COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 26 07.1996 
COM(96) 245 def. 
VERSLAG OVER DE 
VERKOOPPUNTCONTROLE 
SYSTEMEN VAN DE LID­
STATEN 
(door de Comiasie ingediend) 

INHOUD 
INLEIDING 5 
HOOFDSTUK 1 ACTERGROND VAN BELASTINGVRIJE VER­
KOOPPEN IN HET VERKEER TUSSEN DE LID­
STATEN TOT 30 JUN11999 8 
Afdeling 1. De situatie vóór 1993 8 
Afdeling 2. Afschaffing van de douanecontroles en vrijstellingen voor 
reizigers ..9 
Afdeling 3. Het besluit van de Raad om belastingvrije verkoop in het 
intracommunautaire verkeer te laten voortbestaan tot 30 juni 
1999 9 
Afdeling 4. Controle Aspecten 11 
Afdeling 5. Verhoging van de waarde vrijstelling 12 
HOOFDSTUK 2 HET VERKOOPPUNTCONTROLESYSTEEM EN DE 
TOEPASSING ERVAN IN DE LID-STATEN 14 
Afdeling! Inleidende opmerkingen 14 
Afdeling 2. Richtsnoeren van de Raad 14 
Afdeling 3. Beschrijving van de controlesystemen door de verkopers in 
deüd-Staten 16 
• In luchthavens 16 
• Aan boord van vliegtuigen 17 
• Aan boord van vaartuigen 18 
1 
Afdeling 4. Beschrijving van de controlemechanismen van de 
overheden in de Lid-Staten 18 
• In luchthavens 18 
• Aan boord van vliegtuigen 20 
• Aan boord van vaartuigen 20 
• Algemene opmerkingen 20 
Afdeling 5. Evaluatie 20 
• In luchthavens 20 
• Aan boord van vliegtuigen 22 
• Aan boord van vaartuigen 23 
• Algemene opmerkingen 25 
HOOFDSTUK 3 DE ONTWIKKELING VAN INTRACOMMUNAUTAIRE 
BELASTINGVRIJE VERKOOP SINDS 1993. 27 
Afdeling 1. Inleidende opmerkingen 27 
Afdeling 2. Algemene ontwikkeling belastingvrije verkoop in ecu2 
gedurende 1992 en 1993 28 
Afdeling 3. Economische beoordeling belastingvrije verkoop in 
nationale valuta en in ecu tussen 1992 en 1993 29 
Afdeling 4. Evaluatie 32 
CONCLUSIES. 
BIJLAGE 1 33 
VRAGENLIJST OVER DE NATIONALE 
CONTROLEMAATREGELEN OP BELASTINGVRIJE 
VERKOPEN IN HET INTRA-COMMUNAUTAIR 
VERKEER 35 
BIJLAGE 2 ARTIKELEN UIT EG-WETGEVING MET 
BETREKKING TOT BELASTINGVRIJE VERKOPEN.... 41 
BIJLAGE 3 "RICHTSNOEREN VOOR DE CONTROLE OP 
BELASTINGVRIJE VERKOPEN IN DE 
GEMEENSCHAP" ZOALS OVEREENGEKOMEN 
DOOR DE RAAD VAN MINISTERS OP 14 
DECEMBER 1992 47 
BIJLAGE 4 VRAGENFORMULIER OVER STATISTISCHE 
GEGEVENS OVER BELASTINGVRIJE VERKOPEN 53 
BIJLAGE 5 DE VERKOOPPUNTCONTROLESYSTEMEN 
TOEGEPAST IN DE LID-STATEN VOLGENS DE 
ANTWOORDEN OP DE VRAGENLIJST VAN DE 
COMMISSIE 63 
BIJLAGE 6 DE VERKOOPPUNTCONTROLESYSTEMEN 
TOEGEPAST IN DE LID-STATEN VOLGENS DE 
BEZOEKEN VAN DE DIENSTEN VAN DE 
COMMISSIE AAN DE LID-STATEN 77 
BIJLAGE 7 RESULTATEN VAN HET 
ONDERZOEK OP BASIS VAN DE 
GEGEVENS VAN DE LID-STATEN STATISTISCH 
GEVRAAGDE 
99 

INLEIDING 
1. Kenmerkend voor de totstandkoming van de interne markt per 1 januari 1993 was het 
einde van alle controles voor fiscale doeleinden aan de binnengrenzen van de Europese 
Gemeenschap. Niet langer ontstaat er verschuldigdheid van belasting door het simpele 
feit dat goederen worden vervoerd van het grondgebied van de ene Lid-Staat naar een 
andere Lid-Staat. Daardoor zijn ook de vrijstellingen in het reizigersverkeer komen te 
vervallen, met uitzondering van bepaalde vrijstellingen betreffende aan accijns 
onderworpen goederen die Denemarken, Finland en Zweden worden binnengebracht. In 
beginsel is iedere burger van de Europese Unie gerechtigd alle goederen waar hij maar 
wil in de Gemeenschap aan te schaffen voor persoonlijk gebruik. BTW en accijnzen 
worden als regel betaald in het land waar de goederen worden aangeschaft, terwijl 
bijzondere regels gelden voor de verkoop op afstand, zoals via postorderbedrijven, in 
welk geval de belasting doorgaans in de Lid-Staat van de koper worden betaald. 
2. Belastingvrije verkoop valt niet goed te rijmen met deze basiselementen van de interne 
markt. Met name kan belastingvrije verkoop ernstige concurrentievervalsing tussen 
winkels die belastingvrij verkopen en winkels die met belasting verkopen tot gevolg 
hebben. Daarom hebben de Lid-Staten niet toegestaan dat belastingvrij wordt gewinkeld 
in het binnenland, tenzij zeker is dat de gekochte goederen het land verlaten. Daarom 
ook liggen belastingvrije verkooppunten meestal aan de grens of bij het vertrekpunt van 
een vervoermiddel dat het land direct verlaat. 
3. Voor dergelijke situaties werd aangenomen dat de goederen voor uitvoer werden 
gekocht en dat een belastingvrijstelling strookte met de algemene belastingfaciliteit voor 
uitvoer. Men moet echter voor ogen houden dat de Lid-Staat waarin de import plaats 
vond het recht had de belastingvrij gekochte goederen te belasten indien zij een zekere 
waarde of hoeveelheid te boven gingen. Nu de afschaffing van de controles aan de 
grenzen een van de hoofdpunten van de interne markt is, is de mogelijkheid bij invoer 
belasting te heffen verdwenen. Daardoor is het niet meer mogelijk om aan de grens op 
waarde of hoeveelheid te controleren. 
4. Desondanks was de Raad van Ministers van oordeel dat het niet juist zou zijn om direct 
per 1 januari 1993 een einde te maken aan het belastingvrij winkelen in de Gemeenschap. 
Een aantal redenen lag aan dit besluit ten grondslag, waaronder de noodzaak om de 
vereiste aanpassingen op de luchthavens te financieren om de internationale vluchten van 
de vluchten voor het binnenland en de Gemeenschap te kunnen scheiden en bij te dragen 
aan de financiering van veerbootmaatschappijen die belangrijke verbindingen over zee 
onderhouden. De Raad heeft daarom een overgangsperiode tot 30 juni 1999 toegestaan, 
waarin alle sectoren die bij de belastingvrije verkoop zijn betrokken zich op de nieuwe 
situatie kunnen voorbereiden. In technische zin moest de Raad omschrijven aan wie de 
voordelen van belastingvrij winkelen toekwamen, hoe dit georganiseerd kon worden 
zonder grenscontroles en tenslotte welke controlemechanismen in het leven konden 
worden geroepen om concurrentievervalsing te beperken. 
5. Aangezien het uitsluitend de bedoeling was een overgangsperiode toe te staan en niet om 
nieuwe mogelijkheden van belastingvrij winkelen te scheppen, streefde de Raad ernaar 
alleen de bestaande regelingen te continueren. Meer in het bijzonder stelde de Raad de 
Lid-Staten in staat om leveringen door belastingvrije verkooppunten aan passagiers vrij 
te stellen voorzover het passagiers betrof die een vlucht of zeereis naar andere Lid-
Staten maken en het gekochte zelf in hun persoonlijke bagage meenemen. Om de twee 
kanaaltunnelterminals dezelfde behandeling als de veerboten te gunnen, heeft de Raad 
ook in dat geval belastingvrije levering van goederen toegestaan. De precieze 
voorwaarden voor deze regelingen zijn voor de BTW, respectievelijk de accijnzen 
neergelegd in Richtlijn 91/680/EEG (artikel 28k in Richtlijn 77/88/EEG) en 92/12/EEG 
(artikel 28). 
6. Ten aanzien van de controle moest er, doordat er geen enkele mogelijkheid meer was om 
de reiziger in de Lid-Staat van aankomst te controleren, een geheel nieuw mechanisme 
worden bedacht. Feitelijk kon alleen toezicht worden gehouden op de juiste toepassing 
van de belastingvrijstelling door het verkooppunt zelf, hoewel het eveneens het belang 
van het verkooppunt is om zo veel mogelijk te verkopen. In beginsel zijn fiscale 
controlemaatregelen altijd overwegend aan de Lid-Staten zelf overgelaten. De Raad 
heeft zich er dan ook toe beperkt om politieke overeenstemming te bereiken over een 
bepaald minimaal controleniveau dat de Lid-Staten in acht moeten nemen bij de controle 
door het verkooppunt zelf en de nadere controle van het verkooppunt door de 
belastingdienst. De controlemechanismen moeten ten minste de maxima inzake de 
waarde en hoeveelheid respecteren die aan de algemene vrijstelling per reis en per 
passagier zijn gesteld. De Raad heeft de Commissie verzocht een verslag over de 
werking van dit zogenoemde "verkooppuntcontrolesysteem" in de Lid-Staten uit te 
brengen. Dit verslag is het antwoord op dat verzoek. 
7. De Raad van Ministers kwam terug op de kwestie van de belastingvrije verkoop in 1994, 
toen de aan reizigers uit derde landen toegestane vrijstellingen werden gewijzigd. Deze 
vrijstellingen dienden namelijk als ijkpunt om de maxima voor intracommunautair belas­
tingvrije verkoop vast te stellen. Door verhoging van de vrijstelling voor reizigers uit 
derde landen van 45 naar 175 ecu zou de intracommunautaire limiet automatisch mee 
verhoogd worden. Aangezien het de bedoeling was het belastingvrij winkelen alleen in 
stand te houden, maar niet te bevorderen, heeft de Raad, tevens rekening houdend met 
het feit dat met een maximum van 45 ecu het niveau van de belastingvrije verkoop van 
voor 1993 in reële waarde wellicht niet kon worden behouden, besloten deze limiet op 
90 ecu te stellen. Deze verhoging is op 1 april 1994 van kracht geworden. De Raad heeft 
de Commissie verder gevraagd om verslag uit te brengen over de toepassing van het 
nieuwe maximum en de vraag of dit maximum in de toekomst moet worden bijgesteld. 
Aangezien er duidelijk verband bestaat tussen dit verzoek en de werking van de door de 
Lid-Staten toegepaste controlemechanismen, behandelt de Commissie beide 
onderwerpen in dit verslag. 
8. Bij het opstellen van dit verslag heeft de Commissie de volgende informatiebronnen 
gebruikt: 
• de antwoorden van de Lid-Staten op een door de diensten van de Commissie 
opgestelde vragenlijst (bijlage 1); 
• nader onderzoek dat door ambtenaren van de diensten van de Commissie in 
samenwerking met de bevoegde nationale overheden in de Lid-Staten is uitgevoerd; 
• statistieken over de belastingvrije verkoop die op verzoek van de Commissie door de 
Lid-Staten zijn aangeleverd; 
• door de betrokken verenigingen van de exploitanten van belastingvrije 
verkooppunten overgelegde documenten. 
9. Deze informatie is bij verschillende gelegenheden besproken met de delegaties van de 
Lid-Staten in een ad-hoc werkgroep van de Commissie. 
10. Aangezien de desbetreffende informatie grotendeels vóór 1995 is verzameld, wordt de 
situatie in de drie nieuwe Lid-Staten hier niet behandeld. Deze Lid-Staten zal echter 
uitdrukkelijk worden verzocht om hun commentaar op de inhoud van dit verslag te 
geven. 
HOOFDSTUK 1 
ACHTERGROND VAN BELASTINGVRIJE VERKOOPPEN IN HET 
VERKEER TUSSEN DE LID-STATEN TOT 30 JUN11999 
Afdeling 1. De situatie vóór 1993 
11. Richtlijn 69/169/EEG van de Raad inzake de harmonisatie van de wettelijke en 
bestuursrechtelijke bepalingen met betrekking tot de vrijstellingen van omzetbelastingen 
en accijnzen die bij invoer worden geheven in het internationale reizigersverkeer 
bepaalde tot 1993 het kader voor de belastingvrije verkoop aan reizigers. Er werd 
onderscheid gemaakt tussen reizigers uit derde landen en reizigers afkomstig uit een 
andere Lid-Staat. 
12. Aan intracommunautaire reizigers die goederen inclusief alle belastingen en rechten in 
een andere Lid-Staat hadden gekocht, werd een hogere belastingvrijstelling toegestaan. 
De vrijstelling voor goederen die in derde landen waren aangekocht was lager. Dit 
onderscheid weerspiegelde de toegenomen integratie tussen de Lid-Staten en berustte 
met name op het feit dat alle Lid-Staten globaal dezelfde indirecte belastingen heffen, 
wat niet zonder meer kan worden verondersteld van derde landen. 
13. Aankopen die zijn gedaan in een zogenoemde accijnsvrije of belastingvrije winkel die 
(letterlijk) in een andere Lid-Staat is gelegen, vallen in geen van deze twee categorieën. 
De goederen zijn in dat geval belastingvrij aangekocht maar niet in een derde land. Om 
reizigers uit een andere Lid-Staat niet te benadelen ten opzichte van een reiziger uit een 
derde land die ook belastingvrij had kunnen inkopen, heeft het Europese Hof van Justitie 
in een aantal uitspraken bevestigd dat de vrijstelling voor derde landen ook moet gelden 
voor in de Gemeenschap belastingvrij gekochte goederen. 
14. Belastingtechnisch berust belastingvrije verkoop op de begrippen "invoer" en "uitvoer". 
Het gekochte werd immers van belasting vrijgesteld omdat de goederen voor uitvoer 
waren bestemd. Dat de goederen voor vrijstelling in aanmerking kwamen hoefde niet 
eens met documenten te worden aangetoond, omdat de omstandigheden van de verkoop 
(in de internationale zone van luchthavens, aan boord van veerboten enz.) reeds 
aangaven dat de koper het land met deze goederen zou verlaten. In beginsel kwam dit 
uitgangspunt echter nog steeds overeen met het uitgangspunt dat gold voor belasting­
vrije verkoop door winkels in het land aan reizigers die het land verlaten À welke 
overigens nog steeds geldt voor derde landen. Het enige verschil is dat in het laatste 
geval de reiziger een schriftelijk bewijs van uitvoer moest overleggen, dat meestal door 
de douane moest worden afgestempeld. Bij inreis in een andere Lid-Staat moest de 
reiziger van alle goederen die hij wenste in te voeren aangifte doen en in beginsel 
belasting betalen over het ingevoerde. Op dat moment werd de vrijstelling toegepast en 
werd belastingvrije invoer tot de vastgestelde maxima toegestaan. 
15. Dit stelsel kan functioneren omdat er sprake was van een belastbaar feit bij import en 
omdat de douane de mogelijkheid had om de aangifte van invoer van een reiziger te 
toetsen. 
Afdeling 2. Afschaffing van de douanecontroles en vrijstellingen 
voor reizigers 
16. Een van de voornaamste verworvenheden van de interne markt is de afschaffing van alle 
controles aan de binnengrenzen van de Gemeenschap. Op belastinggebied betekende dat 
het einde van de begrippen "invoer" en "uitvoer" tussen Lid-Staten. Daardoor heeft 
goederenverkeer tussen twee Lid-Staten niet langer zonder meer fiscale gevolgen. 
17. Bijgevolg is een belangrijke doelstelling gerealiseerd: particulieren kunnen voor eigen 
gebruik goederen in iedere Lid-Staat kopen en deze naar een andere Lid-Staat over­
brengen zonder van deze goederen aangifte hoeven te doen of er belasting over te 
moeten betalen. In die zin was het beginsel van belastingheffing in het land van herkomst 
gerealiseerd. Er bestaan weliswaar enkele uitzonderingen, zoals de overgangsregelingen 
voor Denemarken, Zweden en Finland en de regels voor belasting op nieuwe auto's en 
bepaalde vormen van verkoop op afstand, maar deze tasten het beginsel op zich niet aan. 
Slechts waar niet voor eigen gebruik maar voor handelsdoeleinden wordt gekocht, 
büjven de fiscale regels van kracht die bepalen dat belasting wordt geheven in de Lid-
Staat van bestemming waar waarschijnlijk de uiteindelijke consumptie plaats zal vinden. 
18. In deze nieuwe situatie, nu belastingheffing bij invoer binnen de Gemeenschap niet meer 
aan de orde is, past het niet langer om vrijstellingen voor reizigers toe te passen en zou 
aan het belastingvrij winkelen in de Gemeenschap een einde hebben moeten komen. 
Afdeling 3. Het besluit van de Raad om belastingvrije verkoop in 
het intracommunautaire verkeer te laten voortbestaan 
tot 30 juni 1999 
19. Belastingvrije verkoop is niet alleen een extraatje voor reizigers binnen de Gemeenschap 
maar kan ook andere gevolgen hebben. De belastingvrije verkooppunten op luchthavens 
betalen aanzienlijke sommen aan de luchthavenautoriteiten en worden in sommige 
gevallen zelfs geëxploiteerd door of samen met deze autoriteiten. Hierdoor is een zekere 
mate van indirecte financiering van deze infrastructuur mogelijk buiten de nationale 
begroting om. Het maakt het ook mogelijk de aan de luchthaven verschuldigde vergoe­
dingen laag te houden, wat het toerisme bevordert. Veerdiensten halen een belangrijk 
deel van hun inkomsten uit de belastingvrije verkoop, waardoor zij de prijs van de 
overtocht lager kunnen houden dan anders het geval zou zijn. Al deze geldelijke 
voordelen ontstaan doordat de Lid-Staten ervan afzien indirecte belastingen te heffen op 
de verkoop door de belastingvrije verkooppunten. 
20. Toen de Lid-Staten de regelingen voor de heffing van indirecte belasting aanpasten aan 
de elementaire eis van de interne markt dat de grenscontroles zouden worden afgeschaft, 
waren zij niet bereid de situatie van de belastingvrije verkooppunten eveneens te 
wijzigen. De Raad heeft dan ook besloten deze situatie tijdelijk te laten voortbestaan tot 
eind juni 1999. Dit besluit werd ingegeven door het streven om "zowel de sociale 
consequenties in de betrokken sectoren als de regionale problemen, met name in 
grensgebieden, te ondervangen die het gevolg zouden kunnen zijn van de afschaffing van 
de belastingheffing bij invoer en van de vrijstellingen bij uitvoer in het handelsverkeer 
tussen de Lid-Staten"1 Ook kunnen andere overwegingen, in samenhang met het 
bovenbedoelde geldelijke voordeel dat de belastingvrije verkooppunten bieden, een rol 
hebben gespeeld. 
21. In vervolg op dit besluit moest het wettelijk kader worden aangepast aan het nieuwe, in 
1993 in het leven geroepen fiscale stelsel. Aangezien er geen sprake meer was van invoer 
door een reiziger, kon de vrijstelling niet meer op de reiziger zelf, dat wil zeggen de 
koper, worden toegepast. Het resultaat, namelijk definitieve belastingverlichting in het 
voordeel van de reiziger, zou echter evengoed bereikt kunnen worden door de belasting­
vrijstelling bij het verkooppunt te leggen. Deze vrijstelling kon echter niet meer worden 
gebaseerd op uitvoer van de belastingvrije goederen naar een andere Lid-Staat, 
aangezien dit soort uitvoer niet meer bestaat in fiscale zin. De voorwaarden voor de 
vrijstelling moesten dan ook opnieuw worden omschreven. 
22. Op grond van artikel 28k van de zesde BTW-richtlijn (Richtlijn 77/388/EEG), als 
ingevoegd bij artikel 1, punt 22, van Richtlijn 91/680/EEG en artikel 28 van Richtlijn 
92/12/EEG (inzake accijnzen) zijn de Lid-Staten bevoegd belastingvrijstelling te verlenen 
aan. belastingvrije verkoopppunten voor de levering van goederen die worden 
meegevoerd in de persoonlijke bagage van een reiziger die zich door middel van een 
intracommunautaire vlucht of overtocht naar een andere Lid-Staat begeeft, met 
inachtneming van dezelfde maxima als van toepassing zijn op het reizigersverkeer tussen 
derde landen en de Gemeenschap (zie artikel 1 van Richtlijn 69/169/EEG). De vrijstelling 
heeft verder betrekking op de levering van goederen door belastingvrije verkoopppunten 
in de beide terminals van de kanaaltunnel aan passagiers die in het bezit zijn van een 
geldig vervoerbewijs voor het traject dat tussen deze twee terminals wordt afgelegd. De 
precieze bewoordingen van de des betreffende artikelen zijn in bijlage 2 opgenomen. 
23. Hoewel de Raad heeft getracht de situatie die vóór 1993 bestond zo dicht mogelijk te 
benaderen, vallen er twee grote verschillen op. Het eerste betreft de uitbreiding tot de 
belastingvrije verkooppunten in de kanaaltunnelterminals. Deze wijziging is ingegeven 
door de wens rekening te houden met deze nieuwe verbinding tussen Frankrijk en het 
Verenigd Koninkrijk ten opzichte van de veerdiensten die de verbinding over zee 
onderhouden. Het tweede verschil heeft betrekking op de hoeveelheid goederen die de 
reiziger belastingvrij mag inkopen. Toen het begrip invoer nog van toepassing was, werd 
de hoeveelheid goederen voornamelijk bepaald door de betreffende maximale waarde en 
maximale hoeveelheid die op het moment van invoer van kracht waren. Weliswaar heeft 
de Raad deze maxima niet gewijzigd, maar volgens de nieuwe regels is het nu ook 
mogelijk om de op het eerste deel van het traject belastingvrij ingekochte goederen mee 
terug te nemen, terwijl deze volgens de oude regeling in de andere Lid-Staat moesten 
worden verbruikt of worden meegeteld bij de goederen waarvoor de reiziger vrijstelling 
vroeg. Vooral op eendaagse reizen kan dit tot een verdubbeling van de voorheen 
toepasselijke invoervrijstelling leiden. Voor een poging om dit gevolg te vermijden zou 
echter een zeer ingewikkeld en onpraktisch stelsel van regels nodig zijn geweest. 
24. Het besluit om een overgangsperiode tot 1999 toe te staan, had tot doel de betrokken 
sectoren (luchthavenautoriteiten, luchtvaartmaatschappijen, veerdiensten, producenten 
Zie de considerans van de betreffende richtlijnen. 
10 
van in belastingvrije winkels verkochte goederen en de exploitanten van de 
verkooppunten zelf) voldoende tijd te geven om zich op de situatie zonder belastingvrije 
verkoop binnen de Gemeenschap in te stellen. Alle Lid-Staten maken gebruik van de 
mogelijkheid die hun geboden is; twee Lid-Staten beperken de vrijstelling echter tot 
goederen die aan accijns zijn onderworpen. 
Afdeling 4. Controle Aspecten 
25. In overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel wordt de toepassing van de 
gemeenschapswetgeving en het opzetten van geschikte controlemechanismen in de regel 
aan de Lid-Staten overgelaten. Artikel 28k van Richtlijn 77/388/EEG en artikel 28 van 
Richtlijn 92/12/EEG leggen de Lid-Staten daarom alleen de verplichting op om de 
nodige maatregelen te treffen om te zorgen voor een correcte en eenvoudige toepassing 
van de in deze artikelen bedoelde vrijstellingen en om eventuele fraude, 
belastingontwijking en misbruik te voorkomen. 
26. Aangezien het voor het controlerende land niet noodzakelijkerwijs van belang is dat de 
controle op de vrijstellingen doelmatig verloopt, maar dit vaak van meer gewicht is voor 
de Lid-Staat van aankomst waar de belastingvrij gekochte goederen verbruikt zullen 
worden, zijn de Raad en de Commissie in een notuleverklaring overeengekomen dat in 
de gehele Gemeenschap een bepaald controleniveau gewaarborgd dient te worden. Om 
te voorkomen dat nieuwe grenscontroles zouden worden ingevoerd, is ook bepaald dat 
de controlemaatregelen zich allereerst op het verkooppunt zouden moeten richten. 
27. Aangezien de belastingvrijstelling door het verkooppunt moet worden toegepast, is de 
exploitant de enige die kan bevestigen dat zijn verkoop de des betreffende maxima 
inzake waarde en hoeveelheid niet overtreft. Dit geldt echter alleen voor wat hij zelf 
verkoopt; het geeft geen bescherming tegen veelvoudige aankopen door dezelfde passa­
gier op dezelfde reis. Een controlestelsel moet daarom een oplossing bieden voor de 
vraag hoe voorkomen kan worden dat één passagier herhaalde inkopen doet in een belas­
tingvrije winkelzone of zelfs in verschillende winkelzones (bijv. op de luchthaven en in 
het vliegtuig). Duidelijk is dat het verkooppunt niet over alle relevante informatie kan 
beschikken zonder dat er een aanvullend mechanisme bestaat dat deze informatie 
verschaft. Daarenboven brengt het stelsel de exploitant in een lastig parket: het is zijn 
commerciële belang om de belastingvrije verkoop te bevorderen, wat tegengesteld is aan 
naleving van de maxima voor de belastingvrije verkoop. 
28. Om een uitweg uit deze moeilijkheid te vinden heeft de Raad op 14 december 1992 een 
document goedgekeurd over de door de Lid-Staten overeengekomen richtsnoeren voor 
de controle op de belastingvrije verkoop in de Gemeenschap. Deze richtsnoeren geven 
de minimumvereisten weer voor de controle op basis van een controlestelsel op twee 
niveaus. Het eerste niveau heeft betrekking op de door de verkooppunten zelf uit te 
oefenen controle en het tweede betreft de mogelijke maatregelen van de 
belastingdiensten ter controle van de verkooppunten. 
29. Hoewel deze richtsnoeren niet de vorm hebben gekregen van een wettelijk verbindend 
instrument, is het duidelijk dat ze de basis van dit verslag zijn bij de beoordeling van de 
door de Lid-Staten genomen controlemaatregelen. De richtsnoeren zijn opgenomen als 
bijlage 3. 
11 
Afdeling 5. Verhoging van de waarde vrijstelling 
30. Tot en met 31 maart 1994 hadden de Lid-Staten het recht om tot de navolgende maxima 
belastingvrije aankoop van goederen toe te staan, welke maxima ook van toepassing 
waren op reizigers uit derde landen. 
31. De onderstaande tabel geeft de maximale hoeveelheden. 
Tabaksprodukten Alcoholische dranken Parfum en eau de toilette 
200 sigaretten 1 liter gedistilleerd of andere sterk- 50 g parfum 
alcoholische drank met een alcohol-
of gehalte van meer dan 22°, en 
100 cigarillo's of 250 ml eau de toilette 
of 2 liter gedistilleerd met een 
alcoholgehalte van ten hoogste 22°, 
50 sigaren 
of 
of 
2 liter versterkte wijn en 
250 g rooktabak mousserende wijn; 
en 
2 liter niet-mousserende wijn 
32. 
33. 
34. 
35. De maximale waarde was in eerste instantie op 45 ecu vastgesteld. Deze geldt voor alle 
goederen waarvoor geen hoeveelheids limiet geldt. 
Bij Richtlijn 94/4/EG heeft de Raad de maximale waarde voor reizigers uit derde landen 
van 45 tot 175 ecu verhoogd en de specifieke maximale waarde voor de belastingvrije 
verkoop in de Gemeenschap op 90 ecu vastgesteld. 
Hiermee werden voor de eerste maal verschillende maxima vastgesteld voor reizigers uit 
derde landen en belastingvrije aankoop in de Gemeenschap. Er zijn nu goede gronden 
voor dit onderscheid, omdat verschillende begrippen van toepassing zijn. Ten aanzien 
van reizigers uit derde landen geldt nog steeds de vermindering van de invoerrechten, 
terwijl intracommunautaire belastingvrije verkoop is gebaseerd op belastingvrijstelling 
voor de levering door het verkooppunt. Dit weerspiegelt de totstandkoming van de 
interne markt, waarin op alle kopers in de Gemeenschap hetzelfde fiscale stelsel van 
toepassing is, ook als zij uit een andere Lid-Staat komen. 
Op het eerste gezicht strookt het besluit om de intracommunautaire maximale waarde te 
verhogen niet met de in eerste instantie door de Raad gekozen aanpak om slechts een 
overgangsperiode toe te staan, waarin de belastingvrije verkoop zou worden 
gehandhaafd maar niet bevorderd. Er zijn echter enkele objectieve redenen om een 
verhoging te rechtvaardigen: 
12 
• met het maximum van 45 ecu zouden de exploitanten reëel gezien hun niveau van 
belastingvrije verkoop zoals dat vóór 1993 bestond niet kunnen handhaven; 
• doordat de intracommunautaire invoercontroles reeds vóór 1993 aanzienlijk waren 
verminderd, namen de reizigers de maxima inzake de waarde steeds minder in acht, 
zodat het tot onvrede bij zowel reizigers als exploitanten zou leiden om deze maxima 
nu weer strikt te gaan toepassen; 
• de administratieve kosten en lasten die bij invoering van het 
verkooppuntcontrolesysteem ten laste van het verkooppunt zouden komen, zouden 
niet in verhouding staan tot de geringe waarde van de des betreffende goederen. 
36. Omdat al deze redenen slechts zeer globaal in overweging waren genomen, heeft de 
Raad de Commissie verzocht om te onderzoeken of verdere herziening van de maximale 
waarde moet worden overwogen. 
13 
HOOFDSTUK 2 
HET VERKOOPPUNTCONTROLESYSTEEM EN DE TOEPASSING 
ERVAN IN DE LID-STATEN 
Afdeling 1. Inleidende opmerkingen 
37. Dat belastingvrije verkoop alleen is toegestaan onder specifieke voorwaarden en in 
bepaalde situaties, is een beperking die, voortkomt uit Gemeenschapswetgeving en 
daarom voor alle Lid-Staten het gemeenschappelijk kader vormt. In de praktijk is de 
wijze waarop dit kader wordt gehanteerd echter sterk afhankelijk van plaatselijke en 
geografische bijzonderheden. Belastingvrije verkoop is uitsluitend toegestaan op 
vliegvelden en in havens, aan boord van vliegtuigen en schepen tijdens de vlucht of 
zeereis en in de kanaaltunnel als speciale uitzondering. Elk van deze plaatsen heeft zijn 
eigen bijzondere kenmerken en is een categorie op zich met zijn eigen praktische 
vraagstukken. Bovendien is een overtocht over zee slechts tussen enkele Lid-Staten 
mogelijk en is de lengte van de reis heel verschillend. 
