COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COM(91) 310 def. 
Brussel, 4 september 1991 
Voorstel voor een 
VERORDENING (EEG) VAN DE RAAD 
Inzake maatregelen voor de preventie van bepaalde zoönosen en van 
bepaalde zoönoseverwekkers bij dieren en produkten 
van dierlijke oorsprong ten einde de uitbraak van door voedsel 
overgedragen infecties en vergiftigingen te voorkomen 
(door de Commissie ingediend) 

- 2 -
TOELICHTING 
Zoönosen zijn ziekten en infecties die op natuurlijke wijze tussen gewervelde 
dieren en mensen worden overgedragen. 
Niet alleen vormen zij een gevaar voor de gezondheid van de mens, zij hebben ook 
negatieve effecten voor de landbouweconomie, in de vorm van produktiviteitsver-
Iiezen en handelsbeperkingen. 
Bovendien veroorzaken verschillen in beleid met betrekking tot zoönosen concur­
rent iedistorsi es tussen de landbouwproducenten en brengen zij problemen mee voor 
de intracommunautaire handel in levende dieren en in produkten van dierlijke 
oorsprong. 
Voor de preventie van zoönosen worden verschillende strategieën toegepast, af­
hankelijk van de aard van de ziekte, de ziekteverwekker en de wijze waarop deze 
wordt overgedragen. 
De strategieën zijn hoofdzakelijk gebaseerd op beperking van de besmettingsmoge­
lijkheden en, waar mogelijk, de uitroeiing van de ziekte bij de veestapel of bij 
de in het wild levende dieren. Op communautair niveau zijn reeds specifieke 
acties ondernomen met het oog op het bestrijden van een aantal zoönosen bij de 
veestapel of bij in het wild levende dieren, in het bijzonder ten aanzien van 
boviene tuberculose, boviene brucellose, brucellose bij schapen en geiten en 
rabies. 
Bovendien zijn op communautair niveau reeds maatregelen vastgesteld of voor­
gesteld die erop gericht zijn besmetting van voedermiddel en en specifiek voeder 
van dierlijke oorsprong door zoönoseverwekkers te beperken. 
Dit voorstel houdt in : 
- de verplichting voor de Lid-staten om informatie te verzamelen over het 
optreden van zoönoseverwekkers bij mensen en dieren, en om deze informatie 
aan de Commissie mede te delen; 
- de verplichting om maatregelen te nemen voor de opsporing van zoönosever­
wekkers bij dieren, voedermiddel en en produkten van dierlijke oorsprong; 
- bijzondere maatregelen voor specifieke zoönoseverwekkers. In een eerste fase 
zullen dergelijke maatregelen worden geconcentreerd op een programma voor 
salmonella in de pluimveehouderij en listeria monocytogenes in zachte kaas en 
kant-en-klaar gerechten; 
- de aanwijzing van referentielaboratoria die de voor een Juiste toepassing van 
het systeem vereiste technische bijstand verschaffen. 
De Commissie onderstreept dat de hierbij voorgestelde verordening, die niet al­
leen betrekking heeft op levensmiddelen, maar ook op dieren en voedermiddel en, 
de bestaande Richtlijn 89/397/EEG van de Raad van 14 juni 1989 inzake de 
officiële controle op levensmiddelen geheel onverlet laat. 
- 3 -
Voorstel voor een 
VERORDENING VAN DE RAAD 
inzake maatregelen voor de preventie van bepaalde zoönosen en van 
bepaalde zoönoseverwekkers bij dieren en produkten 
van dierlijke oorsprong ten einde de uitbraak van door voedsel 
overgedragen infecties en vergiftigingen te voorkomen 
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, 
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, 
inzonderheid op artikel 43, 
Gelet op het voorstel van de Commissie, 
Gezien het advies van het Europese Parlement, 
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité, 
Overwegende dat levende dieren en produkten van dierlijk oorsprong zijn vermeld 
in de lijst in bijlage II bij het Verdrag; dat de veeteelt en het op de markt 
brengen van produkten van dierlijke oorsprong een bron van inkomsten vormt voor 
een groot gedeelte van de landbouwbevolking; 
Overwegende dat een rationele ontwikkeling van deze sector en een verbetering van 
de produktiviteit ervan kunnen worden bereikt door invoering van veterinaire 
maatregelen voor de bescherming en de verbetering van de gezondheid van mens en 
dier In de Gemeenschap; 
Overwegende dat het optreden van zoönosen die met name doordat ze via voedsel van 
dierlijke oorsprong worden overgedragen, een bedreiging vormen voor de gezondheid 
van de mens, met passende bestrijdingsmaatregelen moet worden voorkomen en 
beperkt; 
- 4 -
Overwegende dat de Gemeenschap reeds maatregelen heeft genomen voor de uitroei­
ing van bepaalde zoönosen, inzonderheid boviene tuberculose, boviene brucellose, 
brucellose bij schapen en geiten en rabies; dat het raadzaam is epidemiologische 
informatie over deze ziekten te verzamelen; 
Overwegende dat, om een aantal via voedsel overgedragen ziekten te bestrijden, 
gecombineerde acties moeten worden opgezet waarvoor specifieke maatregelen op het 
vlak van de produktie van voedermiddel en, van de fokkerij, van de commerciële 
pluimveekoppels en van de verwerking van produkten van dierlijke oorsprong 
vereist zijn; 
Overwegende dat de toepassing van deze voorschriften Richt Iijn 89/397/EEG van 
14 Juni 1989 inzake de officiële controle op levensmiddel end) onverlet moet 
laten; 
Overwegende dat in de Lid-Staten informatie moet worden ingewonnen betreffende 
het optreden van zoönosen bij de bevolking, bij gedomesticeerde dieren, in dier­
voeder en bij in het wild levende dieren, ten einde de prioriteiten voor de 
preventieve acties vast te stellen; 
Overwegende dat het dienstig is dat de Commissie de ontwikkeling van de epide­
miologische situatie volgt en passende maatregelen neemt; 
Overwegende dat harmonisatie van de belangrijkste eisen op het gebied van de 
bescherming van de volksgezondheid slechts mogelijk is als verbindings- en 
referentielaboratoria van de Gemeenschap zijn aangewezen en acties op technisch 
en wetenschappelijk vlak worden ondernomen; 
Overwegende dat de bepalingen inzake de financiële bijdrage van de Gemeenschap 
voor een aantal bij deze verordening vastgestelde acties zijn vastgesteld in 
Beschikking 90/424/EEG van 29 juni 1990 van de Raad betreffende bepaalde 
uitgaven op veterinair gebied<2), gewijzigd bij Beschikking 91/133/EEG(3>; 
Overwegende dat het dienstig is de Commissie te belasten met de vaststelling van 
de nodige uitvoeringsbepalingen, 
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD : 
(1) PB nr. L 186 van 30.6.1989, blz. 23. 
(2) PB nr. L 224 van 18.8.1990, blz. 19. 
(3) PB nr. L 66 van 13.3.1991, blz. 18. 
- 5 -
Artikel 1 
1. BIJ deze verordening worden de voorschriften vastgesteld voor het verzamelen 
van informatie over zoönosen en zoönoseverwekkers en de maatregelen die moeten 
worden genomen voor zoönosen en zoönoseverwekkers in de Lid-Staten en op 
Gemeenschapsn i veau. 
2. Deze verordening laat Richtlijn 89/397/EEG onverlet. 
Artikel 2 
In deze verordening wordt verstaan onder 
1) zoönose : een ziekte of een infectie die langs natuurlijke weg wordt overge­
dragen tussen gewervelde dieren en mensen; 
2) zoönoseverwekker : elke bacterie, elk virus of elke parasiet waardoor een 
zoönose kan worden veroorzaakt; 
3) pluimveekoppel voor fokdoeleinden : elke groep van meer dan 25 kippen (Gallus 
gallus) die worden gehouden voor de produktie van broedeieren, die voortdurend 
in dezelfde ruimte worden gehuisvest of, wanneer het gaat om een houderijsys-
teem met vrije uitloop, elke groep van meer dan 25 kippen die samen toegang 
hebben tot een of meer ruimten; 
4) commercieel pluimveekoppel : elke groep van meer dan 100 kippen (Gallus 
gallus) die wordt gehouden voor de produktie van vlees van pluimvee en/of de 
produktie van eieren voor consumptie, die voortdurend in dezelfde ruimte wordt 
gehuisvest of, wanneer het gaat om een houderijsysteem met vrije uitloop, elke 
groep van meer dan 100 kippen die samen toegang hebben tot een of meer 
ruimten; 
5) erkend laboratorium : een laboratorium dat door de bevoegde autoriteit van een 
Lid-Staat Is erkend voor onderzoek van monsters met het oog op de opsporing 
van een zoönoseverwekker; 
6) monster : een ten behoeve van de eigenaar of beheerder van het bedrijf of van 
de dieren met het oog op opsporing van de zoönoseverwekker genomen monster; 
7) officieel monster : een door de bevoegde autoriteit genomen monster voor het 
onderzoek naar da betrokken zoönoseverwekker. Op het officiële monster moe­
ten worden aangegeven : de soort, het type, het aantal genomen monsters, de 
methods v,;, b monster ing, de oorsprong van het dier of het dierlijk produkt; 
dit monster ivordt genomen zonder voorafgaande waarschuwing. 
- 6 -
Artikel 3 
1. Elke Lid-Staat ziet erop toe dat de maatregelen die overeenkomstig deze ver­
ordening door volksgezondheidsdiensten, veterinaire autoriteiten en andere 
bevoegde autoriteiten op zijn grondgebied worden getroffen, op nationaal en 
lokaal niveau worden gecoördineerd, inzonderheid In verband met epidemiolo­
gisch onderzoek. 
2. Elke LId-Staat wijst de bevoegde autoriteit aan die verantwoordelijk is voor 
het indienen van de gegevens die overeenkomstig het bepaalde in de artike­
len 4 en 8 op nationaal niveau zijn verzameld. 
3. De op lokaal niveau bevoegde autoriteiten worden bijgestaan door erkende 
laboratoria. 
4. Elke Lid-Staat wijst referentielaboratoria aan voor zoönosen en zoönoseverwek­
kers. Indien nodig wordt de uiteindelijke identificatie van een zoönosever­
wekker of de bevestiging van de aanwezigheid van een zoönoseverwekker verricht 
in de bevoegde referentielaboratoria. 
