îOMvIISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(90) 527 def. 
Brussel, 8 november 1990 
VERSLAG OVER DF NATIONALE PROGRAM'S 
VOOR HET TERUGDRINGEN VAN DE VRAAG NAAR DRUGS 
IN PE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
(MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD) 

COMMISSIE 
VAN DE EUROPESE 
GEMEENSCHAPPEN 
VERSLAG OVER nF NATIONAIF PROGRAMÜA'S 
VOOR HET TERUGDRINGEN VAN DE VRAAG NAAR DRUGS IN DE 
EUROPESE GEMEENSCHAP 
ACHTERGROND 
Op 25 en 26 juni 1990 heeft de Europese Raad In Dublin de Commissie 
verzocht de Raad en de ministers van volksgezondheid regelmatig verslag 
uit te brengen over de activiteiten betreffende het terugdringen van de 
vraag naar drugs In de Lid-Staten. Tijdens zijn vergadering van 19 en 
20 juli 1990 In Rome heeft het CELAD de wens te kennen gegeven het 
eerste van dergelijke verslagen vóór de vergadering van de Europese 
Raad in december a.s. in Rome te ontvangen. 
Op 30 Juli 1990 heeft de Commissie na besprekingen met deskundigen uit 
de Lid-Staten (vergadering van 16 juli 1990 In Luxemburg) de betrokken 
instanties door bemiddeling van de Permanente Vertegenwoordigingen 
gevraagd haar vóór medio-september de verslagen van de verschillende 
Lid-Staten over programma's voor het terugdringen van de vraag naar 
drugs toe te zenden en daarin de volgende gegevens op te nemen: 
in de inleiding: bijzonderheden over de omvang en de tendensen In 
de vraag naar drugs, het beleid voor het terugdringen van die vraag 
en het feit of dit een nationaal of regionaal karakter draagt 
alsmede over de rol van centrale organisaties bij het financieren 
van act les 
in de overige hoofdstukken van het verslag: onderstaande punten: 
4ïL 
- 2 -
de juridische aspecten van de vraag naar drugs, 
voorlichting en Instructie, 
behandeling en vermindering van het risico, 
sociale en beroepsrehabllItatIe, 
onderwljs, 
statistiek en epidemiologie - bevolkingsstudies, 
opinieonderzoek, 
bevordering van onderzoek. 
Het werd nuttig geacht voor elk van deze gebieden bijzonderheden te 
weten over: 
nationale, regionale en plaatselijke structuren, 
hoogte en oorsprong van de steun, 
welke acties zijn ondernomen en de voornaamste resultaten 
daarvan tot op dit moment, 
eventuele geplande toekomstige maatregelen. 
De verslagen van een aantal Lid-Staten wijken aanzienlijk af van 
bovenbedoeld schema. In het met de hulp van nationale deskundigen 
samengesteld overzicht (vergadering van 2 en 3 oktober 1990 in 
Luxemburg) wordt niettemin getracht een globale synthese te geven van 
de situatie In de Europese Gemeenschap Inzake het terugdringen van de 
vraag naar drugs In de Lid-Staten. (Zie de bijlage voor een 
samenvatting van de nationale verslagen.) 
INLEIDING 
De vaststelling van het drugsbeleid en het opzetten van passende acties 
vormen een afspiegeling van de sociaal-cultureIe en politieke situatie 
op verschillende niveaus. In dit verband hebben In alle Lid-Staten de 
nationale, regionale en plaatselijke overheden elk hun eigen 
bevoegdheden om de vraag naar drugs terug te dringen. In de meeste Lid-
Staten hebben al deze instanties specifieke bevoegdheden gekregen. 
In de meeste Lid-Staten worden het beleid en de algemene richtlijnen 
voor het terugdringen van de vraag naar drugs op nationaal niveau 
vastgesteld, terwijl voor de uitvoering van acties op het gebied van de 
preventie, de behandeling en de rehabilitatie de regionale of lokale 
overheid verantwoordelijk is. Zelfs in die Lid-Staten waar dergelijke 
taken niet duidelijk verdeeld zijn bestaat een tendens tot 
décentraiIsatIe. 
Ondersteuning en coördinatie op nationaal niveau worden vaak ais 
essentieel beschouwd voor de vaststelling van algemeen beleid. De 
bereidheid Is aanwezig om het evenwicht te bewaren tussen plaatselijke 
vernieuwende activiteiten en de noodzaak van een minimale coördinatie 
van het beleid. 
- 3 -
De bronnen van de financiering en de toewijzing van de gelden zijn in 
overeenstemming met de verdeling van de taken over de nationale, 
regionale en plaatselijke overheden. In sommige Lid-Staten worden de 
bedragen van de financiering door de overheid aangevuld met 
aanzienlijke sommen uit particuliere bronnen. In enkele landen wordt 
de laatste jaren, in veel gevallen In verband met AIDS, veel meer geld 
beschikbaar gesteld. 
Bij een vergelijking van de omvang van en de tendensen in het 
drugsgebruik moet men voorzichtig te werk gaan aangezien elke Lid-Staat 
verschillende methodolog leen en definities gebruikt voor het verzamelen 
van gegevens. In enkele gevallen kunnen zelfs binnen bepaalde Lid-
Staten geen tendensen worden vastgesteld aangezien de gegevens over 
een bepaalde periode niet consequent zijn verzameld. 
De Lid-Staten hebben met nadruk gewezen op de moeilijkheid het totale 
aantal drugsgebruikers te schatten, aangezien veel van deze mensen niet 
om hulp vragen en evenmin met de autoriteiten in aanraking komen. Uit 
de beperkte beschikbare gegevens over het aantal drugsgebruikers valt 
af te leiden dat veel Lid-Staten de laatste jaren het aantal gebruikers 
hebben zien stijgen. Uit enkele Lid-Staten wordt gemeld dat het totale 
aantal gebruikers, vooral van heroïne, zich heeft gestabiliseerd. Dit 
is waarschijnlijk een afspiegeling van het totale veranderende patroon 
in vraag en aanbod en het soort drugsgebruik. Indicatoren uit 
volksgezondheidsgegevens over drugsgebruikers die om behandeling komen 
vragen en het aantal met drugs samenhangende over 11jdensgevallen wijzen 
erop dat in de Lid-Staten de met drugs samenhangende problemen 
toenemen. In een aantal Lid-Staten zijn er duidelijke aanwijzingen dat 
de gemiddelde leeftijd van de drugsgebruikerspopulatie stijgt. Het 
heroïne- en het mul11drugsgebruik blijven het voornaamste probleem. In 
enkele Lid-Staten heeft men de indruk dat het gebruik van cocaïne en 
van nieuwe drugs toeneemt; uit de volksgezondheidsgegevens blijkt dit 
echter op dit moment niet. 
JURIDISCHE ASPECTEN 
Ten aanzien van het Juridisch kader van het terugdringen van de vraag 
naar drugs In de Lid-Staten zijn vier aspecten van belang: de 
wettelijke voorschriften ten aanzien van het bezit en het gebruik van 
drugs en de gevolgen voor de drugsgebruikers, voorschriften en 
gebruiken ten aanzien van gedwongen of vrijwillig afkicken en 
behandeling alsmede behandeling met vervangingsmiddelen en speciale 
bepalingen i.v.m. de preventie van de overdracht van HIV en AIDS. 
De wetgeving en de voorschriften worden voortdurend aangepast om te 
reageren op een ingewikkelde, steeds wisselende situatie. In de meeste 
Lid-Staten wordt In de wetgeving de voorkeur gegeven aan een 
therapeutische aanpak van de drugsgebruikers. Deze kan verplicht of 
vrijwillig zijn en wanneer zij verplicht is vormt zij een alternatief 
voor gevangenisstraf. In bepaalde Lid-Staten bestaat echter de neiging 
de straffen voor drugsgebruik te verzwaren. 
_ 4 -
De laatste tijd heeft men, in het besef dat het intraveneus 
drugsgebruik een risicofactor voor de Hl V-overdracht vormt, in de 
wetgeving van veel Lid-Staten de nadruk gelegd op de gevaren van het 
drugsgebruik voor de volksgezondheid. In dit verband kunnen twee 
voorbeelden worden gegeven: enerzijds de behandeling met vervangende 
middelen, met name methadon, waarvoor steeds vaker in enkele Lid­
staten waar methadon niet beschikbaar was voor normale medische 
behandelingen toestemming wordt verleend - voornamelijk In het kader 
van gidsprojecten - en anderzijds het vrijgeven van de verkoop van 
injectiespuiten om rekening te houden met het nieuwe risico van de 
overdracht van HIV en AIDS. Projecten voor het omruilen van 
injectienaalden zijn er echter nog maar weinig. 
PREVENTIE 
De Lid-Staten hebben talrijke pogingen ondernomen op het drugsprobleem 
op te lossen. Als factor die de meeste Lid-Staten gemeen hebben kan men 
noemen het groeiend besef van de noodzaak gecoördineerde, blijvende en 
gestructureerde preventieve acties te ontwikkelen als reactie op een 
zich snel ontwikkelende situatie. De door de verschillende Lid-Staten 
genoemde richtsnoeren voor hun preventieve acties zijn: 
het belang van een ruimer kader voor preventieve maatregelen 
waarbij verschillende culturele, gezondheids- en sociale problemen 
aan de orde komen, 
de noodzaak van een totale aanpak van de verschillende 
drugsproblemen en wel in een reeks verschillende milieus tegelijk, 
met Inachtneming van de risicofactoren en gericht zowel op legale 
als op II legale drugs, 
het belang van het aanpassen van de acties aan de plaatselijke 
behoeften en omstandigheden, 
de Inpassing van drugsonderricht in de programma's voor algemeen 
gezondheidsonderricht op school, 
de nadruk op de bevordering van gezonde levensgewoonten en het 
vermijden van risicogedrag, 
de noodzaak van feitelijke, objectieve, niet-gedramatiseerde en 
n iet-vreeswekkende voor 11cht ing, 
het belang van het gebruik van ouders en bekende persoonlijkheden 
als positieve rolmodellen, 
de opleiding van opvoeders, jeugdwerkers en gezondheidswerkers. 
Ten aanzien van het Inschakelen van de massamedia bij 
voorlichtingscampagnes is er sprake van twee opvattingen. Sommige 
landen vinden ze geen erg doeltreffend middel voor de uitvoering van 
preventieve acties terwijl andere landen onlangs juist campagnes 
gelanceerd hebben die daarop gebaseerd zijn. 
- 5 -, 
BEHANDELING EN REHABILIIATI E 
De meeste Lid-Staten bezitten behandelIngsstructuren die variëren van 
medische voorzieningen op basis van ziekenhuizen en gemeenschappen, 
centra voor ambulante hulp en therapeutische gemeenschappen, tot 
groepen voor zelfhulp. De dekking, diversificatie en decentralisatie 
van deze diensten varieert aanzienlijk tussen de Lid-Staten. Ze worden 
zowel verleend door officiële instanties met beroepskrachten als door 
vrijwillige helpers zonder officiële status. 
De Lid-Staten rapporteren de noodzaak van het voortzetten van de 
inspanningen om over betere, meer gediversifieerde en uitgebreidere 
behandelingsmogelijkheden de beschikking te krijgen. Een belangrijke 
factor die van invloed is op het behandel ingsbe Ie ld is de rol van het 
Intraveneuze drugsgebruik als risicofactor voor de HIV-overdracht. Dit 
feit heeft vele Lid-Staten ertoe gebracht een soepeler houding in te 
nemen tegenover de behandeling met vervangende middelen en het 
beschikbaar stellen van Injectiespuiten en tevens te trachten de 
verslaafden te bereiken in hun natuurlijke omgeving en hulp te verlenen 
zonder dat een levensstijl zonder drugs als primair doei wordt gesteld. 
Het aandeel van de aanpak via de gezondheidszorg en die vla de sociale 
diensten om zich om de drugsgebruikers te bekommeren verschilt tussen 
de Lid-Staten. In sommige landen spelen de sociale diensten de hoofdrol 
en wordt alleen wanneer dat nodig is met de gezondheidszorg 
samengewerkt, terwijl in andere landen de tendens bestaat de 
behandeling met vervangende middelen op te nemen In het algemene 
stelsel voor de gezondheidszorg In samenwerking met de sociale 
diensten. In enkele landen ten slotte speelt ook het systeem voor de 
geestelijke gezondheidszorg een belangrijke rol. De meeste Lid-Staten 
rapporteren de noodzaak van beter aangepaste diensten die gericht zijn 
op personen met specifieke problemen, gevangenen, zwangere vrouwen, 
AIDS-patlënten en HlV-pos it leven. 
STATISTIEKEN EN EPIDEMIOLOGIE 
Over het geheel genomen zijn de in de Lid-Staten verzamelde 
volksgezondheidsgegevens van recente datum, gering In aantal en meestal 
niet consequent vergaard. De gegevensbronnen die in de Lid-Staten het 
meest gebruikt worden zijn op systemen voor het meiden van 
behandelingen, met drugs verband houdende over 11Jdensgevallen en 
school enquêtes. In enkele gevallen zijn nationale algemene 
bevolkingsenquêtes over drugsgebruik gehouden en er zijn ook wel 
specifieke bevolkingsenquêtes gehouden met gebruikmaking van 
verschillende methodologieën. De Lid-Staten melden dat zij behoefte 
hebben aan een meer gesystematiseerde en beter gecoördineerde, 
diepgaande verzameling van gegevens. Een aantal Lid-Staten doet mee met 
de activiteiten van de PompIdou-groep t.a.v. indicatoren op basis van 
de volksgezondheid en de verzameling van gegevens in geselecteerde 
steden. 
- 6 -
Op regionaal en lokaal niveau zien "wij hetzelfde beeld. De meeste 
landen hebben geïsoleerd regionale en plaatselijke gegevens verzameld 
die, hoewel zeer waardevol In hun specifieke context, als gevolg van 
het ontbreken van een consequente methodologie geen trendevaluatles of 
het trekken van vergelijkingen tussen de regio's mogelijk maken. 
Op regionaal en plaatselijk niveau Is specifiek onderzoek verricht 
tegen een psychologische, sociale en antropologische achtergrond met de 
bedoeling een diepgaander inzicht te verkrijgen In de verschillende 
aspecten van het drugsgebruik. 
SCHOL ING 
De meeste Lid-Staten melden dat men de laatste tijd steeds meer tot het 
besef komt dat er voor de preventie en behandeling van drugsgebruik 
goed opgeleid personeel beschikbaar moet zijn. Tot nu toe wordt de 
personeelsopleiding meestal sporadisch en/of voor korte duur en soms 
buiten de bestaande structuren om gegeven. Er zijn Interdisciplinaire 
cursussen gegeven voor vakkrachten en In enkele gevallen Is voor 
permanente educatie gezorgd. Enkele Lid-Staten hebben voor artsen, 
apothekers, docenten en ouders voor IIchtings-/opleidingsmater laai 
geproduceerd. Verscheidene Lid-Staten kennen gestructureerde, 
regelmatige postacademische studies voor specialisatie ter zake van het 
drugsgebruik. 
Door een aantal Lid-Staten wordt de noodzaak van het ontwikkelen van 
permanente programma's ingezien en In enkele gevallen is de planning 
goed op gang gekomen. Voorbeelden van dergelijke plannen zijn: opneming 
van onderricht ter zake van het drugsgebruik In opleidingsprogramma's 
voor leraren, gezondheidswerkers en psychologen aan de universiteit, 
universitaire en postacademische opleidingen op het gebied van het 
drugsgebruik en systemen voor de permanente educatie van specialisten 
ter zake van de preventie en de behandeling. 
ONDERZOEK 
Er blijkt tot voor zeer kort slechts weinig aandacht aan het onderzoek 
te zijn besteed. Er is gebrek aan coördinatie op nationaal niveau 
(meestal geïsoleerde onderzoeksinitiatieven op enkele universiteiten). 
Dit accentueert de noodzaak van een uitbreiding van de financiering en 
coördinatie bij het onderzoek naar het drugsgebruik. Enkele Lid-Staten 
zijn al begonnen om aan deze eis te voldoen door de oprichting van 
nieuwe Instanties voor de coördinatie van het onderzoek en/of door het 
beschikbaar stellen van gelden die specifiek voor het onderzoek van het 
drugsgebruik bestemd zijn. 
- 7 -
CONCLUS I ES 
De Lid-Staten zijn zich terdege bewust van het belang van programma's 
om de vraag naar drugs terug te dringen en de noodzaak deze uit te 
voeren als essentieel onderdeel van een globaal drugsbeleid. De 
methoden voor het terugdringen van de vraag naar drugs ontwikkelen zich 
in de Lid-Staten voortdurend en vaak In hoog tempo; bovendien wordt een 
grote verscheidenheid aan methoden onderzocht. De Lid-Staten achten het 
van belang evaluatieprogramma's in te voeren en te verbeteren. Zij 
benadrukken het belang van een ruimer kader van preventieve maatregelen 
waarin verschillende culturele, gezondheids- en sociale problemen 
worden aangepakt en van een totale aanpak van de drugsproblemen, In een 
hele reeks milieus tegelijk, met Inachtneming van risicofactoren en 
zowel legale als illegale drugs. De Lid-Staten benadrukken de noodzaak 
te kunnen beschikken over een verscheidenheid van methoden voor de 
behandeling van drugsgebruikers. ZIJ menen dat er duidelijk behoefte 
bestaat aan de ontwikkeling van zodanige systemen voor het vergaren van 
gegevens over het terugdringen van de vraag naar drugs dat 
vergelijkingen mogelijk worden. ZIJ zien de noodzaak in van meer steun 
voor en coördinatie van het onderzoek. Toereikende financiering en 
voldoende personeel zijn van essentieel belang voor een daadwerkelijk 
terugdringen van de vraag naar drugs. 
BIJLAGE 
samenvatting van de nationale verslagen 
% 
- 2 -
INLEIDING 
1. Bepaling van het drugsbeleid 
1.1 OP nationaal niveau 
België 
Alles wat betrekking heeft op de bestrijding van de handel in drugs valt 
onder de bevoegdheid van de nationale overheid (ministerie van binnenlandse 
zaken, van Justitie, van financiën en het staatssecretariaat van 
volksgezondheid). Voor wat het terugdringen van de vraag naar drugs betreft: 
het ministerie van binnenlandse zaken rs bevoegd voor de preventie van de 
criminaliteit. Deze preventie bestaat met name in de voorlichting en scholing 
van verschillende politiekorpsen ten einde deze in staat te stellen hun 
mogelijkheden om te voldoen aan de specifieke eisen die aan hen gesteld 
worden op drugsgebied bij volwassenen-doelgroepen zoals: ouders, 
leerkrachten, opvoeders enz. te vergroten. De juridische en eriminal1stische 
aspecten van het terugdringen van de vraag naar drugs ten slotte vallen onder 
het ministerie van justitie. Kwesties die verband houden met het toezicht op 
het voorschrijven van narcotica vallen onder de bevoegdheid van de 
staatssecretaris van volksgezondheid (inspectie der artsen!jbereldkunde). 
Denemarken 
De nationale overheid stelt wettelijke en andere voorschriften op en is 
verantwoordelijk voor bestrijdingsmaatregelen en de algemene coördinatie. 
FranKri IK 
De nationale overheid is volledig bevoegd om een beleid ten aanzien van 
preventie, zorg en rehabilitatie vast te stellen en gespecialiseerde 
structuren voor behandeling van toxlcomanen te financieren. De "Délégation 
générale" (algemene delegatie), die belast is met de bestrijding van drugs en 
drugsverslaving heeft de totale coördinatie van het drugsbeleid In handen. 
Griekenland 
Sinds begin 1988 functioneert een interdepartementaal orgaan dat het Griekse 
beleid ten aanzien van het drugsgebruik bepaalt. Het ministerie van 
volksgezondheid, welzijn en sociale zekerheid Is momenteel bezig een netwerk 
van instellingen voor preventie, behandeling en rehabilitatie op te richten 
en het financiert een nationaal particulier programma gebaseerd op het idee 
van de therapiegroep. 
Ierland 
Het ministerie van volksgezondheid speelt op nationaal niveau een hoofdrol 
bij de poging om tezamen met andere ministeries en diensten de situatie met 
betrekking tot de drugs die onder de 'Misuse of Drugs Act' vallen in het oog 
te houden en corrigerend op te treden. Er bestaat een nationale 
coördinatiecommissie drugsgebruik, onder voorzitterschap van de 
staatssecretaris van het ministerie van volksgezondheid en zij 
vertegenwoordigt alle betrokken ministeries en diensten (Justitie, onderwijs, 
buitenlandse zaken, politie, douane enz.). Deze commissie stelt momenteel een 
nationaal plan ter bestrijding van het drugsgebruik op. 
°> 
- 3 -
itaUë 
De nieuwe wet op de drugsverslaving (Legge sul Ie Toss I codipendenze) die op 26 
juni van dit jaar in werking Is getreden, definieert de institutionele 
Instrumenten voor het formuleren van het beleid en het opstellen van de 
programma's ter bestrijding van drugs. De eerste minister Is voorzitter van 
het comité voor nationale coördinatie van de drugsbestrijding dat bestaat uit 
de verantwoordelijke ministers (volksgezondheid, defensie, binnenlandse 
zaken, onderwijs, sociale zaken, justitie en buitenlandse zaken); dit comité 
laat zich bijstaan door het comité van deskundigen en door de permanente 
waarnemingspost voor het verschijnsel drugs (verantwoordelijk voor het 
vergaren van de kennis die onontbeerlijk Is voor het juiste actiebeleid). De 
permanente conferentie voor de betrekkingen tussen de staat, de regio's en de 
autonome provincies zorgt In de uitvoeringsfase van het programma voor de 
coördinatie tussen de centrale overheid en de regionale overheden. 
Luxemburg 
Door de ministeries van volksgezondheid, van Justitie, van onderwijs en van 
het gezin wordt op nationaal niveau over acties op het gebied van de 
drugsbestrijding beslist. Om hun samenwerking te vergemakkelijken is in 1980 
een coördlnatlecomlté, onder voorzitterschap van een hoge ambtenaar van het 
ministerie van Justitie, opgericht. 
Neder land 
Het drugsbeleid wordt op nationaal niveau bepaald in nauwe samenwerking 
tussen het Ministerie van Justitie en dat van Welzijn, Volksgezondheid en 
Cultuur. 
Portugal 
Sinds maart 1987 bestaat in dit land een geïntegreerd, interdepartementaal en 
Interinstitutioneel drugsbestrIJdlngsplan, het 'project leven'. Op hun 
respectieve gebied wordt dit project gecoördineerd door de volgende 
ministeries: binnenlandse zaken, Justitie, onderwijs, volksgezondheid, 
werkgelegenheid en sociale zekerheid, Jeugd en het kabinet van de vice-
minlsterpresldent. Hun doel is de respons t.a.v. drugs te decentraliseren en 
gemeenschapslnltlat leven te versterken. De gebieden waarop het plan 
betrekking heeft zijn: voorlichting, behandeling, rehabilitatie, sociale 
weder inpassing en vermindering van het aanbod. 
span ie 
Sinds 1985 bestaat in dit land een nationaal drugsplan. Het coördineert alle 
overhelds- en particuliere organisaties, alsmede burgers in het algemeen bij 
acties tegen drugs. Het plan wordt uitgevoerd door twee lichamen: een 
interdepartementale werkgroep die de centrale overheidsadministratie 
coördineert (volksgezondheid en consumentenbelangen, werkgelegenheid en 
sociale zekerheid, justitie, binnenlandse zaken, onderwijs, wetenschappen en 
sociale zaken) en een sector iele conferentie waarin vertegenwoordigers van de 
autonome regio's zitting hebben. Zij nemen beslissingen en ondernemen acties 
die betrekking hebben op de vermindering van zowel de vraag als het aanbod. 
De particuliere 'Nationale Assemblee' treedt op als adviserend lichaam. De 
drugsbestrijding is een collectieve, participatieve en Intégrât leve taak die 
uitgaat van specifieke en nlet-specifieke preventie, behandeling, 
rehabilitatie en opleiding van deskundigen. De belangrijkste doelstelling is 
de maatschappelijke perceptie van en de respons op de problemen te 
standaardiseren en daarom de zorg toe te vertrouwen aan de algemene 
gezondheids- en sociale diensten en zo weinig mogelijk gebruik te maken van 
specifieke middelen. 
d& 
_ 4 -
Verenigd KonlnKM IK 
De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de regeringsstrategie berust 
bij een aantal ministeries. Hun activiteiten worden door ministers 
gecoördineerd. Tevens is een adviesraad voor het drugsgebruik opgericht. 
De strategie van het Verenigd Koninkrijk om de vraag naar drugs terug te 
dringen heeft twee hoofdcomponenten. De eerste Is een publleltelts- en 
educatief programma dat erop Is gericht mensen, in het bijzonder jongeren, 
ervan af te houden drugs te gaan "proberen". De tweede Is mensen die al drugs 
gebruiken In contact te brengen met een reeks diensten die bedoeld zijn om 
hun overgang op minder gevaarlijke gewoonten van drugsgebruik te 
vergemakkelijken en hen er uiteindelijk toe te brengen volledig met het 
gebruik van drugs te stoppen. 
1.2 OP regionaal en plaatselijk niveau 
België 
Het terugdringen van de vraag naar drugs alsmede de preventie, zorg en 
rehabilitatie zijn in essentie een zaak voor de drie gemeenschappen (de 
Vlaamse, de Franse en de Duitse). Enkele provincies hebben zelf een structuur 
opgezet voor het organiseren van de coördinatie en ontwikkeling van 
specifieke programma's In samenwerking met de nationale en 
gemeenschapsautorI te I ten. 
