A4-0192/97

Resolutie over de coördinatie van het budgettair en fiscaal beleid in de Monetaire Unie

Het Europees Parlement,

- gelet op artikel 148 van zijn Reglement,

- gelet op titel VI van het EG-Verdrag over het economisch en monetair beleid,

- gezien de conclusies van de Europese Raad van Dublin van 13/14 december 1996, de Europese Raad van Florence van 21/22 juni 1996, de Europese Raad van Madrid van 15/16 december 1995 en de Europese Raad van Cannes van 26/27 juni 1995,

- onder verwijzing naar zijn resoluties over de Economische en Monetaire Unie, met name die van 28 november 1996 houdende advies van het Europees Parlement, overeenkomstig artikel 109 J, lid 2 van het Verdrag over het convergentiebesluit 1996 van de Raad in de samenstelling van de staatshoofden en regeringsleiders ((PB C 380 van 16.12.1996, blz. 56.)), die van 18 juni 1996 over het interimverslag van de Commissie aan de Europese Raad over de wisselkoersbetrekkingen tussen deelnemende en niet-deelnemende landen in de derde fase van de EMU ((PB C 198 van 8.7.1996, blz. 52.)), en die van 19 juni 1996 over de globale economische richtsnoeren ((PB C 198 van 8.7.1996, blz. 115.)),

- gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid (A4-0192/97),

A. overwegende dat de derde fase van de Economische en Monetaire Unie, waarin de deelnemende staten een gemeenschappelijk monetair beleid zullen voeren dat ten doel heeft voor prijsstabiliteit te zorgen, tot gevolg heeft dat deze lidstaten het monetair beleid niet meer als economisch reguleringsinstrument op nationaal niveau kunnen gebruiken,

B. overwegende dat de definitieve vastlegging van de wisselkoersen en vervolgens de gemeenschappelijke munt die de Monetaire Unie impliceert, tot gevolg zullen hebben dat de lidstaten niet meer kunnen "spelen" met de flexibiliteitsmarge of de aanpassingen van de wisselkoersen tussen de verschillende valuta's,

C. overwegende dat de rol van het budgettaire en fiscale beleid als economisch beleidsinstrument om deze en andere redenen gewijzigd en uitgebreid zal worden zodra de Monetaire Unie in werking is getreden,

D. overwegende dat het nationale budgettaire beleid van de tot de Monetaire Unie behorende lidstaten afgebakend zal worden door de bepalingen inzake de versterking van het toezicht en de coördinatie van de budgettaire situatie enerzijds en inzake het versnellen en verduidelijken van de procedure betreffende de buitensporige tekorten anderzijds, die de voornaamste bouwstenen vormen van het pact voor stabiliteit en groei,

E. overwegende dat de "prae-ins" oftewel aspirant-lidstaten, die in het convergentieproces verwikkeld zijn en dus aan de begrotingsdiscipline onderworpen zijn, zich op dit gebied in een situatie zullen bevinden die niet veel verschilt van de leden van de Monetaire Unie, zelfs indien hun wisselkoers nog niet definitief vastligt ten opzichte van de Euro,

F. overwegende dat het nieuwe budgettaire kader niet noodzakelijkerwijze inhoudt dat de nationale budgettaire opties van de lidstaten onderling identiek moeten zijn en overwegende dat hier het subsidiariteitsbeginsel toegepast moet worden,

G. overwegende dat het huidige niveau van de communautaire begroting, nl. 1,2% van het BBP, niet toelaat dat in geval van moeilijkheden in één of meer lidstaten het budgettaire en fiscale beleid op communautair niveau gebruikt wordt als economische stabilisator, en dat budgettaire overdrachten van grote omvang evenmin mogelijk zijn,

H. overwegende dat de gemeenschappelijke munt voornamelijk ten doel heeft voor een optimale werking van de interne markt te zorgen en aldus de uiteindelijke ontwikkeling ervan tot een echte Europese binnenmarkt in de hand te werken, en in het bijzonder te zorgen voor in milieu-opzicht duurzame economische groei, werkgelegenheid en stabiliteit en voor een betere kwaliteit van het bestaan voor de Europese burgers,

I. overwegende dat een minimum aan fiscale harmonisatie noodzakelijk is om economische distorsies te voorkomen en gelijke mededingingsvoorwaarden te scheppen binnen de interne markt,

J. overwegende dat de bepalingen betreffende de harmonisatie van de fiscale wetgeving overeenkomstig artikel 99 van het EG-Verdrag onderworpen zijn aan de unanimiteitsregel,

K. overwegende dat het dienstig is te anticiperen op de situaties waarin de lidstaten van de Unie kunnen komen te verkeren in geval van asymmetrische of symmetrische economische crises,

L. overwegende dat hoewel het Verdrag voorziet in de invoering van een economisch beleid dat gebaseerd is op nauwe coördinatie van de economische beleidsmaatregelen in de interne markt en op de vaststelling van gemeenschappelijke doelstellingen, en dat gevoerd wordt met inachtneming van het beginsel van een open markteconomie met vrije mededinging, de mogelijkheid moet bestaan om crises op te vangen door middel van begrotingsbeleid op nationaal niveau, teneinde op succesvolle wijze te kunnen streven naar harmonisatie; vaststellend dat de lidstaten voldoende speelruimte moeten hebben ter bestrijding van nationale problemen, met name werkloosheid, teneinde een harmonisatie van de economische ontwikkeling in de EU te bewerkstelligen,

M. overwegende dat het Economisch en Financieel Comité vanaf het begin van de derde fase een doorslaggevende rol zal spelen bij de coördinatie van het beleid van de lidstaten teneinde voor een goede werking van de interne markt te zorgen,

N. overwegende dat de bepalingen betreffende de Economische en Monetaire Unie evenwel te wensen over laten wat de democratische controle door de gekozen instellingen betreft,

1. stelt vast dat de invoering van één enkele munt, vergezeld van een gemeenschappelijk monetair beleid dat het nationale fiscale beleid van de lidstaten in principe niet zou mogen aantasten, de tot de Monetaire Unie behorende lidstaten met een volkomen nieuwe situatie confronteert wat het voeren van hun respectieve economisch beleid betreft;

2. merkt bovendien op dat in feite alle lidstaten van de Europese Unie, of zij nu wel of niet tot de Monetaire Unie zijn toegetreden, vanaf het begin van de derde fase door deze nieuwe situatie zullen worden geraakt, met uitzondering van de lidstaten die besluiten niet aan het nieuwe wisselkoersmechanisme deel te nemen (MTC 2);

3. is van mening dat de optie van een sterk opgevoerde communautaire begroting (theoretisch gezien de optimale oplossing om het hoofd te bieden aan ernstige economische crises) gezien de huidige economische en politieke vooruitzichten op dit moment niet voorgesteld kan worden, maar dat de situatie er op lange termijn misschien anders uitziet, en dat het beraad hierover moet worden voortgezet teneinde communautaire mogelijkheden en actiemiddelen te vinden die een meer collectieve oplossing van de economische crises in de hand werken;

4. is van mening dat een daadwerkelijke coördinatie van het economisch beleid van de lidstaten, vergezeld van een adequaat budgettair en fiscaal beleid, in eerste instantie toereikend zou moeten zijn om een harmonieuze economische en sociale ontwikkeling van de Unie te waarborgen, en stelt voor de aandacht te concentreren op de economische instrumenten die thans ter beschikking staan;

Budgettair beleid

5. is van oordeel dat het budgettair beleid van de lidstaten in zijn huidige vorm een weergave vormt - blijkens de aard van de overheidsuitgaven (uiteraard met inachtneming van het pact voor stabiliteit en groei) - van de specifieke nationale beleidskeuzen op economisch en sociaal gebied, en dat er geen enkele aanpassing nodig is, afgezien van de begrotingsdiscipline;

6. benadrukt dat de lidstaten voor de bestrijding van de werkloosheid of andere uitzonderlijk ernstige economische problemen de mogelijkheid moeten hebben om met behulp van een begrotingstekort een expansief beleid, dan wel met behulp van een begrotingsoverschot een krimpend beleid te voeren;

7. is daarom van mening dat het nationale budgettaire beleid nog gedurende lange tijd een belangrijk instrument moet blijven, en dat het budgettair evenwicht en de begrotingstekorten niet eenmaal per jaar, maar in het kader van de gehele conjuncturele cyclus beoordeeld moeten worden, en dat boetes voor een begrotingstekort dat hoger is dan drie procent niet eenmaal per jaar vastgesteld moeten worden, maar met inachtneming van de gehele cyclus;

8. wil er echter op wijzen dat wederzijdse informatie over de nationale budgettaire beleidskeuzen (een procedure in het kader van de geplande multilaterale controle, waarbij de regeringen en de nationale parlementen betrokken zullen worden) zeker nuttig zou kunnen zijn om te voorkomen dat er externe factoren optreden die afbreuk doen aan de goede werking van de interne markt en die voortkomen uit uiteenlopende budgettaire richtsnoeren;

Fiscaal beleid

9. erkent dat in de huidige situatie van verschillende fiscale stelsels het rechtstreeks met elkaar kunnen vergelijken van de fiscale (of soortgelijke) voor- of nadelen, hetgeen mogelijk zal worden door de hantering van het systeem van één enkele munt dat de wisselkoersrisico's uit de weg ruimt en de transactiekosten vermindert, vanzelf de voorwaarden zal scheppen voor fiscale mededinging tussen de lidstaten, en dat deze mededinging betrekking zou kunnen hebben op alle vormen van belastingheffing op de meest mobiele productiefactoren;

10. is bezorgd over het feit dat er economische distorsies zouden kunnen voortvloeien uit bepaalde fiscale verschillen tussen de tot de Monetaire Unie behorende lidstaten, en dat deze distorsies afbreuk zouden kunnen doen aan een correcte toewijzing van de financiële middelen in de Europese Unie;

11. acht het verder, gezien de grote verschillen die er tussen de stelsels voor indirecte belastingheffing in de diverse lidstaten bestaan, wenselijk dat de verschillende belanghebbende partijen bijeenkomen ter bestudering van de principes die aan deze belastingheffing ten grondslag liggen;

12. is van oordeel dat lagere belastingpercentages bedrijven kunnen aansporen om van vestigingsplaats te veranderen; wijst echter op het (op de openbare hoorzitting van zijn Commissie externe economische betrekkingen bevestigde) feit dat ondernemersbesluiten tot verplaatsing van de productie gebaseerd zijn op een hele reeks overwegingen, zoals gemakkelijke toegang tot de markt waar het product zal worden verkocht, lagere productiekosten, beperking van het wisselkoersrisico, beschikbaarheid van geschoolde arbeid en infrastructuur, de complexiteit van de administratieve procedures, politieke en sociale stabiliteit in het betrokken land, enz.;

13. is ook bezorgd over het feit dat er op regionaal en/of nationaal niveau een "aantrekkingsbeleid" wordt gevoerd dat gebaseerd is op de fiscaliteit en de sociale uitkeringen (en zelfs op de arbeidsregeling) en dat door toepassing van fiscale (en sociale) "dumping" leidt tot oneerlijke mededinging, waarvan de gevolgen zowel op economisch als op sociaal gebied (verplaatsing van de bedrijvigheid, werkloosheid, verlies aan fiscale inkomsten) schadelijk zouden kunnen zijn voor de hierdoor getroffen lidstaten, maar ook rampzalig zouden kunnen zijn voor de politieke verhoudingen binnen de Unie;

14. is van mening dat fiscale (en ook sociale) dumping moet worden voorkomen ofwel door middel van een fiscale "gedragscode" ofwel door middel van een minimale fiscale harmonisatie, met name voor wat betreft de belasting op het sparen, de bedrijfsbelasting en de grensoverschrijdende belastingheffing; verzoekt de Commissie aan het Europees Parlement een jaarverslag hierover voor te leggen;

15. ziet in dat er in de huidige politieke situatie vrijwel geen kans bestaat op opheffing van de unanimiteitsregel voor de fiscale harmonisatie; is er zich integendeel van bewust dat de Monetaire Unie zelfs zou kunnen leiden tot een versterking van het gevoel van fiscale soevereiniteit;

Het economisch beleid van de Gemeenschap

16. is van mening dat - overeenkomstig het EG-Verdrag en in het streven naar een democratisch bestuur van de Unie en een democratisch toezicht erop - de derde fase van de EMU een communautair economisch beleid met zich mee moet brengen dat de ondersteuning vormt van een gemeenschappelijk monetair beleid dat gevoerd wordt door een onafhankelijke centrale bank die de stabiliteit van de Europese prijzen garandeert;

17. onderstreept de noodzaak van een onafhankelijke centrale bank voor het voeren van een actief beleid gericht op lage inflatie en lage rentestanden;

18. is bijgevolg van mening dat de tenuitvoerlegging en de follow-up van de fiscale "coördinatie", alsmede het uitwerken van een waarachtige "policy- mix" en de instelling van regulerende mechanismen, die onontbeerlijk zullen zijn voor de goede werking van de Economische en Monetaire Unie in de derde fase, veronderstellen dat er een politiek orgaan wordt opgericht dat is samengesteld uit vertegenwoordigers van alle lidstaten en waarop een sterke democratische controle wordt uitgeoefend, dat grote bevoegdheden op economisch gebied bezit en dat regelmatig verslag uitbrengt aan het Europees Parlement;

19. stelt een diepgaande beraadslaging binnen het Europees Parlement voor over de middelen om zijn vermogen tot analyse van de economische situatie van de EMU te versterken en zijn budgettaire en, meer in het algemeen, economische keuzes nog geloofwaardiger te maken; stelt voor om voor de lancering van het debat een beroep te doen op een "Comité van economische adviseurs van het Europees Parlement" dat uit erkende deskundigen bestaat en tot taak heeft één à twee maal per jaar verslag uit te brengen over de economische situatie en aanbevelingen te doen op basis van door het Europees Parlement te bepalen politieke doelstellingen;

20. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en het Europees Monetair Instituut.