COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0MC93) 80 def. 
Brussel, 3 maart 1993 
VERSLAG VAN DE COMMISSIE 
betreffende de onderhandelingen 
over de toegang tot de markten van derde landen 
op de onder Richtlijn 90/531/EEG 
(de richtlijn nutsbedrijven) 
val lende gebieden 
- 2 -
INLEIDING 
Dit is een verslag van de vooruitgang die is geboekt bij de 
multilaterale en bilaterale onderhandelingen over de toegang van de 
communautaire ondernemingen tot de markten van derde landen op de 
gebieden die vallen onder Richtlijn 90/531/EEG van 17 december 1990 
betreffende de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de 
sectoren water- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie^1) 
(de "richtlijn nutsbedrijven"). Het verslag wordt ingediend 
overeenkomstig artikel 29, lid 6, van die richtlijn. 
Eerst wordt een opsomming gegeven van de overeenkomsten die de 
Gemeenschap en haar Lid-Staten reeds hebben ondertekend met derde 
landen in verband met het plaatsen van opdrachten op de onder de 
richtlijn vallende gebieden. 
Daarna wordt een stand van zaken gegeven van de overige multilaterale 
en bilaterale onderhandelingen die de Commissie op dezelfde gebieden 
met derde landen voert. 
(1) PB i%r. L 297 van 29 oktober 1990, blz. 1 
- 3 -
I. De afgesloten onderhandelingen 
Tussen de Gemeenschap en de EVA-landen en een aantal Oosteuropese 
landen werden overeenkomsten ondertekend op de onder de richtlijn 
vallende gebieden. Na de voltooiing van de ratificatieprocedures zullen 
deze overeenkomsten formeel worden afgesloten. 
1. De EVA-landen 
Krachtens artikel 65 en bijlage XVI van de Overeenkomst betreffende 
de Europese Economische Ruimte (de EER), die op 2 mei 1992 door de 
Gemeenschap, haar Lid-Staten en de EVA-landen werd ondertekend, 
gelden de bepalingen van de richtlijn nutsbedrijven in de EVA-
landen. Daardoor zullen Zweden, Finland, IJsland en Oostenrijk na 
de inwerkingtreding van de Overeenkomst toegang tot hun markt 
bieden aan ondernemingen uit de Gemeenschap. 
Wat betreft Noorwegen en Liechtenstein bepaalt de Overeenkomst dat 
die toegang wederzijds wordt opgeschort tot uiterlijk 
31 december 1994. Totdat Noorwegen en Liechtenstein de richtlijn 
ten uitvoer leggen zullen ondernemingen uit de EG derhalve geen 
waarborgen hebben in verband met toegang tot de opdrachten die in 
die landen worden geplaatst. 
Na de terugtrekking van Zwitserland uit de EER hebben de 
communautaire ondernemingen geen gewaarborgde toegang tot de 
opdrachten die in Zwitserland worden geplaatst op de door de 
richtlijn bestreken gebieden. 
2. De Oosteuropese landen 
Ingevolge de Europa-overeenkomsten die op 16 december 1991 werden 
ondertekend door de Gemeenschap, haar Lid-Staten en Hongarije, 
Tsjechoslowakije en Polen, krijgen de ondernemingen van de 
respectieve landen volledige toegang tot de aanbestedingsprocedures 
in de Gemeenschap onder voorwaarden die niet minder gunstig mogen 
zijn dan die welke gelden voor de communautaire ondernemingen. Een 
^;? • Hffi^t i**- >-: -"JÊV' "»:• -, < „ ir* 
_ 4 -
nationale behandeling krijgen ook de communautaire ondernemingen 
diü zich onder een bijzondere vorm hebben gevestigd in de betrokken 
landen. Na afloop van de respectieve overgangsperiodes zullen alle 
communautaire ondernemingen zoals de nationale ondernemingen worden 
behandeld en wordt op basis van wederkerigheid volledige toegang 
verschaft tot de aanbestedingen. 
H. NOG NIET AFGESLOTEN ONDERHANDELINGEN 
1. De GATT-overeenkomst inzake overheidsopdrachten 
Overeenkomstig artikel IX, lid 6, sub (b), van de GATT-overeenkomst 
inzake overheidsopdrachten^2^ (GATT Agreement on Government 
Procurement, GPA) werden onderhandelingen gestart ten einde het 
toepassingsgebied ervan te verruimen tot andere aanbestedende 
entiteiten en uit te breiden tot werken en andere overeenkomsten 
inzake diensten. 
Bij die onderhandelingen beoogt de Commissie waarborgen te 
verkrijgen voor de toegang van communautaire ondernemingen tot de 
markten op de onder de richtlijn vallende gebieden. 
Die onderhandelingen, die parallel worden gevoerd met die van de 
Uruguay Round, werden tot dusver nog niet afgerond. 
