Advies van het Economisch en Sociaal Comité over de "Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's - Plan voor de bijdrage van de Gemeenschap aan de dopingbestrijding in de sport"

(2000/C 204/10)

De Commissie heeft op 7 december 1999 besloten om, overeenkomstig artikel 262 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over de voornoemde mededeling.

De afdeling "Werkgelegenheid, sociale zaken, burgerschap", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 5 mei 2000 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Bedossa.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 24 en 25 mei 2000 gehouden 373e zitting (vergadering van 24 mei 2000) het volgende advies uitgebracht, dat met 112 stemmen vóór, bij drie onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Voorwoord

1.1. Nu sportevenementen een steeds mondialer karakter krijgen, groeit het besef dat de sport door het gebruik van doping, dat immoreel is en schadelijk voor de gezondheid, wel eens op drift zou kunnen raken of zelfs - in sociaal en cultureel opzicht - in verkeerd vaarwater terecht zou kunnen komen. Ook wordt wel gevreesd dat dopinggebruik in de sport langzaamaan de gewone gang van zaken gaat worden. Die ontwikkelingen staan aan de wieg van een roep om maatregelen van de burgerbevolking en hebben geleid tot een reactie van sportbonden en overheid die hun verantwoordelijkheid niet langer uit de weg willen gaan. Het komt erop aan voorgoed de weg terug te vinden naar een ethisch verantwoorde vorm van sportbedrijven die de gezondheid niet schaadt.

1.2. Door de idealisering van sport en de daaraan verbonden beeldvorming van een volmaakt gezond lichaam is het verschijnsel doping onderbelicht gebleven, in weerwil van de zeer grote economische, sociale en culturele betekenis die dit verschijnsel inmiddels heeft gekregen.

1.3. Bovendien komt de bestrijding ervan - enkele concrete resultaten ten spijt - maar al te vaak onsamenhangend en weinig doortastend over. De voor de hand liggende verklaring daarvoor is dat antidopingmaatregelen momenteel meestal de vorm aannemen van een onmiddellijke en onvoldoende gecoördineerde reactie op een complex probleem, terwijl een stringent, vast en wereldwijd bestrijdingssysteem kennelijk de enige manier is om op doeltreffende wijze een einde te maken aan deze gesel.

1.4. Kortom, het is duidelijk dat een dergelijk systeem uitgewerkt en op poten gezet moet worden. De functies en taken van de twee voornaamste betrokken partijen, nl. de sportbonden en nationale overheden, dienen opnieuw te worden vastgelegd en zonodig in een institutionele vorm te worden gegoten. Daarbij moet rekening worden gehouden met het grensoverschrijdende karakter van deze problematiek, de rol daarin van sportverenigingen, -bonden en -clubs en de frequentie waarmee competities worden georganiseerd, maar vooral ook met de noodzaak om de gezondheid van sporters te beschermen.

2. Inleiding

2.1. Het Comité is ingenomen met deze Mededeling van de Commissie. Daarin wordt een probleem aan de orde gesteld waarvan de grote ernst niet langer aan de publieke opinie voorbij gaat, vooral sinds is ontdekt en komen vast te staan dat het gebruik van dopingmiddelen van de verboden lijst in bepaalde takken van sport vrijwel algemeen is geworden(1).

2.2. Als gevolg van deze stelselmatige schending van de sportethiek is de Europese publieke opinie zich gaan afvragen of bepaalde bekende, met name internationale sportevenementen die meestal op Europese bodem plaatsvinden, geen doorgestoken kaart zijn. De huidige vergaande mediatisering van die sportevenementen is een voedingsboden voor nog verdere verspreiding van dit verschijnsel.

2.3. Verder richten machtige omroeporganisaties hun schijnwerpers op de rol van kapitaalkrachtige ondernemingen die dergelijke sportevenementen sponsoren en de omvang ervan vergroten: van de grote geestdrift van het publiek voor die evenementen dreigt op den duur weinig of niets over te blijven als er niet op korte termijn op alle niveaus, d.w.z. nationaal, Europees en internationaal, doortastende, gecoördineerde en door de belangrijkste betrokkenen aanvaarde maatregelen worden genomen om de specifieke vorm van bedrog die doping is, krachtdadig te bestrijden.