Artikel 4 
1. Voor de in bijlage 1, I vermelde zoönosen gelden de onderstaande regels. 
2. De diagnose van een klinische zoönosebesmetting mag uitsluitend worden gesteld 
door daartoe bevoegde artsen of dierenartsen. De isolatie en identificatie 
van een zoönoseverwekker of het anderszins aantonen van de aanwezigheid daar­
van behoort tot de bevoegdheid van de persoon die verantwoordelijk is voor het 
laboratorium of, wanneer de identificatie elders dan in een laboratorium 
plaatsvindt aan de hand van een serologisch of een ander onderzoek, van de 
persoon die verantwoordelijk is voor dat onderzoek. 
3. De diagnose en identificatie van een in lid 2 vermelde zoönoseverwekker dient 
te worden gemeld aan de bevoegde volksgezondheidsdienst of veterinaire instan­
tie. Deze instantie rapporteert aan de in artikel 3, lid 2, genoemde bevoegde 
autoriteit. 
- 7 -
4. De Commissie kan volgens de procedure van artikel 14 de bepalingen van dit 
artikel van toepassing verklaren op zoönosen en zoönoseverwekkers die zijn 
genoemd in Bijl age 1, II. 
Artikel 5 
1. De nationale autoriteit als bedoeld in artikel 3, lid 2, evalueert de over­
eenkomstig artikel 4, lid 3, verzamelde informatie. Zij stelt de Commissie om 
de twaalf maanden in kennis van het verloop van de situatie met betrekking tot 
de infecties en van de infectiebronnen. 
2. Lid 1 staat er niet aan in de weg dat de Lid-Staten de Commissie frequenter in 
kennis stellen van de situatie, of aan de Commissie verzoekt om bijkomende 
informatie indien zulks op grond van de omstandigheden gerechtvaardigd is. 
3. Vóór 1 Januari 1995 dient de Commissie bij de Raad een verslag in over het 
verzamelen van de gegevens, samen met voorstellen om het rapportagesysteem te 
verbeteren. 
4. Zo nodig worden de voor de uniforme toepassing van dit artikel vereiste 
uitvoeringsbepalingen vastgesteld volgens de procedure van artikel 14. 
Artikel 6 
In het kader van de bij deze verordening vastgestelde maatregelen betreffende 
zoönosen en zoönoseverwekkers worden de methoden voor het traceren van de ver­
plaatsingen van landbouwhuisdieren toegepast die zijn vastgesteld bij Beschikking 
89/153/EEG van de Commissie(4). 
(4) PB nr, t "C van 2.3.1989, blz. 33. 
- 8 -
Artikel 7 
1. Rekening houdend met de algemene beginselen van Richtlijn 89/397/EEG leggen de 
Lid-Staten tegen 1 april 1992 aan de Commissie de nationale maatregelen voor 
die moeten worden genomen om het bij deze verordening vastgestelde doel ten 
aanzien van zoönosen overeenkomstig de bijlagen 2, 3 en 4 te bereiken. De Lid-
Staten mogen daarin echter nog andere zoönosen of zoönoseverwekkers opnemen 
dan die welke in de bijlagen 2 en 3 zijn vermeld. 
2. Bij de vaststelling van de maatregelen moet rekening worden gehouden met de 
specifieke situatie in elke Lid-staat en moeten onder meer worden vermeld : 
a) de structuur en de spreiding van het landbouwhuisdierenbestand op het 
grondgebied van de Lid-Staat; 
b) het aantal bedrijven die mengvoeder produceren en de spreiding ervan; 
c) het aantal inrichtingen die levensmiddelen van dierlijke oorsprong 
produceren, en de spreiding ervan; 
d) de infrastructuur van de diensten (met name gedetailleerde gegevens inzake 
de autoriteiten die betrokken zijn bij de tenuitvoerlegging van de pro­
gramma's en de aard en de omvang van de daarbij betrokken instellingen); 
e) het aantal erkende laboratoria voor onderzoek en identificatie, en de 
erkenningsprocedures voor dergelijke laboratoria. 
3. Met betrekking tot de controle moeten worden vermeld : 
a) de controles op zoönoseverwekkers als bedoeld in bijlage 2, I op het niveau 
van de beslagen of koppels; 
b) de controles op zoönoseverwekkers als bedoeld in bijlage 2, Il in het 
laatste stadium van de mengvoederproduktie; 
c) de controles op zoönoseverwekkers als bedoeld in bijlage 2, III In het 
stadium van de levensmiddelenproduktie op basis van produkten van dierlijke 
oorsprong; 
d) eventueel de controles op andere zoönosen of zoönoseverwekkers die door de 
desbetreffende Lid-Staat in de maatregelen zijn opgenomen. 
- 9 -
4. De maatregelen dienen te beantwoorden aan de in bijlage 3, punten lil, IV en 
V, vastgestelde minimumeisen voor bemonstering. Volgens de procedure van 
artikel 14 kan evenwel aan bepaalde Lid-Staten een uitzondering worden 
toegestaan voor categorieën dieren of produkten die slechts een gering aandeel 
hebben in de produktie in die Lid-Staat. 
5. Bij de vaststelling van de maatregelen moeten de voor de bestrijding overeen­
komstig bijlage 4 te ondernemen acties worden vermeld. 
6. De Commissie onderzoekt de overeenkomstig lid 1 meegedeelde maatregelen om na 
te gaan of zij aan deze verordening voldoen. 
7. Vóór 1 Juli 1992 keurt de Commissie volgens de procedure van artikel 14 de in 
lid 1 bedoelde maatregelen goed. Volgens dezelfde procedure kan de Commissie 
besluiten dat de betrokken Lid-Staat de door hem ingediende maatregelen dient 
te wijzigen of aan te vullen. 
8. Op verzoek van de betrokken Lid-Staat en in verband met de ontwikkeling van de 
situatie in de betrokken Lid-Staat of in één van de gebieden ervan, kan de 
Commissie volgens de procedure van artikel 14 besluiten tot wijziging of aan­
vulling van eerder overeenkomstig lid 7 goedgekeurde maatregelen. 
9. Volgens de procedure van artikel 14 kan de Commissie besluiten dat een Lid-
Staat een eerder overeenkomstig lid 7 goedgekeurde maatregelen moet wijzigen 
of aanvullen in verband met de ontwikkeling van de situatie in die Lid-Staat 
of de overeenkomstig de artikelen 5 en 8 gedane constateringen. 
Artikel 8 
De Lid-Staten delen in het kader van het in artikel 14 bedoelde Comité de 
Commissie elk Jaar de resultaten mee van de in artikel 7 bedoelde maatregelen. 
- 10 -
Artikel 9 
Veterinaire deskundigen van de Commissie kunnen, in samenwerking met de autori­
teiten van de betrokken Lid-Staat en voor zover dit nodig is voor de uniforme 
toepassing van deze verordening, controles ter plaatse verrichten. De Commissie 
stelt de Lid-Staten in kennis van de uitkomsten van deze controles. 
Een Lid-Staat op het grondgebied waarvan een controle wordt verricht, verleent 
de deskundigen alle nodige bijstand bij het vervullen van hun taak. 
De algemene bepalingen ter uitvoering van dit artikel worden vastgesteld volgens 
de procedure van artikel 14. 
Artikel 10 
De in artikel 3, I id 4, bedoelde referentielaboratoria onderhouden de contacten 
met de in bijlage 5 genoemde communautaire referentielaboratoria. De taken en 
bevoegdheden van de communautaire referentielaboratoria worden vastgesteld 
volgens de procedure van artikel 14, voor zover dat nog niet is gebeurd op grond 
van artikel 28 van Beschikking 90/424/EEG. 
Artikel 11 
De Commissie volgt de ontwikkeling van de situatie met betrekking tot de zoöno­
sen in de Gemeenschap, met name aan de hand van de informatie die overeenkomstig 
de artikelen 5 en 8 wordt verzameld; op grond van die ontwikkeling kan zij 
a) specifiek onderzoek verrichten, in het bijzonder inzake de beoordeling van de 
gevaren die zoönoseverwekkers opleveren, van diagnosemethoden en van bestrij­
dingsmaatregelen, In samenwerking met de desbetreffende laboratoria als be­
doeld in artikel 3, lid 4, met de communautaire referentielaboratoria als 
bedoeld in artikel 10 en met het Wetenschappelijk Veterinair Comité; 
- 11 -
b) volgens de procedure van artikel 14 de standaard-werkmethodes voor erkende 
laboratoria als bedoeld In artikel 3, Md 3, vaststellen; 
c) richtsnoeren vaststellen voor de maatregelen betreffende zoönosen. 
ArtlKOl 12 
De bepalingen Inzake de financTele bijdrage van de Gemeenschap in de kosten van 
de uit deze verordening voortvloeiende maatregelen zijn vastgesteld in Beschik­
king 90/424/EEG. 
Art mei 13 
De bijlagen bil deze verordening kunnen door de Commissie volgens de procedure 
van artikel 14 «orden gewijzigd os) rekening te houden net de ontwikkeling van de 
situatie «et betrekking tot de zoönosen. 
Aft lilt 1 14 
In de gevallen waarin wordt verwezen naar de In dit artikel omschreven 
procedure» leidt de voorzitter van het- Permanent Veterinair Comité, hierna 
"Comité" genoemd, deze procedure hetzij op eigen Initiatief hetzij op verzoek 
van de vertegenwoordiger van een Lid-Staat, onverwijld In bij het Comité. 
De vertegenwoordiger van de Commissie legt het Comité een ontwerp voor van de te 
nemen maatregelen. Het Comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan 
vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie advies uit over dit 
ontwerp, zo nodig door middel van een stemming. 
Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft elke Lid-Staat het recht 
te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen. 
De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het Comité uitgebrachte 
advies. ZIJ brengt het Comité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening 
heeft gehouden met zijn advies. 
- 12 -
Artikel 15 
Deze verordening treedt In werking op 1 januari 1992. 
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks 
toepasselijk in elke Lid-Staat. 
Gedaan te Brussel, op Voor de Raad 
- 13 -
BIJLAGE 1 
I. - Tuberculose veroorzaakt door mycobacterium bovis 
- Brucellose en de verwekkers daarvan 
- Salmonellose en de verwekkers daarvan 
- Rabies 
- Trichinose en de verwekkers daarvan. 
II. - Campy Iobacter lose 
- Lister lose 
- Toxoplasmose 
- Yersiniose. 
en de verwekkers daarvan. 
- 14 -
BIJLAGE 2 
I. - SalmoneI la 
II. - SaImoneI la 
III. A. Rekening houdend met de onderstaande factoren bepalen de Lid-Staten op 
welke specifieke zoönoseverwekker controle moet worden uitgeoefend : 
a) het betrokken levensmiddel van dierlijke oorsprong; 
b) de specifieke inrichting waar de controle moet worden verricht; 
c) gegevens waaruit blijkt dat het betrokken levensmiddel een recht­
streeks risico inhoudt voor de gezondheid van de mens; 
d) het effect van de be- en verwerking op de microbiologische kwaliteit 
van het voedseI ; 
e) het niveau van de microbiologische controles (HACCP) in de betrokken 
inrichting bij het toezicht op de hygiëne en de toepassing van de 
regels van het vak (GMP). 
B. De zoönoseverwekkers waarop controles kunnen worden uitgeoefend zijn : 
- Listeria monocytogenes 
- Campylobacter jejuni en Campylobacter coli 
- SaImoneI la 
- Yersinia enterocol itica. 
Voor zachte kaas en kant-en-klaarmaaItijden is controle op Listeria 
monocytogenes evenwel verplicht. 
- 15 -
BIJLAGE 3 
I. Bij de vaststelling van de maatregelen moeten worden vermeld : 
- aantal en soort van de te nemen monsters 
- aantal en soort van de te nemen officiële monsters 
- de bemonsteringsmethodes 
- de methodes voor onderzoek van de monsters en identificatie van de 
zoönoseverwekkers 
II. Bij de vaststelling van de maatregelen moet rekening worden gehouden met de 
volgende criteria voor de vaststelling van de bemonsteringsmethodes. 
A. Variabele criteria voor beslagen, koppels of individuele dieren. 
a) factoren die de verspreiding van een of meer zoönosen in de hand kunnen 
werken; 
b) de voorgeschiedenis van de bedoelde zoönose in een bepaald land of een 
deel daarvan, bij huisdieren of in het wild levende dieren; 
c) de volgende aspecten van de betrokken populatie : 
- het totale aantal dieren 
- de homogeniteit van de groepen binnen die populatie 
- de leeftijd van de dieren 
- de dierlijke produktie; 
d) de context waarin de landbouwbedrijven functioneren uit een oogpunt 
van : 
- regionale verschillen 
- de concentratie van dieren 
- de ligging ten opzichte van stedelijke gebieden 
- de ligging ten opzichte van gebieden met in het wild levende dieren; 
e) produktiesystemen, o.a. 
- intensieve veehouderij 
- extensieve veehouderij 
- verzorgingssystemen, en met name de voedingspatronen en de gezond­
heidszorg voor de dieren; 
f) problemen die zich, gezien de precedenten en andere bekende gegevens, 
kunnen voordoen; 
- 16 -
g) de vereiste mate van bescherming op grond van de aard en de ernst van 
de betrokken ziekte. 
B. Variabele criteria voor inrichtingen in het laatste stadium van de 
mengvoederprodukt ie. 
a) de geproduceerde soorten voeder en de dieren waarvoor deze soorten zijn 
bestemd 
b) de produktiemethoden 
c) de totale produktie van elke soort voeder 
d) de frequentie van de produktie 
e) het niveau van de bacteriologische controle op grond van Richtlijn 
90/667/EEG van de Raad tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften 
voor de verwijdering en verwerking van dierlijke afvallen, voor het in 
de handel brengen van dierlijke afvallen en ter voorkoming van de aan­
wezigheid van ziekteverwekkers in diervoeders van dierlijke oorsprong 
(vissen daaronder begrepen) en tot wijziging van Richtlijn 90/425/EEG. 
f) de uit het verleden bekende gevallen van besmetting van dieren met 
zoönosen via de betrokken produkten. 
C. Variabele criteria voor inrichtingen die levensmiddelen produceren op 
basis van produkten van dierlijke oorsprong. 
a) het verleden van de dieren waarvan de produkten afkomstig zijn; 
b) de uit het verleden bekende gevallen van besmetting van mensen met 
zoonoses via de betrokken produkten; 
c) de volgende aspecten van de produktie : 
- de totale produktie 
- de homogeniteit van de produktie 
- de behandeling die de produkten hebben ondergaan; 
d) de problemen die zich, gezien de precedenten en andere bekende 
gegevens, kunnen voordoen; 
e) de vereiste mate van bescherming op grond van de aard en de ernst van 
de betrokken ziekte. 
- 17 -
III. A. De maatregelen moeten voldoen aan de volgende minimumeisen voor bemon­
stering inzake zoönoseverwekkers als vermeld in bijlage 2.I : 
1. FokpIu imveekoppeI s 
a) Opfok 
Alle pluimveekoppels die voor fokdoeIe inden worden gehouden, moe­
ten ten minste worden bemonsterd als de dieren één dag oud zijn, 
als ze vier weken oud zijn, en twee weken vóór het begin van het 
legstadium. 
b) Vermeerder ing 
Alle pluimveekoppels die worden gehouden voor de produktie van 
broedeieren moeten in het legstadium ten minste om de twee weken 
worden bemonsterd. 
2. Gebruikspluimvee (legkippen), uiterlijk vanaf 1 iuli 1994 
a) Opfok 
Alle pluimveekoppels die worden gehouden voor de produktie van 
eieren voor menselijke consumptie moeten ten minste worden bemon­
sterd als de dieren één dag oud zijn, als ze vier weken oud zijn, 
en twee weken vóór het begin van het legstadium. 
b) l^eg. 
Alle pluimveekoppels die worden gehouden voor de produktie en de 
verkoop van eieren voor menselijke consumptie moeten in het 
legstadium ten minste om de twaalf weken worden bemonsterd. 
3. Commerciële slachtpluimveekoppeIs. uiterlijk vanaf 1 iuli 1995 
Alle pluimveekoppeis die worden gehouden voor de produktie van 
pluimveevlees voor menselijke consumptie moeten ten minste worden 
bemonsterd als de dieren één dag oud zijn en drie weken voordat zij 
warden ges lacht ; 
- 1; 
4. Broeder i Jen 
Broederijen met een broedcapaciteit van meer dan 1.000 eieren moeten 
in de periodes waarin zij in bedrijf zijn ten minste eenmaal per week 
worden bemonsterd. 
B. Alle onder punt A bedoelde koppels en broederijen moeten overeenkomstig 
de volgende voorschriften worden bemonsterd en onderzocht. 
1. Te nemen monsters 
De bemonstering mag worden uitgevoerd op het pluimveehouderijbedriJf 
of eventueel in de betrokken broederij (namelijk voor de controle van 
eendagskuikens of van fokkoppels in het legstadium). 
Bij bemonstering op het bedrijf moeten faecal e verzamelmonsters worden 
genomen. In de broederiJ dient het monster te bestaan uit dode 
kuikens in de schaal, uitgeschifte eendagskuikens en op de broedplaats 
verzameld meconium. 
2. Aantal te nemen monsters 
Het aantal per koppel te nemen monsters wordt statistisch zodanig 
bepaald dat er, bij een besmettingsgraad van 5 % van de te bemon­
steren populatie, 95 % kans is dat één positief monster wordt 
gevonden. Dit geeft als resultaat : 
Aantal dieren in de koppel Op het bedrijf of in de broederiJ 
aselect te nemen aantal monsters 
25 - 29 20 
30 - 39 25 
40 - 49 30 
50 - 59 35 
60 - 89 40 
90 - 199 50 
200 - 499 55 
500 of meer 60* 
* Maximumaantal monsters per koppel 
- 19 -
3. Bacteriologisch onderzoek 
Het totale aantal op het bedrijf of de broederij genomen monsters van 
een koppel mag tot één monster worden samengevoegd om bacteriologisch 
te worden onderzocht volgens een ISO-methode voor salmonella of een 
andere vergelijkbare door de Lid-Staat bepaalde methode. 
C. Alle koppels en broederijen als bedoeld onder punt A. moeten, ten minste 
één maal per Jaar, officieel worden bemonsterd en onderzocht. 
IV. A. De maatregelen moeten voldoen aan de volgende minimumeisen voor 
bemonstering inzake zoönoseverwekkers als bedoeld in bijlage 2.II. 
Elke maand dient een monster te worden genomen van elke soort voor de 
koppels als bedoeld in III.A. bestemd mengvoeder, die in de inrichting is 
geproduceerd. 
B. Van veevoeder als bedoeld in punt A. moeten overeenkomstig de volgende 
voorschriften monsters worden genomen en onderzocht. De voor analyse 
genomen monsters moeten vijf eenheden van elk 100 g van het eindprodukt 
omvatten. De frequentie van deze controle wordt verhoogd ingeval het 
uiteindelijke mengvoeder geen warmtebehandeling ondergaat, noch een 
andere behandeling die geschikt is om eventueel aanwezige 
zoönoseverwekkers onschadelijk te maken, en ingeval vaststaat dat er 
gevaar is voor de overdracht van een zoönoseverwekker. De monsters 
kunnen worden samengevoegd om bacteriologisch te worden onderzocht 
volgens een ISO-methode voor salmonella of een andere vergelijkbare door 
de Lid-Staat bepaalde methode. 
C. Elk soort mengvoeder als bedoeld in punt A., moet ten minste eenmaal per 
jaar officieel worden bemonsterd en onderzocht. 
- 2Ü -
V. A. De maatregelen moeten voldoen aan de volgende minimumeisen voor bemonste­
ring inzake Listeria monocytogenes als bedoeld in bijlage 2.III.B. 
Elke maand dient een monster te worden genomen van elke soort produkt die 
wordt geproduceerd in de bedrijven die zachte kaas en kant-en-klaar-
maal tijden produceren. 
B. De bemonsteringstechniek en de bacteriologische methoden worden vast­
gesteld volgens de procedure van artikel 14. 
C. Elke soort produkt waarnaar in punt A. wordt verwezen, moet ten minste 
eenmaal per jaar officieel worden bemonsterd en onderzocht. 
- 21 -
BIJLAGE 4 
De maatregelen moeten voldoen aan de volgende minimumeisen inzake maatrege­
len tegen zoönoseverwekkers als bedoeld in bijlage 2.I. 
A. FokpluimveekoppeIs 
1. Opfok 
Als bij de overeenkomstig bijlage 3.I II.A en C verrichte controle de 
aanwezigheid van Salmonella enter itidis of Salmonella typhimurium in 
een opfokkoppel wordt geconstateerd, moet de koppel overeenkomstig 
punt II, B, 2 van bijlage 3 officieel worden bemonsterd om de eerste 
constateringen te bevestigen. De lever, de eierstok en het beenmerg 
van ieder dier worden afzonderlijk onderzocht op aanwezigheid van Sal­
monella; hierbij wordt hetzij de ISO-methode voor Salmonella hetzij 
een door de Lid-Staat gespecificeerde alternatieve methode toegepast. 
Als de besmetting van een fokkoppel met Salmonella enter itidis of 
Salmonella typhimurium wordt bevestigd, mogen levend pluimvee (met 
uitzondering van pluimvee dat op grond van een door de veterinaire 
autoriteit afgegeven vergunning rechtstreeks naar het slachthuis wordt 
gebracht) en eieren niet buiten de koppel worden afgeleverd totdat ten 
genoegen van de veterinaire autoriteit kan worden aangetoond dat de 
besmetting met deze serotypes verdwenen is. 
2. Vermeerder ing 
Als bij de overeenkomstig bijlage 3.III. A en C verrichte controle de 
aanwezigheid van Salmonella enter itidis of S. typhimurium in een ver­
meerderingskoppel wordt geconstateerd, moet de koppel overeenkomstig 
punt II, B, 2 van bijlage 3 officieel worden bemonsterd om de eerste 
constateringen te bevestigen. De lever, de eierstok en het beenmerg 
van ieder dier worden afzonderlijk onderzocht op aanwezigheid van Sal­
monella; hierbij wordt hetzij de ISO-methode voor Salmonella hetzij 
een door de Lid-Staat gespecificeerde alternatieve methode toegepast. 
- 22 -
Ais de besmetting van een vermeerderingskoppel met Salmonella 
enter itidis of Salmonella typhimurium wordt bevestigd, mogen levend 
pluimvee (behalve pluimvee dat op grond van een door de plaatselijke 
veterinaire autoriteit afgegeven vergunning rechtstreeks naar het 
slachthuis wordt gebracht) of eieren (met uitzondering van eieren die 
op grond van Richtlijn 89/437/EEG(1) rechtstreeks naar een inrichting 
voor de produktie van eiprodukten worden gebracht) niet buiten de 
koppel worden afgeleverd totdat ten genoegen van de veterinaire 
autoriteit kan worden aangetoond dat de besmetting met deze serotypes 
verdwenen is. 
Als op een broederij nog broedeieren aanwezig zijn van koppels waarin 
de aanwezigheid van Salmonella enter itidis of Salmonella typhimurium 
is bevestigd, moeten deze eieren worden vernietigd. 
3. Volgens de procedure van artikel 14 kunnen specifieke voorschriften 
voor de instandhouding van waardevol genetisch materieel worden 
vastgesteld. 
B. Gebrulkspluimvee (legkippen), uiterlijk vanaf 1 iuli 1994 
1. QpfoK 
De voorschriften van punt A.1. zijn van toepassing. 
2. J^ 
De voorschriften van punt A.2. zijn van toepassing. 
C. Slachtpluimveekoppels. uiterlijk vanaf 1 iuli 1995 
Als bij de overeenkomstig bijlage 3.lil.A en C verrichte controle de 
aanwezigheid van Salmonella enter itidis of Salmonella typhimurium in 
slachtpluimvee wordt geconstateerd, moet de koppel overeenkomstig 
punt II, B, 2 van bijlage 3 officieel worden bemonsterd om de eerste 
constateringen te bevestigen. De lever, de eierstok en het beenmerg van 
ieder dier worden afzonderlijk onderzocht op aanwezigheid van Sal­
monella; hierbij wordt hetzij de ISO-methode voor Salmonella hetzij een 
door de Lid-Staat gespecificeerde alternatieve methode toegepast. 
(1) PB nr. L 212, 22.7.1989, blz. 87 
- 23 -
Als de besmetting van een slachtpluimveekoppel met Salmonella enteriti-
dis of Salmonella typhimurium wordt bevestigd, mag levend pluimvee niet 
buiten de koppel worden afgeleverd, behalve om op grond van een door de 
plaatselijke veterinaire autoriteit afgegeven vergunning rechtstreeks 
naar het slachthuis te worden gebracht. 
D. Al Ie koppels 
Als de aanwezigheid van Salmonella enteritidis of Salmonella typhimurium 
in een van de onder A, B en C genoemde koppels wordt bevestigd, moeten 
naast de reeds genoemde maatregelen de volgende maatregelen worden 
genomen : 
1. ingeval het pluimvee rechtstreeks naar het slachthuis wordt gebracht 
om voor menselijke consumptie te worden geslacht, moet de plaatselijke 
veterinaire autoriteit dat vooraf melden aan het slachthuis. De dieren 
moeten vóór het einde van de dag worden geslacht en aan een warmtebe­
handeling of een andere passende behandelingsmethode onderworpen 
worden, waardoor de Salmonella vernietigd wordt. 