PenemarKen 
De regionale overheid Is verantwoordelijk voor behandelIngskwestles, de 
regionale coördinatie en de hulpverlening door deskundigen; de plaatselijke 
overheid is verantwoordelijk voor preventieve en vroegtijdige acties. 
FranKrlIK 
De departementen zijn verantwoordelijk voor problemen rond het onaangepast 
gedrag van adolescenten en In dit verband beheren en financieren zij clubs en 
drugsadviesteams, aangezien de drugsverslaving duidelijk een exponent van dit 
gedrag is. De preventie van de criminaliteit is een taak van de 
burgemeesters uit hoofde van hun verantwoordelijkheid voor het handhaven van 
de openbare orde en In dit licht en in het kader van het beleid ten aanzien 
van de stedelijke sociale ontwikkeling, houden de gemeenten zich in 
toenemende mate bezig met kwesties op het gebied van de drugsverslaving en 
meer in het bijzonder met de preventie en de rehabilitatie. De "Délégation 
générale" heeft tot taak acties op te zetten waarbij de verschillende 
overheden en financieringsbronnen alsmede de staat gezamenlijk worden 
betrokken. 
BondsrepupijeK Pu ItsI and 
De afzonderlijke deelstaten zijn verantwoordelijke voor de volksgezondheid en 
dus ook voor de bemoeiienis met drugsverslaafden. 
GrleKenland 
Momenteel functioneren verscheidene regionale en locale centra voor 
hulpverlening en behandeling. Deze centra zijn het werk van de de openbare en 
de particuliere sector, de plaatselijke autoriteiten en de Grieks Orthodoxe 
Kerk. 
W 
- 5 -
Ierland 
Nadere gegevens over de organisaties die diensten verlenen aan 
drugsgebruikers staan vermeld In de publIkatIe:"Directory of Organisations 
deal Ing with Substance Abuse"(adresboek van organisaties die zich met 
drugsgebruik bezig houden) van het ministerie van volksgezondheid. De dienst 
voor gezondheidsbevordering van laatstgenoemd ministerie tracht op de 
gemeenschap gebaseerde oplossingen voor plaatselijke drugsproblemen te 
stimuleren. De coördinatie van de regionale diensten is in handen van de acht 
Regional Health Boards (regionale directies voor de volksgezondheid). 
Italië 
Krachtens de wet hebben de regio's en de autonome provincies tot taak om (op 
basis van richtsnoeren van het ministerie van volksgezondheid) plannen voor 
acties op het gebied van de preventie, geneeskundige behandeling en sociale 
rehabilitatie van drugsverslaafden te maken en uit te voeren. De gemeenten 
moeten activiteiten te ontplooien ter vermijding van sociale marginalisatie 
en om drugsverslaafden weer in te passen in het schoolleven, het arbeidsleven 
en de maatschappij. 
Nederland 
De 23 grootste gemeenten zijn verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de 
ambulante behandeling en het preventiebeleid. De 12 provincies zijn 
verantwoordelijk voor de ni et-ambulante behandeling (in klinieken voor 
verslaafden). 
Portugal 
Sinds korte tijd worden regionale en lokale initiatieven gestimuleerd om 
plaatselijke partners te vinden en te coördineren. 
Span ie 
Geleidelijk worden autonome drugsplannen ontwikkeld in de 17 autonome 
regio's. Deze plannen omvatten preventie, behandeling en rehabilitatie in 
elke regio. 
Verenigd Konlnkrl Ik 
De Regional Health Authorities (regionale directies voor de volksgezondheid) 
zijn verantwoordelijk voor het ontwikkelen en coördineren van de plaatselijke 
diensten voor de behandeling van drugsverslaafden. 
Plaatselijk worden diensten aan drugsgebruikers verleend door een hele reeks 
organisaties, waaronder vrijwilligersorganisaties, huisartsen en de Health 
Authorities zelf. De drugsadviescommissies van de districten dienen te zorgen 
voor de Juiste coördinatie van deze diensten; in deze commissies dienen te 
zijn vertegenwoordigd: de nationale gezondheidsdienst, de sociale dienst, de 
politie, de reclassering, de plaatselijke onderwijsraad en de vrijwillige 
helpers (zoals de ouders en de zelfhulpgroepen). Zij hebben tot taak de 
verspreiding van het drugsgebruik in het oog te houden, de doeltreffendheid 
van de lokale diensten te beoordelen en voorstellen te doen voor de 
verbetering daarvan,en In de praktijk de inspanningen van de verschillende 
diensten die zich met de preventie en de dienstverlening bezighouden te 
coördineren. 
/!%. 
- 6 -
2. Omvang en bronnen van de financiering 
België 
Het gehele systeem van de vermindering van de vraag, van de preventie tot de 
opvang en de behandeling wordt geheel of gedeeltelijk gefinancierd door de 
regionale autoriteiten (instellingen die opgericht zijn als gevolg van 
openbaar of particulier initiatief, al dan niet van staatswege). Een 
uitzondering wordt gemaakt voor bepaalde educatieve projecten voor primaire 
preventie; hier vindt voor een zeer klein deel medefinanciering door 
particuliere commerciële Instellingen plaats. Het ministerie van binnenlandse 
zaken financiert haar eigen preventleactlvltel ten. De huidige omvang van de 
financiering van de preventie - en dan met name van de primaire preventie -
is over het algemeen onvoldoende om In de behoeften van de gemeenschappen te 
voorzien. 
Penemarken 
Dit land heeft de respectieve financiering van gemeenten, provincies en 
nationale Instanties uitgesplitst; de behandelIngsultgaven bij voorbeeld 
worden door de gemeenten en door de provincies (ieder 50%) betaald, de 
bijstandsuitkeringen door de gemeenten en de Deense staat (ieder 50%) en de 
opvangcentra en onderkomens door de provincies en de staat (resp. 25 en 75%). 
Frankrl Ik 
De Franse staat heeft de laatste jaren haar financiële Inspanningen 
aanzienlijk opgevoerd. Alleen al bij het ministerie van solidariteit, 
volksgezondheid en sociale bescherming zijn de uitgaven met betrekking tot de 
preventie en de opvang van de drugsverslaafden in gespecialiseerde centra, 
ziekenhuizen en het sociaal stelsel gestegen van Ffr 235 miljoen (33,6 
miljoen ecu) in 1984 tot Ffr 428 miljoen (61 miljoen ecu) in 1990. Bovendien 
wordt sedert enkele Jaren een bedrag van Ffr 250 miljoen (35,7 miljoen ecu) 
door de Délégation générale verdeeld over de verschillende ministeries; 
hiervan is een bedrag van ongeveer Ffr 150 miljoen (21,4 miljoen ecu) bestemd 
voor acties ten aanzien van het terugdringen van de vraag en toegewezen aan 
de ministeries van onderwijs, solidariteit en volksgezondheid, justitie, 
jeugdzaken en sport. 
Pe Bondsrepubliek Pultsland 
heeft erop gewezen dat de nationale autoriteiten hun financiering met DM 11 
miljoen (5,3 miljoen ecu) hebben verhoogd van DM 1,8 miljoen (870.000 ecu) 
tot 12,8 miljoen (6,2 miljoen ecu). 
Griekenland 
Het ministerie van gezondheid, welzijn en sociale zekerheid heeft voor het 
jaar 1990 een bedrag van 582 miljoen drachme (2,9 miljoen ecu) beschikbaar 
gesteld voor de overheidssector en 450 miljoen drachme (2,2 miljoen ecu) voor 
het particuliere programma van theraplegroepen. Voor 1991 zijn de respectieve 
bedragen 2.000 miljoen drachme (10 miljoen ecu) voor de overheidssector em 
450 miljoen drachme (2,2 miljoen ecu) voor de particuliere. 
Ierland 
Meer dan IRL £ 1 miljoen (1,3 miljoen ecu) uit de opbrengst van de nationale 
loterij is toegewezen aan een aantal overhelds- en vrijwilligersorganisaties 
die zich bezighouden met gebruikers van Intraveneuze drugs die gevaar lopen 
met het HlV-virus besmet te raken en dit over te dragen. Het nationale 
centrum voor drugsbehandeling en -consultatie ontvangt van de staat een 
bedrag van ca. £ 1 miljoen per Jaar. 
S7 
- 7 -
Italië 
In de nieuwe drugswet Is voor de Jaren 1990, 1991 en 1992 het volgende 
financieringsschema opgenomen: 
a) Lit 360 miljoen (230.000 ecu) per jaar voor de oprichting en de lopende 
kosten van de centrale dienst voor verslaving aan alcholol, narcotica en 
psychotrope produkten van het ministerie van volksgezondheid; 
b) Lit 6,05 miljard (3,9 miljoen ecu) per jaar vanaf 1991 voor de 
tewerkstelling van 200 sociale werkers door het ministerie van 
binnenlandse zaken; 
c) Lit 4 miljard (2,6 miljoen ecu) per jaar, bestemd voor de lopende kosten 
van de bij het ministerie van onderwijs opgerichte commissies voor de 
primaire preventie van drugsverslaving op school; 
d) Lit 176,040 miljard (114 miljoen ecu) voor het Jaar 1990, waarvan 30 
miljard bestemd is voor de uitbreiding van de openbare diensten voor de 
drugsverslaving en Lit 180 miljard (120 miljoen ecu) per Jaar vanaf het 
Jaar 1991 voor de financiering van projecten voor drugsbestrijding die 
worden voorgelegd door ministeries, regio's en gemeenten; 
e) Lit 150 miljard (97 miljoen ecu) per Jaar voor de hulp ten behoeve van 
aan drugsverslaafde en aan AIDS lijdende gevangenen; 
g) Lit 10 miljard (6,5 miljoen ecu) voor het In de handel brengen van 
"zelfblokkerende" injectiespulten; 
h) Lit 20 miljard (13 miljoen ecu) voor 1990 en Lit 38 miljard (25 miljoen 
ecu) voor 1991 en voor het aantrekken van personeel in verband met de 
preventie van de verspreiding van AIDS door drugsverslaafden. 
Nederland 
Alle hulpver I enIngs- en behandelIngsvoorzleningen - met uitzondering van het 
methadonprogramma van enkele gemeentelijke geneeskundige en 
gezondheidsdiensten - zijn In handen van zelfstandige particuliere 
organisaties. De medische consultatiebureaus voor alcohol en drugs (CAD), met 
hun multidisciplinaire aanpak, hebben In 1990 een totale begroting van fl 79 
miljoen (34 miljoen ecu). De begroting voor de op drugsgebruikers gerichte 
welzijnsdiensten bedraagt voor 1990 fl 55 miljoen (23,6 miljoen ecu) en die 
voor de methadonprogramma's van gemeentelijke geneeskundige en 
gezondheidsdiensten ± fl. 7 miljoen (3 miljoen ecu). Ca. 95% van de middelen 
is afkomstig van het ministerie van welzijn, volksgezondheid en cultuur dat 
deze kredieten over de grotere gemeenten verdeelt. De behandeling in 
klinieken wordt betaald uit het ziekenfonds (fl 100 miljoen, 43 miljoen ecu). 
Bovendien stelt genoemd ministerie fl 6 miljoen (2,5 miljoen ecu) beschikbaar 
voor de AIDS-preventie onder drugsgebruikers en f I 4 miljoen (1,7 miljoen 
ecu) voor gespecialiseerde nationale behandelingsmogelijkheden in klinieken 
en voor experimenten. De totale kosten van de verslavingsbehandeling en 
-preventie bedragen ± fl 250 miljoen (107 miljoen ecu). Dit bedrag omvat ook 
de kosten voor de behandeling van mensen die aan alcohol verslaafd zijn. 
/?4 
- 8 -
Verenigd KonlnkriIk 
De regering wijst sinds 1986/87 aan alle regionale directies van de 
volksgezondheid specifieke kredieten toe voor de uitbreiding van de diensten 
t.b.v. drugsgebruikers; sedert 1987/88 worden extra kredieten toegewezen om 
de verspreiding van het HIV onder en door de gebruikers van Intraveneuze 
drugs te helpen voorkomen. In 1990/91 bedraagt deze financiering in totaal 
meer dan £ 15,5 miljoen (22,6 miljoen ecu) en dit geld wordt verdeeld 
overeenkomstig het percentage van de bevolking tussen 15 en 34 Jaar in de 
regio. 
3. Omvang van en tendensen In het drugsgebruik 
België 
Het aantal gebruikers en verslaafden wordt op 10 à 20.000 geschat, van wie 
de helft probleemgevallen. Dit cijfer heeft op het hele land betrekking. Het 
Is echter niet mogelijk significante, betrouwbare cijfers te noemen gezien 
het feit dat niets bekend is over het aantal gevallen bulten het 
gespecialiseerde netwerk voor opvang en behandeling. 
Denemarken 
Naar schatting bedraagt het totale aantal drugsverslaafden ca. 10.000; de 
laatste jaren is het behandeling met methadon als vervangingsmiddel voor 
drugs aanzienlijk toegenomen. 
FranKrlIK 
Het aantal drugsgebruikers wordt op ca. 100.000 geschat; de cijfers zijn 
sinds 1980 stabiel. 
BondsreoubIIeK Pu ItsI and 
Het aantal regelmatige gebruikers van harddrugs wordt geraamd op 60 à 80.000; 
er treedt een verschuiving naar oudere leeftijdsgroepen op. 
Griekenland 
Het aantal personen dat volgens de gebruikelijke indicatoren regelmatig 
harddrugs gebruikt wordt op 9.000 à 10.000 geschat. 
Ierland 
Het aantal patiënten dat het hulpver Ienings- en behandelingscentrum in Dublin 
bezocht bedroeg In 1988 1052, een gestadige daling sedert 1983 (1514) 
vergeleken met het aantal wegens drugsdelicten aangeklaagde personen: 1442 
personen In 1989, dat gestadig stijgt. Er zijn echter aanwijzingen dat met 
name het muit(drugsgebruik en het gebruik van nieuwe drugs toenemen. 
*r 
- 9 -
Italië 
Aan de hand van de beschikbare gegevens Is het momenteel onmogelijk een 
schatting te maken van het totale aantal gebruikers van Illegale drugs; wel 
zijn de gegevens beschikbaar van de personen die zich bij de sociale diensten 
en de diensten voor sociale rehalIbltatIe hebben gemeld. Het ministerie van 
volksgezondheid schat het aantal drugsverslaafden dat althans een begin heeft 
gemaakt met de behandeling In de staatshulpverlènlngscentra In de twaal 
maanden van 1989 op ongeveer 6.000, een stijging van ca. 18% t.o.v. het jaar 
1988. Op 30 Juni 1990 waren er overeenkomstig de gegevens die verzameld zijn 
door de "waarnemingspost" van het ministerie van binnenlandse zaken, ca. 
38.000 personen In behandeling bij de openbare centra en 11.000 In 
therapiewoongroepen. De gemiddelde leeftijd van nieuwe gebruikers wordt 
hoger. Bij 30 à 40% van de personen die In behandeling zijn is vastgesteld 
dat zij seropositief zijn. Bijna 90% van de nieuwe gebruikers die de laatste 
twee Jaar met de behandeling zijn begonnen Is verslaafd aan heroïne als 
voornaamste drug, terwijl 5 à 6% aan verslaafd is aan cannablnoïden. 
Luxemburg 
De statistieken van de afdeling toxicologie en farmaceutische chemicaliën van 
het nationale laboratorium van de volksgezondheid laten zien dat In 1989 
1.799 analyses zijn verricht van monsters van drugsverslaafden. Deze gegevens 
zeggen meer over de activiteit van de dienst dan over de ontwikkeling van de 
drugsverslaving In Luxemburg. In 1989 bij voorbeeld zijn van de 1799 
gevraagde analyses er ongeveer 700 verricht In het kader van het nieuwe 
methadonprogramma (twee verplichte urineanalyses per week per deelnemer aan 
het programma). 
Nederland 
Betrouwbare schattingen voor 1989 ramen het aantal verslaafden in het land 
als geheel op ca. 20.000. De globale problemen hebben zich gestabiliseerd 
doch In de sociaal en economisch minderbedeelde groepen nemen deze toe. De 
gemiddelde leeftijd en de leeftijd van het eerste drugsgebruik stijgen. Het 
multidrugsgebruik Is onder heroïnevers laafden gewoon. Er zijn geen 
aanwijzingen dat het cocaïnegebruik de laatste jaren is toegenomen en tot 
problemen heeft geleid die in aard en omvang met die van het heroïnegebruik 
vergelijkbaar zijn. Volgens sommige lokale rapporten verandert het patroon 
van het gebruik van andere drugs zoals benzodlazeplnen en MDMA (Extacy) snel. 
Portugal 
Het totale aantal heroïneverslaafden In Portugal wordt op 40.000 à 50.000 
geschat, van wie een derde In Lissabon en omgeving. Elk jaar ondergaan 3.000 
personen de eerste behandeling, meestal vanwege Intraveneus heroïnegebruik. 
Naar schatting zijn 4.000 verslaafden In behandeling en ontvangen er 300 
methadon. De leeftijd van de gebruikers die behandeld willen worden wordt 
lager en er zijn aanwijzingen dat er meer heroïne op straat komt. Het 
cocaïnegebruik is gering doch neemt toe, vaak in combinatie met 
heroïnegebruik. Het muit I drugsgebruik stijgt. 
Er zijn aanwijzingen dat de laatste drie jaar het aanbod toeneemt. Ook het 
aantal acute sterfgevallen en het aantal ziekenhuisopname neemt toe; dit 
lijkt te wijzen op een toename van de met het drugsgebruik verband houdende 
problemen. Tevens is er sprake van een verhoging van de leeftijd van de 
verslaafden in behandelings- en eerstehulpcentra en bij de acute 
sterfgevallen. De problemen zijn In de allereerste plaats aan de heroïne te 
wijten, hoewel ook gewezen wordt op de stijging van het cocaïnegebruik. 
fé 
- 10 -
Verenigd KonlnkrlIk 
Het Is moeilijk de omvang van een Illegale bezigheid zoals het drugsgebruik 
te meten. Een Indicator Is het aantal verslaafden dat door artsen officieel 
aan het ministerie van binnenlandse zaken wordt gemeld. Het aantal meldingen 
vertoonde tussen 1980 en 1985 een stijging van 30% per Jaar, tussen 1985 en 
1987 een daling en sinds 1987 opnieuw een stijging. Dit geeft echter geen 
volledig beeld van de omvang van het drugsgebruik. Men meent dat het register 
van verslaafden aan meldingplIchtIge drugs het aantal verslaafden met 
minstens een factor 5 onderschat, hoewel ook deze verhouding als gevolg van 
pogingen om verslaafden ertoe te bewegen naar behandelende diensten te gaan 
aan wijzigingen onderhevig Is. Er zijn misschien wel even veel gebruikers van 
niet-meldingplIchtIge drugs, nog afgezien van hen die hasj gebruiken. Andere 
indicatoren van de verandering In de omvang van het drugsprobleem zijn de 
statistieken van het In beslag nemen van drugs en de arrestatie van mensen 
voor drugsdelicten. Zij vormen een bevestiging van de aanwijzingen uit het 
verslaafdenregister van het ministerie van binnenlandse zaken van een pauze 
In de toename van het gebruik rond de helft van de jaren tachtig, hoewel 
veranderingen in de statistieken van de "vangsten" natuurlijk door een reeks 
andere factoren kunnen worden beïnvloed. De cijfers voor drugsdelicten 
vertonen een soortgelijke correlatie met de algemene trend. 
JURIDISCHE ASPECTEN 
België 
Het probleem van het drugsgebruik valt principieel onder de algemene wetten 
ter zake van de openbare orde en de Jeugdbescherming. Er bestaan echter 
individueel door de Procureurs-generaal of de Procureurs des Konings In 
enkele districten getroffen maatregelen die als alternatief voor de 
bestraffing van het gebruik van Illegale drugs de verplichting voorstellen de 
drugsgebruiker een dienst voor de geestelijke volksgezondheid te laten 
raadplegen of zich te laten behandelen met methadon. 
Penemarken 
De behandelingsprogramma's voor drugsgebruik worden goedgekeurd krachtens de 
wet op de sociale bijstand; de behandeling is altijd vrijwillig, in verband 
met de preventie van de Hl V-overdracht zijn in de behandelIngsprogrammma's 
speciale aanbevelingen opgenomen. 
Frankrl Ik 
Krachtens de wet van 31 december 1970 Is gedwongen behandeling van 
drugsgebruikers op basis van een gerechtelijke uitspraak toegestaan. De 
officier van justitltle Is ook gemachtigd de rechtelijke procedure op te 
schorten indien de verslaafde instemt met behandeling. In 1988 hebben 3.800 
verslaafden van de regeling gebruik gemaakt. De wet uit 1970 stimulert ook 
spontane verzoeken om behandeling door deze behandeling anoniem en kosteloos 
te maken. Om de verspreiding van AIDS te voorkomen Is In 1988 de verkoop van 
injectiespuiten bij wet geliberaliseerd. Gidsprojecten voor het omruilen van 
Injectienaalden zijn in voorbereiding, hoewel hiervoor geen specifieke 
wettelijke voorzieningen aanwezig zijn. 
il-
- 11 -
BondsrepubI Iek Du ItsI and 
In de Bondsrepubliek Duitsland bestaat verschil van mening over welke vorm de 
behandeling met vervangingsmiddelen moet aannemen; dit blijkt uit de 
resolutie die tijdens de speciale vergadering van de deelstaten op 30 maart 
1990 Is aangenomen. De situatie Is momenteel zo dat de deelstaten 
verschillende (medische en andere) criteria aanleggen. De Bundesrat heeft op 
11 mei 1990 een besluit genomen waarin de wettigheid van de behandeling met 
vervangingsmiddelen wordt verduidelijkt. De regering onderschrijft het 
standpunt van de artsenorganisatie die op 9 februari 1990 een resolutie heeft 
aangenomen waarin de verschillende omstandigheden waaronder L-Polamidon kan 
worden verstrekt aan verslaafden worden Uiteengezet. De artsenorganisatie is 
van mening dat vervangingsmiddelen alleen In zeer specifieke (medisch 
bepaalde) omstandigheden aan verslaafden mogen worden verstrekt en wel onder 
streng medisch toezicht en In combinatie met intensieve psycho-sociale 
verzorging. De behandeling met vervangingsmiddelen mag alleen In speciale 
instellingen worden toegepast. 
Griekenland 
Gearresteerde drugsgebruikers worden in twee categorieën ingedeeld. NIet-
af hanke II Jke gebruikers die gearresteerd zijn wegens eigen gebruik worden 
verplicht een hulpverleningsprogramma te volgen; in geval van recidive worden 
zij In afkickeenheden van een gevangenis opgesloten. Verslaafde gebruikers 
die gearresteerd zijn wegens eigen gebruik volgen hetzij een vrijwillig 
afkickprogramma of worden voor therapie opgesloten in afkickeenheden van een 
gevangenis, zonder dat zij straf krijgen. Wanneer mensen uit deze laatste 
groep worden aangehouden wegens handel in drugs krijgen zij strafvermindering 
wanneer zij van een van deze twee mogelijkheden (vrijwillig afkicken of 
opsluiting) gebruik maken. Omvangrijke wijzigingen van de huidige wetgeving 
worden het Grieks parlement ter goedkeuring voorgelegd. Krachtens deze 
wijzigingen krijgt het interdepartementaal orgaan voor beleidvormlng 
uitgebreide bevoegdheden en worden maatregelen Ingevoerd om het programma van 
de overheidssector snel resultaten te laten boeken. Tevens bevatten zij 
alternatieven voor bestraffing om veroordeelde drugsgebruikers te stimuleren 
om van behandelings- en rehabiIitatleprogramma's gebruik te maken. 
Ierland 
De eerdere bepalingen (1979) die in het bijzonder betrekking hadden op het in 
bezit hebben van bepaalde drugs, zijn bijgewerkt in de nieuwe "Misuse of 
Drugs Regulations (1988)" (voorschriften ter zake van het drugsgebruik) en de 
minister van volksgezondheid heeft in het centrum van Dublin een centrum 
ingericht voor de ambulante behandeling van drugsgebruikers dat wettelijk 
verantwoordelijk Is voor het organiseren en verstrekken van ambulante 
behandeIIngen. 
Italië 
Krachtens de wet is het persoonlijk gebruik van Illegale drugs verboden, doch 
wordt alleen het bezit bestraft. Voor het in bezit hebben van een hoeveelheid 
van een verboden stof beneden de gemiddelde dagelijkse dosis volgt een 
administratieve straf, bij het In bezit hebben van een grotere hoeveelheid 
worden straffen opgelegd die in overeenstemming zijn met die voor de handel 
in drugs. De administratieve en gevangenisstraffen worden opgeschort als de 
betrokken zich laat behandelen. De vrijwillige behandeling geschiedt 
gegarandeerd anoniem. De toediening van methadon wordt geregeld door 
ministeriële besluiten en geschiedt in hulpverleningscentra van de staat. In 
de apotheek zijn injectiespuiten thans vrij te koop. 
n 
- 12 -
Luxemburg 
De wet van 19 februari 1973 betreffende de verkoop van medicijnen en de 
bestrijding van de drugsverslaving biedt verslaafden de mogelijkheid In een 
gespecialiseerde Instelling af te kicken. 
