COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 13.01.1998 
COM(98) 3 def. 
VERSLAG VAN DE COMMISSIE 
AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT 
OVER DE VERLENING VAN MACRO-FINANCIËLE BIJSTAND 
AAN DERDE LANDEN IN 1996 
OVERZICHT 1 
1. Inleiding 1 
2. Macro-financiële bijstand in 1996 2 
3. Tendenzen en ontwikkelingen in de macro-financiële bijstand 4 
4. Lastenverdeling 5 
I. ALBANIË 26 
1. Inleiding 26 
2. Macro-economische ontwikkeling 26 
3. Structurele hervormingen 27 
4. Verlening van macro-financiële bijstand 28 
II. ALGERIJE 30 
1. Inleiding 30 
2. Macro-economische ontwikkeling 31 
3. Structurele hervormingen 32 
4. Verlening van macro-financiële bijstand 33 
III. WIT-RUSLAND 34 
1. Inleiding 34 
2. Macro-economische ontwikkeling 35 
3. Structurele hervormingen 36 
4. Verlening van macro-financiële bijstand 36 
IV. BULGARIJE 38 
1. Inleiding 38 
2. Macro-economische ontwikkeling 39 
3. Structurele hervormingen 40 
4. Verlening van macro-financiële bijstand 41 
V. ESTLAND 42 
1. Inleiding 42 
2. Recente economische ontwikkelingen 42 
3. Verlening van macro-financiële bijstand 43 
VI. LETLAND 44 
1. Inleiding 44 
2. Recente economische ontwikkelingen 44 
3. Verlening van macro-financiële bijstand 45 
VII. LITOUWEN 47 
1. Inleiding 47 
2. Recente economische ontwikkelingen 47 
3. Verlening van macro-financiële bijstand 48 
VIII. MOLDAVIË 50 
1. Inleiding 50 
2. Macro-economische ontwikkeling 50 
3. Structurele hervormingen 51 
4. Verlening van macro-financiële bijstand 51 
IX. ROEMENIË 53 
1. Inleiding 53 
2. Macro-economische ontwikkeling 53 
3. Structurele hervormingen 55 
4. Verlening van macro-financiële bijstand 55 
X. OEKRAÏNE 57 
1. Inleiding 57 
2. Macro-economische ontwikkeling 57 
3. Structurele hervormingen 58 
4. Verlening van macro-financiële bijstand 59 
OVERZICHT 
1. Inleiding 
De macro-financiële bijstand van de Gemeenschap was aanvankelijk bedoeld voor 
betalingsbalanssteun aan lidstaten, maar wordt sinds 1990 ook verstrekt aan derde landen, 
met name in Midden- en Oost-Europa, en geleidelijk ook aan andere landen in de 
voormalige Sovjet-Unie en het Middellandse-Zeegebied, ter ondersteuning van hun 
inspanningen op het gebied van politieke en economische hervormingen 
Bij de overschakeling op een markteconomie kregen de landen van Midden- en 
Oost-Europa (LMOE) alle te maken met vergelijkbare problemen: hoge kosten in verband 
met de eerste stappen van de hervormingen, aanvullende buitenlandse schokken (het 
embargo als gevolg van de Golfoorlog, de ineenstorting van de COMECON), 
onvoldoende middelen van de internationale financiële instellingen (ÏÏTs) en een nagenoeg 
onbestaande geldstroom uit de particuliere sector. 
Tegen deze achtergrond besloot de Europese Gemeenschap macro-financiële bijstand te 
verlenen aan deze landen, als aanvulling op de financiële middelen die de IFFs verstrekten. 
Ook werd, in het kader van de procedure voor coördinatie van de bijstand van de 24 
industrielanden (G-24) aan de LMOE, besloten dat de Commissie andere donoren moest 
overtuigen om op vergelijkbare wijze de economische programma's die deze landen in 
overleg met het IMF en de Wereldbank ten uitvoer leggen, te ondersteunen. 
Van 1990 tot 1994 is door de EU en de G-24 in een aantal gevallen macro-financiële 
bijstand verleend aan de meeste landen in Midden- en Oost-Europa die voor bijstand van 
de G-24 in aanmerking komen (zie tabellen 1 en 2). 
In hetzelfde tijdsbestek besloot de Raad aan verschillende andere niet in Midden- en 
Oost-Europa gelegen landen leningen te verstrekken. In het kader van de steun van de 
Gemeenschap aan landen die negatieve gevolgen van het conflict in de Golf ondervonden, 
stelde de Raad in juli 1991 een zachte lening beschikbaar aan Israël. In september van 
hetzelfde jaar werd besloten tot een lening met middellange looptijd om Algerije te 
ondersteunen bij het doorvoeren van reeds ingezette politieke en econcomische 
hervormingen1. Aan het einde van 1994 werd besloten Algerije een verdere lening te 
verstrekken2. In 1994 werd tevens besloten bijstand te verlenen aan de Europese nieuwe 
onafhankelijke staten (NOS) van de voormalige Sovjet-Unie, bestaande uit leningen aan 
Moldavië en Oekraïne. 
In 1995 nam het belang van de macro-financiële bijstand van de Gemeenschap aan de 
Midden- en Oost-Europese landen verder af; als gevolg van de in het algemeen positieve 
economische resultaten hadden deze landen steeds minder externe financiële 
ondersteuning uit officiële bronnen nodig. In plaats daarvan werd een groeiend aantal 
leningen van de Gemeenschap verstrekt aan de NOS en aan het Middellandse-Zeegebied. 
Zie: Verslag over de tenuitvoerlegging van macro-financiële bijstand aan derde landen, COM(94)229 
van 7 juni 1994. 
2 Zie: Verslag over de tenuitvoerlegging van macro-financiële bijstand aan derde landen, COM(95)572 
van 27 november 1995. 
Weliswaar werden verdere bedragen uitgekeerd aan Albanië, Roemenië en Litouwen, 
maar met de uitbetaling van een tweede tranche aan Moldavië en nieuwe leningen aan 
Wit-Rusland en Oekraïne was een hoger bedrag gemoeid. Tevens werd de eerste tranche 
van een tweede macro-financiële lening aan Algerije uitgekeerd3. 
De macro-financiële bijstand van de Gemeenschap aan alle derde landen verloopt volgens 
een reeks beginselen die op initiatief van de Europese Commissie werden opgesteld en 
door de G-24 werden goedgekeurd om als richtsnoer te dienen voor de verlening van 
macro-financiële bijstand van de EU/G-24. Deze beginselen, die vervolgens door de Raad 
van Ministers van Financiën van de EU werden onderschreven, leggen de nadruk op de 
uitzonderlijke aard van deze bijstand, het aanvullende karakter ervan naast de financiering 
van de IFF s en de criteria inzake de macro-economische prestaties. 
2. Macro-financiële bijstand in 1996 
De verlegging van het accent van de MLOE naar de NOS die in 1994 en 1995 duidelijk 
was, werd in 1996 voortgezet. Er werd slechts één nieuwe lening van 15 miljoen ECU aan 
Moldavië toegezegd. Deze werd in december uitgekeerd, nadat de Board van het IMF een 
nieuw economisch hervormingsprogramma voor driejaar had goedgekeurd en de diensten 
van de Commissie hadden bevestigd dat aan de aan de lening verbonden voorwaarden was 
voldaan. Het andere NOS-land waaraan in 1996 een lening werd uitgekeerd, was 
Oekraïne, dat een eerste tranche van 100 miljoen ECU ontving van een lening van 
200 miljoen ECU die door de Raad in oktober 1995 was toegezegd ter aanvulling van de 
bijstand van de IFF s en andere bilaterale donoren om de economische 
hervormingsinspanningen van de Oekraïense autoriteiten te ondersteunen. De situatie in 
Wit-Rusland werd gekenmerkt door gebrek aan voortgang in een aantal kernaspecten van 
de structurele hervormingen en door de terugdraaiing van sommige 
liberaliseringsmaatregelen. Dientengevolge werd de tweede tranche van de in 1995 
goedgekeurde lening van 55 miljoen ECU niet uitgekeerd. Aan het einde van het jaar werd 
de verlening van uitzonderlijke financiële bijstand aan Armenië en Georgië en eventueel 
Tadzjikistan overwogen om deze landen in staat te stellen fundamentele politieke en 
economische hervormingen in het kader van IMF-programma's door te voeren. Een 
essentiële voorwaarde voor dergelijke bijstand is, dat volledig wordt voldaan aan de 
uitstaande financiële verplichtingen van deze landen aan de Gemeenschap. 
Na het Monetair Comité te hebben geraadpleegd, besloot de Commissie begin 
september 1996 de tweede tranche (20 miljoen ECU) van een gift van 35 miljoen ECU 
aan Albanië uit te keren, nadat de nieuwe regering maatregelen had genomen om het 
gebrek aan evenwicht op de begroting aan te pakken, waaronder de invoering van BTW, 
en op grond van voortgang bij de tenuitvoerlegging van de in het Memorandum van 
Overeenstemming vastgestelde structurele hervormingen. De tweede tranche van 
40 miljoen ECU van de in 1992 goedgekeurde lening van 110 miljoen ECU aan Bulgarije 
werd eindelijk uitgekeerd na de goedkeuring van een nieuwe stand-by-lening van het IMF. 
In Litouwen leidden verbeteringen in de door de autoriteiten gevolgde procedures voor de 
raadpleging van en verslaggeving aan de Commissie over het gebruik van het eerste 
gedeelte van 25 miljoen ECU van de tweede tranche van 50 miljoen ECU van de 
communautaire bijstand ertoe, dat de stopzetting van het gebruik van deze bijstand 
waartoe in 1995 opdracht was gegeven, werd opgeheven. 
Zie: Verslag over de verlening van macro-financiële bijstand aan derde landen, COM(96)695 van 
8 januari 1997. 
De kleinere bedragen die in 1996 werden uitgekeerd, weerspiegelden deels de tendens dat 
de LMOE minder behoefte aan externe financiering hadden doordat hun economieën 
sterker werden. Estland nam de tweede tranche van 20 miljoen ECU van zijn lening van 
40 miljoen ECU niet alleen niet op, maar trachtte ook de eerste tranche vervroegd af te 
lossen. Elders waren de redenen voor het uitblijven van uitkeringen minder bevredigend. 
De lening van 130 miljoen ECU aan Slowakije waartoe in 1994 was besloten, werd 
geannuleerd wegens onvoldoende voortgang bij de onderhandelingen tussen de Slowaakse 
autoriteiten en de Commissie over de aan de lening te verbinden voorwaarden voor het 
economisch beleid, en ook omdat de verbeterde financiële omstandigheden betekenden dat 
Slowakije minder behoefte aan deze steun had. De tweede tranche van 40 miljoen ECU 
van de in 1992 goedgekeurde lening van 80 miljoen ECU aan Letland werd niet 
vrijgegeven - hoewel het IMF in mei 1996 zijn goedkeuring hechtte aan een stand-by-
overeenkomst - omdat de Commissie ernstige bezwaren had tegen de wijze waarop de 
doorplaatsing van de opbrengsten van de eerste tranche werd geregeld. Deze bijstand is in 
elk geval niet nodig voor betalingsbalansdoeleinden. 
Aan het einde van het jaar werden twee verzoeken om bijstand actief onderzocht. De 
nieuwe regering die in november in Roemenië werd gekozen, vroeg om de macro-
financiële bijstand van de Gemeenschap en de G-24 te reactiveren in het kader van een 
door de IFF s gesteund ambitieus programma voor macro-economische stabilisatie en 
structurele hervormingen. Ongeveer tegelijkertijd verzocht de voormalige Joegoslavische 
Republiek Macedonië wegens haar moeilijke externe situatie om macro-financiële bijstand 
ter aanvulling van steun van het IMF en de Wereldbank voor haar stabilisatie- en 
hervormingsprogramma over een periode van drie jaar. Gezien de dringende behoeften 
van het land en de belangrijke voortgang bij de overgang naar een markteconomie begon 
de Commissie intern overleg over de verlening van communautaire macro-financiële 
bijstand tot een bedrag van 40 miljoen ECU. Gezien de acute economische crisis in 
Bulgarije begon de Commissie met een onderzoek van de mogelijkheid om verdere 
macro-financiële bijstand tot een bedrag van 250 miljoen ECU te verlenen als aanvulling 
op de financiering van de IFF s ter ondersteuning van een te verwachten programma voor 
economische stabilisatie en structurele hervormingen. 
In het Middellandse-Zeegebied werd in 1996 geen macro-financiële bijstand uitgekeerd. 
Tussen de Algerijnse autoriteiten en de diensten van de Commissie vonden besprekingen 
plaats over de uitkering van de tweede tranche (tot 100 miljoen ECU) van de macro-
financiële lening van 1994, maar er werd geen overeenstemming bereikt over de 
voorwaarden voor de vrijgave ervan, met name het tijdschema voor de tenuitvoerlegging 
van een programma voor de privatisering van grote staatsbedrijven. In december 1996 
besloot de Commissie echter als onderdeel van het MEDA-programma het structurele 
hervormingsprogramma van Algerije te steunen door een Structurele Aanpassingsfaciliteit 
van 125 miljoen ECU. 
De transacties van de Gemeenschap werden ook het afgelopen jaar weer gekenmerkt door 
de beginselen die op dit type bijstand van toepassing zijn. Met name werd de macro-
financiële bijstand van de Gemeenschap gebruikt ter ondersteuning van de inspanningen 
van de begunstigde landen om economische hervormingen en structurele veranderingen 
tot stand te brengen. In nauwe samenwerking met het IMF en de Wereldbank werd 
gestreefd naar beleidsprogramma's die zijn toegesneden op de specifieke behoeften van 
elk land, met als algemene doelstelling de financiële situatie te stabiliseren en 
markteconomieën tot stand te brengen (de macro-economische ontwikkelingen en de 
vooruitgang met de hervormingen in de begunstigde landen worden samengevat in de 
tabellen 4 en 5 en worden voor elk land afzonderlijk besproken in de volgende 
hoofdstukken). 
3. Tendenzen en ontwikkelingen in de macro-financiële bijstand 
Twee met elkaar verband houdende tendenzen die in 1995 werden waargenomen, waren 
ook in 1996 weer aanwezig. Het aantal (potentieel) begunstigde landen werd groter en de 
behoeften werden gediversifieerder. Het spectrum van (potentieel) begunstigde landen 
reikt nu van Armenië, Georgië en Tadzjikistan, die bijstand nodig hebben om humanitaire 
redenen, tot de landen van Midden- en Oost-Europa die het lidmaatschap van de Europese 
Unie hebben aangevraagd, waarna de Commissie adviezen heeft opgesteld om na te gaan 
in hoeverre zij gereed zijn voor toetreding. Tegelijkertijd zette de verlegging van het 
geografische zwaartepunt van de macro-financiële bijstand van de Gemeenschap, die reeds 
in 1994 en 1995 werd waargenomen, zich ook in 1996 voort. 
De macro-financiële bijstand van de Gemeenschap was oorspronkelijk bestemd om de 
macro-economische stabilisatie en de betalingsbalans te ondersteunen. In de loop der jaren 
werd het aantal landen waaraan de Gemeenschap dergelijke steun kon verlenen, steeds 
groter, doordat steeds meer landen in de buurt van de Gemeenschap zich vastlegden op 
strenge economische hervormingsprogramma's. Dit leidde tot een verandering in de 
geografische verdeling van de bijstand: in de beginjaren waren de meeste ontvangende 
landen in de onmiddellijke nabijheid van de Gemeenschap gelegen, terwijl thans steeds 
meer steun gaat naar wat verdergelegen landen. 
Tevens werd duidelijk dat macro-financiële bijstand voor de oorspronkelijke doelstelling, 
de ondersteuning van de macro-economische stabilisatie en de betalingsbalans, voor 
sommige landen weliswaar nog noodzakelijk was, maar dat voor andere de macro-
financiële bijstand beter kon worden gericht op de ondersteuning van het structurele 
hervormingsprogramma van de regering. Deze tendens trad eerst op in een aantal Midden-
en Oost-Europese landen, waar de macro-financiële bijstand voor structurele 
hervormingen doeltreffend kon worden gecombineerd met technische bijstand uit het 
PHARE-programma ter versterking van de capaciteit van instellingen die van essentieel 
belang waren voor het welslagen van de structurele hervormingsprogramma's. Tot de 
complementariteit van de verschillende vormen van communautaire bijstand werd voorts 
bijgedragen doordat de totaliteit van de bijstand voor hervormingen in de dialoog met elk 
begunstigd land werd betrokken. Meer onlangs zijn soortgelijke ontwikkelingen 
opgetreden in het kader van de bijstand aan sommige NOS-landen. Een vergelijkbare 
ontwikkeling heeft plaatsgevonden in de door het IMF en de Wereldbank ondersteunde 
programma's en dit heeft geleid tot nauwere samenwerking tussen de Commissie en deze 
instellingen. 
Voor de LMOE zal het zwaartepunt nog verder worden verlegd naar de structurele 
hervormingen in het kader van hun voorbereiding op de toetreding tot de EU. In juni 1993 
werd in de Europese Raad van Kopenhagen overeengekomen dat alle geassocieerde 
landen in Midden- en Oost-Europa die dat wensten, lidstaten dienden te worden zodra zij 
in staat zouden zijn aan de vereiste politieke en economische voorwaarden te voldoen. 
Met de opstelling van adviezen over de vraag of de tien geassocieerde landen van Midden-
en Oost-Europa aan deze voorwaarden voldoen, werd in 1996 begonnen en dit proces 
werd sindsdien voltooid. 
Ter voorbereiding van hun toetreding tot de EU zullen in de geassocieerde landen hoge 
investeringen nodig zijn op gebieden zoals milieubescherming, vervoer, energie, 
4 
industriële herstructurering, landbouwinfrastructuur en plattelandsontwikkeling. Op 
beleidsprogramma's gebaseerde financiële steun zal ook noodzakelijk blijven om de 
structurele aanpassing te bespoedigen. Derhalve zal zorgvuldig moeten worden 
overwogen hoe de diverse vormen van bijstand en de verschillende instrumenten van de 
Unie het doeltreffendst kunnen worden gebruikt om hiertoe bij te dragen. Tevens zal het 
noodzakelijk zijn de samenwerking met de IFI's te versterken om te komen tot zoveel 
mogelijk synergie met hun leningen ter ondersteuning van de structurele hervormingen en 
ervoor te zorgen dat de door de EU voor de toetreding gestelde voorwaarden consistent 
zijn met de aan de transacties van de IFI's verbonden voorwaarden. 
4. Lastenverdeling 
Sinds het begin van de macro-financiële bijstand fluctueerden de door de EU toegezegde 
absolute bedragen aanzienlijk (tabellen 3 en 3.1), maar als percentage van de totale 
betalingsbalanssteun is de macro-financiële bijstand van de Gemeenschap gestadig 
gedaald. 
Een belangrijk kenmerk van de communautaire bijstand was aanvankelijk dat zeer hoge 
bedragen werden gemobiliseerd om de programma's van de instellingen van Bretton 
Woods te ondersteunen. De Gemeenschap speelde een centrale rol, zowel als belangrijke 
geldschieter als vanaf 1991 als coördinator van bilaterale bijstand voor de LMOE via de 
G-24. 
De IFI's slaagden er echter geleidelijk in meer middelen te mobiliseren: er werd een 
nieuwe kredietfaciliteit ingevoerd, de Systemic Transformation Facility (STF) die, in 
combinatie met de verhoging van de trekkingsplafonds, het IMF in staat stelde zijn 
bijstand aan de LMOE en de landen van de voormalige Sovjet-Unie te vergroten. De 
Wereldbank ontwikkelde achtereenvolgens diverse betalingsbalansfaciliteiten op basis van 
beleidsprogramma's (structurele aanpassingsleningen - SAL - en vervolgens 
aanpassingsleningen voor het bedrijfsleven en de financiële sector - EFSAL). 
Dientengevolge steeg het aandeel van de IFI's in de financieringspakketten aanzienlijk 
(tabel 3). 
Tegelijkertijd werden bijdragen van buitenlandse officiële en particuliere crediteuren 
bijeengebracht in de vorm van schuldverlichting en schuldvermindering (Algerije, 
Bulgarije en Oekraïne), die een aanzienlijk deel van de betalingsbalanssteun in 1991, 1994 
en 1995 vormden. In 1996 vormde de schuldverlichting (voor Moldavië) een kleiner deel 
van de betalingsbalanssteun. 
De stijging van de door de IFI's verschafte middelen had tot gevolg dat de door de EU en 
andere bilaterale donoren verstrekte leningen (exclusief schuldverlichting) sterk daalden 
als percentage van de totale toezeggingen, namelijk van respectievelijk 54% en 25% in 
1990 tot respectievelijk 7% en 4% in 1996 (of respectievelijk 6% en 3% van de totale 
toezeggingen inclusief schuld verlichting)4. Terwijl het aandeel van de EU in de totale 
betalingsbalanssteun daalde, bleef haar aandeel in de bilaterale betalingsbalanssteun 
gemiddeld min of meer constant op ongeveer 60% gedurende de gehele periode 
1990-1996 (tabel 2). 
Deze statistieken hebben uitsluitend betrekking op de landen waaraan de EU macro-financiële 
bijstand heeft verleend. 
Tabel 1: MACRO-FINANCIËLE BIJSTAND VAN DE GEMEENSCHAP AAN DERDE LANDEN 
Stand van de daadwerkelijk uitgekeerde bedragen per december 1996 (in miljoen ECU) 
Uitgekeerd Maximum toegestaan Datum 
bedrag Besluit 
van de 
Raad 
A. Macro-financiële bijstand van de Gemeenschap aan LMOE's 
Hongarije I 
(lening voor structurele aanpassing) 
Tsjechische en Slowaakse Republiek 
(BetaiingsbaJanslening) 
Hongarije II 
(BetaiingsbaJanslening) 
Bulgarije I 
(BetaiingsbaJanslening) 
Roemenië I 
(BetaiingsbaJanslening) 
Albanië I 
(Betalingsbalanssubsidie) 
Baltiscbe staten 
(Betaiingsbalansleningen) 
waarvan : 
Estland 
Letland 
Litouwen 
Roemenië II 
(Betalingsbalanslening) 
Bulgarije II 
(Betalingsbalanslening) 
Roemenië III 
(Betalingsbalanslening) 
Albanië II 
(Betalingsbalanssubsidie) 
Slowakije 
(Betalingsbalanslening) 
TOTAAL A 870 
375 
220 
40 
80 
100 
80 
130 22.02.90 
25 02.91 
24.06.9! 
24.06,91 
22.07.91 
28.09.92 
27.11.92 
20.06.94 
28 11.94 375 
180 
70 
135 
22.12.94 Geannuleerd 
2315 Bedragen en data Nier-uitgekeerd 
van de uitkeringen 
350-Apr. 1990 26C 
260-Feb 1991 
185-Maa. 1991 
190 -Maa 1992 
100-Aug. 1991 
80-Jan 1993 
150-Aug. 1991 
140-Maa. 1992 
190-Jan. 1992 
185-Apr. 1992 
35-Dec. 1992 
35-Aug 1993 
85 
20 Maa. 1993 20 
40 Maa. 1993 40 
75 50-Jul 1993 25 
25-Aug. 1995 
80 Feb 1993 
110 70-Dec. 1994 
40-Aug. 1996 
55 Nov. 1995 70 
35 15-Jun 1995 
20-Okt. 1996 
Jul 19% 
B, Macro-finançu-le bijstand, aan overige derde |anden 
Israël (1) 187.5 
(zachte lening voor structurele aanpassing) 
Algerije I 400 
(Betalingsbalanslening) 
Moldavië 45 
(Betalingsbal anslemng) 
Algerije II 200 
(Betalingsbalanslening) 
Oekraïne I 85 
(Betalingsbalanslening) 
Wit-Rusland 55 
(Betalingsbalanslening) 
Oekraïne II 200 
(Betalingsbalanslening) 
Moldavië II 15 
(Betalingsbalanslening) 
TOTAAL B 1187.5 
TOTAAL A+B 4047.5 22.07.91 
23.09.91 
13.06.94 
22.12.94 
22.12.94 
10 04.95 
23.10.95 
25.03.96 187.5 
400 
45 
100 
85 
30 
100 
15 
962.5 
3277.5 Maa 1992 
250-Jan. 1992 
150-Aug 1994 
25-Decl994 
20-Aug 1995 
Nov 1995 
Dec 1995 
Dec 1995 
50-Aug 19% 
50*Okt 19% 
Dec 19% 100 
25 
100 
225 
770 
( I ) De bijstand aan Israël omvat een lening met een hoofdsom van 160 miljoen ECU 
en subsidies ter waarde van 27,5 miljoen ECU in de vorm van rentesubsidies, 
Tabel 2: Macro-financiële bijstand van de EU7G-24 aan Midden- en Oost- Europa sedert 1991 (cumulatieve bedragen) 
(Stand per december 1996) 
Land 
(Vastgestelde 
tekorten) 
Gemeenschap 
EVA* 
Verenigde Staten 
Japan 
Andere landen 
Totaal ALBANIE 
(237 miljoen USD) 
Goedgekeurd 
Min 
USD 
123.5 
14.2 
36.3 
174.0 % van 
tekort 
52.1 
6.0 
15.3 
73.4 % van 
goedgek. 
71.0 
8.2 
20.9 
100.0 Uitgekeerd 
Mln 
USD 
123.5 
10.1 
8.5 
142.1 % van 
uitgek. 
86.9 
7.1 
6.0 
100.0 BALTISCHE STATEN 
(600 miljoen USD) 
Goedgekeurd 
Mln 
USD 
300.0 
123.1 
100.0 
523.1 % van 
tekort 
50.0 
20.5 
16.7 
87.2 % van 
goedgek. 
57.4 
23.5 
19.1 
100.0 Uitgekeerd 
Mln 
USD 
184.0 
67.9 
88.9 
340.8 % van 
uitgek. 
54.0 
19.9 
26.1 
100.0 BULGARIJE 
(1130 miljoen 
Goedgekeurd 
Mln 
USD 
533.3 
129.5 
10.0 
150.0 
8.7 
831.5 % van 
tekort 
47.2 
11.5 
0.9 
13.3 
0.8 
73.6 % van 
goedgek 
64.1 
15.6 
1.2 
18.0 
1.0 
100.0 USD) 
Uitgekeerd 
Mln 
USD 
533.3 
98.5 
10.0 
100.0 
741.8 % van 
uitgek. 
71.9 
13.3 
1.3 
13.5 
100.0 
* waarvan A, S, FIN I 11.7 | 4.9 | 6.7 | 101 | 7.1 j 81| 13.5 | 15.5 1 67.9| 19.9 | 69.0 6.1 8.3 50.0 6.7 I 
Land 
(Vastgestelde 
tekorten) 
Gemeenschap 
EVA* 
Verenigde Staten 
Japan 
Andere landen 
Totaal TSFR 
(1000 miljoen 
Goedgekeurd 
Min 
USD 
500.0 
146.0 
15.0 
200.0 
26.0 
887.0 % van 
tekort 
50.0 
14.6 
1.5 
20.0 
2.6 
88.7 % van 
goedgek. 
56.4 
16.5 
1.7 
22.5 
2.9 
100.0 USD) 
Uitgekeerd 
Mln 
USD 
500.0 
146.0 
15.0 
200.0 
1.0 
862.0 % van 
uitgek. 
58.0 
16.9 
1.7 
23.2 
0.1 
100.0 HONGARIJE (1) 
(500 miljoen USD) 
Goedgekeurd 
Mln 
USD 
250.0 
95.0 
10.0 
150.0 
12.8 
517.8 % van 
tekort 
50.0 
19.0 
2.0 
30.0 
2.6 
103.6 .^.van 
goedgek. 
48.3 
18.3 
1.9 
29.0 
2.5 
100.0 Uitgekeerd 
Mln 
USD 
250.0 
95.0 
10.0 
125.0 
12.8 
492.8 % van 
uitgek. 
50.7 
19.3 
2.0 
25.4 
2.6 
100.0 ROEMENIE 
(1455 miljoen 
Goedgekeurd 
Mln 
USD 
740.6 
162.2 
150.0 
22.0 
1074.8 % van 
tekort 
50.9 
11.1 
10.3 
1.5 
73.9 % van 
goedgek 
68.9 
15.1 
14.0 
2.0 
100.0 USD) 
Uitgekeerd 
Mln 
USD 
660.7 
146.3 
100.0 
22.0 
929.0 % van 
uitgek. 
71.1 
15.7 
10.8 
2.4 
100.0 
* waarvan A, S, FIN | 90.0 | 9.0 | 10.1 | 10.4 | 90.0 50 10.0 9.7 j 50 10.1 | 87.3 6.0 8.1 81.4 
Land 
(Vastgestelde 
tekorten) 
Gemeenschap 
EVA* 
Verenigde Staten 
Japan 
Andere landen 
Totaal SLOWAKIJE 
(300 miljoen USD) 
Goedgekeurd 
Min 
USD 
156.0 
27.4 
60.0 
243.4 % van 
tekort 
52.0 
9.1 
20.0 
81.1 _% van 
goedgek. 
64.1 
11.2 
24.7 
100.0 Uitgekeerd 
Mln 
USD 
60.0 
60.0 % van 
uitgek. 
100.0 
100.0 TOTAAL 
(5222 miljoen USD) 
Goedgekeurd 
Mln 
USD 
2603.5 
697.3 
35.0 
846.3 
69.5 
4251.6 % van 
tekort 
49.9 
13.4 
0.7 
16.2 
1.3 
81.4 % van 
goedgek. 
61.2 
16.4 
0.8 
19.9 
1.6 
100.0 Uitgekeerd 
Mln 
USD 
2251.5 
563.8 
35.0 
682.4 
35.8 
3568.5 % van 
uitgek. 
63.1 
15.8 
1.0 
19.1 
1.0 
100.0 
1 * waarvan A, S. FIN 1 16.4 | 5.5 | 6.7 \ \ | 405.3 | 7.8 | 9.5 j 349.4 | TT\ 
( 1 ) In 1990 keurde de Gemeenschap een aanvullende lening van 870 miljoen ECU aan Hongarije goed die niet is opgenomen in deze tabel aangezien 
deze buiten het kader van G-24 valt 
Bron: Europese Commissie 
Tabel 3: Betalingsbalanssteun aan landen die macro-financiële bijstand 
van de EU ontvangen, naar donor, 1990-1996 (1) 
(als percentage van de totale goedgekeurde steun) 
Met inbegrip van schuldvermindering 
IFI's 
IMF 
Wereldbank 
Bilaterale hulp 
EU(2) 
Overige bilaterale 
hulp (3) 
waarvan 
US 
Japan 
Schuldverm indering 
Club van Parijs 
Club van Londen 
Overige (4) 1990 
21 
11 
10 
79 
54 
25 
10 1991 
50 
37 
13 
50 
20 
13 
0 
8 
18 
5 
13 1992 
69 
40 
29 
31 
19 
13 
5 1994 
27 
21 
6 
73 
6 
5 
1 
2 
63 
32 
28 
2 1995 
33 
26 
7 
67 
6 
3 
3 
59 
59 1996 
79 
62 
17 
21 
6 
3 
3 
12 
12 
Met uitzondering van schuldvermindering 
IFI's 
IMF 
Wereldbank 
Bilaterale hulp 
EU(2) 
Overige bilaterale 
hulp (3) 
waarvan 
US 
Japan 1990 
21 
11 
10 
79 
54 
25 
10 1991 
61 
45 
16 
39 
24 
15 
0 
9 1992 
69 
40 
29 
31 
19 
13 
5 1994 
71 
56 
15 
29 
17 
12 
2 
6 1995 
80 
63 
17 
20 
14 
6 
6 1996 
90 
70 
20 
10 
7 
4 
4 
( 1 ) Gebaseerd op besluiten van de Raad van EU-transacties. 
In 1993 werd niet tot enige transactie besloten. 
(2) Macro-financiële bijstand van de EU. 
(3) Met inbegrip van EU-lidstaten. 
(4) Lening van een consortium van handelsbanken aan Algerije in 1991. Schuldvermindering die in 1994 en in 
1995 door Rusland en Turkmenistan aan de Oekraïne is toegestaan, herschikking van leningen die in 1996 
door Rusland aan Moldavië is toegestaan. 
a) Tabel 3.1.: Betalingsbalanssteun aan landen die macro-financiële bijstand van de EU ontvangen, naar donor, 1990-1996 
(in miljoen USD en als percentage van de totale goedgekeurde en uitgekeerde bedragen) 
Betalingsbalanssteun-1990 
IFI's 
IMF 
Wereldbank 
(beleidsprogr.) 
Bilaterale hulp 
EU 
US 
Japan 
Duitsland 
Overige bilat. 
Totaal Totaal 
Goedgekeurd 
min USD % 
419 21 
219 11 
200 10 
1618 79 
1108 54 
200 10 
311 15 
2037 100 Uitgekeerd 
min USD % 
375 23 
175 11 
200 12 
1288 77 
777 47 
200 12 
311 19 
1663 100 Hongariie I 
Goedgekeurd 
min USD % 
419 21 
219 11 
200 10 
1618 79 
1108 54 
200 10 
311 15 
2037 100 Uitgekeerd 
mln USD % 
375 23 
175 11 
200 12 
1288 77 
777 47 
200 12 
311 19 
1663 100 
Betalingsbalanssteun -1991 
IFI's 
IMF 
Wereldbank 
(beleidsprogr.) 
Bilaterale hulp 
EU 
US 
Japan 
Overige bilat. 
Schuld-
vermindering 
Club van Parijs 
Consortiale 
lening 
Totaal 
IFI's 
IMF 
Wereldbank 
(beleidsprogr.) 
Bilaterale hulp 
EU 
us 
Japan 
Overige bilat. 
Schuld-
vermindering 
Club van Parijs 
Consortiale 
lening 
Totaal Totaal 
Goedgekeurd 
min USD % 
5607 50 
4177 37 
1430 13 
5600 50 
2190 20 
35 0 
850 8 
521 5 
2004 18 
554 5 
1450 13 
11207 100 Uitgekeerd 
min USD % 
3930 43 
2825 31 
1105 12 
5147 57 
1988 22 
35 0 
633 7 
487 5 
2004 22 
554 6 
1450 16 
9077 100 
TSFR 
Goedgekeurd 
min USD % 
1302 59 
852 39 
450 21 
887 41 
500 23 
15 1 
200 9 
172 8 
2189 100 Uiteekeerd 
min USD % 
1302 60 
852 39 
450 21 
862 40 
500 23 
15 1 
200 9 
147 7 
2164 100 Algerjje I 
Goedgekeurd 
min USD % 
690 23 
390 13 
300 10 
2290 77 
540 18 
300 10 
1450 49 
1450 49 
2980 100 Uitgekeerd 
mln USD % 
443 19 
293 12 
150 6 
1938 81 
338 14 
150 6. 
1450 61 
1450 61 
2381 100 
Hongarije 
Goedgekeurd 
min USD % 
2262 81 
2012 72 
250 9 
518 19 
250 9 
10 0 
150 5 
108 4 
2780 100 Uitgekeerd 
mln USD % 
1020 67 
845 56 
175 12 
493 33 
250 17 
10 1 
125 8 
108 7 
1513 100 Bulgariie I 
Goedgekeurd 
mln USD % 
640 35 
390 22 
250 14 
1168 65 
400 22 
10 1 
100 6 
104 6 
554 31 
554 31 
1808 100 Uitgekeerd 
mln USD % 
540 33 
390 24 
150 9 
1117 67 
400 24 
10 1 
58 4 
95 6 
554 33 
554 33 
1657 100 
Koernenifi I 
Goedgekeurd 
mln USD % 
713 49 
533 37 
180 12 
737 51 
500 34 
100 7 
137 9 
1450 100 Uitgekeerd 
mln USD % 
625 46 
445 33 
180 13 
737 54 
500 37 
100 7 
137 10 
1362 100 
Tabel 3.1. (vervolg) 
Betalingsbalanssteun -1992 
IFI's 
IMF 
Wereldbank 
(beleidsprogr.) 
Bilaterale hulp 
EU 
US 
Japan 
Overige bilat 
Totaal 
IFI's 
IMF 
Wereldbank 
(beleidsprogr.) 
Bilaterale hulp 
EU 
US 
Japan 
Overige bilat. 
Totaal Totaal 
Goedcekeurd 
min USD % 
1564 69 
909 40 
655 29 
708 31 
423 19 
120 5 
165 7 
2272 100 Uitgekeerd 
min USD V. 
1193 71 
768 46 
426 26 
476 29 
298 18 
79 5 
100 6 
1670 100 
Letland 
Gv*dgekeyrd 
min USD % 
215 56 
170 44 
45 12 
169 44 
91 24 
35 9 
43 II 
384 100 Uitgekeerd 
min USD V. 
196 68 
151 52 
45 16 
94 32 
46 16 
23 8 
25 9 
290 100 Alv«ni,« I 
Goedcekeurd 
min USD % 
48 29 
28 17 
20 12 
115 71 
83 51 
' 20 12 
12 8 
162 100 L%?l<eerd 
mln USD 
28 
18 
10 
95 
83 
9 
4 
123 % 
23 
15 
8 
77 
67 
7 
3 
100 
Litouwen 
Goedgekeurd 
min USD V. 
245 53 
185 40 
60 13 
217 47 
114 25 
45 10 
58 13 
462 100 Uitgekeerd 
mln USD 
194 
149 
45 
120 
57 
34 
29 
314 % 
62 
48 
14 
38 
18 
11 
9 
100 Estland 
OpedRelteurd 
mln USD % 
116 57 
86 42 
30 15 
87 43 
46 22 
20 10 
22 11 
204 100 Uitgekeerd 
mln USD •/. 
109 69 
83 53 
26 17 
48 31 
23 14 
13 8 
13 8 
158 100 
Roemeni* II 
Goedgekeurd 
mln USD •/. 
940 89 
440 42 
500 47 
119 11 
90 8 
--—: 
29 3 
1059 100 Uitgekeerd 
mln USD V. 
666 85 
366 47 
300 38 
119 15 
90 11 
29 4 
785 100 
Betalincibalanuteun -1994 
IFI's 
IMF 
Wereldbank 
(beleidsprogr.) 
Bilaterale hulp 
EU 
US 
Japan 
Overige bilat. 
Schuld-
vermindering 
Club van Londe 
Club van Parijs 
Overige 
Totaal 
IFI's 
IMF 
Wereldbank 
(beleidsprogr) 
Bilaterale hulp 
EU 
US 
Japan 
Overige bilat 
Schuld-
vermindering 
Club van Londeri 
Club van Parijs 
Overige 
Totaal Totaal 
Goedgekeurd 
min USD % 
4086 27 
3206 21 
880 6 
11299 73 
952 6 
100 1 
350 2 
252 2 
9645 63 
4920 32 
4380 28 
345 2 
15385 100 Uitgekeerd 
min USD •/. 
2772 21 
2072 16 
700 5 
10591 79 
560 4 
90 1 
185 1 
III 1 
9645 72 
4920 37 
4380 33 
345 3 
13363 100 
Moldavjf I 
Goedgekeurd 
min USD •/. 
164 56 
104 35 
60 20 
130 44 
54 18 
30 10 
40 14 
6 2 
294 100 Uitgekeerd 
min USD % 
133 56 
121 51 
12 5 
106 44 
30 12 
20 8 
30 13 
26 11 
239 100 AlbanieTI 
Goedgekeurd 
min USD V. 
75 63 
60 50 
15 13 
45 37 
41 34 
4 3 
120 100 Uitgekeerd 
mln USD % 
42 50 
34 41 
8 9 
41 50 
41 50 
83 100 
Roemenie IU 
Goedgekeurd 
min USD % 
913 81 
713 63 
200 18 
218 19 
143 13 
50 4 
26 2 
1131 100 Uitgekeerd 
mln USD •/. 
447 86 
247 48 
200 38 
73 14 
63 12 
10 2 
520 100 Algeriie II 
Goedgekeurd 
mln USD •/. 
1397 19 
1097 15 
300 4 
5920 81 
335 5 
150 2 
135 2 
5300 72 
1120 15 
4180 57 
7317 100 Uitgekeerd 
mln USD % 
1182 17 
882 13 
300 4 
5666 S3 
201 3 
95 1 
70 1 
5300 77 
1120 16 
4180 61 
6848 100 
Slowaakse Republiek 
<3o?dg<*eurd 
mln USD % 
426 64 
346 52 
80 12 
242 36 
155 23 
60 9 
27 4 
668 100 Uilfifkeerd 
mln USD V. 
308 84 
228 62 
80 22 
60 16 
60 16 
368 100 Bulgariie 11 
Goedgekeurd 
mln USD •/. 
646 13 
521 11 
125 3 
4214 87 
125 3 
50 1 
39 1 
4000 82 
3800 78 
200 4 
4860 100 Uitgekeerd 
mln USD % 
195 5 
195 5 
4125 95 
125 3 
4000 93 
3800 88 
200 5 
4320 100 
Qekrajne 
Gpfdgskwd 
mln USD % 
465 47 
365 37 
100 10 
530 53 
100 10 
70 7 
15 2 
345 35 
345 35 
995 100 Uitgekeerd 
mln USD V. 
465 47 
365 37 
100 10 
520 53 
100 10 
70 7 
5 1 
345 35 
345 35 
985 100 
10 
Tabel 3.1 (vervolg) 
Betalingsbalanssteun -1995 
IFI's 
IMF 
Wereldbank 
(beleidsprogr.) 
Bilaterale hulp 
EU 
US 
Japan 
Overige bilat. 
Schuld-
vermindering 
Club van Londe 
Club van Parijs 
Overige 
Totaal Totaal 
Goedgekeurd 
min USD % 
1877 33 
1477 26 
400 7 
3885 67 
330 6 
150 3 
3405 59 
3405 59 
5762 100 Uitgekeerd 
min USD % 
1770 33 
r 1370 26 
• 400 7 
3573 67 
168 3 
3405 64 
3405 64 
5343 100 Wit-Rusland 
Goedgekeurd 
min USD % 
270 79 
270 79 
70 21 
70 21 
340 100 Uitgekeerd 
mln USD % 
163 81 
163 81 
38 19 
38 19 
201 100 Oekraine II 
Goedgekeurd 
mln USD % 
1607 30 
1207 22 
400 7 
3815 70 
260 5 
150 3 
3405 63 
3405 63 
5422 100 Uitgekeerd 
mln USD % 
1607 31 
1207 23 
400 8 
3535 69 
130 3 
3405 66 
3405 66 
5142 100 
Betalingsbalanssteun -1996 
IFI's 
IMF 
Wereldbank 
(beleidsprogr.) 
Bilaterale hulp 
EU 
US 
Japan 
Overige bilat. 
Schuld-
vermindering 
Club van Londe 
Club van Parijs 
Overige 
Totaal Totaal 
Goedgekeurd 
min USD % 
250 79 
195 62 
55 17 
67 21 
19 6 
10 3 
38 12 
38 12 
317 100 Uitgekeerd 
min USD % 
32 33 
32 33 
67 67 
19 19 
10 10 
38 38 
38 38 
100 100 Moldavie II 
Goedgekeurd 
min USD % 
250 79 
195 62 
55 17 
67 21 
19 6 
10 3 
38 12 
38 12 
317 100 Uitgekeerd 
mln USD % 
32 33 
32 33 
67 67 
19 19 
10 10 
38 38 
38 38 
100 100 
a) Uitkeringen worden vermeld onder het jaar van de overeenkomstige toezeggingen. 
Er zijn geen gegevens voor 1993 aangezien in dat jaar niet werd besloten tot EU-transacties. 
