•Hffttvuf f 
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
Brussel, 15.07.1997 
COM(97)2009 def. 
Advies van de Commissie 
inzake het verzoek van Tsjechië 
om toetreding tot de Europese Unie 

Inhoud 
A. INLEIDING 
a) Woord vooraf 
Toetredingsaanvraag 
Context van het advies 
Inhoud van het advies 
b) Betrekkingen tussen de Europese Unie en Tsjechië 
Historische en geopolitieke context 
Standpunt van Tsjechië inzake de Europese Unie 
Op overeenkomsten berustende betrekkingen 
Strategie ter voorbereiding van de toetreding 
Handelsbetrekkingen 
Algemene evaluatie 
B. CRITERIA VOOR HET LIDMAATSCHAP 
1. Politieke criteria 
1.1 Democratie en rechtsstaat 
Organisatie van het Parlement en de wetgevende macht 
Functioneren van het Parlement 
Organisatie van de uitvoerende macht 
Functioneren van de uitvoerende macht 
Organisatie van de rechterlijke macht 
Functioneren van de rechterlijke macht 
1.2 Mensenrechten en bescherming van minderheden 
Burgerrechten en politieke rechten 
Economische, sociale en culturele rechten 
Rechten en bescherming van minderheden 
1.3 Algemene evaluatie 
2. Economische criteria 
2.1 Economische situatie 
Achtergrond 
Liberalisering 
Stabilisatie van de economie 
Structurele verandering 
Financiële sector 
Economische en sociale ontwikkeling 
2.2 De economie in het licht van het lidmaatschap 
Inleiding 
Bestaan van een functionerende markteconomie 
Vermogen om de concurrentiedruk en de marktkrachten het hoofd te bieden 
Vooruitzichten en prioriteiten 
2.3 Algemene evaluatie 
3. Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen 
3.1 Interne markt zonder grenzen 
De vier vrijheden 
- Algemeen kader 
- Vrij verkeer van goederen 
- Vrij verkeer van kapitaal 
- Vrij verkeer van diensten 
- Vrij verkeer van personen 
- Algemene evaluatie 
Mededinging 
3.2 Innovatie 
Informatiemaatschappij 
Onderwijs, opleiding en jeugdzaken 
Onderzoek en technologische ontwikkeling 
Telecommunicatie 
Audiovisuele sector 
3.3. Economische en fiscale aspecten 
Economische en Monetaire Unie 
Belastingen 
Statistiek 
3.4 Sectorieel beleid 
Industrie 
Landbouw 
Visserij 
Energie 
Vervoer 
Midden- en kleinbedrijf 
3.5. Economische en sociale cohesie 
Werkgelegenheid en sociale zaken 
Regionaal beleid en cohesie 
3.6 Levenskwaliteit en milieu 
Milieu 
Consumentenbescherming 
3.7 Justitie en Binnenlandse Zaken 
3.8 Extern beleid 
Handel en internationale economische betrekkingen 
Ontwikkeling 
Douane 
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid 
3.9 Financiële aspecten 
Financiële controle 
Gevolgen voor de begroting 
4. Administratieve mogelijkheden om het acquis toe te passen 
4.1 Administratieve structuren 
4.2 Mogelijkheden op administratief en gerechtelijk vlak 
4.3 Algemene evaluatie 
C. SAMENVATTING EN CONCLUSIE 
Bijlagen 
Samenstelling van het Parlement 
Interne markt : maatregelen op grond van het Witboek 
Statistieken 



A. INLEIDING 
a) Woord vooraf 
Toetredingsaanvraag 
Tsjechië diende zijn verzoek om toetreding tot de Europese Unie op 17 januari 1996 in 
en de Raad van Ministers besloot op 29 januari 1996 tot de tenuitvoerlegging van de in 
artikel 0 van het Verdrag vastgestelde procedure, die voorziet in raadpleging van de 
Commissie. 
Dat is het kader waarin de Commissie dit advies indient, aldus gehoor gevend aan het 
verzoek van de Europese Raad van Madrid van december 1995 om zo spoedig mogelijk 
na de afronding van de Intergouvernementele Conferentie, die in maart 1996 begon en in 
juni 1997 eindigde, een advies uit te brengen. 
Context van het advies 
Het Tsjechische verzoek om toetreding wordt tegelijk met de aanvragen van negen 
andere geassocieerde landen onderzocht. De toetreding van Tsjechië moet worden gezien 
als onderdeel van een historisch proces waarin de landen van Midden- en Oost-Europa de 
deling van het continent, die meer dan 40 jaar heeft geduurd, achter zich laten en 
toetreden tot het door de Unie tot stand gebrachte gebied waar vrede, stabiliteit en 
welvaart heersen. 
De conclusie van de Europese Raad van Kopenhagen van juni 1993 luidde dat : 
"De geassocieerde landen in Midden- en Oost-Europa, zo zij dat wensen, lid kunnen 
worden van de Europese Unie. De toetreding zal plaatsvinden, zodra een geassocieerd 
land in staat is om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen door te voldoen 
aan de vereiste economische en politieke voorwaarden. Het lidmaatschap vereist dat de 
kandidaat-lidstaat zover is gekomen dat : 
- hij beschikt over stabiele instellingen, die de democratie, de rechtsstaat, de 
mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden 
garanderen; 
- hij beschikt over een functionerende markteconomie alsook over het vermogen 
om de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het hoofd te bieden; 
- hij in staat is om de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te nemen, 
hetgeen mede inhoudt dat hij de doelstellingen van een politieke, economische en 
monetaire unie onderschrijft. 
Het vermogen van de Unie om nieuwe leden op te nemen, met handhaving van de 
dynamiek van de Europese integratie, is ook een belangrijke overweging in het algemeen 
belang van zowel de Unie als de kandidaatlanden". 
In deze verklaring worden de politieke en economische criteria gegeven aan de hand 
waarvan de toetredingsaanvragen van de geassocieerde landen in Midden- en Oost-
Europa zullen worden onderzocht. 
De Europese Raad van Madrid van december 1995 had het in het kader van de strategie 
ter voorbereiding van de toetreding over de noodzaak "van het scheppen van de 
voorwaarden voor een geleidelijke en harmonische integratie van de 
toetredingskandidaten, met name door : 
- de ontwikkeling van de markteconomie, 
- de aanpassing van hun administratieve structuren, 
- de schepping van een stabiel economisch en monetair klimaat". 
In haar advies beoordeelt de Commissie de Tsjechische aanvraag op haar verdiensten, 
maar aan de hand van dezelfde criteria op basis waarvan zij de andere aanvragen, 
waarover zij tegelijkertijd adviezen uitbrengt, beoordeelt. Deze werkwijze eerbiedigt de 
door de Europese Raad van Madrid uitgesproken wens dat erop moet worden toegezien 
dat de kandidaatlanden op gelijke voet worden behandeld. 
Los van de afzonderlijke adviezen legt de Commissie in het kader van haar mededeling 
"Agenda 2000" aan de Raad een algemene evaluatie van de toetredingsaanvragen voor en 
doet zij aanbevelingen voor een strategie ten einde de uitbreiding van de Unie goed te 
doen verlopen. Terzelfder tijd geeft zij een evaluatie van de gevolgen van de uitbreiding 
voor het beleid van de Unie. 
Inhoud van het advies 
In de structuur van het advies wordt rekening gehouden met de conclusies van de 
Europese Raad van Kopenhagen. Het advies : 
- beschrijft de betrekkingen tussen Tsjechië en de Unie tot dusver, met name in 
het kader van de associatieovereenkomst; 
- analyseert hoe het is gesteld met de door de Europese Raad vermelde politieke 
voorwaarden (democratie, rechtsstaat, mensenrechten, bescherming van 
minderheden); 
- evalueert de situatie en vooruitzichten van Tsjechië op het gebied van de door de 
Europese Raad vermelde voorwaarden (markteconomie, het vermogen om het 
hoofd te bieden aan de concurrentiedruk); 
- buigt zich over de vraag of Tsjechië in staat is de verplichtingen van het 
lidmaatschap, dat wil zeggen het acquis van de Unie, zoals vervat in het Verdrag, 
de afgeleide wetgeving en het sectorieel beleid van de Unie, op zich te nemen; 
- geeft tenslotte een algemene evaluatie van de situatie van Tsjechië en zijn 
kansen gezien de voorwaarden voor het lidmaatschap van de Unie, en doet een 
aanbeveling voor de toetredingsonderhandelingen. 
In de door de Commissie verrichte beoordeling van Tsjechië op basis van de 
economische criteria en het vermogen van het land om het acquis op zich te nemen, is 
eveneens een prognose vervat, waarin zij poogt de vooruitgang te ramen waarvan 
redelijkerwijs kan worden verwacht dat Tsjechië deze in de komende jaren vóór de 
toetreding zal maken, waarbij er rekening mee wordt gehouden dat het acquis zelf zich 
zal blijven ontwikkelen. Dat is de reden waarom het advies, zonder vooruit te willen 
lopen op de toetredingsdatum, is gebaseerd op een middellange termijn van ongeveer vijf 
jaar. 
Tijdens de opstelling van het advies kreeg de Commissie zeer veel gegevens over de 
situatie in Tsjechië van de Tsjechische autoriteiten en deed zij een beroep op vele andere 
informatiebronnen, zoals de lidstaten en vele internationale organisaties. 
b) Betrekkingen tussen de Europese Unie en de Tsjechische Republiek 
Historische en geopolitieke context 
De Tsjechische Republiek is een land zonder zeekust in het midden van Europa met 
laagland in het centrum en bergen langs de grenzen. De buurlanden zijn Oostenrijk, 
Duitsland. Polen en Slowakije. Het land heeft een oppervlakte van 79 000 km2 en telt 
10,3 miljoen inwoners. 
In 1527, toen Ferdinand I van Habsburg tot Koning van Bohemen werd gekroond, werd 
het Tsjechische grondgebied een deel van het Oostenrijks-Hongaarse Rijk, en het zou dat 
bijna vier eeuwen lang blijven. De Tsjechische drang naar meer autonomie binnen het 
Rijk groeide in de negentiende eeuw. In oktober 1918 werd de Tsjechoslo waakse 
Republiek uitgeroepen. Het was een veelvolkerenstaat: 51 % Tsjechen, 23 % Duitsers, 
14 % Slowaken en 5,5 % Hongaren, volgens een volkstelling van 1921. Het land erfde 
60 à 70 % van de industrie van het Oostenrijks-Hongaarse Rijk over. 
In de jaren '30 leidde het onafhankelijkheidsstreven van de Sudeten-Duitsers tot 
toenemende spanningen. Op grond van het Verdrag van München werden in 1938 de in 
meerderheid door Duitsers bewoonde gebieden aan de grens met Duitsland aan dit land 
afgestaan en overeenkomstig de scheidsrechterlijke uitspraak van Wenen werd een kwart 
van de Slowaakse gebieden aan Hongarije afgestaan. In maart 1939 bezetten de Duitse 
troepen de andere Tsjechische gebieden. Na de oorlog werd de Tsjechoslowaakse 
Republiek in haar oorspronkelijke grenzen hersteld, maar zonder Roethenië, dat bij de 
Sovjet-Unie werd ingelijfd. Aan het eind van de oorlog vaardigde de regering een besluit 
uit waarbij de Sudeten-Duitsers hun bezittingen werden ontnomen en zij werden bijna 
allemaal verplicht het Tsjechoslowaakse grondgebied te verlaten. 
Tsjechoslowakije was één van de oprichters van de naoorlogse internationale 
economische instellingen (het IMF en de Wereldbank in 1945; de Gatt in 1948). Maar 
nadat in 1948 een regering was gevormd van uitsluitend communisten en gelijkgezinden, 
verwierf de Communistische Partij alsmaar meer macht. Op grond van de in het kader 
van de COMECON overeengekomen taakverdeling legde Tsjechoslowakije zich 
hoofdzakelijk toe op de ontwikkeling van zijn zware industrie. In de jaren '60 werd het 
dirigisme enigermate versoepeld. Het streven naar hervorming binnen de 
Communistische Partij leidde uiteindelijk in januari 1968 tot de verkiezing van 
Alexander Dubcek tot Eerste Secretaris. Aan de introductie van democratische elementen 
in het politieke en culturele leven, de Praagse Lente genoemd, kwam abrupt een einde 
toen op 21 augustus 1968 troepen van het Warschaupact het land binnenvielen, en onder 
Gustav Husak de sovjetorthodoxie werd hersteld. In hetzelfde jaar kreeg het land een 
federatieve structuur met een Tsjechische en een Slowaakse Republiek als afzonderlijke 
entiteiten. 
Een kleine dissidente beweging, het latere Charta '77, bleef zich roeren in de jaren '70 en 
'80. De politieke onrust in 1989 in vele landen van Midden- en Oost-Europa bracht ook 
in Tsjechoslowakije een protestbeweging op gang. Door de reactie van de bevolking op 
het harde politie-optreden van 17 november tegen een studentenbetoging in Praag en 
door demonstraties in Bratislava werd Husak tot ontslag gedwongen en een maand later 
werd Vaclav Havel, één van de leidende figuren van Charta '77, tot president verkozen. 
De verkiezingen van 1992 leverden een coalitieregering van centrumrechtse partijen op 
die snel economische hervormingen wilden doorvoeren. In 1996 kreeg deze coalitie net 
geen nieuwe meerderheid. Zij kon wel een nieuwe regering vormen, maar zij heeft de 
economische hervormingen moeten afremmen. 
Na 1989 heette het land officieel de Tsjechische en Slowaakse Federatieve Republiek. De 
meningsverschillen tussen de Tsjechische en de Slowaakse politici over de toekomstige 
federatieve structuur en over het economische beleid werden onoverbrugbaar. In oktober 
1992 stelden de parlementen van beide republieken een gezamenlijke resolutie op waarbij 
de federatie op 1 januari 1993 zou worden ontbonden en vervangen door twee 
onafhankelijke successiestaten. 
Het standpunt van Tsjechië Regering ten aanzien van de Europese Unie 
Tijdens de politieke demonstraties van november 1989 was "Terug naar Europa" één-van 
de meest gehoorde slogans. De eerste regering van het postcommunistische tijdperk 
verklaarde formeel in zijn voorlopig programma van 1990 dat Tsjechoslowakije voor 
lidmaatschap van de Europese Gemeenschappen in aanmerking wenste te komen. De 
eerste Tsjechische regering, die in juli 1992 werd beëdigd, verklaarde dat lidmaatschap 
van de Europese Unie de eerste doelstelling moet zijn van een onafhankelijke 
Tsjechische Republiek. De Tsjechische Republiek diende haar toetredingsaanvraag in op 
23 januari 1996. De tweede regering van minister-president Klaus, die in juli 1996 werd 
geïnstalleerd, verwoordde als volgt haarvast wil om lid te worden van de Unie: "de 
basisdoelstellingen van het Tsjechische buitenlandse beleid blijven dezelfde; de regering 
zal dus het buitenlands beleid van haar voorganger ongewijzigd voortzetten. De regering 
beschouwt het als haar voornaamste doel de Tsjechische Republiek zo snel mogelijk 
volledig lid te maken van de EU en van de NAVO. De regering het bereiekn van dit doel 
als het sluitstuk van de hervorming van het land op het vlak van het buitenlands beleid." 
Op overeenkomsten berustende betrekkingen 
De Europese Gemeenschap en de Tsjechoslowaakse Republiek hebben in september 
1988 diplomatieke betrekkingen aangeknoopt. De eerste overeenkomst tussen hen was de 
vierjarige Handelsovereenkomst inzake industriegoederen, die in april 1989 in werking 
trad. In 1990 werd een Handels- en samenwerkingsovereenkomst gesloten. Op 
16 december 1991 werd tussen de Europese Gemeenschappen en Tsjechoslowakije een 
Associatie-overeenkomst gesloten, één van de zogenaamde Europa-Overeenkomsten. De 
bepalingen inzake de handel zijn in maart 1992 in werking getreden via een 
Interimovereenkomst, die in de plaats kwam voor de overeenkomst van 1989. De 
Interimovereenkomst voorzag zowel in de consolidatie van vroegere 
handelsovereenkomsten, als in de gefaseerde en asymetrische totstandbrenging van een 
vrijhandelszone over een periode van 10 jaar. 
Door de ontbinding van Tsjechoslowakije in de Republieken Tsjechië en Slowakije 
moest met de nieuwe staten over afzonderlijke Europa-overeenkomsten worden 
onderhandeld. De overeenkomst met de Tsjechische Republiek is in oktober 1993 
ondertekend en op 1 februari 1995 in werking getreden. 
De Europa-overeenkomst is thans de juridische grondslag voor de betrekkingen tussen de 
Tsjechische Republiek en de Europese Unie. Het is de bedoeling de politieke dialoog van 
een wettelijk kader te voorzien, de uitbreiding van het handelsverkeer en de economische 
betrekkingen te bevorderen, te zorgen voor een basis voor de communautaire technische 
en financiële bijstand en te voorzien in een passend kader ter ondersteuning van de 
geleidelijke integratie van de Tsjechische Republiek in de Unie. Het institutionele kader 
omvat een mechanisme voor implementering, beheer en controle op alle terreinen van de 
wederzijdse betrekkingen. Subcommissies behandelen problemen op technisch niveau. 
Overleg ten gronde vindt plaats, op het niveau van hoge ambtenaren, in het 
Associatiecomité, dat vaak de problemen oplost die zich in het kader van de 
overeenkomst voordoen. De Associatieraad gaat over de algemene stand van zaken wat 
de betrekkingen tussen de Unie en de Tsjechische Republiek betreft en volgt de 
vorderingen van de Tsjechische Republiek bij de voorbereiding van de toetreding. 
Bij een regeringsbesluit van november 1994 is een regeringscommissie voor Europese 
integratie opgericht dat op dat vlak het hoogste beleidsorgaan is. Voorzitter van deze 
commissie is de minister-president. De ministers van financiën, industrie en handel, 
landbouw en buitenlandse zaken maken er permanent deel van uit. De 
regeringscommissie wordt bijgestaan door een werkcomité van ambtenaren onder 
voorzitterschap van de vice-minister van buitenlandse zaken. Dit comité kan steunen op 
23 gespecialiseerde werkgroepen, waarvan één voor de harmonisatie van de wetgeving. 
Strategie ter voorbereiding van de toetreding 
Tenuitvoerlegging van de Europa-Overeenkomst en het Witboek 
Het institutionele kader van de Europa-Overeenkomst is volledig gerealiseerd. De 
Associatieraad en het Associatiecomité zijn elk driemaal bijeengekomen en het Gemengd 
Parlementair Associatiecomité heeft elk jaar tweemaal vergaderd. Het systeem van 
multidisciplinaire subcommissies, dat einde 1996 is goedgekeurd, bewijst thans zijn nut. 
Er is nauw en efficiënt met de Commissie samengewerkt op het vlak van staatssteun, 
industriële en commerciële eigendom, macro-economisch beleid, verlaging van 
douanerechten en andere gebieden. De meningsverschillen die zich op handelsgebied 
hebben voorgedaan, konden over het algemeen op bevredigende wijze worden opgelost 
in het kader van de bij de Overeenkomst vastgestelde procedures. 
Sinds begin 1997 wordt echter gemeld dat een beperkt aantal aan de EG-normen 
beantwoordende producten van oorsprong uit de Gemeenschap niet tot de Tsjechische 
markt wordt toegelaten. Bovendien heeft de Tsjechische regering in april 1997 een 
invoerdepositoregeling ingevoerd die niet met de Europa-Overeenkomst strookt. In het 
kader van de bij de Overeenkomst vastgestelde procedures wordt overleg gepleegd om 
deze kwesties op te lossen. 
Het Witboek van de Commissie van 1995 over de interne markt geeft aan welke 
wetgeving de kandidaatlanden moeten in hun wetgeving moeten omzetten en ten utivoer 
leggen om het "acquis communautaire" toe te passen, en het stelt de voor de 
totstandbrenging van de interne markt noodzakelijke maatregelen vast, waaraan bij 
voorrang aandacht moet worden geschonken (de zogeheten Fase I-maatregelen). De 
Tsjechische Republiek begon reeds in 1991 aan de systematische aanpassing van haar 
wetgeving. Begin 1995 heeft de regering een tijdschema voor de aanpassing 
10 
goedgekeurd. Er moet echter nog een lange weg worden afgelegd. Als antwoord op het 
Witboek heeft de regering in het voorjaar van 1996 zelf een document gepubliceerd: 
"Prioriteiten bij de tenuitvoerlegging van het Witboek in de Tsjechische Republiek". 
Daarin worden de voor de tenuitvoerlegging van het Witboek cruciale maatregelen 
aangegeven die vóór het jaar 2000 bij voorrang moeten worden toegepast. In het 
document wordt eveneens erkend dat bepaalde overheidsdiensten geherstructureerd en 
verbeterd moeten worden. Voor milieubeheer, directe en indirecte belastingen, 
bescherming van persoonsgegevens en sociaal beleid worden nieuwe administratieve 
structuren voorgesteld. Op dit ogenblik moeten deze voornemens nog worden 
gerealiseerd. 
De Europa-Overeenkomst wordt grotendeels uitgevoerd volgens de procedures en het 
tijdschema van de overeenkomst. Er zijn weinig problemen geweest op het vlak van de 
handel, maar onlangs hebben zich wel enkele ernstige handelsproblemen voorgedaan 
(met name in verband met de invoerdepositoregeling). De dialoog en de samenwerking 
zouden op dit punt kunnen worden geïntensiveerd om dergelijke problemen te 
voorkomen. 
Gestructureerde dialoog 
De Tsjechische Republiek neemt op alle niveau's aan de gestructureerde dialoog deel, 
maar zij meent dat de bijeenkomsten productiever moeten worden door een betere 
voorbereiding en een betere agenda, waarop er meer ruimte is voor dialoog met de 
Commissie. Het besluit van de Raad "Algemene Zaken" van februari 1996 om de 
voorbereidingen te verbeteren is een stap in de goede richting. Voor de Tsjechische 
Republiek zijn Justitie en Binnenlandse Zaken prioriteiten. Zij vindt namelijk dat er op 
dat vlak onvoldoende vooruitgang wordt geboekt. Tsjechië geeft de voorkeur aan een 
meer substantiële politieke dialoog met de Unie op bilateraal niveau in het kader van de 
Associatieraad. 
PHARE 
Tussen 1990 en 1993 is aan de Tsjechische Republiek in totaal 433 min ecu toegekend. 
De bijdrage voor 1996 bedroeg 54 min ecu. Daarbij is voorrang verleend aan de 
ontwikkeling van de particuliere sector, aan infrastructuur en milieu en aan de 
ontwikkeling van de menselijke hulpmiddelen. Sinds 1994 wordt in het Tsjechisch-
Duitse en het Tsjechisch-Oostenrijkse grensgebied een Programma voor 
Grensoverschrijdende Samenwerking uitgevoerd. Na aanvankelijke aarzeling zijn de 
Tsjechische autoriteiten Phare gaan beschouwen als een belangrijk instrument voor de 
omschakeling van hun economie en de voorbereiding van hun land op de toetreding. Er 
zijn echter problemen gerezen door vertragingen in de uitvoering van het programma en 
er doen zich complicaties voor ten aanzien van de gerichte besteding van de middelen 
voor prioritaire doelstellingen. 
Deelname aan communautaire programma's 
Zoals bij de Europa-Overeenkomsten is bepaald, zijn besluiten genomen om de 
Tsjechische Republiek de kans te geven deel te nemen aan Leonardo, Socrates, Jeugd 
11 
voor Europa en andere programma's op het gebied van opleiding, cultuur, audiovisueel, 
sociaal en gezondheidsbeleid, onderzoek en ontwikkeling, energiebesparing en MKB. 
Handelsbetrekkingen 
Tussen 1989 en 1992 is de invoer in de Europese Gemeenschap uit Tsjechoslowakije van 
2,6 mld ecu gestegen tot 5,5 mrd ecu (een stijging met 112 %), terwijl de uitvoer van de 
Europese Gemeenschap van 2,4 mrd ecu naar 6,3 mrd ecu steeg (+163 %). Tussen 1992 
en 1996 heeft de Tsjechische Republiek het handelsverkeer met de Unie verder 
uitgebreid. De invoer in de Unie steeg van 4,9 mrd ecu tot 9,4 mrd ecu (+92 %) en de 
uitvoer uit de EU steeg van 6,1 mrd ecu tot 13,3 mrd ecu (+118 %). In 1996 ging ruim 
60 % van de Tsjechische buitenlandse handel naar de Unie. De Tsjechische Republiek 
was goed voor 2,25 % van alle EU-uitvoer en 1,66 % van de EU-invoer. 
Deze wending in het handelsverkeer en het feit dat de Tsjechische uitvoer zich op nieuwe 
markten kon doorzetten, doen vermoeden dat de kwaliteit van de goederen toegenomen 
is. Hun concurrentievoordeel is echter voor een deel toe te schrijven aan het loonniveau, 
dat aanvankelijk laag lag maai' later sterk gestegen is. De Tsjechische uitvoer is sterk 
geconcentreerd, voornamelijk op machines en vervoeruitrusting, die 33 % van het totaal 
vertegenwoordigen, en op eindproducten (29 %). Deze beide categorieën hebben ook het 
grootste aandeel in de invoer (samen 57%). In 1996 is de invoer van eindproducten, 
voordien één van de groeisectoren, gedaald. 
De Tsjechische Republiek vormt met Slowakije een douane-unie en is één van de 
initiatiefnemers van de Midden-Europese Vrijhandelsovereenkomst. De handel met de 
CEFTA-partners is de voorbije jaren sterker geworden. 
Algemene evaluatie 
De Tsjechische Republiek heeft sinds haar oprichting voortdurend gestreefd naar sterke 
banden met de Europese Unie op alle terreinen. De Europa-Overeenkomst is in de meeste 
sectoren terdege uitgevoerd. Er hebben zich weinig handelsproblemen voorgedaan, 
waarbij het nog steeds niet opgeloste probleem van de invoerdepositoregeling één van de 
uitzonderingen is. Terwijl de Tsjechische Republiek erop vertrouwt dat zij gaandeweg 
aan alle voorwaarden voor het EU-lidmaatschap zal voldoen, lijkt zij soms enigszins 
moeilijk te kunnen erkennen dat er problemen zijn en te aarzelen om in onderling overleg 
naar oplossingen te zoeken. 
12 
B. CRITERIA VOOR HET LIDMAATSCHAP 
1. Politieke criteria 
De F^uropese Raad van Kopenhagen heeft een aantal politieke criteria vastgelegd voor de 
toetreding van de kandidaat-lidstaten uit Midden- en Oost-Europa. Deze landen dienen te 
beschikken over "stabiele instellingen die de democratie, de rechtsorde, de 
mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden" garanderen. 
Voor het uitvoeren van de evaluatie waarmee zij in dit verband is belast, heeft de 
Europese Commissie zich gebaseerd op talrijke informatiebronnen: antwoorden van de 
Tsjechische autoriteiten op de vragenlijst die de Commissie in april 1996 heeft 
verzonden, follow-up van bilaterale bijeenkomsten, analyses door de ambassades van de 
lidstaten en de delegatie van de Commissie, evaluaties van internationale organisaties (in 
het bijzonder de Raad van Europa en de OVSE), rapporten van ni et-gouvernementele 
organisaties enz. 
De hier voorgestelde analyse bestaat uit een systematisch onderzoek, voor elk kandidaat-
land, van de belangrijkste elementen van de organisatie en de werking van de 
overheidsinstanties en van de mechanismen voor de bescherming van de fundamentele 
rechten. De analyse blijft niet beperkt tot een formele beschrijving: er wordt integendeel 
naar gestreefd te evalueren hoe de democratie en de rechtsstaat werkelijk funtioneren. 
Deze evaluatie heeft betrekking op de situatie in juni 1997. Zij gaat niet in detail in op 
wijzigingen die zich eventueel in het verleden hebben voltrokken of die voor de toekomst 
worden aangekondigd, ook al wordt er meestal rekening gehouden met het voornemen 
om een bepaalde sector te hervormen. De toestand in de overheidsdiensten wordt hier 
slechts terloops vermeld en zal uitvoeriger worden besproken in hoofdstuk 4. 
1.1. Democratie en Rechtstaat 
Krachtens de in december 1992 door de Nationale Raad van de Tsjechische Republiek 
goedgekeurde grondwet en het daarin opgenomen Handvest van de fundamentele rechten 
is een parlementaire democratie ingesteld. De Tsjechische instellingen werken volgens 
de regels; de verschillende machten proberen de grenzen van hun bevoegdheden niet te 
overschrijden en samen te werken. 
Organisatie van het parlement en de wetgevende macht 
Het parlement bestaat uit twee kamers - de kamer van volksvertegenwoordigers en sinds 
november 1996 de senaat -, samengesteld uit respectievelijk 200 en 81 leden, die 
rechtstreeks via algemene verkiezingen zijn verkozen. De volksvertegenwoordigers 
worden voor vier jaar verkozen volgens het proportionele stelsel (om vertegenwoordigd 
te worden is minstens 5% van de stemmen vereist). De senatoren worden voor zes jaar 
verkozen volgens het meerderheidsstelsel met twee verkiezingsronden; om de twee jaar 
wordt een derde van de mandaten vernieuwd. Voor de minderheden zijn geen specifieke 
voorschriften die hun vertegenwoordiging in het parlement waarborgen. De kamer van 
13 
volksvertegenwoordigers heeft meer macht dan de senaat: bij de goedkeuring van de 
wetten heeft zij het laatste woord (artikel 47 van de grondwet). De regering is enkel 
verantwoording verschuldigd aan de kamer van volksvertegenwoordigers. 
De president kan de kamer var: volksvertegenwoordigers ontbinden als de regering het 
vertrouwen wordt ontzegd of als die kamer niet meer normaal kan functioneren (artikel 
35 van de grondwet). De kamer van volksvertegenwoordigers kan niet worden 
ontbonden in de drie maanden die aan de verkiezingen van de kamer voorafgaan. 
De parlementsleden worden op grond van artikel 27 van de grondwet beschermd door 
een traditionele onschendbaarheidsregeling. 
In Tsjechië zijn de rol en de deelname van de oppositie aan de werking van de 
instellingen erkend. Dit blijkt met name uit de oprichting van parlementaire 
onderzoekscommissies in de kamer van volksvertegenwoordigers (artikel 30 van de 
grondwet), waar elke politieke groep wordt vertegenwoordigd in verhouding tot haar 
totale gewicht in de kamer. Deze commissies kunnen door de oppositie worden 
voorgezeten. 
Tsjechië kent een veelpartijenstelsel (54 ingeschreven politieke partijen, waarvan 20 aan 
de voorbije verkiezingen voor de kamer van volksvertegenwoordigers hebben 
deelgenomen). De in het parlement vertegenwoordigde politieke partijen worden door de 
overheid gefinancierd in verhouding tot het aantal verkozen parlementsleden. 
Het parlement heeft wetgevende macht. Het deelt zijn initiatiefrecht met de regering, die, 
na machtiging door de wetgever, ook regelgevende bevoegdheid heeft, maar alleen ten 
behoeve van de uitvoering van de wetten. 
Tsjechië kent geen referendum. 
Functioneren van het parlement 
De verkiezingen zijn vrij en eerlijk. In de verkiezingen van juni 1996 voor de kamer van 
volksvertegenwoordigers heeft de toen reeds aan de macht zijnde centrum-rechtse coalitie 
de overwinning behaald (zie bijlage). 
Het parlement werkt onder bevredigende omstandigheden: zijn bevoegdheden worden 
gerespecteerd en de oppositie neemt op normale wijze aan zijn werkzaamheden deel. 
Organisatie van de uitvoerende macht 
De president van de republiek wordt door het parlement verkozen voor vijfjaar; zijn 
mandaat kan eenmaal worden verlengd. Hij kan het parlement vragen om een tweede 
lezing van een pas goedgekeurde wet, maar de kamers kunnen met eenvoudige 
meerderheid van stemmen aan dat veto voorbijgaan. Hij heeft de traditionele 
bevoegdheden van een staatshoofd. 
De president benoemt de eerste minister en, op diens voorstel, de ministers. De regering, 
en elke minister afzonderlijk, is verantwoording verschuldigd aan de kamer van 
volksvertegenwoordigers. Zij kunnen strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld, ook 
14 
voor strafbare feiten tijdens de uitoefening van hun functie, behalve voor verklaringen die 
zij voor de kamers hebben afgelegd. 
Het land is administratief ingedeeld in 75 districten, geleid door districtshoofden die door 
de regering worden benoemd en rekenschap moeten geven aan de minister van 
Binnenlandse Zaken. Elk ministerie beschikt op districtsniveau over gedecentraliseerde 
diensten die verantwoordelijk zijn tegenover het centrale niveau. Het districtshoofd 
wordt bijgestaan door een assemblee, die uit gemeentelijke afgevaardigden bestaat; hij 
kan de besluiten van de assemblee opschorten en om bemiddeling van de centrale 
regering vragen. 
De Tsjechische grondwet voorziet in twee niveaus van plaatselijke overheden: gewesten 
en gemeenten. De gewesten zijn nog niet tot stand gebracht, maar de regering heeft zich 
ertoe verbonden ze vóór het jaar 2 000 op te richten. Momenteel worden besprekingen 
gevoerd over hun aantal (tussen 8 en 13). De 6233 gemeenten beschikken over 
gemeenteraden, die via algemene verkiezingen voor vier jaar worden verkozen en zelfde 
burgemeesters kiezen. 
Bij de overheidsdiensten doen zich sommige problemen voor omdat er geen 
ambtenarenstatuut is en de lonen relatief laag liggen, waardoor de meest bekwame 
personeelsleden naar de particuliere sector vertrekken. Dit alles draagt niet bij tot een 
efficiënte corruptiebestrijding. 
Overigens wordt de toegang tot bepaalde betrekkingen in overheidsdienst (administratie, 
leger, veiligheids- en politiediensten, justitie, radio en televisie, overheidsbedrijven) op 
grond van de "zuiveringswet", die in 1991 is goedgekeurd en waarvan de 
geldigheidsduur in 1996 tot 2000 is verlengd (nadat de president deze tekst voor een 
nieuw onderzoek naar het parlement had teruggestuurd), geweigerd aan leden van of 
collaborateurs met de vroegere veiligheidsdiensten en aan personen die onder het 
vroegere communistische regime een actieve rol hebben gespeeld. 
In dit systeem levert de administratie aan iedereen die erom verzoekt "getuigschriften" af 
op basis van het archief van de vroegere veiligheidsdiensten. Sinds 1996 kan elke 
belanghebbende die documenten opvragen, en niet langer alleen de rechtbanken tijdens 
een gerechtelijke procedure. 
Het leger, de geheime diensten en de politie staan onder burgerlijk gezag. Zij vallen 
onder de jurisdictie van de civiele rechtbanken. De geheime diensten moeten bij het 
parlement verslag uitbrengen over hun activiteiten. 
Functioneren van de uitvoerende macht 
De centrale instellingen van de staat werken naar behoren. 
De plaatseljke overheden ondervinden nog moeilijkheden om hun autonomie af te 
dwingen, met name op financieel gebied, waar zij voor ongeveer tweederde van hun 
budgettaire middelen van de staat afhangen. 
De toepassing van de "zuiveringswet" heeft de volgende resultaten opgeleverd: slechts 
9 000 van de 300 000 gevraagde getuigschriften hebben tot uitsluiting geleid (d.i. 3 %). 
580 van die 9 000 zijn aangevochten voor de rechtbank, die de helft daarvan heeft 
15 
geannuleerd. De regering heeft haar voornemen bekendgemaakt om deze regeling na het 
jaar 2000 niet te verlengen. 
De politie, die thans wordt gereorganiseerd, krijgt vaak als kritiek dat haar onderzoek 
traag verloopt en dat haar optrelen tegen de drugshandel en de uitbreiding van de 
georganiseerde misdaad niet altijd efficiënt is. 
De geheime diensten blijken bij hun werking de grondregels van de democratie in acht te 
nemen. Een parlementaire onderzoekscommissie, die in 1996 opdracht had gekregen 
onderzoek te verrichten naar eventuele illegale bewakingspraktijken tegen directieleden, 
politieke partijen en buitenlandse ambassades, heeft begin 1997 geconcludeerd dat 
dergelijke praktijken niet bestaan. 
Organisatie van de rechterlijke macht 
De onafhankelijkheid van het Tsjechische gerecht ten opzichte van de andere machten is 
gegarandeerd. De magistraten worden, op voorstel van de minister van Justitie en op 
verzoek van de voorzitters van de rechtbanken, voor het leven benoemd door de 
president. Zij kunnen niet tegen hun wil worden overgeplaatst. Ook kunnen zij slechts 
om strict in de wet vastgestelde redenen uit hun ambt worden ontzet of geschorst. 
De procureur-generaal wordt door de regering benoemd op voorstel van de minister van 
Justitie, die de overige leden van het parket benoemt. Zij vallen hiërarchisch onder het 
gezag van de minister. 
Voor controle op administratieve besluiten zijn de civiele rechtbanken bevoegd. Die 
laatste vallen, op grond van artikel 91 van de grondwet, onder de bevoegdheid van een 
Administratief Hooggerechtshof, dat nog niet is ingesteld. 
Tsjechië heeft geen ombudsman. 
Het Grondwettelijk Hof bestaat uit 15 rechters die, in overleg met de senaat, voor tien 
jaar door de president worden benoemd. Het controleert of de wetten en de overige 
regelgeving in overeenstemming zijn met de grondwet en de internationale verdragen. 
Het kan ook besluiten van staatsinstanties die de autonomie van de plaatselijke overheden 
te zeer zouden aantasten, annuleren. 
Het Grondwettelijk Hof verricht a priori controles op de wetten (na aanhangigmaking 
door de president, 41 volksvertegenwoordigers of 17 senatoren) en op de overige 
voorschriften (na aanhangigmaking door de regering, 25 volksvertegenwoordigers of 10 
senatoren). Het kan ook a posteriori optreden op verzoek van hetzij een rechtbank naar 
aanleiding van een lopende gerechtelijke procedure, hetzij een privé-persoon die, nadat 
hij alle voorafgaande rechtsmiddelen heeft uitgeput, meent dat zijn fundamentele rechten 
zijn geschonden. Het Hof kan ook zelf een zaak tot zich trekken. 
Functioneren van de rechterlijke macht 
De toestand van de rechtbanken in Tsjechië vormt een belangrijke uitdaging voor de 
integratie van dit land in de Europese Unie. De rechtbanken zijn overbelast; in talrijke 
16 
zaken wordt geen uitspraak gedaan en bij de handelsrechtbanken bijvoorbeeld duren de 
procedures gemiddeld langer dan driejaar. 
Deze problemen zijn minder een gevolg van onderbezetting en onvoldoende uitrusting 
dan van gebrek aan ervaring en ontoereikende beroepsbekwaamheid bij de rechters, die 
vaak volledig nieuwe wetten moeten toepassen waarvoor meestal nog geen jurisprudentie 
bestaat. 
Het Grondwettelijk hof speelt een belangrijke en actieve rol in de werking van de 
Tsjechische instellingen. Sinds zijn oprichting zijn bijna 4 900 zaken aanhangig 
gemaakt, met een sterke toename van het aantal sinds 1995. Het heeft recht gesproken op 
ongeveer 200 beroepen. Uit zijn besluiten inzake nationaliteit en eigendomsrecht blijkt 
dat dit Hof een belangrijke rol speelt bij de naleving van de rechtsstaat. 
1.2. Mensenrechten en bescherming van minderheden 
Tsjechië heeft een aantal nationale bepalingen vastgesteld om de naleving van de 
mensenrechten en de rechten van minderheden te waarborgen. Die naleving kan ook 
worden gegarandeerd door de toepassing van bepaalde internationale verdragen, met op 
de eerste plaats het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de 
aanvullende protocollen. Op grond van artikel F van het Verdrag betreffende de Europese 
Unie vormt dat geheel een onderdeel van het acquis: ieder land dat tot de Europese Unie 
wenst toe te treden moet die teksten voorafhebben geratificeerd. 
Tsjechië, dat sinds 1993 lid is van de Raad van Europa, is sinds maart 1992, op grond 
van de ratificatie door het toenmalige Tsjechoslowakije, partij bij het Europese Verdrag 
voor de rechten van de mens en de aanvullende protocollen. Het land kent ook aan privé-
personen de mogelijkheid toe een zaak bij het Europees Hof aanhangig te maken, 
wanneer zij van oordeel zijn dat de rechten waarover zij krachtens dat verdrag 
beschikken, zijn geschonden. 
Van de andere internationale verdragen tot bescherming van de rechten van de mens en 
van minderheden heeft Tsjechië het Verdrag ter voorkoming van foltering geratificeerd, 
en het Kaderverdrag betreffende nationale minderheden en het Europees Sociaal 
Handvest ondertekend, maar nog niet geratificeerd. Het heeft wel de belangrijkste 
verdragen geratificeerd die op het gebied van de mensenrechten in het kader van de 
Verenigde Naties zijn gesloten. 
In Tsjechië hebben de internationale verdragen betreffende de rechten van de mens 
krachtens artikel 10 van de grondwet voorrang op het binnenlandse recht en zijn zij 
rechtstreeks van toepassing. 
Burgerrechten en politieke rechten 
In Tsjechië wordt de toegang tot de rechtbanken in ruime mate gewaarborgd. Er bestaat 
een systeem van rechtshulp voor strafrechtelijke en in sommige gevallen voor 
civielrechtelijke aangelegenheden. 
17 
De doodstraf is onder alle omstandigheden afgeschaft in 1990 en is krachtens de 
grondwet verboden. 
Het recht om niet willekeurig gearresteerd te worden is gewaarborgd: niemand kan 
zonder bevel van de procureur worden gearresteerd en een gearresteerde moet binnen 24 
uur voor een rechter verschijnen. In de daaropvolgende 24 uur beslist de rechter of hij de 
persoon vrijlaat dan wel hem beschuldigt. Daartegenover staat dat de duur van de 
voorlopige hechtenis de voorbije jaren over het algemeen is toegenomen (gemiddeld 89 
dagen in 1989, 200 in 1995). 
Het kiesrecht is gewaarborgd voor alle burgers van meer dan 18 jaar. 
Het verenigingsrecht is in Tsjechië gewaarborgd, wat tot uiting komt in het dynamisme 
van het verenigingsleven (33 000 verenigingen en 4 700 stichtingen). Voor hun 
activiteiten kunnen deze verenigingen en stichtingen rekenen op een gunstige fiscale 
regeling (belastingvermindering van 30 %), maar niet op volledige vrijstelling. 
Het recht om te betogen kan slechts worden beperkt met het oog op de bescherming van 
de rechten en de vrijheden van anderen of in verband met openbare orde, moraliteit, 
gezondheid of staatsveiligheid. Ook betogingen die de "voorspoed van het land" in het 
gedrang kunnen brengen, kunnen krachtens de grondwet worden verboden. Tot dusver is 
deze bepaling evenwel nog niet toegepast. 
Het recht op vrije meningsuiting blijkt uit de pluriformiteit van de media, zowel bij de 
geschreven pers als in de audiovisuele sector (11 nationale kranten, 4 televisiezenders 
waarvan 2 openbare en 2 particuliere, bijna 60 radiostations, uitzending van verschillende 
buitenlandse kanalen via het kabelnet). Toch wordt de vrije meningsuiting beperkt door 
het wetboek van strafrecht, dat laster tegen de republiek en de president bestraft met 
straffen tot twee jaar gevangenis. Tot dusver heeft deze regeling geen al te nefaste 
gevolgen gehad aangezien de president de personen die erdoor werden getroffen, meestal 
gratie heeft verleend. Ook heeft het Grondwettelijk hof in 1994 geoordeeld dat deze 
regeling niet van toepassing is op laster tegen het parlement, de regering en het hof zelf. 
Een andere moeilijkheid houdt verband met de soms onaangepaste wetten in deze sector. 
Voor de geschreven pers geldt nog steeds een wet van 1966 en de wijzigingen die daarin 
tussen 1990 en 1992 zijn aangebracht, bieden weliswaar een betere bescherming voor de 
informatiebronnen van de journalisten, maar regelen niet afdoende de toegang van de 
journalisten tot administratieve documenten. In de audiovisuele sector zijn nog wetten 
van toepassing die zijn goedgekeurd in 1991, voordat de eerste particuliere zenders 
verschenen. 
Het eigendomsrecht is gegarandeerd en onteigening kan alleen in het algemeen belang en 
met een adequate vergoeding. Wat de restitutie van onteigende goederen betreft, komen 
alleen na 25 februari 1948 geconfisqueerde goederen in aanmerking en kunnen alleen 
Tsjechische burgers op restitutie aanspraak maken. De belanghebbende mag kiezen 
tussen teruggave van het goed of een financiële vergoeding die wordt berekend volgens 
criteria die bij wet zijn vastgesteld. Het Grondwettelijk hof heeft in zijn arrest van 1996 
bepaald dat de belanghebbende niet langer in Tsjechië hoeft te wonen om voor de wet op 
de restitutie in aanmerking te komen. In verband met goederen die aan de katholieke kerk 
hebben toebehoord, zijn er nog betwistingen aan de gang over het aantal gebouwen en 
18 
hectaren bos dat moet worden teruggegeven. De Tsjechische autoriteiten zijn momenteel 
bezig met de informatisering en de bijwerking van het kadaster. 
Het respect voor de persoonlijke levenssfeer is gegarandeerd: voor huiszoekingen of het 
afluisteren van telefoons is een machtiging van een rechter nodig. 
De kwestie van de verwerving van het staatsburgerschap leverde in het verleden heel wat 
moeilijkheden op, in die zin dat Tsjechië op het ogenblik van de splitsing heeft geëist dat 
de op haar grondgebied verblijvende Slowaken, om genaturaliseerd te kunnen worden, 
gedurende de vijf laatste jaren een blanco strafblad hadden. Deze bepaling, waardoor een 
aantal zigeuners (Roma) van de Tsjechische nationaliteit zijn beroofd, was in tegenspraak 
met de gebruikelijke regeling bij de opvolging van een staat die inhoudt dat een 
dergelijke operatie geen staatlozen of buitenlanders mag maken van personen die 
permanent op het betrokken grondgebied leven. Deze wet is versoepeld via een wet van 
april 1996 op grond waarvan personen die op 31 december 1992 op Tsjechisch 
grondgebied verbleven, worden vrijgesteld van de verplichting om gedurende de 'vijf 
laatste jaren een blanco strafblad te hebben. 
De Tsjechische Republiek heeft de Conventie van Genève over de vluchtelingen 
geratificeerd en asielzoekers beschikken over de internationaal gewaarborgde rechten en 
bescherming. 
Er zijn geen onmenselijke of vernederende behandelingen gesignaleerd. 
Economische, sociale en culturele rechten 
Het recht op het bestaansminimum en het recht op sociale zekerheid zijn ingeschreven in 
het Handvest van de fundamentele rechten, dat deel uitmaakt van de grondwet. 
Het vakbondsrecht is in Tsjechië gegarandeerd. Er zijn bijna 57 vakbonden, waarvan de 
meeste in twee grote vakcentrales zijn verenigd. Ongeveer 60 % van de werknemers is bij 
een vakbond aangesloten. 
Het stakingsrecht is erkend, behalve voor magistraten en voor personeelsleden van de 
krijgsmacht en de veiligheidsdiensten. 
Vrijheid van onderwijs en godsdienst is gegarandeerd. Er zijn 21 godsdiensten 
geregistreerd, die door de staat financieel worden gesteund als zij ten minste 10 000 
gelovigen tellen. De joodse gemeenschap heeft van deze regeling gebruik kunnen maken 
sinds 1989, vóór het minimumaantal van 10 000 gelovigen was vastgesteld. 
Een wet van 1992 voorziet in maatregelen tegen racisme, antisemitisme en aansporing tot 
rassenhaat. Deze maatregelen zijn in 1995 nog stringenter gemaakt door strengere 
straffen. 
19 
Rechten en bescherming van minderheden 
De minderheden in de Tsjechische Republiek maken ongeveer 7 % van de bevolking uit. 
Daarvan zijn de Slowaken (4 %) en de zigeuners (de Roma) (naar gelang van de raming 2 
tot 3 %) veruit de grootste groepen. 
Internationale overeenkomsten waarborgen de bescherming van minderheden. Tsjechië 
heeft het Kaderverdrag betreffende nationale minderheden van de Raad van Europa niet 
geratificeerd. Overigens is aanbeveling 1201 van de assemblee van de Raad van Europa, 
die voorziet in de erkenning van de collectieve rechten van minderheden, juridisch niet 
dwingend. 
Het Handvest van de fundamentele rechten erkent het recht van de minderheden op 
behoud van hun identiteit, onderwijs in de eigen taal en gebruik van die taal in hun 
contacten met de administratie. Er zijn geen specifieke regels die de vertegenwoordiging 
van minderheden in het parlement waarborgen. Alle minderheden zijn vertegenwoordigd 
in de in 1992 opgerichte Raad van de minderheden, die door de regering wordt 
geraadpleegd over alle problemen die hun aangaan. Ook is er in elke kamer een 
permanente commissie voor de rechten van de mens en de minderheden. 
Sinds de splitsing ondervinden de Slowaken die ervoor gekozen hebben in Tsjechië te 
blijven, geen specifieke moeilijkheden. 
De situatie van de zigeuners (de Roma) daarentegen blijkt veel moeilijker. Zij ondergaan 
talrijke discriminaties in het leven van elke dag, zijn het slachtoffer van geweld, met 
name gepleegd door "skinheads", en worden onvoldoende door de autoriteiten en de 
politie beschermd. Vaak leven zij in moeilijke sociale omstandigheden, ook al spelen 
hier ook sociologische factoren een rol naast de discriminatie door de rest van de 
bevolking, met name wat de toegang tot werkgelegenheid of huisvesting betreft. 
Overigens hebben verschillende humanitaire organisaties kritiek geleverd op de 
uitdrijving van een aantal zigeuners bij de splitsing. Een betere kennis van de sociale 
situatie van de zigeuners (werkloosheid, sanitaire omstandigheden, onderwijsniveau, enz. 
) zou positieve invloed hebben op de manier waarop met deze bevolkingsgroep rekening 
wordt gehouden. 
De inspanningen van de Tsjechische autoriteiten, die nu reeds aanzienlijk zijn op 
cultureel gebied (cursussen Tsjechisch voor zigeuners op de openbare radio en televisie, 
financiering van een reeks publicaties), moeten in de toekomst worden geïntensiveerd. 
1.3 Algemene evaluatie 
De politieke instellingen van de Tsjechische Republiek functioneren goed en in een 
stabiele omgeving. Zij respecteren de grenzen van hun bevoegdheden en werken met 
elkaar samen. De parlementsverkiezingen van 1992 en 1996 zijn vrij en eerlijk verlopen. 
De oppositie vervult haar normale rol in de werking van de instellingen. De inspanningen 
om de werking van het gerechtelijke apparaat te verbeteren en de corruptiebestrijding te 
intensiveren, moeten worden voortgezet. 
20 
Er zijn geen noemenswaardige problemen wat betreft de eerbiediging van de 
fundamentele rechten. Wel zijn er enkele lacunes in de wetgeving betreffende de 
persvrijheid. Ook de situatie ten aanzien van een wet die voormalige leden van de 
veiligheidsdiensten en voormalige actieve medewerkers van het communistische regime 
van een baan bij de overheid uitsluit, en de eventuele uitbreiding van het 
toepassingsgebied, zal nauwlettend in de gaten moeten worden gehouden. Er is een 
probleem van discriminatie dat voornamelijk de zigeunerbevolking treft, in het bijzonder 
via de toepassing de wet op het staatsburgerschap. 
De Tsjechische Republiek vertoont alle kenmerken van een democratie en beschikt over 
stabiele instellingen die de rechtsstaat, de mensenrechten en het respect voor en de 
bescherming van minderheden garanderen. 
21 
2. Economische criteria 
Bij de analyse van de economische situatie en vooruitzichten van de Tsjechische 
Republiek baseert de Commissie zich met name op de conclusies van de Europese Raad 
van Kopenhagen van juni 1993. Deze stellen dat het lidmaatschap van de Unie 'het 
bestaan vereist van een functionerende markteconomie, alsook het vermogen om de 
concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het hoofd te bieden'. 
Dit gedeelte van het advies bevat derhalve een beknopte schets van de economische 
situatie en achtergrond, gevolgd door een overzicht van de vooruitgang die de 
Tsjechische Republiek geboekt heeft op belangrijke onderdelen van de economische 
hervormingen (liberalisering prijzen en handel, stabilisatie van de economie, structurele 
verandering, hervorming van de financiële sector) en de economische en sociale 
ontwikkeling. Tot slot volgt een algemene evaluatie van Tsjechische Republiek in het 
licht van de door de Europese Raad genoemde criteria en een korte bespreking van de 
vooruitzichten en prioriteiten voor verdere hervormingen. 
2.1 Economische situatie 
Achtergrond 
De Tsjechische Republiek heeft 10,3 miljoen inwoners. Het bruto binnenlands product 
(BBP) bedraagt 94 miljard ecu (uitgedrukt in koopkrachtpariteit). Het inwonertal van de 
Tsjechische Republiek komt overeen met 3% van het aantal inwoners van de Unie, maar 
de economie maakt slechts circa 1,3% uit. Het BBP per hoofd van de bevolking bedraagt 
circa 55% van het EU-gemiddelde. Het gemiddelde maandloon is 290 ecu (oktober 
1996). 
De Tsjechische Republiek behoort tot de oprichters van de WTO en CEFTA, en is sinds 
1996 lid van de OESO. 
Vorderingen bij het economische hervormingsproces 
Tsjechoslowakije behoorde in 1938 tot de rijkere landen van Europa. De rijkdom was 
voornamelijk geconcentreerd in de huidige Tsjechische Republiek. De communistische 
machtsgreep in 1948 ging gepaard met de invoering van de centraal geleide 
planeconomie. Men bleef evenwel een voorzichtig macro-economisch beleid voeren, 
waarbij de in andere landen van Oost-Europa geconstateerde grote onevenwichtigheden 
werden vermeden: er werd weinig schuldenlast opgebouwd en de inflatie werd redelijk in 
bedwang gehouden. Desondanks was Tsjechoslowakije in 1989, ongeveer 50 jaar na de 
invoering van de planeconomie, teruggevallen tot onder het peil van de minst 
ontwikkelde lidstaten. 
Al vlug na de val van het communistische regime in 1989, gedurende de zogeheten 
"fluwelen revolutie", werd met het hervormingsproces begonnen. De basiselementen 
daarvan waren: liberalisering van de prijzen en de handel, minder subsidiëring van de 
ondernemingen, interne convertibiliteit van de munt, een restrictief monetair en fiscaal 
beleid, institutionele veranderingen en een programma van snelle en grootschalige 
22 
privatisering. De splitsing in een Tsjechische en een Slowaakse Republiek in 1993 
zorgde weliswaar voor enig ongemak, doch de overgang naar een markteconomie ging in 
snel tempo door. 
Anders dan in vele andere overgangslanden, vond de privatisering van 
staatsondernemingen al vrij vroeg in het overgangsproces plaats. Grote delen van het 
staatsbezit werden op korte termijn verkocht of onder de bevolking verspreid in het kader 
van het grootschalige "voucher'-privatiseringsprogramma dat in 1992 van start ging en 
in 1994 werd voltooid. De verwachting was dat na de overgang in particuliere handen een 
herstructureringsproces op gang zou komen. Door dit ingrijpende 
privatiseringsprogramma is de rol van de privé-sector spectaculair toegenomen: deze 
sector was zo goed als onbestaande voor de hervorming en vertegenwoordigt nu naar 
schatting driekwart van de output. De staat behoudt evenwel een meerderheidsbelang of 
een significant belang in een aantal grote ondernemingen en met name in de vier grote 
banken. 
Belangrijkste economische indicatoren 
(gegevens over 1996, tenzij anders aangegeven) 
Bevolking 
BBP per capita 
als % van gemiddelde EU-15 
Aandeel van de landbouw in: 
bruto toegevoegde waarde 
werkgelegenheid 
Bruto buitenlandse schuld/BBP 
Export goederen & diensten/BBP 
Buitenlandse directe investeringen miljoen 
KKS-ECU (1995) 
procent (1995) 
procent (1995) 
procent (1995) 
procent 
procent 
miljard ecu 
ecu per capita 10,3 
9410 
55 
5,2 
6,3 
39 
57 
5,3 
520 
Bron: Commissie, nationale bronnen, EBRD 
Omgerekend per eind 1996, wisselkoers 1 ecu = $ 1,25299. 
Buitenlandse directe investeringen 
Er is door het buitenland fors direct in de Tsjechische Republiek geïnvesteerd, namelijk 
voor een geschat gecumuleerd bedrag van 5,3 miljard dollar in de periode 1989-1996 
(bron: EBRD). De grootste investeerder was Duitsland, gevolgd door Nederland en de 
Verenigde Staten. De investering van een Nederlands-Zwitsers consortium in de 
telecommunicatiesector zorgde voor het bijzonder hoge bedrag in 1995. Voor 1996 werd 
het bedrag opgetekend van 0,96 miljard ecu oftewel 94 ecu per inwoner. 
Economische structuur 
23 
De Tsjechische Republiek vertoont de economische structuur van een geïndustrialiseerd 
land. De landbouw vertegenwoordigt 5,2% van de bruto toegevoegde waarde (1995) en 
circa 6,3% van de werkgelegenheid. Het privatiseringsproces is bijna voltooid. De 
neergaande lijn van de productie werd in 1995 omgebogen. De prijsondersteuning is 
beperkt, maar voor sommige producten worden uitvoersubsidies verstrekt. 
Tsjechië heeft sedert lang een belangrijke industriële sector, die met succes producten 
variërend van staal (op grote schaal) en vrij gesofisticeerde machines en werktuigen, tot 
hoogwaardig glas heeft voortgebracht. Onder het vorige regime had de industrie een 
groter dan vereiste personeelsbezetting. Uit de huidige cijfers - 43% van de 
werkgelegenheid tegenover 34% van de bruto toegevoegde waarde - blijkt dat dit in 
zekere mate nog steeds geldt. Er zijn relatief weinig arbeidsplaatsen geschrapt, maar in 
sommige sectoren, zoals de staalindustrie, loopt het aantal op. Het energieverbruik van de 
economie is bijzonder hoog, hetgeen de wenselijkheid van tariefaanpassingeri extra 
onderstreept. Alhoewel Tsjechië met succes zijn energiebronnen aan het diversifiëren is, 
zal Rusland in de komende jaren de belangrijkste leverancier van aardolie en gas blijven. 
De dienstensector geeft sedert enige jaren groei te zien, met name als gevolg van de 
ontwikkeling van nieuwe particuliere activiteiten, en heeft hierdoor een belangrijke 
aandeel in de output en in de werkgelegenheid verworven, namelijk 53%» van de bruto 
toegevoegde waarde en 50% van de werkgelegenheid in 1995. De grootste groeisector is 
het toerisme. 
Liberalisering 
Prijzen 
In 1991 is het gros van de consumentenprijzen vrijgemaakt. Tegen 1995 waren enkel nog 
de energietarieven (gas, elektriciteit, verwarming), de prijzen van sommige collectieve 
diensten (gezondheidszorg, vervoer, communicatie en watervoorziening) en de 
huurprijzen gereguleerd. De desbetreffende posten maken een vrij groot deel van de 
gezinsbestedingen uit, zodat de gereguleerde prijzen nog steeds aanzienlijk doorwegen in 
het indexcijfer van de gezinsconsumptie. De gereguleerde prijzen zijn bij het huidige peil 
niet geheel kostendekkend. De autoriteiten zijn zich ervan bewust dat aanpassingen nodig 
zijn. Voor 1997 zijn aanzienlijke verhogingen van de huren en de energieprijzen gepland 
(in verband met de verhoging van de BTW tot 22%). 
De subsidiëring is sinds 1989 wezenlijk teruggeschroefd en bedraagt nu nog slechts 2,5% 
van het BBP. Ook is het zo dat de steunmaatregelen over het algemeen 
non-discriminerend worden toegepast en zo zijn uitgewerkt dat ze de markteconomie en 
de vrije mededinging minimaal hinderen. Dit is met name het geval voor de 
landbouwsector. 
Handel 
De Tsjechische Republiek is vanaf het begin in snel tempo naar een liberaal 
handelsregime geëvolueerd omdat zulks structurele veranderingen, concurrentie en een 
doelmatige middelenallocatie in de hand werkt. Vele van de oude handelsbelemmeringen 
werden opgeruimd en die welke overbleven werden doorzichtiger gemaakt, d.w.z. 
omgezet in tarieven. De invoertarieven bedragen momenteel gemiddeld ongeveer 5% van 
24 
de gewogen waarde en variëren van 4% voor primaire goederen tot 10% voor 
eindproducten. De tarieven worden doorgaans op uniforme wijze toegepast. 
In april 1997 heeft de Tsjechische regering evenwel, onder andere maatregelen om het 
oplopende handelstekort aan te pakken, een invoerdepositoregeling ingesteld. Op grond 
hiervan moeten de importeurs van consumentenartikelen en levensmiddelen 20% van de 
waarde van de ingevoerde goederen gedurende 180 dagen bij een bank aanhouden. 
Hoewel de maatregel de kostprijs slechts beperkt verhoogt, kan zij in de praktijk ertoe 
leiden dat kleine importeurs die onvoldoende toegang tot de financiële markten hebben 
om het deposito te financieren, niets meer kunnen invoeren. Het exacte effect van de 
maatregel op het handelstekort is moeilijk precies te voorspellen. Niettemin is het 
duidelijk dat dit een stap terug betekent. 
Op grond van een wet van 1995 kunnen exportondersteunende en -bevorderende 
maatregelen worden genomen. Deze vorm van overheidssteun, hoofdzakelijk 
exportkredietgaranties, wordt beheerd door twee openbare instellingen, ni. de Tsjechische 
Export Bank en de Maatschappij voor Exportgarantie en -verzekerering. Voorts verleent 
de overheid subsidies aan informatiecentra, vakbeurzen e.d. Er wordt nog steeds met 
uitvoervergunningen gewerkt, maar voornamelijk voor controledoeleinden en niet als 
beperkende maatregel. 
Deviezenbeleid 
Sedert oktober 1995, toen de verplichtingen van IMF-artikel VIII formeel werden 
aanvaard, is er muntconvertibiliteit voor alle verrichtingen in rekening-courant. De 
desbetreffende voorschriften werden echter al jaren de facto toegepast. Terzelfder tijd 
werd het kapitaalverkeer, en met name de invoer, verregaand geliberaliseerd. De 
belangrijkste nog geldende beperkingen betreffen de kapitaaluitvoer. 
In 1991 werd de valuta als gevolg van een aantal herschikkingen met 75% gedevalueerd 
en de koers ervan gekoppeld aan die van een pakket van munteenheden. De 
samenstelling van dit pakket werd meerdere keren gewijzigd, doch de wisselkoers werd 
gedurende ruim 5 jaar effectief binnen een erg smalle band (+/- 0,5%) gehouden. De 
muntstabiliteit in die periode is met name opmerkelijk omdat de deviezenreserves 
aanvankelijk klein waren en de inflatie het concurrentievoordeel van de devaluatie van 
1991 uitholde. 
Wat de muntstabiliteit in belangrijke mate in de hand heeft gewerkt, is het feit dat de 
Tsjechische Nationale Bank volledig en exclusief bevoegd is voor de wisselkoers. De 
jongste jaren heeft zich een enigszins paradoxale ontwikkeling voltrokken. Enerzijds 
werden door de gunstige economische ontwikkeling aanzienlijke hoeveelheden kapitaal 
van buitenaf - directe investeringen en kortlopende beleggingen, gelokt door de 
combinatie van hoge rente en grote koersstabiliteit - aangetrokken, hetgeen de munt 
sterker maakte. Anderzijds was er een groot tekort op de handelsbalans, zodat men 
misschien tot een devaluatie van de munt zou worden genoopt om de concurrentiepositie 
van de uitvoer te vrijwaren. De Nationale Bank besloot uiteindelijk om de bandbreedte 
voor koersschommelingen met ingang van februari 1996 te vergroten tot +/- 7,5%, 
waardoor een element van onzekerheid werd ingebouwd dat was bedoeld om 
speculatieve toevloeiing van kapitaal tegen te gaan en het monetaire beleid meer ruimte 
25 
te geven. De ingreep was in die zin geslaagd dat de korte verrichtingen scherp 
terugvielen. 
In 1996 en begin 1997 bleef de Tsjechische kroon sterk, ondanks het oplopende tekort op 
de lopende rekening dat niet langer geheel werd gedekt door kapitaaltoevloeiing. In april 
kwam de munt echter onder sterke devaluatiedruk te staan en half mei 1997 brak een 
monetaire crisis uit. De op de buitenlandse valutamarkten heersende algemene nervositeit 
ten aanzien van de nieuwe economieën met een groot tekort op de lopende rekening en de 
onzekere binnenlands politieke situatie leidden tot aanvallen tegen de munt. De 
Tsjechische Nationale Bank trachtte aanvankelijk de munt te ondersteunen maar werd op 
27 mei gedwongen de fluctuatiemarge op te geven en de koers te laten zweven. Door het 
loslaten van de wisselkoers kon de munt aanzienlijk depreciëren: meer dan 20% ten 
opzichte van de dollar en ruim 7% tegenover de mark vergeleken met eind 1996. 
Het is nu afwachten op welk peil de koers zich stabiliseert vooraleer kan worden 
beoordeeld hoe de economie op de sterke devaluatie reageert. Het is evenwel 
waarschijnlijk dat de devaluatie de inflatie tijdelijk zal aanwakkeren en de ontwikkeling 
in de richting van de in de EU opgetekende inflatiecijfers ietwat zal vertragen. Te 
verwachten is voorts dat de export aantrekt, mits er voldoende capaciteit kan worden 
vrijgemaakt om aan de toename van de vraag te voldoen. 
Stabilisatie van de economie 
Interne aspecten 
De Tsjechische Republiek is erin geslaagd macro-economische stabiliteit tot stand te 
brengen en heeft aldus een solide basis gelegd voor stevige en duurzame groei. Van het 
begin af heeft de TSFR gekozen voor een restrictief beleid op monetair en fiscaal gebied. 
Dit ging gepaard met een belangrijke devaluatie, die de productie bijzonder concurrerend 
maakte in het buitenland. De economie, en met name de uitvoer, kreeg hierdoor een 
stimulans. De binnenlandse inflatie, die onvermijdelijk gedurende enige tijd relatief hoog 
bleef als gevolg van de prijsliberalisering en het schrappen van subsidies, was geen 
handicap voor exporteurs. Na de initiële devaluatie werd de wisselkoers vastgelegd om 
het importeren van nog meer inflatie te voorkomen. Deze beleidskeuzes werden 
rigoureus aangehouden, ook na het uiteenvallen van de federatie. Zij begonnen vruchten 
af te werpen in 1994, toen de economische groei weer aantrok als gevolg van de sterke 
uitvoer en het hoge investeringstempo, en de inflatie daalde tot 10%. 
Per eind 1995 verkeerde de economie in uitstekende gezondheid: de inflatie bedroeg 
minder dan 10%, de werkloosheid was klein, er was een overschot op de begroting, de 
gezinsinkomens stegen en er werd in hoog tempo geïnvesteerd. De economische activiteit 
nam gestadig toe: de landbouw leefde op en de industrie was bijzonder dynamisch. In 
1996 begon het nog altijd behoorlijke groeitempo te vertragen, de werkloosheid steeg, de 
inflatoire druk hield aan, de begroting kwam in het rood en het tekort op de lopende 
rekening liep op tot 8% van het BBP. Deze verslechtering is toegeschreven aan 
ontoereikende herstructurering, een tekort aan geschoolde arbeidskrachten en niet altijd 
geheel doelmatig bedrijfsbeheer. 
In april 1997 kondigde de Tsjechische regering een pakket maatregelen aan om de 
economische groei aan te zwengelen en de oplopende begrotings- en handelstekorten aan 
26 
te pakken. Dit pakket omvat bezuinigingsmaatregelen, loonmatiging in de 
overheidssector, verlaging van de vennootschapsbelastingen, verhoging van sommige 
accijnzen en de instelling van een invoerdeposito. Op 28 mei 1997, nadat de Tsjechische 
Nationale Bank was gedwongen de wisselkoers los te laten, maakte de regering een 
tweede serie maatregelen bekend. Dit nieuwe pakket bevat naast een bevestiging van de 
regeringsmaatregelen van april, extra bezuinigingen op de overheidsuitgaven en een stop 
van uit de nationale begroting gefinancierde invoer. Het is nog te vroeg om te weten 
welke impact deze beide pakketten zullen hebben. De regering heeft aangekondigd nog 
restrictievere handelsmaatregelen, zoals de instelling van een extraheffing op invoer, te 
zullen overwegen indien de externe positie niet beduidend is verbeterd tegen het derde 
kwartaal van 1997. 
Externe aspecten 
De Tsjechische Republiek heeft een open economie waarin de goederenuitvoer 37%) van 
het BBP uitmaakt. De handel was gedurende jaren zeer levendig. Alhoewel de positie in 
het algemeen nog sterk is, zijn er manifeste onevenwichtigheden. 
Er is een toenemend handelstekort, dat in 1996 4,6 miljard ecu (11% van het BBP) en in 
het eerste kwartaal van 1997 1,3 miljard ecu bedroeg. Het feit dat in snel groeiende 
economieën zo'n tekort tot het normale verwachtingspatroon behoort, neemt niet weg dat 
het huidige peil bijzonder hoog is en dat er ondanks de hoge inkomsten uit toerisme 
grenzen zijn aan de dekkingscapaciteit van de economie. Het resultaat hiervan was in 
1996 een tekort op de lopende rekening van 3,5 miljard ecu. Toen zich in 1995 voor het 
eerst een tekort van die omvang openbaarde, werd het volledig gedekt door grootschalige 
toevloeiing van kapitaal. Dat was in 1996 niet meer het geval, waardoor de 
deviezenreserves in dat jaar met 1,2 miljard ecu slonken. Begin 1997 bleven de reserves 
op een hoog peil en per einde maart bedroegen zij 10,2 miljard ecu, maar men schat dat 
de Tsjechische Nationale Bank daarvan 2,6 miljard ecu heeft opgebruikt om de munt in 
mei 1997 tegen de aanvallen te verdedigen. 
De Tsjechische Republiek heeft een matige buitenlandse schuldenlast van 40%) van het 
BBP. Het grootste deel daarvan is op middellange en lange termijn en de rentebetalingen 
bedragen minder dan 15% van de uitvoer van goederen en diensten. 
_ Belangrijkste economische trends 
Reële groei BBP procent 
Consumentenprijzeninflatie 
gemiddelde op jaarbasis procent 
december t.o.v. december procent 
Werkloosheidscijfer procent 
ILO-definitie 
Begrotingssaldo collectieve sector procent van het BBP 1994 
2,6 
10,0 
9,7 
3,8 
1,0 1995 
4,8 
9,1 
7,9 
3,6 
0,6 1996 
4,0 
8,8 
8,6 
3,4 
0,0 
27 
Saldo lopende rekening 
Verhouding schuld/export procent van het BBP 
procent 
Inkomende buitenlandse directe procent van het BBP 
investeringen -0,1 
51,3 
2,1 -2,9 
59,1 
5,5 -8,6 
69,3 
2,4 
Bron: Commissie, nationale bronnen, EBRD 
Structurele verandering 
Buitenlandse handel 
Zoals in andere landen van de regio, heeft er een verlegging van de handel van 
Oost-Europa naar de EU plaatsgevonden. Sinds de Tsjechische Republiek begin 1993 een 
onafhankelijke staat werd, is de waarde van de handel met de EU substantieel 
toegenomen, zodanig dat de EU nu de belangrijkste handelspartner is en in 1996 59% 
van de Tsjechische uitvoer en 63% van de invoer voor zijn rekening nam. 
Er is een hoge mate van concentratie wat betreft de verhandelde goederen. Twee 
categorieën maken samen meer dan de helft van de totale uitvoer uit, nl. machines en 
vervoermiddelen (33%) en industrieproducten (29%). De uitvoer van industrieproducten 
- tot dan één van de belangrijkste groeisectoren - liep in 1996 echter terug. Als het hier 
niet om een tijdelijke inzinking van de vraag in de EU gaat, kan dit wijzen op, ofwel een 
verlies aan concurrentiekracht, ofwel een tekort aan productiecapaciteit. Ook wat de 
invoer betreft, staan deze categorieën bovenaan: machines met 38% en 
industrieproducten met 19%. Dranken vormden hier het belangrijkste groeisegment, op 
korte afstand gevolgd door brandstoffen. 
De verlegging van de handel en het vermogen van de Tsjechische export om nieuwe 
afzetmarkten te vinden, tonen aan dat de productkwaliteit is verbeterd. De toegevoegde 
waarde van de naar het Westen uitgevoerde goederen is echter vrij laag. De gunstige 
concurrentiepositie van de Tsjechische economie heeft ongetwijfeld te maken met de lage 
lonen en de aanwezigheid van hoog gekwalificeerde arbeidskrachten. Voor de recente 
muntdepreciatie was dit voordeel grotendeels uitgehold door de snelle stijging van de 
lonen. Vooruitgang op het gebied van productiviteit en kwaliteit zal steeds belangrijker 
worden als de Tsjechische Republiek haar afzetmarkten op middellange termijn wil 
behouden. 
Dat de economie open is, blijkt uit het feit dat uitvoer en invoer van goederen en diensten 
samen 107% van het BBP bedragen. De uitvoer is ondanks de appreciatie van de munt in 
reële termen en de stijgende arbeidskosten per eenheid product gestadig gegroeid. Het 
handelspatroon, de samenstelling en de omvang van de handel maken de Tsjechische 
Republiek evenwel erg kwetsbaar voor externe schokken. Wat energie betreft, met name 
aardolie, is men afhankelijk van invoer. 
Arbeidsmarkt 
Eén van de meest opmerkelijke feiten van het overgangsproces in de Tsjechische 
Republiek is dat het land, in tegenstelling tot alle andere in de regio, zo goed als niet met 
28 
werkloosheid te kampen heeft gehad. Na een initiële stijging als gevolg van de 
omschakeling, met een piek van 5%, bleef het cijfer rond 3% schommelen van begin 
1995 tot eind 1996. Dit is voornamelijk te verklaren doordat vele nog actieve 
pensioengerechtigde werknemers uit het arbeidsproces stapten en de werkgelegenheid in 
de particuliere sector zich snel ontwikkelde. Ook het feit dat er nog steeds overbezetting 
is, met name in het resterende deel van de oude staatsondernemingen en in de openbare 
sector, met inbegrip van de spoorwegen, heeft ertoe bijgedragen de werkloosheid laag te 
houden. Het cijfer steeg begin 1997 tot boven 4% en zal waarschijnlijk nog oplopen als 
gevolg van het toenemende aantal ontslagen in sommige sectoren, waaronder de 
staalindustrie. Het blijft echter laag in vergelijking met de meeste andere landen van 
Europa. 
De arbeidsmarkt is bijzonder krap en er heerst naar verluidt een tekort aan geschoolde 
arbeidskrachten, zodat de loondruk hoog is. Tot juli 1995 werd er in overeenstemming 
met de vakbonden een expliciet loonbeleid gevoerd, d.w.z. een belasting geheven op 
bovenmatige lonen, waarbij het de bedoeling was de reële loonstijging te beperken" tot 
maximaal 5% meer dan de productiviteitsstijging. Deze maatregel pakte echter averechts 
uit - het maximum werd de norm - en werd bijgevolg ingetrokken. De looneisen namen 
hierna niet fors toe, hetgeen erop lijkt te wijzen dat de maatregel de verhogingen niet op 
een kunstmatige manier aan banden legde. Het feit dat de lonen sneller stijgen dan de 
productiviteit, waardoor de inflatoire druk toeneemt (hogere bedrijfskosten, grotere 
consumptie vraag), is één van de belangrijkste bekommernissen van het 
macro-economische beleid. In 1996 namen de lonen reëel met 8,5% toe, de productiviteit 
met 4%. 
Er is een minimumloon. Dit werd in januari 1996 vastgesteld op 2 500 kroon per maand 
(voor een 42,5-urige werkweek) of 27% van het toenmalige gemiddelde loon. Dit loon is 
doelbewust nominaal naar boven toe begrensd, zodat het reëel wordt uitgehold naarmate 
de inflatie voortschrijdt. De loonwig is nog altijd veel kleiner dan in de huidige lidstaten. 
De loonbelasting, die ten tijde van de planeconomie werd gebruikt om de 
werkloosheidsuitkeringen en pensioenen te financieren, werd in 1993 afgeschaft en 
vervangen door sociale-zekerheidsbij dragen. Met deze bijdragen, die in de 
overheidsbegroting worden opgenomen, worden ook het openbare 
werkgelegenheidsbeleid, de sociale bijstand en de ziekteverzekering gefinancierd. De 
gezondheidszorg valt buiten de algemene begroting en wordt beheerd als een 
gefinancierd verzekeringsstelsel en niet op pay-as-you-go-basis. 
De aanwezige werkgevers- en werknemersorganisaties lijken geen toonaangevende rol te 
spelen op macro-economisch relevante gebieden, bijvoorbeeld op dat van de 
loonvorming. 
Openbare financiën 
De afschaffing van de centrale planeconomie dwong de overheid in een geheel nieuwe 
rol, waarvoor een fundamentele hervorming van het publieke financiële en fiscale bestel 
noodzakelijk was. Aan de uitgavenzijde begon men hiermee in 1990 via een 
vermindering van de inkomensoverdrachten aan de ondernemingen en de gezinnen. Aan 
de inkomenskant vonden de belangrijkste veranderingen plaats in januari 1993, toen de 
29 
stelsels van BTW, inkomensbelasting en vennootschapsbelastingen werden ingevoerd 
en/of gestroomlijnd. 
De begroting is als gevolg van deze hervormingen zowel qua omvang als qua structuur 
veranderd. De indirecte belastingen hebben aan belang gewonnen en de 
overheidsuitgaven zijn in verhouding tot het BBP teruggeschroefd tot onder het niveau 
van de meeste EU-Iidstaten. De oogmerken van het begrotingsbeleid zijn, de begroting in 
evenwicht te hebben en de uitgaven in verhouding tot het BBP te reduceren. Dit betekent 
dat dit beleid niet als instrument voor actieve macro-economische sturing wordt gebruikt. 
Tot 1996 gaf de begroting van de Tsjechische Republiek overschotten te zien. 
Ontoereikende inkomsten zorgden in 1996 echter voor een zeer klein tekort, ondanks de 
investeringsbezuinigingen waartoe in de loop van het jaar in aller ijl werd besloten. 
Er worden afzonderlijke begrotingen gevoerd voor de centrale overheid, de plaatselijke 
overheden en de diverse sociale-zekerheidsfondsen. Om de uitgaven te beheersen, werd 
de algemene inkomenssteun voor de economisch actieve bevolking in 1993 afgeschaft en 
werden de werkloosheidsuitkeringen gekort. De sociale zekerheid wordt gefinancierd 
door middel van bijdragen van werkgevers en werknemers (resp. 26 en 8% van het 
brutoloon). 
Bedrijfsleven: privatisering en herstructurering 
Omschakelen op een markteconomie gaat gepaard met privatiseren van staatsbedrijven 
en herstructureren van de productie. Het privatiseringsproces is in de Tsjechische 
Republiek snel verlopen en omvangrijk geweest. In de periode 1991-1992 zijn de kleine 
staatsbedrijven geprivatiseerd. Het overheidsbelang in de grote bedrijven is verkocht in 
het kader van het programma van massale privatiseringen dat in twee golven is 
uitgevoerd, een eerste in 1992-93 en een tweede in 1994-95. Het merendeel van de 
certificaten ("vouchers") waarop de individuele burgers konden inschrijven, is 
vervolgens overgedragen aan beleggingsmaatschappijen, die uiteindelijk de aandelen 
opkochten. Dit heeft ertoe geleid dat de beleggingsmaatschappijen een belangrijke rol 
spelen in het bestuur van de ondernemingen. Vele van de ondernemingen waarvan de 
maatschappijen eigenaar zijn, hebben een onoverzichtelijke eigendomsstructuur, wat het 
herstructureren ervan negatief beïnvloedt. Dat de beleggingsmaatschappijen grotendeels 
door banken worden gecontroleerd, doet de vraag rijzen of de maatschappijen die 
ondernemingen wel op een objectieve basis kunnen leiden, gezien de belangenconflicten 
die zich kunnen voordoen wanneer banken zowel eigenaar als schuldeiser zijn. 
Bovendien leidt dit soort van bindingen gewoonlijk tot een snelle vermeerdering van het 
aantal faillissementen, wat door een golf ineenstortingen van banken en 
beleggingsfondsen in 1996 en begin 1997 is bevestigd. De belangrijkste nog te 
privatiseren staatsactiva zijn de grote banken en de nutsbedrijven. 
De industriële productie wordt sinds 1990 gediversifieerd, maar wordt nog steeds door de 
metaalsector gedomineerd. Niettegenstaande de kleine ondernemingen marktaandeel 
hebben gewonnen, zijn de grote nog oppermachtig: in 1995 was 81% van de productie 
afkomstig van grote ondernemingen (meer dan 100 werknemers) en 20% van zeer grote 
(meer dan 5 000 werknemers). De meest dynamische bedrijven zijn de zeer kleine en de 
zeer grote. De middelgrote bedrijven (100 tot 5 000 werknemers) presteren minder dan 
gemiddeld. Er zijn geen gegevens over de winstgevendheid van de ondernemingen 
bekend, doch de (enigszins verontrustende) idee is dat enkel ondernemingen waarin door 
30 
buitenlandse partijen wordt geparticipeerd, hebben geïnvesteerd. In 1995 gingen de 
meeste investeringen naar de telecommunicatie- en banksectoren, en niet naar de 
industrie. 
Een grotere productiviteit en herstructurering zijn essentieel om de productie doeltreffend 
en concurrerend te maken. De snelheid waarmee kan worden geherstructureerd, hangt 
voor een stuk af van de beschikbaarheid van nieuwe investeringsbronnen. De middelen 
om te investeren kunnen afkomstig zijn van niet-uitgekeerde winst, van binnenlandse 
leningen, van de verkoop van aandelen of van buitenlandse bronnen. Er is in het 
algemeen fors geïnvesteerd, maar hoofdzakelijk door de overheid en in 
infrastructuurprojecten, naar welke ook het merendeel van de buitenlandse directe 
investeringen is gegaan. Op het gebied van bedrijfsherstructurering moet er meer 
vooruitgang worden geboekt. Rekening houdende met de omvang van de investeringen in 
verhouding tot het BBP en met het lage werkloosheidspeil, is de productiviteit in een vrij 
traag tempo gegroeid. Ook het bestuur van de ondernemingen is nog onvoldoende sterk, 
voor een deel ten gevolge van de gebruikte privatiseringsmethode. Voorts is er sedert 
1996 door werknemers, o.a. spoorweg- en ander overheidspersoneel, gestaakt en actie 
gevoerd tegen de herstructureringsplannen. 
Financiële sector 
De verantwoordelijke instantie voor het monetaire beleid is de Nationale Bank van 
Tsjechië, die is opgericht op 1 januari 1993 ter vervanging van haar federale voorganger. 
Zij kreeg als belangrijkste taak de stabiliteit van de valuta te waarborgen. De Bank is 
autonoom ten aanzien van de regering, maar moet verantwoording afleggen aan het 
parlement. De onafhankelijkheid is verankerd in de wet betreffende de Nationale Bank en 
in de Tsjechische grondwet. De Bank legt geen inflatiedoelstellingen vast, maar houdt 
wel een bepaalde groeimarge voor de geldhoeveelheid aan. Alhoewel de inflatie gedaald 
is en de valuta stabiel is gebleven, zijn de doelstellingen inzake geldhoeveelheid 
gewoonlijk niet gehaald. 
Het duale banksysteem, met een van het commerciële bankbedrijf gescheiden centrale 
bank, was tegen 1993 goed ontwikkeld. In de eerste fase werd het monetaire beleid 
voornamelijk gevoerd via kwantitatieve regulering van de bedragen die de banken 
konden uitlenen en ontlenen. Het gebruik van indirecte instrumenten, zoals 
openmarkttransacties (emissie van kortlopend schatkistpapier en bankpapier), en 
reguleringsinstrumenten (b.v. verplichte minimumreserves, disconto en Lombardtarief) 
om de geldhoeveelheid en de wisselkoers te beheersen, werd slechts na 1993 geleidelijk 
gemeengoed. 
De formele hervorming van de banksector is zo goed als voltooid, maar verdere -
noodzakelijke - herstructurering is te verwachten. Eind 1995 was ongeveer 31,5%» van het 
kapitaal van de banken afkomstig van de staat; 91,5%) van de deposito's bevond zich bij 
binnenlandse banken en van de totale activa van banken was circa 70% in handen van 
banken met een overheidsparticipatie. De banken vervullen hun financiële 
intermediatiefunctie slechts in beperkte mate en worden momenteel met moeilijkheden 
geconfronteerd. In de eerste plaats zijn er te veel onrendabele en bijgevolg in de huidige 
vorm niet levensvatbare instellingen. Het tempo waarin banken in de problemen raakten, 
is in 1996 toegenomen. Bovendien zijn er heel wat kruiselingse participaties tussen 
banken onderling en tussen banken en beleggingsmaatschappijen. Tot slot is er het 
31 
probleem van de slechte leningen, dat weliswaar iets minder erg is geworden maar nog 
steeds aanwezig is. Er bestaan nog steeds grote marges tussen de op verstrekte kredieten 
berekende en de voor ontvangen deposito's betaalde rentetarieven. Derhalve kan de 
banksector vooralsnog niet voldoende efficiënt of concurrerend worden geacht; het 
systeem is evenwel stabiel: 80% van de bankbedrijvigheid is geconcentreerd bij de vier 
grote staatsbanken en deze zijn momenteel relatief gezond te noemen. De onrust in de 
sector heeft de regering ertoe gebracht haar aandacht toe te spitsen op het privatiseren -
één voor één - van de vier grote banken. 
De kapitaalmarkten, en met name de beurs van Praag, hebben zich gedeeltelijk dankzij de 
massale privatiseringen ontwikkeld. De juridische en institutionele basisvoorzieningen 
zijn aanwezig. De Praagse beurs is de grootste in de regio, zowel qua aantal genoteerde 
aandelen als qua beurswaarde, maar de handel heeft geen snelle groei doorgemaakt, 
waarschijnlijk wegens de gebrekkige doorzichtigheid. De beurs is nog niet uitgegroeid tot 
een belangrijke financieringsbron voor ondernemingen. De kritiek van zowel waarnemers 
als insiders is, dat de kapitaalmarkten slecht gereguleerd en bijzonder complex zijn. 
Sommige beleggingsmaatschappijen zijn betrapt op het verrichten van illegale 
activiteiten. Bovendien bestaan momenteel naast elkaar diverse markten waar aandelen 
en effecten worden verhandeld, zodat voor één aandeel meerdere koersen kunnen gelden. 
Als reactie op deze kritiek, is het beursreglement in juli 1996 grondig aangepast om de 
belegger een betere bescherming te bieden en de markten doorzichtiger te maken. Voorts 
is het ministerie van Financiën voornemens een onafhankelijke Beurscommissie te 
installeren om het toezicht op en de regulering van de financiële markten te verscherpen, 
alsmede een clearingdienst waar de transacties op de verschillende markten worden 
gecentraliseerd. Het beursbestuur heeft, om de doorzichtigheidskwestie op te lossen, 
tevens voorgesteld om de verslaggeving inzake financiële resultaten uit te breiden en het 
aantal markten waar aandelen gelijktijdig kunnen worden genoteerd, te beperken. 
De verzekeringsmarkt is nog onderontwikkeld maar de concurrentie neemt toe. 
Economische en sociale ontwikkeling 
Sociale indicatoren 
De Tsjechische Republiek heeft een bevolking van 10,3 miljoen die zoals in vele andere 
landen vergrijst: het geboortecijfer is laag en de levensverwachting neemt toe. Ongeveer 
60% van de bevolking is in de werkende leeftijd. Dit percentage zal op korte tot 
middellange termijn stijgen als gevolg van een verhoging van de pensioenleeftijd. 
Er is over het algemeen een ruime consensus geweest over de hervormingen en weinig 
sociale onrust. In 1996 en begin 1997 is er echter een paar keer gestaakt in de openbare 
sector. 
De arbeidskrachten zijn bekwaam en goed opgeleid: in 1995 had 32%) van de werkenden 
hoger middelbaar onderwijs, met inbegrip van beroepsopleiding, genoten. Bovendien 
kwam 40%) uit het leerlingenwezen en had 11 % een universitaire opleiding gehad. Het 
onderwijssysteem brengt procentueel veel afgestudeerden van wetenschappelijke en 
technische richtingen voort. 
Regionale en sectorale verschillen 
32 
De verschillende regio's in de Tsjechische Republiek waren vroeger betrekkelijk 
homogeen, maar vertonen sinds de "fluwelen revolutie" in toenemende mate verschillen 
wat betreft werkloosheid, lonen en inflatie. 
De regio Praag heeft zich sneller dan andere ontwikkeld en haar economie geeft tekenen 
van oververhitting te zien: er is weinig werkloosheid en de kosten, zowel lonen als huren, 
zijn hoog en stijgende. De situatie van andere regio's is grotendeels afhankelijk van het al 
dan niet aanwezig zijn van een industriële basis en van het vermogen om het toerisme uit 
te breiden en/of de ligging in de nabijheid van Duitsland, Oostenrijk en de hoofdstad te 
benutten. 
Onder het vorige regime was de industrie excessief geconcentreerd, zodat de 
ondernemingen bijzonder groot waren en de regio's, als gevolg van de specialisatie, zeer 
gevoelig voor de ontwikkelingen in de betrokken industrietak. Noord-Bohemen en 
Noord-Moravië vormen tezamen het industriële centrum. Op het gebied van de 
werkgelegenheid is er weinig veranderd, wat erop wijst dat er waarschijnlijk nog heel wat 
herstructurering moet plaatsvinden. Desondanks lieten beide regio's in november 1996 
de hoogste werkloosheidscijfers noteren, resp. 7,2% en 6% (vergeleken met 0,4% voor 
Praag en het nationale gemiddelde van 3,3%). De zuidelijke, overwegend agrarische, 
regio's zijn erin geslaagd het toerisme significant te ontwikkelen en hebben de 
werkloosheid weten te beperken tot 2 à 3%. 
Het thans ontwikkelde regionale beleid zal ten doel hebben de onevenwichtigheden weg 
te werken, de ontwikkeling van de minder begunstigde regio's te stimuleren en de groei 
te bevorderen door overconcentratie van bepaalde activiteiten te voorkomen en aldus de 
congestie en vervuiling te beperken. 
2.2 De economie in het licht van het lidmaatschap 
Inleiding 
De Europese Raad van Kopenhagen heeft in 1993 de voorwaarden bepaald waaraan de 
geassocieerde landen in Midden- en Oost-Europa moeten voldoen om in aanmerking te 
komen voor toetreding. De economische criteria zijn: 
het bestaan van een functionerende markteconomie; 
het vermogen om de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het 
hoofd te bieden. 
Deze criteria staan niet los van elkaar. Ten eerste is een functionerende markteconomie 
beter in staat om de concurrentiedruk het hoofd te bieden. Ten tweede is de 
functionerende markt, in de context van het lidmaatschap van de Unie, de interne markt. 
Zonder integratie in de interne markt verliest het lidmaatschap van de EU zijn 
economische betekenis, zowel voor de Tsjechische Republiek als voor haar partners. 
De overname van het acquis, en met name het acquis van de interne markt, is dan ook 
essentieel voor de kandidaat-lidstaat, die zich ertoe moet verbinden de economische 
verplichtingen van het lidmaatschap te allen tijde na te komen. Deze onherroepelijke 
33 
verbintenis is noodzakelijk om te garanderen dat elk deel van de uitgebreide EU-markt 
volgens gemeenschappelijke regels blijft opereren. 
Het vermogen om het acquis over te nemen heeft verschillende dimensies. Enerzijds 
dient de Tsjechische Republiek in staat te zijn de economische verplichtingen van het 
lidmaatschap op zich te nemen, op een dusdanige wijze dat de interne markt soepel en 
eerlijk kan functioneren. Anderzijds moet in de Tsjechische Republiek, wil het land 
volledig kunnen profiteren van de concurrentiedruk op de interne markt, het economische 
klimaat fundamenteel gunstig zijn, en moet de Tsjechische economie over de nodige 
flexibiliteit en voldoende menselijk en fysiek kapitaal, met name 
infrastructuurvoorzieningen, beschikken. Ontbreken deze, dan is de concurrentiedruk 
voor bepaalde segmenten van de samenleving waarschijnlijk te groot, en zal als gevolg 
daarvan de roep om beschermende maatregelen, die de interne markt zouden 
ondermijnen, sterker worden. 
Het vermogen en de vastberadenheid van een kandidaat-lidstaat om het acquis over te 
nemen en ten uitvoer te leggen zijn van cruciale betekenis, aangezien de kosten en 
voordelen mogelijk niet gelijk gespreid worden in de tijd en over de verschillende 
economische sectoren en sociale groepen. Een brede consensus over welke veranderingen 
in het economisch beleid vereist zijn voor het lidmaatschap van de Unie, en een solide 
verleden wat betreft het doorvoeren van economische hervormingen ondanks de pressie 
van belangengroepen, verminderen het risico dat een land zijn engagement met 
betrekking tot de economische verplichtingen van het lidmaatschap niet kan waarmaken. 
Op het niveau van de overheid vereist het lidmaatschap van de Unie dat de bestuurlijke 
en juridische capaciteit aanwezig is voor het omzetten en implementeren van de vele 
technische voorschriften die noodzakelijk zijn om de obstakels voor vrij verkeer binnen 
de Unie op te heffen en het functioneren van de interne markt te waarborgen. Deze 
aspecten worden in volgende hoofdstukken besproken. Voor de afzonderlijke 
ondernemingen zal het effect van de overname van het acquis op het 
concurrentievermogen afhankelijk zijn van het vermogen om zich aan de nieuwe 
economische omstandigheden aan te passen. 
Bestaan van een functionerende markteconomie 
Een markteconomie veronderstelt dat een evenwicht tussen vraag en aanbod tot stand kan 
komen door de vrije werking van de marktkrachten. Een markteconomie kan maar 
functioneren wanneer er een bindend juridisch kader bestaat, dat onder andere de 
eigendomsrechten regelt. De goede werking van een markteconomie wordt 
vergemakkelijkt en bevorderd door macro-economische stabiliteit en een zekere mate van 
consensus over de hoofdlijnen van het economisch beleid. Een goed ontwikkelde 
financiële sector en de mogelijkheid om zonder noemenswaardige belemmeringen in en 
uit de markt te stappen dragen eveneens bij tot de efficiëntie van het economische 
proces. 
De randvoorwaarden voor een functionerende markteconomie zijn in de Tsjechische 
Republiek grotendeels vervuld. De marktmechanismen kunnen nagenoeg over de gehele 
linie spelen. Er zijn nog maar enkele prijzen die worden gereguleerd en de handel en het 
wisselkoersmechanisme zijn in ruime mate geliberaliseerd. Het particuliere bezit neemt 
toe en het privatiseringsproces is bijna voltooid; enkel de grote banken en ongeveer 60 
34 
strategische bedrijven zijn nog in handen van de staat. Ook de meeste juridische en 
institutionele instrumenten van een marktsysteem zijn geïnstalleerd: de eigendomsrechten 
zijn goed geregeld, er is een wetboek van koophandel en een verbintenissen- en 
consumentenwetgeving, er zijn geen administratieve belemmeringen van betekenis voor 
toegang tot de markt en de banksector is tot op zekere hoogte hervormd. 
Het is echter niet zeker of alle bij de marktwerking betrokken instituten al voldoende 
sterk of geheel operationeel zijn. Twee belangrijke voorbeelden zijn de financiële en 
kapitaalmarkten, die voor een moderne markteconomie van cruciaal belang zijn, en de 
openbare administratie. Deze moeten ongetwijfeld verder worden ontwikkeld. Het 
juridische kader voor de financiële markten, dat tot dusver ontoereikend is gebleken, 
wordt momenteel herzien. Meer in het bijzonder is te vermelden dat de banksector 
onvoldoende sterk is ontwikkeld en momenteel de structurele aanpassingen ondergaat die 
noodzakelijk zijn om de financiële bemiddelingsrol efficiënt te kunnen vervullen. De 
belastingadministratie is vrij zwak. 
Er zijn grote vorderingen gemaakt wat betreft het stabiliseren van de economie: de 
inflatie bedraagt minder dan 10%, de werkloosheid is buitengewoon laag en de openbare 
financiën zijn gezond. Dit stabiele macro-economische klimaat, waaraan de economische 
actoren behoefte hebben om met enige zekerheid toekomstplannen te kunnen maken, is 
bevorderlijk geweest voor de installatie van het marktsysteem. Er lijkt een stevige basis 
te zijn gelegd voor duurzame groei. Desondanks vertraagde de economische groei in 
1996, liepen werkloosheid en inflatie op, verslechterde de situatie van de openbare 
financiën en name het tekort op de lopende rekening toe, en moest de vaste 
fluctuatiemarge voor de wisselkoers in mei 1997 worden opgegeven. Twee hieraan ten 
grondslag liggende factoren waren, de teruglopende uitvoer naar de Unie en het strakkere 
monetaire beleid. Uit de huidige situatie kunnen twee conclusies worden getrokken: ten 
eerste, dat macro-economische stabiliteit geen verworvenheid is en bovenal dat misschien 
zal moeten worden gegrepen naar middelen om de consumptie af te remmen, teneinde het 
handelstekort binnen de perken te houden, en ten tweede, dat voor stabiele groei op 
langere termijn verdere ingrijpende herstructurering op het niveau van de ondernemingen 
nodig is. 
Een indicatie voor het succes waarmee de Tsjechische Republiek in de eerste 
overgangsjaren haar economische ontwikkeling heeft aangepast en beheerd, is het feit dat 
het in 1996 als eerste land van Midden-Europa kon toetreden tot de Organisatie voor 
Economische Samenwerking en Ontwikkeling. In de komende maanden zullen de 
stabiliserings- en hervormingsinspanningen onverminderd moeten worden voortgezet om 
de wezenlijke vooruitgang die de Tsjechische Republiek de afgelopen jaren heeft 
verwezenlijkt, te consolideren. Voorts kunnen ook behoorlijke vorderingen bij de 
tenuitvoerlegging van de Europa-Overeenkomst een betrekkelijk vlotte overgang naar het 
EU-lidmaatschap helpen waarborgen. 
Vermogen om de concurrentiedruk en de marktkrachten het hoofd te bieden 
Het is moeilijk om, enkele jaren vóór de toetreding en nu de Tsjechische Republiek het 
grootste deel van de Gemeenschapswetgeving nog moet overnemen en implementeren, 
een definitief oordeel te vellen over het vermogen van het land om aan deze voorwaarde 
te voldoen. Toch kunnen enkele aspecten van de ontwikkeling van de Tsjechische 
35 
Republiek worden vermeld die licht werpen op het vermogen om de concurrentiedruk en 
de marktkrachten binnen de Unie het hoofd te bieden. 
Dit vereist een stabiel macro-economisch kader waarbinnen de afzonderlijke 
economische actoren besluiten kunnen nemen met een redelijke mate van 
voorspelbaarheid. Voorts moet beschikt kunnen worden over voldoende menselijk en 
fysiek kapitaal, waaronder infrastructuurvoorzieningen, die de ondernemingen moeten 
ondersteunen bij hun aanpassing aan de grotere concurrentiedruk binnen de interne 
markt. De ondernemingen moeten investeren om hun efficiency te verbeteren, zodat zij 
zowel kunnen concurreren op de binnenlandse markt, als kunnen profiteren van de 
schaalvoordelen die voortvloeien uit de toegang tot de interne markt. Het vermogen tot 
aanpassing zal groter zijn naarmate ondernemingen gemakkelijker toegang hebben tot 
investeringskapitaal, beschikken over beter opgeleide arbeidskrachten en met succes 
weten te innoveren. 
Bovendien zal een economie beter op de verplichtingen van het lidmaatschap voorbereid 
zijn, wanneer reeds vóór de toetreding een grote mate van economische integratie in de 
Unie wordt bereikt. Hoe meer een land geïntegreerd is voordat het lidmaatschap van de 
Unie een feit is, hoe minder herstructurering achteraf noodzakelijk is. De mate van 
economische integratie hangt samen met de diversiteit en het volume van de handel met 
lidstaten. De directe voordelen van toegang tot de interne markt kunnen eveneens groter 
zijn in sectoren waarin veel kleine ondernemingen actief zijn, omdat deze relatief meer 
hinder ondervinden van handelsbelemmeringen. 
Eén van de graadmeters voor het concurrentievermogen van de Tsjechische Republiek is 
de mate van integratie met de EU op handelsgebied. Wat dit betreft is het zo dat de 
Tsjechische Republiek de handel heeft geheroriënteerd naar het Westen en de omzet 
spectaculair heeft vergroot, waardoor er nu een behoorlijke mate van economische 
integratie bestaat met de Unie, die 60% van de in- en uitvoer van de Tsjechische 
Republiek voor haar rekening neemt. Beide partijen voeren momenteel echter niet een 
gelijk assortiment goederen in en uit, hetgeen een nog duidelijker indicator zou zijn voor 
de Tsjechische concurrentiekracht op de markt van de EU. In dit verband kan worden 
verwezen naar de structuur van de handel tussen de Tsjechische Republiek en haar 
belangrijkste partner Duitsland, waaruit kan worden afgeleid dat er op het gebied van 
integratie nog enige weg af te leggen is. In het licht van de oplopende arbeidskosten zijn 
verdere structurele aanpassingen, verhoging van de productiviteit en 
kwaliteitsverbeteringen nodig indien de Tsjechische ondernemingen met het Europese 
aanbod willen concurreren. 
Een andere graadmeter voor de concurrentiekracht is het vermogen van ondernemingen 
om zich aan veranderende omstandigheden aan te passen en het vermogen van managers 
om bedrijven te herstructureren en internationaal aanvaarde normen en methoden toe te 
passen. Zo kan het bijvoorbeeld noodzakelijk zijn dat bedrijven geavanceerde 
technologieën introduceren om aan de communautaire technische normen te voldoen. De 
tot dusver indirect over het herstructureringsproces beschikbare gegevens zijn van 
heterogene aard. Een belangrijke negatieve factor voor de concurrentiekracht is de 
zwakte van het bedrijfsmanagement. Het aantal ontslagen is in het verleden vrij beperkt 
gebleven, wat erop kan wijzen dat de arbeidsmethoden niet zijn aangepast en dat er nog 
sprake is van overbezetting. Er zijn signalen, o.a. vanuit de staalindustrie, dat hierin 
verandering begint te komen, maar in andere sectoren zoals het spoorvervoer is de 
36 
weerstand tegen veranderingen groot. Bovendien is het vanwege de in vele gevallen 
ondoorzichtige eigendomsstructuur niet geheel duidelijk aan wie het management 
uiteindelijk verantwoording verschuldigd is, zodat de betrokkenen niet altijd worden 
geprikkeld om te herstructureren. Er lopen ook nogal wat eigendomslij nen over en weer 
tussen banken en beleggingsmaatschappijen, die aandeelhouder zijn van de bedrijven 
waaraan de banken krediet verstrekken. Dit heeft ertoe geleid dat bij de banken een aantal 
dubieuze bedrij fsleningen uitstaat dat niet is geannuleerd vanwege de relatie met 
beleggingsmaatschappijen. 
