NL Publicatieblad van de Europese Unie C 223/7

Bekendmaking van een aanvraag overeenkomstig artikel 50, lid 2, onder a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

(2015/C 223/08)

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 51 van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag (1).

ENIG DOCUMENT

„VARAŽDINSKO ZELJE”

EU-nummer: HR-PDO-0005-01132 - 25.6.2013

BOB ( X ) BGA ( )

1. Naam/Namen

„Varaždinsko zelje”

2. Lidstaat of derde land

Kroatië

3. Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1. Productcategorie

Categorie 1.6. Groenten, fruit en granen, in ongewijzigde staat of verwerkt

3.2. Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

„Varaždinsko zelje” is een groente afkomstig van een autochtoon instandhoudingsras van de kool (Brassica oleracea var. capitata f. alba). Het koolhoofd is vlak, compact in het bovenste gedeelte en enigszins losser in het onderste gedeelte, afhankelijk van de teeltomstandigheden. De bladeren zitten strak om het hoofd en bedekken meer dan twee derde van het oppervlak. Als de kool rijp en klaar voor de oogst is, beginnen de randen van de buitenste bladeren meestal naar boven te krullen. De bladschijven zijn dun en hebben uitgesproken nerven. De hoofdnerf, vooral op de buitenste bladeren, heeft een dikke basis. De rand van de bladeren vertoont geen insnijdingen. De bladeren hebben een licht olijfachtige kleur. De kool heeft een bittere smaak, met een pikante toets en een sterke geur van verse kool. Het minimale drogestofgehalte is 8 %, terwijl het minimale suikergehalte 40 g/kg is. De binnenste bladeren van een rijp hoofd zijn geelachtig wit. De kern van de kool is bijzonder lang en kan tot twee derde van de hoogte van de kop uitgroeien. De kern is eigenlijk een stam met verkorte internodiën en een hoofdvormige knop. De wortel van de „Varaždinsko zelje” is zeer sterk en de steel is nogal uitgesproken. Hoewel het een laat ras is dat kou goed verdraagt, kan het ook als vroeg ras worden gekweekt. Door haar specifieke vorm en de elasticiteit van haar bladeren wordt de „Varaždinsko zelje” traditioneel gebruikt voor het bereiden van lokale eigengemaakte specialiteiten.

3.3. Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong) en grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

—

3.4. Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

De productie van „Varaždinsko zelje”, van het zaaien tot het oogsten, wordt uitgevoerd binnen het in punt 4 vermelde geografische gebied.

3.5. Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken enz. van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

—

3.6. Specifieke voorschriften betreffende de etikettering van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

—

4. Beknopte beschrijving van het afgebakende geografische gebied

De productie van „Varaždinsko zelje” is strikt beperkt tot het gebied binnen de administratieve grenzen van de „županija” (provincie) Varaždin. De natuurlijke grens ten noorden van de provincie Varaždin is de rivier de Drava. Dit gebied omvat de volgende steden en gemeenten: Varaždin, Ivanec, Ludbreg, Novi Marof, Lepoglava, Varaždinske Toplice, Bednja, Beretinec, Breznica, Breznički Hum, Cestica, Donja Voća, Martijanec, Gornji Kneginec, Jalžabet, Klenovnik, Ljubeščica, Mali Bukovec, Maruševec, Petrijanec, Sračinec, Sveti Đurđ, Sveti Ilija, Trnovec Bartolovečki, Veliki Bukovec, Vidovec, Vinica en Visoko.

5. Verband met het geografische gebied

5.1. Specificiteit van het geografische gebied

Natuurlijke factoren

Volgens de klimaatclassificatie van Köppen heeft de provincie Varaždin een gematigd warm en een gematigd koud klimaat.

Klimatologische metingen die gedurende verscheidene jaren tussen juni en oktober zijn uitgevoerd, wanneer „Varaždinsko zelje” buiten wordt gekweekt, laten een gemiddelde temperatuur van 14,9-20,1 °C zien en een gemiddelde relatieve vochtigheid van 78,3-85 %.

De gemiddelde maandelijkse regenval is 73-100 mm. De drie zomermaanden (juni-augustus) zijn met een gemiddelde regenval van meer dan 90 mm de natste maanden en nemen ongeveer een derde van de jaarlijkse neerslag voor hun rekening. Ongeveer 60 % van de jaarlijkse neerslag valt tijdens de groeiperiode (april-september).

Soms kunnen de winters in de provincie Varaždin koud en sneeuwvrij zijn, met minimale dagelijkse temperaturen van minder dan – 10 °C.

Er is een verband tussen de teelt van „Varaždinsko zelje” en de rivier de Drava. De geschiktste gebieden voor de teelt van „Varaždinsko zelje” zijn de vlaktes en zachte hellingen van het rivierbekken van de Drava. Ook het land in de kleinere valleien die door rivieren en beken zijn uitgesneden, is bijzonder geschikt.

De verschillende geologische en lithologische eigenschappen verklaren de verschillen in bodemgesteldheid in het laagland langs de rivier de Drava. Het merendeel van de bodem in het stroomgebied van de Drava heeft als bodemclassificatie P-1. Dit is een bruine, zure en eutrische, grindhoudende grond en een leemachtige tot overwegend skeletbodem met löss en zandachtige grond op onderliggende pleistoceen-holoceensedimenten langs de rivier de Drava.

Menselijke factoren

Het product „Varaždinsko zelje” is ook beïnvloed door de productiemethoden die aan de omstandigheden in het geografische gebied zijn aangepast: verkavelde percelen, kleine oppervlakten, kleinschalige producenten. Essentieel bij de productie van „Varaždinsko zelje” is de vaardigheid van de lokale producenten, vooral tijdens de oogst. Familieleden uit verschillende generaties nemen deel aan de oogst, waarbij de ervaring en vaardigheid die nodig zijn voor de handmatige oogst van het product, worden overgeleverd. De oogst is sterk afhankelijk van het eigen inzicht van de plukker om, op basis van zijn/haar ervaring en kennis, te bepalen welke koolhoofden rijp en klaar zijn voor de oogst. Met zijn/haar visuele en tastvermogen selecteert de plukker alleen de hoofden die precies tot het juiste punt zijn gerijpt. Handmatige oogst zorgt bovendien voor een betere bescherming van de gewassen en voorkomt eventuele schade door het oogsten met een machine. Dankzij de jarenlange teelt van de plant en de ervaring met de productie onder deze specifieke omstandigheden zijn de producenten van „Varaždinsko zelje” erin geslaagd een product te creëren met unieke eigenschappen die elders niet zouden kunnen worden verkregen (Naše pravice, 1905).

5.2. Specificiteit van het product

„Varaždinsko zelje” is een laat ras dat kou goed verdraagt. Op het moment van rijpheid vertoont de „Varaždinsko zelje” de volgende specifieke morfologische kenmerken die haar onderscheiden van andere koolsoorten: afgezien van de kleur en prominente bladnerven vormt de kool een typisch, niet te groot, zeer solide, stevig en afgeplat hoofd met een gewicht tussen 1 kg en 3 kg, terwijl de randen van de buitenste bladeren omhoog beginnen te krullen. Het blad van „Varaždinsko zelje” is zo dun dat wanneer het op de handpalm wordt geplaatst, de vingertoppen erdoorheen te zien zijn, maar het is ook flexibel en veerkrachtig. De bladeren hebben een licht olijfachtige kleur. De kool heeft een bittere smaak, met een pikante toets en een sterke geur van verse kool.

Talrijke studies hebben bevestigd dat „Varaždinsko zelje”, vergeleken met andere soorten kool, bijzondere kwaliteiten heeft. Haar specificiteit is het hoge drogestofgehalte en het uitzonderlijk hoge suikergehalte (F. Vešnik, Utjecaj sorte na kvalitetu kiselog kupusa in: Poljoprivredna znanstvena smotra, 1969).

Analysen van koolbladextracten op het moment van technische rijpheid hebben de hoogste antioxidatieactiviteit aangetoond. Op het moment van technische rijpheid bedraagt de totale hoeveelheid fenolen in „Varaždinsko zelje”0,94-1,03 mg/ml GAE, terwijl de totale hoeveelheid flavonoïden 0,15-0,25 mg/ml CE bedraagt. Het totale fenol- en flavonoïdengehalte in de plant is afhankelijk van genetische eigenschappen (geslacht, soort, cultivar) en milieu- en teeltomstandigheden en correleert met de antioxidant-activiteit (D. Šamec et al., Antioxidantcapaciteit van witte (Brassica oleracea L. var. capitata) en Chinese (Brassica rapa L. var. pekinensis (Lour.) kool: De invloed van de ontwikkelingsfase, cultivarkeuze en zaadselectie in: Scientia Horticulturae, 2011).

Een voordeel van „Varaždinsko zelje” is haar geschiktheid voor teelt in de open lucht. Dankzij haar bestendigheid tegen lage temperaturen kan „Varaždinsko zelje” tot laat in het najaar op het veld blijven staan en hoeft ze niet te worden opgeslagen. Dit zorgt ervoor dat het drogestofgehalte en het suikergehalte blijven toenemen totdat het product gerijpt en geoogst is. De specifieke gesloten productiemethode van „Varaždinsko zelje”, van het zaad van het instandhoudingsras tot het eindproduct, is een extra garantie van haar oorsprong.

5.3. Causaal verband tussen het geografische gebied en, in voorkomend geval, een bepaalde hoedanigheid, de faam of een ander kenmerk van het product

Het hoge drogestofgehalte en het uitzonderlijk hoge suikergehalte van „Varaždinsko zelje” zijn toe te schrijven aan de productiemethode, d.w.z. het feit dat het product, dat lage temperaturen kan verdragen, tot laat in het najaar op het veld blijft staan. Onderzoek heeft bevestigd dat het hoge totale fenol- en flavonoïdengehalte in „Varaždinsko zelje” te danken is aan de genetische eigenschappen van het product, evenals de milieu- en teeltomstandigheden.

De gemiddelde maandelijkse dagtemperatuur tijdens de groeiperiode en de neerslagverdeling in het afgebakende geografische gebied zijn ideaal voor de teelt van „Varaždinsko zelje”, die uitsluitend in dit gebied commercieel wordt geteeld. De koude, sneeuwvrije winters in het afgebakende geografische gebied zorgen ervoor dat de grond, die in het najaar wordt geploegd, bevriest. Behalve dat dit de vorming van rulle bodem bevordert, helpt het ook om plaagpopulaties te onderdrukken, wat zeer gezonde planten oplevert.

Het laaggelegen terrein van het rivierbekken van de Drava speelt een bijzonder belangrijke rol omdat het een constante toevoer van water naar de productiegebieden mogelijk maakt. In aanvulling op de bestaande waterlopen leveren de hoge grondwaterstanden extra vocht aan de gebieden waar „Varaždinsko zelje” wordt geteeld. Het overheersende bodemtype in het afgebakende geografische gebied is bruine, zure en eutrische leemachtige grond, wat bevorderlijk is voor de teelt van groenten, in het bijzonder kool. Dit wordt bevestigd door de eeuwenoude traditie van koolteelt in het gebied.

Andere factoren dan de klimatologische en bodemomstandigheden die bijdragen aan de specificiteit van het product, zijn onder meer het mondelinge erfgoed van lokale producenten dat van generatie op generatie wordt overgeleverd met het oog op het behoud van het autochtone instandhoudingsras waarvan „Varaždinsko zelje” wordt geproduceerd. De vaardigheid van handmatige oogst, de kennis om te bepalen wanneer een koolhoofd voldoende gerijpt is om te worden geoogst en de overlevering van kennis in verband met de teelt en handmatige oogst zorgen ervoor dat nieuwe generaties van telers „Varaždinsko zelje” op de traditionele manier kunnen blijven produceren. De handmatige oogst is een essentiële stap in het selectieproces dat in het veld plaatsvindt en de consistente kwaliteit van de „Varaždinsko zelje” waarborgt.

Door haar flexibele en dunne bladeren samen met de bittere smaak met pikante toetsen is „Varaždinsko zelje” een essentieel ingrediënt voor de bereiding van traditionele lokale gerechten.

Haar oorsprong en speciale status worden bevestigd door het wapen van de gemeente Vidovec, waarin een koolhoofd van het ras „Varaždinsko zelje” een belangrijke plaats inneemt.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

(Artikel 6, lid 1, tweede alinea, van de onderhavige verordening (2))

http://www.mps.hr/UserDocsImages/HRANA/VZ%20ZELJE/Izmijenjena%20Specifikacija%20proizvoda.pdf

(1) PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1.

(2) Vgl. voetnoot 1.