Vraag en aanbod van de Commissie 
In haar verzoek van 2 augustus 1990 vroeg de Commissie om de GPA 
uit te breiden tot de entiteiten van de partijen die werkzaam zijn 
op het gebied van telecommunicatie, electriciteit, water, 
stadsvervoer, havens en luchthavens, en die ofwel openbaar eigendom 
zijn, ofwel particulier eigendom zijn en bijzondere of uitsluitende 
rechten genieten. Tevens werd gevraagd dat de regeringen zich ertoe 
zouden verbinden geen discriminatoire eisen te stellen bij de 
aanbestedingspraktijken van entiteiten in andere sectoren. 
In ruil hiervoor bood de Commissie aan om op de betrokken gebieden 
de werkingssfeer van de GPA uit te breiden tot haar eigen 
entiteiten en om dezelfde verbintenis aan te gaan, dat entiteiten 
in andere sectoren evenmin tot discriminatie zouden worden 
verp!icht. 
(2) PB nr. L 71 van 17.1.1980, blz. 1 
PB nr . L 345 van 9.12.87, blz. 24 
- 5 
Er werd onderhandeld over GPA-regels die overeenstemmen met de 
voorschriften van de GPA. 
Aanbod van de andere partijen 
Het aanbod van de EVA-landen (met inbegrip van Zwitserland) stemde 
ingevolge de EER-Overeenkomst overeen met dat van de EG, doch het 
aanbod van andere partijen kwam niet volledig tegemoet aan het 
verzoek van de Commissie. 
Met betrekking tot de onder de richtlijn vallende gebieden bevat 
het aanbod van de VS drie belangrijke elementen. In de eerste 
plaats is de concrete verbintenis ertoe beperkt dat zes 
administraties met federaal gezag aan de regels van de GPA worden 
onderworpen en dat vijf federale "agencies" zich ertoe verbinden om 
aan ni et-gouvernementele entiteiten geen discriminatoire eisen op 
te leggen. In de tweede plaats stemmen de federale autoriteiten 
ermee in, de Staten ertoe te bewegen zich vrijwillig aan te sluiten 
bij de GPA. Aangezien het stadsvervoer, de havens, de luchthavens 
en de watervoorzieningsbedrijven, evenals bepaalde 
electriciteitsbedrijven, grotendeels eigendom zijn van Staten en 
gemeenten, is het duidelijk dat het Amerikaanse gebrek aan een 
concreet aanbod op dit vlak grote problemen stelt. Ofschoon aan de 
Commissie een lijst werd bezorgd van dertig Staten die tot nog toe 
in principe hebben ingestemd met de aanvaarding van de GPA, konden 
de onderhandelaars van de VS niet concreet aanwijzen voor welke 
entiteiten en sectoren de GPA in deze Staten zou gelden. In de 
derde plaats zwijgt het Amerikaanse voorstel over de afschaffing 
van de oplegging van discriminatoire eisen samen met de 
verschaffing van federale middelen, en over de toepassing van de 
GPA op de vele particuliere entiteiten die werkzaam zijn onder 
specifieke of exclusieve rechten. Als gevolg daarvan vallen de 
telecommunicatiebedrijven en de particuliere 
electriciteitsvoorzieningsbedrijven niet onder het aanbod van de 
VS. 
Voor de onder de richtlijn vallende gebieden biedt Canada aan "te 
zullen pogen" de werkingssfeer van de GPA uit te breiden tot 
bepaalde entiteiten zoals : 
die welke eigendom zijn van de federale regering en die in 
wezen een overheidstaak uitoefenen; hiervoor zouden de regels 
in verband met het plaatsen van opdrachten gelden; 
- 6 -
die welke particulier bezit zijn doch hoofdzakelijk worden 
beïnvloed door de federale regering; de federale regering zou 
ermee instemmen hun aankoopbeslissingen niet te beïnvloeden; 
die welke eigendom zijn van de provincies of door deze worden 
beïnvloed; de provinciale regeringen zouden er vrijwilig mee 
instemmen hun aankoopbeslissingen niet te beïnvloeden. 
Het is onduidelijk voor welke sectoren dit aanbod zou gelden. 
Blijkbaar zouden een aantal electriciteitsbedrijven in 
overheidshanden onder het aanbod vallen. Daartegenover staat dat de 
aankopen van spoorweg- en stadsvervoermaterieel, en van de daarin 
vervatte systemen, onderdelen en materiaal, worden uitgesloten, 
evenals alle materiaal in ijzer of staal in verband met projecten. 
Telecommunicatiebedrijven vallen evenmin onder het aanbod. 
Het aanbod van Japan slaat op een aantal entiteiten in de onder de 
richtlijn vallende gebieden. Deze omvatten de zeven 
spoorwegmaatschappijen en de NTT (die alle onder de bestaande GPA 
vallen). Uitgesloten zijn echter voor de spoorwegmaatschappijen, de 
aankoop van materiaal in verband met de operationele veiligheid van 
het vervoer (waaronder de spoorwegsignaleringsuitrusting) en voor 
de NTT, de telecommunicatie-apparatuur. De Japanse autoriteiten 
zijn bereid de mogelijkheid te onderzoeken om de aankoop van 
telecommunicatie-apparatuur door NTT onder het toepassingsgebied te 
brengen. Hieraan werden echter speciale aanbestedingsprocedures 
verbonden die voortvloeien uit de bilaterale overeenkomst met de VS 
doch niet volledig in overeenstemming zijn met de overeengekomen 
GPA-procedures. Het aanbod geldt ook voor de internationale 
luchthaven van Tokio. 
Het aanbod geldt niet voor het grootste dee! van de overblijvende 
entiteiten in de onder de richtlijn vallende gebieden. De Japanse 
onderhandelaars geven hiervoor als verklaring, dat zij het eigendom 
zijn van gemeenten die niet onder het aanbod vallen (dit is 
voornamelijk het geval voor het stadsvervoer, de havens en 
luchthavens), ofwel particulier eigendom zijn (de 
electrieiteitsbedrijven en een gedeelte van het stadsvervoer). 
Voorts omvat het aanbod een aantal gouvernementele of quasi-
gouvernemente!e "agencies" die op deze gebieden bedrijvig zijn. De 
Japanse onderhandelaars waren bereid om namens Japan de verbintenis 
aan te gaan dat voor wat betreft de niet onder het aanbod vallende 
entiteiten, geen discriminatoire vereisten zouden worden opgelegd. 
- 7 -
In het kader van de hernieuwing van de bilaterale overeenkomst 
tussen de VS en Japan inzakeYNTT-aanbestedingen, hebben de Japanse 
autoriteiten in april 1992 voorgesteld om tussen de EG, de VS en 
Japan trilaterale besprekingen te voeren inzake de vrijmaking van 
aanbestedingen en basisdiensten op het gebied van telecommunicatie. 
Het aanbod van Korea omvat vele leemten op de door de richtlijn 
bestreken gebieden. Ofschoon het aanbod ook Korea Telecom omvat, 
wordt de netwerkapparatuur uitgesloten en geldt het aanbod enkel 
voor het centrale aanbestedingsbureau. De Koreaanse Nationale 
Spoorwegmaatschappij valt onder het aanbod, doch met de belangrijke 
uitzondering van opdrachten in verband met de veiligheid van het 
transport. Bovendien heeft Korea het voornemen aangekondigd om 
nieuwe wetgeving in te voeren in verband met aanbestedingen van 
Korea Telecom voor netwerkapparatuur. De nieuwe wetgeving zou 
oorspronkelijk vanaf 1 januari 1993 worden ingevoerd en bepaalt dat 
aanbiedingen van buitenlandse leveranciers uit landen die geen 
bilaterale overeenkomst met Korea hebben gesloten, worden 
afgewezen. 
Er wordt niet gesproken over het stadsvervoer en de bouw van 
ondergrondse spoorwegen wordt uitdrukkelijk uitgesloten. De 
havenadministratie en de containerterminal-autoriteiten maken deel 
uit van het aanbod maar niet de luchthavens. Het aanbod omvat ook 
de watervoorzieningsbureaus van de zes grootste steden maar over 
andere watervoorzieningsentiteiten wordt niet gesproken. 
Voor de opdrachten in verband met zijn havens, luchthavens en 
spoorwegen past Israel reeds de GPA-regels toe. Daarnaast werd 
aangeboden om de GPA-regels ook toe te passen op de electriciteits-
en telecommunicatiebedrijven, met uitzondering van de 
aanbestedingen betreffende kabels, electriciteitsmeters en 
transformatoren. De watervoorziening van de drie grootste gemeenten 
valt onder het aanbod. 
Hong Kong deed geen voorstellen, maar maakte duidelijk dat het niet 
in een positie verkeert om de GPA-voorschriften toepasselijk te 
maken voor de particuliere nutsbedrijven in de luchthaven-, 
stadsvervoer-, electriciteits- en telecommunicatiesector. 
Singapore heeft geen aanbod gedaan. 
- 8 -
Vooruitgang in de onderhandelingen 
Er is uitgebreid gediscussieerd om de kloof tussen de verzoeken van 
de Commissie en de voorstellen van de overige partijen te dichten, 
en om de situatie te beoordelen die zou ontstaan indien de GPA-
voorschriften niet volledig op de betrokken sectoren van toepassing 
zouden zijn. De besprekingen werden met name geconcentreerd op 
volgende punten : 
de mate waarin er praktische hinderpalen bestaan voor de 
toegang tot de contracten die worden gegund door nutsbedrijven 
die particuliere eigendom zijn en door particulieren worden 
geëxploiteerd; 
de middelen om de Gemeenschap in de praktijk voldoende 
waarborgen te bieden in verband met de toegang tot contracten 
die worden gegund door entiteiten die worden gecontroleerd door 
sub-centrale bestuursniveau's, in landen waar het voor de 
centrale regering moeilijk is om die sub-centrale 
bestuursniveau's verplichtingen op te leggen of om zich namens 
dezen te verbinden; 
de noodzaak om een evenwicht te verzekeren tussen de rechten en 
verplichtingen in verband met de sectoren, activiteiten en 
entiteiten die niet onder het aanbod vallen van de ene of de 
andere part i j. 
Bilaterale onderhandelingen 
Als gevolg van het belang dat wordt gehecht aan een akkoord over de 
toegang tot de VS-markt voor telefoonnetwerkapparatuur en de 
problemen die de VS-autoriteiten hebben met de aanvaarding dat via 
de GPA regels kunnen worden opgelegd aan de particuliere 
telecommunicatiebedrijven in de VS, is de Commissie besprekingen 
begonnen met de VS-autoriteiten in deze sector. De bedoeling was na 
te gaan of een bilaterale overeenkomst in deze sector passende 
waarborgen kon bieden inzake de toegang in het kader van een 
ruimere GPA. 
- 9 
De Commissie heeft daarnaast gedurende de laatste twee jaren een 
aantal voorstellen gedaan ten einde een bevredigend compromis te 
bereiken. Daarbij heeft zij de beginselen van non-discriminatie en 
transparantie onverkort gehandhaafd terwijl zij echter blijk gaf 
open te staan voor alternatieve wijzen om deze principes ten 
uitvoer te leggen. Nog heel recent heeft zij bij de VS-autoriteiten 
een ontwerpovereenkomst ingediend die is gebaseerd op het principe 
van de nationale behandeling. 
Deze onderhandelingen zijn nog niet afgesloten. Zij werden immers 
nog gecompliceerder doordat de Amerikaanse autoriteiten eenzijdige 
handelssancties hebben aangekondigd, die vanaf 23 maart 1993 in 
werking zouden kunnen treden. Die sancties worden op een andere 
plaats behandeld zodat er hier niet nader wordt op ingegaan. 
Er wordt onderhandeld met Bulgarije en Roemenië met het oog op 
"Europa-overeenkomsten" maar die onderhandelingen zijn nog niet 
afgesloten. 
De Raad is op de in het Verdrag voorziene wijzen op de hoogte 
gehouden van de ontwikkelingen in al deze onderhandelingen. 
BESLUIT 
Ingevolge de Overeenkomst betreffende de EER worden de voordelen van de 
richtlijn nutsbedrijven uitgebreid tot de betrokken landen. 
Ook de "Europa-overeenkomsten" verplichten de Gemeenschap om toegang te 
verlenen aan ondernemingen van de ondertekenende landen. 
Na de terugtrekking van Zwitserland dient de EER-Overeenkomst te worden 
gewijzigd. Voorts is het nog niet duidelijk op welke wijze de "Europa-
Overeenkomst" met Tsjechoslowakije zal worden overgenomen door de 
opvolgende staten. 
Wanneer de procedures zijn beëindigd zal de Commissie het nodige doen 
om ervoor te zorgen dat de voordelen van de Richtlijn worden uitgebreid 
tot de betrokken derde landen. 
- 10 -
Bij haar inspanningen om de nog onvoltooide onderhandelingen tot een 
bevredigend resultaat te brengen, zal de Commissie zich niet laten 
beïnvloeden door eenzijdige en ongerechtvaardigde handelssancties. Het 
blijft haar bedoeling om te komen tot een algemene wederzijdse opening 
van de contracten op internationaal niveau in de sectoren water- en 
energievoorziening, vervoer en telecommunicatie. Zij zal haar 
inspanningen voortzetten om hierbij vooruitgang te boeken. Gelet op de 
bijzondere moeilijkheden die werden ondervonden in de onderhandelingen 
met verschillende landen, is de Commissie van mening dat het 
multilaterale proces zou kunnen worden geholpen indien parallel daarmee 
bepaalde problemen op bilaterale of multilaterale basis zouden worden 
opgelost. Hiertoe maakt de Commissie aan de Raad een voorstel over van 
richtsnoeren voor de onderhandelingen. 
ISSN 0254-1513 
COM(93) 80 def. 
DOCUMENTEN 
NL 11 02 
Catalogusnummer : CB-CO-93-101-NL-C 
ISBN 92-77-53371-4 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg