Advies over "Europa 2000+ - Samenwerking inzake de Ruimtelijke Ordening van het Europese Grondgebied"

(95/C 301/04)

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 30 maart 1995 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 23, lid 2 en 3, van zijn Reglement van Orde, een advies op te stellen over "Europa 2000+ - Samenwerking inzake de Ruimtelijke Ordening van het Europese Grondgebied".

De Afdeling voor regionale ontwikkeling, ruimtelijke ordening en urbanisme, heeft haar advies op 25 juli 1995 met meerderheid van stemmen (bij één onthouding) goedgekeurd. Rapporteur was de heer E. Muller.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 328e Zitting van 13 en 14 september 1995 (vergadering van 13 september) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Inleiding - De Europese dimensie van ruimtelijke ontwikkeling

1.1. De afgelopen tijd is veelvuldig gesproken over "het ontwikkelen van een Europese visie op ruimtelijke ordening"; ook in de conclusies van de informele Raad van ministers te Straatsburg (30 en 31 maart 1995) zijn deze woorden terug te vinden. Het ontwikkelen van zo'n visie is van belang voor de toekomst van Europa, voor het vergroten van de samenhang in de afzonderlijke lid-staten en in de hele Europese Unie. Het gaat om een realistische visie, aangezien zij verband houdt met politieke, economische, sociale, culturele en geografische ontwikkelingen; daarom moet zij steeds aan een kritische beschouwing worden onderworpen en met concrete maatregelen gepaard gaan.

1.2. Een eerste initiatief ging uit van de Commissie. Haar werkzaamheden werden vergemakkelijkt dank zij bepalingen betreffende onderzoek en analyse die in 1989 in de EFRO-verordening zijn opgenomen (artikel 10). In 1991 verscheen de Mededeling "Europa 2000 - Perspectieven voor de ruimtelijke ontwikkeling van de Gemeenschap". Het Economisch en Sociaal Comité heeft hierover twee adviezen () uitgebracht.

1.3. Sindsdien zijn verkennende transnationale studies verricht () die hebben geleid tot een steeds beter inzicht in de ruimtelijke gevolgen van de door middel van communautair beleid nagestreefde Europese eenwording en tot een concreter besef van de belangrijke functie die ruimtelijke ordening vervult in het proces van duurzame ontwikkeling. Op grond hiervan zijn oriënterende en ook "actieve" ontwikkelingsscenario's opgesteld - die weliswaar nog een theoretisch karakter dragen - en specifieke "ontwikkelingslijnen" in het eind 1993 verschenen Witboek over Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid opgenomen.

1.4. Daarnaast is het Comité voor ruimtelijke ontwikkeling (CRO) opgericht en heeft op het niveau van de nationale regeringen de reguliere informele Raad van ministers van ruimtelijke ordening en regionaal beleid plaatsgehad. Hoewel deze ministers terdege inzien dat op het gebied van ruimtelijke ordening dringend maatregelen vereist zijn, lopen zij niettemin het gevaar verstrikt te raken in discussies over bevoegdheden, cooerdinatie en financiering. En dat terwijl uit politieke beraadslagingen op diverse niveaus en uit de reeds in gang gezette werkzaamheden steeds duidelijker blijkt dat er op het terrein in kwestie grote behoefte bestaat aan binnen een coherent Europees referentiekader uit te voeren activiteiten die leiden tot concrete maatregelen.

1.5. Volgens het Economisch en Sociaal Comité biedt de Mededeling, dank zij het verkennende karakter ervan, de bevoegde instanties en de bevolking een beter inzicht in de problemen die thans spelen en in de elementen die de ruimtelijke samenhang in Europa kunnen helpen versterken. De Mededeling opent nieuwe perspectieven voor het treffen van concrete maatregelen die beantwoorden aan de vereisten van een duurzame ontwikkeling op Europese schaal.

1.6. Het Economisch en Sociaal Comité wijst erop dat het op 29 maart 1995 een advies over hetzelfde onderwerp heeft uitgebracht ter attentie van de informele Raad van ter zake bevoegde ministers te Straatsburg (30 en 31 maart 1995).

2. Samenwerking : belangrijk onderdeel van een ruimtelijke-ordeningsbeleid op Europese schaal

2.1. Fundamentele overwegingen

2.1.1. Een Europees ruimtelijke-ordeningsbeleid is een belangrijke voorwaarde voor duurzame ontwikkeling. De inspanningen om dit beleid vorm te geven moeten worden verhevigd.

De - veelsoortige - samenwerking op diverse niveaus en op diverse politieke, economische, sociale en culturele terreinen, waarvan in de verschillende hoofdstukken van de Mededeling een min of meer expliciet beeld wordt geschetst, moet een uiterst nuttig en effectief instrument worden van dit beleid. De Europese Unie dient dit beleid zo spoedig mogelijk te ontwikkelen om aan te tonen dat zij haar eigen toekomst wíl en ook daadwerkelijk kán bepalen.

2.1.2. Het eerste document, "Europa 2000", dat in 1991 verscheen, ging vooral in op de ontwikkelingsperspectieven van het communautaire grondgebied. Het behandelde de redenen waarom de ruimtelijke ordening van het Europese grondgebied op een hoger bestuurlijk niveau moet worden aangepakt en wilde op die manier nationale en regionale overheden een coherent referentiekader bieden voor hun programma's en maatregelen op dit terrein.

2.1.3. Het tweede document, "Europa 2000+", behelst een nieuwe aanpak en is voornamelijk gericht op samenwerking op het gebied van ruimtelijke ordening; maatregelen inzake samenwerking en cooerdinatie moeten een duidelijk stempel gaan drukken op EU- en nationaal beleid, zodat er uiteindelijk op communautair niveau sprake zal zijn van meer convergentie en samenhang.

2.1.4. Volgens het Comité is "Europa 2000+" niet alleen voor deskundigen en gezagsdragers op regeringsniveau, maar ook voor brede lagen van de bevolking zowel een praktisch instrument als een inspiratiebron. Daarom moeten door Commissie of lid-staten, of door beide partijen gezamenlijk, campagnes worden opgezet om sociaal-economische organisaties in de lid-staten en de regio's voor te lichten en om hun advies in te winnen.

2.1.5. Het Economisch en Sociaal Comité beschouwt een bevredigende kwaliteit van het bestaan, d.w.z. het algemeen welzijn zoals de burgers dat in hun eigen leefomgeving ervaren, als een van de fundamentele doelstellingen van het betrokken beleid. Dat deze doelstelling in de Mededeling onvoldoende reliëf krijgt, komt ongetwijfeld doordat het belang ervan vanzelf spreekt. De kwaliteit van het bestaan is niet alleen de belangrijkste doelstelling van een ruimtelijke-ordeningsbeleid op Europese schaal, maar ook het voornaamste criterium bij het zoeken naar adequate oplossingen.