Nederland 
Er wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen gebruikers van en 
handelaren in drugs, ten einde te voorkomen dat het bezit van drugs door 
gebruikers als een ernstig misdrijf wordt beschouwd en om de toegankelijkheid 
tot de preventie en vrijwillige maatregelen te vergemakkelijken. In verband 
met het vervolgingsbeleid onderneemt de politie geen speciale actie om 
overtredingen bestaande uit het In bezit hebben van drugs voor eigen gebruik 
op te sporen, behalve bij opsporingsacties tegen drugshandelaren of 
verstoringen van de openbare orde. Het verhandelen of bezitten van maximaal 
30 gram hennepprodukten is Illegaal, doch heeft in het vervolgingsbeleid de 
laagste prioriteit behalve wanneer er minderjarigen in het geding zijn of 
wanneer er (illegale) reclame wordt gemaakt. Er bestaan geen wettelijke 
beperkingen aan de verstrekking van methadon In het kader van de 
verslavingsbehandeling of de verkoop en vrije distributie van Injectiespuiten 
in het kader van de AIDS-preventIe. Alle medische behandelingen van 
verslaafden vinden plaats In het kader van de normale wetgeving inzake de 
uitoefening van de geneeskunst. Voor drugsverslaafden die met drugs verband 
houdende misdaden begaan, kent het Wetboek van Strafrecht verschillende 
methoden om de verdachten of de veroordeelden aan een therapie te laten 
onderwerpen In plaats van hun straf te laten ondergaan. 
Portugal 
Zowel de handel In als het gebruik van drugs wordt gestraft met 
gevangenisstraf en/of geldboetes. Indien het om verslaafden gaat kan de 
gevangenisstraf worden vervangen door behandeling. De verkoop van 
injectiespuiten Is vrij, maar omruiI programma's zijn er niet en er worden ook 
geen gratis Injectiespuiten verstrekt. Methadon is niet in de handel 
verkrIJgbaar. 
SHâlllfi 
Het gebruik van drugs Is In Spanje nooit bestraft. Bezit voor persoonlijk 
gebruik wordt niet bestraft, maar er bestaat een open clausule die het 
uitnodigen tot gebruik of het gratis geven van drugs een delict maakt. Er is 
een verordening over openbaar gebruik In studie; hierin worden 
administratieve, doch geen gevangenisstraffen opgenomen. In 1990 is krachtens 
een nieuwe wet de behandeling met vervangingsmiddelen soepeler en minder 
beperkend geworden; e.e.a. houdt verband met het gevaar van HIV-overdracht. 
In Spanje zijn Injectiespuiten altijd al vrij te koop geweest. Er bestaat 
geen wetgeving om het gebruik van drugs onder werknemers na te gaan. 
/? 
- 13 -
Verenigd KonlnKM IK 
De belangrijkste wetgeving op het gebied van de drugsbestrijding is de Misuse 
of Drugs Act 1971 en verschillende maatregelen van bestuur die daarop zijn 
gebaseerd. In deze wet wordt gedefinieerd wat illegale drugs zijn en ze 
worden in drie categorieën ondergebracht afhankelijk van hun schadelijkheid. 
De wet wordt geacht flexibel te zijn zodat bij algemene maatregel van bestuur 
nieuwe drugs kunnen worden opgenomen. De wet verbiedt de In- en uitvoer, de 
vervaardiging en levering en het bezit hebben van de drugs in kwestie en 
noemt een reeks sancties op overtredingen. BIJ deze wet Is ook de adviesraad 
inzake het drugsgebruik opgericht. Tot de overige relevante wetgeving behoort 
de Medicines Act 1968 die de controle op medicijnen en bepaalde andere 
stoffen en artikelen regelt, b.v. van spulten en steriel water voor injecties 
en wel vla een systeem van produktvergunningen en certificaten voor klinische 
keuringen, vergunningen voor fabrikanten en waar nodig, restricties t.a.v. 
verkoopmethoden. In de Customs and Excise Management Act 1979 en de Drug 
Traficking Act Is het aantal drugsdelicten uitgebreid en zijn straffen 
ingevoerd. 
PREVENTIE 
België 
Zowel In de Franse als In de Duitse gemeenschap wordt de nadruk gelegd op een 
gecoördineerde, totale aanpak met 'field workers', In de Franse gemeenschap 
georganiseerd door het comité voor overleg Inzake alcohol en andere drugs en 
in de Duitse gemeenschap door de werkgroep voor de preventie van 
drugsverslaving en levensbeheerslng. Deze aanpak is gericht op milieus als 
het gezin, de school, de arbeidsomgeving, de plaatselijke gemeenschap enz. De 
acties omvatten zowel de scholing van tussenpersonen als de organisatie van 
permanente, concrete op jongeren en volwassenen gerichte activiteiten­
programma's. In de Vlaamse gemeenschap zijn de voorlichting en de educatie in 
de eerste plaats de taak van de vereniging voor aicohol- en andere 
drugsproblemen. Het met de preventie belaste personeel van die vereniging 
versterkt de bestaande samenwerking In en tussen verschillende sectoren zoals 
onderwijs, jeugdwerk, volwasseneneducatie en gezondheidszorg en de organen 
die met de uitvoering van de wet zijn belast. 
Denemarken 
baseert zijn preventieve maatregelen op twee methoden, te weten algemene 
sociale preventieve maatregelen om te zorgen voor goede levensomstandigheden 
en specifieke voorlichting In gesprekken in plaats van via de massamedia. De 
nadruk ligt daarbij meer op schadevermindering dan op abstinentie. 
De uitvoering van de maatregelen berust op principes die op nationaal niveau 
zijn vastgelegd alsmede op de publikat ie van materiaal, en op de planning en 
uitvoering van specifieke preventieve maatregelen ter plaatse. 
FrankrlIk 
heeft in 1990 een speciaal programma ontwikkeld met drie aanvalsrichtingen: 
massacommunicatie, voornamelijk gebaseerd op de massamedia, de school en het 
gezin als voorbeeldfunctie voor de jeugd en plaatselijke Initiatieven om een 
grote verscheidenheid aan mensen en organisaties In steden en wijken bij 
elkaar te brengen. 
2 o 
- 14 -
Bondsrepub11ek Pul ta I and 
Dit land legt de nadruk op het begrip kwetsbaarheid en de noodzaak mensen in 
gevaar te beschermen, alsmede op de secundaire preventie. Doel hiervan is 
gerichte voorlichtingscampagnes op te zetten om de mensen bewust te maken van 
het gevaar en de Juridische consequenties van het drugsgebruik. Hierbij wordt 
gewezen op de noodzaak het drugsgebruik volledig op te geven. Het actieplan 
omvat een breed opgezet scala van maatregelen die gericht zijn op het 
bereiken van multipele doelgroepen: publiciteitscampagnes met gebruikmaking 
van de massamedia voor het bereiken van het grote publiek vla bekende TV-
persoonlijkheden, bekende figuren uit de gemeenschap en de docenten op 
school, de jeugd in haar natuurlijke omgeving en institutionele 
groepssltuatles (dienstplichtigen en gewetensbezwaarden), jonge volwassenen 
en ouders. 
Griekenland 
Er bestaan hier geen systematische, op de primaire preventie gerichte 
programma's, maar wel verscheidene die op de secundaire preventie zijn 
afgestemd. Er bestaat een netwerk van hulpverleningscentra en groepen die 
onmiddellijk kunnen ingrijpen bij populaties die groot gevaar lopen. Een 
nationaal programma op basis van het personeel van de gezondheidszorg ligt 
klaar en kan na goedkeuring onmiddellijk worden uitgevoerd. 
Ierland 
kent acties die voornamelijk gericht zijn op de voorlichting en opleiding van 
beroepskrachten: docenten, werkers In plaatselijke gemeenschappen, artsen, 
apothekers en specialisten op het gebied van het drugsgebruik. 
Italië 
Op dit moment loopt In de massamedia, parallel met de AIDS-campagne, een 
publiciteitscampagne voor de preventie die bij voorrang Is gericht op 
Jongeren tussen 12 en 16. De minister van onderwijs bevordert al jaren via de 
provinciale overheden initiatieven voor gezondheidsonderricht die effectief 
zijn gebleken (methode schoolteam) en gaat de Initiatieven van andere 
organisaties (het programma "STOP DROGA" van UNICRI) steunen die zullen 
worden gecoördineerd met de maatregelen die het ministerie van onderwijs 
uitvoert. Het ministerie van defensie heeft een voorlichtingsprogramma 
gelanceerd voor dienstplichtigen. 
Luxemburg 
De inspanningen van dit land concentreren zich op het geven van voorlichting 
aan de bevolking, ouders, docenten en Jongeren. De politie verleent haar 
medewerking aan deze voorlichtingsactiviteiten. Een tweede punt dat veel 
aandacht krijgt is het bevorderen van alternatieve activiteiten. 
Nederland 
D>ugsprevent Ie Is een onderdeel van het algemeen gezondheidsonderricht op 
school en van preventieprogramma's op het gebied van de jeugdzorg, de 
geestelijke volksgezondheid en het sociaal werk. Specifieke 
voorlichtingscampagnes over drugs worden uitsluitend doeltreffend geacht voor 
specifieke risicogroepen. Campagnes via de massamedia worden derhalve niet 
geschikt geacht. Op basis van lokale risico-evaluaties (in een groep, een 
school, een jeugddienst enz.) wordt de nadruk gelegd op drugsgebruik in het 
algemeen, specifieke legale en illegale stoffen en primaire of secundaire 
preventie. Op nationaal niveau worden middelen beschikbaar gesteld voor 
preventiewerkers en de ontwikkeling van technische ondersteuning. Prioriteit 
wordt overigens verleend aan alcohol, roken en AIDS-preventie bij 
drugsgebruikers. 
2' 
- 15 -
Portugal 
Dit land gebruikt bij zijn prevent Ie-inspanningen een reeks Initiatieven vla 
verscheidene kanalen: informatie- en voorlichtingscampagnes om sociale 
groepen ertoe te bewegen zich voor de preventie in te zetten, vervaardiging 
en verspreiding van voor IichtIngsmaterlaai voor specifieke doelgroepen, 
campagnes In de massamedia en samenwerking met deze media, een telefonische 
hulpdienst, Informatieve en educatieve programma's voor specifieke groepen 
(scholen, ouder tot ouder, Jeugd tot jeugd, beroepskrachten) en 
vrijetijdsbesteding in samenwerking met particuliere organisaties. 
SûâDJû 
De laatste jaren zijn in de autonome regio's de voor de preventie bestemde 
middelen in verhouding tot de totale aan de bestrijding van het drugsgebruik 
toegewezen begroting geleidelijk gestegen (van 14% in 1986 tot 28,6% in 
1989). De drie belangrijkste plaatsen voor preventiemaatregelen zijn-, 
scholen, gemeenschappen en de werkplek. In 1987-88 heeft het ministerie van 
onderwijs een preventieprogramma voor de scholen gelanceerd. Hierin is de 
functie van provinciaal coördinator geschapen; In het kader van het programma 
wordt de training van docenten, het vervaardigen van voorlichtingsmateriaal, 
het inpassen van gezondheidsonderricht in de lesroosters op school en 
training van ouderverenigingen bevorderd. Er staan gidsprojecten op stapel om 
de nieuwe, uitgebreide lesroosters te evalueren. Overeenkomstig de 
prioriteitenlijst wordt bij de preventie in bepaalde gemeenschappen speciale 
ondersteuning verleend aan programma's die gericht zijn op: jongeren die 
groot gevaar lopen, verbetering van het sociale Imago van drugsgebruikers, 
ondersteuning van sociale en gezondheidsdiensten, een technisch 
informatienet, permanente preventieprogramma's ("IDEA-prevenclon") en de 
opleiding van de plaatselijke deskundigen. Deze gemeenschapsprogramma's zijn 
gebaseerd op de kennis van de bestaande situatie In elke gemeente waarin zij 
moeten worden uitgevoerd en zij worden opgesteld met de gecoördineerde 
medewerking van vertegenwoordigers van de verschillende overheden en de 
gemeenschapssectoren In kwestie. In Spanje komen gldsprogramma's op de 
werkplek van de grond; bij sommige daarvan wordt medewerking verleend door de 
grootste vakbonden. 
Verenigd Koninkrijk 
De tweevoudige strategie waarbij enerzijds getracht wordt de mensen ervan af 
te houden drugs te gaan gebruiken en anderzijds hen die drugs gebruiken in 
contact te brengen met een reeks diensten, weerspiegelt de allereerste 
prioriteit die de regering heeft gesteld, namelijk het drugsgebruik volledig 
te laten verdwijnen. Zij erkent echter tevens de belangrijke taak om het 
risico voor de mensen die toch drugs blijven gebruiken zo klein moge lijk te 
maken. Dit accent wordt grotendeels verklaard door het Inzicht in de rol van 
de drugsgebruiker als een kanaal waarlangs het HlV-virus zich onder de 
algemene bevolking kan verspreiden. 
In 1985 heeft de regering een omvangrijke voorlichtingscampagne op het gebied 
van de gezondheid gelanceerd om de mensen van het drugsgebruik af te houden. 
De campagne is gehouden in de ruimere context van de regeringsactie waarmee 
in 1983 een begin is gemaakt met de verbetering van de mogelijkheden tot 
behandeling, bevordering van de belangstelling in vakkringen en verbetering 
van de opleiding. Het was tevens de eerste stap op weg naar de vollediger 
ontwikkeling van andere preventieve maatregelen, die inmiddels ontstaan, 
zoals advies- en hulpverleningsdiensten ten behoeve van ouders en jongeren en 
leermiddelen voor gebruik op school, in het verlengde van de strategie van de 
regering uit 1987 naaldenomruiIprojecten van start gegaan. 
z h 
- 16 -
BEHANDELING EN REHABILITATIE 
België 
In de Franse gemeenschap bestaat een gespecialiseerd netwerk met 
poliklinieken, klinieken en woonverblijven naast de gebruikelijke 
ziekenhuizen en psychiatrische instellingen. De Duitse gemeenschap laat de 
verslaving behandelen door specialisten binnen het stelsel voor de 
geestelijke volksgezondheid. Er bestaat (in de Franse gemeenschap) de 
mogelijkheid tot rehabilitatie en wederaanpassing aan het arbeidsleven In 
dagcentra. Ook de Vlaamse gemeenschap beschikt over een uitgebreid netwerk 
van instanties die hulp verlenen aan verslaafden. 
De laatste jaren is een duidelijke tendens In de richting van een uniforme 
beoordeling van de soorten beschikbare behandeling en de resultaten daarvan 
zichtbaar. Dit geldt ook voor de andere gemeenschappen die geleidelijk 
vooruitgang in dezelfde richting proberen te maken. De verschillende 
zelfhulpgroepen hebben eveneens - en dat In geheel België - een specifieke, 
op rehabilitatie gerichte rol. 
Denemarken 
rapporteert een belangrijke herziening van de doeleinden en de middelen In de 
laatste vijf jaar. Het belang wordt onderstreept van het aanbieden van 
verschillende behandelingsmogelijkheden, waaronder die met een lage drempel, 
om aan de behoeften van de Individuele drugsgebruikers te voldoen. De nadruk 
wordt gelegd op ambulante behandeling In plaats van die in het ziekenhuis: er 
wordt steeds meer gebruik gemaakt van opvang- en verblIJfcentra en steeds 
minder van psychiatrische ziekenhuizen. De meeste personeelsleden zijn 
sociaal-pedagogen en sociale werkers. Verstrekking van methadon mag slechts 
een onderdeel van de behandeling vormen en moet gepaard gaan met een 
voortdurende controle en begeleiding op de verschillende terreinen. De 
methadonverstrekklng door de hulsarts Is verbeterd. Er zijn niet genoeg 
programma's en hun geografische spreiding Is onregelmatig; zij voldoen niet 
altijd aan de behoeften van de verschillende soorten gebruikers. Er zijn 
speciale diensten voor zwangere vrouwen en verslaafden met kinderen. Voor de 
HIV-/AIDS-preventie zijn speciale maatregelen ontwikkeld: voorlichting, 
gemakkelijke toegang tot naalden en spuiten en verdeling van condooms. Er Is 
een kliniek opgericht voor HIV-patiënten/drugsgebrulkers en de samenwerking 
tussen de behandelingscentra en de ziekenhuizen is gestimuleerd. 
Frankrl IK 
Sinds de Jaren zeventig bestaat hier een specifiek netwerk voor 
drugsverslaafden met opvangcentra (ambulante hulp, psychotherapie, preventie 
en rehabilitatie), gespecialiseerde afdelingen van ziekenhuizen, nazorgcentra 
en pleeggezinnnen. Doel van deze diversiteit is optimaal te kunnen voldoen 
aan de veelsoortige individuele behoeften en daarbij verscheidene 
therapiemodel Ien een kans te geven. De rol van de normale gezondheidsdiensten 
neemt in omvang toe en sinds 1988 worden de huisartsen opgeleid in de 
behandeling van het drugsgebruik. In de grootste gevangenissen zijn 
specifieke diensten opgericht om de gevangenen op te vangen, te begeleiden en 
voor te bereiden op hun invrijheidstelling door hen met hulpverlenende 
Instanties In contact te brengen.Er zijn stappen genomen om het risico van de 
overdracht van Infectieziekten en met name van het HIV te beperken, met 
vrijgave van de verkoop van injectiespuiten en een programma voor het 
omruilen van spulten. Deze laatste blijken een belangrijke preventiefactor 
dank zij de voorlichting over de HlV-overdracht en het contact dat tot stand 
komt met verslaafden die bij geen enkel hulpverleningscentrum geregistreerd 
staan. Verbetering van de werkgelegenheid is ook een onderdeel van het totale 
programma voor rehabilitatie van Jongeren. 
11 
- 17 -
BondsrepubI Iek Du ItsI and 
heeft enkele criteria voor de behandeling opgesteld: toegankelijkheid, 
beschikbaarheid en de nodige diversificatie voor specifieke behoeften-, de 
langdurig verslaafden zijn een belangrijke doelgroep. Het accent ligt op de 
noodzaak de behandeling aan te vullen met een volledig geïntegreerde reeks 
follow-updiensten en om de behandeling In verscheidene fasen te laten 
verlopen (hoewel dit gevaar voor verlenging van de verslaving kan betekenen). 
Over de vervanging van drugs is men het oneens en de praktijk in de 
verschillende deelstaten verschilt. Het standpunt van de bondsregering is dat 
men In bijzondere gevallen onder medisch en psycho-soclaai toezicht tot deze 
verstrekking kan overgaan. Er Is een veelomvattend stelsel dat echter, zowel 
in kwantitatieve als in kwalitatieve zin moet worden uitgebreid, vooral naar 
de landelijke gebieden: decentralisatie, trachten het vertrouwen te winnen 
(ten einde nog meer verslaafden te bereiken), vrouwen en verslaafden met 
kinderen, speciale afkickmogelIJkheid in een ziekenhuis en, In enkele 
deelstaten, verstrekking van vervangende middelen. 
Griekenland 
In het kader van het nationale stelsel voor gezondheidszorg bestaat een 
netwerk van diensten die in de particuliere sfeer werken waaronder een 
nationaal programma gebaseerd op het Idee van de theraplegroepen. Belde 
sectoren ontvangen aanzienlijke bedragen van het ministerie van 
volksgezondheid, welzijn en sociale zekerheid. De beschikbare diensten zijn: 
verscheidene hulpver Ienings- en evaluatiecentra, een afkickcentrum, een 
drugstheraple-eenheld in de psychiatrische afdeling van een ziekenhuis, 
theraplegroepen, een dagziekenhuls, een alarmcentrale (voor noodgevallen) en 
een mobiele eenheden om binnen de gemeenschap in actie te komen. De 
theraplegroepen voeren een programma voor rehabilitatie en sociale 
weder inpassing alsmede een programma voor beroepsopleiding uit. 
Ierland 
bezit een centrum voor ambulante behandeling dat veelomvattende diensten 
coördineert: ambulante behandeling, toxicologisch laboratorium, verwijzing 
voor behandeling in het ziekenhuis, hulpverlening, advies voor en na de 
geboorte en methadonverstrekking. Er is tevens een opvangcentrum voor 
Intraveneuze drugsverslaafden dat hulp verleent, medische verzorging 
verstrekt, adviezen op welzlJnsgebied geeft en zorgt voor huisvesting. 
Wettelijke en vrijwilligersorganisaties worden gesubsidieerd om de 
uitbreiding van speciale diensten en AIDS-preventieprogramma's te 
vergemakkelijken, in het bijzonder research inzake decentralisatie en een op 
de gemeenschap gebaseerd voorlichtingsprogramma. 
Italië 
In de verschillende regio's van dit land bestaan 517 opvangcentra voor 
drugsverslaafden die onder het nationaal gezondheidsstelsel vallen, naast de 
mogelijkheden tot afkicken In het ziekenhuis. Circa 11.000 drugsverslaafden 
worden opgevangen In de 433 therapiewoongroepen die voor het grootste deel 
beheerd worden door met vrijwilligers bemande, particuliere organisaties die 
echter uit zowel nationale als regionale middelen worden gefinancierd. De 
interdisciplinaire teams van de hulpverleningsdiensten van de overheid voeren 
behandelingsprogramma's met vervangingsmiddelen, psychotherapie en sociale 
rehabilitatie uit. In samenwerking met de "AIDS-eenheid" nemen zij 
bovendlende zorg voor HlV-seropositleven op zich. 
n 4 
- 18 -
Luxemburg 
Er bestaat een stelsel met gedecentraliseerde opvang en voor IIchtingscentra, 
waaronder afdelingen voor psychologische begeleiding op school en 
'streetworker'-netwerken. De therapeutische mogelijkheden omvatten centra 
voor ambulante behandeling, gespecialiseerde psychiatrische diensten, 
afkicken In ziekenhuizen, theraplegroepen en een nazorgcentrum. Met het AIDS-
en drugsprogramma wil men zoveel mogelijk verslaafden bereiken en het omvat 
een netwerk van streetworkers (die ook ziekenhuizen en gevangenissen 
bezoeken), een gldsproject voor methadonverstrekklng, een gldsproject in de 
gevangenis en de voorbereiding van een systeem voor het omruilen van 
injectiespuiten en een gratis verdeling van condooms. 
Nederland 
gaat uit van de volgende principes voor de behandeling en rehabilitatie van 
verslaafden: een multifunctioneel netwerk van regionale en lokale medische en 
sociale diensten, gemakkelijk toegankelijke hulpverlening, een maxImumgebruik 
van niet-speclfleke diensten en bevordering van de sociale rehabilitatie van 
huidige en vroegere drugsgebruikers. De regionale netwerken omvatten externe 
diensten (fieldwork, sociale raadslieden, therapie, methadonverstrekklng en 
rehabilitatie), semi-externe diensten (dag-/nachtcentra, ambulante 
behandeling, werkverschaffing en recreatie) en interne diensten (crises en 
afkicken, eenheden voor drugsverslaafden en theraplegroepen). 
In dit netwerk zijn vormen van bijstand opgenomen die niet In de eerste 
plaats bedoeld zijn om de verslaving te beëindigen maar om de schade beperkt 
te houden: field work, eerste opvang, verstrekking van vervangende drugs, 
materiële ondersteuning en kansen op sociale rehabilitatie. In het kader van 
de maatregelen ter voorkoming van AIDS wordt voorlichting over "veilig 
vrijen" en "veilig drugsgebruik" verstrekt, bestaan programma's voor het 
ruilen van oude injectiespuiten tegen nieuwe en worden condooms verdeeld. 
Deze netwerken kennen verschillende soorten centra: de (particuliere) 
consultatiebureaus voor alcohol en drugs, gemeentelijke methadonprogramma's, 
sociale diensten en huisvesting. De consultatiebureaus hebben ook een 
reclasseringstaak In het kader van het strafrecht. 
Portugal 
Er zijn onvoldoende behandelingsmogelijkheden (ambulante hulp, 
methadonverstrekklng, theraplegroepen) en die er zijn vindt men aan de kust. 
De samenwerking met de sociale diensten moet worden uitgebreid. De regering 
coördineert acht centra voor ambulante hulp en twee theraplegroepen. Methadon 
wordt slechts In één centrum In Lissabon verstrekt. Een aan het "project 
leven" gekoppeld centrum (Talpas) Is een gespecialiseerde eenheid met 
verschillende diensten (ambulante hulp, afkicken in het centrum, eerste hulp 
en dagverplegIngscentrum). Particuliere organisaties spelen een belangrijke 
rol bij de tenuitvoerlegging van behandeling en rehabilitatie. Er bestaan 
plannen voor eenheden in de gevangenissen. Er Is met een kraamkliniek een 
overeenkomst, zij het niet geheel bevredigend, gesloten voor de behandeling 
van zwangere verslaafden. De zorg voor met AIDS besmette verslaafden is een 
taak van de centra voor de behandeling van drugsgebruik. 
2 f 
- 19 -
Span le ' 
In 1989 waren er in Spanje meer dan 300 centra voor ambulante behandeling, 
120 theraplegroepen en meer dan 200 ziekenhuisbedden voor detox ificatIe. De 
meeste ambulante diensten en de helft van de theraplegroepen worden uit 
overheidsmiddelen gefinancierd. De algemene gezondheidsdiensten en vooral de 
eerstelijns gezondheidszorg doen geleidelijk meer voor de drugsgebruikers. 
Hoewel de middelen de laatste jaren aanzienlijk zijn verhoogd, bestaan er nog 
steeds wachtlijsten. Er bestaat een speciaal programma voor de zorg voor 
drugsgebruikers In de gevangenis. Er zijn speciale risicovermlnderende 
activiteiten ontwikkeld om de HlV-overdracht te bestrijden (waaronder 
voorlichtingsprogramma's voor groepen In ernstig gevaar en 
methadonverstrekklng). De prioriteiten zijn: uitbreiding van de dekking, 
diversificatie van de behandelingsdiensten, verbetering van de programma's 
ten behoeve van drugsgebruikers die Juridische problemen hebben en evaluatie 
van de programma's. De rehablIItatIe-Inspanningen richten zich met name op de 
bevordering van de weder Inpassing in de maatschappelijke en de 
arbeidsomgeving. De deelname van algemene sociale diensten in dit proces Is 
versterkt. De werkgelegenheid wordt bevorderd door opleiding en door steun 
voor initiatieven voor Jongerencoöperat les-, tevens wordt gezocht naar 
alternatieve werkgelegenheid. 
Verenigd Konlnkrl IK 
Volgens de richtsnoeren van de regering dienen alle District Health 
Authorities (districtsgezondheidsdiensten) toegang te hebben tot de volgende 
diensten: 
adviezen en hulpverlening; 
afkickmogel I Jkheden in en buiten het ziekenhuis-, 
huisvestingsmogelIjkheden voor korte perloden en ook woningen voor de 
voorbereiding van de terugkeer In de maatschappij; 
pensions of andere vormen van huisvesting. 
Naast de ontwikkeling en de coördinatie van alsmede het toezicht op de lokale 
drugsbehandeling, zorgen de regionale gezondheldsa,onsten ook voor minstens 
één gespecialiseerde drugsdienst, te weten een regionaal drugsprobleemteam, 
bestaande uit gespecialiseerde artsen, verpleegkundigen en sociale werkers. 
Hun thuisbasis is een drugsverslavingseenheid uitgerust met mogelijkheden 
voor klinische behandeling en met een laboratorium. 
Zo'n team geeft ook deskundig advies, ondersteuning en training voor diensten 
In de dlstr icten. 
In Schotland en Wales verschillen de regelingen aangezien de nationale 
gezondheidsdiensten en dó plaatselijke overheden organisatorisch en 
administratief anders opgebouwd zijn, maar het totale beleid inzake de 
verlening van diensten voor drugsgebruik is het zelfde als in Engeland. De 
eerste verantwoordelijkheid voor het plannen en verlenen van diensten ligt 
bij de gezondheidsdiensten en de plaatselijke overheden in overleg met de 
vrijwilligerssector. In alle districten van de gezondheidsdienst op het 
vasteland van Schotland zijn drugsverbindingscommissies opgericht voor het 
coördineren van plaatselijke acties. Naast hun normale financiering krijgen 
de gezondheidsdiensten In Schotland momenteel een bedrag van ongeveer £ 2,2 
miljoen per jaar voor de ondersteuning en uitbreiding van de 
drugsgebruikdiensten. Een breed scala van diensten voor drugsgebruikers heeft 
zich In zes jaar tijd praktisch uit het niets ontwikkeld, maar er blijven 
hiaten bestaan, vooral t.a.v. de woon- en de rehablIitatiemogeliJheden. 
U 
- 20 -
STATISTIEKEN EN EPIDEMIOLOGIE 
België 
De laatste tien jaar zijn verscheidene regionale studies verricht, meestal 
onder scholieren en andere doelgroepen. Aangezien de toegepaste methoden niet 
uniform zijn, kan momenteel geen enkele vergelijking worden getrokken tussen 
de verschillende perioden en regio's. Er bestaan geen ramingen voor het 
totale aantal verslaafden of drugsgebruikers. Er is in 1986-88 een eendaagse 
enquête bij alle behandelingsinstel IIngen van de drie gemeenschappen 
gehouden. Er Is een Intercommunautaire coördinatiegroep opgericht alsmede een 
permamente waarnemlngspost voor drugs- en alcoholproblemen. 
Er wordt gewerkt aan een samenvattend verslag voor de drie gemeenschappen. In 
samenwerking met de desbetreffende ministeries worden hierin ook de 
beschikbare nationale gegevens opgenomen. De Duitse gemeenschap heeft een 
"permanent meetinstrument" ontwikkeld terwijl de Vlaamse gemeenschap beschikt 
over een werkgroep epidemiologie. De organisatie van deze drie eenheden 
verschilt per gemeenschap. ZIJ werken op nationaal niveau samen met het 
Instituut voor hygiëne en epidemiologie. 
Penemarken 
beschikt over jaarverslagen uit de provincies op basis van de behandeling van 
drugsverslaafden en tevens over de ramingen van de verspreiding van het 
drugsgebruik en de kenmerken van de drugsgebruikers die in contact komen met 
hulpverleners. De nationale raad van de gezondheidszorg verzamelt gegevens 
over methadonverstrekkingen en het instituut voor de psychiatrie over 
ziekenhuisopnamen in verband met drugsgebruik. Op lokale schaal zijn er wel 
school enquêtes gehouden, maar langetermiJnwaarnemingen zijn niet aanwezig. Er 
loopt een project voor het maken van een nationaal drugsgebruikprofiel 
waaruit vollediger, voor het hele land geldende gegevens beschikbaar komen. 
Frankrl Ik 
organiseert elk jaar een nationale statistische enquête bij de opvang- en 
behandelingscentra (ministerie van solidariteit en volksgezondheid) en tevens 
een epidemiologische enquête over drugsverslaving in de gevangenissen 
(nationaal instituut voor de gezondsheid en medisch onderzoek: INSERM). Op 
regionaal niveau bevindt zich een waarnemingsnet dat indicatoren over 
drugsgebruik verzamelt en analyseert. Het demografisch onderzoek heeft 
meestal betrekking op legale drugs maar sinds 1978 worden op school andere 
enquêtes gehouden (INSERM) over het verbruik van Illegale drugs. Er zijn 
verscheidene sociologische en antropologische studies alsmede 
evaluatieonderzoeken verricht. De Délégation générale en alle betrokken 
ministeries houden zich momenteel bezig met de oprichting van een permanente 
waarnemlngspost voor drugs en -verslaving. 
BondsrepubIIek DultsIand 
Met behulp van EB IS, een op instellingen gebaseerd informatiesysteem, worden 
gegevens verzameld over verslaafden in 300 centra voor ambulante hulp. Om de 
drie Jaar wordt onder de Jongeren een enquête over de ontvankelijkheid voor 
drugs gehouden door het federale centrum voor Jongereneducat Ie. Er zijn nog 
andere studies verricht, zoals uitgebreide gesprekken met drugsgebruikers en 
HlV-tests bij drugsverslaafden. Het ministerie van Jeugdzaken, het gezin, 
vrouwen en volksgezondheid houdt al vele Jaren respresentatleve enquêtes naar 
de aard en omvang van het drugsgebruik in bepaalde leeftijdsgroepen. De 
lopende enquête betreft een steekproef van 19.000 personen tussen 12 en 39 
jaar en heeft voor het eerst ook betrekking op het grondgebied van de 
vroegere DDR. Aan de hand van een dlepte-analyse van de resultaten dient 
duidelijk te worden welke factoren het individu beïnvloeden bij het beginnen 
met en het stabiliseren van het drugsgebruik. 
> 
- 21 -
Griekenland 
De faculteit voor psychiatrie van de universiteit van Athene heeft tezamen 
met het ministerie voor de Jeugd verscheidene nationale en lokale studies 
verricht: een retrospectief onderzoek naar geregistreerde drugsverslaafden 
(73-83), een nationale algemene bevolkingsenquête (84), een nationale enquête 
onder middelbare scholieren (84), andere enquêtes onder middelbare scholieren 
in Athene en andere grote steden en psycho-sociale studies over 
drugsverslaafden. 
Ierland 
verzamelt gegevens op basis van de behandelingen. 
Italie' 
Opvangcentra en artsen verstrekken gegevens over de personen In behandeling 
aan de regionale epidemiologische waarnemingsposten. Deze gegevens worden 
centraal verwerkt door het ministerie van volksgezondheid; het gaat hierbij 
om de volgende aspecten: 
het aantal personen die per jaar In behandeling zijn genomen; 
de stoffen waaraan zij verslaafd zijn; 
de soort behandeling (In 1989 zijn 33.000 personen behandeld met 
vervangingsmiddelen, van wie de helft met methadon-, in totaal is 55% van 
de behandelde personen met vervangingsmiddelen behandeld, terwijl 45% 
alleen een psycho-soclale behandeling heeft ondergaan); 
de leeftijd en het geslacht van de behandelde personen. 
Deze gegevens worden (ook In het Engels) gepubliceerd In het "Bolletlno per 
Ie Farmacodlpendenze" van het ministerie van volksgezondheid. 
De permanente waarnemlngspost voor het drugsverschlJnsel, die onder de 
nationale coördinatiecommissie voor de drugsbestrijding en onder het 
ministerie van binnenlandse zaken valt, voert in samenwerking met de 
landelijke en plaatselijke autoriteiten regelmatig onderzoeken uit die het 
gehele land betreffen. Tot deze onderzoeken behoort de verzameling van 
epidemiologische gegevens over maatschappelijke en gezondheidsaspecten en de 
preventie en onderdrukking van de handel In Illegale drugs. 
De voornaamste door de waarnemlngspost gepubliceerde gegevens zijn: 
het aantal, de verspreiding en de kenmerken van de drugsverslaafden die 
zich tot de gezondheidsdiensten en de theraplegroepen gewend hebben 
(situatie op vier specifieke dagen van het jaar); 
het aantal, de verspreiding en de kenmerken van de overheidsdiensten en 
de structuur voor de sociale rehabilitatie. 
Luxemburg 
beschikt over statistieken verstrekt door de toxicologische en 
farmaceutische afdeling over forensische toxicologie. 
«f L 
- 22 -
Nederland 
beschikt over een meldsysteem op basis van de drugsbehandelIngsdlensten 
waartoe momenteel de consultatiebureaus voor alcohol en drugs alsmede de 
klinieken voor verslaafden behoren. In 1991 wordt dit uitgebreid tot de 
gemeentelijke methadonprogramma's en de plaatselijke diensten voor 
rehabilitatie. Het Centraal Bureau voor de Statistiek meldt sterfgevallen in 
verband met drugsgebruik en ook gegevens over AIDS worden verzameld. In 
Amsterdam Is een studie verricht over acute sterfgevallen na drugsgebruik 
(90). Er zijn enquêtes gehouden zowel op nationaal niveau (nationale 
schoolenquête 88) als op regionaal/lokaal, niveau (enquête bij de huishoudens, 
stad Amsterdam 89-90). Ook zijn er verscheidene (kwalitatieve en 
beschrijvende) sociologische studies verricht. Na de positieve ervaringen met 
antropologische technieken bij verscheidene lokale studies van het 
drugsgebruik, wordt thans een continu nationaal programma voor toezicht op 
het drugsgebruik overwogen. Nederland werkt mee aan de epidemiologische 
programma's van de Pompldou-groep die gericht zijn op studies op school en In 
de grote steden. 
Portugal 
Er wordt gewerkt aan een net voor de systematische verzameling van gegevens 
over het drugsgebruik. Dit net moet worden ingepast in het krachtens 
resolutie 89/C185/01 van de Raad en van de ministers van volksgezondheid van 
de Lid-Staten op te richten Europese net. 
Soaaie. 
Spanje heeft een permanent meldingssysteem, gebaseerd op drie indicatoren-, 
aantal abulante behandelingen, acute sterfgevallen en nlet-fatale 
spoedopnamen (staats Informatiesysteem voor toxicomanieën: SE IT). Dit systeem 
verstrekt gegevens over het gebruik van opiaten en cocaïne op plaatselijk en 
regionaal niveau. 
In zes Spaanse steden Is een retrospectief onderzoek verricht naar 
over IIJdensgevalIen In verband met drugsgebruik (83-89). Tussen 1984 en 1989 
zijn verscheidene enquêtes (meestal op regionale schaal) gehouden, maar 
aangezien er geen sprake was van een gestandaardiseerde enquêteermethode zijn 
geen trendevaluatles mogelijk. Indirecte Indicatoren voor het drugsaanbod 
zijn ook beschikbaar. 
Verenigd Konlnkrlik 
De regionale gezondheidsdiensten In Engeland en Wales is gevraagd een 
databas is op te zetten voor het verzamelen van anonieme gegevens over de 
cliënten van zowel particuliere als overheidsdiensten. Deze gegevensbasus 
stelt de regio's in staat de tendensen in het drugsgebruik en het gebruik van 
de diverse diensten op dit. gebied in hun eigen regio te volgen en nieuwe 
diensten te plannen. In Schotland bestaat een soortgelijke databas is. 
De In deze bases verzamelde gegevens zullen eens per halfjaar worden 
voorgelegd aan het ministerie van volksgezondheid en gebruikt worden om de 
uitgaven door de gezondheidsdiensten van gericht beschikbaar gestelde gelden 
te controleren en te evalueren, alsmede om toekomstig beleid te plannen. De 
databases verstrekken ook gegevens die het ministerie van binnenlandse zaken 
voor het verslaafdenregister nodig heeft. 
1 
- 23 -
PERSQNEEUSQPLEIPING 
België 
Er bestaat geen specifiek universitair programma voor onderwijs op het gebied 
van het drugsgebruik. Verscheidene universiteiten hebben opleidingsmodules 
ontwikkeld bestemd voor werkers in de gezondheidszorg, sociale werkers en 
docenten, voor de overdracht van kennis op het gebied van behandeling en 
preventie. Een universiteit organiseert thans een tweede volledige cyclus op 
kandidaatsniveau. Zeer onlangs is door de provinciale overheden een nieuw, 
intensiever programma (160 uur) georganiseerd. Het Is bedoeld voor personen 
die een paramedische of sociale opleiding aan een universiteit hebben 
gevolgd. 