Andere factoren die het proces van bedrijfsherstructurering beïnvloeden zijn, de 
investeringsquote en de toegankelijkheid van financieringsbronnen. Het aandeel van de 
investeringen in het BBP is zeer hoog, er zijn vrij veel buitenlandse directe investeringen 
geweest en de uitgaven voor O&O in verhouding tot het BBP nemen sinds 1993 toe en 
bedroegen in 1995 1,14%. Er is tot nu toe hoofdzakelijk geïnvesteerd in infrastructuur en 
in de banksector, en relatief weinig in de industrie. Er zijn indirecte aanwijzingen dat 
hierin verandering komt: de kredietverlening van banken aan ondernemingen neemt' toe 
en de groei van de industriële productiviteit versnelt. Men mag aannemen dat een 
gemakkelijkere toegang tot financieringsbronnen de aanpassing van de Tsjechische 
ondernemingen aan de eisen van het acquis communautaire zal vergemakkelijken. 
De kosten van de aanpassing aan een concurrerender omgeving worden ten dele bepaald 
door de mate van concentratie van de productie en van de ondernemingen, en door de 
mobiliteit van de arbeidskrachten. De industriële productie is in de Tsjechische 
Republiek vrij sterk geconcentreerd rond de metaalsector, maar er wordt meer 
gediversifieerd en de concentratie van ondernemingen vermindert. De mobiliteit van de 
arbeidskrachten is daarentegen zeer gering vanwege de woningschaarste. 
De landbouwsector is qua BBP-aandeel betrekkelijk klein. Bij toetreding zou er evenwel 
ingrijpend moeten worden gemoderniseerd en zouden meer of minder aanzienlijke 
prijsaanpassingen noodzakelijk kunnen zijn, afhankelijk van de richting waarin een en 
ander zich ontwikkelt in het land en in de EU, en van het reële wisselkoersverloop. 
De banksector is voor het ogenblik niet concurrerend en niet sterk. De sector is 
hervormd, maar wordt gedomineerd door de vier grote banken die nog steeds gedeeltelijk 
in handen van de staat zijn. Er is een groot aantal niet levensvatbare kleine banken. In 
1996 heeft een serie faillissementen de problemen van de banksector blootgelegd. De 
belangrijkste daarvan zijn de dubieuze leningen, de afwezigheid van concurrentie, de 
ondoorzichtigheid, de kruiselingse participaties tussen banken en 
beleggingsmaatschappijen, en de onderkapitalisatie. Wellicht zal de overheid moeten 
interveniëren om het probleem van de slechte leningen voor sommige banken op te 
lossen. Als de sector zich wil ontwikkelen, zal het fundament moeten worden verstevigd 
en zal de kwaliteit van de kredietverlening moeten verbeteren. Vooruitgang op dit gebied 
is voor de Tsjechische economie van levensbelang voor het verwerven van de 
concurrentiekracht die op de Europese markt vereist is. 
Vooruitzichten en prioriteiten 
De belangrijkste punten op de politieke agenda zijn momenteel het handelstekort, de 
inflatie, de wisselkoers, de herstructurering van het bedrijfsleven en de hervorming van 
37 
de banksector. Aan de basis daarvan liggen enkele fundamentele problemen die op 
middellange termijn zullen moeten worden aangepakt. 
Een tekort op de handelsbalans is een normaal fenomeen voor een zich snel 
ontwikkelende economie. Zolang de tekorten het gevolg zijn van productieve 
investeringen en er een toevloeiing van langlopend kapitaal tegenover staat, is er geen 
grond voor bezorgdheid. Grote en aanhoudende onevenwichtigheden in de verschillende 
onderdelen van de betalingsbalans wijzen evenwel op meer fundamentele problemen. De 
invoer bestaat nog altijd overwegend uit duurzame productiemiddelen, doch het aandeel 
van consumptiegoederen neemt sterk toe. De oorzaak moet daarom waarschijnlijk 
worden gezocht bij de - ondanks de forse groei van de lonen en van het inkomen uit 
andere bronnen - zeer lage binnenlandse spaarquote, met andere woorden bij de zeer 
sterke neiging om te consumeren in plaats van te sparen. 
De inflatie is gedaald tot onder 10%, maar in 1996 stokte het tempo. De twee oorzaken 
van inflatoire druk zijn de snelle stijging van de lonen en de sterke binnenlandse vraag. 
De recente depreciatie van de Tsjechische kroon zal waarschijnlijk een ongunstige 
invloed hebben op de situatie. Aangezien de prijzenliberalisering en de deregulering 
zullen worden voortgezet en dit de inflatie in de nabije toekomst zal opstuwen, moeten er 
krachtige maatregelen worden genomen om de factoren die de inflatoire druk 
veroorzaken, onder controle te houden. Er is duidelijk een krappe arbeidsmarkt. Dit kan 
gedeeltelijk te wijten zijn aan verborgen werkloosheid en aan het feit dat het bereiken van 
de banenmarkt een dure aangelegenheid is, wegens het beperkte aantal 
jobinformatiecentra. Anderzijds is de productiviteitsgroei niet zo sterk geweest als mocht 
worden verwacht bij zulke lage werkloosheid. Alle overtallige banen moeten worden 
geschrapt en er moet in arbeidsbesparende technologie worden geïnvesteerd. De kans dat 
dit gebeurt, zal toenemen wanneer de reële rentetarieven dalen en er voor de bancaire 
kredietverstrekking minder beperkingen gelden, hetgeen vereist dat de situatie op het 
gebied van zekerheden en risicobeoordeling verbetert. Daarvoor is dan weer noodzakelijk 
dat de kapitaalmarkten sterker en doorzichtiger worden, want zij zijn momenteel geen 
financieringsbron voor de ondernemingen, die zich genoodzaakt zien zich te financieren 
met bankkredieten. 
Privatiseren en hervormen van de banksector staan momenteel hoog op de agenda; de 
problemen van de jongste tijd zijn grotendeels toe te schrijven aan ontoereikende 
regelgeving en dito toezicht, slechte bedrijfsvoering en kruiselinge participaties tussen 
beleggingsmaatschappijen en banken. Het is van belang dat de banksector wordt 
gesaneerd. 
De monetaire en fiscale beleidsinstrumenten zijn meer in overeenstemming met een 
marktsysteem gebracht. Tot voor kort bereikten zij hun doelstellingen: een stabiele munt, 
een begroting in evenwicht en verlaging van de overheidsuitgaven in verhouding tot het 
BBP. De openbare financiën zijn naar westers model hervormd, waarbij b.v. de BTW en 
inkomensbelasting zijn ingevoerd. De inning van de belastingen kan evenwel worden 
verbeterd en bij de pensioen- en socialezekerheidsfondsen zijn er oplopende tekorten die 
op middellange termijn voor problemen zullen zorgen. 
Aan de economische beleidsmaatregelen van de Tsjechische Republiek lag tot dusver 
geen weloverwogen middellange termijn strategie ten grondslag. Wel gelden er bepaalde 
richtsnoeren voor het beleid. Het eerste betreft het nastreven van "muntstabiliteit", 
38 
waarbij de centrale bank verantwoordelijk is voor het laag houden van de inflatie en het 
verzekeren van een stabiele wisselkoers. Het tweede is het afslanken van "de overheid" 
en het opstellen van een evenwichtige begroting. Het derde is het tot stand brengen van 
een markteconomie door middel van privatisering van staatsactiva en liberalisering van 
de economie. 
Over het vermogen van de regering om haar plannen tot uitvoer te brengen en een 
consequente politieke koers aan te houden, bestaat nu minder zekerheid dan voor de 
verkiezingen van juni 1996, wat het tempo van de wetgevende werkzaamheden en de 
uitvoering ervan kan vertragen. 
Het economisch beleid moet nu grotere aandacht schenken aan bedrijfseconomische 
maatregeien. Het kan weliswaar langer duren voordat het effect daarvan zich openbaart, 
doch zij zijn van vitaal belang voor het handhaven van de stabiliteit en het vergroten van 
de concurrentiekracht. 
2.3 Algemene evaluatie 
De Tsjechische Republiek kan als een goed functionerende economie worden 
beschouwd. De marktmechanismen kunnen zich op grote schaal ontplooien en de rol van 
de staat in het economische systeem is compleet veranderd. Er zijn eervolle resultaten 
gehaald wat betreft het stabiliseren van de economie. De werkloosheid is één van de 
laagste van Europa. De macro-economische onevenwichtigheden die onlangs de kop 
hebben opgestoken, tonen evenwel aan dat in de komende jaren verdere vooruitgang zal 
moeten worden geboekt, met name inzake bedrijfsbeheer en het financiële systeem. 
De Tsjechische Republiek moet in staat worden geacht op middellange termijn aan de 
concurrentiedruk en de marktkrachten het hoofd te bieden, op voorwaarde dat de 
veranderingen in het bedrijfsleven zich in een sneller tempo voltrekken. Het land beschikt 
over geschoolde en bekwame arbeidskrachten en over een betrekkelijk goede 
infrastructuur. Er is de jongste jaren fors in de economie geïnvesteerd, ook door het 
buitenland. De handel is met succes op het Westen gericht. Hoewel de kwaliteit van de 
uitgevoerde producten aan het verbeteren is, is de toegevoegde waarde nog altijd laag. De 
banksector wordt gedomineerd door enkele instellingen, die gedeeltelijk eigendom van 
de staat zijn, en is niet erg concurrerend. De belangrijkste opdracht voor de Tsjechische 
Republiek bestaat erin door te gaan met de herstructurering van de ondernemingen, 
teneinde de economische prestaties op middellange termijn te verbeteren en de externe 
onevenwichtigheden weg te werken. 
39 
3. Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen 
De Europese Raad van Kopenhagen vermeldde als criterium voor de toetreding onder 
meer "dat de kandidaten in staat zijn om de verplichtingen van het lidmaatschap op zich 
te nemen, wat mede inhoudt dat zij de doelstellingen van een politieke, economische en 
monetaire unie onderschrijven". 
Door het lidmaatschap op basis van het Verdrag aan te vragen, heeft de Tsjechische 
Republiek de basisdoelstellingen, beleidslijnen en instrumenten van de Unie zonder enig 
voorbehoud aanvaard. In dit hoofdstuk wordt onderzocht in hoeverre de Tsjechische 
Republiek in staat is de verplichtingen van het lidmaatschap - d.w.z, het juridische en 
institutionele kader bekend als het acquis, met behulp waarvan de Unie haar 
doelstellingen verwezenlijkt - op zich te nemen. 
Naarmate de Unie zich ontwikkelde bracht het acquis geleidelijk meer verplichtingen met 
zich mee, zodat bij de komende toetredingen daaraan moeilijker is te voldoen dan in het 
verleden het geval was. De Tsjechische Republiek zal binnen de Unie alleen goed kunnen 
functioneren als zij in staat is het acquis toe te passen. 
In de hierna volgende tekst wordt voor elk hoofdgebied van de activiteiten van de Unie 
de situatie in de Tsjechische Republiek geëvalueerd en wordt telkens een 
toekomstprognose gemaakt. De beschrijving en analyse beginnen met een kort overzicht 
van het acquis, met vermelding van eventueel relevante bepalingen van de Europa-
Overeenkomst en het Witboek. Tenslotte wordt voor elk gebied in een korte prognose 
aangegeven in hoeverre de Tsjechische Republiek in staat wordt geacht om op 
middellange termijn de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te nemen. 
3.1 Interne markt zonder grenzen 
De interne markt van de Unie wordt in artikel 7A van het Verdrag gedefinieerd als een 
ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen, personen, diensten 
en kapitaal is gewaarborgd. De interne markt, die een centrale rol speelt bij het 
communautaire eenwordingsproces, is gebaseerd op een openmarkteconomie waarin de 
mededinging en de economische en sociale cohesie zich optimaal moeten kunnen 
ontwikkelen. 
De feitelijke tenuitvoerlegging van de vrijheden die in het Verdrag zijn neergelegd, 
veronderstelt niet alleen dat belangrijke beginselen zoals non-disciminatie of de 
wederzijdse erkenning van nationale voorschriften worden nageleefd - overeenkomstig 
de wijze waarop deze beginselen door de jurisprudentie van het Hof van Justitie zijn 
uitgelegd - maar ook dat tegelijkertijd een geheel van specifieke gezamenlijke bepalingen 
doeltreffend wordt toegepast. Deze specifieke bepalingen beogen in het bijzonder een 
interne markt van hoge kwaliteit te waarborgen, in het bijzonder op het vlak van de 
openbare veiligheid en volksgezondheid, milieubescherming en 
consumentenbescherming, de instandhouding van het vertrouwen van het publiek in de 
dienstensector en het waarborgen van een passende opleiding van personen die bepaalde 
gespecialiseerde beroepen uitoefenen. Voorts beogen zij eventueel een aantal 
regelgevings- en controlemechanismen in te voeren of te coördineren; alle systematische 
40 
controles en verificaties die nodig zijn om ervoor te zorgen dat de regels correct worden 
toegepast, dienen op de interne markt en niet bij het overschrijden van de grenzen plaats 
te vinden. 
De communautaire wetgeving dient metterdaad in het nationale recht van de lidstaten te 
worden omgezet. Nog belangrijker evenwel is dat zij in de praktijk op de juiste wijze ten 
uitvoer wordt gelegd door de aangewezen administratieve en gerechtelijke diensten van 
de lidstaten en dat zij door het bedrijfsleven wordt nageleefd. Dit is een basisvoorwaarde 
voor de totstandbrenging van het wederzijds vertrouwen dat onmisbaar is voor de goede 
werking van de interne markt. 
Dit hoofdstuk dient te worden gelezen in samenhang met de hoofdstukken over het 
sociaal beleid, het milieu, de consumentenbescherming en het sectorieel beleid. 
De vier vrijheden 
De overneming van het acquis door de kandidaatlanden berust op een geleidelijke 
aanpak. 
- De Europa-Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, 
en de Tsjechische Republiek, anderzijds, in op 1 februari 1995 in werking getreden. 
Uit hoofde van de vier vrijheden en de onderlinge aanpassing van de wetgevingen 
voorziet de Overeenkomst met name in de onmiddellijke of geleidelijke toepassing van 
een aantal al dan niet wederzijdse verplichtingen, die in het bijzonder betrekking hebben 
op het recht van vestiging, nationale behandeling, vrijhandel, intellectuele­
eigendomsrechten en overheidsopdrachten. 
-In het Witboek COM(95)163 def, dat de Commissie in 1995 indiende om de 
kandidaatlanden te helpen bij hun voorbereiding op de integratie in de interne markt, 
worden de betrokken wetgevingen verder afgebakend; daartoe worden de onderwerpen 
en de "voornaamste maatregelen" vastgesteld die rechtstreeks van invloed zijn op het 
vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal. Voorts worden de nodige 
voorwaarden voor de toepassing van deze maatregelen vastgesteld, met inbegrip van de 
gerechtelijke en organisatorische structuren. In het Witboek worden drieëntwintig 
communautaire beleidsterreinen onder de loep genomen, waarbij de betrokken 
maatregelen naar gelang van hun mate van prioriteit in twee fasen worden ingedeeld. 
Aldus wordt een werkprogramma vastgesteld voor de periode voorafgaande aan de 
toetreding. Het Bureau voor de uitwisseling van informatie over technische bijstand 
(TAIEX) werd opgericht met het oog op de verstrekking van aanvullende gerichte 
technische bijstand up de wetgevingsterreinen die door het Witboek worden bestreken. 
Het bureau heeft recentelijk een databank met wetgeving opgezet. 
- De toetreding tot de Europese Unie betekent voor de kandidaatlanden dat zij het 
volledique acquis moeten omzetten en ten uitvoer moeten leggen. In dit verband zij erop 
gewezen dat het actieplan voor de interne markt dat aan de Europese Raad van 
Amsterdam is voorgelegd, de nodige prioritaire acties bevat om de werking van de 
interne markt van het Europa van Vijftien te verbeteren, rekening houdend met de 
invoering van de gemeenschappelijke munt. Dit zal noodzakelijkerwijs een ontwikkeling 
van het acquis tot gevolg hebben. 
41 
Algemeen kader 
Ondernemingen dienen hun activiteiten te kunnen verrichten op basis van gezamenlijke 
regels, ongeacht hun werkterrein. Deze gezamenlijke regels zijn belangrijk omdat zij het 
algemene werkkader van de economieën en bijgevolg de algemene 
mededingingsvoorwaarden bepalen. Naast de mededingingsregels (inzake 
overheidsbedrijven en staatssteun) en de fiscale bepalignen die in andere delen van dit 
advies worden behandeld, gaat het in dit verband om voorschriften met betrekking tot de 
openstelling van de aanbesteding van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en 
diensten, de harmonisatie van de voorschriften inzake intellectuele-eigendomsrechten 
(met inbegrip van het Europees octrooi), de harmonisatie van de voorschriften inzake 
vennootschapsrecht en vennootschapsboekhouding, de bescherming van 
persoonsgegevens, alsook de overneming van strafvervolging en de wederzijdse 
erkenning van rechterlijke uitspraken (overeenkomsten krachtens artikel 220 van het 
Verdrag). 
Situatieschets 
De overheidsopdrachten worden geregeld bij een wet van 1994 die in 1996 in werking is 
getreden. Een onafhankelijke dienst, het Bureau voor de Bescherming van de 
Mededinging, is belast met het toezicht op het beleid inzake overheidsopdrachten. Wat de 
bescherming van de intellectuele en industriële eigendomsrechten betreft, heeft de 
Tsjechische Republiek een nieuwe Octrooiwet aangenomen in 1990 en een 
Handelsmerkwet in 1995 en heeft ze in 1996 de Auteurswet licht gewijzigd. Het land is 
verdragsluitende partij bij alle in artikel 67 van de Europa-Overeenkomst bedoelde 
bedragen en heeft een aanvraag ingediend om toe te treden tot het Verdrag van München 
van 1973. De Tsjechische Republiek is lid van de Overeenkomst inzake 
handelsgerelateerde aspecten van intellectuele eigendom. 
Het vennootschapsrecht wordt grotendeels geregeld door het Wetboek van koophandel, 
dat voor het laatst is gewijzigd op 1 juli 1996, waardoor het meer in overeenstemming is 
gebracht met de eerste en de tweede richtlijn. De Tsjechische wetgeving erkent 
verschillende soorten ondernemingen, waaronder openbare en particuliere naamloze 
vennootschappen. Momenteel zijn ongeveer 115.000 ondernemingen geregistreerd. Zij 
kunnen aandelen uitgeven en door recente wetgeving is de bescherming van de 
aandeelhouders verbeterd. De wet bevat ook voorschriften inzake het minimumkapitaal 
van de ondernemingen. Er geldt een minimumbescherming voor crediteuren. De 
rechtbanken houden een vennootschappenregister bij waarin alle relevante informatie 
over elke vennootschap wordt opgenomen en dat zonder beperkingen kan worden 
geraadpleegd. 
Door de Boekhoudwet van 1996 zijn de Tsjechische boekhoudkundig voorschriften in 
overeenstemming gebracht met de bepalingen van de vierde richtlijn. Er zijn geen 
boekhoudkundige normen, de procedures worden vastgesteld door het Ministerie van 
Financiën. Aanbevelingen met betrekking tot de te volgen methodes worden gegeven 
door de Unie van Accountants. De voorschriften inzake geconsolideerde rekeningen 
worden vastgesteld bij ministeriele nota's. 
Het recht op de bescherming van persoonsgegevens is opgenomen in het Charter van 
Fundamentele Rechten en Vrijheden en wordt gegarandeerd door Wet 256/1992 inzake 
42 
de bescherming van persoonsgegevens en door een aantal sectorale besluiten. Er bestaat 
geen onafhankelijke controle-instantie om de naleving van deze bepalingen te 
controleren. 
Evaluatie en prognose 
De Tsjechische wetgeving inzake overheidsopdrachten is reeds een heel eind 
opgeschoven in de richting van het acquis. De meeste van de richtlijnen van het Witboek 
zijn in de Tsjechische wetgeving opgenomen. De Tsjechische autoriteiten zelf geven 
echter toe dat hun wetgeving nog niet helemaal conform is. Dat is met name het geval op 
het terrein van de aanbestedingsprocedures in de sector openbare nutsvoorzieningen -
waarvoor nog geen wetgeving bestaat - en het voortbestaan van preferenties en enkele 
andere discriminerende maatregelen ten opzichte van niet-ingezetenen. 
Er zijn aanzienlijke inspanningen geleverd om de wetgeving inzake overheidsopdrachten 
in overeenstemming te brengen met het acquis. Ofschoon de Tsjechische wetgeving in 
het algemeen genomen van goede kwaliteit is, blijft ze een aantal leemten vertonen. Zo 
zou met name de werkingssfeer van de wet moeten worden uitgebreid tot alle openbare 
nutsvoorzieningen (water, energie, vervoer en telecommunicatie). De Tsjechische 
Republiek handhaaft momenteel een systeem van nationale preferenties, dat door de 
Europa-Overeenkomst wordt gedoogd. In de EU gevestigde bedrijven zullen pas gelijke 
toegang krijgen na afloop van de overgangsperiode die in de Europa-Overeenkomst is 
bepaald. Het Bureau voor de Bescherming van de Economische Mededinging lijkt te 
voldoen aan de eis inzake de infrastructuur die nodig is voor een correcte toepassing van 
de wetgeving. Ofschoon het nog te vroeg is om zich een idee te vormen over de 
doeltreffendheid van de openbare-aanbestedingsprocedures in de praktijk, lijkt het 
systeem van rechtsmiddelen snel en doeltreffend te zijn en te beantwoorden aan de 
meeste eisen die bij de richtlijnen zijn gesteld. 
Verdere wijzigingen in de Wet inzake overheidsopdrachten zullen naar verwachting van 
toepassing worden tegen 1998-2000, zodat tegen het tijdstip van de toetreding de sector 
overheidsopdrachten zal zijn geharmoniseerd. 
Er is veel vooruitgang geboekt met de aanpassing van de wetgeving inzake industriële 
eigendomsrechten (octrooien, handelsmerken, ontwerpen). 
Op het gebied van de intellectuele-eigendomsrechten (auteursrechten en naburige 
rechten) moeten grote leemten worden gevuld (voor computerprogramma's, huur- en 
distributierechten en de duur van de bescherming van auteursrechten). De Octrooiwet zal 
worden herzien om ze volledig in overeenstemming te brengen met het Verdrag van 
München. De Tsjechische Republiek is voornemens om tevens een aanvullend 
beschermingscertificaat in te voeren voor farmaceutische producten. Tegen 1.1.1998 zal 
een controle aan de grens worden ingesteld. Piraterij blijft een belangrijk probleem. Er 
zijn aanzienlijke inspanningen geleverd om de correcte toepassing van de voorschriften 
inzake industriële eigendom te garanderen. 
Wat het vennootschapsrecht betreft is, overeenkomstig de door de Tsjechische Republiek 
verstrekte informatie, het Wetboek van Koophandel met ingang van 1 juli 1996 
gewijzigd om het in overeenstemming te brengen met de voornaamste bepalingen van de 
eerste en de tweede richtlijn, hoewel nog bepaalde aanvullingen noodzakelijk zijn, met 
43 
name met betrekking tot de bescherming van crediteuren. De twaalfde richtlijn is 
weliswaar overgenomen in de Tsjechische wetgeving, maar er is nog geen volledige 
compatibiliteit met de derde en de elfde richtlijn. 
Wat de jaarrekeningen betreft, is de wet van 1991 reeds grotendeels in overeenstemming 
met de vierde richtlijn en verwacht wordt dat de aanpassingen in de wet die op 1.1.1999 
in werking zullen treden, zullen leiden tot volledige overeenstemming. Wijzigingen in de 
Accountantswet met het oog op de uitvoering van de achtste richtlijn, zullen op 1.1.1998 
van toepassing worden. Er zijn duidelijk nog een aantal overgangsproblemen in verband 
met de praktische tenuitvoerlegging van de nieuwe regels, met name een tekort aan 
gekwalificeerde accountants en registeraccountants, maar deze kunnen op middellange 
termijn worden opgelost. 
De Tsjechische autoriteiten erkennen dat de Tsjechische wetgeving nog niet voldoende in 
overeenstemming is met de Europese normen inzake gege vensbescherming. De 
Tsjechische Republiek heeft zich nog niet aangesloten bij Verdrag nr. 108 van de Raad 
van Europa. Er dient een onafhankelijke instantie te worden opgericht om toe te zien op 
de toepassing van de wet en er moeten sancties worden vastgesteld voor personen die 
onwettig gebruik maken van gegevens. 
Op civielrechtelijk vlak is de Tsjechische Republiek onlangs door de staten die 
verdragsluitende partij zijn bij het Verdrag van Lugano betreffende de rechterlijke 
bevoegdheid en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken 
uitgenodigd om tot dat Verdrag toe te treden. Deze uitnodiging is een goede indicatie van 
het vertrouwen in het rechtssysteem van de Tsjechische Republiek. 
Conclusie 
De Tsjechische Republiek heeft reeds de belangrijkste richtlijnen voor de 
bovenbeschreven sectoren overgenomen. De tenuitvoerlegging van de bepalingen van de 
Europa-Overeenkomst en het Witboek betreffende de hiervoren behandelde sectoren is 
over het algemeen goed geweest. Er dienen evenwel nog meer aanpassingen te worden 
uitgevoerd, met name op het gebied van overheidsopdrachten, bescherming van de 
intellectuele eigendom en uitvoeringsstructuren voor de bescherming van 
persoonsgegevens. Ook moeten minder omvangrijke aanpassingen worden uitgevoerd op 
het gebied van het vennootschapsrecht en van de jaarrekeningen, om de Tsjechische 
wetgeving volledig in overeenstemming te brengen met die van de Gemeenschap. Indien 
de huidige inspanningen voor de aanpassing van de wetgeving worden voortgezet, 
zouden er geen grote moeilijkheden mogen zijn om op middellange termijn volledige 
overeenstemming te bereiken. 
Vrij verkeer van goederen 
Het vrije verkeer van goederen veronderstelt de opheffing van alle maatregelen die het 
handelsverkeer belemmeren. Hierbij gaat het dus niet alleen om de douanerechten en de 
kwantitatieve beperkingen in het onderlinge handelsverkeer, maar ook om alle 
maatregelen van gelijke werking, dat wil zeggen de maatregelen die specifiek of zonder 
onderscheid van toepassing zijn op nationale of ingevoerde producten en die een 
protectionnistische werking hebben. Voor zover de technische vereisten niet worden 
geharmoniseerd, zijn de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning van de 
44 
nationale voorschriften en de aanvaarding van het beginsel dat de nationale eisen beperkt 
moeten blijven tot die eisen welke evenredig zijn aan de nagestreefde doelstellingen, van 
essentieel belang om het vrije verkeer van goederen te waarborgen, overeenkomstig de 
beginselen van de jurisprudentie zoals neergelegd in het arrest "Cassis de Dijon". 
Ten behoeve van de harmonisatie heeft de Europese Gemeenschap de "nieuwe aanpak" 
ontwikkeld, waarbij een zorgvuldig afgewogen taakverdeling tussen regeringsinstanties 
en particuliere zelfstandige organisaties wordt geïntroduceerd en waarin communautaire 
wetgeving en Europese normen een afzonderlijke, doch complementaire rol spelen. Dus 
in plaats van het opleggen van technische oplossingen wordt de communautaire 
wetgeving beperkt tot de vaststelling van de minimumvereisten waaraan producten 
moeten voldoen. Producten die in overeenstemming met de Europese normen zijn 
vervaardigd, worden geacht aan dergelijke minimumvoorschriften te voldoen, maar 
Europese normen zijn niet de enige mogelijkheid om een dergelijke conformiteit aan te 
tonen. De tenuitvoerlegging van de "nieuwe aanpak" wordt gecombineerd met de 
"globale aanpak" inzake productcertificatie, die de aanbrenging van het "EG-merkteken" 
op het product regelt. Voor andere producten, zoals farmaceutische en chemische 
producten, motorvoertuigen en voedingsmiddelen, volgen de EG-richtlijnen het 
traditionele reglementeringspatroon waarbij volledig uitgewerkte regels worden verstrekt. 
Het vrije verkeer van goederen berust dus tevens op de omzetting van een aantal 
communautaire harmonisatiemaatregelen. In dit verband dient bijzondere aandacht te 
worden besteed aan de toepassing van de harmonisatievoorschriften die voor de 
bescherming van de veiligheid en de gezondheid zijn vastgesteld en waarvoor passende 
mechanismen en organisaties moeten worden opgezet, zowel met betrekking tot de 
ondernemingen als ten aanzien van de overheidsinstellingen. 
Tot de "horizontale" richtlijnen die onmisbaar zijn voor de goede werking van de markt 
zonder grenzen, behoren met name de richtlijn inzake algemene productveiligheid en de 
richtlijn inzake de aansprakelijkheid voor producten met gebreken. De bepalingen inzake 
de algemene productveiligheid worden behandeld in het deel voer de 
consumentenbescherming. 
De specifieke bepalingen voor landbouwproducten (naleving van veterinaire en 
fytosanitaire normen) komen gedetailleerd aan de orde in het deel over de landbouw. 
Situatieschets 
Het niveau van de tariefbescherming is laag en er zijn nog slechts betrekkelijk weinig 
discriminatoire maatregelen van kracht. Alle prijzen zijn vrijgemaakt, met uitzondering 
van die voor nutsvoorzieningen en de prijzen voor gas, water en electriciteit voor 
gezinnen en de huurprijzen. De invoering van een invoerdepositoregeling op 21 april 
1997 en geplande beperkende maatregelen voor de invoer van landbouwproducten 
wijken af van de vrij handel saanpak die tot nog toe door de regering is gevolgd. Deze 
punten worden in andere delen van dit document uitvoeriger behandeld. 
Met de aanpassing van de technische wetgeving aan het communautaire acquis is goede 
vooruitgang geboekt. De geplande inwerkingtreding op 1 september 1997 van de "Wet 
inzake de technische eisen voor producten" zou de weg moeten vrijmaken voor de 
vaststelling van technische voorschriften, normen en procedures voor het beoordelen van 
45 
de conformiteit, die vrijwel volledig in overeenstemming zijn met de nieuwe aanpak van 
de EU inzake technische harmonisatie en de globale aanpak inzake de beoordeling van de 
conformiteit. In de belangrijkste sectoren lijkt de aanpassing van de regelgeving vrij goed 
op te schieten : er is onlangs nieuwe wetgeving voor levensmiddelen vastgesteld; er is 
een ontwerp voor wetgeving betreffende chemische producten dat grotendeels 
verenigbaar is met de EU-wetgeving; wat de sector motorvoertuigen betreft heeft de 
Tsjechische Republiek de UN-ECE Overeenkomst van 1958 ondertekend en past zij meer 
dan tweederde van de UN-ECE-regelingen toe. De ontwerpen voor wetgeving inzake 
farmaceutische producten zullen waarschijnlijk de vooruitgang weerspiegelen die is 
bereikt bij de inspanningen om de wetgeving in overeenstemming te brengen met die van 
de EU. De nieuwe wet inzake geneesmiddelen, en de noodzakelijke 
uitvoeringsbepalingen, zullen naar verwachting in overeenstemming zijn met het 
betreflende acquis communautaire. Er dient evenwel op te worden gewezen dat hoe dan 
ook vaak aanvullende wetgeving noodzakelijk is om de algemene kaderwetten ten uitvoer 
te leggen. 
De Tsjechische Dienst voor Normen, Métrologie en Tests (COSMT), een afdeling van 
het Ministerie voor Handel en Industrie, is verantwoordelijk voor normalisatie en 
certificering. 
Het naast elkaar bestaan van verschillende functies onder hetzelfde overkoepelend orgaan 
is een kenmerk van de overgang naar een nieuw systeem dat is gebaseerd op de nieuwe 
aanpak. Deze laatste schrijft evenwel onafhankelijke instanties voor het beoordelen van 
de conformiteit, een compatibel accrediteringssysteem en vrijwillige normalisatie voor. 
Meer dan 80 % van de EU-normen zijn in het Tsjechische nationale normensysteem 
overgenomen en tegen eind 1997 zou dit percentage 100 % moeten bereiken. De 
COSMT, die eerder dit jaar volwaardig lid van de Europese Commissie voor 
Normalisatie (CEN) is geworden en ook lid is van het Europees Comité voor 
Electrotechnische Normalisatie (CENELEC), zal waarschijnlijk ook in de nieuwe 
regeling de toezichthoudende technische instantie blijven. 
Tot voor kort waren er geen voorbeelden van technische handelsbelemmeringen. Eerder 
dit jaar zijn er evenwel enkele gevallen gemeld van producten van oorsprong uit de 
Gemeenschap die aan de communautaire normen voldeden, die niet tot de Tsjechische 
markt zijn toegelaten. 
Evaluatie en prognose 
De Tsjechische Republiek heeft aanzienlijke vorderingen gemaakt bij de toepassing van 
de communautaire voorschriften betreffende het vrije verkeer van goederen. De toegang 
tot de Tsjechische markt voor producten van oorsprong uit de Europese Unie die aan de 
normen van de EU voldoen, moet evenwel worden gegarandeerd. 
Op het vlak van de veiligheid van industriële producten is ook veel vooruitgang geboekt. 
Er wordt nog gewerkt aan de tenuitvoerlegging van de "Wet inzake de technische eisen 
voor producten" en de daarbij aansluitende uitvoering van de in nationaal recht 
omgezette richtlijnen in het kader van de Nieuwe Aanpak. 
46 
De Tsjechische Dienst voor Normen, Métrologie en Tests lijkt over voldoende 
personeelsleden te beschikken die ook de nodige technische kennis bezitten. 
Een ontwerp van "Wet inzake de Technische Eisen voor Producten" voorziet in de 
privatisering van de testinstellingen van de staat binnen eenjaar. De instellingen die tests 
van normen en technische voorschriften uitvoeren ressorteren momenteel onder diverse 
ministeries. Hetzelfde geldt voor de certificeringsinstellingen, waarvan de privatisering 
ook wordt overwogen. 
Het Tsjechische normalisatie- en certificatiesysteem lijkt goed voorbereid om op 
middellange termijn aan het acquis te voldoen, op voorwaarde dat de inspanningen 
worden voortgezet. Er blijven evenwel een aantal vragen in verband met de uitvoering 
van het markttoezicht (wettelijke en administratieve structuur; de verdeling tussen de 
regulerende, normaliserende en certificerende functies; de oplossing van het probleem 
betreffende het beroepsgeheim van de testlaboratoria en de juiste bedoelingen van 
ministeries met de privatisering van de certificerende instellingen). De ontwikkelingen 
moeten dan ook aandachtig worden gevolgd. Dit geldt eveneens voor de kwaliteit en de 
personeelsbezetting van de voor de tenuitvoerlegging van de relevante wetgeving 
bevoegde diensten en instellingen, hoewel de ontwikkelingen op dit gebied eveneens 
veelbelovend zijn. 
Wat de civiele verantwoordelijkheid uit hoofde van het product betreft, zal waarschijnlijk 
eerstdaags in het Parlement een wet worden ingediend die in januari 1998 in werking zou 
moeten treden. 
Op de terreinen die op nationaal niveau worden geregeld, maar die geen voorwerp zijn 
van een communautaire harmonisatie, ontbreekt het evenwel aan informatie over de mate 
waarin de Tsjechische Republiek de communautaire rechtsbeginselen die specifiek 
betrekking hebben op het vrije verkeer van goederen, werkelijk toepast. 
Deze situatie wordt met name veroorzaakt door het ontbreken van mechanismen voor 
transparantie, die aan de eigenlijke werking van de interne markt zijn verbonden en die 
dus niet als zodanig in een context voorafgaand aan de toetreding kunnen worden 
gebruikt; het gaat in het bijzonder om Richtlijn 83/189, die voorziet in een 
informatieprocedure op het gebied van nationale normen en technische voorschriften, om 
Beschikking 3052/95 tot vaststelling van een procedure voor uitwisseling van informatie 
over nationale maatregelen waarbij wordt afgeweken van het beginsel van het vrije 
verkeer van goederen binnen de Gemeenschap, om de procedures voor de indiening van 
een klacht bij de Commissie of zelfs om de mogelijkheid van een prejudicieel verzoek bij 
het Hof van Justitie, zoals voorzien in artikel 177 van het Verdrag. Ook voor de 
beoordeling van de vraag of de Tsjechische Republiek het beginsel van wederzijdse 
erkenning toepast, is gedetailleerde informatie nodig over de nationale reglementeringen 
en over de nationale administratieve praktijken die gevolgen kunnen hebben voor het in 
de handel brengen van de producten. 
Conclusie 
Er is goede vooruitgang geboekt. De Tsjechische Republiek heeft zeer aanzienlijke 
vorderingen gemaakt met de overneming van het acquis op het gebied van het vrije 
goederenverkeer en heeft reeds de belangrijkste richtlijnen overgenomen. De uitvoering 
47 
van de bepalingen van de Europa-Overeenkomst en van het Witboek was in het algemeen 
genomen goed. Er moet evenwel zekerheid komen dat de producten die aan EG-normen 
voldoen tot de Tsjechische markt worden toegelaten. Ook moeten de ontwikkelingen in 
verband met de veiligheid van industriële producten goed worden gevolgd, zowel wat de 
wetgeving als wat de met de uitvoering ervan belaste diensten betreft. Als de huidige 
inspanningen worden voortgezet moet vrij verkeer van goederen op middellange termijn 
mogelijk zijn. 
De Tsjechische autoriteiten moeten er ook op toezien dat hun nationale wetgeving op de 
gebieden die niet onder een communautaire harmonisatie vallen, het handelsverkeer niet 
kan belemmeren, met name door na te gaan of de geldende maatregelen wel in 
overeenstemming zijn met het doel dat ermee wordt beoogd. 
Vrij verkeer van kapitaal 
In de Europa-Overeenkomst is het beginsel van vrij verkeer van kapitaal tussen de 
Tsjechische Republiek en de EU neergelegd. Dit beginsel is voor wat de verplichtingen 
van de Tsjechische Republiek betreft vanaf de inwerkingtreding van de Europa-
Overeenkomst van toepassing op directe investeringen voor bedrijven die al in de 
Tsjechische Republiek gevestigd zijn met filialen of agenschappen (en zelfstandigen), 
met dien verstande dat de bepalingen geleidelijk ingevoerd worden gedurende een 
overgangsperiode. De partijen plegen met elkaar overleg om het kapitaalverkeer tussen 
de Gemeenschap en de Tsjechische Republiek te vergemakkelijken en aldus de in de 
Overeenkomst bepaalde doelstellingen te kunnen verwezenlijken (artikel 61 van de EO). 
In het Witboek wordt de aandacht gevestigd op het verband tussen het vrije verkeer van 
kapitaal en het vrije verkeer van financiële diensten. Het Witboek bevat een reeks 
voorstellen voor de liberalisatie van het kapitaalverkeer, te beginnen met middellange- en 
langetermijnkapitaalbewegingen en handelstransacties, en eindigend met 
kortetermij nkapitaal. 
Situatieschets 
De Tsjechische Republiek is erin geslaagd sinds 1990 een grote hoeveelheid buitenlandse 
directe investeringen (PDI) aan te trekken. Het totale bedrag voor de periode 1990-1996 
bedraagt 5,3 MECU. Deze PDI hebben een gunstige rol gespeeld in de herstructurering, 
privatisering en modernisering van de Tsjechische industrie. Daarnaast was er ook een 
aanzienlijke instroom van vreemd kapitaal in de vorm van bankdeposito's en 
investeringen in waardepapieren. 
Deze ontwikkelingen zijn ten dele toe te schrijven aan het liberale beleid van het land 
inzake kapitaalbewegingen. 
Door de Wet Buitenlands Betalingsverkeer, die sedert 1 oktober 1995 van kracht is, is de 
convertibiliteit voor de lopende rekeningen ingevoerd. Bij deze wet werd tevens een 
verregaande liberalisering van de kapitaalbewegingen ingevoerd, 
Door de vaststelling van deze maatregelen zijn de meeste kapitaalinstromen 
geliberaliseerd. De voornaamste beperkingen op de instroom van kapitaal hebben 
betrekking op de aankoop door niet-ingezetenen van vastgoed (voor andere doeleinden 
48 
dan directe investeringen) en de toelating van buitenlandse fondsen tot de nationale 
kapitaals- en geldmarkten. 
Het scala beperkingen op de uitstroom van kapitaal is, in tegenstelling tot de instroom, 
veel groter. Uitgaande kapitaalbewegingen die wel zijn geliberaliseerd zijn, met name, 
directe investeringen, de aankoop van vastgoed in het buitenland door Tsjechische 
inwoners, handelskredieten en persoonlijke kapitaalbewegingen. 
De Tsjechische Republiek heeft reeds meer kapitaalbewegingen geliberaliseerd dan die 
waartoe zij zich in de Europa-Overeenkomst had verbonden. 
Evaluatie en Prognose 
Volgens de Tsjechische autoriteiten zullen de resterende beperkingen geleidelijk worden 
afgebouwd en verwacht wordt dat dit zal gebeuren binnen een periode van drie tot vijf 
jaar. 
De Wet Buitenlands Betalingsverkeer, die reeds van kracht is, maakt het mogelijk om de 
liberalisering stapsgewijze uit te breiden door de vaststelling van regeringsbesluiten en 
verordeningen van de Minister van Financiën en van de Nationale Bank, zonder dat 
daartoe de wet hoeft te worden gewijzigd. Voor de aankoop van vastgoed in Tsjechië 
door niet-ingezetenen zal de wet echter moeten worden gewijzigd. 
Conclusie 
De liberalisering van de kapitaalbewegingen is reeds goed gevorderd, waarbij de 
liberalisering van inkomende kapitaalbewegingen veel sneller is gegaan dan die van 
uitgaande kapitaalbewegingen. Verwacht wordt dat de Tsjechische Republiek zonder 
grote moeilijkheden de resterende beperkingen op de kapitaalbewegingen op middellange 
termijn zal kunnen opheffen en het communautaire acqui op dit gebied volledig zal 
kunnen overnemen. 
Vrij verkeer van diensten 
Het vrije verkeer van diensten berust enerzijds op het verbod van discriminatie, in het 
bijzonder op grond van nationaliteit, en anderzijds op de regels voor de onderlinge 
aanpassing van de verschillende nationale regelgevingen. Deze regels hebben vaak 
betrekking, zowel op het recht van vestiging, dat onder het beginsel van het vrije verkeer 
van personen valt, als op het vrij verrichten van diensten. 
De tenuitvoerlegging van deze regels veronderstelt de opzet van administratieve 
structuren (commissies voor bancair toezicht, autoriteiten voor de controle van de 
audiovisuele sector, autoriteiten met regelgevende bevoegdheid) en een intensivering van 
de samenwerking tussen de lidstaten ten aanzien van de controles (stelsels voor 
wederzijdse erkenning). 
Een aanzienlijk gedeelte van de wetgeving die van toepassing is op het vrije verkeer van 
diensten, heeft betrekking op de financiële diensten. Andere onderwerpen die in de 
wetgeving worden aangesneden, betreffen de problemen in verband met de openstelling 
van de nationale markten in sectoren die traditioneel door monopolies worden beheerst, 
49 
zoals telecommunicatie en, ten dele, energie en vervoer. De laatstgenoemde onderwerpen 
worden behandeld in de specifieke rubrieken van dit advies die aan hen gewijd zijn. 
Situatieschets 
De banksector van de Tsjechische Republiek, die tot 1989 gebaseerd was op een mono­
banksysteem, kreeg tijdens de overgangsperiode naar de splitsing van de vroegere 
Tsjecho-Slowaakse Republiek in 1993 te maken met een grote vraag naar financiële 
diensten. Dat leidde tot de oprichting van meer dan 50 nieuwe banken. De daarop 
volgende 3 jaren waren een periode van consolidering van de banksector. In dit stadium 
moest vooral de stabiliteit van de inmiddels ontstane tweeledige banksector worden 
verbeterd en moesten prudentiële voorschriften en een systeem voor toezicht op de 
banken worden ingesteld. Het huidige stadium kan worden omschreven als een stadium 
van aanpassingen aan de EU-normen en verbetering van de efficiency en het 
concurrentievermogen van de banksector. 
Zeven banken zijn gedeeltelijk eigendom van de staat: vijf ervan worden door de staat 
gecontroleerd en het aandeel van deze banken in de totale bankmarkt bedraagt rond 70 %. 
Op dit ogenblik wordt de privatisering voorbereid van een van de banken die gedeeltelijk 
eigendom is van de staat. 
De voorwaarden waaronder buitenlandse banken op de Tsjechische markt mogen werken 
zijn meestal verenigbaar met de bepalingen van de eerste en de tweede bankrichtlijn. De 
eisen inzake solvabiliteitsratio's en grote risico's zijn ook in overeenstemming met het 
acqui. Er zijn verschillen met de communautaire wetgeving wat depositogarantiestelsels, 
solvabiliteit en geconsolideerd toezicht betreft. Moeilijkheden in de banksector in de 
voorbije jaren hebben geleid tot nieuwe initiatieven van de regering om de sector verder 
te consolideren door een striktere regulering en privatisering van de vier grootste banken, 
die eigendom zijn van de staat, onder meer door het vergroten van het aandeel van 
buitenlands kapitaal. 
Voor het toezicht op de banken is een gespecialiseerde afdeling van de Tsjechische 
Nationale Bank verantwoordelijk. Nieuwe wetgeving heeft de bepalingen tegen het 
witwassen van geld meer in overeenstemming gebracht met de eisen van de Unie, maar 
er blijven nog aanzienlijke leemten bestaan. De voor het beleid verantwoordelijke 
instantie is het Ministerie van Financiën. 
De Beurswet en de Wet 248/1992 inzake beleggingsmaatschappijen en -fondsen zijn 
ernstige pogingen om de Tsjechische wetgeving in overeenstemming te brengen met fase 
I maatregelen. Fase II maatregelen zijn gepland voor binnen drie à vier jaar. 
Beleggingsactiviteiten kunnen worden ondernomen door bedrijven die een vergunning 
van het Ministerie van Financiën hebben gekregen, maar ook door kredietinstellingen. 
Buitenlandse ondernemingen die beleggingsdiensten leveren krijgen dezelfde rechten als 
Tsjechische bedrijven. 
In het buitenland uitgegeven waardepapieren mogen op Tsjechische markten worden 
verhandeld op voorwaarde dat de buitenlandse markten waarop zij zijn geregistreerd door 
het Ministerie van Financiën zijn goedgekeurd. De financiële sector heeft een sleutelrol 
gespeeld in het privatiseringsprogramma. De grote betrokkenheid van de institutionele 
beleggers op dit gebied en het grote aantal transacties dat buiten de markt wordt 
50 
afgesloten, maken het dringend noodzakelijk om strikte voorschriften met betrekking tot 
manipulering van de markt vast te stellen. Bovendien leidt een ruime wederzijdse 
participatie tussen banken (met veel uitstaande leningen aan geprivatiseerde en 
privatiserende ondernemingen) en institutionele beleggers aanleiding tot 
belangenconflicten, die zouden moeten worden geregeld door de rechten van 
minderheidsaandeelhouders te versterken en de eisen inzake de te verstrekken gegevens 
te verscherpen. 
Een eerste stap in deze richting was de vaststelling van een wijziging van de Beurswet in 
april 1996 en het besluit begin 1997 om een nieuwe toezichtinstantie in te stellen. Het is 
nog geen onafhankelijke commissie, omdat ze nog ressorteert onder het Ministerie van 
Financiën en de Nationale Bank nog steeds een minder belangrijke rol speelt. 
Als gevolg van ernstige problemen met een aantal beleggingsfondsen begin 1997 lijken 
de autoriteiten zich beter bewust te zijn geworden van de noodzaak voor een striktere 
regulering. Het is nog niet duidelijk tot welke concrete resultaten dit inzicht zal leiden. 
De verzekeringssector wordt geregeld door een wet van 1991 die de Tsjechische 
wetgeving vrij dicht bij fase I compatibiliteit heeft gebracht. Belangrijke verschillen met 
het acquis, die nog moeten worden geregeld, zijn de depositovoorschriften, die veel 
strikter zijn dan die welke in de Unie worden toegepast, en het nog steeds voortdurende 
overwicht van het vroegere verzekeringsmonopolie van de staat en het monopolie voor 
de verzekering van motorvoertuigen. 
Het toezicht wordt uitgeoefend door het Ministerie van Financiën. Dat beschikt daarvoor 
over een gespecialiseerde afdeling. 
Evaluatie en Prognose 
De vorderingen die in de banksector zijn gerealiseerd om het acquis over te nemen, zijn 
bevredigend. De verschillen die nog moeten worden geregeld hebben betrekking op de 
depositogarantiestelsels, solvabiliteit en geconsolideerd toezicht. Men is voornemens 
deze resterende beperkingen op te heffen en fase I en Il-richtlijnen voor te stellen in 
1997/1998. 
Volgens het wetgevingsprogramma van de regering zal de volledige overname van de 
communautaire wetten betreffende de banken en het banktoezicht worden gerealiseerd 
tegen het jaar 2000, met inbegrip van de bepalingen inzake samenwerking en 
uitwisseling van informatie met de Commissie en de andere lidstaten van de EU en de 
wederzijdse erkenning van het banktoezicht. De tenuitvoerlegging van het nieuwe beleid 
voor een striktere regulering, die gezien de ontwikkelingen in de voorbije jaren 
noodzakelijk is gebleken, zal zeer nauwlettend moeten worden gevolgd. 
Wat de effecten betreft, is het de bedoeling de richtlijnen inzake het prospectus dat moet 
worden gepubliceerd bij een openbare aanbieding van effecten, transacties met 
voorkennis, collectieve investeringen, diensten op het gebied van beleggingen en 
kapitaaltoereikendheid voor marktrisico's (voor andere beleggingsmaatschappijen dan 
banken) in de komende twee jaar in de nationale wetgeving op te nemen. 
De Wetten betreffende Effecten en Beleggingsfondsen lijken overeen te komen met fase I 
maatregelen voor effecten. Fase II maatregelen zullen naar verwachting op middellange 
51 
termijn worden vastgesteld. Dat betekent dat de EU-normen inzake 
vergunningsvoorwaarden en prudentiële voorschriften voor beleggingsondernemingen als 
voorwaarde voor de toekenning van het Europees paspoort, zullen moeten worden 
overgenomen. Daardoor zullen ook de voorwaarden waaronder 
beleggingsondernemingen van de EU in de Tsjechische Republiek kunnen werken, 
veiliger worden. Een andere noodzakelijke aanpassing in de bestaande wetgeving betreft 
de vaststelling van striktere eisen voor beheerders en aandeelhouders van 
beleggingsondernemingen en emittenten die effecten aan het publiek aanbieden. 
De onlangs in het kader van het Ministerie van Financiën opgerichte Commissie voor het 
Toezicht op Effecten moet nog ervaring opdoen op het gebied van het toezicht. 
In de verzekeringssector is de tenuitvoerlegging van fase I- en fase Il-richtlijnen nog niet 
voltooid. Volgens plannen die de regering heeft bekendgemaakt zullen de voornaamste 
punten van de volgende richtlijnen worden opgenomen in de wijziging van de bestaande 
verzekeringswet, die op 31 december 1998 in werking zal treden: de eerste richtlijn 
betreffende het directe verzekeringsbedrijf, met uitzondering van de 
levensverzekeringsbranche, de richtlijn inzake verzekeringstussenpersonen en de richtlijn 
inzake hulpverlening op reis. De volgende richtlijnen zullen in een nieuwe 
verzekeringswet worden opgenomen: de richtlijn betreffende de 
rechtsbijstandverzekering, de tweede richtlijn inzake andere verzekeringen dan 
levensverzekeringen, de tweede richtlijn inzake levensverzekeringen, de richtlijnen van 
de derde generatie; zij zullen in 2002 in werking treden. De diverse richtlijnen inzake de 
verplichte verzekering tegen de wettelijke aansprakelijkheid waartoe de deelneming aan 
het verkeer van motorrijtuigen aanleiding kan geven zullen worden opgenomen in een 
nieuwe specifieke wet die in het jaar 2000 in werking zal treden. 
