A4-0278/97

Resolutie over de relatie tussen het volkenrecht, het Gemeenschapsrecht en het constitutioneel recht van de lidstaten

Het Europees Parlement,

- onder verwijzing naar het door zijn Commissie juridische zaken en rechten van de burger op 21 en 22 juni 1995 georganiseerde symposium over de relatie tussen het Gemeenschapsrecht, het volkenrecht en het constitutioneel recht van de lidstaten,

- gelet op het "Ontwerpverdrag van Amsterdam" van 19 juni 1997 ((CONF/4001/97)),

- gezien het verslag van de Commissie juridische zaken en rechten van de burger en het advies van de Commissie institutionele zaken (A4-0278/97)

A. overwegende dat de Europese Gemeenschap een rechtsgemeenschap ((Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, arrest van 23.4.1986, zaak 294/83 (Parti écologiste "Les Verts"/Europees Parlement, Jurisprudentie 1986, blz. 1339, par. 23).)) is die gebaseerd dient te zijn op duidelijke beginselen inzake de scheiding der machten,

B. overwegende dat een volledige en hoogstaande rechterlijke bescherming van de grondrechten een wezenskenmerk van iedere rechtsgemeenschap is,

1. wijst erop dat het recht van de Europese Unie een autonome rechtsorde vormt en herinnert aan de jurisprudentie ((Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, arrest van 15.7.1964, zaak 6/64 (Costa/ENEL, Jurisprudentie 1964, blz. 1251 e.v.).)) van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen inzake de voorrang van het Gemeenschapsrecht op het nationale recht;

2. herinnert eraan dat het beginsel van de scheiding van machten een essentieel element vormt van het constitutionele recht van de lidstaten van de Europese Unie en dat bijgevolg elke overdracht van bevoegdheden van de lidstaten aan de Unie gepaard moet gaan met een attributie van bevoegdheden aan het Europees Parlement als rechtstreekse uitdrukking van de wil van de volkeren die de Europese Unie vormen;

3. herinnert er aan dat op het Gemeenschapsrecht als gevolg van deze autonomie geen nationale voorschriften van welke aard dan ook voorrang kunnen hebben, zolang daaraan niet het Gemeenschapsrechtelijke karakter ontzegd moet worden en niet de rechtsgrondslag van de Gemeenschap zelf in twijfel getrokken moet worden ((bovengenoemde zaak 6/64 (Costa/ENEL) en arrest van 17.12.1970, zaak 11/70 (Internationale Handelsgesellschaft mbH/Einfuhr- und Vorratsstelle für Getreide- und Futtermittel, Jurisprudentie 1970, blz. 1125).));

4. herinnert eraan dat "voorrang" van het Gemeenschapsrecht ingevolge de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen betekent dat elk met het Gemeenschapsrecht in tegenspraak zijnd nationaal recht niet toepasselijk is ((Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, arrest van 21.5.1987, zaak 249/85 (Albako/BALM), Jurisprudentie 1987, blz. 2345 e.v., par.14; arrest van 7.2.1991, zaak C-184/89 (Nimz/Freie und Hansestadt Hamburg), Jurisprudentie 1991 I 297, par. 19.));

5. wijst erop dat iedere afzonderlijke nationale rechter de plicht heeft elk met het Gemeenschapsrecht onverenigbare nationale recht buiten toepassing te laten ((Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, arrest van 9.3.1978, zaak 106/77 (Simmenthal/Amministrazione delle Finanze dello Stato), Jurisprudentie 1978, blz. 629, par. 21.));

6. wijst op het grote belang van de prejudiciële procedure ingevolge artikel 177 van het EG-Verdrag voor de feitelijke omzetting van de voorrang van het Gemeenschapsrecht in het nationale recht en wijst met nadruk op de CILFIT- jurisprudentie ((Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, arrest van 6.10.1982, zaak 283/81(CILFIT e Lanificio di Gavardo/Ministero della Sanita´), Jurisprudentie 1982, blz. 3415 e.v.)), waarin criteria voor de verplichting van de nationale gerechtshoven om een prejudiciële kwestie aan het Hof van Justitie voor te leggen, zijn uitgewerkt;

7. herinnert eraan dat ingevolge de Foto-Frost-jurisprudentie ((Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, arrest van 22.10.1987, zaak 314/85 (Foto-Frost/Hauptzollamt Lübeck-Ost), Jurisprudentie 1987, blz. 4199 e.v., par. 15.)) van het Hof van Justitie de nationale rechtscolleges niet bevoegd zijn besluiten van de communautaire instellingen ongeldig te verklaren en bekrachtigt de opvatting dat de gerechtelijke competentie over de verbindendheid van het Gemeenschapsrecht uitsluitend bij het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen berust en wijst er voorts op dat uitsluitend het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen op grond van de artikelen 164-188 en artikel 219 van het EG-Verdrag bevoegd is om een definitieve uitspraak te doen over de draagwijdte van de taken en bevoegdheden die aan de organen van de Gemeenschap zijn toevertrouwd;

8. wijst op het belang van artikel 177, lid 3 van het EG-Verdrag voor de waarborging van de uniforme gelding van het Gemeenschapsrecht in alle lidstaten en wijst erop dat ook hogere nationale gerechten kwesties inzake het Gemeenschapsrecht aan het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen dienen voor te leggen en de prejudiciële uitspraken dienen te respecteren;

9. is bezorgd over ontwikkelingen in bepaalde sectoren van de nationale rechtspraak die de met het Gemeenschapsrecht strijdige mogelijkheid van toetsing van het afgeleid Gemeenschapsrecht in overweging nemen;

10. stelt vast dat het tot de logica van het Gemeenschapsrecht behoort dat op het terrein van de rechtspraak slechts het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen over de uitlegging en de toepassing van het Gemeenschapsrecht een bindende uitspraak kan doen;

11. juicht de indirecte vastlegging toe van de voorrang van het Gemeenschapsrecht door het in het Ontwerpverdrag van Amsterdam vervatte punt 2 van het Protocol over de toepassing van de beginselen van de subsidiariteit en van de evenredigheid, dat bij het EG-Verdrag zal worden gevoegd;

12. verlangt bovendien een directe vastlegging van de voorrang van het Gemeenschapsrecht in het EG-Verdrag zelf;

13. stelt vast dat voor zover er soevereinrechtelijke bevoegdheden worden overgedragen op de instellingen van de EU, bij dergelijke overdrachten ook moet worden erkend dat de EU soevereinrechtelijke bevoegdheden op zich neemt die aan de exclusieve bevoegdheid van de lidstaten worden onttrokken, zodat de nationale rechter niet de door de communautaire instellingen in het kader van hun eigen bevoegdheden genomen besluiten kan herzien;

14. verlangt een duidelijke, in het EG-Verdrag vastgelegde oplossing voor de verhouding van het volkenrecht tot het Gemeenschapsrecht in de zin van een gelijkstelling van de EG met de nationale staten, hetgeen betekent dat het volkenrecht niet rechtstreeks geldt, maar slechts na de verklaring van zijn toepasselijkheid door een intern juridisch besluit van de EG of na de omzetting van de inhoud ervan in regelingen van het Gemeenschapsrecht;

15. verlangt dat de verhouding tot het volkenrecht op langere termijn ook voor de tweede en de derde pijler en dus voor de EU in haar geheel overeenkomstig de voor de eerste pijler te ontwikkelen oplossingen geregeld wordt;

16. dringt aan op een wijziging van het EU-Verdrag in dier voege dat de Europese Unie rechtspersoonlijkheid wordt verleend;

17. is van mening dat artikel L, sub c) van het Verdrag betreffende de Europese Unie, zoals dit door het Verdrag van Amsterdam moet worden ingevoerd, als opdracht aan het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen moet worden beschouwd om een hoogstaande en volledige bescherming van de grondrechten op het werkterrein van de Europese Gemeenschap, en, voorzover het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen daartoe de bevoegdheid bezit, op het werkterrein van de Europese Unie, te waarborgen en te ontwikkelen, met dien verstande dat de bescherming van de rechten van de mens door het Hof van Justitie ten minste van hetzelfde niveau moet zijn als die van een willekeurig nationaal constitutioneel gerechtshof;

18. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie en de bij het commissieverslag behorende toelichting te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de parlementen van de lidstaten, het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen en aan alle rechtscolleges in hoogste ressort in de lidstaten.