ARCHIVESHISTORIQUES
DELACOMMISSION
COLLECTION RELIEEDES
DOCUMENTS "COM"
COM(77)234
Vol.1977/0086

Disclaimer
Conformément aurèglement(CEE,Euratom)n°354/83duConseildu1erfévrier1983
concernantl'ouvertureaupublicdesarchiveshistoriquesdelaCommunauté économique
européenneetdelaCommunautéeuropéennedel'énergieatomique(JOL43du15.2.1983,
p.1),telquemodifiéparlerèglement(CE,Euratom)n°1700/2003du22septembre2003
(JOL243du27.9.2003,p.1),cedossierestouvertaupublic.Lecaséchéant,lesdocuments
classifiésprésentsdanscedossierontétédéclassifiésconformément àl'article5dudit
règlement.
InaccordancewithCouncilRegulation(EEC,Euratom)No354/83of1February1983
concerningtheopeningtothepublicofthehistoricalarchivesoftheEuropeanEconomic
CommunityandtheEuropeanAtomicEnergyCommunity(OJL43,15.2.1983,p.1),as
amendedbyRegulation(EC,Euratom)No1700/2003of22September2003(OJL243,
27.9.2003,p.1),thisfileisopentothepublic.Wherenecessary,classifieddocumentsinthis
filehavebeendeclassified inconformitywithArticle5oftheaforementioned regulation.
InÜbereinstimmung mitderVerordnung(EWG,Euratom)Nr.354/83desRatesvom1.
Februar1983überdieFreigabederhistorischen ArchivederEuropäischen
Wirtschaftsgemeinschaft undderEuropäischen Atomgemeinschaft (ABI.L43vom15.2.1983,
S.1),geändertdurchdieVerordnung(EG,Euratom)Nr.1700/2003vom22.September2003
(ABI.L243vom27.9.2003,S.1),istdieseDateiderÖffentlichkeitzugänglich.Soweit
erforderlich,wurdendieVerschlusssachen indieserDateiinÜbereinstimmung mitArtikel5
dergenanntenVerordnungfreigegeben.

COMMISSIE VANDEEUROPESE GEMEENSCHAPPEN
COM(77)234def.
Brussel,7juni1977
DEENERGIESITUATIE INDEGEMEENSCHAP
Situation1976-Vooruitzichten 1977
COM(77)234def.

Indit rapport wordt eenanalyse gegeven van deenergie -
situatie indeGemeenschap in1976 encommentaar opde
vooruitzichten voor 1977 *
Een economisch herstel ,waardoor hetreële bruto nationaal
produkt indeGemeenschap metcirca ^,5%toenam ,gafin
1976 aanleiding toteenstijging vandevraag naar energie
metongeveer *f,7%invergelijking met 1975 *
Destijging van hetbinnenlandse verbruik van devoornaam­
steenergiebronnen was alsvolgt solie t+5,5 %%vaste
brandstoffen t+5,0%engas t+7,5%•
Destijging vandeelektriciteitsproduktie wasmet 8%
vrijwel normaal endit ondanks het feit dat de'primaire
elektriciteitsvoorziening metbijna ^%terugliep omdat
deelektriciteitsopwekking door waterkracht zwaar telijden
had van degrote droogte *
Deeconomische vooruitzichten voor 1977 zijn uiterst onze­
ker *Een groei van hetreële bruto nationale produkt
indeGemeenschap van3,5%zoutoteenstijging van het
energieverbruik kunnen leiden van dezelfde grootte
(9*+0Miotoevergeleken met86^Miotoein1975 )»
Men verwacht een lichte algemene stijging van devraag
naar olie ,aangezien deverwachte toename van het energie­
verbruik grotendeels door aardgas enprimaire elektriciteit
zouworden opgevangen .Deweerslag van deintwee fasen
doorgevoerde prijsverhoging door deOPEC opdeolieprijzen
enhet olieverbruik zal zich waarschijnlijk pas inhet
tweede halfjaar doen gevoelen wegens degrote voorraden
ruwe olie enolieprodukten *
Volgens deramingen zaldeaardgasproduktie met3,5%
stijgen *Wat deinvoer vanaardgas betreft ,wordt eenaan­
zienlijke stijging tot250*000 Tcal verwacht (1^2*000 Tcal
in1976 ).
Denucleaire capaciteit zouop2k,S00 MWemoeten worden
gebracht endeproduktie van elektrische energie zou 110-
120TWhmoeten bedragen ;ofwel circa 10%vandegehele
elektriciteitsproduktie *

INHOUD
Bladzijde
I. Overzicht 1
II»Deeconomische situatie k
III »Devraag naar energie 5
IV.Marktsituatie envooruitzichten . 6
A.01ie 6
B.Aardgas 13
C.Kolen 15
D«Elektriciteit 21
E«Kernsplijtstoffen 25

DeEnergiesituatie indeGemeenschap
Situatie 1976 -Vooruitzichten 1977
I» Overzicht
1976
(1)Eeneconomisch herstel ,waardoor hetreële bruto nationaal
produkt indeGemeenschap metcirca %toenam ,gafin
1976 aanleiding toteenstijging vandevraag naar energie
metongeveer *f,7%invergelijking met 1975 *
(2)Destijging vanhetbinnenlandse verbruik vandevoornaam­
ste energiebronnen was als volgt s
1976/75
%
Olie +5,5
Vaste brandstoffen +5,0
Gas +7,5
(3)Destijging vandeelektriciteitsproduktie wasmet 8%
vrijwel normaal endit ondanks het feit dat deprimaire
elektriciteitsvoorziening met bijna %terugliep omdat
deelektriciteitsopwekking door waterkracht zwaar telij­
den had van degrote droogte *
(4)Devoorziening metruwe olie enolieprodukten steeg met
8,2%watgedeeltelijk hetgevolg wasvandeuitbreiding
van devoorraden met circa 5miljoen ton inafwachting
van devoor december aangekondigde prijsherziening door
deOPEC ,
(5)Debinnenlandse produktie vanruwe olie verdubbelde van
11miljoen ton tot 22miljoen ton ,hetgeen overeenkomt
met k%van het verbruik »
(6)Degemiddelde fob-prijzen vangeïmporteerde ruwe olie zijn
metongeveer ^25-30 pervatof2,5%-3%gestegen .
Decif-prijzen stegen meer doordat dezeevrachten inhet
laatste kwartaal opliepen »
(7)DeteRotterdam genoteerde prijzen vanolieprodukten gin­
gengemiddeld met ongeveer 99(10%)per tonomhoog ,
wat grotendeels moet worden toegeschreven aan deprijs­
stijging voor zware stookolie van 26%die zich voordeed
toen devraag ,nagedurende twee jaar tezijn gedaald ,
weer opleefde »
(8)Deaardgasproduktie steeg met5%Xdeinvoer met38%•
-1-

(9)Dekolenproduktie daalde metcirca k%tot223miljoen toe ,
voornamelijk ten gevolge van dedaling van deproduktivi -
teit inhet Verenigd Koninkrijk endeinvoering van werk­
tijdverkorting inDuitsland met het oog opdemarktsituatie »
Deinvoer vankolen (42miljoen ton )gafeenlichte stijging
tezien invergelijking met 1975 »
(10)Deproduktiekosten pertonkolen zijn sterker gestegen dan
deontvangsten ,behalbe inDuitsland waar het tegenover­
gestelde het geval was »
(11)HetsteenkodLverbruik steeg metcirca 6%tot 265miljoen toe*
Terwijl netverbruik indestaalindustrie veel minder
steeg dan werd verwacht ,bereikte devraag naar kolen
voor deelektriciteitsopwekking het hoogste punt sedert
1969 *.Verhogingen vandeschaalpri jzen voor kolen uit de
Gemeenschap deden zich geleidelijk aan minder voor *
(12)Terwijl desteenkoolvoorraden vandeproducenten in1976
slechts ingeringe mate groeiden ,stegen decokesvoorra -
den van deproducenten tengevolge van delage vraag
metcirca 5miljoen tonof38%.
(13)Deelektriciteitsproduktie door kernenergie steeg met 11%•
(11*)Wegens technische problemen envertragingen kondenucle­
aire capaciteit slechts worden uitgebreid met 3«500MWe
inplaats van met degeplande 7*000 MWe »
(15)Demarkt voor natuurlijk uranium werd gekenmerkt door een
betrekkelijk gering aantal transacties eneen aanhoudende
stijging van deprijzen *
1977
(1)Deeconomische vooruitzichten voor 1977 zijn uiterst onze­
ker *Een groei van hetreële bruto nationale produkt in
deGemeenschap van zou tot eenstijging van het
*§?§£•
(2)Deschommelingen inhetbinnenlandse verbruik van devoor­
naamste energiebronnen kunnen bij benadering als volgt
worden geraamd t
1977/76
%
Olie ♦1,0
Vaste brandstoffen 0
Aardgas +10,0 (waaruit hettoegeno­
menaanbod blijkt )

(3)Deelektriciteitaproduktie zalnaar verwachting met6,5%
stijgen »Devoorziening met primaire elektriciteit zal
volgens deramingen met 25%toenemen wegens degrotere
nucleaire capaciteit enhet herstel van deelektriciteits -
produktie door waterkracht onder deaanname van "normale' *
klimatologische omstandigheden .
(k)Naar verwachting zaldebinnenlandse produktie vanruwe
olie tenminste kkmiljoen tonbedragen ,waardoor ,ookal
omdat eruit devoorraden zalworden geput -,deinvoer
vanruwe olie met 5%moet kunnen worden verminderd *
(5)Hetaandeel van deuitSaoedi-Arabië afkomstige ruwe olie
indeinvoer indeGemeenschap zalnaar alle waarschijn­
lijkheid groter worden nadebetrekkelijk kleine prijs­
stijging endetijdelijke opheffing van deproduktiepla -
fonds *Erwordt echter geen noemenswaardige verandering
inkwaliteit verwacht ,aangezien deextra invoer van medium
enzware ruwe olie uit Saoedi-Arabië voornamelijk ten kcs^e
zal gaan van deinvoer van soortgelijke olie uit Iran en
Koeweit *
(6)Menverwacht eenïchte algemene stijging vandevraag naar olie ,
aangezien deverwachte toename vanhetenergievertnök grotendeels
door aardgas enprimaire elektriciteit zouworden opge­
vangen *Deweerslag van deintwee fasen doorgevoerde
prijsverhoging door deOPEC opdeolieprijzen enhet olie-
verbruik zal zich waarschijnlijk pas inhet tweede half­
jaar doen gevoelen wegens degrote voorraden ruwe olie en
olieprodukten *
(7)Volgens deramingen zaldeaardgasproduktie met3,5%
stijgen *Wat deinvoer van aardgas betreft ,wordt een aan­
zienlijke stijging tot 250*000 Tcal verwacht
(1^2.000 Tcal in1976 ).
(8)Naar verwachting zaldekolenproduktie in1977 231miljoen
toebedragen ,watiets meer isdanin1976 .Deinvoer zou
verder kunnen stijgen tot^zoniet kSmiljoen tonovertreffen .
(9)Deinvesteringen indekolenindustrie zullen in1977
vermoedelijk geen ingrijpende veranderingen tezien geven
inhet Verenigd Koninkrijk eninFrankrijk ,doch zullen
naar verwachting inDuitsland envooral inBelgië dalen *
(10)Hetkolenverbruik zalnaar alle waarschijnlijkheid statio­
nair blijven *Gezien demarktsituatie isergeen aanlei­
ding voor kolen geproduceerd indeGemeenschap *
(11)Denucleaire capaciteit zouop2^.600 MWemoeten worden
gebracht endeproduktie vanelektrische energie zou 110-
120TWhmoeten bedragen ;ofwel oirca 10%vandegehele
elektriciteitsproduktie *,

Deeconomische situatie
Sedert medio 1976 zet het herstel van deeconomische acti­
viteit indeGemeenschap beslist minder door *-Indemeeste
lid-staten daalde zowel debuitenlandse als debinnenland­
sevraag »Het re'éle bruto nationale produkt indeGemeenschap
over geheel 1976 steeg metongeveer 4»5"/>
tegenover eendaling van2,3%in1975 »Hetherstel ging
gepaard met een slechts matige benutting van debeschikbare
reservecapaciteit enheeft ,hoogstens ,deneerwaartse trend
ophet gebied van devolledige werkgelegenheid tot staan
gebracht »Volgens deramingen zou deindustriële produktie
indeGemeenschap in1976 metcirca 7*%zijn gestegen »
Deproduktie van grondstoffen halffabrikaten ,enverbruiks­
goederen heeft het meest bijgedragen tot het herstel van
deindustriële activiteit ,terwijl deproduktie vankapi­
taalgoederen stationair isgebleven »Het zag ernaar uit
dat deprijzen van verbruiksgoederen indeGemeenschap in
1976 gemiddeld metmeer dan 10%zouden stijgen ,tegenover
12,5 %in1975 ».Dehandelsbalans van deGemeenschap ging
tot het najaar sterk achteruit »
Devooruitzichten voor 1977zijn uiterst onzeker »
Het lijdt geen twijfel dat degroei indegehele Gemeen­
schap zal worden afgeremd door deongelijkheid van deeco­
nomische situatie indediverse lid-staten ,een ongelijk­
heid die bovendien nog wordt verscherpt door deverschillen­
demate van gevoeligheid voor derecente verhoging van de
olieprijs »Indien hetstabilisatiebeleid dat ,door delid­
staten met een tekort ,wordt gevoerd echter positieve
resultaten oplevert ,endeeconomische activiteit inde
landen met een overschot zowel binnen als buiten deGemeen­
schap blijvend verbetert , dan zal hetgroeipercentage
in1977 vermoedelijk circa 3/2*»belopen »Dearbeidsmarkt
zal des temeer lijden onder deze geringe expansie aange­
zien deze indemeeste lid-staten grotendeels het gevolg
zal zijn van een tekort aan bedrijfsinvesteringen »
Erbestaat enige aanleiding omeendaling van deinflatoire
druk eneenverbetering van debetalingsbalans teverwach­
ten ,vooral indien delanden die demeeste moeilijkheden
ontmoeten , erin1977 inslagen aanzienlijke
vooruitgang teboeken »

III*Devraag naar energie *
Een rechtstreeks voortvloeisel van het economisch herstel
indeGemeenschap in1976 waseenstijging vandevraag
naar energie met5%tegenover eendaling vandezelfde
orde vangrootte inhetvoorgaande jaar .Hetbinnenlandse
olieverbruik steeg met5,5%©nhetbinnenlands kolenver –
bruik met 5%;devraag naar aardgas ,dat ingrotere
hoeveelheden beschikbaar was ennog zekere prijsvoordelen
bood ,steeg met7,5%•Anderzijds daalde devoorziening
metprimaire elektriciteit metbijna %omdat deelektri -
citeitsproduktie door waterkracht door dehevige droogte
was getroffen *
Inhet totaal bedroeg hetbinnenlandse energieverbruik
in1976 908miljoen tonolie equivalent (m.toe ),hetgeen
nogsteeds minder isdanin1973 (936m.toe ).Devraag
naar olie beliep ongeveer 502^m.toe ,d.i .net iets meer
dan55%van hettotale energieverbruik .Alhoewel het ver­
bruik vansteenkool enbruinkool tot 20**m.toe steeg ,
bleef het aandeel ervan indeenergiemarkt hetzelfde als
hetvoorgaande jaar ,namelijk 22,5 %•Hetaandeel steeg
nogverder tot 153m.toe ,d.i .circa 17%vandetotale
vraag naar energie .Het aandeel van primaire elektriciteit
indetotale markt daalde van 6%in1975 tot 5%in
1976 alsgevolg vandedaling vandeelektriciteitsproduk -
tie door waterkracht .
Aangezien voor 1977een vertraging van het economisch
herstel inhet vooruitzicht wordt gesteld ,mag worden
verondersteld dat het groeipercentage voor het energiever­
bruik ooklager zalliggen ;ditwordt voor 1977 op3,5%
geraamd .Erzullen onafgebroken inspanningen met het oog
openergiebesparing nodig zijn omdegroei tot deze orde
van grootte tebeperken .Het verbruik van devoornaamste
brandstoffen ,namelijk olie enkolen ,zouhetzelfde bedra­
genalsin1976 .Hetverbruik vanaardgas zouechter naar
verwachting metbijna 10%stijgen tengevolge vanhet
toegenomen aanbod .Volgens deramingen zou devoorziening
metprimaire elektriciteit met 25%stijgen ,alsgevolg
van detoegenomen nucleaire capaciteit enhet herstel
van deelektriciteitsproduktie door waterkracht ,onder de
aanname van "normale "klimatologische omstandigheden .
Ziebijlage 1voor derelevante statistieken
-5-

IV.Marktsituatie envooruitzichten
A. Olie
1.Voorziening
a)Volgens deramingen isdevoorziening metruwe olie en
olieprodukten indeGemeenschap in1976 met 8,2
gestegen invergelijking met 1975 »wataanzienlijk meer
isdan destijging van het verbruik ,die op5,0 % -reit
geraamd .Dit verschil vindt zijn oorzaak indeuit.fi -
ding van devoorraden ruwe olie enolieprodukten met
circa 5miljoen ton (m.t.)inafwachting van devoor
december aangekondigde prijsherziening door deOPEC .
Debinnenlandse produktie van ruwe olie verdubbelde
van 11m.t.tot22m.t.,hetgeen overeenkomt met h#
van het verbruik ,endeinvoer vanruwe olie steeg met
31m.t.of6,5#.Naar verwachting zaldeproduktie in
deGemeenschap in1977 tenminste 'f'fm.t.bedragen waar­
door het ,rekening houdende metveranderingen van de
voorraden ,mogelijk wordt deinvoer van ruwe olie tot
**80m.t.tebeperken ,d.i.3#minder danin1976 *
Debalans van debuitenlandse handel inolieprodukten
zalin1976 weinig verandering tezien geven inverge­
lijking met 1975 ,toen zij eentekort van circa 5,5 m.t »
vertoonde invergelijking met overschotten in1975 en
197^vanresp .25m.t.en12m.t.),enerworden geen
belangrijke veranderingen voorzien voor 1977 »Dete
verwachten verbetering van deItaliaanse buitenlandse
handel zal worden geneutraliseerd door deafname van
deexport naar deScandinavische landen .
Tabel 1
EEG-voorziening /vraag 1975-1977 (inmiljoen ton )
IVoorziening I1975
11
^0 -16,5#
6
^97 -13,^
(11)
508 -8,0#
1*771976 1977
^80 -6,1#
528 -1,9#
(12)
5^0 +1,3#
507
k?5Produktie van ruwe olie
Invoer truwe olie
Produkten (netto )
Totale voorziening
Stijging /(daiing )vande
voorraden
Verbruik
-Totaal
-Bunkers uitgezonderd
-Bunkers eigen gebruik en
verliezen uitgezonderd22
511 +6,5*
5
538 +8,2#
5
533 +^,9*
500
k?2
-6-

Indeloop van 1976 konden eraanzienlijke veranderingen
indesamenstelling van deruwe olie-invoer indeGemeen­
schap worden geconstateerd ,naarmate deraffinaderijen
hun werkzaamheden afstemden opdevraag naar lichtere
olieprodukten *Het aandeel van dezwaardere ruwe olie
indeEEG-invoer bleef dalen ,vooral watde olie uit Koe-
weit (31*API )betreft ,dieover deperiode januari /juni
1976 nogslechts weinig meer dan5%uitmaakte vandeto­
tale invoer ,tegenover 8%tijdens hetzelfde halfjaar in
1975 *Over diezelfde periode steeg deinvoer van Afri­
kaanse ruwe olie van 18,5 %totcirca 22 Ookdeinvoer
uit delanden van het Oostblok enuit Noorwegen steeg
aanzienlijk *Saoedi-Arabië exporteerde steeds grotere
hoeveelheden ruwe olie naar deVSenhet aandeel van de
uit dat land afkomstige ruwe olie indeoliestroom naar
deEEGdaalde vanongeveer 2b,5%totbijna 26%•
Devoor 1977 inhet vooruitzicht gestelde extra hoeveel­
heden medium enzware ruwe olie uit Saoedie-Arabië zullen
waarschijnlijk geen duidelijke verandering teweegbrengen
indegemiddelde kwaliteit van deEEG-invoer ,aangezien
zij indeplaats komen vansoortgelijke uit Iran en
Koeweit intevoeren ruwe oliën *
Teoordelen naar deproduktieplafonds die deindividuele
producenten zowel omtechnische redenen als met het oog
opdeinstandhouding van deoliebronnen hebben vastge­
steld ,zou deproduktiecapaciteit voor ruwe olie van de
OPEC ,ondanks het feit dat devraag naar OPEC-olie in
1976 metcirca 12%isgestegen enerin1977eenverdere
stijging wordt verwacht ,volstaan omhet verbruik in1977
engedurende enkele jaren daarna nog tedekken *Dank zij
deproduktie inAlaska zouden deVSvanaf eind 1977 -
enzulks wellicht voor een periode van twee jaar -
hunimport kunnen beperken totongeveer 8miljoen barrels
per dag ,hetgeen overeenkomt met devoor 1977 geraamde
vraag *
Derechtstreekse verkoop door deproducenten (aanandere
gegadigden dan devroegere concessie-houders )steeg in
1976 aanzienlijk *Zowel Iran alsKoeweit maakten gewag
vanrechtstreekse verkopen vanmeer dan 1miljoen b/d
endetotale OPEC'-verkopen zouden circa 5miljoen b/d
bedragen *Het door deOPEC voor 1977 aangekondigde
streefcijfer vertegenwoordigt een derde van detotale
produktie ofongeveer 10miljoen b/d*

b)Noordzee-olie -sector Verenigd Koninkrijk
Naaat deArgyll and Forties fielde die eind 1975 reeds
inproduktie waren ,werden erindeloop van 1976 vijf
nieuwe velden inproduktie genomen »Het ziet ernaar
uit dat deproduktie voor 197t >,die inApril officieel
op15-20 miljoen ton werd geraamd ,eerder 13miljoen
ton zal bedragen »Dat deproduktie beneden deverwach­
tingen bleef ,komt doordat een van deproduktieplat -
forms van deForties fields enige tijd buiten werking
was endeaanloop van deproduktie uit verscheidene
andere velden werd vertraagd »Naar verluid zouden nog
zeven andere velden weldra produktief worden ,nl.twee
in1977 envijf in1978 »Alles schijnt erop tewijzen
dat deofficieel geraamde produktieci jfers ,nl»35-^5
miljoen tonin1977 en55-70 miljoen tonin1978 zullen
worden bereikt ,doch voor 1977 lijkt hetlaagste cijfer
meer waarschijnlijk .Detoekenning betreffende devijfde
ronde van concessie-aanvragen werd op9februari 1977
aangekondigd ,voor 'f'fvakken vaneentotaal van66maat­
schappijen »
Sector Noorwegen
Deolieproduktie uit desector Noorwegen was in1976
volledig afkomstig uit deEkofisk-velden enbedroeg
"\bmiljoen ton»Deproduktie uitdeEkofisk-velden
wordt voor 1977 op21/23miljoen tongeraamd .enzou
in1980 tenhoogste tot30miljoen tonstijgen »
Vanaf 1979 zal deolieproduktie uit Statfjord deze komen
aanvullen enmetdeaardgasproduktie wordt in1983 ge­
start »Men verwacht nudat deproduktie van olie en
aardgas uit alle Noorse velden tegen het midden ofhet
einde van detachtiger jaren haar hoogtepunt zal berei­
kenmetongeveer 70miljoen ton ,waarvan *+5miljoen ton
olie »
c)Prijzen van ruwe olie
Alhoewel deOPEC ophaar vergadering inmei 1976 opBali
besloot geen algemene verhoging van deofficiële prijzen
van deruwe olie door tevoeren ,werd het aan deleden
overgelaten deprijzen van deverschillende oliekwali -
teiten (tenopzichte van "Arabian Light ")aftestemmen
opdereële marktsituatie ».Zowerden decontractprijzen
van sommige lichtere ruwe oliën ,waarnaar grote vraag
bestond ,in1976 inderdaad aanzienlijk verhoogd enom­
gekeerd werden deprijzen van eenaantal belangrijke
zwaardere ruwe oliën ,waaronder medium /zware olie uit

Iran .enolie uitKoeweit ,verlaagd *Tegen heteinde van
het jaar verachilden deprijzen van lichte enzware ruw?
oliën insommige gevallen metwel/50-^60pervat.
Afgezien vandeze prijsaanpassingen alnaargelang de
oliekwaliteit ,reageerden delocomarktprijzen "spot "
marktprijzen en,-waar dit ,gezien decontractvoorwaar­
denenigszins mogelijk was -,ookdeofficiële prijzen
ophet feit dar ertijdens demaanden die aan devoor
december aangekondigde prijsherziening door deOPEC
voorafgingen ,veel meer olie werd verscheept .
Qezien degestegen vraag enookhetgrotere aandeel
endehogere prijs vanlichtere ruwe olie ,stegen de
gemiddelde fob-prijzen voor deindeGemeenschap inge­
voerde ruwe olie intotaal met fi25-JOper vatof
2,5%-3%•Decif-prijzen stegen nogmeer omdat de
zeevrachten inhet laatste kwartaal opliepen .
Naar verwachting zal deprijs van dezwaardere ruwe olie
in1977 enigszins omhoog gaan naarmate dewereldvraag
naar stookolie envooral deinvoer door deV.S. zich
herstellen .
Opdeconferentie die op17december 1976 teDoha
(Qatar )werd gehouden ,opteerden elfvandedertien
leden van deOPEC voor eenverhoging van deprijs van
ruwe olie met 10%op1januari enmetnogmaals 5%
op1juli 1977 »Saoedi-Arabië endeVerenigde Arabische
Emiraten besloten in1977 een eenmalige prijsstijging
van 5%door tevoeren .Dewerkelijke weerslag vandeze
intwee fasen doorgevoerde prijsverhoging opdeeconomie
van deGemeenschap zalafhangen van hetvoorzienings -
patroon van elke lid-staat ,datwaarschijnlijk zalworden
beïnvloed door het besluit van Saoedi-Arabië omdebeper­
kingen opdeproduktie tijdelijk opteheffen .Tijdens
heteerste half jaar van 1976 wasvandetotale hoeveelheid
olie die indeEEG werd ingevoerd afkomstig uit Saoedi -
Arabië endeEmiraten ,60%uitdeoverige landen vande
OPEC en7%uit niet tot deOPEC horende landen .
2.Handelsvloot
Dezeevrachtprijzen bleven over hetalgemeen aan delage
kant ,vooral wat demammoettankers betreft ,meer dan
160.000 DWT.Ookdeaanzienlijke uitbreiding vanhetver­
voer vanruwe olie bracht nauwelijks verandering indie
trend ,wegens denogsteeds zeer grote overcapaciteit .
Inseptember bedroegen de •'spot "vrachtprijzen voor mam­
moettankers voor hettraject Perzische Golf –Noordwest
Europa ongeveer WS25("World scale "referentiepri ja),
-9-

dusnagenoeg evenwel alsinjanuari /februari ,ondanks "World
Scale "referentiepri jseen kortstondige verbetering inmei »
Naarmate erinhet laatste kwartaal inafwachting van de
prijsherziening door deOPEC meer ruwe olie werd verscheept ,
gingen ook de"epot "vrachtprijzen omhoog tot WS35voor het
traject PG-WEj *of//75bbl*Tevens moet erop worden gere­
kend dat devrachtprijzen begin 1977 zullen dalen naarmate
devraag naar ruwe olie die tijdens het laatste kwartaal
van 1976 eenhoogtepunt bereikte ,weer terugloopt »
Men magaannemen dat deovercapaciteit in1977 even groot
zal zijn *Tegen het einde van het jaar zal deoverschake­
ling van mammoettankers opkleinere vaartuigen die beter
geschikt zijn voor korte trajecten nog worden bevorderd
door destijging van deproduktie inhet Noordzeegebied
enwaarschijnlijk ook inAlaska ,evenals door deuitbrei­
ding van het vervoer naar het Oosteli jke-Middellandse -
Zeegebied viapijpleidingen enhet Suezkanaal .
3»Vraag
a)Verbruik van produkten opdebinnenlandse markten
In1976 werd deoliemarkt indeGemeenschap over hetalge­
meen gekenmerkt door een vrij onzekere enongelijke groei
van devraag die deels tewijten was aan uitzonderlijke
seizoenfactoren *Volgens deramingen zou het binnenlandse
verbruik van olieprodukten indeGemeenschap in197b
gestegen zijn metcirca 6,5%tot *+72miljoen ton (d.i*
8%onder hetpeil van1973 )*Deze stijging ,diesterk
varieerde van kwartaal tot kwartaal was voor het grootste
deel ,wellicht voor 4#,hetgevolg vanhetherstel vande
economische activiteit inenkele lid-staten ;voor het
overige was destijging tewijten aan debetrekkelijk
uitzonderlijke weersomstandigheden enhet toegenomen
gebruik vanstookolie inelectriciteits-centrales inFrank -
rijk eninItalië ,tercompensatie van dedaling van de
elektriciteitsproduktie door waterkracht (wegens dedroog­
te)*'
Degroeitrends verschilden aanzienlijk van lid-staat tot
lid-staat envarieerden vaneengemiddelde van 9-10%
inDuitsland ,Frankrijk enNederland ,waar het herstel
van devraag naar nafta enstookolie zeer krachtig was ,
totcirca O#inhetVKenItalië ,waar hetverbruik van
industriële brandstoffen enbedrijfsvoorraden weinig
verandering tezien gaf invergelijking met 1975 *
*Perzische Golf -West-Europa
-10-

Voor 1977 widteenïïdite algemene stijging van deolievraag
verwacht ,aangezien het extza energieverbruik grotendeels wxdt ge­
dekt door aardgas enkernenergie# Dehieruit voortvloei­
ende vervanging vangasolie enstookolie zaleenverdere
verschuiving naar delichtere produkten bevorderen en
hetaandeel vanstookolie van33,1 %in1973 totongeveer
30.3 %doen dalent
Tabel 2
EEG -Binnenlands verbruik per produktp;roep 1973 -1977
(bunkers eneigen gebruik /verlies
van deraffinaderijen uitgezonderd )
TProdukt
11973 1975 1976 * Ï977 * I
M.t. % M.t. % M.t. % M.t. % [
Motorbenzine
Nafta
Mediumdeet ilia -
ten
Residuele brand­
stof
Overige
TOTAAL71,6 13,9
M.7 8,172,16,3
32.1 7.376,0 16,1
36.0 7.679,0 16,6
39.0 8,2
113,3 22,0
193,7 37,5
171,2 33,1
38.1 7Λ10^,5 23^
171,6 38,7
HfO.if 31,7
26,6 6.0112,0 23,7
182,0 =38,6
1^7,0' 31,1
31.0 6,6118,0 2it,&
18o,037,9
1^6,030,7
31.0 6,6
516,3 100,0 kkj .1100,0 ^72,0'100,0 *♦75,0 100,0
*ramingen
b)Prijzen van Produkten
DeteBotterdam genoteerde gemiddelde "spot "prijzen
(afgewogen tegen deopbrengst aanprodukten bijprimaire
destillatie van "Arabian Light "ruwe olie )stegen inde
loop van 1976 met |9«nbedroegen indecember 895per
ton ,wat ongeveer overeenkomt met decif-prijzen vanruwe
olie enverwerking »
-11-

Tabel 3
Gemiddelde prijsnoteringen teRotterdam 1975-1976 (Jöm.T. )
Dec .1975 Juni 1976 Okt .197b Dec .1976
Motorbenzina
-Super
-Normaal138
131163
1^3Ht8
137T+5
134
Nafta 129 13^ 125 -\2k
IKerosine 125 119 123 12H
IGasolie 105 106 111 112
IStookolie 3*5%S 58 6k 71 73
GEMIDDELD
(afgewogen tegen de
opbrengst aan pro-
dukten van ruwe
olie )86.0 92.»*9k,k 95,5
Destookoliepri jzen ,die eind 1975 zeer laag waren ,gaven
verreweg degrootste verhoging tezien ,n.1 .niet minder dan
26 Dereden hiervoor was het herstel van debinnenlandse
enbuitenlandse vraag naeen twee jaar durende daling .
Alhoewel deprijzen vanstook -engasolie gezien deseizoen -
vraag totbegin 1977 stationair zouden moeten blijven ,
zullen deprijzen van deprodukten over het algemeen gedu­
rende ten minste enkele maanden waarschijnlijk eerder aan de
lage kant zijn wegens degrote voorraden ruwe olie enolie-
produkten diemet het oog opvoor december door deOPEC
aangekondigde prijsherziening werden aangelegd .
Indien het economisch herstel echter aanhoudt ,zullen de
internationale prijzen enderhalbe ook deprijzen inde
Gemeenschap ,ondanks eenstationair olieverbruik indeEEG ,
een opwaartse trend tezien moeten geven onder invloed
van destijgende vraag naar afgewerkte produkten indeV.S.
eninJapan »
-12-

B.Aardtras
1»Aardgasvoorziening
a)Produktie enreserves
Alhoewel deproduktie indeGemeenschap in197b 3%lager
wasdanindecember 1975 wasvoorspeld ,lag zijtoch 5%
hoger dan dewerkelijke produktie van 1975 *
Indevolgende tabel wordt dewerkelijke produktie over
1975 vergeleken metderamingen voor 1976 endeprognoses
voor 1977 .
Tabel *f
Aardgasproduktie -1975 *197° en1977
Duitsland
Frankri jk
Italie
Nederland
Verenigd Koninkrijk
Belgiëinduizend Tcal (GCV ) 2
1975 1976 *1977 ** 1976/75 1977/76
160,0161,9167,0
68,6 65,8 *68,0
133Λ 1*0,3 130,0
763,2 806,7 8*f0,0
3^0,5 365,3 390,0
OA - -+1,1 +3,1
-M +3,3
+7Λ -9,3
+5,7 +'f,1
+7,3 +6,8
GEMEENSCHAP 1%6,1 15^3,2 1595,0 +5,3 +3Λ
*bij benadering **verwacht
•InFrankrijk lagdeproduktie in1976 H%lager danoorspron­
kelijk was voorspeld »Dit isechter niet tewijten aan een
daling van deproduktiecapaciteit ,doch aan eenlangdurige
staking van hetproduktieperaoneel inhetdépartement Lacq *
Inalle lid-staten metuitzondering vanFrankrijk werd
eenproduktiesti jging waargenomen die echter beneden
deverwachtingen bleef *
InItalië was destijging groter danvoorzien ,maar Italië
isinditverband wel eenspeciaal geval »Vele Italiaanse
gasvelden zijn niet systematisch inproduktie ,doch dienen
als opslag *Zokomt het dat .ereenaanzienlijke reserve -
capaciteit beschikbaar is*Wellicht isaanvullende produk -
tie uit deze velden noodzakelijk gebleken *Dejuiste oor­
zaken van ditproduktieniveau zullen ons pas precies
duidelijk worden ,wanneer wij over definitieve gegevens
over 1976 beschikken *Voorlopig behoeft derhalve alleen
teworden vermeld dat deproduktie in1977vermoedelijk
weer zal dalen tot het peil van 1975 *
13

Inhet V.K. diende deproduktie sterker teworden opgevoerd
dangepland omdat devraag noggestegen wasvó&r denieuwe
invoerpro jecten konden worden verwezenlijkt .
Indeoverige lid-staten deed zich het tegenovergestelde
verschijnsel voor :daar kwamen denieuwe contractuele
invoer opeen ogenblik waarop devraag derecessie toch
alenigzins ingekrompen was ,met als gevolg dat destij­
ging van debinnenlandse produktie werd beperkt *
Op1januari 1976 bedroegen debekende reserves 3«705 «1*00
miljoen m3,watvoldoende isomgedurende 21jaar aande
vraag van 1975 tevoldoen .Dewaarschijnlijke reserves
worden op1.200.000 miljoen geraamd .Debeschikbare
hoeveelheid zou eventueel nog hoger kunnen liggen ,
indien men erin slaagt voldoening gevende technieken
teontwikkelen omdeals bijprodukt vrijkomende aardolie -
gassen tecommercialiseren .
b)Invoer
Zoals reeds gezegd ,isdeinvoer sedert 1975 aanzienlijk
gestegen .Involgende tabel isdeontwikkeling voor de
gehele Gemeenschap weergegeven (induizend Tcal ).
Werkelijk Geraamd Verwacht
1975 1976 1977 1978
102.3 1^1.7 250,0 350,0
Indien de1978 voorgestelde invoerci jfersworden bereikt ,
zaldetotale aardgasvoorziening voor 17è.18%door
invoer worden gedekt .
Deinvoer zal naar verwachting aanzienlijk worden gediver -
sifieerd enafkomstig zijn uit deUSSR ,Noorwegen ,Iran
(viadeUSSR ),algerije enLibië .Mentracht reeds het
benodigde aardgas uit verschillende bronnen tebetrekken
door middel van uitwisselingsakkoorden ten einde deopti­
male benutting van detransmissiesystemen tebevorderen
endevoorziening zoveel mogelijk zeker testellen .
2.Vraag
Ondanks deeconomische recessie indelid-staten ende
daling van het verbruik van andere brandstoffen ,isde
vraag naar aardgas blijven stijgen ,zij het minder dan
indevoorgaande jaren .Erdient ook teworden opgemerkt
dat deprijzen geleidelijk naar boven werden herzien ,
doch inmindere mate dan indeandere energiesectoren .
-1*-

Alhoewel aardgas vele gebruikers nogsteeds eenprijs­
voordeel biedt ,werdede overschzkeling vanandere energie -
vormen opaardgas vermoedelijk vertraagd door hetalge­
mene economisch klimaat dat kapitaalinvesteringen inhet
algemeen bemoeilijke .Bijgevolg kanworden verwacht
dat devraag naar aardgas indetoekomst zalstijgen
naarmate het economische herstel aanhoudt endit zowel
onder invloed van denormale groeitrend als wegens ster­
kere overschakeling van andere brandstoffen opaardgas *
Involgende tabel isdevraag per sector weergegeven
(induizend Tcals ).
Tabel 5
I 1Werkelijk Geraamd Verwacht Verschil (%) I
1975 1976 1977 1976/751977/76 I
Totale vraag
waarvan t1.552 1.665 1.825 *7,3 +19,6 I
I-huisbrand 5w 580 b^O +6,2 +10,3 I
-electriciteits
centrales3^9 3^5 360 -1,1 +i»,3 I
-industrie * 515 555 635+7,8+1^ |
•met uitzondering van niet-energetisch gebruik indechemische
industrie .
C*Kolen
1.Kolenvoorziening
a)Produktie
Tabel 6
Kolenproduktie indeGemeenschap
(induizend Tse )
Werkelijk Geraamd Verwacht Verschil (%) I
1975 1976 1977 1976/751977/76 I
Belgie 6.78o 6.6.0Ol6,580 I-27 -0,3 I
IDuitsland 93.688 90.600 90.000 -3,3 -0,7 I
IFrankrijk 20.^39 19.900 19.970 »2,6 -^,5 i
IIerland *9 50l 50
IVerenigdKoninkri jk116.05 ^106.200 112,500 -8,5 +5,9 I
IGEMEENSCHAPI237.021 I223.350 228.130 +2.1 I
-15-

In1976 bedroeg dekolenproduktie indeGemeenschap circa
223mtse (248m.t»)hetgeen 6%onder hetpeil van1975
ligt »Volgens deramingen vanbegin 1976 zoudeproduktie
voor dat jaar indezelfde orde van grootte liggen als in
1975 »Dit bleek evenwel alteoptimistisch »
Dekolenproduktie inhetV«K »bleef met 6%hetverst ach­
ter bij deverwachtingen ,terwijl deproduktie indeoveri­
gekolenproducerende lid-staten gemiddeld 2%beneden het
verwachte peil lag »Inhet V»K .zou dedaling van depro-
duktie vergeleken bij het voorgaande jaar nog groter
geweest zijn ,indien erzich tegelijkertijd geen stijging
van deproduktie indagbouw enkleine particuliere mijnen
"private licensed mines "hadvoorgedaan »InDuitsland was
deinvoering van werktijdverkorting met het oog opde
marktsituatie devoornaamste oorzaak van deproduktie -
daling ,terwijl deze inhetV.K »,hoofdzakelijk hetgevolg
was van een daling van deproduktiviteit »
Volgens dehuidige plannen zou dekolenproduktie inde
Gemeenschap in1977 enigszins moeten stijgen invergelij­
king met 1976 enongeveer 231mtse bedragen »
Invoer uit derde landen
Integenstelling metdeverwachtingen bracht 1976 geen
,verandering indeopwaartse trend van deinvoer die de
twee voorgaande jaren werd geconstateerd »In1976 bedroeg
detotale invoer uit derde landen ongeveer *+2mt»tegenover
41mt»hetjaar daarvoor en30mt»in1973 »Verwacht wordt
dat deinvoer ook in1977verder zalblijven stijgen tot
46-49 mt»
2»Produktiekosten ,ontvangsten eninvesteringen
C
a)Produktiekosten enontvangsten
Terwijl deontvangsten in1975 iaBelgie ,Duitsland en
het Verenigd Koninkrijk veel meer gestegen waren dan de
produktiekosten per ton ,desituatie inFrankrijk nagenoeg
inevenwicht was ,gaf 1976 een enigzins ander beeld ;
indat jaar namen alleen inDuitsland deontvangsten
wederom sterker toe dan dekosten ,doch het tegenovergesteld
dezich voordeed indedrie overige grote kolenproducerende
lid-staten »
Evenals indetwee voorgaande jaren ,stegen ookin1976
deproduktiekosten perton uitgedrukt innationale valuta
sneller inhetV»K »dan indeoverige kolenproducerende
-16-

lid-staten *Bijeenvergelijking vandeproduktiekosten .
indaverschillende lid-staten moeten deophet V.K *
betrekking hebbende cijfers echter steeds worden aange­
past inhetlicht vandedevaluatie vanhetpond sterling
tenopzichte van devaluta van deoverige kolenproduce -
rende lid-staten *
Alhoewel hetmoeilijk isdereële produktiekosten vast
testellen entevergelijken ,kantoch worden vastgesteld
dat deDuitse cokeskolen gezien deproduktiekosten uiterst
concurrerend ismet kolen van soortgelijke kwaliteit uit
derde landen endat deBritse stoomkolen voor deelektri -
citeitsopwekking voor eengedeelte concurrerend zijn met
andere brandstoffen ,waaronder kolen uit derde landen »
b)Investeringen
HetV.K*deed ookin1976demeeste investeringen inver­
houding totzijn huidige produktie nl.2,8R.E*perton ,
gevolgd door Duitsland met 2,1 R.E. perton endoor Frank -
rijk enBelgië met 1,9R*E *per ton *Detotale investe­
ringen voor 1976 bedroegen 596miljoen R.E*
Volgens dehuidige prognose zouden erzich in1977 geen
ingrijpende veranderingen voordoen inhet V.K *enFrank -
rijk ,doch welmag inDuitsland envooral inBelgië een
daling van deinvesteringen worden verwacht *
Uit het hoge peil van deinvesteringen indekolenindus -
trie inhet V.K *blijkt duidelijk hoezeer dat land erop
rekent zijn grote ,geologisch gunstig gelegen kolenlagen ,
onder zodanige voorwaarden tekunnen exploiteren dat ko­
len ooktijdens dekomende tien jaar enzelfs daarna nog
aantrekkelijk blijven voor deelektriciteitsopwekking *
Anderzijds worden deinvesteringen indeDuitse kolen -
industrie (voornamelijk inhetRuhrgebied ), (overwegend
inLotharingen )eninhetKempense kolenbekken inBelgië
gedaan met het oog opdeverwachte vraag oplange termijn
naar goede cokeskolen tegen billijke prijzen *
3*Prijzen
Sinds degrote prijsstijgingen van 197^,werden deverho­
gingen van deschaalpri jzen indeGemeenschap geleidelijk
aanminder *InDuitsland bleven deprijzen in1976 stabiel
eninFrankrijk werden bepaalde prijsverlagingen gepubli­
ceerd *
Indebijlagen 3en4zijn deprijsbewegingen vangeselec­
teerde vergelijkbar *kolensoorten uit deverschillende
-17-

