Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot instelling van het Gemeenschapsoctrooigerecht en betreffende beroepen bij het Gerecht van eerste aanleg

(door de Commissie ingediend)

INHOUDSOPGAVE

TOELICHTING

1. Achtergrond

2. Het Gemeenschapsoctrooi

3. Rechtspraak van de Gemeenschap op het gebied van octrooizaken

4. Het Gemeenschapsoctrooigerecht

5. Beroep bij het Gerecht van eerste aanleg

6. Overgangsperiode

7. Noodzaak van een communautair optreden

8. Voorgestelde bepalingen

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot instelling van het Gemeenschapsoctrooi-gerecht en betreffende beroepen bij het Gerecht van eerste aanleg

Hoofdstuk I Het Gemeenschapsoctrooigerecht

Artikel 1 Instelling van het Gemeenschapsoctrooigerecht

Artikel 2 Toepassing van de bepalingen van het EG-Verdrag

Artikel 3 Bepalingen in het statuut over rechterlijke kamers

Artikel 4 Bijlage bij het Protocol betreffende het statuut van het Hof van Justitie

Hoofdstuk II Beroepsprocedure bij het Gerecht van eerste aanleg

Artikel 5 Aantal rechters van het Gerecht van eerste aanleg

Artikel 6 Beroepsprocedure op het gebied van het Gemeenschapsoctrooi

Hoofdstuk III Overgangs- en slotbepalingen

Artikel 7 Overgangsbepalingen

Artikel 8 Inwerkingtreding

FINANCIEEL MEMORANDUM

Benaming van de actie: Voorstel voor een besluit van de Raad tot instelling van het Gemeenschapsoctrooigerecht en betreffende beroepen bij het Gerecht van eerste aanleg

1. BEGROTINGSONDERDELEN EN OMSCHRIJVING

2. ALGEMENE CIJFERS

2.1. Totale toewijzing voor de actie (deel B): miljoenen euro's aan vastleggingskredieten

2.2. Duur

2.3. Meerjarenraming van de uitgaven

2.4. Verenigbaarheid met de financiële programmering en de financiële vooruitzichten

2.5. Financiële gevolgen voor de ontvangsten

3. BEGROTINGSKENMERKEN

4. RECHTSGRONDSLAG

5. OMSCHRIJVING EN MOTIVERING

5.1. Doel van het communautaire optreden

5.1.1. Doelstellingen

5.1.2. Genomen maatregelen in verband met de evaluatie vooraf

5.2. Voorgenomen acties en wijze van financiering uit de begroting

5.3. Uitvoering

6. FINANCIËLE GEVOLGEN

6.1. Totale financiële gevolgen voor deel B (voor de gehele programmeringsperiode)

6.2. Berekening van de kosten per overwogen maatregel in deel B (voor de gehele programmeringsperiode)

7. GEVOLGEN VOOR DE PERSONELE MIDDELEN EN DE HUISHOUDELIJKE UITGAVEN

7.1 Het jaar voor de rechtspraak met betrekking tot het Gemeenschapsoctrooi operationeel wordt (2009)

7.1.1. Gevolgen voor de personele middelen

7.1.2. Algemene financiële gevolgen in verband met de personele middelen

7.1.3. Andere huishoudelijke uitgaven die in 2009 uit de actie voortvloeien

7.2. Eerste twee jaar dat de rechtspraak met betrekking tot het Gemeenschapsoctrooi operationeel is (2010-2011)

7.2.1. Gevolgen voor de personele middelen

7.2.2. Algemene financiële gevolgen in verband met de personele middelen

7.2.2.1. Algemene financiële gevolgen in verband met de personele middelen in 2010

7.2.2.2. Algemene financiële gevolgen in verband met de personele middelen in 2011

7.2.3. Andere huishoudelijke uitgaven die uit de actie voortvloeien

7.2.3.1. Andere huishoudelijke uitgaven die in 2010 uit de actie voortvloeien

7.2.3.2. Andere huishoudelijke uitgaven die in 2011 uit de actie voortvloeien

7.3. Derde en vierde jaar dat de rechtspraak met betrekking tot het Gemeenschapsoctrooi operationeel is (2012 - 2013)

7.3.1. Gevolgen voor de personele middelen

7.3.2. Algemene financiële gevolgen in verband met de personele middelen

7.3.2.1. Algemene financiële gevolgen in verband met de personele middelen in 2012

7.3.2.2. Algemene financiële gevolgen in verband met de personele middelen in 2013

7.3.3. Andere huishoudelijke uitgaven die in 2012 resp. 2013 uit de actie voortvloeien

7.4. Eind van de eerste fase (2014)

7.4.1. Gevolgen voor de personele middelen

7.4.2. Algemene financiële gevolgen in verband met de personele middelen

7.4.3. Andere huishoudelijke uitgaven die uit de actie voortvloeien

8. TOEZICHT EN EVALUATIE

8.1. Toezicht

8.2. Procedure en tijdschema van de voorgeschreven evaluatie

9. FRAUDEBESTRIJDINGSMAATREGELEN

EFFECTBEOORDELINGSFORMULIER EFFECT VAN HET VOORSTEL OP HET BEDRIJFSLEVEN, MET NAME OP HET MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF (MKB)

Benaming van het voorstel

Referentienummer van het document

Het voorstel

Effect op het bedrijfsleven

Raadpleging 74

TOELICHTING

1. ACHTERGROND

In de Gemeenschap worden octrooien al lange tijd op twee manieren beschermd, geen van beide op basis van een communautair instrument. Nationale octrooien worden verleend door nationale octrooibureaus op basis van de wetgeving van de respectieve lidstaat. De bescherming is beperkt tot het grondgebied van die lidstaat en bij een geschil moet het octrooirecht worden gehandhaafd voor de bevoegde nationale rechter. Europese octrooien worden verleend door het Europees Octrooibureau, dat is opgericht bij het Verdrag inzake de verlening van Europese octrooien (Europees Octrooiverdrag) van 5 oktober 1973, dat zowel materieel octrooirecht als de procedure voor het verlenen van octrooien omvat. Wanneer een Europees octrooi is verleend, biedt dit bescherming op het grondgebied van de overeenkomstsluitende staten die door de rechthebbende zijn aangewezen. Het geharmoniseerde octrooirecht van het Europees Octrooiverdrag is in wezen beperkt tot de eerste fase, namelijk tot het verlenen van het Europees octrooi; de effecten ervan worden bepaald door het nationale octrooirecht van iedere aangewezen overeenkomstsluitende staat. Geschillen moeten dan ook worden beslecht voor de bevoegde nationale rechter. In deze situatie, waarbij het octrooirecht alleen wordt verleend in of met gevolgen voor bepaalde lidstaten van de Europese Unie, loopt de rechthebbende het risico in een aantal lidstaten over dezelfde octrooikwestie te moeten procederen, waarbij de uitslag ook nog eens kan uiteenlopen. Deze situatie wordt al lange tijd bekritiseerd als ongeschikt voor de behoeften van de Europese industrie die binnen de interne markt werkzaam is. De lidstaten hebben in het verleden al veel gedaan om deze situatie in communautair verband te verbeteren. Het Gemeenschapsoctrooiverdrag, dat bedoeld was om een enkele titel voor het Gemeenschapsoctrooi te creëren, werd op 15 december 1975 in Luxemburg ondertekend. Op 15 december 1989 volgde de overeenkomst betreffende het Gemeenschapsoctrooi, dat een protocol inzake de beslechting van geschillen over inbreuken op en de geldigheid van Gemeenschapsoctrooien bevatte. Deze overeenkomsten traden evenwel nooit in werking.

2. HET GEMEENSCHAPSOCTROOI

De Europese Raad van Lissabon in maart 2000 gaf het startsein voor een algemeen programma ter verbetering van het concurrentievermogen van de economie in de Unie; hierbij werd de kwestie weer opgenomen. De Raad noemde als een van de concrete maatregelen voor verbetering de uitwerking van een communautair octrooisysteem om de bestaande tekortkomingen bij de wettelijke bescherming van octrooien het hoofd te bieden. Op die manier moest een stimulans worden gegeven aan investeringen in onderzoek en ontwikkeling, wat zou bijdragen tot het concurrentievermogen van de gehele economie. In aansluiting op de Europese Raad van Lissabon kwam de Commissie op 1 augustus 2000 met een voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het Gemeenschapsoctrooi [COM(2000) 412 def.]. Dit bevat de nodige bepalingen die van toepassing zijn op Gemeenschapsoctrooien, onder meer de invoering van een enkel Gemeenschapsoctrooi, de hieraan verbonden rechten, de mogelijkheden om deze rechten te handhaven, de redenen voor nietigheid en de mechanismen voor het beheer van verleende Gemeenschapsoctrooien, zoals de jaarlijkse vernieuwing. Het is de bedoeling dat het Europees Octrooibureau de Gemeenschapsoctrooien zal verlenen. Daartoe moet de Gemeenschap toetreden tot het Europees Octrooiverdrag en het Europees Octrooibureau belasten met het verlenen van Gemeenschapsoctrooien. Het Europees Octrooibureau zal dus volgens dezelfde normen van het Europees Octrooiverdrag Europese en Gemeenschapsoctrooien verlenen en op die manier zorgen voor uniformiteit en rechtszekerheid op het gebied van het octrooirecht in Europa. Tevens kan de grote expertise van het Europees Octrooibureau als onderzoekend octrooibureau worden benut voor het Gemeenschapsoctrooi.

3. BEVOEGDHEID VAN DE GEMEENSCHAP OP HET GEBIED VAN OCTROOIZAKEN

De bevoegdheid van de Gemeenschap op het gebied van octrooizaken is een sleutelelement van het communautaire octrooisysteem. Op het Gemeenschapsoctrooi, dat voor het grondgebied van alle lidstaten geldt, zullen niet alleen de eenvormige, communautairrechtelijke bepalingen in de verordening van de Raad over het Gemeenschapsoctrooi van toepassing zijn. Uiterlijk in 2010 zal dit recht, na een overgangsperiode waarin de nationale rechter voor dit onderwerp bevoegd blijft, ook kunnen worden gehandhaafd voor een communautaire rechter wiens beslissingen in de gehele Gemeenschap van kracht zullen zijn.

De rechtsgrondslag voor de invoering van een communautaire bevoegdheid op het gebied van octrooizaken is in het EG-Verdrag opgenomen bij artikel 2, punten 26 e.v., van het op 1 februari 2003 in werking getreden Verdrag van Nice tot wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie, de Verdragen tot oprichting van de Europese Gemeenschappen en sommige bijbehorende akten, waarbij de artikelen 229 A en 225 A in het Verdrag werden ingevoegd. Voorgesteld wordt de communautaire bevoegdheid op het gebied van octrooizaken in te voeren bij twee op deze artikelen gebaseerde besluiten van de Raad.

Het Hof van Justitie wordt alleen bevoegd ten aanzien van het Gemeenschapsoctrooi wanneer hem deze bevoegdheid wordt toegekend. Ingevolge artikel 229 A van het EG-Verdrag kan de Raad bepalingen vaststellen, waarbij aan het Hof van Justitie, in een door hem te bepalen mate, de bevoegdheid wordt verleend uitspraak te doen in geschillen die verband houden met de toepassing van op grond van het Verdrag vastgestelde besluiten waarbij communautaire industriële eigendomsrechten worden ingesteld. In verband daarmee dient de Commissie bij de Raad een afzonderlijk voorstel voor een besluit van de Raad in, waarbij het Hof deze bevoegdheid ten aanzien van het Gemeenschapsoctrooi wordt toegekend. Het Hof van Justitie moet de bevoegdheid krijgen uitspraak te doen in geschillen inzake inbreuken op of de geldigheid van een Gemeenschapsoctrooi en een communautair aanvullend beschermingscertificaat, het gebruik van de uitvinding na de publicatie van de Gemeenschapsoctrooiaanvrage, het op een vroeger gebruik van de uitvinding gebaseerde recht, voorlopige maatregelen en maatregelen ter bescherming van bewijsmateriaal op de gebieden waarop het gerecht bevoegd is, schadevergoeding in bovenbedoelde situaties en het opleggen van een dwangsom in geval van niet-naleving van een beslissing of een beschikking die een verplichting tot handelen of tot nalaten inhoudt.

Het onderhavige voorstel van de Commissie voor een besluit van de Raad op basis van de artikelen 225 A en 245 van het EG-Verdrag betreft de oprichting van een rechterlijke kamer, het "Gemeenschapsoctrooigerecht", dat binnen het Hof van Justitie de bevoegdheid krijgt om in geschillen betreffende het Gemeenschapsoctrooi in eerste aanleg uitspraak te doen. Het besluit bevat ook bepalingen die nodig zijn in verband met de nieuwe functie van het Gerecht van eerste aanleg als beroepsinstantie overeenkomstig artikel 225, lid 2, van het EG-Verdrag tegen beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht.

4. HET GEMEENSCHAPSOCTROOIGERECHT

Artikel 225 A van het EG-Verdrag biedt de mogelijkheid rechterlijke kamers in te stellen die in eerste aanleg kennis nemen van bepaalde categorieën van beroepen in specifieke aangelegenheden. Voorgesteld wordt het Gemeenschapsoctrooigerecht in te stellen als rechterlijke kamer in de zin van artikel 225 A van het EG-Verdrag. Het wordt dan bevoegd voor de geschillen in eerste aanleg betreffende het Gemeenschapsoctrooi, waarvoor bij het besluit van de Raad op basis van artikel 229 A van het EG-Verdrag de bevoegdheid aan het Hof van Justitie is verleend.

Het EG-Verdrag bevat zelf al een aantal bepalingen betreffende rechterlijke kamers. Volgens artikel 220, tweede alinea, van het EG-Verdrag worden rechterlijke kamers toegevoegd aan het Gerecht van eerste aanleg Artikel 225 A, vierde alinea, noemt de kwalificaties waaraan de rechters in een rechterlijke kamer moeten voldoen en bevat de benoemingsprocedure. De rechters worden gekozen uit personen die alle waarborgen voor onafhankelijkheid bieden en bekwaam zijn rechterlijke ambten te bekleden. Anders dan de rechters van het Hof van Justitie en het Gerecht van eerste aanleg, die in onderlinge overeenstemming door de regeringen van de lidstaten worden benoemd, worden de rechters bij een rechterlijke kamer door de Raad met eenparigheid van stemmen benoemd. Ingevolge artikel 225 A, vijfde alinea, van het EG-Verdrag stellen de rechterlijke kamers zelf in overeenstemming met het Hof van Justitie hun reglement voor de procesvoering vast; dit behoeft de goedkeuring van de Raad, die met gekwalificeerde meerderheid van stemmen besluit. Tenzij in het besluit tot instelling van een rechterlijke kamer iets anders is bepaald, zijn de bepalingen van het EG-Verdrag betreffende het Hof van Justitie en de bepalingen van het statuut van het Hof van Justitie volgens artikel 225 A, zesde alinea, van het EG-Verdrag ook op de rechterlijke kamers van toepassing. Ingevolge artikel 225, lid 2, en artikel 225 A, derde alinea, van het EG-Verdrag neemt het Gerecht van eerste aanleg kennis van beroepen die worden ingesteld tegen beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht. Tenzij in het besluit tot instelling van een rechterlijke kamer iets anders is bepaald, is dat beroep beperkt tot rechtsvragen (hogere voorziening).

Wat de structuur van het Gemeenschapsoctrooigerecht betreft, bevat het wetsvoorstel een gecentraliseerde en gespecialiseerde communautaire rechtspraak die de rechtszekerheid ten aanzien van het unieke Gemeenschapsoctrooi het best waarborgt. De titel voor het Gemeenschapsoctrooi, die voor het grondgebied van alle EU-lidstaten geldt, moet niet alleen op basis van de uniforme normen van het Europese Octrooiverdrag worden verleend en nadien op grond van de uniforme bepalingen van het Gemeenschapsrecht in de verordening over het Gemeenschapsoctrooi worden beschermd, maar moet ook effectief kunnen worden gehandhaafd voor een communautaire rechter die in een snelle, goedkope en de uniforme procedure beslissingen van hoge kwaliteit garandeert. Het Gemeenschapsoctrooigerecht met zijn rechters met een verschillende juridische achtergrond in de Gemeenschap zal vanaf zijn oprichting een gemeenschappelijke communautaire jurisprudentie op octrooigebied ontwikkelen, wat in de gehele Gemeenschap rechtszekerheid garandeert. Na een lange, diepgaande discussie heeft de Raad in zijn gemeenschappelijke politieke benadering van 3 maart 2003 met eenparigheid van stemmen steun gegeven aan deze argumenten voor een volledig gecentraliseerde communautaire rechtspraak. De rechters van dit gespecialiseerde Gemeenschapsoctrooigerecht moeten voldoende ervaring op octrooigebied hebben. Dit werd door de Raad uitdrukkelijk erkend, toen hij er in zijn gemeenschappelijke politieke benadering mee instemde dat van kandidaten voor een benoeming moet zijn vastgesteld dat ze een hoog niveau van juridische expertise op het gebied van het octrooirecht hebben en dat rechters worden benoemd op basis van hun deskundigheid.

Volgens het voorstel bestaat het Gemeenschapsoctrooigerecht uit zeven rechters, waaronder de president. Bij een normale samenstelling van het gerecht met drie rechters zijn zes rechters voldoende om twee kamers bij het Gemeenschapsoctrooigerecht te vormen. Het zevende lid lijkt noodzakelijk voor het geval een kamer versterking nodig heeft, bijvoorbeeld bij ziekte van een rechter of wanneer de kamer wordt voorgezeten door de president van het Gemeenschapsoctrooigerecht, die ook taken heeft met betrekking tot het beheer en de vertegenwoordiging van dit gerecht. In bijzondere omstandigheden, die worden genoemd in het reglement voor de procesvoering, kan het Gemeenschapsoctrooigerecht in uitgebreide samenstelling bijeenkomen, bijvoorbeeld wanneer fundamentele octrooirechtelijke vraagstukken aan de orde zijn, dan wel in een beperkte samenstelling, wat het geval zou kunnen zijn bij voorlopige maatregelen of bij eenvoudige zaken in een bodemprocedure.

De rechters moeten gedurende de gehele behandeling van de zaak worden bijgestaan door technische deskundigen, zoals door de Raad in zijn gemeenschappelijke politieke benadering van 3 maart 2003 werd overeengekomen. Te dien einde zal gebruik worden gemaakt van toegevoegde rapporteurs, zoals voorzien in artikel 13 van het protocol inzake het statuut van het Hof van Justitie. Deze toegevoegde rapporteurs zijn gespecialiseerd op uiteenlopende technische gebieden en moeten actief deelnemen aan de voorbereiding en behandeling van en de beraadslagingen over een zaak. Zij mogen evenwel niet aan stemmingen over de beslissing deelnemen. Hun inbreng is van belang omdat zij de rechters al bij het begin van de procedure kunnen aangeven wat de belangrijkste technische aspecten van de zaak zijn. Het is niet de bedoeling dat zij het beroep op deskundigen volledig overbodig maken, maar om het gerecht in staat te stellen de technische aspecten van een zaak snel en nauwkeurig te bevatten, wat van belang is voor een efficiënte behandeling van een zaak en voor een juridisch gedegen beslissing.

Het Gemeenschapsoctrooigerecht wordt weliswaar toegevoegd aan het Gerecht van eerste aanleg, maar moet wel een eigen griffier krijgen. Omdat het Gemeenschapsoctrooigerecht veel geschillen te behandelen krijgt die sterk afwijken van die bij het Gerecht van eerste aanleg, lijkt een eigen griffier noodzakelijk om een snelle, doelmatige procedure te waarborgen.

Ten aanzien van het proces in eerste aanleg voor het Gemeenschapsoctrooigerecht wordt bij artikel 4 van het besluit een bijlage II bij het Protocol betreffende het statuut van het Hof van Justitie ingevoerd met een aantal bepalingen tot aanpassing van de bepalingen van het statuut van het Hof van Justitie, die overeenkomstig artikel 225 A, zesde alinea, van het EG-Verdrag van toepassing zijn op rechterlijke kamers. Gezien de speciale aard van de geschillen voor het Gemeenschapsoctrooigerecht, namelijk octrooigeschillen tussen particulieren, kunnen sommige bepalingen van het statuut van het Hof van Justitie niet van toepassing zijn, zoals die betreffende de wettigheidstoetsing van communautaire handelingen, moeten andere worden gewijzigd, zoals die betreffende de procedure, de bewijsvoering of de herziening van een arrest, en zijn er ook nieuwe bepalingen nodig, zoals die betreffende de tenuitvoerlegging van beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht of de proceskosten.

Naargelang de omstandigheden kan elke officiële EU-taal bij het Gemeenschapsoctrooigerecht procestaal worden. Uitgangspunt bij de beslissing over de procestaal in een bepaalde zaak is de woonplaats van de verweerder in de Gemeenschap. De procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht vindt plaats in de officiële EU-taal van de lidstaat waar deze zijn woonplaats heeft, dan wel, wanneer een lidstaat twee of meer officiële talen heeft, naar keuze van de verweerder in een van deze talen. Op verzoek van de partijen kan evenwel met instemming van het Gemeenschapsoctrooigerecht iedere officiële EU-taal als procestaal worden gekozen. Wanneer de verweerder zijn woonplaats niet in een lidstaat heeft, vindt het geding plaats in de officiële EU-taal waarin het Gemeenschapsoctrooi was verleend.

Volgens het voorstel is de procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht niet kosteloos. Het gerecht behandelt geschillen waarbij de partijen hun particuliere rechten tegen concurrenten trachten te handhaven; zij moeten daarom een passende bijdrage aan de proceskosten betalen. In dat opzicht geldt het in artikel 72 van het reglement voor de procesvoering van het Hof van Justitie en in artikel 90 van het reglement voor de procesvoering van het Gerecht van eerste aanleg opgenomen beginsel dat het proces kosteloos is, niet voor geschillen over het Gemeenschapsoctrooi. Wel moeten er in het reglement voor de procesvoering van het Gemeenschapsoctrooigerecht bepalingen worden opgenomen over rechtsbijstand voor het geval een partij niet in staat is de proceskosten te dragen; dergelijke bepalingen zijn ook te vinden in het reglement voor de procesvoering van Hof van Justitie (artikel 76) en het Gerecht van eerste aanleg (artikelen 94 e.v.).

5. BEROEP BIJ HET GERECHT VAN EERSTE AANLEG

Na de instelling van het Gemeenschapsoctrooigerecht als rechterlijke kamer in de zin van artikel 225 A van het EG-Verdrag, die overeenkomstig artikel 220, lid 2, van het EG-Verdrag is toegevoegd aan het Gerecht van eerste aanleg, is dit ingevolge artikel 225, lid 2, bevoegd kennis te nemen van beroepen tegen beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht.

Voorgesteld wordt daartoe binnen het Gerecht van eerste aanleg een speciale beroepskamer voor octrooizaken in te stellen met drie rechters die een hoog niveau van juridische deskundigheid op het gebied van octrooizaken hebben, wat noodzakelijk is voor het zeer gespecialiseerde terrein van de octrooigeschillen. Dit lijkt niet alleen noodzakelijk te zijn bij de behandeling van de zaak in eerste aanleg voor het Gemeenschapsoctrooigerecht, maar ook in beroepszaken, teneinde een snelle, efficiënte procedure te waarborgen, die resulteert in beslissingen van hoge kwaliteit die zodra het systeem van start gaat het vertrouwen van de gebruikers verdienen. Ook de rechters die het beroep behandelen, worden gedurende het gehele proces bijgestaan door technische deskundigen. Deze toegevoegde rapporteurs zullen moeten deelnemen aan de voorbereiding en behandeling van en de beraadslagingen over de zaak.

Het Gemeenschapsoctrooigerecht bij de behandeling in eerste aanleg en de beroepskamer voor octrooizaken bij het Gerecht van eerste aanleg bij de behandeling in beroep moeten als twee fases van een uniform proces dezelfde procedurevoorschriften hanteren. Daarom zijn de speciale bepalingen in het statuut van het Hof van Justitie, die in verband met het specifieke karakter van een octrooigeschil nodig zijn en afwijken van de bepalingen in het statuut die ingevolge artikel 225 A, zesde alinea, van het EG-Verdrag op het Gemeenschapsoctrooigerecht van toepassing zouden zijn, ook van toepassing op de beroepsprocedure voor het Gerecht van eerste aanleg.

In beginsel worden geschillen over Gemeenschapsoctrooien in tweede en laatste instantie behandeld door het Gerecht van eerste aanleg. Hoger beroep bij het Hof van Justitie is niet voorzien. In uitzonderlijke gevallen, wanneer er een ernstig risico bestaat dat de eenheid of de samenhang van het Gemeenschapsrecht wordt aangetast, kan de beslissing van het Gerecht van eerste aanleg overeenkomstig artikel 225, lid 2, van het EG-Verdrag en artikel 62 van het statuut van het Hof van Justitie op verzoek van de eerste advocaat-generaal worden heroverwogen. Naar verwachting zal het Hof van Justitie een verzoek indienen zijn statuut te wijzigen om hierin nadere bepalingen inzake een dergelijke heroverwegingsprocedure op te nemen, zoals werd verlangd in verklaring nr. 13 die bij de conferentie in Nice werd goedgekeurd.

Ofschoon artikel 225, lid 3, van het EG-Verdrag toestaat dat het Gerecht van eerste aanleg statutair de bevoegdheid krijgt op specifieke gebieden kennis te nemen van prejudiciële vragen die worden voorgelegd uit hoofde van artikel 234, voorziet dit voorstel niet in een dergelijke bevoegdheid op het gebied van het Gemeenschapsoctrooi. Hoewel deze kwestie is overwogen en wellicht belangrijke synergieën zou opleveren wat de beslissingen van het Gerecht van eerste aanleg inzake vergelijkbare materiële zaken, hetzij als beroepsinstantie in geschillen over Gemeenschapsoctrooien, hetzij op verzoek van nationale rechters om een prejudiciële uitspraak te geven, was men toch van mening dat deze bevoegdheid voorlopig bij het Hof van Justitie moest blijven berusten. De instelling van het Gemeenschapsoctrooigerecht, dat op communautair niveau een nieuw type geschillen behandelt, is op zich al zo'n belangrijke innovatie voor de communautaire rechtsorde dat het zinvol lijkt om voordat verdere stappen worden gezet eerst voldoende praktijkervaring met de nieuwe gerechtelijke regelingen op te doen.

6. OVERGANGSPERIODE

Zoals de Raad in zijn gemeenschappelijke politieke benadering van 3 maart 2003 is overeengekomen, vindt de instelling van het Gemeenschapsoctrooigerecht uiterlijk in 2010 plaats. Tot dan is de nationale rechter bevoegd. Dit is van belang voor Gemeenschapsoctrooien die van kracht worden voordat de communautaire octrooirechtspraak tot stand komt. De verordening inzake het Gemeenschapsoctrooi krijgt speciale bepalingen voor de overgangsperiode. Het is de bedoeling dat elke lidstaat voor dit doel een beperkt aantal nationale gerechten aanwijst, die de bevoegdheid uitoefenen totdat deze aan het eind van de overgangsperiode aan het Hof van Justitie wordt overgedragen. Tegen een beslissing van een nationale rechter in eerste aanleg kunnen de in de betrokken lidstaat toegestane wettelijke beroepsmogelijkheden worden aangewend. Tenzij de bevoegdheden van een nationaal gerecht gebaseerd zijn op de plaats waar een inbreuk gepleegd is, en daarom beperkt is tot handelingen die in die lidstaat plaatsvonden, zijn de nationale gerechten bevoegd voor de gehele Gemeenschap. Het Gemeenschapoctrooi geniet voor de nationale rechter een algemeen vermoeden van geldigheid, zodat de eenvoudige exceptie van ongeldigheid als verweer tegen een inbreukactie niet mogelijk is. Volgens artikel 2 van het voorstel van de Commissie voor een besluit van de Raad tot het verlenen van bevoegdheden aan het Hof van Justitie op het gebied van het Gemeenschapoctrooi beslist de bevoegde nationale rechter over rechtsvorderingen die op het moment van de overdracht van de bevoegdheid aan het Hof van Justitie al aan hem waren voorgelegd.

7. NOODZAAK VAN EEN COMMUNAUTAIR OPTREDEN

Dit besluit betreffende de gerechtelijke aspecten van het communautaire octrooisysteem beoogt soelaas te bieden voor de tekortkomingen van de huidige situatie op het gebied van de octrooibescherming in de Unie. Het is de bedoeling een communautaire octrooibescherming in te voeren, die kan worden gehandhaafd voor een enkele rechter, die uniforme normen toepast. Deze doelstelling kan alleen op communautair niveau worden gehaald.

8. VOORGESTELDE BEPALINGEN

Dit besluit bestaat uit drie hoofdstukken: een over het Gemeenschapsoctrooigerecht (hoofdstuk I), een over het beroep tegen beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht bij het Gerecht van eerste aanleg (hoofdstuk II) en een met slotbepalingen (hoofdstuk III).

Hoofdstuk I - Het Gemeenschapsoctrooigerecht

Hoofdstuk I over het Gemeenschapsoctrooigerecht bevat twee belangrijke elementen. De artikelen 1 tot en met 3 van het besluit bevatten bepalingen waarbij een Gemeenschapsoctrooigerecht wordt ingesteld, waarbij wordt vastgesteld welke bepalingen van het EG-Verdrag op het Gemeenschapsoctrooigerecht van toepassing zijn en waarbij een rechtsgrondslag wordt gegeven voor een bijlage bij het Protocol betreffende het statuut van het Hof van Justitie met de bepalingen uit het statuut die gelden voor het Gemeenschapsoctrooigerecht. Artikel 4 bevat speciale bepalingen betreffende het Gemeenschapsoctrooigerecht, die aan het Protocol betreffende het statuut van het Hof van Justitie (hierna het "statuut") worden gehecht.

Artikel 1 - Instelling van het Gemeenschapsoctrooigerecht

Voor de behandeling van geschillen over het Gemeenschapsoctrooi in eerste aanleg stelt artikel 1 een rechterlijke kamer in, die "Gemeenschapsoctrooigerecht" wordt genoemd. De instelling van dit Gemeenschapsoctrooigerecht is gebaseerd op artikel 225 A van het EG-Verdrag, dat de mogelijkheid biedt rechterlijke kamers in te stellen die in eerste aanleg kennis nemen van bepaalde categorieën van beroepen in specifieke aangelegenheden. Overeenkomstig artikel 220, tweede alinea, van het EG-Verdrag wordt het Gemeenschapsoctrooigerecht toegevoegd aan het Gerecht van eerste aanleg. De structuur van het Gemeenschapsoctrooigerecht, en met name de juiste mate van centralisatie, is in de Raad uitvoerig besproken. In zijn gemeenschappelijke politieke benadering van 3 maart 2003 is de Raad met eenparigheid van stemmen overeengekomen dat de rechtspraak in eerste aanleg volledig gecentraliseerd moest zijn. Het voorstel voor de instelling van een Gemeenschapsoctrooigerecht stoelt op deze benadering. Bijgevolg moet het Gemeenschapsoctrooigerecht zijn zetel hebben bij het Gerecht van eerste aanleg, en is er geen sprake meer van de door de Raad besproken mogelijkheid in de lidstaten permanente regionale afdelingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht in te stellen.

Artikel 2 - Toepassing van de bepalingen van het EG-Verdrag

Ingevolge artikel 225 A, zesde alinea, van het EG-Verdrag zijn de bepalingen van het EG-Verdrag betreffende het Hof van Justitie en die van het statuut van het Hof van Justitie ook op het Gemeenschapsoctrooigerecht van toepassing, tenzij in het besluit tot instelling van het Gemeenschapsoctrooigerecht anders is bepaald. Artikel 2 noemt de artikelen van het EG-Verdrag over het Hof van Justitie die, behoudens de aansluitende bepalingen in hoofdstuk I van dit besluit, ook van toepassing zijn op het Gemeenschapsoctrooigerecht. Dezelfde aanpak werd gevolgd in artikel 4 van Besluit 88/591/EGKS, EEG, Euratom van de Raad van 24 oktober 1988 tot instelling van een Gerecht van eerste aanleg van de Europese Gemeenschappen.

Niet alle bepalingen van het EG-Verdrag over het Hof van Justitie lijken in volle omvang geschikt voor de specifieke geschillen die door het Gemeenschapsoctrooigerecht worden behandeld. Uiteraard zijn de bepalingen over het Hof van Justitie en het Gerecht van eerste aanleg zelf en over de speciale procedures voor deze gerechten, hier niet van toepassing. Van de algemenere bepalingen zijn een aantal artikelen over handelingen van de Gemeenschappen en met name over hun nietigverklaring, zoals de artikelen 231, 233 en 242, niet van toepassing op het Gemeenschapsoctrooigerecht, dat geschillen tussen particulieren behandelt waarbij vernietiging van handelingen van de Gemeenschap niet aan de orde is.

De artikelen 241, 243, 244 en 256 van het EG-Verdrag zijn wel van toepassing op het Gemeenschapsoctrooigerecht. Artikel 241 staat particulieren toe de niet-toepasselijkheid van een verordening in te roepen om de in artikel 230, tweede alinea, genoemde redenen. Deze bepaling biedt bescherming tegen de toepassing van onwettige bepalingen in een verordening, een waarborg die ook in octrooigeschillen moet worden gegeven. Partijen moeten de mogelijkheid hebben indirect de geldigheid van de ter zake doende octrooibepalingen aan te vechten. Krachtens artikel 243 kan het Hof de noodzakelijke voorlopige maatregelen gelasten. Een dergelijke bepaling is ook zinvol voor geschillen tussen particulieren en moet daarom ook van toepassing zijn op het Gemeenschapsoctrooigerecht. Ingevolge de artikelen 244 en 256 geschiedt de tenuitvoerlegging van een arrest volgens de wetgeving van de lidstaat waar deze plaatsvindt. Deze bepaling moet ook gelden voor arresten van het Gemeenschapsoctrooigerecht.

Ten aanzien van voorlopige maatregelen (artikel 14 van bijlage II bij het statuut) en de tenuitvoerlegging van beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht (artikel 22 van bijlage II bij het statuut) wordt in het besluit vooral rekening gehouden met de speciale aard van de geschillen over Gemeenschapsoctrooien. Het gelasten van voorlopige maatregelen overeenkomstig artikel 243 van het EG-Verdrag mag niet alleen afhankelijk zijn van het feit dat de bodemprocedure al bij het Gemeenschapsoctrooigerecht aanhangig is gemaakt; ook kunnen voorlopige maatregelen die ongefundeerd zijn gebleken, aanleiding geven tot een vordering van een passende vergoeding voor de hierdoor aangerichte schade. Verder lijkt het handhavingsmechanisme van artikel 256 van het EG-Verdrag niet volledig geschikt voor de handhaving van beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht, en met name van voorlopige maatregelen, omdat de formule van tenuitvoerlegging volgens dit artikel moet worden aangebracht door de nationale autoriteiten die daartoe zijn aangewezen door de lidstaat waar de tenuitvoerlegging plaatsvindt. Hoewel deze alleen de authenticiteit van de ten uitvoer te leggen beslissing verifiëren, lijkt dit tot ongerechtvaardigde vertragingen te leiden. De formule van tenuitvoerlegging moet daarom direct door het Gemeenschapsoctrooigerecht worden aangebracht. Verder moeten beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht ook executoriale titel vormen tegen lidstaten, aangezien zij op dezelfde manier als andere partijen moeten worden behandeld wanneer zij een Gemeenschapsoctrooi bezitten of een inbreuk hierop plegen. Ten slotte moet het Gemeenschapsoctrooigerecht de bevoegdheid hebben om door het opleggen van een dwangsom de handhaving van bepaalde beslissingen te waarborgen.

Artikel 3 - Bepalingen in het statuut over rechterlijke kamers

Dit artikel bevat een bepaling waarbij een nieuwe titel VI, "Rechterlijke kamers", in het statuut van het Hof van Justitie wordt ingevoegd; deze behelst een nieuw artikel 65, waarbij een rechtsgrond wordt gegeven om in een bijlage bij het statuut van het Hof van Justitie bepalingen op te nemen over de rechterlijke kamers die ingevolge artikel 225 A van het EG-Verdrag zijn ingesteld. Dit is een algemene bepaling die ook van toepassing is op later in te stellen rechterlijke kamers. Volgens artikel 225 A, zesde alinea, van het EG-Verdrag zijn de bepalingen in het statuut van het Hof van Justitie ook van toepassing op de rechterlijke kamers, tenzij in het besluit tot instelling van een kamer iets anders is bepaald. Terwijl de meeste bepalingen in het statuut van het Hof van Justitie ook op rechterlijke kamers kunnen worden toegepast, zijn er enkele speciale bepalingen nodig om rekening te houden met de specifieke omstandigheden van elk van de rechterlijke kamers, bijvoorbeeld waar het de organisatie en de samenstelling van de kamer en speciale elementen van de procesvoering betreft. Daarom zal er voor elke in de toekomst in te stellen rechterlijke kamer een speciale bijlage worden vastgesteld over de bepalingen in het statuut die op die rechterlijke kamer van toepassing zijn, en wordt in het nieuwe artikel 65 van het statuut van het Hof van Justitie bepaald dat de bepalingen over de bevoegdheden, de samenstelling en de organisatie van rechterlijke kamers en over de procesvoering bij deze kamers in de bijlage bij het statuut van het Hof van Justitie zijn opgenomen.

Artikel 4 - Bijlage bij het Protocol betreffende het statuut van het Hof van Justitie

Op de grondslag van het nieuwe artikel 65 van het statuut van het Hof van Justitie, dat, zoals hierboven is uiteengezet, zal worden ingevoegd ingevolge artikel 3 van dit besluit, wordt bij artikel 4 een bijlage II bij het statuut van het Hof van Justitie, getiteld "Het Gemeenschapsoctrooigerecht" vastgesteld met de volgende elementen:

Artikel 1 van bijlage II noemt de bevoegdheden van het Gemeenschapsoctrooigerecht. De artikelen 2 en 3 hebben betrekking op de benoeming van rechters en artikel 4 op de verkiezing van de president van het Gemeenschapsoctrooigerecht.

Artikel 5 van bijlage II zegt welke bepalingen uit de titels I en II van het statuut van toepassing zijn op het Gemeenschapsoctrooigerecht, waarna speciale bepalingen betreffende de organisatie van het Gemeenschapsoctrooigerecht volgen (artikelen 6-9). Artikel 10 van bijlage II schrijft voor dat titel III van het statuut van toepassing is op de procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht, waarna een aantal bijzondere bepalingen volgen, die nodig zijn met het oog op het speciale type geschillen waarmee het te maken krijgt (artikelen 11-25). De artikelen 47 e.v. en 53 e.v. in titel IV van het statuut van het Hof van Justitie bevatten een parallelle structuur voor het Gerecht van eerste aanleg

Ten slotte bevat bijlage II speciale bepalingen over het beroep bij het Gemeenschapsoctrooigerecht (artikelen 26-28) en een rechtsgrondslag voor het opnemen in het reglement voor de procesvoering van bepalingen die nodig zijn om dit toe te passen en zo nodig aan te vullen.

Artikel 1 van bijlage II bij het statuut - Bevoegdheden

Ingevolge artikel 229 A van het EG-Verdrag wordt het Hof van Justitie bij een afzonderlijk besluit van de Raad, waarbij het Hof bevoegdheden op dit gebied worden verleend, bij uitsluiting bevoegd verklaard voor Gemeenschapsoctrooizaken.

Dit artikel verleent binnen het Hof van Justitie het Gemeenschapsoctrooigerecht de uitsluitende bevoegdheid voor geschillen in eerste aanleg over de toepassing van Verordening (EG) nr. .../... van ... betreffende het Gemeenschapsoctrooi en Verordening (EG) nr. .../... van ... betreffende het communautair aanvullend beschermingscertificaat. De bevoegdheden van het Gemeenschapsoctrooigerecht worden bepaald door een verwijzing naar het besluit van de Raad tot verlening van bevoegdheden aan het Hof van Justitie op het gebied van het Gemeenschapsoctrooi, waarvoor de Commissie een afzonderlijk voorstel voor een besluit van de Raad heeft ingediend. Het Gemeenschapsoctrooigerecht is dan bevoegd voor het onderwerp dat is neergelegd in artikel 1 van het voorstel van de Commissie voor een dergelijk besluit van de Raad, namelijk voor geschillen inzake inbreuken op of de geldigheid van een Gemeenschapsoctrooi en een communautair aanvullend beschermingscertificaat, het gebruik van de uitvinding na de publicatie van de Gemeenschapsoctrooiaanvrage, het op een vroeger gebruik van de uitvinding gebaseerde recht, voorlopige maatregelen en maatregelen ter bescherming van bewijsmateriaal op de gebieden waarop het gerecht bevoegd is, schadevergoeding in bovenbedoelde situaties en het opleggen van een dwangsom in geval van niet-naleving van een beslissing of een beschikking die een verplichting tot handelen of tot nalaten inhoudt.

In een overgangsperiode, voordat de verlening van de bevoegdheden aan het Hof van Justitie van kracht wordt, zullen geschillen door de nationale rechter worden beslecht overeenkomstig de bepalingen van de verordening betreffende het Gemeenschapsoctrooi. Zoals bepaald in artikel 2 van het voorstel voor een besluit van de Raad tot verlening van rechtsmacht aan het Hof van Justitie op het gebied van het Gemeenschapsoctrooi, wordt het Gemeenschapsoctrooigerecht niet bevoegd voor geschillen die gedurende de overgangsperiode al aan de nationale rechter waren voorgelegd aangezien de verlening van de rechtsmacht zich niet tot die geschillen uitstrekt.

Artikel 2 van bijlage II bij het statuut - Aantal rechters en benoeming en ambtstermijn van de rechters van het Gemeenschapsoctrooigerecht

Artikel 2 bevat bepalingen over de rechters van het Gemeenschapsoctrooigerecht.

De eerste alinea noemt het aantal leden van het Gemeenschapsoctrooigerecht en legt hun ambtstermijn vast. Voorgesteld wordt dat het Gemeenschapsoctrooigerecht bestaat uit zeven rechters, waaronder de president. Overeenkomstig artikel 8 van bijlage II bij het statuut houdt het Gemeenschapsoctrooigerecht gewoonlijk zitting in kamers bestaande uit drie rechters. Zes rechters zijn voldoende om twee kamers te vormen. Een zevende lid lijkt zinvol om speciale ondersteuning te verlenen aan de kamer die wordt voorgezeten door de president van het Gemeenschapsoctrooigerecht; deze heeft namelijk ook andere taken, bijvoorbeeld met betrekking tot het beheer en de vertegenwoordiging van het Gemeenschapsoctrooigerecht. Bij een bezetting met zeven rechters is het bovendien mogelijk dat zij allen samen zitting houden en beslissingen nemen in overeenstemming met artikel 17, eerste alinea, van het statuut van het Hof van Justitie, dat bepaalt dat het gerecht alleen bij een oneven aantal rechters beslissingen kan nemen. Dit aantal garandeert ook een soepele werking van de rechtspraak in geval van ziekte of vakantie van rechters en lijkt in het algemeen een geschikt aantal te zijn voor de taken en de belasting die in de eerste fase van het bestaan van het Gemeenschapsoctrooigerecht te verwachten zijn. Ingevolge artikel 225 A, vijfde alinea, van het EG-Verdrag moeten de rechters het reglement voor de procesvoering vaststellen, waarna een gemeenschappelijke praktijk in het kader van dit reglement moet worden ontwikkeld en in het licht van de ervaring de nodige verbeteringen moeten worden aangebracht. Voor de eerste drie jaren wordt de belasting geraamd op resp. 50, 100 en 150 nieuwe zaken, wat neerkomt op 25, 50 en 75 zaken per jaar per kamer. Dit vermoeden is gebaseerd op een verwacht aantal van 100 000 door het Europees Octrooibureau verleende octrooien per jaar, waarvan er ongeveer 50 000 de Gemeenschap aanwijzen, alsmede een geschillenpercentage van een promille. Bij de vaststelling van het aantal zaken dat redelijkerwijs kan worden behandeld, mag niet worden vergeten dat het Gemeenschapsoctrooigerecht nog een gemeenschappelijke jurisprudentie moet ontwikkelen, wat met name in de beginfase betekent dat er een aantal fundamentele beslissingen moeten worden genomen, waarvoor intensief overleg noodzakelijk is.

Een ambtstermijn van zes jaar met de mogelijkheid van verlenging, zoals voor het Hof van Justitie (artikel 223, eerste en vierde alinea, van het EG-Verdrag) en het Gerecht van eerste aanleg (artikel 224, tweede alinea, van het EG-Verdrag) lijkt ook goed voor het Gemeenschapsoctrooigerecht. Om de drie jaar vindt een gedeeltelijke vervanging van de leden plaats, zoals in artikel 224, tweede alinea, van het EG-Verdrag is voorzien voor het Gerecht van eerste aanleg. Door steeds een deel van de leden te vervangen kan de door het gerecht opgebouwde expertise door de ervaren rechters worden doorgegeven aan de nieuw benoemde rechters, wat bijdraagt tot een stabiele jurisprudentie en tot rechtszekerheid. Om in deze cyclus terecht te komen moeten sommige leden in de eerste fase een kortere ambtstermijn hebben. Dit besluit bevat hiertoe in artikel 7, tweede alinea, een overgangsbepaling die zegt dat de voorzitter van de Raad bij loting de rechters aanwijst van wie het mandaat aan het einde van de eerste periode van drie jaar afloopt.

De tweede alinea zegt dat de rechters worden gekozen uit de door de lidstaten voorgedragen kandidaten en noemt verder de bijzondere kwalificaties die leden van het Gemeenschapsoctrooigerecht moeten hebben. Volgens artikel 225 A, vierde alinea, van het EG-Verdrag komen als lid van de rechterlijke kamers in aanmerking "personen die alle waarborgen voor onafhankelijkheid bieden en bekwaam zijn rechterlijke ambten te bekleden". De tweede alinea specificeert deze algemene bepaling, die betrekking heeft op alle mogelijke kamers, en bevat specifieke eisen ten aanzien van het beroepsprofiel dat kandidaat-rechters voor het Gemeenschapsoctrooigerecht moeten hebben. Zoals de Raad in zijn gemeenschappelijke politieke benadering van 3 maart 2003 is overeengekomen, moeten de rechters op basis van hun deskundigheid worden benoemd; zij moeten een aangetoond hoog niveau van juridische deskundigheid op het gebied van octrooirecht bezitten. Dit is vooral van belang omdat door de speciale aard van het octrooirecht veel ervaring nodig is. De ervaring die de rechters op dit gebied hebben, is van wezenlijk belang voor de acceptatie van het systeem door de gebruikers, omdat dit efficiënte procedures en beslissingen van hoge kwaliteit garandeert. De rechters worden benoemd na raadpleging van een comité dat in overeenstemming met artikel 3 wordt ingesteld.

Artikel 3 van bijlage II bij het statuut - Raadgevend comité

In de eerste alinea wordt gezegd dat de rechters worden benoemd na raadpleging van een hiertoe ingesteld raadgevend comité, dat advies moet geven over de geschiktheid van het profiel van de kandidaten. De Raad wordt door het advies van het comité geholpen bij het vinden van de meest geschikte kandidaten voor het Gemeenschapsoctrooigerecht. In het licht van de specifieke in aanmerking te nemen eisen kan het raadgevend comité ook een lijst verstrekken met de kandidaten die het meest geschikte hoge niveau van juridische ervaring bezitten. Deze lijst moet twee keer zoveel kandidaten bevatten als er rechters moeten worden benoemd om te vermijden dat het besluit van de Raad door het advies van de jury vooraf al vaststaat.

In de tweede alinea wordt bepaald dat het raadgevend comité bestaat uit zeven personen die worden gekozen uit vroegere leden van het Hof van Justitie, het Gerecht van eerste aanleg, het Gemeenschapsoctrooigerecht of juristen wier bekwaamheid wordt erkend. De benoeming van de leden van het comité en de vaststelling van zijn huishoudelijk reglement geschieden met gekwalificeerde meerderheid door de Raad op voorstel van de president van het Hof van Justitie.

Artikel 4 van bijlage II bij het statuut - President van het Gemeenschapsoctrooigerecht

Dit artikel heeft betrekking op de president van het Gemeenschapsoctrooigerecht, die door de rechters uit hun midden wordt gekozen voor een periode van drie jaar; hij is herkiesbaar. Artikel 224, lid 3, van het EG-Verdrag bevat dezelfde beginselen voor het Gerecht van eerste aanleg. In de overgangsbepaling in artikel 7, eerste alinea, van dit besluit wordt evenwel bepaald dat de eerste president van het Gemeenschapsoctrooigerecht bij wijze van uitzondering op dezelfde manier als de rechters wordt benoemd, tenzij de Raad besluit dat ook de eerste president door de rechters wordt gekozen. Deze aanpak is ook gekozen voor het Gerecht van eerste aanleg (artikel 11, eerste alinea, van Besluit 88/591/EGKS, EEG, Euratom van de Raad van 24 oktober 1988 tot instelling van een Gerecht van eerste aanleg van de Europese Gemeenschappen).

Artikel 5 van bijlage II bij het statuut - Toepasselijkheid van bepalingen van de titels I en II van het statuut op het Gemeenschapsoctrooigerecht en zijn rechters

In de eerste zin verwijst dit artikel naar de bepalingen in de titels I en II van het statuut die ook van toepassing zijn op het Gemeenschapsoctrooigerecht. Artikel 47, eerste alinea, bevat een soortgelijke bepaling voor het Gerecht van eerste aanleg.

Voor het Gemeenschapsoctrooigerecht worden uit titel I van het statuut van toepassing verklaard artikel 2 (eed), artikel 3 (immuniteit), artikel 4 (andere functie), artikel 5 (ontslag), artikel 6 (ontheffing uit functie) en artikel 7 (duur van het mandaat bij vervanging). Dit artikel bevat geen verwijzing naar artikel 8 van het statuut over de advocaat-generaal, aangezien het niet de bedoeling is dat deze optreedt voor het Gemeenschapsoctrooigerecht.

Van titel II zijn van toepassing verklaard artikel 13 (toegevoegd rapporteur), artikel 14 (verplicht verblijf), artikel 15 (rechterlijke vakanties), de eerste, tweede en vijfde alinea van artikel 17 (samenstelling en vereiste aantal leden) en artikel 18 (wraking wegens partijdigheid). Er wordt niet verwezen naar artikel 9 (aantal te vervangen rechters), artikel 12 (personeel van het Hof van Justitie), artikel 16 (kamers van het Hof van Justitie) en de derde en vierde alinea van artikel 17 (vereiste aantal leden voor grote kamer en Hof in voltallige zitting). Deze bepalingen hebben betrekking op specifieke kenmerken van het Hof van Justitie en moeten niet worden toegepast op het Gemeenschapsoctrooigerecht.

In de tweede zin van dit artikel wordt gepreciseerd dat ook voor het Gemeenschapsoctrooigerecht de eed wordt afgelegd voor het Hof van Justitie, dat ook bevoegd is om beslissingen te nemen over de immuniteit en de andere functies van rechters, alsmede over de ontheffing uit hun ambt.

Artikel 6 van bijlage II bij het statuut - Griffier

De eerste zin zegt dat het Gemeenschapsoctrooigerecht een griffier moet krijgen. Hoewel het Gemeenschapsoctrooigerecht wordt toegevoegd aan het Gerecht van eerste aanleg, lijkt een eigen griffier zinvol omdat het Gemeenschapsoctrooigerecht een volledig ander type geschillen te behandelen krijgt, terwijl ook de te verwachten belasting een dergelijke maatregel rechtvaardigt. Het lijkt nodig in het statuut een rechtsgrond op te nemen voor de benoeming van de griffier en voor de regels die van toepassing zijn op diens positie. Anders dan voor het Hof van Justitie (artikel 223, vijfde alinea, van het EG-Verdrag) en het Gerecht van eerste aanleg (artikel 224, vierde alinea) is er voor de overeenkomstig artikel 225 A in te stellen kamers niet een dergelijke bepaling in het EG-Verdrag opgenomen.

In de tweede zin wordt gezegd dat de bepalingen in het statuut over de griffier van het Hof van Justitie ook van toepassing zijn op de griffier van het Gemeenschapsoctrooigerecht; dit komt overeen met artikel 47, tweede alinea, van het statuut over de griffier van het Gerecht van eerste aanleg. Het gaat hierbij om artikel 3, vierde alinea (immuniteit), artikel 10 (eed en functies van de griffier), artikel 11 (vervanging van de griffier) en artikel 14 (verplicht verblijf).

Artikel 7 van bijlage II bij het statuut - Toegevoegde rapporteurs

Dit artikel betreft de kwestie hoe het Gemeenschapsoctrooigerecht aan de nodige technische expertise komt. Voldoende technische expertise lijkt bijzonder belangrijk voor de efficiëntie en kwaliteit van de procesvoering voor het Gemeenschapsoctrooigerecht. De rechters van dit gerecht worden geconfronteerd met zeer gecompliceerde technologieën op allerlei technische gebieden. In dit verband kan technische expertise van essentieel belang worden geacht omdat de rechters hierdoor al bij het begin van de procedure hun aandacht kunnen richten op de belangrijkste technische aspecten van de zaak. Het is niet de bedoeling dat het beroep op deskundigen volledig overbodig wordt, maar veeleer om het gerecht in staat te stellen de technische aspecten van een zaak snel en nauwkeurig te bevatten, wat van belang is voor een efficiënte behandeling van een zaak en voor een juridisch gedegen beslissing. De kwestie is uitvoerig besproken in de Raad, die in zijn gemeenschappelijke politieke benadering van 3 maart 2003 is overeengekomen dat technische deskundigen de rechters bij de behandeling van de zaak moeten assisteren. Deze benadering is in dit artikel als uitgangspunt genomen.

De eerste alinea voorziet in technische deskundigen voor het Gemeenschapsoctrooigerecht en specificeert het kader waarin zij hun functie uitoefenen. Zij staan de rechters bij de behandeling van de zaak bij als toegevoegd rapporteur. Artikel 13 van het statuut is van toepassing op de toegepaste rapporteurs van het Gemeenschapsoctrooigerecht. Op voorstel van het Hof van Justitie worden zij met eenparigheid van stemmen door de Raad benoemd. Zij worden gekozen uit personen die alle waarborgen voor onafhankelijkheid bieden en de nodige bewijzen van juridische bekwaamheid bezitten. In dit verband lijkt een grondige ervaring op het gebied van octrooirecht noodzakelijk, want de toegevoegd rapporteur moet een goed inzicht hebben in de technische aspecten die van belang zijn voor een juridisch gedegen beslissing van het Gemeenschapsoctrooigerecht. Toegevoegde rapporteurs moeten voor het Hof van Justitie een eed afleggen dat zij hun ambt onpartijdig en overeenkomstig hun geweten zullen uitvoeren en dat zij niets van het geheim van de raadkamer openbaar zullen maken.

In de tweede alinea wordt hieraan nog toegevoegd dat toegevoegde rapporteurs zeer deskundig moeten zijn op het desbetreffende technische gebied. Er wordt in het voorstel geen vast aantal toegevoegde rapporteurs genoemd; het is beter dat het aantal in het licht van de opgedane ervaring wordt vastgesteld. Voor het bereiken van bovenstaande doelstelling, namelijk het gerecht algemene technische expertise te geven, lijkt een klein aantal toegevoegde rapporteurs die de technologische kerngebieden bestrijken, voldoende. Er zou er een kunnen komen voor de volgende zeven gebieden: anorganische chemie en materiaalkunde, organische en polymeerchemie, biochemie en biotechnologie, algemene fysica, werktuigbouwkunde, informatie- en communicatietechnologie, elektrotechniek. Toegevoegde rapporteurs worden evenals de rechters benoemd voor zes jaar, met de mogelijkheid van herbenoeming.

In de derde alinea worden de functies van de toegevoegde rapporteurs bij het Gemeenschapsoctrooigerecht gespecificeerd. Omdat zij de rechters bijstaan tijdens de gehele behandeling van de zaak, is hun deelname aan de voorbereiding en de behandeling van en de beraadslagingen over de zaken voorzien. Deze wordt nader geregeld in het reglement voor de procesvoering. Toegevoegde rapporteurs krijgen het recht vragen aan de partijen te stellen om technische vraagstukken te verduidelijken. Zij nemen weliswaar deel aan de beraadslagingen van de rechters, maar hebben geen stemrecht.

Artikel 8 van bijlage II bij het statuut - Samenstelling van de kamers en toewijzing van zaken

De eerste alinea bepaalt dat het Gemeenschapsoctrooigerecht in de regel zitting houdt in kamers bestaande uit drie rechters. Dit aantal, dat ook is opgenomen in de gemeenschappelijke politieke benadering van de Raad van 3 maart 2003, lijkt het meest geschikt voor de behandeling van geschillen, en voor het merendeel der zaken biedt het een goed evenwicht tussen gedegenheid en een efficiënte behandeling van een zaak.

In de tweede alinea gaat het om gevallen waarin moet worden afgeweken van de standaardsamenstelling van een kamer met drie rechters. Wanneer in een zaak bijvoorbeeld fundamentele rechtsvragen aan de orde komen of wanneer een kamer over een rechtsvraag een standpunt heeft dat afwijkt van dat van een andere kamer, kan een uitgebreide samenstelling zinvol zijn. Voor voorlopige maatregelen of eenvoudige zaken kan een beperkte samenstelling worden overwogen. De vereisten voor zo'n speciale samenstelling komen met het oog op de noodzakelijke flexibiliteit in het reglement voor de procesvoering; dit betreft onder meer bepalingen over het quorum, daar de standaardbepalingen van artikel 17, derde (grote kamer) en vierde alinea (voltallige zitting), van het statuut niet gelden voor het Gemeenschapsoctrooigerecht.

De derde alinea bepaalt dat de president van het Gemeenschapsoctrooigerecht ambtshalve ook president is van een van zijn kamers. Ook is hij president wanneer het Gemeenschapsoctrooigerecht in overeenstemming met het reglement voor de procesvoering zitting houdt in uitgebreide samenstelling. De rechters kiezen uit hun midden voor drie jaar de president van de overige kamers; zij zijn herkiesbaar.

Ingevolge de vierde alinea worden de samenstelling van de kamers en de toewijzing van zaken aan de kamers geregeld in het reglement voor de procesvoering. Ook al worden de samenstelling van de kamers en de toewijzing van zaken dus vooraf geregeld in het reglement voor de procesvoering, de regeling blijft toch flexibel genoeg om de regels met het oog op een efficiënte behandeling van de zaken te kunnen aanpassen. Zo kunnen zaken bijvoorbeeld grotendeels op basis van het betrokken technologisch gebied aan de kamers worden toegewezen, waardoor de deskundigheid van de kamers toeneemt omdat ze op de betreffende gebieden steeds meer ervaring opdoen.

Artikel 9 van bijlage II bij het statuut - Overeenstemming over diensten van ondersteunend personeel

Ingevolge artikel 12 van het statuut zijn ambtenaren en andere personeelsleden verbonden aan het Hof van Justitie. Zij ressorteren onder de griffier, onder het gezag van de president van het Hof. De wijze waarop zij hun diensten aan het Gerecht van eerste aanleg verlenen, wordt overeenkomstig artikel 52 van het statuut in onderlinge overeenstemming bepaald door de president van het Hof van Justitie en de president van het Gerecht van eerste aanleg.

Dit artikel bepaalt het kader waarbinnen ambtenaren en andere personeelsleden bij het Hof van Justitie hun diensten aan het Gemeenschapsoctrooigerecht verlenen, zodat dit kan functioneren. Het wordt in onderlinge overeenstemming vastgesteld door de president van het Hof van Justitie of, in voorkomend geval, de president van het Gerecht van eerste aanleg en de president van het Gemeenschapsoctrooigerecht. Als regel worden de afspraken gemaakt tussen de president van het Hof van Justitie en de president van het Gemeenschapsoctrooigerecht Er kunnen evenwel ook situaties zijn waarbij in het overleg tussen deze presidenten al rekening is gehouden met de behoeften van het Gemeenschapsoctrooigerecht, zodat de president van het Gerecht van eerste aanleg en de president van het Gemeenschapsoctrooigerecht in staat zijn goede voorwaarden voor het Gemeenschapsoctrooigerecht overeen te komen. Ten slotte wordt gezegd dat bepaalde ambtenaren en andere personeelsleden die direct werkzaam zijn voor de president, de rechters of de griffier, zoals referendarissen of griffie-ambtenaren, onder de griffier van het Gemeenschapsoctrooigerecht ressorteren, onder het gezag van de president van het Gemeenschapsoctrooigerecht. Artikel 52 van het statuut bevat een soortgelijke bepaling voor het Gerecht van eerste aanleg.

Artikel 10 van bijlage II bij het statuut - Toepasselijkheid van bepalingen van titel III van het statuut op de procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht

De eerste alinea van dit artikel zegt dat titel III van het statuut van toepassing is op de procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht; dit komt overeen met artikel 47 van het statuut voor het Gerecht van eerste aanleg. De meeste procedurele bepalingen in titel III van het statuut over de basisbeginselen van de procedure voor het Hof van Justitie kunnen ook van toepassing zijn op het Gemeenschapsoctrooigerecht. Ze kunnen worden beschouwd als de gemeenschappelijke beginselen van de procesvoering bij een communautair gerecht. Wanneer het met het oog op de specifieke aard van de geschillen voor het Gemeenschapsoctrooigerecht nodig is, moeten er evenwel wijzigingen worden aangebracht. Het Gemeenschapsoctrooigerecht neemt kennis van geschillen tussen particulieren over het Gemeenschapsoctrooi. Het is niet de bedoeling de wettigheid van communautaire handelingen te toetsen, maar om geschillen tussen particulieren te beslechten. Bijgevolg kunnen niet alle bepalingen in titel III van het statuut in hun huidige vorm worden toegepast. Vandaar worden sommige bepalingen van titel III van het statuut, die niet van belang zijn voor de procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht, niet toegepast (artikel 21, tweede alinea, de artikelen 22 en 23, artikel 40, eerste en derde alinea, en de artikelen 42 en 43 van het statuut). Wanneer de bestaande bepalingen van titel III van het statuut in verband met de speciale aard van geschillen voor het Gemeenschapsoctrooigerecht moesten worden aangepast, zijn deze wijzigingen opgenomen in de artikelen 11-25 van bijlage II bij het statuut.

De bepalingen in titel III van het statuut zijn als volgt van toepassing op het Gemeenschapsoctrooigerecht.

Artikel 19 van het statuut over de wettelijke vertegenwoordiging is van toepassing op het Gemeenschapsoctrooigerecht met de in artikel 11 van bijlage II bij het statuut voorgestelde wijzigingen in verband met de rol van de Europese octrooigemachtigde, die spreekrecht voor het Gemeenschapsoctrooigerecht moet krijgen.

Artikel 20 van het statuut, dat de procedure in twee delen splitst, de schriftelijke en de mondelinge behandeling, en bepalingen over de mededeling van stukken aan de partijen en de inhoud van de mondelinge behandeling bevat, is van toepassing op het Gemeenschapsoctrooigerecht, maar met de in artikel 12 van bijlage II bij het statuut voorgestelde wijzigingen, waardoor bijvoorbeeld in uitzonderlijke gevallen de mondelinge behandeling kan worden vervangen door een procedure langs elektronische weg.

Artikel 21, eerste alinea, van het statuut noemt de noodzakelijke elementen van een verzoekschrift. Artikel 21, tweede alinea, van het statuut betreft de nietigverklaring van handelingen van een instelling van de Gemeenschap. Het Gemeenschapsoctrooigerecht hoeft evenwel niet de wettigheid van handelingen van de Gemeenschap te beoordelen, zodat het niet nodig is dat het deze bevoegdheid krijgt.

De artikelen 22 en 23 van het statuut hebben betrekking op beroepen tegen beslissingen van de arbitragecommissie uit het EGA-Verdrag en tegen prejudiciële beslissingen. Aangezien deze situaties bij het Gemeenschapsoctrooigerecht niet kunnen voorkomen, behoeven deze bepalingen niet van toepassing te zijn op het Gemeenschapsoctrooigerecht.

De eerste alinea van artikel 1 van het statuut verplicht de partijen de stukken over te leggen en de inlichtingen te verstrekken die het Hof wenselijk acht. Deze verplichting lijkt te ruim voor geschillen tussen particulieren en moet derhalve in een engere zin, overeenkomstig artikel 13 van bijlage II bij het statuut, worden toegepast op het Gemeenschapsoctrooigerecht. De tweede alinea van artikel 24 bevat een algemene verplichting voor de lidstaten en de instellingen de nodige inlichtingen te verschaffen.

De artikelen 25-30 van het statuut hebben betrekking op de bewijsvoering door middel van getuigen en deskundigen; zij moeten ook gelden voor het Gemeenschapsoctrooigerecht: artikel 25 (Hof kiest deskundigen), artikel 26 (horen van getuigen), artikel 27 (bevoegdheden ten aanzien van gebrekige getuigen), artikel 28 (eed van getuigen en deskundigen), artikel 29 (horen van een getuige of deskundige door de rechterlijke autoriteiten van zijn woonplaats), artikel 30 (schending van eed).

De elementen van de procedure die zijn opgenomen in de artikelen 31-38 van het statuut kunnen ook worden toegepast op het Gemeenschapsoctrooigerecht: artikel 31 (openbare zittingen), artikel 32 (horen van deskundigen, getuigen en partijen), artikel 33 (proces-verbaal), artikel 34 (rol der terechtzitting), artikel 35 (geheime beraadslagingen), artikel 36 (inhoud van arresten), artikel 37 (ondertekening van de arresten en uitspraak in openbare zitting) en artikel 38 (beslissing over proceskosten).

Artikel 39 van het statuut betreft het gelasten van voorlopige maatregelen in een speciale summiere procedure. Dit artikel moet ook gelden voor het Gemeenschapsoctrooigerecht, maar met de aanpassingen opgenomen in artikel 15 van bijlage II bij het statuut, waarin wordt voorgesteld artikel 39 uit te breiden tot maatregelen ter bescherming van bewijsmateriaal en in het reglement voor de procesvoering te bepalen wie bevoegd is deze maatregelen te gelasten.

Artikel 40 van het statuut zegt dat derden zich in een procedure kunnen voegen door de conclusies van een der partijen te ondersteunen. Voeging moet ook mogelijk zijn voor het Gemeenschapsoctrooigerecht. Artikel 40, eerste en derde alinea, van het statuut geeft de instellingen van de Gemeenschap, de lidstaten, andere staten die partij zijn bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA evenwel een speciaal recht om zich in een rechtsgeding te voegen zonder dat zij voldoen aan de in de tweede alinea van artikel 40 neergelegde algemene eis dat de betrokkene belang moet hebben bij de uitslag van de zaak. Dit onvoorwaardelijke recht op voeging is te ruim voor geschillen bij het Gemeenschapsoctrooigerecht, waar het gaat om normale geschillen over de rechten van particulieren.

Artikel 41 van het statuut bevat bepalingen over bij verstek gewezen arresten; met nadere specificaties, in artikel 16 van bijlage II bij het statuut, moet dit artikel ook van toepassing zijn op het Gemeenschapsoctrooigerecht.

Artikel 42 van het statuut biedt derden de mogelijkheid derdenverzet in te stellen tegen een arrest waardoor zij in hun rechten worden geschaad, terwijl zij niet zijn gehoord. Een dergelijke bepaling is niet verenigbaar met het beginsel van rechtszekerheid in gedingen tussen particulieren, en moet dus niet gelden voor het Gemeenschapsoctrooigerecht. Wanneer een arrest van dit gerecht in kracht van gewijsde is gegaan en er dus geen beroep meer mogelijk is, mag het ook niet meer mogelijk zijn de zaak te heropenen, behalve in het zeer zeldzame geval van een herziening krachtens artikel 44 van het statuut en artikel 17 van bijlage II bij het statuut in het geval van een fundamentele procedurele fout of een misdrijf. In alle andere gevallen moeten de partijen kunnen bouwen op een in kracht van gewijsde gegaan arrest. Bovendien komt een situatie als beschreven in artikel 42 maar zelden voor omdat de arresten van het Gemeenschapsoctrooigerecht alleen gevolgen hebben voor de bij de zaak betrokken partijen, die gebonden zijn door het arrest. Derden zouden alleen indirect kunnen worden getroffen wanneer het gaat om rechten in verband met een octrooi dat nietig is verklaard. Voor deze gevallen moet het reglement voor de procesvoering passende bepalingen bevatten om ervoor te zorgen dat waar nodig al voordat een arrest wordt gewezen, rekening wordt gehouden met de belangen van derden. Zo zouden bijvoorbeeld in het geval van een licentie van rechtswege de rechthebbende en de licentiehouder samen moeten worden gedagvaard, terwijl men in het geval van een eenvoudige dwanglicentie de gevolgen van een nietigverklaring in een procedure tegen de rechthebbende kan laten afhangen van de juridische band tussen de rechthebbende en de licentiehouder.

Artikel 43 van het statuut, dat betrekking heeft op een speciale procedure waarbij de betekenis of de strekking van een arrest kan worden uitgelegd, lijkt niet geschikt voor geschillen tussen particulieren en moet derhalve bij het Gemeenschapsoctrooigerecht niet worden toegepast. De door het Gemeenschapsoctrooigerecht gehonoreerde vorderingen moeten duidelijk zijn en zodanig dat ze direct uitvoerbaar zijn zonder dat dit gerecht ze nog eens moet uitleggen. Bovendien zou de bepaling ten onrechte kunnen leiden tot de opvatting dat het Gemeenschapsoctrooigerecht zich het recht voorbehoudt zijn arresten nog eens te kunnen uitleggen. Bij de tenuitvoerlegging, die volgens de artikelen 244 en 256 van het EG-Verdrag overeenkomstig het nationale recht geschiedt, zal de bevoegde autoriteit de bepalingen van het arrest evenwel moeten toepassen en daarbij bijvoorbeeld een beslissing moeten nemen over de vraag of het gelasten een inbreuk op een octrooi stop te zetten zich ook uitstrekt tot een product waarin de uitvinding verwerkt is. Wanneer de verweerder deze bepalingen bij de tenuitvoerlegging van het arrest systematisch zou toepassen, zou hierdoor een verlamming van het Gemeenschapsoctrooigerecht dreigen.

Artikel 44 van het statuut, waarbij herziening van een arrest mogelijk wordt gemaakt op grond van een nieuw feit dat voor de uitspraak van het arrest onbekend was, lijkt onverenigbaar met het beginsel van de rechtszekerheid in geschillen tussen particulieren. Bijgevolg worden in artikel 17 van bijlage II bij het statuut wijzigingen voorgesteld, waarbij herziening wordt beperkt tot gevallen waarin een fundamentele procedurele fout of een misdrijf tijdens de procedure tot het arrest leidde.

Ten slotte zijn de artikelen 45 (termijnen) en 46 (verjaring van de aansprakelijkheid tegen de Gemeenschappen) van het statuut ook van toepassing voor het Gemeenschapsoctrooigerecht.

In de eerste zin van de tweede alinea van dit artikel wordt bepaald dat nadere bepalingen over de procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht zullen worden neergelegd in het reglement voor de procesvoering, dat ingevolge artikel 225 A, vijfde alinea, van het EG-Verdrag door het Gemeenschapsoctrooigerecht wordt vastgesteld in overleg met het Hof van Justitie en met goedkeuring van de Raad. Ingevolge de tweede zin kan het reglement voor de procesvoering afwijken van artikel 40 (voeging) wanneer dat wegens de bijzonderheden van de geschillen tussen particulieren over Gemeenschapsoctrooien noodzakelijk is. Artikel 53, tweede alinea, van het statuut bevat een soortgelijke bepaling voor het Gerecht van eerste aanleg.

Artikel 11 van bijlage II bij het statuut - Europees octrooigemachtigde

Dit artikel bevat aanpassingen van artikel 19 van het statuut over de vertegenwoordiging voor het Hof met betrekking tot de procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht. Bij octrooigeschillen is inzicht in technologische vraagstukken van belang voor een juridisch deugdelijke beslissing. Technische expertise is niet alleen vereist bij het Gemeenschapsoctrooigerecht, dat hiervoor de toegevoegde rapporteurs heeft, maar ook bij de partijen.

De eerste en tweede alinea erkennen de belangrijke rol van de technische deskundigen voor de partijen door de Europees octrooigemachtigde pleitrecht voor het Gemeenschapsoctrooigerecht te verlenen. Een verwijzing naar de lijst die het Europees Octrooibureau met het oog op de juridische vertegenwoordiging voor dit bureau bijhoudt, zorgt voor goede, uniforme normen waaraan gekwalificeerde personen met het oog op een efficiënte procesvoering moeten voldoen.

In de derde alinea wordt bepaald dat artikel 19, vijfde en zesde alinea, van het statuut van toepassing is op de Europees octrooigemachtigde. Wanneer deze voor het Gemeenschapsoctrooigerecht verschijnt, geniet hij de nodige rechten en waarborgen, en bezit het Gemeenschapsoctrooigerecht overeenkomstig het reglement voor de procesvoering de bevoegdheden die ter zake gewoonlijk aan gerechtshoven en rechtbanken worden toegekend.

Artikel 12 van bijlage II bij het statuut - Mondelinge en schriftelijke behandeling

In dit artikel wordt artikel 20 van het statuut over de mondelinge en schriftelijke behandeling aangepast voor de procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht.

Voorgesteld wordt artikel 20, vierde alinea, over de mondelinge behandeling anders te formuleren. De verplichting het rapport van de rechter-rapporteur voor te lezen lijkt te weinig flexibel voor een normale procedure voor een onderzoeksrechter, en moet worden vervangen door een "presentatie van de belangrijkste kenmerken van de zaak". Aangezien de bewoordingen van artikel 20, vierde alinea, van het statuut niet toestaan dat het Gemeenschapsoctrooigerecht een Europees octrooigemachtigde hoort, zoals wordt voorgesteld in artikel 11 van bijlage II bij het statuut, moet deze tekst worden vervangen door het algemenere "het horen van de partijen". Degenen die het woord tot het gerecht mogen richten, hoeven niet, zoals in artikel 20, vierde alinea, van het statuut gebeurt, te worden opgesomd; een goede juridische vertegenwoordiging moet hierbij het uitgangspunt zijn. Ten slotte wordt het horen van getuigen en deskundigen vervangen door het meer algemene "onderzoek van het bewijsmateriaal".

Omdat de advocaat-generaal niet deelneemt aan de procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht, is artikel 20, vijfde alinea, van het statuut voor dit gerecht overbodig. In plaats daarvan wordt een bepaling voorgesteld die het mogelijk maakt om in geschikte gevallen over te stappen op een schriftelijke behandeling. Artikel 20, eerste alinea, van het statuut bevat het belangrijke beginsel dat zaken pas worden beslist na een mondelinge behandeling. Bij sommige zaken lijkt een mondelinge behandeling niet zinvol, bijvoorbeeld bij eenvoudige zaken waarin de feiten niet worden aangevochten of waarin de verweerder de vorderingen van de eiser aanvaardt. Bij dergelijke zaken moet het mogelijk zijn van het beginsel van een mondelinge behandeling af te wijken en bij wijze van uitzondering een zaak in een schriftelijke behandeling af te doen. Daarom moet het Gemeenschapsoctrooigerecht de mogelijkheid hebben om, nadat de partijen zijn gehoord en in overeenstemming met het reglement voor de procesvoering, af te zien van de mondelinge behandeling.

Ten slotte is er een machtigingsclausule nodig om het gebruik van technische hulpmiddelen bij de schriftelijke en mondelinge behandeling voor het Gemeenschapsoctrooigerecht mogelijk te maken. Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om de indiening van documenten tijdens de schriftelijke behandeling of een videoconferentie bij de mondelinge behandeling. De delen van de procedure die langs elektronische weg kunnen worden afgehandeld en de voorwaarden waaronder dit mogelijk is, moeten worden gespecificeerd in het reglement voor de procesvoering. De praktijk zal uitwijzen wanneer, in welke mate en onder welke voorwaarden elektronische hulpmiddelen mogen worden gebruikt. Bovendien ontwikkelt de technologie zich voortdurend, waardoor het reglement voor de procesvoering het meest geschikt is om, door de procedure waar nodig te wijzigen, de ontwikkeling van de technologische mogelijkheden bij te houden.

Artikel 13 van bijlage II bij het statuut - Bewijsvoering

De eerste alinea van artikel 24 van het statuut bevat de verplichting voor de partijen de stukken over te leggen en de inlichtingen te verstrekken die het Hof wenselijk acht. Deze verplichting lijkt te ruim voor geschillen tussen particulieren en moet derhalve voor het Gemeenschapsoctrooigerecht in een engere zin worden toegepast. In beginsel moet elke partij in een geschil tussen particulieren het nodige bewijs aanvoeren om zijn aangevochten aanspraak te staven. Onder speciale omstandigheden lijkt het evenwel gerechtvaardigd de wederpartij te verplichten bewijsmateriaal aan de andere partij over te leggen. Een redelijk evenwicht tussen de belangen van de partijen lijkt te vinden te zijn in artikel 43, eerste alinea, van de Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom (TRIP's-Overeenkomst) van 15 april 1994, waar het gaat om het geval dat een partij ter onderbouwing van haar vorderingen redelijkerwijs beschikbaar bewijsmateriaal heeft overgelegd en voor de staving van haar vorderingen bewijsmateriaal heeft genoemd dat zich in handen van de wederpartij bevindt. In een dergelijk geval kan het Gemeenschapsoctrooigerecht gelasten dat de wederpartij dat bewijsmateriaal overlegt, behoudens de bescherming van vertrouwelijke gegevens.

Artikel 14 van bijlage II bij het statuut - Voorlopige maatregelen en maatregelen ter bescherming van bewijsmateriaal

Dit artikel bevat speciale bepalingen over voorlopige maatregelen en maatregelen ter bescherming van bewijsmateriaal.

De eerste alinea heeft betrekking op de voorlopige maatregelen die het Hof ingevolge artikel 243 van het EG-Verdrag in zaken die bij dit college aanhangig zijn, kan gelasten. Deze bepaling, die ook op het Gemeenschapsoctrooigerecht van toepassing is (zie artikel 5 van dit besluit), voorziet niet in het gelasten van voorlopige maatregelen voordat de procedure ten gronde aanhangig is gemaakt. Bij octrooigeschillen bestaat echter behoefte aan een dergelijke mogelijkheid, bijvoorbeeld wanneer het al voor het begin van de procedure ten gronde nodig lijkt staking van een inbreuk te gelasten. Ook artikel 50, lid 6, van de TRIP's-Overeenkomst gaat uit van de mogelijkheid om al voor het verzoek om de procedure ten gronde voorlopige maatregelen te gelasten. Dit artikel maakt daarom gebruik van de mogelijkheid die artikel 225 A, zesde alinea, van het EG-Verdrag biedt om voor rechterlijke kamers van de bepalingen van het EG-Verdrag over het Hof van Justitie af te wijken. Voorgesteld wordt het gelasten van voorlopige maatregelen niet afhankelijk te stellen van de vraag of de bodemprocedure al bij het Gemeenschapsoctrooigerecht aanhangig is gemaakt.

De tweede alinea heeft betrekking op maatregelen ter bescherming van bewijsmateriaal, waarbij het mogelijk is om ingeval van een feitelijke of dreigende inbreuk machtiging te verlenen voor hetzij een gedetailleerde beschrijving, hetzij de inbeslagname van de inbreuk makende goederen en de hierop betrekking hebbende documenten. De maatregel die in het octrooirecht bekend staat als Anton Piller Order of procédure de saisie-contrefaçon (beslag namaakproducten) is een aanvulling op de in artikel 13 van bijlage II bij het statuut neergelegde verplichting van de partijen om bewijsmateriaal over te leggen. Het is een waardevol instrument gebleken voor de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten en is daarom opgenomen in artikel 8 van het voorstel van de Commissie van 30 januari 2003 voor een richtlijn betreffende de maatregelen en procedures om de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten te waarborgen [COM (2003) 46 def.].

In de derde alinea wordt bepaald dat de verweerder een passende vergoeding moet krijgen wanneer een voorlopige maatregel of een maatregel ter bescherming van bewijsmateriaal wordt ingetrokken. Voorlopige maatregelen en maatregelen ter bescherming van bewijsmateriaal kunnen grote economische gevolgen hebben voor de partij tegen wie ze zijn gericht. Men mag voorts niet uit het oog verliezen dat dergelijke beschikkingen gegeven worden in een summiere procedure uit hoofde van artikel 39 van het statuut en artikel 15 van bijlage II bij het statuut en in een fase waarin de rechter nog geen kennis heeft van alle feiten en bewijzen die hij nodig heeft om een eindbeslissing te kunnen geven. Met het oog op een goed evenwicht tussen de legitieme belangen van de partijen is het daarom nodig dat degene die om een voorlopige maatregel of een maatregel ter bescherming van bewijsmateriaal heeft verzocht, verplicht wordt de wederpartij een vergoeding voor de door de maatregel toegebrachte schade te geven wanneer een maatregel in de hierboven genoemde situaties geen stand houdt. Een dergelijke vordering is ook te vinden in artikel 50, lid 7, van de TRIP's-Overeenkomst voor voorlopige maatregelen en, voor beide maatregelen, in de artikelen 8, lid 3, en 10, lid 5, van het voorstel van de Commissie van 30 januari 2003 voor een richtlijn betreffende de maatregelen en procedures om de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten te waarborgen.

Artikel 15 van bijlage II bij het statuut - Speciale beschikkingen

Dit artikel bevat wijzigingen van artikel 39 van het statuut over voorlopige maatregelen en maatregelen tot schorsing van de gedwongen tenuitvoerlegging. Op grond van dit artikel kan in het reglement voor de procesvoering worden voorzien in een summiere procedure voor deze gevallen, die kan afwijken van de bepalingen in het statuut. In deze bepaling wordt rekening gehouden met de bijzondere situatie en de urgentie van de desbetreffende maatregelen, waardoor het in voorkomend geval gerechtvaardigd is van de regels ten aanzien van de bodemprocedure af te wijken. Wat de procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht betreft, moeten maatregelen ter bescherming van bewijsmiddelen (artikel 14 van bijlage II bij het statuut) gezien hun aard en, meer nog, hun urgentie, ook in aanmerking komen om als speciale maatregelen in een summiere procedure te worden gelast.

Een tweede wijziging in de procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht betreft degene die bevoegd is deze beschikkingen te geven. Artikel 39 van het statuut geeft deze bevoegdheid aan de president van het Hof. Deze aanpak lijkt onvoldoende flexibel voor octrooigeschillen. De vraag of de gedwongen tenuitvoerlegging van een arrest moet worden opgeschort, is van geval tot geval verschillend en kan bijgevolg efficiënter worden behandeld door de kamer die het arrest wees of door een van haar rechters. Voorlopige maatregelen en maatregelen ter bescherming van bewijsmateriaal zullen bij octrooigeschillen ook vaak voorkomen, zodat ze beter kunnen worden behandeld door de kamer waar de bodemprocedure plaatsvindt of door een van haar rechters. Door de bevoegdheid voor het geven van beschikkingen in een summiere procedure in het reglement voor de procesvoering te regelen behoudt men de nodige flexibiliteit voor het vinden van de meest geschikte oplossing.

Artikel 16 van bijlage II bij het statuut - Bij verstek gewezen arresten

Dit artikel brengt wijzigingen aan in artikel 41 van het statuut over bij verstek gewezen arresten.

Artikel 41 van het statuut voorziet in de mogelijkheid van een bij verstek gewezen arrest wanneer een verwerende partij, ofschoon regelmatig in het geding geroepen, nalaat schriftelijke conclusies in te dienen. Voor geschillen tussen particulieren mag dit niet de enige situatie zijn waarin het Gemeenschapsoctrooigerecht een zaak door een bij verstek gewezen arrest kan beslissen. Een bij verstek gewezen arrest moet ook mogelijk zijn wanneer de verweerder bij de schriftelijke behandeling weliswaar conclusies indient, maar later, ofschoon regelmatig in het geding geroepen, bij de mondelinge behandeling niet verschijnt om zich te verdedigen. In deze situatie moet het Gemeenschapsoctrooigerecht een zaak door middel van een arrest bij verstek kunnen afdoen, tenzij de verweerder overeenkomstig artikel 41, tweede zin, van het statuut binnen een mand na betekening van het vonnis, verzet aantekent. Ten slotte moet een bij verstek gewezen arrest ook mogelijk zijn tegen de eiser wanneer deze, ofschoon regelmatig in het geding geroepen, bij de mondelinge behandeling niet verschijnt.

Artikel 17 van bijlage II bij het statuut - Herziening van een arrest

Artikel 44, eerste alinea, van het statuut bevat een bepaling over de herziening van een arrest die niet geschikt is voor een geschil tussen particulieren voor het Gemeenschapsoctrooigerecht. Artikel 44 biedt de mogelijkheid een in kracht van gewijsde gegaan arrest te herzien op grond van de ontdekking van een feit dat van beslissende invloed zou zijn geweest als het op het moment van het arrest bekend was geweest. Met het oog op de rechtszekerheid zijn dergelijke gronden ontoereikend voor een heropening van een zaak die een geschil tussen particulieren betreft. De partijen moeten op een arrest van het Gemeenschapsoctrooigerecht kunnen bouwen wanneer tegen dat arrest geen beroep meer mogelijk is, zelfs wanneer ten tijde van het arrest een feit dat van beslissende invloed zou zijn geweest, nog onbekend was. Zaken mogen alleen bij zeer hoge uitzondering worden heropend; dit moet beperkt blijven tot gevallen waarin een feit wordt ontdekt dat van beslissende invloed zou zijn geweest en dat aan de partij die herziening vraagt, onbekend was, en dan nog alleen als er sprake was van een fundamentele procedurele fout of van een handeling die in een in kracht van gewijsde gegaan arrest als strafbare inbreuk werd aangemerkt. Alleen in deze zeer uitzonderlijke gevallen is het gerechtvaardigd dat een in kracht van gewijsde gegaan arrest kan worden aangevochten.

Artikel 18 van bijlage II bij het statuut - Schikking

Een geschil tussen de partijen kan niet alleen door een arrest van het Gemeenschapsoctrooigerecht worden beslecht, maar ook door een schikking tussen de partijen voor het Gemeenschapsoctrooigerecht. Dit artikel bevat de rechtsgrond voor een gerechtelijke schikking, die de partijen op elk tijdstip in de loop van de procedure kunnen sluiten. Een schikking die door het Gemeenschapsoctrooigerecht wordt bevestigd, heeft twee belangrijke gevolgen: zij beëindigt de procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht en vormt een executoriale titel overeenkomstig de artikelen 244 en 256 van het EG-Verdrag wanneer een van de partijen zich niet aan de bepalingen van de schikking houdt. De tweede zin verduidelijkt dat een schikking de geldigheid van een Gemeenschapsoctrooi niet kan aantasten: hierop is alleen de wet van toepassing en er is geen sprake van partijautonomie. Natuurlijk staat het de partijen steeds vrij een schikking te treffen die een overeenkomst inhoudt waarbij afstand van het octrooi wordt gedaan of waarbij dit vrijwillig wordt beperkt.

Artikel 19 van bijlage II bij het statuut - Aan het verkeerde communautaire gerecht gerichte documenten

Artikel 54, eerste alinea, van het statuut betreft de verplichting van de griffiers van het Hof van Justitie en het Gerecht van eerste aanleg om aan een van hen gerichte documenten die bij vergissing bij de ander zijn neergelegd, door te zenden. De tweede alinea betreft het geval dat een zaak bij het Hof van Justitie of het Gerecht van eerste aanleg aanhangig wordt gemaakt terwijl het andere gerecht bevoegd is. In dat geval kan het gerecht waar de zaak aanhangig werd gemaakt, de zaak verwijzen naar het andere gerecht, dat zich dan niet onbevoegd kan verklaren. Beide bepalingen zijn van overeenkomstige toepassing met betrekking tot het Gemeenschapsoctrooigerecht.

Artikel 54, derde alinea, van het statuut, dat de mogelijkheid biedt de behandeling van een zaak te schorsen totdat het Hof van Justitie arrest heeft gewezen, behoeft enige wijzigingen en wordt afzonderlijk behandeld in artikel 20 van bijlage II bij het statuut.

Artikel 20 van bijlage II bij het statuut - Schorsing van de procedure

Dit artikel bevat voorschriften voor de schorsing van de procedure.

De eerste alinea heeft, evenals artikel 54, derde alinea, van het statuut voor het Gerecht van eerste aanleg, betrekking op situaties waarin het Gemeenschapsoctrooigerecht, de partijen gehoord, de procedure kan schorsen om te wachten tot een ander communautair gerecht arrest heeft gewezen. Het Gemeenschapsoctrooigerecht moet de mogelijkheid hebben de procedure te schorsen wanneer de relatie tussen de vragen die het zelf moet oplossen en die welke in een zaak voor het Hof van Justitie of het Gerecht van eerste aanleg aan de orde komen, groot genoeg is. Een schorsing van de procedure kan worden overwogen wanneer bij het Hof van Justitie een zaak aanhangig is die dezelfde vraag van uitlegging betreft, hetzij in de vorm van een prejudiciële vraag hetzij in het kader van een heroverweging overeenkomstig artikel 225, lid 2, van het EG-Verdrag. Verder kan een schorsing van de procedure worden overwogen wanneer het Gerecht van eerste aanleg een beslissing moet nemen over de geldigheid van hetzelfde Gemeenschapsoctrooi als dat waarop de procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht betrekking heeft. Onder deze omstandigheden moet een schorsing van de procedure worden overwogen met het oog op de uniformiteit van de rechtspraak en een efficiënte behandeling van de zaak.

In de tweede alinea wordt bepaald dat het Gemeenschapsoctrooigerecht de procedure kan schorsen wanneer een verzoek tot nietigverklaring bij hem aanhangig wordt gemaakt, terwijl bij het Europees Octrooibureau een verzetprocedure loopt. Het is niet de bedoeling dat de procedure automatisch wordt geschorst. Het Gemeenschapsoctrooigerecht moet hierover beslissen in het licht van de omstandigheden van de specifieke zaak. Het Gemeenschapsoctrooigerecht kan, de partijen gehoord, de procedure schorsen totdat een eindbeslissing over het verzet is gegeven. Zo'n eindbeslissing, waarvoor geen rechtsmiddel bij het Europees Octrooibureau meer openstaat, kan worden genomen door de oppositiekamer of, in geval van een beroep, door de kamer van beroep van het Europees Octrooibureau.

Artikel 21 van bijlage II bij het statuut - Mededeling van beslissingen

Dit artikel verklaart artikel 55 van het statuut, waarin wordt vastgesteld van welke beslissingen kennis moet worden gegeven en aan wie, met kleine wijzigingen van toepassing op het Gemeenschapsoctrooigerecht. De griffier moet alle partijen kennis geven van eindbeslissingen en beslissingen die de bodemprocedure slechts gedeeltelijk beslechten of die een einde maken aan het procesincident terzake van onbevoegdheid of niet-ontvankelijkheid. Lidstaten en instellingen van de Gemeenschappen die niet in de zaak zijn tussengekomen en er ook geen partij bij waren, wordt de eindbeslissing van het Gemeenschapsoctrooigerecht ter informatie alleen informeel toegezonden. Een volledige kennisgeving van alle beslissingen lijkt niet zinvol.

Artikel 22 van bijlage II bij het statuut - Tenuitvoerlegging van beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht.

Dit artikel betreft de tenuitvoerlegging van beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht.

De eerste alinea bevat twee beginselen betreffende de uitvoerbaarheid van beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht. Beslissingen van dit gerecht vormen altijd executoriale titel indien er geen beroep meer mogelijk is. De gedwongen tenuitvoerlegging kan beginnen wanneer de beslissing van het Gemeenschapsoctrooigerecht in kracht van gewijsde is gegaan. Bijgevolg moet een beroep tegen zo'n beslissing, die daardoor niet in kracht van gewijsde gaat, een schorsende werking hebben voor de uitvoerbaarheid ervan. Een partij die een zaak in eerste aanleg heeft gewonnen, kan er evenwel een legitiem belang bij hebben om te beginnen met de tenuitvoerlegging van een beslissing, ook al gaat de wederpartij ertegen in beroep. Uitstel van iedere vorm van tenuitvoerlegging tot na de beslissing in hoger beroep kan de waarde van de procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht sterk verminderen, aangezien een effectieve remedie dan wellicht pas mogelijk is wanneer de betrokken partij niet meer het economisch voordeel kan halen dat de procedure moest veiligstellen. Bovendien mag niet worden vergeten dat het Gemeenschapsoctrooigerecht de zaak pas na een grondig onderzoek zal hebben beslist. Anderzijds zijn er, wanneer de tenuitvoerlegging wordt toegestaan voordat de beslissing in kracht van gewijsde is gegaan, waarborgen nodig om de partij tegen wie de tenuitvoerlegging is gericht, goed tegen schade te beschermen als de beslissing in hoger beroep geen stand houdt. Dit artikel biedt een evenwicht tussen deze belangen van de betrokken partijen, want het biedt het Gemeenschapsoctrooigerecht de mogelijkheid zijn beslissingen uitvoerbaar te verklaren op voorwaarde dat een zekerheid wordt gesteld. Wanneer het Gemeenschapsoctrooigerecht de tenuitvoerlegging afhankelijk maakt van het stellen van een zekerheid, kan de verweerder die succesvol in beroep gaat tegen een beslissing in eerste instantie die te zijnen nadele ten uitvoer is gelegd, zo nodig bijvoorbeeld een betaald bedrag uit de zekerheid terughalen wanneer de wederpartij intussen insolvent is geworden. Het Gemeenschapsoctrooigerecht moet in de praktijk vaststellen in welke gevallen geen zekerheid hoeft te worden gesteld. Dit zou bijvoorbeeld het geval kunnen zijn bij een bij verstek gewezen arrest, wanneer de partij tegen wie de beslissing gericht is, ofschoon regelmatig in het geding geroepen, niet verschenen is of wanneer een partij een vordering heeft geaccepteerd.

In de tweede alinea wordt het mechanisme voor de tenuitvoerlegging van beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht vereenvoudigd. Krachtens artikel 225 A, zesde alinea, van het EG-Verdrag zijn op de tenuitvoerlegging van beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht de artikelen 244 en 256 van het EG-Verdrag van toepassing tenzij in het besluit tot instelling van het Gemeenschapsoctrooigerecht iets anders is bepaald. Ingevolge artikel 256 van het EG-Verdrag geschiedt de tenuitvoerlegging volgens de bepalingen van burgerlijke rechtsvordering die van kracht zijn in de staat op het grondgebied waarvan zij plaatsvindt. Om de tenuitvoerleggingsprocedure te kunnen beginnen moet de hiertoe door de lidstaat aangewezen nationale autoriteit een formule van tenuitvoerlegging aanbrengen. Hiertoe mag zij alleen de authenticiteit van de beslissing verifiëren. Ook al is de rol van de nationale autoriteit in dit verband al beperkt tot een formele controle van de authenticiteit van de ten uitvoer te leggen beslissing, toch lijkt dit nodig noch passend voor de tenuitvoerlegging van beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht. Dit is zelf de eerstaangewezene om de authenticiteit van de ten uitvoer te leggen beslissing te certificeren. Een speciale procedure om van een nationale autoriteit een formule van tenuitvoerlegging te krijgen zou de tenuitvoerlegging onnodig vertragen en met name problematisch zijn voor de tenuitvoerlegging van voorlopige maatregelen die gezien hun aard een snelle actie vereisen, soms zelfs binnen uren. Daarom wordt voorgesteld dat het Gemeenschapsoctrooigerecht zelf de formule van tenuitvoerlegging aanbrengt, waarna een partij de beslissing direct volgens de nationale bepalingen van burgerlijke rechtsvordering ten uitvoer kan leggen. Volgens de tweede alinea zijn beslissingen ook direct uitvoerbaar tegen lidstaten. Lidstaten kunnen evenals om het even welke andere persoon of rechtspersoon partij zijn bij een geding voor het Gemeenschapsoctrooigerecht. Zij kunnen een Gemeenschapsoctrooi krijgen en ook kunnen andere rechthebbenden een inbreukprocedure tegen hen beginnen. Bijgevolg moeten beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht tegen hen ten uitvoer kunnen worden gelegd.

De derde alinea bevat nog een specifiek aspect van de tenuitvoerlegging van beslissingen van het Gemeenschapsoctrooigerecht. Beslissingen waarbij de verweerder wordt gelast op een bepaalde manier te handelen of zich van bepaalde handelingen te onthouden, kunnen ten uitvoer worden gelegd door het opleggen van een dwangsom in geval van niet-naleving van de bepalingen van de beslissing. Het Gemeenschapsoctrooigerecht moet zelf een dwangsom kunnen opleggen wanneer zijn beslissingen of beschikkingen niet worden nageleefd. Indien het Gemeenschapsoctrooigerecht een verweerder bijvoorbeeld gelast een inbreuk stop te zetten, moet het tezelfdertijd kunnen gelasten dat niet-naleving wordt bestraft met de verplichting tot betaling van een bepaald geldbedrag. Indien men zich hiervoor tot de nationale rechter moet wenden, kan kostbare tijd verloren gaan om ervoor te zorgen dat de beslissing van het Gemeenschapsoctrooigerecht wordt nageleefd. Het Gemeenschapsoctrooigerecht kan gelasten dat eenmalig een bedrag moet worden betaald wanneer geen gevolg wordt gegeven aan de beslissing van het gerecht. Maar het kan ook een periodieke boete opleggen waarbij de boetes afhankelijk zijn van door het gerecht te specificeren omstandigheden, bijvoorbeeld elke keer dat de beslissing van het gerecht niet wordt nagekomen, of niet-nakoming binnen een bepaalde periode. De boete moet evenredig zijn met het belang van de na te leven beschikking en mag in geen geval een bedrag van EUR 50 000 overschrijden.

Artikel 23 van bijlage II bij het statuut - Proceskosten

Bij dit artikel worden proceskosten voor procedures voor het Gemeenschapsoctrooigerecht ingevoerd.

De eerste alinea bevat het beginsel dat voor procedures voor het Gemeenschapsoctrooigerecht passende proceskosten in rekening worden gebracht. Terwijl procedures voor het Hof van Justitie en het Gerecht van eerste aanleg gratis zijn, lijkt het passend om voor gedingen over het Gemeenschapsoctrooi een passende bijdrage aan de kosten van het Gemeenschapsoctrooigerecht te verlangen. Voor dit gerecht maken partijen hun geschillen over hun subjectieve particuliere rechten aanhangig. De kosten van zo'n geschil tussen particulieren mogen niet worden afgewenteld op het publiek.

De tweede alinea betreft de vaststelling van een tarief; dit omvat zowel de verschillende soorten kosten als het in rekening te brengen bedrag. De Raad stelt met gekwalificeerde meerderheid op voorstel van de Commissie en na raadpleging van het Europees Parlement en het Hof van Justitie, dan wel op verzoek van het Hof van Justitie en na raadpleging van het Europees Parlement en de Commissie het tarief vast. Bij het in rekening te brengen bedrag moet een goed evenwicht worden gevonden tussen het beginsel van een eerlijke rechtsbedeling en een passende bijdrage van de partijen voor de diensten die de communautaire octrooirechter verleent. Enerzijds betekent dit dat de kosten niet zo hoog mogen zijn dat ze een afschrikwekkende werking hebben en de handhaving van Gemeenschapsoctrooien buitensporig duur zou worden. Ook voor de verweerder, en met name voor het MKB, mag het gevaar voor het Gemeenschapsoctrooigerecht te worden gedaagd geen financiële dreiging zijn die hem ertoe brengt liever toe te geven dan een oplossing voor een geschil te zoeken. Anderzijds moeten de partijen een redelijk deel van de kosten die hun geschil veroorzaakt, zelf dragen. Naast een evenwichtig tarief moet in het reglement voor de procesvoering worden voorzien in rechtsbijstand voor partijen die de kosten niet kunnen dragen; deze bepaling komt ook voor in artikel 76 van het reglement voor de procesvoering van het Hof van Justitie en artikel 94 e.v. van het reglement voor de procesvoering van het Gerecht van eerste aanleg.

In de derde alinea wordt gezegd dat de proceskosten vooraf moeten worden betaald en dat een partij die de voorgeschreven proceskosten niet betaalt, van verdere deelname aan de procedure kan worden uitgesloten. De partijen betalen het volgens het tarief verschuldigde bedrag voordat het Gemeenschapsoctrooigerecht actie onderneemt. Hierdoor wordt gewaarborgd dat het Gemeenschapsoctrooigerecht de proceskosten ontvangt zonder dat het onnodig middelen moet besteden aan de inning ervan, eventueel ook bij partijen buiten de EU. Het Gemeenschapsoctrooigerecht geeft een beslissing ten aanzien van de proceskosten in overeenstemming met artikel 38 van het statuut en de bepalingen ter zake in het reglement voor de procesvoering, dat uitvoerige bepalingen zal bevatten over de partij die uiteindelijk de proceskosten zal moeten betalen (vgl. voor het Hof van Justitie artikel 69 e.v. en voor het Gerecht van eerste aanleg artikel 87 e.v. van hun respectieve reglement voor de procesvoering). Een partij die een zaak wint en die de proceskosten vooruitbetaald had, kan deze dan van de verliezende partij terugvorderen. Ten slotte zij opgemerkt dat het Gemeenschapsoctrooigerecht partijen van verdere deelname aan de procedure "kan" uitsluiten. Dit biedt het gerecht de mogelijkheid een praktijk te ontwikkelen waarbij de proceskosten onder bepaalde voorwaarden en bij wijze van uitzondering niet hoeven te worden vooruitbetaald, zoals bij urgente voorlopige maatregelen waardoor er geen tijd genoeg is om de proceskosten vooruit te betalen.

Artikel 24 van bijlage II bij het statuut - Terechtzittingen in de lidstaten

Dit artikel verduidelijkt dat het Gemeenschapsoctrooigerecht terechtzittingen kan houden in een andere lidstaat dan die waar het is gevestigd, zoals de Raad in zijn gemeenschappelijke politieke benadering van 3 maart 2003 is overeengekomen. Het Gemeenschapsoctrooigerecht moet van geval tot geval een beslissing nemen over de zin van zo'n terechtzitting.

Artikel 25 van bijlage II bij het statuut - Procestaal

Dit artikel bevat de beginselen betreffende de procestaal voor het Gemeenschapsoctrooigerecht.

Ingevolge de eerste alinea vinden procedures voor het Gemeenschapsoctrooigerecht plaats in de officiële EU-taal van de lidstaat waar de verweerder zijn woonplaats heeft, dan wel, wanneer een lidstaat twee of meer officiële EU-talen heeft, naar keuze van de verweerder in een van deze talen. Dit beginsel, dat ook voorkomt in de gemeenschappelijke politieke benadering van 3 maart 2003, moet ervoor zorgen dat een in de EU woonachtige verweerder die met de vorderingen van een eiser wordt geconfronteerd, zich kan verdedigen in een taal die hij kent of die hij geacht wordt te kennen. Aangezien de woonplaats van de verweerder gewoonlijk zonder grote problemen kan worden vastgesteld, draagt deze regel zeker bij aan de rechtszekerheid van de eiser. Wanneer de verweerder evenwel niet in een lidstaat woonachtig is, vindt de procedure voor het Gemeenschapsoctrooigerecht plaats in de officiële EU-taal waarin het octrooi was verleend. Deze bepaling bevat een duidelijke regel voor alle andere mogelijke situaties waarbij de verweerder in een derde staat woonachtig is.

De tweede alinea bepaalt, overeenkomstig de gemeenschappelijke politieke benadering van de Raad van 3 maart 2003, dat op verzoek van de partijen en met instemming van het Gemeenschapsoctrooigerecht iedere officiële EU-taal als procestaal kan worden gekozen, zodat rekening kan worden gehouden met hun respectieve situatie. Een overeenkomst van de partijen ter zake is bijvoorbeeld waarschijnlijk wanneer de verweerder weliswaar niet in dezelfde l