SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING

1.Beleidscontext

1.In de richtlijn energie-etikettering is bepaald dat de Commissie de doeltreffendheid van die richtlijn en de gedelegeerde handelingen ervan uiterlijk in 2014 moet evalueren.

2.In de richtlijn inzake ecologisch ontwerp is bepaald dat de Commissie de doeltreffendheid van die richtlijn en de uitvoeringsmaatregelen ervan uiterlijk in 2012 moet evalueren. In die laatste evaluatie is geconcludeerd dat het niet nodig is onmiddellijk een herziening van de richtlijn uit te voeren, maar dat deze in samen met de herziening van de richtlijn energie-etikettering kan plaatsvinden, aangezien de gevolgen van de uitvoeringsverordeningen inzake ecologisch ontwerp en de gedelegeerde verordeningen inzake energie-etikettering van dezelfde energiegerelateerde producten vaak aan elkaar gekoppeld en complementair zijn.

2.Evaluatie en probleemomschrijving

3.De richtlijn energie-etikettering en de richtlijn inzake ecologisch ontwerp zijn gecreëerd om het basisprobleem aan te pakken dat producten een negatief effect op het milieu kunnen hebben naargelang van de manier waarop zij worden vervaardigd, gebruikt en verwijderd.

4.De richtlijn inzake ecologisch ontwerp stuurt de markt door de minst efficiënte producten in de ban te doen. De richtlijn energie-etikettering moedigt consumenten aan producten met een hogere energie-efficiëntie te kopen door hen via een energie-etiket in te lichten over het energieverbruik ervan. De vereisten voor specifieke energiegerelateerde producten (zoals wasmachines of elektromotoren) worden vastgesteld door middel van gedelegeerde handelingen (wat betreft energie-etikettering) en uitvoeringshandelingen (wat betreft het ecologisch ontwerp).

5.Bij de evaluatie wordt niet ingegaan op de vraag of energiebesparingen in andere sectoren op een meer of minder kosteneffectieve manier worden behaald. Om de doelstellingen wat betreft het koolstofarm maken van de economie en wat betreft energie te bereiken, moeten in alle sectoren maatregelen worden genomen die tot energiebesparingen leiden; de kosten voor het verwezenlijken van die energiebesparingen door middel van ecologisch ontwerp en energie-etikettering zijn verwaarloosbaar of nihil.

6.Het accent ligt op de kaderrichtlijnen en niet op de afzonderlijke uitvoeringsmaatregelen, aangezien die aan een eigen effectbeoordelingsprocedure worden onderworpen. Nieuwe producten waarop in de toekomst ecologisch ontwerp en/of energie-etikettering van toepassing is, zullen worden bepaald in het werkplan 2015-2017 dat de Commissie later in 2015 wil goedkeuren in het kader van het pakket voor de kringloopeconomie.

7.De efficiëntie van energiegerelateerde producten verhogen, kan eveneens worden gerealiseerd met andere beleidsmaatregelen, waaronder belastingmaatregelen, stimuleringsregelingen enz. Deze effectbeoordeling heeft echter betrekking op de specifieke problemen die zich bij de tenuitvoerlegging van de twee richtlijnen hebben voorgedaan. In een bredere context is gebleken dat het beleid op het gebied van etikettering en ecologisch ontwerp wereldwijd goed werkt. 59 landen buiten de EU hebben energie-etiketten ingevoerd, waarvan de helft met een soortgelijk ontwerp als het EU-etiket. Minstens 45 landen buiten de EU hebben minimumeisen inzake energie-efficiëntie voor producten ingevoerd.

8.Er zijn tot nu toe 24 uitvoeringsverordeningen inzake ecologisch ontwerp vastgesteld. De betrokken producten variëren van huishoudelijke apparaten, zoals koelkasten, lampen en verwarmingstoestellen, tot professionele en industriële apparatuur, zoals elektromotoren en ventilators. Daarnaast zijn twaalf gedelegeerde verordeningen betreffende energie-etikettering vastgesteld, waarmee wordt gewaarborgd dat een reeks producten, voornamelijk consumentenproducten, voorzien van een EU-energie-etiket wordt verkocht.

9.De maatregelen op het gebied van ecologisch ontwerp en energie-etikettering die momenteel van kracht zijn, leveren tegen 2020 naar schatting een besparing van 175 Mtoe primaire energie op. Wat betreft milieuaspecten die niet het energieverbruik betreffen, is het meetbare effect tot nu toe minder duidelijk. Naar schatting zullen de energiebesparingen in 2020 100 miljard EUR per jaar opleveren, hetgeen neerkomt op 465 EUR per huishouden.

10.Het vaststellen van vereisten op EU-niveau levert niet alleen voordelen op milieu- en financieel gebied op, maar komt ook de industrie ten goede. Door een geharmoniseerd regelgevingskader op EU-niveau worden de kosten voor fabrikanten teruggedrongen en wordt innovatie op het gebied van energie-efficiëntie bevorderd.

11.Uit de voor deze effectbeoordeling verrichte evaluatie is evenwel gebleken dat met name door de invoering van de klassen A+ tot en met A+++ de doeltreffendheid van energie-etiketten geringer is geworden. De klassen A+++, A++ en A+, die tijdens de herschikking van de richtlijn in 2010 zijn toegevoegd, hebben de etikettering minder doeltreffend gemaakt om consumenten ervan te overtuigen efficiëntere producten aan te schaffen. De nieuwe etiketteringsschaal is begrijpelijk voor consumenten, maar zij zijn minder bereid meer te betalen voor efficiëntere producten. Het verschil tussen A+ en A+++ is voor hen minder van belang dan het verschil tussen C en A. Met het oog op de verdere technologische ontwikkeling is een aanpassing van de schaal van de etiketteringsklassen noodzakelijk zodra een groot deel van de markt de klasse A+++ bereikt. Het is nog niet tot een aanpassing van de schaal gekomen, aangezien hiervoor nog geen methode is overeengekomen. Een ander probleem met betrekking tot energie-etiketten is dat er meer grotere modellen worden verkocht: deze zijn efficiënter en vallen dus onder een hogere energieklasse, maar hebben wel een veel hoger absoluut energieverbruik dan kleinere toestellen van hetzelfde type.

12.Bepaalde problemen doen zich zowel bij ecologisch ontwerp als bij energie-etikettering voor. Ten eerste is er sprake van niet-naleving van de voorschriften betreffende ecologisch ontwerp en energie-etikettering, gedeeltelijk als gevolg van zwakke handhaving door de nationale markttoezichtautoriteiten. Ten tweede wordt een aantal productvoorschriften gekenmerkt door een laag ambitieniveau en, ten derde, door een lang regelgevingsproces, waardoor de technische en voorbereidende werkzaamheden achterhaald zijn op het moment dat beleidsbeslissingen worden genomen.

13.Tot slot doet zich voornamelijk in verband met het ecologisch ontwerp een probleem voor: aan de milieueffecten buiten het energieverbruik tijdens de gebruiksfase zou meer aandacht kunnen worden besteed.

3.Subsidiariteit

14.Vaststelling van maatregelen betreffende de efficiëntie van producten door de lidstaten afzonderlijk zou leiden tot belemmeringen voor het vrije verkeer van goederen in de EU en tot onnodige lasten voor de industrie, die dan in elke lidstaat aan andere regelgeving moet voldoen. Alleen met actie op EU-niveau kan worden gewaarborgd dat de vereisten en etiketten voor in de markt handel gebrachte producten in alle lidstaten gelijk zijn.

4.Doelstellingen