De controles ter plaatse van de Commissie zijn gebaseerd op een nauwkeurige methodologie, waarbij wordt nagegaan of de procedures in overeenstemming zijn met de EU-normen. De controles worden verricht volgens een jaarlijks controleprogramma, waarin verschillende thema's zijn vastgelegd voor de controles die in een of meerdere lidstaten moeten worden verricht. Aan de hand van een risicoanalyse wordt het controleprogramma gepland en de thema's geselecteerd. Alle controles worden uitgevoerd door middel van gestandaardiseerde procedures, waarbij op maat gemaakte auditinstrumenten worden gebruikt, namelijk vragenlijsten die vooraf aan de lidstaten worden toegestuurd en ter plaatse gebruikte checklists, met inbegrip van testprogramma's. Dit moet ervoor zorgen dat de controles worden uitgevoerd en de verslagen worden opgesteld op een samenhangende manier.

Het algemene doel van de TEM-controles is na te gaan of de procedures in de lidstaten voldoen aan de toepasselijke EU-wetgeving en of de financiële belangen van de EU afdoende worden beschermd. Elk jaar worden verschillende thema's met betrekking tot douane en boekhouding onderzocht.

De Commissie behoudt echter belangrijke controlebevoegdheden op dit gebied. Om toezicht op het systeem voor de inning van TEM te houden, kan de Commissie verschillende soorten controles uitvoeren: controles van de regelgeving, controles van bewijsstukken en controles ter plaatse. Daarnaast moet de Commissie ook antwoorden op de opmerkingen die de Rekenkamer in zijn jaarverslag, in speciale verslagen of in voorlopige bevindingen maakt, en op de opmerkingen en aanbevelingen van het Europees Parlement in het kader van de procedure voor het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting. De Commissie ziet toe op de correcte toepassing van de EU-voorschriften door de lidstaten en brengt verslag uit aan de begrotingsautoriteit.

Dit verslag is het achtste verslag van dit type en beschrijft en analyseert de werking van het stelsel voor de controle van de TEM voor de periode 2013-2015 . Er wordt verslag uitgebracht over de controles van de Europese Commissie met betrekking tot de traditionele eigen middelen in die periode, met name over:

3. Controles van de Commissie in de periode 2013-2015

In de periode 2013-2015 heeft de Commissie 86 controles verricht op grond van artikel 18 van Verordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000. Zes van deze controles werden verricht volgens de gezamenlijke controleaanpak . Van de 288 bevindingen hadden er 122 (42,36 %) rechtstreekse financiële gevolgen en 63 (21,88 %) gevolgen voor de regelgeving. De Commissie heeft passende maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat de lidstaten de betrokken bedragen in voorkomend geval ter beschikking stellen van de EU-begroting. 86 controles hebben geleid tot 288 bevindingen. Gezamenlijke controleaanpak: bijzondere vormen van geassocieerde controle waarbij de interne controlediensten van de lidstaten de controle (audit) verrichten volgens een methode die door de Commissie is goedgekeurd.

3.1. Controles van het beheer van de douaneprocedures

In 2013 en 2015 waren de controles gericht op de binnenkomst van goederen in het douanegebied van de EU. De controles hadden betrekking op het aanbrengen van goederen bij de douane, de definitie, dekking en nauwkeurigheid van summiere aangiften voor tijdelijke opslag, de vergunningen voor tijdelijke opslagfaciliteiten, het toezicht op goederen in tijdelijke opslag en de tijdige en correcte vaststelling van rechten.

Vaak worden thematische rapporten opgesteld om de bevindingen die tijdens de controles van een specifiek thema worden vastgesteld en de follow-up daarvan te consolideren. Een thematisch rapport over binnenkomst is door het directoraat-generaal Begroting opgesteld en is op 4 december 2014 aan de lidstaten voorgelegd in het kader van het Raadgevend Comité voor de eigen middelen (RCEM) en op 16 en 17 december 2014 aan de Groep douanebeleid. De acht in 2013 uitgevoerde controles en de drie in 2015 uitgevoerde controles hebben aangetoond dat de bezochte lidstaten het merendeel van de omschreven doelstellingen naar behoren in acht nemen. Niettemin zijn de lidstaten 32 bevindingen meegedeeld, waaronder kwesties op het gebied van de naleving en verzoeken om verbetering van hun procedures.

In 2013 en 2014 waren de controles gericht op de douaneregeling bijzondere bestemming, die in achttien lidstaten werd onderzocht. De controles hadden met name betrekking op de vergunningsprocedures, het douanetoezicht, de controle of aan de goederen de voorgeschreven bijzondere bestemming is gegeven en de tijdige en correcte boeking van de rechten bij invoer. De meegedeelde bevindingen betroffen hoofdzakelijk tekortkomingen bij de verlening van vergunningen voor bijzondere bestemmingen en bij het douanetoezicht, onvoldoende controles en inconsistenties in de douaneaangiften.

In 2014 waren de controles gericht op de follow-up die de lidstaten aan fraudegevallen en onregelmatigheden geven. De onderzochte thema's omvatten onder meer het beheer, de beoordeling en de follow-up van de risico-informatie over potentiële fraudegevallen en onregelmatigheden, de toepassing van de korting voor gemeenschappelijke prioritaire controlegebieden en de tijdige vaststelling en invordering van de schulden.

Een thematisch rapport hierover is ook door het directoraat-generaal Begroting opgesteld en is op 7 juli 2015 aan de lidstaten voorgelegd in het kader van het Raadgevend Comité voor de eigen middelen (RCEM) en op 4 december 2015 aan de Groep douanebeleid. Naar aanleiding van de 20 controles werden 37 bevindingen meegedeeld aan de bezochte lidstaten, waarvan de meeste verbeteringen moeten doorvoeren aan de toezicht- en controleprocedures voor het beheer van risico-informatieformulieren en mededelingen in het kader van wederzijdse bijstand door uitgebreide risicoprofielen tijdig op te stellen om de vastgestelde risico's te dekken. De bevindingen en de follow-up ervan betroffen ook de inzet van de lidstaten, het toezicht op controles achteraf en andere follow-upmaatregelen.

In 2015 zijn vijf controles met betrekking tot het beheer van tariefschorsingen en -contingenten uitgevoerd om met name te onderzoeken of het voordeel van tariefschorsingen en -contingenten alleen werd toegekend aan personen die daarvoor in aanmerking komen en voor de ter beschikking gestelde hoeveelheden, of passende douanecontroles zijn uitgevoerd en of de overeenkomstige rechten correct zijn berekend en tijdig ter beschikking werden gesteld. De meeste lidstaten bleken te voldoen aan de EU-wetgeving waarmee een afdoende bescherming van de financiële belangen van de EU wordt gewaarborgd. Niettemin werden tekortkomingen vastgesteld ten aanzien van het beheer van tariefcontingenten, de verrichte controles en de terbeschikkingstelling van de TEM-bedragen in geval van gedeeltelijke toewijzing of weigering van een contingent. De Commissie heeft de betrokken lidstaten verzocht deze situatie snel te verhelpen.

Voorts werd het beheer van preferentiële tariefmaatregelen onderzocht in vier landen. In dit verband werd aandacht besteed aan de procedures en voorwaarden voor de toekenning van de preferentiële behandeling, de follow-up van onvolledige aangiften en ontbrekende bewijzen van oorsprong, de controles, de risicoanalyse en de latere verzoeken om de oorsprong te controleren. Hoewel een afdoende bescherming van de financiële belangen van de EU in het algemeen wordt gewaarborgd, zijn tekortkomingen vastgesteld in verband met de controle achteraf van bewijzen van oorsprong en de inhoud en verwerking van de douaneaangiften van goederen van preferentiële oorsprong. Er moet worden opgemerkt dat de Europese Rekenkamer een speciaal verslag hierover heeft gepubliceerd in 2014.

In het algemeen zetten de lidstaten zich in om hun systemen te verbeteren. De meeste van de bovengenoemde bevindingen zijn reeds verholpen of worden momenteel aangepakt.

3.2. Controles van het beheer van de boekhoudprocedures Het beheer van de afzonderlijke boekhouding in combinatie met de correcties van de gewone boekhouding is een steeds terugkerend thema dat wordt gecontroleerd in alle bezochte lidstaten, naast het hoofdthema douane. Deze boekhouding is immers een waardevolle bron van informatie over de wijze waarop de administraties hun verantwoordelijkheid op het gebied van het beheer van de TEM invullen (vaststelling van rechten, beheer van zekerheden, follow-up van de inning, kwijtscheldingen, oninbaarlijdingen van oninbare schuldvorderingen). In drie lidstaten werden uitvoerige controles verricht die uitsluitend op dit thema waren gericht. De in de periode 2013-2015 omtrent dit thema verrichte controles hebben bevestigd dat het merendeel van de fouten niet-systematisch is en dat systematische fouten uitzonderlijk waren. De lidstaten hebben de financiële gevolgen van de geconstateerde bevindingen gedragen. De controles van de Commissie bevestigden dat de algemene situatie verbeterde dankzij de druk die door de controles van de Commissie werd uitgeoefend en ook dankzij de invoering in de meeste lidstaten van elektronische douane- en/of boekhoudsystemen waardoor het risico op niet-systematische fouten kleiner wordt. De lidstaten moeten hun inspanningen echter voortzetten om te zorgen voor een zorgvuldig beheer van de afzonderlijke boekhouding en de correcties van de gewone boekhouding. De Commissie zal nauwlettend blijven toezien op de inzet van de lidstaten bij hun invorderingsinspanningen. De TEM worden door de lidstaten opgenomen in:

- de gewone boekhouding voor de geïnde of gewaarborgde bedragen (deze bedragen worden aan de begroting van de Unie betaald); of

- de afzonderlijke boekhouding voor de niet-geïnde bedragen en de gewaarborgde bedragen waarover betwisting bestaat. Systeem voor de inning van TEM: alle systemen en procedures die de lidstaten hebben ingevoerd om de vaststelling, de boeking, de inning en de beschikbaarstelling van de TEM te garanderen. Oninbare TEM moeten uit de afzonderlijke boekhouding worden gehaald na een bepaalde termijn. De bedragen moeten ter beschikking van de Commissie worden gesteld, tenzij de oninbaarheid met overmacht te maken heeft of niet aan de lidstaat kan worden toegerekend.

In zes lidstaten werd ook een reeks controles uitgevoerd met betrekking tot de betrouwbaarheid van de overzichten van de gewone en afzonderlijke boekhouding. De algemene conclusie luidde dat de geldende procedures voor de vaststelling van deze overzichten voldoen aan de EU-bepalingen en de bescherming van de financiële belangen van de EU waarborgen. De bevindingen die werden meegedeeld na deze controles hadden betrekking op niet-systematische fouten of systematische tekortkomingen met beperkte financiële gevolgen.

Tot slot, bij wijze van follow-up van de problemen die eerder werden vastgesteld in het Belgische systeem voor de inning van TEM, werd de externe audit van de dedouanerings- en TEM-boekhoudsystemen (op verzoek van de Commissie) geanalyseerd en in het algemeen aanvaardbaar bevonden. De externe controleur heeft geconcludeerd dat de Belgische TEM-boekhouding en de aansluitend aan de Commissie overgemaakte bedragen geen materiële fouten vertonen, en dat de algemene betrouwbaarheid van de boekhoudingen niet in het gedrang komt door de fouten (sommige van hen met financiële gevolgen) die werden vastgesteld. De follow-up van de door de Commissie gevraagde corrigerende maatregelen is nog aan de gang. Het voorbehoud van de directeur-generaal over de betrouwbaarheid van de Belgische boekhoudingen in zijn betrouwbaarheidsverklaringen in de jaarlijkse activiteitenverslagen van DG Begroting voor 2011 en 2012 kon echter worden opgeheven door de analyse van de externe audit.

4. Follow-up van de controles van de Commissie

4.1. Reguleringsaspecten

Wanneer bij de controles tekortkomingen in de nationale wettelijke en bestuursrechtelijke voorschriften worden vastgesteld, wordt de lidstaten verzocht de nodige maatregelen te nemen, in voorkomend geval ook op het gebied van wet- en regelgeving, om aan de eisen van de EU te voldoen. Deze aanpassingen zijn een onmiddellijk en significant resultaat van de controleacties van de Commissie. De geconstateerde bevindingen leveren bovendien essentiële informatie op over de problemen die de lidstaten ondervinden bij de toepassing van de douanevoorschriften en de gevolgen daarvan voor de TEM.

4.2. Follow-up op gerechtelijk vlak

Soms blijven de standpunten van de lidstaten en de Commissie over bepaalde punten van de wet- en regelgeving uiteenlopen. De Commissie heeft dan geen andere keuze dan een inbreukprocedure in te leiden (artikel 258 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie). In de periode 2013-2015 werden de volgende inbreukprocedures ingeleid of afgesloten:

Zaak nr. 2007/2230 (arrest van het HvJ van 17 juli 2014, Commissie/Portugal, C-335/12): het Hof sloot zich aan bij het standpunt van de Commissie en heeft geconcludeerd dat de nationale autoriteiten hun verplichtingen niet zijn nagekomen toen zij geweigerd hebben om een bedrag aan rechten ter beschikking te stellen voor na haar toetreding tot de Unie niet-uitgevoerde suikeroverschotten. Aangezien de gevorderde rente voor te late betaling volledig werd voldaan, is de zaak afgesloten.