Advies van het Comité van de Regio's over:

- het "Voorstel voor een besluit van de Raad tot instelling van een communautair actieprogramma ter bevordering van actief Europees burgerschap (civic participation)", en

- de "Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad inzake de door de lidstaten te nemen maatregelen om ervoor te zorgen dat alle burgers van de Unie in 2004 deelnemen aan de verkiezingen voor het Europees Parlement in een uitgebreide Unie"

(2004/C 73/09)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

gezien het voorstel voor een besluit van de Raad tot instelling van een communautair actieprogramma ter bevordering van actief Europees burgerschap (civic participation) (COM(2003) 276 def. - 2003/0116 (CNS));

gezien de Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad inzake de door de lidstaten te nemen maatregelen om ervoor te zorgen dat alle burgers van de Unie in 2004 deelnemen aan de verkiezingen voor het Europees Parlement in een uitgebreide Unie (COM(2003) 174 def.);

gezien het van 8 augustus 2003 daterende besluit van de Commissie om het Comité overeenkomstig artikel 265 van het EG-Verdrag over dit onderwerp te raadplegen;

gezien het van 8 april 2003 daterende besluit van de voorzitter van het Comité om de commissie "Constitutionele aangelegenheden en Europese governance" met het opstellen van een advies over dit onderwerp te belasten;

gezien het op 18 juli 2003 aan de voorzitter van de Europese Raad te Rome voorgelegde ontwerpverdrag tot vaststelling van een grondwet voor Europa (CONV 850/03), waarin tevens de tekst van het op 7 december 2000 door de Europese Raad van Nice afgekondigde Handvest van de grondrechten van de Europese Unie is opgenomen;

gezien art. 19, lid 2, van het EG-Verdrag over actief en passief kiesrecht bij de verkiezingen voor het Europees Parlement;

gezien de Mededeling van de Commissie over de toepassing van Richtlijn 93/109/EG bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in juni 1999 - Actief en passief kiesrecht bij de verkiezingen voor het Europees Parlement ten behoeve van de burgers van de Unie die verblijven in een lidstaat waarvan zij geen onderdaan zijn (COM(2000) 843 def.);

gezien het derde verslag van de Commissie over het burgerschap van de Unie (COM(2001) 506 def.) en het rapport van het Europees Parlement over datzelfde onderwerp (C5-0656/2001);

gezien het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over de toepassing van Richtlijn 94/80/EG over actief en passief kiesrecht bij gemeenteraadsverkiezingen;

gezien het van 21 november 2002 daterende advies van het Comité over het "Derde verslag van de Commissie over het burgerschap van de Unie" en over het "Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over de toepassing van Richtlijn 94/80/EG over het actieve en passieve kiesrecht bij gemeenteraadsverkiezingen" (CDR 121/2002 fin)(1);

gezien het Witboek over Europese governance (COM(2001) 428 def.);

gezien het van 13 maart 2002 daterende advies van het Comité over het "Witboek over Europese governance" en de "Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's betreffende een nieuw kader voor praktische samenwerking in verband met het voorlichtings- en communicatiebeleid van de Europese Unie" (CDR 103/2001 fin)(2);

gezien het van 3 juli 2003 daterende advies van het Comité over "De follow-up van het Witboek over Europese governance" (CDR 19/2003 fin)(3);

gezien het van 21 november 2002 daterende advies van het Comité over de "Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over een voorlichtings- en communicatiestrategie voor de Europese Unie - (COM(2002) 350 def.)" (CDR 124/2002 def)(4);

gezien het door de commissie "Constitutionele aangelegenheden en Europese governance" op 26 september 2003 goedgekeurde ontwerpadvies (CDR 170/2003 rev.) (rapporteur: de heer Vesey, lid van de Cavan County Council en van de Border Regional Authority, IE-EA);

1) overwegende dat initiatieven om de burger via de participatiedemocratie dichter bij de Europese Unie en haar instellingen te brengen, de Europese integratie legitimeren en de identificatie van de burger met de EU vergroten;

2) overwegende dat ten gevolge van de toetreding van tien nieuwe lidstaten de verkiezingen voor het Europees Parlement voor de periode 2004-2009 in een Unie van 25 lidstaten zullen plaatsvinden;

3) overwegende dat de toetreding officieel op 1 mei 2004 haar beslag zal krijgen en de verkiezingen voor het Europees Parlement tussen 10 en 13 juni 2004 zullen worden gehouden;

4) overwegende dat de kandidaat-lidstaten Richtlijn 93/109/EG in nationale wetgeving moeten omzetten en de nodige voorbereidingen voor de EP-verkiezingen van 2004 moeten treffen;

5) overwegende dat een programma ter bevordering van Europees burgerschap in de eerste plaats tot doel moet hebben de burgers rechtstreeks of indirect bewust te maken van de Europese dimensie van hun burgerschap, en dus ook van hun actieve en passieve kiesrecht bij verkiezingen voor het Europees Parlement, temeer daar de Unie in 2004 tot vijfentwintig lidstaten zal worden uitgebreid,

heeft tijdens zijn op 19 en 20 november gehouden 52e zitting (vergadering van 20 november) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1. Standpunten van het Comité van de Regio's

Communautair actieprogramma ter bevordering van actief Europees burgerschap

1.1. Het voorstel voor een besluit tot instelling van een dergelijk programma kan op de instemming van het Comité rekenen.

1.2. Het is de taak van de Unie haar burgers bewust te maken van de Europese dimensie van hun burgerschap.

1.3. Voor een democratische Unie die dicht bij de burger staat, moet meer in duidelijke en begrijpelijke bewoordingen met de burgers worden gecommuniceerd en moeten zij meer bewust worden gemaakt van hun rechten en plichten. Zo zullen de EU-burgers bij de openbare discussie worden betrokken en ervan overtuigd raken dat hun wensen en bezwaren in aanmerking worden genomen.

1.4. Er is een duidelijk verband tussen actief Europees burgerschap en de opkomst bij verkiezingen voor het Europees Parlement.

Maatregelen die zijn voorgesteld om te zorgen voor de deelname in 2004 van alle burgers van de Unie aan de verkiezingen voor het Europees Parlement in een uitgebreide Unie

1.5. De mededeling van de Commissie over de toepassing van Richtlijn 93/109/EG bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in juni 2004 is in het Comité goed ontvangen.

1.6. De Commissie beklemtoont met recht en rede het belang van een volledige juridische en praktische uitvoering van Richtlijn 93/109/EG inzake actief en passief kiesrecht bij de verkiezingen voor het Europees Parlement ten behoeve van de burgers van de Unie die verblijven in een lidstaat waarvan zij geen onderdaan zijn.

1.7. Om ervoor te zorgen dat kiesgerechtigde EU-burgers die geen onderdaan zijn van hun lidstaat van verblijf, hun actief en passief kiesrecht tijdens de EP-verkiezingen van 2004 kunnen uitoefenen, moet reeds vroeg met de voorbereidingen worden begonnen.

1.8. Om te vermijden dat de in 1999 vastgestelde problemen weer de kop opsteken, moeten huidige en toekomstige lidstaten kennis nemen van de conclusies in de mededeling van de Commissie over de toepassing van Richtlijn 93/109/EG bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in juni 1999(5).

1.9. De belofte van lidstaten om kiesgerechtigde EU-burgers die geen onderdaan zijn van hun lidstaat van verblijf, rechtstreeks op de hoogte te brengen van hun kiesrechten, kan op de instemming van het Comité rekenen, voor zover zulks economisch haalbaar is.

1.10. Wanneer het erom gaat kiesgerechtigde EU-burgers die geen onderdaan zijn van hun lidstaat van verblijf, te identificeren en hen over de registratieprocedure en de voorwaarden voor deze verkiezingen te informeren, moeten nationale, regionale en lokale overheden een actievere rol gaan spelen.

2. Aanbevelingen van het Comité van de Regio's

Communautair actieprogramma ter bevordering van actief Europees burgerschap

2.1. De Raad dient dit besluit tijdig goed te keuren, zodat het met ingang van begrotingsjaar 2004 in werking kan treden en de positieve maatregelen (zoals jumelages tussen steden) die uit de reeds bestaande begrotingslijnen worden gefinancierd, niet onderbroken hoeven te worden.

2.2. Alles moet in het werk worden gesteld om het publiek bewust te maken van de maatregelen ter bevordering van actief burgerschap die nu reeds door bepaalde groepen worden getroffen.

2.3. Het moet mogelijk zijn om via een link op de webstek van de Unie naar dergelijke groepen te worden doorverwezen en toegang tot de verslagen, discussies, resultaten en andere relevante gegevens te verkrijgen.

2.4. Het Comité vindt ook dat het geografische toepassingsgebied van dit programma alle lidstaten omvat en eventueel kan worden uitgebreid, maar stelt voor dat het budget voor de vijfjarige programmaperiode met minstens 50 miljoen euro wordt verhoogd om rekening te houden met de nieuwe lidstaten; per slot van rekening zal deze periode bepalend zijn voor hun beeld van de Unie.

2.5. Gedetailleerde informatie over de subsidies, aanvraagformulieren en andere gegevens die in de "oproepen tot het indienen van voorstellen" ter beschikking worden gesteld, moeten gebruiksvriendelijk en begrijpelijk zijn.

Aanbeveling 1

Artikel 1 - (Doel van het programma)

>Oorspronkelijke tekst>

1. Dit besluit stelt een communautair actieprogramma vast voor steun aan organisaties die werkzaam zijn op het terrein van het actief Europees burgerschap en de bevordering van acties op dit terrein.

>Gewijzigde tekst>

1. Dit besluit stelt een communautair actieprogramma vast voor steun aan organisaties die werkzaam zijn op het terrein van het actief Europees burgerschap en de bevordering van acties op dit terrein.

>Oorspronkelijke tekst>

Het doel van dit programma is:

a) de waarden en doelstellingen van de Europese Unie te bevorderen;

b) de burgers en de instellingen van de Europese Unie dichter bij elkaar te brengen;

c) de burgers nauw te betrekken bij de gedachtewisselingen en debatten over de toekomst van de Europese Unie;

d) de betrekkingen en uitwisselingen tussen burgers uit de aan het programma deelnemende landen te intensiveren, met name door de jumelage van gemeenten;

e) de initiatieven van organisaties die zich inzetten voor een actief en participatief Europees burgerschap te stimuleren.

>Gewijzigde tekst>

Het doel van dit programma is:

a) de waarden en doelstellingen van de Europese Unie te bevorderen;

b) de burgers en de instellingen van de Europese Unie dichter bij elkaar te brengen;

c) de burgers nauw te betrekken bij de gedachtewisselingen en debatten over de toekomst van de Europese Unie;

d) vooral jongeren over hun Europees burgerschap te informeren;

>S>d)>/S> e) de betrekkingen en uitwisselingen tussen burgers uit de aan het programma deelnemende landen te intensiveren, met name door de jumelage van gemeenten;

>S>e)>/S> f) de initiatieven van organisaties die zich inzetten voor een actief en participatief Europees burgerschap te stimuleren.

Motivering

In de bij de conclusies van de Europese Raad van 14 en 15 december 2001 gevoegde Verklaring van Laken lezen we dat de Unie o.m. een antwoord moet vinden op de volgende vraag: "Hoe de burgers, in de eerste plaats de jongeren, nader tot het Europese project en de Europese instellingen te brengen?" Jongeren informeren over hun Europees burgerschap moet dan ook één van de doelstellingen van dit programma worden. Maatregelen ter bevordering hiervan moeten in dit programma prioriteit krijgen.

Aanbeveling 2

Algemeen wijzigingsvoorstel:

te vervangen

>Oorspronkelijke tekst>

Gemeenten

>Gewijzigde tekst>

>S>gemeenten >/S>lokale en regionale overheden

Motivering

In sommige lidstaten bestaat geen door gemeenten gevormd bestuursniveau. De Commissie geeft in haar Witboek over governance een omschrijving van de rol van de lokale en regionale overheden die alle decentrale bestuursniveaus dekt.

Aanbeveling 3

nieuw artikel toe te voegen na artikel 3

>Gewijzigde tekst>

Motivering

In recente verklaringen hebben de Europese Raad, de Commissie en het Parlement gehamerd op het belang van maatregelen ter bevordering van actief Europees burgerschap. In het Witboek over governance legt de Commissie de nadruk op het beginsel van burgerparticipatie als een instrument om het beleid uit te stippelen en uit te voeren, en het maatschappelijk middenveld bij het proces te betrekken. Het is dan ook zaak de kennis over dit programma op zo groot mogelijke schaal te verspreiden.

Maatregelen die zijn voorgesteld om te zorgen voor de deelname in 2004 van alle burgers van de Unie aan de verkiezingen voor het Europees Parlement in een uitgebreide Unie

2.6. Kandidaat-lidstaten die Richtlijn 93/109/EG nog niet in nationale wetgeving hebben omgezet, wordt met klem verzocht dit vóór hun toetreding alsnog te doen.

2.7. Na de toetreding moeten alle kiesgerechtigde EU-burgers die geen onderdaan zijn van hun lidstaat van verblijf, zo spoedig mogelijk over hun actief en passief kiesrecht worden geïnformeerd, zodat zij dit recht ook daadwerkelijk kunnen uitoefenen.

2.8. Gezien de korte periode tussen de toetredingsdatum en de data voor de EP-verkiezingen, wordt de lidstaten verzocht zich extra in te spannen om een register of een lijst van kiesgerechtigden uit de nieuwe lidstaten op te stellen.

2.9. De Commissie wordt opgeroepen om de in 2004 te houden EP-verkiezingen als prioriteit in haar communicatiestrategie voor 2004 op te nemen.

2.10. De volgende instrumenten kunnen worden ingezet om alle EU-burgers te informeren over hun actieve en passieve stemrecht bij de in 2004 te houden EP-verkiezingen:

- voorlichtingscampagnes op basis van audio-visuele en nieuwe technologie;

- informatie in papiervorm, te verstrekken door onderwijsinstellingen, nationale/regionale/lokale instanties, ziekenhuizen, enz.;

- het gebruik van innovatieve en kosteneffectieve communicatiemethoden, zoals frankeer- en personalisatietechnieken om officiële post en informatie van herkenbare logo's en gratis telefoonnummers te voorzien.

2.11. Om kiesgerechtigde EU-burgers die geen onderdaan zijn van hun lidstaat van verblijf, over hun kiesrechten in informeren, moet het gastland hun de desbetreffende informatie in de officiële EU-talen toesturen, voor zover zulks economisch haalbaar is. Bovendien moet alle officiële correspondentie een contactnummer bevatten waar de betrokken burgers voor meer informatie over hun kiesrechten terecht kunnen.

Brussel, 20 november 2003.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Albert Bore

(1) PB C 73 van 26.3.2003, blz. 53.

(2) PB C 192 van 12.8.2002, blz. 24.

(3) PB C 256 van 24.10.2003, blz. 24.

(4) PB C 73 van 26.3.2003, blz. 46.

(5) COM(2000) 843 def.