Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende machines en tot wijziging van Richtlijn 95/16/EG

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

1. OORSPRONG / BESTAANDE WETGEVING

Richtlijn 89/392/EEG [1] van de Raad van 14 juni 1989 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende machines, gewoonlijk de "machinerichtlijn" genoemd, is op 1 januari 1993 in werking getreden en is sinds 1 januari 1995 volledig van toepassing. Zij is gewijzigd bij de Richtlijnen 91/368/EEG [2], 93/44/EEG [3] en 93/68/EEG [4] van de Raad. Al deze richtlijnen zijn sinds januari 1997 geheel van toepassing.

[1] PB L 183 van 29.6.1989, blz. 9.

[2] PB L 198 van 22.7.1991, blz. 16.

[3] PB L 175 van 19.7.1993, blz. 12.

[4] PB L 220 van 30.8.1993, blz. 1.

Deze teksten zijn gecodificeerd in Richtlijn 98/37/EG [5] van het Europees Parlement en de Raad van 22 juni 1998 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende machines.

[5] PB L 207 van 23.7.1998, blz. 1.

2. RECHTVAARDIGING EN DOEL VAN DE MAATREGEL

Uit het oogpunt van efficiëntie en doorzichtigheid voor de buitenwereld streeft de Commissie ernaar de zware belasting op te heffen die overdreven regelgeving met zich meebrengt en de tenuitvoerlegging van wetgeving te vereenvoudigen.

De Commissie achtte het daarom nodig diverse niet direct bij de opstelling en uitvoering van de richtlijnen betrokken personen te raadplegen. Zij werd hierin gesteund door de Raad. Daarom richtte zij in september 1994 een groep van onafhankelijke deskundigen van hoog niveau met verschillende achtergronden (bedrijfsleven, vakbonden, universiteiten, rechterlijke macht en de overheid) op, met als opdracht te onderzoeken welke invloed de communautaire en de nationale regelgeving op het concurrentievermogen en de werkgelegenheid heeft en de Commissie aanbevelingen te doen. Deze groep, die onder voorzitterschap van Bernhard Molitor stond, heeft algemene voorstellen gedaan met betrekking tot het geheel aan richtlijnen. Daarnaast heeft de groep enkele bijzondere richtlijnen onderzocht, waaronder de machinerichtlijn.

Dit voorstel voor een richtlijn is gebaseerd op deze voorstellen en op de opmerkingen van de Commissie over het rapport van de groep van onafhankelijke deskundigen [6] (achttien algemene voorstellen en twaalf voorstellen met betrekking tot de machinerichtlijn). In het voorstel is ook rekening gehouden met de ervaring die is opgedaan met de praktische toepassing van de gewijzigde Richtlijn 89/392/EEG.

[6] Document SEC(95) 2121 def. van 29.11.1995 (niet in het PB bekendgemaakt).

Dit voorstel voor een richtlijn betreft wijzigingen van Richtlijn 98/37/EG. Gezien het belang van de wijzigingen en het grote aantal alsook om de tekst doorzichtiger te maken, wordt de tekst als een herziening gepresenteerd en niet als een richtlijn houdende wijziging van Richtlijn 98/37/EG.

De geamendeerde delen zijn onderstreept. De Commissie wil benadrukken dat dit herzieningsvoorstel alleen deze onderstreepte delen betreft.

3. RECHTSGROND

Dit voorstel tot herziening van de machinerichtlijn is gebaseerd op artikel 95 van het Verdrag, dat de beginselen in verband met de instelling van de interne markt bevat. De machinerichtlijn garandeert het vrije verkeer van de machines die onder haar toepassingsgebied vallen en aan de erin gedefinieerde fundamentele veiligheids-, gezondheids- en consumentenbeschermingseisen voldoen.

De beginselen van de nieuwe aanpak, als gedefinieerd in de Resolutie van de Raad van 7 mei 1985, zijn toegepast. Dit voorstel bevat de fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen waaraan machines moeten voldoen alvorens in de handel gebracht en/of in bedrijf gesteld te worden, evenals de toepasselijke procedures voor het beoordelen van de overeenstemming. De richtlijn definieert de te behalen doelstellingen; de praktische middelen om aan deze fundamentele eisen te voldoen worden aan de Europese normalisatieorganisaties overgelaten, te weten de CEN, het CENELEC en het ETSI.

Dit voorstel voor een richtlijn is van belang voor de Europese Economische Ruimte (EER).

4. BELANG VAN DE BEDRIJFSTAK WAAROP DE RICHTLIJN BETREKKING HEEFT

Over het toepassingsgebied waarop de richtlijn betrekking heeft, zijn geen statistische gegevens beschikbaar. Wel zijn er statistieken over de machinebouw, de bedrijfstak die machines, mechanische apparaten en onderdelen omvat.

De productie van deze bedrijfstak had in 1998 een waarde van ongeveer 300 miljard euro (314 miljard euro met inbegrip van de leden van de EVA), waarmee de bedrijfstak een aandeel van circa 8% in de industriële productie van de Unie had.

Als producent van apparatuur voor de bedrijfstakken landbouw, mijnbouw, bouwnijverheid, vervoer en alle overige industriële sectoren speelt de machinebouw een sleutelrol voor de gehele economie. De concurrentiekracht van de overige bedrijfstakken is voor een belangrijk deel afhankelijk van de door de machinebouw geproduceerde apparaten en installaties.

Gemeten naar het geproduceerde volume is de Europese Unie samen met de Verenigde Staten marktleider op het gebied van de machinebouw, vóór Japan. De bedrijfstak biedt in de vijftien lidstaten werk aan meer dan 2,2 miljoen ingenieurs, technici en overige werknemers, grotendeels hooggekwalificeerd personeel.

De door de Europese Unie uitgevoerde machines en mechanische apparatuur hebben een waarde van 113 miljard euro, waarmee de Unie veruit de grootste exporteur op dit gebied is, gevolgd door de Verenigde Staten (66 miljard euro) en Japan (57 miljard euro). Van alle industriële sectoren levert de machinebouw de Europese Unie het grootste handelsoverschot op.

Met een jaarlijkse omzet van 227 miljard euro heeft de Europese Unie na de Verenigde Staten de grootste afzetmarkt voor machines.

5. DE TEKST MOET TOEGANKELIJK EN GEMAKKELIJK TOEPASBAAR ZIJN

In het Molitor-rapport werd onder andere aangedrongen op betere begripsdefinities. Daarnaast hecht de Commissie eraan de in de richtlijn beschreven procedures te verduidelijken. De procedures met betrekking tot de beoordeling van de overeenstemming en met betrekking tot het markttoezicht zijn daarom explicieter gemaakt, zodat wordt voorkomen dat deze procedures uiteenlopend worden geïnterpreteerd.

6. EVENREDIGHEID

Dit voorstel bevat twee belangrijke wijzigingen van het toepassingsgebied.

Ten eerste worden draagbare werktuigen met explosieve lading waarvan de explosieve lading geen rechtstreekse werking op het werkstuk heeft, zoals schiethamers, slachtpistolen en markeerpistolen, erin opgenomen. Op dit moment zijn deze apparaten van de richtlijn uitgesloten omdat zij als vuurwapens worden beschouwd, hoewel zij geheel aan de definitie van de richtlijn voldoen. Het lijkt dan ook nuttig deze apparaten in het toepassingsgebied op te nemen, zodat het vrije verkeer ervan in de Europese Unie wordt gewaarborgd. Apparaten die gebruikmaken van een explosieve lading met rechtstreekse werking kunnen als vuurwapens worden beschouwd en blijven vanzelfsprekend van het toepassingsgebied van de richtlijn uitgesloten.

De tweede wijziging betreft bouwliften, bestemd voor het heffen van personen of personen en goederen. Op dit moment bestaat op dit terrein geen Europese wetgeving. Bouwliften, bestemd voor het heffen van personen of personen en goederen zijn expliciet uitgesloten van het toepassingsgebied van de "machinerichtlijn" 98/37/EG en de "liftenrichtlijn" 95/16/EG [7], hoewel zij kunnen worden gelijkgesteld met andere werktuigen voor het heffen van personen, die wel onder de richtlijn vallen. Er is geen reden om voor bouwliften, bestemd voor het heffen van personen of personen en goederen een uitzondering te maken en het is dan ook volkomen logisch om ze in het toepassingsgebied op te nemen.

[7] PB L 213 van 7.9.1995, blz. 1.

Richtlijn 98/37/EG is door de betrokken partijen algemeen aanvaard, met name door het bedrijfsleven en door vertegenwoordigers van werknemers. De richtlijn heeft de veiligheid verhoogd van de machines die sinds haar toepassing in de handel zijn gebracht. Geoordeeld wordt dat zij aan de wensen van de markt is aangepast en in overeenstemming is met de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid, waaraan communautaire teksten moeten voldoen.

7. FOLLOW-UP VAN HET MOLITOR-RAPPORT

Er is rekening gehouden met de algemene voorstellen van het rapport van de groep-Molitor, in het bijzonder met:

- voorstel 6, dat bepaalde criteria betreft waaraan ieder wetsvoorstel moet voldoen (de bepalingen moeten onder meer begrijpelijk en duidelijk zijn en compatibel zijn met de bestaande wetgeving). De voorgestelde tekst voldoet aan al deze criteria;

- voorstel 8, dat inhoudt dat alle betrokken partijen moeten worden geraadpleegd alvorens een voorstel wordt gedaan. Het voorontwerp is zeer uitgebreid met alle betrokken partijen besproken (lidstaten, consumenten, bedrijfsleven, werknemers).

Aan de bijzondere voorstellen van de groep met betrekking tot de machinerichtlijn is het volgende gevolg gegeven:

- voorstel 1, dat de definitie van het begrip "machines" betreft, is overgenomen. De definitie van de onder de richtlijn vallende machines is verbeterd en de uitsluitingen zijn verduidelijkt;

- met voorstel 2, dat het in de handel brengen betreft, is rekening gehouden. De begrippen "in de handel brengen", "inbedrijfstelling", "fabrikant" en "gevolmachtigde" zijn eveneens verduidelijkt om te voorkomen dat economische subjecten deze verschillend uitleggen. Gepreciseerd is dat het in de handel brengen het "voor het eerst" in de Europese Unie ter beschikking stellen betreft;

- voorstel 3, waarin wordt gevraagd de richtlijn alleen op gebruiksklare machines toe te passen, is overgenomen. Er zijn preciseringen aangebracht met betrekking tot pseudo-machines (voorheen onderdelen genoemd), waarvan het vrije verkeer binnen de Europese Unie moet worden gewaarborgd. Hiervoor gelden niet alle bepalingen van de richtlijn, maar slechts de volgende twee verplichtingen:

- er moet een inbouwverklaring, zoals die nu al bestaat, worden opgesteld;

- er moet een montagehandleiding worden opgesteld, die deel moet uitmaken van het technisch dossier van de voltooide machine.

De richtlijn heeft ook geen betrekking op componenten;

- voorstel 4 betreft de CE-markering. Gevraagd wordt een einde te maken aan de heersende verwarring rondom het gebruik van deze markering. De Commissie heeft geconstateerd dat andere merktekens worden gebruikt om aan te geven dat een machine in overeenstemming is met de veiligheids- en gezondheidseisen, eventueel met gebruikmaking van andere procedures voor het beoordelen van de overeenstemming dan die welke door de richtlijn worden voorgeschreven. De voorliggende tekst kon hierin geen verbetering brengen. Het lijkt nodig een voorstel te doen dat voor alle richtlijnen nieuwe aanpak geldt; dit probleem kan niet naar tevredenheid worden opgelost door alleen de tekst van de machinerichtlijn te verbeteren;

- voorstel 5 betreft tweedehands machines. In de tekst is gepreciseerd dat de richtlijn alleen betrekking heeft op het voor het eerst in de Europese Unie ter beschikking stellen; het gebruik van tweedehands machines wordt geregeld door de toepassing van Richtlijn 89/655/EEG [8], zoals gewijzigd bij Richtlijn 95/63/EG [9];

[8] PB L 393 van 30.12.1989, blz. 13.

[9] PB L 335 van 30.12.1995, blz. 28.

- voorstel 6 betreft de overlapping met Richtlijn 73/23/EEG [10], zoals gewijzigd, betreffende elektrisch materiaal bestemd voor gebruik binnen bepaalde spanningsgrenzen (de "laagspanningsrichtlijn" genoemd). Hieraan is speciale aandacht besteed omdat er op dit punt veel moeilijkheden waren met de toepassing van de bestaande richtlijn. De tekst is geëxpliciteerd om overlappingen te voorkomen;

[10] PB L 77 van 26.3.1973, blz. 29, laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 93/68/EEG.

- voorstel 7 betreft het verband met Richtlijn 92/59/EEG [11] inzake algemene productveiligheid (GPS). Deze richtlijn wordt momenteel herzien. De bepalingen van de GPS-richtlijn zijn niet van toepassing op consumentenproducten die onder de richtlijnen nieuwe aanpak vallen, voorzover deze richtlijnen specifieke bepalingen bevatten in verband met dezelfde doelstellingen en aspecten als de GPS-richtlijn. Zo voorziet dit voorstel niet in een alarmsysteem voor zeer gevaarlijke producten die op communautair niveau snel uit de handel moeten worden genomen. Voor producten die voor consumenten zijn bestemd moet daarom gebruik worden gemaakt van het communautaire systeem voor snelle informatie-uitwisseling en moeten, in voorkomend geval, de nodige noodmaatregelen worden getroffen, zoals voorzien in de GPS-richtlijn. Geschillen in verband met producten moeten worden beslecht volgens de vrijwaringsclausules die in de diverse toepasselijke richtlijnen zijn beschreven;

[11] PB L 228 van 11.8.1992, blz. 24.

- voorstel 8 betreft de lijst van machines waarvoor een striktere beoordeling van de overeenstemming nodig is. Dit voorstel beperkt het aantal machines op de lijst, maar gezien de grote risico's die aan deze machines verbonden zijn kon dit aantal niet nog verder worden teruggebracht. Daarnaast zijn de verschillende procedures voor de beoordeling van de overeenstemming aangepast aan de procedures die in Besluit 93/465/EEG [12] (het "modulebesluit") zijn beschreven.

[12] PB L 220 van 30.8.1993, blz. 23.

- Bovendien is de procedure voor volledige kwaliteitsborging aan de bestaande mogelijkheden toegevoegd om het bedrijfsleven de mogelijkheid te bieden niet meer iedere nieuwe machine door een aangemelde instantie te laten onderzoeken. Deze procedure, die naar keuze van de fabrikant kan worden toegepast, lijkt met name interessant voor fabrikanten die machines per stuk of in zeer kleine series vervaardigen;

- voorstel 9, dat machines betreft die volgens geharmoniseerde normen zijn gefabriceerd, kon niet worden overgenomen om de in de opmerkingen van de Commissie naar aanleiding van de voorstellen vermelde redenen, namelijk:

"In geval van naleving van geharmoniseerde normen is er reeds sprake van vereenvoudiging, omdat dan de fabrikant niet hoeft aan te tonen hoe met de door hem gebruikte middelen aan de fundamentele eisen kan worden voldaan. Dat betekent evenwel niet dat de verklaring van overeenstemming alleen voldoende is. Het doel van de verklaring en dat van het technisch dossier zijn verschillend: met de verklaring wordt vorm gegeven aan de verantwoordelijkheid van de fabrikant die het product op de markt brengt; het technisch dossier geeft de beschikking over de resultaten van de proeven die volgens de normen zijn verricht. De verklaring van overeenstemming kan dus niet worden beschouwd als een vervangmiddel voor het technisch dossier. De hier voorgestelde weg volgen zou in strijd zijn met het horizontaal beleid op het gebied van certificatie dat sinds 1990 wordt gevolgd (Globale Aanpak) en sindsdien wordt toegepast in alle richtlijnen van de Nieuwe Aanpak";

- voorstel 10, dat het gebruik van talen betreft, is zorgvuldig onderzocht, wat heeft geleid tot duidelijkere bepalingen in bijlage I, punt 1.10.1. De vertaling alleen bleek echter niet voldoende om de rechten van de fabrikanten beter te waarborgen, omdat zij uitsluitend "verantwoordelijk" zijn voor de oorspronkelijke gebruiksaanwijzing(en);

- voorstel 11 betreft richtsnoeren voor het gebruik van de richtlijn ten behoeve van gebruikers. De diensten van de Commissie hadden een nieuwe structuur voorgesteld voor bijlage I (fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen), op basis van de gevaren die aan de machines verbonden zijn (algemene eisen, gevolgd door specifieke eisen voor de diverse categorieën materieel). Deze nieuwe opzet zou het gebruik van deze bijlage vereenvoudigen. Dit voorstel is afgewezen door zowel de lidstaten als de vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, die er de voorkeur aan gaven de bestaande structuur (op basis van de diverse categorieën machines) te behouden. De Commissie overweegt per categorie machines richtsnoeren voor het gebruik op te stellen (in de vorm van opmerkingen). De desbetreffende sociale partners zullen hierbij uiteraard worden betrokken;

- voorstel 12, ten slotte, betreft de geharmoniseerde normen. Hoewel de Commissie onderschrijft dat de geharmoniseerde normen volledige, relevante en commercieel verantwoorde reeksen moeten vormen, wijst zij erop dat de Europese normalisatie een particuliere aangelegenheid is waarop zij geen rechtstreekse invloed heeft. Ook wijst zij erop dat alle sociale partners en met name het bedrijfsleven een zeer belangrijke rol spelen bij de keuzen die door de technische normalisatiecomités worden gemaakt.

Een meerderheid van de lidstaten wil dat de regels met betrekking tot het markttoezicht worden aangescherpt om een daadwerkelijke informatie-uitwisseling mogelijk te maken. Met amendementen wordt daarom beoogd de samenwerking tussen de lidstaten te versterken om een duidelijke rechtsgrond te leggen voor de informatie-uitwisseling en het, indien nodig, in acht nemen van het beroepsgeheim.

De Commissie bestudeert momenteel de noodzaak voor een aanvullend voorstel in verband hiermee.

Samenvattend zijn de inspanningen die aan de herziening van de machinerichtlijn ten grondslag liggen erop gericht de toepassing van de machinerichtlijn te vereenvoudigen en haar uitlegging te vergemakkelijken op grond van de sinds de inwerkingtreding door de lidstaten opgedane ervaring en het Molitor-rapport. De economische subjecten hebben behoefte aan een stabiel juridisch kader dat gunstig is voor de ontwikkeling van de interne markt om hun huidige en toekomstige activiteiten zo goed mogelijk te kunnen beheren.

8. INHOUD VAN DE RICHTLIJN

Omdat de voorliggende richtlijn een herziening betreft van Richtlijn 98/37/EG, die sinds 1 januari 1993 gedeeltelijk en sinds 1 januari 1997 volledig van toepassing is, worden hier alleen de belangrijke wijzigingen van de tekst vermeld.

Artikelen

Artikel 1 is ingrijpend gewijzigd in verband met de gemaakte opmerkingen, namelijk dat niet alle producten die onder de richtlijn vallen machines in de strikte zin van het woord zijn. In de nieuwe definitie wordt hier rekening mee gehouden; hierin worden duidelijk pseudo-machines onderscheiden, waarop de richtlijn niet in haar geheel van toepassing is.

Er zijn veel definities toegevoegd om de interpretatieproblemen van de tekst te beperken. Ten aanzien van veiligheidscomponenten is ervoor gekozen een volledige lijst van machines op te nemen in plaats van een definitie (de tekst van Richtlijn 98/37/EG bevat wel een definitie, die veel interpretatieproblemen opleverde). In verband met de voortgang van de techniek kan het bij deze richtlijn opgerichte machinecomité deze lijst wijzigen.

Ten opzichte van Richtlijn 98/37/EG zijn verschillende machines in het toepassingsgebied opgenomen, namelijk:

- werktuigen voor het heffen van personen met een verminderde mobiliteit,

- bouwliften, bestemd voor het heffen van personen of personen en goederen,

- werktuigen met explosieve lading.

Deze laatste categorie is het voorwerp van een door dertien landen [13], waaronder acht lidstaten, in het kader van de Permanent International Commission for the Proof of Small Arms (CIP) [14] gesloten verdrag. Dit verdrag schrijft voor dat alle producten die in een van de ondertekenende landen in de handel worden gebracht door een bevoegde instantie moeten worden onderzocht en van een keurmerk moeten worden voorzien. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat dit verdrag en de uit deze richtlijn voortvloeiende verplichtingen met elkaar verenigbaar zijn.

[13] België, Chili, Duitsland, Finland, Frankrijk, Hongarije, Italië, Oostenrijk, Rusland, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk.

[14] Bureau permanent de la Commission internationale permanente, 45 rue Fond des Tawes, 4000 Luik, België.

Overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden [15] bestaat het bij deze richtlijn opgerichte machinecomité uit twee afzonderlijke delen; het ene past op duidelijk gedefinieerde taken de regelgevingsprocedure toe, het andere heeft een raadgevende rol en houdt zich bezig met alle vraagstukken in verband met de tenuitvoerlegging en praktische toepassing van de richtlijn.

[15] PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23.

De mogelijkheid is gecreëerd een potentieel gevaarlijke machine te verbieden. Een lidstaat moet dit potentiële gevaar constateren, bewarende maatregelen nemen en de Commissie en de overige lidstaten hiervan in kennis stellen. Na onderzoek kan het bij deze richtlijn opgerichte machinecomité een communautair verbod opleggen (volgens de regelgevingsprocedure).

Aan de procedure bij aanvechting van een geharmoniseerde norm en de vrijwaringsclausule zijn twee afzonderlijke artikelen gewijd.

Ten aanzien van de beoordeling van de overeenstemming van onder de richtlijn vallende machines is het onderscheid behouden tussen machines in het algemeen en machines met een verhoogd risico (deze laatste zijn in bijlage IV vermeld). Voor de eerste categorie is alleen de procedure voor de beoordeling van de overeenstemming met interne controle van de productie (bijlage VII) van toepassing; voor machines met een verhoogd risico kan de fabrikant of zijn gevolmachtigde kiezen tussen een beoordeling van de geschiktheid in het licht van de geharmoniseerde normen (bijlage IX), een EG-typeonderzoek van de machine (bijlage X) en volledige kwaliteitsborging (bijlage XI).

Opgemerkt zij dat de mogelijkheid het technisch dossier van een overeenkomstig geharmoniseerde normen gefabriceerde machine bij een aangemelde instantie te deponeren, waarna deze bericht van ontvangst geeft en geen onderzoek uitvoert, is geschrapt. Anderzijds is een vereenvoudigde procedure voor onder de richtlijn vallende machines zonder intrinsiek gevaar voor de veiligheid en gezondheid opgenomen (bijlage VIII).

Voor pseudo-machines (samenstellen die bijna een machine vormen, maar die niet zelfstandig een bepaalde toepassing kunnen realiseren) gelden slechts twee verplichtingen: er moeten een inbouwverklaring (bijlage II, deel B) en een montagehandleiding (bijlage V) bij worden gevoegd.

Met het oog op de doorzichtigheid van de in de lidstaten geldende wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen inzake de installatie en het gebruik van machines, zijn de lidstaten verplicht alle betrokken partijen en de Commissie te informeren over alle bestaande en voorgenomen toekomstige bepalingen.

In artikel 17 wordt specifiek ingegaan op onjuiste markeringen en worden de verplichtingen beschreven die voortvloeien uit het aanbrengen van de CE-markering op een niet onder de richtlijn vallende machine of het ontbreken van deze markering op een machine die hier wel onder valt.

Om de toepassingsgebieden van deze richtlijn en Richtlijn 95/16/EG inzake liften geheel op elkaar af te stemmen is een wijziging van laatstgenoemde richtlijn opgenomen (artikel 24).

Twee artikelen (de artikelen 18 en 19) zijn toegevoegd om enerzijds de noodzakelijke samenwerking tussen de lidstaten te beschrijven en anderzijds de noodzakelijke vertrouwelijkheid bij de uitwisseling van informatie betreffende de toepassing van de richtlijn te waarborgen.

Bijlage I - Fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen

De in bijlage I opgenomen fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen zijn niet wezenlijk gewijzigd; de nummering van de diverse punten is waar mogelijk behouden. De meeste wijzigingen ten opzichte van de oorspronkelijke tekst zijn van redactionele aard; de belangrijkere wijzigingen worden hierna genoemd:

- een aantal eisen die in de huidige tekst golden voor machines waaraan gevaren in verband met de mobiliteit zijn verbonden of voor hijs- en hefmachines, zijn in het voorstel op alle machines van toepassing. Het gaat met name om:

- onverhoedse verplaatsingen bij het hanteren (punt 1.1.6),

- enkele bepalingen voor machines met meer dan een bedieningspost,

- de verplichting werkplekken en/of bestuurdersplaatsen te beschermen tegen vervuiling van buitenaf (punt 1.5.1),

- de verplichting over zitplaatsen te beschikken, met name in geval van machines die aan trillingen onderhevig zijn (punt 1.5.2),

- gevaren door blikseminslag (punt 1.6.3);

- de punten betreffende de gebruiksaanwijzing (punt 1.10 en volgende) zijn gewijzigd om de begrijpelijkheid te vergroten;

- aan alle hoofdstukken betreffende bijzondere risico's is een waarschuwing toegevoegd om de aandacht erop te vestigen dat de machines in kwestie aan alle in de bijlage opgenomen fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen moeten voldoen;

- er zijn bijzondere punten toegevoegd in verband met de machines die aan het toepassingsgebied van de richtlijn zijn toegevoegd.

De fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen worden vermeld per categorie machines, fundamentele eisen die op alle machines van toepassing zijn gevolgd door aanvullende eisen voor bepaalde categorieën:

- machines voor agrolevensmiddelen en machines bestemd voor de cosmetische en farmaceutische industrie,

- met de hand vastgehouden en/of geleide draagbare machines,

- draagbare werktuigen met explosieve lading,

- machines voor de bewerking van hout en soortgelijke materialen,

- machines waaraan gevaren in verband met de mobiliteit zijn verbonden,

- machines waaraan gevaren in verband met hijs- of hefverrichtingen zijn verbonden,

- machines bestemd om bij ondergrondse werkzaamheden te worden gebruikt,

- machines waaraan gevaren in verband met het heffen of verplaatsen van personen zijn verbonden,

- machines bestemd voor het heffen van personen met een verminderde mobiliteit,

- bouwliften, bestemd voor het heffen van personen of personen en goederen.

Bij het ontwerpen van een machine is de fabrikant verplicht in bijlage I op te zoeken welke fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen op deze machine van toepassing zijn. Deze taak van de fabrikant zou waarschijnlijk eenvoudiger zijn als bijlage I op basis van de gevaren was opgesteld, waarbij voor ieder gevaar een algemene regel zou worden gegeven gevolgd door bijzondere gevallen voor de diverse categorieën machines.

De Commissie is voornemens in samenwerking met de betrokken ondernemingen toelichtende richtsnoeren per categorie machines op te stellen.

Bijlage II - Verklaringen

De inhoud van de in bijlage II bedoelde verklaringen is aangepast aan de opname van veiligheidscomponenten in machines. Er zijn nog maar twee soorten verklaringen: de EG-verklaring van overeenstemming voor alle machines en de inbouwverklaring voor pseudo-machines.

Bijlage IV - Categorieën potentieel gevaarlijke machines

De in bijlage IV opgenomen lijst van machines met een verhoogd risico is gewijzigd met het oog op de interpretatieproblemen die de bestaande lijst opleverde, met name de punten 1.1 tot en met 1.4 en punt 4. De punten 14 en 15 zijn nu van toepassing op alle "verwijderbare mechanische overbrengingssystemen" en niet meer alleen op "verwijderbare aftaktussenassen voor krachtoverbrenging ".

Draagbare werktuigen met explosieve lading zijn aan de lijst van machines toegevoegd; anderzijds zijn ook machines geschrapt: machines voor de vervaardiging van pyrotechnische producten, logische eenheden voor beveiligingsfuncties bij met twee handen te bedienen bedieningsorganen, kantelbeveiligingsinrichtingen (ROPS) en constructies ter beveiliging tegen vallende voorwerpen (FOPS).

Bijlagen V en VIII betreffende pseudo-machines en machines zonder intrinsiek gevaar

Er is een speciale bijlage toegevoegd betreffende de montagehandleiding van pseudo-machines (bijlage V). Ook bijlage VIII, betreffende de beoordeling van de overeenstemming voor een machine zonder intrinsiek gevaar voor de veiligheid en gezondheid, is toegevoegd.

Bijlagen VI, VII, IX, X en XI betreffende de beoordeling van de overeenstemming

De inhoud van de bijlagen die overeenkomen met de in Besluit 93/465/EEG beschreven modules (bijlagen VI, VII, X en XI) is hetzelfde gebleven, maar de formulering is gewijzigd om het gebruik ervan te vergemakkelijken.

Aan het technisch dossier, dat in verschillende modules aan de orde komt, is een afzonderlijke bijlage gewijd (bijlage VI) om te voorkomen dat deze tekst op verschillende plaatsen moet worden opgenomen.

Bijlage IX, betreffende de beoordeling van de geschiktheid van een machine in het licht van de geharmoniseerde normen, is toegevoegd met het oog op de praktijk die bestaat krachtens de richtlijn uit 1989, die vóór de goedkeuring van de modules is opgesteld. Deze procedure houdt een aanzienlijke vereenvoudiging in voor fabrikanten die ervoor hebben gekozen hun machines overeenkomstig geharmoniseerde normen te produceren; als deze zou worden geschrapt zou dat voor de ondernemingen een groot nadeel opleveren. De kosten van de toepassing van de richtlijn zouden hierdoor toenemen.

In de bijlagen IX (beoordeling van de geschiktheid in het licht van de geharmoniseerde normen) en X (EG-typeonderzoek) is gepreciseerd dat de aangemelde instantie het technisch dossier gedurende 15 jaar moet bewaren. Deze precisering ontbreekt in de modules.

Bijlage XI, betreffende de volledige kwaliteitsborging, is gewijzigd ten opzichte van de hiermee corresponderende module. Aangegeven wordt dat de fabrikant voor iedere door hem gefabriceerde machine over een technisch dossier moet kunnen beschikken, zodat hij kan reageren op een met redenen omkleed verzoek van een lidstaat die van mening is dat de machine in kwestie gebrekkig is.

Bijlage XII - Minimumcriteria voor de aanmelding van keuringsinstanties

Bijlage XII bevat minimumcriteria en komt overeen met de tekst van de huidige richtlijn.

9. SAMENHANG MET ANDER COMMUNAUTAIR BELEID

De machinerichtlijn lijkt niet in strijd te zijn met ander communautair beleid, zoals de richtlijnen betreffende het gebruik van machines (Richtlijn 89/655/EEG, zoals gewijzigd).

10. EXTERNE RAADPLEGING

De afgelopen drie jaar zijn vele partijen geraadpleegd die verenigd zijn in de werkgroep die is ingesteld door het bij artikel 6 van deze richtlijn opgerichte machinecomité. Alle betrokken partijen op lidstaatniveau evenals de Europese organisaties van fabrikanten en vakbonden hebben hun mening kunnen geven en opmerkingen kunnen maken. Op grond van deze raadpleging kon worden vastgesteld in welke zin de bestaande richtlijn moest worden aangepast en konden oplossingen worden gezocht voor problemen bij de toepassing.

De definitieve versie van het voorstel tot herziening van de machinerichtlijn is voortgekomen uit drie opeenvolgende ontwerpen, die alle drie aan de werkgroep zijn voorgelegd. Voorzover mogelijk zijn de kritiek en opmerkingen van de lidstaten alsook van de Europese brancheorganisaties en vakbonden en in het bijzonder van het Raadgevend Comité voor de veiligheid, de hygiëne en de gezondheidsbescherming op de arbeidsplaats erin verwerkt.

11. EFFECTBEOORDELING

Deze beoordeling van het effect van de herziening van de richtlijn op de Europese economie en met name op het MKB is gebaseerd op een studie die in opdracht van de Commissie door een externe organisatie is uitgevoerd. [16]

[16] Etude d'impact de la révision de la directive "Machines" (98/37/CE) - Overeenkomst nr. ETD/00/502945 (op aanvraag beschikbaar bij de informatiedienst van DG Ondernemingen).

Opgemerkt zij dat een reële kosten-batenanalyse van het ontwerp voor een herziening van de richtlijn voor iedere concrete situatie praktisch onmogelijk is aangezien de situaties zeer sterk kunnen variëren. In gesprekken met fabrikanten en gebruikers zijn wel meningen verzameld die gebaseerd zijn op de ervaringen met de toepassing van de huidige richtlijn.

De herziening heeft een meerledig doel:

- de rechtszekerheid vergroten door degenen die de richtlijn moeten naleven en degenen die de naleving ervan moeten waarborgen een duidelijkere, preciezere tekst te bieden waarin de bestaande onduidelijkheden zijn opgeheven en uitsluitsel wordt gegeven over de uiteenlopende uitlegging van de huidige tekst;

- het toepassingsgebied aanpassen en preciseren;

- een zo hoog mogelijk veiligheids- en gezondheidsniveau bereiken.

Uit de studie kunnen de volgende conclusies worden getrokken.

De machinerichtlijn dekt een onbepaald aantal categorieën producten. Het aantal fundamentele veiligheidseisen bedraagt naar schatting ten minste honderd. Uit de nieuwe interpretatiegids die de Commissie in 1999 heeft gepubliceerd blijkt dat de richtlijn aanleiding is geweest voor zeer belangrijke en uiteenlopende technische, juridische en praktische vraagstukken.

Over het algemeen wordt het voorstel tot herziening positief beoordeeld. Alle geraadpleegde personen vinden dat de herziening van de richtlijn helderheid biedt op vele punten waarvan de uitlegging totnogtoe onzeker was.

De geraadpleegde deskundigen zijn unaniem van mening dat de arbeidsveiligheid door de herziening aanzienlijk wordt verhoogd.

De balans van de gecreëerde financiële en administratieve belasting van fabrikanten en gebruikers zal volgens de geraadpleegde fabrikanten positief uitvallen. De afname van de belasting als gevolg van realistische preciseringen in de nieuwe tekst compenseert de eventuele geringe uitgaven die door enkele detailpunten worden gegenereerd.

Enkele punten moeten met name worden toegelicht.

a) Noodzakelijke uitlegging van de bestaande tekst

De geraadpleegde personen waren van mening dat deze doelstelling is bereikt. Met name de nieuwe formulering van enkele eisen en de definitie van de in de herziening gebruikte terminologie werden geprezen.

Veiligheidscomponenten

De in de herziening opgenomen lijst van veiligheidscomponenten is uitputtend; het bij de richtlijn opgerichte comité kan deze lijst bijwerken. De huidige tekst bevat een open lijst, waardoor er controverses over het toepassingsgebied zijn. Deze meningsverschillen vormden een aanzienlijke belemmering voor het bedrijfsleven.

Afstemming met de laagspanningsrichtlijn

Een ander belangrijk probleem is de vraag welke elektrische apparaten onder de machinerichtlijn vallen. Hierover is een eindeloze discussie gaande tussen machinefabrikanten en fabrikanten van elektrische en elektronische apparatuur, met name in het kader van de normalisatie. De herziening bevat een precieze lijst van producten die niet onder de machinerichtlijn vallen. Deze maatregel houdt geen verandering voor de fabrikanten in maar betekent ontegenzeggelijk een verbetering voor de organisatie van de normalisatiewerkzaamheden.

b) Wijziging van het toepassingsgebied

In de herziening wordt voorgesteld een aantal nieuwe producten in het toepassingsgebied op te nemen.

Draagbare werktuigen met explosieve lading

Deze werktuigen werden als vuurwapens beschouwd en waren als zodanig van het toepassingsgebied uitgesloten. Anders dan op concurrerende werktuigen die volgens een ander procédé werken, mocht de CE-markering er niet op worden aangebracht. De sector is zeer te spreken over deze wijziging.

Bouwliften, bestemd voor het heffen van personen of personen en goederen

Met de opname van bouwliften, bestemd voor het heffen van personen of personen en goederen in het toepassingsgebied van de richtlijn wordt een einde gemaakt aan een juridische lacune, want zij vallen onder geen enkele van toepassing zijnde Europese richtlijn. Hiermee wordt tevens het verzoek van het bedrijfsleven ingewilligd om deze producten van het vrije verkeer te laten profiteren.

Motoren

Met de expliciete uitsluiting van motoren, die onder specifiekere richtlijnen vallen, komt een einde aan de door fabrikanten gemelde administratieve onzekerheid. De kosten worden hiermee gereduceerd en de verstoring van de handel wordt opgeheven.

c) "Pseudo-machines"

De bestaande richtlijn bevat bepalingen voor "onderdelen" van machines. Deze profiteren van het recht op vrij verkeer door middel van een speciale verklaring. Het begrip "onderdeel" was echter rekbaar; sommigen lieten er meer elementaire componenten onder vallen. De herziening geeft duidelijk aan dat het hier alleen om vrijwel voltooide machines gaat en bevat de verplichting de inbouwverklaring en een montagehandleiding aan de koper te overhandigen. Veel fabrikanten van pseudo-machines leveren al een montagehandleiding. De fabrikanten die dit nog niet doen, ramen de kosten voor het opstellen echter lager dan de kosten die ontstaan door hun wettelijke aansprakelijkheid. De ondervraagde fabrikanten benadrukten echter het belang van een redelijke uitlegging van deze eis. De montagehandleiding moet geen gebruiksaanwijzing worden die even uitgebreid is als die van een voltooide machine. Mits dit compromis in acht wordt genomen, zijn de kosten van deze maatregel aanvaardbaar.

d) Herziening van de fundamentele eisen

In dit punt komen alleen enkele fundamentele eisen aan de orde die in het bijzonder de aandacht van de geraadpleegde personen trokken.

Bediening

De herziening bevat de verplichting iedere werkplek uit te rusten met de noodzakelijke bedieningsorganen. Deze eis heeft geen gevolgen voorzover het organen betreft die voor iedere werkplek noodzakelijk zijn; de eis lijkt disproportioneel als deze inhoudt dat alle bedieningsfuncties op iedere werkplek aanwezig moeten zijn. Ten aanzien van de bediening van mobiele machines eist de herziening middelen om gebruik door onbevoegden te voorkomen. Deze maatregel kan tot gevolg hebben dat bepaalde voorzieningen moeten worden aangepast (systeem om het inschakelen van de machine aan bevoegde personen voor te behouden). Als de eis daadwerkelijk deze betekenis heeft, is deze niet disproportioneel ten opzichte van de ermee gewonnen veiligheid. Een nieuwe eis betreft bediening op afstand. Deze eis komt overeen met de stand van de techniek op dit punt als deze verder op redelijke wijze wordt geïnterpreteerd.

Cabines

De herziening bevat de eis dat de machine van een cabine moet zijn voorzien indien de werkomgeving gezondheidsrisico's met zich meebrengt. Aan de zeer algemene formulering van deze eis kleeft het probleem dat niet duidelijk is op welk punt de verplichtingen van de fabrikant ophouden en die van de gebruiker beginnen. Een excessieve uitlegging van deze tekst kan ertoe leiden dat de verantwoordelijkheid van de gebruiker kunstmatig op de fabrikant wordt afgewenteld. De extra kosten kunnen dan disproportioneel worden.

Blikseminslag

De herziening bevat de eis dat maatregelen ter voorkoming van blikseminslag moeten worden genomen indien de machine buiten is geïnstalleerd. Als deze eis zonder meer op ieder type machine wordt toegepast, kan dit zeer kostbaar worden.

Machines bestemd voor de cosmetische industrie

De eisen inzake hygiëne worden van toepassing verklaard op dit type machines, dat impliciet al werd bedoeld. A priori zal dit geen extra kosten opleveren omdat de fabrikanten deze eisen reeds toepassen.

e) Administratieve procedures en formele kant van de richtlijn

De richtlijn bepaalt dat een aangemelde instantie op grond van het dossier of het product moet bevestigen dat onder bijlage IV vallende materialen in overeenstemming zijn met geharmoniseerde normen. De betrokken fabrikanten betreuren dat de procedure volgens welke het technisch dossier kon worden gedeponeerd zonder dat onderzoek volgde, is geschrapt, aangezien deze weinig kosten met zich meebracht.

Anderzijds is voor machines waarvoor nu een EG-typeonderzoek moet worden uitgevoerd de kwaliteitsborgingsprocedure toegevoegd, wat de financiële en administratieve belasting van fabrikanten die machines per stuk of in een zeer kleine serie produceren zeer aanzienlijk vermindert. Het was bijna onmogelijk in ieder nieuw model de kosten van het EG-typeonderzoek te verdisconteren. De volledige kwaliteitsborging spreidt de kosten over de gehele productie.

Enkele ondervraagde fabrikanten spraken hun vrees uit voor een "maximalistische" uitlegging van sommige nieuwe eisen, waarbij verder wordt gegaan dan de letter van de tekst van de herziening. Deze onwettige uitleggingen zouden kunnen leiden tot disproportionele kosten. Een redelijke lezing is een noodzakelijke voorwaarde voor het succes van de herziening. De herziening vormt een evenwichtig geheel uit het oogpunt van veiligheid alsook administratieve en financiële belasting. Deze tekst zou een gunstig onthaal moeten vinden bij de economische en sociale partners aangezien deze geen radicale veranderingen inhoudt ten opzichte van de huidige situatie.

2001/0004 (COD)

Voorstel voor een RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende machines en tot wijziging van Richtlijn 95/16/EG

(Voor de EER relevante tekst)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 95,

Gezien het voorstel van de Commissie [17],

[17] PB C ... van ..., blz. ...

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité [18],

[18] PB C ... van ..., blz. ...

Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag [19],

[19] PB C ... van ..., blz. ...

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Richtlijn 98/37/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 juni 1998 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende machines [20], hield een codificatie van Richtlijn 89/392/EEG [21] in. Nu Richtlijn 98/37/EG opnieuw wordt gewijzigd, dient ter wille van de duidelijkheid al te worden overgegaan tot een algehele herziening van laatstgenoemde richtlijn.

[20] PB L 207 van 23.7.1998, blz. 1; Richtlijn gewijzigd bij Richtlijn 98/19/EG (PB L 331 van 7.12.1998, blz. 1).

[21] PB L 183 van 29.6.1989, blz. 9.

(2) De sector machinebouw vormt een belangrijk deel van de sector werktuigbouw en neemt als industrie een centrale plaats in de economie van de Gemeenschap in. De sociale kosten die voortvloeien uit het grote aantal ongevallen dat rechtstreeks het gevolg is van het gebruik van machines, kunnen worden verlaagd door de veiligheid in het ontwerp en de bouw van de machines te integreren, alsmede door behoorlijke installatie en onderhoud.

(3) Het is de taak van de lidstaten op hun grondgebied de veiligheid en gezondheid van personen, met name werknemers en consumenten, en in voorkomend geval huisdieren en goederen, te waarborgen, onder meer ten aanzien van de risico's die uit het gebruik van machines voortvloeien.

(4) De handhaving of de verbetering van het in de lidstaten bereikte veiligheidsniveau vormt een van de hoofddoelstellingen van deze richtlijn. De overbodige belasting van ondernemingen dient voor bepaalde soorten machines te worden verminderd: machines voor de vervaardiging van pyrotechnische producten, waarvan het belangrijkste gevaar wordt gedekt door Richtlijn 94/9/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 maart 1999 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende apparaten en beveiligingssystemen bedoeld voor gebruik op plaatsen waar ontploffingsgevaar kan heersen [22], kantelbeveiligingsinrichtingen en constructies ter beveiliging tegen vallende voorwerpen, die door de verklaring van de fabrikant van de volledige machine worden gedekt, en logische eenheden voor beveiligingsfuncties bij met twee handen te bedienen bedieningsorganen, die nu een integrerend deel van de in de handel gebrachte machines uitmaken.

[22] PB L 100 van 19.4.1994, blz. 1.

(5) Ter verzekering van de rechtszekerheid van de gebruikers moeten het toepassingsgebied en de begrippen in verband met de toepassing van deze richtlijn zo nauwkeurig mogelijk worden omschreven.

(6) De dwingende bepalingen voor bouwliften, bestemd voor het heffen van personen of personen en goederen en draagbare werktuigen met een explosieve lading bestemd voor industriële of technische doeleinden, veelal aangevuld met feitelijk verplichte technische specificaties en/of vrijwillige normen, leiden niet noodzakelijkerwijs tot een ander veiligheids- en gezondheidsniveau, maar vormen wegens hun verscheidenheid wel belemmeringen voor het handelsverkeer binnen de Gemeenschap. Bovendien zijn er aanzienlijke verschillen tussen de nationale systemen van verklaring van overeenstemming en van certificering. Daarom dienen bouwliften bestemd voor het heffen van personen of personen en goederen en draagbare werktuigen met explosieve lading, welke laatste van het toepassingsgebied van Richtlijn 91/477/EEG van de Raad van 18 juni 1991 inzake de controle op de verwerving en het voorhanden hebben van wapens [23] zijn uitgesloten, niet van het toepassingsbegied van deze richtlijn te worden uitgesloten.

[23] PB L 256 van 13.9.1991, blz. 51.

(7) Bouwliften, bestemd voor het heffen van personen of personen en goederen, die slechts een bijzonder geval zijn van hefwerktuigen voor personen, moeten eveneens onder deze richtlijn vallen. De in deze richtlijn vervatte veiligheids- en gezondheidseisen mogen echter gelet op het bijzondere gebruik ervan niet van toepassing zijn op toneelhefwerktuigen voor personen, d.w.z. permanent of tijdelijk in een toneelzaal geïnstalleerde werktuigen om personen van het toneel naar aangrenzende plaatsen en omgekeerd over te brengen.

(8) Markttoezicht is een essentieel hulpmiddel, aangezien dit een juiste en eenvormige toepassing van de bepalingen van de richtlijnen waarborgt. Daarom moet een rechtskader tot stand komen waarin dit op harmonieuze wijze kan gebeuren.

(9) Bij dit markttoezicht moet een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen de aanvechting van een geharmoniseerde norm die een machine het vermoeden van overeenstemming geeft, en de vrijwaringsclausule met betrekking tot een machine.

(10) Het in bedrijf stellen van een machine in de zin van deze richtlijn betreft uitsluitend het gebruik van de machine zelf voor het beoogde of redelijkerwijze te verwachten doel. Hiermee wordt niet vooruitgelopen op de eventuele omgevingsvoorwaarden die met betrekking tot het gebruik van de machine zouden kunnen worden voorgeschreven, mits deze voorwaarden geen wijzigingen van de machine ten opzichte van de bepalingen van deze richtlijn tot gevolg hebben.

(11) Wanneer de machine door een consument dat wil zeggen een niet-beroepsmatige bediener kan worden gebruikt, moet de fabrikant hiermee tijdens het fabricageproces rekening houden. Dit geldt ook wanneer het normale gebruik van de machine inhoudt dat aan een consument een dienst wordt verleend.

(12) Hoewel niet alle bepalingen van de richtlijn op pseudo-machines van toepassing mogen zijn, is het van belang dat het vrije verkeer van pseudo-machines wordt gewaarborgd wanneer zij krachtens een specifieke verklaring bestemd zijn om te worden ingebouwd in een machine of te worden samengebouwd met andere machines en op deze wijze een machine vormen waarop deze richtlijn van toepassing is.

(13) Het moet mogelijk zijn op jaarbeurzen, tentoonstellingen, enzovoort machines ten toon te stellen die niet aan de bepalingen van de richtlijn voldoen; het is wel gewenst dat geïnteresseerden duidelijk wordt meegedeeld dat genoemde machines niet aan de richtlijn voldoen en niet verkrijgbaar zijn in de staat waarin zij worden tentoongesteld.

(14) Deze richtlijn legt slechts algemene fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen vast, aangevuld met een reeks meer specifieke eisen voor bepaalde categorieën machines. Om het voor de fabrikanten gemakkelijk te maken aan te tonen dat is voldaan aan de fundamentele eisen, is het gewenst dat er op communautair niveau geharmoniseerde normen op het gebied van risicopreventie bij het ontwerp en de bouw van machines zijn die tevens de controle op de overeenstemming met de fundamentele eisen mogelijk maken. Deze op communautair niveau geharmoniseerde normen worden opgesteld door particuliere instellingen en moeten hun karakter van niet-verbindende tekst behouden.

(15) Gezien de aard van de aan het gebruik van onder deze richtlijn vallende machines verbonden gevaren, is het noodzakelijk procedures vast te stellen voor de beoordeling van de overeenstemming met de fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen. Bij de opstelling van deze procedures moet rekening worden gehouden met het belang van het aan deze machines verbonden gevaar. Derhalve moet voor elke categorie machine een adequate procedure worden vastgesteld, welke procedures in overeenstemming zijn met Besluit 93/465/EEG van de Raad van 22 juli 1993 betreffende de modules voor de verschillende fasen van de overeenstemmingsbeoordelingsprocedures en de voorschriften inzake het aanbrengen en het gebruik van de CE-markering van overeenstemming, die in de richtlijnen voor technische harmonisatie moeten worden gebruikt [24], waarbij met de aard van de voor deze machines vereiste keuring rekening wordt gehouden.

[24] PB L 220 van 30.8.1993, blz. 23.

(16) Het is wenselijk fabrikanten de volledige verantwoordelijkheid te geven om aan te tonen dat hun machines in overeenstemming met de bepalingen van deze richtlijn zijn. Voor bepaalde soorten machines met een verhoogd risico is echter een meer dwingende certificatieprocedure gewenst.

(17) Het is belangrijk dat de CE-markering volledig wordt erkend als enige markering die de overeenstemming van de machine met de eisen van deze richtlijn garandeert. Merktekens die derden kunnen misleiden omtrent de betekenis of de grafische vorm van de CE-markering, moeten verboden zijn.

(18) Om te verzekeren dat de CE-markering en het merk van de fabrikant dezelfde kwaliteit hebben, moeten zij met dezelfde techniek worden aangebracht. Om onderscheid te kunnen maken tussen de eventuele CE-markeringen op bepaalde componenten en de CE-markering van de machine als geheel, moet deze laatste worden aangebracht naast de naam van degene die de verantwoordelijkheid ervoor op zich heeft genomen, namelijk de fabrikant of zijn gevolmachtigde.

(19) De fabrikant of zijn gevolmachtigde is verplicht een risicoanalyse uit te voeren voor de machine die hij in de handel wil brengen. Hiertoe moet hij vaststellen welke veiligheids- en gezondheidseisen op zijn machine van toepassing zijn en welke maatregelen hij met het oog hierop moet nemen.

