Advies inzake de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over immigratie- en asielbeleid (94/C 393/13)

De Commissie heeft op 28 februari 1994 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over de voornoemde mededeling.

De Afdeling voor sociale aangelegenheden, gezinsvraagstukken, onderwijs en cultuur, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 18 juli 1994 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Flum.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 318e Zitting (vergadering van 14 september 1994) het volgende advies uitgebracht, dat met meerderheid van stemmen, bij twee onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het Economisch en Sociaal Comité heeft zich in zijn adviezen over de Europese integratie altijd laten leiden door het principe dat mensenrechten, onafhankelijk van afkomst, ras, geslacht, geloof of nationaliteit, geëerbiedigd moeten worden. Ook heeft het zich voortdurend ingezet voor een samenleving waarin mensen van verschillende herkomst op vreedzame en non-discriminatoire wijze met elkaar omgaan, heeft het gevochten voor gelijke rechten voor mensen overal in de maatschappij waar deze rechten niet expliciet door burgerrechten worden gedekt en is het opgekomen voor de uitbreiding van deze burgerrechten.

1.2. Voor het Economisch en Sociaal Comité vormden de strijd tegen vreemdelingenhaat en racisme, de verbetering van de rechtspositie en de levensomstandigheden van legaal in de Europese Unie verblijvende onderdanen uit derde landen, alsmede de verdediging van het asielrecht daarbij essentiële uitgangspunten.

1.3. Naarmate het vrije verkeer van personen binnen de interne markt tot stand kwam, werd de noodzaak gevoeld van een in de Europese Gemeenschap gecoördineerd en geharmoniseerd beleid ter bescherming van de buitengrenzen. Met het oog hierop bereidde de Europese Commissie aan het eind van de jaren tachtig een specifieke richtlijn over communautair asiel- en immigratiebeleid voor. Het ESC, dat het initiatief van de Commissie ondersteunde, had hiervoor al in 1988 een studiegroep in het leven geroepen. De plannen van de Commissie liepen evenwel op niets uit. Dat lag niet zozeer aan het ontbreken van een institutioneel kader in de Verdragen van Rome, maar veeleer aan het gebrek aan politieke overeenstemming binnen de Raad van EG-Ministers. Een onder auspiciën van commissaris Bangemann opgestelde ontwerp-richtlijn werd daarom weer ingetrokken.

1.4. In het kader van de ter voorbereiding van het Verdrag van Maastricht gehouden intergouvernementele conferenties heeft het Economisch en Sociaal Comité daarom consequent aangedrongen op de ontwikkeling van communautaire instrumenten waarmee een op de beste nationale tradities en het internationale recht gebaseerd asielbeleid tot stand kan worden gebracht en op de schepping van de mogelijkheden tot het voeren van een op gemeenschappelijke criteria berustende immigratiepolitiek.

1.5. Met het op 7 februari 1992 ondertekende Verdrag van Maastricht zijn de institutionele voorwaarden voor een gemeenschappelijk optreden thans aanwezig. Deze mogelijkheid moet worden benut, niet alleen in het welbegrepen belang van de lid-staten van de Europese Unie, maar ook in dat van haar burgers en de legaal in Europa levende onderdanen uit derde landen en hun gezinnen. Een gemeenschappelijk optreden is ook nodig met het oog op de bescherming en humane behandeling van (politieke) vluchtelingen en om illegaal werk te bestrijden, zonder daarbij werknemers in een kwaad daglicht te stellen (). Het Comité is verheugd over de nieuwe mogelijkheden die het Verdrag van Maastricht in dit verband biedt, maar het wijst tegelijkertijd met klem op de noodzaak de implementatieprocedures te bespoedigen.

2. Inhoud van de Commissiemededeling

2.1. De Commissiemededeling is een werkdocument, dat een uitstekende basis vormt voor de noodzakelijke verdere ontwikkeling van een gemeenschappelijk immigratie- en asielbeleid. In de mededeling wordt een overzicht gegeven van de huidige vormen van intergouvernementele samenwerking binnen de Europese Unie en van de in het kader van de Unie ontwikkelde instrumenten. Tevens bevat het document een helder gestructureerde schets van de maatschappelijke problemen die in verband met het asiel- en immigratiebeleid moeten worden opgelost, en presenteert het een op de beleidsdoelstellingen van de afzonderlijke lid-staten gebaseerd kader voor de verdere behandeling van het vraagstuk.

