A4-0111/97

Resolutie over het Economisch Jaarverslag van de Commissie voor 1997 - Groei, werkgelegenheid en convergentie op de weg naar de EMU (COM(97)0027 - C4-0078/97)

Het Europees Parlement,

- gezien het Economisch Jaarverslag van de Commissie voor 1997 (COM(97)0027 - C4- 0078/97),

- gezien het eindverslag van zijn Tijdelijke Commissie werkgelegenheid en zijn diverse resoluties over werkgelegenheid en arbeidstijd,

- gelet op het EG-Verdrag, en in het bijzonder de artikelen 2, 3A, 102A, 103, 130A en 130B,

- gezien zijn resolutie van 19 juni 1996 over de globale economische richtsnoeren 1996 ((PB C 198 van 8.7.1996, blz. 115.)),

- onder verwijzing naar de conclusies van de Europese Raad van Turijn van 29 maart 1996, de Europese Raad van Florence van 21 en 22 juni 1996 en de Europese Raad van Dublin van 13 en 14 december 1996, alsmede naar de toespraak van voorzitter Santer op de op 1 april 1996 te Lille gehouden conferentie van de G7 over werkgelegenheid, volgens welke de bestrijding van de werkloosheid een prioritaire opgave is,

- onder verwijzing naar het Witboek over Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid (COM(94)0700),

- gezien het verslag van de Commissie economische en monetaire zaken en industriebeleid en het advies van de Commissie werkgelegenheid en sociale zaken (A4-0111/97),

A. overwegende dat het Economisch Jaarverslag van de Commissie voor 1997 beschouwd kan worden als voorbereiding, door de Commissie, van de globale richtsnoeren voor het economisch beleid overeenkomstig artikel 103 van het EG-Verdrag,

B. overwegende dat het Economisch Jaarverslag van de Commissie voor 1997 pleit voor een voorzichtig optimisme met betrekking tot een succesvolle overgang naar de EMU, omdat de fundamenten voor een duurzame groei, zoals de institutionele voorbereidingen voor de EMU, de fiscale consolidatie, het lagere niveau van de rentevoeten op de korte en lange termijn, en de wisselkoers- en de prijsstabiliteit, op overtuigende wijze lijken te zijn gelegd,

C. overwegende dat de toetreding van de Finse markka en de Italiaanse lira tot het wisselkoersmechanisme heeft bijgedragen tot stabiliteit van de wisselkoersen in de EU,

D. overwegende dat voor 1997 en 1998 met een reële groei van het BBP wordt gerekend van ca. 2,3% resp. 2,8%, maar dat het scheppen van nieuwe arbeidsplaatsen niet toereikend zal zijn om het aantal werklozen belangrijk te verminderen,

E. overwegende dat de economische kerngegevens aan de aanbodzijde, zoals matige loonstijgingen, een solide rendement op investeringen en een inkrimping van de kredietkosten, zich in gunstige zin hebben ontwikkeld, maar nog steeds niet voldoende zijn om het werkloosheidscijfer gevoelig te doen dalen,

F. overwegende dat de groei in de eerste helft van de jaren '90 volgens het Economisch Jaarverslag werd afgeremd door macro-economische factoren, zoals een vraag die sneller steeg dan de productiecapaciteit, een uit balans gebrachte policy-mix en niet-beheerste monetaire onrust,

G. overwegende dat de huidige verhouding tussen investeringen en BBP het huidige werkloosheidspeil slechts kan handhaven en kan bijdragen tot een bescheiden groei van ca. 2%, waarbij zij aangetekend dat de overheidsinvesteringen in verhouding tot het BBP tussen 1995 en 1997 een mingroei lieten zien van -0,3% en dat voor de periode 1997-1998 een nulgroei wordt verwacht,

H. overwegende dat het vermogen van de EU om een kwalitatief hoogwaardige infrastructuur te handhaven in gevaar is, en daarmee ook haar concurrentievermogen, alsmede groei en werkgelegenheidsvooruitzichten op de langere termijn,

I. overwegende dat overheidsinvesteringen, indien zij goed gekozen zijn met het oog op hun economisch en sociaal rendement, een positief effect kunnen hebben op het niveau van de particuliere investeringen, het particulier kapitaal en het rendement van de particuliere investeringen,

