8.Het aantal beëindigingen van de werkzaamheden van de ontslagen werknemers tijdens de referentieperiode is berekend vanaf de datum waarop de arbeidsovereenkomst de facto werd beëindigd of afliep.

6.Italië heeft de aanvraag ingediend op grond van de criteria voor steunverlening van artikel 4, lid 3, in afwijking van de criteria van artikel 4, lid 2, punt a), van de EFG-verordening, die vereisen dat binnen een referentieperiode van vier maanden in een onderneming in een lidstaat de werkzaamheden van ten minste 200 ontslagen werknemers zijn beëindigd, met inbegrip van werknemers die zijn ontslagen bij leveranciers en downstreamproducenten, en/of van zelfstandigen die hun werkzaamheden hebben beëindigd.

5.De aanvraag betreft 190 ontslagen werknemers wier werkzaamheden bij Porto Canale (Porto Industriale di Cagliari SpA) zijn beëindigd. Deze onderneming was actief in de economische sector die is ingedeeld in NACE Rev. 2 afdeling 52 (Opslag en vervoerondersteunende activiteiten). De ontslagen bij Porto Canale bevinden zich in de NUTS 2-regio Sardegna (ITG2).

4.Italië heeft aanvraag EGF/2021/003 IT/Porto Canale ingediend op 15 juli 2021, binnen twaalf weken na de datum waarop aan de in artikel 4 van de EFG-verordening vermelde criteria voor steunverlening was voldaan. De Commissie heeft de ontvangst van de aanvraag bevestigd en heeft Italië op 29 juli 2021 om aanvullende gegevens verzocht. De aanvullende gegevens werden binnen 15 werkdagen na het verzoek verstrekt. De termijn van 50 werkdagen na de ontvangst van de volledige aanvraag, binnen welke de Commissie moet beoordelen of de aanvraag voldoet aan de voorwaarden voor het verlenen van een financiële bijdrage, loopt af op 29 oktober 2021.

18.In de eerste helft van 2020 is het aantal gewerkte uren op Sardinië met bijna 20 % gedaald ten opzichte van dezelfde periode in 2019. De vermindering van het aantal gewerkte uren leidde niet tot werkloosheid dankzij het veelvuldige gebruik van arbeidstijdverkortingsregelingen en de inwerkingtreding van het wetsbesluit ter voorkoming van ontslag van werknemers tijdens de eerste maanden van de pandemie.

17.In 2020 gingen er meer banen verloren dan er bijkwamen (-6 000 banen). Dit komt neer op een verlies van 2,6 voltijdequivalenten per 100 werknemers. De daling betrof voornamelijk toerisme, amusement en vrijetijdsdiensten, en goederenvervoer over zee (voornamelijk overslag), terwijl de bouwsector positieve ontwikkelingen vertoonde. De activiteitsgraad daalde met 3,1 procentpunt, tot 60,3 % ten opzichte van 2019.

16.Het aantal mensen met een baan, dat in de periode 2018-2019 was gestegen, is in 2020 sterk gedaald. Volgens de arbeidskrachtenenquête van het Italiaanse Nationaal Instituut voor de statistiek (ISTAT) was de daling (-4,6 %) 2,6 procentpunten hoger dan het gemiddelde voor Italië als geheel (-2,0 %).

15.De crisis ten gevolge van de pandemie heeft geleid tot een aanzienlijke verslechtering van de arbeidsmarkt van Sardinië, dat omdat het een eiland is en ver van het vasteland verwijderd is, een kleine arbeidsmarkt vormt.

13.Om ontslagen te voorkomen terwijl de Italiaanse autoriteiten een nieuwe concessiehouder voor de containerterminal zochten, kregen de 207 werknemers van Porto Canale in september 2019 steun in het kader van de CIGS-regeling, een sociaal vangnet dat het salaris van werknemers van ondernemingen in moeilijkheden gedurende twaalf maanden vervangt of aanvult. Er werden ontslagbrieven verstuurd met als opzegdatum 1 september 2020.

12.De haven van Cagliari vertoont een aanzienlijk nadeel in het wereldwijde handelsnetwerk: het kan geen landverbindingen bieden met de rest van Italië en Europa. In 2018 daalde het verkeer met 90 % en bedroegen de verliezen meer dan 3 miljoen EUR. In 2019 ontving de containerterminal van Cagliari gedurende enkele maanden geen scheepsbezoeken als gevolg van strategische keuzes van zijn belangrijkste klant (Hapag Lloyd). Bijgevolg heeft Contship Italia Group, de enige aandeelhouder van Porto Industriale di Cagliari S.p.A., de concessiehouder van de containerterminal, besloten haar activiteiten in Cagliari te beëindigen en haar dochteronderneming Porto Industriale di Cagliari S.p.A. vrijwillig te liquideren.

11.Het concentratieproces dat mondiale scheepvaartmaatschappijen doormaakten, heeft geleid tot veranderingen in de overslagactiviteiten in de Middellandse Zee. Er zijn containervolumes en -operaties verplaatst naar de hubs aan de randen van het Middellandse Zeegebied, zoals Piraeus, Port Said, Tanger-Med en Algeciras.

Vervoer van goederen over zee, totale stromen in en uit de Sardijnse havens (miljoen ton)

10.In 2018 behandelden de havens van de Middellandse Zee 35 % van het Europese havenverkeer, een stijging van zeven procentpunten ten opzichte van 2008. De Italiaanse havens konden echter niet profiteren van deze trend. Tussen 2011 en 2018 steeg het aantal ton in transit langs het Suezkanaal met 42 %, terwijl de activiteiten van de Italiaanse havens met slechts 2 % toenamen en de activiteit in de haven van Cagliari in deze periode gestaag afnam.

22.Sardinië is een kleine arbeidsmarkt omdat het een eiland is en ver van het vasteland verwijderd is. Bovendien is het eiland dunbevolkt. De bevolkingsdichtheid bedraagt 68 inwoners/km², wat minder is dan het gemiddelde van de EU-27 (109) en ongeveer een derde van het Italiaanse gemiddelde (201). Bovendien daalt het inwonertal in het eiland (-5,4 % in 2019 ten opzichte van 2018). De geografische spreiding van de bevolking, de natuurlijke hulpbronnen, de economische rijkdom en de economische infrastructuur is heterogeen en is geconcentreerd in het zuiden en het noordwesten van het eiland. Een derde van alle banen van Sardegna bevindt zich in Cagliari.

23.Het bbp per hoofd in kks is in Sardinië veel lager dan het Italiaanse gemiddelde. In 2018 was dit 21 600 EUR, ver onder het Italiaanse (29 700 EUR) en het Europese gemiddelde (31 000 EUR) (Eurostat, 2020).

24.Sardinië is zwaar getroffen door de economische crisis. Sinds 2008 vertoont de economie een lage groei en een stijgende werkloosheid.

25.De pandemie heeft de Sardijnse dienstensector hard getroffen: bij twee van de drie ondernemingen daalde de omzet. Vooral ondernemingen in de toeristische sector werden getroffen en het aantal bezoekers daalde in 2020 met 58 % ten opzichte van 2019. De productieactiviteit, die beter bestand is tegen de gevolgen van de pandemie, vertegenwoordigt slechts 7 % van de totale activiteit op Sardinië, 1,7 procentpunt lager dan het nationale gemiddelde van de productieactiviteit (ISTAT, 2020).

26.In 2020 daalde het beschikbare inkomen tegen constante prijzen van de Sardijnse gezinnen met 5,1 % ten opzichte van 2019 (-2,7 % in Italië). De daling was het gevolg van de inkrimping van het arbeidsinkomen, dat meer dan vier vijfde van het totale inkomen uitmaakt. Het totale nettoloon van de werknemers daalde scherp, vooral als gevolg van de daling van het aantal gewerkte uren (13 % minder dan in 2019).

27.Door de pandemie steeg het aantal Sardijnse huishoudens zonder een arbeidsinkomen in 2020 tot 16,5 % (+ 3,5 procentpunt ten opzichte van 2019). In een context van een daling van het gezinsinkomen steeg het gebruik van het basisinkomen (reddito di cittadinanza) in 2020 met 7,3 % ten opzichte van 2019. Eind 2020 bedroeg het aantal begunstigde huishoudens 47 604 of 6,5 % van de Sardijnse huishoudens, 1,7 procentpunt meer dan het Italiaanse gemiddelde (4,8 %).

28.In mei 2020 is het noodinkomen (reddito di emergenza), een tijdelijke maatregel die vergelijkbaar is met het basisinkomen, maar met minder strenge toegangscriteria, gelanceerd om onmiddellijke hulp te bieden aan gezinnen die zwaar getroffen zijn door de economische gevolgen van de pandemie. Eind 2020 hadden ongeveer 8 500 huishoudens in de regio van deze maatregel geprofiteerd. Samen ondersteunden beide inkomensregelingen 7,7 % van de Sardijnse huishoudens.

29.Het basisinkomen hielp de armoede terug te dringen, die in 2018 volgens de relatieve armoede-index 25 % van de bevolking van Sardinië trof, 10 procentpunt boven het nationale gemiddelde. Ook de armoede-index voor gezinnen ligt hoger dan het Italiaanse gemiddelde. In 2018 bedroeg deze 19,3 % voor Sardinië en 11,8 % voor Italië. In 2019 daalde hij tot 12,8 % voor Sardinië en 11,4 % voor Italië. De daling van de index voor Sardinië werd beslist veroorzaakt door het basisinkomen, dat ongeveer 40 000 Sardijnse mensen ten goede kwam.

Toepassing van het EU-kwaliteitskader voor anticipatie op veranderingen en herstructurering

30.Italië heeft beschreven hoe rekening is gehouden met de aanbevelingen in het EU-kwaliteitskader voor anticipatie op veranderingen en herstructurering. Nadat Porto Canale een collectieve ontslagprocedure voor alle werknemers had ingeleid, hebben de Sardijnse autoriteiten, de betrokken ministeries, de vakbonden en de onderneming waar de ontslagen zijn gevallen, rondetafelgesprekken georganiseerd met als tweeledig doel het inkomen van werknemers te beschermen – door middel van regelingen voor loonaanvulling en door ervoor te zorgen dat werknemers hun beroepsvaardigheden en -kennis behouden – en de aantrekkelijkheid van de haven van Cagliari voor potentiële investeerders te vergroten, op voorwaarde dat deze nieuwe arbeidskansen zouden creëren.

31.Regione Sardegna en het ASPAL, de regionale openbare diensten voor arbeidsvoorziening, hebben eigen acties ondernomen om de in het EU-kwaliteitskader voor anticipatie op veranderingen en herstructurering aanbevolen doelstellingen inzake opleiding, certificering en wedertewerkstelling te verwezenlijken. Het ASPAL identificeerde de meest geschikte maatregelen om de wedertewerkstelling van de werknemers te waarborgen door hun transversale vaardigheden zoals IT, talen of ondernemersvaardigheden of bij- en nascholing op het gebied van logistiek te bieden. De werknemers genoten in het kader van de CIGS-regeling gedurende twaalf maanden steun en intensieve herplaatsingsondersteunende diensten. De sociale partners waren volledig betrokken bij het plannen van de maatregelen.

32.Wat betreft de activiteiten die zijn ondernomen om de ontslagen werknemers bij te staan, heeft Italië gemeld dat de maatregelen in het kader van “algemene voorlichting en beroepskeuzebegeleiding” reeds zijn uitgevoerd en dat 179 ontslagen werknemers hebben deelgenomen aan bij- en nascholing op het gebied van logistiek.

Complementariteit met maatregelen die door nationale of EU-fondsen worden gefinancierd

33.Italië heeft bevestigd dat de maatregelen die een financiële bijdrage uit het EFG ontvangen, niet ook financiële steun van andere financiële instrumenten van de Unie zullen ontvangen.

34.Het gecoördineerde pakket van gepersonaliseerde steunmaatregelen vormt een aanvulling op maatregelen die uit andere nationale of EU-fondsen worden gefinancierd, zoals de herplaatsingsondersteunende diensten in het kader van de reeds genoemde CIGS-regeling.

Procedures voor overleg met de beoogde begunstigden, hun vertegenwoordigers of de sociale partners, en plaatselijke en regionale autoriteiten

35.De regio Sardinië, het ASPAL, de gemeente Cagliari, de havenautoriteit van Cagliari en de vakbonden hebben gezamenlijk gewerkt aan het vaststellen van passende maatregelen en trajecten om de wedertewerkstelling van voormalige werknemers van Porto Canale te waarborgen. Sinds november 2020 hebben het ANPAL en de Sardijnse autoriteiten verschillende videoconferenties gehouden om het maatregelenpakket preciezer af te stemmen en de EFG-aanvraag voor te bereiden.

Beoogde begunstigden en voorgestelde maatregelen

Beoogde begunstigden

36.Naar verwachting zullen alle 190 ontslagen werknemers aan de maatregelen deelnemen. De uitsplitsing van deze werknemers naar geslacht, leeftijdsgroep en opleidingsniveau is als volgt: