Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende macrofinanciële bijstand aan Servië en Montenegro en tot wijziging van Besluit 2002/882/EG tot toekenning van aanvullende macrofinanciële bijstand aan de Federale Republiek Joegoslavië

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

1. Achtergrond

Na de politieke veranderingen in Servië en Montenegro (de voormalige Federale Republiek Joegoslavië) eind 2000 hebben de autoriteiten van het land opmerkelijke resultaten geboekt bij de economische hervormingen en stabilisatie. Er is gezorgd voor macro-economische stabiliteit en een begin gemaakt met belangrijke structurele hervormingen. Er zijn vorderingen gemaakt bij de privatisering van collectieve bedrijven via veilingen en openbare inschrijvingen en de herstructurering van de financiële en industriële sector is in gang gezet. De EG heeft de agenda van economische hervormingen gesteund met macrofinanciële bijstandspakketten nadat was voldaan aan de overeengekomen economische en structurele beleidsvoorwaarden.

In juli en december 2001 is besloten tot toekenning van een eerste pakket van 345 miljoen EUR, dat in 2001/2002 is uitgekeerd. In november 2002 besloot de Raad om de Federale Republiek Joegoslavië voor maximaal 130 miljoen EUR aanvullende macrofinanciële EG-bijstand toe te kennen om het economisch beleid in het kader van de in mei 2002 goedgekeurde driejarige uitgebreide financieringsfaciliteit van het IMF (2002-2005), alsmede de betalingsbalans te ondersteunen. In december 2002 is een memorandum van overeenstemming getekend waarin de voorwaarden waren gespecificeerd waaraan het economische en het structuurbeleid moesten voldoen voordat tot uitkering van de tweede en derde tranche van deze bijstand zou worden overgegaan.

Tot dusver zijn de eerste en tweede tranche van het oorspronkelijke pakket van 130 miljoen EUR, samen goed voor 105 miljoen EUR, uitgekeerd. De uitbetaling van de derde en laatste tranche (25 miljoen EUR) heeft echter aanzienlijke vertraging opgelopen, mede omdat het tempo van de economische en structurele hervormingen in het land in de loop van 2003 was afgenomen. Dit laatste was ook een gevolg van de moeilijke politieke situatie in Servië, die leidde tot vervroegde algemene verkiezingen aan het eind van het jaar en tot een gecompliceerde formatie van een nieuwe (minderheids)regering begin 2004.

In november 2003 besloot de Raad om de huidige macrofinanciële EG-bijstand te verhogen tot maximaal 200 miljoen EUR om in de extra financieringsbehoefte te voorzien die het IMF had vastgesteld. Over de uitvoeringsvoorschriften voor deze aanvullende bijstand van maximaal 70 miljoen EUR, zoals de exacte verdeling in tranches en de bijbehorende voorwaarden, zal nog met de autoriteiten onderhandeld worden zodra vooruitgang is geboekt bij de uitvoering van de voorwaarden die verbonden zijn aan de derde tranche.

2. Recente ontwikkelingen en vooruitzichten

In 2003 is de reële BBP-groei in Servië met 2-3% iets lager uitgevallen dan waarop oorspronkelijk in het kader van de uitgebreide financieringsfaciliteit van het IMF was gerekend. Dit was vooral te wijten aan een lagere industriële productie en aan een droogte die tot een daling van de landbouwproductie leidde. Voor 2004 gaan de autoriteiten op grond van een aantrekkende industriële productie en een verwacht herstel van de landbouwproductie uit van een BBP-groei van 4-6%. Voor het jaar als geheel rekenen de Servische autoriteiten op een inflatie van 8,5%. In Montenegro is er in het eerste kwartaal van 2004 sprake geweest van een tamelijk bescheiden groei (0,6%), maar de autoriteiten gaan ervan uit dat deze in de rest van het jaar zal aantrekken. De prijzen zijn tot mei met 1,6% gestegen en naar verwachting zal de inflatie aan het eind van het jaar uitkomen op 4,5%.

In 2003 bedroeg het geconsolideerde overheidstekort van Servië en Montenegro 4,2% van het BBP (3,8% in Servië en 0,4% in Montenegro, hetgeen in het laatste geval neerkomt op een tekort van 5,2% van het Montenegrijnse BBP). Voor 2004 wordt getracht het geconsolideerde begrotingstekort met 0,8% terug te brengen tot 3,4% van het BBP. In Servië blijft de financiering van het begrotingstekort van 2004 een punt van zorg, met name omdat het tot dusver heeft ontbroken aan privatiseringsopbrengsten en buitenlandse financiering.

