A4-0123/99

Resolutie over een mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's en de kandidaat-lidstaten in Midden- en Oost-Europa over de toetredingsstrategieën op milieugebied: Hoe de uitbreiding met de kandidaat-lidstaten in Midden- en Oost-Europa tegemoet moet worden getreden (COM(98)0294 - C4-0380/98)

Het Europees Parlement,

- gezien de mededeling van de Commissie (COM(98)0294 - C4-0380/98),

- gezien de artikelen 2, 3 en 3 C (toekomstige artikelen 2, 3 en 6) van het EG-Verdrag,

- gezien de mededeling van de Commissie over Agenda 2000: voor een sterkere en ruimere Unie (COM(97)2000 - C4-0371/97) en de resolutie van het Parlement van 4 december 1997 ((PB C 388 van 22.12.1997, blz. 17.)),

- gezien de mededeling van de Commissie over een "Partnerschap voor integratie" (COM(98)0333 - C4-0410/98) en de resolutie van het Parlement van 5 november 1998 terzake ((PB C 359 van 23.11.1998, blz. 91.)),

- gezien de conclusies van de Europese Raad van Wenen van 11 en 12 december 1998,

- gezien besluit nr. 2179/98/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de herziening van het beleidsplan en actieprogramma van de Europese Gemeenschap inzake het milieu en duurzame ontwikkeling "Op weg naar een duurzame ontwikkeling" ((PB L 275 van 10.10.1998, blz. 1.)),

- gezien het vijfde kaderprogramma voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratieactiviteiten (COM(97)0142 - C4-0186/97) ((PB C 173 van 7.6.1997, blz. 10.)),

- gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming (A4-0123/99),

A. overwegende dat de toekomstige uitbreiding met de landen van Midden- en Oost-Europa de laatste tijd de grootste uitdaging is voor zowel de kandidaat-lidstaten als de Europese Unie; tegelijkertijd zal het ook een belangrijke gelegenheid vormen om de algemene toestand in Europa op milieugebied te verbeteren,

B. overwegende dat het milieu een van de voornaamste prioriteiten bij de uitbreidingsonderhandelingen moet vormen,

C. overwegende dat de concordantie van de kandidaat-lidstaten met het communautaire acquis een minimumeis vormt voor het lidmaatschap met de Europese Unie; een overgangsperiode van meer dan vijf jaar kan niet worden toegestaan en de precieze tijdschema's voor de wetgevingsprogramma's voor toepassing van de wetgeving van de Unie moeten nog worden vastgesteld,

D. overwegende dat de financiering van de Unie effectief op bepaalde doelen moet worden gericht om een maximaal resultaat te bereiken in termen van milieuverbeteringen en dat alle financieringen op andere gebieden rekening dienen te houden met de milieu-eisen en dat daarover een breed opgezet milieu-evaluatieprogramma moet worden opgesteld,

1. is van mening dat het milieu een van de voornaamste prioriteiten moet zijn bij de toetredingsonderhandelingen; daarop moet ook de nadruk worden gelegd bij de praktische onderhandelingen door te onderstrepen dat het lidmaatschap alleen mogelijk zal zijn zodra is voldaan aan alle milieuvoorschriften van de Unie; tevens is het van essentieel belang dat de kandidaat-lidstaten de verplichtingen accepteren die voor de toetreding in internationale milieuovereenkomsten zijn neergelegd;

2. verzoekt de Commissie, teneinde reële toetredingscriteria te hanteren, een lijst op te stellen met de belangrijkste gedeelten van de milieuwetgeving van de Unie waaraan kandidaat-lidstaten moeten voldoen op het moment van toetreding; deze lijst moet in principe gelijk zijn voor alle kandidaat-lidstaten; deze lijst dient op grond van objectieve milieucriteria met de Raad en het Parlement te worden vastgesteld; voor de implementatie van de overige wetgeving dienen tijdens de onderhandelingen contracten te worden afgesloten met duidelijk omschreven tijdschema's en financieringsconstructies;

3. is van mening dat er over de actieprogramma's van de kandidaat-lidstaten voortdurend aan het Parlement moet worden gerapporteerd;

