EUROPESE COMMISSIE Brussel, 26.6.2015 COM(2015) 313 final VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD over de evaluatie van de financiën van de Unie aan de hand van de bereikte resultaten {SWD(2015) 124 final}

{SWD(2015) 125 final}



Inhoudsopgave Afkortingen: INLEIDING Rol van het verslag uit hoofde van artikel 318 Het verslag van dit jaar 1. Europa 2020 en de toegevoegde waarde van de EU-begroting 1.1 Samenvatting van de vooruitgang bij het bereiken van de doelstellingen van Europa 2020 1.2 Voorbeelden van hoe de EU-begroting is ingezet om interne en externe politieke prioriteiten aan te pakken Voorbeeld 1- PACT VOOR GROEI EN BANEN: Hoe het projectobligatie-initiatief een hefboom was voor aanvullende financiering van belangrijke infrastructuurprojecten Voorbeeld 2 — BESTRIJDING VAN EBOLA: Hoe een gecoördineerde reactie van de EU hielp om bij de ebolaepidemie in Afrika snel financiële, organisatorische en humanitaire hulp te bieden 2. OVERZICHT VAN DE BEREIKTE RESULTATEN 2.1 Slimme en inclusieve groei (rubriek 1 van de begroting) A) CONCURRENTIEVERMOGEN TER BEVORDERING VAN GROEI EN WERKGELEGENHEID (rubriek 1a) B) Economische, sociale en territoriale samenhang (rubriek 1B van de begroting) 2.2 Duurzame groei: natuurlijke hulpbronnen (rubriek 2 van de begroting) 2.3 Veiligheid en burgerschap (rubriek 3 van de begroting) 2.4 Europa als wereldspeler (rubriek 4 van de begroting) 3. Conclusie





Afkortingen: AMIF Fonds voor asiel, migratie en integratie CEF Financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen CF Cohesiefonds Cosme Concurrentievermogen van ondernemingen en kleine en middelgrote ondernemingen DCI Financieringsinstrument voor ontwikkelingssamenwerking Efmzv Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij EFRO Europees Fonds voor regionale ontwikkeling EIB Europese Investeringsbank EIDHR Europees instrument voor democratie en mensenrechten Elfpo Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling ELGF Europees Landbouw- en Garantiefonds ENI Europees nabuurschapsinstrument EOF Europees Ontwikkelingsfonds ESF Europees Sociaal Fonds ESIF Europese structuur- en investeringsfondsen EVF Europees Visserijfonds FEAD Fonds voor Europese hulp aan de meest behoeftigen FIV Fonds voor interne veiligheid GBVB Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid GLB Gemeenschappelijk landbouwbeleid GVB Gemeenschappelijk Visserijbeleid Horizon 2020 EU-kaderprogramma voor Onderzoek en Innovatie (MFK 2014-2020) IcSP Instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede INSC Instrument voor samenwerking op het gebied van nucleaire veiligheid INSC Instrument voor samenwerking op het gebied van nucleaire veiligheid IPA Instrument voor pretoetredingssteun JWI Jongerenwerkgelegenheidsinitiatief KP7 Zevende kaderprogramma voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (MFK 2007-2013) MFK Meerjarig financieel kader OPs Operationele programma's PBI Projectobligatie-initiatief POs Partnerschapsovereenkomsten PWSI Programma voor werkgelegenheid en sociale innovatie PWSI Programma voor werkgelegenheid en sociale innovatie SI Stabiliteitsinstrument UCPM Mechanisme voor civiele bescherming van de Unie



INLEIDING Rol van het verslag uit hoofde van artikel 318 Artikel 318 VWEU bepaalt dat de Commissie als onderdeel van de jaarlijkse procedure tot het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de EU-begroting bij het Europees Parlement en de Raad jaarlijks een evaluatieverslag over de financiën van de Unie indient met vermelding van de bereikte resultaten ("verslag uit hoofde van artikel 318" of "verslag"). Dat verslag stelt het Europees Parlement in staat om behalve de overeenstemming, wettigheid en regelmatigheid van de uitvoering van de begroting ook de resultaten van de EU-begroting te onderzoeken. De eerstgenoemde aspecten komen aan de orde in het syntheseverslag van de beheersresultaten van de Commissie. Ongeveer 80 procent van de EU-begroting wordt besteed volgens het systeem van gedeeld beheer tussen de Commissie en de lidstaten, terwijl 20 procent rechtstreeks wordt beheerd door de Commissie. De lidstaten moeten met de Commissie samenwerken bij de uitvoering van de programma’s, bij de beoordeling ervan en bij de verslaglegging. De Commissie is aan het Parlement en de Raad verantwoording verschuldigd over de uitvoering van de EU-begroting, waarvoor het Parlement, op aanbeveling van de Raad, aan de Commissie kwijting verleent. Kaders voor de monitoring en evaluatie (met inbegrip van prestatiedoelstellingen en indicatoren, alsmede evaluatie- en rapportageregelingen) zijn vastgelegd in de uitgavenprogramma’s van het door het Europees Parlement en de Raad vastgestelde meerjarig financieel kader 2014-2020 ("MFK"). De Commissie heeft die prestatiedoelstellingen en indicatoren, naast die inzake haar beheer, opgenomen in de beheersplannen van haar directoraten-generaal, waarover in de jaarlijkse activiteitenverslagen wordt gerapporteerd. In haar op de informatie in die jaarlijkse activiteitenverslagen gebaseerde jaarlijks syntheseverslag brengt de Commissie een samenvattend verslag uit over de wettigheid en de regelmatigheid van de uitgaven en het beheer van de uitvoering van de EU-begroting. Er zijn dus verschillende categorieën informatie die bijdragen tot de jaarlijkse kwijting voor de begroting. Het gaat onder meer om de jaarrekening en de financiële balans van de activa en passiva van de Unie, informatie over de wettigheid en regelmatigheid van de uitgaven, informatie over de voortgang bij de uitvoering en het beheer van de financiële programma’s en informatie over de bereikte resultaten. De Commissie-Juncker heeft verklaard dat zij ervoor zal zorgen dat "al onze acties maximale resultaten en toegevoegde waarde opleveren" . Samen met haar beleid voor betere regelgeving toont dit aan hoezeer zij is gehecht aan een EU-begroting die op prestaties is gericht. Het Parlement en de Rekenkamer hebben gevraagd dat het verslag uit hoofde van artikel 318 een jaarlijkse actualisering bevat van de vooruitgang die is geboekt bij het bereiken van de doelstellingen van de programma's en van de bijdrage van de programma’s aan de algemene doelstellingen van de EU. De Commissie heeft daarop gereageerd door informatie te verstrekken over de verwezenlijking van de doelstellingen van het EU-beleid en van de programma's. In dit verband moet echter rekening worden gehouden met verschillende factoren. In de eerste plaats wordt de hoeveelheid actuele informatie die kan worden verstrekt over de prestaties van de programma’s beperkt doordat de jaarlijkse kwijting snel volgt op het jaar waarin de uitgaven waarop de kwijting beperkt heeft, zijn gedaan. De reden daarvoor is dat, hoewel op jaarbasis verslag kan worden uitgebracht over uitgaven, het niet mogelijk is om over maatregelen die met EU-middelen worden gefinancierd en over de snelste en meest directe resultaten van die maatregelen binnen een dergelijk klein tijdsbestek verslag uit te brengen over de ruimere resultaten van het optreden van de EU wat de uitwerking daarvan op de economie en de samenleving betreft. Zoals in het evaluatie- en verslagleggingskader van het MFK wordt erkend, komt ruimere informatie over de resultaten pas beschikbaar als het programma ongeveer halverwege is. Dan pas is er voldoende tijd verstreken opdat de bestede middelen en de ondernomen acties een effect kunnen hebben gesorteerd. De kracht en de duurzaamheid van de effecten van de acties kunnen ook pas enkele jaren later worden beoordeeld, wanneer tendensen duidelijk worden. Het verstrekken van financiële steun voor her- en bijscholing van langdurig werklozen in één jaar kan er bijvoorbeeld toe leiden dat het volgende jaar meer of betere opleidingen beschikbaar zijn. Dit moet ervoor zorgen dat wellicht het volgende jaar beter gekwalificeerde personen op de arbeidsmarkt komen. Het duurzame effect van die ontwikkelingen, in de zin dat die personen een duurzame nieuwe baan krijgen, zal dan enkele jaren later kunnen worden beoordeeld op basis van tendensen die blijken uit de jaarverslagen. Daarom wordt via de jaarverslagen regelmatig informatie verstrekt over de outputs en resultaten van de EU-uitgaven, terwijl de rapportage over de prestaties van de financiële interventies pas halverwege het zevenjarige MFK van start gaat met tussentijdse evaluaties en pas in de jaren na het MFK wordt voltooid door middel van evaluaties achteraf. In de tweede plaats zijn er wegens het grote aantal externe factoren problemen bij het vaststellen van het verband tussen de ondernomen acties en de vooruitgang bij het bereiken van de beleidsdoelstellingen van de EU. Om het voorbeeld van opleiding voor werklozen te hernemen: de talrijke factoren die van invloed zijn op de mondiale handelsvoorwaarden en de besluitvorming van de particuliere sector over de locatie van de productie in verschillende delen van de wereld kunnen allemaal een grote impact hebben op de werkgelegenheid in verschillende landen en regio’s, ongeacht de kwaliteit en kwantiteit van de aangeboden opleidingen. In de derde plaats moet ook rekening worden gehouden met het feit dat de uitgaven van de EU slechts circa 2 procent van de totale overheidsuitgaven in de EU en één procent van het bruto nationaal inkomen vertegenwoordigen. Terwijl de bestedingen van de EU ernaar kunnen streven waarde toe te voegen aan de nationale overheidsuitgaven, om bij te dragen aan een doeltreffende eengemaakte markt, om regionale ontwikkelings- en inkomensverschillen te verminderen, enzovoort, en dat inderdaad ook doen, is de invloed die de via de financiële programma’s van de EU bestede bedragen hebben, wegens de in vergelijking met de totale openbare financiering en marktsituatie vrij kleine bedragen beperkt. Al deze factoren moeten in aanmerking worden genomen bij het beoordelen van de bijdrage die het verslag uit hoofde van artikel 318 kan leveren aan het proces van de jaarlijkse kwijting voor de EU-begroting. De verdere ontwikkeling van dit verslag moet worden gezien in de context van de lopende werkzaamheden van de Commissie om in de hele begrotingscyclus prestaties te leveren, teneinde ervoor te zorgen dat de beste informatie beschikbaar is om toewijzingsbesluiten te onderbouwen, de administratieve lasten te verminderen, de toegang tot EU-financiering te vereenvoudigen en te versnellen, en meer kosteneffectieve controles toe te passen. Er wordt ook sterk de nadruk gelegd op interinstitutionele communicatie en dialoog over het bereiken van de beste resultaten en op een betere voorlichting van het publiek. De interinstitutionele werkgroep inzake prestatiegebonden budgettering die op verzoek van het Parlement zal worden ingesteld, moet bijdragen tot een meer gedeelde opvatting die de basis moet vormen voor toekomstige besluiten over de beste manier om de EU-begroting toe te spitsen op resultaten.

Het verslag van dit jaar De begroting van de Unie voor de periode 2014-2020 ("MFK 2014-2020") is onderverdeeld in verschillende uitgavencategorieën ("rubrieken"), die overeenkomen met de verschillende gebieden waarop de EU actief is: 1) slimme en inclusieve groei; 2) duurzame groei: natuurlijke hulpbronnen; 3) veiligheid en burgerschap; en 4) Europa als wereldspeler. Voor deze gebieden is voor de periode van 7 jaar maximaal 960 miljard EUR vastgelegd. In het begrotingsjaar 2014 is gestart met de uitvoering van programma’s in het kader van het nieuwe MFK. Tegelijkertijd zijn nog uitgaven verricht voor projecten in het kader van de programma’s die werden gefinancierd uit het vorige MFK voor 2007-2013. Zoals in het vorige verslag uit hoofde van artikel 318 reeds is vermeld, zal het verslag over 2014 de eerste tekenen van vooruitgang bij de uitvoering van de programma’s van het MFK 2014-2020 combineren met beschikbare feedback over de resultaten en de impact van projecten die zijn gefinancierd door de eerdere programma’s op grond van het MFK 2007-2013. De rapportage is gebaseerd op informatie in de jaarlijkse activiteitenverslagen van de diensten van de Commissie, die monitoringgegevens combineren met materiaal uit evaluaties en doelmatigheidscontroles van de Europese Rekenkamer. Die jaarlijkse activiteitenverslagen geven gedetailleerde informatie over indicatoren voor het meten van de vorderingen bij het realiseren van de doelstellingen van de verschillende beleidsterreinen van de EU. Een Commissiebreed overzicht van de vorderingen bij de belangrijkste prestatie-indicatoren is opgenomen in het syntheseverslag van de beheersresultaten van de Commissie in 2014. Ex-postevaluaties van de belangrijkste uitgavenprogramma’s die zijn gefinancierd op grond van het MFK 2007-2013 zijn nog niet beschikbaar. Het verslag van dit jaar wordt dus uitgebracht in een overgangsperiode waarin verder wordt gerapporteerd over de prestaties van het vorige MFK en wordt begonnen met bestedingen in het kader van het nieuwe MFK. Met het verslag wordt ingegaan op verzoeken van het Parlement, de Raad en de Rekenkamer om meer te focussen op de bijdrage van de begroting aan de Europa 2020-strategie en op de toegevoegde waarde voor de EU van de begroting. Het verslag bevat ook een samenvatting over de vooruitgang bij het bereiken van de doelstellingen van Europa 2020. Het belangrijkste voorbeeld hiervan is de wijze waarop middelen zijn ingezet in het kader van het initiatief van de staatshoofden en regeringsleiders van 2012 om door middel van het "Pact voor groei en banen" een extra impuls te geven om de doelstellingen van Europa 2020 te bereiken. Het "Pact" financiert initiatieven om de economische recessie te bestrijden. De resultaten van een van die initiatieven, het projectobligatie-initiatief, kwamen in 2014 beschikbaar. Het verslag geeft ook voorbeelden van de toegevoegde waarde van de EU-begroting en gaat vergezeld van een werkdocument van de diensten van de Commissie (SWD1) over de efficiëntie en doeltreffendheid van de EU-interventies en de synergieën die zij creëren, waardoor wordt bijgedragen aan een Europese toegevoegde waarde. Zoals vorig jaar is ten slotte ook een werkdocument van de diensten van de Commissie (SWD2) toegevoegd waarin wordt uiteengezet hoe de Commissie uitvoering heeft gegeven aan het actieplan 2013 voor de ontwikkeling van het evaluatieverslag uit hoofde van artikel 318. Structuur van het verslag: Deel 1 bevat een samenvatting over de vooruitgang bij het bereiken van de doelstellingen van Europa 2020; het laat zien hoe de EU-begroting is ingezet om de interne en externe politieke prioriteiten aan te pakken. Voorbeeld 1 toont hoe de EU-begroting een hefboom was voor de financiering van belangrijke infrastructuurprojecten via het projectobligatie-initiatief. Voorbeeld 2 toont de toegevoegde waarde van de EU-begroting bij de coördinatie van financiële, organisatorische en humanitaire hulp bij de ebolaepidemie in Afrika. Deel 2 bevat een uitgebreid overzicht van de resultaten die met financiële middelen van de Unie zijn bereikt voor elke rubriek van het MFK: het is opgesplitst in twee hoofdstukken — intern beleid en extern beleid van de Unie. Binnen deze structuur brengt de Commissie verslag uit over de resultaten en de impact van de programma’s en over de operationele aspecten die samenhangen met de prestaties van de programma’s. In deel 3 worden de belangrijkste bevindingen samengevat en conclusies getrokken.





1. Europa 2020 en de toegevoegde waarde van de EU-begroting 1.1 Samenvatting van de vooruitgang bij het bereiken van de doelstellingen van Europa 2020 Europa 2020 is het tienjarenplan voor groei en werkgelegenheid van de EU, dat in 2010 van start is gegaan. Het steunt op vijf hoofddoelstellingen op het gebied van werkgelegenheid, onderzoek en ontwikkeling, klimaat en energie, onderwijs en bestrijding van armoede en sociale uitsluiting, die de lidstaten in nationale doelstellingen hebben omgezet. Het doel is om zo te zorgen voor slimme, duurzame en inclusieve groei. Het MFK 2014-2020 is een van de instrumenten van de EU die bijdragen tot de verwezenlijking van die doelstellingen. De nationale regeringen spelen de hoofdrol bij het bereiken van resultaten. Voor de meeste gebieden zijn de nationale doelstellingen niet ambitieus genoeg om samen de doelstelling op EU-niveau te bereiken en de begroting van de EU alleen, die goed is voor ongeveer 2 % van de totale overheidsuitgaven in de EU, volstaat niet om die kloof te dichten. De onderstaande grafiek toont welke vooruitgang is geboekt sinds 2008 en hoe groot de afstand is tot de belangrijkste doelstellingen van Europa 2020. Bron: Publicatie van Eurostat van 2 maart 2015 Waar mogelijk zijn de hoofdstukken van dit verslag opgezet rond de Europa 2020-prioriteiten van slimme, duurzame en inclusieve groei en worden de resultaten van EU-programma’s in verband gebracht met de doelstellingen van Europa 2020. De in de verschillende hoofdstukken gerapporteerde resultaten moeten worden beschouwd in het licht van de hierboven beschreven algemene vooruitgang van Europa 2020. De EU-begroting wordt zowel aangewend ter ondersteuning van de langetermijndoelstellingen van Europa 2020, als om uitdagingen op korte termijn aan te gaan. De twee voorbeelden hieronder illustreren hoe de EU-financiering wordt gebruikt om te reageren op politieke kortetermijnprioriteiten, zowel intern als extern. 1.2 Voorbeelden van hoe de EU-begroting is ingezet om interne en externe politieke prioriteiten aan te pakken Voorbeeld 1- PACT VOOR GROEI EN BANEN: Hoe het projectobligatie-initiatief een hefboom was voor aanvullende financiering van belangrijke infrastructuurprojecten Om een extra impuls te geven aan de verwezenlijking van de doelstellingen van Europa 2020 namen de staatshoofden en regeringsleiders van de EU in juni 2012 het "Pact voor groei en banen" aan. Dit initiatief voorziet in een aantal specifieke acties van de lidstaten, de Commissie en de EIB. Een daarvan was de lancering van het proefproject "Projectobligatie-initiatief (PBI)", dat wordt gefinancierd door de EIB en door 230 miljoen EUR uit de begroting van de EU. Geschat werd dat het PBI-proefproject tot 4,5 miljard EUR extra investeringen in proefprojecten in verband met cruciale infrastructuur voor vervoer, energie en breedband zou opleveren, waardoor werkgelegenheid wordt gecreëerd en wordt bijgedragen aan de toekomstige economische groei en werkgelegenheid. In 2014 beschikbaar gekomen gegevens over het projectobligatie-initiatief tonen aan dat door het initiatief extra middelen zijn vrijgemaakt. Van de 4,5 miljard EUR is ongeveer 2,1 miljard kapitaalkosten gedekt door de financiering via de EU/EIB-kredietverbetering voor infrastructuurprojecten in de drie sectoren, waarbij in de nabije toekomst nog ongeveer 2 miljard EUR kapitaalkosten van geplande projecten zal moeten worden gedekt. Tot dusver zijn financieringsovereenkomsten afgerond voor vier projecten die een bijdrage ontvangen uit de EU-begroting: 1.De nieuwe Belgische autosnelweg A11 (totale kosten 657,5 miljoen EUR). Na de voltooiing zal de A11 een rechtstreekse verbinding vormen tussen de haven van Zeebrugge en het Europese snelwegennet. 2.De verbreding van de Duitse autosnelweg A7, Bordesholm-Hamburg (totale kosten: 772 miljoen EUR). De A7 is de langste snelweg in Duitsland en een van de belangrijkste noord-zuidverbindingen tussen Scandinavië en Centraal-Europa. Het project maakt meer verkeer op de snelweg mogelijk. 3.Het breedbandinfrastructuurproject Axione in Frankrijk (totale kosten: 189,1 miljoen EUR). Dankzij de kredietverbeteringsstructuur die de EIB met steun uit de EU-begroting verleent in de vorm van een documentair krediet kon de onderneming de eerste genoteerde en van een rating voorziene projectobligatie in de telecommunicatiesector in Europa uitgeven. Het project ondersteunt het onderhoud en de uitbreiding van een breedbandnetwerk in delen van Frankrijk met een overwegend lage bevolkingsdichtheid.

4.Het 504 MW Greater Gabbard offshore transmissieproject (OFTO) in het Verenigd Koninkrijk (totale kosten: 420 miljoen EUR). Dit is het eerste OFTO-project dat voldoende groot is om de belangstelling van de kapitaalmarkten te wekken. De transactie in verband met de Greater Gabbard heeft aangetoond dat in vergelijking met conventionele bankleningen bij een openbare obligatie-uitgifte met behulp van kredietverbetering in het kader van het PBI een aanzienlijk prijsvoordeel kan worden behaald. Het bereikte hefboomeffectop de tot dusver gesloten transacties is ongeveer negen. In vergelijking met de senior kredietverlening door de EIB heeft de achtergestelde positie van de EIB in het kader van het PBI een aantoonbaar katalysatoreffect bij het aantrekken van particuliere investeerders voor projecten. De rol van de EIB als kredietverbeteraar gaf particuliere investeerders de zekerheid dat de bank in een vroeg stadium zal worden betrokken bij de aanbesteding van het project. Daardoor kregen de door de bij het project betrokken ondernemingen uitgegeven obligaties aantrekkelijke risicoprofielen voor een breed scala institutionele beleggers. De projectobligatieoptie die met de kredietverbetering door het PBI samenhangt, resulteerde in vergelijking met bancaire financiering in aanzienlijke prijsvoordelen voor de overheid, wat dan weer een meerwaarde opleverde voor de consumenten. Volgens het "Pact voor groei en banen" moet een groot deel van de structuurfondsen (thans "Europese structuur- en investeringsfondsen" genoemd — ESI-fondsen) worden besteed aan groeiversterkende maatregelen zoals de ondersteuning van onderzoek en innovatie, kmo’s en de bevordering van de werkgelegenheid. Hoofdstuk 2.1 B van dit verslag bevat een meer gedetailleerde uiteenzetting over de prestaties van de ESI-fondsen op die gebieden, en over de investeringen die in dat verband zijn verricht in het kader van het nieuwe MFK. Voorbeeld 2 — BESTRIJDING VAN EBOLA: Hoe een gecoördineerde reactie van de EU hielp om bij de ebolaepidemie in Afrika snel financiële, organisatorische en humanitaire hulp te bieden De ebolapandemie van 2014 is een voortdurende crisis op wereldschaal en wekt mondiaal bezorgdheid. Zij was geconcentreerd in drie West-Afrikaanse landen (Liberia, Sierra Leone en Guinee); eind 2014 had zij ongeveer 8 800 mensenlevens geëist en waren meer dan 22 000 mensen besmet geraakt. De uitroeiing van ebola vergt reacties ter plaatse, die grotendeels afhankelijk zijn van bijdragen uit de hele wereld. Als onderdeel van de bredere internationale reactie heeft de EU snel middelen vrijgemaakt om de epidemie te bestrijden; in december 2014 was dit al opgelopen tot meer dan 1,1 miljard EUR. De bijdrage van ongeveer 417 miljoen EUR uit de EU-begroting is beschikbaargesteld uit verschillende rubrieken, zoals hieronder wordt beschreven. De EU-begroting draagt bij aan epidemiologische surveillance, diagnose, behandeling en medische benodigdheden; het inzetten van artsen, verpleegkundigen en mobiele laboratoria; de opleiding van gezondheidswerkers en bewustmakingsacties. Naast de coördinatie van de reacties bestond de rol van de EU verder uit de versterking van de capaciteit van derde landen om de dreiging het hoofd te bieden. Zij steunde de stabilisatie van de getroffen landen en helpt hen momenteel bij hun herstel. In de loop van 2014 heeft de Europese Unie op diverse punten haar toegevoegde waarde bewezen. Doeltreffendheid: optreden van de EU was de enige manier om op gecoördineerde wijze snelle en doeltreffende resultaten te boeken. Zo coördineerde de EU preventieve maatregelen in de EU, zoals het delen van informatie en beste praktijken, zorgde zij voor de opleiding van gezondheidswerkers, en handhaafde zij een uitgebreid netwerk van humanitaire deskundigen ter plaatse. Efficiëntie: Optreden op EU-niveau bood een betere prijs-kwaliteitverhouding omdat middelen en deskundigheid gegroepeerd werden. Het bood schaalvoordelen die resulteerden in toegevoegde waarde. Zo worden via Horizon 2020 kostenefficiënte behandelingen, vaccins en snellediagnosemethoden ontwikkeld. Synergie: Het optreden van de EU vulde de maatregelen van de lidstaten aan en had een hefboomeffect doordat verschillen werden gereduceerd en synergieën werden gecreëerd. Hierna volgt een overzicht van de bijdragen van de verschillende EU-programma’s aan de algehele inspanning. Personeel en uitrusting De ebolaepidemie wordt nauwlettend in het oog gehouden door het coördinatiecentrum voor respons in noodsituaties (ERCC), dat onder gezag van de EU-ebolacoördinator, commissaris Christos Stylianides, als knooppunt voor de respons fungeert. Het ERCC vormt een coördinatieplatform om een efficiënte coördinatie van de Europese bijstand te vergemakkelijken. Er is een ebolataskforce opgericht die dagelijks bijeenkomt om gezamenlijke acties uit te werken.

Een ander cruciaal element was het luchtvervoer om gezondheidswerkers en leveringen ter plaatse te brengen. Met de steun van het ERCC kon een Nederlands marinevaartuig 5 000 ton hulpgoederen uit negen lidstaten afleveren — waaronder ambulances, vrachtwagens, mobiele ziekenhuizen en beschermingsmiddelen. De EU heeft ook een medische evacuatieregeling voor alle internationale hulpverleners opgezet — een conditio sine qua non om ervoor te zorgen dat meer gezondheidswerkers naar de regio kunnen reizen. Onderzoek Naar aanleiding van de oproep van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aan de internationale gemeenschap om manieren te vinden om haar te helpen in de strijd tegen ebola, heeft de Commissie middelen uit Horizon 2020 ter beschikking gesteld en is zij er in een uitzonderlijk kort tijdsbestek in geslaagd in oktober 2014 onderzoeksprojecten op te starten. Tegelijkertijd haalde het initiatief inzake innovatieve geneesmiddelen (IMI), een publiek-privaat partnerschap tussen de Europese Commissie en de farmaceutische industrie in Europa, 101 miljoen EUR op bij de farmaceutische industrie. De Commissie helpt ook met het monitoren en volgen van de epidemie. Via het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek helpt de EU de WHO bij de ontwikkeling van haar systeem voor gevarendetectie en risicobeoordeling dat momenteel wordt gebruikt om de huidige uitbraak in de getroffen gebieden en landen te monitoren, om verdere verspreiding van de ziekte zo spoedig mogelijk in kaart te brengen, en om tegenmaatregelen uit te werken. Een gecoördineerde onderzoeksinspanning, zowel in noodsituaties als tijdens interepidemische perioden, is essentieel om doeltreffend en snel te kunnen reageren op toekomstige uitbraken van infectieziekten. Daarom heeft de Commissie het voortouw genomen bij de mondiale samenwerking op het gebied van onderzoek inzake paraatheid voor besmettelijke ziekten, die financiers van onderzoek op alle continenten samenbrengt. Het doel daarvan is om binnen 48 uur na een uitbraak onderzoek op gang te brengen. Volksgezondheid en paraatheid in Europa Via het gezondheidsprogramma hebben verschillende laboratoria hun krachten gebundeld om de diagnosecapaciteit te verbeteren door middel van activiteiten zoals het opstellen van operationele plannen voor paraatheid, de aankoop van materiaal (diagnostische kits), de opleiding van personeel en de uitvoering van externe kwaliteitsborging. Meer dan 220 monsters werden getest in het hele netwerk, dat eveneens ervaren medewerkers leverde voor soortgelijke laboratoriumactiviteiten in West-Afrika (Guinee, Liberia). Deze ervaring is van groot belang, daar zij de maatstaf wordt voor de respons die in soortgelijke gevallen op Europees niveau kan worden gegeven. Er zijn ook voorbereidingen getroffen voor mogelijke besmettingen met het ebolavirus in de EU, waaronder het aanwijzen van ongeveer 50 centra in de EU met meer dan 20 000 ziekenhuisbedden, een netwerk van gespecialiseerde laboratoria, ambulances en luchtvervoer, de opleiding van duizenden medici en de publicatie van informatieve berichten op lucht- en zeehavens en in de media. Bovendien is in oktober 2014 in samenwerking met de Wereldgezondheidsorganisatie een EU-mechanisme voor medische evacuatie van ebolapatienten uit Afrika naar Europa ingevoerd. Met dit mechanisme zijn vier ebolapatiënten overgebracht naar een ziekenhuis in Europa. Regionale paraatheid Om de paraatheid in West-Afrika (en daarbuiten) te ondersteunen, hebben het Instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede (IcSP) en andere lopende EU-programma’s steun verleend — bijvoorbeeld door te helpen met het opknappen en uitrusten van een eenheid voor de behandeling van ebola in het centrale ziekenhuis van Ivoorkust, door een programma voor water en sanitaire voorzieningen in Guinee-Bissau te voorzien van berichten inzake gezondheidszorg, of door in Burkina Faso een instelling op te richten die het plan van nationale paraatheid moet ondersteunen. Met betrekking tot de respons op de ebola-uitbraak in het algemeen en de impact van de betrokkenheid van de EU in het bijzonder zijn reeds een aantal lessen getrokken, zowel bij de diensten van de EU als bij de lidstaten, alsmede op het niveau van de VN, wier secretaris-generaal een panel op hoog niveau heeft benoemd. De resultaten van deze verschillende exercities zullen in 2015 beschikbaar zijn.

2. OVERZICHT VAN DE BEREIKTE RESULTATEN In het volgende deel wordt een overzicht gegeven van de resultaten van de belangrijkste financiële programma’s in 2014. Het is gestructureerd aan de hand van de rubrieken van de begroting. De hoofdstukken 2.1-2.3 behandelen het interne beleid van de Unie en hoofdstuk 2.4 het externe beleid van de Unie. De nadruk ligt op de eerste resultaten, aangezien er nog geen resultaten en effecten op langere termijn zijn. Elk hoofdstuk is als volgt gestructureerd: 1.Een onderdeel over de programma’s van het MFK 2014-2020 per rubriek van de begroting, de financiële dekking ervan en, in voorkomend geval, hoe zij bijdragen tot de verwezenlijking van de Europa 2020-strategie. Waar mogelijk wordt een overzicht gegeven van snelle vooruitgang bij de uitvoering; 2.Een onderdeel over de resultaten en effecten van de programma’s die worden gefinancierd in het kader van het MFK 2007-2013, inclusief voorbeelden van de toegevoegde waarde van de EU; en 3.Een onderdeel over de operationele prestaties, waarin aanwijzingen worden gegeven over de operationele aspecten van de prestaties en wordt omschreven welke acties de Commissie heeft ondernomen om het beheer en de uitvoering van de programma’s te verbeteren teneinde de programma’s beter te doen presteren. 2.1 Slimme en inclusieve groei (rubriek 1 van de begroting)

A) CONCURRENTIEVERMOGEN TER BEVORDERING VAN GROEI EN WERKGELEGENHEID (rubriek 1a) In 2014 waren de belangrijkste programma’s in het kader van rubriek 1a "Concurrentievermogen ter bevordering van groei en werkgelegenheid" (95 % van de vastgelegde financiering) Horizon 2020, grote infrastructuurprojecten (Egnos en Galileo, ITER en Copernicus), de Financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen (CEF) en het Erasmus+-programma voor de financiering van acties op het gebied van onderwijs, opleiding, jeugd en sport. Hoewel het budget ervan in absolute cijfers kleiner is, zijn de door het Cosme-programma gefinancierde acties belangrijk voor de Europese kmo's. De resterende kleinere programma’s vertegenwoordigen 5 % van de financiering en zijn gericht op specifieke kwesties die een oplossing op Europees niveau vergen. Van de vastleggingskredieten is 15,97 miljard EUR toegewezen aan de genoemde programma’s in het kader van rubriek 1a voor 2014, wat neerkomt op 12 % van de totale EU-begroting voor 2014 voor de rubrieken 1-4. Programma Vastleggingskredieten op de begroting 2014 (miljoen EUR) Horizon 2020, kaderprogramma voor onderzoek en innovatie 9 023,1 Grote infrastructuurprojecten (ITER, Egnos en Galileo, Copernicus) 2 418,9 Financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen (CEF) 1 976,2 Onderwijs, opleiding, jeugd en sport (Erasmus+) 1 558,8 Concurrentievermogen van ondernemingen en kmo's (Cosme) 254,1 Andere (bv. PSCI, Douane, Fiscalis, EaSI, EFG) 743,6 TOTAAL 15 974,7 Die voornaamste financiële programma’s dragen bij aan de Europa 2020-prioriteiten van slimme en duurzame groei. Zij steunen investeringen in de toekomst van Europa door verschillende programma’s die gericht zijn op het stimuleren van onderzoek en innovatie, de verbetering van vaardigheden en permanente educatie, het stimuleren van ondernemerschap, het vergemakkelijken van het gebruik van slimme netwerken en de digitale economie, de aanleg van onderling verbonden trans-Europese netwerken, investeringen in pan-Europese infrastructuur, en een efficiënter gebruik van energie en middelen. De centrale doelstelling van Europa 2020 om de investeringen in O&O op te trekken tot 3 % van het bbp kan niet worden bereikt door EU-financiering alleen (en dat was ook nooit de bedoeling), aangezien die ongeveer 10 % bedraagt van de totale publieke O&O-uitgaven, die voornamelijk van de lidstaten komen. De EU-begroting wil het effect van de EU-financiering zo groot mogelijk maken door partnerschappen met en tussen de lidstaten en organisaties in de particuliere sector te stimuleren door gezamenlijke programmering en publiek-private partnerschappen (PPP’s) en door het creëren van hefboomeffecten van EU-financiering via financiële faciliteiten in het kader van Horizon 2020, het CEF en Cosme. De programma’s van deze rubriek worden uitgevoerd via direct beheer. Vanaf 2014 is de uitvoering ervan ten dele uitbesteed aan vijf uitvoerende agentschappen: REA, ERCEA, EASME, INEA en EACEA. In 2014 is begonnen met de uitvoering van alle programma’s van deze rubriek. De in 2014 gepubliceerde oproepen in het kader van Horizon 2020 hebben reeds grote belangstelling gewekt. Voor de 79 afgesloten oproepen werden 1 410 subsidieovereenkomsten ondertekend. Zo was met name de vraag naar door Erasmus+ gefinancierde mobiliteit hoger dan verwacht (ongeveer 21 000 projecten zijn ingediend op het gebied Onderwijs en Opleiding en meer dan 11 000 op het gebied Jeugd) en was de vraag naar samenwerkingsprojecten (er zijn ongeveer 12 000 projecten ingediend) zeer hoog in vergelijking met de beschikbare middelen (met in de meeste gevallen selectiepercentages van circa 15 % of minder). De aantrekkelijkheid van het Kaderprogramma voor onderzoek blijkt ook uit het aantal derde landen die hebben verzocht eraan deel te kunnen nemen. In de loop van 2014 zijn Horizon 2020-associatieovereenkomsten gesloten met 12 landen; twee andere landen hebben om een associatie verzocht. De overeenkomsten op het gebied van wetenschap en technologie met de VS, Oekraïne en China zijn verlengd. Wat Galileo, Egnos en Copernicus betreft, staat de Commissie in de jaren 2015-2020 voor de uitdaging een toenemend gebruik en commerciële exploitatie door gebruikersgemeenschappen en commerciële spelers te bevorderen. Het is nog vroeg, maar er is goede hoop dat het scala aan aangeboden diensten kan blijven groeien zoals gepland en dat de commerciële benutting van de aangeboden diensten voldoening zal bieden. Resultaten en effecten van de programma’s van het MFK 2007-2013 Zevende kaderprogramma voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (KP7) Het onderzoeksbeleid van de EU heeft via KP7 bijgedragen aan de centrale doelstelling van Europa 2020 "De investeringen in O&O optrekken tot 3 % van het bbp" (2,02 % in 2013). In afwachting van de resultaten van de huidige ex-postevaluatie, blijkt uit de meest recente deelnamestatistieken voor KP7 dat tussen 2007 en 2013 voor 487 afgesloten oproepen bijna 136 000 voorstellen zijn ontvangen van meer dan 600 000 organisaties en personen, en dat daarvan circa 20 % zijn gefinancierd. De totale projectkosten van de geselecteerde voorstellen voor de periode 2007-2013 bedragen 64,3 miljard EUR en de gevraagde financiële bijdrage van de EU daarvoor 45,4 miljard EUR op een totaal beschikbaar bedrag van 55,5 miljard EUR. Kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) maken 46 % uit van alle industriële organisaties die deelnemen aan projecten voor de periode 2007-2013. De deelname van kmo's aan gezamenlijke onderzoeksprojecten bedroeg 17,4 % (in oktober 2013), meer dan het streefcijfer van 15 %. De gemiddelde EU-bijdrage aan kmo’s die deelnemen aan het KP7 voor de periode 2007-2013 is 259,772 EUR per bedrijf. In december 2014 was 48 % van alle KP7-onderzoeksprojecten afgerond. Dat leverde meer dan 38 600 wetenschappelijke publicaties op, waarvan bijna 40 % verscheen in collegiaal getoetste tijdschriften met een grote impact. Voor de 7 288 voltooide projecten van KP7 is een technologische output van 1 586 aanvragen met betrekking tot intellectuele-eigendomsrechten gerapporteerd, waaronder 1 291 octrooiaanvragen (81 %). Dit vrij hoge percentage octrooiaanvragen wijst op het exploiteerbare innovatiepotentieel van het onderzoek. De deelname aan KP7 droeg ook bij aan een duurzame werkgelegenheid voor onderzoekers in Europa. Volgens een evaluatie uit 2014 werden tijdens de uitvoering van KP7-projecten door de begunstigde onderzoeksteams ongeveer 142 000 extra onderzoekers aangeworven. Na de voltooiing van het project bleef ongeveer 43 % van hen in hun team (een nettoretentie van 1 op 2,3 aangeworven onderzoekers). Dit stemt overeen met een geraamde rechtstreekse creatie van 61 000 extra arbeidsplaatsen in deelnemende organisaties na afloop van de projecten. De deelname aan het KP heeft ook bijgedragen aan het vergroten van het aandeel van vrouwen en van internationale onderzoekers in de begunstigde onderzoekteams. Tegelijkertijd ondersteunden de Marie Skłodowska-Curie-acties voor de periode 2007-2013 ongeveer 50 000 onderzoekers (inclusief ongeveer 10 000 promovendi) van 136 verschillende nationaliteiten in meer dan 81 landen. Bij meer dan één op de vijf KP7-projecten in het specifieke programma "Samenwerking" (22 %) is een deelnemer betrokken uit een van 105 derde landen. De belangrijkste onderzoeksgebieden met deelnemers uit derde landen zijn gezondheidszorg, voeding, landbouw en biotechnologie, ICT en milieu. De VS en de BRIC-landen vormen de top 5 deelnemende derde landen. Uit een in 2014 verrichte enquête onder internationale deelnemers aan het programma "Samenwerking" van KP7 blijkt dat de voordelen van internationale samenwerking in het kader van KP7 het winnen van de nationale financieringsmechanismen, omdat deelname aan het KP: • betere toegang geeft tot de internationale onderzoeksgemeenschap/netwerken; • betere toegang geeft tot vooraanstaanden op het vakgebied; • deelnemende onderzoekers/organisaties een betere reputatie, positie en status biedt; • een betere hefboomwerking van de beschikbare financiering/extra financiering impliceert; • betere voorwaarden biedt voor de vorming van internationale consortia. Grote infrastructuurprojecten

In 2014 heeft Zwitserland een associatieovereenkomst met de EU en Euratom ondertekend betreffende sommige delen van Horizon 2020, het Euratom-onderzoeksprogramma en ITER-activiteiten voor de periode 2014-2020. Door die overeenkomst kan Zwitserland dus deelnemen aan de ITER-activiteiten en kan het volwaardig lid zijn van de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER (F4E), die zorgt voor de EU-bijdrage aan de ITER-Organisatie. De financiële programma’s ter ondersteuning van de Europese satellietnavigatiesystemen (Egnos en Galileo) en het Europees aardobservatiesysteem GMES-Copernicus bleven ook in 2014 resultaten boeken. Ongeveer 65 % van alle bestaande modellen satellietnavigatieontvangers zijn nu klaar voor Egnos, en kunnen dus gebruikmaken van het Egnos-signaal. In Europa zijn thans op meer dan 110 luchthavens in 15 landen meer dan 170 op Egnos gebaseerde landingsroutes beschikbaar die een betere navigatie mogelijk maken bij landingen op een luchthaven waar de zichtbaarheid beperkt is. De Airbus A350 is het eerste grote commerciële vliegtuig dat in optie kan landen met Egnos. Bij de meeste van de 750 vaste orders werd voor de Egnos-optie gekozen. Egnos wordt ook gebruikt voor de binnenvaart op de 400 km lange Donau in Hongarije. Een multinationale gas- en aardoliemaatschappij is bezig haar 1 500 vrachtwagens in Italië en 400 vrachtwagens buiten Italië uit te rusten met voor Egnos geschikte apparaten om toezicht te houden op het vervoer van koolwaterstoffen. Ongeveer 90 % van de hoogwaardige maaidorsers die thans worden verkocht door een toonaangevende fabrikant van landbouwmachines is uitgerust met voor Egnos geschikte ontvangers. Nadat corrigerende maatregelen zijn genomen, ligt het Galileo-programma, waarbij vertragingen waren opgetreden, weer op schema. In augustus 2014 werden twee Galileo-satellieten als gevolg van een probleem bij de lancering in een onjuiste baan om de aarde gebracht. Zij zijn sindsdien naar een betere baan verplaatst en de testresultaten zijn positief gebleken. De lancering van Galileo-satellieten is in maart 2015 hervat, waardoor het algemene plan voor de ontplooiing van de Galileo-constellatie op schema blijft. Wat Copernicus betreft, is Sentinel-1A in april 2014 gelanceerd. Vier maanden later werden gegevens verkregen die zijn gebruikt voor het in kaart brengen van de breuk die is veroorzaakt door de zwaarste aardbeving die Noord-Californië in 25 jaar heeft gekend. Hieruit blijkt dat de Europese satellietindustrie mondiaal kan opereren. Leninggarantie-instrument voor trans-Europese vervoersnetwerkprojecten Het "leninggarantie-instrument voor trans-Europese vervoersnetwerkprojecten" (LGTT) is een gezamenlijk financieel instrument van de Commissie en de EIB dat in 2008 is gecreëerd om TEN-T-infrastructuurprojecten te versnellen en uit te voeren. Een kapitaalinbreng van 250 miljoen EUR door de Commissie had eind 2014 reeds aanleiding gegeven tot een totale investering van meer dan 12 miljard EUR in de zes TEN-T transacties in de haven-, weg- en spoorwegsector in Duitsland, Frankrijk, Portugal, Spanje en het Verenigd Koninkrijk waarvan de inkomsten risico liepen. Erasmus en Marie Skłodowska-Curie Europese maatregelen op het gebied van mobiliteit hebben bijgedragen tot het kerndoel van Europa 2020 dat ten minste 40 % van de 30 tot 34-jarigen een einddiploma hoger onderwijs haalt (thans 36,9 %). Sinds de start van Erasmus heeft het programma de mobiliteit van meer dan 3 miljoen begunstigden aangemoedigd. Een studie om de effecten van de mobiliteit op de vaardigheden en de inzetbaarheid van studenten te beoordelen, is in 2014 afgerond. Daarin werd geconcludeerd dat 52 % van de Erasmus-studenten hun arbeidsmarktvaardigheden hadden vergroot als gevolg van hun ervaring in het buitenland. Die vaardigheden zijn zeer gegeerd door werkgevers die buitenlandse ervaring belangrijk achten voor de inzetbaarheid. Uit de studie bleek dat Erasmus-studenten gemakkelijker een eerste baan vinden en betere carrièrevooruitzichten hebben. Cosme (programma voor het concurrentievermogen van ondernemingen en kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s)) en het subprogramma Erasmus voor jonge ondernemers Europese acties hebben het bedrijfsklimaat voor ondernemingen verbeterd doordat zij hebben bijgedragen tot het verminderen van de kosten en de tijd voor het opstarten van een bedrijf, van 5,4 werkdagen in 2012 tot 3,5 in 2014 (een vermindering met 35 %) met een gemiddelde kostprijs van 313 EUR in 2014 in vergelijking met 372 EUR in 2012 (een vermindering met 15 %). Uit de evaluatie van het programma Erasmus voor jonge ondernemers (EJO) is gebleken dat 36,5 % van de potentiële ondernemers na de uitwisseling een bedrijf is begonnen. Tegen de achtergrond van een daling van het aantal nieuwe ondernemingen in Europa in de periode 2009-2011 met 5 % en een daling van het aantal micro-ondernemingen in de jaren 2010-2012 met 3 %, is dit een positief en bemoedigend resultaat. Andere belangrijke punten die in de evaluatie naar voren zijn gekomen, betreffen de vrij hoge overlevingspercentages van nieuwe ondernemingen ten opzichte van het Europese gemiddelde voor kmo's en het vermogen om nieuw personeel aan te nemen: slechts 79 % van de Europese start-ups overleven na twee jaar activiteit; slechts 57 % van hen haalt zijn derde verjaardag, terwijl 87 % van de nieuwe EJO-ondernemers dan nog actief zijn. Andere programma’s In 2014 zijn gegevens beschikbaar gekomen over de prestaties van kleinere programma’s (Fiscalis, Douane, Hercules). De doelstellingen van die programma’s zijn niet rechtstreeks gekoppeld aan die van Europa 2020, maar de programma's hebben betrekking op specifieke behoeften inzake samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van belastingen en douane en de bescherming van de financiële belangen van de Unie. In de externe evaluatie van het Fiscalis 2013-programma werd geconcludeerd dat het programma de belastingdiensten van de lidstaten de nodige middelen heeft verstrekt om effectief informatie uit te wisselen (bv. gestandaardiseerde elektronische belastingformulieren, enz.). Ongeveer 75 % van de begroting werd besteed voor de exploitatie en de ondersteuning van de IT-systemen voor de uitwisseling van gegevens tussen de belastingdiensten. Een voorbeeld hiervan is het systeem voor de uitwisseling van btw-informatie (VIES) op het web, waardoor marktdeelnemers en nationale overheden 160 miljoen EUR konden besparen. Er konden belangrijke efficiëntieverbeteringen worden gerealiseerd doordat het programma de uitwisseling van informatie en het toezicht heeft gestroomlijnd en vereenvoudigd dankzij standaardisering, digitalisering en de interoperabiliteit van middelen. Wat de doeltreffendheid betreft, heeft Fiscalis geholpen ongeveer 3,26 miljard EUR aan verschuldigde belastingen op te sporen, wat rechtstreeks bijdraagt aan de strijd van de Unie tegen belastingontduiking. In de evaluatie van het programma Douane 2013 werd geconcludeerd dat dit een aanzienlijke bijdrage leverde aan een betere veiligheid en beveiliging, de bescherming van de financiële belangen van de EU en de vergemakkelijking van de handel. Door de gefinancierde trans-Europese IT-systemen konden de lasten worden verdeeld tussen de Europese Unie en de deelnemende landen. Voorts droegen de gefinancierde risicomanagementsystemen bij aan een betere controle van gevaarlijke goederen en de effectieve vaststelling en inning van douanerechten. De douane-unie is beter beveiligd, hetgeen een rechtstreeks en positief effect had op de bescherming van de financiële belangen van de EU. Tevens bleek uit de evaluatie dat de gefinancierde netwerkactiviteiten van essentieel belang waren en bijdroegen tot het verzekeren van een consistente toepassing van de douanewetgeving, de verspreiding van beste praktijken en het opbouwen van het vertrouwen dat nodig is opdat de douanediensten als één man optreden. In de evaluaties werd een aantal aanbevelingen gedaan die meestal van operationele aard waren (zoals verbeteringen van de IT-systemen en -applicaties). Thans wordt een actieplan opgesteld waarin wordt aangegeven hoe die praktische aanbevelingen in de huidige programmeringsperiode zullen worden opgevolgd.

In de evaluatie van HERCULE werd geconcludeerd dat het programma zijn doelstellingen bereikte en de verwachte impact had, namelijk de bescherming van de financiële belangen van de Unie, en dat resultaten werden geboekt met betrekking tot i) de ondersteuning van de rechtshandhavings- en douaneautoriteiten, ii) betere samenwerking en iii) toegang tot gegevens en analyses. Uit de evaluatie bleek echter ook dat efficiëntiewinsten kunnen worden behaald indien de lidstaten beste praktijken uitwisselen met betrekking tot de aankoop en levering van uitrusting. Operationele aspecten van prestaties In 2014 ging de Commissie intensiever gebruikmaken van uitvoerende agentschappen nadat zij positieve ervaringen had opgedaan met de uitvoering van delen van de programma’s voor onderzoek en innovatie in het vorige MFK. In het syntheseverslag 2014 is een aantal uitdagingen op het gebied van toezicht op de governance en/of verantwoordingsplicht in verband met de overdracht van het programmabeheer aan uitvoerende agentschappen (UA's) en gemeenschappelijke ondernemingen (GO’s) in kaart gebracht en zijn passende corrigerende maatregelen voorgesteld. In 2014 hebben de voor onderzoek verantwoordelijke DG’s drie belangrijke veranderingen ingevoerd, die gericht zijn op grotere doeltreffendheid en efficiëntie bij de uitvoering: Oprichting van een gemeenschappelijk ondersteuningscentrum (GOC): de uitvoering van KP7 door verschillende directoraten-generaal en andere organen had in sommige gevallen geleid tot uiteenlopende praktijken in de verschillende delen van het programma. Dit werd opgemerkt door de Rekenkamer, die opriep tot een consistente en uniforme behandeling van alle begunstigden en een samenhangende uitvoering van het KP. De Commissie heeft die aanbevelingen gevolgd: het GOC coördineert, houdt toezicht op en zorgt voor coherentie tussen de verschillende uitvoeringsorganen, waardoor de begunstigden gelijk kunnen worden behandeld. Oprichting van een gemeenschappelijke controledienst (GCD): Voor Horizon 2020 zal de GCD alle controles verrichten, inclusief die op de uitvoerende agentschappen en de gemeenschappelijke ondernemingen. Het is een grote stap vooruit in het waarborgen van een geharmoniseerde aanpak en ook om ervoor te zorgen dat de controlelast voor de begunstigden tot een minimum wordt beperkt. In 2014 is een nieuw online deelnemersportaal opgericht dat alle relevante informatie over EU-programma’s voor onderzoek, innovatie en concurrentievermogen bevat. Het portaal biedt één enkel contactpunt voor Horizon 2020 waar aanvragers en begunstigden informatie kunnen krijgen over alle steunregelingen en alle oproepen op dit gebied. Om het systeem zo gebruikersvriendelijk mogelijk te maken, wint de Commissie continu advies van gebruikers in. B) Economische, sociale en territoriale samenhang (rubriek 1B van de begroting) Rubriek 1B van het financieel kader betreft het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO), het Cohesiefonds (CF), het Europees Sociaal Fonds (ESF) — inclusief de specifieke aanvullende toewijzing van het jongerenwerkgelegenheidsinitiatief en het Fonds voor Europese hulp aan de meest behoeftigen (FEAD). Al deze programma’s staan onder gedeeld beheer. Het EFRO, het CF en het ESF vormen het cohesiebeleid van de EU. De voornaamste doelstelling daarvan is de versterking van de economische, sociale en territoriale samenhang van de regio’s en de lidstaten, door de beschikbare middelen te concentreren op de minder ontwikkelde regio’s en lidstaten. Het cohesiebeleid is ook het belangrijkste investeringsinstrument van de EU voor het bereiken van de doelstellingen van Europa 2020 om groei en het scheppen van werkgelegenheid op het niveau van de EU en structurele hervormingen op nationaal niveau te ondersteunen. Financiering uit het cohesiebeleid vertegenwoordigt in een aantal lidstaten (HU, SK, LT) meer dan 50 % van de investeringsbegroting, wat het belang ervan voor de ondersteuning van hun strategische investeringen illustreert. In andere lidstaten is de bijdrage bescheidener, vooral in de meer ontwikkelde ("Concurrentievermogen") regio’s en lidstaten. Het Fonds voor Europese hulp aan de meest behoeftigen (FEAD) is een nieuw fonds dat voortbouwt op het beëindigde programma van steun aan de meest behoeftigen, waarvan de gerichte financiering bijdraagt tot de uitbanning van armoede en de nadruk legt op levensmiddelen en fundamentele materiële bijstand en de sociale inclusie van de meest behoeftigen. Van de vastleggingskredieten is 47,5 miljard EUR toegewezen aan de genoemde programma’s in het kader van rubriek 1B voor 2014, wat neerkomt op 35,9 % van de totale EU-begroting voor 2014 voor de rubrieken 1-4. Programma Vastleggingskredieten op de begroting 2014 (miljoen EUR) Regionale convergentie (regio’s met een ontwikkelingsachterstand) 23 243,6 Overgangsregio's 4 695,8 Concurrentievermogen (meer ontwikkelde regio’s) 7 400,5 Cohesiefonds (CF) 7 936,2 Europese territoriale samenwerking 505,7 Ultraperifere en dun bevolkte regio’s 209,1 Fonds voor Europese hulp aan de meest behoeftigen 514,3 Jongerenwerkgelegenheidsinitiatief (specifieke aanvullende toewijzing) 1 804,1 Ander 1 187,1 TOTAAL PROGRAMMA'S 47 496,4 Voor investeringen in het kader van het cohesiebeleid in de periode 2014-2020 is in totaal 351,8 miljard EUR beschikbaar. Doordat de wetgeving voor de periode 2014-2020 pas in december 2013 is goedgekeurd, is vertraging opgetreden bij de goedkeuring van de partnerschapsovereenkomsten (PO’s), die de strategische investeringsprioriteiten van de lidstaten vaststellen, en van de operationele programma’s (OP’s), waarbij die prioriteiten in investeringen worden omgezet. Dit verhinderde dat de uitvoering zoals gepland begin 2014 van start ging, maar de Commissie heeft vaart gezet achter de verdere werkzaamheden om ervoor te zorgen dat alle PO's eind 2014 waren goedgekeurd. De besprekingen met de lidstaten over de OP's zijn in 2015 voortgezet. Voor het FEAD zijn zij afgerond, en tegen maart 2015 had de Commissie alle OP’s goedgekeurd. Wat het cohesiebeleid betreft (EFRO, CF, ESF) waren in april 2015 reeds 241 van de 311 OP’s (77 %) goedgekeurd. Voor het jongerenwerkgelegenheidsinitiatief (JWI) kwamen 20 lidstaten in aanmerking, en 34 OP’s hebben een dergelijke component. 33 van die OP’s zijn reeds vastgesteld. Voorts zijn nog 24 door het EFRO ondersteunde programma’s voor Europese territoriale samenwerking goedgekeurd. Voor 20 lidstaten zijn alle OP's vastgesteld, terwijl een aantal van die programma's voor Spanje, Italië en Tsjechië nog moeten worden goedgekeurd. Dat betekent dat voor die programma’s in de eerste jaren van de nieuwe programmeringsperiode slechts beperkte resultaten beschikbaar zullen zijn. In de periode 2014-2020 zullen de middelen van het cohesiebeleidsprogramma’s worden toegespitst op een beperkt aantal beleidsterreinen die bijdragen tot de verwezenlijking van de Europa 2020-strategie, om zo het effect van de investeringen van de EU te maximaliseren. Tijdens de bespreking van de OP’s streefde de Commissie ernaar om de investeringsprioriteiten in het kader van het OP te koppelen aan problemen die in het kader van het Europees semester waren geïnventariseerd in de landenspecifieke aanbevelingen. Zo zullen de investeringen in het kader van het cohesiebeleid in Bulgarije worden gericht op een verbetering van het ondernemingsklimaat, in het bijzonder wat de toegang van kmo's tot financiering betreft, een structureel probleem dat in de landenspecifieke aanbevelingen voor deze lidstaat herhaaldelijk aan de orde is gesteld (2012-2014). Volgens de informatie die medio maart 2015 beschikbaar was, zal van alle tot dan goedgekeurde EFRO-CF OP’s 86,1 miljard EUR worden geïnvesteerd in slimme groei (40,2 miljard EUR voor O&O en innovatie, 13,5 miljard EUR voor de digitale agenda, 32,4 miljard EUR voor kmo's), en 88,2 miljard EUR in duurzame groei (EUR 37,6 miljard EUR voor de koolstofarme economie, 33,5 miljard EUR voor vervoers- en energie-infrastructuur en 17,1 miljard EUR voor de instandhouding en bescherming van het milieu). Het ESF van zijn kant draagt via zijn vier thematische doelstellingen bij tot de doelstellingen van Europa 2020 voor werkgelegenheid, onderwijs en armoedebestrijding. Om bij te dragen tot zowel slimme als inclusieve groei is in de 150 OP’s die eind april waren goedgekeurd (van de 187 OP’s), in het kader van het ESF en het jongerenwerkgelegenheidsinitiatief 73,7 miljard EUR geprogrammeerd voor acties ter bevordering van duurzame en kwalitatief hoogstaande werkgelegenheid, sociale inclusie, onderwijs, het versterken van de institutionele capaciteit en efficiënte overheidsdiensten. Resultaten en effecten van de programma’s van het MFK 2007-2013 De programma’s in het kader van het cohesiebeleid voor de periode 2007-2013 duren voort tot eind 2015, zodat nog aanzienlijke vorderingen in de richting van de uiteindelijke doelstellingen zullen worden gemaakt. De rapportage van de resultaten van het cohesiebeleid tot 2013 is vooral gebaseerd op de laatste beschikbare monitoringgegevens in de jaarlijkse uitvoeringsverslagen die de lidstaten medio 2014 hebben ingediend. Zij moeten worden gezien in het licht van de in afdeling 1.1 van dit verslag beschreven algemene vooruitgang van Europa 2020. Voor het EFRO en het CF is de in de onderstaande grafieken weergegeven informatie gebaseerd op de kernindicatoren die kunnen worden geaggregeerd op EU-niveau. Wat het ESF betreft, bestaat deze informatie vooral uit gegevens over begunstigden en resultaten van het syntheseverslag van het evaluatienetwerk van ESF-deskundigen (EEN-verslag) , waarin door de lidstaten verzamelde gegevens worden samengevat.

Opgemerkt moet worden dat het gebruik van indicatoren waarvoor gegevens op EU-niveau kunnen worden geaggregeerd, in de periode 2007-2013 niet verplicht was, zodat de rapportage niet exhaustief is (met uitzondering van de verplichte verslaglegging over de deelnemers voor het ESF ). De kernindicatoren geven slechts een aantal outputs van het beleid weer, maar niet de resultaten die specifiek zijn voor het programma. Zij geven een beeld van de omvang van de activiteiten in het kader van het cohesiebeleid, die (zij het in bescheiden mate) bijdragen aan de prioriteiten van Europa 2020. Slimme groei (EFRO en ESF) Blijkens de door de lidstaten verstrekte gegevens hebben via het cohesiebeleid gedane investeringen in slimme groei bijgedragen aan het stimuleren van werkgelegenheid voor hoogopgeleiden en jongeren, ondernemerschap en de verbetering van de digitale connectiviteit in de hele EU. Van 2007 tot 2013 hebben het EFRO en het CF bijvoorbeeld bijgedragen tot het scheppen van een aanzienlijk aantal arbeidsplaatsen (figuur 1) en hebben zij de samenwerking van 26 700 bedrijven met onderzoeksinstituten vergemakkelijkt (figuur 2). Wat de schepping van arbeidsplaatsen betreft, was dit 59 % van het in 2007 gestelde doel, waaruit blijkt dat de wereldwijde financiële en economische crisis een beperkend effect heeft. Als dat cijfer in zijn context wordt geplaatst, blijkt dat de tussen 2007 en 2013 gecreëerde banen 4,7 % vertegenwoordigen van de stijging van de werkgelegenheid die nodig is om te voldoen aan de doelstelling van Europa 2020 om een participatiegraad van 75 % te bereiken. Het aantal ondernemingen wier samenwerking met onderzoeksinstellingen werd ondersteund, bedroeg 87 % van het aanvankelijke doel, wat erop wijst dat het doel in 2015 wellicht zal worden bereikt. Ook dit cijfer vertegenwoordigt echter slechts een zeer klein gedeelte van de ondernemingen in de EU. Figuur 1: Aantal gecreëerde banen Bron: Jaarlijks uitvoeringsverslag van EFRO-CF Figuur 2: Aantal ondernemingen dat samenwerkt met ondersteunde onderzoeksinstellingen Bron: Jaarlijks uitvoeringsverslag van EFRO Met de hulp van EFRO-financiering zijn ongeveer 74 100 onderzoeks-, technologische ontwikkelings- en innovatieprojecten (OTO) uitgevoerd, meestal in de meer ontwikkelde regio’s ("concurrentievermogenregio's"). Deze leidden tot de creatie van bijna 34 800 voltijdse onderzoeksbanen, min of meer gelijkelijk verdeeld tussen minder ontwikkelde regio’s ("convergentieregio’s") en concurrentievermogenregio’s. De toegang tot telecommunicatienetwerken met een grote capaciteit is een belangrijke factor voor het concurrentievermogen en de economische groei. Het EFRO heeft geïnvesteerd in de uitbreiding van de breedbanddekking, met name in de minder ontwikkelde regio’s. De beschikbaarheid van breedband is nu in bijna alle regio’s van de EU nagenoeg 100 %, waardoor de nadelen die de minder ontwikkelde regio’s ondervinden bij het zakendoen via het gebruik van digitale netwerken, kleiner worden. De dekking is echter groter dan die voor de huishoudens, hoewel ook deze laatste in de afgelopen jaren sterk is toegenomen (van 56 % in 2009 tot 76 % in 2013). Het cohesiebeleid droeg ertoe bij dat ongeveer 5 miljoen huishoudens meer tegen het einde van 2013 breedband ter beschikking hadden. Griekenland, Frankrijk, Portugal en Polen ondervonden uitvoeringsproblemen, die de Commissie in de programma’s voor de periode 2014-2020 aanpakt. Steun aan het bedrijfsleven is de belangrijkste bron van nieuwe banen in alle acties die tot nog toe door het EFRO zijn medegefinancierd. In totaal zijn er tot eind 2013 meer dan 209 000 EFRO-projecten ter ondersteuning van investeringen in kmo's in de EU uitgevoerd (82 % van het streefcijfer). Dat heeft rechtstreeks geleid tot de creatie van minstens 274 000 banen in kmo's (veel programma’s brengen geen verslag uit over deze indicator). Voorts hebben ongeveer 98 000 nieuwe bedrijven in de hele EU steun ontvangen in de opstartfase (105 % van de oorspronkelijke doelstelling). De bijstandsverlening door het EFRO bestond onder meer uit subsidies en andere financiële bijstand en uit advies en begeleiding die wordt verstrekt door uit het EFRO gefinancierde centra ter ondersteuning van het bedrijfsleven. Vroegtijdige feedback van een analyse van de steun aan ondernemingen in het kader van de lopende ex-postevaluatie van het EFRO en het Cohesiefonds is reeds beschikbaar: door de 394 beleidsinstrumenten die tot dusver in detail zijn onderzocht, is financiering verstrekt aan bijna 240 000 bedrijven, waarvan 54 % micro-ondernemingen (met minder dan 10 werknemers), 30 % kleine ondernemingen (10-49 werknemers) en 16 % middelgrote ondernemingen (50-249 werknemers). Van de 115 000 ondernemingen waarvoor de sector van activiteit kon worden bepaald, was 43 % actief in de be- en verwerkende industrie, 17 % in de groot- en detailhandel, 9 % in ICT, 6 % in het toerisme, 7 % in de bouwsector en 25 % in andere sectoren. De lopende ex-postevaluatie van het EFRO buigt zich ook over de steun aan grote ondernemingen; daarbij is vastgesteld dat in de zeven landen met de hoogste absolute cijfers voor steun aan grote onderneming 13 % (4,6 miljard EUR) van de steun aan ondernemingen ondernemingen naar grote ondernemingen gaat. De steun is in drie landen — PL, PT en DE — goed voor de helft van de uitgaven. Wat het aandeel van de steun voor grote ondernemingen in verhouding tot de totale EFRO-steun betreft, wordt in Oostenrijk, Portugal en Tsjechië het sterkst op grote ondernemingen gefocust. In de zeven onderzochte landen werden 2 800 grote ondernemingen gesteund. De gemiddelde steun bedroeg 1,6 miljoen EUR per onderneming. Als deze cijfers worden geëxtrapoleerd, kan worden geraamd dat in de EU als geheel ongeveer 4 000 grote ondernemingen EFRO-steun ontvingen (tegen 230 000 projecten voor kmo’s). 79 % van de EFRO-steun gaat naar de be- en verwerkende industrie. Wat het ESF betreft, bevat het EEN-verslag over de resultaten in 2007-2013 gegevens waaruit blijkt dat veel van de door het ESF gefinancierde maatregelen zijn gericht op jongeren. Van het totale aantal deelnemers waren meer dan 20,9 miljoen (31 %) jongeren. Op het gebied van de toegang tot het arbeidsproces waren bijna 5,6 miljoen (29 %) van de deelnemers jongeren, de meeste daarvan in ES, FR en UK. Op het gebied van de verbetering van het menselijke kapitaal waren meer dan 10,3 miljoen deelnemers (40 %) jongeren van 15 tot 24 jaar. Dit weerspiegelt het hoge percentage personen in onderwijs of opleiding, nu veel van deze jongeren nog op school of aan de universiteit zijn. Duurzame groei (EFRO en CF) Op basis van de laatste cijfers van de lidstaten is de voortgang van de investeringen van het cohesiebeleid in verband met duurzame groei ongelijk verdeeld tussen de verschillende sectoren waarin wordt opgetreden. De redenen hiervoor en de corrigerende maatregelen die de Commissie heeft genomen, worden hieronder toegelicht. Om ervoor te zorgen dat de ontwikkeling en economische groei duurzaam zijn, heeft het cohesiebeleid geïnvesteerd in maatregelen tegen overstromingen en bosbranden. Tegen het einde van 2013 hadden meer dan 7 miljoen mensen geprofiteerd van maatregelen tegen overstromingen en meer dan 28 miljoen mensen van projecten tegen bosbranden. Dit laatste is beter dan het streefcijfer voor 2015 (24 miljoen mensen), waaruit blijkt dat bij de investeringen in deze sector goede vooruitgang is geboekt.

Als bijdrage tot de desbetreffende doelstelling van Europa 2020 was eind 2013 nagenoeg 2 700 MW extra capaciteit voor de productie van hernieuwbare energie gecreëerd, dat is 0,72 % van de geraamde minimumcapaciteit die nodig is voor de daadwerkelijke elektriciteitsproductie in de hele EU (figuur 3). Figuur 3: Extra capaciteit voor de productie van hernieuwbare energie (MW) Bron: Jaarlijks uitvoeringsverslag van EFRO-CF Bovendien zijn vele projecten uitgevoerd om de energie-efficiëntie van openbare en flatgebouwen te vergroten, vooral in de EU- 12 landen waar beide soorten gebouwen grote energieverbruikers zijn. De doelmatigheid en doeltreffendheid van die investeringen wordt beoordeeld in het kader van de huidige ex-postevaluatie. Dankzij door de EU medegefinancierde investeringen beschikten meer dan 4,2 miljoen meer mensen eind 2013 over een betere watervoorziening en hadden meer dan 5,5 miljoen mensen toegang tot betere afvalwaterbehandeling. Dat is echter slechts 25 % van het streefcijfer voor 2015, zodat er een ernstig risico is dat de doelstellingen niet worden bereikt. Bij de uitvoering van projecten in BG, SL en ES zijn grote vertragingen opgetreden vanwege de lange procedures voor overheidsopdrachten, de economische neergang in de bouwsector en de daaruit voortvloeiende faillissementen van aannemers, lange nationale procedures voor ruimtelijke ordening en verschillende gevallen van beperkte technische en financiële capaciteiten van de begunstigden — hoofdzakelijk lokale overheden. De ex-antevoorwaarden in het rechtskader van het nieuwe cohesiebeleid zullen helpen om die belemmeringen voor de programma’s van de periode 2014-2020 aan te pakken en moeten ook een positieve invloed hebben op de uitvoering van projecten tijdens de laatste jaren van de OP’s voor de periode 2007-2013. Die voorwaarden zijn bedoeld om problemen aan te pakken waarvan de ervaring heeft geleerd dat zij bijzonder relevant zijn voor de uitvoering van programma's, zoals de omzetting van specifieke EU-wetgeving, de financiering van strategische EU-projecten of de administratieve en institutionele capaciteit. Op het gebied van vervoer is meer dan 3 700 km nieuwe wegen aangelegd, waarvan 1 800 km deel uitmaken van het TEN-T-netwerk. Bovendien is meer dan 3 000 km spoorlijn met financiering van de EU verbeterd (72 % van het streefcijfer). In PL, CZ, PT en BG is de grootste vooruitgang geboekt. Dat geldt ook voor Hongarije, ondanks de recente bezorgdheid over de regelmatigheid van de criteria voor de selectie van projecten. Sommige projecten hebben evenwel nog steeds te lijden onder vertragingen bij openbare aanbestedingen en planningsprocedures. Dit is met name het geval met spoorwegprojecten in de cohesielanden, waar de resultaten eind 2013 slechts op ongeveer 20 % van de doelstellingen uitkwamen. De problemen worden in de periode 2014-2016 aangepakt via actieplannen die worden opgesteld in nauwe samenwerking tussen de Commissie en de nationale autoriteiten. Bij de ex-postevaluatie van het EFRO en het Cohesiefonds rees de vraag of de jaarlijkse uitvoeringsverslagen voldoende informatie boden over grote projecten (vele daarvan op het gebied van vervoer en milieu). Die informatie bleek doorgaans te ontbreken of van slechte kwaliteit te zijn. Op basis van een enquête bij de beheersautoriteiten kwamen de auteurs van de studie in totaal 50 goedgekeurde grote projecten op het spoor waarvoor in oktober 2014 nog niet met de fysieke werkzaamheden was begonnen. Dit komt overeen met ongeveer 7 % van de goedgekeurde grote projecten. Meer dan de helft hiervan bevinden zich in de EU-15. Het EFRO draagt ook bij tot een duurzamer openbaar vervoer, zoals blijkt uit het volgende voorbeeld: Vijf grote Europese openbaarvervoerbedrijven hebben hun krachten gebundeld in het transnationale initiatief "Ticket to Kyoto". Samen wisselen zij ervaringen uit, innoveren zij en experimenteren zij met praktische oplossingen om de CO2-uitstoot van het openbaar vervoer te verminderen. De coördinatie van 5 grote openbaarvervoerbedrijven is zonder weerga en levert een goed voorbeeld op van de meerwaarde die samenwerking op EU-niveau kan bieden. Daardoor zijn de planningkosten verlaagd door de uitbreiding van het aantal mogelijke leveranciers, de organisatie van eventuele gezamenlijke aanbestedingen en de vaststelling van de voorwaarden voor de optimale toepassing daarvan, waarbij een gezamenlijke aanpak is ontwikkeld die zonder meer in andere bedrijfstakken kan worden overgenomen. De totale investering voor het project bedroeg 12 miljoen EUR, waarvan de helft (6 miljoen EUR) afkomstig was van het EFRO. Inclusieve groei (EFRO en ESF) Het EFRO en het ESF werken nauw samen om ervoor te zorgen dat de bestaande problemen op geïntegreerde wijze worden aangepakt door middel van investeringen in zowel harde infrastructuur als zachte maatregelen met activiteiten zoals onderwijs en opleiding. Uit de in het EEN-verslag voor het ESF gerapporteerde resultaten voor de periode 2007-2012 blijkt dat de gefinancierde programma’s een zeer ruim bereik hadden, met in december 2012 68 miljoen geregistreerde individuele deelnemers. Dankzij deze maatregelen hebben meer dan 5,7 miljoen deelnemers een baan gevonden; 79 % van die banen zijn gecreëerd in ES, FR, PL en UK. Bijna 8,6 miljoen mensen hebben een kwalificatie verkregen, waarbij CZ, DE, ES, FR, IT, NL, PL, SK en UK goed zijn voor 78 % van de behaalde kwalificaties, waarvan meer dan 3,4 miljoen het resultaat waren van de bijscholing van werknemers. Bijna 550 000 deelnemers creëerden hun eigen baan (als zelfstandige) of startten een nieuwe onderneming, de meeste daarvan in DE, ES, FI, FR, GR en IT. Uit de analyse van de door de lidstaten ingediende uitvoeringsverslagen blijkt dat de maatregelen van het ESF bestaande interventies aanvullen door steun te verlenen voor groepen (zoals ouderen (50+), etnische minderheden, gevangenen, Roma) of beleidsterreinen die anders geen steun zouden ontvangen. Dit is bijvoorbeeld het geval in het Verenigd Koninkrijk, waar de nationale autoriteiten van mening zijn dat het ESF het toepassingsgebied verruimt door zich te richten op groepen die niet in aanmerking komen voor gewone steun, door het scala van activiteiten uit te breiden en een intensievere steun te bieden aan personen die het het moeilijkst hebben om zich in de arbeidsmarkt te integreren (d.w.z. leden van gediscrimineerde minderheden, personen met geestelijke gezondheidsproblemen, een lichamelijke handicap of een strafblad). Op het gebied van de toegang tot het arbeidsproces wordt het effect van de maatregelen in het kader van het ESF gemeten in het aantal mensen dat werk vindt of zelfstandige wordt of beter in staat is om een baan te vinden. Uit evaluaties die zijn uitgevoerd door de lidstaten blijken wat werkgelegenheid en werkloosheid betreft aanzienlijke nettoverschillen die samenhangen met de activiteiten van het ESF. Zo hebben mensen in door het ESF ondersteunde programma's meer kans om werk te vinden dan de controlegroep. Sommige evaluaties wijzen ook op de "zachte" resultaten van acties betreffende de toegang tot het arbeidsproces, waaronder zaken als een onafhankelijker en effectiever zoeken naar werk, meer zelfvertrouwen, grotere motivatie voor werk en betere sociale integratie in het algemeen. Op het gebied van sociale inclusie waren de activiteiten van het ESF gericht op deelnemers uit groepen die bijzonder kwetsbaar zijn op de arbeidsmarkt: migranten (7 %), etnische minderheden (12 %), gehandicapten (14 %), mensen die slechts basisonderwijs of lager secundair onderwijs hebben genoten (45 %). Gezien de verscheidenheid van de doelgroepen zijn de meest doeltreffende ESF-acties die welke zeer specifiek op de behoeften van die groepen zijn toegespitst. Wat de verbetering van het menselijk kapitaal betreft, heeft het ESF bijgedragen tot de verruiming van de deelname aan opleiding en onderwijs, met name door jongeren, migranten en laaggeschoolden (46 % van de deelnemers hadden hoogstens lager secundair onderwijs gevolgd). Het ESF is in sommige lidstaten ook gebruikt om de competenties van werkenden te vergroten of om mechanismen in te stellen om bestaande competenties te erkennen (DK, ES). Op het gebied van de administratieve capaciteit zijn meer dan 913 000 deelnemingen gerapporteerd; de overgrote meerderheid (bijna 891 000 ofte 98 %) daarvan waren voornamelijk werknemers van overheidsdiensten, openbare diensten en sociale partners. Het belangrijkste resultaat op dit beleidsterrein is het aantal personen dat een kwalificatie heef behaald — meestal de werknemers van overheidsdiensten. Op basis van gegevens van slechts vijf lidstaten (CY, GR, HU, MT en RO) werden meer dan 157 000 kwalificaties behaald. Wat het EFRO betreft, blijkt uit de thans beschikbare monitoringgegevens dat er goede vooruitgang is geboekt met de investeringen in onderwijs- en kinderopvangfaciliteiten, nu de capaciteit van de gesubsidieerde infrastructuur bijna 6,2 miljoen mensen bedraagt, wat reeds meer is dan het streefcijfer van 5,2 miljoen voor 2015. Operationele aspecten van prestaties De Commissie voert verschillende acties uit die moeten zorgen voor een solider uitvoeringskader dat de verwezenlijking van de doelstellingen van de programma's zal vergemakkelijken. Die acties zouden ook de problemen moeten oplossen die de Rekenkamer in 2014 aan de orde heeft gesteld in vijf speciale verslagen over investeringen waarvoor in het kader van de programmeringsperioden 2000-2006 en 2007-2013 steun is verleend door programma's van het EFRO en het CF. In die verslagen beval de Rekenkamer aan om ervoor te zorgen dat de programma-autoriteiten bij de vaststelling van investeringsprioriteiten meer nadruk leggen op de doeltreffendheid, doelmatigheid en zuinigheid van de projecten en dat bij de monitoring van de uitvoering van de projecten moet worden gebruikgemaakt van adequate en transparante prestatie-indicatoren. Een van de acties is een initiatief van de Commissie om, binnen de grenzen van haar bevoegdheden bij gedeeld beheer, tekortkomingen in de administratieve capaciteit van de lidstaten aan te pakken. Dit gebeurt door middel van technische vergaderingen, gericht advies en dialoog met de nationale autoriteiten. Voorts heeft de Commissie in 2014 een nieuw handboek voor overheidsopdrachten met gedetailleerde richtsnoeren voor de begunstigden voorgesteld, samen met een opleidingsprogramma dat in 2015 moet worden uitgevoerd. Naar verwachting zal dit nieuwe handboek een bijdrage leveren aan de algehele verbetering van de praktijken inzake overheidsopdrachten, die een van de belangrijkste middelen zijn om de kostenefficiëntie van door de Fondsen medegefinancierde acties te waarborgen. De Commissie heeft een intercollegiaal bijstandsinstrument ontwikkeld dat erop gericht is de tenuitvoerlegging van de fondsen op het terrein te verbeteren door de uitwisseling van praktijken en advies tussen de lidstaten, en in 2015 zal een proefproject voor de uitwisseling van deskundigen plaatsvinden. Verwacht wordt dat deze maatregelen bij de uitvoering van de programma’s voor 2014-2020 het verschil zullen maken.

