Nr. C 339/90 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31.12.^1 
Advies over het voorstel voor een beschikking van de Raad betret^ende de verbreiding en 
exploitatie van de uit de speci^ekeprogran^n^asvoor onderzoek en technologische ontwikken 
ling van de Gemeenschap voortvloeiende kennis^ 
^1^33^1^ 
De R.aad heeft op 11 februari 1^1 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artiD 
kei 130 C^, lid 2, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, 
het Economisch en sociaal comité advies te vragen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor energie, nucleaire vraagstukken en onderzoek, die met de voorbereiding 
van de desbetreffende vraagstukken was belast, heeft haar adviesoplB^ juli 1^1 goedgekeurd, 
rapporteur was de heer von der Decken. 
riet Economisch en sociaal comité heeft tijdens zijn 2^e zitting ^vergadering van 
^september 1^1^ het volgendeadviesuitgebracht,dat met algemene stemmen isgoed^ 
gekeurde 
riet comité is het in principe eens met het voorstel van 
de C^ommissieinzakeeen„gecentraliseerde actief en 
hecht zijn goedkeuring aan het initiatief van de C^om 
missie omde in het kader van het Valueprogramma 
opgezette activiteiten verder te ontwikkelen, l^et onder 
havige advies bevateen aantalopmerkingenen sugD 
gesties van het comité met betrekking tot de praktische 
tenuitvoerlegging van de actie en de verdere ontwikken 
ling ervan. 
1. Inleiding 
1BL De afgelopen jaren is gebleken dat er mechanis­
men moeten komen waarmee de resultaten van commu-
nautaire activiteiten ophetgebied vanonderzoeken 
technologische ontwikkeling ^COo^TCo^ in de maat-
schappij kunnen worden verspreid. 
1.2. De betekenis van dergelijke mechanismen en de 
bijdrage die de Gemeenschap tot het op gang brengen 
ervankan leveren, wordterkend in artikel 130G,subc^, 
van hetEEGVerdrag, waarin staat dat deGemeen-
schap „de in de lidstaten ondernomen acties ^kan^ 
aanvullend op het gebied van,,verspreiding en e^ploita 
tie van de resultaten van de activiteiten inzake commu 
nautair onderzoek, communautaire technologische ont­
wikkeling en demonstratief. 
1.3. Gvereenkomstigartikell30K^, tweede alinea, 
van hetEEGVerdrag bepaalt de baadde voorwaarden 
waaronder dekennis wordt verspreiddie voortvloeit 
uitdespecifiekeprogramma^swelkeonderdekaderpro-
gramma^voorC^TC^ vallen. 
L^ In artikel^,derde alinea, van Besluit ^0B221B 
EuratomBEEG, van de ^.aad inzake het derde Kaderpro­
gramma l^^Ol^^^ staats „De Raad neemt een be^ 
sluit over de wijze waarop de kennis wordt verspreid 
en geëxploiteerd, in het bijzonder over de omschrijving 
en de uitvoering van de gecentraliseerde actie.^ 1BÖ. Volgens het onderhavige voorstel van de com­
missie wordt een „gecentraliseerde actief uitgevoerd 
die tot doel heeft voor de continuïteit van bepaalde in 
het kader van het specifieke programma voor versprei­
ding en exploitatie van de resultaten van onderzoek op 
het gebied van wetenschap en technologie ^Value^ 
^^-1^2^^ opgestarte activiteiten te zorgen en een 
nieuwe thematiek in te voeren die betrekking heeft op 
de invloed van Go^TG-activiteiten en de resultaten 
daarvan op de samenleving. 
l.o. De door het comité in zijn advies over het 
Value-programma^voorgestelde wijzigingen ^ijn ten 
dele ^owel in de uiteindelijke beschikking inzake Value 
als in het onderhavige voorstel verwerkt, o.m. waar het 
gaat om de verbetering van de economische en sociale 
samenhang, de aandacht die moet worden geschonken 
aan het midden en kleinbedrijf ^KB^, de geheimhou­
ding bij de verspreiding van resultaten en de coördinatie 
tussen het nieuwe programma en bestaande program-
ma^sin^ake parallelle activiteiten. 
2. Inhoud van hetvoorstel van de Gon^missie 
2.1. r^et door de Gommissie voorgelegde voorstel 
voor een beschikking van de ^.aad heeft betrekking op 
de omschrijving en de uitvoeringvan de „gecentraliseer­
de actief ter verspreiding en exploitatie van de kennis 
die voortvloeit uit de specifieke programmals voor 
Go^TCO welke overeenkomstig het derde Kaderpro­
gramma worden uitgevoerd, en opde algemene bepaling 
gen inzake deze verspreiding en exploitatie ^artikel^. 
