De mate waarin de producenten deelnemen, wisselt sterk per lidstaat. Sommige lidstaten hebben de toewijzing van geringe tot zeer geringe quota toegestaan en gestimuleerd. Zo maakten de producenten die voor het eerste verkoopseizoen referentiehoeveelheden beneden de 1 000 kg (leveringen en/of rechtstreekse verkoop) toegewezen hadden gekregen, 12 % van de quotahouders in Letland uit, en 6 % in Litouwen. Daarentegen vertegenwoordigden de producenten met quota beneden de 1 000 kg in Polen, Estland, Hongarije, Slovenië en de Tsjechische Republiek minder dan 2 % van de quotumhouders. In Slowakije ontving geen enkele producent een referentiehoeveelheid van minder dan 1 000 kg. In de Tsjechische Republiek en Slowakije is het quotatoewijzingsbeleid duidelijk gericht op de grote professionele producenten. In deze lidstaten bezit circa 75 % van de leveringsquotumhouders een kudde van meer dan 50 koeien.

Tekstvak 3 — De producenten zonder melkquota in het geval van Litouwen en SlowakijeIn Litouwen heeft 43 % van de melkproducenten geen enkel quotum ontvangen.Ten tijde van de toetreding bleef de melkproductie verdeeld over een groot aantal producenten (195 231), die vrijwel allen (95 %) vijf of minder koeien bezaten. Het proces van concentratie van de structuren verloopt traag maar is zichtbaar, gelet op bijvoorbeeld de groei tussen 2001 en 2005 van het aantal bedrijven met zes of meer koeien (van 4 501 bedrijven in 2001, ofwel 2 % van de bedrijven, naar 11 242 bedrijven in 2005, ofwel 6,2 % van de bedrijven). De zeer kleine structuren die zijn voortgekomen uit de privatisering van de grond nemen tegelijkertijd af in omvang, maar blijven qua aantal van aanzienlijke betekenis.Uit de controle bleek dat er een gedegen voorlichtingscampagne over de melkquota was gevoerd, met als doelgroep alle producenten. Gelet op de kenmerken van de zuivelsector in Litouwen mag gesteld worden dat het dekkingspercentage van 57 % dat de Litouwse autoriteiten het eerste contingentjaar hebben bereikt, redelijk is.Voor het verkoopseizoen 2004-2005 hebben 77 484 producenten met slechts één à twee koeien een quotum toegewezen gekregen, terwijl hun totale aantal 138 591 bedraagt (19). Het verschil, 61 107 producenten, vormt het merendeel van de populatie producenten zonder quota (63 723). Waarschijnlijk zijn deze producenten zonder quota, met één of twee koeien, zelfvoorzienend of semizelfvoorzienend. Het is aan de beherende instanties om na te gaan of deze producenten geen niet-opgegeven rechtstreekse verkopen realiseren.In Slowakije heeft 94 % van de melkproducenten geen enkel quotum ontvangen.De landbouweconomie in Slowakije kent een duidelijke tweedeling. Er bestaat een groot aantal familiebedrijven (15 586 in 2001, 9 853 in 2005) naast een beperkt aantal commercieel opgezette landbouwbedrijven (2 087 in 2001, 1 696 in 2005). In 2005 hield 89 % van de familiebedrijven slechts één koe; 10 % hielden er twee of drie. Van de commerciële bedrijven hield 38 % meer dan 50 koeien. Van het melkvee bevond zich slechts 6 % bij de familiebedrijven en 94 % bij de commerciële bedrijven.In Slowakije werd vóór de toetreding een melkquotasysteem toegepast; er bestonden echter geen quota voor „rechtstreekse verkoop” en de „leveringsquota” werden slechts toegekend aan de producenten die meer dan 20 000 liter per jaar leverden. In 2002 waren er 950 producenten die over een quotum beschikten, en ongeveer 1 000 kleine producenten (20) die rechtstreekse verkopen realiseerden, of leveringen van minder dan 20 000 liter per jaar.Voor het eerste contingentjaar 2004-2005 hebben de Slowaakse autoriteiten slechts 814 quota voor leveringen of voor rechtstreekse verkoop toegekend; hun prioriteit ging uit naar het opnemen in het systeem van de professionele huishoudingen. Naar schatting van de controleurs bezit 78 % van de houders van een leveringsquotum ten minste 50 koeien, en bezit 21 % twee tot 49 koeien. De zeer kleine quota, voor minder dan twee koeien, maken 1 % van het totale aantal uit.