Nr. C 329/44 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 12. 89 
nauwelijks achteruitging, waren de gevolgen voor de 
bodemgesteldheid en de waterhuishouding in deze ge­
bieden negatief. 
3. Het onderhavige Commissievoorstel vormt vol­
gens het Comité slechts een onderdeel van de maatrege­
len die genomen moeten worden om tot een efficiënte 
en evenwichtige toepassing van de regeling te komen. 
4. Het Comité keurt het voorstel van de Commissie 
goed. Indien de regeling onvoldoende wordt toegepast, is dit naar zijn mening echter in eerste instantie te wijten 
aan het feit dat enkele van de voornaamste bij de 
regeling betrokken lid-staten de hun toegewezen steun 
niet volledig gebruiken. Daardoor kunnen de land­
bouwers geen volledige compensatie krijgen, en kan dus 
geen gebruik van de regeling worden gemaakt. 
5. Het Comité raadt de Commissie daarom aan, er 
zo goed mogelijk op toe te zien dat de lid-staten het 
steunbedrag zodanig vaststellen dat het aan de toestand 
van de landbouw en de economie van de verschillende 
regio's is aangepast. 
Gedaan te Brussel, 19 oktober 1989. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE 
Advies inzake het Rapport over de Economische en Monetaire Unie (EMU) in de Europese 
Gemeenschap (rapport Delors) 
(89/C 329/16) 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 30 mei 1989 besloten, overeenkomstig artikel 
20, vierde alinea, van het Reglement van Orde, een advies op te stellen inzake het rapport 
over de Economische en Monetaire Unie in de Europese Gemeenschap (rapport Delors). 
De Afdeling voor economische, financiële en monetaire vraagstukken, die met de voorberei­
ding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 10 oktober 1989 
opgesteld. Rapporteur was de heer Meyer-Horn. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 270e zitting (vergadering van 19 oktober 
1989) het volgende advies uitgebracht, dat met 111 stemmen vóór, 6 stemmen tegen, bij 
4 onthoudingen is goedgekeurd. 
1. Reden, voorwaarden en nut van een EMU 
1.1. Het rapport dat het Comité voor de bestudering 
van de Economische en Monetaire Unie onder voorzit­
terschap van Jacques Delors, voorzitter van de Commis­
sie der Europese Gemeenschappen, overeenkomstig het 
mandaat van de Europese Raad van 27 en 28 juni 1988 
te Hannover, op 12 april 1989 heeft voorgelegd, laat 
zien dat een EMU als doel realistisch is. 
1.2. De omstandigheden zijn voor de verwezenlijking 
van de economische en monetaire unie gunstiger dan 
op het tijdstip dat het zogenaamde plan-Werner werd 
voorgelegd (Besluit van de Raad van 22 maart 1971) en 
dat het Europees Monetair Stelsel (EMS) werd inge­
voerd (Besluit van de Raad van 13 maart 1979), waarbij 
de overgang naar de tweede fase nooit voltrokken werd: Een EMU vormt een aanvulling op de interne markt, 
die overeenkomstig de Europese Akte op 1 januari 
1993 een feit moet zijn. Ook in het monetaire vlak 
zullen de voordelen van de interne markt zichtbaar 
worden en de markt ten goede komen; in feite is 
een monetaire unie zelfs een essentieel kenmerk van 
een voltooide Europese binnenmarkt. 
Een uniforme monetaire ruimte zou ook logisch zijn 
met het oog op de liberalisering van het kapitaalver­
keer op 1 juli 1990 (zelfs als op dit gebied nog 
overgangsbepalingen bestaan voor Ierland en 
Griekenland tot 1993 en voor Portugal en Spanje 
tot 1992) en met het oog op het volledig vrij uitoefe­
nen van bankwerkzaamheden en vrij verrichten van 
bankdiensten op basis van de tweede richtlijn hou­
dende coördinatie van het bankrecht. 
30. 12. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 329/45 
— De voorwaarden voor een EMU zijn beter gewor­
den, omdat de afstand tussen de inflatiepercentages 
kleiner is geworden en er meer convergentie in het 
economisch beleid werd bereikt dank zij een nau­
were en betere samenwerking tussen de presidenten 
der centrale banken en de ministers van economi­
sche zaken en financiën. 
1.3. De in hoofdstuk 1 van het rapport-Delors naar 
voren gebrachte argumenten worden goedgekeurd. Ge­
zien de in artikel 2 van het EEG-Verdrag genoemde 
doelstellingen wordt het juist en realistisch geacht, naar 
een Europese EMU te streven. Daarbij kan worden 
ingehaakt op de goede ervaringen die werden opgedaan 
met de samenwerking in het EMS. De beoordeling 
(paragraaf 5) van het succes van het EMS als een zone 
met betrekkelijk stabiele geldwaarde en wisselkoersen 
wordt onderschreven. Daarbij wordt niet uit het oog 
verloren dat het succes van het EMS mede moet worden 
toegeschreven aan de conjuncturele en monetaire con­
text, die de afgelopen jaren bijzonder gunstig was. 
1.4. De vooruitgang op de weg naar de economische 
en monetaire unie is afhankelijk van de vraag of de 
politieke wil aanwezig is, en van de bereidheid om 
de institutionele voorzieningen daarvoor te treffen. De 
beslissing die de staatshoofden en regeringsleiders op 
27 juni jl. in Madrid troffen, nl. dat de eerste fase van 
de EMU per 1 juli 1990 van start zal gaan (zoals 
voorgesteld in paragraaf 43 van het rapport), wordt 
kennelijk nog niet in alle lid-staten beschouwd als een 
duidelijke politieke verbintenis met betrekking tot de 
eigenlijke monetaire unie, nl. als hetgeen onder para­
graaf 39 van het rapport-Delors als „besluit om het 
gehele proces te beginnen" geïnterpreteerd wordt. Aan 
de andere kant wordt met de verwezenlijking van de 
interne markt reeds een zekere vooruitgang op monetair 
gebied geboekt als gevolg van de liberalisering van 
het kapitaalverkeer, het vrij verrichten van financiële 
diensten en de coördinatie van het banktoezicht. 
De noodzakelijke ruime politieke consensus met betrek­
king tot de EMU hangt overigens in hoge mate af van 
de vraag hoe de overdracht van bevoegdheden inzake 
economisch en monetair beleid van de lid-staten naar 
de Gemeenschap wordt beoordeeld. Deze beoordeling 
wordt bemoeilijkt door het feit dat in de EG-organen 
tot dusverre niet aan de orde is geweest hoeveel be­
voegdheden en beslissingsmacht aan de Gemeenschap 
dienen te worden overgedragen om onherroepbaar vast­
gelegde wisselkoersen of zelfs één EG-munt mogelijk te 
maken. Van de omvang van de over te dragen bevoegd­
heden zodat de besluiten gemeenschappelijk, in Europe­
se organen (zoals de Raad en het Europees Stelsel van 
Centrale Banken) kunnen worden genomen, hangt het 
in doorslaggevende mate af of het politieke fiat aan de 
economische en monetaire unie zal worden gegeven. 
Daarom dient over deze omvang overeenstemming te 
worden bereikt vóórdat een bindend besluit over de 
eindfase van de economische en monetaire unie valt. 
Tijdens het beraad dienaangaande mag niet worden 
vergeten, ook de inmiddels officieel bekend gemaakte 
alternatieven voor het rapport-Delors (die in dit advies 
overigens niet ter sprake komen) te bestuderen. 1.4.1. De in het rapport-Delors beschreven over­
dracht van bevoegdheden behelst veel meer dan hetgeen 
met de Europese Akte met betrekking tot de interne 
markt werd besloten. Daarom is te begrijpen waarom 
van politieke zijde bezorgdheid bestaat over het opge­
ven van bevoegdheden ten gunste van gemeenschappe­
lijke Europese besluitvorming. De eisen op het gebied 
van economische politiek alleen kunnen niet garanderen 
dat de op dit punt vereiste politieke wilsvorming plaats­
vindt. Wel wordt de speelruimte voor een autonoom 
monetair en economisch beleid steeds kleiner naarmate 
de economische en financiële vervlechting tussen de lid­
staten sterker wordt, zoals in paragrafen 10 en 12 van 
het rapport gezegd wordt. Toch bestond en bestaat nog 
de mogelijkheid tot economisch-politieke afscherming 
door het wijzigen van de wisselkoerspariteiten. Van 
deze mogelijkheid is de afgelopen twee en een half 
jaar in het EMS bewust geen gebruik gemaakt. In de 
aanloopfase tot de EMU is het van het grootste belang 
dat de dan nog bestaande mogelijkheid van wijzigingen 
in de pariteiten (paragraaf 12) — nl. in het kader van 
de gemeenschappelijke procedure — als kans wordt 
beschouwd, met name in verband met de toenemende 
druk die door de interne markt met een vrij kapitaalver­
keer en vrijheid van bancaire dienstverlening wordt 
uitgeoefend, en wel helemaal indien alle lid-staten vol­
ledig aan het EMS deelnemen. In de overgangsfase 
kunnen de noodzakelijke structuuraanpassingen door 
pariteitswijzigingen worden vergemakkelijkt. Dat po­
litiek begrip hiervoor kan worden opgebracht, is een 
belangrijke voorwaarde voor de politieke instemming 
met de overdracht van beslissingsmacht aan gemeen­
schappelijke Europese organen. Bedoelde besluiten 
worden door uiteindelijk onherroepbare, definitief vast­
gestelde wisselkoersen gedicteerd. De mogelijkheid voor 
de lid-staten om soeverein alle besluiten op het gebied 
van het economisch en het monetair beleid te nemen, 
zal worden beperkt om aan deze beleidsgebieden een 
gemeenschappelijk draagvlak te geven. Daar staat dan 
tegenover dat voor alle lid-staten gezamenlijk de ma­
noeuvreerruimte op deze beleidsgebieden normaliter zal 
worden uitgebreid. 
