Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad houdende toepassing, voor de periode van 1 januari 1999 tot en met 31 december 2001, van een meerjarenschema van algemene tariefpreferenties"

(1999/C 40/09)

Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 2 december 1998 besloten om overeenkomstig artikel 23 (derde alinea) van zijn Reglement van Orde een advies op te stellen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling "Externe betrekkingen", die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 17 november 1998 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Giesecke.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 359e Zitting (vergadering van 2 december 1998) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. De Europese Unie heeft haar stelsel van handelspreferenties ten behoeve van ontwikkelingslanden - de zgn. SAP-regeling - in de afgelopen decennia voortdurend aangepast en bijgeschaafd zonder evenwel de bescherming van haar eigen gevoelige sectoren op te geven. Deze permanente stroomlijning van de SAP-regeling had tot doel beter in te spelen op de uiteenlopende behoeften van de diverse groepen ontwikkelingslanden, maar ook de belangen van de Europese importeurs beter te behartigen.

1.2. De laatste ingrijpende herziening van de SAP-regeling dateert uit 1995, het jaar waarin de huidige tienjarenperiode van start is gegaan. Deze herziening moest de regeling transparanter maken en alle betrokken partijen - niet alleen de overheden in de ontwikkelingslanden, maar ook de importeurs in de Unie, die in hun handelsbetrekkingen met de ontwikkelingslanden niet graag voor verrassingen komen te staan - meer zekerheid bieden.

1.3. Op twee punten onderscheidt de nieuwe regeling zich van de vorige: zij voorziet enerzijds in extra voordelen ten behoeve van ontwikkelingslanden die voldoende aandacht schenken aan sociale normen, milieubescherming en drugsbestrijding en anderzijds in een "graduatiemechanisme" dat tot doel heeft meer ontwikkelde landen geleidelijk uit de regeling te lichten.

1.4. Nu de eerste periode van drie jaar ten einde loopt, komt de Commissie met een aantal voorstellen voor verdere verbeteringen en aanpassingen.

2. Voorstellen van de Commissie

2.1. Om de toepassing van de SAP-regeling te vergemakkelijken stelt de Commissie voor om de - sterk uiteenlopende - regelingen voor resp. industrieproducten en landbouwproducten samen te voegen en de looptijd van beide regelingen voortaan te laten samenvallen.

2.2. Bovendien wil zij, gelet op de recente ontwikkelingen in Azië, nog even wachten met het bijwerken van de statistische gegevens waarvan wordt uitgegaan bij de toepassing van het graduatiemechanisme.

2.3. Verder stelt zij voor om de bijzondere regeling ter bevordering van de strijd tegen de drugshandel in de Midden-Amerikaanse staten en de Andesgroep-landen, die zij nog steeds noodzakelijk acht, te verlengen. Wel wil zij de desbetreffende regeling in de sector industrieproducten voortaan ook laten gelden voor de landen van de Midden-Amerikaanse Gemeenschappelijke Markt en voor Panama en wil zij de toekenning van deze extra voordelen voortaan afhankelijk maken van de naleving van sociale en milieunormen.

2.4. Voorts stelt zij voor om het toepassingsgebied van de milieuclausule, die tot nog toe alleen voor houtproducten gold, uit te breiden tot een aantal andere producten uit tropische bossen.

2.5. Ten slotte bevestigt zij haar voornemen om een bijzondere regeling voor de minst ontwikkelde landen in te voeren, op grond waarvan uiterlijk in 2005 nagenoeg alle producten uit deze landen net als die uit de ACS-landen met vrijstelling van douanerechten in de Unie zullen kunnen worden ingevoerd.

3. Opmerkingen van het Comité

3.1. Het Comité is van oordeel dat het aanbod van de Unie op het juiste moment komt. De wereldeconomie maakt moeilijke tijden door en steeds meer ontwikkelings- en transitielanden, en zelfs hele regio's, worden met bijzonder ernstige economische problemen geconfronteerd, die in enkele landen zelfs de stabiliteit van het democratisch bestel in gevaar brengen. Tegen deze achtergrond krijgt het handelsbeleid van de Unie, dankzij de gegarandeerde continuïteit en zekerheid, een belangrijke politieke betekenis, waarvan de impact veel verder reikt dan die van de aangeboden handelspreferenties.