Conclusie 
Hoewel de Tsjechische Republiek aanzienlijke vorderingen heeft gemaakt op andere 
economische gebieden, is de situatie in de financiële sector niet bevredigend. 
In de banksector doet het zeer grote marktaandeel van de door de staat beheerste banken 
twijfel rijzen over de transparantie en de vrije mededinging op de markt. De crisis 
waarmee dé belangrijkste geprivatiseerde banken te kampen hebben, geeft de indruk dat 
het toezicht op de banken moet worden verscherpt. 
In de effectensector hebben de recente schandalen en moeilijkheden om een 
onafhankelijke Effectencommissie op te richten aangetoond dat de voorwaarden voor een 
vrije, concurrerende markt met adequaat toezicht nog niet vervuld zijn. 
In de verzekeringssector heeft de vertraging in de tenuitvoerlegging van zelfs fase I-
richtlijnen niet bijgedragen tot de ontwikkeling van een concurrerende en doeltreffende 
verzekeringsmarkt. 
Vrij verkeer van personen 
Het vrije verkeer van personen behelst twee concepten die niet tot dezelfde logica van het 
Verdrag behoren. Enerzijds ligt artikel 7A - dat in het eerste deel van het Verdrag is 
opgenomen, dat aan de "Beginselen" is gewijd - in de lijn van de totstandbrenging van de 
interne markt; het behelst de opheffing van de controles aan de binnengrenzen in de Unie. 
52 
Anderzijds kent artikel 8A - dat in het tweede deel van het Verdrag is opgenomen, dat 
aan het burgerschap van de Unie is gewijd - iedere burger van de Unie het recht toe om 
onder bepaalde voorwaarden vrij op het gebied van de lidstaten te reizen en te verblijven. 
De opheffing van de grenscontroles geldt voor elke persoon, ongeacht zijn nationaliteit, 
omdat anders de doeltreffende werking van artikel 7A in het geding komt. Terwijl de uit 
artikel 8A vorotvloeiende rechten in alle lidstatne van toepassing zijn, is de 
tenuitvoerlegging van de aan artikel 7A verbonden rechten nog niet ten volle op het 
niveau van de Unie gerealiseerd. 
a) Vrij verkeer van burgers van de Unie, vrijheid van vestiging en wederzijdse erkenning 
van diploma 's en beroepsopleidingen 
De Europa-Overeenkomst voorziet in de niet-discriminerende behandeling van 
werknemers die wettig op het grondgebied van een lidstaat zijn tewerkgesteld (alsook 
van hun wettig aldaar verblijvende gezinsleden). Zij bevat de mogelijkheid om sociale-
zekerheidsrechten bijeen te tellen of over te maken, en moedigt de lidstaten aan bilaterale 
overeenkomsten met de Tsjechische Republiek te sluiten betreffende de toegang tot de 
arbeidsmarkt. Gedurende de tweede etappe van de overgangsperiode onderzoek de 
Associatieraad verdere mogelijkheden tot verbetering van het verkeer van werknemers. 
In het Witboek wordt aandacht besteed aan de wetgevingsvereisten om een harmonieuze 
ontwikkeling van de arbeidsmarkt te verwezenlijken, terwijl mededingingsdistorsies 
tegelijkertijd worden voorkomen. 
Het vrije verkeer van werknemers is een van de fundamentele vrijheden die in het 
Verdrag worden erkend; de toegang tot bepaalde beroepen (bijvoorbeeld in de juridische 
of de medische sector) kan evenwel aan bepaalde voorwaarden worden onderworpen, in 
het bijzonder ten aanzien van de vereiste opleiding. Deze voorwaarden worden ofwel 
gecoördineerd of onderworpen aan de toepassing van het beginsel van wederzijdse 
erkenning. 
De vrijheid van vestiging wordt eveneens door het Verdrag gewaarborgd en bestrijkt 
tevens de economische activiteiten van personen anders dan in loondienst, en van 
vennootschappen. 
Voor de vrije keuze van woonplaats kan als voorwaarde worden gesteld dat de betrokken 
persoon, indien hij geen beroepsactiviteit in het betrokken land uitoefent, over voldoende 
inkomsten en een ziektekostenverzekering beschikt. 
Situatieschets 
In het algemeen moeten buitenlandse werknemers, om in Tsjechië te kunnen werken, een 
verblijfsvergunning en een werkvergunning hebben, die worden afgegeven op bepaalde 
voorwaarden. Voor Slowaakse burgers is geen werkvergunning nodig als gevolg van het 
verdrag inzake wederzijdse werkgelegenheid. Indien een openstaande betrekking door 
een Tsjechische burger kan worden ingevuld, zal de aanvraag van een vreemdeling voor 
deze betrekking worden afgewezen. 
Leden van het gezin van een buitenlandse werknemer krijgen een verblijfsvergunning op 
voorwaarde dat deze werknemer zorgt voor hun materiële veiligheid en huisvesting. 
53 
Indien het arbeidscontract van de buitenlandse werknemers wordt beëindigd, of indien hij 
werkloos wordt, vervalt ook de werkvergunning. De geldigheidsduur van de 
werkvergunning wordt niet automatisch verlengd in geval van ziekte, ongeval of andere 
belemmeringen. Buitenlanders die zijn tewerkgesteld op basis van een werkvergunning 
hebben geen recht om zich te laten registreren als werkzoekende, noch recht op een 
werkeloosheidsuitkering. De gezinsleden van de buitenlandse werknemer hebben toegang 
tot onderwijs, maar in veel gevallen zijn de kosten hiervoor aanzienlijk hoger dan voor 
Tsjechische burgers. 
Er zijn reeds vorderingen gemaakt met de overneming van het acquis op het gebied van 
de wederzijdse erkenning van diploma's en beroepsopleidingen. Verwacht wordt dat 
volledige overneming zal kunnen worden gerealiseerd op middellange termijn. 
Evaluatie en prognose 
Toepassing van het beginsel van gelijke behandeling zal vermoedelijk geen problemen 
opleveren voor de werknemers van de EU die reeds met een wettige vergunning in de 
Tsjechische Republiek verblijven. Wat de wederzijdse erkenning van diploma's en 
beroepsopleidingen betreft heeft de Tsjechische Republiek reeds vorderingen gemaakt. 
Er zijn evenwel nog bepaalde aanpassingen nodig. De Tsjechische Republiek zou op 
middellange termijn het acquis moeten kunnen overnemen. De huidige 
uitvoeringsstructuren lijken in staat om de toepassing van de wetgeving te garanderen. 
De opleiding, die voor zeven beroepen is geregeld bij richtlijnen, komt ongeveer overeen 
met het acquis, maar moet toch nog op een aantal punten worden aangepast. Wat de 
structuren betreft, bestaan er voor vele beroepen ministeries en overheidsinstanties 
(beroepsorganisaties, openbare instanties en diensten), maar deze zullen waarschijnlijk 
moeten worden versterkt. De integratie in EU-verenigingen vordert voor bepaalde 
beroepen, zoals bijvoorbeeld voor ingenieurdiploma's, die thans aan de Europese normen 
voldoen. 
Conclusie 
De noodzakelijke uitvoeringsstructuren in deze sector lijken aanwezig, maar het is niet 
altijd gemakkelijk het effect en de toepassing ervan in de praktijk te beoordelen. De 
Tsjechische Republiek weet welke belangrijke problemen in verband met het vrije 
verkeer van personen moeten worden opgelost. Uit technisch oogpunt zullen de 
regelingen op middellange termijn moeten worden aangepast. 
b) Opheffing van alle personencontroles aan de binnengrenzen 
Het vrije verkeer in de zin van artikel 7A van het EG-Verdrag, te weten de opheffing van 
alle personencontroles aan de binnengrenzen, ongeacht de nationaliteit van de betrokken 
persoon, is op het niveau van de Europese Unie nog niet volledig gerealiseerd. 
Voorwaarde voor de afschaffing van de personencontroles is namelijk de 
tenuitvoerlegging van talrijke flankeringsmaatregelen, waarvan er enkele nog niet door 
de lidstaten zijn goedgekeurd en ten uitvoer zijn gelegd (zie het deel over Justitie en 
Binnenlandse Zaken). Daarentegen heeft een beperkt aantal lidstaten deze doelstelling 
verwezenlijkt door middel van de Overeenkomst van Schengen (zeven lidstaten passen 
deze overeenkomst reeds toe; zes andere bereiden haar tenuitvoerlegging voor). 
54 
Het ontwerp-verdrag beoogt de verwezenlijking van deze doelstelling in het kader van de 
Unie te vergemakkelijken, in het bijzonder door de invoering van een hoofdstuk "een 
ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid" en door de opneming van het 
Schengen-acquis in het kader van de EU. 
De Tsjechische Republiek heeft uiting gegeven aan haar wens en bereidheid om aan de 
bepalingen van het Schengen-acquis te voldoen. Te dien einde heeft zij om institutionele 
en technische bijstand verzocht, in het bijzonder in verband met de grenscontroles, voor 
de verbetering en modernisering waarvan aanzienlijke financiële middelen zijn 
uitgetrokken. 
Algemene evaluatie 
1. De vorderingen van de Tsjechische Republiek bij de tenuitvoerlegging van de in het 
Witboek bedoelde wetgeving zijn samengevat in de bijlage. Uit die tabel blijkt dat de 
Tsjechische Republiek van oordeel is dat ze op 30 juni 1997 417 van de 899 richtlijnen of 
verordeningen die in het Witboek zijn vermeld, in haar nationale wetgeving heeft 
overgenomen. Deze gegevens hebben betrekking op wetgeving waarvan de Tsjechische 
Republiek oordeelt dat ze reeds zijn omgezet of waarvan zij de compatibiliteit met de 
communautaire regels heeft geverifieerd. Dat betekent niet noodzakelijk dat deze 
wetgeving ook werkelijk met de communautaire regels verenigbaar is, omdat de 
Commissie daarover in dit stadium geen uitspraak kan doen. 
2. Op de meeste gebieden die verband houden met de interne markt, en inzonderheid op 
het gebied van het vennootschapsrecht en het boekhoudkundig recht en de technische 
voorschriften en normen, zijn de belangrijkste basisbesluiten van de communautaire 
wetgeving bijna alle in de nationale wetgeving opgenomen. Volgens de evaluatie van de 
Tsjechische autoriteiten zijn de meeste maatregelen geheel of gedeeltelijk omgezet, maar 
in dit stadium kan de Commissie zich er niet over uitspreken in hoeverre ze volledig 
verenigbaar zijn met het gemeenschapsrecht. Op sommige andere gebieden, en 
inzonderheid in de sector financiële dienstverlening, moeten nog aanzienlijke leemten 
worden gevuld. De Tsjechische Republiek zal nog de nodige wetgeving moeten 
vaststellen om het gehele communautaire acquis over te nemen. 
3. Ondanks de gedane inspanningen dient de geboekte vooruitgang bij de omzetting van 
de zeer recentelijk goedgekeurde teksten nog te worden aangevuld door concrete 
uitvoeringsmaatregelen en door de opzet van een doeltreffende administratieve structuur. 
De Tsjechische Republiek beschikt over infrastructuur die behoorlijk werkt (b.v. er dient 
bijvoorbeeld op gewezen dat niettegenstaande dat de wetgeving inzake 
overheidsopdrachten slechts ten dele is aangepast, de rechtsmiddelen op dit terrein wel 
vrij goed lijken te werken). Wat de technische voorschriften en normen betreft, is de 
tenuitvoerlegging van de voor de toepassing van de "Nieuwe Aanpak" vereiste 
technische structuren reeds goed gevorderd. Er zijn echter nog grote inspanningen vereist 
op gebieden zoals financiële diensten, effecten, bescherming van de intellectuele 
eignedom en persoonsgegevens. 
In dit stadium kan de Commissie zich nog niet uitspreken over de vraag in hoeverre de 
ondernemingen, met name het midden- en kleinbedrijf, in staat zijn het acquis ten uitvoer 
te leggen. 
55 
4. Afgezien van de aspecten die specifiek verband houden met de landbouw, is de 
opheffing van de controles aan de binnengrenzen van de Unie pas mogelijk zodra een 
toereikende harmonisatiegraad van de wetgevingen is verwezenlijkt. Dit veronderstelt 
wederzijds vertrouwen, dat in het bijzonder berust op overheidsdiensten van goede 
kwaliteit (hierbij kan o.m. worden gedacht aan het belang van veiligheidscontroles die 
met betrekking tot bepaalde producten op de plaats van vertrek worden verricht). 
In dit verband zij erop gewezen dat voor het goederenverkeer de totstandbrenging van de 
ruimte zonder grenzen op 1 januari 1993 slechts mogelijk werd gemaakt door de 
afschaffing van alle formaliteiten en controles die door de lidstaten werden opgelegd en 
uitgevoerd bij de overschrijding van de territoriale grenzen tussen de lidstaten van de 
Unie. Het betrof met name technische controles (in het bijzonder met betrekking tot de 
veiligheid van de producten), veterinaire, sanitaire, fytosanitaire, economische en 
commerciële inspecties (bijvoorbeeld ter opsporing van namaakgoederen), en controles 
in verband met de veiligheid (wapens, enz.) en het milieu (afvalstoffen, enz.). In de 
meeste gevallen konden deze controles enkel worden afgeschaft door de vaststelling en 
tenuitvoerlegging van communautaire maatregelen waardoor de voorschriften voor het 
verkeer en het in de handel brengen van producten (vooral met betrekking tot de 
productveiligheid) konden worden geharmoniseerd en eventueel door de controles of 
formaliteiten naar het grondgebied of de markt van de lidstaten te verleggen (in het 
bijzonder met betrekking tot BTW en accijnzen, veterinaire en fytosanitaire controles, of 
het verzamelen van statistieken). Indien een deel van de huidige grenzen van de 
Tsjechische Republiek buitengrens vand e Unie wordt, zullen de grenscontroles moeten 
worden aangescherpt (zie het afzonderlijke deel van dit advies over de douane). 
Rekening houdend met de algemene balans die kan worden opgemaakt van de voortgang 
en het tempo van de werkzaamheden op de verschillende betrokken terreinen, is er thans 
onvoldoende grond om ervan uit te gaan dat de Tsjechische Republiek op de middellange 
temrijn niet in staat zou zijn om alle besluiten te nemen die nodig zijn voor de opheffing 
van de controles aan de binnengrenzen en voor het verleggen van deze controles naar de 
buitengrens van de Unie. 
5. De Tsjechische Republiek heeft reeds belangrijke onderdelen van het acqui met 
betrekking tot de interne markt overgenomen; de Commissie kan in dit stadium echter 
nog geen uitspraak doen over elke maatregel waarvan de omzetting door de Tsjechische 
Republiek is gemeld. In vele gebieden moet de uitvoering worden verbeterd. Indien de 
huidige inspanningen worden voortgezet, kan worden verwacht dat de Tsjechische 
Republiek op middellange termijn de wetgeving zal hebben vastgesteld en ten uitvoer 
gelegd en dat ze nodige vooruitgang inzake de rechtshandhavingsmiddelen zal hebben 
geboekt om ten volle aan de interne markt te kunnen deelnemen. 
Mededinging 
Het mededingingsbeleid van de Europese Gemeenschap stoelt op artikel 3, onder g), van 
het Verdrag, bepalende dat in de Gemeenschap een regime zal bestaan waardoor wordt 
verzekerd dat de mededinging binnen de interne markt niet wordt vervalst. De 
Europa-Overeenkomst voorziet wat betreft de handelsrelatie tussen de Gemeenschap en 
de Tsjechische Republiek in een mededingingsregime dat is gebaseerd op de criteria 
welke voortvloeien uit de toepassing van de artikelen 85 en 86 (overeenkomsten tussen 
ondernemingen/misbruik van een machtspositie) en 92 (steunmaatregelen van de staten) 
56 
van het Verdrag, en bepaalt dat de desbetreffende uitvoeringsbepalingen binnen een 
termijn van drie jaar na de inwerkingtreding van de Overeenkomst worden vastgesteld. 
Voorts is bepaald dat de Tsjechische Republiek haar mededingingswetgeving in 
overeenstemming brengt met die van de Gemeenschap. 
Volgens het Witboek dienen de bovengenoemde bepalingen, die van de fusieverordening 
(nr. 4064/89) en die van de artikelen 37 en 90 van het Verdrag (monopolies en bijzondere 
rechten) stap voor stap te worden toegepast. 
Situatieschets 
De Tsjechische mededingingswetgeving stoelt op de Wet nr. 63/1991 tot bescherming 
van de economische mededinging en heeft de mededingingswetgeving van de EG als 
model. Zij bestrijkt alle economische sectoren en zowel de publiekrechtelijke als de 
privaatrechtelijke ondernemingen. 
De voor het mededingingsbeleid bevoegde autoriteit is het Bureau voor de bescherming 
van de economische mededinging. Het personeel van deze instelling beschikt over een 
goede algemene kennis van de beginselen van het mededingingsrecht en heeft ervaring 
met kartelzaken. 
Wat de traditioneel monopolistische sectoren betreft, heeft de Tsjechische Republiek 
een begin gemaakt met een beleid van liberalisering en openstelling voor concurrentie 
van sommige cruciale sectoren zoals telecommunicatie en postdiensten. 
Het ministerie van Financiën is belast met het toezicht inzake overheidssteun. Zoals het 
systeem nu is, beschikt de toezichthoudende autoriteit echter niet over de bevoegdheid 
om de verenigbaarheid met de steunregelgeving na te gaan van alle steun die is verleend 
door openbare instanties of door lichamen die door de overheid zijn aangesteld om de 
steun te beheren. Met name houdt de toezichthoudende autoriteit momenteel geen 
toezicht op steun die door de lokale overheden is verleend. 
Het meest recente, in 1997 verstrekte overzicht van de steunmaatregelen is een 
belangrijke stap in de richting van de vereiste transparantie van de steunverlening aan de 
ondernemingen. Dit overzicht geeft aan dat het gevoerde beleid grotendeels in 
overeenstemming is met de regels die door de EG worden toegepast. Het omvat evenwel 
uitsluitend steunmaatregelen die uit de nationale begroting worden gefinancierd en bevat 
geen gegevens over de steunverlening van regionale of lokale autoriteiten. 
Evaluatie en prognose 
De Tsjechische wet tot bescherming van de economische mededinging is een belangrijke 
stap in de richting van grotere harmonisatie met het EU-mededingingsrecht. Over een 
aantal hangende kwesties vindt momenteel overleg plaats tussen de Commissie en het 
Bureau voor de bescherming van de economische mededinging. 
Het Bureau voor de bescherming van de economische mededinging blijkt voldoende 
gekwalificeerd personeel te hebben om de regelgeving te handhaven en deze blijkt in de 
praktijk ook te worden toegepast. 
57 
Er dienen aanvullende inlichtingen te worden verstrekt over de liberaliseringsmaatregelen 
die voor de telecommunicatiediensten zijn genomen, teneinde de situatie in deze sector 
precies te kunnen beoordelen. Ook wat betreft de liberalisering op het gebied van de 
telecommunicatie-infrastructuur wordt nog vooruitgang verwacht. Voorts is er behoefte 
aan nadere informatie over de vergunningsprocedures voor diensten en infrastructuur. 
De Tsjechische Republiek heeft wezenlijke vooruitgang geboekt wat betreft de 
totstandbrenging van de transparantie die voor een efficiënt toezicht op de 
overheidssteun nodig is. Voor het in 1997 vastgestelde overzicht van de in 1995 
toegekende steunmaatregelen is een methodologie gevolgd die voldoende overeenkomt 
met de communautaire. Dit overzicht bevat nagenoeg alle relevante informatie voor het 
verkrijgen van een goed beeld. Het overzicht moet in de toekomst echter alle maatregelen 
omvatten die zijn verleend door de centrale overheid, door de regionale of lokale 
besturen of uit openbare middelen. 
Het is niet geheel duidelijk of de toezichthoudende autoriteit over voldoende middelen en 
bevoegdheden beschikt om te verifiëren of alle steun die is verleend door openbare 
instanties of door lichamen die door de overheid zijn aangesteld om de steun te beheren, 
met de regels verenigbaar is. Er moeten wat dit betreft aanvullende inlichtingen worden 
verstrekt. 
De geloofwaardigheid van de handhaving van het mededingingsrecht hangt niet alleen 
af van de invoering van een regelgeving die voldoende nauw op die van de EG aansluit, 
maar ook van de aanwezigheid van goed functionerende lichamen die op de toepassing 
van de antitrust- en subsidiewetgevingen toezien. Bovendien moet bij het gerecht, bij de 
administratie en bij de betrokken economische actoren voldoende kennis van het 
mededingingsrecht en het mededingingsbeleid aanwezig zijn. 
Conclusie 
Wat betreft de aanpassing van de Aarte/wetgeving, is er aanzienlijke vooruitgang 
geboekt. Het Bureau voor de bescherming van de economische mededinging lijkt 
voldoende gekwalificeerd te zijn om de handhaving van de regelgeving te waarborgen, en 
de inspanningen die het Bureau tot dusver heeft geleverd, zijn een belangrijke stap op 
weg naar een geloofwaardige handhaving van de mededingingsregelgeving. 
Inzake overheidssteun is er wezenlijke vooruitgang geboekt wat betreft de transparantie 
van de steunverlening. Positief is bovendien het voornemen van de Tsjechische regering 
om de overheidssteun te beperken en een beleid van horizontale in plaats van sectorale 
steunverlening te voeren. Er moeten evenwel verduidelijkingen worden verstrekt wat 
betreft de bevoegdheden van de toezichthoudende autoriteit om alle steunmaatregelen 
aan de desbetreffende regels te toetsen en er moeten verbeteringen worden aangebracht. 
3.2 Innovatie 
Informatiemaatschappij 
Huidige situatie 
Door de ontwikkelingen in de informatietechnologie (IT) en de telecommunicatie zijn er 
grote mogelijkheden om op sociaal-economisch gebied veranderingen teweeg te brengen. 
58 
In de Tsjechische Republiek is vóór 1989 geen gebruik gemaakt van deze mogelijkheden, 
maar aan het onderwijs op die gebieden is over het algemeen wel aandacht besteed. 
Daardoor heeft de IT-markt zich de laatste tijd veel sterker ontwikkeld dan normaal op 
grond van het BBP per inwoner te verwachten was. Het bestaan van gastheercomputers 
op het Internet (4,0 per 1000 inwoners in januari 1997), een graadmeter voor de mate van 
ontwikkeling in de richting van de informatiemaatschappij, wijst erop dat dit land verder 
is gevorderd dan het gemiddelde EU-land twee jaar geleden. De huidige gebrekkige 
telecornmunicatie-infrastructuur is een rem op de ontwikkeling in de richting van een 
informatiemaatschappij, maar door het hoge tempo waarin de telecommunicatie wordt 
gemoderniseerd, zou dit probleem snel van de baan moeten zijn. 
Conclusie 
Gezien de positieve aanpak van de liberalisering van de telecomunicatiesector en het 
voortreffelijke onderwijssysteem kunnen wij ervan uitgaan dat de Tsjechische Republiek 
de mogelijkheden van de informatiemaatschappij sneller zal weten te benutten dan'het 
gemiddelde LMOE. 
Onderwijs. Opleiding en Jeugdzaken 
In de artikelen 126 en 127 van het EG-Verdrag is bepaald dat de Gemeenschap bijdraagt 
tot de ontwikkeling van onderwijs van hoog gehalte en inzake beroepsopleiding een 
beleid ten uitvoer legt waarmee de Europese dimensie in het onderwijs tot ontwikkeling 
wordt gebracht en het aanpassingsvermogen van de industrie en het reactievermogen van 
de arbeidsmarkt worden vergroot. 
De Europa-Overeenkomst voorziet in samenwerking bij het verhogen van het niveau van 
het onderwijs en de beroepskwalificaties. Het Witboek bevat geen maatregelen op dit 
gebied. 
Situatieschets 
De onderwijsuitgaven van de Tsjechische Republiek bedragen 5,9 % van het BBP. Dit 
vertegenwoordigt 14,6 % van de nationale begroting. 
De Tsjechische Republiek telt 1.900.000 scholieren, 190.000 studenten en 155.000 
docenten. 
Er zijn 23 erkende universiteiten die ressorteren onder het Ministerie van Onderwijs, en 
drie militaire scholen die ressorteren onder het Ministerie van Defensie. 
Het Tsjechische onderwijssysteem heeft snel gereageerd op de maatschappelijke 
veranderingen en de economische hervormingen. Kenmerkend voor de veranderingen in 
het Tsjechische onderwijs- en opleidingssysteem zijn : depolitisering, erkenning van het 
recht van jongeren en volwassenen om zelf hun opleiding te kiezen, opheffing van het 
staatsmonopolie, decentralisering van het bestuur, en hervorming van het 
financieringssysteem. 
De wet op de instellingen voor hoger onderwijs van 1990 heeft de faculteiten een grote 
onafhankelijkheid en autonomie gegeven. Toch vallen de universiteitsbegrotingen nog 
59 
steeds geheel onder de nationale begroting. De wet voorziet niet in de ontwikkeling van 
andere vormen van hoger onderwijs dan van de overheid. 
Sinds 1990 is er in het beroepsopleidingsbeleid veel veranderd. De algemene 
doelstellingen voor de komende jaren omvatten de ontwikkeling van een flexibel 
systeem, de invoering van nieuwe studierichtingen (talen, communicatie, 
informatietechnologie), voortdurende aanpassing van de leerprogramma's aan de 
arbeidsmarktbehoeften, en aanpassing van het onderwijs om het op een peil te brengen 
dat vergelijkbaar is met het peil van het onderwijs in de lidstaten. 
Het Tempus-Programma heeft bijgedragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen 
van de hervorming in het hoger onderwijs, en heeft de basis gelegd voor samenwerking 
met instellingen voor hoger onderwijs in de EU. 
Het Ministerie van Onderwijs, Jeugdzaken en Sport voert, in samenwerking met andere 
ministeries, het programma ter ondersteuning en bescherming van kinderen en jongeren 
uit. Dit programma is het belangrijkste instrument om kinderen en jongeren te steunen, 
en hun rol binnen de samenleving te verbeteren. 
Evaluatie en prognose 
De depolitisering op het gebied van onderwijs en opleiding is een feit. Nu moet het 
wettelijk kader worden verstevigd en verfijnd. Enkele prioriteitsgebieden op het gebied 
van hoger onderwijs : diversifiëring van de financiering van instellingen voor hoger 
onderwijs; verbetering van de beheersstrategie van de universiteiten; diversifiëring van 
het hoger onderwijs (privé-onderwijs, permanente vorming, enz.), ontwikkeling van de 
niet-universitaire sectoren; integratie van onderzoek en onderwijs; ontwikkeling van 
nieuwe leerprogramma's in belangrijke sectoren ter vergroting van de kennis over 
EU-aangelegenheden (b.v. Europese studies), aanpassing van leerprogramma's voor 
beroepen waarvoor EU-regelgeving geldt, accreditering en kwaliteitsbeoordeling. 
Het beroepsopleidingssysteem evolueert weliswaar in de goede richting, maar de 
democratisering en de aanpassing aan de EU-onderwijsnormen is vrij ongeordend 
verlopen. Er moet nog een meer strategische aanpak worden vastgesteld waaraan via 
wetsherzieningen gestalte wordt gegeven. 
Verwacht wordt dat het Tsjechische systeem voor hoger onderwijs en beroepsopleiding 
op middellange termijn aan de EU-normen zal beantwoorden. De deelname van de 
Tsjechische Republiek aan communautaire programma's zal een gunstig effect hebben en 
tevens een goede voorbereiding op de integratie vormen. 
Conclusie 
Voor de toetreding zijn op dit gebied geen grote problemen te verwachten. 
Onderzoek en technologische ontwikkeling 
De communautaire activiteiten op het gebied van onderzoek en technologische 
ontwikkeling waarin het Verdrag en het kaderprogramma voorzien, zijn erop gericht het 
concurrentievermogen van de Europese industrie en de kwaliteit van het leven te 
60 
verbeteren en duurzame ontwikkeling, milieubescherming en andere gemeenschappelijke 
beleidsdoelstellingen te ondersteunen. 
Het aanvullende protocol bij de Europa-overeenkomst voorziet in samenwerking op deze 
gebieden, met name via deelneming aan het kaderprogramma. Het Witboek omvat geen 
directe maatregelen op dit gebied. 
Situatieschets 
De Raad voor onderzoek en ontwikkeling is in 1992 opgericht krachtens de wet 
betreffende staatssteun voor wetenschappelijke activiteiten en technologische 
ontwikkeling (gewijzigd in 1995), en heeft tot taak de regering van advies te dienen. 
Begrotingssuggesties van de verschillende instanties worden via de Raad aan regering en 
parlement voorgelegd. De wet regelt de financiering van programma's in deze sector 
door de staat en omschrijft de rol van de particuliere onderzoekpartners en van de 
overheidsinstanties. Het subsidiebureau van Tsjechië is operationeel sinds 1993. Het 
selecteert via een vergelijkende "peer evaluation" de projecten die voor een subsidie in 
aanmerking komen. De Tsjechische Academie van wetenschappen is ingrijpend 
geherstructureerd. Het aantal personeelsleden is verminderd van 14 000 tot 5 000 en het 
aantal instellingen van 100 tot 59 plus zes dienstverlenende instellingen. 
De OTO-uitgaven bedroegen 1,14% van het BBf in 1995 en 1,21 % in 1996 (tegen 
2,12% in 1991). Het OTO-aandeel in de overheidsuitgaven voor de universiteiten is 
aanzienlijk toegenomen (van 26 % in 1993 tot 35 % in 1996). Dit aandeel is nu even 
groot als dat van de Tsjechische Academie van wetenschappen. Naar schatting geven 
particuliere ondernemingen 0,75 % van het BBP uit aan OTO. De betrekkingen tussen 
onderzoek en industrie zijn nog steeds fragiel. 
De algemene prioriteiten van de regering op dit gebied zijn: intensivering van het 
onderzoek aan de universiteiten, internationale samenwerking en verbetering van de 
infrastructuur. Prioritaire OTO-thema's zijn: overdracht van productietechnologie aan 
het MKB, milieubescherming, kernenergie en vervoerinfrastructuur. Momenteel wordt 
gewerkt aan de verbetering van de infrastructuur (7,5 % van alle toegekende 
overheidsmiddelen moet aan de infrastructuur worden besteed). 
De samenwerking op regelmatige basis met de Europese Unie begon in 1992, met het 
derde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling. Tot dusver lag 
het zwaartepunt van de samenwerking bij COPERNICUS (specifiek programma voor 
samenwerking met de LMOE en de NOS), terwijl er in het kader van het vierde 
kaderprogramma weinig samenwerkingsactviteiten worden ontplooid. Tsjechië neemt 
deel aan COST (Europese samenwerking op het gebied van wetenschappelijk en 
technisch onderzoek) en EUREKA (Europees bureau voor coördinatie op het gebied van 
onderzoek). 
De statistieken op OTO-gebied voldoen sinds 1995 aan de OESO-normen. 
Evaluatie en prognose 
Tsjechië heeft, als een van de vroeg geïndustrialiseerde landen in Europa, een zeer lange 
traditie van onderzoek en technologische ontwikkeling, vooral wat toegepaste 
technologie (machinebouw) betreft. Het land heeft zware inspanningen geleverd om zijn 
61 
wetenschappelijke en technische instellingen en de uitgaven daarvoor te herstructureren. 
Het land zal deze sector nu moeten consolideren, zodat hij de industriële innovatie kan 
ondersteunen. Het probleem van de massale drop-out aan de universiteit (slechts 15 % 
van de ingeschreven studenten behalen een diploma) moet worden aangepakt en de 
laboratoriumuitrusting moet worden gemoderniseerd. 
Een ruimere deelname aan de communautaire programma's zou deze sector moeten 
helpen consolideren en zou meer mogelijkheden bieden om de industriële innovatie te 
ondersteunen. 
Conclusie 
Wat de toetreding betreft, worden op dit gebied geen grote problemen verwacht. 
Toetreding zou wederzijds voordeel opleveren. 
Telecommunicatie 
Het telecommunicatiebeleid van de EG is erop gericht belemmeringen voor een 
doeltreffende werking van de interne markt voor telecommunicatieapparatuur, -diensten 
en -netwerken uit de weg te ruimen, buitenlandse markten toegankelijk te maken voor 
bedrijven uit de EU, en de burgers en bedrijven in de Europese Unie universeel 
beschikbare moderne diensten te bieden. Deze doelstellingen moeten worden bereikt 
door de harmonisatie van de normen en voorwaarden voor de aangeboden diensten, de 
liberalisering van de markten voor eindapparatuur, diensten en netwerken, alsmede door 
de vaststelling van de vereiste regelgevingsinstrumenten. De hiervoor noodzakelijke 
richtlijnen en beleidslijnen zijn inmiddels vastgesteld maar de liberalisering van de 
openbare spraaktelefonie en van de exploitatie van de infrastructuur daarvan zal in een 
aantal lidstaten tot circa twee jaar na 1998 worden uitgesteld. 
De Europa-Overeenkomst voorziet in samenwerking om de normen en praktijken op het 
gebied van telecommunicatie en post, standaardisatie, regelgeving en modernisering van 
de infrastructuur op het niveau van de EG te brengen. Het Witboek legt de nadruk op de 
onderlinge afstemming van de voorschriften, netwerken en diensten, gevolgd door 
nieuwe stappen om tot een geleidelijke liberalisering van de sector te komen. 
Situatieschets 
Het aantal telefoonaansluitingen in de Tsjechische Republiek was eind 1995 gestegen tot 
25 aansluitingen per 100 inwoners. Het doel van de Tsjechische regering is dit aantal uit 
te breiden tot 45 aansluitingen per 100 inwoners tegen het einde van het jaar 2000. 
Na langdurige interne besprekingen stelde de Tsjechische regering in augustus 1994 een 
uitgebreid telecommunicatiebeleid vast. Dit beleid hield het volgende in : (i) 
gedeeltelijke pivatisering van de bestaande Tsjechische exploitatiemaatschappij (het 
staatsbedrijf SPT), in de vorm van een samenwerkingsverband met een strategische 
partner en een monopolie voor spraaktelefonie tegen het jaar 2000, (ii) licentie voor twee 
netwerken voor mobiele telefonie waarvoor gebruik wordt gemaakt van de paneuropese 
digitale norm (GSM), en (iii) licentie voor nieuwe plaatselijke exploitanten op 
16 lokaties. De privatisering was zo opgezet dat de opbrengst geheel werd gebruikt om 
het aandelenkapitaal van de SPT uit te breiden. Daardoor kon het bedrijf zijn 
beheersstructuur en -praktijken hervormen en een uitgebreid investeringsprogramma ten 
62 
uitvoer leggen. De tweede GSM-licentie werd verleend ter bevordering van de 
concurrentie die voortvloeide uit de vroegere reorganisatie van de sector, waarbij deze 
sector werd gesplitst in afzonderlijke kabelexploitanten en radio-omroepbedrijven. 
De Telecommunicatiewet van 1964 werd in 1992 gewijzigd, om duidelijk onderscheid te 
maken tussen de regulerende rol van de regering en de exploiterende rol van de SPT. De 
regelgevingsinstantie beschikt over voldoende personeel en functioneert goed 
(Tsjechische instantie voor telecommunicatie), maar de bevoegde minister heeft 
eigendomsrechten ten aanzien van de hoofdexploitant. 
Volgens de Postwet van 1946 zijn de briefpost en (tijdelijk) de pakketpost en het 
betalingsverkeer universele dienstverleningsverplichtingen. Nieuwe diensten, zoals 
internationale koerierdiensten, worden in de Tsjechische Republiek nu door 
internationale particuliere exploitanten verleend. 
Evaluatie en prognose 
Mate van liberalisering 
Volgens de afspraken die bij de onderhandelingen met de Wereldhandelsorganisatie in 
1997 zijn gemaakt, zal de regering de markt voor het vaste netwerk en de spraaktelefonie 
met ingang van 1 januari 2000 liberaliseren. De regering heeft in augustus 1994 een 
uitgebreid concurrentiebevorderend beleid voor de telecommunicatiesector gepubliceerd. 
Dit beleid houdt in : (i) de gedeeltelijke privatisering van de exploitatiemaatschappij SPT 
(staatsbedrijf), dat het monopolie heeft voor interlokaal en internationaal verkeer, in de 
vorm van een samenwerkingsverband met een strategische partner, (ii) licentie voor twee 
mobiele telefoonnetwerken waarvoor gebruik wordt gemaakt van de paneuropese digitale 
norm (GSM), en (iii) licentie voor nieuwe plaatselijke partners op 16 lokaties. De eerste 
twee items van dit beleidsprogramma zijn met succes ten uitvoer gelegd. De tweede 
GSM-licentie werd verleend ter bevordering van de concurrentie die voortvloeide uit de 
reeds lang bestaande onderverdeling van de sector in afzonderlijke kabelexploitanten en 
radio-omroepbedrijven. 
Aanpassing aan de EG-wetgeving 
De Telecommunicatiewet van 1964 werd in 1992 gewijzigd (door de vroegere federale 
regering), met de bedoeling een onderscheid te maken tussen regelgeving en exploitatie. 
De wijziging hield ook in dat wettelijke monopolies werden afgeschaft, privatisering 
mogelijk werd, licentievoorwaarden aan bestaande exploitanten werden opgelegd, en de 
regering werd gemachtigd een liberaliseringsbeleid vast te stellen. Het beleid van de 
regering is erop gericht de geplande systematische omzetting van EU-richtlijnen in 
nationale wetgeving tegen het einde van het jaar 2000 af te ronden. De 
regelgevingsinstantie is operationeel en de administratieve structuren zijn voldoende 
ontwikkeld om de omzetting van EG-wetgeving geheel te verwezenlijken. 
Er zal een doeltreffender scheiding nodig zijn tussen de regelgevings- en beleidsinstantie 
en de exploitant, om de regering in staat te stellen met succes een 
concurrentiebevorderend beleid te voeren. Aan de hervorming van de tarifering wordt 
gewerkt, hoewel het prijsbeleid door de verdeling van de bevoegdheden over twee 
ministeries ingewikkeld is. Het probleem van het verlenen van diensten in de minder 
63 
ontwikkelde regio's is door de regering erkend en heeft tot een aantal maatregelen geleid. 
Voor universele dienstverlening zullen ingrijpender maatregelen moeten worden 
getroffen. 
64 
Infrastructuur 
Het belangrijkste doel van het regeringsbeleid was, de openbare 
telecommunicatienetwerken uit te breiden en te moderniseren en de kwaliteit van de 
beschikbare diensten te verbeteren. De privatisering van SPT was zo opgezet dat het 
buitenlands kapitaal volledig werd gebruikt om het kapitaal van het bedrijf te vergroten. 
Er is een begin gemaakt met de hervorming van de beheersstructuren en -praktijken van 
het bedrijf. Er wordt gewerkt aan een uitgebreid investeringsprogramma, dat een nieuw 
nationaal digitaal backbone-netwerk bevat. Dit programma zal bijdragen tot de invoering 
van geavanceerde dienstverlening, met name in steden. Tussen 1991 en begin 1997 
groeide het vaste netwerk van 16,6 naar 29 aansluitingen per 100 inwoners, tegenover 
gemiddeld 43,9 aansluitingen per 100 inwoners in Griekenland, Portugal en Ierland. De 
regering wil het aantal aansluitingen uitbreiden tot 45 aansluitingen per 100 inwoners 
tegen het eind van het jaar 2000. Zij heeft al in een vroeg stadium besloten dat alle 
nieuwe apparatuur digitaal zal zijn. Het netwerk was in januari 1997 voor ongeveer 38 % 
gedigitaliseerd; het is de bedoeling dit percentage tegen het jaar 2000 tot 60 % te 
verhogen (tegenover 62,4 % voor Griekenland, Portugal en Ierland), en tegen het 
jaar 2003 tot 100 %. In 1996 werden nieuwe GSM-diensten operationeel en het aantal 
gebruikers van cellulaire mobiele telefonie steeg in de loop van het jaar met meer dan 
200 %, namelijk tot 183.000, wat neerkomt op 1,78 per 100 inwoners. Er is concurrentie 
in zowel de gegevensdiensten als de satellietdiensten. Verder waren er in 1995 op 
100 huishoudens 15,7 kabeltelevisieaansluitingen en 7,4 PC'S. 
Concurrentievermogen 
Begin 1997 waren er 8,6 personeelsleden per 1000 aansluitingen, tegenover gemiddeld 
6,2 voor Griekenland, Portugal en Ierland. Zelfs bij het huidige hoge tempo waarin het 
netwerk wordt uitgebreid, zal het nog enkele jaren duren voor de basistelefoondiensten 
universeel beschikbaar zijn. De inkomsten per aansluiting (ongeveer 260 ecu in 1996), 
die weliswaar tot de hoogste in de regio behoren, zullen op peil moeten blijven om het 
netwerk verder te kunnen uitbreiden en de nieuwe exploitant met winst te kunnen laten 
werken. Op voorwaarde dat de herziening van de tarifering wordt voortgezet, zou de 
sector telecommunicatiediensten volledige liberalisering aan moeten kunnen. De SPT 
heeft van commerciële banken in de EU al langlopende leningen met een lagere rente dan 
die van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling gekregen. De 
Nederlandse en Zwitserse exploitanten hebben gezamenlijk 1,24 miljard ecu betaald voor 
27 % van de SPT, de grootste Tsjechische exploitant. De eerste mobiele exploitant is 
voor 51 % eigendom van SPT en voor 49 % van een consortium van de VS. De tweede 
exploitant is voor 51 % eigendom van Ceske Radiokomunikace en voor 49 % van STET 
en een Duits bedrijf tezamen. 
Conclusie 
De Tsjechische Republiek zou weinig moeite moeten hebben met de aanpassing aan het 
acquis op middellange termijn, op voorwaarde dat de huidige inspanningen op het gebied 
van de omzetting van EU-wetgeving in nationale wetgeving en de tenuitvoerlegging 
65 
daarvan worden voortgezet. De tarifering moet verder worden herzien zodat de openbare 
exploitant aan de concurrentie kan deelnemen. 
De audiovisuele sector 
Het acquis in de audiovisuele sector is, in de context van de interne markt, gericht op het 
vrije verkeer van audiovisuele diensten binnen de EU en wil de Europese 
programmaindustrie bevorderen. De richtlijn "Televisie zonder grenzen", die van 
toepassing is op alle omroepen, ongeacht de wijze van transmissie (terrestrisch, per 
satelliet of per kabel) of de particuliere dan wel publieke status ervan, bevat dit acquis en 
legt de basisregels voor grensoverschrijdende omroep vast. De hoofdpunten daarvan 
zijn : vrij verkeer van televisieomroep in alle lidstaten; bevordering van de productie en 
distributie van Europese audiovisuele werken (door het vaststellen van een 
minimumpercentage van de zendtijd voor Europese producties en voor werken van 
onafhankelijke producenten); vaststellen van basisnormen op het gebied van 
televisiereclame; bescherming van minderjarigen en recht van antwoord. 
De Europa-Overeenkomst voorziet in samenwerking op het gebied van bevordering en 
modernisering van de audiovisuele industrie en de harmonisatie van bepaalde 
regelgevingsaspecten van het audiovisueel beleid. 
De richtlijn "Televisie zonder grenzen" is een Fase I-maatregel in het Witboek. 
Situatieschets 
Het wettelijk kader voor de audiovisuele sector is vastgelegd in de wet nr. 468/1991 die 
voorziet in een tweeledig omroepsysteem dat op democratische beginselen is gebaseerd. 
De twee belangrijkste terrestrische televisie-omroepen zijn de nationale openbare omroep 
(Tsjechische televisie) en de nationale commerciële omroep (TV Nova). 
In het begin van de jaren negentig werd de Tsjechische filmindustrie geprivatiseerd, en 
werd de overheidssubsidie aan de filmproductiesector geheel stopgezet. De 
filmdistributiesector is voornamelijk georiënteerd op Amerikaanse producties. 
Evaluatie en prognose 
Na de ingrijpende omwentelingen van de laatste jaren tracht de audiovisuele sector in 
Tsjechië zich te herstellen. De sector wordt gekenmerkt door snelle groei en 
voortdurende veranderingen. Om adequaat te kunnen voldoen aan het acquis, zullen de 
capaciteiten van de programmaindustrie moeten worden vergroot, zodat men de 
uitdagingen van een gewijzigd kader aankan. 
De Tsjechische audiovisuele wetgeving beantwoordt niet aan de EG-eisen. De punten 
waarom het gaat zijn de vrije ontvangstede bevordering van Europese producties en 
recent werk van onafhankelijke producenten, en van losse reclamespots. 
De afgelopen jaren heeft de Tsjechische Republiek geen vooruitgang geboekt bij haar 
aanpassing aan de EG-eisen in de audiovisuele sector. 
66 
Conclusie 
Als met grote inzet en op gecoördineerde wijze wordt gewerkt aan de aanpassing van de 
regelgeving en van de industriële structuur, zal de Tsjechische Republiek op middellange 
termijn aan de EG-eisen voor de audiovisuele sector kunnen voldoen. 
3.3. Economische en fiscale aspecten 
Economische en Monetaire Unie 
Bij de toetreding van de Tsjechische Republiek zal de derde fase van de EMU begonnen 
zijn. Deze fase houdt belangrijke veranderingen in voor alle lidstaten, ook die welke niet 
zullen deelnemen aan de euro-zone. Alle lidstaten, ook de nieuwe, zullen tenvolle aan de 
Economische en Monetaire Unie deelnemen. Hun economisch beleid wordt een 
gemeenschappelijke aangelegenheid en zij zullen worden betrokken bij de coördinatie 
van de economische politiek (nationale convergentieprogramma's, algemene 
economische richtlijnen, multilateraal toezicht, procedure van het buitensporige tekort). 
Zij moeten dan het stabiliteits- en groeipact respecteren, afzien van rechtstreekse 
financiering van het overheidstekort door de centrale bank, de bevoorrechte toegang van 
de overheid tot de financiële instellingen afschaffen en de liberalisatie van het 
kapitaalverkeer voltooien. 
Toetreding houdt nauwere monetaire samenwerking en samenwerking op het gebied van 
de wisselkoersen met de Europese Unie in. Dit zal een versterking van de structurele 
hervormingen op deze gebieden vereisen. Lidstaten die niet aan de euro-zone deelnemen 
zullen een zelfstandige monetaire politiek kunnen voeren en op beperkte basis aan het 
Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB) deelnemen. Hun centrale bank moet 
zelfstandig zijn en prijsstabiliteit als primaire doelstelling nastreven. Het monetaire 
beleid moet met marktinstrumenten worden gevoerd en op "doeltreffende" wijze 
impulsen doorgeven aan de reële economie. Hervormingen zijn dus nodig om de factoren 
aan te pakken die een doeltreffende uitvoering van de monetaire politiek in de weg staan, 
zoals een gebrek aan concurrentie in de banksector, een gebrekkige ontwikkeling van de 
geld- en kapitaalmarkt en het probleem van de "dubieuze leningen" in de banksector. 
Tenslotte zullen alle lidstaten hun wisselkoersbeleid als een aangelegenheid van 
gemeenschappelijk belang moeten beschouwen en in staat moeten zijn hun wisselkoers te 
stabiliseren in het kader van een mechanisme dat nog moet worden vastgesteld. 
Daar lidmaatschap van de Europese Unie impliceert dat het doel van de EMU wordt 
aanvaard, zal de Tsjechische Republiek aan de convergentiecriteria moeten voldoen, zij 
het niet noodzakelijk onmiddellijk bij de toetreding. Naleving van de convergentiecriteria 
is geen voorwaarde voor het lidmaatschap van de EU, maar deze criteria blijven de 
referentiepunten voor een op stabiliteit gerichte macro-economische politiek en moeten 
uiteindelijk door de nieuwe lidstaten op bestendige wijze worden nageleefd. Een 
geslaagde afsluiting van de systeemhervorming en de marktgerichte structurele 
hervormingen is dus van essentieel belang. De economische situatie en de vorderingen 
van de Tsjechische Republiek zijn reeds onderzocht in de voorgaande hoofdstukken van 
dit advies. 
67 
Evaluatie en prognose 
De centrale bank is tot op grote hoogte onafhankelijk van de regering wat het bepalen van 
het monetaire beleid en de aanstelling van haar president betreft. Volgens de wet moet de 
Tsjechische Nationale Bank de stabiliteit van de nationale munt garanderen, maar dit is 
steeds geïnterpreteerd als een stabilisering van de prijzen. De bepalingen betreffende de 
mogelijkheid voor de centrale bank om het begrotingstekort te financieren voldoen 
momenteel nog niet aan de in het Verdrag bepaalde eis dat deze mogelijkheid 
uitdrukkelijk en volledig moet worden uitgesloten. Verwacht wordt dat de Tsjechische 
autoriteiten de centrale-bankwet zullen wijzigen om ze in overeenstemming te brengen 
met de eisen van het Verdrag. In werkelijkheid heeft de centrale bank nooit het 
begrotingstekort gefinancierd omdat de Tsjechische regering tot nog toe een adequaat 
fiscaal beleid heeft gevoerd. 
Het monetaire beleid in de Tsjechische Republiek heeft er zeker toe bijgedragen de 
inflatie aanzienlijk te verminderen. Naarmate de internationale markten meer gingen 
geloven in het welslagen van het overgangsproces, heeft het strakke monetaire beleid in 
combinatie met een vaste wisselkoers, geleid tot een massale instroom van kapitaal in 
1994/1995. Deze instroom werd slechts gedeeltelijk gesteriliseerd en in 1995 was de 
geldvoorraad veel sterker toegenomen dan gepland, en de inflatie bleef op het peil van 
het jaar daarvóór. De verruiming van de fluctuatiemarges rond de spilkoers, in februari 
1996, maakte de speculatieve kapitaalinstroom minder aantrekkelijk en sedert november 
1996 is de inflatie dan ook opnieuw beginnen te dalen. De valutacrisis van medio mei 
1997 heeft geleid tot een overschakeling van de regeling met een vaste koers op een 
regeling van gecontroleerd zwevende koersen. Er moet nog een oplossing gevonden 
worden voor een aantal problemen die de doeltreffende uitvoering van de monetaire 
politiek in de weg staan. De privatisering en de herstructurering van de banksector 
moeten worden voortgezet en de faillissementsprocedures moeten correct worden 
toegepast. 
Van mei 1993 tot mei 1997 was de wisselkoers gekoppeld aan een valutamandje 
bestaande uit de USD en de DM. Sedert mei 1997 staat de centrale bank toe dat de 
wisselkoers schommelt binnen een streefmarge voor de CZK-DM van 17-19,5 
kroon/mark. In de eerste fase van de overgang is de wisselkoersregeling erin geslaagd het 
systeem een nominaal ankerpunt te verschaffen en de inflatieverwachtingen te doen 
afnemen. Toen het gunstige verloop van de overgangsregeling leidde tot een sterke 
toename van de speculatieve kapitaalinstroom (1994/1995), reageerden de autoriteiten 
hierop door de fluctuatiemarge rond de spilkoers te verruimen (februari 1996). Dit hielp 
om de kapitaalinstroom tot staan te brengen. De toename van het tekort op de lopende 
rekening van de betalingsbalans, die weliswaar niet onmiddellijk gevaar oplevert voor de 
stabiliteit van de wisselkoers, heeft echter geleid tot een valutacrisis waarvan het effect 
op de Tsjechische economie nog niet geheel duidelijk is. Daarom zouden de 
belastingautoriteiten thans krachtig moeten ingrijpen om de inflatie verder terug te 
dringen door de overheidsuitgaven te verminderen en door de structurele hervormingen te 
versnellen. 
Conclusie 
Het valt nog niet te zeggen of de Tsjechische Republiek bij haar toetreding in staat zal 
zijn aan de euro-zone deel te nemen; dit is afhankelijk van het succes van het structurele 
68 
hervormingsproces dat het mogelijk moet maken aan de convergentiecriteria te voldoen 
en te blijven voldoen, hoewel dat geen voorwaarde voor toetreding is. 
Deelname van de Tsjechische Republiek aan de derde fase van de EMU als niet-lid van 
de euro-zone zal op middellange termijn geen moeilijkheden opleveren. Het is echter van 
belang dat de wetgeving inzake de centrale bank volledig in overeenstemming wordt 
gebracht met de EU-regels. De privatisering van en mededinging in de banksector en het 
toezicht op de geld- en de kapitaalmarkt moeten worden versterkt. 
Belastingen 
Het acquis op het gebied van de directe belastingen heeft in hoofdzaak betrekking op een 
aantal elementen van de vennootschapsbelasting en de kapitaalsbelasting. De vier 
vrijheden van het EG-Verdrag hebben verder strekkende gevolgen voor de nationale 
belastingstelsels. 
Het acquis in verband met de indirecte belastingen bestaat in hoofdzaak uit 
geharmoniseerde wetgeving op het gebied van de BTW en de accijnzen. Deze voorziet 
in de toepassing van een niet-cumulatieve algemene verbruiksbelasting (BTW) die in alle 
stadia van de productie en de distributie van goederen en diensten wordt geheven. Dit 
veronderstelt een gelijke fiscale behandeling van binnenlandse en niet-binnenlandse 
(invoer)transacties. Het acquis op het gebied van de BTW omvat bovendien 
overgangsregelingen voor de belastingheffing van transacties tussen belastingplichtigen 
binnen de Europese Unie. Op het gebied van de accijnzen omvat het acquis 
geharmoniseerde belastingstructuren en minimumtarieven, evenals gemeenschappelijke 
regels betreffende het voorhanden hebben en het vervoer van goederen waarvoor de 
accijns geharmoniseerd is (met inbegrip van het gebruik van belastingentrepots). In het 
kader van de interne markt werden in januari 1993 alle fiscale controles aan de 
binnengrenzen van de Gemeenschap afgeschaft. 
De wederzijdse bijstand tussen de belastinginstanties van de lidstaten is een belangrijk 
element van de administratieve samenwerking in het kader van de interne markt. De 
desbetreffende richtlijn heeft zowel betrekking op de directe als op de indirecte 
belastingen. 
De Europa-Overeenkomst bevat een aantal bepalingen betreffende de onderlinge 
aanpassing van de wetgevingen op het gebied van de indirecte belastingen. 
De maatregelen waarin Fase I van het Witboek voorziet, omvatten de belangrijkste eisen 
van het acquis in verband met de indirecte belastingen (in wezen zijn dit de maatregelen 
die tot 1993 in de Gemeenschap van toepassing waren), terwijl de Fase II-maatregelen 
aanvullende voorschriften zijn voor de toepassing van het volledige acquis op het gebied 
van de indirecte belastingen. 
Situatieschets 
Directe Belastingen 
De twee richtlijnen betreffende de vennootschapsbelasting en de overeenkomst inzake 
geschillenbeslechting voorzien in een mechanisme dat op wederkerigheid gebaseerd is. 
69 
De desbetreffende bepalingen kunnen derhalve uiteraard niet voor de toetreding worden 
vastgesteld. 
Indirecte Belastingen 
Het aandeel van de inkomsten uit BTW en accijnzen in de staatsbegroting van de 
Tsjechische Republiek bedroeg in 1995 respectievelijk 22% en 13%. Recentere 
statistische gegevens waaruit een tendens kan worden afgeleid zijn op dit moment niet 
beschikbaar. 
Belasting over de Toegevoegde Waarde 
Het huidige Tsjechische BTW-stelsel is op 1 januari 1993 in de plaats gekomen van de 
eerdere in één stadium geheven omzetbelasting. Voor de BTW gelden in de Tsjechische 
Republiek twee tarieven : het standaard BTW-tarief van 22 % en een verlaagd BTW-
tarief van 5 %. Het standaardtarief geldt in principe voor alle goederen en bepaalde 
specifieke diensten; het verlaagde percentage geldt evenwel voor de meeste diensten en 
bepaalde specifieke goederen. Op enkele uitzonderingen na moet op ingevoerde goederen 
hetzelfde BTW-percentage worden betaald als op goederen uit de Tsjechische Republiek. 
Op "ingevoerde" diensten hoeft daarentegen geen BTW te worden betaald. 
Bepaalde activiteiten zijn vrijgesteld van BTW zonder recht op aftrek van voorbelasting. 
Deze vrijstellingen betreffen hoofdzakelijk activiteiten van openbaar nut, financiële 
diensten en verzekeringen, onroerend goed, loterijen en dergelijke. De 
belastingplichtigen kunnen in principe op alle voor zakelijke doeleinden aangekochte 
goederen en diensten de BTW aftrekken. De Tsjechische BTW-wetgeving bevat geen 
enkele bepaling die in terugbetaling van belastingen aan niet in het land gevestigde 
belastingplichtigen voorziet. Per 1 januari 1998 zal echter een dergelijk 
terugbetalingsstelsel worden ingevoerd voor de bevoorrading in verband met 
internationaal vervoer, tentoonstellingen en handelsbeurzen. 
Accijnzen 
Het huidige Tsjechische accijnsstelsel is tegelijk met het BTW-stelsel ingevoerd. 
Accijnzen zijn verschuldigd op minerale oliën, alcohol, alcoholhoudende dranken en 
tabaksproducten. Voor elke productcategorie geldt een specifiek recht. 
Wederzijdse Bijstand 
De belastingadministratie heeft nog geen maatregelen getroffen voor de wederzijdse 
bijstand tussen de belastinginstanties van de lidstaten aangezien de wederzijdse bijstand 
pas na de toetreding van toepassing wordt. 
Evaluatie en prognose 
Belasting over de Toegevoegde Waarde 
Het huidige Tsjechische BTW-stelsel is gebaseerd op dezelfde algemene beginselen als 
dat van de Gemeenschap. Dat is een goede start voor de verdere aanpassing aan het 
70 
acquis op het gebied van de BTW. Het Tsjechische stelsel wordt echter gekenmerkt door 
een betrekkelijk korte en algemene toepassing. 
Buitenlandse handelaren die geen permanente vestiging in de Tsjechische Republiek 
hebben en niet in het handelsregister zijn opgenomen kunnen in de Tsjechische 
Republiek geen BTW-register openen. Aangezien de Tsjechische Republiek geen 
regeling heeft voor de terugbetaling van de BTW aan niet-geregistreerde buitenlandse 
handelaars betekent de BTW voor deze handelaars een extra kostenpost. De toepassing 
van het verlaagde BTW-percentage wordt op veel ruimere schaal toegepast dan in de 
Gemeenschap. 
Ais de Tsjechische Republiek lid wordt van de Europese Unie moet zij haar BTW-
wetgeving aanpassen aan de vereisten van het communautaire acquis. Dit geldt met name 
voor het in een gemeenschap zonder controle aan de binnengrenzen noodzakelijke 
belastingstelsel. 
Het is de bedoeling dat het nationale Tsjechische plan voor de uitvoering van de 
aanbevelingen uit het Witboek prioriteit krijgt boven het wegwerken van de verschillen 
in reikwijdte van de BTW. Het gaat hier om een meer beperkte toepassing van het 
verlaagde BTW-percentage, verlaging van de registratiedrempel, de mogelijkheid tot 
terugbetaling van de BTW aan niet in de Tsjechische Republiek gevestigde buitenlandse 
belastingplichtigen en een terugbetalingsregeling voor toeristen. Deze veranderingen 
zullen tussen 1998 en het jaar 2000 geleidelijk worden uitgevoerd. 
Accijnzen 
Er bestaan aanzienlijke verschillen tussen het Tsjechische accijnsstelsel en dat van de 
EU. 
In de eerste plaats bestaat er geen stelsel voor de opschorting van de accijns waarbij 
goederen zonder betaling van accijns tussen erkende belastingentrepots kunnen worden 
vervoerd. 
In de tweede plaats zouden de verschillen tussen de in De Tsjechische Republiek op 
vergelijkbare producten geheven accijnzen de concurrentie tussen deze producten ietwat 
kunnen scheeftrekken. 
Om de communautaire accijnswetgeving correct te kunnen toepassen is het van essentieel 
belang dat de Tsjechische Republiek zo spoedig mogelijk een opslagstelsel invoert dat 
gebaseerd is op het communautaire model en zijn accijnzen qua structuur en model op 
zodanige wijze aanpast dat zij voldoen aan het communautaire beginsel van niet-
discriminatie tussen nationale en uit andere lidstaten afkomstige producten. 
Het nationale Tsjechische plan voor de uitvoering van de aanbevelingen van het Witboek 
bevat geen duidelijk en gedetailleerd tijdschema voor de toekomstige aanpassingen van 
de Tsjechische accijns wetgeving. Op korte termijn wordt ernaar gestreefd de Tsjechische 
accijns wetgeving geleidelijk aan te passen aan die van de Gemeenschap. Voor de 
komende drie tot vijfjaar is echter geen volledige harmonisatie van de accijnswetgeving 
en -tarieven gepland. 
71 
Wederzijdse Bijstand 
Voorts dienen bij de toetreding passende regelingen te worden getroffen voor de 
administratieve samenwerking en de wederzijdse bijstand tussen de lidstaten. Dit is van 
essentieel belang voor de werking van de interne markt. 
Conclusie 
Het acquis op het gebied van directe belastingen zal geen grote moeilijkheden opleveren. 
Wat de indirecte belastingen betreft zal de Tsjechische Republiek, als zij zich blijft 
inspannen, waarschijnlijk op middellange termijn kunnen voldoen aan het acquis op het 
gebied van BTW en accijnzen. 
Naarmate de belastingadministratie een grotere bedrevenheid krijgt op dit gebied, zal zij 
geleidelijk aan de wederzijdse bijstand kunnen deelnemen. 
Statistiek 
Het acquis communautaire heeft in hoofdzaak betrekking op de neutraliteit, 
betrouwbaarheid, transparantie, vertrouwelijkheid (van persoonsgegevens) en 
verspreiding van de officiële statistieken. Tevens omvat het beginselen en praktische 
regels voor het gebruik van Europese en internationale indelingssystemen, stelsels van 
nationale rekeningen, ondernemingenregisters en verschillende categorieën statistieken. 
De Europa-Overeenkomst voorziet in samenwerking om doelmatige en betrouwbare 
statistieken te ontwikkelen die in overeenstemming zijn met de internationale normen en 
indelingssystemen. 
Het Witboek bevat geen bepalingen op dit gebied. 
Situatieschets 
Het Tsjechische Bureau voor de Statistiek (CSO) is het centrale orgaan belast met de 
coördinatie van de werkzaamheden inzake de officiële statistieken van de Tsjechische 
Republiek. 
De rechtsgrond voor de officiële statistieken van Tsjechië is de Statistiekwet van 1995. 
Evaluatie en prognose 
De Tsjechische wetgeving is, op enkele uitzonderingen na, in overeenstemming met de 
normen die binnen de Europese Unie worden aangehouden. 
Sommige punten ter zake van transparantie en vertrouwelijkheid moeten van naderbij 
worden bekeken en er zijn tekortkomingen in sommige sectoren, zoals het 
ondernemingenregister, en de regionale, financiële en landbouwstatistieken. 
72 
Conclusie 
Mits er gestage vooruitgang wordt geboekt, moet de Tsjechische Republiek in staat 
worden geacht om in de komende jaren aan de eisen van de EU inzake officiële 
statistieken te voldoen. 
3.4 Sectorieel beleid 
Industrie 
Het industriebeleid van de EG is erop gericht het concurrentievermogen te verbeteren, 
hetgeen moet leiden tot een hogere levensstandaard en meer werkgelegenheid. Dit beleid 
wil zorgen voor een snellere aanpassing aan structurele veranderingen en een omgeving 
stimuleren die gunstig is voor het ontplooien van initiatieven, voor het ontwikkelen van 
ondernemingen in heel de Gemeenschap en voor industriële samenwerking, en wil tevens 
een betere benutting bevorderen van het industriële potentieel van beleidsinitiatieven 
inzake innovatie en onderzoek en technologische ontwikkeling. Het industriebeleid van 
de EU is van nature horizontaal. In sectorale mededelingen worden horizontale concepten 
op specifieke sectoren toegepast. Het industriebeleid van de EU bestaat in het 
gecoördineerd inzetten van de instrumenten van een aantal andere communautaire 
beleidslijnen; het omvat zowel instrumenten met betrekking tot het functioneren van 
markten (productspecificaties en markttoegang, handelsbeleid, staatssteun en 
mededingingsbeleid) als maatregelen die zijn gericht op het verhogen van het potentieel 
van de industrie om zich aan veranderingen aan te passen (een stabiele macro-
economische omgeving, technologie, opleiding enz.). 
Om te zijn opgewassen tegen de concurrentiedruk en de marktkrachten in de Unie, moet 
de industrie van de kandidaat-landen reeds op het tijdstip van toetreding een bepaald 
concurrentievermogen hebben bereikt. Verder moet duidelijk blijken dat die landen een 
beleid nastreven dat is gericht op open en aan concurrentie onderworpen markten, 
volgens de in artikel 130 ("Industrie") van het Verdrag uiteengezette lijnen. 
Samenwerking tussen de EG en de kandidaat-landen op het gebied van industriële 
samenwerking, investeringen, industriële normalisatie en conformiteitsbeoordeling, zoals 
voorzien in de Europa-Overeenkomst, is ook een belangrijke indicator voor een 
ontwikkeling in de goede richting. 
Situatieschets 
De Tsjechische Republiek heeft een lange industriële traditie. Voor de oorlog had zij een 
van de meest geperfectioneerde industriestructuren van Europa. Vóór de omschakeling 
van 1990 behoorde de Tsjechische Republiek tot de verst doorgevoerde geleide 
economieën. Haar economie werd overheerst door de industrie (met name de 
machinebouw) en had een uitzonderlijk starre structuur. 
De omschakeling van 1990 ging gepaard met een sterke daling van de industriële 
productie. Tegen 1995 was de industriële productie uitgedrukt in BBP van het 
opmerkelijk hoge cijfer van 58 % gedaald tot 41 % en bedroeg toen circa 15 miljard ecu 
wat vergelijkbaar is met de industriële productie van Griekenland. De totale 
73 
werkgelegenheid in de industrie bedraagt nog maar circa 2 miljoen arbeidsplaatsen. De 
industriebedrij ven bestaan voor 98 % uit kleine firma's die slechts 2,5 % van de 
werkgelegenheid in de industrie leveren terwijl de rest, die bestaat uit middelgrote en 
grote bedrijven, het grootste aandeel in de werkgelegenheid levert. 
74 
Tsjechische industrie, Voornaamste Productiesectoren in 1995 
Sector Industriële productie in Werkgelegenheid in 
% de industrie in % 
(toegevoegde waarde) 
Verwerking grondstoffen 21 22 
(inclusief metaalbewerking, cement, glas, 
keramiek, papier en hout) 
Metaal-, mechanische & electrische 15 20 
producten 
Agro-voedingsmiddelen 12 8 
Bouw 12 16 
Chemische producten 12 5 
Automobielindustrie 6 6,5 
Informatietechnologie 4,5 2 
Textiel, kleding en leder 3,5 10 
Drukapparatuur, medische & metrologische 2,5 2,5 
apparatuur 
Farmaceutica 2 0,5 
Totaal van bovenstaande rubrieken 90,5 92,5 
Andere industrieën 9,5 7,5 
Totaal industrie 100 100 
pm: 
Industriële productie (excl. de bouwsector) 34 
in % van het BBP 
Machines en apparatuur. Deze sector produceert van oudsher middelzware en lichte 
standaardmachines. Het is een zeer gespecialiseerde en belangrijke industriële 
productiesector, die nauwe banden onderhoudt met Duitse en Oostenrijkse producenten. 
Voornamelijk dankzij de lage loonkosten kan meer dan de helft van de productie worden 
uitgevoerd, vooral naar de EU (hoofdzakelijk Duitsland). 
Agro-voedingsmiddelenindustrie: Deze sector is, op enkele grote firma's na, volledig 
geprivatiseerd en heeft rechtstreekse buitenlandse investeringen aangetrokken, die 
voornamelijk uit de EU afkomstig zijn. 
De staalsector bestaat in hoofdzaak uit drie grote firma's. Ondanks een positief begin 
stopte de privatisering en is een groot percentage van de aandelen nog steeds in 
staatseigendom. Aangezien de regering heeft besloten geen verdere stappen tot 
herstructurering te ondernemen voordat de privatisering volledig is afgerond, laat de 
noodzakelijke fundamentele herstructurering reeds lang op zich wachten. De industrie is 
veel te groot in verhouding tot het binnenlandse verbruik en het is goed mogelijk dat de 
vraag naar overheidssteun of afstoting van productiecapaciteit zal toenemen. In de veel 
kleinere sector non-ferrometalen wordt grotendeels aan de binnenlandse vraag voldaan 
door invoer. 
75 
De chemische sector is betrekkelijk groot. De herstructurering is in volle gang: 80 % van 
de productie is nu afkomstig uit de particuliere sector. 
De automobielindustrie komt qua productie, in Midden- en Oost-Europa op de tweede 
plaats, na Polen. Op de markt voor passagiersauto's wordt de voornaamste plaats 
ingenomen door één enkele onderneming waarin een Duitse fabrikant een 
meerderheidsbelang heeft. Dankzij rechtstreekse buitenlandse investeringen is de 
kwaliteit van het product verbeterd en zijn de leveranciers uit de EU bezig hun productie 
te verplaatsen teneinde te profiteren van de lage productie- en loonkosten. In 1995 zijn 
200.000 auto's geproduceerd waarvan bijna de helft is uitgevoerd, hoofdzakelijk naar de 
EU. Naar verwachting zal de gedeeltelijk op de markten van de EU gerichte productie na 
1997 verdubbelen. 
De metaalbewerking is gespecialiseerd in hoogwaardige producten en werkt met 
geschoold personeel. Voor economische schaalvergroting hebben de meeste firma's 
behoefte aan uitvoer. Ondanks het lage productiepeil kan de industrie dankzij de lage 
loonkosten meer dan de helft van haar goedkope productie uitvoeren naar de EU. De 
invoer komt ook hoofdzakelijk uit de EU waaruit wel blijkt hoe nauw de banden met de 
industrie van de EU zijn. 
De sectoren textiel, kleding en leder zijn zwaar getroffen door de schok van de 
hervorming en hun productie is sterk gedaald. De privatisering van grote bedrijven in de 
textiel/kledingsector is voltooid en de buitenlandse investeringen worden aangewend 
voor modernisering. De relatief lage loonkosten maken handel met de Unie mogelijk 
waarbij circa de helft van de geproduceerde en verhandelde textiel en kleding 
rechtstreeks voor verdere verwerking naar firma's in de EU gaat (passief 
veredelingsverkeer of PVV). Wanneer de loonkosten eenmaal stijgen, zullen verdere 
structurele aanpassingen noodzakelijk zijn. 
De mijnbouwindustrie is netto exporteur en wordt als concurrerend beschouwd. De 
privatisering is bijna voltooid en heeft een aanzienlijke deelneming van een aantal 
firma's uit de EU aangetrokken met name uit de cementsector. 
De farmaceutische industrie die klein maar betrekkelijk sterk en modern is, heeft 
weliswaar gedurende de transformatie druk ondervonden van de liberalisatie van die 
sector en van de invoer, maar is desondanks niet achteruitgegaan. De privatisering 
vordert goed en de industrie is erin geslaagd buitenlands kapitaal aan te trekken. Uit de 
vele licentie-overeenkomsten met westerse fabrikanten en de succesvolle O&O 
programma's blijkt hoe hoog de nonnen en de technische bekwaamheid zijn. De 
betrekkelijk lage investeringen in basis-O&O zullen echter waarschijnlijk niet veel 
opleveren. Bijgevolg steunt de farmaceutische industrie op de productie van algemeen 
verkrijgbare (merk) geneesmiddelen. 
De sector papier en hout is van bescheiden omvang en berust op kleine maar goed 
gesitueerde bossen. Dankzij de buitenlandse vraag is de grafische en drukkerij sector de 
drijvende kracht; ook heeft de sector buitenlandse investeringen aangetrokken. 
Multinationale ondernemingen zijn vertegenwoordigd in de kleine sector 
informatietechnologie die zich concentreert op een klein gamma producten en 
electronische onderdelen. De Tsjechische Republiek wordt beschouwd als een van de 
76 
meest dynamische markten voor informatietechnologie van Midden- en Oost-Europa. De 
productie groeit veel minder snel dan de binnenlandse vraag maar zal naar verwachting 
aanzienlijk toenemen. 
Dankzij goed geschoolde arbeidskrachten en een gunstige ligging midden in Europa biedt 
het grootste gedeelte van de Tsjechische industrie blijkbaar relatieve voordelen waarbij 
het te lage productiepeil wordt gecompenseerd door lage loonkosten en op die manier het 
huidige aantrekkelijke prijspeil wordt bereikt. Rechtstreekse buitenlandse investeringen 
hebben bijgedragen tot de herstructruring die varieerde naargelang van de sectoren. 
Kenmerkend is dat het concurrentievermogen verzekerd lijkt te zijn zolang de bestaande 
lage loon- en andere productiekosten blijven bestaan in zeer arbeidsintensieve sectoren in 
een hele reeks minder geavanceerde takken van de industriële technologie : dit zijn b.v. 
machines en apparatuur, non-ferrometalen, metaalproducten, bouwmaterialen, mijnbouw, 
chemicaliën, farmaceutica, personenauto's, spoorwegapparatuur, textiel en kleding, 
drukapparatuur, papier, hout en drukkerij. De high-tech-sectoren zoals 
informatietechnologie en medische apparatuur berusten voornamelijk op invoer. De 
zware industrieën zoals bijvoorbeeld de staalindustrie blijven staatseigendom, zijn veelal 
niet geherstructureerd, verkeren duidelijk in crisis en hebben een te groot 
productievermogen omdat zij al lang hadden moeten herstructureren. 
Evaluatie en Prognose 
Volgens de meeste indicatoren is de Tsjechische Republiek niet langer in de 
overgangsfase. 
De Tsjechische industrie telt een aantal positieve factoren. Er zijn weinig 
handelsbelemmeringen. De uitvoer neemt een belangrijke plaats in in de economie (meer 
dan 50 %) en een groot gedeelte van de industriële productie wordt uitgevoerd. Voorts is 
de investering uitgedrukt in BBP (30 %) even groot als die van sommige van de meest 
geduchte ASEAN landen. De infrastructuur zal dus snel verbeteren. Het acquis is met een 
bevredigende snelheid overgenomen en de vooruitzichten voor de daadwerkelijke 
uitvoering zijn relatief goed. Als deze voordelen niet verminderen door een stijging van 
de loon- en andere productiekosten zal de Tsjechische industrie in deze veelbelovende 
omgeving snel kunnen groeien en haar concurrentievermogen kunnen vergroten. In de 
komende vijfjaar kan de Tsjechische industrie een niveau bereiken dat vergelijkbaar is 
met dat van Portugal. 
De voornaamste problemen betreffen het besturen van de bedrijven. Banken komen in 
belangenconflict doordat zij eigenaar zijn van de investeringsfondsen die grote delen van 
de industrie bezitten en schuldeiser zijn van bedrijven waarin zij vaak ook een 
meerderheidsbelang hebben. Dit heeft de herstructurering beperkt en kan misschien het 
huidige lage aantal werklozen en faillissementen verklaren. Gezien de zwakke j, ircijlers 
van vele banken is het bovendien niet waarschijnlijk dat zij de aanpassing zullen 
financieren. Dit alles vermindert het vermogen van de Tsjechische industrie c . f e 
veranderen en zich aan te passen aan de twee voornaamste moeilijke taken: overnemi 
van het acquis en concurreren met de lage-loonlanden als de Tsjechische lonen stijgt-
77 
Een andere handicap voor de industrie is de dominerende rol van de grote ondernemingen 
en hun grote energieverbruik. De komende tien jaar zullen veel van de energie-intensieve 
ondernemingen in de zware industrie radicale aanpassingen moeten ondergaan. 
Conclusie over het Concurrentievermogen van de Industrie 
Als de herstructurering en modernisatie worden voortgezet - en versterkt in het geval van 
de zware industrie - zullen de meeste sectoren van de Tsjechische industrie geen grote 
problemen hebben om op middellange termijn in de uitgebreide EU-markt te integreren. 
Op lange termijn dient er echter naar te worden gestreefd de marktpositie minder op het 
prijsaspect te baseren en de productiviteit van de Tsjechische industrie op te voeren om 
met het oog op de waarschijnlijke stijging van het concurrentievermogen de loon- en 
productiekosten te handhaven. 
Een evaluatie van het acquis met betrekking tot het vrije verkeer van industrieproducten, 
is opgenomen in het afzonderlijke gedeelte over de interne markt. 
Landbouw 
Het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft ten doel een moderne landbouw te 
ontwikkelen of in stand te houden die de agrarische gemeenschap een billijke 
levensstandaard en de consument de levering van landbouwproducten tegen redelijke 
prijzen garandeert, met, binnen de EG, vrij verkeer van landbouwproducten. Daarbij 
wordt speciaal aandacht geschonken aan milieu en plattelandsontwikkeling. Instrumenten 
voor het beheer van het GLB zijn de gemeenschappelijke marktordeningen, aangevuld 
met wetgeving op veterinair en fytosanitair gebied en met voorschriften inzake 
diervoeding en levensmiddelenhygiëne. Er zijn ook structuurmaatregelen vastgesteld, die 
aanvankelijk vooral gericht waren op modernisering en schaalvergroting, maar die nu 
steeds meer de nadruk leggen op milieu en een regionaal gedifferentieerde aanpak. Sinds 
de hervorming van 1992 wordt een steeds groter deel van de steun voor de landbouw 
toegekend in de vorm van toeslagen ter compensatie van de verlaging van de 
interventieprij zen. 
De Europa-Overeenkomst vormt de basis voor de handel in landbouwproducten tussen de 
Tsjechische Republiek en de Gemeenschap en heeft ten doel de samenwerking te 
bevorderen op het gebied van de modernisering, de herstructurering en de privatisering 
van zowel de landbouw als de agro-industrie in de Tsjechische Republiek, en de 
aanpassing van de fytosanitaire voorschriften. Het Witboek heeft betrekking op de 
veterinaire en fytosanitaire controles, de controle op diervoeding en de afzetvoorschriften 
voor bepaalde producten. Deze regelgeving heeft ten doel de consument, de 
volksgezondheid en de gezondheid van dieren en planten te beschermen. 
Situatieschets 
Situatie in de landbouw 
De productiewaarde van de landbouw bedroeg in 1995 ongeveer 1,79 % van die van de 
Unie. 
In 1995 was de landbouw goed voor 6,3 % van de totale werkgelegenheid en 5,2 % van 
het BBP. Het land heeft een oppervlakte van 7,9 min ha, waarvan 4,3 min ha 
78 
landbouwgrond (3,1 min ha akkerland) is, en 2,6 min ha bos. Op ongeveer de helft van 
het akkerland (in 1995 ongeveer 1,6 min ha) wordt graan geteeld, hoofdzakelijk tarwe en 
gerst. In de laatste jaren is evenwel meer graan geteeld en is het aandeel van de 
oliehoudende zaden in de landbouwproductie verdubbeld. 
Sinds 1989 is de totale landbouwproductie met ongeveer 28 % gedaald. De veehouderij is 
in de overgangsperiode het hardst achteruitgegaan: de productie daalde met meer dan 
30 % (rundvee -40 %; schapen -50 %). De productie van akkerbouwgewassen is met 
ongeveer 20 % gedaald. 
In 1995 was er evenwel een kentering in de landbouw. Sinds 1989 was de productie 
gestadig gedaald, maar in 1995 steeg de brutoproductie met 4,2 % tot ongeveer 85 % van 
het volume van 1989. Inzake grondbezit waren de belangrijkste pijlers van de 
hervormingen in de periode 1991-1994 de wederinvoering van de particuliere eigendom 
in de landbouw via teruggave van grond, de omvorming van agrarische coöperaties en de 
wet op het grondbezit. Eind 1995 was een regeling getroffen voor 98,8 % van de 
eigendomsaanspraken. 
Ongeveer een derde van de landbouwgrond wordt geëxploiteerd door particuliere 
landbouwbedrijven. In 1994 hadden de meeste particuliere landbouwbedrijven (40.000 
van de 50.000) een oppervlakte van minder dan 10 ha en produceerden zij uitsluitend 
voor eigen verbruik of voor de plaatselijke markt. De overige particuliere 
landbouwbedrijven (10.000) konden worden beschouwd als professionele 
landbouwbedrijven, waarvan de grootste (meer dan 100 ha) vooral gepachte grond 
bebouwen met machines die op jaarbasis van de Staat worden gehuurd. De (meer dan 
1.300) omgevormde coöperaties (met een areaal van gemiddeld 1.600 ha) beheerden nog 
steeds de helft van alle landbouwgrond. Er zijn diverse redenen waarom vele vroegere 
collectieve boerderijen zijn voortgezet in de vorm van coöperaties (de versnippering van 
eigendom in kleine percelen, het algemene gevoel van onzekerheid in de 
overgangsperiode, het tekort aan bekwame ondernemers en het gebrek aan financiële 
middelen). Een aantal grotere landbouwondernemingen (ongeveer 1.300, met een 
oppervlakte van gemiddeld 600 ha) exploiteerden ongeveer 15 % van de landbouwgrond. 
In 1995 werd in de Tsjechische Republiek 6,6 min ton graan geproduceerd, 1,3 min ton 
aardappelen, 662.000 ton oliehoudende zaden, en 550.000 ton groenten, en in 1994 
3,2 min ton melk, 184.000 ton rundvlees, 465.000 ton varkensvlees en 121.000 ton 
slachtpluimvee. 
In de levensmiddelensector is de eigendomsstructuur veranderd; de sector wordt 
momenteel geherstructureerd om de overcapaciteit weg te werken. 
De Tsjechische Republiek is netto-importeur van levensmiddelen en agrarische 
producten; in 1995 is voor 1.213 min ecu uitgevoerd (voor 264 min ecu naar d EU; en 
voor 1.690 min ecu ingevoerd (voor 753 min ecu uit de EU). De belangrijkste 
afzetmarkten voor landbouwproducten (1996) zijn de EU (36,4%) en de Slov : j 
Republiek (27,3 %). Voorts wordt 14,9% uitgevoerd naar de Nieuwe Onafhank, ir 
Staten (NOS), 0,8 % naar de EVA en 9,7 % naar andere LMOE. De belangr. ... c 
exportproducten zijn zuivel, drank, bier, vee, hop, mout, vlees en vleesproducten. 
79 
De ingevoerde voedingsmiddelen komen hoofdzakelijk uit de EU (54,3 % van de totale 
invoer in 1996) en de Slowaakse Republiek (8,9 %). De invoer uit de EVA was goed 
voor 1,3 %, die uit andere LMOE voor 6,9 % en die uit de NOS voor 0,3 %. Ingevoerd 
worden onder meer fruit, koffie, thee, cacao, groenten, sojakoeken en graan. 
Landbouwbeleid 
In 1995 bedroeg het door de OESO berekende producentensubsidie-equivalent (PSE) 
14 %, tegenover 49 % in de EU. 
Het landbouwbeleid van de Tsjechische Republiek rust op vier pijlers: (i) prijsstabiliteit, 
(ii) gegarandeerde voedselvoorziening, (iii) kwaliteit van het milieu en (iv) toegang tot 
buitenlandse markten. In 1996 stegen de totale begrotingsuitgaven voor de landbouw met 
12 % ten opzichte van het jaar daarvóór (in 1995 bedroegen de netto-uitgaven van de 
Staat ter ondersteuning van de landbouw 8,9 miljard CZK). 
De Tsjechische Republiek voert een vrij liberaal landbouwbeleid en voor slechts een paar 
belangrijke producten (tarwe, zuivelproducten) zijn marktregulerende maatregelen 
vastgesteld. Deze maatregelen omvatten interventie-aankopen en vooral uitvoersubsidies. 
De prijzen zijn over het algemeen aanzienlijk lager dan die in de EG. Voor de 
belangrijkste akkerbouwgewassen liggen de producentenprijzen 15 tot 20% lager, en 
voor die producten is het verschil kleiner dan voor de belangrijkste 
veehouderij producten, melk en rundvlees, waarvoor het op 30 % wordt geschat (voor een 
deel toe te schrijven aan verschillen in kwaliteit). Voor de graanveredelingsproducten, 
varkensvlees en slachtpluimvee, is er helemaal geen prijsverschil of is het prijsverschil 
veel kleiner dan op grond van het prijsverschil voor granen zou kunnen worden verwacht. 
Plattelandsontwikkeling en milieu krijgen steeds meer aandacht als beleidsfactor, en de 
laatste jaren worden ruimere kredieten uitgetrokken voor plattelandsontwikkelings- en 
structuurverbeteringprogramma's in het kader waarvan steun wordt verleend aan 
landbouwers in probleemgebieden, werkgelegenheid buiten de landbouwbedrijven wordt 
gecreëerd en milieuvriendelijke landbouwmethoden worden bevorderd. 
De Tsjechische Republiek heeft in het kader van de GATT-Overeenkomst verplichtingen 
aangegaan inzake binnenlandse steunverlening, markttoegang en exportsubsidies. 
Daarvoor zijn maximumbedragen vastgesteld in nationale valuta. In 1995 zijn voor 
27 productgroepen, onder meer rundvlees, varkensvlees, slachtpluimvee en 
zuivelproducten, minimumcontingenten vastgesteld. De exportsubsidies (die vooral voor 
vlees en zuivelproducten worden verleend) mogen in het jaar 2000 niet meer bedragen 
dan 4,34 min CZK (105 min ecu). 
Sinds 1994 geldt in het kader van de Europa-Overeenkomst een handelsregeling met 
wederzijdse tariefpreferenties voor de invoer van landbouwproducten. 
De Tsjechische Republiek heeft ook diverse bilaterale en regionale overeenkomsten 
gesloten om de handel te stimuleren: de Tsjechisch-Slowaakse Douane-unie sinds 1993; 
de Centraaleuropese Vrijhandelsovereenkomst (CEFTA) met de Slowaakse Republiek, 
Polen, Hongarije en Slovenië, die voorziet in de geleidelijke liberalisering van de handel 
in landbouwproducten. Er zijn ook vrijhandelsovereenkomsten gesloten met de landen 
van de EVA, Roemenië, Bulgarije, Estland, Letland, en, sinds 1 januari 1997, met 
80 
Litouwen en Israël. Er worden onderhandelingen gevoerd met Turkije en er zal worden 
onderhandeld over een Vrijhandelsovereenkomst met Kroatië, Marokko, Tunesië, Malta 
en Cyprus. 
De Tsjechische Republiek past momenteel haar wetgeving aan overeenkomstig de 
aanbevelingen in het Witboek. 
De Tsjechische Republiek beschikt over een administratief apparaat dat bestaat uit een 
aantal diensten die verantwoordelijk zijn voor de verschillende aspecten van het 
landbouwbeleid en dat onder toezicht staat van het Ministerie van Landbouw. 
De meeste landbouworganisaties en organisaties van de voedingsmiddelenindustrie en 
-distributie zijn aangesloten bij de Nationale Kamer van Landbouw, een in 1993 bij wet 
opgerichte bedrijfsorganisatie die financiële steun ontvangt van de overheid. 
Evaluatie en prognose 
Gezien de vrij beperkte betekenis van de landbouw voor de totale economie, is de 
landbouwsector geen prioriteit voor het beleid van de regering. 
Verwacht wordt dat de landbouwproductie op langere termijn (5-10 jaar) het niveau van 
vóór de economische hervorming zal bereiken en dat dan de productie in belangrijke 
sectoren zoals granen, oliehoudende zaden, zuivel en vleesproducten groter zal zijn dan 
het verbruik. De grootste problemen lijken nog altijd de lage opbrengst, de mindere 
kwaliteit van de producten, de geringe rendabiliteit, de inefficiënte agro-
voedingsmiddelenindustrie die een herstructureringsproces doormaakt dat wordt geremd 
door ernstige financiële problemen en overcapaciteit, ontoereikende maatregelen inzake 
milieubescherming en een gebrek aan adequate marktinformatie in sommige stadia van 
het afzetcircuit. 
In het algemeen kan men stellen dat er van de belangrijkste instrumenten van het 
landbouwbeleid in de EG, zoals de quotaregelingen (zuivelproducten, suiker), de regeling 
voor akkerbouwgewassen (basisareaal, compensaties voor braaklegging), de premies in 
de veehouderij, de telersverenigingen in de sector groenten en fruit en sommige 
structuurmaatregelen en programma's voor plattelandsontwikkeling geen tegenhangers 
bestaan in de Tsjechische Republiek. 
Het beheer van en het toezicht op deze regelingen vereist een vrij geavanceerd 
administratief apparaat, onder meer een adequaat grondkadaster en een degelijk systeem 
voor de identificatie en de registratie van rundvee. Een algemene opmerking is dat 
vanzelfsprekend de administratie zal moeten worden verbeterd als deze maatregelen in de 
Tsjechische Republiek van kracht worden. Voor het marktbeheer zou ook een 
marktprijsnoteringssysteem moeten worden ingevoerd. 
In dit stadium valt moeilijk te voorspellen hoe de ondersteuningsprijzen voer de 
landbouwproducten zich in de Tsjechische Republiek zullen ontwikkelen in de periode 
vóór de toetreding. Dit is namelijk afhankelijk van een aantal factoren zoa e 
binnenlandse economie, de situatie op de exportmarkten en het niveau van 
prijsondersteuning in de EU. 
81 
Hoewel vooruitgang is gemaakt inzake de aanpassing van het structuur- en 
plattelandsbeleid, lijken een aantal maatregelen niet te sporen met het beleid van de EG. 
Er zijn besprekingen aan de gang om een oplossing te vinden voor de moeilijkheden met 
de toepassing van de bepalingen van de Europa-Overeenkomst betreffende het 
handelsverkeer. 
De Tsjechische Republiek maakt vorderingen bij de invoering van de in het Witboek 
vermelde regelgeving. 
Op veterinair en fytosanitair gebied bestaan er evenwel nog verschillen met het acquis. 
Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan een overeenkomst met de Tsjechische 
Republiek inzake de erkenning van de gelijkwaardigheid van de veterinaire en 
fytosanitaire voorzieningen. In de bijlagen bij de overeenkomst wordt aangegeven op 
welke punten overeenstemming kan worden bereikt inzake gelijkwaardigheid en over 
welke punten nog verder moet worden onderhandeld. 
Op veterinair gebied zijn de aanpassing aan en de uitvoering van het acquis afhankelijk 
van de voortgang bij de goedkeuring en de tenuitvoerlegging van de nieuwe Veterinaire 
Wet, die naar verwachting tegen december 1997 van kracht zal worden. De eerste 
voorbereidselen voor de invoering van het afgeleide recht zijn reeds getroffen. 
De Tsjechische Republiek beschikt over een goede infrastructuur voor veterinaire 
controles en keuringen, zowel aan de grenzen als in het binnenland. De voorzieningen in 
de inspectieposten aan de grens en de testlaboratoria lijken geschikt voor het uitvoeren 
van adequate controles en tests overeenkomstig de eisen van de interne markt. De 
procedures, de frequentie en de resultaten van de aan de landsgrenzen uitgevoerde 
veterinaire controles komen ongeveer overeen met die van de EG-lidstaten. De test- en 
keuringsvoorzieningen moeten worden gemoderniseerd. 
Hoewel de op stapel staande wetgeving in grote mate lijkt aan te sluiten op het acquis, 
moet zij op een aantal punten nog worden aangepast, in het bijzonder met betrekking tot 
de identificatie en de registratie van dieren, het afgeven van vergunningen, de invoering 
van de HACCP (Hazard Analysis Critical Control Panel) en interne controle, en de 
veterinaire controles. Bovendien zijn sommige grondbeginselen van de interne markt 
zoals het concept van vrijwaringsmaatregelen en invoervoorschriften niet volledig 
opgenomen in de huidige basiswetgeving. 
In de levensmiddelenindustrie moet een aantal inrichtingen worden gemoderniseerd, 
vooral voor de binnenlandse markt, moeten aanvaardbare veterinaire audit- en 
certificeringsprocedures worden opgezet en moet een adequaat gestructureerd veterinair 
apparaat worden gehandhaafd dat over voldoende middelen en voldoende goed opgeleid 
personeel beschikt. 
Het moet mogelijk zijn het acquis in de periode vóór de toetreding uit te voeren als 
daarvoor uit de staatsbegroting voldoende middelen beschikbaar worden gesteld. 
Op fytosanitair gebied is de situatie als volgt: voor zaaizaad, pootgoed en teeltmateriaal 
blijken de wetgeving en de administratieve maatregelen verenigbaar met de EG-
wetgeving. Er worden geen grote problemen verwacht, vooral omdat het land reeds lid is 
van de OESO en, op grond van de zaaizaadwetgeving, voor zaaizaad van de meeste EU-
82 
soorten reeds gelijkwaardigheid met die van de Gemeenschap is toegekend. Op 
1 januari 1997 is op fytosanitair gebied de raamwet om de regelgeving aan te passen aan 
de EG-wetgeving van kracht geworden. Wat de gewasbeschermingsmiddelen betreft, is 
men voornemens om vanaf 1997 de wetgeving in overeenstemming te brengen met de 
communautaire voorschriften. In hoeverre de wetgeving op het gebied van diervoeding, 
bestrijdingsmiddelenresiduen en biologische landbouw aan de communautaire 
voorschriften beantwoorden, valt momenteel moeilijk te zeggen. De Tsjechische 
Republiek moet ervoor zorgen dat deze EG-wetgeving in nationale wetgeving wordt 
omgezet. 
Conclusie 
De wetgeving moet nog verder op het acquis communautaire worden afgestemd, maar op 
het gebied van de vaststelling van de in het Witboek vermelde maatregelen is reeds 
aanzienlijke vooruitgang geboekt. 
Een bijzondere inspanning is vereist op het gebied van: 
de implementering van de voorschriften op veterinair en fytosanitair gebied en het 
toezicht op de naleving ervan, en de modernisering van de inrichtingen om aan de 
EG-normen te voldoen; 
de versterking van het administratief apparaat om te bereiken dat de instrumenten 
van het GLB kunnen worden toegepast en dat toezicht kan worden gehouden op 
de naleving van de voorschriften; 
een verdere herstructurering van de agrovoeding, om het concurrentievermogen 
van deze sector te verbeteren. 
Indien een en ander wordt verwezenlijkt, zal bij toetreding op middellange termijn het 
gemeenschappelijk landbouwbeleid zonder al te grote problemen kunnen worden 
toegepast. 
Visserij 
Het gemeenschappelijk visserijbeleid omvat gemeenschappelijke marktordeningen, een 
structuurbeleid, overeenkomsten met derde landen, beheer en instandhouding van de 
visbestanden en ondersteunend wetenschappelijk onderzoek. 
De Europa-Overeenkomst bevat bepalingen betreffende het handelsverkeer van 
visserijproducten tussen de Gemeenschap en Tsjechië. In het Witboek zijn geen 
maatregelen betreffende dit gebied opgenomen. 
Situatieschets 
In de Tsjechische Republiek wordt uitsluitend de binnenvisserij beoefend. De totale 
vangst, overwegend karper, bedroeg in 1994 22 600 ton. Er zijn geen gegevens verstrek? 
over de visverwerking. 
Als handelspartner van de Gemeenschap vertegenwoordigt de Tsjechische Republiek 
0,17% van de totale EG-invoer van visserijproducten (ongeacht de herkomst) en 6,8% 
83 
van die invoer (qua waarde) wanneer alleen de kandidaat-lidstaten in beschouwing 
worden genomen. Omgekeerd ontvangt de Tsjechische Republiek 1,31% van de totale 
EG-uitvoer van visserijproducten en 15,8% van die uitvoer (qua waarde) naar de 
kandidaat-lidstaten alleen. 
Evaluatie en prognose 
De Tsjechische Republiek is, ten opzichte van de EU, inzake productie en buitenlandse 
handel vrij onbeduidend en zal op dit gebied dan ook geen wezenlijke impact hebben op 
de Gemeenschap als geheel. 
De Tsjechische Republiek zal het nodige moeten doen wat betreft de naleving van de 
gezondheids-, hygiëne- en milieuvoorschriften. 
Conclusie 
Deze sector mag geen probleem vormen voor de toetreding. 
Energie 
De hoofddoelstellingen van de EU op het gebied van het energiebeleid, zoals aangegeven 
in het Witboek van de Commissie "Een energiebeleid voor de Europese Unie", zijn 
vergroting van de concurrentiekracht, een betrouwbare energievoorziening en milieuzorg. 
De kernelementen van het acquis op energiegebied omvatten verdragsbepalingen en 
afgeleid recht, met name met betrekking tot mededinging en steunmaatregelen van de 
staten, de interne energiemarkt (met inbegrip van richtlijnen inzake elektriciteit, 
doorzichtigheid van de prijzen, doorvoer van gas en elektriciteit, koolwaterstoffen, 
verlening van vergunningen, voorzorgsmaatregelen voor noodsituaties waaronder het 
verplicht aanleggen van buffervoorraden, enz.), kernenergie, alsook energie-efficiëntie en 
milieuvoorschriften. Andere belangrijke onderdelen van het energiebeleid zijn de 
ontwikkeling van transeuropese energienetwerken en de ondersteuning van O & O op 
energiegebied. Nog aan de gang zijnde ontwikkelingen zijn onder andere de liberalisering 
van de gassector, de overname van het acquis inzake energie-efficiëntie en de uitvoering 
van het programma "Auto oil". 
Op kernenergiegebied heeft het communautaire acquis zich ontwikkeld van het 
oorspronkelijke EGA-Verdrag tot een breed kader van juridische en politieke 
instrumenten, waaronder internationale overeenkomsten. Tot het toepassingsgebied 
daarvan behoren thans vraagstukken met betrekking tot veiligheid en gezondheid, 
inclusief stralingsbescherming, veiligheid van kerninstallaties, beheer van radioactief 
afval, investeringen, onder andere via financiële instrumenten van EURATOM, 
bevordering van onderzoek, de gemeenschappelijke markt voor kernenergie, voorziening, 
veiligheidscontrole en internationale betrekkingen. 
De Europa-Overeenkomst voorziet in samenwerking met het oog op een geleidelijke 
integratie van de energiemarkten in Europa en bevat bepalingen inzake het verlenen van 
steun op de desbetreffende beleidsterreinen. In het Witboek over de voorbereiding van de 
LMOE op de interne energiemarkt wordt benadrukt dat de basisrichtlijnen met 
betrekking tot de interne markt integraal moeten worden toegepast in combinatie met de 
EG-wetgeving inzake mededinging. Wat de kernenergiesector betreft, worden in het 
84 
Witboek voorzienings- en veiligheidscontroleaspecten en transport van kernafval 
vermeld. 
Situatieschets 
Tsjechië voorziet in zijn energiebehoeften, momenteel en ook in de toekomst, 
overwegend met inheemse vaste brandstoffen (steenkool en bruinkool), die 60% van de 
energiebalans uitmaken en ernstige milieuschade veroorzaken, met name in het noorden 
(b.v. in de "Zwarte Driehoek"). Voor de olie- en gasvoorziening (resp. 17,5 en 14% van 
de energiebehoeften) is het land afhankelijk van externe bronnen, in het bijzonder 
Rusland. De uranium winning (600tU/jaar) gaat door tot het jaar 2001. 
Als gevolg van mijnsluitingen is de steenkoolproductie gedaald van 22 miljoen ton in 
1990 tot 16 miljoen ton in 1995. De bruinkoolproductie is in de periode 1989-1995 
afgenomen van 90 tot 56 miljoen ton. Het aantal arbeidsplaatsen is tussen 1989 en 1994 
met ruim 50% teruggelopen en bedraagt thans 82 000. 
De Tsjechische Republiek brengt met het oog op diversificatie in toenemende mate 
netkoppelingen met de Europese Unie tot stand. Te vermelden zijn de sedert 1995 
bestaande synchrone koppeling, bij wijze van test, met het Westeuropese 
UCPTE-elektriciteitsnet en de verbinding van de Tsjechische raffinaderijen met 
Duitsland. 
Het rendement van de energiesector is twee tot drie keer kleiner dan het EU-gemiddelde 
als gevolg onder meer van het in het verleden gevoerde, op aanbod gerichte beleid en de 
lage tarieven. 
Tsjechië heeft in Dukovany vier VVER213-kernreactoren van Russische makelij 
(waarvoor een moderniseringsprogramma loopt), die qua veiligheid zo goed als aan de in 
de EU algemeen aanvaarde normen zullen voldoen wanneer de aanpassingsprogramma's 
zijn uitgevoerd. In Temelin worden twee VVER 1000-reactoren (waarin Amerikaanse 
technologie is verwerkt) gebouwd. Tegen het jaar 2000 kan het aandeel van kernenergie 
in de elektriciteitsproductie toenemen van 22 tot 40%. Er zijn eveneens drie testreactoren 
in gebruik, waarvoor splijtstof wordt gebruikt die in Rusland is vervaardigd. 
Evaluatie en prognose 
Het Tsjechische energiebeleid is ten aanzien van doelstellingen zoals het verzekeren van 
de energievoorziening en diversificatie, invoering van vrijemarktbeginselen, bescherming 
van het milieu en vergroting van de energie-efficiëntie in overeenstemming met het 
EG-beleid. 
Het regelgevingskader voor de concurrentie in de energiesector wordt geleidelijk 
geharmoniseerd met de combinatie van richtlijnen betreffende de interne energiemarkt en 
EU-wetgeving inzake mededinging. De basiswetgeving op het gebied van de 
mededinging is van toepassing op de energiesector en in de Energiewet van 1994, die het 
kader vormt voor de regelgeving ten aanzien van de sector, wordt de rol van de overheid 
in de diverse branches van de energiesector gedefinieerd. 
Alhoewel in verschillende branches wordt geprivatiseerd, behoudt de overheid een 
monopolie of een dominante positie in de elektriciteitsproductie en -distributie, in de 
85 
uraniumproductie en in het transport van olie en gas via pijpleidingen. Het aandeel van 
onafhankelijke producenten en ondernemingen met een eigen productie in de totale 
elektriciteitsproductie neemt geleidelijk toe. 
De particuliere tarieven voor gas, elektriciteit en verwarming worden ondanks 
aanzienlijke verhogingen nog steeds door de industrie gesubsidieerd en dekken de kosten 
niet. De regering zal naar verwachting in de zomer van 1997 een besluit nemen over een 
beleid om tegen het jaar 2000 tot volledige kostendekking te komen. 
De huidige buffervoorraden van aardolie worden geschat op veertig dagen verbruik - een 
stuk minder dan het EG-streefcijfer van negentig dagen. Wanneer de vereiste wetgeving 
snel wordt aangenomen (zomer 1997), zal men naar verwachting over zes tot acht jaar 
volledig in overeenstemming zijn met het acquis van de EG. 
De herstructurering van de mijnbouw (vaste brandstoffen en uranium) zal doorgaan tot na 
2000. De gevolgen op sociaal gebied en voor de betrokken regio's moeten worden 
opgevangen, waarbij de steunmaatregelen van de overheid moeten worden getoetst aan 
de desbetreffende regels van de EG en de EGKS. 
Tsjechië is begonnen met de uitwerking van een efficiëntiewetgeving naar het model van 
die van de Gemeenschap (b.v. keurmerken voor toestellen, minimumefficiëntienormen) 
en van milieunormen (b.v. kwaliteitsnormen voor brandstoffen). Er is echter nog veel te 
doen. De Energiebesparingswet, die voor de zomer van 1997 wordt verwacht, zal als 
basis dienen voor de toekomstige overname van het acquis op het gebied van efficiëntie. 
