zorgen dat de concurren-
tievoorschriften van de Gemeenschap en de voor de vaststelling van de energieprijzen overeengekomen begin­
selen ook in acht worden genomen. Marktinformatie mag 
volgens het Comité dus niet tot doel op zich worden. 
3.3. Destabilisering van de markten 
Het Comité heeft er principieel bezwaar tegen dat ook al 
bij een gering tekort een interventionistisch instrumenta­
rium Wordt gehanteerd. Voor ernstige voorzieningsmoei-
lijkheden bestaat er, zoals de Commissie ook al bevestigt, 
reeds een dergelijk interventiemechanisme (IEA; art. 59 
EGKS-Verdrag). In dit verband moet er echter ook op 
worden gewezen dat een dergelijk instrumentarium alleen 
efficiënt kan worden gehanteerd wanneer er een voldoen­
de potentieel achter staat; de Gemeenschap dient daarom 
volgens het Comité op dit gebied nauw met de andere 
belangrijke industrielanden samen te werken. 
Voor het overige hoopt het Comité dat het betoog en de 
lijst van noodzakelijke maatregelen worden geconcreti­
seerd in de verdere voorstellen van de Commissie op dit 
terrein. (Er is inmiddels al een mededeling verschenen 
over de gevolgen van een beperkte olieschaarste, waar­
over het Comité een speciaal advies zal uitbrengen.) 
3.4. Onderzoek en ontwikkeling 
Het Comité stemt evenals in zijn vorige adviezen (PB 
nr. Cl 13 van 7 mei 1980 en PB nr. C 138 van 9 juni 
1981) in met het initiatief van de Commissie op dirgebied 
als noodzakelijk onderdeel van de energiestrategie. De 
sterke afhankelijkheid van de politiek onzekere aardolie, 
maar ook de algemeen beperkte voorraden primaire 
energie vereisen met spoed uitgebreide en coherente 
onderzoek- en demonstratieprogramma's ter bevorde­
ring van nieuwe „energievriendelijke" technologieën. 
Op dit gebied is veel te bereiken; hiertoe moet evenwel een 
grotere overtuigingskracht van het energiebeleid uitgaan 
en is vooral een grote financiële bijdrage van de overheid 
noodzakelijk. 
Daarom dienen niet slechts onderzoek en ontwikkeling in 
beperkte zin te worden bevorderd, maar ook projecten 
die echt het karakter van een demonstratieproject hebben 
en aldus nuttig zijn voor de verspreiding van de onder­
zoekresultaten. Er behoort echter - gezien de nood­
zaak met de financiële middelen spaarzaam en efficiënt 
om te gaan - geen steun te worden verleend op gebieden 
waar de projecten door het commercieel belang van de 
industrie zouden kunnen worden gedragen. Het Comité 
ziet anders het gevaar van concurrentievervalsing, die een 
coherent energiebeleid in de weg staat. Aan de andere 
kant dient het stimuleringsbeleid zo mogelijk ook gericht 
te zijn op concrete, op korte termijn te verwezenlijken 
projecten. Hoewel op lange termijn een belangrijke plaats 
moet worden ingeruimd voor het onderzoek op het gebied 
van de vergassing en het vloeibaar maken van vaste 
brandstoffen, mag niet uit het oog worden verloren dat 
andere onderzoekobjecten meer voor de hand liggen die 
economisch beslist haalbaar, maar technisch nog niet 
optimaal zijn. Men denke b.v. aan verbeteringen van de 
ketelinstallaties, van de sturing hiervan en van de stook-
systemen, en aan de inschakeling van kolenstof in b.v. de 
staalindustrie. 
Nr. C 205/12 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 9. 8. 82 
Het Comité constateert dat het weliswaar moeilijk is 
objectieve coherente afbakeningscriteria te vinden wan­
neer moet worden uitgemaakt of in een concreet geval 
subsidiëring van overheidswege noodzakelijk is of niet, 
maar vindt vaststelling hiervan niettemin nuttig. Het 
betreurt daarom dat de Commissie haar betoog ook op dit 
punt te algemeen heeft gehouden en dat het begin van een 
concrete oplossing nog steeds niet in zicht is. 
Voor het overige verwijst het Comité naar eerdere 
adviezen hieromtrent. 
3.5. Betrekkingen met derde landen 
De betrekkingen met derde landen op energiegebied 
moeten worden gezien in het algemene kader van de 
buitenlandse betrekkingen van de Gemeenschap. Het 
Economisch en Sociaal Comité heeft hierover in januari 
1982 een studie opgesteld „De externe betrekkingen van 
de Europese Economische Gemeenschap - Balans en 
coherentie" (rapporteur: de heer Romoli) en deze aan de 
Raad en de Commissie voorgelegd. Daarom hoeft hierop 
niet in detail te worden ingegaan, te meer daar de 
Commissie in het strategiedocument nog geen concrete 
voorstellen heeft neergelegd. 
Het Comité onderstreept de betekenis die de Commissie 
hecht aan een gecoördineerd optreden van de Gemeen­
schap t.o.v. derde landen, in het bijzonder op energiege­
bied. Het constateert met grote bezorgdheid dat men het 
wel fundamenteel eens is over de hoofdlijnen van een 
gemeenschappelijk extern beleid, maar dat dit beleid in de 
praktijk door bilaterale activiteiten wordt uitgehold, 
zoals duidelijk werd bij de recente onderhandelingen met 
de Sovjetunie over de opvoering van de aardgasleveran­
ties. 
Gedaan te Brussel, 26 mei 1982. Het Comité vraagt zich echter wel af of de door de 
Commissie voorgestelde volgorde van maatregelen om in 
de gebleken tekortkomingen te kunnen voorzien, nl. 
prioritaire totstandbrenging van een communautair 
extern-economisch optreden, wel juist is, dan wel of niet 
eerst moet worden uitgemaakt in hoeverre de individuele 
Lid-Staten echt bereid zijn, extern-economische bevoegd­
heden aan Instellingen van de Gemeenschap over te 
dragen. 
Verder staat het Comité op het standpunt dat aan 
gecoördineerde activiteiten van ondernemingen van de 
Gemeenschap de voorkeur moet worden gegeven boven 
door de Gemeenschap geregisseerde initiatieven, welke 
als gevolg van het grotere aantal coördinatiemechanis­
men waarschijnlijk moeizaam zullen verlopen. 
Wat de samenwerking met de ontwikkelingslanden aan­
gaat, wijst het Comité op de bijzondere betekenis die in 
het kader van de ontwikkelingshulp moet worden toege­
kend aan investeringen die door ondernemingen van de 
industrielanden in de grondstoffenindustrie en in de 
energiesector - b.v. in zonne-energie - in de derde 
wereld worden gedaan. Zij bieden niet slechts een 
uitstekende startpositie voor hun industriële ontwikke­
ling, maar vormen ook een goede basis voor blijvende 
economische betrekkingen. 
In dit verband herinnert het Comité aan zijn vroeger 
opgestelde advies inzake de overdracht van technologie 
aan de ontwikkelingslanden en zijn eis dat een energie­
programma voor deze sector wordt uitgewerkt. Het legt 
er de nadruk op dat het wenselijk is dat ter gelegenheid 
van de eerstvolgende topconferentie van geïndustriali­
seerde landen in Versailles hiertoe voorstellen worden 
ingediend. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Tomas ROSEINGRAVE