2.2. De„gecentraliseerdeactie^ wordt ten uitvoer 
gelegd door middel van een combinatie van reeds in het 
kadervan hetValueprogramma ontplooide initiatieven 
^raakvlak „onderzoekbedrijfsleven^en nieuwe activi­
teiten ten behoeve van het raakvlak „onderzoekmaat^ 
schappijn en het raakvlak „onderzoek-wetenschappelij-
kewereldM 
(») PB nr. C 53 van 28. 2. 1991, blz. 39. 
(2) PB nr. L 117 van 8. 5. 1990, blz. 28. (3) PB nr. L 200 van 13. 7. 1989, blz. 23. 
(4) PB nr. L 337 van 31. 12. 1988, blz. 12. 
3112.^1 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen ^r.Ch^^l 
2.3. Een nieuw aspect van de activiteiten inzake het 
raakvlak „onderzoekbedr^sleven"is^dat er een net­
werk van„verbindingscentra"voor de bevordering van 
het communautair onderzoek en ontwikkeling ^COo^C^^ 
^al worden opgericht. 
2.^. lOoor middel van activiteiten betredende het 
raakvlak „onderzoekwetenschappelijke wereld" wordt 
aandacht besteed aan de bijdragen die de rechtsweten­
schappen en de politieker socialen economischeenmensD 
wetenschappen tot hetonderzoekleveren^enaande 
toepassing vanlogica^semiotiekenepistemologie op 
de analyse van decommunicatie met betrekking tot 
onderzoek. 
2.ÓE In het raakvlak „onderzoek maatschappij" 
wordt gemeten en geanalyseerdwat de invloed op de 
maatschappij is van de wetenschappelijke en technische 
kennisdie voortvloeituit onderzoek. Erzijn driesoorten 
activiteiten^evaluatie van de maatschappelijke gevol­
gend communicatie met het publiek en analyse van de 
vraag van de maatschappij en de nieuwe beboetten. 
2.^. löe voor de tenuitvoerlegging van de „gecentra-
liseerde actie"uit te trekken communautaire middelen 
worden op éö^ miljoen ecu geraamd pi^van het totale 
budget van het derde Kaderprogramma^ dit bedrag 
wordt als volgt verdeelde 
— raakvlak „onderzoekindustrie" ^B^^ 
— raakvlak „onderzoek wetenschappelijke wereld" 
r^2^ 
— raakvlak „onder^oek-maatschappij" 1^B12^ 
L^e personeelskosten mogen niet meer dan^^van het 
totale budget uitmaken. 
3. Algemene opmerkingen 
3.1. V^^^^er^rV^^-^og^^^^ 
3.1.1. In het bijzondere rapport nr.2B^l is de reken­
kamer ^eer nauwkeurig nagegaanop welke wijzede 
resultaten van het communautaire onderzoek in de 
praktijk worden gebruikt, r^et rapport heeR betrekking 
op de periode vóórdat hetValueprogramma r^in sep­
tember 1^^ van start ging. 
3.1.2. In het rapport worden de activiteiten van de 
commissie zeer kritisch bekeken aan de hand van de 
doelstellingen^ nl. verspreiding van de kennis met be­
trekking tot de COo^G-activiteiten^bescherming van 
de intellectuele eigendom en exploitatie van de C^OL CO 
resultaten^ en wordt voorts een groot aantal suggesties 
gedaan. 
3.1.3. Aan het rapport zijn de reacties van de Gom 
missie toegevoegd.Uitdit uitvoerige antwoord blijkt 
dat de Commissie voornemens is^ bij de tenuitvoerleg­
ging van het Value-programmaen bij het uitwerken van het nieuwe voorstel met betrekking tot het opletten 
van de „gecentraliseerde actie"ruimschootsrekening 
te houden met de kritiek en de suggesties van de ^eken 
kamer. 
3.1.^. belaas is er nog geen verslag over hetValue­
programma en de daarmee opgedane ervaring beschik­
baars zodat hiervan bij de beoordeling van de onderha-
vige ontwerpbeschikking over de nieuwe „gecentrali­
seerde actie"geen gebruik kan worden gemaakt. Idet 
Comité acht een dergelijke actie evenwel dringend 
noodzakelijk en vindt dat zo spoedig mogelijk met de 
tenuitvoerlegging hiervan moet worden begonnen^ met 
name omtevoorkomendatdeinhet kader vanhet 
Value-programma opgezette activiteiten worden onder 
broken. 
3.1.ÓE föeCommissie wordt verzochte intensietge-
bruik te maken van de met hetValueprogramma opge­
dane ervaringen^ en de hieruit getrokken lessen expliciet 
in het eind 1^2 geplande verslag te beschrijven. 
3.2. Toe^^^^^^ 
3.2.1. löe„gecentralisserdeactie"heeR uitsluitend 
betrekking op de verspreiding en de exploitatie van 
resultaten van C^o^TCÖprogramma^svan de Gemeen­
schap.hiertoe wordt een systeem voor het verzamelen 
en archiveren van gegevens en het verstrekken van 
informatie ^CCORLöl^ opgebouwd. Verder is het de 
bedoeling dat er een netwerk van verbindingscentra 
wordt gecreëerd tenbehoeve van de verspreiding van 
informatie overderesultatenvande gemeenschappe­
lijke CO oeTCOactiviteiten. 
3.2.2. riet Comité vindt dat erover moet worden 
nagedacht o^ het zinvol engegrond is^ eendergelijk 
systeem voor verspreiding en exploitatie van resultaten 
te beperken tot resultatenvanEGonderzoekactiviteP 
ten^d.w.z. vanderechtstreekseEC-programma^sen 
van de programma^svoor onderzoek voor gezamenlijke 
rekening, hierbij ^oudendevolgendepuntenin aan 
merking moeten worden genomen. 
3.2.3. löe middelen die aan communautair onderzoek 
wordenbesteed^bedragen slechts ca.2a3^ van de 
middelen die in alle lidstaten samen aan onderzoek 
worden uitgegeven. Töaarom is het niet mogelijk en ook 
niet de bedoeling darde onderzoeksprogramma^ van 
de EG^uitzonderingendaargelaten^de diverse onder 
zoeksterreinen volledig bestrijken, 1-let belangrijkste 
doel vandecommunautaire CO OL TCO-activiteiten is^ 
via het gericht invetten van middelen een integrerende 
invloed uit te oefenen op alle CO o^TCOactiviteiten in 
de Gemeenschap en door het geven van stimulansen in 
zekere zin als katalysator te tungeren. 
3.2.^. löienovereenkomstig^oueen „gecentraliseerde 
actie"van de EG ten behoeve van de verspreiding en 
de exploitatie van uit COSTCO voortvloeiende kennis 
volgens het Comité ook een algemene integrerende en 
stimulerende functie moeten hebbend deze ^ou niet al 
leen de specifieke programma^svan de Cemeenschap^ 
Nr. C 339/92 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 31. 12. 91 
maar in het algemeen de resultaten van O & TO-
activiteiten in de Gemeenschap ten goede moeten 
komen. De verspreiding en de exploitatie van uit 
O & TO-activiteiten voortvloeiende kennis over de 
grenzen van de lid-staten heen zouden het internationale 
concurrentievermogen van de communautaire industrie 
in bijzondere mate kunnen versterken. 
3.2.5. Er zou moeten worden nagegaan hoe de nu 
voorgestelde „gecentraliseerde actie" op integrerende 
en stimulerende wijze kan worden ingezet. Daarbij moet 
bewust worden gezocht naar mogelijkheden tot samen­
werking met vergelijkbare nationale instellingen, maar 
ook naar wegen waarop kennis welke voortvloeit uit 
O & TO-activiteiten die niet onder de specifieke pro­
gramma's van de EG vallen, via de „gecentraliseerde 
actie" verspreid en geëxploiteerd kan worden. 
3.3. Hoofdlijnen — principes 
3.3.1. Het stemt tot voldoening dat de drie principes 
horizontaliteit, interne complementariteit en subsidiari­
teit uitdrukkelijk worden genoemd. Nu is het nog zaak 
deze principes ook in de praktijk toe te passen. 
3.3.2. Met name wat het principe van de interne 
complementariteit betreft, is een nauwkeurige uitwer­
king van zeer groot belang, om overlappingen dan wel 
leemtes te voorkomen. Hiervoor kan uitsluitend worden 
gezorgd door middel van een goede coördinatie tussen 
de „gecentraliseerde actie" en de specifieke pro­
gramma's. 
3.3.3. Ook bij het subsidiariteitsprincipe moet duide-
lijk zijn dat het hierbij niet alleen om het afbakenen 
van de bevoegdheden op de verschillende niveaus gaat, 
maar vooral om het bevorderen van samenwerking 
tussen deze niveaus. Juist bij het oprichten van de 
verbindingscentra zal de samenwerking met de plaatse­
lijke instellingen een grote rol spelen. 
3.4. Raakvlak „onderzoek-industrie" 
3.4.1. Het Comité acht het bijzonder belangrijk dat 
de onder het Value-programma opgestarte activiteiten 
op een zinvolle manier worden voortgezet en verder 
worden uitgebouwd. Met name op een dergelijk gebied 
is continuïteit in combinatie met flexibiliteit bijzonder 
belangrijk. 
3.4.2. Het plan om een netwerk van verbindingscen­
tra op te richten, is in principe een zeer goede zaak. 
Juist gezien de complexe structuur van de Gemeenschap 
in het algemeen en van de communautaire O & TO-
activiteiten in het bijzonder, is het van het grootste 
belang dat de informatie over de resultaten van EG-
onderzoek en de hieruit voortvloeiende kennis zoveel 
mogelijk rechtstreeks tot de gebruiker ervan worden 
gericht. Het MKB dient ongetwijfeld de bevoorrechte 
doelgroep te zijn van de informatieverstrekking en hulp­
verlening bij het omzetten van de resultaten op het 
technische en economische vlak. 3.4.3. Of een dergelijk plan succes heeft, zal in grote 
mate afhangen van de manier waarop deze gedachte in 
de praktijk wordt vertaald. Hiertoe bevat het voorstel 
van de Commissie nog geen duidelijke aanknopings­
punten. 
3.4.4. Een belangrijke vraag is hoe fijnmazig dit net­
werk zal zijn, d.w.z. hoeveel verbindingscentra er zullen 
worden opgericht. Enerzijds moet het systeem ge­
bruikersvriendelijk zijn, d.w.z. willen de verbindings­
centra voor de gebruiker bereikbaar zijn, dan moet er 
een vrij groot aantal centra komen; anderzijds moet een 
dergelijk netwerk te financieren en qua organisatie te 
hanteren zijn. 
3.4.5. Het is van groot belang dat de verbindingscen­
tra de informatie op de regionale en lokale behoeften 
toesnijden. Dit betekent dat het netwerk van verbin­
dingscentra wat taken, werkwijze en individuele 
structuur betreft, bijzonder flexibel moet zijn. Van de 
met communicatietechniek opgedane ervaringen dient 
gebruik te worden gemaakt. Een punt van doorslag­
gevend belang is de samenwerking met en eventueel de 
inschakeling van nationale instellingen en organisaties 
op regionaal en lokaal niveau. Dit zal alleen al om 
financiële redenen noodzakelijk zijn. Waar zinvol, dient 
ook met de voorlichtingsbureaus van de EG te worden 
samengewerkt. 
3.4.6. Over de organisatiestructuur van de verbin­
dingscentra wordt in het voorstel van de Commissie 
niets gezegd. Volgens het Comité zouden aan de hand 
van proefprojecten in de verschillende landen onder 
variërende regionale en plaatselijke omstandigheden er­
varingen moeten worden verzameld, voordat aan de 
oprichting van een heel netwerk van verbindingscentra 
kan worden gedacht. De in het kader van de „gecentra­
liseerde actie" voor deze maatregel geraamde middelen 
zijn overigens toch slechts toereikend voor een beperkt 
aantal proefprojecten. 
3.5. Raakvlak „onderzoek-wetenschappelijke wereld" 
3.5.1. Hierbij gaat het om een geheel nieuwe invals­
hoek, namelijk om de gedachte, behalve de natuurwe­
tenschappelijke en technische disciplines ook andere 
takken van wetenschap bij het communautaire onder­
zoek betrekken. 
3.5.2. Hierbij mag evenwel niet worden gedacht aan 
zelfstandig onderzoek op EG-niveau op het terrein van 
deze wetenschappelijke disciplines. Volgens het Comité 
speelt op dit terrein, waar het gaat om het moeilijke 
vraagstuk van communicatie niet alleen over de lands­
grenzen, maar ook over de grenzen van vakgebieden 
heen, de integrerende en stimulerende werking van een 
dergelijke communautaire actie dan ook een grote rol. 
3.5.3. Het Comité zal deze nieuwe benadering met 
belangstelling volgen en is, bijzonder geïnteresseerd in 
de ervaringen die hiermee zullen worden opgedaan. 
31. 12. 91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 339/93 
3.6. Raakvlak „onderzoek-maatschappij" 
3.6.1. Het Comité heeft er bij de meest verschillende 
gelegenheden steeds weer op aangedrongen, de vraag­
stukken in het raakvlak „onderzoek-maatschappij" in 
de EG tot voorwerp van research te maken. Het stemt 
het Comité daarom tot voldoening dat hiertoe nu een 
initiatief is genomen. 
