Daarom stelt de Commissie een wetgevingsvoorstel tot wijziging van Verordening (EU) nr. 508/2014 (de EFMZV-verordening) en Verordening (EU) nr. 1379/2013 (de GMO-verordening) vast om specifieke maatregelen in het EFMZV in te voeren die de gevolgen van de uitbraak van COVID-19 in de visserij- en aquacultuursector moeten beperken.

In tegenstelling tot de meeste andere sectoren van de economie valt de visserij onder de exclusieve bevoegdheid van de Unie en wordt zij op het niveau van de Unie door middel van een gemeenschappelijk beleid gereguleerd, waardoor nationale regelgeving, onder meer inzake financiële steun, grotendeels uitgesloten is. De voorwaarden voor overheidssteun worden bepaald door het EFMZV.

Omdat het einde van de huidige crisis onmogelijk kan worden voorspeld, kan deze crisis snel leiden tot een stopzetting van activiteiten en bedrijven in een sector die zeer gevoelig is voor conjunctuurschommelingen. Deze crisis kan bijgevolg dramatische sociaal-economische gevolgen hebben in bepaalde gemeenschappen waar de visserij en de aquacultuur een essentiële rol spelen. De kleinschalige kustvisserij vertegenwoordigt bijna 75 % van alle actieve vaartuigen en meer dan 55 % van de directe werkgelegenheid; zij vormt de belangrijkste economische activiteit in vele kustgebieden. De viskwekerijsector ondersteunt kustgemeenschappen en plattelandsgebieden. De exploitanten van de visserij- en de aquacultuursector, die meestal micro-ondernemingen zijn, beschikken vaak niet over de financiële middelen om de lopende kosten te dekken. Zodra hun werkzaamheden ophouden, worden de afzetketens onderbroken.

De visserij- en aquacultuursector is bijzonder hard getroffen door de marktverstoring ten gevolge van een aanzienlijke daling van de vraag. De sluiting van verkoopcentra, markten, detailverkooppunten en distributiekanalen heeft tot een aanzienlijke daling van de prijzen en de volumes geleid. Door de daling van de vraag en de prijzen, in combinatie met de kwetsbaarheid en de complexiteit van de toeleveringsketen (bederfelijke producten, een grote behoefte aan arbeidskrachten), zijn de activiteiten van de vissersvloten en de productie van visserijproducten verliesgevend. Bijgevolg moeten de vissers noodgedwongen in de haven blijven en zullen de aquacultuurproducenten binnen enkele weken producten moeten weggooien of vernietigen of zullen zij uitzonderlijke kosten voor het beheer van de bestanden moeten maken, onder andere om meer ruimte te creëren en voeder aan te kopen voor volgroeide vissen die wegens de daling van de vraag niet kunnen worden geslacht. De snelle achteruitgang treft vooral de exploitanten van de kleinschalige kustvisserij en de viskwekers.

De mogelijkheden waarover de lidstaten beschikken om op visserijgebied op te treden, worden echter beperkt door de bepalingen inzake het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij (EFMZV), dat momenteel niet voorziet in steun voor de meest dringende maatregelen die nu moeten worden genomen om het hoofd te bieden aan de gevolgen van de COVID-19-uitbraak. Hierdoor zijn de lidstaten beperkt in de mate waarin zij een beroep op het EFMZV kunnen doen voor de bestrijding van de crisis.

Op 13 maart 2020 heeft de Commissie een investeringsinitiatief “Coronavirusrespons” voorgesteld, dat erop gericht is investeringen te bevorderen door in de Europese structuur- en investeringsfondsen beschikbare kasreserves vrij te maken voor de onmiddellijke bestrijding van de crisis. Op 19 maart 2020 heeft de Commissie een nieuw staatssteunkader goedgekeurd.

De uitbraak van COVID-19 heeft de lidstaten op een plotse en dramatische wijze getroffen, met grote gevolgen voor hun samenlevingen en economieën, aangezien de economische activiteit sterk vertraagt. Hierdoor is in de hele EU een uitzonderlijke situatie ontstaan die vereist dat alle beschikbare middelen op het niveau van de Unie en de lidstaten worden ingezet om het hoofd te bieden aan de ongekende uitdagingen als gevolg van de uitbraak van COVID-19.

De betalingskredieten die in de begroting 2020 voor het EFMZV beschikbaar zijn, zijn van dien aard dat een verschuiving tussen de prioriteiten van de Unie binnen de operationele programma’s mogelijk is. De nieuwe maatregelen zullen immers voor een groot deel in de plaats komen van de aanvankelijk geplande initiatieven, die nu worden stopgezet wegens de algemene achteruitgang van de economische activiteit. Bijgevolg hebben de voorgestelde maatregelen tot doel te zorgen voor een efficiënte uitvoering van de begroting 2020 en de toewijzing voor het EFMZV voor de periode 2014-2020.

Aangezien de visserij- en aquacultuuractiviteiten in lockdown zijn gegaan of aanzienlijk zijn verminderd, is er weinig ruimte voor de normale uitvoering van de huidige maatregelen en operationele programma’s van het EFMZV. Zonder doeltreffende tegenmaatregelen tegen de crisis is er weinig kans dat het EFMZV tegen het einde van de huidige programmeringsperiode volledig zal zijn uitgevoerd. De lidstaten moeten daarom de mogelijkheid krijgen om op korte termijn de bestaande financiële middelen binnen hun operationeel programma toe te wijzen aan de specifieke maatregelen. Die mogelijkheid wordt beperkt door de begrotingstoewijzingen die de lidstaten reeds hebben ontvangen en die zij niet mogen overschrijden.

De Commissie heeft als volgt met de belanghebbenden overleg gepleegd: zij heeft de producentenorganisaties van de visserij- en aquacultuursector en de adviesraden om input verzocht en heeft feedback over marktontwikkelingen en mogelijke steunmaatregelen gekregen van brancheorganisaties, individuele exploitanten en lidstaten. De beoordeling door de belanghebbenden van de crisissituatie en de wijze waarop de gevolgen ervan moeten worden bestreden, is bijna geheel coherent en unaniem. De Commissie heeft bij de opstelling van dit voorstel rekening gehouden met die feedback.

–de producentenorganisaties in de aquacultuursector in staat te stellen van het opslagmechanisme gebruik te maken.

–een schrapping van de in artikel 13 geoormerkte bedragen, met uitzondering van de bedragen voor visserijcontrole, de verzameling van wetenschappelijke gegevens en de compensatie van extra kosten in de ultraperifere gebieden;

(8)Wegens de plotse verstoring van de visserij‑ en aquacultuuractiviteiten als gevolg van de uitbraak van COVID-19 en het daaruit voortvloeiende risico dat de markten voor visserij- en aquacultuurproducten in gevaar komen, is het passend een mechanisme in te stellen voor de opslag van visserij- en aquacultuurproducten voor menselijke consumptie. Hiermee wordt het volgende beoogd: de markten stabieler maken, het risico beperken dat die producten worden verspild of voor andere doeleinden dan menselijke voeding worden aangewend, en het effect van de crisis op het rendement van de producten helpen opvangen. Dat mechanisme moet de producenten van visserij- en aquacultuurproducten in staat stellen om gebruik te maken van dezelfde bewarings‑ of conserveringstechnieken voor soortgelijke soorten, zodat eerlijke concurrentie tussen de producenten wordt behouden.

(2)Het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij (EFMZV), dat bij Verordening (EU) nr. 508/2014 is ingesteld, zou tot en met 31 december 2020 steun moeten kunnen verlenen voor specifieke maatregelen om de gevolgen van de uitbraak van COVID-19 in de visserij- en aquacultuursector te beperken. Deze maatregelen moeten steun omvatten voor de tijdelijke stopzetting van visserijactiviteiten, ook voor de binnenvisserij, en voor de tijdelijke stillegging of de vermindering van de aquacultuurproductie, mits zij het gevolg zijn van de uitbraak van COVID-19. Deze specifieke maatregelen moeten ook steun omvatten aan producentenorganisaties en verenigingen van producentenorganisaties voor de opslag van visserij- en aquacultuurproducten overeenkomstig Verordening (EU) nr. 1379/2013. De uitgaven voor concrete acties die in het kader van deze maatregelen worden ondersteund, moeten met ingang van 1 februari 2020 subsidiabel zijn.

(1)De visserij- en aquacultuursector is bijzonder hard getroffen door de marktverstoring die is veroorzaakt door een aanzienlijke daling van de vraag als gevolg van de uitbraak van COVID-19. De sluiting van verkoopcentra, markten, detailverkooppunten en distributiekanalen heeft tot een aanzienlijke daling van de prijzen en de volumes geleid. Door de daling van de vraag en de prijzen, in combinatie met de kwetsbaarheid en de complexiteit van de toeleveringsketen, zijn de activiteiten van de vissersvloten en de productie van visserijproducten verliesgevend. Bijgevolg moeten de vissers noodgedwongen in de haven blijven en zullen de viskwekers binnen enkele weken producten moeten weggooien of vernietigen.

“1. De in artikel 13, lid 1, genoemde en in de tabel in bijlage II opgenomen bedragen die beschikbaar zijn voor vastleggingen door de lidstaten voor de periode van 2014 tot en met 2020, worden vastgesteld op basis van onderstaande objectieve criteria:”.

4.Van de in lid 1 vermelde begrotingsmiddelen wordt 192 500 000 EUR toegewezen voor de in titel V, hoofdstuk V, bedoelde compensatie ten bate van de ultraperifere gebieden. Die compensatie bedraagt jaarlijks niet meer dan:

3.Van de in lid 1 vermelde begrotingsmiddelen wordt 520 000 000 EUR toegewezen voor in artikel 77 bedoelde maatregelen inzake gegevensverzameling.

2.Van de in lid 1 vermelde begrotingsmiddelen wordt 580 000 000 EUR toegewezen voor in artikel 76 bedoelde controle- en handhavingsmaatregelen.

1.De voor de periode van 2014 tot en met 2020 voor vastleggingen onder gedeeld beheer beschikbare EFMZV-middelen bedragen 5 749 331 600 EUR, in lopende prijzen, overeenkomstig de in bijlage II vastgestelde jaarlijkse verdeling.

(11)Aangezien de steun dringend nodig is, moet deze verordening zo snel mogelijk in werking treden.

(10)Om de lidstaten in staat te stellen snel te reageren op de plotselinge en onvoorspelbare aard van de uitbraak van COVID-19, moeten zij het recht hebben om voor hun producentenorganisaties drempelprijzen vast te stellen om het opslagmechanisme in werking te stellen. Die drempelprijzen moeten op zodanige wijze worden vastgesteld dat eerlijke concurrentie tussen de marktdeelnemers wordt behouden.

4)In artikel 22 wordt lid 3 als volgt gewijzigd:

“3. Lid 2 is niet van toepassing op de in artikel 33, lid 1, onder a) tot en met c), artikel 34 en artikel 41, lid 2, bedoelde steun.”.

5)In artikel 25 wordt lid 3 als volgt gewijzigd:

“3. Onverminderd lid 5, mag de totale financiële bijdrage uit het EFMZV aan de in artikel 33, lid 1, onder a) tot en met c), en artikel 34 bedoelde maatregelen en aan de vervanging of modernisering van in artikel 41 bedoelde hoofd- of hulpmotoren niet hoger zijn dan de hoogste van de volgende twee drempels:”.

6)In artikel 33 worden de leden 1 en 2 als volgt gewijzigd:

“1. Uit het EFMZV kan steun worden verleend voor maatregelen voor de tijdelijke stopzetting van visserijactiviteiten in de volgende gevallen:

a) de uitvoering van maatregelen van de Commissie of noodmaatregelen van de lidstaten als bedoeld in respectievelijk de artikelen 12 en 13 van Verordening (EU) nr. 1380/2013 of van instandhoudingsmaatregelen als bedoeld in artikel 7 van die verordening, met inbegrip van biologische herstelperioden;

b) een niet-verlenging van partnerschapsovereenkomsten inzake duurzame visserij of van protocollen daarbij;

c) in het geval dat in de tijdelijke stopzetting is voorzien in een beheerplan vastgesteld overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1967/2006 van de Raad of in een meerjarenplan vastgesteld op grond van de artikelen 9 en 10 van Verordening (EU) nr. 1380/2013, wanneer, op basis van wetenschappelijk advies, een vermindering van de visserijinspanning noodzakelijk is voor het verwezenlijken van de doelstellingen bedoeld in artikel 2, lid 2, en artikel 2, lid 5, onder a), van Verordening (EU) nr. 1380/2013;

d) in het geval dat de tijdelijke stopzetting tussen 1 februari en 31 december 2020 plaatsvindt als gevolg van de uitbraak van COVID-19, ook wanneer het gaat om vaartuigen die actief zijn in het kader van een partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij.

In afwijking van artikel 65, lid 9, eerste alinea, van Verordening (EU) nr. 1303/2013 zijn de uitgaven voor concrete acties waarvoor op grond van punt d) steun wordt verleend, subsidiabel met ingang van 1 februari 2020.

2. De in lid 1, onder a) tot en met c), bedoelde steun mag gedurende ten hoogste zes maanden per vaartuig, in de periode van 2014 tot en met 2020, worden verleend. Deze maximumduur geldt niet voor de in dat lid, onder d), bedoelde steun.”.

7) Artikel 44 wordt als volgt gewijzigd:

a) het volgende lid 4 bis wordt ingevoegd:

“4 bis. Uit het EFMZV kan onder de in artikel 33 vastgestelde voorwaarden steun worden verleend voor maatregelen voor de tijdelijke stopzetting van visserijactiviteiten als gevolg van de uitbraak van COVID-19 als vastgesteld in artikel 33, lid 1, onder d).”;

b) lid 5 wordt als volgt gewijzigd:

“5. Voor de toepassing van de leden 1 en 4 bis:

a) gelden verwijzingen die in de artikelen 30, 32, 33, 38, 39, 41 en 42 naar vissersvaartuigen worden gemaakt, als verwijzingen naar vaartuigen die uitsluitend in binnenwateren actief zijn;

b) gelden verwijzingen die in artikel 38 naar het mariene milieu worden gemaakt, als verwijzingen naar het milieu waarin het binnenvissersvaartuig actief is.”.

8) Artikel 55 wordt vervangen door: