P6_TA(2006)0355

Het Europese natuurlijke, architectonische en culturele erfgoed in plattelands- en eilandgebieden

Resolutie van het Europees Parlement over de bescherming van het Europese natuurlijke, architectonische en culturele erfgoed in plattelands- en eilandgebieden (2006/2050(INI))

Het Europees Parlement,

- gelet op artikel 151 van het EG-Verdrag,

- gezien het UNESCO-verdrag van 16 november 1972 inzake de bescherming van het cultureel en natuurlijk erfgoed van de wereld,

- gezien de Overeenkomst van de Raad van Europa van 3 oktober 1985 inzake het behoud van het architectonisch erfgoed van Europa (Granada),

- gezien de Overeenkomst van de Raad van Europa van 16 januari 1992 inzake het behoud van het archeologisch erfgoed (Valetta),

- gezien het Europees landschapsverdrag van 20 oktober 2000, zoals dat door de Raad van Europa (Firenze) is goedgekeurd,

- gezien de kaderconventie van de Raad van Europa van 27 oktober 2005 over de bijdrage van het cultureel erfgoed aan de samenleving (Faro),

- onder verwijzing naar zijn resoluties van 13 mei 1974 nopens de instandhouding van het Europese culturele erfdeel [1], van 14 september 1982 inzake de bescherming van het architectonisch en archeologisch erfgoed [2], van 28 oktober 1988 over de instandhouding van het architectonisch en archeologisch erfgoed van de Gemeenschap [3], van 12 februari 1993 over het behoud van het architectonisch en cultureel erfgoed [4] en van 16 januari 2001 over de uitvoering van de Overeenkomst inzake de bescherming van het cultureel en natuurlijk erfgoed van de wereld in de lidstaten van de Europese Unie [5],

- gelet op Besluit nr. 508/2000/EG van het Europees Parlement en de Raad van 14 februari 2000 tot instelling van het programma "Cultuur 2000" [6],

- gezien het standpunt zoals dat op 25 oktober 2005 door het Europees Parlement in eerste lezing is vastgesteld met het oog op de aanneming van Besluit nr. .../2006/EG van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het programma Cultuur 2007 (2007-2013) [7],

- gezien artikel 45 van zijn Reglement,

- gezien het verslag van de Commissie cultuur en onderwijs (A6-0260/2006),

A. overwegende dat het cultureel erfgoed een belangrijk onderdeel vormt van de identiteit en historische ontwikkeling van de volkeren van Europa,

B. overwegende dat het cultureel erfgoed zowel materiële als immateriële waarden omvat, die permanent door de culturele en creatieve bijdragen van elke nieuwe generatie worden verrijkt,

C. overwegende dat het cultureel erfgoed zowel het architectonisch erfgoed omvat als het natuurlijke erfgoed dat in de loop der tijd door de invloed van de mens op zijn omgeving is gekenmerkt,

D. overwegende dat de Europese Unie de bevordering en het behoud van de culturele diversiteit en de levenskwaliteit en de bescherming van het milieu hoog in haar vaandel heeft staan,

E. overwegende dat het behoud van de vele elementen van het cultureel erfgoed een basis voor verdere sociale en economische ontwikkeling vormt en daarmee bijdraagt aan de bescherming van het milieu, werkgelegenheidskansen en de Europese integratie,

F. overwegende dat het cultureel erfgoed van bijzonder belang is in landelijke gebieden, die 90 % van het Europees grondgebied uitmaken en die met leegloop, een teruglopende bevolking en economische stagnatie te kampen hebben,

G. overwegende dat de Europese eilanden, met name de kleinere, er over het algemeen in zijn geslaagd hun oorspronkelijke gedaante onveranderd te behouden en dat hun belangrijke culturele erfgoed op passende wijze moet worden gesteund, beschermd en ontwikkeld,

H. overwegende dat het belangrijk is niet alleen monumenten te behouden en te ontwikkelen, maar ook andere elementen van culturele creaties die de leefomgeving van de huidige inwoners van de EU vormgeven en leefbaar maken,

I. overwegende dat het Europese culturele erfgoed in zijn geheel van fundamentele waarde voor de Europese burger is, ongeacht het feit of dit een Europese, nationale of lokale dimensie heeft,

1. roept de Raad op tot uitdrukkelijke erkenning van de bijdrage van het cultureel erfgoed aan de Europese integratie in termen van Europese identiteit en burgerschap, duurzame economische en sociale ontwikkeling, interculturele uitwisseling en culturele verscheidenheid;

2. verzoekt de Commissie om in haar wetsvoorstellen de horizontale bepaling van artikel 151, lid 4 van het EG-Verdrag met betrekking tot cultuur op doeltreffende wijze ten uitvoer te leggen en de gevolgen van de wetgevingsvoorstellen voor de cultuur en het cultureel erfgoed zorgvuldig in aanmerking te nemen, teneinde te waarborgen dat alle beleidsdomeinen van de Unie maatregelen ter bevordering van de cultuur en het cultureel erfgoed omvatten;

3. neemt het standpunt in dat het cultureel erfgoed moet worden beschouwd als een ondeelbaar geheel waarvoor collectieve beschermende maatregelen moeten worden genomen;

4. benadrukt dat voor een duurzame ontwikkeling een geïntegreerde benadering inzake het cultureel, natuurlijk en architectonisch erfgoed in zowel stedelijke als landelijke gebieden vereist is en roept er daarbij toe op bijzondere aandacht te besteden aan het Europees cultureel erfgoed in landelijke gebieden;

5. benadrukt tevens dat bijzondere aandacht dient te worden besteed aan de bescherming en de ontwikkeling van het natuurlijk en architectonisch erfgoed van de eilandgebieden van Europa;

6. staat op het standpunt dat bij acties in rurale en insulaire gebieden rekening moet worden gehouden met de volgende beginselen:

- een duurzaam evenwicht tussen bevolking en milieu,

- een geïntegreerde benadering inzake traditionele landbouwgebieden,

- betrekken van het lokale publiek bij de opstelling en tenuitvoerlegging van beleidsmaatregelen en onderlinge afstemming tussen hun standpunten en de besluiten van de centrale autoriteiten,

- een voortdurende dialoog met de sociale, particuliere en vrijwilligersorganisaties die actief bij het cultureel erfgoed betrokken zijn,

7. dringt er bij de Europese Unie, de lidstaten, de lokale autoriteiten en culturele non-gouvernementele organisaties op aan om maatregelen te treffen ten behoeve van de bescherming en het herstel van het Europees cultureel erfgoed, met name in kleine, traditionele gemeenschappen, en om het publiek bewuster te maken van het belang daarvan;

8. is van oordeel dat ten behoeve van de ontwikkeling van deze sector onder meer rekening moet worden gehouden met de volgende factoren (waarbij het subsidiariteitsbeginsel in acht moet worden genomen):

- systematische bestudering van het landelijke erfgoed,

- de schepping van een passend wetgevingskader om de bescherming van het landelijk erfgoed te waarborgen, met daarin prikkels tot het behoud van traditionele gebouwen en gemeenschappen en tot het nemen van maatregelen om ervoor te zorgen dat nieuwe gebouwen bij nabijgelegen historische gebouwen en bij de lokale architectuur passen,

- financiële bijstand voor de restauratie van lokale monumenten en ten behoeve van de handhaving van traditionele landbouwmethoden,

- alomvattende restauratie van traditionele gebouwen en traditionele vormen van architectuur, waarbij moderne materialen op geschikte wijze moeten worden ingezet en waarbij moderne voorzieningen dusdanig in traditionele bouwwerken worden aangelegd dat deze niets aan het oorspronkelijke karakter afdoen,

- behoud van lokale kennis en traditionele beroepen,

9. roept de lidstaten en de regionale en plaatselijke autoriteiten op om, waar nodig, te voorzien in prikkels voor het slopen of verbouwen van gebouwen die uit de toon vallen bij het specifieke architectonische karakter van de desbetreffende gemeenschap of buurt of bij de natuurlijke omgeving en de omliggende gebouwen en daardoor het totaalbeeld verstoren;

10. roept de lidstaten op om de bescherming en instandhouding van hun cultureel erfgoed in samenwerking met de Commissie te bevorderen door gebruikmaking van de Structuurfondsen en de bestaande communautaire initiatieven LEADER+, URBAN II en Interreg III, die in de komende financiële periode (2007-2013) zullen worden geïntegreerd in de nieuwe financiële instrumenten voor politieke cohesie en van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid;

11. roept de lidstaten op niet te vergeten dat een strategie van financiële prikkels coördinatie tussen de centrale en lokale autoriteiten en andere lokale lichamen en instanties vergt (en dat bovendien vele erkende monumenten religieus van aard zijn), waarbij de natuurlijke en culturele omgeving van de desbetreffende plaatsen moet worden beschermd en verbeterd;

12. is van oordeel dat het natuurlijk, architectonisch en cultureel erfgoed van Europa op zinvolle wijze kan worden gebruikt door middel van het op het platteland en in eilandgebieden ontwikkelen van alternatieve vormen van toerisme, zoals culturele reizen, wandelvakanties, milieu- en maritiem toerisme; wijst op het belang van het ontwikkelen van maatregelen die erin resulteren dat alle Europese burgers toegang hebben tot de voordelen van alternatieve vormen van toerisme;

13. roept de lidstaten op om de ontwikkeling van duurzaam alternatief toerisme aan te moedigen en te ondersteunen en daarbij prioriteit te verlenen aan kleine traditionele gemeenschappen, met behulp van communautaire financiële instrumenten zoals het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling, het Europees Visserijfonds, enz.;

14. roept de Commissie op om in het kader van bestaande communautaire programma's (zoals het kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie) maatregelen aan te moedigen ter ondersteuning van ambachtelijke en beroepsactiviteiten, vooral van die activiteiten die op het punt van verdwijnen staan en die nodig zijn voor de goede restauratie en het behoud van het architectonisch erfgoed;

15. roept de Commissie en de lidstaten op opleiding aan te moedigen van vakmensen die gespecialiseerd zijn in ruimtelijke ordening, architectuur, de restauratie en het herstel van gebouwen en aanverwante activiteiten, teneinde de specifieke kenmerken van het erfgoed te behouden en dit tegelijkertijd in overeenstemming te brengen met de huidige behoeften; roept daarnaast op tot maatregelen ter verbetering van de opleiding van ambachtslieden en leveranciers van traditionele materialen, alsmede tot toepassing van methoden om deze te kunnen blijven gebruiken;

16. roept de Commissie op om in het kader van het zevende kaderprogramma voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (2007-2013) steun te verlenen aan initiatieven ter ontwikkeling van nieuwe gereedschappen, technieken en manieren tot behoud van het cultureel erfgoed;

17. verzoekt de Commissie en de lidstaten geen financiële steun van de Gemeenschap te verlenen aan projecten die aantoonbaar zouden resulteren in de vernietiging van waardevolle delen van ons cultureel erfgoed;

18. roept de Commissie op binnen het kader van bestaande communautaire programma's maatregelen te nemen om de toegankelijkheid te vergroten en kleine bedrijven, traditionele ambachten en beroepen en lokale tradities en gewoonten aan te moedigen door een speciale groots opgezette campagne ter promotie van dorpjes en gemeenschappen binnen de lidstaten, zodat concreet aan de ontwikkeling van de lokale economie en aan het beteugelen van de uittocht uit het platteland wordt bijgedragen;

19. roept de Commissie op internationale conferenties en bijeenkomsten te organiseren waarbij ervaringen kunnen worden gedeeld en uitgewisseld;

20. roept de Commissie op om, in de eerste plaats in het kader van het meerjarenprogramma Cultuur 2007 (2007-2013), partnernetwerken in de verschillende lidstaten in staat te stellen meerjarenprogramma's ten uitvoer te leggen die erop gericht zijn goed bewaarde traditionele dorpen met maximaal ongeveer 1000 inwoners te bevorderen;

21. is van oordeel dat dergelijke maatregelen het mogelijk zullen maken culturele activiteiten te organiseren die erop zijn gericht het cultureel erfgoed van deze gemeenschappen te ontwikkelen met het doel om op de langere termijn de samenwerking tussen de traditionele gemeenschappen in Europa te versterken en hen in staat te stellen naast hun Europese dimensie hun specifiek lokale culturen te ontwikkelen;

22. wenst dat in de toekomst ten gunste van kleine, traditionele gemeenschappen een actie wordt ontwikkeld die in de lijn ligt van de invoering van culturele hoofdsteden;

23. is van mening dat de door Europa Nostra uitgereikte Prijs voor Cultureel Erfgoed van de Europese Unie een waardevol initiatief is dat in de toekomst een voortzetting dient te krijgen; is van oordeel dat in dit verband en een bredere context, een nieuwe categorie prijzen voor de beste algehele restauratie van een traditioneel dorp dient te worden ingevoerd om gemeenten die hun architectonische leefomgeving gedeeltelijk of geheel in stand weten te houden, aan te moedigen om hun inspanningen op dit gebied te versterken;

24. is verheugd over het recente voorstel in het kader van de Raad om een Europese lijst van het culturele erfgoed op te stellen en roept de Commissie op dit plan te steunen; is van mening dat het lokale culturele erfgoed van het platteland en van eilanden in dit verband extra aandacht verdient, waarbij de immateriële aspecten van cultureel erfgoed niet uit het oog mogen worden verloren; is van mening dat kandidaat-landen ook bij dit initiatief moeten worden betrokken;

25. roept de Raad en de Commissie op om een "Jaar van het Europees cultureel erfgoed" te promoten teneinde de Europese burgers bewuster te maken van het belang om de nodige maatregelen te treffen ten behoeve van de ontwikkeling van hun cultureel erfgoed;

26. verzoekt de Commissie en de lidstaten om met de Raad van Europa samen te werken teneinde traditionele gemeenschappen en het architectonisch erfgoed in plattelands- en eilandgebieden verder te ontwikkelen in het kader van het initiatief "Dagen van het Europees cultureel erfgoed" opdat het Europese publiek zich bewuster wordt van de waarde van hun lokale architectonische monumenten;

27. verzoekt de Raad, de Commissie en de lidstaten rekening te houden met de vele verdragen van de Raad van Europa en van de UNESCO betreffende de bescherming van het natuurlijk, architectonisch en cultureel erfgoed van Europa, en de samenwerking met deze organisaties te versterken overeenkomstig artikel 151, lid 3 van het EG-Verdrag;

28. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, alsmede aan de regeringen en parlementen van de lidstaten en de Raad van Europa.

[1] PB C 62 van 30.5.1974, blz. 5.

[2] PB C 267 van 11.10.1982, blz. 25.

[3] PB C 309 van 5.12.1988, blz. 423.

[4] PB C 72 van 15.3.1993, blz. 160.

[5] PB C 262 van 18.9.2001, blz. 48.

[6] PB L 63 van 10.3.2000, blz. 1.

[7] Aangenomen teksten, P6_TA(2005)0397.

--------------------------------------------------