3.2. Het Comité vindt het positief dat de Commissie de SAP-regeling voortdurend bijschaaft. Het staat dan ook volledig achter het voorstel om extra tariefpreferenties toe te kennen aan landen die internationaal erkende minimumnormen op sociaal en milieugebied in acht nemen, alsmede aan een aantal landen die ernstig werk maken van de bestrijding van de drugshandel.

3.3. Verder vindt het Comité het een goede zaak dat de Commissie de ingewikkelde procedures zo veel mogelijk tracht te vereenvoudigen. Het kan zich dan ook alleen maar verheugen over haar voorstel om alle regelingen in één enkele verordening samen te voegen.

3.4. Voorts kan het zich verenigen met het voorstel om, naar aanleiding van de recente economische ontwikkelingen in een aantal ontwikkelings- en transitielanden, nog even te wachten met het bijwerken van de statistische gegevens waarvan wordt uitgegaan bij de toepassing van het graduatiemechanisme, omdat de toepassing van dit mechanisme anders voor sommige landen zeer nadelig zou uitpakken. Het ziet het aangekondigde Commissieverslag met belangstelling tegemoet.

3.5. Om dezelfde reden is het van oordeel dat de Commissie ook zou moeten nagaan of het percentage c.q. het bedrag van de de minimis-regeling (artikel 30, lid 2) niet zouden moeten worden opgetrokken. Ook dit zou in de huidige situatie een positief signaal zijn.

3.6. Voorts stelt het voor om alle fundamentele arbeidsnormen uit de IAO-verklaring over fundamentele arbeidsbeginselen en -rechten in de SAP-regeling op te nemen en met het oog daarop artikel 12 van de verordening aan te vullen met een verwijzing naar de IAO-conventies nrs. 100 en 111.

3.7. In dit verband betreurt het dat een aantal EU-lid-staten sommige van deze conventies, en met name conventie nr. 138, nog steeds niet hebben geratificeerd.

3.8. Het Comité heeft er al meermaals op gewezen dat transparantie en betrouwbaarheid essentiële voorwaarden zijn voor een ruime acceptatie van de SAP-regeling door de SAP-landen zelf én door de Europese importeurs en bijgevolg ook voor een efficiënte werking van de regeling (). Het dringt er dan ook bij de Commissie op aan om aan dit aspect in de toekomst nog méér aandacht te besteden.

3.9. Het Comité kan het alleen maar toejuichen dat de Commissie ervoor gaat zorgen dat vrijwel alle producten uit de minst ontwikkelde landen uiterlijk in 2005 vrij van rechten in de Unie kunnen worden ingevoerd, o.m. door de oorsprongs- en cumulatieregels te vereenvoudigen. Het zou evenwel gaarne zien dat de voorgenomen maatregelen indien mogelijk sneller worden doorgevoerd.

3.10. Het vindt het goed dat de Commissie onverkort vasthoudt aan het beginsel van "globale neutraliteit van het liberaliseringsniveau" ten opzichte van de vorige stelsels.

3.11. In dit verband wijst het er evenwel op dat het niet over de vereiste statistische gegevens beschikt om het effect van vroegere wijzigingen in de SAP-regeling vanuit het oogpunt van het beginsel van globale neutraliteit objectief te kunnen beoordelen. Het dringt er dan ook bij de Commissie op aan gedetailleerde informatie over de ontwikkeling van de preferentiële invoer vanuit elk SAP-land te verstrekken.

3.12. De Commissie stelt voor dat haar het recht wordt toegekend om, ingeval een SAP-land te weinig administratieve medewerking verleent, op eigen initiatief de nodige stappen te ondernemen om de preferentiële behandeling van het land in kwestie gedurende drie - of eventueel zelfs zes - maanden op te schorten. Nu is het Comité weliswaar geen voorstander van een verruiming van de bevoegdheden van de Commissie, maar in dit geval heeft het daar minder bezwaren tegen omdat de voorgestelde procedure de besluitvorming beslist zal versnellen. Wel acht het Comité het absoluut noodzakelijk dat de Commissie ook passende maatregelen neemt om de elementaire belangen van de getroffen importeurs te beschermen. Daarom beveelt het de Commissie aan al in een vroeg stadium via het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen bekend te maken dat zij betwijfelt of het land in kwestie zich wel aan de afspraken houdt. Eventuele sancties mogen echter in geen geval gevolgen hebben voor contracten waarvan kan worden aangetoond dat zij nog vóór de publicatie van het bericht zijn gesloten.

Brussel, 2 december 1998.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

B. RANGONI MACHIAVELLI

() PB C 73 van 9.3.1998, blz. 51.