Ondanks aanhoudend hoge handelstekorten is de externe situatie in 2003 dankzij een uitzonderlijk grote netto-instroom van BDI van 1,4 miljard USD (7% van het BBP, tweemaal zoveel als geraamd) die voornamelijk het gevolg was van privatiseringen en investeringen in geheel nieuwe projecten, en dankzij forse particuliere overmakingen (11,2% van het BBP) gunstiger uitgevallen dan aanvankelijk was verwacht. Sinds begin 2004 vertonen de internationale deviezenreserves, die eind 2003 waren opgelopen tot 3,6 miljard USD, mede in verband met seizoensfactoren en rentebetalingen voor en aflossingen op de buitenlandse schuld een lichte daling. Ze bedroegen in april 3,3 miljard USD, waarmee de voor 2004 geraamde invoer voor vier maanden is gedekt. Doordat begin juli met de crediteuren van de Club van Londen een akkoord is gesloten over een vermindering van de uitstaande schuld met 61% en Standard and Poor's voor de eerste maal een credit rating heeft toegekend, is het mogelijk dat de externe vooruitzichten zullen verbeteren. Wel blijft de brutofinancieringsbehoefte op een hoog niveau en blijft het land aangewezen op de externe officiële financiering in het kader van het huidige IMF-programma.

Na de vorming van een nieuwe regering in Servië in maart 2004 hebben de structurele hervormingen een nieuwe impuls gekregen. Met name is een omvangrijk pakket wetgevingsvoorstellen bij het Servische Parlement ingediend en lijkt het privatiseringsproces weer meer vaart te krijgen. De herstructurering van grote collectieve bedrijven en nutsbedrijven, waarmee nog niet echt een begin is gemaakt, blijft een grote uitdaging voor het te voeren economisch beleid.

Voor 2004 rekent het IMF in zijn meest recente programmaevaluatie op een aanhoudend tekort op de betalingsbalans, dat zal worden gedekt uit bilaterale macro-economische steun, waaronder de middelen die vrijkomen in het kader van het huidige EG-programma voor macrofinanciële bijstand. Op basis van voorlopige gegevens van crediteuren zal naar verwachting ten minste de helft van dit bedrag worden verstrekt in de vorm van een bilaterale schuldverlichting door middel van een kapitalisatie van moratoire interesten.

Wat de tenuitvoerlegging van de macrofinanciële EG-bijstand betreft, hebben ambtenaren van de Commissie in juni/juli 2004 Servië en Montenegro bezocht om een evaluatie uit te voeren van de recente economische ontwikkelingen, en met name de vorderingen die zijn gemaakt bij de uitvoering van de voorwaarden die verbonden zijn aan de derde tranche. Over het geheel genomen was er sinds het aantreden van de nieuwe regering sprake van een aantal bemoedigende ontwikkelingen. De wetgevingswerkzaamheden zijn hervat. De positieve derde evaluatie in het kader van het huidige IMF-programma en de met het IMF in juni bereikte overeenstemming over het economisch beleid voor 2004 geven de hervormingen ook een belangrijke impuls. Wat de aan de derde tranche verbonden voorwaarden betreft, zijn verdere vorderingen gemaakt en is aan een aantal daarvan al geheel of in grote lijnen voldaan. Op andere punten is er echter nog veel werk aan de winkel. Met de autoriteiten zijn nog geen afspraken gemaakt over de voorwaarden ten aanzien van het aanvullende bedrag van 70 miljoen EUR. De onderhandelingen daarover zullen pas van start gaan als in bevredigende mate is voldaan aan de voorwaarden die zijn verbonden aan de derde tranche.

3. Andere overwegingen in verband met de toekenning van macrofinanciële bijstand

In het licht van de aanbevelingen die in het kader van de kwijting voor de begroting 2001 en in Speciaal Verslag nr. 1/2002 van de Rekenkamer over macrofinanciële bijstand aan derde landen zijn gedaan, houden de diensten van de Commissie naar behoren rekening met de vijf criteria van Genval (uitzonderlijk karakter, politieke voorwaarden vooraf, complementariteit, conditionaliteit en financiële discipline).

Met betrekking tot andere voorwaarden op het gebied van financieel en begrotingsbeheer nemen de diensten van de Commissie maatregelen om te voldoen aan de verplichtingen die uit het nieuwe Financieel Reglement voortvloeien. In dit verband hebben zij een evaluatie ex ante gemaakt van de voorgenomen bijstand (zie bijlage). De diensten van de Commissie zijn met name voornemens om, voordat zij het resterende deel van deze bijstand daadwerkelijk ten uitvoer leggen, met de hulp van externe consultants de betrouwbaarheid van de voor dit soort bijstand relevante financiële en administratieve procedures en de interne en externe controlemechanismen van Servië en Montenegro aan een onderzoek te onderwerpen. Daartoe is aan externe consultants opdracht gegeven een operationele evaluatie van de betrouwbaarheid van de financiële procedures en administratieve controles uit te voeren. De resultaten ervan worden in augustus 2004 verwacht. Al naar gelang de resultaten kan het zijn dat bepaalde maatregelen getroffen moeten worden voordat de nog betaalbaar te stellen middelen worden uitgekeerd.