38. De Lid-Staten hebben de regeling inzake de belastingvrije verkoop uiteindelijk op 
verschillende wijze ten uitvoer gelegd. Sommige Lid-Staten staan toe dat er meer 
gekocht wordt dan de maximale vrijstelling, zolang de belasting op de juiste wijze wordt 
berekend, terwijl andere Lid-Staten dit verbieden. In sommige Lid-Staten is het 
toegestaan dat in één zone winkels met belastingvrije en winkels met belaste goederen 
naast elkaar bestaan, terwijl dit in andere Lid-Staten niet mogelijk is. In sommige 
gevallen worden alle belastingvrije winkels door slechts één onderneming beheerd, die 
zowel privé-eigendom als geheel of gedeeltelijk staatseigendom kan zijn; in andere 
gevallen is elke winkel in handen van een andere particuliere eigenaar. 
39. Al deze verschillen maken duidelijk dat de Lid-Staten zelf de noodzakelijke 
controlemaatregelen voor belastingvrije winkels vaststellen, zoals het geval is ten aanzien 
van de toepassing van de meeste andere in het land toegestane belastingvrijstellingen. De 
zaak ligt hier echter anders, omdat de vrijstelling van belastingvrije verkoop per definitie 
betrekking heeft op goederen die naar een andere Lid-Staat worden vervoerd. Zonder 
doelmatige controle zou daardoor concurrentievervalsing ten nadele van de detailhandel 
in de ontvangende Lid-Staat kunnen ontstaan. Dit heeft de Raad ertoe gebracht om door 
middel van "richtsnoeren" een minimaal controleniveau overeen te komen, echter zonder 
de Lid-Staten in dit verband een wettelijke verplichting op te leggen. De inhoud van deze 
richtsnoeren laat elke Lid-Staat derhalve voldoende flexibiliteit om zijn controlesysteem 
aan een gegeven situatie aan te passen. 
Afdeling 2. Richtsnoeren van de Raad 
40. De in bijlage 3 opgenomen richtsnoeren moeten de basis vormen voor alle door de Lid-
Staten ingestelde controlesystemen en derhalve ook voor de beoordeling ervan in het 
onderhavige verslag. 
14 
41. De richtsnoeren noemen allereerst een vanzelfsprekend beginsel: het verkooppunt moet 
zich aan alle voorwaarden voor belastingvrijstelling houden, en dus ook aan de geldende 
maxima inzake hoeveelheid en waarde. 
42. De vraag is dan, hoe het verkooppunt dusdanig geïnformeerd kan worden dat het alle 
toepasselijke factoren kent die bepalend zijn voor de belastingvrijstelling, en met name 
voor de omvang ervan. Het beschikt in principe over twee informatiebronnen: de reiziger 
en elke andere winkelexploitant. 
43. De reiziger is de enige die het verkooppunt kan informeren over zijn 
reisomstandigheden: hij beschikt over een geldig reisbiljet, zijn eerstvolgende 
bestemming is een plaats in een andere Lid-Staat, enz. Als de reiziger zich nog niet aan 
boord van het vervoermiddel bevindt en al deze gegevens niet vanzelf duidelijk zijn, is 
het gebruikelijk dat de reiziger zijn biljet of instapkaart aan de winkelexploitant laat zien 
om hem hierover te informeren. 
44. Voor de gegevens over eerdere aankopen door de reiziger waarmee rekening gehouden 
moet worden bij de berekening van het resterende deel van de maximale vrijstelling, ligt 
de situatie ingewikkelder. De reiziger kan de aankoopbon laten zien, maar hoe kan hij 
hiertoe verplicht worden? Ook hier is het het eenvoudigst om de desbetreffende 
gegevens op het biljet of de instapkaart te vermelden, omdat hij deze wellicht toch moet 
laten zien. De richtsnoeren geven derhalve de voorkeur aan deze werkwijze en 
vermelden dat het biljet of de instapkaart, indien gewenst, vervangen kan worden door 
een speciale voucher. Een andere mogelijkheid is ervoor te zorgen dat de informatie over 
de belastingvrije aankoop van een bepaalde reiziger zodanig wordt opgeslagen dat alle 
exploitanten hierover kunnen beschikken. In dat geval is het voldoende dat de volgende 
exploitant de reiziger op basis van bij voorbeeld zijn stoelnummer in het vliegtuig 
identificeert. 
45. Aan welke werkwijze ook de voorkeur wordt gegeven, de Lid-Staat moet op z'n minst 
één systeem kiezen waarmee het verkooppunt gegarandeerd kan beschikken over de 
juiste gegevens. 
46. Anderzijds is er het aspect van de controle op het verkooppunt door de autoriteiten van 
de Lid-Staat. Voor een dergelijke controle is allereerst vereist dat de gehele omzet van 
het verkooppunt op de juiste wijze wordt geboekt en bijgehouden. Het is in de praktijk 
echter onmogelijk voor het verkooppunt om bewijsstukken van verkopen te bewaren. 
Dit zou er in feite op neerkomen dat kopieën van vervoerbiljetten of andere documenten 
bewaard moeten worden, maar een dergelijk stelsel is alleen te beheren als aanzienlijk 
meer tijd wordt uitgetrokken voor elke verkoophandeling. In de richtsnoeren wordt 
daarom een andere benadering voorgestaan, het zogenaamde globale boekhoudsysteem, 
dat inhoudt dat de belastingdienst het totaal van de belastingvrije omzet moet vergelijken 
met het totale aantal reizigers op een bepaalde reis of het aantal reizen over een bepaalde 
periode. De totale verkopen mogen in geen geval hoger zijn dan de toegestane maxima 
vermenigvuldigd met het aantal reizigers. Dit cijfer kan, rekening houdend met het feit 
dat niet alle reizigers gebruik maken van de mogelijkheid om belastingvrije aankopen te 
doen, bijgesteld worden, zodat de autoriteiten ten minste globaal kunnen controleren hoe 
betrouwbaar de controle door het verkooppunt zelf is. 
15 
47. Met betrekking tot verbindingen over zee tussen twee Lid-Staten kunnen zich een aantal 
specifieke factoren voordoen. Het kan bijvoorbeeld zijn dat de veerbootmaatschappij 
verantwoording verschuldigd is aan de autoriteiten van beide landen. Om deze reden was 
het de bedoeling dat de desbetreffende Lid-Staten dit punt zouden regelen door middel 
van bilaterale overeenkomsten waarin het controlesysteem en de wijze van toepassing 
worden vastgelegd. 
48. De mogeUjkheid dat hierbij twee verschillende Lid-Staten betrokken zijn, heeft ertoe 
geleid dat in de richtsnoeren voorts wordt vermeld dat de Lid-Staten zo goed mogelijk 
gebruik dienen te maken van de bepalingen voor administratieve samenwerking en 
wederzijdse bijstand in de Gemeenschap. 
Afdeling 3. Beschrijving van de controlesystemen door de 
verkopers in de Lid-Staten 
49. Opgemerkt is reeds dat de feitelijke omstandigheden aanzienlijk verschillen naargelang 
van de ligging van het belastingvrije verkooppunt. Om deze belangrijke verschillen mee 
te wegen, worden er in dit verslag drie hoofdcategorieën onderscheiden: 
• verkoop in luchthavens; 
• verkoop aan boord van vliegtuigen; 
• verkoop aan boord van vaartuigen. 
50. In dit deel wordt uitsluitend beschreven welke algemene richting de Lid-Staten 
ingeslagen zijn met betrekking tot hun controlestelsels. Meer bijzonderheden over de 
situatie in een bepaalde Lid-Staat zijn vermeld in bijlage 6, welke eveneens een 
samenvatting bevat van de resultaten van het onderzoek ter plaatse dat in de Lid-Staten 
is uitgevoerd. 
i 
• In luchthavens 
51. Er kunnen zich verschillende situaties voordoen: het is mogelijk dat reizigers meer belas­
tingvrije aankopen bij hetzelfde verkooppunt doen, dat zij aankopen doen in verschil­
lende winkels op de luchthaven en het is zelfs mogelijk dat zij op de luchthaven 
aankopen doen en vervolgens ook nog aan boord. Bij al deze mogelijkheden voor het 
doen van belastingvrije kopen moet het maximum per persoon per reis in acht worden 
genomen. Het systeem dat door een verkooppunt wordt toegepast, moet in beginsel dan 
ook rekening kunnen houden met alle mogelijkheden die de reiziger heeft om belasting­
vrij te winkelen. Met een systeem waarbij een verkooppunt alleen toezicht houdt op elke 
afzonderlijke aankoop kan niet voldaan worden aan de hierboven genoemde criteria. 
Verkooppunten weten gewoonlijk wel wat de geldende maxima zijn en geven potentiële 
kopers hierover informatie en advies. Aankopen bij eenzelfde verkooppunt gaan het 
maximum daarom gewoonlijk niet te boven. 
52. Om te voorkomen dat achtereenvolgende belastingvrije aankopen het maximum per 
persoon per reis overschrijden, gebruiken verkooppunten op luchthavens gewoonlijk een 
instapkaart of een soortgelijk vervoersdocument om deze verkopen te controleren. Bij 
16 
elke verkoop wordt de instapkaart door het verkooppunt gestempeld om te voorkomen 
dat er bij hetzelfde verkooppunt opnieuw iets gekocht wordt of dat bij andere 
verkooppunten op de luchthaven nog meer aankopen worden gedaan. 
53. In de verschillende Lid-Staten wordt de stempelprocedure op uiteenlopende manieren 
toegepast. In de meeste Lid-Staten geeft het stempel op de instapkaart alleen aan dat een 
belastingvrije verkoop heeft plaatsgevonden. In een aantal Lid-Staten wordt tevens 
vermeld wat de waarde en/of hoeveelheid van de verkochte goederen is. In één Lid-Staat 
wordt de aankoopbon aan de instapkaart gehecht, zodat volgende verkopers kunnen 
nagaan of de reiziger het recht heeft om meer belastingvrije aankopen te doen, hetzij bij 
hetzelfde verkooppunt, hetzij bij andere verkooppunten. In één van de Lid-Staten wordt 
er helemaal geen stempel op de instapkaart gezet. De controle door het verkooppunt is 
in dit geval uitsluitend gebaseerd op het toezicht dat het verkooppunt op elke 
afzonderlijke aankoop heeft. Dit systeem lijkt niet geschikt om ongeoorloofde belasting­
vrije aankopen te voorkomen. In sommige Lid-Staten wordt elke verkoop in de kassa 
geregistreerd in combinatie met gegevens van de desbetreffende reiziger, zoals vlucht- en 
stoelnummer. Alle volgende aankopen bij hetzelfde verkooppunt of bij andere 
verkooppunten die met het registratiesysteem verbonden zijn, kunnen zo vergeleken 
worden met eerdere aankopen. In sommige Lid-Staten zijn aangepaste computer­
programma's en -systemen ontwikkeld door hetzij de exploitanten, hetzij de douane, om 
ervoor te zorgen dat het controlesysteem van het verkooppunt juist wordt toegepast, 
terwijl men in andere Lid-Staten volledig vertrouwt op "traditionele" controle­
procedures. Waar computersystemen voor winkeliers in gebruik zijn, zijn deze in 
sommige landen verbonden met het douanenetwerk. 
• Aan boord van vliegtuigen 
54. Om de belastingvrije verkoop aan boord van vliegtuigen te controleren, maken de Lid-
Staten over het algemeen geen gebruik van een instapkaart of soortgelijk document. 
Volgens de Lid-Staten zou dit op praktische problemen stuiten, omdat reizigers hun 
instapkaart meestal niet bewaren als zij eenmaal aan boord van het vliegtuig zijn. 
55. Het verschil tussen de verkoop in een op de luchthaven gevestigd belastingvrij 
verkooppunt en de belastingvrije verkoop aan boord van vliegtuigen is ook een reden 
voor Lid-Staten om voor verkopen aan boord genoegen te nemen met een beperktere 
vorm van controle. De omvang van belastingvrije verkoop aan boord is reeds door de 
aard ervan beperkt. De controle vloeit voort uit het toezicht dat het cabinepersoneel 
houdt op hetgeen er daadwerkelijk verkocht wordt, met inachtneming van de maximale 
waarde en/of hoeveelheid voor elke afzonderlijke verkoophandeling. 
56. Er wordt in vrijwel geen enkele Lid-Staat een systeem gehanteerd waarmee een verband 
gelegd kan worden tussen belastingvrije aankopen op de luchthaven en mogelijke 
vervolgaankopen tijdens de vlucht. Hetzelfde geldt voor belastingvrije verkoop in havens 
en mogelijke vervolgaankopen aan boord van veerboten. In sommige Lid-Staten bestaat 
echter wel een controlesysteem waarmee toezicht wordt gehouden op volgende belas­
tingvrije aankopen met behulp van een systeem van vooraf bestellen of door middel van 
een voucher die bij elke belastingvrije aankoop getoond en gestempeld moet worden. Bij 
het systeem van vooraf bestellen is de instapkaart bij afgifte reeds gestempeld. 
17 
• Aan boord van vaartuigen 
57. De door de verkooppunten toegepaste controlesystemen geven hier een minder 
eenduidig beeld te zien. Over het algemeen wordt tegelijk met de instapkaart een 
voucher afgegeven, waarop informatie staat over de maximaal toegestane hoeveelheid 
aan accijns onderworpen goederen. Van een verkooptransactie in deze categorie 
goederen wordt een aantekening gemaakt op de voucher. Een volgende aankoop in deze 
categorie kan slechts gedaan worden indien de koper met de aankoopbon van zijn eerste 
aankoop kan aantonen dat het toegestane maximum nog niet bereikt is. Voor goederen 
waarvoor een maximale waarde geldt, zijn de controles vaak minder strikt, omdat deze 
aankopen helemaal niet aangetekend worden. In dit geval bestaat de controle hierin dat 
één belastingvrije aankoop slechts tot de maximale waarde gedaan kan worden. 
58. Bij korte reisafstanden wordt het vouchersysteem zelden gebruikt. Het enige 
controlemiddel bestaat uit het informeren van het publiek over de maximale hoeveelheid 
goederen die men belastingvrij mag kopen en de zelfbeperking van het verkooppunt om 
elke afzonderlijke belastingvrije verkoop te beperken tot het toegestane bedrag of de 
toegestane hoeveelheid. De redenen waarom in deze gevallen geen vouchersysteem 
toegepast wordt, lijken de beperkte duur van deze reizen en de grote aantallen reizigers 
te zijn. Een ander argument is dat reizigers vouchers eenvoudig onderling kunnen 
uitwisselen, waarmee de doelstelling om de belastingvrije aankopen per reiziger te 
beperken makkelijk wordt gefrustreerd. 
59. Voorzover de Commissie weet, is er met betrekking tot belastingvrije verkoop aan boord 
van veerboten slechts één bilaterale overeenkomst gesloten. 
Afdeling 4. Beschrijving van de controlemechanismen van de 
overheden in de Lid-Staten 
• In luchthavens 
60. In het algemeen controleren de Lid-Staten de exploitanten van belastingvrije 
verkooppunten op luchthavens op basis van hun boekhouding. In de praktijk vallen 
verscheidene vormen van controle onder deze algemene noemer. In wezen wordt echter 
slechts bijgehouden welke goederen door het belastingvrije verkooppunt of de 
onderneming worden gekocht en verkocht. Deze vorm van controle is in 
overeenstemming met en vloeit voort uit de gebruikelijke controlemaatregelen inzake 
BTW. Gegevens over verkopen aan afzonderlijke kopers, hetgeen bij belastingvrije 
verkoop nu juist het specifieke voorwerp van de controle zou moeten zijn, zijn zelden 
beschikbaar. In enkele gevallen zijn gegevens beschikbaar over verkopen per periode, 
soms per dag of per vlucht, waarmee enig inzicht verkregen wordt in de verkopen per 
persoon. In sommige Lid-Staten moeten verkooppunten zich houden aan een douane-
en/of accijns-entrepotsysteem. Met dit systeem valt tot op zekere hoogte te controleren 
of het verkooppunt behoorlijk werkt en of het ervoor kan zorgen dat de bestaande regels 
betreffende het belastingvrije systeem wordt nageleefd. In deze gevallen zijn bepaalde 
boekhoudkundige regels van toepassing waarmee het gewoonlijk mogelijk is om de 
goederen die het entrepot in- en uitgaan te volgen. 
18 
61. In sommige Lid-Staten worden verkooppunten en hun klanten ter plaatse 
steekproefsgewijs gecontroleerd; dit betekent controle in en bij winkels waar belasting­
vrije goederen verkocht mogen worden. 
62. In meer dan de helft van de Lid-Staten worden globale boekhoudsystemen gebruikt met 
betrekking tot de voorwaarden voor belastingvrije verkoop. Deze systemen zijn 
gebaseerd op een dagelijks of maandelijks overzicht van de omzet en geven informatie 
over verkoopdatum, vluchtnummer, code, hoeveelheid en waarde van de goederen, soms 
met betrekking tot iedere reiziger afzonderlijk. Sommige Lid-Staten verstrekken deze 
gegevens via een computernetwerk, andere eenvoudigweg op fysieke wijze. 
19 
• Aan boord van vliegtuigen 
63. Voor belastingvrije verkoop aan boord van vliegtuigen maken Lid-Staten in feite gebruik 
van dezelfde stelsels om de verkoop te controleren als op de luchthavens. Dit houdt in 
dat de systemen zijn gebaseerd op de boekhouding waarbij o.a. gebruik gemaakt wordt 
van erkende douane- en/of accijns-entrepots, steekproefsgewijze controles, controles 
achteraf en globale boekhoudsystemen. In de meeste Lid-Staten gelden 
controlemaatregelen met betrekking tot de voorraden van de luchtvaartmaatschappijen 
zelf en/of de ondernemingen die de voorraden leveren. Het globale boekhoudsysteem 
moet gegevens verstrekken over het totale bedrag van de omzet aan boord en deze 
gegevens kunnen in principe vergeleken worden met de goederenuitslag. Het is echter 
niet zozeer het totale omzetbedrag ten opzichte van het totale aantal reizigers dat van 
belang is, als wel dat de belastingvrije aankopen per persoon het toegestane maximum 
niet overschrijden. Er is overigens één systeem dat lijsten verstrekt met daarop de namen 
van reizigers die belastingvrije aankopen hebben gedaan. 
• Aan boord van vaartuigen 
64. Ook hier passen de Lid-Staten de maatregelen toe die zij hanteren voor verkopen op 
luchthavens en aan boord van vliegtuigen. Eén Lid-Staat maakt melding van steekproefs­
gewijze controle van reizigers bij vertrek en aankomst. In sommige gevallen worden de 
totalen van de verkoopoverzichten per reis, de verkoopbonnen per reiziger en het aantal 
reizigers met elkaar vergeleken. 
• Algemene opmerkingen 
65. Opgemerkt dient te worden dat alle Lid-Staten bepaalde strafmaatregelen kennen voor 
verkooppunten die de controleregels voor de verkooppunten niet naleven en dat in 
sommige gevallen ook boetes opgelegd kunnen worden aan ondernemingen die deze 
goederen verkopen. 
Afdeling 5. Evaluatie 
66. Dit deel geeft een analyse van de huidige situatie en heeft betrekking op de 
slotconclusies van de Commissie ten aanzien van de regelingen voor belastingvrije 
verkoop en de wijze waarop deze in algemene zin door de Lid-Staten worden toegepast. 
Verder wordt vastgesteld dat in de praktijk door de handhaving van het systeem van 
belastingvrije verkoop in het kader van de interne markt een aantal (andere) kwesties een 
rol speelt, die een effectieve controle van belastingvrije verkoop in het 
intracommunautaire reizigersverkeer belemmeren of erop duiden dat deze niet doelmatig 
is. 
• In luchthavens 
67. Het merendeel van de Lid-Staten heeft als basis voor het controlesysteem door 
verkooppunten, in ieder geval voor de belastingvrije verkoop op luchthavens, het 
gebruik van instapkaarten ingevoerd. Op deze wijze hebben deze Lid-Staten voldaan aan 
de verplichting een systeem in te voeren ter controle op de belastingvrije verkoop. Hier 
20 
houdt echter tevens de overeenkomst tussen de situaties in de verschillende Lid-Staten 
op. De manier waarop en de doelmatigheid waarmee de instapkaart als controle­
instrument functioneert, dienen aan een meer kritische beoordeling te worden 
onderworpen. 
68. Het is duidelijk dat het nut van de instapkaart als controlemiddel heel groot zou zijn als 
deze kaart of enig ander document gebruikt zou moeten worden voor elke belastingvrije 
aankoop en als alle aankopen op deze kaart geregistreerd zouden worden om te 
voorkomen dat de belastingvrije aankopen de overeengekomen maxima overschrijden. 
69. De verschillende Lid-Staten gebruiken de kaart op uiteenlopende manieren, maar geen 
enkele Lid-Staat maakt er op de theoretisch juiste manier gebruik van of benut de 
geboden mogelijkheden volledig. Aan dit beperkte gebruik van de kaart lijken praktische 
overwegingen ten grondslag te liggen. Het is duidelijk dat elk systeem gebaseerd op het 
gebruik van de kaart, waarbij de waarde en/of hoeveelheid van de gekochte goederen 
niet wordt aangegeven, een beperking betekent van de mogelijkheid om herhaalde of 
vervolgaankopen te voorkomen. Alleen een stempel op de kaart, zoals in de meeste Lid-
Staten gebruikelijk lijkt te zijn, geeft slechts aan dat er een belastingvrije aankoop is 
gedaan en garandeert op geen enkele manier dat er geen (verdere) belastingvrije 
aankopen zullen plaatsvinden waarmee het toegestane maximum wordt overschreden. Er 
lijkt over het algemeen een zekere discipline te bestaan bij (werknemers van) 
verkooppunten, waardoor geen belastingvrije verkoop boven het toegestane maximum 
per persoon plaats vindt. Zoals gezegd is dit niet voldoende om volgende en herhaalde 
belastingvrije verkoop te voorkomen. De Commissie beschouwt deze regelingen als 
onvoldoende om de door de Raad in zijn richtsnoeren vastgelegde doelstelling te 
bereiken. 
70. Wat de maatregelen betreft die de Lid-Staten hebben genomen om de verkooppunten te 
controleren, mag niet vergeten worden dat het controlesysteem van een Lid-Staat in 
theorie niet hetzelfde doel kan bereiken als de controles die de verkooppunten toepassen. 
Met de laatstgenoemde controlesystemen als eerstelijns-controlemethode zou het in feite 
mogelijk moeten zijn om te voorkomen dat een reiziger belastingvrije aankopen doet 
boven het maximum. Als hieraan niet wordt voldaan, kan men nauwelijks verwachten dat 
het controlesysteem van de Lid-Staat zelf de situatie rechtzet. De eerste taak die Lid-
Staten derhalve hebben, is het aanvaarden of als onvoldoende verwerpen van een bepaald 
type "verkooppuntcontrolesysteem". Vervolgens dienen zij erop toe te zien dat het 
systeem toegepast wordt in overeenstemming met het doel waarvoor het is ontworpen, 
en tenslotte moeten de Lid-Staten een meer algemene en globale controle uitvoeren om 
te bepalen of het verkooppuntcontrolesysteem het beoogde doel inderdaad heeft bereikt. 
Deze laatste controle is per definitie algemeen van aard, wordt achteraf uitgevoerd en 
kan derhalve nooit het verkooppuntcontrolesysteem, dat zich bezighoudt met de 
afzonderlijke belastingvrije aankopen van reizigers, vervangen. 
71. Over het laatstgenoemde systeem kunnen nog wat opmerkingen geplaatst worden. Een 
enkele Lid-Staat maakt melding van steekproefsgewijze controles op verkooppunten en 
reizigers. Dergelijke controles kunnen zeer doelmatig zijn. maar moeten uiteraard op de 
juiste wijze uitgevoerd worden in het binnenland van de Lid-Staat en mogen geen 
belemmering vormen voor de verworvenheden van de interne markt. Ten aanzien van de 
controle op het verkooppunt, de spil van het controlesysteem, kan het als stok achter de 
21 
deur al zeer doelmatig zijn bekend te maken dat er kans is op controles door de 
bevoegde autoriteiten. Een dergelijke fysieke controle zou een aanvulling kunnen 
betekenen op de goede werking van het verkooppuntcontrolesysteem. Zo werd bij 
aankomst van bepaalde intracommunautaire vluchten een abnormale hoeveelheid door 
belastingvrije winkels in andere Lid-Staten verkochte goederen vastgesteld. Wat de 
controles betreft, wil de Commissie nogmaals benadrukken dat de doelmatigheid van het 
verkooppuntcontrolesysteem noch de taak, noch de verantwoordelijkheid van de reiziger 
is en dat deze niet aansprakelijk is voor betaling van de belasting, zelfs niet als hij de 
toegestane belastingvrije maxima heeft overschreden. 
72. Over het algemeen kennen de Lid-Staten een systeem waarbij de exploitanten een 
vergunning moeten hebben om belastingvrije goederen te verkopen (gebaseerd op de 
bepalingen voor entrepotopslag). Zij passen een soort boekhoudkundige controle toe, 
die over het algemeen aangevuld wordt met douane- of entrepotsystemen en de daarbij 
behorende controleregels. Het zwakke punt van deze systemen is dat zij gewoonlijk niet 
of slechts elementair toegerust zijn om verkoopgegevens te relateren aan afzonderlijke 
reizigers. Het gehele mechanisme draait om de kwaliteit van de gegevens op het niveau 
van het verkooppunt. Daarom kunnen deze systemen slechts een zeer algemene indicatie 
geven van de verhouding tussen de totale belastingvrije verkoop gedurende een bepaalde 
.periode en de feitelijke belastingvrije verkoop aan reizigers die het recht hadden om 
belastingvrije aankopen te doen. Waar dit nog niet het geval is, moeten de 
boekhoudsystemen verbeterd worden, zodat hiermee een verband kan worden gelegd 
tussen de belastingvrije verkoop per afzonderlijke reiziger en de totale belastingvrije 
verkoop. 
• Aan boord van vliegtuigen 
73. Het hjkt erop dat de algemene benadering dienaangaande ervan uitgaat dat al te strikte 
controlemaatregelen voor verkoop aan boord tot concurrentievervalsing zouden leiden 
ten opzichte van de verkooppunten op de luchthaven, die als eerste in contact staan met 
de reiziger. Dit argument houdt geen steek, omdat het voorbij gaat aan de doelstelling 
van de controle. 
74. Er zou kunnen worden geconcludeerd dat voor de controle op de verkoop aan boord 
van vliegtuigen het gebruik van de instapkaart in de meeste gevallen ongeschikt is. De 
redenen hiervoor lijken eerder voort te komen uit praktische dan uit theoretische 
overwegingen. Het gebruiken van een instapkaart voor deze verkopen wordt dan als 
onpraktisch gezien, omdat reizigers deze kaart soms niet meer hebben of omdat het 
alleen maar stempelen ervan, zonder dat de maximale waarde of hoeveelheid wordt 
aangegeven, het nut van deze procedure beperkt. Een ander aangevoerd argument is dat 
belastingvrije verkoop aan boord alleen al door de aard ervan beperkt van omvang is. 
75. Dit zijn nogal vreemde overwegingen. Als een reiziger niet de moeite neemt om zijn 
kaart te bewaren om belastingvrije aankopen te kunnen doen, kan men zich afvragen of 
hij dit recht ook echt wel wil uitoefenen. Een incorrect toegepast controlemechanisme 
mag niet als argument dienen om het controlesysteem af te schaffen, maar zou eerder als 
reden moeten dienen om het systeem te verbeteren door meer gegevens op de kaart te 
zetten. Het argument dat belastingvrije verkoop aan boord beperkt van omvang is, mag 
misschien gelden voor bepaalde belastingvrije goederen, maar zeker niet voor allemaal. 
22 
76. In één opzicht verschilt de verkoop aan boord van een vliegtuig van die bij andere belas­
tingvrije verkooppunten. Zij zijn per definitie de laatste mogelijkheid voor de reizigers 
om belastingvrije aankopen te doen. Als er op de juiste wijze verband wordt gelegd (zie 
hierna) tussen de belastingvrije verkoop op de luchthaven en elke persoon aan boord 
slechts de mogelijkheid krijgt om eenmaal belastingvrij te kopen, kan het cabinepersoneel 
de belastingvrije verkoop tot het maximum beperken, omdat er geen mogelijkheden zijn 
voor herhaalde of vervolgaankopen. 
77. Een belangrijk element dat in bijna alle Lid-Staten vrijwel geheel ontbreekt, is een 
systeem om verband te leggen tussen belastingvrije verkoop op luchthavens en die aan 
boord van vliegtuigen. Het probleem van meervoudige aankopen op luchthavens lijkt, 
zoals hierboven aangegeven, alleen opgelost te kunnen worden door een juist gebruik 
van de instapkaart of enig andere document en/of het gebruik van een registratiesysteem 
waarbij alle belastingvrije aankopen per persoon en alle belastingvrije verkooppunten met 
elkaar worden verbonden. Een dergelijk gebruik van de instapkaart zou tegelijkertijd een 
oplossing bieden voor het probleem van belastingvrije vervolgaankopen. Sommige Lid-
Staten hebben een systeem in gebruik waarbij reizigers vooraf bestellen. Dit systeem zou 
doelmatig kunnen blijken wanneer de kaart, die bij afgifte op de juiste wijze is 
gestempeld en voorzien van de juiste gegevens, voor eventuele (extra) belastingvrije 
aankopen zowel op de luchthaven als aan boord nodig is. Hoewel sommige Lid-Staten 
een aantal onderdelen van dit systeem lijken toe te passen, is er geen enkele Lid-Staat, 
voor zover de Commissie daarover informatie heeft, die deze gelijktijdig toepast. 
78. Bij de door de Lid-Staten toegepaste controlesystemen ligt wederom de nadruk op de 
controle van de boekhoud- en administratiesystemen van de verkooppunten. De 
hierboven gemaakte opmerkingen over de beperkingen van deze benadering ten aanzien 
van controle op de belastingvrije verkoop op luchthavens zijn ook hier van toepassing. 
