ÜSigOMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
•Bi COM( 94) 106 def. 
"TB Brussel, 07.04.1994 
j| 94/0098 (COD) 
ugifiiljfp 
n»^. Voorstel voor een 
Ji BESCHIKKING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN VAN DE RAAD 
i*mf III „ , 
~11« betreffende communautaire 
' "tjg richtlijnen voor de ontwikkeling van een 
mum transeuropees vervoersnetwerk 
gnw'jJT —— 
(door de Commissie ingediend) 
assails 
IflïMniMn 
mm 
RS-':*',*-
'V> 
^ 'J&**' .1' 
A»* J' in 'J . 
' 'j 'f "JC ('•* 
'/ V»-* 
•HBS 
TOELICHTING 
SAMENVATTING 
De onderstaande richtlijnen vormen op het gebied van het vervoer de tenuitvoerlegging van 
de bepalingen van hoofdstuk XII van het Verdrag betreffende transeuropese netwerken. 
In deze richtlijnen zijn eveneens de ideeën en verklaringen over de ontwikkeling van een 
gemeenschappelijk vervoerbeleid verwerkt. Het belang van de totstandbrenging van deze 
netwerken is met name benadrukt bij de drie laatste Europese Raden, in het bijzonder die 
in Brussel in december 1993, alsmede in het Witboek betreffende de groei, het 
concurrentievermogen en de werkgelegenheid. 
Formeel zijn de richtlijnen gericht aan de Lid-Staten, maar zij zijn eveneens van belang 
voor de instellingen van de Gemeenschap alsmede financiële instellingen en investeerders 
in de particuliere sector. 
Met de richtlijnen wordt een proces op gang gebracht dat de Gemeenschap door een betere 
kennis van de economische, sociale en culturele factoren die van invloed zijn op de vraag 
naar vervoer en op de gevolgen daarvan, voor de eerste maal de middelen in handen geeft, 
de momenteel op dit gebied gevolgde strategieën, en andere communautaire richtlijnen aan 
te passen en te wijzigen. 
De eerste fase van dit proces wordt gevormd door dit voorstel voor een beschikking dat 
gebaseerd is op bestaande gegevens en mogelijke ontwikkelingsmodellen voor verschillende 
vervoerstakken in de Lid-Staten. Bij dit proces worden de verschillende ideeën en acties 
met de verschillende tijdschema's geleidelijk geïntegreerd. Hiertoe moet een nauwe 
samenwerking tussen de Commissie en de Lid-Staten plaatsvinden, met name via het 
Comité inzake de infrastructuur. 
De richtlijnen omvatten 
schema's van de verschillende vervoernetwerken die de huidige toestand weergeven 
en de geleidelijke ontwikkeling tot het jaar 2010, 
een globaal maatregelenpakket waarvan de geleidelijke totstandbrenging moet 
uitmonden in een vervoernetwerk dat kan inspelen op de behoeften van de komende 
decennia, 
de criteria en de procedure voor de selectie van projecten van gemeenschappelijk 
belang, gericht op de tenuitvoerlegging van de beoogde maatregelen. 
De richtlijnen hebben als doel 
een interne transeuropese vervoermarkt tot stand te brengen door aan te geven hoe 
toereikende infrastructuren moeten worden verwezenlijkt, gericht op efficiënte en 
betrouwbare vervoerdiensten op een zo milieuvriendelijke wijze als mogelijk en 
onder optimale sociale omstandigheden, 
de weg te openen voor een duurzame mobiliteit van personen en goederen in heel 
Europa, 
de toegankelijkheid te verbeteren en de economische en sociale samenhang te 
versterken zodat de burgers van de Unie, de economische subjecten, alsmede de 
regionale en plaatselijke gemeenschappen volledig kunnen profiteren van de 
voordelen die voortvloeien uit de totstandbrenging van een ruimte zonder 
binnengrenzen. 
Bij het huidige beeld van een transeuropees transportnetwerk kan het volgende worden 
opgemerkt : 
Wegen : 58 000 km weg wordt geacht transeuropees te zijn. De geplande 
activiteiten door de Lid-Staten beogen de renovatie en aanpassing van deze wegen 
en, vooral in afgelegen gebieden, de aanleg van nieuwe verbindingen. 
Spoorwegen : het spoorwegnet omvat 70 000 km spoorlijn waarvan 23 000 km 
nieuwe hoge-snelheidslijnen en verbeterde klassieke lijnen voor snelheden tot 
200 km/h of meer die hoofdzakelijk de grote stedelijke centra in de Gemeenschap 
verbinden. De overige lijnen zijn bestemd voor het gecombineerd vervoer en de 
toegang tot de regio's en havens. 
Het waterwegennet omvat 12 000 km bevaarbare waterweg. 
Het gecombineerd vervoernetwerk bestaat uit trajecten en intermodale platforms die 
zodanig goed zijn uitgerust dat de goederen efficiënt van het ene in het andere 
vervoermiddel kunnen worden overgeladen (vervoer per spoor, over de weg, over 
het water en over zee). 
De selectiecriteria voor de projecten gericht op de verbetering van de plaats van de 
havens in de transportketen en de doelmatigheid van de havenwerkzaamheden zodat 
een aanzienlijke bijdrage wordt geleverd aan de ontwikkeling van het transeuropese 
vervoernetwerk en aan de plaats van het vervoer over zee in Europa. 
Ongeveer 250 luchthavens zijn van communautair belang. De luchthavenprojecten 
dragen bij tot verbetering van de doelmatigheid en de vergroting van de capaciteit. 
De verkeersbeheer- en -leidingsystemen zijn van directe invloed op de 
doelmatigheid en de veiligheid van het vervoersysteem en door de strategische 
waarde daarvan zijn ze van essentieel belang voor de ontwikkeling van het netwerk 
en de onderdelen daarvan. Een geavanceerd Europees radionavigatiesysteem, dat 
op termijn gebruik maakt van satellieten, draagt bij tot een goed functioneren van 
dit net. 
Door de geleidelijke onderlinge koppeling en integratie van de verschillende vervoerstakken 
kan op efficiëntere wijze een activerende wisselwerking tot stand worden gebracht, alsmede 
een verbetering van het veiligheidsniveau, een verbetering van de diensten voor de 
gebruikers en een vermindering van de invloed op het milieu onder economisch 
levensvatbare omstandigheden. 
De richtlijnen vervangen de "modale" aanpak die in het verleden door de Raad is gevolgd 
in de Beschikkingen 93/628/629 en 630 van 29 oktober 1993 betreffende het wegennet, het 
waterwegennet en het gecombineerd vervoernetwerk. 
Voor de totstandbrenging van een transeuropees vervoernetwerk zijn de komende vijftien 
jaar investeringen van ten minste 400 miljard ecu nodig. Met de meest urgente 
maatregelen die vanaf nu tot het jaar 2000 moeten worden gerealiseerd is een bedrag van 
circa 220 miljard ecu gemoeid. Om te zorgen voor dergelijke investeringen lijkt het 
noodzakelijk de overheidsinvesteringen aan te vullen met samenwerkingsprojecten tussen 
de particuliere en de overheidssector, in verband waarmee allerlei bestuurlijke, juridische, 
organisatorische en financiële kwesties moeten worden opgelost. De groep Christophersen 
bestudeert momenteel de problemen die met een dergelijke benadering gepaard gaan. De 
richtlijnen dragen bij tot vergemakkelijking van deze investeringen door de maatregelen 
aan te geven waarvan de tenuitvoerlegging duidelijkheid schept rond de te maken keuzes. 
A. INLEIDING 
Doel van de beschikking 
1. Het Verdrag betreffende de Europese Unie bepaalt in artikel 129B, lid 1, dat "de 
Gemeenschap bijdraagt tot de totstandbrenging en ontwikkeling van transeuropese 
netwerken op het gebied van vervoer-, telecommunicatie- en energie-infrastructuur" 
In artikel 129C, lid 1, eerste streepje, wordt dit nader gepreciseerd: "Voor de 
verwezenlijking van de in artikel 129B genoemde doelstellingen stelt de 
Gemeenschap een geheel van richtlijnen op betreffende de doelstellingen, de 
prioriteiten en de grote lijnen van de op het gebied van transeuropese netwerken 
overwogen maatregelen; in deze richtlijnen worden projecten van 
gemeenschappelijk belang aangegeven." Voor de tenuitvoerlegging van deze 
bepalingen voorziet het Verdrag in een medebeslissingsprocedure tussen het 
Europees Parlement en de Raad na overleg met het Economisch en Sociaal Comité 
en met het Comité van de regio's. 
Deze bepalingen plaatsen de transeuropese netwerken in een formeel kader van 
door de Gemeenschap uit te voeren activiteiten op het gebied van de 
vervoerinfrastructuur en vormen op deze wijze een aanvulling op titel IV (artikel 75 
en volgende) van het Verdrag, waarin met name de vervoerdiensten in de 
Gemeenschap aan de orde komen. In deze bepalingen worden de doelstellingen, 
de vooruitzichten en de beperkingen van de communautaire activiteiten op het 
gebied van de vervoerinfrastructuur aangegeven. 
2. Zoals reeds werd aangekondigd in de mededeling van de Commissie van 
december 1993(1) beogen de in dit document voorgestelde communautaire richtlijnen 
voor de ontwikkeling van een transeuropees vervoernetwerk de tenuitvoerlegging 
van de voornoemde bepalingen van het Verdrag op het gebied van het vervoer. 
3. Deze richtlijnen vormen een eerste stap om alle voor elke vervoerstak specifieke 
richtlijnen te integreren in een totaalplan waar, in de Unie in 1995, een beeld wordt 
(i) COM(93)701 van 21.12.1993. 
(•) 
O) 
(4) geschetst over hoe het interne transeuropese netwerk er over een tijdsperiode van 
15 jaar uit moet zien. 
De richtlijnen voorzien in acties waarmee het plan voor een netwerk in de loop van 
de komende jaren kan worden ontwikkeld. Hiervoor moet met name een 
integratieproces op gang worden gebracht die de consument stimuleert gebruik te 
maken van verschillende transportvormen afhankelijk van de relatieve voordelen die 
de ene ten opzichte van de andere biedt. Dit proces moet uitmonden in de 
optimalisering van de netwerken, ook van de milieutechnische aspecten. Hierbij 
zijn de instellingen van de Gemeenschap en de Lid-Staten betrokken; het proces 
omvat een constante verfijning van de gemeenschappelijke kennis en de 
netwerkconfiguratie. 
In het Witboek inzake de toekomstige ontwikkeling van het gemeenschappelijk 
vervoerbeleid(2) wordt overigens benadrukt dat de vervoerinfrastructuur een 
sleutelelement is bij de totstandbrenging en het functioneren van de interne markt, 
de verwezenlijking van de economische en sociale samenhang binnen de 
Gemeenschap en een bijdrage vormt aan de economische groei en de 
werkgelegenheid. Bij de Europese Raden van Edingburgh, Kopenhagen en Brussel 
is het belang daarvan duidelijk onderschreven en is met klem gewezen op het grote 
belang van transeuropese infrastructurele netwerken, met name in verband met het 
economisch herstel in Europa. In het Witboek van de Commissie inzake de 
economische groei, het concurrentievermogen en de werkgelegenheid, dat in 
december 1993 is gepubliceerd(3) en aan de Europese Raad van 
10-11 december 1993 te Brussel is voorgelegd, is derhalve een lijst van strategische 
projecten opgenomen die betrekking hebben op de totstandbrenging van een 
transeuropees vervoernetwerk. 
Met de presentatie van de richtlijnen voor de verschillende vervoerstakken in één 
beschikking geeft de Commissie gestalte aan haar beleid een communautair kader 
vast te stellen voor de ontwikkeling van de transeuropese vervoerinfrastructuur ten 
behoeve van een gemeenschappelijke vervoermarkt in de Gemeenschap. In de 
beschikkingen van de Raad van 29 oktober 1993 betreffende de totstandbrenging 
van een wegennet, een net voor het gecombineerd vervoer en een waterwegennet(4) 
wordt op deze benadering aangedrongen. In 1991 werd de Commissie in het 
ROMER A-rapport reeds verzocht de plannen voor netwerken voor alle 
vervoerstakken te bestuderen en te coördineren*5). 
Bovendien moeten dergelijke richtlijnen beschouwd worden als een kader voor 
maatregelen van de overheid en voor economische en sociale maatregelen. Voorts 
kunnen zij van dienst zijn bij de coördinatie van de communautaire financiële 
instrumenten; de Commissie reageert hiermee ook op het verslag van de 
COM(92)494 
Bulletin van de Europese Gemeenschap, nummer 6/93. 
Beschikkingen 93/628-63O/EEG, van de Raad van 29 .10.1993, PB nr. L 305 van 
10.12 1993. 
Romera report A3-0161/91 on "Common policy in the field of transport 
infrastructures". 
5 
Rekenkamer over de financiering van vervoerinfrastructuren (hoofdstuk 5, de 
punten 6.6 en 6.7)(6). 
De context van de beschikking : naar een gemeenschappelijke vervoersmarkt en 
vervoersysteem 
8. De vervoersector draagt circa 6% bij aan het BBP van de Europese Gemeenschap 
en speelt een cruciale rol bij het functioneren van de gemeenschappelijke markt. De 
verschillende takken, zoals het weg-, spoor- en luchtvervoer en het vervoer over 
water hebben zich op uiteenlopende wijze ontwikkeld in het licht van verschillende 
strategieën en richtlijnen van nationale, regionale en plaatselijke instellingen, 
overheden en administraties en een inconsequente houding ten opzichte van de 
concurrentie tussen de verschillende vervoerstakken. Dit heeft geleid tot 
onevenwichtige kosten- en prijzenstructuren, berekeningswijzen, bepalingen 
aangaande de verantwoordelijkheid, alsmede veiligheids- en 
milieubeschermingsnormen. Het is echter voor een gemeenschappelijk vervoerbeleid 
noodzakelijk dat alle inspanningen erop gericht zijn dat het vervoer rendabel, 
milieuvriendelijk, veilig en duurzaam is. Dit brengt met zich mee dat de 
verschillende vervoerstakken niet alleen onderling op deze markt moeten kunnen 
concurreren maar ook gebruik maken van het feit dat ze elkaar aanvullen en 
relatieve voordelen hebben. 
9. Vervoer is van belang voor het cohesiebeleid van de Gemeenschap, aangezien de 
goederen- en personenstroom tussen de regio's en de centra van economische 
bedrijvigheid in Europa daardoor tot stand worden gebracht. 
10. Het Verdrag schrijft voor dat het milieubeleid deel uitmaakt van andere 
communautaire beleidssectoren. In het Witboek "de toekomstige ontwikkeling van 
het gemeenschappelijk vervoerbeleid" is dit punt reeds aangekaart en zoals 
aangekondigd in haar mededeling(7) zal de Commissie de strategische 
milieurapportage betrekken bij de toekomstige ontwikkeling van het netwerk. 
Samen met de sociaal-economische beoordeling vormt dit één van de 
uitgangspunten voor herziening van deze beschikking. 
11. De gemeenschappelijke vervoermarkt moet derhalve worden ontwikkeld als een 
open markt in een concurrerende context die de burgers van de Unie, economische 
subjecten en regionale en lokale gemeenschappen, volledig profijt laten trekken van 
de totstandbrenging van een ruimte zonder binnengrenzen met een veelheid aan 
deelnemers en gebruikers die op basis van gemeenschappelijke regels handelen 
12. Deze gemeenschappelijke vervoermarkt bestaat uit twee delen: de reizigersmarkt 
(met inbegrip van individueel vervoer) en de goederenmarkt. Beide delen kunnen 
bij gebruik van een gemeenschappelijke infrastructuur verder worden onderverdeeld 
in de lokale en regionale vervoermarkt die aan de vraag van de burgers naar 
mobiliteit in de buurt van hun huis voldoet, en in het woon-werkverkeer voorziet 
en die kan inspelen op de vraag van het bedrijfsleven naar vervoer in en rond 
(6) PB nr. C 69 van 11.3.1993. 
(7) COM(93)701 van 21.12.1993. 
gebieden van economische bedrijvigheid; en de transeuropese vervoermarkt die 
in de behoefte van de burgers kan voorzien zich vrij over lange afstanden in Europa 
te bewegen en/of hun goederen te transporteren. Deze markten voldoen ook aan de 
nationale behoeften. 
13 Voor de gemeenschappelijke vervoermarkt moet de bestaande infrastructuur voor 
het transport per spoor, over water, de weg en door de lucht op peil worden 
gebracht: tot het jaar 2010 is na raming een investering van 400 miljard ecu nodig 
en tot het jaar 2000 zijn in verband hiermee projecten aangegeven ter waarde van 
220 miljard ecu. 
14 Een toekomstig transeuropees vervoernetwerk vormt de basisinfrastructuur van de 
transeuropese vervoermarkt. Een dergelijk netwerk moet de infrastructuur omvatten 
voor de verschillende vervoerstakken, alsmede beheersdiensten die een optimaal 
gebruik van dit netwerk mogelijk maken. 
15 De mate van integratie van de diverse vervoerstakken in één multimodaal netwerk 
hangt af in hoeverre zij overeenkomstig sociaal-economische, technische, 
milieutechnische en veiligheidscriteria kunnen bijdragen aan de kwaliteit van de 
infrastructuur en de mogelijkheden daarvan, die de gemeenschappelijke 
vervoermarkt en de sectoren nodig hebben. Een dergelijk geïntegreerd netwerk moet 
hen die in de infrastructuur voorzien, alsmede de eigenaars en de exploitanten in 
staat stellen hun eigen benadering te optimaliseren, terwijl de gebruikers en klanten 
van de vervoersdiensten de beste keus maken ongeacht welke vorm het betreft. 
% 16 Het alles omvattende plan voor een enkel multimodaal transeuropees 
s vervoernetwerk moet echter nog geleidelijk worden ontwikkeld. Hierbij speelt ook 
het gebniik van pijpleidingen een rol. Pijpleidingen komen aan de orde in het kader 
van het transeuropese energienetwerk maar deze leidingen kunnen ook een 
interessant vervoermiddel voor andere geschikte goederen zijn. De weinige nadelige 
gevolgen voor het milieu zouden wel eens een sterke impuls voor de ontwikkeling 
van deze vervoerswijze kunnen worden. 
17 De volgende conclusies kunnen worden getrokken : vervoer is 
van fundamenteel belang voor de communicatie en leveranties in de 
Gemeenschap; 
van vitaal en strategisch belang voor de economische en sociale 
ontwikkeling en voor het welzijn in Europa; 
een belangrijke sector van de interne markt. 
De Gemeenschap moet derhalve zorgen voor een toereikende vervoerinfrastructuur 
waardoor op efficiënte en veilige wijze diensten kunnen worden verleend onder zo 
gunstig mogelijk sociale omstandigheden en met zo weinig mogelijk schadelijke 
gevolgen voor het milieu. 
B. ACTIES VAN DE GEMEENSCHAP EN DE SUBSIDIARITEIT 
18. De hierbedoelde acties van de Gemeenschap kunnen worden geanalyseerd vanuit 
het oogpunt van de subsidiariteit door de beantwoording van zeven fundamentele 
vragen. 
(a) Wat zijn de doelstellingen van de beoogde communautaire acties in hei kader van 
de verplichtingen van de Gemeenschap? 
Met deze actie voldoet de Gemeenschap aan de verplichtingen die voortvloeien uit 
hoofdstuk XII van het Verdrag. 
De voorgestelde actie van de Gemeenschap op het gebied van het transeuropese 
vervoernetwerk draagt bij tot de verwezenlijking van verschillende doelstellingen 
van de Gemeenschap, onder andere economische groei, de interne markt en de 
integratie van het grondgebied van de Gemeenschap, de versterking van de sociale 
en de economische cohesie, en de samenwerking met derde landen in Europa en het 
Middellandse Zeegebied. De voorgestelde actie van de Gemeenschap zal meer 
specifiek bijdragen tot de integratie van de diverse vervoerstakken in één enkel 
transeuropees vervoernetwerk dat dient als infrastructuur voor vervoersdiensten op 
hoog niveau waardoor de duurzame mobiliteit van personen en goederen wordt 
gegarandeerd onder optimale omstandigheden voor milieu en maatschappij. 
(b) Behoort deze maatregel uitsluitend tot de bevoegdheid van de Gemeenschap of tot 
de gezamenlijke bevoegdheid met de Lid-Staten7 
De beoogde actie valt onder de gezamenlijke bevoegdheid van de Gemeenschap en 
de Lid-Staten. 
(c) Wat is de omvang van het probleem op Gemeenschapsniveau (hoeveel Lid-Staten 
zijn er bij betrokken en hoe wordt het probleem momenteel opgelost?) ? 
Om de huidige situatie te verbeteren is actie van de Gemeenschap noodzakelijk 
voor : 
het in kaart brengen van alle ontwikkelingsbehoeften voor de 
vervoernetwerken, in de Gemeenschap als geheel en daarbuiten, in een 
multimodaal perspectief, waarbij ervoor gezorgd wordt dat rekening wordt 
gehouden met de capaciteit van elke vervoerstak en de bijbehorende 
problemen (opstellen van richtlijnen en netwerk schema's); 
de voorwaarden voor koppeling (aanvullen van de ontbrekende schakels) en 
de interoperabiliteit van de bestaande nationale verbindingen (b v. zorgen 
voor technische harmonisatie) zodat het systeem op communautair niveau 
zeer functioneel wordt; 
de ontwikkeling van nieuwe netwerken die een aanvulling vormen op 
bestaande netten voor die gebieden die anders geïsoleerd zouden blijven 
(waarbij eilanden of geïsoleerde gebieden worden geïntegreerd) of wanneer 
de ontwikkeling van een deel van het grondgebied van de Gemeenschap 
wordt belemmerd (deelname aan de interne markt). 
8 
Het opstellen van de richtlijnen moet op communautair niveau worden uitgevoerd 
maar het wordt aan de Lid-Staten overgelaten de nadere details uit te werken, de 
tijdschema's vast te stellen en het tempo te bepalen, waarin de infrastructuur tot 
stand moet worden gebracht om het netwerk te verwezenlijken. Overeenkomstig het 
subsidiariteitsbeginsel krijgen de Lid-Staten door de aard van de richtlijnen de 
ruimte om binnen hun nationale activiteitenprogramma's afhankelijk van hun 
financiële beperkingen te handelen, maar hun acties moeten overeenkomen met de 
richtlijnen die op communautair niveau zijn vastgesteld. 
De stimuleringsmaatregelen die de Gemeenschap ter beschikking staan moeten het 
mogelijk maken bepaalde beperkingen op nationaal niveau te verminderen en een 
Lid-Staat zonodig over te halen een project uit te voeren dat binnen zijn 
bevoegdheid ligt en van gemeenschappelijk belang is. In deze geest zal de 
Gemeenschap financiële stimulerings- en steunmaatregelen nemen. 
(d) Wat is de meest doeltreffende oplossing gezien de middelen waarover de 
Gemeenschap respectievelijk de Lid-Staten beschikken? 
De voorgestelde communautaire actie bundelt de krachten van de Lid-Staten met 
het oog op de totstandbrenging van een goede infrastructuur voor de 
gemeenschappelijke vervoermarkt in de Gemeenschap. De voorgestelde 
communautaire actie vormt een aanvulling op soortgelijke activiteiten in de 
Lid-Staten, namelijk de ontwikkeling van netwerkplannen of -schema's en 
i nvesteri ngspl annen. 
(e) Welke meerwaarde levert de maatregel van de Gemeenschap concreet op en welke 
kosten zijn verbonden aan het achterwege laten van maatregelen? 
De toegevoegde waarde van de actie van de Gemeenschap kan worden afgelezen 
aan de verbetering van de vervoersdiensten in Europa wanneer de vereiste, in de 
richtlijnen genoemde investeringen hebben plaatsgevonden. Een en ander draagt bij 
aan een beter functioneren van de interne markt en aan de sociale en economische 
cohesie van de Gemeenschap en de rechten van de burgers van de Unie namelijk 
het vrije verkeer van personen en goederen. 
De prijs die betaald moet worden als geen maatregelen worden genomen is een 
onvoldoende en inefficiënte vervoerinfrastructuur die niet aan de toekomstige 
behoeften kan voldoen en die ontoereikende vervoersdiensten tot gevolg heeft, 
waardoor de huidige sociale en economische discrepanties in de Gemeenschap 
onveranderd blijven. 
(f) Welke maatregelen kunnen door de Gemeenschap Morden genomen (aanbevelingen, 
financiële steun, verordening, wederzijdse erkenning, ...)! 
Er is in de Gemeenschap een heel scala van maatregelen op dit gebied beschikbaar 
Er is voor de opstelling van richtlijnen een beschikking voorgesteld, waarin de 
netwerkschema's zijn opgenomen en waarin projecten van gemeenschappelijk 
belang worden aangegeven; in een financiële verordening wordt een kader voor 
communautaire steun aan projecten van gemeenschappelijk belang gegeven; uit het 
cohesiefonds en het regionaal fonds zal aan bepaalde Lid-Staten financiële steun 
worden verstrekt voor de uitvoering van projecten van gemeenschappelijk belang; 
er zullen speciale richtlijnen worden vastgesteld betreffende de interoperabiliteit van 
het netwerk; het communautaire kaderprogramma voor O&O voorziet in steun voor 
het noodzakelijk onderzoek. 
(g) Is een uniforme regeling noodzakelijk of kan worden volstaan met een richtlijn 
waarin algemene doelstellingen worden aangegeven en de concrete uitvoering aan 
de Lid-Staten wordt overgelaten? 
Er is uniforme actie noodzakelijk om de richtlijnen vast te stellen inclusief de 
doelstellingen en de globale maatregelen voor de totstandbrenging van een 
transeuropees vervoernetwerk. De meer specifieke planning en de investeringen 
worden verzorgd door de Lid-Staten of regionale of plaatselijke instanties. 
C. TOELICHTING BIJ DE ARTIKELEN VAN DE RICHTLIJNEN 
19. De communautaire richtlijnen vormen de basis voor zowel communautaire acties 
op het gebied van de vervoerinfrastructuur als door de instellingen van de 
Gemeenschap en de Lid-Staten uit te voeren acties overeenkomstig het 
subsidiariteitsbeginsel. Terwijl in sectie 1 de doelstellingen van de totstandbrenging 
van het netwerk, de onderdelen van een toekomstig transeuropees vervoernetwerk 
en de maatregelen in grote lijnen worden behandeld en de algemene regels voor 
projecten van gemeenschappelijk belang uiteengezet zijn, komen in sectie 2 tot 9 
de specifieke eigenschappen van monomodale netwerken aan de orde, alsmede de 
criteria voor de identificatie van voor dergelijke netwerken of onderdelen daarvan 
specifieke projecten van gemeenschappelijk belang. 
SECTIE 1 : Algemene beginselen 
Doelstellingen (artikel 2) 
20. De doelstellingen zijn een nadere uitwerking van de algemene doelstellingen van 
het Verdrag, met name de koppeling van netwerken, de interoperabiliteit en de 
toegang tot de netwerken voor de vervoersector. Met de geleidelijke 
tenuitvoerlegging van de richtlijnen wordt beoogd één enkel transeuropees 
vervoernetwerk tot stand te brengen, dat transport over land, over zee en door de 
lucht omvat. Door de totstandbrenging van het netwerk wordt het doel van 
duurzame mobiliteit bereikt, hetgeen een essentieel element is van het 
gemeenschappelijk vervoerbeleid, waarbij diensten van hoge kwaliteit die door het 
netwerk in een ruimte zonder binnengrenzen onder aanvaardbare economische 
voorwaarden ten goede komen aan alle netwerkgebruikers. Voor de integratie van 
het netwerk is het noodzakelijk de verschillende vervoerstakken te koppelen met 
behulp van geschikte intermodale verbindingspunten, de verschillende onderdelen 
te renoveren afhankelijk van hun relatieve voordelen en de noodzakelijke 
beheersystemen te installeren om ervoor te zorgen dat het netwerk op de efficiëntst 
mogelijke wijze wordt gebruikt vanuit het oogpunt van de veiligheid, 
verkeersdoorstroming, kosten en invloed op het milieu. 
21. Het netwerk beslaat het grondgebied van de Gemeenschap en verbindt de grote 
stadsgebieden met de regio's. Het netwerk verbetert de toegankelijkheid in de 
Gemeenschap op een geschikte manier door een bepaald eiland of geïsoleerd gebied 
en de perifere gebieden te verbinden met de centrale regio's. Het netwerk omvat 
eveneens aansluitingen met de rond de Gemeenschap liggende landen, de EVA-
landen, de Midden- en Oosteuropese landen en de landen rond de Middellandse 
Zee. 
Omvang van het netwerk (artikel 3) 
22. Het netwerk bestaat uit de infrastructuur voor assen (trajecten, lijnen) en 
knooppunten (intra- en intermodale verbindingspunten) die worden ondersteund 
door niet-materiële elementen zoals diensten, bijvoorbeeld beheersystemen. De 
infrastructuur bestaat uit wegen, spoorwegen, waterwegen, havens, luchthavens, 
intermodale platforms, en pijpleidingen; de diensten die ervoor zorgen dat deze 
infrastructuren kunnen functioneren zijn in het bijzonder verkeersbeheer en -
geleidingsystemen(8) voor de verschillende vervoerstakken waarbij het afzonderlijk 
en geïntegreerd bedrijf wordt vergemakkelijkt. De elementen waaruit het netwerk 
bestaat worden in dit document de onderdelen van het netwerk genoemd. Elk van 
deze onderdelen wordt in sectie 2 tot 9 van de beschikking behandeld in verband 
met de specifieke eigenschappen. 
Maatregelen in grote lijnen (artikel 4) 
23. De globale maatregelen die de Commissie voor ogen heeft op het gebied van een 
transeuropees vervoernetwerk hebben diverse vormen, maar zijn alle op 
verschillende wijze gericht op het leveren van een bijdrage aan de in de 
beschikking uiteengezette doelstellingen. Deze activiteiten moeten de belangstelling 
en de betrokkenheid bij de netwerken op alle niveaus bevorderen, niet alleen op 
communautair en nationaal niveau maar ook op regionaal en plaatselijk niveau, en 
niet alleen door overheidsmaatregelen maar ook door investeringen door de 
particuliere sector. De twee belangrijkste activiteiten in het kader van de 
rechtstreekse doelstellingen van deze beschikkingen die de basis vormen van alle 
toekomstige activiteiten zijn: 
ontwikkeling van netwerkschema's 
identificatie van projecten van gemeenschappelijk belang. 
(8) De meeste van deze systemen zullen gebruik maken van de laatste ontwikkelingen 
die de informatica (telematica) biedt. In een mededeling zullen de basisbehoeften 
voor de toepassing van de telematica nader worden behandeld. 
11 
/. Ontwikkeling van netwerkschema's 
24. Deze richtlijnen omvatten voor de eerste keer de netwerkschema's voor alle 
onderdelen tegelijk, met uitzondering van dat voor pijpleidingen(9). De 
bijzonderheden over elke transportvorm staan vermeld in het tweede deel van de 
beschikking. 
In bijlage I zijn kaarten opgenomen met het netwerkschema voor alle onderdelen; 
op deze kaarten worden havens alleen aangegeven wanneer er een verbinding met 
het netwerk bestaat(10). De luchthavens worden eveneens aangegeven, ingedeeld in 
drie verschillende categorieën die het belang op communautair niveau aangeven. 
Voor elk element van het netwerk vormen de afzonderlijke en samengestelde 
kaarten een illustratie voor de plannen en verdelingen over het grondgebied van de 
Gemeenschap. Tenslotte staan op twee kaarten de verbindingen met de naburige 
landen rond de Gemeenschap aangegeven en de prioritaire trajecten op het 
grondgebied van deze omliggende landen. 
25. De netwerkschema's zijn zodanig gepresenteerd dat reeds kan worden gezien hoe 
de afzonderlijke netwerken er als een geheel over circa 10 tot 15 jaar uitzien, met 
alle verbindingen die economisch noodzakelijk en haalbaar zijn. Bij de presentatie 
van het netwerk is echter geen rekening gehouden met het huidige stadium van de 
discussie daarover. Het proces dat met deze beschikking in gang wordt gezet brengt 
wellicht een herziening van de netwerkschema's met zich mee. In verband hiermee 
zal de beschikking uiterlijk na vijfjaar worden aangepast zoals is aangegeven in 
de slotbepalingen van deze beschikking. 
De ontwikkeling en voltooiing van het netwerk zullen voornamelijk worden 
gefinancierd door de Lid-Staten die zo nodig gebruik kunnen maken van 
particuliere investeringen, waartoe de Gemeenschap een bijdrage kan leveren via 
haar financiële instrumenten. Deze investeringen zullen plaatsvinden afhankelijk van 
de beschikbare kredieten; er kan van worden uitgegaan dat investeringen in 
projecten die bijdragen tot de voltooiing van het netwerk voorrang hebben. 
26. Een basisspoorwegnet van 70 000 km spoorlijn met inbegrip van het 
hoge-snelheidsnetwerk van 23 000 km zal uiteindelijk de verbindingen onderhouden 
in het grootste gedeelte van de Gemeenschap, waarbij de treinen met snelheden 
rijden van 200 km of meer tussen de economisch belangrijkste gebieden van de 
Gemeenschap. Er moet een wegennet van 58 000 km tot stand worden gebracht, 
hiertoe moet 15 000 km weg - voornamelijk in de Lid-Staten die voor het 
Cohesiefonds in aanmerking komen - worden rechtgetrokken en op kwalitatief hoog 
niveau gebracht. Het waterwegennetwerk omvat 12 000 km bevaarbare waterweg 
( * klasse IV(11)) en de verbindingen voor het gecombineerd vervoer zullen 23 000 
km spoorweg omvatten, die tot stand zullen worden gebracht door de aanleg van 
omleidingen rond stadsagglomeraties ten einde de reistijden te verbeteren. Met 
(10) (9) Het is voorbarig om pijpleidingen als transportmiddel te beschouwen; voor het 
vervoer van energiedragers komen pijpleidingen aan de orde in de richtlijnen voor 
de transeuropese energienetwerken. 
Het feit dat havens zijn aangegeven betekent niet dat ni et-aangegeven havens 
minder belangrijk zouden zijn. 
(11) ECE/VN-resolutie nr. 30 van 10-12.11.1992. 
12 
behulp van verkeersbeheer- en geleidingsystemen zullen personen en goederen 
probleemloos via de weg, het spoor, waterwegen en de lucht worden vervoerd. 
Daarnaast zal door een hoogwaardig radionavigatiesysteem voor Europa, dat 
gebruik maakt van satellieten, het netwerk beter kunnen functioneren. 
2. Identificatie van projecten van gemeenschappelijk belang 
27. Projecten van gemeenschappelijk belang dragen bij tot de ontwikkeling van het 
netwerk. Zij worden geïdentificeerd aan de hand van criteria, specificaties en/of 
geografische gegevens over de ter zake dienende verbindingen. 
28. Een project van gemeenschappelijk belang moet economisch levensvatbaar zijn en 
een bijdrage leveren aan een van de prioritaire activiteiten van artikel 5. Voor 
bepaalde elementen van het netwerk kunnen extra eisen worden verlangd; deze 
komen in sectie 2 tot 9 van de richtlijnen aan de orde. 
29. Elk project zal in een geschikt kader globaal worden beoordeeld zoals in het 
voorgaande punt is beschreven, waarbij rekening wordt gehouden met milieu- en 
veiligheidsaspecten, en de bijdrage aan de sociale en economische samenhang wordt 
geanalyseerd (bij voorbeeld een koster^aten-analyse). 
30. Projecten die het netwerk aansluiten op derde landen zullen in het licht van de 
overeenkomsten met de betrokken derde landen worden bestudeerd zodat deze 
projecten kunnen worden erkend als projecten van gemeenschappelijk belang (zie 
punt 39). 
31. In deze richtlijnen worden projecten als projecten van gemeenschappelijk belang 
gekenmerkt als zij een bijdrage leveren aan de interoperabiliteit. Het is echter 
mogelijk dat bepaalde projecten niet toereikend zijn en dat speciale maatregelen 
noodzakelijk zijn. Dit is bijvoorbeeld duidelijk het geval bij een verbetering van de 
interoperabiliteit van het spoorwegnet, met name het energievoorzieningssysteem 
of het besturingssysteem. Hiertoe zal de Commissie te zijner tijd overeenkomstig 
artikel 129C, eerste lid, tweede streepje, speciale maatregelen voorstellen, zoals de 
richtlijn betreffende de interoperabiliteit van hoge-snelheidstreinen(12). Zo nodig 
zullen ook voorstellen op andere gebieden worden gedaan. Aangezien dergelijke 
activiteiten ten behoeve van de interoperabiliteit onder andere voorstellen vallen, 
worden zij in deze toelichting slechts voor de volledigheid genoemd. 
Aanvullende maatregelen 
3. Toezicht op de samenhang tussen en de complementariteit van de financiële 
steunmaatregelen 
32. De sleutel tot de verdere ontwikkeling van de vervoersector tot een dienstenmarkt 
is het aantrekken van particuliere investeerders. Slechts indien de particuliere 
sector bereid is de investeringsrisico's te delen kan de markt zich ook/echt 
(12) COM( ) "Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de interoperabiliteit 
van het hoge-snelheidsnetwerk". 
13 
ontwikkelen. Een volgende stap in dit proces is het partnerschap tussen de 
particuliere en de overheidssector, hetgeen nader is uitgewerkt in het Witboek 
betreffende de groei, het concurrentievermogen en de werkgelegenheid dat in 
december 1993 aan de Raad van de Europese Unie in Brussel is voorgelegd. Dit 
is een van de belangrijkste onderwerpen waarover de groep van persoonlijke 
vertegenwoordigers van de staats- en regeringshoofden onder voorzitterschap van 
vice-voorzitter Christophersen zich buigt. 
33. In de richtlijnen wordt een kader aangegeven voor de financiële steun uit de 
communautaire financiële instrumenten en een aanwijzing voor de 
overheidsinstanties, financiële instellingen en particuliere investeerders. 
34. Bij projecten die economisch haalbaar gebleken zijn, zal worden nagegaan of zij 
in aanmerking komen voor financiering met privémiddelen of voor een partnerschap 
tussen de overheid en de particuliere sector. Volledige uitgewerkte projecten hebben 
hierbij voorrang. Een en ander wordt aan de Lid-Staten voorgelegd wanneer 
investeringsprogramma's zijn vastgesteld. 
35. Zowel de verordening van de Raad tot vaststelling van de algemene regels voor de 
verdeling van communautaire financiële steun op het gebied van transeuropese 
netwerken, als voorgesteld in COM(94)62, als het Cohesiefonds zijn van bijzonder 
belang voor de financiële bijdrage aan een project van gemeenschappelijk belang, 
dat is aangegeven in deze beschikking, evenals andere fondsen zoals het EFRO 
voor het vervoer(13) en communautaire leningsfaciliteiten zoals die van de EIB. Voor 
garanties kan gebruik worden gemaakt van het nieuwe Europese Investeringsfonds 
(HF). 
36. In dit verband moet vermeld worden dat vele projecten van gemeenschappelijk 
belang, bijvoorbeeld havenprojecten of luchthavenprojecten, met privémiddelen 
zullen worden gefinancierd of in het kader van een partnerschap tussen de overheid 
en de particuliere sector. Voor deze projecten heeft de kwalificatie "van 
gemeenschappelijk belang" een eigen betekenis. Een goede evaluatie van de 
economische haalbaarheid van het project waarvoor nog geen volledige, algemene 
methoden voor de verschillende infrastructuren beschikbaar zijn, is van het 
allergrootste belang. 
4. O&O-maatregelen 
37. In het vierde kaderprogramma van de Gemeenschap voor onderzoek en 
ontwikkeling is onderzoek in de vervoersector opgenomen als een belangrijk 
onderdeel van verschillende specifieke programma's (telematica, 
industrietechnologie, energie), alsmede een specifiek thema voor vervoer. Rond dit 
thema is een specifiek programma ontwikkeld ter ondersteuning van het 
gemeenschappelijk vervoerbeleid. Dit specifieke programma waarmee circa 
240 miljoen ecu is gemoeid, omvat de noodzakelijke onderwerpen die voorzien in 
de ontwikkelingsbehoeften van het transeuropese vervoernetwerk. Het strategisch 
onderzoek betreft met name prognoses, modellering en scenario's op Europees 
niveau hetgeen zal bijdragen tot het verzamelen van de noodzakelijke kennis over 
(13) Verordening (EEG) nr. 792/93 van de Raad, PB nr.L 79 van 1.4.1993, blz. 74. 
14 
de toekomstige vervoerplannen. De Commissie ziet erop toe dat de resultaten 
hiervan en van andere specifieke programma's betrokken worden bij de verdere 
besluitvorming aangaande het netwerk zodra deze beschikbaar komen. In verband 
hiermee zal het in een later stadium mogelijk zijn de relatieve voordelen van de 
verschillende vervoerstakken ten opzichte van de algehele doelstelling van 
duurzame mobiliteit te beoordelen. In het kader van COST(14) zullen de resultaten 
van de Lid-Staten eveneens worden opgenomen in het ontwikkelingsproces. 
5. Samenwerking en sluiting van ter zake dienende overeenkomsten met derde, 
bij de netwerkontwikkeling betrokken landen 
38. De EVA-landen hebben vorig jaar deelgenomen aan alle besprekingen van de 
werkgroepen van de Commissie voor de opstelling van plannen voor de 
afzonderlijke onderdelen van het net. In het kader van de Conferentie van Kreta(15) 
hebben besprekingen plaatsgevonden met Midden- en Oosteuropese landen. In de 
toekomst zullen de landen rond de Middellandse Zee bij deze besprekingen worden 
betrokken. In het kader hiervan zijn of zullen concrete acties voor goede 
verbindingen tussen de Gemeenschap en deze landen vastgesteld of worden 
vastgesteld. Er zal speciale aandacht worden besteed aan projecten van 
gemeenschappelijk belang (artikel 129 C, lid 1) met het oog op het opstellen van 
voorstellen in het kader van artikel 129 C, lid 3 van het EG-Verdrag. Er zal 
eveneens speciale aandacht worden geschonken aan landen die in dit verband 
geassocieerd zijn met de Unie zodat de desbetreffende bepalingen van de Europese 
overeenkomsten ten uitvoer worden gelegd. 
6. Initiatieven van Lid-Staten om de doelstellingen te bereiken 
39. Over het algemeen zullen de Lid-Staten deze projecten ondersteunen door de 
administratieve verwerking en behandeling van regionale en lokale overheden te 
versnellen. In artikel 129 C, lid 2, worden de Lid-Staten verzocht met elkaar 
overleg te voeren over de transeuropese netwerken. De Gemeenschap zal alles in 
het werk stellen om deze actie te bevorderen. 
40. De Commissie zal de tenuitvoerlegging van de richtlijnen nauwgezet volgen. In 
verband hiermee zal het comité betreffende de Infrastructuur optreden als 
coördinerende instantie tussen Lid-Staten ten einde de gemeenschappelijke 
prioriteiten in de nationale programma's over te brengen. De Commissie zal voor 
het jaarlijkse voortgangsrapport de Lid-Staten uitnodigen verslag uit te brengen over 
hun activiteiten ter uitvoering van de richtlijnen voor hun vervoernetwerken. Het 
comité zal zich met name bezighouden met de vorderingen van het multimodale 
concept waarop in de richtlijnen wordt aangedrongen. 
(14) 
(15) COST Het Europese samenwerkingsprogramma op het gebied van wetenschap en 
technologie. 
Zie de conclusies van de van 13 tot 15.3.1994 te Kreta, Griekenland gehouden 
conferentie. 
15 
7. Bevordering van de samenwerking tussen alle betrokken partijen 
41. Bij infrastructurele projecten kunnen openbare instanties op verschillende niveaus 
en/of particuliere promotors betrokken worden. De Commissie kan zo nodig 
initiatieven nemen om de samenwerking tussen de verschillende betrokkenen bij een 
bepaald project te bevorderen ten behoeve van de totstandbrenging van het netwerk. 
Er moet speciale aandacht worden geschonken aan de juridische, 
bestuursrechtelijke, financiële en organisatorische aspecten. 
Het bovenstaande is vooral van belang voor projecten die in het kader van een 
partnerschap tussen de overheidssector en de particuliere sector worden 
gefinancierd, zoals is aangegeven in het Witboek van de Commissie inzake de 
groei, het concurrentievermogen en de werkgelegenheid. 
8. Aanvidlende maatregelen voor de ontwikkeling van het netwerk en de 
onderdelen daarvan met het oog op de eisen van de in artikel 2 
uiteengezette doelstellingen 
42. Vervoer is van groot belang voor de verbetering van de cohesie binnen de 
Gemeenschap. De kennis over de relatie tussen de totstandbrenging van een 
vervoerinfrastructuur en het effect op een bepaald gebied moet worden verbeterd 
door middel van terzake dienende studies en analyses ex-post. Er moet ook gekeken 
worden naar de toegankelijkheid van het transeuropese netwerk en verbindingen 
met de regionale en lokale infrastructuur zodat het netwerk optimaal kan 
functioneren. 
43. Bij het gemeenschappelijk vervoerbeleid moet ook rekening worden gehouden met 
het milieu overeenkomstig artikel 130r van het Verdrag. Infrastructurele 
maatregelen zijn van invloed op dit beleid en het ontwerp van het toekomstig 
transeuropese vervoersnetwerk moet een bijdrage leveren aan de 
milieudoelstellingen van de Gemeenschap. In de eerste plaats is hiervoor een 
gestandaardiseerde en algemeen aanvaarde evaluatiemethode van het effect van het 
netwerk op de natuurlijke omgeving en leefomstandigheden nodig. Dergelijke 
methoden moeten een onderdeel uitmaken van de strategische milieureportage die 
hand in hand moet gaan met de ontwikkeling van het netwerk. Naar aanleiding van 
dergelijke reportage moeten de ontwerpmethoden voor het netwerk worden 
vastgelegd die erop gericht zijn negatieve milieueffecten van het netwerk tot een 
minimum te beperken overeenkomstig de doelstelling van de duurzame mobiliteit. 
44. De cruciale elementen voor het toekomstig transeuropese vervoernetwerk zijn de 
intermodale knooppunten in het netwerk, de terminals of de intermodale 
raakvlakken die de gemakkelijke overslag mogelijk maken van het ene 
vervoermiddel naar het andere of naar vervoermiddelen op trajecten waarlangs 
passagiers of goederen naar hun eindbestemming worden vervoerd. Voor de 
raakvlakken tussen het vervoer over zee en het vervoer over land is een gedeelte 
van de richtlijnen speciaal gewijd aan havens. Voor raakvlakken tussen vervoer 
over land en door de lucht worden de luchthavens beschreven. Intermodale 
platforms tussen verschillende vrachtvervoervormen worden behandeld bij het 
gecombineerd vervoer. Andere verbindingen zoals hoge-snelheidstreinen en het 
luchtvervoer, of goederenopslagplaatsen zoals bij voorbeeld in binnenhavens, 
16 
worden ook onder de loep genomen maar dergelijke knooppunten worden in een 
later stadium in de richtlijnen opgenomen als onderdeel van de verdere 
ontwikkeling van het netwerk. De Gemeenschap vindt het uiterst belangrijk dat bij 
de toegang tot deze knooppunten niet mag worden gediscrimineerd. 
45. Het transeuropese vervoernetwerk moet de gebruiker de vrijheid bieden zijn eigen 
keuze te bepalen ten aanzien van 
welke routine hij in het netwerk neemt 
welke dienst moet worden toegewezen 
welke en hoeveel vervoermiddelen hij wenst te gebruiken 
wat zijn tijdschema's zijn 
welke prijs hij bereid is te betalen. 
Door de koppeling en de integratie van vervoerstakken zal een wisselwerking 
ontstaan waarbij een grote doelmatigheid mogelijk is, alsmede een grotere 
veiligheid, betere dienstverlening voor de klant en minder effect op de natuurlijke 
omgeving. 
46. Op de toekomstige transeuropese vervoersmarkt zullen de exploitanten in een 
bepaalde vervoersector met elkaar concurreren onder gebruikmaking van de 
netwerkinfrastructuur waarin wordt voorzien door de netwerkexploitanten. De 
kosten voor de infrastructuur moeten op termijn voor elke vervoerstak in het 
netwerk op dezelfde wijze worden doorberekend waarbij rekening wordt gehouden 
met externe kosten. Hiervoor moeten de vervoersexploitanten betalen. Het is van 
het grootste belang dat logistieke systemen voor transportondernemers het mogelijk 
maken de verschillende transportkosten te berekenen aan de hand van de 
transportketen die wordt gekozen ten einde de kosten te optimaliseren al naar 
gelang van de eisen ten aanzien van de te transporteren goederen. Een en ander 
geschiedt overeenkomstig de handelscriteria van de transportonderneming, de 
beschikbare tijd, het prijsniveau, de voorkeur voor bepaalde transportwijzen enz. De 
regels hoe de infrastructuurkosten aan de gebruiker moeten worden doorberekend 
zodat er in de hele Gemeenschap gelijke voorwaarden zijn, blijft een in het kader 
van het gemeenschappelijk vervoerbeleid nader te bekijken kwestie, zelfs na de 
goedkeuring in oktober vorig jaar van de regels voor de luchtvervoersector(16). 
47. De ontwikkeling van een gemeenschappelijke transportmarkt is in volle gang; de 
segmenten ervan moeten nog worden geïdentificeerd en er zijn derhalve nog geen 
voldoende statistische gegevens over verkeersstromen op Europees niveau 
beschikbaar. Dit is ook een gevolg van het feit dat grensoverschrijdende statistieken 
zijn verdwenen voordat andere methoden, om gegevens over het transeuropees 
vervoer te verzamelen, werden ontwikkeld en toegepast. Methoden voor prognoses 
zijn nog in ontwikkeling en er kan slechts geraden worden naar de invloed van de 
economische ontwikkeling ten oosten van de Gemeenschap. 
48. Het toekomstige transeuropese vervoernetwerk zal worden ontwikkeld op basis van 
modale netwerken en onderdelen die met name in de richtlijnen aan de orde komen. 
Hoewel deze modale netwerken en onderdelen verder zullen worden ontwikkeld, 
overeenkomstig de intrinsieke behoeften, zal gebruik worden gemaakt van 
aanvullende optimaliseringscriteria waarin de intermodale aspecten en 
(16) Richtlijn van de Raad 93/89/EEG van 25.10.1993 
17 
transportvorm overschrijdende effecten tot uiting komen. Op deze wijze wordt het 
multimodale concept verder ontwikkeld De voorgestelde richtlijnen vormen 
derhalve het kader waarin de ontwikkeling van de modale netwerken naar een 
transeuropees vervoernetwerk zal plaats vinden. Hierbij zal ook moeten worden 
nagegaan of, en op welke wijze, produktpijpleidingen in het netwerk moeten 
worden opgenomen. 
49. Er staat een specifiek actieplan op stapel om telematische systemen en -diensten 
in de vervoersector te introduceren: 
Activiteiten die leiden tot het ontwerp, de ontwikkeling en de exploitatie 
van vervoer- en verkeersmanagemenisystemen in het netwerk 
op de Fjiropese schaal 
Voor het adequaat, efficiënt en veilig gebruik van de infrastructuur van het 
transeuropese vervoernetwerk moet het beheer daarvan worden verbeterd. Behalve 
van organisatorische, administratieve, juridische en andere maatregelen moet voor 
de verbetering van het lucht-, zee-, waterweg-, spoor- en wegvervoer in sterke 
mate gebruik worden gemaakt van de mogelijkheden en diensten die de informatica 
en telecommunicatie (telematica) bieden. Bij het toenemend gebruik van de 
telematica op netwerkniveau in de vervoersector, moet er op worden toegezien dat 
de in de richtlijnen voorgestelde maatregelen voor het vervoernetwerk een 
aanvulling vormen op andere communautaire activiteiten. 
50. Bij de totstandbrenging van een transeuropees vervoernetwerk staat de opzet van 
een voor de transportsector specifiek informatie- en beheerssysteem centraal; 
hierdoor kan de gebruiker (reiziger en industrie) beter worden geïnformeerd over 
de verschillende mogelijkheden die het netwerk biedt in het licht van 
bovengenoemde criteria. 
Een dergelijk systeem moet worden beschouwd als onderdeel van de 
vervoerinfrastructuur; daarbij kan ook gebruik worden gemaakt van delen van 
grotere telecommunicatie- en informatienetwerken Dit betekent niet dat slechts één 
technisch systeem in de diensten zal voorzien. Elk systeem dat een rol speelt in de 
transportsector moet echter interoperabel met alle andere voor het vervoernetwerk 
aanvaarde systemen zijn. 
51. Om deze problemen het hoofd te bieden heeft de Gemeenschap met het tweede en 
derde kaderprogramma omvangrijke onderzoek- en ontwikkelingsprogramma's 
opgezet en worden de activiteiten in het vierde kaderprogramma voortgezet De 
bemoedigende resultaten die reeds zijn geboekt betekenen dat stappen kunnen 
worden ondernomen om deze resultaten te exploiteren. 
De ontwikkeling van telematicatoepassingen voor het wegvervoer, uitgaande van 
verschillende communicatiemiddelen zoals een RDS-verkeersinformatiesysteem, 
cellulaire mobiele telefonie en tweerichtingcommunicatie over korte afstand, opent 
nieuwe mogelijkheden voor het efficiënt gebruik van het netwerk. Technische 
ontwikkelingen en de beschikking van de Raad van 29 oktober 1993 inzake het 
transeuropese wegennet heeft de Commissie een impuls gegeven een actieplan op 
te stellen voor het Wegennet en het verkeerbeheer. De huidige incompatibiliteit van 
nationale spoorwegnetwerken vormt een belangrijke technische belemmering voor 
18 
het transeuropese spoorwegvervoer. Recente technische ontwikkelingen, met name 
voor de hoge-snelheidstrein, bieden mogelijkheden voor interoperabiliteit die zo 
spoedig mogelijk moeten worden geïntegreerd in besturingssystemen. Op dezelfde 
wijze heeft het aandringen op een betere bewaking van schepen met gevaarlijke 
goederen in de Europese wateren tot gevolg gehad dat een actieplan is opgesteld 
voor Vessel Traffic Services (VTS) dat in 1994 operationeel kan worden. Congestie 
bij het luchtverkeer wordt in sterke mate veroorzaakt door de incompatibiliteit van 
de verkeersleidingsystemen. De Commissie is voornemens dit probleem aan te 
pakken en richtlijnen voor de luchtverkeersleiding te presenteren. 
Voor de toepassing van de telematica in netwerk- en verkeerbeheersystemen moeten 
ondersteunende maatregelen worden ontwikkeld die in het kader van het 
vervoer- en telecommunicatiebeleid moeten worden getroffen, zoals de koppeling 
van de telematicanetwerken en verkeerbeheersystemen zodat de interoperabiliteit 
van de bijbehorende apparatuur via normalisatie tot stand wordt gebracht. Hierdoor 
kunnen exploitanten en gebruikers gemakkelijk en zonder aanzien des persoons 
toegang tot deze nieuwe diensten krijgen; daarnaast kan het effect op de Europese 
industrie worden beoordeeld. Dergelijke ondersteunende maatregelen omvatten 
bijvoorbeeld ook de analyse van de behoeften en de uiteindelijke opstelling van een 
algemeen radionavigatieplan voor Europa, waartoe grond- en satellietsystemen 
behoren. De Commissie heeft zich over het een en ander gebogen en zal spoedig 
een actieplan opstellen voor de toepassing van de telematica in de vervoersector in 
nauwe samenhang met het beleid ter ondersteuning van de ontwikkeling van de 
industrie in de Gemeenschap. 
Prioriteiten (artikel 5) 
52. De in dit artikel genoemde maatregelen waaraan bij het aangeven van projecten van 
gemeenschappelijk belang prioriteit wordt gegeven, gaan niet alleen uit van het 
gemeenschappelijk vervoerbeleid, maar ook van andere gemeenschappelijke 
beleidssectoren. Door deze prioritaire maatregelen worden de elementen van een 
proces vastgesteld dat in de komende vijfjaar moet leiden tot een volledig 
uitgewerkt plan voor en een schema van het netwerk, dat tot het jaar 2010 kan 
worden geïmplementeerd. 
Andere projecten van gemeenschappelijk belang (artikel 6) 
53. Ieder project kan als een project van gemeenschappelijk belang worden beschouwd 
wanneer het zowel de doelstellingen nastreeft, het beoogde netwerk betreft als 
eventueel één of meerdere prioritaire maatregelen ten uitvoer legt en economisch 
haalbaar is. Er kunnen aanvullende specificaties worden verlangd voor bepaalde 
onderdelen van het netwerk (zie bijlage II). 
Netwerkschema's en projecten van gemeenschappelijk belang (artikel 7) 
54. De Lid-Staten moeten deze richtlijnen gebruiken als uitgangspunt voor de 
tenuitvoerlegging van maatregelen betreffende het netwerk en om de noodzakelijke 
prioriteit te geven aan projecten van gemeenschappelijk belang op hun grondgebied. 
19 
55. Verschillende projecten kunnen worden gecombineerd in één gezamenlijk 
actieprogramma bijvoorbeeld de installatie van een reiziger-informatiesysteem dat 
in aanmerking kan komen voor speciale steun van de Commissie in haar rol als 
coördinator overeenkomstig artikel 129c, lid 2 van het Verdrag. Ook projecten 
waarop in het Witboek inzake groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid 
wordt aangedrongen, kunnen hiervoor in aanmerking komen. Deze kunnen in de 
stimuleringsfase van een voorkeursbehandeling genieten. 
Sectie 2 : Wegennet 
Kenmerken van het net (artikel 8) 
56. Bijgaand voorstel voor een beschikking sluit aan bij de beschikking van de Raad 
van 29 oktober 1993; er wordt prioriteit gegeven aan de totstandbrenging van het 
netwerk en de ontwikkeling van een verkeersbeheersysteem. Ook worden specifieke 
maatregelen voor de interoperabiliteit van het netwerk voorgesteld. De werkgroep 
autosnelwegen van het Comité betreffende de vervoerinfrastructuur heeft hiervoor 
de voorbereidende werkzaamheden verricht. 
57. Ontwikkeling van het netwerk 
In deze laatste versie van de aan te leggen verbindingen wordt uitgegaan van drie 
truïsmes: 
vanuit het oogpunt van het milieu: het transeuropese netwerk kan niet 
onbeperkt worden uitgebreid; 
vanuit financieel oogpunt: de middelen zullen niet altijd binnen het gestelde 
tijdsschema voorhanden zijn (2004); 
vanuit multimodaal oogpunt: in de toekomst moeten de verschillende 
vervoerstakken elkaar beter aanvullen. 
Dit voorstel is een nauwkeurige weergave van de ideeën van de Raad van 
Ministers. Het transeuropese netwerk als geheel bestaat uit hoofdverbindingen, de 
voornaamste internationale routes, en secundaire verbindingen voor de aansluiting 
op de grote transeuropese routes, voor alternatieve routes en om de toegang tot 
bepaalde gebieden te verbeteren zodat de plaatselijke ontwikkeling wordt bevorderd. 
Een aantal geplande internationale verbindingen waarover reeds overeenstemming 
bestaat, zijn toegevoegd. Andere zijn i.v.m. nader onderzoek geschrapt. 
Verbindingen van uitsluitend regionale betekenis zijn niet in het Europese schema 
opgenomen. De Commissie heeft uiteraard de wijzigingen van het Europese 
Parlement die niet door de Raad van Ministers in oktober 1993 zijn overgenomen, 
geanalyseerd. Een aantal zijn opgenomen, andere niet aangezien het regionale 
accent teveel benadrukt wordt, en weer andere zijn nog in studie. 
Sinds haar voorstel van juni 1992 heeft de Commissie vastgesteld dat circa 
1 500 km nieuwe Europese snelweg in gebruik is genomen. 
20 
In zijn huidige vorm is het transeuropese wegennet circa 58 000 km lang, waarvan 
43 000 km reeds bestaat en 15 000 km vóór 2004 moet worden aangelegd. Het net 
zorgt voor de aansluiting met de EVA-landen en de verbindingen met Oost-Europa. 
58. Verkeersbeheer 
De Commissie is voornemens één van de prioritaire acties van de Gemeenschap te 
richten op het efficiënt gebruik van het transeuropese wegennet aangezien het risico 
bestaat dat reistijden op de vele trajecten en rondwegen onvoorspelbaar worden. Uit 
reeds verrichte werkzaamheden is gebleken dat nauw moet worden samengewerkt 
tussen de overheid en de exploitanten zodat de verbruikers er zeker van kunnen zijn 
over een transeuropees wegennet te beschikken van hoge kwaliteit en met een 
goede doorstroming. Het is van belang drie taken goed uit te voeren: de 
totstandbrenging van een levensvatbare en veilige infrastructuur, een goed 
verkeersbeheer en een informatiesysteem ten behoeve van de weggebruikers. 
Er zijn twee belangrijke gebieden voor toekomstige gezamenlijke projecten: reis- en 
verkeersinformatie enerzijds en verkeersbeheer anderzijds. De ontwikkeling van 
telematische systemen is van belang voor een steeds efficiëntere verkeersgeleiding 
op het transeuropese netwerk. Het doel is een Europees verkeersgeleidingssysteem 
op te zetten dat gebaseerd is op een gemeenschappelijke benadering waarbij 
gezorgd wordt voor de koppeling en de interoperabiliteit van bestaande systemen(17). 
De Commissie stelt voor een basistelematica-infrastructuur ten behoeve van de 
belangrijkste transeuropese routes en drukke rondwegen op te zetten, 
verkeersbeheer- en weggebruiker-informatiecentra te coördineren en 
grensoverschrijdende projecten en programma's uit te voeren. Er dient rechtstreekse 
steun te worden verleend aan het RDS-TMC systeem(18) waarvoor de technologie 
reeds beschikbaar is. Op dezelfde wijze zal de ontwikkeling van automatische 
tolbetaling en vraagbeheersingsysternen moeten worden gecoördineerd om te zorgen 
voor voldoende interoperabiliteit. De Commissie zal bijzonderheden verstrekken 
over de te volgen wekwijze in een mededeling die momenteel over de 
telematicadiensten en het vervoer wordt opgesteld. 
59 Interoperabiliteit van het netwerk 
De Commissie zal voorstellen doen ter verbetering van de interoperabiliteit van de 
buitenwegen en voorzien in een referentiekader voor verkeersbeheersystemen 
In geval van buitenwegen staan in de bestaande internationale verdragen 
zoals het Verdrag van 1975 inzake internationale hoofdverkeerswegen of het 
Verdrag van Wenen van 1968 en 1973 betreffende verkeerstekens de 
technische specificaties vermeld waarvan de Gemeenschap moet uitgaan. 
(17; 
(18) Een RDS-systeem waarmee de algemene berichtstroom kan worden afgestemd op 
de afzonderlijke behoeften van de weggebruiker. 
Dit was één van de.26 projecten die in het Witboek van de Commissie betreffende 
groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid werden genoemd. 
21 
Daarna zal de Commissie voorstellen een referentiekader goed te keuren 
voor de ontwikkeling van verkeersbeheersystemen voor het transeuropese 
wegennet(19) . In de praktijk is gebleken dat de ontwikkeling van een 
telematisch verkeersbeheersysteem op organisatorisch, juridisch en 
interinstitutioneel niveau ingewikkeld van aard is vanwege de nationale of 
regionale verschillen. Zonder een dergelijk communautair referentiekader 
kan er geen grootschalige ontwikkeling van verkeersbeheerfaciliteiten voor 
het transeuropese net zijn, noch een zinvol gebruik daarvan. 
Bijzondere voorwaarden (artikel 9) 
60. Dit voorstel richt zich op drie soorten transeuropese wegenbouwprojecten: 
projecten voor de aanleg van transeuropese infrastructuur in de enge zin van 
het woord. 
De kaart met het schema van het net en de lijst van nog uit te voeren 
transeuropese infrastructurele wegenprojecten is toegespitst op nieuwe 
infrastructuur of op renovatie. Er zijn ongeveer 150 projecten voorgesteld 
voor de periode tot 2004. Daarenboven zijn te vaak verbredingsprojecten 
van bestaande verbindingen (zeker 5 000 km) gepland voor de korte of 
middellange termijn, zodat het onmogelijk is een limitatieve lijst samen te 
stellen. Deze projecten moeten echter wel als projecten van 
gemeenschappelijk belang worden aangemerkt. 
projecten betreffende het verkeersbeheer voor transeuropese netwerken. Alle 
projecten die kunnen bijdragen tot het beter gebruik van het transeuropese 
wegennet worden geacht van gemeenschappelijk belang te zijn. Hiertoe 
behoren zowel exploitatie- als demonstratieactiviteiten. 
projecten gericht op de interoperabiliteit van het transeuropese netwerk. Ook 
deze projecten worden geacht van gemeenschappelijk belang te zijn. De 
projecten moeten zijn opgenomen in een middellange- en lange-
termijnplanning. 
Sectie 3 : het spoorwegnetwerk 
Kenmerken van het netwerk (artikel 10) 
61. De rol van de spo®rwegen 
Het spoorwegnet is van essentieel belang voor het multimodale net voor zowel 
passagiers als goederen. In de komende jaren zullen de spoorwegmaatschappijen 
(19) Cf. de studie inzake TELTEN (Telematica-architectuur en implementatie voor het 
transeuropese wegennet), Ertico, 1994. 
22 
een belangrijke rol gaan spelen op de vervoermarkt. Daarbij is het zaak dat het 
milieu wordt ontzien en een duurzame mobiliteit wordt gegarandeerd. 
Het spoorwegnet moet derhalve worden aangepast om te voldoen aan de huidige 
en toekomstige behoeften waarbij de maatschappijen met elkaar kunnen 
concurreren met name in die marktsegmenten waar de spoorwegen bepaalde 
technische en economische voordelen hebben, zoals het snelle vervoer van grote 
aantallen reizigers en het transport van grote hoeveelheden goederen, met name 
over lange afstanden. 
62. Het voorgestelde net 
De werkzaamheden van de groep op hoog niveau betreffende de HST en die van 
de werkgroep betreffende de conventionele spoorwegen, die door het Comité 
betreffende de infrastructuur worden gecoördineerd, hebben de basis gelegd voor 
de bijdrage van het spoorvervoer aan het transeuropese vervoernetwerk. Het doel 
van deze bijdrage is de Gemeenschap te voorzien van een netwerk dat het volgende 
omvat: 
Een hoge-snelheidsnet. De totstandbrenging van dit net, hetgeen de 
Europeanen mobieler maakt met minder nadelige gevolgen voor het milieu 
is een belangrijk project voor de Unie. Het net bestaat uit 23 000 km 
spoorlijn waarvan 10 000 km nieuwe lijnen voor snelheden van meer dan 
250 km/h en 12 000 km gerenoveerde lijnen voor snelheden rond 200 km/h. 
Het net zal de toegang verschaffen tot hoge-snelheidsdiensten door de 
gehele Unie en brengt de verbinding tot stand tussen de voornaamste 
Europese steden. Verbindingen met derde landen staan ook op stapel. 
De conventionele lijnen die worden gebruikt voor het gecombineerd vervoer 
en die de spoorwegen toegankelijker maken voor de verschillende regio's, 
havens en luchthavens. Met deze lijnen kan de koppeling van het net van 
de Unie met dat van derde landen tot stand worden gebracht. 
Het coherent net van hoge-snelheidstreinen tezamen met dat van 
conventionele lijnen vormen een basisnet dat uit 70 000 km spoorlijn 
bestaat, waarvan 23 000 km voornamelijk wordt gebruikt voor het 
gecombineerd vervoer. In centraal gelegen landen komen talloze knelpunten 
voor die moeten worden geëlimineerd door vergroting van de capaciteit van 
de lijnen. Dit kan worden gerealiseerd door de modernisering van de 
seingevingsysternen of door de aanleg van nieuwe sporen of omlooplijnen. 
In perifere landen gaat het voornamelijk om de verbetering van het algemene 
kwaliteitsniveau, met andere woorden de renovatie van verouderde installaties, de 
elektrificatie van bepaalde lijnen en het aanbrengen van de ontbrekende schakels 
om de toegankelijkheid te verbeteren. 
Een vereiste met betrekking tot het gehele spoorwegnet is de aanleg van nieuwe, 
of de verbetering van bestaande aansluitingen met luchthavens, zeehavens en 
reizigers- en vrachtterminals. De verbindingen van de luchthavens van Europees 
belang met stadscentra en regionale en intercity-netten moeten tot stand worden 
gebracht. 
23 
63. Toegang tot de infrastructuur 
Eén van de factoren bij het openbreken van de Europese vervoermarkt is de 
tenuitvoerlegging van Richtlijn 91/440 van de Raad waarbij internationale 
samenwerkingsverbanden tussen spoormaatschappijen toegang mogen hebben tot 
de verschillende netten. Door de plannen voor de interoperabiliteit moet het 
mogelijk zijn de spoorwegsector concurrerender en efficiënter te maken. 
Bijzondere voorwaarden (artikel 11) 
64. De belangrijkste hoge-snelheidsverbindingen staan op de kaart aangegeven evenals 
de delen van het net die speciale aandacht verdienen. 
De projecten van gemeenschappelijk belang voor dit net zijn die projecten die in 
een voldoende ver stadium zijn voor onmiddellijke actie en waardoor het net voor 
het jaar 2000 een Europese dimensie krijgt. 
Projecten van gemeenschappelijk belang voor conventionele lijnen hebben 
betrekking op lijnen voor gecombineerd vervoer zoals in die sectie is aangegeven. 
Voor alle andere conventionele lijnen zijn de projecten van gemeenschappelijk 
belang die welke: 
bijdragen tot vergroting van de capaciteit en de doelmatigheid van de lijnen, 
daar waar zich knelpunten voordoen; 
een plan omvatten ter verbetering van de veiligheid, hetzij door 
automatisering van de seingeving of via directe infrastructurele projecten. 
65. Voor zowel hoge-snelheidstreinen als conventionele lijnen worden projecten gericht 
op de totstandbrenging van de interoperabiliteit van het transeuropese net derhalve 
beschouwd als project van gemeenschappelijk belang die een hoge prioriteit hebben. 
Projecten gericht op de technische harmonisatie van de infrastructuur en het rollend 
materieel en de ontwikkeling van een Europees besturingssysteem kunnen in 
aanmerking komen voor steun van de Gemeenschap, met inbegrip van ter zake 
dienende demonstratieprojecten. 
Sectie 4 : Een transeuropees waterwegennet 
66. Bij beschikking van 29 oktober 1993 heeft de Raad een beleidsplan vastgesteld 
voor het transeuropees waterwegennet. Deze beschikking is van toepassing tot en 
met 30 juni 1995, waarna zij moet worden vervangen door nieuwe bepalingen met 
betrekking tot een multimodale planning. Het onderhavige voorstel is gebaseerd 
op de grote lijnen die in de beschikking worden aangegeven. 
24 
Structuur van het netwerk (artikel 12) 
67. De binnenvaart wordt algemeen beschouwd als een voordelige, veilige en 
milieuvriendelijke vorm van vervoer. Om zijn rol binnen een multimodaal 
vervoerstelsel optimaal te vervullen, moet de binnenvaart gebruik kunnen maken 
van een doelmatige infrastructuur. Overigens beschikt slechts een deel van de 
Lid-Staten over bevaarbare binnenwateren. De belangrijkste daarvan bevinden zich 
in België, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en Nederland. Er bestaat dan ook nog 
geen samenhangend transeuropees netwerk van doorlopende vaarwegen met 
hetzelfde profiel. 
68. Het voorgestelde transeuropees waterwegennet komt goeddeels overeen met de 
bestaande rivieren en kanalen en de verbindingen daartussen (hoofdnet). Een 
secundair net biedt toegang tot het hoofdnet of verbindt dit met andere vormen van 
vervoer. 
In grote lijnen kunnen de volgende hoofdassen en deelnetwerken worden 
aangegeven : 
De Rijn-as verbindt de belangrijkste Nederlandse en Belgische havens met 
de industriecentra in West- en Zuid-Duitsland, het oosten van Frankrijk en 
Noord-Zwitserland. 
De noord-zuid-as (de Rijn uitgezonderd) vormt de verbinding tussen 
Nederland, België en Frankrijk. Deze as, die hoofdzakelijk wordt gevormd 
door de Maas en de Schelde en door een reeks verbindingen tussen deze 
twee rivieren, omvat in het Zuiden tevens de Rhône en de Saône. 
De oost-west-as loopt door het noorden van Duitsland, vanaf de havens van 
Hamburg en Bremen, die hij verbindt met het binnenlandse waterwegennet. 
In het westen bestaan verbindingen met de Belgische en Nederlandse 
havens; in het oosten bestaan eveneens verbindingen: met de Oder (Polen), 
via de waterwegen van de deelstaat Berlijn, en met de Tsjechische grens 
(Praag) via de Elbe, die echter slechts beperkt bevaarbaar is. 
De zuid-oost-as wordt gevormd door de Donau. Het Main-Donaukanaal 
vormt de verbinding met het Rijnbekken. 
In het algemeen vormt het secundaire netwerk de verbinding met de hoofdassen. 
Een aantal waterwegen in de Gemeenschap staat echter niet in verbinding met het 
hoofdnet, bij voorbeeld de Po (Italië), de Douro (Portugal) en de Taag 
(Spanje/Portugal). Deze waterwegen kunnen echter nuttig zijn voor het 
intracommunautair vervoer van goederen, wanneer zij worden gebruikt voor 
gecombineerd vervoer of voor een combinatie van zeevervoer en binnenvaart. 
69. In het kader van de ontwikkeling van een transeuropees vervoernetwerk, moet op 
basis van de bestaande waterwegen een samenhangend, homogeen en economisch 
en ecologisch verantwoord waterwegennetwerk tot stand worden gebracht. De 
technische minimumkenmerken komen overeen met de uniforme indelingscriteria 
van de ECMV (1992); dit houdt in dat bij uitbreiding of modernisering de 
parameters van klasse Va/Vb (klasse van internationale vaarwegen) zoveel mogelijk 
in acht moeten worden genomen, en dat voor containervervoer rekening wordt 
gehouden met een diepgang van 2,80 meter en een vrije hoogte van 7 meter. Het 
profiel van sluizen moet daarop aansluiten. 
25 
Bijzondere voorwaarden (artikel 13) 
70. Voor de totstandbrenging van een samenhangend en uniform netwerk van 
binnenlandse waterwegen in Europa, dienen de ontbrekende verbindingen te worden 
aangelegd en de belangrijkste knelpunten te worden opgeheven, met name door 
modernisering, verbreding of verdieping van de vaarwegen en door de aanleg van 
sluizen en andere noodzakelijke waterwerken. 
De projecten van gemeenschappelijk belang komen overeen met de in de lijst van 
bijlage II genoemde verbindingen en assen; deze werden reeds vastgesteld door de 
Raad in de beschikking van 29 oktober 1993 betreffende de ontwikkeling van een 
transeuropees waterwegennet. Met de aanleg van de belangrijkste verbindingen 
moet indien mogelijk binnen tien jaar worden begonnen. Bovendien werd rekening 
gehouden met de wijzigingen die het Europees Parlement op 26 oktober 1993 met 
betrekking tot de projecten van gemeenschappelijk belang heeft voorgesteld. 
71. De complementariteit van de binnenvaart met de andere vormen van vervoer moet 
worden verbeterd door de modernisering en de omvorming van de binnenhavens in 
intermodale overslagcentra. Daartoe moeten haventerminals kunnen beschikken 
over geschikte verbindingen met het wegen- en spoorwegnet, die een goede 
doorvoer van de goederen mogelijk maken. Ook moeten de faciliteiten voor de 
overslag van containers en het roll on/roll off-vervoer verder worden ontwikkeld. 
72. Ter ondersteuning dient de invoering van geharmoniseerde en van moderne 
informatie- en communicatietechnologie gebruik makende systemen voor het beheer 
van en het toezicht op het vervoer te worden versneld. Op deze wijze kan de 
veiligheid van het binnenvaartverkeer worden verbeterd, het goederenvervoer over 
water worden geoptimaliseerd en de doorstroming worden bevorderd. 
Sectie 5 : Havens 
Kenmerken (artikel 14) 
73. Havens vormen een belangrijke schakel in het transeuropees netwerk en zijn van 
vitaal belang voor de economische activiteiten en de welvaart in alle regio's van de 
Unie. Zij vormen de onmisbare verbindingspunten tussen het vervoer over land en 
het zeevervoer; meer dan 90 % van het handelsverkeer van de Gemeenschap met 
de rest van de wereld, en ongeveer 35 % van het handelsverkeer tussen de 
Lid-Staten en een belangrijk deel van het binnenlandse handelsverkeer vindt plaats 
over zee. Het zeevervoer is een milieuvriendelijke vervoerstak. Vanuit het oogpunt 
van energie is het een zuinige vorm van vervoer, terwijl de aanleg van nieuwe 
haveninfrastructuur in het algemeen geen grote belasting van het milieu tot gevolg 
heeft en op betrekkelijke bescheiden schaal kan worden gerealiseerd. Deze sector 
biedt voorts aanzienlijke groeimogelijkheden en kan een welkome bijdrage leveren 
aan het ontlasten van de verkeerscorridors op het land. 
74. Het zeevervoer kan derhalve een belangrijke bijdrage leveren aan de praktische 
verwezenlijking van de beginselen en overwegingen die aan de onderhavige 
beschikking ten grondslag liggen. Havens en zeevervoer : 
26 
bieden toegang tot de Gemeenschap, en tot het transeuropees 
vervoernetwerk vanuit derde landen; 
bieden diensten aan die de verschillende delen van het netwerk op de vanuit 
milieu-oogpunt meest verantwoorde wijze met elkaar verbinden; 
verzorgen de toegang tot en de verbindingen met de andere delen van de 
Gemeenschap, met inbegrip van geïsoleerde regio's en eilanden; en 
leveren een belangrijke bijdrage aan het streven naar duurzame mobiliteit, 
met name wanneer het grootste deel van de reis over zee plaatsvindt. 
75. De bevordering van het gebruik van havens en van het zeevervoer vormt daarom 
een belangrijk en nuttig onderdeel van het gemeenschappelijk vervoerbeleid en de 
ontwikkeling van het transeuropees vervoernetwerk. Aangezien deze ontwikkeling 
in belangrijke mate betrekking heeft op de infrastructuur, is de beschikking, althans 
wat het zeevervoer betreft, toegespitst op de havens. Praktische initiatieven voor de 
bevordering van het zeevervoer in Europa, met name de kustvaart of de korte vaart, 
zullen aan de orde komen in een afzonderlijke mededeling, die binnenkort wordt 
ingediend. 
76. Een van de voordelen van de havensector is dat betrekkelijk bescheiden, met 
havenactiviteiten verband houdende projecten, een buitengewoon groot effect 
kunnen hebben op de ontwikkeling van het vervoer, en in beginsel in elke 
commerciële haven in de Gemeenschap kunnen worden gerealiseerd. Een ander 
voordeel is dat dergelijke projecten vaak binnen een redelijke termijn kunnen 
worden omschreven, voorbereid en uitgevoerd. Met oog hierop alsmede vanwege 
de grote concurrentie in de havensector, wordt in de beschikking geen netwerkplan 
voor havens geschetst, noch een aan een bepaalde termijn gerelateerde specifieke 
doelstelling voor de ontwikkeling van havens aangegeven. Een dergelijke aanpak 
zou niet goed passen bij de snelle ontwikkelingen in deze flexibele sector. Ten 
einde te voorkomen dat de concurrentie in deze sector onnodig wordt beïnvloed, 
wordt er geen selectie van "havens van communautair belang" gemaakt. 
Bijzondere voorwaarden (artikel 15) 
77. Het gedeelte van de beschikking dat betrekking heeft op de havens, is derhalve 
toegespitst op projecten van gemeenschappelijk belang. In artikel 15 wordt 
gewezen naar een bijlage waarin de verschillende categorieën van met 
havenactiviteiten verband houdende projecten worden aangeduid, naast de 
specifieke doelstellingen en voorwaarden waaraan de projecten van 
gemeenschappelijk belang in deze sector moeten voldoen. De bijzondere 
voorwaarden zijn zodanig opgesteld dat een consistente selectie van de projecten 
mogelijk is, waarbij wordt vermeden dat het beginsel van vrije en eerlijke 
concurrentie tussen havens onnodig wordt verstoord. De onderlinge concurrentie 
tussen havens is zeer sterk, pngeacht de status en de bevoegdheden van de 
instanties die zijn belast met de bevordering van de havenactiviteiten en de 
opstelling van ontwikkelingsplannen. Al naar gelang de diverse "tradities" van de 
havenautoriteiten in de Lid-Staten kan deze status verschillen. Dergelijke "tradities", 
waarbij zowel de particuliere als de overheidssector betrokken zijn, worden 
gekenmerkt door een breed scala van verhoudingen met openbare of 
overheidsinstanties. 
27 
78. De eerste bijzondere voorwaarde heeft daarom betrekking op de economische 
levensvatbaarheid. Krachtens deze voorwaarde moet van elk project de 
levensvatbaarheid worden aangetoond aan de hand van een financiële analyse, of 
wanneer dat niet mogelijk is, op basis van een sociale kosten/batenanalyse, zoals 
die tussen de Commissie en de groep van nationale deskundigen voor havens en 
zeevervoer is overeengekomen. Op deze wijze moet de doelmatigheid van de 
projecten worden gegarandeerd. De andere bijzondere voorwaarden hebben 
betrekking op projecten waarmee de ontwikkeling van de korte vaart en de 
integratie van havens in het transeuropees vervoernetwerk kunnen worden 
bevorderd. 
79. Om in aanmerking te komen voor communautaire steun aan met havenactiviteiten 
samenhangende projecten van gemeenschappelijk belang uit het Cohesiefonds en 
het Regionaal Fonds, moeten de projecten in de in aanmerking komende Lid-Staten 
en regio's worden uitgevoerd en beantwoorden aan de doelstellingen en de 
bijzondere voorwaarden van de beschikking, alsmede aan de doelstellingen en de 
regels in het kader van voornoemde fondsen. Na kennis te hebben genomen van de 
door vertegenwoordigers van de Lid-Staten en de havensector geuite bezorgdheid 
over de eventuele gevolgen voor de concurrentie tussen havens onderling, is de 
Commissie van oordeel dat de in artikel 129 C, van het Verdrag bedoelde steun in 
de praktijk beperkt moet blijven tot uitvoerbaarheidsstudies, garanties voor leningen 
en rentesubsidies. Afgezien van uitzonderlijke gevallen zal het geen 
medefinanciering van projecten uit de begroting voor het transeuropees netwerk 
omvatten. 
80. Op de kaarten van bijlage I van de beschikking worden, overigens uitsluitend ter 
informatie, de havens aangegeven die zich aan de uiteinden van de verschillende 
delen van het transeuropees vervoernetwerk bevinden, alsmede de veerroutes in en 
tussen de Lid-Staten en met de naburige landen. Deze havens moeten niet worden 
beschouwd als "havens van communautair belang". Veerboten worden gedefinieerd 
als "schepen met meerdere dekken, bestemd voor het vervoer van wegvoertuigen 
of treinen, en met aanvullende accommodatie voor het vervoer van reizigers of 
bestuurders van voertuigen, waarvoor gescheiden of niet-gescheiden cabines 
beschikbaar zijn, en die regelmatige diensten van korte duur uitvoeren 
(veerdiensten)". 
81. De Commissie is voornemens in de toekomst de methode voor de selectie van met 
havenactiviteiten verband houdende projecten van gemeenschappelijk belang uit te 
breiden tot projecten van de landen in Midden- en Oost-Europa en van de niet tot 
de EG behorende landen in het Middellandse-Zeegebied. Zij zal dit doen in 
samenwerking met de betrokken landen. 
28 
Sectie 6 : Het luchthavennetwerk 
Kenmerken (artikel 16) 
82. Met de op de huidige en de te verwachten behoeften(20) afgestemde ontwikkeling 
van het luchthavennetwerk in het transeuropees vervoernetwerk moet ervoor worden 
gezorgd dat : 
de luchthavencapaciteit in de Gemeenschap aan de huidige en de 
toekomstige vraag kan voldoen, waarbij rekening wordt gehouden met de 
verwachte effecten van het derde pakket "burgerluchtvaart" dat in juni 1992 
door de Raad is goedgekeurd; 
de ontwikkeling van de capaciteit verenigbaar blijft met milieu-eisen, met 
name wat betreft de invloed van het luchtvervoer en de gevolgen van de 
toegang via de weg naar de luchthaven en de daarmee gepaard gaande groei 
van het wegvervoer op de kwaliteit van het leven van de bevolking die in 
de buurt van luchthavens woont; 
de ontwikkeling van de luchtvaart een bijdrage levert aan de economische 
en sociale samenhang binnen de Gemeenschap, met bijzondere aandacht 
voor de banden tussen de perifere en de centrale gebieden in de 
Gemeenschap. 
Dit zijn uitdagingen waar het transeuropees luchthavennetwerk zich de komende 
jaren voor geplaatst ziet. 
De algemene doelstelling van het richtsnoer is de verbetering van het gebruik van 
de bestaande capaciteit van het netwerk en van de afzonderlijke luchthavens, 
alsmede, indien daar behoefte aan is, de ontwikkeling van nieuwe capaciteit die aan 
de toenemende vraag moet voldoen. Daarbij zal speciale aandacht worden gegeven 
aan initiatieven die zijn gericht op het verlichten van de druk op de grote 
luchthavens en op een betere geografische spreiding van de luchtvervoerdiensten, 
afgestemd op de huidige en de toekomstige vraag. 
83. De filosofie van het luchthavennetwerk 
De aan de richtlijnen voor het transeuropees luchthavennetwerk ten grondslag 
liggende filosofie vloeit voort uit het specifieke karakter van het luchtvervoer en 
wordt daarnaast beïnvloed door het commercieel beleid van 
luchtvaartmaatschappijen en luchthavens. Hoewel het dus mogelijk is knelpunten 
in het luchthavennetwerk aan te geven, blijven deze knelpunten niet 
noodzakelijkerwijs dezelfde in tijd en ruimte. 
Een algemene benadering is derhalve van essentieel belang. Een dergelijke 
benadering moet gericht zijn op de identificatie van de belangrijkste functies van 
het netwerk en op de vaststelling van de ontwikkelingsprioriteiten die noodzakelijk 
(20) SEC(93)2127 "Voortgangsrapport over de richtlijnen voor het transeuropese 
luchthavennetwerk " 
29 
zijn om aan de vraag te voldoen. Ook moet gestreefd worden naar een hoog niveau 
van veiligheid en verenigbaarheid met het milieu. 
84. De onderdelen van het transeuropees luchthavennetwerk 
Luchthavens van gemeenschappelijk belang 
Luchthavens van gemeenschappelijk belang liggen in de Europese Gemeenschap en 
staan open voor commercieel verkeer. Zij worden aangewezen op basis van de 
belangrijkste functies van het netwerk en de rol van de afzonderlijke luchthavens 
binnen het netwerk met betrekking tot deze functies. 
Het luchthavennetwerk vervult drie hoofdfuncties. Het moet voorzien in 
verbindingen tussen de Gemeenschap en de rest van de wereld; 
verbindingen binnen de Gemeenschap; 
toegang tot de kern van het netwerk en verbindingen met afgelegen 
gebieden. 
Deze verschillende functies worden vervuld door de volgende netwerkonderdelen: 
communautaire verbindingspunten 
regionale verbindingspunten 
toegangspunten. 
De netwerkonderdelen worden vastgesteld op basis van een aantal kwantitatieve 
criteria, zoals volume en verdeling van het passagiers- en het luchtvrachtverkeer en 
het aantal vliegbewegingen, en een aantal kwalitatieve criteria, zoals de 
geografische ligging. Luchthavens die aan de criteria voor de netwerkenonderdelen 
voldoen, worden als luchthavens van gemeenschappelijk belang beschouwd. 
Bijzondere voorwaarden (artikel 17) 
85. Ontwikkelingsprioriteiten 
Om de doelstellingen van het netwerk te verwezenlijken, zijn vier groepen 
ontwikkelingsprioriteiten voor luchthavens van algemeen belang vastgesteld. Deze 
prioriteiten moeten bijdragen tot de algehele doelmatigheid van het netwerk. Het 
betreft : 
Vergroting van de bestaande capaciteit 
De vergroting van de capaciteit van luchthavens omvat verbeteringen 
waardoor luchthavens snel kunnen inspelen op een grotere vraag op de korte 
termijn, zoals verbetering van de ATC-infrastructuur. efficiëntere 
benaderingsprocedures enz.; dank zij deze verbeteringen moet de luchthaven 
in zijn categorie optimaal kunnen functioneren. 
Ontwikkeling van nieuwe capaciteit 
Qe ontwikkeling van nieuwe capaciteit omvat zowel de ontwikkeling als de 
uitbreiding van de bestaande subsystemen van de grondinfrastructuur - start­
en landingsbanen, platforms, terminals en ATC-infrastructuur - met het oog 
op de ontwikkeling van de vraag op de middellange en lange termijn. 
30 
Betere verenigbaarheid met het milieu 
De verbetering van de verenigbaarheid met het milieu houdt in dat de 
luchthaven wat betreft de milieu-eigenschappen wordt verbeterd, doordat 
zowel de door het luchtverkeer in en rond de luchthaven veroorzaakte 
overlast, als de hinder als gevolg van het met de luchthaven verband 
houdende overige verkeer, alsmede de effecten van met de luchthaven 
samenhangende activiteiten, worden beperkt. 
Ontwikkeling van aansluitingen met andere vervoernetwerken 
Een dergelijke ontwikkeling omvat de totstandbrenging van nieuwe 
toegangs-verbindingen met de luchthaven, bij voorbeeld door middel van 
snelle verbindingen met stadscentra, betere strategische verbindingen met 
andere belangrijke netwerken, bij voorbeeld zeehavens, en met andere 
luchthavens. 
86. Projecten van gemeenschappelijk belang 
Luchthavenprojecten kunnen worden aangeduid als projecten van 
gemeenschappelijk belang wanneer zij betrekking hebben op een luchthaven van 
gemeenschappelijk belang en maatregelen behelzen die passen in de vier hierboven 
omschreven ontwikkelingsprioriteiten. 
Voor de verschillende netwerkonderdelen zijn deze prioritaire activiteiten voor de 
komende vijfjaar voor projecten van gemeenschappelijk belang vastgesteld. 
De vergroting van de capaciteit van bestaande luchthavens en de verbetering van 
de veiligheid van luchthavens zijn prioriteiten voor alle netwerkonderdelen. De 
uitbreiding van bestaande luchthavencapaciteit en de verbetering van de toegang tot 
luchthavens zullen prioriteiten zijn voor de communautaire en regionale 
verbindingspunten, terwijl de ontwikkeling van nieuwe luchthavens, ter vervanging 
van reeds bestaande luchthavens, de verbetering van de verenigbaarheid met het 
milieu en de ontwikkeling van de koppeling met andere netwerken prioritaire 
activiteiten zullen zijn voor de communautaire verbindingspunten. 
Voor een optimale ontwikkeling van het luchthavennetwerk zijn verder 
begeleidende maatregelen noodzakelijk. Daaronder valt de ontwikkeling van een 
beoordelingsmethode voor de capaciteit van luchthavens en de effecten van een 
project op de capaciteit. Daarnaast moet een methode worden ontwikkeld waarmee 
de balans kan worden opgemaakt van de economische, sociale en milieu-effecten 
van luchthavenprojecten. 
Sectie 7 : Het netwerk voor gecombineerd vervoer 
Kenmerken (artikel 18) 
87. Het transeuropees netwerk voor gecombineerd vervoer werd op 29 oktober 1993 
goedgekeurd door de Raad. De beschikking is van toepassing tot en met 
30 juni 1995, hoewel sommige prioritaire projecten voor de totstandbrenging van 
het netwerk binnen zes jaar en andere binnen twaalf jaar na inwerkingtreding van 
de beschikking moeten worden voltooid. De Raad wilde een voorlopige tekst 
goedkeuren, waarin alle noodzakelijke elementen waren opgenomen, maar die in 
31 
de bredere context van het multimodale netwerk dat door de Commissie werd 
uitgewerkt, geherformuleerd zou moeten worden. In het gedeelte dat betrekking 
heeft op het transeuropees netwerk voor gecombineerd vervoer zijn dan ook alle 
overgangsmaatregelen in hun geheel opgenomen, met inbegrip van een lijst van 
wegen waarop dringend maatregelen moeten worden genomen. De noodzakelijke 
veranderingen betroffen slechts de nadere omschrijving van drie van deze trajecten, 
alsmede de bijstelling van het tijdschema voor de voltooiing van zes/twaalf jaar tot 
vijf/tien jaar. 
Het specifieke karakter van het netwerk voor gecombineerd vervoer kon dan ook 
behouden blijven en duidelijker tot uiting worden gebracht: bij gecombineerd 
vervoer worden twee of meer vervoerwijzen voor het vervoer van dezelfde lading 
gebruikt (laadbak, container, oplegger of vrachtauto). 
Specifieke technische problemen zijn inherent aan deze vorm van vervoer, 
bijvoorbeeld de noodzakelijke harmonisatie van profielen. Het netwerk voor 
gecombineerd vervoer moet dan ook als een zelfstandig geheel worden beschouwd, 
waar ook de overslagfaciliteiten deel van uitmaken. 
Bijzondere voorwaarden (Artikel 19) 
88. Het netwerk dient niet alleen de vereiste spoorweg-, wegen- en 
waterwegeninfrastructuur te omvatten, maar tevens faciliteiten voor het zeevervoer, 
met name haveninfrastructuur. 
Er zijn een aantal belangrijke werkzaamheden in het kader van het netwerk 
aangewezen, die het vervoer per spoor van ladingen die normaal over de weg 
worden vervoerd technisch mogelijk moeten maken. Deze aanpassingen zijn over 
twee fasen verdeeld; de eerste fase betreft de aanpassingen die reeds worden 
uitgevoerd (of waarmee op korte termijn wordt begonnen), terwijl de tweede fase 
de projecten behelst die momenteel nog in voorbereiding zijn. Volgens dit plan 
moeten de geselecteerde wegen of trajecten binnen de in de bijlage genoemde 
periode van vijf of tien jaar worden verbeterd. 
De terminals zijn als noodzakelijke overslagpunten een belangrijk 
netwerkonderdeel, dat vaak de zwakste schakel in de keten vormt. Zij dienen dan 
ook als integraal onderdeel van het netwerk te worden beschouwd. 
Voor de overslag bij het vervoer per spoor, moeten de desbetreffende profielen 
worden aangepast of dient rollend materieel met lage vloer te worden gebruikt. 
Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel moet op nationaal niveau voor één van 
deze oplossingen worden gekozen. Het netwerk omvat derhalve ook de faciliteiten 
van rangeerterreinen en het rollend materieel. • 
Sectie 8 : Het informatie- en verkeerbeheersnetwerk voor schepen in Europese 
wateren 
Kenmerken (artikel 20) 
89. Het vervoer van de meeste goederen naar en uit de Gemeenschap vindt over zee 
plaats. Langs de Europese kusten ontstaan als gevolg van dit handelsverkeer grote 
verkeersstromen; daarbij komt ook nog het verkeer van doorgaande schepen. 
De totstandbrenging van een Europees systeem voor het beheer van het 
scheepvaartverkeer is gebaseerd op drie hoofdactiviteiten : 
de totstandbrenging of de verbetering van infrastructuur voor het beheer van 
het scheepvaartverkeer (STM) met name in gebieden met intensief 
doorgaand verkeer, ten einde gevoelige milieus te beschermen. 
De totstandbrenging van een communautair informatiesysteem inzake 
scheepvaartbewegingen in de Europese wateren. In september 1993 heeft de 
Raad de eerste richtlijn over dit onderwerp goedgekeurd; daarbij werd een 
systeem voor verplichte kennisgeving geïntroduceerd voor schepeii/die op 
weg zijn naar of vertrekken uit havens in de Gemeenschap of betrokken zijn 
bij incidenten in de Europese wateren. Voor de bij deze richtlijn verplicht 
gestelde uitwisseling van informatie tussen exploitanten van schepen en de 
nationale instanties en tussen de verschillende nationale instanties onderling, 
moet gebruik worden gemaakt van telecommunicatiesystemen, in het 
bijzonder EDI, waarmee de vaak zeer grote hoeveelheden informatie (met 
name over de vracht) "real-time" kunnen worden verzonden. 
Op verzoek van de Raad heeft de Commissie in december Ï993 een voorstel 
voor een grootschaliger informatiesysteem voor met name doorgaande 
schepen ingediend. Met de invoering van dit systeem zal de behoefte aan 
een Europees netwerk voor uitwisseling van informatie over de scheepvaart 
alleen maar groter worden. 
Voorts moet een Europees beleid met betrekking tot de radionavigatie-
infrastructuur worden uitgewerkt, ten einde de gebruikers van verschillende 
vervoermiddelen betrouwbare en nauwkeurige informatie over de lokatie 
daarvan te verstrekken. In afwachting van het multimodale Europese 
radionavigatieplan, waarin ook rekening zal worden gehouden met 
ontwikkelingen op het gebied van satellietsystemen, heeft de Commissie 
belangstelling getoond voor de uitwerking en de tenuitvoerlegging van een 
Europees beleid inzake de grondstations voor het "LORAN-C" systeem. 
Zolang er nog geen civiel satellietsysteem voor geheel Europa onder 
operationeel beheer van de Europese landen bestaat, kan het Europese 
LORAN-C-netwerk de gebruikers betrouwbare radionavigatiekanalen onder 
Europees toezicht verschaffen. 
90. Het SGTIM (Management and Information System on Maritime Traffic) dat moet 
worden opgezet, dient daarom STM, radionavigatiekanalen en geschikte 
telecommunicatietoepassingen te omvatten, met name om een goede werking van 
33 
het Europees kennisgevingssysteem voor de scheepvaart mogelijk te maken. 
Zonodig kan binnen dit netwerk tevens de ontbrekende infrastructuur op het land 
worden ontwikkeld, zodat het wereldwijde systeem voor schepen in nood en 
veiligheid op zee (SMDSM) van de IMO in de gehele Gemeenschap naar behoren 
kan worden toegepast. 
Bijzondere voorwaarden (artikel 21) 
91. In de projecten van gemeenschappelijk belang wordt prioriteit gegeven aan 
activiteiten met betrekking tot infrastructuur en systemen op het gebied van beheer, 
toezicht en informatie, die passen bij de specifieke kenmerken van een netwerk en 
de interoperabiliteit daarvan bevorderen, alsmede aan demonstratieprojecten ter 
ondersteuning van de totstandbrenging van het netwerk. 
Sectie 9 : Luchtverkeersleidingsnetwerk 
Kenmerken en bijzondere voorwaarden (artikel 22 en 23) 
92. Nadat eind tachtiger jaren plotseling een duidelijke verslechtering van de 
punctualiteit van het luchtvervoer in Europa optrad, werd duidelijk dat het Europees 
luchtverkeersleidingssysteem op een aantal punten te kort schoot en dat snel 
maatregelen moesten worden genomen om te verhinderen dat deze tekortkomingen 
belemmeringen zouden gaan vormen voor het ten aanzien van luchtvaartactiviteiten 
gevolgde dereguleringsbeleid. 
De volgende tekortkomingen kunnen worden genoemd : 
onvoldoende capaciteit als gevolg van: 
het te beperkte gebruik van het luchtruim, als gevolg van het feit dat 
grote delen daarvan alleen voor militaire doeleinden zijn bestemd of 
in verband daarmee slechts beperkt mogen worden gebruikt; 
een duidelijke onderbezetting van veel luchtverkeersleidingscentra; 
het gebrek aan optimalisering van het vliegbaannetwerk; 
de werkmethodes als zodanig en de zwakke prestaties van de 
verkeersleider/systeem-interface; 
capaciteitsverlies als gevolg van: 
politieke grenzen, die een optimale verdeling van het luchtruim 
onmogelijk maken, 
technische grenzen, waardoor de voordelen van automatisering niet 
over geografische grenzen heen kunnen worden uitgebreid; 
financiële beperkingen, die het voor de meest dynamische landen 
onmogelijk maken om optimaal van hun investeringen te profiteren, 
aangezien in minder welvarende en minder gemotiveerde buurlanden 
knelpunten ontstaan; 
sociale beperkingen en een zekere inflexibiliteit bij de planning van 
de controlecapaciteit; 
34 
een discrepantie tussen vraag en aanbod als gevolg van een gebrek aan 
kennis van verkeersstromen en een onvoldoende en niet op beschikbare 
capaciteiten afgestemde spreiding van de vraag over Europa. 
93. Deze door de European Civil Aviation Conference (ECAC) met steun van de 
Commissie uitgevoerde analyse, was voor Europese luchtvaartkringen aanleiding 
om Eurocontrol te vragen : 
een centraal systeem voor het beheer van verkeersstromen te introduceren; 
de harmonisatie en vervolgens de integratie van 
luchtverkeersleidingssystemen te bevorderen, door onder meer: 
een herziening van de vliegbanen en van de verdeling van het 
luchtruim tussen civiele en militaire gebruikers en een indeling in 
verschillende sectoren; 
standaardisering van faciliteiten en procedures, ten einde technische 
belemmeringen op te heffen; 
een gezamenlijke en gecoördineerde planning van investeringen; 
gezamenlijke R&D ter bevordering van nieuwe technologieën 
waarmee het systeem doelmatiger kan worden gemaakt en de kosten 
kunnen worden beperkt (satellietnavigatie, aspecifieke 
communicatiefaciliteiten, een beter toezicht dat een efficiënter 
gebruik van de beschikbare ruimte mogelijk maakt, hulpmiddelen 
voor luchtverkeersleiders waardoor deze met maximale veiligheid 
meer vliegtuigen in eenzelfde ruimte kunnen behandelen, enz). 
94. Van hun kant hebben de Lid-Staten toegezegd de voor de verwezenlijking van de 
gemeenschappelijke doelstellingen vereiste investeringen in menselijke en materiële 
hulpbronnen voor hun rekening te nemen. 
Dank zij de transeuropese dimensie van het luchtverkeersleidingssysteem moet heel 
Europa kunnen profiteren van de instrumenten waarin dit voorstel voorziet. 
Sectie 10 : Gemeenschappelijke bepalingen 
Projecten van gemeenschappelijk belang voor het gehele netwerk (artikel 24) 
Dit artikel heeft betrekking op de communicatie- en navigatie-infrastructuur voor het gehele 
netwerk. 
95. Radionavigatiesystemen zijn van groot belang voor de veiligheid van het vervoer, 
en met name voor het vervoer over zee en het luchtvervoer. De projecten van 
gemeenschappelijk belang moeten de modernisering van de huidige systemen 
ondersteunen, zodat deze doelmatiger en veiliger kunnen worden gemaakt. Dit zou 
uiteindelijk kunnen leiden tot een gemeenschappelijk systeem voor geheel Europa, 
waarin niet alleen gebruik wordt gemaakt van satelliettechnologie, maar eveneens 
van grondsystemen. 
35 
96. Het lokaliseren van schepen, rollend materieel, containers en goederen speelt in alle 
vormen van vervoer een belangrijke rol. Dank zij moderne satelliettechnologieën, 
zoals GPS of GLONASS(21), eventueel in combinatie met grondsystemen, kunnen 
momenteel zeer nauwkeurig de coördinaten van een satellietontvanger worden 
bepaald. Hiervoor zijn zeer nauwkeurige satellietsignalen nodig, alsmede specifieke, 
enigszins "intelligente" ontvangers, die in staat zijn deze signalen om te zetten in 
de juiste geografische posities. De huidige militaire systemen worden kunstmatig 
licht vervormd en de eigenaars ervan kunnen tot nu toe een nauwkeurig gebruik 
voor civiele doeleinden niet garanderen. Een civiel systeem dat onder alle 
omstandigheden nauwkeurig kan worden toegepast, zou zeer nuttig zijn, aangezien 
dergelijke plaatsbepalingssystemen in de vervoersector grote mogelijkheden bieden 
wat betreft de verkeersveiligheid en de doelmatigheid van transportdiensten. 
Dergelijke systemen zullen echter alleen doorbreken op de vervoermarkt, wanneer 
de continuïteit van de dienst wordt gegarandeerd. 
97. Bij de uitvoering van deze projecten moet rekening worden gehouden met de 
maatregelen die de Gemeenschap neemt in het kader van haar beleid op het gebied 
van informatie en telecommunicatie. 
Precisering van projecten van gemeenschappelijk belang (artikel 25) 
98. De Commissie, bijgestaan door het comité, kan de in deze beschikking omschreven 
projecten van gemeenschappelijk belang nader preciseren. Te dien einde 
functioneert het comité als een type 2a comité. 
De projecten van gemeenschappelijk belang worden in deze beschikking in de 
ruime zin van de richtlijnen omschreven. Voor de verschillende vervoertakken en 
het netwerk als geheel zal de Commissie een projectbegeleidingssysteem opzetten, 
dat in de eerste plaats moet garanderen dat aan de in de richtlijnen vervatte 
voorwaarden wordt voldaan. Ten tweede moet het begeleidingssysteem bijdragen 
aan de bevordering van projecten van gemeenschappelijk belang en de coördinatie 
tussen de Lid-Staten en de betrokken partijen ondersteunen. Ook zal voor projecten 
die daarvoor in aanmerking komen een beroep worden gedaan op financiële steun 
in het kader van andere communautaire instrumenten. 
Voorts moet ervoor worden gezorgd dat projecten die raakvlakken hebben met 
andere beleidsterreinen van de Gemeenschap, bij voorbeeld de beheerprojecten die 
ook betrekking hebben op telematica en telecommunicatie, naar behoren worden 
geëvalueerd en uitgevoerd. Eén van de middelen daartoe is het overleg met de 
desbetreffende comités van andere communautaire instrumenten. 
(21) Satellietsystemen voor het bepalen van militaire posities; GPS (Global Positioning 
System) wordt gebruikt door de VS en GLONASS door Rusland. 
36 
Comité (artikel 26) 
99. Het bij Beschikking 78/174/EEG ingestelde comité voor de vervoersinfrastructuur 
zal de Commissie bijstaan bij de follow-up van de onderhavige beschikking. 
Het comité moet de Commissie bijstaan bij de uitvoering van de projecten en dient 
als informatie- en communicatieorgaan tussen de Lid-Staten die betrokken zijn bij 
de projecten van gemeenschappelijk belang, en tussen de Lid-Staten en de 
Commissie. 
Jaarlijks verslag (artikel 27) 
100. De Commissie brengt jaarlijks bij de Raad, het Europees Parlement en het 
Economisch en Sociaal Comité verslag uit over de tenuitvoerlegging van de in deze 
beschikking neergelegde richtlijnen. Het eerste verslag wordt twee jaar na 
inwerkingtreding van deze beschikking ingediend. 
Beoordeling van de richtlijnen (artikel 28) 
101. Het netwerkschema en de aanwijzing van projecten van gemeenschappelijk belang, 
die in sectie 2 tot 9 van deze beschikking worden omschreven, zullen worden 
geëvalueerd: uiterlijk vijf jaar na de inwerkingtreding van beschikking zal de 
Commissie een uitvoerige evaluatie verrichten van de daarin opgenomen richtlijnen, 
ten einde na te gaan in hoeverre voortgang is geboekt bij de geleidelijk integratie van 
het netwerk overeenkomstig de in artikel 2 beschreven doelstellingen. 
Inwerkingtreding (artikel 29) 
102 De huidige beleidsplannen voor het vervoer over de weg, de binnenwateren en het 
gecombineerd vervoer, blijven van kracht tot en met 30 juni 1995. Zij worden echter, 
overeenkomstig de gemeenschappelijke verklaring van het Europees Parlement en de 
Commissie(22) inzake het wetgevingsprogramma voor 1994, door de onderhavige 
richtlijnen vervangen, zodra deze zijn goedgekeurd. 
Bijlage I : kaarten 
103. Op de kaarten van bijlage I wordt de geografische opzet van het netwerk 
weergegeven. De kaarten hebben betrekking op de afzonderlijke vervoertakken. 
Kaarten waarop alle vervoertakken worden aangegeven, zijn momenteel in 
voorbereiding en zullen zo spoedig mogelijk in deze bijlage worden opgenomen. De 
verbindingswegen tussen de Gemeenschap en haar buurlanden zijn, ter informatie, op 
(22) SEC (94) 277. 
37 
enkele kaarten weergegeven, naar aanleiding onder meer van de conferentie van 
Kreta(23). 
Bijlage II : verbindingen en specificaties 
104. Projecten van gemeenschappelijk belang hebben betrekking op 
verbindingswegen en -assen voor de netwerkonderdelen, zoals omschreven in de 
secties 2 tot en met 4; 
criteria en/of specificaties voor knooppunten, zoals omschreven in de secties 5 
en 6; 
verbindingen voor de spoorwegtrajecten van het netwerk voor gecombineerd 
vervoer (zie sectie 7). 
Projecten inzake verkeerbeheer en verkeersgeleiding kunnen betrekking hebben op 
het gehele netwerk dat op de kaarten van bijlage I is aangegeven. 
Met behulp van de in bijlage II opgenomen informatie kunnen de projecten van 
gemeenschappelijk belang voor de netwerkonderdelen worden geïdentificeerd. 
Aangezien de situatie als gevolg van de concurrentieverhoudingen zeer gecompliceerd 
is, met name voor de knooppunten van het netwerk, lijkt een uniforme benadering 
van al deze netwerkonderdelen niet op zijn plaats. Bij verkeersassen en trajecten 
bleek de identificatie van de verbindingen de beste manier om projecten van 
gemeenschappelijk belang te identificeren, terwijl dat met betrekking tot knooppunten 
(terminals, havens, luchthavens) aan de hand van specifieke criteria werd gedaan. 
105. De verstrekte informatie is gebaseerd op een voorstel van de Commissie inzake het 
Europese HST-netwerk(24), de beschikkingen van 29 oktober 1993 betreffende een 
transeuropees netwerk voor gecombineerd vervoer en een transeuropees wegen- en 
waterwegennet(25), alsmede het verslag van de werkgroep inzake het conventionele 
spoorwegnetwerk en de voortgangsverslagen van de diensten van de Commissie over 
zee- en luchthavens, die verkrijgbaar zijn als documenten van de diensten van de 
Commissie(26). 
(23) 
(25) 
(26) 13-15.3.1994 op Kreta, Griekenland. 
(24) SEC(90) 2402. 
Zie voetnoot 3. 
Doe. SEC(93)2128 "Report of the conventional rail working group on a Trans-
European Rail'Network" 
Doc. SEC(93)2129 "Working report on ports and Trans-European Networks" 
Doc. SEC(93)2127 "Progress report on the guidelines for the Trans-European 
airport network". 
38 
Voorstel voor een 
BESCHIKKING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN VAN DE RAAD 
betreffende communautaire 
richtlijnen voor de ontwikkeling van een 
transeuropees vervoersnetwerk 
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op 
artikel 129 D, eerste alinea, 
Gezien het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité(1), 
Gezien het advies van het Comité van de regio's(2), 
(1) Overwegende dat de totstandbrenging en de ontwikkeling van transeuropese 
netwerken bijdragen tot de verwezenlijking van belangrijke communautaire 
doelstellingen, zoals de voltooiing van de interne markt en de versterking van de 
economische en sociale samenhang; 
(2) Overwegende dat de totstandbrenging en de ontwikkeling van transeuropese 
vervoersnetwerken op het gehele grondgebied van de Gemeenschap tevens specifiek 
tot doel hebben de duurzame mobiliteit van personen en goederen onder de voor de 
samenleving en het milieu best mogelijke omstandigheden te garanderen en alle 
vervoerstakken te combineren op een manier die rekening houdt met hun relatieve 
voordelen; 
(3) Overwegende dat in het Witboek van de Commissie over de ontwikkeling van een 
gemeenschappelijk vervoersbeleid, met name met het oog op het verbeteren van de 
milieubescherming door middel van een optimaal gebruik van de bestaande 
capaciteiten, wordt aanbevolen alle netwerken voor de verschillende vervoerstakken 
te integreren in een transeuropees netwerk voor spoorweg-, weg-, lucht-, zee- en 
binnenwatervervoer van personen en goederen; 
(4) Overwegende dat de integratie van de netwerken op Europese schaal slechts 
geleidelijk tot stand kan worden gebracht door onderlinge verbinding van de 
verschillende vervoerstakken met het oog op een betere benutting van de aan elk 
daarvan inherente voordelen; 
(i) 
(2) 
39 
(5) Overwegende dat het, om deze doelstellingen te bereiken, noodzakelijk is dat de 
Gemeenschap richtlijnen verstrekt met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel; 
dat dit optreden van de Gemeenschap betrekking moet hebben op de vaststelling van 
de prioriteiten en grote lijnen van de op het gebied van de transeuropese 
vervoersnetten overwogen maatregelen; 
(6) Overwegende dat het tevens noodzakelijk is de projecten van gemeenschappelijk 
belang vast te stellen die bijdragen tot het verwezenlijken van deze doelstellingen en 
met de vastgestelde prioriteiten in overeenstemming zijn; dat uitsluitend rekening mag 
worden gehouden met projecten die uit een economisch oogpunt levensvatbaar 
worden geacht; 
(7) Overwegende dat terdege rekening is gehouden met Beschikking 93/628/EEG van de 
Raad van 29 oktober 1993 betreffende de totstandbrenging van een transeuropees 
netwerk voor gecombineerd vervoer(3), Beschikking 93/629/EEG van de Raad van 
29 oktober 1993 betreffende de totstandbrenging van een transeuropees wegennet(4) 
en Beschikking 93/630/EEG van de Raad van 29 oktober 1993 betreffende de 
ontwikkeling van een transeuropees waterwegennet(5) en dat de genoemde 
beschikkingen in deze beschikking zijn ingepast overeenkomstig de multimodale 
benadering die daardoor moet worden bevorderd; 
(8) Overwegende dat maatregelen op het gebied van telecommunicatie en telematica 
kunnen bijdragen tot de efficiënte tenuitvoerlegging van controle- en 
beheersmaatregelen voor het netwerk in zijn geheel of onderdelen daarvan; dat moet 
worden getracht de synergieën te ontwikkelen die noodzakelijk zijn voor de integratie 
van het vervoersnetwerk; dat deze synergieën tevens betrekking hebben op algemene 
communautaire maatregelen op het gebied van de telecommunicatie; dat met het oog 
daarop reeds projecten van gemeenschappelijk belang worden geselecteerd; dat de 
Commissie in een later stadium passende voorstellen zal moeten formuleren om te 
garanderen dat deze systemen op optimale wijze worden ingezet; 
(9) Overwegende dat de Commissie bij de vaststelling van de projecten van 
gemeenschappelijk belang dient te worden bijgestaan door het bij Beschikking 
78/174/EEG van de Raad(6) ingestelde Comité voor de vervoersinfrastructuur, 
HEBBEN DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN 
(3) 
(4) 
(5) 
(6) PB nr. L 305 van 10.12.1993, blz. 1. 
PB nr. L 305 van 10.12.1993, blz. 11. 
PB nr. L 305 van 10.12.1993, blz. 39. 
PB nr. L 54 van 25.2.1978, blz. 16. 
40 
SECTIE 1 : ALGEMENE BEGINSELEN 
Artikel 1 : doel 
Deze beschikking heeft tot doel richtlijnen vast te stellen met betrekking tot de 
doelstellingen, prioriteiten en grote lijnen van de op het gebied van het transeuropese 
vervoersnetwerk overwogen maatregelen; bovendien worden projecten van 
gemeenschappelijk belang aangegeven waarvan de uitvoering moet bijdragen tot de 
totstandkoming van het netwerk. 
Artikel 2 : doelstellingen 
1. Het transeuropese vervoersnetwerk wordt tot stand gebracht door de nationale 
infrastructuren voor vervoer over land, over zee en door de lucht in geheel Europa 
voor het jaar 2010 geleidelijk tot een geheel te verenigen. 
2. Het netwerk moet 
in de ruimte zonder binnengrenzen een duurzame en veilige mobiliteit van 
personen en goederen garanderen onder de best mogelijke sociale 
omstandigheden, terwijl tevens wordt bijgedragen aan de 
Gemeenschapsdoelstellingen op het gebied van het milieu, 
de gebruikers hoogwaardige infrastructuren en bijbehorende diensten tegen 
aanvaardbare economische voorwaarden aanbieden, 
alle vervoerstakken met inachtneming van hun relatieve voordelen combineren, 
een optimale benutting van de bestaande capaciteiten mogelijk maken, 
op alle deelgebieden interoperabel zijn, 
zich zodanig over het gehele grondgebied van de Gemeenschap uitstrekken dat 
de stedelijke agglomeraties en de regio's van de Gemeenschap onderling zijn 
verbonden, dat de toegang in het algemeen wordt vergemakkelijkt en dat 
insulaire, niet aan de zee grenzende en perifere regio's met de centrale regio's 
worden verbonden en 
voorzien in de uitbreiding ervan naar de netwerken van de EVA-landen, van de 
Midden- en Oosteuropese landen en van de landen in het Middellandse-
Zeegebied, terwijl tevens de interoperabiliteit en de toegang tot deze netwerken 
wordt bevorderd. 
41 
Artikel 3 : omvang van het netwerk 
1. Het transeuropese vervoersnetwerk bestaat uit infrastructuren, diensten en 
beheerssystemen. Als deze onderdelen op harmonieuze wijze functioneren kunnen de 
in artikel 2 beschreven doelstellingen worden bereikt. Het netwerk omvat de 
infrastructuren - wegen, spoorwegen, waterwegen, havens, luchthavens, 
navigatiemiddelen, overslaginstallaties, produktpij pi ei dingen - alsook de voor het 
afzonderlijke of het gecombineerde bedrijf van deze infrastructuren noodzakelijke 
diensten, met inbegrip van de verkeersgeleidings- en besturingssystemen. Daaraan 
kunnen nog andere elementen worden toegevoegd die tot het goed functioneren van 
het netwerk bijdragen. 
2. De specifieke kenmerken van bepaalde onderdelen van het netwerk zijn nader 
omschreven in de artikelen 8 tot en met 23. 
Artikel 4 : grote lijnen van de maatregelen 
De grote lijnen van het optreden van de Gemeenschap hebben betrekking op 
de ontwikkeling van netwerkplannen, die in bepaalde gevallen op landkaarten zijn 
weergegeven, 
aanwijzing van projecten van gemeenschappelijk belang, 
bevordering van de interoperabiliteit van het netwerk, 
streven naar samenhang en complementariteit van de financiële maatregelen, 
onderzoek- en ontwikkelingsactiviteiten, 
permanente samenwerking en sluiting van passende overeenkomsten met derde landen 
die bij de ontwikkeling van het netwerk zijn betiokken, 
stimulering van de Lid-Staten om de nagestreefde doelstellingen te steunen, 
bevordering van een permanente samenwerking van de belanghebbende partijen en 
alle andere maatregelen die noodzakelijk blijken om de in artikel 2 bedoelde 
doelstellingen te bereiken. 
42 
Artikel 5 : prioriteiten 
Aan de volgende maatregelen wordt prioriteit gegeven: 
totstandbrenging van hoofd-, sleutel- en tussenverbindingen die het mogelijk maken 
knelpunten weg te werken, in ontbrekende schakels te voorzien en de grote 
doorgaande verbindingen te voltooien; 
verwezenlijking van de interoperabiliteit van de verschillende onderdelen van het 
netwerk; 
ontwikkeling van de toegang tot het netwerk, waarbij met name rekening wordt 
gehouden met de noodzaak de insulaire, niet aan zee grenzende en perifere regio's 
met de centrale regio's van de Gemeenschap te verbinden; 
optimalisering van de capaciteit en doeltreffendheid van de bestaande infrastructuur; 
optimale combinatie van de wijzen van vervoer met het oog op duurzame mobiliteit; 
verbetering van de knooppunten en de overslaginstallaties; 
verbetering van de veiligheid en betrouwbaarheid van het netwerk; 
integratie van het milieu-aspect in het ontwerp en de ontwikkeling van het netwerk; 
ontwerp, ontwikkeling en invoering van beheers- en besturingssystemen in het 
netwerk met het oog op de optimalisering ervan; 
ontwikkeling en bevordering van de noodzakelijke voorlichting voor de gebruiker van 
het netwerk; 
uitvoering van studies die bijdragen tot een betere bepaling van het netwerk. 
Artikel 6 : projecten van gemeenschappelijk belang 
1. Van gemeenschappelijk belang is een project dat 
de in artikel 2 beschreven doelstellingen nastreeft, 
betrekking heeft op het in artikel 3 bedoelde netwerk, 
in overeenstemming is met de in artikel 5 vermelde prioriteiten en 
potentieel economisch levensvatbaar kan worden geacht. 
2. Een project dat betrekking heeft op een onderdeel van het netwerk moet voldoen aan 
de bijzondere voorwaarden welke voor dit onderdeel in de artikelen 8 tot en met 23 
zijn aangegeven. 
43 
Artikel 7 : netwerkplannen en projecten van gemeenschappelijk belang 
1. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen om uitvoering te geven aan de 
netwerkplannen en in het bijzonder om de verwezenlijking van projecten van 
gemeenschappelijk belang te vergemakkelijken en te bespoedigen. 
2. Projecten kunnen worden verenigd en gecombineerd tot een gezamenlijk project dat 
binnen een bepaalde termijn moet worden uitgevoerd. 
SECTIE 2 : WEGENNET 
Artikel 8 : kenmerken 
1. Het transeuropese wegennet bestaat uit autowegen en wegen van hoge kwaliteit. Het 
wordt aangevuld met nieuwe of aangepaste verbindingen. 
2. Het net omvat de infrastructuur voor verkeersgeleiding en informatie van de 
gebruikers en is gebaseerd op een actieve samenwerking van de 
verkeersgeleidingssystemen op Europees, nationaal en regionaal niveau. 
3. Het net garandeert de gebruikers een hoog, homogeen en constant niveau van 
dienstverlening, comfort en veiligheid. 
4. In het kader van de in artikel 2 bedoelde intermodale integratie wordt het wegennet 
tot het jaar 2004 geleidelijk ontwikkeld overeenkomstig het plan zoals weergegeven 
op de kaarten in bijlage I. 
Artikel 9 : bijzondere voorwaarden 
Onverminderd de artikelen 6 en 24 moet een project van gemeenschappelijk belang 
betrekking hebben op de verbindingen die op de lijst in bijlage II voorkomen en op de 
kaarten in bijlage I zijn weergegeven. 
SECTIE 3 : SPOORWEGNET 
Artikel 10 : kenmerken 
1. Het spoorwegnet bestaat uit 
het hogesnelheidsnet dat nieuwe lijnen voor snelheden van ten minste 250 km/h 
en/of aangepaste lijnen voor snelheden van circa 200 km/h omvat en 
44 
conventionele lijnen voor alle spoorwegvervoer, met inbegrip van de 
verbindingslijnen voor het hogesnelheidsverkeer en de spoorwegverbindingen 
voor gecombineerd vervoer zoals bedoeld in artikel 18. 
2. Het net biedt de gebruikers een hoog niveau van kwaliteit en veiligheid dank zij 
de continuïteit en interoperabiliteit die met name door middel van technische 
harmonisatie en een geharmoniseerd besturingssysteem zijn verkregen, 
gemakkelijkere toegang tot de vervoerscentra in steden en voorsteden, 
luchthavens, zeehavens en overslaginstallaties en 
passende informatiesystemen. 
3. In het kader van de in artikel 2 bedoelde intermodale integratie moet het spoorwegnet 
voor het jaar 2010 geleidelijk worden ontwikkeld overeenkomstig de plannen die op 
de kaarten in bijlage I zijn weergegeven. 
Artikel 11 : bijzondere voorwaarden 
Onverminderd de artikelen 6 en 24 moet een project van gemeenschappelijk belang 
betrekking hebben op de verbindingen die op de lijst in bijlage II zijn vermeld en op de 
kaarten in bijlage I zijn weergegeven. 
SECTIE 4 : WATERWEGENNET 
Artikel 12 : kenmerken van het net 
Het transeuropese waterwegennet omvat een hoofdnet van rivieren en kanalen en een 
secundair net van vertakkingen en verbindingen daartussen die toegang verlenen tot 
het hoofdnet en tot de voornaamste intermodale knooppunten en voorzien in 
verbindingen met de overige netwerkcomponenten. Daaronder vallen tevens 
haveninfrastructuren en hoogwaardige verkeersgeleidingssystemen. 
De voor de waterwegen van het net vastgestelde technische minimumkenmerken 
komen overeen met het profiel van klasse IV dat geschikt is voor schepen of 
duweenheden met een lengte van 80 tot 85 m en een breedte van 9,50 m. Wanneer 
een in dit net opgenomen waterweg wordt gemoderniseerd of aangelegd, dienen de 
technische specificaties ten minste overeen te komen met klasse IV en de latere 
overgang naar klasse Va/Vb mogelijk te maken alsmede voldoende ruimte te bieden 
voor de in het gecombineerd vervoer gebruikte schepen. Het profiel van klasse Va 
is geschikt voor schepen of duweenheden met een lengte van 110 m en een breedte 
van 11,40 m en dat van klasse Vb voor duweenheden met een lengte van 172 tot 
185 m en een breedte van 11,40 m. 
In het kader van de in artikel 2 bedoelde intermodale integratie wordt het 
waterwegennet voor het jaar 2010 geleidelijk ontwikkeld overeenkomstig het plan 
zoals weergegeven op de kaart in bijlage I. 
45 
Artikel 13 : bijzondere voorwaarden 
Onverminderd de artikelen 6 en 24 moet een project van gemeenschappelijk belang 
betrekking hebben op de verbindingen die op de lijst in bijlage II zijn vermeld en op de 
kaart in bijlage I zijn weergegeven. 
SECTIE 5 : HAVENS 
Artikel 14 : kenmerken 
Havens vormen de verbinding tussen het vervoer over land en het zeevervoer. Zij 
verschaffen de zeevervoerders de nodige installaties en diensten. Dit vervoer biedt een 
reeks diensten voor reizigers en goederen, waaronder ferrydiensten, 
scheepvaartverbindingen over korte en lange afstand binnen de Gemeenschap en met derde 
landen. 
Artikel 15 : bijzondere voorwaarden 
Onverminderd de artikelen 6 en 24 moet een project van gemeenschappelijk belang aan de 
voorwaarden van bijlage II voldoen. 
SECTIE 6 : LUCHTHAVENNETWERK 
Artikel 16 : kenmerken 
Het transeuropese luchthavennetwerk bestaat uit luchthavens van gemeenschappelijk belang 
op het grondgebied van de Gemeenschap die openstaan voor commercieel luchtverkeer en 
die aan de criteria van bijlage II voldoen. Deze luchthavens worden naar gelang van hun 
functie binnen het netwerk beschouwd als communautaire verbindingspunten wanneer zij 
voornamelijk de Gemeenschap met de rest van de wereld verbinden, als regionale 
verbindingspunten wanneer zij voornamelijk voor verbindingen binnen de Gemeenschap 
dienen en als toegangspunten indien zij de toegang tot de kern van het netwerk 
vergemakkelijken of bijdragen tot de ontsluiting van geïsoleerde gebieden. 
Artikel 17 : bijzondere voorwaarden 
Onverminderd de artikelen 6 en 24 moet een project van gemeenschappelijk belang 
betrekking hebben op een luchthaven van gemeenschappelijk belang zoals omschreven 
volgens de in artikel 16 bedoelde criteria en aan de specificaties van bijlage II voldoen. 
Deze specificaties moeten het mogelijk maken dat het luchthavennetwerk gelijke tred houdt 
met de groei van de vraag tot het jaar 2005. 
46 
SECTIE 7 : NETWERK VOOR GECOMBINEERD VERVOER 
Artikel 18 : kenmerken 
1. Het transeuropese netwerk voor gecombineerd vervoer bestaat uit zee-, spoor- en 
binnenwaterverbindingen die, met de daarop aansluitende begin- en/of eindtrajecten 
over de weg, het lange-afstandsgoederenvervoer tussen alle Lid-Staten mogelijk 
maken. De betrokken verbindingen zijn weergegeven op de kaart in bijlage I. 
2. De installaties waarmee de overslag tussen het spoorwegnet, het waterwegennet, het 
wegennet en het zeevervoer wordt bewerkstelligd, maken deel uit van het netwerk 
voor gecombineerd vervoer. Adequaat rollend materieel kan daar voorlopig eveneens 
deel van uitmaken wanneer de aard van de infrastructuur dat noodzakelijk maakt. 
Artikel 19 : bijzondere voorwaarden 
Onverminderd de artikelen 6 en 24 moet een project van gemeenschappelijk belang voor 
gecombineerd vervoer betrekking hebben op de verbindingen die op de lijst in bijlage II 
zijn vermeld en op de kaart in bijlage I zijn weergegeven. 
SECTIE 8 : INFORMATIE- EN VERKEERSBEHEERSNETWERK VOOR 
SCHEPEN IN EUROPESE WATEREN 
Artikel 20 : kenmerken 
Het transeuropese informatie- en verkeersbeheersnetwerk voor de scheepvaart omvat 
kustvaart- en havenverkeersdiensten, 
positioneringssystemen voor schepen, 
meldingssystemen voor schepen die gevaarlijke goederen vervoeren en 
communicatiesystemen voor noodsituaties en de veiligheid op zee 
ten einde een hoog niveau van veiligheid en efficiëntie van de scheepvaart en 
milieubescherming in de Europese wateren te waarborgen. 
Artikel 21 : bijzondere voorwaarden 
Onverminderd de artikelen 6 en 24 kan van gemeenschappelijk belang worden geacht een 
project dat betrekking heeft op 
kennis, organisatie en beheer van het scheepsverkeer en assistentie bij de navigatie 
in Europese wateren, met name op samenlopende, gevaarlijke of drukke vaarroutes, 
dan wel met het oog op de bescherming van ecologisch gevoelige gebieden in de 
Gemeenschap tegen de risico's van de scheepvaart, 
47 
invoering van het communautaire informatiesysteem over de scheepvaart in Europese 
wateren, met name over de verplaatsingen en de lading van schepen die gevaarlijke 
of verontreinigende goederen vervoeren, 
aanpassing van de apparatuur en aansluitingen voor elektronische gegevensoverdracht 
ten einde de coördinatie en de uitwisseling van elektronische gegevens binnen het 
netwerk mogelijk te maken of te optimaliseren, 
verkeerscontrole- en -beheerssystemen, 
demonstratieprojecten in samenhang met de bovengenoemde projecten. 
SECTIE 9 : NETWERK VOOR LUCHTVERKEERSBEHEER 
Artikel 22 : kenmerken 
Het transeuropese netwerk voor luchtverkeersbeheer omvat het luchtnavigatieplan 
(luchtruim dat voor algemeen luchtverkeer is bestemd, luchtroutes en 
luchtnavigatiehulpmiddelen), het systeem voor regeling van de verkeersstromen en het 
luchtverkeersleidingssysteem (controlecentra, bewakings- en communicatievoorzieningen) 
die noodzakelijk zijn voor een veilig en efficiënt luchtverkeer in het Europese luchtruim. 
Er wordt een geleidelijke totstandbrenging beoogd met het doel de capaciteit van het 
netwerk te verhogen en de toepassing ervan te optimaliseren. 
Artikel 23 : bijzondere voorwaarden 
Onverminderd de artikelen 6 en 24 kan van gemeenschappelijk belang worden geacht een 
project dat betrekking heeft op 
de regeling van de luchtverkeersstromen met het doel de verhouding tussen vraag en 
aanbod te verbeteren, 
een betere benutting van het luchtruim door de verschillende gebruikers en invoering 
van een coherent en efficiënt luchtnet, 
harmonisatie van de middelen en procedures om de verschillende dienstverleners in 
een uniform systeem te integreren, 
verbetering van de produktiviteit van het systeem dank zij met name 
geautomatiseerde ondersteuning van de verkeersleiding en systemen voor detectie en 
oolossine van potentiële conflictsituaties. oplossing van potentiële conflictsituaties 
invoering van de voor de luchtverkeersleiding noodzakelijke communicatie-, 
navigatie- en bewakingsmiddelen, met inbegrip van de bevordering van nieuwe 
technologieën, met name satellieten en verbindingen voor elektronische 
gegevensuitwisseling en 
personeelsopleiding op een geharmoniseerde basis. 
48 
SECTIE 10 : GEMEENSCHAPPELIJKE BEPALINGEN 
Artikel 24 : projecten van gemeenschappelijk belang voor het gehele netwerk 
Onverminderd artikel 6 wordt van gemeenschappelijk belang voor alle onderdelen van het 
netwerk en voor het netwerk in zijn geheel geacht elk project dat betrekking heeft op de 
totstandbrenging van 
een infrastructuur voor positionering en navigatie die gebruik maakt van satellieten 
en 
de vereiste infrastructuur voor het Europese radionavigatieplan dat in samenwerking 
met de bevoegde internationale organisaties is ontwikkeld. 
Meer in het algemeen zullen projecten, die gebruik kunnen maken van ontwikkelingen op 
het gebied van telecommunicatie en telematica van algemeen belang, aan een nauwkeurig 
onderzoek worden onderworpen met het oog op het waarborgen van de noodzakelijke 
complementariteit tussen het transeuropese vervoersnetwerk en het transeuropese 
telecommunicatienetwerk. 
Artikel 25 : vaststelling van projecten van gemeenschappelijk belang 
De Commissie kan de projecten van gemeenschappelijk belang vaststellen overeenkomstig 
de procedure van artikel 26. 
Artikel 26 : Comité 
1. De Commissie wordt bijgestaan door het Comité voor de vervoersinfrastructuur. 
2. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de 
te nemen maatregelen. Het Comité brengt advies uit over dit ontwerp binnen een 
termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie. 
Het Comité spreekt zich uit met de meerderheid van stemmen die in artikel 148, 
lid 2, van het Verdrag is voorgeschreven voor de aanneming van de besluiten die de 
Raad op voorstel van de Commissie dient te nemen. Bij stemming in het Comité 
worden de stemmen van de vertegenwoordigers van de Lid-Staat gewogen 
overeenkomstig genoemd artikel. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel. 
De Commissie stelt maatregelen vast die onmiddellijk van toepassing zijn. Indien 
deze maatregelen echter niet in overeenstemming zijn met het advies dat het comité 
heeft uitgebracht, worden zij onverwijld door de Commissie ter kennis van de Raad 
gebracht. In dat geval kan de Commissie de toepassing van de maatregel waartoe zij 
heeft besloten voor ten hoogste één maand na deze kennisgeving uitstellen. 
De Raad kan binnen de in de tweede alinea genoemde termijn met een 
gekwalificeerde meerderheid van stemmen een andersluidend besluit nemen. 
49 
3. Het Comité kan alle aangelegenheden bespreken die betrekking hebben op de 
ontwikkeling van het transeuropese vervoersnetwerk. 
Artikel 27 : jaarlijkse verslagen 
De Commissie brengt jaarlijks en voor de eerste maal twee jaar na de inwerkingtreding van 
deze beschikking bij de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité 
en het Comité van de regio's verslag uit over de tenuitvoerlegging van de in deze 
beschikking beschreven richtlijnen. 
Artikel 28 : beoordeling van de richtlijnen 
Uiterlijk vijfjaar na de inwerkingtreding van deze beschikking beoordeelt de Commissie 
de tenuitvoerlegging van de daarin vastgestelde richtlijnen, met name de netwerkplannen 
en de vaststelling van projecten van gemeenschappelijk belang, om na te gaan in hoeverre 
vooruitgang is geboekt bij de geleidelijke integratie van het netwerk overeenkomstig de in 
artikel 2 beschreven doelstellingen. 
Artikel 29 
Deze beschikking treedt in werking op 1 juli 1995. 
Artikel 30 
Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten. 
Gedaan te Brussel, op 
Voor het Europees Parlement Voor de Raad 
De Voorzitter De Voorzitter 
50 
BIJLAGE I 
NETWERKPLANNEN 
geïllustreerd met 
KAARTEN 
51 

SCHEMA ' DU RESEAU ROUTIER 
TRANSEUROPEEN (HORIZON 2004) 
TRANSEUROPEAN ROAD NETWORK 
OUTLINE PLAN (2004 HORIZON) 
LEITSCHEMA DES TRANSEUROPAISCHEN 
STRASSENNETZES (HORIZONT 2004) 
EXISTANT/EXISTING^ESTEHENO 
PLANIFIEVPLANNELVGEPLAKT 
BELGIË/BELGIQUE/LUXEMBOURG SCALE: 1:2.000.000 03/94 
Wl 1ÖÖ 150 km 
f 
f 
f 
Ê 
'BRUGGE fPEN 
U'' GENT t 
i 
BRUSSEL 
BRUXELLES 
LIEGE 
/ 
% 
I I f 
I 
M 
K MONS NAMUR 
# 
I \ LUXEMBOURG 


SCHEMA DU RESEAU ROUTIER 
TRANSEUROPEEN (HORIZON 2004) 
TRANSEUROPEAN ROAD NETWORK 
OUTLINE PLAN (2004 HORIZON) 
LEITSCHEMA DES TRANSEUROPAISCHEN 
STRASSENNETZES (HORIZONT 2004) 
EXISTANT/EXISTING/BESTEHEND 
PLANIFIE/PLANNED/GEPLANT 
CORRIDORS PRIORITAIRES EN EUROPE DE L'EST 
EASTERN EUROPE PRIORITY CORRIDORS 
PRIORITARE KORRlDORE IN OST-EUROPA 
LES CONNEXIONS DANS LES PAYS TIERS SONT PUREMENT INDICATIVES 
LIAISONS DANS L'EX-YOUGOSLAVIE SEULEMENT P M 
THIRD COUNTRY CONNECTIONS ARE PUREl Y INDICATIVE 
LINKS IN FORMER YUGOSLAVIA P M ONLv 
VERBINDUNGEN MlT DRiTTLANOERN NUR HINWEISENC 
VERBINDUNGEN IN PR'JHEREN YUGOSLAWIEN Ni,JR P M <M^s~^<bp 
HELLAS SCALE 1 4 500 000 03/94 50 100 150km 
c\ SCHEMA DU RESEAU ROUTIER 
TRANSEUROPEEN (HORIZON 2004) 
TRANSEUROPEAN ROAD NETWORK 
OUTLINE PLAN (2004 HORIZON) 
LEITSCHEMA DES TRANSEUROPAISCHEN 
STRASSENNETZES (HORIZONT 2004) 
EXISTANT/EXISTING/BESTEHEND 
•••••--•• PIANIFIE/PLANNED/OEPLANT 
ESPANA SCALE: 1:4750.000 03/94 

SCHEMA DU RESEAU ROUTIER 
TRANSEUROPEEN (HORIZON 2004) 
TRANSEUROPEAN ROAD NETWORK 
OUTLINE PLAN (2004 HORIZON) 
LEITSCHEMA DES TRANSEUROPAISCHEN 
STRASSENNËTZES (HORIZONT 2004) 
EXISTANT/EXISTING/BESTEHEND 
- PLANIFIE/PLANNED/GEPLANT 
IRELAND SCALE: 1:2.500.000 
50; 100: 150 km 03/94 
LIMERICK * •+ DUBLIN 
*—P——-^VTTT 
\ r 
1LAN0 
VENEZIA 
iRINO N\r 
i 
GENOVA BOLOgNA 
C^ J V 
s \ \ 
ROMA BARI 
CAGLIARI 
SCHEMA DU RESEAU ROUTIER 
TRANSEUROPEEN (HORIZON 2004) 
TRANSEUROPEAN ROAD NETWORK 
OUTLINE PLAN (2004 HORIZON) 
LEITSCHEMA DES TRANSEUROPAISCHEN 
STRASSENNËTZES (HORIZONT 2004) 
> EXISTANT/EXISTING/BESTEHEND 
, PLANIFIE/PLANNED/GEPLANT 
CORRIDORS PRIORITAIRES EN EUROPE DE L'EST 
EASTERN EUROPE PRIORITY CORRIDORS 
PRIORITARE KORRIDORE IN OST-EUROPA 
LES CONNEXIONS DANS LES PAYS TIERS SONT PUREMENT INDICATIVES 
LIAISONS DANS L'EX-YOUGOSLAVIE SEULEMENT P M 
THIRD COUNTRY CONNECTIONS ARE PURELY INDICATIVE 
LINKS IN FORMER YUGOSLAVIA P M ONLY 
VERBINDUNGEN MIT DRlTTLANDERN NUR HINWEISEND 
VERBINDUNGEN IN FRUHEREN YUGOSLAWIEN NUR P M 
ITALIA SCALE 1 5 500 000 03/94 ^ 
50 100 150 km 





SCHEMA DU RESEAU FERROVIAIRE 
TRANSEUROPEEN (HORIZON 2010) 
TRANSEUROPEAN RAILWAY NETWORK 
OUTUNE PLAN (2010 HORIZON) 
LEITSCHEMA DES TRANSEUROPAISCHEN 
EISENBAHNNETZES (HORIZONT 2010) 
•»•• + RESEAU EUROPEEN GV (LM « LA) / EUROPEAN HS NETWORK (NL and UL) 
EUROPAISCHES H6-NETZ (ABS uid NBS) 
LIGNES CONVENTIONNELLES / CONVENTIONAL UNES / KONVENT1CNEU.E STRECKEN 
UGNES EUROPEENNES TC / EUROPEAN CT LMES / EUROPAISCHE KV-UMEN 
LIGNES A DETERMINER OU A EVALUER / UNES TO BE DETERMINED OR EVALUATED / 
FESTZULEGENOE UND ZU UNTERSUCHENOE STRECKEN 
•• MM UGNES A GV/HS UNES /HG-STRECKEN 
™" "" UGNES CONVENTIONNELLES / CONVENTIONAL LMES / KONVENTIONELLE STRECKEN 
LES CONNEXIONS AVEC LES PAYS TIERS SONT PUREMENT NWCATIVES 
TViRO COUNTRY CONNECTIONS ARE PURELY NC CATIVE 
VER8MXNGEN MT OPJTTLANDERNNLJRHNWEISEND 

LIGNES A DETERMINER OU A EVALUER / LINES TO BE DETERMINED OR EVALUATED / 
FESTZULEGENDE UNO ZU UNTERSUCHENDE STRECKEN 
•» »•• LIGNES A GV / HS LINES / HG-STRECKEN 
• mmm — LIGNES CONVENTIONNELLES /CONVENTIONAL LINES/KONVENTIONELLE STRECKEN 
LIAISON FUTURE POSSIBLE / POSSIBLE FUTURE CONNECTION / 
MÖGLICHE KÜNFT1GE VERBINOUNG 
CORRIDORS PRIORITAIRES EN EUROPE DE LEST 
EASTERN EUROPE PRIORITY CORRIDORS 
PRIORITARE KORRIDORE IN OST-EUROPA 
LES CONNEXIONS DANS LES PAYS TIERS SONT PUREMENT INDICATIVES 
LIAISONS DANS LEX-YOUGOSLAVIE SEULEMENT P M 
THIRD COUNTRY CONNECTIONS ARE PURELY INDICATIVE 
LINKS IN FORMER YUGOSLAVIA P M ONLY 
VERBINDUNGEN MIT DRITTLANDERN NUR HINWEISEND 
VERBINDUNGEN IN FRUHEREN YUGOSLAWIEN NUR P M 
HELLAS / EAAAS SCALE: 1:4.500.000 
hr 
TRANSEUROPEAN RAILWAY NETWORK 
| OLTUNE PLAN (2010 HORIZON) 
LEfTSCHEIIA DES TRANSEUROPAISCHEN 
EISENBAHNMETZES (HORIZONT 2010) 
RESEAU EUROPEEN GV (UN m LA) / EUROPEAN MS NETWORK (M. and UL) 
EUROPASCHES HO-NET7 lABS und NBS) 
LX»CSCONVENTK)f#*aaJES/CO^^^>n1ON»LLJ^eS/K0N^«NTX>*^XE STRECKEN 
LIGNES A DETERMINER OU A EVALUER / LINES TO BE DETERMINED OR EVALUATED / 
PESTZULEGENDE UNO ZU UNTERSUCHENDE STRECKEN 
•a"" UGNES A SV / MS LMES / HG-STRECKEN 
•aaaa «a™ UGNES CONVENTIONNELLES /CONVENTIONAL L*CS /KONVENTIONELLE STRECKEN 
l£S CONNEXXXS DANS LES PAYS TERS SONT PUREMENT LOCATIVES 
"HtTO COUNTRY CONFECTIONS ARE PURELY tOCATlVE 
V'ERBtOUNGEN UT DfiJTTLANDERN NUR UNWEJSEND 



SCHEMA DU RESEAU FERROVIAIRE 
TRANSEUROPEEN (HORIZON 2010) 
TRANSEUROPEAN RAILWAY NETWORK 
OUTLINE PLAN (2010 HORIZON) 
LEITSCHEMA DES TRANSEUROPAISCHEN 
EISENBAHNNETZES (HORIZONT 2010) 
aaaaaaaajn RESEAU EUROPEEN GV (LN et LA) / EUROPEAN HS NETWORK (NL and UL) 
EUROPAISCHES HG-NETZ (ABS una NBS) 
——• LIGNES CONVENTIONNELLES / CONVENTIONAL LINES / KONVENTIONELLE STRECKEN 
4 4 4. 4. LIGNES EUROPEENNES TC /EUROPEANCT LINES/EUROPAlSCHE KV-LINIEN 
LIGNES A DETERMINER OU A EVALUER / LINES TO BE DETERMINED OR EVALUATED / 
FESTZULEGENDE UND ZU UNTERSUCHENDE STRECKEN 
••• •»•» UGNES A GV / HS LINES / HG-STRECKEN 
• • aaaai aaa» LIGNES CONVENTIONNELLES / CONVENTIONAL LINES / KONVENTIONELLE STRECKEN 
NEDERLAND SCALE: 1:1.900.000 03/94 



COMMUNAUTES EUROPEENNES 
INFRASTRUCTURES DE TRANSPORT 
EUROPEAN COMMUNITIES 
TRANSPORT INFRASTRUCTURE 
EUROPAlSCHE GEMEINSCHAFTEN 
VERKEHRSINFRASTRUKTUR 
SCHEMA DIRECTEUR DES VOIES NAVIGABLES 
D'INTERET COMMUNAUTAIRE 
OUTLINE PLAN OF EUROPEAN INLAND 
WATERWAYS NETWORK 
LEITSCHEMA DES EUROPA BCHEN 
BINNENWASSERSTRASSENNNETZES 
lucke AUTRES PROJETS 
OTHERS PROJECTS 
ANDERE PROJEKTE 
Goulot d'el:ang(emen( 
Botllenec k 
Engpcm O 
BASSIN DU RHIN / RHINE AND TRIBUTARIES / RHEINBECKEN 
1 Conn! ioierol ou Rhin (Kembs) 
2 Moselie (Nancy - Kooien?) 
) Mitlelihein (Koln • Kobien<>> 
4 Rhein / Meuse 
5 Woo' (Nijmegen) 
AXES EST-OUEST / EAST- WEST ROUTES / OST-WEST ACHSEN 
6 - Twentekanaal / Mirtellandkanal 
7 - Dortmund-Ems-Kanal (Dotieln/Bergeshovec!<>) 
8 - Mirtellandkanal (Hannover-Minden) 
9 - Elbe - Mittellondkanal (Magdeburq) 
10 - Elbe/Oder 
11 • Elbe (Hamburg/Magdeburg) 
12-Elbe (Magdeburg/CS) 
13 Elbe/Odei/DonouC) 
AXFSNOPp-SUD/ NOPTH SCliTH ROUTES / NORL> SUD ACH'.,FN 
i.l iiillïMiiPI'ili P!>oir V|„,.„,.,-,,„. ,.,lk V.',.-. Vf •>. - ' I.,> , ' -
abetgkanoai -
i'3 Julionukanuul 
24 -Lanave 
AXE SUD-EST / SOUTH EST ROUTE / SUD-OST ACHSE 
25 - Main/Mam-Donaukanal 
26 - Main-Donaukanal 
27 - Donau (Straublng/Vilsholen) 
28 - Donau (Wlen/Budapest) C) 
AXE PÔ ADRIATIQUE • DANUBE/PÔ ADRIATIC DANUBE/PO ADRIA DONAU 
(') Proiei i 29 • Adnadco/Danubio (') 
30 - Po ton communautaire / No community protect / 
AubwgarnwmchaMcnai Protakl 
04.93 
Co 
X <$: -^y\ 
U TRANSEUROPEAN NETWORK FOR TRANSPORT 
RESEAU TRANSEUROPEEN DE TRANSPORT 
TRANSEUROPÀISCHES VERKEHRSNETZ 
PORTS, FERRY UNKS AND INLAND WATERWAYS 
PORTS, LIAISONS MARITIMES ET VOIES NAVIGABLES 
HÂFEN. FÂHRVERBINDUNCEN UND BINNENWASSERSTRASSEN 
Main inland pons 
Pnncincaux pons terrestres 
Wichtige Binnenhalen 
Sea pons at the end of an Trans European Link 
Hurts maritimes en bout de liaison iranscuropecnne 
itcchlfcn am Knde ciner Transcuropoischcn Verbindunf 
Existing inland waterway 
Voies navigables existantes 
Bcslehendc Binncnwasscrslrasscnvcrbindungrn 
Missing inland waterway links 
Voies navigables manquants 
Fchlendc Binncnwaxscrsirasscnverbindungeii 
Ferry routes between Member Slates 
Itinéraires ferry entre Klats Membres 
Kahrvcrbindungcn zwischcn Mitglicdstaaten 
Kerry routes within a Member Stale 
Itinéraires ferry à l'intérieur d'un Etal Membre 
Kahrvcrbindungcn innerhaJh eines Milgliedstaals 
Kerry routes between Member States and EFTA Stales 
Itinéraires entre Etats Membres et pays AELE 
Kahrvcrbindungcn zwischcn Milgliedsualen und der El-TA 
THIS MAI' IS KM INHWMATION Puni"!»*!-* ONLY 
SI AH MOS AKI NUT -WtTTS (H COMMUNITY INTUM'-TT 
IITTI C AKTI ICSTS1:|I|.ICMI:NTI)I VAUUIK INHWMATTVI 
IH1KTS MAKITIMI.S NI SONT PAS IM.V "fOKTS mNTViKITCOMMUNAUTAIKI 
IMI.SI KAKTI HATNUK INKWMATOHISCHICNCHAKAKTI* 
sia 'J«AM<:N si Ni) KI-INT: -HAÏ-UN VON nüMiumcHAPTSiNnauissi-:-
ft 
I La Reunion (F) 
Guadeloupe (F) 
Martinique (F) • 
fc^* 
Açores (P) 
^ Madeira (P) 
Canarias (ES) 
&m> ^ o\y m 

BIJLAGE II : VERBINDINGEN EN SPECIFICATIES 
Projecten van gemeenschappelijk belang hebben betrekking op 
verbindingen en hoofdverbindingen voor de netwerkonderdelen als beschreven in 
sectie 2 
sectie 3 
sectie 4 wegen 
spoorwegen 
waterwegen 
criteria en/of specificaties voor knooppunten als beschreven in 
sectie 5 : havens 
sectie 6 : luchthavens 
spoorwegverbindingen van het netwerk voor gecombineerd vervoer als beschreven in 
sectie 7 : gecombineerd vervoer 
alle verbindingen en hoofdverbindingen van de netwerkplannen als beschreven in 
bijlage I voor projecten op het stuk van interoperabiliteit, beheer en verkeersgeleiding. 
82 
SECTIE 2 : Wegen 
Noord-Zuidverbindingen 
Letterkenny-Sligo-Galway-Limerick-Waterford 
Vigo-Braga-Porto-Lisboa-Faro 
Ponte do Freixo en toegangswegen 
Figueira da Foz-Viseu-Vila Real-Chaves-(Verin) 
Ourique-Evora-Estremoz-Castelo Branco-Guarda-
Bragança 
Londondeny-Oiragh-BaUygawley-Monaghan-Aidee 
La Coruna-Benavente 
Larne-Belfast-Dublin-Wexford-Rosslare 
Sevilla-Mérida-Benavente-Oviedo 
Inverness-Glasgow-Carlisle 
Edinburgh-Carlisle 
Cordoba-Mâlaga 
Santander-Burgos-(Madrid)-Bailén-Granada-Motril 
Imemess-Aberdeen-Dundee-Edinburgh-Newcastle-
Leeds-Petenborough-London 
Urbina-Mâlzaga 
Pamplona-Irùn 
Murcia-Albacete 
Pau-Oloron-Huesca-Zaragoza-Sagunto 
Caen-Rennes-Nantes-Niort-La Rochelle-Saintes 
Cherbourg-Caen-Le Mans 
Abbeville-Rouen-Le Mans-Tours 
Vierzon-Toulouse-Puymorens-Barcelona 
Zeebrugge-Jabbekc-Veurne-Dunkerque-Calais-
Boulogne-Aniiens-Paris 
Lille-Amiens 
Paris-Nevers 
Clermont-Ferrand-Béziers 
Dinteloord-Bergen-op-Zoom 
Bouillon-Charleville-Reims-Troyes-Auxerre 
Dijon-Dôle-Grenoble-Sisteron-AixverbindingA51 -
A8 
Liège-Bastogne 
Liège-Malmedy-Bitburg-Wittlich-Trier 
Boxmeer-Venlo-Maasbracht 
(Genève)-Annecy 
Autoroute du Chablais 
Venlo-Mönchengladbach 
Luxembourg-Saaibrücken 
Emden-Rheine-Bielefeld-Osnabrück 
Nice-Cuneo-Asti 
Strasbourg-Ludwigshafen 
Köln-Blankenheim-Daun( A1 )-Trier 
Bastia-Ajaccio 
Sassari-Olbia-Cagliari 
Scstri Levante-Tortona 
Kassel-Frankfurt 
Hirtshals/Frcderikshavn-Aalborg-Randers 
-Aarhus (Aarhus by-pass) 
Lubcck-Fehmarn 
Erfurt-Bamberg Erfurt-Würzburg 
Parma-Verona 
Citavecchia-Livorno-Lucca-Modena 
Magdeburg-Halle 
Roma-Perugia-Ravenna-Venezia 
Dresden-(Praha) 
Catania-Siracusa 
Brindisi-Taranto-Sibari-Catanzaro-Lamezia 
Bari-Brindisi-Otranto 
Kalamata-Patra-Ioannina-(Durres) 
Lamia-Trikala-Siatista-(Tirane) 
Korinthos-Tripoli-Kalamata 
Elefsis-Thiva 
Thessaloniki-(Skopje) 
Thessaloniki-Moudania 
Patra-Athina-Thessaloniki-Serres-(Soflja) 
Kavala-Serres-(Sofija) 
Alexaiidroupoli-Fenes-Grieks/Bulgaars/Tuikse grens 
Oost-Westverbindingen 
Esbjerg-Kolding-Great Belt(Storebaeltsfoibindelsen) 
-Oeresundsfoibindelsen (Denemarken-Zweden) 
Letterkenny-Londondeny-Belfast-Larne-Stranracr-
Carlisle-Newcastle 
Sligo-Enniskillen-Belfast 
Sligo-Kinnegad-Dublin 
Galway-Kinnegad 
Emmen-Meppen 
Nord-Ost-Umfahrung Hamburg-Lübeck-Rostock-
(Szczecin) 
Limerick-Portlaoisc-Dublin 
Holyhead-Birmingham-Cambridge-
Felixstowe/Harwich 
Enschede-Münster 
Fishguard/MilfordHaven-Carmaithen-Canüff-Severn 
Bridge-Oxford-Felixstowe/Harwich 
Swansea-Raglan 
Cork-Portlaoise 
Cork-Wexford 
Göttingen-Halle 
Roermond-Mönchengladbach 
Plymouth-Exeter-London-Felixstowe/Hanvich 
Kassel-Wommen 
Bad Hersfeld-Görlitz 
Boulogne-St. Omer 
Lillc-Tournai-Halle-Brusscl 
Le Havre-Amiens-Saint-Quentin 
Schweinfurt-Bayreuth 
Nümberg-(Praha) 
Strasbourg-Kehl 
Troyes-Paris 
83 
Orléans-Sens 
Vannes-Nantes-Angers-Tours-Vierzon 
Bordeaux-Clermont-Ferrand 
Müchen-Memmingen- Wangen 
München-Pocking 
Lyon-Fréjus tunnel 
Balbigny (A72)-Lyon 
Bergamo-Como-Varese-Ivrea 
Brcscia-Milano 
Porto Garibaldi-Ferrara-Verona 
Arles-Salon-Marseille 
Pau-Toulouse 
La Coruna-Oviedo-Santander 
Palencia-Benavente-Vigo 
Porto-VilaReal-Bragança-Zamora-Valladolid 
Aveiro-Viseu-Guarda-Salamanca-Valladolid 
Barcelona-Lérida Alcanena-Abranles-Castelo Branco 
Igoumenitsa-Ioannina-Melsovo-Thessaloniki-Kavala 
-Alexandroupoli-(Istanbul) 
Metsovo-Larissa-Volos 
Ciudad Real-N.IV.N.III-Valancia 
Albacete-Valencia 
Antirrio-Lamia 
Lisboa-Evora-Estremoz-(Madrid) 
Messina-Palermo 
Elefsis-Stavros-Spata-Lavrio 
Granada-Murcia 
Sevilla-Huelva-Ayamonte-Faro 
Almeria-Motril-Mâlaga-Algeciras-Cédiz 
Noord-Kreta-as 
84 
SECTIE 3 : Spoorwegen 
1. 
2. 
3. 
5. Brennerpas: spoorlijn door de Alpen 7. 
Parijs-Brussel-Keulen-Amsterdam-
Londen(PBKAL); lijnen voor 8. 
hogesnelheidstreinen; België 
Parijs-Brussel, Keulen-Amsterdam-Londen 9. 
(PBKAL); lijnen voor hogesnelheidstreinen; 
Nederland 
Parijs-Keulen-Amsterdam-Londen (PBKAL); 10. 
lijnen voor hogesnelheidstreinen; verbinding 
Londen-Kanaaltunnel 11. 
Madrid-Barcelona-Perpignan; lijnen voor 
hogesnelheidstreinen 
Overtocht van de Fehmarn-Belt, bouw van 
een vaste verbinding tussen Denemarken en 
Duitsland en aanpassing van de 
toegangslij nea Lijnen voor; hogesnelheidstreinen; Paris-
Strasbourg 
Lijnen voor, hogesnelheidstreinen; Karlsruhe-
Frankfurt/Main-Berlij n 
Rotterdam-Betuwelijn (Keulen-
Frankfurt/Main-Karlsruhe (-Zwitserland-
Italië); spoorlijn 
Lyon-Turijn; lijnen voor . 
hogesnelheidstreinen/ge-combineerd vervoer 
Rondwegen voor de corridors voor 
gecombineerd vervoer 
85 
SECTIE 4 : Waterwegen 
Te voltooien verbindingen Binnen tien jaar tot stand te brengen verbindingen 
Rij nas 
1. Rijn-zijkanaal (Kembs) 
2. Moesel (Nancy-Koblenz) 
3. Neckar (boven Heilbronn) 
4. Mittelrhein (Keulen-Koblenz) 
5. Rijn/Maas 
6. Waal (Nijmegen) 
Oost-west as 
7. Dortmund-Ems-Kanal (Datteln/Bergeshövede) 
8. Elbe (Hamburg/Magdeburg) 
9. Saaie 
Noord-zuid as 
10. Moselle/Saône 
11. Seine/Moselle 
12. Zeebrugge/Gent 
13. Cabergkanaal 
Secundair net 
14. Po (Cremona/Adriatische Zee) 
15. Douro 
16. Taag 
17. Guadiana 
18. Weaverkanaal/Bridgewater kanaal(kruispunt) Oost-west as 
1. verbetering van het Mittellandkanaal en 
kruising met de Elbe te Maagdenburg 
2. verbetering van de bevaarbaarheid van de 
Elbe tussen Maagdenburg en de Tsjechische 
grens 
3. verbetering van de verbindingen tussen de 
Elbe en de Oder 
4. verbinding Twentekanaal-Mittellandkanaal 
Noord-zuid as/Rijnas 
5. verbinding Rijn-Rhone 
Noord-zuid as 
6. verbinding Seine/Schelde in Frankrijk en 
Schelde in België 
7. verbetering van de verbinding tussen Schelde 
en Rijn: 
a) verbetering van de as Antwerpen-Brussel-
Charleroi 
b) verbetering van het oostelijk gedeelte in de 
richting van de Rijn 
via het Centrumkanaal, de Maas. het kanaal 
van Ternaaien in 
België en het Julianakanaal in Nederland 
Zuid-oost as 
8. verbetering van de bevaarbaarheid van de 
Main en van de Donau tussen Straubing en 
Vilshofen 
86 
SECTIE 5: Havens 
1. Categorieën van havenprojecten en daarmee 
samenhangende projecten van 
gemeenschappelijk belang 
Infrastructuurprojecten in of in verband met 
havens moeten ten minste onder één van de 
volgende categorieën vallen: 
A. Toegang tot de haven vanuit de zee of vanuit 
de binnenwateren 
B. Haveninfrastructuur binnen het havengebied 
C. Infrastructuur voor vervoer over land binnen 
het havengebied 
D. Infrastructuur voor vervoer over land als 
aansluiting op de verschillende onderdelen 
van het transeuropese vervoersnetwerk. 
2. Doelstellingen van de projecten 
Havenprojecten en aanverwante projecten van 
gemeenschappelijk belang moeten ten minste één 
van de volgende doelstellingen nastreven: 
vergemakkelijken van de ontwikkeling van 
het intra- en extracommunautaire 
handelsverkeer. 
ondersteuning van het beginsel van duurzame 
mobiliteit door bij te dragen tot de ontlasting 
van overbelaste landcorridors en tot de 
vermindering van de externe kosten van het 
Europese vervoer door bijvoorbeeld het 
aandeel van het zeeverkeer in het totale 
verkeer te verhogen. verbetering van de toegankelijkheid en 
versterking van de economische en sociale 
samenhang in de Europese Gemeenschappen 
door het ontwikkelen van de 
zeevaartverbindingen binnen de 
Gemeenschap, met heel bijzondere aandacht 
voor de eilanden en perifere regio's van de 
Gemeenschap. 
3. Te vervullen specifieke voorwaarden 
De betrouwbaarheid van de projecten moet 
worden bevestigd door een financiële analyse of 
eventueel een sociale kosten/batenanalyse die 
volgens de procedure van artikel 26 wordt 
uitgevoerd. 
De projecten moeten tevens bijdragen tot: 
integratie van het verkeer in een 
transeuropees vervoersnetwerk of een 
multimodale vervoersketen dan wel 
betere benutting van milieuvriendelijke 
wijzen van vervoer. 
87 
SECTIE 6: Luchthavens 
1. Selectiecriteria voor luchthavens van gemeenschappelijk belang 
Luchthavens van gemeenschappelijk belang moeten aan de criteria van één van de volgende 
netwerkcomponenten voldoen : 
(i) Communautaire verbindingspunten omvatten 
alle luchthavens of luchthavensystemen^) 
met een totaal jaarlijks verkeersvolume van 
ten minste 
5 000 000 passagiers min 10% of 
100 000 bewegingen van commerciële 
vliegtuigen of 150 000 ton vracht of 
1 000 000 passagiers van buiten de 
Gemeenschap 
(*) Luchthavensysteem: zie PB nr. L 240 van 
24 augustus 1992. blz. 14 
en alle nieuwe luchthavens die zijn gebouwd om 
een bestaand communautair verbindingspunt te 
vervangen waarvan het terrein niet meer kan 
worden uitgebreid. 
(ii) Regionale verbindingspunten omvatten alle 
luchthavens of luchthavensystemen met een 
totaal jaarlijks verkeersvolume 
tussen 1 000 000 min 10% en 4 499 999 
passagiers of 
tussen 50 000 en 149 999 ton vracht of 
tussen 500 000 en 899 999 passagiers 
waarvan ten minste 30% uit het buitenland 
afkomstig is of 
tussen 300 000 en 899 999 passagiers, voor 
zover zij niet op het Europese vasteland en 
op een afstand van ten minste 500 km van 
het meest nabije communautaire 
verbindingspunt zijn gelegen. 
(iii) Toegangspunten zijn alle luchthavens 
met een jaarlijks verkeersvolume tussen 
500 000 en 899 999 passagiers waarvan 
minder dan 30% uit het buitenland afkomstig 
is of met een jaarlijks verkeersvolume tussen 
250 000 min 10% en 499 999 passagiers of 
met een jaarlijks verkeersvolume tussen 
10 000 en 49 999 ton vracht of 
die op een eiland van een Lid-Staat zijn 
gelegen of 
die in een geïsoleerd gebied van de 
Gemeenschap zijn gelegen en commerciële 
diensten aanbieden met vliegtuigen met een 
maximum startmassa van ten minste 10 ton. 
Een luchthaven wordt geacht in een geïsoleerd 
gebied te liggen wanneer deze zich buiten een 
straal van ten minste 100 km van het dichtst-
bijgelegen communautaire of regionale 
verbindingspunt bevindt. Deze afstand kan bij 
wijze van uitzondering worden verminderd tot 
75 km wanneer de toegang werkelijk moeilijk is 
ten gevolge van het geografische reliëf of de staat 
van de infrastructuur voor het vervoer over land. 
88 
II. Specificaties voor projecten van gemeenschappelijk belang in verband met het 
luchthavennetwerk 
Van gemeenschappelijk belang is elk project dat aan de volgende specificaties voldoet: 
PROJECTSPECIFICATIES TYPE 
I. Optimalisering van bestaande luchthavencapaciteit 
Maatregel t - Optimalisering van de bestaande capaciteit voor Communautair verbindingspunt 
vliegtuigen, passagiers of vracht, met inbegrip van de Regionaal verbindingspunt 
luchtnavigatieinstallaties die tot de luchthaven behoren Toegangspunt 
Maatregel 2 - Verbetering van de algemene beveiliging en de Communautair verbindingspunt 
technische veiligheid van luchthavens Regionaal verbindingspunt 
Toegangspunt 
Maatregel 3 - Aanpassing van bestaande infrastructuur die Communautair verbindingspunt 
noodzakelijk is geworden door de voltooiing van de interne Regionaal verbindingspunt 
markt en met name door de maatregelen met betrekking tot het 
vrije verkeer van personen in de Europese Unie 
II. Ontwikkeling van nieuwe luchthavencapaciteit 
Maatregel 4 - Ontw ikkeling van de infrastructuur en installaties Communautair verbindingspunt 
die bepalend zijn voor de luchthavencapaciteit voor de Regionaal verbindingspunt 
behandeling van vliegtuigen, passagiers of vracht, met inbegrip 
van de luchtnavigatieinstallaties die tot de luchthaven behoren 
Maatregel 5 - Bouw van een nieuwe luchthaven ter vervanging Communautair verbindingspunt 
van een bestaande luchthaven of een bestaand 
luchthavensysteem welke op het bestaande terrein niet kan 
worden uitgebreid 
III. Verbetering van de bescherming tegen hinder die door luchthavenactiviteiten wordt veroorzaakt 
Maatregel 6 - Verbetering van het milieueffect uit een oogpunt Communautair verbindingspunt 
van geluidshinder en behandeling van luchthavenafvalwater 
IV. Verbetering of ontwikkeling van de toegang tot luchthavens 
Maatregel 7 - Verbetering of ontwikkeling van interfaces Communautair verbindingspunt 
tussen de luchthaven en de toegangsinfrastructuur Regionaal verbindingspunt 
Maatregel 8 - Verbetering en ontwikkeling van verbindingen Communautair verbindingspunt 
met andere ven oersnetwerken, waaronder het spoorwegnet 
89 
SECTIE 7 : Spoorwegverbindingen voor gecombineerd vervoer 
Binnen vijf jaar te voltooien verbindingen 
1. Taulov - Noord-Jutland 
2. Hamburg - Padborg - Taulov - Kopenhagen 
3. Hamburg - Berlijn 
4. Hannover - Berlijn 
5. Neurenberg - Berlijn 
6. Berlijn - Dresden 
7. Frankfurt - Würzburg 
8. Betuwelijn (Rotterdam - Ruhrgebied) en in 
Nederland de verbindingen met Hengelo en 
Venlo 
9. Rotterdam - Antwerpen/Zeebmgge - Brussel 
Luxemburg - Bettembourg 
10. Antwerpen - Aken 
11. Rotterdam - Antwerpen - Brussel - Aulnoye 
12. Aken - Luik - Erquelinnes 
13. Porto - Lissabon - Madrid - Barcelona 
14. Lissabon - Burgos - Irun - grens 
Frankrijk/Spanje 
15. Port Bou - Barcelona - Valencia - Murcia 
16. Madrid - Almeria/Algeciras 
17. Le Havre - Parijs 
18. Dijon - Modane 
19. Parijs - Straatsburg 
20. Kehl - Dijon 
21. Nancy - Avignon 
22. Marseille - Genua 
23. Avignon - Narbonne 
24. Parijs - Dijon 
25. Parijs - Hendaye 
26. Aulnoye - Metz 
27. Tarvisio - Udine - Bologna 
28. Brennerpas - Bologna 
29. Udine - Triëst 
30. Iselle - Turijn/Milaan - Bologna 
30. Modane - Turijn - Milaan 
32. Chiasso - Milaan 
33. Verona - Triëst 
34. La Spezia - Fidenza 35. Livorno - Florence 
36. Patras - Athene 
37. Athene - Larissa (Volos) - Thessaloniki -
noordgrens (voormalig Joegoslavië en 
Bulgarije) 
Binnen tien jaar te voltooien verbindingen 
1. Madrid - Albacete - Valencia 
2. Madrid - Irun - Frankrijk 
3. Bologna - Bari/Brindisi - Griekenland 
4. Igoumenitsa - Patras 
5. Patras - Athene 
6. Athene - Larissa (Volos) - Thessaloniki -
noordgrens (voormalig Joegoslavië, Bulgarije 
en Albanië) 
7. Igoumenitsa - Volos 
8. Igoumenitsa - Thessaloniki 
9. Thessaloniki - Alexandroupolis - Ormenio 
(grenzen Griekenland/Turkije -
Griekenland/Bulgarije) 
10. Bologna - Rome - Napels 
11. Napels - Reggio Calabria - Messina -
Palermo/Catania 
12. Genua - Livorno - Rome 
13. Civitavecchia - Olbia - Sassari - Cagliari 
14. Antwerpen - Ruhrgebied 
15. Hengelo - Osnabrück 
16. Venlo - Keulen 
17. Berlijn - Frankfurt/Oder - grens: 
Duitsland/Polen 
18. Berlijn - Stralsund 
19 Dresden - grens: Duitsland/Tsjechische 
Republiek 
20. Dresden - Görlitz - grens: Duitsland/Polen 
90 
ISSN 0254-1513 
COM(94) 106 def. 
DOCUMENTEN 
NL 07 
Catalogusnummer: CB-CO-94-122-NL-C 
ISBN 92-77-67057-6 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
91