Resolutie van het Raadgevend Comité van de EGKS

over het besluit van de president van de Verenigde Staten van Amerika maatregelen te nemen ter bescherming van de nationale staalindustrie

(met eenparigheid van stemmen goedgekeurd tijdens de 360e zitting van 10 april 2002)

(2002/C 128/02)

Het Raadgevend Comité heeft het besluit van de president van de VS om ter bescherming van de nationale staalindustrie tot 30 procent invoerrechten te heffen, besproken en hierover een standpunt ingenomen.

Het Raadgevend Comité bestrijdt niet het recht van elke staat in het kader van de WHO-overeenkomst maatregelen ter bescherming van de nationale industrieën te nemen, op voorwaarde dat aan de WHO-criteria is voldaan.

Het Raadgevend Comité deelt de opvatting van de president van de Verenigde Staten van Amerika dat

- de Amerikaanse ijzer- en staalindustrie dringend moet worden geherstructureerd om het voortbestaan ervan te garanderen en haar internationaal concurrerend te maken;

- deze herstructureringsmaatregelen uitzonderlijkerwijze door regionale en sociale steunprogramma's moeten worden begeleid;

- de wereldwijde overcapaciteit aan ijzer en staal producerende installaties op de grondslag van gemeenschappelijke regels duurzaam moet worden verminderd om aanhoudende storingen van de internationale markten tegen te gaan.

Daarentegen moeten de staten in beginsel directe of indirecte steun aan de ijzer- en staalondernemingen achterwege laten, omdat dergelijke maatregelen in strijd zijn met het beginsel van gelijke concurrentievoorwaarden, de hoeksteen van de vrije wereldhandel. Dergelijke staatssteunmaatregelen houden inefficiënte, niet rendabele en niet concurrerende capaciteit in stand.

Het Raadgevend Comité is van oordeel, dat de door de president van de Verenigde Staten van Amerika besloten maatregelen niet geschikt zijn om dit doel te bereiken en vreest dat dergelijke eenzijdige maatregelen het sluiten van multilaterale, betrouwbare overeenkomsten in het kader van de OESO en de WHO duurzaam bemoeilijken en hinderen.

Het Raadgevend Comité bestrijdt uitdrukkelijk dat de economische, sociale en regionale moeilijkheden van de ijzer- en staalindustrie in de VS worden veroorzaakt door de invoer van staalproducten uit derde landen. Alleen al in het laatste jaar daalde de invoer in de VS met meer dan 23 %. Tegen deze achtergrond kan men eraan twijfelen of er gegronde redenen zijn maatregelen te nemen op grond van artikel 201 van de "US Trade Acts". Volgens het Raadgevend Comité ligt de hoofdoorzaak van de huidige moeilijkheden van de staalindustrie in de VS veeleer in het feit dat in de afgelopen jaren de aanpassing van de capaciteit en de technologische procédés niet tot een goed einde is gebracht, zoals dit bijvoorbeeld wel in de Gemeenschap is gebeurd. Andere oorzaken zijn de lasten van de ondernemingen door de kosten voor het stilleggen van installaties en voor het waarborgen van de ouderdoms- en ziekteverzekering van de huidige en gewezen werknemers. Het Raadgevend Comité is van oordeel dat de huidige maatregelen geen passend middel zijn om de oorzaken weg te nemen.

Het Raadgevend Comité vreest dat de door de president aangekondigde maatregelen ertoe zullen leiden dat de hoeveelheden die niet meer in de VS kunnen worden afgezet, de wereldmarkt zullen overspoelen en de internationale handelsbetrekkingen duurzaam zullen verstoren. De maatregelen van de VS betekenen dus dat de gevolgen van het niet uitvoeren van nationale herstructureringsmaatregelen internationaal moeten worden gedragen.

Het Raadgevend Comité wijst op zijn ervaring op het gebied van herstructurering, waaronder begrepen capaciteitsvermindering, technologische modernisering en bedrijfsrechtelijke vernieuwing in de Gemeenschap. Daarbij is verregaand rekening gehouden met het belang dat werknemers en de betrokken regio's hechten aan sociale zekerheid en ontwikkelingperspectieven. Wanneer tijdens het verloop van dit proces behoefte was aan staatssteun, gebeurde dit in een open, doorzichtige procedure die op de goedkeuring kon rekenen van de lidstaten van de Gemeenschap, de ondernemingen, de vertegenwoordigers van de werkgevers en de handelaren en consumenten. Toch bleef de Europese markt voor ijzer- en staalproducten in die periode ook voor andere leveranciers in het kader van multilaterale overeenkomsten open.

Volgens het Raadgevend Comité is het niet nodig de Amerikaanse industrie tijdens dit proces met behulp van invoerrechten te beschermen. Het gevaar bestaat dat dergelijke protectionistische maatregelen het noodzakelijke aanpassingsproces vertragen, zo niet verhinderen.

Het Raadgevend Comité is van oordeel dat eenzijdige beschermingsmaatregelen zoals die welke de president van de Verenigde Staten heeft aangekondigd, de totstandkoming van multilaterale overeenkomsten voor de beperking van overcapaciteit in de wereld in de weg staan. Het Comité vreest in dit verband dat staten die niet-concurrerende, onrendabele capaciteit met staatssteunmaatregelen overeind houden, deze praktijk, onder verwijzing naar het beleid van de VS, zullen voortzetten. Met name met het oog op de situatie in de kandidaat-landen is de houding van de VS schadelijk.

Het Raadgevend Comité acht het vreemd dat de in het kader van de OESO en de door de voorgestelde capaciteitsvermindering bij de beslissing van de president van de Verenigde Staten van Amerika in het geheel niet in aanmerking is genomen, ofschoon juist de verplichte, controleerbare en aanhoudende wereldwijde beperking van de staalproductiecapaciteit beslist een doel van het beleid van de president is. Hetzelfde geldt voor het voorstel van Commissaris Lamy voor de oprichting van een fonds dat de stilleggingskosten en de kosten voor de ouderdoms- en gezondheidszorg van de werknemers op zich neemt. Het Raadgevend Comité acht dit voorstel, in combinatie met onder meer de wereldwijd overeengekomen capaciteitsbeperking, een beter middel om een crisis te beheersen, omdat het de werkelijke oorzaken van de crisis in het kader van multilaterale overeenkomsten bestrijdt en omdat het de sociale belangen van de werknemers in aanmerking neemt en regionale ontwikkelingsperspectieven biedt, zonder internationale handelsconflicten te veroorzaken.

Conclusies

1. Het Raadgevend Comité steunt het plan van de Commissie om na te gaan of de maatregelen waartoe de president van de VS heeft besloten niet in strijd zijn met de WHO-regels.

2. Het Raadgevend Comité steunt de tijdelijke beschermingsmaatregelen van de Commissie, waaronder invoerbeperkende maatregelen, die de Europese markten tegen de gevolgen van de beslissing van de president van de VS moeten beschermen, zonder dat de Commissie zelf naar protectionistische maatregelen grijpt, zonder de internationale marktrelaties te belasten en zonder de continuïteit van de voorziening en de ontstane traditionele leveringsstromen op de Europese markt in gevaar te brengen.

3. Het Raadgevend Comité ondersteunt de Commissie om door middel van multilaterale onderhandelingen in het kader van de WHO en de OESO met de VS tot een oplossing te komen die het besluit van de VS ongedaan maakt en het ernstige handelsconflict bijlegt.

4. Het Raadgevend Comité verzoekt de Commissie de ontwikkelingen van de invoer van staalproducten in de lidstaten, zowel wat de hoeveelheid als de prijs betreft, te volgen alsmede het effect ervan op de situatie van de gemeenschapsproducenten en de werkgelegenheid nauwkeurig waar te nemen en het Raadgevend Comité hierover informatie te verstrekken.

5. Het Raadgevend Comité herinnert aan de verwachtingen die het tijdens de 342e zitting op 23 oktober 1998 aan de Commissie heeft medegedeeld en wijst erop dat de noodzaak ervan door het besluit van de president van de VS is bevestigd.

6. Het Raadgevend Comité dringt erop aan, dat de internationale onderhandelingen over een wereldwijde duurzame en controleerbare beperking van de overcapaciteit in het kader van de WHO en de OESO worden bespoedigd en voortgezet. De door de lidstaten van de OESO uitgesproken bereidheid in de periode 1998 tot 2005 ongeveer 117 miljoen ton productiecapaciteit stil te leggen en die van de Gemeenschap in de periode 2003 tot 2005 ongeveer 6 tot 8 miljoen ton capaciteit voor afgewerkte producten stil te leggen, vormen een solide basis om dit doel te bereiken. Gezien de ervaring die het Raadgevend Comité heeft met de herstructurering en modernisering van de Europese staalindustrie, moeten de sociale partners bij deze onderhandelingen worden betrokken; tijdens het aanpassingsproces moet het beginsel van een eerlijke verdeling van de ongetwijfeld te verwachten lasten tussen staten, ondernemingen en werknemers worden gehanteerd; dit wereldwijde aanpassingsproces in het kader van de OESO moet door een geïnstitutionaliseerd voorlichtings- en raadplegingsproces worden begeleid. Instrumenten zoals die welke in het kader van het EGKS-Verdrag zijn ontwikkeld en met succes zijn toegepast, moeten ook hier bij voorkeur worden gebruikt, en in internationale overeenkomsten moeten eerlijke internationale concurrentievoorwaarden voor de ijzer- en staalindustrie worden vastgelegd. Overeenstemming over verbindende milieu- en sociale normen vormt hiertoe een gewichtige stap.