Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 68/193/EEG betreffende het in de handel brengen van vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken"

(2000/C 268/11)

De Raad heeft op 18 februari 2000 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 37 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De afdeling "Landbouw, plattelandsontwikkeling en milieu", die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 21 juni 2000 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Sabin.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 374e zitting van 12 en 13 juli 2000 (vergadering van 13 juli) het volgende advies uitgebracht, dat met 65 stemmen vóór, bij één onthouding, is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het Comité, dat de ontwikkeling van de regelgeving op het gebied van biotechnologie op de voet volgt en met name de situatie in de wijnbouwsector scherp in de gaten houdt, is ingenomen met het voorstel tot wijziging van Richtlijn 68/193/EEG, maar wil toch een paar opmerkingen naar voren brengen. De productie van vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken is de eerste stap in het productieproces in de wijnbouwsector, een sector die binnen de Unie sterk cultureel gebonden is en dan ook zeer uiteenlopende kenmerken vertoont. Het Comité dringt erop aan dat bij de toepassing van de nieuwe principes van het beleid inzake voedselveiligheid terdege met die verscheidenheid rekening wordt gehouden.

2. Achtergrond en belangrijkste nieuwe elementen van het voorstel

2.1. Richtlijn 68/193/EEG betreffende het in de handel brengen van vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken maakt al sinds 1968 deel uit van de communautaire wetgeving en werd in de loop der jaren herhaaldelijk gewijzigd, met name naar aanleiding van de toetreding van nieuwe lidstaten. De thans voorgestelde wijzigingen slaan enkel op de tekst van de richtlijn: de aanpassing van de bijlagen wordt overgelaten aan het Permanent Comité voor teeltmateriaal voor land-, tuin- en bosbouw.

2.2. Op grond van de huidige regeling mogen de lidstaten in bepaalde gevallen de voorschriften inzake het in de handel brengen van vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken naast zich neerleggen als dit de tenuitvoerlegging van het kwaliteitsbeleid voor wijnbouwgebieden ten goede komt. Deze uitzonderingsbepalingen hebben betrekking op het in de handel brengen van:

- teeltmateriaal uit een vroeger vegetatief stadium dat bestemd is voor de productie van basisteeltmateriaal;

- teeltmateriaal dat bestemd is voor proefnemingen en voor veredeling (via wijnstokdelen onder de grond).

2.2.1. De toelating van rassen en de goedkeuring van teeltmateriaal vallen onder de bevoegdheid van de lidstaten. Het Permanent Comité voor teeltmateriaal voor land-, tuin- en bosbouw van zijn kant is bevoegd voor:

- de vaststelling van minimumvoorwaarden voor het op de markt brengen van bepaalde rassen (vaststelling van onderzoekscriteria);

- de vaststelling van de bepalingen inzake de etikettering en het sluiten van de partijen;

- de validatie van de methoden ter verbetering van de goedkeuring van teeltmateriaal.

2.3. De Commissie is al een aantal jaren bezig met het op elkaar afstemmen van de communautaire voorschriften voor het in de handel brengen van teeltmateriaal voor land-, tuin- en bosbouw.

2.4. Zij concentreert zich daarbij vooral op de invoering van nieuwe soorten vegetatief teeltmateriaal (microvermeerderingstechnieken, gebruik van loten), de afschaffing van uitzonderingsbepalingen met betrekking tot het in de handel brengen van zogenaamd "oorspronkelijk" teeltmateriaal en de toepassing van Richtlijn 90/220/EEG inzake de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu.

2.5. In de voorgestelde nieuwe versie van artikel 3, lid 2, van Richtlijn 68/193/EEG is sprake van "instandhouding van de genetische diversiteit". Het Comité vindt dit een goede zaak omdat de Richtlijn daarmee mede bijdraagt tot de instandhouding van de biodiversiteit. Het dringt er dan ook op aan dat de Commissie alles in het werk stelt om de naleving van de desbetreffende regels te garanderen.

3. Algemene opmerkingen

3.1. Met de actualisering van Richtlijn 68/193/EEG worden twee doelstellingen nagestreefd, nl. de internemarktvoorschriften inzake teeltmateriaal voor wijnstokken aan te scherpen en de richtlijn inzake doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu in Richtlijn 68/193/EEG te verwerken. Het Comité merkt op dat bij de actualisering van richtlijnen moet worden uitgegaan van een geconsolideerde tekst, wat in dit geval evenwel niet mogelijk was omdat er, ondanks de veelvuldige wijzigingen, nog geen officiële geconsolideerde versie van Richtlijn 68/193/EEG bestaat.

Een sector van betekenis

3.2. Het Comité staat positief tegenover het initiatief van de Commissie, dat z.i. absoluut noodzakelijk is gelet op het niet te onderschatten belang van de wijnbouwsector, die in 1998(1) maar liefst 6,6 % van de totale landbouwproductie van de Unie voor zijn rekening nam. Bovendien valt de handelsbalans in deze sector duidelijk positief uit. In 1998 kon zelfs nagenoeg de helft van het overschot op de handelsbalans voor landbouwproducten op het conto van de wijnbouwsector geschreven worden.

3.2.1. De voorstellen inzake het in de handel brengen van vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken kunnen aanzienlijke economische gevolgen hebben voor de hele wijnsector.

3.2.2. In 1999 werd in Europa naar schatting 5700 ha landbouwgrond gebruikt voor de teelt van moederplanten voor onderstammen en 4200 ha voor de teelt van moederplanten voor edelhout(2). De jaarlijkse productie van stenten zou meer dan 400 miljoen stuks bedragen. Cijfermateriaal met betrekking tot de omzet van de sector en de uitvoer naar derde landen is niet beschikbaar. Aangezien een wijnstok gemiddeld 1,21 euro kost, kan er echter van worden uitgegaan dat de omzet van de wijnstokproductie rond de 500 miljoen euro schommelt.

3.2.3. Hoewel de voorgestelde wijziging geen budgettaire gevolgen heeft, stelt het Comité in het licht van het bovenstaande voor dat de Commissie een verslag over de Europese markt van vegetatief teeltmateriaal opstelt, niet alleen om duidelijk te maken wat zij met haar initiatief wil bereiken, maar ook om de meest problematische fasen van het in de handel brengen van wijnstokken in kaart te brengen.

3.2.4. In artikel 2 van de geconsolideerde versie van Verordening 357/79(3) wordt bepaald dat de lidstaten om de tien jaar een basisenquête en ieder jaar een tussentijdse enquête naar de bebouwde wijnbouwoppervlakte moeten uitvoeren. Daar de resultaten van deze enquêtes vaak pas laat aan de Commissie worden doorgegeven, dringt het Comité er bij de Commissie op aan er nauwlettend op toe te zien dat de verordening correct wordt toegepast en dat de lidstaten de desbetreffende gegevens wel degelijk doorspelen. Is dat niet het geval, dan moet zij de nodige stappen nemen om de naleving van de verordening af te dwingen.

Het gebruik van genetisch gemodificeerde organismen (GGO's) in de wijnbouw

3.3. Het Comité schaart zich achter het voorstel van de Commissie om de bepalingen van Richtlijn 90/220/EEG inzake doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu te verwerken in Richtlijn 68/93/EEG betreffende het in de handel brengen van vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken. Wel wijst het erop dat op dit moment een wijziging van Richtlijn 90/220/EEG wordt voorbereid, waarin speciale aandacht wordt besteed aan de risico's van het gebruik van GGO's. Het vestigt er ook de aandacht op dat het al in een advies van 10 september 1998 (CES 1117/98) heeft verklaard zich zorgen te maken over de manier waarop de verticale integratie van Richtlijn 90/220/EEG verloopt.

3.3.1. Het wijst er dan ook op dat de Commissie zich niet mag beperken tot het aanpassen van de tekst van Richtlijn 68/193/EEG, maar tevens technische aanwijzingen m.b.t. het gebruik van GGO's in de wijnbouwsector zou moeten geven. Om alle aspecten van deze problematiek te kunnen belichten, is het evenwel noodzakelijk dat ook andere diensten van de Commissie bij dit dossier worden betrokken.

3.3.2. Hoewel met het onderzoek naar de toepassing van GGO's in de wijnbouw vooruitgang wordt geboekt - waardoor dit soort organismen zich op steeds grotere schaal binnen de Unie begint te verspreiden -, bestaat daarover nog geen rapport van het Wetenschappelijk Comité. Het Comité pleit er daarom voor dat de Commissie zo snel mogelijk een studie over de situatie in de diverse lidstaten opstelt en bovendien nagaat waar niet-EU-landen de klemtonen van hun onderzoek leggen.

3.3.3. Uit een niet-exhaustieve inventarisatie van het wetenschappelijk onderzoek op het gebied van GGO's in de wijnbouw in Europa en in de wereld(4) blijkt dat momenteel vooral de verbetering van de resistentie tegen virusziekten, schimmels, cryptogame parasieten, bacteriën en phytoplasma's veel aandacht krijgt en dat tussen 1986 en 1997 minder dan 25 proefnemingen(5) met wijnstokken zijn uitgevoerd.

3.3.3.1. Het onderzoek naar de toepassing van GGO's in de wijnbouwsector is gericht op de bestrijding van bepaalde ziekten die hetzij de omvang hetzij de kwaliteit van de productie beïnvloeden. Thans worden deze ziekten bestreden met chemische behandelingen (tegen schimmels, cryptogame parasieten en schadelijke organismen) of door het rooien van de wijnstokken.

3.3.3.2. Aangezien de voordelen van GGO's voor de producent al genoegzaam bekend zijn (lagere behandelingskosten), wordt het onderzoek vooral toegespitst op de voor- en nadelen van GGO's voor het milieu (biodiversiteit) en de consument (residuen in voedingsmiddelen).

3.3.3.3. Daarnaast wordt evenwel ook onderzoek gedaan naar mogelijkheden om de fysiologische eigenschappen van druiven te wijzigen, bv. om de oxidatie van de most te beperken of het suikergehalte van de druiven te optimaliseren. Een en ander kan uiteindelijk leiden tot zeer ingrijpende wijzigingen in het karakter van de wijn en tot verplaatsingen van de productie. In Australië(6) gaat men ervan uit dat over 7 à 15 jaar al dergelijke genetisch gemodificeerde wijnstokken op de markt zullen worden gebracht. Het vraagstuk van de GGO's in de wijnbouw reikt dus verder dan de grenzen van de Unie.

3.3.3.4. Het Comité verwacht dat de Unie binnen niet al te lange tijd concreet met de GGO-problematiek te maken gaat krijgen, zowel in haar eigen wijnbouwsector als in het kader van haar handelsbetrekkingen met derde landen. Daarom is het zaak dat bij de verticale integratie van Richtlijn 90/220/EEG:

- duidelijk wordt aangegeven in hoeverre het gebruik van GGO's verenigbaar is met het kwaliteitsbeleid in de wijnbouwsector en met de GMO voor deze sector;

- zowel de voor- als de nadelen van veranderingen als gevolg van genetische modificatie op een rijtje worden gezet;

- de procedure voor het op de markt brengen van genetisch gemodificeerde wijnstokken duidelijk wordt omschreven;

- maatregelen worden getroffen om de verspreiding van dit soort gewassen te kunnen traceren.

Evaluatie van het gebruik van GGO's in de wijnbouw

3.4. Aangezien de ontwikkeling van de biotechnologie verschillende richtingen uitgaat, kan het Comité dit initiatief van de Commissie, waarmee deze vooruitloopt op de commerciële toepassing van GGO's in de wijnbouw, alleen maar toejuichen. Het dringt er echter wel op aan dat de Commissie lering trekt uit de ervaringen in de maïssector en er terdege rekening mee houdt dat deze thematiek bij de consument en de burger erg gevoelig ligt.

3.4.1. Voorts mag niet worden vergeten dat bij het gebruik van genetisch gemodificeerde organismen in de landbouw moet worden uitgegaan van het voorzorgsbeginsel. In de evaluatierapporten moeten zowel de voor- en nadelen voor de gezondheid van de consument en de kwaliteit van het milieu als de technische aspecten van deze problematiek aan de orde komen. Het Comité stelt vast dat er nog steeds geen vergelijkende studie van de genetisch gemodificeerde wijnstokken en de oorspronkelijke rassen is opgesteld. In zo'n studie zou de GGO-problematiek vanuit verschillende invalshoeken moeten worden benaderd: gevolgen voor de gezondheid van de consument, consequenties voor het milieu en voor- en nadelen vanuit landbouwkundig en wijnbouwtechnisch oogpunt.

3.4.2. Toepassing van het voorzorgsbeginsel betekent dat een grotere inspanning moet worden geleverd om meer kennis te vergaren. Daarnaast zou ook een systeem voor wetenschappelijke monitoring moeten worden ontwikkeld om die nieuwe kennis te catalogiseren en inzicht te verkrijgen in de gevolgen van het gebruik van nieuwe biotechnologieën voor milieu en voedselveiligheid.

3.4.3. Het onder het Directoraat-Generaal Volksgezondheid en consumentenbescherming ressorterende Permanent Comité voor teeltmateriaal voor land-, tuin- en bosbouw zal de minimumvereisten voor de classificering van de rassen moeten aangeven, terwijl het Wetenschappelijk Comité zal moeten beslissen of GGO's al dan niet in de handel mogen worden gebracht. Het Comité wijst erop dat meer duidelijkheid dient te worden verschaft over de werking en transparantie van, alsook de onderlinge betrekkingen en taakverdeling tussen deze beide comités.

GGO's en de kwaliteit van wijnbouwproducten

3.5. Wijnbouwproducten hebben een culturele waarde. Sinds het van kracht worden van de GMO voor de wijnbouwsector staan kwaliteitszorg en exploitatie van het rijke wijnbouwpotentieel van de Unie centraal in het communautaire wijnbouwbeleid. Aan deze prioriteit mag niet worden getornd. De mogelijkheid om genetisch gemodificeerde wijnstokken te gebruiken mag dan ook in geen geval ten koste gaan van de intrinsieke waarde van het product. Een en ander betekent dat de voorwaarden voor opname in de rassenlijst opnieuw zullen moeten worden bekeken.

3.5.1. Het Comité stelt voor in de zevende overweging een verwijzing naar de culturele waarde van wijnbouwproducten op te nemen, zodat de kwaliteitsrichtsnoeren van de GMO voor wijn ook in de regels voor het op de markt brengen van GGO's terug te vinden zijn:

"7) Gezien de wetenschappelijke en technische ontwikkelingen is het voortaan mogelijk de wijnstokrassen genetisch te modificeren. De lidstaten moeten derhalve, alvorens te besluiten of genetisch gemodificeerde wijnstokrassen al dan niet kunnen worden geaccepteerd, niet alleen zich ervan vergewissen dat de doelbewuste introductie van dit materiaal in het milieu geen risico oplevert voor de gezondheid van mens en dier noch voor het milieu, maar tevens aantonen dat de culturele waarde van het eindproduct niet in het gedrang komt en dat de consument niet wordt misleid. Bovendien moeten de procedures worden vastgesteld volgens welke teeltmateriaal van dergelijke rassen in de handel kan worden gebracht".

Traceerbaarheid van GGO's in de wijnbouw

3.6. De productie van wijnstokken is niet los te denken van de productie van wijn. Er dient dus een systeem te worden ingevoerd om zowel de genetisch gemodificeerde wijnstokken als het eindproduct traceerbaar te maken.

3.6.1. De door de Commissie voorgestelde etikettering van de partijen wijnstokken beantwoordt niet aan de vereisten van traceerbaarheid. Het Comité wijst erop dat de begeleidende documenten de grondslag zouden kunnen vormen van een traceerbaarheidsregeling.

Goedkeuring en controle van wijnstokken

3.7. EUROPHYT is een door de lidstaten beheerd systeem dat tot doel heeft problemen met parasieten, cryptogame of virusziekten bij teeltmateriaal voor land- tuin- en bosbouw snel te signaleren. Het Comité vindt het merkwaardig dat totnogtoe maar in zó weinig gevallen alarm is geslagen. Het pleit er dan ook voor dat de Commissie het beheer van dit systeem volledig op zich neemt en de nodige maatregelen treft om de efficiëntie ervan te verbeteren.

3.8. Het Comité vindt het uiteraard goed dat de nationale beperkingen op het in de handel brengen van vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken worden opgeheven, omdat de harmonisatie van de mechanismen voor goedkeuring en controle van wijnstokken een essentiële stap is op de weg naar de totstandkoming van één grote interne markt voor wijnbouwproducten. Het wijst in dit verband evenwel op drie tekortkomingen en dringt er bij de Commissie op aan de volgende initiatieven te nemen om een en ander te verhelpen.

3.8.1. De Commissie heeft nog nooit onderzocht in hoeverre de richtlijn over de goedkeuring en controle van teeltmateriaal door de lidstaten wordt nageleefd. Aangezien de procedures terzake in de bijlage van de richtlijn worden uiteengezet, stelt het Comité voor de werkwijzen en bevoegdheden van de voor de goedkeuring bevoegde nationale instanties uitgebreid onder de loep te nemen.

3.8.2. Het Voedsel- en Veterinair Bureau, dat moet toezien op de naleving van de communautaire wetgeving, heeft op het gebied van de fytosanitaire keuringen van gecertificeerd wijnbouwmateriaal, nog maar weinig controles verricht. Wel is een begin gemaakt met een vergelijkend onderzoek met als doel de door de nationale instanties gevolgde procedures voor de goedkeuring van rassen te verbeteren. Gezien het geringe aantal controles dringt het Comité er bij de Commissie op aan dat zij het nodige geld en personeel ter beschikking stelt om een en ander weer in goede banen te leiden.

3.8.3. Er moet een begin worden gemaakt met de harmonisatie van de criteria inzake goedkeuring en controle van wijnstokken. Een rapport over de toepassing van de richtlijn inzake het in de handel brengen van wijnstokken in de diverse lidstaten kan daarbij een eerste stap zijn.

3.9. Voor een optimale bescherming van de kwaliteit van het teeltmateriaal zou de Commissie er goed aan doen een procedure in te voeren om de toepassing van de goedkeurings- en controleregeling geregeld te laten evalueren. Het Comité stelt daarom voor artikel 17 als volgt aan te vullen:

"1.

3.

4. Het Comité legt de Commissie om de vijf jaar een evaluatieverslag over de naleving van deze richtlijn voor."

In de handel brengen van "standaardmateriaal"

3.10. In artikel 2 van de voorgestelde richtlijn wordt bepaald dat gedurende een beperkte periode standaardteeltmateriaal in de handel mag worden gebracht. Het Comité kan zich vinden in deze aanpak, die erop gericht is het op de markt brengen van gecertificeerd teeltmateriaal binnen de Unie aan te moedigen. Overigens wordt daarmee voortgeborduurd op het kwaliteitsbeleid dat ten grondslag ligt aan de GMO voor de wijnsector.

3.10.1. Wel vindt het Comité de geldigheidsduur van de uitzonderingsregeling (die de Commissie op 1 januari 2009 wil laten aflopen) veel te lang, omdat voor het in productie brengen van een wijngaardperceel gemiddeld slechts drie jaar nodig is. Het stelt dan ook voor de regeling met betrekking tot het in de handel brengen van standaardteeltmateriaal al op 1 januari 2005 te laten aflopen.

3.10.2. Sommige lidstaten zijn pas laat met de selectie begonnen. Daarom pleit het Comité voor een redelijke uitzonderingsregeling conform de "comitologie"-bepalingen van Richtlijn 68/193/EEG. Gedurende deze periode dienen de bevoegde diensten van de Commissie erop toe te zien dat de fytosanitaire voorschriften worden nageleefd en dat een en ander op een adequate manier wordt gecontroleerd.

4. Bijzondere opmerkingen

4.1. De Commissie wil in de richtlijn ook een verwijzing naar microvermeerderingstechnieken opnemen. Bovendien krijgt het Permanent Comité voor teeltmateriaal voor land-, tuin- en bosbouw overeenkomstig artikel 3, lid 3, het recht uitzonderingsbepalingen in te voeren voor materiaal dat via deze technieken is verkregen. Het Comité vestigt in dit verband de aandacht op de morfogenetische wijzigingen die ten gevolge van in-vitroteelt van wijnstokken optreden. Zo heeft microvermeerdering in vitro vaak tot gevolg dat de aldus verkregen wijnstokken juveniele kenmerken gaan vertonen, waarvan er sommige in zekere mate ook op het niveau van de wijngaard blijven voortbestaan(7).

4.1.1. Het Comité is geen voorstander van microvermeerderingstechnieken in vitro die gebaseerd zijn op apicale of meristeemcultuur en waarbij gebruik wordt gemaakt van hormonen om de productie te vergroten, temeer daar het niet duidelijk is of deze technieken gevaar opleveren voor de gezondheid. Op de vermeerdering van loten in serres daarentegen valt technisch gezien niets aan te merken.

4.2. De Commissie stelt voor om in artikel 2, lid 1, een definitie van het begrip "kloon" op te nemen met het oog op een eventueel gebruik van microvermeerderingstechnieken. Het Comité wijst er in dit verband op dat de term "kloon" hier slecht gekozen is. In de meeste gevallen gaat het immers om kloonselectie. Het Comité stelt dan ook voor dat de Commissie haar woordkeus verandert, zodat geen verwarring ontstaat met de methoden die voor dieren worden gebruikt.

4.3. Verder wil de Commissie de etikettering en verpakking van goedgekeurde wijnstokken standaardiseren en het officiële etiket vervangen door het plantenpaspoort (artikelen 9, 10 en 10 bis).

4.3.1. Het Comité stelt vast dat nog nooit onderzoek is gedaan naar de toepassing van deze paspoortenregeling door de verschillende lidstaten en dat ook een vademecum van de door de lidstaten gebruikte paspoorten ontbreekt.

4.3.1.1. Het beveelt de Commissie dan ook aan een dergelijk vademecum op te stellen, zodat de desbetreffende informatie voor alle betrokkenen overzichtelijker wordt. Verder wijst het erop dat het begeleidend document niet mag worden afgeschaft, omdat dit de traceerbaarheid van de wijnstokken, met name voor de bedrijven, vergemakkelijkt.

Wijziging van de richtlijn tegen de achtergrond van de uitbreidingsproblematiek

4.4. Het Comité vestigt er de aandacht op dat twee van de kandidaat-lidstaten om een afwijking van de huidige bepalingen hebben verzocht. Polen zou graag zien dat zijn regeling voor registratie, machtiging en goedkeuring van rassen behouden blijft, terwijl Tsjechië heeft gevraagd om de bepalingen inzake de goedkeuring van vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken pas vanaf 2015 te moeten toepassen.

4.4.1. Het Comité wenst dat de kandidaat-lidstaten de in de Unie geldende methoden en praktijken overnemen, maar het is wel voorstander van een redelijkere overgangsperiode.

5. Conclusies

5.1. Met het onderhavige voorstel wil de Commissie nú reeds inspelen op twee belangrijke ontwikkelingen waarvoor zij sowieso binnen afzienbare tijd een regeling had moeten voorstellen, te weten het gebruik van genetisch gemodificeerde wijnstokken en het vrij verkeer van wijnstokken. Het Comité schaart zich dan ook achter de voorgestelde actualisering van Richtlijn 68/193/EEG, zij het onder voorbehoud van enkele opmerkingen en wijzigingen.

5.2. De hier tot dusverre getoonde mediabelangstelling maakt dat Richtlijn 90/220/EEG inzake de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu niet zonder meer in Richtlijn 68/193/EEG kan worden opgenomen. Om de consequenties van een en ander correct te kunnen inschatten en op een adequate manier op de specifieke kenmerken van elke sector te kunnen inspelen, is het zaak dat de Commissie voor een geïntegreerde aanpak kiest. Het Comité kan zich met een verticale integratie van de richtlijn evenwel alleen verenigen als aan de volgende vier voorwaarden is voldaan:

- er moet een inventaris van de invalshoeken van het onderzoek in de wijnbouwsector worden opgemaakt;

- er moet een evaluatieverslag over GGO's worden opgesteld;

- de coördinatie tussen de verschillende comités moet worden verbeterd, zodat er strikte regels voor de registratie van genetisch gemodificeerde wijnstokken kunnen worden uitgewerkt;

- de etiketteringsvoorschriften voor GGO's moeten worden verduidelijkt.

5.3. Het Comité beklemtoont dat harmonisatie van de regelingen inzake de goedkeuring van vegetatief teeltmateriaal voor wijnstokken een conditio sine qua non is om ook in deze sector één grote binnenmarkt tot stand te kunnen brengen. Vandaar dat een betere kennis van de werkmethoden en de bevoegdheden van de goedkeurings- en controle-instanties geboden is. De Commissie dient er dan ook voor te zorgen dat zij over het nodige geld en personeel beschikt om het gebrek aan efficiëntie van EUROPHYT te verhelpen en de communautaire voorschriften te doen naleven.

5.4. In verband met de nieuwe technieken voor vegetatieve vermeerdering plaatst het Comité vraagtekens bij het gebruik van microvoortplanting in vitro. Overigens heeft de Commissie zelf al voorgesteld een aantal uitzonderingsbepalingen vast te stellen, zodat met dergelijke technieken verkregen teeltmateriaal niet onder de regels inzake het vrij verkeer valt. Het Comité is van oordeel dat deze materie niet thuishoort in onderhavige richtlijn.

5.5. Er zijn geen productievereisten die verantwoorden dat de uitzonderingsregeling waardoor "standaardmateriaal" toch in het vrije verkeer kan worden gebracht, tot 2009 doorloopt. Aangezien het er om gaat de interne markt zo snel mogelijk te voltooien, stelt het Comité voor om die uitzonderingsregeling per 1 januari 2005 te laten aflopen, tenzij er gegronde redenen zijn om de afwijking te verlengen (zie ook par. 3.10.2).

5.6. De voorgestelde wijziging is opgenomen in het Witboek over voedselveiligheid [Verordening nr. 258/97 betreffende nieuwe voedingsmiddelen en nieuwe voedingsingrediënten(8)]. Bedoeling is evaluatieprocedures en etiketteringsvoorschriften voor genetisch gemodificeerd teeltmateriaal voor wijnstokken uit te werken(9). Het Comité onderstreept dat de rode draad door de toelichting van de Commissie de voltooiing van de interne markt is. Evenveel aandacht dient echter te worden besteed aan gezondheids- en andere gevolgen van het gebruik van GGO's in de landbouw. Ook mag niet worden voorbijgegaan aan het aspect "kwaliteit" van de wijzigingsvoorstellen: het is immers zaak de leesbaarheid van de wetgeving te verbeteren.

Brussel, 13 juli 2000.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

B. Rangoni Machiavelli

(1) Statistische gegevens - Europese Commissie 1998.

(2) Typologie van producenten, statistieken inzake productie en oppervlakte bebouwd met moederplanten in 1999, ONIVINS - eerste congres van wijnproducenten, januari 2000.

(3) Geconsolideerde tekst nr. 379R0357.

(4) Informatiedag over genetisch onderzoek op het gebied van gewassen, november 1999 - Internationaal Wijnbureau.

(5) Informatiedag over genetisch onderzoek op het gebied van gewassen, november 1999 - Internationaal Wijnbureau.

(6) Transgenic winegrapes, 1999 - Annual technical issue P 75-76.

(7) Microvermeerdering in vitro - gedrag in serres, 1998 - Bulletin van het Internationaal Wijnbureau nr. 803/804 blz. 6-19.

(8) PB L 43 van 14.2.1997, blz. 1.

(9) Witboek over voedselveiligheid (Commissie), punt 76.