EUROPESE COMMISSIE Brussel, 29.6.2021 COM(2021) 336 final VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD over de stand van de voorbereidingen voor de volledige tenuitvoerlegging van de nieuwe rechtsgrondslagen voor het Schengeninformatiesysteem (SIS) overeenkomstig artikel 66, lid 4, van Verordening (EU) 2018/1861 en artikel 79, lid 4, van Verordening (EU) 2018/1862













1.INLEIDING Op 28 november 2018 hebben het Europees Parlement en de Raad drie nieuwe verordeningen vastgesteld betreffende de instelling, de werking en het gebruik van het Schengeninformatiesysteem (hierna: “de verordeningen”). Krachtens artikel 66, lid 4, van Verordening (EU) 2018/1861 en artikel 79, lid 4, van Verordening (EU) 2018/1862 moet de Commissie jaarlijks een verslag bij het Europees Parlement en de Raad indienen over de stand van de voorbereidingen voor de volledige uitvoering van de verordeningen. Het eerste voortgangsverslag, dat in februari 2020 werd goedgekeurd, geeft een overzicht van het voorbereidende werk dat de Commissie, de agentschappen en de lidstaten in de periode van 1 januari 2019 tot en met 30 september 2019 hebben verricht. Dit tweede voortgangsverslag heeft betrekking op de periode van 1 oktober 2019 tot en met 30 september 2020. Het is gebaseerd op informatie die lidstaten en agentschappen aan de Commissie beschikbaar hebben gesteld in vragenlijsten en enquêtes en op resultaten van bijeenkomsten en workshops. In de verschillende delen wordt ingegaan op het werk dat tijdens de verslagperiode is verricht door de Commissie, de lidstaten en de agentschappen. 2.STAND VAN DE VOORBEREIDINGEN VOOR DE UITVOERING VAN DE VERORDENINGEN 2.1.Voorbereiding van uitvoeringshandelingen door de Commissie 2.1.1.Vereisten Een gerichte wijziging van het Sirene-handboek is vereist om Europol in staat te stellen aanvullende informatie uit te wisselen met de Sirene-bureaus zoals bedoeld in artikel 63, punt 9), van Verordening (EU) 2018/1861 en artikel 77, punt 7), van Verordening (EU) 2018/1862. Bovendien moeten op grond van artikel 66, lid 2, van Verordening (EU) 2018/1861 en artikel 79, lid 2, van Verordening (EU) 2018/1862 de voor de volledige toepassing van de verordeningen vereiste uitvoeringshandelingen zijn vastgesteld voordat het herziene Schengeninformatiesysteem in gebruik kan worden genomen. De wettelijke uiterste datum voor de volledige toepassing van het herziene Schengeninformatiesysteem is 28 december 2021. 2.1.2.Afronding van technische uitvoeringsbesluiten Tijdens de verslagperiode heeft de Commissie, in samenwerking met agentschappen en het betrokken comité, de werkzaamheden afgerond die verband houden met de uitvoeringsbesluiten die een technische vereiste zijn voor de inbedrijfstelling van het herziene Schengeninformatiesysteem. 2.1.3.Herziening van het Sirene-handboek in twee fasen Tijdens de verslagperiode heeft de Commissie, in samenwerking met agentschappen en het SIS-Sirene-comité, grote vooruitgang geboekt bij het actualiseren van het Sirene-handboek, in twee fasen: ·fase I gerichte wijziging van het huidige Sirene-handboek om Europol te betrekken bij de uitwisseling van aanvullende informatie met de Sirene-bureaus zoals bedoeld in artikel 63, punt 9), van Verordening (EU) 2018/1861 en artikel 77, punt 7), van Verordening (EU) 2018/1862; ·fase II (af te ronden als eerste vereiste voor de volledige ingebruikneming van het herziene Schengeninformatiesysteem): volledige herziening van het Sirene-handboek, met inbegrip van alle nieuwe procedures die nodig zijn in het licht van de verordeningen. Met betrekking tot de gerichte wijziging van het Sirene-handboek in fase I heeft de Commissie specifieke regels opgesteld voor de uitwisseling van aanvullende informatie tussen Europol en de Sirene-bureaus, met name voor: ·het gebruik van verwerkingscodes;

·het verstrekken van aanvullende informatie door Europol na een match; ·het verstrekken van aanvullende informatie door de Sirene-bureaus na een hit bij signaleringen in verband met terroristische misdrijven; ·de procedures voor Europol wanneer zij toestemming nodig heeft om gegevens en aanvullende informatie te gebruiken, of om deze met derde landen te delen; ·de procedures voor Europol wanneer zij toestemming nodig heeft voor de verdere opslag van aanvullende informatie; en ·het verzamelen en verstrekken van statistische gegevens over de uitwisseling van aanvullende informatie door Europol. De voorbereidende werkzaamheden zijn tijdens de verslagperiode afgerond. Met betrekking tot de volledige herziening van het Sirene-handboek in fase II heeft de Commissie tijdens de verslagperiode negen bijeenkomsten van de subgroep Sirene georganiseerd om de uit de verordeningen voortvloeiende procedurele vereisten grondig te analyseren. De voornaamste voorbereidende werkzaamheden zijn tijdens de verslagperiode afgerond, waaronder de herziening van de Sirene-formulieren (door de Sirene-bureaus gebruikte modellen om op gestructureerde wijze aanvullende informatie uit te wisselen) en de technische specificaties voor de uitwisseling van Sirene-formulieren. De werkzaamheden zullen tijdens de volgende verslagperiode worden voortgezet, met als doel om in het SIS-Sirene-comité overeenstemming over het ontwerp van het Sirene-handboek te bereiken en om het herziene Sirene-handboek tegen het einde van de volgende verslagperiode goed te keuren. 2.2.Ontwikkeling van het centrale SIS en voorbereiding van de tests door eu-LISA 2.2.1.Taken van eu-LISA Eu-LISA is verantwoordelijk voor de werking en ontwikkeling van het centrale SIS en vervult een cruciale rol bij de uitvoering van de verordeningen. De voornaamste taken van eu-LISA zijn: ·het bijwerken van de technische documentatie voor het centrale SIS en de interacties tussen het centrale SIS en de nationale systemen overeenkomstig de vereisten van de verordeningen en de uitvoeringshandelingen; ·het doorvoeren van de vereiste wijzigingen in het centrale SIS en het voorbereiden, coördineren en uitvoeren van alle tests van het centrale SIS en de interacties met de nationale systemen, in nauwe samenwerking met de lidstaten en de agentschappen; ·het afronden van alle tests voordat het herziene Schengeninformatiesysteem in gebruik kan worden genomen overeenkomstig artikel 66, lid 2, van Verordening (EU) 2018/1861 en artikel 79, lid 2, van Verordening (EU) 2018/1862. 2.2.2.Inwerkingtreding van de eerste uitvoeringsfase op 8 januari 2020 Op 8 januari 2020 heeft eu-LISA de eerste versie voor de update van het centrale SIS overeenkomstig de verordeningen in gebruik genomen, waardoor Europol volledige toegang heeft tot alle signaleringen in het Schengeninformatiesysteem, en het Europees Grens- en kustwachtagentschap een technische verbinding met het centrale SIS tot stand kan brengen, zoals vereist in artikel 63, punt 9), van Verordening (EU) 2018/1861 en artikel 77, punten 7) en 8), van Verordening (EU) 2018/1862. Bovendien hebben de agentschappen toegang gekregen tot de zoekfunctie voor vingerafdrukken in het Schengeninformatiesysteem. 2.2.3.Voorbereidingen voor de ontwikkeling van het niet-biometrische deel van het centrale SIS dat vóór eind 2021 operationeel moet zijn In de verslagperiode organiseerde eu-LISA tien bijeenkomsten van het projectmanagementforum met alle belanghebbenden (Commissie, lidstaten, Europol, Eurojust en het Europees Grens- en kustwachtagentschap) en de externe contractant om de ontwikkeling en afronding van de technische specificaties aan te sturen overeenkomstig de in het betrokken comité overeengekomen technische voorschriften. De technische specificaties voor het niet-biometrische deel van de herziening van het Schengeninformatiesysteem zijn in mei 2020 door alle belanghebbenden goedgekeurd, en eu-LISA is tijdens de verslagperiode begonnen met de ontwikkeling van de vereiste wijzigingen in het centrale SIS.

2.2.4.Voorbereidingen voor de ontwikkeling van het biometrische deel van het centrale SIS dat vóór eind 2021 operationeel moet zijn Tijdens de verslagperiode organiseerde eu-LISA negen specifieke bijeenkomsten met alle belanghebbenden (Commissie, lidstaten, Europol, Eurojust en het Europees Grens- en kustwachtagentschap) en de externe contractant over het geautomatiseerde vingerafdrukidentificatiesysteem. De biometrische component van dit systeem is in maart 2018 in werking getreden, maar de verordeningen leiden ertoe dat het systeem ingrijpend moet worden aangepast. Met name de biometrische zoekopdrachten zullen worden uitgebreid met nieuwe categorieën dactyloscopische gegevens (handpalmafdrukken en vinger- en handpalmsporen). De analyse- en ontwerpfase, die de voorbereidende werkzaamheden voor de projectinitiëring, de vereisten en de specificaties omvat, werd tijdens de verslagperiode afgesloten en de technische specificaties werden op 1 oktober 2020 afgerond en goedgekeurd. De tweede fase (implementatie) is inmiddels van start gegaan. 2.2.5.Herziening van de technische specificaties voor de uitwisseling van aanvullende informatie tussen de Sirene-bureaus Vanwege de aanpassing van de formulieren door het in punt 2.1.3 bedoelde betrokken comité moesten de technische specificaties voor de uitwisseling van formulieren en de bijbehorende documenten worden bijgewerkt. Overeenkomstig het gelijkluidende artikel 15, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2018/1861 en Verordening (EU) 2018/1862 zijn het onderhoud en de bijwerking van de technische specificaties voor de uitwisseling van aanvullende informatie tussen de Sirene-bureaus toegewezen aan eu-LISA. Tijdens de verslagperiode organiseerde eu-LISA vijf workshops met alle belanghebbenden en in september 2020 werd een algemeen akkoord over de vereisten bereikt. De planning is om de technische specificaties en documentatie uiterlijk eind 2020 af te ronden en goed te keuren. 2.2.6.Samenvatting en risico’s Vergeleken met de vorige verslagperiode, waarin eu-LISA de voorbereidingen voor het project startte met het oprichten van technische groepen en het organiseren van de globale planning, vorderen de werkzaamheden voor de ontwikkeling van het centrale SIS overeenkomstig de verordeningen. De technische specificaties worden goedgekeurd en er wordt gewerkt aan de ontwikkeling van het niet-biometrische deel van het centrale SIS. Wat het niet-biometrische deel van het centrale SIS betreft, worden de technische specificaties afgerond en is met de ontwikkeling begonnen. De twee delen van de technische specificaties worden eind 2020 tot één enkel document samengevoegd. De COVID-19-crisis heeft haar weerslag op de globale planning gehad met hardwaretekorten, vertragingen bij de levering van hardware, reisbeperkingen en de onbereikbaarheid van de datacentra van eu-LISA. De globale planning voor 2020 en 2021 werd bijgesteld en in 2021 zullen met de lidstaten en de agentschappen tests worden uitgevoerd tot november, na de volgende verslagperiode. In de globale planning wordt er nog steeds van uitgegaan dat de definitieve versie van het herziene Schengeninformatiesysteem eind 2021 in gebruik kan worden genomen, binnen de in de verordeningen vastgestelde uiterste termijnen. 2.3.Voorbereidingen van de lidstaten 2.3.1.Toepassingsgebied en vereisten Dit verslag heeft betrekking op 25 EU-lidstaten en vier geassocieerde Schengenlanden die tijdens de verslagperiode op het centrale SIS waren aangesloten, en twee EU-lidstaten (Cyprus en Ierland) die tijdens de verslagperiode niet op het centrale SIS waren aangesloten. Op grond van artikel 66, lid 5, punt c), van Verordening (EU) 2018/1861 en artikel 79, lid 5, punt c), van Verordening (EU) 2018/1862 zijn alle op het centrale SIS aangesloten lidstaten verplicht om de zoekfunctie van het geautomatiseerde vingerafdrukidentificatiesysteem van het Schengeninformatiesysteem uiterlijk op 28 december 2020 in hun nationale systemen te hebben geïmplementeerd. Deze verplichting geldt nog niet voor Cyprus en Ierland, aangezien deze landen tijdens de verslagperiode nog niet op het centrale SIS waren aangesloten. Bovendien moeten alle op het centrale SIS aangesloten lidstaten ervoor zorgen dat zij hun nationale systemen tijdig ontwikkelen overeenkomstig de goedgekeurde documenten en technische specificaties. De lidstaten moeten de Commissie ervan in kennis hebben gesteld dat zij de nodige technische en juridische maatregelen hebben genomen om gegevens te verwerken en aanvullende informatie uit te wisselen op grond van deze verordening, voordat het herziene Schengeninformatiesysteem in gebruik kan worden genomen overeenkomstig artikel 66, lid 2, van Verordening (EU) 2018/1861 en artikel 79, lid 2, van Verordening (EU) 2018/1862. 2.3.2.Stand van zaken met betrekking tot de uitrol van het geautomatiseerde vingerafdrukidentificatiesysteem van het Schengeninformatiesysteem (termijn: eind 2020) De verplichting om de zoekfunctie voor vingerafdrukken van het Schengeninformatiesysteem uit te rollen, geldt voor 25 EU-lidstaten en vier geassocieerde Schengenlanden (Cyprus en Ierland zijn in de huidige verslagperiode nog niet opgenomen). Aan het einde van de verslagperiode (30 september 2020) zag de situatie er als volgt uit: ·22 van de 29 deelnemende staten hebben de zoekfunctie voor vingerafdrukken uitgerold;

·5 van de 29 deelnemende staten zijn van plan de zoekfunctie voor vingerafdrukken vóór het einde van 2020 uit te rollen; ·2 van de 29 deelnemende staten zijn van plan de zoekfunctie voor vingerafdrukken begin 2021 uit te rollen; de twee betrokken staten hebben aangegeven dat de vertraging het gevolg was van de COVID-19-crisis. 2.3.3.Voorbereidingen voor de volledige uitvoering van de verordeningen (termijn: eind 2021) De voorbereidingen van de lidstaten zijn van cruciaal belang omdat de Commissie de datum waarop het nieuwe Schengeninformatiesysteem operationeel wordt, overeenkomstig artikel 66, lid 2, van Verordening (EU) 2018/1861 en artikel 79, lid 2, van Verordening (EU) 2018/1862 pas kan bepalen nadat de lidstaten haar hebben gemeld dat zij de nodige technische en juridische maatregelen hebben genomen. De Commissie heeft alle EU-lidstaten en geassocieerde Schengenlanden gevraagd om via een in september 2020 verspreide vragenlijst verslag uit te brengen over de voorbereidingen op nationaal niveau in de verslagperiode. Alle lidstaten hebben gereageerd (31 respondenten). De lidstaten werd verzocht informatie te verstrekken over de volgende punten: ·planning en beheer van projecten; ·interne coördinatie; ·beoordeling van de effecten op het gebied van begroting, personele middelen, organisatie en nationale wetgeving; ·risico’s. Wat de projectplanning betreft, hebben bijna alle lidstaten en geassocieerde Schengenlanden (29 van de 30 respondenten) al een projectplan en daarmee samenhangende mijlpalen gedefinieerd of daarmee een begin gemaakt (15 meer dan in 2019). Bovendien hebben 28 van de 31 respondenten een specifiek projectteam opgericht en een projectmanager aangesteld of zijn ze van plan dit in de nabije toekomst te doen, terwijl de resterende drie staten de implementatie via bestaande diensten of teams zullen beheren. Een grote meerderheid van de respondenten (24) heeft in 2020 samenwerking op nationaal niveau tussen de bevoegde autoriteiten tot stand gebracht. Wat de effectbeoordeling betreft, zijn niet alle lidstaten even ver met de voorbereidingen: beoordeling van het effect op de begroting: ·14 lidstaten hebben de beoordeling afgerond en de desbetreffende begroting toegewezen; ·16 lidstaten hebben de beoordeling afgerond en zullen de begroting eind 2020 of begin 2021 toewijzen; ·1 lidstaat zal eind 2020 met de beoordeling beginnen; beoordeling van het effect op de personele middelen: ·17 lidstaten hebben de beoordeling afgerond; ·9 lidstaten zullen de beoordeling afronden in 2020 of in 2021; ·5 lidstaten zullen eind 2021 met de beoordeling beginnen of hebben geen datum aangegeven;

beoordeling van de organisatorische behoeften: ·5 lidstaten hebben de beoordeling afgerond en maatregelen genomen om de implementatie mogelijk te maken; ·14 lidstaten hebben de beoordeling afgerond, maar moeten maatregelen nemen om de implementatie mogelijk te maken; ·9 lidstaten zullen eind 2020 of begin 2021 de beoordeling afronden; ·3 lidstaten hebben meegedeeld dat zij met de beoordeling zijn begonnen, maar hebben geen uiterste datum aangegeven; beoordeling van het effect op de nationale wetgeving: ·1 lidstaat heeft de analyse afgerond en de wijzigingen goedgekeurd; ·16 lidstaten hebben de beoordeling afgerond en zijn met de goedkeuring van de wijzigingen begonnen; ·4 lidstaten zullen de beoordeling eind 2020 afronden; ·7 lidstaten zullen de beoordeling in het begin of in de loop van 2021 afronden; ·3 lidstaten zullen de beoordeling eind 2021 afronden. 2.3.4.Samenvatting en risico’s In de verslagperiode hebben de lidstaten vooruitgang geboekt op alle gebieden van de projectvoorbereiding voor de volledige uitvoering van de verordeningen. De lidstaten maken vorderingen met het analyseren van de vereisten van het systeem, en enkele lidstaten hebben tijdens de verslagperiode al de aanzet gegeven tot de ontwikkeling van hun nationale systemen. De goedkeuring van de technische specificaties voor het biometrische en niet-biometrische deel van het centrale SIS tijdens de verslagperiode heeft de lidstaten de mogelijkheid geboden die nationale ontwikkelingen op gang te brengen. Het belangrijkste werk zal echter worden uitgevoerd in de volgende verslagperiode, die op 1 oktober 2020 begint. In de meeste lidstaten zal de zoekfunctie voor vingerafdrukken eind 2020 operationeel zijn, zoals de verordeningen voorschrijven. In hun antwoorden op de vragenlijst wezen de lidstaten op meerdere risico’s en kwesties met betrekking tot het succes van het project op nationaal niveau, zoals: ·de impact van de COVID-19-pandemie als algemeen risico op mogelijke vertragingen; ·ambitieuze tijdlijnen en veel projecten met betrekking tot grootschalige informatiesystemen met soortgelijke termijnen; ·personeelsproblemen, problemen met aanbestedingsprocedures en enkele kwesties met betrekking tot interne wetgevingsprocedures. De Commissie en eu-LISA zullen de voorbereidende werkzaamheden van de lidstaten nauwlettend blijven volgen tijdens de periodieke vergaderingen van het desbetreffende comité en het projectmanagementforum. 2.4.Agentschappen

2.4.1.Toepassingsgebied en vereisten Dit deel van het verslag betreft de voorbereidingen van Europol en het Europees Grens- en kustwachtagentschap. De bepalingen die van invloed zijn op die agentschappen, zijn immers al eind 2019 van toepassing geworden. De wijzigingen met gevolgen voor Eurojust zijn minimaal en zijn pas vanaf eind 2021 van toepassing. Eurojust heeft evenmin de vragenlijst beantwoord, maar moet wel in het verslag over de volgende verslagperiode worden opgenomen. 2.4.2.Europol Europol maakt al gebruik van het Schengeninformatiesysteem. Wat Europol betreft, bevatten de verordeningen wijzigingen op de volgende twee gebieden: ·toegang tot alle categorieën signaleringen; en ·aansluiting op het Sirene-netwerk. De nieuwe bepalingen zijn van toepassing vanaf eind 2019. Eind november 2019 was Europol klaar met de technische voorbereidingen om met de bestaande zoekinterface toegang tot alle signaleringen mogelijk te maken. In januari 2020 werd Europol technische toegang tot alle soorten signaleringen verleend als onderdeel van het nieuwe Schengeninformatiesysteem. Europol maakte deze toegang voor de eindgebruikers mogelijk na de positieve uitkomst van een voorafgaande raadpleging van de Europees Toezichthouder voor gegevensbescherming tijdens de verslagperiode. Europol wilde aanvankelijk eind 2020 klaar zijn voor de aansluiting op het Sirene-netwerk. De voorbereidingen voor de installatie van de Sirene-functie bij Europol werden echter in 2020 voortgezet. Europol is bezig met het herontwerpen van de interne bedrijfsprocessen die worden beïnvloed door de informatiestroom van Sirene en met het valideren van de gedetailleerde vereisten van de integratie van de Sirene-mailrelay met de interne omgeving bij Europol. Een tijdelijke oplossing om het opvragen, verwerken en verzenden van Sirene-berichten mogelijk te maken, is naar verwachting eind 2020 klaar voor de testfase. De gereedheid van Europol voor de implementatie van de volledige Sirene-functie is gepland voor eind 2021, en niet voor 2020 zoals eerder gepland. 2.4.3.Europees Grens- en kustwachtagentschap In het kader van de verordeningen hebben de leden van de door het Europees Grens- en kustwachtagentschap ingezette teams vanaf eind 2019 recht op toegang tot alle categorieën signaleringen. De toegang van de leden van die teams tot het Schengeninformatiesysteem verloopt via een technische interface, die door het Europees Grens- en kustwachtagentschap wordt opgezet en onderhouden. In de loop van 2019 heeft het Agentschap alle voorbereidingen getroffen in de vorm van een in verschillende onderdelen ingedeeld project. Tijdens de verslagperiode heeft het Europees Grens- en kustwachtagentschap de volgende activiteiten overgedragen: ·goedkeuring van de definitieve versie van het projectinitiëringsdocument in augustus 2020; ·in februari 2020 werd een niet-openbare procedure voor een raamcontract voor de ontwikkeling van een softwareoplossing voor het Europees Grens- en kustwachtagentschap opgestart; de procedure liep vertraging op door COVID-19 en de offerte van de inschrijvers zal naar verwachting eind oktober 2020 worden ontvangen; ·de aanbesteding voor de aanschaf van de documentlezers en vingerafdrukscanners zal eind oktober 2020 opnieuw worden gepubliceerd; ·het eerste ontwerp van de standaard operationele procedures is opgesteld door het projectteam en intern afgestemd bij het Europees Grens- en kustwachtagentschap; er loopt een raadpleging van de lidstaten; ·eu-LISA heeft nieuwe hardware geleverd voor de netwerkverbinding met het Schengeninformatiesysteem en technische workshops georganiseerd voor belangrijke vertegenwoordigers van het Agentschap. In tegenstelling tot wat in 2019 werd geraamd, wordt nu geraamd dat het project in totaal 31 maanden zal duren en in mei 2022 zal worden opgeleverd. De eerste belangrijke output van het project (webapplicatie voor zoekopdrachten) zal naar verwachting in november 2021 worden geleverd. 3.CONCLUSIES Tijdens de tweede verslagperiode (30 september 2019 – 30 september 2020) hebben de verschillende belanghebbenden grote vooruitgang geboekt bij de uitvoering van de verordeningen overeenkomstig de vastgestelde mijlpalen: