EUROPESE COMMISSIE 
Brussel, 23.11.2011 
SEC(2011) 1403 definitief 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING 
Begeleidend document bij  
 
Voorstel voor een 
  
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLIAMENT EN DE RAAD 
 
 
tot vaststelling van een programma voor onderw ijs, beroepsopleiding, jeugd en sport 
voor de periode 2014-2020 
  
SAMENVATTING EN GEÏNTEGREERDE CONCLUSIES 
   
{COM(2011) 788 definitief} 
{SEC(2011) 1402 definitief} 
 
 
NL 2   NL Leidende dienst:  DG Onderwijs en cultuur (EAC), ondersteund door het Uitvoerend 
Agentschap Onderwijs, audiovisu ele media en cultuur (EACEA) 
Aansprakelijkheidsbeperking: Dit verslag verbindt uitsluitend de diensten van de 
Commissie die bij de opstelling ervan be trokken waren en loopt niet vooruit op de 
uiteindelijke vorm van een mogelijke beslissing van de Commissie. 
 
NL 3   NL INHOUDSOPGAVE 
Inleiding ...................................................................................................................... ............... 4 
1. Probleembeschrijving................................................................................................... 4 2. Motivering van EU-optreden ....................................................................................... 7 3. Doelstellingen van de toekomstige bijstandsverlening................................................ 8 4. Opties ...................................................................................................................... ..... 9 
5. Belangrijkste effecten van de opties .......................................................................... 13 6. Vergelijking van opties .............................................................................................. 15 7. Beschrijving van de voorkeursoptie........................................................................... 22 8. Toezicht en beoordeling............................................................................................. 25 
 
NL 4   NL INLEIDING  
Dit document verschaft een overzicht van de vier  effectbeoordelingen op he t gebied van onderwijs, 
opleiding, jeugd en sport. 
In de vier effectbeoordelingen worden de activiteite n van de drie bestaande programma ’s onderzocht 
en, wat sport betreft, de voorbereidende acties die door de begrotingsautoriteit zijn vastgesteld. De 
volgende vier opties zijn diepgaand onderzocht: beëi ndiging van de bestaande acties of programma’s; 
voortzetting van de acties of progra mma’s in hun huidige vorm; vers terking van de doelstellingen van 
de huidige programma's; en een enkel programma voor onderwijs, opleiding, jeugd en sport om de 
doelstellingen en effecten te vers terken door middel van concentratie  en een gestroomlijnde structuur. 
In elk van de vier effectbeoordelingen bleek de b este optie de concentratie in een enkel programma, 
hetgeen in overeenstemming is met het besluit van de Commissie over het meer jarig financieel kader 
dat is vastgesteld op 29 juni 201 1. Deze voorkeursoptie zou het meest coherent en kosteneffectief zijn, 
en vooral om de volgende redenen: 
1. Zij komt tegemoet aan de behoefte aan meer investeringen van de EU in onderwijs en 
opleiding in deze tijden van financiële en economische crisis, aangezien een groeiende 
economie afhankelijk is van het aanbod van ho oggekwalificeerde werknemers en van de 
inzet van de vaardigheden en competenties van de werklozen; 
2. Deze optie is gericht op de ontwikkeling van de acties die in de huidige programma’s zijn 
onderkend als de acties met de grootste Eur opese toegevoegde waarde en de sterkste 
multiplicatoreffecten, die leiden tot tast bare effecten op Europese onderwijs- en 
opleidingsstelsels en aldus het rendement van de investeringen aanzienlijk verbeteren;  
3. De concentratie van de inspanningen in de  nieuwe gestroomlijnde programmastructuur 
maakt een grotere synergie mogelijk tussen de bestaande programma’s en tussen de 
verschillende onderwijssectoren, en versterkt al dus het concept “een leven lang leren” voor 
het onderwijs, en verbetert de toegankelijkhe id voor potentiële begunstigden door middel 
van een gestroomlijnd pakket van belangrijke transversale acties; 
4. Naast samenwerking tussen onderwijsinstellingen zelf, legt deze optie meer nadruk op de 
cruciale rol van het onderwijs en het menselijk  kapitaal voor innovatie door het bevorderen 
van partnerschappen van onde rwijs en bedrijfsleven, gericht op uitmuntendheid in 
onderwijzen en leren, inzetbaarheid en de ondernemingsgeest; 
5. Tot slot leidt deze optie tot rationaliseri ng en vereenvoudiging van de leverings- en 
beheerprocedures, die aanzienlijke mogelijkhe den bieden voor de vermindering van de 
uitvoeringskosten met tot 40% in vergelijking me t de totale uitvoeri ngkosten van de huidige 
programma's (nl. Een leven lang leren, Jeugd in actie en de samenwerkingsprogramma’s op 
het gebied van het hoger o nderwijs met derde landen). 
Deze samenvatting bevat de belangrijkste elemen ten van de vier effectbeoordelingen; de 
volledige details zijn opgenomen in de individuele effectbeoordelingen.  
1. PROBLEEMBESCHRIJVING  
Zonder wezenlijke investeringen in menselijk kapit aal, onderwijs en in het ta lent van de Europese 
burgers kan geen van de Europa 2020-doelstellingen en hoofddoelen word en bereikt. Door het huidige 
economische klimaat en de toenemende mondiale concurrentie voor hoogg eschoolden, is er voor 
 
NL 5   NL waardevermeerdering en groei behoefte aan een  radicale en grootschalige hervorming van de 
onderwijs- en opleidingstelsels met b ijzondere aandacht voor vaardigheden.  
In een verslag1 over bronnen van groei, gepresenteerd door  het Poolse voorzitterschap van de Unie, 
wordt gepleit voor een verhoging van de fina nciering voor programma's  ter ondersteuning van 
mobiliteit van studenten, onderzoekers  en personeelsleden (bv. Erasmus, Marie Curie), met als 
argument dat een stijging van het percentage personen me t hoger onderwijs tot 40%  zou bijdragen tot 
een stijging van het BBP per hoofd va n de bevolking in de EU met 4%. 
Uit ervaring met de lopende programma's blijkt dat de begrotingssteun van de EU aanzienlijk kan 
bijdragen tot het verbeteren van de voorbereiding van de EU-burge rs op de arbeidsmarkt en het 
beroepsleven en tot het aanpakken van de belangrijkste problemen van onderwijs- en 
beroepsopleidingsstelsels: hoge schooluitval, geringe  basisvaardigheden en sleutelcompetenties, 
onvoldoende deelname aan het hoger onderwijs, beroep sonderwijs en beroepsopleiding, onvoldoende 
participatie van volwassenen in onderwijs en opl eiding, onvoldoende mogelijkheden voor de opleiding 
van het onderwijzend personeel en een laag niveau  van ondernemerschap en creativiteit bij jongeren. 
EU-ondersteuning kan ook b ijdragen tot vermindering van de onge lijkheid in de verstrekking van en 
de toegang tot onderwijs, vooral met betrekking tot mensen met een achterstandspositie, mensen met 
specifieke behoeften, en genderongelijkheden in opleid ing en onderwijs. De st eun van de EU kan ook 
bijdragen aan de ontwikkeling van sociaal kap itaal onder jongeren, aan het mondig maken van 
jongeren en aan hun vermogen om actie f deel te nemen aan de maatschappij, in lijn met het nieuwe 
Verdrag.  
Rekening houdend met de lessen die kunnen worden  getrokken uit de huidige programma's, de 
bevoegdheden van de EU en de mogelijkheden en beperkingen va n ingrijpen door middel van de 
financiële instrumenten van de EU en de sta ndpunten die bij de raadpleg ing van de belanghebbende 
partijen naar voeren zijn gekomen, moet de steun van de EU voor onderwijs en opleiding, 
jeugdzaken en sport in het meerjarig financieel kader 2014-2020 voor gericht zijn op een aantal belangrijke kwesties en problemen: 
 
– De noodzaak om transnationale mobiliteit en de  Europese ruimte van onderwijs en opleiding 
te ontwikkelen: 
 Het systeem voor de erkenning en overdraagbaar heid van kwalificaties en competenties dat 
nodig is om een Europese ruimte in de E&T op te bouwen, is nog niet voldoende 
ontwikkeld. Deelname aan mobiliteitsacties in de onderwijs- en opleidingsprogramma’s is 
niet volledig verbonden met de prioriteiten van het onderwijs- en opleidingsbeleid zoals 
gedefinieerd in de Europa 2020-strategie en in de onderwijs- en opleidingsstrategie 2020 – 
bijvoorbeeld aan de noodzaak om bij te dragen  aan de goedkeuring van de instrumenten om 
leerresultaten te erkennen en over te dragen. Ook is er onvoldoende verband tussen mobiliteit 
en het institutionele kader, bijvoorbeeld in het kader van een grotere internationalisering. En 
er zijn andere belemmeringen voor leermobiliteit,  met name ten aanzien van talen. Voorts is 
er op het gebied van niet-formeel onderwijs en  jongerenwerk sprake van versnipperde en 
ongelijke kansen voor jongeren. 
– De noodzaak om samenwerking tussen de instellinge n te stimuleren en de positie van Europa 
in de wereldwijde competitie voor uitmuntendheid  en gelijkheid in onderwijs en opleiding te 
versterken: 
 De ontwikkeling van gezamenlijke transn ationale curricula voor onderwijs- en 
opleidingsinstellingen is onvoldoende gevorderd . De EU is als mondiale studiebestemming 
niet aantrekkelijk genoeg en verliest terrein ten opzichte van andere geïndustrialiseerde en 
                                                 
1 "Naar een Europese consensus inzake ontwikkeling", oktober 2011 
 
NL 6   NL opkomende landen. De activiteite n en resultaten van niet-form eel onderwijs en jongerenwerk 
worden slechts in beperkte mate erkend en de praktijken op dit gebied worden slechts in 
beperkte mate uitgewisseld. De pedagogisch e innovatie en de uitwisseling van beste 
praktijken, met inbegrip van de exploitatie van ideeën afkomstig u it de programma's voor 
onderzoek en technische ontwikkeling (OTO-progr amma's) van de EU is  niet voldoende. Het 
bedrijfsleven en de onderzoekssector hebben ni et voldoende aansluiting bij de onderwijs- en 
opleidingssector om hun wederzijdse bijdrage aan de formulering van onderwijsbeleid en 
-instrumenten te verzekeren. 
– De noodzaak om het moderniseringsproces van uni versiteiten buiten de EU  te ondersteunen: 
 De EU heeft behoefte aan partners met een productieve en gezonde economie, als bron van 
innovatie maar ook als markten voor Europese goe deren en diensten. Een slechte kwaliteit 
van hun stelsels voor hoger onderwijs beperk t hun mogelijkheden tot groei en tot 
samenwerking met de EU. 
– De noodzaak van empirisch onderbouwde analy se ter ondersteuning van de hervorming en 
modernisering van het onderwijsstelsel en jongerenwerk: 
 Het verzamelen van gegevens, de analyse en het gebruik daarvan - ook in het kader van de 
open methode van coördinatie en het bestuur  van Europa 2020 – volstaat niet voor op 
feitelijke gegevens gebaseerde beleidsvor ming en -hervorming. Er zijn onvoldoende 
beleidsinstrumenten en er is niet genoeg peer  comparison/pressure om slimme investeringen 
te kunnen programmeren op het gebied va n onderwijs, opleiding en jeugdzaken. 
– De noodzaak te werken aan een vermindering van de ongelijkheid in verband met gender, 
kansarme groepen en personen met bijzondere behoeften, inzak e de verstrekking van en de 
toegang tot leermogelijkheden. 
– De noodzaak ervoor te zorgen dat jongeren actief en constructief deelnemen aan de 
samenleving en het democratisch proces.  
– De noodzaak van het vergroten van het bewust zijn van en de kennis over de aanpak van 
sportgerelateerde problemen, voornamelijk op plaatselijk niveau en bij breedtesport, met 
name op het gebied van goed bestuur, gezondhe idsbevorderende lichaamsbeweging, sociale 
integratie, geweld en onverdraagzaa mheid, dubbele loopbanen en doping. 
Hoewel deze problemen betrekking hebben op de werki ngssfeer en de inhoud van de EU-steun, is het 
eveneens van wezenlijk belang de sleutelkwestie van Europese toegevoegde waarde, beheer en 
vereenvoudiging aan te pakken . Hoewel de resultaten van de tu ssentijdse evaluatie van de huidige 
programma's, alsmede de elektronische raadplegi ngen van belanghebbenden, een betrekkelijk hoge 
graad van tevredenheid aangeven, is er nog veel ruim te voor verbetering, met name in het licht van de 
huidige budgettaire beperkingen.  
De huidige programma's op he t gebied van onderwijs, opleiding en jeugdzaken zijn te 
complex: zij omvatten te veel doelstellingen en acties die de systemische effecten en daarmee de Europese toegevoegde waarde en potentiël e investeringswaarde van EU-steun beperken. 
Zo omvat het programma Een leven lang  leren zes subprogramma 's, meer dan 
50 doelstellingen en meer dan 60 acties. Het prog ramma Jeugd in actie is gericht op mobiliteit 
en (informeel) leren van jongeren, terwi jl ongeveer 80% van de financiering van het 
programma Een leven lang leren ook aan jongeren ten goede ko mt. Sommige acties bereiken 
gewoonweg niet de noodzakelijke kritische massa  die nodig is om een langdurend effect te 
sorteren. De internationale samenwerking op het gebied van hoger onderwijs wordt ook 
 
NL 7   NL gekenmerkt door versnippering over versch illende EU-instrumenten die allemaal 
vergelijkbare doelstellingen en acties ten uitvoer leggen. 
Deze fragmentering van de huidige EU-steun  belemmert de exploita tie van verschillende 
beleidsgeoriënteerde en operationele synergi eën en het wegwerken van overlappingen, zowel 
tussen de verschillende sectoren van het onde rwijs vanuit het standpunt van een leven lang 
leren, tussen de sectoren onde rwijs, opleiding en jeugdzaken zel f en tussen deze  laatste en 
andere essentiële bele idsterreinen en financieringsbronne n, zoals werkgelegenheid, onderzoek 
en innovatie en de Structuurfondsen. De frag mentering zorgt ook voor onnodige complexiteit 
en administratieve lasten, zo wel voor de belanghebbenden al s voor de EU-instellingen, en 
laten minder ruimte over voor vereenvoudiging en schaalvoordelen.  
2. MOTIVERING VAN EU- OPTREDEN  
Het optreden van de EU op het gebied van onde rwijs, opleiding, jeugd zaken en sport vindt 
zijn rechtsgrondslag in de artikelen 165 en 166 van het Verdrag betreffende de werking van 
de Europese Unie. 
Zonder afbreuk te doen aan het subsidiariteitsbeg insel, moet het optred en van de EU erop 
gericht zijn de activ iteiten van de lidstaten aan te vul len door steun te verlenen voor 
beleidshervorming en moderniser ing en door te helpen zorgen  voor systeemeffecten in het 
kader van de overeengekomen doelstellingen van de Europa 2020- en Onderwijs en opleiding 
2020-strategieën. In dit verband steunt de Eur opese toegevoegde waarde van het nieuwe EU-
programma voor onderwijs, opleiding, jeugdzaken (en sport) op vier belangrijke aspecten: 
– Het transnationale en innoverende ka rakter van zijn activiteiten en de 
resultaten die het helpt voortbrengen : de bestaande acties van de lidstaten blijven 
op nationaal niveau. De Europese toegevoegde waarde is dat de EU-begroting individuele mobiliteit, samenwerking en partnerschappen tussen de verschillende 
deelnemende landen en met partnerlanden buiten de EU bevordert en ondersteunt 
(met name op het gebied van samenwer king inzake hoger onderwijs en mobiliteit), 
teneinde leren en overdracht van kennis en  innovatie tussen inst ellingen, organisaties 
en belanghebbenden op het gebied van onde rwijs, beroepsopleiding en jeugdzaken 
mogelijk te maken. 
– De manier waarop het programma de  samenwerking tussen de lidstaten 
ondersteunt , met name via de open coördina tiemethode. De EU ondersteunt de 
prioriteiten van de EU-strategieën, teneinde  bij te dragen tot de totstandbrenging van 
een consensus tussen de verschillende be langhebbenden over de  rol van steun aan 
onderwijs, opleiding en jeugdzaken voor de  economische en sociale ontwikkeling, en 
een bijdrage te leveren aan de verbeter ing van de kennis van beleidsmakers en 
specialisten op het gebied va n onderwijs en opleiding inzake internationale goede 
praktijken, ook op het gebied van spor t. Om invloed uit te oefenen op 
systeemveranderingen op het gebied va n onderwijs en opleiding, moet het 
programma als stuwende kracht werken voor de tenuitvoerlegging van algemene 
Europese instrumenten voor mobiliteit en erkenning van kwalificaties
2. 
                                                 
2 Zoals Europass, de Jeugdpas, het Europees kwa lificatiekader (EKK) en het Europees systeem van 
studiepuntenoverdracht voor beroepsonderwijs en –opleiding (ECVET). 
 
NL 8   NL – De wijze waarop het de nationale, in ternationale en EU-programma's aanvult : 
de specifieke toegevoegde waarde van de  EU-steun in vergelijking met andere 
(nationale en internationale) programma ’s ligt ook in de bredere geografische 
spreiding van zijn activiteiten en he t feit dat de EU-steun de consequente 
samenwerking op het gebied van onderwijs,  opleiding, jeugdzaken en sport, de 
mobiliteit en de internati onalisering van onderwijs en opleiding bevordert. De 
initiatieven van andere EU-programma 's, met name de Structuurfondsen, op het 
gebied van onderwijs en opleiding versch illen. De activiteiten van het Europees 
Sociaal Fonds  hebben over het algemeen betrekking op de verlening van bijstand met 
het accent op werkgelegenheid en arbeidsmar ktintegratie van deel nemers, terwijl het 
toekomstige mogelijkheden zal bieden voor m obiliteit en voor de ontwikkeling van 
nieuwe projecten, programma-ideeën en t echnieken, die vervolgens door het ESF 
kunnen worden gesteund en geïntegreerd. Het Europees Fonds voor regionale 
ontwikkeling  kan investeren in onderwijsinfras tructuur – ter versterking van 
gemeenschappen en betere toegankeli jkheid. De onderzoekprogramma's inzake 
sociaaleconomische wetenschappen en geesteswetenschappen (DG RTD – KP7) spelen een belangrijke rol b ij het ondersteunen van onde rzoek inzake onderwijs, bij 
de financiering van onderzoekprojecten op het gebied van levenslang leren, de 
behoeften aan vaardigheden, onderwijs, jeugd en  sociale integratie, en daarbij wordt 
de hele onderzoeksgemeenschap in Eur opa en daarbuiten betrokken. Er is dus 
enerzijds een duidelijk onderscheid en anderzijds ruimte voor samenwerking en synergieën tussen deze programma's. 
– De wijze waarop het bijdraagt tot de verwezenlijking van systemische effecten : 
een Europees instrument kan een sterk sy stemisch effect sorteren, met name als 
proeftuin voor nieuwe methoden, die weer inspiratie kunnen bieden voor 
nationale/regionale regelingen of hen kunne n helpen bij het ontwikkelen van een 
transnationale dimensie. 
Het optreden van de EU moet in over eenstemming zijn met het beginsel van 
evenredigheid  dat in het Verdrag is vastgelegd en mag niet verder gaan dan wat 
nodig is om de beoogde doelstellingen te  verwezenlijken. Het moet worden 
uitgevoerd binnen de bestaande beleidskaders van de lidstaten. 
3. DOELSTELLINGEN VAN DE TOEKOMSTIGE BIJSTANDSVERLENING  
Uit de in de verschillende e ffectbeoordelingen vermelde probl emen blijkt duidelijk dat de 
Europese Unie en de lidstaten duideli jke gemeenschappelijke doelstellingen en 
beleidsprocessen op het gebi ed van onderwijs, opleiding, jeugdzaken en sport hebben 
vastgesteld: Het strategisch kader voor Eur opese samenwerking op het gebied van onderwijs 
en opleiding 2020, het nieuwe kader voor  Europese samenwerking in jeugdzaken 
(2010-2018), en de mededeling van 2011 "De ontwi kkeling van de Europese dimensie in de 
sport". Deze beleidskaders zijn ook ten volle re levant voor het meerjari g financieel kader voor 
de periode 2014-2020. Daarom moet  de overkoepelende doelstelling van EU-steun op deze 
gebieden erin bestaan bij te dragen tot deze strategieën. De voor naamste geassocieerde 
impactindicatoren moeten de desbetreffende ke rndoelen van de Europa 2020-strategie zijn. 
 
NL 9   NL Algemene doelstellingen 
De algemene doelstelling van het programma is bij te dragen tot de verwezenlijking van de 
doelstellingen van de Europa  2020-strategie en het stra tegisch kader voor Europese 
samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding 2020, met inbegrip van de daarbij 
behorende doelstellingen, tot het nieuwe kader voor Europese  samenwerking in jeugdzaken 
(2010-2018), de duurzame ontwikk eling van derde landen op het gebied van het hoger 
onderwijs en de ontwikkeling van de Europese dimensie in de sport. 
In de individuele effectbeoordelingen zijn voor toekomstige steun de volgende algemene 
doelstellingen vastgesteld: 
Een leven lang leren/onderwijs en opleiding : mensen uit alle sociale en leeftijdscategorieën 
mondig maken door bij te dragen tot de ontwi kkeling van kwalitatief hoogstaande onderwijs- 
en opleidingsstelsels, in het kader van de Europa 2020-strategie voor slimme, duurzame en 
inclusieve groei en van het strategisc he kader voor onderwijs en opleiding 2020. 
Internationale samenwer king in het hoger onderwijs : versterking van openheid, innovatie en 
uitmuntendheid in het onderwijs, met het oog op de productie van duurzame systemische 
effecten, de opbouw van de capaciteit en de  ondersteuning van de hervorming van de 
instellingen voor hoger onderwijs in de EU en in de partnerlanden. 
Niet-formeel onderwijs voor jongeren : bijdragen tot de inzetbaa rheid van jongeren, ze actief 
bij de samenleving betrekken en ze het gevoel geven dat ze meetellen in de EU, om zo een 
bijdrage te leveren aan de ont wikkeling van menselijk en soci aal kapitaal en de groei en 
sociale cohesie te stimuleren  ter ondersteuning van de Eu ropa 2020-strategie en de EU-
strategie voor jongeren. 
Sport : ontwikkeling van de Europese dimensie in de sport. 
Specifieke en operationele doelstellingen zijn ui teengezet in elk van de  effectbeoordelingen, 
met indicatoren op verschillende niveaus. Ter illu stratie is een overzicht van de indicatoren te 
vinden in de bijlage bij de effectbeoor deling betreffende een leven lang leren. 
4. OPTIES  
Aan de hand van het onde rzoek dat met het oog op de effectbeoor delingen is uitgevoerd, kon worden 
vastgesteld wat in de uitgangssituatie al dan niet  werkt. De keuze voor de geprefereerde optie werd 
gebaseerd op de resultaten van dat onde rzoek, die dus de leidraad vor mden voor de verdeling van de 
middelen over de verschillende ac ties in het kader van het voorstel van de Commissie voor een 
meerjarig financieel kader 2014 – 2020. 
Voor de effectbeoordelingen van de huidige programma 's "Een leven lang leren" en "Jeugd" zijn de 
vier hieronder beschreven opties onderzocht. De  twee effectbeoordelingen van de programma's 
"Internationale samenwerking in het hoger onderw ijs" en "Sport" houden rekening met de structuur 
van de twee andere effectbeoordeli ngen en met name met de doelstelli ngen en de gestroomlijnde opzet 
van de daarin geprefereerde optie (een enkel pr ogramma voor onderwijs, opleiding, jeugd en sport). 
Optie 3 en in sterkere mate optie 4 bieden de mogelijkheid een aanzienlijke kritische massa van 
begunstigden te bereiken, alsook een systemisch ef fect door de afschaffing van huidige acties met 
onvoldoende toegevoegde waarde va n de EU. Optie 4 zal bovendien een groter potentieel effect 
 
NL 10   NL hebben door de stroomlijning in drie kernacties en  de optimale gebruikmaking van de synergieën 
tussen de sectoren onderwijs en jeugd. 
Bepaalde inhoudelijke beleidskeuzes zijn onderzocht, ma ar werden van de hand gewezen omdat zij in 
tegenspraak waren met de onderz oeksresultaten en/of niet in overeenstemming waren met de 
prioriteiten van de lidstaten en van de EU. Voor ts kunnen opties die op andere beleidsinstrumenten 
gebaseerd zijn theoretisch worden overwogen. De rgelijke opties zouden echter buiten het mandaat 
voor het optreden van de EU in de betrokken gebieden vallen, en werden dus al in een vroeg stadium 
terzijde geschoven. 
Beleidsoptie 1 : status quo (uitgangssituatie) 
De huidige programma's en subprogramma's be houden in grote lijnen hun huidige onafhankelijke 
doelstellingen, acties, structuren en beheerssystem en, alsmede hun huidige budgettaire toewijzingen. 
Deze programma’s zouden daarom grotendeels d ezelfde zijn als de lopende programma's: 
• het programma Een leven lang leren 
• het programma Erasmus Mundus en andere pr ogramma's voor externe samenwerking op het 
gebied van het hoger onderwijs 
• het programma Jeugd in actie 
Geen specifiek programma voor sport.  
Beleidsoptie 2:  geen maatregelen 
In het kader van deze optie zouden er in  de betrokken gebieden na 2013 geen 
EU-uitgavenprogramma's zijn. Beleidscoördinatie en  processen om van elkaar te leren (d.w.z. open 
coördinatiemethode op het gebied van onderwijs- en jeugdbeleid en be leidscoördinatie op het gebied 
van sport) zouden blijven bestaan. De EU zou haar verplichtingen uit hoofde van de artikelen 165 en 
166 van het Verdrag blijven nakomen, wat bepaalde uitgaven zou vereisen voor het verstrekken van 
informatie en het uitvoeren van onderzoek, alsook voor personele middelen om haar mandaat uit te 
voeren. Bepaalde sportgerelateerde projecten kunnen worden gefinancierd in  het kader van andere 
EU-programma's en daarmee verband houdende inst rumenten, zoals volksgezondheid of via het ESF. 
Zo niet zouden de uitgaven voor mobiliteit in onderwij s, opleiding en niet-formeel leren, jongerenwerk 
en transnationale samenwerkingsactiviteiten volle dig afhankelijk zijn van niet-EU-middelen (met 
name van de lidstaten). 
Beleidsoptie 3:  versterking van de doelstellingen van de huidige programma's 
Deze optie bouwt voort op de sterke punten van de  huidige programma's en elimineert hun zwakke 
punten, en heroriënteert aldus de doelstellingen van de afzonderlijke lopende programma's met het oog 
op een betere ondersteuning van het strategisch kader van de Europa 2020-strategie en van de nieuwe 
politieke EU-context op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugd. De administratieve structuren 
en de opzet van de verschillende (sub)programma's  op het gebied van onde rwijs, opleiding en jeugd 
blijven met het oog op de continuïteit ongewijzigd. Daarnaast zou er een beperkt programma Sport 
komen met een bescheiden budget. De huidige programma's zouden volge ns de onderstaande 
beginselen worden gewijzigd:  
a) elk afzonderlijk programma moet worden ge richt op activiteiten met de hoogste meerwaarde 
waarbij een kritische massa kan worden gemob iliseerd, alsook op strenge voorwaarden en 
sterke stimulansen, teneinde de  beleidsdoelstellingen van de Unie te realiseren waarmee 
systemische verandering wordt nagestreefd;  
 
NL 11   NL b) de acties die in het kader van elk pr ogramma worden ondersteund, moeten worden 
vereenvoudigd en gerationaliseerd, zonder te raken aan de onderverdeling van de 
programma's per categorie van begunstigden me t verschillende operati onele doelstellingen, 
activiteiten, enz. 
Sommige acties die momenteel door de programma 's worden gefinancierd, worden stopgezet, 
namelijk de programma's die niet in voldoende mate  verband houden met beleidsprioriteiten, andere 
financiële instrumenten van de EU mogelijk overla ppen, hoge beheerskosten met zich brengen, of 
ontoereikende toegevoegde waarde van de EU bied en. De programma's zijn meer in het bijzonder 
gericht op: 
• een hogere doeltreffendheid van de uitgav en voor mobiliteit, met inbegrip van:  
o mobiliteit van multiplicatoren (personeel, leerkrachten, jongerenwerkers);  
o nadruk op mobiliteit met een sterk systemisch effect, in het bijzonder van 
studenten in het hoger onderwijs;  
o stages in ondernemingen ter ondersteuni ng van de overgang tussen onderwijs 
en werk en bevordering van ondernemerschap; 
• ondersteuning van het van elkaar leren op basi s van uitmuntendheid en modernisering van 
systemen in de EU en haar partnerlanden, met inbegrip van:  
o peer learning;  
o uitwisseling van goede praktijken;  
o ontwikkeling van gezamenlijke projecten en innovatieve methoden;  
o hechtere samenwerking met de arbeidswereld;  
o stimulansen voor excellente prestaties in het onderwijs voor innovatie en 
ondernemerschap; 
• ondersteuning van de beleidsnetwerken met de lidstaten in het kader van de open 
coördinatiemethode en het gezamenlijk testen va n innovatieve beleidsbenad eringen, onder meer 
met betrekking tot  
o ontwikkeling van EU-instrumenten voor tr ansparantie, overdraagbaarheid en 
erkenning van kwalificaties;  
o analysen die rechtstreeks verband houden met de prioriteiten van Europa 2020 
en de jaarlijkse groeianalyse, alsmede de processen van Bologna en Kopenhagen; 
o beleidsuitwisseling tussen onderwijsauto riteiten en ande re belanghebbenden 
over de moderniseringsagenda; 
o beleidsuitwisseling tussen de autor iteiten voor jeugdzaken en andere 
belanghebbenden binnen het kader voor Europese samenwerking in 
jeugdzaken; 
o politieke dialoog met derde landen, w aarbij de nadruk ligt op strategische 
partners. 
 
NL 12   NL Een afzonderlijk programma voor sport zou de tots tandbrenging, uitwisseling en verspreiding van 
kennis en goede praktijkvoorbeelden op de aangege ven gebieden en de bewustmaking van de 
belangrijkste aandachtspunten vergemakkelijken. He t zou ook de feitengro ndslag leggen voor de 
beleidsvorming en capaciteit opbouwen voor sportorganisaties. 
Beleidsoptie 4:  één programma op het gebied van onderw ijs, opleiding, jeugdzaken en sport: 
versterking van de doelstellingen en van het e ffect door concentratie en een gestroomlijnde 
opzet.  
In deze optie wordt de grondgedachte van optie 3 nog verder doorgetrokken: er wordt gebruik gemaakt 
van de vereenvoudigings- en concentratiemoge lijkheden in de bestaande programma's, maar ook 
tussen de verschillende bestaande programma's die dezelfde algemene doelstellingen, soorten 
activiteiten en uitvoeringsmechanismen delen.  Deze optie vergroot dan ook het potentieel voor 
verbetering van optie 3 wat de toeg evoegde waarde van de EU en het systemische effect van de acties 
betreft, doordat alle activiteite n op het gebied van onderwijs, opl eiding en jeugd in een enkel 
programma worden geïntegreerd . De belangrijkste reden daarvoor is dat de soorten acties die 
momenteel in het kader van elk programma en  afzonderlijk subprogramma worden gesteund, 
gemakkelijk kunnen worden geharmoniseerd en gestroom lijnd omdat zij vergelijkbaar zijn, en dat een 
vereenvoudiging van de acties en van hun realisatie het effect en de  kosteneffectiviteit van de steun 
van de EU kan vergroten.  
Het programma zou een afzonderlijk hoofdstuk en  een afzonderlijk budget voor sportactiviteiten 
omvatten. Dat zou een toename van het aanta l individuele rechtsgrondslagen voorkomen – 
overeenkomstig de algemene MF K-benadering van stroomlijning en vereenvoudiging – terwijl toch 
nog gebruik zou worden gemaakt van de gemeen schappelijke algemene doelstellingen en het 
potentieel voor schaalvoordelen en harmonisatie  van administratieve en beheersprocedures.  
Dat ene programma zou de mogelijkheden voor system ische effecten en rendement van investeringen 
vergroten door een concentratie van activiteiten met een Europese to egevoegde waarde en door betere 
synergieën en minder dubbel werk in de verschillend e sectoren en beleidsgebieden. De opzet van en 
de toegang tot het programma wordt sterk vereenvoudi gd en gerealiseerd via drie soorten acties: acties 
die gericht zijn op mobiliteit, samenwerking en be leidshervorming. De belangrijkste verbeteringen 
zouden bestaan in: 
a) het benadrukken van de activ iteiten met de hoogste meerwaarde waarbij een kritische massa 
kan worden gemobiliseerd, en het invoeren va n strenge voorwaarden en sterke stimulansen 
om de beleidsdoelstellingen van de Europese Unie ter bevordering van systemische 
verandering te realiseren, zoals toegelicht onder optie 3;  
b) het vaststellen van de activiteitsgebieden waar het programma ee n concurrentievoordeel 
heeft ten opzichte van andere EU-i nstrumenten of initiatieven, en  het reeds in de ontwerpfase 
inventariseren en benutten van de mogelijkhe den voor synergieën en complementariteit 
tussen de verschillende sectoren, beleidste rreinen en andere financieringsbronnen; 
c) het zeer sterk verminderen van de complex iteit van de opzet van de programma's, en het 
vaststellen van de mogelijkheden voor sch aalvoordelen, voor de vereenvoudiging van het 
programmabeheer en voor het ve rhogen van de gebruiksvriende lijkheid van het programma.  
Wat de uitvoering betreft, zal het programma voor tbouwen op de sterke punten van het systeem van 
nationale agentschappen, zoals nader u iteengezet in punt 6 van dit document. 
Deze beleidsoptie is gericht op meer flexibiliteit en prikkels te r bevordering van de toegevoegde 
waarde van de EU, zodat bij de  verdeling van de middelen over de acties, begunstigden en landen 
beter rekening kan worden gehouden met kwantitatiev e en kwalitatieve resultaten. Zij maakt ook de 
gebruikmaking van onderzoeksresulta ten op ruimere schaal mogelijk, evenals de overdracht van goed 
 
NL 13   NL ontwikkelde innovaties en goede praktijkvoorbeelden die klaar zijn voor mainstreaming in de 
programmering op een lager niveau. 
De acties in het programma die sport betr effen, kunnen profiteren van de bestaande 
uitvoeringsmechanismen, waardoor schaalvoordelen kunne n ontstaan (voor het creëren van een nieuw, 
afzonderlijk programma naast de huidige programma 's, zoals in optie 3) en gebruik kan worden 
gemaakt van goede praktijkvoorbeelden.  
5. BELANGRIJKSTE EFFECTEN VAN DE OPTIES  
Gezien de aard van het initiatief worden de ge volgen voor het milieu voor alle onderzochte opties 
verwaarloosbaar geacht. Zij werden  dan ook niet verder onderzocht. 
Optie 1: status quo  
Sociale effecten 
De programma's blijven een drijvende kracht voor de implementatie van Europese instrumenten voor 
mobiliteit, steun voor de ontwikkeli ng van jongerenwerk en voor de in ternationalisering van onderwijs 
en opleiding. Zij maken ook een blijvende bijdra ge mogelijk aan beleidsprocessen zoals die van 
Bologna en Kopenhagen, aan het kader voor Europese samenwerking in jeugdzaken en, in mindere 
mate, aan de open coördinatiemethode. 
Er zou evenwel slechts een relatief beperkt aanta l deelnemers uit sociaaleconomisch achtergestelde 
groepen worden bereikt, aangezien de kosten van mobiliteit zouden verhinderen dat zij aan 
mobiliteitservaringen deelnemen.  
Economische effecten 
De programma's zouden de werking van de interne markt enigszins ve rbeteren door te zorgen voor een 
toename van het aantal mensen dat in het buitenl and wil werken, en zouden de transparantie van 
kwalificaties ten goede komen. Z ij zouden op middellange en lange te rmijn een positief effect hebben 
op het concurrentievermogen op Europees niveau, dankz ij de verbetering van de  vaardigheden van de 
bevolking en een betere inzet van het me nselijk kapitaal door mobiliteit in Europa. 
Grondrechten 
De programma's zouden een positief effect hebben voor een aantal fundamentele rechten, zoals het 
recht op onderwijs en het recht op vrij verkeer. Mobiliteitsstromen zouden ook recht doen aan de 
taalverscheidenheid, aangezien landen met minder g esproken talen bij de mobiliteitsstromen betrokken 
zijn. 
Optie 2: geen maatregelen  
Sociale effecten 
Toekomstige ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit, same nwerking en beleidsontwikkeling 
zouden veel meer gefragmenteerd en bilateraal z ijn, zouden op kleinere schaal plaatsvinden en zouden 
zich niet zo consequent in alle lidstaten van de EU ontwikkelen.  
Dat zou resulteren in gemiste kansen op het gebied  van de ontwikkeling van het Europees burgerschap 
en het inzicht in de Europese integratie. Aangezien  een aantal van de populairste EU-acties in de ogen 
van de burgers zou verdwijnen, zou dit een negatief beeld van de Unie geven. 
Economische effecten 
 
NL 14   NL Deze optie kan de toekomstige tekorten aan voor de arbeidsmarkt relevante vaardigheden, zoals 
taalvaardigheden, communicatievaardigheden en t echnische vaardigheden verergeren, wat kan leiden 
tot een verlies van productiviteit en concurrentievermogen. 
De beëindiging van de programma's zou niet  de noodzakelijke voorwaarden helpen scheppen 
waaronder de Europese burgers actief gebruik kunnen make n van het recht om in de hele EU te reizen 
en te werken. 
Grondrechten 
Deze optie zou niet de noodzakelijke voorwaarden helpen scheppen waaronder de Europese burgers 
actief gebruik kunnen maken van het recht om in de hele EU  te reizen en te werken. De 
mobiliteitsstromen zouden de taalvers cheidenheid in mindere mate eer biedigen, aangezien landen met 
minder gesproken talen minder bij de mobiliteitsstromen betrokken zouden zijn. 
Beleidsoptie 3 : versterking van de huidige programma's 
Sociale effecten 
De sociale gevolgen zouden toenemen voor de belang rijkste problemen waarmee Europa op het gebied 
van de ontwikkeling van vaardighede n te maken heeft. Wat de soci ale samenhang betreft, is het 
waarschijnlijk dat de concentratie van activiteiten ten goede zou kome n aan de landen en groepen die 
er inzake de ontwikkeling van vaardigheden het slech tst aan toe zijn, met name door het nieuwe accent 
dat op basisvaardigheden wordt gelegd.  
Voor een kleiner aantal prioriteiten, maar wel de belangrijkste, zoals de in zetbaarheid van jongeren, 
zou een groter effect worden bereikt. Daardoor zou het effect van de programma's relevanter worden 
voor bredere beleidsontwikkelingen en  benchmarks. Er zou meer word en gewerkt in partnerschappen 
met andere organisaties en sectoren buiten het onderwijs, zoals de productieve en de 
vrijwilligerssector.  
Deze optie zal naar verwachting leiden tot een verbetering van het aanbod aan vaardigheden op korte 
termijn dankzij mobiliteit, en op middellange termijn dankzij interna tionaal leren in het veld en op 
beleidsniveau. Deze optie zou de perceptie van de  voordelen van het Europees burgerschap verbeteren 
en zou de Europese burgers het heft  in handen geven om bij te dragen aan het economische en sociale 
leven. De bijzondere aandacht voor moeilijk te bere iken en kansarme groe pen kan ook bijdragen aan 
de ontwikkeling van het Europees burgerschap van deelnemers die gewoonlijk niet deelnemen aan 
grensoverschrijdende activiteiten. Voorts kan nauwere samenwerki ng ter bevordering van 
sportbeoefening bijvoorbeeld op het gebied  van volksgezondheid effect bewerken. 
Economische effecten 
De economische gevolgen zullen waarschijnlijk posi tief zijn, aangezien het toekomstige programma 
op een doeltreffender manier problemen zal aanpakken die aanzienlijke kosten voor 
werkloosheidsuitkeringen en actieve  arbeidsmarktmaatregelen met zi ch brengen, maar ook verborgen 
kosten in termen van productiviteitsve rlies. Zelfs al levert het to ekomstige programma slechts een 
bescheiden bijdrage tot de gedeeltelijke oplossi ng van deze problemen, dan nog zou het op lange 
termijn grote besparingen mogelijk maken en gr oei creëren. Met een beter aanbod aan vaardigheden 
wordt Europa een aantrekkelijker vestigingsplaats voor  bedrijven, en dat heeft op zijn beurt positieve 
gevolgen voor de slimme groe i van de Europese economie. 
Grondrechten 
 
NL 15   NL In vergelijking met optie 1 (status quo) zou deze op tie een verder positief effect op de grondrechten 
hebben omdat de nadruk meer word t gelegd op het recht op onderwijs voor  allen in de hele EU, met 
name voor achtergestelde groepen. 
Beleidsoptie 4:  één programma op het gebied van onderw ijs, opleiding, jeugdzaken en sport: 
versterking van het effect door de concentratie van de doelstellingen en een gestroomlijnde opzet  
Sociale effecten 
De sociale effecten van optie 3 gelden ook voor d eze optie, maar in sterkere mate, aangezien de 
versnippering van de programma's en de maatre gelen de mogelijkheden be perkt om de huidige 
programma's meer effect te doen sorteren, te vereenvoudigen en doeltr effender te maken. Voorts zou 
de integratie en aanzienlijke vereenvoudiging van het programma een positief effect hebben voor de 
administratieve uitgaven en de toegankelijkheid: me er burgers, onderwijs- en opleidingsinstellingen en 
jongerenorganisaties zouden financie ring kunnen aanvragen indien er een centraal aanspreekpunt voor 
mobiliteit (geïntegreerde nationale agentschappen) worden gecreëerd. De nieuwe structuur van het 
programma zou het ook gemakkelijker maken om ac tiviteiten in verschillende onderwijssectoren op te 
zetten en zou op die manier de ontwikkeling va n een leven lang leren doeltreffender helpen 
bevorderen. 
Zo ook zou een fusie van de huidige Erasmus activiteiten met de soortgelijke activiteiten die 
momenteel worden uitgevoerd in het kader va n afzonderlijke samenwer kingsprogramma's op het 
gebied van het hoger onderwijs met derde partnerl anden (Erasmus Mundus, Tempus, enz.) resulteren 
in een coherentere samenwerking met deze landen, in een sterke stimulans voor de internationalisering 
van het hoger onderwijs, en in een aanzienlijke vereenvou diging van het beheer en de procedures. De 
activiteiten zouden voordeel ondervi nden van de fusie met Jeugd in ac tie doordat de interactie met 
andere actoren van de niet-formele onderwijssector  zou worden bevorderd; met de activiteiten zou ook 
worden beoogd dat belanghebbenden bij onderwijs en opleiding en  werkgevers de kennis, 
vaardigheden en deskundigheid die in niet-formel e contexten zijn verworven, beter erkennen.  
Economische effecten 
Dezelfde als bij optie 3, maar in sterkere mate, zoals voor de sociale effecten. Daarenboven zou de 
integratie van verschillende programma's aanzien lijke schaalvoordelen opleveren in vergelijking met 
de huidige afzonderlijke beheerss tructuren van het programma Een leven lang leren, Erasmus Mundus 
en Jeugd in actie, waardoor meer gerichte en d aadkrachtigere uitgaven op gebieden met een grote 
Europese toegevoegde waarde mogelijk worden. 
Grondrechten 
Dezelfde als bij optie 3. 
6. VERGELIJKING VAN OPTIES  
De volgende tabel geeft een verge lijking van de verschillende opties. 
 
NL 16   NL Vergelijking van opties 
Legenda: 
 ++ + 0 - -- 
Vergelijking met de uitgangssituatie  Positief  Licht positief  Neutraal  Licht negatief  Negatief  
 
Criteria  Optie 1  
Status quo Optie 2 
Geen 
maat-
regelen  Optie 3 
Beleidsoptie 3: 
Versterking 
van de huidige 
programma’s 
  
Beleidsoptie 4: 
Één enkel 
programma 
voor onderwijs, 
opleiding, 
jeugd en sport  
 Toelichting bij gegeven beoordelingen:  
Doeltreffendheid bij de verwezenlijking van specifieke doelstellingen:  
1. Individuen van alle leeftijden en 
sociale achtergronden mondig maken 
door bij te dragen aan de ontwikkeling van hoogwaardige 
onderwijs- en opleidingsstelsels in 
het kader van de Europa 2020-strategie voor slimme, duurzame en 
inclusieve groei en van het 
strategisch kader ET 2020.
 0 -- + ++ Optie 1:  Slechts een beperkt aantal deelnemers uit kansarme groepen zou worden bereikt. 
De participatie van bepaalde landen in het initiatief zou gering blijven. De huidige 
versnippering van het EU-optreden en het gebrek aan doelgerichtheid en kritische massa zou blijven bestaan 
Optie 2:  De onderkende problemen zouden niet worden aangepakt, wat tot versnippering 
en tot vermindering van het concurrentievermogen van de EU zou leiden. 
Optie 3:  De grotere nadruk op vaardigheden en toegevoegde waarde zou bijdragen tot 
een grotere concurrentiekracht van de EU. Het grotere volume zou het mogelijk maken, 
een kritische massa voor het bereiken van de gewenste effecten te mobiliseren. De in de 
 
NL 17   NL Criteria  Optie 1  
Status quo Optie 2 
Geen 
maat-
regelen  Optie 3 
Beleidsoptie 3: 
Versterking 
van de huidige 
programma’s 
  
Beleidsoptie 4: 
Één enkel 
programma 
voor onderwijs, 
opleiding, 
jeugd en sport  
 Toelichting bij gegeven beoordelingen:  
uitgangssituatie onderkende problemen zo uden goed worden aangepakt, maar de 
mogelijke synergieën tussen de verschille nde, afzonderlijke pr ogramma’s zouden 
onbenut blijven. 
Optie 4:  Zie optie 3. Bovendien zou de ontwikkeling van Een leven lang leren door de 
samenvoeging van de programma’s tot één programma doeltreffender worden bevorderd.  
2. Bevordering van openheid en uitmuntendheid met het oog op de 
totstandbrenging van duurzame systemische effecten, de opbouw van 
de capaciteit en de ondersteuning van 
de hervorming van hogeronderwijs-instellingen in de EU en in de 
partnerlanden.
 0 -- + ++ Optie 1:  De versnippering van de EU-maatregelen zou voortduren, wat tot een 
ontoereikende bijdrage van de Europese Unie aan de kwaliteit van het hoger onderwijs en 
aan de realisatie van een Europese ruimte voor hoger onderwijs zou leiden. Bepaalde 
partnerlanden zouden op het gebied van het hoger onderwijs niet over de capaciteiten 
beschikken om partnerschappen met de EU aan te gaan die voor beide zijden voordelen 
opleveren. 
Optie 2:  De onderkende problemen zouden niet worden aangepakt, wat tot versnippering 
en tot vermindering van het concurrentievermogen van de EU zou leiden. 
Optie 3:  De kloof tussen de verschillende programma's voor internationale 
samenwerking in het hoger onderwijs zou worden overbrugd en dit zou, in combinatie 
met grotere volumes, de systemische effecten aanzienlijk versterken. 
Optie 4:  Naast de voordelen van optie 3 zou deze optie de benutting van synergieën 
tussen Erasmus en de programma's voor internationale samenwerking in het hoger 
onderwijs verder vergemakkelijken, wat de effecten ervan zou versterken.  
 
NL 18   NL Criteria  Optie 1  
Status quo Optie 2 
Geen 
maat-
regelen  Optie 3 
Beleidsoptie 3: 
Versterking 
van de huidige 
programma’s 
  
Beleidsoptie 4: 
Één enkel 
programma 
voor onderwijs, 
opleiding, 
jeugd en sport  
 Toelichting bij gegeven beoordelingen:  
3. Bijdragen aan de inzetbaarheid 
van jongeren, hun actieve deelname 
aan de maatschappij en hun gevoel van betrokkenheid bij de EU, om zo 
de ontwikkeling van menselijk en 
sociaal kapitaal, gr oei sociale cohesie 
te bevorderen ter ondersteuning van 
de strategie Europa 2020 en de EU-
strategie voor jongeren. 
 0 -- + ++ Optie 1:  Deze optie zou niet op de meest doeltreffende wijze tegemoetkomen aan de 
prioriteiten van het nieuwe beleidskader en de aanbevelingen uit de tussenevaluatie van 
Jeugd in Actie. Dit betreft met name de mogelijkheid om de nadruk op de inzetbaarheid van jongeren te versterken, zonder de dimens ie van de deelname uit het oog te verliezen; 
de noodzaak om de steun voor kansarme jonge ren nader uit te werken; de noodzaak om 
de beginselen en de structuur van het programma te verbeteren en te stroomlijnen; de mogelijkheid om de administratieve verplichtingen te vereenvoudigen. 
Optie 2:  De onderkende problemen zouden niet worden aangepakt, wat tot versnippering 
en tot vermindering van het concurrentievermogen van de EU zou leiden. 
Optie 3:  Bij deze optie zou de na druk worden gelegd op de acties met de hoogste 
toegevoegde waarde en die de sterkste mu ltiplicatoreffecten creëren. Bovendien zou een 
betere afstemming met beleidsprioriteiten wo rden bereikt. Deze verbeteringen zouden 
echter worden beperkt tot wat kan worden bereikt met elk afzonderlijk programma. 
Optie 4:  Naast de voordelen van optie 3, zou d eze optie ook synergie en kruisbestuiving 
met het gebied van het formele onderwijs met zich brengen, hetgeen positieve effecten op 
de bevordering en de erkenning van jongerenwerk en leertrajecten voor jongeren zou 
hebben.
 
4. Ontwikkeling van de Europese 
dimensie in de sport.  0 N.v.t.  + + Optie 1:  De onderkende problemen op het gebied van bewustmaking en 
kennisuitwisseling zouden onopgelost blijven. 
 
NL 19   NL Criteria  Optie 1  
Status quo Optie 2 
Geen 
maat-
regelen  Optie 3 
Beleidsoptie 3: 
Versterking 
van de huidige 
programma’s 
  
Beleidsoptie 4: 
Één enkel 
programma 
voor onderwijs, 
opleiding, 
jeugd en sport  
 Toelichting bij gegeven beoordelingen:  
Optie 2:  N.v.t. (nieuwe acties, dus identiek met optie 1) 
Optie 3:  Bij deze optie zou een kader worden o pgericht waarbinnen de belanghebbenden 
kunnen samenwerken bij de aanpak van de onderkende wezenlijke problemen in de sport, zoals doping en de geringe participatie in sportactiviteiten. De geplande maatregelen 
zullen naar verwachting een sterke hefboom werking en een hoge toegevoegde waarde 
voor de EU hebben. 
Optie 4:  Zie optie 3.
 
5. Efficiëntie en kostenef fectiviteit in termen van:  
A) Uitvoeringskosten (rekening 
houdend met vereenvoudigings-
maatregelen);  0 n.v.t.  + ++ Optie 1:  Aangezien er ruimte is voor verbetering van de doelmatigheid van de structuur 
van de huidige programma’s, en ook van de beheersstructuren en -kosten ervan, is de 
kosteneffectiviteit van deze optie van gemiddeld niveau.  
Optie 2:  Hoewel de uitvoeringskosten van deze optie verwaarloosbaar zouden zijn, is 
deze optie zo weinig doeltreffend dat een be oordeling van de kosteneffectiviteit zinloos 
en uiterst moeilijk is. 
Optie 3:  Wat de uitvoeringskosten van deze optie be treft, is de kosteneffectiviteit relatief 
hoog, omdat deze optie doeltreffender is dan de uitgangssituatie. Omdat echter de huidige 
versnipperde beheersstructuur grotendeels gehandhaafd wordt (afgezien van de integratie 
van de programma’s voor buitenlandse samenwerking), is er nog ruimte voor verbetering. 
 
NL 20   NL Criteria  Optie 1  
Status quo Optie 2 
Geen 
maat-
regelen  Optie 3 
Beleidsoptie 3: 
Versterking 
van de huidige 
programma’s 
  
Beleidsoptie 4: 
Één enkel 
programma 
voor onderwijs, 
opleiding, 
jeugd en sport  
 Toelichting bij gegeven beoordelingen:  
Optie 4:  Omdat de vereenvoudiging van de beheersstructuur schaalvoordelen en dus 
aanzienlijke besparingen oplevert, is  de kosteneffec tiviteit zeer hoog.  
B) EU-begroting  0 n.v.t.  + ++ Optie 1:  Wegens de versnippering van de maatregelen van de EU, biedt de 
uitgangssituatie slechts een gemiddeld niveau van kosteneffectiviteit van de EU-
begroting. 
Optie 2:  Hoewel de uitvoeringskosten van deze optie verwaarloosbaar zouden zijn, is 
deze optie zo weinig doeltreffend dat een be oordeling van de kosteneffectiviteit zinloos 
en uiterst moeilijk is. 
Optie 3:  Gelet op de grotere nadruk op acties met een hoge toegevoegde waarde en de 
mobilisatie van een kritische massa als gevolg van het toegenomen volume van die acties, 
is de kosteneffectiviteit van de EU-begroting hoog te noemen. 
Optie 4:  Naast de voordelen van optie 3 zouden – door de benutting van synergieën 
tussen de gebieden Jeugd en Een leven lang leren, en tussen het programma Een leven 
lang leren (Erasmus) en de huidige EU-programma's voor internationale samenwerking in het hoger onderwijs – vereenvoudiging van het beheer en schaalvoordelen bij de 
uitvoeringsmechanismen mogelijk zijn, waar door de kosteneffectiviteit van de EU-
begroting stijgt.
 
6. Coherentie  (met strategische 
doelstellingen, enz.):  0 -- + ++ Optie 1:  In de uitgangssituatie is sprake van een zekere incoherentie met de 
beleidsdoelstellingen van de EU en acties van de lidstaten. 
 
NL 21   NL Criteria  Optie 1  
Status quo Optie 2 
Geen 
maat-
regelen  Optie 3 
Beleidsoptie 3: 
Versterking 
van de huidige 
programma’s 
  
Beleidsoptie 4: 
Één enkel 
programma 
voor onderwijs, 
opleiding, 
jeugd en sport  
 Toelichting bij gegeven beoordelingen:  
Optie 2:  De coherentie zou aanzienlijke schade lijden: de beslissing over de wijze 
waarop de strategische doelen en de prioriteiten van EU2020 en ET2020 worden 
gerealiseerd, wordt overgelaten aan de lidstaten. Bovendien zou deze optie moeilijk uitvoerbaar zijn, omdat deze zou indruise n tegen de standpunten van de meeste 
belanghebbenden. 
Optie 3:  Zou een betere coherentie met de beleidsprioriteiten van de EU en de acties van 
de lidstaten mogelijk maken. 
Optie 4:  Zie optie 3. Bovendien zou de interne coherentie aanzienlijk worden versterkt 
door de integratie van de vier programma's en door vermindering van overlappingen, en strookt deze optie met de strategie van de  Commissie om de structuren van de EU-
programma’s te vereenvoudigen.
 
 
NL 22   NL Conclusie:  In bovenstaande vergelijking komt optie 4  duidelijk als beste naar voren; een 
gedetailleerde beschrijving hiervan is te vinden in de volgende paragraaf. 
7. BESCHRIJVING VAN DE VOORKEURSOPTIE  
Het programma Een leven lang lere n, de huidige internationale  samenwerkingsprogramma's voor 
hoger onderwijs, zoals Erasmus Mundus, Tempus, Alfa en Edulink en het programma Jeugd in actie 
bieden alle steun aan structuren die hetzij formeel, hetzij niet-formeel leren aanbieden, en wel via een reeks activiteiten, projecten, enz., die kunnen wo rden samengevat in drie hoofdcategorieën van 
activiteiten: 
 
• ondersteuning van individuele leermobiliteit;  
• steun voor institutionele samenwerking voor  innovatie en goede praktijken; en  
• steun voor beleidshervormingen.  
De bestaande acties op het gebied va n sport zijn hoofdzakelijk gericht op dialoog over beleid en, meer 
recentelijk, op samenwerkingsprojecten in het kade r van de thans lopende voorbereidende acties. 
De samenvoeging van alle huidige, versnipperde programma’s van de EU in een gemeenschappelijke, 
transparante en vereenvoudigde opzet maakt het moge lijk dat het nieuwe programma leidt tot betere 
synergie tussen formeel en niet-formeel onderwijs op alle niveaus, waardoor de doelstelling van Een 
leven lang leren en andere beleid sgebieden worden versterkt. Een geïntegreerd programma, dat de 
nadruk legt op een beperkt aantal belangrijke tran sversale kernactiviteiten, zou structureel kunnen 
zorgen voor betere systemische effecten en  een hoog rendement op investeringen door een 
concentratie van activiteiten met een toegevoegde waarde voor de EU. Het omvat ook een belangrijke 
internationale dimensie, vers terking van Europa als best emming voor uitmuntendheid, als 
initiatiefnemer van modernisering van systemen en instellingen en als een belangrijke speler op het 
gebied van onderwijs in de hele  wereld, terwijl het onderwijs en het onderzoek op het gebied van de 
Europese integratie worden bevorderd. Het progra mma ondersteunt ook activit eiten op het gebied van 
sport die voordeel zullen hebben van de voortze tting van bestaande beheerstructuren en knowhow.  
Zoals wordt uiteengezet in het effectbeoordelingsve rslag op het gebied van on derwijs en opleiding in 
het kader van het huidige progra mma Een leven lang leren, zou het nieuwe programma worden 
uitgevoerd via drie hoofdcategorieën van act iviteiten, namelijk individuele leermobiliteit, 
samenwerking voorinnovatie en goede prak tijken, en steun voor beleidshervormingen.  
Alle uit de huidige programma's gefinancierde re levante activiteiten die worden samengevoegd, vallen 
onder een van deze drie hoofdcategorieën van acties3. Door samenvoeging ervan zal de EU-steun 
eenvoudiger en beter zichtbaar worden. Zo zal een universiteit die inkomende en uitgaande mobiliteit 
van Europese en niet-Europese studenten en docente n organiseert, een enkel dossier kunnen indienen, 
op basis van een enkele gids en een enkele set voor schriften in plaats van vier of vijf zoals nu. 
Deze optie zou ook de beste prijs-kwaliteitverhouding bi eden in termen van administratieve kosten om 
het programma te beheren. Het cumu latieve effect van heroriëntatie va n de concentratie, integratie en 
benutting van schaalvoordelen zou leiden tot een effici ënter en doelmatiger uitvoeringssysteem in de 
hele procedure, vanaf de Commissie tot aan de eindbegunstigden via de nationale agentschappen en 
het uitvoerend agentschap. De cumulatieve besp aringen op de administratieve kosten voor de 
                                                 
3 Met uitzondering van de activiteiten in verband met sport die momenteel zijn opgenomen in 
voorbereidende acties en in verband met Jean Monn et, waarvoor een specifiek e structuur zal worden 
ontworpen. 
 
NL 23   NL Commissie en de nationale agentschappen ten opzic hte van de huidige situatie worden geraamd op 
40%.  
De daaruit resulterende vereenvoudigde en gestroom lijnde opzet tegen lage marginale kosten kunnen 
worden aangepast, en een verhoging van het bud get met ongeveer 70%, zoals voorgesteld door het 
mededeling over het meerjarig financ ieel kader is mogelijk met de huidige middelen. In de bestaande 
programma's beheert 1 VTE (voltijdsequivalent) ong eveer 20 miljoen euro. Met de samenvoeging van 
de programma's en de beoogde ve rbeteringen zou een VTE 32 miljoen euro kunnen beheren. Voor elk 
van de geplande acties zouden de vol gende beginselen van toepassing zijn: 
1. Individuele leermobiliteit 
• De op mobiliteit gerichte actie ondersteunt de  mobiliteit van lerenden en aanbieders van 
leermogelijkheden (inclusief naar en vanuit niet-E U-landen) om een periode  van studie, opleiding, 
onderwijs, stage, vrijwilligerswerk of jeugdwerk in een buitenlandse partnerinstelling/organisatie 
door te brengen.  
• Onderwijs- en opleidingsinstelli ngen en jeugdorganisaties zullen mobiliteitsbeurzen aanvragen bij 
het nationaal agentschap4 in hun land. De nationale agent schappen zullen de mobiliteitsbeurzen 
uitsluitend via instellingen verstrekken, en niet me er aan individuele personeelsleden of studenten. 
De subsidie dekt de eigenlijke mobiliteit ma ar ook de ondersteuning van de instelling om 
hoogwaardige mobiliteit te organiseren. 
• Om in aanmerking te komen voor mobiliteitsbeurzen dient de organisatie aan te tonen dat zij aan 
de voorwaarden voor een hoogw aardige mobiliteit voldoet.  
• Voor mobiliteit tussen instellingen in een deelneme nd en in een derde land zal de subsidie voor 
zowel inkomende als uitgaande mobiliteit worden beheerd door de instelling in het deelnemende 
land. In derde landen worden geen nationale agentschappen opgericht.  
Baten :  
o De nationale agentschappen worden he t enige loket voor de mobiliteit in de 
EU, dat begrijpelijk en toegankelijk is.  
o De nationale agentschappen zullen alleen  contracten met instellingen beheren 
(en niet met individuen, zoals nu). 
o De begunstigde instellingen zullen de  kwaliteit van de mobiliteit moeten 
verbeteren, aangezien dit een voorwaarde voor deelname zal worden. 
2. Institutionele samenwerking voor innovatie en goede praktijken 
• Transnationale samenwerkingsprojecten zijn ge richt op 1) de ontwikkeling van innovatie en/of 
2) de overdracht en implementatie van innovatie ve praktijken, inclusief de ontwikkeling van web-
platforms die voortbouwen op het succesvolle voor beeld van de e-twinning voor scholen en/of 
3) de modernisering van stelsels en instellinge n, met name op het gebi ed van het hoger onderwijs, 
zowel binnen als buiten de EU. 
• De coördinerende organisatie zal namens het hele projectpartnersch ap een beurs aanvragen bij het 
nationale agentschap in haar eigen land of bij he t uitvoerend agentschap. De beurs is bestemd voor 
                                                 
4 Alle deelnemende landen hebben reeds een nationaal agentschap 
 
NL 24   NL ontwikkeling en mobiliteit, anders dan voor studie , opleiding, onderwijs en stages (zie punt 1: 
Individuele leermobiliteit).  
• Om voor een projectsubsidie in aanmerking te  komen, moet de coördinerende organisatie 
aantonen, dat zij 1) de nodige samenwerkingsover eenkomsten met haar partnerorganisaties heeft 
gesloten en 2) dat zij in staat zijn de  geplande projectactiviteiten uit te voeren. 
• Afhankelijk van de sector kan samenwerking van het bedrijfsleven, regionale overheden en andere 
relevante actoren een voorwaarde voor deelname  zijn. Samenwerking tussen sectoren zal sterk 
worden bevorderd. Deelname door partners uit derde landen zal worden aangemoedigd.  
• Het beheer moet worden verdeeld tussen de na tionale agentschappen en het EU-niveau, met 
mogelijke uitbesteding van het beheer  aan een uitvoerend agentschap. 
Baten : 
o Gemakkelijke toegang dank zij harmonisatie  van acties die dezelfde doelgroep 
betreffen (zoals universiteiten), maar nu beheerd worden door verschillende 
organen met verschillende re gels en hulpmiddelen. 
o Deelname van organisaties uit derde land en zal ertoe leiden dat de onderwijs- 
en opleidingssector in de EU optimaal kan profiteren van in novatie en goede 
praktijken in de rest van de were ld. Intensieve samenwerking met het 
bedrijfsleven zal de instellingen he lpen om onderwijs en opleiding te 
ontwikkelen voor de kennis en vaardigheden  waar de arbeidsmarkt om vraagt. 
3. Steun voor beleidshervormingen 
• Het beleid zal actie ondersteunen die is gericht op 1) de ontwi kkeling van beleid en verdere 
innovatie van bovenaf naar benede n; 2) de ontwikkeling van en het opdoen van ervaring met EU-
instrumenten om beleid te ondersteunen; en 3) he t maken van internationale  vergelijkingen en de 
uitwisseling van beste praktijken. 
• De beleidsondersteuningsactie biedt financiering van de activiteiten en de  beleidsinitiatieven ter 
uitvoering van de open coördinatiemethode (OCM), zoals de processen van Bologna en 
Kopenhagen en de strategie Jeugd, en onderste uning van instrumenten zoals ECTS, ECVET, 
Jongerenpas, Europese netwerken, enz. 
• Er wordt financiële steun verleend in de vorm van dienstencontracten of subsidies. Zowel 
dienstverleningscontracten als subsidies kunnen worden verleend aan consortia/partnerschappen 
en aan individuele organisaties. 
• Het beheer zal worden gecentraliseerd op EU-niv eau, eventueel met uitbesteding van het beheer 
aan een uitvoerend agentschap. 
Zorgen voor een hefboomeffect via een innovatief financieringsinstrument voor masterstudenten 
Uit een uitvoerige beoordeling van de specifieke situ atie van masterstudenten in de lidstaten, een 
analyse van de Europese en niet-Europese fina ncieringssystemen voor deze studenten en een 
uitgebreide, onafhankelijke haalbaar heidsstudie, blijkt dat er een moge lijkheid is om in het kader van 
de voorkeursoptie van één enkel programma een nieuw en innovatief financieringsinstrument te 
ontwikkelen .  
De garantiefaciliteit voor studentenleningen van de EU, zoals op analytische wijze beschreven in de 
bijlage bij de effectbeoordeling va n het programma Een leven lang lere n, zou veel bijdragen aan een 
 
NL 25   NL aanzienlijke versterking van het he fboomeffect van de investeringe n (volgens berekeningen met een 
factor 6 tot 8). Ter illustratie: 100 miljoen euro pe r jaar uit de EU-begroting zou jaarlijks minstens 
600 miljoen euro aan leningen kunnen genereren, wa t goed is voor ongeveer 55 000 begunstigden. De 
kritieke succesfactor voor een (nati onale of transnationale) leningsre geling is het percentage van de 
terugbetalingen: de mobiliteit van st udenten leidt tot een toenemende mobiliteit op de arbeidsmarkt, en 
terugvordering van leningen is moeilijker wanneer de leningnemer de lidstaat van de leninggever 
verlaat. Om wanbetaling tot een minimum te beperken , zou de voorziening uitsluitend gericht zijn op 
masterstudenten (die uitzicht op een hoger inkom en hebben) en gebruik maken van "peer pressure" 
(een centraal register en/of de alumniverenigingen)  en/of prikkels (kennisgeving aan de nationale 
kredietinformatiebureaus).  
De vereenvoudigde structuur van het hierbove n beschreven programma zou een vlottere 
administratieve uitvoering van de  leninggarantie mogelijk maken. 
8. TOEZICHT EN BEOORDELING  
Het toezicht en de evaluatie moet een kernelement zijn van een toekomstig programma dat de nadruk 
zou leggen op toegevoegde waarde voor de EU en op prestaties. Om  de toegevoegde waarde voor de 
EU van het programma tijdens de hele duur van het programma te ve rzekeren, moet de Commissie, in 
samenwerking met de lidstaten, regelmatig toezicht houden op de prestaties en de resultaten en deze 
evalueren aan de hand van de doelstellingen. 
Wat het toezicht betreft, is het de bedoeling om  een jaarlijks activiteitenverslag te publiceren, dat 
zowel statistieken als een kwalitatieve beoorde ling omvat, met name op basis van prestatie-
indicatoren. Een algemeen gemeenschappelijk kader va n indicatoren is opgenomen in de bijlage bij de 
effectbeoordeling van Een leven la ng leren. Er zullen zowel ve rslagen van de begunstigden als 
uitgebreide enquêtes zullen worden gebruikt om het e ffect op drie niveaus te evalueren: particulieren 
(verbetering van vaardigheden), de instellingen (int ernationalisatie) en de systemen (verbetering van 
de kwaliteit, met inbegrip van de uitvoering van de EU-instrumenten voor erkenning en transparantie). 
Naast het continue toezicht zal de Commissie zorgen voor regelmatig e onafhankelijke externe 
evaluaties ter beoordeling van de e ffectiviteit en de efficiëntie van het programma. De evaluatie moet 
ook bijdragen aan de beoordeling va n de toegevoegde waarde van de  programma voor de EU en de 
bijdrage ervan aan de algemene en specifieke doelstellingen. Er moet een tussentijdse evaluatie op 
EU-niveau worden verricht van de huidige progra mma’s. De lidstaten verstrekken de Commissie 
minstens twee keer (in 2016 en 20 19) verslagen over de uitvoering en het effect van het programma.