Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en van de Raad betreffende de verkoop van en de waarborgen voor consumptiegoederen" () (97/C 66/04)

De Raad heeft op 1 oktober 1996 besloten het Economisch en Sociaal Comité, overeenkomstig artikel 100 A van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling voor milieu, volksgezondheid en consumentenvraagstukken, die was belast met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden, heeft haar advies goedgekeurd op 8 november 1996. Rapporteur was de heer Ettl en co-rapporteur de heer Folias.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 340e Zitting (vergadering van 27 november 1996), met 106 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 5 onthoudingen, het volgende advies goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. De Commissie beoogt met haar voorstel voor een richtlijn, een minimale harmonisatie van de nationale wetgevingen betreffende de wettelijke garantie te bewerkstelligen. In aanvulling daarop worden er enkele kadervoorschriften inzake handelsgaranties gegeven; het voorstel van de Commissie behelst echter geen harmonisatie van de wetgevingen betreffende de handelsgarantie of service na verkoop.

1.2. Al meer dan twintig jaar wordt geprobeerd om de problemen waarmee de consument te maken heeft op het gebied van garanties en service na verkoop, aan te pakken via een initiatief op Europees niveau. Deze pogingen hebben hun weerslag gevonden in verschillende resoluties van de Raad en actieprogramma's van de Commissie (). Met de publikatie van het Groenboek betreffende garantie op consumptiegoederen en service na verkoop () door de Commissie werd een uitgebreid proces van raadpleging over mogelijke en wenselijke maatregelen op EU-niveau in gang gezet.

1.3. Het ESC heeft in zijn advies over het Groenboek () de harmonisatie van de wetgevingen betreffende garanties op consumptiegoederen en service na verkoop een stap in de goede richting genoemd, maar tegelijk gewezen op de daarmee verbonden problemen. Het heeft zich in principe uitgesproken voor een gefaseerde minimale harmonisatie van wettelijke garanties, maar een totale en verplichte harmonisatie van handelsgaranties van de hand gewezen.

1.4. De onderhavige ontwerp-richtlijn is aanzienlijk beperkter van opzet dan de lange voorbereidingsfase heeft doen vermoeden. Met name drie punten die tijdens de voorbereidende werkzaamheden binnen de Commissie nog ter discussie stonden - de directe aansprakelijkheid van de fabrikant in het geval van een op een wettelijke garantie gebaseerde claim, de expliciete schriftelijke vastlegging van aansprakelijkheid ook in het geval van gebreken die zich pas later voordoen, en ten slotte de algehele problematiek van serviceverlening na verkoop - zijn niet meer terug te vinden in het voorstel.

1.5. Het ESC staat achter de doelstelling van de onderhavige ontwerp-richtlijn om de consument die binnen de EU een produkt met gebreken aanschaft, althans een minimale rechtszekerheid te bieden. Het Comité is het eens met het standpunt van de Commissie () dat snelle vooruitgang op het gebied van garanties op consumptiegoederen van het grootste belang is, en dat dit vanuit het oogpunt van de consument bezien een belangrijke stap op weg naar voltooiing van de interne markt is.

1.6. Tegelijk beklemtoont het ESC het belang van het kwaliteitsaspect, dat nauw verbonden is met alle regelingen op het gebied van de wettelijke en handelsgarantie. Duidelijke regels voor garanties op consumptiegoederen, die aan de verwachtingen van de consument voldoen en rekening houden met de hoge kwaliteitsnormen in Europa, dragen bij tot verbetering van het algemene kwaliteitsniveau.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Vanuit het standpunt van de Europese consument bezien kan er pas gesproken worden van een goed functionerende interne markt als hij er zich bij aankoop van een produkt in een andere lid-staat op kan verlaten, dat hij in het geval van een gebrek een soortgelijke bescherming geniet als in de staat waar hij verblijf houdt. De door de Commissie aangehaalde rapporten laten overtuigend zien dat veel consumenten bij de huidige wettelijke stand van zaken terugschrikken voor aankopen over de grens, omdat zij moeilijkheden vrezen bij het ruilen of repareren. Dit betekent niet alleen dat consumenten op deze manier minder profijt trekken van de interne markt, maar dat ook aanbieders niet alle kansen kunnen benutten die voortvloeien uit het vrije verkeer van goederen.

2.2. Om deze vooral door consumentenorganisaties bekritiseerde wantoestand uit de weg te ruimen, is harmonisatie van wetgevingen d.m.v. een op artikel 100 A van het EG-Verdrag gebaseerde richtlijn noodzakelijk. Daarbij mag niet worden vergeten dat de privaatrechtelijke regelingen in de lid-staten weliswaar veel overeenkomsten vertonen, maar op detailpunten toch principieel van elkaar verschillen. Een totale harmonisatie van zowel wettelijke als handelsgaranties zou daarom weinig zin hebben en ter bereiking van het gestelde doel - het bieden van een minimale rechtszekerheid aan de consument - ook niet wenselijk zijn. De harmonisatie dient zich dan ook, naar de mening van het ESC, te beperken tot het meest wezenlijke, nl. de wettelijke garantie, te meer daar dit terrein niet doeltreffend kan worden bestreken door het internationale privaatrecht noch door niet-bindende instrumenten als aanbevelingen en gedragscodes.

2.3. Gelet op de hervormingen waar in verschillende lid-staten naar wordt gestreefd, had het ESC verwacht dat er in de ontwerp-richtlijn ook aanzetten tot vernieuwing te vinden zouden zijn. In de toelichting op de ontwerp-richtlijn verwijst de Commissie nadrukkelijk naar de vernieuwingen die afzonderlijke lid-staten (b.v. Groot-Brittannië, Griekenland en Finland) hebben doorgevoerd op het gebied van ontoereikende houdbaarheid en duurzaamheid, service na verkoop en aansprakelijkheid van de fabrikant. Het Comité benadrukt dat voorschriften betreffende houdbaarheid en duurzaamheid, service na verkoop en beschikbaarheid van reserveonderdelen, opgevat kunnen worden als een duidelijk signaal om te komen tot verbeteringen op het gebied van duurzaamheid en het ontzien van natuurlijke hulpbronnen, hetgeen ook in overeenstemming zou zijn met het streven van de Commissie naar een milieuvriendelijke, duurzame consumptie ().

2.4. Bepalingen inzake wettelijke garanties alsmede handelsgaranties dienen ook bij te dragen tot de zekerheid van de consument dat hij met zijn aankoop een goede investering doet. Consumptiegoederen, met name produkten die een aantal jaren mee moeten gaan, zijn immers investeringen waarvan de "rentabiliteit" voor de betrokken consumentenhuishouding vaak pas na jarenlang gebruik zichtbaar wordt. Dit wordt ook door veel fabrikanten zo gezien en als argument in advertenties gebruikt, waarbij dan b.v. de speciale duurzaamheid van een produkt of de meer dan gemiddelde degelijkheid ervan beklemtoond wordt. Blijkt echter na het verstrijken van de wettelijke garantietermijn dat de in de advertentie aangeprezen duurzaamheid niet opgaat, dan zijn er op grond van de onderhavige ontwerp-richtlijn geen verhaalsmogelijkheden voor de consument. Het Comité dringt er daarom op aan, de kwestie van de duurzaamheid ook tegen deze achtergrond in heroverweging te nemen.

2.5. Hoewel er tussen fabrikant en consument doorgaans geen sprake is van een contractuele band, is voor de consument het vertrouwen dat hij in de merkartikelen van een fabrikant stelt, vaak van doorslaggevende betekenis bij zijn beslissing om tot aankoop over te gaan. In de ontwerp-richtlijn wordt de consument echter geen mogelijkheid geboden om rechtstreeks verhaal te halen bij de fabrikant. Het Comité onderkent de problemen die zouden ontstaan als de consument de kans wordt geboden om direct verhaal te halen bij de fabrikant, in het bijzonder bij de keuze van rechtsmiddelen. Uit het voorbeeld van enkele lid-staten, waar dergelijke regelingen hun nut inmiddels hebben bewezen, blijkt echter dat deze problemen op pragmatische wijze kunnen worden opgelost. Daarom wordt erop aangedrongen dat de consument het recht verkrijgt om zich in het geval van fabrikagefouten rechtstreeks tot de fabrikant of diens plaatselijke vertegenwoordiger te wenden. Dit zou met name van belang zijn in het geval dat de handelaar voor de consument - zoals bijvoorbeeld bij grensoverschrijdende aankopen - moeilijk te bereiken is.

