COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
C0M(92) 81 def. 
Brussel, 12 maart 1992 
STELSEL VAN EIGEN MIDDELEN 
Verslag ingediend door de Commissie overeenkomstig 
artikel 10 van het besluit betreffende 
de eigen middelen 

- 2 -
INHOUD 
STELSEL VAN EIGEN MIDDELEN 
SAMENVATTING EN CONCLUSIES 
I- INLEIDING 
II. WERKING VAN HET HUIDIGE STELSEL VAN EIGEN MIDDELEN 
1. Ontwikkeling van de eigen middelen en hun samenstelling in de 
periode 1980-1992 
1.1 Omvang van de begroting 
1.2 Traditionele eigen middelen 
1.3 BTW- en BNP-middelen 
2. Ontwikkeling van de eigen middelen vergeleken met de ramingen 
van 1988 
3. Lastenverdeling 
3.1 Huidige situatie 
3.2 Ontwikkelingen sedert 1988 
3.3 Ontwikkeling van de relatieve welvaart 
III. FACTOREN DIE VAN INVLOED ZIJN OP DE TOEKOMSTIGE OMVANG EN 
SAMENSTELLING VAN DE EIGEN MIDDELEN 
1. Omvang van de begroting 
2. Enkele illustraties 
3. Samenstelling van de ontvangsten 
3.1 Mogelijke effecten van de GATT-Ronde 
3.2 Mogelijke effecten van de hervorming van het GLB 
- 3 -
IV. MOGELIJKE WIJZIGINGEN VAN HET HUIDIGE STELSEL VAN EIGEN MIDDELEN 
1. Billijkheid van het stelsel van eigen middelen 
1.1. Standpunten uit het verleden 
1.2. In hoeverre moet de Gemeenschapsbegroting op herverdeling 
gericht zijn ? 
2. Voorgestelde wijzigingen van het stelsel van eigen middelen 
2.1. Ruimere gebruikmaking van de BNP-middelen 
2.2. Aftopping van de BTW-grondslag op een lager niveau 
3. Een nieuwe, vijfde eigennmiddelenbron voor de Gemeenschap ? 
3.1. Politieke kijk op de eigen middelen in de Lid-Staten 
3.2. Behoefte aan echte eigen middelen van de Gemeenschap 
3.3. Criteria waaraan de vijfde middelenbron moet voldoen 
3.4. De voorwaarden voor een vijfde eigen-middelenbron 
_ 4 -
STELSEL VAN EIGEN MIDDELEN 
SAMENVATTING EN CONCLUSIES 
In dit verslag wordt, overeenkomstig artikel 10 van het besluit 
betreffende de eigen middelen van 1988, de werking onderzocht van het 
stelsel van eigen middelen van de Gemeenschap en worden voorstellen 
gedaan voor verbetering 
Sedert 1980, toen zij zowat 0,7 % uitmaakte van het BNP van de 
Gemeenschap, is de begroting van de Gemeenschap in percent van het BNP 
fors gegroeid, zij het sedert 1988 slechts in geringe mate, namelijk 
van 1,08 % van het BNP van de Gemeenschap in 1988 tot 1,15 % in 1992, 
hetgeen hoofdzakelijk moet worden toegeschreven aan de tragere groei 
van de uitgaven op landbouwgebied zoals die de jongste jaren kon worden 
waargenomen. 
Wat betreft de plaats van de diverse eigen middelen in de totale 
ontvangsten, valt op dat tegelijk met de uitbreiding van de begroting 
het aandeel van de traditionele eigen middelen is teruggelopen van 
zowat de helft tot minder dan een derde van de eigen middelen in hun 
totaliteit, zij het dat zij in percent van het BNP van de Gemeenschap 
maar licht zijn gedaald. Tegelijk is het aandeel van de eigen middelen 
op basis van de economische grootheden BTW en BNP gestegen van zowat de 
helft van de totale financiering tot meer dan twee derde. 
Tussen 1988 en 1990 zijn de uitgaven minder gegroeid dan in 1988 werd 
verwacht, voornamelijk doordat de uitgaven in het kader van het EOGFL 
beneden de verwachtingen zijn gebleven, terwijl de begroting in 1991 en 
1992 iets groter was dan in 1988 werd voorspeld. Daarbij komt nog dat 
de economische groei tot 1992 sneller verliep dan in de prognoses van 
1988 was aangenomen, hetgeen leidde tot een ruimere BTW-grondslag. 
Gevolg van dit alles was dat, tot 1992, veel minder gebruik werd 
gemaakt van de vierde (BNP) middelenbron dan in 1988 werd voorspeld. 
Beschouwt men de kwestie van de lastenverdeling, dan mag niet worden 
vergeten dat de verdeling per land van de budgettaire ontvangsten en 
uitgaven slechts een zeer gedeeltelijk beeld geeft van hetgeen het 
lidmaatschap van de Gemeenschap aan echte kosten en baten meebrengt. 
Met dit voorbehoud, moet worden opgemerkt dat de huidige verdeling per 
land van de totale eigen middelen niet in overeenstemming is met de 
BNP-wegingscoëfficiënten, zelfs als geen rekening wordt gehouden met de 
verlaging van de Britse bijdrage. De minder welvarende Lid-Staten 
betalen een meer dan billijk aandeel, evenals D, F en het VK, als 
gevolg van hun hoge BTW-grondslag. De geringe aandelen van B, DK en I 
moeten worden toegeschreven aan de relatief geringe betalingen van deze 
landen aan BTW-middelen. 
De eigen middelen uit de BTW zijn, indien men het effect van de 
verlaging van de Britse bijdrage buiten beschouwing laat, in het 
algemeen regressief zodat zij niet sporen met het bijdragevermogen van 
de Lid-Staten en de bijdrage van de armere Lid-Staten doorgaans hoger 
is dan hun aandeel in het BNP, zelfs indien men rekening houdt met het 
corrigerend effect van de aftopping. 
- 5 -
De begrotingshervorming van 1988 omvatte een antal op herverdeling 
gerichte elementen, te weten de verdubbeling van de Structuurfondsen 
(die, alhoewel gericht op herverdeling, in wezen een allocatiefunctie 
hebben), de invoering van de eigen middelen op basis van het BNP en de 
BTW-aftopping, alsook de verdere toepassing van de Britse correctie en 
de vermindering van het Duitse aandeel in de financiering ervan. Het 
effect qua herverdeling van de hervormingen van 1988 begint echter nu 
pas ten volle zichtbaar te worden. Voornamelijk omdat de BNP-middelen 
nog steeds slechts iets meer dan circa 20 % vertegenwoordigen van de 
totale eigen middelen en de middelen van de Structuurfondsen nog niet 
volledig zijn verdubbeld. 
Verwacht wordt dat de dynamische ontwikkeling van de begroting van de 
Gemeenschap zich zal voortzetten. Met de verdere voortgang die door de 
Gemeenschap in economisch en politiek opzicht wordt gemaakt, zal ook de 
omvang van de begroting, zelfs bij een volledige toepassing van het 
subsidiariteitsbeginsel, toenemen naarmate aan de Gemeenschap taken 
worden opgedragen inzake middelenallocatie, cohesie, stabilisatie en 
buitenlands beleid. 
Ook in de opbouw van de eigen middelen zullen in de komende jaren 
waarschijnlijk belangrijke wijzigingen plaatsvinden, waarbij de 
traditionele eigen middelen verder aan belang zullen inboeten naarmate 
de gevolgen van de GATT-Ronde en de hervorming van het GLB zich zullen 
doen gevoelen. 
Met de komst van het EMU en de totstandbrenging van de Politieke Unie 
zal de behoefte aan een rechtvaardige aanpak in verband met de 
begroting toenemen. In verband met de wijzigingen die aan het stelsel 
van eigen middelen kunnen worden aangebracht dient dan ook primair 
aandacht te worden besteed aan de kwestie van de gelijke behandeling 
van de Lid-Staten. Zoals uiteengezet in het Protocol van Maastricht 
over de sociale en economische samenhang, dient meer rekening te worden 
gehouden met de draagkraacht van de individuele Lid-Staten en dienen de 
in het huidige stelsel van eigen middelen bestaande regressieve 
elementen te worden bijgesteld . 
De draagkraacht van de Lid-Staten kan beter in aanmerking worden 
genomen door meer gebruik te maken van de eigen middelen op basis van 
het BNP via een verlaging van het BTW-opvragingspercentage met 0,4 
procentpunt. Het BTW-maximum zou dus worden verlaagd van de huidige 
1,4 % tot 1 %. Verder zou de regressieve vertekening van de eigen 
middelen uit de BTW kunnen worden afgezwakt door op de BTW-grondslag 
een lager aftoppingspercentage toe te passen, namelijk 50 % in plaats 
van de huidige 55 %. Beide maatregelen leiden ertoe dat de financiële 
last wordt verschoven naar B, DK en I, landen waarvan het BNP-aandeel 
het BTW-aandeel ver overtreft. Toch zouden deze landen nog sterk 
bevoordeeld blijven in het stelsel van eigen middelen. Bovendien leiden 
deze veranderingen tot een aanzienlijke verlaging van de correctie ten 
behoeve van het VK. 
- 6 -
Voor de institutionele en de financiële ontwikkeling van de Gemeenschap zou 
het wenselijk zijn een nieuwe vijfde eigen-middelenbron in te voeren. Het 
is belangrijk dat een nieuwe eigen-middelenbron billijk is. Ook moet zij 
een echte Gemeenschapsbelasting zijn en derhalve uitgaan van een 
geharmoniseerde basis. Deze harmonisatie moet op economische grondslagen 
rusten. Bovendien moet een vijfde middelenbron in politiek opzicht; 
gekoppeld zijn aan grotere begrotingsbevoegdheden voor het Europese 
Parlement. 
De Commissie heeft verschillende mogelijkheden inzake belastingen op 
nationaal vlak onderzocht waarvan de opbrengst met de Gemeenschap zou 
kunnen worden gedeeld. Toch heeft zij vastgesteld dat er zich op het 
ogenblik geen "kandidaat" aandient in het belastingsysteem van de 
Lid-Staten met een grondslag die voldoende geharmoniseerd is. 
Op middellange termijn zal de politieke ontwikkeling van de Gemeenschap een 
nieuwe eigen-middelenbron noodzakelijk maken. De Commissie zal alles in 
het werk stellen om de noodzakelijke voorwaarden te stimuleren die de 
totstandbrenging van een dergelijke bron mogelijk maken. 
-7 -
INLEIDING 
Dit verslag wordt ingediend overeenkomstig artikel 10 van het besluit van 
de Raad van 24 juni 1988 betreffende het stelsel van eigen middelen van de 
Gemeenschappen (88/376/EEG, Euratom), luidens hetwelk : "De Commissie 
vóór het einde van 1991 verslag uitbrengt over de werking van de bij 
dit besluit ingevoerde regeling. Dit verslag omvat tevens een heronderzoek 
van de aan het Verenigd Koninkrijk toegekende correctie voor de budgettaire 
onevenwichtigheden". 
Het heronderzoek van de Britse correctie zal later worden ingediend. 
Het verslag behandelt ook de opmerking in de verklaring van de Commissie in 
de notulen van de Raad van 20 juni 1988 dat zij "in het licht van de 
werking van het stelsel van eigen middelen van 1988 zal onderzoeken of er 
grond bestaat voor de indiening van een voorstel om het bepaalde in 
artikel 2, lid 2, van het (voornoemde) besluit betreffende eigen middelen 
in werking te doen treden", met andere woorden een voorstel voor een nieuwe 
middelenbron van de Gemeenschap, ter goedkeuring aan de Raad voor te leggen 
overeenkomstig de procedure van artikel 201 (Raadsdocument 7161/88 -
Bijlage van 20 juni 1988). 
Dit verslag moet tevens worden gezien in het licht van het Protocol 
betreffende de economische en sociale samenhang, waarover een akkoord werd 
bereikt op de Europese Raad van Maastricht, waarin de Commissie en de 
Lid-Staten het voornemen te kennen geven meer rekening te houden met het 
bijdragevermogen van de individuele Lid-Staten en middelen te bestuderen om 
voor de minder welvarende Lid-Staten de regressieve elementen die in het 
huidige stelsel van eigen middelen bestaan bij te stellen. 
- 8 -
II. WERKING VAN HET HUIDIGE STELSEL VAN EIGEN MIDDELEN 
Ontwikkeling van de eigen middelen en hun samenstelling in de 
periode 1980-1992 
1.1 Omvang van de begroting 
Als gevolg van de gestegen uitgaven van de Gemeenschap is 
de omvang van de begroting van de Gemeenschap toegenomen 
van circa 0,70 % van het BNP van de Gemeenschap in 1980 tot 
1,08 % in 1988, maar sedertdien groeide zij slechts in 
geringe mate aan tot naar raming 1,15 % in 1992 (zie 
grafiek 1). 
Hierbij moet echter worden aangetekend dat de verschillende 
eigen middelen niet in dezelfde mate zijn toegenomen als de 
begroting, hetgeen betekent dat de samenstelling van de 
eigen middelen een wijziging heeft ondergaan. Zo maakten 
de traditionele eigen middelen in 1980 nagenoeg 0,4 % uit 
van het BNP van de Gemeenschap, waarmee zij de helft van de 
financiële behoeften dekten, maar was hun aandeel in 1988 
gedaald tot 0,3 % van het BNP, een percentage dat tot 1992 
ongewijzigd is, gebleven; met deze middelen wordt thans 
minder dan een vierde van de behoeften van de Gemeenschap 
gefinancierd. De middelen die op economische aggregaten 
(de BTW en het BNP) zijn gebaseerd voorzagen in de 
resterende behoeften, waarbij de middelen uit de BTW nog 
steeds het leeuwedeel leveren met circa 55 % van de 
ontvangsten in 1992, tegen 20 % voor de BNP-middelen (zie 
diagram 1). 
1.2 Traditionele eigen middelen 
De traditionele eigen middelen (minder dan 25 % van het 
middelentotaal in 1991) bestaan uit landbouwheffingen 
(zowat 2 % van het middelentotaal), heffingen en bijdragen 
suiker (eveneens ongeveer 2 %) en douanerechten (bijna 20 % 
van de totale eigen middelen). 
De heffingen en bijdragen suiker zijn gebaseerd op de 
financieel zichzelf bedruipende regeling voor suiker en 
maken een vrij constant gedeelte uit van de eigen middelen. 
Het niveau ervan is afhankelijk van de financiële behoeften 
van die regeling (opslagkosten en restituties bij uitvoer). 
De andere traditionele eigen middelen ondergaan de invloed 
van regelgevende, structurele en conjuncturele 
ontwikkelingen. 
GRAFIEK 1 
ONTWIKKELING VAN DE EiGEN MIDDELEN IN % VAN HET BNP 
VAN DE GEMEENSCHAP 1980-1992 
% 
i 1 1 1 r 
80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 
Jaar 92 i 
BNP-middelen 
BTW-middelen i^ && Traditionele eigen middelen 
Totaal eigen middelen 
DIAGRAM 1 
100% 
75% 
50% H 
25% 
0% ONTWIKKELING VAN DE STRUCTUUR VAN DE EIGEN MIDDELEN 
VAN DE GEMEENSCHAP 1980-1992 
- total = 100 -
80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 o I 
Jaar 
Traditionele eigen middelen 
BNP-middelen BTW-middelen 
Aanpassingen, financiële bijdragen, 
en saldi 
(1980-1990: resultaten; 1991-1992: begroting) 
- 11 -
De landbouwheffingen vormen de neerslag van de besluiten 
die in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid 
worden genomen. Met het toenemen van de 
zelfvoorzieningsgraad van landbouwprodukten tijdens de 
beschouwde periode, liep de invoer in de Gemeenschap terug 
en kende ook het aandeel van de EG in de invoer van 
landbouwprodukten op de wereldmarkt een terugval. 
Bovendien werden als gevolg van tegemoetkomingen aan 
diverse derde landen de ontvangsten op jaarbasis uit deze 
middelenbron aanzienlijk geringer. Tot slot werd tijdens 
de beschouwde periode de bijdrage uit landbouwheffingen 
beïnvloed door schommelingen van de wereldmarktprijzen en 
de wisselkoersen. 
De douanerechten waren aan soortgelijke invloeden 
onderhevig. In de loop van de jaren werd door diverse 
bilaterale en multilaterale handelsbesprekingen het gewogen 
gemiddelde douanetarief in 1989 (meest recente cijfers) 
teruggebracht tot 5,19 %. Als gevolg van unilaterale of 
wederzijdse concessies bedroeg de feitelijke weerslag in 
1989 slechts 2,84 %, cijfer dat echter van jaar tot jaar 
verschillend is als gevolg van de wijzigingen die zich 
voordoen in de structuur van de nominale invoer (zo zullen 
hogere olieprijzen, waarop een laag tarief wordt toegepast, 
het globale effect doen afnemen). Bovendien is de invoer 
uit derde landen in percent van het BNP van de Gemeenschap 
gedaald van 12,6 % in 1980 tot een geraamde 9,5 % in 1991. 
Aldus is de invoer, die in 1980 nog 23,6 % 
vertegenwoordigde van de wereldhandel, in 1990 teruggelopen 
tot 21,9 % (de intracommunautaire handel hierin niet 
begrepen). Tenslotte is het totale resultaat ook beïnvloed 
door het verloop van de wereldmarktprijzen, de 
wisselkoersen en de invoerneiging. 
1.3 BTW- en BNP-middelen 
De op economische aggregaten (i.e. BTW en BNP) gebaseerde eigen 
middelen zijn de sluitpost (afgezien van diverse kleinere 
ontvangsten). Verwacht wordt dat zij zowat 75 % voor hun 
rekening zullen nemen van de totale begrotingsmiddelen die in 
1992 nodig zijn, tegenover slechts 50 % in 1980. 
De BTW-grondslag nam van 1980 tot 1988, toen ingevolge het 
nieuwe besluit betreffende de eigen middelen de BTW-grondslag 
van de Lid-Staten werd afgetopt op 55 % van het BNP, toe met 
een iets hoger percentage (7,5 %) dan het BNP van de 
Gemeenschap (7,0 %). De BTW-aftoppingsmethode werd in 1988 
gekozen als tussenoplossing na een voorstel van de Commissie om 
met een vierde middelenbron het verschil tussen de Lid-Staten 
in de verhouding tussen de BTW- en de BNP-grondslag, en 
derhalve de grote discrepanties tussen de Lid-Staten wat deze 
twee aggregaten betreft, te compenseren. Uiteindelijk werd 
besloten alleen het BNP te gebruiken als grondslag voor de 
vierde middelenbron en de omvang van de BTW-grondslag aan een 
maximum te binden (zie de tabellen 1 en 2 voor de ontwikkeling 
van de niet-afgetopte en de afgetopte BTW-grondslagen in 
percent van het BNP). 
- 12 -
In 1992 zullen zes Lid-Staten (Griekenland, Ierland, Luxemburg, 
Portugal, Spanje, en het Verenigd Koninkrijk) door de aftopping 
in feite de BTW-grondslag vervangen hebben door het 
BNP-aggregaat. Het aandeel van de ontvangsten uit de BTW in de 
bijdrage van de afgetopte Lid-Staten zal echter nog steeds 
hoger zijn dan hun BNP-aandeel wegens de lagere bijdragen van 
de niet-afgetopte landen. Niettemin zal het groeipercentage 
van de BTW-grondslag van de Gemeenschap dichter bij dat van het 
BNP van de Gemeenschap komen te liggen. 
Het uniforme opvragingspercentage dat voor de berekening van de 
bijdragen in de begroting op de BTW-grondslag wordt toegepast 
steeg geleidelijk van ongeveer 0,7 % in 1980 tot 1,0 % in 1984 
en vanaf 1986 opnieuw tot een maximum van 1,4 %. De feitelijke 
BTW-percentages verschillen van de ene Lid-Staat tot de andere 
als gevolg van de financiering van de correctie ten voordele 
van het Verenigd Koninkrijk en de weerslag ervan op de 
BTW-betalingen van de andere Lid-Staten. 
Tot 1988 werden bijkomende budgettaire behoeften gedekt door 
aanvullende bijdragen die op een ad hoe-basis werden 
goedgekeurd. Bij het besluit van 1988 werd een vierde 
middelenbron ingevoerd op basis van het BNP van de Lid-Staten, 
die dient als een budgettaire buffer en de voornaamste 
vernieuwing uitmaakt van het herziene stelsel van 1988. In 
1990 werd er door het saldo van het voorgaande jaar nauwelijks 
een beroep gedaan op de nieuwe op het BNP gebaseerde 
middelensoort. In 1991 heeft de vierde middelenbron echter 
15,5 % van de begroting gefinancierd, hetgeen overeenstemt met 
0,16 % van het BNP, en verwacht wordt dat zij in 1992 meer dan 
20 % van de begroting voor haar rekening zal nemen. 
BTW-grondslagen (niet-afgetopt) in percent van het BNP: 1984-1992 Tabel I 
(*) 
(1) Werkelijke grondslagen, jongste herziening 31.7.1991 
(2) Grondslagen volgens begroting 
(3) Herziene ramingen voor 1988, 1989, 1990 en 1992 
(4) Exclusief Madeira en de Azoren Lid--
Staat 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IR 
I (3) 
L 
KL 
P(4) 
UX 
EUR12 1984 
(1) 
49.73 
46.26 
52.58 
51.63 
63.20 
41.38 
61.67 
48.26 
58.80 
46.79 1985 
(1) 
49.57 
46.58 
50.67 
52.02 
64.05 
40.55 
62.81 
49.19 
60.72 
46.67 1986 
(1) 
47.51 
46.87 
48.45 
45.72 
51.40 
62.45 
41.35 
63.86 
50.99 
59.49 
48.69 1987 
(1) 
47.88 
45.07 
49.31 
50.45 
52.63 
52.58 
60.06 
41.17 
64.75 
50.76 
59.07 
50.09 1988 
(1) 
47.86 
42.02 
48.69 
57.46 
55.18 
52.01 
65.71 
43.26 
67.48 
50.86 
60.67 
50.41 1989 
(1) 
46.47 
41.39 
48.36 
61.54 
57.20 
51.54 
62.47 
41.29 
60.64 
50.96 
78.52 
58.98 
50.64 1990 
(1) 
45.71 
41.29 
49.37 
64.19 
51.40 
51.18 
60.42 
41.83 
60.10 
51.47 
75.91 
55.40 
50.00 1991 
(2) 
46.58 
42.76 
48.58 
56.45 
52.26 
52.65 
67.23 
40.64 
65.93 
50.26 
67.57 
60.79 
50.49 1992 
(2) 
45.85 
41.23 
52.56 
59.88 
56.07 
52.43 
64.42 
40.94 
64.36 
50.89 
74.55 
57.89 
51.51 
BTW-grondslagen (afgetopt) in percent van het BNP: 1984-1992 
Tabel II 
(*J 
(1) Werkelijke grondslagen, jongste herziening 31.7.1991 
(2) Grondslagen volgens begroting 
(3) Herziene ramingen voor 1988, 1989, 1990 en 1992 
(4) Exclusief Madeira en de Azoren Lid-
Staat 
B 
DK 
D 
GR 
£ 
F 
m 
1(3) 
L 
NL 
P(4) 
UK 
EUR12 1984 
(1) 
49.73 
46.26 
52.58 
51.63 
63.20 
41.38 
61.67 
48.26 
58.80 
46.79 1985 
(1) 
49.57 
46.58 
50.67 
52.02 
64.05 
40.55 
62.81 
49.19 
60.72 
46.67 1986 
(1) 
47.51 
46.87 
48.45 
45.72 
51.40 
62.45 
41.35 
63.86 
50.99 
59.49 
48.69 1987 
(1) 
47.88 
45.07 
49.31 
50.45 
52.63 
52.58 
60.06 
41.17 
64.75 
50.76 
59.07 
50.09 1988 
(1) 
47.86 
42.02 
48.69 
55.00 
55.00 
52.01 
55.00 
43.26 
55.00 
50.86 
55.00 
49.90 1989 
(1) 
46.47 
41.39 
48.36 
55.00 
55.00 
51.54 
55.00 
41.29 
55.00 
50.96 
55.00 
55.00 
49.45 1990 
(1) 
45.71 
41.29 
49.37 
55.00 
51.40 
51.18 
55.00 
41.83 
55.00 
51.47 
55.00 
55.00 
49.55 1991 
(2) 
46.58 
42.76 
48.58 
55.00 
52.26 
52.65 
55.00 
40.64 
55.00 
50.26 
55.00 
55.00 
49.33 1992 
(2) 
45.85 
41.23 
52.56 
55.00 
55.00 
52.43 
55.00 
40.94 
55.00 
50.89 
55.00 
55.00 
50.61 
- 15 
Ontwikkeling van de eigen middelen vergeleken met de ramingen van 
1988 
Bij vergelijking van de werkelijke opbrengsten met de prognoses 
die ten tijde van de goedkeuring van het besluit betreffende de 
eigen middelen in 1988 werden opgesteld, blijkt dat de uitgaven 
tot 1990 een trager verloop te zien geven dan werd verwacht, 
benevens een sterkere stijging van de onderliggende BTW- en 
BNP-grondslagen. In 1992 zullen de uitgaven echter het in 1988 
voorspelde peil hebben bereikt (zie diagram 2). 
In 1990 bedroegen de totale uitgaven 1,0 % van het BNP of 10 % 
(5,3 miljard ecu) minder dan was voorzien (1,1 % van het BNP), 
hoofdzakelijk als gevolg van lagere EOGFL-betalingen. Houdt men 
rekening met de overdrachten van 1989, dan lag het totaal aan 
eigen middelen dat nodig was voor de financiering van de begroting 
in 1990 meer dan 12 % (of 9,5 miljard ecu) beneden hetgeen in 1988 
werd verwacht (0,9 % van het BNP, tegen 1,1 %). Tegelijkertijd 
werd door een sterkere economische groei de BTW-grondslag in 1990 
opgetild tot een niveau dat zowat 5 % hoger lag dan was geraamd, 
waardoor extra middelen (1,6 miljard ecu) aan de begroting werden 
toegevoegd. Als gevolg hiervan werd in 1990 in het geheel geen 
gebruik gemaakt van de bij het nieuwe besluit ingevoerde vierde 
middelenbron, de BNP-middelen. 
In 1991 en 1992 zullen de totale uitgaven echter opnieuw een 
stijging te zien geven tot boven hetgeen in 1988 werd verwacht, 
met opnieuw een toename van de uitgaven van het EOGFL. Desondanks 
zal van de vierde (op het BNP gebaseerde) middelen nog steeds 
minder gebruik worden gemaakt dan in 1988 werd verwacht, door de 
uitbreiding van de BTW-grondslag als gevolg van de sterke 
economische groei sedert 1988. 
DIAGRAM t 
EIGEN MIDDELEN IN PERCENT VAN DE RAMING VAN 1988 
(1988-1992) 
- 1988 raming = 100 -
(1988-1990: resultaat; 1991-1992: begroting) 
- 17 -
Uit de voorgaande analyse komt naar voren dat de discrepantie 
tussen het feitelijke resultaat en de ontwikkeling zoals die in 
1988 werd verwacht moet worden toegeschreven aan cyclische 
effecten zowel aan de uitgaven- als aan de ontvangstenzijde. In 
tegenstelling tot andere uitgaven van de Gemeenschap zijn de 
uitgaven van het EOGFL, Afdeling Garantie, afhankelijk van het 
verloop van de landbouwprijzen op de wereldmarkt, de produktie in 
de Gemeenschap en de uitvoer van landbouwprodukten. Aangezien de 
betalingen van het EOGFL, Afdeling Garantie, meer dan de helft van 
de totale budgettaire uitgaven van de Gemeenschap uitmaken, zal 
elke wijziging in de onderliggende parameters tot aanzienlijke 
veranderingen in de totale uitgaven leiden. 
Het economisch klimaat is ook bepalend voor de ontwikkeling van de 
eigen middelen. Zo zal een toename van de economische 
bedrijvigheid de behoefte aan de vierde (op het BNP gebaseerde) 
middelenbron doen afnemen doordat de BTW-grondslag groter is 
geworden en de BTW-ontvangsten zijn toegenomen (en omgekeerd). 
Gevolg is een wijziging in de samenstelling van de budgettaire 
ontvangsten én in de relatieve bijdragen van de Lid-Staten, 
naargelang van hun aandeel in de verschillende middelenbronnen. 
Lastenverdeling 
3.1 Huidige situatie 
In dit gedeelte wordt nagegaan in hoeverre het huidige 
stelsel van eigen middelen billijk is. 
De verdeling van de eigen middelen van de Gemeenschap naar 
land van herkomst, de traditionele eigen middelen en het 
effect van de verlaging van de Britse bijdrage niet 
meegerekend, vindt men weergegeven in diagram 3. 
Vergeleken wordt het middelenaandeel van elk land met zijn 
BNP-aandeel, dat het bijdragevermogen van de Lid-Staten 
aangeeft. Het diagram laat zien dat de afdrachten van de 
Lid-Staten afwijken van de BNP-norm. Dit geldt met name 
voor GR, S, IRL, P en het VK, die een afgetopte BTW-
grondslag hebben, B, DK en I daarentegen dragen relatief 
weinig BTW-middelen af.. 
Diagram 4 laat de verdeling van de totale ontvangsten naar 
Lid-Staat zien, de traditionele eigen middelen en de 
verlaging van de Britse bijdrage inbegrepen. Duidelijk 
blijkt hoe deze verlaging het VK ten goede komt, hoewel zij 
bedoeld is als correctie voor een probleem dat grotendeels 
betrekking heeft op de uitgaven. Ook toont het diagram de 
weerslag van het grote aandeel van B en NL in de 
traditionel eigen middelen (zie later). 
DIAGRAM 3 
VERDELING PER LID-STAAT VAN 
DE TOTALE EIGEN MIDDELEN 
(exclusief traditionele eigen middelen en de verlaging van de Britse bijdrage, 1992! 
oo 
i 
B DK D GR E LUX NL 
|§§1|| BNP-norm Total eigen middelen 
DIAGRAM 4 
VERDELING PER LID-STAAT VAN 
DE TOTALE EIGEN MIDDELEN 
(inclusief traditionele eigen middelen en de verlaging van de Britse bijdrage, 1992! 
30 -t 
25 
20 H 
15 -I 
10 
5 H 
0 •o 
I 
B DK D GR 
BNP-norm Totale eigen middelen 
- 20 -
In hetgeen volgt wordt onderzocht wat voor elk van de 
middelensoorten de stand van zaken is. 
3.1.1 Traditionele eigen middelen 
De traditionele eigen middelen bestaan grotendeels uit de 
douanerechten op ingevoerde goederen en de analoge 
heffingen op ingevoerde landbouwprodukten. Zij worden door 
de Lid-Staten voor de Gemeenschap geïnd in de invoerhaven. 
Om een beeld te krijgen van de verdeling per land van het 
stelsel van eigen middelen is het noodzakelijk een raming 
te maken van de middelen die van elk land afkomstig zijn. 
Terwijl zij betrekkelijk eenvoudig is voor de op de BTW en 
het BNP gebaseerde middelen, levert deze berekening 
aanzienlijke theoretische problemen op wat betreft de 
traditionele eigen middelen, want de inning in (en 
bijgevolg de daadwerkelijke afdracht aan de 
Gemeenschapsbegroting door) een bepaald land betekent niet 
dat de economische last van die middelen ook daadwerkelijk 
door dat land werd gedragen. Dit zou niet het geval zijn 
zonder de EG. 
Hetgeen hiervoor is geschetst heeft in de eerste plaats te 
maken met de weerslag van het zogeheten "Rotterdam-effect". 
Hiermee wordt bedoeld dat door de intracommunautaire 
handel, waarbij het dikwijls voorkomt dat goederen worden 
ingevoerd uit derde landen en vervolgens opnieuw worden 
uitgevoerd naar een ander land van de Gemeenschap, het heel 
wel mogelijk is dat het land dat de middelen van de 
Gemeenschap (de douanerechten) int niet hetzelfde is als 
het land dat de economische last draagt. 
- 21 -
Ook zijn er methodologische problemen doordat in sommige 
landen van oudsher de invoer een groter aandeel uitmaakt 
van het BNP dan in andere, waardoor een relatief groter 
deel van de traditionele eigen middelen van die landen 
afkomstig is. Dit behoeft echter niet te betekenen dat deze 
landen een onevenredig zware economische last te dragen 
hebben. In een eengemaakte markt zal een invoertarief 
ertoe leiden dat de prijzen voor dat goed in de gehele 
markt stijgen, ook al vindt wellicht slechts een 
betrekkelijk kleine hoeveelheid van de invoer in een 
bepaald gebied plaats. Bijgevolg kunnen de economische 
kosten, evenals de economische baten in termen van 
werkgelegenheid, overal in de markt doorwerken. 
De bruikbaarheid van de methode die erin bestaat bij het 
meten van de verdeling per land van de last van de 
traditionele eigen middelen uit te gaan van de budgettaire 
ontvangsten, moet wegens deze methodologische problemen 
sterk worden betwijfeld. De hierna weergegeven cijfers 
zijn waarschijnlijk dan ook misleidend en moeten met de 
nodige voorzichtigheid worden gehanteerd. 
Diagram 5 geeft per Lid-Staat de verdeling weer van de 
traditionele eigen middelen volgens de budgettaire 
ontvangsten. Het Rotterdam-effect zou wel eens de 
verklaring kunnen vormen voor het feit dat Nederland, 
Ierland en België ruim het dubbele van hun proportioneel 
aandeel (in verhouding tot het BNP) de traditionele eigen 
middelen betalen (B en NL wegens hun havens, IRL door het 
intensieve gebruik van halffabrikaten). Ook uic Portugal 
is een betrekkelijk groot bedrag aan traditionele eigen 
middelen afkomstig, grotendeels als gevolg van de 
belangrijke graaninvoer van dat land. Het VK is een grote 
invoerder, in het bijzonder van levensmiddelen, en 
bijgevolg is ook uit dit land een relatief hoog bedrag aan 
traditionele eigen middelen afkomstig. 
Gelet op de hierboven geschetste problemen kan worden 
geconcludeerd dat deze landen in verhouding tot de 
werkelijke economische last die zij dragen waarschijnlijk 
een meer dan evenredig aandeel in de begroting betalen. 
DIAGRAM 5 
Verdeling per Lid-Staat van de 
TRADITIONELE EIGEN MIDDELEN 
(1992) 
- 23 -
3.1.2 BTW-middelen 
De eigen middelen uit de BTW worden op basis van een 
theoretische, geharmoniseerde BTW-grondslag geïnd bij de 
Lid-Staten. Zij worden niet, ook al is dat theoretisch wel 
mogelijk, geïnd als een gedeelte van de BTW die bij elke 
aankoop wordt betaald. 
De BTW-grondslag wordt afgetopt op 55 % van het BNP. Door 
de aftopping gaat de BTW-grondslag gelijk op met de 
BNP-grondslag voor de landen waarvoor de aftopping wordt 
toegepast (in 1992, F, GR, IRL, L, P, VK), hoewel de 
aftopping nog altijd een voordeel laat aan de landen met 
een, uitgedrukt in percent van het BNP, lage BTW-grondslag. 
Diagram 6 laat de verdeling zien van de afgetopte 
BTW-grondslag vergeleken met het BNP. Deze lopen niet 
gelijk omdat de BTW-grondslagen (zowel de afgetopte als de 
niet-afgetopte) uitgedrukt in percent van het BNP sterk 
verschillen van het ene land tot het andere (zie de 
tabellen 1 en 2 hiervoor). De minder welvarende landen 
(GR, S, IRL, P) hebben alle een betrekkelijk hoge 
BTW-grondslag en zijn daardoor benadeeld. Andere landen 
(met name I, DK en B) dragen in verhouding tot hun BNP 
betrekkelijk weinig bij aan de middelen uit de BTW. 
Dit heeft voornamelijk te maken met de verschillen tussen 
de landen wat betreft consumptie- en spaarquote. Landen 
met een hoge consumptiequote of een lage spaarquote hebben 
over het algemeen een hoge BTW-grondslag. Hetzelfde kan 
worden gezegd van landen met een hoge investeringsquote, 
maar die wordt gefinancierd door kapitaalinvoer (zoals 
minder welvarende landen met een sterke groei). 
Aangezien de ervaring leert dat minder welvarende landen of 
landen die zich op een conjunctureel dieptepunt bevinden 
veel consumeren en weinig sparen, kan worden gesteld dat de 
BTW-middelen voor deze landen nadelig uitvallen. 
Vergeleken met het BNP zijn de BTW-middelen derhalve 
regressief, maar door de aftopping van de grondslag wordt 
dit enigszins gecompenseerd. 
Diagram 7 laat de verdeling zien van de betalingen van de 
BTW-middelen per Lid-Staat. De verdeling van de 
BTW-afdrachten per land wordt, vergeleken met die afgetopte 
BTW-grondslag (weergegeven in diagram 6), scheefgetrokken 
door de verlaging van de Britse bijdrage (die grotendeels 
wordt gefinancierd met de BTW-middelen). 
DIAGRAM 8 
Verdeling per Lid-Staat van de 
AFGETOPTE BTW-GRONDSLAG 
(1992) 
DIAGRAM 7 
Verdeling per Lid-Staat van de 
BTW-MIDDELEN 
(inclusief verlaging van de Britse bijdrage, 1992) 
- 26 -
Andere problemen in verband met de BTW-middelen zijn terug 
te voeren op de gevolgen van het 'grijze' economische 
circuit. De BTW-grondslag wordt vertekend ten voordele van 
landen met een slecht ontwikkeld inningssysteem. Ook door 
ondeugdelijke statistische methoden, zoals achterhaalde 
enquêtes, kan de grondslag worden scheefgetrokken. 
3.1.3 BNP-middelen 
De vierde middelenbron is gerelateerd aan het BNP. Er wordt 
eerder gebruik gemaakt van het BNP dan van het BBP, omdat 
het beter de welvaart van het betrokken land weerspiegelt. 
Diagram 8 geeft de verdeling weer van de BNP-betalingen per 
land. Zoals kan worden gezien zijn de betalingen evenredig 
aan het BNP, afgezien van de effecten van het kleine 
gedeelte van de verlaging van de Britse correctie dat op de 
BNP-middelen wordt verhaald voor landen met een lage BTW-
grondslag. 
De BNP-middelen kunnen, gemeten naar de relatieve welvaart, 
een vertekend beeld te zien geven als gevolg van de 
methoden die werden gehanteerd om de 'grijze' economische 
bedrijvigheid in de berekeningen te betrekken, 
bedrijvigheid welke in sommige landen meer ontwikkeld is 
dan in andere. Ook kunnen, zoals bij de middelen uit de 
BTW, minderwaardige statistische methoden een vals beeld 
geven van de BNP-cijfers die worden gebruikt voor het 
vaststellen van de grondslag. 
Aangevoerd kan worden dat het BNP in termen van 
koopkrachtstandaard (KKS) een betere maatstaf is voor het 
vergelijken van het bijdragvermogen van de landen. Met de 
KKS wordt getracht het BNP uit te drukken aan de hand van 
een standaardgoederenpakket en dus niet in geld. Deze 
methode maakt het mogelijk de effecten van 
wisselkoersschommelingen waar geen evenredige 
inflatieverschillen tegenover staan te neutraliseren. In 
diagram 9 wordt de BNP-sleutel voor de vierde middelenbron 
vergeleken met het BNP uitgedrukt in KKS. Wat opvalt is 
dat indien de KKS als een betere maatstaf wordt opgevat, de 
huidige BNP-grondslag licht progressief is, want in het 
algemeen is hij lager dan het BNP uitgedrukt in KKS voor de 
armere Lid-Staten en hoger voor de rijkere Lid-Staten. 
DIAGRAM 8 
VERDELING PER LID-STAAT VAN 
BNP-MIDDELEN 
(inclusief verlaging van de Britse bijdrage, 1992) 
-s» 
B DK D GR 
^ g§§§ BNP-grondslag BB BNP-middelen 
DIAGRAM 9 
RELATIEVE WELVAART 
- Index per hoofd in 1992 (EG = 100) -
- 29 -
3.2. Ontwikkelingen sedert 1988 
De begrotingshervorming van 1988 behelst een aantal factoren 
die de herverdeling in de hand werken; de voornaamste daarvan 
zijn : de verdubbeling van de Structuurfondsen (die in 
hoofdzaak toewijzend van aard zijn), de invoering van de vierde 
eigen-middelensoort gebaseerd op het BNP, de aftopping van de 
BTW-grondslag en de voortzetting van het compensatiemechanisme 
ten behoeve van het VK tegelijk met een verlaging van het 
Duitse aandeel in de financiering ervan. Deze factoren, die 
t.a.v. de kwestie van de herverdeling bepalend zijn, hebben 
sedert 1988 een verdere ontwikkeling doorgemaakt. 
De omvang van de begroting is sedert 1988 aanzienlijk 
toegenomen. Tegelijk daarmee zijn ook haar mogelijkheden 
inzake herverdeling uitgebreid en wel zodanig dat er in de 
relatief kleine of arme landen macro-economische effecten van 
uitgaan. De groei van de Gemeenschapsbegroting zal met de 
verdere ontwikkeling van de Gemeenschap waarschijnlijk 
aanhouden. Vandaar ook het belang dat de financiering ervan op 
rechtvaardige wijze geschiedt. 
Hierbij moet echter wel worden bedacht dat het 
herverdelingseffect van de hervormingen van 1988 eerst thans 
ten volle in de begroting begint door te werken. De vierde 
middelenbron zal in 1992 nog steeds niet meer dan 20 % uitmaken 
van de eigen middelen en de middelen van de Structuurfondsen 
zijn nog niet verdubbeld. 
3.3. Ontwikkeling van de relatieve welvaart 
De tabellen 3 en 4 laten zien welke de ontwikkeling is van de 
relatieve welvaart in de Gemeenschap sedert 1980, waarbij 
tabel 3 uitgaat van het BNP uitgedrukt in ecu en in tabel 4 de 
koopkrachtstandaard (KKS) wordt gehanteerd. 
Uit tabel 3 blijkt dat Spanje en Portugal en, in geringere 
mate, Italië hun positie sedert 1988 aanzienlijk hebben 
verbeterd : van respectievelijk 60, 28 en 98 % van het 
communautaire gemiddelde tot naar raming 74, 41 en 106 % in 
1992. De positie van Griekenland en Ierland daarentegen geeft 
maar een lichte verbetering te zien. Die van Denemarken, 
Duitsland (zelfs zonder rekening te houden met de gevolgen van 
de hereniging), Frankrijk, Nederland en het VK is sedert 1988 
iets achteruitgegaan. 
- 30 -
Tabel 4 geeft de relatieve welvaart weer in termen van KKS. 
Afgezien van Luxemburg, liggen bij de KKS-indicator zowel de 
rijke als de arme landen dichter bij het EG-gemiddelde dan bij 
de ecu-indicator. De welvaart in Nederland en het VK ligt< 
uitgedrukt in KKS, boven het Gemeenschapsgemiddelde, maar onder 
dit gemiddelde indien wordt uitgegaan van de ecu. 
TABEL 3 
BRUTO NATIONAAL PRODUKT TEGEN LOPENDE MARKTPRIJZEN PER HOOFD 
VAN DE BEVOLKING 
(Exclusief de ex-DDR) 21/11/1991 
ECU; EUR12 = 100 
(inclusief de ex-DDR) DS: 1 O 92 112 B7VCN0R 1980 
1981 
1982 
1983 
1984 
1985 
1986 
1987 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
1993 B 
120.7 
112.S 
103.2 
100.9 
100.7 
101.4 
103.7 
105.2 
102.5 
102.2 
103.6 
102.5 
102.3 
102.2 DX 
128.0 
125.S 
126.9 
132.2 
134.1 
138.3 
143.1 
144.2 
139.2 
133.3 
132.7 
129.0 
128.4 
127.9 VD 
134.6 
128.5 
129.4 
134.1 
133.4 
130.8 
136.3 
138.1 
133.6 
130.4 
130.8 
131.2 
130.5 
128.7 OR 
43.5 
45.4 
48.8 
45.0 
44.9 
42.0 
36.1 
34.2 
35.6 
35.9 
35.2 
35.6 
35.6 
35.2 E 
57.7 
56.4 
56.7 
50.6 
53.2 
54.0 
54.9 
56.4 
59.7 
65.1 
68.0 
70.5 
71.9 
73.4 F 
125.7 
125.2 
122.9 
119.9 
118.6 
120.1 
122.1 
119.4 
115.9 
114.4 
114.0 
110.7 
109.2 
107.8 m 
55.2 
58.8 
61.6 
60.4 
59.5 
59.8 
58.8 
57.1 
55.4 
56.6 
58.4 
56.6 
55.9 
55.1 1 
81.6 
83.5 
85.7 
91.3 
94.7 
94.0 
96.9 
98.3 
97.7 
100.3 
101.2 
102.4 
103.4 
104.5 f 
153.9 
153.0 
159.6 
165.9 
168.1 
169.4 
172.9 
168.8 
165.6 
169.0 
168.0 
166.9 
166.2 
164.8 NL 
121.2 
114.8 
116.9 
116.5 
113.3 
110.9 
111.3 
108.7 
104.1 
100.9 
101.0 
100.0 
97.6 
96.2 P 
26.7 
29.0 
28.1 
25.8 
24.6 
25.5 
27.2 
27.5 
28.3 
30.5 
33.0 
37.0 
40.0 
41.8 UX 
96.8 
105.5 
104.9 
102.6 
100.8 
102.9 
91.5 
90.6 
98.8 
98.1 
94.1 
93.8 
94.1 
95.3 EUR12 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
1991 
1992 
1993 B 
105,8 
105,1 
104,6 DK 
133,2 
131,8 
130,9 D 
115,0 
116,1 
115,8 EL 
36,7 
36,6 
36,0 £S 
72,7 
73,8 
75,1 F 
114,2 
112,1 
110,4 IRL 
58,4 
57,4 
56,4 I 
105,7 
106,2 
107,0 L 
172,7 
170,2 
168,9 NL 
103,2 
100,3 
98,4 P 
38,2 
41,1 
42,8 UK 
96,8 
96,7 
97,6 EC 
100 
100 
100 
Tabel 4 
BRUTO NATIONAAL PRODUKT TEGEN LOPENDE MARKTPRIJZEN PER HOOFD 
VAN DE BEVOLKING 
(Exclusief de ex-DDR) 21/11/1991 
PPS EUR 12; EI/R12 = 100 
(Inclusief de ex-DDR) DSi 1 0 212 212 B7VCN0R 1980 
1981 
1982 
1983 
1984 
1985 
1986 
1987 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
1993 B 
103.2 
102.5 
102.9 
101.8 
102.0 
100.3 
99.5 
99.4 
100.1 
100.3 
101.3 
102.0 
102.4 
102.7 DK 
105.0 
104.0 
106.0 
107.5 
109.2 
111.3 
112.5 
110.1 
107.0 
104.7 
104.1 
105.4 
107.1 
108.8 WD 
114.0 
114.3 
112.9 
113.7 
115.5 
115.5 
115.1 
114.0 
113.4 
113.3 
114.3 
115.8 
114.7 
113.2 GR 
60.0 
59.5 
58.8 
57.1 
56.6 
56.5 
55.4 
53.8 
54.1 
53.7 
52.6 
52.2 
51.8 
51.6 E 
73.5 
72.5 
72.7 
72.4 
71.9 
71.9 
72.4 
74.3 
75.2 
76.5 
77.4 
78.7 
79.6 
80.4 F 
112.0 
113.1 
114.4 
112.7 
111.3 
110.4 
110.0 
109.0 
108.6 
108.7 
108.7 
108.9 
109.0 
109.1 IRL 
61.5 
62.6 
61.5 
59.3 
58.9 
58.2 
56.9 
58.4 
57.2 
58.6 
61.7 
61.8 
61.5 
61.6 I 
102.6 
103.2 
102.7 
102.0 
102.6 
102.7 
102.5 
102.9 
103.2 
103.0 
102.2 
102.3 
102.3 
102.6 L 
143.9 
148.2 
164.9 
168.3 
169.4 
173.3 
173.7 
166.5 
168.5 
175.5 
169.5 
170.6 
171.2 
173.1 ML 
110.6 
109.5 
107.2 
107.0 
107.3 
107.6 
106.0 
103.6 
101.7 
102.2 
103.2 
104.1 
103.0 
102.3 P 
53.5 
53.4 
53.0 
51.9 
49.0 
49.3 
50.8 
52.4 
52.7 
54.0 
55.5 
56.4 
56.5 
56.4 UK 
101.1 
100.4 
101.8 
104.3 
104.0 
104.9 
106.1 
107.4 
108.0 
107.0 
105.3 
101.8 
102.2 
102.9 F.UP..12 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
1991 
1992 
1993 B 
105,5 
105,4 
105,5 DK 
109,t) 
110,3 
111,6 D 
101,7 
102,3 
102,0 EL 
54,0 
53,3 
52,9 ES 
81,3 
82,0 
82,6 F 
112,6 
112,2 
112,0 IRL 
63,9 
63,3 
63,2 I 
105,8 
105,4 
105,3 L 
176,5 
176,8 
177,7 NL 
107,6 
106,0 
105,0 P 
58,3 
58,2 
58,0 UK 
105,2 
105,2 
105,6 EC 
100 
100 
100 
<• 33 -
III. FACTOREN DIE VAN INVLOED ZIJN OP DE TOEKOMSTIGE OKVANG EN 
SAMENSTELLING VAN DE EIGEN MIDDELEN 
Over hoe de begroting zich qua omvang verder zal ontwikkelen zal worden 
beslist in het kader van de hernieuwing van het Interinstitutioneel 
Akkoord. Diverse factoren die daarbij een rol spelen laten zich echter 
reeds onderkennen. 
1. Omvang van de begroting 
De economische en politieke context waarin de Gemeenschap 
functioneert is de jongste jaren aanzienlijk gewijzigd en zal nog 
verdere wijzigingen ondergaan. De begroting van de Gemeenschap 
moet dan ook voor de volgende vijf jaar worden gezien tegen de 
achtergrond van de ontwikkelingen die gaande zijn in de richting 
van de Economische en Monetaire Unie en de Europese Politieke 
Unie. 
Op economisch vlak betekent dit dat van het volgende kan worden 
uitgegaan : er komt een interne markt, zij het ongetwijfeld met 
een aantal tekortkomingen, de wisselkoersen binnen de Gemeenschap 
zullen stabiel blijven en de begrotingspolitiek van de Lid-Staten 
zal worden gecoördineerd. Wel kan worden verwacht dat er, zelfs 
bij volledige toepassing van het subsidiariteitsbeginsel, ten 
aanzien van allocatie, cohesie en stabilisatie nieuwe economische 
verantwoordelijkheden naar de Gemeenschap zullen worden 
overgeheveld. Deze zullen waarschijnlijk de druk op de 
middelenzijde van de Gemeenschapsbegroting vergroten. 
Op politiek vlak wordt gewerkt aan de versterking van de rol van 
de Gemeenschap op het terrein van het buitenlands beleid. Ook dit 
zal waarschijnlijk gevolgen hebben voor de begroting. 
- 34 -
Enkele illustraties 
Ter illustratie wordt hierna een overzicht gegeven van de 
bijkomende middelen die aan de Gemeenschap zullen toevloeien bij 
verschillende veronderstellingen over het maximumbedrag van de 
eigen middelen in percent van het BNP en de maximale stijging van 
de uitgaven (met andere woorden niet de vastleggingskredieten) die 
bij deze maxima mogelijk is. 
Uitgaande van een jaarlijkse groei van het BNP met 2,5 % (tegen de 
prijzen van 1992) zouden de eigen middelen kunnen toenemen zoals 
weergegeven in de onderstaande tabel : 
Maximum van 
de eigen 
middelen 
% BNP 
1.2 
1.25 
1.3 
1.35 
1.4 
1.5 
p.m. BNP Uitgaven 
1992 
mld ecu 
63.7 
63.7 
63.7 
63,7 
63.7 
63.7 
54928 Maximale 
uitgaven 
1997 
mld ecu 
72.7 
75.8 
78.9 
82.0 
85.1 
91.4 
62149 Maximale 
beschikbare 
marge 
mld ecu 
9.0 
12.1 
15.2 
18.3 
21.4 
27.7 Maximale 
stijging v/d 
uitgaven 93-97 
% p.j. 
2.7 
3.5 
4.4 
5-2 
6.0 
7.5 
- 35 -
3. Samenstelling van de ontvangsten 
3.1 Mogelijke effecten van de GATT-Ronde 
Bij het huidige GLB zijn de ontvangsten aan 
landbouwheffingen afhankelijk van het internationale 
prijsverloop en de wisselkoersen, en zij kunnen derhalve 
gedurende een bepaalde periode een sterk wisselend verloop 
te zien geven. Een lager beschermingsniveau op 
landbouwgebied, waarover in het kader van de GATT wordt 
onderhandeld, en het omzetten van heffingen in 
douanetarieven, die aan dezelfde verlagingen onderworpen 
zijn als die welke voor industrieprodukten zijn 
voorgesteld, zullen het inkomen uit deze bron zeker 
verminderen. Het gaat daarbij waarschijnlijk om zeer lage 
elasticiteiten, zodat, tenzij er een daling komt in de 
produktie van de Gemeenschap, geen compenserende toename 
van de invoer zal plaatsvinden. 
Van de andere kant kunnen de invoerelasticiteiten een rol 
spelen bij de niet-agrarische produkten, en elke initiële 
verlaging van de tarieven zou derhalve gedeeltelijk kunnen 
worden gecompenseerd door hogere invoerhoeveelheden. 
Tijdens de huidige GATT-Ronde heeft de Gemeenschap 
overwogen de tarieven met circa 30 % te verlagen, zodat het 
gewogen gemiddelde tarief wordt teruggebracht van 5,19 % 
tot 3,63 %. De verlaging zou plaatsvinden gedurende een 
overgangsperiode van vijf tot acht jaar, waardoor de 
weerslag ervan op de handelsstromen en groeipatronen over 
deze periode zou worden gespreid. Een dergelijke verlaging 
zou zeker van grote invloed zijn op de structuur van de 
eigen middelen, zodat het opvragingspercentage van de op 
het BNP gebaseerde eigen middelen moet worden verhoogd. 
3.2 Mogelijke gevolgen van de hervorming van het GLB 
De hervorming van het GLB is erop gericht zowel de uitgaven 
als de overschotten binnen bepaalde grenzen te houden door 
de ondersteuning van de landbouwprijzen terug te schroeven. 
Het is nog te vroeg om precies aan te geven welke de 
weerslag zal zijn van de hervorming van het GLB op de 
landbouwheffingen. Momenteel zijn de granen goed voor 
nagenoeg 40 % van de totale heffingen. Ter illustratie : 
een verlaging van de graanprijzen met 35 % en van de 
prijzen van dierlijke produkten met 15 % zou de heffingen 
met ongeveer 680 miljoen ecu doen afnemen. Het kan derhalve 
niet worden uitgesloten dat de landbouwheffingen, die 
momenteel ongeveer 1,2 miljard ecu bedragen, meer dan 
gehalveerd zullen worden, zodat de opbrengst van andere 
middelenbronnen zal moeten worden verhoogd. 
- 36 -
IV. MOGELIJKE WIJZIGINGEN VAN HET HUIDIGE STELSEL VAN EIGEN MIDDELEN 
In dit hoofdstuk worden de mogelijke veranderingen in de structuur van 
het stelsel van eigen middelen onderzocht, waarbij de kwestie van het 
totale maximumbedrag van de eigen middelen voorlopig ter zijde wordt 
gelaten. Om te beginnen gaat de aandacht uit naar de kwestie van de 
billijkheid van het stelsel van eigen middelen, voornamelijk in het 
licht van het Protocol van Maastricht over de economische en sociale 
samenhang, waarin de Commissie in de Lid-Staten het voornemen te kennen 
geven in het stelsel van eigen middelen meer met het bijdragevermogen 
van de Lid-Staten rekening te zullen houden en middelen te zullen 
zoeken om voor de minder welvarende Lid-Staten de repressieve elementen 
in het stelsel te corrigeren. Vervolgens worden, in deel 2, voorstellen 
gedaan. Tenslotte wordt in deel 3 de mogelijkheid onderzocht tot het 
invoeren van een nieuwe, vijfde middelenbron. 
1. Billijkheid van het stelsel van eigen middelen 
Zoals werd aangetoond in deel II.3, is de huidige verdeling van de 
ontvangsten in de Gemeenschapsbegroting niet in overeenstemming 
met de BNP-wegingscoëfficiënten, zelfs indien geen rekening wordt 
gehouden met de effecten van de traditionele eigen middelen en de 
verlaging van de Britse bijdrage. 
De begroting moet echter als een geheel worden gezien en niet 
alleen worden bekeken vanuit de kant van de middelen. In de 
navolgende delen worden de argumenten pro en contra het gebruik 
van de begroting als instrument tot herverdeling onderzocht. 
Wat de billijkheid van de Gemeenschapsbegroting in het algemeen 
betreft, moet men zich terdege bewust zijn van de methodologische 
moeilijkheden om zich een juist oordeel te kunnen vormen van de 
echte verdeling van de kosten en baten die zijn verbonden aan het 
lidmaatschap van de Gemeenschap. Niet alleen zijn er de hiervoor 
(in deel II.3) genoemde problemen in verband met de meting van de 
begrotingsmiddelen, maar ten aanzien van de uitgavenzijde mag niet 
worden vergeten dat veel van de voordelen welke voortvloeien uit 
de beleidsmaatregelen van de Gemeenschap in feite zijn terug te 
voeren op middelentransfers die niet rechtstreeks met uitgaven 
verbonden zijn (en die zijn toe te schrijven aan bijvoorbeeld 
tarieven en regelingen waar aan het effect verschilt per regio). 
Daarnaast zijn er ook grote, niet-budgettaire voordelen, zoals de 
liberalisatie van het handelsverkeer, waarmee eveneens rekening 
moet worden gehouden, aangezien zij sommige Lid-Staten meer ten 
goede kunnen komen dan andere. 
- 37 -
1.1 Standpunten uit het verleden 
De standpunten ten aanzien van de verdelingsfunctie van de 
Gemeenschapsbegroting lopen uiteen. In het 
MacDougall-Verslag van april 1977 werd een reeks 
overwegingen ontvouwd die er, op het eerste gezicht, voor 
pleiten dat de nadruk wordt gelegd op de herverdeling 
tussen de Lid-Staten van de Gemeenschap, te weten : 
- de uitgesproken politieke gerichtheid op economische 
convergentie; 
- de wens om een overmatige emigratie uit arme gebieden te 
voorkomen; 
- de wens om een te sterke migratie van meer mobiele, 
hooggeschoolde arbeidskrachten te voorkomen; 
- het gevaar dat, naarmate de economische integratie 
voortschrijdt, meer druk wordt uitgeoefend om te komen 
tot een gelijkheid in reële lonen, niettegenstaande 
verschillen in produktiviteit; 
- het tot stand brengen van een zekere mate van 
convergentie in de niveaus van produktiviteit en 
automatische compensatie voor relatieve wijzigingen in 
inkomens op korte termijn. 
De MacDougall-groep zag voor de Gemeenschap meer als rol 
weggelegd om economisch zwakkere Lid-Staten met nijpende 
economische problemen (werkloosheid, handel, wisselkoers en 
begroting) bij te staan dan om lange-termijnsverschillen in 
levensstandaard weg te werken. De groep kwam tot de 
voorzichtige conclusie dat een groot gedeelte van de 
betalingen aan de Lid-Staten aan voorwaarden verbonden moet 
zijn. In haar zienswijze was er echter ruimte voor enige 
beperkte, niet aan voorwaarden gebonden herverdeling via, 
bijvoorbeeld, een specifiek federaal vereveningsmechanisme. 
In het Padoa-Schioppa-rapport van april 1987 werd evenwel 
het standpunt ingenomen dat, aangezien de Gemeenschap als 
politieke entiteit overwegend economisch georiënteerd is, 
zij onvermijdelijk bedacht moet zijn op het globale 
evenwicht van de economische voordelen die zij haar 
Lid-Staten biedt (deel 13.1, blz. 115). Voorts werd gesteld 
dat budgettaire hervormingen er onder meer op gericht 
moeten zijn de Gemeenschapsbegroting automatisch zo billijk 
mogelijk te doen functioneren (deel 13.6, blz. 136) en 
dat progressie aan de ontvangstenzijde het in zekere mate 
minder noodzakelijk zou maken dat de uitgavenfuncties van 
de begroting zowel allocatieve als distributieve kenmerken 
zouden hebben (deel 13.6, blz. 136). 
- 38 
1.2 In hoeverre moet de Gemeenschapsbegroting op herverdeling 
gericht zijn ? 
Bij de budgettaire hervormingen van 1988 (zie hoofdstuk II) 
werd impliciet erkend dat de Gemeenschapsbegroting 
herverdelend moet werken. Het voornaamste instrument tot 
herverdeling was de verdubbeling van de Structuurfondsen. 
De Structuurfondsen worden echter, hoewel zij herverdeling 
tot doel hebben, gekanaliseerd via het allocatiemechanisme 
van de begroting, aangezien dat het meest doeltreffend is 
bij de bevordering van de economische convergentie. De 
invoering van de vierde middelenbron (de BNP-middelen) en 
de aftopping van de BTW-grondslag waren niet bedoeld als 
instrumenten om de last van de eigen middelen te 
herverdelen, maar om beter rekening te houden met het 
bijdragevermogen van de Lid-Staten door een proportioneel 
systeem te ontwikkelen dat bepaalde onbillijkheden van het 
bestaande stelsel van eigen middelen zou wegnemen. Evenzo 
is de verlaging van de Britse bijdrage duidelijk bedoeld om 
een in het oog springende onbillijkheid te corrigeren, 
eerder dan om als herverdelingsmechanisme te fungeren. Bij 
de hervormingen van 1988 werd herverdeling impliciet alleen 
in dit beperkte opzicht gezien. 
Terwijl volwassen federaties over het algemeen een sterk op 
herverdeling gerichte centrale begroting hebben, heeft de 
Gemeenschap, zelfs op de drempel van de EMU, nog geen 
vergelijkbaar niveau van institutionele en politieke 
centralisatie en van solidariteit weten te bereiken. Het 
is derhalve onjuist dergelijke voorbeelden te hanteren als 
argumenten voor een soortgelijke aanpassing van de 
Gemeenschapsbegroting. 
Anderzijds wordt de begroting van de Gemeenschap groter en 
neemt, naarmate de Gemeenschap voortschrijdt, de behoefte 
toe aan economische en sociale samenhang. Deze behoefte 
werd uitdrukkelijk erkend in het Protocol van Maastricht 
over de economische en sociale samenhang. 
De herverdelingsseffecten van de begroting dienen 
voornamelijk hun beslag te krijgen via de allocatieve 
functie van de communautaire beleidsmaatregelen. Dit houdt 
in dat alle op herverdeling gerichte inspanningen moeten 
worden geconcentreerd aan de uitgavenzijde van de 
begroting. Dusdoende kan de Gemeenschap rechtstreeks 
bijdragen aan de inspanningen van de Lid-Staten om hun 
economische situatie te verbeteren. Tal van communautaire 
beleidsmaatregelen zijn gericht op versterking van de 
economische en sociale samenhang, zoals de 
Structuurfondsen, en geven de financiën van de Gemeenschap 
een hoge graad van billijkheid. Diagram 10 laat zien welke 
de bijdrage in middelentransfers is die door de 
Structuurfondsen sedert 1988 aan het BNP van de Lid-Staten 
werd geleverd. Door het nieuwe Cohesiefonds zullen deze 
inspanningen nog worden versterkt. Over het progressieve 
karakter van deze uitgaven bestaat geen twijfel. 
yiHÜKHI'l IU 
Verdeling per Lid-Staat van de 
STRUCTUURFONDSEN 
(in % van het BNP, 1987-1992) 
- 40 
Aan de middelenzijde vormen de verlaging van de Britse 
bijdrage en de verlaging van het Duitse aandeel in de 
financiering ervan reeds voorbeelden van de wijze waarop de 
middelenzijde van de Gemeenschapsbegroting m.h.o. op de 
herverdeling wordt aangepast. Wel zijn deze verlagingen 
eerder bedoeld om bestaande budgettaire onevenwichtigheden 
weg te nemen dan om ex ante een herverdeling tot stand te 
brengen. 
2. Voorgestelde wijzigingen van het stelsel van eigen middelen 
De onbillijkheid van de begroting wordt voornamelijk in de hand 
gewerkt door het regressieve karakter van de BTW-middelen. In de 
praktijk komt het erop neer dat minder welvarende landen een 
onevenredig groot aandeel in de BTW-middelen afdragen. Spanje, 
Griekenland, Ierland en Portugal betalen tegen de afgetopte 
BTW-grondslag (55 % van het BNP). Vooral Denemarken, Ierland en 
België betalen daarentegen minder. Zoals reeds werd opgemerkt 
(deel II), heeft dit voornamelijk te maken met het feit dat minder 
welvarende landen in percent van hun BNP meer verbruiken dan 
rijkere landen. 
Deze onbillijkheid is impliciet erkend in het Protocol van 
Maastricht over de economische en sociale samenhang ten einde meer 
rekening te houden met het individuele bijdragevermogen van de 
Lid-Staten. De Commissie stelt daarom voor meer gebruik te maken 
van de BNP-middelen. Ook stelt zij voor de distorsies in de 
BTW-middelen te verminderen om de regressieve invloed van de 
BTW-middelen te corrigeren. 
2.1 Ruimere gebruikmaking van de BNP-middelen 
Om het stelsel van eigen middelen beter op het 
bijdragevermogen van de Lid-Staten af te stemmen stelt de 
Commissie voor dat meer gebruik zal worden gemaakt van de 
BNP-middelen en dat het gebruik van de BTW-middelen dus 
wordt verminderd. In het huidige stelsel van eigen 
middelen is een dergelijk effect al ingebouwd, want het 
BTW-maximum bedraagt 1,4 % en verhogingen in de begroting 
ten opzichte van de BTW-grondslag worden met de 
BNP-middelen gefinancierd; maar een meer rechtvaardige 
verdeling van de last van de eigen middelen kan worden 
verwezenlijkt door een verlaging van het BTW-maximum met 
0,4 procentpunt van 1,4 % tot 1,0 %. 
Door een dergelijke maatregel zouden de jaarlijkse 
ontvangsten aan BTW-middelen circa 11 miljard ecu afnemen. 
Dit kan worden gecompenseerd door hogere BNP-bijdragen. In 
de grond zou dat lastenverzwarend werken voor landen 
waarvan het aandeel in het BNP van de Gemeenschap groter is 
dan hun aandeel in de afgetopte BTW-grondslag. België, 
Denemarken en Italië zouden dan een groter aandeel in de 
totale eigen middelen moeten betalen, terwijl dat van 
andere Lid-Staten zou afnemen (zie diagram 11). Bovendien 
zou een verlaging van het BTW-percentage de correctie ten 
behoeve van het VK doen dalen. 
- 41 -
DIAGRAM 11 
BTW-PLAFOND OP 1 % 
Totale betalingen 
mld ecu 
8 OK O GR E F IRL LUX NL P UK 
BTW 1,4% 
(VOB 92) BTW 1% 
TABEL 5 : TOTALE BETALINGEN IN 1992 (min ecu) 
Lid-Staat 
8 
DK 
0 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
LUX 
NL 
P 
UK BTW 1,4% 
2525 
1160 
17601 
883 
5414 
11975 
495 
9708 
116 
3636 
855 
7073 BTW 1% 
2551 
1196 
17457 
869 
5315 
11861 
488 
10052 
114 
3624 
842 
7073 Verschi l 
26 
36 
-144 
-14 
-99 
-114 
-7 
344 
-2 
-12 
-13 
0 
42 -
2.2 Aftopping van de BTW-grondslag op een lager niveau 
De Commissie stelt eveneens voor de regressieve distorsie 
die inherent is aan de BTW-grondslag verder te corrigeren 
door de BTW-grondslag af te toppen op een lager percentage 
van het BNP, namelijk 50 % in plaats van de huidige 55 %. 
Hierbij moet worden opgemerkt dat 50 % zowat het gemiddelde 
BNP-aandeel is van de afgetopte BTW-grondslagen voor de 
Gemeenschap (zie tabel 2 hiervoor). Bij aftopping op 50 % 
zou voor Frankrijk, Duitsland en Nederland, evenals voor 
de zes Lid-Staten waarvan de grondslag reeds wordt 
afgetopt, de derde middelenbron gekoppeld worden aan de 
BNP-grondslag. 
Door de aftopping op 50 % zullen de BTW-opbrengsten met 
1,1 miljard ecu dalen, hetgeen dan moet worden 
gecompenseerd door een hogere BNP-bijdrage. Het effect van 
de aftopping zou ook hier weer zijn dat de financiële last 
wordt verschoven naar die Lid-Staten waarvan het relatieve 
BNP-aandeel groter is dan hun aandeel in de op 50 % 
afgetopte BTW-grondslag, en dat zijn dezelfde drie landen 
die, met Nederland, nadeel hebben bij een verlaging van het 
BTW-opvragingspercentage (zie diagram 12). Evenals de 
verlaging van het BTW-percentage zou ook deze maatregel de 
correctie ten behoeve van het VK doen dalen. 
- 43 -
DIAGRAM 12 
BTW-grondslag afgetopt op 50 % van het BNP 
- Totale betalingen -
mld ecu 
20 
15 
io H 
\ LUX NL 
BTW afgetopt 
op 55% 
(VOB 92) BTW afgetopt 
op 50 % 
TABEL 6: TOTALE BETALINGEN IN 1992 (min ecu) 
LID-STAAT 
B 
DK 
D 
GR 
E 
F 
IRL 
I 
LUX 
NL 
P 
UK BTW afgetopt 
op 55% 
2525 
1160 
17601 
883 
5414 
11975 
495 
9708 
116 
3636 
855 
7073 BTW afgetopt 
op 50% 
2568 
1187 
17540 
858 
5239 
11919 
483 
9960 
112 
3669 
832 
7073 Verschil 
43 
27 
-61 
-25 
-175 
-56 
-12 
252 
-4 
33 
-23 
0 
- 44 -
3. Ben nieuwe, vijfde eigen-middelenbron voor de Gemeenschap ? 
Op langere termijn verdient het de voorkeur dat de Gemeenschap zich 
voor haar middelen aansprakelijk stelt jegens de individuele 
belastingbetalers, eerder dan dat zij steunt op nationale bijdragen, 
zoals dat in de toekomst meer en meer het geval zal zijn. Deze 
zienswijze wordt kennelijk gesteund door de publieke opinie, aangezien 
blijkens een recent onderzoek (Eurobarometer van 22-29 mei 1991) 58 % 
van de EG-burgers voorstander is van een rechtstreekse 
belastingheffing door de EG (14 % had geen mening). Een dergelijke 
hervorming moet gepaard gaan met een uitbreiding van de 
verantwoordelijkheden van het Europese Parlement. 
3.1. Politieke kijk op de eigen middelen in de Lid-Staten 
De twee thans bestaande categorieën eigen middelen worden in de 
Lid-Staten politiek duidelijk verschillend gezien. De 
traditionele eigen middelen (douanerechten, landbouwheffingen 
en heffingen en bijdragen suiker) lijken te worden aanvaard als 
echte eigen middelen, in die zin dat zij niet worden beschouwd 
als een nationale bijdrage in de Gemeenschapsbegroting. Dit is 
vermoedelijk toe te schrijven zowel aan de economische redenen 
die aan de keuze van deze middelen ten grondslag liggen, als 
aan het feit dat zij rechtstreeks bij economische subjecten 
worden geïnd. Budgettair gezien worden de traditionele eigen 
middelen op nationaal niveau dikwijls anders behandeld dan de 
BTW- of BNP-middelen. 
De BTW- en ook de BNP-middelen daarentegen worden, 
niettegenstaande zij in de Gemeenschapswetgeving op dezelfde 
wijze worden behandeld als de traditionele eigen middelen, door 
de regeringen en, bovenal, de nationale parlementen in het 
algemeen gezien als louter budgettaire bijdragen van de 
Lid-Staten. 
3.2. Behoefte aan echte eigen middelen van de Gemeenschap 
Een situatie waarin de begroting nog in hogere mate door 
"nationale" bijdragen wordt gefinancierd is vanuit het 
standpunt van de Gemeenschap onbevredigend. Politiek wordt de 
Gemeenschap dan financieel afhankelijk van de nationale 
regeringen, zodat zij zich eerder tegenover hen dan tegenover 
de individuele belastingbetalers financieel moet verantwoorden. 
De Gemeenschapsbegroting wordt dan eerder afhankelijk van 
nationale begrotingsprioriteiten dan van communautaire 
overwegingen. De regeringen van de Lid-Staten komen dan in de 
positie te verkeren dat zij jegens hun belastingbetalers 
politiek verantwoordelijk zijn voor hun aandeel in de uitgaven 
van de Gemeenschap, die zij echter niet volledig onder controle 
hebben. 
- 45 -
Op lange termijn is dit een ongezonde situatie die de 
ontwikkeling van het communautaire beleid kan dwarsbomen. Een 
soepel beheer van de financiën van de Gemeenschap wordt er 
voorts extra door bemoeilijkt. Dit wordt geïllustreerd door de 
institutionele moeilijkheden waarmee de opvragingen van 
bijkomende middelen sedert 1988 gepaard gingen; deze lagen 
duidelijk onder het totale maximumbedrag dat voor de eigen 
middelen was vastgesteld. 
Hierbij moet worden aangetekend dat een eventuele vijfde 
middelenbron niet op de eerste plaats nodig is om de 
Gemeenschapsbegroting groter te maken, aangezien de huidige 
vierde, op het BNP gebaseerde middelenbron de nodige extra 
financiën verschaft. Naarmate de omvang van de Gemeenschaps­
begroting echter toeneemt zal ook de behoefte aan echte eigen 
middelen zich meer doen gevoelen. 
3.3. Criteria waaraan de vijfde middelenbron moet voldoen 
Elke nieuwe, vijfde middelenbron moet worden beoordeeld in het 
licht van de volgende criteria : 
- Zij moet billijk zijn, m.a.w. gerelateerd aan het 
bijdragevermogen van de Lid-Staten. 
- De belasting waaraan een nieuwe, vijfde middelenbron voor 
de Gemeenschap haar gelden moet ontlenen dient een echt 
(niet alleen maar theoretisch) geharmoniseerde grondslag 
te hebben en tegen een uniform tarief te worden geheven. 
Dank zij deze harmonisatie, die op economische gronden 
dient te rusten, zal worden voorkomen dat een dergelijke 
belasting verstorend werkt op de concurrentie en de 
werking van de interne markt. 
- Een nieuwe middelenbron moet zijn gelieerd aan een 
gemeenschappelijk beleid op een terrein waarop de 
Gemeenschap een duidelijk erkende rol te vervullen heeft. 
Dit wordt niet alleen voorgeschreven in artikel 2, lid 2, 
van het besluit betreffende de eigen middelen, maar het 
zou er ook toe bijdragen de inning van gelden voor de 
Gemeenschap in de ogen van het grote publiek en van de 
beleidsmakers als gerechtvaardigd te doen overkomen. 
Uiteraard zou dit niet betekenen dat de opbrengst van de 
vijfde middelenbron aan een specifiek gebied van 
communautaire bedrijvigheid moet worden toegewezen. 
- 46 -
De invoering van een nieuwe, vijfde middelenbron heeft 
alleen zin als er vast op mag worden gerekend dat de 
middelen die deze bron oplevert aanzienlijk zijn en dat de 
inning ervan niet teveel kosten met zich meebrengt (een 
bestaande belasting zou goedkoper kunnen uitvallen dan een 
nieuwe, aan een accijnsheffing zijn waarschijnlijk minder 
administratieve kosten verbonden dan aan een indirecte of 
directe belasting). 
- Duidelijke zichtbaarheid via rechtstreekse banden met de 
belastingbetalers is belangrijk om de overheid rekenschap 
te doen afleggen van haar beleid. Dit houdt in dat : 
= de belasting een breed terrein moet omvatten, zodat er 
zoveel mogelijk economische subjecten onder vallen; 
= naast de bedrijven ook de individuele burgers een 
bijdrage moeten leveren; 
= de graad van belastingheffing zodanig moet zijn dat zij 
door de belastingbetalers wordt waargenomen. 
3.4. De voorwaarden voor een vijfde eigen-middelenbron 
Voor de institutionele en de financiële ontwikkeling van de 
Gemeenschap zou de invoering van een nieuwe vijfde 
eigen-middelenbron wenselijk zijn. Dit zou tot op zekere 
hoogte een verbetering betekenen van de huidige onbevredigende 
situatie waarin de traditionele eigen middelen aan 
belangrijkheid inboeten. Bovendien worden niet alleen de 
BNP-middelen maar ook de BTW-middelen momenteel door de 
regeringen en vooral door de nationale parlementen gezien als 
nationale bijdragen en niet zozeer als echte eigen middelen van 
de Gemeenschap. 
Het is belangrijk dat een nieuwe eigen-middelenbron billijk is. 
Ook moet zij een echte Gemeenschapsbelasting zijn en derhalve 
uitgaan van een geharmoniseerde basis. Deze harmonisatie moet 
op economische grondslagen rusten. Bovendien moet een vijfde 
middelenbron in politiek opzicht gekoppeld zijn aan grotere 
begrotingsbevoegdheden voor het Europese Parlement. 
De Commissie heeft verschillende mogelijkheden inzake 
belastingen op nationaal vlak onderzocht waarvan de opbrengst 
met de Gemeenschap zou kunnen worden gedeeld. Toch heeft zij 
vastgesteld dat er zich op het ogenblik geen "kandidaat" 
aandient in het belastingsysteem van de Lid-Staten met een 
grondslag die voldoende geharmoniseerd is. 
Op middellange termijn zal de politieke ontwikkeling van de 
Gemeenschap een nieuwe eigen-middelenbron noodzakelijk maken. 
De Commissie zal alles in het werk stellen om de noodzakelijke 
voorwaarden te stimuleren die de totstandbrenging van een 
dergelijke bron mogelijk maken. 
ISSN 0254-153 
COM(92) 81 def. 
DOCUMENTEN 
NL 01 
Catalogusnummer : CB-CO-92-098-NL-C 
ISBN 92-77-41848-6 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
JLr2985 Luxemburg