11 
Tabel 4: Economische kerngegevens 
1993 1994 1995 1996 
Programma (1) Ramingen 
BBP tegen constante prijzen (Procentuele mutatie) 
Albanië 
Algerije 
Wit-Rusland 
Bulgarije 
Estland 
Letland 
Litouwen 
Moldavië 
Roemenië 
Oekraïne 9.6 
-2.2 
11.6 
-1.5 
-8.5 
16.0 
16.2 
-8.7 
1.5 
17.1 9.4 
-0.9 
-20.0 
1.8 
-1.8 
2.0 
1.0 
-31.0 
3.9 
-23.0 8.9 
3.9 
-7.0 
2.1 
4.3 
-0.8 
3.0 
-3.0 
7.1 
-12.0 -
4.2 
-
-
3.1 
2.0 
-
4.0 
4.0 
-8.0 8.2 
4.0 
2.6 
-10.9 
4.0 
2.8 
3.6 
-8.0 
4.1 
-10.0 
Consumentenprijzen (jaarultimo) (Procentuele mutatie) 
Albanië 
Algerije 
Wit-Rusland 
Bulgarije 
Estland 
Letland 
Litouwen 
Moldavië 
Roemenië 
Oekraïne 30.9 
16.1 
1990.0 
63.8 
35.6 
35.0 
163.0 
837.0 
295.0 
10155.0 15.8 
38.6 
2220.0 
122.0 
41.7 
26.0 
45.1 
116.0 
61.7 
401.0 6.0 
21.9 
290.0 
32.9 
28.9 
23.0 
35.7 
24.0 
27.8 
182.0 -
15.0 
-
-
23.7 
16.0 
-
15.0 
19.0 
47.0 17.4 
15.1 
39.0 
310.8 
14.8 
13.0 
13.1 
26.5 
56.9 
39.7 
Begrotingstekort/-overschot 
Albanië 
Algerije 
Wit-Rusland 
Bulgarije 
Estland 
Letland 
Litouwen 
Moldavië 
Roemenië 
Oekraïne (in % van het BB 
14.4 -12.4 
-8.7 -4.4 
-8.3 -1.7 
10.9 -5.8 
-0.7 1.3 
0.6 -4.1 
-5.1 -1.7 
-6.8 -9.0 
-0.4 -1.9 
10.1 -8.2 P) 
-10.4 
-1.4 
-3.2 
-5.7 
-1.2 
-4.4 
-1.8 
-5.5 
-2.6 
-5.0 0.3 
-
-
-1.4 
-1.8 
-
-3.4 
-2.2 
-3.0 -11.4 
3.0 
-1.9 
-11.0 
-1.5 
-1.2 
-2.5 
-7.2 
-3.9 
-3.2 
12 
Tabel 4: Economische kerngegevens (vervolg) 
1993 1994 1995 1996 
Programma (I) Ramingen 
Lopende rekening (in % van het BBP) 
Albanië 
Algerije 
Wit-Rusland 
Bulgarije 
Estland 
Letland 
Litouwen 
Moldavië 
Roemenië 
Oekraïne •29.7 
1.6 
-8.7 
12.8 
1.3 
6.7 
-6.2 
-9.3 
-4.7 
-5.9 -14.3 
-4.4 
-11.4 
-2.1 
-7.1 
-4.6 
-2.1 
-9.2 
-1.7 
-6.0 -7.5 
-5.3 
-4.1 
-0.5 
-5.1 
-4.0 
-10.3 
-6.7 
-4.9 
-5.0 -
-4.7 
-4.3 
-
-6.9 
-4.4 
-
-6.8 
-3.2 
-3.8 -7.7 
2.8 
-9.0 
0.0 
-10.2 
-6.8 
-8.2 
-14.4 
-6.6 
-3.9 
Officiële deviezenreserves 
(jaarultimo) (in aantal maanden invoer) 
Albanië 
Algerije 
Wit-Rusland 
Bulgarije 
Estland 
Letland 
Litouwen 
Moldavië 
Roemenië 
Oekraïne 2.3 
2.3 
0.3 
2.0 
4.0 
5.6 
2.4 
1.5 
0.1 
0.2 3.2 
2.9 
0.3 
3.0 
3.2 
5.5 
3.1 
3.1 
1.1 
2.3 3.5 
2.1 
0.7 
2.8 
2.7 
4.8 
3.9 
4.0 
0.4 
3.7 -
2.5 
na 
-
2.7 
3.1 
-
3.4 
1.0 
1.2 3.2 
4.5 
na 
1.6 
2.4 
2.9 
2.4 
4.0 
0.6 
1.3 
(1) Programmastreefcijfers, zoals bepaald in juni 1996 voor Algerije, september 1995 voor Wit-Rusland, 
juli 1996 voor Estland, april 1996 voor Letland, mei 1996 voor Moldavië, december 1995 voor 
Roemenië, mei 1996 voor Oekraïne. 
Bron: Nationale autoriteiten en het IMF 
13 
Liberalisering van de 
prijzen 
Liberalisering van de 
handel 
Wisselkoersstelsel 
Buitenlandse directe 
investeringen 
Monetair beleid 
6. Overheidsfinanciën 
7. Privatisering en 
herstructurering van 
ondernemingen 
8. Hervorming van de 
financiële sector ALBANIE 
Meeste prijzen worden aan de marktwerking overgelaten, 
uitgezonderd geneesmiddelen en bepaalde goederen en diensten 
van openbare instanties (gezondheidszorg, stedelijk vervoer, 
spoorvervoer, energie en water). 
Geen kwantitatieve invoerbeperkingen. Uitvoerbeperkingen 
alleen voor schroot en onbewerkt hout. Afschaffing van 
tariefvrijstellingen, nieuwe classificatie, nieuwe tarieven 
goedgekeurd in mei 1995. Gemiddeld tarief circa 12%. Laagste 
tarieven voor enkele kapitaalgoederen. Verzoek om toetreding 
tot WTO nog in beginstadium. 
Vrij zwevende wisselkoers sinds juli 1992 in eengemaakte 
valutamarkt. Nagenoeg geen beperkingen op transacties op de 
lopende rekening, waaronder repatriëring van winst. Nog 
enkele kapitaaltransacties onderworpen aan controles. 
Liberale wetgeving. Verkoop van grond aan niet-ingezetenen, 
maar vanwege vertragingen bij het registratieproces geen 
verkoop van landbouwgrond. Vrije economische zones 
ingevoerd. 
Kredietplafonds per bank. Banken zijn vrij bij het bepalen van 
de rentetarieven van door hen uitgegeven leningen, maar de 
centrale bank bepaalt de minimum-depositotarieven om te 
waarborgen dat de reële rente positief blijft. Veiling van 
schatkistpapier (3, 6 en 12 maanden). 
BTW ingevoerd in juli 1996. Inkomsten voor de schatkist 
geraamd op 19% BBP; uitgaven op 29,4% BBP. 
96% van de totale landbouwgrond is geprivatiseerd. Verdeling 
van tijdelijke eigendomsbewijzen nagenoeg voltooid. 
Kleinschalige privatisering van handel en dienstverlenende 
sector voltooid. Goede vooruitgang bij privatisering van kleine 
en middelgrote industriële bedrijven. De privatisering van grote 
staatsbedrijven verloopt trager. Strategische ondernemingen te 
koop aangeboden aan buitenlandse investeerders. Programma 
voor grootschalige voucher-privatisering van start gegaan 
medio 1995 met als doel de privatisering van 400 middelgrote 
of grote ondernemingen tegen eind 1998. In juli 1996 waren 
nog slechts 97 ondernemingen verkocht als gevolg van 
moeilijkheden bij de tenuitvoerlegging (onder andere vouchers 
mette hoge nominale waarde. Effectenbeurs sinds maart 1996 
in bedrijf; handel tot op heden beperkt tot schatkistpapier en 
privatiseringsvouchers. 
Tweeledig bankstelsel gedomineerd door drie grote, 
ondoelmatige staatsbanken. Slechte leningen bedragen 
ongeveer een derde van het totale uitstaande krediet. Met het 
oog op privatisering van twee staatsbanken heeft de regering in 
december 1996 28 van hun agentschappen overgedragen aan 
een derde bank. 
Ondoelmatig bankstelsel leidde tot uitbreiding van informele 
financiële markt. Verscheidene piramidestelsels, die zeer hoge 
rente boden, stortten eind 1996 in. 
14 
ALGERIJE 
Liberalisering van de 
prijzen 
Liberalisering van de 
handel 
Wisselkoersstelsel 
Buitenlandse directe 
investeringen 
Monetair beleid 
Overheidsfinanciën 
Privatisering en 
herstructurering van 
ondernemingen Liberalisering van de prijzen nagenoeg voltooid na afschaffing 
van algemene subsidies voor voedingsmiddelen, waaronder 
eerste levensbehoeften (melkpoeder, griesmeel en meel). Er 
bestaan alleen nog gereguleerde winstmarges en prijzen voor 
geneesmiddelen en energieproducten, hoewel de prijzen voor 
gas en elektriciteit in 1996 geleidelijk zijn aangepast ten einde 
in 1997 kostendekkend te zijn. Bij de wet op de mededinging 
van 1995 werd het vrije-prijsbeginsel ingevoerd, alsmede 
waarborgen tegen monopolistische praktijken en de 
verplichting voor leveranciers tot publicatie van al hun prijzen. 
Verdere doorvoering van de hervormingen waarmee in 1994 
een begin werd gemaakt. Eind 1996 geen invoerbeperkingen 
meer (behalve voor producten die om sociale of religieuze 
redenen permanent verboden zijn). Maximaal importtarief 
verlaagd van 60 tot 50% in januari 1996. 
Enkele beperkingen op de beschikbaarheid van vreemde 
valuta's voor bepaalde onzichtbare lopende betalingen en voor 
overmakingen door niet-ingezetenen. De regering heeft het 
voornemen aangekondigd eind 1997 volledige convertibiliteit 
van de lopende rekening in te voeren. Stelsel van gecontroleerd 
zwevende wisselkoers verder uitgebreid na de invoering van 
een volwaardige interbancaire markt voor vreemde valuta's in 
december 1995. 
Liberale wetgeving op het gebied van buitenlandse indirecte 
investeringen, ook voor het bankwezen, maar afgezien van de 
sector koolwaterstoffen is er ten gevolge van de problemen met 
de veiligheid geen sprake van buitenlandse investeringen van 
betekenis. 
Deregulering van rentetarieven, in het kader waarvan 
afschaffing van het wettelijke maximum voor de marge tussen 
debet- en creditrente van de handelsbanken, in december 1995, 
alsmede de afname van de inflatie zorgden ervoor dat de reële 
rentetarieven begin 1996 positief begonnen te worden. Het 
gebruik van indirecte instrumenten voor monetair beheer werd 
opgevoerd met als doel de ontwikkeling van de transacties van 
de centrale bank op een opengestelde markt te 
vergemakkelijken. 
Voortzetting van strikte begrotingsdiscipline, welke onder 
andere tot uiting kwam in loonbeheersing en een krap beleid 
inzake overdrachten en subsidies. 
In 1996 werd de Wet op de privatisering goedgekeurd. Het 
eerste privatiserings-/liquidatieprogramma betreffende 274 
kleine ondernemingen is van start gegaan. De tenuitvoerlegging 
ondervond beperkingen van de noodzaak om verliesgevende 
ondernemingen te herstructureren, krachtig sociaal verzet en 
enkele vertragingen van technische en wetgevende aard. De wet 
waarbij de verkoop van alle landbouwgrond van de staat wordt 
toegestaan, werd in 1996 goedgekeurd. 
15 
Verdere vooruitgang bij de herstructurering van 
staatsbedrijven, met name de 23 meest verlieslijdende 
ondernemingen. Alle staatsbedrijven werden verplicht tot 
strenge bezuinigingsmaatregelen. 
Hervorming van de Handelsbanken nagenoeg geheel in het bezit van de staat. In 
financiële sector 1996 begonnen de autoriteiten met het saneren van de 
praktijken van de handelsbanken ten einde te komen tot meer 
autonomie bij de toekenning van krediet en de 
tenuitvoerlegging van voorschriften inzake prudentieel toezicht. 
Het resultaat was dat alle banken hun kapitaal-
toereikendheidsratio verbeterden. 
16 
1. Liberalisering van de 
prijzen 
2. Liberalisering van de 
handel 
3. Wisselkoersstelsel 
4. Buitenlandse directe 
investeringen 
5. Monetair beleid 
Overheidsfinanciën 
7. Privatisering en 
herstructurering van 
ondernemingen 
8. Hervorming van de financiële 
sector Eerste liberalisering van de prijzen in 1993. De meeste prijzen 
(behalve staatsmonopolies) werden eind 1994/begin 1995 
volledig vrijgelaten. Gefaseerde prijsstijgingen voor 
nutsvoorzieningen tot 80% van de kostendekkingsniveaus 
werden uitgesteld tot medio 1997. Voor een aantal producten 
(brood, melkproducten, babyvoeding, enzovoorts) werden 
medio 1996 prijsplafonds ingevoerd waarop wordt toegezien 
door de lokale autoriteiten. De centrale autoriteiten controleren 
(rechtstreeks) de prijs van alcoholhoudende dranken; voorts 
zijn de winstmarges voor landbouwproducten gereguleerd. 
De meeste invoervergunningen en uitvoerheffingen werden in 
1994 afgeschaft. Begin 1996 werd de verplichte 
deviezenafdracht voor uitvoerders heringevoerd, evenals een 
heffing van 10% op aangekochte vreemde valuta's. 
Douane-unie met Rusland begin 1995 ingevoerd. Hierdoor 
werden de invoerheffingen opgetrokken tot het niveau van de 
Russische externe tarieven. Ratificering van de Partnerschaps-
en samenwerkingsovereenkomst met de Europese Unie 
opgeschort. 
In 1994 werd de Russische roebelzone verlaten. Slechts 
gedeeltelijke convertibiliteit van de lopende rekening. 
Beperkingen op interbancaire valutatransacties. 
Vrije repatriëring van kapitaal en winsten. Slechts zeer 
beperkte buitenlandse directe investeringen vanwege politiek 
onzekere situatie. 
Tweeledig bankstelsel. De centrale bank beslist over het 
monetair beleid, dat sinds de tweede helft van 1996 expansief 
van aard is. Wekelijkse veilingen voor een groot deel van de 
kredieten aan de banksector (60%). Toenemende inflatoire 
druk. 
Invoering van BTW in 1993. De begroting van de totale 
overheid kwam in 1996 uit op een klein tekort (1,9%), maar 
gedegen verantwoording voor quasi-begrotingsactiviteiten en 
achterstallen ontbreekt. 
Langzaam en vertraagd privatiseringsproces. Slechts 10% van 
de staatsactiva was eind 1996 geprivatiseerd. Grootschalige 
privatisering werd stopgezet ondanks gratis distributie van 
vouchers aan de bevolking. 
Een groot aandeel van het bankwezen is in particuliere handen. 
De voorschriften inzake prudentieel toezicht zijn geleidelijk 
strikter geworden, de minimum-kapitaalvereiste werd onlangs 
verhoogd tot 2 miljoen ecu. Banken gaan nog steeds gebukt 
onder slechte leningen, die hun financiële positie aantasten. 
17 
BULGARIJE 
1. Liberalisering van de 
prijzen 
2. Liberalisering van de 
handel 
3. Wisselkoersstelsel 
Buitenlandse directe 
investeringen 
Monetair beleid 
Overheidsfinanciën 
7. Privatisering en 
herstructurering van 
ondernemingen 
Hervorming van de 
financiële sector Tot eind 1996 bleven de prijzen van ongeveer 50% van de 
goederen (gewogen naar hun aandeel in het indexcijfer voor de 
consumptieprijzen) onder toezicht of controle. 
Over het algemeen liberale wetgeving, hoewel medio 1996 een 
extra invoerheffing van 5% werd ingevoerd. 
Eengemaakte en vrijwel vrij zwevende wisselkoers sinds 1991. 
Met tussenpozen omvangrijke interventies van de centrale bank 
om de wisselkoers op peil te houden. 
Liberale wetgeving inzake buitenlandse directe investeringen 
goedgekeurd in 1992, maar gedeeltelijk vervangen door 
striktere voorschriften aan het eind van 1996. 
Ofschoon onafhankelijk in naam, werd van de Centrale Bank 
verscheidene malen verlangd aanzienlijke bedragen aan 
rechtstreeks krediet voor de begroting te verstrekken. 
Net als de economie in haar geheel maakten de 
overheidsfinanciën in 1996 een ernstige crisis door: het 
begrotingstekort liep op tot meer dan 10% van het BBP als 
gevolg van de druk die uitging van de rentebetalingen op de 
binnenlandse en buitenlandse schuld. Er werd evenwel een 
groot primair saldo genoteerd. De belastinginning laat te 
wensen over; er bestaan plannen voor een belastinghervorming. 
In 1996 werd begonnen met een grootschalig 
privatiseringsprogramma met behulp van vouchers. De 
herstructurering van ondernemingen werd enigszins versneld 
dank zij maatregelen van de overheid ten aanzien van de meest 
verliesgevende staatsbedrijven. 
Ongeveer een derde van de banken werd in 1996 gesloten. Het 
bankwezen wordt thans gedomineerd door vijf staatsbanken. 
Het toezicht op het bankwezen blijft te wensen over laten. 
18 
ESTLAND 
1. Liberalisering van de 
prijzen 
2. Liberalisering van de 
handel 
3. Wisselkoersstelsel 
4. Buitenlandse directe 
investeringen 
5. Monetair beleid 
6. Overheidsfinancien 
7. Privatisering en 
herstructurering van 
ondememingen 
8. Hervorming van de 
financiele sector Grootschalige liberalisering van de prijzen in 1991. Eind 1996 
bestonden nog gereguleerde prijzen voor grond en 
bosbouwproducten, oliehoudende leisteen, geneesmiddelen en 
nutsvoorzieningen. Van een beperkt aantal diensten worden de 
prijzen op gemeentelijk niveau vastgesteld (bijv. huur en 
openbaar vervoer). 
Geen invoerrechten, behalve voor een klein aantal producten 
(bont, water- en sneeuwscooters en kleine schepen). 
Uitvoerquota/vergunningen voor klei en grint. Vaste heffing 
van EEK 200 per invoer- en uitvoerverklaringen. 
Vrijhandelsovereenkomst met de EU van kracht sinds 1 januari 
1995. Estland heeft vrijhandelsovereenkomsten met EVA-
landen en met Letland en Litouwen (sinds 1 april 1996). 
Estland heeft om toelating verzocht tot de vrijhandelsassociatie 
van Midden-Europese landen. 
Volledige convertibiliteit van de lopende rekening. De Kroon is 
sinds 1992 aan de DM gekoppeld (1DM=8EEK) onder een 
currency 6oard-regeling, met een technische fluctuatiemarge 
van 3%. 
Vrije repatriëring van winst en liquidatie-opbrengst van 
investeringen door niet-ingezetenen. 
De Centrale Bank is verantwoordelijk voor de werking van de 
currency board-regeling en, in uitzonderlijke gevallen, voor 
noodleningen aan het bankwezen. De inflatie daalde in 1996 tot 
14,8% (eind van het jaar). 
Belastinghervorming voltooid begin 1994. De indirecte 
belastingen (met name BTW) vertegenwoordigen meer dan 
50% van de inkomsten. De accijnzen werden in 1996 
verhoogd. De uitgaven van de totale overheid bedragen 42% 
van het BBP. 
Kleinschalige privatisering nagenoeg voltooid. Eind 1996 
waren meer dan 450 van de 500 middelgrote en grote 
ondernemingen geprivatiseerd. 
Tweeledig bankstelsel. Voortzetting van de consolidatie van het 
bankwezen: eind 1996 waren er 15 handelsbanken. De 
effectenbeurs van Tallinn ging in 1996 met succes van start en 
de verhandelde volumes namen gestaag toe. 
19 
LETLAND 
1. Liberalisering van de 
prijzen 
2. Liberalisering van de 
handel 
3. Wisselkoersstelsel 
4. Buitenlandse directe 
investeringen 
5. Monetair beleid 
6. Overheidsfinanciën 
Privatisering en 
herstructurering van 
ondernemingen 
Hervorming van de 
financiële sector Aan het einde van 1992 was de liberalisering van de prijzen 
nagenoeg voltooid, met uitzondering van de prijzen van 
nutsvoorzieningen en huren. In 1996 werd verdere vooruitgang 
geboekt met de aanpassing aan de wereldmarktprijzen. 
Alle handelsbelemmeringen werden in 1992 afgeschaft. 
Vrijhandelsovereenkomsten met de EU, de Baltische Staten en 
de EVA-landen. Letland heeft verzocht om toelating tot de 
WTO. 
In juli 1992 werd de roebelzone verlaten. Volledige 
convertibiliteit van de lopende rekening. Binnen het stelsel van 
een gecontroleerd wisselkoers kwam de stabilisatie van de lats 
tot stand; deze is onofficieel gekoppeld aan de SDR. 
Vrije repatriëring van winst en liquidatie-opbrengst van 
investeringen door niet-ingezetenen. Aanzienlijke toestroom 
van buitenlandse directe investeringen (171 miljoen USD in 
1996). 
Onafhankelijke Centrale Bank. Kredietbeleid gevoerd door 
middel van indirecte instrumenten. Volledige liberalisering van 
de rentetarieven. 
BTW ingevoerd in februari 1992. Sinds 1993 is er een vast 
inkomstenbelastingtarief (25%), vermeerderd met een extra 
inhouding van 10% op het jaarlijkse inkomen. Strikt toezicht 
op de overheidsfinanciën in 1996; het begrotingstekort kwam 
lager uit dan verwacht. 
In 1996 werd het Letse privatiseringsbureau opgericht en 
werden de procedures voor privatisering doorzichtiger en 
korter gemaakt. Eind 1996 was er goede vooruitgang geboekt 
met de verkoop van het Letse energiebedrijf en 
scheepvaartmaatschappij. 
Tweeledig bankstelsel ingevoerd in 1992. De bankcrisis 
reduceerde het aantal banken in 1995 tot 33, waarvan slechts 
16 deposito's van huishoudingen kunnen accepteren. 75% van 
het bankwezen is in particuliere handen, waarvan 39% 
buitenlands. Het kapitaal van staatsbanken werd versterkt met 
het oog op privatisering. Effectenbeurs is in juli 1995 van start 
gegaan. 
20 
LITOUWEN 
Liberalisering van de 
prijzen 
Liberalisering van de 
handel 
3. Wisselkoersstelsel 
4. Buitenlandse directe 
investeringen 
5. Monetair beleid 
6. Overheidsfinanciën 
7. Privatisering en 
herstructurering van 
ondernemingen In de periode 1991-92 werden bijna alle prijzen volledig 
geliberaliseerd. Er resteren nog enkele beperkingen voor de 
prijzen van nutsvoorzieningen, huisvesting en vervoer. Met 
betrekking tot de energieprijzen worden vorderingen geboekt 
om deze op te trekken tot kostendekkingsniveaus. 
Relatief liberale handelswetgeving. Alle non-tarifaire 
beperkingen werden in de periode 1991-92 opgeheven. 
Handelsgewogen gemiddeld tarief onder 5% in 1995, met 
nultarieven voor het merendeel van de goederen. Beleid inzake 
het handelsverkeer niet altijd uitgevoerd zoals aangekondigd, 
met name wat betreft de tarieven voor enkele 
landbouwproducten, welke minder werden verlaagd dan 
voorzien in het IMF-programma. Vrijhandelsovereenkomst met 
de EU op 1 januari 1995 in werking getreden. 
Volledige convertibiliteit van de lopende en interne rekening. 
Nagenoeg geen beperkingen op kapitaaltransacties. De 
roebelzone werd. i» het voorjaar van 1992 verlaten. In april 
1994 werd een currency board-vegelmg ingevoerd waarbij de 
litas werd gekoppeld aan de US-dollar tegen een vaste koers 
van 4 litas voor 1 dollar. 
Vrije repatriëring van winst en liquidatie-opbrengst van 
investeringen door niet-ingezetenen. Niet-ingezetenen mogen 
sinds 1996 grond bezitten voor bedrijfsdoeleinden dank zij een 
wijziging van de grondwet. 
Sinds april 1994 wordt het monetaire beleid bepaald door de 
currency board-regoimg die volledige dekking in vreemde 
valuta vereist van reserves en andere verplichtingen in litas van 
de Bank van Litouwen. 
Monetaire financiering van het begrotingstekort is uitgesloten 
door de currency board-rQgelmg. De hervorming van het 
belastingstelsel, bedoeld om het beter geschikt te maken voor 
een markteconomie, is nagenoeg voltooid (met inbegrip van de 
invoering van BTW). Belastingontwijking en afbrokkeling van 
de belastinggrondslag hebben een sterke daling van de 
inkomsten voor de schatkist als percentage van het BBP 
veroorzaakt. Niettemin zijn de begrotingstekorten relatief klein 
gebleven dank zij strikt uitgavenbeheer. 
Eerste fase van de privatisering met vouchers in 1995 
afgesloten met de privatisering van 85% van de daarvoor in 
aanmerking komende bedrijven. De tweede fase is in 1996 van 
start gegaan en bestaat in de contante verkoop aan 
binnenlandse en buitenlandse kopers. 
21 
Hervorming van de Tweeledig bankstelsel sinds 1992. Begin 1995 werd de wet op 
financiële sector de Centrale Bank en de handelsbanken van kracht. De 
financiële sector herstelt zich thans van de bankcrisis van eind 
1995. De regering voert een actief beleid gebaseerd op drie 
pijlers: sanering van de balansen van banken in moeilijkheden; 
privatisering en versterking van het wettelijk kader 
(aanscherping van de regels inzake valutapositie en 
kapitaaltoereikendheid, goedkeuring van internationale 
accountancy-normen en verplichte audits). Dochter­
ondernemingen van buitenlandse banken toegestaan. 
Effectenbeurs in werking. 
22 
MOLDAVIE 
1. Liberalisering van de 
prijzen 
2. Liberalisering van de 
handel 
3. Wisselkoersstelsel 
4. Buitenlandse directe 
investeringen 
5. Monetair beleid 
6. Overheidsfinanciën 
Privatisering en 
herstructurering van 
ondernemingen 
Hervorming van de 
financiële sector Prijzen van goederen en diensten volledig geliberaliseerd op 
enkele uitzonderingen na (voornamelijk energieproducten). 
Alle uitvoerquota afgeschaft. Maximum importtarief 20%, 
enkele uitzonderingen daargelaten. 
Nieuwe munteenheid ingevoerd in november 1993. 
Gecontroleerd zwevende wisselkoers, met geleidelijke 
depreciatie ten opzichte van USD. Dagelijkse valutaveilingen 
op de Chisinau Inter-bank Foreign Currency Exchange. 
Convertibiliteit van de lopende rekening. 
Liberaal regime: vrije repatriëring van winst en liquidatie­
opbrengst van investeringen binnen drie maanden na sluiting. 
In 1995 werd een bureau voor de bevordering van buitenlandse 
investeringen opgericht. Partnerschaps- en 
samenwerkingsovereenkomst met de EU ondertekend in 
november 1994. 
Gebaseerd op kredietplafonds. Voornaamste doelstelling: 
verdere terugdringing van de inflatie, strengere financiële 
discipline en grotere onafhankelijkheid van de centrale bank. 
BTW ingevoerd in 1992. Verbeterde belastingadministratie. 
Opbrengst uit privatisering ver beneden verwachting, vanwege 
gebrek aan binnenlands kapitaal. Overschrijdingen aan de 
uitgavenkant als gevolg van het hoger uitvallen van uitgaven in 
de sociale sfeer en het netto vorderingentekort van de overheid, 
door het overnemen van gegarandeerde leningen aan 
ondernemingen in moeilijkheden. 
2200 ondernemingen, die de privatisering via het vouchter-
programma van ongeveer 70% van de economie 
vertegenwoordigen, geprivatiseerd in november 1995. 
Grootschalige privatisering in oktober 1996 beëindigd. 
Privatisering tegen liquide middelen niet succesvol vanwege 
gebrek aan binnenlands kapitaal. 
Tweeledig bankstelsel waarin de Nationale bank 
verantwoordelijk is voor het monetair beleid en het toezicht op 
de banken. Wetgeving inzake regelingen voor slechte leningen 
in 1995 goedgekeurd. Met ingang van 1 januari 1996 worden 
alle banken die er niet in slagen hun reserves op het minimum 
van 4 miljard MDL (circa 900.000 USD) te houden, verplicht 
te sluiten ofte fuseren met een grotere bank. 
23 
ROEMENIE 
Liberalisering van de 
prijzen 
Liberalisering van de 
handel 
Wisselkoersstelsel 
4. Buitenlandse directe 
investeringen 
5. Monetair beleid 
6. Overheidsfinanciën 
7. Privatisering en 
herstructurering van 
ondernemingen 
Hervorming van de 
financiële sector Aan het eind van 1990 werd begonnen met een programma 
voor gefaseerde prijsliberalisering. In 1993 waren de meeste 
consumentensubsidies afgeschaft en het aantal 
consumptiegoederen waarvan de prijzen aan directe controle 
waren onderworpen, sterk verminderd. 
Eind 1992 was de liberalisering van de buitenlandse handel 
grotendeels voltooid. In 1995 golden echter voor de helft van 
de invoer in Roemenië bijzondere regelingen. In 1996 werden 
vergaande handelsbeperkingen afgekondigd in een poging het 
groeiende tekort op de handelsbalans terug te dringen. 
Nagenoeg gehele convertibiliteit van de lopende rekening. De 
resterende beperkingen betreffen maximumbedragen die 
ingezetenen mogen uitvoeren. Begin 1996 werden de 
valutatransacties van ondernemingen en banken aan strikte 
controles onderworpen en werd het aantal banken met een 
vergunning voor de handel in vreemde valuta beperkt tot vier. 
Buitenlandse directe investeringen en investeringen in aandelen 
gereguleerd door de wet. De toestroom van buitenlandse directe 
investeringen gaf in 1996 een daling te zien en is klein voor de 
omvang van het land. 
De Nationale bank is onafhankelijk, doch droeg in 1996 bij tot 
de financiering van het begrotingstekort en verstrekte direct 
krediet aan staatsbedrijven in de agrarische sector. 
Essentiële belastinghervormingen voltooid. BTW en 
loonbelasting zijn de voornaamste bronnen van 
overheidsinkomsten. Het begrotingstekort steeg in 1996 ten 
gevolge van een toename van de subsidies. 
Weinig vooruitgang bij de herstructurering van ondoelmatige 
en grote energie-intensieve ondernemingen, met name ten 
gevolge van de overwaardering van de wisselkoers en de lage 
energieprijzen. In oktober was 57% van de kleine 
ondernemingen geprivatiseerd; de privatisering van middelgrote 
en grote ondernemingen verliep langzaam. 
In 1996 gingen twee grote particuliere banken failliet. In 
augustus werd een beperkte depositogarantieregeling 
ingevoerd. Eveneens in 1996 ging de secundaire markt voor 
niet genoteerde effecten (RASDAQ) met succes van start. 
24 
OEKRAÏNE 
1. Liberalisering van de 
prijzen 
2. Liberalisering van de 
handel 
3. Wisselkoersstelsel 
4. Buitenlandse directe 
investeringen 
5. Monetair beleid 
6. Overheidsfinanciën 
Privatisering en 
herstructurering van 
ondernemingen 
Hervorming van de 
financiële sector Door plaatselijke overheden ingevoerde beperkingen op 
winstmarges voor brood en olieproducten werden in mei 1996 
afgeschaft. Voor de meeste goederen geldt niet langer een 
meldplicht van de prijzen (alleen energie- en vervoerprijzen 
moeten worden gemeld). De huishoudens kregen te maken met 
stijgingen van de prijzen van steenkool, elektriciteit, aardgas en 
vervoer, ofschoon de kostendekkingsniveaus nog niet zijn 
gehaald. Voorts ook stijgingen van de huren. 
Stelsel van staatsorders afgeschaft, behalve, om budgettaire 
redenen, voor graan. Uittrekking van begrotingsmiddelen voor 
overheidsaankopen van landbouwproducten beperkt tot de 
behoeften van overheidsinstanties en deze aankopen geschieden 
tegen marktprijzen. 
Invoerregeling zonder kwantitatieve beperkingen, enkele 
uitzonderingen daargelaten, voornamelijk om gezondheids- en 
veiligheidsredenen. Maximaal invoertarief 30%. Geen 
exportquota en -vergunningen (behalve voor huiden en vellen). 
Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst met de EU 
ondertekend in juni 1994. 
De wisselkoers wordt bij veiling bepaald op de interbancaire 
markt. 
Belastingverlichting voor bepaalde buitenlandse directe 
investeringen die ten minste 20% van het maatschappelijk 
kapitaal van een onderneming vormen. De belastingverlichting 
werd toegestaan bij een besluit van 1993 en betreft vrijstelling 
van inkomsten- en winstbelasting gedurende vijfjaar. 
De kredieten van de Centrale Bank worden voornamelijk 
toegewezen aan de handelsbanken via de Lombard­
voorziening, en in mindere mate per veiling. Er worden geen 
rechtstreekse kredieten meer gegeven. Het 
herfinancieringstarief van de Centrale bank wordt aangepast 
om te zorgen dat het in reële termen positief blijft. 
Sinds 1992 een geleidelijke verscherping en rationalisering van 
het begrotingsbeheer, met inbegrip van hervorming van BTW, 
vennootschaps- en inkomstenbelasting. Vermindering van de 
overheidsuitgaven uitgedrukt in procenten van het BBP van 
72% in 1992 tot circa 40% in 1996. Verhouding 
inkomsten/BBP: 37% m 1996. 
Grootschalig programma voor voucher-privatisering gestart 
aan het begin van 1995. Aan het einde van 1996 was ongeveer 
80% van de kleine ondernemingen en 50% van de middelgrote 
en grote ondernemingen in particuliere handen overgegaan. 
Met behulp van de Wereldbank wordt een programma voor de 
hervorming van de steenkoolsector doorgevoerd. 
Maatregelen ter versterking van het toezicht op en de 
regelgeving voor het bankwezen ten uitvoer gelegd. 
25 
I. ALBANIE 
1. Inleiding 
Albanië begon in 1992 met macro-economische en structurele aanpassingen tegen de 
achtergrond van ernstige economische, sociale en administratieve problemen. Er werd 
goede vooruitgang geboekt bij de verwezenlijking van macro-economische stabilisering 
met behulp van een stand-by-regeling van het IMF van 20 SDR, aanvullende bijstand van 
de EG in de vorm van een subsidie van 70 miljoen ecu^ en bilaterale bijstand van de leden 
van de G-24. 
Naar aanleiding van de beslissing van het IMF om steun te verlenen voor het middellange-
termijnprogramma van structurele hervormingen van Albanië in de vorm van een 
uitgebreide structurele aanpassingsfaciliteit (ESAF) ten belope van 42,4 miljoen SDR voor 
de periode van medio 1993 tot medio 1996, besloot de Raad van de Europese Unie in 
november 1994 tot de verlening van hernieuwde macro-financiële bijstand aan Albanië tot 
een maximum bedrag van 35 miljoen ecu^. 
Tussen 1993 en medio 1995 waren de resultaten bevredigend: het BBP groeide met 
gemiddeld 9% per jaar, er werd een krap monetair- en begrotingsbeleid gevoerd, 
onevenwichtigheden van de buitenlandse rekeningen werden verminderd, er werden 
externe reserves opgebouwd ter waarde van drie maanden import en er werd vooruitgang 
geboekt met de structurele hervormingen. Daarna begon het tempo van de hervormingen 
echter te stagneren en deden zich omvangrijke ontsporingen van het begrotingsbeleid 
voor, welke pas na de algemene verkiezingen van mei 1996 ten dele werden gecorrigeerd. 
2. Macro-economische ontwikkeling 
In 1996 groeide het BBP in reële termen met 8,2%, hetgeen een voortzetting betekende 
van de goede resultaten van de drie voorgaande jaren. De landbouw, goed voor meer dan 
de helft van het BBP, gaf een groei van 4,5% te zien, in vergelijking met 5,8% in 1995. 
Gedurende het tweede achtereenvolgende jaar sinds het begin van het hervormingsproces 
gaf de industriële productie een kleine groei te zien, namelijk 0,8%. De productie van de 
industriële staatsbedrijven bleef dalen, terwijl die van nieuw opgerichte particuliere 
bedrijven in de textiel- en kledingsectoren groeide. Het officiële Albanese 
werkloosheidspercentage was 12,1%, ten opzichte van 13% in 1995. 
In 1996 werd minder goed de hand gehouden aan het begrotingsbeleid, vooral ten gevolge 
van maatregelen die voorafgaand aan de verkiezingen in de eerste maanden van het jaar 
werden doorgevoerd. Zo werd de grondbelasting voor de agrarische sector opgeschort, 
werd de belastinginning minder krachtig afgedwongen en liep de invoering van BTW ter 
vervanging van de omzetbelasting vertraging op. Bovendien werden de 
ambtenarensalarissen in april met 20% verhoogd. Kort na de verkiezingen nam de nieuwe 
regering echter een reeks maatregelen om de begrotingssituatie te corrigeren. Op 1 juli 
werd de BTW ingevoerd en werden de vrijstellingen beperkt tot brood, kerosine en 
5 Besluit van de Raad van 28 september 1992 (92/482/EG). 
6 Besluit van de Raad van 28 november 1994 (94/773/EG). 
26 
flessengas. De vaste prijzen van enkele eerste levensbehoeften (graan, meel en brood) 
werden afgeschaft. In oktober werd een aanvullende inspanningen gedaan om het 
begrotingstekort onder controle te krijgen: de Regering besloot tot de bevriezing van de 
uitgaven voor nieuwe investeringsprojecten. De gerealiseerde uitgavenvermindering, van 
30,8%o van het BBP in 1995 tot 29,4% in 1996, was echter ontoereikend om het tekort 
aan inkomsten van 19% in 1996, in 1995 nog 24%, te compenseren. Het totale 
begrotingstekort voor 1996 kwam daarmee uit op 11,4% van het BBP. 
Onder de druk van het begrotingstekort en de loonstijgingen begon de inflatie sneller toe 
te nemen, waardoor de sinds 1993 waargenomen neerwaartse tendens werd gekeerd. De 
inflatie van de consumptieprijzen bedroeg in 1996 17,4%; 6% meer dan in 1995. De 
geldhoeveelheid groeide in 1996 met 40%. 
De invoer nam in 1996 sterk toe terwijl het tekort op de handelsbalans steeg tot 25%» van 
het BBP, in vergelijking met 19,6% van het BBP in 1995. De verslechtering van de 
handelsbalans werd evenwel gecompenseerd door de afdrachten van werknemers, die in 
de tweede helft van het jaar een stijging te zien gaven dank zij de steeds hogere 
opbrengsten in de informele financiële sector. Het tekort op de lopende rekening bleef met 
7,7% van het BBP relatief stabiel (7,5% in 1995). De buitenlandse valutareserves stegen 
tot 280 USD (gelijk aan 3,2 maanden import). 
De wisselkoers ten opzichte van de dollar was sinds 1992 stabiel. In de zes maanden 
voorafgaand aan de algemene verkiezingen van 1996 deprecieerde de lek met ongeveer 
15% ten opzichte van belangrijke valuta's, maar in de tweede helft van het jaar werd het 
verloren terrein nagenoeg geheel teruggewonnen. De Bank van Albanië weerhield zich in 
het algemeen van interventies, behalve tijdens korte periodes van krachtige fluctuaties. 
De voornaamste negatieve ontwikkeling in de Albanese economie in 1996 was de 
toenemende instabiliteit van de groeiende informele financiële sector. Deze kon zich vanaf 
het allereerste begin van het hervormingsproces ontwikkelen vanwege het zwakke 
bankwezen en de daarmee samenhangende strakke controle op bancair krediet. De in deze 
sector actieve bedrijven, die zich voordoen als depositonemers maar de facto fungeren als 
piramidestelsels, bieden hogere rentetarieven dan de banksector. Tot het einde van 1995 
bedroegen de door deze bedrijven geboden maandelijkse rentepercentages 4 à 5%. In 
1996 begonnen nieuwe bedrijven evenwel maandelijkse percentages van soms wel meer 
dan 40%» aan te bieden. Onder invloed hiervan verhoogden de grotere marktdeelnemers 
ook hun tarieven en boden tegen het einde van het jaar maandelijkse tarieven van 10%. 
Naar aanleiding van waarschuwingen van het IMF in oktober 1996 begon de regering 
twijfels te uiten over de gedegenheid van deze spaarregelingen. In november en december 
1996 stortten twee piramidestelsels in. Ondanks de uitkering van de bevroren bedragen 
van de twee ineengestorte stelsels aan de investeerders als gedeeltelijke 
verliescompensatie, escaleerde de onrust en mondde in 1997 uit in een ernstige politieke 
en veiligheidscrisis; Verscheidene andere spaarinstellingen werden gesloten. Geen van de 
bestaande stelsels keert nu nog rente uit en sommige zijn begonnen met het terugbetalen 
van de hoofdsommen, zij het mondjesmaat. 
3. Structurele hervormingen 
Na de grote vooruitgang die in 1994 en 1995 werd geboekt, nam het tempo waarmee de 
structurele hervormingen worden doorgevoerd in 1996 af. Niettemin werden enkele 
belangrijke maatregelen doorgevoerd. 
27 
Er werd vooruitgang geboekt met de belastinghervormingen dank zij de invoering van de 
BTW in juli. Het systeem heeft echter nog enkele zwakke punten vanwege het grote 
aantal vrijstellingen. Daar komt bij dat de belastingadministratie sterke verbetering 
behoeft. . 
De prijsliberalisering werd in 1996 nagenoeg voltooid; alleen voor een klein aantal 
goederen en diensten bestaan nog gereguleerde prijzen (gezondheidszorg, stedelijk 
vervoer, spoorwegvervoer, energie en water). De graan- en meelprijzen werden 
gedereguleerd. De maximum-broodprijs werd afgeschaft (maar aan overheidspersoneel 
werden speciale broodrantsoenen toegekend). 
In het kader van het grootschalige privatiseringsprogramma (MPP) werd actief 
voortgegaan met de privatisering van kleine en middelgrote diensten- en 
productiebedrijven, hetgeen thans nagenoeg voltooid is. 
Verder werd overgegaan tot de verkoop van ongeveer 30 grotere ondernemingen. Met 
betrekking tot de grote ondernemingen (voor het merendeel mijnbouwbedrijven en 
nutsbedrijven) besloten de autoriteiten prioriteit te verlenen aan de verkoop aan 
strategische investeerders, en een minderheid van de bedrijven voor te behouden voor 
verkoop in het kader van het MPP. Tevens werd voortgegaan met de liquidatie van 
ongeveer 20 bedrijven die werden ondergebracht bij het Herstructureringsbureau (ERA), 
zij het in een traag tempo. 
Er werden enkele stappen ondernomen om het bankwezen te hervormen. In februari 1996 
keurde het Parlement twee wetten goed inzake de rol en de verantwoordelijkheden van de 
Bank van Albanië, met inbegrip van de betrekkingen tussen de Bank en de Regering 
betreffende de financiering van het begrotingstekort. Tegelijkertijd werd de Wet op het 
bankwezen goedgekeurd; deze wet omvat onder meer een stroomlijning van de 
vergunningenprocedures en de invoering van het wettelijk kader voor het bankwezen. De 
wettelijke bepalingen met betrekking tot de Bank van Albanië en de Wet op het 
bankwezen werden echter niet op de juiste wijze ten uitvoer gelegd. Het wettelijke kader 
voor activiteiten in de financiële sector in Albanië blijft bovendien sterk tekort schieten. Er 
moet nog worden begonnen met het ontwikkelen van wetgeving op het gebied van 
toezicht in overeenstemming met internationale normen. 
In september 1996 kondigde de Regering een driejarige strategie aan voor de privatisering 
van de drie Albanese staatsbanken. In december werd het merendeel van de kantoren van 
de Agrarische handelsbank en de Nationale handelsbank overgedragen aan de Spaarbank, 
die de Regering als laatste zal privatiseren. ' De Spaarbank is vrij om te besluiten de 
kantoren de sluiten ofte herstructureren. 
4. Verlening van macro-financiële bijstand 
De subsidie van 35 miljoen ecu die de Raad in november 1994 toekende, werd in twee 
tranches uitgekeerd. De eerste tranche (15 miljoen ecu) werd in mei 1995 uitgekeerd na 
de ondertekening van het Memorandum van Overeenstemming waarin de macro-
economische en structurele voorwaarden voor de subsidie werden vastgelegd. Begin 
september 1996 besloot de Commissie de tweede tranche (20 miljoen ecu) vrij te geven 
naar aanleiding van de maatregelen van de nieuwe Albanese Regering om de 
begrotingsonevenwichtigheden te bestrijden, waaronder de invoering van de BTW, en de 
28 
vorderingen met de tenuitvoerlegging van de structurele hervormingen zoals beschreven in 
het Memorandum. 
29 
II. ALGERIJE 
1. Inleiding 
In 1996 voltooide Algerije een belangrijke fase van het programma van economische en 
structurele hervormingen waarmee in het begin van de jaren negentig werd begonnen. Dit 
programma behelsde de hervorming van een centraal geleide economie tot een 
markteconomie met een geliberaliseerd systeem van binnenlandse prijzen en 
geliberaliseerde stelsel van buitenlandse handel en betalingen. Ondanks de steeds 
moeilijkere politieke en veiligheidssituatie werden grote vorderingen geboekt met de 
tenuitvoerlegging van het beleid en het streven naar stabilisering. 
De positieve economische groei werd hersteld; de inflatie werd tot minder dan 10% 
teruggedrongen; de saldi van de lopende rekening en de begroting werden inmiddels 
positief en de externe en binnenlandse schulden werden verminderd. Deze goede 
resultaten zijn te danken aan zowel gunstige exogene ontwikkelingen, met name in de 
sectoren koolwaterstoffen en landbouw, als de vasthoudendheid waarmee belangrijke 
institutionele hervormingen werden doorgevoerd. In de periode 1990-96 werden de 
binnenlandse prijzen geliberaliseerd, evenals de handels- en betalingssystemen; werd 
begonnen met de herstructurering van staatsbedrijven; werd een programma voor de 
privatisering/liquidatie van kleine overheidsbedrijven uitgevoerd; werd het bankwezen 
gedereguleerd en werd overgeschakeld op een stelsel van gecontroleerd zwevende 
wisselkoersen en een interbancaire markt voor buitenlandse valuta's. In sociaal opzicht 
werd begonnen met de hervorming van de volkshuisvesting en de modernisering van het 
sociale vangnet. 
Algerije bleef grote financiële steun ontvangen van de Bretton Woods-instellingen voor 
het programma van economische en structurele hervormingen. Nadat in 1991 en in 1994 
stand-by-regelingen werden toegekend, ging het IMF m mei 1995 akkoord met een 
driejarige uitgebreide financieringsfaciliteit (EFF) ten belope van in totaal 1.169 miljoen 
SDR. Algerije heeft sinds de toekenning van die faciliteit voldaan aan alle kwartaalcriteria 
inzake economische resultaten. In juni 1996 keurde het IMF voorts aankopen met een 
financieringsfaciliteit ter compensatie van tegenvallende export en onvoorziene uitgaven 
(CCFF) goed vanwege de buitensporige kosten voor de invoer van graan. De Wereldbank 
kende in april 1996 een structurele aanpassingslening (SAL) van 300 miljoen USD toe ter 
ondersteuning van een ontwikkelingsprogramma in de particuliere sector. De eerste 
tranche van 150 miljoen USD werd in juni 1996 uitgekeerd. Voor de hervormingen van 
het sociale vangnet werd verder een lening van 50 miljoen USD verstrekt. 
Ook de Gemeenschap ondersteunde het hervormingsproces in Algerije. In 1991 besloot de 
Raad om aan Algerije een eerste lening van 400 miljoen ecu ' toe te kennen; deze werd in 
1992 (250 miljoen ecu) en 1994 (150 miljoen ecu) uitgekeerd. In 1994 honoreerde de 
Raad een verzoek om verdere macro-financiële bijstand van de Algerijnse autoriteiten met 
een tweede macro-financiële hulpoperatie (tot 200 miljoen ecu), uit te keren in twee 
tranches**. Een eerste tranche van 100 miljoen ecu werd in november 1995 vrijgegeven. 
7 Besluit van de Raad 91/510/EEG. 
* Besluit van de Raad 94/938/EEG. 
30 
2. Macro-economische ontwikkeling 
Het in 1995 geconstateerde herstel van de productiegroei zette door in 1996: het reële 
BBP nam met 4% toe. De algehele aantrekking van de binnenlandse vraag werd 
ruimschoots gecompenseerd door de expansie van de exporterende sector. De 
belangrijkste motoren van de groei waren de landbouw, de sector koolwaterstoffen, de 
bouwnijverheid en openbare werken. De industriële productie bleef daarentegen dalen, 
met ongeveer 4%o in reële termen, hetgeen het gevolg was van de lage productiviteit en de 
verminderde beschikbaarheid van krediet in de grote staatsbedrijvensector. Ondanks de 
heropleving van de economische bedrijvigheid bleef het werkloosheidspercentage in 1996 
stijgen omdat de economische groei onvoldoende was om nieuwe werkgelegenheid te 
genereren: aan het einde van het jaar bedroeg de werkloosheid 28,3%. 
De voortzetting van het krappe monetaire beleid leidde tot een verdere afname van het 
inflatiepercentage (december-december), van 21,9% in 1995 tot 15,1% in 1996. Sinds de 
Centrale Bank de reporente met 2 procent verlaagde tot 20%o, werden de reële 
rentepercentages voor het eerst positief. Tevens werd het bancair krediet aan de minder 
productieve sectoren van de economie, zoals levensmiddelenimporteurs en enkele 
staatsbedrijven, beperkt ten einde ruimte te maken voor winstgevende en productieve 
investeringen. De inflatie ondervond de positieve effecten van een goede oogst, een 
gematigde stijging van de gereguleerde prijzen en een kleine appreciatie van de reële 
effectieve wisselkoers van de dinar. 
De hogere internationale olieprijzen en de strikte begrotingsdiscipline resulteerden in een 
uitzonderlijk gunstige ontwikkeling van de begroting in 1996. De totale begroting 
vertoonde een overschot van 3%> van het BBP, een positieve ontwikkeling van 
respectievelijk 7,4% en 4,4% van het BBP ten opzichte van 1994 en 1995. Terwijl de 
inkomsten uit andere bronnen dan de sector koolwaterstoffen als aandeel van het BBP 
ongewijzigd bleven, stegen de inkomsten uit de sector koolwaterstoffen in 1996 met 
ongeveer 2% van het BBP. Aan de uitgavenkant maakten de loonbeheersing en de 
aanhoudende discipline ten aanzien van overdrachten en subsidies voor het derde 
achtereenvolgende jaar een vermindering van de lopende uitgaven (als percentage van het 
BBP) mogelijk. Dank zij de aanhoudende begrotingsconsolidatie werd de uitstaande 
binnenlandse schuld in de periode 1993-1996 gehalveerd tot 22,2% van het BBP. 
De externe positie van Algerije gaf in 1996 een aanmerkelijke verbetering te zien, 
hoofdzakelijk als resultaat van de stijging van de internationale prijzen voor ruwe olie met 
2 USD per vat (dit komt overeen met een stijging van de waarde van de Algerijnse export 
van ruwe olie per eenheid van 23,4%»). Het saldo op de lopende rekening ontwikkelde zich 
van een tekort van 2,2 miljard USD in 1995 tot een overschot van 1,2 miljard USD in 
1996 (2,8%o van het BBP). De uitvoer van koolwaterstoffen, welke meer dan 95%> van de 
totale Algerijnse export vertegenwoordigde, steeg in waarde met ongeveer 30%o tot 12,6 
miljard USD. De totale invoer, 9,1 miljard USD, daalde met 10%o onder invloed van de 
goede oogst, de algehele aantrekking van de binnenlandse vraag en de achteruitgang in de 
industriële sector. Het saldo van de kapitaalrekening, weliswaar negatief, gaf een 
verbetering van circa 2,5%o van het BBP te zien, ten dele dank zij een opleving van de 
directe buitenlandse investeringen in de energiesector. Daarnaast bleef Algerije de 
voordelen ondervinden van omvangrijke buitengewone financiering in de vorm van de 
herschikking van particuliere en publieke schulden. Het resultaat hiervan was dat de bruto 
reserves van buitenlandse valuta in 1996 verdubbelden tot 4,2 miljard USD aan het einde 
van het jaar, hetgeen overeenkomt met 4,5 maanden invoer. De uitstaande buitenlandse 
schuld van Algerije was aan het einde van 1996 licht gedaald tot 74,2% van het BBP. 
31 
3. Structurele hervormingen 
In 1996 vond een verdere consolidatie plaats van het proces van de liberalisering van de 
economie en de overschakeling op marktmechanismen. Een uitzondering hierop vormt de 
herstructurering en privatisering van grote staatsbedrijven, waarbij het bereiken van de 
sociale consensus die als basis voor de hervormingen moet dienen, bemoeilijkt wordt door 
toenemende werkloosheid en arbeidsonrust. 
De liberalisering van de binnenlandse prijzen werd nagenoeg geheel voltooid met de 
afschaffing van de algemene subsidies voor levensmiddelen, met inbegrip van die voor de 
meest gevoelige producten, zoals poedermelk, griesmeel en meel. Alleen voor medicijnen 
en energie gelden nog beperkingen op de winstmarges en de prijzen. De gas- en 
elektriciteitsprijzen werden in 1996 geleidelijk aangepast met de bedoeling aan het einde 
van 1997 een zodanig niveau te bereiken dat de economische kosten worden gedekt. Het 
maximum importtarief werd begin 1996 verlaagd van 60 naar 50%>. Met ingang van het 
einde van 1996 golden er in Algerije geen invoerbeperkingen meer (uitgezonderd een 
korte lijst van goederen die om sociale of religieuze redenen permanent verboden zijn). Er 
werden enkele beperkingen gehandhaafd op onzichtbare transacties op de lopende 
rekening. 
Na de goedkeuring van de Wet op de privatisering werd in april 1996 begonnen mét een 
eerste privatiserings-/liquidatieprogramma waarbij 274 bedrijven, bedrijfsonderdelen en 
activiteiten in de kleinschalige industrie, de handel, de dienstensector, de bouwnijverheid 
en het vervoer betrokken waren. Daadwerkelijke overdrachten naar de particuliere sector 
of liquidaties kwamen echter slechts mondjesmaat tot stand vanwege de noodzaak om 
verliesgevende bedrijven te herstructureren, krachtig sociaal verzet tegen de 
onvermijdelijke ontslagen en enkele technische en juridische vertragingen, evenals de 
noodzaak de doorzichtigheid te garanderen. Aan het eind van 1996 werd een wijziging op 
de wet op de privatisering voorbereid ten einde de flexibiliteit van de 
privatiseringsprocedures te vergroten, onder andere betreffende participaties van 
werknemers, veilingen en grootschalige privatisering met het oog op de lancering, in 
1997, van een tweede programma voor de privatisering/liquidatie van enkele grotere 
staatsbedrijven in de verwerkende industrie. Voorts werd een wetsontwerp aangenomen 
waarbij de verkoop van alle aan de staat toebehorende landbouwgrond wordt toegestaan. 
Er werd enige vooruitgang geboekt met de herstructurering van de grote staatsbedrijven, 
met name de 23 grootste verliesgevende bedrijven waaraan geen juridische en financiële 
autonomie was verleend en die aldus behoed werden voor een faillissement. Aan het einde 
van 1996 was in het kader van de in 1991 door de Wereldbank toegekende structurele 
aanpassingslening voor het bedrijfsleven en de financiële sector (EFSAL) één bedrijf 
geliquideerd en autonomie verleend aan de 22 overige, waarmee overeenkomsten werden 
gesloten met betrekking tot de resultaten die zij dienden te behalen in het kader van de 
herstructureringsmaatregelen. Alle staatsbedrijven kregen vergaande bezuinigingsingrepen 
te verduren. 
In samenhang met de herstructurering van de staatsbedrijven werd de werkwijze van de 
handelsbanken op nieuwe leest geschoeid met het oog op de invoering van meer 
autonomie bij de toekenning van kredieten en de toepassing van nieuwe voorschriften 
inzake het prudentieel toezicht op het gebied van de concentratie van 
aandelenportefeuilles, de classificatie van leningen en provisies. Dit had tot resultaat dat 
alle banken hun kapitaaltoereikendheidsratio verbeterden; verwacht wordt dat in 1999 de 
32 
BIS-norm van 8% wordt bereikt. Andere hervormingen in het bankwezen betroffen een 
verdere overschakeling op indirecte monetaire controle en de invoering van een 
volwaardige interbancaire markt voor vreemde valuta's. 
4. Verlening van macro-financiële bijstand 
In 1996 vonden tussen de Algerijnse autoriteiten en de Commissie besprekingen plaats 
over de wenselijkheid van en de voorwaarden voor de uitkering van de tweede tranche 
van de macro-financiële lening (tot 100 miljoen ecu) van 1994. Er werd echter geen 
overeenstemming bereikt over de vrijgeving ervan: vooral over het tijdschema voor de 
uitvoering van een privatiseringsprogramma voor grote staatsbedrijven bestond verschil 
van mening. Daarenboven werd het resterende financieringstekort in Algerije in 1996 
weggewerkt dank zij de gunstige ontwikkeling van de lopende rekening. In december 
1996 besloot de Commissie, na de lidstaten te hebben geraadpleegd,9 om in het kader van 
het MEDA-Programma steun te verlenen aan het programma van structurele 
hervormingen in Algerije door middel van een structurele aanpassingsfaciliteit (SAF) ten 
belope van 125 miljoen ecu, uit te keren in twee tranches van respectievelijk 60 miljoen 
ecu en 65 miljoen ecu. Deze bijstand in de vorm van subsidie, die bedoeld is als aanvulling 
op de SAL van de Wereldbank, zal worden vrijgegeven op voorwaarde dat specifieke 
hervormingen worden doorgevoerd op het gebied van internationale handel, huisvesting, 
landbouw, privatisering van kleine ondernemingen en het sociale vangnet. 
9 Overeenkomstig Verordening nr. 1488/96 van de Raad. 
33 
m. WIT-RUSLAND 
1. Inleiding 
De economische en politieke ontwikkelingen in Wit-Rusland waren in 1996 uiterst 
zorgwekkend. De matige vooruitgang die in het verleden werd geboekt met de 
stabilisering stagneerde: de inflatie nam in het laatste kwartaal sterk toe en de externe 
sector was uiterst kwetsbaar. De officiële groei voor 1996 lijkt hoofdzakelijk het resultaat 
te zijn van overheidsopdrachten, die werden gefinancierd met goedkoop krediet uit het 
bankwezen en die de voorraden sterk deden stijgen. Het overheidsingrijpen in de 
economie nam toe, er werd nauwelijks vooruitgang geboekt met de structurele 
hervormingen en de privatisering kwam tot stilstand. 
Wit-Rusland slaagde er in 1996 niet in te voldoen aan de basisvereisten voor de overgang 
naar een markteconomie. Deze vereisten betreffen onder meer een welomschreven en van 
garanties voorzien systeem van eigendomsrechten, alsmede wettelijke en administratieve 
instellingen om ervoor te zorgen dat de wet op een doorzichtige en samenhangende wijze 
wordt toegepast. Voorts ontbrak de politieke wil om samen te werken bij het doorvoeren 
van de benodigde democratische en economische hervormingen. 
Onder deze omstandigheden besloten de internationale financiële instellingen alle 
belangrijke programma's voor financiële bijstand op te schorten. Het hervormingsproces 
werd sinds 1993 ondersteund en gestimuleerd door multilaterale donoren. Het IMF 
keerde, in respectievelijk juli 1993 en januari 1995, twee tranches uit van een 
systematische hervormingsfaciliteit (STF). De beslissing over een ambitieuzer 
programma in de vorm van een stand-by-regeling, oorspronkelijk gepland voor maart 
1995, werd uitgesteld in afwachting van de goedkeuring van het economische 
programma van de Regering voor 1995/96. De Raad van het IMF keurde de stand-by-
regeling uiteindelijk op 12 september 1995 goed. De Commissie keerde in december 
1995 30 miljoen van de 55 miljoen ecu betalingsbalanssteun uit, die was toegekend ter 
ondersteuning van de stand-by-regeling van het IMF. Al snel bleek dat het IMF-
programma niet naar behoren werd uitgevoerd. De Gemeenschap keerde de tweede 
tranche van haar lening dan ook niet uit, en momenteel bestaan er geen plannen om 
hiertoe over te gaan. 
Om de internationale financiële bijstand weer op gang te brengen zouden de autoriteiten 
vergaande inspanningen moeten doen om de economie daadwerkelijk te liberaliseren, de 
structurele hervormingen te versnellen en een krap monetair en begrotingsbeleid ten 
uitvoer te leggen, ten einde de macro-economische stabilisering veilig te stellen en te 
voorkomen dat de tot op heden gedane inspanningen, die hoge sociale kosten met zich 
hebben gebracht, niet voor niets zijn geweest. Totdat aan deze voorwaarden is voldaan, in 
overeenstemming met het standpunt van de Raad10, zal de EU de internationale financiële 
instellingen ertoe aanmoedigen om nieuwe kredietvoorstellen per geval te bestuderen en 
daarbij strikt de hand te houden aan de economische conditionaliteit. 
10 Conclusies van de Raad van 24 februari 1997 en Verklaring van de Raad 29/4/97. 
34 
2. Macro-economische ontwikkeling 
De officiële statistieken geven geen eenduidig beeld van de economische ontwikkelingen 
in Wit-Rusland. Voor 1996 wordt een groei van het BBP gemeld van 2,6%) ten opzichte 
van het voorgaande jaar, die nog verder aan tempo wint. De toename van het BBP is te 
danken aan grote stijgingen van de industriële productie. De economische groei lijkt 
echter hoofdzakelijk het resultaat te zijn van overheidsopdrachten die werden gefinancierd 
met goedkope leningen van het bankwezen en die een grote toename van de voorraden 
veroorzaakte. Een ruilhandelsovereenkomst met Rusland maakt het mogelijk de in 1996 
geaccumuleerde voorraden te gebruiken als betaling voor achterstallige aardgasbetalingen 
aan RAO Gazprom. 
Voorts waren er duidelijke tekenen die erop wezen dat de matige vooruitgang die in 1995 
en de eerste helft van 1996 werden geboekt met de stabilisering, in gevaar waren en dat de 
lage inflatie eveneens werd bedreigt. Na een periode van relatieve stabiliteit nam de inflatie 
in het laatste kwartaal van 1996 weer aanmerkelijk toe. 
De situatie van de externe sector verslechterde in 1996 aanzienlijk. De import nam sterk 
toe als resultaat van de sterk overgewaardeerde wisselkoers, waardoor de lopende 
rekening ernstig achteruitging. Het tekort steeg van 370 miljoen USD in 1995 tot naar 
schatting 1.220 miljoen USD eind 1996, dat wil zeggen 9% van het BBP. 
Het economisch beleid was grillig in 1996. Het monetaire beleid, naar verhouding 
restrictiefin de eerste helft van het jaar, kreeg het in de tweede helft zwaar te verduren. In 
april bracht president Lukashenko de centrale bank onder de bevoegdheid van de 
president in plaats van het Parlement. Deze verschuiving van de toezichthoudende 
bevoegdheid leidde, samen met de opschorting van multilaterale kredieten en het toezicht 
van het IMF, tot een ontspanning van het monetaire beleid; over het hele jaar genomen 
groeide de gelduitgifte met 64%>. Dit expansieve monetaire beleid was onverenigbaar met 
het stelsel van de facto vaste wisselkoersen; dit bleek zeer duidelijk in de tweede helft van 
1996, toen de druk om een ingrijpende devaluatie van de wisselkoers van de roebel te 
laten plaatsvinden, toenam. 
Het begrotingsbeleid bleef, in ieder geval op papier, restrictiever. Volgens de officiële 
cijfers was er in 1996 sprake van een klein tekort op de overheidsbegroting, van 1,9% van 
het BBP. In dit cijfer is echter geen rekening gehouden met de snelle accumulatie van 
achterstallen, geraamd op l%o van het BBP; het bestaan van quasi-begrotingsactiviteiten 
en fondsen buiten de begroting om. Onafhankelijke schattingen komen voor 1996 uit op 
een tekort van circa 4% van het BBP. Bovendien was de manier waarop het tekort werd 
gefinancierd zeer negatief voor de financiële stabiliteit van het land. In de tweede helft van 
1996 gebruikte de Regering hiervoor in toenemende mate kredieten van de Centrale Bank. 
Het wisselkoersbeleid was waarschijnlijk het duidelijkste voorbeeld van de ommekeer in 
het liberaliseringproces. Begin 1995 hadden de autoriteiten besloten tot een koppeling van 
de roebel aan de Amerikaanse dollar ten einde de inflatie onder controle te krijgen. Een 
aanzienlijke reële appreciatie en het toenemende vooruitzicht op een devaluatie 
betekenden dat een grote hoeveelheid reserves van de Centrale Bank wegvloeiden. Vanaf 
november 1995 stelden de autoriteiten een opeenvolging van administratieve beperkingen 
in, waaronder een verbod op interbancaire handel en ingrijpende beperkingen op de 
aankoop van vreemde valuta's. In april 1996 werd de interbancaire valutahandel 
genationaliseerd en onder de rechtstreekse controle van de Centrale Bank gebracht. In de 
tussentijd werd de vaste wisselkoers vervangen door een corridor. De corridor 
35 
overschatte schromelijk de waarde van de roebel, die op parallelmarkten voor 30 à 50% 
minder werd verhandeld. Dit vormde voor de autoriteiten aanleiding om verdere 
administratieve beperkingen in te stellen, waaronder een belasting van 10%o op de aankoop 
van vreemde valuta met ingang van januari 1996 en de verplichting voor exporteurs om 
100%) van hun opbrengst in vreemde valuta af te geven. Deze maatregelen, die regelmatig 
werden gewijzigd en op arbitraire wijze werden toegepast, leidden de facto tot de 
totstandkoming van een meervoudig wisselkoersstelsel. 
3. Structurele hervormingen 
In tal van sectoren van de economie werden nog geen hervormingen doorgevoerd en bleef 
de staat de belangrijkste partij bij de productie en de distributie van goederen. Dit bleek 
eens te meer toen de autoriteiten reageerden op de toenemende financiële instabiliteit door 
het overheidsingrijpen in de economie te vergroten. 
De liberalisering - zowel van de wisselkoersen als van de prijzen - werd gedeeltelijk 
teruggedraaid. De meeste prijzen werden begin 1992 al geliberaliseerd en in begin 1995 
was het proces van prijsliberalisering volledig voltooid. De centrale overheid bleef 
rechtstreeks de prijzen van alcoholhoudende dranken vaststellen, terwijl prijsmechanismen 
werden ingevoerd voor vervoer, energie en communicatie. De winstmarges voor de 
landbouw werden gereguleerd. Op 30 augustus 1996 werden bij presidentieel besluit 
opnieuw rechtstreekse maximumprijzen ingevoerd voor een aantal producten (brood, 
melkproducten, babyvoeding, enzovoorts) waarop toezicht wordt gehouden door de 
plaatselijke autoriteiten. 
Als gevolg van de beperkte betrokkenheid op terreinen als de privatisering en de 
herstructurering van het bedrijfsleven kwam het hervormingsproces na 1995 nagenoeg tot 
stilstand. De kleinschalige privatisering was relatief succesvol, waarbij de meeste 
resultaten werden geboekt op het gebied van huisvesting en detailhandel. De privatisering 
van grote bedrijven stagneerde. In 1996 werden slechts 164 staatsbedrijven omgevormd 
tot vennootschappen op aandelen, op een totaal gepland aantal van 549. Een voucher­
regeling voor grootschalige privatisering werd ingetrokken onder het voorwendsel van 
uitroeiing van belastingontduiking en corruptie. Als gevolg daarvan is slechts 10%> van de 
bedrijven in Wit-Rusland in particuliere handen. 
4. Verlening van macro-financiële bijstand 
Op 10 april 1995 stemde de Raad in1 * met de verlening van macro-financiële bijstand aan 
Wit-Rusland in de vorm van een lening met een looptijd van tien jaar, onder voorbehoud 
dat het IMF een stand-by-regeling zou toestaan ter ondersteuning van het programma van 
macro-economische aanpassing en structurele hervormingen. Nadat de Raad van het IMF 
in september 1995 had ingestemd met de eerste stand-by-regeling voor Wit-Rusland, 
brachten vertegenwoordigers van de Commissie een bezoek aan Wit-Rusland om de 
economische en financiële situatie te beoordelen en de voorwaarden te bepalen voor de 
communautaire macro-financiële bijstand. 
In een Memorandum van Overeenstemming bij de communautaire lening verplichtten de 
autoriteiten van Wit-Rusland zich op verscheidene terreinen tot grote inspanningen met 
11 Besluit 95/132/EG van de Raad (PB L89 van 21 april 1995). 
36 
betrekking tot structurele hervormingen (prijsliberalisering, privatisering, financiële 
discipline van ondernemingen en hervorming van het bankwezen), evenals tot naleving van 
de criteria met betrekking tot economische resultaten zoals voorzien in de stand-by-
regeling van het IMF. 
De bijdrage van de Gemeenschap werd vastgesteld op 55 miljoen ecu op basis van externe 
financiële behoeften, welke werden geraamd op 600 miljoen USD voor de periode waarop 
de stand-by-regeling van het IMF betrekking had. Het bedrag van de eerste tranche van de 
communautaire lening werd bepaald op 30 miljoen ecu. Deze werd in december 1995 
uitgekeerd. 
Vanwege het gebrek aan vooruitgang met verscheidene aspecten van de structurele 
hervormingen en de intrekking van verscheidene liberaliseringsmaatregelen, is de tweede 
tranche tot op heden niet uitgekeerd. Voorts is alle communautaire bijstand aan Wit-
Rusland, uitgezonderd een beperkt aantal acties in het kader van TACIS, voor onbepaalde 
duur opgeschort. 
37 
IV. BULGARIJE 
1. Inleiding 
In 1996 deed zich in Bulgarije een ernstige economische crisis voor. Dit was het gevolg 
van het onsamenhangende macro-economische beleid en het gebrek aan vooruitgang bij 
de doorvoering van structurele hervormingen. In de laatste dagen van het jaar kreeg de 
economische crisis met het aftreden van premier Videnov politieke gevolgen. 
Bulgarije begon later en onder minder gunstige omstandigheden dan de meeste andere 
Midden-Europese landen met de overgang naar een markteconomie. In maart 1990 zette 
Bulgarije de betaling van aflossing en rente op haar buitenlandse schuld stop, waarmee zij 
de toegang tot internationale financiële hulp afsloot. Bulgarije had een zeer groot aandeel 
in de handel met de COMECON en kwam dan ook zwaar in de problemen toen deze 
ophield te bestaan. Verdere problemen ontstonden door de schok van de ontbinding van 
Joegoslavië en het embargo tegen Servië-Montenegro, waardoor Bulgarijes voornaamste 
doorvoerroute over land naar westerse markten werd afgesneden. 
In februari 1991 werd begonnen met economische hervormingen. De prijzen van de 
meeste goederen werden geliberaliseerd, subsidies werden sterk verminderd, er werd 
overgeschakeld op één enkele zwevende wisselkoers, er werd een tweeledig bankstelsel 
ingevoerd en het monopolie van de staat op buitenlandse handel werd opgeheven. Er werd 
voorts ook goede vooruitgang geboekt met het leggen van de wettelijke basis voor een 
markteconomie: medio 1992 was het wettelijk kader nagenoeg ingevoerd. 
Bulgarije slaagde er echter niet in het tempo van de structurele hervormingen vast te 
houden. Bij de tenuitvoerlegging in de praktijk kon het tempo waarmee het wettelijk 
kader voor de markteconomie gestalte kreeg, niet worden bijgehouden. Bovendien 
werden verscheidene maatregelen teruggedraaid; voor een groot aantal goederen werden 
de prijzen weer gereguleerd. 
Het ontbrak in Bulgarije aan duidelijke politieke steun voor de herstructurering en 
privatisering. Staatsbedrijven werd onvoldoende financiële discipline opgelegd, waardoor 
zij konden doorgaan met het massaal afsluiten van slechte leningen bij staatsbanken. Deze 
banken kregen op hun beurt leningen zonder onderpand bij de Centrale Bank. De Centrale 
Bank kon dergelijke leningen slechts in beperkte mate weigeren, ten eerste omdat niet 
duidelijk was of zij bevoegd was om handelsbanken te sluiten, ten tweede omdat zij niet 
bereid was het initiatief te nemen om een algehele herstructurering van het bedrijfsleven af 
te dwingen, welke onontkoombaar zou zijn geweest indien de handelsbanken minder 
gemakkelijk krediet zouden hebben gekregen bij de Centrale Bank. 
Zeer hoge begrotingstekorten, ten dele rechtstreeks gefinancierd door de Centrale Bank, 
droegen bij tot aanhoudende inflatie, die de Centrale Bank trachtte te verlagen door 
regelmatig in te grijpen op de valutamarkt ten einde de wisselkoers te stabiliseren. Deze 
onverenigbaarheid tussen het begrotings-, monetaire en wisselkoersbeleid zette de 
wisselkoers onder druk telkenmale dat de financiële markten bespeurde dat de Centrale 
Bank niet over voldoende buitenlandse reserves beschikte om de munt te blijven 
ondersteunen. Ofschoon de momenten waarop dit zich voordeed - voorjaar 1994 en vanaf 
begin 1996 - mede werden bepaald door de externe verplichtingen van Bulgarije, was dit 
de onvermijdelijke consequentie van het zwakke binnenlandse beleid. 
38 
2. Macro-economische ontwikkeling 
Nadat Bulgarije met buitenlandse commerciële schuldeisers in juli 1994 een overeenkomst 
tot schuld- en schuldendienstvermindering (DDSR) had ondertekend, ontwikkelde de 
economie zich geruime tijd in gunstige zin. In 1994 en 1995 werd een matige groei van 
het BBP genoteerd. Begin 1996 was de jaarlijkse inflatie gedaald tot minder dan 30%». De 
inflatievermindering werd sterk bevorderd door de opmerkelijke stabiliteit van de 
wisselkoers in 1995. De combinatie van een stabiele wisselkoers en inflatie, die weliswaar 
afnam maar toch relatief hoog bleef in vergelijking met de handelspartners van Bulgarije in 
West-Europa, resulteerde in een sterke reële appreciatie van de lev. Bij het ontbreken van 
enige structurele hervormingen van betekenis leidde dit vanaf medio 1995 tot een 
geleidelijke verzwakking van de betalingsbalans. 
Uit de ontwikkelingen van 1996 bleek overduidelijk dat aan het economisch herstel in 
Bulgarije van 1994 en 1995 geen stevige basis ten grondslag had gelegen. Het BBP daalde 
met meer dan 10%>. De inflatie - van december tot december - bedroeg meer dan 200%>, 
hetgeen een enorme geldontwaarding betekent. De wisselkoers daalde van ongeveer 70 
leva per dollar aan het begin van het jaar tot bijna 500 leva per dollar aan het einde van 
1996. 
In de beginmaanden van 1996 waren de buitenlandse reserves van de Centrale Bank 
nauwelijks toereikend om de schuldendienst op de buitenlandse schuld te betalen en het 
gevolg was dat de lev nog verder onder druk kwam te staan. Gedurende verscheidene 
maanden trachtte de Centrale Bank de depreciatie te verminderen door een combinatie 
van renteverhogingen en rechtstreekse interventies op de valutamarkt. Dit resulteerde 
slechts in vertraging en op het moment dat de Centrale Bank zich uiteindelijk met sterk 
gedaalde valutareserves terugtrok uit de markt, kwam een massale depreciatie op gang. In 
het najaar werd deze ontwikkeling tijdelijk tot staan gebracht toen de Centrale Bank de 
maandrente tot 25% verhoogde (hetgeen gelijk staat aan een percentage op jaarbasis van 
1000%)), maar de ruimte van de Centrale Bank om de rentetarieven te gebruiken ter 
ondersteuning van de lev werd sterk ingeperkt door het effect van de hoge rente op de 
reële economie. 
Ten gevolge van het gebrek aan structurele hervormingen ging het bankwezen gebukt 
onder een hoog percentage slechte schulden van ondernemingen. Het verhogen van de 
rente leidde er bij deze omstandigheden slechts toe dat het aantal niet-aflosbare leningen 
nog verder toenam. Dit betekende een verdere verzwakking van het. bankwezen: in de 
loop van het jaar werd de activiteiten van ongeveer 15 banken opgeschort. Een ander 
belangrijk slachtoffer van de hoge nominale rentetarieven was de overheidsbegroting. 
Verscheidene jaren van zeer hoge begrotingstekorten leidden ertoe dat de staat een grote 
binnenlandse schuld opbouwde. De hoge rentetarieven leidden ertoe dat de schuldendienst 
van deze schuld verder opliep. 
Om deze redenen verlaagde de Centrale Bank de rentetarieven na enkele weken, maar 
deze bleven niettemin op het relatief hoge niveau van 15% per maand. xDe hoge rente 
betekende een verdere verzwaring van de rentelast, terwijl het onvoldoende bleek om de 
lev te ondersteunen. Ten gevolge van de verminderde economische bedrijvigheid daalden 
voorts de belastingopbrengsten. In de tweede helft van 1996 zag de overheid zich 
genoodzaakt zich bijna uitsluitend tot de Centrale Bank te wenden om het snel groeiende 
39 
begrotingstekort te financieren. De daaruit resulterende toename van de geldhoeveelheid 
veroorzaakte een versnelling van zowel de depreciatie van de wisselkoers als van de 
inflatie. 
Deze ontwikkelingen leidden tot een daling van de waarde in USD van de lonen en 
pensioenen tot een extreem laag niveau. Uit gegevens betreffende de inkomsten en 
uitgaven van de huishoudens over de eerst negen maanden van 1996 blijkt hoe de daling 
van het reële inkomen het levenspeil negatief heeft beïnvloed. Het aandeel van het 
inkomen dat werd besteed aan voedingsmiddelen steeg gedurende de hele periode en 
beliep in september de helft van de totale uitgaven. Terwijl relatief meer werd uitgegeven 
aan voeding, werd er minder gegeten: in vergelijking met dezelfde periode in 1995 werd 
per hoofd van de bevolking in het derde kwartaal van 1996 ongeveer 15%> minder vlees, 
eieren, fruit en groenten geconsumeerd; alleen melk en aardappelen werden in ongeveer 
dezelfde hoeveelheden afgenomen als in 1995. 
Pogingen van de Regering om het afglijden van de economie in de tweede helft van 1996 
te keren en de situatie te stabiliseren sorteerden weinig succes. Een stand-by-regeling met 
het IMF kon al snel na de goedkeuring ervan niet worden nagekomen. Pogingen om tot 
overeenstemming te komen over een gewijzigd economisch programma mislukten als 
gevolg van de moeilijke politieke situatie na de overwinning van de oppositiekandidaat in 
de presidentsverkiezingen in november. De premier overleefde daarna ternauwernood een 
motie van wantrouwen, die zijn positie echter dermate aantastte dat hij, tezamen met zijn 
regering tijdens een buitengewone plenaire vergadering van de Socialistische Partij aan het 
einde van december besloot af te treden. 
Aldus was Bulgarije op een kritiek moment zonder regering. Er kon geen geloofwaardige 
begroting voor 1997 worden goedgekeurd. De oppositie begon een boycot van het 
Parlement en riep op tot onmiddellijke verkiezingen. In Sofia en andere steden werden 
dagelijks protestmarsen gehouden. De economische en sociale situatie bleef achteruitgaan. 
Stakingen en sociale onrust breidde zich uit toen de vakbonden om wekelijkse 
loonsverhogingen en maandelijkse onderhandelingen over loonniveaus begonnen te 
vragen. De situatie werd in februari 1997 opgelost met de aankondiging van vervroegde 
verkiezingen en de benoeming van een interim-regering. Dit had onmiddellijk een gunstige 
uitwerking op zowel de politieke als de economische stabiliteit. 
3. Structurele hervormingen 
De autoriteiten deden medio 1996 pogingen om de structurele hervormingen weer op 
gang te brengen. Dit geschiedde op verzoek van de Bretton Woods-instellingen, die op 
dergelijke maatregelen aandrongen als voorwaarde voor hun hernieuwde steun aan 
Bulgarije. De autoriteiten verzochten om bijstand van het IMF en de Wereldbank na 
mislukte pogingen in de eerste maanden van 1996 om een snelle depreciatie van de 
wisselkoers te voorkomen; deze pogingen leidden tot uitputting van de valutareserves van 
de Centrale Bank en het vooruitzicht doemde op dat Bulgarije ook de aflossing van de 
herschikte buitenlandse schuld niet zou kunnen volbrengen. Enig succes werd behaald bij 
het liquideren van grote verliesgevende staatsbedrijven en bij het scheppen van afstand 
tussen het bankwezen en verliesgevende bedrijven die niet konden worden gesloten (bijv. 
nutsbedrijven). Voorts werden 15 insolvente banken gesloten. De autoriteiten beschikten 
echter niet over voldoende geloofwaardigheid en bleken niet in staat de economische 
achteruitgang tot staan te brengen. Pas toen in de beginmaanden van 1997 een nieuwe 
regering aantrad begonnen zich vooruitzichten op economische stabilisering en 
economisch herstel af te tekenen 
40 
4. Verlening van macro-financiële bijstand 
De Raad besloot tot de toekenning van een eerste macro-financiële lening van circa 290 
miljoen ecu aan Bulgarije in 19911% welke in twee tranches in respectievelijk 1991 en 
1992 werd uitgekeerd. Deze lening moet in december 1997 en maart 1998 worden 
terugbetaald. 
Een verdere lening ten belope van 110 miljoen ecu werd goedgekeurd in 19921-*, maar 
vanwege herhaaldelijke beleidsontsporingen met grote vertraging uitgekeerd. Een eerste 
tranche van 70 miljoen ecu werd in 1994 overgemaakt in het kader van de stand-by-
regeling die in mei van dat jaar werd overeengekomen met het IMF. De uitkering van de 
resterende tranche van 40 miljoen ecu vond pas in de tweede helft van 1996 plaats, nadat 
het IMF een nieuwe stand-by-regeling had goedgekeurd. 
Bulgarije voert thans economische hervormingen door met behulp van een nieuwe stand-
by-regeling van het IMF. Momenteel wordt de mogelijkheid van aanvullende macro-
financiële leningen van de Gemeenschap onderzocht. 
12 Besluit van de Raad van 91/31 l/EEG van 24 juni 1991. 
13 Besluit van de Raad van 92/51 l/EEG van 19 oktober 1992. 
41 
V. ESTLAND 
1. Inleiding 
Na de sterke daling van de productie welke optrad nadat Estland onafhankelijk werd, 
begon de economie zich in de tweede helft van 1993 te herstellen. Uit herziene gegevens 
betreffende de ontwikkeling van het reële BBP blijkt dat de economische situatie in 
Estland daarna snel verbeterde. Voor 1994 wordt de achteruitgang van het BBP thans 
geschat op slechts 1,8% in vergelijking met het eerdere cijfer van 2,7%. Voor 1995 werd 
de groei in opwaartse richting bijgesteld van 2,9%) naar 4,3% en voor 1996 duiden de 
eerste ramingen op een reële stijging van 4%>. Voor het laatste kwartaal van 1996 wordt 
de reële groei van het BBP geschat op 7,3%, een duidelijke versnelling van de in het 
tweede en derde kwartaal waargenomen tendens. 
2. Recente economische ontwikkelingen 
Tegelijkertijd daalde de inflatie sterk. In december 1996 bedroeg de inflatie op jaarbasis 
14,8%), ten opzichte van 28,9%» het jaar daarvoor. De daling van de inflatie ging gepaard 
met een rentedaling. Het gewogen gemiddelde van de rentetarieven voor leningen in Estse 
kronen met een looptijd van meer dan eenjaar daalde van gemiddeld 16,06% per jaar in 
maart 1996 tot 13,88% in december 1996. Deze cijfers onderschatten nog de daling van 
de rentelasten voor Estse leningnemers, aangezien een groeiend aandeel van de leningen 
werd afgesloten in buitenlandse munt (DM en USD), waarvoor de rente lager ligt dan 
voor leningen in kronen. De reële rentetarieven werden echter positief doordat de daling 
van de nominale rentetarieven achterbleef bij de daling van de inflatie. 
Het vorderingentekort van de totale overheid kwam voor 1996 uit op 1,5% van het BBP, 
een stijging ten opzichte van 1995. In 1996 werden evenwel beperkingen op het lenen 
door lagere overheden ingevoerd en enkele belastingen verhoogd. 
In 1996 werd voortgegaan met de herstructurering van de economie. De privatisering 
kreeg snel haar beslag en aan het eind van 1996 waren bijna alle grote ondernemingen 
verkocht, met uitzondering van die in de sectoren transport, telecommunicatie en energie. 
De consolidatie van de financiële sector werd voorgezet door middel van een 
onafgebroken reeks fusies. De Estse banken kunnen zich thans rekenen tot de grootste en 
sterkste banken van de Baltische staten. 
Doordat de inflatie in Estland hoger bleef dan in de meeste van haar handelspartners, vond 
in 1996 een appreciatie van de reële wisselkoers van de kroon van 8,8%> plaats. Dit was 
één van de oorzaken van de sterke achteruitgang van het tekort op de handelsbalans van 
8,1 miljoen kronen in 1995 tot 13,6 miljoen in 1996 (douanebasis), hetgeen overeenkomt 
met 24%o van het BBP. Ofschoon de rekeningen voor diensten en netto inkomsten een 
toenemend positief saldo te zien geven, en ook de rekening voor overdrachten een 
overschot vertoont, steeg het tekort op de lopende rekening in 1996 tot 5,3 miljoen 
kronen, ofwel bijna 10%> van het BBP. De financiering van dit tekort was in 1996 minder 
bevredigend dan in 1995 : de buitenlandse directe investeringen gaven een daling te zien en 
buitenlandse beleggingen en effectenemissies door banken een stijging. Ook de Estse 
buitenlandse directe investeringen stegen in 1996 sterk, met name in de andere Baltische 
staten en Rusland. Niettemin bleef de totale betalingsbalans een overschot vertonen. 
42 
3. Verlening van macro-financiële bijstand 
De officiële buitenlandse staatsschuld bleef laag en bedroeg op 1 januari 1997 296 miljoen 
USD. De bruto internationale reserves bleven stijgen en bereikten aan het eind van 1996 
640 miljoen USD. Ook de netto internationale reserves gaven een toename te zien. In juli 
1996 keurde het IMF een nieuwe stand-by-regeling met een duur van 13 maanden goed 
voor een bedrag met een tegenwaarde van 13,95 miljoen SDR. Estland heeft geen 
aankopen gedaan met ondersteuning van de vorige of de huidige stand-by-regeling. Het 
land heeft in 1996 net zo min als in 1995 de Gemeenschap verzocht om uitkering van de 
macro-financiële bijstand, integendeel: de Estse autoriteiten verzochten om toestemming 
voor vervroegde terugbetaling van de eerste tranche van 20 miljoen ecu, die in maart 1993 
werd uitgekeerd. 
43 
VI. LETLAND 
1. Inleiding 
Ofschoon Letland pas in augustus 1991 onafhankelijk werd, was reeds onder Sovjet-
heerschappij een eerste begin gemaakt met hervormingen. In 1992 verslechterden de 
economische vooruitzichten terwijl het land volop bezig was met de overgang naar een 
markteconomie. Het wegvallen van voormalige handelsbetrekkingen en stijgingen van de 
prijzen van de uit Rusland ingevoerde energie brachten een ernstige schok voor het 
handelsverkeer teweeg. De tekorten op de buitenlandse rekeningen werden onhoudbaar 
geacht zonder internationale bijstand. Letland formuleerde een stabiliserings- en 
hervormingsprogramma voor de periode van medio 1992 tot en met medio 1993 en kwam 
een stand-by-regeling overeen met het IMF. Verder werd een beroep gedaan op de 
Gemeenschap en andere G-24-donoren om te helpen bij het aanvullen van het resterende 
tekort op de betalingsbalans over de benoemde periode, geraamd op 210 miljoen USD. 
Op basis van de gunstige vooruitzichten die werden verwacht van bijstand van de G-24 
besloot de Raad van het IMF aan het einde van 1992 een stand-by-regeling goed te 
keuren. 
De eerste drie jaar van de onafhankelijkheid kenmerkten zich door een achteruitgang van 
de productie. In 1994 begon het BBP weer te stijgen, maar het ingezette herstel werd al 
snel tot staan gebracht door een bankcrisis in 1995. De deposito's in de particuliere en 
publieke sector werden bevroren en de rente verhoogd. Dit had een daling van de 
consumptie en de investeringen tot gevolg, evenals een daling van de productie: het BBP 
kromp met 0,8%». Tevens deed zich een begrotingscrisis voor: het tekort kwam uit op het 
dubbele van het oorspronkelijk nagestreefde bedrag nadat bovenop de problemen met het 
innen van de belastingen de bankcrisis ontstond. In 1996 begon de economie tekenen van 
herstel te vertonen: de economische groei begon toe te nemen en de buitenlandse reserves 
en activa van het bankwezen bereikten hun niveaus van voor de crisis. 
2. Recente economische ontwikkelingen 
De groei van het BBP bedroeg in 1996 2,8%). De toename van de bedrijvigheid was 
goeddeels te danken aan de groei in de sectoren vervoer en communicatie. Andere macro-
economische indicatoren ontwikkelden zich in 1996 op minder bemoedigende wijze: de 
groei van de industriële productie bleef met 1%> relatief beperkt; de verkopen in de 
detailhandel namen af; de reële lonen bleven gelijk en de kredietverstrekking door het 
bankwezen zwak. Ondanks het herstel van de groei bleef de werkgelegenheid afnemen, 
waardoor het werkloosheidspercentage in december 1996 uitkwam op 7,2%>, ten opzichte 
van 6,6%o aan het einde van 1995. 
De Letse autoriteiten slaagden er in 1996 in de overheidsfinanciën onder controle te 
krijgen en het begrotingstekort kwam lager uit dan verwacht. Verder gaf de inflatie in heel 
1996 een daling te zien: aan het einde vanjaar bedroeg deze 13%>, in vergelijking met 23%o 
in 1995. Naarmate de inflatie verminderde, begon ook de rente te dalen. 
Met betrekking tot de externe ontwikkelingen duiden voorlopige cijfers over 1996 op een 
toenemende stijging van het tekort op de handelsbalans doordat de export sneller groeide 
dan de import. Dit had een zeer hoog tekort op de handelsbalans tot gevolg, dat geraamd 
44 
wordt op 16%) van het BBP. Dit tekort werd weliswaar gedeeltelijk gecompenseerd door 
het overschot op de dienstenbalans, maar het tekort op de lopende rekening liep op tot 
6,8% van het BBP. 
De autoriteiten bleven een stabiel wisselkoersbeleid volgen, met een onofficiële koppeling 
aan de SDR. De wisselkoers van de lat ten opzichte van de dollar lag aan het einde van 
1996 ongeveer op hetzelfde niveau als in 1995. Aangezien de inflatie meer dan 10%> 
bedroeg, betekende dit een reële appreciatie van de munt, maar in het algemeen behield de 
economie haar concurrentievermogen. 
In 1996 gaf de nieuwe Regering een krachtige impuls aan het privatiseringsproces: de 
verantwoordelijkheid voor de ermee samenhangende werkzaamheden werd 
gecentraliseerd bij het Letse privatiseringsbureau, waarbij nagenoeg alle activa werden 
ondergebracht. Het privatiseringsproces werd hierdoor transparanter en sneller, alsmede 
toegankelijker voor buitenlandse beleggers. 
Het bankwezen leek zich te hebben hersteld van de crisis van 1995 : de activa bereikten de 
niveaus van voor de crisis en de deposito's van ondernemingen gaven opnieuw een 
stijging te zien. Het bankwezen bleef echter lijden onder een laag niveau van bedrijvigheid: 
de kredietverstrekking bleef beperkt door het gebrek aan liquide onderpand, onvoldoende 
vaardigheid bij het beoordelen van bedrijfsrisico's en een gebrek aan lange-
termijndeposito's welke zouden kunnen worden gebruikt voor het verstrekken van 
leningen aan anderen. 
3. Verlening van macro-financiële bijstand 
In november 1992 stemde de Raad ermee in^ een bedrag van 90 miljoen ecu aan macro-
financiële bijstand te verlenen aan Letland; dit komt overeen met ongeveer 50%> van het 
tekort op de betalingsbalans. Het merendeel van de bilaterale steun van de G-24 was 
afkomstig van Japan en de EVA-landen. De kredietovereenkomst en het Memorandum 
van Overeenstemming tussen de Gemeenschap en Letland werden begin 1993 
ondertekend; de Commissie keerde de eerste tranche (50%) van het toegezegde bedrag) uit 
in maart 1993. De eerste tranche werd voornamelijk gebruikt voor het verstrekken van 
krediet aan particuliere en staatsbedrijven om hen te helpen de import op belangrijke 
terreinen te financieren. Het was de bedoeling dat de tweede tranche zou worden 
vrijgegeven op voorwaarde dat Letland had voldaan aan de criteria inzake macro-
economische stabilisering en vooruitgang bij de structurele hervorming van het 
Memorandum van Overeenstemming. 
De Commissie ging er, na raadpleging van de Lid-Staten, bij uitzondering mee akkoord, in 
een aanvullend Memorandum van Overeenstemming dat in 1994 werd ondertekend, dat 
de tweede tranche via het bankwezen zou worden aangewend voor winstgevende 
projecten. In 1994 en begin 1995 vertoonden de buitenlandse rekeningen van Letland 
echter een overschot dank zij de toestroom van aanzienlijke hoeveelheden particulier 
kapitaal, en besloten de Letse autoriteiten niet om vrijgeving van de tweede tranche te 
verzoeken. 
14 Besluit van de Raad 92/542/EEG (PB L351 van 2 december 1992). 
45 
In juni 1995 vroegen de Letse autoriteiten, nadat zich een financiële en begrotingscrisis 
had voorgedaan, om vrijgeving van de tweede tranche van de communautaire lening (40 
miljoen ecu) ten einde hiermee kleine depositohouders die hun spaargeld tijdens de 
bankcrisis hadden verloren, schadeloos te kunnen stellen. De Commissie was van mening 
dat een dergelijke aanwending van de bijstand niet in overeenstemming was met de 
algemene doelstelling van de macro-financiële bijstand van de EG, noch met de 
verbintenissen van het aanvullende Memorandum van Overeenstemming met betrekking 
tot de tweede tranche. Daarnaast vereisten de aan de lening verbonden 
conditionaliteitscriteria dat het IMF-Programma met goed gevolg ten uitvoer werd gelegd, 
hetgeen niet het geval was: de gewone najaarsevaluatie van het stand-by-programma kon 
niet met goed gevolg worden afgerond. De Commissie besloot derhalve het verzoek van 
de autoriteiten niet te honoreren en de tweede tranche werd niet uitgekeerd. 
In mei 1996 keurde het IMF een stand-by-regeling met een looptijd van 15 maanden ten 
belope van 30 miljoen SDR goed: het eraan verbonden IMF-programma wordt tot op 
heden naar behoren uitgevoerd. Aan het einde van 1995 en begin 1996 vroeg de 
Commissie de Letse autoriteiten om nadere bijzonderheden omtrent de aanwending van de 
eerste tranche van de lening. Aanleiding tot dit verzoek vormde de hoge mate waarin de 
overheid zich had bemoeid met de aanwending van de eerste tranche, alsmede de 
verlening van overheidsgaranties voor het grootste gedeelte van het bedrag van de lening. 
De Commissie verzocht de Letse autoriteiten vervolgens het opnieuw aanwenden van 
afgeloste bedragen op doorgeplaatste leningen stop te zetten, voorzieningen te treffen 
voor verliezen bij het doorlenen en de beoordeling van en het toezicht op risico's in 
verband het doorplaatsen van leningen te verbeteren. 
46 
VII. LITOUWEN 
1. Inleiding 
Na in 1991 zijn soevereiniteit te hebben herwonnen, stond Litouwen voor de enorme taak 
een markteconomie gestalte te geven en tegelijkertijd de institutionele veranderingen door 
te voeren om een onafhankelijke staat te vestigen. Daar kwam nog bij dat de nauwe 
import- en exportbetrekkingen met de Sovjet-Unie wegvielen en de prijzen van 
geïmporteerde energie uit Rusland stegen tot het niveau van de wereldmarkten. Deze 
schokken leidden in 1992 tot hyperinflatie en in Litouwen deed zich de ernstigste 
productie-inkrimping van alle Midden- en Oost-Europese landen voor. De economische 
achteruitgang werd niettemin in 1994 tot staan gebracht toen met de invoering van een 
currency board-regeling de voorwaarden voor terugkeer naar macro-economische 
stabiliteit werden geschapen. 
Sinds medio 1992 worden de hervormingen in Litouwen door het IMF ondersteund met 
twee opeenvolgende stand-by-regelingen en een driejarige uitgebreide 
financieringsfaciliteit welke afloopt in oktober 1997. Binnen de context van de eerste 
stand-by-regeling stelde de Europese Raad 15 aanvullende macro-financiële bijstand ten 
belope van 100 miljoen ecu beschikbaar. 
2. Recente economische ontwikkelingen 
In 1996 bleef de Litouwse economie groeien, ondanks de bankcrisis die zich eind 1995 
voordeed toen twee banken, die samen ruim 20%> van de waarde van de totale deposito's 
vertegenwoordigden, insolvent werden verklaard. Dit had onmiddellijk een kapitaalvlucht 
ten gevolge die, in combinatie met de bevriezing van de deposito's van de insolvente 
banken, leidde tot een sterke inkrimping van de geldhoeveelheid en het inzakken van de 
binnenlandse vraag. In de tweede helft van het jaar trad er evenwel een herstel van het 
vertrouwen op en kwam de groei onder invloed van de landbouw en de export weer op 
gang: de industriële productie bleef nagenoeg ongewijzigd. Het resultaat was dat het BBP 
in 1996 groeide met 3,6%o, hetgeen kan worden gezien als een verdere toename van het 
economisch herstel dat zich in 1994 begon af te tekenen en in 1995reeds aan kracht had 
gewonnen. 
In 1996 werd wederom grote vooruitgang geboekt bij het streven naar prijsstabilisering. 
Na de hyperinflatie van 1992 daalde de inflatie aan het einde van 1995 tot ongeveer 36%o 
(december tot december). Deze tendens zette in 1996 door en er deed zich een verdere 
daling van 13%> op jaarbasis voor. De achteruitgang van de werkgelegenheidssituatie 
kenterde in 1996 toen het werkloosheidspercentage met ongeveer een procent daalde tot 
6,2%. 
De ontwikkeling van de handelsbalans is moeilijk te beoordelen vanwege het grote 
verschil in gehanteerde statistische methodes, die een vergelijking met waarnemingen van 
voor 1995 onmogelijk maakt. Volgens de beschikbare cijfers trad in 1996 hoe dan ook 
een lichte toename op van de tekorten op de handelsbalans en de lopende rekening in 
termen van USD, maar was er uitgedrukt in procenten van het BBP sprake van een 
15 Besluit van de Raad 92/542/EEG van 23 november 1992. 
47 
verbetering. De export groeide sneller dan de import, en er waren geen tekenen die wezen 
op enig verlies van internationaal concurrentievermogen van betekenis. Na een daling aan 
het begin van het jaar herstelden de reserves zich weer tot een niveau van ruim twee 
maanden import. 
In 1996 werd een voorzichtig begrotingsbeleid gevoerd en kwam het begrotingstekort uit 
op 2,5%o van het BBP. Net als in voorgaande jaren dwong een tekort aan inkomsten 
(ongeveer 0,7% van het BBP) de autoriteiten tot noodmaatregelen (voornamelijk 
bezuinigingen op overheidsinvesteringen en landbouwsubsidies). De daling van de 
belastinginkomsten was ten dele te wijten aan specifieke factoren, zoals de gevolgen voor 
zakelijke zekerheden van de bankcrisis, maar moet ten dele ook als de voortzetting van 
een tendens worden beschouwd: sinds de onafhankelijkheid nemen de 
belastingopbrengsten af, waardoor men wordt verplicht de overheidsuitgaven terug te 
brengen tot niveaus die nauwelijks verenigbaar kunnen worden genoemd met een gunstige 
lange-termijnontwikkeling. 
In 1996 begon het bankwezen zich te herstellen van de crisis van eind 1995: de meeste 
banken noteerden goede resultaten en slaagden erin de kwaliteit van hun 
leningenportefeuille te verbeteren. Na aanvankelijke besluiteloosheid begon de regering 
actief haar uitgestippelde beleid uit te voeren, dat op drie pijlers rust: versterking van het 
wettelijk kader, snelle sanering van de balansen van banken in moeilijkheden en 
uiteindelijke privatisering. De regels inzake valutarisico's werden aangescherpt en er 
werden internationale accountancy-normen en voorschriften inzake kapitaaltoereikendheid 
ingevoerd. Er werd een kredietsaneringsinstantie opgericht voor de sanering van slechte 
leningen en een wetsontwerp inzake de compensatie van depositohouders van gefailleerde 
banken voorgelegd aan het Parlement. 
Ook met structurele hervormingen op andere terreinen, zoals energie, landbouw, het 
pensioenstelsel en eigendom van ondernemingen werden in 1996 goede vorderingen 
gemaakt. Het tempo van de hervormingen bleef echter enigszins teleurstellen, ten dele 
vanwege de grote politieke onzekerheid die volgde op het aftreden van premier 
Slezevicius in februari 1996 en die voorafging aan de algemene verkiezingen van oktober. 
Na de verkiezingsoverwinning van de centrumrechtse coalitie werd het tempo van de 
tenuitvoerlegging van de structurele hervormingen opgevoerd. 
3. Verlening van macro-financiële bijstand 
De eerste tranche van de communautaire bijstand (50 miljoen ecu) werd in juli 1993 
uitgekeerd. Een eerste gedeelte van 25 miljoen ecu van de tweede tranche (50 miljoen 
ecu) werd in augustus 1995 uitgekeerd op basis van een aanvullend Memorandum van 
Overeenstemming. Net als in het geval van Letland en Estland, werd in het Memorandum 
overeengekomen dat de opbrengsten van de tweede tranche gebruikt mochten worden 
voor projecten met een gezonde winstverwachting, op voorwaarde dat de bijstand zou 
worden verleend door banken die voldoen aan de voorschriften inzake prudentieel 
toezicht en een welbepaalde procedure zou worden gevolgd voor de raadpleging van de 
Commissie. Vanwege tekortkomingen in de tenuitvoerlegging van deze 
raadplegingsprocedure gelastte de Commissie in september 1995 de stopzetting van het 
gebruikt van de opbrengsten van de communautaire bijstand. In 1996 werd het 
raadplegingsproces aanzienlijk verbeterd. In april zonden de autoriteiten van Litouwen een 
jaarverslag over de stand van zake van de macrofinanciële operatie aan de Commissie. 
Bovendien raadpleegden zij de Commissie naar behoren toen zij verzochten om vrijgeving 
48 
van de bevroren tegoeden. Gelet op deze bevredigende vooruitgang deblokkeerde de 
Commissie 0,6 miljoen ecu voor een financieringsvoorstel van de Litouwse autoriteiten 
dat voldeed aan de bepalingen van het aanvullende Memorandum van Overeenstemming. 
49 
VIII. MOLDAVIE 
1. Inleiding 
Aan het einde van 1996 had Moldavië aanzienlijke vorderingen gemaakt met het proces 
van macro-economische stabilisering. De autoriteiten waren vroeg in 1993 begonnen met 
een omvangrijk programma van maatregelen om tot financiële stabilisering te komen. 
Dank zij een samenhangend geheel van beleidsmaatregelen slaagde het land erin het 
begrotingstekort en de inflatie sterk te verminderen. De rente daalde tot gematigde 
niveaus en de wisselkoers bleef stabiel. Minder goed slaagde men er evenwel in om de 
ondernemingen financiële discipline op te leggen en een particuliere landbouwsector tot 
ontwikkeling te brengen. Productieherstel trad niet op. Belangrijke vooruitgang werd 
geboekt bij de overgang naar een markteconomie, ondanks de ernstige verslechtering van 
de ruilvoet, de teloorgang van traditionele markten en het wegvallen van financiële en 
handelsbetrekkingen ten gevolge van het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. 
De macro-financiële bijstand van de internationale gemeenschap heeft de inspanningen van 
de Moldaafse autoriteiten ondersteund. Na twee stand-by-regelingen, in 1993 en 1995, 
kende de Raad van het IMF in mei 1996 een driejarig krediet toe in het kader van de 
uitgebreide financieringsfaciliteit, bestemd als ondersteuning van een economisch 
hervormingsprogramma voor de periode 1996-98. Deze bijstand werd aangevuld met hulp 
van andere multilaterale en bilaterale donoren, waaronder twee leningen van de Europese 
Unie. 
2. Macro-economische ontwikkeling 
In 1996 is het BBP naar schatting met 8%> gedaald, hetgeen een voortzetting betekent van 
de dalende tendens die sinds 1991 in de Moldaafse economie wordt waargenomen. De 
landbouwproductie daalde met 13%o. Een exacte schatting van de achteruitgang van de 
industriële productie is nog niet beschikbaar, maar in de tweede helft van het jaar trad een 
sterke daling op die de voorzichtige groei van de eerste maanden van 1996 ruimschoots 
overtrof. Het is echter waarschijnlijk dat deze indicatoren geen recht doen aan de omvang 
van de economische bedrijvigheid in Moldavië, omdat een groeiend deel van de 
particuliere activiteit niet tot uitdrukking komt in de officiële statistieken. 
Het macro-economische beleid kenmerkte zich in 1996 door enkele tegenstrijdigheden: 
terwijl het monetair beleid restrictief bleef, ontstonden acute begrotingsproblemen. Aan 
het einde van 1996 was het begrotingstekort opgelopen tot 7,2%o van het BBP (10%o 
volgens de berekeningsmethode van de plaatselijke autoriteiten). Het tekort was het 
gevolg van een stijging van de uitgaven in combinatie met een sterke daling van de 
inkomsten over het voorgaande jaar. Het tekort werd gefinancierd door een combinatie 
van interne financiering en buitenlandse leningen. Doordat een steeds groter beroep werd 
gedaan op externe financiering liep de buitenlandse schuld gestaag op; aan het einde van 
1992 bedroeg deze 16 miljoen USD, aan het einde van 1996 meer dan 818 miljoen USD. 
Meer dan een derde ervan is kortlopende schuld, dat wil zeggen heeft een looptijd van 
minder dan vijfjaar. 
Na een periode van stabiliteit begon de inflatie in het laatste kwartaal van 1996 sneller te 
stijgen, een gevolg van de ontspanning van het economische beleid. Gemiddeld stegen de 
consumptieprijzen in 1996 met 23,5%. 
50 
De nominale wisselkoers van de lev deprecieerde zeer geleidelijk na de invoering in 
november 1993. Aangezien de depreciatie ver onder het inflatiepercentage bleef, kwam dit 
in reële termen neer op een gestage appreciatie. De reële appreciatie vormde één van de 
voornaamste redenen voor de sterke achteruitgang van de handelsbalans; voor 1996 
wordt het tekort geraamd op ongeveer 180 miljoen USD. Dit is het gevolg van de sterke 
toename van de import van goederen en diensten en de achteruitgang van de export. Het 
tekort op de lopende rekening wordt voor 1996 geraamd op 245 miljoen USD. Gegevens 
met betrekking tot het handelsverkeer suggereren een aanmerkelijke toename van de 
import van kapitaalgoederen, die zal leiden tot een verhoging van de productiecapaciteit. 
De achteruitgang is echter ook te wijten aan een sterk toegenomen import van 
consumptiegoederen. De voor de hand liggende verklaring hiervoor is dat de meeste 
plaatselijke bedrijven, vaak nog niet op enige wijze van betekenis geherstructureerd, niet 
kunnen concurreren met importartikelen. 
3. Structurele hervormingen 
In de afgelopen jaren is veel vooruitgang geboekt met de structurele en institutionele 
hervormingen. Deze zijn echter nog lang niet voltooid. Met name het privatiseringsproces 
lijkt na de grootschalige privatisering van eind oktober 1996 aan dynamiek te verliezen. 
De privatisering tegen contante betaling bij inschrijving door een geselecteerd aantal 
ondernemingen werd verscheidene malen uitgesteld. De omvangrijke overdracht van 
eigendomsrechten aan particulieren heeft voorts geen aanleiding gegeven tot 
veranderingen in de gedragingen van de bedrijven. Het beheer bleef tekort schieten, de 
bedrijven werden nog steeds gedomineerd door insiders en er was onvoldoende financiële 
discipline. Er waren weinig tekenen die wezen op de herstructurering van bedrijven, zoals 
onder andere kon worden afgeleid uit het lage aantal ontslagen. De autoriteiten hebben 
niet getracht de "slechte" bedrijven van de levensvatbare te onderscheiden of een strategie 
te ontwikkelen voor de meest verliesgevende bedrijven. 
De officiële geregistreerde werkloosheid bleef zeer laag en bedroeg aan het einde van 
1996 1,8%). Er was echter sprake van omvangrijke verborgen werkloosheid - in de vorm 
van deeltijdwerk of onbetaald verlof - dat, indien naar behoren in de cijfers verwerkt, het 
werkloosheidspercentage voor eind 1996 op ongeveer \5% zou brengen. De gevolgen 
van de omwenteling voor de levensstandaard zijn onduidelijk. Aan de ene kant worden 
steeds meer inkomsten gegenereerd door particuliere handelsactiviteiten en activiteiten op 
het gebied van buitenlandse valuta - welke niet tot uitdrukking komen in de officiële 
statistieken - en steeds minder uit lonen, salarissen en pensioenen. Aan de andere kant 
wijze macro-indicatoren - zoals een aanmerkelijke daling van de levensverwachting - of 
steekproeven op een algehele achteruitgang, die vooral de zwakkeren in de samenleving 
treft, zoals gepensioneerden of gezinnen met kinderen. 
4. Verlening van macro-financiële bijstand 
Op 13 juni 1994 kende de Raad van de Europese Unie de Republiek Moldavië een lening 
van 45 miljoen ecu toe*6. Dit krediet, met een maximale looptijd van tien jaar, was 
bedoeld om het land te helpen zijn economie om te vormen tot een markteconomie en de 
reservepositie van de Centrale Bank te versterken. De communautaire lening maakte deel 
uit van een pakket bijstandsmaatregelen van de internationale donorgemeenschap voor 
16 Besluit van de Raad 94/346/EG. 
51 
Moldavie, in aanvulling op de door het IMF en de Wereldbank verstrekte hulp. De eerste 
tranche van de lening van 25 miljoen ecu werd in december 1994 uitgekeerd. De tweede 
tranche, van 20 miljoen ecu, werd in augustus 1995 vrijgegeven. 
De internationale donorgemeenschap erkende dat Moldavië verdere macro-financiële 
bijstand nodig zou hebben om in de periode 1995-1996 een gezonde 
betalingsbalanspositie te bewerkstelligen, bovenop de door het IMF en de Wereldbank ter 
beschikking gestelde fondsen. In november 1995 stemde de Commissie officieel in met 
een voorstel voor verdere macro-economische bijstand aan Moldavië ten belope van 15 
miljoen ecu. 
Op 25 maart 1996 keurde de Raad het voorstel van de Commissie goed 17 Naar 
aanleiding van dit besluit en de goedkeuring van de Raad van het IMF, in mei 1996, van 
een nieuw driejarenprogramma voor economische hervormingen, alsmede nadat de 
diensten van de Commissie hadden vastgesteld dat de voorwaarden voor de vrijgeving van 
deze bijstand waren vervuld, werd in december 1996 een bedrag van 15 miljoen ecu 
uitgekeerd. 
17 Besluit van de Raad 96/242/EG. 
52 
IX. ROEMENIË 
1. Inleiding 
Ondanks de positieve groei in 1996 en de vorderingen met het privatiseringsproces erfden 
de in november 1996 gekozen autoriteiten een kwetsbare economische situatie als gevolg 
van het gebrek aan vooruitgang bij de doorvoering van structurele hervormingen sinds 
1989. Van 1989 tot 1996 lanceerden de opeenvolgende regeringen herhaaldelijk nieuwe 
hervormingsprogramma's, die vervolgens enkele maanden later door toenemend politiek 
verzet weer ingetrokken moesten worden. Ook bij de bevolking was er sprake van sterk 
wisselende steun voor de hervormingen: deze was zeer groot bij het begin ervan, maar 
nam sterk af toen duidelijk werd wat de kosten ervan waren, om vervolgens weer te 
groeien toen duidelijk werd dat de gedeeltelijke hervormingen waarvoor tussen 1989 en 
1996 werd geopteerd, een impasse tot gevolg hadden. 
Ofschoon de groei in 1994 weer aantrok, ging achter de sinds 1996 geregistreerde relatief 
bevredigende macro-economische ontwikkeling onvoldoende vooruitgang met structurele 
hervormingen schuil, alsmede onvoldoende herstructurering van het bedrijfsleven en de 
landbouwsector. Tijdens de verkiezingscampagne voor de presidents- en 
parlementsverkiezingen van november 1996 lieten de autoriteiten de teugels van het 
macro-economische beleid vieren en voerden zij op talrijke gebieden opnieuw 
reguleringsmaatregelen in (met name op de valutamarkt en de buitenlandse handel). Het 
tegenstrijdige karakter van het economisch beleid van de periode 1989-96 werd pas na de 
verkiezingen van november 1996 volledig weggenomen toen de Regering een radicaal 
programma voor macro-economische stabilisering en structurele hervorming formuleerde 
en begon met de tenuitvoerlegging ervan. 
In 1996 leidden ernstige beleidsontsporingen van de vorige regering tot een vergaande 
verslechtering van de betrekkingen tussen Roemenië en het IMF, de Wereldbank en 
particuliere investeerders. De autoriteiten slaagden er niet de voorwaarden van de vorige 
stand-by-regeling van het IMF te vervullen en deze werd bijgevolg stopgezet. De 
Wereldbank keerde een eerste bedrag aan bijstand van 80 miljoen USD uit van een 
structurele aanpassingslening (SAL) van in totaal 280 USD en ging vervolgens over tot 
bevriezing van verdere uitkeringen. De Gemeenschap kon evenmin een tweede tranche, 
van maximaal 70 miljoen ecu, uitkeren die onderdeel uitmaakte van de in 1994 
toegekende macro-financiële bijstand. Na de verkiezingen van november speelden de IFI's 
een belangrijke rol bij het adviseren van de nieuwe Regering over het te volgen 
economische en sociale beleid. 
2. Macro-economische ontwikkeling 
Ondanks dalende werkloosheid, was de macro-economische ontwikkeling in 1996 minder 
bevredigend dan in de twee voorgaande jaren: de groei liep terug tot 4,l%o, de inflatie liep 
aan het einde van december op tot 56,9%o en het vorderingentekort van de totale overheid 
steeg tot 3,9%o van het BBP. De economische bedrijvigheid bleef zich in feite uitbreiden 
ten koste van toenemende macro- en micro-economische onevenwichtigheden. 
In 1996 steeg de industriële productie met 9,9%. De situatie van de landbouwsector was 
veel minder bevredigend, en schattingen wijzen op een grote afname van de oogst (van 
wel een kwart in tonnage), voornamelijk als gevolg van ongunstige weersomstandigheden. 
Ook de export daalde in de loop van het jaar en de groei van het BBP nam af tot 4,1%) , 
53 
een daling van drie procentpunten ten opzichte van 1995. De in 1996 verwezenlijkte groei 
was voldoende om het werkloosheidspercentage te doen dalen van 8,9%0 in december 
1995 tot 6,l%o in het daarop volgende jaar. Aangezien in de industrie echter veel 
ontslagen vielen, trad de werkgelegenheidsgroei hoofdzakelijk in andere sectoren van de 
economie op (diensten, bouwnijverheid en ook landbouw). 
De economische groei was in 1996 echter in belangrijke mate gebaseerd op zeer 
onstabiele fundamenten. Vele grote industriële staatsbedrijven en staatsboerderijen werd 
geen daadwerkelijke financiële discipline opgelegd (dat wil zeggen zij werden niet 
geconfronteerd met een reële mogelijkheid van faillissement zelfs wanneer zij aanhoudend 
met verlies bleven werken), omdat zij goedkoop konden lenen bij handelsbanken van de 
staat, die op hun beurt de kredieten gemakkelijk konden financieren bij de Nationale 
Bank. De herfinanciering van de Nationale Bank gaf in 1996 zelfs een verdubbeling te 
zien. Dit proces stimuleerde op kunstmatige wijze de economische bedrijvigheid terwijl 
het alom tegenwoordige gebrek aan doelmatigheid kon voortbestaan. 
Tijdens de verkiezingscampage strooide de vorige Regering met geld (het krediet aan de 
Regering gaf tussen augustus en november in nominale termen een verdubbeling te zien). 
Het gevolg was een dramatische stijging van het begrotingstekort. Het vorderingentekort 
van de totale overheid steeg van 2,6%> tot 3,9%> van het BBP, het quasi-begrotingstekort, 
dat een reeks verborgen uitgaven en quasi-begrotingssubsidies van de Nationale Bank van 
Roemenië verhult, tot 8,3%>. In 1996 deed zich een sterke stijging van de inflatie voor, van 
27,8%o op jaarbasis in 1995 tot bijna 57%o. Vooral in november (toename op maandbasis 
5,8%>) en in december (toename op maandbasis 10,3%) was de inflatie bijzonder hoog. 
De handelsbalans verslechterde in 1996 aanmerkelijk. Niet alleen daalden zowel export als 
import, in dollar, maar het tekort op de handelsbalans nam in 1996 naar schatting toe tot 
2,1 miljard USD, in vergelijking met 1,6 miljard USD in 1995. De uitvoer bleef de 
negatieve effecten ondervinden van de achteruitgang van enkele van de voornaamste 
exportmarkten, evenals van het gebrek aan concurrentievermogen van binnenlandse 
producten. Het tekort op de lopende rekening liep op tot 2,3 miljard USD (ongeveer 
6,6%o van het BBP). De buitenlandse directe investeringen daalden enigszins tot 555 
miljoen USD volgens schattingen van de EBRD, een relatief laag niveau voor een land 
met de omvang van Roemenië. Van de tien geassocieerde Oost-Europese landen lagen de 
investeringen alleen in Bulgarije nog lager. 
In 1996 gaven de bruto valutareserves van het bankwezen een aanzienlijke groei te zien, 
voornamelijk dank zij de terugkeer van Roemenië op de internationale kapitaalmarkten, 
waar het 1,4 miljard USD aan consortiale en obligatieleningen wist te vergaren. De 
emissies op de Japanse markten (zogenaamde "Samurai-obligaties") konden op 
aanzienlijke belangstelling rekenen. Ofschoon het als een blijk van vertrouwen van 
internationale investeerders moet worden opgevat, zorgde dit er mede voor dat de externe 
schuld van Roemenië op middellange en lange termijn nog verder opliep (6,9 miljard 
USD, een stijging met bijna een derde ten opzichte van 1995). Aangezien de investeringen 
zwak blijven, zou de groeiende buitenlandse schuld in de toekomst een probleem kunnen 
worden. De rente- en aflossingsverplichtingen (met inbegrip van de schuldendienst op 
korte termijn) zijn opgelopen tot 20,2%o van de uitvoer van goederen en diensten, ten 
opzichte van 14,5%o in 1995. 
54 
3. Structurele hervormingen 
De vooruitgang met de structurele hervormingen bleef ambivalent. Er werd in 1996 
weinig ondernomen om de grote verliesgevende staatsbedrijven te herstructureren (zo 
bedroeg het verlies van elektriciteitsbedrijf RENEL 600 miljard lei in de eerste tien 
maanden van 1996, gelijk aan 183 miljoen USD tegen de koers van oktober). Evenmin 
werd er iets gedaan om de problemen in de landbouw te ondervangen: er was geen sprake 
van een normale markt voor de aan- en verkoop van landbouwgrond. De achterstallen 
tussen ondernemingen bleven zich verder opstapelen: alleen al voor de energiesector 
worden de achterstallen aan leveranciers en de staat voor het einde van 1996 geraamd op 
3,3% van het BBP. 
In maart 1996 voerden de autoriteiten aanzienlijke beperkingen in ten aanzien van de 
valutamarkten. Het aantal officiële handelaars werd beperkt tot vier Roemeense banken, 
waaronder drie staatsbanken. Dit had een overwaardering van de eigen munt tot gevolg, 
hetgeen een stimulans vormde voor de invoer van goedkope energie voor de grote, 
ondoelmatige, energie-intensieve staatsbedrijven. De overwaardering van de leu 
ontmoedigde ook de export. De kloof tussen de officiële koers en de koers van de 
particuliere wisselkantoren liep medio november op tot circa 45%o, een duidelijk teken van 
ernstige verstoringen. 
Het programma van "financiële isolatie" van een aantal grote "Regies Autonomes" in 
staatseigendom leidde niet tot een verbetering van hun financiële situatie en werd daarom 
begin 1997 afgeschaft. Met de hervormingen in de landbouwsector werd evenmin veel 
vooruitgang geboekt. Expliciete en impliciete subsidies en overdrachten stegen in 1996 
echter van 4,3%o tot 5%o van het BBP. De gesubsidieerde kredieten van de Nationale Bank 
van Roemenië aan de landbouwsector vormden één van de voornaamste reden voor de 
ontsporing van het monetaire beleid. Het merendeel van de financiële steun kwam 
bovendien terecht bij tussenpersonen en producenten van landbouw-inputs, ten koste van 
de boeren zelf. 
Toch waren er ook enkele positieve ontwikkelingen: de grootschalige privatisering ging 
onverminderd voort (1300 operaties voltooid op 10 december 1996, waarmee het totaal 
sinds 1993 op 2766 bedrijven komt), hoewel het voornamelijk om kleine bedrijfjes ging. 
Verscheidene exportverboden werden ingetrokken en vele exportquota verruimd; in 
oktober werd een nieuwe secundaire effectenbeurs (RASDAQ) geopend, met 1342 
genoteerde bedrijven. 
4. Verlening van macro-financiële bijstand 
In zijn besluit van 20 juni 1994 had de Raad besloten aan Roemenië een 
betalingsbalanslening voor de middellange termijn van maximaal 125 miljoen ecu toe te 
staan, uit te keren in twee tranches^. De voorwaarden waaraan het economisch beleid 
moest voldoen voor de vrijgeving van de bijstand werden overeengekomen tussen de 
Commissie en de Roemeense autoriteiten in een Memorandum van Overeenstemming dat 
in december 1994 werd ondertekend. In november 1995 werd de eerste tranche van 55 
miljoen ecu uitgekeerd. 
lx Besluit van de Raad 94/369/EG. 
55 
De tweede tranche kon in 1996 echter niet worden vrijgegeven omdat de valutamarkt 
slecht bleef functioneren en er onvoldoende vooruitgang werd geboekt met de structurele 
hervormingen. Om dezelfde redenen ontspoorde een stand-by-regeling (SBA) van het 
IMF, die vervolgens werd ingetrokken. De Wereldbank besloot eveneens tot bevriezing 
van de uitkering van de tweede tranche van de structurele aanpassingslening voor de 
financiële sector en het bedrijfsleven (FESAL). 
Na de verkiezingen in november 1996 verzocht de nieuw-aangetreden Regering van 
Roemenië om de macro-financiële bijstand van de G-24 weer op gang te brengen op 
grond van het feit dat zij voornemens was een ambitieus programma van macro-
economische stabilisering en structurele hervormingen door te voeren met de steun van de 
Internationale Financiële Instellingen. 
56 
X. OEKRAÏNE 
1. Inleiding 
De Oekraïense autoriteiten slaagden er in 1996 in een aanzienlijke financiële stabilisering 
tot stand te brengen, maar de economische bedrijvigheid bleef, zij het in een wat lager 
tempo dan voorheen, achteruit gaan. De tenuitvoerlegging van het door de Oekraïense 
Centrale Bank uitgestippelde, relatief krappe monetaire beleid was een bepalende factor 
bij de drastische terugdringing van de inflatie, de stabilisering van de wisselkoers en de 
succesvolle invoering van een nieuwe nationale munteenheid. 
De stabilisering kwam echter steeds verder onder druk te staan als gevolg van de 
vertraging van de structurele hervormingen, zeker met betrekking tot de privatisering, het 
belastingstelsel en de sanering van de overheidsdiensten. De begroting voor 1997 en een 
begeleidend programma van omvangrijke belasting- en dereguleringsmaatregelen worden 
sinds november 1996 tegengehouden in het Parlement. 
2. Macro-economische ontwikkeling 
De overgang naar een markteconomie, waarmee pas in ernst een begin werd gemaakt aan 
het einde van 1994 toen President Kuchma werd gekozen, werd in 1996 voortgezet, 
echter tegen een onzekere economische achtergrond. 
De tenuitvoerlegging van een krap monetair beleid door de Oekraïense Centrale Bank 
maakte de weg vrij voor een drastische vermindering van de inflatie, de stabilisering van 
de wisselkoers en de soepele invoering van een nieuwe munt, de hryvnia, in september 
1996. De inflatie was aan het eind van 1996 gedaald tot 40%> (december tot december), 
ten opzichte van 182%» in het jaar ervoor. Het begrotingssaldo worden teruggebracht tot 
circa -3,2% van het BBP (1995: -5%>), hoewel daarbij nog achterstallige 
overheidssalarissen en pensioenen van 3,5%» van het BBP moeten worden opgeteld. 
Ofschoon de productie in 1996 bleef dalen, nam het tempo van de achteruitgang af in 
vergelijking met de voorgaande jaren. Het reële BBP kromp met nog eens 10%> in 1996, 
maar in dit cijfer is geen rekening gehouden met de toenemende activiteit in de informele 
economie, geraamd op meer dan 50% van het officiële BBP. De agrarische productie nam 
sterk af (met circa 10%>), hetgeen slechts ten dele aan de ongunstige 
weersomstandigheden kan worden geweten. In het land dat eens de "graanschuur van de 
Sovjet-Unie" was, bedraagt het aandeel van de landbouw in het BBP nu nog slechts 13%>. 
Ook de industriële productie bleef in 1996 dalen (met ongeveer 5%>), met name de 
machinebouw. 
De statistieken betreffende het handelsverkeer zijn in de Oekraïne uiterst onbetrouwbaar, 
maar het lijkt erop dat de buitenlandse handel ook in 1996 in een hoog tempo is blijven 
groeien. De handel met andere voormalige landen van de Sovjet-Unie, de voornaamste 
handelspartners van de Oekraïne, begon zich te herstellen. De export van goederen zou in 
1996 met bijna 14% gestegen tot 15,5 miljard USD, een opmerkelijke prestatie tegen de 
achtergrond van de aanhoudende recessie. 
Vanwege de grote stijgingen van de Russische gasprijzen nam de import in 1996 met 24%> 
toe tot 19,8 miljard USD. De hogere prijzen voor ingevoerde energie leidden tot hogere 
vergoedingen voor de doorvoer van aardgas via het Oekraïense pijpleidingenstelsel naar 
57 
Midden-Europa; alles tezamen werd het tekort op de lopende rekening niet al te negatief 
beïnvloed: het kwam voor 1996 uit op 1,3 miljard USD, ofwel 3,9%> van het BBP. 
De werkloosheid bleef kunstmatig laag. De officiële cijfers maken gewag van een 
werkloosheidspercentage van 1 à 1,5% van de totale beroepsgeschikte bevolking in 1996, 
maar deze cijfers houden geen rekening met de aanzienlijke verborgen werkloosheid in de 
Oekraïne. 
3. Structurele hervormingen 
De voornaamste reden voor de aanhoudende economische achteruitgang in de Oekraïne 
ligt in het gebrek aan herstructurering van de industrie of het bedrijfsleven van enige 
betekenis. De noodzaak tot herstructurering van de Oekraïense economie, die onder het 
Sovjetregime zeer sterk afhankelijk werd van de productie voor militaire doeleinden, 
stond vanaf de eerste dagen van de onafhankelijkheid buiten kijf. De inspanningen van de 
Regering om serieuze herstructureringsprogramma's door te voeren in zowel de industrie 
en de landbouw zijn vaak gestuit op tegenstand van de uiterst conservatieve krachten in 
het Parlement. 
Onder deze moeilijke omstandigheden werd niettemin in 1996 enige vooruitgang geboekt 
met de structurele hervormingen. Op het gebied van de hervorming van het grondbezit 
werden goede resultaten behaald bij de uitgifte en de registratie van eigendomsbewijzen. 
In het bankwezen werden de activa van de dertig grootste banken getaxeerd en werd door 
de Centrale Bank nauwlettend toegezien op het beheer van twee banken in moeilijkheden. 
De privatisering vertraagde echter aanzienlijk. Terwijl de privatisering van kleine bedrijven 
bijna voltooid werd, waren in september 1996 nog maar 3.500 van de 8.000 grotere 
staatsbedrijven die voor privatisering in aanmerking komen, daadwerkelijk in andere 
handen overgegaan. 
De autoriteiten hebben een lijst opgesteld van ongeveer 400 grote ondernemingen die in 
aanmerking komen voor privatisering door middel van "een internationale aanbesteding. 
Deze lijst omvat energiebedrijven en andere ondernemingen die in het Sovjettijdperk goed 
functioneerden. Het gebrek aan vooruitgang bij de privatisering en het wankele 
vertrouwen in de hervormingsinspanningen hebben de mate waarin de Oekraïne erin slaagt 
buitenlandse directe investeringen aan te trekken, beperkt. Per hoofd van de bevolking zijn 
de buitenlandse directe investeringen in de Oekraïne nog altijd bij de laagste van alle 
landen die zich in een overgangsproces bevinden. 
In een poging de negatieve tendensen in de economie te keren en de hervormingen een 
impuls te geven, legde de Regering in november 1996 samen met de groting voor 1997 
een nieuw programma van hervormingen voor aan het Oekraïense Parlement. Het 
programma, dat ingrijpende bezuinigingen op de uitgaven, een omvangrijke 
belastinghervorming en een verdere liberalisering van de economie omvatte, werd begroet 
als de tweede fase van de omvangrijke liberalisering van de Oekraïense economie, lang 
verwacht sinds aan het einde van 1994 werd begonnen met de eerste serieuze 
hervormingen. Er was echter in het Parlement veel tegenstand tegen die voorstel. 
58 
4. Verlening van macro-financiële bijstand 
In december 1994 besloot de Raad tot de toekenning van een eerste macro-financiële 
lening van 85 miljoen ecu ter ondersteuning van het aanpassings- en hervormingsproces in 
Oekraïne^. Het was de bedoeling deze langlopende lening in één enkele tranche uit te 
keren op voorwaarde dat er een stand-by-regeling was overeengekomen met het IMF, dat 
snel het nucleaire veiligheidsplan van de EU/G-7 ten uitvoer zou worden gelegd en dat 
vooruitgang zou worden geboekt met de structurele hervormingen. Na aanzienlijke 
vertraging van de zijde van Oekraïne werd de lening uiteindelijk in december 1995 
uitgekeerd. 
Vanwege de dringende behoefte aan financiële bijstand van de Oekraïne en tegen de 
achtergrond van verdere inspanningen van de Oekraïense autoriteiten om economische 
hervormingen door te voeren, besloot de Raad in oktober 1995 tot de toekenning van een 
tweede macro-financiële lening van 200 miljoen ecu aan de Oekraïne, in aanvulling op de 
financiële bijstand van de internationale financiële instellingen en bilaterale donoren^. De 
eerste tranche van 100 miljoen ecu van deze lening werd in de tweede helft van 1996 
vrijgegeven. 
19 Besluit van de Raad 94/940/EG. 
20 Besluit van de Raad 95/442/EG. 
59 
ISSN 0254-1513 
COM(98) 3 def. 
DOCUMENTEN 
NL 09 01 11 
Catalogusnummer : CB-CO-98-003-NL-C 
ISBN 92-78-30029-2 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg