COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
Brussel, 26.11.2002
COM(2002) 658 definitief
2001/0060 (COD)
2001/0235 (COD)2001/0236 (COD)2001/0237 (COD)
Gewijzigd voorstel voor een
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
tot vaststelling van een kader voor de totstandbrenging van het gemeenschappelijk
Europees luchtruim
Gewijzigd voorstel voor een
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
betreffende de verrichting van luchtvaartn avigatiediensten in het gemeenschappelijk
Europees luchtruim
Gewijzigd voorstel voor een
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
betreffende de organisatie en het gebruik van het gemeenschappelijk Europees
luchtruim
Gewijzigd voorstel voor een
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
betreffende de interoperab iliteit van het Europese netw erk voor luchtverkeersbeheer
(door de Commissie overeenkomstig artikel 250, lid 2
van het EG-verdrag ingediend)
2TOELICHTING
1. PRINCIPES
1.1. In oktober 2001 heeft de Commissie vier wetgevingsvoorstellen betreffende de
totstandbrenging van het geme enschappelijk Europees luchtruim1 ingediend met het
oog op de goedkeuring daarvan in het ka der van de medebeslissingsprocedure van
artikel 251 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap. Op 15 mei
2002 heeft het Comité van de Regio's een gunstig advies uitgebracht. Op 17 juli 2002heeft het Economisch en Sociaal Comité eveneens een gunstig advies uitgebracht.
Op 3 september 2002 heeft het Europees Parlement in eerste lezing een aantal
amendementen aangenomen en heeft he t de voorstellen va n de Commissie onder
voorbehoud van deze amendementen goedge keurd. Vervolgens heeft de Commissie
haar standpunt ten aanzien van elk ame ndement kenbaar gemaakt en heeft zij
aangegeven welke amendementen zij kon aanvaarden en welke niet.
Daarna heeft de Commissie de hiernavol gende gewijzigde voor stellen opgesteld.
1.2. De wijzigingen omvatten zowel de ongewijzigd door  de Commissie overgenomen
amendementen als nieuwe bepalingen die ge baseerd zijn op de amendementen die in
principe werden goedgekeurd maar a nders werden geformuleerd of slechts
gedeeltelijk werden goedgekeurd.
Overeenkomstig artikel 250, lid 2, van het EG-Verdrag wijzigt de Commissie haar
voorstellen zoals hieronder vermeld.
De wijzigingen in de oor spronkelijke voorstellen van de Commissie worden als volgt
aangegeven: passages die komen te verv allen worden doorgehaald en nieuwe of
gewijzigde passages worden als vette  tekst en onderstreept weergegeven.
                                                
1Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader
voor de totstandbrenging van het gemeenschappelijk Europees luchtruim (COM(2001) 123 def./2van30/11/2001 – 2001/0060 (COD).Voorstel voor een verordening van het Europees Pa rlement en de Raad betreffende de verrichting van
luchtvaartnavigatiediensten in het gemeenschappelijk Europees luchtruim (COM(2001) 564 def./2 van
11/12/2001 – 2001/0235 (COD).
Voorstel voor een verordening van het Europees Parlem ent en de Raad betreffende de organisatie en het
gebruik van het gemeenschappelijk Europees luchtruim (COM(2001) 564 def./2 van 11/12/2001 –2001/0236 (COD).Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de interoperabiliteitvan het Europese netwerk voor luchtverkeersbeheer (COM(2001) 564 def./2 van 11/12/2001 –
2001/0237 (COD).
32. GEWIJZIGD VOORSTEL VOOR EEN VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT
EN DE RAAD TOT VASTSTELLING VAN EEN KADER VOOR DE TOTSTANDBRENGING
VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK EUROPEES LUCHTRUIM (2001/0060 (COD))
2.1. Ongewijzigd overgenomen amendementen
• Amendementen 4 en 30Het doel van deze ame ndementen is een doeltreffende regeling in te voeren voor het
opleggen van sancties aan dienstverlener s die de regels overtreden. De huidige
regeling is misbruikgevoelig, met name wat het beheer van de luchtverkeersstromenbetreft. De Commissie aanva ardt deze amendementen.
• Amendementen 7, 8, 15, 16, 17, 18, 20, 21 en 32Deze amendementen verduidelijken of verb eteren de tekst van de verordening door
een helderder formulering van de bepali ngen inzake raadpleging van de sociale
actoren (7), defensiebehoeften (8), capaciteitsbehoeften (15), efficiënt
luchtverkeersbeheer (16), prestatie-i ndicatoren (18), veiligheid (20, 21) en
voortgangsrapportage (32). De Commissi e aanvaardt deze amendementen.
2.2. In principe maar niet qua fo rmulering aanvaarde amendementen
• Amendement 3Dit amendement bevestigt dat het leveren van luchtvaartnavigatiediensten een taak
van algemeen belang is. Dit geldt echter in de eerste plaats voorverkeersleidingsdiensten. Wanneer dit pr incipe zo wordt geformuleerd is het
aanvaardbaar voor de Commissie.
• Amendement 9Dit amendement heeft betr ekking op de samenwerking  tussen de Gemeenschap en
Eurocontrol. Bepalend voor de  relatie tussen de Gemeensc hap en Eurocontrol is de
ophanden zijnde toetreding va n de Gemeenschap tot deze  organisatie. Het principe
“het hoogste niveau van samenwerking” tussen beide organisa ties te ontwikkelen
wordt neergelegd in het toetredingsprotocol
2. Parallelle verwijzingen naar deze
samenwerking in een maatregel van de  Gemeenschap zijn overbodig en zorgen
alleen maar voor verwarring. De Commi ssie kan er wel mee akkoord gaan dit
principe te vermelden in een overwegi ng en een bepaling op te nemen waarin
melding wordt gemaakt van haar samenw erking met het uitvoerend orgaan van
Eurocontrol, namelijk het Eurocontrol-agentschap, die op louter administratievebasis zal worden ontwikkeld. De formulering van een dergelijke bepaling moetechter in overeenstemming zijn met de institutionele beginselen inzake de vervullingvan de taken van de Commissie.
                                                
2“Overwegende dat het doel van de toetreding van de Europese Gemeenschap tot de Overeenkomst erin
bestaat de Europese Organisatie voor de veiligheid van de luchtvaart, hierna “EUROCONTROL”genoemd, te helpen bij het bereiken van haar doelstellingen zoals omschreven in de Overeenkomst, metname die om als enige bevoegde en efficiënte instantie voor de beleidsvorming op het gebied van het
luchtverkeersbeheer in Europa op te treden”.
4• Amendement 10
Dit amendement maakt duidelijk dat de goedkeuring van het uit de kaderverordening
en de drie specifieke verordeningen bestaa nde wetgevingspakket op zich niet volstaat
voor een snelle implementa tie van het gemeenschappelijk Europees luchtruim.
Aanvullende maatregelen zijn noodzakelijk binnen de overeengekom en termijn (eind
2004). De Commissie zal deze maatregelen treffen volgens de in hetwetgevingspakket opgenomen procedures. De Commissie aanvaardt dit principe.
• Amendement 12Doel van dit amendement is de rol van de staten bij de besluitvorming over het
statuut en de structuur van dienstverleners te bekrachtigen  en het feit te benadrukken
dat het verlenen van luchtvaartnavigatiedien sten een taak van algemeen belang is,
met name wat luchtverkeersleiding betreft. De Commissie aanvaardt dit principe,onder voorbehoud van herformulering.
• Amendement 14Met dit amendement wordt beoogd het toepassingsgebied van het gemeenschappelijk
Europees luchtruim duidelijker af te bakenen. De term "jurisdictie" verwijst implicietook naar het luchtruim boven in ternationale wate ren. Het toepassingsgebied van deze
verordening moet echter binnen de gren zen van het toepassingsgebied van het
Verdrag blijven. Daarom verdient het de voorkeur te spreken van "het luchtruim
onder de verantwoordelijkhe id van de lidstaten".
• Amendementen 22 en 23Deze amendementen beogen te verduidelijken dat de ontwikkeling en implementatie
van technische en operati onele concepten moet plaat svinden in het kader van
programma's waarbij alle  partijen betrokken zijn en rekening houdend met
internationale normen. De Commissie kan dit principe accepteren.
• Amendement 26Dit amendement, dat betrekking heeft op het interne reglement van het Comité,
voldoet niet aan de redacti onele normen, maar is in pr incipe wel aanvaardbaar voor
de Commissie.
• Amendement 33Bij dit amendement wordt de werkingssfeer van om veiligheids- en defensieredenen
genomen vrijwaringsmaatregelen zodanig uitgebreid dat daaronder ook de snelle
mobilisatie en training van strijdkrachten valt. Bij de opstelling van dit artikel is menzo dicht mogelijk bij de tekst van artikel  297 van het Verdrag gebleven. Dit artikel
geldt voor uitzonderlijke omstandigheden. Het amendement heef t echter betrekking
op operationele situ aties (de voorwaarden voor ee n snelle mobilisatie van
strijdkrachten). Daardoor zou de lidstaten teveel ruimte worden geboden om zich aan
de toepassing van de verordening te  onttrekken. De Commi ssie kan akkoord gaan
met het principe de lidstaten de mogelijkhe id te bieden de be schikbaarheid van hun
strijdkrachten op peil te houden en te verbeteren. Dit principe mag echter niet leiden
tot bilaterale vrijste llingen van de toepassing van de verordening. Daardoor zou
namelijk een efficiënt beheer van het luchtruim worden belemmerd.
52.3. Amendementen die gedeelte lijk met of zonder redac tionele aanpassingen zijn
aanvaard
• Amendement 5De voorschriften inzake raa dpleging van de sociale partners in het kader van het
gemeenschappelijk Europees luchtruim kunne n al dan niet onder artikel 138 van het
Verdrag vallen. Die voorschriften moeten bijgevolg flexibeler worden geformuleerd.Bijgevolg kan de Commissie alleen accepter en dat de eerste zin van de overweging
wordt aangescherpt.
• Amendementen 6 and 28Amendement 28, waarin wordt voorgesteld  een "Industry Consultation Body" met
een institutionele rol op te richten, zou ertoe leiden dat inbreuk wordt gemaakt op hetinitiatiefrecht van de Commissie. De Commissie is het ermee eens dat debelanghebbende partijen een bijdrage moeten leveren aan de uitvoering van dehervorming. Bijgevolg is he t voor de Commissie aanvaardb aar dat het principe van
raadpleging van de sector wordt vermeld in een overweging. Dit principe wordt
voorts nader uitgewerkt in het voorstel  voor een verordening betreffende de
interoperabiliteit van het netwerk voor luchtverk eersbeheer, meer bepaald in
artikel 14.
• Amendement 11De Commissie kan dit amendement ge deeltelijk accepteren. De specifieke
vermelding van radar zou de opzet van de bewakingsinfrastructuur op
onaanvaardbare wijze beperken; daarvoor kan namelijk ook gebruik worden gemaakt
van andere technische middelen (zoals satelliet- of dataverbindingen).
• Amendement 31De Commissie kan dit amendement accepte ren, op voorwaarde dat "Unie" veranderd
wordt in "Gemeenschap".
2.4. Afgewezen amendementen
• Amendement 1Dit amendement brengt de verplichtingen van de lidstaten krachtens het ICAO- en
het Eurocontrol-Verdrag in herinnering. De  Gemeenschap is nog geen lid van deze
twee internationale organisatie s, maar de procedure voor to etreding tot Eurocontrol is
aan de gang. De uit het lidmaatschap va n deze twee organi saties voortvloeiende
verplichtingen gelden momenteel alleen voor afzonderlijke lidstaten. Op dit moment
kan de Commissie dit amendeme nt dus niet goedkeuren.
• Amendementen 2 en 13In deze amendementen wordt de vermelding van economische aspecten in
overweging 8 en artikel 13 geschrapt. De ze vermelding heeft betrekking op het
heffingenstelsel waarin wordt voorzien in hoofdstuk III van het desbetreffende
voorstel. Het schrappen va n deze vermelding is bijgevolg onaanvaardbaar.
6• Amendement 19
Door dit amendement word t het besluitvormingsproces gestuurd door slechts één
partij (de gebruikers van het luchtruim) en afhankelijk gemaakt van een specifiekevoorwaarde (interoperabiliteit). Bij de invoering van nieuwe diensten moeten alle
partijen worden betrokkenen en moeten diverse voorwaarden worden gesteld. Dit
amendement is dus niet aanvaardbaar.
• Amendementen 24 en 27Deze amendementen voldoen niet aan de reda ctionele regels die zijn vastgesteld ter
uitvoering van het besluit inzake de  comitéprocedure (Besluit 1999/468/EG van de
Raad). Welk soort comité moet worden ingeschakeld kan niet “a priori” wordenbepaald, maar zal afhangen van de aard va n de vast te stellen maatregelen. Wat de
eventuele deelname van Eurocontrol aan de werkzaamheden van het comité betreft,is het wenselijke een beslissing te neme n overeenkomstig het interne reglement van
het comité. Bijgevolg kan de Commissie deze amendementen niet accepteren.
• Amendement 29Dit amendement is van invloed op het initiatiefrecht van de Commissie en is
bijgevolg niet aanvaardbaar.
• Amendement 34Het bepaalde in dit amende ment is vanzelfsprekend en is bijgevolg overbodig.
Voorts kan een communautaire maatregel de krachtens bestaande internationale
verdragen op de lidstaten rustende verplichtingen niet herbevestigen.
3. G
EWIJZIGD VOORSTEL VOOR EEN VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT
EN DE RAAD BETREFFENDE DE VERRICHTING VAN
LUCHTVAARTNAVIGATIEDIENSTEN IN HET GEMEENSCHAPPELIJK EUROPESE
LUCHTRUIM (2001/0235(COD))
3.1. Ongewijzigd overgenomen amendementen
• Amendementen 1, 2, 4, 7, 9, 11, 15, 17, 19, 24, 25, 31, 33 en 34Deze amendementen verduidelijken of verb eteren de tekst van de verordening door
een helderder formulering van de bepali ngen inzake veiligheid (1, 9, 11, 19, 31), de
omschrijving van erkende  organisaties (2, 15, 33, 34), de aanwerving van
luchtverkeersleiders (4), internationale normen (7), samenwerking tussendienstverrichters (17), samenwerking tussen civiele en militaire instanties (24),gebruik van gegevens (25). De Commi ssie aanvaardt deze amendementen.
• Amendement 3Met dit amendement wordt beoogd een ov erweging op te nemen die correspondeert
met het bepaalde in artikel 5, lid 2, inzake de toekomstige rol enverantwoordelijkheden van he t Europees Agentschap voor de veiligheid van de
luchtvaart. Dit amendement is bijgevolg aanvaardbaar.
7• Amendement 5
Doel van dit amendement is de Commi ssie op te roepen tot het nemen van
maatregelen om een oplossing te helpen vinden voor het tekort aanluchtverkeersleiders. De Commissie is reeds actief op dit gebied en heeft onlangs inoverleg met de sociale partners opdrach t gegeven voor een studie. De Commissie
aanvaardt dit amendement.
• Amendement 23Dit amendement wijst op de primaire vera ntwoordelijkheid van de lidstaten ten
aanzien van de relaties tussen hun civiel e en militaire instanties. De Commissie
aanvaardt dit amendement.
3.2. In principe maar niet qua fo rmulering aanvaarde amendementen
• Amendementen 6 en 18Deze amendementen geven een geldigheidsduur aan voor machtigingen.
Machtigingen zijn niet bedoeld als ve rgunningen, maar fungeren meer als een
erkenning van de geschiktheid van de dien stverrichters. De geldigheidsduur van die
machtigingen zal worden bepaald bij de vaststelling van geharmoniseerdevoorwaarden (zie bijlage III bij de vero rdening). De Commissie kan het in dit
amendement vervatte pr incipe dus goedkeuren.
• Amendementen 20 en 21Deze amendementen voorzien in twee nieuwe eisen waaraan aan machtigingen
verbonden geharmoniseerde voorwaarde n moeten voldoen. De Commissie kan
akkoord gaan met deze eisen, maar is va n mening dat deze als voorwaarden voor de
exploitatie van luchtvaartnavigatiedienst en zouden moeten worden opgenomen. Deze
voorwaarden zullen nader worden ui tgewerkt via de comitéprocedure.
• Amendement 22Dit amendement ver duidelijkt dat, ondanks het feit da t bestaande verrichters van
luchtvaartnavigatiediensten gerechtigd blijven hun activiteiten voort te zetten na de
inwerkingtreding van deze verordening, zij verplicht moeten zijn operationele enveiligheidsverbeteringen te blijven doorvoeren. De Commissie kan dit principe
aanvaarden mits deze verplichting duidelijk wordt omschreven.
• Amendement 28Dit amendement zou het voorgestelde heffi ngenstelsel volledig afhankelijk maken
van het "en route"-heffingenstelsel dat is vastgelegd in het multilaterale Eurocontrol-Verdrag. Het voorgestelde heffingenstelsel zou niet alleen gelden voor "en route"-
heffingen (zoals het geval is bij het multilatera le verdrag), maar ook voor terminal-
en naderingsheffingen (waarvoor Eurocont rol niet bevoegd is). Voorts laat de
Eurocontrol-regeling enige ruimte voor in terpretatie en de Commissie is juist
voornemens binnen de Gemeen schap tot geharmoniseerde en bindende regels te
komen. Dit amendement kan dus alleen worden aanvaard mits daardoor de ruimte
voor communautaire maatregelen op dit gebied niet wordt beperkt.
8• Amendement 29
Het in dit amendement vervatte principe is  reeds van kracht en deze verordening laat
dit onverlet. De lidstaten blijven vera ntwoordelijk voor de vaststelling van de
eenheidstarieven van de heffingen. Bijge volg kan de Commissie dit amendement in
principe aanvaarden.
• Amendement 32Amendement 32, waarin wordt voorgesteld  een "Industry Consultation Body" met
een institutionele rol op te richten, zou ertoe leiden dat inbreuk wordt gemaakt op hetinitiatiefrecht van de Commissie. De Commissie is het ermee eens dat debelanghebbende partijen een bijdrage moeten leveren aan de uitvoering van dehervorming. Bijgevolg is he t voor de Commissie aanvaardba ar dat het principe van
raadpleging van de sector wordt vermeld in een overweging. Dit principe wordt
voorts nader uitgewerkt in het voorstel  voor een verordening betreffende de
interoperabiliteit van het netwerk voor luchtverk eersbeheer, meer bepaald in
artikel 14.
3.3. Amendementen die gedeelte lijk met of zonder redac tionele aanpassingen zijn
aanvaard
• Amendement 8De Commissie kan dit amendement ge deeltelijk accepteren. De specifieke
vermelding van radar zou de opzet van de bewakingsinfrastructuur op
onaanvaardbare wijze beperken; daarvoor kan namelijk ook gebruik worden gemaakt
van andere technische middelen (zoals satelliet- of dataverbindingen)
• Amendement 10Met dit amendement wordt beoogd een rech tvaardiging te geven voor een herziening
van het heffingenstelsel wa arbij het begrip kostengerelateerdheid soepeler wordt
gehanteerd. Van deze flexibiliteit zou gebruik worden gemaakt om plotselingedalingen van het luchtverkeer, waarbij de heffingen meteen worden verhoogd, op te
vangen. De Commissie kan dit amendement gedeeltelijk accep teren. De laatste zin is
echter van invloed op het initiatiefrecht van de Commissie en is dus onaanvaardbaar.
• Amendement 16Met dit amendement wordt beoogd in de tail aan te geven welke maatregelen kunnen
worden getroffen om het personeelstekort aan te pakken. In deze vorm zou het echter
inbreuk maken op het initiatiefrecht van de Commissie. Bijgevolg kan alleen heteerste gedeelte daarvan worden aanvaard.
• Amendement 27Met dit amendement wordt beoogd de voorwaarden voor uitwisseling van
operationele gegevens te pr eciseren. De Commissie kan he t eerste gedeelte van dit
amendement aanvaarden, maar de vertrouwelijkheidseisen zullen in een later stadium
worden vastgesteld volgens de desbetreff ende uitvoeringsregels. Voorts zou om
operationele redenen enige vorm van identificatie to ch onvermijdelijk zijn. De
Commissie kan bijgevolg het tweede gedeelte  van dit amendement niet aanvaarden.
9• Amendement 30
De Commissie kan het eerste gedeelte van dit amende ment, waarin erop wordt
gewezen dat verbeteringen in economische efficiëntie de veiligheid niet in hetgedrang mogen brengen, accepteren. Wa t kruissubsidies be treft, maken de
kenmerken van de sector het in principe onmogelijk dergelijke subsidies uit te sluitenwanneer deze door technische en operationele omstandigheden worden
gerechtvaardigd. Het tweede gedeelte va n dit amendement is bijgevolg niet
aanvaardbaar.
• Amendement 35
De Commissie kan het eerste gedeelte  van dit amendement aanvaarden. De
verwijzing naar de veiligheidsrichtsnoeren van Eurocontrol in het tweede gedeeltevan het amendement is hier niet op haar plaats en kan dus niet  worden geaccepteerd.
3.4. Afgewezen amendementen
• Amendement 12
De Commissie kan dit amendement niet aan vaarden. De specifieke vermelding van
radar zou de opzet van de bewakingsi nfrastructuur op onaanvaardbare wijze
beperken; daarvoor kan namelijk ook gebruik worden gemaakt van andere technische
middelen (zoals satelliet- of dataverbindingen).
• Amendement 13Dit amendement behelst het principe van een strikte (structurele) scheiding tussen
nationale toezichthoudende inst anties en verrichters van luchtvaartnavigatiediensten.
De Commissie is niet tegen dit principe  gekant, maar is van mening dat dit
geleidelijk en proportioneel moet worden  toegepast om rekening te houden met de
huidige omstandigheden. Zij is daarom va n mening dat de lidstaten de gelegenheid
moet worden gegeven als eerste stap te ki ezen voor alleen een functionele scheiding.
Dit amendement wordt dus niet geaccepteerd.
• Amendement 14
Dit amendement voorziet in een beroep sprocedure die van toepassing is bij
geschillen tussen luchtruimgebruikers en lid staten. De nodige regelingen zijn reeds
beschikbaar op nationaal en communautaire  niveau. Bijgevolg kan de Commissie dit
amendement niet aanvaarden.
• Amendement 26
Dit amendement behelst de principiële erkenning van de  commerciële waarde van
operationele gegevens. Eventuele commerc iële voorwaarden voor  de uitwisseling
van gegevens dienen echter te word en vastgesteld in de desbetreffende
uitvoeringmaatregelen. In een aantal ge vallen kan zelfs vrije uitwisseling worden
geëist. De Commissie kan dit amende ment bijgevolg niet aanvaarden.
10• Amendementen 87, 88, 89 en 99
Met dit amendement wordt beoogd het principe van de integriteit van
luchtvaartnavigatiediensten en de noodzaa k deze binnen één enkele organisatie te
laten verrichten te bevestigen. De Commissie kan deze amendementen niet
aanvaarden om een aantal redenen:
– Thans zijn de meeste "nevendiensten" gewoonlijk volledig geïntegreerd in de
organisatie die ook luchtver keersdiensten levert. Ook nu al wordt een aantal
specifieke functies echter in principe niet vervuld door de verstrekkers van
luchtverkeersdiensten (b.v. grond-gr ond telecommunicatie en lucht-grond
dataverbindingen). In deze gevallen wo rdt van deze diensten gebruikgemaakt
op commerciële contractuele basis. Sommige dienstverstrekkers werken ookaan de ontwikkeling van nieuwe formul es voor dienstverlening op basis van
samenwerking die versnippering zullen tegengaan en tot de ontvlechting van
diensten zullen leiden. De  belangrijkste reden hier voor is het streven een
regionale dienstverlening te verzorgen. Voorbeelden van dergelijke initiatievenzijn de EAD (European aeronautical information services) en het EAN(European aeronautical telecommunica tion network). Een ander voorbeeld van
de ontvlechting van navigatiediensten is Galileo.
– Het doel van de verordening is een kade r tot stand te brengen dat individuele
dienstverstrekkers in staat stelt en he t gemakkelijker voor hen maakt om – naar
eigen inzicht en onder toezicht van de staat – de “nevendiensten” te scheiden
van hun kernactiviteit op het gebied va n luchtverkeersdiensten. Dit zou de
dienstverstrekkers concreet de gelegenheid geven om een regionale
dienstverlening op te zetten en het zou het wegnemen van de bestaande
versnippering en het bevorderen van consolidatie vergemakkelijken (de huidigeinfrastructuur is op nationaal niveau  opgebouwd en er bestaat een grote
behoefte aan deze op regionaal niveau te ontwikkelen en vorm te geven). Dit
zou kunnen worden gerealiseerd via joint ventures en strategischesamenwerkingsverbanden waarbij dienstverstrekkers tot een betere benuttingvan hun diensten zouden kunnen komen door via schaalvergroting de inzet van
middelen te optimaliseren en zo kostenbesparingen te realiseren en deluchtverkeersbeheersystemen te integreren.
– Het creëren van functionele luchtruimb lokken vereist enige flexibiliteit bij de
verstrekking van ondersteunende dienst en. Het thans in Scandinavië lopende
experiment (het creëren van een luchtr uimblok dat het hogere luchtruim van
Denemarken, Zweden, Finland en Noorwe gen omvat) is een relevant voorbeeld
(zoals ook UAC-Maastricht). Deze regi onale entiteiten voor de verstrekking
van luchtverkeersdiensten steunen op de  reeds bestaande dienstverlening (met
name op het gebied van infrastructuur : communicatie, naviga tie en bewaking).
– De eis dat luchtvaartnavigatiediensten moeten worden georganiseerd door een
geïntegreerde instantie zou de bestaande  situatie bevriezen en zou vooruitgang
bij de ontwikkeling en inschakeling va n nieuwe technologieën belemmeren. De
meeste hiervan hebben een grensoverschrijdend karakter en zijn veeleer aanregionale dan aan nationale diensten  gekoppeld. Indien deze ontwikkeling
wordt afgeremd door een op een geïntegreerde instantie gebaseerde opzetdwingend op te leggen zou de Gemeenschap een concrete kans wordenontnomen om een leidende positie  te verwerven op de markt voor
technologieën voor het luchtverkeersbeheer.
11– Elke bezorgdheid over de mogelijke veiligheidseffecten van ontvlechting is
ongegrond. Indien een dienstverstre kker gebruik wenst te maken van de
diensten van een andere verstrekker za l hij de uitbestede "nevendiensten"
definiëren en daarop controle uitoef enen door technische en operationele
voorwaarden te stellen en de gewenste kwaliteitscont role te specificeren.
Voorts zal een en ander onder het strikte toezicht van de nationaletoezichthoudende instantie verlopen. Aa ngezien voor ondersteunende diensten
(zoals communicatie, navigatie en bewaking) ook machtiging zou moeten
worden verleend, zou deze aanpak toezicht op de naleving van
veiligheidsnormen mogelijk maken.
4. G
EWIJZIGD VOORSTEL VOOR EEN VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT
EN DE RAAD BETREFFENDE DE ORGANISATIE EN HET GEBRUIK VAN HET
GEMEENSCHAPPELIJK EUROPEES LUCHTRUIM (2001/0236(COD))
4.1. Ongewijzigd overgenomen amendementen
• Amendementen 38, 44, 45, 52, 53, 54 en 62Deze amendementen verduidelijken of verb eteren de tekst van de verordening door
een helderder formulering van de bepali ngen inzake operatione le voorwaarden (38,
44, 54, 62) en veiligheid (45, 52, 53). De Co mmissie aanvaardt deze amendementen.
4.2. In principe maar niet qua fo rmulering aanvaarde amendementen
• Amendement 36Dit amendement maakt meldin g van de noodzaak van een adequate interface, wat het
luchtverkeersbeheernetwerk betreft, tussen de Gemeenschap en de aangrenzendelanden. Dit principe is aa nvaardbaar op voorwaarde da t het niet leidt tot een
exclusieve eis.
• Amendement 42In dit amendement krijgt de term veiligheidsnormen de kwalificatie "maximale". Dit
zou interpretatiemoeilijkheden opleveren aangezien veiligheidsnormen op eenpassend niveau moeten worden vastge steld. De Commissie kan dit amendement
bijgevolg alleen accepteren na redactionele aanpassing.
• Amendement 48
Dit amendement voorziet in een termijn van vijf jaar  voor uitbreiding van het
concept "gemeenschappelijk vluchtinformatiegebied" tot het lagere luchtruim. DeCommissie blijft de voorkeur geven aan een pe riode van drie jaar, maar is bereid de
duur van deze periode te koppelen aan de resultaten van de toepassing van dit
concept in het hogere luchtruim.
12• Amendement 49
Met dit amendement wordt beoogd bepa lingen op te nemen die inspelen op de
situatie die het gevolg is van het mandaat van de IC AO aan de staten om het
luchtruim boven internati onale wateren te behere n. De Commissie kan dit
amendement aanvaarden onder voorbe houd van redactionele wijzigingen.
• Amendement 64Dit amendement, waarin wordt voorgestel d een "Industry Consultation Body" met
een institutionele rol op te richten, zou ertoe leiden dat inbreuk wordt gemaakt op hetinitiatiefrecht van de Commissie. De Commissie is het ermee eens dat debelanghebbende partijen een bijdrage moeten leveren aan de uitvoering van dehervorming. Bijgevolg is he t voor de Commissie aanvaardba ar dat het principe van
raadpleging van de sector wordt vermeld in een overweging. Dit principe wordt
voorts nader uitgewerkt in het voorstel  voor een verordening betreffende de
interoperabiliteit van het netwerk voor luchtverk eersbeheer, meer bepaald in
artikel 14.
4.3. Amendementen die gedeelte lijk met of zonder redac tionele aanpassingen zijn
aanvaard
• Amendement 37Dit amendement preciseert de rol die Eurocontrol moet spelen bij de instelling van
functionele luchtruimblokke n. Het principe dat Eurocontrol moet optreden als
aanspreekpunt en adviserende instantie  bij het definiëren van functionele
luchtruimblokken staat niet ter discussi e. Het ligt echter niet op de weg van
Eurocontrol oplossingen op te leggen; haar taak is veeleer rekening te houden met de
verantwoordelijkheden van de verschillende be trokken partijen.
• Amendementen 39, 43 en 55Met deze amendementen wordt beoogd de principes te verduidelijken die ten
grondslag liggen aan het definiëren van het routenetwerk. De  Commissie kan deze
principes accepteren. Wat amendement 55 betr eft, is de vermelding van Eurocontrol
hier niet op haar plaats, aangezien zo  een verplichting wordt opgelegd aan een
internationale organisatie  die buiten de jurisdictie  van de Gemeenschap valt.
Bijgevolg kan de Commissie niet a kkoord gaan met deze vermelding.
• Amendement 40Het doel van dit amendement is aan te ge ven dat samenwerking tussen de civiele en
militaire autoriteiten op nationaal en intergouvernementeel niveau moet plaatsvinden.Wat dit laatste niveau betreft geeft de Commissie er de voorkeur aan de Europese
Unie te vermelden om aan te geven dat passende oplossingen kunnen worden
gevonden door toepassing van de bepalingen van de  Tweede Pijler.
13• Amendement 41
Dit amendement benadr ukt de rol van Eurocontrol, m eer bepaald de Centrale eenheid
voor het beheer van luchtver keersstromen, bij dit onderdeel  van het verkeersbeheer.
De Commissie kan akkoord gaan met een meer  op het operationele karakter van deze
eenheid toegespitste formulering. In sanc ties is echter al voorzien in het voorstel voor
een verordening tot vaststelling van een kader voor de totstandbrenging van het
gemeenschappelijk Europees luchtruim.
• Amendement 47Doel van dit amendement is  het scheidingsniveau tusse n het hogere en het lagere
luchtruim afhankelijk te maken van operationele vereisten. De Commissie is vanmening dat een gemeenscha ppelijk scheidingsniveau nodi g is voor het harmoniseren
en coördineren van de procedures. Wel accepteert zij dat op grond van operationele
vereisten marginale afwijkingen van dit gemeenschappelijk niveau noodzakelijk
kunnen blijken.
4.4. Afgewezen amendementen
• Amendement 46
Dit amendement voorziet in  een termijn voor de in stelling van het Europees
vluchtinformatiegebied voor het hogere luchtruim (EUIR). Met de totstandbrenging
van de EUIR zou een begin moeten worden gemaakt na de vaststelling van dezeverordening. De EUIR staat echter los van de instelling van functioneleluchtruimblokken, zodat dit amendement niet aanvaardba ar is voor de Commissie.
• Amendement 50Dit amendement is overbodig omdat daarin criteria worden herhaald die reeds zijn
vermeld in artikel 5, lid 2. Bijgevolg ka n dit amendement niet worden aanvaard.
• Amendement 51Met dit amendement wordt beoogd een geschillenregeling in te voeren die van
toepassing is wanneer lidstaten het oneens zijn over de afbakening van
(grensoverschrijdende) functionele luchtruimblokken. Indien nodig zal echterarbitrage over dergelijke geschillen plaatsvinden volgens de comitéprocedure. Ditamendement is bijgevolg niet aanvaardbaar.
• Amendement 56
In dit amendement wordt voorgesteld het ontwerpproces voor het luchtruim centraal
te ontwikkelen. In de praktijk worden de configuratie van het luchtruim en derouteplanning echter plaatselijk ontwikkeld en centraal gecoördineerd. DeCommissie kan dit amendeme nt dus niet aanvaarden.
14• Amendementen 57 en 59
Met deze amendementen worden de bepalingen inzake civiel/militaire samenwerking
aangescherpt. De voorgestelde formulering is echter te dwingend en kan inbreuk
maken op de bevoegdheid van de lidstat en op het gebied van defensie. Deze
amendementen zijn bijgevolg niet aanvaardbaar.
• Amendement 58
Dit amendement maakt het flexibele gebr uik van het luchtruim ondergeschikt aan
regels voor het luchtverkeersstromenbehee r. De Commissie kan dit amendement niet
aanvaarden.
• Amendementen 60, 61 en 63
Met deze amendementen wordt beoogd in een aantal bepalingen te verwijzen naar
Eurocontrol. Weliswaar ziet de Commissie uit naar deelname van Eurocontrol aan de
tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk Europees luchtruim, maar dezeverwijzingen naar Eurocontrol zijn hier  niet op hun plaats, aangezien daardoor aan
een internationale organisatie een verplichting wordt opgelegd. Wat amendement 61betreft, dient erop te worden geweze n dat er momenteel op het niveau van
Eurocontrol geen regels inzake verkee rsstromenbeheer best aan. De Commissie kan
dit amendement dus niet aanvaarden.
5. G
EWIJZIGD VOORSTEL VOOR EEN VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT
EN DE RAAD BETREFFENDE DE INTEROPERABILITEIT VAN HET EUROPESE NETWERK
VOOR LUCHTVERKEERSBEHEER (2001/0237(COD))
5.1. Ongewijzigd overgenomen amendementen
• Amendementen 65, 67, 68, 69, 70, 71, 72 en 74
Deze amendementen verduidelijken of verb eteren de tekst van de verordening door
een helderder formulering van de bepali ngen inzake veiligheid en de noodzaak van
overleg tussen de betrokken partijen. De Commissie aanvaar dt deze amendementen.
5.2. In principe maar niet qua fo rmulering aanvaarde amendementen
• Amendement 73
Dit amendement, waarin wordt voorgestel d een "Industry Consultation Body" met
een institutionele rol op te richten, zou ertoe leiden dat inbreuk wordt gemaakt op hetinitiatiefrecht van de Commissie. De Commissie is het ermee eens dat debelanghebbende partijen een bijdrage moeten leveren aan de uitvoering van dehervorming. Bijgevolg is he t voor de Commissie aanvaardba ar dat het principe van
raadpleging van de sector wordt vermeld in een overweging. Dit principe wordt
voorts nader uitgewerkt in artikel 14 van dit voorstel voor een verordening.
15• Amendement 76
Dit amendement benadrukt de noodzaak inci denten systematisch te analyseren. De
Commissie kan akkoord gaan met dit principe. Het is echter niet op zijn plaats in de
tekst van de verordening. Eventueel zou het kunnen worden verwerkt in de
uitvoeringsregels en daarmee samenhangende normen.
5.3. Afgewezen amendementen
• Amendement 66Dit amendement maakt meldin g van het Europees Agentschap voor vluchtveiligheid.
De rol van dit Agentschap zal erin best aan de in deze verordening vastgestelde
interoperabiliteitseise n aan te vullen door veiligheidse isen voor vliegend materieel te
publiceren. De Commissie kan dit am endement dus niet aanvaarden.
• Amendement 75Met dit amendement wordt beoogd ervoor te zorgen dat de gebruikers van de
systemen worden betrokken bij de ontwi kkeling daarvan. Sommige gebruikers (zoals
de luchtverkeersleiders) zijn niet de gesc hikte personen om een bijdrage te leveren
aan alle stadia van het ont wikkelingsproces. Zo is he t ontwerp het terrein van
ingenieurs, die moeten uitgaan van door de  verkeersleiders ge formuleerde eisen. De
Commissie kan dit amendeme nt dus niet aanvaarden.
• Amendementen 77, 78 en 79Deze amendementen zijn niet noodzakelijk aangezien daarin essentiële eisen worden
herhaald die reeds zijn vastgestel d in bijlage II, deel A, punt 3.
162001/0060 (COD)
Gewijzigd voorstel voor een
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
tot vaststelling van een kader voor de totstandbrenging van het gemeenschappelijk
Europees luchtruim
(Voor de EER relevante tekst)
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op
artikel 80, lid 2,
Gezien het voorstel van de Commissie3,
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité4,
Gezien het advies van het Comité van de Regio’s5,
Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag6,
Overwegende hetgeen volgt:(1) De totstandbrenging van het gemeenscha ppelijk vervoersbeleid  vergt een sterk
luchtvervoersysteem dat kan zorgen voor een veilige en regelmatige werking van deluchtverkeerdiensten, en dat daarmee he t vrije verkeer van goederen, personen en
diensten vergemakkelijkt.
(2) Tijdens zijn buitengewone bijeenkomst van 23 en 24 maart 2000 te Lissabon heeft de
Europese Raad de Commissie ve rzocht voorstellen in te di enen betreffende het beheer
van het luchtruim, van het luchtverkeer en  van de luchtverkeersstromen op basis van
de werkzaamheden van de door de Commi ssie georganiseerde Groep op hoog niveau
inzake het gemeenschappelijk Europees luchtruim. Deze groep, die ondermeer is
samengesteld uit de civiele en militaire autoriteiten belast met de luchtvaart in delidstaten, heeft in november 2000 verslag uitgebracht.
(3) Voor een goed functioneren van het luchtvervoersysteem zijn
luchtvaartnavigatiediensten nodig die een optimaal gebruik van het Europese
luchtruim mogelijk maken, alsook een uni form hoog veiligheidsniveau van het
luchtverkeer, in overeenstemming met de t aak van algemeen economisch belang van
de verrichters van luchtvaartnavigatiediensten.
                                                
3PB C […] van […], blz. […].
4PB C […] van […], blz. […].
5PB C […] van […], blz. […].
6PB C […] van […], blz. […].
17(4) De ontwikkeling van de luchtvaartnavigatie diensten moet voldoen aan de algemene
doelstellingen inzake veiligheid en prestaties, in overeenstemming met de beginselendie zijn vastgelegd in het op 7 december 1944 te Chicago ondertekende Verdraginzake de internati onale burgerluchtvaart.
(5) Derhalve, en met het oog op de uitbreiding van het gemeenschappelijk Europees
luchtruim tot zoveel mogelijk Europese staten, moet de Gemeenschapgemeenschappelijke doelstellingen en een actieprogramma vaststellen, waarmee deinspanningen van de Gemeenschap, de lid staten en de verschillende economische
actoren worden gebundeld om één enkel Euro pees luchtruim tot stand te brengen, het
gemeenschappelijk Europees luchtruim, waarbij rekening wordt gehouden met de
ontwikkelingen in het kader van de Europe se Organisatie voor de veiligheid van de
luchtvaart, hierna “Eurocontrol” genoemd.
(6) Er moet worden gestreefd naar een versterkte samenwerking tussen civiel en militair,
die onmisbaar is voor een efficiënt gebruik van het luchtruim, waarbij zoveel mogelijk
gebruik wordt gemaakt van de bestaande sa menwerkingskaders en van elk middel dat
geschikt is voor aangelegenheden met be trekking tot het luchtverkeer en de
luchtvaartnavigatiediensten voor  uitsluitend milita ire doeleinden.
(7) De totstandbrenging van regelgeving op communautair niveau moet het mogelijk
maken het gebruik van het luchtruim in zijn geheel en de prestaties van de
luchtvaartnavigatiediensten te optimaliseren.
(8) Deze regelgeving moet zowel de organi satie en het gebrui k van het luchtruim
bestrijken als de daarop betrekking he bbende procedures en de verrichting van
luchtvaartnavigatiediensten, met inbegrip van de economische aspecten en apparatuuren systemen voor de luchtvaartnaviga tie en de daarop betrekking hebbende
procedures.
(9) Het leveren van luchtverkeersleidingsdiensten is een taak van algemeen belang
waarmee wordt beoogd zowel de gebr uikers van het lu chtvervoer als de
bevolking die met overvliegende vliegtuigen wordt geconfronteerd, te
beschermen. Derhalve moeten deze diensten worden geleverd met inachtneming
van de hoogste eisen ten aan zien van verantwoordelijkh eidsbesef en competentie.
(10) Het gebruik van het luchtruim moet effi ciënt en veilig worden georganiseerd en
beheerd, teneinde aan de behoeften van zowel civiele als militaire gebruikers te
kunnen voldoen, en om een rechtvaardige en  niet-discriminerende verdeling van de
hulpbronnen tussen alle gebrui kers mogelijk te maken.
(11) De verrichting van de luchtv aartnavigatiediensten moet zorgen voor een uniform hoog
niveau van de veiligheid van het luchtv erkeer dat onder deze diensten valt. De
verrichting van deze diensten moet worden geoptimaliseerd om de best mogelijkebenutting van de Europese hulpbronnen in het luchtruim te verzekeren.
(12) De technische en operationele oplossingen  moeten het niveau van de veiligheid, de
totale capaciteit van het systeem en de volledige en efficiënte benutting van de
beschikbare capaciteiten garanderen en doen stijgen.
18(13) Een aantal van de nodige maatregelen te r uitvoering van het gemeenschappelijk
Europees luchtruim maakt het nodig dat de Commissie ter wille van de
doeltreffendheid en snelheid gebruikm aakt van uitvoeringsbevoegdheden
overeenkomstig Besluit 1999/468/ EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling
van de voorwaarden voor de uitoefenin g van de aan de Commissie verleende
uitvoeringsbevoegdheden7. Voor de totstandbrenging  van het gemeenschappelijk
Europees luchtruim moet dan ook een sa menwerkingmechanisme met de lidstaten
worden ingesteld door middel van de opr ichting van een comité bestaande uit
vertegenwoordigers van de lidstaten, waar in de civiele en militaire belangen kunnen
worden geïntegreerd en waarbij externe deskundigen kunnen worden betrokken.
(14) In het proces van de totstandbrenging van het gemeenschappelijk Europees
luchtruim dient de Gemeenschap, waar passend, zo nauw mogelijk met
Eurocontrol samen te werken, met name om synergie op regelgevingsgebied en
een consistente aanpak te waarborgen en overlappingen van werkzaamheden van
de beide organisat ies te voorkomen.  In afwachting van de uitkomst van de
onderhandelingen over de toetreding van de Gemeenschap tot Eurocontrol, een
belangrijk element voor de totstandbrenging  van een pan-Europees luchtruim, kan de
Commissie de nodige regelingen treffen wa ardoor Eurocontrol kan bijdragen aan de
voorbereiding van communautaire  wetgeving inzake de luch tvaartnavigatie in Europa.
(15) Het is wenselijk de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk Europees luchtruim
uit te breiden tot derde landen, hetzij in het kade r van de deelneming van de
Gemeenschap aan de werkzaamheden van Eu rocontrol, met dien verstande dat de
Gemeenschap dan lid moet worden van de ze internationale organisatie, hetzij door
middel van overeenkomsten  tussen de Gemeenschap en die derde landen.
(16) Er moet worden gezorgd voor mechanisme n voor bijstand voor de Commissie bij haar
activiteiten in verband met het toezicht en de controle op de tenuitvoerlegging van het
gemeenschappelijk Europees luchtruim, met name door gebrui k te maken van de
deskundigheid van de lidstaten en van Eurocontrol.
(17) De prestaties van het totale systeem van luchtvaartnavigatiediensten op Europees
niveau moeten voortdurend worden beoor deeld om de doeltreffendheid van de
getroffen maatregelen te controleren en  nieuwe maatregelen te kunnen voorstellen.
(18)      In het algemeen belang van de ve iligheid van de luchtvaart en om de naleving van
deze verordening te garanderen moet er sprake zijn van een reeks doeltreffende,
proportionele en ontmoedigende straffen tege n luchtvaartmaatschappijen en
dienstverleners die de bepalingen van de verordening overtreden.
(19) De sociale partners kunnen  moeten op passende wijze  worden geïnformeerd en
geraadpleegd over alle maatregelen die gr ote sociale gevolgen hebben. Voorts kan het
Comité voor de sociale dialoog, ingest eld bij Beschikking 98/500/EG van de
Commissie van 20 mei 1998 betre ffende de oprichting van Comités voor de sectoriële
dialoog tussen de sociale pa rtners op Europees niveau8, worden geraadpleegd.
                                                
7PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23.
8PB L 225 van 12.8.1998, blz. 27.
19(20)      De verenigingen van gebr uikers van het luchtruim, verleners van
luchtvaartnavigatiediensten en producerende bedrijven moeten worden
geïnformeerd en geraadpleegd over alle maatregelen inzake de technische
aspecten van de verwezenlijking van het gemeenschappelijk Europees luchtruim.
(21) Voor het uitwerken van de nodige maatre gelen voor de totstandbrenging van het
gemeenschappelijk Europees luchtruim moet overleg worden gepleegd waaraan ook
de alle betrokken industriële partners  economische en sociale actoren  deelnemen.
(22) De gevolgen van de ter toepassing van deze verordening getroffen maatregelen
moeten worden beoordeeld in het licht va n de verslagen die de Commissie regelmatig
moet indienen.
(23) Daar de doelstelling van het overwogen optreden, te weten de vaststelling van een
kader voor de totstandbrenging van een gemeenschappelijk Europees luchtruim,
wegens de transnationale omvang van he t optreden niet voldoende door de lidstaten
kan worden verwezenlijkt en derhalve beter op communautair niveau kan wordenverwezenlijkt, daarbij evenwel zorgdrag end voor uitvoeringsvoorschriften die
rekening houden met specifieke plaatselijke omstandigheden, kan de Gemeenschap
overeenkomstig het in artikel 5 van het Ve rdrag neergelegde subsidiariteitsbeginsel
maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegdeevenredigheidsbeginsel gaat deze verord ening niet verder dan nodig is om deze
doelstelling te verwezenlijken,
HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
Artikel 1
Doel
Deze verordening beoogt uiterlijk op 31 december 2004 een Europees luchtruim tot stand te
brengen, dat is bedoeld en wordt beheerd al s één enkele ruimte, di e optimale voorwaarden
wat betreft veiligheid en al gemene doeltreffendheid biedt voor het luchtverkeer in de
Gemeenschap en die een capaciteit biedt die in de behoeften van de civiele en militairegebruikers voorziet. Deze gemeenschappelijke ruimte wordt hierna “het gemeenschappelijk
Europees luchtruim” genoemd.
Deze verordening legt de algemene rich tsnoeren voor de totstandbrenging van het
gemeenschappelijk Europees luchtruim vast en geeft aan op welke gebieden de Gemeenschapkan optreden en welke middelen nodig zijn, wat betreft structuren, procedures en
hulpbronnen, om het gemeenschapp elijk Europees luchtruim to t stand te brengen, daarbij
rekening houdend met de defensiebehoeften van de lidstaten, alsmede  met de taak van
Eurocontrol die erin bestaat een pan-Eu ropees luchtruim tot stand te brengen.
De implementatie van de in de tweede alinea bedoelde richtsnoeren krijgt vorm in de
uitvoering van een gemeenschappelijke regelgeving inzake veiligheid en prestaties van deluchtvaartnavigatiediensten, door mechanismen die een beter gebruik van het luchtruim op
communautair niveau mogelijk maken en door alle betrokken economische en sociale actoren
bij het proces te betrekken.
20Het besluit over maatregelen inzake de totstandbrenging van het gemeenschappelijk
Europees luchtruim wordt zo spoedig mogelijk genomen om reeds voor eind 2004 de
eerste nuttige effecten te bereiken.
Artikel 2
Definities
Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder:a) “luchtvaartnavigatiediensten”: alle luchtverkeersleidingsdiensten, met inbegrip van
de neven
diensten voor de levering van communicatie-, luchtruim navigatie- en
bewakingsinfrastructuur en -diensten , de voor de luchtruimgebruikers bestemde
meteorologische diensten, de opsporings- en reddingsdiensten en de
luchtvaartinformatiediensten, welke dienst en gedurende alle vluchtfasen voor de
luchtruimgebruikers worden verricht;
b) “verrichters van luchtvaartnavigatiediensten”: elk naar keuze van de lidstaat
openbaar of particulier lichaam dat is bela st met de uitvoering en het beheer van
luchtvaartnavigatiediensten in het kader van de taken van algemeen belang die
hun zijn toevertrouwd ;
c) “luchtverkeer”: alle bewegingen van civiele luchtvaartuigen en luchtvaartuigen van
de staat, met inbegrip van militaire, douane- en politieluchtvaartuigen;
d) “luchtruimgebruikers”: alle civiele luchtvaartuigen en luchtvaartuigen van de staat,
met inbegrip van militaire, doua ne- en politieluchtvaartuigen;
e) “Eurocontrol”: de Europese organisatie  voor de veiligheid van de luchtvaart,
opgericht bij het internationaal  verdrag van 13 december 19609.
Artikel 3
Gebieden waarop de Gemeenschap maatregelen treft
1. De maatregelen die nodig zijn voor de totstandbrenging van het gemeenschappelijk
Europees luchtruim worden op de volgende gebieden vastgesteld, waarbij erop wordttoegezien dat een zo hoog mogelijk ve iligheidsniveau voor de luchtvaart
gewaarborgd is:
a) organisatie en gebruik van het luchtruim, alsmede de daarop betrekking
hebbende procedures;
b) de verrichting van luchtvaartnavi gatiediensten, met inbegrip van de
economische aspecten;
c) apparatuur en systemen voor de lu chtvaartnavigatie, alsmede de daarop
betrekking hebbende procedures.
                                                
9Verdrag gewijzigd bij het protocol van 12 februari 1981 en herzien bij het protocol van 27 juni 1997.
212. De in lid 1 genoemde maatregelen beogen de doelstellingen vast te stellen en,
voorzover van toepassing, de middelen waarmee deze doelstellingen kunnen worden
verwezenlijkt in het algemeen belang.
Artikel 4
Organisatie en gebruik van het luchtruim
De maatregelen met betrekking tot de organi satie en het gebruik va n het luchtruim moeten
zodanig worden vastgesteld dat:
a) het luchtruim boven het grond gebied van de Gemeenschap  onder
verantwoordelijkheid van de lidstaten  wordt behandeld als een
gemeenschappelijke hulpbron die een continuüm vormt;
b) het gebruik van het luchtruim op flexibel e wijze plaatsvindt, dat wil zeggen zonder
permanente segmentering, en door de  duur van tijdelijke segmenteringen voor
militaire doeleinden te optimaliseren;
c)            voldoende capaciteit ter be schikking wordt gesteld om  aan de vraag te voldoen;
d) de meerderheid van de vluchten wordt uitg evoerd in rechte lijn  tussen het punt van
vertrek en het punt van aankomst of volgens  een route die deze rechte lijn het best
benadert, en kan plaatsvinden op een optimale vlieghoogte,  met inachtneming van
de eisen met betrekking tot veiligheid, defensie, energiebesparing,
milieubescherming en een efficiënter  beheer van luchtverkeersstromen;
e) het luchtruim in controlesectoren voor de luchtverkeersleiding wordt verdeeld
volgens, in de eerste plaats, criteri a die operationeel van aard zijn;
f) de planning en het beheer van de luchtverkeersstromen een soepel en flexibel
luchtverkeer mogelijk maken, waarbij word t gezorgd voor een optimaal gebruik van
de beschikbare capaciteit.
Artikel 5
Verrichting van luchtvaartnavigatiediensten
De maatregelen met betrekking tot de verrichting van luchtvaartnavigatiediensten moeten
zodanig worden vastgesteld dat:
a) de vaststelling van en het toezicht op de toepassing van de in artikel 1 bedoelde
regelgeving gescheiden zijn van de ex ploitatie van de aan deze regelgeving
onderworpen luchtvaartnavigatiediensten;
b) luchtruimgebruikers over de voorwaarden en  kosten van luchtvaartnavigatiediensten,
zodat bij de definitie  verlening  van die diensten rekening wordt gehouden met de
behoeften van die gebruikers;
22c) de verrichters van luchtvaartnavigatiedi ensten zorgen voor een goede transparantie
van de luchtvaartnavigatiediensten, in de vorm van publicatie  van de financiële
rekeningen , en jaarverslagen en prestatie-indicatoren , en regelmatig aan een
onafhankelijke audit worden onderworpen;
d) de exploitatie van luchtvaartnavigatiedi ensten wordt geharmoniseerd teneinde te
zorgen voor de integratie en samenhang van de activiteiten van de verrichters van
luchtvaartnavigatiediensten, de luchtruimgebruikers en de luchthavens;
e) de samenwerking tussen de civiele verrichters van luchtvaartnavigatiediensten wordt
versterkt, met name door de vorming van combinaties van twee of meerdienstverrichters te bevorderen;
f) de samenwerking tussen de civiele en militaire verrichters van
luchtvaartnavigatiediensten wordt aangemoedigd;
g) de totstandbrenging van de nieuwe dienst en tegelijkertijd voor a lle betrokken actoren
in de betreffende lidstaten plaatsvindt;
h) de verrichters van luchtvaartnavigatiediensten alle gegevens met betrekking tot de
situatie van de vluchten gedu rende alle vluchtfa sen uitwisselen om de exploitatie van
luchtvaartnavigatiediensten te vergem akkelijken, waarbij a lle betrokken actoren
zonder discriminatie toegang tot deze ge gevens hebben, zonder dat afbreuk wordt
gedaan aan de veiligheidseisen;
i) de economische regelgeving bijdraagt tot verbetering van de doeltreffendheid van de
verrichting van luchtvaartnavigatiediensten en de verrichting van diensten diecapaciteit overeenkomstig de Eu ropese behoeften vrijmaakt;
j) tot prestaties aanzettende mechanismen worden ontwikkeld om nieuwe investeringen
in deze sector te stimuleren en de tijdige verrichting van diensten van hoge kwaliteitdie aan hoge veiligheids- en kwaliteitsnormen en  aan de vraag van de
luchtruimgebruikers voldoen, te belonen.
Artikel 6
Apparatuur en systemen voor de luchtvaartnavigatie
De maatregelen met betrekking tot de appara tuur en systemen voor de luchtvaartnavigatie
moeten zodanig worden vastgesteld dat:
(a) de technische en operationele  oplossingen een uniforme planning en werking van het
Europees systeem mogelijk maken, met inbegrip van de interoperabiliteit;
(b) de totstandbrenging van het gemeenscha ppelijke Europees luchtruim de invoering
van nieuwe technische en  operationele oplossingen voor  de luchtvaartnavigatie
bevordert , voorzover deze leiden tot een verbetering van veiligheid,
doelmatigheid en capaciteit ;
23(c) de ontwikkeling en de validering van de technische en opera tionele oplossingen aan
programma's op basis van internatio naal ontwikkelde geavanceerde normen
alsmede aan  gemeenschappelijke behoeften van luchtruimgebruikers beantwoorden
en rekening houden met de vraag van die gebruikers ten aanzien van de keuze van
routes en vluchtprofielen;
(d) regelgeving betreffende boordapparatuur  wordt uitgewerkt om te voldoen aan
de datum van tenuitvoerlegging.
Artikel 7
 Comité voor het ge meenschappelijk luchtruim
1. Er wordt een “Comité voor het gemeensc happelijk luchtruim” ingesteld, bestaande
uit vertegenwoordigers van de lidstaten en voorgezeten door de vertegenwoordiger
van de Commissie.
2.            Het Comité voor het ge meenschappelijk luchtruim stelt zelf zijn intern
reglement vast.
3. De lidstaten wijzen elk twee vertegenwoordigers en twee plaatsvervangers aan.
4. De derde landen waarmee de Gemeensc hap luchtvaartovereenkomsten heeft
gesloten, worden bij de werkzaamheden van het comité betrokken onder de in die
overeenkomsten vastgelegde voorwaarden.
Artikel 8
Betrekkingen met derde landen
Bij het uitwerken van de maatre gelen ter uitvoering van deze verordening zorgt de Commissie
ervoor dat het mogelijk is het ge meenschappelijk Europees luchtr uim uit te breiden tot staten
die geen lid zijn van de Gemeenschap, hetzij in  het kader van bilatera le overeenkomsten met
derde landen, hetzij in he t kader van Eurocontrol.
Artikel 9
Betrekkingen tussen de Commissie en Eurocontrol
Bij het uitwerken van de bepalingen ter uitvoering van de in artikel 3 bedoelde
maatregelen streeft de Comm issie ernaar Eurocontrol de technische onderbouwing voor
deze bepalingen te laten leveren op de gebieden waarop deze organisatie relevante
deskundigheid bezit.
24Artikel 9  10
Toezicht en controle
1. Bij de ingevolge artikel 3 vastgestel de maatregelen worden de geschikte
mechanismen vastgesteld voor bijstand aan de Commissie bij haarverantwoordelijkheden inzake  toezicht en controle op de toepassing van die
maatregelen, met inbegrip van de vorming van civiele en militaire technischedeskundigheid.
2. De methoden voor toezicht en controle worden gebaseerd op de indiening door de
verrichters van luchtvaartnavigatiedien sten van regelmatige verslagen over de
uitvoering van de vastgestelde maatregelen.
Artikel 11
Straffen
De lidstaten stellen een sy steem van straffen vast voor sc hendingen van de bepalingen
van deze verordening en nemen alle nodige maatregelen om te verzekeren dat deze
straffen worden toegepast. De aldus vas tgestelde straffen zijn doeltreffend,
proportioneel en ontmoedigend.
Artikel 10  12
Prestatiebeoordeling
De Commissie draagt zorg voor de bestudering en vergelijking van de prestaties van de
luchtvaartnavigatie, met name door daarbij de Commissie van toezic ht op prestaties van
Eurocontrol te betrekken.
De Commissie ziet toe op de verspreiding van de beste praktijken in de gehele
Gemeenschap.
Artikel 11  13
Effectenbeoordeling
De Commissie dient om de vijf jaar na de inwe rkingtreding van deze verordening, en voor de
eerste keer uiterlijk 30 juni 2005, bij het Europees Parlement en bij de Raad een
beoordelingsverslag in over de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk Europeesluchtruim.
Bij het opstellen van dit vers lag kan de Commissie het advi es van het Comité voor het
gemeenschappelijk luchtruim inwinnen.
Het verslag bevat een beoordelin g van de resultaten die werden bereikt door de maatregelen
tot uitvoering van deze verordening op de verschillende gebieden waarop maatregelen worden
getroffen , met inbegrip van adequate  informatie over ontwikke lingen in de sector, met
name betreffende economische, sociale, werkgelegenheids- en technologische aspecten,
25alsmede over de kwaliteit van de dienstverlening, mede  gelet op de oorspronkelijke
doelstellingen en de toekomstige behoeften.
Artikel 12  14
Vrijwaringsclausule
Deze verordening belet de lidstaten niet gerechtvaardigde maatregelen vast te stellen of toe te
passen in geval van ernstige  binnenlandse onlusten waardoor de openbare orde wordt
verstoord, in geval van oorlog of van een  ernstige internationale spanning welke
oorlogsgevaar inhoud, of om te voldoen aan ve rplichtingen die met het oog op het behoud van
de vrede of van de internationale veiligheid zijn aangegaan.
Artikel 13  15
Inwerkingtreding
Deze verordening treedt in werking op de twintigste  dag volgende op die van haar
bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke
lidstaat.
Gedaan te Brussel,
Voor het Europees Parlement Voor de Raad
De Voorzitter De Voorzitter
262001/0235 (COD)
Gewijzigd voorstel voor een
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
betreffende de verrichting van luchtvaartn avigatiediensten in het gemeenschappelijk
Europees luchtruim
(Voor de EER relevante tekst)
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op
artikel 80, lid 2,
Gezien het voorstel van de Commissie10,
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité11,
Gezien het advies van het Comité van de Regio's12,
Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag13,
Overwegende hetgeen volgt:(1) De lidstaten hebben, zij het elk in versch illende mate, hun nationa le verrichters van
luchtvaartnavigatiediensten geherstruc tureerd door hun mate van autonomie en
vrijheid om diensten te verrichten te verh ogen. In deze nieuwe omgeving wordt het
steeds noodzakelijker ervoor te zorgen dat te n behoeve van het openbaar belang wordt
voldaan aan bepaalde minimumeisen.
(2) Het verslag van de Groep op hoog niveau inzake het gemeenschappelijk Europees
luchtruim heeft bevestigd dat het noodzake lijk is dat regels op communautair niveau
onderscheid maken tussen regelgeving en dien stverrichting en dat er een stelsel van
machtigingen ter bescherming van de eisen van algemeen belang, vooral op
veiligheidsgebied  en een mechanisme van heffingen worden ingevoerd waarmee
kosteneffectiviteit wordt gestimuleerd.
(3) Verordening (EG) nr. XXX/XX van he t Europees Parlement en de Raad14 stelt een
kader vast voor de totstandbrenging van he t gemeenschappelijk Europees luchtruim.
                                                
10PB C […] van […], blz. […].
11PB C […] van […], blz. […].
12PB C […] van […], blz. […].
13PB C […] van […], blz. […].
14PB L […] van […], blz. […].
27(4) Om het gemeenschappelijk Europees luchtruim tot stand te brengen, dienen
maatregelen te worden vastgesteld die een veilige en efficiënte verrichting vanluchtvaartnavigatiediensten garanderen die st rookt met de organisa tie en het gebruik
van het luchtruim als geregeld in Vero rdening (EG) nr. XXX/XX van het Europees
Parlement en de Raad van […] betreffende  de organisatie en het gebruik van het
gemeenschappelijk Europees luchtruim
15. De totstandkoming van een
geharmoniseerde organisatie van de verrichting van dergelijke is van belang om opadequate wijze te kunnen voldoen aan de vr aag van luchtruimgebruikers en om het
luchtverkeer veilig en efficiënt te kunnen exploiteren.
(5) Het toezicht op de naleving door de verri chters van luchtvaartnavigatiediensten en
andere betrokken exploitanten  van de communautaire voorsc hriften is in de eerste
plaats een taak van de lidstaten. Hiertoe moeten de instanties die die controleuitoefenen voldoende onafhankelijk zijn van de verrichters vanluchtvaartnavigatiediensten.
(6) De lidstaten moeten de mogelijkheid hebben erkende en vakkundige  organisaties te
belasten met de controle en certifica tie van de naleving van de communautaire
voorschriften door verrichters van luchtvaartnavigatiedienst en en andere betrokken
exploitanten.
(7) Voor een soepele werking van het luchtv erkeerssysteem zijn ook uniforme strenge
veiligheidsnormen voor verrichters van luchtvaartnavigatiediensten vereist. De
toepassing van dergelijke veiligheidseisen doet geen afbreuk aan de taak en
verantwoordelijkhe den van het Europees Agentsch ap voor de veiligheid van de
luchtvaart, die met betrekking tot de totstandbrenging van een
gemeenschappelijk Europees luchtruim op de langere termijn duidelijker moeten
worden afgebakend.
(8) Er dienen regelingen te worden getroffe n om het tekort aan luchtverkeersleiders te
verhelpen door de procedures voor selectie,  opleiding , machtigingen, classificatie  en
vergunningen te verbeteren en door de ze procedures op communautair niveau  te
harmoniseren , door vergunningen we derzijds te erkennen en
aanwervingsprogramma's op te zetten .
(9)        De Commissie dient toezicht te houden op het opzetten van
aanwervingsprogramma's door de lidstaten teneinde vast te stellen of het nodig is
communautaire steun aan het opzetten van deze programma's te verlenen.
(10) Terwijl de continuïteit van de dienstverrichting wordt gegarandeerd, dient een
gemeenschappelijk stelsel tot stand te wo rden gebracht voor het verlenen van
machtigingen voor luchtvaartnavigatiedi ensten, als middel om de rechten en
verplichtingen van verrichters van luchtv aartnavigatiediensten vast te leggen.
(11) Het machtigingenstelsel dient te voorzien  in de mogelijkheid de toegang tot de
activiteit te controlere n. Hierbij dient rekening te wo rden gehouden met de behoefte de
invoering van nieuwe diensten en va n nieuwe voorschriften betreffende de
dienstverrichting te kunnen vergemakkelijke n. Derhalve moeten de machtigingen
voorzien in de meest geschikte vorm van cont role die verenigbaar is met het vervullen
                                                
15PB L […] van […], blz. […].
28van de van toepassing zijnde eisen. Voorts is het van belang niet-discriminerende
eisen vast te stellen met betrekking tot de locatie en de controle  van dienstverrichters,
met name van luchtverkeersdienste n, die een machtiging aanvragen.
(12) Aan machtigingen moeten voorwaarden worden verbonden om te kunnen voldoen aan
doelstellingen van openbaar belang ten behoeve van de luchtruimgebruikers en deluchtvaartpassagiers. Deze voorwaarden moeten objectief gerechtvaardigd zijn endienen niet-discriminerend, even redig en transparant te zijn , alsmede verenigbaar
met internationaal geldende normen .
(13) Harmonisatie van de aan de machtigi ngen verbonden voorwaarden en van de
procedures voor de verlening van m achtigingen zou de verrichting van
luchtvaartnavigatiediensten in de Gemeenschap in aanzienlijke mate moetenvergemakkelijken.
(14) Bestaande verrichters van luchtvaartnavigatiediensten dient een redelijke
overgangsperiode te worden gegund om zich aan de vereisten van het nieuwe
machtigingenstelsel te kunnen aanpassen.
(15) De machtigingen dienen wederzijds te worden erkend door alle lidstaten zodat
verrichters van luchtvaartnavigatiediensten  diensten kunnen verrichten in een andere
lidstaat dan die waarin zij hun machtiging hebben verkregen, zulks binnen de grenzenvan de veiligheidseisen.
(16) Ter vergemakkelijking van een veilige afwikkeling van het luchtverkeer over grenzen
van lidstaten heen, ten gunste van luchtr uimgebruikers en hun passagiers, dient het
machtigingenstelsel te voorzien in een ka der dat het mogelijk maakt dat de lidstaten
dienstverrichters aanwijzen voor de verric hting van luchtverkeersdiensten, ongeacht
waar zij hun machtiging hebben verkregen.
(17) De verrichting van nevendiensten  communicatie-, luch tvaartnavigatie- en
bewakingsdiensten , meteorologische en luchtvaartinformatiediensten dient te worden
georganiseerd onder marktvoorwaarden, met inachtneming van de bijzondere
kenmerken van deze diensten , met behoud van een hoog veiligheidsniveau .
(18) De samenwerking tussen dienst verrichters, luchtruimgebruikers en andere exploitanten
moet worden verbeterd op basis van contracten.
(19) Verrichters van luchtvaartnavigatiedien sten dienen door middel van geschikte
regelingen een nauwe samenwerking tot st and te brengen en te onderhouden met
militaire autoriteiten die vera ntwoordelijk zijn voor ac tiviteiten die van invloed
kunnen zijn op het luchtverkeer.
(20) In de rekeningen van alle verrichters van luchtvaartnavigatiediensten dient naar een zo
groot mogelijke transparantie te worden gestreefd. Daartoe dienen de boekhoudingen
voor elke dienst en voor elk verkeersl eidingscentrum gescheiden te zijn.
(21) De invoering van geharmoniseerde beginsel en en voorwaarden voor de toegang tot
operationele gegevens dient de verrichting van luchtvaartnavigatiediensten en de
activiteiten van luchtruimgebruikers en luchthavens in een nieuwe omgeving tevergemakkelijken.
29(22) De voorwaarden inzake heffi ngen ten laste van luchtruimgebruikers dienen billijk en
transparant te zijn.
(23) Gebruikersheffingen moeten dienen ter compensatie voor de door verrichters van
luchtvaartnavigatiediensten geleverde faciliteiten en diensten Dergelijke diensten en
faciliteiten kunnen gelet op hun aard sl echts door de verrichters van
luchtvaartnavigatiediensten zelf worden verricht; gezien deze monopoliepositie moethet bedrag van de gebruikersheffingen in verhouding tot de voor de verstrekking van
deze faciliteiten en diensten gemaakte kosten staan, met inachtneming van dedoelstelling van economische efficiëntie , met behoud van een hoog
veiligheidsniveau .
(24) Bij de verrichting van gelijkwaardige luchtvaartnavigatiediensten mag geen
onderscheid tussen luchtruimgebruikers worden gemaakt.
(25) Verrichters van luchtvaartnavigatiediensten bieden een aantal faciliteiten en diensten
die rechtstreeks betrekking hebben op de exploitatie van vliegtuigen, waarvan zij de
kosten moeten kunnen terugverdienen in overeenstemming met het beginsel dat de
gebruiker betaalt, dat wil zeggen dat de luchtruimgebru ikers moeten betalen voor de
kosten die zij op, of zo dicht mogelijk bij, het punt van ge bruik veroorzaken.
(26) Het is van belang dat de transparantie van de kosten welke deze diensten of faciliteiten
met zich meebrengen, gewaarborgd is. Bijgevolg moeten alle wijzigingen in het stelsel
of in de hoogte van de heffingen aan de luchtruimgebruikers worden verklaard.Dergelijke wijzigingen of investeringen die door de verrichters vanluchtvaartnavigatiediensten worden voorgest eld, moeten worden toegelicht in het
kader van een informatie-uitwisselin g tussen hun beheersorganen en de
luchtruimgebruikers.
(27) Er moet ruimte zijn voor een differentiëring  van de heffingen die bijdraagt tot het
maximaliseren van de capaciteit van het hele systeem. Financiële stimulansen zijn een
goede manier om de invoering van grond-  of boordapparatuur die de capaciteit
vergroot te versnellen, hoge pr estaties te belonen of een co mpensatie te bieden voor de
nadelen die zijn verbonden met de keuze voor minder aantrekkelijke routeringen.
(28)      In het kader van het genere ren van inkomsten met het oog op een redelijk
rendement van het kapitaal en in direct verband met besparingen dankzij de
verbetering van de efficiëntie moet het tevens mogelijk zijn een reserve op te
bouwen om een plotselinge verhoging van  de heffingen voor luchtruimg ebruikers
te voorkomen op tijdstippe n van minder luchtverkeer.
(29) De Commissie dient de haalbaarheid te onderzoeken van tijdelijk e financiële steun
voor maatregelen die beogen de  capaciteit van het Europese
luchtverkeersleidingssysteem als geheel te vergroten.
(30) De Commissie moet voortdurend en op effici ënte wijze toezien op de wijze waarop
heffingen ten laste van luchtruimgebruik ers worden vastgesteld en opgelegd, in
samenwerking met de Europese organisatie voor de veiligheid van de luchtvaart,hierna “Eurocontrol” genoemd, en in samenwerking met de nationale
toezichthoudende instanties en  de luchtruimgebruikers.
30(31) De prestaties van het gehele systeem van luchtvaartnavigatiediensten op Europees
niveau moeten voortdurend worden bestudeerd om , terdege rekening houdend met
het behoud van een h oog veiligheidsniveau,  de doeltreffendheid van de getroffen
maatregelen te controleren en eventueel nieuwe maatregelen te kunnen voorstellen.
(32) Wegens de bijzonder gevoelige aard van informatie me t betrekking tot
dienstverrichters, mogen de nationale to ezichthoudende instanties geen informatie
openbaar maken die onder het beroepsgehe im valt, ongeacht de inrichting van een
systeem voor toezicht op en publicatie va n de prestaties van dienstverrichters.
(33)      De verenigingen van gebr uikers van het luchtruim, verleners van
luchtvaartnavigatiediensten en producerende bedrijven moeten worden
geïnformeerd en geraadpleegd over alle maatregelen inzake de technische
aspecten van de verwezenlijking van het gemeenschappelijk Europees luchtruim.
(34) Daar de doelstellingen van het overwogen optreden, te weten he t bevorderen van een
veilige en efficiënte verrichting van luchtvaartnavigatiediensten, wegens de
transnationale omvang va n dit optreden niet voldoende door de lidstaten kunnen
worden verwezenlijkt en derhalve be ter op communautair niveau kunnen worden
verwezenlijkt, daarbij evenwel zorgdrag end voor uitvoeringsvoorschriften die
rekening houden met specifieke plaatselijke omstandigheden, kan de Gemeenschap
overeenkomstig het in artikel 5 van het Ve rdrag neergelegde subsidiariteitsbeginsel
maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegdeevenredigheidsbeginsel gaat deze verord ening niet verder dan nodig is om deze
doelstellingen te verwezenlijken.
(35) Daar de meeste maatregelen die nodig zijn  ter uitvoering van deze Verordening
maatregelen van algemene strekking zijn in de zin van artikel 2 van
Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de
voorwaarden voor de uitoefening va n de aan de Commissie verleende
uitvoeringsbevoegdheden16, dienen deze maatregelen volgens de
regelgevingsprocedure van artikel 5 va n dat besluit te worden vastgesteld.
Overeenkomstig artikel 2, onder c), van genoe md besluit dient een aantal maatregelen
evenwel volgens de raadplegingsprocedure van artikel 3 van dat besluit te worden
vastgesteld,
HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
Hoofdstuk I
ALGEMENE BEPALINGEN
Artikel 1
Werkingssfeer
Deze verordening is van toepassing op de ve rrichting van luchtvaartnavigatiediensten voor de
burgerluchtvaart, met inbegr ip van luchtverkeersdiensten, meteorologische diensten,
opsporings- en reddingsdiensten en nevendienst en die voorzien in communicatie-, navigatie-
                                                
16PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23.
31en bewakingsinfrastructuur en in luchtvaartinformatiediensten, zoals genoemd in bijlage I, in
overeenstemming met en binnen de werkingssfeer van Verordening (EG) nr. XXX/XX [totvaststelling van een kader voor de totsta ndbrenging van het gemeenschappelijk Europees
luchtruim].
Artikel 2
Definities
Voor de toepassing van deze verordening gelden de definities van artikel 2 van
Verordening (EG) nr. XXX/XX [tot vaststellin g van een kader voor de totstandbrenging van
het gemeenschappelijk Europees luchtruim].
Voorts wordt verstaan onder:a) “nationale toezichthoudende instantie”: de instantie of instanties die door een lidstaat
is of zijn aangewezen voor he t toezicht op verrichters van
luchtvaartnavigatiediensten;
b) “erkende organisatie”: een particulie re of openbare instantie, erkend in
overeenstemming met artikel 4, die beoor delingswerkzaamheden uitvoert voor een
nationale toezicht houdende instantie;
c) “machtiging”: een door een lidstaat verleende toestemming waarmee wordt bevestigd
dat een verrichter van luchtvaartnavigatiedi ensten geschikt is om een specifieke
dienst te verrichten;
d) “dienstenbundel”: twee of meer luchtvaartnavigatiediensten zoals genoemd in
bijlage I;
e) “luchtverkeersdiensten”:  alle vluchtinformatiediensten, alarmdiensten,
adviesdiensten voor het luchtverkeer en luchtverkeersleidingsd iensten, met inbegrip
van algemene verkeersleidingsdiensten, naderingsverkeersleidingsdiensten en
plaatselijke verkeersleidingsdiensten, zoals omschreven in bijlage I;
f) “aanwijzing”: de aanwijzing, in overeen stemming met deze verordening, door een
lidstaat of lidstaten waarmee een dien stverrichter op exclusieve basis de
verantwoordelijkheid verkri jgt voor de verrichting van luchtverkeersdiensten;
g) “nevendiensten”: communicatie-, naviga tie- en bewakingsdiensten, zoals nader
omschreven in bijlage I;
h) “luchtruimblok”: een luchtruim van vast gestelde afmetingen, boven land of water,
waarbinnen luchtvaartnavigatie diensten worden verricht;
i) “functioneel luchtruimblok”: een luchtruimblok van optimaal vastgestelde
afmetingen;
j) “operationele gegevens”: informatie en/of gegevens die worden gebruikt door
verrichters van luchtvaartnavigatiediensten en luchtruimgebruikers bij de uitvoeringvan hun operatione le activiteiten;
32k) “heffingen”: de aan de explo itatiekosten en investeringen van
luchtvaartnavigatiediensten en aanverwante faciliteiten gerelateerde prijs.
Artikel 3
Nationale toezichthoudende instantie
1. Elke lidstaat stelt een nationale toez ichthoudende instantie in die de uit deze
verordening voortvloeiende verantwoordelijkheden en ve rplichtingen op zich neemt.
De nationale toezic hthoudende instantie moet onafha nkelijk zijn van de verrichters
van luchtvaartnavigatiediensten. Deze ona fhankelijkheid moet worden bereikt door
middel van een goede scheiding, op zijn  minst op functioneel niveau, tussen de
nationale toezichthoudende instan tie en de dienstverrichters.
2. De nationale toezic hthoudende instantie draagt zorg voor een goed toezicht op en een
goede handhaving van deze verordening, met name met betrekking tot de veilige enefficiënte exploitatie van verrichters va n luchtvaartnavigatiediensten. Daartoe moet
de nationale toezichthoudende  instantie de benodigde inspecties en onderzoeken
uitvoeren om na te gaan of aan de voors chriften van deze verordening is voldaan.
3. De lidstaten stellen de Commissie in kennis van de namen en adressen van de
nationale toezichthoudende inst anties en de maatregelen die zijn genomen om aan de
bepalingen van lid 1 te voldoen. De lidstaten kunnen een overeenkomst sluiten
betreffende de bij dit artikel voorgeschr even toezichthoudende rol ten aanzien van
regionale dienstverrichters.
4. De lidstaten melden elke wijziging met betrekking tot de in overeenstemming met
lid 3 meegedeelde informatie binnen één maand na de invoering ervan.
Artikel 4
Erkende organisaties
1. De nationale toezicht houdende instanties kunnen ten aanzien van onder hun
verantwoordelijkheid opererende verric hters van luchtvaartnavigatiediensten
besluiten de inspecties en onderzoeken  volledig of ten dele door erkende en
vakkundige  organisaties te doen uitvoeren.
2. De lidstaten mogen slechts die organisa ties erkennen die aan de eisen van lid 4
voldoen en bij de nationale  toezichthoudende instanties een aanvraag om erkenning
hebben ingediend.
3. Een door een nationale to ezichthoudende instantie verl eende erkenning is geldig
binnen de Gemeenschap. De nationale toezichthoudende in stanties kunnen elke in de
Gemeenschap gevestigde erkende  organisatie met de uitvoe ring van de in artikel 3,
lid 2, bedoelde inspecties en onderzoeken belasten.
334. Erkende organisaties moeten voldoen aan de in bijlage II vermelde minimumeisen,
alsmede aan alle verdere m aatregelen die volgens de in artikel 19, lid 2, bedoelde
procedure worden vastgesteld, met inbegrip  van de procedures voor de erkenning,
het toezicht en de werkrelatie en aansprakelijkheidsver houdingen tussen erkende
organisaties en de nationale toezicht houdende organisaties.
Artikel 5
Veiligheidseisen
1. De Eurocontrol Safety Regulatory Re quirements, hierna “ESARR’s” genoemd, en
latere wijzigingen van deze ESARR’s worden volgens de in artikel 19, lid 2,bedoelde procedure vastgesteld en goed gekeurd. De Commissie maakt de vorm van
verwijzing naar deze ESARR’s bekend in het Publicatieblad van de
Europese Gemeenschappen.
2. Lid 1 doet geen afbreuk aan artikel 1, lid  2, van Verordening (EG) nr. XXX/XX van
het Europees Parlement en de Raad
17 [tot vaststelling van gemeenschappelijke regels
op het gebied van de burgerluchtvaar t en tot oprichting van een Europees
Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart].
Artikel 6
Machtigingen en opleiding van verkeersleiders
De mobiliteit van luchtverkeersl eiders wordt, samen met verbeterde opleidingsvoorwaarden,
ontwikkeld  Op basis van een voorstel van de Commissie  door  treffen het Europees
Parlement en de Raad op voorstel van de Commissie , waar passend, reg elingen om het
tekort aan luchtverkeersleiders en person eel voor luchtverkeersbeheer te verhelpen .
Hoofdstuk II
VOORSCHRIFTEN INZAKE DE VERRICHTING VAN DIENSTEN
Artikel 7
Machtigingenstelsel
1. De verrichting van luchtvaartnavi gatiediensten is onderworpen aan een
machtigingenstelsel waarmee de geschiktheid van dienstverrichters om dergelijkediensten te verrichten wordt bevestigd en de samenwerking tussen
dienstverrichters mogelijk wordt gemaakt .
2. De lidstaten verlenen machtigingen voor  luchtvaartnavigatiediensten en oefenen
daarop toezicht uit. Machtigingen kunnen wo rden verleend voor elke in bijlage I
genoemde afzonderlijke luchtvaartnavigatie dienst of voor een bundel van dergelijke
diensten.
                                                
17PB L […] van […], blz. […].
343. De lidstaten aanvaarden alle machtigingen die in de Gemeenschap in
overeenstemming met de vere isten van dit artikel zijn  verleend. Onverminderd de
internationale overeenkomsten en verdra gen waarbij de Gemeenschap partij is,
moeten de verrichters van luchtverk eersdiensten eigendom zijn en blijven,
rechtstreeks dan wel via een meerderheids belang, van lidstaten en/of onderdanen van
lidstaten. Zij moeten te allen tijde daad werkelijk onder de zeggenschap van die
lidstaten of onderdanen vallen.
4. Verrichters van luchtvaartnavigatiedi ensten die aan de vereisten van het
machtigingenstelsel voldoen, hebben recht op een machtiging voor het verrichten van
luchtvaartnavigatiediensten. Daartoe dienen de verrichters vanluchtvaartnavigatiediensten een aanvraa g in bij de nati onale toezichthoudende
instantie van de lidstaat waarin zij hun belangrijkste vestiging hebben en in
voorkomend geval statutair zijn gevestigd.
5. In de machtigingen moeten de voorwaarden met betrekking tot rechten en
verplichtingen van de verrichters va n luchtvaartnavigatiediensten worden
aangegeven , met speciale aandacht voor de veiligheid,  die objectief
gerechtvaardigd zijn om te voldoen aan de  doelstellingen van deze verordening. De
aan de machtigingen en de procedures  voor het verlenen daarvan verbonden
voorwaarden moeten:
a) voldoen aan de algemene aanpak zoals uiteengezet in bijlage III;b) niet-discriminerend, evenredig en transparant zijn;c) elk belangenconflict bij het be heer of de exploitatie van
luchtvaartnavigatiediensten vermijden en zorgen voor eerlijke toegang vooralle luchtruimgebruikers;
d) het openbaar belang van luchtvaa rtnavigatiediensten weerspiegelen.
6. Het machtigingenstelsel, met inbegrip van geharmoniseerde voorwaarden voor de
verschillende luchtvaartnavigatiediensten en  de relevante voorwaarden en procedures
voor het verlenen van de machtigingen word en vastgesteld volgens de in artikel 19,
lid 2, bedoelde procedure.
7. Reeds ten tijde van de inwerkingtreding van deze verordening bestaande verrichters
van luchtvaartnavigatiediensten blijven gemachtigd deze diensten te verrichten, mitszij binnen een termijn van zes maanden na de vaststelling van de uitvoeringsregelsvoor de verlening van machtigingen over eenkomstig lid 5 aan de bepalingen van de
leden 1 tot en met 5 voldoen.
8. Een in de Gemeenschap gevestigde verri chter van luchtvaartnavigatiediensten kan
slechts binnen de Gemeenschap actief zijn indien de desbetreffende machtiging is
verleend.
35Artikel 8
Aanwijzing van dienstverrichters
1. De verrichting van luchtverkeersdiens ten is onderworpen aa n een stelsel van
aanwijzing dat het de dienstverrichter mogelijk maakt zijn diensten binnen bepaaldeluchtruimblokken op exclusieve basis te ve rrichten en waarin de verplichtingen en
eisen die daarvoor gelden worden vastgele gd. De lidstaten wijzen dienstverrichters
aan voor de verrichting van luchtverk eersdiensten in het luchtruim boven hun
grondgebied. Daartoe kunnen de lidstaten elke  dienstverrichter die in het bezit is van
een geldige machtiging binnen de Gemeenschap aanwijzen.
2. Luchtverkeersdiensten die ten tijde van de inwerkingtreding van deze verordening
door een verrichter van luchtvaartn avigatiediensten voor specifieke
luchtruimblokken worden geëxploiteerd, geven die dienstverrichter het recht voor
dezelfde diensten in dezelfde luchtr uimblokken te worden aangewezen voor een
termijn van ten hoogste drie jaar, onverminderd de toepa ssing van de bepalingen van
artikel 5 van Verordening (EG) nr. XXX/XX [betreffende de organisatie en hetgebruik van het gemeenschappelijk Europees luchtruim]. Verrichters van
luchtvaartnavigatiedien sten zijn verplic ht operationele en
veiligheidsverbeteringen te blijven doorvoeren .
3. Met betrekking tot nevendiensten, meteorologische diensten en
luchtvaartinformatiediensten, geeft het verlenen van machtigingen aandienstverrichters hun het rech t die diensten binnen de Ge meenschap te verrichten,
voorzover zij bij de desbet reffende nationale toezic hthoudende instanties van de
lidstaten en bij de Commissie worden aangemeld voor de luchtruimblokken waarindeze diensten zullen worden verricht.
4. Verrichters van luchtvaartnavigatiedien sten verrichten hun diensten op een open,
niet-discriminerende en transparante wijze. Deze diensten worden verricht inovereenstemming met de bepa lingen van de relevante vergunningen en, waar van
toepassing, van de relevante aanwijzingen.
5. Met betrekking tot functionele luchtruimblokken di e overeenkomstig artikel 5 van
Verordening (EG) nr. XXX/XX [betreffende de organisatie en het gebruik van het
gemeenschappelijk Europees luchtruim] zijn vastgesteld, wijzen de lidstaten,wanneer de configuratie van die functi onele luchtruimblokke n verschilt van de op
grond van de leden 1 en lid 2 van dit artikel toegewezen luchtruimblokken,
dienstverrichters aan voor de verrichting van luchtverkeersdiensten in functionele
luchtruimblokken. Wanneer functionele luch truimblokken zich u itstrekken over het
grondgebied van meer dan één lidstaat, w ijzen de betrokken lid staten, binnen een
maand na vaststellen van he t functionele luchtruimblok, samen de dienstverrichters
aan.
Deze dienstverrichters worden onmiddellijk bij de Commissie aangemeld.
36Artikel 9
Betrekkingen tussen dienstverrichters
Verrichters van luchtvaartnavigatiediensten mo gen gebruik maken van de diensten van andere
dienstverrichters, in het bijzonder voor ne vendiensten, meteorologische diensten en
luchtvaartinformatiediensten. In dergelijke gevallen leggen de verrichters vanluchtvaartnavigatiediensten hun werkafsprake n formeel vast door middel van schriftelijke
overeenkomsten of daaraan gelijkwaardige ju ridische regelingen waarin de specifieke
verplichtingen en taken van de verschillende dienstverrichters worden vastgelegd. Dezeregelingen moeten voldoen aan de relevant e voorschriften van deze verordening.
Artikel 10
Betrekkingen met de militaire autoriteiten
1. Verrichters van luchtvaartnavigatiediensten
 De lidstaten  ondernemen de
noodzakelijke stappen om ervoor te zorgen dat verrichters van
luchtvaartnavi gatiediensten  met militaire auto riteiten schrifte lijke overeenkomsten
of daaraan gelijkwaardige juridische regelingen aan te gaan voor de
luchtruimblokken waarvoor zij zijn aan gewezen. Deze regelingen vermelden de
specifieke verplichtingen van alle partijen, met inbegrip van de werkingssfeer en deprocedures voor de uitwisse ling van gegevens en voor de  overdracht van controle na
de vaststelling van de in artikel 12 van Verordening (EG) nr. XXX/XX [totvaststelling van een kader voor de to tstandbrenging van het gemeenschappelijk
Europees luchtruim vastgestelde maatre gelen. Deze regelingen moeten voldoen aan
de relevante voorschrifte n van deze verordening.
2. Zolang lidstaten voor de verrichting van luchtverkeersdiensten voor civiel en militair
luchtverkeer van verschillende entiteiten gebruik maken, stellen
 houden  zij de
Commissie in kennis  op de hoogte  van de wijze waarop de samenwerking tussen die
entiteiten is georganiseerd en van de maatregelen di e zijn genomen om deze
samenwerking te bevorderen of, indien mogelijk, deze entiteiten met elkaar te
integreren .
Artikel 11
Splitsing van de rekeningen
1. Verrichters van luchtvaartnavig atiediensten dienen, ongeacht hun
eigendomsstructuur of rechtsvorm, hun ja arrekeningen op te stellen, aan een
accountantscontrole te onderwerpen en te  publiceren in overeenstemming met de
door de Gemeenschap goedgekeurde inte rnationale normen voor jaarrekeningen.
2. Wanneer verrichters van luchtvaartna vigatiediensten een bundel van diensten
aanbieden, houden zij in hun interne boe khouding gescheiden rekeningen bij voor
elke in bijlage I genoemde dienst, en in voorkomend geval geconsolideerde
rekeningen voor andere diensten die ni et de luchtvaartnavigatie betreffen, op
dezelfde wijze als verplicht zou zijn wanneer de betrokken diensten zouden zijn
uitgevoerd door gescheiden ondernemingen. Wanneer verrichters van
37luchtverkeersdiensten binne n functionele luchtruimb lokken opereren, houden zij in
hun interne boekhouding gescheiden rekeningen bij voor elkverkeersleidingscentrum dat voor dat blok verantwoordelijk is.
3. Dienstverrichters stellen de Commissie in  kennis van de regels voor de toewijzing
van activa, passiva, uitgaven en inkomsten  die de dienstverrichters volgen bij het
opstellen van de in lid 2 verm elde gescheiden rekeningen.
4. De lidstaten en alle bevoegde instanties die zij aanwijzen, alsmede de Commissie,
hebben inzage in de boekhouding  van de dienstverrichters.
Artikel 12
Toegang tot en bescherming van gegevens
1. Operationele gegevens worden in real-time uitgewisseld tussen dienstverrichters
onderling en tussen die dienstverrichters en  de luchtruimgebruikers teneinde aan de
operationele behoeften van be ide categorieën te voldoen. Hiervan wordt alleen
gebruik gemaakt voor op erationele doeleinden.
2. Toegang tot operationele gegevens wordt op niet-discriminerende basis verleend aan
alle gemachtigde verrichters van luchtvaartnavigatiediensten, luchtruimgebruikers enandere betrokken exploitanten.
3. Elke dienstverrichter stelt standaar dvoorwaarden op voor de toegang van andere
dienstverrichters en luchtruimgebruikers tot zijn operationele gegevens. Dezestandaardvoorwaarden moeten worden  goedgekeurd door de nationale
toezichthoudende instanties , die de nodige maatregelen nemen om ervoor te
zorgen dat deze gegevens  enkel voor operationele do eleinden worden gebruikt .
Er worden, waar nodig, gedetailleerde regels met betrekki ng tot dergelijke
voorwaarden vastgesteld volge ns de in artikel 19, lid 2, bedoelde procedure.
Hoofdstuk III
HEFFINGENSTELSELS
Artikel 13
Stelsel
Er wordt een heffingenstelsel voor luchtvaartna vigatiediensten ingesteld, in overeenstemming
met de artikelen 14 en 15, dat b ijdraagt tot het bereiken van me er transparantie met betrekking
tot het vaststellen, opleggen en innen van heffingen ten laste van luchtruimgebruikers. Dit
heffingenstelsel moet ook stroken met de bepa lingen van artikel 15 van het Verdrag van
Chicago inzake de internati onale burgerluchtvaart van 1944 en, waar relevant, met de
multilaterale overeenkomst van Eurocontro l inzake "en route" -luchtvaartheffingen .
38Artikel 14
Algemene beginselen
1. Het heffingenstelsel wordt gekenmerkt door het in aanmerking nemen van de met
luchtvaartnavigatiediensten verbonden koste n die de dienstverrichters ten behoeve
van luchtruimgebruikers moeten maken.
Hiertoe worden de kosten van luchtvaartnavigatiediensten aan categorieën gebruikers
toegewezen en wordt een heffingenbeleid ontwikkeld.
2. De volgende beginselen worden toegepas t bij het vaststellen van de kostenbasis voor
de heffingen:
a) De onder luchtruimgebruikers te verdelen kosten komen overeen met de
volledige kosten van de verrichting va n luchtvaartnavigatiediensten, met
inbegrip van passende bedragen voor  rente op kapitaalinvesteringen en
afschrijving van activa, alsmede de kosten van onderhoud, ex ploitatie, beheer
en administratie.
b) De kosten die in rekening moeten wo rden gebracht zijn die welke verband
houden met de faciliteiten en diensten die wo rden geleverd en uitgevoerd in het
kader van de 24e editie van 1998 van het ICAO Regional Air Navigation Plan,
Europese regio, document nr. 7754.
c) De kosten van de verschillende luchtvaartnavigatiediensten moeten apart
worden aangeduid, zoals bepaald in artikel 11.
d) Kruissubsidiëring tussen verschillende luchtvaartnavigatiediensten moet
duidelijk kenbaar worden gemaakt.
e) Kosten die externe kosten zijn met betrekking tot de exploitatie van de
faciliteiten en de diensten aan luchtr uimgebruikers, zoals milieukosten, worden
op de best mogelijke wijze opgenomen in de gebruikersheffingen.
f) Luchtvaartnavigatiediensten mogen voldoende inkomsten genereren om alle
directe en indirect exploitatiekosten te  overtreffen en om te voorzien in een
redelijk rendement van het kapitaal, zodat kan worden bijgedragen aan denodige kapitaalinvesteringen.
3. Op de heffingen zijn in het bijzonder de volgende beginselen van toepassing:
a) Heffingen voor de beschikbaarheid va n luchtvaartnavigatiediensten worden
vastgesteld onder niet-discriminerende voorwaarden. Er mag geen onderscheid
worden gemaakt tussen de heffingen die aan de verschillendeluchtruimgebruikers voor het gebruik van dezelfde dienst worden opgelegd op
grond van nationaliteit of categ orie luchtruimgebruiker.
b) De heffingen moeten een weerspie geling vormen van de kosten die zijn
verbonden met de luchtvaa rtnavigatiediensten en  -faciliteiten waarvan de
luchtruimgebruikers gebruik maken.
39c) De transparantie van de kostenba sis voor de heffingen moet worden
gegarandeerd. Er moeten normen wo rden vastgesteld die zorgen voor de
verstrekking door de dienstverrichters van informatie die het mogelijk maakt
de prognoses, werkelijke kosten en i nkomsten van een dienstverrichter te
beoordelen. Er moet regelmatig informatie worden uitgewisseld tussen denationale toezichthoudende in stanties, dienstverrichters, luchtruimgebruikers,
de Commissie en Eurocontrol.
d) De heffingen dienen stimulansen te geven om
 een veilige, efficiënte en
effectieve verrichting van luchtvaartnavigatiediensten tegen de laagstmogelijke kosten in overeenstemming met het behoud van een hoog
veiligheidsniveau mogelijk te maken  te bevorderen  en geïntegreerde
dienstverrichting te stimuleren. Zij kunnen voorzien in prikkels in de vorm van
financiële voor- en nadelen voor verric hters van luchtvaartnavigatiediensten
en/of luchtruimgebruikers. Zij kunnen ook voorzien in inkomsten voorprojecten die beogen specifieke categorieën gebruikers en/of verrichters vanluchtvaartnavigatiediensten bij te staan ten einde collectieveluchtvaartnavigatie-infrastructuren, de verrichting van deluchtvaartnavigatiediensten en het gebr uik van het luchtruim te verbeteren.
4. De uitvoeringsregels op de onder de le den 1, 2 en 3 vallende gebieden worden
vastgesteld volgens de in artik el 19, lid 2, bedoelde procedure.
Artikel 15
Beoordeling van de heffingen
1. De Commissie draagt zorg voor een voort durende beoordeling va n de mate waarin
de heffingen aan de in de artikelen 13 en  14 genoemde beginselen en regels voldoen,
waarbij in het bijzonder de  nationale toezichthoudende instanties worden betrokken.
De Commissie kan tevens de nodige mechan ismen invoeren om een beroep te doen
op de deskundigheid van Eurocontrol.
2. Op verzoek van één of meer lidstaten die va n mening zijn dat de beginselen en regels
niet naar behoren werden toegepast, dan wel op eigen initia tief, onderzoekt de
Commissie elk bewering dat de dienstverrich ters niet aan deze beginselen zouden
voldoen of deze niet zouden toepassen. Binnen twee maanden na ontvangt van een
verzoek en na raadpleging van het Co mité voor het gemeensc happelijk luchtruim
volgens de in artikel 19, lid 3, bedoelde procedure neemt de Commissie een besluit
over de wijze waarop de artikelen 13 en 14 zijn toegepast en beslist zij of dedienstverrichter het betrokken beginsel of de regel mag blijven toepassen.
3. De Commissie deelt haar besluit mee aan  de betrokken lidstaten en de betrokken
dienstverrichter. Elke lidstaat kan het besluit van de Commissie binnen één maandaan de Raad voorleggen. De Raad kan binnen één maand met gekwalificeerde
meerderheid van stemmen een  afwijkend besluit nemen.
40Hoofdstuk IV
SLOTBEPALINGEN
Artikel 16
Prestatiebeoordeling
Gedetailleerde regels inzake de krachtens artikel 10 van Verordening (EG) nr. XXX/XX [tot
vaststelling van een kader voor de totsta ndbrenging van het gemeenschappelijk Europees
luchtruim] vereiste info rmatieverstrekking worden vastgest eld volgens de in artikel 19, lid 2,
van deze verordening bedoelde proc edure teneinde de verrichting van
luchtvaartnavigatiediensten in het gemeen schappelijk Europees luchtruim te kunnen
vergelijken en verbeteren. Het verstrekken van de informatie moet:
a) de algemene prestaties van een  netwerk van verrichters van
luchtvaartnavigatiediensten in  de Gemeenschap bevorderen;
b) het vooruitzicht bieden dat de verrichters van luchtvaartn avigatiediensten de vereiste
diensten kunnen verrichten;
c) het overlegproces tussen luchtruimgebruikers en verrichters van luchtvaartnavigatie-
diensten verbeteren;
d) het mogelijk maken de beste handelwijzen te identificeren en te bevorderen , met
name door middel van een reeks veiligheidsindicatoren .
Artikel 17
Aanpassing aan de technische vooruitgang
1. Om de maatregelen in overeenstemming te brengen met technische ontwikkelingen,
kunnen volgens de in artikel 19, lid 2, bedoelde procedure aanpassingen worden
aangebracht in:
a) de bijlagen;b) de verwijzing naar het in artikel  14, lid 2, genoemde ICAO Regional Air
Navigation Plan.
2. De Commissie maakt de op basis va n deze verordening vastgestelde
uitvoeringsregels bekend in het Publicatie blad van de Europese Gemeenschappen.
Artikel 18
Vertrouwelijkheid
De nationale toezicht houdende instanties maken geen in formatie bekend die onder het
beroepsgeheim valt, in het bijzonder inform atie over de dienstve rrichters, hun zakelijke
relaties of hun kostencomponenten.
41De eerste alinea laat onverlet het recht van nationale toezicht houdende instanties om de
bekendmaking van informatie te gelasten, indien dit noodzakelijk  is voor de uitvoering van
hun taak, in welk geval de bekendmaking van info rmatie evenredig dient te zijn en rekening
dient te worden gehouden met de gewettigd e belangen van dienstverrichters inzake de
bescherming van bedrijfsgeheimen.
De eerste alinea belet niet de bekendmaking van informatie over de voorwaarden en prestaties
van de dienstverrichting die geen informatie van vertrouwelijke aard bevat, zoalsvoorgeschreven in artikel 16.
Artikel 19
Comité
1. De Commissie wordt bijgestaan door het “Comité voor he t gemeenschappelijk
luchtruim”, ingesteld bij artikel 7 van Verordening (EG) nr. XXX/XX [totvaststelling van een kader voor de to tstandbrenging van het gemeenschappelijk
Europees luchtruim].
2. In de gevallen waarin naar dit lid wordt verwezen, is de regelgevingsprocedure van
artikel 5 van Besluit 1999/468/EG met inachtn eming van de artikelen 7 en 8 van dat
besluit van toepassing.
De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/ EG bedoelde termijn wordt op één maand
vastgesteld.
3. In de gevallen waarin naar dit lid wordt verwezen, is de raadplegingsprocedure van
artikel 3 van Besluit 1999/468/EG met inachtn eming van de artikel 7 en 8 van dat
besluit van toepassing.
Artikel 20
Inwerkingtreding
Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar
bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen .
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke
lidstaat.
Gedaan te Brussel,
Voor het Europees Parlement Voor de Raad
De Voorzitter De Voorzitter
42BIJLAGE I
LUCHTVAARTNAVIGATIEDIENSTEN
Luchtverkeersdiensten
(1) Algemene verkeersleidingsdiensten:  luchtverkeersleiding voor gecontroleerde
vluchten in controlegebieden. Luchtverkeer sleiding is een dien st die wordt verricht
teneinde botsingen tussen luchtvaartuige n en, bij het manoe uvreren op de grond,
tussen luchtvaartuigen en hindernissen te verhinderen en voor het tot stand brengen
en handhaven van een georde nde luchtverkeersstroom.
(2) Naderingsverkeersleidingsdiensten: luchtverkeersleidingsdiensten voor
aankomende of vertrekkende gecontroleerde vluchten.
(3) Plaatselijke verkeersleidingsdiensten:  luchtverkeersleidingsdiensten voor
luchthavenverkeer.
Overige diensten
(4) Opsporings- en reddingsdiensten:  diensten om bijstand te verlenen aan
luchtvaartuigen in nood en aan overlevenden van vliegtuigongevallen.
(5) Meteorologische diensten:  diensten om exploitant en, leden van het vliegend
personeel, luchtverkeersdiensteneenhede n, opsporings- en reddingsdiensteenheden,
luchthavens en anderen die zijn betrokke n bij de exploitatie  of ontwikkeling van
luchtvaartnavigatie te voorzien van de me teorologische informatie die nodig is voor
de uitvoering van hun respectieve functies.
(6) Luchtvaartinformatiediensten:  diensten die worden verricht om te zorgen voor de
informatiestroom die nodig is voor de ve iligheid, regelmaat en efficiency van
internationale luchtvaartnavigatie.
Nevendiensten
(7) Communicatiediensten:  communicatiediensten die te n behoeve van de luchtvaart
worden verricht.
(8) Navigatiediensten:  navigatiediensten die ten behoe ve van de luchtvaart worden
verricht.
(9) Bewakingsdiensten:  bewakingsdiensten die ten behoe ve van de luchtvaart worden
verricht.
43BIJLAGE II
MINIMUMEISEN VOOR ERKENDE ORGANISATIES
Een erkende organisatie:– moet beschikken over ruime, aantoonbare er varing met de beoor deling van openbare
en particuliere entiteiten in de luchtvervoerssectoren, met name verrichters vanluchtvaartnavigatiediensten, en in andere vergelijkbare sectoren op één of meer vande onder deze verordening vallende gebieden;
– moet beschikken over uitgebreide regels  en voorschriften voor de periodieke
beoordeling van de bovengenoemde entiteiten, die worden gepubliceerd en
voortdurend worden aangepast en verb eterd door middel van programma's voor
onderzoek en ontwikkeling;
– mag geen economische banden onderhouden met of  niet onder de zeggenschap
vallen van verrichters van luch tvaartnavigatiediensten of economische banden
onderhouden met of onder de zeggenschap vallen van  anderen die commercieel
zijn betrokken bij de verrichting va n luchtvaartnavigatiediensten of
luchtvervoersdiensten;
– moet beschikken over het nodige en gekwalificeerde  technische, leidinggevende,
ondersteunende en onderzoekpersoneel dat in overeenstemming is met de uit te
voeren taken;
– moet op zodanige wijze worden beheerd da t de vertrouwelijkhe id van de voor het
beheer vereiste informatie gewaarborgd is;
– moet bereid zijn de nati onale toezichthoudende instantie  en de Commissie relevante
informatie te verstrekken;
– moet zijn beleid en doelstellingen inzake kwaliteit en zijn streven daarnaar hebben
gedefinieerd en gedocumenteerd en ervoor  gezorgd hebben dat dit beleid op alle
niveaus van de organisatie bekend is, wordt uitgevoerd en wordt nageleefd;
– moet een intern kwaliteitssysteem hebben ontwikkeld, hebben ingevoerd en naleven,
dat gebaseerd is op toepasselijke onderdelen van internationaal erkendekwaliteitsnormen en dat voldoe t aan EN 45004 (keuringsinstanties) en EN 29001, als
geïnterpreteerd volgens de IACS Quality System Certification SchemeRequirements;
– moet zijn kwaliteitssysteem laten certificeren door een onafhankelijke audit-instantie
die wordt erkend door de overheid van de lidstaat waar hij gevestigd is.
44BIJLAGE III
VOORWAARDEN DIE AAN MACHTIGINGEN KUNNEN WORDEN VERBONDEN
1. Algemene informatie met betrekking tot:
– de ontvanger van de machtiging;
– een algemene beschrijving van het doel van de machtiging;
– bevestiging dat de afgevende instantie inderdaad bevoegd is om de machtiging
te verlenen;
– volledige verwijzingen naar de van to epassing zijnde wetgeving waaronder de
machtiging is afgegeven en waaronder zij zal worden uitgeoefend;
– een duidelijke specificatie van de periode waarvoor de machtiging geldig is;
– de termijn die de gemachtigde dienstverrichter in acht moet nemen wanneer hij
de machtiging wil teruggeven of de nationale toez ichthoudende instantie
wanneer zij die wil intrekken;
– een definitie van de termen die in de machtiging worden gebruikt.
2. Voorwaarden met betrekking tot:
– de organisatiestructuur en de eigendomsst ructuur van de dienstverrichter, met
inbegrip van het vermijden van belangenconflicten;
– de financiële draagkracht van de dienstverrichter en aansprakelijkheids-
verzekering;
– de geschiktheid van de houder van de machtigingen, met name ten aanzien van
opgedane ervaring en geloofwaardigheid, veiligheid en kwaliteitszorgsystemenen -processen, en personeelsbeleid  en adequate personeelsplanning voor alle
categorieën personeel voor luchtverkeersbeheer ;
– de verstrekking van de informatie die redelijkerwijze is vereist voor het
controleren van de nalevi ng van de van toepassing  zijnde voorwaarden, met
inbegrip van regelmatige publicatie  door de dienstverrichter van
ondernemingsplannen, financië le en operationele gege vens en rapportage van
op de veiligheid betrekking hebbende incidenten;
– het beheer van de activa die relevant zijn voor de verrichting van de dienst
waarvoor de machtiging is afgegeven, met inbegrip van financiële en personele
middelen;
– de niet-discriminerende toegang tot diensten van luchtruimgebruikers en het
vereiste prestatieniveau van dergelijke diensten, met inbegrip van hetveiligheids- en interoperabiliteitsniveau;
– de scheiding of beperki ng van activiteiten die geen  betrekking hebben op de
verrichting van luchtvaartnavigatiediensten;
45– alle andere we ttelijke voorwaarden die niet specifiek zijn voor
luchtvaartnavigatiediensten;
– maatregelen die door de lidstaten wo rden genomen overeenkomstig door het
openbaar belang ingegeven vereisten we lke zijn erkend bij het EG-Verdrag,
meer specifiek wat betreft openbare ze delijkheid, openbare ve iligheid, inclusief
onderzoek naar criminele activ iteiten, en openbare orde.
462001/0236 (COD)
Gewijzigd voorstel voor een
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
betreffende de organisatie en het gebruik van het gemeenschappelijk Europees
luchtruim
(Voor de EER relevante tekst)
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op
artikel 80, lid 2,
Gezien het voorstel van de Commissie18,
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité19,
Gezien het advies van het Comité van de Regio's20,
Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag21,
Overwegende hetgeen volgt:(1) De totstandbrenging van het gemeensc happelijk Europees luchtruim vergt een
geharmoniseerde aanpak van de regelgeving be treffende de organisatie en het gebruik
van het luchtruim.
(2) Het verslag van de Groep op hoog niveau inzake het gemeenschappelijk Europees
luchtruim, hierna “Groep op hoog niveau ” genoemd, heeft de noodzaak van regels op
communautair niveau bevestigd om het lu chtruim op Europese basis te ontwerpen,
reguleren en strategisch te beheren en  om het luchtverkeersstromenbeheer te
verbeteren.
(3) In de mededeling van de Commissie over de totstandbrenging van het
gemeenschappelijk Europees luchtruim
22 wordt aangedrongen op een structurele
hervorming om de totstandko ming van het gemeenschappe lijk Europees luchtruim
mogelijk te maken door middel van een geïntegreerd beheer van het luchtruim en deontwikkeling van nieuwe concepten en procedures voor luchtverkeersbeheer.
                                                
18PB C […] van […], blz. […].
19PB C […] van […], blz. […].
20PB C […] van […], blz. […].
21PB C […] van […], blz. […].
22COM(20001) 123 def.
47(4) Verordening (EG) nr. XXX/XX van he t Europees Parlement en de Raad23 stelt een
kader vast voor de totstandbrenging van he t gemeenschappelijk Europees luchtruim.
(5) Het luchtruim is een gemeenschappelijke hulpbron die flexibel moet worden gebruikt,
daarbij zorgend voor een eerlijke en transp arante behandeling van alle gebruikers en
rekening houdend met de behoeften inzake ve iligheid en defensie van de lidstaten en
hun verplichtingen in het kader va n internationale  organisaties.
(6) Een efficiënt beheer van het luchtruim is van fundamenteel belang  om de capaciteit
van het luchtverkeersdienstensysteem  te vergroten, om optimaal te kunnen
beantwoorden aan de verschillende behoeften van gebruikers en om het best mogelijkeflexibele gebruik van het luch truim tot stand te brengen.
(7) Uit de activiteiten van de Europese organisatie voor de  veiligheid van de luchtvaart,
hierna “Eurocontrol” genoemd, blijkt duidelijk dat het niet realistisch is hetroutenetwerk en de luchtruimstructuur geïsoleerd te willen ontwikkelen, aangezienelke individuele lidstaat een integrerend deel uitmaakt van het Europeseluchtverkeersbeheernetwerk. Derhalve is het belangrijk dat in deze verordening
ook naar behoren rekening wordt gehouden met het Europese
luchtverkeersbeheernetwerk buiten de Gemeenschap .
(8) Er dient een gemeenschappelijk luchtru im tot stand te worden gebracht voor
luchtverkeer in de routes in het hogere luchtruim; de interface tussen dat luchtruim en
het lagere luchtruim, dat wil zeggen het regionale en lokale luchtruim moetovereenkomstig worden bepaald.
(9) Bij de afbakening van het luchtruim waarbinnen luchtverkeersdiensten worden
verricht, moet worden uitgegaan van de behoe fte aan efficiënte diensten in plaats van
landsgrenzen. Bij het concept voor de instelling van functionele luchtruimblokken
dient waar mogelijk en passend rekening te worden gehouden met de
aanbevelingen van Eurocontrol.
(10) Luchtruimgebruikers zien zich geplaatst  tegenover uiteenlopende voorwaarden van
toegang tot en vrijheid van verkeer binnen het communautaire luchtruim. Dit is te
wijten aan h Het gebrek aan harmonisatie bij de classificatie van het luchtruim heeft
zijn weerslag op de optimale operationele organisatie ervan .
(11) Beperkingen bij de definiëring van het routenetwerk leiden tot concentratie van
luchtverkeersstromen bij vaste overgangs- of verbindingspunten van luchtwegen,
terwijl het beginsel  de invoering  van directe  geoptimaliseerde  routering , op
voorwaarde van het behoud van een hoog veiligheidsniveau,  de voorkeur verdient
als economisch zinvollere en milieuvriendelijkere manier om gebruik te maken van
het Europese luchtruim.
(12) Het is van wezenlijk belang een gemeenschappelijke, geharmoniseerde
luchtruimstructuur tot stand te brengen, de  huidige en toekomstige toewijzing van het
luchtruim te baseren op gemeenschappelijke beginselen, en het luchtruim te ontwerpenen te beheren in overeenste mming met overeengekomen regels.
                                                
23PB L […] van […], blz. […].
48(13) Het is wenselijk de geharmoniseerde structuur van het luchtruim uit te breiden tot het
lagere luchtruim.
(14) Verschillen in de organisatie van de civiel/militaire samenwerking in de Gemeenschap
verhinderen een uniform en snel reagere nd luchtruimbeheer en de invoering van
veranderingen; het succes van het gemeenschappelijk Europees luchtruim zalafhangen van een daadwerkelijke samenwerking tussen de civiele en militaireautoriteiten, op nationaal niveau en binnen de Europese Unie .
(15) Het concept van het flexibel gebruik van het luchtruim mo et effectief functioneren en
bij het beheer moet worden samengewerkt teneinde militaire opleidingsvluchten af testemmen op het burgerluchtvaartverkeer; de locatie, omvang en gebruikstijden vansectoren van het luchtruim die zijn toegewezen aan militaire behoeften dienen teworden geoptimaliseerd, met name gedurende piektijden voor burgerluchtvaartverkeer
en in luchtruim met een hoge verkeersdichtheid.
(16) Er moet worden voorzien in garanties voor militaire operaties wa nneer de toepassing
van gemeenschappelijke beginselen en crite ria nadelige gevolgen kan hebben voor de
veilige en efficiënte uitvoering ervan.
(17) Er moet worden gezorgd voor passende m aatregelen om de effectiviteit van het
luchtverkeersstromenbeheer te verbeteren , teneinde de bestaande operationele
eenheden, inclusief, waar  passend, de Centrale ee nheid voor het beheer van
luchtverkeersstromen van  Eurocontrol, te helpen zorgen voor een  efficiënte
vluchtafhandeling .
(18) Volgens de conclusies van de Groep op hoog niveau is Eurocontrol de organisatie die
beschikt over de nodige deskundi gheid om de Gemeenschap bij te staan in haar rol als
regelgever. Derhalve moet Eurocontrol de  mogelijkheid krijgen ontwerp-maatregelen
te ontwikkelen in het kader van geschikte regelingen, op voorwaarde dat Eurocontrol
de nog in het kader van samenwerking tu ssen de Commissie en Eurocontrol vast te
leggen voorwaarden naleeft.
(19)      De verenigingen van gebr uikers van het luchtruim, verleners van
luchtvaartnavigatiediensten en producerende bedrijven moeten op passende
wijze worden geïnformeerd en geraadpleegd over alle maatregelen inzake de
technische aspecten van de verwezenlijking van het gemeenschappelijk Europees
luchtruim.
(20) Daar de doelstellingen van he t overwogen optreden, te wete n de totstandbrenging van
een Europees luchtruim als één gemeenschappelijk operationeel luchtruim, wegens de
transnationale omvang va n dit optreden niet voldoende door de lidstaten kunnen
worden verwezenlijkt en derhalve be ter op communautair niveau kunnen worden
verwezenlijkt, daarbij evenwel zorgdrag end voor uitvoeringsvoorschriften die
rekening houden met specifieke plaatselijke omstandigheden, kan de Gemeenschap
overeenkomstig het in artikel 5 van het Ve rdrag neergelegde subsidiariteitsbeginsel
maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegdeevenredigheidsbeginsel gaat deze verord ening niet verder dan nodig is om deze
doelstellingen te verwezenlijken.
49(21) Daar de nodige maatregelen ter uitvoering  van deze verordening maatregelen van
algemene strekking zijn in de zin van artikel 2 van Besluit 1999/468/EG van de Raad
van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voor waarden voor de uitoefening van de aan
de Commissie verleende u itvoeringsbevoegdheden24, dienen deze maatregelen volgens
de regelgevingsprocedure van artikel 5 van dat besluit te worden vastgesteld,
HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
Hoofdstuk I
ALGEMENE BEPALINGEN
Artikel 1
Werkingssfeer
1. Deze verordening betreft de organisa tie en het gebruik van het luchtruim in
overeenstemming met en binnen de werkingssfeer van Verordening (EG)nr. XXX/XX [tot vaststelling van een ka der voor de totstandbrenging van het
gemeenschappelijk Europees luchtruim].
2. Deze verordening is van toepassing op het luchtruim waarvoor lidstaten verrichters
van luchtvaartnavigatiediensten aanw ijzen overeenkomstig artikel 8 van
Verordening (EG) nr. XXX/XX van het Europees Parlement en de Raad
25
[betreffende de verrichting van luchtvaartnavigatiediensten in het gemeenschappelijkEuropees luchtruim].
Artikel 2
Doel
Het doel van deze verordening is het tot sta nd brengen van een communautair luchtruim als
één gemeenschappelijk operationeel luchtru im waarin gemeenschappelijke procedures voor
ontwerp, planning en beheer zorg dragen voor een veilig en efficiënt functioneren van hetluchtverkeersbeheer.
Het communautair luchtruim moet zo word en gebruikt dat de  exploitatie van
luchtvaartnavigatiediensten als samenhange nd en consistent geheel wordt ondersteund in
overeenstemming met de bepalingen van Verordening (EG) nr. XXX/XX [betreffende deverichting van luchtvaartnavigatiediensten in het gemeenschappelijk Europees luchtruim].
Artikel 3
Definities
Voor de toepassing van deze verordening gelden de definities van artikel 2 van
Verordening (EG) nr. XXX/XX [tot vaststellin g van een kader voor de totstandbrenging van
het gemeenschappelijk Europees luchtruim].
                                                
24PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23.
25PB L […] van […], blz. […].
50Voorts wordt verstaan onder:
a) “gemeenschappelijk operationeel luchtruim”: een luchtruim waarin  uniforme
luchtruimbeheerprocedures en gemeenschappelijke  veiligheidsnormen worden
toegepast die moeten  zorgen voor een efficiënte en veilige  bij de  verrichting van
luchtverkeersleiding;
b) “luchtruimontwerp”: een geschikt, efficiënt en doeltreffend proces voor het
structureren, indelen en categoriseren van luchtruim, alsmede de planning van routes
en luchtruim;
c) “vluchtinformatiegebied”: een luchtr uim van gegeven afmetingen waarbinnen
vluchtinformatiediensten en alarmdiensten worden verricht;
d) “scheidingsniveau”: de grens tussen het hogere en het lagere luchtruim;
e) “hogere luchtruim”: het luchtruim boven een bepaalde vlieghoogte;
f) “lagere luchtruim”: het luchtruim onder een bepaalde vlieghoogte;g) “vlieghoogte”: een oppervlak met constante atmosferische druk dat is gespecificeerd
met betrekking tot de specifieke druk va n 1 013,2 hectopascal en dat van andere
dergelijke oppervlakken is gescheid en door specifieke drukintervallen;
h) “luchtruimblok”: een luchtruim van vast gestelde afmetingen, boven land of water,
waarbinnen luchtvaartnavigatie diensten worden verricht;
i) “functioneel luchtruimblok”: een luchtruimblok van optimaal vastgestelde
afmetingen;
j) “luchtverkeersleidingscentrum”: een oper ationele eenheid die is ingesteld voor de
verrichting van verkeersleidingsdiensten voor  luchtverkeer in een blok luchtruim dat
onder haar bevoegdheid valt;
k) “luchtruimclassificatie”: de ICAO-classificatie van luchtruim, alfabetisch geordend
van A tot en met G, zoals gespecificeerd in appendix 4 van de twaalfde editie vanjuli 1998 van bijlage 11 bij het Verd rag van Chicago van 1944 inzake de
internationale burgerlucht vaart, ook gedefinieerd als luchtruim van vastgestelde
afmetingen, aangeduid met le tters, waarbinnen specifiek e soorten vluchten mogen
plaatsvinden en waarvoor luchtverkeersd iensten en operati onele regels zijn
gespecificeerd;
l) “directe
 geoptimaliseerde  routering”: beweging van een luchtvaartuig waarbij een
luchtvaartuig tijdens de vlucht wordt toeg estaan rechtstreeks tussen twee punten te
vliegen, buiten het normale routestelsel om  mits technologische middelen
beschikbaar zijn om het volgen van die koers te ondersteunen ;
m) “routenetwerk”: een netwerk van gespecif iceerde routes voor het kanaliseren van de
luchtverkeersstromen zoals nodig voor de verrichting van luchtverkeersdiensten;
n) “sector”: een onderverdeling van het geheel van verkeersleidingstaken  het
luchtruimblok  in beheersbare luchtruimporties waar doorvoer en capaciteit kunnen
worden gemeten;
51o) “flexibel gebruik van het luchtruim”: een concept van luchtruimbeheer dat wordt
toegepast op het gebied van de Europe se burgerluchtvaartconferentie, zoals
gespecificeerd in de eerste editie van 5 februari 1996 van het door Eurocontrol
uitgegeven “Airspace Management Handbook for the application of the Concept of
the Flexible Use of Airspace”;
p) “luchtruimbeheer”: een planningsfunctie met als eerste doelstelling een maximale
benutting van beschikbaar luchtruim door  dynamische time-sharing en soms de
scheiding van luchtruim tussen verschillende categorieën luchtruimgebruikers opbasis van kortete rmijnbehoeften;
q) “luchtverkeersstromenbeheer”: een dien st die wordt opgezet met als doel bij te
dragen aan een veilige, geordende en sne lle doorstroming van het luchtverkeer, door
ervoor te zorgen dat de luchtverkeersleidingscapaciteit optimaal
 op een veilige en
efficiënte wijze  wordt benut en dat het verkeersvolume verenigbaar is met de
capaciteiten die zijn opgegeven door  de betrokken verrichters van
luchtverkeersdiensten;
r) “besluitvorming in samenwerkingsverband” : een proces voor de uitwisseling van
informatie tussen verrichters van luchtverkeersdiensten, luchthavenexploitanten,leveranciers van luchtverkeersstromenbeheer en luchtruimgebruikers om te zorgenvoor meer flexibiliteit bij de toewijzing van slots/routes envluchtcoördinatiepr ocessen teneinde het gebrui k van schaarse capaciteit te
optimaliseren.
Hoofdstuk II
L
UCHTRUIMARCHITECTUUR
Artikel 4
Totstandbrenging van een Europees vluchtinfo rmatiegebied voor het hogere luchtruim
1. Met inachtneming van de ICAO-eisen, zoals genoemd in de twaalfde editie van
juli 1998 van bijlage 11 bij het Verdrag va n Chicago inzake de internationale
burgerluchtvaart van 1944, wordt in het hogere luchtruim een gemeenschappelijk
Europees vluchtinformatiegebied tot stand gebracht, hierna “Europeesvluchtinformatiegebied voor het hogere luchtruim” of “EUIR” (European Upper
Flight Information Region) genoemd.
2. Het scheidingsniveau tussen het hogere en het lagere luchtruim wordt vastgesteld op
vlieghoogte 285 , behoudens marginale afwijkingen waartoe wordt besloten
volgens de procedure van artikel 16, lid 2, en die worden gerechtvaardigd door
een veilige, geordende en  snelle doorstroming van het luch tverkeer en een
optimale verstrekking van luchtverkeersdiensten .
3. Binnen drie jaar na de to tstandbrenging van het EUIR en in het licht van de
gemaakte voortgang  breiden het Europees Parlemen t en de Raad, op voorstel van de
Commissie, het in lid 1 bedoelde concep t uit met de totstandbrenging van een
Europees vluchtinformatiegebied voor het lagere luchtruim.
524. De Commissie treft de nodige maatrege len om het EUIR door de ICAO te doen
erkennen, als vereist volgens de tiende editie van juli 1997 van bijlage 15 bij het
Verdrag van Chicago inzake de intern ationale burgerluchtvaart van 1944. De
Commissie organiseert tevens, in samenwerking met Eurocontrol, de publicatie van
gemeenschappelijke luchtvaartinformatie met betrekking tot het EUIR op basis vanconsolidatie van de bestaa nde nationale luchtvaartinformatie. In deze publicatie
worden alle veranderingen in eisen en procedures opgenomen die worden ingevoerd
door de tenuitvoerlegging van het geme enschappelijk Europees luchtruim.
5.            Bij de uitoefening van haar taken houdt de Commissie rekening met de
verplichtingen die voortvloeien uit binnen de ICAO gesloten regionale
overeenkomsten met betrekking tot het luchtruim waarbij het verrichten van
luchtverkeersdiensten aan de lidstaten wordt opgedragen.
Artikel 5
Herconfiguratie van het hogere luchtruim
1. Het EUIR wordt geherconfigureerd in functionele luchtru imblokken van minimale
omvang, waarbij wordt uitgegaan van veiligheids- en efficiency-overwegingen. Degrenzen van dergelijke functionele luchtr uimblokken behoeven ni et samen te vallen
met landsgrenzen. Er worden functione le luchtruimblokken ingesteld ter
ondersteuning van de verrichting van luchtverkeersdiensten in
luchtverkeersleidingscentra die verantw oordelijk zijn voor een deel met optimale
grootte van het luchtruim in het EUIR.
2. Er worden functionele luch truimblokken vastgesteld volgens de in artikel 16, lid 2,
bedoelde procedure. De afbakening van deze functionele lu chtruimblokken moet:
a) op veilige en  efficiënte wijze de bestaande en toekomstige patronen van het
luchtverkeer ondersteunen;
b) ervoor zorgen dat elk luchtruimblok z odanig wordt ontworpen dat de efficiency
van het Europese luchtruim als geheel wordt gemaximaliseerd , waarbij naar
behoren rekening wordt gehouden met het behoud van een hoog
veiligheidsniveau ;
c) rekening houden met de personele en fi nanciële middelen va n de verschillende
verrichters van luchtvaartnavigatiediensten;
d) de transactiekosten  coördinatie  tussen de verschillende
luchtverkeersleidingscentra minimaliseren  optimaliseren ;
e) zorgen voor coherentie tussen de conf iguraties van het hogere en het lagere
luchtruim.
53Artikel 6
Luchtruimclassificatie
Het EUIR wordt aangewezen in overeenstemming met een geharmoniseerde
luchtruimclassificatie om te zorgen  voor de naadloze verrichting van
luchtvaartnavigatiediensten in de gehele Gemeenschap en om één enkele omgevingscategoriein te stellen waarin alle luchtverkeer bekend is bij de verrichters van luchtverkeersdiensten,zowel wat betreft positie als vluchtintentie.
Deze classificatie wordt vastgesteld op basi s van een gemeenschappelijke en vereenvoudigde
toepassing van de classificatie  van het luchtruim zoals thans is voorgeschreven in hoofdstuk 2
van de twaalfde editie van ju li 1998 van bijlage 11 bij het Ve rdrag van Chicago inzake de
internationale burge rluchtvaart van 1944.
Voor de onder de eerste en de  tweede alinea vallende gebieden worden uitvoeringsregels
vastgesteld volgens de in artik el 16, lid 2, bedoelde procedure.
Artikel 7
Directe
 Geoptimaliseerde  routering in het hogere luchtruim
Na een veiligheidsanalyse en rekening houdend met alle capaciteitsaspecten  organiseren
de verrichters van luchtvaartnavigatiedienst en de gefaseerde invoering van directe
geoptimaliseerde  routering in het EUIR, als zij nde het optimaal gebruik van het
communautair luchtruim vanuit economisch en milieuoogpunt.
De dienstverrichters brengen aan de Commissi e regelmatig verslag uit over de toepassing
ervan.
Artikel 8
Uniform ontwerp van het luchtruim
Voor de structurering, indeling en categoriseri ng van het luchtruim en voor de planning van
routes wordt een uniform, efficiënt en do eltreffend ontwerpproces gevolgd binnen het
overeengekomen exploitatieconcept. Daartoe worden luchtruimregels, gemeenschappelijkebeginselen en criteria voor sectorontwerp, me t name het ontwerp van grensoverschrijdende
sectoren, en route-ontwerp vastgesteld op ba sis van "Concept and Criteria for Medium Term
EUR Route Network and Associated Airspace Sectorisation", EATMP ARN versie 4,uitgegeven door Eurocontrol op 1 april 2001.
Voor de onder de eerste alinea vallende gebi eden worden uitvoeri ngsregels vastgesteld
volgens de in artikel 16, lid 2, bedoelde procedure.
Artikel 9
Samenhang met het ontwerp v an het lagere luchtruim
Op basis van de in artikel 5, lid 2, genoemde criteria inzake het concept van de functionele
luchtruimblokken worden de planning en he t ontwerp van het lage re luchtruim zodanig
geharmoniseerd dat dit samenhang  vertoont met het hogere luch truim en dat rekening wordt
gehouden met het milieu op en rondom luchthavens, zulks volgens de in artikel 16, lid 2,
54bedoelde procedure. Het concept wordt uitg ebreid door soortgelijke blokken tot stand te
brengen in het lagere luchtruim, in het b ijzonder om grensoverschrijdende problemen voor
korte tot middellange vluc hten te kunnen aanpakken.
Verrichters van luchtvaartnavigatiediensten  harmoniseren hun werkwijze en praktijk met
betrekking tot aanvlieg- en startbewegingen van luchtvaartuigen naar/van luchthavens en hunbewegingen aan de grond op luchthavens. Er  wordt een gemeenschappelijke procedure voor
de omschrijving van dergelijke handelwijzen vastgesteld volgens de in artikel 16, lid 2,
bedoelde procedure, met inbegrip  van risicobeoordelingsmethoden  om de lokale haalbaarheid
van deze procedures  te controleren.
Hoofdstuk III
C
IVIEL /MILITAIRE COÖRDINATIE
Artikel 10
Civiel/militaire samenwerking
1. De lidstaten zorgen voor een efficiënte toewijzing en gebruik van luchtruim voor
civiele en militaire luchtruimgebruikers door middel van de uniforme en volledige
toepassing van het concept van het flexibel gebruik van het luchtruim.
2. De lidstaten vergemakkelijken de organisatie van civiel/militaire samenwerking, met
name voor alle aspecten va n het luchtruimbeheer en he t luchtverkeersstromenbeheer.
Civiele en militaire verrichters van luchtvaartnavigatiediensten wisselen gegevens uitin het kader van de in artikel 10 van Verordening (EG) nr. XXX/XX [betreffende de
verrichting van luchtvaartnavigatiediensten in het gemeenschappelijk Europeesluchtruim] bedoelde overeenkomsten.
3. Rekening houdend met de algemene voorwaarden voor luchtverkeersstromenbeheer,
zoals omschreven in artikel 13, worden volgens de in artikel 16, lid 2, bedoelde
procedure criteria vastgesteld:
a) voor het gebruik van gesche iden luchtruim, met inbegrip van factoren voor de
vaststelling van horizontale en verticale uitbreidingen, de locatie van datluchtruim, en de onderverdeling ervan in  functionele elementen die op verzoek
kunnen worden geactiveerd;
b) voor de toepassing van het concept va n het flexibel gebruik van luchtruim.
Deze criteria moeten zorgen voor de tenu itvoerlegging van de in artikel 4 van
Verordening (EG) nr. XXX/XX [tot vaststelling van een kader voor detotstandbrenging van het gemeenschappe lijk Europees luchtruim] neergelegde
beginselen.
4. De lidstaten bevorderen de volledige in tegratie van de luchtdefensie in het
luchtruimbeheer, zodat wordt gezorgd voor een volledige benutting van hetluchtruim onder bepaalde overeengekom en voorwaarden, rekening houdend met de
vereisten van de nationale veiligheid.
555. Onverminderd internationa le overeenkomsten en verdra gen waarbij de Gemeenschap
partij is, kunnen de lidstate n, teneinde te zorgen voor de veiligheid in de
burgerluchtvaart, de indiening van een vluchtplan verlange n voor alle militaire
vluchten die het luchtruim betred en waarvoor zij verrichters van
luchtverkeersdiensten hebben aangewezen in overeenstemming met de artikelen 8en 9 van Verordening (EG) nr. XXX/XX [betreffende de verrichting vanluchtvaartnavigatiediensten in het gemeen schappelijk Europees luchtruim], ongeacht
de herkomst of de bestemming van de vlucht.
Artikel 11
Tijdelijke ontheffing voor aanpassingen
Wanneer militaire operaties ernstig worden ve rstoord, kunnen een of meer lidstaten de
Commissie verzoeken aanpassingen van de over eenkomstig artikel 10, lid 3, opgestelde
criteria op hun grondgebied voor te stellen. In afwachting van de vaststelling van dergelijke
aanpassingen, verleent de Commissie de lidstaten tijdelijk ontheffing van de toepassing vandie criteria.
Artikel 12
Informatieverstrekking
Overeenkomstig artikel 10 van Verordening (EG)  nr. XXX/XX [tot vaststelling van een kader
voor de totstandbrenging van het gemeenschappe lijk Europees luchtruim] dienen de lidstaten
de nodige informatie over de vraag naar en het daadwerkelijk gebrui k van luchtruim dat om
militaire redenen tot verbode n gebied is verklaard, is gesloten of is beperkt, bij de Commissie
in voor verdere analyse en publicatie.
Hoofdstuk IV
V
ERKEERSSTROMENBEHEER
Artikel 13
Luchtverkeersstromenbeheer
Er worden regels vastgesteld voor het luchtv erkeersstromenbeheer, te neinde de beschikbare
capaciteiten betreffende het gebruik van het luchtruim te optimaliseren en deverkeersstroombeheerprocessen te  verbeteren. Deze regels worden gebaseerd op transparantie
en efficiency, en moeten ervoor zorgen da t de capaciteit op flexibele en snelle wijze
beschikbaar wordt gesteld. Zij bieden ond ersteuning voor een kader voor operationele
besluitvorming door verrichters van luchtvaart navigatiediensten, eigenaren van luchthavens
en luchtruimgebruikers via besluitvorming in samenwerkingsverband. De ze regels betreffen:
a) een samenhangend beleid inzake routering en verkeersoriëntering, vastgelegd in één
enkele publicatie;
b) samenhang tussen luchthavenslots en slots die zijn toegewezen in het beheer van
luchtverkeersstromen;
c) tegenstrijdigheden b ij de vluchtplanning;
56d) opties voor de omleiding van luchtverkeer uit gebieden waar congestie optreedt naar
routes in minder drukke gebieden;
e) voorrangsregels voor de toegang tot het lu chtruim, met name gedurende congestie-
en crisisperioden , die een veilige en geordende verkeersstroom mogelijk maken .
De uitvoeringsregels worden vastgesteld volge ns de in artikel 16, lid 2, bedoelde procedure.
Hoofdstuk V
SLOTBEPALINGEN
Artikel 14
Procedures
Bij de opstelling van onder deze verordening vallende uitvoeringsregels kan de Commissie,
waar van toepassing, Eurocontrol verzoeken ont werp-maatregelen op te stellen op basis van
een door de Commissie vastgesteld werkprogramma.
Artikel 15
Beoordeling van de  maatregelen
1. Om de maatregelen in overeenstemming te brengen met technische ontwikkelingen,
kunnen volgens de in artikel 16, lid 2, bedoelde procedure aanpassingen worden
aangebracht in:
a) de in artikel 4, lid 2, bedoelde vlieghoogte,b) de verwijzingen naar de in de artikelen 3, 4 en 6 genoemde ICAO- en
Eurocontrol-documenten.
2. De Commissie maakt de op grond van deze verordening vastgestelde
uitvoeringsregels bekend in het Publicatie blad van de Europese Gemeenschappen.
Artikel 16
Comité
1. De Commissie wordt bijgestaan door het “Comité voor he t gemeenschappelijk
luchtruim”, ingesteld bij artikel 7 van Verordening (EG) nr. XXX/XX [totvaststelling van een kader voor de to tstandbrenging van het gemeenschappelijk
Europees luchtruim].
2. In de gevallen waarin naar dit lid wordt verwezen, is de regelgevingsprocedure van
artikel 5 van Besluit 1999/468/EG met inachtn eming van de artikelen 7 en 8 van dat
besluit van toepassing.
3. De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/ 468/EG bedoelde termijn wordt op één maand
vastgesteld
57Artikel 17
Inwerkingtreding
Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar
bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke
lidstaat.
Gedaan te Brussel,
Voor het Europees Parlement Voor de Raad
De Voorzitter De Voorzitter
582001/0237 (COD)
Gewijzigd voorstel voor een
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
betreffende de interopera biliteit van het Europese luchtverkeers beheernetwerk
(Voor de EER relevante tekst)
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op
artikel 80, lid 2,
Gezien het voorstel van de Commissie26,
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité27,
Gezien het advies van het Comité van de Regio's28,
Volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag29,
Overwegende hetgeen volgt:(1) Om het gemeenschappelijk Europees luchtruim tot stand te brengen, moeten
maatregelen worden vastgesteld met be trekking tot apparatuur, systemen en
bijbehorende procedur es, met als doelstelling te zorgen  voor een naadloze werking van
het luchtverkeersbeheernetwerk ov ereenkomstig de verrichting van
luchtvaartnavigatiediensten als geregeld in Verordening (EG) nr. XXX/XX van hetEuropees Parlement en de Raad van […] betreffende de verrichting van
luchtvaartnavigatiediensten in het gemeenschappelijk Europees luchtruim
30 en de
organisatie en het gebruik van het luchtruim als geregeld in Verordening (EG)
nr. XXX/XX van het Europees Parlement en de Raad van […] betreffende deorganisatie en het gebruik van het gemeenschappelijk Europees luchtruim
31.
(2) Het verslag van de Groep op hoog niveau inzake het gemeenschappelijk Europees
luchtruim, hierna “Groep op hoog niveau” genoemd, heeft de noodzaak bevestigd vande vaststelling van een technische verordening op basis van de “nieuwe aanpak”, inovereenstemming met de resolutie van de Raad van 7 mei 1985 betreffende eennieuwe aanpak op het gebied van de t echnische harmonisa tie en normalisatie
32, waarin
essentiële eisen, regels en normen complementair en samenhangend zijn.
                                                
26PB C […] van […], blz. […].
27PB C […] van […], blz. […].
28PB C […] van […], blz. […].
29PB C […] van […], blz. […].
30PB L […] van […], blz. […].
31PB L […] van […], blz. […].
32PB C 136 van 4.6.1985, blz. 1.
59(3) Verordening (EG) nr. XXX/XX van het Europees Parlement en van de Raad33 stelt een
kader vast voor de totstandbrenging van he t gemeenschappelijk Europees luchtruim.
(4) Het luchtverkeersbeheernetwerk is een complexe en in hoge mate interactieve
structuur, met een groot aantal systemen en  componenten op de grond, in de lucht en
in de ruimte, met inbegrip van faciliteite n, apparatuur en computerhardware en
-software, alsmede de personen die deze bedienen.
(5) Het verslag van de Groep op hoog niveau heeft bevestigd dat de laatste jaren
weliswaar vooruitgang is geboekt op weg naar een naadloze werking van het
luchtverkeersbeheernetwerk in Europa, maar  dat de situatie nog steeds onbevredigend
is, met een laag niveau van integratie tussen nationale luchtverkeersbeheersystemen eneen trage invoering van nieuwe operatione le en technologische concepten die nodig
zijn om voor de vereiste extra capaciteit te zorgen.
(6) Deze lage mate van integratie op communautair niveau leidt tot een aantal ernstige
vormen van inefficiëntie en extra kos ten voor aanschaf en onderhoud, en tot
problemen bij de opera tionele coördinatie.
(7) Het feit dat bij aankopen in de  eerste plaats nationale t echnische specificaties worden
gehanteerd, die vaak zijn ontwikkeld in samenwerking tussen de verrichters van
luchtvaartnavigatiediensten en de nationale  producerende industrie, heeft geleid tot
een versnippering van de markt voor appara tuur, hetgeen de indus triële samenwerking
op communautair niveau niet  bevordert. Hierdoor word t met name de industrie
getroffen, omdat zij haar producten in aanzi enlijke mate aan elke nationale markt moet
aanpassen. Deze praktijk maakt de ontwikkelin g en invoering van nieuwe technologie
onnodig moeilijk en vertraagt de invoering van nieuwe operationele concepten die
nodig zijn om de capaciteit te vergroten.
(8) Het is derhalve in het belang van alle betrokkenen bij het luchtverkeersbeheer om een
nieuwe, op partnerschap berustende aa npak te ontwikkelen, die een evenwichtige
betrokkenheid van alle n mogelijk maakt en creativite it en het delen van kennis,
ervaringen en risico’s stimuleert. Dit partnerschap moet erop gericht zijn insamenwerking met de producerende industrie een sa menhangend pakket
communautaire specificaties vast te stellen waarmee in een zo breed mogelijk scalaaan behoeften kan worden voorz ien, waaruit verrichters van
luchtvaartnavigatiediensten de elemente n kunnen kiezen die het best passen bij hun
omstandigheden en waarmee de locale aanpassingen zoveel mogelijk kunnen worden
beperkt .
(9) Het is derhalve wenselijk esse ntiële eisen vast te stellen die gelden voor de systemen
en onderdelen van het luchtverkeersbeheerne twerk; gezien de complexiteit van het
luchtverkeersbeheernetwerk, is het nodig gebl eken dit onder te verdelen in een aantal
systemen.
                                                
33PB L […] van […], blz. […].
60(10) De ontwikkeling en vaststelling van communautaire specificaties voor het
luchtverkeersbeheernetwerk en de system en en onderdelen daarvan, is een geschikt
middel om de technische en operationele voorwaarden te definiëren die nodig zijn om
aan de essentiële eise n te voldoen. Inachtneming van deze communautaire
specificaties dient een vermoeden van over eenstemming met de essentiële eisen te
scheppen.
(11) Voor sommige systemen die van belang zijn om aan de essentiële eisen van deze
verordening te voldoen, moeten uitvoering sregels worden vastgesteld. Voorts dienen
uitvoeringssregels te worden vastgesteld om  de coördinatie en invoering van nieuwe
concepten in het luchtverkeersbeheer  te bevorderen. De naleving van de
uitvoeringsregels moet permanent gewaarborgd  zijn. Deze uitvoeringsregels dienen te
zijn gebaseerd op door inte rnationale organisaties al s Eurocontrol of de ICAO
ontwikkelde regels en normen.
(12) Volgens de conclusies van de Groep op hoog niveau is Eurocontrol de organisatie die
beschikt over de nodige deskundi gheid om de Gemeenschap bij te staan in haar rol als
regelgever. Derhalve moet Eurocontrol de  mogelijkheid krijgen uitvoeringsregels te
ontwikkelen in het kader van geschikte re gelingen, op voorwaarde dat Eurocontrol de
nog in het kader van samenwerking tusse n de Commissie en Eurocontrol vast te
leggen voorwaarden naleeft.
(13) Teneinde te zorgen voor een scheiding va n regelgevende en normaliserende taken,
dienen de communautaire specificaties voornamelijk te worden ontwikkeld door de
Europese normalisatie-instellingen, in samenwerking met de Europese organisatievoor burgerluchtvaartapparatuur (Eurocae ), in de vorm van Europese normen.
(14) Eurocae is een organisatie zonder winstoog merk die is belast met het opstellen van
ontwerpen voor technische specificatie s voor burgerluchtvaartapparatuur; het
lidmaatschap ervan staat open voor alle be trokkenen bij de luch tvaartindustrie in
Europa, met name verrichters van luchtvaartnavigatiediensten, luchtruimgebruikers ende producerende industrie; Eurocae moet fo rmele betrekkingen aangaan met Europese
normalisatie-instellinge n zodat haar specificaties al s Europese normen kunnen worden
erkend volgens de procedures die zijn va stgesteld door de Eu ropese normalisatie-
instellingen.
(15) Eurocontrol dient waar nodig ook de mo gelijkheid te krijgen communautaire
specificaties te ontwikkelen, zulks met inachtneming van de beginselen van de
resolutie van de Raad van 7 mei 1985 en volgens de algemene communautaire
normalisatieprocedures. Deze procedures dienen ten minste in te houden dat moet
worden voldaan aan de beginselen van openheid, transparantie, onpartijdigheid,consensus, onderhoud, openbare toegang tot sp ecificaties, efficiency, toerekenbaarheid
en samenhang. Gedetailleerde  bepalingen dienaangaande moeten worden opgenomen
in een document dat het kader voor de sa menwerking met Eurocontrol zal vormen.
(16) De procedures ter beoordeling van de c onformiteit of de  geschiktheid voor gebruik
van de onderdelen moeten gebaseerd zijn  op de modules die zijn opgenomen in
Besluit 93/465/EEG van de Raad van 22 juli 1993 betreffende de modules voor de
verschillende fasen van de overeenstemmingsbeoordelingsprocedures en devoorschriften inzake het aanbrengen en het gebruik van de CE-markering van
61overeenstemming34; indien nodig kunnen deze modules zo worden uitgebreid dat zij
specifieke eisen van de be trokken industrie omvatten.
(17) De desbetreffende markt heeft een kleine omvang en bestaat uit systemen en
onderdelen die vrijwel uitsluitend wo rden gebruikt ten behoeve van
luchtverkeersbeheer en die niet zijn be stemd voor het brede publiek. Het zou derhalve
te ver gaan de CE-markering aan te br engen op onderdelen, aangezien de verklaring
van overeenstemming van de fabrikant op basis van de beoordeling van deovereenstemming en/of geschiktheid voor  gebruik voldoende is. Dit dient geen
afbreuk te doen aan de verplichting van de  producerende industrie om op bepaalde
onderdelen wel de CE-markering aan te bren gen om te bevestigen dat zij aan andere
toepasselijke communautaire bepalingen voldoen.
(18) Een voorwaarde voor het in gebruik nemen, vernieuwen of upgraden van
luchtverkeersbeheersystemen dient te zijn dat moet worden geverifieerd dat aan deessentiële eisen wordt voldaan; hiertoe wo rdt uitgegaan van uitvoeringsregels. Het
gebruik van communautaire specificaties dient een vermoeden van overeenstemmingmet de essentiële ei sen te scheppen. Afha nkelijk van het systee m dient de tussenkomst
van een aangemelde instantie noodzakelijk te worden geacht, met name omveiligheidsredenen.
(19) Volgens de conclusies in het verslag van de Groep op hoog niveau dient de Commissie
de industrie te raadplegen  teneinde de totstandbrengi ng te bevorderen van een
samenhangend strategisch beh eerprogramma voor de invoering van nieuwe concepten
in het luchtverkeersbeheer.
(20) De volledige toepassing van de bepalingen van deze verordening moet plaatsvinden in
overeenstemming met een overgangsstrategie die ernaar moet streven de doelstellingvan de naadloze werking van het luchtv erkeersbeheernetwerk te behouden, zonder
daarbij ongerechtvaardigde kostenbelemme ringen op te werpen voor het behoud van
de bestaande infrastructuur.
(21) Daar de doelstellingen van het overwogen  optreden, te weten het bereiken van
interoperabiliteit binnen het communautaire luchtverkeersbeheernetwerk, nietvoldoende door de lidstaten kunnen worden  verwezenlijkt en derhalve, wegens de
grote omvang ervan, beter op communautair niveau kunnen worden verwezenlijkt, kan
de Gemeenschap overeenkoms tig het in artikel 5 van het Verdrag neergelegde
subsidiariteitsbeginsel maatregelen neme n. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel
neergelegde evenredigheidsbegi nsel gaat deze verordening niet verder dan nodig is om
deze doelstellingen te verwezenlijken.
(22) In het kader van de toepasselijke communautaire wetgeving dient rekening te worden
gehouden met de noodzaak te zorgen voor geharmoniseerde voorwaarden met
betrekking tot de beschikbaar heid en het efficiënte gebr uik van het radiospectrum dat
nodig is voor de verwezenlijking van het ge meenschappelijk Europees luchtruim, met
inbegrip van aspecten van elektromagnetische compatibiliteit; er moet worden gezorgdvoor een efficiënt en passend gebruik va n de frequenties die uitsluitend worden
toegewezen aan en beheerd door de luchtvaartsector.
                                                
34PB nr. L 220 van 30.8.1993, blz. 23.
62(23) Richtlijn 93/65/EEG van de Raad van 19 juli 1993 betreffende de va ststelling en het
gebruik van compatibele technische norme n en specificaties voor de aanschaf van
apparatuur en van systemen voor luchtverkeersafhandeling35 beperkt zich tot de
verplichtingen van de aanbested ende diensten. Deze verordening is ruimer in die zin
dat zij de verplichtingen van alle betrokkenen  betreft, met inbegrip van de verrichters
van luchtvaartnavigatiediensten, luchtruimgeb ruikers, de producerende industrie en de
luchthavens, en het zo mogelijk maakt regels op te stellen die op iedereen vantoepassing zijn, alsook communa utaire specificaties vast te  stellen die, hoewel zij op
vrijwillige basis worden toegepast, een vermoeden van overeenstemming met deessentiële eisen scheppen. Derhalve dient Richtlijn 93/65/EEG te worden ingetrokken.
(24) Nu Richtlijn 97/15/EG van de Commissie van 25 maart 1997 tot bekrachtiging van
Eurocontrol-normen en tot wijziging van Richtlijn 93/65/EEG van de Raadbetreffende de vaststelling en het gebruik van compatibele technische normen enspecificaties voor de aanschaf van apparatuur en van systemen voor
luchtverkeersafhandeling
36 is achterhaald, dient zij te worden ingetrokken.
(25) De uitvoeringsmaatregelen voor Richtlijn 93/65/EEG, genoemd in de bijlagen I, II
en III bij Verordening (EG) nr. 2082/ 2000 van de Commissie van 6 september 2000
tot bekrachtiging van Eurocontrol-normen en tot wijziging van Richtlijn 97/15/EG totbekrachtiging van Eurocontrol-normen en tot wijziging van Richtlijn 93/65/EEG vande Raad
37 zijn verenigbaar met de be palingen van deze Verordening.
(26) Daar de meeste maatregelen die nodig zijn  ter uitvoering van deze Verordening
maatregelen van algemene strekking zijn in de zin van artikel 2 van
Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot vaststelling van de
voorwaarden voor de uitoefening va n de aan de Commissie verleende
uitvoeringsbevoegdheden38, dienen deze maatregelen volgens de
regelgevingsprocedure van artikel 5 va n dat besluit te worden vastgesteld.
Overeenkomstig artikel 2, onder c), van genoe md besluit dient een aantal maatregelen
evenwel volgens de raadplegingsprocedure van artikel 3 van dat besluit te worden
vastgesteld,
HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
Hoofdstuk I
ALGEMENE BEPALINGEN
Artikel 1
Werkingssfeer
1. Deze verordening is van toepassing op apparatuur, systemen en bijbehorende
procedures voor de totstandbrenging van het luchtverkeersbeheernetwerk en het
operationele concept daarvan, in overeenstemming met en binnen de werkingssfeer
                                                
35PB L 187 van 29.7.1993, blz. 52.
36PB L 95 van 10.4.1997, blz. 16.
37PB L 254 van 9.10.2000, blz. 1.
38PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23.
63van Verordening (EG) nr. XXX/XX [tot  vaststelling van een kader voor de
totstandbrenging van het gemeensc happelijk Europees luchtruim].
2. Algemene voorwaarden die verband houden met de rechten en verplichtingen van
verrichters van luchtvaartnavigatiedien sten in de zin van Verordening (EG)
nr. XXX/XX [betreffende de verrichting van luchtvaartnavigatiediensten in het
gemeenschappelijk Europees luchtruim] vallen niet binnen de werkingssfeer vandeze verordening.
Artikel 2
Doel
Het hoofddoel van deze verordening is het de finiëren van de voorwaarden waaraan moet
worden voldaan om op het grondgebied van de Gemeenschap interoperabiliteit te bereikentussen de verschillende systemen en onderdelen van het luchtverkeersbeheernetwerk, metinbegrip van hun veilige en  naadloze werking en het ontwikkelen van en upgraden naar
nieuwe technologie , waarbij het verwezenlijken van een  globale intero perabiliteit het
einddoel blijft .
Bij het nastreven van het in de  eerste alinea genoemde doel dien t deze verordening tevens bij
te dragen tot de geleid elijke totstandkoming van een gemeenschappelijke markt voor
apparatuur, systemen en bijbehorende diensten.
Artikel 3
Definities
Voor de toepassing van deze verordening gelden de definities van artikel 2 van
Verordening (EG) nr. XXX/XX [tot vaststellin g van een kader voor de totstandbrenging van
het gemeenschappelijk Europees luchtruim].
Voorts wordt verstaan onder:a) “luchtverkeersbeheernetwerk”: een systeem dat elementen op de grond en in de lucht
omvat, en dat de verrichting van luchtvaartnavigatiediensten mogelijk maakt met alsdoelstelling luchtruimgebruikers in staat  te stellen hun geplande vertrek- en
aankomsttijden te realiseren en met zo  min mogelijk beperkingen hun gewenste
vluchtprofielen te volgen, z onder de overeengekomen mate  van veiligheid in gevaar
te brengen;
b) “systemen”: de in bijlage I beschreven systemen waaruit het
luchtverkeersbeheernetwerk bestaat, waarvoor essentiële eisen moeten wordenvastgesteld; elk systeem bestaat uit een aantal onderdelen en heeft interfaces met
andere systemen; het begrip “onderdeel ” bestrijkt zowel stoffelijke zaken als
onstoffelijke zaken zoals software of procedures;
c) “operationeel concept”: de specificatie van de criteria voor het operationele gebruik
van luchtvaartnavigatieapparatuur en -systemen; hiermee wordt informatie verstrektover de betrokken operationele elementen, de eisen met betr ekking tot allen die bij
het operationele gebr uik daarvan zijn betrokken, de functies van apparatuur op de
grond en in de lucht en de benodigde maat regelen om te zorgen voor een veilig en
efficiënt luchtverkeersbeheer;
64d) “naadloze werking”: de werking van het hele systeem op zoda nige wijze dat het
vanuit het standpunt van de ge bruiker functioneert alsof het één enkel systeem zou
zijn;
e) “essentiële eisen” : alle in bijlage II genoe mde voorwaarden waaraan het
luchtverkeersbeheernetwerk, de systemen en de onderdelen daarvan moeten voldoen;
f) “communautaire specificatie”: een Europe se norm in de zin van artikel 1 van
Richtlijn 98/34/EG van het Europees Parlement en de Raad39 of een door
Eurocontrol opgestelde technische sp ecificatie waarnaar verwijzingen zijn
bekendgemaakt in het Publicatieblad  van de Europese  Gemeenschappen;
g) “uitvoeringsregels”: de voor een systeem of deel van een systeem geldende regels
om aan de essentiële eisen te kunnen voldoe n en te zorgen voor de naadloze werking
van het luchtverkeersbeheernetwerk, met inbegrip van de interoperabiliteit daarvan;
h) “nationale toezichthoudende instantie”: de instantie of instanties die door een lidstaat
is of zijn aangewezen voor he t toezicht op verrichters van
luchtvaartnavigatiediensten;
i) “upgrading”: alle be langrijke wijzigingswerkzaamheden aan een systeem of deel van
een systeem waarvoor de opstelling van een verificatieverklaring vereist is;
j) “vernieuwing”: alle grotere vervangingswerkzaamheden aan een systeem of deel van
een systeem waarvoor de opstelling van een verificatieverklaring vereist is.
Hoofdstuk II
ESSENTIËLE EISEN , COMMUNAUTAIRE SPECIFICATIES EN UITVOERINGSREGELS
Artikel 4
Essentiële eisen
Het Europese luchtverkeersbeheernetwerk en de systemen en onderdelen ervan moeten
voldoen aan de essentiële eisen van bijlage II.
Artikel 5
Communautaire specificaties
1. Systemen of onderdelen die voldoen aan de  relevante communautaire specificaties of
delen daarvan waarvan de referentie nummers zijn bekendgemaakt in het
Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen , worden geacht in
overeenstemming te zijn met de essentiële eisen van bijlage II .
2. Wanneer een lidstaat of de Commissie van mening is dat de overeenstemming met
een communautaire specificatie geen overeenstemming garandeert met de essentiëleeisen van bijlage II die de desbetreffende communautaire specificatie geacht wordt te
bestrijken, is de in artikel 16, lid 3, bedoelde procedure van toepassing.
                                                
39PB L 204 van 21.7.1998, blz. 37.
653. Wanneer sprake is van tekortkomingen van Europese normen ten opzichte van de
essentiële eisen, kan worden besloten tot gedeeltelijke of volledige verwijdering vande desbetreffende normen uit de publicaties die deze bevatten of tot wijziging ervan,
volgens de procedure van artikel 5 van Richtlijn 98/34/EG.
4. Wanneer sprake is van tekortkomingen va n door Eurocontrol opgestelde technische
specificaties ten opzichte van de essen tiële eisen, kan worden besloten tot
gedeeltelijke of volledige verwijdering van de desbetreffende specificaties uit depublicaties die deze bevatten of tot wijziging ervan, volgens de in artikel 16, lid 3,
bedoelde procedure.
Artikel 6
Uitvoeringsregels
1. Er worden uitvoeringsregels opgesteld:
a) voor systemen die van essentieel bela ng zijn om de doe lstellingen van deze
verordening te verwezenlijken;
b) ter ondersteuning van de gecoördineer de en snelle invoering van nieuwe
operationele concepten of technol ogie in luchtverkeersbeheer.
2. Waar nodig, in het bijzonder ter behande ling van categorieën van systemen of om
bepaalde problemen met prior iteit op te lossen of om de evolutionaire invoering van
nieuwe technologie te weerspiegelen, kan een systeem, of een deel daarvan, onder
meer dan één uitvoeringsregel vallen. Om gekeerd kan het bere iken van bepaalde
operationele prestaties in delen van het netwerk de opstelling vergen van regels dieeisen stellen aan meer dan één systeem.
3. De systemen, of delen daarvan, moeten aan de desbetreffende uitvoeringsregels
voldoen; deze confor miteit moet tijdens het gebruik van elk systeem voortdurend
worden gehandhaafd.
4. Voor zover nodig om te voldoen aan de in artikel 2 genoemde doelstellingen, moet
elke uitvoeringsregel:
a) alle specifieke eisen voor naadloze werking, met inbegrip van
interoperabiliteit, veiligheid of prestaties vaststellen die van wezenlijk belangzijn om de doelstellingen van deze verordening te verwezenlijken;
b) per geval de in Besluit 93/465/EEG opgenomen modules of, in voorkomend
geval, de specifieke procedures aang even die moeten worden gehanteerd voor
de beoordeling van hetzij de  overeenstemming, hetzij de  geschiktheid voor het
gebruik van de onderdelen die van we zenlijk belang zijn voor naadloze
werking, veiligheid of prestaties, alsmede voor de verificatie van de systemen.
5. Wanneer een lidstaat of de Commissie van mening is dat de overeenstemming met
een uitvoeringsregel geen overeenstemming garandeert met de essentiële eisen vanbijlage II waarvoor de desbetreffende uitvoe ringsregel bedoeld is, is de in artikel 16,
lid 2, bedoelde procedure van toepassing.
666. Wanneer sprake is van tekortkomingen van uitvoeringsregels ten opzichte van de
essentiële eisen, kan worden besloten tot gedeeltelijke of volledige verwijdering vande betreffende regels uit de publicaties die deze beva tten, of tot wijziging ervan,
volgens de in artikel 16, lid 2, bedoelde procedure.
Hoofdstuk III
P
ROCEDURES
Artikel 7
Procedures voor communautaire specificaties
1. Communautaire specificaties bestaan uit Europese normen die in opdracht van de
Commissie opgesteld door de normalisatie -instellingen in samenwerking met
Eurocae en in overeenstemming met de bepalingen van artikel 6, lid 4, vanRichtlijn 98/34/EG.
Op bepaalde gespecialiseerde gebiede n, met name in verb and met zaken die
betrekking hebben op de interne c oördinatie tussen verrichters van
luchtvaartnavigatiediensten, zoals procedures, kan de Commissie Eurocontrolverzoeken technische specificaties op te stellen volgens een lijst die wordt opgesteldvolgens de in artikel 16, lid 3, bedoelde procedure.
2. De Commissie maakt de verwijzingen naar  de in lid 1 bedoelde Europese normen
bekend in het Publicatieblad va n de Europese Gemeenschappen.
3. De verwijzingen naar de in  lid 1 bedoelde technische specificaties van Eurocontrol
worden volgens de in artikel 16, lid 3, bedoelde procedure bekendgemaakt in het
Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.
Artikel 8
Uitvoeringsregels
1. Bij de voorbereiding van de in artik el 6 bedoelde uitvoeringsregels kan de
Commissie in voorkomend geval Eurocontro l verzoeken ontwerp-maatregelen op te
stellen op basis van een door de Co mmissie vastgesteld werkprogramma. De
uitvoeringsregels worden vastgesteld en herzien volgens de in artikel 16, lid 2,bedoelde procedure. Zij worden in het Publicatieblad  van de Europese
Gemeenschappen bekendgemaakt.
2. Bij de voorbereiding, vastst elling en herziening van uit voeringsregels wordt rekening
gehouden met de geraamde kosten van de technische oplossingen waarmee eraan kan
worden voldaan, teneinde de best ha albare oplossing te  kunnen vaststellen , waarbij
naar behoren rekening wordt gehouden met het behoud van een hoog
veiligheidsniveau . Daartoe wordt bij alle ontwerp -uitvoeringsregels een raming van
de kosten en baten van deze oplossinge n voor alle betrokkene n alsmede voor het
Europese luchtverkeersbeheernetwerk gevoegd.
673. Voor elke uitvoeringsregel die wo rdt vastgesteld, wordt de datum van
inwerkingtreding vastgesteld volgens de  in artikel 16, lid 2, bedoelde procedure.
Wanneer het nodig is dat ve rschillende betrokkenen tege lijkertijd optreden om aan de
doelstellingen van deze verordening te voldoen, kan  is de datum van
inwerkingtreding , waar nodig,  ook een streefdatum zijn  waarop alle betrokkenen
moeten zijn voorzien van systemen die aan de desbetreffende uitvoeringsregel
voldoen.
Hoofdstuk IV
CONTROLE VAN DE OVEREENSTEMMING
Artikel 9
EG-verklaring van overeenst emming of geschiktheid v oor gebruik van onderdelen
1. De in bijlage III beschreven onder delen waarvoor een EG-verklaring van
overeenstemming of van geschi ktheid voor gebruik is afgegeven, worden geacht in
overeenstemming te zijn met de essentiële eisen van deze verordening.
2. Teneinde de EG-verklaring van overeenst emming of geschikthe id voor gebruik op te
stellen, moet de fabrikant of zijn in de Gemeenschap gevestigde gemachtigdevertegenwoordiger, de bepalingen van de  relevante uitvoeri ngsregels toepassen.
Wanneer dit wordt vereist door de uitvoe ringsregel, wordt de beoordeling van het
onderdeel gecontroleerd door de in artikel 12 bedoelde aangemelde instantie waarbij
de fabrikant of zijn gemachtigde verteg enwoordiger de aanvraag heeft ingediend.
3. Wanneer op onderdelen ook andere communa utaire voorschriften betreffende andere
aspecten van toepassing zijn, moet de EG-verklaring van overeenstemming ofgeschiktheid voor gebruik vermelden dat de betrokken onderdelen eveneens aan de
eisen van die andere voorschriften voldoen.
Artikel 10
EG-verklaring van verificatie van systemen
1. Het in gebruik nemen, vernieuwen of  upgraden van de systemen die het
communautaire luchtverkeersbeheernet werk uitmaken, is onderworpen aan een
controle om na te gaan dat deze syst emen zodanig worden ontworpen, ontwikkeld,
geïnstalleerd en gebruikt dat aan de erop betrekking hebbende e ssentiële eisen wordt
voldaan wanneer zij in het Europese luchverkeersbeheernetwerk wordengeïntegreerd.
2. Voorafgaand aan het in gebrui k nemen dient de verrichter van
luchtvaartnavigatiediensten bij de de sbetreffende nati onale toezichthoudende
instantie een EG-verklaring van verificatie in, waarin de overeenstemming met deessentiële eisen wordt beve stigd en die vergezeld gaat van een technisch dossier,
waarvan de in bijlage IV genoemde com ponenten worden vermeld. Dit technisch
dossier omvat de resultate n van de verificatie door een in artikel 12 bedoelde
aangemelde instantie wanneer dit wordt vereist door de van toepassing zijnde
uitvoeringsregels.
683. In het geval van upgrading waarbij boordcomponenten zijn betrokken, dienen de
luchtruimgebruikers een verklaring betreffende de overeenstemming met devoorschriften van deze verordening in op het ogenblik waarop zij een
veiligheidsgoedkeuring door de nationale toezichthoude nde instantie aanvragen.
Artikel 11
Vrijwaringsclausule
1. Wanneer de nationale toez ichthoudende instantie van me ning is dat een onderdeel
dat is voorzien van de EG-verklaring va n overeenstemming of van geschiktheid voor
gebruik, of een systeem dat vergezeld gaat  van de EG-verklaring van verificatie,
wanneer het voor het beoogde doel word t gebruikt waarschijnlijk niet aan de
essentiële eisen voldoet, tref t zij alle nodige maatregele n om het toepassingsgebied
ervan te beperken, het gebr uik ervan te verbieden of het uit de markt te nemen.
De nationale toezichthoudende  instantie stelt de Commi ssie onmiddellijk in kennis
van dergelijke maatregelen, en geeft daarbij haar redenen aan, met name of de niet-overeenstemming te wijten is aan:
a) het niet voldoen aan de in bijlage II genoemde essentiële eisen;b) onjuiste toepassing van de uitvoering sregels of communautaire specificaties;
c) tekortkomingen in de uitvoeringsr egels of communautaire specificaties.
2. De Commissie treedt zo spoedig mogelijk
 onmiddellijk  in overleg met de betrokken
partijen. Wanneer de Commissie na dit overleg vaststelt dat de maatregel
gerechtvaardigd is, stelt zij de lidstaat die daartoe het initiatief heeft genomen en deoverige lidstaten daarvan onmiddellijk in kennis. Wanneer een in lid 1 bedoeldemaatregel is gegrond op tekortkomingen in de uitvoeringsregels of communautaire
specificaties, wordt de procedure van de artikelen 5 en 6 toegepast. Wanneer deCommissie na dit overleg vaststelt dat de maatregel niet gerechtvaardigd is, stelt zijde lidstaat die daartoe het initiatief heeft genomen, alsmede de fabrikant of diens inde Gemeenschap gevestigde gemachtigde vertegenwoordiger, daarvan onmiddellijkin kennis.
3. Wanneer een onderdeel dat is voorzien va n de EG-verklaring van overeenstemming
of van geschiktheid voor gebruik, of een systeem dat vergezeld gaat van de
verklaring van verificatie niet aan de  voorschriften voldoet,  neemt de lidstaat
passende maatregelen tegen degene die de EG-verklaring van overeenstemming ofvan geschiktheid voor gebruik, of de EG-verklaring va n verificatie heeft opgesteld.
Artikel 12
Aangemelde instanties
1. De lidstaten stellen de Commissie en de an dere lidstaten in kennis van de instanties
die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering  van de in artikel 9 bedoelde procedures
voor de beoordeling van de ov ereenstemming of geschikthe id voor gebruik en de in
artikel 10 bedoelde verificatieprocedures, wa arbij zij voor elke instantie het gebied
aangeven waarvoor deze verantwoordelijk is, onder vermelding van de van tevoren
bij de Commissie aangevraagde identificatienummers.
69De Commissie maakt de lijst van de ze instanties met hun respectieve
identificatienummer en de onder hun verant woordelijkheid vallende  gebieden bekend
in het Publicatieblad van de Europese  Gemeenschappen en draagt zorg voor de
bijwerking van deze lijst.
2. De lidstaten passen voor de beoordeling van de aan te melden instanties de criteria
van bijlage V toe. De instanties die voldoen aan de beoordelingscriteria welke in derelevante Europese normen z ijn opgenomen, worden geacht aan de genoemde criteria
te voldoen.
3. Indien een instantie niet meer aan de criteria van bijlage V voldoet, trekt de
betrokken lidstaat de erkenni ng van die instantie in.
Hij stelt de Commissie en de overige lidstaten da arvan onverwijld in kennis.
4. Onverminderd het bepaalde in de leden 1, 2 en 3, kunne n de lidstaten besluiten de
overeenkomstig artikel 4 van Verorden ing (EG) nr. XXX/XX [betreffende de
verrichting van luchtvaartnavigatiediensten in het gemeenschappelijk Europeesluchtruim] erkende organisatie of organisaties als aangemelde instantie aan temelden.
Hoofdstuk V
S
LOTBEPALINGEN
Artikel 13
Herziening van de bijlagen
Om de maatregelen in overeenstemming te br engen met technische ontwikkelingen, in het
bijzonder met vooruitgang die wordt geboekt bij de omsc hrijving van het operationeel
concept als bedoeld in artikel 14, kunnen de bijla gen I en II worden aangepast volgens de in
artikel 16, lid 2, bedoelde procedure.
Artikel 14
Invoering van nieuwe technologi e en overleg met de industrie  betrokken partijen
1. De Commissie werkt aan een operationeel  concept dat in het kader van deze
verordening dient te worden uitgevoerd, teneinde te komen tot een veilig en efficiëntluchtruimgebruik geduren de alle vluchtfasen.
2. Ter ondersteuning van de spoedige invoering van het in lid 1 bedoelde toekomstig
operationeel concept raadpleegt de Co mmissie betrokkenen, me t inbegrip van
verrichters van luchtvaartnavigatiediensten, beroepsverenigingen,
luchtruimgebruikers , gebruikers van luch tvaartnavigatiesystemen  en de
producerende industrie, teneinde een stra tegisch beheerprogramma voor de invoering
van nieuwe concepten en technologieën in het communautaireluchtverkeersbeheernetwerk tot stand te brengen dat ruime steun geniet.
703. Bij de uitvoering van haar taken kan de  Commissie advies inwinnen bij de industrie
door middel van het in lid 2 bedoelde proces, teneinde zi ch te vergewissen van de
haalbaarheid, evenredigheid en koste neffectiviteit van uitvoeringsregels en
communautaire specificaties die krachtens deze verordening ter vaststelling wordeningediend.
Artikel 15
Overgangsbepalingen
1. Met ingang van 1 januari 2003 zijn de esse ntiële eisen van bijla ge II van toepassing
op het in gebruik nemen, vernieuwen en upgraden van systemen en onderdelen vanhet luchtverkeersbeheernetwerk.
2. Overeenstemming met de esse ntiële eisen van bijlage II is verplicht voor alle
systemen en onderdelen die op 1 januari 2009 in gebruik zijn.
Artikel 16
Comité
1. De Commissie wordt bijgestaan door het “Comité voor he t gemeenschappelijk
luchtruim”, ingesteld bij 7 van Verordening (EG) nr. XXX/XX [tot vaststelling vaneen kader voor de totstandbrenging van he t gemeenschappelijk Europees luchtruim].
2. In de gevallen waarin naar dit lid wordt verwezen, is de regelgevingsprocedure van
artikel 5 van Besluit 1999/468/EG met inachtn eming van de artikelen 7 en 8 van dat
besluit van toepassing.
De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/ EG bedoelde termijn wordt op één maand
vastgesteld.
3. In de gevallen waarin naar dit lid wordt verwezen, is de raadplegingsprocedure van
artikel 3 van Besluit 1999/468/EG met inachtn eming van de artikel 7 en 8 van dat
besluit van toepassing.
Artikel 17
Intrekking
De Richtlijnen 93/65/EEG en 97/15/EG worden ingetrokken.Verwijzingen naar de ingetrokken richtlijnen geld en als verwijzingen naar deze verordening.
71Artikel 18
Inwerkingtreding
Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar
bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen .
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke
lidstaat.
Gedaan te Brussel,
Voor het Europees Parlement Voor de Raad
De Voorzitter De Voorzitter
72BIJLAGE I
LUCHTVAARTNAVIGATIESYSTEMEN
Voor de toepassing van deze verordening wordt het luchtverkeersbeheernetwerk
onderverdeeld in zeven systemen.
Wanneer dit nodig is wordt onder het systeem ni et alleen het deel op de grond verstaan, maar
ook de apparatuur die in de lucht wordt meege voerd en de procedures die betrekking hebben
op luchtverkeersbeheeroperaties, en de appa ratuur en procedures van luchthavens die
betrekking hebben op luch tverkeersbeheeroperaties.
1. Apparatuur en procedures die worden gebruikt voor het verkeersstromenbeheer.
2. Apparatuur en procedures die word en gebruikt voor het luchtruimbeheer.
3. Apparatuur en procedures voor de lu chtverkeersleiding, in het bijzonder voor
vluchtgegevensverwerkingssystemen, bewa kingsgegevensverwerkingssystemen en
de mens/machine-interface.
4. Communicatieapparatuur en -procedures  voor communicatie van grond-tot-grond,
lucht-tot-grond en lucht-tot-lucht.
5. Navigatieapparatuur en -procedures.6. Bewakingsapparatuur en -procedures.7. Apparatuur en procedures voor luchtv aart- en meteorologische informatie.
73BIJLAGE II
ESSENTIËLE EISEN
Deel A: Algemene eisen
1. Naadloze werking
Luchtverkeersbeheersystemen en onderdelen daarvan moeten op zodanige wijze
worden ontworpen, gebouwd, onderhouden en ge ëxploiteerd dat te allen tijde en voor
alle vluchtfasen kan worden gezorg d voor de naadloze werking van het
luchtverkeersbeheernetwerk in de gehele  Gemeenschap. Naadloze werking kan met
name worden uitgedrukt in termen van informatie-uitwisseling, eengemeenschappelijk begrip van informatie, vergelijkbare verwerkingsprestaties en debijbehorende procedures, die gemeenschappelijke operationele prestaties mogelijkmaken die zijn overeengekomen voor het geheel of voor delen van het
luchtverkeersbeheernetwerk.
2. Ondersteuning van nieuwe  operationele concepten
Het luchtverkeersbeheernetwerk en de sy stemen en onderdelen daarvan moeten op
gecoördineerde wijze ondersteuning bieden voor nieuwe overeengekomen
operationele concepten die de kwaliteit van luchtvaartnavigatiediensten verbeteren,met name wat betref t veiligheid en capaciteit, terdege rekening houdend met de
technologische ontwikkeling en de veilige invoering van die nieuwe concepten.
3. Veiligheid
Met de ontwikkeling van systemen en oper aties van het luchtverkeersbeheernetwerk
moeten overeengekomen, hoge veiligheidsni veaus worden bereikt. Daartoe moeten
overeengekomen veiligheidsbeheermethoden to t stand worden gebracht. Er moet een
geharmoniseerde verzameling van veilig heidseisen voor de systemen en hun
onderdelen worden gedefinieerd, teneinde  de overeengekomen veiligheidsniveaus te
kunnen bereiken.
4. Geïntegreerde civiel/militaire operaties
Wanneer dat nodig is voor een efficiënt ge bruik van het luchtruim, moeten het
luchtverkeersbeheernetwerk en de syst emen en onderdelen daarvan ondersteuning
bieden voor geïntegreerd e civiel/militaire operaties.
5. Milieueisen
Bij de ontwikkeling van systemen en operaties in het luchtverkeersbeheernetwerk
moeten onder naleving van de veiligheidseisen en  in overeenstemming met het van
toepassing zijnde communautaire recht de milieueffecten ervan zoveel mogelijk
worden beperkt.
6. Systeemconstructiebeginselen
Systemen moeten worden ontworpe n, gebouwd en onderhouden op basis van
gezonde engineering-beginselen, met name  die welke betrekking hebben op een hoge
mate van beschikbaarheid, re dundantie en foutentoleran tie van kritieke onderdelen.
74Deel B : Specifieke eisen
1. Apparatuur en procedures die word en gebruikt voor het luchtruimbeheer
1.2. Naadloze werking
Informatie met betrekking tot pre-tactische en tactische aspecten van de
beschikbaarheid van luchtruim moet op een correcte en snelle wijze aan allebetrokkenen worden verstrekt,  teneinde te zorgen voor een efficiënte toewijzing en
gebruik van luchtruim door a lle luchtruimgebruikers. Hierbij moet rekening worden
gehouden met nationale veiligheidseisen.
1.3. Veiligheid
Het ontwerp, de invoering, het onderhoud en het gebruik van apparatuur en
procedures voor luchtruimbeheer moet en voldoen aan de van kracht zijnde
veiligheidseisen voor de betrokken onderdel en van het netwerk (of de betrokken
volumes van het luchtruim).
1.4. Geïntegreerde ci viel/militaire operaties
Apparatuur en procedures die worden gebruikt voor luchtruimbeheer dienen de
geleidelijke invoering van geïntegreerde civiel/militaire operatie s, met name het
flexibel gebruik van luchtruim, te ondersteunen en te bevorderen.
2. Apparatuur en procedures die worden gebruikt voor het verkeersstromenbeheer.
2.1 Naadloze werking
Apparatuur en procedures moeten de bidirectionele uitwisseling van correcte,
samenhangende en relevante strategische en pre-tactische vluchtinformatieondersteunen en dialoogcapaciteiten bied en met het oog op een geoptimaliseerd
gebruik van het luchtruim.
Er moet worden gezorgd voor de verstrekki ng van accurate en relevante tactische
vluchtinformatie met betrekking tot alle vluchtfasen, teneinde het gebruik van het
luchtruim verder te optimaliseren.
2.2. Veiligheid
Om ervoor te zorgen dat de belasting va n het netwerk binnen de  grenzen blijft die
worden voorgeschreven door de normen inza ke vliegafstand en veiligheid, moeten de
apparatuur en procedures de vraag naar luchtruimgebruik in overeenstemmingbrengen met de beschikbare luchtruimcapac iteit en daarbij een optimaal gebruik van
het luchtruim mogelijk maken.
2.3. Geïntegreerde ci viel/militaire operaties
Apparatuur en procedures dienen de geleidelijke invoering van geïntegreerde
civiel/militaire operaties, met name het flexibel gebruik van luchtruim, teondersteunen en te bevorderen.
753. Apparatuur en procedures voor de luchtverkeersleiding
3.1. Algemene eisen3.1.1. Systeemconstructiebeginselen
De systemen moeten worden ontworpen, gebouwd en onderhouden op basis van
gezonde engineering-beginselen, met name die welke betrekking hebben op
modulariteit ter ondersteuning van de onderlinge uitwisse lbaarheid van onderdelen.
3.1.2. Veiligheid
De systemen moeten op zodanige wijze worden ontworpen, gebouwd, onderhouden
en gebruikt dat een hoog niveau van ve iligheid kan worden behouden, zowel onder
nominale als onder minder goede operationele  omstandigheden, in het bijzonder bij
de invoering van een steeds ho gere mate van automatisering.
De systemen moeten op zodanige wijze worden ontworpen, gebouwd, onderhouden
en gebruikt dat zij bij falen voorzien in een geleidelijke en goedverlopende overgang
tussen de nominale niveaus van automatis ering en een gereduceerd niveau van
automatisering.
3.2. Vluchtgegevensverwerkingssystemen3.2.1. Naadloze werking
Vluchtgegevensverwerkingssystemen moeten  interoperabel zijn ten aanzien van de
snelle uitwisseling van juiste en samenhangende informatie, en beschikken overgemeenschappelijke operationele interpretaties van die informatie, teneinde te zorgenvoor een samenhangend en cons istent planningsproces en voor een efficiënt gebruik
van hulpbronnen bij de tactisch e coördinatie in heel de Gemeenschap gedurende alle
vluchtfasen.
Teneinde te zorgen voor een veilige, vloeiend verlopende en snelle verwerking in de
gehele Gemeenschap, moeten de prestaties van de verwerking va n de vluchtgegevens
equivalent zijn en geschikt voor een be paalde omgeving (oppervlakte, terminal-
manoeuvreergebied, en-route), met bekende verkeerskenmerken en gebruikt onder
een bepaald operationeel concept, met name wat betreft de nauwkeurigheid enfoutentolerantie van de  verwerkingsresultaten.
3.2.2. Ondersteuning van nieuwe  operationele concepten
Vluchtgegevensverwerkingssystemen dienen geschikt te zijn voor de geleidelijke
invoering van geavanceerde operationele concepten voor alle vluchtfasen, met name
die welke betrekking hebben op besl uitvorming in samenwerkingsverband,
verhoogde mate van automatisering en he t delegeren van de verantwoordelijkheid
inzake vluchtafstand naar de partijen in de lucht.
De kenmerken van de intensief van auto matisering gebruik ma kende gereedschappen
moeten zodanig zijn dat zij een samenhangende en efficiënte pre-tactische entactische verwerking van de vluchtinformatie in delen van het netwerk mogelijkmaken.
76Systemen op de grond en in de lucht en hun onderdelen ter ondersteuning van
besluitvorming in samenwerkingsver band en van het delegeren van de
verantwoordelijkheid inzake vluchtafstand naar de partijen in de lucht moeten opzodanige wijze worden ontworpen, ge bouwd, onderhouden en gebruikt dat zij
interoperabel zijn ten aanzien van de snelle uitwisseling van juiste ensamenhangende informatie en beschikken over gemeenschappelijke interpretatiesvan de actuele en de toekom stige operationele situatie.
3.2.3. Veiligheid
Bij het ontwerpen, bouwen, ond erhouden en gebruiken van
vluchtgegevensverwerkingssystemen moet  een hoge mate van veiligheid worden
bereikt, zowel onder nominale als onder minde r goede operationele omstandigheden,
teneinde het aantal ongevalle n of met risico verbonden zij nde incidenten dat aan het
luchtverkeersbeheer te wijten is, voor alle  vluchtfasen en voor  het hele Europese
luchtverkeersbeheernetwerk te verminderen.
Voor vangnetten moeten overeengekomen gemeenschappelijke prestatiekenmerken
gelden die zijn gebaseerd op de overeengekomen veiligheidsniveaus voor het gehelenetwerk of onderdelen daarvan.
3.2.4. Geïntegreerde ci viel/militaire operaties
Het ontwerpen, bouwen, onder houden en gebruiken van
vluchtgegevensverwerkingssystemen moet de snelle uitwisseling van juiste en
samenhangende informatie tussen civiele en militaire partners ondersteunen voor alle
vluchtfasen en voor het gehele Europese luchtverkeersbeheernetwerk, en moet hen
zoveel mogelijk een vergelijkbare werkomgeving bieden.
3.3. Systemen voor de verwerking van bewakingsgegevens3.3.1. Naadloze werking
Systemen voor de verwerking van bewaki nggegevens moeten op zodanige wijze
worden ontworpen, gebouwd, onderhouden en gebruikt dat wordt voorzien in devereiste kwaliteit van de dienstverrichting binnen een bepaalde omgeving(oppervlakte, terminalmanoeuvree rgebied, en-route) met bekende
verkeerskenmerken, met name wat betreft de nauwkeurig heid en betrouwbaarheid
van de berekende resultaten, en  de juistheid, integriteit, beschikbaarheid, continuïteit
en actualiteit van de informatie op de werkplaats van de verkeersleider.
Systemen voor de verwerking van bewaking sgegevens moeten voorzien in de snelle
onderlinge uitwisseling van re levante, nauwkeurige, c onsistente en samenhangende
informatie teneinde te zorgen voor een optimaal verloop van de operaties in
verschillende delen van het netwerk.
3.3.2. Ondersteuning van nieuwe  operationele concepten
Het moet mogelijk zijn om in systemen voor de verwerking van bewakingsgegevens
nieuwe bronnen van bewaki ngsinformatie op te nemen naarmate deze beschikbaar
komen, op zodanige wijze dat de algemene kwaliteit van de dienstverrichting kanworden gegarandeerd.
773.4. Mens/machine-interface
3.4.1. Naadloze werking
Mens/machine-interfaces van op de grond ge baseerde luchtverkeersbeheersystemen
moeten op zodanig wijze worden ontworp en, gebouwd, onderhouden en gebruikt dat
zij alle verkeersleiders een verg elijkbare werkomgeving bieden.
3.4.2. Veiligheid
Mens/machine-interfaces moeten op zoda nige wijze worden ontworpen, gebouwd,
onderhouden en gebruikt dat de aan de verk eersleider gegeven ta ken consistent zijn
met de menselijke capac iteiten, zowel onder normale  als onder minder goede
operationele omstandighede n, op een wijze die verenigbaar is met de vereiste
veiligheidsniveaus.
4. Communicatieapparatuur en -procedures  voor communicatie van grond-tot-grond,
van lucht-tot-grond en van lucht-tot-lucht.
4.1. Naadloze werking
Communicatiesystemen moeten op zodani ge wijze worden ontworpen, gebouwd,
onderhouden en gebruikt dat de vereiste prestaties wo rden bereikt binnen een
bepaald volume luchtruim of voor een specifi eke toepassing, met name wat betreft de
verwerkingstijd van de communicatie, de integriteit, de beschikbaarheid en decontinuïteit van de functionaliteit.
Het communicatienetwerk in de  gehele Gemeenschap moet zodanig zijn dat wordt
voldaan aan de eisen ten aanzien van de kwaliteit van de dienstverrichting,bedekkingsgebied en redundantie.
4.2. Ondersteuning van nieuwe  operationele concepten
Communicatiesystemen moeten de over eengekomen invoering van geavanceerde
operationele concepten onders teunen voor alle vluchtfa sen, met name die welke
betrekking hebben op besluit vorming in samenwerkingsver band en het delegeren van
de verantwoordelijkheid inzake vluchtafstand naar partijen in de lucht.
4.3. Milieueisen
Bij het bepalen van de loca tie en bij de exploitatie  van op de grond gebaseerde
communicatiesystemen moet rekeni ng worden gehouden met milieueisen.
Op de grond gebaseerde communicatiesystemen moeten op zodanige wijze worden
ontworpen, gebouwd, geïnstalleerd, onderhouden en gebruikt dat zij
elektromagnetisch immuun zijn en geen  interferenties veroorzaken met de
installaties, appara tuur en openbare of particu liere netwerken in hun normale
omgeving.
785. Navigatieapparatuur en -procedures
5.1. Naadloze werking
Navigatiesystemen moeten op zodani ge wijze worden ontworpen, gebouwd,
onderhouden en gebruikt dat de vereiste horizontale en ve rticale nauwkeurigheid van
de navigatie wordt bereikt voor een  bepaalde omgeving (oppervlakte,
terminalmanoeuvreergebie d, en-route), met bekende verkeerskenmerken en
geëxploiteerd in het kader van een bepaald operationeel concept.
5.2. Veiligheid
Navigatiesystemen moeten op zodani ge wijze worden ontworpen, gebouwd,
onderhouden en gebruikt dat de veiligheid is gegarandeerd op het niveau dat is
vastgesteld voor het netwerk of voor delen daarvan, met i nbegrip van het niveau dat
geldt voor specifieke minder goed e operationele omstandigheden.
5.3. Milieueisen
Bij het bepalen van de loca tie en bij de exploitatie  van op de grond gebaseerde
navigatiesystemen moet rekening worden  gehouden met milieueisen en moet worden
voldaan aan de voorschriften inzake  elektromagnetische compatibiliteit.
Op de grond gebaseerde navigatiesystem en moeten op zodanige wijze worden
ontworpen, gebouwd, geïnstalleerd, onderhouden en gebruikt dat zij
elektromagnetisch immuun zijn en geen  interferenties veroorzaken met de
installaties, appara tuur en openbare of particu liere netwerken in hun normale
omgeving.
6. Bewakingsapparatuur en -procedures6.1. Naadloze werking
Bewakingssystemen moeten op zodanige wijze worden ontworpen, gebouwd,
onderhouden en gebruikt dat daarmee de ve reiste minimale sche iding wordt bereikt
die van toepassing is voor een gegeven omgeving (oppervlakte,terminalmanoeuvreergebied, en -route) met bekende verkee rskenmerken en gebruikt
in het kader van een bepaald operatione el concept, met name wat betreft de
nauwkeurigheid op de werkplaats van de verkeersleider, bedekkingsgebied,
reikwijdte en kwaliteit van dienstverrichting.
Het bewakingsnetwerk in de  gehele Gemeenschap moet  voldoen aan de eisen met
betrekking tot nauwkeurighe id, bedekkingsgebied en re dundantie, met inbegrip van
de beschikbaarheid van info rmatie, om te zorgen voor geoptimaliseerde operaties in
de verschillende delen van het netwerk.
6.2. Milieueisen
Bij het bepalen van de loca tie en bij de exploitatie  van op de grond gebaseerde
bewakingssystemen moet rekening  worden gehouden met milieueisen.
79Op de grond gebaseerde bewakingssyste men moeten op zodanige wijze worden
ontworpen, gebouwd, geïnstalleerd, onderhouden en gebruikt dat zij
elektromagnetisch immuun zijn en geen  interferenties veroorzaken met de
installaties, appara tuur en openbare of particu liere netwerken in hun normale
omgeving.
7. Apparatuur en procedures voor luch tvaart- en meteorologische informatie
7.1. Naadloze werking
Er moet worden gezorgd voor de geleidelijke beschikbaarheid van nauwkeurige en
consistente luchtvaartinformatie in elektronische vorm op basis van eengemeenschappelijk overeengekomen en genormaliseerd datamodel.
Er moet tijdig worden gezorgd voor de be schikbaarheid van na uwkeurige, volledige
en actuele meteorologische informatie op basis van een gemeenschappelijkovereengekomen dataset.
7.2. Ondersteuning van nieuwe  operationele concepten
Er moet voor worden gezorgd dat tijdig  nauwkeurige, volledige en actuele
luchtvaartinformatie beschikbaar komt en wordt gebruikt ter ondersteuning van de
voortdurende verbetering van de effi ciency van het luchtruimgebruik.
Er moet voor worden gezorgd dat tijdig  nauwkeurige, volledige en actuele
meteorologische informatie beschikbaar komt en wordt gebruikt ter ondersteuning
van de voortdurende verbetering van de efficiency van het luchtruimgebruik.
7.3. Veiligheid
Er moet tijdig worden gezorgd voor de u itwisseling van nauwkeur ige en consistente
luchtvaartinformatie, met name tussen onderdel en of systemen in de lucht en op de
grond.
80BIJLAGE III
ONDERDELEN
EG-verklaring
– van overeenstemming
– van geschiktheid  voor gebruik
1. Onderdelen
De EG-verklaring is van toepassing op de onderd elen die van essentieel belang zijn om de
doelstellingen van deze verordening te bereike n. Deze onderdelen worden omschreven in de
uitvoeringsregels in overeenstemming met de bepalingen van artikel 6 van deze verordening.
2. WerkingssfeerDe EG-verklaring beslaat:– hetzij de beoordeling door een aangemelde inst antie (of instanties) van de intrinsieke
overeenstemming met de comm unautaire specificaties van een onderdeel, geïsoleerd
beschouwd,
– hetzij de beoordeling door een aangemelde inst antie (of instanties) van de geschiktheid
voor gebruik van een onderdeel, beschouwd bi nnen de luchtverkeersbeheeromgeving.
De beoordelingsprocedures die worden toeg epast door de aangemelde instanties bij de
ontwerp- en productiefasen, worden gebaseerd op de modules die zijn gedefinieerd in
Besluit 93/465/EEG, in overeenstemming me t de voorwaarden waarnaar in de
uitvoeringsregels wordt verwezen.
3. Inhoud van de EG-verklaringDe EG-verklaring van overeenstemming of gesc hiktheid voor gebruik en de begeleidende
documenten moeten worden gedateerd en ondertekend.
De verklaring moet worden geschreven in dezelfde taal als de instructies en dient het
volgende te bevatten:
– verwijzing naar de verordening en in voorkomend geval naar andere toegepaste
communautaire voorschriften;
– naam en adres van de fabrikant of van zijn  in de Gemeenschap ge vestigde gemachtigde
vertegenwoordiger (geef de handelsnaam en het volledige adres e n, in het geval van een
gemachtigde vertegenwoordiger, tevens de handelsnaam van de fabrikant);
– beschrijving van het onderdeel;
– beschrijving van de procedure die is gevolgd om de overeenstemming of de geschiktheid
voor gebruik vast te stellen (artikel 9 van deze verordening);
81– alle relevante beschrijv ingen waaraan het onderdee l voldoet, met name de
gebruiksvoorwaarden;
– indien van toepassing, naam en adres van de aangemelde instantie of instanties die
betrokken zijn bij de procedure voor he t vaststellen van de overeenstemming of
geschiktheid voor gebruik, alsmede de datum van het beproevingscer tificaat, voor zover
van toepassing samen met de  geldigheidsduur en -voor waarden van het certificaat;
– indien van toepassing, verwijzing naar de gevolgde communautaire specificaties;
– aanwijzing van een tot ondertekening gemachtigd persoon die namens de fabrikant of diens
in de Gemeenschap gevestigde gemachtig de vertegenwoordiger van de fabrikant
verplichtingen mag aangaan.
82BIJLAGE IV
SYSTEMEN
EG-verklaring van veri ficatie van systemen
Verificatieproce dure voor systemen
1. Inhoud van de verklaring v an verificatie van systemen
De EG-verklaring van verificatie en de begeleidende documenten moeten worden gedateerd
en ondertekend.
De verklaring moet worden geschreven in dezelf de taal als het technisch dossier en dient het
volgende te bevatten:
– verwijzing naar de verordening en in voorkomend geval naar andere toegepaste
communautaire voorschriften;
– naam en adres van de fabrikant of van zijn  in de Gemeenschap ge vestigde gemachtigde
vertegenwoordiger (geef de handelsnaam en het volledige adres en  in het geval van een
gemachtigde vertegenwoordiger, tevens de handelsnaam van de fabrikant);
– een korte beschrijving van het systeem;
– beschrijving van de procedure die is gevolgd om de overeenstemming vast te stellen
(artikel 10 van deze verordening);
– indien van toepassing, naam en adre s van de aangemelde instantie die de
verificatieprocedure heeft uitgevoerd;
– de referenties van de documenten die in  het technisch dossier zijn opgenomen;
– indien van toepassing, verwijzing naar communautaire specificaties;
– alle van toepassing zijnde tijdelijke of definitieve bepalingen waaraan de systemen moeten
voldoen en met name, voor zover van toepassing, alle eventu ele operationele beperkingen
of voorwaarden;
– indien tijdelijk: geldigheids duur van de EG-verklaring;
– naam van de ondertekenaar.
2. Verificatieprocedure voor systemenDe verificatie van systemen is de procedure waarmee een verrichter van
luchtvaartnavigatiediensten, dan wel een aangemelde instantie wanneer dit wordtvoorgeschreven door de van toepassing zijnde u itvoeringsregel, controleert en verklaart dat
een systeem:
– voldoet aan deze verordening,
– voldoet aan andere communa utaire voorschriften,
83en in gebruik mag worden genomen.
Het systeem wordt gecontroleerd in elk van de volgende fasen:
– algemeen ontwerp;
– ontwikkeling en integratie van het systeem, met name de assemblage van onderdelen en
algemene aanpassingen;
– operationele systeemintegratie.
Wanneer hierbij een aangemelde instantie is betrokken, stelt deze een certificaat van
overeenstemming op voor de contractsluitende  partij of voor de in de Gemeenschap
gevestigde gemachtigde vertegenwoordiger daar van. De contractsluitende partij stelt dan de
verklaring van verificatie op ten behoeve van de nationale toez ichthoudende instantie.
3. Technisch dossierHet technisch dossier dat de ve rklaring van verificatie verg ezelt, moet alle noodzakelijke
documenten bevatten met betrekking tot de kenmerken van het systeem, met inbegrip van de
voorwaarden en beperkingen betr effende het gebruik, alsmede, voor zover van toepassing, de
documenten ter certificatie van de overeenstemming van de onderdelen.
De volgende documenten dienen er ten minste in te worden opgenomen:
– Verwijzing naar de relevante onderdelen van de  technische specifi caties die bij de aankoop
werden gebruikt en die zorgen voor overeenstemming met de van toepassing zijndeuitvoeringsregels, en, voor zover van to epassing, de communautaire specificaties.
– Lijst van onderdelen die essentieel zijn voor naadloze werking, veiligheid of prestaties,
zoals bedoeld in artikel 6 van deze verordening.
– Afschriften van de EG-verklaringen van ove reenstemming of geschiktheid voor gebruik
die in overeenstemming met artikel 9 van de verordening bij de hierboven genoemde
onderdelen moeten worden geleverd en, i ndien van toepassing, een afschrift van de
verslagen van de tests en proeven die door de aangemelde instanties zijn uitgevoerd.
– Wanneer een aangemelde instantie betrokken wa s bij de verificatie van het systeem (of
systemen), een door die instantie onderteke nd certificaat dat verk laart dat het systeem
voldoet aan deze verordening en waarin a lle punten van voorbehoud worden vermeld die
tijdens de uitvoering van de activiteiten zijn opgetekend en later niet zijn ingetrokken.
– Wanneer er geen aangemelde instantie bij was betrokken, een verslag over de tests en de
installatieconfiguraties waarvan gebruik werd ge maakt om na te gaan of er sprake was van
overeenstemming met de essentiële eisen en alle ev entuele bijzondere eisen uit de
relevante uitvoeringsregels.
4. IndieningHet technisch dossier moet bij de verklari ng van verificatie worden gevoegd die de
contractsluitende partij n aar de nationale toezic hthoudende instanties stuurt.
84Een afschrift van het te chnisch dossier moet worden bewaar d door de contract sluitende partij
gedurende de gehele periode waarin het systeem  in gebruik is. Dit moet naar elke andere
lidstaat worden gezonden die daarom vraagt.
85BIJLAGE V
AANGEMELDE INSTANTIES
1. De instantie, de directeur daarvan en he t met de controles belaste personeel mogen
noch rechtstreeks, noch als gemachtigd en betrokken zijn bij het ontwerp, de
fabricage, de marketing of het onderhoud va n de onderdelen of systemen of bij het
gebruik ervan. Uitwisseling van technische informatie tussen de fabrikant ofconstructeur en de inst antie wordt door deze bepaling niet uitgesloten.
2. De instantie en het personeel dat met de c ontroles is belast, dien en de controles met
de grootst mogelijke beroepsintegriteit en technische bekwaamheid uit te voeren; zijdienen vrij te zijn van elke pressie en be ïnvloeding, met name van financiële aard,
die hun beoordeling of de uitkomst van hun keuring kan beïnvloeden, inzonderheid
door personen of groepen die belang hebbe n bij de resultaten van de controles.
3. De instantie dient te besc hikken over het nodige person eel en de nodige middelen om
de met de uitvoering van de  controles verbonden technische  en administratieve taken
op passende wijze te ve rvullen; tevens dient de instantie toegang te hebben tot het
nodige materiaal voor bijzondere controles.
4. Het personeel dat met de keuring is belast , moet beschikken over:
– solide technische en beroepsopleiding;
– voldoende kennis van de vere isten met betrekking tot de keuringen die zij
uitvoeren en voldoende ervari ng met dergelijke opdrachten;
– de vereiste vaardigheid en kennis om de verklaringen, testrapporten en
verslagen waarmee wordt aangetoond dat de keuringen werden uitgevoerd op
te stellen.
5. De onpartijdigheid van het pe rsoneel dat met de controle is belast moet gewaarborgd
zijn. Hun bezoldiging mag niet afhangen van het aantal uitgevoerde keuringen, noch
van de resultaten van die keuringen.
6. De instantie dient te beschikken over een wettelijke aansprakelijkheidsverzekering,
tenzij de aansprakelijkheid ervan in overeenstemming me t nationaal recht door de
staat wordt overgenomen, of wanneer de lidstaat zelf rechtstreeks verantwoordelijk isvoor de keuringen.
7. Het personeel van de instantie is gebonden  aan het beroepsgehe im met betrekking tot
alle informatie die het verkrijgt bij de uit voering van zijn taken in het kader van deze
verordening.