De controlemethoden voor de belastingvrije verkoop aan boord van vliegtuigen zijn 
echter ruimer en meer specifiek, daar hierbij slechts één enkel verkooppunt (de 
luchtvaartmaatschappij) betrokken is. Om deze reden hebben sommige Lid-Staten een 
systeem, in verschillende uitvoeringen, ingesteld waarmee het totale aantal goederen dat 
voor een bepaalde vlucht aan boord gebracht is vergeleken kan worden met de tijdens de 
vlucht verkochte goederen. Er zijn echter zelden gegevens beschikbaar over de 
afzonderlijke aankopen per persoon, wat betekent dat zelfs in deze Lid-Staten de 
controle alleen in algemene zin kan worden uitgevoerd. 
79. Een specifiek probleem behoeft aandacht, de toepassing van de communautaire 
bepalingen op buitenlandse luchtvaartmaatschappijen, en in het bijzonder maatschappijen 
uit derde landen, lijkt controleproblemen op te leveren voor Lid-Staten. Dit geldt onder 
andere voor het geval dat een maatschappij uit een derde land een eerste tussenstop heeft 
gemaakt op het grondgebied van de Gemeenschap en vervolgens een vlucht maakt 
tussen twee luchthavens binnen de Gemeenschap. 
• Aan boord van vaartuigen 
80. In sommige gevallen is het verkooppuntcontrolesysteem, afgezien van de instructie aan 
werknemers om per afzonderlijke belastingvrije aankoop niet meer te verkopen dan de 
toegestane maxima, gebaseerd op het gebruik van een voucher. Op deze voucher staat 
over het algemeen aangegeven wat de toegestane belastingvrije hoeveelheden zijn, maar 
dit lijkt alleen toegepast te worden voor de verkoop van goederen waarvoor een 
23 
maximale hoeveelheid geldt en niet voor goederen waarvoor een maximale waarde 
bestaat. 
81. Een belangrijk verschil tussen de in het luchtverkeer gebruikte instapkaarten en vouchers 
is dat vouchers niet op naam van de individuele reiziger zijn gesteld. Een zwak punt van 
het vouchersysteem is derhalve dat vouchers gemakkelijk kunnen uitgewisseld worden 
tussen personen die er al dan niet gebruik van willen maken. Dit lijkt één van de redenen 
waarom het vouchersysteem bij een aantal drukke veerdiensten helemaal niet gebruikt 
wordt. Bij gebruik van het vouchersysteem moet de voucher gemerkt worden. Indien er 
sprake is van een vervolgaankoop moet de verkoper naar aanleiding van dit merkteken 
vragen om de aankoopbon van de eerdere aankoop om na te gaan of deze aankoop nog 
binnen het belastingvrije maximum blijft. Het systeem is niet waterdicht omdat een 
reiziger bij een vervolgaankoop een (oude) aankoopbon kan laten zien, maar eventuele 
andere bonnen kan achterhouden. Het is bovendien mogelijk om de vouchers van andere 
reizigers te gebruiken. Daarnaast bestaat er eveneens het risico dat vouchers vervalst 
worden en er een "zwarte markt" in vouchers ontstaat. 
82. Het niet gebruiken van een controlesysteem op aankopen bij reizen over korte afstanden 
en van goederen waarvan de waarde aan een maximum gebonden is, alsmede de 
wezenlijke zwakte van het vouchersysteem (mogelijkheid tot uitwisseling, geen 
vermelding van verkochte hoeveelheden en in sommige gevallen helemaal geen 
toepassing ervan), geven weinig garantie dat belastingvrije verkoop boven het maximum 
op aanvaardbare wijze voorkomen kan worden, waardoor belastingvrije verkoop aan 
boord van veerboten zeer misbruikgevoelig is. 
83. De door de Lid-Staten toegepaste controlesystemen lijken geen tegenwicht te vormen 
voor het zwakke verkooppuntcontrolesysteem dat aan boord van veerboten in gebruik is. 
Zoals hierboven vermeld, zijn deze systemen slechts tweedelijns controles op de 
verkooppuntcontrolesystemen, omdat zij niet toegerust zijn om afzonderlijke aankopen 
boven het maximum te verhinderen. 
84. Opgemerkt wordt dat sommige veerbootmaatschappijen dagreizen naar andere Lid-
Staten organiseren tegen zeer lage prijzen. Reizigers gaan soms niet van boord in de Lid-
Staat van bestemming. Het enige doel om dergelijke reizen te organiseren blijkt de 
verkoop en koop te zijn van belastingvrije goederen. 
85. Veerbootmaatschappijen en nationale overheden van een aantal Lid-Staten klagen over 
het gebrek aan verkooppuntcontrole door de veerbootmaatschappijen en door de 
nationale overheden van andere Lid-Staten op de tussen hen liggende vaarroutes. 
Aangezien dit kan leiden tot concurrentievervalsing. 
86. Het afsluiten van bilaterale overeenkomsten als voorzien in de richtsnoeren van de Raad 
bevindt zich nog in een pril stadium. De Commissie vindt dat hieruit mag worden 
afgeleid dat de Lid-Staten in deze niet voldoen aan de verplichting die de Raad in zijn 
richtsnoeren heeft vastgelegd. 
87. De maatregelen die de Lid-Staten nemen, komen overeen met hun controlesystemen 
voor belastingvrije verkoop op luchthavens en aan boord van vliegtuigen. Er wordt 
vertrouwd op boekhoudsystemen en entrepotsystemen, ten aanzien waarvan de reeds 
eerder gemaakte opmerkingen gelden over de structurele (on)mogelijkheden. In 
24 
sommige Lid-Staten zijn aangepaste programma's en computersystemen ontwikkeld door 
de exploitanten of de douane om ervoor te zorgen dat het toegepaste verkooppuntcon­
trolesysteem goed werkt, terwijl andere Lid-Staten volledig vertrouwen op "traditionele" 
controleprocedures. Waar computersystemen voor winkeliers zijn geïnstalleerd, zijn deze 
in sommige landen wel en in andere landen niet verbonden met het douanenetwerk. De 
gelijkenis tussen verkopen aan boord van veerboten en aan boord van vliegtuigen, 
waarbij in beide gevallen sprake is van slechts één verkooppunt, heeft er soms toe geleid 
dat ook voor de controle van verkopen op veerboten de controle op het systeem 
plaatsvindt door de totale belastingvrije verkoop te vergelijken met de gegevens over 
reizigersaantallen. Zelfs dan kunnen de resultaten van de controlemaatregelen slechts in 
zeer algemene zin beoordeeld worden en kunnen deze systemen derhalve niet bijdragen 
aan het gestelde doel, te weten het verhinderen dat bij belastingvrije verkoop het 
maximum in afzonderlijke gevallen wordt overschreden. 
88. Uit de diverse onderdelen van dit hoofdstuk wordt duidelijk dat de ingestelde 
mechanismen en procedures voor de tenuitvoerlegging van het verkooppuntcontrolesys­
teem niet voldoende zijn om de door de Raad gestelde doelstellingen te bereiken. 
• Algemene opmerkingen 
89. In deze structuur kan zich een belangenconflict voordoen tussen het financiële belang dat 
de eigenaars van belastingvrije winkels hebben bij de gerealiseerde omzet (net als het 
geval is voor winkels met belaste goederen) en de verplichting die zij hebben om er 
tegelijkertijd voor te zorgen dat de maxima niet worden overschreden. 
90. Deze opmerking moet gezien worden in verband met de informatie aan het publiek over 
de tenuitvoerlegging van de verkooppuntcontrole en vooral over de maximale waarde en 
hoeveelheid, omdat deze ruimte Iaat voor vergissingen of lacunes. Bij voorbeeld: in de 
veerbootsector worden tegenstrijdige mededelingen aan het publiek gedaan en de 
kwaliteit ervan varieert zelfs binnen dezelfde onderneming van uitstekend tot matig. 
Reizigers worden gewoonlijk geïnformeerd over de maximale limieten voor de 
hoeveelheden belastingvrije goederen, waarvoor een hoeveelheidsgrens geldt, en de 
hierop betrekking hebbende informatie wordt gegeven door goed zichtbaar opgehangen 
affiches of in prijslijsten. De informatie over de goederen waarvoor een maximale waarde 
geldt is meestal minder duidelijk en wordt soms zelfs niet of onvolledig gegeven, waarbij 
slechts wordt aangegeven dat men zich aan bepaalde regels dient te houden echter 
zonder de inhoud van deze regels te vermelden. 
91. Soms worden belastingvrije en belaste goederen tegen dezelfde winkelpnjs verkocht. Bij 
dit systeem wordt de BTW berekend op basis van een gecombineerde berekening tussen 
belastingsvrje en belaste aankopen. Met andere woorden, passagiers, of ze nu gerechtigd 
zijn tot belastingvrije aankopen of niet, betalen hetzelfde gemiddelde BTW-percentage, 
zonder dat ze zich daarvan bewust zijn. Het is duidelijk dat de verschuldigde belasting 
met deze berekeningsmethode niet exact kan worden vastgesteld. Met betrekking tot de 
vaststelling van de prijzen weet een koper niet welk bedrag aan belasting in de prijs is 
inbegrepen. 
Meestal gaan controles niet verder dan de controles die de entrepotbeheerder uitvoert. 
Er wordt namelijk slechts gecontroleerd of de goederen die het entrepot of de belasting­
vrije zone verlaten goed geboekt zijn. Er wordt echter geen toezicht gehouden op de 
25 
specifieke voorwaarden van de belastingvrije verkoop op zich. Die systeem is strijdig 
met de grondbeginselen voor BTW-inning. 
92. De tenuitvoerlegging van verkooppuntcontrole op communautair niveau geeft 
aanzienlijke verschillen te zien, zelfs binnen dezelfde Lid-Staat. Daar Lid-Staten sterk 
afhankelijk zijn van de controlesystemen die de andere Lid-Staten toepassen, hebben de 
minder strenge systemen van sommige Lid-Staten geleid tot klachten van exploitanten in 
andere Lid-Staten over concurrentievervalsing. 
93. De Commissie heeft een aantal vertegenwoordigende organisaties in het internationale 
zee- en luchtvaartverkeer en op het gebied van de belastingvrije verkoop gevraagd om 
hun eerste bevindingen te geven over de toepassing van de verkooppuntcontrole door 
hun leden. Hun bevindingen lopen uiteen vanwege de diversiteit van de goederen en 
vanwege de specifieke belangen van deze organisaties. 
94. Het bedrijfsleven verlangt desondanks over het algemeen van de Commissie dat zij er op 
doelmatige wijze op toeziet dat alle verkooppunten en exploitanten in de Gemeenschap 
het verkooppuntcontrolesysteem op een minimaal samenhangend niveau toepassen om 
concurrentievervalsing en onnodige verwarring bij het reizigerspubliek te voorkomen. 
95. Een verdere groei van de sector strookt niet met de bepalingen van de Raad die 
uitsluitend gericht zijn op tijdelijke handhaving van de activiteiten van de in 1993 
bestaande belastingvrije verkooppunten. Daarentegen 
• zijn nieuwe vormen van belastingvrije verkoop geïntroduceerd (bij voorbeeld speciale 
aanbiedingen waarbij het vliegbiljet, het verblijf en een "pakket" belastingvrije 
goederen is inbegrepen, de "pre-packing-systems") (bijlage 6, hoofdstuk 2,2); 
• zijn sommige reeds bestaande belastingvrije verkoopzones uitgebreid (bijlage 6, 
hoofdstuk 2); 
• hebben sommige belastingvrije winkels hun assortiment van aangeboden goederen 
vergroot (elektrische produkten, radio's, kwaliteitstextiel enz.) (bijlage 6, hoofdstuk 
2,5); 
• zijn nieuwe verkooppunten met belastingvrije en belaste goederen geopend of zullen 
deze in de nabije toekomst worden geopend (bijlage 6, hoofdstuk 2,1 en 7). 
96. In dit verband bevestigt de Commissie opnieuw haar standpunt dat zij zich verzet tegen 
het op basis van een voor deze sector specifiek systeem creëren van nieuwe belasting­
vrije verkooppunten in de Gemeenschap en dat de huidige situatie door alle betrokken 
partijen gezien moet worden als uitzondering van beperkte duur op de regels van de 
interne markt. 
26 
HOOFDSTUK 3 
DE ONTWIKKELING VAN INTRACOMMUNAUTAIRE BELASTING­
VRIJE VERKOOP SINDS 1993 
Afdeling 1. Inleidende opmerkingen 
97. De ervaring van het bedrijfsleven met de verkooppuntcontrole gedurende het eerste 
halfjaar van 1993 is dat het verkooppuntcontrolesysteem over het geheel genomen lijkt 
te werken. Men is desalniettemin bezorgd over een daling (met gemiddeld tenminste 
10%) van de verkopen en inkomsten, ondanks een stijging van het aantal reizigers. 
Volgens het bedrijfsleven mag deze teruggang gezien worden als een aanwijzing dat de 
verkooppuntcontrolesystemen beperkender zijn dan de oude procedures, waarbij de 
douane bij aankomst toezicht uitoefende. 
98. Aan de Lid-Staten is gevraagd statistische gegevens over de belastingvrije verkoop in 
1992 en 1993 te verstrekken om het de Commissie mogelijk te maken een economische 
analyse uit te voeren van de invloed die de invoering van het verkooppuntcontrolesys­
teem heeft gehad op de betrokken bedrijfstak. De belangrijkste resultaten van deze 
economische analyse staan in dit hoofdstuk. De volledige, ten behoeve van de analyse 
samengevatte, gegevens alsmede de gedetailleerde beoordeling zijn in bijlage 7 te vinden. 
99. De ter beschikking van de Commissie gestelde informatie over omzetcijfers, aantallen 
reizigers, exploitanten, verkooppunten en de totale door hen ingenomen vloeropper­
vlakte, is niet volledig. Sommige Lid-Staten hebben niet op alle gevraagde punten 
informatie verstrekt, in het bijzonder wat de plaatsen van verkoop betreft (BE, DK, IRL, 
NL, PT en UK) Spanje heeft niet alle details verstrekt, maar soms slechts totalen (voor 
luchthavens) en alleen de cijfers voor 1993 (voor veerboten) ingediend. Frankrijk heeft 
alleen totalen opgegeven en onderscheid gemaakt tussen Franse en buitenlandse 
produkten (waar niet om gevraagd was). Denemarken kon de volledige gegevens voor 
de luchthavens en voor de verkopen aan boord van vliegtuigen niet verstrekken. Drie 
Lid-Staten (DE, IT en LU) hebben de door de Commissie toegezonden formulieren niet 
teruggezonden. 
De cijfers over vliegvelden hebben betrekking op communautaire en derde landen 
vluchten. Voor vliegtuigen en veerboten geldt dat de cijfers alleen betrekking hebben op 
communautair verkeer. 
100. De Commissie is niet bij machte om de betrouwbaarheid en de volledigheid van de haar 
ter beschikking gestelde cijfers te controleren. Er zijn verschillende redenen aan te 
voeren waarom de genoemde informatie ontbreekt: de benodigde cijfers zijn helemaal 
niet verzameld, niet beschikbaar vanwege grote faillissementen of niet toegankelijk door 
organisatorische problemen, enzovoorts. Dat informatie uit Duitsland en Luxemburg 
ontbreekt, heeft geen invloed op de getrokken conclusies, omdat in deze landen BTW 
berekend wordt op basis van een forfaitair bedrag. De Commissie meent derhalve dat de 
voor de economische analyse beschikbare gegevens voldoende zijn om te signaleren wat 
de onderliggende tendensen zijn bij de belastingvrije verkoop in de onderscheiden Lid-
Staten en bij de verschillende verkooppunten. 
27 
101. Met de navolgende analyse wordt eveneens geprobeerd de belangrijkste redenen te 
ontdekken voor de ontwikkeling van de belastingvrije verkoop zoals deze uit de 
statistische gegevens naar voren komt. Het is echter niet mogelijk om rekening te 
houden met de algemene factoren die de belastingvrije verkoop beïnvloeden, zoals 
"normale" handelscycli, industriële fluctuaties, veranderingen in de smaak van de 
consument, enzovoorts. De analyse strekt ertoe vast te stellen welk verband er is tussen 
de ontwikkeling van de belastingvrije verkoop en de ontwikkeling van zowel het aantal 
reizigers als het aantal exploitanten, alsmede de mogelijke invloed die wijzigingen in de 
wisselkoers hebben. Met inflatie wordt niet rechtstreeks rekening gehouden. Afgezien 
van het feit dat inflatie tot op zekere hoogte in de wisselkoersen tot uitdrukking komt, 
wordt ervan uitgegaan dat inflatie in deze context een minder belangrijke factor is, in elk 
geval voor de jaren 1992 en 1993. Elk belangrijk effect dat derhalve op basis van de 
statistische gegevens wordt gevonden en dat niet verklaard kan worden door de beschre­
ven factoren, wordt geacht verband te houden met de invoering van het verkooppunt-
controlesysteem. Uit deze benadering volgt dat er een methodologisch onderscheid 
wordt gemaakt tussen de analyse in ecu en die in nationale valuta. 
Afdeling 2. Algemene ontwikkeling belastingvrije verkoop in ecu2 
gedurende 1992 en 1993 
102. Met inachtneming van de bovengenoemde beperkingen ten aanzien van de beschikbare 
gegevens, blijkt dat zich tussen 1992 en 1993 een stijging van de belastingvrije verkoop 
heeft voorgedaan van ongeveer 6% op luchthavens (berekend voor zeven landen, voor 
intracommunautaire en derde landen reizigers), ongeveer 3% aan boord van vliegtuigen 
(berekend voor zeven landen, alleen voor intra-intracommunautaire reizigers) en 
ongeveer 25% aan boord van veerboten (berekend voor zes landen, alleen voor intra-
intracommunautaire reizigers3). Belastingvrije verkoop in havens is niet opgenomen 
aangezien slechts een Lid-Staat volledige informatie heeft verstrekt. Deze cijfers maken 
duidelijk dat er ondanks de invoering van verkooppuntcontroleprocedures in de 
Gemeenschap sprake is van een stijging van de belastingvrije verkoop in ecu. Zelfs op 
luchthavens (waar controlesystemen naar verwachting eenvoudig in te voeren zouden 
zijn) is sprake van een stijging van de belastingvrije verkoop, maar in het bijzonder aan 
boord van veerboten, wat klaarblijkelijk komt omdat de verkooppuntcontroleprocedures 
aan boord van schepen over het algemeen minder strikt zijn of helemaal niet worden 
toegepast. De lichte daling van de belastingvrije verkoop in havens kan op de te smalle 
basis van gegevens van slechts enkele van de havens in twee Lid-Staten niet worden 
beoordeeld. 
103. Met het voorbehoud van de bovengenoemde beperkingen ten aanzien van de beschikbare 
gegevens, blijkt de belastingvrije verkoop in ecu van 1992 tot 1993 als volgt te zijn 
veranderd: BE -10,3%, DK +0,6%, EL +9,2%, ES +4,6%, FR -10,4%, IRL +1%, en NL 
+2,5%, PT -9,4% en UK +30,7%. Met andere woorden, drie Lid-Staten geven een 
aanzienlijke daling van de belastingvrije verkoop tussen 1992 en 1993 te zien (ongeveer 
10% in BE, PT en FR), in vier Lid-Staten bleef de belastingvrije verkoop min of meer 
2 Omrekeningskoers die gepubliceerd op 30 september 1992, respectievelijk op 30 september 1993. 
3 Opgemerkt zij dat de verkopen aan boord van vliegtuigen en veerboten betrekking hebben op verkopen 
door bedrijven die hun voornaamste plaats van vestiging hebben in de betrokken Lid-Staat. 
28 
gelijk in 1992 en 1993 (DK, ES, IRL, en NL) en in twee Lid-Staten steeg de belasting­
vrije verkoop opvallend tussen 1992 en 1993 (EL en UK). 
104. Er bestaan grote verschillen tussen de Lid-Staten wat betreft de resultaten op identieke 
verkooppunten (bij voorbeeld aan boord van vliegtuigen van -13% in Portugal tot 
+235% in Griekenland). Soms is hiervoor een verklaring te vinden. De stijging bij alle 
verkooppunten in Griekenland komt voornamelijk voort uit de verkoop aan boord van 
vliegtuigen. Daar er gedurende deze periode slechts een geringe wijziging in het aantal 
reizigers was, hjkt het duidelijk dat er een belangrijke verschuiving in de belastingvrije 
verkoop heeft plaatsgevonden. In Frankrijk is sprake van een betrekkelijk scherpe daling 
van de belastingvrije verkoop, welke voornamelijk te wijten is aan het 
intracommunautaire reizigersverkeer (daling van 22,3%). De belastingvrije verkoop aan 
derde landen is echter ook gedaald, zij het minder scherp. Hieruit blijkt dat 
verkooppuntcontroleprocedures geen doorslaggevende verklaring kan zijn voor de 
daling. 
105. Bij de door de Lid-Staten verstrekte informatie over belastingvrije verkoop per categorie 
goederen springt geen enkele categorie er duidelijk uit; de stijging in ecu varieert voor 
alle goederen van 9% tot 14% (berekend op basis van de cijfers uit acht Lid-Staten. In 
dit verband is Frankrijk tot op zekere hoogte een uitzondering op de regel). De 
verkoopcijfers voor de verschillende produktcategorieén verschillen naargelang van de 
plaats van verkoop. De belangrijkste stijging heeft plaatsgevonden aan boord van 
vliegtuigen en veerboten. 
Afdeling 3. Economische beoordeling belastingvrije verkoop in 
nationale valuta en in ecu tussen 1992 en 1993 
106. De volgende tabel bevat de statistische basis voor de economische analyse van de 
ontwikkeling van de belastingvrije verkoop in de Gemeenschap tussen 1992 en 1993. 
Hiertoe is het wijzigingspercentage berekend: 
• voor de totale verkopen: in nationale valuta en in ecu 
• voor de verkopen per reiziger: alleen in ecu. 
De informatie per Lid-Staat wordt gegeven voor ieder afzonderlijk verkoop. 
29 
(1) 
L-Sa 
BE 
DK 
EL 
ES 
IRL 
NL 
PT 
UK (2) (3) (4) 
Luchthavensb 
Nat 
val.d 
(%) 
-10,18 
+22,16 
+16,22 
+5,87 
+4,93 
-1,10 
+2,05 
+17,60 Ecu 
p/i* 
(%) 
-21 
+11 
-1 
-7 
-4 
-10 
-9 
+14 Ecu 
(%) 
-11 
+21 
+7 
-5 
-4 
+3 
-9 
+19 (5) (6) (7) 
Vliegtuigen0 
Nat. 
val.d 
(%) 
-4,22 
+29,79 
+209,27 
+13,39 
+42,61 
-15,80 
-2,60 Ecu 
(%) 
-30,10 
-1,51 
+227,36 
-5,25 
+26,91 
-16,04 
-23,97 Ecu 
p/i* 
(%) 
-5,62 
+28,53 
+235,05 
+1,77 
+31,04 
-12,66 
-13,11 (8) (9) (10) 
Veerboten0 
Nat 
val.d 
(%) 
-5,59 
+9,91 
+15,05 
+14,03 
+9,05 
+51,81 Ecu 
p/i* 
(%) 
-7,96 
+6,22 
+17,68 
+9,34 
+12,76 
+32,79 Ecu 
(%) 
-6,97 
+0,01 
+6,04 
+4,78 
+13,13 
+53,76 
107. Wat luchthavens betreft, leidt de vergelijking van de wijzigingen in belastingvrije verkoop per 
land tussen 1992 en 1993 in nationale valuta (kolom 2) en in ecu (kolom 4) tot verschillende 
uitkomsten voor de Lid-Staten: in sommige landen hebben de wisselkoersen in zekere mate de 
ontwikkeling in belastingvrije verkopen op luchthavens beinvloed (EL, ES, IRL en PT), waar 
een dergelijke invloed in andere landen niet kan worden vastgesteld. Als er al een dergelijke 
invloed is, is de stijging in de nationale valuta groter dan in ecu of is er zelfs een daling van de 
verkopen in ecu. Dit is het logische gevolg van een waardedaling, die als zodanig een reden 
voor de totale stijging zou kunnen zijn. Uit een vergelijking van kolom 3 [wijziging in ecu per 
reiziger] en de cijfers van kolom 4 [wijziging in absolute cijfers] blijkt geen duidelijke trend. 
Voor Ierland, Spanje en Portugal is er geen of slechts weinig verschil tussen beide cijfers, 
hetgeen erop lijkt te wijzen dat de toename van de belastingvrije verkopen samenhangt met de 
toename van het aantal passagiers. Voor Griekenland, België, het Verenigd Koninkrijk, 
Denemarken en Nederland is de ontwikkeling in verkopen per passagier negatiever dan in 
absolute cijfers. 
108. Slechts vier Lid-Staten waren in staat afzonderlijke gegevens te verstrekken over reizigers naar 
andere Lid-Staten. De volgende tabel bevat deze gegevens. 
Ud-Staat 
Verkopen aan intra-EG en derde landen reizigers 
Alleen intra-EG verkeer 
Nationale valuta 
Per reiziger 
30 
(1) 
LS 
BE 
EL 
IRL 
UK (2) 
Intra-EG 
verkopen 1992 
(nat valuta) 
2.093.790.244 
11.922.295.077 
36.076.977 
117.576.077 (3) 
Intra-EG 
verkopen 1993 
(nat valuta) 
1.642.015.562 
13.702.175.556 
37.555.866 
129.984.163 (4) 
Wijzigings 
-22% 
+15% 
+4% 
+11% (5) 
Aantal 
intra-EG 
passagiers 
1992 
• 
4.478.437 
3.085.179 
13.721.009 (6) 
Aantal 
intra-EG 
passagiers 
1993 
4.941.906 
3.141.186 
14.211.040 (7) 
Wijzigings 
van intra-EG 
verkopen p/p 
ineen 
-4% 
-6% 
+8% (8) 
Wijzigings 
van totale l 
intra-EG 
verkopen in 1 
ecu | 
-23% I 
+6% 
-4% 
+12% 
Belastingvrije verkopen in luchthavens per land voor 1992 en 1993 in nationale valuta 
(kolom 4) en in ecu (kolom 8) verschillen in Griekenland en in Ierland (hoofdzakelijk ten 
gevolge veranderingen in de wisselkoers) en vertonen dergelijke verschillen niet voor 
België en het Verenigd Koninkrijk. Bij vergelijking van kolom 7 [verandering in ecu per 
passagier] en kolom 8 [verandering in absolute aantallen] blijkt alleen een groot verschil 
voor Griekenland hetgeen geheel in overeenstemming is met de hiervoor reeds vastgestelde 
overall tendens. Er is derhalve geen aanwijzing dat de overall trends in de belastingvrije 
aankopen op dat moment zouden verschillen van de intra communautaire belastingvrije 
aankopen die daarvan onderdeel uitmaken. 
109. Voor de verkoop door luchtvaartmaatschappijen, kan, wat betreft de cijfers van de tabel van 
punt 106, de mogelijke invloed van wisselkoersfluctuaties worden afgeleid door de belasting­
vrije verkoop in nationale valuta aan boord van vliegtuigen in 1992 en 1993 (kolom 5) te 
vergelijken met de cijfers in ecu (kolom 7). Uit deze vergelijking blijkt dat er voor België, 
Denemarken en Nederland geen belangrijk verschil kan worden vastgesteld, terwijl in Spanje, 
Ierland en Portugal de wijziging in nationale valuta groter (of minder negatief) is dan in ecu 
(hetgeen belastingvrije verkoop aan boord van vliegtuigen gestimuleerd lijkt te hebben). Ten 
aanzien van de samenhang tussen het aantal vervoerde reizigers en de ontwikkeling van de 
belastingvrije verkoop aan boord van vliegtuigen wijst kolom 6 [wijziging in ecu per reiziger] 
en kolom 7 [wijziging in absolute cijfers] erop dat in de meeste van de beschreven landen het 
koopgedrag van reizigers kennelijk opmerkelijk veranderd is. Hoewel de daling van de belas­
tingvrije verkoop aan boord van vliegtuigen per reiziger over het algemeen groter is dan de 
daling in absolute cijfers, geldt voor Denemarken het tegenovergestelde. 
110. De veranderingspercentages in nationale valuta (kolom 8) en in ecu (kolom 10) voor de belas­
tingvrije verkoop op veerboten laten een belangrijk verschil tussen deze cijfers in drie landen 
zien. In Denemarken, Ierland en Griekeland is de groeitrend sterker in nationale valuta dan in 
ecu, hetgeen kan duiden op de wezenlijke invloed die devaluatie heeft op de stijging van de 
belastingvrije verkoop in een land waarvan de munt zwakker wordt. De cijfers in kolom 9 
(wijziging in ecu per reiziger) en kolom 10 (wijziging in absolute cijfers) geven aan dat in 
België de daling van de verkoop in absolute cijfers overeenkomt met een stijging per reiziger, 
met andere woorden, dat de belastingvrije verkoop in België zelfs nog meer is afgenomen dan 
de cijfers op het eerste gezicht lijken uit te wijzen. In Denemarken, Ierland en Spanje is de 
stijging per reiziger ook groter dan de daling in absolute cijfers. Alleen in het Verenigd 
31 
Koninkrijk, dat in dit opzicht het grootste marktaandeel heeft, is de stijging per reiziger 
kleiner dan in absolute cijfers. Meer dan 30% blijft echter een indrukwekkende stijging. 
Afdeling 4. Evaluatie 
111. Op basis van de beschikbare gegevens blijkt uit het statistisch onderzoek betreffende de 
ontwikkeling van de belastingvrije verkoop in ecu in de gehele Gemeenschap blijkt duidelijk 
dat de belastingvrije verkoop tussen 1992 en 1993 in totaal gestegen is. Deze stijging is per 
land verschillend. Bovendien kan worden vastgesteld dat er belangrijke verschillen bestaan ten 
aanzien van de plaats van de verkoop (verband houdend met het vervoermiddel), terwijl het 
soort goederen in dit verband geen belangrijke rol speelt. 
112. Het is duidelijk dat het verkooppuntcontrolesysteem dat in de verschillende Lid-Staten wordt 
toegepast een uiteenlopende ontwikkeling van de belastingvrije verkoop niet verhindert. Voor 
de gehele Gemeenschap geldt dat de controles aan boord van vliegtuigen en met name aan 
boord van veerboten in feite minder strikt zijn dan de controles die op de luchthavens worden 
uitgevoerd. Kennelijk worden reizigers zich bewust van deze verschillen en passen zij hun 
koopgedrag hieraan aan. 
113. Het totale reizigersverkeer is tussen 1992 en 1993 toegenomen en heeft dus bijgedragen tot de 
positieve ontwikkeling van de belastingvrije verkoop. Wat betreft de aankopen per persoon is 
er evenwel slechts een belangrijke stijging, voor de verkopen aan boord van veerboten die in 
verband kan worden gebracht met de werking van de verkooppuntcontroleprocedures. Andere 
verklaringen voor deze wijziging zijn niet overtuigend, omdat gelijktijdige stijging in de vraag 
naar alcoholische dranken, tabaksprodukten, parfum, eau de toilette en luxegoederen niet 
aannemelijk is. 
114. In sommige landen heeft de devaluatie van de nationale munt een zekere stimulerende werking 
gehad op de ontwikkeling van de belastingvrije verkoop. Toch hebben wisselkoersen voorlopig 
geen sterke invloed op de ontwikkeling van de belastingvrije verkoop. 
115. Gezien de groei van belastingvrije verkoop tussen 1992 en 1993 en de gelijktijdige mutaties in 
het reizigersverkeer en de wisselkoersen, kan als algemene conclusie uit de betreffende 
statistische gegevens worden gesteld dat de invoering van de verkooppuntcontroleprocedures 
geen negatieve invloed op de belastingvrije verkoop heeft gehad. Als er al sprake is van een 
dergelijke invloed in een bepaald geval, dan is deze niet groot. De beschikbare gegevens tonen 
duidelijk aan dat zich in het algemeen sinds 1993 een stijging van de belastingvrije verkoop 
heeft voorgedaan, welke duidelijk in verband staat met de werking van de nieuwe 
controlesystemen. De conclusie kan derhalve getrokken worden dat deze systemen niet goed 
genoeg werken om belastingvrije verkoop boven de toepasselijke maxima onmogelijk te 
maken. 
116. In het licht van het oorspronkelijke besluit van de Raad van 14 december 1992, geeft de 
statistische analyse aanleiding tot twee belangrijke conclusies, namelijk dat het gestelde doel 
om de belastingvrije industrie de kans te geven zaken te blijven doen tijdens een 
overgangsperiode gehaald is en dat het derhalve niet noodzakelijk is om de maximale waarde 
van 90 ecu te verhogen. 
32 
CONCLUSIES 
117. In zijn conclusies van 14 depember 1992 verzocht de Raad de Commissie om "het functioneren 
van de controle door Lid-Staten te toetsen, in het bijzonder met betrekking tot het voorkomen 
van veelvoudige en herhaalde verkopen". 
118. Dit verslag toont aan dat de situatie in de meeste Lid-Staten verre van bevredigend is. Slechts 
enkele Lid-Staten hebben er dankzij het ingevoerde systeem voor gezorgd dat de exploitanten 
van de belastingvrije winkels rekening kunnen houden met eerdere belastingvrije aankopen 
door een reiziger, wanneer deze op dezelfde dag meer aankopen doet. Vrijwel geen enkele 
Lid-Staat zorgt ervoor dat de exploitant in de belastingvrije winkel over voldoende informatie 
over eerdere belastingvrije aankopen van de reiziger beschikt, waarmee een eventueel nog 
beschikbare belastingvrijstelling verminderd moet worden. Praktisch geen enkele Lid-Staat is 
in staat gebleken om dergelijke informatie vanuit de luchthaven naar het vliegtuig door te 
geven in verband met vervolgaankopen aan boord. Er is derhalve geen enkel systeem 
ingevoerd waarmee gegarandeerd wordt dat de huidige maximale belastingvrij stelling niet 
wordt overschreden. Zoals in het verslag is vermeld, heeft dit duidelijke gevolgen voor alle 
Lid-Staten, daar de aldus uitgevoerde goederen belastingvrij in andere Lid-Staten worden 
ingevoerd waardoor de omvang van de binnenlandse verkoop daalt, en daarmee de 
belastinginkomsten. 
119. Het verkooppunt wordt over het algemeen gecontroleerd door de belastingdienst, maar twijfel 
over de doelmatigheid hiervan is op zijn plaats. Het lijkt er namelijk op dat een dergelijke 
controle niet verder reikt dan de controle op een entrepotbeheerder en er uitsluitend toe leidt 
vast te stellen dat goederen die het entrepot of de belastingvrije zone verlaten geregistreerd 
zijn, maar dat er geen controle wordt uitgeoefend op de voorwaarden van de verdere 
vrijstelling. 
120. Het in gebruik zijnde zogenaamde "globale boekhoudsysteem" geeft, als het al gebruik wordt, 
waarschijnlijk geen realistisch resultaat zolang wordt aangenomen dat iedere reiziger volledig 
gebruik maakt (100%) van zijn mogelijkheid tot het doen van belastingvrije aankopen. 
121. Ten aanzien van de controle op zeereizen, in het bijzonder per veerboot, dient benadrukt te 
worden dat de Commissie geen enkele informatie heeft gekregen over bilaterale overeen­
komsten tussen Lid-Staten, en dat er in de praktijk slechts één zo'n overeenkomst lijkt te 
bestaan. 
122. Dit leidt tot de conclusie dat de Lid-Staten hun verplichting om passende 
controlemechanismen in te voeren, niet erg serieus genomen hebben. Zij hebben namelijk zelfs 
niet voldaan aan de door de Raad vereiste minimumnormen. Dit bevestigt de twijfel die de 
Commissie tijdens de onderhandelingen in de Raad heeft geuit dat doelmatige controle in een 
interne markt bij gebrek aan grenscontroles niet mogelijk is. 
123. Het gebrek aan voldoende controle kan leiden tot concurrentievervalsing zowel ten opzichte 
van winkels die belaste goederen verkopen, als meer in het bijzonder tussen de verschillende 
middelen van vervoer die al dan niet de mogelijkheid tot belastingvrije verkoop bieden. Dit zou 
niet alleen de Commissie, maar ook de Lid-Staten zelfzorgen moeten baren. 
33 
124. Bovendien veroorzaakt de geconstateerde praktijk waarschijnlijk een vermindering van de uit 
de BTW afkomstige eigen middelen van de Gemeenschap. Deze aspecten, de 
concurrentievervalsing en de gevolgen voor de inkomsten, kunnen de Commissie ertoe 
brengen,' indien wenselijk, haar bevoegdheden op basis van het EG-Verdrag aan te wenden om 
een minimaal controleniveau te verzekeren. 
125. Het verslag toont eveneens aan dat de omzet van belastingvrije verkooppunten niet te lijden 
heeft gehad van het nieuwe fiscale stelsel voor belastingvrije verkoop. Tegelijkertijd blijkt dat 
de verhoging van de maximale waarde enerzijds in overeenstemming was met de doelstelling 
van de overgangsperiode voor belastingvrije verkoop, en anderzijds dat deze voldoende was 
en nog steeds is om ervoor te zorgen dat in de toekomst aan dezelfde doelstellingen voldaan 
zal worden. Het is waarschijnlijk dat de aanzienlijke stijging van de belastingvrije verkoop in 
bepaalde sectoren afneemt, wanneer de Lid-Staten doelmatigere controlemaatregelen invoeren. 
De Commissie acht derhalve geen gronden aanwezig voor verdere aanpassing van deze 
maximale waarde naar boven of naar beneden. 
126. Hoewel de situatie zorgwekkend is, mag niet uit het oog verloren worden dat de belastingvrije 
verkoop aan intracommunautaire reizigers over iets meer dan drie jaar opgeheven zal worden. 
Onder deze omstandigheden is het wellicht begrijpelijk dat Lid-Staten bereid zijn om te leven 
met een onvolmaakt controlesysteem, hoewel de Commissie van mening is dat de Lid-Staten 
toch moeten proberen hun procedures voor de resterende periode aan te scherpen. 
127. Bovendien moet de Commissie met nadruk haar teleurstelling uitspreken over het feit dat noch 
de exploitanten, noch de Lid-Staten tot nu toe enige maatregelen hebben genomen ter 
voorbereiding op de situatie van na juni 1999, wanneer de belastingvrije verkoop krachtens het 
besluit van de Raad beëindigd moet worden. 
34 
BIJLAGE 1 
VRAGENLIJST OVER DE NATIONALE CONTROLEMAATREGELEN 
OP BELASTINGVRIJE VERKOPEN IN HET INTRA-COMMUNAUTAIR 
VERKEER 
35 

VRAGENLIJST OVER DE NATIONALE CONTROLEMAATREGELEN 
OP BELASTINGVRIJE VERKOPEN IN HET INTRA-COMMUNAUTAIR 
VERKEER 
Deze vragenlijst bestaat uit vier delen. De eerste drie delen gaan respectievelijk over verkoop 
in luchthavens, verkoop aan boord van vliegtuigen en verkoop aan boord van schepen Wij 
verzoeken u om, waar dit van toepassing is, duidelijk onderscheid te maken tussen de 
verschillende systemen binnen elk deel, bij voorbeeld tussen kleine en grote luchthavens. Het 
laatste deel bevat algemene vragen met betrekking tot de drie voorafgaande categorieën. 
Met de antwoorden moeten wij ons een beeld kunnen vormen van de mate waarin uw 
controlesysteem verhindert dat de verkoop per persoon en per reis de in het 
Gemeenschapsrecht vastgestelde maxima inzake waarde en hoeveelheid overschrijdt. Tevens 
moet de Commissie uit deze antwoorden de benodigde informatie kunnen halen om een 
verslag aan de Raad inzake de werking van deze controlesystemen op te kunnen stellen. 
U wordt ook verzocht om bij uw antwoorden kopieën van wetten, bestuursrechtelijke 
bepalingen of rondschrijvens, mededelingen aan het publiek enz. te voegen waarmee artikel 
28k van Richtlijn 91/680, artikel 28 van Richtlijn 92/12 en de door de Raad op 14 december 
1992 vastgestelde richtsnoeren worden omgezet. 
1. Verkoop op luchthavens 
1. Kunt u een algemene omschrijving geven van het toegepaste controlesysteem? 
2. Welke maatregelen zijn genomen om met name veelvoudige aankopen bij verschillende 
belastingvrije verkooppunten of herhaalde aankopen bij hetzelfde belastingvrije 
verkooppunt te voorkomen? Welke maatregelen zijn genomen om te voorkomen dat er 
verdere verkoop plaatsvindt aan transito-reizigers die reeds een aankoop hebben 
gedaan in het vliegtuig op het eerste traject van een intracommunautaire vlucht of op 
de luchthaven waarvan deze vlucht oorspronkelijk vertrokken is? 
3. Maakt u binnen uw controlesysteem ter voorkoming van veelvoudige en herhaalde 
aankopen gebruik van de instapkaart of een gelijkwaardig document dat de reiziger 
ontvangt? 
Zo ja, 
• Welke aantekeningen worden op deze kaart gemaakt? 
• Welke gevolgen hebben deze aantekeningen? Verhinderen zij verdere aankopen? 
• Kan deze kaart of het gelijkwaardige document vervolgens door de bevoegde 
instanties gebruikt worden ter controle? 
• Wordt op deze kaart onderscheid gemaakt tussen goederen die onderworpen zijn 
aan het algemene maximum inzake de waarde en goederen die onderworpen zijn aan 
een maximum inzake de hoeveelheid? Wordt binnen deze laatste categorie 
37 
onderscheid gemaakt tussen de verschillende produkten (sigaretten, sterk alcoho­
lische dranken, aperitieven, wijn, parfum en eau de toilette)? 
4. Welke maatregelen heeft u genomen om de werking van het systeem te controleren? 
Wat zijn de gevolgen voor het verkooppunt als blijkt dat de regels niet zijn nageleefd? 
5. Heeft u een globaal boekhoudsysteem ingevoerd? Zo ja, wat zijn de grondslagen van 
dit systeem? Wat moet het aantonen, bewijzen of controleren? 
6. Specificeer eventueel gebleken problemen in de werking van het controlesysteem op 
nationaal en op communautair niveau en geef aan hoe belangrijk deze volgens u zijn. 
2. Verkoop aan boord van vliegtuigen 
1. Kunt u een algemene omschrijving geven van het toegepaste controlesysteem? 
2. Welke maatregelen zijn met name genomen om te voorkomen dat aan reizigers die 
reeds een aankoop hebben gedaan in verkooppunten op de luchthaven of op het eerste 
traject van een vlucht goederen worden verkocht waardoor de verkoop per persoon en 
per reis de maxima inzake waarde en hoeveelheid overschrijdt? 
3. Maakt u binnen uw controlesysteem gebruik van de instapkaart of een gelijkwaardig 
document dat de reiziger ontvangt, ter voorkoming van meervoudige en herhaalde 
aankopen? 
Zo ja, 
• Welke aantekeningen worden op deze kaart gemaakt? 
• Welke gevolgen hebben deze aantekeningen? Verhinderen zij verdere aankopen? 
• Kan deze kaart of het gelijkwaardige document vervolgens door de bevoegde 
overheidsinstanties gebruikt worden ter controle? 
• Wordt op deze kaart onderscheid gemaakt tussen goederen die onderworpen zijn 
aan het algemene maximum inzake de waarde en goederen die onderworpen zijn aan 
een maximum inzake de hoeveelheid? Wordt binnen deze laatste categorie 
onderscheid gemaakt tussen de verschillende produkten (sigaretten, sterk 
alcoholische dranken, aperitieven, wijn, parfum en eau de toilette)? 
4. Welke maatregelen heeft u genomen om de werking van het systeem te controleren? 
Wat zijn de gevolgen voor het verkooppunt als blijkt dat de regels niet zijn nageleefd? 
5. Heeft u een globaal boekhoudsysteem ingevoerd? Zo ja, wat zijn de grondslagen van 
dit systeem? Wat moet het aantonen, bewijzen of controleren? 
6. Specificeer eventueel gebleken problemen in de werking van het controlesysteem op 
nationaal en op communautair niveau en geef aan hoe belangrijk deze volgens u zijn. 
38 
3. Verkoop aan boord van veerboten 
1. Kunt u een algemene omschrijving geven van het toegepaste controlesysteem? 
2. Welke maatregelen zijn genomen om met name veelvoudige aankopen bij verschillende 
belastingvrije verkooppunten op een veerboot of herhaalde aankopen bij hetzelfde 
belastingvrije verkooppunt te verhinderen? 
3. Zorgt u binnen uw controlesysteem dat gebruik wordt gemaakt van het 
vervoerbewijssysteem van de veerbootexploitant of van enige andere procedure ter 
voorkoming van veelvoudige en herhaalde aankopen? 
Zo ja, 
• Welke aantekeningen worden op dit vervoerbewijs gemaakt? 
• Welke gevolgen hebben deze aantekeningen? Verhinderen zij verdere verkoop? 
• Kan dit vervoerbewijs vervolgens door de bevoegde overheidsinstanties gebruikt 
worden ter controle? 
• Wordt op dit vervoerbewijs onderscheid gemaakt tussen goederen die onderworpen 
zijn aan het algemene maximum inzake de waarde en goederen die onderworpen zijn 
aan een maximum inzake de hoeveelheid? Wordt in deze laatste categorie 
onderscheid gemaakt tussen de verschillende produkten (sigaretten, sterk 
alcoholische dranken, aperitieven, wijn, parfum en eau de toilette)? 
4. Welke maatregelen heeft u genomen om de werking van het systeem te controleren? 
Wat zijn de gevolgen voor het verkooppunt als blijkt dat de regels niet zijn nageleefd? 
5. Heeft u een globaal boekhoudsysteem ingevoerd? Zo ja, wat zijn de grondslagen van 
dit systeem? Wat moet het aantonen, bewijzen of controleren? 
6. Heeft u bilaterale overeenkomsten afgesloten met andere Lid-Staten om te zorgen voor 
een adequate controle op de veerroutes tussen uw land en deze Lid-Staten? 
Zo ja, 
• Met welke Lid-Staten? 
• Welke maatregelen worden erin voorgeschreven? 
• Voeg een kopie van deze overeenkomsten bij. 
7. Specificeer eventueel gebleken problemen in de werking van het controlesysteem op 
nationaal en op communautair niveau en geef aan hoe belangrijk deze volgens u zijn. 
39 
4. Algemene vragen 
1. Welke maatregelen heeft u genomen om ervoor te zorgen dat reizigers bij 
belastingvrije verkooppunten worden geïnformeerd over de desbetreffende 
toepassehjke maxima inzake hoeveelheid en waarde. Zorgt het bedrijfsleven voor 
bekendmakingen aan het publiek en maakt het ook reclame? Is dit een vereiste? Wij 
verzoeken u ons voorbeelden te laten zien van zowel officiële mededelingen als 
bekendmakingen door het bedrijfsleven. 
2. Heeft u al eens een beroep gedaan op de Gemeenschapsbepalingen ten aanzien van 
administratieve samenwerking en wederzijdse bijstand? Zo ja, gaven zij het beoogde 
resultaat? Kort samenvatten alstublieft. 
3. Heeft u commentaar over de algemene aanpak en toepassing in de gehele 
Gemeenschap? 
40 
BIJLAGE 2 
ARTIKELEN UIT EG-WETGEVING MET BETREKKING TOT 
BELASTINGVRIJE VERKOPEN 
41 

ARTIKELEN UIT EG-WETGEVING MET BETREKKING TOT 
BELASTINGVRIJE VERKOPEN 
Artikel 28k van Richtlijn 77/388/EEG (BTW) 
(als gewijzigd bij artikel 2 van Richtlijn 94/4/EG) 
Tot 30 juni 1999 zijn de volgende bepalingen van toepassing: 
1. De Lid-Staten kunnen vrijstelling verlenen voor door verkooppunten verrichte leveringen 
van goederen die worden meegenomen in de persoonlijke bagage van reizigers die zich 
via een intracommunautaire vlucht of zeereis naar een andere Lid-Staat begeven. 
In dit artikel wordt verstaan onder: 
a) verkooppunt, elke vestiging in een luchthaven of haven die voldoet aan de door de 
bevoegde overheidsinstanties gestelde voorwaarden, met name overeenkomstig lid 5; 
b) reiziger naar een andere Lid-Staat. elke passagier die in het bezit is van een 
vervoerbewijs voor een vlucht of een zeereis waarop als onmiddellijke bestemming 
een luchthaven of een haven in een andere Lid-Staat wordt vermeld; 
c) intracommunautaire vlucht of zeereis, elk vervoer, door de lucht of over zee, dat 
begint in het binnenland in de zin van artikel 3 en waarvan de daadwerkelijke plaats 
van aankomst in een andere Lid-Staat is gelegen. 
Met leveringen van goederen door verkooppunten worden gelijkgesteld leveringen van 
goederen aan boord van een vliegtuig of vaartuig tijdens intracommunautair 
reizigersvervoer. 
Deze vrijstelling is ook van toepassing op leveringen van goederen door verkooppunten 
die zich bevinden binnen een van de twee terminals die toegang geven tot de 
Kanaaltunnel, voor reizigers die in het bezit zijn van een geldig vervoerbewijs voor het 
traject tussen deze twee terminals. 
2. De in lid I bedoelde vrijstelling geldt uitsluitend voor leveringen van goederen; 
a) waarvan de totale waarde, per persoon en per reis, niet meer bedraagt dan 90 ECU. 
In afwijking van artikel 28m bepaken de Lid-Staaten de tegenwaarde van dit bedrag 
in nationale valuta overeenkomstig artikel 7, lid 2, van Richtlijn 69/169/EEG. 
Overschrijdt de totale waarde van verscheidene goederen of van verscheidene 
leveringen van goederen, per persoon en per reis, deze grenzen, dan wordt de 
vrijstelling tot deze bedragen verleend, met dien verstande dat de waarde van een 
goed niet mag worden gesplitst; 
b) waarvan de hoeveelheid, per persoon en per reis, niet de grenzen overschrijdt die zijn 
vastgesteld in de geldende communautaire bepalingen inzake het reizigersverkeer 
tussen derde landen en de Gemeenschap. 
43 
De waarde van de binnen de in de vorige alinea bedoelde kwantitatieve grenzen 
verrichte leveringen van goederen wordt voor de toepassing van punt a) buiten 
beschouwing gelaten. 
3. De Lid-Staten verlenen aan alle belastingplichtigen recht op aftrek of op teruggaaf van 
de in artikel 17, lid 2, bedoelde belasting over de toegevoegde waarde, voor zover de 
goederen en diensten worden gebruikt ten behoeve van hun krachtens dit artikel 
vrijgestelde leveringen van goederen. 
4. De Lid-Staten die gebruik maken van de mogelijkheid, omschreven in artikel 16, lid 2, 
passen die bepaling ook toe op de invoer, intracommunautaire verwervingen en 
leveringen van goederen bestemd voor een belastingplichtige ten behoeve van zijn 
krachtens dit artikel vrijgestelde leveringen van goederen. 
5. De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen om een juiste en eenvoudige toepassing van 
de in dit artikel bedoelde vrijstellingen te verzekeren en alle fraude, ontwijking en 
misbruik te voorkomen. 
44 
Artikel 28 van Richtlijn 92/12/EEG (accijnzen) 
Gedurende een periode die op 30 juni 1999 verstrijkt, gelden onderstaande bepalingen: 
1. De Lid-Staten kunnen vrijstelling van accijns verlenen voor de produkten die door tax­
free shops zijn verkocht en die worden meegevoerd in de persoonlijke bagage van een 
reiziger die zich door middel van een intracommunautaire vlucht of overtocht naar een 
andere Lid-Staat begeeft. 
In deze bepalingen wordt verstaan onder: 
a) tax-free shop: iedere inrichting die gelegen is op een luchthaven of in een haven en 
die voldoet aan de voorwaarden die gesteld zijn door de bevoegde 
overheidsinstanties, met name bij toepassing van punt 3; 
b) reiziger die zich naar een andere Lid-Staat begeeft: iedere passagier die in het bezit 
is van een bewijs van vervoer door de lucht of over zee, waarop als rechtstreekse 
bestemming een in een andere Lid-Staat gelegen luchthaven of haven wordt vermeld: 
c) intracommunautaire vlucht of overtocht: iedere vorm van vervoer door de lucht of 
over zee die begint binnen een Lid-Staat en waarvan de daadwerkelijke plaats van 
aankomst in een andere Lid-Staat ligt. 
Met produkten die door tax-free shops worden geleverd, worden gelijkgesteld de 
produkten die aan boord van een vliegtuig of een schip tijdens intracommunautair 
reizigersvervoer worden geleverd. 
Deze vrijstelling is tevens van toepassing op produkten die worden geleverd door 
tax-free shops die gelegen zijn in één van de twee terminals die toegang geven tot de 
tunnel onder het Kanaal, voor reizigers die in het bezit zijn van een geldig 
vervoerbewijs voor het traject dat tussen deze twee terminals wordt afgelegd. 
2. De in punt 1 bedoelde vrijstelUng geldt alleen voor produkten waarvan de hoeveelheden, 
per persoon en per reis, niet de maxima overschrijden die zijn vastgesteld in de geldende 
communautaire bepalingen inzake het reizigersverkeer tussen derde landen en de 
Gemeenschap. 
3. De Lid-Staten treffen de nodige maatregelen om te zorgen voor een correcte en 
eenvoudige toepassing van de in dit artikel bedoelde vrijstellingen en om eventuele 
fraude, belastingontwijking en misbruik te voorkomen. 
45 
Artikel 1 van Richtlijn van de Raad (69/169/EEG) 
(als gewijzigd bij artikel 1 van Richtlijn 94/4/EG) 
1. In het reizigersverkeer tussen derde landen en de Gemeenschap zijn goederen die deel 
uitmaken van de persoonlijke bagage van reizigers, vrijgesteld van omzetbelastingen en 
accijnzen die bij invoer worden geheven, mits het invoer betreft waaraan elk 
handelskarakter vreemd is en de totale waarde van die goederen per persoon niet meer 
dan 175 rekeneenheden bedraagt. 
2. Voor reizigers beneden de vijftien jaar kunnen de Lid-Staten het bedrag van deze 
vrijstelling beperken tot minimaal 90 rekeneenheden. 
3. Overtreft de totale waarde van verscheidene goederen per persoon het in lid 1 genoemde 
bedrag c.q. het overeenkomstig üd 2 vastgestelde bedrag, dan wordt de vrijstelling tot 
deze bedragen verleend voor die goederen waarvoor bij afzonderlijke invoer, deze 
vrijstelling had kunnen worden verleend, met dien verstande dat de waarde van een 
afzonderlijk goed niet mag worden gesplitst. 
46 
BIJLAGE 3 
"RICHTSNOEREN VOOR DE CONTROLE OP BELASTINGVRIJE 
VERKOPEN IN DE GEMEENSCHAP" ZOALS OVEREENGEKOMEN 
DOOR DE RAAD VAN MINISTERS OP 14 DECEMBER 1992 
47 

"RICHTSNOEREN VOOR DE CONTROLE OP BELASTINGVRIJE 
VERKOPEN IN DE GEMEENSCHAP" ZOALS OVEREENGEKOMEN 
DOOR DE RAAD VAN MINISTERS OP 14 DECEMBER 1992 
Raad ECOFIN 
14 december 1992 
Betreft: Richtsnoeren voor de controle op belastingvrije verkoop in de 
Gemeenschap 
Tijdens zijn vergadering van 9 december 1992 is het Comité van Permanente 
Vertegenwoordigers overeengekomen dat de Raad als belangrijkste punt op de agenda van de 
vergadering van 14 december 1992 de volgende conclusies zal goedkeuren: 
De Raad herinnert aan het standpunt dat hij heeft ingenomen bij de goedkeuring van de 
Richthjnen 91/680/EEG en 92/12/EEG, dat voor een goede controle op de belastingvrije 
verkoop in de Gemeenschap doeltreffende maatregelen nodig zijn op communautair niveau, 
alsook aan de consensus over de behoefte aan richtsnoeren. 
De Raad wenst te benadrukken dat hij belang hecht aan afdoende controleregelingen in alle 
Lid-Staten om een eerlijke en gelijke behandeling van zowel passagiers als ondernemingen te 
waarborgen, waarbij ook de noodzakelijke bescherming van het bedrijfsleven van elke Lid-
Staat in acht genomen wordt. 
De Raad verwacht van elke Lid-Staat dat hij bij meldingen van ontoereikende controles die 
leiden tot fraude, ontwijking of misbruik de nodige maatregelen treft om die situatie te 
verhelpen. 
De Raad acht het van wezenlijk belang dat elke Lid-Staat passende maatregelen neemt om te 
zorgen dat de reizigers bij verkooppunten van accijnsvrije en belastingvrije goederen in kennis 
gesteld worden van de maximale hoeveelheden en maximale waarden die van toepassing zijn. 
De Raad komt overeen dat de Lid-Staten de in de bijlage bij deze conclusies uiteengezette 
beginselen in acht zullen nemen wanneer zij de vereiste minimum controle instellen. 
De Raad verzoekt de Commissie het functioneren van de controle door de Lid-Staten in het 
licht van de praktische ervaring te toetsen, in het bijzonder met betrekking tot de doelmatige 
preventie van veelvoudige en herhaalde verkopen. De Raad dringt er bij de Commissie op aan 
hem zo spoedig mogelijk verslag uit te brengen over de werking van deze controles en, zo 
nodig, voorstellen te doen voor passende maatregelen die zo snel mogelijk en in geen geval 
later dan 31 december 1993 aangenomen moeten worden. 
49 
BIJLAGE 
Door de Lid-Staten overeengekomen richtsnoeren voor de controle 
op de belastingvrije verkoop in de Gemeenschap 
1. Inleiding 
Krachtens de Richtlijnen 91/680/EEG en 92/12/EEG van de Raad mogen intracommunautaire 
reizigers onder bepaalde voorwaarden nog tot en met 30 juni 1999 vrij van BTW en accijnzen 
aankopen doen. 
Het grondbeginsel van de communautaire wetgeving dat daarbij in acht moet worden 
genomen, is dat de afzonderlijke verkooppunten bij de BTW- en accijnsvrije verkoop van 
goederen aan de afzonderlijke reizigers de in die richtlijnen vastgestelde hoeveelheden niet 
mogen overschrijden. Wanneer de Lid-Staten wegens de afschaffing van grenscontroles niet in 
staat zijn om deze aankopen te controleren bij de aankomst van de reizigers in de Lid-Staten, 
moeten zij ervoor zorgen dat bij de BTW- en accijnsvrije verkoop de communautaire 
voorschriften betreffende de op de verkoop toepasselijke maxima worden nageleefd. 
De bepalingen die specifiek betrekking hebben op accijns, betreffen de produkten die op 
communautair niveau geharmoniseerd worden en parfums, reuk- en toiletwaters. 
Om dit doel te bereiken moet de controleregeling de hierna uiteengezette elementen omvatten. 
Hierbij wordt ervan uitgegaan dat de verkooppunten zelf hun verkoop aan de afzonderlijke 
kopers moeten controleren en dat daarnaast de autoriteiten de verkoop van de verkooppunten 
moeten controleren. 
2. Controle van de verkooppunten 
a) Elk verkooppunt mag aan elke intracommunautaire reiziger niet meer dan de krachtens 
de richtlijnen in kwestie toegestane maximale waarde (of hoeveelheid) verkopen. Op 
de verkoop boven deze drempels zijn BTW en/of accijnzen verschuldigd. 
Om ervoor te zorgen dat dit beginsel in acht wordt genomen, moeten de Lid-Staten 
een regeling invoeren, waarbij de verkooppunten deze maxima bij de verkoop aan 
afzonderlijke kopers niet mogen overschrijden. 
b) Voorts kan een globaal boekhoudsysteem worden opgezet voor de verkooppunten 
waar belasting- en accijnsvrije verkoop plaatsvindt. 
c) De Lid-Staten zien erop toe dat elk verkooppunt boeken en staten bijhoudt zodat de 
autoriteiten van de betrokken Lid-Staat de aard en de hoeveelheid van de door elk 
verkooppunt verkochte goederen kunnen onderzoeken en verifiëren. De autoriteiten 
moeten er aldus voor kunnen zorgen dat de verkoopmaxima niet worden overschreden 
in individuele gevallen en dat de verkooppunten de nodige informatie verstrekken voor 
de in punt b) bedoelde globale boekhouding. 
50 
2.1. Verkoop op luchthavens en in vliegtuigen 
Voor aan accijns onderworpen produkten, moeten de Lid-Staten, indien passend, 
bepalen dat de verkooppunten de aankopen per reiziger, op diens instapkaart of een 
dergelijk document dat aan alle reizigers wordt verstrekt, vermelden. 
2.2. Verkoop op veerboten 
Wat de van BTW en accijnzen vrijgestelde verkoop op veerdiensten tussen de Lid-
Staten betreft, moeten de betrokken Lid-Staten bilaterale regelingen treffen om een 
passende controle op hun veerroutes te waarborgen. Bij deze bilaterale regelingen 
moet vooral worden voorzien in maatregelen om te voorkomen dat de verkoop aan 
afzonderlijke reizigers de in de twee richtlijnen vervatte maxima inzake waarde en 
hoeveelheid overschrijdt. 
De Lid-Staten bepalen, zo nodig, dat daartoe gebruik wordt gemaakt van het 
kaartjessysteem van de veerbootmaatschappij of dat een andere procedure wordt 
toegepast. 
3. Toepassing van de richtsnoeren 
Deze elementen van de richtsnoeren vertegenwoordigen de minimumeisen waaraan de 
Lid-Staten moeten voldoen bij de controle op de maxima van de BTW- en accijnsvrije 
verkoop, als bepaald in artikel 28k, lid 5 van Richtlijn 91/680/EEG van de Raad en 
artikel 28, lid 3 van Richtlijn 92/12/EEG van de Raad. 
Naast de maatregelen die de Lid-Staten toepassen om een goede controle op de BTW-
en accijnsvrije verkoop te waarborgen, doen de Lid-Staten zo nodig een beroep op de 
communautaire bepalingen betreffende administratieve samenwerking en wederzijdse 
bijstand. 
51 

BIJLAGE 4 
VRAGENFORMULIER OVER STATISTISCHE GEGEVENS OVER 
BELASTINGVRIJE VERKOPEN 
53 

VRAGENFORMULIER OVER STATISTISCHE GEGEVENS OVER 
BELASTINGVRIJE VERKOPEN 
Verklaring I. Belastingvrije verkoop op luchthavens 
Wij verzoeken u deze verklaring terug te zenden onder vermelding van de globale cijfers voor 
de belangrijkste in uw Lid-Staat gelegen internationale luchthavens. 
1. Betrokken luchthavens 
2. Aantal reizigers dat van deze luchthavens vertrekt 
Bestemming 1992 1993 
Andere Lid-Staten 
Derde landen 
Totaal 
55 
3. Omzet uit belastingvrije verkoop 
Betrokken goederen4 
Alcoholhoudende dranken 
Tabak 
1 Parfum en eau de toilette 
Andere goederen 
Totaal 1992 
Totaal Intra-EG5 1993 
Totaal Intra-EG5 
4. Aantal verkooppunten en vloeroppervlakte 
1992 1993 
Aantal verkooppunten 
Aantal exploitanten 
Totale door deze verkooppunten 
I ingenomen vloeroppervlakte 
4 Maak onderscheid tussen de verschillende produktcategorieën als hierover gegevens beschikbaar zijn. 
Geef anders globale cijfers. 
5 Indien beschikbaar 
56 
Verklaring II. Belastingvrije verkoop aan boord van vliegtuigen 
Wij verzoeken u deze verklaring terug te zenden met vermelding van de globale cijfers voor de 
luchtvaartmaatschappij(en) die haar (hun) belangrijkste vestiging in uw Lid-Staat heeft/hebben. 
1. Betrokken luchtvaartmaatschappij(en) 
2. Aantal vervoerde reizigers 
1992 1993 
Aantal door deze 
luchtvaartmaatschappij(en) 
vervoerde reizigers op intracom­
munautaire vluchten (die in uw 
Lid-Staat aankomen of 
vertrekken) 
57 
3. Totale omzet uit belastingvrije verkoop door deze luchtvaart-
maatschappijlen) op intracommunautaire vluchten (die in uw Lid-Staat 
aankomen of vertrekken) 
Betrokken goederen4 1992 1993 
Alcoholhoudende dranken 
Tabak 
Parfum en eau de toilette 
Andere goederen 
I Totaal 
58 
Verklaring III. Belastingvrije verkoop aan boord van veerboten 
Wij verzoeken u deze verklaring terug te zenden onder vermelding van de globale cijfers voor 
de veerbootmaatschappijen die hun belangrijkste vestiging in uw Lid-Staat hebben en 
regelmatige verbindingen over zee onderhouden tussen uw Lid-Staat en andere Lid-Staten. 
1. Betrokken zeereizen en veerbootmaatschappijen 
2. Aantal vervoerde reizigers 
I 1 | 
1992 1993 
Aantal door deze 
veerbootmaatschappijen 
vervoerde reizigers tijdens regel­
matige overtochten over zee 
tussen uw Lid-Staat en andere 
Lid-Staten 
59 
3. Totale omzet uit belastingvrije verkoop door deze 
veerbootmaatschappijen tijdens regelmatige overtochten over zee tussen 
uw Lid-Staat en andere Lid-Staten 
Betrokken goederen4 1992 1993 
Alcoholhoudende dranken 
Tabak 
Parfum en eau de toilette 
Andere goederen 
Totaal 
60 
Verklaring IV. Belastingvrije verkoop in havens 
Wij verzoeken u deze verklaring terug te zenden onder vermelding van de globale cijfers van 
verkopen bij verkooppunten in de havens van uw Lid-Staat waartoe reizigers toegang hebben 
voordat zij een zeereis maken naar een andere Lid-Staat. 
1. Betrokken havens 
2. Aantal reizigers dat uit deze havens vertrekt 
1992 1993 
Aantal reizigers dat uit deze 
havens vertrekt naar andere Lid-
Staten 
61 
3. Totale door deze verkooppunten behaalde omzet uit belastingvrije 
verkoop aan reizigers die naar een andere Lid-Staat vertrekken. 
Betrokken goederen4 
Alcoholhoudende dranken 
Tabak 
Parfum en eau de toilette 
Andere goederen 
Totaal 1992 1993 
4. Aantal verkooppunten en aantal maatschappijen 
1 
Aantal verkooppunten 
Aantal maatschappijen 1992 1993 
62 
BIJLAGE 5 
DE VERKOOPPUNTCONTROLESYSTEMEN TOEGEPAST IN DE LID­
STATEN VOLGENS DE ANTWOORDEN OP DE VRAGENLIJST VAN 
DE COMMISSIE 
63 

DE VERKOOPPUNTCONTROLESYSTEMEN TOEGEPAST IN DE LID­
STATEN VOLGENS DE ANTWOORDEN OP DE VRAGENLIJST VAN 
DE COMMISSIE 
INLEIDING 
De eerste stappen die de Commissie als onderdeel van haar initiatieven heeft ondernomen, was 
het uitwerken van een vragenlijst met betrekking tot de toepassing van het 
verkooppuntcontrolesysteem en het zenden van deze vragenlijst aan zowel de Lid-Staten als 
beroepsorganisaties. 
De antwoorden van de Lid-Staten zijn besproken en toegelicht door de ad-hoc werkgroep 
belastingvrije verkoop tijdens haar vergadering van 28 juni 1993. 
De navolgende presentatie beoogt zowel een samenvatting te geven van de antwoorden van de 
Lid-Staten als van de hierop in bovengenoemde vergadering gegeven toelichting. 
De hierbij toepasselijke criteria zijn de door de Lid-Staten tijdens de vergadering van de 
ECOFIN-Raad op 14 december 1992 overeengekomen richtsnoeren over de controle op 
belastingvrije verkoop in de Gemeenschap. 
De globale opvatting van "verkooppuntcontrole" blijkt uit de volgende samenvatting van deze 
richtsnoeren: 
"Elk verkooppunt mag aan elke intracommunautaire reiziger niet meer dan de krachtens de 
richthjnen in kwestie toegestane maximale waarde (of hoeveelheid) verkopen. Over de 
verkoop boven deze drempels is BTW en/of accijnzen verschuldigd. 
Om ervoor te zorgen dat dit beginsel in acht wordt genomen, moeten de Lid-Staten een 
regeling invoeren, waarbij de verkooppunten deze maxima bij de verkoop aan afzonderlijke 
kopers niet mogen overschrijden." 
Hieruit volgt dat het verkooppuntcontrolesysteem als zodanig uit twee controles bestaat: in de 
eerste plaats door het verkooppunt zelf en in de tweede plaats door de overheid om te bepalen 
of het systeem van het verkooppunt goed werkt. 
65 
HOOFDSTUK 1 
VERKOOP OP LUCHTHAVENS 
Afdelingl. Door het verkooppunt zelf uitgevoerde controles 
De Raad heeft besloten om beginselen uit te werken waaraan de Lid-Staten zich moesten 
houden om een minimumvereiste voor de toepasselijke controles te waarborgen. 
De verkooppunten zijn er verantwoordelijk voor dat de verkoop van belastingvrije goederen 
aan intracommunautaire reizigers binnen de door de desbetreffende richtlijnen toegestane 
maxima inzake waarde en hoeveelheid blijft. Gezien het specifieke karakter van 
accijnsgoederen waarover het in deze voornamelijk gaat, heeft de Raad besloten om de manier 
waarop de controle op dergelijke aankopen plaatsvindt, precies aan te geven. 
Algemene beschrijving van de in de Lid-Staten toegepaste 
verkooppuntcontrolesystemen. 
• Twee Lid-Staten (DE en LU) passen het verkooppuntcontrolesysteem alleen op het gebied 
van accijnzen toe. BTW-vrije aankoop is niet mogelijk. 
• In 11 van de 12 Lid-Staten is het verkooppuntcontrolesysteem gebaseerd op de instapkaart 
of een soortgelijk vervoerbewijs dat reizigers bij de balie van de exploitant moeten tonen. 
• Als de eerstvolgende bestemming in een andere Lid-Staat ligt, moet het verkooppunt de 
verkoop beperken tot de desbetreffende maxima inzake hoeveelheid en waarde. 
• Zodra een verkoop heeft plaatsgevonden, wordt de instapkaart door het verkooppunt 
gestempeld om herhaalde aankopen (aankopen van dezelfde produkten in hetzelfde 
verkooppunt) en veelvoudige aankopen (aankopen van dezelfde produkten in verschillende 
verkooppunten) te voorkomen. 
• De wijze waarop de procedure wordt toegepast verschilt echter in de onderscheiden Lid-
Staten. 
• In de meeste Lid-Staten geeft het stempel op de instapkaart slechts aan dat belastingvrije 
verkoop heeft plaatsgevonden. 
• In één Lid-Staat (PT) vermeldt de aankoopbon de hoeveelheid en de waarde van de 
verkochte goederen. De aankoopbon wordt aan de instapkaart gehecht, zodat volgende 
verkooppunten kunnen nagaan of herhaalde aankopen nog toegestaan zijn. 
• In drie Lid-Staten (DE, EL en IT) geeft de vermelding op de instapkaart of het soortgelijke 
document aan wat de waarde en/of hoeveelheid van de verkochte goederen is. 
• Van deze laatstgenoemde maakt één Lid-Staat (DE) onderscheid tussen de verschillende 
produkten (sigaretten, sterk alcoholische dranken, wijn en andere). 
• Eén Lid-Staat (NL) is van mening dat in aanvulling op het algemene controlemechanisme 
geen bijzondere maatregelen nodig zijn ter controle op herhaalde en veelvoudige verkoop. 
66 
Nederland is er niet van overtuigd dat een stempel op de instapkaart de doelmatigheid van 
het controlesysteem zou verhogen. 
Drie redenen worden gegeven om de instapkaart niet als controlesysteem te gebruiken: 
1. de instapkaart wordt soms niet meer bij het instappen gebruikt; 
2. de vermelding op de instapkaart verhoogt slechts de administratieve last van 
winkeliers en draagt niet bij tot een doelmatiger controlesysteem; 
3. de ervaring wijst uit dat herhaalde verkoop op luchthavens in de praktijk zelden 
voorkomt. 
Daar het gebruik van de instapkaart ongeschikt werd bevonden heeft Nederland een globaal 
boekhoudsysteem als controlesysteem ingevoerd, d.w.z. een controlesysteem waarmee 
gewaarborgd moet worden dat de totale maxima inzake hoeveelheid en waarde per vlucht 
niet overschreden worden. Nederland concentreert zich met andere woorden op de controle 
van de verkooppunten door de verantwoordelijke instanties (zie echter onder 2). 
• Geen van de Lid-Staten heeft mededeling gedaan van maatregelen ter voorkoming van 
verdere verkoop aan transitopassagiers, dwz. reizigers die reeds aankopen hebben gedaan 
in het vliegtuig op het eerste deel van een intracommunautaire vlucht of op de luchthaven 
waaruit de vlucht oorspronkelijk vertrokken is. 
• Geen enkele Lid-Staat heeft voorts aangegeven dat de instapkaart gebruikt wordt voor het 
uitvoeren van controles achteraf. 
Conclusie 
Uit de antwoorden van de Lid-Staten op de vragenlijst en de bespreking en uitleg van deze 
antwoorden in de ad-hoc werkgroep inzake belastingvrije verkoop kunnen de volgende 
conclusies getrokken worden. 
11 van de 12 Lid-Staten zijn ervan overtuigd dat het stempelen van de instapkaart het 
minimale controleniveau door het verkooppunt zou moeten vormen. 
Het standpunt van Nederland lijkt ontoereikend. Daar als alternatief voor het stempelen van de 
instapkaart uitsluitend een globale boekhouding wordt toegepast, wordt niet voldaan aan de 
eis dat controle op afzonderlijke belastingvrije aankopen gewaarborgd moet zijn. 
Hoewel het gebruik maken van een vermelding op de instapkaart niet verplicht is, schrijven de 
richtsnoeren voor dat de Lid-Staten "een regeling invoeren, waarbij de verkooppunten deze 
maxima bij de verkoop aan afzonderlijke verkopers niet mogen overschrijden" en dat in 
aanvulling hierop een globaal boekhoudsysteem kan worden opgezet. 
Het globale boekhoudsysteem kan derhalve niet in de plaats komen van de verplichting van de 
Lid-Staten om een systeem in te voeren ter voorkoming van herhaalde en veelvoudige verkoop 
aan afzonderlijke kopers boven de in het Gemeenschapsrecht vastgelegde maxima. 
Het merendeel van de Lid-Staten is van mening dat het stempelen van de instapkaart niet 
voldoende controlemogelijkheden biedt, tenzij op de instapkaart wordt aangegeven wat de 
67 
waarde en hoeveelheid van de verkochte goederen is. Dit laatste wordt reeds in Griekenland 
en Italië toegepast, terwijl Duitsland daarenboven ook de categorie van de aan accijns 
onderworpen produkten vermeldt. 
Een verkooppuntcontrolesysteem dat beperkt blijft tot slechts een stempel op de instapkaart 
heeft inderdaad zwakke punten; uit het stempel blijkt dat er "iets" gekocht is, maar niet wat de 
waarde of de hoeveelheid van de goederen is. 
Deze Lid-Staten benadrukken echter dat een strikter controlesysteem dan het "minimale 
niveau" van verkooppuntcontrole alleen aanvaardbaar is als het eensluidend in alle Lid-Staten 
wordt toegepast. 
Indien er geen uniforme toepassing is, zou dit aanleiding geven tot klachten over 
concurrentievervalsing. 
Afdeling 2. Controle op de verkooppunten door instanties van de 
Lid-Staten en gevolgen voor het verkooppunt ingeval 
van niet-naleving van de regels 
Algemene beschrijving van de controle op de verkooppunten door de 
instanties van de Lid-Staten 
• Alle Lid-Staten passen in wezen dezelfde controleprocedures toe, maar kennen hieraan een 
ander belang toe. De controle richt zich gewoonlijk op de boekhouding van de exploitant. 
In sommige Lid-Staten is de controle gebaseerd op een computerboekhoudprogramma dat 
de belastingvrije winkels zelf bijhouden. Over het algemeen worden eveneens controles ter 
plaatse uitgevoerd en (min of meer regelmatig) onverwachte steekproeven (van de 
verkooppunten en hun klanten) genomen. 
• Het lijkt erop dat in de meeste Lid-Staten de aansprakelijkheid voor de eventueel 
verschuldigde accijnzen of BTW en voor boetes die de bevoegde overheidsinstanties 
opleggen, bij het verkooppunt berust. 
• In 6 van de 12 Lid-Staten zijn de belastingvrije winkels erkende douane- en/of 
belastingentrepotbeheerders. Zij moeten zich derhalve houden aan de voorgeschreven 
boekhoudregels, die gewoonlijk vereisen dat bijgehouden kan worden welke goederen het 
entrepot in- en uitgaan. 
• In Denemarken behoeft elk verkooppunt de goedkeuring van de instanties, wat betekent 
dat het verkooppunt instemt met de toepasselijke boekhoudregels (verkoop en voorraad). 
• Alle Lid-Staten hebben sancties ingesteld voor exploitanten die de 
verkooppuntcontroleregels niet naleven. In 9 van de 12 Lid-Staten kan de vergunning van 
de rechthebbende (tijdelijk of definitief) worden ingetrokken in geval van zware en/of 
aanhoudende inbreuken. In Griekenland kan de verkoop aan personen die geen recht 
hebben om belastingvrije aankopen te doen (bemanningsleden bij voorbeeld) aanleiding zijn 
tot vervolging krachtens de smokkelwetgeving. 
68 
De regelmaat waarmee gecontroleerd wordt, varieert van wekelijks tot zelden. De 
instanties van de meeste Lid-Staten voeren een regelmatige maandelijkse controle uit en 
houden aanvullende controles wanneer zij dit nodig achten. 
In 7 van de 12 Lid-Staten wordt een globaal boekhoudsysteem toegepast om na te gaan of 
exploitanten zich over het algemeen houden aan de voorwaarden voor belastingvrije 
verkoop, met andere woorden om zeker te stellen dat de totale verkoop van accijnsvrije 
produkten de totale vrijstelling per afzonderlijke vlucht niet overschrijdt en om te 
berekenen welk bedrag aan BTW de exploitant verschuldigd is over het te veel verkochte. 
Deze systemen vertonen opvallende verschillen: zij zijn gebaseerd op dagelijkse of op 
maandelijkse totalen van de verkoop, zij bevatten een bepaald aantal gegevens (zoals 
bijvoorbeeld: datum, vluchtnummer, code, hoeveelheid en waarde van de goederen, 
gespecificeerd per reiziger) en ze worden automatisch aan de overheidsinstanties 
doorgegeven door middel van een computernetwerk of eenvoudig overhandigd. In Italië 
wordt nog nagedacht over een globaal boekhoudsysteem. 
69 
HOOFDSTUK 2 
VERKOOP AAN BOORD VAN VLIEGTUIGEN 
Afdeling 1. Door de verkooppunten zelf uitgevoerde controles 
Algemene beschrijving van de in de Lid-Staten toegepaste 
verkooppuntcontrolesystemen 
• Over het algemeen maken Lid-Staten geen gebruik van de instapkaart of een soortgelijk 
document voor de controle op de verkoop aan boord van het vliegtuig. Volgens de Lid-
Staten komt dit voornamelijk omdat reizigers in de meeste gevallen geen instapkaart meer 
hebben en de meeste luchtvaartmaatschappijen het niet de moeite waard vinden om een 
passende controlekaart (vouchersysteem) in te voeren die reizigers tijdens de hele reis bij 
zich moeten dragen. 
• Hoewel geen gebruik wordt gemaakt van de instapkaart of een ander document zoals een 
vouchersysteem, benadrukken Lid-Staten dat de genomen maatregelen in hun ogen 
voldoende zijn om niet-toegestane verkoop aan boord van vliegtuigen te voorkomen. 
De volgende maatregelen zijn genomen: 
• de maxima worden gehandhaafd door middel van instructies van het cabinepersoneel en 
folders aan boord waarmee reizigers op de hoogte worden gesteld van de toepasselijke 
maxima (bij voorbeeld in ES, IRL, IT, NL, PT en UK); 
• er worden verkooplij sten per vlucht opgesteld, of de aankopen worden in een PC 
geregistreerd onder vermelding van de naam en/of het stoelnummer van de reiziger die 
een belastingvrije aankoop doet (o.a. in FR en UK); 
• de overeengekomen maxima worden niet overschreden door een systeem van vooraf 
bestellen. Indien de reiziger vooraf goederen heeft besteld, is zijn instapkaart 
gestempeld bij afgifte, om te voorkomen dat hij aan boord van het vliegtuig of op de 
luchthaven belastingvrije aankopen doet. 
• Ten aanzien van de vraag óf de Lid-Staten een controlesysteem toepassen waarmee 
verkopen aan boord gerelateerd worden aan de belastingvrije verkoop op de luchthaven 
kan het volgende opgemerkt worden. 
Door de afwezigheid van een dergelijk systeem, ten gevolge waarvan er een gebrek aan 
coördinatie is tussen aankopen op de luchthaven en aankopen aan boord, is het mogelijk 
dat de toegestane maxima wel per belastingvrij verkooppunt worden aangehouden, maar 
niet per reis. 
Het lijkt erop dat de Lid-Staten geen verkooppuntcontrolesysteem hanteren dat een 
verband legt tussen aankopen op de luchthaven en aankopen aan boord van het vliegtuig 
en dat zij derhalve geen maatregelen hebben genomen om veelvoudige verkoop tussen 
twee achtereenvolgende verkooppunten op de luchthaven en aan boord van het vliegtuig te 
voorkomen. 
70 
Een uitzondering op deze regel wordt gevormd door Denemarken, waar 
luchtvaartmaatschappijen op chartervluchten een systeem van vooraf bestellen in gebruik 
hebben, waarbij de instapkaart wordt gestempeld voordat de goederen aan boord worden 
afgeleverd. 
De Lid-Staten vinden een verkooppuntcontrolesysteem dat verkopen op luchthavens 
koppelt aan de verkoop aan boord bovendien overbodig, gezien het beperkte risico (omdat 
slechts een beperkte hoeveelheid belastingvrije goederen aan boord van het vliegtuig 
gebracht kan worden, de omzet aan boord betrekkelijk laag is en de tijd beperkt is) en de 
praktische problemen op zowel het financiële als administratieve vlak die de installatie van 
een dergelijk controlesysteem met zich meebrengt. 
De Lid-Staten geven aan dat zij genoegen nemen met een systeem waarmee de maxima 
inzake waarde en hoeveelheid van de werkelijke aankopen aan boord van vliegtuigen niet 
worden overschreden. 
• In overeenstemming met de communautaire bepalingen staan Lid-Staten, in ieder geval in 
beginsel, niet toe dat bemanningsleden op intracommunautaire vluchten belastingvrije 
aankopen doet. 
Conclusie 
Alle Lid-Staten adviseren hun binnenlandse luchtvaartmaatschappijen om de maxima niet te 
overschrijden, ook al is er geen controlesysteem. 
Het merendeel van de Lid-Staten is van mening dat in de specifieke situatie van belastingvrije 
verkoop aan boord het gebruik van een instapkaart of voucher niet (per se) noodzakelijk is. Er 
liggen over het algemeen praktische overwegingen ten grondslag aan deze redenering. 
Benadrukt dient echter te worden dat het uiteindelijke resultaat hiervan lijkt te zijn dat voor de 
belastingvrije verkoop aan boord een zwakker controlemechanisme wordt gehanteerd dan op 
de luchthavens, terwijl het ontbreken van een koppeling tussen de verkooppunten eveneens 
een zwak punt is bij deze vorm van vervoer. 
De Lid-Staten menen dat overschrijding van de maxima bij belastingvrije verkoop aan boord 
minder belangrijk is dan overschrijding op de luchthavens, gezien de beperkte hoeveelheid 
goederen die aan boord van een vliegtuig gebracht kunnen worden en de tijd die beschikbaar is 
om aankopen te doen. 
Geen speciale maatregelen zijn genomen om te voorkomen dat de maxima worden 
overschreden indien een reiziger reeds op de luchthaven aankopen heeft gedaan (veelvoudige 
aankopen). 
Slechts één Lid-Staat beschikt derhalve over een verkooppuntcontrolesysteem dat de verkoop 
aan boord koppelt aan de verkoop op de luchthaven. 
Een aantal Lid-Staten meent dat de invoering van een controlesysteem dat aankopen aan 
boord relateert aan aankopen op de luchthaven nuttig is, maar niet de moeite waard is gezien 
de kleine risico's en de administratieve problemen die een dergelijk systeem met zich mee zou 
brengen. 
71 
Afdeling 2. Controle op de verkooppunten door de instanties van 
de Lid-Staten en gevolgen voor het verkooppunt 
ingeval van niet-naleving van de regels 
Algemene beschrijving van de controle op de verkooppunten door de 
instanties van de Lid-Staten 
• Het verkooppuntcontrolesysteem aan boord van vliegtuigen is in wezen hetzelfde als het 
systeem dat voor de verkoop op luchthavens wordt gebruikt (gericht op de boekhouding, 
positie als erkend douane- of belastingentrepot, steekproefsgewijze controles en controles 
achteraf, gebruik van een globaal boekhoudsysteem enz). Gewoonlijk is de 
luchtvaartmaatschappij aansprakelijk voor eventueel verschuldigde belasting op verkoop 
boven het maximum. 
• In Griekenland is de controle gebaseerd op de vergelijking van twee dossierkaarten die de 
luchtvaartmaatschappij uitgeeft, namelijk een eerste kaart met daarop een beschrijving van 
de per vliegtuig vervoerde goederen alsmede de code, het aantal en de prijs van elk produkt 
en een tweede dossierkaart die na de retourvlucht wordt opgemaakt en waarop behalve de 
elementen van de eerste kaart tevens wordt ingevuld welke hoeveelheden er tijdens de 
vlucht verkocht zijn. Uit deze kaarten blijkt welke hoeveelheid goederen bij vertrek 
aanwezig is en welke hoeveelheid na terugkeer overgebleven is. 
• In Spanje is de controle gebaseerd op de boekhouding van de luchtvaartmaatschappijen, 
waarmee onderscheid gemaakt kan worden tussen de verschillende soorten inkomsten 
(zodat de verkoop aan boord gescheiden kan worden van de verkoop op de luchthaven). 
Bij overschrijding van de desbetreffende maxima wordt het verkooppunt een boete 
opgelegd. 
• In Frankrijk moet het verkooppunt ter ondersteuning van zijn boekhouding de laadbonnen 
bewaren waarop het vluchtschema vermeld staat en welke worden afgegeven op het 
moment dat de goederen aan boord gebracht worden, alsmede de per vlucht opgestelde 
verkooplij sten van belastingvrije verkochte goederen. Deze lijsten bevatten de namen van 
reizigers die belastingvrije aankopen hebben gedaan. 
• In Ierland kunnen straffen worden opgelegd, met inbegrip van intrekking van de 
mogelijkheid om belastingvrije goederen op te slaan of te verkopen, aan zowel degene die 
belastingvrije produkten aan de luchtvaartmaatschappij levert als aan de 
luchtvaartmaatschappij zelf. 
• In Luxemburg verkoopt geen enkele luchtvaartmaatschappij belastingvrije goederen aan 
boord van haar vliegtuigen die vanuit Luxemburg vertrekken voor een intracommunautaire 
vlucht. 
• De meeste Lid-Staten nemen passende maatregelen ter controle van de voorraden. In 
Nederland is de controle gecentraliseerd bij de toeleveringsbedrijven, die niet meer uit 
voorraad mogen nemen dan het daadwerkelijke verkoopgedrag toestaat. 
• In Italië (evenals in EL en NL) houden de overheidsinstanties toezicht op de 
verkooppunten door achteraf een globale boekhoudcontrole uit te voeren. Met het globale 
boekhoudsysteem kan het totale bedrag van de verkopen aan boord van vliegtuigen worden 
72 
vastgesteld; het bedrag per afzonderlijke reiziger wordt op zich niet aan enige controle 
onderworpen. 
73 
HOOFDSTUK 3 
VERKOOP AAN BOORD VAN VEERBOTEN 
Afdeling 1. Door de verkooppunten zelf uitgevoerde controles 
De twee belangrijkste overwegingen van de Raad bij de goedkeuring van de richtsnoeren voor 
de controle op belastingvrije verkoop aan boord van veerboten waren: 
• het grotere risico voor inkomsten en misbruik in vergelijking met verkopen aan boord van 
vliegtuigen, daar reizigers meer tijd hebben om belastingvrije aankopen te doen aan boord 
van veerboten; 
• dat de controles gebaseerd zouden moeten zijn op bilaterale overeenkomsten tussen Lid-
Staten. 
Algemene beschrijving van de in de Lid-Staten toegepaste 
verkooppuntcontrolesystemen 
• Over het algemeen wijkt het controlesysteem voor veerboten niet veel af van het systeem 
dat in belastingvrije winkels op luchthavens wordt toegepast. 
In tegenstelling tot verkopen op de luchthaven waar op de instapkaart zelf een aantekening 
wordt gemaakt zodra verkoop plaatsvindt, is het aan boord van veerboten gebruikelijker 
dat er naast de instapkaart of een soortgelijk vervoerbewijs een aparte voucher, ofwel een 
paspoort voor belastingvrij winkelen, wordt afgegeven waarop informatie staat betreffende 
met name de maximaal toegestane hoeveelheid. 
Op de voucher wordt van een aankoop aantekening gemaakt. Volgende aankopen van 
goederen in dezelfde categorie zijn niet toegestaan, tenzij de reiziger door middel van de 
bon van zijn vorige aankoop kan aantonen dat het maximum nog niet bereikt is. 
Voor goederen waarvoor een maximum waarde geldt, zijn de controlemaatregelen vaak 
minder strikt. 
• Geen van de Lid-Staten heeft aangegeven de instapkaart of voucher te gebruiken voor 
volgende controles. 
• In Lid-Staten waar geen gebruik gemaakt wordt van de instapkaart of soortgelijke 
documenten als vouchers of coupons, wordt overschrijding van de overeengekomen 
maxima voorkomen door het personeel aan boord hiertoe te instrueren en de voorraden te 
controleren. 
Op korte routes waarop veel overtochten worden gemaakt met grote aantallen reizigers, 
zoals de lijn Dover-Calais, wordt zelden gebruik gemaakt van vouchers. 
Op het traject Dover-Calais wordt de controle uitgevoerd in het verkooppunt in combinatie 
met een latere controle van de boekhouding. 
74 
Het vouchersysteem wordt niet gebruikt vanwege de beperkte reistijd en de grote aantallen 
reizigers. De instanties en exploitanten zijn overgekomen om herhaalde verkoop te 
voorkomen, met dien verstande dat de exploitanten beloofd hebben dat zij niet meer dan het 
maximum zullen verkopen. 
Bilaterale overeenkomsten 
• Met het oog op de richtsnoeren van de Raad betreffende belasting- en accijnsvrije verkoop 
op veerdiensten tussen Lid-Staten, waarin wordt bepaald dat de betrokken Lid-Staten 
bilaterale overeenkomsten moeten aangaan om een passende controle op de veerdiensten te 
waarborgen, is de Lid-Staten gevraagd of zij bilaterale overeenkomsten hebben afgesloten 
en hen verzocht om een beschrijving te geven van het verkooppuntcontrolesysteem waarop 
deze betrekking hebben. 
• Hoewel verscheidene Lid-Staten geantwoord hebben dat zij in onderhandeling zijn over 
bilaterale overeenkomsten, blijkt dat ten tijde van de tweede vergadering van de ad hoc 
werkgroep inzake belastingvrije verkoop op 19 september 1994, derhalve 20 maanden 
nadat de richtsnoeren waren overeengekomen, slechts één officiële overeenkomst getekend 
was. 
De enige afgesloten overeenkomst (tussen DE en DK) heeft bovendien slechts betrekking 
op accijnzen, met uitsluiting van BTW-aspecten. Het is daarom geen passend voorbeeld 
voor de andere nog te sluiten overeenkomsten. 
• Tijdens de bovengenoemde vergadering is de Lid-Staten gevraagd om de Commissie 
kopieën te verstrekken van alle officieel gesloten overeenkomsten, zodat de Commissie de 
andere Lid-Staten hierover zou kunnen informeren. 
Tot nu toe heeft de Commissie nog geen enkele officiële bilaterale overeenkomst 
ontvangen. 
Voor zover de Commissie weet, hebben de overheidsinstanties van het VK eind juli 1994 
alleen conceptvoorstellen voor bilaterale overeenkomsten verzonden aan alle Lid-Staten die 
met het Verenigd Koninkrijk veerdiensten onderhouden. 
75 
Afdeling 2. Controle op de verkooppunten door de 
overheidsinstanties van de Lid-Staten en gevolgen 
voor het verkooppunt ingeval van niet-naleving van de 
regels 
Algemene beschrijving van de controle op de verkooppunten door de 
overheidsinstanties van de Lid-Staten 
• Het controlesysteem voor de verkoop aan boord van veerboten is in wezen hetzelfde als het 
systeem dat voor de verkoop op luchthavens wordt gebruikt (gericht op de boekhouding, 
positie als erkend douane- of belastingentrepot, steekproefsgewijze controles en controles 
achteraf, gebruik van een globaal boekhoudsysteem enz.). Gewoonlijk is de 
veerbootmaatschappij aansprakelijk voor eventueel verschuldigde belasting op verkoop 
boven het maximum. 
• In Griekenland zijn de maandelijkse en bijzondere controles (wanneer deze nodig geacht 
worden) gebaseerd op een overzicht van de verkoop per reis, per produkt, per hoeveelheid 
en per waarde. Deze staat wordt vergeleken met de aankoopbonnen die het belastingvrije 
verkooppunt aan elke reiziger verstrekt heeft, en met het aantal reizigers. 
• In Ierland is de controle gebaseerd op gedetailleerde voorraadlijsten, kopieën van elke 
verkoophandeling, een maandelijkse staat van het totale aantal vervoerde reizigers en de 
hoeveelheid per produktcategorie gespecificeerde goederen die aan hen verkocht zijn, en 
een maandelijkse voorraadboekhouding voor elke produktcategorie. 
• In Nederland wordt gecontroleerd door middel van steekproefsgewijze controle tijdens de 
reis en op basis van de door de veerbootmaatschappij bijgehouden administratie. 
• Portugal blijkt de enige van de 12 Lid-Staten te zijn waar dit soort vervoer nauwelijks van 
belang is. 
• In het Verenigd Koninkrijk passen de instanties op het traject Dover-Calais dezelfde 
maatregelen toe ter controle van de verkooppuntcontrole als bij de verkoop op luchthavens 
en aan boord van vliegtuigen, met inbegrip van het gebruik van een globaal 
boekhoudsysteem. De andere exploitanten houden staten en boeken bij die te allen tijde 
kunnen worden ingezien. 
76 
BIJLAGE 6 
DE VERKOOPPUNTCONTROLESYSTEMEN TOEGEPAST IN DE LID­
STATEN VOLGENS DE BEZOEKEN VAN DE DIENSTEN VAN DE 
COMMISSIE AAN DE LID-STATEN 
77 

DE VERKOOPPUNTCONTROLESYSTEMEN TOEGEPAST IN DE LID­
STATEN VOLGENS DE BEZOEKEN VAN DE DIENSTEN VAN DE 
COMMISSIE AAN DE LID-STATEN 
HOOFDSTUK 1 
OVERZICHT 
Afdeling 1. Inleiding 
In juli 1994 is in negen Lid-Staten (BE, DE, DK, EL, ES, FR, IT, NL en UK) door DG XXI 
onderzoek ter plaatse verricht 
• ter aanvulling van de in de vragenlijst verschafte inlichtingen en de verklaringen van de 
betrokken internationale organisaties, en 
• om het functioneren van de gehanteerde verkooppuntcontrolesystemen te onderzoeken. 
Centraal bij deze bezoeken stonden daarom de technische aspecten van toepassing in de 
praktijk van een bepaald verkooppuntcontrolesysteem. 
Het nader onderzoek omvatte meestal besprekingen met de bevoegde nationale instanties, de 
luchthaven of de luchthavenautoriteiten, contacten met de exploitanten van belastingvrije 
verkooppunten en een bezoek ter plaatse. 
Afdeling 2. Verschillen tussen de gehanteerde systemen 
De Lid-Staten hebben kennelijk alle een bepaald systeem van verkooppuntcontrole ingevoerd. 
Deze systemen vertonen echter grote verschillen. Hieronder volgt een globaal overzicht van de 
verschillen. 
• Enkele Lid-Staten (zoals EL) laten geen verkoop boven het maximum toe (ofschoon BTW 
wordt berekend voor omzet boven het maximum) terwijl andere Lid-Staten (ES, FR en 
NL) deze verkoop wel toelaten onder berekening van BTW. 
• Enkele Lid-Staten laten in de betreffende winkelzones belastingvrije verkooppunten en 
belaste verkooppunten naast elkaar bestaan (ES, FR en IT), andere Lid-Staten niet (EL). 
• Enkele Lid-Staten staan toe dat bemanningsleden belastingvrij inkopen, andere Lid-Staten 
niet. In Nederland bestaat er een zogenoemd "prepackaging"-systeem waar uitsluitend 
bemanningsleden gebruik van kunnen maken; in Duitsland mogen alleen bemanningsleden 
van niet-Duitse maatschappijen belastingvrij goederen kopen. 
• In enkele Lid-Staten worden de belastingvrije verkooppunten aan de grond door slechts één 
onderneming geëxploiteerd (EL: luchthavens en havens; ES: luchthavens), in de meeste 
Lid-Staten zijn meer ondernemingen actiefin deze bedrijfstak. 
79 
• In enkele Lid-Staten zijn de ondernemingen die de belastingvrije handel aan de grond 
uitoefenen geheel of gedeeltelijk eigendom van de staat of onderworpen aan staatstoezicht, 
in andere landen zijn het volledig particuliere ondernemingen. 
• In enkele Lid-Staten zijn (door de exploitanten of de douane) specifieke programma's en 
computersystemen ontwikkeld om te zorgen dat het toegepaste verkooppuntcontrole­
systeem goed werkt, terwijl andere landen volledig op traditionele controleprocedures 
vertrouwen. Het voor de winkeliers geïnstalleerde computersysteem is in sommige, maar 
niet alle landen met het netwerk van de douane verbonden. 
• In de meeste Lid-Staten bestaat er geen enkele koppeling tussen verkoop aan de grond fop 
de luchthaven) of in de haven en verkoop aan boord van het toestel of vaartuig, terwijl deze 
koppeling in sommige Lid-Staten, in ieder geval voor een deel, wèl bestaat (DK en UK). 
• Steekproefsgewijze controles worden in slechts enkele Lid-Staten uitgevoerd. Eén Lid-
Staat (NL) heeft de controles op de kwaliteitsnormen, de bejegening van de klanten, de aan 
de passagiers verstrekte informatie en de naleving van de maxima voor belastingvrije 
verkoop aan een particulier bedrijf toevertrouwd. 
• Er lijken grote verschillen te bestaan wat de sancties betreft die worden opgelegd bij 
overschrijding van de maxima voor belastingvrije verkoop en aankoop. 
Afdeling 3. Algemene problemen 
Het verkooppuntcontrolesysteem is gebaseerd op zelfbeperking door de verkopers bij het 
verkopen van hun waren. Het ligt voor de hand dat deze (in zekere zin paradoxale) situatie 
problemen oplevert, te meer daar de kosten van exploitatie van een belastingvrije winkel hoog 
zijn, evenals de kosten van de door de producent geëiste presentatie van de luxe goederen. 
De controlemethoden hebben meestal slechts op één winkel betrekking, zodat 
vervolgaankopen bij andere winkels mogelijk zijn. Meestal wordt bovendien geen verband 
gelegd tussen de verkoop in de belastingvrije verkooppunten en de verkoop aan boord van een 
vliegtuig. De controleprocedures berusten zelf vaak op traditionele methoden als toezicht op 
de erkende douane-entrepôts, voorraadopneming (om te inventariseren welke goederen zich in 
het belastingvrije verkooppunt bevinden), aangiftecontroles en het schriftelijk bijhouden van de 
aankopen aan boord van vliegtuigen. Deze procedures worden bijna allemaal gebruikt voor 
controle achteraf. Er is kennelijk nauwelijks of geen sprake van een echt globaal 
boekhoudsysteem. 
Passagiers krijgen meestal informatie over de maximale hoeveelheden die zij belastingvrij 
mogen kopen. De betreffende informatie wordt verschaft op affiches op daarvoor geschikte 
plaatsen en in prijslijsten. Vaak is de informatie over de maximale waarde minder duidelijk, en 
wordt soms zelfs in het geheel niet verstrekt, of alleen als algemene mededeling dat er 
bepaalde regels van kracht zijn, zonder dat vermeld wordt welke dat zijn. 
De verdere ontwikkeling van deze sector, die zich hier en daar lijkt voor te doen, strookt niet 
met de bepalingen van de Raad die erop zijn gericht de in 1993 bestaande activiteiten van de 
belastingvrije verkooppunten slechts tijdelijk toe te laten. 
In strijd hiermee 
80 
• zijn nieuwe vormen van belastingvrije verkoop ingevoerd (bij voorbeeld: speciale 
arrangementen die de prijs van een vervoerbewijs, de accommodatie en een pakket belas­
tingvrije goederen omvatten, de zogenoemde MprepackagingH-systemen); 
• zijn enkele bestaande winkelzones uitgebreid; 
• hebben bepaalde belastingvrije verkooppunten hun assortiment vergroot (met onder andere 
elektrische apparaten, radio's, hoogwaardige textiel enz.); 
• zijn enkele nieuwe winkels met belastingvrije en belaste waren geopend of voor de nabije 
toekomst gepland. 
Het is momenteel moeilijk te bepalen of deze ontwikkeling slechts blijk geeft van de langzame 
en noodzakeUjke omschakeling naar een situatie waarin de branche van de belastingvrije 
verkoop zich aanpast aan en voorbereidt op de verkoop van belaste goederen. Het is ook 
mogelijk dat deze ontwikkehng erop gericht is de huidige positie te versterken (economisch 
belang van de branche, gedane investeringen enz). 
81 
HOOFDSTUK 2 
BEVINDINGEN VOOR DE VERSCHILLENDE LID-STATEN 
Afdeling 1. België 
Inleiding 
Het nader onderzoek betrof de luchthaven Zaventem in Brussel en de havens van Oostende. 
Het onderzoek omvatte besprekingen met de douane- en belastingdiensten en 
vertegenwoordigers van de "Brussels Airport Terminal Company", van een belangrijke 
particuliere onderneming die belastingvrije verkooppunten exploiteert en van de 
luchtvaartmaatschappij Sabena. Verder was er een presentatie van de momenteel van kracht 
zijnde controleprocedures op Zaventem. Ten tijde van het bezoek werd gewerkt aan 
uitbreiding van de infrastructuur van de luchthaven (met inbegrip van nieuw winkel areaal). 
Luchthaven Zaventem 
Door de verkooppunten zelf uitgevoerde controles 
De exploitanten stempelen het vervoerbewijs van hun klanten zonder te specificeren welke 
aankopen zijn gedaan. De voor dit doel bij de kassa geplaatste mandjes geven de maximale 
hoeveelheden aan die mogen worden aangeschaft. De prijsetiketten in de belastingvrije 
verkooppunten vermelden meestal zowel de prijs mét als die zonder belasting. Op deze manier 
is de klant zich bewust van de BTW en accijnzen die hij moet betalen bij overschrijding van de 
maximale waarde van 90 ecu. 
Verkoop aan bemanningsleden is op intracommunautaire vluchten niet toegestaan. Er bestaat 
echter wel een speciale winkel voor bemanningen, die wordt geëxploiteerd ten behoeve van de 
bevoorrading van de luchtvaartmaatschappijen en die niet onder beheer van de 
luchthavenautoriteiten valt. 
Om aan boord van vliegtuigen te mogen verkopen, moeten Belgische exploitanten de status 
van erkend douane-entrepôt verkrijgen. Deze entrepots worden door de douane nauwlettend 
in het oog gehouden. Aan boord van de vliegtuigen hanteert Sabena een computersysteem dat 
zorgt dat op aankopen boven de maximale waarde van 90 ecu de Belgische BTW wordt 
betaald. Zo wordt de Belgische BTW ook berekend als de vlucht in een andere Lid-Staat 
begint. De in gebruik zijnde brochures vermelden de prijs zowel met als zonder belasting. Een 
kopie van de kassabonnen van de verkoop aan boord van het toestel wordt aan de douane 
overhandigd. Er is geen koppeling van de verkoop aan boord met de verkoop op de 
luchthaven. 
Controle van het verkooppunt door de instanties van de Lid-Staat 
Om de verplicht gestelde vergunning voor exploitatie van een belastingvrij verkooppunt van 
de luchthavenautoriteiten te verkrijgen, moet de exploitant voor elke winkel de status van 
erkend douane-entrepôt (ook voor BTW/accijnzen) verwerven. 
De controle op de verkoper door de autoriteiten geschiedt voornamelijk door de 
douaneautoriteiten die daartoe door de BTW-dienst zijn gemachtigd. Slechts eens in de drie 
82 
tot vijf jaar treden ambtenaren van de afdeling BTW op. Er bestaat geen globaal 
boekhoudsysteem ten behoeve van de controle. De controle berust daarom op de administratie 
van de afzonderlijke exploitanten en de bijbehorende douanedocumenten (facturen, 
kassabonnen met het vluchtnummer van de klant, overzichtslijsten enz.). Nu en dan voeren de 
douanebeambten een steekproefsgewijze controle uit. 
Bijzondere problemen die tijdens het bezoek naar voren kwamen 
Volgens de door de Belgische overheid verstrekte gegevens waren er tot het moment van het 
bezoek geen gevallen van ernstig misbruik vastgesteld. Alleen luchtvaartmaatschappijen uit 
derde landen schijnen problemen te hebben met de handhaving van de maxima, vooral op het 
intracommunautaire traject naar en van een derde land. 
De exploitanten zijn voornemens om nieuwe verkoopmethoden in te voeren, zoals het 
"ophaalsysteem" (klanten bestellen goederen als ze het land verlaten en halen ze bij terugkeer 
op) en belaste verkoop bij aankomst. Vertegenwoordigers van de "Brussels Airport Terminal 
Company" en van een belangrijke particuliere onderneming die belastingvrije verkooppunten 
exploiteert, wijzen erop dat zij hun zaken binnenkort zullen reorganiseren om te voldoen aan 
de nieuwe regelingen voor verkooppuntcontrole (wijziging van de pui, aanpassing van het 
aantal meters verkoopruimte per produkt, diversificatie van het aanbod, nieuwe vormen van 
verkoop). 
Er waren weliswaar niet voor alle produkten en distributiekanalen precieze cijfers beschikbaar, 
maar ondanks de toename van het reizigersverkeer lijkt de omzet uit belastingvrije verkoop 
fors te zijn gedaald sinds de verkooppuntcontroles zijn ingevoerd. 
Volgens de exploitanten hebben de reizigers meestal weinig begrip voor het feit dat tijdens 
intracommunautaire vluchten maxima worden toegepast, terwijl dit bij reizen naar derde 
landen niet het geval is; bovendien verwarren ze deze maxima vaak met de TTC-maxima die 
langs de Belgische wegen voor alcohol en tabak worden gehanteerd. 
Havens en spoorwegstations 
Alleen de vaartuigen van de Belgische veermaatschappij (Régie Maritime Transport, ofwel 
Oostende Lines) worden door de Belgische autoriteiten gecontroleerd. De belastingvrije 
verkooppunten worden door een particuliere onderneming geëxploiteerd. De instapkaart is het 
voornaamste controle-instrument. Het is de bedoeling de controleprocedures te verbeteren 
door een samenwerkingsovereenkomst met de Britse overheid te sluiten. Overigens is bij 
onderzoek door mobiele controle-eenheden misbruik van de regeling voor belastingvrije 
verkoop in de haven van Oostende geconstateerd. 
83 
Afdeling 2. Denemarken 
Inleiding 
Het onderzoek omvatte gesprekken met beambten van het belastingministerie in Kopenhagen 
en de douaneautoriteiten op de luchthaven van Kopenhagen, bezoeken ter plaatse en informele 
contacten met exploitanten van belastingvrije verkooppunten, evenals een bespreking met 
douanebeambten in Nyk0bing en een overtocht met de veerboot van Rödbvhavn in 
Denemarken naar Puttgarden in Duitsland, bij wijze van inspectie ter plaatse. 
De beoordeling van deze veerdienst is gebaseerd op informatie van de douanebeambten in 
Nykobing (die verantwoordelijk zijn voor de toepassing van de verkooppuntcontrole op de 
boot) en op een overtocht die tijdens het bezoek werd gemaakt. Een normale overtocht duurt 
een uur. De meeste reizigers lijken deze tocht uitsluitend te maken om belastingvrije goederen 
in te slaan. Er worden per dag in beide richtingen 44 overtochten uitgevoerd. 
De luchthaven van Kopenhagen 
Door de verkooppunten zelf uitgevoerde controles 
In het enige belastingvrije verkooppunt op de Kopenhaagse luchthaven moeten de passagiers 
bij de controle hun instapkaart laten zien. De verkoper stempelt de kaart af, waarmee is 
aangegeven dat verkoop heeft plaatsgevonden. De aard van de verkochte waren wordt niet 
aangegeven. Indien bij verkoop van goederen die tot een maximale waarde mogen worden 
verkocht deze waarde wordt overschreden, wordt de BTW door de verkoper berekend en op 
de bon vermeld. Er is overigens geen prijsverschil voor de klant. De controle op de verkoop is 
wél gekoppeld aan de verkoop aan boord van chartertoestelien, maar niet van andere 
toestellen. Voor vluchten vanaf de luchthaven Kopenhagen geldt een specifiek systeem van 
vooraf bestellen. Dit houdt in dat de belastingvrije goederen aan boord worden geleverd. De 
instapkaart van de reiziger is dan al afgestempeld voordat hij de bestelde belastingvrije 
goederen in ontvangst neemt. 
Controle van de verkooppunten door de instanties van de Lid-Staat 
De door de douaneautoriteiten op de verkooppunten uitgeoefende controles omvatten geen 
gerichte steekproefsgewijze controles van de door reizigers verrichte aankopen. Er vinden 
echter wel steekproefsgewijs controles van de kassabonnen plaats om na te gaan of individuele 
passagiers de maxima niet hebben overschreden, evenals controles bij bemanningsleden die van 
intracommunautaire vluchten terugkeren, waar belastingvrije verkoop niet is toegestaan. Een 
globaal boekhoudsysteem wordt niet toegepast. 
Bijzondere problemen die tijdens het bezoek naar voren kwamen 
Twee van de andere kwesties die tijdens de gesprekken aan de orde kwamen moeten hier 
uitdrukkelijk worden vermeld. 
• Denemarken heeft een overeenkomst met Noorwegen en Zweden gesloten om de belasting­
vrije verkoop tot de voor invoer in deze staten toegestane maxima te beperken. 
84 
• Bevoegde vertegenwoordigers van de SAS hebben geklaagd over oneerlijke concurrentie 
van derde landen die zich op het intracommunautaire traject van een vlucht uit een derde 
land via Denemarken naar een andere Lid-Staat niet aan de maxima zouden houden. 
Veerboot tussen Rödbyhavn (Denemarken) en Puttgarden (Duitsland) 
Door de verkooppunten zelf uitgevoerde controles en controle van de 
verkooppunten door de instanties van de Lid-Staat 
Wanneer passagiers aan boord gaan krijgen zij een controlekaart. Deze kaart vermeldt twee 
soorten goederen (sterke drank en tabak). In Denemarken staat er geen datum op, in Duitsland 
wel. Dat deze kaart wordt toegepast is het gevolg van een mondelinge overeenkomst tussen 
de plaatselijke overheden in beide landen. In het belastingvrije verkooppunt aan boord van de 
veerboot wordt het betreffende hokje van de controlekaart afgestempeld wanneer drank met 
een alcoholpercentage van meer dan 22% of tabaksprodukten worden verkocht. Het lijkt erop 
dat de maxima per reiziger doorgaans worden nageleefd, hoewel er voor de verkoop van 
andere produkten dan drank en tabak geen aparte controlemaatregelen worden gehanteerd. Zo 
nu en dan voeren douanebeambten steekproefsgewijze controles uit op de verkoopbonnen. 
Deense ingezetenen die Denemarken voor niet langer dan 36 uur verlaten, worden geacht een 
"eigen-aangifteformulier" in te vullen, waarop wordt aangegeven of goederen waarvoor in 
Denemarken bepaalde maxima gelden, zijn aangeschaft in hoeveelheden die deze maxima te 
boven gaan. Het aantal "eigen aangiften" is beperkt. 
85 
Afdeling 3. Duitsland 
Inleiding 
Het onderzoek omvatte een bezoek aan de Hamburgse luchthaven, met inbegrip van contacten 
met de exploitanten van belastingvrije verkooppunten en een ontmoeting met Duitse 
ambtenaren van het douanekantoor op de luchthaven van Hamburg. 
Door de verkooppunten zelf uitgevoerde controles 
De verkooppuntcontrole door het verkooppunt zelf werkt als volgt. De reiziger moet zijn 
instapkaart aan de kassa laten zien. Er wordt een stempel opgezet, dat in vier delen is ver­
deeld, namelijk voor alcoholhoudende drank, tabaksprodukten, parfum en goederen waarop 
eigen Duitse accijnzen worden geheven. Het betreffende deel wordt gemerkt door de 
verkoper, die eveneens het vluchtnummer in de kassa invoert. Per instapkaart wordt een 
afzonderlijke kassabon afgegeven. Ten tijde van het bezoek zou de software in de verkoop­
punten worden gewijzigd, zodat het onmogelijk zou worden om kassabonnen af te geven voor 
hoeveelheden boven het toegestane maximum (zoals in Griekenland al in gebruik is). 
Een bijzonderheid van het Duitse systeem is dat de verkoop van alle goederen (met inbegrip 
van goederen waarvoor een maximale hoeveelheid geldt) aan passagiers binnen de EG is 
onderworpen aan BTW. De verkoop aan boord van vliegtuigen en veerboten is tot de maxima 
inzake waarde en hoeveelheid vrijgesteld van BTW. De prijzen op de luchthaven zijn echter 
voor intracommunautaire reizigers en voor reizigers naar derde landen gelijk. De BTW op de 
verkoop aan intracommunautaire reizigers wordt bij het verkooppunt berekend op basis van de 
kassabonnen die het vluchtnummer vermelden. Tussen de verkoop aan boord en de verkoop 
op de luchthaven wordt geen verband gelegd. De verkoop aan bemanningsleden van niet-
Duitse luchtvaartmaatschappijen op intracommunautaire vluchten is toegestaan en geschiedt 
door de leveranciers. 
Controle van de verkooppunten door de instanties van de Lid-Staat 
Voor de controle van het verkooppunt door de douaneautoriteiten wordt geen gebruik 
gemaakt van een echt globaal boekhoudsysteem. De kassabonnen worden steekproefsgewijs 
gecontroleerd om na te gaan of individuele reizigers de maxima hebben overtreden. Er is geen 
misbruik geconstateerd. In 1993 is de omzet uit belastingvrije verkoop op de luchthaven van 
Hamburg aanzienlijk gedaald ten opzichte van 1992, terwijl het reizigersverkeer juist enigszins 
was toegenomen. 
86 
Afdeling 4. Griekenland 
Inleiding 
Het onderzoek omvatte gesprekken met de douaneautoriteiten (van het ministerie van 
Financiën) en vertegenwoordigers van de "Helleense Belastingvrije Verkoop", alsmede 
contacten met de exploitanten van de betrokken verkooppunten en een bezoek ter plaatse. De 
Helleense Belastingvrije Verkoop is een particuliere organisatie onder staatstoezicht die aDe 
belastingvrije verkooppunten in Griekenland omvat, behalve één verkooppunt aan de grens 
met het voormalige Joegoslavië. In totaal bevinden zich 22 belastingvrije verkooppunten in 
Griekenland op luchthavens, in havens en aan grensstations. Aan boord van de cruise-schepen 
binnen Griekenland komt geen belastingvrije verkoop voor. 
Door de verkooppunten zelf uitgevoerde controles 
Op de luchthaven van Athene maken de verkopers gebruik van een computersysteem dat 
bestemd is om een onjuiste aankoop te blokkeren. De Helleense Belastingvrije Verkoop heeft 
dit systeem in samenwerking met de belastingdienst ontwikkeld. De exploitant voert 
bestemming, vluchtnummer en stoelnummer van de passagier in de kassa in. Wanneer het 
maximum (inzake waarde of hoeveelheid) is bereikt, worden vervolgaankopen van dezelfde 
klant geblokkeerd. Indien de douanedienst dat wil, geeft de centrale computer een dagelijkse 
uitdraai van alle verrichte verkooptransacties. 
Omdat bemanningsleden geen instapkaart hebben, zijn ze ook niet in de gelegenheid om belas­
tingvrije aankopen te doen. 
De verkoop in de belastingvrije verkooppunten en de verkoop aan boord van een vliegtuig 
worden niet gekoppeld. Toch wordt ook deze laatste vorm van verkoop naar behoren 
gecontroleerd doordat een uitvoerige lijst van de aan boord verkochte goederen wordt 
opgesteld. Volgens de Griekse autoriteiten is de verkoop vanwege de beperkte tijd en ruimte 
op dergelijke vluchten toch al gering van omvang. 
Hetzelfde controleschema als hierboven beschreven is mutatis mutandis in gebruik ten aanzien 
van de verkoop op schepen (afgezien van cruise-schepen). 
Controle van de verkooppunten door de instanties van de Lid-Staat 
Maandelijks verrichten douanebeambten uitvoerige controles. Belastingcontrole vindt eens in 
de drie of vier maanden plaats. De douane houdt voortdurend toezicht op de accijnzen in de 
erkende douane-entrepôts waar de goederen worden verkocht. 
Bijzondere problemen die tijdens het bezoek naar voren kwamen 
Tijdens de bijeenkomsten klaagden de exploitanten van de belastingvrije verkooppunten over 
de grote investeringen die vereist waren om het hierboven beschreven computersysteem in te 
voeren. De reizigers tonen meestal weinig begrip voor de noodzaak van een verkoopmaximum 
en de bijbehorende controles. Bovendien verloopt de afhandeling aan de kassa's trager door de 
gehanteerde controleprocedures. Door dit alles is de jaaromzet van het belastingvrije verkoop­
punt beduidend gedaald, terwijl het aantal passagiers is toegenomen. 
87 
Afdeling 5. Spanje 
Inleiding 
Het onderzoek in Spanje betrof de luchthaven van Palma de Mallorca via de luchthaven van 
Barcelona. Het bezoek omvatte gesprekken met vertegenwoordigers van ALDEASA, een 
particuliere onderneming onder staatstoezicht en vergunninghoudster voor de belastingvrije 
verkoop op alle Spaanse luchthavens, met vertegenwoordigers van een belangrijke 
chartermaatschappij en met de luchthaven- en douaneautoriteiten in Palma, evenals bezoeken 
aan Palma en een kort bezoek aan Barcelona. 
Palma was als bestemming van het bezoek uitgekozen omdat het een zeer belangrijke 
luchthaven is voor vakantieverkeer (vooral chartervluchten) met ongeveer 12 miljoen 
passagiers per jaar. De belastingvrije verkoop op deze luchthaven vindt voor 96% plaats in het 
winkelcentrum van de luchthaven. 
Palma de Mallorca 
Door de verkooppunten zelf uitgevoerde controles 
Het door de exploitanten toegepaste verkooppuntcontrolesysteem werkt als volgt. In de 
belastingvrije winkel moeten reizigers hun instapkaart tonen, die met een eenvoudige 
rubberstempel van de onderneming die het belastingvrije verkooppunt exploiteert wordt 
afgestempeld. De exploitant licht zijn klanten in over de maxima; voor de maximale 
hoeveelheden zijn speciale manden op de toonbank geplaatst. Iedere exploitant neemt deel in 
een computernetwerk dat alle kassa's verbindt en de verkoop aan een passagier blokkeert 
indien daardoor een maximum zou worden overschreden. Het systeem is echter niet aan het 
computersysteem van de luchthavenautoriteiten gekoppeld (dat van de gewone winkels weer 
wel). Er is geen koppeling tussen de verkoop aan boord van vliegtuigen en de verkoop op de 
luchthaven. 
Bemanningsleden kunnen geen belastingvrije aankopen doen. Aan boord van de toestellen 
wordt de verkoop niet gecontroleerd (behalve via de algemene overzichtslijsten). Er waren 
geen bijzonderheden over de belastingvrije verkoop aan boord van schepen beschikbaar. 
Controle van de verkooppunten door de instanties van de Lid-Staat 
Het verkooppunt wordt door de douane voornamelijk gecontroleerd op basis van maatregelen 
die op douanerechten of belastingheffing zijn gericht (voorraadopneming in de erkende 
douane-entrepôts, aangiften, overzichtslijsten van de verkoop aan boord van vliegtuigen). Op 
jaarbasis worden gedetailleerde controles uitgevoerd van de voorraden van de onderneming. 
Er zijn geen gerichte steekproefsgewijze controles. 
88 
Bijzondere problemen die tijdens het bezoek naar voren kwamen 
Volgens de exploitanten en de luchthavenautoriteiten zullen de veranderingen die in 1999 van 
kracht worden geen invloed hebben op de omzet in de dan niet meer belastingvrije winkels op 
de luchthaven, indien een adequaat nieuw prijsbeleid wordt opgezet en de verdeling van de 
winst tussen producenten, luchthavenautoriteiten en handel wordt herzien. 
Tijdens de besprekingen met de luchthavenautoriteiten en de exploitanten zijn enkele 
problemen naar voren gebracht: 
• Speciale arrangementen (die vooral door bepaalde chartermaatschappijen worden 
aangeboden) omvatten het vervoerbewijs, accommodatie en een pakket belastingvrije 
goederen. Dit systeem moet worden getoetst op mogelijke concurrentievervalsing; 
• Reizigers tonen meestal weinig begrip voor de beperkingen die hen worden opgelegd. 
Werknemers in de belastingvrije winkel vinden hun werk steeds zwaarder worden; 
• Bepaalde chartermaatschappijen maken steeds vaker gebruik van de zogenaamde 
"prepackaging"-systemen (zie punt 2 bij Denemarken). 
• Ten tijde van het bezoek werd het vliegveld van Palma uitgebreid en was het 
produktenpakket in de belastingvrije winkels uitgebreid. 
Barcelona 
Bij het bezoek aan de luchthaven van Barcelona bleek de toepassing van het 
verkooppuntcontrolesysteem nog bepaalde problemen te veroorzaken. In enkele gevallen 
vroeg de exploitant niet om de instapkaart. Daardoor is het onderscheid tussen de situatie 
waarin goederen belastingvrij kunnen worden verkocht en de situatie waarin de normale 
belastingen moeten worden geheven niet altijd helder voor verkoper en koper. 
89 
Afdeling 6. Frankrijk 
Inleiding 
Het informatiebezoek vond plaats op de luchthaven Parijs-Orly en omvatte een ontmoeting 
met Franse douanebeambten, contacten met de exploitanten van belastingvrije verkooppunten 
en een inspectie ter plaatse. 
Door de verkooppunten zelf uitgevoerde controles 
Om belastingvrije goederen te kunnen aanschaffen moet de reiziger zijn instapkaart laten zien, 
waarna de exploitant bestemming, vluchtnummer en identiteit van de reiziger controleert. 
Toch lijkt het erop dat het de passagier met deze werkwijze niet onmogelijk wordt gemaakt 
om in een van de vele andere verkooppunten op Orly vervolgaankopen te doen. De kassa's zijn 
niet aan een centrale computer gekoppeld. Verkoop aan bemanningsleden is noch op 
intracommunautaire vluchten, noch op vluchten naar derde landen toegestaan. 
Controle van de verkooppunten door de instanties van de Lid-Staat 
De belastingvrije verkooppunten op de luchthaven moeten een vergunning aanvragen om hun 
onderneming te kunnen beginnen. Ze krijgen deze vergunning alleen als ze een regeling in 
verband met belasting- en douaneformaliteiten accepteren, waarbij ze optreden als erkend 
douane-entrepôt. 
Op verzoek ontvangen de douaneautoriteiten een lijst van de wekelijkse verkoop per verkoop­
punt. Elk halfjaar wordt een accountantscontrole uitgevoerd. Voorzover het de accijnzen 
betreft, worden de normale in Richtlijn 92/12/EEG vervatte maatregelen ten uitvoer gelegd. 
Gerichte steekproefsgewijze controles worden niet gehouden. Bovendien is er geen koppeling 
tussen de verkoop aan boord van een vliegtuig en de verkoop op de luchthaven, wat geen 
groot probleem is omdat de omzet aan boord vrij beperkt is. 
90 
Afdeling 7. Italië 
Inleiding 
Het nader onderzoek betrof de luchthaven Milaan-Linate. Het bezoek omvatte besprekingen 
met de Italiaanse douaneautoriteiten, vertegenwoordigers van DUFRITAL s.p.a., de Zwitserse 
maatschappij die de vergunninghoudster is voor de belastingvrije verkoop op de luchthaven, 
en vertegenwoordigers van ALITALIA s.p.a., alsmede een bezoek ter plaatse. De bezochte 
luchthaven, Linate, is voornamelijk voor het zakenverkeer bestemd, waardoor een zeer hoog 
percentage van de belastingvrije verkoop verband houdt met het intracommunautaire verkeer. 
In Italië liggen de belastingvrije verkooppunten meestal in havens en op luchthavens; er zijn 
winkels voor belaste goederen geopend op spoorwegstations (Milaan), terwijl het vestigen van 
dergelijke verkooppunten op geschikte plekken langs de snelweg wordt overwogen. 
Door de verkooppunten zelf uitgevoerde controles 
Wat de maximale hoeveelheid betreft, controleren de exploitanten van de belastingvrije 
verkooppunten de goederen rechtstreeks bij de kassa. Indien een maximumwaarde wordt 
overschreden, berekenen de exploitanten BTW over alle goederen. De klant merkt hier niets 
van, omdat er geen prijsverschil is. Voor belastingvrije aankopen die in de belastingvrije 
winkel zijn gedaan ontvangt de klant een stempel op zijn instapkaart. Er wordt geen verband 
gelegd met de verkoop aan boord van vliegtuigen. Bemanningsleden kunnen noch op 
intracommunautaire vluchten noch op vluchten naar derde landen belastingvrije aankopen te 
doen. 
Controle van de verkooppunten door de instanties van de Lid-Staat 
De douaneautoriteiten zijn gerechtigd om onverwachte steekproefcontroles te houden op de 
door de passagiers verrichte aankopen. Daarom wordt de kassabon altijd met een plakkertje 
aan de tas met goederen bevestigd. De in de belastingvrije verkooppunten gebruikte kassa's 
zijn rechtstreeks aan een centrale computer gekoppeld, waardoor de autoriteiten op elk 
moment een uitdraai van de transacties kunnen laten maken. Aan het einde van elke dag 
moeten de exploitanten steeds een lijst aan de autoriteiten overhandigen waarop de BTW en 
de omzet per verkoophandeling kan worden afgelezen. Om de twee jaar nemen de autoriteiten 
de voorraad op om over een gedetailleerde inventaris van de goederen in de belastingvrije 
verkooppunten te kunnen beschikken. Dit wordt ook afdoende geacht om (indirect) de 
verkoop aan boord van de vliegtuigen te controleren. Desalniettemin wordt een lijst van alle 
belastingvrije verkooptransacties aan boord naar de luchtvaartmaatschappij in Rome 
gezonden, die zorg draagt voor de afdracht van BTW over het deel van de verkoop dat het 
betreffende maximum overschrijdt. 
Volgens informatie van de Italiaanse autoriteiten geldt het hierboven beschreven 
controlesysteem op min of meer gelijke wijze voor de belastingvrije verkoop aan boord van 
veerboten. 
91 
Bijzondere problemen die tijdens het bezoek naar voren kwamen 
Ten gevolge van de invoering van het verkooppuntcontrolesysteem is de omzet van alcohol en 
sigaretten aanzienlijk gedaald, terwijl de verkoop van parfums stabiel is gebleven. De reizigers 
tonen meestal weinig begrip voor de opgelegde beperkingen en klagen over de vertraging in 
de afhandeling bij de kassa's. De manier waarop de verkooppuntcontrole op verschillende 
luchthavens in en buiten Italië wordt uitgevoerd kan nogal uiteenlopen, wat een grote zorg van 
Italiaanse exploitanten is; zij vrezen namelijk concurrentievervalsing. Daarnaast zijn er in Italië 
voornemens om, ondanks de bepalingen van de Raad die bedoeld waren om de belastingvrije 
verkoop alleen tijdelijk in stand te houden, enkele nieuwe belastingvrije verkooppunten in te 
richten. 
92 
Afdeling 8. Nederland 
Inleiding 
Het onderzoek vond plaats op de luchthaven Schiphol en bestond uit gesprekken met de 
douaneautoriteiten, de luchthavenautoriteiten, contacten met de exploitanten van belastingvrije 
verkooppunten en een bezoek ter plaatse. 
Door de verkooppunten zelf uitgevoerde controles 
De verkooppunten maken gebruik van een vooraf door de douane getoetst programma. Het 
vluchtnummer en het aantal passagiers dat belastingvrije goederen koopt worden in de kassa 
ingevoerd. De verkopers vragen de reizigers altijd om hun instapkaart (maar stempelen deze 
niet af). De maxima hebben alleen betrekking op reizigers met een bestemming in een andere 
Lid-Staat, niet in een land buiten de Gemeenschap. Dientengevolge is de verkoop aan 
bemanningsleden die op intracommunautaire vluchten vliegen niet toegestaan, althans niet 
meer sinds februari 1994, terwijl bemanningsleden op vluchten naar derde landen vooraf belas­
tingvrije goederen kunnen bestellen die dan aan boord van het toestel worden gebracht. 
Reizigers die op weg zijn naar een andere Lid-Staat kunnen belastingvrije aankopen doen tot 
de toegestane maxima inzake de hoeveelheid en waarde, maar ook daarboven. In het laatste 
geval wordt BTW door de exploitant verantwoord zonder dat dit invloed heeft op de 
verkoopprijs voor de reiziger. v 
De in de belastingvrije verkooppunten gebruikte kassa's staan in directe verbinding met een 
centrale computer die de aan de overheid af te dragen BTW berekent over de omzet boven het 
toegestane maximum. De centrale computer geeft dan een uitdraai van de verkoop per 
vluchtnummer. 
Controle van de verkooppunten door de instanties van de Lid-Staat en 
gevolgen voor het verkooppunt ingeval van niet-naleving van de regels 
De controle op het verkooppunt zoals die door de douaneautoriteiten wordt uitgevoerd, 
begint al voordat de status van erkend douane-entrepôt wordt verleend, bij een controle van 
de boekhouding en administratie van het verkooppunt op doorzichtigheid. Tweemaal per jaar 
worden door de douane ter plaatse controlebezoeken afgelegd waarbij de douane de op een 
bepaalde vlucht instappende passagiers vraagt welke goederen zij in welke hoeveelheid belas­
tingvrij hebben gekocht. Volgens een overzicht uit 1993 bleek gemiddeld ongeveer 7% van de 
ondervraagde passagiers de maximale hoeveelheid te hebben overschreden. Zo nu en dan 
trachten douanebeambten aankopen te doen boven de toegestane maxima, maar kennelijk is er 
geen verkooppunt dat deze niet naleeft. 
Viermaal per jaar controleert een particulier bedrijf (dat namens de douaneautoriteiten 
optreedt) de kwaliteitsnormen, de bejegening van de klanten, de aan reizigers verschafte 
informatie en de naleving van de belastingvrije maxima. Bovendien worden administratieve 
controles achteraf uitgevoerd, waarbij het aantal aankopen en het verkoopvolume per vlucht 
worden getoetst aan het aantal passagiers en het volume van de aankopen van de passagiers 
op een bepaalde vlucht. Indien een winkelier zijn recht om belastingvrij te verkopen misbruikt, 
wordt zijn vergunning ingetrokken. Deze intrekking geschiedt op grond van de overtreding 
van zijn overeenkomst met dé luchthavenautoriteiten over de naleving van de wettehjke 
bepalingen inzake belastingvrije verkoop. 
S3 
Bijzondere problemen die tijdens het bezoek naar voren kwamen 
• Over het feit dat de instapkaart in Nederland niet wordt afgestempeld verklaren de 
luchthavenautoriteiten dat door de luchthavenautoriteiten uitgevoerde studies van het 
koopgedrag van de reizigers en praktische ervaring erop lijken te wijzen dat 
vervolgaankopen zelden plaats vinden. Volgens het jaarlijkse onderzoek van het 
kooppatroon en de bedragen door de luchthavenautoriteiten valt over het geheel genomen 
geen grote verandering in het aankoopgedrag ten opzichte van de situatie vóór 1993 aan te 
wijzen. De totale omzet en de omzet per reiziger vertonen echter een daling, terwijl het 
reizigersverkeer als geheel is toegenomen. Deze ontwikkeling wordt toegeschreven aan de 
invoering van het verkooppuntcontrolesysteem. 
• Bij bepaalde vluchten uit andere Lid-Staten zijn volgens de douaneautoriteiten problemen 
geconstateerd met de overschrijding van de maximaal toegestane hoeveelheden. 
• Volgens de exploitanten tonen de reizigers meestal weinig begrip voor het feit dat de 
maxima gelden voor intracommunautaire reizen en niet voor verkeer met derde landen. 
94 
Afdeling 9. Verenigd Koninkrijk en de Franse Kanaalkust 
Inleiding 
Het bezoek betrof de overtocht van het Kanaal per veerboot van Calais naar Dover en per 
draagvleugelboot van Ramsgate naar Oostende. Het omvatte verschillende besprekingen met 
de douaneautoriteiten in Dover en Calais en met exploitanten van belastingvrije verkoop­
punten en de bedrijfstak; ter plaatse werden de accijnsvrije verkooppunten van de 
hovercrafthaven, de Kanaaltunnelterminal en de accijnsvrije winkel van de draagvleugelboot 
bezocht; ook werd meegevaren met de veerboot Calais-Dover en de draagvleugelboot 
Ramsgate-Oostende. 
Calais (Frankrijk) 
Door de verkooppunten zelf uitgevoerde controles 
Met uitzondering van de overtocht Calais-Dover is het verkooppuntcontrolesysteem 
gebaseerd op een systeem met vouchers, die informatie bevatten over de toegestane maximale 
hoeveelheden. De voucher wordt op het moment van verkoop gemerkt. Een volgende 
aankoop van goederen van dezelfde categorie is niet toegestaan, behalve indien de passagier 
met behulp van zijn bon van de vorige aankoop kan aantonen dat het maximum nog niet is 
bereikt. 
Op de overtocht van Dover naar Calais wordt geen vouchersysteem toegepast omdat de tijd 
zeer beperkt en het aantal passagiers zeer groot is (ongeveer 16 miljoen passagiers per jaar). In 
tegenstelling tot de zones waarin een vouchersysteem geldt, is hier een globaal 
boekhoudsysteem ingevoerd. Bovendien moet degene die de kassa bedient in elk verkooppunt 
nagaan of de betreffende maxima voor belastingvrije verkoop niet worden overschreden. Aan 
boord van de veerboten op deze lijn worden de belastingvrije verkooppunten door een dochter 
van de Franse SNCF geëxploiteerd en wordt het toezicht door de Franse overheid 
uitgeoefend. 
Bemanningsleden mogen geen belastingvrije aankopen doen. 
In de hovercrafthaven zijn op de plaats waar passagiers aan boord gaan belastingvrije 
verkooppunten ingericht die een Franse vergunning hebben en onder Frans toezicht staan. De 
instapkaart wordt afgestempeld zodra iets is gekocht. Het verkooppuntcontrolesysteem in de 
haven (onder Frans toezicht) en het verkooppuntcontrolesysteem aan boord van de hovercraft 
(met vergunning en onder toezicht van de Britse overheid) zijn niet gekoppeld, maar van 
Britse zijde werkt men aan een officieel verzoek om een bilaterale overeenkomst. 
Ten tijde van het bezoek zouden de door Ieren geëxploiteerde belastingvrije verkooppunten in 
de Kanaaltunnelterminal (voor passagiers en vrachtverkeer) een nieuw verkooppuntcontrole­
systeem krijgen. Het was toen echter nog niet duidelijk welke vorm dit systeem zou aannemen. 
95 
Dover en Ramsgate (Verenigd Koninkrijk) 
Door de verkooppunten zelf uitgevoerde controles 
Wat de door de verkooppunten zelf verrichte controle betreft, kent het Verenigd Koninkrijk 
twee typen. 
1. In de eerste plaats kan op alle veerbootroutes van vouchers gebruik worden gemaakt 
(behalve op de veerboot tussen Dover en Calais, maar weer wel op de hovercraft). Het 
vouchersysteem werkt als volgt: in de vertrekhal wordt aan iedere reiziger een 
vervoerbewijs en een aparte voucher (de "accijnsvrije-winkelpas") uitgereikt. Deze voucher 
heeft een kleurencode en bevat de reisdatum en de accijnsvrije maxima (bovendien brengen 
de exploitanten vaak reclame aan). De voucher wordt op het moment van de verkoop 
afgekruist en de klant kan dan verder goederen van dezelfde categorie alleen nog aan­
schaffen als hij met de kassabon van zijn eerdere aankoop kan bewijzen dat hij het 
maximum nog niet heeft bereikt. Ook in de haven waar de hovercraft vertrekt is een belas­
tingvrij verkooppunt. Aankopen die in deze winkel worden gedaan, worden op een voucher 
aangetekend en een tweede aankoop aan boord van de hovercraft is slechts toegestaan voor 
het restant van de vrijstelling. Op deze manier wordt de controle op de verkoop in de haven 
en de verkoop aan boord gekoppeld. 
2. Ten tweede berust de verkooppuntcontrole op een vrijwillige overeenkomst tussen de 
exploitanten en de douaneautoriteiten en op traditionele vormen van toezicht. Op de 
veerboot van Dover naar Calais wordt geen vouchersysteem gehanteerd vanwege de grote 
aantallen reizigers (ongeveer 16 miljoen per jaar) die zich slechts gedurende beperkte tijd 
aan boord bevinden, en ook omdat een vouchersysteem op deze lijn zinloos is omdat 
slechts ongeveer 30% van de passagiers gebruik maakt van de vrijstelling (wat betekent dat 
70% van de vouchers op een soort zwarte markt vrij verhandeld zou kunnen worden, of 
gewoon wordt weggegooid en weer opgeraapt). De juiste maxima worden op ruime schaal 
bekendgemaakt. De controle is in handen van de kassabediende. Bij een bepaald aantal 
passagiers/klanten die een bepaalde aankoop willen doen vraagt de bediende om schriftelijk 
bewijs wanneer het maximum voor belastingvrije aankopen driemaal of vaker is bereikt. 
Bovendien zijn toezichthouders van de exploitant, van concurrerende exploitanten en van 
de douane bij de kassa gestationeerd om erop toe te zien dat het systeem naar behoren 
werkt. 
Verkoop aan bemanningsleden is niet toegestaan. Verkoop boven het maximum van 90 ecu is 
mogelijk. In dat geval wordt de BTW door de verkoper berekend zonder wijziging van de 
verkoopprijs voor de klant. De Britse exploitanten op de veerboten hebben een BTW-
registratie in Frankrijk (door middel van een nevenvestiging of door een fiscaal 
vertegenwoordiger) voor verrekening van de BTW op de verkoop aan boord van een veerboot 
die van Calais naar Dover vaart, omdat de toelevering wordt geacht te hebben plaatsgevonden 
in de Lid-Staat waar de reis is aangevangen. Franse veerbootmaatschappijen hebben geen 
BTW-registratie in het Verenigd Koninkrijk en verrekenen geen BTW op de omzet op de 
terugreis (Dover-Calais). Over dit punt zijn besprekingen gaande tussen de Franse en de Britse 
autoriteiten. Ongeveer 50% van de BTW-ontvangsten op de heen- en terugreis wordt aan de 
Franse overheid afgedragen. 
In de belastingvrije winkels van Eurotunnel worden geen vouchers verstrekt. In plaats daarvan 
is overeenstemming bereikt over een globaal boekhoudsysteem, maar op het tijdstip van het 
96 
bezoek werd dit niet gecontroleerd omdat het systeem nog niet volledig in bedrijf was. Voor 
de belastingvrije verkoop in de havens wordt een vouchersysteem gehanteerd en wordt een 
verkooppuntcontrolesysteem toegepast dat de verkoop in de haven en de verkoop aan boord 
van vaartuigen koppelt (hovercraft, draagvleugelboot). 
Controle van de verkooppunten door de instanties van de Lid-Staat 
Alleen op routes zonder vouchersysteem controleren de autoriteiten de verkooppunten door 
middel van een globaal boekhoudsysteem, dat wil zeggen op de route Dover-Calais. De 
exploitanten zijn verplicht maandelijks gegevens te verstrekken. Het gaat hierbij om cijfers 
over de verkoop per produktcategorie en het aantal vervoerde passagiers. Op routes met 
vouchersysteem wordt van een door de douane opgezet controlesysteem gebruik gemaakt. In 
juni 1993 hebben de douaneautoriteiten een totale evaluatie van het toegepaste verkooppunt­
controlesysteem uitgevoerd. De conclusie was dat er geen ontwijking, ontduiking of misbruik 
op grote schaal kon worden vastgesteld. De exploitanten lijken de desbetreffende maxima juist 
bijzonder zorgvuldig na te leven. 
97 

BIJLAGE 7 
RESULTATEN VAN HET STATISTISCH ONDERZOEK OP BASIS VAN 
DE GEVRAAGDE GEGEVENS VAN DE LID-STATEN 
99 

RESULTATEN VAN HET STATISTISCH ONDERZOEK OP BASIS VAN 
DE GEVRAAGDE GEGEVENS VAN DE LID-STATEN 
INLEIDING 
De Commissie heeft de Lid-Staten gevraagd statistische gegevens te verstrekken over de 
belastingvrije verkoop. Negen Lid-Staten (BE, DK, EL, ES, FR, IRL, NL, PT en UK) hebben 
geantwoord op de brief met vier formulieren (zie bijlage 6) waarin gegevens werden gevraagd 
inzake: 
• het aantal reizigers; 
• de omzet uit de belastingvrije verkoop (waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen de 
verschillende soorten produkten: alcoholische dranken, tabak, parfum en eau de toilette, 
andere produkten); 
• het aantal verkooppunten; 
• het aantal exploitanten en, in voorkomend geval; 
• de totale door deze verkooppunten ingenomen vloeroppervlakte. 
Deze verklaringen dienden te worden gemaakt voor: 
1. de belastingvrije verkoop op luchthavens (totale verkopen en verkopen aan intra-EG 
passagiers) 
2. de belastingvrije verkoop aan boord van vliegtuigen (op intra-EG vluchten door 
luchtvaartbedrijven die hun voornaamste vestigingsplaats hebben in de betrokken Lid-
Staat) 
3. de belastingvrije verkoop aan boord van veerboten (op intracommunautaire routes door 
exploitanten van veerboten die hun voornaamste plaats van vestiging hebben in de 
betrokken Lid-Staat) 
4. de belastingvrije verkoop in havens (aan reizigers die naar andere Lid-Staten 
vertrekken). Aangezien slechts één Lid-Staat in staat was volledige gegevens over deze 
verkopen te verstrekken worden deze verkopen hierna niet in de analyse betrokken. 
Met de hierna volgende economische analyse van de statistische gegevens wordt geprobeerd: 
• de bewering (die tijdens de bezoeken in de verschillende Lid-Staten vaak is gedaan door 
exploitanten en vertegenwoordigers van de respectieve verenigingen), dat de invoering van 
het verkooppuhtcontrolesysteem tot een scherpe daling van de desbetreffende verkoop 
heeft geleid, nader te onderzoeken; 
• uit te zoeken of er een zekere tendens te merken is in de ontwikkeling van de verkoop sinds 
de invoering van het verkooppuntcontrolesysteem, en indien dit zo is, welke tendens; 
101 
• een idee te krijgen over mogelijke verschillen naargelang de regio of het verkooppunt 
(luchthavens, veerboten, vliegtuigen) in deze tendens; 
• ten minste enkele redenen te ontdekken voor de vastgestelde ontwikkeling. 
Er kan natuurlijk onmogelijk rekening worden gehouden met alle factoren die invloed 
uitoefenen op de ontwikkeling van de belastingvrije verkoop van bepaalde goederen in de 
verschillende landen. Er zijn teveel belangrijke aspecten die niet zijn opgenomen in de aan de 
Commissie verstrekte gegevens (b.v. "normale" handelscycli, industriële fluctuaties, 
veranderingen in consumentgedrag, enz., die alle mogelijk verschillen van Lid-Staat tot Lid-
Staat). Met inflatie wordt niet expliciet rekening gehouden. Afgezien van het feit dat de inflatie 
tot op zekere hoogte in de wisselkoersen tot uitdrukking komt, wordt ervan uitgegaan dat de 
inflatie in deze context een minder belangrijke factor is, in elk geval voor de jaren 1992 en 
1993. 
Bijgevolg is de fundamentele benadering van de hierna volgende analyse gericht op de 
volgende vragen: 
• Bestaat er een bepaalde tendens in de ontwikkeling van de belastingvrije verkoop tussen 
1992 en 1993 volgens verkooppunt? 
• Bestaat er een bepaalde tendens in de ontwikkeling van de belastingvrije verkoop tussen 
1992 en 1993 volgens land? 
• Bestaat er een bepaalde tendens in de ontwikkeling van de belastingvrije verkoop tussen 
1992 en 1993 volgens de categorie van goederen? 
• Kan de tendens in de ontwikkeling van de belastingvrije verkoop tussen 1992 en 1993 per 
land of per verkooppunt worden verklaard door de respectieve ontwikkeling van het 
aantal exploitanten, verkooppunten of de totale door de verkooppunten ingenomen 
vloeroppervlakte? 
• Kan de verandering van de vraag in verband worden gebracht met de ontwikkeling van de 
wisselkoersen in de betrokken landen? 
In de navolgende analyse worden statistische gegevens gepresenteerd om deze vragen te 
beantwoorden. Omdat het in een verslag zoals dit niet mogelijk is voor negen Lid-Staten een 
gedetailleerd onderscheid te maken tussen vier categorieën produkten, die op vier 
verschillende plaatsen worden verkocht en in twee valuta worden berekend (nationale 
munteenheid en ecu6), wordt eerst de globale ontwikkeling per verkooppunt, per Lid-Staat en 
per categorie van goederen geëvalueerd, waarna op grond van dit overzicht een meer 
gedetailleerde presentatie en analyse worden gemaakt. 
De aan de Commissie verstrekte gegevens hebben niet altijd de vereiste kwaliteit om statistisch 
voldoende gegronde conclusies te trekken. Aangezien alle Lid-Staten hun eigen bijzondere 
kenmerken hebben, zijn de antwoorden op de formulieren niet eenvormig en niet altijd 
onderling vergelijkbaar (soms worden bij voorbeeld alleen totale cijfers of cijfers voor slechts 
6 De gebruikte anrekeningskoers is die gepubliceerd op 30 september 1992 en op 30 september 1993. 
102 
één jaar gegeven). Hiermee moet rekening worden gehouden bij de conclusies die op basis van 
deze analyse worden gemaakt. 
103 
HOOFDSTUK 1 
ONTWIKKELING VAN DE BELASTINGVRIJE VERKOOP IN DE 
GEMEENSCHAP 
Afdeling 1. Inleidende opmerkingen 
• Het is onmogelijk een gedetailleerd en volledig overzicht te geven van de ontwikkeling van 
de belastingvrije verkoop in de gehele Gemeenschap tussen 1992 en 1993, omdat niet alle 
Lid-Staten gevolg hebben gegeven aan het verzoek van de Commissie en de landen die wèl 
hebben geantwoord over het algemeen onvolledige cijfers hebben verstrekt (dit wegens 
uiteenlopende redenen: cijfers zijn niet toegankelijk of - in bepaalde gevallen - niet meer 
beschikbaar wegens onvoorziene faillissementen (in Denemarken) of organisatorische 
problemen). Bijgevolg kan de hiernavolgende analyse geen zuivere "harde feiten" 
opleveren, maar wel een beschrijving van de onderliggende tendensen geven. 
• De volgende tabel geeft aan op welke basis de in dit hoofdstuk opgenomen tabellen en 
cijfers werden opgesteld. 
104 
Lid-Staat 
BE 
DE 
DK7 
EL 
ES 
FR 
IRL 
IT 
LU 
NL 
PT 
UK Op luchthavens 
Volledig Belastingvrije verkoop 
Aan boord van Op veerboten 
vliegtuigen 
Volledig Volledig In havens 
-/-
Cijfers niet beschikbaar, resp. nog niet ontvangen. Aangezien Duitsland geen BTW 
aanrekenen op de verkoop in belastingvrije winkels, vormt het ontbreken van cijfers 
geen groot probleem. 
Volledig 
Volledig 
In percenten en totalen Volledig, maar 
uitsluitend 
totalen 
Volledig 
Volledig Volledig 
Volledig 
Volledig voor 
1993 -/-
Volledig 
Barcelona 
Totalen, met een onderscheid tussen Franse en buitenlandse produkten. 
Volledig Volledig (totalen) Volledig -/-
Cijfers niet beschikbaar, resp. nog niet ontvangen. 
Cijfers niet beschikbaar, resp. nog niet ontvangen. Aangezien Luxemburg geen BTW 1 
aanrekenen op de verkoop in belastingvrije winkels, vormt het ontbreken van cijfers 1 
geen groot probleem. 1 
Volledig 
Volledig 
Volledig Volledig 
Volledig 
-/-Volledig 
-/-
Volledig -/-
-/-
-/-
Tabel 1. Volledigheid van de aan de Commissie verstrekte gegevens 
De term "volledig" betekent dat: 
• cijfers beschikbaar zijn voor alle relevante plaatsen in het land 
• cijfers werden verstrekt voor alle categorieën goederen 
• cijfers beschikbaar zijn voor 1992 en 1993. 
De tabellen onder de paragrafen 2 tot en met 4 hebben betrekking op belastingvrije verkopen 
bezien vanuit een bepaalde een invalshoek (respectievelijk de plaats van verkoop, het land en 
de categorie goederen). 
De cijfers voor Kopenhagen zijn onvolledig; zij werden derhalve niet in aanmerking genomen bij het 
opstellen van de tabellen. 
105 
Er zij aan herinnerd dat gegevens over verkoop aan boord van vliegtuigen en veerboten alleen 
betrekking hebben op intra-EG verkeer. Gegevens met betrekking tot verkopen op vliegvelden 
omvatten ook de verkopen aan derde landen reizigers, omdat maar enkele landen de 
uitspütsing tussen beide categorieën reizigers hebben gemaakt, (deze gegevens worden 
geanalyseerd in hoofdstuk 2 van deze bijlage. 
Afdeling 2. Belastingvrije verkoop per verkooppunt in ecu 
Volgens de algemene benadering van de analyse moet met behulp van de aan de Commissie 
verstrekte gegevens een antwoord worden gezocht op de vraag, hoe de belastingvrije verkoop 
zich in de verschillende verkooppunten en globaal heeft ontwikkeld. 
De hierna volgende tabel is gebaseerd op de cijfers (inzake de belastingvrije verkoop) van 
(maximaal) zeven landen8, waarbij geen rekening werd gehouden met Spanje (slechts 
gedeeltelijk)9, Frankrijk, Italië, Duitsland, Luxemburg en de luchthavens van Kopenhagen. 
