EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.6.2022 COM(2022) 405 final MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE EUROPESE RAAD EN DE RAAD Advies van de Commissie over het verzoek van Georgië om toetreding tot de Europese Unie











A. INLEIDING Sinds zijn onafhankelijkheid heeft Georgië duidelijk uiting gegeven aan zijn Europese aspiraties. Deze Europese ambitie is opgenomen in de Georgische grondwet en wordt gesteund door de Georgische bevolking (83 % van de Georgische burgers stemt in met toetreding tot de EU ) en dat over het hele politieke spectrum heen. Dit was een drijvende kracht achter een aantal belangrijke hervormingen op basis van Europese waarden en normen. De toezegging van Georgië om vooruitgang te boeken op zijn Europees traject werd onderstreept door het aanvankelijke voornemen van de regering om in 2024 een verzoek in te dienen. a) Verzoek om toetreding Op 3 maart 2022 diende Georgië zijn verzoek om toetreding tot de Europese Unie in. Het verzoek werd ingediend tegen de achtergrond van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne. Op 7 maart 2022 verzocht de Raad van de Europese Unie de Commissie om een advies over dit verzoek uit te brengen. De staatshoofden en regeringsleiders van de EU bekrachtigden dat besluit op de informele bijeenkomst van de leiders in Versailles . Georgië ontving op 11 april en 19 april 2022 vragenlijsten over respectievelijk de politieke en economische criteria en de hoofdstukken inzake het EU-acquis, en verstrekte zijn antwoorden op 2 en 10 mei. In artikel 49 van het Verdrag betreffende de Europese Unie is bepaald: “Elke Europese staat die de in artikel 2 bedoelde waarden eerbiedigt en zich ertoe verbindt deze uit te dragen, kan verzoeken lid te worden van de Unie. Het Europees Parlement en de nationale parlementen worden van dit verzoek in kennis gesteld. De verzoekende staat richt zijn verzoek tot de Raad, die zich met eenparigheid van stemmen uitspreekt na de Commissie te hebben geraadpleegd en na goedkeuring van het Europees Parlement, dat zich uitspreekt bij meerderheid van zijn leden. Er wordt rekening gehouden met de door de Europese Raad overeengekomen criteria voor toetreding.” Artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie luidt: “De waarden waarop de Unie berust, zijn eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren. Deze waarden hebben de lidstaten gemeen in een samenleving die gekenmerkt wordt door pluralisme, non-discriminatie, verdraagzaamheid, rechtvaardigheid, solidariteit en gelijkheid van vrouwen en mannen”. Dit is het juridische kader waarbinnen de Commissie het onderhavige advies uitbrengt. In juni 1993 concludeerde de Europese Raad van Kopenhagen als volgt: “De toetreding zal plaatsvinden zodra een geassocieerd land in staat is om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen door te voldoen aan de vereiste economische en politieke voorwaarden. Het lidmaatschap vereist: -dat de kandidaat-lidstaat zo ver is gekomen dat hij beschikt over stabiele instellingen die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen; -over een functionerende markteconomie alsook over het vermogen om de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het hoofd te bieden; -het vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te nemen, hetgeen mede inhoudt dat de doelstellingen van een politieke, economische en monetaire unie worden onderschreven”. In december 1995 wees de Europese Raad van Madrid op de noodzaak “de voorwaarden te scheppen voor een geleidelijke en harmonische integratie van deze [kandidaat-lid]staten, met name door de ontwikkeling van de markteconomie, de aanpassing van hun bestuurlijke structuren en het scheppen van een stabiel economisch en monetair klimaat.” In december 2006 werd de Europese Raad het erover eens dat “de op consolidatie, conditionaliteit en communicatie gebaseerde uitbreidingsstrategie, in combinatie met de capaciteit van de EU om nieuwe leden op te nemen, de grondslag vormt voor een nieuwe consensus over uitbreiding.”

In dit advies evalueert de Commissie de inspanningen van Georgië op basis van het vermogen van het land om te voldoen aan de criteria die de Europese Raad heeft vastgesteld in 1993 in Kopenhagen en in 1995 in Madrid, met name met betrekking tot de bestuurlijke capaciteit van het land. In het advies wordt ook rekening gehouden met de inspanningen van Georgië om zijn verplichtingen uit hoofde van de associatieovereenkomst en de diepe en brede vrijhandelsruimte na te komen. De Commissie zal het effect van de toetreding van Georgië op het beleid van de EU in een later stadium beoordelen. b) Betrekkingen tussen de EU en Georgië Het begin van de betrekkingen tussen de EU en Georgië dateert van na de onafhankelijkheid van Georgië in 1991. De Europese Gemeenschap heeft in 1992 betrekkingen met Georgië tot stand gebracht. In 1996 is een partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst ondertekend, die in 1999 in werking is getreden. In juni 2014 werd een associatieovereenkomst ondertekend, die een diepe en brede vrijhandelsruimte omvat en op 1 juli 2016 volledig in is werking getreden. Die overeenkomst is het belangrijkste bilaterale rechtsinstrument dat als basis dient voor een verdieping van de politieke banden, een versterking van de economische banden, de bevordering van gemeenschappelijke waarden en nauwere samenwerking op gebieden van wederzijds belang. De overeenkomst bevat bindende bepalingen en voorziet in een nauwere samenwerking. In de preambule ervan erkende de EU de Europese aspiraties en de keuze van Georgië voor Europa, met inbegrip van de toezegging van het land om een diepgewortelde en duurzame democratie en een markteconomie tot stand te brengen. Op basis van de associatieovereenkomst en de diepe en brede vrijhandelsruimte heeft Georgië een aantal uitdagende hervormingen doorgevoerd en zijn wetgeving op veel gebieden met succes afgestemd op het EU-acquis. Het platform voor het maatschappelijk middenveld EU-Georgië is een van de organen die in het kader van de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Georgië zijn opgericht. Het stelt maatschappelijke organisaties aan beide zijden in staat toezicht te houden op het uitvoeringsproces en aanbevelingen voor de bevoegde autoriteiten op te stellen. In de daaropvolgende associatieagenda’s die de EU en Georgië zijn overeengekomen, worden duidelijke prioriteiten vastgesteld voor de uitvoering van de associatieovereenkomst en de bijbehorende diepe en brede vrijhandelsruimte. De goedkeuring van de nieuwe associatieagenda (2021-2027) is op handen. Daarin ligt de nadruk op democratie, mensenrechten en goed bestuur, vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, en economische, handels- en sectorale samenwerking. De Georgische regering oefent geen effectieve controle uit over haar regio’s Abchazië en Zuid-Ossetië. De EU steunt de soevereiniteit en territoriale integriteit van Georgië binnen zijn internationaal erkende grenzen en is sinds 2008 betrokken bij vreedzame inspanningen om conflicten op te lossen, onder meer via de waarnemingsmissie van de EU en de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de zuidelijke Kaukasus en de crisis in Georgië. Het engagement van de EU om Georgië te steunen bestaat al geruime tijd en heeft vruchten afgeworpen. De EU is de grootste verstrekker van financiële bijstand aan Georgië. In de periode 2014-2021 bedroeg de EU-steun 819,2 miljoen EUR aan subsidies in het kader van het Europees nabuurschapsinstrument, 166 miljoen EUR in het kader van het programma voor macrofinanciële bijstand in de vorm van leningen en subsidies ter ondersteuning van sociaal-economische ontwikkeling, en 159,6 miljoen EUR uit instrumenten voor buitenlands beleid. De EU-steun voor Georgië gaat naar beleidsontwikkeling en brede hervormingen. De EU-lidstaten zijn daar sterk bij betrokken in de geest van Team Europa. Tot de belangrijkste programma’s behoren steun voor landbouw en plattelandsontwikkeling (Enpard), steun voor het beheer van de overheidsfinanciën en steun voor economische en bedrijfsontwikkeling. Het economisch en investeringsplan voor het Oostelijk Partnerschap heeft tot doel 3,9 miljard EUR aan publieke en private investeringen voor de economische ontwikkeling van het land vrij te maken, onder meer in de vorm van op maat gesneden vlaggenschipinvesteringen. De EU en andere financiële instellingen hebben nauw samengewerkt om de hervormingsinspanningen van Georgië te ondersteunen. Sinds 2014 hebben de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling en de Europese Investeringsbank respectievelijk 2,3 miljard EUR en 1,6 miljard EUR toegewezen in de vorm van leningen. De EU werkt ook nauw samen met de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds, die sinds 2014 als belangrijke partners bijstand verlenen aan het land. In 2021 is 12,5 miljoen EUR toegewezen voor de versterking van de capaciteit van de medische, technische en logistieke eenheden van de Georgische strijdkrachten. Burgers van Georgië kunnen sinds maart 2017 zonder visum naar het Schengengebied reizen. Sinds 2011 is een overnameovereenkomst