Er zij op gewezen dat de aanpassing van de raffinaderijen aan de EG-normen aanzienlijke 
investeringen zal vereisen en dat deze raffinaderijen op een verzadigde Europese markt 
zullen moeten concurreren. 
Inzake uranium geldt voor de nationale elektriciteitsmaatschappij een verplichting om bij 
invoer van splijtstof uit het buitenland een gelijke hoeveelheid in het binnenland te 
betrekken. Deze verplichting is principieel in strijd met de regels van de 
gemeenschappelijke markt voor kernenergie, doch zal tegen 2000 geleidelijk worden 
opgeheven. Voor de uraniumvoorziening (uit andere dan binnenlandse bronnen) en de 
diensten op het gebied van het verrijken en produceren van splijtstof zijn met 
verschillende ondernemingen in diverse landen contracten gesloten. Het 
gemeenschappelijke beleid ter waarborging van de nucleaire voorziening door 
diversificatie van de bronnen zou bij toetreding van toepassing zijn op de 
voorzieningscontracten die na de toetreding worden gesloten. Het ware wenselijk dat 
Tsjechië de verwezenlijking van zijn plannen om de bronnen te diversifiëren voortzet. 
De afgewerkte splijtstof wordt momenteel ter plaatse opgeslagen. De ingebruikneming 
van een installatie voor langdurigere opslag van materiaal van zowel Dukovany als 
Temelin is gepland voor 2005. Over de vraag of afgewerkte splijtstof moet worden 
opgewerkt dan wel opgeslagen, wordt geen besluit voor 2015 verwacht. 
De Tsjechische Republiek zou bij toetreding moeten voldoen aan de bepalingen van het 
Euratom-Verdrag, in het bijzonder die welke betrekking hebben op de nucleaire 
voorziening, de gemeenschappelijke markt voor kernenergie, de veiligheidscontrole, 
veiligheid en gezondheid en internationale overeenkomsten. Aangezien Tsjechië reeds 
partij is bij alle internationale regelingen inzake kernenergie en een allesomvattende 
86 
overeenkomst inzake splijtstofbewaking met de IAEA heeft gesloten, worden geen 
noemenswaardige problemen verwacht wat betreft de toepassing van de 
Gemeenschapswetgeving op deze en de bovenvermelde gebieden. Bijzondere aandacht 
dient te worden geschonken aan het op tijd uitvoeren van de programma's inzake 
nucleaire veiligheid. Er moet worden aangedrongen op de instelling van een orgaan dat 
op de nucleaire veiligheid toeziet. 
Conclusie 
Indien de huidige inspanningen worden voortgezet, moet de Tsjechische Republiek in 
staat worden geacht om in de komende jaren aan de meeste EG-bepalingen inzake 
energie te voldoen. De ontwikkeling van zaken zoals de aanpassing van de monopolies, 
onder meer inzake import en export, de toegang tot de netwerken, de energietarieven, de 
voorzorgsmaatregelen voor noodsituaties (o.a. het verplicht aanleggen van 
buffervoorraden aardolie), de overheidssteun in de sectoren vaste brandstoffen en 
uranium en de uitwerking van normen inzake energie-efficiëntie en kwaliteit van 
brandstoffen moet evenwel van nabij worden gevolgd. 
Inzake de naleving van de Euratom-bepalingen worden geen wezenlijke problemen 
verwacht. De nucleaire veiligheidsnormen moeten zo worden aangepast dat alle 
kerncentrales op dit gebied het vereiste peil halen en voor de afvalverwijdering moeten 
langetermijnoplossingen worden uitgewerkt. 
Vervoer 
Het vervoerbeleid van de Gemeenschap omvat beleidsmaatregelen en initiatieven op drie 
hoofdgebieden: 
kwaliteitsverbetering door de ontwikkeling van geïntegreerde en concurrerende 
vervoersystemen op basis van geavanceerde technologieën die ook bijdragen tot 
het realiseren van milieu- en veiligheidsdoelstellingen; 
verbetering van het functioneren van de interne markt ter bevordering van de 
efficiency van, keuzemogelijkheden voor en een gebruikersvriendelijk aanbod 
van vervoersdiensten, met inachtneming van de sociale normen; 
verruiming van de externe dimensie door verbetering van vervoersverbindingen 
met derde landen en bevordering van de toegang van ondernemers uit de EU tot 
andere vervoersmarkten (Het gemeenschappelijk vervoerbeleid - Actieprogramma 
1995-2000). 
De Europa-Overeenkomst voorziet in aanpassing van de wetgeving aan die van de 
Gemeenschap en in samenwerking met het doel de vervoerssector te herstructureren en te 
moderniseren, de toegang tot de vervoersmarkt te verbeteren, het transitvervoer te 
vergemakkelijken en de exploitatie op een niveau te brengen dat vergelijkbaar is met dat 
in de Gemeenschap. Het Witboek is toegespitst op maatregelen om de vervoerssector te 
laten functioneren volgens de voor de interne markt geldende voorwaarden, onder andere 
wat concurrentie, harmonisatie van de wetgeving en normalisatie betreft. 
Situatieschets 
87 
Doordat de Tsjechische Republiek aan het grondgebied van de Unie in haar huidige 
samenstelling grenst en op het kruispunt van de assen Noord-Zuid en Oost-West ligt, is 
zij een transitland tussen de huidige lidstaten en de kandidaat-lidstaten. Twee 
pan-Europese vervoerscorridors doorkruisen het land. De politieke ontwikkeling van het 
begin van de jaren '90 heeft dan ook een overeenkomstige ontwikkeling van de 
verkeersstromen, met inbegrip van het transitverkeer, tot gevolg gehad. Alhoewel het 
wegennet in het algemeen vrij goed ontwikkeld is, kan het de vraag inzake wegvervoer, 
die tussen 1990 en 1995 nagenoeg verdubbeld is, nog niet aan. De verhouding tussen de 
verschillende vervoerswijzen is met name ten nadele van het spoorvervoer en de 
binnenvaart geëvolueerd. Het collectief reizigersvervoer over de weg is aanzienlijk 
teruggelopen als gevolg van de snelle toename van het autobezit en -gebruik. Het 
luchtvervoer neemt daarentegen in snel tempo toe (20% per jaar voor de luchthaven van 
Praag). 
Evaluatie en prognose 
Wat de totstandbrenging van de interne markt betreft, staat de Tsjechische Republiek vrij 
ver inzake de overname van het acquis. In de Tsjechische sector van het internationaal 
vervoer worden reeds grotendeels regels toegepast die vergelijkbaar zijn met die van de 
Gemeenschap, met name voor het lucht- en zeevervoer, de binnenvaart, het 
gecombineerd vervoer en het reizigersvervoer over de weg. Bij het spoorvervoer zal het 
in praktijk brengen van het acquis op het gebied van openbare dienstverlening en 
normalisatie van de boekhouding in de komende jaren moeten worden gevolgd. In de 
sector van het goederenvervoer over de weg wordt het grootste deel van het acquis reeds 
toegepast voor het internationaal vervoer, maar is er ten aanzien van de werking van de 
binnenlandse tak meer voorzichtigheid geboden. Dit aspect zal in de Unie zonder 
binnengrenzen van de toekomst van bijzonder belang zijn wanneer de wegcabotage voor 
goederen volkomen geliberaliseerd is. De Tsjechische Republiek zal zich eveneens op de 
Gemeenschap moeten afstemmen inzake technische keuring van wegvoertuigen en 
verkeersbelasting. 
De ontwikkeling van een geïntegreerd en concurrerend vervoerssysteem is een 
doelstelling die door de Tsjechische autoriteiten wordt onderschreven; de twee 
belangrijkste randvoorwaarden zullen waarschijnlijk zijn dat het vervoer op een 
behoorlijk veiligheidsniveau moet worden gebracht en dat het vervoerssysteem optimaal 
moet worden gebruikt. Wat veiligheid betreft, heeft Tsjechië bevredigende vooruitgang 
geboekt. Inzake de totstandbrenging van een evenwichtig vervoerssysteem blijkt de 
doelstelling daarentegen moeilijker te bereiken. De Tsjechische Republiek zal 
waarschijnlijk geconfronteerd worden met een voortdurend naar uitbreiding tenderend 
wegvervoer en zal haar inspanningen moeten concentreren op het spoorvervoer en de 
binnenvaart. 
Wat de verbetering van de verbindingen met de lidstaten van de Unie en de buurlanden 
aangaat, is Tsjechië voornemens om tussen 1995 en 1999 ongeveer 2,7 miljard ecu uit de 
eigen begroting te investeren in infrastructuur voor het internationaal vervoer, met name 
de pan-Europese corridors. Dit bedrag komt overeen met een redelijke 1,2% van het 
BNP, hetgeen misschien niet zal volstaan om in de behoeften te voorzien. Een verlaging 
van dit bedrag bij gebrek aan begrotingsmiddelen zou deze relatief krappe situatie nog 
kunnen verergeren. 
Conclusie 
De Tsjechische Republiek heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de overname van 
het acquis inzake vervoer. Op voorwaarde dat inspanningen worden geleverd inzake de 
werking van de binnenlandse markt voor goederenvervoer over de weg (in het bijzonder 
wat toegang tot de markt, veiligheid en verkeersbelasting betreft) en dat inzake financiële 
doorzichtigheid in het spoorvervoer vooruitgang wordt geboekt - hetgeen haalbaar lijkt, 
zal de vervoerssector geen onoverkomelijke problemen opwerpen voor de overname van 
het acquis inzake de interne markt. 
Er zal daarentegen moeten worden op toegezien dat de nodige middelen beschikbaar 
worden gesteld voor de totstandbrenging van de basis van het toekomstige tot de nieuwe 
lidstaten uitgebreide Trans-Europese vervoersnetwerk. Ook dienen de Tsjechische 
administratieve structuren, inclusief de controle-instanties, zoals die welke bevoegd zijn 
voor de veiligheid, snel te worden versterkt. 
Midden- en kleinbedrijf 
Het ondernemingsbeleid van de EU is erop gericht een klimaat dat gunstig is voor de 
ontwikkeling van het MKB in de hele EU te stimuleren, zijn concurrentievermogen te 
vergroten en zijn europeanisering en internationalisering te bevorderen. Het beleid wordt 
gekenmerkt door een hoge mate van subsidiariteit. De complementaire rol van de 
Gemeenschap wordt omschreven en ten uitvoer gelegd door middel van een 
meerjarenprogramma voor het MKB in de EU. Dit programma bevat de juridische en 
budgettaire grondslag voor de specifieke beleidsmaatregelen van de Gemeenschap voor 
het MKB. Het acquis is tot dusverre beperkt gebleven tot aanbevelingen op specifieke 
gebieden, maar de wetgeving in andere sectoren (b.v. mededinging, milieu, 
vennootschapsrecht) is ook van invloed op het MKB. 
De Europa-Overeenkomst voorziet in samenwerking om het MKB te ontwikkelen en te 
versterken, in het bijzonder in de particuliere sector, onder meer door via voorlichting en 
bijstand inzake juridische, administratieve en fiscale aangelegenheden. Het Witboek 
bevat geen specifieke maatregelen. 
Situatieschets 
Volgens de huidige Tsjechische definitie omvat het MKB alle ondernemingen met 
500 werknemers of minder. 
De grote meerderheid van de ondernemingen zijn MKB en 87 % daarvan is zeer klein. In 
de industriesector hebben 98,5 % van de bedrijven minder dan 50 werknemers in dienst. 
De sectoren met het grootste aantal ondernemingen zijn de groot- en kleinhandel (^30 
%) en de dienstensector (-$- 30 %), gevolgd door de industrie (-$• 15 %) en de bouw 
(-£ 15%). 
De structuur van de werkgelegenheid heeft belangrijke wijzigingen ondergaan, met name 
het opnemen van een deel van de overtollige arbeidskrachten uit de landbouwsector en 
grote staatsbedrijven door middelgrote en kleine bedrijven, vooral in de dienstensector. 
Evaluatie en prognose 
89 
Sinds 1991 heeft de steun voor het MKB, als onderdeel van het beleid voor de 
ontwikkeling van de particuliere sector, een belangrijke bijdrage geleverd aan de groei 
van de economie en de werkgelegenheid in de Tsjechische Republiek. 
Alle algemene voorschriften voor de oprichting en de exploitatie van bedrijven zijn op de 
MKB integraal van toepassing, en er is dus wat dit betreft geen onderscheid naar de 
grootte van de onderneming. Er is nu een uitgebreid netwerk van regionale advies- en 
informatiecentra opgericht om de ontwikkeling van middelgrote en kleine bedrijven te 
ondersteunen. Het netwerk bestrijkt het gehele grondgebied van de Tsjechische 
Republiek. Er zijn twee regelingen voor de financiering van leningen en zekerheden ten 
behoeve van het MKB vastgesteld. 
De voornaamste wettelijke bepalingen en steunregelingen zijn reeds vastgesteld, maar het 
MKB-beleid moet verder worden verfijnd en moet ook coherenter worden. 
De inspanningen die momenteel worden geleverd om het MKB in de periode vóór de 
toetreding te versterken, moeten bijgevolg worden voortgezet. 
Conclusie 
Toetreding zou op dit gebied geen specifieke problemen geven voor de Tsjechische 
Republiek. 
3.5 Economische en sociale cohesie 
Werkgelegenheid en sociale zaken 
Het sociale beleid van de Gemeenschap heeft vaste vorm gekregen via diverse 
instrumenten zoals wettelijke bepalingen, het Europees Sociaal Fonds en specifieke 
maatregelen met betrekking tot, onder andere, volksgezondheid, armoede en 
gehandicapten. Er is een juridisch acquis op de gebieden veiligheid en gezondheid op het 
werk, arbeidsrecht en arbeidsvoorwaarden, gelijke kansen voor mannen en vrouwen, 
sociale zekerheid van migrerende werknemers en tabaksproducten. Kenmerkend voor de 
sociale wetgeving in de Unie is de vaststelling van minimumvoorschriften. Voorts is het 
zo dat in het EU-Verdrag (artikel 118 B) een bepaling is opgenomen inzake de dialoog 
tussen de sociale partners op Europees niveau en wordt in het Protocol betreffende de 
sociale politiek verwezen naar de raadpleging van de sociale partners en maatregelen om 
de sociale dialoog te vergemakkelijken. 
De Europa-Overeenkomst voorziet in aanpassing van de wetgeving en in samenwerking 
voor de verbetering van het peil van de bescherming van gezondheid en veiligheid van de 
werknemers, en in samenwerking op het gebied van beleidsmaatregelen voor de 
arbeidsmarkt en op dat van de modernisering van het stelsel van sociale zekerheid. 
Tevens is bepaald dat werknemers die onderdaan zijn van een lidstaat en die wettig in de 
Tsjechische Republiek zijn tewerkgesteld, wat betreft de arbeidsvoorwaarden vrij van 
discriminatie op grond van de nationaliteit dienen te worden behandeld. Het Witboek 
omvat maatregelen met het oog op convergentie op alle deelgebieden van het acquis. 
Situatieschets 
90 
Wat de sociale dialoog betreft, is het bestaan van een aantal werknemersorganisaties te 
vermelden. De meest representatieve is de Tsjechische en Moravische Kamer van 
Vakverenigingen, die lid is van het Europees Verbond van Vakverenigingen (EVV). De 
belangrijkste organisatie aan werkgeverszijde is de Federatie van werkgevers, die tot de 
Unie van Industriefederaties der Europese Gemeenschap (UNICE) is toegetreden. In het 
algemeen kan worden opgemerkt dat het overheidsbeleid geen prikkel aan de werkgevers 
heeft gegeven om de sociale dialoog aan te gaan en te onderhandelen. De kritiek van de 
vakverenigingen is, dat de regering geen rekening houdt met de mening van de sociale 
partners, behalve inzake loonaangelegenheden en arbeidsomstandigheden in de 
ondernemingen. De sociale dialoog staat nog in de kinderschoenen. 
Er is in de Tsjechische Republiek sinds 1993 weinig werkloosheid. Deze bedroeg in 
1996, berekend volgens de IAO-methode, 3,4%. In regio's met mono-activiteit ligt dit 
percentage hoger. Er bestaat twijfel over of de statistieken de werkelijke 
werkgelegenheidssituatie weergeven. De krappe arbeidsmarkt is tot dusverre één van de 
opmerkelijke feiten van het overgangsproces in Tsjechië. De verwachting is echter dat de 
vereiste herstructurering van de economie tot hogere werkloosheid zal leiden. 
Om de beleidsmaatregelen voor de arbeidsmarkt ten uitvoer te leggen, is een netwerk van 
regionale en plaatselijke arbeidsbureaus opgezet. Tsjechië voert met succes een beleid dat 
gericht is op het flexibeler maken van de arbeidsmarkten en het installeren van 
mechanismen die de goede werking ervan moeten garanderen. De efficiënte allocatie van 
arbeidskrachten en het vermogen om zich voortdurend aan de structurele ontwikkelingen 
aan te passen lijken verzekerd als dit beleid, aangevuld met de passende 
arbeidsmarktmaatregelen, wordt voortgezet. 
Het patroon van de sociale-zekerheidsuitgaven is, behalve voor het 
werkgelegenheidsbeleid (aandeel in het totaal: 0,2% van het BBP), vergelijkbaar met dat 
van de EU-lidstaten: de pensioenen maken het grootste deel uit (8,8% van het BBP), 
gevolgd door de gezondheidszorg (8,1% van het BBP - cijfers voor 1995). Dat Tsjechië 
zich hiermee in de buurt van het OESO-gemiddelde bevindt, is het gevolg van de snelle 
groei van de gezondheidsuitgaven in verhouding tot het BBP tussen 1991 (5,4%) en 1995 
(8,1%)). Deze ontwikkeling ging gepaard met meer welzijn voor de bevolking. De 
inspanningen om de sociale bescherming verder uit te bouwen, moeten worden 
voortgezet. 
De Tsjechische gezondheidszorg is voor verbetering vatbaar. 
Evaluatie en prognose 
De Tsjechische Republiek heeft een aantal algemene beginselen inzake de bescherming 
van de gezondheid en veiligheid van werknemers onderschreven. Er is evenwel nog wat 
weg af te leggen wat betreft de onderlinge afstemming van de wetgevingen inzake die 
bescherming op specifieke terreinen. In overeenstemming met IAO-Verdrag nr. 81 
beschikt Tsjechië over onafhankelijke inspectiestructuren. De middelen waarover de 
arbeidsinspectie beschikt, zijn wellicht toereikend om een effectief toezicht op de 
gezondheids- en veiligheidssituatie van de werknemers te garanderen. 
Alhoewel de fundamentele beginselen van het Europese arbeidsrecht reeds geïntegreerd 
zijn in de Tsjechische wetgeving, behoeft deze op sommige gebieden nog enige 
91 
aanpassing. Er wordt gewerkt aan een nieuwe arbeidswet die volledige overeenstemming 
met het acquis tot stand moet brengen wat betreft de bescherming van werknemers bij 
faillissement van de werkgever en bij collectief ontslag. Beperkte aanpassingen zijn 
nodig inzake de overgang van ondernemingen, de aan de werknemers te verstrekken 
inlichtingen over de voorwaarden van het dienstverband en de arbeidstijd. De bij een 
aantal Europese richtlijnen voorgeschreven procedures inzake informatieverstrekking aan 
en raadpleging van de werknemers moeten verder worden ontwikkeld. 
Inzake gelijke kansen voor mannen en vrouwen is aan de basisbepalingen van de 
EG-wetgeving voldaan. 
Wat betreft het recht op vrij verkeer van werknemers, lijken er geen obstakels te zijn voor 
de Tsjechische Republiek om het acquis op dit gebied toe te passen. De invoering van het 
recht op vrij verkeer voor werknemers zal echter gepaard gaan met aanpassing van de 
nationale wetgeving, met name wat betreft de toegang tot het arbeidsproces en de gelijke 
behandeling, ongeacht de nationaliteit. 
Op het gebied van de sociale zekerheid van migrerende werknemers zal de toetreding in 
beginsel geen wezenlijke problemen opleveren. Wel zullen bepaalde technische 
aanpassingen nodig zijn. Van groter belang is het vermogen van de administratie om bij 
samenwerking met andere landen de gedetailleerde coördinatieprocedures toe te passen. 
De Tsjechische Republiek blijkt te beschikken over het merendeel van de administratieve 
structuren die voor het vervullen van de desbetreffende taken vereist zijn, al zullen voor 
de toetreding verdere voorbereidselen moeten worden getroffen en opleidingen moeten 
worden verstrekt. 
De twee Europese richtlijnen inzake de op sigarettenverpakkingen aan te brengen 
waarschuwing en het maximale teergehalte zijn nog niet in de nationale wetgeving 
omgezet. Een wijziging om een bestaande wet van de Tsjechische Nationale Raad in 
overeenstemming te brengen met de EG-voorschriften, is momenteel in behandeling. 
92 
Conclusie 
Indien de inspanningen om het acquis van de EG over te nemen en toe te passen worden 
voortgezet, is het aannemelijk dat de Tsjechische Republiek op middellange termijn kan 
voldoen aan de verplichtingen die op sociaal gebied uit het EG-lidmaatschap 
voortvloeien. 
Regionaal Beleid en Cohesie 
Op grond van titel XIV van het Verdrag steunt de Gemeenschap de versterking van de 
cohesie, met name via de Structuurfondsen. De Tsjechische Republiek zal deze 
instrumenten op doeltreffende wijze ten uitvoer moeten leggen en daarbij de beginselen, 
doelstellingen en procedures die op het tijdstip van toetreding van kracht zullen zijn, in 
acht moeten nemen. 
De Europa-Overeenkomst bevat bepalingen inzake samenwerking op het gebied van 
regionale ontwikkeling en ruimtelijke ordening, met name via de uitwisseling van 
informatie tussen plaatselijke, regionale en nationale autoriteiten en de uitwisseling van 
ambtenaren en deskundigen. Het Witboek bevat geen specifieke bepalingen. 
Situatieschets 
In 1995 bedroeg het Tsjechische BBP per hoofd van de bevolking 55 % van het EU-
gemiddelde. Het werkloosheidspercentage bedroeg 3 à 4 %. Naar verwachting zal de 
werkloosheid de komende jaren licht stijgen in verband met de nodige herstructurering 
van grote geprivatiseerde bedrijven. De regionale werkloosheidspercentages blijken 
weliswaar in alle delen van de Tsjechische Republiek vrij laag te liggen, maar tussen de 
regio met de hoogste werkloosheid (Most - Noord-Bohemen : 7,2 %) en de regio met de 
laagste werkloosheid (Praag : 0,4 %) zijn de verschillen groot. 
Momenteel bestaat er in de Tsjechische Republiek geen regionaal beleid. Regionale 
ontwikkelingsinitiatieven worden via sectorale beleidsmaatregelen op nationaal niveau 
ten uitvoer gelegd. Er worden jaarlijks economisch zwakke regio's geselecteerd, 
voornamelijk op basis van de werkloosheidscijfers. In 1996 bijvoorbeeld kwam het aldus 
geselecteerde gebied overeen met 18,4% van de bevolking van de Tsjechische 
Republiek. 
Onlangs is een Ministerie voor Regionale Ontwikkeling ingesteld. Er bestaat geen 
bestuurslaag tussen nationale overheid en gemeenten, hoewel in de grondwet bepalingen 
zijn opgenomen over de oprichting van zogenaamde territoriale eenheden met 
zelfbestuur. De autoriteiten op het niveau van de districten (77 eenheden) zijn 
overheidsbesturen met algemene bevoegdheden (geen autonomie). 
6.233 autonome gemeenten zijn bevoegd voor de territoriale ontwikkeling (planning op 
het gebied van stads- en plattelandsontwikkeling en niet zozeer plaatselijk economisch 
beleid). 
De financiële instrumenten die in de Tsjechische Republiek beschikbaar zijn voor 
initiatieven voor regionale ontwikkeling zijn beperkt. Het aandeel van de totale 
93 
*» 
ontwikkelingsuitgaven dat een mogelijke tegenhanger voor de financiële bijstand in het 
kader van het structuurbeleid van de EG zou kunnen vormen, valt nog niet te bepalen. 
Het is dan ook niet mogelijk om nu al met voldoende zekerheid iets te zeggen over de 
medefinancieringscapaciteit van de Tsjechische Republiek. 
Evaluatie en prognose 
In de Tsjechische Republiek bestaat geen onafhankelijk beleid voor regionale 
ontwikkeling. Zoals gezegd worden regionale ontwikkelingsinitiatieven via het algemene 
ontwikkelingsbeleid van het land ten uitvoer gelegd. 
Sedert medio 1996 wordt er actiever aan regionale ontwikkeling gewerkt. Mede dankzij 
het pas ingestelde Ministerie van Regionale Ontwikkeling zal duidelijker kunnen worden 
bepaald waarin de verantwoordelijkheden van de overheid bestaan, en zal de 
interministeriële coördinatie mogelijk kunnen worden verbeterd. 
Dit neemt niet weg dat de Tsjechische autoriteiten nog belangrijke hervormingen ten 
uitvoer moeten leggen om hun beleid in overeenstemming te brengen met het 
structuurbeleid van de EG. Zo moet het Ministerie van Regionale Ontwikkeling zorgen 
voor goede coördinatiemechanismen op nationaal niveau. De financiële middelen voor 
regionale beleidsmaatregelen moeten worden verhoogd, en er moeten efficiënte 
instrumenten worden ontwikkeld. Ten slotte moeten de Tsjechische autoriteiten de 
toekomstige rechtsgrondslag voor een Tsjechisch regionaal beleid vaststellen, zodat er 
een passende wettelijke structuur tot stand wordt gebracht voor de acties in het kader van 
de aanpak van de regionale dispariteiten en voor de financiering van de uitgaven van het 
structuurbeleid. 
Conclusie 
Met het oog op de toetreding zal de Tsjechische Republiek nog voorzieningen moeten 
treffen om een wettelijk, bestuurlijk en budgettair kader voor een geïntegreerd regionaal 
beleid tot stand te brengen, en zal het haar beleid in overeenstemming moeten brengen 
met de EU-regelgeving. Gezien de capaciteiten op bestuurlijk niveau in de Tsjechische 
Republiek zou dit met de nodige politieke inzet binnen een redelijke termijn moeten 
kunnen worden verwezenlijkt. Daarom kan worden geconcludeerd dat de Tsjechische 
Republiek, na invoering van de nodige hervormingen, op middellange termijn in staat 
zou moeten zijn de communautaire voorschriften toe te passen en de financiële bijstand 
in het kader van het structuurbeleid van de EU op doeltreffende wijze te kanaliseren. 
3.6. Levenskwaliteit en milieu 
Milieu 
Het van het Verdrag afgeleide milieubeleid van de Gemeenschap is gericht op 
duurzaamheid, gebaseerd op de opneming van de milieubescherming in het beleid van de 
EU in de verschillende sectoren, preventief optreden, het beginsel "de-vervuiler-betaalt", 
het voorkomen van milieuschade aan de bron en gedeelde verantwoordelijkheid. Het 
acquis omvat circa 200 wetten en besluiten m.b.t. zeer uiteenlopende zaken, waaronder 
water- en luchtverontreiniging, beheer van afvalstoffen en chemicaliën, biotechnologie, 
bescherming tegen straling en natuurbescherming. De lidstaten dienen erop toe te zien dat 
94 
milieueffectrapportage plaatsvindt alvorens zij toestemming geven voor bepaalde 
openbare en particuliere projecten. 
In de Europa-Overeenkomst is bepaald dat het Tsjechische ontwikkelingsbeleid moet 
verlopen volgens het beginsel van duurzame ontwikkeling en dat de milieuoverwegingen 
volledig in dat beleid verdisconteerd moeten worden. De overeenkomst noemt het 
milieubeleid ook als een prioriteit voor de bilaterale samenwerking en een gebied waarop 
de wetgeving van de Tsjechische Republiek moet worden aangepast aan die van de 
Gemeenschap. 
Het Witboek betreft slechts een klein gedeelte van het acquis op milieugebied, namelijk 
de productgebonden wetgeving, die rechtstreeks verband houdt met het vrije verkeer van 
goederen. 
Situatieschets 
Wat tegenwoordig de Tsjechische Republiek heet, was in 1989 een van de meest 
vervuilde gebieden van Midden-Europa. Sindsdien is de situatie echter dankzij grote 
milieu-investeringen en herstructurering van de industrie aanzienlijk verbeterd. 
Het voornaamste milieuprobleem in de Tsjechische Republiek is de luchtvervuiling. 
Hoewel aanzienlijke vooruitgang is geboekt (in de periode van 1989 tot en met 1994 zijn 
de emissies van respectievelijk zwaveldioxide, stikstofoxyde en deeltjes met 
respectievelijk 36, 60 en 49 % gedaald) blijven de emissies van zwaveldioxide en 
stikstofoxyde hoog en zijn derhalve verdere maatregelen in industrie, vervoer en 
energieproductie vereist. Dat zonder enige controle gevaarlijke en vaste afvalstoffen zijn 
gestort is een ander belangrijk probleem, een erfenis van het verleden. De problemen 
met de waterkwaliteit zijn minder dringend maar vereisen niettemin dure oplossingen. 
Een aantal industriegebieden met verminderde activiteit, en met name de Zwarte 
Driehoek en Ostrava, is het zwaarst getroffen door milieuproblemen. 
De Tsjechische milieuwetgeving omvat een kaderwet voor milieubescherming van 1992 
en talrijke sectorale verordeningen die ten dele uit de communistische tijd stammen. De 
beleidsprioriteiten zijn uiteengezet in het in 1995 goedgekeurde staatsmilieubeleid dat 
prioiteiten op korte, middellange en lange termijn omvat. De Tsjechische Republiek 
maakt op grote schaal gebruik van fiscale en economische instrumenten. In percentage 
van het BBP geeft de overheid meer uit voor milieuverbetering dan de meeste lidstaten 
van de EU. 
Hoewel een aantal essentiële milieu-initiatieven worden toegepast, zijn de zwakke punten 
van het Tsjechische milieustelsel de onvoldoende handhaving, de ondoeltreffendheid van 
de economische instrumenten doordat de boetes laag zijn, de leemten in de sectorale en 
uitvoeringsvoorschriften en het gebrek aan milieubesef en bereidheid tot medewerking 
bij de bevolking. 
Evaluatie en prognose 
Officieel is de afgelopen jaren in toenemende mate voldaan aan het acquis van de EG. 
De voornaamste kaderwetgeving bestaat maar er zijn leemten in de sectorale wetgeving 
en in de uitvoeringsbepalingen met betrekking tot de economische instrumenten, de 
uitvoering en de handhaving. Bijzondere aandacht dient te worden besteed aan de snelle 
95 
omzetting van de kaderrichtlijnen inzake lucht, afval en water en de richtlijn 
geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging (IPPC), en aan het uitstippelen 
van strategieën voor de financiering i.v.m. de wetgeving in de sectoren water, lucht en 
afval waarvoor aanzienlijke investeringen zijn vereist. Als de verwachte wetten (met 
betrekking tot bijvoorbeeld afval, chemische stoffen en genetisch gemodificeerde 
organismen) volgens plan worden goedgekeurd, zal de komende jaren in aanzienlijk 
grotere mate worden voldaan aan het acquis van de EG. 
De Tsjechische Republiek heeft voor de meeste kritieke gebieden van het Witboek 
wetgeving goedgekeurd of in voorbereiding. Aan afvalverwerking is tot dusver weinig 
aandacht besteed maar de voorgestelde wetgeving is erop gericht deze leemte op te 
vullen. 
In bepaalde gebieden wordt nog slechts in kleine mate werkelijk voldaan aan het acquis 
van de EG; de Tsjechische Republiek zal dan ook moeten streven naar de doeltreffende 
uitvoering en handhaving van het acquis inclusief de doeltreffende werking vart de 
economische instrumenten. Er zullen aanzienlijke investeringen nodig zijn zowel van de 
overheidssector als van het bedrijfsleven. Dat moet gepaard gaan met de invoering of 
verbetering van licentiestelsels of overheidsdeelneming. Tevens moeten de instellingen 
die zich bezighouden met de handhaving en tenuitvoerlegging worden versterkt. De 
Tsjechische milieustrategie met het oog op de toetreding moet tijdschema's omvatten 
voor de tenuitvoerlegging van maatregelen om te voldoen aan het milieuacquis van de 
EG waarbij onder andere begonnen dient te worden met de tenuitvoerlegging van de 
bovengenoemde kader- en IPPC-richtlijnen. 
Conclusie 
Als de huidige inzet en investeringen gehandhaafd blijven, en als de geplande wetgeving 
en de gehele op de toetreding gerichte milieustrategie worden goedgekeurd en ten uitvoer 
gelegd, zal op middellange termijn het gehele milieuacquis in nationaal recht zijn 
omgezet en daadwerkelijk worden voldaan aan belangrijke elementen daarvan (b.v. 
aspecten van de wetgeving inzake luchtkwaliteit, milieueffectrapportage, industriële 
gevaren en chemicaliën). Anderzijds kan slechts op lange termijn daadwerkelijk worden 
voldaan aan een aantal wetsbepalingen waarvoor lange tijd hoge investeringen en 
aanzienlijke administratieve inspanningen zijn vereist (zoals b.v. de zuivering van 
stedelijk afvalwater, de drinkwatervoorziening, bepaalde aspecten van afvalstoffenbeheer 
en luchtvervuiling). 
Consumentenbescherming 
Het acquis communautaire omvat de bescherming van de economische belangen van 
consumenten (o.a. wat betreft misleidende reclame, prijsaanduiding, consumentenkrediet, 
oneerlijke contractvoorwaarden, televerkoop, pakketreizen, verkoop buiten normale 
verkoopruimten en timesharing), alsmeden de algemene veiligheid van producten en de 
specifieke sectoren cosmetica, textieletikketen en speelgoed. 
De Europa-Overeenkomst voorziet in harmonisatie van de wetgeving met die van de 
Gemeenschap en in samenwerking met het oog op het tot stand brengen van volledige 
overeenstemming tussen de systemen voor consumentenbescherming in de Tsjechische 
Republiek en de Gemeenschap. Fase-I-maatregelen van het Witboek richten zich op 
96 
verbetering van de productveiligheid, o.a. wat betreft cosmetica, textieletiketten en 
speelgoed, en op de bescherming van de economische belangen van de consument, 
vooral op het gebied van misleidende reclame, consumentenkrediet, oneerlijke 
contractvoorwaarden en prijsaanduiding. Fase-II-maatregelen houden verband met 
pakketreizen, verkoop buiten normale verkoopruimten en timesharing. Ook moet 
rekening worden gehouden met nieuwe EG-wetgeving die onlangs is vastgesteld 
(televerkoop) of binnenkort zal worden vastgesteld (vergelijkende reclame, 
prijsaanduiding). 
Situatieschets 
In 1992 is een consumentenbeschermingswet goedgekeurd die in 1993 en in 1995 is 
geamendeerd. Er bestaat geen afzonderlijke instantie die bevoegd is voor 
consumentenzaken en er lijken ook geen plannen te zijn om er een op te richten. 
Consumentenzaken ressorteren als zodanig onder het ministerie van Handel en Industrie, 
al spelen andere ministeries of instellingen eveneens een belangrijke rol, zij het indirect, 
bij aangelegenheden die de consumentenbescherming betreffen. 
Het consumentenbewustzijn is in het algemeen klein te noemen. De 
consumentenbeweging ontwikkelt zich traag en er is geen nationale Tsjechische 
organisatie die alle consumenten vertegenwoordigt. Er zijn wel drie actieve regionale en 
lokale consumentengroepen. 
Evaluatie en prognose 
Vanuit het oogpunt van bescherming van de consumentenbelangen is de Tsjechische 
wetgeving inzake prijsaanduiding vergelijkbaar met die van de EG. Er is een 
ontwerp-wet inzake het consumentenkrediet in behandeling. De aanpassing van de 
bepalingen inzake misleidende reclame is evenwel zeer onvolledig vergeleken met de 
EU-bepalingen. 
De bestaande wetgeving inzake oneerlijke contractvoorwaarden dient substantieel te 
worden aangepast om de belangrijkste onderwerpen van de desbetreffende EG-richtlijn te 
bestrijken. Er bestaat geen wetgeving met betrekking tot een aantal voor de consument 
relevante aangelegenheden, zoals verkoop buiten de normale verkoopruimten, 
televerkoop, pakketreizen en timesharing. 
Het merendeel van de essentiële Europese concepten en bepalingen inzake 
productveiligheid en gevaarlijke imitaties is in de Tsjechische wetgeving opgenomen. 
Hier en daar biedt deze wetgeving een betere bescherming dan de EU-normen, maar 
elders ontbreken belangrijke elementen. Wat de afzonderlijke sectoren betreft, is te 
vermelden dat er een wet bestaat betreffende de textieletiketten en dat het eerste 
werkvoorstel voor een verordening tot uitvoering van de richtlijn inzake de veiligheid 
van speelgoed in behandeling is. De wetgeving inzake cosmetica is nog niet in 
overeenstemming met de bepalingen van de EG, maar er wordt aan een nieuw besluit 
gewerkt. 
Het is wenselijk dat de overname van het acquis gepaard gaat met de ontwikkeling van 
een sterke, onafhankelijke, door de overheid gesteunde consumentenbeweging. 
97 
Conclusie 
Aanzienlijke aanpassing van de Tsjechische wetgeving is nodig om deze op middellange 
termijn in overeenstemming te brengen met het acquis van de EG. Op prioritaire 
gebieden zoals productveiligheid, prijsaanduiding en textieletiketten is er een goede mate 
van compatibiliteit met de EU-normen, maar voor andere sectoren is er geen wetgeving. 
Ook moeten de taken en functies van de verschillende bij de consumentenbescherming 
betrokken instanties worden gecoördineerd en georganiseerd, en moet erop worden 
toegezien dat de wetgeving wordt toegepast. 
3.7. Justitie en binnenlandse zaken (JBZ) 
Huidige bepalingen 
Het acquis betreffende justitie en binnenlandse zaken (JBZ) steunt hoofdzakelijk op het 
kader voor samenwerking omschreven in Titel VI (artikel K) van het Verdrag betreffende 
de Europese Unie (VEU) (de "derde pijler"), ofschoon het eveneens aansluit bij een 
aantal voorschriften en wettelijke bepalingen van de "eerste pijler" (het EG-Verdrag). 
Het JBZ-kader van de EU heeft hoofdzakelijk betrekking op asiel, controle aan de 
buitengrenzen en immigratie, douanesamenwerking en politiële samenwerking ter 
bestrijding van zware criminaliteit met inbegrip van de illegale drugshandel, en justitiële 
samenwerking in burgerlijke zaken en strafzaken. In het VEU wordt aangegeven van 
welke basisbeginselen voor die samenwerking wordt uitgegaan, te weten de beginselen 
vervat in het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en het 
Verdrag van Genève van 1951 betreffende de status van vluchtelingen. Impliciet wordt 
eveneens uitgegaan van een aantal internationale overeenkomsten op de genoemde 
gebieden, met name die van de Raad van Europa, van de Verenigde Naties en van de 
Conferentie van Den Haag. De wetgevingsaspecten van het acquis van de derde pijler 
verschillen van die van de eerste pijler. Het acquis van de derde pijler bestaat namelijk 
uit overeenkomsten, gemeenschappelijke optredens, gemeenschappelijke standpunten en 
resoluties (waaronder eveneens de reeds goedgekeurde gedeelten van ontwerp-besluiten 
waarover nog wordt onderhandeld). Een aantal EU-overeenkomsten (met inbegrip van de 
Overeenkomst van Dublin van 1990 en overeenkomsten inzake uitlevering, fraude en 
EUROPOL) zijn door de Raad goedgekeurd en worden thans in het kader van de 
bekrachtigingsprocedures behandeld door de nationale parlementen. Verschillende andere 
overeenkomsten, met inbegrip van een overeenkomst betreffende de buitengrenzen, 
bevinden zich in diverse onderhandelingsstadia bij de Raad. Het SBZ-acquis impliceert 
zowel een hoge graad van praktische samenwerking als wetgeving en de daarmee 
verband houdende effectieve tenuitvoerlegging. 
Het nieuwe Verdrag 
Voor verschillende van de bovenvermelde materies zal, bij het in werking treden van het 
uit de Intergouvernementele Conferentie van Amsterdam voortgekomen Verdrag, het 
huidige samenwerkingskader ver zijn voorbijgestreefd. 
In het nieuwe Verdrag worden namelijk, via de bevestiging van het streven naar de 
ontwikkeling van de Unie als "een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid", 
98 
bedoelde materies, en met name het vrije verkeer van personen, asiel en immigratie, in de 
communautaire sfeer geplaatst. 
Met betrekking tot het vrije verkeer van personen in het bijzonder voorziet het nieuwe 
Verdrag in de opneming van het Schengen-acquis in het kader van de Europese Unie, 
alsook in de volledige overname van dat acquis door elke kandidaat voor het EU-
lidmaatschap. 
Met betrekking tot de materies welke in de samenwerkingssfeer blijven, te weten de 
politiële en strafrechtelijke aangelegenheden, voorziet het nieuwe Verdrag in een 
versterking van het samenwerkingssysteem. 
De Europa-Overeenkomst en het Witboek 
De Europa-Overeenkomst voorziet eveneens in samenwerking met betrekking tot de 
bestrijding van drugsmisbruik en het witwassen van geld. 
.t 
In het Witboek worden geen derde-pijler thema's expliciet behandeld maar wordt 
verwezen naar eerste-pijler materies, zoals het witwassen van geld en het vrije verkeer 
van personen, welke nauw verband houden met de belangrijke onderwerpen op het 
gebied van justitie en binnenlandse zaken. Het bevat eveneens verwijzingen naar de 
overeenkomsten van Brussel en Rome. 
Situatieschets 
Eerste vereisten voor de JBZ-samenwerking 
De Tsjechische Republiek is in 1993 toegetreden tot de Raad van Europa en heeft de 
belangrijkste akten op het gebied van de mensenrechten ondertekend en geratificeerd. De 
grondwet voorziet in een rechterlijke macht welke, in overeenstemming met de 
beginselen van de rechtsstaat, onafhankelijk is. 
De bij de hervorming van de JBZ-instellingen gemaakte vorderingen zijn bevredigend. 
De bescherming van persoonsgegevens is grondwettelijk gewaarborgd, doch de 
Tsjechische wetgeving zal moeten worden gewijzigd om ze geheel in overeenstemming 
te brengen met de communautaire voorschriften (zie eveneens het afzonderlijk punt 
"Interne markt"). 
Asiel 
De Tsjechische Republiek heeft het Verdrag van Geneve en het protocol van New York 
van 1997 geratificeerd. Het recht op asiel wordt gegarandeerd krachtens het handvest van 
grondrechten en vrijheden. De van de Tsjechoslowaakse Republiek overgeërfde en van 
1990 daterende voorschriften en beleidsmaatregelen worden momenteel aangepast om 
deze in overeenstemming te brengen met de EU-normen, inclusief de beginselen inzake 
"veilig derde land van oorsprong" en "veilig derde land". De asielaanvragen worden 
afgehandeld door het Directoraat Vreemdelingenzaken en de Dienst Grenspolitie van het 
Politiepresidium. In 1996 waren er 2 100 asielzoekers en ongeveer 1 200 vluchtelingen 
uit het voormalige Joegoslavië. In de nieuwe vreemdelingenwet, die in voorbereiding is, 
zijn wettelijke voorschriften voor het verlenen van tijdelijke bescherming opgenomen. 
99 
Immigratie/Grenscontrole 
Sedert 1989 is het aantal vreemdelingen dat in de Tsjechische Republiek verblijft sterk 
toegenomen (nu ongeveer 200 000). Voor het ogenblik is de beheersing van deze 
migratiestromen een van de hoofdprioriteiten van de Tsjechische regering. Migranten 
moeten in het bezit zijn van een verblijfs- en arbeidsvergunning om aan de slag te 
kunnen, maar voor Slowaken gelden bijzondere regels wegens hun nauwe banden met de 
Tsjechische Republiek ten aanzien van familie en verblijf. De Tsjechische autoriteiten 
bereiden een nieuwe vreemdelingenwetgeving voor waarin onder andere bepaald is dat 
alle visa in het buitenland afgegeven moeten worden en bepalingen zijn opgenomen met 
betrekking tot de registratie van ingezetenen van vreemde nationaliteit. De Tsjechische 
Republiek probeert de uitzetting van illegale immigranten gestructureerd aan te pakken, 
waarbij zij onder andere streeft naar samenwerking met de IOM. (De Tsjechische 
Republiek heeft met de aangrenzende landen, alsmede met Hongarije, Roemenië, Canada 
en Frankrijk overname-overeenkomsten gesloten. De grenscontrole- en 
grensbewakingssystemen worden afgestemd op de EU-normen, maar de omschakeling 
wordt gehinderd doordat er geen apparatuur voorhanden is om machineleesbare 
documenten te controleren en door het feit dat het interne communicatiesysteem niet in 
overeenstemming is met internationale normen. 
Politiële samenwerking 
In de Tsjechische Republiek zijn georganiseerde misdaadbenden actief op de volgende 
gebieden : smokkel van wapens, springstof en kernmateriaal, vrouwenhandel, prostitutie, 
witwassen van geld, belastingfraude en smokkel van gestolen voertuigen. Geweld en 
afpersing zijn daarbij gangbare praktijken. Om hiertegen doeltreffender te kunnen 
optreden, zijn binnen het politieapparaat speciale eenheden opgericht die tot taak hebben 
de drugshandel en de georganiseerde misdaad te bestrijden. De wetgeving om de 
georganiseerde misdaad aan te pakken wordt aangepast en verscherpt. De Tsjechische 
Republiek heeft het Verdrag inzake het witwassen van geld bekrachtigd en terzake 
nationale uitvoeringsvoorschriften vastgesteld (zie ook onder "Interne markt"). De 
Tsjechische Republiek wordt niet specifiek door terrorisme bedreigd, maar de regering 
heeft toch preventieve maatregelen getroffen om vermoedelijk internationale terroristen 
buiten het land te houden of anders op te sluiten. 
Drugs 
De Tsjechische Republiek is een doorvoerland voor drugs. Er is echter ook een 
beduidende binnenlandse vraag. In de laatste jaren zijn hoeveelheden heroïne, cocaïne en 
amfetaminen in beslag genomen. De Tsjechische Republiek heeft de belangrijkste 
internationale verdragen inzake verdovende middelen geratificeerd. 
De antidrugswetgeving is zeer uitgebreid en momenteel wordt âan een nieuwe wet 
betreffende grondstoffen voor drugs gewerkt (vervaardiging, invoer en verkoop van 
drugs zijn strafbare feiten). Bij de politie en douanediensten zijn 
drugsbestrijdingseenheden opgericht, die reeds een aantal successen geboekt hebben. 
Sedert 1993 worden in het raam van het nationale antidrugsbeleid alle betrokkenen uit de 
overheids- en particuliere sector samengebracht om het drugsmisbruik en de drugshandel 
in het land aan te pakken. De maatregelen worden gecoördineerd door de Nationale 
Drugscommissie. 
100 
Justitiële samenwerking 
Het rechtsbedrijf wordt afgestemd op de toetreding tot de EU. In het algemeen zijn de 
ervaring en de doeltreffendheid van de rechtbanken nogal gering. Er wordt gepoogd 
hierin verbetering te brengen, maar op dat vlak moeten nog grote vorderingen worden 
gemaakt. De Tsjechische Republiek heeft de belangrijkste internationale strafrechtelijke 
verdragen op het gebied van wederzijdse rechtshulp ondertekend of bekrachtigd en stelt 
momenteel maatregelen op om deze verdragen ten uitvoer te leggen. Op civielrechtelijk 
vlak werd slechts een gering aantal verdragen geratificeerd (onderhoudsplicht en 
verkrijgen van bewijs). De Tsjechische Republiek is voornemens toe te treden tot het 
Verdrag van Lugano. 
Evaluatie en prognose 
De wetgeving van de Tsjechische Republiek vertoont nog een aantal belangrijke leemten, 
maar het merendeel van de voorschriften is reeds van kracht of in voorbereiding. In de 
nabije toekomst moet vooral worden gezorgd voor een verbetering van de 
communicatiesystemen in het kader van de grensbewaking en moeten de migratiestromen 
onder controle worden gebracht. Ook moeten de maatregelen voor een doeltreffende 
bestrijding van de georganiseerde misdaad gehandhaafd en uitgebreid worden. 
Op het institutionele vlak worden de grootste problemen veroorzaakt door de beperkte 
hulpmiddelen, het ontbreken van ervaring met de nieuwe wetgeving bij politie en 
rechtbanken en de gevolgen van corruptie in de betrokken instellingen. De regering heeft 
metterdaad maatregelen getroffen om de instellingen voor te bereiden op inpassing in de 
JBZ-regelingen. De Tsjechische Republiek beschikt over een kleine kern van ambtenaren 
die reeds enige ervaring hebben op het gebied van samenwerking met collega's in EU-
landen en verwacht wordt dat de mogelijkheid hiertoe in de komende jaren verder zal 
toenemen. 
Conclusie 
De Tsjechische Republiek zal, wanneer zij in het huidige tempo vorderingen blijft 
maken, in de eerstvolgende jaren aan het huidige en toekomstige acquis inzake justitie en 
binnenlandse zaken voldoen. Justitie en politie vragen bijzondere aandacht, alsook de 
verdere aanpak van de Tsjechische Republiek om de drugshandel en de georganiseerde 
misdaad te bestrijden. 
3.8 Extern beleid 
Handel en internationale economische betrekkingen 
Het acquis op dit gebied bestaat hoofdzakelijk uit de multilaterale en bilaterale 
verplichtingen inzake handelsbeleid en de autonomie protectie-instrumenten van de 
Gemeenschap. 
De Europa-Overeenkomst bevat bepalingen op verschillende terreinen die de partijen 
verplichten om zich te houden aan de beginselen van de WTO/GATT of andere relevante 
internationale verbintenissen. 
101 
Het Witboek bevat geen bepalingen op dit gebied. 
Situatieschets 
De Tsjechische Republiek is een open handelseconomie geworden en is lid van de 
Wereldhandelsorganisatie (WTO). Bij toetreding zal het de verplichtingen moeten 
naleven van de multilaterale WTO-overeenkomsten waarbij de Gemeenschap partijj is. 
Momenteel past de Tsjechische Republiek geen kwantitatieve beperkingen toe op de 
invoer van textiel en kleding. Bij de toetreding zal het textielbeleid van de Gemeenschap 
tot de Tsjechische Republiek worden uitgebreid; de communautaire beperkingen die dan 
nog gelden, zullen moeten worden aangepast om rekening te houden met de toetreding 
van dit land. 
Evaluatie en prognose 
Bij toetreding zal de Tsjechische Republiek het gemeenschappelijk douanetarief moeten 
toepassen, en ook de bepalingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid die de 
buitenlandse handel betreffen. Sinds de Uruguay-ronde bedraagt het gewogen 
gemiddelde van de douanetarieven die de Tsjechische Republiek toepast op 
industrieproducten uit de meest begunstigde naties 3,8%). Voor de Gemeenschap is dat 
3,6%. 
In de betrekkingen met internationale organisaties zal de Tsjechische Republiek ervoor 
moeten waken dat zijn optreden en verbintenissen in overeenstemming zijn met de 
Europa-Overeenkomst en harmonisch aansluiten bij de toekomstige verplichtingen als lid 
van de Gemeenschap. 
Als lidstaat wordt de Tsjechische Republiek partij bij de verschillende preferentiële 
overeenkomsten van de Gemeenschap. De preferentiële overeenkomsten tussen de 
Tsjechische Republiek en derde landen daarentegen, zullen in de regel moeten worden 
beëindigd. 
Wat betreft de handel in diensten en de vestigingsvoorwaarden heeft de Tsjechische 
Republiek goede vooruitgang geboekt en moet het mogelijk zijn oplossingen te vinden 
voor nog resterende belangrijke verschillen tussen de verbintenissen van de Tsjechische 
Republiek en die van de Gemeenschap. 
In april 1997 heeft de Tsjechische Republiek een invoerdeposito ingesteld voor een groot 
aantal consumentenproducten. Deze regeling is niet in overeenstemming met de 
Europa-Overeenkomst en moet worden ingetrokken. 
Bij toetreding zal de Tsjechische Republiek zijn nationale wetgeving op het gebied van 
handelsbescherming moeten intrekken en de EG-wetgeving moeten toepassen. 
Bij vroegere toetredingen is gebleken dat een automatische uitbreiding van de bestaande 
antidumpingmaatregelen tot de nieuwe lidstaten, bij derde landen vragen doet rijzen over 
de verenigbaarheid van deze aanpak met de desbetreffende WTO-voorschriften. Voorts is 
gebleken dat de toetreding mogelijkheden schept voor omzeiling van beschermende 
maatregelen van de Gemeenschap. Dat gebeurt wanneer vóór de toetreding grote 
hoeveelheden van de producten waarvoor die maatregelen gelden naar het grondgebied 
102 
van de toekomstige lidstaat worden uitgevoerd en die producten dan, na de toetreding, 
automatisch worden vrijgegeven voor het vrije verkeer in het uitgebreide douanegebied. 
Deze twee problemen moeten in de pré-toetredingsfase voor de Tsjechische Republiek 
worden aangepakt. 
De Tsjechische Republiek is partij bij drie van de vier non-proliferatieregelingen voor 
massavernietigingswapens en is voornemens partij te worden bij de vierde. De 
Tsjechische lijst van goederen en technieken voor dubbelgebruik wordt, wegens de 
chemische stoffen die onder het toepassingsgebied van het Verdrag inzake chemische 
wapens vallen, momenteel aangepast en zal naar verwachting overeenkomen met de 
controlelijst van de Gemeenschap. De uitvoer van wapens wordt ook gecontroleerd. Er 
lijken voor de Tsjechische Republiek geen problemen te bestaan om de EG-wetgeving op 
dit gebied toe te passen. 
Conclusie 
De Tsjechische Republiek staat er goed voor om op middellange termijn aan de relevante 
eisen van de Gemeenschap te voldoen. Voorwaarde is wel dat de bestaande 
handelsbelemmeringen met meer ijver worden opgeruimd, zodat het handelsregime meer 
in overeenstemming is met dat van de Gemeenschap. 
Ontwikkeling 
Het acquis in de ontwikkelingssector bestaat hoofdzakelijk uit de Overeenkomst van 
Lomé, die begin 2000 afloopt. 
In de Europa-Overeenkomst en het Witboek zijn geen bepalingen over dit onderwerp 
opgenomen. 
Situatieschets 
Tsjechië heeft geen preferentiële handelsovereenkomsten met ACS-landen. Toch geeft 
dit land, krachtens zijn SAP-regeling, aan een aantal ACS-landen een preferentiële 
behandeling in de vorm van verlaagde rechten, en geeft de ACS-landen die als minst 
ontwikkelde landen worden beschouwd, met vrijstelling van rechten toegang tot zijn 
markt. 
Tsjechië heeft een beperkt, maar solide systeem voor ontwikkelingshulp, dat zowel de 
ontwikkelingshulp in eigenlijke zin als de humanitaire hulp omvat. De 
ontwikkelingshulp wordt zowel bilateraal (20,25 miljoen US-dollar in 1996) als 
multilateraal verstrekt (vrijwillige bijdragen aan de VN-instellingen, de Wereldbank, met 
inbegrip van de Internationale Ontwikkelingsassociatie, en het IMF). 
Evaluatie en prognose 
Als Tsjechië toetreedt, moet het zijn preferentiële handelsregeling ook voor de ACS-
Staten toepassen en, samen met de andere lidstaten, deelnemen aan de financiering van 
het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), dat financiële hulp verleent krachtens de 
Overeenkomst van Lomé. 
103 
Wellicht zal de toepassing van de Lomé-handelsregeling over het algemeen voor Tsjechië 
geen moeilijkheden opleveren. 
Normaal treden nieuwe lidstaten tot de Overeenkomst van Lomé toe door middel van een 
aan die overeenkomst te hechten protocol, dat van kracht wordt op de datum van hun 
toetreding tot de EU. 
Conclusie 
Tsjechië verkeert in een goede positie om in de komende jaren aan de EU-vereisten op dit 
gebied te voldoen. 
Douane 
Het acquis in deze sector bestaat uit het Communautair Douanewetboek en de 
uitvoeringsbepalingen van dit wetboek; de gecombineerde nomenclatuur van de EG;, het 
gemeenschappelijk douanetarief met inbegrip van preferentiële tarieven, 
tariefcontingenten en geschorste douanerechten; en andere wetgeving op douanegebied 
buiten het toepassingsgebied van het douanewetboek. 
De Europa-Overeenkomst voorziet in de totstandbrenging van een vrijhandelszone met 
de Gemeenschap en de geleidelijke afschaffing van de douanerechten op een groot aantal 
producten, volgens duidelijke tijdschema's die aanvangen op de dag van 
inwerkingtreding van de overeenkomst. 
Volgens het WTitboek worden in fase I maatregelen genomen om het bij de Europa-
Overeenkomst tot stand gebrachte vrijhandelsverkeer te consolideren en te stroomlijnen, 
met inbegrip van wetgeving die in overeenstemming is met het Douanewetboek, de 
gecombineerde nomenclatuur enz.. In fase II dient de gehele EU-wetgeving te worden 
overgenomen, zodat het land bij toetreding deel van de Douane-unie kan uitmaken. 
Situatieschets 
Bij toetreding dienen de douaneautoriteiten van de Tsjechische Republiek alle 
verantwoordelijkheid op zich te nemen voor de bescherming van en het toezicht op hun 
deel van de buitengrens van de EU. (Of de Tsjechische Republiek verantwoordelijk zal 
zijn voor de buitengrens van de EU zal ervan afhangen welke andere landen tegelijk met 
de Tsjechische Republiek zullen toetreden.) Deze douaneautoriteiten zullen 
verantwoordelijk zijn voor de tenuitvoerlegging en handhaving van het 
gemeenschappelijke handelsbeleid, het gemeenschappelijk landbouwbeleid, het 
gemeenschappelijke visserijbeleid enz... aan de buitengrens van de Gemeenschap. 
Daarnaast dienen ze de voorschriften inzake indirecte belastingen toe te passen. 
Om het acquis volledig te kunnen toepassen, dient de Tsjechische Republiek in staat te 
zijn de EU-wetgeving over te nemen en ten uitvoer te leggen en dient het land over een 
toereikende infrastructuur en voldoende uitrusting te beschikken (met name computers en 
opsporingsmiddelen) en over een efficiënte douane-organisatie met voldoende personeel 
dat zowel gekwalificeerd als gemotiveerd is en een hoge mate van integriteit bezit. 
104 
Dankzij de technische bijstand van de douaneprogramma's heeft de Tsjechische 
Republiek haar douanewetgeving bijna volledig kunnen aanpassen aan het 
communautaire douanewetboek. 
De Tsjechische Republiek heeft haar nationale goederennomenclatuur per 1 januari 1996 
aangepast aan de gecombineerde nomenclatuur van de Gemeenschap. Bovendien heeft de 
Tsjechische Republiek reeds een geïntegreerd douanetarief. Dit zal de vergelijking tussen 
de Tsjechische invoerrechten en die van het gemeenschappelijk douanetarief aanzienlijk 
vereenvoudigen. De Tsjechische Republiek past ook een systeem van bindende 
tariefinlichtingen toe dat vergelijkbaar is met dat van de Gemeenschap. 
De Tsjechische Republiek is per 1 januari 1997 overgegaan op het nieuwe stelsel van de 
cumulatie van de oorsprong tussen Europese landen. 
De Tsjechische Republiek is op 1 juli 1996 toegetreden tot de EG/EVA-Overeenkomst 
inzake Douanevervoer en tot de Overeenkomst inzake het Enig Document. 
Evaluatie en prognose 
De Tsjechische Republiek zal haar nationale procedures moeten aanpassen aan de 
EU-wetgeving inzake schorsende en economische douaneregelingen. Op het ogenblik 
van toetreding zullen enkele technische overgangsregelingen nodig zijn met name voor 
transacties waarmee is begonnen vóór de datum van toetreding maar die pas na die datum 
worden beëindigd. 
Het door de Tsjechische Republiek toegepaste stelsel van borgstelling bij invoer is een 
maatregel met gelijke werking als een kwantitatieve beperking. Bijgevolg moet dit stelsel 
zo spoedig mogelijk worden opgeheven. 
Sedert 1991 zijn in de Tsjechische Republiek tax-free shops aan landgrenzen toegestaan. 
Er bestaan momenteel zes tax-free shops aan de grens met Duitsland en tien aan de grens 
met Oostenrijk. Dergelijke shops zijn niet toegestaan aan landgrenzen binnen het 
grondgebied van de EG en daarom zal de afschaffing ervan voorwaarde zijn voor de 
toetreding. De Tsjechische autoriteiten dienen de opheffing van deze shops zoveel 
mogelijk te bespoedigen. 
Het is van belang dat de Tsjechische douaneautoriteiten leren omgaan met de 
verschillende computersystemen die in het kader van de Douane-unie/interne markt 
nodig zijn voor de toepassing van de voorschriften inzake douane en indirecte 
belastingen en met de computersystemen voor de wederzijdse administratieve bijstand op 
het gebied van douane, landbouw en indirecte belastingen. 
De Tsjechische Republiek zal bij de toetreding de douanecontroles aan de grenzen met de 
lidstaten van de EU en de andere toetredende landen moeten afschaffen. Bij de 
beleidsplanning dient het rekening te houden met de middelen die nodig zullen zijn voor 
de versterking van de grensposten aan de grenzen tussen de Tsjechische Republiek en 
staten die geen lid zijn van de EU. 
Ten slotte kan de Douane-unie tussen de Tsjechische Republiek en Slowakije problemen 
opleveren indien deze twee landen niet gelijktijdig toetreden tot de Gemeenschap. 
105 
Conclusie 
De Tsjechische Republiek stelt alles in het werk om haar organisatie en personeel voor te 
bereiden op de taken die een moderne douaneadministratie moet uitvoeren. 
Indien de Tsjechische Republiek haar inspanningen, met name met betrekking tot 
projectmanagement op het gebied van automatisering, vergroot, zal zij binnen de 
eerstkomende jaren de taken van een douaneadministratie van de EG kunnen vervullem 
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid 
Vanaf 1989 is het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Tsjechische Republiek (voor 
1993 in het kader van de TSFR) georiënteerd op Europese en Euro-Atlantische integratie. 
Slowakijke heeft actief deelgenomen aan de dialoog als onderdeel van het 
gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de Unie en heeft, als dat is 
gevraagd, EU-acties in dat verband ondersteund. 
De Tsjechische Republiek is lid van de VN, de OVSE, de Raad van Europa en vele 
andere internationale organisaties. Het land is een geassocieerd lid van de WEU, het 
neemt deel aan de Noordatlantische Samenwerkingsraad, het Partnerschap voor Vrede en 
het heeft duidelijk gemaakt dat het lid van de WEU en de NAVO wil worden, zodra dat 
mogelijk is. Het land is uitgenodigd om onderhandelingen aan te knopen met het oog op 
lidmaatschap van de NAVO. Flet heeft troepen geleverd voor IFOR/SFOR. De 
Tsjechische Republiek is ook partij bij een aantal regionale organisaties, waaronder 
CEFTA en het Midden-Europees Initiatief, maar is geen voorstander van verdere 
institutionalisering van de regionale samenwerking. 
Er zijn geen territoriale geschillen tussen de Tsjechische Republiek en lidstaten van de 
Unie, noch met aangrenzende geassocieerde landen. De Tsjechische Republiek heeft, 
hoofdzakelijk in het kader van het Stabiliteitspact, met alle buurlanden nieuwe 
grensverdragen getekend of onderhandeld over de opvolging van bestaande verdragen. Er 
moeten nog enkele kleinere geschilpunten worden geregeld met de Slowaakse Republiek. 
De Tsjechische Republiek heeft een grote diplomatieke dienst, zodat deze staat een 
significante rol als lid van de Unie zou kunnen vervullen. Er zijn 89 
vertegenwoordigingen in het buitenland met 785 diplomatieke medewerkers. 
De Tsjechische Republiek steunt het non-proliferatiebeleid inzake nucleaire, biologische 
en chemische wapens en heeft alle relevante internationale overeenkomsten ondertekend. 
Het voert een nauwgezette controle uit met betrekking tot het dubbel gebruik van 
technieken, aangezien het partij of kandidaat-partij is bij alle belangrijke regelingen voor 
de controle van de uitvoer. De Tsjechische strijdkrachten, die onder democratische 
controle staan, worden gereorganiseerd teneinde aan de eisen van de NAVO te voldoen. 
De defensie-industrie heeft te maken met een aantal grote problemen en wordt eveneens 
gereorganiseerd. 
De Tsjechische regering heeft aan de Commissie verklaard dat het land bereid en in staat 
is om volledig en actief deel te nemen aan het gemeenschappelijk buitenlands en 
veiligheidsbeleid. 
106 
Gezien het buitenlands en veiligheidsbeleid dat Tsjechië tot nu toe heeft gevoerd, mag 
worden verwacht dat het land op dit vlak zijn verplichtingen als lidstaat zou kunnen 
nakomen. 
3.9. Financiële aspecten 
Financiële controle 
Voor de uitvoering van het Gemeenschapsbeleid voor met name de landbouw en de 
Structuurfondsen is een doeltreffend beheers- en controlesysteem voor de 
overheidsuitgaven vereist; dit moet voorzieningen voor fraudebestrijding omvatten. Om 
het stelsel van de "eigen middelen" te kunnen invoeren, moet bovendien de wetgeving 
worden aangepast aan die van de Unie, en moeten deugdelijke maatregelen worden 
getroffen voor de financiële administratie. 
De Europa-Overeenkomst voorziet in samenwerking op het gebied van audit- en 
financiële controle en, zonodig, technische bijstand van de Gemeenschap. Het Witboek 
bevat geen maatregelen op dit gebied. 
Situatieschets 
De in 1993 opgerichte Hoge Controle-instantie (HCI) is een onafhankelijke externe 
controle-instelling die alleen verantwoording verschuldigd is aan het Parlement (dat de 
voorzitter en de vice-voorzitter benoemt). De HCI controleert het beheer van de 
staatsmiddelen en de begroting. Zij geeft advies over de door de regering aan het 
Parlement voorgelegde ontweip-j aarrekening en over de kwartaalverslagen over de 
uitvoering van de begroting. Het in de Tsjechische Republiek gebruikte controlemodel is 
gebaseerd op de beginselen van de door de Internationale Organisatie van Rekenkamers 
goedgekeurde verklaring van Lima. 
De controleverslagen worden bekendgemaakt in het mededelingenblad van de HCI en 
toegestuurd aan Parlement, regering (die zo nodig maatregelen neemt) en, op verzoek, 
aan de doorgelichte ministeries. De HCI kan corrigerende maatregelen verlangen, maar 
heeft niet de bevoegdheid om sancties op te leggen (met uitzondering van boetes wegens 
gebrek aan medewerking tijdens de audit). 
Wat de toekomstige controle op de communautaire middelen betreft, is het de bedoeling 
het nodige personeel aan te trekken en de nodige opleiding te geven om doeltreffende 
externe controle door de HCI op de uitgaven in verband met alle 
Gemeenschapsprogramma's te garanderen. Ook zal naar verwachting de controle inzake 
regelmatigheid, wettigheid en goed financieel beheer onder de bevoegdheid van de 
controle-instanties vallen. 
Het Ministerie van Financiën is de centrale overheidsinstantie die verantwoordelijk is 
voor de interne controles op de begroting, belastingen, retributies en douanerechten, 
financiële controle, valutakwesties en prijzen. Het ministerie bereidt zich voor op een 
uitbreiding van zijn uitgavencontrolecapaciteit. 
De financiële controle namens de centrale overheid wordt verricht door regionale 
financiële instanties (financiële diensten en directoraten) die ressorteren onder het 
Ministerie van Financiën. Zij oefenen financiële controles uit op uit nationale 
107 
begrotingsmiddelen verstrekte subsidies, innen specifieke belastingen en verrichten 
controleactiviteiten. 
Elke minister en elke beheerder van een begrotingshoofdstuk is verantwoordelijk voor 
het beheer van en de controle op de inkomsten en uitgaven die onder hen ressorteren ook 
de toetsing van de voorschriften. 
De Tsjechische Republiek heeft geen centrale instantie voor fraudebestrijding. De 
Tsjechische douaneautoriteiten zijn echter bevoegd om op alle niveaus fraude te 
bestrijden (in strafzaken hebben zij de status van een politiedienst). 
De Politiedienst voor het Opsporen van Corruptie en Ernstige Economische Delicten is 
verantwoordelijk voor de bestrijding van financiële fraude, zowel op nationaal als op 
internationaal niveau. De activiteiten van deze dienst beslaan drie hoofdgebieden : i) 
corruptie bij regering en plaatselijke overheid; ii) witwassen van geld; iii) ernstige 
economische delicten (met name oneigenlijk gebruik van financiële middelen). 
Evaluatie en prognose 
Belangrijke delen van het Tsjechische financiële controlestelsel bestaan nog maar sinds 
kort - zo is de HCI bijvoorbeeld in 1993 opgericht. De financiële controle moet verder 
worden ontwikkeld. 
Het huidige Tsjechische systeem van interne financiële controle beantwoordt niet aan de 
door de EG voor elke lidstaat vastgestelde bepalingen. De regering heeft echter het 
voornemen meegedeeld haar budgettaire controle te zullen verbeteren. 
De externe controle - vooral verricht door de HCI - lijkt goed te werken. 
Artikel 84 van de Europa-Overeenkomst, waarin is bepaald dat binnen elke organisatie 
een interne controledienst moet worden ingesteld, is nog onvoldoende ten uitvoer gelegd. 
Er is in de Tsjechische Republiek nog geen speciale verordening uitgevaardigd om te 
voorzien in onafhankelijke controle vooraf. 
Wat de "eigen middelen" betreft lijkt de toepassing van Verordening nr. 2913/92 geen 
problemen op te leveren. Met betrekking tot de verenigbaarheid van de Tsjechische 
bepalingen met Verordening nr. 1552/89 zal verdere samenwerking met de Commissie 
noodzakelijk zijn. 
Op het punt van fraude moet worden gezorgd voor voldoende personeel en voor een 
uniform stelsel voor de uitwisseling van informatie. 
Conclusie 
Het Tsjechische stelsel van financiële controle staat nog in de kinderschoenen. 
Belangrijke elementen voor de controle op de toewijzing en de aanwending van 
overheidsmiddelen ontbreken vooralsnog. Indien evenwel de nodige middelen worden 
ingezet zal de Tsjechische Republiek op middellange termijn kunnen voldoen aan de 
eisen van de EG. 
108 
Gevolgen voor de begroting 
De mededeling "Agenda 2000" bevat het algemene financiële kader waarin de 
begrotingsconsequenties van de uitbreidingen op middellange termijn zouden moeten 
passen om de samenhang met de voorgestelde krachtlijnen van het communautaire beleid 
binnen redelijke budgettaire perken te kunnen waarborgen. 
In het huidige stadium zou het moeilijk en zeker voorbarig zijn een nauwkeurige raming 
te willen maken van de budgettaire gevolgen van de toetreding van elke 
kandidaat-lidstaat afzonderlijk. Die gevolgen zullen immers grotendeels afhangen van 
diverse factoren: 
- de datum waarop de kandidaat-lidstaat toetreedt; 
- de ontwikkeling van het communautaire beleid in de tussenliggende periode, in het 
bijzonder de besluiten over de verdere hervorming van het gemeenschappelijk 
landbouwbeleid en de nieuwe beleidslijnen inzake structuurmaatregelen; 
- de vooruitgang die de kandidaat-lidstaten zullen boeken inzake groei, 
concurrentievermogen, productiviteit en vermogen om het acquis over te nemen; 
- de overgangsmaatregelen die uit de onderhandelingen zullen voortvloeien. 
Louter ter illustratie kunnen globale cijfers voor enkele begrotingscategorieën worden 
gegeven alsmede een globale raming. 
Uitgaven 
Als het gemeenschappelijk landbouwbeleid wordt hervormd volgens de door de 
Commissie uitgestippelde krachtlijnen, zou de toetreding van Tsjechië in een jaar waarin 
deze hervorming volledig wordt toegepast, alleen al voor de marktinterventiemaatregelen 
een meeruitgave met zich brengen van 1 tot 2 % van de te verwachten overeenkomstige 
uitgaven voor de huidige vijftien lidstaten. 
De subsidies voor structurele maatregelen voor Tsjechië zouden, na een geleidelijke 
verhoging van de bedragen, maximaal ongeveer 4 % van het BNP van dat land bedragen. 
De toepassing van het overige interne communautaire beleid op de nieuwe lidstaten zou 
een extra uitgave meebrengen die waarschijnlijk hoger ligt dan hun relatieve gewicht in 
het BNP van de Unie, aangezien de extra kosten van de uitvoering van het beleid op 
sommige terreinen ook ten dele afhangen van de betrokken doelbevolking, de 
geografische uitgestrektheid en het aantal lidstaten waarmee coördinatie- en 
harmonisatie-acties worden gevoerd. Ter illustratie zij vermeld dat het BNP van Tsjechië 
momenteel 0,7 % bedraagt van dat van de hele Unie. 
De toetreding van Tsjechië zal daarentegen waarschijnlijk geen aanzienlijke extra 
uitgaven meebrengen wat de externe maatregelen van de Unie betreft. 
Ten slotte moet er rekening mee worden gehouden dat door de toetreding van de 
kandidaat-lidstaten uitgaven uit de communautaire begroting in het kader van de aan de 
toetreding voorafgaande programma's, bijvoorbeeld het Phare-programma, zullen 
wegvallen. 
109 
Rekening houdend met het voorgaande kunnen de uitgaven voor de toetreding van 
Tsjechië op de drie genoemde gebieden worden geraamd op in totaal 2,6 tot 
3.3 miljard ecu per jaar in 2005-2006 (in constante prijzen van 1997). 
Ontvangsten 
Het aandeel in de communautaire begroting dat van de nieuwe lidstaten mag worden 
verwacht, zou, bij volledige toepassing van het stelsel van eigen middelen, wat de BNP-
en de BTW-middeien samen betreft (voor de laatste rekening houdend met de 
aftoppingsregels), waarschijnlijk dicht liggen bij hun aandeel in het BNP van de Unie 
(voor Tsjechië ca. 0,7 %). Het aandeel van Tsjechië in de traditionele eigen middelen zal 
afhangen van het patroon van zijn handelsstromen op het ogenblik van de toetreding. 
Om te garanderen dat de traditionele eigen middelen volgens de communautaire 
voorscliriften worden vastgesteld, gecontroleerd en ter beschikking gesteld, zal het 
huidige Tsjechische douanestelsel moeten worden aangepast. Voorts zal de juiste 
berekening van de BNP-middelen belangrijke verbeteringen vereisen op het gebied van 
betrouwbaarheid, homogeniteit en volledigheid van de nationale rekeningen. Deze 
statistische verbeteringen zijn ook noodzakelijk voor het vaststellen van de grondslag van 
de BTWT-eigen-middelen en daarvoor moet ook het Tsjechische BTW-stelsel volledig in 
overeenstemming worden gebracht met de communautaire richtlijnen. 
110 
4. Administratieve mogelijkheden om het acquis toe te passen 
Op de in december 1995 te Madrid gehouden Europese Raad kwam men tot de conclusie 
dat het voor een harmonieuze integratie in de EG van de landen uit Midden- en 
Oost-Europa die kandidaat zijn voor toetreding, met name nodig zou zijn dat hun 
administratieve structuren worden aangepast. In dit hoofdstuk wordt de stand van zaken 
bij de overheidsadministratie in Slowakije onderzocht, met inbegrip van de relevante 
aspecten van het gerechtelijk apparaat, en worden de huidige en toekomstige 
mogelijkheden geëvalueerd die deze administratie heeft om de taken uit te voeren die van 
haar in een moderne democratische staat worden verwacht, met bijzondere nadruk op de 
noodzaak om de aangelegenheden te beheren die met het acquis in verband staan. 
4.1 Administratieve structuren 
Een omschrijving van de bestuursstructuren in de Tsjechische Republiek, hun 
bevoegdheden en verantwoordelijkheden, met inbegrip van die van de overheden op 
regionaal en lokaal vlak, is te vinden in hoofdstuk 1. 
Op centraal niveau zijn er 14 ministeries en 8 administratieve diensten die onder de 
regering ressorteren (zoals het Bureau voor de Statistiek, deTsjechische Nationale Bank, 
enz.). De Regeringscommissie voor Europese integratie, voorgezeten door de minister­
president, is het centrale coördinerende orgaan voor aangelegenheden met betrekking tot 
de toetreding. 
Tussen 1992 en 1995 is gewerkt aan een wetsontwerp voor de ambtenarij, dat in het 
parlement is besproken. Omdat de belangrijkste partijen het echter niet eens kunnen 
worden, is deze wet nog niet goedgekeurd. Er zijn geen vaste regels voor aanwerving of 
bevordering. 
Algemeen beschouwd is het ambtenarenapparaat politiek onafhankelijk. De post van 
vice-minister, eigenlijk het hoogste ambtelijke niveau, wordt meestal ingenomen door 
een persoon met partij binding. 
Het aantal personeelsleden in alle overheidsdiensten wordt geschat op ongeveer 250 000, 
waarvan 40 000 bij de politie en 30 000 in het leger. Het pakket economische 
maatregelen van april en mei 1997 voorziet in flinke besnoeiingen in de 
overheidsuitgaven. Verwacht wordt dat dit gevolgen zal hebben voor de omvang van het 
personeelsbestand bij de overheid. In de particuliere sector liggen de lonen gemiddeld 
drie keer hoger dan in de overheidssector. 
Sinds 1990 wordt door de opeenvolgende Tsjechoslowaakse en vervolgens Tsjechische 
regeringen weinig werk gemaakt van de noodzakelijke hervormingen in de 
overheidsadministratie en de modernisering ervan. Niets wijst erop dat daarin 
verandering komt. 
In 1994 is een regeringscommissie voor Europese integratie opgericht. In het kader van 
die commissie is in elk ministerie een eenheid gevormd voor EG-aangelegenheden (zie 
m 
ook het deel van de inleiding over de betrekkingen tussen de Europese Unie en de 
Tsjechische Republiek). 
4.2 Mogelijkheden op administratief en gerechtelijk vlak 
Gedurende de communistische periode werd Tsjechoslowakije volgens een centraal plan 
bestuurd. Het communistische regime verwierp het primaat van de rechtsstaat, en wet en 
bestuur werden ondergeschikt gemaakt aan het partijbeleid. Tegen deze achtergrond is de 
bevolking de overheid en de rechtsstaat zelf in toenemende mate gaan beschouwen als 
instrumenten voor politieke controle. 
De structuur van de overheidsadministratie is echter over het geheel genomen 
vergelijkbaar met die van veel lidstaten van de EG. Er zijn enkele belangrijke structurele 
tekorten, zoals met name het ontbreken van een centrale dienst die een algemeen toezicht 
op het ambtenarenapparaat houdt (het Bureau voor Wetgeving en ambtenarenzaken is na 
de vorige verkiezingen in de Tsjechische Republiek opgeheven): ondoeltreffendheid, 
gebrek aan eenvormigheid oï aan degelijke strategieën, bijvoorbeeld voor opleiding, 
kunnen daarvan de gevolgen zijn. 
Ondanks een aantal problemen die dringend moeten worden aangepakt, functioneert het 
bestuur van het land meestal goed. De kwaliteit van hoge ambtenaren is aanzienlijk 
toegenomen. In de meeste ministeries zijn de eenheden voor juridische zaken echter 
onderbemand. Er zijn ook te weinig geschikte en ervaren personeelsleden voor gebieden 
zoals banktoezicht en kapitaalmarkten, terwijl de structuren voor de toepassing en de 
handhaving van, bijvoorbeeld, de milieuwetgeving moeten verder worden ontwikkeld. 
De politieke onafhankelijkheid van de ambtenaren is nog niet zo sterk ingeburgerd als 
men wel zou wensen, maar is wel groot genoeg om te mogen aannemen dat de taken in 
de overheidsadministratie op een onpartijdige manier worden vervuld (zie ook de 
opmerkingen over de zuiveringswet in hoofdstuk 1). Het ontbreken van een passende 
juridische grondslag voor de ambtenarij is echter een ernstig probleem dat snel moet 
worden verholpen, wil men de goede werking van het ambtenarenapparaat verzekeren. 
Enkele belangrijke ministeries, zoals het ministerie van buitenlandse zaken, blijken over 
te weinig personeel te beschikken. Aangezien de salarissen in de particuliere sector hoger 
liggen, verlaten vele bekwame krachten de overheidsdiensten. Op de lagere echelons van 
de overheidsadministratie is dit niet zozeer het geval, zodat de totaalcijfers over het 
personeelsverloop niet zo hoog liggen. Niettemin brengt het vertrek van bekwaam 
personeel de efficiënte werking van de overheidsadministratie in het gedrang. 
Het vertrouwen van de bevolking in de ambtenarij is door de ervaringen van het verleden 
niet zeer groot, omdat een belangrijk deel van de ambtenaren ook onder het 
communistische bestuur heeft gewerkt. Eventueel ambtsmisbruik is geen belangrijke 
oorzaak van het beperkte vertrouwen dat het publiek in de ambtenarij heeft. Corruptie is 
in het systeem aanwezig en kan toenemen. 
Dat enig substantieel of coherent plan voor de modernisering van de 
overheidsadministratie ontbreekt, is op dit vlak veruit de grootste bekommernis. De 
maatregelen die tot nog toe zijn genomen, zijn absoluut onvoldoende om de grote 
problemen die zijn gerezen, op te lossen. Behalve op de reeds aangegeven punten, dient 
112 
er ook op te worden gewezen dat een verstrekkende en duurzame hervorming nodig is, 
wil de Tsjechische Republiek een ambtenarenapparaat installeren dat aan de algemene 
kwaliteitsnormen en aan de eisen qua opleiding, motivatie en flexibiliteit voldoet, wat 
noodzakelijk is met het oog op een verdere economische en sociale ontwikkeling en op 
EG-lidmaatschap. 
Wat EU-aangelegenheden betreft, is het voor de Tsjechische Republiek zeer belangrijk 
een degelijke centrale coördinerende structuur te ontwikkelen zodat efficiënt kan worden 
voldaan aan de eisen die in de periode vóór de toetreding en daarna worden gesteld. 
Voornaamste gebieder? waarop het acquis ten uiftoer moet worden gelegd 
De uniforme toepassing van de EG-wetgeving: bij een daadwerkelijke toepassing van het 
acquis wordt verondersteld dat de gerechtelijke autoriteiten in de lidstaten in staat zijn 
om de bepalingen van het Verdrag toe te passen welke betrekking hebben op het 
waarborgen van de eenheid en de toepassing van het acquis, en om de goede werking van 
de interne markt en het communautaire beleid in het algemeen te garanderen. Een 
efficiënt, goed opgeleid en goed toegerust gerechtelijk apparaat is noodzakelijk voor de 
toepassing door de rechtbanken van de EG-wetgeving, met inbegrip van zaken waarbij 
het om de rechtstreekse werking van het Gemeenschapsrecht gaat, en van zaken die uit 
hoofde van artikel 177 van het EG-Verdrag voor een prejudiciële beslissing aan het 
Europees Hof van Justitie worden voorgelegd. 
Het gerechtelijk apparaat in de Tsjechische Republiek vertoont tekortkomingen wat 
deskundigheid en, in zekere mate, wat beschikbare middelen betreft. Wil het gerechtelijk 
apparaat het acquis op middellange termijn effectief kunnen toepassen, dan moet 
dringend een specifieke krachtsinspanning worden geleverd. 
Interne markt: De mogelijkheden welke Slowakije heeft om de correcte toepassing van 
de communautaire voorschriften in de interne markt, met name met betrekking tot het 
vrije verkeer van goederen en diensten, te garanderen vooronderstelt het bestaan van een 
goed ontwikkelde en efficiënt werkende overheid op het gebied van regelgeving, 
normalisering, certificering en het houden van toezicht die in staat is om volledig in 
overeenstemming met de EG-regels te handelen. Een analyse van deze punten is gemaakt 
in hoofdstuk 3.1 (zie "De Vier Vrijheden"). 
Met betrekking tot de administratieve mogelijkheden om een vrij verkeer van goederen te 
garanderen is de situatie in de Tsjechische Republiek grotendeels bevredigend. Het 
Tsjechische Instituut voor Normalisatie, Métrologie en Keuring beschikt over 60 
technisch degelijk opgeleide medewerkers, wat voldoende lijkt te zijn. Er bestaat echter 
nog onzekerheid wat het toezicht op de markt en betreffende een degelijke scheiding 
tussen regelgeven, normaliseren en certificeren betreft. Wat het vrije verkeer van diensten 
betreft, is de situatie nog niet bevredigend. De Tsjechische nationale bank is 
verantwoordelijk voor het toezicht op de banken; zij heeft 86 personeelsleden in dienst. 
De recente ontwikkelingen in de banksector duiden er echter op dat efficiënter toezicht 
nodig is. De technische deskundigheid van de semi-onafhankelijke Beurscommissie 
behoeft heel wat verbetering. Er werken 65 personen van wie slechts enkelen over de 
vereiste kennis en vaardigheden beschikken. De technische uitrusting is echter van goede 
kwaliteit. De toezichthoudende instantie voor de verzekeringssector telt 
113 
16 personeelsleden die voor de haast onmogelijke taak staan hun opdracht in de huidige 
verzekeringsmarkt te vervullen. 
Om aan de vereisten van de EG op dit vlak te voldoen, moeten nog een aantal belangrijke 
verbeteringen worden doorgevoerd. 
Mededinging: Zoals in hoofdstuk 3.1 (onder het hoofd "Mededinging") is uitgelegd, 
vereist de naleving van de mededingingsregels de oprichting van instanties die toezicht 
houden op de antitrustwetgeving en de staatssteun, terwijl bovendien vereist is dat het 
gerechtelijk apparaat, de overheidsdiensten en de desbetreffende economische subjecten 
de wetten en het beleid op het gebied van de mededinging in voldoende mate begrijpen. 
De bevoegde centrale overheidsdienst in de Tsjechische Republiek is de Dienst 
Bescherming Economische Mededinging, die met 90 medewerkers voldoende sterk is. 
Het niveau van deskundigheid is goed. De administratieve structuren om aan de EG-
vereisten op dit vlak te voldoen, zijn reeds voorhanden. 
Telecommunicatie: Om de talrijke in het acquis opgenomen verordeningen die de 
liberalisering op dit gebied ten doel hebben te kunnen formuleren en ten uitvoer te 
kunnen leggen dient men de beschikking te hebben over een regelgevende en 
beleidsbepalende instantie dat geen echte banden heeft met een van de maatschappijen 
die zich met de exploitatie bezig houden. 
In de Tsjechische Republiek is deze instantie de Tsjechische Dienst Telecommunicatie, 
die van het Ministerie voor Vervoer moet worden gescheiden. De dienst beschikt over 
voldoende personeel en functioneert goed, hoewel de regelgevende afdeling versterkt 
moet worden. 
Indirecte belasting: Een efficiënt beheer van het acquis op het gebied van de indirecte 
belasting veronderstelt structuren waarmee uitvoering kan worden gegeven aan de EG-
wetgeving betreffende de harmonisering van de belasting op de toegevoegde waarde en 
de accijnzen, waarbij in ogenschouw moet worden genomen dat de fiscale controles aan 
de interne grenzen van de EG zijn afgeschaft; het stelsel van accijnzen is gebaseerd op de 
belasting-entrepots, waarbij de rechten tegen het plaatselijke tarief moeten worden 
betaald in de lidstaat op het moment waarop de goederen worden verbruikt. Dit vereist 
een goed ontwikkelde, goed opgeleide en goed toegeruste dienst, die een grote mate aan 
integriteit aan de dag weet te leggen. 
De desbetreffende autoriteit in de Tsjechische Republiek is het Ministerie van Financiën. 
In totaal werken er 14 000 personeelsleden (voor de financiële en fiscale administratie, 
douane daarin begrepen). Vanwege het grote personeelsverloop, gedeeltelijk te wijten aan 
het feit dat personeel met een bepaalde opleiding door de particuliere sector wordt 
aangeworven, is het moeilijk te beoordelen wat de mogelijkheden zijn van het personeel 
waarover men thans beschikt. Om een efficiënt beheer van het acquis op dit gebied te 
garanderen moeten de eisen waaraan het personeel moet voldoen, worden vastgelegd en 
verbeterd; hiertoe behoren onder andere maatregelen om het personeel op te leiden, 
terwijl ook de salarissen moeten worden verhoogd. 
Landbouw: De administratieve eisen op het gebied van de landbouw hebben in de eerste 
plaats betrekking op veterinaire en fytosanitaire controle, om de volksgezondheid te 
114 
beschermen en het vrij verkeer van landbouwproducten te verzekeren; verder dient ook te 
worden nagegaan of men in staat is de mechanismen van het gemeenschappelijk 
landbouwbeleid te beheren en aan de voorwaarden daarvan te voldoen, hetgeen onder 
meer het verrichten van een hoogwaardige financiële controle inhoudt en het opmaken 
van officiële statistieken. Deze punten worden behandeld in hoofdstuk 3.4 (onder het 
hoofd "Landbouw"); de algemene normen op statistisch gebied komen verder aan bod in 
hoofdstuk 3.3 (onder het hoofd "Statistieken"). 
De situatie betreffende de administratieve mogelijkheden om veterinaire en fytosanitaire 
controles uit te voeren, is in de Tsjechische Republiek grotendeels bevredigend. Het land 
besch'kt over een degelijke infrastructuur voor veterinaire controles en inspecties. Maar 
de voorzieningen voor tests en inspecties moeten worden aangepast. Voor de Landbouw-
en Voedingsinspectie werken 412 personeelsleden, maar er worden moeilijkheden 
ondervonden bij de aanwerving van nieuwe krachten. De Veterinaire Staatsinspectie 
beschikt over 1 700 medewerkers. Voor het algemene beheer van het gemeenschappelijk 
landbouwbeleid moeten de nodige administratieve structuren verder worden ontwikkeld. 
Om aan de door de EG gestelde eisen op dit gebied te kunnen voldoen, zijn nog enkele 
verbeteringen vereist, maar er is reeds veel vooruitgang geboekt. 
Vervoer: De toepassing van de vereisten die op het gebied van de interne markt de 
mededinging in de EG aan de vervoerssector worden gesteld, de ontwikkeling van 
relevante infrastructuurproducten en een aantal andere aspecten van het acquis op het 
gebied van het vervoer vormen uit administratief oogpunt een uitdaging voor de nieuwe 
lidstaten. 
De verantwoordelijke regeringsautoriteit in de Tsjechische Republiek is het Ministerie 
van Vervoer en Verkeer. Op dit ogenblik beschikt de Commissie niet over gegevens 
betreffende het aantal personeelsleden. Hoewel in de administratie maatregelen genomen 
zijn om de werking te verbeteren, kampt men nog steeds met problemen als gevolg van 
een gebrek aan gekwalificeerd personeel. Dat is geeft aanleiding tot bezorgdheid wat de 
veiligheidscontroles betreft. 
Werkgelegenheid en sociaal beleid: Een belangrijk administratief vereiste ten aanzien 
van het acquis op dit gebied is dat er voldoende inspectiecapaciteit beschikbaar dient te 
zijn, met name betreffende gezondheid en veiligheid op de werkvloer. 
In de Tsjechische Republiek moet het personeelsbestand en de deskundigheid bij de 
arbeidsinspectie sterk worden opgevoerd. 
Regionaal beleid en cohesie: De voornaamste administratieve vereisten op dit gebied zijn 
het bestaan van passende en efficiënte administratieve instanties op regionaal niveau, 
waarbij met name bij het beheer van de middelen van de Gemeenschap een hoge mate 
van competentie en integriteit wordt gevraagd. 
In de Tsjechische Republiek is het belangrijkste bestuursorgaan het Ministerie voor 
Regionale Ontwikkeling. De omvang van het personeelsbestand is de Commissie op dit 
ogenblik niet bekend. De oprichting van dit ministerie heeft voor een betere coördinatie 
helpen zorgen. De situatie betreffende de financiële controle is nog niet bevredigend, 
maar er worden redelijk goede vorderingen gemaakt (zie het hoofdstuk hierna met 
115 
betrekking tot de "financiële controle"). Voor een efficiënt beheer van het acquis op dit 
gebied moet de institutionele en administratieve structuur verder worden ontwikkeld. 
Milieu: Omdat het milieubeleid van de EG de integratie van de milieubescherming in het 
sectoriële beleid van de EG met zich brengt kunnen de administratieve eisen hier zeer ver 
gaan, waardoor er tal van instanties bij betrokken worden die zich normaal niet met 
milieubescherming bezighouden. De voornaamste verantwoordelijkheid ligt evenwel bij 
de Ministeries van Milieu en de verschillende daarvan afhangende instanties. 
In de Tsjechische Republiek werken er bij het Ministerie voor Milieu 
460 personeelsleden. De milieubewaking wordt uitgevoerd door sectoriële autoriteiten, 
en het toezicht op de handhaving van de wetgeving door de ministeries en 9 regionale 
inspectiediensten. Deze structuur functioneert echter nog niet optimaal. Voor een 
efficiënt beheer van het acquis op dit gebied, moeten deze instanties worden versterkt. 
Consumentenbescherming: Op dit gebied vereist een efficiënt beheer van het acquis dat 
de algehele verantwoordelijkheid wordt toevertrouwd aan een specifiek staatsorgaan dat 
zich bezig kan houden met het formuleren, het ten uitvoer leggen en het doen naleven 
van de wetgeving inzake het consumentenbeleid en de consumentenbescherming. 
In de Tsjechische Republiek beschikt het Ministerie van Handel en Industrie over de 
bevoegdheid om het beleid inzake consumentenbescherming te ontwikkelen en uit te 
voeren. Niet-gouvernementele consumentenorganisaties zijn nog te zwak in de 
Tsjechische Republiek. Er is nog altijd verwarring over de exacte draagwijdte en de 
doelstellingen van het consumentenbeleid. Dit verklaart voor een gedeelte de problemen 
bij het daadwerkelijk doen naleven van de consumentenwetgeving; andere knelpunten die 
ook moeten worden aangepakt zijn onder meer een gebrek aan deskundigheid en 
organisatievermogen, terwijl het gerechtelijk apparaat weinig gevoelig is voor 
consumentenvraagstukken. 
Justitie en binnenlandse zaken: De bevoegdheid voor vraagstukken van justitie en 
binnenlandse zaken berust bij de desbetreffende ministeries. De administratieve 
structuren moeten op een efficiënte manier kunnen omgaan met asiel- en 
migratievraagstukken, grensbewaking, samenwerking op het vlak van politie en gerecht. 
Er is een grote behoefte aan personeel dat goed is opgeleid en een hoge mate aan 
integriteit bezit. 
In de Tsjechische Republiek beschikken de Ministeries voor Justitie en Binnenlandse 
Zaken niet in alle afdelingen over voldoende geschikt personeel. De mogelijkheden om 
asiel- en migratievraagstukken te behandelen zijn nog niet toereikend bij het Directoraat 
Vreemdelingen- en Grenspolitie, maar worden in overeenstemming gebracht met de EG-
normen. De grensbewakingssystemen worden eveneens op de EG-normen afgestemd, 
maar dit wordt bemoeilijkt door procedureproblemen en gebrekkige uitrusting. 
Gespecialiseerde politie-eenheden om de georganiseerde misdaad te bestrijden zijn 
opgericht, en de samenwerking met andere landen wordt verbeterd. Het gerechtelijk 
apparaat mist echter deskundigheid en doeltreffendheid, hoewel de gerechtelijke 
samenwerking over het algemeen goed is. Voor een efficiënt beheer van het acquis op dit 
gebied moet de communicatie met betrekking tot de grensbewaking worden verbeterd en 
moeten meer financiële en personele middelen ter beschikking worden gesteld (waarbij 
116 
met name gespecialiseerde nodig is). Ook moeten maatregelen worden genomen om de 
corruptie aan te pakken. 
Douane: Toepassing van het acquis vereist een adequaat niveau van infrastructuur en 
uitrusting, waaronder de invoering van computers en de nodige middelen voor de 
opsporingsdiensten, terwijl er een efficiënte douane-organisatie op touw moet worden 
gezet met een voldoende aantal gekwalificeerde en gemotiveerde personeelsleden die een 
hoge mate van integriteit bezitten. 
In de Tsjechische Republiek zijn bij de douanediensten 8 400 man personeel in dienst. 
Vanwege het grote personeelsverloop is het moeilijk om te schatten hoe doeltreffend 
gewerkt wordt en is het dus ook moeilijk om te beoordelen of de verschillende niveaus 
voldoende bemand zijn.Voor een efficiënt beheer van het acquis op dit gebied moet de 
technische uitrusting worden verbeterd en moet ervaren en gekwalificeerd personeel in 
dienst worden gehouden. 
Financiële controle: Om de financiële belangen van de Gemeenschap te beschermen 
moeten anti-fraudediensten worden opgericht, moet gespecialiseerd personeel worden 
opgeleid (opsporingsambtenaren, magistraten) en moeten specifieke 
samenwerkingsstructuren worden opgezet. De toepassing van het beleid van de 
Gemeenschap, met name op het gebied van de landbouw en de structuurfondsen, vereist 
een efficiënt beheer en vraagt dat systemen worden ontwikkeld voor de controle op 
overheidsuitgaven, waarbij wordt voorzien in bepalingen ter bestrijding van fraude. Voor 
het beheer is het van essentieel belang dat een duidelijk onderscheid wordt gemaakt 
tussen interne en externe controle. Politie en gerechtelijke autoriteiten moeten in staat 
zijn complexe internationale financiële misdaad aan te pakken (met inbegrip van fraude, 
corruptie en witwasoperaties) die de financiële belangen van de Gemeenschap kan 
schaden. 
Het belangrijkste externe controle-orgaan in de Tsjechische Republiek is de Rekenkamer, 
die 490 personeelsleden telt. Een efficiënt beheer van het acquis op dit gebied vereist dat 
de bestaande systemen veel verder worden ontwikkeld, maar dat is mogelijk als de 
benodigde middelen worden vrijgemaakt. 
4.3 Algemene evaluatie 
De administratieve structuren van de Tsjechische Republiek moeten in belangrijke mate 
en via een volgehouden krachtsinspanning worden hervormd, als men op middellange 
termijn wil beschikken over de nodige capaciteit om het acquis op efficiënte wijze te 
beheren. 
De mogelijkheden van het gerechtelijk apparaat in de Tsjechische Republiek om de 
communautaire wetgeving op efficiënte wijze toe te passen, kunnen in dit stadium 
moeilijk definitief worden geëvalueerd, hoewel duidelijk is dat hervormingen moeten 
worden doorgevoerd. 
117 
C. SAMENVATTING EN CONCLUSIE 
Op 17 januari 1996 heeft de Tsjechische Republiek een verzoek om toetreding tot de 
Europese Unie ingediend. Die toetreding maakt deel uit van de gebeurtenissen die een 
einde hebben gemaakt aan de verdeling van Europa en geeft aan dat de democratie in dat 
land vaste voet heeft gekregen. 
Krachtens artikel O van het Verdrag heeft de Commissie, op verzoek van de Raad, een 
advies opgesteld over het verzoek om toetreding van de Tsjechische Republiek. 
Bij de voorbereiding van de Tsjechische Republiek op de toetreding is uitgegaan van de 
Europa-Overeenkomst, die op 1 februari 1995 in werking is getreden. De 
tenuitvoerlegging van het Witboek van mei 1995 betreffende de interne markt, een ander 
belangrijk element van de toetredingsstrategie, krijgt verder haar beslag op basis van. het 
door de regering in het voorjaar van 1996 goedgekeurde plan. De regering heeft voorts 
ook de nodige structuren in het leven geroepen voor de nationale coördinatie van de 
tenuitvoerlegging van het Europees integratiebeleid. 
Het toetredingsverzoek is geëvalueerd op basis van de door de Europese Raad van 
Kopenhagen in juni 1993 vastgestelde criteria. Volgens de conclusies van die Europese 
Raad kunnen de kandidaat-lidstaten uit Midden- en Oost-Europa lid worden van de 
Europese Unie indien zij aan de volgende voorwaarden voldoen : 
stabiele instellingen hebben die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten 
en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen; 
een levensvatbare markteconomie hebben en de middelen om het hoofd te bieden 
aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie; 
kunnen voldoen aan de aan de toetreding verbonden verplichtingen, en met name 
instemmen met de doelstellingen van de politieke, economische en monetaire 
unie. 
Bij de toetsing aan de drie bovenstaande groepen criteria - politieke, economische, 
mogelijkheid tot overneming van het acquis - is mede in aanmerking genomen in welke 
mate het bestuursapparaat en de justitie aan de principes van de democratie en van de 
markteconomie gestalte kunnen geven en het acquis communautaire in de praktijk 
kunnen toepassen en doen naleven. 
118 
Voor de beoordeling is een methode gevolgd waarbij een middellange-termijnprognose 
van de situatie in elke kandidaat-lidstaat is gemaakt, rekening houdend met de reeds 
gemaakte vooruitgang en de reeds gerealiseerde hervormingen. Met betrekking tot de 
politieke criteria heeft de Commissie de bestaande situatie beoordeeld, niet louter op 
basis van een formele beschrijving van de instellingen, maar wel aan de hand van een 
evaluatie van de reële werking van de democratie. 
1 ) Politieke criteria 
De Tsjechische instellingen zijn stabiel en functioneren goed; zij respecteren de grenzen 
van hun bevoegdheden en werken met elkaar samen. De verkiezingen van 1992 en 1996 
zijn vrij en eerlijk verlopen. De oppositie vervult haar normale rol in de werking van de 
instellingen. De werking van het gerechtelijke apparaat moet nog verder worden 
verbeterd en de corruptie moet nog efficiënter worden bestreden. 
Wat de fundamentele rechten betreft zijn er geen ernstige problemen. Wel vertoont de 
wetgeving inzake de pers een aantal lacunes. De situatie ten aanzien van een eventuele 
verlenging van de geldigheidsduur van de wet die voormalige leden van de 
veiligheidsdiensten en voormalige actieve medewerkers van het communistische regime 
van een betrekking in overheidsdienst uitsluit, is een aangelegenheid die bijzonder 
nauwlettend moet worden gevolgd. De Roma (zigeuners) worden op bepaalde punten 
gediscrimineerd, met name door de toepassing van de wet op het staatsburgerschap. 
De Tsjechische Republiek vertoont alle kenmerken van een democratie en beschikt over 
stabiele instellingen die de rechtsstaat, de mensenrechten en het respect voor en de 
bescherming van minderheden garanderen. 
T\ Economische criteria 
Na een onderbreking ten gevolge van de splitsing in een Tsjechische en een Slowaakse 
Republiek in 1993, was er vanaf 1994 weer een economische groei, die nog steeds 
voortduurt, zij het dat het groeitempo in 1996 is teruggelopen (4,0 %). De Tsjechische 
Republiek heeft steeds een strak fiscaal beleid gevoerd, maar zowel op de handelsbalans 
als op de lopende rekening zijn de tekorten in 1996 toegenomen. De inflatie is de laatste 
jaren geleidelijk gedaald tot 8,8 % in 1996. Het BNP per inwoner komt overeen met 
55 % van het gemiddelde voor de Europese Unie, voor een bevolking van 
10,3 miljoen inwoners. In 1995 was 6% van de beroepsbevolking werkzaam in de 
landbouw, die goed was voor 5 % van de toegevoegde waarde. Het aandeel van de 
Europese Unie in de Tsjechische buitenlandse handel is toegenomen, namelijk van 27 % 
in 1989 (voor geheel Tsjechoslowakije) tot 55 % nu. 
