Nr. C 269/54 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 14. 10. 91 
2.5. Het Comité dringt er bij de Commissie en de 
Raad op aan te bevorderen dat zoveel mogelijk derde 
landen de Conventie van Rome ratificeren, en met name 
al die landen die speciale banden onderhouden met de 
Gemeenschap ingevolge de Overeenkomst van Lomé 
of ingevolge associatieovereenkomsten, zoals worden 
voorbereid met Hongarije, Tsjecho-Slovakije en Polen. 
2.6. Hoewel dus enige verduidelijking vereist is ten 
aanzien van de juridische grondslag, stemt het Comité 
voor het overige in met het voorstel voor een beschik­
king. 
Gedaan te Brussel, 3 juli 1991. 
1. Inleiding 
1.1. Het onderhavige voorstel voor een richtlijn 
waarborgt auteurs, uitvoerende kunstenaars, producen­
ten van fonogrammen en filmproducenten bepaalde 
rechten. De lid-staten dienen er namelijk voor te zorgen 
dat letterkundige werken, composities, live-uitvoerin­
gen, films en geluidsopnamen door middel van verhuur-
en uitleenrechten worden beschermd. Dit betekent dat 
een houder van een auteursrecht of een aanverwant 
recht op een dergelijk werk het recht heeft anderen te 3. Verdere overwegingen 
Nadat het onderhavige voorstel is goedgekeurd en ten-
uitvoer is gelegd, zou de Gemeenschap, volgens het 
Comité, moeten verzoeken om een herziening van de 
Conventies van Bern en Rome [via de Wereldorganisatie 
voor de intellectuele eigendom (WIPO)], ten einde een 
nog betere bescherming van het auteursrecht en aanver­
wante rechten te bewerkstelligen. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Fran?ois STAEDELIN 
verbieden kopieën van het werk te verhuren of uit te 
lenen aan derden zonder zijn toestemming. 
1.2. De richtlijn verplicht de lid-staten er ook toe 
bepaalde met het auteursrecht verwante rechten toe 
te staan. Hiertoe behoren onder meer het recht om 
vastlegging van live-uitvoeringen te verbieden, het recht 
de verveelvoudiging van geluidsopnames te verbieden 
en de verveelvoudiging en verspreiding van films tegen 
te gaan, het recht het kopiëren van uitzendingen te 
verbieden. Advies over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende het verhuurrecht, het 
uitleenrecht en bepaalde met het auteursrecht verwante rechten 
(91/C 269/17) 
De Raad heeft op 5 februari 1991 besloten, overeenkomstig artikel 100 A van het Verdrag 
tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en Sociaal 
Comité te raadplegen over het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 5 juni 1991 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Moreland. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 288e zitting (vergadering van 3 juli 1991) 
het volgende advies uitgebracht, dat met meerderheid van stemmen voor, 4 stemmen tegen, 
bij 2 onthoudingen is goedgekeurd. 
14. 10. 91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 269/55 
2. Algemene opmerkingen 
2.1.1. In zijn advies inzake het „Groenboek over het 
auteursrecht en de technologische uitdaging" van de 
Commissie heeft het Comité m.b.t. hoofdstuk IV (dis­
tributierecht, uitputting van de rechten en verhuurrech­
ten) het volgende opgemerkt (*): 
„De conclusie dat in het geval van geluids- en video-
opnamen een verhuurrecht moet worden ingevoerd 
en dat een hiertoe strekkende richtlijn zou moeten 
worden opgesteld, wordt door het Comité toege­
juicht. Ongetwijfeld zou de houder van het auteurs­
recht hier niet alleen maar recht op een billijke 
beloning voor het verhuren van de goederen in 
kwestie moeten hebben, maar (...) ook daadwerke­
lijke zeggenschap over het verhuren moeten 
krijgen..." 
2.1.2. Het Comité is dan ook ingenomen met de 
bepalingen in de ontwerp-richtlijn over geluids- en 
beeldopnamen; met name het voorstel de rechthebben­
den zeggenschap te geven wordt toegejuicht. Hoewel 
hoofdstuk IV van het Groenboek hoofdzakelijk gericht 
was op verhuur van geluids- en video-opnamen, staat 
het Comité positief tegenover uitbreiding van het ver­
huurrecht tot alle auteursrechtelijk beschermde werken, 
en tegenover de voorstellen inzake uitleenrecht en an­
dere met het auteursrecht verwante rechten, maar 
maakt daarbij wel de volgende opmerkingen. 
2.2. Het komt het Comité voor dat de artikelen 3 en 
4 de meeste aandacht van de Raad zullen vragen en het 
wil op deze artikelen dan ook de nadruk leggen in de 
algemene opmerkingen. 
2.2.1. Artikel 3 : het recht op een ,,passend 
gedeelte" van de vergoeding bij ver­
huur of uitlening 
2.2.1.1. Het Comité geeft toe dat het bijzonder moei­
lijk is dit artikel goed te formuleren, met name gezien 
de nuances tussen de verschillende nationale methoden 
van regelgeving en de moeilijkheid deze nuances in de 
verschillende werktalen van de Gemeenschap goed over 
te brengen. [Dit probleem is namelijk duidelijk aan de 
orde bij de verschillen in vertaling van „adequate" 
(„passend") en „equitable" („billijke") in de artikelen 3 
en 4, woorden met een klaarblijkelijk onderscheiden 
betekenis die echter in de Duitse tekst met hetzelfde 
woord zijn vertaald.] 
2.2.1.2. De tekst dient dan ook zeer zorgvuldig te 
worden bekeken, ten einde te garanderen dat: 
— deze duidelijk is en in alle talen goed wordt begrepen 
en in alle lid-staten hetzelfde effect sorteert, 
— met zo min mogelijk ingrijpen in het verbintenissen­
recht, wordt gezorgd voor een behoorlijke vergoe­
ding en het juiste evenwicht tussen rechthebbenden, 
(!) PB nr. C 71 van 20. 3. 1989. — een veelheid van rechthebbenden wier toestemming 
nodig is voor de normale verhuring of uitlening van 
kopieën van met auteursrecht beschermde werken, 
wordt vermeden, 
— houders van verhuur- en uitleenrechten hun rechten 
vrij kunnen overdragen tegen een passende vergoe­
ding, waarover vrij kan worden onderhandeld. 
2.2.2. Artikel 4: afwijking van het uit­
sluitende uitleenrecht 
2.2.2.1. Slechts vier lid-staten kennen een openbaar 
uitleenrecht en de wijze waarop dat uitleenrecht gere­
geld is, loopt in die lid-staten uiteen. Wat de harmonisa­
tie van die regelingen betreft, beperkt het voorstel voor 
een richtlijn zich ertoe te bepalen dat auteurs recht 
hebben op een „billijke" vergoeding (is er een verschil 
tussen „billijk" en „passend" ?). De huidige formulering 
betekent in ieder geval dat de vergoeding gelijk zou 
moeten zijn aan de vergoeding die zou kunnen worden 
overeengekomen voor een uitleen-licentie, indien deze 
afwijking niet zou bestaan. Als dat niet de bedoeling is, 
en b.v. de veel minder genereuze Britse regeling moet 
kunnen worden gehandhaafd, dan moet de formulering 
van het voorstel nog eens worden herzien. 
2.2.2.2. Onder erkenning van het gegeven dat het 
een hele stap is van alle lid-staten niet alleen te verlangen 
dat zij een openbaar uitleenrecht invoeren, maar ook 
nog een uitleenrecht op gemeenschappelijke basis, kan 
het Comité niet anders dan vaststellen dat bij hand­
having van de huidige formulering van artikel 4 er geen 
sprake zal zijn van harmonisatie van het uitleenrecht. 
Dit komt allereerst doordat afwijking van het uitsluiten­
de uitleenrecht facultatief is. Daarnaast zal, doordat 
de lid-staten verschillende definities hanteren van het 
begrip „auteur", de afwijking in de ene lid-staat wel en 
in de andere lid-staat niet tevens gelden voor artiesten, 
producers, enz. Bijgevolg zal het praktisch effect van 
artikel 4 per lid-staat zeer sterk verschillen. 
In verband hiermee geeft het Comité de Commissie in 
overweging a) te bepalen dat artikel 4 niet van toepas­
sing is op geluidsopnamen, cinematografische werken, 
beeld- en audiovisuele opnamen, en b) in artikel 4 „al­
thans de auteurs" te wijzigen in „de rechthebbenden 
genoemd in artikel 2, lid 1". 
2.2.2.3. Het Comité zou willen benadrukken dat ge­
bruikmaking van het uitleenrecht de werking van open­
bare bibliotheken niet mag schaden, doordat te hoge 
vergoedingen worden aangerekend. 
2.3. In het richtlijnvoorstel wordt niet getracht de 
wettelijke voorschriften met betrekking tot de duur van 
het auteursrecht te harmoniseren. Het Comité geeft toe 
dat dit problemen kan opleveren, met name voor die 
lid-staten die de rechten van auteurs langer beschermen 
dan de Commissie voorstelt te doen. De meest voor de 
hand liggende keuze voor letterkundige werken, vijftig 
jaar na de dood van de auteur, zou moeilijk zijn voor 
b.v. Duitsland, waar de duur van het auteursrecht ze-
Nr. C 269/56 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 14. 10. 91 
ventig jaar is, voor Frankrijk, waar zeventig jaar geldt 
voor composities, en voor Spanje, waar zestig jaar geldt. 
Het Comité stelt verder vast dat de Commissie van 
plan is in de nabije toekomst harmonisatie van de 
beschermingsduur voor te stellen. Het ontbreken van 
enige harmonisatie heeft tot nu toe namelijk de meeste 
geschillen veroorzaakt en heeft in de praktijk het groot­
ste aantal belemmeringen van de intracommunautaire 
handel opgeleverd. De richtlijn wordt door het achter­
wege blijven van een harmonisatie van de beschermings­
duur dan ook geweldig afgezwakt. 
2.4. Toepassing van de bepalingen betreffende het 
verhuurrecht zal onvermijdelijk consequenties hebben 
voor de overheidsuitgaven in de lid-staten. De lid-staten 
die geen uitleenrecht kennen, of die het recht beperken 
tot hun eigen ingezetenen of tot auteurs die in de eigen 
taal schrijven, zullen voor hogere uitgaven komen te 
staan. Indien de uitdrukking „billijke vergoeding" die 
in artikel 4 gebezigd wordt met betrekking tot de afwij­
king van het uitsluitende uitleenrecht, een vergoeding 
betekent die overeenkomt met een d.m.v. vrije onder­
handelingen vastgestelde vergoeding voor een uitleen-
licentie, dan zal er zelfs in lid-staten die al een, nauwe­
lijks discriminatoir te noemen, regeling van het uitleen­
recht kennen, sprake zijn van verhoging van de openba­
re uitgaven en van extra administratiekosten voor bi­
bliotheken. Het Comité vindt niet dat deze financiële 
overweging de uitvaardiging van de richtlijn in de weg 
zou moeten staan, maar de lid-staten moeten er bij 
het opstellen van hun begrotingen wel rekening mee 
houden. 
2.5. Met het auteursrecht verwante rechten 
In hoofdstuk II van het richtlijnvoorstel ontbreken be­
palingen met betrekking tot het secundaire gebruik 
anders dan het reeds in hoofdstuk I geregelde verhuren 
en uitlenen. Hierbij moet met name worden gedacht 
aan rechten met betrekking tot het (her) uitzenden of 
op andere wijze openbaarmaken van reeds vastgelegde 
uitvoeringen. Ook deze rechten vallen, naar de mening 
van het Comité, onder de bescherming van het exclusie­
ve houderschap van verwante rechten. Het Comité 
dringt er bij de Commissie op aan in de nabije toekomst 
ook op dit terrein met voorstellen tot harmonisatie te 
komen. 
3. Bijzondere opmerkingen 
3.1. Inleiding 
3.1.1. Zoals hierboven in paragraaf 2.1 al is opge­
merkt, acht het Comité de onderhavige richtlijn in het 
algemeen genomen in het belang van de Gemeenschap. 
Verder zou het in de geest van het bij Europese Akte 
gewijzigde Verdrag zijn dit onderwerp te behandelen 
d.m.v. de samenwerkingsprocedure en erover te beslis­
sen met meerderheid van stemmen. Er moet niettemin 
wel een vraagteken geplaatst worden bij de juridische 
grondslag. In het Groenboek heeft de Commissie alleen artikel 100 A als mogelijke juridische grondslag ge­
noemd. Nu heeft zij artikel 57, lid 2, eraan toegevoegd, 
dat betrekking heeft op zelfstandigen, maar dat over 
hun recht van vestiging gaat en geen algemene bepalin­
gen m.b.t. het welzijn van die zelfstandigen bevat. 
3.1.2. De negende overweging luidt: 
„Overwegende dat het bij deze scheppende, ar­
tistieke en ondernemersactiviteiten in ruime mate 
om activiteiten van zelfstandigen gaat..." 
Wanneer men de desbetreffende bedrijfstak onder de 
loep neemt, zal blijken dat een flink gedeelte van de 
activiteiten wordt uitgeoefend door grote maatschap­
pijen. Zelfs artiesten zijn niet noodzakelijkerwijs zelf­
standige beroepsbeoefenaren. 
3.2. Hoofdstuk I: Verhuur- en uitleenrecht 
3.2.1. Artikel 1 : voorwerp van de har­
monisatie 
3.2.1.1. Onder lid 2 en lid 3 vallen niet uitlening 
tussen bedrijven en bibliotheken onderling, gebruik van 
werken als referentiebron of het lenen voor openbare 
voorstellingen. 
3.2.1.2. De definitie van „verhuur" in lid 2 van 
artikel 1 dient zorgvuldig te worden nagezien, omdat 
ook „verkopingen" die in feite verhuringen zijn eronder 
moeten vallen. 
3.2.2. Artikel 2: eerste houder en het 
voorwerp van het verhuur- en 
uitleenrecht 
3.2.2.1. Het eerste lid van artikel 2 dient zo te wor­
den geformuleerd dat duidelijk wordt dat het om de 
„eerste houder van het recht" gaat. Deze kan het recht 
overdragen. De houder van het verhuur- en uitleenrecht 
op een auteursrechtelijk beschermd werk dat onder 
dit artikel valt, hoeft niet noodzakelijkerwijs dezelfde 
persoon te zijn als de houder van het auteursrecht. De 
relatie tussen het auteursrecht en de in deze richtlijn 
behandelde rechten is met name m.b.t. filmproducenten 
niet duidelijk. 
3.2.2.2. De in lid 2 van artikel 2 gebezigde term „toe­
gepaste kunst" komt voor in de Berner Conventie, maar 
wordt daarin niet gedefinieerd; deze term zou dus hier 
nader moeten worden omschreven. Heeft de term bij­
voorbeeld betrekking op gewone industriële voorwer­
pen ? Zou het trouwens niet beter zijn vast te leggen op 
welke werken het recht van toepassing is, in plaats van 
te zeggen waarop het niet van toepassing is ? 
3.2.2.3. Zie voor artikel 3, hierboven paragraaf 2.2.1. 
3.2.2.4. Zie voor artikel 4, hierboven paragraaf 2.2.2. 
14. 10. 91 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 269/57 
33. Hoofdstuk 11: Bescherming op bet gebied van met 
het auteursrecht verwante rechten 
3.3.1. Artikel 5 
Artikel 5 zou problemen van administratieve aard kun­
nen opleveren. Van de ene kant zou „hergebruik" van 
uitvoeringen de werkgelegenheid van „live" uitvoeren­
de kunstenaars ernstig kunnen bedreigen. Van de andere 
kant zouden minder belangrijke uitvoerende kunste­
naars belangrijke uitzendingen en andere evenementen 
op onredelijke wijze kunnen beperken. Voor het geval 
verschillende uitvoerende kunstenaars aan een uitvoe­
ring meewerken, kan wellicht een oplossing gevonden 
worden door het opnemen van een bepaling in de 
zin van artikel 8 van de Conventie van Rome, welke 
bepaling de lid-staten de vrijheid laat regels te stellen 
over de wijze waarop ujitvoerende kunstenaars zullen 
worden vertegenwoordigd bij de uitoefening van hun 
rechten. 
3.3.2. Artikel 6 
Heeft dit artikel betrekking op EG-onderdanen of ook 
op burgers van derde landen? Indien het laatste het 
geval is, stelt zich de vraag van welke derde landen en 
is dit op basis van wederkerigheid ? 
3.3.3. Artikel 7 
3.3.3.1. In lid 2 van artikel 7 wordt een uitzondering 
gemaakt op het algemene recht verspreiding van 
kopieën van een werk te verbieden, in die zin dat het 
recht is uitgeput wanneer een kopie eenmaal door de 
rechthebbende of met diens toestemming in de Gemeen­
schap in het verkeer is gebracht. Dit komt niet overeen 
met het voorstel voor een richtlijn inzake computerpro­
gramma's, waarin bepaald wordt dat het recht is uitge­
put met de eerste verkoop van een kopie ergens in de 
Gemeenschap. 
3.3.3.2. Ten einde piraterij op doeltreffende wijze te 
kunnen bestrijden, stelt het Comité voor aan lid 1 van 
artikel 7 na „... van het publiek stellen" toe te voegen: 
„dan wel het voor die doeleinden invoeren, uitvoe­
ren, aanbieden of in voorrad hebben". 
Gedaan te Brussel, 3 juli 1991. 3.3.3.3. Lid 2 van artikel 7 vormt slechts een codifi­
catie van uitspraken van het Hof van Justitie (zie b.v. 
zaak 158/86) en zou weggelaten kunnen worden. 
3.3.4. Artikel 8, lid 3 
Wat is het doel van deze uitzondering ? 
3.4. Hoofdstuk lil: Duur 
3.4.1. Zie paragraaf 2.3 hierboven. 
3.4.2. Artikel 10 
Het is zinloos te spreken over de in de Conventie 
van Rome voorziene termijnen, omdat dat minimum-
termijnen zijn. De lid-staten leggen uiteenlopende ter­
mijnen vast, waarvan sommige langer zijn dan de mi-
nimumtermijnen en andere niet. 
3.5. Hoofdstuk IV: Gemeenschappelijke bepalingen 
3.5.1. Artikel 11 
Artikel 11 heeft betrekking op bestaande werken, maar 
het zal misschien moeilijk zijn deze nieuwe bepalingen 
van toepassing te doen zijn op werken waarover reeds 
contracten zijn afgesloten. 
3.5.2. Artikel 12 
De onderhavige richtlijn staat vanzelfsprekend niet op 
de lijst van richtlijnen die op 1 januari 1993 ten uitvoer 
moeten zijn gelegd. Gezien de tijd die nodig zal zijn om 
het gehele communautaire besluitvormingsproces rond 
te krijgen (raadpleging van Parlement en ESC, besluit 
door de Raad) en om op nationaal niveau de zeer 
ingewikkelde uitvoeringsvoorschriften op te stellen, 
lijkt de genoemde termijn van uiterlijk 1 januari 1993 
niet haalbaar. Het Comité benadrukt echter dat moet 
worden voorkomen dat het voorstel onnodig wordt 
opgehouden. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Frai^ois STAEDELIN