2.6. Het ESC wijst erop dat kwesties die verband houden met wettelijke en handelsgaranties en service na verkoop, niet als louter problemen voor de consument dienen te worden beschouwd, maar van belang zijn voor de hele distributieketen (fabrikant-groothandel-detailhandel). De relaties tussen de verschillende schakels van deze keten, en met name de vaak onbevredigende contractuele of feitelijke positie waarin detailhandelaars zich t.o.v. hun leveranciers bevinden, verdienen daarom speciale aandacht. De mogelijkheid die de eindverkoper heeft om regres te nemen op de schakel die verantwoordelijk is voor een gebrek, is doorgaans ook van beslissende invloed op zijn bereidheid om een voor de consument bevredigende oplossing te vinden.

2.7. De ontwerp-richtlijn heeft uitsluitend betrekking op de aankoop van consumptiegoederen; kwesties die betrekking hebben op wettelijke of handelsgaranties op dienstverlening, blijven buiten beschouwing.

3. Wettelijke garantie

3.1. De Commissie heeft in haar ontwerp-richtlijn de voorkeur gegeven aan een minimale harmonisatie, die slechts betrekking heeft op enkele van de belangrijkste gebieden van de wettelijke garantie - met name het begrip "gebrek", de garantietermijn en de rechtsmiddelen. Zij heeft afgezien van verdergaande regelgeving m.b.t. aspecten van het verbintenissenrecht en van een totale harmonisatie op de betrokken gebieden.

3.2. Het ESC heeft zich in zijn advies over het Groenboek uitgesproken voor een geleidelijke harmonisatie, uitgaande van een minimale rechtsbescherming die de lid-staten gemeenschappelijk hebben. Het heeft zich met name gekeerd tegen de ontmanteling of minimalisering van de bestaande nationale bepalingen. De benaderingswijze van de Commissie - geen volledige harmonisatie, maar een minimale richtlijn - kan dan ook rekenen op de steun van het Comité.

3.3. De beknopte tekst van de richtlijn en de beperking tot slechts enkele kernpunten bergen echter het gevaar in zich dat zowel consument als ondernemer in de praktijk op een aantal belangrijke punten niet precies weten waar ze aan toe zijn. Ook kan het zijn dat het ontbreken van een minimale harmonisatie op bepaalde terreinen door de consument opnieuw zal worden ervaren als een belemmering voor grensoverschrijdende aankopen. Bedoeld worden kwesties als de aard van de garantietermijn en de tijdsruimte waarbinnen een klacht kan worden ingediend, of de rechtsgevolgen in het geval het door de consument gekozen rechtsmiddel niet leidt tot opheffing van het gebrek. Wanneer in de richtlijn ook voor deze problemen oplossingen zouden worden aangedragen, zou dit in belangrijke mate bijdragen tot een betere toegang van de consument tot het recht.

3.4. Het ESC constateert eveneens met voldoening dat de Commissie veel moeite doet, een aantal begrippen strakker te definiëren en meer duidelijkheid te verschaffen over enkele punten die ook in het advies over het Groenboek bekritiseerd zijn. De definities zijn pragmatisch en ook voor de consument gemakkelijk te begrijpen. Het ESC is van mening dat onder consumenten niet alleen natuurlijke maar ook rechtspersonen verstaan moeten worden, voor zover deze niet in het kader van hun economische activiteit of beroepsuitoefening handelen, teneinde ongelijke behandeling m.b.t. de door de richtlijn gewaarborgde bescherming te voorkomen.

3.5. De discussies over de inhoud van het begrip "gebrek" hebben tijdens de fase van overleg, voorafgaande aan de publikatie van het Groenboek, zeer tegengestelde opvattingen aan het licht gebracht. Van consumentenzijde werd instemming betuigd met het als belangrijkste criterium voorgestelde, nogal subjectief geformuleerde principe van "beantwoording aan de gerechtvaardigde verwachtingen van de consument". Van de kant van de aanbieders werden daar echter tal van bezwaren tegen ingebracht. De onderhavige ontwerp-richtlijn komt in belangrijke mate tegemoet aan deze bezwaren. Bij de in Artikel 2, lid 2 gepresenteerde criteria die gehanteerd kunnen worden bij de beoordeling of een consumptieartikel overeenstemt met het contract, worden de gerechtvaardigde verwachtingen van de consument niet meer uitdrukkelijk genoemd.

3.6. In Artikel 2, lid 2 worden als criteria voor de beoordeling of consumptiegoederen met het contract overeenstemmen, in de eerste plaats genoemd: beantwoording aan de gegeven beschrijving (c.q. monster of model) en geschiktheid voor een normaal of aan de verkoper medegedeeld specifiek gebruik. Verder wordt als enig ander criterium, onder punt d), genoemd dat consumptiegoederen "wat de kwaliteit en de prestaties ervan betreft, bevredigend zijn, gezien de aard van het goed en de daarvoor betaalde prijs en rekening houdend met de publiekelijk ten aanzien van die goederen door de verkoper, de producent of diens vertegenwoordiger afgelegde verklaringen".

3.7. Naar de mening van het ESC is het, wanneer wordt nagegaan of een consumptieartikel overeenkomt met het contract, niet voldoende als het op deze punten alleen maar "bevredigend" is, zeker omdat dit blijkbaar het voorkomen van geringe gebreken niet zou uitsluiten. Men kan immers pas stellen dat een consumptiegoed in overeenstemming is met een contract, als het vrij van enig gebrek geleverd wordt, tenzij de consument zich bereid heeft verklaard om tegen een korting op de prijs een gering gebrek op de koop toe te nemen.

3.8. Om na te gaan of een consumptiegoed overeenkomt met het contract, kan naar de mening van het ESC de daarvoor betaalde prijs alleen dan een doorslaggevend criterium zijn, in de zin van artikel 2, lid 2, d), als ook uit de verdere beschrijving van het goed blijkt dat rekening moet worden gehouden met een verminderde kwaliteit (b.v. wanneer goederen als "tweede keus" aangemerkt worden). Als een goed echter goedkoper wordt aangeboden, terwijl de beschrijving verder hetzelfde is, dan hoeft dit zeker niet automatisch in te houden dat de consument voor dat lagere bedrag ook op een slechtere kwaliteit moet rekenen. Bij een consequente toepassing van de ontwerp-richtlijn zou dit zelfs betekenen dat, als er twee verkopers van eenzelfde artikel zijn, degene die dit artikel goedkoper verkoopt, in mindere mate aangesproken zou kunnen worden op zijn wettelijke garantieverplichtingen dan degene die tegen een hogere prijs levert. Met name bij grensoverschrijdende transacties, die veelal op grond van bestaande prijsverschillen tot stand komen, zou het voorstel van de Commissie aldus juist een nieuw obstakel opwerpen op de weg naar volledige opening van de interne markt voor de consument.

3.9. De verplichting dat consumptiegoederen - tenzij sprake is van een uitdrukkelijke onderlinge overeenkomst of rechtzetting (in de zin van artikel 3, lid 2, tweede gedachtenstreepje) - ook moeten beantwoorden aan openbare verklaringen (b.v. in reclame of etikettering) van de fabrikant, zou tegemoet komen aan de expliciete verwachtingen van de consument, die immers nauwelijks onderscheid pleegt te maken tussen door de handelaar en door de fabrikant verstrekte informatie. Daarbij komt nog dat een dergelijke regeling ook de doorzichtigheid in het handelsverkeer ten goede zou komen, want hiermee zou kunnen worden voorkomen dat de consument opgezadeld wordt met problemen die zich voordoen als de verantwoordelijkheid van de een naar de ander wordt geschoven. Naar de mening van het Comité zou echter wel duidelijk moeten worden gemaakt dat met de in artikel 3, lid 2 genoemde "publiekelijk afgelegde verklaringen van de producent of diens vertegenwoordiger" alleen informatie over specifieke eigenschappen van het produkt worden bedoeld, en geen reclameboodschappen van een algemeen karakter.

3.10. De voorgestelde termijn van twee jaar voor wettelijke garanties komt overeen met de termijn zoals die voorkomt in het VN-Koopverdrag ("Weens Koopverdrag" 1980), en is een poging om een gemiddelde te vinden tussen de verschillende termijnen in de lid-staten. Aangezien het om een minimale harmonisatie gaat, zal deze termijn ook vanuit een oogpunt van consumentenbescherming acceptabel zijn. Duidelijk is echter dat de voorgestelde tweejarige duur van garanties de termijnregelingen zoals die in enkele lid-staten bestaan, aanzienlijk langer maken. Omdat deze garantieduur voor het hele scala van produkten geldt, zou het Comité graag zien dat in dezen een zekere soepelheid met betrekking tot contractueel vastgelegde afspraken aan de dag werd gelegd (zie paragraaf 5).

3.10.1. Deze termijn van twee jaar betekent niet, zoals zo vaak ten onrechte wordt gemeend, dat het consumptieartikel gedurende de hele duur van de garantie vrij van gebreken moet blijven. Hiermee wordt echter wel de mogelijkheid geboden om binnen twee jaar na levering een claim in te dienen wegens een gebrek dat reeds ten tijde van de aflevering bestond, maar pas later als zodanig is herkend. Dank zij deze regeling zou ook een einde komen aan de als problematisch ervaren achterstelling van de consument t.o.v. handelaren bij grensoverschrijdende aankopen. Onder de huidige omstandigheden is het immers zo dat bij een grensoverschrijdende transactie tussen twee handelaren binnen het toepassingsgebied van het VN-Koopverdrag een termijn van twee jaar voor de wettelijke garantie geldt, terwijl consumenten, afhankelijk van de van toepassing zijnde nationale voorschriften, dikwijls slechts aanspraak kunnen maken op een termijn van zes maanden of één jaar.

3.10.2. Het ESC stelt vast dat de in artikel 3, lid 1 vastgelegde tweejarige termijn waarbinnen een claim kan worden ingediend wegens een gebrek dat reeds ten tijde van de aflevering bestond, maar zich pas later heeft gemanifesteerd, niet prejudicieert op de termijnen van de handelsgaranties. In tegenstelling tot de wettelijke garantie bestrijkt de handelsgarantie doorgaans alle gebreken die in een bepaald tijdsbestek na aanschaf van het consumptieartikel optreden, ongeacht of deze gebreken ten tijde van de aflevering reeds aanwezig waren. Een handelsgarantie die de afwezigheid van gebreken voor een tijdsbestek van bijvoorbeeld één jaar waarborgt, is ook ingevolge artikel 5, lid 1 van de ontwerp-richtlijn nog altijd mogelijk, mits de garantiegever zich bereid verklaart, eveneens te voldoen aan de aanzienlijk minder omvattende wettelijke garantieverplichtingen.

3.11. De garantietermijn vangt aan bij aflevering van het produkt. Zoals de ontwerp-richtlijn nu luidt, is het niet mogelijk om de ingangstermijn van de garantie te verschuiven, ook niet bij gebreken die weliswaar al ten tijde van de aflevering (in aanleg) aanwezig waren, maar door hun speciale aard pas later kunnen worden vastgesteld. Praktische problemen doen zich bijvoorbeeld voor bij consumptiegoederen waaraan bepaalde minimumeisen m.b.t. de levensduur gesteld worden, maar die daar achteraf, wegens fabrikagefouten, niet aan kunnen voldoen.

3.12. Over het in artikel 3, lid 3 aangevoerde principe van het vermoeden van een gebrek was in het Comité geen eensgezindheid van mening. Zelfs waar een dergelijke regel nog niet is opgenomen in de nationale wetgeving, blijkt in de praktijk dat ondernemers die geïnteresseerd zijn in klantenbinding, dit principe doorgaans al op vrijwillige basis toepassen. Het Comité stelt overigens vast dat het principe niet geldt, wanneer het gaat om "gebreken" die zich voordoen bij een normaal gebruik van het consumptieartikel of die anderszins geen overeenstemming vertonen met de aard van het produkt. Omdat het bij de wettelijke garantie uitsluitend om gebreken gaat die op het tijdstip van aflevering al aanwezig waren, heeft het geen zin om dit principe toe te passen in gevallen waar de "gebrekkige" toestand van een produkt zich bij een normaal gebruik manifesteert. Desondanks kan niet worden ontkend dat de verkoper met deze regel in de eerste zes maanden na levering van het goed in ernstige moeilijkheden kan geraken wat de bewijsvoering betreft. Naar de mening van het Comité zou overwogen kunnen worden, dit principe alleen in bepaalde gevallen toe te passen, en wel als de ondernemer beter dan de consument in staat moet worden geacht om te beoordelen of er sprake is van een gebrek.

3.13. De kwestie van de vrijheid van de consument om te kiezen uit verschillende rechtsmiddelen heeft in de fase van raadpleging over het Groenboek aanleiding gegeven tot discussies. Het ESC hangt het principe aan dat de consument zo snel en efficiënt mogelijk zijn recht op nakoming van de verbintenis moet kunnen afdwingen. Derhalve lijkt het zinvol dat de consument ook het recht krijgt om uit verschillende rechtsmiddelen te kiezen - mits deze vanuit het standpunt van de handelaar bezien financieel aanvaardbaar zijn. In bijzondere gevallen kan het, gelet op de bijzondere aard van het verkochte produkt of de speciale wijze van leverantie waarvan de consument gebruik heeft willen maken, zinvol lijken om contractuele afspraken toe te staan die uiteindelijk in het belang van de consument zelf zijn, maar daarnaast ook economisch aantrekkelijk zijn. De Commissie zou een dergelijke mogelijkheid dienen te bestuderen.

3.14. Het ESC heeft er echter begrip voor dat onmiddellijke ontbinding van de overeenkomst wegens slechts geringe gebreken in sommige gevallen een al te zware belasting voor de handelaar kan betekenen. Desalniettemin leidt de in de ontwerp-richtlijn aan de afzonderlijke lid-staten geboden mogelijkheid om voor kleinere gevallen van niet-overeenstemming met de overeenkomst bepaalde rechtsmiddelen uit te sluiten, tot een hernieuwde rechtsonzekerheid voor consument en verkoper. Het Comité doet daarom de aanbeveling, ook in het geval van geringe gebreken reeds in de richtlijn zelf duidelijk aan te geven welke rechtsmiddelen zijn toegestaan. Men zou zich kunnen voorstellen dat de richtlijn - overeenkomstig artikel 3, lid 4, eerste zin - alle rechtsmiddelen toestaat, maar dat tevens de mogelijkheid wordt opengelaten voor een clausule die bepaalt dat in het geval van geringe gebreken geen ontbinding van het contract kan worden geëist.

3.15. De ontwerp-richtlijn maakt een strikt onderscheid tussen het recht op reparatie en het recht op vervanging. Bij serieprodukten gaat de voorkeur van de consument doorgaans uit naar vervanging van het produkt (inruil van het produkt met gebreken tegen een produkt zonder gebreken). Indien de lid-staten de mogelijkheid wordt gelaten om bepaalde rechtsmiddelen uit te sluiten (zoals voorzien in artikel 3, lid 4, laatste zin) of bepaalde uitzonderingsclausules in contracten toe te staan, dan mag vervanging ten gunste van reparatie alleen uitgesloten worden indien de reparatie niet leidt tot waardevermindering van het produkt.

3.16. De ontwerp-richtlijn gaat nergens nader in op de vraag wat er moet gebeuren als niet tegemoet wordt gekomen aan de eis van de consument. Dit speelt in het bijzonder als de consument in eerste instantie een eis tot reparatie indient en de verkoper daar geen gehoor aan geeft. In dit soort gevallen dient de consument, na vergeefs op reparatie aangedrongen te hebben, alsnog het recht te hebben om ontbinding van het koopcontract te eisen, zelfs wanneer er inmiddels meer dan een jaar sinds de aflevering is verstreken.

3.17. Ook wanneer een ondernemer er niet in slaagt een reparatie met succes uit te voeren, moet de consument het recht hebben om ontbinding van het contract te eisen, ongeacht of de termijn, zoals genoemd in artikel 3, lid 4, inmiddels is verstreken.

3.18. De ontwerp-richtlijn geeft evenmin antwoord op de vraag of na een reparatie resp. vervanging de garantietermijn weer van voren af aan begint te lopen. Het is immers niet alleen de bedoeling dat een ondernemer gehouden is, een produkt met gebreken net zo lang te repareren tot de garantietermijn verstreken is, maar ook dat de consument na afloop van de garantietermijn nog over een deugdelijk produkt beschikt. Wordt een gebrek opgeheven, dan dient de garantietermijn - althans voor dit specifieke gebrek - hierna opnieuw in te gaan. Naar de mening van het ESC dient ook duidelijk vastgelegd te worden dat de periode van reparatie niet wordt meegeteld bij de duur van de garantie, en dat reparatie een vast onderdeel is van contractueel verplichte service, waarop ook de andere regels van het contractenrecht - zoals nationale bepalingen inzake wettelijke garanties op serviceverlening - van toepassing zijn.

3.19. Een andere kwestie op het gebied van de wettelijke garantie die niet aan de orde komt in de ontwerp-richtlijn, is de plaats waar de uit de wettelijke garantie voortvloeiende verplichtingen dienen te worden nagekomen. Dit speelt vooral in het geval dat het vervoer van goederen problemen oplevert, bijvoorbeeld doordat deze ingebouwd en daardoor immobiel geworden zijn. Het ESC is van mening dat het om praktische redenen zinvol zou zijn als de richtlijn op dit punt duidelijkheid zou verschaffen.

3.20. Het ESC is ingenomen met de bepaling in artikel 3, lid 5 betreffende de risicoverdeling binnen de distributieketen (verhaalrecht van eindverkoper op verkopers vóór hem), die vooral de rechtspositie van het MKB tegenover eerdere verkopers veilig moet stellen. De formulering blijft echter op twee punten vaag: enerzijds wordt het begrip "aansprakelijke persoon" niet gedefinieerd, anderzijds is er geen uitsluitsel over de vraag in hoeverre de wetgeving van afzonderlijke lid-staten dit verhaalrecht kan inperken. Het Comité huldigt het standpunt dat het verhaalrecht noch bij nationale wetgeving noch bij overeenkomst mag worden ingeperkt. Het dwingende karakter van de regels, zoals in artikel 6, lid 1 en 2 ten gunste van de consument vastgelegd, dient ook van toepassing te zijn op het verhaalrecht van de eindverkoper (artikel 3, lid 5).

3.21. Hoogst problematisch, vanuit het standpunt van de consument bezien, is de in artikel 4 vastgelegde verplichting om de garantiegever in kennis te stellen van een gebrek aan overeenstemming met het contract, vooral omdat de termijn van een maand waarbinnen dit moet gebeuren, niet pas begint wanneer de consument deze niet-overeenstemming heeft vastgesteld, maar reeds op het tijdstip dat hij dit redelijkerwijs had kunnen doen.

3.22. De verplichte kennisgeving van een gebrek aan overeenstemming met het contract is overgenomen uit het VN-Koopverdrag, dat echter ook - naar traditioneel koopmansgebruik - een verplichting tot onderzoek van de afgenomen koopwaar door de koper (die in deze Koopwet altijd koopman is!) kent (artikel 38 van het Verdrag). Een dergelijke verplichting tot onderzoek bij de verkoop van consumptiegoederen bestaat echter niet in alle lid-staten en zou naar de mening van het ESC ook niet verplicht mogen worden ingevoerd, zelfs niet in indirecte vorm. Het zou immers volstrekt irreëel zijn de consument te verplichten, alle door hem aangeschafte produkten grondig en onmiddellijk na aankoop te onderzoeken, gesteld al dat hij daartoe in alle gevallen in staat zou zijn.

3.23. Een verplichting voor de consument om de garantiegever in kennis te stellen van een niet-overeenstemming met het contract, is daarom alleen zinvol voor de periode waarin een termijn voor het vermoeden van een gebrek met omkering van de bewijslast van kracht is, d.w.z. volgens de onderhavige ontwerp-richtlijn gedurende de eerste zes maanden na aflevering van het produkt. Voor de periode daarna is verplichte kennisgeving echter af te raden. Een consument die nalaat te reclameren, verzwakt toch al zijn eigen rechtspositie, aangezien hij degene is die moet aantonen dat er sprake is van een gebrek en dat dit reeds op het tijdstip van de transactie aanwezig was, hetgeen moeilijker wordt naarmate er meer tijd verstrijkt sinds de aflevering van het produkt. In ieder geval mag het feit dat de garantiegever niet in kennis is gesteld, alleen dan tot beperking van het recht op wettelijke garantie leiden als dit consequenties heeft gehad voor het gebrek (bijvoorbeeld als dit zich verder ontwikkeld heeft en verergerd is, wat door tijdige kennisgeving had kunnen worden voorkomen).

4. Handelsgarantie

4.1. Het ESC heeft zich in zijn advies over het Groenboek nadrukkelijk uitgesproken tegen een totale harmonisatie van handelsgaranties en gewezen op de mogelijkheid van gedragscodes op dit terrein.

4.2. De Commissie heeft nu ook afgezien van een gedetailleerde harmonisatie van handelsgaranties en zich in haar ontwerp-richtlijn beperkt tot twee aspecten: 1) de verplichting dat handelsgaranties gunstiger dienen te zijn dan wettelijke garanties, en 2) elementaire formele vereisten (die in feite een bevestiging zijn van reeds in gebruik zijnde goede handelspraktijken).

4.3. Het ESC betuigt zijn instemming met deze benadering van de Commissie. Het in artikel 5, lid 1 genoemde principe van een betere positie voor de begunstigde consument, beschermt deze tegen misleiding en bevordert bovendien de doorzichtigheid van het handelsverkeer. De verplichting tot een zekere minimale waarborg (de wettelijke garantie) beklemtoont eens te meer het belang van de handelsgarantie, ook als wapen in de slag om meer kwaliteit, niet alleen als reclamemiddel.

5. Dwingende aard van de bepalingen

Gelet op het in paragraaf 3.10 te berde gebrachte, zou artikel 6, lid 1 van de ontwerp-richtlijn als volgt aangevuld dienen te worden:

"Hiervan uitgesloten zijn afspraken over de garantietermijn in gevallen waarin het, met het oog op de bijzondere aard van het verkochte produkt, billijk lijkt om deze tot één jaar te beperken."

Brussel, 27 november 1996.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() PB nr. C 307 van 16. 10. 1996, blz. 8.

() - Resoluties van de Raad van 14. 4. 1975, PB nr. C 92 van 25. 4. 1975, blz. 1 en van 19. 5. 1981, PB nr. C 133 van 3. 6. 1981.

- Toekomstige prioriteiten voor de ontwikkeling van het beleid inzake consumentenbescherming, PB nr. C 186 van 23. 7. 1992).

- Driejarenplan inzake het consumentenbeleid (1990-1992) (doc. COM(90) 98 def.), idem (1993-1995) (doc. COM(93) 378 def.), Prioriteiten voor het consumentenbeleid 1996-1998 (doc. COM(95) 519 def.).

() Doc. COM(93) 509 def.

() PB nr. C 295 van 22. 10. 1994.

() "Prioriteiten voor het consumentenbeleid 1996-1998", doc. COM(95) 519 def.

() "Prioriteiten voor het consumentenbeleid 1996-1998", punt 7 van de prioriteiten voor actie.