Verkooppunt 
Luchthavens 
Aan boord van vliegtui 
Aan boord van veerbote 
Totaal 1992 
989.688.422 
46.062.852 
447.339.638 
1.483.090.912 1993 
1.050.156.959 
47.543.582 
556.774.704 
1.654.475.245 Wijziging 
+6,11% 
+3,21% 
+24,46% 
+11,56% 
Tabel 2. Ontwikkeling van de belastingvrije verkoop per verkooppunt (totalen intracommunautaire 
verkoop en verkoop aan derde landen in ecu) 
De cijfers in de tabel duiden op: 
• een stijging van de belastingvrije verkoop ondanks 
verkooppuntcontroleprocedures in de Gemeenschap en de invoering van 
• een stijging van de belastingvrije verkoop, onder meer op de luchthavens, maar vooral aan 
boord van veerboten, wat toe te schrijven kan zijn aan het feit dat de verkooppuntcontrole 
over het algemeen minder strikt of helemaal niet wordt toegepast aan boord van veerboten; 
Bij de evaluatie van deze resultaten moet er echter rekening mee worden gehouden dat de 
cijfers van vier Lid-Staten ontbreken en dat de berekening in ecu is gemaakt. Bijgevolg moet 
worden nagegaan of deze trend dezelfde is wanneer de cijfers in nationale munteenheden 
worden uitgedrukt en of wijzigingen van de wisselkoers en van de samenstelling van de ecu de 
cijfers eventueel hebben vervormd. Dit wordt in hoofdstuk 2 onderzocht. 
De cijfers betreffende de belastingvrije verkoop aan boord van vliegtuigen in Griekenland werden 
geraamd door de verstrekte cijfers te verdubbelen, aangezien deze gegevens alleen voor het tweede 
halfjaar beschikbaar waren. 
De cijfers betreffende de belastingvrije verkoop aan boord van veerboten waren alleen voor 1993 
beschikbaar en zijn daarom miet opgenomen . 
106 
De volgende stap bestaat erin te onderzoeken of de ontwikkeling van de belastingvrije 
verkoop verschillend is in de onderscheiden landen. 
Afdeling 3. Belastingvrije verkoop per land in ecu 
De vraag die in dit deel van de analyse wordt gesteld, is hoe - volgens de ter beschikking van 
de Commissie gestelde statistische gegevens - de belastingvrije verkoop zich in de 
onderscheiden Lid-Staten heeft ontwikkeld en of de verschillen eventueel zijn ontstaan door 
een verschil in verkooppuntcontrolesystemen10. 
De hierna volgende tabel geeft een overzicht van de door de Lid-Staten in dit verband 
verstrekte gegevens betreffende de belastingvrije verkoop in 1992 en I993n. 
Lid-Staat 
BE 
DK 
EL 
ES 
FR 
IRL 
NL 
PT 
UK Totaal 
Totaal 
Totaal 
Totaal 
Totaal 
Totaal 
Totaal 
Totaal 
Totaal 1992 
104. SS 1.409 
177.019.597 
92.8S8.368 
152.136.565 
314.678.877 
89.578.783 
262.541.616 
37.899.950 
571.308.511 1993 
94.019.025 
178.171.573 
101.498.967 
145.017.367 
281.941.458 
90.475.830 
269.133.939 
34.310.496 
746.811.814 Wijziging 
-10,36% 
+0.65% 
+9.27% 
-4,68% 
-10,40% 
+ 1,00% 
+2.51% 
-9.47% 
+30,72% 
Tabel 3. Ontwikkeling van de belastingvrije verkoop per Lid-Staat (totalen intracommunautaire verkoop en 
verkoop aan derde landen in ecu) 
Uit de cijfers blijkt dat: 
• in drie Lid-Staten de belastingvrije verkoop aanzienlijk is gedaald tussen 1992 en 1993 
(ongeveer 10% in BE, FR en PT); een geringere afname geldt voor Spanje. 
• in drie Lid-Staten de omzet uit de belastingvrije verkoop min of meer gelijk was in 1992 en 
1993 (DK, ES, IRL en NL); 
• in twee Lid-Staten de belastingvrije verkoop opvallend is gestegen tussen 1992 en 1993 
(EL en UK); 
10 Er zij aan herinnerd dat liet hij verkopen aan boord van vliegtuigen en op veerboten gaat om verkopen 
door bedrijven die hun voornaamste vestigingsplaats hebben in het betrokken land. 
De cijfers betreffende de belastingvrije verkoop aan boord van vliegtuigen in itriekenland werden 
geraamd door de verstrekte cijfers te verdubbelen, aangezien deze gegevens alleen voor het tweede 
halfjaar beschikbaar waren. 
107 
• de resultaten voor eenzelfde plaats van verkoop grote verschillen vertonen van Lid-Staat 
tot Lid-Staat (b.v. aan boord van vliegtuigen van -13% in Portugal tot +235% in 
Griekenland). 
* «au 
De stijging bij alle verkooppunten in Griekenland komt voornamelijk voort uit de verkoop aan 
boord van vliegtuigen. Daar er gedurende deze periode slechts een geringe wijziging in het 
aantal reizigers was (van 1.266.695 in 1992 tot 1.301.810 in 1993), lijkt het duidelijk dat er 
een belangrijke verschuiving in de belastingvrije verkoop heeft plaatsgevonden. Deze 
resultaten moeten echter met de nodige voorzichtigheid worden behandeld, omdat de Griekse 
cijfers betreffende de veerboten onvolledig waren en erxamingen moesten worden gemaakt 
om deze te kunnen gebruiken. 
In Frankrijk is sprake van een betrekkelijk scherpe daling van de belastingvrije verkoop, welke 
voornamelijk te wijten is aan het intracommunautaire reizigersverkeer (van 162.042.108 ecu in 
1992 tot 125.809.440 ecu in 1993, of een daling van 22,36%12). De belastingvrije verkoop aan 
derde landen is echter ook gedaald, zij het minder scherp. Jammer genoeg zijn geen cijfers 
beschikbaar betreffende de ontwikkeling van het aantal reizigers, verkooppunten en 
exploitanten en de totale door de verkooppunten ingenomen vloeroppervlakte, waardoor een 
echte beoordeling van de tendens niet mogelijk is. In ieder geval kunnen de 
verkooppuntcontroleprocedures geen doorslaggevende verklaring geven, aangezien met name 
de ontwikkeling van de verkoop aan derde landen bewijst dat er andere redenen voor de daling 
moeten zijn. 
De stijging van de belastingvrije verkoop in de Gemeenschap (zoals hierboven vastgesteld) is 
overwegend het gevolg van de ontwikkelingen in het Verenigd Koninkrijk, waar de stijging 
ongeveer 30% bedroeg. Deze ontwikkeling compenseert, absoluut gezien, de trendmatige 
afname die sommige andere Lid-Staten vertonen. Gerekend naar het exacte aantal reizigers in 
de luchthavens en op de veerboten in het Verenigd Koninkrijk kan een stijging worden 
vastgesteld van de belastingvrije verkoop in ecu per persoon van 32,79% (veerboten) en 14% 
(luchthavens). Dit wijst erop dat de trend in de belastingvrije verkoop gedeeltelijk kan worden 
toegeschreven aan de stijging van het totale reizigersverkeer (voor meer bijzonderheden, zie 
hoofdstuk 2; jammer genoeg zijn er geen cijfers voorhanden betreffende de Britse 
luchthavens). 
Er zij echter nogmaals op gewezen dat er bij de evaluatie van deze resultaten rekening mee 
moet worden gehouden dat de cijfers van vier Lid-Staten ontbreken en dat de berekening in 
ecu is gemaakt. Bijgevolg moet worden nagegaan of deze trend dezelfde is wanneer de cijfers 
in nationale munteenheden worden uitgedrukt en of fluctuaties van de wisselkoers en van de 
samenstelling van de ecu de cijfers eventueel hebben vervormd (zie hoofdstuk 2). 
12 De verkopen aan boord vliegtuigen waren niet begrepen in de cijfers van Frankrijk. 
108 
Afdeling 4. Belastingvrije verkoop per categorie goederen in ecu 
In dit deel van het verslag wordt de vraag geanalyseerd, hoe - volgens de ter beschikking van 
de Commissie gestelde statistische gegevens - de belastingvrije verkoop zich in de 
verschillende goederencategorieën heeft ontwikkeld. 
In de volgende tabel worden de desbetreffende door de Lid-Staten verstrekte gegevens 
samengevat: 
109 
Categorie van goederen 
Alcoholhoudende dranken Plaats 
Vliegtuige 
Veerbote 
Lucht­
haven 
Totaal 
Totaal incl. Frankrijk 
Tabaksproducten Vliegtuige 
Veerbote 
Lucht­
haven 
Totaal 
Totaal incl. Frankrijk 
Parfums Vliegtuige 
Veerbote 
Lucht­
haven 
Totaal 
Totaal incl. Frankrijk 
Andere goederen 
. Vliegtuige 
Veerbote 
Lucht­
haven 
Totaal 
Totaal incl. Frankrijk 1992 
3.041.970 
138.731.608 
199.463.600 
341.237.178 
401.432.640 
8.905.785 
137.592.930 
191.399.489 
337.898.204 
395.337.772 
12.713.394 
59.011.765 
228.409.888 
300.135.047 
391.852.391 
13.861.828 
112.003.335 
370.257.754 
496.122.917 
601.449.420 1993 
3.539.345 
182.126.334 
201.383.590 
387.049.269 
438.035.778 
12.961.983 
186.631.961 
186.117.166 
385.711.110 
439.358.683 
13.022.946 
68.942.102 
240.756.251 
322.721.299 
404.710.367 
12.943.062 
119.074.308 
421.775.087 
553.792.457 
649.110.765 Wijziging 
+16.35% 
+31.28% 
+0.96% 
+13.43% 
+9.12% 
+45.55% 
+35.64% 
-2.76% 
+14.15% 
+11.14% 
+2.43% 
+16.83% 
+5.41% 
+7.53% 
+3.28% 
-6.63% 
+6.31% 
+13.91% 
+11.62% 
+7.92% 
Tabel 4. Ontwikkeling van de belastingvrije verkoop per categorie van goederen (totalen intracommunautaire 
verkoop en verkoop aan derde landen in ecu)i3 
13 De cijfers voor Frankrijk zijn gebaseerd op de officiële Franse statistieken waarin een onderscheid 
wordt gemaakt naargelang de oorsprong van de verkochte produkten: Frankrijk of buitenland. 
Bijgevolg kunnen deze cijfers niet in de tabellen worden opgenomen. Alleen de totalen kunnen als 
bijkomende informatie worden gebruikt. 
110 
Bij de stijging van de belastingvrije verkoop, berekend in ecu op basis van de door de Lid-
Staten verstrekte informatie, springt geen enkele categorie van produkten er duidelijk uit (de 
stijging varieert voor alle goederen van 9% tot 16%, met uitzondering van Frankrijk; zelfs 
wanneer het totaal van de Franse cijfers inzake de intracommunautaire verkoop en de verkoop 
aan derde landen in aanmerking wordt genomen is de stijging nog aanzienlijk). Het is niet 
verwonderlijk dat de verkoopcijfers voor de verschillende produktcategorieën verschillen naar 
gelang van de plaats van de verkoop (de belangrijkste stijging heeft plaatsgevonden aan boord 
van vliegtuigen en veerboten). Een diepgaander onderzoek in dit verband lijkt niet nodig: 
blijkbaar hebben de verkooppuntcontroleprocedures - hoewel deze ten dele verschillend zijn 
voor produkten die aan een waardegrens of een kwantitatieve grens zijn onderworpen - geen 
effect op de overeenkomstige verkoopcijfers. 
Afdeling 5. Conclusie 
De belastingvrije verkoop in de gehele Gemeenschap geeft een opmerkelijke stijging (berekend 
in ecu) te zien. Dit is voornamelijk het gevolg van de ontwikkeling in een aantal Lid-Staten, 
terwijl in het merendeel van de Lid-Staten de verkoopcijfers in deze sector stabiel gebleven of 
gedaald zijn. Er konden geen beduidende verschillen tussen de produktcategorieën worden 
vastgesteld, en het blijkt dat de belastingvrije verkoop vooral is gestegen aan boord van 
veerboten. 
111 
HOOFDSTUK 2 
ONTWIKKELING VAN DE BELASTINGVRIJE VERKOOP PER 
VERKOOPPUNT 
De navolgende analyse is gebaseerd op de volgende cijfers (voor zover beschikbaar): 
• totale verkopen in nationale munteenheid (1992 en 1993); 
• veranderingspercentage van totale verkopen ( 1992 en 1993); 
• aantal reizigers (1992 en 1993); 
• veranderingspercentage in ecu van totale verkopen per passagier; 
• veranderingspercentage in ecu van totale verkopen. 
Deze aspecten worden in de volgende delen behandeld volgens de plaats van de verkoop (wat 
de meest interessante benadering lijkt uit het oogpunt van de verkooppuntcontrole). 
Afdeling 1. De belastingvrije verkoop op de luchthavens 
Tabel 2 van hoofdstuk 1 lijkt erop te wijzen dat de belastingvrije verkoop op de luchthavens, 
uitgedrukt in ecu, licht is gestegen. Zelfs rekening houdend met een negatieve trend in 
Frankrijk en het ontbreken van cijfers voor Italië14, kan algemeen worden geconcludeerd dat 
de belastingvrije verkoop op de luchthavens niet beduidend is gedaald tussen 1992 en 1993. 
Derhalve laat zich de vraag stellen of dit resultaat voornamelijk een gevolg is van de invoering 
van het verkooppuntcontrolesysteem of veeleer van andere aspecten, zoals fluctuaties van de 
wisselkoers of van het aantal reizigers. De volgende tabel bevat enkele cijfers die hierop 
eventueel een antwoord kunnen geven: 
14 De cijfers voor Duitsland en Luxemburg ontbreken ook, maar deze landen rekenen toch BTW aan. 
112 
(1) 
Lid-
Staat 
BE 
DK 
EL 
ES 
IRL 
NL 
PT 
UK (2) 
Totale 
verkopen 
1992 in 
nationale 
valuta 
3.262.646.613 
40.923.139 
18.702.567.579 
20.152.105.000 
46.207.247 
476.449.100 
5.820.592.000 
295.550.658 (3) 
Totale 
verkopen 1993 
in nationale 
valuta 
2.930.494.311 
49.992.499 
21.736.643.472 
21.336.566.000 
48.483.862 
471.210.200 
5.940.101.000 
347.568.461 (4) 
Wijziging 
van totale 
verkopen in 
nationale 
valuta 
-10% 
+22% 
+16% 
+6% 
+5% 
-1% 
+12% 
+18% (5) 
Aantal 
vertrekken-de 
reizigers 1992 
(totaal) 
4.672.186 
369.038 
6.893.769 
16.850.960 
6.684.887 
9.546.070 
4.685.965 
29.610.495 (6) 
Aantal 
vertrekken-
reizigers 
1993 (totaal) 
5.203.062 
401.373 
7.446.528 
17.287.620 
6.723.915 
10.862.006 
4.663.813 
30.951.629 (7) 
Wijziging 
van 
verkopen in 
ecu per 
reiziger 
-21% 
+11% 
-1% 
-7% 
-4% 
-10% 
-9% 
+14% (8) J 
Wijziging | 
van I 
verkopen in ! 
ecu | 
-11% 
+21% 1 
+7% 
-5% 
+4% 
+3% 
-9% 
+19% 
Tabel 5. Belastingvrije verkoop op de luchthavens (verkopen aan intra-EG en derde landen reizigers) 
Bij vergelijking van de verandering in belastingvrije verkopen op luchthavens per land tussen 1992 
en 1993 in nationale valuta (kolom 4) en in ecu (kolom 8) vallen twee zaken op: in sommige 
landen hebben de wisselkoersen, in zekere mate, de ontwikkeling van belastingvrije verkopen op 
luchthavens beïnvloed (Griekenland, Spanje, Ierland en Portugal), terwijl voor andere landen een 
dergelijke beïnvloeding niet kan worden vastgesteld. Waar zich een dergelijke invloed voordoet, is 
de toename in nationale valuta groter dan in ecu, of is er zelfs een vermindering van de verkopen in 
ecu. Dit is een logisch gevolg van de waardedaling die als zodanig de reden kan zijn voor de 
toename in totaal. De vergelijking van kolom 7 (wijziging in ecu per passagier) en kolom 8 
(wijziging in absolute aantallen) geeft een aanwijzing van de mogelijke invloed van het aantal 
passagiers op de ontwikkeling van belastingvrije verkopen op luchthavens. Ook hier kan er geen 
eenduidige tendens voor de Gemeenschap in haar geheel worden vastgesteld. Voor Ierland, Spanje 
en Portugal is er geen of weinig verschil tussen beide cijfers hetgeen erop lijkt te wijzen dat de 
toename van belastingvrije verkopen mede verband houdt met de toename van het aantal 
passagiers. De toename in het Verenigd Koninkrijk en in Denemarken is minder duidelijk op basis 
van de verkopen per passagier en ook voor Griekenland, België en Nederland geldt dat de 
ontwikkehng per passagier negatiever is dan verwacht zou worden op basis van de absolute cijfers. 
Algemeen kan worden gesteld dat het reizigersverkeer op de luchthavens is gestegen, wat op zich 
zeker geen negatieve tendens betekent voor deze sector, belastingvrij of (later) belastbaar. 
Slechts vier Lid-Staten waren in staat separate cijfers te verschaffen voor verkopen aan reizigers 
met bestemming een andere Lid-Staat. De volgende tabel bevat deze gegevens: 
113 
I (1) 
Lid-
Staat 
BE 
EL 
IRL 
UK (2) 
Intra-EG 
verkopen 1992 
in nationale 
valuta 
2.093.790.244 
11.922.295.077 
36.076.977 
117.576.077 (3) 
Intra-EG 
verkopen 1993 
in nationale 
valuta 
1.642.015.562 
13.702.175.556 
37.555.866 
129.984.163 (4) 
Wijziging 
van intra-
EG 
verkopen 
in 
nationale 
valuta 
-22% 
+15% 
+4% 
+11% (5) 
Aantal 
reizigers 
1992 (intra-
EG) 
4.478.437 
3.085.179 
13.721.009 (6) 
Aantal 
reizigers 
1993 (intra-
EG) 
4.941.906 
3.141.186 
14.211.040 (7) 
Wijziging 
van intra-
EG 
verkopen 
in ecu per 
reiziger 
-4% 
-6% 
+8% (8) 
Wijziging 
van intra-
EG 
verkopen in 
ecu 
-23% 
+6% 
-4% 
+12% 
Tabel 5a. Belastingvrije verkoop op de luchthavens (verkopen aan intra-EG reizigers) 
Bij vergelijking van de wijzigingen in belastingvrije verkopen op luchthavens per land tussen 1992 
en 1993 in nationale valuta (kolom 4) en in ecu (kolom 8) blijken duidelijke verschillen voor 
Griekenland en Ierland, die zoals hiervoor reeds is aangegeven waarschijnlijk te maken hebben met 
de waardedaling van hun valuta, terwijl dergelijke verschillen niet blijken voor België en het 
Verenigd Koninkrijk. Bij vergelijking van kolom 7 (wijziging in ecu per passagier) en kolm 8 
(wijziging in absolute aantallen) blijkt alleen een duidelijk verschil voor Griekenland hetgeen geheel 
in overeenstemming is met de algehele tendens voor Griekenland. De beperkte hoeveelheid 
beschikbare gegevens maakt het niet mogelijk algemene conclusies te trekken. Voor de Lid-Staten 
die gegevens hebben verstrekt lijkt het er evenwel op dat de cijfers voor het intracommunautaire 
verkeer in beginsel dezelfde tendens vertonen als de overall cijfers. 
Afdeling 2. Belastingvrije verkoop aan boord van vliegtuigen 
(verkoop door luchtvaartmaatschappijen) in nationale 
valuta 
Een eerste resultaat van het statistisch onderzoek op grond van de cijfers in ecu was dat de 
belastingvrije verkoop aan boord van vliegtuigen is gestegen. Deze tendens kan het gevolg zijn van 
de invoering van het verkooppuntcontrolesysteem (dat niet goed lijkt te werken op vliegtuigen) of 
van veranderingen van de wisselkoers of van het aantal reizigers. De volgende tabel kan eventueel 
een antwoord bieden op deze vraag. Er zij aan herinnerd dat de cijfers voor iedere Lid-Staat 
betrekking hebben op verkopen tijdens intra-EG vluchten door luchtvaartmaatschappijen die hun 
voornaamste plaats van vestiging in de betrokken Lid-Staat hebben. 
114 
(1) 
Lid-
Staat 
BE 
DK 
EL 
ES 
IRL 
NL 
r (2) 
Totaal 1992 in 
nationale 
valuta 
244.482.166 
396.000 
15 385.140.300 
908.768.220 
5.047.669 
45.411.287 
828.878.510 (3) 
Totaal 1992 in 
nationale valuta 
234.169.623 
514.000 
1.191.111.290 
1.030.477.563 
7.198.306 
38.234.430 
807.298.150 (4) 
Wijziging 
-4,22% 
+29,79% 
+209,27% 
+13,39% 
+42,61% 
-15,80% 
-2,60% (5) 
Reizigers 
1992 (intra-
EG) 
1.550.854 
23.410 
1.266.695 
2.368.138 
4.563.861 
3.998.390 
1.601.888 (6) 
Reizigers 
1993 (intra-
EG) 
2.093.949 
30.550 
1.301.810 
2.543.750 
4.712.446 
4.159.570 
1.830.854 (7) 
Wijzigin 
g in ecu 
per 
reiziger 
-30,10% 
-1,51% 
+227,36% 
-5,25% 
+26,91% 
-16,04% 
-23,97% (8) 
Wijziging 
in ecu f 
-5,62% 
+28,53% I 
+235,05% 
+1,77% 
+31,04% 
-12,66% 
-13,11% 
Tabel 6. Belastingvrije verkoop aan bord van vliegtuigen in nationale valuta 
Wat de mogelijke invloed van wisselkoersfluctuaties binnen het Europees Monetair Systeem 
betreft, blijkt uit de vergelijking van de cijfers inzake de belastingvrije verkoop aan boord van 
vliegtuigen in 1992 en 1993 in nationale valuta (kolom 4) met de cijfers in ecu (kolom 8) dat er 
voor België, Denemarken en Nederland geen belangrijk verschil kan worden vastgesteld. In 
Spanje, Ierland en Portugal was de wijziging in nationale valuta groter dan in ecu. Vooral in 
Spanje en Ierland lijkt de waardedaling van de valuta de belastingvrije verkoop aan boord van 
vliegtuigen gestimuleerd te hebben. 
Ten aanzien van de samenhang tussen het aantal vervoerde reizigers en de ontwikkeling van de 
belastingvrije verkoop aan boord van vliegtuigen wijzen kolom 7 [wijziging in ecu per reiziger] en 
kolom 8 [wijziging in absolute cijfers] erop dat in sommige landen het koopgedrag van reizigers 
kennelijk opmerkelijk veranderd is. Hoewel de daling van de belastingvrije verkoop aan boord van 
vliegtuigen per reiziger zelfs veel groter is dan de daling in absolute cijfers, geldt voor Denemarken 
het tegenovergestelde. Op dit moment is het moeilijk na te gaan of deze ontwikkeling te wijten is 
aan een verschil in de werking van de toegepaste verkooppuntcontrolesystemen of aan andere 
oorzaken, zoals verschillen in marketing, reclame, enz. 
Afdeling 3. Belastingvrije verkoop aan boord van veerboten in 
nationale valuta 
Volgens de onderzoeksmethode in dit deel van de studie moet thans worden geverifieerd of de 
vaststelling van hoofdstuk 1, dat de belastingvrije verkoop aan boord van veerboten aanzienlijk is 
gestegen, kan worden bevestigd indien de cijfers op basis van nationale valuta (in plaats van op 
ecu) worden berekend en wanneer de resultaten worden gerelateerd aan de ontwikkeling van het 
15 De cijfers betreffende de belastingvrije verkoop aan boord van vliegtuigen in Griekenland werden 
geraamd door de verstrekte cijfers te verdubbelen, aangezien deze gegevens alleen voor het tweede 
halfjaar beschikbaar waren. 
115 
reizigersverkeer in dezelfde periode. De volgende tabel bevat enkele nuttige cijfers in dit verband. 
Er zij aan herinnerd dat de cijfers voor iedere Lid-Staat betrekking hebben op intra-EG verkeer 
door exploitanten van veerbotendie hun voornaamste plaats van vestiging hebben in de betrokken 
Lid-Staat. 
I (1) 
Lid-
Staat 
BE 
DK 
EL 
ES 
IRL 
..... 
NL 
UK (2) 
Totaal 1992 in 
nationale 
valuta 
752.294.000 
1.310.129.894 
3.184.660.486 
15.936.159 
60.982.000 
154.800.000 (3) 
Totaal 1993 in 
nationale valuta 
710.255.000 
1.323.109.019 
3.663.831.486 
2.863.099 
18.172.800 
66.502.000 
235.000.000 (4) 
Wijziging 
-5,59% 
+9,91% 
+15,05% 
+14,03% 
+9,05% 
+51,81% (5) 
Reizigers 
1992 
2.167.652 
1.710.628 
708.535 
1.630.260 
1.906.708 
19.000.000 (6) 
Reizigers 
1993 
1.867.897 
1.610.558 
638.445 
294.195 
1.562.346 
1.913.009 
22.000.000 (7) 
Wijzigin 
g in ecu 
per 
reiziger 
+7,96% 
+6,22% 
+17,68% 
+9,34% 
+12,76% 
+32,79% (8) 
Wijziging 
in ecu 
-6,97% 
+0,01% 
+6,04% 
+4,78% 
+13,13% 
+53,76% 
Tabel 7. Belastingvrije verkoop aan boord van veerboten 
Uit de vergelijking tussen de veranderingspercentages in nationale valuta (kolom 4) en in ecu 
(kolom 8) kunnen enige conclusies worden afgeleid met betrekking tot de invloed van de 
wisselkoersfluctuaties op de ontwikkeling van de belastingvrije verkoop aan boord van veerboten. 
Drie landen laten een belangrijk verschil tussen deze cijfers zien: in Denemarken, Ierland en 
Griekenland is de groeitrend sterker in nationale valuta dan in ecu, hetgeen kan duiden op de 
wezenlijke invloed die devaluatie heeft op de stijging van de belastingvrije verkoop in een land 
waarvan de munt zwakker wordt. 
De groei van het aantal reizigers kan een andere "natuurlijke" oorzaak zijn van de vastgestelde 
stijging van de belastingvrije verkoop in deze sector. De cijfers in kolom 7 [wijziging in ecu per 
reiziger] en kolom 8 [wijziging in absolute cijfers] geven aan dat in België de daling van de 
verkoop in absolute cijfers overeenkomt met een stijging per reiziger, met andere woorden, dat de 
belastingvrije verkoop in België zelfs nog meer is afgenomen dan de cijfers op het eerste gezicht 
lijken uit te wijzen. In Denemarken, Ierland en Griekenland, is de stijging per reiziger ook groter 
dan de stijging in absolute cijfers. Alleen in het Verenigd Koninkrijk, dat in dit opzicht het grootste 
marktaandeel heeft, is de stijging per reiziger kleiner dan in absolute cijfers. Meer dan 30% blijft 
echter een zeer indrukwekkende stijging. 
Samengevat lijkt het duidelijk dat de groei van de belastingvrije verkoop aan boord van veerboten, 
gerelateerd aan het reizigersverkeer, nog meer uitgesproken is dan kon worden verwacht van de in 
hoofdstuk 1 beschreven berekening in ecu. In verscheidene landen lijkt de wisselkoersfluctuatie een 
bepaalde verkoopbevorderende, positieve invloed te hebben uitgeoefend, maar de cijfers maken 
geen eenduidige conclusies mogelijk in dit verband. 
116 
Afdeling 4. Conclusie 
Ondanks de relatief slechte kwaliteit van de gegevens blijkt uit het statistisch onderzoek 
betreffende de ontwikkeling van de belastingvrije verkoop in ecu in de gehele Gemeenschap 
duidelijk dat de totale verkoop tussen 1992 en 1993 is gestegen. Deze stijging is per land 
verschillend. Bovendien kan worden vastgesteld dat er belangrijke verschillen bestaan ten aanzien 
van de plaats van de verkoop (verband houdend met het vervoermiddel), terwijl het soort goederen 
in dit verband geen belangrijke rol speelt (de ontwikkeling van de verkoop was min of meer 
dezelfde voor alle categorieën goederen). Uit deze resultaten kan worden geconcludeerd dat het in 
de verschillende Lid-Staten toegepaste verkooppuntcontrolesysteem een uiteenlopende 
ontwikkeling van de belastingvrije verkoop niet lijkt te verhinderen en dat in de gehele 
Gemeenschap de controles aan boord van vliegtuigen en vooral aan boord van veerboten in feite 
minder strikt zijn dan de controles die op de luchthavens worden uitgevoerd. Kennelijk worden 
reizigers zich bewust van deze verschillen en passen zij hun koopgedrag hieraan aan (door b.v. 
sigaretten op het vliegtuig te kopen in plaats van op de luchthaven). 
De ontwikkeling van de wisselkoersen of van het aantal reizigers blijkt deze eerste resultaten 
slechts in beperkte mate te hebben beïnvloed. Enkele onbelangrijke gevallen daargelaten, heeft de 
berekening van de cijfers in nationale munt of gerelateerd aan het aantal reizigers in 1992 of 1993 
de hierboven vastgestelde tendens niet gewijzigd (per land of per plaats van de verkoop). 
Het totale reizigersverkeer is tussen 1992 en 1993 toegenomen en heeft dus bijgedragen tot de 
ontwikkeling van de belastingvrije verkoop. Voor de aankopen per persoon is er alleen een 
belangrijke stijging bij de verkoop aan boord van veerboten, hetgeen gezien kan worden in verband 
met de verkooppuntcontroleprocedures. Andere verklaringen voor deze wijziging zijn niet 
overtuigend, omdat een gelijktijdige stijging in de vraag naar alcoholische dranken, 
tabaksprodukten, parfum, eau de toilette en luxegoederen niet aannemelijk is. 
In sommige landen lijkt de devaluatie van de nationale munt ook een zekere stimulerende werking 
te hebben gehad op de ontwikkeling van de belastingvrije verkoop, maar hier kan andermaal geen 
invloed worden vastgesteld die de trend zou wijzigen. 
117 
ISSN 0254-1513 
COM(96) 245 def. 
DOCUMENTEN 
NL 09 02 
Catalogusnummer : CB-CO-96-323-NL-C 
ISBN 92-78-05933-1 
Bureau voor officiële pubiikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg 
ur