2.1.6. Uit diverse rapporten over het effect van de Structuurfondsen en over de economische ontwikkelingen in de lid-staten blijkt dat er binnen de Unie nog steeds aanzienlijke verschillen bestaan op economisch en sociaal gebied. Dit heeft een groot aantal oorzaken.

2.1.7. Blijkens beschrijvingen en analyses (met name in de Mededeling) van de ontwikkelingen en de toestand in de intranationale en grensoverschrijdende regio's, is er meestal een direct oorzakelijk verband tussen de factoren die economische en sociale ontwikkelingen begunstigen of belemmeren en de werkelijke of potentiële ontwikkeling op het gebied van ruimtelijke ordening. Tussen ruimtelijke samenhang en economische en sociale samenhang bestaat dus duidelijk een relatie van wederzijdse afhankelijkheid.

2.1.8. Het is dan ook zaak programma's in gang te zetten die op het versterken van de ruimtelijke samenhang gericht zijn en samenwerkingsmaatregelen omvatten waarmee verschillen en scheefgetrokken verhoudingen tussen regio's kunnen worden aangepakt.

2.1.9. Ruimtelijke samenhang moet niet alleen in het geval van grote grensoverschrijdende en transnationale projecten als een cruciale voorwaarde voor duurzame ontwikkeling worden behandeld; ook bij initiatieven op interregionaal niveau (stedelijke, landelijke, industrie-, natuurgebieden enz.) dient men, met inachtneming van de middelen en specifieke behoeften van de betrokken regio's, het grote belang ervan voor ogen te houden. De concrete vormen van samenwerking die hieruit voortvloeien, kunnen als stimulans en als voorbeeld dienen voor andere regio's in de Europese Unie. Om deze mogelijkheid te verwezenlijken en de ruimtelijke samenhang veilig te stellen, is het zaak dat de betrokken bevolking correct wordt voorgelicht, dat er adequate overlegkanalen zijn en dat de bevoegde instanties bereid zijn te zorgen voor systematische cooerdinatie en voortdurende samenwerking.

2.1.10. Ter - algemene - illustratie van de betekenis van ruimtelijke ordening op alle bestuurlijke niveaus en van het feit dat de Unie daarmee bij al haar beleidsmaatregelen rekening dient te houden door het treffen van de nodige samenwerkingsmaatregelen, zij gewezen op bepaalde aspecten, zoals de concurrentie tussen verschillende gebieden of het totale concurrentievermogen van een regio.

2.1.11. Het concurrentievermogen van een gebied, dat wil zeggen de mate waarin het in staat is bedrijven aan te trekken en vast te houden en grote aantallen arbeidsplaatsen te scheppen, is niet alleen afhankelijk van infrastructuur en grootschalige voorzieningen of van de kwaliteit van vervoersstelsels en telecommunicatienetwerken, met name het systeem voor communicatie over lange afstand. Het hangt ook af van de slagvaardigheid en de vastberadenheid van de voor een systematische versterking van het concurrentievermogen verantwoordelijke autoriteiten, alsook van de mate waarin de economische en sociale krachten in staat zijn gezamenlijk op te treden. Het belang van een aantal andere elementen neemt hand over hand toe : de kwaliteit van omgeving en milieu, een evenwichtige stedelijke structuur, evenals het vermogen van de inwoners van een regio om een juiste balans te vinden tussen moderne levenswijzen en de tradities die hun culturele identiteit hebben vormgegeven. Het Comité wijst er in dit verband op dat gebieden elkaar niet alleen hoeven te beconcurreren, maar elkaar dank zij hun geheel eigen vitaliteit en aantrekkelijke eigenschappen ook kunnen aanvullen.

Bij het stimuleren van gebieden om hun concurrentievermogen te vergroten en elkaar waar mogelijk aan te vullen, dient men een aantal principes te hanteren die met name verband houden met het op de lange termijn te bewaren interne evenwicht. Deze principes moeten worden afgestemd op de uiteenlopende fysieke eigenschappen van elke regio; de regio's waarin de ruimtelijke ordening aan de principes in kwestie zal worden getoetst, zullen er hierdoor sterk verschillend gaan uitzien. Het uitwerken van deze principes, waarvan de morele waarde mettertijd de activiteiten van alle actoren in de verschillende sectoren en op de verschillende niveaus zal bepalen, wordt een van de belangrijkste bijdragen van de Unie of de lid-staten op het gebied van ruimtelijke ordening.

Bij dit uitwerken en vooral bij het - met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel - toepassen van deze principes zal al snel blijken hoe belangrijk samenwerking tussen verschillende bestuurslagen en beslissingsniveaus is. Groei van de kwaliteit en dus van het concurrentievermogen van gebieden zal steeds meer het resultaat zijn van gezamenlijke inspanningen. Dit zou ook moeten doorklinken in het Ontwikkelingsplan voor de Communautaire Ruimte, dat momenteel door het Comité voor Ruimtelijke Ontwikkeling (CRO) wordt opgesteld.

Zoals het ook al in zijn advies van maart 1995 () heeft aangegeven, hoopt het Comité bovendien dat genoemd Ontwikkelingsplan, waarin prioriteiten en doelstellingen worden vastgelegd, door alle betrokkenen wordt aanvaard en als basis zal dienen voor samenwerking op communautair, nationaal, regionaal of lokaal niveau.

2.2. De belangrijkste doelstellingen van een ruimtelijke-ordeningsbeleid

2.2.1. In de Mededeling wordt op oordeelkundige wijze een aantal ernstige problemen beschreven die met behulp van een ruimtelijke-ordeningsbeleid zouden kunnen worden opgelost. Het Economisch en Sociaal Comité kan het initiatief van de Commissie dan ook onderschrijven en wil het gaarne steunen.

2.2.2. Nu het Ontwikkelingsplan voor de Communautaire Ruimte (OCR) op stapel moet worden gezet, is het volgens het Comité zaak goed na te denken over de methoden en procedures die bij het uitvoeren van een dergelijk plan moeten worden toegepast. In deze eerste, cruciale fase blijft het plan namelijk nogal aan de vage kant en heeft het van de bevoegde instanties nog niet bepaald een solide formele grondslag gekregen. Het Comité dringt er bij deze instanties, waarvan ook de Commissie deel uitmaakt, dan ook op aan hier nog eens goed over na te denken.

Het Comité pleit ervoor daarbij met het volgende rekening te houden :

- de specifieke dynamiek en de mogelijkheden en problemen van regio's op die niveaus waarop de hierboven beschreven onderlinge verbondenheid en wederzijdse beïnvloeding het duidelijkst waarneembaar zijn. Vastgesteld moet worden welke factoren de ontwikkeling van regio's begunstigen dan wel belemmeren, waar deze factoren zich voordoen en welke gevolgen zij hebben. Ook moeten de maatregelen worden geformuleerd die de daadwerkelijk betrokken overheden en partners dienen te nemen;

- de uiteenlopende geografische, sociaal-economische en culturele factoren die de ruimtelijke inrichting van elke regio mede bepalen. Omdat in de hele Unie echter steeds meer dezelfde problemen spelen, moet één enkele reeks beginselen en fundamentele criteria de grondslag gaan vormen van het op Europese schaal uit te voeren ruimtelijke-ordeningsbeleid. Bij de aanpak van deze problemen moet echter rekening worden gehouden met het specifieke karakter van elke situatie; oplossingen moeten zoveel mogelijk hierop zijn toegesneden. Het is vooral belangrijk dat samenlevingen niet los van hun geografische context worden gezien;

- de mogelijkheid om tot een gecooerdineerde besluitvorming te komen op het gebied van sectorale beleidsmaatregelen, maar ook op het snijvlak van bottom-up- (vooral lokale ontwikkeling) en top-down-initiatieven (EU- en nationaal beleid). Cooerdinatie van beleidsmaatregelen met ruimtelijke gevolgen, waartoe ook het mededingingsbeleid hoort, zijn in dit verband van doorslaggevend belang. Alleen door te streven naar convergentie tussen beide soorten initiatieven is naleving van het subsidiariteitsbeginsel mogelijk.

In het licht van het voorgaande en gezien de complexiteit en omvang van de problematiek, is het Economisch en Sociaal Comité van mening dat het ontwerpen van het Ontwikkelingsplan vooral een proces moet zijn waarbij op een adequate schaal door alle betrokken groeperingen wordt samengewerkt, zodat niet alleen daadwerkelijk rekening kan worden gehouden met interferenties tijdens de totstandkoming ervan, maar ook met de interactie en de synergie tussen beleidsmakers en actoren op het gebied van regionale ontwikkeling. In hoofdstuk 3 zal worden ingegaan op de raadpleging van sociaal-economische organisaties en op de rol van het Economisch en Sociaal Comité.

2.2.3. In 1993 nam de Raad tijdens een informele vergadering te Luik het sedertdien officieel bekrachtigde besluit om een Ontwikkelingsplan voor de communautaire ruimte op te stellen. Tegen de achtergrond van dit plan vraagt het Comité aandacht voor het standpunt dat het ook in vorige adviezen al heeft ingenomen, namelijk dat een geïntegreerd ruimtelijke-ordeningsbeleid vooral nodig is gezien het effect dat sectorale EU-beleidsmaatregelen hebben op de lokale, regionale, nationale en Europese ruimte. Daarom moet bij activiteiten op het terrein van ruimtelijke ordening en ook bij stappen om tot meer samenwerking te komen, rekening worden gehouden met het belangrijke feit dat deze maatregelen met elkaar verweven zijn en op elkaar inwerken.

2.2.4. Het Economisch en Sociaal Comité wil er in algemene zin op wijzen dat samenlevingen nu en in de toekomst door andere factoren worden c.q. zullen worden bepaald dan vroeger. De verbanden tussen enerzijds verschijningsvorm en ruimtelijke ontwikkeling van het grondgebied en anderzijds de manier waarop men leeft, werkt en recreëert, zullen automatisch mee veranderen. Energie en verbeeldingskracht van de "ruimtelijke-ordenaars" moeten zich dan ook voornamelijk concentreren op de kwaliteit van de ruimtelijke ontwikkeling.

2.2.5. Het Economisch en Sociaal Comité is van mening dat bij het uitwerken van het Ontwikkelingsplan de inhoud van de Mededeling weliswaar als uitgangspunt moet gelden, maar dat daarnaast rekening moet worden gehouden met dit soort overwegingen omtrent de problemen en uitdagingen die zich op een aantal terreinen voordoen en waarvoor eventueel communautaire maatregelen vereist zijn; het Comité zal hieronder een aantal van deze overwegingen nader uiteenzetten.

2.2.6. Aangezien de Europese Unie in hoge mate verstedelijkt is, moet zij extra aandacht besteden aan problemen en ontwikkelingen in stedelijke gebieden. Aan de hand van een analyse waar het Economisch en Sociaal Comité in grote lijnen mee instemt, verstrekt de Commissie in de Mededeling nuttige informatie over bepaalde situaties en tendensen en maakt zij zich sterk voor een uitgebalanceerd stedelijk stelsel in de regio's, de lid-staten en de Europese Unie.

2.2.6.1. Hiervoor valt veel te zeggen als men bedenkt dat de ontwikkeling van stedelijke gebieden in hoge mate is beïnvloed door ingrijpende en structurele veranderingen op economisch, sociaal, milieu- en cultureel gebied en dat de economische en sociale samenhang in de regio's en de lid-staten niet los van deze veranderingen kan worden gezien. Gezien de grote interactie tussen stedelijke ontwikkeling en ruimtelijke ordening, lijdt het geen twijfel dat juist op het terrein van de ruimtelijke ordening adequate systemen voor samenwerking en cooerdinatie moeten worden ontwikkeld; dan kan de geïntegreerde aanpak om te komen tot een - voortaan op Europese schaal na te streven - duurzame ontwikkeling verwezenlijkt worden.

2.2.6.2. In de paragraaf "Conclusie betreffende de te nemen acties" van het Commissiedocument wordt een aantal maatregelen opgesomd waarmee de ontwikkeling van kleine en middelgrote steden zou kunnen worden gestimuleerd, zodat deze in de respectieve regio's de hun toekomende rol kunnen vervullen. Terecht wordt daarbij opgemerkt dat deze maatregelen kunnen bijdragen tot een beter ruimtelijk evenwicht tussen bevolking en werkgelegenheid; hieruit blijkt wel dat de problemen in kwestie nauw verband met elkaar houden en min of meer dezelfde maatregelen vereisen. Het oplossen ervan is een cruciale voorwaarde voor het opvoeren van het concurrentievermogen van steden van verschillende grootte - in overeenstemming met de rol en de taken die deze in "hun" regio's en gebieden krijgen toegewezen door de betrokken overheden en partners - met het doel de levens- en arbeidsomstandigheden en ontwikkelingsmogelijkheden van de bevolking zoveel mogelijk te verbeteren.

2.2.6.3. Het beleid inzake de inrichting van stedelijke gebieden is vooral een zaak van lokale, regionale en nationale overheden. Transnationale aspecten winnen echter steeds meer aan gewicht. Het Economisch en Sociaal Comité wijst er in dit verband op dat diverse communautaire programma's in gang zijn gezet. Een Europese strategie voor een evenwichtige stedelijke structuur ontbreekt echter nog steeds. Het Comité spreekt de hoop uit dat de resultaten van reeds afgeronde en nog aan de gang zijnde onderzoeken zullen doorklinken in het Ontwikkelingsplan; uitgaande van de waargenomen algemene tendensen en met inachtneming van een nog uit te werken stedelijke typologie moet hierin, in de vorm van concrete voorstellen aan het adres van lid-staten en Unie, een beleid worden geformuleerd dat - bovendien - niet voorbij mag gaan aan de manier waarop de Structuurfondsen nu en in de toekomst activiteiten financieren en anderszins functioneren.

2.2.6.4. Bij dit streven naar een beter ruimtelijk evenwicht in Europese steden moet zo exact mogelijk worden vastgesteld welke factoren ongunstige ontwikkelingen als metropolisering, suburbanisering en de devitalisering van stadscentra in het algemeen en van oude industriegebieden in het bijzonder, alsmede de stagnerende ontwikkeling van talrijke kleine en middelgrote steden in perifere of geïsoleerde plattelandsgebieden in de hand werken.

Met het oog op een duidelijke afbakening van beleidsvelden en bevoegdheden zou het Ontwikkelingsplan aanwijzingen moeten bevatten met behulp waarvan maatregelen van communautair belang kunnen worden vastgesteld om te snel gegroeide gebieden te ontlasten, de economie van steden naar gelang van regionale behoeften te diversifiëren, stedelijke ontwikkelingskernen in achtergestelde regio's een impuls te geven, stedelijke netwerken die uit diverse centra bestaan te stimuleren of te ontwikkelen, de groei van steden in toom te houden en de vorming van een nieuw partnerschap tussen stad en platteland aan te moedigen.

Het Comité heeft zich al over de situatie van plattelandsgebieden () gebogen en is tot de conclusie gekomen dat deze niet buiten beschouwing mag worden gelaten bij het streven naar ruimtelijke samenhang en het herstellen van het evenwicht tussen de diverse gebieden.

2.2.7. In het Ontwikkelingsplan moet ook komen te staan hoe voorkomen kan worden dat ten gevolge van de grote transeuropese netwerken en nieuwe vervoers- en telecommunicatietechnologieën de relatieve bereikbaarheid van bepaalde gebieden verslechtert.

Deze sectorale beleidsmaatregelen mogen immers niet in botsing komen met het streven naar economische en sociale samenhang en evenmin een buitensporige groei van grote steden bevorderen door gebieden waar investeringen in transeuropese netwerken, vervoer en telecommunicatie minder winst opleveren links te laten liggen en zodoende bepaalde regio's veel aantrekkelijker te maken dan andere. De ontwikkeling van secundaire netwerken, die binnen de regio's de functie van de grote netwerken kunnen aanvullen, is volgens het Comité van vitaal belang voor de toekomst van de EU-regio's.

Daarom zijn maatregelen nodig om schadelijke congestie van het wegennet aan te pakken en het verkeer in overbelaste gebieden te beperken; deze maatregelen moeten vooral multimodaal vervoer bevorderen en verkeersgebruikers alternatieve routes bieden. Andere maatregelen moeten de bereikbaarheid van relatief slecht ontsloten gebieden (inclusief de niet-communautaire mediterrane en de Oost- en Midden-Europese landen) verbeteren en zorgen voor de ontwikkeling van transversale en fijnmazige regionale netwerken die de grote netwerken ondersteunen.

2.2.8. Uit de Mededeling blijkt duidelijk hoe ingewikkeld het is om de - thans beperkte - mobiliteit van de beroepsbevolking af te stemmen op het fenomeen dat arbeidsplaatsen steeds meer her en der ontstaan en ook relatief snel weer verdwijnen (de zgn. volatiliteit). De problemen die dit oplevert, vooral met betrekking tot het ontstaan en blijven bestaan van gebieden met een hoge werkloosheid, moeten volgens het Comité op twee manieren worden aangepakt. Ten eerste dient naar een steviger verankering van arbeidsplaatsen te worden gestreefd door via economische beleidsmaatregelen lokale hulpbronnen meer te gelde te maken en bedrijven vooral qua voorzieningen en infrastructuur een hoogwaardig vestigingsklimaat te bieden. Daarnaast moet efficiënter gebruik worden gemaakt van de bereidheid om te verhuizen van de bevolking : hierdoor kan bepaalde middelgrote steden of plattelandsgebieden nieuw leven worden ingeblazen.

Verder kan een goed onderbouwd beleid om nieuwe activiteiten en het ontstaan van kleine bedrijven te bevorderen van nut blijken voor een stabiele ontwikkeling in stedelijke agglomeraties en plattelandsgebieden. Op het platteland moet de oprichting van microbedrijven worden gestimuleerd.

2.2.9. Ook voor een doelmatiger bescherming van de natuur en het culturele erfgoed, die een waarborg zijn voor het behoud van het evenwicht op basisniveau, de kwaliteit van het bestaan en de lokale identiteit, moeten volgens het Comité specifieke maatregelen worden geformuleerd.

Zo zouden in het Ontwikkelingsplan beleidslijnen kunnen worden vastgelegd die tot doel hebben de druk die op de belangrijkste natuurgebieden wordt uitgeoefend binnen aanvaardbare grenzen te houden, een "groene boekhouding" met o.a. de post "milieu" in te voeren, rekening te houden met specifieke zwakke plekken van de betrokken gebieden, het land voor produktiedoeleinden opnieuw te verkavelen, en maatregelen tot behoud van het erfgoed in regionaleontwikkelingsprogramma's op te nemen.

2.2.10. In zijn advies van 29 maart 1995 heeft het Economisch en Sociaal Comité er al op gewezen dat ten behoeve van een betere cooerdinatie een aantal minimumregels moet worden opgesteld. Samenwerking is onmogelijk zonder haalbare cooerdinatieregelingen. Moet hier nog gewezen worden op de inspanningen die nodig zijn om te komen tot een betere cooerdinatie van de Structuurfondsen, waarvan de werking niettemin via een relatief gecentraliseerd systeem op EU-niveau wordt geregeld ? Het lijdt geen twijfel dat op het gebied van ruimtelijke ordening, waar beleidsontwikkeling grotendeels een zaak is van lid-staten, regio's, gemeenten en grensoverschrijdende samenwerking, cooerdinatie nog veel moeilijker zal blijken, temeer daar de ontwikkeling van de betrokken gebieden ook in sterke mate bepaald wordt door sectorale beleidsmaatregelen van de Unie. Daarom is het zaak op een voldoende brede basis cooerdinatieregels vast te stellen waaraan beleidsmakers en actoren zich bij het opzetten, financieren en uitvoeren van internationale, grensoverschrijdende en communautaire samenwerkingsactiviteiten, met gebruikmaking van de beschikbare middelen, dienen te houden. Dergelijke regels en regelingen ten behoeve van een betere cooerdinatie vereisen een duidelijke afbakening van verantwoordelijkheden. Zij zullen bijdragen tot een grotere transparantie van de maatregelen en het draagvlak hiervan in de betrokken economische en sociale organisaties verbreden.

In dit verband zou binnen het eventueel uit te breiden CRO nagedacht kunnen worden over de manier waarop van de geplande "waarnemingspost" gebruik kan worden gemaakt.

Het Economisch en Sociaal Comité pleit er in ieder geval voor dat tijdens het opstellen van het Ontwikkelingsplan een soort gedragscode voor de cooerdinatiewerkzaamheden wordt uitgewerkt. Dit betekent niet dat er daartoe een nieuw cooerdinerend orgaan dient te komen, maar dat taken en bevoegdheden van de betrokken partijen helderder omschreven moeten worden.

2.3. Karakteristieke problemen van specifieke gebieden

2.3.1. Naast de hierboven beschreven algemene problemen zijn er ook problemen die alleen in bepaalde gebieden of regio's voorkomen; om deze aan te pakken zijn samenwerkingsprojecten nodig die op Europees niveau op gang gebracht dan wel ondersteund moeten worden.

2.3.2. Door de ontwikkeling van de Europese Gemeenschap zijn diverse belangen steeds meer samen gaan vallen en worden de lid-staten op hun grondgebied met een nieuwe situatie geconfronteerd :

- Door het wegvallen van de binnengrenzen in de Europese Unie hebben eertijds grensoverschrijdende en perifere regio's andere ontwikkelingsmogelijkheden gekregen; zij dienen nu grensoverschrijdende samenwerkingsprojecten te ontwikkelen;

- Als gevolg van de uitbreiding van de Europese Unie zijn nieuwe landen en nieuwe regio's aan de periferie van de Unie komen te liggen. Aangezien zij grenzen aan niet-communautaire landen, is voor hen op veel beleidsterreinen binnen en buiten de Unie die direct verband houden met de ruimtelijke ordening een speciale "relais"-taak weggelegd. Ten behoeve van een gestage verdere ontwikkeling van de Europese Unie moeten samenwerkingsverbanden worden aangegaan;

- Door politieke veranderingen zijn de buitengrenzen van de Unie hier en daar verschoven. Onder meer in Duitsland heeft dit aanleiding gegeven tot problemen i.v.m. heterogene situaties op economisch, sociaal en milieugebied, die met nieuwe ruimtelijke-ordeningsmaatregelen moeten worden aangepakt. Deze maatregelen zijn tevens een zaak van de Europese Unie;

- Over een aantal andere regio's (het Middellandse-Zeegebied, de Atlantische Boog) heeft het Economisch en Sociaal Comité onlangs enkele adviezen () uitgebracht, waarin het tot de slotsom komt dat problemen op het gebied van ruimtelijke ordening in de ontwikkelingsperspectieven aandacht moeten krijgen.

2.3.3. In het kader van haar streven naar een grondgebied dat van meer solidariteit blijk geeft en, met inachtneming van de economische en sociale samenhang, rechtvaardiger is ingericht, benadrukt de Commissie in de Mededeling hoe belangrijk mechanismen voor de overdracht van middelen en voor een evenwichtige verdeling zijn; zij wijst er met klem op dat dit onderwerp grote aandacht verdient. Omwille van het herstel van het territoriale evenwicht binnen de Unie, stelt zij verder een aantal maatregelen voor die volgens het Economisch en Sociaal Comité een communautair karakter zullen dragen en, aldus de Commissie, vier doeleinden hebben : ontwikkeling van grensoverschrijdende samenwerking; ontsluiting van perifere regio's; herstel van het evenwicht in de stadsstructuren; behoud van de rijkdom van de landelijke ruimte.

2.3.4. In dit verband verwacht het Economisch en Sociaal Comité dat multilaterale en communautaire samenwerking ook op andere terreinen noodzakelijk zal blijken. Deel B van de Mededeling bevat interessante beleidslijnen inzake de ontwikkeling van specifieke gebieden en behandelt daarnaast de grootste problemen van stedelijke ruimten, plattelandsgebieden en grensstreken. Bovendien is een hoofdstuk gewijd aan de bescherming van open ruimten en waterreserves. Op deze hoofdstukken gaat het Economisch en Sociaal Comité voor het ogenblik niet nader in; het staat buiten kijf dat zij bij het ontwikkelen van een geïntegreerd Europees ruimtelijkeordeningsbeleid geenszins veronachtzaamd mogen worden.

2.3.5. Het Economisch en Sociaal Comité is niettemin van mening dat óók rekening moet worden gehouden met alle specifieke regio's en gebieden. Het Comité vraagt met name aandacht voor de bijzondere situatie van bergstreken en verwijst naar het advies () dat het hierover heeft uitgebracht.

3. Naar een geïntegreerd ruimtelijke-ordeningsbeleid : enkele strategische basiselementen

3.1. Volgens het Comité is - vooral met het Ontwikkelingsplan als uitgangspunt - voor ruimtelijke ontwikkeling een fundamentele rol weggelegd bij het streven naar een evenwichtige, duurzame ontwikkeling van het Europese grondgebied.

3.2. Het Comité is van mening dat, in het licht van de hierboven beschreven problemen en gezien het feit dat communautaire beleidsmaatregelen in hoge mate met elkaar én met nationale beleidsmaatregelen samenhangen, de mogelijkheden voor samenwerking en cooerdinatie moeten worden vastgesteld.

3.2.1. Het ruimtelijke patroon van vervoersnetwerken bepaalt bij voorbeeld sterk de ontwikkeling van de stadsstructuur en is daarmee ook van invloed op de druk die de suburbanisering op natuurgebieden uitoefent. Kwaliteit en concurrentievermogen van een bepaald gebied kunnen daarom op de langere termijn alléén worden gewaarborgd als een geïntegreerd ruimtelijke-ordeningsbeleid wordt uitgevoerd op een schaal waarop met deze onderlinge afhankelijkheid rekening kan worden gehouden. In verband daarmee moet worden bekeken welk beleidsniveau en welke plannings- en uitvoeringsprocedures het meest geschikt zijn.

3.2.2. Ook moet speciale aandacht worden besteed aan transnationale gebieden waar een sterke tendens tot integratie bestaat en waar, afgezien van bovengenoemde moeilijkheden, tevens sprake is van problemen die het gevolg zijn van discrepanties, onsamenhangendheden en grensoverschrijdende concurrentie, en van problemen die veroorzaakt worden door het ontbreken van ruimtelijke-ordeningssystemen en -procedures op het niveau waarop het integratieproces zich afspeelt.

3.2.3. Het Comité is van mening dat samenwerking en cooerdinatie - op nog nader te bepalen niveaus - een geïntegreerde aanpak van de ruimtelijke ordening mogelijk zullen maken waarin de interdependenties in kwestie kunnen worden verdisconteerd.

Deze zienswijze zal er ongetwijfeld toe bijdragen dat, overeenkomstig de in het EGVerdrag neergelegde beginselen, een vruchtbaar evenwicht gevonden kan worden tussen EU-maatregelen die het eenwordingsproces ten goede komen en EU-maatregelen die gericht zijn op samenwerking en cooerdinatie tussen lid-staten.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft zijn positie inzake de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel vastgelegd in zijn advies van 2 juni 1992 (). Het houdt vast aan dit principiële standpunt.

Het Comité is zich er echter van bewust dat pogingen om bevoegdheden, activiteiten en verantwoordelijkheden duidelijk en op bevredigende wijze tussen de verschillende in aanmerking komende beslissingsniveaus te verdelen, in de praktijk op moeilijkheden kunnen stuiten. Om dit probleem naar behoren aan te pakken, d.w.z. om een bevredigend operationeel niveau te bereiken, is het absoluut noodzakelijk dat zo spoedig mogelijk overeenstemming wordt bereikt over de doelstellingen die werkelijk "Europees" zijn. Dit proces, dat zijn neerslag zou moeten krijgen in het Ontwikkelingsplan, kan gemakkelijker, doorzichtiger en efficiënter worden als geschikte formules voor voorlichting, raadpleging en deelneming van de bevolking worden gevonden.

3.3. Het Comité herhaalt zijn ook al in vorige adviezen gedane oproep om te komen tot een transnationale aanpak die niet (zoals in het geval van INTERREG) beperkt blijft tot grensoverschrijdende activiteiten.

Volgens het Comité is zo'n aanpak onontbeerlijk. Grote, door onderlinge solidariteit verbonden gebieden, zoals het Middellandse-Zeegebied, de Atlantische Boog en de Baltische landen, zijn immers volop in ontwikkeling. Het is noodzakelijk dat de ruimte er op samenhangende wijze wordt geordend en dat de verschillende samenwerkingsactiviteiten er voortaan worden georganiseerd op het niveau van deze, meerdere regio's omvattende gebieden, die voor het merendeel ook diverse landen bestrijken. Dit is dus veelal een veel grotere schaal dan die van de gebruikelijke samenwerking in grensstreken.

3.4. Het aangaan van partnerschappen, waarop in paragraaf 2.2.2 al even kort werd ingegaan, moet gezien worden als onderdeel van het geïntegreerd beleid; zo'n partnerschap moet gebaseerd zijn op één en dezelfde reeks leidende beginselen inzake ruimtelijke ordening, die in Europees verband dienen te worden geformuleerd. Voor het organiseren van partnerschappen kunnen de beginselen die zijn vervat in artikel 4 van de kaderverordening inzake de Structuurfondsen, waarover het Comité zich al heeft uitgesproken (), goed als richtsnoer dienen.

3.5. Wil de bevolking een constructieve bijdrage kunnen leveren op een terrein dat haar toekomstige leefomgeving volledig bepaalt, dan is het volgens het Economisch en Sociaal Comité beslist noodzakelijk dat er betere inspraakprocedures komen, voor het publiek en met name voor de sociaal-economische organisaties die direct bij dit onvermijdelijke aanpassings- en veranderingsproces zijn betrokken. In dit verband vraagt het Economisch en Sociaal Comité aan Commissie en Raad en, via deze Instellingen, aan het CRO om met de volgende overwegingen rekening te houden :

- het ESC juicht de werkzaamheden toe die de Raad van Europa enige tijd geleden op het gebied van de ruimtelijke ordening in gang heeft gezet. Een in april jl. door de Raad van Europa, het ministerie van milieu van het Verenigd Koninkrijk en de "Planning Inspectorate" georganiseerd seminar, waaraan het ESC deelnam, was gewijd aan de bijdrage van het publiek aan de ruimtelijke ordening in diverse Europese landen. Het Comité stelt voor dat de EU-Instellingen - naast rapporten over andere activiteiten van de Raad op het gebied van ruimtelijke ordening - ook kennis nemen van de verslagen en conclusies van dit seminar, die op de komende Europese conferentie van ministers van ruimtelijke ordening (CEMAT) zullen worden behandeld;

- het is een feit dat het voorlichten, raadplegen en laten deelnemen van sociaal-economische organisaties - een fundamenteel uitgangspunt - tot complexe problemen leidt, die voornamelijk op lokaal, regionaal en nationaal niveau en via de specifieke systemen van elke lid-staat moeten worden opgelost. Vergelijkende studies ter zake kunnen deze oplossingen bespoedigen en aanpassingen mogelijk maken. In het "Compendium" over systemen inzake ruimtelijke ordening moet daarom ook aan de deelname van de bevolking aandacht worden besteed. Naar verwachting zal het echter nodig blijken nieuwe vormen van raadpleging te bedenken en uit te werken. De waarnemingspost voor ruimtelijke ordening kan hierbij wellicht goede diensten bewijzen;

- als adviesorgaan van de Unie dat een goed overzicht van de diverse aspecten van alle communautaire beleidsmaatregelen en hun wederzijdse beïnvloeding heeft, kan het Economisch en Sociaal Comité zonder twijfel dienst doen als platform voor het voorlichten van, luisteren naar en raadplegen van die lagen van de bevolking die het vertegenwoordigt. Het kan er op deze manier voor zorgen dat de algemene koers die wordt gevolgd voor het opzetten van een geïntegreerd ruimtelijke-ordeningbeleid in de Unie beter aansluit bij wat er onder de bevolking leeft. Volgens het Economisch en Sociaal Comité moet dan ook een adequate vorm van raadpleging uitgewerkt worden.

3.6. Bij het uitstippelen van dit beleid dient men, voor zover mogelijk en op basis van verkennende onderzoeken, rekening te houden met de globale ontwikkeling van het Europese continent, en met name met de recente politieke verschuivingen ten oosten van de Unie en de ontwikkelingen in de landen in het zuidoosten en zuiden van de Unie.

In verband hiermee moet dieper worden ingegaan op aspecten die de ruimtelijke ordening van Europa beïnvloeden of erdoor beïnvloed worden. De belangrijkste zijn :

- de demografische ontwikkelingstendensen, vooral wat toename en vergrijzing van de bevolking betreft;

- immigratie en emigratie, tegen de achtergrond van de veranderingen in economie en samenleving, de verschillen tussen de regio's en de werkgelegenheidssituatie.

4. Een mogelijk beleidsscenario - procedures, methoden en instrumenten

4.1. De Commissie probeert in haar Mededeling duidelijk te maken dat voor het ontwikkelen van een Europees ruimtelijke-ordeningsbeleid samenwerking vereist is en aan te geven via welke wegen en met welke middelen een dergelijke samenwerking tot stand kan worden gebracht. Men mag echter niet te veel tijd verdoen met het uitwerken van beleidsprincipes, procedures of ontwikkelingsscenario's; nu al moet met de opzet van operationele systemen en concrete beleidsinstrumenten worden begonnen.

4.2. In het al eerder genoemde advies van 29 maart 1995 doet het Economisch en Sociaal Comité een tiental voorstellen om van beschrijvingen en analyses over te gaan tot concrete actie. Het Comité is van mening dat de conclusies van de informele Raad van Straatsburg slechts ten dele tegemoet komen aan deze voorstellen en de indruk kunnen wekken dat de verantwoordelijke overheden schromen om tot een meer dynamische aanpak over te gaan.

4.3. Onder verwijzing naar zijn eerder genoemde advies van 29 maart 1995 wijst het ESC er nogmaals op dat het zich zorgen maakt over de vraag welke plaats het Comité voor Ruimtelijke Ontwikkeling ten opzichte van de communautaire adviesorganen moet gaan innemen en welke taken het, gezien zijn samenstelling en wijze van functioneren, moet gaan uitvoeren.

Hoewel het bestaan van het CRO in beginsel een goede zaak is, dient men wel te beseffen dat het is opgericht door een informele Raad en dat het - bewijzen van het tegendeel voorbehouden - onafhankelijk van vertegenwoordigers van regionale en lokale overheden en van de economische en sociale partners opereert. Deze situatie kan voor alle partijen nadelige gevolgen hebben en komt de doelstellingen transparantie en efficiency niet ten goede. Daarom acht het Economisch en Sociaal Comité herziening van het huidige statuut van het CRO dringend noodzakelijk. Het ESC zou in dit verband graag zien dat zo snel mogelijk wordt onderzocht of het in dit stadium wellicht nauwer kan worden betrokken bij het opstellen van het Ontwikkelingsplan, bij voorbeeld door middel van een zorgvuldig met economische en sociale organisaties te organiseren hoorzitting waaraan ook de betrokken nationale, regionale en lokale overheden deelnemen; deze wijzen er namelijk op dat zij ter zake nu nog onvoldoende informatie krijgen en evenmin genoeg inspraak hebben.

Eveneens met het oog op een minder in zichzelf gekeerd functioneren van het CRO, heeft het Economisch en Sociaal Comité er in zijn vorige advies op aangedrongen dat op communautair niveau een Europees ruimtelijke-ordeningsbeleid wordt uitgestippeld dat niet alleen strookt met de manier waarop in de verschillende lid-staten de bevoegdheden zijn verdeeld, maar ook van meet af aan wordt geschraagd door Verdragsartikelen en andere essentiële teksten.

Onverminderd het voorafgaande, spreekt het Economisch en Sociaal Comité daarom de wens uit dat het CRO, als het ruimtelijke-ordeningsbeleid eenmaal in het nieuwe Verdrag zal zijn opgenomen en de Raden van ministers van ruimtelijke ordening - mutatis mutandis - niet meer een informeel karakter zullen hebben, de status van raadgevend Comité krijgt.

De problematiek is immers zo omvangrijk en ernstig dat bevoegdheden, verantwoordelijkheden en raadplegingsprocedures duidelijk en ondubbelzinnig dienen te zijn.

4.4. Het advies van het Economisch en Sociaal Comité van 29 maart 1995 bevat opmerkingen over de werking van de waarnemingspost (paragraaf 2.4). Deze waarnemingspost (netwerk van gespecialiseerde instituten) kan wellicht meewerken aan de uitwerking van een aantal relevante aspecten van het Ontwikkelingsplan. Daarnaast is de vraag of, en zo ja in hoeverre, de waarnemingspost kan bijdragen aan de totstandkoming van een partnerschap op dit gebied.

4.5. In zijn advies van 29 maart 1995, dat aan de informele Raad van Straatsburg is voorgelegd, benadrukte het Economisch en Sociaal Comité de noodzaak om instrumenten te ontwikkelen die de samenwerking bij Europese ruimtelijke-ordeningsprojecten een impuls kunnen geven.

Volgens de Raad van Straatsburg kunnen binnenkort op initiatief van de Commissie transnationale proefprojecten worden gestart en is het mogelijk deze ex artikel 10 van de EFROverordening te financieren. De kosten van gemeenschappelijke maatregelen op het gebied van transnationale en interregionale samenwerking zouden moeten worden gedekt door een derde onderdeel van het INTERREG-initiatief (zie paragraaf 3.3).

Het Comité dringt er bij de Commissie op aan in die zin voorstellen te doen.

4.6. De vraag rijst wat de rol van de Structuurfondsen is; welk effect kunnen ze eventueel hebben op maatregelen inzake cooerdinatie, samenwerking en geïntegreerde planning en op het enthousiasme waarmee deze worden uitgevoerd ?

Een andere vraag is hoe EU-activiteiten en maatregelen van de EIB en het EIF op elkaar afgestemd moeten worden.

4.7. De informele Raad van ministers van ruimtelijke ordening heeft in september 1994 te Leipzig zijn steun uitgesproken voor het initiatief om Europese actiegebieden voor een geïntegreerd ruimtelijke-ordeningsbeleid uit te kiezen (zgn. Europese "bouwterreinen" voor ruimtelijke ordening). Het Economisch en Sociaal Comité hoopt dat dit initiatief een brede toepassing krijgt in het kader van onmiddellijk aan te vangen concrete acties; bijvoorbeeld het opstellen van scenario's, het onderzoeken van het ruimtelijk effect van EU-maatregelen of het uitvoeren van proefprojecten op het gebied van ruimtelijke ordening.

Met het oog op een betere samenwerking spreekt het Economisch en Sociaal Comité de wens uit dat de Commissie de conclusies van de informele Raad van Straatsburg ter harte neemt en snel onderzoeken en proefprojecten in gang zet. Deze moeten volgens het Comité vooral betrekking hebben op gebieden die in aanmerking komen voor ruimtelijke-ordeningsmaatregelen, in het bijzonder transnationale gebieden waar een sterke tendens tot integratie bestaat en gebieden die aanzienlijke bijdragen ontvangen uit EU-fondsen. Voorbeelden van dit soort "bouwterreinen" zijn sterk verstedelijkte transnationale gebieden, corridors waarvoor ingrijpende infrastructurele projecten gepland zijn, perifere of geïsoleerde regio's waar de ruimtelijke samenhang moet worden versterkt, gebieden waar het economisch herstel vereist dat maatregelen een in geografische zin groter gebied bestrijken (koppeling van banenpools, invoering van een netwerk van stedelijke centra enz.), door ontvolking bedreigde plattelandsgebieden, of gebieden waar het milieu om te herstellen speciale bescherming nodig heeft (kustgebieden, riviermonden, bosgebieden, bergstreken enz.) en die bovendien tegen natuurrampen (overstromingen, aardbevingen enz.) moeten worden beschermd. Grote gebieden waar nu al enigszins wordt samengewerkt (Atlantische Boog, Middellandse-Zeegebied, Baltische landen, grensstreken) zouden in dit verband prioriteit moeten krijgen.

4.8. Ten slotte bepleit het Comité dat in dit verband maatregelen van pedagogische aard worden getroffen met betrekking tot zowel planningstrategieën als uitvoeringsprocedures. In bepaalde lid-staten ontplooide initiatieven, zoals de "Raumordnungskonferenzen" in Duitsland, kunnen hierbij dienen als door de betrokken regio's en gebieden te verbeteren en aan hun specifieke situatie aan te passen voorbeelden.

Het Economisch en Sociaal Comité is bovendien van mening dat het in overleg met de betrokken partijen opstellen van een ruimtelijke-ordeningsplan één van de voorwaarden zou moeten zijn om in aanmerking te komen voor op grond van een communautair bestek (CCA - cadre communautaire d'appui) geplande financieringen.

5. Conclusies

5.1. In het licht van bovenstaande overwegingen en gelet op de onderhavige Mededeling, diverse Verdragsartikelen en bepaalde hoofdstukken van het Witboek "Groei, Concurrentievermogen, Werkgelegenheid", is een ruimtelijke-ordeningsbeleid op Europese schaal een dringende noodzaak.

5.2. Het Economisch en Sociaal Comité wijst met nadruk op de nauwe banden die bestaan tussen ruimtelijke ordening en andere communautaire beleidsvelden, hun onderlinge afhankelijkheid en de directe relatie tussen ruimtelijke samenhang en economische en sociale samenhang.

5.3. Het Economisch en Sociaal Comité is van mening dat een ruimtelijke-ordeningsbeleid op Europese schaal moet worden uitgevoerd met inachtneming van een aantal principes en aan de hand van procedures die efficiency en transparantie garanderen.

5.4. De Mededeling is bedoeld om in de Unie tot meer samenwerking op het gebied van ruimtelijke ordening te komen; de ter zake bevoegde ministers die verschillende malen op informele basis bijeen zijn gekomen, hebben het Comité voor Ruimtelijke Ontwikkeling (CRO) opdracht gegeven een Ontwikkelingsplan voor de Communautaire Ruimte op te stellen.

Het Economisch en Sociaal Comité is van oordeel dat dit Ontwikkelingsplan, gezien het feit dat de geografische, sociaal-economische en culturele situatie per regio verschilt, moet aansluiten bij de specifieke dynamiek en mogelijkheden van elke regio. Ook moet het plan, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, voorzien in een cooerdinatie van de besluitvorming op alle niveaus (zonodig door middel van een gedragscode); hiertoe dienen partnerschappen in het leven te worden geroepen die alle betrokkenen omvatten en ervoor zorgen dat ook de kwaliteit van de ruimtelijke ontwikkeling de nodige aandacht krijgt.

5.5. Hoewel het Comité het belang van het CRO alleszins inziet, wil het er wel op wijzen dat het CRO een intergouvernementeel, door een informele Raad ingesteld orgaan is. Dientengevolge houdt het zich bij zijn werkzaamheden niet aan het beginsel dat de diverse betrokken partijen geïnformeerd en geraadpleegd dienen te worden, terwijl het Economisch en Sociaal Comité er juist altijd op heeft aangedrongen dat dit beginsel omwille van efficiency en transparantie wordt nageleefd.

5.6. Volgens het Economisch en Sociaal Comité is het daarom zaak dat het intergouvernementele stadium afgesloten wordt en het CRO de status van raadgevend comité krijgt; dan zou dit Comité het Ontwikkelingsplan in overleg met de regionale en lokale overheden en de economische en sociale partners in kwestie kunnen opstellen. In dit verband wijst het Comité erop dat het via een nog nader te bepalen procedure (bijvoorbeeld een hoorzitting) nauw betrokken wenst te worden bij de werkzaamheden van het CRO. Verder is het van mening dat ook de waarnemingspost een positieve bijdrage aan deze werkzaamheden zou kunnen leveren.

5.7. Het Comité dringt er bij de Commissie op aan, de cooerdinatie tussen de betrokken directoraten-generaal, inclusief D.-G. "Concurrentie", te verbeteren. Het spoort de Commissie bovendien aan om overeenkomstig de conclusies van de informele Raad van Straatsburg onderzoeken en proefprojecten te starten die met name betrekking hebben op gebieden die voor een ruimtelijke-ordeningsaanpak in aanmerking komen.

5.8. Gelet op bovenstaande overwegingen is het Economisch en Sociaal Comité van mening dat ruimtelijke ordening haar rechtmatige plaats op EU-niveau moet krijgen. Het Comité verzoekt de bevoegde autoriteiten daarom ervoor te zorgen dat dit beleidsveld bij de volgende Intergouvernementele Conferentie van 1996 in het Verdrag wordt opgenomen.

Brussel, 13 september 1995.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

C. FERRER

() PB nr. C 339 van 31. 12. 1991 en PB nr. C 287 van 4. 11. 1992.

() Om enkele voorbeelden te noemen (waarvan geen Nederlandse vertaling is gemaakt) : het eindverslag "Impact sur le développement régional et l'aménagement de l'espace communautaire des pays du Sud et de l'Est Méditerranéen", Commissie, D.-G. XVI, december 1992; het eindverslag "Évolution prospective des régions de la Méditerranée Ouest", Commissie, D.-G. XVI, juni 1993; het eindverslag "Étude prospective des régions de l'Arc alpin et Péri-alpin", Commissie, D.-G. XVI, juni 1993.

() PB nr. C 133 van 31. 5. 1995.

() PB nr. C 161 van 14. 6. 1993.

() PB nr. C 133 van 31. 5. 1995 en PB nr. C 393 van 31. 12. 1994.

() PB nr. C 175 van 4. 7. 1988.

() PB nr. C 287 van 4. 11. 1992.

() PB nr. C 393 van 31. 12. 1994; PB nr. C 127 van 7. 5. 1994.