tussen de Europese Unie en Georgië van kracht. Georgië is partij bij het Verdrag tot oprichting van de Energiegemeenschap en de Overeenkomst betreffende een gemeenschappelijke luchtvaartruimte, die bijdragen tot de aanpassing van de Georgische wetgeving aan het EU-acquis. Georgië is ook volwaardig lid van de Verenigde Naties en de Raad van Europa en een deelnemende staat van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE). Sinds 2014 heeft Georgië zijn deelname aan EU-programma’s geleidelijk uitgebreid. Het neemt momenteel deel aan Horizon Europa, Creatief Europa, EU4Youth en het Interreg-programma Zwarte Zee en is onlangs toegetreden tot het Douane-programma. Organisaties en personen uit Georgië kunnen ook profiteren van bepaalde acties van de programma’s Erasmus+ en Europees Solidariteitskorps. In november 2018 vond in Brussel een bijeenkomst op hoog niveau plaats tussen de Europese Commissie en de Georgische regering. Er bestaan werkafspraken en memoranda van overeenstemming tussen Georgië en een aantal EU-agentschappen, zoals het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex); het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA); het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (Eurojust); het Europees Bureau voor visserijcontrole (EFCA), het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk (EU-OSHA), het Europees Milieuagentschap (EEA), de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA), het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC), het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol), de Europese Stichting voor opleiding (ETF), het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EMCDDA), het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO), Europol en het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid (EMSA). Georgië neemt deel aan het Oostelijk Partnerschap. Het Oostelijk Partnerschap is gebaseerd op de beginselen van inclusiviteit en differentiatie. De oorlog van Rusland in Oekraïne heeft aangetoond dat multilaterale samenwerking en cohesie en het versterken van de veerkracht van de regio nu belangrijker zijn dan ooit. De nadruk op bilaterale betrekkingen zal ook in de toekomst belangrijk zijn om Georgië in staat te stellen onder meer op het gebied van bestuur, justitie en de rechtsstaat belangrijke hervormingen door te voeren. B. CRITERIA VOOR LIDMAATSCHAP

1. POLITIEKE CRITERIA Deze evaluatie is gebaseerd op de criteria van Kopenhagen met betrekking tot de stabiliteit van de instellingen die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen. 1.1. Democratie Zoals vastgelegd in zijn grondwet, is Georgië een parlementaire democratie waarin de wetgevende macht wordt uitgeoefend door het parlement en de uitvoerende macht door de regering. De grondwet garandeert de fundamentele beginselen van een democratische staat, met inbegrip van de rechtsstaat, vrije verkiezingen en de bescherming van de mensenrechten. De voorrang van het internationaal recht is uitdrukkelijk vastgelegd in de grondwet, die bepaalt dat een internationaal verdrag voorrang heeft boven het nationale recht, tenzij het in strijd is met de grondwet of een constitutionele overeenkomst. Het Hooggerechtshof is de hoogste rechtbank met algemene bevoegdheid, terwijl het Grondwettelijk Hof bevoegd is voor de grondwettelijke rechtspraak. De president van Georgië is staatshoofd en wordt gekozen voor een ambtstermijn van vijf jaar. Hij/zij is formeel hoofd van de strijdkrachten en heeft anderszins voornamelijk representatieve functies, waaronder vertegenwoordiging van het land in buitenlandse betrekkingen, met instemming van de regering. De uitvoerende macht wordt uitgeoefend door de regering, die is samengesteld uit een premier en 12 ministers. Het parlement is de wetgever in Georgië en is bevoegd voor het aannemen van wetgeving en voor het wijzigen van de grondwet. Het oefent democratische controle en toezicht uit op de uitvoerende macht. Niet alle parlementaire procedures functioneren naar behoren in een geest van controle en verantwoording, voornamelijk als gevolg van sterke spanningen tussen twee belangrijke politieke partijen, aangezien de politieke dialoog gepolariseerd is. Het door de EU bemiddelde akkoord van 19 april 2021 bood de gelegenheid om deze polarisatie aan te pakken en tot een consensus tussen de partijen te komen over cruciale hervormingen, met name op het gebied van verkiezingen en justitie. De politieke elite van Georgië heeft deze gelegenheid niet aangegrepen. Er moet meer worden gedaan om deze polarisatie terug te dringen, het toezicht en de controle van het parlement op de regering te verbeteren en ervoor te zorgen dat het parlement daadwerkelijk de wetgevingsontwikkelingen controleert. Het electorale kader is over het algemeen in overeenstemming met de desbetreffende internationale normen. Op basis van de grondwetswijzigingen van 2020 werden de parlementsverkiezingen van 2020 gehouden volgens een gemengd systeem van 120 evenredige en 30 meerderheidszetels in het parlement, met een drempel van 1 %. Ook op grond van die wijzigingen zullen de voor 2024 geplande parlementsverkiezingen volledig evenredig zijn. Verdere grondwetswijzigingen waarin het akkoord van 19 april voorziet, en waarbij onder meer de kiesdrempel voor het parlement vanaf 2024 wordt vastgesteld, zijn in behandeling in het parlement. Volgens het Bureau voor democratische instellingen en mensenrechten (ODIHR) waren de parlementsverkiezingen van 2020 competitief en werden de fundamentele vrijheden in het algemeen geëerbiedigd. Het ODIHR wees ook op beschuldigingen van druk op kiezers, het kopen van stemmen en de vervaging van de scheidslijn tussen het bestuur van de partij en het bestuur van de staat. Er moet meer worden gedaan met betrekking tot de transparantie van de financiering van campagnes en politieke partijen en de bestrijding van misbruik van overheidsmiddelen, de beslechting van verkiezingsgeschillen, criteria voor het toestaan en uitvoeren van hertellingen, alsook evenwichtige en onpartijdige berichtgeving in de media. De aanbevelingen die het ODIHR in 2020 en 2021 heeft gedaan, moeten volledig worden opgevolgd. De urgentieprocedure voor het aannemen van wetgeving, ook op gebieden die relevant zijn voor EU-toezeggingen, is vaak gebruikt en soms ook voor institutioneel gevoelige kwesties die een bredere consensus zouden hebben verdiend. Er bestaat een rechtskader dat voorziet in uitgebreide effectbeoordelingen van voorgestelde wetgeving, maar dat is slechts gedeeltelijk ten uitvoer gelegd. Onafhankelijke verantwoordingsplicht en democratische toezichtsfuncties, onder meer via het bureau van de ombudsman, moeten worden versterkt, evenals doeltreffend toezicht op rechtshandhavingsinstanties en de controle op de verwerking van persoonsgegevens. Het maatschappelijk middenveld in Georgië is goed ontwikkeld, divers en levendig en geniet vrijheid om te werken. Het rechtskader van het land biedt een gunstig klimaat voor een actief maatschappelijk middenveld. De vrijheid van vereniging wordt beschermd en er zijn specifieke regels voor de non-profitsector, waaronder een gedifferentieerde belastingregeling. Er bestaan mechanismen voor raadpleging van het publiek bij beleidsvorming en wetgeving, die worden gebruikt. Onlangs zijn sommige maatschappelijke organisaties uitgesloten van beleidsraadpleging; dat moet worden gecorrigeerd. 1.2. Hervorming van het openbaar bestuur Het rechtskader van het openbaar bestuur en het ambtenarenstelsel zijn grotendeels in overeenstemming met de Europese beginselen van openbaar bestuur en Europese normen en praktijken. De regering moet de wetgeving blijven uitvoeren en zorgen voor een stabiel, controleerbaar en transparant ambtenarenstelsel. De opeenvolgende regeringen volgden een strategisch kader voor de hervorming van het openbaar bestuur, gebaseerd op de strategie voor de hervorming van het openbaar bestuur voor de periode 2015-2020. Er wordt gewerkt aan een nieuwe strategie voor de hervorming van het openbaar bestuur. Het regeringsprogramma 2021-2024 “Bouwen aan een Europese staat” schetst een visie voor de totstandbrenging van een professioneel, eerlijk en gestroomlijnd systeem van staatsbestuur. Wat bestuur op verschillende niveaus betreft, richt het regeringsprogramma 2021-2024 zich op het deconcentreren en decentraliseren van het systeem van staatsbestuur om tegen 2024 een succesvol lokaal zelfbestuur naar Europees niveau tot stand te brengen en sectoraal-gecentraliseerd bestuur om te vormen tot doeltreffend lokaal en territoriaal bestuur. De hervorming van het beheer van de overheidsfinanciën is gebaseerd op de strategie voor het beheer van de overheidsfinanciën 2019-2022. Er wordt momenteel gewerkt aan een nieuwe strategie voor het beheer van de overheidsfinanciën. Het begrotingskader voor de middellange termijn van de regering voor 2022-2025 is voorhanden en de begroting voor 2022 en het jaarlijkse begrotingsproces zijn redelijk goed ontwikkeld. De begrotingstransparantie blijft sterk en er worden hervormingen doorgevoerd op het gebied van externe controle, parlementair toezicht en overheidsopdrachten.

Het beheer van de openbare dienst en de personele middelen is gebaseerd op een samenhangend rechtskader dat de tenuitvoerlegging van het ambtenarenstelsel en de continuïteit bij de modernisering en capaciteitsopbouw van het openbaar bestuur waarborgt. Er is meer werk nodig om te zorgen voor een op verdienste gebaseerd, professioneel ambtenarenapparaat op alle niveaus van de overheid, alsook voor transparante aanwervings-, bevorderings- en ontslagprocedures. De instellingen en het regelgevingskader voor centrale overheidsbeleidsontwikkeling en -coördinatie zijn aanwezig en werken. Dit is een regelgevings- en procedurele basis voor empirisch onderbouwde beleidsvorming. Dit kader moet worden gehandhaafd en er is ruimte voor verdere versterking van de capaciteit en uitvoering van het toezicht op het beleid. De centrale overheid is rationeel georganiseerd en het rechtskader wordt verbeterd om te zorgen voor efficiënte en coherente verantwoordingskanalen tussen toezichthoudende en ondergeschikte instanties. De toegang tot openbare informatie wordt gewaarborgd door een wettelijk kader, maar de administratieve capaciteit voor de effectieve uitvoering ervan moet verder worden versterkt na een herziening van het algemene kader. Een belangrijke prioriteit van de overheid is te zorgen voor een meer gebruikersgerichte dienstverlening. Georgië heeft het one-stop-shop-netwerk van openbare diensten op centraal en lokaal niveau uitgebreid en de overheid biedt veel e-overheidsdiensten aan. De strategie voor basisgegevens en -richtlijnen 2018-2021 was gericht op de noodzaak om overheidsdiensten te moderniseren en uit te breiden om de burgers doeltreffender van dienst te zijn. Voorts werden in het stappenplan voor de hervorming van de overheidsdiensten 2020 enkele lacunes in het opzetten en uitvoeren van de openbare dienst vastgesteld die moeten worden aangepakt. 1.3. Rechtsstaat De afgelopen jaren heeft het land talrijke wetgevende en institutionele hervormingen doorgevoerd om de rechtsstaat te versterken, onder meer op het gebied van de bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad. In het algemeen zijn de grondwettelijke en juridische instrumenten voorhanden om de eerbiediging van de rechtsstaat op alle niveaus te waarborgen. De praktische uitvoering en handhaving moeten echter worden geconsolideerd. Bovendien zijn de recente ontwikkelingen niet in overeenstemming met de aanbevelingen van de Commissie van Venetië en hebben zij de onafhankelijkheid van belangrijke gerechtelijke instellingen verzwakt. a) Rechterlijke macht Vier opeenvolgende hervormingsgolven hebben het rechtskader voor de werking van de rechterlijke macht en de capaciteit en organisatie van het Georgische rechtsstelsel verbeterd. De vooruitgang op het gebied van justitiële hervormingen en de uitvoering daarvan zijn nu echter tot stilstand gekomen en er zijn enkele achterwaartse stappen gezet. De perceptie van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht is verslechterd. Georgië heeft nog geen strategisch kader voor justitiële hervormingen na 2020 vastgesteld. De constitutionele en wetgevende kaders garanderen in beginsel de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechterlijke macht, met inbegrip van specifieke waarborgen voor rechters. Er bestaan gedragscodes voor rechters en aanklagers, evenals een klachtenmechanisme. Er bestaat een systeem voor de verificatie van vermogensverklaringen van rechters en aanklagers, maar de praktische uitvoering ervan moet worden verfijnd. De benoeming van rechters en aanklagers is grotendeels gebaseerd op verdienste en objectieve criteria, zoals beoordeeld door middel van openbare vergelijkende onderzoeken. De voorzitters van individuele rechtbanken worden benoemd door de Hoge Raad van Justitie. Een substantiële hervorming van de Hoge Raad van Justitie is echter prioritair nodig om de transparantie, integriteit en verantwoordingsplicht ervan te vergroten, onder meer bij benoemingen, beoordelingen, bevorderingen, overplaatsingen, tuchtmaatregelen en beroepen, overeenkomstig de aanbevelingen van de Commissie van Venetië en het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten (ODIHR) van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE). De vijf leden van de Hoge Raad van Justitie die geen rechter zijn, zijn niet benoemd ondanks langdurige vacatures. Er werd bezorgdheid geuit over de recente benoeming van twee leden-rechters van de Hoge Raad van Justitie. De gepubliceerde besluiten van de Hoge Raad van Justitie moeten een toelichting bij de motivering ervan bevatten. Hoewel er een systeem bestaat voor de nominale willekeurige toewijzing van zaken aan rechters, moet er meer worden gedaan om de talrijke uitzonderingen op deze regel te beperken, zodat de toewijzing van prominente zaken niet wordt beïnvloed. Alle rechters van het Hooggerechtshof werden voor het leven benoemd, ondanks herhaalde oproepen van de EU om het benoemingsproces stop te zetten en te herzien om het in overeenstemming te brengen met de aanbevelingen van de Commissie van Venetië. Georgië moet de wet op de gewone rechtbanken in overeenstemming brengen met de adviezen van de Commissie van Venetië over de toepasselijke wetgeving en de aanbevelingen van het ODIHR over de procedures. Open toegang tot gemotiveerde rechterlijke beslissingen in overeenstemming met de gegevensbeschermingsregels moet nog volledig worden gewaarborgd. Wat vervolging betreft, moet het benoemingsproces voor de procureur-generaal worden verbeterd om de autonomie van het bureau/de functie van de procureur te versterken. Georgië heeft zich er in de associatieagenda toe verbonden een stemming met gekwalificeerde meerderheid in het Parlement in te voeren, hetgeen de belangrijkste aanbeveling van de Commissie van Venetië in dit verband is. De begroting 2020 voor het gerechtelijk apparaat bedroeg 32,4 miljoen EUR (0,23 % van het bbp). Het aantal rechters (329) en het aantal aanklagers (414) is laag in vergelijking met het Europese gemiddelde van 21 rechters/12 aanklagers per 100 000 inwoners (9 rechters en 12 aanklagers per 100 000 inwoners voor Georgië ). Rechters worden opgeleid aan de hogeschool voor justitie, die als adequaat wordt beoordeeld. Aanklagers worden opgeleid door het algemene openbaar ministerie. Het Hooggerechtshof publiceert jaarlijkse statistische gegevens voor de zaken bij de gewone rechtbanken van Georgië. De Hoge Raad van Justitie publiceert activiteitenverslagen over meerdere jaren. Er bestaat een geïntegreerd casemanagementsysteem, maar er moet een statistisch element worden ingevoerd. Wat de efficiëntie betreft, is de beslissingstermijn in civiele en handelsgeschillen in 2020 gestegen tot 433 dagen, vergeleken met 274 dagen in 2018. Het afhandelingspercentage daalde tot 87 % (91 % in 2018). De beslissingstermijn blijft een belangrijk punt van zorg. De achterstand voor aanhangige rechtszaken bedraagt respectievelijk 4 322 en 3 746 zaken voor de eerste en tweede aanleg. b) Bestrijding van corruptie Georgië heeft ingrijpende juridische hervormingen op het gebied van corruptiebestrijding doorgevoerd, die in overeenstemming zijn met het EU-acquis en de internationale normen. Het is lid van de Groep van Staten tegen Corruptie van de Raad van Europa (Greco) en van het anti-corruptienetwerk van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO/ACN). Georgië is partij bij alle belangrijke internationale anticorruptieverdragen, waaronder het Verdrag van de Verenigde Naties tegen corruptie (UNCAC). Corruptie blijft een probleem waaraan voortdurend aandacht moet worden besteed. Een groot aantal gevallen van corruptie waarbij ambtenaren op laag en middelhoog niveau betrokken waren, is met succes vervolgd, voornamelijk op het gebied van overheidsopdrachten.

Het systeem van vermogensverklaringen van ambtenaren is ingevoerd en de wetgeving regelt belangenconflicten en de bescherming van klokkenluiders. Het toepassingsgebied van de wet met betrekking tot vermogensverklaringen en de uitvoering en monitoring ervan moeten worden verbeterd (aangezien familieleden niet onder de wet vallen) en de bescherming van klokkenluiders moet worden versterkt. Er is geen enkel onafhankelijk agentschap voor corruptiebestrijding dat zich onafhankelijk bezighoudt met belangenconflicten, de verificatie van aangegeven vermogensbestanddelen, de controle van de uitgaven van politieke partijen en de bescherming van klokkenluiders. De bestuurlijke capaciteit om een effectieve controle op partijfinanciering en verkiezingscampagnefinanciering te verkrijgen, moet worden versterkt. Er zijn geen gespecialiseerde rechtshandhavings- of vervolgingsinstanties, of gespecialiseerde rechtbanken die zich bezighouden met de bestrijding van corruptie op hoog niveau. Er moet meer worden gedaan om de onderzoeken op dit gebied te versterken. De corruptiebestrijdingsentiteit maakt deel uit van de staatsveiligheidsdiensten. De huidige uitvoering van het beleid is aan de gang, maar het anticorruptiebeleid in Georgië wordt negatief beïnvloed door het feit dat de nationale raad voor corruptiebestrijding sinds 2019 niet is bijeengekomen. Begin 2021 is het secretariaat van de raad verplaatst van het ministerie van Justitie naar de overheidsadministratie en het blijft onderbemand. Er is nog geen nieuwe nationale corruptiebestrijdingsstrategie en bijbehorend actieplan voor 2021-2022 ontwikkeld. Wat de resultaten van corruptiezaken op hoog niveau betreft, zijn sinds 2020 in totaal 28 rechterlijke beslissingen gegeven, waarbij er sprake was van 21 veroordelingen voor corruptie, onder meer van een viceminister, een plaatsvervangend officier van justitie, gouverneurs en leden van lokale raden. Er moet meer worden gedaan om corruptie op hoog niveau aan te pakken en met name om de rol van gevestigde grootschalige belangen en hun invloed in zowel de economische als de politieke sfeer aan te pakken. c) Georganiseerde misdaad Georgië heeft het Verdrag van de Verenigde Naties tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad en de bijbehorende protocollen inzake mensenhandel en migrantensmokkel geratificeerd. Op deze gebieden is het wetboek van strafrecht gedeeltelijk in overeenstemming met het EU-acquis en is de antiwitwaswetgeving gedeeltelijk in overeenstemming met de FATF-aanbevelingen en relevante internationale wetgeving, maar er zijn nog steeds openstaande aanbevelingen van MONEYVAL. De totstandbrenging van een omvattend kader voor de bestrijding van financiële criminaliteit en het witwassen van geld, en de garantie dat dat doeltreffend wordt uitgevoerd, zijn van cruciaal belang om de aanzienlijke risico’s die deze vormen van criminaliteit meebrengen, aan te pakken. Het Georgische wetboek van strafvordering geeft aanklagers na een veroordeling tot tien jaar de tijd om vermogensbestanddelen op te sporen en te identificeren. De wet inzake de confiscatie van criminele vermogensbestanddelen is gedeeltelijk in overeenstemming gebracht met het EU-acquis. De nationale strategie voor de bestrijding van georganiseerde misdaad 2021-2024 en het actieplan 2021-2022 zijn in september 2021 goedgekeurd. Onderzoeken naar georganiseerde misdaad worden uitgevoerd door verschillende instanties en instellingen, afhankelijk van de aard van het strafbaar feit. De coördinatie wordt verzorgd door de Georgische interinstitutionele coördinatieraad voor de bestrijding van georganiseerde misdaad. Criminaliteitsstatistieken worden door het ministerie van Binnenlandse Zaken verzameld in een database voor dossierbeheer. Georgië heeft een samenwerkingsovereenkomst gesloten met het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol), een operationele en strategische overeenkomst met het agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en een memorandum van overeenstemming met het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EMCDDA). Georgië neemt deel aan het Europees multidisciplinair platform tegen criminaliteitsdreiging (Empact). Het land is lid van Interpol. Het aantal veroordelingen voor georganiseerde misdaad blijft relatief laag in vergelijking met de geschatte waarde van de criminele markt. In 2020 vervolgde Georgië 5 zaken op hoog niveau en werden nog eens 49 personen aangehouden en beschuldigd van lidmaatschap van criminele organisaties. 152 cybercriminelen werden door de politie aangehouden en voor de rechter gebracht. Het aantal afgeronde strafrechtelijke procedures tegen vermeende misdrijven van georganiseerde criminele groepen is de afgelopen jaren langzaam toegenomen, maar blijft relatief laag (2021 – 499 zaken; 2020 – 377 zaken; 2019 – 293 zaken). Er zijn zeer weinig afgeronde onderzoeken naar mensenhandel (2021 – 45 zaken; 2020 – 57 zaken; 2019 – 10 zaken). In 2020 waren er 20 definitieve veroordelingen voor georganiseerde misdaad. Georgië bevindt zich op een kruispunt voor de smokkel van illegale goederen (met name drugs en wapens) naar de EU. Mensensmokkel blijft een probleem: Georgië is in de eerste plaats een land van herkomst en, in mindere mate, van bestemming en doorreis van slachtoffers van mensenhandel. In 2020 werden 13 zaken vervolgd. Georgië heeft aanzienlijke inspanningen geleverd om de georganiseerde misdaad te bestrijden in het kader van zijn nationale strategie en bijbehorende actieplannen, en heeft de samenwerking met Europol en de EU-lidstaten geïntensiveerd. Er zijn aanhoudende inspanningen nodig om de capaciteit van de rechtshandhavingsdiensten om de georganiseerde misdaad doeltreffend aan te pakken, verder te versterken. 1.4. Grondrechten a) Internationaal kader Georgië heeft de belangrijkste internationale mensenrechteninstrumenten geratificeerd, waaronder het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind en de facultatieve protocollen daarbij, het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van geweld tegen vrouwen en het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (Verdrag van Istanbul), met voorbehoud. b) Juridische en institutionele structuur Het wettelijke en institutionele kader voor de grondrechten is grotendeels voorhanden en de wetgeving is in overeenstemming met de Europese en internationale normen. De ombudsdienst wordt waargenomen door het bureau van de ombudsman. Deze is aangewezen als nationaal preventiemechanisme en is door de Internationale Alliantie van Mensenrechteninstituten geaccrediteerd met een A-status als zijnde grotendeels in overeenstemming met de beginselen van Parijs. De ombudsman is een onafhankelijke en goed functionerende instelling. In het algemeen moet de capaciteit van de instellingen die belast zijn met de bescherming en handhaving van de mensenrechten, met inbegrip van de rechterlijke macht en de politie, verder worden verbeterd. De in 2020 opgestelde mensenrechtenstrategie moet nog worden aangenomen, waardoor de goedkeuring en de uitvoering van de bijbehorende actieplannen niet mogelijk is. De nationale inspectiedienst die verantwoordelijk is voor het onderzoeken van vermeende mensenrechtenschendingen door rechtshandhavingsinstanties en voor het toezicht op de bescherming van persoonsgegevens, is onlangs ontbonden. De nieuw opgerichte agentschappen — de speciale opsporingsdienst en de diensten voor de bescherming van persoonsgegevens — moeten hun efficiëntie en onafhankelijkheid nog bewijzen.

c) Belangrijke kwesties op het gebied van de grondrechten Georgië heeft 27 uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens onder verscherpt toezicht, in afwachting van de tenuitvoerlegging ervan. Het gaat onder meer om zaken in verband met het recht op leven en bescherming tegen mishandeling, buitensporig gebruik van geweld, misbruik van voorlopige hechtenis, niet-bescherming tegen homofobe aanvallen en politieverzuim in verband met huiselijk geweld. Er zijn nog steeds zaken van buitensporig gebruik van geweld en mishandeling door rechtshandhavingsambtenaren, maar deze worden aangepakt. De fysieke omstandigheden in detentiecentra zijn relatief goed, ook wat voorlopige hechtenis betreft, maar er dient verder te worden geïnvesteerd in de infrastructuur. De vrijheid van meningsuiting is gewaarborgd voor de Georgische burgers. Het mediaklimaat is grotendeels pluralistisch, maar intimidatie en fysieke en verbale aanvallen op mediaprofessionals zijn frequenter geworden, met name in de context van demonstraties en verkiezingsbijeenkomsten, en onderzoeken zijn schaars. Gerechtelijke procedures en onderzoeken tegen eigenaren van oppositiemedia zijn frequent gaan plaatvinden. Recente uitspraken hebben een afschrikkend effect op kritische berichtgeving in de media. De wetgeving inzake de regelgevende instantie voor de media (de Georgische nationale commissie voor communicatie) moet verder worden afgestemd op de Europese normen. De Georgische grondwet waarborgt bescherming tegen discriminatie en het strafwetboek definieert verzwarende omstandigheden voor strafbare feiten die “haatmisdrijven” omvatten (zonder die term te gebruiken). Over het algemeen is het rechtskader van het land inzake non-discriminatie en gendergelijkheid grotendeels in overeenstemming met het EU-acquis, maar wordt het niet voldoende gehandhaafd. Er worden voortdurend inspanningen geleverd om het bewustzijn over gendergelijkheid te vergroten en hardnekkige ongelijkheden aan te pakken die vrouwen beletten hun gelijke rechten ten volle uit te oefenen. 19,3 % van de in 2021 gekozen parlementsleden is vrouw. De omvang van gendergerelateerd geweld, met inbegrip van huiselijk geweld en feminicide, blijft een groot probleem. Vrouwen hebben nog steeds te maken met ongelijkheid op de arbeidsmarkt; er blijft sprake van een loonkloof tussen mannen en vrouwen, waarbij vrouwen in 2019 gemiddeld 36,2 % minder verdienden dan mannen. Na de ratificatie van het Verdrag van Istanbul door Georgië in mei 2017 is gewerkt aan een betere toegang tot de rechter en een betere kwaliteit van de socialebeschermingsdiensten. Er zijn meer inspanningen nodig, onder meer om het bewustzijn van het publiek te vergroten. Er moet meer worden gedaan om de rechten van lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgenders, interseksuelen of queer (lhbtiq’ers) in Georgië te beschermen, met name in het licht van de gebeurtenissen van juli 2021. Er is een wetboek inzake de rechten van het kind aangenomen, dat een rechtskader biedt voor de bescherming van de rechten van het kind. Er bestaat geen nationale strategie om geweld tegen kinderen aan te pakken. De hervorming van de deïnstitutionalisering van kinderen moet worden voltooid. In 2020 is een wet inzake de rechten van personen met een handicap aangenomen en het Facultatief Protocol bij het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap is geratificeerd. Personen met een handicap blijven een van de meest gemarginaliseerde groepen. Er is een staatsstrategie voor burgergelijkheid en integratie 2021-2030 met bijbehorend actieplan, maar de sociale, economische en culturele rechten van personen die tot minderheden behoren en hun politieke participatie blijven onvoldoende gehandhaafd. De eerbiediging van de privacy van communicatie is in twijfel getrokken door het afluisteren en illegaal surveilleren van politici, journalisten, activisten uit het maatschappelijk middenveld en de diplomatieke gemeenschap; daarbij was ook sprake van opnames van het privéleven en correspondentie. De toegezegde onderzoeken leiden doorgaans niet tot geloofwaardige conclusies. De herhaalde oproepen, onder meer van de ombudsman, om te zorgen voor een betere verantwoording en doeltreffend institutioneel toezicht, moeten nog worden beantwoord. 2. ECONOMISCHE CRITERIA Deze evaluatie geschiedt op basis van de criteria van Kopenhagen in verband met het voorhanden zijn van een functionerende markteconomie alsook van het vermogen om de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het hoofd te bieden. 2.1. Een functionerende markteconomie Georgië heeft een bruto binnenlands product (bbp) per hoofd van de bevolking dat overeenkomt met 33 % van het EU-gemiddelde in termen van koopkrachtpariteit (KKP). Het land liet in de jaren vóór de COVID-19-pandemie een solide economische groei van ongeveer 5 % zien. Na een jaar van pandemische krimp met bijna 7 % in 2020 is het bbp in 2021 sterk gegroeid met meer dan 10 %. Georgië heeft een goede staat van dienst wat betreft de toepassing van een gezond budgettair en monetair beleid, wat het Internationaal Monetair Fonds in opeenvolgende programma-evaluaties heeft geprezen. Het land hanteert strenge begrotingsregels waarbij plafonds worden opgelegd aan het begrotingstekort (3 % van het bbp), de overheidsschuld (60 % van het bbp) en de ontvangsten. Vóór de pandemie voldeed Georgië over het algemeen aan deze regels. Het begrotingstekort en de overheidsschuld waren laag: respectievelijk minder dan 2 % van het bbp en ongeveer 40 % van het bbp. De begrotingsregels werden drie jaar opgeschort als gevolg van de pandemie. Het overgrote deel van de overheidsschuld van Georgië is extern en is bijna uitsluitend afkomstig van multilaterale en bilaterale partners tegen gunstige voorwaarden. Het monetaire beleid wordt op transparante wijze gevoerd door middel van een inflatiedoelstellingsregeling, op grond waarvan de Nationale Bank van Georgië (NBG) de inflatiedoelstelling voor de middellange termijn (momenteel 3 %) vaststelt en overeenkomstige besluiten neemt over rentetarieven en andere monetaire-beleidsinstrumenten. De werkelijke inflatie schommelde in de afgelopen jaren rond het streefcijfer en nam vervolgens, net als in andere economieën, sinds medio 2021 sterk toe als gevolg van externe schokken. Georgië heeft een zwevende wisselkoers waarbij de koers op de valutamarkt wordt gevormd, met sporadische interventies van de NBG. Ondanks de geleidelijke depreciatie van de lari (met 31 % ten opzichte van de euro tussen 2016 en 2021) was het saldo op de lopende rekening van Georgië vóór 2020 voortdurend sterk negatief en verslechterde het tijdens de pandemie verder, wat leidde tot een accumulatie van aanzienlijke niveaus van externe schuld (zowel particuliere als publieke) en enige bezorgdheid over externe kwetsbaarheid. De internationale reserves van Georgië zijn de afgelopen jaren geleidelijk toegenomen en besloegen 4,6 maanden invoer in 2021. De afgelopen twee decennia heeft Georgië ambitieuze hervormingen doorgevoerd om de economische governance en het ondernemingsklimaat te verbeteren. De met de staat verbonden economische instellingen kunnen in het algemeen als doeltreffend worden beschouwd: het land scoort hoog wat betreft doeltreffendheid van de overheid (75ste percentiel van alle landen wereldwijd) en kwaliteit van de regelgeving (83ste percentiel) in de meest recente (2021) bestuursindicatoren van de Wereldbank. Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt, met name op het gebied van het beheer van de overheidsfinanciën, overheidsopdrachten, belasting- en douaneadministratie, ondersteund door EU- en IMF-programma’s en de voorwaarden daarvoor. Het ondernemingsklimaat in Georgië is sinds het midden van de jaren 2000 grondig geliberaliseerd. Volgens de OESO is Georgië erin geslaagd een hoogwaardig regelgevings- en ondernemingsklimaat tot stand te brengen dat internationaal erkend is. Het land scoort beter dan andere landen in de regio in alle dimensies van de recente (2020) beleidsindex voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) van de OESO. De registratie van een bedrijf vereist slechts één enkele procedure en kan binnen een dag worden afgerond. Vergunningen en andere belemmeringen voor markttoegang werden systematisch beperkt. De nieuwe insolventiewet, die in 2020 werd aangenomen, faciliteerde insolventieprocedures, maakte deze transparanter en verminderde de duur en kosten ervan. De wet inzake ondernemers, die in 2021 werd aangenomen, heeft de regelgeving inzake de rechtsvormen van vennootschappen, de procedures voor de oprichting en de werking ervan gemoderniseerd. Om een veerkrachtig ondernemingsklimaat te waarborgen, moet er meer worden gedaan om het rechtskader en de handhavingsprocedures in het mededingingsrecht te versterken en de handhaving van contracten en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te versterken. De voetafdruk van de staat in de economie is zeer bescheiden. Er zijn 236 staatsbedrijven, die minder dan 5 % van de totale toegevoegde waarde van de bedrijfssector vertegenwoordigen. Aangezien veel staatsbedrijven de afgelopen jaren financiële verliezen hebben gemeld, is er een hervorming van het bestuur van staatsbedrijven aan de gang. De regering heeft in 2021 normen voor corporate governance van staatsbedrijven vastgesteld in overeenstemming met de OESO-richtsnoeren en ontwikkelt momenteel een alomvattende strategie voor staatsbedrijven. Er wordt ook met het IMF gewerkt aan het bekendmaken en voorkomen van begrotingsrisico’s van staatsbedrijven. De financiële sector van Georgië is over het algemeen gezond. Deze wordt gedomineerd door banken en is sterk geconcentreerd; de twee grootste binnenlandse banken, op een totaal van 16, hebben ongeveer driekwart van de totale activa in handen. De Georgische banksector heeft een laag risicoprofiel: het aandeel niet-renderende leningen in de totale brutoleningen was de afgelopen vijf jaar laag (tussen 5 % en 8 %) en de kapitaaltoereikendheidsratio was hoog en steeg (tot 19,6 % eind 2021). De recente beoordeling door het IMF van de stabiliteit van de financiële sector bevestigt dat het bankwezen van Georgië na de pandemie veerkrachtig blijft, ondanks enkele verliezen in deze periode. De kredietverlening van banken aan de particuliere sector was met 80 % van het bbp de hoogste in de regio en is de afgelopen tien jaar meer dan verdubbeld. Het aandeel bedrijven zonder toegang tot krediet is in Georgië lager dan in de andere landen in de regio, hoewel de toegang tot financiering voor veel kmo’s een obstakel blijft.

Het werkloosheidspercentage in Georgië bedroeg eind 2021 19 % en was hoog in vergelijking met andere landen in de regio. De arbeidsparticipatie bleef laag (41,5 % eind 2021). Dit is deels het gevolg van een discrepantie tussen de vaardigheden van de beroepsbevolking en de snel veranderende behoeften van werkgevers, een groot aantal zelfvoorzienende landbouwers (die in de statistieken worden aangemerkt als niet-werkenden of werklozen), en hoge informele werkgelegenheid, die op 32 % van de niet-agrarische werkgelegenheid wordt geraamd. De openbare diensten voor arbeidsvoorziening speelden tot voor kort een zeer beperkte rol, maar zijn geleidelijk versterkt na de oprichting van het staatsagentschap voor werkgelegenheidsondersteuning in 2019. 2.2. Vermogen om de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de EU het hoofd te bieden Ondanks een hoog opleidingsniveau (gemiddeld 12,8 jaar onderwijs) is de kwaliteit van het onderwijsstelsel en de leerplannen slecht, wat deels het gevolg is van het feit dat er minder aan onderwijs wordt uitgegeven (3,8 % van het bbp in 2020) dan in soortgelijke landen in de regio. De vaardigheden van afgestudeerden in Georgië staan in de Global Competitiveness Index slechts op de 125e plaats van de 141 landen, en de bij het PISA-onderzoek gemeten leerresultaten liggen achter bij de landen in de regio. De autoriteiten zetten zich in om de leerplannen en onderwijsmethoden te verbeteren en het beroepsonderwijs te versterken. Op dit laatste gebied werd in 2019 het nationaal agentschap voor beroepsvaardigheden opgericht. De uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling waren de afgelopen jaren laag: ongeveer 0,3 % van het bbp. Georgië staat op de 91ste plaats in de Global Competitiveness Index wat betreft innovatievermogen, achter de meeste landen in de regio. De investeringen van Georgië waren hoog, ongeveer 25 % van het bbp in de afgelopen jaren, maar slechts 3-4 % van het bbp werd besteed aan infrastructuur. Volgens een recente gezamenlijke beoordeling van de EIB en de EBWO is de belangrijkste energie-infrastructuur, met inbegrip van productie-eenheden, transmissielijnen en gaspijpleidingen, de afgelopen twee decennia aanzienlijk verbeterd. Ondanks zijn enorme potentieel voor de productie van hernieuwbare energie blijft Georgië sterk afhankelijk van fossiele brandstoffen, met name van gesubsidieerd gas, en is het een netto-importeur van elektriciteit geworden. Op het gebied van vervoer blijven de kwaliteit en dichtheid van het weg- en spoorwegnet zwak, ondanks een geleidelijke verbetering, wat leidt tot lange reistijden en slechte verkeersveiligheidscijfers. Voor watervoorziening en sanitaire voorzieningen buiten grote steden en in afvalbeheervoorzieningen zijn aanzienlijke investeringen in infrastructuur nodig. Ondanks de merkbare groei van de ICT-sector in de afgelopen jaren blijft de toegang tot digitale infrastructuur in sommige delen van het land ontoereikend. De Georgische economie heeft een gediversifieerde economische structuur, met bijzondere aandacht voor sectoren met een lage toegevoegde waarde. Diensten spelen een belangrijke rol in de economie, met name handel en reparaties (17 % van het bbp in 2021), vastgoed, bouw, vervoer en toerisme. De be- en verwerkende industrie is goed voor 12 % van het bbp, de landbouw voor 7 % en de mijnbouw voor 4 %. De uitvoer van goederen steeg systematisch van 14 % van het bbp in 2016 tot 23 % van het bbp in 2021. De structuur van de uitvoer wordt gedomineerd door metalen (kopererts en ferrolegeringen), levensmiddelen (wijn, gedistilleerde dranken, mineraalwater, hazelnoten) en wederuitgevoerde auto’s. De deelname van Georgische bedrijven aan mondiale waardeketens is zeer beperkt. Het land heeft de afgelopen jaren steeds een aanzienlijk handelstekort laten zien, deels gecompenseerd door de instroom van overmakingen en een overschot in het toerisme en andere diensten. De associatieovereenkomst tussen de EU en Georgië, met inbegrip van de diepe en brede vrijhandelsruimte, die in 2014 is ondertekend, draagt bij tot de ontwikkeling van de Georgische economie door liberalisering van de handel en aanpassing aan de EU-wetgeving en -normen. Tussen 2016, toen de associatieovereenkomst in werking trad, en 2021, steeg de uitvoer van Georgië naar de EU met 30 % en de invoer uit de EU met 11 %. De EU was de afgelopen jaren de belangrijkste handelspartner van Georgië en was goed voor 21 % van de uitvoer van het land en 23 % van de invoer in 2020. Georgië is sinds 2000 lid van de WTO, en kent een traditie van open handelsbeleid. 3. VERMOGEN OM DE VERPLICHTINGEN VAN HET LIDMAATSCHAP NA TE KOMEN Het vermogen van Georgië om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen is beoordeeld aan de hand van onderstaande indicatoren: -de verbintenissen in het kader van de associatieovereenkomst, en de diepe en brede vrijhandelsruimte, en de uitvoering ervan; -het niveau van overname, uitvoering en handhaving van het acquis buiten de associatieovereenkomst/diepe en brede vrijhandelsruimte. De associatieovereenkomst tussen de EU en Georgië, met inbegrip van de diepe en brede vrijhandelsruimte, behoort tot een nieuwe generatie zeer ambitieuze associatieovereenkomsten die de EU met haar partnerlanden heeft gesloten. De overeenkomst bestrijkt een aanzienlijk deel van het EU-acquis en omvat een gedetailleerd tijdschema voor de uitvoering van de verbintenissen dat varieert tussen twee en tien jaar, en zij brengt het land dichter bij de Europese Unie wat betreft de afstemming van de regelgeving. Sinds de voorlopige inwerkingtreding van de associatieovereenkomst/diepe en brede vrijhandelsruimte in 2014 zijn de EU-lidstaten nauw betrokken bij de uitvoering ervan via de Associatieraad en het Associatiecomité. Er worden gemeenschappelijke standpunten vastgesteld voor de Associatieraad en er wordt een gedetailleerde geannoteerde agenda overeengekomen voor het Associatiecomité. De vergaderingen van de Associatieraad op het hoogste politieke niveau bieden strategische sturing. Voorts betrekt het Parlementair Associatiecomité EU-Georgië het Europees Parlement en het Georgische parlement bij de uitvoering van de overeenkomst. De besprekingen zijn ook gebaseerd op de inbreng van het maatschappelijk middenveld via het platform voor het maatschappelijk middenveld EU-Georgië en er wordt terdege rekening mee gehouden. De institutionele structuur omvat het Associatiecomité en het Associatiecomité in zijn samenstelling voor handelsvraagstukken, specifieke subcomités en clustersubcomités die bijna alle hoofdstukken van het EU-acquis bestrijken, zodat de vooruitgang in de betrekkingen onophoudelijk en grondig kan worden geanalyseerd. De EU en Georgië hebben nauw samengewerkt om de belangrijkste beleidsterreinen in kaart te brengen, doelstellingen vast te stellen voor hervormingen en vorderingen op wetgevingsgebied en de resultaten op die gebieden te benchmarken. De regelmatig bijgewerkte associatieagenda’s bevatten de beleidsdoelstellingen voor de korte en middellange termijn van de samenwerking tussen de EU en Georgië. De uitvoering door Georgië van het EU-acquis is gedocumenteerd in de verslagen over de uitvoering van de associatieovereenkomst die de EU sinds 2016 jaarlijks publiceert . In afwachting van een volledige analyse van alle hoofdstukken in een latere fase van de procedure, worden in de analyse voorbeelden gegeven van hoofdstukken in de clusters waar Georgië bijzonder goede resultaten heeft geboekt en wordt gewezen op gebieden waar de aanpassing aan het acquis beperkt is geweest. Gezien de goedkeuring van de herziene methode en in het kader van het uitbreidingsbeleid van de EU is het EU-acquis opgebouwd rond zes thematische clusters. Het EU-acquis in deze clusters valt grotendeels onder de associatieovereenkomst en de diepe en brede vrijhandelsruimte en Georgië heeft er zich geleidelijk aan aangepast. Georgië heeft een bevredigende staat van dienst wat de uitvoering betreft, al moet gezegd dat in ongelijke mate vooruitgang wordt geboekt en er soms vertragingen zijn opgetreden bij het halen van de ambitieuze termijnen in het kader van de associatieovereenkomst/diepe en brede vrijhandelsruimte. De cluster fundamentele kwesties omvat de hoofdstukken van het acquis inzake rechterlijke macht en grondrechten, justitie, vrijheid en veiligheid, overheidsopdrachten, statistiek en financiële controle. Deze cluster is voornamelijk beoordeeld in het kader van de afdelingen politieke en economische criteria. Er zijn gebieden in de cluster waar de aanpassing aan het EU-acquis nog steeds beperkt is, bijvoorbeeld wat betreft de rechterlijke macht en grondrechten, en justitie, vrijheid en veiligheid. De cluster interne markt omvat de hoofdstukken van het acquis inzake vrij verkeer van goederen, vrij verkeer van werknemers, recht van vestiging en vrijheid van dienstverlening, vrij verkeer van kapitaal, vennootschapsrecht, intellectuele eigendom, mededingingsbeleid, financiële diensten en consumentenbescherming en de bescherming van de gezondheid. Georgië heeft bijvoorbeeld aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de aanpassing aan het acquis op het gebied van het vennootschapsrecht door nieuwe wetgeving aan te nemen en een uniform en transparant rechtskader te creëren voor vennootschappen, hun aandeelhouders, bestuurders, schuldeisers en andere belanghebbenden.

Op andere gebieden is de aanpassing aan het EU-acquis nog steeds beperkt, bijvoorbeeld op het gebied van het consumentenbeschermingsbeleid, waar meer inspanningen nodig zijn, onder meer wat betreft de uitvoering en handhaving van onlangs aangenomen wetgeving. De cluster concurrentievermogen en inclusieve groei omvat de hoofdstukken van het acquis inzake de informatiemaatschappij en de media, belastingen, economisch en monetair beleid, sociaal beleid en werkgelegenheid, ondernemings- en industrieel beleid, onderwijs en cultuur, en de douane-unie. Er werden bijzonder goede resultaten geboekt. Georgië heeft bijvoorbeeld al aanzienlijke vooruitgang geboekt op het gebied van het economisch en monetair beleid, met wetgeving waarin cijfermatige begrotingsregels voor begrotingstekorten en overheidsschuld zijn vastgesteld. Op het gebied van onderwijs en cultuur is Georgië goed gevorderd met de uitvoering van alle aanbevelingen en besluiten van de Raad over de verbetering van de kwaliteit van alle onderwijsniveaus. Er is goede vooruitgang geboekt op het gebied van de erkenning van kwalificaties en competenties en het waarborgen van transparantie op het gebied van de erkenning van kwalificaties. De associatie van Georgië met Horizon Europa is een succesvol instrument voor integratie met de praktijken van de EU op het gebied van onderzoek en innovatie. Op andere gebieden is de aanpassing aan het EU-acquis nog steeds zeer beperkt, bijvoorbeeld elektronische communicatie en sociaal beleid en werkgelegenheid. Er zijn verdere inspanningen nodig om te zorgen voor een doeltreffende uitvoering van de antidiscriminatiewetgeving. Op het gebied van antitrust en concentratiecontrole heeft Georgië zijn wetgeving gedeeltelijk aangepast aan het EU-acquis. De Georgische wetgeving inzake staatssteun is niet aangepast. De cluster groene agenda en duurzame connectiviteit omvat de hoofdstukken van het acquis inzake vervoersbeleid, energie, trans-Europese netwerken, en milieu en de klimaatverandering. Georgië heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt op het gebied van energie door zich aan te passen aan het gewijzigde EU-acquis in het kader van het Verdrag tot oprichting van de Energiegemeenschap. Er moeten echter nog belangrijke stappen worden gezet om de elektriciteits- en gastransmissiesysteembeheerders te ontvlechten en te certificeren om de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen te versnellen en de energieafhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen te verminderen in overeenstemming met het REPowerEU-plan. Dit is met name van belang omdat Georgië nog geen fysieke energie-interconnecties met de EU heeft. Georgië heeft belangrijke wetgevingsteksten aangenomen met betrekking tot onder meer hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie. Op andere gebieden, zoals milieu en klimaatverandering, zal Georgië aanzienlijke inspanningen moeten leveren om de wetgeving verder af te stemmen op het acquis en het beleid van de Europese Green Deal en om zijn administratie te versterken teneinde de groene transitie mogelijk te maken. De aanpassing aan het acquis op het gebied van vervoer, met name in de zee- en luchtvaartsector, wordt ondersteund door de in 2010 ondertekende overeenkomst betreffende een gemeenschappelijke luchtvaartruimte en een multisectorale vervoersdialoog die in 2019 van start is gegaan. De cluster hulpbronnen, landbouw en cohesie omvat de hoofdstukken van het acquis inzake landbouw en plattelandsontwikkeling, voedselveiligheid, veterinair en fytosanitair beleid, visserij, regionaal beleid en de coördinatie van de structuurinstrumenten, en financiële en budgettaire bepalingen. Georgië heeft reeds aanzienlijke vooruitgang geboekt op het gebied van voedselveiligheid, veterinair en fytosanitair beleid, waardoor de handel tussen de EU en Georgië kan worden uitgebreid en gediversifieerd. Georgië werkt nauw samen met regionale organisaties voor visserijbeheer om zijn wetgeving in overeenstemming te brengen met het EU-acquis en de internationale normen. Het land is begonnen met de uitvoering van enkele belangrijke mechanismen voor regionaal beleid. Georgië is zeer doeltreffend geweest bij de uitvoering van het ambitieuze plan voor aanpassing van de wetgeving in het kader van de associatieovereenkomst/diepe en brede vrijhandelsruimte, en ligt op schema om volledige aanpassing te bereiken zoals gepland. Er zullen meer inspanningen nodig zijn om de richtlijnen doeltreffend ten uitvoer te leggen. De aanpassing aan het acquis inzake landbouw en plattelandsontwikkeling is beperkt. De cluster Externe betrekkingen omvat de hoofdstukken externe betrekkingen en buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid. In 2021 bedroeg de mate van aanpassing van Georgië aan de desbetreffende verklaringen van de hoge vertegenwoordiger namens de EU en besluiten van de Raad 53 % (2020: 61 %; 2019: 55 %; 2018: 54 %, 2017: 56 %). Georgië heeft actief bijgedragen aan GVDB-missies en -operaties van de EU: het levert momenteel een bijdrage aan de opleidingsmissie van de Europese Unie (EUTM) in de Centraal-Afrikaanse Republiek met 32 personeelsleden die bescherming bieden en met één militair in EUTM Mali. In 2017 is een politieke en veiligheidsdialoog op hoog niveau met Georgië van start gegaan als aanvulling op de regelmatige uitwisselingen in het kader van de Associatieraad en ter verdere bevordering van de geleidelijke convergentie in kwesties op het gebied van buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid. Er is ruimte om de samenwerking op het gebied van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid verder te versterken. Er moeten inspanningen worden geleverd om de convergentie van Georgië met het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid te vergroten, ook wat de standpunten van de EU betreft. 4. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Georgië is een parlementaire democratie. Recente nationale en lokale verkiezingen zijn als competitief erkend en zijn verlopen met algemene eerbiediging van de fundamentele vrijheden. Toch blijven er cruciale problemen bestaan, met name als gevolg van het sterk verdeelde politieke landschap. Deze politieke polarisatie moet dringend worden aangepakt en het democratisch toezicht moet worden versterkt. De uitbanning van gevestigde belangen moet een hoge prioriteit krijgen. Georgië heeft een goed ontwikkeld en dynamisch maatschappelijk middenveld waarvan het standpunt en de inbreng op een meer systematische wijze in aanmerking moeten worden genomen. Er bestaat een strategisch kader voor hervormingen van het openbaar bestuur, dat bepalingen bevat om het lokale bestuur te versterken. Wat de rechterlijke macht betreft, heeft Georgië belangrijke justitiële hervormingen doorgevoerd, maar latere wijzigingen hebben deze positieve trend tot stilstand gebracht. De onafhankelijkheid van de rechterlijke macht moet worden geconsolideerd en de verantwoordingsplicht en onpartijdigheid van de gehele institutionele keten van justitie moeten worden gewaarborgd. Georgië heeft belangrijke stappen gezet om corruptie te bestrijden, maar er moet nog meer worden gedaan om de corruptiebestrijdingsprocessen en de doeltreffendheid ervan te versterken. Met name de bestrijding van corruptie op hoog niveau en het wegnemen van gevestigde belangen, waaronder die van oligarchen, vereisen verdere doortastende maatregelen. Evenzo moeten belangrijke maatregelen ter bestrijding van de georganiseerde misdaad verder worden versterkt. Er bestaat een uitgesproken pluralistisch medialandschap dat moet worden beschermd, ook in gerechtelijke procedures. De wetgeving inzake de grondrechten is in grote lijnen in overeenstemming met Europese en internationale normen. De handhaving van deze rechten moet worden versterkt. Wat de politieke criteria betreft, heeft Georgië een basis gelegd om te komen tot stabiele instellingen die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden waarborgen, ondanks dat recente ontwikkelingen de vooruitgang in het land hebben ondermijnd. Wat de economische criteria betreft, heeft Georgië een goed niveau van macro-economische stabiliteit bereikt met een solide staat van dienst inzake economisch beleid en een gunstig ondernemingsklimaat. Om de werking van zijn markteconomie te verbeteren, zijn verdere hervormingen en investeringen nodig om inclusieve groei op lange termijn en extern concurrentievermogen te waarborgen. Om het land beter in staat te stellen het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk in de EU, moet Georgië met name zijn menselijk kapitaal versterken (in het bijzonder door middel van onderwijshervormingen) om te zorgen voor vaardigheden voor de arbeidsmarkt en het innovatievermogen, de fysieke infrastructuur versterken, met inbegrip van de infrastructuur voor de opwekking van hernieuwbare energie en de vervoersinfrastructuur, en de toegang tot mondiale waardeketens versterken. Wat betreft het vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen, werkt Georgië sinds 2016 aan de tenuitvoerlegging van de associatieovereenkomst tussen de EU en Georgië, met inbegrip van een diepe en brede vrijhandelsruimte. Deze overeenkomsten bestrijken reeds een ongekend groot deel van het EU-acquis. Georgië heeft in vele hoofdstukken gezorgd voor geleidelijke aanpassing aan substantiële elementen van het EU-acquis. De uitvoering is over het algemeen positief, terwijl het land in sommige sectoren verder gevorderd is dan in andere. Over het geheel genomen heeft Georgië een solide basis gelegd voor verdere aanpassing. Georgië is een Europese staat die zich ertoe verbindt de waarden waarop de Europese Unie is gegrondvest, te eerbiedigen en te bevorderen. De Commissie beveelt de Raad derhalve aan Georgië het vooruitzicht te geven op het lidmaatschap van de Europese Unie. De Commissie beveelt aan Georgië de status van kandidaat-lidstaat toe te kennen zodra de volgende prioriteiten zijn aangepakt: -het probleem van de politieke polarisatie aanpakken door te zorgen voor samenwerking tussen de politieke partijen in de geest van het akkoord van april 19; -de volledige werking van alle overheidsinstellingen waarborgen en hun onafhankelijke en effectieve verantwoordingsplicht en hun democratische toezichtstaken versterken; het electorale kader verder verbeteren door alle tekortkomingen aan te pakken die daarin door de OVSE/ODIHR en de Raad van Europa/de Commissie van Venetië zijn vastgesteld;