2.2. De Commissie pleit ervoor om mogelijke beleidsmaatregelen - die betrekking hebben op een breed scala van onderwerpen, uiteenlopend van de oorzaken en de beheersing van migratiebewegingen tot de integratie van legale immigranten - gemeenschappelijk te analyseren en uit te werken. Met het oog op de oorzaken die aan migratie ten grondslag liggen, bepleit de Commissie een gedifferentieerd beleid inzake de toelating en rechtspositie van immigranten.

2.3. De Commissie geeft een beschrijving van de thans voor de waarneming van migratiebewegingen ter beschikking staande instrumenten en van de huidige wetgeving ter zake in de Europese Unie. Voorts noemt zij met het oog op de harmonisatie van de bij toelating en verblijf gehanteerde criteria een aantal andere terreinen waarop nauwere samenwerking vruchtbaar zou kunnen zijn.

2.4. De mededeling geeft, met andere woorden, zelf al een belangrijk deel van de informatie die nodig is voor het analyseren van de oorzaken van migratie, de situatie van migranten en de voorwaarden die bij toelating moeten worden vervuld. Dankzij deze informatie kan het vraagstuk objectiever worden benaderd. De mededeling draagt er op die wijze toe bij dat er een democratische, zakelijke en op feiten gebaseerde dialoog kan worden gevoerd, die vooroordelen helpt te bestrijden en vreemdelingenhaat en racisme helpt uit te bannen.

2.5. Overeenkomstig de reeds eerder door het ESC uitgesproken wens, wordt in de Commissiemededeling bepleit dat de Europese Unie het immigratievraagstuk door het scheppen van een Europees juridisch kader aanpakt en regelt, om op die wijze te voldoen aan de eisen die een feitelijke immigratiemaatschappij stelt. De door de Commissie verstrekte gegevens maken duidelijk dat de migratie die binnen de Unie in het kader van het vrije verkeer van werknemers plaatsvindt, mede dankzij het communautaire cohesiebeleid voor de meeste lid-staten in kwantitatieve termen van ondergeschikt belang is. In kwalitatieve termen is in het kader van het Europese integratieproces echter een geregelde interne migratiestroom op gang gekomen.

2.6. Juist de in het verleden door de landen van de Europese Unie opgedane ervaringen geven belangrijke aanwijzingen voor de middelen die moeten worden ingezet om een uit economische motieven voortkomende migratie op ordelijke en voor alle partijen profijtelijke manier te laten verlopen. Om migratiebewegingen in de hand te houden is het niet nodig dat levensomstandigheden overal identiek zijn. Belangrijk is echter wel dat deze omstandigheden tussen de regio's niet te ver uiteenlopen en dat overal gelijke kansen bestaan.

2.7. De Commissie onderschrijft de standpunten die het ESC heeft neergelegd in zijn adviezen over racisme en vreemdelingenhaat, de rechtspositie van in de EG werkzame migranten uit derde landen en het immigratiebeleid (). Voor het ESC vormen deze standpunten de basis voor het beoordelen van de thans voorliggende Commissievoorstellen.

2.8. Hieronder wordt alleen ingegaan op die opmerkingen in de Commissiemededeling die in de huidige situatie van wezenlijk belang lijken. Verder wordt aangegeven op welke punten de voorstellen over dit complexe onderwerp zouden moeten worden aangevuld en/of gewijzigd.

3. Algemene opmerkingen

3.1. Het is absoluut noodzakelijk dat op het niveau van de Europese Unie een gemeenschappelijk gecoördineerd asiel- en immigratiebeleid tot stand wordt gebracht. Zo'n beleid is een conditio sine qua non voor het garanderen van het vrije personenverkeer binnen de Unie en voor de instandhouding van het draagvlak voor de opvang van mensen in nood.

3.1.1. Beleidscoördinatie versterkt op haar beurt de samenwerking tussen de lid-staten en leidt ertoe dat zij elkaars immigratie- en asielbeleid - dat zich in de Europese Unie op grond van uiteenlopende historische ervaringen en beleidskeuzes, ondanks gemeenschappelijke grondslagen en waarden, zeer verschillend heeft ontwikkeld - beter gaan begrijpen.

3.1.2. Met het in het Verdrag van Maastricht vastgelegde kader voor de toekomstige vormgeving van het asiel- en immigratiebeleid in de Europese Unie is een eerste belangrijke stap gezet op weg naar verdere Europese integratie. In het kader van de intergouvernementele conferentie over de herziening van het Unieverdrag moet op deze weg worden voortgegaan.

3.1.3. Door een gemeenschappelijke politiek wordt ook de economische en sociale samenhang in en tussen de lid-staten versterkt. Wanneer overeenstemming wordt bereikt over een gezamenlijk beleid ter bescherming van de buitengrenzen van de EU en over gemeenschappelijke toelatingscriteria, is het tevens mogelijk de legaal in de EU levende burgers uit derde landen op basis van gelijkgerechtigdheid aan het vrije personenverkeer binnen de Europese Unie te laten deelnemen.

3.1.4. Wanneer de Commissie zich bij de geleidelijke totstandbrenging van een Europees asiel- en immigratiebeleid als "trouwe makelaar" wil inzetten, kan het daarbij rekenen op de steun van het Economisch en Sociaal Comité. De discussie over het toekomstige asiel- en immigratiebeleid van de Europese Unie mag niet achter gesloten deuren plaatsvinden. Het beleidsvormingsproces moet een democratisch, open en zakelijk karakter hebben en ook de burgers van de Unie moeten eraan deel kunnen nemen en er invloed op kunnen uitoefenen.

3.1.5. Asiel- en immigratiebeleid hebben veel raakvlakken. Vaak is het niet mogelijk exact aan te geven waarom mensen zijn gevlucht. Daar waar mensen op een deels onvoorstelbare manier hebben geleden en zijn vernederd, geeft het geen pas verschil te maken tussen slachtoffers van hongersnood, milieurampen, martelingen en ontvoering. Politieke onderdrukking, etnische conflicten, aantastingen van het recht op godsdienstvrijheid, vervolging van vrouwen, armoede, sociaal onrecht en schendingen van burger- en mensenrechten hangen voor een deel nauw samen. Vooral met het oog op de maatschappelijke integratie in het land van opvang is een gemeenschappelijke aanpak geboden.

3.1.6. Wezenlijke verschillen bestaan echter ten aanzien van de noodzakelijke pogingen om de oorzaken van vlucht en migratie aan te pakken alsmede met betrekking tot het bieden van mogelijke hulp aan de betrokkenen. Het Comité herinnert aan zijn advies een EG-beleid voor immigratie naar de Europese Unie uit te werken en wijst nogmaals op de voorstellen die het heeft gedaan om de oorzaken van migratie aan te pakken ().

3.2. Het is betreurenswaardig dat de - op zich toe te juichen - vooruitgang die op het terrein van het Europese asiel- en immigratiebeleid is geboekt, zich voornamelijk beperkt tot "afweermaatregelen".

3.2.1. Het vaststellen van quota voor de toelating van asielzoekers en vluchtelingen moet principieel worden afgewezen.

3.2.2. Ook aan gezinshereniging van legaal in een EU-lid-staat levende onderdanen uit derde landen mogen - met inachtneming van de in de EG-instrumenten inzake het vrije personenverkeer neergelegde voorwaarden en definities - geen beperkingen worden opgelegd.

3.2.3. In de strijd tegen illegale immigratie heeft het accent tot dusverre gelegen op uitwijzing en niet op het instellen van sancties tegen werkgevers die mensen zonder werkvergunning in dienst hebben, zoals door het ESC was gevraagd ().

3.2.4. Mensen die asiel zoeken in de Europese Unie, moeten worden beschermd tegen de mensonterende praktijken van mensensmokkelaars en hun organisaties. Zulke organisaties en hun tussenpersonen moeten met alle legale middelen worden bestreden.

3.2.5. Wanneer mensen worden uitgewezen, moet hun worden uitgelegd waarom dat gebeurt en moeten zij worden ingelicht over hun rechten.

3.2.6. Beleid gericht op de bestrijding van illegaal werk moet meer omvatten dan repressieve en op de handhaving van de openbare orde gerichte maatregelen. Er moet ook beleid worden ontwikkeld om illegaal werk uit te bannen. In verschillende lid-staten van de Europese Unie is hiermee al een begin gemaakt.

3.2.7. De ervaringen die nationale overheden tot dusver hebben opgedaan met de regularisatie van het verblijf van mensen in grensregio's moeten worden geëvalueerd. De positieve pogingen om rechten van werknemers ook op immigranten van toepassing te verklaren moeten bij de totstandbrenging van communautaire regelgeving als uitgangspunt worden gehanteerd.

3.3. Alle maatregelen die in het kader van het asiel- en immigratiebeleid worden genomen, moeten erop zijn gericht dat mensen in nood als zodanig worden erkend en worden geholpen. Aan dit uitgangspunt mag in de ogen van het Economisch en Sociaal Comité niet worden getornd.

3.4. De verschillende motieven die mensen kunnen hebben om hun land te verlaten - om het even of het nu asielzoekers, vluchtelingen of door honger en armoede gedreven immigranten betreft - moeten niet alleen bij het formuleren van toelatingscriteria in aanmerking worden genomen, maar ook bij het uitstippelen van een gedifferentieerd en coherent beleid ter bestrijding van de oorzaken van migratie. Na deze principiële opmerkingen, gaat het ESC in het onderstaande in op elk van de specifieke vraagstukken. Overigens zou het willen dat de Commissie deze onderwerpen ook afzonderlijk behandelt.

4. De uitbanning van discriminatie en racisme

4.1. Het Comité onderstreept nogmaals zijn opvatting dat de bestrijding van vreemdelingenhaat en racisme, alsmede de bescherming van de grondrechten van alle mensen in de Europese Unie tot het fundamentele Europese gedachtengoed behoren ().

4.1.1. De bestaande instrumenten voor de bescherming van etnische minderheden moeten in de hele Unie worden ingezet en zo nodig worden verbeterd. Bovendien zouden ze op Europees niveau moeten worden geharmoniseerd in een Conventie ter bescherming van etnische minderheden. Daarbij moet rekening worden gehouden met en worden voortgebouwd op de ervaringen en het beleid van de lid-staten.

4.1.2. Gemeenschappelijke juridische criteria voor toelating tot de Europese Unie dienen non-discriminatoir te zijn en moeten stroken met de VN-conventie ter uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie.

4.1.3. Wetten verlenen de betrokkenen rechten en kunnen een kortstondige gedragsverandering bewerkstelligen.

4.1.4. Omdat werkelijke mentaliteitsveranderingen echter alleen op de langere termijn kunnen worden afgedwongen, is het hele opvoedings- en onderwijswezen voor de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat van grote betekenis. Bovendien is het uitermate belangrijk dat degenen die verantwoordelijk zijn voor het bevorderen van harmonische relaties (de overheid op alle niveaus, maar ook ouders tegenover hun kinderen, politieke partijen, de media, werkgevers, vakbonden, de politie, de kerken en iedere burger persoonlijk) het goede voorbeeld geven.

5. Asielbeleid

5.1. Het beschermen van mensen die op grond van hun politieke overtuiging nationaliteit, etniciteit, ras of godsdienst door de staat worden vervolgd of met fysieke geweldpleging of de dood worden bedreigd, behoort tot de beste Europese tradities.

5.1.1. In het kader van de akkoorden van Schengen en Dublin hebben de lid-staten reeds het nodige voorbereidende werk verricht om de verschillende nationale beleidsmaatregelen op asielgebied op Europees niveau te coördineren. Hieruit blijkt hoe belangrijk en nodig het is stapsgewijs en behoedzaam toe te werken naar regelgeving op het niveau van de Unie. Tegelijkertijd impliceert dit echter ook een "Europese zondeval". Hoewel economische problemen ontegenzeglijk een ernstig probleem vormen, mogen zij niet als excuus worden gebruikt om niet in actie te komen.

5.2. Een geharmoniseerd Europees asielbeleid moet zijn gebaseerd op internationale rechtsnormen - bijvoorbeeld de Conventie van Genève - en dient in overeenstemming te zijn met de beste tradities van de Europese landen.

5.2.1. Bij harmonisatie moeten uniforme toelatingscriteria worden geformuleerd. Daarbij moet ook worden nagegaan hoe de Conventie van Genève, die dateert van 1951, in de praktijk is toegepast.

5.2.2. Het asielrecht en de daaruit voor landen voortvloeiende plicht om asielzoekers in overeenstemming met de mensenrechten bescherming te bieden, moet volledig worden gegarandeerd. Asielzoekers moeten in het land waarnaar zij vluchten principieel aanspraak kunnen maken op het recht van toegang en voorlopig verblijf. Dit betekent dat ze niet aan de buitengrenzen van de Europese Unie mogen worden teruggestuurd en dat ze gedurende de asielprocedure niet kunnen worden uitgewezen naar het land waarin ze zijn vervolgd.

5.2.3. De van land tot land uiteenlopende asielprocedures moeten op een lijn worden gebracht. Asielzoekers moeten al bij het indienen van hun asielaanvraag beroep kunnen doen op rechtsbijstand. Over asielaanvragen moet al binnen een termijn van een paar weken worden beslist. Aanvragen die worden verworpen, moeten vatbaar zijn voor rechterlijke toetsing door een onafhankelijke instantie.

5.2.4. Door uniforme asielprocedures en geharmoniseerde toelatingscriteria wordt het probleem van de wederzijdse erkenning van asielbeslissingen grotendeels uit de wereld geholpen. De toegang tot het Europees Hof garandeert de uniforme toepassing van het recht.

6. Vluchtelingenbeleid

6.1. Voor de facto vluchtelingen, zoals slachtoffers van oorlogen of burgeroorlogen, alsmede voor diegenen die om humanitaire redenen niet naar hun land van herkomst kunnen worden teruggestuurd, moet een aparte vluchtelingenstatus worden gecreëerd (vluchtelingenstatus B).

6.1.1. De rechten van vluchtelingen met een B-status moeten net zoals die van andere vluchtelingen overeenkomstig de Conventie van Genève worden gewaarborgd. Daarbij zijn vooral maatregelen die de integratie bevorderen, zoals het garanderen van de toegang tot de arbeidsmarkt en het onderwijs, alsmede de instandhouding van het gezin, van groot belang. Bij een langer verblijf moeten vluchtelingen een permanente verblijfsvergunning kunnen verkrijgen.

6.1.2. Om te vermijden dat de lasten binnen de EU ongelijk worden verdeeld, zou moeten worden overwogen deze te spreiden en, indien nodig, een bepaalde verdeelsleutel voor de opvang van vluchtelingen overeen te komen. Hierbij mogen humanitaire gezichtspunten, met name het principe dat gezinnen het recht hebben om bijeen te blijven, echter niet uit het oog worden verloren.

7. Migratiebeleid

7.1. Door migratiewetgeving zou het asiel- en vluchtelingenrecht kunnen worden ontlast, zodat het weer kan worden gebruikt waarvoor het eigenlijk en oorspronkelijk bedoeld was : het verlenen van onderdak om politieke of humanitaire redenen.

7.2. De beteugeling van migratie door de oorzaken ervan in de landen van herkomst aan te pakken en controleerbare en non-discriminatoire toelatingscriteria te formuleren (inclusief maatregelen die ervoor zorgen dat die criteria rechtvaardig en menselijk worden toegepast), alsmede de bescherming van de rechten van migranten zijn de hoofdlijnen van een toekomstig immigratiebeleid.

