Ook werd een aantal verslagen ontvangen van de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) in verband met verschillende onderwerpen in het kader van de EMIR-verordening, waarmee de Commissie rekening gehouden heeft.

Daarnaast vond in het kader van het kapitaalmarktenunie-initiatief tussen 30 september 2015 en 31 januari 2016 een enquête (call for evidence) plaats; in dat kader voerden 278 respondenten argumenten aan in verband met de bepalingen van de EMIR-verordening. Er werd beslist om te wachten op de input voor dit initiatief, om een eerlijk en evenwichtig beeld van de stand van zaken van de implementatie van de EMIR-verordening en de ondervonden problemen te krijgen, zodat er een passende basis is voor een toetsing van de EMIR-verordening. In het feedbackdocument is een gedetailleerde samenvatting te vinden van de antwoorden op de raadpleging over de implementatie van de EMIR-verordening.

Om voor de toetsing input van belanghebbenden te verzamelen, organiseerde de Commissie een publieke raadpleging over de implementatie van de EMIR-verordening. Die raadpleging vond plaats tussen 19 mei en 13 augustus 2015 en leverde 172 reacties op van uiteenlopende belanghebbenden in de EU, alsook uit derde landen.

De EMIR-verordening is van toepassing op bijna alle gebruikers van derivaten, inclusief alle tegenpartijen waaraan een vergunning is verleend overeenkomstig de kaders van de Unie voor financiële diensten, in de Unie gevestigde niet-financiële tegenpartijen (hierna "NFT's" genoemd), alsook CTP's en transactieregisters. Als verordening is de EMIR-verordening rechtstreeks van toepassing in alle lidstaten van de Unie.

Overeenkomstig artikel 85, lid 1, van de EMIR-verordening is de Europese Commissie verplicht de EMIR-verordening te toetsen en er een algemeen verslag over op te stellen, dat aan het Europees Parlement en de Raad wordt voorgelegd, samen met eventuele passende voorstellen. Bij die toetsing wordt ermee rekening gehouden dat de bevordering van werkgelegenheid en groei, een prioriteit van de Europese Commissie, moet worden ondersteund.

Vóór de financiële crisis van 2007 ontbrak het de toezichthouders aan informatie over de activiteit in de derivatenmarkten; daardoor konden risico's onopgemerkt blijven totdat deze zich voordeden. Bovendien was het tegenpartijkredietrisico tussen otc-derivatentegenpartijen vaak niet gelimiteerd, wat tot verliezen kon leiden indien een van de tegenpartijen in gebreke bleef voordat hij zijn verplichtingen kon nakomen. Door de grote hoeveelheden transacties in deze marken en de onderlinge verbondenheid van de marktdeelnemers zouden dergelijke verliezen een algemenere bedreiging kunnen vormen voor het financiële stelsel.

Veel toezichthouders op derivaten over de hele wereld hebben dit engagement nu ook omgezet in hun regelgeving.

De EMIR-verordening is de omzetting van het engagement van de leiders van de G20 in september 2009: "Alle gestandaardiseerde otc-derivatencontracten moeten op beurzen of, indien passend, op elektronische handelsplatforms worden verhandeld en uiterlijk tegen eind 2012 via centrale tegenpartijen worden gecleard. Otc-derivatencontracten moeten aan transactieregisters worden gemeld. Voor niet-centraal geclearde contracten moet een hogere kapitaaldekking gelden."

Verordening (EU) nr. 648/2012 betreffende otc-derivaten, centrale tegenpartijen en transactieregisters (hierna "de EMIR-verordening" genoemd) werd op 27 juli 2012 bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie (EU) en is op 16 augustus 2012 in werking getreden.

Tot slot werd voor de toetsing specifieke input ontvangen van bepaalde organen en autoriteiten van de Unie, overeenkomstig het mandaat van de Commissie om de EMIR-verordening te toetsen op grond van artikel 85, lid 1:

(a) Een beoordeling van de leden van het Europese Stelsel van centrale banken (ESCB) van de vraag of maatregelen moeten worden genomen ter vergemakkelijking van de toegang van CTP's tot liquiditeitfaciliteiten van de centrale banken: het ESCB is van mening dat, hoewel bevoegde autoriteiten de kaders van CTP's voor het beheer van liquiditeitsrisico's moeten blijven onderzoeken, er in de EMIR-verordening geen bepalingen inzake de toegang tot de liquiditeiten van de centrale banken moeten worden ingevoerd. Het ESCB is van mening dat dit de onafhankelijkheid van de centrale banken, die wordt gegarandeerd in artikel 130 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, zou kunnen ondermijnen en moreel risico op grote schaal zou kunnen creëren. De Commissie is het eens met de beoordeling van het ESCB.

(b) Een beoordeling van ESMA van het systemische belang van de transacties van niet-financiële ondernemingen in otc-derivaten en meer bepaald de gevolgen van de EMIR-verordening voor het gebruik van otc-derivaten door niet-financiële ondernemingen: ESMA concludeert dat de meest significante marktspelers niet onder de huidige hedgingaanpak vallen. ESMA stelt voor om de hedginguitzondering te schrappen en de invoering te overwegen van slechts een eenvoudige drempel om de grootste marktspelers qua volume te omvatten. Op basis van de input van ESMA is de Commissie het ermee eens dat voor sommige NFT's de toepassing van de huidige aanpak op grond van de EMIR-verordening te omslachtig kan zijn, gelet op het feit dat systeemrisico's daardoor niet op betrouwbare wijze worden verminderd. Niettemin is de aard van de hedgingactiviteit een relevante factor bij het overwegen van de systeemrelevantie van NFT's, aangezien hedgingentiteiten over het algemeen geen sterke hefboom hebben en onderliggende compenserende posities houden voor hun otc-derivatencontracten.

(c) De ESMA-beoordeling van de werking van het toezichtkader voor CTP's, met inbegrip van de doeltreffendheid van toezichtcolleges, de respectieve bepalingen als neergelegd in artikel 19, lid 3, met betrekking tot de stemming, en het optreden van ESMA, met name tijdens het proces met het oog op het verlenen van vergunningen aan CTP's: ESMA identificeert enkele gevallen waarvoor gemeenschappelijke benaderingen moeten worden ontwikkeld, in het bijzonder voor de toepassing van de processen bedoeld in de artikelen 15 en 49 van de EMIR-verordening. Uit de feedback van de raadpleging is gebleken dat er veel interesse was om de toepassing van die artikelen te verduidelijken. Toezichtconvergentie alsook publiek beschikbare criteria voor de toepassing van deze artikelen worden verder overwogen door de Europese autoriteiten.

(d) ESMA- en ESRB-verslagen over de doeltreffendheid van marginvereisten ter voorkoming van procyclische effecten en de noodzaak om aanvullende interventiecapaciteit op dit terrein te bepalen: beide autoriteiten hebben suggesties gedaan om de behandeling van procyclische effecten te verbeteren. De Commissie is het eens met de suggestie om de transparantie van marginvereisten te vergroten, aangezien dit informatie is die clearingleden nodig hebben om hun risicoposities doeltreffend te beheren en plotselinge marginveranderingen te voorspellen, maar andere veranderingen zouden voorbarig zijn, rekening houdend met de recente toepassing van bestaande marginvereisten en vereisten om procyclische effecten tegen te gaan en het feit dat de marginnormen sindsdien niet zijn tekortgeschoten.

(e) Het ESMA-verslag over de ontwikkeling van het beleid van de CTP's ten aanzien van de margin- en veiligheidsvereisten met betrekking tot zekerheden en de aanpassing hiervan aan de specifieke activiteiten en risicoprofielen van hun gebruikers: ESMA concludeert dat in dit stadium de bepalingen van de EMIR-verordening ten aanzien van de margin- en veiligheidsvereisten met betrekking tot zekerheden niet hoeven te worden herzien, aangezien Gedelegeerde Verordening nr. 153/2013 voldoende granulariteit biedt voor deze vereisten.

Uit de input van de verschillende autoriteiten blijkt dat de oorspronkelijke doelstellingen van de EMIR-verordening, namelijk transparantie en standaardisatie in de derivatenmarkten bevorderen en systeemrisico's verminderen, bij de implementatie worden bereikt. Met deze input werd naar behoren rekening gehouden bij het opstellen van dit verslag. De Commissie merkt echter op dat het op sommige gebieden voorbarig zou zijn om significante wijzigingen in de EMIR-verordening in te voeren, rekening houdend met de recente toepassing van bestaande vereisten en het feit dat de desbetreffende normen tot dusver niet zijn tekortgeschoten.

3.DOEL VAN DIT VERSLAG

De Commissie moet op grond van artikel 85, lid 1, een verslag opstellen.

Het is belangrijk op te merken dat bepaalde kernvereisten waarin de EMIR-verordening voorziet, nog moeten worden geïmplementeerd of voltooid. In het bijzonder zijn de clearingverplichtingen en marginvereisten met betrekking tot niet-geclearde otc-derivatentransacties in dit stadium nog niet volledig van toepassing. Daardoor is het niet mogelijk om in dit stadium de impact van de EMIR-verordening volledig te beoordelen.

Niettemin hebben belanghebbenden al gewezen op een aantal problemen in verband met de implementatie van de vereisten die al van toepassing zijn (met name de rapportage aan transactieregisters en de vereisten inzake limitering van operationele risico's), alsook op problemen bij de voorbereiding op de clearing- en marginvereisten.

Met name voeren veel belanghebbenden aan dat bepaalde deelnemers aan de derivatenmarkten geconfronteerd worden met significante uitdagingen bij de implementatie van de vereisten zoals de rapportage en de clearing van bepaalde transacties, in een mate die niet in verhouding kan worden geacht tot de doelstellingen van de EMIR-verordening, en die in sommige gevallen een buitensporige impact kunnen hebben op ondernemingen omdat het te duur zou zijn om aan de vereisten te voldoen ten opzichte van de voordelen qua markttransparantie en financiële stabiliteit. Veel respondenten van de publieke raadpleging illustreerden hun antwoorden door een vergelijking te maken met de benaderingen die bij de hervorming van de regelgeving in andere jurisdicties werden gevolgd.

In dit verslag wordt een overzicht gegeven van de gebieden waarop volgens de antwoorden op de raadpleging en de specifieke input die van verschillende autoriteiten werd ontvangen, maatregelen nodig zijn om ervoor te zorgen dat de doelstellingen van de EMIR-verordening op een meer evenredige, efficiëntere en doeltreffendere manier worden bereikt.

4.BELANGRIJKSTE PROBLEMEN WAAROP WERD GEWEZEN

Er is algemene steun voor de doelstellingen van de EMIR-verordening om door middel van de kernvereisten transparantie en standaardisatie in de derivatenmarkten te bevorderen en de systeemrisico's te verminderen. Die kernvereisten - clearing, marginvereisten, rapportage, vereisten inzake limitering van operationele risico's en vereisten voor transactieregisters en CTP's - zijn van wezenlijk belang om de doelstellingen van de EMIR-verordening te kunnen bereiken, en zijn de omzetting van internationale engagementen voor hervorming van de regelgeving.

Er wordt daarom geoordeeld dat de aard van de kernvereisten van de EMIR-verordening niet fundamenteel mag worden gewijzigd, omdat ze van wezenlijk belang zijn om in de derivatenmarkten transparantie te garanderen en systeemrisico's te verminderen.

Niettemin werd op een aantal gebieden gewezen waarop de vereisten van de EMIR-verordening zouden kunnen worden aangepast zonder haar algemene doelstellingen in het gedrang te brengen, teneinde:

(i) de vereisten eenvoudiger en efficiënter te maken; en

(ii) onevenredige kosten en lasten te reduceren.

4.1. De vereisten eenvoudiger en efficiënter maken