Advies over het voorstel voor een beschikking van de Raad tot invoering van een communautair actieprogramma voor civiele bescherming () (96/C 100/22)

Het Comité van de Regio's heeft op 8 juli 1995 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 C van het EG-Verdrag een advies uit te brengen over het voornoemde voorstel.

Commissie 4 "Stadsbeleid" werd met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden belast. Rapporteur was de heer Berger.

Het Comité van de Regio's heeft tijdens zijn zitting van 20 en 21 september 1995 (vergadering van 20 september 1995) het volgende advies uitgebracht.

1. Inleiding

Het Comité heeft met grote belangstelling kennis genomen van de resoluties die de Raad tot dusverre in het kader van de communautaire samenwerking inzake civiele bescherming heeft aangenomen. Er bestaat namelijk grote behoefte aan maatregelen op dit gebied waarmee ondersteuning wordt verleend aan de qua menskracht en financiële middelen zeer veel vergende inspanningen van lokale en regionale overheden om zich te beschermen tegen de gevolgen van natuurrampen, zware industriële ongevallen of andere ernstige ongelukken.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Het Comité vindt het een goede zaak dat de Commissie het initiatief heeft genomen tot een communautair actieprogramma voor civiele bescherming. Het benadrukt echter dat de Gemeenschap alleen bevoegd is voor het nemen van coördinerende en stimulerende maatregelen.

2.2. Het Comité heeft kennis genomen van het feit dat het Commissievoorstel bij gebrek aan een specifieke rechtsgrondslag is gebaseerd op artikel 235 van het EG-Verdrag. Het wijst er met nadruk op dat het voorgestelde actieprogramma niet vooruit mag lopen op beslissingen die pas in het kader van de IGC van 1996 moeten worden genomen en door de lid-staten dienen te worden geratificeerd.

2.3. De in punt 4 van de toelichting bij het Commissievoorstel geformuleerde doelstellingen van het beoogde actieprogramma worden door het Comité uitdrukkelijk onderschreven. Het actieprogramma is met name bedoeld om nationale, regionale en lokale initiatieven ter verbetering van de burgerbescherming te ondersteunen en te begeleiden, en om een kader te scheppen waarmee - indien nodig - een doeltreffende en snelle samenwerking tussen de nationale civiele-beschermingsinstanties mogelijk wordt gemaakt.

2.4. Dat nationale, regionale en lokale maatregelen voor een doeltreffende bescherming van even groot belang zijn, blijkt echter niet uit het voorgestelde actieprogramma. In de ogen van het Comité ligt dit aan het feit dat het begrip "civiele bescherming" deze gedeelde verantwoordelijkheid onvoldoende duidelijk tot uitdrukking brengt.

2.5. Het op lokaal niveau gemaakte onderscheid tussen "preventieve beschermingsmaatregelen" en "praktische beschermingsmaatregelen" moet ook op hogere schaalniveaus worden toegepast. Met andere woorden, er dient eveneens een verschil te worden gemaakt tussen "preventieve burgerbescherming" en "praktische burgerbescherming". Met preventieve burgerbescherming wordt dan gedoeld op het geheel van beschermende maatregelen van administratieve aard die in de vorm van wetten, regels inzake bevoegdheidsverdeling en randvoorwaarden voornamelijk op nationaal niveau kunnen worden genomen. De op lokaal (of regionaal) georganiseerde, praktische burgerbescherming is daarentegen veel meer gericht op de vraag hoe in de praktijk zo snel en daarmee zo doeltreffend mogelijk kan worden gereageerd op een zich plotseling voordoende noodsituatie (onmiddellijke hulp). De ervaring leert dat het nemen van noodmaatregelen het best kan worden overgelaten aan die instanties die in het dagelijks leven zijn belast met het bestrijden van branden of door technische of natuurlijke oorzaken ontstane schade en het verstrekken van medische hulp in noodgevallen.

Ook moet een onderscheid worden gemaakt tussen:

a) noodsituaties die vragen om een optreden op lokaal

en

b) regionaal niveau en noodsituaties waarbij een lokale, regionale en transregionale aanpak geboden is.

Normaliter heeft de term "ramp" geen betrekking op noodsituaties waarin alleen lokale en regionale hulp wordt geboden. Het voorbeeld van de recente overstromingen in de buurt van Maastricht maakt echter op indrukwekkende wijze duidelijk dat ook dergelijke noodsituaties een Europese dimensie kunnen hebben. In dit geval werd vanuit een andere regio op effectieve wijze grensoverschrijdende hulp geboden. Door deze hulp zijn de door het water bedreigde burgers in de regio sterker doordrongen geraakt van de waarde van in een geest van Europese solidariteit genomen en over grenzen heen gecoördineerde hulpmaatregelen. De bosbranden die de omgeving van Athene onlangs teisterden, vergden de inzet van grote aantallen blusvliegtuigen en -helikopters. Hiertoe was op korte termijn transregionale hulp geboden, b.v. uit Duitsland. In dit geval bestond niet zozeer behoefte aan typische burgerbeschermingsdiensten, maar veeleer aan de inzet van bepaalde technische middelen en specifiek opgeleid personeel.

2.6. Op grond van deze ervaringen vindt het Comité dat het beoogde actieprogramma moet worden uitgebreid tot de

"Bescherming in noodsituaties waarin optreden van lokale hulporganisaties ontoereikend is en alleen de inzet van andere lokale hulporganisaties of regionale en transregionale maatregelen uitkomst bieden."

2.7. Het Comité is voorts van mening dat het actieprogramma in gelijke mate een impuls dient te geven aan de grensoverschrijdende regionale samenwerking van hulporganisaties (b.v. in de Euregio Maas-Rijn) en aan de totstandbrenging van en de samenwerking tussen verschillende, in transregionaal verband snel inzetbare speciale eenheden.

2.8. T.b.v. de financiering van transregionaal optreden en van communautair optreden in landen buiten de Gemeenschap (derde landen) moet binnen de EU een fonds in het leven worden geroepen.

2.9. Het Comité adviseert met nadruk, in het actieprogramma vooral aandacht aan de praktijk te besteden. Vanwege het uiteenlopende karakter van de diverse nationale hulpverleningssystemen en gelet op het subsidiariteitsbeginsel lijkt onderlinge aanpassing van administratieve aspecten van burgerbescherming een lastige zaak. Het voeren van theoretische discussies heeft dan ook nauwelijks zin. Echte rampen komen in de Gemeenschap maar zelden voor. Belangrijk is vooral dat mensen worden opgeleid om aan noodsituaties in de EU het hoofd te kunnen bieden. De daarbij verkregen inzichten kunnen ook bij de gezamenlijke bestrijding van eventuele rampen zeer nuttige diensten bewijzen. Van praktische betekenis is vooral dat:

a) de procedure voor het oproepen van hulpkrachten uit dezelfde regio maar uit een ander land wordt vereenvoudigd;

b) de communicatie tussen de leden van hulporganisaties wordt verbeterd, waarbij het accent moet worden gelegd op het onderling afstemmen van de beschikbare techniek en het uit de weg ruimen van taalproblemen d.m.v. flexibel hanteerbare systemen;

c) leidinggevenden het vermogen wordt bijgebracht, zich met de eigen, nationale overkoepelende organisatie aan te passen aan overkoepelende organisaties in andere lid-staten.

2.10. Vooral bij het uitwerken van regionale beschermingsmaatregelen zijn de ervaringen van non-gouvernementele en lokale organisaties ter zake van groot belang. Het Comité dringt er daarom op aan dat de Commissie bij de planning en uitvoering van de voorgestelde maatregelen van deze ervaringen gebruik maakt, zodat zij zo goed mogelijk aansluiten bij de behoeften die in de praktijk bestaan.

3. Specifieke opmerkingen

Op grond van de hierboven gemaakte opmerkingen stelt het Comité voor, de artikelen 1, 3 en 4, alsmede de delen A en B van de bijlage als volgt te herformuleren:

"Artikel 1

Er wordt een communautair actieprogramma ingesteld t.b.v. de bescherming in noodsituaties waarin optreden van lokale hulporganisaties ontoereikend is en alleen de inzet van andere lokale hulporganisaties of regionale of transregionale maatregelen uitkomst bieden.

Artikel 3

1. Iedere in het kader van het actieprogramma genomen specifieke maatregel moet tot doel hebben de civiele-beschermingsinspanningen van de lid-staten te steunen, te begeleiden en aan te vullen.

2. De maatregelen worden met name aan de hand van de volgende criteria geselecteerd:

a) bijdrage tot een betere voorbereiding van de beschermingsmaatregelen en de hulporganisaties in de lid-staten om ervoor te zorgen dat profijt wordt getrokken van hun actiepotentieel;

b) bijdrage tot een verbetering van de bij het ingrijpen gehanteerde technieken en methoden: proefprojecten;

c) bijdrage tot voorlichting, onderwijs en bewustmaking van de burgers, met name om te bereiken dat deze zich zelf beter gaan beschermen.

3. Elke specifieke maatregel wordt in nauwe samenwerking met de betrokken nationale, regionale of plaatselijke overheden en met de in de lid-staten op het gebied van civiele bescherming actieve organisaties en verenigingen uitgevoerd.

4. Bij iedere maatregel zal met de stand van het communautair en nationaal onderzoek op de gebieden in kwestie rekening worden gehouden.

5. De Commissie en de lid-staten doen het nodige om te bevorderen dat dit programma en het actieprogramma voor de tenuitvoerlegging van een beroepsopleidingsbeleid van de Europese Gemeenschap elkaar in de praktijk aanvullen.

Artikel 4

Voor de tenuitvoerlegging van het programma wordt de Commissie bijgestaan door een raadgevend comité voor civiele bescherming, dat uit vertegenwoordigers van de lid-staten en een vertegenwoordiger van het Comité van de Regio's bestaat en door de vertegenwoordiger van de Commissie wordt voorgezeten.

Bij de uitwerking van de beoogde maatregelen maakt de Commissie gebruik van de ervaring van met het treffen van beschermingsmaatregelen belaste non-gouvernementele en lokale organisaties.

De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité voorstellen voor maatregelen voor. Het Comité brengt over deze voorstellen advies uit en wel binnen een termijn die de voorzitter op basis van de urgentie van het vraagstuk in kwestie kan vaststellen, waarbij, in voorkomend geval, een stemming kan worden gehouden.

Het advies wordt in de notulen vermeld; bovendien heeft elke lid-staat het recht te verlangen dat zijn standpunt eveneens in deze notulen wordt opgenomen.

De Commissie houdt zoveel mogelijk met het door het comité uitgebrachte advies rekening. Zij deelt het comité mede op welke wijze zij met dit advies rekening heeft gehouden.

Bovendien kan de Commissie het raadgevend comité voor civiele bescherming over iedere andere civiele-beschermingskwestie raadplegen.

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

"

4. Conclusie

Het Comité betuigt nogmaals zijn instemming met het onderhavige Commissievoorstel en verwacht dat vooral zijn oproep om ook de voor de dagelijkse burgerbescherming verantwoordelijke hulporganisaties bij de activiteiten in kwestie te betrekken, zal leiden tot een duidelijke verbetering van de grensoverschrijdende hulpverlening.

Brussel, 20 september 1995.

De voorzitter van het Comité van de Regio's

J. BLANC

() PB nr. C 142 van 8. 6. 1995, blz. 19.