7.3. De gemeenschappelijke ervaringen van de lid-staten zouden bij de vormgeving van zo'n op solidariteit, menselijkheid en zorg voor de medemens gebaseerd beleid als uitgangspunt moeten worden gehanteerd.

7.4. Inmiddels zijn alle landen van de Europese Unie, zelfs de traditionele emigratielanden, het doel van immigratie uit niet-EU-landen. Een geïntegreerd migratiebeleid en een daaraan gerelateerde, op Europees niveau gecoördineerde wetgeving kan ertoe bijdragen dat dit proces op een gecontroleerde en sociaal aanvaardbare manier verloopt. Met vaak al bestaande verdragen moet daarbij rekening worden gehouden. Door zo'n beleid kan de overgang van een de facto-immigratiemaatschappij naar een immigratieland worden verwezenlijkt.

7.5. Gemeenschappelijke immigratiecriteria zijn tegelijkertijd een onvermijdelijk en logisch gevolg van een beleid dat is gericht op de toekenning van de rechten aan legale immigranten.

7.5.1. De Commissiemededeling maakt duidelijk dat de vorderingen die in het kader van de Europese samenwerking zijn geboekt, voor een deel sterk uiteenlopen. Voor het tot stand brengen van een realistisch, doelgericht en kosteneffectief immigratiebeleid is vooral een gedifferentieerde databank van groot belang. Zo'n databank is niet alleen nodig voor het vaststellen van de oorzaken van migratie maar ook voor het bepalen van de voorwaarden waaraan moet worden voldaan om de integratie van migranten in de Europese Unie tot stand te brengen.

7.5.2. Zonder voldoende gegevens over de vraag naar en het aanbod van arbeid, de situatie op de woningmarkt en de mogelijkheden inzake kinderopvang en schoolopleiding ontbreekt een adequate basis voor het vastleggen van immigratiequota.

7.5.3. Een Europees immigratiebeleid kan alleen vrucht afwerpen en daarmee van nut zijn voor de betrokkenen, wanneer alle maatschappelijke, religieuze en mensenrechtenorganisaties door de bevoegde nationale en Europese instanties daadwerkelijk bij de uitvoering van deze humanitaire opdracht worden betrokken en daarvoor mede verantwoordelijkheid dragen.

7.5.4. Ook de sociale partners binnen de wereld van de arbeid dragen echter een speciale verantwoordelijkheid.

7.5.5. Bovendien moeten evenwel de verschillende maatschappelijke groeperingen moeten bij het verdedigen van humanitaire principes, rechtsgelijkheid en wederzijdse tolerantie tussen autochtonen en immigranten worden betrokken. De hiervoor binnen de Europese Unie bestaande instrumenten moeten daartoe intensiever worden aangewend en zo nodig worden gecombineerd om specifieke doelstellingen te verwezenlijken.

7.5.6. Zo'n beleid vereist echter tevens dat immigranten - uiteraard zonder hun culturele achtergrond daarbij volledig op te geven - zich ook zelf actief inzetten om in de Gemeenschap te integreren. Hierdoor wordt tegelijkertijd een belangrijke bijdrage geleverd aan een meer ontspannen relatie tussen autochtonen en immigranten en aan het bestrijden of zelfs geheel voorkomen van vooroordelen.

7.6. Naast het op Unie-niveau coördineren van nationaal immigratiebeleid is ook de samenwerking tussen de Unie en de landen van herkomst van groot belang. Die samenwerking kan er enerzijds toe bijdragen dat de rechtspositie van immigranten wordt verbeterd en kan er anderzijds voor zorgen dat de publieke opinie migratiebewegingen als een "normaal" en dagelijks voorkomend verschijnsel gaat beschouwen. Op die manier kunnen bestaande angsten worden aangepakt en weggenomen. In deze zin speelt immigratiebeleid een essentiële rol bij de stabilisatie van democratische verhoudingen in de Europese Unie, maar ook in de landen van herkomst.

8. Integratiebeleid

8.1. Het moet in het bijzonder benadrukt worden dat asiel- en immigratiebeleid meer om het lijf moeten hebben dan de noodzakelijke harmonisatie van juridische instrumenten. In een op Europese tradities steunende immigratiepolitiek dient een actief integratiebeleid een vooraanstaande plaats in te nemen.

8.2. Het Economisch en Sociaal Comité ziet integratie als een proces van wederzijdse toenadering. Een echt integratiebeleid moet daarom niet alleen op migranten zijn gericht. Ook de autochtone bevolking moet erbij worden betrokken, zodat integratiemaatregelen onder de jeugd en in het onderwijs, alsmede in de werkgelegenheidssfeer hun eigenlijke doel - het vergroten van wederzijds begrip - kunnen bereiken.

8.3. Met de ratificatie van verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie door de Europese Unie zou een belangrijke basis worden gelegd voor de verbetering van de rechtspositie van in de EG werkzame migranten. Zoals het ESC reeds in zijn advies "De rechtspositie van in de EG werkzame migranten uit derde landen" heeft betoogd, is het voor de integratie van migranten van groot belang dat zij dezelfde rechten hebben en dezelfde behandeling krijgen als autochtonen en zo gelijke kansen verwerven ().

8.4. Sterker dan tot dusverre moet er bij de vormgeving van een actieve integratiepolitiek ook op worden gelet dat het draagvlak voor de opname van vluchtelingen en migranten wordt verbreed. Hiertoe moeten burgers worden ingelicht over de oorzaken van vlucht en migratie, en dient informatie te worden verstrekt over de culturele verschillen tussen immigranten.

8.5. Alleen wanneer autochtonen en immigranten wederzijds bereid zijn te integreren, kunnen beide groepen op termijn vreedzaam met elkaar samenleven. Daarom is het noodzakelijk dat binnen de Europese Unie niet alleen wordt nagedacht over de vraag hoe moet worden gereageerd op de migratiedruk uit het Zuiden en het Oosten, maar ook - en intensiever dan tot nog toe - aandacht wordt besteed aan het vraagstuk van de immigratiebehoefte (mede, alhoewel niet uitsluitend, om demografische redenen).

9. Verdere opmerkingen

9.1. In verband met haar toelichting op het burgerschap van de Unie wijst de Europese Commissie terecht op het feit dat de wettelijke bepalingen van de lid-staten inzake naturalisatie en staatsburgerschap - op grond van diverse historische en filosofische ideeën - binnen de Europese Unie sterk uiteenlopen.

9.2. Het Economisch en Sociaal Comité is van mening dat gemeenschappelijke immigratiecriteria logisch en onvermijdelijk voortvloeien uit beleid dat is gericht op het toekennen van rechten aan legale immigranten.

9.3. Een ander belangrijk en logisch gevolg van dit beleid is dat de rechten van immigranten overal in de Gemeenschap zo worden geformuleerd, dat zij onder gelijke maatschappelijke omstandigheden kunnen leven.

9.4. Met het oog daarop moet serieus werk worden gemaakt van de harmonisatie van regelingen inzake naturalisatie van immigranten die al lange tijd in het land van opvang verblijven, alsmede van in lid-staten geboren of opgegroeide kinderen van immigranten.

9.5. Naturalisatie is zeer bevorderlijk voor integratie, omdat immigranten daardoor alle burgerlijke en politieke rechten verkrijgen. Naturalisatie moet makkelijker worden, onder meer door de betrokkenen de mogelijkheid te bieden meer dan één nationaliteit te hebben.

9.6. Sommige lid-staten van de Europese Unie hebben een systeem van tijdelijke werkvergunningen ingevoerd, zonder buitenlandse werknemers daarbij de mogelijkheid te bieden een permanent verblijfsrecht te verkrijgen. De effecten hiervan voor de werkgelegenheidssystemen in de landen van opvangst, de sociale bescherming en de rechten van de betrokken werknemers alsmede voor de landen waaruit deze werknemers afkomstig zijn, moeten nader onder de loep worden genomen. Over een en ander moeten meer gegevens worden verzameld, terwijl het tevens nodig is dat meer informatie wordt uitgewisseld en daarbij ook de sociale partners worden betrokken.

9.7. In de ogen van het Comité verdient ook het vraagstuk van de seizoenarbeid bijzondere aandacht, omdat dit fenomeen voor alle betrokkenen van niet te onderschatten economisch belang is. Het Comité pleit er daarom voor om - met inachtneming van al bestaande ervaringen - in de Gemeenschap uniforme regelingen tot stand te brengen. Zowel met betrekking tot het aantal seizoenarbeiders en de duur van hun tewerkstelling als ten aanzien van het verlenen van vergunningen acht het Comité een gemeenschappelijke aanpak onontbeerlijk.

9.8. Het ESC steunt de pogingen om binnen de Europese Unie met betrekking tot het migratie- en asielbeleid een gemeenschappelijke visie te ontwikkelen.

9.8.1. Het opzetten van een migratie-"waarnemingspost", de harmonisatie van toelatingscriteria en de formulering van minimumrechten voor migranten moeten daarbij prioriteit krijgen.

9.8.2. De Europese Commissie, de Raad van de EU en het Europees Parlement moeten in nauwe samenwerking met de lid-staten het voor het oplossen van de problemen noodzakelijke juridische kader scheppen.

9.8.3. Het Comité wenst bij de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van een immigratie- en asielbeleid te worden geconsulteerd en in een vroeg stadium te worden betrokken.

9.9. Bij de voorbereiding van de intergouvernementele conferentie over de herziening van het op 7 februari 1992 ondertekende Verdrag betreffende de Europese Unie moet, ook bij de behandeling van het asiel- en immigratiebeleid naar vooruitgang worden gestreefd en moeten op dit vlak tijdig concrete vorderingen worden gemaakt, bijvoorbeeld door het Europees Parlement bij de vormgeving van dit beleid te betrekken en zijn bevoegdheden uit te breiden. Rekening houdend met de adviezen van het Economisch en Sociaal Comité moet het juridische kader dat thans voor het ontwikkelen van een communautair asiel- en immigratiebeleid ter beschikking staat, concreter worden ingevuld. Het Economisch en Sociaal Comité wenst ook in het kader van de onderhandelingen over de Verdragsherziening tijdig te worden geraadpleegd.

10. Het ESC verzoekt de Raad bij de ontwikkeling van een communautair instrument voor het Europese immigratie- en asielbeleid ook rekening te houden met de denkbeelden en de opmerkingen van het Comité.

Het ESC heeft kennis genomen van de resolutie van de Raad van 20 juni 1994 inzake "beperking van de toelating van niet-EG-onderdanen tot de lid-staten met het oog op tewerkstelling".

Het kan zich niet vinden in de hoofdlijnen van deze resolutie, omdat deze niet beantwoorden aan de door het Comité bepleite fundamentele uitgangspunten.

Brussel, 14 september 1994.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

S. TIEMANN

() ESC-adviezen over de "Rechtspositie van in de EG werkzame migranten uit derde landen" (PB nr. C 159 van 17. 6. 1991, blz. 12; PB nr. C 339 van 31. 12. 1991, blz. 82).

() ESC-advies "Racisme en vreemdelingshaat" (PB nr. C 23 van 30. 1. 1989, blz. 33); ESC-adviezen "Rechtspositie van in de EG werkzame migranten uit derde landen" (PB nr. C 159 van 17. 6. 1991, blz. 12 en PB nr. C 339 van 31. 12. 1991, blz. 82); ESC-advies "Immigratiebeleid" (PB nr. C 40 van 17. 2. 1992, blz. 104).

() ESC-advies "Immigratiebeleid" (PB nr. C 40 van 17. 2. 1992, blz. 104).

() ESC-advies "Racisme en vreemdelingenhaat" (PB nr. C 23 van 30. 1. 1989, blz. 33).

() PB nr. C 159 van 17. 6. 1991, blz. 12; PB nr. C 339 van 31. 12. 1991, blz. 82.