2.4. De rol van de EU is in dit verband cruciaal, omdat de landen die samen de Europese Unie vormen, voldoende gewicht in de schaal leggen om ervoor te zorgen dat er in alle internationale instanties naar hen wordt geluisterd. Daarom is het volstrekt noodzakelijk dat de EU met één stem spreekt en aan haar taken een vast omlijnde vorm geeft door middel van een nog op te stellen aanbeveling waarmee alle betrokken partijen (sportbonden, sportorganisaties, toezichthoudende autoriteiten, ngo's die zich met sport bezighouden enz.) kunnen instemmen.

2.5. Optreden van de EU is geboden, omdat dopingbestrijding een ethische kwestie, maar vooral ook voor de volksgezondheid een uitgesproken noodzaak is.

2.6. Het Comité hecht zeer veel belang aan deze adviesaanvraag van de Commissie, omdat zijn verantwoordelijkheid als vertegenwoordiger van het maatschappelijk middenveld hier ten volle wordt aangesproken. Verenigingen die sport promoten, zijn nauw bij deze discussie betrokken en nog steeds erg geïnteresseerd in de adviezen van het Comité, waarvan sommige leden zelf actief zijn op dit gebied.

3. Algemene opmerkingen over de Mededeling van de Commissie

3.0.1. Na de diverse etappes van de recente - internationale en Europese - bemoeienissen voor dopingbestrijding te hebben doorlopen, wijst de Commissie erop dat de EU "een drijvende kracht op het gebied van dopingbestrijding" is, vooral tegen de achtergrond van het Verdrag van de Raad van Europa tegen doping (1989).

3.0.2. Het Comité is het met de Commissie eens dat het verschijnsel doping onlangs in een nieuw stadium is terechtgekomen en onderschrijft de oorzaken die de Commissie noemt voor het toegenomen dopinggebruik: vergaande commercialisering van de sport, toenemende frequentie van de competities, naaste omgeving van de sporter.

3.0.3. De Commissie heeft voor een "driesporenbenadering" van de dopingbestrijding gekozen: nadruk op ethische overwegingen i.v.m. dopinggebruik en betere bescherming van de gezondheid van sporters; nieuw partnerschap met het Internationaal Olympisch Comité (IOC) door de oprichting van een Internationaal Agentschap voor de bestrijding van doping; gebruikmaking van het EU-instrumentarium.

3.0.4. Het Comité stelt het bijzonder op prijs dat de Commissie in haar Mededeling gewag maakt van het noodzakelijke tweeluik "ethiek in de sport" en "gezondheid van de sporters". Bovendien verwijst de Commissie terecht meerdere malen naar recente belangrijke documenten, waarin de standpunten van het Europees Parlement en van het Comité van de Regio's over dopingbestrijding zijn uiteengezet.

3.1. Ethiek in de sport en bescherming van de gezondheid van sporters

3.1.1. Het advies van de Europese Werkgroep voor de Ethiek ten aanzien van wetenschap en nieuwe technologieën (EWE)(2) begint met een verwijzing naar de "ethische uitgangspunten" van het recht op gezondheid, het beginsel van integriteit, de noodzakelijke bescherming van risicogroepen en de waardigheid van sporters, en wordt afgesloten met de vaststelling dat doping de volksgezondheid ernstig aantast.

3.1.2. De Commissie neemt in haar Mededeling de voornaamste voorstellen uit het EWE-advies over. Het gaat daarbij met name om

- het op poten zetten van een behoorlijk werkend controlesysteem dat onafhankelijk is van de organisaties uit de sportwereld

- het in werking stellen van een Europees referentielaboratorium

- het stimuleren van epidemiologisch onderzoek

- de organisatie van een grote conferentie over doping

- de opname in de EU-regelgeving voor de gezondheid en veiligheid van werknemers van specifieke bepalingen aangaande de bescherming van de gezondheid van sporters

- het uitwerken van een specifieke richtlijn voor de bescherming van kinderen en jongeren in de sport, ter waarborging van hun gezondheid en onafhankelijkheid

- het promoten van gespecialiseerde medische opleidingen voor de sport

- het uitwerken van een gedragscode voor sportgeneeskunde, in overleg met de desbetreffende beroepsorganisaties die erop moeten toezien dat personen die deze beroepen uitoefenen, zich daaraan houden.

3.1.3. Het Comité vindt het een goede zaak dat de Commissie stappen heeft ondernomen om te vernemen hoe deskundigen over de ethische, juridische en wetenschappelijke draagwijdte van het verschijnsel doping denken.

3.1.4. Het vindt dat zo snel mogelijk een follow-up-groep voor deze uiterst belangwekkende voorstellen moet worden opgezet, die zou moeten worden belast met het toezicht op de manier waarop deze "ethische uitgangspunten" van de EWE - nu en in de toekomst - worden nageleefd.

3.1.5. Het zal zorgvuldig nagaan of bovenstaande, door het Comité nog te vervolledigen voorstellen in aanmerking zijn genomen in de Commissievoorstellen voor acties op dit gebied.

3.2. Een partnerschap tussen de EU en het Internationaal Agentschap voor de bestrijding van doping

3.2.1. Deelname aan het Internationaal Agentschap voor de bestrijding van doping is het tweede "zwaartepunt" in het EU-optreden op dit gebied(3). De Commissie wijst er in haar Mededeling terecht op dat de EU een onweerlegbaar belang bij de oprichting van dit agentschap heeft, vooral omdat de taken waarmee deze nieuwe instantie wordt belast, op terreinen liggen waarvoor de EU bevoegd is (b.v. volksgezondheid, onderzoek en het vrije verkeer van sporters).

3.2.2. Dit door de Commissie beschreven nieuwe partnerschap is van cruciaal belang voor het vervolg van de strijd tegen doping: sportbonden, olympische beweging en nationale overheden moeten hier resoluut hun schouders onder zetten. Bovendien moet de EU zich in dit partnerschap laten gelden, haar medewerking verlenen en de door haar opgedane kennis inbrengen voor het welslagen ervan. Daarbij moet worden toegezien op de naleving van de beginselen van onafhankelijkheid en transparantie waarop de werking van het beoogde Internationaal Agentschap dient te berusten.

3.2.3. Het Comité staat volmondig achter de medewerking van de EU aan de oprichting van het Internationaal Agentschap voor de bestrijding van doping. Het is er bijzonder mee ingenomen dat de EU zich in de onderhandelingen van meet af aan een geestdriftig voorstander van de oprichting daarvan heeft getoond.

3.2.4. Desalniettemin dringt het Comité er bij de Commissie op aan om tijdens de aanloopperiode tot 1 januari 2002 de volgende, nog hangende vraagstukken zorgvuldig in het oog te houden:

- de ontwerpstatuten van het Agentschap moeten volledig zijn afgerond en de instemming hebben van àlle partijen, met de nadruk op de doorslaggevende betekenis van hun politieke en morele engagement t.a.v. de activiteiten van het Agentschap;

- het Agentschap moet over de lijst van verboden middelen en technieken blijven gaan, waarbij zoveel mogelijk moet worden uitgegaan van de lijst van de medische commissie van het IOC. Het Comité pleit ervoor dat die exclusieve bevoegdheid definitief bij het Agentschap wordt gelegd;

- het Agentschap moet zorgen voor de erkenning en certificatie van de laboratoria die dopingcontroles uitvoeren volgens de door de internationale sportbeweging vastgelegde regels;

- het Agentschap blijft initiatiefnemer bij het opstellen van de handleiding voor de juiste manier waarop de controles moeten worden uitgevoerd, zowel rond de sportwedstrijden zelf als tijdens de voorbereiding daarop;

- het Agentschap moet bijdragen tot het vinden van een consensus tussen de overheidsinstanties c.q. openbare instituten en alle organisaties uit de sportwereld;

- het Agentschap en de nationale instanties voor dopingbestrijding moeten nauw samenwerken.

3.2.5. Het Comité zal de ontwikkelingen i.v.m. de vestigingsplaats van het Agentschap - die in ieder geval in Europa moeten blijven waar de belangrijkste maatregelen zijn genomen en het meeste, en meest steekhoudende werk is verzet - op de voet volgen. Het staat achter het Commissievoorstel om het Agentschap, door een aanpassing van zijn statuten, van een privaatrechtelijk in een publiekrechtelijk orgaan te veranderen.

3.2.6. Het Comité dringt erop aan dat de Commissie op afzienbare termijn het Europees Parlement en de Raad een voorstel voorlegt over de deelname van de EU aan het Agentschap.

3.3. Gebruikmaking van het EU-instrumentarium(4)

3.3.1. De Commissie stelt voor om in het kader van het Plan voor de bijdrage van de Gemeenschap enerzijds verbetering te brengen in de coördinatie van de regelgeving (vrijheid van verkeer, vrijheid van dienstverlening enz.) en anderzijds voor dopingbestrijding gebruik te maken van EU-instrumenten als

- onderzoek naar voor doping gebruikte stoffen en technieken, opsporingsmethoden en de gezondheidsrisico's van doping: het Vijfde Kaderprogramma van de Raad voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (1998-2000) kan dankzij de programma's "Concurrerende en duurzame groei" en "Kwaliteit van het bestaan" rechtstreeks voor dopingonderzoek worden gebruikt.

De Commissie vestigt in haar Mededeling de aandacht op onderzoeksprioriteiten als die van medisch en metrologisch onderzoek. Het Comité stemt in met deze koers, waardoor het, vooral door het EU-onderzoeksbeleid, mogelijk wordt om concrete acties ten uitvoer te brengen, zoals een - anonieme - studie naar de gezondheidstoestand van topsporters of een epidemiologisch onderzoek van sporters die met topsport zijn gestopt.

- educatieve en jeugdprogramma's, alsook programma's voor beroepsopleiding die door middel van bewustmaking, preventie en voorlichting tot dopingbestrijding kunnen bijdragen (b.v. het Socrates-programma voor het onderwijs, het Leonardo-programma voor beroepsopleiding en het toekomstige programma "Jeugd" voor samenwerking op het gebied van jeugdzaken, b.v. de vorming van begeleiders en de uitwisseling van jongeren).

Het staat voor het Comité als een paal boven water dat alle activiteiten voor onderzoek, preventie door middel van onderwijs, opleiding en voorlichting en bescherming van de gezondheid van sporters, op den duur moeten worden gedecentraliseerd en dat daarvoor gebruik moet worden gemaakt van het bestaande allesomvattende EU-instrumentarium. Bedoelde activiteiten kunnen gemakkelijk worden ingepast in de bestaande algemene programma's door die programma's aan de problematiek van de dopingbestrijding en de bescherming van de gezondheid van sporters aan te passen. Soms kunnen die activiteiten zelfs een aanvulling vormen op die programma's, voor zover deze meer specifiek op een bepaald werkterrein (b.v. drugsverslaving) zijn gericht.

- de programma's voor samenwerking tussen politie en justitie, bijvoorbeeld de in 1996 gelanceerde programma's OISIN (voor rechtshandhavingsinstanties) en Grotius (voor beoefenaars van juridische beroepen), en wel door het organiseren van workshops, opleidingen en de uitwisseling van informatie;

- Richtlijn 92/27/EEG(5) van 31 maart 1992 waarin de vereisten zijn vastgelegd voor de etikettering en de bijsluiter van voor menselijk gebruik bestemde geneesmiddelen, omdat deze zou kunnen dienen als raamwerk voor "speciale waarschuwingen" bij bepaalde categorieën geneesmiddelen, vooral in het geval van geneesmiddelen die voor sporters verboden stoffen bevatten;

- het door de Commissie, overeenkomstig artikel 152 van het Verdrag, aangekondigde ontwerp voor een aanbeveling van de Raad inzake preventie van doping in de (vooral amateur-)sport. De lidstaten wordt verzocht om een rapport uit te brengen over de goedkeuring en tenuitvoerlegging van de maatregelen die op de diverse in de aanbeveling genoemde terreinen worden genomen (preventie, bewustmaking enz.). In het nieuwe kaderprogramma voor acties op het gebied van de volksgezondheid moet een hoofdstuk over doping worden opgenomen.

3.3.2. Het Comité stemt in met het voorstel om het bestaande EU-instrumentarium voor de preventie en bestrijding van dopinggebruik in te zetten. Het houdt daarbij echter twee belangrijke slagen om de arm, nl. een voorbehoud op de Commissievoorstellen op het gebied van de volksgezondheid en een voorbehoud van meer algemene strekking.

3.3.2.1. Het Comité is zich ervan bewust dat in artikel 152 van het Verdrag geen melding wordt gemaakt van harmonisatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten op het gebied van de gezondheidszorg. Het spreekt zich er daarom voor uit dat de EU-lidstaten hun nationale voorschriften tegen dopinggebruik aanvullen en coördineren.

3.3.2.2. Verder betreurt het Comité dat het EU-beleid voor de preventie en bestrijding van doping volgens deze Mededeling voornamelijk op de gebruikmaking van het bestaande EU-instrumentarium berust. Er staat hier wel zoveel op het spel dat een meer samenhang vertonend en meer omvattend beleidsplan nodig is, waarbij bijvoorbeeld ook aandacht moet worden geschonken aan bepaalde essentiële facetten zoals dat van de door de Commissie nauwelijks ter sprake gebrachte tuchtmaatregelen tegen sporters.

4. Suggesties van het Comité

Met het oog op de vergroting van de impact van een Plan voor de bijdrage van de Gemeenschap aan de preventie en bestrijding van doping in de sport plaatst het Comité de volgende kanttekeningen:

- Doping is, blijkens de laatste ontwikkelingen, inmiddels in àlle takken van de sport tot een zeer zorgwekkend verschijnsel uitgegroeid, zowel onder beroeps- als amateursporters en in alle geledingen van de bevolking (met name onder jongeren).

- Doping brengt de gezondheid van sporters in gevaar, werkt competitievervalsend, schaadt, vooral bij jongeren, het imago van de sport en doet ernstig afbreuk aan de ethische dimensie van sportbeoefening.

- Die verslechtering van de situatie is in de hand gewerkt zowel door de lacunes in de regel- en wetgeving van heel wat lidstaten op het gebied van de preventie en bestrijding van doping als door de gebrekkige coördinatie van de antidopingmaatregelen van de internationale sportgemeenschap in het algemeen, en van de EU-lidstaten in het bijzonder.

- Daarom moet ernaar worden gestreefd om de maatregelen en acties van nationale wetgevers, EU-instellingen, Raad van Europa en meer in het algemeen, van alle Europese, resp. internationale sportorganisaties op elkaar af te stemmen.

Het Comité is van mening dat bij de tenuitvoerlegging van regel- en wetgeving inzake de preventie en bestrijding van doping drie factoren een rol spelen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, nl. de ethiek in de sport, sanctiemaatregelen tegen personen die bij dopinghandel betrokken zijn en de bescherming van de gezondheid van sporters. Zowel de afzonderlijke lidstaten als de EU kunnen rechtstreeks worden aangesproken op de noodzaak van een dergelijke driesporenbenadering, waardoor een doeltreffende preventie en bestrijding van doping mogelijk wordt.

4.1. De ethiek in de sport

4.1.1. Tuchtmaatregelen tegen sporters die zich aan doping schuldig hebben gemaakt

4.1.1.1. De Commissie is duidelijk terughoudend als het gaat om de "repressieve" aspecten van de ethiek in de sport. In het verleden heeft de sportwereld het altijd zelf op zich genomen om sportbeoefening aan regels te binden. De "repressieve" rol van de overheid kwam slechts op de tweede plaats en dan ook nog in alle lidstaten in zeer ongelijke mate.

4.1.1.2. Het Europees Parlement [punt 10 van de Resolutie(6)] en het Comité van de Regio's [par. 3.14.2 van zijn advies(7)] dringen erop aan dat de tuchtmaatregelen tegen dopinggebruik aan de nieuwe ontwikkelingen worden aangepast en dat de nationale overheden daarbij een grotere rol wordt gegeven. Het Comité verzoekt de Commissie hieraan tegemoet te komen.

4.1.1.3. De ervaring heeft geleerd dat bestraffing nauwelijks zoden aan de dijk zet zolang de tuchtmaatregelen worden uitgevaardigd door sanctiecomités in de sport die op eigen houtje te werk moeten gaan, omdat de nationale overheid geen regelgevend raamwerk heeft vastgelegd. De bestrijding van doping dreigt ongeloofwaardig te worden doordat de sancties van sportorganisaties tegen hun eigen sporters dikwijls tekortschieten.

4.1.1.4. Zonder in bijzonderheden te treden met betrekking tot tuchtmaatregelen tegen sporters die zich aan doping schuldig hebben gemaakt, stelt het Comité vast dat er in dat opzicht twee "modellen" mogelijk zijn: om te beginnen het Franse model, waarin de sportbonden die de voornaamste rol spelen, worden geflankeerd door een bestuursrechtelijke autoriteit, die - onafhankelijk van zowel de sportwereld als van de politieke bewindvoerders - een regulerende bevoegdheid heeft, nl. de Raad voor preventie en bestrijding van doping.

Het tweede model is dat een onafhankelijke autoriteit de volledige verantwoordelijkheid draagt voor de vervolging en bestraffing van sporters die zich aan doping schuldig hebben gemaakt.

In beide modellen moet er sprake zijn van een partnerschap, of in ieder geval van samenwerking tussen die autoriteit en de organisaties uit de sportwereld. Verder is het hoe dan ook noodzakelijk dat de rechten van de sporters, ongeacht het model waarvoor wordt gekozen, strikt worden gerespecteerd.

4.1.1.5. Volgens het Comité is een EU-richtlijn een geschikt middel om te bevorderen dat in iedere lidstaat een dergelijke autoriteit in het leven wordt geroepen en dat homogene wetsvoorschriften voor de sancties worden uitgevaardigd.

4.1.1.6. Daarbij moet overigens worden aangetekend dat er wel degelijk onderscheid moet worden gemaakt tussen tuchtmaatregelen en strafrechtelijke vervolging. Dat verschil wordt in sommige lidstaten niet gemaakt.

4.1.2. Gedragscode van het Internationaal Olympisch Comité (IOC)

4.1.2.1. Het Comité neemt er kennis van dat aan de IOC-verklaring over dopingbestrijding uitvoering is gegeven. Met de gedragscode van het IOC is een belangrijke stap voorwaarts gezet in de strijd tegen doping en kan er met name voor worden gezorgd dat van de eerstvolgende Olympische Spelen, die van Sydney, weer geloofwaardige en zelfs voorbeeldige spelen worden gemaakt. Deze gedragscode is een juridische en morele referentie geworden waar de sportwereld niet meer omheen kan, en de Olympische Spelen kunnen daar alleen maar beter van worden. De bestrijding van doping tijdens de Olympische Spelen kan hier alleen maar baat bij hebben.

4.1.2.2. Het Comité is ingenomen met het recente optreden van het IOC, dat de EU heeft gevraagd om bij de voorbereiding van de Olympische Spelen van Sydney nauwer met het IOC te gaan samenwerken en zelf daarbij een actievere rol te spelen.

4.1.2.3. Het Comité beseft terdege dat de olympische beweging onafhankelijk is: de op 1 januari 2000 van kracht geworden gedragscode tegen dopinggebruik is dan ook een eigen gedragscode van die beweging die alleen is ingevoerd op gezag van het IOC en de nationale olympische comités. De EU heeft daar alleen wat mee te maken voorzover vertegenwoordigers van EU-lidstaten zitting hebben in het IOC.

4.2. Kanalen waarlangs sporters aan dopingstoffen worden geholpen

4.2.1. De rol van de nationale overheden bij de controle en het toezicht op het gebruik van verboden producten wordt in de Mededeling alleen bekeken vanuit de onontkoombare invalshoek van samenwerking tussen politie en justitie.

4.2.2. Het Comité is voorstander van iedere poging om de samenwerking tussen de lidstaten op die gevoelige terreinen te versterken, bijvoorbeeld met het oog op de onderlinge afstemming van de nationale voorschriften t.a.v. de aard van de misdrijven en de strafmaat die daarop moet worden toegepast en op het belang van de harmonisatie daarvan op een grondgebied waar personen en goederen vrij rondgaan.

4.2.3. Het spreekt voor zich dat degenen in de naaste omgeving van een sporter die het hem/haar gemakkelijker kunnen maken om dopingstoffen te gebruiken, of die tot het gebruik daarvan aanzetten, of die stoffen aanbieden c.q. toedienen, een halt moet worden toegeroepen, evengoed als er een einde moet worden gemaakt aan de fabricage, invoer en verkoop van verboden stoffen bevattende preparaten, omdat kwalijke praktijken waarbij verboden producten worden aangeboden, steeds meer worden gebagatelliseerd.

4.2.4. Het Comité pleit daarom voor verbodsbepalingen tegen de fabricage, invoer en verkoop van verboden stoffen en voor de harmonisatie van de strafrechtelijke bepalingen van de lidstaten met het oog op sanctiemaatregelen tegen personen in de - al dan niet naaste - omgeving van sporters.

4.2.5. Daarbij dient te worden vermeld dat alle vijftien EU-lidstaten hun handtekening onder het Verdrag van de Europese Raad tegen doping hebben gezet. Het gevolg is dat al deze landen zich moeten houden aan de door de follow-up-groep van de IOC opgestelde en in 1989 bij wijziging in dit Verdrag opgenomen lijst van verboden dopingstoffen en -technieken. Die lijst geldt dus voor alle lidstaten van de EU. Het verdient aanbeveling dat iedere lidstaat daarvoor uitgaat van een door wederzijdse erkenning tot stand gebracht referentiesysteem.

4.3. Bescherming van de gezondheid van sporters

4.3.1. De bescherming van de gezondheid van sporters moet volgens het Comité worden gezien als een prioritaire doelstelling van de preventie en bestrijding van doping.

4.3.2. Daarom is het voorstander van een voortvarend beleid voor een betrouwbare, duidelijke, nauwgezette en actuele voorlichting van sporters die in de verleiding kunnen komen om dopingstoffen of -technieken te gebruiken. Die voorlichting moet sporters verplicht worden verschaft bij de ondertekening of verlenging van hun vergunning.

4.3.3. Verder vindt het Comité dat topsporters verplicht medisch moeten worden begeleid onder auspiciën van de overheid en de sportbonden. Die medische controles moeten plaatsvinden op een geschikte technische set. Ook is het volstrekt noodzakelijk dat er een netwerk van onafhankelijke contactpersonen van de sportbeweging wordt opgezet waarin de uitslagen van die controles kunnen worden geanalyseerd en op grond van die analyses voorschriften voor de bescherming van de gezondheid van sporters kunnen worden uitgewerkt.

4.3.4. Die medische begeleiding moet worden gezien als een onontbeerlijk middel om sporters te vrijwaren van de gevolgen voor hun gezondheid van het gebruik van verboden producten en onbeteugelde sportbeoefening. Medische begeleiding wordt zo ook een manier om van sportgeneeskunde een belangrijke specialisatie van de geneeskunde te maken, waarbij het niet langer alleen maar gaat om het opvoeren van de sportprestaties.

5. Algemene conclusie

De Commissie beperkt er zich in onderhavige Mededeling over een "Plan voor de bijdrage van de Gemeenschap aan de dopingbestrijding in de sport" voornamelijk toe om de instrumenten waarover de sportwereld op dit gebied beschikt, naast het bestaande EU-instrumentarium te leggen.

In lijn met de desbetreffende rapporten en adviezen van het Europees Parlement en het Comité van de Regio's, had het Comité echter gehoopt op een basissysteem voor de EU als draagconstructie voor de bestrijding van doping en de bescherming van de gezondheid van sporters, waaraan de overheden van de lidstaten vervolgens een eigen structuur konden geven. Door een dergelijke benadering hadden de contouren van een Europees stelsel voor de preventie en bestrijding van doping kunnen worden geschetst, uitgaande van de volgende drie hoofdonderdelen:

- de totstandbrenging van een daadwerkelijk voortvarend EU-beleid voor dopingpreventie. Daarvoor moet een beroep worden gedaan op alle instanties die bij dopingbestrijding zijn betrokken, zoals organisaties van beroeps- of amateursporters, personen die verantwoordelijk zijn voor onderwijs, jeugd- en/of sportzaken, onafhankelijke bestuursinstanties, niet-gouvernementele organisaties, geneeskundigen en de media;

- de ontwikkeling en harmonisatie van de instrumenten voor dopingbestrijding (tuchtmaatregelen tegen sporters die doping hebben gebruik en strafrechtelijke maatregelen tegen personen die bij dopinghandel betrokken zijn). De reorganisatie van de sportwereld op grond van het criterium dat controles en sancties van een onafhankelijke instantie moeten komen, alsook de samenwerking tussen politie en gerechtelijke instanties van de lidstaten en de harmonisatie van de wettelijke voorschriften zijn evenzoveel onontbeerlijke onderdelen van dat op de preventie en bestrijding van doping gerichte beleid;

- de voortzetting en verbetering van het - zuiver wetenschappelijk èn klinisch - medisch en farmacologisch onderzoek. Een beleid voor de preventie en bestrijding van doping heeft alleen kans van slagen als daarvoor alle beschikbare middelen op het gebied van onderzoek worden ingezet. De toepassing van het voorzorgsbeginsel en de dringende noodzaak om de gezondheid van sporters te beschermen, moeten als een rode draad door dit beleid lopen.

Brussel, 24 mei 2000.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

B. Rangoni Machiavelli

(1) In een op 11 november 1999 uitgebracht zeer uitvoerig advies van de Europese werkgroep voor de ethiek van wetenschap en nieuwe technologieën (EWE) over de ethische facetten van doping in de sport is de volgende definitie te lezen: "Doping is ter verbetering van de sportprestatie stoffen, doseringen of behandelingsmethoden gebruiken die, vooral vanwege hun potentiële schadelijke effect op de gezondheid van de sporters, verboden zijn en daarenboven het risico in zich dragen dat tekort wordt gedaan aan de algemeen aanvaarde voorwaarden voor fair play in de sport". Met deze heel precieze omschrijving kan het Comité alleen maar instemmen.

(2) Advies van de EWE over de ethische aspecten van de bestrijding van doping in de sport (11 november 1999).

(3) Na "ethiek in de sport en de bescherming van de gezondheid van sporters" als eerste "zwaartepunt" (nota v.d. vertaalster).

(4) Derde "zwaartepunt" van het EU-optreden (nota v.d. vertaalster).

(5) PB L 113 van 30.4.1992.

(6) Resolutie van het Europees Parlement over urgente maatregelen tegen doping in de sport (PB C 98 van 9.4.1999).

(7) Advies van het Comité van de Regio's over het "Europese sportmodel", CDR 37/99 van 16.9.1999.