1.4.2. De bereidheid van de politieke beleidsmakers 
op alle niveaus om zich te laten leiden door hetgeen 
economisch noodzakelijk is, en met een door een EMU 
vereiste overdracht van soevereiniteit in te stemmen, is 
moeilijk in een driefasen-programma in te voegen, ook 
al worden voor de fasen geen termijnen aangegeven. 
Het bepalen van een streefdatum, zoals het jaar 2000, 
zou aan de andere kant de politieke wilsvorming en de 
besluitvorming vergemakkelijken; met het vaststellen 
van de streefdatum 1992 voor de interne markt zijn 
immers goede ervaringen opgedaan. Tevens dient de 
tot dusver vooral theoretische discussie te worden ver­
ruimd en dient de politieke bereidheid met betrekking 
tot de EMU te worden bevorderd, met name door het 
grote publiek van de noodzaak van een EMU en de 
daarmee gepaard gaande voordelen en gevolgen te door­
dringen. 
1.4.3. Het op 26 juni jl. te Madrid door het 
staatshoofd en de regeringsleiders genomen besluit om 
de in het rapport-Delors voorgestelde conferentie van 
de lid-staten voor het uitwerken van een EMU-verdrag 
bijeen te roepen, dient spoedig, zo mogelijk nog in 
de tweede helft van 1990, te worden uitgevoerd. De 
Nr. C 329/46 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 12. 89 
onderhandelingen tijdens de conferentie mogen niet tot 
het einde toe in volledige afzondering plaatsvinden. Op 
een hiervoor geschikte manier dienen de parlementen, 
d.w.z. het Europese Parlement en de nationale en regio­
nale parlementen, over het verloop te worden ingelicht. 
Hierbij mogen de sociaal-economische organisaties, met 
name die welke in het Economisch en Sociaal Comité 
van de EG zijn vertegenwoordigd, niet worden vergeten; 
deze organisaties dienen daarnaast bij de discussie te 
worden betrokken en over de verdere ontwikkeling 
regelmatig te worden geraadpleegd. De EMU gaat heel 
wat verder dan de interne markt en heeft zowel voor 
het bedrijfsleven als voor het sociaal bestel, dus voor 
alle burgers verstrekkende gevolgen. De uiteindelijke 
stemming over de EMU dient daarom plaats te vinden 
wanneer de draagwijdte hiervan algemeen wordt inge­
zien : deze stemming moet qua betekenis praktisch 
vrijwel als een soort Europese volksstemming worden 
beschouwd. Gezien deze verstrekkende betekenis moe­
ten de bevoegdheden van het Europese Parlement zo 
spoedig mogelijk worden versterkt, aangezien dit in een 
EMU voor democratische menings- en besluitvorming 
en controle op Europees niveau te zorgen heeft. Een in 
de toekomst nauwere onderlinge samenwerking tussen 
het Europese Parlement en de nationale en regionale 
parlementen zou de overgang naar de EMU vergemak­
kelijken. 
1.5. De gewenste ruime politieke consensus met be­
trekking tot de EMU zou bovendien impliceren dat zo 
vlug mogelijk overeenstemming wordt bereikt over de 
gevolgen hiervan en dat alle voor de uiteindelijke toe­
stand van de economische en monetaire unie noodzake­
lijke wezenlijke besluiten op basis van één Verdrag 
worden getroffen. Daarenboven zou de in het rapport-
Delors beschreven weg naar het einddoel van een econo­
mische en monetaire unie door een actieprogramma 
kunnen worden geflankeerd, dat naar het voorbeeld 
van het Witboek van 1985 inzake de interne markt door 
de EG-Commissie wordt voorgesteld. 
1.5.1. Het is niet van belang dat de op basis van 
een dergelijk actieprogramma te nemen maatregelen 
schematisch worden ondergebracht in één van de door 
het rapport-Delors beschreven fasen. Wel gaat het daar­
bij om begeleidende reacties op de ervaringen die zijn 
opgedaan met de voltooiing van de interne markt, met 
name na de liberalisering van het kapitaalverkeer, de 
verwezenlijking van vrijheid van bancaire en financiële 
dienstverlening, de opneming van alle EG-valuta's in 
het wisselkoersmechanisme van het EMS en de fiscale 
veranderingen. Daar op deze punten voor tal van lid­
staten fundamentele veranderingen in de randvoor­
waarden zullen optreden en de al bestaande verschillen 
qua ontwikkeling daardoor wellicht nog zullen toe­
nemen, zijn begeleidende maatregelen van de Gemeen­
schap op hun plaats. 
1.5.2. In alle vier gevallen — liberalisering van het 
kapitaalverkeer, vrijheid van financiële dienstverlening, 
EMS-wisselkoersmechanisme en fiscale veranderingen 
— kan de economische en monetaire unie op de proef 
worden gesteld, waarbij aanzienlijke correcties in wis­
selkoersen moeten worden aangebracht. Terwijl in de 
afgelopen twee en een half jaar in het EMS geen wij­
zigingen in de wisselkoersen werden aangebracht, dient 
in die aanpassingsfase in gezamenlijk overleg tijdig en in voldoende mate van de mogelijkheid tot pariteitscor­
recties gebruik te worden gemaakt. Aldus zal de voort­
gang naar de EMU geenszins in gevaar worden ge­
bracht, maar daarentegen een gunstige uitgangssituatie 
daarvoor worden gecreëerd. 
1.6. Het is zaak dat terwille van de politieke bereid­
heid en het gewenste begrip van het grote publiek, met 
name in de economische en sociale kringen, bij de 
beroepsorganisaties en bij de sociale partners, de gevol­
gen van de economische en monetaire unie grondiger 
kunnen worden besproken dan in het rapport-Delors 
gebeurt. Dit geldt voor het werkelijke nut van een 
economische en monetaire unie, dat in het rapport 
slechts marginaal ter sprake komt (paragraaf 14: verho­
ging van de economische welvaart), alsook voor de 
hieraan verbonden vereisten. 
1.6.1. Met betrekking tot de economische en mo­
netaire unie zijn tot dusverre geen berekeningen ge­
maakt zoals in het verslag-Cecchini, waarin in verband 
met de interne markt de kosten van een „niet-verenigd 
Europa" zijn geschat. Het zou nuttig zijn enkele cijfers 
te vermelden waaruit althans de orde van grootte van 
de besparingen kan worden afgelezen. Deze inlichtingen 
werden in september 1989 door Commissievoorzitter 
Delors voor het Europese Parlement aangekondigd. De 
voordelen van de monetaire unie moeten worden ge­
zocht in het macro-economisch nut, dat in paragraaf 
2.9. e.v. wordt beschreven. Zo mag bij een monetaire 
unie, met name wanneer er één EG-munt is, worden 
verwacht dat de burgers zich sterker met de Gemeen­
schap zullen identificeren, een voordeel dat niet te becij­
feren is, maar voor de integratie toch van groot belang. 
Concrete besparingen vloeien niet in de laatste plaats 
voor gezinshuishoudingen en het midden- en kleinbe­
drijf voort uit het wegvallen van de wisselkoersrisico's 
en, bij invoering van een uniforme munt, ook van de 
transactiekosten bij het wisselen van valuta's, uit de 
vereenvoudiging van het betalingsverkeer en niet in de 
laatste plaats uit de grotere prijstransparantie, die voor 
de concurrentie belangrijk is. 
1.6.2. Anderzijds mag het grote publiek ook niet 
worden verzwegen welke vereisten en verplichtingen 
door een economische en monetaire unie worden opge­
legd. Deze worden in het rapport-Delors onder de 
trefwoorden parallellisme, subsidiariteit, pluraliteit en 
solidariteit wel vermeld, maar er wordt niet nader op 
ingegaan. Zij dienen met de nodige openheid te worden 
behandeld, met name wat betreft de gevolgen van de 
verankering van de stabiliteit van de geldwaarde, van 
het uitsluiten van inflatoire financiering van begrotings­
tekorten via onbeperkte kredietverstrekking door de 
centrale bank en van het garanderen van overdrachten 
uit hoofde van het Regionaal Fonds en andere 
structuurfondsen. Op het stuk van de belastingstruc­
tuur, de begrotingssaldi en de omvang van de kosten 
van de sociale verzekeringen en de financiering hiervan 
kunnen soms nog grote verschillen worden vastgesteld. 
Dienen deze verschillen nog vóór de start van de EMU 
uit de weg te worden geruimd of althans te worden 
verminderd, dan moeten behalve maatregelen van de 
economische politiek nog enige wisselkoerscorrecties 
worden uitgevoerd. 
1.7. Het Economisch en Sociaal Comité wil in de 
hierna volgende bijzondere opmerkingen over de defini­
tieve fase van de economische en monetaire unie (hoofd­
stuk 2) en over de etappes op de weg naar genoemde 
unie (hoofdstuk 3) de aandacht op deze talrijke gevolgen 
van de noodzakelijke aanpassingen en structuurveran-
30. 12. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 329/47 
deringen vestigen. Het Comité heeft de indruk dat de 
verschillende sociale aspecten van deze aanpassingen en 
structuurveranderingen in het rapport-Delors onvol­
doende aan bod komen. Daarom zou het gaarne zien 
dat deze sociale dimensie bij de verdere voorbereidingen 
van de economische en monetaire unie met de nodige 
aandacht wordt behandeld. Daarbij kan het er niet 
om te doen zijn, rechtstreeks invloed op de autonome 
onderhandelingen van de sociale partners uit te oefenen 
(paragraaf 30 van het rapport) of zelfs Europese richt­
snoeren voor het loonbeleid uit te vaardigen die verder 
zouden gaan dan het verstrekken van louter oriën-
teringspunten, zoals gegevens over de reële vooruitgang 
van de produktiviteit. Een aan de reële vooruitgang van 
de produktiviteit gerelateerd loonbeleid, dat dan ook 
tot reële inkomensstijgingen leidt, zou overigens een 
belangrijke bijdrage tot de stabilisering van de geld­
waarde in de economische en monetaire unie leveren. 
Bij een dergelijk loonbeleid zouden juist de economisch 
minder ontwikkelde delen van de Gemeenschap baat 
hebben die nog over aanzienlijke produktiviteitsreserves 
beschikken. In vergelijking met het tot dusverre onder 
inflatoire omstandigheden gevoerde loonbeleid zouden 
deze regio's betere mogelijkheden hebben om de inko­
mensachterstand in te lopen en in het sociale vlak 
vooruitgang te boeken. Volgens het Comité dient er 
beslist voor te worden gezorgd dat in alle EG-landen 
de toch al nauw met elkaar verbonden economische en 
sociale ontwikkeling gelijke tred houdt met de economi­
sche en monetaire integratie en dat de werknemers 
vertrouwen in Europa hebben. Het Comité wijst er 
daarom nogmaals op dat het zich een economische en 
monetaire unie alleen maar kan voorstellen indien een 
sterke mate van economische en tevens sociale conver­
gentie wordt bereikt. 
2. Definitieve fase van de EMU 
2.1. De oude twist tussen „monetaristen" en 
„economisten" over de vraag of een monetaire unie een 
economische unie kan afdwingen, of dat de monetaire 
unie de bekroning van een economische unie is, wordt 
met het rapport-Delors niet volledig beëindigd. Het 
rapport-Delors bepleit weliswaar (paragraaf 21), de 
economische en de monetaire unie parallel tot stand te 
brengen; tegelijkertijd wordt echter terecht toegegeven 
(paragraaf 42) dat tijdelijke afwijkingen van het pa­
rallellisme niet te vermijden zijn en zelfs deel uitmaken 
van het dynamische ontwikkelingsproces van de Ge­
meenschap. In elk geval houdt parallellisme volgens het 
Comité in overeenstemming met het rapport-Delors in 
dat de voornaamste kenmerken van een economische 
unie werden beïnvloed door de overeengekomen mo­
netaire regelingen en verplichtingen, maar dat aan een 
monetaire unie pas kan worden gedacht wanneer deze 
met een hoge mate van economische convergentie ge­
paard gaat. 
2.1.1. De monetaire integratie moet en kan een 
voortrekkersrol vervullen als een Europees Stelsel van 
Centrale Banken (ESCB) wordt ingevoerd (paragraaf 
32), dat het gemeenschappelijk monetair beleid tot taak 
krijgt (paragraaf 24). Anderzijds moet de afzonderlijke 
lid-staten bij de economische besluitvorming terecht een 
zekere mate van autonomie worden toegekend. Deze 
autonomie, waarvan de omvang nog moet worden be­
paald, zou recht doen aan het subsidiariteitsbeginsel en tegelijkertijd voor de gewenste identiteit en pluraliteit 
van de afzonderlijke naties in het economische, sociale, 
culturele en politieke vlak (paragraaf 17) zorgen. In 
feite is het belangrijker de politieke bereidheid tot ge­
meenschappelijk handelen te vergroten dan zo spoedig 
mogelijk nieuwe instellingen in het leven te roepen. 
2.1.2. Anders dan op monetair gebied zou voor de 
besluitvorming inzake economische politiek geen nieu­
we Europese instelling worden opgericht. De bevoegd­
heden zouden volgens het „subsidiariteitsbeginsel" 
worden verdeeld (paragraaf 20). Daarbij zou de Raad 
de hoofdlijnen van de economische politiek vaststellen 
(paragraaf 33), terwijl het de taak van de lid-staten 
blijft besluiten te nemen die zonder afbreuk aan de 
samenhang en de werking van de EMU op nationaal, 
regionaal en lokaal vlak kunnen worden genomen. Om 
dit beginsel op alle economische en sociale terreinen in 
praktijk te kunnen verwezenlijken, dienen de lid-staten 
over deze zaak tevoren zorgvuldig overeenstemming te 
bereiken en deze formeel vast te leggen. In de praktijk 
blijkt dat zelfs in een federaal gestructureerd land als 
de Verenigde Staten en aanzienlijke speelruimte voor 
politieke besluiten te vinden is zonder dat hiervan in 
economisch of monetaire opzicht een desintegrerende 
werking uitgaat. 
2.1.3. Het parallelisme tussen gemeenschappelijk 
monetair beleid en convergerende economische politiek 
wordt bemoeilijkt zolang de bevoegde organen op 
grond van hun samenstelling niet specifiek Europees 
zijn gecommitteerd. Bijgevolg kan er een spanningsveld 
tussen het monetair beleid enerzijds en het economisch 
en het financieel beleid anderzijds ontstaan, dat het 
gevolg van een tekortschietend parallellisme is. Het 
streven naar parallellisme wordt mede bemoeilijkt door 
het feit dat de bevoegdheid en de politieke verantwoor­
delijkheid voor het geldbeleid enerzijds en het econo­
misch en het financieel beleid anderzijds door de lid­
staten op uiteenlopende wijze zijn geregeld. Op EG-
niveau zou parallellisme des te gemakkelijker te verwe­
zenlijken zijn naarmate het economisch beleid beter in 
algemene zin met de nagestreefde geldwaardestabiliteit 
harmonieert. 
2.2. Een gemeenschappelijk monetair beleid, dat 
noodzakelijk is bij onherroepbaar vastgelegde wis­
selkoersen in de Gemeenschap en uiteindelijk een ge­
meenschappelijke munt (paragraaf 16), berust op de 
hieraan toe te kennen opdracht. Bovenaan de lijst van 
taken worden in het rapport-Delors (paragraaf 32) het 
nastreven van prijsstabiliteit en het steunen van de op 
communautair niveau vastgestelde algemene economi­
sche politiek vermeld. Het economisch en het financieel 
beleid van zowel de Gemeenschap als de lid-staten 
zullen met de na te streven geldwaardestabiliteit moeten 
stroken. 
Bij het monetair beleid komt het aan op de beheersing 
van het totale geld- en krediet-volume en het garanderen 
van een efficiënt betalings- en financieel systeem, incl. 
elektronische betalingssystemen. Daarentegen zijn de 
emissie en de omloop van bankbiljetten en munten een 
relatief minder belangrijke positie gaan innemen. Het 
is daarom geen toeval dat in het rapport-Delors, in 
tegenstelling tot sommige speculaties bij het grote pu­
bliek, geen voorstellen geformuleerd zijn met betrek­
king tot de vraag hoe het systeem van Europese bank­
biljetten en munten er zou moeten uitzien. 
Nr. C 329/48 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 12. 89 
2.2.1. De centrale betekenis van de geldwaardestabi-
liteit dient overeenkomstig de in het rapport-Delors 
opgenomen voorstellen (paragraaf 32) in de statuten 
van het ESCB te worden verankerd. De geldwaar-
destabiliteit is om verschillende redenen van belang: 
— stabiliteit van de geldwaarde is een goede — hoewel 
niet de enige — voorwaarde voor economische groei 
en hoge werkgelegenheid, 
— wordt in alle lid-staten in gelijke mate voor stabili­
teit van de geldwaarde gezorgd, dan komt een be­
langrijke beweegreden voor op koersveranderingen 
binnen de Gemeenschap speculerende kapitaal­
bewegingen te vervallen, 
— tot slot zouden stabiele wisselkoersen tussen de 
Europese valuta's er essentieel toe bijdragen dat 
de Gemeenschap een internationaal aantrekkelijke 
kapitaalmarkt zou worden. 
De plicht tot handhaving van geldwaardestabiliteit is 
voorts uit maatschappelijk oogpunt relevant, daar hier­
door de sociaal zwakkeren worden beschermd tegen 
inflatoire waardevermindering van hun spaargeld en 
tegen afkalving van de koopkracht van lonen en salaris­
sen. Aldus zou in de economische en monetaire unie 
toch iets tot de sociale dimensie worden bijgedragen 
die velen t.a.v. de interne markt nog missen. 
2.2.2. Als men erin slaagt, de geldontwaarding tot 
een minimum te reduceren, komt een einde aan het in 
sociaal opzicht onwenselijk verlies aan koopkracht van 
kleine spaarders en gepensioneerden. Daar komt nog 
bij dat in dat geval het CAO-beleid van de sociale 
partners wordt vereenvoudigd, die bij loononderhande­
lingen geen aandacht meer aan een bijzondere 
„prijscompensatie" behoeven te besteden. Uiteindelijk 
zouden alle landen van de Gemeenschap tot voor beleg­
gingskapitaal even interessante plaatsen uitgroeien. Met 
een monetaire unie waarin de zorg voor geldwaar­
destabiliteit een plicht is, zou de Gemeenschap gemak­
kelijker internationaal de middelen kunnen vinden om 
projecten op het terrein van regionale en structuuront­
wikkeling te financieren. Aldus zou de Gemeenschap 
zich in het internationaal monetaire bestel tegenover de 
tot dusverre overheersende valuta's, met name de US-
dollar, gemakkelijker kunnen handhaven en zich beter 
tegen ingevoerde inflatie kunnen weren (zie paragrafen 
2.9.1 en 2.9.2). De monetaire unie vermag de Gemeen­
schap echter uiteraard niet volledig te beschermen tegen 
alle storingen die zich in het internationaal monetair 
bestel kunnen voordoen. 
2.2.3. Voor de politieke acceptatie van een door 
stabiliteit gekenmerkte Gemeenschap pleiten de goede 
ervaringen die met het EMS zijn opgedaan. Zoals in 
het rapport-Delors terecht wordt benadrukt, werd in 
het EMS inderdaad aan het beleid van geldwaardestabi­
liteit in toenemende mate voorrang gegeven. Hierbij 
heeft de Duitse mark als „anker" voor het monetair 
beleid van de aan het wisselkoersmechanisme deel­
nemende landen een nuttige functie in het EMS vervuld. 
In het EMS is een vrij grote kern van landen met weinig 
inflatie gevormd. De kritiek op de asymmetrie van de 
wisselkoersaanpassingen en de dominante positie van 
de DM is geluwd, met name omdat ook de Duitse 
mark sterk met het internationaal monetair bestel is 
verbonden. Een monetaire unie biedt de mogelijkheid, op dit punt nog verdere vooruitgang te boeken door de 
verantwoordelijkheid en de meningsvorming, die tot 
dusverre dikwijls door de Duitse federale bank werd 
geïnspireerd, een communautair draagvlak te geven. 
Met behulp van de in het EMS opgedane ervaringen zal 
het eenvoudiger zijn op Europees niveau de spanningen 
meester te worden die kunnen opduiken wanneer een 
economische politiek moet worden bevorderd dan die 
bij grotere stabiliteit van de geldwaarde gelijktijdig 
afgestemd moet zijn op evenwichtige groei, converge­
rende levensstandaarden, hoge werkgelegenheid en ex­
tern evenwicht (paragraaf 16). Er kan niet uitsluitend 
worden volstaan met een akkoord op Europees vlak 
over deze lijst van doelstellingen inzake economisch 
beleid. Hier dient overeenstemming te worden bereikt 
over gemeenschappelijke prioriteiten. Het besluit hier­
over dient te worden genomen aan de hand van door 
de economisch-politieke organen vervaardigde analyses 
van de situatie. Daarbij dient er met name op te worden 
gelet dat in de onderdelen van het economisch en het 
financieel beleid die nog onder nationale verantwoorde­
lijkheid blijven, met de gemeenschappelijke prioriteiten 
rekening wordt gehouden. 
2.2.4. Het steunen van de economische politiek door 
de monetaire politiek wordt door sommigen gezien als 
de achillespees of het zwakke punt van een modern 
centrale-banksysteem. Dit is in het bijzonder het geval 
bij het wisselkoersbeleid, dat gevoerd wordt om het 
extern evenwicht te garanderen. De bevoegdheid voor 
het wisselkoersbeleid, die ook in landen met het „mo­
derne" systeem in geen geval aan de centrale bank alleen 
toekomt, wordt in het rapport-Delors niet duidelijk 
beschreven. Zo wordt enerzijds (paragraaf 32) gespro­
ken van de verantwoordelijkheid van het ESCB voor 
het beheer van de wisselkoersen en anderzijds (para­
graaf 33) van de formulering van het wisselkoersbeleid 
van de Gemeenschap in samenwerking met de ESCB-
Raad en tenslotte (paragraaf 60) van interventies in 
valuta's van derde landen uitsluitend onder verantwoor­
delijkheid van de ESCB-Raad die daarbij in overeen­
stemming met het wisselkoersbeleid van de Gemeen­
schap zou handelen. Wisselkoersveranderingen kunnen 
echter omwille van de gevolgen hiervan voor de econo­
mische politiek en vooral voor het structuurbeleid niet 
alleen vanuit het monetair beleid worden gelegitimeerd. 
2.2.5. Tijdens de intergouvernementele onderhan­
delingen over het EMU-Verdrag en over het statuut 
voor een ESCB moet derhalve duidelijk worden bepaald 
welk orgaan bevoegd is voor het wisselkoersbeleid van 
de Gemeenschap tegenover derde landen — bijvoor­
beeld de Raad van ministers van economische zaken en 
financiën — en hoe in dat verband met het ESCB wordt 
samengewerkt. Ook moet duidelijk worden bepaald dat 
beslissingen over pariteitswijzigingen tegenover derde 
landen de politiek van geldwaardestabiliteit van het 
ESCB niet mag doorkruisen. In een EMU met onher­
roepbaar vastgelegde pariteiten voor de deelnemende 
valuta's of met één enkele valuta kan het wisselkoers­
beleid tegenover derde landen toch al sterker door 
marktfactoren en fundamentele elementen als grotere 
produktiviteitsverschillen worden bepaald dan tot dus­
ver in de afzonderlijke EG-landen, waar vooral in de 
beginjaren van het EMS het wisselkoersbeleid namelijk 
als functie had, de uiteenlopende ontwikkeling van 
inkomens, groei en inflatie te compenseren. 
30. 12. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 329/49 
2.2.6. Het ESCB dient bij de coördinatie van het 
beleid met betrekking tot het toezicht op de banken te 
worden betrokken; hiervoor behoeft geen afzonderlijk 
instantie te worden gecreëerd. Wel dient in het ESCB 
de coördinatie van het beleid inzake banktoezicht als 
taak functioneel van de taak uit hoofde van het mone­
tair beleid te worden onderscheiden. Het ESCB mag 
geenszins de centrale functie van banktoezicht voor de 
Gemeenschap krijgen, zoals in het Verenigd Koninkrijk 
de Bank of England. Hiertegen spreekt het argument 
dat volgens het subsidiariteitsbeginsel het toezicht dient 
te worden overgelaten aan de nationale autoriteiten, 
die dit overeenkomstig het beginsel van de bevoegdheid 
van het land van de zetel voor de activiteiten op EG-
niveau van de bij hen toegelaten financiële en kredietin­
stellingen uitoefenen. Het na de harmonisering van de 
minimumnorm in de tweede richtlijn bevestigde begin­
sel van wederzijdse erkenning van het banktoezicht 
biedt overigens de mogelijkheid, het ESCB te ontheffen 
van Europese taken op het gebied van rechtstreeks 
banktoezicht en hem uitsluitend met coördinerende ta­
ken te belasten. 
2.3. Het is zaak het statuut van het ESCB af te 
stemmen op het bijzonder moeilijke en niet met andere 
voorbeelden vergelijkbare mandaat van het gemeen­
schappelijk monetair beleid voor op dit ogenblik twaalf 
landen en het bovendien in samenwerking met het 
Europese Parlement uit te werken. De belangrijkste 
regelingen in dat verband betreffen de federatieve 
structuur van het ESCB en zijn onafhankelijkheid (para­
graaf 32). 
2.3.1. De federatieve structuur van het ESCB vloeit 
voort uit de gezien de politieke diversiteit van de Ge­
meenschap juiste overweging dat de nationale centrale 
banken niet tot één Europese mogen worden sa­
mengevoegd, maar dat het zaak is iedere met een eigen 
juridische autonomie te laten voortbestaan. De federa­
tieve structuur zou betekenen dat de presidenten van 
de centrale banken — samen met de leden van het door 
de Europese Raad te benoemen bestuur — de ESCB-
Raad vormen. De gemeenschappelijke besluitvorming 
inzake monetair beleid en de tenuitvoerlegging ervan 
door het ESCB staat de federatieve structuur hiervan 
op zich niet in de weg. 
2.3.2. Aangezien het monetair beleid niet verschilt 
naar gelang van de regio's en federatief bepaald kan 
worden, zou het ESCB wat de besluitvorming en de 
tenuitvoerlegging betreft, slechts op één niveau dienen 
te werken. Dat stemt overeen met het voorbeeld van 
andere centrale banken die een federatieve organisatie 
kennen, zoals het Amerikaanse Federal Reserve System. 
De twaalf regionale Federal Reserve Banks, die voor de 
52 Amerikaanse federale Staten bevoegd zijn, voeren 
geen autonoom, uiteenlopend centrale-bankbeleid, 
maar voeren het door de Federal Reserve Board vastge­
stelde gemeenschappelijke beleid uit. Op soortgelijke 
wijze zouden ook de nationale centrale banken van de 
EG-landen dan organen van het ESCB zijn. De ESCB-
Raad kan sommige van zijn centrale banken — of 
zelfs alle — belasten met belangrijke taken als het 
openmarktbeleid en interveniëren op de geld- en de 
valutamarkt. Door het statuut dient echter te worden 
gewaarborgd dat de nationale banken in de eindfase 
van de EMU in alle gevallen aan de instructies van het 
ESCB gebonden zijn. 2.4. In het belang van een op stabiliteit gericht mone­
tair beleid dient het ESCB bij de uitoefening van zijn 
taken onafhankelijk te zijn van specifieke instructies 
van de nationale regeringen en de communautaire au­
toriteiten (paragraaf 32). Deze onafhankelijkheid heeft 
voornamelijk betrekking op de zorg voor de geldwaar-
destabiliteit in het kader van de voorgestelde exclusieve 
bevoegdheid van het ESCB voor het gemeenschappelijk 
monetair beleid in de EMU. De onafhankelijkheid 
wordt evenwel beperkt door het feit dat het ESCB — 
zoals trouwens de Duitse Bundesbank overeenkomstig 
artikel 12 van de wet ter zake — de algemene economi­
sche politiek van de Gemeenschap, doch niet iedere 
afzonderlijke maatregel, dient te steunen, voor zover 
dit niet in strijd is met de zorg voor de geldwaardestabi-
liteit. Voor de samenwerking die geboden is om de 
economische politiek te steunen, lijkt een „tandrad-
structuur" in de vorm van wederzijdse deelneming (zon­
der stemrecht) aan de beraadslagingen van de verga­
deringen van de ESCB-Raad, de Raad van ministers 
van economische zaken en financiën en de Commissie 
(paragraaf 34) doelmatig te zijn. 
2.4.1. In het statuut dient naast de functionele onaf­
hankelijkheid ook de juridische en financiële autonomie 
van het ESCB te worden verankerd. De persoonlijke 
politieke onafhankelijkheid van de ESCB-Raad wordt 
met name gewaarborgd door het feit dat de hierin 
zittende leden van het bestuur en de voorzitter voor 
een voldoende lange mandaatsperiode — bij voorbeeld 
tweemaal de duur van het mandaat van de EG-Commis-
sie — worden benoemd (paragraaf 32). Zij dienen op 
voordracht van de Commissie, na raadpleging van het 
Europese Parlement, te worden benoemd. De duur van 
de ambtsperiode van de presidenten der centrale banken 
en van hun mandaat in de ESCB-Raad dient volgens de 
nationale gebruiken te worden bepaald. 
2.4.2. Omwille van de — stellig gewenste — volheid 
der machten van een toekomstige met het monetair 
beleid belaste Europese instelling lijkt het geboden dat 
het ESCB volgens de regels van de democratie verant­
woording verschuldigd is. Het ESCB zou niet alleen 
rekening en verantwoording moeten afleggen bij de 
Raad, maar ook, ten minste eenmaal per jaar, aan 
het Europese Parlement en het Economisch en Sociaal 
Comité verslag moeten uitbrengen. Dit afleggen van 
verantwoording mag niet leiden tot ingrijpen in de 
dagelijkse gang van zaken in de ESCB-Raad, maar biedt 
evenwel de mogelijkheid van democratisch toezicht. In 
geval van conflictsituaties zou het Europese Hof van 
Justitie kunnen worden ingeschakeld. 
2.4.3. Dezelfde onafhankelijkheid als die van het 
ESCB zou logischerwijze aan alle hierbij aangesloten 
nationale centrale banken en de uitvoerende organen 
hiervan moeten worden toegekend (paragraaf 52). 
2.4.4. Voor de besluitvorming in de ESCB-Raad 
dient geen eenstemmigheid vereist te zijn, maar kan met 
meerderheid van stemmen worden volstaan. Weging 
van de stemmen op een zuiver politiek bepaalde — en 
veeleer schematische — wijze zoals in de Raad, of 
verdeling van de zetels per land zoals in het Europese 
Parlement en het Economisch en Sociaal Comité, zijn 
niet de enige mogelijkheden. Daarnaast kunnen bij de 
weging der stemmen criteria worden gehanteerd die 
ook uit het oogpunt van monetair en economisch beleid 
relevant zijn. 
Nr. C 329/50 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 12. 89 
2.5. Anders dan in de monetaire unie, waar het mo­
netair beleid in handen van de Europese instelling ESCB 
zou liggen, ontbreekt het in de economische unie voor 
de bepaling van hoofdlijnen met betrekking tot de ge­
meenschappelijk te voeren economische politiek aan 
een vergelijkbare instelling doordat een democratisch 
gelegitimeerde Europese regeringsverantwoording ont­
breekt. 
2.5.1. Als voorlopige oplossing lijkt het aanvaard­
baar dat de Raad van ministers van economische zaken 
en financiën als overgangsmaatregel op grond van de 
artikelen 102 A, 104 en 105 van het EEG-Verdrag, met 
inachtneming van de taak van de EG-Commissie en in 
afwachting van uitbreiding van de bevoegdheden van 
het Europese Parlement, bevoegdheden op het gebied 
van de economische politiek krijgt. 
De bevoegdheden van de Raad zouden verder moeten 
reiken dan de Beschikking van 18 februari 1974 inzake 
convergentie van de economische politiek, die, zoals 
de Commissie op 20 september jl., heeft voorgesteld, 
bijgevolg aanzienlijk dient te worden uitgebreid. Zo 
zou het bijvoorbeeld doelmatig zijn dat de Raad van 
ministers van economische zaken en financiën het eens 
wordt over belangrijke richtgetallen voor de economi­
sche politiek, die op een inventaris van de economische 
ontwikkeling (Economisch Jaarverslag) en een uit­
spraak op middellange termijn over de begrotingsvoor-
nemens gebaseerd zijn. Daarbij dient te worden beseft 
dat de Raad gezien zijn structuur waarschijnlijk he­
lemaal niet in staat is, de nodige maatregelen op het 
stuk van het economisch beleid van de Gemeenschap 
te treffen. Gezien de ervaringen opgedaan met de Be­
schikking van 1974 inzake convergentie van de econo­
mische politiek zijn ministers die gebonden zijn door 
een nationale regeringsverantwoordelijkheid, in een Eu­
ropees orgaan dat nogal eens beslissingen inzake econo­
mische politiek moet treffen, niet tegen deze taak opge­
wassen. 
2.5.2. Aan de hoofdlijnen van het economisch en het 
monetair beleid van de EG dienen in sterkere mate 
algemenere Europese zienswijzen ten grondslag te lig­
gen, voor zover zulks met het subsidiariteitsbeginsel te 
verenigen is. Aldus dient niet slechts het monetair beleid 
communautair te worden, maar moet ook de economi­
sche politiek van de EG geleidelijk tot op zekere hoogte 
een zelfstandiger-functie krijgen. Dit lijkt ter wille van 
de convergentie en ter voorkoming van nieuwe 
evenwichtsverstoringen geboden, met name in geval van 
een conjuncturele crisis. De EG-Commissie zou daarom 
haar gedachten moeten laten gaan over de vraag hoe 
ook de economische politiek in een economische en 
monetaire unie een zekere zelfstandigheid kan worden 
verleend. 
2.5.3. Het direct uitoefenen van invloed op gebieden 
die behoren tot de nationale economische en sociale 
politiek, schijnt evenwel ongewenst; dit geldt zowel 
voor de omvang van de overheidsmaatregelen, b.v. op 
het gebied van woningbouw of in het sociale vlak, als 
met betrekking tot de proportionele financiering van 
de overheidsbegrotingen, de openbare sociale instellin­
gen en de pensioenfondsen via directe of indirecte be­
lastingen en via de sociale premies. Wel dient ervoor te 
worden gezorgd dat de onder de nationale bevoegdheid 
blijvende onderdelen van het economisch, het sociaal en het financieel beleid in hun totaliteit met het op 
EG-niveau vastgestelde macro-economische raamwerk 
verenigbaar zijn. Aldus wordt de convergentie van de 
economische politiek globaal veilig gesteld. 
2.6. Op één belangrijk punt zou van de regel dat 
geen rechtstreekse invloed op het economisch en het 
financieel beleid van de lid-staten wordt uitgeoefend, 
moeten worden afgeweken, nl. op het stuk van het 
begrotingsbeleid. Om aan het op stabiliteit gericht ge­
meenschappelijk monetair beleid geen afbreuk te doen, 
zou moeten worden vermeden openbare begrotingste­
korten inflatoir te financieren. Aldus moet ervoor wor­
den gezorgd dat een dergelijke financiering van over­
heidstekorten — of dit nu op lokaal, regionaal, natio­
naal of Europees niveau is — door onbeperkte directe 
of indirecte gebruikmaking van kredieten bij de centrale 
bank wordt uitgesloten. Met de uitspraken in het rap-
port-Delors (paragraaf 33) dienaangaande wordt inge­
stemd. Een Europese ex-ante-coörd'matie in de vorm 
van bindende regels met betrekking tot de bepaling van 
bovengrenzen voor de begrotingstekorten en vaststel­
ling van totale begrotingssaldi schijnt niet noodzakelijk. 
Dergelijke door de Raad vastgestelde ex-ante-voov-
schriften zouden zowel indruisen tegen het subsi­
diariteitsbeginsel als tegen de democratische fundamen­
tele begrotingsrechten van de nationale parlementen. 
De sociale en overheidsuitgaven hebben echter een aan­
zienlijke invloed op de sociaal-economische politiek van 
de lid-staten. Deze uitgaven zorgen voor honderddui­
zenden arbeidsplaatsen in de Gemeenschap, zij beïn­
vloeden het loonbeleid in ieder land, zij bepalen het 
niveau en de kwaliteit van tal van collectieve voorzie­
ningen. Een en ander impliceert dat een werkelijke 
samenwerking tot stand moet worden gebracht m.b.t. 
het begrotingsbeleid om te voorkomen dat de huidige 
onevenwichtigheden nog worden versterkt. 
2.6.1. Het niet rechtstreeks willen ingrijpen in het 
begrotingsbeleid laat wel de mogelijkheid open, in het 
kader van de algemene coördinatie van het economisch 
en het financieel beleid (zie paragraaf 2.5.2) ook aan­
dacht te besteden aan de noodzaak dat de begrotingen 
op stabiliteit zijn gericht. Overigens kan er in het be­
grotingsbeleid van de lid-staten in de EMU meer op 
vertrouwd worden dat dit beleid gehoorzaamt aan de 
eisen die gesteld worden door een op stabiliteit gericht 
gemeenschappelijk monetair beleid en ook door het 
wegvallen van de mogelijkheid, de begrotingstekorten 
via de centrale bank te financieren. v 
2.7. Na de voltooiing van de EMU kunnen veran­
deringen in de met de vestigingsplaats samenhangende 
economische voordelen en de concurrentieverschillen 
tussen de lid-staten niet langer door wisselkoersaan­
passingen worden gecompenseerd. In de Gemeenschap 
kan thans nog een welvaartsverschil in de verhouding 
van één tot zes tussen de — op basis van het inkomen 
per inwoner — „armere en rijkere" regio's worden 
waargenomen. Dit verschil zal in een gebied met één 
enkele munteenheid nog duidelijker aan het licht treden. 
In dat geval kunnen in alle twaalf landen de lonen en 
salarissen en tevens de prijzen, dus ook de koopkracht, 
in dezelfde valuta vergeleken worden. 
2.7.1. De huidige betalingsbalanssaldi worden ten 
dele aan een meer of minder geslaagde economische 
30. 12. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 329/51 
en monetaire politiek, ten dele aan het economisch 
prestatievermogen toegeschreven. Daaruit mogen geen 
verkeerde conclusies voor een toekomstige economische 
en monetaire unie worden getrokken. Van de unie mag 
niet worden verwacht dat zij zonder meer een oplossing 
brengt voor de verschillen qua inkomensniveau per land 
en per regio: een gemeenschappelijke munteenheid zou 
namelijk op zich geen verplichting betekenen om het 
dan nog duidelijker wordende welvaartsverschil te ver­
smallen of om de vroegere betalingsbalanssaldi volledig 
te vervangen door een financiële compensatie die uit de 
Gemeenschapsbegroting gefinancierd zou worden. 
2.7.2. Concurrentie- en welvaartverschillen kunnen 
ook in een economische en monetaire unie slechts via 
structurele aanpassingen worden versmald, met de te 
verwachten gevolgen voor regionale werkgelegenheid 
en groei. Op de Gemeenschap rust overeenkomstig 
artikel 130 A EEG-Verdrag de plicht haar „economische 
en sociale samenhang" te versterken, voornamelijk om 
het verschil tussen de regio's te verkleinen. Derhalve 
moet op basis van de Resolutie van de Europese Raad 
van februari 1988 de omvang van de structuurfondsen 
in de periode tot 1993 worden verdubeld, waarbij het 
accent moet worden verlegd van project- naar pro­
grammafinanciering en een nieuwe vorm van „partner­
ship" tot stand moet worden gebracht tussen de Ge­
meenschap en haar minder ontwikkelde regio's. Met de 
beoordeling in het rapport-Delors (paragraaf 29) wordt 
ingestemd: het voornaamste doel van het regionaal 
beleid zou het niet mogen zijn, inkomens te subsidiëren 
en uitsluitend ongelijkheden qua levensstandaard glad 
te strijken; veeleer moet door middel van investerings­
programma's, b.v. ter verbetering van de infrastructuur, 
worden vermeden dat omvangrijke verplaatsingen van 
arbeidskrachten de voornaamste aanpassingsfactor 
worden. 
2.7.3. Anderzijds wordt het in het rapport-Delors 
(paragraaf 59) noodzakelijk geacht dat het structuur-
en het regionaal beleid „aan de behoeften van de econo­
mische en monetaire politiek aangepast" zijn en ver­
sterkt worden en dat de overdrachten aan de lid-staten 
uit hoofde van het structuurbeleid worden aangevuld. 
Deze „behoeften van de EMU" worden vooral gezien 
in de aanpassingsmoeilijkheden die zich aanvankelijk 
kunnen voordoen als gevolg van de wijzigingen in het 
economisch en het begrotingsbeleid, wanneer deze niet 
langer inflatoir kunnen worden gefinancierd en de ge­
volgen niet meer ten opzichte van de buurlanden door 
devaluatie kunnen worden gecompenseerd. 
2.7.4. Het in de monetaire unie vereiste afzien van 
inflatoir economisch en financieel beleid mag niet een­
voudig door communautaire compensatiebetalingen 
worden „beloond". Een dergelijke transnationale finan­
ciële compensatie zonder specifieke bestemming zou de 
Europese Gemeenschap, die ook als EMU nog ver van 
een federale Staat verwijderd is, niet aankunnen: 
— een dergelijke financiële compensatie tussen twaalf 
landen zou meer kosten dan de totale omvang van 
de EG-begroting bedraagt, — op politiek vlak is een transnationale financiële com­
pensatie niet haalbaar zolang het begrotings- en het 
financieel beleid nationaal blijven. 
De te verwachten onenigheid over ongespecificeerde 
overdrachtbetalingen zou voor de Gemeenschap een 
nog betere — en mogelijk permanente — last betekenen 
dan destijds de onderhandelingen over de hervorming 
van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de ver­
hoging van haar eigen middelen. 
2.8. Voor de op te lossen aanzienlijke structurele 
aanpassingsproblemen moeten andere oplossingen wor­
den gevonden dan eenvoudige overdrachten zonder 
specifieke bestemming of een soort transnationale fi­
nanciële compensatie, zoals in paragraaf 2.7.4 bedoeld. 
Wegens de draagwijdte van de aanpassing is het van 
groot belang, deze aanpassing doelmatig en gericht te 
doen verlopen, zodat deze vlot kan plaatsvinden. Met 
name mag deze aanpassing niet ten koste van de 
zwakste maatschappelijke groepen en regio's gaan. 
Daarom wordt betreurd dat in het rapport-Delors geen 
concrete uitspraken worden gedaan over de flankerende 
maatregelen die nodig zijn om de aanpassingsmoeilijk­
heden voor bedoelde groepen en regio's op te vangen. 
2.8.1. Het budget van de structuurfondsen van de 
EG dient met het oog op de EMU na 1992 aanzienlijk 
verder te worden opgevoerd, zonder dat het verschaffen 
van middelen uit deze fondsen het karakter van finan­
ciële compensaties krijgt. De middelen van de EG-
fondsen zouden daarentegen in het kader van een Eu­
ropees opgezet structureel en regionaal beleid aange­
wend moeten worden; daarbij zou (paragraaf 29) de 
ontvanger er, indien mogelijk, toe moeten worden aan­
gezet, zijn aanpassingsinspanningen te intensivieren. 
Deze inspanningen dienen bij de gemeenschappelijk 
vastgestelde Europese doelstellingen aan te sluiten en 
zouden dan ook tot de nagestreefde economische en 
sociale samenhang in de Gemeenschap bijdragen. 
2.8.2. Gezien de noodzakelijke, in de beginfase nog 
mogelijke wisselkoerscorrecties bestaat bijzonder 
dringend behoefte aan uitbreiding van de infrastructuur 
en aan maatregelen ter verbetering van de beroeps­
kwalificatie. Indien de lokatie-omstandigheden niet 
enigszins nader tot elkaar worden gebracht, zou het 
voor het CAO- en het sociaal beleid een te zware opgave 
worden, werknemers en kansarme groepen deel te laten 
hebben in de economische groei. Hiertoe moet ook het 
garanderen van sociale minimumnormen in alle landen 
van de Gemeenschap worden gerekend. Betreurd wordt 
dat in het rapport-Delors niet wordt ingegaan op de 
effecten van de EMU op de sociale-verzekeringsstelsels 
van de lid-staten. 
2.8.3. Het is positief dat in het rapport op een aantal 
plaatsen over het CAO-beleid wordt gesproken, voor 
zover de autonomie van de sociale partners nadrukke­
lijk wordt bevestigd. In het rapport-Delors wordt gead­
viseerd (paragraaf 30), het loonbeleid op produktivi-
teitsverbeteringen af te stemmen. Deze worden als een 
niet-bindend oriënteringspunt beschouwd. Het oriënte­
ren van de loonontwikkeling op de reële stijging van de 
produktiviteit zou de met de economische en monetaire 
unie beoogde stabiliteit van de geldwaarde ten goede 
komen, hetgeen bijzondere desiderata m.b.t. loon- en 
Nr. C 329/52 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 12. 89 
herverdelingsbeleid niet uitsluit. Naast de middelen uit 
EG-fondsen moet er overigens nog ruimte blijven voor 
een nationaal structuur- en regionaal beleid, waarbij 
vanzelfsprekend rekening wordt gehouden met de Eu­
ropese mededingingsvoorschriften, in het bijzonder met 
het verbod van selectieve steun. 
2.8.4. Een zekere verbetering van de voorwaarden 
voor de structureel in een nadelige positie verkerende 
en economisch achtergebleven regio's kan trouwens van 
de kapitaalmarkt in een EMU worden verwacht. Dank 
zij de monetaire samenwerking en de opheffing van de 
beperkingen van het kapitaalverkeer krijgen alle EG-
landen in gelijke mate toegang tot de „Europese finan­
ciële ruimte" en komt een belangrijke oorzaak te verval­
len voor de nadelige positie van de „landen met zwakke 
munt" volgens de internationale rating-standaard. Met 
de toegang tot de kapitaalmarkt, hoewel de renteta­
rieven wellicht nog van regio tot regio verschillen, wor­
den de probleemgebieden voor de particuliere kapitaal­
beleggers aantrekkelijker, zodat de comparatieve 
kostenvoordelen en koopkrachtverschillen in sterkere 
mate kunnen worden geëxploiteerd. Zo kunnen de mid­
delen van de EG-fondsen ook sterker voor kapitaal-
en rentesubsidies worden aangewend, met name met 
inschakeling van regionale kredietinstellingen, zodat in 
totaal meer middelen kunnen worden gemobiliseerd 
voor projecten die tot de ontwikkeling van deze regio's 
bijdragen. 
2.9. Dank zij het monetair bestel zullen binnen de 
Gemeenschap de kansen voor de probleemregio's al­
gemeen worden verbeterd, hoewel niet voor alle regio's 
in gelijke mate en evenmin min of meer automatisch. De 
Gemeenschap zal vooral in haar geheel internationaal 
voordeel hebben bij de monetaire unie. Een bijna conti­
nentale markt, waar zich geen wisselkoersrisico's voor­
doen en later zelfs een gemeenschappelijke munteenheid 
zal bestaan, waar bancaire en financiële diensten zonder 
belemmeringen kunnen worden aangeboden en waar 
het kapitaalverkeer geen hindernissen ondervindt — 
een dergelijke Europese financiële ruimte zal voor in­
vesteerders uit derde landen een interessante 
vestigingsplaats zijn. Niet alleen zou meer geld uit de 
rest van de wereld naar de Europese financiële ruimte 
worden gelokt, ook zouden de besparingen in de Ge­
meenschap nog sterker dan tot dusver in de Gemeen­
schap zelf worden belegd. 
2.9.1. Met de economische en monetaire unie zou de 
betekenis van de Gemeenschap in de wereld worden 
versterkt. De Europese munteenheid ECU zou als beleg-
gings- en reservevaluta beter met de dollar en de yen 
kunnen concurreren dan een van de huidige Europese 
munten. Een Gemeenschap die met één stem spreekt, 
zou in het internationaal monetair bestel, in internatio­
nale organisaties als de Wereldbank en het Internatio­
naal Monetair Fonds, maar ook in andere groeperingen 
als de bestaande ,,G7" (en een toekomstige „G4" ?) de 
grotere rol spelen die Europa eigenlijk toekomt. 
2.9.2. De ECU zou in toenemende mate internatio­
naal gebruikt worden als factureringsvaluta. Dat zou 
de positie van de Gemeenschap in de wereldhandel 
versterken. Prijsnoteringen en contracten voor aardolie, 
grondstoffen en technologische produkten zouden niet meer uitsluitend in dollar luiden. De somtijds nerveuze 
veranderingen van deze prijzen, die door de koersfluc­
tuaties van de Amerikaanse dollar nog worden ver­
sterkt, hebben in de laatste twee decennia voor het 
Europese bedrijfsleven (en met name op het gebied van 
energie, landbouw en vliegtuigindustrie) zeer nadelige 
gevolgen gehad. 
2.9.3. De rol die de ECU hierbij geleidelijk zou gaan 
overnemen, zou de Gemeenschap economisch in een 
nauwelijks te becijferen mate ten goede komen. Het 
„nut" van de monetaire unie blijkt dan veel verder te 
gaan dan de genoemde besparingen op het gebied van 
transactiekosten en in het kapitaalverkeer. Aan de an­
dere kant mogen ook de risico's niet worden onderschat 
die een groot ECU-volume uiteindelijk met zich brengt. 
De mogelijke storende effecten hebben zich op de eu-
rodollarmarkt laten zien. 
2.9.4. Niet alleen in het vlak van het monetair beleid, 
maar ook in dat van de economische politiek zouden 
de betekenis, maar ook de verantwoordelijkheid van de 
Gemeenschap wereldwijd toenemen. De internationale 
rol van de Gemeenschap die in het rapport-Delors vrij 
marginaal ter sprake komt (paragraaf 35-38), zou aan­
zienlijk aan betekenis winnen. Hiermee dient in de 
opzet van het beleid van de EG tijdig rekening te worden 
gehouden. Ook de samenleving, met name de sociaal-
economische kringen, dient te worden doordrongen van 
de nieuwe mogelijkheden die het resultaat zijn van de 
internationale verantwoordelijkheid van de Gemeen­
schap (zie paragrafen 1.4.2, 1.4.3 en 3.3.4). Dit geldt 
voor het eigenlijke beleid inzake buitenlandse handel, 
waarvoor overeenkomstig het EEG-Verdrag de Ge­
meenschap bevoegd is en waar de Commissie als haar 
woordvoerster de lid-staten in de multilaterale onder-
handelingsgronden van de Algemene Overeenkomst in­
zake tarieven en handel (GATT) vertegenwoordigt. Dit 
geldt ook algemeen voor de mogelijkheid van de Ge­
meenschap, de betrekkingen tussen de industrie- en de 
ontwikkelingslanden te verbeteren en met het gewicht 
van haar interne markt en open handelssysteem tot 
een liberalisering van het wereldhandelssysteem bij te 
dragen. 
3. De etappes op de weg naar een EMU 
3.1. De economische en monetaire unie vergt een 
lange en zorgvuldige voorbereiding, te meer daar de 
verwezenlijking van de interne markt op het gebied van 
het kapitaalverkeer, de bancaire en financiële diensten 
en de fiscale veranderingen nog aanzienlijke gevolgen 
kan hebben voor de tijdens de laatste jaren relatief 
stabiel gebleven monetaire verhoudingen: 
— Het vrij verrichten van bancaire en financiële dien­
sten in de hele EG zal er bij een volledig vrij kapitaal­
verkeer (paragrafen 12, 24) toe leiden dat het 
rechtsgebied van de nationale centrale banken en 
het gebied waarin hun valuta wordt gebruikt hun 
banksysteem werkzaam is, niet langer overeenstem­
men, terwijl dit tot dusverre grotendeels wel het 
geval was. 
— Met de opheffing van de deviezenbeperkingen voor 
het kapitaalverkeer (paragrafen 12, 14) valt een 
afscherming weg die er in sommige lid-staten aan­
zienlijk toe heeft bijgedragen dat de wisselkoersen 
30. 12. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 329/53 
van hun valuta's zelfs bij vrij hoge inflatie­
percentages betrekkelijk lang konden worden verde­
digd. 
— De opheffing van de fiscale belemmeringen met het 
oog op de harmonisatie of de onderlinge aanpassing 
van de belastingsystemen kan in de overgangsfase 
een nieuwe situatie voor de mededinging teweeg­
brengen die tot gewijzigde goederen- en geldstromen 
leidt en het wisselkoersbestel onder druk zet. 
— Ook de effecten van de Economische en Monetaire 
Unie op de sociale-verzekeringsstelsels, waarvan 
omvang en financiering zorgvuldiger dienen te wor­
den onderzocht, leiden tot nieuwe situaties. 
De ervaringen die met deze en andere met de integratie 
samenhangende contextveranderingen worden opge­
daan, zijn een belangrijk uitgangspunt voor aanvullende 
begeleidende maatregelen in de voorbereidingsfase 
m.b.t. de monetaire unie. Daarbij heeft de wisselkoers 
— dan nog — een belangrijke compenserende functie. 
Het is daarom begrijpelijk dat er in sommige EG-landen 
bezwaar tegen werd gemaakt, zich aan de eisen van 
het wisselkoersmechanisme van het Europees Monetair 
Systeem (EMS) te onderwerpen. Dit geldt voor de aarze­
ling in het geval van het Britse pond, dat als internatio­
nale valuta nog met bijzondere verplichtingen te maken 
heeft, evenals voor de toepassing van een bredere marge 
van 6% voor fluctuaties van de koers van de lire en 
ook — na het moedige besluit tot volledige toetreding 
tot het EMS — van de peseta. 
3.1.1. De onderhandelingen over de deelneming van 
alle EG-valuta's onder dezelfde voorwaarden aan het 
wisselkoersmechanisme van het EMS laten, evenals de 
behandeling van de richtlijnvoorstellen van de EG-
Commissie op fiscaal gebied zien dat nog niet is voldaan 
aan belangrijke fundamentele voorwaarden voor een 
economische en monetaire unie, met name het — onher­
roepbaar — afschaffen van wisselkoersaanpassingen. 
3.1.2. In deze omstandigheden heeft het geen zin de 
weg naar de monetaire unie overhaast en volgens een 
uitermate nauwkeurig ingedeeld tijdsschema af te leg­
gen, maar zijn goed doordachte stappen nodig. Het 
schijnt weinig doelmatig, alle stappen van te voren in 
het in het rapport-Delors (paragraaf 40 e.v.) geschetste 
driefasen-schema in te delen. Het zou eenvoudiger zijn, 
tevoren politieke overeenstemming over een verdrag 
inzake de eindfase van een economische en monetaire 
unie te bereiken, indien daaraan geen in de tijd nauw­
keurig vastgelegde verplichting tot een qua draagwijdte 
nog niet te taxeren overdracht van bevoegdheden aan 
de EG verbonden zou zijn. De ervaringen met het plan-
Werner van 1971 hebben al laten zien dat publiekelijk 
aangekondigde en dan weer afgezegde etappes een be­
lasting betekenen voor de ingewikkelde en gevoelig 
liggende voorbereiding van een monetaire unie. 
3.1.3. Het zou derhalve realistischer zijn te spreken 
van een voorbereidingsperiode die zich zeker over meer 
dan drie a vier jaar na de voltooiing van de interne 
markt zou uitstrekken. Op een korte aanloopperiode 
die nodig is om over de noodzakelijke verdragsvoor­
zieningen overeenstemming te bereiken, zou het eigenlij­
ke integratieproces van de economische en monetaire 
unie naadloos kunnen aansluiten. De stappen die vol­
gens het rapport-Delors in de tweede fase gepland wor­den, zouden dan in de voorbereidingsperiode verwe­
zenlijkt moeten worden. Aldus worden de problemen 
omzeild die samenhangen met het feit dat het ESCB in 
eerste instantie zonder eigen bevoegdheden zou func­
tioneren (zie paragraaf 3.3.2). 
3.2. De voorbereidingsperiode wordt vooral geken­
merkt door de verwezenlijking van de interne markt, 
die op economisch en op sociaal gebied aanzienlijke 
aanpassingsinspanningen en herstructureringen zal ver­
gen, en ook tot vrij grote (en van richting veranderende) 
kapitaalbewegingen kan leiden. Deze gebeurtenissen 
zijn niet nauwkeurig in een schema in te passen. 
3.2.1. De coördinatie van het economisch en het 
monetair beleid (paragraaf 50) dient derhalve in de 
voorbereidingsperiode op grond van richtlijnen te wor­
den versterkt, en dan veel verder te gaan dan hetgeen 
bepaald werd in de Beschikking van 1974 met betrek­
king tot convergentie en in het Besluit van 1964 over het 
mandaat van het comité van Presidenten van Centrale 
Banken (zie de adviezen van het Comité over het voor­
stel resp. de aanbeveling van de Commissie van 
13 oktober 1989 voor een beschikking van de Raad 
inzake geleidelijke convergentie van de economische 
ontwikkeling gedurende de eerste fase van de EMU 
— COM(89) — en voor een besluit betreffende de 
samenwerking tussen de centrale banken van de lid­
staten — COM(89). 
3.2.2. Ingestemd wordt met de in het rapport-Delors 
opgenomen gedachte (paragraaf 51) dat de Raad van 
ministers van economische zaken en financiën de econo­
mische ontwikkeling in de Gemeenschap op basis van 
overeengekomen indicatoren en nationale analyses zou 
moeten beoordelen en het in een beleidsplan voor de 
economische politiek eens zou moeten zien te worden 
over belangrijke richtgetallen. Voor de financiële po­
litiek in de lid-staten moeten nauwkeurige aanbeve­
lingen worden gegeven, voornamelijk wat de financie­
ring van overheidstekorten betreft. 
3.2.3. Het Comité van Presidenten van Centrale Ban­
ken zou niet slechts tevoren over nationale monetaire 
beleidsbeslissingen moeten worden geraadpleegd en aan 
het Europese Parlement en de Europese Raad verslag 
over de monetaire situatie in de Europese Gemeenschap 
moeten uitbrengen. Het Comité zou er daarentegen al 
spoedig toe moeten overgaan, richtsnoeren inzake het 
monetair beleid (paragraaf 57) voor te stellen. Hiertoe 
zou in het bijzonder tevoren een gemeenschappelijk 
streefcijfer voor de geldhoeveelheid kunnen worden 
vastgesteld, waarbij aanvankelijk een betrekkelijk grote 
brandbreedte kan worden aangehouden. Op grond van 
een „interpretatief beleid inzake de geldhoeveelheid" 
en een halfjaarlijkse controle op het streefcijfer voor 
deze geldhoeveelheid zou deze bandbreedte langzamer­
hand kunnen worden versmald. 
3.2.4. Bovendien zou het Comité reeds een aanvang 
kunnen maken met de uitwerking van een gemeenschap­
pelijk monetair beleid, waarvoor ook met de sterkere 
integratie van de geld- en kapitaalmarkten (paragraaf 
57) de invloed van financiële innovaties en de ontwikke­
ling van de bankcentra rekening zou worden gehouden. 
Ook zou reeds een aanvang kunnen worden gemaakt 
met de onderlinge aanpassing van de instrumenten van 
het monetair beleid, in het bijzonder de minimumreser-
ves, het disconto- en het openmarktbeleid. 
Nr. C 329/54 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 12. 89 
3.2.5. Een deel van de valutareserves van de lid­
staten, b.v. 10%, zou door het Comité van presidenten 
van centrale banken volgens gezamenlijk overeengeko­
men richtsnoeren voor interventies op de valutamark­
ten, met name t.o.v. valuta's van derde landen, bijvoor­
beeld door wederzijdse toekenning van trekkingsrech­
ten kunnen worden aangewend. De in paragraaf 3.3.1 
aangekaarte nadelen van de oprichting van een Eu­
ropees Reservefonds zouden aldus worden vermeden. 
3.2.6. Om ervoor te zorgen dat de besluiten in het 
Comité van presidenten van centrale banken bindend 
zijn, dient te worden getracht, de nationale centrale 
banken al spoedig dezelfde autonomie te geven als voor 
het ESCB wordt voorgesteld. Tegelijkertijd dient reeds 
op nationaal niveau, zoals later voor het ESCB, wette­
lijk te worden verankerd dat de tekorten van de over­
heid niet inflatoir door onbeperkte.kredieten van de 
centrale bank mogen worden gefinancierd. 
3.2.7. In de voorbereidingsfase is het beslist noodza­
kelijk dat alle EG-valuta's in het wisselkoersmechanis­
me van het Europees Monetair Stelsel worden opgeno­
men. De mogelijkheid tot wisselkoersaanpassingen 
moet in deze voorbereidende periode evenwel niet 
slechts worden behouden, maar hiervan moet afhanke­
lijk van de uit de verwezenlijking van de interne markt 
voortvloeiende aanpassingsbehoeften ook gebruik wor­
den gemaakt zonder dat dit als „ongebruikelijke situa­
tie" wordt gedramatiseerd. Bij de voltooiing van de 
interne markt is het kapitaalverkeer geheel vrij. In die 
situatie kan toch niet worden vastgehouden aan achter­
haalde pariteiten die tot nieuwe onevenwichtige om­
standigheden leiden. 
3.3. Het lijkt niet zinvol naast de in paragraaf 3.2.5. 
van dit advies beschreven gemeenschappelijke inter­
venties op de valutamarkt een zelfstandig Europees 
Reservefonds (paragraaf 53) met een eigen Raad van 
bestuur en een permanente staf in te stellen. 
3.3.1. Een dergelijk zelfstandig Europees Re­
servefonds zou op het ESCB vooruitlopen en al bij 
voorbaat een verdragswijziging noodzakelijk maken. 
Een gecoördineerd interventiebeleid van het Comité 
van Presidenten van Centrale Banken lijkt overigens 
zinvoller (paragraaf 54) dan het aanleggen van een 
„oefenterrein" voor een nieuwe instelling die als voor­
loper van het ESCB wordt aangeduid. 
3.3.2. De argumenten die tegen een tevoren op te 
richten Europees Reservefonds kunnen worden inge­
bracht, kunnen in nog sterkere mate tegen de voortijdige 
oprichting van het Europese Stelsel van Centrale Ban­
ken (ESCB, paragraaf 57) worden gemobiliseerd. Het 
lijkt onjuist, het ESCB als een soort leerschool tot stand 
te brengen nog vóórdat de monetaire unie er is. In die 
situatie zou het ESCB een halfslachtige positie innemen: 
— het zou rechtens en feitelijk bestaan met alle instel­
lingen, incl. het daarin opgaande Comité van Presi­
denten van Centrale Banken met zijn subcomités en 
diensten, 
— aan de andere kant zouden de monetaire besluiten 
waarmee het ESCB officieel zou worden belast en die hiervan ook zouden worden verwacht, nog op 
nationaal niveau worden genomen, uitgevoerd en 
verantwoord. 
Een ESCB zonder echte eigen bevoegdheden zou als 
een pseudo-instelling worden beschouwd, omdat de 
materiële voorwaarden voor een succesvol functioneren 
nog niet aanwezig zijn. Dit zou het aanzien van deze 
voor de monetaire unie zo belangrijke instelling en het 
dan door haarzelf overeen te komen en te verantwoor­
den gemeenschappelijk monetair beleid schaden. Het 
scholingsproces, dat in het rapport-Delors voor de 
tweede (tussen)fase is gepland, zou in de voorberei­
dingsperiode, dus een vrij lange eerste fase, uitsluitend 
in het kader van bestaande instellingen, met name het 
Comité van Presidenten van Centrale Banken, moeten 
worden doorlopen. De taken van dit comité dienen 
hiervoor uiteraard te worden uitgebreid. 
3.3.3. Een tussenfase zou niet alleen moeten worden 
vermeden op het stuk van voorlopers van een ESCB, 
maar ook op het stuk van een parallelle valuta. Terecht 
wordt in het rapport-Delors (paragraaf 47) bezwaar 
gemaakt tegen een autonome Europese valuta die naast 
de EG-valuta's zou worden gecreëerd en hiermee tot op 
zekere hoogte zou concurreren. Een dergelijke parallelle 
valuta zou de coördinatie van het monetair beleid van 
de lid-staten in de beslissende „scholingsfase" aanzien­
lijk in de weg staan en zou ook juridisch moeten worden 
onderbouwd, waardoor de voorbereiding van de mo­
netaire unie zou worden bemoeilijkt. 
— Ook zou deze nieuwe valuta, zelfs indien deze 
grotendeels stapsgewijze door verkoop dan wel re­
servering van nationaal geld zou kunnen ontstaan, 
tot een zekere geld- en kredietschepping leiden, die 
haaks zou staan op de pogingen de geldwaarde te 
stabiliseren. 
— Deze risico's en gevaren wegen bij lange na niet op 
tegen de mogelijke voordelen van de verwachte 
tempoverhoging in de ontwikkeling tot de monetai­
re unie. 
— Voor het aanzien waarop een latere gemeenschappe­
lijk Ecu aangewezen is, zou een parallelle valuta 
overigens geenszins bevorderlijk zijn indien deze 
valuta, wanneer zij een betere ontwikkeling te zien 
geeft, door nationaal geld zou worden verdrongen, 
en bij slechtere resultaten juist in toenemende mate 
in het verkeer zou komen (wet van Gresham). 
3.3.4. Aan de andere kant zou het particulier gebruik 
van de Ecu (in de bestaande vorm van de „valuta­
mand") geen belemmeringen in de weg gelegd moeten 
worden (paragraaf 49). Het particulier gebruik van 
de Ecu moet zelfs sterker worden bevorderd. In het 
bijzonder dienen de betalingen van de Gemeenschap in 
Ecu plaats te vinden en dient de mogelijkheid te worden 
geboden, de Ecu naast de nationale munteenheid te 
gebruiken bij openbare aanbestedingen op EG-niveau, 
bij de betaling van belastingen en heffingen en bij het 
opmaken van balansen en de financiële verslaglegging 
30. 12. 89 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 329/55 
van ondernemingen. Door het gebruik van de Ecu bij 
het opstellen van balansen en statistieken, de bepaling 
van tarieven (in het bijzonder bij reisbureaus, lucht­
vaartmaatschappijen, spoorwegen, enz.), maar ook in 
de vorm van een tweede prijsaanduiding zou de ECU 
bekendheid krijgen en zouden de voordelen hiervan 
zichtbaar worden. Op die manier kunnen de burgers 
van de Gemeenschap, zoals thans in sommige grens­
gebieden al het geval is, prijzen vergelijken en aan een 
Europese munt wennen. Daardoor zou de Europese 
burger in de monetaire unie gemakkelijker op de Ecu 
kunnen overschakelen, in het bijzonder in landen waar 
de burgers omgaan met geldeenheden die normaal in 
duizend- of in tienduizendtallen worden uitgedrukt. 
3.4. De door een specifiek verdrag te verwezenlijken 
economische en monetaire unie zou in één keer de in 
hoofdstuk II over de definitieve fase beschreven taken 
op zich nemen. In het bijzonder zou het ESCB meteen 
bij de oprichting alle bevoegdheden overnemen, met 
name de bevoegdheid voor het gemeenschappelijk mo­
netair beleid en het beheer van de samengevoegde de­
viezenreserves. Het ESCB zou voorts voor de deel­
nemende valuta's, die per definitie door onherroepbaar 
vastgelegde pariteiten met elkaar verbonden zijn, de 
weg voor de overgang naar een uniforme Europese 
valuta „Ecu" banen. 
3.4.1. Het is mogelijk dat de overgang naar de EMU 
niet door alle EG-landen tegelijkertijd kan worden vol-
Gedaan te Brussel, 19 oktober 1989. trokken, omdat voor sommige valuta's wisselkoersaan­
passingen nog niet kunnen worden uitgesloten. 
3.4.2. Het begintijdstip van de EMU mag niet wor­
den bepaald door de lid-staat die in de valuta-ontwikke­
ling relatief het traagste land is. In het EMS convergeren 
sommige lid-staten nu al zo sterk dat aanpassingen van 
hun onderlinge wisselkoersen niet meer te verwachten 
zijn. Zij dienen de mogelijkheid te hebben als stabiel 
monetair blok de EMU samen op touw te zetten en de 
overeengekomen souvereiniteitsrechten hieraan over te 
dragen. 
3.4.3. Indien een lid-staat niet aan de EMU deel­
neemt, dan zullen tot het tijdstip van zijn toetreding 
stellig bepaalde institutionele problemen rijzen, met 
name op het niveau van EG-instellingen als de Raad en 
het Europese Parlement. In het ESCB zou een dergelijk 
land een status als passieve waarnemer, dus met beperkt 
stemrecht, kunnen worden gegeven. 
Het zou echter de voorkeur verdienen, en na een inten­
sieve voorbereiding zou dit op realistische gronden ook 
te verwachten zijn, dat alle EG-landen tegelijkertijd de 
economische en monetaire unie binnentreden. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alberto MASPRONE