EUROPESE COMMISSIE Brussel, 29.6.2022 COM(2022) 317 final VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S over het werkplan voor cultuur 2019-2022











Inhoud 1. INLEIDING 2. ACHTERGROND 3. BEREKENING VAN HET WERKPLAN: prioritaire gebieden 3.1. Prioriteit A: duurzaamheid in cultureel erfgoed 3.2. Prioriteit B: samenhang en welzijn 3.3. Prioriteit C: een ecosysteem dat kunstenaars, culturele en creatieve professionals en Europese inhoud ondersteunt 3.4. Prioriteit D: gendergelijkheid 3.5. Prioriteit E: internationale culturele betrekkingen 3.6. Prioriteit F: cultuur als motor voor duurzame ontwikkeling 3.7. Culturele statistieken 3.8. Digitalisering 4. BEOORDELING VAN HET WERKPLAN: werkmethoden 4.1. Open coördinatiemethode (OCM) 4.2. Verspreiding en mededeling van de resultaten van het werkplan 4.3. Culturele belanghebbenden 5. BEOORDELING VAN HET WERKPLAN: beleidsresultaten 6. CONCLUSIES: reflecties over een verbeterd kader en nieuwe prioriteiten

VERSLAG VAN DE COMMISSIE OVER HET WERKPLAN VOOR CULTUUR 2019-2022 1.INLEIDING In de conclusies van de Raad over het werkplan voor cultuur 2019-2022 wordt de Commissie verzocht om “vóór juni 2022 [...] een eindverslag over de uitvoering ervan vast te stellen, die gebaseerd [is] op vrijwillige schriftelijke bijdragen van lidstaten. Op basis van dat verslag kan het voorzitterschap van de Raad overwegen of er een nieuw werkplan voor cultuur voor de daaropvolgende periode moet worden voorgelegd”. In dit verslag wordt een overzicht gegeven van de resultaten die sinds januari 2019 zijn bereikt bij de uitvoering van het werkplan wat betreft de prioriteiten, werkmethoden en acties zoals vastgesteld tegen de achtergrond van de COVID-19-pandemie en het herstelproces. In het verslag wordt ook nagegaan hoe de beleidsvorming en de samenwerking op het gebied van cultuur op EU-niveau kunnen worden versterkt en worden suggesties gedaan voor prioriteiten die in een nieuw werkplan na 2022 aan de orde moeten komen. Ter voorbereiding van dit verslag heeft de Commissie een enquête gehouden waarin is gevraagd naar de mening van de lidstaten over de relevantie en de uitvoering van het werkplan voor cultuur 2019-2022 (zie bijlage). De beoordeling door de Commissie is ook gebaseerd op haar werkzaamheden en regelmatige uitwisselingen met andere EU-instellingen en op de dialoog met de culturele en creatieve sectoren die in verschillende fora wordt gevoerd. Dit document is toegespitst op de activiteiten die worden uitgevoerd in het kader van het werkplan 2019-2022. Het bevat geen uitputtende analyse van alle culturele beleidsacties die in deze jaren op Europees niveau zijn ontwikkeld. 2.ACHTERGROND De afgelopen jaren werden de beleidsmaatregelen van de EU op het gebied van cultuur gestuurd door de Europese agenda voor cultuur van de Commissie , het Europees actiekader voor cultureel erfgoed , dat een vervolg vormde op het Europees Jaar van het cultureel erfgoed 2018, de gezamenlijke mededeling “Naar een EU-strategie voor internationale culturele betrekkingen” , en de meerjarige werkplannen voor cultuur van de Raad . Sinds begin 2020 hebben de verwoestende gevolgen van de COVID-19-pandemie op de cultuur de problemen waar de culturele en de creatieve sectoren mee te kampen hebben verder verergerd, met name wat betreft de leef- en werkomstandigheden van kunstenaars en andere professionals in de culturele sector en het genereren van inkomsten voor kunst en cultuur. De overheid heeft zich in de eerste plaats geconcentreerd op het verzachten van de gevolgen van de crisis en op het helpen van de sectoren bij het herstel ervan. Op nationaal en EU-niveau zijn gerichte maatregelen genomen . Bij hun samenwerking op het gebied van cultuur hebben de lidstaten en de Commissie regelmatig de verleende steun gecontroleerd — een nuttig proces dat wordt geleid door het land dat het voorzitterschap van de EU bekleedt. De Commissie heeft naar aanleiding van de COVID-19-crisis ook het platform “Creatives Unite” gelanceerd om informatie te verzamelen over de culturele en creatieve sectoren in de EU. Naar aanleiding van oproepen vanuit de culturele en creatieve sectoren tot het nemen van meer op EU-niveau gecoördineerde maatregelen, heeft de Commissie in juni 2021 EU-richtsnoeren gepubliceerd over de veilige hervatting van culturele activiteiten in de culturele en creatieve sectoren . In de industriële strategie van de EU en de actualisering daarvan wordt onder meer het ecosysteem van de culturele en de creatieve sectoren genoemd. Deze aanpak is van cruciaal belang voor een inclusief en duurzaam herstel van de sectoren en draagt bij tot de duale transitie van de EU-economie als geheel, gezien het belang ervan voor andere ecosystemen (bv. voor het ecosysteem toerisme). Om te helpen een weg uit de crisis te vinden, is de herstel- en veerkrachtfaciliteit in het leven geroepen, die in februari 2021 in werking is getreden. De culturele en creatieve sectoren en bedrijfstakken profiteren voornamelijk van de steun uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit via directe maatregelen in de nationale herstel- en veerkrachtplannen, en indirect ook via transversale maatregelen. De Commissie heeft deze investeringen en geplande hervormingen in kaart gebracht en een thematische fiche over de culturele en creatieve sectoren gepubliceerd op het scorebord voor herstel en veerkracht. Daarnaast zijn verschillende EU-programma’s en -fondsen in het kader van het meerjarig financieel kader 2021-2027 aangepast om de culturele en creatieve sectoren gerichter te ondersteunen met het oog op herstel; zo is bijvoorbeeld het budget voor het programma Creatief Europa en voor het cluster “Cultuur, creativiteit en inclusieve samenleving” in het kader van Horizon Europa verhoogd. In november 2021 heeft de Commissie ook “CulturEU” gelanceerd, de eerste interactieve EU-financieringsgids voor cultuur . Wat de ontwikkelingen bij de EU-instellingen betreft, is het huidige werkplan voor cultuur vrijwel gelijktijdig vastgesteld met het akkoord van de Europese Raad over “Een nieuwe strategische agenda 2019-2024” en het nieuwe mandaat van de Commissie van december 2019, waarin zes overkoepelende beleidsdoelstellingen zijn vastgesteld. De beleidsvorming en de maatregelen op het gebied van cultuur in het algemeen zijn gericht gebleven op de doelstellingen van de groene en digitale transitie en hebben bijgedragen tot de bevordering van onze Europese manier van leven. De COVID-19-crisis heeft opnieuw bevestigt hoe relevant deze algemene prioriteiten zijn en heeft bestaande tendensen in de cultuur, bijvoorbeeld de digitale transformatie en de aandacht voor de klimaatverandering en de aantasting van het milieu, in een stroomversnelling gebracht. Zichtbaar is geworden dat cultuur van onschatbare waarde is voor het welzijn van mensen, voor de verbetering van de sociale samenhang en voor de totstandbrenging van een transformatie . Tegen deze nieuwe achtergrond zijn andere belangrijke EU-initiatieven gelanceerd. Zij putten in belangrijke mate uit cultuur of geven vorm aan het cultuurbeleid, zoals het Nieuwe Europese Bauhaus , het Europees Jaar van de jeugd 2022 of de Europese vaardighedenagenda. In de mondiale context heeft cultuur als beleidsgebied aan zichtbaarheid en erkenning gewonnen, ondanks en zelfs dankzij de COVID-19-crisis. Voor het eerst hebben de leiders van de G20 in hun verklaring van Rome (oktober 2021) gewezen op de intrinsieke waarde van cultuur en op de rol van cultuur bij duurzame ontwikkeling en bij het stimuleren van de veerkracht en het herstel van economieën en samenlevingen. Daarnaast is in de VN-resolutie van december 2021 over cultuur en duurzame ontwikkeling de rol van cultuur als voorwaarde voor het bereiken van de VN-doelstellingen voor duurzame ontwikkeling, en als motor voor de uitvoering ervan, opnieuw bevestigd. Het proces in de aanloop naar Mondiacult 2022, de wereldconferentie van de Unesco over cultuur en duurzame ontwikkeling die voor september 2022 in Mexico is gepland, draagt ertoe bij de dynamiek op dit gebied vast te houden. Sinds februari 2022 is de militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne en de Oekraïense bevolking ook een punt van grote zorg voor de beleidssamenwerking op het gebied van cultuur. De Russische invasie bedreigt niet alleen het leven van kunstenaars en professionals in de cultuursector in Oekraïne, maar brengt ook ernstige schade toe aan het brede scala van rijk en divers erfgoed en culturele uitingen van het land, hetgeen een eensgezinde en gecoördineerde reactie van de EU vereist. Tijdens hun bijeenkomst in Angers op 7 en 8 maart 2022 hebben de Europese ministers die verantwoordelijk zijn voor cultuur en media een verklaring afgelegd waarin zij uiting gaven aan hun solidariteit met Oekraïne en aan hun vaste voornemen om het land te helpen deze uitdagingen het hoofd te bieden. De Commissie heeft haar instrumenten ingezet om steun te verlenen aan Oekraïense kunstenaars en professionals in de cultuursector die hun land ontvluchten, alsook aan de culturele organisaties van de landen die Oekraïense vluchtelingen opvangen, en om de bescherming van het cultureel erfgoed te ondersteunen, bijvoorbeeld via het programma Creatief Europa of het EU-mechanisme voor civiele bescherming (zie het platform “Creatives Unite”). 3.BEREKENING VAN HET WERKPLAN: prioritaire gebieden Sinds 2002 hebben de EU-lidstaten hun prioriteiten voor samenwerking op het gebied van cultuurbeleid vastgelegd in meerjarige werkplannen, die via conclusies van de Raad worden vastgesteld. Het werkplan voor cultuur 2019-2022 (zoals gewijzigd in mei 2020) is een belangrijk strategisch instrument geweest dat richting heeft gegeven aan de beleidssamenwerking op EU-niveau. In het werkplan zijn 6 prioritaire actiegebieden en 18 onderwerpen aangewezen, met de bijbehorende acties voor de lidstaten, de Commissie en het EU-voorzitterschap, te beginnen in 2019. Uit de bevindingen van de door de Commissie uitgevoerde enquête blijkt dat de lidstaten “duurzaamheid in cultureel erfgoed”, “cultuur als motor voor duurzame ontwikkeling” en “een ecosysteem ter ondersteuning van kunstenaars, culturele en creatieve professionals en Europese inhoud” als de meest relevante prioriteiten voor beleidsvorming op EU-niveau beschouwen. Op nationaal niveau is ook nadruk gelegd op “samenhang en welzijn”. De lidstaten zijn het erover eens dat culturele statistieken een belangrijke transversale prioriteit vormen. Over het geheel genomen zijn alle acties van het werkplan volgens plan uitgevoerd. Het mag als een opmerkelijke prestatie worden gezien dat dit grote aantal geplande resultaten binnen een kort tijdsbestek en tijdens de COVID-19-pandemie is gerealiseerd. In enkele gevallen vereiste de situatie aanpassingen van werkvormen of tijdschema’s om de gevolgen voor de te leveren prestaties tot een minimum te beperken. Het behouden van een onderling verband tussen de verschillende te leveren prestaties volgens een voortschrijdende agenda (waarbij bv. een EU-studie wordt gevolgd door een OCM-groep (open coördinatiemethode) en door de daaropvolgende conclusies van de Raad) vergde extra coördinatie-inspanningen, maar is bevorderlijk gebleken voor de samenhang van de beleidsvorming op EU-niveau. De onderwerpen waarover in 2019 onder het Oostenrijkse voorzitterschap overeenstemming was bereikt, bleken zeer geschikt te zijn en bleven relevant gedurende de gehele duur van het werkplan — een standpunt dat wordt gedeeld door de lidstaten. In de volgende punten wordt de uitvoering van het werkplan voor elke prioriteit beschreven door de werkzaamheden en de resultaten te beoordelen in relatie tot elk van de 18 onderwerpen.

3.1.Prioriteit A: duurzaamheid in cultureel erfgoed Participatief bestuur van cultureel erfgoed In 2019 is een intercollegiaal leerproject getiteld “Cultural Heritage in Action” (Cultureel erfgoed in actie) van start gegaan. Dit project is opgezet door de Commissie en wordt gefinancierd door Creatief Europa. Het wordt beheerd door een consortium (Eurocities, KEA European Affairs, Onderzoeks- en innovatienetwerk van Europese regio’s (Errin), Europa Nostra en de Architectenraad van Europa). Dit is een van de resultaten van het Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed 2018, en opgenomen in het Europees actiekader voor cultureel erfgoed. Het project stelt meer dan 100 lokale en regionale beleidsmakers in staat om kennis over cultureel erfgoed uit te wisselen. De nadruk ligt op participatief bestuur, adaptief hergebruik en kwaliteitsprincipes voor interventies op het gebied van cultureel erfgoed. Het consortium heeft in november 2020 32 innovatieve praktijken gepubliceerd . In een tweede fase, tot januari 2023, zal het project doorgaan met het delen van kennis en het uitwisselen van ervaringen, waarbij de nadruk zal liggen op drie onderling samenhangende onderwerpen: 1) herstel en veerkracht met behulp van cultureel erfgoed in een post-pandemische wereld; 2) duurzamer cultureel erfgoed om de klimaatcrisis te bestrijden; 3) bestuur en financiering: nieuwe taken voor lokale en regionale overheden. Het project wordt zeer gewaardeerd door de deelnemende lokale en regionale beleidsmakers. In het kader van dit thema heeft het Kroatische voorzitterschap in februari 2020 in Dubrovnik een conferentie georganiseerd onder de titel “Fostering European cooperation for cultural heritage at risk” (Bevordering van Europese samenwerking ten aanzien van bedreigd cultureel erfgoed) . In mei 2020 heeft de Raad conclusies over risicobeheer op het gebied van cultureel erfgoed aangenomen. Aanpassing van het cultureel erfgoed aan de klimaatverandering De OCM-groep “Versterking van de veerkracht van het cultureel erfgoed in het licht van klimaatverandering” werd voorgezeten door Duitsland. Het verslag van de groep zal, samen met de aanbevelingen, tegen juli 2022 klaar zijn. De belangrijkste doelstellingen waren het inventariseren en uitwisselen van goede praktijken en innoverende maatregelen voor de bescherming van cultureel erfgoed, zowel materieel als immaterieel, in relatie tot de klimaatverandering. Dit omvat een onderzoek naar de bijdrage die cultureel erfgoed kan leveren aan de matiging en bestrijding van de klimaatverandering, overeenkomstig de doelstellingen van de Europese Green Deal. De werkzaamheden van de groep waren toegespitst op het onderzoeken van bestaande en opkomende dreigingen en effecten, het bespreken van geschikte en beschikbare adaptatie- en mitigatiemaatregelen en het opbouwen van de veerkracht van het cultureel erfgoed in het licht van een veranderende omgeving, waarbij aanpassing met ongewenste gevolgen moet worden vermeden. Ondanks de urgentie staat dit onderwerp nog in de kinderschoenen. Het eindverslag en de aanbevelingen van deze groep vormen een waardevolle bijdrage aan het debat over dit onderwerp, dat nodig moet worden gevoerd, en aan de planning van maatregelen in verband met klimaatverandering op het gebied van cultureel erfgoed op Europees en nationaal niveau. Kwaliteitsbeginselen voor door de EU gefinancierde interventies met een potentiële impact op cultureel erfgoed In 2019 heeft de Internationale Raad voor Monumenten en Landschappen (ICOMOS) naar aanleiding van het Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed het document met Europese kwaliteitsbeginselen gepubliceerd. Het Roemeense voorzitterschap heeft in april 2019 in Sighisoara de conferentie “Quality principles for cultural heritage” (Kwaliteitsbeginselen voor cultureel erfgoed) georganiseerd. De Europese kwaliteitsbeginselen zijn in november 2020 verder herzien. Het intercollegiaal leerproject “Cultural Heritage in Action” had ook betrekking op kwaliteitsbeginselen. In het kader van het project zijn goede praktijken inzake de kwaliteit van interventies op het gebied van cultureel erfgoed vastgesteld, die zijn opgenomen in de lijst van goede praktijken. Aanvullende financiering voor cultureel erfgoed De Commissie heeft op 25 en 26 januari 2021 een onlineworkshop over aanvullende financiering voor cultureel erfgoed georganiseerd. Meer dan 100 personen woonden de workshop bij, waaronder vertegenwoordigers van 22 lidstaten. In de presentaties kwamen voorbeelden van publiek-private partnerschappen, crowdfunding en fondsenwerving, loterijen, schenkingen en gemengde financieringsbronnen voorbij. Van de sprekers op hoog niveau ging de Europese Investeringsbank met name in op de vraag hoe cultureel erfgoed aantrekkelijk kan worden gemaakt voor particuliere investeerders, terwijl de Europese Culturele Stichting de nadruk legde op de rol van filantropie en stichtingen. Twee door de EU gefinancierde projecten deelden ook de resultaten van hun onderzoek en enkele casestudies. Het verslag van deze workshop, waarin meer dan honderd goede praktijken zijn verzameld, is op grote schaal verspreid. De Raad Onderwijs, Jeugdzaken, Cultuur en Sport heeft op 18 mei 2021 een oriënterend debat over dit onderwerp gehouden. 3.2.Prioriteit B: samenhang en welzijn Sociale samenhang De Commissie heeft op 26 en 27 november 2020 een onlineworkshop over cultuur voor sociale samenhang georganiseerd. Deze workshop kwam in de plaats van de OCM-groep die zich eerder met dit onderwerp bezighield. De groep kon vanwege een vertraging in de werkzaamheden van de vorige OCM-groep 2017-2018 over sociale inclusie (waarop de nieuwe groep zou hebben voortgeborduurd) en vanwege COVID-19-beperkingen niet zoals gepland worden opgericht. Tijdens het evenement bespraken meer dan 50 deelnemers uit 22 lidstaten hoe sociale samenhang door middel van cultuur op lokaal en regionaal niveau kan worden bevorderd en onderzochten zij duurzame, reproduceerbare en inclusieve modellen voor samenwerking tussen overheidsinstanties en professionals uit de cultuursector. Deskundigen hebben ook van gedachten gewisseld over de wisselwerking tussen cultuur en vergrijzing, cultuur en welzijn en de rol van cultuur bij het voorkomen van leegloop van het platteland en bij het bieden van mogelijkheden aan mensen om de arbeidsmarkt opnieuw te betreden. De achtergronddocumenten en het verslag van de workshop zijn gepubliceerd . De uitwisselingen over dit onderwerp zijn voortgezet in het kader van de conferentie “Culture, Cohesion and Social Impact” (Cultuur, samenhang en sociale impact) dat het Portugese voorzitterschap op 5 en 6 mei 2021 heeft georganiseerd in Porto. Architectuur van hoge kwaliteit en gebouwde omgeving De OCM-groep voor dit onderwerp, voorgezeten door Estland, heeft op 6 oktober 2021 zijn verslag “Naar een gemeenschappelijke architectuurcultuur — Investeren in een leefomgeving van hoge kwaliteit voor iedereen” gepubliceerd. Het verslag is gebaseerd op een verzameling casestudies die op verschillende bestuursniveaus in heel Europa zijn verzameld en tussen 2020 en 2021 door de OCM-groep zijn onderzocht. Het bevat voorbeelden van beste praktijken en beleidsaanbevelingen over de wijze waarop kwaliteitscriteria voor architectuur en gebouwde omgeving kunnen worden geoperationaliseerd. Een van de conclusies luidt dat “ontwerpen van hoge kwaliteit en weloverwogen ingrepen de levensduur en de authenticiteit van cultuurgoederen in stand kunnen houden en aantasting van hun culturele belang kunnen voorkomen”.

Naast het verslag is er een toolkit (beschikbaar in alle officiële EU-talen) gemaakt om lokale en regionale besluitvormers te helpen de kwaliteit van locaties en bouwprojecten te beoordelen. Van 6 tot en met 8 oktober 2021 werd in Graz en Maribor een slotconferentie gehouden om de werkzaamheden te presenteren en te bespreken. Het verslag diende ook als basis voor de conclusies van de Raad over cultuur, architectuur van hoge kwaliteit en gebouwde omgeving als kernelementen van het nieuwe Europese Bauhaus-initiatief, die in december 2021 zijn aangenomen. Inzicht in digitaal publiek Eind 2021 heeft de Commissie het startschot gegeven voor deskundigenonderzoek op dit gebied via het platform “Voices of Culture” . Doel is om de mogelijkheid van vrijwillige richtsnoeren voor het verzamelen en beheren van gegevens over digitaal publiek te onderzoeken, met speciale aandacht voor podiumkunsten (theater, dans, livemuziek) en cultureel erfgoed (musea, galeries, historische gebouwen, erfgoedlocaties, evenementen en activiteiten in het kader van immaterieel erfgoed). De deskundigen hebben gebruik gemaakt van de lessen die zijn getrokken na de COVID-19-crisis en hebben de mogelijkheden en uitdagingen voor het verzamelen en beheren van gegevens over digitaal publiek besproken in een verslag dat medio 2022 zal worden gepubliceerd. Jonge creatieve generaties Naar aanleiding van de conferentie “Young creative generations” (Jonge creatieve generaties), die het Roemeense voorzitterschap in maart 2019 in Boekarest heeft georganiseerd, zijn in mei 2019 conclusies van de Raad aangenomen. Burgerschap, waarden en democratie Het Finse voorzitterschap heeft in juli 2019 in Helsinki de conferentie “Citizenship, values and democracy” (Burgerschap, waarden en democratie) georganiseerd. In december 2021 heeft de Commissie het startsein gegeven voor een onafhankelijke studie getiteld “Het belang van cultuurparticipatie van burgers voor burgerbetrokkenheid en democratie — beleidslessen uit internationaal onderzoek”. In deze studie zal een samenvatting worden gegeven van de bestaande kennis over dit onderwerp, inclusief het beschikbare bewijs en met belangrijke beleidslessen en voorbeelden van succesvolle acties uit diverse EU-lidstaten. Het project zal naar verwachting in november 2022 worden afgerond. 3.3.Prioriteit C: een ecosysteem dat kunstenaars, culturele en creatieve professionals en Europese inhoud ondersteunt Status en arbeidsvoorwaarden van kunstenaars De Commissie heeft in december 2020 een onderzoek gepubliceerd over de status en arbeidsomstandigheden van kunstenaars en andere professionals in de culturele en creatieve sectoren . Het Europees netwerk van deskundigen op het gebied van cultuur en de audiovisuele sector (EENCA) heeft het onderzoek opgesteld, in nauwe samenwerking met sectorale belangenorganisaties. Het onderzoek is op grote schaal verspreid, onder meer via een presentatie in februari 2021 aan het Intergouvernementeel Comité van de Unesco voor de bescherming en bevordering van de diversiteit van cultuuruitingen. De Commissie heeft het proces voortgezet door een dialoog over hetzelfde onderwerp te entameren in het kader van “Voices of Culture”. Het brainstormrapport “Status en arbeidsvoorwaarden van kunstenaars en professionals in de culturele en creatieve sectoren” is in juni 2021 gepubliceerd . De OCM-groep “Status en arbeidsvoorwaarden van kunstenaars en professionals in de culturele en creatieve sectoren” is in september 2021 met haar werkzaamheden begonnen en wordt voorgezeten door Oostenrijk en Ierland. Deskundigen van de ministeries van Cultuur en de ministeries van Werkgelegenheid/Sociale Zaken van alle 27 EU-lidstaten hebben aan het onderzoek deelgenomen. De groep heeft ten doel om de arbeidsomstandigheden van kunstenaars en creatieve professionals te verbeteren en goede praktijken uit te wisselen, waarbij ook rekening wordt gehouden met het bredere ecosysteem dat kunstenaars, professionals in de culturele en creatieve sectoren en Europese inhoud ondersteunt. Tijdens de nog resterende bijeenkomsten van de groep zullen aanbevelingen over deze onderwerpen worden uitgewerkt. Het verslag van de groep wordt medio 2023 verwacht. Artistieke vrijheid De Commissie heeft op 21 oktober 2021 een onlineworkshop over artistieke vrijheid georganiseerd, met ongeveer 60 deelnemers uit 20 lidstaten. De sprekers waren vertegenwoordigers van internationale organisaties (VN, Unesco, Raad van Europa), de lidstaten (Zweden, Spanje), het maatschappelijk middenveld (Culture Action Europe, FreeMuse) en de universiteit van Lodz, Polen. De drie sessies waren toegespitst op a) de huidige stand van zaken met betrekking tot de vrijheid van artistieke expressie in de EU; b) beste praktijken voor de verwezenlijking, bevordering en bescherming van de vrijheid van artistieke expressie; en c) een juridisch kader om de vrijheid van artistieke expressie te beschermen, te bevorderen en te verwezenlijken. Het verslag van de workshop is gepubliceerd, en de resultaten ervan zullen ook worden gebruikt voor de werkzaamheden in verband met de bovengenoemde studie naar burgerschap, waarden en democratie. Audiovisuele coproducties Het Roemeense voorzitterschap heeft in maart 2019 in Boekarest de conferentie “Consolidation of European cooperation through co-productions” (Consolidatie van Europese samenwerking door middel van coproducties) georganiseerd . Vervolgens heeft de Raad in mei 2019 conclusies over het verbeteren van de grensoverschrijdende circulatie van Europese audiovisuele werken aangenomen, met een nadruk op coproducties . De OCM-groep werd voorgezeten door Nederland, met Roemenië als vicevoorzitter. Het verslag van de groep, “Co-productions that shine” (Coproducties die schitteren) is op 10 maart 2022 gepubliceerd. Organisaties zoals de European Film Agency Directors Association (de Europese vereniging van directeuren van filmagenturen), Cine-Regio, het Europees Waarnemingscentrum voor de audiovisuele sector en Eurimages namen deel als waarnemers. De groep concludeerde dat hoewel alle coproducties worden gedreven door de doelstelling om krachten te bundelen en samen te werken, de status van “officiële” coproductie de sleutel is om de deuren te openen naar steun van het publiek. Coproducties reizen beter, bereiken een groter publiek dan louter nationale werken en zijn bevorderlijk voor de internationale carrières van talenten. De COVID-19-pandemie heeft de aard van het audiovisuele ecosysteem en van coproducties veranderd, door als katalysator van reeds bestaande trends te fungeren en het belang van evenwichtige relaties tussen de verschillende partijen te onderstrepen. Coproducties vormen een mogelijkheid om onze manier van samenwerken te heroverwegen met het oog op de meest urgente uitdagingen van onze tijd, waaronder de noodzaak van vergroening van de audiovisuele sector. Muziek Roemenië heeft in juni 2019 in Boekarest een voorzittersconferentie georganiseerd met als titel “Music Moves Europe — Opportunities and Challenges of the Music Sector in the Digital Era” (Music Moves Europe — Kansen en uitdagingen voor de muzieksector in het digitale tijdperk). Het werkplan 2019-2022 omvatte twee workshops over muziek, beide in 2020. Deze werden samengevoegd tot één grote onlineconferentie, die de Commissie op 4 en 5 maart 2021 heeft georganiseerd onder de titel “Music Moves Europe: Diversity and Competitiveness of the European Music Sector’ (Music Moves Europe: diversiteit en concurrentievermogen van de Europese muzieksector). De conferentie bracht bijna 100 deelnemers bijeen — voornamelijk deskundigen uit de EU-lidstaten en vertegenwoordigers van de muzieksector. In plenaire discussies met externe sprekers werden de impact van COVID-19, de rol van muziek voor sociale samenhang en welzijn, het streamen van muziek en culturele diversiteit en het initiatief “Music Moves Europe” besproken. Deze vier sessies werden gevolgd door een oriënterend debat voor uitsluitend deskundigen van de lidstaten. De resultaten werden samengevat in een verslag dat ook als basis diende voor een speciale sessie die is gehouden tijdens de door het Portugese voorzitterschap in juni 2021 georganiseerde conferentie over de lancering van Creatief Europa.

Meertaligheid en vertaling De OMC-groep was samengesteld uit literair vertalers, uitgevers, vertegenwoordigers van financieringsinstellingen of ministeries van Cultuur en werd voorgezeten door Frankrijk. De groep heeft op 3 februari 2022 haar verslag gepresenteerd . De werkzaamheden waren gefocust op de belangrijkste uitdagingen waarmee vertalers worden geconfronteerd, zoals de geringe aantrekkelijkheid van het beroep (voornamelijk als gevolg van lage tarieven en slechte werkomstandigheden) en het feit dat de markt voor vertaalde werken een kwetsbare economie is, met name voor minder gangbare talen. In het verslag van de groep worden maatregelen geadviseerd om het beroep van vertaler aantrekkelijker te maken, meer opleidingsmogelijkheden te bieden en de beroepsgroep in staat te stellen te onderhandelen over betere tarieven en arbeidsvoorwaarden. In het verslag wordt gepleit voor meer overheidsfinanciering om vertaalprojecten te stimuleren en voor een billijke beloning via een brede aanpak die de hele waardeketen — van auteurs tot boekhandels — omvat. Maatregelen ter bevordering van het lezen moeten ook een sterke Europese uitstraling hebben. In februari 2022 heeft het Franse voorzitterschap in Lille het forum “Innovation, technologies et plurilinguisme” georganiseerd. In april 2022 zijn conclusies van de Raad aangenomen met betrekking tot het versterken van interculturele uitwisselingen via de mobiliteit van kunstenaars en professionals in de culturele en de creatieve sectoren en via meertaligheid in het digitale tijdperk, waarin ook de aanbevelingen van de OCM-groep zijn verwerkt. Financiering en innovatie in de culturele en creatieve sectoren Tijdens zijn voorzitterschap heeft Roemenië in Boekarest een informele bijeenkomst van de ministers van Cultuur georganiseerd. Dit heeft geleid tot de goedkeuring, op 16 april 2019, van de Verklaring van Boekarest van de ministers van Cultuur en hun vertegenwoordigers over de rol van cultuur bij het bouwen aan de toekomst van Europa. De twee inventariserende seminars die oorspronkelijk waren voorgesteld om voort te bouwen op de werkzaamheden die in het kader van het vorige werkplan over dit onderwerp waren verricht, zijn samengevoegd tot één evenement: “Cultural and creative sectors ecosystems: Flipping the Odds” (De ecosystemen van de culturele en creatieve sectoren: de kansen keren). Dit evenement werd gezamenlijk door de Commissie en het project Creative FLIP georganiseerd, op 28 en 29 januari 2020 in Brussel . Het evenement bracht bijna 250 belanghebbenden uit de culturele en creatieve sectoren uit heel Europa bijeen, waaronder EU-beleidsmakers, vertegenwoordigers van “Voices of Culture” en het European Creative Hubs Network. Dit leidde tot synergieën tussen projecten en beleidsvorming, en tot werkzaamheden over de grenzen van silo’s en disciplines heen. De deelnemers bespraken ook hoe de aanbevelingen van de vorige OCM-groepen “Toegang tot financiering” en “Overheidsbeleid voor innovatie en ondernemerschap in de culturele en de creatieve sectoren” en de horizontale conclusies van de Raad zijn uitgevoerd en wat er nog moet worden gedaan. De daaruit voortvloeiende aanbevelingen zijn samengevat in een brochure die op grote schaal is verspreid . 3.4.Prioriteit D: gendergelijkheid Gendergelijkheid De Commissie heeft een onafhankelijke studie laten uitvoeren naar genderkloven in de culturele en creatieve sectoren, dat in augustus 2019 is gepubliceerd. In september 2020 is een geactualiseerde versie uitgebracht . Het EENCA heeft het onderzoek opgesteld in nauwe samenwerking met belanghebbenden uit de sector. Het verslag is in oktober 2020 voorgelegd aan de Comité culturele zaken van de Raad, en in september 2019 aan de OCM-groep voor gendergelijkheid in de culturele en de creatieve sectoren. Het verslag is op grote schaal verspreid. Voorts is het verslag gebruikt als achtergrondinformatie voor de door het Duitse voorzitterschap georganiseerde evenementen over gendergelijkheid. Op 4 en 5 september 2019 is met steun van de Commissie een dialoogbijeenkomst over gendergelijkheid georganiseerd, waar het verslag van “Voices of Culture” is gepresenteerd. De OCM-groep voor gendergelijkheid in de culturele en de creatieve sectoren, voorgezeten door Oostenrijk, heeft ervaringen uitgewisseld om aanbevelingen te doen over manieren om de genderkloof in de culturele en de creatieve sectoren te dichten. Het verslag, dat in juni 2021 is gepubliceerd , richt zich op belangrijke uitdagingen zoals genderstereotypering, seksuele intimidatie, toegang tot de arbeidsmarkt en de loonkloof tussen mannen en vrouwen, toegang tot sociale uitkeringen, toegang tot middelen, toegang tot leidinggevende posities en vrouwelijk ondernemerschap, gegevensverzameling, gendergelijkheid op de werkplek, genderbudgettering en gendermainstreamingmethoden, alsmede genderbewust taalgebruik. De resultaten van de OCM-groep zijn voor het eerst gepresenteerd tijdens de conferentie over sociale samenhang die op 5 en 6 mei 2021 is georganiseerd door het Portugese voorzitterschap. De conferentie viel samen met de vaststelling van de strategie voor gendergelijkheid voor de periode 2020-2025 door de Commissie. In december 2020 heeft Duitsland de conclusies van het voorzitterschap over gendergelijkheid in de cultuursector, die in grote lijnen de aanbevelingen van de deskundigen weerspiegelen, overgenomen. In april 2022 is een balans opgemaakt om de vooruitgang en de verbeterpunten in kaart te brengen. De lessen die tijdens het OCM-proces zijn getrokken, hebben gediend als input voor een forum over gendergelijkheid dat het Franse voorzitterschap van 8 tot en met 10 maart 2022 in Angers heeft georganiseerd in het kader van het Frans-Portugese seizoen 2022. 3.5.Prioriteit E: internationale culturele betrekkingen Strategische aanpak De conclusies van de Raad over een strategische benadering door de EU van de internationale culturele betrekkingen en een actiekader zijn op 8 april 2019 door de Raad Buitenlandse Zaken aangenomen . In de conclusies wordt erkend dat er behoefte is aan een transversale aanpak van cultuur en wordt uitdrukking gegeven aan het streven om de doeltreffendheid en het effect van het buitenlands EU-beleid te versterken door internationale culturele betrekkingen te integreren in haar instrumenten voor buitenlands beleid. Dit vereist een betere beleidscoördinatie tussen de directoraten-generaal van de Commissie, de lidstaten en de culturele organisaties, onder meer bij de gezamenlijke ontwikkeling van lokale strategieën door de EU-delegaties, de EU-lidstaten en de Commissie. De samenwerking op cultureel gebied is de gemeenschappelijke waarden en de unieke culturele diversiteit van Europa blijven bevorderen, als drijvende kracht achter de wereldwijde invloed van de EU met betrekking tot eerlijke, gelijkwaardige en langdurige partnerschappen. Tijdens het evenement “Future Unlocked!” (De toekomst ontsloten!), georganiseerd door het Sloveense voorzitterschap, is gedebatteerd over de culturele en creatieve sectoren als actoren van verandering. Het evenement, dat van 12 tot en met 15 september 2021 door het Ministerie van Buitenlandse Zaken werd georganiseerd, was een samensmelting van de conferentie op hoog niveau over cultuur in buitenlandse betrekkingen, Creative Forum Ljubljana, de European Creative Industries Summit (Europese top over creatieve sectoren) en een bijeenkomst van hoge ambtenaren over internationale culturele betrekkingen. De geografische reikwijdte omvatte ook de Westelijke Balkan, het zuidelijke Middellandse Zeegebied en Afrika. 3.6.Prioriteit F: cultuur als motor voor duurzame ontwikkeling Culturele dimensie van duurzame ontwikkeling Aan de OCM-groep, die gezamenlijk wordt voorgezeten door Finland en Duitsland, is deelgenomen door deskundigen van nationale overheidsdiensten, deskundigen uit de wetenschap, vertegenwoordigers van de Unesco en andere externe deskundigen. Het verslag wordt verwacht in september 2022. De werkzaamheden werden voorafgegaan door een “Voices of Culture”-dialoog over cultuur en de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling, die in februari 2021 met steun van de Commissie werd georganiseerd. Dit heeft geresulteerd in een “Voices of Culture”-verslag . De OCM-groep heeft zich geconcentreerd op drie onderwerpen: 1) ondersteuning en verbetering van de integratie van cultuur in nationale strategieën voor duurzame ontwikkeling door middel van vrijwillige nationale evaluaties; 2) Unesco-rapportage-instrumenten, waarin cultuur naar voren komt als drijvende kracht achter het verwezenlijken van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen; en 3) bottom-upprojecten onder leiding van belanghebbenden en netwerken waarin belangrijke culturele spelers samenwerken aan duurzaamheidsdoelstellingen en positieve resultaten boeken. Een andere belangrijke taak van de groep is om input te leveren voor het geplande verslag van de Commissie over cultuur en duurzame ontwikkeling, dat naar verwachting in de tweede helft van 2022 zal verschijnen, en informatie te verstrekken over de standpunten en aanbevelingen die zullen worden opgenomen in de slotverklaring van het door de Unesco in september 2022 in Mexico georganiseerde evenement “Mondiacult”. De werkzaamheden van deze OCM-groep hangen ook samen met de zich ontwikkelende behoefte aan meer integratie van cultuur in de strategische planning van het overheidsbeleid, gezien het feit dat de levenssystemen van samenlevingen ernstig zijn aangetast door de pandemie, de klimaatcrisis en de achteruitgang van het milieu.

3.7.Culturele statistieken De regelmatige productie van betrouwbare gegevens over cultuur is van essentieel belang voor empirisch onderbouwde beleidsvorming. In het werkplan worden culturele statistieken aangemerkt als een transversale prioriteit die dienovereenkomstig moet worden behandeld. Eurostat verstrekt geharmoniseerde gegevens op EU-niveau en actualiseert de eigen speciale webpagina’s over culturele statistieken wanneer na relevante Europese enquêtes nieuwe gegevens beschikbaar komen. In de periode 2020-2021 heeft Eurostat voor de nationale bureaus voor de statistiek drie enquêtes over de sectoren muziek, cultureel erfgoed en boeken gelanceerd. Het doel was om alternatieve gegevensbronnen op nationaal niveau te verzamelen. De werkgroep Cultuurstatistieken van Eurostat wordt regelmatig geïnformeerd en geraadpleegd om de kwaliteit van de cultuurstatistieken te helpen verbeteren en deze verder te ontwikkelen. Medio 2020 heeft de Commissie een oproep tot het indienen van voorstellen voor het “meten van de culturele en creatieve sectoren in de EU” gepubliceerd met het oog op de uitvoering van een in 2019 door het Europees Parlement voorgesteld proefproject. Het doel is om een kader voor het meten van de ontwikkelingen in deze sectoren te creëren en de lacunes in de gegevens op Eurostat-niveau op te vullen. Het project zal naar verwachting in december 2022 worden afgerond. Als follow-up van de haalbaarheidsstudie voor de oprichting van een Europees waarnemingscentrum voor muziek in het kader van het initiatief “Music Moves Europe” zijn bepaalde gegevensgerelateerde activiteiten geïntegreerd in het Europees Waarnemingscentrum voor inbreuk op intellectuele-eigendomsrechten. Andere in het onderzoek beschreven statistische werkzaamheden zijn opgenomen in de specifieke sectorale oproep voor muziek voor 2022 in het kader van Horizon Europa (“Naar een concurrerend, eerlijk en duurzaam Europees muzikaal ecosysteem”). 3.8.Digitalisering Het creëren, produceren, samenstellen en delen van inhoud gebeurt steeds vaker digitaal, wat de sector enorme mogelijkheden biedt om te groeien en te experimenteren en opnieuw na te denken over de wijze waarop traditioneler en moeilijker te bereiken publiek beter kan worden bediend en de culturele participatie kan worden vergroot. De COVID‑19-pandemie heeft deze digitale transformatie versneld. Bovendien heeft de crisis de bestaande uitdagingen voor een eerlijke digitale omschakeling nog duidelijker aan het licht gebracht. Enkele van de kwesties die moeten worden aangepakt om ervoor te zorgen dat de digitale transitie de Europese culturele spelers en burgers ten goede komt, zijn i) de kosten van toegang tot technologie; ii) het tekort aan (digitale en databeheer)vaardigheden; iii) de oneerlijke verdeling van inkomsten voor digitaal gebruik; iv) de afhankelijkheid van externe platforms; v) de dominantie van de reguliere aanbieders; vi) de bevordering en instandhouding van de culturele diversiteit; vii) het gebrek aan infrastructuur/diensten voor bepaalde sectoren; en viii) de digitale kloof. Sommige van deze kwesties hebben centraal gestaan in het werkplan voor cultuur en deel uitgemaakt van de werkzaamheden van de Commissie en de lidstaten op het gebied van digitaal beleid, binnen hun respectieve bevoegdheden. 4.BEOORDELING VAN HET WERKPLAN: werkmethoden Voor alle geplande acties worden in het werkplan ook de te gebruiken werkmethoden aangegeven. Hierbij gaat het onder meer om: OCM-groepen, conferenties, projecten voor intercollegiaal leren, onderzoeken, workshops, inventariserende seminars, deskundigengroepen, conclusies van de Raad en informele bijeenkomsten van de ministers van Cultuur . In het werkplan worden in totaal acht OCM-groepen vermeld. De OCM-groep voor sociale samenhang is echter omgevormd tot een onlineworkshop. Als gevolg van de COVID-19-crisis waren kleine extra aanpassingen nodig, waaronder aan sommige van de tien geplande conferenties, de workshops (twee workshops werden samengevoegd, vier werden uitgesteld) en de activiteiten voor intercollegiaal leren (twee werden samengevoegd). In hun antwoorden op de enquête van de Commissie geeft een grote meerderheid van de lidstaten aan van mening te zijn dat de huidige werkmethoden geschikt zijn om de ambities van het werkplan te verwezenlijken. Zij beschouwen de OMC-groepen als de meest geschikte werkmethode, gevolgd door workshops. Conferenties, onderzoeken, inventariserende seminars en intercollegiaal leren waren minder populair. Gezien de voordelen en beperkingen van elke werkmethode, zijn enkele suggesties gedaan voor andere werkvormen die in de toekomst zouden kunnen worden toegevoegd (zie punt 6 van dit verslag). 4.1.Open coördinatiemethode (OCM) De OCM, die een flexibel en niet-bindend kader vormt, bleef een belangrijke werkmethode bij de uitvoering van het werkplan en vergemakkelijkte de gestructureerde samenwerking tussen de lidstaten. Van elke OCM-groep werden de werkzaamheden afgestemd op een prioriteit van het werkplan. Nieuw aan dit werkplan was dat de mandaten van de groepen werden opgesteld door de Commissie en vervolgens door het Comité Culturele Zaken van de Raad werden goedgekeurd. Dit gaf de groepen een duidelijk kader en een duidelijke focus. De lidstaten staan positief tegenover deze aanpak. De OCM-groepen hebben gemiddeld zes formele bijeenkomsten gehouden (de meeste online), alle georganiseerd door de Commissie. Sommige groepen hebben extra informele bijeenkomsten en redactiesessies gehouden. Enkele van hen splitsten zich ook op in subgroepen om te werken aan deelonderwerpen. Bij deze werkmethode zijn tussen de 25 en 50 deskundigen per groep betrokken, gemiddeld uit 23 lidstaten. De werkzaamheden van de groepen duren over het algemeen een tot twee jaar, met inbegrip van de tijd die nodig is om het verslag af te ronden. Eén OCM-verslag bevatte, als noviteit, een webpagina met casestudies, downloadbaar materiaal en podcasts; dit zorgde echter wel voor een hogere werklast voor de deskundigen en de Commissie. Bij drie van de zeven OCM-groepen waren partnerlanden als Zwitserland, Noorwegen en IJsland betrokken. De lidstaten geven aan deze samenwerking met niet-EU-landen in de OCM-groepen nuttig te vinden en ook open te staan voor deelname van de Westelijke Balkan aan voor die regio relevante thema’s. Volgens de enquête waarderen de lidstaten de OCM-groepen in hoge mate als werkmethode, maar erkennen zij ook de last van de verslagleggingsvereisten voor deze groepen. De lidstaten vinden de OCM-verslagen en de bijeenkomsten zelf belangrijk. Toch blijken deze verslagen slechts een beperkte directe invloed te hebben op de beleidsvorming en de praktijken van de belanghebbenden. Uit de enquête blijkt ook dat de overgrote meerderheid van de lidstaten niet meer dan vijf van de tien (vermelde) OCM-verslagen heeft gebruikt voor beleidsvorming op nationaal, regionaal of lokaal niveau. Niettemin geven de lidstaten ook verscheidene concrete voorbeelden van OCM-verslagen die van invloed zijn geweest op de beleidsvorming op nationaal niveau, zoals bij de ontwikkeling van strategieën en hervormingen of de vorming van nieuwe organisaties. 4.2.Verspreiding en mededeling van de resultaten van het werkplan Uit de enquête blijkt dat de meeste lidstaten een bindende verplichting om in het werkplan de verspreidingsactiviteiten te specificeren niet nodig achten. Om het publieke debat over de te leveren resultaten van het werkplan te voeden, is reeds een reeks activiteiten ontwikkeld, zoals de vertaling van verslagen, de publicatie van informatie op overheidswebsites en -platforms, conferenties, discussies en workshops. De ervaring leert dat er veel werk en deskundigheid is geïnvesteerd in de uitvoering van andere acties van het werkplan. Om het effect van deze werkzaamheden op de beleidsvorming en de praktijken van de belanghebbenden te vergroten, lijkt het het nuttigst om de verspreiding en communicatie van de OCM-resultaten en andere uitkomsten van het werkplan in de lidstaten op een gerichte en intelligente manier te verbeteren. Dit moet alle bestuursniveaus, organisaties van belanghebbenden, beroepsverenigingen, de pers enz. omvatten, en met het oog daarop moeten de resultaten van de OCM en andere werkplannen van hoge kwaliteit zijn en geschikt zijn voor beleidsmakers. Hoewel rijk aan inhoud, kunnen de verslagen complex, lang en moeilijk operationeel te maken zijn. Om hun potentieel optimaal te benutten, moeten de verslagen duidelijke en concrete beleidsaanbevelingen bevatten, ondersteund door relevante bewijsstukken. De verslagen moeten beknopt zijn en zijn geschreven in een jargonvrije, niet-academische taal die niet-specialisten kunnen begrijpen en op basis waarvan zij kunnen handelen. Kortere, meer toegespitste verslagen, met ook samenvattingen met de belangrijkste bevindingen, zouden moeten worden aangemoedigd. Dit zou ook het vertaal- en communicatieproces helpen versnellen. 4.3.Culturele belanghebbenden Culturele organisaties en belanghebbenden zijn nauwer dan voorheen betrokken bij de uitvoering van het werkplan voor cultuur, met name in het licht van de pandemie. Dit heeft ertoe geleid dat er meer evenementen en discussies online plaatsvinden en dat de culturele en creatieve sectoren gezamenlijk optreden op EU-niveau, en met één stem spreken, om tegemoet te komen aan de behoeften van de sectoren (bv. gezamenlijke publieke verklaringen). De betrokkenheid van de belanghebbenden is ook in andere delen van dit document beschreven.

In overeenstemming met de nieuwe Europese agenda voor cultuur heeft de Commissie haar gestructureerde dialoog met het maatschappelijk middenveld over cultuur verder versterkt. Zo lanceerde zij een nieuwe reeks “Voices of Culture” (2019-2022) over actuele thema’s, die ook zijn afgestemd op de prioriteiten van het werkplan. Deze hadden betrekking op: de rol van cultuur in niet-stedelijke gebieden in de EU ; genderevenwicht in de culturele en de creatieve sectoren (gekoppeld aan de OCM); cultuur en duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (gekoppeld aan de OCM); de status en arbeidsvoorwaarden van kunstenaars en professionals in de culturele en creatieve sectoren (gekoppeld aan de OCM); internationale culturele betrekkingen (als bijdrage aan de bespreking van de vergadering van hoge ambtenaren onder Frans voorzitterschap) . Synergieën zijn verbeterd, onder meer door gezamenlijke bijeenkomsten van OCM- en “Voices of Culture”-deelnemers om hun resultaten en verslagen te delen. Daarnaast heeft de Commissie verdere gerichte sectorale dialogen over cultuur ontwikkeld, met name over cultureel erfgoed (deskundigengroep Cultureel erfgoed) en muziek (“Music Moves Europe”). In het kader van het EU-pact voor vaardigheden, en overeenkomstig de Europese industriestrategie, heeft de Commissie ook belanghebbenden gemobiliseerd om een grootschalig partnerschap voor vaardigheden op te zetten in het ecosysteem van de culturele en creatieve sectoren. Er is nog ruimte voor een grotere betrokkenheid van belanghebbenden en het maatschappelijk middenveld en voor een betere uitvoering van het werkplan, zoals ook door de lidstaten in de enquête naar voren is gebracht. 5.BEOORDELING VAN HET WERKPLAN: beleidsresultaten Naast de prioriteiten voor cultuur die door elk EU-voorzitterschap zijn vastgesteld, is in het werkplan voor cultuur reeds voorzien dat vanaf het begin verscheidene (mogelijke) conclusies van de Raad kunnen worden aangenomen, na voorafgaande technische werkzaamheden — OCM-groepen, onderzoeken en workshops (dynamische voortschrijdende agenda). In hun antwoorden op de enquête gaven de lidstaten aan deze koppeling tussen de resultaten van het werkplan en de werkzaamheden van de roulerende voorzitterschappen zinvol te vinden. Het koppelen van deskundig en academisch werk aan tastbare beleidsresultaten is nuttig gebleken bij het aanpakken van belangrijke prioriteiten, en dit moet in de toekomst worden versterkt. Dit heeft geleid tot de volgende conclusies van de Raad: -Jonge creatieve generaties, in mei 2019 aangenomen onder het Roemeense voorzitterschap; -Verbetering van het grensoverschrijdende verkeer van Europese audiovisuele werken, in mei 2019 aangenomen onder het Roemeense voorzitterschap; -Risicobeheer op het gebied van cultureel erfgoed, in mei 2020 aangenomen onder het Kroatische voorzitterschap; -Gendergelijkheid in de culturele en de creatieve sectoren, in december 2020 aangenomen onder het Duitse voorzitterschap (conclusies van het voorzitterschap) ; -Cultuur, architectuur van hoge kwaliteit en gebouwde omgeving als kernelementen van het nieuwe Europese Bauhaus-initiatief, in december 2021 aangenomen onder het Sloveense voorzitterschap; -Versterking van interculturele uitwisselingen door mobiliteit van kunstenaars en professionals uit de culturele en creatieve sectoren, en door meertaligheid in het digitale tijdperk, in april 2022 aangenomen onder het Franse voorzitterschap. Daarnaast hebben nieuwe kwesties die van groot belang zijn voor de culturele beleidsvorming en die van invloed zijn op de culturele en creatieve sectoren in Europa (bv. de verwoestende aardbeving in Zagreb in maart 2020, het toenemende momentum van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling, de COVID-19-pandemie en het herstelproces) de respectieve voorzitterschappen ertoe gebracht te werken aan beleidsreacties en -resultaten op de volgende gebieden: -De culturele dimensie van duurzame ontwikkeling, in november 2019 aangenomen onder het Finse voorzitterschap (resolutie van de Raad) ; -Wijziging van het werkplan voor cultuur (2019-2022), in mei 2020 aangenomen onder het Kroatische voorzitterschap; -Herstel, veerkracht en duurzaamheid van de culturele en de creatieve sectoren, in mei 2021 aangenomen onder het Portugese voorzitterschap . De voorzitterschappen hebben een reeks evenementen op hoog niveau georganiseerd in verband met de prioriteiten van het werkplan en het aansturen van de beleidsagenda; deze zijn echter niet opgenomen in het werkplan. Hierbij gaat het onder meer om: -informele bijeenkomsten van de ministers van Cultuur om het gemeenschappelijk cultureel erfgoed van Europa te beschermen, de gevolgen van COVID-19 aan te pakken en de impact van de Russische invasie in Oekraïne te bespreken; -bijeenkomsten van hoge ambtenaren op het gebied van internationale culturele betrekkingen, georganiseerd door/in samenwerking met de ministeries van Buitenlandse Zaken in september 2020, september 2021 en april 2022; -door het voorzitterschap georganiseerde conferenties en evenementen, bijvoorbeeld over de bescherming van het cultureel erfgoed en multilateralisme in november 2020; over culturele democratie in april 2021; over de risico’s voor erfgoed, musea, archieven en architectuur in maart 2022. De overvloed aan beleidsresultaten die in het kader van dit — en ook eerdere — werkplannen voor cultuur zijn geproduceerd, wijst op de noodzaak om de balans op te maken en te beoordelen welke vooruitgang is geboekt met de follow-up van de bevindingen, aanbevelingen en uitnodigingen in de nationale en Europese beleidsvorming.