[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 22.06.2006

COM(2006) 323 definitief

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Over de activiteiten von de Europese Investeringsbank in het kader van de mandaten voor leningen in derde landen en over toekomstvooruitzichten {SEC(2006) 789}{SEC(2006) 790}

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Over de activiteiten von de Europese Investeringsbank in het kader van de mandaten voor leningen in derde landen en over toekomstvooruitzichten

Inhoudsopgave

1. Inleiding 3

2. Resultaten 3

2.1. Leningvolume 3

2.2. Vergelijking tussen de rol van de EIB in de verschillende regio's en die van andere IFI's 5

2.3. Samenwerking met communautaire programma's en andere financiële instellingen 6

2.4. Geboekte vooruitgang op het gebied van risicodeling 7

2.5. Toegevoegde waarde van de EIB 9

3. Krachtlijnen voor toekomstige activiteiten 9

3.1. Regionale plafonds 9

3.2. Reservemandaat 11

3.3. Dekking van de garantie 11

3.4. Geografische dekking 12

3.5. Samenhang met EU-beleid 13

3.6. Samenwerking met andere IFI's 13

3.7. Rapportage en financiële verslaggeving 14

Inleiding

Dit verslag wordt bij het Europees Parlement en de Raad ingediend overeenkomstig artikel 2 van Besluit 2000/24/EG van de Raad van 22 december 1999, als gewijzigd (hierna "het besluit" genoemd), waarin het volgende wordt bepaald: "Uiterlijk op 31 juli 2006 brengt de Commissie verslag uit over de toepassing van dit besluit."

De garanties die de Gemeenschap uit hoofde van het besluit verleent, worden gedekt door een Garantiefonds, ingesteld bij Verordening (EG, Euratom) nr. 2728/94 van de Raad van 31 oktober 1994, als gewijzigd. Op 5 april 2005 heeft de Commissie een voorstel tot wijziging van bovengenoemde verordening van de Raad ingediend.

Dit verslag bevat twee delen. In het eerste deel wordt een overzicht gegeven van de resultaten die de Europese Investeringsbank (hierna "de EIB" of "de Bank" genoemd) in het kader van het lopende mandaat heeft geboekt. In het tweede deel worden de krachtlijnen voor de toekomstige activiteiten geschetst. Bij dit verslag zijn twee werkdocumenten van de diensten van de Commissie gevoegd: in het ene worden de regionale vooruitzichten behandeld (SEC(2006) 790, bijlage 1) en in het andere is een gedetailleerde evaluatie van het lopende mandaat opgenomen (SEC(2006) 789, bijlage 2).

Samen met dit verslag dient de Commissie een voorstel voor een besluit van de Raad tot vernieuwing van de externe mandaten van de EIB in (COM(2006) 324), waarin rekening is gehouden met de krachtlijnen die in dit verslag worden geschetst.

Resultaten

Het EIB-mandaat, zoals dat in het besluit is omschreven, bestaat erin de beleidsdoelstellingen van de Commissie te ondersteunen via de financiering van concrete investeringsprojecten. Er werd bij de Bank op aangedrongen om de coördinatie met de overige financiële instrumenten van de Gemeenschap te verbeteren en regelmatig met de Commissie overleg te plegen om de coördinatie van de prioriteiten en activiteiten in de betrokken landen te waarborgen. De Bank werd tevens verzocht ernaar te streven het commerciële risico op 30% van haar leningen via een risicodelingsregeling door andere dan overheidsgaranties te dekken. In dit deel wordt in het kort uiteengezet hoe de Bank deze doelstellingen heeft verwezenlijkt. Daarbij wordt met name nader ingegaan op het leningvolume, de coördinatie met communautaire instrumenten en met andere internationale financiële instellingen (IFI's) en de geboekte vooruitgang op het gebied van risicodeling. Tevens wordt de toegevoegde waarde van de activiteiten van de Bank belicht. Zoals reeds gezegd, is in bijlage 2 een gedetailleerde evaluatie opgenomen.

Leningvolume

Wat de lopende externe mandaten betreft, blijkt uit tabel 1 dat de ondertekende leningsovereenkomsten per 31 december 2005 (dat wil zeggen na ongeveer 85% van de duur van de leningsmandaten) 87% van het totale leningplafond van 20 660 miljoen EUR vertegenwoordigden, maar dat er sprake was van aanzienlijke verschillen per regio. De tabel bevat de verrichtingen in het kader van het "algemene mandaat"[1], het "mandaat voor milieuprojecten in het kader van de Noordelijke Dimensie/Rusland" (MPND)[2] en het "mandaat voor Rusland, Oekraïne, Moldavië en Belarus (Rusland/WNOS) [3].

Tabel 1: Ondertekende leningsovereenkomsten per 31 december 2005

Mandaat | Nieuwe leningen |

Regio | Plafond mln euro | Totaal mln euro | % van plafond | Aantal | Gemiddeld bedrag mln euro |

Zuidoostelijke buurlanden (ZOB) | 9 185 | 7 817 | 85 | 120 | 65 |

Middellandse-Zeelanden (MED) | 6 520 | 6 272[4] | 96 | 89 | 70 |

Azië en Latijns-Amerika (ALA) | 2 480 | 1 942 | 78 | 44 | 44 |

Republiek Zuid-Afrika (RZA) | 825 | 757 | 92 | 14 | 54 |

Terra-programma voor de wederopbouw in door aardbevingen getroffen gebieden in Turkije (TERRA) | 600 | 600 | 100 | 5 | 120 |

Speciaal actieprogramma voor de douane-unie EG-Turkije (SAP Turkije) | 450 | 450 | 100 | 5 | 90 |

Noordelijke Dimensie/Rusland (MPND) | 100 | 85 | 85 | 3 | 28 |

Rusland, Oekraïne, Moldavië en Belarus (Rusland/WNOS) | 500 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Totaal | 20 660 | 17 923 | 87 | 280 | 64 |

De EIB verwacht in 2006 leningsovereenkomsten voor het saldo van de in het kader van de verschillende regionale plafonds beschikbare bedragen te ondertekenen, behalve wat het in mei 2005 afgelopen MPND-mandaat en het Rusland/WNIS-mandaat betreft: uit hoofde van deze mandaten zal naar verwachting 225 miljoen EUR worden toegezegd in 2006 en de rest in de eerste helft van 2007.

Uit de in bijlage 2 opgenomen gegevens per sector blijkt dat 35% van alle leningen naar de sector communicatie (vervoer en telecommunicatie) is gegaan. Ruim de helft van de leningen in deze sector werd toegekend in de ZOB-regio. De sector water en overige (zoals onder meer stadsherstel) was goed voor 20% van het geleende bedrag, waarbij de leningen gelijk waren verdeeld over de ZOB- en de MED-regio. De sector energie nam 19% van de tijdens de beschouwde periode toegekende leningen voor zijn rekening; het grootste deel daarvan is naar de MED-regio gegaan.

Vergelijking tussen de rol van de EIB in de verschillende regio's en die van andere IFI's

In onderstaande tabel worden de in 2005 door de EIB in de verschillende regio's toegekende leningen, met inbegrip van die voor eigen risico buiten de communautaire mandaten, vergeleken met de leningen van andere IFI's.

Tabel 2: Door de EIB en andere IFI's in 2005 toegezegde leningen (miljard euro)[5]

Regio | EIB | Wereld-bank[6] | IFC | EBWO | AfDB | ADB | IADB |

Turkije | 0,9 | 1,4 | 0,3 | - | - | - | - |

Westelijke Balkan | 0,5 | 0,3 | 0,2 | 0,4 | - | - | - |

Middellandse-Zeelanden | 1,3 | 0,5 | 0,1 | - | 0,7 | - | - |

Oost-Europa, zuidelijke Kaukasus en Rusland | 0,1 | 0,5 | 0,7 | 2,0 | - | <0,1 | - |

Centraal-Azië | - | 0,2 | <0,1 | 0,3 | - | 0,1 | - |

Azië (zonder Centraal-Azië en het Midden-Oosten)[7] | 0,6[8] | 6,3 | 1,2 | - | - | 4,5 | - |

Latijns-Amerika | 0,1 | 3,9 | 1,2 | - | - | - | 5,5 |

Zuid-Afrika | 0,1 | - | <0,1 | - | - | - | - |

IFC = Internationale Financieringsmaatschappij; EBWO = Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling;

AfDB = Afrikaanse Ontwikkelingsbank; ADB = Aziatische Ontwikkelingsbank; IADB = Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank.

Zoals blijkt uit bovenstaande tabel was de EIB in 2005 de belangrijkste speler in het Middellandse-Zeegebied en samen met de Wereldbank de meest actieve IFI in Turkije. In vergelijking met de activiteit van de overige IFI's was de rol van de EIB in de oostelijke buurlanden, Azië en Latijns-Amerika miniem, hetgeen toe te schrijven is aan de beperkte omvang van de respectieve mandaten.

Samenwerking met communautaire programma's en andere financiële instellingen

Gezien het soort projecten dat de Bank ondersteunt, komt medefinanciering vaak voor. Meestal is dat ook noodzakelijk, want de EIB financiert niet meer dan 50% van een project. Tabel 3 bevat gegevens over de uit hoofde van het mandaat gefinancierde projecten, waarbij naast de ontwikkelaars ook Gemeenschapsprogramma's of andere financiële instellingen tot de financiering bijdragen.

