Resolutie van het Comité van de Regio's "Met het oog op de Europese Raad van Kopenhagen"

(2003/C 73/12)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het besluit van zijn bureau van 14 mei 2002 om, overeenkomstig artikel 265, vijfde alinea, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, de commissie "Constitutionele aangelegenheden en Europese governance" te belasten met het voorbereiden van een resolutie over dit onderwerp;

gezien de conclusies van het voorzitterschap van de Unie na de Europese Raad van 14 en 15 december 2001, en met name de verklaring van Laken over de toekomst van de Europese Unie;

gezien de door de commissie "Constitutionele aangelegenheden en Europese governance" op 4 oktober 2002 met meerderheid van stemmen goedgekeurde ontwerpresolutie (CDR 123/2002 rev.) (rapporteur: de heer Hertog (NL-ELDR), Burgemeester van Velsen);

overwegende dat tijdens de Europese Top in Kopenhagen een aantal belangrijke beslissingen moet worden genomen over de toekomst van het Europese integratieproces en dat twee onderwerpen centraal staan, de uitbreiding en de institutionele hervormingen van de Europese Unie;

overwegende dat het Comité van de Regio's graag van de gelegenheid gebruik wil maken om namens de lokale en regionale overheden van Europa in deze resolutie de regeringsleiders te informeren en te adviseren over deze onderwerpen,

heeft tijdens zijn 47e zitting van 20 en 21 november 2002 (vergadering van 21 november) met algemene stemmen de volgende resolutie uitgebracht.

1. Institutionele hervormingen

Het Comité van de Regio's

1.1. verwacht van de hervorming van de Europese Unie dat de Europese instellingen en de burgers dichter bij elkaar worden gebracht, de Europese burgers zich meer met het Europese integratieproces identificeren en zich sterk bij de Europese Unie betrokken kunnen voelen, zonder evenwel hun nationale identiteit en regionale en lokale diversiteit te moeten opgeven;

1.2. beklemtoont dat democratische legitimiteit niet alleen een kwestie is van het wijzigen van structuren en procedures, maar evenzeer een kwestie van politieke cultuur en mentaliteit. Alleen als het Europese eenwordingsproces de burgers eigen wordt zal de democratische legitimiteit van de EU daadwerkelijk worden ingevuld. De EU moet het resultaat zijn van de integratie van mensen, niet alleen van instellingen;

1.3. is van mening dat daar waar de algemene doelstelling is de idealen en het optreden van Europa meer in overeenstemming te brengen met de behoeften en verwachtingen van de Europese burgers, de Unie de rol van lokale en regionale democratie moet opwaarderen; deze overheden zijn voor de burgers immers de eerste en belangrijkste aanspreekpunten binnen de structuur van het maatschappelijke leven en de democratisch gekozen overheden. Daarbij moet in het bijzonder worden gewezen op de bestuursniveaus met wetgevende bevoegdheden;

1.4. stelt vast dat institutionele hervormingen van de Europese Unie noodzakelijk zijn voor de uitbreiding maar zeker ook om het vertrouwen van de burgers in de Europese Unie te vergroten;

1.5. is van mening dat het vertrouwen van de burgers in de Europese Unie zal worden vergroot als deze burgers worden geconfronteerd met een daadkrachtige Unie die duidelijk voor de burgers herkenbare beslissingen neemt;

1.6. ziet ook het opnemen van het Handvest van de grondrechten in een grondwettelijk Verdrag als een belangrijke stap in de richting van het versterken van de band met de burgers. De rechten waaraan algemene waarden in de lidstaten ten grondslag liggen dienen in het EU-verdrag te worden verankerd; dit geldt in de eerste plaats voor mensen- en burgerrechten. Economische en sociale rechten vallen in vele lidstaten onder de bevoegdheid van lokale en regionale overheden. Om deze reden moeten deze rechten op Europees niveau politieke doelstellingen blijven en niet als grondrechten in het Verdrag worden verankerd;

1.7. stelt vast dat, aangezien subsidiariteit - krachtens art. 5 van het Verdrag één van de fundamentele beginselen van de Gemeenschap - inhoudt dat beslissingen zo dicht mogelijk bij de burger moeten worden genomen, de instelling die de dichtst bij de burger bestaande bestuursniveaus vertegenwoordigt, een specifieke rol bij het toezicht en de naleving van dit beginsel krijgt toevertrouwd;

1.8. stelt vast dat een toenemende hoeveelheid Europese wet- en regelgeving van toepassing is op en moet worden uitgevoerd door decentrale overheden;

1.9. dringt er bij de lidstaten en kandidaat-lidstaten op aan om deze overheden te betrekken bij het beleidsvormingsproces van nieuwe regelgeving en bij de evaluatie van bestaande regelgeving;

1.10. wijst de lidstaten en kandidaat-lidstaten op het grote belang van voorlichting door de nationale overheden in de richting van de decentrale overheden over de gevolgen van Europese wet- en regelgeving voor deze overheden en hen daarbij te betrekken;

1.11. herhaalt nog eens het belang van een versterking van het Comité van de Regio's in het besluitvormingsproces en het vergroten van de betrokkenheid van decentrale overheden in het beleidsvormingsproces op Europees niveau, conform de voorstellen die door de Europese Commissie zijn gedaan in het Witboek over Governance;

1.12. stelt voor dat een versterking van de rol van het Comité van de Regio's zou kunnen plaatsvinden door het Comité over die onderwerpen waarover het Comité volgens het Verdrag verplicht moet worden geraadpleegd een vetorecht te geven, zodat er binnen een termijn van drie of zes maanden over meningsverschillen tussen de Raad, de Commissie, het Parlement en het Comité kan worden onderhandeld;

