MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag over het gemeenschappelijk standpunt van de Raad met het oog op de aanneming van een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot invoering van een programma voor de verhoging van de kwaliteit van het hoger onderwijs en de bevordering van het intercultureel begrip door middel van samenwerking met derde landen (Erasmus Mundus) (2004-2008)

1. PROCEDUREVERLOOP

Toezending van het voorstel aan het EP en de Raad (document COM(2002) 401 definitief - 2002/0165 COD): // 18 juli 2002

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité: // 26 februari 2003

Advies van het Comité van de Regio's: // 9 april 2003

Advies van het Europees Parlement in eerste lezing: // 8 april 2003

Toezending van het gewijzigd voorstel: // 29 april 2003

Politieke overeenstemming in de Raad (unaniem): // 5 mei 2003

Goedkeuring van het gemeenschappelijk standpunt: // 16 juni 2003

2. DOEL VAN HET VOORSTEL VAN DE COMMISSIE

Het voorstel, dat gebaseerd is op artikel 149, beoogt een communautair programma op te zetten met als doel de kwaliteit van het onderwijs te verhogen door het Europees hoger onderwijs wereldwijd beter in beeld te brengen en de samenwerking met derde landen te stimuleren om zo de human resources development te verbeteren en de dialoog en het begrip tussen volkeren en culturen te bevorderen. Het toekomstige programma moet een antwoord helpen bieden op de uitdagingen waarvoor het Europees hoger onderwijs momenteel staat, met name de noodzaak om het convergentieproces van het gradenstelsel te bevorderen en de wereldwijde aantrekkingskracht te verbeteren. Dit zijn centrale thema's van het proces van de Sorbonne/Bologna/Praag en van de nationale hervormingen van het hoger onderwijs in de lidstaten.

3. OPMERKINGEN BIJ HET GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT

3.1. Algemene opmerkingen

Het gemeenschappelijk standpunt is voor de Commissie in grote lijnen aanvaardbaar aangezien het recht doet aan de inhoud van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie.

De Commissie heeft echter twee grote bezwaren.

De Commissie betreurt het dat het gemeenschappelijk standpunt voorziet in een verlaging van de begroting van het programma van de door de Commissie voorgestelde 200 miljoen euro tot 180 miljoen euro.

Het voorstel van de Commissie was zorgvuldig begroot. De Raad heeft zijn voorgestelde 180 miljoen euro niet gemotiveerd. De verlaging is willekeurig en brengt het interne evenwicht van het programma en het potentiële effect ervan in gevaar.

Ook betreurt de Commissie het dat de selectieresultaten voor Actiepunt 1 - Erasmus Mundus masteropleidingen - zijn opgenomen in artikel 7, lid 1, dat voorziet in de volgens de beheersprocedure vast te stellen maatregelen (artikel 8, lid 2). De beheersprocedure zal waarschijnlijk tot grote vertragingen in de uitvoering van het programma leiden.

3.2. Door het Parlement in eerste lezing voorgestelde amendementen

- Volledig of inhoudelijk in het gewijzigde voorstel van de Commissie en in het gemeenschappelijk standpunt overgenomen amendementen: 1, 4, 5, 9, 10, 11, 14, 17, 18, 20, 21, 23, 24, 26, 28, 31, 34, 36, 37, 38, 39, 41, 43, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 53, 69, 70.

- In het gewijzigde voorstel van de Commissie, maar niet in het gemeenschappelijk standpunt overgenomen amendementen: 32, 35, 59, 62, 63, 66.

Er is een grote mate van convergentie tussen het gewijzigde voorstel en het gemeenschappelijk standpunt wat de amendementen van het Parlement betreft.

Van de niet in het gemeenschappelijk standpunt overgenomen amendementen zouden de amendementen 32 en 35 hebben bijdragen tot een grotere duidelijkheid van de bepalingen waarna zij in respectievelijk de artikelen 5 en 6 verwijzen.

Amendement 59 zou een nuttig expliciet verband hebben gelegd tussen universiteit en bedrijfsleven met betrekking tot de toegang tot het beroepsleven.

De amendementen 62, 63 en 66 betreffen onderdelen van de tekst onder Actiepunt 4 - Vergroting van de aantrekkelijkheid - die in het gemeenschappelijk standpunt zijn geschrapt.

Volgens de Commissie zouden deze amendementen de tekst hebben verbeterd. Maar zij beschouwt ze niet als wezenlijk en met de inhoud ervan kan in de uitvoeringsfase rekening worden gehouden.

3.3. Belangrijkste verschillen tussen het gewijzigde voorstel en het gemeenschappelijk standpunt

Het gemeenschappelijk standpunt laat de inhoud van het voorstel van de Commissie intact. Op sommige punten echter wijken de twee teksten van elkaar af.

Afgezien van het onder 3.1 hierboven genoemde verschil in de begroting, betreffen de voornaamste verschillen tussen de twee teksten:

- Artikel 7 en het gedeelte over de selectieprocedures in de bijlage

Artikel 7 van het gemeenschappelijk standpunt voorziet in een uitbreiding van de maatregelen die volgens de beheersprocedure moeten worden vastgesteld en neemt de selectieresultaten van alle actiepunten met uitzondering van Actiepunt 1 op in die welke volgens de adviesprocedure moeten worden vastgesteld.

In het algemeen is de Commissie van mening dat de inschakeling van het comité bij de goedkeuring van besluiten betreffende selectieresultaten het beheer van het programma niet noodzakelijk transparanter, maar wel bureaucratischer maakt. De ervaring met de selectie van projecten in andere onderwijsprogramma's (zoals Socrates) leert dat het effect van de beheersprocedure op de uitkomst van de selecties te verwaarlozen is, maar dat tegelijkertijd de procedure er langer door gaat duren en dat het daarmee gepaard gaande werk aanzienlijk toeneemt.

Zoals onder 3.1 hierboven al opgemerkt, is het grootste bezwaar van het gemeenschappelijk standpunt in dit opzicht de opneming van Actiepunt 1 - Erasmus Mundus masteropleidingen - onder de maatregelen die volgens de beheersprocedure moeten worden vastgesteld.

Actiepunt 1 is gebaseerd op de volstrekte eerbiediging van de bevoegdheid van de lidstaten inzake onderwijsaangelegenheden. De Commissie is van oordeel dat ook zonder de beheersprocedure de transparantie van het selectieproces gewaarborgd kan worden en met de standpunten van de lidstaten en hun bevoegde instanties in dat proces rekening kan worden gehouden. Deze logge procedure is niet gerechtvaardigd door de potentiële risico's in verband met de inhoud van Actiepunt 1, noch door de te verwachten financiële betekenis ervan. De kans is groot dat de beheersprocedure tot onnodige vertragingen in de uitvoering van het programma leidt.

Het gedeelte betreffende de selectieprocedures in de bijlage, waarnaar artikel 7 verwijst, wordt in het gemeenschappelijk standpunt verder uitgewerkt dan in het gewijzigde voorstel. De Commissie kan deze tekst echter accepteren, aangezien hij grotendeels gebaseerd is op de toelichting bij het oorspronkelijke voorstel.

- Actiepunt 4 - Vergroting van de aantrekkelijkheid

In het gemeenschappelijk standpunt wordt de omschrijving van Actiepunt 4 sterk vereenvoudigd. Deze vereenvoudiging laat het karakter van het actiepunt onverlet en maakt de tekst duidelijker.

De Commissie heeft een aantal amendementen van het Parlement betreffende onderdelen van de tekst onder Actiepunt 4 overgenomen die in het gemeenschappelijk standpunt zijn geschrapt. Voor de Commissie is dit geen groot probleem omdat met de inhoud van deze amendementen goed rekening kan worden gehouden in de uitvoeringsfase. De Commissie kan daarom de tekst van het gemeenschappelijk standpunt met betrekking tot Actiepunt 4 aanvaarden.

4. CONCLUSIE

De Commissie is van oordeel dat de tekst van het gemeenschappelijk standpunt een goed uitgangspunt vormt voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad, behalve waar het de begroting en de kwestie van de comitéprocedures voor Actiepunt 1 betreft.