Het in deze mededeling geschetste actieplan zal zijn werk doen naast de andere initiatieven van de Commissie in het nalevingspakket, met name dat van de digitale toegangspoort die burgers en bedrijven één toegangspunt tot informatie, bijstand, advies, probleemoplossende diensten en e-procedures betreffende de eengemaakte markt biedt. Het actieplan sluit aan bij de mededeling van de Commissie "De toekomstige leiders van Europa: het starters- en opschalingsinitiatief", omdat het erop gericht is nog meer belemmeringen weg te nemen voor startende bedrijven die grensoverschrijdend zaken willen doen. Ten slotte is het actieplan een aanvulling op de doelstellingen van de Europese pijler van sociale rechten en aanverwante initiatieven, waarin de prioriteit van deze Commissie om sociale rechtvaardigheid en kansen in de EU te bevorderen, wordt weerspiegeld.

Bij het realiseren van deze doelstelling gaat de Commissie uit van haar beoordeling van de huidige werking van Solvit, die bij deze mededeling is gevoegd. In de beoordeling wordt de aandacht gevestigd op de tekortkomingen die moeten worden verbeterd, met name wat de administratieve capaciteit van de Solvit-centra betreft; op het voldoen aan de kwaliteitscriteria van de Solvit-aanbeveling uit 2013; op de bekendheid van Solvit als een probleemoplossingshulpmiddel, met name bij start-ups, het mkb en andere ondernemingen; en op de rol van Solvit in de handhaving van het EU-recht.

In deze context en in overeenstemming met haar politieke prioriteiten zet de Commissie zich in om samen met de lidstaten verdere stappen te nemen om de strategische rol van Solvit te versterken, zodat de eengemaakte markt in de praktijk voor burgers en bedrijven beter functioneert. Dit kan uitsluitend worden gerealiseerd als de lidstaten de Solvit-centra binnen hun nationale overheidsapparaat voldoende personeel en erkenning geven. De zwakste schakel heeft gevolgen voor de prestaties van het netwerk in zijn geheel.

De Franse luchtvaartautoriteiten hadden een Noorse luchtvaartmaatschappij belemmerd in Frankrijk binnenlandse vluchten uit te voeren. Solvit kwam tussenbeide en loste het probleem in tien weken op.

Gekwalificeerde fysiotherapeuten uit Roemenië moesten altijd erg lang op erkenning wachten om in Frankrijk hun beroep te mogen uitoefenen. Solvit mengde zich binnen zeven weken in de zaak en prompt werd erkenning verleend.

Een Nederlands staatsburger mocht geen aanhangwagen naar Bulgarije invoeren nadat hij daarnaartoe was verhuisd. Aangezien aanhangwagens lichter dan 750 kg in Nederland niet hoeven te worden geregistreerd, beschikte hij niet over een registratiebewijs — daarom weigerden de Bulgaarse autoriteiten de aanhangwagen te registreren. Dankzij de interventie van Solvit was de zaak binnen 13 weken opgelost.

Een Oostenrijkse kunstenaar wilde zich als inwoner van Luxemburg inschrijven. Hij overhandigde de lokale autoriteiten alle benodigde papieren, maar willen hem alleen inschrijven als hij een garantstelling van een inwoner van Luxemburg overlegde. Solvit wees erop dat deze extra eis in strijd was met het EU-recht. De lokale overheid kwam op haar beslissing terug en gaf het bewijs van inschrijving af. Dankzij de interventie van Solvit was de zaak binnen een week opgelost.

Sinds de start van het netwerk in 2002 is Solvit uitgegroeid tot een zeer belangrijk middel om EU/EER-burgers en bedrijven te helpen hun plaats in het centrum van de eengemaakte markt op te eisen. Solvit heeft inmiddels 15 jaar ervaring en het aantal dossiers is van 5 tot 200 zaken per maand gestegen. In 2016 heeft Solvit 2 414 zaken behandeld. Voor de behandeling van een zaak hadden de Solvit-centra gemiddeld 59 dagen nodig en zij hebben 89 % van de zaken opgelost.

Solvit is een gratis dienst die sinds 2002 door de nationale overheid van elke EU-lidstaat en IJsland, Liechtenstein en Noorwegen wordt verstrekt. Solvit werkt met korte deadlines en biedt EU/EER-burgers en -bedrijven pragmatische oplossingen wanneer zij problemen ondervinden in verband met de erkenning van hun EU-rechten door overheidsinstanties, met name bij grensoverschrijdend verkeer en zaken doen in de EU. Solvit behandelt alle grensoverschrijdende problemen die verband houden met de vier vrijheden van verkeer (van personen, goederen, diensten en kapitaal) en beleid dat daar nauw mee samenhangt (zoals belastingen, werkgelegenheid, sociaal beleid en vervoer).

Om hiervoor te zorgen hebben het Europees Parlement, de Raad en de Commissie in hun op 13 december 2016 bekendgemaakte gezamenlijke verklaring over de wetgevingsprioriteiten van de Unie voor 2017 opnieuw bevestigd de juiste tenuitvoerlegging en handhaving van de bestaande wetgeving te willen bevorderen. Op dezelfde dag heeft de Commissie haar mededeling over EU-wetgeving: betere resultaten door betere toepassing goedgekeurd, waarin uiteen wordt gezet hoe de Commissie zich zal blijven inspannen om ervoor te zorgen dat het EU-recht wordt toegepast, ten uitvoer gelegd en gehandhaafd in het belang van iedereen.

In haar strategie voor de eengemaakte markt heeft de Commissie getracht tot een diepere en eerlijkere eengemaakte markt te komen, een van de tien prioriteiten van de Commissie-Juncker. Met dat doel werd in de strategie voorgesteld de mogelijkheden voor grensoverschrijdende toegang tot markten te verbeteren; het leven voor consumenten, bedrijven en overheden makkelijker te maken; en de praktische voordelen van de eengemaakte markt bereikbaar te maken voor burgers en bedrijven. Ter ondersteuning van dit alles kondigde de Commissie aan nauw met de lidstaten te zullen samenwerken om een echte cultuur van naleving van de regels van de eengemaakte markt te creëren met bijzondere aandacht voor de versterking van bestaande instrumenten zoals Solvit.

De eengemaakte markt is een van de belangrijke verwezenlijkingen van Europa. De eengemaakte markt is de kern van het Europese project, maar de voordelen ervan worden niet altijd werkelijkheid omdat de regels van de eengemaakte markt niet altijd bekend zijn of niet altijd correct worden uitgevoerd. In deze tijd waarin Europese burgers en bedrijven een Europa verwachten dat ons beschermt, sterker maakt en verdedigt, is de eengemaakte markt een van de grootste troeven van Europa om de uitdagingen van de toegenomen globalisering aan te gaan en een sterkere en eerlijkere Europese economie te bouwen.

In deze mededeling worden maatregelen bekendgemaakt om Solvit te versterken met termijnen die zowel op het niveau van de EU als in de lidstaten moeten worden gerealiseerd. De versterking van Solvit zal een lopend proces blijven en de termijnen zullen het mogelijk maken toezicht te houden op de uitvoering van de noodzakelijke maatregelen. Zij zijn bedoeld om Solvit stimuleren door I) de kwaliteit verder te verbeteren, II) bewustmakingsactiviteiten te intensiveren en III) de rol van Solvit bij de handhaving van EU-recht te versterken.

I.Solvit stimuleren door de kwaliteit verder te verbeteren

In de Solvit-aanbeveling van 2013 zijn minimumnormen betreffende de werking en kwaliteit uiteengezet. Naleving van deze normen in het gehele netwerk is van belang voor de aanvragers en voor de samenwerking tussen de centra. Zoals in de bij deze mededeling gevoegde beoordeling wordt toegelicht, varieert de toepassing van deze normen binnen het netwerk. Daarom moet actie worden ondernomen om de algehele kwaliteit van Solvit te verbeteren, met name wat betreft de administratieve capaciteit, de behandeling van ingewikkelde en gevoelige zaken en de juridische deskundigheid.

Een eerste vereiste hiervoor is dat de lidstaten ervoor zorgen dat de Solvit-centra over voldoende middelen beschikken en zich in een positie bevinden met geschikt en vast personeel en met de nodige juridische deskundigheid. Van haar kant zal de Commissie gebruik blijven maken van middelen als de jaarlijkse verslaglegging over de prestaties van Solvit waarbij gelet wordt op een passende personeelsbezetting van Solvit-centra, en zal zij het scorebord van de eengemaakte markt gebruiken om verslag te doen van de resultaten. De Commissie zal ook alle beschikbare mogelijkheden voor financiering door de EU inzetten om de lidstaten ondersteuning op maat te bieden bij de verbetering van hun administratieve capaciteit en van de doeltreffende werking van hun Solvit-centra. Met name zal in het kader van het Cosme-programma voor 2018 bijscholing worden gefinancierd van het personeel in de nationale Solvit-centra, gericht op specifieke juridische problemen die voor het bedrijfsleven van bijzonder belang zijn. Ook in het nieuwe steunprogramma voor structurele hervormingen is ondersteuning van de administratieve capaciteit van de lidstaten voorzien (onder andere uitwisseling van deskundigen en technische bijstand).

Daarnaast moet een betere behandeling van ingewikkelde en gevoelige zaken in samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten worden gewaarborgd. Daarom zal het doeltreffender delen van kennis worden gestimuleerd, bijvoorbeeld door ter aanvulling op contactonderwijs interactieve hulpmiddelen te gebruiken. Dit is van essentieel belang gezien de veelheid aan juridische gebieden waarop Solvit werkzaam is, zoals blijkt uit figuur 1.

Figuur 1: Juridische gebieden Solvit 2002-2016 (bron: Solvit-gegevensbank)

Bovendien kan verdere specifieke juridische expertise worden verstrekt door Solvit-bijkantoren ("antennes"), opgezet om aan specifieke behoeften in een bepaalde sector of op een bepaald gebied te beantwoorden, waar nationale beleidsdeskundigen rechtstreeks bij de behandeling van ingewikkelde zaken worden betrokken. Om verwarring en dubbel werk te voorkomen, streeft de Commissie ernaar de ontwikkeling van op Solvit lijkende probleemoplossende hulpmiddelen op specifieke gebieden van de wetgeving van de eengemaakte markt te vermijden. De wederzijdse erkenning van niet-geharmoniseerde goederen is mogelijk een goed voorbeeld. Als de informele benadering van Solvit op dit gebied niet slaagt, zal de Commissie naar de mogelijkheid kijken om voor bedrijven een beroepsprocedure in te voeren als onderdeel van de evaluatie van de handhaving van het beginsel van wederzijdse erkenning. Een ander gebied waarvoor dit geldt, zijn problemen in verband met belastingregels, zoals fiscale discriminatie waarmee burgers in grensoverschrijdende situaties kunnen worden geconfronteerd.

Bovendien zal de Commissie het netwerk meer doeltreffende juridische ondersteuning bieden door de Solvit-applicatie open te stellen voor rechtstreekse communicatie tussen deskundigen van de Commissie en Solvit-centra. Zij zal tevens het beheer verbeteren van uiteenlopende standpunten tussen de twee Solvit-centra die bij de beoordeling en behandeling van een zaak betrokken zijn. De Commissie zal een meer gestructureerde arbitrageprocedure volgen met systematischer toezicht op Solvit-zaken om samen met het netwerk vast te stellen wat de controversiële kwesties en discussies zijn. Collegiale toetsing in werkshops zal helpen bij het bepalen van de beste praktijken en gemeenschappelijke regels.

Daarnaast zal de Commissie de kwaliteit van de behandeling van zaken meer van nabij volgen. Op dit punt is feedback van aanvragers van belang om procedures te verbeteren, beste praktijken vast te stellen en zo de kwaliteit van de dienstverlening te versterken. Daarom zal in overleg met de Solvit-centra een uitgebreid gebruikersenquêtesysteem worden ontwikkeld.

II.Solvit stimuleren door bewustmakingsactiviteiten te intensiveren

Hoewel het niet mogelijk is de exacte omvang van de "markt" voor grensoverschrijdende-geschillenoplossing waarop Solvit in principe actief is, te beoordelen, kan worden aangenomen dat er op een eengemaakte markt van 500 miljoen burgers en bedrijven meer behoefte aan Solvit is dan uit de huidige 2 500 zaken blijkt.

Figuur 2 laat het aantal zaken zien dat de Solvit-centra van oorsprong bij het netwerk indienen. Dit zijn de centra van de EU/EER-lidstaten waar de aanvrager oorspronkelijk vandaan komt (nationaliteit), woonachtig is, gevestigd is of rechten aan ontleent. Hoewel het verschil in werklast ten dele kan worden verklaard door de verschillen in omvang en in grensoverschrijdende mobiliteit, is er in alle EER/EU-lidstaten behoefte aan gerichte bewustmakingsactiviteiten. Deze activiteiten zullen er, overeenkomstig de behoeften van elke EER/EU-lidstaat, met name op gericht zijn te waarborgen dat burgers en bedrijven naar Solvit worden doorverwezen zodra zij een oplossing zoeken voor een probleem dat onder het mandaat van Solvit valt.

Figuur 2: Zaken per Solvit-centrum van oorsprong 2002-2016 (bron: Solvit-gegevensbank)

Om de algehele vindbaarheid van Solvit te verbeteren, zal de Commissie de algehele zichtbaarheid van Solvit op het webportaal Uw Europa (momenteel het belangrijkste toegangspunt) vergroten.