bekkens van deGemeenschap vanjanuari 1976 totjanuari
1977 aangegeven ,enwelrespectievelijk innationale
valuta eninVS-dollars omeventuele vergelijkingen
met deprijzen van andere energievormen tevergemakkelij­
ken »
Degemiddelde cif-prijs ARAvoor cokeskolen uit derde lan­
den ,-dezogenaamde richtprijs die door deCommissie
wordt berekend -,lag het hoogst inoktober 1975
met $63,80 perton.Sedertdien ishijpractisch onveran­
derd gebleven ,namelijk circa $63voor eentotale hoe­
veelheid vanongeveer '14mt«,alhoewel sommige importeurs
erin geslaagd zijn cokeskolen opdeleesmarkt tebetrek­
ken tegen cif-prijzen van circa $50»
Deelektriciteitsbedrijven konden nagenoeg het gehele
jaar door stoomkolen invoeren uit derde landen tegen cif-
prijzen dieschommelden tussen $30en$33per tse
doch tegen het einde van het jaar tendens hadden ommet
ongeveer S5testijgen *
Gezien desituatie opdekolenmarkt van deGemeenschap
bestaat ergeen aanleiding voor prijsverhogingen voor
Gemeenschaps-kolen ,doch deeind 19?6 geconstateerde
stijging van decif-prijzen voor stoomkolen uit derde
landen zou wel eens devoorloper kunnen zijn van verdere
prijsstijgingen .
kmVraag
a)Kolen encokes
In1976 steeg hetkolenverbruik tot265mtsetegen 230mtse in1975 *
Erdeden zich echter tegenstrijdige ontwikkelingen voort
het herstel van devraag van destaalindustrie was veel
minder krachtig dan verwacht ,terwijl het kolenverbruik
voor deelektriciteitsopwekking deverwachtingen verre
overtrof enhethoogste peil bereikte sedert 1969 *
18-

Tabel 7
Kolenverbruik indeGemeenschap persector
1975 1976 1977 1976/75h977/76
Werkelijk Geraamd Verwacht % 1I*1
Cokeaovena 102.755 I1OO .OOO 100.^00 -2,7Γo~T |
Thermische centrales100.766 120.885 119.900 +20,0 0,8
Ijzer -enstaal -
industrie2.67 ^ 2.865 2.950 -7,1 ♦3.0
Andere industrie »
takken11.260 12.010 11.800 ♦6,7 1.»
IHuisbrand 21.733 20.730 19.125 -<f,6 7.7
Briketten 6,20 k 5.250 5.035 -15.^
Gasfabrieken 1.830 1.370 1.265 -25,1mm7.7
Verbruik voor
produktie2.520 2.015 1.975 -20,0 2,0
|Overige1 538 250 235 -53,5 6.0
TOTAAL 250.280 265.375 262.685 +6,0 1.0
In1975 werd indestaalindustrie dehevigste wereldwijde
recessie vandeafgelopen 30jaar waargenomen .In1976
trad enig herstel in.Ditherstel bleek echter minder
krachtig danoorspronkelijk werd gedacht ,omdat deople­
ving vandeverbruiksvraag in1976 niet resulteerde in
eenvergelijkbare stijging vandeinvesteringen inkapi­
taalgoederen enomdat deexport vanstaal enkapitaal­
goederen uit deGemeenschap minder goed liep dandie
uitsommige andere landen ,b.v.Japan .Destijging vande
staalproduktie bleef in1976 inalle lid–staten ,behalve
inItalië enhetVerenigd Koninkrijk ,beneden deverwach­
tingen enbleef verachter inDuitsland ,België enLuxem­
burg ,metalsresultaat datdetotale staalproduktie in
1976 minder dan 135m.t .bedroeg enduseenstijging van
slechts 10m.t •*tezien gafinvergelijking met 1975-
Volgens deverwachtingen zouden in1977 destaalproduktie
138-139 m.t.enderuwi jzerproduktie circa m.t.bedragen .
-19-

Twee factoren zijn erdeoorzaak van dat decokesproduk -
tie niet soepel kanreageren opdevraag ,namelijk de
technische onmogelijkheid omcokesovenbatteri jen tedoven
endat weer teontsteken zonder zegrotendeels teherbou­
wen ,alsmede het feit dat cokes haar metallurgische
eigenschappen bij opslag beter behoudt dan kolen »
Het gevolg hiervan isdat schommelingen indevraag
eerder resulteren inschommelingen indevoorraden dan
indecokesproduktie »In1976 beliep devraag naar kolen
ten behoeve van deproduktie van metallurgische cokes
circa 101 m»t »waarvan een gedeelte werd opgeslagen *
Verwacht wordt dat devraag in1977 indezelfde orde van
grootte zal liggen »
In1976 bedroeg hetkolenverbruik voor deelektriciteits -
opwekking 121matse ,d»i»20%meer dantijdens devoor­
gaande jaren »Deze spectaculaire groei was het gevolg
van een combinatie van verscheidene factoren ,waaronder
een zeker economisch herstel ,debetrekkelijk hoge stook -
olieprijzen ,een tekort aan water voor deelektriciteits -
opwekking door waterkracht enoverheidsmaatregelen
devoornaamste waren »
Alhoewel het onwaarschijnlijk lijkt dat deelektriciteits -
produktie door waterkracht ook in1977 evenzeer telijden
zalkrijgen onder eentekort aanwater alsin1976 ,wordt
verwacht dat het kolenverbruik indeelektrische centrales
toch nog iets hoger zalworden »Dit komt omdat deandere
factoren die inhet vorige jaar tot destijging van het
steenkoolverbruik bij elektriciteitscentrales hadden ge­
leid ,niet vanvoorbijgaande aard zijn gebleken' .endoel­
bewust zullen worden geconsolideerd »
b)Vraag naar bruinkool enturf
In1976 bedroeg hetbruinkool -enturfverbruik inelek­
trische centrales ,inhoofdzaak inhetgebied Keulen /Aken
inDuitsland ,ongeveer 35,6m.tse tegenover iets meer dan
32m.tse het jaar daarvoor »Dit wasbijna 2m.t »meer
dan voorzien »Verwacht wordt dat het verbruik in1977
indezelfde orde van grootte zal liggen »
5»Kolen -encokesvoorraden
Dekolenvoorraden van deproducenten stegen slechts matig
in1976 »Dereeds vermelde redenen stegen decokesvoor -
raden van deproducenten echter met ongeveer 5m.t »ofM%•
-20-

Eind 197b bedroegen dekolenvoorraden vandeelektriciteits -
producenten -eenbelangrijke factor indezekerheid .
vandeenergievoorziening indeGemeenschap -,ongeveer
35m.t »Ditkomt erop neer datdeze voorraden (alhoewel
zijinfeite ongelijk waren verdeeld )gemiddeld volstonden
omgedurende ongeveer vier maanden aan devraag inde
gehele Qemeenschap tevoldoen bijeenverbruik gelijk aan
dat van het vorige jaar »
Elektriciteit
1»Elektriciteitsvoorziening
In1976 bedroeg hetelektriciteitsverbruik indeGemeen­
schap 1*100 TWhhetgeen overeenkomt met bijna devolledige
binnenlandse produktie (denetto-invoer uitderde landen
vertegenwoordigt hierin 1#)•
Deproduktie gaf eenbijna normaal groeipercentage van
8%tezien invergelijking met 1975 »toen eenuitzon­
derlijke daling van 1f7%werd geconstateerd *Anderzijds
daalde denetto-invoer ,waarin normaal dehydrologische
omstandigheden evenals deschommelingen van debinnen­
landse vraag innaburige derde landen tot uitdrukking
komen ,van 15TWhin1975 tot ^TWhin1976 »
Watdeproduktie betreft ,werd in1976 inalle lid-staten
eenzekere stijging waargenomen (variërend van 1,9%
inhetV.K»tot1^,9 %inDenemarken ),tegenover eendaling
in1975 (variërend van-0,4%inhetV»K»tot-k%
inBelgie ;dedaling van deproduktie inLuxemburg
met28,6 %hadheel andere oorzaken ,zoals b»v»degeste­
gen invoer van elektriciteit »
Verwacht wordt dat deproduktie bij min ofmeer stationaire
invoer ,in1977 met6,5zalstijgen totmeer dan 1.180 TWh»
a)Elektriciteitsopwekking door waterkracht
Deveranderingen die zich dejongste jaren indeGemmen -
schap voordeden indeelektriciteitsopwekking door natuur­
lijke waterkracht (d»w»z »opgepompte stuwkracht uitgezon­
derd )hangen praktisch uitsluitend samen metwisselende
hydrologische omstandigheden »Zowas hetin1976 aan de
hevige droogte tewijten dat debruto elektriciteitspro -
duktie door natuurlijke waterkracht daalde tot 107TWh ;
volgens deprognose voor 1977 »die opdege­
middelde hydrologische omstandigheden oplange termijn
isgebaseerd ,zaldeelektriciteitsopwekking door natuur­

lijke waterkracht in1977 122TWhbedragen ,hetgeen nage­
noeg hetzelfde iaals in1975 *Bovendien leverde desecon­
daire produktie door opgepompte stuwkracht in1976
6TWhop,naeenlaag produktieci jfer van5,2TWhin
1975 »enverwacht men dat deproduktie indecentrales
voor opgepompte stuwkracht dank zij een uitbreiding
van decapaciteit 7,2TWh zalbedragen *
b)Kernenergie
1976beliep denetto elektriciteitsproduktie door kernenergie
86TWh ,ofwel 11%meer danhetvoorgaande jaar »
Deextra capaciteit van het nucleaire park indeGemeen­
schap bedroeg slechts 3*500 MWe (inplaats van7*000 MWe),
omdat bepaalde centrales niet binnen destelde termijn
konden worden voltooid wegens technische problemen en
vertragingen »Van denieuwe centrales bevinden zich 3een­
heden inDuitsland (Neckar-Westheim ,Biblis BenBruns -
buttel ),enééneenheid inelke A*G*R*-reactorcentrale
inhetV.K. (Hunterstone enHinkley Point )*Inhetlaatste
geval betreft het eerste geavanceerde gasreactor die in
het V.K *inbedrijf werd gesteld *Drie soortgelijke cen­
trales zijn inaanbouw *
In1977 moeten eerst deeenheden die normaal gezien in
1976 reeds hadden moeten zijn inbedrijf worden gesteld ;
hiermee iseen extra capaciteit van bijna 3*000 MWe gemoeid *
Hetbetreft hier metname decentrale teCaorso (Italië ),
decentrale vanFessenheim (inFrankrijk )alsmede nog
twee A.G.R.-eenheden inhet V*K *Daarnaast isook deinbe -
drijfstelling gepland vanéén extra eenheid teBugey ,
vaneentweede eenheid teFessenheim (Frankrijk ,envan
deeenheden tePhilippsburg ,Unterweser enIsar (Duiteland ).
Indien ditbinnen degestelde termijn gebeurt ,wordt de
beschikbare nucleaire capciteit indeGemeenschap hierdoor
op2^.600 MWegebracht enzoudeelektriciteitsproduktie
tussen 110en120TWhliggen ,hetgeen ongeveer 10%
van detotale elektriciteitsproduktie vertegenwoordigt *
c)Conventionele elektrische centrales
Involgende tabel worden ramingen gegeven van het brand­
'stofverbruik van conventionele elektrische centrales
(metinbegrip vanindustriële produktie-eenheden ),datin
1977 indeGemeenschap onder normale weers -enhydrologi­
sche omstandigheden mag worden verwacht *
-22-

Tabel 8
Totaal brandstofverbruik
van conventionele elektrische centrales
voor elektriciteitsopwekking encommerciële warmt eprodukt ie
1975 -1977 tGemeenschap
r iInmiljoenen t %
1975 1>1976 1977 1975 1976 1977
(Niet gasvormige )
aardolieprodukten61,5 62A 63,0 31,5 29.5 29,7
ISteenkolen 70,5 8k,6 83,9 36,1 39,9 39,6
IBruinkool enturf 23,5 2^,9 23,612,0 11,811,2
IAardgas 32,2 31,8 33,3 16,5 15,0 15,7
Afgeleide gassen
(enindustrie )7,6 8,08,1 3,9 3,8 3,8
ALLE BRANDSTOFFEN '195,3 211,7 211,9 100,0 100,0 100.0
1)werkelijk 2)geraamd 3)verwacht
Terwijl in1976 hoofdzakelijk desteenkolen ,maar ook alle
andere brandstoffen met uitzondering van aardgas ,decon­
ventionele elektriciteitsproduktie ten opzichte van 1975
hebben doen stijgen ,verwacht men dat degroei in1977
voornamelijk zalworden gedekt door aardgas en,
inmindere mate ,door afgeleide gassen enandere produkten *
Alhoewel hetolieverbruik voor deelektriciteitsopwekking
in1976 andermaal istoegenomen ,lagdittoch lager dan
in197 1*enzalhetin1977 ongeveer stationair blijven *
2*Vraag
a)Elektriciteitsverbruik
Deverbruiksvraag naar elektriciteit is,natwee jaar
betrekkelijk stationair tezijn gebleven ofietwat te
zijn gedaald (+2,1%in197 1*en-1,3%in1975 inverge­
lijking methetvoorgaande jaar ),in1976 ,onder invloed
vanhetherstel ,met7,0%gestegen {verwacht wordt
datdestijging in1977 indezelfde orde vangrootte
zalliggen (+ 5$)•
-23

Devraaglagin1976overhetalgemeenruimschoots
hogerdaninIS?1*»Ditwasmetnamehetgeval
indeindustriesector ,waarzijzich,nadeforsedaling
van6,6%in1975,volledigheefthersteld.
Anderzijdsschijnthetverbruikindehuishoudelijke
sectorendedienstensector (+%in1975)minderte
hebbengeledenonderderecessieenblijftheteenhoger
groeipercentage teziengevendanindeindustrie
(naarverwachting +7,5%in1976).
Ditverschijnsel wordtindegeheleGemeenschap waargeno­
men,ondankseensedert197^aanhoudendeenigszinsneer­
waartsetrendinhetV.K.,diegrotendeels hetgevolgis
vanhetfeitdaterwegenstariefwijzigingen voordedek­
kingvandevraagnaarelektriciteit buitendepiekuren
voorverwarmingsdoeleinden wordtovergeschakeld opaardgas
enanderebrandstoffen *
Tabel9
Eindverbruik vanelektriciteit indeGemeenschap
TWh Stijging(%)I
19751976*1977**1975/7^1976/751977/76
IIndustrie(deenergiesec-
toruitgezonderd ]^23,8^53,0^75,0-6,6-6,8+^,9
0Vervoer 23,72^,025,0-0,6
!Huishouden,han­ del,handwerk^3^,6H67,0^93.0 +7,5+5,6I
|enz.
ITOTAAL 882,19Mt,0993,0-1.3+7,0+5,2
*geraamd **verwacht
b)Elektriciteitstarieven
Gegevensopkortetermijninzakedegeldendeelektriciteits­
tarievenzijnschaars,speciaalvoordegeheleGemeenschap.
Uitdebeschikbare gegevensbetreffende verkopenaande
industrievoordeperiodetotmedio1976,blijktoverhet
algemeeneenduidelijke afremmingvandeprijsstijgingen
invergelijking metvoorgaandejaren»Erzijnookvoor­
beeldenvanverbruikers dieeringeslaagdzijndeelektri-
-2b

citeitskosten tedrukken door hun elektriciteitsverbruik
teverleggen buiten depiekuren *
E*Kernspliitstoffen
1*Natuurlijk uranium
In1976 werd demarkt voor natuurlijk uranium gekenmerkt
door relatief weinig transacties -die bijna uitsluitend
"spot "aankopen betroffen -een eenaanhoudende stijging
van deprijzen .
Ditverschijnsel was enerzijds het gevolg van een zekere
terughoudendheid bij deuraniumproducenten omaanzienlijke
bedragen teinvesteren voor deontwikkeling van nieuwe
mijnen ,terwijl eronzekerheid bestond tenaanzien van het
ontwikkelingstempo van dekernenergieprogramma 'senander­
zijds van deafwachtende houding van deelektriciteitspro -
ducenten ,die het sluiten van langlopende leveringscontrac­
ten bleven uitstellen indehoop dat demarktprijs van
natuurlijk uranium weldra zou gaan dalen *
2.Uraniumverriiking
Indeloop van 1976 werd ereennieuw orgaan voor dever­
rijking vanuranium -COREDIF -ingesteld ;evenals EURODIF
zal dit orgaan gebruik maken van het gasdif fusie-procédé .
Zowel voor EURODIF als voor URENCO worden deconstructie -
werkzaamheden voortgezet .
Met betrekking tot deprijs van dedoor deVerenigde Staten
geleverde eenheden van scheidingsarbeid heeft deEnergy
Research andDevelopment Agency (ERDA )op26februari 1976
verdere prijsverhodingen aangekondigd enwel per 25augustus
1976 eenverhoging voor "requirements type contracts "
Ctypecontracten waarbij bepaalde eisen kunnen worden gesteld )
tot $67,25 enper27april 1976 eenverhoging voor "fixed
commitment contracts "(contracten inzake vaste verplichtin­
gen)tot $59,05 ,welke prijs per 1oktober 1976 nogtot
$61,30 zalworden opgevoerd *
25

Tabel1
Binnenlands verbruikvanprimaireenergieindeGemeenschap
197H 19751976
(geraamd)1977
(verwacht)
Mio
toe%Mio
toe%Mio
toe%Mio
toe%
IKolen 189.820,7167.119.5175,019,3177,018,8
IBruinkool 27Λ3.026,63,129,03,227,02,9
Olie 519,256,6 55,0b02,555,3507,053,9
IAardgas 13M1lf,71*f2,216,^n53,016,9168,017,9
Primaire
elektriciteit
(enandere)^6.35,052,06,0^8,55,361,06,5
TOTAAL 916,8100,086*t,k100,0908,0100,09*0,0100,0
Tabel2
Procentuele variatiesinB.N.P.enenergieverbruik
1975-197' +
(geraamd)1977/1976
(verwacht)
Brutonationaal
produkt2Λ **,5 +3,5
IBinnenlandsverbruik
I-Energie 5,5 +h.7 ♦3,5
-Olie 8,1 +5,5 +0,9
I-vastebrandstoffen 10,8 +5,3 0
|-Aardgas 5,6 +7,6 +9,8
-Primaire
electriciteit (1)+12,5 -6,7 ♦25,7
(1)Produktieplusofminusimportenexport
-26-

BIJLAGE2
AARDOLIEPRO DUKTIEINENKELEOPEC-LANDEN 1973/1976
duizendvatenperdag
197519741975 +1976+%Okt«/Dez*
1976Dez.I
1976
ISaoedi-Arabië 7.5968.^807.075-16.68.580+21,39.2739.188
Abu-Dhabi 1.3041.4101.371-2,81.592+16,11.6431.649
ISub-totaal 8.9OOI9.8908.446-14.610.172+20.4 10.91610.837
iIran 5.8616.0225.350-11,25.883+10,06.604 6.630
IKoeweit 3.0202.5462.084-18,12.150+3,2 2.898 3.333
Irak 2.0181.9712.262+14,82.184-3,*2.833 3.000
Anderelandenvan
hetMidden-Oosten1.1611.1441.133-1,01.260+11,21.2621.285
Midden-Oosten
totaal20.96021.57319.275-10,721.649+12,324.513 25.085
Afrikaanse OPEC-landen
(Nigerië,Libië,Algerije)5.330^.7854.283-10,55.032+11,75.2095.350
OPEC 50.98930.72927.192-11,530.462+12,033.63134.413

BIJLAGE3
lu
ooCatalogusprijzen afkolenmijnvangeselecteerdekolensoortenvandeGemeenschapop15januari1976.1april1976en15januari1976
(innationalevaluta/ton}
Kwaliteit Type DatunRuhr
DMAkan
OHSaar
DHBelgië
bfrssoprd-
rrankrijk
FFlotha-
rlngen
FFZuid-
Wales
£Schot-
land
£Noort>
Yorkshlre
£
AnthracietNootjeskool3
20/30no
M*xi'15.1.1976
1.4.1976
15.1.1977219,00
219,00
219,00m
m3.125
3.125
3.450351,00
381,00
381,0029,77
34,20
34.20m
m
m
HagerekoolNootjeskool3
20/30m
3/4»-1*1A"15.1.1976
1.4.1976
15.1.1977211,00
211,00
211,00205,00
205,00
205,002.970
2.970
3.350mm25,39
29,13m
mm
m
HalfvettekolenNootjeskool4
10/20no
0»-3/4»15.1.1976
1.4.1976
15.1.1977167,00
167,00
167,00181,00
181,00
181,002.390
2.390m m18,80
mm
0
VlaokolenNootjeskool2
30/50no
11/4B-3/8»15.1.1976
1.4.1976
15.1.1977155,50
155,50
155,50m176,00
176,00
176.002.450
2.450
2.450m
m216,00
235,00
235,0019,39
m22,54
26,08
26,0819,49
22,05
22,05
VlarakolenNootjeskool5
6/10on
0*-1»15.1.1976
1.4.1976
15.1.1977157,50
157,50
157,50m
m173,00
173,00
-"73.002.450
2.450
2.450m1S2,00*
209,00|
209,00im
m1
20,96"
25,10
25,10"17,52
19,98
""19,98
CokeskolenMiddelmatigeof
sterkvluchtige
kolen115.1.1976
1.4.1976
15.1.1977165,50
165,50
165,50167,50
167,50
167,50180,00-
180,00
180,002.500
2.500
2.500360,00
320,00
320,00310,00-
338,00
338,0027,17-
33,27
33.27Γ
23,43-
27,07
27,0721,26"
25,10
25,10
CokesHoogovencokes
i'
40mm15.1.1976
1.4.1976
15.1.1977258,00
258,00
258,00257,00
257,00
257,00286,00
286,00
285,003.700–
3.850
3.850530,00
480,00
480,00461,00
502,00
502,0048,87
57,23
57,2347,88
56,25
56.2547,39
55,76.
55.76
2E1ektriciteitscentrales:232,90-241,56 4Sterkvluchtignsn»

Bijlage4
Catalogusprijzen afkolenmijnvangeselecteerdekolensoortenvandeGemeenschapop15januari1976,1april1576en15januari1977
(intperton)(1)(2)
Kwaliteit TypeDatuaRuhrÀkenSaarBelglëNoord
FrankrijkLotha»
ringenZul
WilesSchot-
landNorth•
York­
shireLaag­
ste
prijsHoogste
prijsVerschil
%
AnthracletNootjeskool3
20/30mn
3A"-11A"15.1.1976
1.4.1976 !
15.1.1977183,52
86,73
93,58m
m
m79,(5
80,34
96,5578,37
81,47
77,36m
m60,23
64,96
58,3660,23
64,96
58.3683,52
86,73
96,5539
34
65
rlagere
koolNootjeskool3
20/30■■
3/4,-11A"15.1.1976
1.4.1976
15.1.197780,47
83,56
90,1678.18
81.19
87,6075,13
76,35
93,75 mm
m51,37
55,33
49,71mm
m51,37
55,33
49,7180,47
83,56
93,7557
51
89
Halfvette
kolenNootjeskcol4
10/20n
MA"15.1.1976
1.4.1976
15.1.197763,69
66,14
71,3669,03
71,68
77,34m
m60,46
61,44
mm38,04
mm
m m
m38,04
61,44
71,3669,03
71,68
77.3481
17
8
VlaokolenNootjeskool2
30/50un
11AB-3/8"15.1.1976
1.4.1976
15.1.197759,31
61,58
66,H67,12
69,70
75,2061.98
62.99
68,57m48,23
50,25
47,7239,2345,61
49,54
44.5039,43
41,88
37,6239,23
41,88
37,6267,12
69,70
75,2071
66
100
VlaokolenNootjeskool5
6/10ma
0-1»15.1.1976
1.4.1976
15.1.197760,07
62,38
67,3065,38
68,52
73,9261.98
62.99
68,5742,87(4)
44,69(5)
42,44(6) m42,41
47,68
42,8335,45
37,95
34.0935,45
37,95
34.0965,68|
68,52
73,9286
81
117
Cokeskolenfflddelaatig
ofsterk
vluchtig15.1.1976
1.4.1976
15.1.197763,12
65,54
70,7263,88
66,34
71,5768,65(3;
71,29
76,9163,24
64,27
69,9680,38
68,43
64,9869,21(3)
72,28
68,2354,9%:
63,20
56.7747,41(3)
51,42
46,19w
47,68
42,8343,0$
47,68
42,8380,38
72,28
76,9187
52
80
CokesHoogoven
cokes15.1.1976
1.4.1976
15.1.197798,39
102,1898,01
101,78
109,82109,07
113,27
122,2193,60
98,98
107,75118,33.
102,64
97,46102,93
107,35
101,93S6,88
108,71
97,6598,88
106,85
95,9895,88
105,92 ι
95,1493,60
98,98
95,14118,33
113,27
122,2126
14
28(V)
vû
2.1.1976
1.4.1976
4.1.19772,622
2,525
JJL.100
96
8939,53
38,89
35,73100
96
90
(3)Sterkvluchtig
(4)Voorelektriciteitscentrales 52,00-53,93tperton
(5)Voorelektriciteitscentrales 54,31-56,45}pertonFFIndex £
4,4791000,49
4,6761040,52
4,9241100,58
Ilen100
106
118
(6)Voorelektriciteitscentrales 51,'5-53,61tperton