Tabel 3: Medefinanciering per 31 december 2005 (mln euro)

Regio | Kosten | EIB | PHARE/ ISPA | Multilaterale instellingen | Bilaterale en nationale instellingen | Andere |

ZOB | 9 344 | 3 214 | 1 122 | 1 330 | 881 | 2 797 |

MED | 9 041 | 2 787 | - | 1 292 | 1 182 | 3 780 |

ALA | 12 423 | 1 338 | - | 718 | 2 398 | 7 969 |

RZA[9] | 798 | 50 | - | - | 148 | 600 |

Turkije SAP | 96 | 40 | - | 51 | - | 5 |

TERRA | 1 286 | 450 | - | 308 | - | 528 |

TOTAAL | 32 988 | 7 879 | 1 122 | 3 699 | 4 609 | 15 679 |

De Bank beheert EU-begrotingsmiddelen die bestemd zijn voor verschillende soorten activiteiten in de pretoetredingslanden, de MED-regio en Zuid-Afrika. Alle leden van het Economisch en Financieel Comité hebben duidelijk te kennen gegeven dat een nauwere samenhang tussen EIB-leningen en steun uit de EU-begroting in de vorm van subsidies en technische bijstand bijzonder waardevol is[10]. Voorts heeft de EIB in het kader van de samenwerking met de overige IFI's tal van memoranda van overeenstemming of intentieverklaringen ondertekend, waardoor hetzij in specifieke regio's, hetzij met betrekking tot bepaalde projecten een kader voor samenwerking met het oog op de uitwisseling van informatie en de coördinatie van de werkzaamheden tot stand is gebracht. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de EU-begrotingsinstrumenten die door de Bank worden beheerd, alsook van de memoranda van overeenstemming die onlangs met de Commissie en de IfI's zijn ondertekend of waarover wordt onderhandeld.

Tabel 4: Lijst van EU-begrotingsinstrumenten en memoranda van overeenstemming

Regio | EU-begrotingsinstrumenten | Memoranda van overeen-stemming/intentieverklaringen en andere betrokken partijen |

Pretoetredings-landen | - Financieringsfaciliteit voor het MKB, infrastructuurfaciliteit voor gemeenten en financieringsfaciliteit voor gemeenten. In het kader van deze instrumenten worden EIB-leningen en EU-subsidies gecombineerd met de bedoeling financiële instellingen ertoe aan te moedigen hun leningsactiviteiten ten behoeve van het MKB en gemeentelijke investeringsprojecten op te voeren. - Rentesubsidies voor concrete projecten. - Technische bijstand via het Europees Bureau voor wederopbouw. | - Memoranda van overeenstemming met de Commissie, de EBWO, de Wereldbank, de IFC, de Nordic Investment Bank, de Nordic Environment Finance Corporation, de Ontwikkelingsbank van de Raad van Europa en de Zwarte Zee Handels- en ontwikkelingsbank. |

Middellandse-Zeelanden | - Technische bijstand bij de voorbereiding en uitvoering van projecten. - Risicokapitaalinvesteringen ter ondersteuning van lokale ondernemingen en van de ontwikkeling van lokale aandelenmarkten. - Rentesubsidies voor milieuprojecten. - Het trustfonds van de FEMIP, dat hoofdzakelijk middelen van de lidstaten bevat, concentreert zich op het in een vroeg stadium verstrekken van technische bijstand en risicokapitaal. | - Memorandum van overeenstemming met de Commissie en de Wereldbank. - Memorandum van overeenstemming met de Commissie en de AfDB. - Intentieverklaring met Europese ontwikkelingsbanken. - Intentieverklaring met Agence Française de Développement en Kreditanstalt für Wiederaufbau. |

Oost-Europa, zuidelijke Kaukasus en Rusland | - | - Commissie, EBWO, Wereldbank, Nordic Investment Bank, Zwarte Zee Handels- en ontwikkelingsbank. - Commissie, EBWO (bestrijkt ook Centraal-Azië - in onderhandeling). |

Azië | - | - ADB (in onderhandeling) |

Latijns-Amerika | - | - IADB. - Corp. Andina de Fomento (in onderhandeling). - Centraal-Amerikaanse Bank voor Economische Integratie (in onderhandeling). - Banco Nacional de Desenvolvimento Econômico e Social (in onderhandeling). |

Zuid-Afrika | - Risicokapitaalinvesteringen ter ondersteuning van lokale ondernemingen. | - |

Geboekte vooruitgang op het gebied van risicodeling

De huidige Gemeenschapsgarantie dekt alle kredietrisico's, tenzij er een risicodelingsregeling is getroffen. In dat geval dekt de Gemeenschapsgarantie alleen specifieke politieke risico's, terwijl niet-politieke risico's door de EIB moeten worden gedragen en beheerst. Het was de bedoeling dat het aandeel van de uit hoofde van het lopende mandaat toegekende leningen met risicodeling in de totale leningsportefeuille van de EIB 30% zou belopen.

Tabel 5 toont dat de Bank eind december 2005 een risicodelingsregeling had getroffen voor 16,7% van het uit hoofde van het mandaat geleende bedrag. De percentages lopen sterk uiteen per mandaatregio. Voor ALA is het doel van 30% al ruimschoots bereikt, maar voor ZOB, MED en RZA is het waarschijnlijk niet haalbaar. Wat de MED-regio betreft, is dit hoofdzakelijk toe te schrijven aan het feit dat lokale projectontwikkelaars moeilijk toegang krijgen tot buitenlandse (waaronder Europese) banken die bereid zijn een garantie te verlenen die op grond van de huidige EIB-richtsnoeren aanvaardbaar is voor de Bank. In het kader van de risicodelingsregeling is er geen beroep op de EU-garantie gedaan voor de dekking van politiek risico.

De meeste leningen die in de nieuwe lidstaten zijn verstrekt voordat deze tot de EU zijn toegetreden, zijn echter toegekend zonder EU-garantie in het kader van de pretoetredingsfaciliteit, die de EIB na de inwerkingtreding van het besluit heeft goedgekeurd. De Bank heeft inmiddels ook een mediterrane partnerschapsfaciliteit van 1 miljard EUR in het leven geroepen voor leningen in het Middellandse-Zeegebied en een lening van 500 miljoen EUR verstrekt voor de luchthaven van Beijing, beide zonder een EU-garantie. Om een volledig beeld te krijgen van de risicodeling tussen de EU-begroting en de EIB voor leningen in derde landen moet dus ook het volume aan niet-gegarandeerde leningen worden bekeken. Tabel 5 toont welke de gevolgen zijn van de indeling van de leningen uit hoofde van de pretoetredingsfaciliteit en de mediterrane partnerschapsfaciliteit, alsook die met specifieke toestemming op grond van artikel 18 bij de leningen met risicodeling uit hoofde van het mandaat.

Tabel 5: Risicodeling per 31 december 2005

Mandaat | Nieuwe leningen |

Regio | Plafond mln euro | Totaal mln euro | Risicodeling mln euro | Risicodeling, mandaat (%) | Risicodeling, mandaat en niet-mandaat (%) |

ZOB | 9 185 | 7 817 | 830 | 10,6 | 65,3 |

MED | 6 520 | 6 272 | 601 | 9,6 | 14,6 |

ALA | 2 480 | 1 942 | 1 463 | 75,3 | 80,4 |

RZA | 825 | 757 | 80 | 10,6 | 10,6 |

TERRA | 600 | 600 |

Turkije SAP | 450 | 450 |

Totaal EU-mandaat | 20 060 | 17 838 | 2 974 | 16,7 | 52,1 |

Pretoetredingsfaciliteit II | 14 000 | 12 304 | 12 304 |

Mediterrane partnerschaps- faciliteit | 1 000 | 364 | 364 |

Project op grond van artikel 18 | 500 | 500 |

Totaal buiten mandaat | 15 000 | 13 168 | 13 168 |

Totaal | 35 060 | 31 006 | 16 142 |

Toegevoegde waarde van de EIB

De statuten van de EIB dragen de Bank geen algemene taak op buiten de EU. Zij ontplooit haar externe activiteiten dan ook in het kader van specifieke mandaten ter ondersteuning van het EU-beleid zoals dat is geformuleerd in de strategiedocumenten van de Commissie en de Raad. In vergelijking met andere IFI's zet de EIB minder personeel in voor haar mandaten voor leningen in derde landen en wordt zij door potentiële debiteuren gezien als een gestroomlijnde en efficiënte kredietinstelling met nauwkeurig omschreven prioriteiten.

De deskundigheid en het comparatieve voordeel van de EIB hebben vooral betrekking op terreinen zoals infrastructuur, milieu en het MKB. Zij tracht haar technische en economische knowhow op deze terreinen door te geven aan projectontwikkelaars. Bovendien gaat de Bank over tot een rigoureuze controle van de projectvoorwaarden. Zo vergewist zij zich er met name van dat de milieu- en aanbestedingsnormen van de EU worden toegepast[11].

De projectvoorwaarden van de EIB hebben ook betrekking op andere belangrijke aspecten, zoals prijs- en tariefbeleid, verbetering van managementcapaciteiten, stopzetting van niet-rendabele activiteiten, productiviteitsdoelstellingen, afstoting van activa enz. Deze voorwaarden zijn opgenomen in de financieringsovereenkomsten en tijdens de uitvoering van een project wordt doorlopend gecontroleerd of zij in acht worden genomen. Ingeval de voorwaarden niet in acht worden genomen, kan de lening worden ingehouden of opgeschort. In het Middellandse-Zeegebied is de EIB steeds meer het accent gaan leggen op sectorale steun en hervormingen, mede dankzij de beschikbaarheid van fondsen voor het verlenen van technische bijstand bij de voorbereiding en uitvoering van projecten. Er zij op gewezen dat op EU-niveau de Commissie verantwoordelijk is voor de macro-economische bijstand en voorwaarden.

Daarbij komt nog dat de EIB de uit de Gemeenschapsgarantie voortvloeiende financiële voordelen en de aantrekkelijke financieringskosten van de Bank volledig aan de eindbegunstigden heeft doorgegeven in de vorm van concurrerende rentetarieven. Bovendien heeft de EIB leningen met een zeer lange looptijd verstrekt, die in deze landen doorgaans niet gemakkelijk te krijgen zijn. In vele gevallen heeft het feit dat de EIB een project steunt, ook een katalysatoreffect gehad op de deelneming van andere financiële partners. Voorts heeft de EIB in sommige landen haar fondsenwerving en leningcapaciteit in lokale munt uitgebreid, hetgeen tot de ontwikkeling van de lokale financiële en kapitaalmarkten heeft bijgedragen.

Krachtlijnen voor toekomstige activiteiten

Regionale plafonds

Het nieuwe mandaat zal voortbouwen op de reeds door de Bank geboekte resultaten en de geografische en sectorale reikwijdte van de activiteiten uitbreiden in overeenstemming met de nieuwe politieke prioriteiten van de EU. De voorzienbare toekomstige behoeften en de potentiële absorptiecapaciteiten lopen uiteen van regio tot regio. Bijlage 1 bij dit verslag bevat een analyse van de toekomstvooruitzichten in de diverse onder het mandaat vallende regio's en van de krachtlijnen voor de activiteiten die de EIB in de toekomst zal moeten ontplooien om aan de bovenbedoelde behoeften te voldoen. Deze analyse ondersteunt de Commissievoorstellen voor het nieuwe externe mandaat van de EIB.

In tabel 6 worden de in het kader van de mandaten geldende plafonds voor de periode 2000-2006 en de door de Commissie voorgestelde plafonds voor de periode 2007-2013 met elkaar vergeleken.

Tabel 6: Vergelijking tussen de lopende en voorgestelde EIB-mandaten

EU-BELEID / MANDAAT | 2000-2006 | 2007-2013 |

mrd euro | % | mrd euro | % |

Pretoetreding Pretoetredingslanden - waarvan pretoetredingslanden 2007-2013 Subtotaal | 10,2 5,2 10,2 | 49,5 % 25,2 % 49,5 % | 9,0 9,0 | 28,6 % 28,6 % |

Nabuurschap Middellandse-Zeelanden (*) Oost-Europa, zuidelijke Kaukasus en Rusland Subtotaal | 6,5 0,6 7,1 | 31,6 % 2,9 % 34,5 % | 10,0 5,0 15,0 | 31,7 % 15,9 % 47,6 % |

Economische en ontwikkelingssamenwerking |

Azië en Latijns-Amerika Azië Latijns-Amerika Subtotaal | 2,5 | 12,0 % | 2,0 4,0 6,0 | 6,3 % 12,7 % 19,0 % |

ACS – Zuid-Afrika Zuid-Afrika Subtotaal | 0,8 0,8 | 4,0 % 4,0 % | 1,5 1,5 | 4,8 % 4,8 % |

Totaal regionale mandaten | 20,7 | 100,0 % | 31,5 | 100,0 % |

Reservemandaat | 0,0 | 1,5 |

TOTAAL | 20,7 | 33,0 |

(*) De herstructurering van de mandaten naar aanleiding van de tussentijdse evaluatie van 2003 hield de facto een verhoging van het plafond voor de Middellandse-Zeelanden in aangezien Turkije niet langer viel onder het mediterrane mandaat maar onder dat voor de zuidoostelijke buurlanden.

Het totaalbedrag van 31,5 miljard EUR voor de regionale mandaten zou neerkomen op een reële verhoging met ongeveer 16%[12] over 7 jaar (of iets meer dan 2% per jaar). Zoals in bijlage 1 wordt gepreciseerd, is bij de vaststelling van de regionale plafonds rekening gehouden met de politieke prioriteiten van de EU en met de door de EIB geraamde absorptiecapaciteit.

Er zij op gewezen dat het nieuwe mandaat, anders dan de lopende mandaten, die een gefragmenteerde geografische werkingssfeer hebben, een algemene reikwijdte zal hebben en de drie deelgebieden van het externe beleid van de EU zal ondersteunen (pretoetreding, nabuurschap en economische en ontwikkelingssamenwerking). De omvang van de bedragen die voor de verschillende regio's zullen worden uitgetrokken, zal afhangen van het relatieve belang van de betrokken regio's in het kader van het externe beleid van de EU. De voor de verschillende mandaten voorgestelde plafonds houden naar schatting de volgende bedragen per hoofd in: pretoetreding: ± 100 EUR; nabuurschap en partnerschap: ± 40 EUR; economische en ontwikkelingssamenwerking: ± 2 EUR.

Reservemandaat

De wederopbouw na natuurrampen of conflicten en de ontwikkelingen in politiek/strategisch belangrijke landen kunnen in aanzienlijke extra financieringsbehoeften resulteren. Door de EIB gegarandeerde leningen kunnen daarbij een nuttige aanvulling vormen op steun uit de EG-begroting of daarmee op nuttige wijze worden gecombineerd om tot een tijdig en zichtbaar EU-optreden te komen. Bovendien kan het noodzakelijk blijken het EU-optreden op bepaalde sectoren en omstandigheden af te stemmen. De afgelopen paar jaren is het zeer moeilijk gebleken om snel grote hoeveelheden EIB-middelen te mobiliseren ter ondersteuning van dergelijke soorten activiteiten (bv. de tsunami en de Gazastrook en Westelijke Jordaanoever). Om te voorkomen dat de bestaande regionale plafonds als gevolg van dergelijke ontwikkelingen onder druk komen te staan en ervoor te zorgen dat, in voorkomend geval, EIB-middelen snel met begrotingsmiddelen kunnen worden gecombineerd, wordt derhalve voorgesteld in het kader van het algemene leningsmandaat een "reservemandaat" in te voeren zodat een eventueel EU-optreden makkelijker kan worden gepland en sneller kan verlopen.

Op het reservemandaat zal voornamelijk een beroep worden gedaan in geval van natuurrampen (zoals overstromingen, branden, aardbevingen, orkanen/tyfoons en tsunamis) of wederopbouw na conflicten. Het reservemandaat kan ook worden aangesproken om EIB-leningen te verstrekken in bepaalde, in politiek/strategisch opzicht voor de EU van belang zijnde landen of regio's die niet aan de nodige voorwaarden voldoen om onmiddellijk EIB-leningen te ontvangen, maar die daar op middellange termijn eventueel wel voor in aanmerking kunnen komen, met inbegrip van de landen waarvoor de sluiting van een samenwerkingsovereenkomst met de EU in de toekomst tot de mogelijkheden behoort. Gezien de ervaring uit het verleden is het aangewezen bedragen te reserveren voor twee à drie belangrijke gebeurtenissen tijdens de duur van het mandaat, hetgeen het voorgestelde plafond van 1,5 miljard EUR rechtvaardigt.

De landen die voor het reservemandaat in aanmerking kunnen komen, zijn die welke in het Raadsbesluit bij de regionale mandaten worden opgesomd. Over het beroep op het reservemandaat zal gezamenlijk worden beslist door de Commissie en de EIB, na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité. Een dergelijke beslissing zal worden genomen volgens een comitéprocedure, die voorziet in een gelijktijdige inkennisstelling van het Europees Parlement.

Dekking van de garantie

De EIB zal waar nodig zowel de omvang als de reikwijdte van haar verrichtingen zonder Gemeenschapsgarantie blijven uitbreiden. Met name over de periode 2007-2013 zou de financiering in Kroatië, Turkije en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië steeds meer moeten plaatsvinden in het kader van de door de EIB beschikbaar gestelde pretoetredingsfaciliteit, die gaandeweg dient te worden uitgebreid tot de rest van de westelijke Balkanstaten naarmate het toetredingsproces in deze landen vordert. Over de periode 2007-2013 zou het indicatieve bedrag van de EIB-leningen zonder Gemeenschapsgarantie in deze regio ongeveer 4 miljard EUR belopen. Voortbouwend op de reeds bestaande Nice-faciliteit zou de Bank over de periode 2007-2013 ook haar leningen zonder EU-garantie in de Middellandse-Zeelanden opvoeren tot een indicatief bedrag van circa 2 miljard EUR. In het licht van de ervaringen uit het verleden (project betreffende de luchthaven van Beijing) kan de Bank eventueel ook de financiering voor eigen risico van strategische ad-hocprojecten in investeringswaardige landen (met name in Azië en Latijns-Amerika) verder uitbreiden.

Het Commissievoorstel verduidelijkt de aard van de Gemeenschapsgarantie: deze zal uitsluitend politieke en landenrisico's dekken. De Gemeenschapsgarantie zal volledige dekking bieden van financieringsverrichtingen gesloten met of gegarandeerd door een staat. Ook voor verrichtingen gesloten met lokale instanties dan wel met instellingen die in het bezit zijn en/of onder de zeggenschap staan van de overheid, kan volledige dekking worden geboden, mits deze verrichtingen een passende kredietrisicobeoordeling van de EIB hebben waarin met het kredietrisico van het betrokken land rekening is gehouden.

De door de Gemeenschapsgarantie gedekte politieke risico's zijn dezelfde als die welke onder het lopende mandaat vallen, namelijk niet-overdracht van deviezen, onteigening, oorlog of binnenlandse onlusten en rechtsweigering bij contractbreuk. Teneinde de uitvoeringsvoorschriften voor de dekking van deze risico's (en met name het risico van rechtsweigering bij contractbreuk) in overeenstemming te brengen met de MIGA-voorschriften, zullen in de garantieovereenkomst tussen de Commissie en de EIB technische aanpassingen moeten worden aangebracht.

Tenslotte stelt de Commissie voor de dekking van de garantie uit te breiden tot beide soorten financieringsverrichtingen die in de EIB-statuten worden vermeld, namelijk leningen en garanties. In het kader van de lopende mandaten worden alleen leningen gedekt. Deze uitbreiding van de dekking leidt niet tot wezenlijke veranderingen in de aard van de projecten die door de EIB zullen worden gefinancierd. Zowel wat de leningen als wat de garanties betreft, zal de Gemeenschapsgarantie de politieke en landenrisico's dekken, zodat de door de Gemeenschapsbegroting gedragen risico's voor beide soorten verrichtingen (onder gelijkwaardige voorwaarden) dezelfde zullen zijn. De uitbreiding van de dekking zal een technische aanpassing van de verordening tot instelling van een Garantiefonds vereisen.

Geografische dekking

Conform de werkwijze die in het kader van het lopende mandaat voor Rusland, Oekraïne, Moldavië en Belarus wordt gevolgd, komen geselecteerde individuele landen die onder het nabuurschapsbeleid en het beleid inzake economische en ontwikkelingssamenwerking vallen, in aanmerking mits en zodra zij voldoen aan passende voorwaarden die in overeenstemming zijn met de door de EU met het land in kwestie gesloten overeenkomsten op hoog niveau over politieke en macro-economische aspecten. In overleg met de EIB zal de Commissie uitmaken of een bepaald land aan de passende voorwaarden heeft voldaan. De lijst van de betrokken landen is opgenomen in het voorstel voor een besluit. Een dergelijke benadering zal ervoor zorgen dat de EIB-activiteit in de geselecteerde landen op een gedegen politieke en macro-economische grondslag berust en volledig aansluit bij het EU-optreden in deze landen. De EIB kan dan in een gegeven land activiteiten ontplooien zodra de desbetreffende kaderovereenkomst tussen de EIB en het betrokken land ondertekend, bekrachtigd en in werking getreden is.

In het voorstel is bepaald dat de Commissie en de EIB naar aanleiding van ernstige bezorgdheid over de verdere ontwikkeling van de politieke of economische situatie in een specifiek land eventueel kunnen besluiten financieringsverrichtingen van de EIB in het betrokken land op te schorten.

Samenhang met EU-beleid

Opdat het externe beleid van de EU ten aanzien van elke specifieke regio nog krachtiger wordt ondersteund, moet de samenhang tussen de EIB-prioriteiten en de EU-beleidslijnen in de betrokken regio worden versterkt. Dit kan worden bewerkstelligd door een versterking van het kader voor de dialoog en de samenwerking tussen de EIB en de Commissie bij de uitstippeling van het regionale beleid en de landenstrategieën, alsook op projectniveau. Bovendien kunnen de synergieën en de hefboomwerking die uit de combinatie van de begroting en leningscapaciteiten van de EU (risicokapitaal, technische bijstand, medefinanciering en doelgerichte rentesubsidies) voortvloeien, in vele omstandigheden aan de doelmatigheid en zichtbaarheid van de financiële ondersteuning van het EU-beleid ten goede komen. De mate waarin deze samenwerking toeneemt, zal verschillen al naargelang de regio in kwestie, waarbij niet alleen rekening zal worden gehouden met de rol van de EIB in de betrokken regio maar ook met de mate waarin in het kader van het pretoetredingsbeleid, het nabuurschapsbeleid en het beleid inzake economische en ontwikkelingssamenwerking aansluiting met EU-beleidsgebieden mogelijk is.

De Commissie is voornemens de EIB-activiteiten in haar regionale of landenstrategiedocumenten en actieplannen mee te nemen en aan te geven welke de prioriteiten en verwachte resultaten van deze activiteiten zijn. Deze documenten zullen worden opgesteld in nauwe samenwerking met de EIB. De EIB zal tevens worden uitgenodigd om deel te nemen aan de diverse regionale comités die bij de Commissie zijn ingesteld.

Bovendien is de Commissie voornemens vroegtijdig overleg te plegen met de EIB over individuele projecten. Een financieringsverrichting van de EIB zal niet onder de dekking van de Gemeenschapsgarantie vallen ingeval de Commissie over de verrichting in kwestie een negatief advies uitbrengt in het kader van de procedure van artikel 21 van de statuten van de EIB.

Tenslotte is voorzien in een jaarlijkse rapportageprocedure om na te gaan in hoeverre de EIB-financieringsverrichtingen tot de verwezenlijking van de externe beleidsdoelstellingen van de EU hebben bijgedragen.

Samenwerking met andere IFI's

Het Commissievoorstel weerspiegelt het feit dat de EIB de coördinatie, de samenwerking en, waar zulks passend is, de medefinanciering met IFI's en met Europese bilaterale instellingen verder dient te intensiveren. Het is de bedoeling om waar nodig een beter kader voor operationele samenwerking tot stand te brengen, waarbij op de bestaande memoranda van overeenstemming zal worden voortgebouwd.

Tegen deze achtergrond zullen in een tripartiete overeenkomst in de vorm van een memorandum van overeenstemming tussen de Commissie, de EIB en de EBWO de regelingen voor de samenwerking bij activiteiten in Oost-Europa, de zuidelijke Kaukasus, Rusland en Centraal-Azië worden vastgelegd. Het is de bedoeling dat de in de tripartiete overeenkomst vastgelegde samenwerking zodanig wordt geregeld dat het optreden van de EIB en de EBWO in deze regio's de vorm aanneemt van overeengekomen "gezamenlijke aanbiedingen" aan debiteuren, waarbij in de meeste gevallen elk van beide instellingen voor de helft van de financiering zorgt. Aldus zou de uiteindelijke begunstigde doorgaans een gemengd pakket tegen een gemengde prijs ontvangen. Op de toepassing van de tripartiete overeenkomst zal toezicht worden gehouden door een stuurgroep die is samengesteld uit hoge ambtenaren van de drie instellingen.

Rapportage en financiële verslaggeving

De Commissie stelt voor de kwaliteit van haar rapportage aan het Europees Parlement en de Raad te verbeteren, zodat deze op hun beurt beter toezicht kunnen uitoefenen op het externe mandaat van de EIB. Bovendien vereisen de uit het nieuw Financieel Reglement voortvloeiende boekhoudregels dat de EIB de Commissie tijdig sterker gedetailleerde financiële en boekhoudgegevens en, waar nodig, gegevens over de risicowaardering verstrekt teneinde haar in staat te stellen haar jaarrekening op te maken en aan verzoeken van de Rekenkamer te voldoen.

In 2010 zou de Commissie overgaan tot een halftijdse evaluatie van het mandaat. Naar aanleiding van deze evaluatie zouden de in de rechtsgrondslag vastgelegde prioriteiten waar nodig kunnen worden bijgestuurd. De evaluatie zou worden uitgevoerd door de Commissie, die zich daarbij onder meer zal baseren op een activiteitenverslag van de EIB en een beoordeling van de onafhankelijke onderzoeksafdeling van de EIB.

[1] Besluit 2000/24/EG van de Raad van 22 december 1999, gewijzigd bij Besluit 2000/688/EG van de Raad van 7 november 2000, Besluit 2000/788/EG van de Raad van 4 december 2000, Besluit 2001/778/EG van de Raad van 6 november 2001, Besluit 2005/47/EG van de Raad van 22 december 2004 en Besluit 2006/174/EG van de Raad van 27 februari 2006. Ook Besluit 1999/786/EG van de Raad van 29 november 1999 maakt deel uit van het algemene mandaat.

[2] Besluit 2001/777/EG van de Raad van 6 november 2001.

[3] Besluit 2005/48/EG van de Raad van 22 december 2004. Tot dusver voldoen volgens de Commissie alleen Rusland en Oekraïne aan de voorwaarden die moeten worden vervuld opdat de EIB projecten in het kader van dit mandaat kan starten.

[4] Als gevolg van de annulering door de Algerijnse regering van alle niet-uitbetaalde EIB-leningen in de overheidssector zal een bedrag van 407 miljoen EUR vrijkomen voor nieuwe verrichtingen.

[5] De gehanteerde EUR/USD-wisselkoers is de door de ECB gepubliceerde gemiddelde wisselkoers voor 2005. De gegevens in verband met de diverse IFI's hebben betrekking op hun respectieve boekjaren 2005, die in sommige gevallen lopen van 1 juli tot en met 30 juni.

[6] De gegevens voor de Wereldbank omvatten de leningen van de Internationale Bank voor Herstel en Ontwikkeling (International Bank for Reconstruction and Development – IBRD) en van de financieringen op gunstige voorwaarden van de Internationale Ontwikkelingsassociatie (International Development Association – IDA).

[7] De gegevens voor de Wereldbank en de ADB hebben betrekking op Azië (zonder Centraal-Azië en het Midden-Oosten) en de Stille Oceaan.

[8] In dit bedrag is de lening van 0,5 miljard EUR buiten het communautaire mandaat voor de luchthaven van Beijing begrepen.

[9] Exclusief kredietlijnen ten belope van 130 miljoen EUR welke rechtstreeks aan bilaterale/regionale instellingen (Europese ontwikkelingsbanken en Zuid-Afrikaanse ontwikkelingsmaatschappijen) zijn verstrekt.

[10] EFC-verslag van maart 2006 aan de Raad (Ecofin).

[11] In dit verband is de actie "European Principles of the Environment" vermeldenswaard. Het betreft een recent gezamenlijk initiatief van de EIB, de EBWO, de Ontwikkelingsbank van de Raad van Europa, The Nordic Environment Finance Corporation en de Nordic Investment Bank waarmee wordt beoogd de bij de financiering van projecten van belang zijnde milieubeginselen, -praktijken en –normen te harmoniseren. Wat aanbestedingen betreft, tracht de EIB ervoor te zorgen dat de fundamentele EU-beginselen met betrekking tot overheidsaanbestedingen, zoals het beginsel van gelijke behandeling, het non-discriminatiebeginsel en het transparantiebeginsel, in acht worden genomen.

[12] De cijfers zijn gedefleerd aan de hand van de International Construction Cost index van ENR.