COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 31.05.1995 
COM(95) 223 def. 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE 
De Europese Unie en Rusland: de toekomstige 
betrekkingen 

De Europese Unie en Rusland: 
de toekomstige betrekkingen 
Mededeling van de Commissie 
Inhoud 
Inleiding blz. 1 b 
Rusland: de huidige situatie blz. 2 
Europese Unie - Rusland: de huidige stand van de betrekkingen blz. 3-5 
Betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland: verdere 
overwegingen blz. 5-8 
Doelstellingen en prioriteiten van de Europese Unie voor de toekomstige 
betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland blz. 8-12 
Begeleidend document: Ontwerp voor een gemeenschappelijk standpunt inzake de 
betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland 
Bijlage A: Economische situatie en economische hervormingen in Rusland 
Bijlage B: Samenwerking tussen de Europese Unie en Rusland 
ia \ 
De Europese Unie en Rusland: 
de toekomstige betrekkingen 
Mededeling van de Commissie 
1. Inleiding 
1.1. De banden tussen Rusland en de landen van de Europese Unie zijn reeds eeuwen oud 
Politiek, cultureel en commercieel is de geschiedenis van Rusland nauw vervlochten met die van 
zijn Europese partners. Samenwerking is lange tijd beschouwd als iets vanzelfsprekends, toch is 
die nooit volledig tot ontplooiing gekomen. Dit had alles te maken met de kloof die in het 
Sovjettijdperk gaapte tussen de westerse democratieën en een totalitaire staat. 
1.2. In de korte tijd van tien jaar heeft Rusland een ingrijpend proces van economische en 
politieke omvorming doorgemaakt. Er zijn hervormingen doorgevoerd, maar hun integratie in en 
aanvaarding door de postcommunistische samenleving is een moeilijk proces. Het zal nog vele 
jaren duren voor Rusland de gevolgen van het totalitarisme te boven is gekomen, en het is niet met 
zekerheid te voorspellen welke weg naar politieke en economische hervormingen Rusland zal 
inslaan. De belangrijkste vraag is of Rusland zich zal isoleren en zal trachten hervormingen door 
te voeren en zijn economie te ontwikkelen met een beperkte inbreng van buitenlandse 
deskundigheid en investeringen, of dat het land zijn plaats in de wereldeconomie zal innemen als 
volwaardige, verantwoordelijke partner van de Europese Unie en van anderen. 
1.3. Voor de Europese Unie is de relatie met Rusland van groot belang, vanwege de volgende 
overwegingen: 
i) Rusland speelt een belangrijke rol in de wereldpolitiek: het is een permanent lid van de VN-
Veiligheidsraad, en een nucleaire grootmacht; 
ii) Rusland is van cruciaal belang voor de stabiliteit in geheel Europa; 
iii) Rusland vertegenwoordigt een aanzienlijk economisch, commercieel en wetenschappelijk 
potentieel; 
iv) Rusland is thans de belangrijkste handelspartner van de Europese Unie en grenst daar sinds de 
toetreding van Finland ook direct aan. 
1.4. Het is nu tijd dat de Europese Unie en Rusland hun historische rol als de twee 
belangrijkste Europese grootmachten erkennen, en in beider belang streven naar het opbouwen van 
een nauw, wederzijds verrijkend partnerschap waarin het politieke, sociale en economische gewicht 
van beide partijen tot uitdrukking komt, maar waarin tevens openstaan voor elkaar en eerbiediging 
van de mensenrechten de hun toekomende plaats innemen, aangezien zonder dat de samenwerking 
tot niets zal leiden. 
De gebeurtenissen in Tsjetsjenië van de laatste tijd betekenen in dit verband een zware 
belasting voor de lopende betrekkingen als gevolg van de onvoldoende mate waarin Rusland 
voldoet aan de meermalen besproken voorwaarden om een oplossing voor de situatie te vinden. 
Ih 
1.5. Deze mededeling werd aangekondigd tijdens de informele bijeenkomst van de Raad 
Algemene Zaken op 18 en 19 maart in Carcassonne. Er wordt een strategie in uitgezet voor de 
betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland in de komende jaren. Deze strategie moet in een 
gezamenlijke inspanning met de Russische Federatie worden uitgevoerd en in nauwe samenwerking 
met de belangrijkste partners van de Unie, met name de transatlantische partners, op basis van de 
volgende doelstellingen: 
- versterking van de politieke en economische stabiliteit in de Russische Federatie en de overige 
landen in de regio; 
- duurzame ontwikkeling naar een hogere levensstandaard voor de bevolking van de Russische 
Federatie; 
- intensievere samenwerking bij het aanpakken van vraagstukken van regionaal en wereldwijd 
belang. 
In dit verband erkent de Europese Unie de territoriale integriteit van de Russische 
Federatie, terwijl zij tegelijkertijd de ontwikkeling voorstaat van Rusland als een staat waar de 
rechten van minderheden worden gerespecteerd overeenkomstig internationaal erkende principes. 
De Commissie stelt voor dat een Gemeenschappelijk standpunt (zie bijgevoegd document) 
wordt vastgesteld inzake de betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland. 
2. Rusland: de huidige situatie 
2.1. Het veranderingsproces zoals dat in het afgelopen decennium in Rusland is ingezet is van 
fundamentele aard. Er is echter nog geen duurzaam evenwicht tot stand gekomen. 
2.1.1. Wat de politieke kant betreft wordt er gewerkt aan de opbouw van democratische 
instellingen. Deze zijn echter nog fragiel, en de rechtsstaat is nog zwak. Een aan vroeger tijden 
herinnerende traditie van autoritaire, niet in de openbaarheid tredende gezagsuitoefening schijnt de 
afgelopen maanden zelfs veld te hebben gewonnen. Met de opbouw van een burgerlijke 
maatschappij in westerse zin is een aanvang gemaakt, maar er moet nog veel gebeuren voor de 
stevige grondslag is gelegd die noodzakelijk is voor het welslagen van de politieke democratie. 
Evenals in het Sovjettijdperk blijft het leger een sterk bepalende factor voor de Russische politiek, 
en absorbeert het middelen in een mate die in geen verhouding staat tot wat Rusland zich thans 
kan permitteren (naar schatting 20-25% van de begroting voor 1995). De samenleving is in de 
greep van misdaad en corruptie, wat de democratie en de economische ontwikkeling kan 
ondermijnen indien er niet doeltreffend tegen wordt opgetreden. 
Een van de erfenissen van het Sovjettijdperk is het feit dat ca. 25 miljoen personen van 
Russische afkomst buiten Rusland leven - een zeer gevoelig aspect van het Russische buitenlandse 
beleid - en dat het land zo'n 150 etnische groepen binnen zijn grenzen heeft. Er was vooruitgang 
te zien bij het verbeteren van de betrekkingen tussen de centrale regering en de diverse volkeren 
binnen de Russische Federatie, maar het optreden van de regering in Tsjetsjenië betekent een 
ernstige terugslag voor de vooruitzichten dat de Federatie op een democratische en geciviliseerde 
wijze met haar regionale en etnische diversiteit kan omgaan. 
Er zijn in dit verband echter ook positieve ontwikkelingen te melden. De dreiging van een 
nucleaire confrontatie is weggenomen, ook al zijn er nog tienduizenden kernwapens die onder 
onzekere veiligheidsomstandigheden opgeslagen liggen, wat tot een moeilijk beheersbare 
verspreiding kan leiden. Het politieke debat is open en geanimeerd en er is een onafhankelijke pers 
die vrijuit kritiek levert op het regeringsbeleid. Dat het Russische publiek zich nu op de hoogte kan 
stellen en zich kan uiten is een nieuwe, belangrijke factor in de Russische politiek. 
2.1.2. De Russische economie verkeert nog steeds in een precaire situatie. Het nieuwe Rusland 
erfde van de Sovjetunie een vervallen industriële basis die rijkdommen verspilde en tot een reeks 
milieurampen leidde, alsmede een zwaar gesubsidieerde en verbazingwekkend inefficiënte 
landbouw, die niet aan de basisbehoeften kan voldoen. Bijna driejaar nadat de hervormingen zijn 
ingezet is bij de structurele hervormingen op vele gebieden vooruitgang geboekt. Genoemd kunnen 
worden de liberalisering van de prijzen, duurzame convertibiliteit van de munteenheid en 
privatisering. 
Deze hervormingen hebben het economisch klimaat veranderd. De markt speelt een 
cruciale rol in belangrijke onderdelen van het economische leven. De onderontwikkelde 
dienstensector breidt zich in snel tempo uit, wat een positieve ontwikkeling is, hoewel de 
explosieve groei in bijvoorbeeld het bankwezen zorgen baart in verband met het gebrek aan 
reglementering en administratief toezicht. De industriesector is daarentegen sterk mgekrompen, wat 
tot ernstige maatschappelijke ontwrichting heeft geleid, maar tegelijkertijd ook een onvermijdelijke 
correctie is op het overwicht dat de zware industrie in Rusland had. 
Macro-economische stabilisatie is in de afgelopen driejaar moeilijk te realiseren gebleken. 
De inflatie blijft te hoog en wordt nog bevorderd door een excessief begrotingstekort, dat op zijn 
beurt het gevolg was van een terugval in belastingontvangsten en een sterke uitgavendruk. 
Verschillende pogingen tot stabilisatie mislukten als gevolg van onenigheid en verdeeldheid onder 
de beleidmakers die uiteenvallen in vele wedijverende machtscentra. Dit heeft ertoe geleid dat het 
beleid vele malen diametraal is herzien en dat aan sectorale of regionale lobby's kostbare privileges 
zijn verleend. 
Uit de enorme kapitaalvlucht blijkt hoe weinig vertrouwen de Russische ondernemingen 
hebben in hun eigen economie en overigens ook in het economische hervormingsproces. Van 
buitenlandse investeerders kan men nauwelijks iets verwachten als zelfs Russische investeerders 
hun nek niet durven uitsteken. 
De allerhoogste en meest acute prioriteit voor het economische beleid is het stoppen van 
de inflatie. Er moet een opwaartse spiraal tot stand worden gebracht van herstel van vertrouwen, 
terugkeer van gevlucht kapitaal, investeringen en herstructurering. Het onlangs gestarte 
stabiliseringsprogramma, dat voor het eerst wordt ondersteund door een stand-by-overeenkomst met 
het IMF, biedt een gerede kans dat dit zal lukken. Voor de regering blijft het echter een enorme 
uitdaging om haar eenheid te bewaren en achter het programma te blijven staan wanneer de 
aanvankelijke negatieve effecten voelbaar zullen worden, met name met de verkiezingen van eind 
1995 en medio 1996 voor de deur. 
3. Europese Unie - Rusland: de huidige stand van de betrekkingen 
3.1. Tot dusver heeft de Europese Unie gestreefd naar het ontwikkelen van haar relatie met 
Rusland via een groot aantal verschillende contacten, instrumenten en programma's: 
Contractuele banden 
De Handels- en samenwerkingsovereenkomst met de USSR van 1989, die voorziet in 
meestbegunstiging ten aanzien van tarieven en rechten en in een dialoog in een Gemengd Comité, 
is nog steeds het formele kader voor de betrekkingen van de Europese Gemeenschap met Rusland. 
De in juni 1994 in Korfoe ondertekende Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst (PSO) is 
veel ambitieuzer van opzet. De overeenkomst heeft betrekking op een groot aantal gebieden: 
handel, commerciële en economische betrekkingen tussen de Europese Gemeenschap en Rusland, 
politieke dialoog op diverse niveaus, tot aan dat van regeringsleiders. Naleving van de 
mensenrechten en de democratische beginselen liggen aan de betrekkingen ten grondslag. De 
mensenrechtenclausule in zowel de Interimovereenkomst als de PSO is een belangrijk instrument. 
Het dient ertoe de fundamentele grondslagen van de betrekkingen tussen de Europese Unie en 
Rusland onder de aandacht te brengen en biedt beide partijen de mogelijkheid om wanneer dat 
nodig is de naleving van deze beginselen af te dwingen. Tot de PSO is geratificeerd door het 
Europees Parlement en de nationale parlementen van de Lid-Staten (een proces waarbij vertraging 
is opgetreden als gevolg van de gebeurtenissen in Tsjetsjenië) moet een mterimovereenkomst het 
mogelijk maken de handelsbepalingen van de PSO reeds in werking te doen treden. De 
ondertekening van de Interimovereenkomst is vanwege de mensenrechtensituatie in Tsjetsjenië nu 
ook uitgesteld. 
Verdere ontwikkelingen met betrekking tot de ondertekening van de Interimovereenkomst 
zijn afhankelijk gemaakt van een voldoende naleving van een aantal voorwaarden: sluiting van een 
staakt-het-vuren, uitzicht op een politieke oplossing, onbelemmerde toegang voor humanitaire hulp 
en oprichting van een OVSE-bijstandsgroep in Tsjetsjenië. 
Hoewel een contractueel kader, zoals de PSO dat biedt, ontbreekt, is de politieke dialoog 
de facto voortgezet sinds de Russische president, de voorzitter van de Europese Raad en de 
voorzitter van de Europese Commissie in december 1993 in Brussel de Politieke Verklaring 
ondertekenden. Deze voorzag de totstandbrenging van een permanente politieke dialoog en een 
regeling voor regelmatig overleg op verschillende niveaus over alle politieke, economische en 
andere vraagstukken van wederzijds belang. 
Handelsverkeer 
Wat de economie betreft: de Europese Gemeenschap is thans verreweg de grootste 
handelspartner van Rusland. In de eerste helft van 1994 kwam 37% van Ruslands totale 
buitenlandse handel voor haar rekening, tegen de overige GOS-staten 24%, China 6%, de 
Verenigde Staten 4% en Japan 3%. In 1993 bedroeg de uitvoer van Rusland naar de Europese 
Gemeenschap 15,5 miljard ecu. De invoer steeg naar 11,5 miljard ecu, waardoor voor Rusland een 
overschot ontstond van bijna 4 miljard ecu. Er bestaat echter zorg over de lage rechten die de 
Europese Gemeenschap hanteert voor invoer uit Rusland (gemiddeld gewogen tarief minder dan 
1%) ten opzichte van de steeds hoger wordende rechten die Rusland op de invoer uit de Europese 
Gemeenschap heft (gemiddeld gewogen tarief naar schatting thans meer dan 18%). Deze 
handelsbalans heeft grotendeels betrekking op energie, en daarom dringt de Europese Gemeenschap 
bij Rusland aan op tenuitvoerlegging van het Europees Energiehandvest, dat moet leiden tot een 
juridisch bindend kader ter stimulering van handel en buitenlandse investeringen in de 
energiesector. 
De toevloed van buitenlandse investeringen blijft laag (ca. een miljard US-dollar per jaar) 
in verhouding tot Ruslands afmetingen en potentieel. 
Een aantal handelsvraagstukken ten aanzien van de betrekkingen tussen de Europese 
Gemeenschap en Rusland is thans nog niet opgelost. Het betreft hier onder andere: anti-dumping 
- hiervoor is een reguliere dialoog tussen deskundigen aangegaan; test- en œrtifîceringsprocedures 
- hiervoor is een werkgroep opgezet die oplossingen naar voren moet brengen voor de problemen 
tengevolge van excessieve Russische eisen voor deze procedures; de gevolgen van de uitbreiding 
- Rusland beoordeelt de huidige en toekomstige uitbreidingen van de Europese Unie in principe 
positief, maar wil de negatieve gevolgen voor zijn uitvoer naar de nieuwe Lid-Staten zo veel 
mogelijk verlichten; handel in nucleaire produkten - hoewel de sluiting van het Verdrag inzake het 
Europees Energiehandvest in Lissabon op 17 december 1994 heeft bijgedragen tot het oplossen van 
een langdurig geschil tussen Rusland en de Europese Gemeenschap over de rol van het 
Voorzieningsagentschap en de interpretatie van het Euratomverdrag ten aanzien van de handel in 
nucleaire produkten; het recht van overvlucht over Siberië. 
Andere vormen van samenwerking 
De samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en Rusland is opgebouwd door 
middel van diverse maatregelen en programma's, waaronder Tacis, paneuropese netwerken voor 
vervoer, energie en telecommunicatie, en op andere gebieden, zoals onderwijs en opleiding, milieu, 
energie, humanitaire hulp, industriële samenwerking, onderzoek en ontwikkeling. Een en ander 
wordt uiteengezet in bijlage B. 
4. Betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland: verdere 
overwegingen 
Wat de toekomst van de betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland betreft moet 
een aantal punten in overweging worden genomen: 
4.1. Gegeven de onmogelijkheid om voor een land als Rusland de ontwikkelingen op zelfs de 
middellange termijn met enige betrouwbaarheid te voorspellen, kan de strategie van de Europese 
Unie voor Rusland voor de middellange termijn moeilijk trefzeker worden vastgesteld. Een 
belangrijke factor wordt de identiteit en politieke richting van de Russische regering en de 
Russische president na de komende verkiezingen. Rekening houdend met de zwakte van de 
democratische structuren in Rusland lijkt het waarschijnlijk dat de spanningen tussen het 
landsbestuur en de naleving van de mensenrechten, tussen het centrum en de regio's en tussen het 
handhaven van de politieke controle en de toename van de criminaliteit niet zullen verdwijnen. 
4.2. Ten aanzien van veiligheid, politiek en economie betekent dit dat de Europese Unie meer 
rekening zal moeten gaan houden met de bijzondere kenmerken van de betrekkingen tussen de 
Europese Unie en Rusland, en dat de Unie zich meer zal moeten inspannen om ervoor te zorgen 
dat overheid en publieke opinie in Rusland de betrekkingen van het land met de Europese Unie 
het juiste gewicht toekennen. 
4.2.1. Veiligheid 
Het is belangrijk dat de economische strategie van de Europese Unie ten opzichte van 
Rusland samengaat met een politieke strategie die rekening houdt met de Russische 
veiligheidsbelangen. 
Er moet, nu duidelijk beoogd wordt de NAVO uit te breiden met de Midden- en 
Oosteuropese landen, rekening worden gehouden met de zorgen van de Russische regering. Zou 
uitbreiding van de NAVO echter stuiten op tegenwerking van Rusland, en er uiteindelijk toe leiden 
dat het zijn militaire mogelijkheden uitbouwt, dan is het duidelijk dat dit de stabiliteit van de 
Europese Unie niet ten goede komt. Derhalve moet de dialoog inzake de ontwikkeling van de 
toekomstige veiligheidsarchitectuur worden geïntensiveerd. Elementen daarvan zijn uitbreiding van 
de NAVO, het Partnerschap voor de Vrede, versterking van de OVSE en de ontwikkeling van de 
betrekkingen tussen Rusland en de Westeuropese Unie. 
De OVSE krijgt een steeds vastere positie als belangrijk orgaan voor de veiligheid in 
Europa. Door de brede aanpak van de veiligheidsproblematiek, het feit dat zo vele landen lid zijn 
en de strenge normen is de OVSE het juiste forum voor het sturen van ontwikkelingen en het 
voorkomen van nieuwe scheidingslijnen. De huidige discussies over het 'veiligheidsmodel' gaan 
uit van deze brede definitie van veiligheid. De Europese Unie moet blijven streven naar versterking 
van het OVSE-kader, waarin de rol van Rusland voor de veiligheid in Europa wordt erkend. 
4.2.2. Politiek 
De politieke betrekkingen van de Europese Unie met Rusland zullen waarschijnlijk de 
komende maanden nog worden overschaduwd door de tragische gebeurtenissen in Tsjetsjenië, net 
zoals het politieke toneel in Rusland waarschijnlijk in het teken van Tsjetsjenië zal staan gedurende 
de aanloop tot twee cruciale gebeurtenissen: de parlementsverkiezingen van december 1995 en de 
presidentsverkiezingen van juni 1996. Gedurende deze periode moet de Europese Unie een 
evenwicht vinden tussen het uiten van haar bezorgdheid over de schendingen van de mensenrechten 
door Rusland in Tsjetsjenië en de noodzaak het hervormingsproces in Rusland te bevorderen. 
Om vraagstukken van politieke aard tijdig te kunnen bespreken en op een wijze die de juiste 
invloed heeft, zijn de betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland het meest gediend met een 
consolidatie van de politieke dialoog. De Europese Unie moet haar banden versterken met veel 
meer Russische leiders, opinievormers en instellingen, zowel binnen als buiten de overheid, in het 
centrum van Rusland en op regionaal niveau. Bovendien moet zij meer nationale en EU-
instellingen hierbij betrekken. Voor het Europees Parlement is een speciale rol weggelegd: het 
opbouwen van contacten met de Doema en de Federatieraad en het verstevigen van de banden met 
nationale en regionale politici. 
De kwestie van buiten de Russische Federatie woonachtige etnische Russen is voor de 
Russische publieke opinie een uitermate gevoelige zaak, waarop nationalistische politici met 
graagte inspelen. De Europese Unie kan hier bij het oplossen van geschillen een matigende rol 
spelen door politieke invloed uit te oefenen, zoals zij ten aanzien van de Russisch-Baltische 
betrekkingen heeft gedaan door het promoten van het Stabiliteitspact, en ook blijft doen via 
verklaringen en démarches op basis van een nauwlettend volgen van de situatie. De Europese 
Gemeenschap en de Lid-Staten kunnen ook directe steun verlenen, bijvoorbeeld door het 
financieren van taalonderricht om integratie en het verwerven van staatsburgerschap te bevorderen. 
Stappen in de richting van verdere uitbreiding van de Unie zullen de komende jaren steeds 
dringender vragen oproepen met betrekking tot gewicht en inhoud van de betrekkingen van de Unie 
met alle GOS-staten en Rusland in het bijzonder. Wanneer de effecten van het proces dat tot 
uitbreiding moet leiden voor de Midden- en Oosteuropese landen merkbaar beginnen te worden, 
kan worden verwacht dat ook de GOS-landen zullen gaan streven naar nauwere banden met de 
Europese Unie. Aangezien de Europese Unie op het standpunt staat dat toetreding voor die landen 
geen optie is, zal het netwerk van Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten (thans 
ondertekend met Kazachstan, Kirgizstan, Moldavië, Oekraïne, Rusland en Wit-Rusland) het kader 
moeten verschaffen voor het overbruggen van de politieke en economische kloof tussen de landen 
die tot de Unie toetreden en hun oosterburen. Deelname aan een ruimere Europese welvaartszone 
kan ook worden gestimuleerd via regionale organisaties als de regionale lichamen voor de Oostzee 
en de Barentszee. 
4.2.3. Economie 
4.2.3.1. Economische betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland 
Er is veel ruimte voor uitbreiding van de economische betrekkingen tussen de EU en 
Rusland in de toekomst. Om dat potentieel te realiseren moet het wederzijds vertrouwen sterk 
toenemen, want alleen dan zal investering van geld en moeite in de Russische economie door 
zakenpartners uit de Europese Gemeenschap en Rusland als waardevol worden gezien. Om de 
micro-economische pijler van de hervormingen te stutten wordt de industriële samenwerking tussen 
de Europese Gemeenschap en Rusland steeds belangrijker. Rusland zal zich intensiever moeten 
inspannen om buitenlandse rechtstreekse investeerders stabiele, transparante en voorspelbare 
raamvoorwaarden te kunnen bieden. De ontwikkeling van de industriële samenwerking wordt 
vergemakkelijkt door het Tacis-progcamma, dat bijdraagt tot de privatisering, herstructurering en 
modernisering van ondernemingen in Rusland. 
Wanneer de PSO eenmaal is geratificeerd dient deze zowel voor Rusland als voor de 
Europese Gemeenschap als kader voor het ontwikkelen van het wederzijds vertrouwen. Bij het 
groeien en diversifiëren van het handelsverkeer, dat nu slechts een nauwe basis heeft, zullen over 
allerlei kwesties onvermijdelijk meningsverschillen rijzen. Beide partijen zullen ten volle gebruik 
moeten maken van de mogelijkheden van de Interimovereenkomst en de PSO om ervoor te zorgen 
dat problemen snel worden aangepakt, op een manier die in het belang is van de economie van 
zowel de Europese Unie als Rusland. 
In dit verband moet worden opgemerkt dat de partijen bij de PSO in 1998 gezamenlijk 
zullen beoordelen of onderhandelingen over de totstandbrenging van een vrijhandelszone kunnen 
beginnen. 
Wanneer het bilaterale handelsverkeer tussen enerzijds de Europese Gemeenschap en 
anderzijds de Midden- en Oosteuropese en GOS-landen meer op gang komt, is het belangrijk het 
handelspotentieel tussen de GOS-landen onderling, en dat tussen de GOS- en de Midden- en 
Oosteuropese landen niet over het hoofd te zien. Het is in het belang van de Europese Unie om 
te bevorderen dat de banden die bij het uiteenvallen van de Sovjetunie werden verbroken op 
marktconforme wijze weer worden aangehaald. Daartoe zou met name regionale en 
grensoverschrijdende samenwerking moeten worden gestimuleerd. 
4.2.3.2. Ruslands deelname aan het wereldwijde economische bestel 
Wat het institutionele kader voor de internationale handelsbetrekkingen van Rusland 
betreft is voor Rusland op korte tot middellange termijn de belangrijkste uitdaging toetreding tot 
de WTO, een proces waarvoor Rusland zich nog in de beginfase bevindt. De Europese 
Gemeenschap is met Rusland een systematische dialoog aangegaan om de 
toetredingsonderhandelingen voor te bereiden. Dit biedt een extra mogelijkheid voor het uit de weg 
ruimen van barrières voor de toegang van goederen en diensten uit de Europese Gemeenschap tot 
de Russische markt. De Gemeenschap heeft zich politiek aan dit proces gecommitteerd, omdat dit 
een manier is om Rusland een vaste positie te geven in het wereldwijde handelsstelsel en omdat 
toetreding tot de WTO het hervormingsproces in Rusland ondersteunt. Niettemin moet worden 
toegegeven dat de weg naar het lidmaatschap soms moeilijk kan zijn. Snelle toetreding kan voor 
Rusland betekenen dat het als onderdeel van het toetredingspakket een groot aantal specifieke 
verplichtingen op zich moet nemen. Naarmate het hervormingsproces beter op gang komt zal de 
noodzaak van dergelijke specifieke disciplines zich steeds minder voordoen. 
Rusland heeft een samenwerkingsovereenkomst met de OESO, die met haar deskundigheid 
op het gebied van economie en handel nuttig werk kan verrichten om Rusland te helpen bij de 
integratie in het wereldwijde economische bestel. Volledig lidmaatschap ligt in het verschiet 
wanneer Rusland het toetredingsproces voor de WTO doorlopen heeft. 
De G7 is een belangrijk forum voor het bespreken van het Westerse economische beleid 
ten opzichte van Rusland. De rol van de G7 is met name nuttig voor het versterken van de 
coördinatie tussen bilaterale en multilaterale donoren, vooral sinds de Top van Tokyo. Rusland 
heeft duidelijk te kennen gegeven meer te willen worden betrokken bij de economische activiteiten 
van de G7. Dit is echter afhankelijk van de voortgang bij het ontwikkelen van een markteconomie. 
5. Doelstellingen en prioriteiten van de Europese Unie voor de 
toekomstige betrekkingen met Rusland 
5.1. Zoals bleek tijdens de informele bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken 
van de Europese Unie in Carcassonne is er een consensus dat de Europese Unie, in het belang van 
het hele Europese continent, haar betrekkingen met Rusland zo moet inrichten dat ertoe wordt 
bijgedragen dat Rusland zich ontwikkelt als een democratische progressieve natie. 
Hiertoe moet de Europese Unie er in een gezamenlijke inspanning met Rusland en in 
nauwe samenwerking met haar partners in de wereld, met name haar transatlantische partners, naar 
streven de volgende onderling samenhangende doelstellingen te bereiken: 
- versterking van de politieke en economische stabiliteit in de Russische Federatie en de landen 
in de regio; 
- duurzame ontwikkeling ter verbetering van de levensomstandigheden van de bevolking van de 
Russische Federatie; 
- bevordering van de samenwerking bij de aanpak van grote regionale en wereldwijde problemen. 
Deze doelstellingen mag de Europese Unie niet uit het oog verliezen bij de aanpak van 
moeilijkheden op kortere termijn ten aanzien van de betrekkingen met Rusland. 
5.2. Uit de bovenstaande doelstellingen vloeien bepaalde prioriteiten voort: 
- nauwere betrokkenheid van de Russische Federatie bij de verdere ontwikkeling van de Europese 
veiligheidsarchitectuur, met als belangrijkste doel het voorkomen van nieuwe scheidingslijnen 
in Europa; 
- verdere ontwikkeling van de democratische normen, instellingen en praktijken en eerbiediging 
van de mensenrechten, de individuele vrijheden en de rechtsstaat; 
- bevordering van vooruitgang op het gebied van de economische hervormingen en stimulering 
van de economische interactie tussen de Europese Gemeenschap en Rusland, teneinde te streven 
naar economische liberalisering van Rusland en invoering van de markteconomie, alsmede de 
geleidelijke deelname aan een bredere Europese economische zone van welvaart en het 
wereldwijde economische bestel; 
- intensivering van de bi- en multilaterale samenwerking op andere gebieden, zoals justitie, 
binnenlandse zaken en misdaadpreventie, alsmede preventie en beheer van crisissituaties; 
- versterking van de open en constructieve dialoog op verschillende niveaus en op diverse fora 
over alle onderwerpen van gemeenschappelijk belang, met name veiligheid, steun voor politieke 
en economische hervormingen in de Russische Federatie en preventie en oplossing van 
crisissituaties, teneinde ervoor te zorgen dat de standpunten van de Europese Unie en de 
Russische Federatie tijdig en op het juiste niveau worden gehoord. In dit verband wordt ernaar 
gestreefd de politieke dialoog met de Russische Federatie verder te ontwikkelen, overeenkomstig 
de op 9 december 1993 in Brussel door de president van Rusland en de voorzitters van de Raad 
en de Europese Commissie ondertekende politieke verklaring. 
5.3. Ter uitvoering van de bovengenoemde doelstellingen en prioriteiten voor de betrekkingen 
tussen de Europese Unie en Rusland gedurende de komende jaren wordt een aantal verdere stappen 
voorgesteld. 
5.3.1. Veiligheid 
De Europese Unie moet diepgaander besprekingen met Rusland gaan voeren over de 
ontwikkeling van de toekomstige Europese veili^ieidsarchitectuur. Dit houdt in kwesties als 
uitbreiding van de NAVO, het Partnerschap voor de Vrede, versterking van de OVSE en het 
ontwikkelen van betrekkingen tussen de Russische Federatie en de Westeuropese Unie. De 
Russische aarzeling bij de ratificatie van Start II en de tenuitvoerlegging van het CSB-Verdrag, en 
ook andere pogingen om onder internationaal overeengekomen verplichtingen uit te komen, vooral 
op het gebied van ontwapening, moet op ferme wijze worden beantwoord. Andere activiteiten op 
veiligheidsgebied zijn samenwerking met Rusland bij het bestrijden van smokkel van nucleaire 
produkten, nauwer betrekken van Rusland bij de multilaterale regelingen inzake proliferatie van 
nucleaire, biologische chemische en ballistische wapens, alsmede het lidmaatschap van Rusland van 
het 'Nieuwe forum' (opvolger van de Cocom-regeling voor exportcontrole). 
Als vervolg op de besprekingen in Carcassonne moet de Europese Unie streven naar 
intensivering van de dialoog tussen Rusland en de NAVO, met name in de context van het 
Partnerschap voor de Vrede en de Noordatlantische Samenwerkingsraad. Het is in dit verband 
nuttig om verder onderzoek te doen naar het idee van een bijzondere regeling tussen Rusland en 
het Atlantisch Bondgenootschap in het kader waarvan ad hoe-procedures voor overleg en dialoog 
kunnen worden opgezet. 
5.3.2. Politiek 
De Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst kan in verband met de langdurige 
nationale ratificatieprocedures zelfs in het meest optimistische scenario niet eerder dan 1997 in 
werking treden. Voor de korte termijn dient de Europese Gemeenschap zich derhalve te 
concentreren op de Interimovereenkomst en de ondertekening daarvan. De Interimovereenkomst 
is bedoeld om de handelsbepalingen van de PSO eerder in werking te doen treden. Tot dat moment 
blijft de Overeenkomst van 1989 met de Sovjetunie van toepassing. Het is daarom van 
fundamenteel belang, zoals de Russische autoriteiten ook herhaaldelijk duidelijk is gemaakt, dat 
aan de voorwaarden voor de ondertekening van de Interimovereenkomst wordt voldaan. De 
verantwoordelijkheid hiervoor berust regelrecht bij de Russische regering. 
In de tussentijd zou de Europese Gemeenschap echter de nodige procedurele stappen 
kunnen ondernemen om tijdige ondertekening van de Interimovereenkomst mogelijk te maken, en 
kunnen het Europees Parlement en de nationale parlementen, zodra aan deze voorwaarden is 
voldaan, een aanvang maken met het formele debat over de ratificatie van de PSO. 
In de context van haar steun voor het democratisch proces en de mensenrechten in 
Rusland zal de Europese Commissie de tenuitvoerlegging van het Tacis-programma voor de 
democratie (in 1995 goed voor 11 miljoen ecu, waarvan 55 à 60% wordt uitgetrokken voor 
activiteiten in Rusland) blijven verfijnen. Het programma is van bijzonder belang gedurende de 
aanlooptijd naar de aanstaande parlements- en presidentsverkiezingen. In coördinatie met de eigen 
programma's van de Lid-Staten wordt ook steun verleend aan samenwerking tussen Russische en 
Europese opinievormers, parlementsleden en vertegenwoordigers van overheidsorganisaties en niet-
gouvernementele organisaties, zowel in het centrum als in de regio's. Verder worden er nieuwe 
voorlichtingsactiviteiten georganiseerd om Russische opinievormers en het publiek meer bekend 
te maken met de rol en de belangen van de Europese Unie. 
De Europese Unie heeft in het verleden steun verleend aan de toetreding van Rusland tot 
de Raad van Europa, over het tijdstip en de voorwaarden waarvan de Raad zelf echter beslist. 
Tengevolge van de gebeurtenissen in Tsjetsjenië is de toetredingsprocedure echter stopgezet. De 
Raad helpt Rusland thans,samen met de Europese Unie, bij het verbeteren van de democratische 
structuren en de mensenrechten. Zodra de kwestie-Tsjetsjenië is opgelost zou de Europese Unie de 
toetreding van Rusland weer moeten ondersteunen. 
5.3.3. Economie 
Wat economische vraagstukken betreft staat Rusland in principe positief tegenover de 
huidige en toekomstige uitbreiding van de Europese Unie. De Europese Gemeenschap zou 
harerzijds moeten onderzoeken in hoeverre de verhoging van bepaalde douanerechten in de drie 
nieuwe Lid-Staten de toegang tot de markt beperkt. Dit moet gebeuren in het kader van een 
algemene studie van handelsvraagstukken, met inbegrip van kwesties die een gevolg zijn van de 
uitbreiding. Ook mag niet worden vergeten dat de Europese Gemeenschap bezorgd is over een 
aantal specifieke problemen, met name de aanzienlijke stijging van de tariefbescherming waartoe 
Rusland in 1994 en 1995 heeft besloten. De kosten daarvan komen namelijk voor rekening van de 
exporteurs van de Europese Gemeenschap evenals die van de excessieve eisen van Rusland ten 
aanzien van keuring en certificatie, die een handelsbelemmerend effect hebben. 
Mocht de ondertekening van de Interimovereenkomst substantiële vertraging oplopen als 
gevolg van te geringe vorderingen ten aanzien van de criteria die de Europese Unie heeft gesteld, 
dan moeten bepaalde termijnen die in de PSO zijn vastgesteld nader in overweging worden 
genomen: 
- de afspraak om in 1996 te bekijken of meestbegunstiging kan worden verleend voor mobiele 
satellietdiensten; 
- de onderhandelingen over geleidelijke openstelling van de binnenwateren voor internationale op 
het zeevervoer aansluitende vervoersdiensten, die eind 1996 zouden moeten beginnen; 
10 
- overeenkomst inzake de handel in nucleaire materialen: per 1 januari 1997 zou er een specifieke 
overeenkomst op dit gebied moeten zijn, terwijl in de tussentijd de bepalingen van de Handels-
en samenwerkingsovereenkomst van 1989 van toepassing blijven. 
De Commissie zal bij de Raad en bij het Europees Parlement specifieke voorstellen 
indienen om deze zaken tijdig te regelen, vóór de termijnen zijn verstreken. 
De nieuwe Tacis-verordening zou eind 1995 moeten worden goedgekeurd, zodat het 
programma een nieuwe stimulus kan worden gegeven. Voor de toekomst kan worden verwacht dat 
de sectorale en regionale prioriteiten van het Tacis-programma, evenals de typen van projecten, 
voortdurend zullen worden bijgesteld, in samenhang met de toegenomen ervaring en de vordering 
van het overgangsproces in Rusland. Deze ontwikkelingen kunnen niet met zekerheid worden 
voorspeld, wel kunnen reeds enkele trends worden gesignaleerd: 
- de particuliere markteconomie is relatief snel van de grond gekomen, waarbij op grote schaal 
privatisering heeft plaatsgevonden. Er moet echter wel speciale aandacht worden besteed aan 
effectief sociaal beleid om de ernstige gevolgen van de herstructurering van de economie te 
verzachten. 
- er zijn in snel tempo nieuwe bedrijven opgekomen, met name in de sector bankdienstverlening. 
In vele sectoren is er thans behoefte aan geavanceerder kennis, bijvoorbeeld van financiële 
markten. De toekomstige ontwikkeling van de produktiesector blijft echter aanleiding geven tot 
ernstige zorg. 
- in de landbouw- en voedingssector heeft de voedseldistributie veel verbetering te zien gegeven. 
Er is echter nog nauwelijks een begin gemaakt met de herstructurering van de voormalige 
collectieve en staatslandbouwbedrijven. 
- blijvende prioriteit genieten het onderwijs- en opleidingsstelsel en het wetenschappelijk 
onderzoek, dat door een gebrek aan middelen ernstig is verzwakt. Ook ten aanzien van de 
institutionele basis voor de burgerlijke maatschappij en de democratie zijn er dringende 
behoeften, die thans nader worden onderzocht. 
In verscheidene belangrijke regio's worden in het kader van Tacis thans geleidelijk 
jaarprogramma's opgestart, een aanpak die moet worden bevestigd. Er zijn verder redenen om steun 
te verlenen aan de activiteiten van de regionale organisaties voor de Oostzee en de Barentszee en 
aan de ontwikkeling van bepaalde trans-europese netwerken. 
Wat typen projecten betreft moet de aandacht verder verschuiven naar projecten die in 
een later stadium leiden tot investeringen of naar maatregelen die rechtstreekse effecten hebben 
voor de Russische burgers. Minder aandacht moet worden besteed aan onderzoeken en studies 
zonder blijvende effecten. 
Via Tacis blijft de Europese Gemeenschap Rusland steun verlenen op het gebied van 
economisch beleidsadvies, een en ander in harmonie met het IMF, de EBWO en andere 
internationale financiële instellingen. 
Intensivering van samenwerking die de nieuwe gemeenschappelijke grens tussen de 
Europese Unie en Rusland overschrijdt wordt thans een prioriteit voor Tacis. Dit betekent 
gezamenlijke programmering voor de Tacis- en Interreg-programma's en het stimuleren van 
11 
proefprojecten voor samenwerking tussen lokale en regionale overheden van de Europese Unie in 
het kader van een Ecos-Tacis-programma. 
Toezicht op en evaluatie van Tacis-projecten wordt versterkt, om in de toekomst projecten 
beter te kunnen voorbereiden en op de korte termijn het geld beter te kunnen besteden. 
5.3.4. Andere vormen van samenwerking 
De Europese Gemeenschap continueert haar samenwerking met Rusland op vele gebieden. 
Dergelijke vormen van samenwerking (o.a. milieubescherming en nucleaire veiligheid, ontwikkeling 
van het menselijk potentieel, informatietechnologie en telecommunicatie, vervoer, wetenschap en 
onderzoek) zijn voor beide partijen van belang. Telecommunicatienetwerken in het bijzonder zijn 
van cruciaal belang als fundament voor de economische betrekkingen van Rusland met de Europese 
Gemeenschap en de rest van de wereld. Verder moet opnieuw worden bekeken of Rusland 
eventueel toegang kan krijgen tot bepaalde financiële instrumenten van de Europese Gemeenschap, 
met name in de context van de trans-europese netwerken. 
Wat energiekwesties betreft is nauwe samenwerking tussen de Europese Gemeenschap 
en de GOS-staten, met name Rusland, van het allergrootste belang. Een belangrijk instrument is 
in dit kader het Europees Energiehandvest. Elke mogelijkheid om gebruik te maken van de 
mechanismen die het handvest biedt, waaronder hervatting van de onderhandelingen over de 
zogenoemde tweede fase van het handvest, moet ten volle worden uitgebuit om te komen tot een 
rationele en rechtvaardige exploitatie van energiebronnen. Om de investeringsstroom naar de vitale 
onderdelen van de Russische energiesector te verbeteren moet de Europese Gemeenschap al het 
mogelijke doen om te komen tot liberale regelingen voor investeringen. 
Bovendien is verdere samenwerking nodig tussen de Europese Gemeenschap, de Midden-
en Oosteuropese landen en alle GOS-landen om het hoofd te bieden aan het toenemende gevaar 
van smokkel van nucleaire materialen, en de strijd tegen de georganiseerde misdaad en drugshandel 
voort te zetten. Het is ook in het belang van de Europese Gemeenschap om met Rusland samen 
te werken bij het verbeteren van de catastrofale toestand van het milieu in Rusland, om te 
voorkomen dat ongelukken met militaire of civiele installaties tot milieurampen leiden. Bovendien 
moet worden voorkomen dat interne twisten en armoede tot grootschalige emigratie leiden. 
Begeleidend document: Ontwerp voor een gemeenschappelijk standpunt inzake de 
betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland 
Bijlage A: Economische situatie en economische hervormingen in Rusland 
Bijlage B: Samenwerking tussen de Europese Unie en Rusland 
12 
Ontwerp van een 
Gemeenschappelijk Standpunt inzake de doelstellingen en 
prioriteiten van de Europese Unie in de betrekkingen met de 
Russische Federatie 
De Commissie dient deze mededeling over de betrekkingen van de Europese Unie met de 
Russische Federatie in bij de Raad en stelt voor dat de Raad een gemeenschappelijk standpunt 
vaststelt, overeenkomstig artikel J.2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. 
/3 
Gemeenschappelijk standpunt, 
vastgesteld door de Raad, overeenkomstig artikel J.2 van het Verdrag betreffende de Europese 
Unie, inzake de doelstellingen en prioriteiten van de Europese Unie in de betrekkingen met de 
Russische Federatie. 
(95/...GBVB) 
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag betreffende de Europese Unie, inzonderheid op artikel J.2, 
HEEFT HET VOLGENDE GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT VASTGESTELD: 
A De Europese Unie streeft in haar betrekkingen met de Russische Federatie de volgende 
doelstellingen en prioriteiten na: 
L Doelstellingen 
1. De Europese Unie wil de betrekkingen met de Russische Federatie meer diepgang geven en 
verder ontwikkelen met het oog op partnerschap en eerbiediging van de democratische 
beginselen en de rechten van de mens; 
2. In een gezamenlijk streven met de Russische Federatie en in nauwe samenwerking met haar 
voornaamste partners, met name de transatlantische partners, zal de Europese Unie zich 
inzetten voor: 
- versterking van de politieke en economische stabiliteit in de Russische Federatie en de 
landen in deze regio; 
- duurzame ontwikkeling ter verbetering van de levensomstandigheden van de bevolking van 
de Russische Federatie; 
- bevordering van de samenwerking bij de aanpak van grote, regionale en wereldwijde 
problemen. 
3. De Europese Unie erkent de territoriale integriteit van de Russische Federatie en steunt haar 
ontwikkeling als een staat die de rechten van de minderheden eerbiedigt, overeenkomstig de 
internationaal erkende beginselen. 
H Prioriteiten 
De Europese Unie stelt de volgende prioriteiten vast en verzoekt de Russische Federatie nauw met 
haar samen te werken om deze te verwezenlijken: 
1. de betrokkenheid van de Russische Federatie bij de verdere ontwikkeling van de Europese 
veiligheidsstmctuur met als belangrijkste doel het voorkomen van nieuwe verdelingen in 
Europa; 
N 
Daartoe streeft zij naar de intensivering van de dialoog tussen Rusland en de NAVO, met 
name in verband met het Partnerschap voor Vrede en de Noordatlantische Samenwerkingsraad, 
de bevordering van de versterking van de OVSE en de ontwikkeling van de betrekkingen 
tussen de Russische Federatie en de WEU; voorts draagt zij in dit verband bij tot de verdere 
bestudering van een specifieke afspraak tussen de Russische Federatie en het Atlantisch 
Bondgenootschap met betrekking tot regelmatige ad hoe-procedures voor overleg en dialoog; 
2. de verdere ontwikkeling van de democratische normen, instellingen en praktijken en de 
eerbiediging van de mensenrechten, de individuele vrijheden en de rechtsstaat; 
Daartoe zal zij: 
- samenwerking op verschillende niveaus tussen Russische en Europese opiniemakers, 
parlementsleden en vertegenwoordigers van overheids- en andere organisaties stimuleren, 
zowel op centraal niveau als in de regio's; 
- ernaar streven dat de Russische Federatie voldoet aan de voorwaarden die zijn gesteld aan 
de toetreding tot de Raad van Europa; 
3. de bevordering van vooruitgang op het gebied van de economische hervormingen en 
stimulering van de economische interactie tussen de Europese Unie en Rusland, teneinde te 
streven naar de economische liberalisering van Rusland en invoering van de markteconomie, 
er daarbij op toeziend dat de sociale gevolgen van de economische hervormingen beperkt 
blijven; alsmede de geleidelijke deelname aan een bredere Europese economische zone van 
welvaart en het wereldhandelssysteem; 
Daartoe zal zij: 
- de Russische Federatie steunen bij de planning en tenuitvoerlegging van haar 
overeenkomsten met het IMF en andere internationale financiële instellingen; het 
lidmaatschap van Rusland van internationale organisaties als de G7 opnieuw bestuderen naar 
aanleiding van de resultaten van de macro-economische stabilisering en economische 
hervormingen; 
- de kandidatuur van de Russische Federatie voor het lidmaatschap van organisaties als de 
WTO steunen; 
4. de intensivering van de samenwerking op andere gebieden, zoals de preventie en het beheer 
van crisissituaties; 
Daartoe zal zij: 
- bestuderen of de Europese Unie eventueel als tussenpersoon kan optreden bij de oplossing 
van regionale conflicten in het kader van het Stabiliteitspact; 
- de regionale samenwerking tussen Rusland en zijn buurlanden stimuleren, waarbij elke partij 
het wederzijdse belang van samenwerking erkent; 
- streven naar de verdere ontwikkeling van de samenwerking met de Russische Federatie op 
het gebied van vraagstukken als de preventie van milieurampen, immigratie en preventie van 
/f 
illegale activiteiten, met name de bestrijding van de georganiseerde misdaad, de illegale 
handel in nucleair materiaal en verdovende middelen, illegale immigratie en andere delicten; 
- via gespecialiseerde organisaties humanitaire hulp verlenen aan de bevolking, voor zover 
noodzakelijk en als aanvulling op de acties van de Gemeenschap. 
5. de versterking van de open en constructieve dialoog op verschillende niveaus en in 
verscheidene fora over alle onderwerpen van gemeenschappelijk belang, met name veiligheid, 
Europese integratie, steun voor politieke en economische hervormingen in de Russische 
Federatie en de preventie en oplossing van crisissituaties, teneinde ervoor te zorgen dat de 
standpunten van de Europese Unie en de Russische Federatie tijdig en op het juiste niveau 
worden gehoord; in dit verband wordt ernaar gestreefd de politieke dialoog met de Russische 
Federatie verder te ontwikkelen, overeenkomstig de op 9 december 1993 in Brussel door de 
president van Rusland en de voorzitters van de Raad en de Europese Commissie ondertekende 
politieke verklaring. 
B. De Lid-Staten verzekeren dat hun nationale beleid met dit gemeenschappelijk standpunt 
overeenstemt. 
C. DE RAAD neemt akte van het voornemen van de Gemeenschap om op basis van de 
initiatieven van de Commissie een bijdrage te leveren aan de bovengenoemde doelstellingen 
en prioriteiten door met name: 
1. de nodige stappen te zetten om, zodra de door de Europese Unie gestelde voorwaarden in 
belangrijke mate zijn vervuld, te zorgen voor de onmiddellijke ondertekening van de 
Interimovereenkomst en de vroegtijdige ratificatie van de op 24 juni 1994 te Korfoe 
ondertekende Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst; 
2. de dialoog met de Russische Federatie voort te zetten met het oog op de kandidatuur van deze 
laatste voor het lidmaatschap van organisaties als de WTO en de OESO; 
3. programma's ten uitvoer te leggen ter ondersteuning van het democratiseringsproces en de 
eerbiediging van de mensenrechten in de Russische Federatie, op basis van onder meer het 
Phare-programma van de EU ter ondersteuning van de democratie en in samenwerking met 
de relevante programma's van de Lid-Staten; alsmede door andere vormen van samenwerking 
op verschillende niveaus tussen Russische en Europese opiniemakers, parlementsleden en 
vertegenwoordigers van overheids- en andere organisaties te stimuleren, zowel op centraal 
niveau als in de regio's; 
4. de programma's voor technische bijstand verder te verbeteren en te ontwikkelen, te streven 
naar een efficiëntere coördinatie van de door donororganisaties in de Russische Federatie 
uitgevoerde programma's en, met name, door de nieuwe Tacis-verordening voor eind 1995 
goed te keuren; 
5. samen te werken met de Russische Federatie ter bevordering van de Europese samenwerking 
voor een rationeel en rechtvaardig gebruik van energiebronnen, overeenkomstig het Europese 
Energiehandvest; 
6. de kwestie van de eventuele toegang van de Russische Federatie tot bepaalde financiële 
instrumenten van de Europese Unie opnieuw in overweging te nemen, met name in verband 
met de transeuropese netwerken; 
IU 
7. humanitaire hulp te blijven verlenen, voor zover noodzakelijk; 
8. de samenwerking met de Russische Federatie op het gebied van onderwijs en opleiding, 
milieubescherming en nucleaire veiligheid, industrie, informatietechnologie en 
telecommunicatie, vervoer, wetenschap en onderzoek voort te zetten; 
9. nieuwe voorlichtingsacties op te zetten om de opiniemakers en het publiek in de Russische 
Federatie beter voor te lichten over de Europese Unie en haar werkzaamheden; 
DE RAAD neemt de nodige maatregelen ter bevordering van de bovengenoemde doelstellingen en 
prioriteiten, zo nodig op voorstel van de Commissie. 
C. Dit gemeenschappelijk standpunt wordt in het Publikatieblad bekendgemaakt. 
Gedaan te Brussel, 
Voor de Raad, 
De Voorzitter. 
/; 
De Europese Unie en Rusland: de toekomstige betrekkingen 
Mededeling van de Commissie 
BMAGEA 
Economische situatie en economische hervoimingen in Rusland 
De afgelopen driejaar werden in Rusland gekenmerkt door grote economische veranderingen. Het 
is echter helemaal niet zeker dat Rusland nu een duurzame weg is ingeslagen naar de 
markteconomie. De liberalisering is slechts gedeeltelijk op gang gekomen en de herstructurering 
is nog niet echt samenhangend van start gegaan. Doordat de macht niet duidelijk is verdeeld tussen 
de verschillende besluitvormingscentra, verandert het economisch beleid nog al eens van koers. De 
greep van de centrale overheid op de regio's van Rusland is ook verslapt. Als gevolg hiervan wordt 
het land nog steeds geteisterd door een forse daling van de belastinginkomsten en golven van 
extreem hoge inflatiepercentages. De sociale en medische infrastructuur is verouderd, de 
levensverwachting is afgenomen, misdaad en corruptie vieren hoogtij en de bevolking is 
teleurgesteld over de hervormingen. Het is hoog tijd voor doeltreffende macro-economische 
stabiliseringsmaatregelen. Met het recente beleid is aanzienlijke vooruitgang geboekt, maar de 
uitdaging is nog steeds levensgroot. 
De produktiedaling is eind 1994 beteugeld. Over het hele jaar genomen wordt de daling van het 
BBP geschat op 15%, tegenover een daling van 13% in 1993. Vijfjaren van algehele economische 
teruggang hebben de industriële produktie doen slinken tot een niveau dat nog geen 45% bedraagt 
van dat in 1991. Volgens de laatste berichten heeft het maandelijkse BBP zich in het laatste 
kwartaal van 1994 en het eerste kwartaal van 1995 echter gestabiliseerd, maar dit neemt niet weg 
dat het nog steeds daalde in vergelijking met dezelfde perioden in het voorafgaande jaar. De 
maandelijkse industriële basisproduktie is sinds oktober 1994 vrij stabiel. Dit zou erop kunnen 
wijzen dat het laagste punt is bereikt. 
De gevolgen van de onduidelijke situatie op het gebied van de economisch besluitvorming zijn 
overduidelijk wanneer men het jaar 1994 in ogenschouw neemt. Na het vrij lakse belastingbeleid 
in het eerste kwartaal van 1994 werd getracht het begrotingstekort te bestrijden door drastische 
bezuinigingen en een restrictief monetair beleid te voeren. De inflatie daalde hierdoor aanzienlijk, 
in augustus zelfs onder de 5%. De scherpe stijging van de overheidsuitgaven en de sterkere 
toename van de geldhoeveelheid in de zomer van 1994 leidden echter opnieuw tot een sterke 
versnelling van de inflatie in de tweede helft van 1994 en begin 1995. Dit was tevens een van de 
redenen voor de forse koersdaling van de roebel in oktober 1994. 
Het huidige beleid is opnieuw erg restrictief. In de laatste helft van 1994 is een streng monetair 
beleid gevoerd en het belastingtekort in het eerste kwartaal van 1995 wordt geraamd op 2,4% van 
het BBP, tegenover ruim 9% in het eerste kwartaal van 1994. Dit gaat voorlopig nog niet gepaard 
met een daling van de inflatie, hetgeen erop wijst dat de inflatieverwachtingen nog aanzienlijk zijn 
en dat de geloofwaardigheid van de regering sterk is aangetast door haar prestaties in de afgelopen 
jaren. Maar op dit moment wordt alles in het werk gesteld om dit te verbeteren. De begroting voor 
1995, die eind maart door de Doema is goedgekeurd, voorziet in een inkrimping van het tekort 
waarvoor aanzienlijke aanpassingen moeten worden doorgevoerd in de inkomsten en de uitgaven. 
Dit moet leiden tot een aanzienlijke daling van de inflatie, tot slechts 1% per maand in de tweede 
helft van 1995. 
Deze maatregelen maken deel uit van een breder opgezet economisch beleid dat de voorwaarden 
moet scheppen voor het herstel van de Russische economie. Het is tevens gericht op de 
/f 
liberalisering van de regeling voor de buitenlandse handel, inclusief de afschaffing van de 
kwantitatieve beperkingen op de in- en uitvoer, de afschaffing van het speciale exportstelsel voor 
strategische goederen, alsmede de herziening van de toegang tot de oliepijpleidingen. De 
belastinginkomsten als gevolg van de afschaffing van de tariefvrijstellingen en -privileges vormen 
een van de belangrijkste middelen om het begrotingstekort te bestrijden. Het IMF keurde in april 
een stand-by krediet goed ten behoeve van Rusland ten bedrage van 43 miljard SDR, ongeveer 6,5 
miljard dollar. 
Wat de buitenlandse handel betreft, had Rusland een aanzienlijk handelsoverschot, geraamd op 19,8 
miljard dollar in 1994, tegenover een overschot van circa 12 miljard dollar in 1993. Volgens 
voorlopige schattingen bedraagt het handelssaldo in de eerste twee maanden van 1995 2,9 miljard 
dollar. Het is echter niet uitgesloten dat deze cijfers sterk overdreven zijn. De ondernemingen doen 
nauwelijks enige moeite om de vereiste gegevens te verstrekken en het gevolg hiervan is dat niet 
alle gegevens in de statistieken worden opgenomen. Dit geldt met name voor de invoer. De 
gegevens worden niet opgegeven om de belasting te ontduiken. In de afgelopen jaren zijn de 
commerciële en financiële transacties afgeleid van de traditionele partners - de partnerlanden van 
de Comecon en, in sterkere mate, de republieken van de voormalige Sovjet-Unie - hetgeen vooral 
ten goede is gekomen van de westerse markten. De geïndustrialiseerde landen namen in 1994 69% 
van de totale invoer voor hun rekening, tegenover 60% in 1993, terwijl de invoer uit de 
partnerlanden van de Comecon voortdurend daalde en inmiddels minder dan 8,5% bedraagt. 
De buitenlandse schuld van Rusland werd eind 1994 geschat op 85 miljard dollar. Iets minder dan 
90% van dit cijfer zijn schulden uit het Sovjet-tijdperk, die begin 1993 door Rusland zijn 
overgenomen. Vanaf 1991 konden de voormalige Sovjet-Unie en later Rusland niet meer aan hun 
schuldaflossingsverplichtingen voldoen. Sindsdien liepen zij al hoe meer achterstand op. 
Verschillende tijdelijke herschikkingsregelingen werden met de schuldeisers overeengekomen, maar 
deze zijn inmiddels verstreken. Nu de lening van het IMF is goedgekeurd, zal de Club van Parijs 
de besprekingen binnenkort hervatten. 
Het grootschalige privatiseringsprogramma is buitengewoon succesvol geweest, althans wanneer 
het naar zijn eigen maatstaven wordt beoordeeld. Sinds december 1992 zijn in het kader van de 
eerste fase van het privatiseringsprogramma ruim 15.000 grote en middelgrote ondernemingen 
geprivatiseerd. Deze fase is gebaseerd op de verkoop van aandelen voor kontanten. Deze 
indrukwekkende overdracht van eigendomsrechten naar particulieren ging niet gepaard met een 
noemenswaardige verandering van het gedrag van de ondernemingen. Het beheer is nog steeds niet 
optimaal, insiders spelen een dominerende rol in de ondernemingen en de budgetbeheersing wordt 
nog niet voldoende rigoureus toegepast. Tot dusverre zijn er nog geen tekenen van de 
herstructurering van ondernemingen, zoals onder meer blijkt uit het kleine aantal afvloeiingen. Ook 
hebben de overheidsinstanties geen pogingen ondernomen om een onderscheid aan te brengen 
tussen 'slechte! en goed functionerende ondernemingen of een strategie op poten gezet om een 
oplossing te vinden voor de verliesgevende ondernemingen. 
Er is weinig vooruitgang geboekt bij de invoering van een wetgevend en institutioneel kader voor 
de markteconomie en het juridisch en institutioneel kader schiet over het geheel genomen nog 
steeds zwaar tekort. De hervormingen zijn tot dusverre grotendeels doorgevoerd op basis van 
presidentiële decreten. De tenuitvoerlegging van wetgeving schiet vaak tekort doordat het Parlement 
weigert akkoord te gaan met de maatregelen of deze eenvoudigweg niet opvolgt. Het pakket van 
wetsbesluiten is niet doorzichtig en vertoont weinig samenhang. De voortdurende onzekerheid als 
gevolg van aanzienlijke gaten in de wetgeving en controversiële interpretaties van de bestaande 
normen, alsmede de onmogelijkheid om contractuele verplichtingen af te dwingen blokkeren de 
economische activiteit en met name de buitenlandse investeringen. 
n 
De Europese Unie en Rusland: 
de toekomstige betrekkingen 
Mededeling van de Commissie 
BIJIAGEB 
Samenwerking tussen de Europese Unie en Rusland 
De samenwerking tussen de Europese Unie en Rusland is toegenomen door de tenuitvoerlegging 
van het Tacis-programma en tal van andere acties en programma's. 
Het Tacis-programma 
Sinds zijn oprichting in 1991 streeft het Tacis-programma naar de verschaffing van know-how om 
de middelen en voorwaarden te creëren voor de versnelling van de overgang naar een 
democratische markteconomie. Het Tacis-programma heeft drie doelstellingen: de ondersteuning 
van de invoering van de markteconomie en de democratie, de ontwikkeling van partnerschap en 
de stimulering van contacten en netwerken op alle niveaus en de integratie van de begunstigde 
landen in de wereldeconomie. 
De prioritaire doelstelling van het Tacis-programma is een bijdrage te leveren aan de structurele 
hervorming en modernisering op de gebieden die een cruciale rol spelen in het overgangsproces. 
Daartoe verleent Tacis leningen ten behoeve van vijf soorten projecten: beleidsadvies, opbouw en 
herstructurering van instellingen, totstandkoming van wet- en regelgeving, opleiding en 
proefprojecten. Sectoriële concentratie wordt zo veel mogelijk gecombineerd met regionale 
concentratie. Zuidwest-Rusland en Kaliningrad in 1994, Noordwest-Rusland en Baikal in 1995. Het 
Tacis-programma is geconcentreerd op de volgende sectoren: nucleaire veiligheid en energie (30%), 
steun aan ondernemingen, inclusief privatisering, militaire omschakeling en de financiële sector 
(17%); en de ontwikkeling van de menselijke hulpbronnen (opleiding, overheidsadministratie, 
sociaal beleid en de burgerlijke maatschappij) (16%). Daarnaast zijn in het kader van Tacis 
aanzienlijke investeringen gedaan in sectoren als vervoer, telecommunicatie, landbouw en milieu. 
Tacis is op elk niveau van de maatschappij werkzaam, demonstreert nieuwe ideeën en alternatieve 
organisatiemethoden, verleent beleidsadvies, zorgt voor adviescomités en raadgevende comités, 
opleidingsacties en onderzoeken, helpt bij de ontwikkeling van nieuwe regelgeving, de 
herstructurering van de instellingen en NGO's en bij de totstandkoming van partnerschap en 
netwerken, jumelages, proefprojecten en kaderprogramma's. Voorts dient te worden gewezen op 
het speciale privatiserings- en herstructureringsprogramma waartoe op de Top van Tokyo is 
besloten. 
De lokale deelname aan ontwerp, procedures en tenuitvoerlegging van de Tacis-projecten groeit. 
De lokale coördinatie-eenheden (CU) die gewoonlijk verbonden zijn aan een minister met een zetel 
in het kabinet, spelen een centrale rol bij het aanduiden van de prioritaire behoeften van de 
partnerlanden, de prioritaire sectoren en geografische gebieden waar bijstand moet worden verleend 
en de daarmee gepaard gaande beoordeling en indiening van projecten die gefinancierd worden in 
het kader van de jaarlijkse actieprogramma's. Alles is in het werk gesteld om meer en betere 
informatie te verschaffen over Tacis, teneinde de bekendheid met de werkzaamheden en de 
werkwijze van Tacis in de begunstigde landen, onder de plaatselijke bevolking en in de EU te 
verbeteren. 
In het verleden is vaak kritiek geuit op het Tacis-programma omwille van de traagheid waarmee 
bepaalde verplichtingen werden aangegaan en betalingen werden verricht. In deze situatie is 
verbetering gekomen dankzij de invoering van meerjaarlijkse programma's en een gezamenlijke 
dO 
inspanning om de in 1991 en 1992 opgebouwde achterstand van met-gecontracteerde projecten weg 
te werken. Uit de onderstaande tabel blijkt duidelijk dat er vooruitgang is geboekt; het feit dat het 
volume van de in 1994 gestarte Tacis-projecten groter was dan de jaarlijkse begroting toont aan 
dat Tacis de opgelopen achterstand aardig inloopt. Het jaarlijkse aandeel van Rusland in de totale 
begroting van Tacis voor nationale programma's bedraagt gemiddeld 60% (1065 miljoen ecu sinds 
1991). 
Jàar Begroting Ondertekende Betalingen 
(in miljoen ecu) contracten 
(in miljoen ecu) 
1991 396,5 5,3 0,4 
1992 420,0 203,0 32,1 
1993 475,0 348,0 180,3 
1994 460,0 512,0 300,0 
1995 506,85 
Het voor de tenuitvoerlegging van Tacis vereiste personeelsbestand ligt overigens stukken lager dan 
dat van andere donororganisaties. 
Op de informele vergadering van de ministers van Buitenlandse Zaken in Carcassonne in maart 
1995 werd bijzondere nadruk gelegd op het belang van bepaalde Tacis-sectoren als nucleaire 
veiligheid, de versterking van de democratie en de burgerlijke instellingen, onderwijs- en 
opleidingsprogramma's en beleidsadvies. Deze gebieden nemen in feite een groot deel van de 
nationale begroting van Tacis voor Rusland in beslag, zelfs afgezien van het programma voor 
nucleaire veiligheid. De tenuitvoerlegging van dit programma verloopt waarschijnlijk iets 
makkelijker nu overeenstemming is bereikt over het memorandum inzake nucleaire 
aansprakelijkheid. Rusland ontvangt het grootste deel van de middelen van het programma voor 
nucleaire veiligheid (ongeveer 65% op een totaal van 321 miljoen ecu) en een belangrijk deel van 
de Inter-State-programma's (totaal 1992-1994: 200 miljoen ecu) en andere niet-nationale 
Tacis-programma' s. 
Bijstand ter ondersteuning van de ontwikkeling van het bedrijfsleven blijft noodzakelijk in Rusland: 
het vermogen van het bedrijfsleven om zich op de korte en middellange termijn succesvol te 
ontwikkelen wordt zwaar gestremd doordat er niet voldoende doeltreffende, financiële 
tussenpersonen zijn, niet genoeg know-how op managersniveau, met name wat het financieel 
beheer betreft en doordat er geen toereikende infrastructuur is op het gebied van regelgeving, 
boekhouding en auditing. Dit structurele probleem houdt het buitenlandse kapitaal, dat van vitaal 
belang is voor de groeivooruitzichten, op afstand. Bijstand in het kader van het Tacis-programma 
blijft dan ook van groot belang. Hierbij moet nauw worden samengewerkt met andere donors, 
teneinde te trachten het bedrijfsleven als geheel en de daarmee verwante instellingen te verbeteren 
en verder te ontwikkelen. Op de korte en middellange termijn moet verder, via Tacis en andere 
donorprogramma's, bijzondere aandacht worden besteed aan de totstandkoming van een 
doeltreffend sociaal beleid dat de schrijnende gevolgen van de economische herstructurering 
enigszins kan verzachten. 
SI 
In de nieuwe Tacis-verordening wordt de nadruk gelegd op continuïteit en hervormingen. De 
overdracht van westerse know-how ter ondersteuning van het hervormingsproces dient het 
middelpunt van het Tacis-programma te blijven vormen, maar er zijn een aantal innovaties 
voorgesteld. Deze hebben betrekking op beperkte steun voor investeringen, grensoverschrijdende 
infrastructuurprojecten, meer aandacht voor de regio's en meerjaarlijkse financiële en sectoriële 
programmering. 
Andere acties en programma's 
Er zijn nog tal van andere acties en programma's waarvoor de Europese Unie samenwerkt met 
Rusland, zoals blijkt uit het onderstaande: 
Humanitaire bijstand 
Rusland komt in aanmerking voor steun in het kader van de programma's voor voedselhulp en 
humanitaire bijstand van de Europese Unie, indien daartoe behoefte bestaat. Vooral in de eerste 
fase na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie heeft de Europese Unie op grote schaal voedselhulp 
verleend in de vorm van giften en leningen met het doel om de negatieve gevolgen van de 
economische terugval voor de Russische bevolking tot een minimum te beperken: 353 miljoen ecu 
in de vorm van gratis voedselhulp en 999 miljoen ecu in de vorm van kredietgaranties en leningen 
voor levensmiddelen en medische artikelen. Daarnaast verleende de EU via Echo gerichte 
humanitaire bijstand aan bijzonder kwetsbare bevolkingsgroepen. In 1994 bedroeg deze bijstand 
in totaal 9,16 miljoen ecu. Voorts werd een klein bedrag van een globaal programma bestemd voor 
de verzachting van de gevolgen van de ramp bij Tsjernobyl. Ook het conflict in de Autonome 
Republiek Tsjetsjenië vereiste een grote inspanning op het gebied van de humanitaire bijstand. Het 
gaat hier om de omvangrijkste hulpactie die de Commissie ooit heeft opgezet. Tot dusverre is een 
bedrag van 20,31 miljoen ecu ter beschikking gesteld van de getroffenen in de noordelijke 
Kaukasus. Daarbij hebben politieke of ethnische overwegingen geen rol gespeeld. 
Samenwerking op douanegebied 
Rusland ondervindt momenteel voordeel van een in het kader van Tacis gefinancierd programma 
dat voorziet in samenwerking tussen de Europese Commissie en het State Customs Committee van 
de Russische Federatie met het oog op de verbetering van de Russische douaneadministratie. 
Programma ter bevordering van de democratie 
Het programma ter bevordering van de democratie dat voor de GOS-landen gefinancierd wordt in 
het kader van Tacis, beoogt de democratie op drie belangrijke gebieden te stimuleren: verzamelen 
van kennis en technieken in verband met de parlementaire praktijk en organisatie ten behoeve van 
politici en parlementspersoneel, versterken van de niet-gouvernementele organisaties die een 
bijdrage kunnen leveren tot de bevordering van een pluralistische, democratische maatschappij en 
overdragen van ervaring en know-how in verband met de democratische praktijk en de rechtsstaat 
naar beroepsorganisaties en -verenigingen. In het kader van het programma ter bevordering van de 
democratie werd een bijdrage geleverd aan een van de eerste gemeenschappelijke acties van de 
Europese Unie sinds de inwerkingtreding van het Verdrag betreffende de Europese Unie, namelijk 
het sturen van waarnemers naar de verkiezingen in Rusland in 1993. 
elk 
Energie en Energiehandvest 
Sinds 1992 werkt de Europese Unie op energiegebied nauw samen met de landen in Midden- en 
Oost-Europa en de landen van het GOS, waaronder ook Rusland. De samenwerking is voornamelijk 
geconcentreerd op de bevordering van energietechnologie en energiebesparing en verloopt via 
programma's als Thermie en de financiering in het kader van het Tacis-programma van 
energiecentra, waarvan Rusland er drie telt (Moskou, Sint-Petersburg, Tjoemen). Het in december 
1994 in Lissabon overeengekomen Energiehandvest vormt het kader voor de 
lange-termijnsamenwerking van de ondertekenaars, waaronder de Europese Unie en Rusland, in de 
energiesector. Het Energiehandvest heeft onder meer betrekking op de overdracht van energie, de 
overdracht van energietechnologie, de bevordering van investeringen en de verwijdering van 
handelsbelemmeringen. 
In de energiesector helpt het Synergy-programma Rusland met het maken van efficiëntere 
beleidsbesluiten, bijvoorbeeld op de volgende gebieden: advies in verband met wet- en regelgeving 
op energiegebied, met de nadruk op het Europese Energiehandvest; ondersteuning van de lopende 
dialoog tuusen de EU en Rusland over de sociale en economische herstructurering van de 
steenkoolbekkens; stimulering van de ontwikkeling van duurzame instellingen ter bevordering van 
het energierendement. 
Interregionale samenwerking 
In 1993 heeft de Commissie besloten het samenwerkingsprogramma Eœs-Ouverture, dat de 
bevordering van de samenwerking tussen lokale en regionale autoriteiten van de Europese Unie en 
in de landen van Midden- en Oost-Europa ten doel heeft, uit te breiden tot de lokale en regionale 
autoriteiten van de landen van het GOS. In het kader van de Tacis-verordening gaat de Commissie 
voorstellen om dit type van samenwerking efficiënter te doen verlopen door de financiering van 
de deelnemende GOS-partners mogelijk te maken. 
Milieu 
Milieuvraagstukken spelen een steeds belangrijkere rol in de betrekkingen tussen de Europese Unie 
en Rusland. Tot dusverre telt Rusland drie milieucentra voor administratie en technologie 
(Environmental Centres for Administration and Technology, ECAT), namelijk in Kaliningrad, 
Moskou en Sint-Petersburg. Het doel van deze in het kader van het Life-programma gefinancierde 
centra is de lokale overheid en het bedrijfsleven steunen in hun streven naar milieuvriendelijke 
oplossingen voor de problemen in deze regio's. In het kader van het Tacis-programma voor 1995 
wordt bijzondere aandacht besteed aan de milieudimensie in de gebieden waarvoor een regionale 
concentratie is voorzien. In 1995 concentreert het programma zich op de Baikal. Het 
Life-programma ondersteunt de duurzame ontwikkeling in de regio rond de Oostzee via de ECAT's 
in Sint-Petersburg en Kaliningrad. 
Nucleaire veiligheid 
Het in het kader van Tacis gefinancierde programma voor nucleaire veiligheid van de Europese 
Unie en Rusland is geconcentreerd op vier verschillende, maar elkaar aanvullende onderwerpen: 
verlening van bijstand in zes kerncentrales met het oog op de overdracht van ervaring op het 
gebied van de exploitatie van kerncentrales; veiligheid van het ontwerp, inclusief 
veiligheidsonderzoeken naar aanleiding van de beoordeling, de vaststelling en de voorstellen voor 
de verbetering van de WER- en RMBK- of snelle kweekreactors; verlening van steun aan de 
regelgevende instanties bij de verdere ontwikkeling van een gezonde, technische en juridische basis 
M 
op gebieden als octrooien, opleiding en inspecties; afval- en brandstofcyclus, adviesverlening in 
verband met afvalbeheer en het vervoer van brandstof. Een soortgelijke aanpak geldt voor de 
nucleaire waarborgen. 
Menselijke hulpbronnen 
Het doel van het transeuropees programma voor samenwerking op het gebied van het hoger 
onderwijs (Tempus), dat in het kader van Tacis wordt gefinancierd, is de verlening van bijstand 
aan de landen in Midden- en Oost-Europa en de landen van het GOS bij de herstructurering van 
het hoger onderwijs. Tempus is voor de tweede maal verlengd voor een periode van vier jaar. Het 
is sinds 1993 ook van toepassing op Rusland en wordt gefinancierd in het kader van Tacis. Vanaf 
1995 worden in het kader van het Jeugd voor Europa Ill-programma uitwisselingen tussen jongeren 
en mobiliteitsprogramma's tussen de Europese Unie en derde landen, waaronder Rusland, 
gefinancierd. In september 1994 vond een vergadering plaats van de ministers van Onderwijs van 
de Europese Unie en Rusland met speciale aandacht voor de hervorming van het Russische 
onderwijsstelsel en de samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding. 
Industriële samenwerking 
De Europese Unie streeft naar de bevordering van de industriële samenwerking met Rusland door 
middel van proefprojecten en de uitvoering van sectoriële analyses. Doel van de proefprojecten is 
het opbouwen van gezamenlijke ervaring op het gebied van de totstandkoming en tenuitvoerlegging 
van samenwerkingsprojecten, vooral in de elektrotechnische sector, alsmede de opstelling van 
betere samenwerkingsvoorstellen door de Russen. De sectoriële analyses hebben onder meer 
betrekking op de staal-, aluminium-, hout- en papierindustrie, de luchtvaartindustrie, de textielsector 
en de auto-industrie. 
Wetenschappelijke samenwerking 
De Europese Unie ondersteunt de hervormingen in Rusland ook via haar internationale 
samenwerking op het gebied van wetenschap en technologie. 
In de afgelopen jaren zijn urgente acties ondernomen: onderzoekprojecten waaraan Russische 
onderzoekers medewerking verleenden, zijn gesteund in het kader van programma's als Copernicus 
(gezamenlijke projecten en netwerken) en Peco (deelname aan specifieke programma's van het 
kaderprogramma) en via de internationale organisatie voor de bevordering van de samenwerking 
met wetenschappers uit de nieuwe, onafhankelijke staten (Intas), overeenkomstig de recente 
mededeling van de Commissie (COM(95) 109). In totaal is voor dit type van samenwerking in de 
periode 1993-1994 meer dan 50 miljoen ecu uitgetrokken. 
Deze werkzaamheden vormen een aanvulling op de initiatieven in het kader van de door Tacis 
gefinancierde werkzaamheden ter ondersteuning van het Internationaal Centrum voor Wetenschap 
en Technologie (ISTC). Daarmee streeft de Europese Unie naar de omscholing van militaire 
onderzoekers met het oog op vreedzame toepassingen. De tot op heden ondersteunde initiatieven 
zijn gericht op de verlening van bijstand aan tal van onderzoekers die betrokken zijn bij 
kleine/middelgrote projecten. 
De komende jaren worden voornamelijk onderzoekprojecten gesteund met potentiële 
toepassingsmogelijkheden in de industrie of in de publieke sector en die de basis kunnen leggen 
voor een hernieuwde en versterkte O&TO-omgeving. 
JH 
Statistische samenwerking 
Sinds 1992 heeft Eurostat in samenwerking met de statistische bureaus van de Lid-Staten een groot 
aantal acties georganiseerd en ten uitvoer gelegd op het gebied van de statistische samenwerking. 
Deze in het kader van Tacis gefinancierde acties omvatten onder meer adviesverlening, seminars, 
publikaties, werkbezoeken, cursussen en de verschaffing van apparatuur. 
Vervoer en transeuropese netwerken 
Op het gebied van het vervoer zet de Unie zich energiek in voor de bevordering van de integratie 
van de vervoersnetwerken tussen de Unie en Rusland vanuit de invalshoek van een transeuropees 
netwerk. Het weg- en treinverkeer omvat belangrijke verbindingen, zoals bijvoorbeeld tussen 
Berlijn en Moskou of tussen Helsinki-Sint-Petersburg-Moskou-Kiev (beide zijn door de Europese 
Raad van Essen aangeduid als prioritair). De internationale financiële bijstand voor deze 
verbindingen wordt gecoördineerd door de G24. Wat de havensector betreft, is de Unie een actieve 
partner van de regionale organisaties in de Zwarte Zee en de Oostzee die streven naar de 
ontwikkeling van de havens in een regionale context. Voorts zijn het luchtvaartverkeer en in het 
bijzonder de luchtverkeerscontrole in het kader van Tacis aangeduid als prioritaire sectoren binnen 
de vervoerssector, terwijl tal van grootschalige projecten op deze gebieden door Tacis zijn 
gefinancierd. 
Informatiemaatschappij 
Op tal van andere gebieden doet de Europese Unie het nodige om Rusland te helpen de erfenis van 
het verleden van zich af te zetten en de hulpbronnen duurzaam te ontwikkelen. Een voorbeeld 
hiervan is de informatiemaatschappij waar de Europese Unie advies verleent aan de Russische 
regering over wetsvoorstellen in de informatiesector, zoals de bescherming van gegevens en de in-
/uitvoer van informatiedocumenten. 
af 

ISSN 0254-1513 
COM(95) 223 def. 
DOCUMENTEN 
NL 11 
Catalogusnummer : CB-CO-95-263-NL-C 
ISBN 92-77-89511-X 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
ûtQ