C 80/12 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de „Mededeling van de Commissie
aan de Raad en het Europees Parlement: Modernisering van het vennootschapsrecht en
verbetering van de Corporate governance in de Europese Unie — een actieplan”
(COM(2003) 284 def.)
(2004/C 80/05)
De Commissie heeft op 22 mei 2003 besloten, overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag, het
Europees Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over de voornoemde mededeling.
De gespecialiseerde afdeling „Interne markt, productie en consumptie”, die met de voorbereiding van de
desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 12 november 2003 goedgekeurd;
rapporteur was de heer Ravoet.
Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 404e zitting van 10 en 11 december 2003
(vergadering van 10 december) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen werd
goedgekeurd.
1. Inleiding
1.1. De Commissie heeft onder het documentnummer
COM(2003) 284 def. onlangs een mededeling aan de Raad en
het Europees Parlement gepubliceerd: „Modernisering van
het vennootschapsrecht en verbetering van de Corporategovernance in de Europese Unie — een actieplan”.
1.2. Deze mededeling vormt het antwoord van de Commis-
sie op het op 4 november 2002 uitgebrachte eindverslag („A
modern regulatory framework for company law in Europe”)van een door commissaris Bolkestein opgerichte groep deskun-
digen op hoog niveau op het gebied van het vennootschaps-
recht.
1.3. In de mededeling worden de belangrijkste doelstellin-
gen omschreven die aan eventuele toekomstige EU-maatrege-len op het gebied van modernisering van het Europeesvennootschapsrecht en versterking van corporate governance
ten grondslag moeten liggen. Verder bevat het document een
actieplan met prioriteiten voor de korte, middellange enlange termijn. Daarin wordt aangegeven welk soort wettelijke
instrumenten moet worden ingezet, en wanneer.
1.4. Het actieplan strekt tot verwezenlijking van de volgen-
de twee doelstellingen: versterking van de rechten van aandeel-
houders en een betere bescherming van derden, en bevorderingvan de efficiëntie en het concurrentievermogen van hetbedrijfsleven.
1.4.1. Wat de eerste doelstelling betreft, is de Commissie
van mening dat er een doeltreffende regeling moet komen
voor de bescherming van aandeelhouders en hun rechten,
waarmee spaargelden en pensioenen van miljoenen mensenworden beschermd en de fundamenten van de kapitaalmarktenop lange termijn worden verstevigd in het kader van een
gediversifieerd aandelenbezit in de EU. Slechts op die manier
zullen ondernemingen tegen de laagste kosten kapitaal kunnenaantrekken.1.4.2. Efficiënte bescherming van de aandeelhouders en
derden zal in de toekomst nog belangrijker worden gezien detoenemende mobiliteit van ondernemingen binnen de EU.
1.4.3. Verwezenlijking van de tweede doelstelling, efficiën-
tie en concurrentievermogen van het bedrijfsleven, hangt van
veel factoren af, waaronder solide vennootschapsrechtelijke
regelgeving en evenwicht tussen EU- en nationale maatregelen.
2. Essentie van de mededeling
2.1. Het actieplan bestaat uit zeven onderdelen: corporate
governance, instandhouding en wijziging van kapitaal, groepen
en piramidestructuren, herstructurering en mobiliteit vanondernemingen, de Europese besloten vennootschap, de Euro-pese coöperatieve vennootschap en andere EU-rechtsvormen
voor ondernemingen en versterking van de transparantie van
nationale rechtsvormen voor ondernemingen.
De Commissie besteedt vooral aandacht aan corporate gover-
nance.
2.2. Zij stelt daarvoor geen Europese code voor, maar wel
een gemeenschappelijke aanpak betreffende enkele essentiële
regels. Verder dienen de corporate governance-codes adequaatte worden gecoördineerd.
Tot die regels behoren:
— betere informatieverstrekking over corporate governance
Zij wil dat beursgenoteerde ondernemingen worden
verplicht om een verklaring betreffende hun governance
bij hun jaarverslagen en -rekeningen te voegen.
Daarnaast zouden institutionele beleggers informatie over
hun rol moeten gaan verstrekken.
30.3.2004 NL C 80/13 Publicatieblad van de Europese Unie
— versterking van de rechten van de aandeelhouders
Volgens het actieplan moeten aandeelhouders van beurs-
genoteerde ondernemingen vóór de algemene vergade-
ring elektronisch toegang hebben tot de relevante infor-matie.
Voorts wil de Commissie in het licht van de totstandbren-
ging van een echte aandeelhoudersdemocratie, die isgebaseerd op het beginsel één aandeel/één stem, op de
korte tot middellange termijn een studie laten verrichten
naar de gevolgen van een dergelijke aanpak.
— modernisering van de raad van bestuur van beursgeno-
teerde ondernemingen
Indien het risico van belangenverstrengeling zich voor de
dagelijkse bestuurders van deze ondernemingen voor-
doet, dienen besluiten uitsluitend te worden genomendoor niet bij het dagelijks bestuur betrokken bestuurders,
die meestal onafhankelijk zijn. Verder zouden er benoe-
mings-, belonings- en auditcomités moeten worden opge-richt.
Wat ten slotte de beloning van de bestuurders betreft,
moet de EU streven naar een passende regeling die uitvier componenten bestaat: (informatie in de jaarrekening
over het beloningsbeleid, gedetailleerde informatie in de
jaarrekening over de salarissen van individuele bestuur-ders, voorafgaande goedkeuring door de aandeelhouders-
vergadering van aandelen- en aandelenoptieplannen voor
bestuurders, passende verantwoording in de jaarrekeningvan de kosten van dergelijke plannen voor de onderne-
ming).
— verantwoordelijkheden van bestuurders
Gestreefd wordt naar onder meer collectieve verantwoor-
delijkheid van alle leden van de raad van bestuur voorfinanciële en essentiële niet-financiële documenten.
— coördinatie van de inspanningen van de lidstaten op het
gebied van corporate governance
De Commissie wil dat er een „Europees corporate gover-
nance forum” wordt opgericht om de convergentie vande nationale codes te bevorderen.
2.3. Het tweede onderdeel van de mededeling heeft betrek-
king op instandhouding en wijziging van kapitaal.
In dit verband wordt onder andere gestreefd naar vereenvou-
diging van de Tweede Richtlijn teneinde het concurrentiever-
mogen van het bedrijfsleven te verhogen zonder afbreuk doen
aan de bescherming van aandeelhouders en schuldeisers.
2.4. Het derde onderdeel heeft betrekking op groepen en
piramidestructuren.
De Commissie is niet van plan om het richtlijnvoorstel
betreffende groepen nieuw leven in te blazen. Wel wil zijspecifieke bepalingen uitvaardigen voor een aantal kwesties als
met name een eventueel verbod op toelating tot notering ter
beurze van ondernemingen die deel uitmaken van onrechtma-tige piramidestructuren.2.5. Het vierde onderdeel heeft betrekking op de herstructu-
rering en mobiliteit van ondernemingen.
Op korte termijn wil de Commissie onder meer de voorstellen
voor een richtlijn betreffende grensoverschrijdende fusies ende verplaatsing van de zetel van de ene lidstaat naar een andere
goedkeuren.
2.6. Het vijfde onderdeel heeft betrekking op de Europese
besloten vennootschap.
Deze vennootschapsvorm zou tegemoetkomen aan de behoef-
ten van mkb’s die in meer dan één lidstaat actief zijn.
2.7. Het zesde onderdeel heeft betrekking op de Europese
coöperatieve vennootschap en andere EU-rechtsvormen voor
ondernemingen (b.v. stichtingen, onderlinge maatschappijen).
De Commissie wil het huidige wetgevingsproces op dit terrein
actief steunen en veel aandacht besteden aan de ontwikkelingvan nieuwe Europese rechtsvormen voor ondernemingen.
2.8. Het zevende onderdeel heeft betrekking op versterking
van de transparantie van nationale rechtsvormen voor onder-
nemingen.
Volgens de Commissie moeten op middellange termijn
strengere openbaarmakingsverplichtingen worden opgelegdaan alle juridische entiteiten met beperkte aansprakelijkheid.
3. Algemene opmerkingen
3.1. Het Comité kan zich op hoofdlijnen vinden in de
mededeling, die een actieplan bevat om het vennootschaps-
recht te moderniseren en de corporate governance te ver-sterken.
3.2. De twee doelstellingen van de Commissie, te weten
versterking van de rechten van aandeelhouders en een betere
bescherming van derden/bevordering van de efficiëntie en het
concurrentievermogen van het bedrijfsleven, verdienen bijval.Middels verwezenlijking van deze doelstellingen wordt in hoge
mate bijgedragen tot economische groei en meer werkgelegen-
heid. Voorts maakt onderhavig initiatief, hetgeen door deCommissie wordt benadrukt, deel uit van een reeks initiatieven
op Europees niveau om genoemde doelstellingen te bereiken.
Zoals aangekondigd in de mededeling over de maatschappelij-ke verantwoordelijkheid van ondernemingen bestaat bij deze
initiatieven ook oog voor de werknemers.
3.3. De Commissie stelt terecht voor, een passend onder-
scheid te maken tussen categorieën ondernemingen, waarbij
zij strengere regelgeving wenselijk acht voor beursgenoteerdeondernemingen en bedrijven die op de openbare kapitaalmarktmiddelen hebben aangetrokken (zie par. 2.1 van de medede-
ling). Middels een dergelijk onderscheid kan namelijk tegemoet
worden gekomen aan specificiteiten en behoeften van iederecategorie.
C 80/14 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
3.4. De mededeling bevat een aantal zeer algemene begin-
selen en het staat nog niet vast hoe deze zullen worden
geconcretiseerd. Dit geldt bijv. voor de maatregelen die de
Commissie wil nemen om de rechten van de aandeelhouderste versterken of de raad van bestuur van beursgenoteerdevennootschappen te moderniseren.
3.5. Verder wijst het Comité erop dat een aantal in de
mededeling gehanteerde concepten vaag zijn en nader dienen
te worden gepreciseerd. Zo is bijv. niet duidelijk wat wordt
bedoeld met „elke belangrijke transactie met andere verbondenpartijen” in het kader van de „jaarlijkse verklaring inzake
corporate governance” (par. 3.1.1, onder e).
3.6. Ten slotte schaart het Comité zich achter de voorgestel-
de prioriteitenstelling in de tijd. Het vestigt er daarbij wel de
aandacht op dat er hoe dan ook, op korte termijn en met oogvoor de realiteit van het bedrijfsleven, een aantal, met name,
grensoverschrijdende problemen zullen moeten worden opge-
lost, zoals in verband met grensoverschrijdende fusies, ver-plaatsing van de zetel van de ene lidstaat naar de andere ofbelemmeringen voor grensoverschrijdende uitoefening van de
rechten van aandeelhouders.
4. Bijzondere opmerkingen
Corporate governance
4.1. De Commissie wil op goede gronden geen Europese
corporate governance-code invoeren. Uit een in 2002 voorhaar rekening verrichte studie (
1) is namelijk gebleken dat de
belangrijkste verschillen tussen de lidstaten in uiteenlopende
nationale wetgevingen wortelen en dat de codes er over hetalgemeen juist toe neigen om vergaand te convergeren.
Beleggers hebben doorgaans weinig problemen met de plurali-
teit van codes binnen de EU.
4.1.1. Met het oog op de mondialisering en de uitbreiding
van de EU meent het Comité evenwel dat het belangrijk is voor
ondernemingen en beleggers, ervan op aan te kunnen dat
bedrijven uit derde landen een aantal internationaal erkendeminimumbeginselen respecteren die wezenlijk zijn voor goed
beheer. Deze beginselen vullen de reeds door de lidstaten
uitgevaardigde regelingen aan of werken deze verder uit.Verdere regels moeten via zelfregulering tot stand komen,
d.w.z. via direct door dan wel in nauwe samenwerking met
de emittenten opgestelde codes voor het bestuur van deonderneming. Een dergelijke methode, die dankzij souplesse
en flexibiliteit, op hoofdlijnen alle uitzicht op succes biedt,
geeft meer mogelijkheden om in te spelen op de ontwikkeling
(1) Comparative Study of the Corporate governance Codes relevant
tot the European Union and its Member States: http:///eu-ropa.eu.int/comm/intenal–market/en/company/company/news/
corp-gov-codes-rpt en.htmvan markten en de specificiteiten van ondernemingen. Beseft
dient te worden dat het niet opvolgen van de aanbevelingen
zal worden afgestraft door de beleggers: zij zullen geen geld
meer investeren in bedrijven die de governanceregels niettoepassen.
4.1.2. Zoals opgemerkt, kan het Comité zich over het
algemeen in de Commissievoorstellen vinden, maar het staat
nog te bezien hoe deze concreet uitgewerkt zullen worden.
4.1.3. De Unie moet de belangrijkste, internationaal erken-
de beginselen overnemen en er niet toe overgaan, deze tegedetailleerd uit te werken. Het laatste zou slechts in de wegstaan aan het flexibel en soepel functioneren van bedrijven.
4.2. Wat de betere informatieverstrekking over corporate
governance betreft, is het Comité ermee eens dat er in beginsel
jaarlijks een verklaring over het ondernemingsbestuur wordtafgegeven. Overigens gebeurt dat op verzoek van de aandeel-
houders reeds in sommige lidstaten. Beursgenoteerde onderne-
mingen dienen transparant te zijn en beleggers informatie overhun functioneren te verschaffen.
4.2.1. Het voorstel dat een jaarlijkse governanceverklaring
bij de jaarrekeningen en –verslagen moet worden gevoegd mag
er niet toe leiden dat de accountant verplicht wordt om deinhoud van de verklaring gedetailleerd te onderzoeken. Hij
moet slechts nagaan of de verklaring inderdaad is opgesteld.
4.2.2. Wat de informatieverschaffing over institutionele
beleggers betreft, dient er een duidelijk onderscheid te wordengemaakt tussen institutionele beleggers en personen die een
bepaald percentage van de aandelen in handen hebben. Daartoe
moet de definitie van „institutionele belegger” overeenstemmenmet de definitie die is vervat in de regelingen betreffende de
financiële markten en met name de beleggingsdiensten.
4.3. Aangaande de versterking van de rechten van de
aandeelhouders moeten bedrijven de mogelijkheid hebben ommet nieuwe informatietechnologie te werken, met als gevolg
dat de huidige regeling dient te worden aangepast. Er moet de
ondernemingen in dit verband geen verplichting wordenopgelegd maar slechts een alternatief worden geboden.
4.3.1. Verder kan het Comité zich over het algemeen vinden
in de voorgestelde maatregelen om de uitoefening van hetstemrecht door de aandeelhouders te vergemakkelijken. Deondernemingen moeten die uitoefening namelijk kunnen
vergemakkelijken en aandeelhouders dienen ook te kunnen
stemmen wanneer zij tijdens de algemene vergadering afwezigzijn.
30.3.2004 NL C 80/15 Publicatieblad van de Europese Unie
4.3.2. Het Comité neemt voorts nota van het voornemen
om een studie te laten verrichten naar het beginsel één aandeel/
één stem. Het spreekt voor zich dat die studie moet vallen
binnen het algemene kader van modi van bedrijfsfinancieringen bevoegdheidsverdeling.
4.4. Betreffende de modernisering van de raad van bestuur
van beursgenoteerde ondernemingen staat het Comité positief
tegenover het voorstel om een aanbeveling op te stellenmet een aantal minimumnormen voor de oprichting, desamenstelling en de rol van de benoemings-, belonings- en
auditcomités. Het dient dan inderdaad om niet meer dan
minimumnormen te gaan en de Commissie moet niet in detailsgaan treden. Doet zij dat wel, dan bestaat het risico dat afbreuk
wordt gedaan aan de flexibiliteit en het aanpassingsvermogen
van ondernemingen.
4.4.1. Voorts is het van groot belang een definitie van
„belangenconflict” te geven. Daarnaast mag het collegialiteits-
beginsel voor besluiten van de raad van bestuur niet worden
aangetast. Weliswaar is het wenselijk dat de directie door deraad van bestuur te nemen besluiten voorbereidt, maar zij is
niet beslissingsbevoegd.
4.4.2. Bijval verdient de doelstelling van de Commissie om
de beloning van bestuurders van beursgenoteerde ondernemin-gen met meer transparantie te omgeven. Daarmee wordt
ingespeeld op de wensen van de beleggers. De EU moet hier
evenwel niet optreden. Na de uitbreiding dient deze materie teworden geregeld via nationale regels of aanbevelingen waarbijrekening wordt gehouden met nationale specificiteiten en
bedrijfsculturen.
4.5. Ook de verantwoordelijkheden van bestuurders moe-
ten, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, nationaal wor-den geregeld. Zou de Commissie hier toch tot regelgeving
willen overgaan, dan dient er eerst een uitvoerige studie te
komen over de verschillende aspecten van zowel hun civiel-als hun strafrechtelijke aansprakelijkheid. Overigens dient de
aansprakelijkheidsproblematiek in een samenhangend geheel
en niet versnipperd te worden geregeld.
4.6. In verband met de coördinatie van de inspanningen
van de lidstaten op het gebied van corporate governance
neemt het Comité kennis van het plan om een Europees forum
op te richten. De Commissie merkt terecht op dat het forumde convergentie van de nationale codes moet bevorderen endat het niet de bedoeling is nieuwe, dwingende regels voor
ondernemingsbestuur uit te vaardigen. Het forum moet wor-
den samengesteld uit vertegenwoordigers van de betrokkenactoren, vooral emittenten en financiële tussenpersonen.Instandhouding en wijziging van kapitaal
4.7. Het Comité kan zich vinden in de voorstellen van de
Commissie ter zake. Voorts moet de analyse van de voorstellenvan het „SLIM-team vennootschapsrecht” worden voortgezet.
Groepen en piramidestructuren
4.8. Het is een goede zaak dat de Commissie niet voorne-
mens is om het richtlijnvoorstel betreffende relaties binneneen groep nieuw leven in te blazen.
4.8.1. Groepen vormen een legitieme en nuttige economi-
sche realiteit. Eventuele initiatieven van de Commissie metbetrekking tot groepen en piramidestructuren dienen voorafge-
gaan te worden door een onderzoek naar het nut en de impact
van beoogde maatregelen. Het mag niet zo zijn dat deCommissie specifieke regels voor groepen uitvaardigt en hun
functioneren verlamt.
4.8.2. Verder moet de reikwijdte van bepaalde termen
worden verduidelijkt. De Commissie stelt bijvoorbeeld voor
om toelating tot notering ter beurze te weigeren voor onderne-mingen die deel uitmaken van onrechtmatige piramidestructu-
ren. Een en ander zou toch moeten geschieden op basis van
een diepgaand onderzoek door en advies van onafhankelijkedeskundigen, d.w.z. niet uitsluitend op aanbeveling van het
Comité van Europese effectenregelgevers. De vraag luidt wat
verstaan dient te worden onder „onrechtmatige piramidestruc-turen”. Er dient dan ook een duidelijk onderscheid te wordenaangegeven tussen „normale” en „onrechtmatige” pirami-
destructuren.
Herstructurering en mobiliteit van ondernemingen
4.9. Het is onmisbaar voor een werkelijk geïntegreerde
markt dat alle belemmeringen voor bedrijfsmobiliteit worden
opgeheven. Het Comité schaart zich dan ook achter tweevoorstellen die de Commissie op korte termijn wil goedkeuren,
het ene over grensoverschrijdende fusies en het andere over de
verplaatsing van de zetel van de ene lidstaat naar een andere.
4.9.1. De werknemersparticipatie bij dit soort grensover-
schrijdende operaties dient echter nog te worden geregeld.
Hun rechten dienen te worden gewaarborgd. Daarbij moet
met name worden gedacht aan het recht op informatie enconsultatie dat uitgeoefend moet kunnen worden overeenkom-
stig de regels van de sociale dialoog en, meer in het algemeen,
in het kader van het ondernemingsbestuur.
4.9.2. Ten slotte kan het Comité zich vinden in het
voornemen om de Derde en Zesde Richtlijn inzake resp. fusiesen splitsingen van NV’s te vereenvoudigen en verplichte
regelingen in te voeren voor uitstotings- en uitkooprechten. Er
moet nog worden gekeken hoe dit voornemen zal wordengeconcretiseerd.
C 80/16 NL 30.3.2004 Publicatieblad van de Europese Unie
De Europese besloten vennootschap
4.10. Het Comité heeft zich in het verleden al een groot
voorstander getoond van het opstellen van een facultatief
statuut voor deze rechtsvorm (1). Het heeft uiteraard dan ook
geen enkel bezwaar tegen het plan van de Commissie om opkorte termijn „een haalbaarheidsstudie (te) laten uitvoeren
waarin duidelijk wordt vastgesteld welke de praktische voorde-
len van de invoering van een EBV-statuut en de daarmeesamenhangende problemen zijn”. Dit statuut, waarmee aan debehoeften van het MKB tegemoet kan worden gekomen, moet
snel worden ingevoerd.
De Europese coöperatieve vennootschap en andere EU-rechtsvormen
voor ondernemingen
4.11. De Raad heeft 1 juli 2003 een verordening inzake
het statuut voor de Europese coöperatieve vennootschapgoedgekeurd, alsmede een bijbehorende richtlijn betreffende
de betrokkenheid van de werknemers (
2).
4.11.1. In dit verband zijn alle initiatieven op Europees
niveau ten behoeve van invoering van facultatieve rechtsvor-men voor bedrijven welkom. Coöperaties en onderlinge waar-borgmaatschappijen dienen namelijk over de instrumenten te
(1) PB C 125 van 27.5.2002.
(2) PB C 129 van 27.4.1998.
Brussel, 10 december 2003.
De voorzitter
van het Europees Economisch en Sociaal Comité
R. BRIESCHbeschikken om optimaal van de interne markt te kunnen
profiteren.
Versterking van de transparantie van nationale rechtsvormen voor
ondernemingen
4.12. Het Comité deelt de zorgen van de Commissie in dit
verband. De Commissie merkt terecht op dat aard en strekking
van een eventuele richtlijn ter zake op de middellange termijn
moeten worden onderzocht.
5. Conclusie
5.1. Onderhavig Commissievoorstel kan de goedkeuring
van het Comité wegdragen. Het vormt een volgende stapop weg naar harmonisatie van het vennootschapsrecht en
versterking van het ondernemingsbestuur. Daarnaast is er in
het actieplan rekening gehouden met de grensoverschrijdendedimensie van handelsbetrekkingen. Wat vooral corporate
governance betreft, pleit het Comité ervoor, spoedig internatio-
naal erkende basisbeginselen voor goed bestuur te formuleren.
5.2. Het actieplan heeft voornamelijk betrekking op opti-
malisering van de relaties tussen aandeelhouders, beleggers envennootschappen. Het Comité wil er nogmaals op wijzen dat
onderhavig voorstel deel dient uit te maken van een breder
ondernemingsbeleid waarin oog voor de bescherming van dewerknemers bestaat.