4. is van mening dat alle nieuwe investeringen in de LMOE, zowel nationale als buitenlandse, met onmiddellijke ingang aan de huidige wetgeving van de Unie moeten voldoen;

5. is van mening dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de ontwikkeling van regionale en plaatselijke ontwikkelingsinstanties in alle kandidaat-lidstaten; de integratie van de milieuwetgeving van de Unie in de wetgeving van de kandidaat-lidstaten zal aanzienlijke middelen en een versterking van de administratieve sector vergen; voor deze versterking zijn middelen beschikbaar in het kader van het PHARE-programma van de EU; dergelijke middelen zouden met name moeten worden gebruikt voor de ontwikkeling van een milieu-administratie en om infrastructurele investeringen te stimuleren die nodig zijn om te voldoen aan de milieuregels en de internationale milieu-overeenkomsten; de milieu-autoriteiten van de kandidaat-lidstaten zouden in dit verband coördinerende verantwoordelijkheden moeten krijgen; er moeten kansen worden geschapen voor een betere deelname van burgerorganisaties aan de besluitvorming op alle niveaus; acht het ook van belang de kandidaat-lidstaten te helpen bij hun streven naar de totstandbrenging van eigendomsrechtelijke instituties, welke een conditio sine qua non zijn voor een goed milieu op de lange termijn;

6. is van mening dat het PHARE-programma een effectief instrument moet worden voor de toedeling van de middelen aan de kandidaat-lidstaten, en dat daarvoor een effectief en goed functionerend ambtenarenapparaat nodig is;

7. verwelkomt het besluit om PHARE te wijzigen van een "demand driven"-programma naar een programma ter bevordering van de voorbereiding op de toetreding en verzoekt de Commissie hieraan zo spoedig mogelijk invulling te geven;

8. is zich ervan bewust dat met name het midden- en kleinbedrijf en lokale en regionale overheden moeilijk leningen kunnen krijgen voor milieu-investeringen en verzoekt daarom de EBWO en de EIB de mogelijkheid te onderzoeken om garantiefondsen op te richten die banken in Midden- en Oost-Europa beter in staat zullen stellen leningen voor milieu-investeringen te verschaffen;

9. acht het noodzakelijk dat communautaire financiering uit diverse bronnen zich vooral dient te richten op projecten ter vermindering van grensoverschrijdende emissies; daarbij dient met name het accent te liggen op maatregelen ter beperking van luchtemissies; dit is van ruimer belang, inzonderheid ter bescherming van de ozonlaag, ter voorkoming van klimaatveranderingen en ter bescherming van bossen en van de natuur in het algemeen in de kandidaat-lidstaten; ook moeten de kandidaat-lidstaten ertoe worden aangemoedigd de geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging (IPPC)-richtlijn, alsmede de richtlijn inzake milieu-effectrapportage (MER) toe te passen; ook moeten rivieren en andere grensoverschrijdende watersystemen met bijzondere maatregelen te worden beschermd; via gezamenlijke regionale projecten kan o.a. de implementatie worden bevorderd van de voornaamste kaderrichtlijnen inzake water- en luchtkwaliteit;

10. acht het noodzakelijk dat de milieuproblematiek met betrekking tot het Oostzeegebied in het kader van de uitbreiding van de Unie een nog hogere prioriteit krijgt; de regionale samenwerking in het Oostzeegebied vereist een effectievere coördinatie van de huidige steuninstrumenten van de Unie; de coördinatie van de programma's Interreg, Phare en Tacis moet worden voortgezet in interregionale en grensoverschrijdende samenwerking en de milieudimensie in al deze programma's moet worden uitgebreid; het project duurzame stedennetwerken moet worden gecontinueerd en alle regio's in het Oostzeegebied moeten daarin worden opgenomen; de steun daarvoor moet worden gegeven zowel in de vorm van nationale steun als via steunprogramma's die het gehele gebied bestrijken;

11. herinnert eraan dat er ernstige problemen blijven bestaan die een snelle oplossing vereisen op het gebied van nucleaire veiligheid en stralingsbescherming; acht het van vitaal belang dat de normen inzake bescherming van nucleaire veiligheid in de kandidaat-lidstaten worden verbeterd, zodat zij aan de internationale normen voldoen; kernreactoren die in slechte staat verkeren moeten worden gesloten; internationale financiële instellingen zoals de EIB, de EBWO, de Wereldbank en de Noordse Investeringsbank moeten worden betrokken bij de uitvoering van nieuwe energieprojecten; het verbeteren van kernenergie moet worden beschouwd als een onderdeel van een ruimere energiestrategie waarin duurzame en kosteneffectieve hernieuwbare energiebronnen worden ontwikkeld die tevens bevorderlijk zullen zijn voor het ontwikkelen van technieken om wereldwijde milieuproblemen te helpen oplossen; ter verbetering van de nucleaire veiligheid mogen alleen de nieuwste en beste technologieën worden toegepast; van het gebruik van verouderde technologieën om de centrales in de kandidaat-lidstaten te moderniseren moet in ieder geval worden afgezien;

12. wijst erop dat de bevolking in de kandidaat-lidstaten van Midden- en Oost-Europa grondig en zakelijk over de stand van de nucleaire veiligheid in hun landen moet worden geïnformeerd;

13. merkt op dat, naast investeringen in de energiesector, investeringen in de vervoerssector van doorslaggevend belang zijn voor een beleid dat strookt met duurzame ontwikkeling; vervoersnetwerken moeten zijn gebaseerd op een bestaand model en een nationale vervoersstrategie die enerzijds rekening houdt met het milieu en anderzijds kosteneffectief is; ISPA en andere steuninstrumenten van de Unie moeten zijn gericht op instandhouding en ondersteuning van een openbaar vervoer, zoals de spoorwegen, dat het milieu zo min mogelijk belast; openbare vervoersnetwerken in steden moeten ook worden beschouwd als deel van pan-Europese netwerken; milieuvriendelijke vervoersprojecten zijn van bijzonder belang voor de kwaliteit van de lucht in de grote steden;

14. is ervan overtuigd dat zowel het milieubeleid als de productie er tegelijkertijd toe kunnen bijdragen de situatie te verhelpen indien er zowel op beleidsvlak als bij investeringsbeslissingen op de diverse gebieden rekening mee wordt gehouden; bij alle nieuwe investeringsbeslissingen moet ten volle de hand worden gehouden aan de communautaire milieuregels; handhaving van dit principe zou een basisvoorwaarde moeten zijn voor communautaire financiering; ook internationale financiële instellingen moeten dit principe als richtlijn hanteren; tevens zou deze eis in de toetredingsverdragen moeten worden opgenomen als een wettig bindende verplichting die ook van toepassing is tijdens de periode na de toetreding;

15. onderstreept dat de toepassing van de bestaande communautaire wetgeving niet het uiteindelijke doel van de milieuwetgeving in de toetredingslanden moet zijn; dat in het Verdrag van Amsterdam is bepaald dat milieubeschermingseisen moeten worden opgenomen in de definitie en uitvoering van alle communautaire beleidsvormen en activiteiten; dat de opneming van milieuaspecten in andere sectoren van beleid een voortdurende taak vormt; dat het bereiken van de doelstellingen regelmatig op het niveau van de Europese Raad moet worden herzien; dat naarmate de toetredingsonderhandelingen vorderen, de kandidaat-lidstaten ook bij het herzieningsproces moeten worden betrokken;

16. verheugt zich erover dat de norm voor natuurbescherming in de kandidaat-lidstaten op hetzelfde niveau staat als in tal van huidige EU-lidstaten; in tal van kandidaat-lidstaten zijn er privatiseringsprocessen die ten koste dreigen te gaan van de beschermde gebieden en van de natuurlijke diversiteit; beschouwt het als belangrijk dat de kandidaat-lidstaten duidelijke regels vaststellen voor de gebieden die moeten worden beschermd en voor compenserende betalingen; meent dat de natuurbeschermingswetgeving van de betrokken landen moet worden gemoderniseerd en de richtlijnen inzake natuurbescherming en de bescherming van het vogelbestand moeten worden omgezet in nationale wetgeving;

17. vreest dat de hoge normen inzake natuurbescherming in de kandidaat-lidstaten tot schade zouden kunnen leiden als gevolg van de intensivering van de land- en bosbouw en van de aanleg van wegen; acht het derhalve noodzakelijk dat via het LIFE-fonds een speciale toelage wordt toegekend om aan de noden van de kandidaat-lidstaten tegemoet te komen; de instelling van beschermingsgebieden alleen is echter onvoldoende om de natuurlijke diversiteit in Europa in stand te houden; het behoud van de biodiversiteit moet bij alle economische activiteiten worden betrokken;

18. ziet grote mogelijkheden tot bevordering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de Unie overeenkomstig de beginselen van duurzame ontwikkeling indien in de kandidaat-lidstaten een einde wordt gemaakt aan de intensieve landbouw en de chemicalisering van de landbouw, zodat een begin kan worden gemaakt met een natuurlijker vorm van productie; via de communautaire financiering moeten de landbouwers in de kandidaat-lidstaten worden aangemoedigd deze politiek na te streven; daardoor zouden de bestaande lidstaten ook in de goede richting worden gedreven;

19. is van mening dat de aanzet tot een ecologischer landbouw dient te geschieden in overleg met de plaatselijke bevolking overeenkomstig hun behoeften en wensen; dat het ook belangrijk is dat de landbouworganisaties worden gestimuleerd om deel te nemen aan de ontwikkeling en integratie van milieudoelstellingen in de landbouw:

20. wijst erop dat de steuninstrumenten ter voorbereiding op de toetreding, willen zij doeltreffend zijn, voldoende uniform dienen te zijn; dat verschillende instrumenten het additionaliteitsbeginsel dienen te versterken en één enkel geheel van projecten in beginsel dient te worden gefinancierd uit één enkel financieel instrument; dat de steun meer dan was gepland moet worden geconcentreerd op de tijd die aan het lidmaatschap voorafgaat, teneinde te verzekeren dat de wetgeving van de EU met succes in de wetgeving van de kandidaat-lidstaten is opgenomen; dat de steun die voor en na de toetreding wordt gegeven dient in de begroting van de Unie onder hetzelfde hoofdstuk dient te worden opgenomen, zulks ter waarborging van de nodige flexibiliteit die het uitbreidingsproces vereist;

21. is van mening dat, om tot een betere ontwikkeling van de participatie van de bevolking te komen, er met voorrang steun moet worden verleend aan NGO's die werkzaam zijn in de sectoren milieubescherming, volksgezondheid en consumentenbescherming;

22. is van mening dat het milieubewustzijn bij iedereen moet worden bevorderd om de plaatselijke inzet voor het milieu in overeenstemming met Agenda 21 te versterken;

23. is van mening dat kennisoverdracht tussen plaatselijke organisaties in de lidstaten en plaatselijke organisaties in de kandidaat-lidstaten moet worden gestimuleerd;

24. acht het absoluut noodzakelijk dat de bevolking van de kandidaat-lidstaten adequaat en grondig over de milieuproblematiek wordt geïnformeerd; wijst erop dat reeds bestaande en eventuele toekomstige niet-gouvernementele organisaties actief voorlichtingstaken op zich dienen te nemen en daarvoor door de overheid in financieel en organisatorisch opzicht voldoende dienen te worden ondersteund;

25. is er absoluut van overtuigd dat het uitbreidingsproces een grote kans biedt om het Europese milieubeleid vooruit te helpen; dat gestreefd moet worden naar een duurzame ontwikkeling die moet worden bereikt door de milieuwetgeving te ontwikkelen en toe te passen en door milieuvraagstukken bij alle andere beleidsvormen te betrekken; dat deze eis voor zowel de bestaande als de toekomstige EU-lidstaten van toepassing moet zijn;

26. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, het Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de regio's, de parlementen van de lidstaten en de regeringen en parlementen van de kandidaat-lidstaten.