NL    NL  COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 23.12.2005 
COM(2005) 699 definitief 
  
VERSLAG VAN DE COMMISSIE 
aan de begrotingsautoriteit over de sta nd van de algemene-begrotingsgaranties 
op 30 juni 2005 
  
{SEC(2005)1769}  
 
NL 2   NL INHOUDSOPGAVE 
Deel een: Gebeurtenissen sinds het verslag va n 31 december 2004, stand van de risico's en 
gebruik van de begrotingsgaranties............................................................................................ 3  
1. Inleiding: soorten acties ............................................................................................... 3 2. Gebeurtenissen sinds het verslag van 31 december 2004 ............................................ 3 3. Stand van de risico's..................................................................................................... 4 3.1. Uitstaand bedrag in hoofdsom op 30 juni 2005 ........................................................... 4 3.2. Maximaal jaarlijks risico voor de begro ting van de Unie: uitbetaalde leningen op 30 
juni 2005 (zie tabel A2 van de bijlage) ........................................................................ 5 
3.3. Theoretisch maximaal jaarlijks risico voor de begroting van de Unie: uitbetaalde en 
goedgekeurde leningen op 30 juni 2005 (zie tabel A3 van de bijlage)........................ 5 
4. Gebruik van begrotingsgaranties.................................................................................. 5 4.1. Gebruik van kasmiddelen............................................................................................. 5 4.2. Gebruik van het Garantiefonds .................................................................................... 5 5. Analyse van de theoretische lening- en garantiecapaciteit van de Gemeenschap voor 
derde landen ................................................................................................................. 6 
6. Stand van het Garantiefonds op 30 juni 2005 .............................................................. 7 7. Relatieve soliditeit........................................................................................................ 7 
Deel twee: Evaluatie van de potentiële risico 's: economische en financiële toestand in de 
derde landen waarop de voornaamste leni ngsoperaties betrekking hebben............................... 8 
1. Inleiding ................................................................................................................... .... 8 
2. Kandidaat-lidstaten ...................................................................................................... 8 3. Westelijke Balkan ........................................................................................................ 9 4. Nieuwe Onafhankelijke Staten..................................................................................... 9 
 
NL 3   NL Deel een: Gebeurtenissen sinds he t verslag van 31  december 2004, 
stand van de risico's en gebr uik van de begrotingsgaranties1 
1. I NLEIDING : SOORTEN ACTIES  
De door de begroting van de Europese Unie gedekte risico's houden verband met 
uiteenlopende lening- en garantieoperaties, di e in twee categorieën kunnen worden ingedeeld: 
EG-leningen met een macro-economisch doel (b etalingsbalansleningen aan lidstaten en 
macrofinanciële bijstandsleningen (MFB) aan derde landen) en leningen met een micro-
economisch doel (leningen van Euratom en  de Europese Investeringsbank (EIB)2 buiten de 
Gemeenschap). 
2. G EBEURTENISSEN SINDS HET VERSLAG VAN 31 DECEMBER 2004 
De Raad heeft geen enkel nieuw besluit inza ke macrofinanciële bijstand aan derde landen 
aangenomen. Op grond van een bestaand besluit is  een lening van 15 miljoen EUR uitbetaald 
aan Servië en Montenegro. 
Er is in totaal 22 miljoen EUR uitbetaald in de vorm van giften, waarvan 15 miljoen EUR aan 
Bosnië en Herzegovina en 7 miljoen EUR aan Tadzjikistan. 
Op basis van een bestaand besluit is door Eu ratom een lening van 25 miljoen EUR uitbetaald 
aan Bulgarije (Kozloduy). Daarnaast zijn op grond van een Commissiebesluit3 twee 
leningtranches uitbetaald aan Roemenië (Cernavod ă, 100 miljoen EUR en 90 miljoen EUR). 
Wat de EIB-mandaten betreft, besloot de Raad op 22 december 20044 een 
Gemeenschapsgarantie aan de EIB te verlen en voor verliezen op leningen voor bepaalde 
soorten projecten in Rusland, Oekraïne, Moldavië en Belaru s; het algemene plafond is 
vastgesteld op 500 miljoen EUR. Op 23 mei 2005 heeft de Commi ssie beslist dat Rusland en 
Oekraïne voor de toepassing van dit besluit in aanmerking komen5. 
Op 12 april 2005 heeft de Commissie haar goe dkeuring gehecht aan een voorstel voor een 
verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG, Euratom) nr. 2728/94 tot instelling van een Garantiefonds
6 teneinde de voorzieningsrege ling van het Garantiefonds aan 
te passen. Met dit voorstel wordt in de eerste  plaats beoogd een effici ënter gebruik van de 
begrotingsmiddelen te bewerkst elligen. Krachtens het voorstel zou de middelentoewijzing aan 
het Garantiefonds achteraf plaatsvinden op grond va n de feitelijke bedragen van de uitstaande 
gegarandeerde leningen. 
                                                 
1 Er zij op gewezen dat de diensten van de Commissie een werkdocument hebben opgesteld dat fungeert 
als bijlage bij dit verslag en waarin een reeks gedetailleerde tabellen en toelichtingen is opgenomen. 
2 Voor nadere bijzonderheden over de EIB-mandaten, zie tabel A1 van de bijlage. 
3 C(2004) 891/2 van 30 maart 2004. 
4 PB L 21 van 25.1.2005, blz. 11. 
5 C(2005) 1499. 
6 COM(2005) 130. 
 
NL 4   NL Volgens de mededeling van de Commissie over de financiële vooruitzichten 2007-20137 zal 
het bedrag van de reserve in de toekomst  theoretisch onbeperkt zijn, aangezien het 
Garantiefonds zal worden gefinancierd aan de hand van een begrotingsonderdeel dat valt 
onder rubriek 4 (externe betrekkingen) en niet , zoals thans het geval is, met behulp van een 
specifieke reserve. 
3. S TAND VAN DE RISICO 'S 
In onderstaande risicoanalyse wordt uitg egaan van de ontwikkeling van de geijkte 
maatstaven, namelijk het uitstaande bedrag in hoo fdsom, het maximale jaarlijkse risico en het 
theoretische maximale jaarlijkse risico voor  de begroting van de  Europese Unie (de 
gehanteerde methodologie wordt toegelicht in het werkdocument van de diensten van de 
Commissie). Voor meer gedetailleerde gegeve ns wordt verwezen naar respectievelijk de 
tabellen A1, A2 en A3 van de bijlage. 
3.1. Uitstaand bedrag in h oofdsom op 30 juni 2005 
Op 30 juni 2005 bedroeg het totale risico 16 333 miljoen EUR, tegen 15 284 miljoen EUR op 
31 december 2004. 
In onderstaande tabel wordt een overzicht gege ven van de operaties die van invloed zijn 
geweest op de ontwikkeling van he t uitstaande bedrag in hoofdsom sinds het vorige verslag. 
Tabel 1: Uitstaand bedrag in hoofdsom op 30 juni 2005*  (miljoen EUR - afgerond)
Uitstaand bedrag op 31 december 2004 15 284
Aflossingen   
   E u r a t o m  0
   Macrofinanciële bijstand -38
   EIB -561
Uitbetalingen    
   Euratom 215
   Macrofinanciële bijstand 15
   EIB 1 565
Wisselkoersverschillen tussen de euro en andere valuta's -147
Uitstaand bedrag op 30 juni 2005 16 333
* Alle gegarandeerde leningen (lidstaten en derde landen) samen, exclusief verschuldigde rente en 
achterstallige aflossingen. 
 
                                                 
7 COM(2004) 487 van 14.7.2004. 
 
NL 5   NL Het uitstaande bedrag in hoofdsom van de leni ngen in de lidstaten bedroeg op 30 juni 2005 
3 214 miljoen EUR, tegen 3 360 miljoen EUR op 31 december 2004. 
Het uitstaande bedrag in hoof dsom van de leningen in derde landen bedroeg op 30 juni 2005 
13 119 miljoen EUR, tegen 11 924 miljoen EUR op 31 december 2004. 
3.2. Maximaal jaarlijks risico  voor de begroting van de Unie: uitbetaalde leningen 
op 30 juni 2005 (zie tabel A2 van de bijlage) 
– Het totale maximale jaarlijkse risico  voor de tweede helft van 2005 beloopt 
1 053 miljoen EUR. 
– Het risico wegens leningen in de lidstaten beloopt 265 miljoen EUR. 
– Het risico wegens leningen in derde landen beloopt 789 miljoen EUR. 
3.3. Theoretisch maximaal jaarlijks risi co voor de begroting van de Unie: 
uitbetaalde en goedgekeurde leningen op  30 juni 2005 (zie tabel A3 van de 
bijlage) 
– Het theoretische maximale risico beloopt 1 103 miljoen EUR voor de tweede helft 
van 2005 en zou uitgaande van bepaalde aannames toenemen tot naar schatting 3 480 miljoen EUR in 2013. 
– Het theoretische maximale risico wegens leni ngen in de lidstaten is hetzelfde als het 
in punt 3.2 vermelde maximale jaarlijkse risico. 
– Voor de tweede helft van 2005 beloopt het risico wegens leningen in derde landen 
839 miljoen EUR. Het neemt toe tot n aar schatting 3 253 miljoen EUR in 2013. 
4. G
EBRUIK VAN BEGROTINGSGARANTIES  
4.1. Gebruik van kasmiddelen 
De Commissie verricht beta lingen uit haar kasmiddelen8 om in geval van wanbetaling door 
een debiteur vertraging bij de dienst van opge nomen leningen en de daaruit voortvloeiende 
kosten te voorkomen. 
4.2. Gebruik van het Garantiefonds 
Bij Verordening (EG, Euratom) nr. 2728/94 va n de Raad van 31 oktober 1994, als gewijzigd, 
is een Garantiefonds voor externe acties i ngesteld. Wanneer de nemer van een door de 
Gemeenschap toegekende of gewaarborgde lening in gebreke blijft, wordt binnen de drie 
                                                 
8 Overeenkomstig artikel 12 van Verordening (EG, Euratom) nr. 1150/2000 van de Raad van 22 mei 
2000, als gewijzigd, houdende toepassing van Besluit 94/728/EG, Euratom betreffende het stelsel van 
eigen middelen van de Europese Gemeenschappen. 
 
NL 6   NL maanden na de datum waarop de betaling versch uldigd was, een beroep op het Garantiefonds 
gedaan9. 
In de eerste helft van 2005 is het Garantiefo nds niet aangesproken omdat er zich geen 
wanbetalingen in verband met de rgelijke leningen hebben voorgedaan. 
5. A NALYSE VAN DE THEORETISCHE LENING - EN GARANTIECAPACITEIT VAN DE 
GEMEENSCHAP VOOR DERDE LANDEN  
Wegens het mechanisme van het Garantiefonds is  de lening- en garan tiecapaciteit van de 
Gemeenschap voor derde landen in de praktijk beperkt omdat de beschikbare kredieten voor 
de voorziening van het Fonds afhankelijk zijn va n het bedrag dat in de huidige financiële 
vooruitzichten als garantiereserve is opgenomen10. 
In tabel A4 van de bijlage wordt de lening capaciteit van de Gemeenschap voor derde landen 
voor de periode 2005-2006 geraamd overeenkomstig  het mechanisme van het Garantiefonds. 
De berekeningsmethode en de verwijzingen naar de regelgeving worden nader toegelicht in 
de bijlage. 
Op 30 juni 2005 bedroegen de uitstaande leni ngen en leninggarantie s voor derde landen in 
totaal 13 245 miljoen EUR, zoals tabel 2 laat zien. 
Tabel 2: Uitstaande leningen en leninggaranties voor derde landen  
(miljoen EUR - afgerond)  
1. Uitstaand bedrag in hoofds om, EG (MFB) en Euratom 1 576 
2. Uitstaande hoofdsom, EIB 11 543 
3. Achterstallige betalingen 0 
4. Achterstandsrente 1 
5. Verschuldigde rente* 125 
Uitstaand bedrag op 30 juni 2005 13 245 
* "Verschuldigde en niet betaalde intresten" in de zi n van de verordening tot instelling van het Garantiefonds.  
De middelen van het Fonds bedroegen 9,8% van he t uitstaande bedrag in  hoofdsom in de zin 
van de verordening tot instelling van het Fonds , wat meer is dan het streefcijfer van 9% 
genoemd in Verordening (EG, Eura tom) nr. 1149/1999 tot wijziging van 
Verordening (EG, Euratom) nr. 2728/94 tot in stelling van een Garantiefonds. Volgens de 
voorschriften dient he t surplus aan het einde van het jaar  te worden ter uggeboekt naar een 
                                                 
9 Voor nadere bijzonderheden, zie afdeling 2.5 van de bijlage. 
10 In de financiële vooruitzichten 2000-2006 is een  jaarlijks bedrag van 200 miljoen EUR (prijzen van 
1999) opgenomen; het bedrag voor 2005 beloopt 223 miljoen EUR. 
 
NL 7   NL specifiek begrotingsonderdeel in de staat van ontvangsten van de algemene begroting van de 
Europese Unie.  
6. S TAND VAN HET GARANTIEFONDS OP 30 JUNI 2005 
Op 30 juni 2005 bedroeg het Garantiefonds 1 298,35 miljoen EUR. In de eerste helft van 
2005 werden de volgende bewegingen genoteerd: 
– Op 10 januari 2005 is een  bedrag van 338 831 402,07 EU R teruggeboekt naar de 
begroting, hetgeen overeenstemt met 9% van de lopende operaties ten gunste van de 
nieuwe lidstaten op 1 mei 2004 (3 764 793 356,32), zoals Verordening (EG, Euratom) nr. 2273/2004
11 voorschrijft. 
– Netto-inkomsten van 25,1 miljoen EUR uit beleggingen van het Fonds per 30 juni 
2005. 
De achterstallige betalingen per 30 juni 2005, d.w.z. de achterstands rente van Argentinië, 
bedroegen in totaal 1 718 493,12 USD (1 261 649,75 EUR). 
7. R ELATIEVE SOLIDITEIT  
De verhouding tussen de stand van het Fonds op 30 juni 2005 (1 298,35 miljoen EUR) en het 
theoretische maximale jaarli jkse risico voor leningen aan derde landen in 2005 
(839 miljoen EUR) wordt op 77% geraamd (zie bijlage, tabel A3)12. 
                                                 
11 PB L 396 van 31.12.2004, blz. 28. 
12 Er zij op gewezen dat de in tabel A3 opgenomen raming van het theoretische maximale jaarlijkse risico 
voor 2005 uitsluitend betrekking heeft op de tweede helft van 2005. Ter wille van de vergelijkbaarheid 
is dit bedrag omgerekend naar een periode van 12 maanden. 
 
NL 8   NL Deel twee: Evaluatie van de pote ntiële risico's: economische en 
financiële toestand in de derd e landen waarop de voornaamste 
leningsoperaties betrekking hebben 
1. I NLEIDING  
In deel een zijn de kwantitatieve aspecten van het risico voor de algemene begroting 
toegelicht. Er moet echter ook rekening worden  gehouden met de kwalitatieve aspecten, die 
afhangen van de aard van de operaties en de kredietwaardigheid van de debiteuren. De 
tabellen betreffende de evaluatie van het land enrisico worden afzonderlijk gegeven in het 
werkdocument van de dien sten van de Commissie13. Hierna volgt een beknopte samenvatting 
van de in het werkdocument opgenomen analyse. Ee n analyse van de situatie in de andere dan 
de in de titel hierboven bedoelde derde lande n is te vinden in punt  3.1 van de bijlage. 
2. K ANDIDAAT -LIDSTATEN  
In de Commissieprognose voor Bulgarije  wordt voor 2005 rekening gehouden met een groei 
van 6,0%, hoofdzakelijk als gevolg van een levendige binnenlandse vraag die voortvloeit uit een expansief begrotings- en loonbeleid. Het tekort op de lopende rekening is in 2004 op 
7,4% van het BBP uitgekomen en zal naar  verwachting verder oplopen tot 8,5% in 2005 
vanwege de krachtig blijvende invoergroei. De BDI-instroom beliep 8,4% van het BBP in 
2004, terwijl de buitenlandse schuld van het land  iets is toegenomen  tot 63,0% van het BBP 
aan het einde van 2004. 
Verwacht wordt dat de economie van Roemenië  in de periode 2005-2006 een bestendige 
groei van 5 à 6% te zien zal geven (na een expansie van 5,3% in 2004) en dat het tekort op de lopende rekening van het land, dat in 2004 7,5% van het BBP be droeg, verder zal toenemen 
als gevolg van een grote instroom van BDI (7,1% van het BBP) en een bescheiden stijging van de buitenlandse schuld, die 37% van het BBP beloopt. 
Het reële BBP van Turkije  is in 2004 met 8,9% gegroeid. In  het eerste kwartaal van 2005 is 
de groei vertraagd tot 4,8% . In de Commissieprognose voo r 2005 wordt uitgegaan van een 
groei van 5%, die vooral word t geschraagd door de invester ingen en de particuliere 
consumptie. Het tekort op de lopende rekeni ng is in 2004 op 5,2% van het BBP uitgekomen 
en zal in 2005 naar verwachting een lichte stij ging tot iets minder dan 6% te zien geven 
wegens hogere energieprijzen en een toege nomen invoervraag. De BDI-instroom beliep 0,5% 
van het BBP en heeft bijgedragen tot een dalin g van de buitenlandse schuld tot 46% van het 
BBP aan het einde van 2004. 
                                                
 
13 SEC(2005)1769 
 
NL 9   NL 3. W ESTELIJKE BALKAN  
Het reële BBP van Bosnië en Herzegovina  zal naar verwachting me t ongeveer 5% groeien en 
daarmee eenzelfde expansie laten zien als in 2004. Het tekort op de lope nde rekening bleef in 
2004 steken op 23% van het BBP en zal in 200 5 vermoedelijk een lichte daling vertonen als 
gevolg van een sterke exportpre statie en een tragere invoer groei. De instroom van BDI 
bedroeg in 2004 7% van het BBP. De buitenlandse schuld van het land bleef afnemen en 
beliep aan het einde van 2004 30%. De totale binnenlandse schuld daarentegen zal in de 
nabije toekomst wellicht fors stijgen va nwege een schikking met betrekking tot oude 
vorderingen die een groot bedrag vertegenwoordigen. 
In de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië  is de groei in de eerste helft van het 
jaar uitgekomen op 3,7%, een percentage da t in de lijn lag van de IMF-prognose van 3,7% 
voor 2005. Het groeitempo is in het tweede kwartaal  versneld, wat vooral toe te schrijven was 
aan een grotere productie in de industrie en in  de dienstensectoren. Het tekort op de lopende 
rekening beliep 7,7% van het BBP in 2004 en zal  naar verwachting verder teruglopen in 2005 
als gevolg van een toename van de export. De  instroom van BDI bedroeg in 2004 2,8% van 
het BBP. De buitenlandse schuld van het land  is afgenomen tot 38% van het BBP aan het 
einde van 2004. 
Het reële BBP van Servië en Montenegro  is in 2004 met 7,2% gegroeid, terwijl het IMF 
voor 2005 uitgaat van een groeipercentage van 4,6%, vooral onder invloed van een levendige 
binnenlandse vraag en een verb eterende handelsbalans. Het te kort op de lopende rekening is 
in 2004 op 13% van het BBP uitgekomen en zal naar verwachting verder dalen tot 9,5% in 
2005 dankzij een betere exportprestatie. De in stroom van BDI bedroeg in 2004 4,3% van het 
BBP. De buitenlandse schuld van het land is afgenomen tot 62% van het BBP aan het einde 
van 2004. 
4. N IEUWE ONAFHANKELIJKE STATEN  
In Armenië  is de reële BBP-groei in  2004 en begin 2005 dicht in de  buurt gebleven van 10%, 
terwijl de overheid in 2005 de social e en kapitaaluitg aven conform de 
armoedebestrijdingsstrategie h eeft opgetrokken. Het begrotings tekort zal naar verwachting 
onder de 3% van het BBP blijven. Het tekort op  de lopende rekening is verminderd tot 4,7% 
van het BBP in 2004 en de internationale br utoreserves van de centrale bank van Armenië 
zijn goed voor bijna vier maanden invoe r. De buitenlands e overheidsschuld 
vertegenwoordigde in 2005 ongeveer 29%  van het BBP, tegen circa 33% in 2004. 
In Georgië  blijft de aanleg van olie- en gaspijplei dingen de groei ondersteunen, maar leidt hij 
ook tot een forse toename van het tekort op de lopende rekening (wegens de hoge invoervraag 
van de bouwnijverheid) – 11,8% van het BBP in  2005, tegen 8,1% in 2 004. In 2005 heeft de 
overheid grote uitgavenverhogingen gepla nd (sociale programma's, defensie en 
infrastructuur), waardoor een te kort wordt verwacht van 4,8% va n het BBP. De internationale 
brutoreserves zijn in 2004 gestegen en dekt en bijna twee maanden invoer. De buitenlandse 
schuld van Georgië bedroeg eind 2004 onge veer 36% van het BBP (46% in 2003). 
In 2004 is de BBP-groei van Belarus  uitgekomen op 11%. Verwacht wordt dat hij in 2005 in 
de buurt zal liggen van 9%, hetgeen resulteert in  een gecumuleerde reële BBP-groei van meer 
dan 80% sinds 1996. Medio 2005 liet de overheidsbe groting een overschot zien van 2,7% van 
het BBP, hetgeen neerkomt op een toename in vergelijking met 2004, toen een overschot van 
 
NL 10   NL 1,8% werd geboekt. De – vooral kortlopende – buitenlandse schuld bleef beperkt: de 
schuldquote bleef onder de 20%. Ondanks deze verb etering blijft de economie van Belarus op 
vele terreinen kwetsbaar. Zo zijn de devi ezenreserves zeer gering (minder dan een maand 
invoer). 
De BBP-groei in Moldavië , die in 2004 meer dan 7% bedr oeg, zal in 2005 naar verwachting 
vertragen tot 6%. De inflatie  blijft er hoger dan 10%. De be groting zal in 2005 vermoedelijk 
wederom een overschot vertonen omdat hogere be lastingen werden geïnd op de invoer. De 
appreciatie van de valu ta en de BBP-groei zullen er naar verwachting toe leiden dat de 
buitenlandse schuld aan het einde van 2005 iets meer dan een derde van het BBP vertegenwoordigt. 
Na in 2004 een recordhoogte van 12% te he bben bereikt, zal de reële BBP-groei in Oekraïne  
in 2005 vermoedelijk niet meer dan 5,5 à 6% be dragen. De regeringsdoelstellingen wat de 
belastinginning in de eer ste helft van 2005 betreft, zijn gehaald, waardoor het 
tekortstreefcijfer van 2,5% van het BBP realis tisch lijkt. Er is sprake van een gunstige 
ontwikkeling van de betalingsbalans aangezien  wordt verwacht dat de lopende rekening ook 
in 2005 een groot overschot za l laten zien (7% van het BBP, tegen 10,5% in 2004). De 
feitelijke koppeling van de plaat selijke valuta aan de VS- dollar heeft tot een snelle 
accumulatie van deviezenreserves  geleid (gelijk aan 3½ maand invoer). Verwacht wordt dat 
de buitenlandse overheidsschuld in 2005 verder zal teruglopen tot ongeveer 16% van het BBP 
(tegen circa 19% va n het BBP in 2004). 
De economie van Tadzjikistan  is in 2005 krachtig blijven groeien, ondanks de temperende 
effecten die uitgingen van een verslechterende externe omgeving. Voor het gehele jaar wordt 
een reële BBP-groei van 7% voorspeld, te gen 10,6% in 2004. Verwacht wordt dat het 
begrotingstekort in 2005 beperk t zal blijven tot 0,5% van het BBP. Dankzij de succesvolle 
bilaterale schuldherschikkingsovereenkomsten met Rusland (de grootste crediteur van 
Tadzjikistan) en Pakistan is de buitenlands e schuld gedaald van 66,3% van het BBP in 2003 
tot 41,1% in 2004 en zal zij naar verwachting verder afnemen tot 38,4 % in 2005. Na in 2004 
tot 4% van het BBP te zijn toegenomen, is he t tekort op de lopende rekening in het eerste 
kwartaal van 2005 verder opgelopen als gevolg van een forse stijging van het handelstekort.