Het nieuwe regelgevingskader voor 2014-2020 bevat nieuwe elementen zoals: een sterkere nadruk op een resultaatgerichte aanpak, met een koppeling van de gefinancierde acties aan de landenspecifieke aanbevelingen in het kader van het Europees semester, ex-antevoorwaarden om te zorgen voor een solide uitvoeringskader vanaf het begin van de uitvoering, een jaarlijkse verslaglegging over output- en resultaatindicatoren op het niveau van de prioritaire as en krachtige bepalingen voor effectbeoordelingen door de lidstaten. De dienst Interne audit van de Commissie heeft een doelmatigheidscontrole verricht waarbij de verschillen zijn onderzocht tussen het oorspronkelijke Commissievoorstel voor de ESI-fondsen en het eindresultaat van het wetgevingsproces en de daaruit voortvloeiende risico’s voor de verwezenlijking van de doelstellingen van het programma. De bevindingen daarvan zullen in de komende maanden worden gepubliceerd in het kader van het jaarverslag van de Commissie betreffende interne audits. 2.2 Duurzame groei: natuurlijke hulpbronnen (rubriek 2 van de begroting) Rubriek 2 van het financieel kader omvat de twee pijlers van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB), namelijk de eerste pijler betreffende de marktgerelateerde uitgaven en de rechtstreekse betalingen uit het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF), en de tweede pijler betreffende de steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (Elfpo). Het GLB wordt uitgevoerd onder gedeeld beheer. Die rubriek omvat ook het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij (Efmzv) (met een combinatie van gedeeld en direct beheer) en een budget voor de internationale dimensie van het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB), alsmede activiteiten op het gebied van klimaat en milieu via het programma voor het milieu en klimaatactie (LIFE), die onder direct beheer worden uitgevoerd. De acties van deze rubriek dragen vooral bij tot de doelstellingen van Europa 2020 op het gebied van duurzame groei, maar houden ook enigszins verband met slimme en inclusieve groei wat investeringen betreft die bevorderlijk zijn voor het scheppen van banen en innovatie. Voedselveiligheid en de bevordering van slimme, duurzame en inclusieve groei voor de EU-landbouw en plattelandsgebieden zijn de belangrijkste doelstellingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) tijdens het MFK 2014-2020. De maatregelen in het kader van het ELGF beogen een verdere verbetering van de situatie van de primaire producenten in de voedselketen, het dichter bij de wereldmarktprijzen brengen van de grondstoffenprijzen in de EU en het ondersteunen van het landbouwinkomen door middel van rechtstreekse betalingen, die nu grotendeels zijn ontkoppeld van de productie. In het kader van de tweede pijler van het GLB blijft het Elfpo het economische, sociale en milieuwelzijn van plattelandsgebieden en de duurzaamheid van het plattelandsmilieu nastreven. In het nieuwe gemeenschappelijk strategisch kader, dat ook geldt voor het EFRO, het ESF, het CF en het Efmzv, zal het Elfpo bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Europa 2020-strategie. De belangrijkste prioriteiten van het Efmzv in het nieuwe financiële kader zijn de bevordering van een ecologisch duurzame, hulpbronnenefficiënte, innovatieve, concurrerende en op kennis gebaseerde visserij en aquacultuur, de bevordering van de uitvoering van het GVB, de verbetering van de werkgelegenheid en de territoriale cohesie, de bevordering van afzet en verwerking en de bevordering van de uitvoering van het geïntegreerd maritiem beleid (GMB). Het nieuwe programma LIFE is een specifiek instrument voor milieu- en klimaatactie, dat moet functioneren naast de mainstreaming die voor het MFK 2014-2020 is goedgekeurd, hetgeen betekent dat milieu- en klimaatactie een integrerend onderdeel vormen van alle belangrijke instrumenten en interventies. Van de vastleggingskredieten is 59 miljard EUR toegewezen aan rubriek 2 voor 2014, wat neerkomt op 44,6 % van de totale EU-begroting voor 2014 voor de rubrieken 1-4. Programma Vastleggingskredieten op de begroting 2014 (miljoen EUR) Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) - marktgerelateerde uitgaven en rechtstreekse betalingen 43 778,1 Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (Elfpo) 13 990,3 Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij (Efmzv) 861 Milieu- en klimaatactie (LIFE) 403,4 TOTAAL 59 032,7 2014 was een overgangsjaar, waarin na de hervorming van het GLB van 2013 voor het eerst het herziene stelsel van marktmaatregelen werd toegepast, en in 2015 is begonnen met de tenuitvoerlegging van de hervorming van de rechtstreekse betalingen. De Commissie heeft haar inspanningen geconcentreerd op het onderzoek en de goedkeuring van de plattelandsontwikkelingsprogramma’s voor 2014-2020 (POP’s), en op de uitvoering van de nieuwe regeling inzake rechtstreekse betalingen. Naar verwachting zal de Commissie eind mei 2015 in totaal 51 van de 118 POP’s hebben vastgesteld, en zullen de overige programma’s in de loop van 2015 worden goedgekeurd. Ook werden aanzienlijke inspanningen geleverd om de vaststelling van de operationele programma’s van het Efmzv te versnellen teneinde de late vaststelling van de Efmzv-verordening in mei 2014 te compenseren. In april 2015 waren vijf operationele programma’s van de 27 goedgekeurd door de Commissie. Door de late goedkeuring van de LIFE-verordening en het daarop volgende meerjarig werkprogramma voor 2014-2017 liep het nieuwe LIFE-programma een lichte vertraging op. Niettemin is in 2014 een eerste oproep tot het indienen van voorstellen gepubliceerd. Resultaten en effecten van de programma’s van het MFK 2007-2013 De hierna vermelde resultaten zijn vooral gebaseerd op de laatste beschikbare monitoringgegevens over de uitvoering van de programma's. In 2014 werd de landbouwsector geconfronteerd met dalende landbouw- en energieprijzen en met de aanzienlijke gevolgen van het in augustus 2014 ingestelde Russische invoerverbod voor levensmiddelen uit de EU. Ondanks die moeilijke economische omstandigheden heeft het GLB ervoor gezorgd dat de landbouwinkomens in de EU slechts in beperkte mate zijn gedaald. De rechtstreekse betalingen hebben hieraan bijgedragen, evenals de GLB-maatregelen die dadelijk na het Russische embargo zijn getroffen om de markten te stabiliseren. In de EU27 zijn de landbouwinkomens tussen 2003 en 2013 gedaald met 8 % en blijven zij onder het EU-gemiddelde. Hoewel het landbouwinkomen in de EU15 is gedaald, is het in de EU12 in dezelfde periode met 43 % gestegen (zij het vanaf een veel lager niveau). Geschat wordt dat de landbouwinkomens in de EU27 zonder rechtstreekse steun van het GLB 22 % lager zouden zijn, maar met grote verschillen tussen de lidstaten, afhankelijk van de structuur van de landbouwbedrijven. Het GLB is blijven ijveren voor een duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen en klimaatactie via met elkaar verbonden eisen die rechtstreekse betalingen koppelen aan de naleving door landbouwers van elementaire normen op het gebied van milieu, voedselveiligheid, gezondheid van dieren en planten en dierenwelzijn, en door specifieke maatregelen inzake plattelandsontwikkeling, zoals agromilieumaatregelen en biologische landbouw. De uitbreiding van de oppervlakte waarop gedurende de programmeringsperiode 2007-2013 agromilieuregelingen van toepassing zijn (46,9 miljoen ha, wat neerkomt op meer dan 25 % van de oppervlakte cultuurgrond in de EU27 in 2013), heeft een belangrijke rol gespeeld in de verbetering van de milieuprestaties van de landbouw in de EU. De emissies van de landbouwsector bleven achteruit gaan, met een gemiddelde jaarlijkse daling van 1,7 % tussen 2001 en 2012. Ook het aandeel van de landbouw in de totale uitstoot is blijven dalen. Het GLB heeft via verschillende instrumenten ook een evenwichtige territoriale ontwikkeling in de EU bevorderd. Zo is de inkomenssteun voor de overgrote meerderheid van de 12 miljoen landbouwbedrijven en de bijbehorende 25 miljoen mensen cruciaal voor het behoud van de werkgelegenheid. Voorts is tot dusver innovatiesteun verleend aan 136 000 landbouwbedrijven die nieuwe producten of technieken hebben geïntroduceerd, zoals een nieuwe hoogtechnologische bio-ethanolfabriek in Estland die plantaardig afval en suikerbieten verwerkt. De nieuwe fabriek heeft in de regio 20 extra banen opgeleverd en kan momenteel per dag 5 000 liter bio-ethanol produceren uit plantaardig afval en suikerbieten, hetgeen een duidelijk teken is dat de investeringen doeltreffend zijn. De uitvoering van het EVF (de voorganger van het Efmzv) vertraagde, met name in de meeste lidstaten aan de Middellandse en de Zwarte Zee, als gevolg van de financiële en economische crisis. Dat blijkt duidelijk uit het feit dat de lidstaten eind mei 2014 slechts 85 % van de totale kredieten hadden vastgelegd, waardoor een aanzienlijk deel van het EVF nog niet vastgelegd was. Dit wijst erop dat het onwaarschijnlijk is dat de doelstellingen van het programma volledig zullen worden bereikt, en dat ondanks de corrigerende maatregelen die de Commissie sinds juli 2012 heeft genomen, zoals de goedkeuring van wijzigingen van operationele programma’s om de medefinancieringspercentages aan te passen, om middelen tussen de prioriteiten te verschuiven en om rekening te houden met automatische vrijmakingen.

Het be- en verwerken van vis vertegenwoordigt bijna 17 % van de EVF-vastleggingen en is de meest gebruikte maatstaf voor het EVF. Door het verlenen van financiële steun voor bijna een derde van de totale investeringen in de sector, heeft het EVF bijgedragen tot de goede economische prestaties van de visverwerkende sector in de EU, die volgens de gegevens over 2014 goed is voor 27,9 miljard EUR aan inkomsten. Uit een studie over as 4 van het EVF blijkt dat de duurzame ontwikkeling van de visserij- en de aquacultuurgebieden veelbelovende positieve resultaten oplevert. De meeste van de 312 plaatselijke actiegroepen visserij (Fisheries Local Action Groups of FLAGs) zijn nog steeds actief en tegen het einde van 2014 waren meer dan 9 800 projecten goedgekeurd, een duidelijke stijging tegenover de 6 363 die eind 2013 waren goedgekeurd . Er werd ook verwacht dat dit zou leiden tot de oprichting van meer dan 200 nieuwe bedrijven met steun van as 4 en tot de creatie van ongeveer 7 300 nieuwe banen, en dat 12 500 banen zouden worden gered, dit alles tegen geraamde kosten van 32 000 EUR/gecreëerde of geredde baan. Het EVF heeft ook geholpen om tot een beter evenwicht tussen de vangstcapaciteit en de beschikbare visbestanden te komen door een bijdrage te leveren aan de definitieve beëindiging van de visserijactiviteit van bijna 4 100 vissersvaartuigen tegen mei 2014, een stijging met 2,5 % in één jaar. Voor het laatste programmeringsjaar van het programme LIFE+ (de voorganger van LIFE) heeft de Commissie in 2014 de financiering van 225 nieuwe projecten goedgekeurd. Het gaat om projecten die door begunstigden in alle 28 lidstaten zijn ingediend en betrekking hebben op acties op het gebied van natuurbescherming, klimaatverandering, milieubeleid en informatie en communicatie over milieukwesties in de hele EU. Samen vertegenwoordigen zij een totale investering van 589,3 miljoen EUR, waarvan de EU 282,6 miljoen EUR voor haar rekening neemt. Operationele aspecten van prestaties In 2014 publiceerde de Rekenkamer vier speciale verslagen over het optreden van de Commissie op het gebied van landbouw en plattelandsontwikkeling . Daarin beval de Rekenkamer onder meer aan de doeltreffendheid en de doelmatigheid van de investeringen te verbeteren en de toezichts- en evaluatiesystemen in het kader van het GLB te versterken. De aanbevelingen van de Rekenkamer zijn door de Commissie in aanmerking genomen bij de voorbereiding van de programma’s voor de periode 2014-2020. Voor het GLB is een versterkt toezichts- en evaluatiekader ingevoerd, dat een betere traceerbaarheid van de doeltreffendheid en efficiëntie van de gefinancierde maatregelen mogelijk zal maken. Voor het eerst zal het toezichts- en evaluatiekader betrekking hebben op het hele GLB (de twee pijlers) en zal het voorzien in een aantal output-, resultaat- en impactindicatoren die zullen helpen bij de beoordeling van de verwezenlijking van de algemene doelstellingen van het beleid. Overeenkomstig de algemene ontwikkeling van de ESI-fondsen is ook het Efmzv in de periode 2014-2020 meer op resultaten gericht. Het programmeringsproces is op een meer systematische wijze georganiseerd, met een duidelijke interventielogica, waarbij gebruikgemaakt wordt van een hiërarchie van prioriteiten van de Unie, specifieke doelstellingen en maatregelen. Die worden op hun beurt vertaald in gemeenschappelijke financiële, output- en resultaatindicatoren die nauwlettend zullen worden gevolgd in het kader van een versterkt toezichts- en evaluatiesysteem. Met betrekking tot het EVF bracht een verslag van de Rekenkamer aan het licht dat het instrument geen waar voor zijn geld leverde en de duurzame ontwikkeling van de aquacultuur niet doeltreffend ondersteunde. De auditors constateerden dat de projecten doorgaans niet de geplande resultaten opleverden. Om ervoor te zorgen dat de voor aquacultuur beschikbare EU-middelen op gerichte wijze worden besteed, heeft de Commissie de nationale autoriteiten gevraagd om in elke lidstaat op basis van strategische richtsnoeren een meerjarig nationaal plan voor de ontwikkeling van de aquacultuur op te stellen. Overeenkomstig de ex-antevoorwaarden voor aquacultuur zal de Commissie in voorkomend geval de operationele programma’s voor het Efmzv niet vaststellen voor de lidstaten passende meerjarige nationale strategische plannen voor de bevordering van duurzame aquacultuur hebben ingediend. Met het oog op een vlotte start van de uitvoering van de nieuwe programma’s van deze rubriek heeft de Commissie ook enkele aanvullende operationele aanpassingen op werkgroepniveau aangebracht. Met name is in 2012 een "taskforce voor plattelandsontwikkeling na 2013" opgericht om de lidstaten hulp te bieden bij de voorbereiding van de programma’s voor plattelandsontwikkeling 2014-2020. De taskforce heeft sinds 2012 regelmatig vergaderd, onder meer om richtsnoeren te ontwikkelen voor zowel de lidstaten, over de inhoud van het beleid, als voor de beleidsambtenaren, wat de beoordeling van de ingediende programma’s betreft (bijv. gedetailleerde checklists voor elk van de maatregelen op het gebied van de plattelandsontwikkeling). Ook is een "coherentiecomité" opgericht. Dat comité heeft gezorgd voor een coherente aanpak van bepaalde relevante kwesties, zoals synergieën en complementariteit van geplande acties met acties in het kader van de eerste pijler van het GLB en andere fondsen van de Unie, heeft een aanpak voorgesteld voor de tenuitvoerlegging van specifieke maatregelen voor plattelandsontwikkeling, enz. In 2014 heeft de Commissie een belangrijk deel van haar begroting onder direct beheer gedelegeerd aan het Uitvoerend Agentschap voor kleine en middelgrote ondernemingen (Easme) op het gebied van controle, wetenschappelijk advies en het geïntegreerd maritiem beleid (GMB). Volgens de kosten-batenanalyse zal het beroep op het uitvoerend agentschap, vergeleken met het interne scenario, voor de programmeringsperiode 2014-2020 naar verwachting een besparing van bijna 5 miljoen EUR opleveren. Per 1 mei 2014 is ook een deel van LIFE aan Easme gedelegeerd. Het deel van het programma dat aan het agentschap is gedelegeerd, betreft de verlening van subsidies voor zogenoemde traditionele projecten en projecten voor capaciteitsopbouw en de verlening van subsidies voor huishoudelijke uitgaven aan ngo’s krachtens de nieuwe rechtsgrondslag. Door die delegatie kan Easme synergieën tot stand brengen tussen LIFE, Horizon 2020 en de andere programma’s die het beheert. 2.3 Veiligheid en burgerschap (rubriek 3 van de begroting) De programma’s in het kader van rubriek 3 vertegenwoordigen slecht een klein deel van de EU-begroting (1,2 % van de EU-begroting voor 2014 voor de rubrieken 1-4) en worden direct of gezamenlijk beheerd. De programma’s beogen de ondersteuning van belangrijke politieke doelstellingen, zoals de totstandbrenging van een open en veilige EU, de oprichting van een Europese ruimte van recht en rechten, de verbetering van de gezondheid van de burgers, de bescherming van de consument en de bevordering van de belangen van jongeren, cultuur en dialoog met de burgers. Wegens hun kleine omvang kunnen deze budgetten niet rechtstreeks in verband worden gebracht met de verwezenlijking van die doelstellingen. Wat vastleggingskredieten betreft, was voor 2014 voor rubriek 3 1,49 miljard EUR uitgetrokken. Programma Vastleggingskredieten op de begroting 2014 (miljoen EUR) Fonds voor asiel, migratie en integratie (AMIF) 403,3 Fonds voor interne veiligheid (ISF) 399,1 Levensmiddelen en diervoeders 253,4 Programma "Rechten, gelijkheid en burgerschap" 55,3 Programma "Justitie" 47,0 Mechanisme voor civiele bescherming van de Unie 28,2 Europa voor de burger 25,6 Consumentenprogramma 24,1 Andere acties en programma’s, IT-systemen, agentschappen 259,1 Totaal 1 495 De uitvoering van het Fonds voor asiel, migratie en integratie (AMIF) en het Fonds voor interne veiligheid (ISF) heeft te lijden gehad onder vertragingen in de vaststelling van de wetgeving: de basis-, gedelegeerde en uitvoeringshandelingen zijn vastgesteld in april en in juli/oktober 2014. De jaarlijkse werkprogramma’s met de financieringsprioriteiten voor beide fondsen zijn goedgekeurd in augustus 2014. Op basis daarvan worden de nationale programma’s voor de lidstaten goedgekeurd door de Commissie: tegen april 2015 waren 22 van de 58 nationale programma’s goedgekeurd; voor de overige zal dat naar verwachting eind 2015 het geval zijn. Het programma Creatief Europa is nagenoeg volgens plan ten uitvoer gelegd en heeft Valor (een IT-systeem voor de verspreiding van resultaten) in het vierde kwartaal van het jaar gevoed met eerste projecten. Voor andere programma’s, zoals het programma "Justitie" en het programma "Rechten, gelijkheid en burgerschap" kon in 2014 slechts een klein aantal subsidieovereenkomsten worden ondertekend. Dit zou echter geen gevolgen mogen hebben voor de algemene uitvoering van de begrotingskredieten voor 2014, die in 2015 zal voortduren. Resultaten en effecten van de programma’s van het MFK 2007-2013

In de ex-postevaluatie van het financieringsinstrument voor civiele bescherming en het communautaire mechanisme voor civiele bescherming, de voorlopers van het mechanisme voor civiele bescherming van de Unie (UCPM), werd geconcludeerd dat de op EU-niveau gecoördineerde respons in noodsituaties efficiënte en gecoördineerde bijstand vormde. Aangaande de toegevoegde waarde van de EU bleek uit de evaluatie dat zonder medefinanciering van de EU 83 % van de projecten niet zou hebben plaatsgevonden, ook al zijn zij zeer nuttig, aangezien zij de samenwerking tussen de deelnemende lidstaten versterken; dat de projecten tekortkomingen in het nationale reactievermogen aanpakken en de EU zichtbaarheid verlenen. Er werden ook evaluaties verricht van het programma "Betere opleiding voor veiliger voedsel" en van het Europees Jaar van de burger 2013. In het eerste geval werd geconcludeerd dat de opleiding van hoge kwaliteit is (85 % van de deelnemers drukten hun grote voldoening uit) en dat de kosten van het programma in grote lijnen vergelijkbaar zijn met die van soortgelijke programma's. In de evaluatie wordt echter ook beklemtoond dat de doeltreffendheid ervan kan worden versterkt door een betere selectie van deelnemers en een betere verspreiding van informatie. In de tweede evaluatie werd geconcludeerd dat de financiële middelen die voor het jaar van de burger 2013 ter beschikking waren gesteld, niet overeenkwamen met de ambitie van het initiatief en de duurzaamheid ervan in de weg stonden. Niettemin bleken individuele activiteiten doeltreffend te zijn om burgers meer bewust te maken van hun EU-rechten. Operationele aspecten van prestaties Twee speciale verslagen van de Rekenkamer betroffen programma’s op het gebied van migratie, asiel en interne veiligheid. Daaruit bleek dat het Buitengrenzenfonds heeft bijgedragen tot het beheer van de buitengrenzen en dat het de financiële solidariteit heeft bevorderd. In het verslag wordt echter ook opgemerkt dat de door de EU toegevoegde waarde eerder beperkt bleef, en dat de doeltreffendheid van het fonds werd beperkt door de deels ondeugdelijke beheerssystemen van de lidstaten en een gebrek aan toezicht. Het tweede auditrapport betrof de werking van het Schengeninformatiesysteem II. Daarin stelde de Rekenkamer vast dat de Commissie het centrale systeem meer dan zes jaar na de geplande datum en tegen acht keer de aanvankelijk geraamde kosten heeft opgeleverd. De vertraging en begrotingsoverschrijding waren grotendeels het gevolg van de moeilijke bestuurlijke context, die het vermogen van de Commissie om operationele kwesties aan te pakken, beperkte. De Commissie heeft in 2014 verschillende maatregelen genomen om rekening te houden met de lessen die uit de vorige programma’s waren getrokken en om beste praktijken over te nemen. Zo heeft de Commissie verplichte indicatoren voor de monitoring van de doeltreffendheid en de doelmatigheid opgenomen in de rechtsgrondslag van het ISF. Dat moet de bewijsgaring verbeteren en er aldus voor zorgen dat voor toekomstige evaluaties kwantitatieve gegevens beschikbaar zijn om de beoordeling op te baseren. Er is rekening gehouden met de aanbevelingen van de externe evaluatie van het CPFI en sommige daarvan werden meegenomen bij de uitwerking van het UCPM. Zo wordt nu meer prioriteit gegeven aan oefeningen, opleiding, projecten en de uitwisseling van deskundigen, wat de werking van het mechanisme ten goede zou moeten komen. Ook voor andere programma’s zijn concrete maatregelen getroffen om hun doeltreffendheid en efficiëntie te vergroten. Zo kregen de gezondheids- en consumentenprogramma’s toegang tot het IT-platform van Horizon 2020 voor subsidiebeheer, hetgeen resulteerde in een kostenbesparing van ongeveer 60 mandagen tijdens de evaluatie- en indieningsfase, circa 2 % van de totale personeelskosten van de eenheid. Overal zijn inspanningen geleverd om de administratieve lasten voor deelnemers te beperken en kosten en fouten van de kant van de Commissie te verminderen.

2.4 Europa als wereldspeler (rubriek 4 van de begroting) De programma’s in rubriek 4 van de begroting en het Europees Ontwikkelingsfonds financieren de verschillende dimensies van het extern beleid van de Unie. Een groot deel van de financiering in het kader van rubriek 4 wordt beheerd en uitgevoerd door derden, zoals VN-agentschappen, terwijl de rest rechtstreeks wordt beheerd door de Commissie (meestal subsidies) of indirect wordt beheerd door begunstigde landen of door middel van gedeeld beheer. Van de vastleggingskredieten is 8,3 miljard EUR toegewezen aan rubriek 4 voor 2014, wat neerkomt op 6,3 % van de totale EU-begroting voor 2014 voor de rubrieken 1-4. Programma Vastleggingskredieten op de begroting 2014 (miljoen EUR) Instrument voor ontwikkelingssamenwerking (DCI) 2 345,0 Europees nabuurschapsinstrument (ENI) 2 315,0 Instrument voor pretoetredingssteun (IPA) 1 478,6 Humanitaire hulp 1 081,7 Instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede (IcSP) 276,8 Activiteiten in het kader van het Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) 301,1 Overige 515,3 TOTAAL 8 313,5 Het EOF wordt buiten de EU-begroting gefinancierd. De in financieel opzicht belangrijkste programma’s leveren een bijdrage aan de primaire doelstelling van de ontwikkelingshulp van de EU,"de armoede terug te dringen en uiteindelijk uit te bannen" (artikel 208 VWEU). Het gaat om het Instrument voor ontwikkelingssamenwerking (DCI), het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) en het Europees nabuurschapsinstrument (ENI), waarvan het laatste ook een ruim scala hervormingsdoelstellingen omvat die bijdragen tot politieke hervormingen, economische integratie en de beheersing van migratie. Andere financieel belangrijke programma’s zijn het instrument voor pretoetredingssteun (IPA), dat de kandidaat-lidstaten helpt bij de voorbereiding op het lidmaatschap van de EU, humanitaire hulp voor de verlening van ad-hochulp en bijstand aan de meest kwetsbare mensen die te kampen hebben met natuurrampen of door de mens veroorzaakte crises, de instrumenten ter ondersteuning van de voorkoming van conflicten en de versterking van de internationale veiligheid (het Instrument voor bijdrage aan stabiliteit en vrede (IcSP) en het Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB)). Dit hoofdstuk is toegespitst op die belangrijkste programma’s. In 2014 is de financiering in het kader van de vori