J. overwegende dat volgens het Economisch Jaarverslag technologische verandering noch mondialisering de oorzaken van de werkloosheid zijn, maar juist de voornaamste drijvende krachten zijn achter economische groei en verbetering van de werkgelegenheid en de levensstandaard; dat aan de andere kant de potentiële voordelen van technologische vooruitgang en mondialisering verdere maatregelen vergen aan de aanbodzijde welke zijn gericht op de totstandbrenging van efficiënte markten voor goederen en diensten en op verbetering van onderwijs en opleiding,

K. overwegende dat volgens het Economisch Jaarverslag een meer op de werkgelegenheid gericht groeipatroon noodzakelijk is,

L. gezien artikel 2 van het EG-Verdrag en de noodzaak te zorgen voor een werkelijke sociale bescherming van alle burgers van de Europese Unie binnen het kader van flexibiliteit en beroepsmobiliteit,

1. is verheugd over de algehele beoordeling die de Commissie in het Economisch Jaarverslag over 1997 geeft en over haar realistischer benadering in vergelijking tot de al te optimistische premissen waarop de Economische Jaarverslagen over 1995 en 1996 waren gebaseerd; is echter ten zeerste verontrust over het standpunt dat in het document tegenover het ernstigste punt, de werkloosheid, wordt aangenomen;

2. wijst erop dat vraag en aanbod essentiële factoren zijn, die bepalend zijn voor de economische ontwikkeling en is bijgevolg bezorgd over het feit dat, wegens de hoge werkloosheid en de pessimistische toekomstperspectieven, de vraag van de consumenten in Europa op een te laag peil blijft om de economie meer aan te zwengelen;

3. verzoekt derhalve de lidstaten de reeds genomen maatregelen aan te vullen met maatregelen tot stimulering van de vraag; wijst op de dramatisch zwakke vraag in de EU, terwijl de structurele tekorten, d.w.z. de van de ontwikkeling van de vraag onafhankelijke begrotingen sedert de jaren '80 stelselmatig zijn verminderd, en de met fasen van reële devaluatie verbonden inflatiegevaren groeiremmende tegenmaatregelen van de centrale banken en hogere rentevoeten tot gevolg hebben;

4. acht het groeiperspectief in de EU onvoldoende om de massale werkloosheid te bestrijden en ziet in de geringe investeringen en de slechtste investeringsontwikkeling in de EU sedert de jaren '80 de hoofdoorzaak van de zwakke economische ontwikkeling, die ondanks goede voorwaarden aan de aanbodzijde (forse toename van de export, verbetering van de ondernemingswinsten, terughoudendheid van de vakbonden in het kader van de loonpolitiek, het achterblijven van de reële lonen bij de stijging van de arbeidsproductiviteit, verlaging van de belastingquote voor ondernemingen en vermogens, lage lonen) niet aan dynamiek wint;

5. onderstreept dat de aanhoudende en in de meeste lidstaten van de EU stijgende massawerkloosheid, de toenemende verarming, de groter wordende kloof tussen arm en rijk, de bestaande divergentie tussen de centrale en de perifere regio's, alsmede de ontoereikende ontwikkeling van de groei in de Gemeenschap de voornaamste problemen zijn die ook door een licht conjunctureel herstel in 1997 nauwelijks kunnen worden verminderd en is nog steeds van mening dat de eigenlijke belemmeringen voor een adequate groei van economie en werkgelegenheid zijn gelegen:

i. in een te geringe investeringsactiviteit van de particuliere ondernemingen en een ontoereikende toegang tot financiële middelen, in het bijzonder voor het MKB en parallel daaraan minder overheidsinvesteringen,

ii. in een ontoereikende innovatieactiviteit - wat duidelijk te zien is aan het teruglopende aandeel in de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling, zowel bij het bedrijfsleven als bij de overheidsinstellingen,

iii. in een gebrek aan doeltreffende coördinatie van inkomensbeleid, financieel beleid en monetair beleid op nationaal en Europees vlak,

iv. in hoge reële rentevoeten, die het resultaat zijn van toenemende volatiliteit van de financiële markten, in het bijzonder na de dereguleringsmaatregelen in de jaren '90, de steeds kleiner wordende markten en het over een te lange tijd gevoerd restrictief monetair beleid in de EU,

v. in een zwakke binnenlandse vraag en een gebrek aan koopkracht van de gezinshuishoudingen,

vi. in het gebrek aan creativiteit en de bereidheid van ondernemers om risico's te nemen en het gebrek aan ondernemingszin,

vii. in een gebrek aan maatregelen op het gebied van scholing en opleiding,

viii. in een gebrek aan aanpassingsvermogen van de arbeidsmarkt, de hoogte van de fiscale en parafiscale heffingen en de noodzaak van administratieve vereenvoudiging,

ix. in financiële speculatie die productieve investeringen schaadt,

x. in overmatige regelgeving die het zakenleven in geheel Europa belast en administratieve en andere kosten veroorzaakt waardoor beslag wordt gelegd op inkomsten die zouden kunnen worden gebruikt voor investeringen in de onderneming of voor het aantrekken van nieuwe werknemers;

6. onderstreept echter dat het bevorderen van groei slechts een deel van het beleid ter bestrijding van de werkloosheid is en dat ieder soortgelijk beleid rekening ermee moet houden dat groei - berekend volgens de traditionele methoden - niet automatisch meer welvaart voor de burgers betekent en dat rekening moet worden gehouden met de grenzen van niet-duurzame groei;

7. stelt vast dat de sterke schommelingen van de reële wisselkoersen ertoe kunnen leiden dat bedrijven in fasen van revaluatie kosten reduceren en arbeidsplaatsen schrappen, maar deze verloren gegane arbeidsplaatsen in fasen van wisselkoerscorrecties niet opnieuw creëren, en is van mening dat de onzekerheden over de wisselkoersen een reden blijven voor de ontoereikende ontwikkeling van werkgelegenheid en investeringen in Europa en dat deze alleen uit de weg kunnen worden geruimd door een prompte invoering van de Economische en Monetaire Unie;

8. is van mening dat de onzekerheid over de aanvang van de Monetaire Unie een negatieve invloed heeft op de economische ontwikkeling en verzoekt de regeringen alles te doen om het vertrouwen van de economische subjecten door ondubbelzinnige verklaringen te herstellen;

9. stelt vast dat door de hoge wettelijk voorgeschreven andere dan loonkosten voor arbeid, ondernemingen terughoudend zijn om nieuwe werknemers, met name laaggeschoolde, in dienst te nemen en door deze hoge niet-loonkosten kapitaalinvesteringen of hogere productiviteit als middelen zien om hun productie te verhogen en niet om banen te creëren; is van mening dat de bestrijding van deze problemen op nationaal niveau zal leiden tot een grotere, door werkgelegenheid bepaalde groei;

10. acht de voltooiing van de interne markt door middel van de Monetaire Unie een juiste stap om de grote door wisselkoersen geïnduceerde volatiliteit op de financiële markten te verminderen, welke tot uitdrukking komt in hoge rentevoeten;

11. wenst dat het EU-Verdrag volledig ten uitvoer wordt gelegd, met de daarbij toegestane speelruimte, met name op het gebied van overheidstekorten en staatsschuld;

12. acht consolidering van de begrotingen noodzakelijk, maar trekt de bewering van de Commissie in twijfel dat het rechtstreekse beperkende effect van de begrotingsconsolidering in 1996-1997 waarschijnlijk een tegenwicht zal vinden in een hernieuwde uitbalancering van de policy mix en een groter vertrouwen bij zowel het zakenleven als de consument; wijst erop dat het financiële beleid op de middellange termijn moet worden gevoerd op een wijze die rekening houdt met de conjuncturele uitgangsvoorwaarden en strookt met de convergentiecriteria van het EU-Verdrag en beklemtoont dat - zolang de overheidsuitgaven niet reëel stijgen - het de voorkeur verdient de verhouding tussen tekort en BBP te verbeteren door meer economische groei in plaats van door verlaging van de overheidsuitgaven, met name op het gebied van ecologische conversie, onderwijs en opleiding, terwijl de lidstaten die reeds aan het tekort criterium voldoen een grotere verantwoordelijkheid voor de stimulering van de Europese groei op zich nemen;

13. keert zich tegen alle manipulaties van financiële transacties om voorlopig aan de convergentiecriteria te voldoen;

14. verlangt als prioritaire taak dat de bestrijding van de werkloosheid in alle beleidssectoren wordt geïntegreerd en spreekt zich uit voor betere coördinatie en onderlinge afstemming van het economisch beleid, het structuurbeleid, het fiscaal beleid, het monetair beleid en het inkomensbeleid op EU-niveau, alsmede voor een soort economische regering op EU-niveau die in staat is te zorgen voor deze betere coördinatie en onderlinge afstemming en waarin alle vijftien lidstaten vertegenwoordigd zijn;

15. verlangt tenuitvoerlegging van de besluiten van Essen en houdt daarom vast aan zowel de uitvoering van het werkgelegenheidspact als aan infrastructuurinvesteringen via vervoers-, milieu-, energie- en communicatienetwerken, maar ook aan verhoging van de middelen en uitbreiding van de programma's voor O& O, voor opleiding en scholing en aan een nog sterkere oriëntatie van de middelen van de structuurfondsen en het Cohesiefonds op het doel van de werkgelegenheid; verlangt derhalve de omzetting van de maatregelen in het Witboek-Delors over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid;

16. beklemtoont dat zowel de particuliere als de overheidsinvesteringen de EU- economie moeten toestaan in een adequaat tempo te groeien; pleit voor een policy mix die dit zal bevorderen, d.w.z. een afzwakken van het kostenverlagend beleid door de vrije teugel te geven aan automatische stabilisatoren en een gecoördineerde ontspanning van het monetair beleid; onderstreept dat overheidsinvesteringen particuliere investeringen aanmoedigen door de kosten ervan te verlagen, en betreurt dat de verhouding tussen overheidsinvesteringen en het BBP in de EU de afgelopen jaren is gedaald van 3,5% tot minder dan 2,5%; pleit voor meer overheidsinvesteringen met een adequaat sociaal en economisch rendement;

17. verlangt met name investeringen van de openbare sector, op voorwaarde dat het economische en sociale voordeel ervan gegarandeerd is, opdat het groeiproces zowel aan de aanbodzijde als aan de vraagzijde aan dynamiek kan winnen en particuliere investeringen door gunstige kadervoorwaarden worden gestimuleerd; verlangt een gecoördineerd optreden om de groeibarrières door middel van particuliere investeringen in een gunstig macro-economisch kader te doorbreken, maar ook gemeenschappelijke openbare infrastructuurprogramma's, matiging van de bezuinigingspolitiek door de automatische stabilisatoren te laten spelen en een gecoördineerde versoepeling van het monetair beleid;

18. acht het noodzakelijk alle uitgaven voor voortgezette scholing, onderzoek en ontwikkeling bij de beoordeling van de begrotingstekorten buiten beschouwing te laten, omdat deze toekomstinvesteringen een stimulans zijn voor innovatie, groei en werkgelegenheid;

19. verlangt uitbreiding van de financiële instrumenten van de Gemeenschap via de EIB en de invoering van communautaire leningen voor de financiering van belangrijke investeringsprojecten in de EG en voor de financiële ondersteuning van het MKB, en onderstreept hierbij de rol van de EIB als een leningsgarant; acht het absoluut noodzakelijk de risicokapitaal- en kredietmarkten in Europa open te stellen om de kleine en middelgrote ondernemingen de toegang tot kapitaal mogelijk te maken; is van mening dat de particuliere sector op dit gebied het voortouw moet nemen, maar dat de nationale regeringen de beperkingen op de beschikbaarheid van kapitaal met name voor kleine en middelgrote ondernemingen soepeler moeten maken;

20. is van mening dat het fundament voor onderzoek en industrie in Europa zwakke plekken vertoont en verlangt derhalve dat er maatregelen worden genomen ter stimulering en bevordering van O& O door middel van adequate belastingfaciliteiten, met name voor het MKB, ter vergemakkelijking van de toegang tot en de beschikbaarheid van risicokapitaal voor midden- en kleinbedrijven die in de sector O& O werkzaam zijn, en ter bevordering van een efficiënte onderzoeksinfrastructuur en een nauwe grensoverschrijdende samenwerking tussen ondernemingen, universiteiten en onderzoeksinstellingen; verlangt meer innovatiemogelijkheden voor het MKB en betere kadervoorwaarden voor de oprichting van nieuwe bedrijven, alsmede verbetering van de industriële structuren, o.a. in de sectoren nieuwe materialen en milieutechnologieën;

21. wenst overeenkomstig de Verklaring van Dublin over het werkgelegenheidsbeleid, dat de lidstaten worden gesteund in hun streven naar meer werkgelegenheid en minimalisering van de werkloosheid en dat er een geïntegreerde werkgelegenheidsstrategie wordt uitgezet waarin macro- economische beleidsvormen en beleidsvormen van structurele hervormingen zijn opgenomen;

22. verlangt een geringere belasting van de factor arbeid qua belastingen en sociale lasten, een betere opleiding, indamming van de vloed aan regelgeving en minder bureaucratie en snellere besluitvormingsprocedures;

23. is geen voorstander van het in het Economisch Jaarverslag gedane voorstel van meer differentiatie van lonen en salarissen tussen diverse regio's omdat hierdoor het gevaar ontstaat dat de neerwaartse druk op de lonen wordt bevorderd, resulterend in nog meer verhuizingen en verplaatsingen in de EU, en omdat dit geen efficiënt middel is ter bevordering van economische groei en het scheppen en behouden van banen;

24. verlangt derhalve dat er een actieve arbeidsmarktpolitiek wordt gevoerd die is gericht op verbetering van het aanpassingsvermogen van de arbeidsmarkt en op het voorkómen van uitsluiting door middel van bevordering van de integratie in het arbeidsleven en/of de beroepsopleiding; verlangt dat de werkgeversbijdragen worden verlaagd;

25. juicht de instelling toe van een comité voor de werkgelegenheid en arbeidsmarkt en verzoekt dit te onderzoeken welke maatregelen nodig zijn om een snelle vooruitgang op de volgende gebieden te bereiken:

- beroepsopleiding gedurende het gehele leven, gericht op banen voor hooggekwalificeerd personeel en de vraag op de arbeidsmarkt, met name in geavanceerde sectoren; bijvoorbeeld door instelling van een systeem van flexibele afspraken met werkgevers, gebaseerd op de beginselen van "beroepsopleiding-compensatie" en/of "werk-studie" voor de werving van mensen zonder baan en/of zojuist gekwalificeerde personen zonder beroepservaring,

- aanmoedigen van het opzetten van een bedrijf als zelfstandige en van kleine bedrijven door vereenvoudiging van administratieve en fiscale formaliteiten,

- reorganisatie van werktijden zonder concurrentievermogens- of productiviteitsverlies als middel voor meer kansen op werkgelegenheidsgroei,

- steun voor de ontwikkeling van nieuwe soorten banen, vooral op het gebied van milieu, cultuur en zorg, met volledige gebruikmaking van de hiervoor bestemde kredieten onder post B3-4013 ter ontwikkeling van verenigingen zonder winstbejag die op deze gebieden actief zijn,

- ontwerpen van passende gemeenschappelijke sociaaleconomische indicatoren om toezicht te houden op de trends op de arbeidsmarkt;

26. verzoekt de Commissie en de Raad in het Verdrag een hoofdstuk over werkgelegenheid op te nemen om meer bevoegdheden te scheppen en te komen tot een werkelijke coördinatie van de betrokken beleidsvormen in een samenhangende strategie inzake het arbeidsmarkt- en werkgelegenheidsbeleid;

27. betreurt dat de analyse van de Commissie van de "vergrijzing" van bevolkingen niet heeft geresulteerd in een grondige analyse van de noodzaak om de werkgelegenheid van de langdurig (40+) werklozen te bevorderen en het vraagstuk van "te oud zijn" op de arbeidsmarkt aan te pakken;

28. verlangt dat de reële rentevoeten worden verlaagd, opdat zowel particuliere investeringen als ook de consolidering van de overheidsbegrotingen worden vergemakkelijkt en de speelruimten door een positieve ontwikkeling van de rentestand volledig kunnen worden benut;

29. verlangt dat er een einde komt aan de onbillijke belastingconcurrentie in de EU, die op den duur alle staten de fiscale basis ontneemt die zij ter vervulling van hun taken nodig hebben en ook een consolidering van de begrotingen onmogelijk maakt, door middel van een gedragscode van de lidstaten met betrekking tot de belasting van ondernemingen en kapitaal in een aan het EU-Verdrag gehecht belastingprotocol;

30. beklemtoont dat de omvang van de mondialisering een gemengd gezicht vertoont; hoewel de financiële mondialisering ongetwijfeld spectaculair is en de kapitaalmobiliteit opvallend groter is geworden, is de echte (niet- financiële) mondialisering moeilijker te vatten; geeft evenwel toe dat de gevolgen van de mondialisering op de reële economie in de toekomst waarschijnlijk meer geprononceerd zullen zijn en pleit voor een EU-strategie in antwoord daarop, met inbegrip van de Economische en Monetaire Unie en internationale monetaire samenwerking, alsmede van internationale mededingingsregels waarover in WHO-kader overeenstemming wordt bereikt, die beogen sociale en milieudumping te vermijden;

31. verzoekt de Commissie om in haar voorstel voor de globale richtsnoeren van het economisch beleid de in deze resolutie vermelde concrete elementen voor zo'n gewenste policy-mix op Europees niveau aan te dragen;

32. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de parlementen van de lidstaten.