betreffende de uitvoering van de werkzaamheden in het kader van het programma ter ondersteuning van de ontmanteling van de kerncentrales in Bulgarije, Litouwen en Slowakije in 2015 en voorgaande jaren

Tabel 1 — Voor de ontmantelingsprogramma’s uitgetrokken middelen, per bron, op 30.6.2015 (in miljoenen euro's)

In artikel 2 van elk van beide verordeningen, worden de specifieke doelstellingen van de ontmantelingsprogramma's voor de financieringsperiode 2014-2020 vastgesteld. Deze doelstellingen worden nader gespecificeerd in de uitvoeringsprocedures die in augustus 2014 door de Commissie zijn goedgekeurd en voor elk ontmantelingsprogramma zijn voor elk ontmantelingsprogramma nieuwe basisscenario's vastgesteld tot aan de eindtoestand daarvan.

Het huidige bijstandsprogramma voorziet niet in nieuwe financiële steun voor risicobeperkende maatregelen in de energiesector; de uitvoering van de bestaande projecten zal echter nog enkele jaren worden voortgezet.

In alle drie de gevallen wordt het eindstadium gedefinieerd als "brownfield": de kernreactorgebouwen worden ontmanteld, evenals de bijgebouwen die niet bestemd zijn voor hergebruik; er zullen opslagplaatsen vlakbij de oppervlakte worden aangelegd of verbeterd om laag- en middelactief radioactief afval van de ontmanteling te bergen; en er zal opdracht worden gegeven tot de bouw van faciliteiten voor tussentijdse opslag van verbruikte splijtstof en radioactief afval dat niet kan worden geborgen in opslagplaatsen vlakbij de oppervlakte. Naast de ontmanteling werkt elke lidstaat in zijn nationale programma voor het beheer van verbruikte splijtstof en radioactief afval verder plannen uit om verbruikte splijtstof en radioactief afval in een diepe geologische bergingsplaats te bergen, zoals vereist op grond van de betrokken richtlijn.

Dit verslag geeft een overzicht van de voortgang in 2015 en voorgaande jaren met betrekking tot de bijstandsprogramma's van de Europese Unie voor de ontmanteling van nucleaire installaties in Bulgarije, Litouwen en Slowakije. Het voldoet aan de verslagleggingseisen van de betrokken verordeningen van de Raad, en zal de basis vormen voor de goedkeuring van de volgende jaarlijkse werkprogramma's in het kader van de bijstandsprogramma's.

De Commissie voert de bijstandsprogramma’s uit via indirect beheer. Sinds 2001 zijn uitvoeringstaken toevertrouwd aan de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO), met bijdragen aan drie internationale fondsen ter ondersteuning van ontmanteling. In Litouwen is sinds 2003 een steeds groter deel van de taken toevertrouwd aan een nationaal centraal agentschap projectbeheer (Central Project Management Agency — hierna CPMA genoemd). Het Ignalina-programma wordt dus beheerd door twee organisaties.

In 2015 hebben de diensten van de Commissie op verzoek van de Slowaakse Republiek het nationale Slowaakse Innovatie- en Energieagentschap (hierna SIEA genoemd) onderzocht met als doel de oprichting van een nieuwe uitvoeringsorganisatie voor het Bohunice-programma. Over de voorwaarden van een delegatieovereenkomst wordt momenteel onderhandeld.

2.2Jaarlijkse programmering en monitoring

De Commissie moedigt de overgang naar volledig nationaal beheer van de ontmanteling aan. Daarom benoemt elke lidstaat een programmacoördinator (met de rang van minister of staatssecretaris) die verantwoordelijk is voor de programmering, coördinatie en monitoring van het betrokken ontmantelingsprogramma op nationaal niveau.

Programmacoördinatoren moeten jaarlijkse werkprogramma’s indienen die, samen met de financieringsbesluiten, door de Commissie moeten worden goedgekeurd. Bovendien is er een toezichtcomité voor elke lidstaat om de monitoring- en rapportagefuncties uit te voeren; de Europese Commissie is lid van deze comités en is medevoorzitter van hun vergaderingen met de programmacoördinatoren.

In de loop van 2014 is het nieuwe procedurele kader geleidelijk ontwikkeld en uitgevoerd. In 2015 waren de toezichtcomités in iedere lidstaat volledig operationeel, evenals de vergadering van contribuanten van de desbetreffende internationale fondsen ter ondersteuning van ontmanteling. De diensten van de Commissie hebben de begunstigden ondersteund bij het implementeren van een "earned value management"-systeem om de vorderingen en de resultaten te meten. Dit verslag is gebaseerd op de door de toezichtcomités verkregen resultaten.

In 2015 hebben de diensten van de Commissie hun toezichtsystemen ter plaatse gericht op stralingsbescherming, in overeenstemming met de eis om de toepassing van de hoogste veiligheidsnormen te garanderen. Deze specifieke monitoringactie wordt volgens planning in 2016 afgerond en moet aanvullende indicatoren van met de veiligheid verband houdende prestaties opleveren.

2.3Audits en evaluaties

De bijstandsprogramma's worden regelmatig onderworpen aan audits en evaluaties.

In 2015 heeft de dienst Interne audit van de Commissie, in het kader van haar eigen interne auditprogramma — een audit uitgevoerd van de governance van en het toezicht op de bijstandsprogramma’s. Na een kritisch oordeel over de evaluatie in 2014 van de voorwaarden vooraf die voortvloeien uit de relevante verordeningen1,2, heeft het directoraat-generaal Energie van de Commissie een voorbehoud gemaakt op grond van een niet-systematisch tekort in het internecontrolesysteem, en een actieplan gelanceerd om met name een diepgaande beoordeling uit te voeren van de robuustheid van de financieringsplannen in elke betrokken lidstaat voor de veilige voltooiing van de ontmanteling.

Ook de Europese Rekenkamer heeft, naar aanleiding van haar vorige audit het initiatief genomen tot een doelmatigheidscontrole. Het nieuwe auditverslag wordt in 2016 verwacht.

In 2016 zullen de diensten van de Commissie beginnen met de nodige activiteiten ter voorbereiding van de evaluatie halverwege de looptijd van de bijstandsprogramma’s voor de ontmanteling van kerncentrales.

2.4Begrotingsuitvoering

De Commissie heeft de jaarlijkse werkprogramma's over 2014 en 2015 en de daarop betrekking hebbende financieringsbesluiten,, respectievelijk op 30 oktober 2014 en 30 juli 2015 goedgekeurd.

De delegatieovereenkomsten met de uitvoeringsorganen (EBWO en CPMA) werden in juni 2015 ondertekend. Alle voor 2014 gereserveerde middelen zijn uit hoofde van deze overeenkomsten op 5 juni 2015 (EBWO) en op 5 oktober 2015 (CPMA) vastgelegd. De voor 2015 voor Bulgarije en Litouwen gereserveerde middelen zijn op 23 december 2015 (EBWO) en op 23 oktober 2015 (CPMA) vastgelegd; de vastleggingen voor 2015 voor Slowakije zijn in afwachting van de delegatieovereenkomst met de SIEA, waarover momenteel wordt onderhandeld.

De Commissie heeft middelen aan de EBWO en het CPMA overgemaakt op basis van geraamde contractuele behoeften en vorderingen bij de projectuitvoering.

3Voortgang en prestaties

Alle reactoren zijn gesloten, en uit de kern van alle reactoren op één na is de splijtstof verwijderd. Er zijn belangrijke mijlpalen gehaald; in Bulgarije en Slowakije zijn ontmantelingsvergunningen afgegeven; in Litouwen is de ingebruikstelling van de infrastructuur voor het beheer van verbruikte splijtstof en afval de fase van de koude tests ingegaan. Dit zijn belangrijke stappen in de richting van een betere veiligheid op de locaties.

Bij alle drie de ontmantelingsprogramma’s is aanzienlijke vooruitgang geboekt; dit is vooral opmerkelijk aangezien bij de ontmantelingsactiviteiten aanzienlijke hoeveelheden materiaal worden geproduceerd, die meestal moeten worden opgehaald en gerecycled.

Op de referentiedatum voor rapportage, 30 juni 2015, was de uitvoering over het algemeen in overeenstemming met de verwachtingen, met enkele punten die zeer goed zijn verlopen en enkele resterende risico’s.