4. Voorgesteld besluit tot wijziging van de rechtsgrondslag door opschorting van de termijn

Servië en Montenegro blijft aangewezen op externe financiële steun van de Gemeenschap en andere donoren voor het met het IMF overeengekomen stabilisatie- en hervormingsprogramma. Als verdere vooruitgang wordt geboekt bij de uitvoering van de voorwaarden, kan met de derde en laatste tranche van de macrofinanciële EG-bijstand in het kader van Besluit 2002/882/EG voor een deel worden voorzien in de financieringsbehoefte in 2004. De termijn van de huidige rechtsgrondslag voor deze bijstand verstrijkt echter op 9 november 2004. Destijds werd namelijk verwacht dat de bijstand en de vereiste uitbetalingsvoorwaarden in twee jaar tijd ten uitvoer gelegd zouden kunnen worden. Zoals hierboven vermeld, zijn het lagere tempo van de economische hervormingen in 2003 en de moeilijke politieke situatie in Servië er mede debet aan dat de tenuitvoerlegging van deze bijstandsmaatregel vertraging heeft opgelopen.

De nieuwe regering in Servië, die in maart 2003 is aangetreden, lijkt weer vaart te willen zetten achter de economische hervormingen en in staat te zijn verdere maatregelen te treffen om ervoor te zorgen dat in bevredigende mate wordt voldaan aan de voorwaarden die zijn verbonden aan de derde tranche. Zelfs als een en ander vóór eind september 2004 (ogenschijnlijk de vroegst mogelijke termijn) kan worden gerealiseerd, dan nog zal de derde tranche zeer waarschijnlijk niet vóór het verstrijken van de termijn kunnen worden uitgekeerd. Momenteel voeren door de Commissie aangestelde consultants in het land een zogeheten "operationele evaluatie" van de betrouwbaarheid van de financiële en administratieve procedures uit. De evaluatie, die naar verwachting in de zomer van 2004 zal worden afgerond, kan van invloed zijn op de uitkering van de derde tranche van macrofinanciële EG-bijstand en ertoe leiden dat bepaalde maatregelen worden geëist voordat tot uitkering van de nog betaalbaar te stellen bedragen kan worden overgegaan.

Bovendien is bij wijziging van Besluit 2002/882/EG van de Raad besloten tot toekenning van een aanvullend bedrag van maximaal 70 miljoen EUR. Na het verstrijken van de huidige rechtsgrondslag kan deze aanvullende bijstand dus ook niet meer worden verleend. Kortom, met de huidige rechtsgrondslag kan de macrofinanciële bijstandsmaatregel van de Gemeenschap niet onverkort ten uitvoer worden gelegd.

Derhalve lijkt het wenselijk dat de Gemeenschap de termijn aanpast door Besluit 2002/882/EG van de Raad te wijzigen. Voorgesteld wordt om deze te wijzigen in 30 juni 2006. Daarmee kan de bijstandsmaatregel, met inbegrip van de aanvulling van maximaal 70 miljoen EUR, probleemloos en onverkort ten uitvoer worden gelegd. De autoriteiten van Servië en Montenegro moeten dan wel voldoen aan de voorwaarden die aan de uitkering van de tranches zijn verbonden.

2004/0204(CNS)

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende macrofinanciële bijstand aan Servië en Montenegro en tot wijziging van Besluit 2002/882/EG tot toekenning van aanvullende macrofinanciële bijstand aan de Federale Republiek Joegoslavië

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, met name op artikel 308,

Gezien het voorstel van de Commissie [1],

[1] PB C [...] van [...], blz. [...].

Gezien het advies van het Europees Parlement [2],

[2] PB C [...] van [...], blz. [...].

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Besluit 2002/882/EG van de Raad van 5 november 2002 tot toekenning van aanvullende macrofinanciële bijstand aan de Federale Republiek Joegoslavië [3] is bedoeld om ervoor te zorgen dat de betalingsbalans van het land houdbaar blijft en om de nationale reservepositie te verstevigen.

[3] PB L 308 van 9.11.2002, blz. 25. Het besluit is gewijzigd bij Besluit 2003/825/EG (PB L 311 van 27.11.2003, blz. 28).

(2) In 2002 en 2003 zijn in het kader van deze bijstand twee tranches van in totaal 105 miljoen EUR uitgekeerd. Door vertragingen bij de uitvoering van het overeengekomen structurele beleid is nog niet overgegaan tot uitkering van de derde tranche (25 miljoen EUR). Over de algemene en beleidsvoorwaarden ten aanzien van het aanvullende bedrag van 70 miljoen EUR waartoe in 2003 is besloten, moet nog worden onderhandeld en een akkoord worden gesloten.

(3) De autoriteiten van Servië en Montenegro zetten zich in voor economische hervormingen en stabilisatie in het kader van het huidige IMF-programma. De tekenen die erop wijzen dat de structurele hervormingen opnieuw ter hand worden genomen, zijn bemoedigend.

(4) Het land heeft alle mogelijke middelen van de internationale financiële instellingen nodig, maar het blijft daarnaast aangewezen op externe financiële hulp.

(5) Besluit 2002/882/EG moet worden gewijzigd om vastlegging van middelen in de vorm van een gift na 9 november 2004 mogelijk te maken.

(6) Het EG-Verdrag kent voor de goedkeuring van dit besluit geen andere bevoegdheden toe dan die van artikel 308.

(7) Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BESLUIT:

Enig artikel

Artikel 6, tweede alinea, van Besluit 2002/882/EG wordt vervangen door:

"Het is van toepassing tot en met 30 juni 2006."

Gedaan te Brussel, op

Voor de Raad

De Voorzitter

FINANCIAL STATEMENT

1. Title Operation

Macro-financial assistance to Srbsko a ?erná Hora.

2. Budget heading involved

a) Grant component the assistance (in EUR)

Budget line: 01 03 02 02

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(1) EUR 75 milion? committed in December 2002

(2) EUR 15 milion? committed in July 2003

b) Loan component the assistance

01 04 01 07 - ,ES guarantee for the borrowing programmes contracted by the Community to provide assistance to the countries the Western Balkans"

3. Legal basis

Article 308 the Treaty

4. Description and justification the action

a) Description the action

Modification the expiry date the Rozhodnutí Rady 2002/882/ES, as amended by Rozhodnutí Rady 2003/825/ES, providing additional macro-financial assistance to Srbsko a ?erná Hora, with a view to supporting the government's reform efforts and ensuring a sustainable balance-of-payments situation.

b) Justification the action

The sustainability the beneficiary country's economic stabilisation and reform achievements heavily depends on external financial assistance from official sources at concessional terms.

5. Classification the expenditure

a) Grant component: non-compulsory, differentiated.

b) Loan component: compulsory

6. Nature the expenditure

a) Straight grant (100 % subsidy).

b) Potential activation budget guarantee for the Community borrowing aimed to fund the loan.

7. Financial impact

a) Method calculation

The evaluation the amount the assistance deemed necessary is based on the present estimates the beneficiary country's residual external financing needs.

For the loan component the assistance, it is expected that the budget guarantee will not be called. The Guarantee Fund for external actions has already been provisioned v roce 2002 and 2003 according to the Fund Regulation, for an amount corresponding to 9 % the amount the guaranteed loan (EUR 80 milion?). As a result, two transfers appropriations (n°54/2002 and n°38/2003) totalling an amount EUR 7,2 milion? from the Reserve (budget line 01 04 01 13) to the Guarantee Fund (budget line 01 04 01 14) were authorized by the Budgetary Authority v roce 2002 and 2003 after adoption the Rozhodnutí Radys 2002/882/ES and 2003/825/ES.

b) Effect the action on intervention credits

For the grant element, the credits under budget line 01 03 02 02 will be used subject to compliance with a number policy conditions to be agreed with the authorities Srbska and ?erná Hora.

The budget entry reflecting the budget guarantee for the loan component the assistance will be activated only in the case an effective call on the guarantee.

c) Financing intervention

(i) Grant

The following updated schedule appropriations to be financed within the limits Category 4 the present Financial Perspective is proposed (in EUR):

>RUIMTE VOOR DE TABEL>

(1) EUR 75 milion? committed in December 2002

(ii) Eventual call on the budget guarantee

* Recourse to the Guarantee Fund established by Council Regulation (ES, EURATOM) No. 2728/94 31 October 1994, most recently amended by Regulation No. 1149/1999 25 May 1999. According to the Fund Regulation, the provisioning will take place via a transfer EUR 0,81 milion? from the Reserve to the Fund.

* In case the Guarantee Fund did not contain sufficient resources, additional payments would be called up from the budget by transfer:

- any margin remaining in the Reserve for guarantees, according to the provisions Article 18 Council Regulation (ES) No 2040/2000 26 September 2000 on budgetary discipline;

- any overdue payments to the budget for which the budget guarantee had been activated, provided that these payments have not been recorded as revenues;

- any margin available under the ceiling category 4 the financial perspectives or redeployment therein. In this case, the budget line 01 04 01 07 ,European Community Guarantee for the borrowing programmes contracted by the Community to provide financial assistance to the countries the Western Balkans" would be activated.

* In order to fulfil its obligations, the Commission can provisionally ensure the debt service with funds from its treasury. In that case, Article 12 (3) the Council Regulation (ES, EURATOM) No 1150/2000 22 May 2000 will apply.

8. Fraud prevention measures

Before the implementation this assistance, the Commission services, with the support duly mandated experts, will check the reliability financial circuits and administrative procedures the Central Bank and the Ministries Finance Srbska and ?erná Hora. To this end, and in order to fulfil requirements implied by the Financial Regulation applicable to the General Budget the European Communities, an Operational Assessment has been commissioned and its results were expected by August 2004. This will cover areas like management structure and organisation, reporting tools, management and control funds, IT process and security, internal and external audit capacity, as well as the independence the central bank. Subject to the operational assessment's findings, prior actions could be required before the release the outstanding funds.

The latter verifications will also take into consideration available conclusions MMF Safeguard Assessments and other relevant reports by the MMF and the World Bank.

Finally, the assistance will be liable to verification, control and auditing procedures under the responsibility the Commission, including the European Antifraud Office (OLAF), and the European Court Auditors.

9. Elements cost-effectiveness analysis

a) Grounds for the operation and specific objectives

By supporting the country's macro-economic reform efforts and complementing financing by the International Community provided to this country in the context the MMF-supported programme, this assistance would underpin its transition towards a market economy.

b) Monitoring and evaluation

This assistance is macro-economic nature and its monitoring and evaluation is undertaken in the framework the MMF-supported stabilisation and reform programme that the beneficiary country is implementing. In particular, the monitoring the action by the Commission services takes place on the basis a genuine system macro-economic and structural policy indicators agreed with the authorities the beneficiary country. In this process, the Commission services may also monitor key areas identified in the above-mentioned operational assessment. Finally, they will remain in close contact with the MMF and World Bank services to benefit from their assessment the recipient country's stabilisation and reform.

An annual report to the European Parliament and to the Council has been foreseen in the Rozhodnutí Rady 2002/882/ES, and includes an evaluation the implementation this operation.

Furthermore, an independent ex-post evaluation the assistance is foreseen to be carried out by the Commission or duly authorised representatives one to two years after the assistance has been implemented and the authorities the country are committed to supply all necessary information.

10. Administrative expenditure

This action is exceptional by nature and will not involve an increase in the number Commission staff.

Evaluatie ex ante

Macrofinanciële bijstand aan Servië en Montenegro

1. probleemanalyse en behoeftebeoordeling

In 2003 is de reële BBP-groei met 2-3% iets lager uitgevallen dan waarop oorspronkelijk in het kader van de huidige uitgebreide financieringsfaciliteit van het IMF was gerekend. Voor 2004 gaan de autoriteiten op grond van een aantrekkende industriële productie en een verwacht herstel van de landbouwproductie uit van een BBP-groei van 4-6%.

De CPI-inflatie is in Servië in december 2003 gedaald tot 8,1%, maar is in mei als gevolg van hogere olieprijzen en een verdere aanpassing van de elektriciteitsprijzen iets opgelopen, namelijk tot 10,5%. Voor het jaar als geheel rekenen de Servische autoriteiten op een inflatie van 8,5%. De reële effectieve wisselkoers is in 2003 min of meer stabiel gebleven en in de eerste helft van 2004 iets gedaald (ongeveer 3%). In Montenegro, dat eenzijdig de euro als enig wettig betaalmiddel heeft ingevoerd, is de inflatie in 2003 op jaarbasis uitgekomen op 6,6%, hetgeen wijst op een aanzienlijke reële appreciatie. Naar verwachting zal de inflatie aan het eind van het jaar uitkomen op 4,5%.

In 2003 bedroeg het geconsolideerde overheidstekort van Servië en Montenegro 4,2% van het BBP (3,8% in Servië en 0,4% in Montenegro, hetgeen in het laatste geval neerkomt op een tekort van 5,2% van het Montenegrijnse BBP). Voor 2004 wordt getracht het begrotingstekort met 0,8% terug te brengen tot 3,4% van het BBP. Dit wil men realiseren door enerzijds de inkomsten op te voeren en anderzijds de uitgavenquote via hogere investeringen en lagere lopende uitgaven per saldo op hetzelfde niveau te houden. De financiering van het tekort blijft dit jaar een punt van zorg, met name omdat de privatiseringsopbrengsten tot dusver te laag zijn uitgevallen.

Hoewel de handelstekorten als gevolg van een grote importbehoefte en een over het algemeen zwakke exportbasis op een zeer hoog niveau zijn gebleven, is de externe positie in 2003 dankzij een uitzonderlijk grote netto-instroom van buitenlandse directe investeringen (BDI) van 7% van het BBP en dankzij forse particuliere overmakingen (11,2% van het BBP) tamelijk gunstig uitgevallen. De internationale bruto deviezenreserves zijn fors opgelopen tot 3,6 miljard USD. Sinds begin 2004 vertonen ze evenwel mede in verband met seizoensfactoren en rentebetalingen voor en aflossingen op de buitenlandse schuld een lichte daling. Ze bedroegen in april 3,3 miljard USD, waarmee de voor 2004 geraamde invoer voor vier maanden is gedekt. Doordat begin juli met de crediteuren van de Club van Londen een akkoord is gesloten over een vermindering van de uitstaande schuld, is het mogelijk dat de externe vooruitzichten zullen verbeteren. Wel blijft de brutofinancieringsbehoefte op een hoog niveau en blijft het land aangewezen op externe financiële steun van de Gemeenschap en andere donoren voor zijn economische stabilisatie- en hervormingsprogramma.

1.1. Economische vooruitzichten op middellange termijn

In 2004-2005 zal de reële BBP-groei naar verwachting gemiddeld 4-5% bedragen. Eind 2005 zal de inflatie op jaarbasis volgens de prognose zijn teruggelopen tot 5%. Verwacht wordt dat het begrotingstekort in 2005 zal dalen tot 2,4% en de overheidsschuld tot onder de 60%.

Op basis van de in juni afgeronde derde evaluatie in het kader van het huidige IMF-programma hebben het fonds en de autoriteiten overeenstemming bereikt over de prognoses voor de betalingsbalans en over de brutofinancieringsbehoefte in 2004. Er wordt van uitgegaan dat de BDI en privatiseringsopbrengsten niet zo hoog zullen uitvallen als in 2003. In 2004 zullen de BDI naar verwachting met de helft teruglopen tot ongeveer 700 miljoen USD (in de eerste vijf maanden van dit jaar zijn deze uitgekomen op 300 miljoen USD). Er wordt op gerekend dat de middelen die van particuliere crediteuren worden ontvangen qua omvang op het niveau van 2003 blijven. Volgens het IMF wordt voor het jaar 2004 als geheel een macrofinancieel gat (d.w.z. het tekort dat na aftrek van de middelen die zijn ontvangen van het IMF en de Wereldbank, uit begrotings-/betalingsbalanssteun (dus niet projecthulp) moet worden gedekt) van 193 miljoen USD verwacht, dat met bijdragen van de Gemeenschap en andere bilaterale donoren moet worden gedicht.

1.2. Structurele hervormingen in het kader van de uitgebreide financieringsfaciliteit van het IMF

Na de vorming van een nieuwe regering in Servië in maart 2004 hebben de structurele hervormingen een nieuwe impuls gekregen. Met name is een omvangrijk pakket wetgevingsvoorstellen door het Servische parlement geloodst. In de afgelopen maanden zijn 32 nieuwe wetten, vooral in de economische en financiële sfeer, goedgekeurd of ter goedkeuring aan het parlement voorgelegd. Het gaat met name om wetgeving inzake faillissementen, bevordering van investeringen, bedrijfsregistraties, buitenlandse handel, verzekeringen, indirecte belastingen, energie en spoorwegen. Eind mei heeft een eerste openbare aanbestedingsprocedure voor de privatisering van een bank (Yugobank) plaatsgevonden. Het saneringsbureau voor het bankwezen heeft inschrijvingen van acht geïnteresseerde banken ontvangen. De autoriteiten verwachten vóór eind september nog twee inschrijvingsprocedures voor banken. Verwacht wordt dat de via inschrijvingen uitgevoerde privatisering van bedrijven, die al sinds medio mei 2003 stokt, weer vaart zal krijgen. Vier grote bedrijven worden klaargemaakt voor privatisering in de tweede helft van dit jaar. De herstructurering van grote overheidsbedrijven en nutsbedrijven, waarmee nog niet echt een begin is gemaakt, vormt een grote uitdaging voor het te voeren economisch beleid.

2. Doelstellingen van de MFB en daarop betrekking hebbende indicatoren

2.1. Doelstellingen

Door de macro-economische hervormingsinspanningen van het land te ondersteunen en door de financiering aan te vullen die de internationale gemeenschap in het kader van het door het IMF ondersteunde programma aan het land verstrekt, zou deze bijstand Servië en Montenegro helpen bij de overgang naar een markteconomie. Tegen deze achtergrond en gezien de bovenbeschreven problemen en behoeften is het voorgestelde MFB-pakket bedoeld om:

* de resterende externe financieringsbehoeften voor een deel te dekken;

* de inspanningen van de autoriteiten van Servië en Montenegro te steunen en aan te moedigen om structurele hervormingen op het gebied van de overheidsfinanciën, de ontwikkeling van de particuliere sector en het bankwezen overeenkomstig de gestelde voorwaarden door te voeren.

De doelstellingen van de macro-economische en structurele hervormingen die van toepassing zijn op het oorspronkelijke bedrag van 130 miljoen EUR zijn vastgelegd in een memorandum van overeenstemming dat in december 2003 is getekend. De algemene en beleidsvoorwaarden ten aanzien van het aanvullende bedrag van maximaal 70 miljoen EUR moeten nog worden vastgesteld in een aanvullend memorandum van overeenstemming. In beginsel wordt gedacht aan maatregelen om:

* de strategische sectoren te herstructureren/privatiseren;

* het openbare bestuur en met name de overheidsfinanciën te hervormen;

* het bankwezen te hervormen.

2.2. Indicatoren

Een eerste categorie indicatoren van macro-economische aard zijn de kwantitatieve benchmarks die in de IMF-programma's zijn vastgelegd. In het bovengenoemde memorandum van overeenstemming zijn in overleg met de autoriteiten van het begunstigde land prestatie-indicatoren gespecificeerd.

3. Alternatieve instrumenten en risicobeoordeling

3.1. Instrumenten

Macrofinanciële bijstand wordt gewoonlijk verleend in de vorm van een lening, een gift of een combinatie van beide. Gezien de hoge schuldenlast van het land wordt een groot deel van deze bijstand toegekend in de vorm van een gift (120 miljoen EUR) en de rest in de vorm van een lening (80 miljoen EUR).

Macrofinanciële bijstand is ongebonden algemene macro-economische steun die het land helpt zijn externe financieringsbehoeften te dekken, onder meer door de reserves te vergroten en de begroting te ondersteunen. Met projecthulp zou niet op dezelfde wijze op deze behoeften kunnen worden ingespeeld omdat deze steun bijvoorbeeld niet kan worden aangewend voor rentebetalingen voor en aflossingen op de externe schuld of voor de versteviging van de reservepositie. De ervaring met soortgelijke operaties, onder meer ook in Servië en Montenegro, heeft bovendien uitgewezen dat de aan macrofinanciële bijstand verbonden economische beleidsvoorwaarden het stabilisatie- en hervormingsproces versterken.

3.2. Risicobeoordeling

Het risico bestaat dat macrofinanciële bijstand, die niet voor het verrichten van specifieke uitgaven wordt verleend (in tegenstelling tot bijvoorbeeld projectfinanciering), op frauduleuze wijze wordt gebruikt. Dit risico hangt algemeen genomen samen met factoren als de onafhankelijkheid van de centrale bank, de kwaliteit van de systemen en procedures voor het beheer, de controle en de bestemming van dergelijke bijstand, de IT-veiligheid en de interne/externe auditfunctie. Hoewel de verlening van bijstand in de vorm van projecthulp een valabel alternatief kan lijken, komt een dergelijk instrument niet tegemoet aan de behoefte van het land aan ongebonden (d.w.z niet voor bepaalde projecten geoormerkte) financiering en zijn er bovendien frauderisico's van andere aard aan verbonden.

Voordat deze bijstand effectief beschikbaar wordt gesteld, zullen de diensten van de Commissie, bijgestaan door daartoe gemachtigde deskundigen, de betrouwbaarheid toetsen van de financiële en beheerprocedures en de interne en externe controlemechanismen van Servië en Montenegro die voor dit soort bijstand van belang zijn (zie punt 8 van het financieel memorandum).

Ten slotte zullen op de bijstand verificatie- en controleprocedures worden toegepast onder de verantwoordelijkheid van de Commissie, met inbegrip van het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF), en de Europese Rekenkamer.

4. Toegevoegde waarde van het optreden van de Gemeenschap

In mei 2002 heeft het IMF zijn goedkeuring gehecht aan een driejarige uitgebreide financieringsfaciliteit voor de periode tot mei 2005. De voornaamste doelstellingen van het programma waren de waarborging van de budgettaire en monetaire stabiliteit, een betere beheersing van de overheidsuitgaven, versterking van de belastingdiensten, bevordering van de ontwikkeling van de particuliere sector en sanering van het bankwezen. De autoriteiten van Servië en Montenegro hebben opmerkelijke resultaten geboekt bij de economische hervormingen en stabilisatie. Er is gezorgd voor macro-economische stabiliteit en een begin gemaakt met belangrijke structurele hervormingen. Er zijn vorderingen gemaakt bij de privatisering van collectieve bedrijven via veilingen en openbare inschrijvingen en de herstructurering van de financiële en industriële sector is in gang gezet. De EG heeft de agenda van economische hervormingen gesteund met macrofinanciële bijstandspakketten nadat was voldaan aan de overeengekomen economische en structurele beleidsvoorwaarden. Het risico bestaat evenwel dat wanneer de aanvullende macrofinanciële bijstand van de EG niet wordt voortgezet, het door het IMF ondersteunde stabilisatie- en hervormingsprogramma niet onverkort kan worden uitgevoerd, de steun van de bevolking voor de vereiste aanpassingsinspanningen taant en de hervormingen stokken. Bovendien worden met deze bijstand inspanningen gesteund en aangemoedigd die voor de EG van bijzonder belang worden geacht, met name wanneer ze de totstandbrenging van één economische ruimte in het land bevorderen.

De macrofinanciële bijstand vormt ten slotte ook een aanvulling op het CARDS-programma (Community Assistance for Reconstruction, Development and Stabilisation - communautaire bijstand voor wederopbouw, ontwikkeling en stabilisatie), dat sinds 2001 het voornaamste financiële samenwerkingsinstrument van de Gemeenschap is voor de Balkanlanden en voor Servië en Montenegro in het bijzonder. Voor de periode 2000-2004 is een bedrag van 1,1 miljard EUR uitgetrokken voor Servië en Montenegro. De hoofdprioriteiten zijn justitie en binnenlandse zaken, de opbouw van de bestuurlijke capaciteit, economische en sociale ontwikkeling, milieu en natuurlijke hulpbronnen, en stabilisering van de democratie. Voor 2004 is in totaal 195 miljoen EUR uitgetrokken.

5. Lessen uit het verleden

In het verleden is de aan Servië en Montenegro en andere landen verleende macrofinanciële bijstand van groot belang gebleken voor de ondersteuning van gedegen stabilisatie- en hervormingsprogramma's die ook door het IMF worden gesteund. Het is dan ook duidelijk geworden dat de EG- en de IMF-voorwaarden op zodanige wijze op elkaar moeten worden afgestemd dat zij elkaar aanvullen en ondersteunen en niet te streng uitvallen wanneer zij worden samengevoegd.

Aanvankelijk nam macrofinanciële bijstand hoofdzakelijk de vorm aan van leningen, maar tegenwoordig is de bijstand veelal een combinatie van leningen en giften, waarbij rekening wordt gehouden met het inkomstenpeil, de externe schuld en de terugbetalingscapaciteit van het land.

In het licht van de aanbevelingen die in het kader van de kwijting van de begroting 2001 en in Speciaal Verslag nr. 1/2002 van de Rekenkamer over macrofinanciële bijstand aan derde landen zijn gedaan, hebben de diensten van de Commissie naar behoren rekening gehouden met de vijf criteria van Genval (uitzonderlijk karakter, politieke voorwaarden vooraf, complementariteit, conditionaliteit en financiële discipline).

6. Planning van de toekomstige controle en evaluatie

De voorgestelde bijstand is macro-economisch van aard; de controle erop en de evaluatie ervan vinden plaats in het kader van het door het IMF ondersteunde stabilisatie- en hervormingsprogramma dat door het begunstigde land ten uitvoer wordt gelegd.

6.1. Controle

Het controlesysteem berust op de verstrekking van verslagen en gegevens door de autoriteiten zoals bepaald in het memorandum van overeenstemming, alsook op het brengen van controlebezoeken aan het betrokken land. Hoewel de bijstand centraal wordt beheerd, kan eventueel ook van de Commissiedelegaties ter plaatse worden verlangd dat zij verslag uitbrengen.

De controle van de maatregel door de diensten van de Commissie is met name gebaseerd op een betrouwbaar stelsel van indicatoren betreffende het macro-economische en structuurbeleid, waarover met de autoriteiten van het begunstigde land overeenstemming moet worden bereikt. In het kader van dit proces kunnen de diensten van de Commissie ook controle uitoefenen op de essentiële terreinen die in de bovengenoemde operationele evaluatie worden onderkend. Ten slotte onderhouden zij nauwe contacten met de diensten van het IMF en de Wereldbank, zodat zij gebruik kunnen maken van de door deze diensten opgestelde evaluaties van de door het begunstigde land geboekte resultaten op het stuk van stabilisatie en hervormingen.

Besluit 2002/882/EG van de Raad voorziet in een jaarlijks bij het Europees Parlement en de Raad in te dienen verslag waarin een evaluatie van de tenuitvoerlegging van deze maatregel is opgenomen.

6.2. Evaluatie

In het kader van het meerjarige evaluatieprogramma van DG ECFIN staan voor het MFB-pakket twee à drie evaluaties ex post per jaar gepland. In dit kader zullen in de loop van 2005/2006 gemachtigde vertegenwoordigers van de Commissie een onafhankelijke evaluatie van de bijstand verrichten. Deze evaluatie zal worden gefinancierd uit het desbetreffende MFB-begrotingsonderdeel.

7. Waarborgen van de kosteneffectiviteit

De Commissie stelt wijziging van de termijn van de desbetreffende rechtsgrondslag (Besluit 2002/882/EG van de Raad, als gewijzigd bij Besluit 2003/825/EG van de Raad) voor om ervoor te zorgen dat deze bijstandsmaatregel onverkort ten uitvoer wordt gelegd nadat aan de voorwaarden is voldaan. Zonder wijziging van de termijn zijn uitbetalingen in het kader van deze bijstand waarschijnlijk niet mogelijk.

In het licht van de externe problemen van Servië en Montenegro zal de lening een looptijd hebben van 15 jaar met een aflossingsvrije periode van 10 jaar, hetgeen vergelijkbaar is met de voorwaarden van macrofinanciële-bijstandsleningen die aan andere landen van de westelijke Balkan zijn toegekend. Bij goedkeuring van deze bijstand hoeft geen extra bedrag in het Garantiefonds te worden gestort, omdat volgens de huidige regels na een besluit van de Raad tot toekenning van bijstand op voorhand storting moet plaatsvinden. Daarom is, zoals aangegeven in het financieel memorandum, al een bedrag in de orde van grootte van 9% van de gegarandeerde lening (80 miljoen EUR) in het Garantiefonds gestort. De begrotingsautoriteit heeft in 2002 en 2003 na goedkeuring van de Besluiten 2002/882/EG en 2003/825/EG van de Raad toestemming gegeven voor twee kredietoverschrijvingen van in totaal 7,2 miljoen EUR van de reserve (begrotingsonderdeel 01 04 01 13) naar het Garantiefonds (begrotingsonderdeel 01 04 01 14).

De maatregel heeft een uitzonderlijk karakter en brengt geen toename van het aantal personeelsleden van de Commissie met zich.