C 226/38 NL 8.8.2000 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
Advies van het Comité van de Regio’s over het thema „Op weg naar een Europese strategie voor
het geïntegreerd beheer van kustgebieden (GBKG) — Algemene beginselen en beleidsopties”
(2000/C 226/11)
HET COMITE ´VAN DE REGIO’S,
gezien het discussiedocument „Op weg naar een Europese strategie voor het geïntegreerd beheer van
kustgebieden (GBKG) — Algemene beginselen en beleidsopties” en het begeleidende document „Lessen
uit het demonstratieprogramma van de Europese Commissie inzake het geïntegreerd beheer van
kustgebieden (GBKG)”, dat werd opgesteld door het team van thematische deskundigen van ditdemonstratieprogramma;
gezien het besluit van het Bureau van 15 september 1999 om overeenkomstig artikel 265, lid 5,
commissie 4 „Ruimtelijke ordening, stadsbeleid, energie, milieu” met het opstellen van een advies terzake
te belasten;
gezien het advies van het Comité van de Regio’s over de „Mededeling van de Commissie inzake de
geïntegreerde inrichting van de kustgebieden” (CDR 114/96 fin) (
1);
gezien het ontwerpadvies (CDR 359/99 rev. 1) dat op 2 december 1999 door commissie 4 werd
goedgekeurd (rapporteur: mevrouw McNamara (IRL), EA),
heeft tijdens zijn 33e zitting van 12 en 13 april 2000 (vergadering van 12 april) het volgende advies
uitgebracht.
1.Inleiding — de biologische diversiteit en productiviteit van ecosystemen
in kustgebieden in stand te houden en de kwaliteit van hetkustmilieu te verbeteren.
1.1. Onder het begrip kustgebied wordt een gebied van
land en water verstaan waarvan de omvang wordt bepaald
1.4. Het GBKG impliceert coördinatie en samenwerking door de inrichtingsbehoeften. Kuststreken vertonen onderling
tussen alle bestuurders op ieder overheidsniveau, zowel lokaal, aanzienlijke verschillen in grootte, geomorfologische en hydro-
regionaal als nationaal, en gebruikers van hulpbronnen in logische kenmerken, biodiversiteit, landgebruik, administratie-
kustgebieden. Voor een effectief functioneren ervan dient aan ve, culturele en sociaal-economische systemen. De dynamiek
een aantal voorwaarden te worden voldaan. Er moet inzicht en natuurkundige diversiteit van kustgebieden zijn zo specifiek
zijn in het interregionale karakter van kustgebieden, de waarde dat zij zelden overeenkomen met bestaande administratieve
van deze gebieden dient te worden erkend en er moet een grenzen.
programma worden opgezet met acties en maatregelen. Voorts
is een kader noodzakelijk waarbinnen een geïntegreerd beheer
1.2. Door de grote geografische omvang van kustgebieden kan plaatsvinden, en is er behoefte aan een uitgebreide
en alle hulpbronnen die er deel van uitmaken, is er een enorme gegevensbank, relevante expertise en toereikende financiële
druk om deze gebieden te ontwikkelen en op allerlei — middelen.
tegenstrijdige en vaak botsende — manieren te benutten. Met
het geïntegreerd beheer van kustgebieden (GBKG) wordt danook beoogd, maximaal en optimaal gebruik te maken van de
gebieden en hun hulpbronnen, maar tegelijkertijd te voorko-2.Inhoud van het Commissiedocumentmen dat er onherstelbare schade ontstaat aan de natuurlijke
ecosystemen en processen die typisch zijn voor kustgebieden.
2.1. Het discussiedocument van de Europese Commissie
heeft een tweeledig doel:1.3. Het GBKG is een continu proces, waarmee via een
efficiëntere en holistische benadering wordt beoogd:— verzameling en verspreiding van de lering die op politiek
gebied uit het demonstratieprogramma inzake GBKG is
— duurzaamheid in gebruik en ontwikkeling van de hulp- getrokken;
bronnen in kustgebieden tot stand te brengen en te
handhaven, met als doel de kwaliteit van het bestaan van— het op gang brengen van een discussie, en de totstandbren-gemeenschappen die van deze hulpbronnen afhankelijkging van een consensus over een Europese strategie voorzijn, te verbeteren;het geïntegreerd beheer van kustgebieden teneinde de
huidige tendens te keren waarbij de duurzame ontwikke-
ling van de kustgebieden in Europa steeds meer in gevaar
wordt gebracht. (1) PB C 182 van 24.6.1996, blz. 12.
8.8.2000 NL C 226/39 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
2.2. Dankzij het demonstratieprogramma heeft een herzie- 4.2. Uit ervaring is gebleken dat de keuze voor een bepaald
bestuursniveau gebaseerd moet zijn op de omvang van het ning van het beleid in Europese kustgebieden kunnen plaats-
vinden, en gebleken is dat er verschillende vormen van betreffende kustgebied. Het CvdR benadrukt dan ook dat een
algemeen kader voor GBKG zou moeten bestaan uit een aantal goed beheer zijn. In het document worden zeven algemene
beginselen genoemd die voor alle toekomstige GBKG-initiatie- basisprincipes op transnationaal niveau, een beleidskader op
interregionaal niveau en meer aandacht voor definitie en ven zouden moeten gelden. Een Europese strategie voor het
geïntegreerd beheer van kustgebieden kan worden omschreven tenuitvoerlegging van beleid (waaronder gedetailleerde plan-
nen of strategieën) op regionaal en lokaal niveau. als een methode die deze zeven beginselen omvat, en duurzame
ontwikkeling van deze gebieden bevordert. In het document
worden ook de verschillende beleidsopties voor een Europese
GBKG-strategie onder de loep genomen, waaronder de rol van4.3. Het CvdR wijst erop dat lokale en regionale overhedende EU, coördinatie tussen verschillende sectoren en eenhet meest aangewezen zijn voor implementatie van hetwettelijk kader.GBKG, aangezien zij het meest direct te maken hebben met
kustproblemen en ervaring hebben met vraagstukken en beleidwaarvoor een multisectorale benadering geboden is. Lokale en
regionale autoriteiten vormen de ideale bestuurslaag om
bewustwording van GBKG-vraagstukken te bevorderen; hunsleutelrol in ruimtelijke ordening zal bij de ontwikkeling van 3.Algemene opmerkingen
GBKG-plannen van onschatbare waarde blijken.
3.1. Het Comité van de Regio’s is ingenomen met het
discussiedocument als bijdrage aan de ontwikkeling van een 4.4. Voorts onderstreept het CvdR dat lokale en regionale
Europese GBKG-strategie. overheden in staat zijn in te spelen op lokale behoeften, door
voor doorgaans regiogebonden problemen oplossingen te
bieden op lokaal niveau. Gezien de diversiteit van kustgebieden
zullen globale beleidsmaatregelen hun doel missen. Lokale en3.2. Uit het demonstratieprogramma is duidelijk naar vorenregionale overheden verkeren in de beste positie om lokaalgekomen dat kustgebieden in heel Europa weliswaar metGBKG-beleid te ontwikkelen.vergelijkbare problemen te kampen hebben, maar dat oplossin-
gen doorgaans specifiek voor bepaalde gebieden gelden. Daar-om wijst het CvdR erop dat lokale en regionale overheden een
essentiële rol moeten spelen in het GBKG. Juist lokale en 4.5. Het CvdR pleit voor oprichting van Europese samen-
regionale autoriteiten zijn het beste toegerust voor implemen- werkingsnetwerken van lokale en regionale overheden in
tatie van een geïntegreerd beheer van kustgebieden. kustgebieden. Daarbij kan worden gedacht aan een netwerk
dat vergelijkbaar is met het Netwerk van duurzame steden,
waarbij betrokkenen gemeenschappelijke problemen kunnen
bespreken en mogelijke oplossingen kunnen uitwisselen en3.3. Het CvdR pleit ervoor, de lering die uit het demonstra-verspreiden.tieprogramma is getrokken in het beleid mee te nemen. Het is
van mening dat verdere ontwikkeling van een Europese GBKG-strategie van essentieel belang is om een goed beheer van de
kustgebieden te bewerkstelligen, vooral omdat deze gebieden
de grenzen van regio’s overschrijden. Naar het oordeel van hetCvdR dient een dergelijke Europese strategie te bestaan uit een
5.Het belang van een EU-dimensie aantal coherente beginselen, maatregelen, initiatieven en een
programma ter ondersteuning van lokale en regionale overhe-den bij de tenuitvoerlegging van GBKG-beleid.
5.1. Het Comité van de Regio’s legt de nadruk op de waarde
van een EU-dimensie in het GBKG-proces. Het ontwikkelenvan een coherent GBKG-beleid in de lidstaten en hun regio’s
wordt daarmee vergemakkelijkt. Voor het welslagen van een
Europese GBKG-strategie dient een aantal zaken echter nader 4.Het belang van een lokale en regionale dimensie
te worden bekeken.
4.1. De volgende fase in de ontwikkeling van een Europese
GBKG-strategie bestaat volgens het CvdR uit het vaststellen 5.2. Het CvdR is van oordeel dat de EU een sturende rol op
macroniveau moet vervullen. Er is niet één enkele benadering van een kader waarbinnen het geïntegreerd beheer ten uitvoer
kan worden gelegd. Zoals de demonstratieprojecten hebben van een geïntegreerd beheer van de kustgebieden, en daarom
moet bij de keuze voor een bepaald bestuursniveau rekening aangetoond, zijn verschillende kaders geschikt voor en toepas-
selijk in specifieke gebieden. Elk kader dient te worden worden gehouden met de omvang van de betreffende kust-
streek. Op Europees niveau dient globaal beleid te worden afgestemd op de behoeften van de betreffende kuststreek; een
strategie die in een bepaalde lidstaat of regio goede resultaten opgesteld, de concrete beleidsplannen hoeven alleen op regio-
naal en lokaal niveau te worden uitgewerkt. oplevert, is niet per se geschikt voor een ander gebied.
C 226/40 NL 8.8.2000 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
5.3. De Europese Unie dient volgens het CvdR een pro- — het voortzetten en ondersteunen van onderzoek en oplei-
ding op GBKG-gebied, met bijvoorbeeld verdere ontwikke- actieve rol te spelen bij het stimuleren van GBKG-procedures
in Europa, onder meer door algemene beleidsbeginselen te ling van demonstratiemethoden en beleidskaders;
formuleren. Er dienen maatregelen op Europees niveau te
komen ter ondersteuning van regionale en lokale autoriteiten
— het verlenen van technische bijstand en expertise en bij de tenuitvoerlegging van het GBKG. Hiertoe beveelt het
het stimuleren van interregionale kaders, transnationale CvdR aan, het opzetten van een ondersteuningsprogramma in
samenwerking en uitwisseling van ervaring; overweging te nemen — vergelijkbaar met Interreg IIC — om
de samenwerking tussen regio’s te stimuleren en netwerken op
te zetten in bijvoorbeeld het Noordzeegebied, het Oostzee-— meer besef aankweken over nut en noodzaak van eengebied, de Atlantische Boog en het Middellandse-Zeegebied.geïntegreerd beheer van de kustgebieden.
5.4. Het CvdR is van oordeel dat de Europese Unie een
belangrijke rol heeft te vervullen bij het ontwikkelen en
onderhouden van grensoverschrijdende samenwerking tussen
lidstaten en met derde landen in het kader van het GBKG. 6.De noodzaak van betrokkenheid bij het geïntegreerd
Voor een adequaat beheer van kuststreken zijn transnationale beheer van de kustgebieden
overeenkomsten en samenwerkingsnetwerken noodzakelijk.
Het CvdR acht de EU het meest aangewezen om dergelijke
overeenkomsten te stimuleren.6.1. Het CvdR wijst erop dat er meer bewustwording moet
komen over het belang, en met name het adequate beheer, van
kustgebieden. Hiertoe dienen alle huidige bestuurders zich op5.5. Het CvdR dringt aan op een uitvoerige herziening vaninternationaal, nationaal, regionaal en lokaal niveau voor hetal het Europees beleid dat kuststreken aangaat, en van alleGBKG-proces in te zetten. Dit vereist — in tegenstelling totinitiatieven met een Europese dimensie. Het gaat hierbij omeen ondersteunende rol — actieve en permanente participatie.beleid inzake ruimtelijke ontwikkeling zoals vastgelegd inDe noodzaak van het GBKG dient te worden erkend en erhet EROP, sociaal-economisch beleid zoals het GLB, hetdienen financiële middelen voor te worden uitgetrokken. Hetvisserijbeleid en steunprogramma’s voor toeristische kustplaat-CvdR is van mening dat lokale en regionale overhedensen, het milieubeleid (programma’s ter bestrijding van milieu-zich hiervoor dienen in te zetten, en een deel van devervuiling en voor natuurbehoud) en alle bijstand via deverantwoordelijkheid op zich moeten nemen.structuurfondsen die van invloed is op de ontwikkeling van
kustgebieden. Het CvdR stelt voor, alle bestaande beleidsmaat-
regelen te evalueren en te onderzoeken om er zeker van te zijn6.2. Het CvdR is zich ervan bewust dat het geïntegreerddat ze geen negatieve uitwerking hebben op kustgebieden.beheer van kustgebieden een complex proces is, waarbij alleDaarnaast beveelt het CvdR aan, GBKG-beginselen enbestuurders en gebruikers betrokken dienen te worden, evenalsstrategieën na voltooiing van het demonstratieprogramma innationale regeringen, overheidsinstanties, regionale en lokalehet globale EU-beleid op te nemen.overheden, NGO’s, relevante commerciële sectoren en de
bevolking. Eerste voorwaarde voor een adequaat beheer van
kustgebieden is echter inzet van alle bestuurders en gebruikers5.6. Voor een toekomstig coherent GBKG-beleid op Euro-om het GBKG-proces te doen slagen. Het CvdR beveeltpees niveau stelt het CvdR voor een interdisciplinair team indaarom aan, binnen lokale, regionale en nationale overhedente stellen, waarin de verschillende beleidsterreinen van demechanismen in het leven te roepen die ervoor kunnen zorgenbetrokken directoraten-generaal zijn vertegenwoordigd, en datdat synergieën tot stand komen en alle relevante sectoren enzou moeten worden geleid door het meest aangewezen D.-G.individuen bij het proces betrokken worden.(bijv. het D.-G. Milieu). Taken van het team zouden zijn:
verdere ontwikkeling van een Europese GBKG-strategie en
verdere integratie van GBKG-beginselen in andere relevante
beleidsgebieden.
7.De noodzaak van afbakening van kustgebieden
5.7. Het Comité van de Regio’s benadrukt de ondersteunen-
de rol die de Europese Unie dient te spelen bij het geïntegreerdbeheer van de kustgebieden, o.a. op de volgende manieren:7.1. Het CvdR pleit voor afbakening van kustgebieden op
basis van natuurkundige factoren, waar nodig op lokaal niveau,zodat kan worden vastgesteld wat voor soort beleid gevoerd — tenuitvoerlegging van het GBKG vergemakkelijken, door
dient te worden. Hiertoe dienen alle beschikbare gegevens middel van een ondersteuningsprogramma ter bevordering
over kustgebieden te worden verzameld en verwerkt: fysieke van samenwerking tussen regio’s en de vorming van
omvang, bestuur en gebruikers. Het CvdR acht het definiëren netwerken;
van kustgebieden om de volgende redenen zeer zinvol:
— het verlenen van middelen, met name om regionale en
lokale overheden te ondersteunen bij het oplossen van — bestaande problemen en tekortkomingen t.a.v. beheer
kunnen worden vastgesteld; kustproblemen;
8.8.2000 NL C 226/41 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
— er kan een inventaris worden gemaakt van de huidige belangrijke rol spelen in het beheer van deze gebieden. Deze
bestuurders dienen dan ook meer bewust te worden gemaakt bestuurders van kustgebieden en bestuurssystemen t.a.v.
kustgebieden; van het nut en de noodzaak van het beheer van de kustgebie-
den, en te worden opgeleid met het oog op de uitvoering van
GBKG-procedures.
— er kan meer samenwerking plaatsvinden tussen de huidige
bestuurders en overheden;
9.Conclusies— er kan een kader voor GBKG worden gecreëerd, met o.a.
nieuwe bestuursstructuren, die voor specifieke kustgebie-
den gelden. Het Comité van de Regio’s
9.1. is ingenomen met het discussiedocument en is van7.2. Het CvdR erkent dat de grenzen van kustgebiedenoordeel dat verdere ontwikkeling van GBKG-beginselen vanworden bepaald door natuurlijke kenmerken en systemen,essentieel belang is voor het opzetten van een GBKG-strategiemaar zij dienen wel duidelijk te worden afgebakend. Hetvoor de EU ter bescherming van kustgebieden en ter bevorde-stelt daarom voor, bij het definiëren van kustgebieden eenring van duurzame ontwikkeling en interregionale samenwer-evenwicht te vinden tussen natuurlijke kenmerken en bestaan-king;de bestuurssystemen. Bij het opstellen van een ontwerpbeleid
t.a.v. het GBKG in Ierland bijvoorbeeld stelde men negen op
natuurlijke wijze gevormde „kustkernen” vast. Deze werden 9.2. wijst op de belangrijke rol van lokale en regionale
vervolgens, op basis van onderzoek naar de bestaande admini- overheden bij de tenuitvoerlegging van het GBKG, gezien hun
stratieve grenzen, opgedeeld in dertien kernen, omdat het vrij ervaring met multisectorale vraagstukken en het doorgaans
gemakkelijk was strategische plannen voor dertien i.p.v. negen regiogebonden karakter van kustproblemen en -oplossingen.
kernen uit te werken. Het CvdR pleit ervoor, het definiëren van Gezien de diversiteit van de kustgebieden zijn lokale en
kustgebieden op lokaal/regionaal niveau te laten plaatsvinden, regionale overheden het meest aangewezen om lokale oplos-
aangezien deze bestuurslagen het best weten wat de juiste singen voor lokale problemen te bieden. Het CvdR pleit
grenzen zijn. voor oprichting van samenwerkingsnetwerken voor lokale en
regionale autoriteiten in kustgebieden, zodat betrokkenen
gemeenschappelijke problemen kunnen bespreken en mogelij-ke oplossingen kunnen uitwisselen en verspreiden, waarbij
ook de diverse belangen- of gebruikersgroepen en de lokale
bevolking zouden moeten worden betrokken;8.De noodzaak van financiële middelen
9.3. benadrukt het belang van een EU-dimensie voor het
ontwikkelen van een GBKG-strategie, en stelt voor, de Europese8.1. Het CvdR herhaalt dat voor een adequate tenuitvoerleg-Unie een sturende en ondersteunende rol te laten vervullen opging van het GBKG financiële middelen noodzakelijk zijn,macroniveau. Op die manier kunnen samenwerking tussenin het bijzonder voor ontwikkeling en ondersteuning vanregio’s en de vorming van netwerken waarvan lidstaten enuitvoeringsmechanismen voor het GBKG, opleiding en hetderde landen deel uitmaken, worden bevorderd. De EU vormtverzamelen van gegevens.het meest aangewezen bestuursniveau om grensoverschrijden-
de samenwerking ter ontwikkeling van een GBKG-strategieaan te moedigen, gezien de mogelijkheden van het nieuwe
programma Interreg IIIB; 8.2. Het CvdR wijst erop dat gegevensverzameling en
-verwerking essentieel zijn voor het vaststellen van een GBKG-kader. Het kan tijdrovend en kostbaar zijn, informatie te
9.4. wijst erop dat een uitvoerige herziening geboden is van vergaren en die zo relevant en toegankelijk mogelijk te maken.
al het Europees beleid dat kuststreken aangaat, en van andere Veel informatie is wel voorhanden, maar niet toegankelijk of
initiatieven met een Europese dimensie. Het gaat hierbij om niet overal bekend. Het CvdR stelt daarom voor om — met
het EROP, het GLB, het visserijbeleid en steunprogramma’s het oog op kostenbesparing — na te gaan welke informatie
voor toeristische kustplaatsen, het milieubeleid (programma’s reeds beschikbaar is en vervolgens de ontbrekende gegevens te
ter bestrijding van milieuvervuiling en voor natuurbehoud) en verzamelen. De behoeften aan onderzoek en informatie dienen
alle bijstand via de structuurfondsen die van invloed is op de middels partnerschappen tussen onderzoeksinstellingen en
ontwikkeling van kustgebieden; bestuurders in de kustgebieden te worden vastgesteld.
9.5. dringt aan op de instelling van een interdisciplinair
team waarin de verschillende beleidsterreinen van de betrokken 8.3. In de ogen van het CvdR zijn financiële middelen
ook van fundamenteel belang voor onderwijs en voor het directoraten-generaal zijn vertegenwoordigd. Taken van dit
team zouden zijn: verdere ontwikkeling van een Europese aankweken van meer besef van het geïntegreerd beheer
van kustgebieden, met name bij de huidige bestuurders in GBKG-strategie en verdere integratie van GBKG-beginselen in
andere relevante beleidsgebieden; kuststreken. Zij zullen in de toekomst waarschijnlijk een
C 226/42 NL 8.8.2000 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
9.6. wijst erop dat alle bestuurders en gebruikers zich voor natuurlijke kenmerken en bestaande bestuurssystemen ten
behoeve van kustregio’s. Deze afbakening zou op lokaal/regio- het GBKG-proces dienen in te zetten. Binnen lokale, regionale
en nationale overheden dienen mechanismen in het leven te naal niveau moeten plaatsvinden, aangezien lokale en regionale
overheden waarschijnlijk over de beste kennis beschikken worden geroepen die ervoor kunnen zorgen dat synergieën tot
stand komen en alle relevante sectoren en individuen bij het m.b.t. grenzen, bestuurders, administratieve indeling en be-
staande problemen; proces worden betrokken;
9.8. herhaalt de noodzaak van toereikende middelen, met
9.7. pleit voor afbakening van kustgebieden op basis van name voor ontwikkeling en ondersteuning van uitvoerings-
natuurkundige factoren, waar nodig op lokaal niveau, om te mechanismen voor het GBKG, gegevensverzameling en
kunnen bepalen welk beleid gevoerd moet worden, en stelt -verwerking, en voor opleiding, om tenuitvoerlegging van het
GBKG mogelijk te maken. voor bij deze afbakening een evenwicht te vinden tussen
Brussel, 12 april 2000.
De voorzitter
van het Comité van de Regio’s
Jos CHABERT