1.13. moet de mogelijkheid krijgen om het Hof van Justitie te verzoeken communautaire wetgeving waarover het, in weerwil van de raadplegingsplicht, niet is gehoord, nietig te verklaren;

1.14. stelt voor dat, indien de Raad, Commissie of Europees Parlement een advies van het Comité naast zich neerlegt, dat besluit expliciet moet worden gemotiveerd;

1.15. verzoekt de regeringsleiders bovenstaande punten aan hun vertegenwoordigers in de Conventie over te brengen, opdat in de werkzaamheden van de Conventie reeds met deze punten rekening kan worden gehouden;

1.16. stelt voor dat aan het Comité van de Regio's het recht zou worden verleend schriftelijke en mondelinge vragen aan de Europese Commissie voor te leggen;

1.17. hecht veel waarde aan de werkzaamheden van de Conventie en gaat ervan uit dat de aanbevelingen die worden gedaan een substantieel onderdeel uitmaken van de op de Conventie volgende Intergouvernementele Conferentie; drukt dienaangaande zijn bezorgdheid uit betreffende de beslissing geen werkgroep Lokale en Regionale Overheden op te zetten, en merkt op dat de documenten die tot dusver werden voorgelegd in het kader van de Conventie haast geen - of helemaal geen - erkenning inhouden van de rol die lokale en regionale overheden spelen in de structuren van de Europese Unie.

2. Uitbreiding

Het Comité van de Regio's

2.1. is van mening dat de voorbereiding op de uitbreiding het belangrijkste thema wordt in 2003. Het Comité van de Regio's ondersteunt de initiatieven van de Europese Commissie. Het is echter van groot belang dat op plaatselijk en regionaal niveau aandacht wordt besteed aan versterking van het administratief bestuur. Ook vanuit dit gezichtspunt is het van belang dat lokale en regionale overheden in de kandidaat-lidstaten worden betrokken bij de voorbereiding van de toetreding en zich daardoor bewust worden van de gevolgen van de toetreding tot de Unie op lokaal en regionaal niveau;

2.2. is van mening dat een gebrek aan informatie en discussie de ideale voedingsbodem is voor angst voor het onbekende en xenofobie. Een dergelijk klimaat van angst en wantrouwen kan de uitbreiding doen mislukken. Het Comité van de Regio's acht het dan ook van groot belang dat de burgers van de lidstaten goed worden geïnformeerd;

2.3. stelt vast dat de uitbreiding ook van invloed zal zijn op het uitgavenbeleid van de Unie, met name op het terrein van de structuurfondsen. Het Comité is van mening dat het in Berlijn vastgelegde uitgavenplafond voor de periode tot en met 2006 moet worden gehandhaafd. Tevens is het Comité van mening dat het in Berlijn overeengekomen financiële kader moet worden aangepast aan het toetredingsscenario, waarin ervan wordt uitgegaan dat er binnenkort tien nieuwe lidstaten bijkomen;

2.4. acht het van groot belang dat zorgvuldig wordt nagegaan of de regio's, zowel in de huidige als in de toekomstige lidstaten, niet te veel nadeel ondervinden van deze aanpassing van het financieel kader;

2.5. beseft terdege de noodzaak van een verdere hervorming van het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid waarbij enerzijds rekening wordt gehouden met de rol van de landbouwsector als economische pijler van het platteland en met de effecten waarmee landbouwers in gebieden met natuurlijke problemen te kampen hebben, maar waarbij er anderzijds ook naar wordt gestreefd de gangbare landbouwmethoden te vervangen door duurzame en milieuvriendelijke methoden;

2.6. is zich ervan bewust dat het beleid ter versterking van de economische, sociale en territoriale samenhang medebepalend is voor het welslagen van het Europese integratieproces en dat met de toetreding van de beoogde nieuwe lidstaten de ontwikkelingsverschillen binnen de Unie een nooit eerder vertoonde omvang zullen bereiken, zodat de Unie een aanzienlijke inspanning zal moeten leveren om de ontwikkelingsachterstand van de nieuwe lidstaten weg te werken, waarbij zij evenwel de behoeften van de huidige lidstaten met een ontwikkelingsachterstand niet uit het oog mag verliezen;

2.7. wijst er dan ook op dat bij een eventuele aanpassing of aanscherping van de doelstellingen of procedures voor structurele steunverlening niet alleen naar de situatie in de kandidaat-lidstaten maar ook naar de structurele problemen in de huidige lidstaten moet worden gekeken, waarbij ook de vernieuwing van het platteland en de stedelijke problematiek moet worden betrokken;

2.8. wijst op het belang van versterking van de decentralisatie van het regionaal beleid, met de bedoeling om op lokaal en regionaal niveau de rol van het partnerschapsbeginsel, de samenwerking tussen de verschillende overheidslagen en de maatschappelijke actoren, te versterken. Het merkt in dit verband op dat partnerschappen op lokaal en regionaal niveau en met lokale en regionale actoren van doorslaggevend belang zijn voor het welslagen van regionale ontwikkelingsstrategieën;

2.9. wijst er tenslotte nogmaals op dat grensoverschrijdende, interterritoriale en transnationale samenwerking tussen de lokale en regionale overheden van de bestaande lidstaten, van de kandidaat-lidstaten en van derde landen van groot belang is om de verdere integratie vorm te geven en economische cohesie te versterken;

2.10. verzoekt zijn voorzitter om deze resolutie ter kennis te brengen van het voorzitterschap van de Unie, de leden van de Europese Raad, de voorzitters van het Europees Parlement en de Europese Commissie, alsook aan de voorzitter van de Europese Conventie.

Brussel, 21 november 2002.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Albert Bore