Denemarken 
Tot voor kort had de opleiding van het personeel op nationaal niveau 
nauwelijks enige prioriteit. In Juli 1990 Is een modelopleidingsprogramma van 
start gegaan. Dit programma geeft een post-academische opleiding voor 
personeel dat zich met drugsgebruikers bezighoudt; de bedoeling Is de lokale 
behandeling op de lange duur In haar geheel te hervormen. 
Frankrl Ik 
Frankrijk biedt de huisartsen op nationaal niveau permanente educatie op het 
gebied van drugsgebruik, gefinancierd door het ministerie van sociale 
solidariteit, volksgezondheid en sociale bescherming-, de praktische 
uitvoering berust bij de regionale overheden. Daarnaast bestaan een nationale 
opleidingscyclus voor het personeel van de nazorgcentra over de HlV-problemen 
en een programma voor apothekers dat vergelijkbaar Is met dat voor de artsen. 
Voor de apothekers is een voorlichtingsbrochure gepubliceerd; een tweede, 
bestemd voor plaatselijke politici, verschijnt binnenkort. 
Bondsrepubliek Duitsland 
rapporteert dat behoefte bestaat aan een algemene verbetering van de 
personeelsopleiding. Met deze verbetering wordt de uitbreiding bedoeld van de 
beschikbare reeks multidisciplinaire post-academische studies (ook voor 
rechters, officieren van Justitie en sociale diensten van de rechtbanken en 
de pol it ie). 
Griekenland 
Tot nu toe is er slechts sprake van enkele, sporadische acties. Er zijn 
vergaderingen en korte opleidingsprogramma's voor gezondheidswerkers 
georganiseerd met het doel In de verschillende regio's kleine 
deskundigengroepen op te richten. 
Ierland 
Er bestaat een programma voor de Interdisciplinaire opleiding van personen 
die in lokale gemeenschappen werkzaam zijn. Doel van de opleiding is de 
bevordering van in de gemeenschap verankerde oplossingen. 
Een school biedt een opleiding aan op het gebied van de verslaving, waarbij 
aan werkers die in direct contact komen met drugsgebruikers en aan hun 
familie gespecialiseerd onderricht wordt gegeven. Er is 
voorlichtingsmateriaal geschreven, zoals een voor artsen en apothekers 
bestemd stuk met aanbevelingen over het voorschrijven en verkopen van 
bepaalde drugs en een voorlichtingsboekje over drugsgebruik. 
e? 
- 24 -
Italië 
Op dit ogenblik bestaan er geen post-uni vers I tal re opleidingen voor artsen en 
psychologen die drugsverslaafden behandelen. Weliswaar bestaan er sporadische 
Initiatieven van enkele universiteiten, maar de cursussen duren kort en 
worden niet continu gegeven. Momenteel berust de opleiding van het personeel 
bij de regionale overheid. Particuliere instellingen leveren een nationaal 
personeelsopleidingsplan dat Is afgestemd op de behoeften van het personeel 
van de gezondheidsdienst en de theraplegroepen. Er worden ook speciale 
opleidingsprogramma's gepland voor personeel dat zich met de preventie 
bezighoudt. Deze zullen onderdeel uitmaken van een reeks opleidingsacties die 
door het ministerie van volksgezondheid worden gestimuleerd door de (recente) 
financiering van ca. 50 cursussen op nationaal niveau die moeten worden 
georganiseerd overeenkomstig door het ministerie zelf opgestelde richtsnoeren 
voor de volgende programma's: attItudetralnlng, opleiding voor personeel dat 
zich bezighoudt met de preventie van de verspreiding van AIDS onder 
drugsverslaafden, training voor personeel dat zich bezighoudt met 
drugsgebruikers, hulpverleners enz. 
Nederland 
Er zijn verscheidene projecten gefinancierd om de opleiding van personeel aan 
universiteiten en In het hoger beroepsonderwijs, postacademische studie en 
opleiding tijdens het werk te stimuleren. Deze projecten waren bedoeld voor 
personeel dat zich met de verslavingsbehandeling bezighoudt en voor het 
personeel in de algemene gezondheidszorg en van sociale diensten. Het 
Nederlands Instituut voor alcohol en drugs verzorgt een groot aantal 
opleidingsprogramma's die betrekking hebben op het hele scala van 
behandelIngs- en preventlemogelIJkheden. 
Portugal 
Op dit moment krijgen de huisartsen enige specifieke informatie over het 
drugsgebruik. Dat wordt van groot belang geacht; scholing ter zake van het 
drugsgebruik dient te worden ingepast in de opleiding van artsen, psychologen 
en verpleegkundigen. 
Sj2anie. 
In 1987 zijn in het kader van het nationale plan aan vijf Spaanse 
universiteiten voor het eerst post-academische universiteitsstudies over het 
drugsgebruik gefinancierd. Momenteel kan men aan drie Spaanse universiteiten 
een doctoraal examen In de studie van het drugsgebruik afleggen. Andere 
instellingen van hoger onderwijs geven hun studenten onderricht op het gebied 
van drugsgebruik. De scholen voor volksgezondheid van de autonome regio's 
bieden gespecialiseerde opleidingen aan. Er wordt materiaal beschikbaar 
gesteld ter ondersteuning . van de opleiding van gezondheidswerkers. Het 
ministerie van onderwijs bevordert de voorlichting van docenten en ouders. 
Verenigd KonlnKrlIK 
De adviesraad voor het drugsgebruik heeft een aantal aanbevelingen gedaan 
voor de opleiding van personen die met drugsgebruikers te maken (kunnen) 
krijgen maar ook van gezondheidswerkers, docenten, jeugdwerkers, directeuren 
van gezondheidsdiensten en verplegend personeel. De regering heeft zelf een 
reeks activiteiten gelanceerd en andere instellingen gesubsidieerd in verband 
met de financiële eisen die in de aanbevelingen van de adviesraad staan 
vermeld. Het onderwijzend personeel speelt een essentiële rol bij de 
bewustmaking van Jongeren voor de gevaren die aan het gebruiken van drugs 
zijn verbonden. De regering stelt ook geld beschikbaar voor een aantal 
opleidingsactiviteiten. Zo heeft zij subsidies verstrekt voor cursussen van 
de Engelse bond van verpleegkundigen en van de reclasserIngsvereniging. 
ii 
- 25 -
ONDERZOEK 
België 
Aan diverse universiteiten wordt permanent onderzoek verricht naar allerlei 
aspecten van het drugsgebruik (preventie, behandeling en opleiding) uit 
verschillende gezichtshoeken-, psychiatrie, sociale psychologie, medische 
sociologie, hygiëne en pedagogie, juridische aspecten enz. Over het algemeen 
gaat het hier om losstaande projecten, afgezien van twee gecoördineerde 
projecten aan een aantal universiteiten In de twee grootste gemeenschappen 
(zij hadden betrekking op de gebrulksgewoonten en de ondernomen acties in de 
beide gemeenschappen). De Intercommunaütalre coördinatiecommissie en haar 
werkgroep "epidemiologie" wensen vanaf 1991 epidemiologisch onderzoek te gaan 
verrichten met een voor geheel België Identieke methodologie. 
Denemarken 
In een overzicht van het onderzoek sinds 1986 staat vermeld dat er sprake is 
van slechts weinig geïntegreerd onderzoek naar drugsgebruik. De meeste 
onderzoeken zijn verricht door medici, enkele door beoefenaren van de sociale 
wetenschappen en praktisch geen door menswetenschappers. Het onderzoek naar 
het drugsgebruik en in het bijzonder naar de aspecten van het preventie- en 
bestrIjdingbeleld dient meer prioriteit te krijgen. In 1988 en voor een 
proefperiode van vijf Jaar daarna is het initiatief genomen tot een 
organisatorisch en financieringsproject ter bevordering van onderzoek op het 
gebied van het drugsgebruik. Het heeft tot doel de op Ie IdingsmogeIIjkheden 
voor Jonge onderzoekers alsmede de totstandkoming van geïntegreerde milieus 
voor onderzoek naar het drugsgebruik te bevorderen. 
FranKrl IK 
In Frankrijk neemt het onderzoek op het gebied van het drugsgebruik altijd 
een belangrijke plaats in. De belangrijkste terreinen voor onderzoek zijn: 
wetenschappelijk neurologisch basisonderzoek, epidemiologisch, ethnografIsch, 
psychologisch en op kleinere schaal historisch onderzoek en onderzoek op 
juridisch terrein. 
Bondsrepubliek Duitsland 
Er bestaan onderzoekproblemen aangezien de deskundigen op het gebied van het 
drugsgebruik meestal geen voldoende algemene onderzoektraining hebben 
ontvangen en anderzijds de universitaire onderzoekers te weinig aandacht aan 
dit onderwerp hebben besteed. De gebieden die voor verbetering in aanmerking 
komen zijn: biologisch basisonderzoek, ontwikkeling van medicamenten, 
koppeling van de beschikbare gegevenssystemen, gezinsachtergrond en 
drugsgebruik en verschillende aspecten van de preventie. Er bestaat behoefte 
aan coördinatie tussen de federale overheid en andere lichamen alsmede aan 
een groter engagement van de zijde der onderzoekinstituten en hun 
samenwerking met behandelingscentra. Op nationaal niveau wordt gewerkt aan 
een analyse van de onderzoekbehoeften en -mogelijkheden. 
Griekenland 
Er Is enig epidemiologisch onderzoek verricht en wel voornamelijk door de 
universiteit van Athene. Bovendien neemt Griekenland deel aan de ontwikkling 
van een methodologie voor rapportage- en enquêtesystemen onder auspiciën van 
de Pompidou-groep (2,2 miljoen ecu). 
31 
- 26 -
Ierland 
neemt deelt aan de ontwikkeling van een rapportagesysteem voor drugs onder 
auspiciën van de Pompidou-groep. 
Italië 
Op het gebied van de drugsverslaving wordt veel onderzoek verricht, dat 
gefinancierd wordt door verschillende ministeries (volksgezondheid, 
binnenlandse zaken, hoger onderwijs) en regionale overheden. In de nieuwe 
antI-drugswet zijn bepalingen over de coördinatie tussen de 
onderzoekactiviteiten van bovengenoemde instellingen opgenomen. Er moet meer 
geld beschikbaar komen om diepteonderzoek naar en toezicht op het 
drugsverschiJnsel mogelijk te maken. 
Nederland 
kent verschillende onderzoekgebieden: epldemlolgisch onderzoek (ontwikkeling 
van methoden voor rapportage- en enquétesystemen onder auspiciën van de 
PompIdou-groep), evaluatie van behandelingen en kwalitatieve en beschrijvende 
sociologische studies. Het onderzoek wordt gestimuleerd door subsidies van 
het ministerie van welzijn, volksgezondheid en cultuur, het ministerie van 
justitie en het ministerie van onderwijs en wetenschappen. Ook van 
particuliere zijde worden gelden beschikbaar gesteld. 
Portugal 
Het onderzoek dat tot nu toe is verricht Is volledig onvoldoende en krijgt 
geen specifieke ondersteuning, hoewel het wetenschappelijk potentieel om het 
uit te breiden aanwezig Is. In het kader van de Pompidou-groep zijn enkele 
epidemiologische studies in het schoolmilieu verricht. 
Soanifi 
De financiering van het onderzoek op gebieden die met het drugsgebruik 
samenhangen is sterk opgevoerd. Er komt een specifieke financiering voor het 
onderzoek van het voornaamste Spaanse onderzoekcentrum op het gebied van de 
volksgezondheid naar het drugsgebruik. Enkele epidemiologische en 
sociologische studies en enige andere onderzoeklnltlat leven zijn 
gesubsidieerd in het kader van het plan voor bestrijding van het drugsgebruik 
van de nationale overheid en dat van de autonome regio's. Er moeten 
prioritaire gebieden voor onderzoek op het gebied van drugs worden 
aangewezen. In het raam van het nationale plan voor drugsbestrijding is in 
1987 een voor Iichtings- en documentatiecentrum opgericht. Het 
documentât lebestand (meer dan 7.000 titels) vormt een databasis die de naam 
ELEUSIS draagt en volledig gecomputeriseerd is. 
Verenigd KonlnkrlIk 
Het department van volksgezondheid van het Scottish Office heeft een aantal 
onderzoekprojecten en andere studies met betrekking tot de preventie van het 
drugsgebruik en de behandeling en rehabilitatie van drugsgebruikers 
gefinancierd of in opdracht gegeven. Het onderzoek wordt verricht door 
allerlei personen of organen: zelfstandige onderzoekers, faculteiten van 
universiteiten en gespecialiseerde onderzoekeenheden. 
o i 
ISSN 0254-1513 
COM (90) 527 def. 
DOCUMENTEN 
NL 06 05 
Catalogusnummer : CB-CO-90-541-NL-C 
ISBN 92-77-65452-X 
VERKOOPPRIJS tot 30 biz.: 3,50 ECU per 10 biz, mew: 1,25 ECU 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg