Advies van het Comité van de Regio's over "De rol van de regionale en lokale overheden in de Europese integratie"

(2003/C 73/15)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het werkdocument van de commissie Constitutionele zaken van het Europees Parlement over "De rol van de regio's in de Europese eenwording" (PE 313.402);

gezien het besluit van het Europees Parlement van 3 september 2002 om het Comité hierover te raadplegen, overeenkomstig artikel 265, 4e alinea, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap;

gezien het besluit van het bureau van 14 mei 2002 om de commissie "Constitutionele aangelegenheden en Europese governance" over deze kwestie een advies op te laten stellen;

gezien de conclusies van het voorzitterschap van de Unie na de Europese Raad van 14 en 15 december 2001, en met name de verklaring van Laken over de toekomst van de Europese Unie;

gezien het Witboek van de Europese Commissie over Europese governance (COM(2001) 428 def.);

gezien het verslag van het Europees Parlement over de afbakening van de bevoegdheden tussen de Europese Unie en de lidstaten (A5-0133/2002);

gezien de ontwerpconclusies van 29 juli 2002 van de werkgroep van de Europese Conventie over het subsidiariteitsbeginsel (WD09-WG1);

gezien zijn eerste bijdrage aan de Conventie van 8 juli 2002 (CDR 127/2002 fin);

gezien zijn advies van 13 maart 2002 over het Witboek over Europese governance (CDR 103/2001 fin)(1);

gezien zijn advies van 13 maart 2002 over het ontwerpverslag van het Europees Parlement over de afbakening van de bevoegdheden tussen de Europese Unie en de lidstaten (CDR 466/2001 fin)(2);

gezien zijn resolutie van 14 november 2001 over de voorbereiding van de Europese Raad van Laken en de verdere ontwikkeling van de Europese Unie in het kader van de volgende intergouvernementele conferentie in 2004 (CDR 104/2001 fin)(3);

gezien zijn advies van 14 november 2001 over de deelname van vertegenwoordigers van de regionale regeringen aan de werkzaamheden van de Raad van de Unie (CDR 431/2000 fin)(4);

gezien zijn verslag van 20 september 2001 over burgerbetrokkenheid (CDR 436/2000 fin);

gezien zijn resolutie van 4 april 2001 over het resultaat van de Intergouvernementele Conferentie 2000 en de discussie over de toekomst van de Europese Unie (CDR 430/2000 fin)(5);

gezien zijn advies van 11 maart 1999 over het subsidiariteitsbeginsel "Naar een echte subsidiariteitscultuur - Een appel van het Comité van de Regio's" (CDR 302/98 fin)(6);

gezien het standpunt van juni 2002 van de Raad van Europese gemeenten en regio's (CEMR) over de Conventie;

gezien zijn op 11 oktober 2002 door de commissie "CONST" goedgekeurde ontwerpadvies (CDR 237/2002 rev.) (rapporteur: de heer Tope (VK-ELDR), lid van het stadsbestuur van Groot-Londen en raadslid van de gemeente Sutton;

overwegende dat de voorzitter van de Europese Commissie onlangs heeft verklaard dat "het van vitaal belang is dat de regio's en lokale overheden een actievere rol spelen (...). Vanaf het begin, vanaf het concept dient er een sterkere deelname aan het EU-besluitvormingsproces te komen. De lidstaten (...) dienen de regio's en lokale overheden te betrekken bij het bepalen van nationale standpunten in de Raad. De Commissie streeft naar een beter georganiseerde dialoog met regio's, steden en gemeenten."(7),

heeft tijdens zijn op 20 en 21 november 2002 gehouden 47e zitting (vergadering van 21 november) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Het standpunt van het Comité van de Regio's over het werkdocument van het EP

Algemene opmerkingen

Het Comité van de Regio's

1.1. is ingenomen met het initiatief van het Europees Parlement om een verslag op te stellen over de rol van de regio's en lokale overheden in de Europese integratie, omdat hiermee bouwstenen worden aangedragen voor het debat over de toekomstige vormgeving van Europa dat het CvdR verder zou willen ontwikkelen en verdiepen;

1.2. legt er de nadruk op dat het gaat om de rol en de rechten van alle niveaus onder het niveau van de lidstaat, d.w.z. lokale en regionale overheden, waarbij de omvang en diversiteit van regelingen in alle lidstaten tot uiting komt, alsook de hen vertegenwoordigende organen en verenigingen;

1.3. stelt met verbazing vast dat het EP in dit werkdocument veel minder oog heeft voor de regionale dimensie dan in vorige EP-documenten, en dan de Europese Commissie in haar Witboek over Europese governance, waarvan de neerslag te vinden is in de Verklaring van Laken, waarin de staatshoofden en regeringsleiders poneren dat, met het oog op een betere bevoegdheidsverdeling en - afbakening in de EU, speciale aandacht aan de regionale dimensie moet worden besteed;

1.4. deelt de mening van de EP-rapporteur dat het integratieproces in een uitgebreid Europa moet worden voortgeholpen, en niet afgezwakt, en dat de communautaire methode moet worden versterkt, en niet op het spel gezet; door alle bestuurslagen die EU-beleid en -wetgeving opstellen meer bij de integratie te betrekken, kan een positieve en noodzakelijke bijdrage worden geleverd aan de verwezenlijking van deze doelstelling en kan de democratische legitimiteit van de Unie worden versterkt. Verder kunnen, indien van begin af aan rekening wordt gehouden met deze legitieme belangen, eventuele problemen in een vroeg stadium worden vastgesteld en opgelost, hetgeen tot een vlottere besluitvorming en tenuitvoerlegging van EU-beleid en -wetgeving leidt;

1.5. herhaalt zijn oproep om aan de gedeelde beginselen van de EU-lidstaten ook lokaal en regionaal zelfbestuur toe te voegen, met inachtneming van de nationale grondwettelijke bepalingen;

1.6. is het derhalve eens met de EP-rapporteur dat het subsidiariteitsbeginsel niet alleen in de betrekkingen tussen de Unie en de lidstaten dient te gelden, maar ook op andere bestuurlijke niveaus en verwijst daarbij naar de tijdens de intergouvernementele conferentie van Amsterdam ter kennisgeving aangenomen verklaring van Duitsland, Oostenrijk en België over subsidiariteit;

1.7. meent daarom dat versterking van de democratische legitimiteit van de EU en bevordering van de deelname door lokale en regionale overheden aan de besluitvorming en aan de voorbereiding en toepassing van het EU-beleid hand in hand gaan. In afwijking van de opmerkingen in het EP-werkdocument, meent het Comité dat dit het besluitvormingsproces niet per se zal overbelasten of compliceren. Mocht de zaak complexer worden, dan wordt dit ruimschoots gecompenseerd met grotere legitimiteit, publieke acceptatie en meer efficiency in de implementatie (aangezien eventueel vastgestelde technische belemmeringen verdwenen zullen zijn);

1.8. stemt daarom in met de voorstellen van de Commissie voor meer betrokkenheid van de lokale en regionale overheden. Het beklemtoont echter dat deze grotere betrokkenheid tweeledig moet zijn: enerzijds, systematische raadpleging van lokale en regionale overheden en hun organisaties in de pre-legislatieve fase en, anderzijds, een grotere rol voor het Comité van de Regio's in de politieke besluitvormingsfase.

Subsidiariteit

Het Comité van de Regio's

1.9. herhaalt zijn standpunt dat het subsidiariteitsbeginsel een politiek beginsel van grondwettelijke aard is; opname ervan in de verdragen verplicht lidstaten en instellingen ertoe om een optimale doeltreffendheid en proportionaliteit na te streven wanneer het gepaste beslissingsniveau moet worden gekozen. Daarom moet de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel zowel de regionale bevoegdheden als het lokale zelfbestuur garanderen, met inachtneming van de nationale rechtsregels, aangezien ook de lokale bestuurslagen in tal van lidstaten over bestuurlijke bevoegdheden beschikken in communautaire aangelegenheden. De Gemeenschap dient slechts op te treden indien en voor zover de doelstellingen van het overwogen optreden niet voldoende door de lidstaten of hun bestuurlijke instanties kunnen worden verwezenlijkt en derhalve - vanwege de omvang of de gevolgen van het overwogen optreden - beter door de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt;

1.10. is van oordeel dat in plaats van de meer gedetailleerde richtlijnen vaker kaderregelingen en -richtlijnen moeten worden ingezet. De gedetailleerde vormen van regelgeving mogen alleen worden gebruikt indien het beoogde doel niet op een andere manier kan worden bereikt;

1.11. beschouwt wetgeving niet als het enige overheidsmiddel om op te treden, noch altijd als het belangrijkste; daarom zijn lokale en regionale instanties voor veel aangelegenheden van de Europese Unie van groot belang, ongeacht hun beperkte betrokkenheid bij de besluitvorming over wetgeving;

1.12. stelt vast dat het subsidiariteitsbeginsel, ondanks de politieke en juridische vorderingen sinds de opname ervan in het Verdrag van Maastricht en de nadere toelichting ervan in het protocol bij het Verdrag van Amsterdam inzake de toepassing van het subsidiariteits- en proportionaliteitsbeginsel, nog niet volledig wordt toegepast en niet de verwachte impact heeft gehad op het functioneren van de Unie en op het veiligstellen van de speelruimte en de verantwoordelijkheden van de lidstaten, regio's en lokale overheden;

1.13. stelt vast dat de belangrijkste bepalingen van het bestaande protocol over subsidiariteit expliciet opgenomen dienen te worden in een eventueel nieuw verdrag, waarbij niet alleen verwezen moet worden naar de lidstaten maar ook, naar gelang van hun bevoegdheden, naar de lokale en regionale instanties;

1.14. meent dat in de conclusies van de Conventie over het subsidiariteitsbeginsel aandacht moet worden besteed aan de rol en verantwoordelijkheden van lokale en regionale bestuurslichamen;

1.15. steunt het voorstel dat de Conventie een aparte werkgroep instelt voor de rol van de verschillende bestuursniveaus in de lidstaten;

1.16. vindt het gepast dat het CvdR, als EU-instelling die het bestuursniveau vertegenwoordigt dat het dichtst bij de burger staat, een specifieke rol krijgt bij het toezicht op de naleving van dit beginsel en heeft er herhaaldelijk voor gepleit dat de toewijzing aan het Comité van het toezicht op naleving van het subsidiariteitsbeginsel in de verdragen wordt vastgelegd;

1.17. verlangt dat de lokale en regionale overheden het recht moeten krijgen zich tot het Hof van Justitie te wenden indien een EU-instelling hun bevoegdheden schendt;

1.18. betwijfelt daarom of het wel nodig is om hiervoor een nieuwe toezichthoudende instantie op te richten; mocht het toch zover komen, dan dient het lokale en regionale bestuur daarin te worden vertegenwoordigd;

1.19. is van mening dat elke lidstaat een regeling zou moeten uitwerken om na te gaan hoe het subsidiariteitsbeginsel er wordt toegepast.

Handvest inzake Lokale Autonomie

Het Comité van de Regio's

1.20. staat op het standpunt dat de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel borg staat voor de democratische werking van de Europese instellingen en de basis vormt voor het Europese burgerschap. Ook ontstaat door toepassing van dit beginsel de zekerheid dat beleidsbesluiten dicht bij de burgers worden genomen, omdat de autonomie van de lokale overheden is gegarandeerd. Het CvdR meent dat deze dimensie van het subsidiariteitsbeginsel het beste wordt weergegeven door de term "burgerbetrokkenheid", en dat het beginsel van burgerbetrokkenheid daarom moet worden toegevoegd aan de "governance"-beginselen van de Unie;

1.21. bepleit nogmaals dat in een nieuw grondwettelijk kader van de Europese Unie het Europees Handvest inzake Lokale Autonomie wordt opgenomen als behorend tot het acquis communautaire, om de Unie te vestigen op de beginselen van democratie en transparantie;

1.22. herhaalt zijn standpunt dat ook het beginsel van regionaal zelfbestuur een prominente plaats dient in te nemen bij de vormgeving van het EU-beleid teneinde recht te doen aan de democratische beginselen en een hechtere integratie te bewerkstelligen.

Handvest van de grondrechten

Het Comité van de Regio's

1.23. beschouwt het Handvest van grondrechten van de Europese Unie als een belangrijke bijdrage tot de integratie, die duidelijk maakt dat de Europese Unie een gemeenschap van waarden vormt; pleit voor opname van het Handvest van de grondrechten in het Verdrag.

EU-bevoegdheden

Het Comité van de Regio's

1.24. vindt dat duidelijk moet worden aangegeven welke taken in een aanzienlijk grotere Unie gemeenschappelijk moeten en kunnen worden uitgevoerd. De belangen die slechts op Europees niveau kunnen worden behartigd, dienen duidelijk in kaart te worden gebracht en de taken van de Unie in haar uitgebreide samenstelling moeten daarop worden geconcentreerd. Een aanpassing op dit gebied kan in sommige gevallen tot teruggave van bevoegdheden aan de lidstaten of tot uitbreiding van EU-bevoegdheden leiden;

1.25. onderstreept dat de bevoegdheden van de toekomstige EU voor tal van beleidsterreinen gedeeld moeten blijven, niet alleen tussen de EU en nationale regeringen, maar ook - overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel en het beginsel van burgerbetrokkenheid - met regionale en lokale bestuurslagen, met inachtneming van de grondwettelijke bepalingen van de lidstaten; stelt verder vast dat de term "bevoegdheid" niet slechts betrekking heeft op het vermogen om wetgeving uit te vaardigen, maar ook andere wettelijke mogelijkheden tot optreden binnen het bevoegdheidsterrein van elk bestuursniveau omvat;

1.26. wenst dat de taken van de EU duidelijk in het Verdrag worden omschreven. Daarbij moet de Unie ook in de toekomst flexibel kunnen reageren op de uitdagingen waarvoor zij komt te staan. Er moet een scherp onderscheid worden gemaakt tussen exclusieve, gedeelde en aanvullende bevoegdheden van de EU. Wat de bevoegdheden van de EU betreft, moeten de in de verdragen genoemde soorten maatregelen waar tot nu toe maar weinig structuur in is aangebracht (regeling, harmonisering, wederzijdse erkenning, aanvullende actie, stimulering, coördinatie, tenuitvoerlegging) in het Verdrag in hun volledigheid worden opgesomd en omschreven. In dit opzicht dient er een bijzondere inspanning te worden geleverd om grensoverschrijdende samenwerking als taak en doelstelling van de Europese Unie te bevorderen;

1.27. herhaalt dat het vooralsnog gekant is tegen strikte en gedetailleerde opsommingen van bevoegdheden. Wel dient de Unie aandacht te schenken aan (en respect te hebben voor) de interne regels en organisatie van de lidstaten met betrekking tot de verdeling van bevoegdheden.

Raadpleging

Het Comité van de Regio's

a) Raadpleging op het niveau van Europese Unie

1.28. wenst dat de rol van de regionale en lokale overheden bij de toepassing van het EU-beleid wordt erkend, en vindt daarom dat deze overheden en hun organisaties moeten worden geraadpleegd over kwesties op de beleidsterreinen waarvoor zij krachtens de staatsinrichting verantwoordelijk zijn;

1.29. is er in dit verband mee ingenomen dat de Europese Commissie in het Witboek over Europese governance een lans breekt voor stelselmatig overleg met de lokale en regionale overheden en hun Europese en nationale verenigingen met name in de fase vóór het opstellen van nieuw beleid dat waarschijnlijk gevolgen heeft voor deze overheden of van invloed kan zijn op hun bevoegdheden;

1.30. verlangt dat de financiële en bestuurlijke consequenties van EU-wetgeving voor met de uitvoering belaste lokale en regionale overheden in de raadplegingsfase worden verduidelijkt; bij het definitieve besluit dient er met deze consequenties rekening te worden gehouden;

b) Raadpleging van het Comité van de Regio's

1.31. verzoekt, wat zijn adviestaak betreft, het volgende:

- indien de verplichting het CvdR te raadplegen niet wordt nageleefd of indien EU-wetgeving op een beleidsterrein waarop het Comité moet worden geraadpleegd, wordt goedgekeurd zonder dat het CvdR advies heeft uitgebracht binnen de daarvoor gestelde termijn, zou een mechanisme in werking moeten treden waarmee dergelijke gevallen van verzuim juridisch kunnen worden aangepakt. Het CvdR moet vooral bij het verdedigen van zijn belangen als legitieme vertegenwoordiger van de lokale en regionale overheden al zijn gewicht in de schaal leggen, wat ook inhoudt dat het Comité het Hof van Justitie moet kunnen verzoeken communautaire wetgeving waarover het, in weerwil van de raadplegingsplicht, niet is gehoord, nietig te verklaren;

- EU-instellingen die wetgeving goedkeuren zonder rekening te houden met het CvdR-advies, moeten ertoe worden verplicht zich hiervoor te verantwoorden. Deze vereiste dient van toepassing te zijn op alle beleidsterreinen waarover het CvdR moét worden geraadpleegd;

- de lijst beleidsonderwerpen waarover het Comité moet worden geraadpleegd, dient te worden uitgebreid tot alle beleidsterreinen waarvoor ook de lokale en regionale overheden bevoegd zijn;

- het CvdR zou ook graag geraadpleegd worden over de jaarlijkse beleidsstrategie en inzake informatie en communicatie;

c) Raadpleging in de lidstaten

1.32. herinnert eraan dat volgens het Witboek over Europese governance de regeringen van de lidstaten lokale en regionale belanghebbenden nog te weinig betrekken bij de voorbereiding van hun standpunten over EU-beleid;

1.33. vindt dat de nationale, regionale en lokale overheden en hun vertegenwoordigende organisaties meer met elkaar moeten overleggen en samenwerken wanneer het erom gaat een nationaal standpunt over EU-aangelegenheden te bepalen. Hierdoor kan het democratische gehalte van de besluitvorming worden vergroot. Het adviseert daarom om aan dat recht op informatie en participatie een solide juridische onderbouwing te geven;

De toekomst van het Comité van de Regio's

1.34. wijst erop dat het Comité in het Verdrag wordt aangewezen als enige instantie die "de regionale en lokale lichamen" van alle lidstaten in het EU-besluitvormingsproces vertegenwoordigt; het Comité dient derhalve op een rechtvaardige basis de grote verscheidenheid aan lokale en regionale organisatievormen in de afzonderlijke lidstaten te weerspiegelen;

1.35. herhaalt dat voor een optimale deelname van de lokale en regionale overheden aan het Europese integratieproces de huidige rol van het Comité als hulp- en adviesorgaan onvoldoende is;

1.36. roept met name op tot het volgende:

- het CvdR dient de status van EU-instelling te krijgen;

- het CvdR moet het recht krijgen om zich, in ieder geval ter waarborging van zijn prerogatieven en in ieder geval van schending van het subsidiariteitsbeginsel, tot het Hof van Justitie te wenden;

- het moet het recht krijgen om de Europese Commissie schriftelijk en mondeling te interpelleren;

- het Comité zou naast zijn huidige, puur adviserende functie nog andere taken moeten krijgen. In bepaalde gevallen van verplichte raadpleging en in die gevallen waar EU-wetgeving voor de lokale en regionale overheden een extra financiële belasting met zich meebrengt, zou het CvdR een "opschortend vetorecht" moeten hebben;

- het zou moeten kunnen deelnemen aan het overleg Raad-EP-Commissie, in het kader van de medebeslissingsprocedure, in gevallen waarin raadpleging krachtens het Verdrag verplicht is;

Europese en nationale verenigingen van lokale en regionale overheden

1.37. stelt vast dat de uitgebreide Unie circa 250 regio's en 100000 lokale overheden zal omvatten. Het spreekt dus vanzelf dat de EU niet elke betrokkene rechtstreeks kan raadplegen en dat de rol van vertegenwoordigende instanties en verenigingen steeds belangrijker wordt;

1.38. het CvdR is een politiek orgaan, dat het algemeen belang van alle decentrale overheden van de Unie vertegenwoordigt. Daarin onderscheidt het zich zowel van de civiele samenleving (het geheel van op particulier initiatief opgerichte maatschappelijke organisaties die voor specifieke belangen opkomen) als van de Europese verenigingen van regionale en lokale overheden die, hoewel bestaande uit politieke lichamen, van particuliere aard zijn en op de bres staan voor de belangen van hun eigen leden; ook onderscheidt het Comité zich van afzonderlijke lokale en regionale overheden, die wel politiek van aard zijn, maar individuele en specifieke belangen verdedigen. Tenslotte onderscheidt het zich van de Europese verenigingen van regionale en lokale overheden door zijn specifieke status van formeel adviesorgaan van de Unie;

1.39. dit doet volstrekt geen afbreuk aan de legitimiteit van de andere organen die in de dialoog met de EU-instellingen voor regionale of lokale belangen opkomen en die door de instellingen stelselmatig moeten worden geraadpleegd, al naar gelang de benodigde inlichtingen. Zo gezien lijkt het niet meer dan normaal dat de Commissie vroege raadplegingsfora organiseert die de door een bepaalde kwestie betroffen Europese of nationale verenigingen omvatten, of zelfs afzonderlijke regio's waar de zaak specifiek geldt voor een bepaald gebied of een aantal gebieden;

Regio's met wetgevende bevoegdheid

1.40. roept de lidstaten op om, rekening houdend met hun interne organisatie, passende nationale mechanismen in te voeren waarmee lokale en regionale overheden (of verenigingen hiervan) met het oog op de debatten in de Ministerraad van de Unie kunnen deelnemen aan de voorbereiding van nationale standpunten voor kwesties die onder hun bevoegdheid vallen;

1.41. herhaalt zijn standpunt dat deelname aan alle voorbereidende fases van de besluitvorming in de Raad noodzakelijk is, omdat alleen dan het overleg over alle vraagstukken die de specifieke bevoegdheden van lokale en regionale overheden betreffen (in overeenstemming met de constitutionele bepalingen van elke lidstaat) of die van rechtstreeks belang voor hen zijn, volledig en doeltreffend is;

1.42. is bovendien van mening dat, in overeenstemming met de constitutionele bepalingen van elke lidstaat, behalve de nationale parlementen, ook het Comité van de Regio's, als vertegenwoordiger van de lokale en regionale overheden, moet worden betrokken bij een ex-ante-controle m.b.t. de naleving van het subsidiariteitsbeginsel en de bevoegdheidsverdeling;

1.43. werpt het idee verre van zich dat het toenemende lobbyen van regio's "nauwelijks kan worden opgevat als een teken van solidariteit jegens andere regio's." Het Comité, dat de verschillende regionale en lokale overheden vertegenwoordigt, kan er alle begrip voor opbrengen dat sommige regio's binnen de Europese Unie hun eigen belangen behartigen, terwijl zij tegelijkertijd actief zoeken naar punten van overeenkomst voor gezamenlijk optreden binnen het Comité van de Regio's;

1.44. steunt de inspanningen van de regionale parlementen met wetgevende bevoegdheid om de institutionele contacten met het Europees Parlement verder te ontwikkelen;

1.45. verwerpt verder ook de associatie van de rapporteur van het EP dat de regio's met veel autonome bevoegdheden altijd de rijkere regio's in Europa zouden zijn en dat er bijgevolg een risico op verschil in integratie tussen rijke en arme regio's zou bestaan; deze bewering wordt niet gestaafd door de cijfers over het regionaal BBP in de EU van Eurostat, waarvan de meest recente gegevens ten grondslag liggen aan het "Eerste voortgangsverslag over de economische en sociale cohesie" dat door de Commissie op 4 februari 2002 is voorgelegd(8). Deze regio's behartigen hun belangen in overeenstemming met hun specifieke bevoegdheden, maar dat betekent nog niet dat zij niet solidair zouden zijn met andere regio's en lokale lichamen in de EU en zich geen zorgen zouden maken over een billijk beleid van sociaal-economische samenhang;

Samenvattende opmerking

1.46. roept daarom alle regio's met wetgevende bevoegdheden en alle andere subnationale overheden op hun krachten te bundelen en hun kennis en ervaring te delen bij hun streven naar het versterken van de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en burgerbetrokkenheid binnen de Europese Unie.

2. Aanbevelingen van het Comité van de Regio's voor in een nieuw verdrag op te nemen verdragswijzigingen

Grondbeginselen

2.1. In artikel 6 van het EU-Verdrag dienen de beginselen te worden vastgelegd van de governance van de Unie, zoals in grote lijnen is uiteengezet in het Witboek over Europese governance, dat de volgende aspecten omvat: "openheid, participatie, verantwoordingsplicht, doeltreffendheid, samenhang, het subsidiariteitsbeginsel [burgerbetrokkenheid], het evenredigheidsbeginsel". Het Comité zou hieraan willen toevoegen: "raadpleging; partnerschap".

2.2. In artikel 6 van het EU-Verdrag, waar sprake is van de grondbeginselen van de Unie, dient specifiek te worden verwezen naar de regionale autonomie en naar de verplichting van het Europees Handvest inzake Lokale Autonomie: "De Unie dient het beginsel van regionale autonomie alsmede de rechten inzake lokale autonomie te eerbiedigen, zoals vastgelegd in het Handvest inzake Lokale Autonomie van de Raad van Europa uit 1985".

2.3. Voorts dient in artikel 6 van het EU-Verdrag (lid 3) te worden verwezen naar het Handvest van de grondrechten; de bepalingen van het Handvest dienen op de desbetreffende plaatsen te worden geïntegreerd in het Verdrag; in dit verband zou artikel 6 van het EU-Verdrag, waar het gaat om de eerbiediging van de identiteit van de lidstaten, als volgt moeten luiden: "de lidstaten, inclusief (al naargelang de nationale bestuursorganisatie) de regio's en lokale overheden hiervan".

Subsidiariteit

2.4. Invoegen in artikel 5 van het EG-Verdrag:"de Gemeenschap zal met de binnenlandse voorschriften en bestuursorganisatie van de lidstaten met betrekking tot de verdeling van bevoegdheden rekening houden en deze eerbiedigen".

2.5. In artikel 5 van het EG-Verdrag dient in de omschrijving van subsidiariteit uitdrukkelijk te worden verwezen naar "de lidstaten of de lokale en regionale overheden hiervan, krachtens de hen door elke lidstaat verleende bevoegdheden,".

2.6. In artikel 5 van het EG-Verdrag dient sprake te zijn van een mechanisme (niet per se een nieuwe instelling) voor controle op de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel; tevens dienen de lidstaten "een mechanisme in te stellen ter beoordeling van de manier waarop het beginsel in die lidstaat wordt toegepast".

2.7. Artikel 10 EG-Verdrag (eerste alinea):

"De lidstaten en hun regionale en lokale overheden treffen in het kader van de hen verleende bevoegdheden alle algemene of bijzondere maatregelen om de nakoming van de uit dit Verdrag of uit handelingen van de instellingen der Gemeenschap voortvloeiende verplichtingen te verzekeren."

"In verband hiermee dienen alle wetsvoorstellen een raming te bevatten van de consequenties die zij in financieel en organisatorisch opzicht voor de uitvoerende organen zullen hebben."

Toevoegen aan artikel 230 EG-Verdrag: "Het Hof is bevoegd uitspraak te doen inzake elk door een lidstaat, een regio of lokale autoriteit van een lidstaat op grond van haar wetgevende bevoegdheden of het Comité van de Regio's ingesteld beroep wegens schending van het subsidiariteitsbeginsel".

Raadpleging

2.8. Aan artikel 211 van het EG-Verdrag dient aan het eind een bepaling te worden toegevoegd: "De Commissie dient haar werkzaamheden uit te voeren in een geest van partnerschap met de lidstaten en met de gekozen regionale en lokale overheden of de hen vertegenwoordigende organen, onder eerbiediging van de beginselen van goede governance, met name het beginsel van raadpleging."

Betreffende het Comité van de Regio's als instelling

2.9. Aan artikel 7, lid 1, van het EG-Verdrag, de lijst van volwaardige instellingen, toevoegen "Comité van de Regio's" (bijgevolg de huidige verwijzing in lid 2 schrappen).

2.10. In het Vijfde deel, Titel 1, Hoofdstuk 1 ("De instellingen") een nieuwe vijfde afdeling "Het Comité van de Regio's" toevoegen om uitdrukking te geven aan het verzoek om een volwaardige instelling te zijn. De artikelen en bepalingen van het huidige hoofdstuk 4 dienen in deze afdeling te worden geïntegreerd.

In artikel 230, derde alinea, van het EG-Verdrag moet het recht van het CvdR worden vastgelegd zich tot het Hof van Justitie te wenden ter waarborging van zijn prerogatieven. Deze alinea zou derhalve als volgt moeten luiden: "Het Hof van Justitie is onder dezelfde voorwaarden bevoegd uitspraak te doen inzake elk door het Europees Parlement, de Rekenkamer, de ECB en het Comité van de Regio's ingesteld beroep dat op de vrijwaring van hun prerogatieven is gericht".

2.11. Wijziging van artikel 263 van het EG-Verdrag, als volgt: "Het Comité van de Regio's, bestaande uit vertegenwoordigers van regionale en lokale besturen, oefent de krachtens dit Verdrag toegekende taken uit".

2.12. Aan artikel 265, 1e alinea, van het EG-Verdrag, aan het eind toevoegen: "Indien de in dit Verdrag vastgelegde verplichting het Comité te raadplegen, niet wordt nageleefd, heeft dit tot gevolg dat de procedure in de andere instellingen wordt opgeschort (of dat een reeds genomen besluit nietig wordt verklaard), in afwachting van de bekendmaking van een advies van het Comité binnen de in dit Verdrag vastgelegde termijnen". Hiermee krijgt het Comité voor dergelijke gevallen in feite het recht van een opschortend veto.

2.13. In artikel 265, 2e alinea, van het EG-Verdrag, dient de termijn te worden verlengd tot drie maanden, in verband met de omstandigheid dat het Comité slechts de middelen heeft voor vijf zittingen per jaar.

2.14. Aan artikel 265, 3e alinea, van het EG-Verdrag, aan het eind toevoegen: "Het Comité heeft het recht de Commissie schriftelijk en mondeling te interpelleren".

2.15. Aan artikel 265 van het EG-Verdrag een nieuwe zevende alinea toevoegen: "De Raad en de Commissie verstrekken regelmatig een met redenen omkleed verslag over de besluiten die zij naar aanleiding van de adviezen van het Comité hebben genomen".

Medebeslissingsprocedure

2.16. Aan artikel 251, lid 4, van het EG-Verdrag over de samenstelling van het bemiddelingscomité toevoegen "Het Comité van de Regio's mag als waarnemer deelnemen aan aangelegenheden waarover het krachtens het Verdrag geraadpleegd moet worden, met het oog op advisering van de andere instellingen over de gevolgen voor de bestuurlijke niveaus die het vertegenwoordigt."

2.17. draagt zijn voorzitter op, dit advies te doen toekomen aan de voorzitters van het Europees Parlement, de Raad en de Europese Commissie, alsmede aan de voorzitter van de Europese Conventie.

Brussel, 21 november 2002.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Albert Bore

(1) PB C 192 van 12.8.2002, blz. 24.

(2) PB C 192 van 12.8.2002, blz. 31.

(3) PB C 107 van 3.5.2002, blz. 36.

(4) PB C 107 van 3.5.2002, blz. 5.

(5) PB C 253 van 12.9.2001, blz. 25.

(6) PB C 198 van 14.7.1999, blz. 73.

(7) Toespraak voorzitter Prodi 02/344, Bellagio, 15 juli 2002.

(8) COM(2002) 46 def.