3.6.2. Vooral de vraag naar de invloed van O & TO 
op de samenleving speelt in veel politieke discussies een 
rol van toenemend belang. Het gaat daarbij niet alleen 
om de rechtstreekse invloed op gezondheid, veiligheid 
en milieu, maar ook om sociale, ethische en juridische 
aspecten. 
3.6.3. Ook de informatie over O & TO aan het 
publiek vormt een bijzonder belangrijk terrein. Klaar­
blijkelijk is het tot nu toe niet gelukt, het publiek 
duidelijk te maken wat de functie, taken en prestaties 
van het communautair onderzoek zijn. In dit opzicht is 
het onderzoek van de Gemeenschap bij de bevolking 
ofwel nauwelijks bekend, ofwel geniet het, uitzonderin­
gen daargelaten, geen bijzonder hoog aanzien. De be­
langrijke integrerende en stimulerende functie van het 
communautair O & TO is bij het publiek zo goed als 
niet bekend, terwijl dit juist, afgezien van bepaalde op 
zichzelf staande resultaten, één van de sterkste punten 
van het communautair onderzoek is. Het valt te hopen 
dat het nieuwe programma in dit opzicht enig resultaat 
zal opleveren. Dit zou ook kunnen helpen, nieuwe 
belangstellenden voor het gebruik van uit EG-onder-
zoek voortvloeiende kennis te vinden. 
3.6.4. Om O & TO-programma's voor de lange 
termijn goed te kunnen plannen, is het noodzakelijk 
dat de vraag en de nieuwe behoeften van de samenleving 
worden geanalyseerd. Ook in dit geval stemt het het 
Comité tot voldoening dat op dit punt een initiatief is 
gestart. Dit onderwerp moet grondig worden verkend. 
Het Comité betwijfelt evenwel of de gebruikers van 
de resultaten van vorige O & TO-programma's een 
adequate informatiebron vormen. 
Gedaan te Brussel, 25 september 1991. 4. Bijzondere opmerkingen 
4.1. Budget 
Het Comité acht de opzet van het budget zinvol. De 
activiteiten tot voortzetting en verdere ontwikkeling 
van het Value-programma kunnen worden gefinan­
cierd. Ook voor proefprojecten i.v.m. het netwerk van 
verbindingscentra zijn de middelen naar verwachting 
toereikend, en dit geldt ook voor eerste ervaringen met 
de nieuwe programma-onderdelen II en III, d.w.z. de 
raakvlakken „onderzoek-wetenschappelijke wereld" en 
„onderzoek-maatschappij". Uit een zorgvuldige evalua­
tie van de resultaten van het Value-programma en de 
voorlopige resultaten van het onderhavige programma 
in het tussentijdse verslag van 1992 zal moeten blijken 
hoe de toekomstige ontwikkeling van de „gecentra­
liseerde actie" te beoordelen is. 
4.2. Artikel 3 
Helaas moet er eens te meer op worden gewezen dat 
naast de Raad en het Parlement ook het Comité de 
bedoelde verslagen moet ontvangen (zie artikel 3 van 
het ontwerp). Juist m.b.t. de aangesproken onderwer­
pen is het bijzonder belangrijk dat het Comité uitvoerig 
wordt geïnformeerd en zich intensief in de discussie kan 
mengen. 
4.3. Artikelen 4,5 en 6 
Aangezien voor de „gecentraliseerde actie" een comité 
op hoger niveau is voorgesteld [zie Besluit van de Raad 
van 13 juli 1987 (1), artikel 2, procedure III, variant A)], 
moeten de artikelen 4, 5 en 6 in deze zin opnieuw 
worden geformuleerd. Het Comité dringt er bij de Com­
missie op aan, hierbij in de mogelijkheid te voorzien 
dat ook de sociaal-economische kringen inspraak bij 
deze beslissingen wordt gegeven. 
4.4. Artikel? 
In lid c) dient uitdrukkelijk te worden verwezen naar 
de in artikelen 130 A en 130 F van het EEG-Verdrag 
genoemde doelstellingen, nl. versterking van de weten­
schappelijke en technologische basis van de Europese 
industrie en bevordering van haar internationale con­
currentiepositie. 
(*) Besluit van de Raad nr. 87/373/EEG tot vaststelling van de 
voorwaarden die gelden voor de uitoefening van aan de 
Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden, PB nr. L 197 
van 18. 7. 1987. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Fran^ois STAEDELIN