ARCHIVESHISTORIQUES
DELACOMMISSION
COLLECTION RELIEEDES
DOCUMENTS "COM"
COM(82)520
Vol.1982/0171

Disclaimer
Conformément aurèglement(CEE,Euratom)n°354/83duConseildu1erfévrier1983
concernantl'ouvertureaupublicdesarchiveshistoriquesdelaCommunauté économique
européenneetdelaCommunautéeuropéennedel'énergieatomique(JOL43du15.2.1983,
p.1),telquemodifiéparlerèglement(CE,Euratom)n°1700/2003du22septembre2003
(JOL243du27.9.2003,p.1),cedossierestouvertaupublic.Lecaséchéant,lesdocuments
classifiésprésentsdanscedossierontétédéclassifiésconformément àl'article5dudit
règlement.
InaccordancewithCouncilRegulation(EEC,Euratom)No354/83of1February1983
concerningtheopeningtothepublicofthehistoricalarchivesoftheEuropeanEconomic
CommunityandtheEuropeanAtomicEnergyCommunity(OJL43,15.2.1983,p.1),as
amendedbyRegulation(EC,Euratom)No1700/2003of22September2003(OJL243,
27.9.2003,p.1),thisfileisopentothepublic.Wherenecessary,classifieddocumentsinthis
filehavebeendeclassified inconformitywithArticle5oftheaforementioned regulation.
InÜbereinstimmung mitderVerordnung(EWG,Euratom)Nr.354/83desRatesvom1.
Februar1983überdieFreigabederhistorischen ArchivederEuropäischen
Wirtschaftsgemeinschaft undderEuropäischen Atomgemeinschaft (ABI.L43vom15.2.1983,
S.1),geändertdurchdieVerordnung(EG,Euratom)Nr.1700/2003vom22.September2003
(ABI.L243vom27.9.2003,S.1),istdieseDateiderÖffentlichkeitzugänglich.Soweit
erforderlich,wurdendieVerschlusssachen indieserDateiinÜbereinstimmung mitArtikel5
dergenanntenVerordnungfreigegeben.

COMMISSIE VAN DEEUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COM(82)520 def.
Brussel ,21September 1922 .
/ . X '\A\'XA r XA£ * ^
t:f* . t>U
cv..s-& • / /&.•i/;y3- /
/
TWEEDE VERSLAG VANDECOMMISSIE AAN DERAAD
OVER HET ACTIEPROGRAMMA VAK DEEUROPESE GEMEENSCHAPPEN
INZAKE DEVEILIGHEID ENDEGEZONDHEID OPHET WERK
(1980 -1981 >
COM (82)520 def .

BEWEEGREEENEN
BetrefttTweedeverslagvandeCommissieaandeRaad"betreffende
hetactieprogramma vandeEuropeseGemeenschappen inzake
deveiligheid endegezondheid ophetwerk»
Hetactieprogramma vandeEuropeseGemeenschappen inzakedeveiligheid
endegezoncfheidophetwerk-d&tisopgsnoaenineenresolutievan
deRaadvan29juni1978-"behelstondermeerhetverzoekvandeEaad
aandeCommissie omhemjaarlijkseenverslagvoorteleggenoverde
standvandewerkzaamheden inzakedetenuitvoerlegging vandezeresolu­
tie.
*,
* *
L
(
S
»
BâtimentJeanMonnet,PlateauduKirchberç,L-2920LUXEMBOURG
Boitepostale1907□Téléphone430Î1□TeBpxCOMEURLU3423/3446

INHOUDSOPGAVE
INLEIDING
I. ACTIEPROGRAMMA
A.Etiologie vandearbeidsongevallen endeziekten die
verband houden met het werk .Onderzoek
B.Bescherming tegen gevaarlijke stoffen
C.Voorkoming vangevaren enschadelijke effecten vanmachines
D.Toezicht eninspectie .Verbetering vanhetmenselijk gedrag
II.UITVOERING VAN HET ACTIEPROGRAMMA
III .TOEKOMST VAN HET ACTIEPROGRAMMA

-2-
INLEIDING
Dit ishettweede verslag over deuitvoering vanhetactieprogranma vandeEuropese .
Gemeenschappen ophetgebied vandeveiligheid endegezondheid ophetwerk .(Re­
solutie vandeRaad van29juni 1978 -P.B. C165van 11juli 1978).
Inheteerste verslag (*)isuitvoerig opdedoeleinden endeacties vanhetpro­
gramma ingegaan .Erisinaangegeven welke wegen zijn ingeslagen ominitiatieven
ophetgebied vandegezondheid endeveiligheid ophetwerk teontplooien .
Wijzullen niet opdeze algemene aspecten terugkomen ,maar willen veeleer deresul­
taten vermelden die indeperiode tussen detwee verslagen ondanks eengebrek aan
middelen zijn bereikt .Hierdoor werd invele gevallen deontwikkeling vanhetpro­
gramma aanzienlijk vertraagd .
Nadat deRaad hiervan kennis hadgenomen ,isonmiddellijk methetactieprogranma
bagonnen enweldoor detenuitvoerlegging vanacties terbescherming vandewerk­
nemer tegen gevaarlijke stoffen (acties 3totenmet 7).Paslater enmetname tij­
dens hetonderhavige boekjaar ,iseenbegin gemaakt metacties diemeer opdearbeids -
veiligheid betrekking hebben .
I. ACTIEPROGRAMMA
Inditverslag worden deacties indevolgorde behandeld waarin zijinhet
programma zijn genoemd .
A. Etiologie van dearbeidsongevallen endeziekten dieverband houden met
het werk -Onderzoek
Acties 1en2
Wegens personeelsgebrek bijhetBureau voor deStatistiek vandeEuropese
Gemeenschappen konnogniet voor alle sectoren methetopstellen vaneen
communautaire arbeidsongevallenstatistiek worden begonnen .
Indrie sectoren isechter aanzienlijke vooruitgang geboekt ,teweten de
bouw ,delandbouw endezeevisserij .
Analyse van dearbeidsongevallen indebouw heeft uitgewezen datdemeeste
ongelukken hetgevolg zijn vaneenvalendatdearbeidsomstandigheden van
grote invloed zijn ophetontstaan vanongevallen .
Indelandbouw zijn deresultaten vandeenquêtes nogteonvolledig om
hieruit richtsnoeren voor preventieve maatregelen afteleiden .Hetziet
erechter naar uitdatvallen enmetname hetvallen vanlandbouwmachines
bijzonder veel voorkomt .Door desamenwerking metdewerkgroep "Veiligheid
enHygiëne "vanhetParitair Comité voor desociale vraagstukken vande
agrarische arbeiders ,waarmee eenbegin isgemaakt ,zullen voortaan waarschijn­
lijk aanzienlijke vorderingen worden geboekt .
(*)Com(80 )32def .

Voor dezeevisserij ishetvoor sociale problemen bevoegde Paritair Comité
aljaren geleden overgegaan toteensystematische registratie vandeomstan­
digheden waaronder ieder ongeval plaatsheeft .Onlangs isinnauwe samenwer­
king metditComité eenaanvang gemaakt metdeanalyse vandeze opkaarten
gestelde gegevens .
Deenquête naar deoorzaken vanernstige ongevallen indeijzer -enstaalin -
dustrie ,waarmee intwee industriële bekkens vandeGemeenschap isbegonnen ,
isinéénbekken voortgezet envoltooid .Uitderesultaten blijkt duidelijk
datdeze enquêtes vannutzijn voor hetuitwerken vanpreventieve maatregelen .
Eriscontact opgenomen metinarbeidsveiligheid gespecialiseerde instellingen
diedeze enquêtes reeds opnationaal niveau houden .Doel hiervan isopcommu­
nautair niveau profijt tetrekken vanbestaande gegevens dieeenbetere lei­
draad bijdeongevallenbestrijding zullen zijn dandetraditionele algemene
statistieken .Deze enquêtes hebben deverdienste datzijobjectief aangeven
welke sectoren vandeindustriële activiteiten gevaarlijk zijn .
Onderzoek .In1981 zijn twee voorbereidende studies over debouwnijverheid
verricht .
Deeerste heeft betrekking ophetvallen indeze bedrijfstak .Detweede isvan
algemenere aard enhadtendoel dearbeidsomstandigheden indeze bedrijfstak
vast testellen .
Navandeze studies kennis tehebben genomen stelt deCommissie ,rekening
houdend metdevoorbereidingen vanhetRaadgevend Comité voor deveiligheid ,
dehygiëne endegezondheidsbescherming opdearbeidsplaats ,eenonderzoek­
programma voor debouw op.
Eendergelijk .onderzoekprogramma -maar danopdelange termijn envanalgemenere
aard -isvoor alle industriële sectoren invoorbereiding .Te.dien einde isop­
dracht gegeven toteenstudie diethans bijna voltooid isendiedetitel
draagt "Wetenschappelijke entechnische grondslagen voor deopstelling vaneen
communautair onderzoekprogramma inzake deveiligheid endegezondheid ophet
werk ".
B. Bescherming tegen gevaarlijke stoffen
Inhetkader vanalle onder dithoofd opgenomen acties heeft deRaad detwee
navolgende richtlijnen vastgesteld .
1.Richtlijn vandeRaad van 27november 1980 betreffende debescherming
vanwerknemers tegen derisico 'svanblootstelling aanchemische ,fysische
enbiologische agentia ophetwerk (*) .
Deze richtlijn heeft betrekking opalle chemische ,fysische enbiologische
agentia ophetwerk enomvat eveneens eengroot aantal maatregelen opkor­
teenlange termijn .
Demaatregelen opkorte termijn hebben betrekking opdevoorlichting
vandewerknemers enpassend toezicht ophungezondheidstoestand .
(*)Publikatieblad L327van 3december 1980 .

Oplange termijn moeten deLid-Staten technische maatregelen nemen omte
voorkomen datwerknemers aanagentia worden blootgesteld ofomdeze bloot -
stelling toteenminimum tebeperken .Eriseenpakket van 14maatregelen
gepland .Daarnaast zijn vijf aanvullende maatregelen voor de11stoffen in
debijlage uitgewerkt .
Derichtlijn bepaalt verder datvoorstellen voor afzonderlijke richtlijnen
voor deze 11stoffen door deCommissie aandeRaad moeten worden voorgelegd .
Inditkader zijn twee ontwerp-richt lijnen over lood (*)enasbest (**)
ingediend (actie 5)respectievelijk in1979 en1980 ;thans wordt prioriteit
verleend aanderesterende stoffen :acrylonitril ,arsenicum ,benzeen ,cadmium ,
kwik ,nikkel ,chloroform ,paradichlorobenzeen entetrachloorkoolstof .
Naraadpleging van hetEuropees Parlement (**£)enhetEconomisch enSociaal
Comité (****) heeft deRaad op28.7.1982 derichtlijn betreffende debescher­
ming vanwerknemers tegen schadelijke blootstelling aanmetallisch lood ende
ionenverbindingen daarvan opdearbeidsplaats vastgesteld (eerste specifieke
richtlijn indezinvanartikel 8vanRichtlijn 80/1107 /EEG )(*****).
2.Richtlijn van deRaad inzake derisico 'svan zware ongevallen bijbepaalde
industriële activiteiten (******)
Deze richtlijn vandeRaad van 24juni 1982 maakt zowel deel uitvanhetactie­
programma inzake hetmilieu alsvanhetactieprogramma inzake deveiligheid en
degezondheid ophetwerk .
Hoofddoel vandeze richtlijn ishetvoorkomen vanernstige ongelukken diedoor
een aantal industriële activiteiten zouden kunnen worden veroorzaakt enhet be­
perken van degevolgen hiervan voor hetmilieu .
Voor industriële activiteiten waarbij deaanwezige hoeveelheid gevaarlijke
stoffen eenbepaalde grens overschrijdt ,voorziet derichtlijn ineencontrole­
systeem indevorm vanmelding door deproducent aandebevoegde autoriteiten .
Ditdient tegebeuren indevastgestelde vorm metvermelding vandevereiste
gegevens .
Watmeer inhetbijzonder dewerkplek betreft endegenen diedaar werkzaam zijn ,
bepaalt derichtlijn datdeproducent deterplaatse werkzame personen moet
voorlichten ,opleiden enuitrusten teneinde hunveiligheid tewaarborgen .
Verder bepaalt derichtlijn datbijnoggevaarlijkere industriële activiteiten
inhetbedrijf moet worden gezorgd voor rampenplannen ,waaronder beveiligings­
apparatuur ,waarschuwingssystemen enreddingsmiddelen .
DeCommissie ontvangt vandeLid-Staten bepaalde gegevens over ernstige ongeluk­
ken .Verder wordt haar meegedeeld welke Dienst wellicht gegevens over deze on­
gevallen bezit enandere bevoegde autoriteiten ingeval vaneendergelijk
ongeval raad zoukunnen geven inverband metdetenemen maatregelen .DeCommis­
sielegt eenkaartsysteem aanvandeernstige ongevallen ophetgrondgebied vande
Lid-Staten ,voorzien vaneenanalyse vandeoorzaken diehiertoe hebben geleid ,
*) PBC324 van 28.12.1979 .
**) PBC262 van 9.10.1980 .
***) PBC101 van 4.5.1981 ,blz .14.
PBC300 van 18.11.1980 ,blz .22.
*****) PBL...
******) PBL...

deopgedane ervaring endegenomen maatregelen teneinde deLid-Staten in
staat testellen deze gegevens voor preventieve doeleinden tegebruiken .
Actie 4
Eriseenbasisdocument opgesteld dateventueel voor deuitstippeling
vaneencommunautair beleid inzake carcinogene stoffen opdearbeids­
plaats kanworden gebruikt .Ditdocument wordt ophetogenblik door
hetRaadgevend Comité voor deveiligheid ,dehygiëne endegezondheids -
bescherming opdearbeidsplaats bestudeerd .
Gevaren vanmicrogolven
Inhetkader vandeacties terbescherming vandewerknemers tegen
fysieke stoffen heeft deCommissie op26juni 1980 eenvoorstel voor
eenrichtlijn (x)totvaststelling vanbasisnormen voor debescherming
vandegezondheid vandewerknemers endebevolking tegen deaanmicro -
golven verbonden gevaren bijdeRaad ingediend .
Vobrkoming vangevaren enschadelijke effecten vanmachines
Actie 8-Lawaai entrillingen
Erzijn verschillende studies verricht over hetverband tussen het
gevaar voor gehoorbeschadiging enblootstelling aanlawaai ,deproblemen
vandeaudiometrie indeindustrie endegevaren voor hetgehoor vanfluc-
tuerend geluid enimpulsgeluid .Verder isereenstudie aandegang over
deproblemen van.de etikettering vanmaterieel meteenhoog geluidsni­
veau voor gebruik tijdens hetwerk .
Dediensten vandeCommissie zijn bezig methetopstellen vaneenvoor­
stel voor eenrichtlijn betreffende debescherming vandewerknemers
tegen derisico 'svanblootstelling aanlawaai .Zijwinnen thans de
nodige adviezen in.
Wattrillingen opdearbeidsplaats betreft ,erwordt delaatste hand ge­
legd aaneenstudie over degevolgen hiervan voor degezondheid .
Actie 9
Eriseenaanvang gemaakt mettwee studies (xx)dietendeel hebben de
verschillende aspecten van detoepassing vandebeginselen tervoorkoming
vanongevallen bijhetontwerpen ,verwezenlijken engebruiken vangereedschap­
pen tevergelijken .Deresultaten hiervan zullen in19Ü2 terbeschikking
komen enzullen deuitkomsten vandeonder "actie 1"genoemde sectoriële
activiteiten bevestigen .Metname bestaat hetplan omvoor delandbouw
voor bepaalde machines ofinstallaties fabricagevoorwaarden optestellen .
Ophetgebied vandeepidemiologie vanaandoeningen aandeluchtwegen
indelandbouw loopt eentweeledig progranma teneinde .Uiteanin
acht landen vandeGemeenschap verrichte studie over derisico 'swaar­
aanwerknemers indelandbouw zijn blootgesteld ,isgebleken datde
beschikbare gegevens endeinterpretatie hiervan soms aanzienlijk uiteen­
lopen ,waardoor meneenverkeerde indruk kankrijgen vanderisicofactoren
ophetgebied vandegezondheid .
K)Publikatieblad C249van 29september 1980 .
**) -Vergelijkende studie van denationale procedures voor dekeuring
van machines opgebruiksvei ligheid .
-Vergelijkende studie van deindelanden van deGemeenschap ophet
gebied van dearbeidsveiligheid geldende regelingen met het doel na
tegaan ofhierin rekening wordt gehouden met het beginsel van de
integratie van deveiligheid indeverschillende fasen van het ont­
werp ,deproduktie endeexploitatie .

-G-
Eriseenpraktijkstudie verricht die tendoel hadomintwee verschillende
landen degezondheidstoestand vangroepen werknemers indelandbouw nauwkeu­
rigteomschrijven .
Aan dehand van deze studies worden werkzaamheden verricht die totvoorstel­
lenvoor verbetering van destatistische methodologie strekken (zieactie 1).
Inhetkader vandebevordering vanhetEGKS-onderzoek voert deCommissie
aljarenlang belangrijke ergonomieprogramma' suit .
Hoewel deze werkzaamheden betrekking hebben opdekolenindustrie ende
ijzer -enstaalbedrijven ,kunnen hieruit interessante gegevens worden
geput ,diemetenige wijzigingen ookopandere gebieden kunnen worden
toegepast .
Dit isgebeurd enhet isgebleken datindevolgende sectoren eenaanpassing
vandeonderzoeksresultaten mogelijk zouzijn .
Hetgaat metname omdevolgende gebieden :
-aanpassing vandeinformatica aannieuwe technologieën ;aanpassing
vanmicroprocessoren aanbureauwerkzaamheden ;
-hetverplaatsen vanzware lasten .Deresultaten vanonderzoek opdit
gebied zouden speciaal aandebouwnijverheid endelandbouw kunnen
worden aangepast ;
-koeling vanruimtes meteenhoge omgevingstemperatuur .Degegevens
zijn vantoepassing opalle ruimtes meteenhoge temperatuur ,bij­
voorbeeld indeglasindustrie ;
-gebruik vanpersoonlijke beschermingsmiddelen ;
-onderzoekingen naar defysiologische belasting door arbeid .
Het isinteressant teconstateren dat deCommissie in1981 devolgende
ergonomische studies heeft laten verrichten :
-Mogelijke bijdrage vandeergonomie bijhetontwerpen vancontrole -
enwaarschuwingssystemen inverwerkende industrieën zoals depetro­
chemische industrie .
-Problemen inverband metdepresentatie vangegevens opeenbeeldbuis .
-Studie over debijdraga diedeergonomie totdeverwezenlijking van
veilige engezonde arbeids -enmilieu-omstandigheden kanleveren ,
niet alleen oparbeidsplaatsen waar nieuwe technologieën worden toe­
gepast maar ook inreeds bestaande installaties .
-Beoordeling vandeergonomische beperkingen vanaanvullende taken die
hetgevolg zijn vandeinvoering vanafstandsbediening entoepassing van
robots inindustriële technologieën ,dieechter niet kunnen worden verlicht .
-Functionele beoordeling vandegehandicapten vanuit hetoogpunt van
detaken diehetgevolg zijn vanhetgebruik vannieuwe micro-elek -
tronische hulpsystemen .

-7-
D. Toezicht eninspectie -Verbetering vanhetmenselijk gedrag
Actie 12-Bijzonder toezicht
Gezien hetfeit datzowel inindustriële activiteiten alsindebouwnijver­
heid intoenemende mate onderaannemers worden ingeschakeld ,bijvoorbeeld
voor hetverrichten vanonderhouds -ofreparatiewerkzaamheden ,leek hetdrin­
gend noodzakelijk ennuttig omdenationale bepalingen ophetgebied vanhet
toezicht opdebetrokken werknemers tevergelijken .
Eeneerste oriënterende bijeenkomst over ditonderwerp isin1981 gehouden
endaarbij heeft mengebruik gemaakt vaneeneerder gereedgekomen studie
over deinschakeling vanonderaannemers indeGemeenschap .
Actie 13-Organisatie vandearbeidsinspectie
Naar aanleiding vaneenbijeenkomst vannationale deskundigen ishetbesluit
genomen omin1982 eencolloquium tehouden over debijdrage van dearbeids -
inspecteur totdeverbetering vandearbeidsveiligheid .Devoorbereidende werk­
zaamheden voor ditcolloquium zijn in1981 begonnen .DeCommissie hoopt zodoen­
delering tetrekken uitdenationale ervaring ,omdat zijvanmening isdatde
taak vandearbeidsinspectie vanessentieel belang isbijhetstreven naar een
hoge mate vanveiligheid .
Tijdens eenin1981 teJ^rlunde inDenemarken gehouden stage voor arbeidsinspec -
teurs isdewens uitgesproken datdecoördinatie tussen deLid-Staten ophet
gebied vangevaarlijke stoffen zalworden verbeterd .
Menverwacht van deCommissie dat zijmaatregelen zalnemen omtevoorkomen
dattegenstrijdige nationale regelingen worden goedgekeurd .
Actie 14-Veiligheidsopleiding envoorlichting
Inapril 1980 zijn deskundigen uitalle landen vandeLid-Staten inhetkader
vaneenwerkgroep bijeengekomen omdeprogramma 'sendepedagogische methoden
vanhetuniversitaire onderwijs ophetgebied vanarbeidshygiëne enarbeids -
veiligheid tevergelijken .Ditcolloquium hadtevens tendoel deonderlinge
uitwisseling vaninformatie omtrent dedoeleinden endeinhoud vanhetonder­
wijs ophetgebied vandearbeidsveiligheid .Gebleken isniet alleen datde
onderwezen vakken grotendeels overeenkomen ,maar ookdatdenationale wetgeving
invloed opdedoelstellingen vanhetonderwijs heeft .
Wijmoeten mettwee dingen rekening houden :enerzijds moeten deskundigen worden
opgeleid dieaandeeisen vandeondernemingen voldoen enanderzijds isergrote
behoefte aanopleiding vanopleidend personeel enleden vandearbeidsinspectie -
diensten .
Dewerkzaamheden indeze belangrijke sector worden voortgezet eneriseenstu­
dievoltooid over detechnische enpraktische aspecten waarmee bijdearbeids -
veiligheidsopleiding aandeuniversiteit eninhethoger technisch onderwijs re­
kening moet worden ge"houden .
Degegevens vandeze studie zullen alsbasis dienen voor eenin1982 gepland
colloquium dattendoel heeft maatregelen uittewerken diedeCommissie op
ditgebied zoumoeten nemen .Doel vanhetcolloquium isvoornamelijk hetvast­
stellen vanrichtsnoeren voor hetonderwijzen vanarbeidsveiligheid aandeuni­
versiteit eninhethoger technisch onderwijs .
(*)Samenwerking tussen eenhoofdaannemer enonderaannemers .

-8-
TI.UITVOERING VAN HET ACTIEPROGRAMMA
Zoals inheteerste verslag isopgemerkt ,istussen deConmissie enerzijds
enhetRaadgevend Comité voor deveiligheid ,dehygiëne endegezondheids -
bescherming opdearbeidsplaats endewerkgroepen anderzijds eenpermanente
samenwerking bijdeuitvoering vanhetactieprogramma totstand gebracht .
Hetaantal werkgroepen isopdrie gehandhaafd .
r".TOEKOMST VAN HET ACTIEPROGRAMMA
IndeResolutie vandeRaad van 29juni 1978 over hetactieprogramma van
deEuropese Gemeenschappen inzake veiligheid engezondheid ophetwerk ...
isdewiltotuiting gebracht "om,naar gelang vandeurgentie endeop
nationaal encommunautair niveau bestaande mogelijkheden ,denodige maat­
regelen tenemen opdat vóór eind 1982 meer inhetbijzonder de (volgende )
acties worden ondernomen ".
Sedert deindiening vanheteerste verslag over hetactieprogramma van de
Europese Gemeenschappen inzake veiligheid engezondheid ophetwerk enmet
name inhetboekjaar 1981 heeft deCommissie eenaantal acties gevoerd waar­
aanvoordien niet konworden begonnen .
Zijheeft metname eenbegin gemaakt metacties ,vallende onder dehoofdstukken
"Etiologie van dearbeidsongevallen endeziekten dieverband houden methet
werk "(acties 1en2)"Voorkoming vangevaren enschadelijke effecten vanma­
chines "(acties 8en9)en"Toezicht eninspectie -Verbetering vanhetmen­
selijk gedrag "(acties 12,13en14).
Demiddelen omdeze volledig uit tevoeren ontbraken echter enenkele van
deze acties zijn niet verder gekomen danhetbeginstadium .
DeCommissie isvanplan deze acties voort tezetten enaan debehoeften van
hetbedrijfsleven aan tepassen .Opgrond hiervan heeft zijbesloten omvoor
1983 eentweede actieprogramma optestellen dattendoel heeft het eerste
voort tezetten enditaan voornoemde behoeften aan tepassen .