(20) Het is absoluut noodzakelijk dat de fabrikant of diens in de Gemeenschap gevestigde gevolmachtigde, alvorens de EG-verklaring van overeenstemming op te stellen, een technisch bouwdossier samenstelt. De volledige documentatie behoeft niet permanent in materiële vorm voorhanden te zijn, maar moet op verzoek ter beschikking kunnen worden gesteld. Genoemde documentatie behoeft geen gedetailleerde tekeningen van de voor de fabricage van de machines gebruikte onderdelen te bevatten, behalve indien kennis daarvan voor de controle van de overeenstemming met de fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen onontbeerlijk is.

(21) Degenen tot wie een in het kader van deze richtlijn genomen beslissing is gericht, moeten de motivering van deze beslissing en de voor hen openstaande rechtsmiddelen kennen.

(22) Overeenkomstig artikel 2 van Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden [25] moeten, naar gelang van het geval, de nodige maatregelen ter uitvoering van deze richtlijn overeenkomstig de raadplegingsprocedure van artikel 3 van genoemd besluit of overeenkomstig de regelgevingsprocedure van artikel 5 van genoemd besluit worden vastgesteld.

[25] PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23.

(23) De lidstaten dienen te voorzien in sancties die van toepassing zijn op schendingen van de bepalingen van deze richtlijn. Deze sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikwekkend zijn.

(24) De toepassing van deze richtlijn op een aantal machines voor het heffen van personen, in het bijzonder van personen met een verminderde mobiliteit, leidt tot een betere bepaling van de producten waarop deze richtlijn van toepassing is in verband met Richtlijn 95/16/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 juni 1995 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten betreffende liften. [26] Een nieuwe omschrijving van het toepassingsgebied van de laatstgenoemde richtlijn is nodig geacht en laatstgenoemde richtlijn moet derhalve worden gewijzigd.

[26] PB L 213 van 7.9.1995, blz. 1.

(25) Overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel is het teneinde de fundamentele doelstelling, namelijk de vergroting van de veiligheid van op de markt gebrachte machines, te verwezenlijken, noodzakelijk en passend, de essentiële veiligheids- en gezondheidseisen betreffende het ontwerp en de bouw van machines vast te stellen. Deze richtlijn gaat overeenkomstig artikel 5 van het Verdrag niet verder dan nodig is om de beoogde doelstellingen te verwezenlijken.

HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

Artikel 1

Toepassingsgebied

1. Deze richtlijn is van toepassing op de volgende producten:

a) de in artikel 2, tweede alinea, onder a) tot en met j), omschreven producten,

b) voor een ander doel dan het enkele vervoer van personen ontworpen en gebouwde vaartuigen die op luchthavens en in de mijnbouwindustrie worden gebruikt.

2. Deze richtlijn is niet van toepassing op:

a) componenten (waaronder veiligheidscomponenten) of uitrustingsstukken (inclusief verwisselbare uitrustingsstukken) die bestemd zijn om identieke componenten of uitrustingsstukken te vervangen en die geleverd zijn door hetzij de fabrikant van de oorspronkelijke machine, hetzij een derde, volgens de instructies van de fabrikant,

b) voor kermissen en amusementsparken bestemde materieel,

c) machines die speciaal zijn ontworpen of in bedrijf zijn gesteld voor nucleair gebruik en waarvan een defect uitstoot van radioactiviteit tot gevolg kan hebben,

d) vuurwapens,

e) vervoermiddelen, met inbegrip van aanhangwagens,

f) mobiele offshore-eenheden, alsmede onder deze richtlijn vallende machines die aan boord van dergelijke eenheden zijn geïnstalleerd,

g) machines die speciaal voor militair gebruik of ordehandhaving zijn ontworpen en gebouwd,

h) mijnliften,

i) toneelhefwerktuigen voor personen,

j) producten die onder een van de volgende categorieën vallen:

i) elektrische apparaten die uitsluitend voor huishoudelijk gebruik zijn bestemd,

ii) audio- en videoapparatuur,

iii) apparatuur die wordt gebruikt in de informatietechnologie,

iv) kantoormachines en -materialen,

v) schakelaars,

k) de volgende hoogspanningsinstallaties:

i) schakel- en besturingsapparatuur,

ii) transformators,

l) alle soorten motoren,

m) industriecomplexen als geheel, zoals petrochemische fabrieken, warmtekracht- en elektriciteitscentrales,

n) medische hulpmiddelen.

Artikel 2

Definities

In deze richtlijn wordt met "machine" een van de producten bedoeld, die in de tweede alinea, punten a) tot en met h), van het onderhavige artikel zijn gedefinieerd of in artikel 1, lid 1, onder b), zijn bedoeld.

Er gelden de volgende definities:

a) "machine stricto sensu":

i) een samenstel, voorzien van of bestemd om te worden voorzien van een aandrijfsysteem, maar niet op basis van rechtstreeks gebruikte menselijke of dierlijke spierkracht, van onderling verbonden onderdelen of organen waarvan er ten minste één kan bewegen, en die in hun samenhang bestemd zijn voor een bepaalde toepassing,

ii) een machine als bedoeld onder i) waaraan slechts de elementen voor de installatie op de plaats van gebruik of voor de aansluiting op kracht- of aandrijfbronnen ontbreken,

iii) een machine als bedoeld onder i) die gereed voor installatie is en die alleen in deze staat kan functioneren na montage op een voertuig of installatie in een gebouw of bouwwerk,

iv) een hijs- of heftoestel, rechtstreeks aangedreven door menselijke spierkracht;

b) "samenstel van machines": een samenstel van machines en/of pseudo-machines die, teneinde tot een zelfde resultaat bij te dragen, zodanig zijn opgesteld en worden bediend dat zij in samenhang functioneren;

c) "verwisselbaar uitrustingsstuk": een inrichting die na inbedrijfstelling van een machine of tractor door de bediener zelf hieraan wordt gekoppeld om deze een andere of bijkomende functie te geven, voorzover dit uitrustingsstuk geen vervangingsonderdeel of werktuig is;

d) "veiligheidscomponent": een component die afzonderlijk in de handel wordt gebracht teneinde op een in bedrijf zijnde machine of een tweedehands machine te worden aangebracht en in de volgende lijst is opgenomen:

i) componenten als bedoeld in de punten 19 en 20 van bijlage IV,

ii) logische eenheden voor de beveiliging van het circuit van de noodstopinrichting en voor de controle van beweegbare afschermingen,

iii) elektromagnetische bedieningsmechanismen voor het verrichten van gevaarlijke manoeuvres met machines,

iv) voor machines bestemde rook- of stofafvoersystemen,

v) voor machines bestemde afschermingen en veiligheidsvoorzieningen alsmede de blokkeerinrichtingen daarvan,

vi) lastbegrenzers voor hijs- of hefwerktuigen en constructies ter beveiliging tegen het omvallen van takels,

vii) inrichtingen op hijs- of hefwerktuigen ter voorkoming van botsingen,

viii) veiligheidsgordels en vergelijkbare voorzieningen die de bestuurder op zijn plaats houden,

ix) terugslagkleppen die om veiligheidsredenen in hydraulische circuits worden ingebouwd,

x) afschermingen voor verwijderbare mechanische overbrengingssystemen;

e) "hijs- of hefgereedschap": niet vast met de hijs- of hefmachine verbonden onderdeel of uitrustingsstuk voor het hijsen of heffen van een last, dat of tussen de machine en de last wordt geplaatst, of op de last zelf, dan wel een integrerend deel van de last uitmaakt. Stroppen en de componenten ervan worden eveneens als hijs- of hefgereedschappen beschouwd;

f) "verwijderbaar mechanisch overbrengingssysteem": verwijderbaar onderdeel dat is bestemd voor krachtoverbrenging van een aandrijfmachine of trekker naar de eerste vaste aslager van de aangedreven machine. Ten minste een van deze twee machines moet mobiel zijn;

g) "afscherming van verwijderbare mechanische overbrengingssystemen": inrichting waardoor blootgestelde personen worden beschermd tegen het door een verwijderbaar mechanisch overbrengingssysteem veroorzaakte gevaar te worden meegesleurd;

h) "draagbaar werktuig met explosieve lading": draagbaar werktuig voor industriële of technische doeleinden dat gebruikmaakt van een explosieve lading in de vorm van een patroon, om:

- hetzij een metalen onderdeel in een materiaal te bevestigen,

- hetzij dieren te slachten,

- hetzij merktekens op voorwerpen aan te brengen door koud te graveren,

- hetzij kabels te krimpen;

i) "pseudo-machine": een samenstel, voorzien van of bestemd om te worden voorzien van een aandrijfsysteem, van met elkaar verbonden mechanische onderdelen of organen die bijna een machine vormen, maar die niet zelfstandig een bepaalde toepassing kunnen realiseren. De pseudo-machine is bedoeld om te worden ingebouwd in of te worden samengebouwd met een of meer machines of andere pseudo-machines tot een machine waarop deze richtlijn van toepassing is;

j) "in de handel brengen": het voor het eerst onder bezwaarde titel of om niet in de Europese Unie ter beschikking stellen van een voor een eindgebruiker bestemde machine;

k) "fabrikant": elke natuurlijke persoon of rechtspersoon die verantwoordelijk is voor het ontwerpen en produceren van een onder deze richtlijn vallende machine met het doel deze onder zijn eigen naam of merk in de handel te brengen.

Eveneens als fabrikant worden beschouwd:

i) natuurlijke personen en rechtspersonen die voor eigen gebruik een onder deze richtlijn vallende machine ontwerpen of laten ontwerpen dan wel produceren of laten produceren;

ii) natuurlijke personen en rechtspersonen die ten tijde dat een onder deze richtlijn vallende machine in de handel wordt gebracht of in bedrijf wordt gesteld voor de overeenstemming van deze machine met deze richtlijn verantwoordelijk zijn;

l) "gevolmachtigde": elke in de Gemeenschap gevestigde natuurlijke persoon of rechtspersoon die schriftelijk door de fabrikant is gemachtigd om namens hem alle of een deel van de in deze richtlijn bedoelde verplichtingen en formaliteiten te vervullen;

m) "inbedrijfstelling": eerste gebruik in de Gemeenschap van een onder deze richtlijn vallende machine overeenkomstig het gebruiksdoel. Bij machines die voorafgaand aan het eerste gebruik niet door de fabrikant of een door hem aangewezen derde geïnstalleerd of afgesteld behoeven te worden, wordt het in de handel brengen beschouwd als inbedrijfstelling;

n) "geharmoniseerde norm": technische specificatie die in het kader van een door de Commissie volgens de procedures van Richtlijn 98/34/EG van het Europees Parlement en de Raad [27] verstrekte opdracht is vastgesteld door een normalisatie-instelling, te weten de Europese Commissie voor Normalisatie (CEN), het Europees Comité voor Elektrotechnische Normalisatie (CENELEC) of het Europees Instituut voor Telecommunicatienormen (ETSI), en die geen verplicht karakter heeft.

[27] PB L 204 van 21.7.1998, blz. 37; Richtlijn gewijzigd bij Richtlijn 98/48/EG (PB L 217 van 5.8.1998, blz. 18).

Artikel 3

Bijzondere richtlijnen

1. Voorzover de in deze richtlijn bedoelde risico's van een machine op meer specifieke wijze in andere communautaire richtlijnen zijn geregeld, is deze richtlijn voor die machine en die risico's niet of niet meer van toepassing zodra de genoemde richtlijnen ten uitvoer worden gelegd.

2. Voor machines die bestemd zijn om door een consument te worden gebruikt gelden, voorzover de gezondheids- en veiligheidsbepalingen niet in deze richtlijn of een andere specifieke communautaire tekst zijn opgenomen, de bepalingen van Richtlijn 92/59/EEG van de Raad. [28]

[28] PB L 228 van 11.8.1992, blz. 24.

Artikel 4

Markttoezicht

1. De lidstaten treffen alle dienstige maatregelen om ervoor te zorgen dat de machines uitsluitend in de handel gebracht en/of in bedrijf gesteld kunnen worden indien zij geen gevaar opleveren voor de veiligheid en de gezondheid van personen en, in voorkomend geval, huisdieren of goederen, wanneer zij op passende wijze worden geïnstalleerd en onderhouden en overeenkomstig hun bestemming of in redelijkerwijze voorzienbare omstandigheden worden gebruikt.

2. De lidstaten treffen alle dienstige maatregelen om te voorkomen dat pseudo-machines in de handel kunnen worden gebracht die niet aan de erop van toepassing zijnde bepalingen van deze richtlijn voldoen.

3. De lidstaten roepen bevoegde autoriteiten in het leven of wijzen deze aan om te controleren of de machines met de leden 1 en 2 in overeenstemming zijn.

4. De lidstaten stellen de taken, organisatie en bevoegdheden van de bevoegde autoriteiten vast en stellen de Commissie en de andere lidstaten hiervan en van eventuele latere wijzigingen in kennis.

Artikel 5

In de handel brengen

1. De fabrikant of zijn gevolmachtigde moet, alvorens een machine in de handel te brengen en/of in bedrijf te stellen, zich ervan vergewissen dat:

a) deze machine in overeenstemming is met de in bijlage I vermelde fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen;

b) de in artikel 12 bedoelde procedures ter beoordeling van de overeenstemming zijn gevolgd.

2. De fabrikant of zijn gevolmachtigde moet, alvorens een pseudo-machine in de handel te brengen, zich ervan vergewissen dat de in artikel 13 bedoelde procedures zijn gevolgd.

3. De fabrikant of zijn gevolmachtigde moet, ten behoeve van de in artikel 12 bedoelde procedure, beschikken over of toegang hebben tot de middelen die nodig zijn om zich ervan te vergewissen dat de machine met de fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen van bijlage I in overeenstemming is.

4. Wanneer de machines ook onder andere communautaire richtlijnen vallen die betrekking hebben op andere aspecten en voorzien in het aanbrengen van de CE-markering, geeft deze markering aan dat de machines ook aan deze andere richtlijnen voldoen.

Wanneer echter een of meer van deze richtlijnen gedurende een overgangsperiode de fabrikant of zijn gevolmachtigde laten kiezen welke regeling wordt toegepast, geeft de CE-markering uitsluitend aan dat de machine in overeenstemming is met de door de fabrikant of zijn gevolmachtigde toegepaste richtlijnen.

De verwijzingen naar de toegepaste richtlijnen, zoals in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen bekendgemaakt, moeten in de bij de machine gevoegde EG-verklaring van overeenstemming worden vermeld.

Artikel 6

Vrij verkeer

1. De lidstaten mogen op hun grondgebied het in de handel brengen en/of in bedrijf stellen van machines die aan deze richtlijn voldoen wat de eronder vallende risico's betreft, niet verbieden, beperken of verhinderen.

2. De lidstaten mogen het in de handel brengen van pseudo-machines die volgens de in bijlage II, deel B, bedoelde inbouwverklaring van de fabrikant of zijn gevolmachtigde bestemd zijn om in een machine te worden ingebouwd of met andere pseudo-machines tot een machine te worden samengebouwd, niet verbieden, beperken of verhinderen.

3. De lidstaten verhinderen niet dat op jaarbeurzen, tentoonstellingen, bij demonstraties enzovoort machines die niet met deze richtlijn in overeenstemming zijn, worden tentoongesteld, mits op een zichtbaar bord duidelijk is aangegeven dat de machines niet met de richtlijn in overeenstemming zijn en niet te verkrijgen zijn voordat zij door de fabrikant of zijn gevolmachtigde ermee in overeenstemming zijn gebracht. Bij de tentoonstelling van dergelijke machines die niet met de richtlijn in overeenstemming zijn, moeten bovendien alle passende veiligheidsmaatregelen worden genomen om de bescherming van personen te waarborgen.

Artikel 7

Vermoeden van overeenstemming

1. Machines die van de CE-markering zijn voorzien en vergezeld gaan van de EG-verklaring van overeenstemming, als beschreven in bijlage II, deel A, worden door de lidstaten geacht aan deze richtlijn te voldoen.

2. Machines die gebouwd zijn overeenkomstig een geharmoniseerde norm waarvan de referenties in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen bekend zijn gemaakt, worden geacht met de fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen waarop deze geharmoniseerde norm betrekking heeft, in overeenstemming te zijn.

3. De Commissie maakt de referenties van de geharmoniseerde normen in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen bekend.

4. De lidstaten nemen passende maatregelen om de sociale partners in staat te stellen op nationaal niveau invloed op de opstelling van de geharmoniseerde normen en op het daaraan gegeven gevolg uit te oefenen.

Artikel 8

Specifieke maatregelen

1. De Commissie kan volgens de in artikel 22, lid 3, bedoelde procedure iedere passende maatregel nemen voor de uitvoering van de bepalingen betreffende de volgende punten:

a) het bijwerken van de in artikel 2, tweede alinea, onder d), vermelde lijst van veiligheidscomponenten;

b) de in artikel 19 bedoelde regels voor samenwerking tussen de lidstaten;

c) het bijwerken van de lijst van in bijlage I, punt 3.4.2, bedoelde machines waarvoor een kantelveiligheidsvoorziening verplicht is;

d) het bijwerken van de lijst van in bijlage I, punt 1.6.11.2, bedoelde machines waarvoor informatie over de afgifte van niet-ioniserende straling moet worden verstrekt;

e) het verbod op het in de handel brengen van de in artikel 9 bedoelde machines.

2. De Commissie kan volgens de in artikel 22, lid 2, bedoelde procedure iedere passende maatregel nemen die uit de tenuitvoerlegging en de praktische toepassing van deze richtlijn voortvloeit.

Artikel 9

Bijzondere maatregelen voor potentieel gevaarlijke categorieën machines

Wanneer een lidstaat van mening is dat het in de handel brengen van een bepaalde categorie machines om redenen van veiligheid en gezondheid moet worden verboden of beperkt dan wel aan bijzondere voorwaarden moet worden gebonden, neemt hij alle hiervoor noodzakelijke en gerechtvaardigde tijdelijke maatregelen of overweegt hij deze te nemen. Hij stelt de Commissie en de overige lidstaten daarvan met vermelding van de redenen in kennis.

De Commissie raadpleegt de lidstaten en de andere betrokken partijen en stelt hen in kennis van het gevolg dat zij hieraan op gemeenschapsniveau wenst te geven. Na bespreking treft de Commissie, indien de nationale maatregelen gerechtvaardigd zijn en een communautaire actie tot een goede bescherming van de veiligheid en gezondheid van de burgers kan leiden, de noodzakelijke maatregelen volgens de in artikel 22, lid 3, bedoelde procedure.Artikel 10

Te volgen procedure bij aanvechting van een geharmoniseerde norm

Wanneer een lidstaat of de Commissie van mening is dat een geharmoniseerde norm als bedoeld in artikel 7, lid 2, niet geheel de in bijlage I vermelde fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen waarop deze norm betrekking heeft, dekt, wendt de Commissie of de lidstaat zich, met een toelichting, tot het bij Richtlijn 98/34/EG ingestelde comité. Dit comité brengt met spoed advies uit.

Op grond van het advies van het comité kan de Commissie beslissen de referenties van de betrokken geharmoniseerde norm niet in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen bekend te maken, tot een beperkte publicatie ervan over te gaan, deze te handhaven dan wel deze in te trekken.

Artikel 11

Vrijwaringsclausule "product"

1. Wanneer een lidstaat vaststelt dat een machine die de CE-markering draagt, vergezeld gaat van de EG-verklaring van overeenstemming en overeenkomstig het gebruiksdoel of in redelijkerwijze voorzienbare omstandigheden wordt gebruikt, de veiligheid van personen en, in voorkomend geval, huisdieren of goederen, in gevaar dreigt te brengen, neemt hij alle noodzakelijke maatregelen om deze machine uit de handel te nemen, te verbieden dat zij in de handel wordt gebracht en/of in bedrijf wordt gesteld of het vrije verkeer van deze machine te beperken.

De lidstaat stelt onmiddellijk de Commissie van een dergelijke maatregel in kennis met vermelding van de redenen ervoor, in het bijzonder als het niet-overeenstemmen het gevolg is van:

a) het niet naleven van de in artikel 5, lid 1, bedoelde fundamentele eisen;

b) het niet juist toepassen van de in artikel 7, lid 2, bedoelde geharmoniseerde normen;

c) een tekortkoming van de in artikel 7, lid 2, bedoelde geharmoniseerde normen zelf.

2. De Commissie treedt zo spoedig mogelijk met de betrokken partijen in overleg. Als de Commissie na afloop van dit overleg vaststelt dat de maatregel gerechtvaardigd is, stelt zij de lidstaat die het initiatief heeft genomen en de andere lidstaten hiervan onmiddellijk in kennis. Zo de Commissie na afloop van dit overleg vaststelt dat de maatregel niet gerechtvaardigd is, stelt zij de lidstaat die het initiatief heeft genomen en de fabrikant of zijn gevolmachtigde hiervan onmiddellijk in kennis. Wanneer de in lid 1 bedoelde beslissing gerechtvaardigd is door een tekortkoming in de geharmoniseerde normen, wendt de Commissie zich tot het bij Richtlijn 98/34/EG opgerichte comité indien de lidstaat die de beslissing heeft genomen deze wil handhaven en de Commissie of de lidstaat de in artikel 10 beschreven procedure inleidt.

3. Wanneer een machine niet met de richtlijn in overeenstemming is en toch van de CE-markering is voorzien, neemt de bevoegde lidstaat passende maatregelen jegens degene die de markering heeft aangebracht en stelt hij de Commissie en de andere lidstaten hiervan in kennis.

4. De Commissie ziet erop toe dat de lidstaten van het verloop en de resultaten van de procedure op de hoogte worden gehouden.

Artikel 12

Procedures voor de beoordeling van de overeenstemming van machines

1. Na de in bijlage I, punt 1.1.2., beschreven risicoanalyse, past de fabrikant of zijn gemachtigde een van de in de leden 2 tot en met 5 beschreven procedures voor de beoordeling van de overeenstemming toe.

2. Wanneer op grond van de risicoanalyse kan worden geconcludeerd dat de richtlijn geen nuttige gevolgen heeft, past de fabrikant of zijn gemachtigde de in bijlage VIII beschreven vereenvoudigde procedure toe.

3. Wanneer op grond van de risicoanalyse niet kan worden geconcludeerd dat de richtlijn geen nuttige gevolgen heeft, en wanneer bijlage IV niet op de machine van toepassing is, past de fabrikant of zijn gemachtigde om de overeenstemming van de machine met deze richtlijn te verklaren, de in bijlage VII bedoelde procedure van beoordeling van de overeenstemming met interne controle van de productie toe.

4. Wanneer op grond van de risicoanalyse niet kan worden geconcludeerd dat de richtlijn geen nuttige gevolgen heeft en wanneer bijlage IV op de machine van toepassing is, past de fabrikant of zijn gemachtigde om de overeenstemming van de machine met deze richtlijn te verklaren, een van de volgende procedures toe:

a) de in bijlage IX bedoelde procedure voor de beoordeling van de geschiktheid wat de geharmoniseerde normen betreft,

b) de in bijlage X bedoelde procedure van het EG-type-onderzoek,

c) de in bijlage XI bedoelde procedure voor volledige kwaliteitsborging.

5. Wanneer op grond van de risicoanalyse niet kan worden geconcludeerd dat de richtlijn nuttige gevolgen heeft en wanneer bijlage IV op de machine van toepassing is en de machine zonder inachtneming van de in artikel 7, lid 2, bedoelde geharmoniseerde normen, of met slechts gedeeltelijke inachtneming dier normen is gefabriceerd, past de fabrikant of zijn gemachtigde om de overeenstemming van de machine met deze richtlijn te verklaren, een van de volgende procedures toe:

a) de in bijlage X bedoelde procedure van het EG-type-onderzoek,

b) de in bijlage XI bedoelde procedure voor volledige kwaliteitsborging.

Artikel 13

Procedure voor pseudo-machines

De fabrikant van een pseudo-machine of zijn gevolmachtigde moet, voordat deze in de handel wordt gebracht:

(a) een inbouwverklaring opstellen zoals beschreven in bijlage II, deel B, die bij de pseudo-machine moet zijn gevoegd, totdat de inbouw is geschied en die vervolgens van het technisch dossier van de afgewerkte machine deel moet uitmaken;

(b) een montagehandleiding opstellen zoals beschreven in bijlage V.

Artikel 14

Aangemelde instanties

1. De lidstaten delen de Commissie en de andere lidstaten mee welke instanties zij met de in artikel 12, leden 4 en 5, bedoelde beoordeling van de overeenstemming met het oog op het in de handel brengen hebben belast, met welke specifieke taken deze instanties zijn belast en welk identificatienummer de Commissie hieraan vooraf heeft toegekend.

2. De Commissie maakt de lijst van aangemelde instanties met hun identificatienummer en de taken waarvoor zij zijn aangemeld ter informatie in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen bekend. Zij zorgt voor de bijwerking van deze lijst.

3. De lidstaten moeten bij de beoordeling van de aan te melden instanties de in bijlage XII opgenomen criteria hanteren. De instanties die voldoen aan de in de desbetreffende geharmoniseerde normen opgenomen beoordelingscriteria, waarvan de referenties uit hoofde van deze richtlijn in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen worden bekendgemaakt, worden geacht aan de genoemde criteria te voldoen.

4. Een lidstaat die een instantie heeft aangewezen, moet de aanmelding ongedaan maken, indien hij vaststelt:

a) hetzij dat de instantie niet meer aan de in bijlage XII bedoelde criteria beantwoordt,

b) hetzij dat herhaaldelijk verklaringen zijn afgegeven voor modellen van machines die niet aan de fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen van bijlage I voldoen.

Hij stelt de Commissie en de andere lidstaten daarvan onmiddellijk in kennis.

Artikel 15

Installatie en gebruik van de machines

1. De bepalingen van deze richtlijn doen geen afbreuk aan de bevoegdheid van de lidstaten om, met inachtneming van het Gemeenschapsrecht, de eisen voor te schrijven die zij noodzakelijk achten ter bescherming van personen, en met name van werknemers, bij het gebruik van machines, voorzover deze eisen geen wijzigingen inhouden van deze machines ten opzichte van de bepalingen van deze richtlijn.

2. De lidstaten treffen de maatregelen die zij noodzakelijk achten om ervoor te zorgen dat de betrokken partijen kennis kunnen nemen van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen inzake de installatie en/of het gebruik van machines. Zij stellen de Commissie daarvan in kennis.

Artikel 16

CE-markering

1. De CE-markering van overeenstemming bestaat uit de letters "CE" overeenkomstig het in bijlage III opgenomen model.

2. De CE-markering wordt duidelijk zichtbaar op de machine aangebracht overeenkomstig punt 1.9 van bijlage I.

3. Op de machines mogen geen merktekens worden aangebracht die derden kunnen misleiden omtrent de betekenis of de grafische vorm van de CE-markering.

Op de machines mogen wel andere merktekens worden aangebracht, mits dit niet ten koste gaat van de zichtbaarheid, de leesbaarheid en het begrip van de betekenis van de CE-markering.

Artikel 17

Onjuiste markering

De lidstaten beschouwen als een onjuiste markering:

a) de aanbrenging van de CE-markering uit hoofde van deze richtlijn op een machine waarop deze richtlijn geen betrekking heeft,

b) het ontbreken van de CE-markering en/of de EG-verklaring van overeenstemming bij een machine,

c) de aanbrenging op een machine van een ander merkteken dan de CE-markering dat krachtens artikel 16 verboden is,

Wanneer een lidstaat een onjuiste markering vaststelt, is de fabrikant of zijn gevolmachtigde verplicht de machine weer met de bepalingen van deze richtlijn in overeenstemming te brengen en de inbreuk overeenkomstig de door de lidstaat vastgestelde voorwaarden te doen beëindigen.

Indien het gebrek aan overeenstemming blijft bestaan, treft de lidstaat alle nodige maatregelen treffen om het in de handel brengen van de betrokken machine te beperken of te verbieden dan wel deze uit de handel te laten nemen, volgens de procedure van artikel 11.

Artikel 18

Vertrouwelijkheid

Onverminderd de bestaande nationale bepalingen en gebruiken op het gebied van geheimhouding, zien de lidstaten erop toe dat alle bij de tenuitvoerlegging van deze richtlijn betrokken partijen het vertrouwelijke karakter van de bij de uitvoering van hun taak verkregen informatie die onder de geheimhoudingsplicht valt, in acht nemen, behalve indien de bekendmaking ervan noodzakelijk is om de veiligheid en gezondheid van personen te beschermen.

Het in de eerste alinea bepaalde laat de verplichtingen van de lidstaten en de aangemelde instanties ten aanzien van de uitwisseling van informatie en de verspreiding van waarschuwingen, alsmede de informatieplicht waaraan de betrokken personen in het kader van het strafrecht zijn onderworpen, onverlet.

De beslissingen die de lidstaten en de Commissie uit hoofde van de artikelen 9 en 11 nemen, moeten openbaar worden gemaakt.

Artikel 19

Samenwerking tussen de lidstaten

De lidstaten nemen passende maatregelen om te waarborgen dat de in artikel 4, lid 3, bedoelde bevoegde autoriteiten die voor de tenuitvoerlegging van deze richtlijn verantwoordelijk zijn met elkaar samenwerken en de informatie uitwisselen die nodig is om deze richtlijn gelijk te kunnen toepassen.

Artikel 20

Recht van verdediging

Iedere krachtens deze richtlijn getroffen maatregel die ertoe leidt dat het in de handel brengen en/of in bedrijf stellen van een onder deze richtlijn vallende machine wordt beperkt, wordt nauwkeurig met redenen omkleed. De maatregel wordt zo spoedig mogelijk aan de belanghebbende meegedeeld met vermelding van de rechtsmiddelen die volgens de in de betrokken lidstaat geldende wetgeving openstaan, alsmede van de termijnen waarbinnen deze rechtsmiddelen moeten worden ingesteld.

Artikel 21

Verspreiding van informatie

De Commissie treft de nodige maatregelen om de nuttige gegevens die op de tenuitvoerlegging van deze richtlijn betrekking hebben, beschikbaar te stellen.

Artikel 22

Comité

1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie, hierna "machinecomité" genoemd.

2. In de gevallen waarin naar dit lid wordt verwezen, is de raadplegingsprocedure van artikel 3 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van de artikelen 7 en 8 van dit besluit.

3. In de gevallen waarin naar dit lid wordt verwezen, is de regelgevingsprocedure van artikel 5 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van de artikelen 7 en 8 van dit besluit.

De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt op drie maanden vastgesteld.

Artikel 23

De lidstaten stellen de sanctieregeling vast die van toepassing is op schendingen van nationale bepalingen die ter uitvoering van de onderhavige richtlijn zijn vastgesteld en treffen alle nodige maatregelen om de uitvoering ervan te verzekeren. De aldus bepaalde sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikwekkend zijn. De lidstaten delen deze bepalingen uiterlijk op de in artikel 26 genoemde datum aan de lidstaten mee en elke latere wijziging dienaangaande zo spoedig mogelijk.

Artikel 24

Wijziging van Richtlijn 95/16/EG

Richtlijn 95/16/EG wordt als volgt gewijzigd:

1. In artikel 1, komen de leden 2 en 3, als volgt te luiden:

"2. In deze richtlijn wordt onder "lift" verstaan: een werktuig dat bepaalde verdiepingen van gebouwen en bouwwerken bedient, met behulp van een draagplatform dat langs vaste, ten opzichte van het horizontale vlak meer dan 15 graden hellende geleiders beweegt. Dit werktuig is bestemd voor vervoer van:

- personen,

- personen en goederen.

Werktuigen waarvan het platform een volstrekt vaste baan in de ruimte volgt zonder langs vaste geleiders te bewegen, vallen eveneens onder het toepassingsgebied van deze richtlijn.

3. Deze richtlijn is niet van toepassing op:

- werktuigen voor het heffen van personen of van personen en goederen met een snelheid van 0,15 m/s of minder,

- kabelinstallaties, met inbegrip van kabelsporen,

- liften die speciaal zijn ontworpen en gebouwd voor militaire doeleinden of het handhaven van de orde,

- platformen bestemd om personen te heffen/te laten dalen en die gebruikt kunnen worden om werkzaamheden uit te voeren,

- mijnliften,

- toneelhefwerktuigen voor personen,

- liften die in vervoermiddelen zijn ingebouwd,

- liften die met een machine zijn verbonden en uitsluitend bestemd zijn om de toegang tot de werkplek mogelijk te maken,

- werktuigen voor personen met een verminderde mobiliteit, waarvan het platform zich langs de helling van een trap voortbeweegt,

- roltrappen en transportbanden."

2. In bijlage I komt punt 1.2 als volgt te luiden:

"1.2. Draagplatform

Het draagplatform van iedere lift moet uit een kooi bestaan. Deze kooi moet zodanig zijn ontworpen en gebouwd dat deze qua ruimte en sterkte berekend is op het maximale aantal personen en de nominale belasting van de lift die door de installateur zijn vastgesteld.

Wanneer de lift bedoeld is voor het vervoer van personen en de afmetingen ervan dit mogelijk maken, moeten het ontwerp en de bouw van de kooi zodanig zijn dat de toegang en het gebruik door gehandicapten niet door de structurele eigenschappen van de kooi worden belemmerd of verhinderd en dat de nodige aanpassingen kunnen worden aangebracht om hun het gebruik te vergemakkelijken."

Artikel 25

Intrekking

Richtlijn 98/37/EG wordt ingetrokken.

Verwijzingen naar de ingetrokken richtlijn gelden als verwijzingen naar de onderhavige richtlijn en worden gelezen volgens de in bijlage XIII opgenomen concordantietabel.

Artikel 26

Tenuitvoerlegging

1. De lidstaten moeten vóór 30 juni 2004 de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen vaststellen en bekendmaken die nodig zijn om aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.

Zij passen deze bepalingen toe vanaf 1 januari 2006.

Wanneer de lidstaten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten.

2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de bepalingen van nationaal recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen.

Artikel 27

Inwerkingtreding

Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Artikel 28

Adressaten

Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.

Gedaan te Brussel, op

Voor het Europees Parlement Voor de Raad

De Voorzitster De Voorzitter

BIJLAGE I

FUNDAMENTELE VEILIGHEIDS- EN GEZONDHEIDSEISEN BETREFFENDE HET ONTWERP EN DE BOUW VAN MACHINES

OPMERKINGEN VOORAF

1. De fabrikant van een machine of zijn gevolmachtigde is verplicht een risicoanalyse te verrichten om na te gaan welke risico's voor zijn machine gelden; bij het ontwerp en de bouw van de machine moet hij vervolgens rekening houden met zijn analyse.

2. De verplichtingen vervat in de fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen zijn alleen van toepassing indien het desbetreffende gevaar bij de betrokken machine aanwezig is wanneer deze op de door de fabrikant of zijn gevolmachtigde bedoelde wijze, alsmede in voorzienbare abnormale omstandigheden wordt gebruikt. In elk geval zijn de beginselen van geïntegreerde veiligheid (punt 1.1.2) en de verplichting tot markering en tot verschaffing van een gebruiksaanwijzing (punten 1.9 en 1.10.2) op alle machines van toepassing, met uitzondering van de in artikel 12, lid 2, bedoelde machines die geen gevaar met zich meebrengen.

3. De in deze bijlage vermelde fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen zijn dwingend. Gezien de stand van de techniek en in verband met de economische haalbaarheid is het evenwel mogelijk dat de doelstellingen niet kunnen worden bereikt. In dat geval moeten deze doelstellingen bij het ontwerp en de bouw van de machine worden nagestreefd.

4. De fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen zijn gegroepeerd naar categorie machines. Om aan alle relevante fundamentele eisen te voldoen, moet echter rekening worden gehouden met deze gehele bijlage. Het geheel aan risico's van een machine kan namelijk in verscheidene hoofdstukken van deze bijlage aan de orde komen.

1. FUNDAMENTELE VEILIGHEIDS- EN GEZONDHEIDSEISEN

1.1. Algemeen

1.1.1. Definities

In deze bijlage wordt verstaan onder:

1) "gevaarlijke zone": elke zone in en/of rondom een machine waar de aanwezigheid van een blootgestelde persoon een gevaar voor diens veiligheid of gezondheid oplevert;

2) "blootgestelde persoon": elke persoon die zich geheel of gedeeltelijk in een gevaarlijke zone bevindt;

3) "bediener": een of meer personen die tot taak hebben een machine te installeren, te laten werken, af te stellen, te onderhouden, te reinigen, te herstellen of te verplaatsen;

4) "gevaarlijke situatie": elke situatie waarin een persoon wordt blootgesteld aan een of meer gevaren of risico's;

5) "gevaar/risico": combinatie van de waarschijnlijkheid en de ernst van een verwonding of een aantasting van de gezondheid, welke combinatie zich kan voordoen in een gevaarlijke situatie;

6) "afscherming": machineonderdeel dat specifiek wordt gebruikt om te beschermen door middel van een materiële barrière;

7) "veiligheidsvoorziening": inrichting (anders dan een afscherming) die, alleen of in combinatie met een afscherming, een mogelijk gevaar wegneemt of een risico tot een aanvaardbaar niveau beperkt.

1.1.2. Beginselen van geïntegreerde veiligheid

a) De machine moet zodanig zijn gebouwd dat zij kan functioneren en kan worden afgesteld en onderhouden zonder dat de personen die deze handelingen onder de door de fabrikant vastgestelde omstandigheden alsmede in voorzienbare abnormale omstandigheden verrichten, aan gevaar worden blootgesteld.

De genomen maatregelen moeten erop gericht zijn elk ongevalsrisico gedurende de te verwachten levensduur van de machine, met inbegrip van het monteren, demonteren, ontmantelen (buiten bedrijf stellen) en slopen, volledig uit te sluiten.

b) Bij het kiezen van de meest passende oplossingen moet de fabrikant de volgende beginselen toepassen, in de gegeven volgorde:

- de risico's uitsluiten of zoveel mogelijk beperken (veiligheid in het ontwerp en de bouw van de machine integreren);

- de noodzakelijke beveiligingsmaatregelen treffen voor risico's die niet kunnen worden uitgesloten;

- de gebruikers informeren over de restrisico's als gevolg van een niet volledige doelmatigheid van de getroffen beveiligingsmaatregelen, aangeven of een bijzondere opleiding vereist is en of persoonlijke beschermingsmiddelen moeten worden gebruikt.

c) Bij het ontwerpen en bouwen van de machine alsmede bij het opstellen van de gebruiksaanwijzing moet de fabrikant of zijn gevolmachtigde niet alleen uitgaan van een normaal gebruik van de machine, maar tevens van het redelijkerwijze te verwachten gebruik.

De machine moet zodanig zijn ontworpen en gebouwd dat abnormaal gebruik, indien gevaarlijk, wordt voorkomen. In voorkomend geval moet de gebruiksaanwijzing de aandacht van de gebruiker vestigen op te ontraden gebruik dat, zoals uit ervaring is gebleken, van de machine kan worden gemaakt.

d) Bij het ontwerpen en bouwen van de machine moet rekening worden gehouden met de belemmeringen die de bediener ondervindt door een noodzakelijk of te voorzien gebruik van een persoonlijke beschermingsuitrusting.

e) De machine moet worden geleverd met alle speciale uitrustingen en accessoires die essentieel zijn om gevaar bij afstelling, onderhoud en gebruik te voorkomen.

1.1.3. Ergonomie

Onder de voorziene gebruiksomstandigheden moeten hinder, vermoeidheid en psychische belasting van de bediener tot een haalbaar minimum beperkt blijven, een en ander met inachtneming van de beginselen van de ergonomie.

1.1.4. Materialen en producten

De voor de bouw van de machine gebruikte materialen of de bij het gebruik ervan aangewende en ontstane producten mogen geen gevaar voor de veiligheid of de gezondheid van de blootgestelde personen opleveren.

Met name bij het gebruik van vloeistoffen, dampen en gassen moet de machine zo zijn ontworpen en gebouwd dat deze zonder gevaar als gevolg van vullen, gebruiken, opvangen en afvoeren kan worden gebruikt.

1.1.5. Verlichting

De machine moet worden geleverd met een ingebouwde, aan de werkzaamheden aangepaste verlichting indien, ondanks een normale ruimteverlichting, afwezigheid van die ingebouwde verlichting een risico kan inhouden.

De machine moet zodanig zijn ontworpen en gebouwd dat de geleverde verlichting geen hinderlijke schaduwzones, verblinding of gevaarlijke stroboscopische effecten veroorzaakt.

De in punt 3.1.2 beschreven fundamentele eis is ook van toepassing op vaste machines die bestemd zijn om buiten, en mogelijk in het donker, te worden gebruikt.

Indien bepaalde organen aan de binnenzijde veelvuldig moeten worden geïnspecteerd, moeten deze van een passende verlichting zijn voorzien; dit geldt eveneens voor de zones waar afstelling en onderhoud plaatsvinden.

1.1.6. Ontwerp van de machine met het oog op het hanteren ervan

De machine of elk van de samenstellende delen moet:

- veilig kunnen worden gehanteerd;

- verpakt of ontworpen zijn om veilig te kunnen worden opgeslagen zonder dat er beschadigingen ontstaan.

Bij het vervoeren van de machine en/of haar onderdelen mogen zich geen onverhoedse verplaatsingen kunnen voordoen en mag geen gevaar ontstaan als gevolg van gebrek aan stabiliteit, indien de machine en/of haar onderdelen volgens de instructies van de fabrikant of zijn gevolmachtigde worden gehanteerd.

Wanneer de machine of elk van haar onderdelen in verband met massa, afmetingen of vorm niet met de hand kan worden verplaatst, moet de machine of elk van haar onderdelen:

- hetzij voorzien zijn van bevestigingsmiddelen waardoor deze met hijs- of hefgereedschap kan worden aangevat,

- hetzij zodanig zijn ontworpen dat de machine met deze bevestigingsmiddelen kan worden uitgerust,

- hetzij een zodanige vorm bezitten dat normaal hijs- of hefgereedschap gemakkelijk kan worden aangebracht.

Wanneer de machine of een van haar onderdelen met de hand wordt vervoerd, moeten deze machine of dit onderdeel:

- hetzij gemakkelijk verplaatsbaar zijn,

- hetzij uitgerust zijn met voorzieningen om de machine of het onderdeel aan te vatten waardoor deze volstrekt veilig kunnen worden verplaatst.

Bijzondere voorzieningen moeten worden getroffen voor het hanteren van gereedschappen en/of onderdelen van machines, ook van lichte constructie, die gevaarlijk kunnen zijn.

1.2. Bediening

1.2.1. Veiligheid en betrouwbaarheid van de bedieningssystemen

De bedieningssystemen moeten zodanig ontworpen en uitgevoerd zijn dat zij zo veilig en betrouwbaar zijn dat er geen gevaarlijke situatie kan ontstaan. Meer bepaald moeten zij zo zijn ontworpen en gebouwd dat:

- zij bestand zijn tegen de normale bedrijfseisen en tegen invloeden van buitenaf;

- menselijke fouten bij de bediening niet tot gevaarlijke situaties kunnen leiden.

1.2.2. Bedieningsorganen

De bedieningsorganen moeten:

- duidelijk zichtbaar en herkenbaar zijn; het gebruik van pictogrammen wordt aanbevolen;

- zodanig zijn geplaatst dat een bedieningshandeling veilig, zonder aarzeling of tijdverlies en zonder misverstand geschiedt;

- zodanig zijn ontworpen dat de beweging van het bedieningsorgaan een logisch verband heeft met het bewerkstelligde effect;

- buiten gevaarlijke zones geplaatst zijn behalve, voorzover noodzakelijk, bepaalde organen zoals noodstoporganen en organen voor het leren bedienen van robots;

- zodanig geplaatst zijn dat hun bediening geen extra gevaren met zich meebrengt;

- zodanig zijn ontworpen of beveiligd dat het beoogde effect, indien dat gevaar kan opleveren, niet onopzettelijk kan plaatsvinden;

- zodanig zijn vervaardigd dat zij de te voorziene belasting kunnen verdragen. Bijzondere aandacht moet worden geschonken aan de noodstopvoorzieningen, die sterk belast kunnen worden.

Als een bedieningsorgaan zodanig is ontworpen en uitgevoerd dat er verschillende verrichtingen mee kunnen worden uitgevoerd, dat wil zeggen dat de verrichting niet ondubbelzinnig is, moet duidelijk worden aangegeven welke verrichting is gekozen en moet deze keuze zo nodig worden bevestigd.

De bedieningsorganen moeten zodanig zijn uitgevoerd dat de plaatsing, de verplaatsing en de weerstand die zij bieden, verenigbaar zijn met de desbetreffende verrichting, rekening houdend met de ergonomische beginselen.

De machine moet zijn voorzien van signalerings- en aanwijzingsinrichtingen waarvan kennis noodzakelijk is voor een veilig gebruik. De bediener moet deze signalen en aanwijzingen vanaf de bedieningspost kunnen waarnemen.

De bediener moet zich er vanaf iedere bedieningspost van kunnen vergewissen dat er zich geen personen in de gevaarlijke zones bevinden.

Indien dit onmogelijk is, moet het bedieningssysteem zodanig zijn ontworpen en uitgevoerd dat het inschakelen van de machine steeds wordt voorafgegaan door een geluids- en/of lichtsignaal. De blootgestelde persoon moet dan voldoende tijd hebben om de gevaarlijke zone te verlaten of het inschakelen van de machine te verhinderen.

Zo nodig moeten voorzieningen worden getroffen om te zorgen dat de machine slechts vanaf bedieningsposten op een of meer van tevoren bepaalde plaatsen kan worden bediend.

1.2.3. In werking stellen

Het in werking stellen van een machine mag alleen kunnen geschieden door een opzettelijk verrichte handeling met een hiervoor bestemd bedieningsorgaan.

Dit geldt ook voor:

- het opnieuw in werking stellen na een stilstand, ongeacht de oorzaak daarvan;

- het bewerkstelligen van een belangrijke wijziging in de werking.

Voorzover dit niet tot een gevaarlijke situatie leidt, mag het opnieuw in werking stellen of wijzigen van de werking geschieden door een bewuste handeling met een ander orgaan dan het hiervoor bestemde bedieningsorgaan.

In afwijking van de bovenstaande voorschriften mag bij het automatisch functioneren van een geautomatiseerde installatie het in werking stellen, het opnieuw in werking stellen na een stilstand of het wijzigen van de werking zonder ingreep plaatsvinden als dit geen gevaarlijke situaties voor de bediener en/of voor de blootgestelde personen oplevert.

1.2.4. Stopinrichtingen

1.2.4.1. Normale stopzetting

Elke machine moet zijn voorzien van een bedieningsorgaan waarmee zij op veilige wijze volledig kan worden stopgezet.

Elke werkplek moet zijn voorzien van een bedieningsorgaan waarmee, naar gelang van het risico, hetzij alle bewegende delen van de machine, hetzij een aantal daarvan kunnen worden stilgelegd, zodat de machine in veilige toestand is.

De stopopdracht aan de machine moet voorrang hebben op opdrachten voor het in werking stellen.

Wanneer de machine of de gevaarlijke onderdelen ervan tot stilstand zijn gekomen, moet de energievoorziening van de betrokken aandrijfmechanismen worden onderbroken.

1.2.4.2. Noodstop

Elke machine moet zijn voorzien van een of meer noodstopinrichtingen waarmee een onmiddellijk dreigende of ontstaande gevaarlijke situatie kan worden afgewend.

Dit geldt niet voor:

- machines waarbij het gevaar niet verminderd kan worden door de noodstopinrichting, hetzij omdat deze niet de normale tijd waarbinnen de machine stopt beperkt, hetzij omdat deze het niet mogelijk maakt de in verband met het gevaar vereiste bijzondere maatregelen te nemen;

- met de hand gedragen of handgeleide machines.

Deze inrichting moet:

- duidelijk herkenbare, goed zichtbare en snel bereikbare bedieningsorganen hebben;

- stopzetting van een gevaarlijk proces binnen de kortst mogelijke tijd bewerkstelligen zonder extra risico's te scheppen;

- eventueel bepaalde veiligheidsbewegingen in gang zetten of mogelijk maken dat deze in gang worden gezet.

Wanneer het in werking stellen van de noodstopinrichting wordt beëindigd nadat een stopbevel is gegeven, moet het stopbevel door blokkering van de noodstopinrichting gehandhaafd blijven totdat de blokkering wordt opgeheven; blokkering van de inrichting zonder dat deze een stopbevel genereert mag niet mogelijk zijn. Het opheffen van de blokkering van de inrichting mag alleen door een passende handeling kunnen geschieden en mag de machine niet in werking stellen, maar alleen een hernieuwde inschakeling mogelijk maken.

1.2.4.3. Complexe installaties

Machines of machinedelen die zijn ontworpen om in combinatie te functioneren moeten zodanig zijn ontworpen en gebouwd dat met de stopinrichtingen - met inbegrip van noodstopinrichtingen - niet alleen de machine kan worden stopgezet, maar tevens alle daarvoor en/of daarachter geschakelde installaties, indien het blijven functioneren daarvan gevaar kan opleveren.

1.2.5. Keuzeschakelaar voor de bedieningswijze of bedrijfsmodus

De gekozen bedieningswijze moet voorrang hebben op alle andere bedieningswijzen of bedrijfsmodi, met uitzondering van de noodstopinrichting.

Als de machine zodanig is ontworpen of gebouwd dat deze volgens verschillende bedieningswijzen of bedrijfsmodi kan worden gebruikt, waarbij van uiteenlopende veiligheidsniveaus sprake is, moet de machine voorzien zijn van een in elke stand vergrendelbare keuzeschakelaar. Elke positie van de keuzeschakelaar mag slechts overeenkomen met één bedieningswijze of bedrijfsmodus.

In plaats van een keuzeschakelaar mag ook gebruik worden gemaakt van andere middelen waarmee het gebruik van bepaalde functies van de machine tot bepaalde categorieën bedieners kan worden beperkt.

Als de machine voor bepaalde bewerkingen moet kunnen functioneren met uitgeschakelde veiligheidsvoorzieningen, moet de keuzeschakelaar voor de bedieningswijze of bedrijfsmodus tegelijkertijd:

- de automatische bedieningsstand onmogelijk maken;

- de bewegingen uitsluitend mogelijk maken door middel van bedieningsorganen die moeten worden vastgehouden;

- de werking van gevaarlijke bewegende delen alleen mogelijk maken bij extra veiligheidsmaatregelen en daarbij gevaren ingevolge gekoppelde sequenties voorkomen;

- elke beweging onmogelijk maken die gevaar zou kunnen opleveren doord