2. Nadat de met Salmonella enteritidis of Salmonella typhimurium besmette 
koppels uit de installaties zijn verwijderd, worden deze laatste vol­
gens door de plaatselijke veterinaire autoriteit vastgestelde voor­
schriften doeltreffend gereinigd en ontsmet en wordt de mest of het 
strooisel overeenkomstig die voorschriften op veilige wijze 
verwi jderd. 
E. Broeder i len 
Als bij een controle van de installaties of andere controles overeen­
komstig bijlage 3.III. A en C de aanwezigheid van een Salmonella-sero-
type wordt ontdekt, stelt de plaatselijke veterinaire autoriteit voor­
schriften vast voor een doeltreffende reiniging en ontsmetting van de 
installaties, inclusief de veilige verwijdering van afval. 
I. De maatregelen moeten voldoen aan de volgende minimumeisen inzake 
maatregelen tegen zoönoseverwekkers als bedoeld in bijlage 2.II. 
Als bij de overeenkomstig bijlage 3.IV.A en C uitgevoerde controle wordt 
geconstateerd dat een monster positief is voor Salmonella stelt de 
plaatselijke veterinaire autoriteit een onderzoek in om 
1. de bron van besmetting te identificeren, in het bijzonder door middel van 
officiële, in verschillende produktiestadia genomen monsters; 
- 24 -
2. na te gaan op welke wijze de voorschriften en controles betreffende de 
verwijdering en verwerking van dierlijke afvallen en in het bijzonder die 
vastgesteld bij Richtlijn 90/667/EEG van de Raad van 27 november 1990^1^ 
tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften voor de verwijdering en 
verwerking van dierlijke afvallen, voor het in de handel brengen van 
dierlijke afvallen en ter voorkoming van de aanwezigheid van 
ziekteverwekkers in diervoeders van dierlijke oorsprong (vissen daaronder 
begrepen) en tot wijziging van Richtlijn 90/425/EEG toegepast zijn; 
3. procedures inzake de toe te passen regels van het vak (GMP) vast te 
stellen en erop toe te zien dat deze procedures worden gevolgd. 
lil. De maatregelen moeten voldoen aan de volgende minimumeisen inzake maat­
regelen als bedoeld in bijlage 2.III. 
A. Inrichtingen voor de produktie van zachte kaas en van kant-en-klaar 
gerechten 
Als bij de overeenkomstig bijlage 3.V.A en C verrichte controle de aan­
wezigheid van Listeria monocytogenes wordt ontdekt, moet de besmette par­
tij uit de handel worden genomen en dienen de installaties zeer grondig 
te worden ontsmet. 
B. Alle inr icht ingen 
Als bij de controle een monster positief is voor de in het programma 
vermelde zoönoseverwekker of -verwekkers, wordt door de veterinaire 
autoriteit een onderzoek ingesteld om 
1. de bron van besmetting te identificeren, in het bijzonder door middel 
van officiële, in verschillende produktiestadia genomen monsters; 
2. na te gaan op welke wijze de controles in de inrichting tot dan toe 
zi jn verr icht; 
3. procedures inzake de toe te passen regels van het vak (GMP) vast te 
stellen en erop toe te zien dat deze procedures worden gevolgd. 
V. In de maatregelen moet worden vermeld welke voorlichtingsacties ten aanzien 
van handelaren in voedingsmiddelen en consumenten zijn gepland om te 
voorkomen dat voedsel van dierlijke oorsprong verkeerd wordt behandeld. 
(1) PB nr. L 363 van 27.12.1990, blz. 51 
- 25 -
BIJLAGE 5 
Lijst van de communautaire referentielaboratoria voor zoönosen 
I. Epidemiologie van zoönosen 
Institute of Veterinary Medicine 
(Robert von Ostertag Institut) 
Postfach 33 00 13 
Th ie la I lee 88/92 
D-1000 Berlin (Federal Republic of Germany) 
11. Salmonellae 
Rijksinstituut voor de Volksgezondheid 
P.O. Box 1 
NL-3720 BA Bilthoven (The Netherlands) 
III. Yersinia 
Institut Pasteur 
27, rue du Docteur Roux 
F-75724 Paris Cedex 15 (France) 
IV. Listeria 
Institute of Hygiene and Microbiology 
The Royal Veterinary and Agricultural University 
13 BUIowsvej 
DK-1870 Copenhagen (Denmark) 
- 26 -
Campylobacter 
Nationaal Instituut voor Diergeneeskundig Onderzoek 
Groeselenberg 99 
B-1180 Brussel (België) 
VI. Parasieten 
Istituto Super lore di Sanité 
Via RegIna Elena 299 
1-00161 Roma (Italy) 
ISSN 0254-1513 
COM(91)310def. 
DOCUMENTEN 
NL 03 
Catalogusnummer : CB-CO-91-342-NL-C 
ISBN 92-77-74808-7 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg