NL Publicatieblad van de Europese Unie C 44/105

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over „De deelsector textieldiensten in Europa: veranderingen en vooruitzichten”

2011/C 44/17

Rapporteur: Antonello PEZZINI

Corapporteur: Peter BOOTH

Het Europees Economisch en Sociaal Comité (hierna: EESC) heeft op 18 februari 2010 besloten om overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn rvo een initiatiefadvies uit te brengen over

De deelsector textieldiensten in Europa: veranderingen en vooruitzichten.

De CCMI, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 1 juli 2010 goedgekeurd.

Het EESC heeft tijdens zijn op 14 en 15 juli 2010 gehouden 464e zitting (vergadering van 14 juli) onderstaand advies uitgebracht, dat met 138 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 6 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1. Conclusies en aanbevelingen (1)

1.1 Het EESC wijst op het belang van de deelsector textieldiensten in Europa. De manier waarop textieldiensten bezig zijn zich te ontwikkelen, belooft veel voor de toekomst, niet alleen in economisch en technologisch opzicht, maar ook omdat textieldiensten nauw aansluiten bij de lokale praktijk en werkgelegenheid. Bovendien kunnen textieldiensten voortdurend in aanzienlijke mate bijdragen aan de totstandbrenging van een Europese economie die instaat voor werkgelegenheid en zowel sociale als economische samenhang.

1.2 De Europese stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden zou een proefproject moeten lanceren om na te gaan waar textieldiensten gesitueerd zijn, welke omvang ze hebben, wat de levens- en arbeidsomstandigheden zijn van de werknemers ervan en hoe zwaar de informele economie weegt in deze sector. Daarnaast pleit het EESC voor een grondige bezinning op een NACE-codering waardoor deze deelsector - niet alleen wat de sociaaleconomische ontwikkeling ervan betreft, maar ook als het gaat om de werkgelegenheid - naar behoren kan worden afgebakend.

1.3 Tegen de achtergrond van de initiatieven die in het kader van de Europa 2020-strategie tegen de opwarming van de aarde worden genomen, adviseert het EESC het Europees Parlement, de Raad en de Commissie om bij de uitwerking van nieuwe milieumaatregelen terdege rekening te houden met de duurzaamheid en efficiëntie van de middelen waarover textieldiensten beschikken, en met de mogelijkheden van deze deelsector om arbeidsplaatsen te creëren en investeringen aan te trekken.

1.4 Hoe dan ook moet er niet alleen in EU-verband, maar ook op regionaal en nationaal bestuursniveau een gestructureerde sociale dialoog op gang worden gebracht. Het EESC pleit ervoor dat de EU netwerken financiert waarin voorbeelden van geslaagde methoden worden uitgewisseld. Doel van die netwerken zou zijn om

— via een specifieke actie van CEDEFOP uit te maken aan welke diploma- en beroepsvereisten werknemers in deze sector moeten voldoen en welke de overeenkomstige onderwijsbehoeften zijn;

— samen met het in Bilbao gevestigde Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk voorwaarden vast te leggen voor een rechtvaardige behandeling, veiligheid en gezondheid op het werk;

— ervoor te zorgen dat de sociale partners van deze deelsector naar behoren zijn vertegenwoordigd in het Europees comité voor onderhoudsdiensten.

1.5 Van belang is dat de EU-regelgeving inzake de voorlichting en raadpleging van werknemers en de oprichting en het beheer van ondernemingsraden naar behoren wordt toegepast. Daarbij zou er met steun van het IPST van Sevilla speciaal voor deze deelsector een Europees participatief foresight-systeem moeten worden opgezet.

1.6 Conditio sine qua non voor een gezonde ontwikkeling van textieldiensten is dat de sociale en milieunormen voor „groene en sociale” aanbestedingen er onverkort en op transparante wijze op worden toegepast. Daarbij moet met name worden gedacht aan het systeem van werk in onderaanneming en de taakverdeling over de hele leveringsketen.

1.7 Zowel in de jaarprogramma's van het zevende kaderprogramma voor OTOD als in het meerjarenprogramma voor concurrentievermogen en innovatie en de structuurfondsen zou voldoende ruimte moeten worden ingelast voor technologische en organisatorische innovatieprojecten in textieldiensten, met name als het gaat om een doeltreffende en zuinige benutting van de hulpmiddelen, geïntegreerde logistiek en de traceerbaarheid van de geleverde producten, evt. met behulp van Galileo-toepassingen. De EIB zou investeringen moeten vergemakkelijken, vooral ten behoeve van het mkb.

1.8 De Europese normaliseringsorganen zouden, ook in opdracht van de Commissie, voor de hele productieketen van textieldiensten technische normen moeten blijven uitwerken om steeds beter te kunnen inspelen op de vooruitgang op milieu-, sociaal en technologisch gebied, de kwaliteit van producten, procédés en diensten te garanderen en de arbeidsomstandigheden van de werknemers te verbeteren.

1.9 In de regio's zou een beroep moeten worden gedaan op de structuurfondsen om de netwerken van Europese vertakkingen van de deelsector textieldiensten te vernieuwen en te bewerkstelligen dat bilaterale organen worden opgericht. Een aantal lidstaten heeft met dat laatste al gunstige ervaringen opgedaan, vooral met het oog op opleiding en (taal)onderwijs.

1.10 Uitwisseling en verspreiding van voorbeelden van geslaagde methoden alsook de oprichting van bilaterale organen zijn van belang. Een aantal lidstaten is hiertoe al overgegaan, met goede resultaten als het gaat om de verbetering van het menselijk kapitaal in deze deelsector.

1.11 Er zou een Europese campagne moeten worden gevoerd met als thema's: veiligheid op het werk, transparantie t.a.v. de economische, sociale en milieu-aspecten van textieldiensten en de arbeidsomstandigheden en werkgelegenheidsperspectieven in deze deelsector. Op dat laatste zou het Handvest van grondrechten onverkort moeten worden toegepast, met name ten aanzien van vakbondsrechten en het recht op collectieve onderhandelingen.

1.12 Het Europees Parlement, de Raad en de Commissie zouden een strategisch kader voor textieldiensten moeten uitwerken en daarbij gebruik moeten maken van het feit dat de economische ontwikkeling van deze deelsector alsook de groei van zijn productiviteit en werkgelegenheid volledig stroken met de duurzamegroeidoelstellingen 20/20/20 voor 2020.

2. Inleiding

2.1 Het begrip „textieldiensten” bestrijkt ondernemingen die op tal van uiteenlopende gebieden werkzaam zijn:

— industrieel wassen en stomen, alsook aan fabrieken, dienstverlenende bedrijven en consumenten textielproducten verhuren;

— werkkleding en overalls, uniformen, beschermende pakken en beveiligingskleding verhuren, opmaken en onderhouden;

— linnengoed voor de horeca wassen, steriliseren, verhuren en afwerken;

— kleding en linnengoed voor (para-)medisch personeel, patiënten in ziekenhuizen, bewoners van rusthuizen en leden van leefgemeenschappen wassen, verhuren, steriliseren, opmaken en afwerken;

— chirurgische en textielinstrumenten verhuren en steriliseren en kits met gesteriliseerde medische apparatuur leveren/klaarmaken;

— „slimme” textielproducten met daarin verwerkte gebruikersvriendelijke functies die veel comfort bieden, leveren, verhuren en opmaken;

— industrieel afwerken, filters, stofafzuigers en aanverwante textieldiensten leveren voor fabrieken en steriele werkruimten;

— hygiënisch-medische textieldiensten verlenen die een aanvulling vormen op of in de plaats komen van textielproducten;

— specifieke diensten verlenen en zorgen voor afwerkingen voor de mode-industrie.

2.2 Industriële wasserijen zijn onmisbaar voor tal van activiteiten in de horeca en het toerisme (hotels en restaurants, leefgemeenschappen, cruiseschepen enz.), maar ook voor de hoogwaardige levering van geavanceerd beschermend textiel voor een breed scala aan verschillende eindproducties en handelsbedrijven. Daarbij blijft een sterke verankering in de regio behouden, met slechts een gering risico op verplaatsingen van bedrijven naar landen buiten de EU.

2.3 Daarnaast zijn industriële wasserijen belangrijk voor de textielindustrie, omdat vervaardigde kledingstukken niet ongewassen en pas na een proefperiode in de handel mogen worden gebracht. Wasserijen die voor textielfabrieken werken, hebben een hoge werklast en moeten perfect werk afleveren: daarom dient hun personeel vakkundig te zijn, over geavanceerde machines te beschikken en onder behoorlijke arbeidsomstandigheden te kunnen werken.

2.4 Industriële wasserijen die voor hotels werken, zijn belast met de zorg voor en het wassen van al het linnengoed, in een continue schoonmaakcyclus. De hoge snelheid waarmee schoon en vuil linnengoed elkaar afwisselen, vergt van die wasserijen het vermogen om dat tempo vol te houden en het schone linnengoed zonder uitstel of vertraging af te leveren. Daarom moet de werkorganisatie uitstekend zijn en dient het personeel goed te zijn opgeleid.

2.5 Naast industriële wasserijen zijn er nu ook bedrijven die textielproducten verhuren. Daarbij gaat het om steeds verfijndere producten die aan de meest geavanceerde technische en functionele vereisten en steeds strengere technische en milieunormen moeten voldoen. Dit geldt met name voor beschermende kleding en hoogwaardig materiaal voor het leger.

2.6 De technologische vernieuwing heeft de textieldiensten de afgelopen jaren alles behalve onberoerd gelaten, of het nu gaat om „B2B” of om „B2C” (2). Getuige daarvan is de kwaliteit van de traditionele – ook hygiënisch-medische – producten die aan hotels en ziekenhuizen worden geleverd en de technische en milieunormen waaraan deze producten voldoen, maar ook de kwaliteit van de geavanceerde „slimme” beschermende pakken die worden geleverd en die eveneens aan de technische en milieunormen voldoen (3).

2.7 De traditionele productie van industriële wasserijen blijft aanzienlijk, met een omzet van circa 9 miljard euro in 2007. Kenmerkend zijn ook de geografische concentratie van de wasserijen en het feit dat de markt wordt beheerst door een gering aantal multinationals (4). Naast die multinationals is de rest van de markt erg versnipperd: het krioelt van de kleine bedrijfjes die over het algemeen een lokaal bereik hebben. De markt kent een sterke groei, zowel qua omzet (circa 10 miljard euro per jaar) als qua aantal werknemers (ruim 200 000).

2.8 Bedrijven die hoogwaardige beschermende kleding maken, hebben de wind in de zeilen. Hun productie is gerelateerd aan de nieuwe generatie „slimme” textielproducten waarvoor wordt uitgegaan van: „slim” materiaal, geavanceerde procédés, geïntegreerde functies die veel comfort bieden, en de preventie en beheersing van persoonlijke risico's. De handel in artikelen voor persoonsbescherming die is uitgeroepen tot een van de meestbelovende „leidende markten” van de EU (5), wordt momenteel voor de EU geraamd op 9,5 à 10 miljard euro, met in totaal zo'n 200 000 werknemers in die bedrijven zelf en in toeleverende bedrijven.

2.9 De producten en diensten waarnaar vraag is op de markt, zijn onderworpen aan strengere normen inzake veiligheid op de werkplek, de prestaties van de werknemers en de strengere veiligheidsvereisten waaraan zij moeten voldoen, een betere beheersing van persoonlijke risico's en de verspreiding van een cultuur waarin betrouwbaarheid wordt vooropgesteld, alsook de wens om klachten te voorkómen.

2.10 Erg belangrijk is de aandacht van bedrijven in deze deelsector voor de milieugevolgen van de bewerkingen voor en de verlening van textieldiensten. Textieldiensten zijn meermaals gecontroleerd op milieu-effecten (Life Cycle Assessment) (6).

3. Doel van onderhavig initiatiefadvies

3.1 In dit initiatiefadvies worden de voorwaarden onderzocht voor de ontwikkeling van een deelsector voor textieldiensten waarbij

— de arbeids- en levensomstandigheden van de werknemers, met name op het gebied van gezondheid en veiligheid worden gerespecteerd;

— wordt uitgegaan van een op de diverse niveaus gevoerde gestructureerde dialoog tussen de sociale partners van de sector;

— steeds hogere eisen worden gesteld aan de scholing en vakbekwaamheid van de werknemers en nieuwe mogelijkheden voor werkgelegenheid worden gecreëerd dankzij versnelde cursussen en opleidingen;

— wordt gezorgd voor betere milieubescherming en zuinigere omgang met energie en water tijdens de hele levenscyclus van een product, incl. de recyclage;

— ter bestrijding van misbruik van dominante marktposities in een open klimaat WORDT geïnvesteerd in technologische, logistieke en organisatorische vernieuwing, zodat er gunstige voorwaarden ontstaan voor de oprichting en ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen;

— concurrentie op kwaliteit en op de uitwerking en toepassing van geavanceerde technische normen kan worden bevorderd;

— wordt gezorgd voor transparante aanbestedingen met onverkorte naleving van de milieuvereisten en sociale clausules, vooral als het gaat om werk in onderaanneming;

— wordt geijverd voor imagoverbetering door meer zichtbaarheid en transparantie.

3.2 Het EESC heeft op 11 mei 2010 in Brussel een openbare hoorzitting over dit onderwerp gehouden. Daaraan is deelgenomen door vertegenwoordigers van de nationale en Europese sociale partners in deze deelsector, alsmede door vertegenwoordigers van het in Bilbao gevestigde Europees Agentschap voor gezondheid en veiligheid op het werk, van de Commissie (DG ENTR), van de diverse door lidstaten opgerichte bilaterale organen en van qua productie en dienstverlening prominente bedrijven op dit gebied.

4. Algemene opmerkingen

4.1 Het EESC acht het raadzaam om een Europees proefproject te lanceren alvorens een strategie en actieplan voor textieldiensten uit te stippelen. Doel van dat proefproject zou moeten zijn om de diverse zeer uiteenlopende bedrijven in de deelsector textieldiensten in kaart te brengen en tegen elkaar af te wegen en om na te gaan waar die bedrijven in de 27 lidstaten van de EU gesitueerd zijn en welke omvang ze hebben, met dien verstande dat niet mag worden voorbijgegaan aan de zwaarwegende rol van gender en de informele economie die aan alle regelgeving ontsnapt.

4.2 Verder pleit het EESC voor een betere definitie waardoor de deelsector textieldiensten duidelijker kan worden afgebakend in de NACE-nomenclatuur van de EUROSTAT-code. Op die manier wordt het gemakkelijker om te volgen hoe textieldiensten zich economisch ontwikkelen en hoe de stand van zaken is t.a.v. investeringen, innovatie, werkgelegenheid en beroepskwalificaties.

4.3 De deelsector textieldiensten is erg dynamisch en zich volop aan het ontwikkelen. Hoe groot die groei kan worden, hangt grotendeels af van de verbetering van de sociaal-culturele randvoorwaarden en van het technisch-economisch vermogen van de bedrijven zelf.

4.4 Volgens het EESC is het belangrijk dat de Europese normaliseringsorganen, ook in opdracht van de Commissie, technische normen voor de hele productieketen van textieldiensten uitwerken om steeds beter te kunnen inspelen op de vooruitgang op milieu-, sociaal en technologisch gebied, de kwaliteit van de producten, procédés en diensten te garanderen, de arbeidsomstandigheden van de werknemers te verbeteren en aan de mondiale concurrentie het hoofd te kunnen blijven bieden.

4.5 Textieldiensten hebben voor hun ontwikkeling baat bij een gestructureerde dialoog op Europees, nationaal en regionaal bestuursniveau, waarin de nadruk wordt gelegd op billijke arbeidsvoorwaarden als gemeenschappelijke basis voor textieldiensten in Europa. Die gemeenschappelijke basis kan worden gelegd door de EU-richtlijnen inzake gendergelijkheid, werktijden, en de voorlichting en raadpleging van werknemers toe te passen. Bedrijven die textieldiensten verlenen, moeten volgens het EESC meer evenwicht brengen in hun streven naar de tevredenheid van de klanten enerzijds en de noodzaak om hun werknemers te motiveren anderzijds, zoals nu al kan worden waargenomen in bepaalde geavanceerde productiebedrijven.

4.6 Het is voor de ontwikkeling van textieldiensten van wezenlijk belang dat het Handvest van grondrechten onverkort op de hele productie- en dienstenketen in de EU wordt toegepast, met name als het gaat om vakbondsrechten en het recht op collectieve onderhandelingen.

4.7 De lidstaten zouden er goed aan doen om onderling voorbeelden van geslaagde methoden uit te wisselen en transnationale Europese projecten op dit gebied te financieren.

4.8 Milieubescherming moet op de prioriteitenlijst van deze deelsector worden gezet, met aandacht voor EMAS en ecolabel en de toepassing van de ISO 14000-normen.

4.8.1 De cijfers voor textieldiensten in 2006 zijn heel goed te gebruiken als uitgangspunt voor discussie en analyse en voor onderzoek naar de ontwikkelingen in de diverse sectoren (7), maar zouden wel – ten minste om de twee jaar - moeten worden bijgewerkt. Ook zouden daarvan milieueffectbeoordelingen moeten worden gemaakt, die aan het Europees Parlement en het EESC worden voorgelegd.

4.8.2 Er moet uitgebreid worden onderzocht welke inspanningen de deelsector zich getroost om, samen met de sociale partners, oneerlijke concurrentie tegen te gaan door certificering krachtens de EN 14065-norm zo veel mogelijk ingang te doen vinden. Daarbij moet de markt worden gereguleerd en moet met behulp van kwaliteitskeuren de toepassing van de meest geslaagde methoden worden bevorderd, ook via (fiscale) prikkels.

4.8.3 Als dient te worden uitgemaakt welke soort kleding voor „full service”-oplossingen in aanmerking komt, dan moeten de doelmatigheid en het blijvende karakter van deze eigenschappen tijdens de hele levenscyclus van een textielproduct worden meegewogen.

4.8.4 Belangrijk is dat de deelsector textieldiensten zich daadwerkelijk inzet voor de toepassing van oplosmiddelen en van gebruikte en aan de discipline van de REACH-regeling onderworpen chemische stoffen, net zo goed als voor de toepassing van de Europese normen inzake water.

4.9 Er zou in de jaarprogramma's van het zevende kaderprogramma voor OTOD, in het meerjarenprogramma voor concurrentievermogen en innovatie en in de structuurfondsen voldoende ruimte moeten worden ingelast voor technologische en organisatorische innovatieprojecten in textieldiensten, met name als het gaat om geïntegreerde logistiek en de traceerbaarheid van de geleverde producten, evt. met behulp van logistieke Galileo-toepassingen. De EIB zou investeringen moeten vergemakkelijken, vooral ten behoeve van het mkb.

4.10 Conditio sine qua non voor een „groene en sociale” ontwikkeling van textieldiensten is dat de normen voor aanbestedingen er onverkort en op transparante wijze op worden toegepast. Daarbij moet met name worden gedacht aan het systeem van werk in onderaanneming en de taakverdeling over de hele leveringsketen.

4.11 Technologische, logistieke en organisatorische innovaties dienen plaats te vinden in een open klimaat waarin misbruik van dominante marktposities wordt vermeden, zodat er gunstige voorwaarden ontstaan voor de oprichting en ontwikkeling van kleine en middelgrote bedrijven.

4.12 De scholing en vakbekwaamheid van werknemers in deze sector moeten steeds beter worden en er dienen, door middel van versnelde cursussen en opleidingen, nieuwe mogelijkheden voor werkgelegenheid te worden geschapen. Daarbij zou er met steun van het IPST in Sevilla speciaal voor deze deelsector een Europees participatief foresight-systeem moeten worden opgezet. Bovendien zou een beroep moeten worden gedaan op de structuurfondsen voor de oprichting van bilaterale organen waarin overleg wordt gepleegd over de scholing, de opleiding en het (taal)onderwijs van werknemers.

4.13 Veiligheid en gezondheid op het werk moeten voorrang krijgen in het streven naar kwalitatief betere textieldiensten: de sociale partners van deze deelsector moeten een gestructureerde Europese dialoog aangaan en naar behoren zijn vertegenwoordigd in het Europees comité voor onderhoudsdiensten.

4.14 De Commissie zou zo snel mogelijk moeten komen met een mededeling over de mogelijkheid van een economische en werkgelegenheidsstrategie voor de verdere uitbouw van de deelsector textieldiensten. Doel daarvan zou moeten zijn dat voor de EU een actieplan wordt uitgewerkt dat aansluit bij het communautaire initiatief „Leidende markten”, waarin textieldiensten als veelbelovende strategische markten worden bestempeld.

Brussel, 14 juli 2010 De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité Mario SEPI

(1) Kijk voor meer documentatie n.a.v. dit advies (uiteenzettingen op hoorzittingen, technische bijlagen of statistieken) op de website van het EESC:

http://www.eesc.europa.eu/sections/ccmi/Hearingsandconferences/Textile_2010/index_en.asp.

(2) Zie voor complexe dienstverlening „Ontwikkeling van de zakelijke dienstverlening in Europa” (verkennend advies), PB C 27 van 3 februari 2009, blz. 26 t/m 33.

(3) Zie EUROPA VERNIEUWT – INNOVATION WATCH/sectorale foresight voor innovatie: textiel en kleding – INTERIMRAPPORT van juni 2009, blz. 3, 4, 9 en 10.

(4) Elis, Rentokil, Johnson Service, Davis, Alsco, HTS enz.

(5) SEC(2009) 1198 final van 9 september 2009: het communautaire initiatief „Leidende markten”/tussentijds voortgangsverslag.

(6) Zie Bijlage 1 - http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.fr.textile-services-sub-sector-in-europe

(7) Zie voetnoot 5.