COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(94) 61 def. 
Brussel, 02.03.1994 
Communautair initiatief voor stedelijk» gebieden (URBAM) 
i «H!» 
ç r ~™ 
Toelichting 
Communautair initiatief voor stedelijke gebieden (URBAN) 
1. De laatste jaren is bij de Commissie het besef gegroeid dat op communautair 
niveau meer aandacht moet worden besteed aan de problemen van de steden. 
Tachtig procent van de bevolking van de Gemeenschap woont in stedelijke 
gebieden. Het ligt dan ook voor de hand dat het communautaire beleid op 
verschillende vlakken direct of indirect invloed heeft op de steden, hoewel 
de Verdragen niet in een stedelijk beleid als dusdanig voorzien. 
Voorts is er het subsidiariteitsbeginsel, op grond waarvan de meeste vormen 
van beleid om de stedelijke problematiek aan te pakken het best door de Lid­
staten en de steden zelf worden gevoerd. De Commissie kan evenwel helpen bij 
de toepassing van het op nationaal, regionaal of plaatselijk niveau 
uitgestippelde beleid voor de steden. 
2. In de periode 1989-1993 heeft de actie van de Gemeenschap de steden steeds 
meer voordelen opgeleverd, zowel financieel als inzake beleid. Voor de 
periode 1994-1999 mag een ambitieuzere en beter gecoördineerde aanpak worden 
verwacht. 
Deze aanpak kan in vijf punten worden samengevat: 
- verdere bijstandsverlening, met ruimere financiële middelen, voor steden in 
regio's of gebieden die voor bijstand uit de structuurfondsen in aanmerking 
komen, met name gebieden die onder de doelstellingen 1 of 2 vallen; 
- meer aandacht voor de stedelijke problematiek bij de formulering van het 
Gemeenschapsbeleid op de verschillende terreinen; 
- meer onderzoek inzake stedelijke problemen, met name in de context van het 
nieuwe vierde kaderprogramma voor onderzoek; 
- een permanente dialoog met de steden en hun verenigingen, met name via het 
onlangs opgerichte Comité van de regio's; 
- tenslotte, een nieuw communautair initiatief voor stedelijke gebieden om 
innoverende acties met voorbeeldfunctie voor steden in de hele Europese 
Unie te bevorderen en netwerken voor uitwisseling van ervaring en 
samenwerking te stimuleren. 
- 2 -
3. Steden in de regio's van doelstelling 1 of 2 
Een groot deel van de totale EFRO- en ESF-uitgaven voor de regio's van de 
doelstellingen 1 en 2 is naar de steden gegaan. In totaal hebben in de 
periode 1989-1993 22 van de 58 steden met meer dan 200 000 inwoners in de 
Gemeenschap, en ook talrijke kleinere steden, bijstand ontvangen. 
Uit het EFRO is bijstand toegekend voor belangrijke en zeer uiteenlopende 
infrastructuurprojecten in steden in regio's van doelstelling 1. 
Daarnaast hebben de structuurfondsen ook bijstand verleend in de zestig 
regio's waar de industrie moet worden geherstructureerd (regio's van 
doelstelling 2). Daar is de steun gegaan naar belangrijke 
infrastructuurvoorzieningen en naar produktieve investeringen en opleiding. 
Op grond van de gewijzigde verordeningen inzake de structuurfondsen zijn aan 
de lijst van de regio's van doelstelling 1 een aantal stedelijke gebieden 
toegevoegd: de steden in de nieuwe Duitse Lander en de sterk verstedelijkte 
gebieden van Merseyside en Henegouwen. Bepaalde Lid-Staten lijken nu in hun 
regionale ontwikkelingsplannen die zij voor de gebieden van doelstelling 1 
aan de Commissie hebben voorgelegd, voor het eerst bijzondere aandacht aan 
stadsontwikkeling te schenken. 
Voor de regio's van doelstelling 2 is in de gewijzigde verordeningen een 
nieuw criterium toegevoegd waardoor in het kader van deze doelstelling nu ook 
bijstand kan worden verleend aan stedelijke gebieden die kampen met ernstige 
problemen in verband met de sanering van vervallen industrieterreinen. In de 
nieuwe lijst van de gebieden die in de periode 1994-1999 onder doelstelling 2 
vallen, zijn veel nieuwe stedelijke gebieden opgenomen, zoals delen van 
Londen en Marseille. 
4. Doelstellingen 3 en 4 
Het grootste deel van de middelen die het Sociaal Fonds uitgeeft voor de 
strijd tegen langdurige werkloosheid en jeugdwerkloosheid, gaat naar 
stedelijke gebieden, omdat deze problemen uiteraard vooral daar acuut zijn. 
De gewijzigde verordeningen inzake de structuurfondsen voorzien in twee 
nieuwe doelstellingen voor het Sociaal Fonds die voor de stedelijke gebieden 
belangrijk zijn: het vergemakkelijken van de inschakeling van personen die 
worden bedreigd met uitsluiting van de arbeidsmarkt, en een betere aanpassing 
van de werknemers aan industriële veranderingen en veranderende 
produktiesysternen. 
5. Proefproj ecten 
Los van de hoofdactiviteit van de Fondsen, besteedt de Commissie ook aandacht 
aan nieuwe ideeën om de problemen van de steden op te lossen. Zij verleent 
daartoe bijstand voor stedelijke proefprojecten. Voor de periode 1989-1993 
zal zij in het kader van artikel 10 van de EFRO-Ver or den ing ongeveer 100 
miljoen ecu hebben toegekend voor 32 stedelijke proefprojecten, waarbij 
nieuwe oplossingen voor de problemen in de steden moeten worden uitgetest. 
- 3 -
6. Samenwerkingsnetwerken 
De steden '..villen ook worden geholpen bij het tot stand brengen van onderlinge 
contacten, uitwisseling van informatie en samenwerking inzake aangelegenheden 
waarmee de stedelijke overheden rechtstreeks te maken hebben (vervoer, 
milieu, administratie, energie, sociale kwesties, enz.). De Commissie 
draagt, eveneens op grond van artikel 10, bij in de financiering van 15 
netwerken tussen steden, in het kader van het interregionaal 
samenwerkingsprogramma RECITE. Ook in de periode 1994-1999 zal op grond van 
artikel 10 bijstand worden verleend voor proefprojecten en netwerken in 
steden in de hele Unie. Daarnaast wordt bijstand verleend aan steden die via 
het ECOS-programma samenwerken met Midden- en Oosteuropese steden, en in de 
context van het nieuwe Middellandse-Zeebeleid stimuleert het MED-URBS-
programma de samenwerking met steden in het zuiden van het Middellandse-
Zeegebied. 
7. Omvang en doelstellingen van een communautair initiatief jyoor stedelijke 
gebieden 
Het communautaire initiatief voor stedelijke gebieden moet voortbouwen op wat 
reeds is verwezenlijkt via de structuurfondsen. Het moet aantonen hoe 
positieve tendensen in de stadsstructuren in de Europese Unie kunnen worden 
gehandhaafd en versterkt, en hoe tegen negatieve ontwikkelingen kan worden 
ingegaan. 
Het Europees Parlement, verschillende verenigingen van steden en bepaalde 
Lid-Staten hebben de Commissie gevraagd voorstellen in te dienen voor een 
communautair initiatief voor stedelijke gebieden. Het Europees Parlement 
heeft een specifiek programma voor geïntegreerde stadsontwikkeling 
voorgesteld, dat de plaatselijke economie moet bevorderen. 
Van een dergelijk communautair initiatief mag niet worden verwacht dat het 
omvangrijk genoeg zal zijn om een oplossing te bieden voor wat in feite een 
van de kernproblemen van de huidige samenleving is. Dit initiatief moet 
veeleer worden opgevat als een aanvulling op de vele reeds bestaande acties 
voor stadsontwikkeling en moet te midden van die vele maatregelen fungeren 
als katalysator. Daartoe moet het gerichte programma's bevatten die 
stedelijke probleemgebieden helpen om de levensstandaard van de inwoners 
blijvend te verhogen. 
Het initiatief zal de bevoegde autoriteiten helpen om door een betere 
infrastructuur en milieubescherming het imago van de voor de actie 
geselecteerde stedelijke gebieden te veranderen, voorzieningen te creëren die 
economische activiteiten aantrekken, bij de bevolking van die gebieden 
vertrouwen te wekken en maatschappelijke uitsluiting tegen te gaan. 
De programma's in het kader van dit initiatief moeten één geheel vormen en 
innoverend zijn. De resultaten ervan moeten als voorbeeld kunnen dienen voor 
andere steden op nationaal, maar vooral op Europees niveau. Voor zover 
mogelijk moeten deze programma's maatregelen omvatten inzake alle elementen 
die voor het huidige leven in de steden bepalend zijn: economische 
ontwikkeling, technologische verbeteringen, verbetering van het milieu, 
vervoer, opleiding en onderwijs, misdaadpreventie en veiligheid, efficiënt 
energiegebruik, infrastructuur en sociale voorzieningen. 
4 -
De acties die in het kader van dit initiatief worden gesteund, moeten ook, 
waar mogelijk, aanzetten tot een zo groot mogelijke financiële inbreng van 
particulieren, als aanvulling op het overheidsgeld. 
Als doelgebied komen geografisch identificeerbare stadsbuurten in aanmerking: 
bestaande administratieve eenheden zoals gemeenten of deelgemeenten, dan wel 
nog kleinere eenheden, in een dicht bevolkt gebied, met een minimumaantal 
bewoners, hoge werkloosheid, een vervallen stadsstructuur, een slecht 
woningbestand en een gebrek aan sociale voorzieningen. 
Over het algemeen komen deze gebieden voor in steden of stadsagglomeraties 
met een bevolking van meer dan 100 000 inwoners. Er zijn in de Europese Unie 
ongeveer 350-400 dergelijke steden. Daarnaast kan in uitzonderlijke gevallen 
ook bijstand worden verleend voor middelgrote of kleine steden die onder 
algemene economische achteruitgang te lijden hebben. 
In het kader van dit initiatief kunnen slechts een beperkt aantal acties 
worden gesteund. Met een budget van 600 miljoen ecu kan bijstand worden 
verleend voor ten hoogste vijftig afzonderlijke programma's. Die hebben in 
principe een looptijd van maximaal vier jaar. Een klein bedrag kan ook 
worden besteed aan aanvullende activiteiten op het gebied van netwerken, 
informatieverspreiding, technische bijstand en strategische planning. 
Elke Lid-Staat dient, in overleg met de betrokken plaatselijke en andere 
autoriteiten, een beperkte lijst met voorstellen voor stedelijke programma's 
in. De uiteindelijke keuze wordt gemaakt op grond van het advies dat een 
onafhankelijke groep deskundigen, ingesteld door de Commissie in samenwerking 
met de Lid-Staten, uitbrengt aan de hand van vooraf vastgestelde criteria. 
- 5 -
Ontwerp 
Mededeling C (94) aan de Lid-Staten houdende vaststelling 
van de richtsnoeren voor operationele programma's 
die de Lid-Staten worden verzocht op te stellen in het kader van een 
communautair initiatief voor stedelijke gebieden (URBAN) 
1. In haar vergadering van ... heeft de Commissie van de Europese 
Gemeenschappen besloten een communautair initiatief voor stedelijke gebieden 
(hierna URBAN genoemd) vast te stellen in de zin van artikel 11 van 
Verordening(1) (EEG) nr. 2082/93 houdende wijziging van Verordening (EEG) 
nr. 4253/88, en van artikel 3, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 2083/93 
houdende wijziging van Verordening (EEG) nr. 4254/88(2). 
2. In het kader van URBAN verleent de Gemeenschap steun, in de vorm van 
leningen, subsidies of technische bijstand, voor maatregelen en in gebieden 
die beantwoorden aan de in deze mededeling vastgestelde richtsnoeren. Deze 
maatregelen moeten worden opgenomen in operationele programma's die door de 
Lid-Staten worden ingediend en door de Commissie van de Europese 
Gemeenschappen worden goedgekeurd. 
I. Omvang en doelstellingen 
3. Een aantal van de meest acute problemen in de Gemeenschap die verband houden 
met een gebrek aan economische mogelijkheden, lage inkomens en meestal 
ongunstige levensomstandigheden, doen zich voor in stedelijke gebieden. De 
groeiende spanningen in de Europese samenleving komen daar duidelijk tot 
uiting, met name in het hoge aantal gevallen van maatschappelijke uitsluiting 
in steeds meer binnensteden of perifere stedelijke gebieden. 
4. De problemen verergeren vaak nog door de financiële moeilijkheden van vele 
plaatselijke autoriteiten, die een minder welvarende bevolking geen steeds 
duurdere voorzieningen kunnen aanbieden. Hierdoor vervalt de stadsstructuur, 
kan verouderde infrastructuur niet worden gerenoveerd of vervangen, en 
verdwijnt grotendeels of zelfs volledig de economische activiteit waar de 
problemen het grootst zijn. 
5. Probleembuurten kunnen geografisch worden geïdentificeerd. Bepaalde sociaal-
economische indicatoren laten voor die stadsgedeelten waarden zien die 
aanzienlijk slechter zijn dan het gemiddelde van de stad of de stedelijke 
agglomeratie. Zulke indicatoren zijn het werkloosheidspercentage, het 
onderwijsniveau, de misdaadcijfers, de kwaliteit van de huisvesting, het 
percentage bijstandtrekkers, de sociaal-etnische samenstelling van de 
bevolking, de milieuverloedering, de slechte kwaliteit van het openbaar 
vervoer, gebrekkige plaatselijke voorzieningen, enz. Dergelijke 
probleemgebieden komen ook voor in voor het overige welvarende steden, of in 
steden die de meest welvarende delen van een minder ontwikkeld gebied vormen. 
6. De problemen van de steden moeten worden aangepakt op een geïntegreerde 
manier, waarbij tegelijk de oprichting van ondernemingen wordt gestimuleerd, 
infrastructuur en materiële omgeving worden verbeterd, aangepaste opleiding 
wordt verstrekt en voor sociale voorzieningen wordt gezorgd. Hiervoor zal 
bijstand uit het EFRO en het ESF samen nodig zijn, maar ook uit andere 
bronnen. 
(1) PB Nr. L 193 van 31.7.1993, blz. 24. 
(2) PB nr. L 193 van 31.7.1993, blz. 36. 
- 6 -
7. Van een dergelijk communautair initiatief mag niet worden verwacht dat het 
omvangrijk genoeg zal zijn om een oplossing te bieden voor wat in feite een 
van de kernproblemen van de huidige samenleving is. Het moet veeleer 
fungeren als katalysator te midden van een ruimer geheel van maatregelen. 
Daartoe moet het gerichte programma's bevatten die stedelijke 
probleemgebieden helpen om de levensstandaard van de inwoners blijvend te 
verhogen. 
8. Het initiatief zal de bevoegde autoriteiten helpen om voorzieningen te 
creëren die economische activiteiten aantrekken, en om bij de inwoners van 
die gebieden vertrouwen en een gevoel van veiligheid te wekken, waardoor 
zij in het arbeidsproces kunnen worden ingeschakeld en weer in een normale 
sociale situatie terechtkomen. 
II. Gebieden die voor URBAN in aanmerking komen 
9. Het URBAN-initiatief is bedoeld voor een beperkt aantal stedelijke gebieden 
in steden of stadsagglomeraties met een bevolking van meer dan 100 000 
inwoners. Er zijn in de Europese Unie ongeveer 350-400 dergelijke steden. 
In uitzonderlijke gevallen kunnen ook delen van kleinere steden in 
aanmerking worden genomen. Het aantal dergelijke steden dat in het kader 
van dit initiatief kan worden gesteund, is beperkt. 
10. Als doelgebied komen geografisch identificeerbare stadsbuurten in 
aanmerking: bestaande administratieve eenheden zoals gemeenten of 
deelgemeenten, dan wel nog kleinere eenheden, in een dicht bevolkt gebied, 
met een minimumaantal bewoners, hoge werkloosheid, een vervallen 
stadsstructuur, een slecht woningbestand en een gebrek aan sociale 
voorzieningen. Daarnaast kan bij wijze van uitzondering ook bijstand 
worden verleend voor middelgrote of kleine steden die onder algemene 
economische achteruitgang te lijden hebben. 
11. Er wordt voorrang gegeven aan stedelijke gebieden in regio's van 
doelstelling 1. 
12. In het kader van dit initiatief kunnen ten hoogste vijfig afzonderlijke 
projecten worden gesteund. In de regel moeten de projecten een looptijd 
van maximaal vier jaar hebben. Zij moeten een voorbeeldfunctie hebben voor 
andere stedelijke gebieden met soortgelijke problemen. Elke Lid-Staat 
dient, in overleg met de betrokken plaatselijke en andere autoriteiten, een 
beperkte lijst met voorgestelde projecten in. De Commissie maakt haar 
keuze op grond van het advies van een door haar ingestelde onafhankelijke 
groep van deskundigen. 
13. Er wordt prioriteit toegekend aan innoverende projecten die passen in een 
lange-termijn-strategie voor stadsintegratie. Voor de opstelling van 
dergelijke plannen kan op verzoek van de Lid-Staat technische bijstand 
worden verleend. 
- 7 -
III. In aanmerking komende maatregelen 
14. De Gemeenschap verleent in het kader van het URBAN-initiatief bijstand, 
naargelang van het geval in de vorm van leningen of subsidies, voor 
geïntegreerde ontwikkelingsprogramma's voor geografisch afgebakende en in 
omvang beperkte stadsdelen. Via de geïntegreerde, algemene aanpak moet 
aandacht worden besteed aan de economische, de sociale en de ecologische 
problemen van de stedelijke probleemgebieden. Het geïntegreerde programma 
moet een evenwichtig en coherent geheel vormen van maatregelen inzake 
economische ontwikkeling, sociale integratie en milieubescherming. Deze 
maatregelen moeten gebaseerd zijn op voorstellen die in samenwerking met de 
plaatselijke partners tot stand komen. Er wordt voorrang verleend aan 
geïntegreerde programma's met een innoverend karakter die een duidelijk 
aanwijsbare toegevoegde waarde hebben en plaatselijke werkgelegenheid 
helpen scheppen. 
15. Er moet systematisch worden gestreefd naar een multiplicatoreffeet via 
inbreng van overheidsgeld als aanvulling op de financiering door 
particulieren en groepen. De structuurfondsen kunnen niet op alle gebieden 
bijstand verlenen (bijv. huisvesting), maar zij kunnen bijdragen tot 
gezamenlijke acties van de nationale en de stedelijke overheid. Zo kunnen 
zij op verzoek van de Lid-Staten of de betrokken regionale of plaatselijke 
autoriteiten bijstand verlenen voor het opstellen van een algemene 
stadsontwikkelingsstrategie. 
16. In het kader van dit initiatief moet ook medewerking worden verleend aan de 
Europese netwerken voor wederzijdse samenwerking en uitwisseling van 
informatie. Ervaring met succesvol gebleken programma's moet worden 
gedeeld, voor zover dit al niet gebeurt in het kader van andere 
communautaire initiatieven op grond van de verordeningen inzake de 
structuurfondsen, of in het kader van andere programma's van de 
Gemeenschap. Van deze netwerken voor uitwisseling van ervaring kunnen ook 
steden deel uitmaken in gebieden die momenteel niet voor EFRO-bijstand in 
aanmerking komen. 
17. Volgens het subsidiariteitsbeginsel moeten maatregelen die in een 
geïntegreerd programma worden opgenomen, worden opgezet in samenwerking met 
de lokale partners, gezien de diversiteit van de problemen van de steden. 
De volgende lijst van mogelijke maatregelen die in geïntegreerde 
programma's kunnen voorkomen, is bedoeld als voorbeeld en is louter 
indicatief. Zij bevat een aantal soorten maatregelen die deel uitmaakten 
van het programma voor stedelijke proefprojecten waarvoor bijstand is 
verleend op grond van artikel 10 van de EFRO-verordening. 
* Op gang brengen van nieuwe economische activiteiten: 
- Organisatie van workshops; steun voor industrie en handel, coöperaties, 
samenwerkingsverbanden, dienstverlening voor het MKB; oprichting van 
bedrijvencentra; overdracht van technologie 
- Totstandbrenging van partnerschappen tussen overheid en particulieren, 
vooral voor het beheer van geïntegreerde programma's voor economische 
ontwikkeling 
- Oprichting van teams van adviseurs op het gebied van beheer en afzet; 
geïndividualiseerde begeleiding van zakenlui; adviesverstrekking voor 
beginners; 
- 8 -
* Creëren van werkgelegenheid voor de lokale bevolking: 
- Geïndividualiseerde opleidingsprogramma's en met name aan de specifieke 
behoeften van minderheden aangepast taalonderricht 
- Opleiding voor nieuwe technologieën, bijv. het leren werken met computers 
in de sector van de financiële dienstverlening of voor computergestuurd 
grafisch ontwerpen 
- Mobiele eenheden voor werkgelegenheids- en opleidingsadvies 
- Programma's waardoor langdurig werklozen werkervaring kunnen opdoen bij 
plaatselijke renovatieprojecten 
- Steun voor lokale projecten die veel banen scheppen; 
* Verbetering van sociale, gezondheids- en veiligheidsvoorzieningen: 
- Oprichting van kinderdagverblijven 
- Verbeteringen ten behoeve van de volksgezondheid; ontwenningscentra voor 
drugsverslaafden 
- Verhoging van de veiligheid en misdaadpreventie; betrekken van de bewoners 
bij de buurtbewaking; betere straatverlichting; 
* Verbetering van de infrastructuur en het milieu in samenhang met bovenstaande 
maatregelen: 
- Renovatie van gebouwen om er nieuwe sociale en economische activiteiten in 
onder te brengen 
- Herinrichting van openbare ruimten, inclusief groene zones 
- Efficiënter energiegebruik 
- Verbeterde toegang tot telematicadiensten 
- Sanering van vervallen terreinen 
- Voorzieningen voor culturele activiteiten, ontspanning en sport 
- Acties om de plaatselijke bevolking mobieler te maken; 
* Speciale workshops om bewoners van woonwijken de nodige kennis en animo bij 
te brengen en mogelijkheden te bieden om hun buurt op te knappen, te 
onderhouden en veiliger te maken. 
* Steun om het plaatselijk probleemoplossend vermogen te vergroten, onder meer 
door uitwisselingsprogramma's en door partnerschappen tussen de betrokken 
verenigingen van steden en initiatiefnemers. 
IV. Financiële bijdrage van de Gemeenschap voor URBAN 
18. De totale bijdrage uit de structuurfondsen voor het URBAN-initiatief voor 
de periode 1994-1999 wordt geraamd op 600 miljoen ecu, waarvan 400 miljoen 
ecu bestemd is voor gebieden van doelstelling 1. 
19. Voor zover mogelijk en indien van toepassing moet bij de planning en de 
uitvoering van de activiteiten in het kader van dit initiatief rekening 
worden gehouden met andere acties waarvoor uit de structuurfondsen of op 
grond van communautaire programma's bijstand wordt verleend, of met acties 
waarvoor het EVA-cohesiefonds subsidies of de Europese Investeringsbank 
leningen geeft. 
- 9 -
V. Uitvoering 
20. Lid-Staten die voor het URBAN-initiatief belangatelling hebben, worden 
verzocht operationele programma's voor stedelijke gebieden in te dienen 
binnen vier maanden na de datum van de bekendmaking van deze richtsnoeren. 
De Commissie hoeft geen rekening te houden met voorstellen die zij na deze 
datum ontvangt. 
Desgevraagd biedt de Commissie de nodige technische bijstand voor het 
uitwerken van de voorstellen. 
De plaatselijke en andere autoriteiten en de sociale partners moeten bij de 
opstelling en de uitvoering van de operationele programma's worden 
betrokken op de voor elke Lid-Staat geëigende manier. 
21. Alle briefwisseling in verband met dit bericht moet worden gezonden aan: 
De heer E. LANDABURU 
D irecteur-generaa1 
Directoraat-generaal Regionaal Beleid 
Europese Commissie 
Wetstraat 200 
B-1049 Brussel 
A-o 
ISSN 0254-1513 
COM(94) 61 def. 
DOCUMENTEN 
NL 05 
Catalogusnummer : CB-CO-94-068-NL-C 
ISBN 92-77-65771-5 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
LP2985 Luxemburg