De situatie in de Tsjechische Republiek ten aanzien van de economische criteria die 
door de Europese Raad van Kopenhagen zijn geformuleerd, is als volgt. 
119 
De Tsjechische Republiek kan worden beschouwd als een land met een levensvatbare 
markteconomie. De economie functioneert in zeer ruime mate volgens de 
marktmechanismen en de rol van de Staat in het economisch bestel is compleet 
veranderd. Bij de stabilisatie van de economie zijn uitstekende resultaten behaald. Het 
werkloosheidscijfer behoort tot de laagste in Europa. Op macro-economisch vlak is 
evenwel recentelijk op bepaalde punten een onevenwicht ontstaan en dat wijst erop dat in 
de komende jaren verdere vooruitgang zal moeten worden geboekt, met name inzake 
bedrijfsbeheer en financiering. 
De Tsjechische Republiek moet in staat worden geacht om op middellange termijn het 
hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie, op 
voorwaarde dat het veranderingsproces op het vlak van de ondernemingen aanhoudt. Het 
land beschikt over goed opgeleide en bekwame arbeidskrachten en over een vrij 
deugdelijke infrastructuur. De afgelopen jaren is fors geïnvesteerd, ook door 
buitenlandse investeerders. De oriëntering van de handel op het Westen is geslaagd. De 
kwaliteit van de uitgevoerde producten gaat erop vooruit maar de toegevoegde waarde is 
nog altijd laag. De banksector wordt gedomineerd door een aantal staatsbanken en het 
concurrentievermogen is beperkt. De belangrijkste uitdaging voor de Tsjechische 
Republiek is de voortzetting van de herstructurering van de ondernemingen, om op 
middellange termijn haar economische prestatie te verbeteren en haar externe tekorten 
weg te werken. 
3) Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen 
De overname van het acquis is geëvalueerd aan de hand van diverse indicatoren : 
de Europa-Overeenkomst, die met name voorziet in verplichtingen inzake 
vestigingsrecht, nationale behandeling, vrij verkeer, intellectuele eigendom en 
overheidsopdrachten; 
de tenuitvoerlegging van de in het Witboek aangegeven essentiële maatregelen 
voor de totstandbrenging van de interne markt; 
de geleidelijke omzetting van de overige delen van het acquis. 
De Tsjechische Republiek heeft reeds een goed deel van de Europa-Overeenkomst 
aangenomen en heeft het in die overeenkomst vastgestelde tijdschema in acht genomen. 
Op het bilaterale vlak hebben zich weinig ernstige problemen voorgedaan, ondanks de 
instelling door Tsjechië, in april 1997, van een invoerdepositoregeling die strijdig is met 
de Europa-Overeenkomst. De Tsjechische Republiek heeft al een redelijk deel van de in 
het Witboek genoemde verordeningen en richtlijnen in nationaal recht omgezet, maar op 
het gebied van de harmonisatie van de wetgeving is nog een lange weg te gaan. 
Voor de meeste sectoren die onder de interne markt vallen, is de wetgeving bijna 
compleet. Op sommige gebieden, bijvoorbeeld de financiële dienstensector en het 
belastingstelsel zijn nog extra inspanningen vereist. 
Er is reeds veel werk geleverd, maar echte vooruitgang bij de omzetting van de 
regelgeving moet gepaard gaan met concrete uitvoeringsmaatregelen en met de 
totstandbrenging van efficiënt functionerende bestuurlijke structuren. In vele gevallen 
120 
waren die structuren reeds aanwezig of zijn ze recentelijk gecreëerd, en functioneren zij 
normaal. Toch is ook op dit gebied nog een aanzienlijke inspanning vereist. 
Wat de overige delen van het acquis betreft, zou de Tsjechische Republiek, indien zij 
volop doorgaat met de voorbereiding van de toetreding, normaliter geen bijzondere 
problemen mogen ondervinden om het acquis op middellange termijn toe te passen, met 
name op de volgende gebieden : onderwijs, jeugd en beroepsopleiding, onderzoek en 
technologische ontwikkeling, telecommunicatie, statistiek, consumentenbescherming, 
midden- en kleinbedrijf, buitenlandse handel en ontwikkeling. 
Daarentegen heeft de Tsjechische Republiek nog een lange weg af te leggen in de 
audiovisuele sector en op douanegebied (hoewel hieraan hard wordt gewerkt). 
Indien de reeds eerder uitgevoerde en de thans aan de gang zijnde herstructurering en 
modernisering worden voortgezet en geïntensiveerd, met name wat de zware industrie 
betreft, zou het grootste deel van de Tsjechische industrie zich op middellange termijn 
zonder al te veel moeilijkheden in de interne markt moeten kunnen integreren. 
Wat het milieu betreft is nog een aanzienlijke inspanning vereist in de vorm van massale 
investeringen en ruimere middelen voor de overheid om de wetgeving effectief toe te 
passen. De gedeeltelijke overneming van het acquis is mogelijk op middellange termijn. 
Volledige overneming zou een zaak voor de lange termijn zijn. 
In de vervoersector heeft de Tsjechische regering reeds grote vooruitgang gemaakt bij de 
toepassing van het acquis. Voor het goederenvervoer over de weg moet in dezelfde 
richting worden verdergewerkt. De toepassing van het acquis betreffende de interne 
markt zou evenwel geen problemen mogen opleveren. Investeringen zijn vereist om het 
TEN naar Tsjechië door te trekken en zodoende een goede werking van de interne markt 
te garanderen. 
Voor de toepassing van het acquis inzake werkgelegenheid en sociale zaken op 
middellange termijn moet de wetgeving worden aangepast in de sectoren 
gezondheidszorg en sociale zekerheid van de werknemers. 
Op het gebied van het regionale beleid en het cohesiebeleid zou de Tsjechische 
Republiek, als wordt gezorgd voor het noodzakelijke administratieve kader en als de 
nodige fundamentele wijzigingen op het vlak van de financiële controle worden 
aangebracht, op middellange termijn in staat moeten zijn de middelen van het Regionaal 
Fonds en de andere Structuurfondsen van de Unie aan te wenden ter stimulering van haar 
ontwikkeling. 
Op landbouwgebied moet bijzondere aandacht worden besteed aan de toepassing van de 
veterinaire en fytosanitaire voorschriften en moet worden voorzien in de nodige 
administratieve structuren voor de tenuitvoerlegging van de instrumenten van het GLB. 
Indien deze doelstellingen kunnen worden bereikt, zou de toetreding op middellange 
termijn geen al te grote problemen mogen meebrengen met betrekking tot de adequate 
toepassing van het GLB. 
Wat de energiesector betreft, beschikt de Tsjechische Republiek over een omvangrijk 
nucleair programma dat nog verder moet worden ontwikkeld. Binnen zeven tot tien jaar 
moet de vereiste modernisering van de centrales van Dukovny en Temelin voltooid zijn, 
121 
zodat zij voldoen aan de internationaal aanvaarde veiligheidsnormen. De Tsjechische 
Republiek moet ook op middellange termijn de rest van het acquis kunnen overnemen 
indien zij haar inspanningen voortzet op het gebied van de prijszetting, de 
overheidsinterventie in de sector vaste brandstoffen en de aansluiting op de netwerken. 
Op grond van de evaluatie voor alle betrokken gebieden, lijkt de Tsjechische Republiek 
bij machte om op middellange termijn de voor de afschaffing van de controles aan de 
binnengrenzen vereiste maatregelen vast te stellen en uit te voeren. Indien een deel van 
de huidige grenzen buitengrens van de Unie wordt, moeten de controles daar worden 
verscherpt. 
De Tsjechische Republiek moet bovendien normaliter bij machte zijn om te zijner tijd 
deel te nemen aan de derde fase van de Economische en Monetaire Unie, met name aan 
de coördinatie van het economisch beleid en de volledige liberalisering van het 
kapitaalverkeer. Daarentegen kan vooralsnog niet worden uitgemaakt of Tsjechië op de 
datum van toetreding ook deel zal kunnen uitmaken van de Eurozone : of al dan niet -aan 
de convergentiecriteria kan worden voldaan, zal afhangen van de resultaten van de aan 
de gang zijnde structuurhervormingen; dit is evenwel geen voorwaarde voor toetreding. 
De Tsjechische Republiek zou in de komende jaren eveneens het acquis inzake interne 
aangelegenheden en justitie moeten kunnen overnemen, indien de reeds gemaakte 
vooruitgang, met name inzake de strijd tegen de drugshandel en tegen de georganiseerde 
misdaad, kan worden gecontinueerd. 
De Tsjechische Republiek moet eveneens in staat worden geacht om zich zonder 
problemen te conformeren aan de verplichtingen op het gebied van buitenlands beleid 
en gemeenschappelijke veiligheid. 
Bovendien heeft de Tsjechische Republiek geen enkel grensgeschil met lidstaten of 
kandidaat-lidstaten. Alle grenzen liggen vast in en worden gegarandeerd door verdragen. 
Alleen met Slowakije dient voor een aantal detailpunten nog een regeling te worden 
getroffen. 
4) Mogelijkheden op administratief en gerechtelijk vlak 
De Tsjechische Republiek dient een aanzienlijke en volgehouden inspanning te leveren 
om op middellange termijn te voorzien in de nodige bestuurlijke structuren voor de 
adequate tenuitvoerlegging en toepassing van het acquis. 
De vraag of justitie een uniforme toepassing van het communautaire recht kan 
garanderen, is zeer belangrijk, met name uit het oogpunt van de totstandbrenging van de 
interne markt. In dit stadium is dit moeilijk te beoordelen, ook al is het duidelijk dat 
hervormingen noodzakelijk zijn. 
122 
Conclusie 
Op grond van haar analyse komt de Commissie tot de volgende conclusie : 
de Tsjechische Republiek vertoont alle kenmerken van een democratie en 
beschikt over stabiele instellingen die de rechtsstaat, de mensenrechten en het 
respect voor de bescherming van minderheden garanderen; 
de Tsjechische Republiek kan worden beschouwd als een land met een 
levensvatbare markteconomie en moet in staat worden geacht om op middellange 
termijn het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen 
de Unie; 
indien de Tsjechische Republiek doorgaat met de omzetting van het acquis en 
zich nog meer dan tot nu toe toelegt op de concrete toepassing daarvan, kan zij, 
met name wat de interne markt betreft, het acquis op middellange termijn 
overnemen. Voor de problemen rond de invoerdepositoregeling zou een oplossing 
moeten worden gevonden overeenkomstig de bepalingen van de 
Europa-Overeenkomst. Bovendien moet, met name op het vlak van de 
investeringen, een bijzondere inspanning worden geleverd om het acquis voor de 
sectoren landbouw, milieu en energie onverkort toe te passen; in het algemeen 
moet de bestuurlijke reorganisatie beslist worden voortgezet, opdat het land de 
beschikking krijgt over adequate structuren om het acquis volledig toe te passen 
en te doen naleven. 
Bijgevolg beveelt de Commissie aan toetredingsonderhandelingen met de Tsjechische 
Republiek te beginnen. 
Met een verbeterde pretoetredingsstrategie, waarbij met name extra aandacht wordt 
besteed aan de in het advies genoemde zwakke punten, zal de Tsjechische Republiek zich 
sneller kunnen voorbereiden op de toetreding. Uiterlijk eind 1998 zal de Commissie een 
verslag indienen over de door de Tsjechische Republiek gemaakte vorderingen. 
123 
BIJLAGEN 
HUIDIGE SAMENSTELLING VAN HET TSJECHISCHE PARLEMENT 
Kamer Senaat 
Politieke partij 
Democratische 
burgerpartij 
Democratische 
burgeralliantie 
Christen-democratische 
partij 
Sociaal-democratische 
partij 
Republikeinse partij 
Communistische partij 
van Bohemen en 
Moravië 
Democratische Unie 
Onafhankelijken ODS 
ODA 
KDU-
CSL 
CSSD 
SPR-RSC 
KSCM 
DEU Zetels 
68 
13 
18 
61 
18 
22 
200 % 
33 
7 
9 
31 
11 
9 Zetels 
32 
7 
13 
25 
2 
81 % 
39,5 
8,6 
16 
30,8 
2,5 
1,2 
1,2 
124 
Interne markt : Maatregelen op grond van het Witboek 
Deze tabel is gebaseerd op de door de Tsjechische autoriteiten meegedeelde en door hen bevestigde 
gegevens betreffende de situatie per eind juni 1997. De Commissie is het niet noodzakelijk met deze 
gegevens eens. De tabel bevat verwijzingen naar de in het Witboek genoemde richtlijnen en verordeningen 
(899 in totaal). Bij de indeling is uitgegaan van de in het Witboek aangehouden indeling op basis van de 
beleidssectoren. Uit de tabel kan telkens worden afgelezen voor hoeveel maatregelen de Tsjechische 
autoriteiten wetgeving hebben gemeld die in zekere mate verenigbaar is met de overeenkomstige in het 
Witboek aangegeven maatregelen. 
Hoofdstukken in het Witboek 
1. Vrij verkeer van kapitaal Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
2. Vrij verkeer en veiligheid van Tsjechische Republiek 
industrieproducten 
Aantal maatregelen 
Witboek 
3. Concurrentiebeleid Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
4. Sociaal beleid Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
5. LandbOUW Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
6 Vervoer Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
7. Audiovisuele Sector Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
o ]VTjl jen Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
9. Telecommunicatie Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek Richt 
Fasel 
0 
3 
34 
56 
3 
3 
11 
11 
28 
93 
13 
19 
1 
1 
5 
11 
3 
9 ijnen 
Fase 
II/III 
1 
1 
24 
104 
0 
0 
10 
15 
24 
46 
6 
15 
0 
0 
7 
0 
7 Verorde 
Fase I 
0 
0 
2 
4 
0 
1 
ü 
0 
5 
62 
4 
8 
ü 
0 
2 
7 
0 
0 ningen 
Fase 
II/III 
0 
•o 
0 
1 
0 
0 
1 
2 
0 
2 
4 
12 
0 
0 
1 
0 
0 
0 Totaal 
1 
4 
165 
3 
4 
22 
29 
57 
203 
27 
55 
1 
1 
IA 
45 
2 
J6 
125 
10. Directe belastingen Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
11. Vrij verkeer Van goederen Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
12. Overheidsopdrachten Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
13. Financiële diensten Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
14. Bescherming Van Tsjechische Republiek 
persoonsgegevens 
Aantal maatregelen 
Witboek 
15. Vennootschapsrecht Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
16. Accountantscontrole Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
\j Civiel recht Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
18. Wederzijdse erkenning van Tsjechische Republiek 
beroepskwalificaties. 
Aantal maatregelen 
Witboek 
19. Intellectuele eigendom Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
20 Enerffie Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
2| Douane Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 1 
2 
0 
Q 
0 
5 
8 
0 
0 
2 
2 
2 
3 
1 
1 
2 
2 
5 
5 
1 
lü 
1 
2 1 
2 
fi 
0 
5 
l 
2 
8 
1 
a 
2 
3 
1 
2 
o 
1 
fi 
16 
2 
3 
1 
2 
1 
I 0 
0 
0 
0 
A 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
fi 
0 
Û 
0 
Û 
0 
0 
3 
22 
IA 0 
0 
0 
0 
0 
0 
A 
0 
0 
0 
0 
1 
0 
0 
fi 
0 
fi 
0 
fi 
3 
fi 
0 
152 
184 2 
4 
fi 
0 
5 
6 
11 
21 
1 
2 
4 
6 
2 
1 
2 
2 
is 
7 
il 
2 
182 
201 
126 
22. Indirecte belastingen Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
23. Consumentenbescherming Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
Witboek 
Totaal Tsjechische Republiek 
Aantal maatregelen 
\ Witboek 0 
15 
5 
8 
126 
295 4 
54 
1 
3 
92 
293 fi 
0 
fi 
0 
26 
22 fi 
6 
A 
0 
163 
212 4 
25 
6 
11 
417 
899 
127 
STATISTISCHE BIJLAGE 
Indien niet uitdrukkelijk anderszins wordt vermeld, zijn de gegevens in deze bijlage 
verzameld bij het "Bureau voor de statistiek van Estland (EESTI STATISTIKAAMET)", 
waarmee Eurostat en de bureaus voor de statistiek van de lidstaten in het kader van het 
Phare-programma al een aantal jaar samenwerken. In het kader van deze samenwerking 
worden regelmatig gegevens verzameld en verspreid teneinde de wetgeving en de 
praktijken van de EU op statistisch gebied te kunnen toepassen. Een volledige 
compatibiliteit met de statistische standaarden van de EU en dus ook de vergelijkbaarheid 
met EU-cijfers kunnen nog niet worden gegarandeerd. Indien informatie beschikbaar is, 
worden in methodologische aantekeningen de inhoud van en bijzonderheden over- de 
statistische gegevens in deze bijlage beschreven. 
BASISGEGEVENS 
Totale oppervlakte 
Bevolking (eind van de periode) 
- oppervlakte land 
- Vrouwen 
- Mannen 
Bevolkingsdichtheid 
Stadsbevolking 1990 1992 1993 1994 1995 
1000 ha 
7886 7887 7887 
x 1000 
10326 10334 
5311.7 
5022.3 10333 
5311.2 
5021.8 10321 
5305 
5016 
per km2 
131 131 131 131 
% van totale bevolking 
69.6 67.5 74.7 74.7 
pet 1000 personen 
128 
Sterftecijfer 
Geboortecijfer 
Inkomen en BBP per hoofd van de bevolking 
Gemiddeld maaiulloon per werknemer 
BBP per hoofd van de bevolking 
Structure of production: Aandeel van sector in bruto toegevoegde 
«aarde in 1995 
landbouw 
industrie 
bouwnijverheid 
diensten 11.7 
11.8 11.5 
11.7 11.4 
10.3 11.4 
9.3 
ecu , 
235 
3491 
% van totale bruto toegevoegde waarde 
7.5 
50.0 
8.3 
34.2 5.2 
34.1 
7.3 
53.4 
m 34.2 share of branch GVA in 1990 
.0.0 
D8.3 50.0 g -agriculture 
H -industry 
rj -construction 
r^ -services 
• -Others .53.4 share of branch GVA in 1995 
• o.o 
134.1 g -agriculture 
g -industry 
Q -construction 
m -services 
• -Others 
129 
NATIONALE REKENINGEN 
1990 1991 1992 1993 1994 1995 
min. nationale valuta 
Bruto binnenlands product (lopende prijzen) 
Bruto binnenlands product (lopende prijzen) 
Bruto binnenlands product 
Bruto binnenlands product 
Consumptieve bestedingen 
van huishoudens en van IZW's t.b.v 
huishoudens 
van de overheid 
Investeringen in vaste activa (bruto) 
Uitvoer van goederen en diensten 
Invoer van goederen en diensten 
Consumptieve bestedingen 
van huishoudens en van IZW's tb.v 
huishoudens 
van de overheid 
Investeringen in vaste activa (bruto) 
Uitvoer van goederen en diensten 
Invoer van goederen en diensten 567300 
-1.2 
4.9 
6.7 
0.9 
-2.1 
69.9 
50.6 
19.4 
28.6 716600 791000 1096807 1139221 
32.1 33.3 
koopkrachtstandaard per hoofd van de bevolking 
8749.0 9698.0 
verandering in % to v. het voorgaande jaar 
-14.2 
^2.8 
-28.5 
-9.0 
-17.7 -6.4 
8.9 
15.1 
-3.1 
8.9 
6.8 
22.0 -0.9 
2.0 
2.9 
-0.1 
-7.7 
7.5 
10.4 
% van het bruto binnenlands product 
63.3 
44.8 
18.5 
29.9 
57.5 
50.7 71.3 
50.9 
20.4 
28.2 
53.4 
54.1 69.8 
48.1 
21.7 
27.5 
51.5 
50.2 2.6 
3.0 
5.4 
-2.6 
17.3 
0.2 
7.8 
67.6 
46.4 
21.2 
27.5 
51.4 
52.8 1252100 
36.1 
9410.0 
4.8 
3.4 
6.1 
-3.7 
16.1 
7.9 
19.2 
76.7 
57.3 
19.4 
31.0 
59.3 
63.8 
130 
GDP (% Change over the previous year) 
—_______ 
i990 
-5 .L 
•10 
•15 1992 1993 1994 1995 
Consumptieve bestedingen Consumptieve bestedingen of households and Non Profit Institution Saving van huishoudens en van 
IZW's t.b.v. huishoudens) in 1990-1991 exclude NPISH. Consumptieve bestedingen of van de overheid in 1990-1991 
include NPISH. 
131 
BELANGRIJKSTE 
ECONOMISCHE INDICATOREN 
1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 
verandering in % to v. het voorgaande jaar 
Inflatiecijfer 
Volume-indexcijfers van de industriële productie: 
Volume-indexcijfers van de bruto landbouwproductie 
Werkloosheidscijfer (ILO-methode) 
- oppervlakte land 
tot 25 jaar 
25 jaar en ouder 
Bruto buitenlandse schuld 
Betalingsbalans 
Uitvoer van goederen 
Invoer van goederen 
Handelsbalans 
Diensten (netto) 
Inkomen (netto) 
Lopende rekening van de betalingsbalans 
Kapitaalrekening en financiële rekening (excl 
reserves) 
Reserves 9.7 56.5 11.1 20.8 10 9.1 
voorgaand jaar - 100 
94.7 
97.7 102.1 
94.0 109.2 
105.0 
% van de arbeidskrachten 
3.9 3.8 
7.7 
3 3.6 
6.8 
2.9 
4.548 5.838 
12997.2 
-13308.9 
-311.8 
1010.7 
-117.4 
669.2 
2470.0 
-3029.3 14016.4 
-14905.3 
-888.8 
733.0 
-20.2 
-49.7 
3371.1 
-2371.6 21462.4 
-25140.3 
-3677.8 
1842.0 
-105.7 
-1369.1 
8232.6 
-7458.1 8.8 
106.8 
3.4 
6.1 
2.9 
21702.5 
-27674.3 
-5971.8 
1785.1 
-679.9 
-4476.4 
4072.3 
828.0 
Inflatiecijfer: Procentuele verandering van het jaarlijks gemiddelde ten opzichte van het voorgaande jaar - algemeen 
prijsindexcijfer (de gegevens zijn gebaseerd op nationale ICP's die niet volledig vergelijkbaar zijn). 
132 
Volume-indexcijfers van de industriële productie: De industriële productie bestrijkt de winning van delfstoffen, de industrie en de 
productie en distributie van elektriciteit, gas en water (secties C, D en E van de NACE-classificatie). In 1993-94 the index of 
Totaal industrial production is based on exhaustive surveying in enterprises with 25 or more employees, since 1995 with 100 or 
more employees; and on estimates proceeding from quarterly sample surveys for enterprises up to 24 (or 99) employees and for 
natural persons - tradesmen not registered in the Business Register. Indices for branches, however, cover only enterprises with 
25 or more employees up to the end of 1994 and since 1995 with 100 or more. 
Volume-indexcijfers van de brutolandbouwproductie: Indices based on evaluation of all individual products of gross agricultural 
production. Constant prices refer to 1989. 
Werkloosheidscijfer (ILO-mcthode) Aandeel van de werklozen in de arbeidskrachten. Ontleend aan de arbeidskrachtenenquête 
waarbij de volgende ILO-definities en -aanbevelingen in acht zijn genomen: where 
werkzame personen en werklozen in de zin van onderstaande ILO-definities: 
alie personen van 15 jaar en onder die gedurende de referentieperiode ten minste 1 uur hebben gewerkt voor loon of een andere 
beloning, als werknemer, ondernemer, lid van een coöperatie of medewerkend gezinslid. Leden van de strijdkrachten en 
vrouwen met verlof voor kinderverzorging zijn inbegrepen. 
The Werklozen: all persons aged 15+, who concurrently meet all three conditions of the ILO definition for being classified as 
the Werklozen:: (i) have no work, (ii) are actively seeking a job and (iii) are ready to take up a job within a fortnight. 
The persons on compulsory military diensten are excluded from the Werkzame personen: but women on additional child-care 
leave are included. 
Bruto buitenlandse schuld: De schuld is ontleend aan de desbetreffende statistiek van de OESO (External Debt Statistics). 
Betalingsbalans: De gegevens zijn ontleend aan de gegevensbank van het IMF. Vergelijkbaarheid met de respectieve EU-
statistieken is niet gegarandeerd, maar de betalingsbalans is grotendeels overeenkomstig de standaarden van het IMF 
opgesteld. De balans van het goederenverkeer is in overeenstemming met de beginselen van de betalingsbalans. In- en 
uitvoer zijn beide in fob-waarden. Het netto-inkomen omvat inkomsten uit directe investeringen, uit 
beleggingsportefeuilles en uit andere beleggingen, alsmede de beloning van werknemers. De lopende rekening van de 
betalingsbalans is in overeenstemming met de definitie van het 5e Handboek van het IMF; kapitaaloverdrachten worden 
niet in aanmerking genomen. Reserves: dit betreft veranderingen in de reserves gedurende het jaar; (+) betekent een 
toename en (-) betekent een athame van de reserves. 
133 
BUITENLANDSE HANDEL 
1992 1993 1994 1995 
In- en uitvoer (lopende prijzen) 
- Invoer 
- Uitvoer 
Handelsbalans 
Volume-indexcijfers van de buitenlandse handel 
- Invoer 
- Uitvoer 
Structuur van de invoer volgens de SITC (lopende prijzen) 
- (0+1) voedingswaren en levende dieren, dranken en tabak 
- 2 niet-eetbare grondstoffen 
- 3 minerale brandstoffen en smeermiddelen 
- 4 dierlijke en plantaardige oliën en vetten 
- 5 chemische producten 
- 6 fabrikaten, hoofdzakelijk naar grondstof ingedeeld 
- 7 machines en vervoermaterieel 
- 8 diverse fabrikaten 
- 9 goods not elsewhere classified 
structuur van de buitenlandse handel volgens de SITC (lopende prijzen): 
- (0+1 ) voedingswaren en levende dieren, dranken en tabak 
- 2 niet-eetbare grondstoffen 
- 3 minerale brandstoffen en smeermiddelen 
- 4 dierlijke en plantaardige oliën en vetten 
- 5 chemische producten 
- 6 fabrikaten, hoofdzakelijk naar grondstof ingedeeld 
- 7 machines en vervoermaterieel 7.5 
5.8 
15.5 
0.3 
9.8 
10.3 
41.5 
9.3 
0 
8.8 
6.5 
5.7 
0.1 
9.2 
32.3 
25.4 12860 
13206 
346 14971 
14255 
-716 
voorgaand jaar = 100 
106.7 
119.1 114.2 
102.6 
% van totale invoer 
7.3 
5 
11.1 
0.4 
12.1 
15.9 
36.1 
11.7 
0.4 8.2 
4.9 
10 
0.4 
13.1 
16.5 
35 
11.9 
% van totale uitvoer 
7.8 
6.1 
6.2 
0.2 
9.5 
29.9 
27.6 6.5 
6.8 
5.7 
0.3 
10 
30.5 
25.9 25265 
21657 
-3608 
123.7 
105.7 
6.3 
4.5 
7.8 
0.3 
11.8 
20.3 
37.1 
11.9 
5.6 
5.2 
4.3 
0.2 
9.3 
32.2 
30.4 
134 
- 8 diverse fabrikaten 
- 9 goods not elsewhere classified 
Prijsindexcijfers van de buitenlandse handel 
- Invoer 
- Uitvoer 
M . 12 12.7 14.3 12.8 14.9 
voorgaand jaar - 100 
98.8 
102.3 100.6 
103.9 104 
104.6 102.8 
103.5 
In- en uitvoer (lopende prijzen)), Volume-indexcijfers van de buitenlandse handel and structuur van de buitenlandse handel 
volgens de SITC (lopende prijzen):): De handelsgegevens omvatten niet de rechtstreekse wederuitvoer, de handel in 
diensten en de handel met vrije zones en evenmin de handel in licenties, knowhow en octrooien. De gegevens hebben 
betrekking op de speciale handel en worden regelmatig bijgewerkt. For 1994: data uses the methodology in use up to the 
end of 1995. From year 1995 on: data uses the methodology in use just since January 1, 1996.: 
Handelsclassificaties: Estland gebruikt de Gecombineerde Nomenclatuur als goederenclassificatie. De uitvoer wordt op 
lob-basis opgetekend en geregistreerd op de dag dat de douaneaangifte door de douane wordt geaccepteerd. De uitvoer 
wordt op fob-basis opgetekend en geregistreerd op de dag dat de douaneaangifte door de douane wordt geaccepteerd. De 
douanestatistiek wordt gebruikt voor het toezicht op de gegevens over de buitenlandse handel. Eurostat heeft de nationale 
valuta omgerekend in US-dollars aan de hand van de jaarlijkse gemiddelde wisselkoersen van het Internationaal Monetair 
Fonds. 
Prijsindexcijfers van de buitenlandse handel: Voor de berekening van de prijsindexcijfers is de "unit value"-methodc toegepast. 
135 
BUITENLANDSE 
HANDEL 
1992 1993 1994 1995 1996 
Structuur van de invoer naar belangrijkste handelspartners 
(lopende prijzen) 
Ie 
handelspartne 
r 
2e 
handelspartne 
r 
3e 
handelspartne 
4e 
handelspartne % van totale invoer 
DE 26.3 DE 25.4 DE 25.5 DE 25.8 DE 29.8 
5e 
handelspartne 
overige 
Structuur van de uitvoer naar belangrijkste handelspartners 
(lopende prijzen) 
Ie 
handelspartne 
2e 
handelspartne 
r 
3e 
handelspartne 
4e 
handelspartne 
r 
5e 
handelspartne 
overige RU 
AT 
US 
IT/FR 20.2 
9.1 
5.4 
4.7 
29.6 SK 
RU 
AT 
IT 17.4 
9.8 
7.8 
4.7 
34.9 SK 
RU 
AT 
IT 14.2 
8.4 
5.1 
38.7 SK 
RU 
AT 
IT 13.1 
8.9 
6.9 
5.8 
39.5 SK 
RU 
IT 
AT 9.6 
7.4 
5.9 
5.7 
41.6 
% van totale uitvoer 
DE 33.3 DE 26 DE 29.4 DE 31.8 DE 35.9 
RU 
AT 
IT 
PL 8.5 
7.4 
5.7 
40.1 SK 
AT 
IT 
RU 21.5 
4.5 
37 SK 
AT 
IT 
RU 16.4 
7.1 
4.4 
3.9 
38.8 SK 
AT 
PL 
IT 16.2 
6.5 
5.4 
36.1 SK 
AT 
PL 
IT 14.3 
6.5 
5.6 
3.3 
34.4 
136 
Structure of export by main partners 
in 1996 
34.4% Structure of import by main partners 
in 1996 
41.6% 
5.9% 7.4% 
AT 
DE 
FR 
IT Austria 
Duitsland 
France 
Italy PL 
RU 
SK 
US Poland 
Russische Federatie 
Slovakia 
Verenigd 
Koninkrijk 
137 
SOCIALE INDICATOREN 
1991 1992 1993 1994 1995 
Bevolking op 1 januari 
Indeling van de bevolking naar leeftijd (1 januari 1995) 
0-14 jaar 
15-24 jaar 
25-44 jaar 
45-64 jaar 
65 jaar en ouder 
Levendgeborenen 
Overledenen 
Zuigelingensterfte 
Tot 1 jaar 
Doodgeborenen 
Huwelijken 
Echtscheidingen 
Brutohuwelijkscijfer 
Bruto-echtscheidingscijfer 
Natuurlijke groei 
Nettomigratie 
Totale bevolkingsgroei 
Totale vruchtbaarheid 
Zuigelingensterfte 
Doodgeborenen (late fase zwangerschap) 
Levensverwachting 
- Mannen 10304.61 10312.55 10325.7 
129354 
124290 
1343 
496 
71973 
29366 
2.9 
0.5 
0.3 
0.8 
1.86 
10.38 
3.82 10334 
% van totale bevolking 
121705 
120337 
1204 
437 
74060 
28572 121025 
118185 
1020 
445 
66033 
30227 
per 1000 personen 
7.2 
2.8 
0.1 
1.2 
1.3 
1.70 
9.89 
3.58 6.4 
2.9 
0.3 
0.5 
0.8 
1.70 
8.40 
3.66 
bij de geboorte 106618 
117497 
847 
336 
58440 
30939 
5.7 
3.0 
-1.1 
1 
-0.1 
1.40 
7.90 
3.14 10333 
18.9 
16.5 
27.9 
23.6 
13.1 
5.3 
3.0 
7.7 
68.7 69.3 69.5 70 
138 
-Vrouwen 
Levensverwachting 
- Mannen 
- Vrouwen 76.6 76.4 76.6 76.9 
met 65 jaar 
12.7 
16.2 
Zuigelingensterfte Data for the year 1994: Children born in 1993 and 1994 deceased before the age of 1 year in 1994. 
Zuigelingensterfte Data for the year 1994: Children born in 1993 and 1994 deceased before the age of 1 year in 1994. 
139 
ARBEIDSMARKT 
Beroepsbevolking (ILO-methode) 
Gemiddeld aantal werkzame personen 
Werkloosheidscijfer (ILO-methode) 
- oppervlakte land 
tot 25 jaar 
25 jaar en ouder 
Ingeschreven werklozen (eind van de periode) 1993 1994 1995 1996 
% van de bevolking van 15 jaar en ouder 
63.3 63.3 62.8 62.6 
x 1000 
3420 3369 3123 3030 
% van de arbeidskrachten 
3.9 3.8 
7.7 
3 3.6 
6.8 
2.9 3.4 
6.1 
2.9 
% van de beroepsbevolking 
3.5 3.2 2.9 3.5 
1993 1994 1995 1996 
Indexcijfers van het gemiddeld aantal werkzame personen in loondienst naar 
NACE-klasse 
Landbouw, jacht, bosbouw en visserij (Nace A+B) 
- Winning van delfstoffen 
- Industrie 
Productie en distributie van elektriciteit, gas en water 
- bouwnijverheid 
Vervoer, opslag en communicatie 
Indexcijfers van de maandlonen by NACE classes 
Landbouw, jacht, bosbouw en visserij (Nace A+B) 
- Winning van delfstoffen 
- Industrie 
Productie en distributie van elektriciteit, gas en water 
- bouwnijverheid 
Vervoer, opslag en communicatie 
Indexcijfers van de maandlonen voorgaand jaar = 100 
82.5 
91.1 
119.6 
117 
123.8 
121.5 
130 
123.3 87.4 
90.1 
95.3 
102.7 
104.5 
96.6 
115 
113.2 
117.3 
117.3 
116.7 
120 80.2 
89.5 
88.7 
97.5 
100.2 
98.7 
117.3 
114.8 
118.4 
118.8 
115.9 
121.1 95.3 
92.3 
96.4 
98.2 
98.7 
98.9 
113.9 
115.8 
117.5 
119.1 
114 
118.8 
140 
nominaal 
reëel 125.3 
103.7 118.5 
107.7 118.5 
108.6 118 
108.5 
Beroepsbevolking (ILO-methode) Aandeel van de arbeidskrachten in de totale bevolking van 15 jaar en ouder. Ontleend aan de 
arbeidskrachtenenquête waarbij de volgende ILO-definities en -aanbevelingen in acht zijn genomen: where: 
werkzame personen en werklozen in de zin van onderstaande ILO-definities: 
alle personen van 15 jaar en ouder die gedurende de referentieperiode ten minste 1 uur hebben gewerkt voor loon of een andere 
beloning, als werknemer, ondernemer, lid van een coöperatie of medewerkend gezinslid. Leden van de strijdkrachten en 
vrouwen met verlof voor kinderverzorging zijn inbegrepen. 
The Werklozen: all persons aged 15+, who concurrently meet all three conditions of the ILO definition for being classified as 
the Werklozen:: (i) have no work, (ii) are actively seeking a job and (iii) are ready to take up a job within a fortnight. 
Werkloosheidscijfer (ILO-methode) Percentage of the Werklozen: % van de arbeidskrachten This Ontleend aan de 
arbeidskrachtenenquête waarbij de volgende ILO-definities en -aanbevelingen in acht zijn genomen: (See ILO definitions 
above) 
The persons on compulsory military diensten are excluded from the Werkzame personen: but women on additional child-care 
leave are included. 
Gemiddeld aantal werkzame personen en indexcijfers van het gemiddeld aantal werkzame personen in loondienst naar 
NACE-klasse: The data for entrepreneurial sphere cover organizations with 25 or more employees, since 1st quarter 1995 in 
industrie, trade, catering and accommodation with 100 or more employees. De gegevens hebben ook betrekking op 
gesubsidieerde overheids- en semi-overheidsinstellingen en op personen met een tweede werkkring. De strijdkrachten, 
leerlingen en werknemers met verlof of extra verlof voor kinderverzorging blijven buiten beschouwing. 
Ingeschreven werklozen (eind van de periode): Aandeel van de ingeschreven werklozen in de civiele beroepsbevolking, gebaseerd 
op de steekproefenquête naar de arbeidskrachten. Up to the 1st quarter 1994 % van de beroepsbevolking based on 
administrative records (excl. armed forces); since the 2nd Quarter 1994 % van de beroepsbevolking includes persons in 
employment (incl. armed forces) based on LFSS, and registered Werklozen: persons. 
Indexcijfers van de maandlonen Monthly real wages and salaries indices are derived from gross nominaal wages and salaries indices 
divided by consumer price indices.The data for entrepreneurial sphere cover organizations with 25 or more employees, since 1st 
quarter 1995 in industrie, trade, catering and accommodation with 100 or more employees. De gegevens hebben ook 
betrekking op gesubsidieerde overheids- en semi-overheidsinstellingen en op personen met een tweede werkkring. De 
strijdkrachten, leerlingen en werknemers met verlof of extra verlof voor kinderverzorging blijven buiten beschouwing. 
141 
OPENBARE FINANCIEN 
1990 1991 1992 1993 1994 1995 
Overheidsbegroting 
Overheidsbegroting: 
-Bijdragen 
-Geconsolideerde uitgaven van de centrale overheid 
-Geconsolideerde uitgaven van de overheid 
-Geconsolideerd tekort/overschot van de centrale 
overheid 
-Tekort/overschot van de overheid 
Overheidsbegroting 
-Geconsolideerde uitgaven van de centrale overheid 
-Geconsolideerde uitgaven van de overheid 
-Geconsolideerd tekort/overschot van de centrale 
overheid 
-Tekort/overschot van de overheid min. nationale valuta 
385.03 425.63 486.50 
383.32 
445.12 
1.71 
3.97 
) van het bruto binnenlands product 
42.1 
48.9 
0.2 
0.4 441.21 
521.27 
-15.58 
-14.38 
42.5 
50.2 
-1.5 
-1.4 499.36 
596.35 
-12.86 
-15.77 
41.2 
49.2 
-1.1 
-1.3 
Overheidsbegroting: Deze gegevens hebben betrekking op de centrale overheid en de overheid in het algemeen, als gepubliceerd 
in het Government Finance Statistics Yearbook (1996) (GFSY) van het IMF; inbegrepen is ook de presentatie van het land 
in het GFSY. 
Omdat het GFSY geen statistieken voor de overheid in hel algemeen geeft, maar alleen voor de verschillende niveaus van 
de overheid afzonderlijk, zijn de hier gepresenteerde geconsolideerde reeksen berekend op basis van gegevens voor de 
centrale en de lokale overheid en gecorrigeerd voor geïdentificeerde overdrachten binnen de overheid. 
Ook al komen de statistieken overeen met de in het GFSY gepubliceerde gegevens over de centrale en lokale overheid, 
toch is de dekking wellicht niet volledig als bepaalde eenheden van de centrale of lokale overheid niet in deze dekking zijn 
begrepen. De volledigheid van de dekking kan worden gemeten door in het GFSY de voetnoot over de dekking van de 
gegevens voor elk van de landen te vergelijken met de lijst van eenheden van de centrale en lokale overheid waarvoor 
gegevens worden verstrekt. 
Opgemerkt zij dat het tekort/overschot in deze publicatie gelijk is aan inkomsten en bijdragen minus uitgaven, en dat geen 
rekening wordt gehouden met leningen minus terugbetalingen (zie hieronder). 
De saldering van overdrachten binnen de overheid in de bijgevoegde tabellen is beperkt tot de inkomens- en 
kapitaaloverdrachten die bestaan uit geïdentificeerde bijdragen en vermogens- en kapitaalsubsidies tussen de verschillende 
niveaus van de overheid. Andere soorten transacties tussen deze niveaus, zoals de betaling van belastingen en sociale 
premies ten laste van werkgevers of de aankopen van goederen en diensten bij elkaar, worden gewoonlijk niet als 
overdrachten binnen de overheid geclassificeerd en zijn er bij de consolidatie dan ook niet uitgefilterd. Of het ontbreken 
van gegevens over vermogens- en kapitaaloverdrachten moet worden toegeschreven aan het ontbreken van overdrachten of 
aan het gebrek aan gegevens is onduidelijk; in alle gevallen is bij het ontbreken van informatie over overdrachten 
gehandeld alsof er geen overdrachten waren. 
142 
a. Overheidsuitgaven bestaan uit lopende en investeringsuitgaven van de overheid in geld, rentebetalingen en 
inkomens- en kapitaaloverdrachten: overdrachten die niet in geld luiden, blijven buiten beschouwing. 
b. Het tekort/overschot is gelijk aan de inkomsten in geld en de bijdragen in geld minus de uitgaven in geld. 
Deze meting van het tekort/overschot wijkt af van die van het GFSY, waar het gelijk is aan de inkomsten in geld en de 
bijdragen in geld, minus de uitgaven in geld. minus het vorderingenoverschot. Deze uitsluiting van het 
vorderingenoverschot (die in de GFSY-methodologic bestaat in transacties in vorderingen en schulden voor specifieke 
beleidsdoeleinden en niet met het oog op de liquiditeit) zorgt ervoor dat deze meting van het tekort/overschot dichter bij 
het begrip vorderingenoverschot (+) c.q. -tekort (-) uit de nationale rekeningen ligt. Als gevolg van deze uitsluiting blijven 
de ontvangsten uit de privatisering (in de GFSY-methodologie geclassificeerd als terugbetalingen) bij de vaststelling van 
het tekort/overschot in de bijgevoegde tabellen buiten beschouwing (en verminderen het tekort dus niet). 
143 
FINANCIËLE SECTOR 
1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 
Monetaire aggregaten 
- Monetair aggregaat M1 
- Quasi-geld 
Totale reserves (cxcl. goud, eind van de periode) 
Gemiddelde korte rente 
op leningen 
op deposito's 
Officieel disconto (eind van de periode) 
Wisselkoersen met USD 
Gemiddelde voor de periode 
Eind van de periode 
Wisselkoersen met ECU 
Gemiddelde voor de periode 
Eind van de periode mld. US-dollars 
12.01 
12.03 15.04 
15.99 
nln US-dollars 
3789 6145 
% per jaar 
14.07 
7.03 13.12 
7.07 
8.5 
1 USD-.. EEK 
29.153 
29.955 28.785 
28.049 
1 ECU-.. EEK 
34.138 
33.420 34.240 
34.501 17.04 
22.04 
13843 
12.8 
6.96 
9.5 
26.541 
26.602 
34.716 
34.961 17.3? 
23.6 i 
12297 
12.54 
6.75 
10.6" 
27.145" 
27.33? 
34.715 
34.24? 
Monetaire aggregaten Geld (Ml): omvat zichtdeposito's en" chartaal geld buiten banken. - Quasi-geld termijn - en spaardeposito's 
en deposito's in vreemde valuta. Eurostat heeft de nationale valuta omgerekend in US-dollars door hierop de wisselkoersen aan 
het eind van het jaar van het IMF toe te passen. 
Totale reserves (excl. goud, eind van de periode): De statistieken over de reserves in vreemde valuta zijn ontleend aan het 
maandblad International Financial Statistics (IFS) van het IMF. De totale reserves (excl. goud) worden gedefinieerd als de som 
van het bezit van de centrale bank aan vreemde valuta en andere (bruto) vorderingen op niet-ingezetenen; in deze definitie 
blijven vorderingen op ingezetenen in vreemde valuta buiten beschouwing. Overeenkomstig de definitie worden de reserves in 
vreemde valuta berekend tegen de marktwisselkoersen en -prijzen die van kracht zijn op het eind van de betrokken periode. De 
in 1FS gepubliceerde totale reserves (excl. goud) kunnen verschillen van de door de nationale autoriteiten gepubliceerde cijfers. 
Factoren die aan eventuele verschillen bijdragen, zijn de waardering van de reservepositie in het fonds en een andere 
behandeling van vorderingen in niet-convertibele valuta's. 
Wisselkoersen met USD: Wisselkoersen van het Internationaal Monetair Fonds, opgenomen in de publicatie: "International 
Financial Statistics". "Statistiques Financières Internationales". 
Gemiddelde korte rente: De gegevens zijn ontleend aan het maandblad International Financial Statistics (IFS) van het IMF. De 
gemiddelde rente voor kortlopende leningen of deposito's is het gemiddelde voor de betrokken periode. De rente op leningen 
144 
betreft in het algemeen de gemiddelde rente voor door de meldende banken verstrekte leningen. De rente op deposito's betreft 
de gemiddelde rente voor zicht- en termijndeposito's of de gemiddelde rente voor termijndeposito's. De rente is niet altijd 
volledig van land tot land vergelijkbaar omdat de representatieve waarde van de meldende banken en de weggingsschema's 
kunnen uiteenlopen. 
145 
INFLATIE (ontwikkeling over 
12 maanden) 
Verandering in % van het ICP tussen de desbetreffende maand en dezelfde maand eenjaar eerder (t/t-12) 
1993 
1994 
1995 
1996 jan feb mrt apr mei jun ju' aug sep okt nov dec 
21.2 21.9 21.8 22.0 21.7 21.8 21.2 21.5 20.9 20.0 18.0 18.3 
11.0 9.7 9.4 9.1 9.3 9.6 9.7 10.2 10.5 10.7 10.6 10.1 
8.9 9.4 9.5 10.1 10.2 10.0 9.6 8.9 8.6 8.1 8.1 7.8 
8.9 8.6 8.9 8.6 8.7 8.4 9.4 9.6 8.8 8.6 8.6 8.6 
146 
Inflation (% change of CPI) 
Inflatie (ontwikkeling over 12 maanden): Bij het inflatiecijfer (ontwikkeling over 12 maanden) gaat het om de verandering in % 
van het ICP tussen de desbetreffende maand en dezelfde maand een jaar eerder. De inflatiecijfers zijn gebaseerd op 
nationale ICP's die niet altijd volkomen vergelijkbaar zijn tussen de kandidaat-landen onderling of met de GICP's van de 
EU (verschillende methoden, begrippen en praktijken bij de berekening van de ICP's). 
147 
INDUSTRIE 
Structuur van het BBP naar economische activiteit (NACE, lopende prijzen) 
- Winning van delfstoffen 
- Industrie 
Productie en distributie van elektriciteit, gas en water 
Volume-indexcijfers van de industriële productie naar NACE-klasse 
- oppervlakte land 
- Winning van delfstoffen 
- Industrie 
Productie en distributie van elektriciteit, gas en water 1993 1994 1995 1996 
% van het bruto binnenlands product 
3.7 
26.7 
6.6 2.8 
26.3 
5.7 2.4 
26.6 
5.1 2.2 
26.6 
5 
voorgaand jaar = 100 
94.7 
92.9 
92.3 
95.2 102.1 
100.6 
100.1 
97.2 109.2 
98.6 
108.2 
103.4 106.8 
105 
105.5 
102.5 
Volume-indexcijfers van de industriële productie naar NACE-
klasse 
- oppervlakte land 
- Winning van delfstoffen 
- Industrie 
Productie en distributie van elektriciteit, gas en water 1993Q1 1993Q2 1993Q3 1993Q4 1994Q1 1994Q2 1994Q3 1994Q4 
corresponding period of the voorgaand jaar = 100 
96 
92 
94 
95 93 
93 
90 
97 95 
96 
91 
99 99 
98 
98 
88 101.6 
97.6 
100.6 
96.3 106.2 
106.4 
102.9 
94.8 102.6 
101.3 
99.3 
110.6 
1995Q1 1995Q2 1995Q3 1995Q4 1996Q1 1996Q2 1996Q3 1996Q4 
corresponding period of the voorgaand jaar = 100 
108.2 
97.1 
106.4 
102.9 107.4 
95.6 
105.8 
104.3 107.6 
100.5 
106.7 
101.8 113.2 
101.0 
113.7 
104.3 109.7 
110.1 
107.4 
109.8 106.6 
102.4 
105 
97.9 109.1 
114 
108.9 
105.9 102.6 
95.5 
101.3 
96.9 
148 
Structuur van het BBP naar economische activiteit (NACE, lopende prijzen) is calculated at factor costs. 
Volume-indexcijfers van de industriële productie naar NACE-klasse: De industriële productie bestrijkt de winning van 
delfstoffen, de industrie en de productie en distributie van elektriciteit, gas en water (secties C, D en E van de NACE-
classificatie). In 1993-94 the index of Totaal industrial production is based on exhaustive surveying in enterprises with 25 or 
more employees, since 1995 with 100 or more employees; and on estimates proceeding from quarterly sample surveys for 
enteiprises up to 24 (or 99) employees and for natural persons - tradesmen not registered in the Business Register. Indices for 
branches, however, cover only enterprises with 25 or more employees up to the end of 1994 and since 1995 with 100 or more. 
INFRASTRUCTUUR 
Spoorwegnet 
Spoorwegnet 
- freight transport 
- passengers transport 
Number of telephone subscribers 
Aantal inwoners per personenauto 1991 1992 1993 1994 1995 
km per 1000 km2 
119.9 119.7 119.8 119 120 
in million ton or passengers-km 
25579 
8548 24401 
8481 25459 
8023 
per 1000 personen 
303 314 324 342 360 
inwoners 
4.2 4.1 3.5 3.5 3.3 
149 
LANDBOUW 
Bodcmgcbruik 
- oppervlakte land 
- landbouwgrond 
- bos 
- bouwland 
- blijvend grasland 
Landbouwgrond naar wettelijke status 
- staatsonderneming 
- coöperatieven 
- others 1992 1993 1994 1995 1996 
1000 ha 
7886 
4283 
2629 
3175 
872 7887 
4282 
2629 
3173 
873 7887 
4281 
2630 
3158 
886 7887 
4280 
2630 
3143 
902 7887 
% van de landbouwgrond 
14 
49.6 
36.4 4.5 
41.9 
53.6 
1992 1993 1994 1995 1996 
Aandeel in BBP 
Landbouw, jacht, bosbouw en visserij (Nace A+B) 
Volume-indexcijfers van de bruto landbouwproductie 
Belangrijkste teelten, oppervlakte 
Granen 
-ofwhich: wheat 
Aardappelen 
Suikerbieten 
Voederhakvruchten 
Belangrijkste gewassen, opbrengst 
Granen 
-ofwhich: wheat 
Aardappelen 
Suikerbieten % van het bruto binnenlands product 
1589 
759 
111 
125 
10 
41.3 
45.0 
177.4 
309.7 6.5 5.8 5.2 
voorgaand jaar = 100 
97.7 94 
1607 
783 
105 
107 
12 1660 
812 
77 
91 
12 
100 kg/ha 
40.3 
42.2 
228.2 
402.6 40.8 
45.7 
159.9 
356.0 105 
1580 
832 
78 
94 
12 
41.8 
46.0 
170.5 
394.9 99.8 
1583.1 
799 
85 
104 
42.0 
46.7 
211.8 
415 
150 
Voederhak vruchten 339.0 445.8 353.5 374.9 377.3 
Verkoop of aankoop van slachtdieren 
varkens 
rundvee 
gevogelte 
Veebezetting (eind van de periode) 
rundvee 
- of which: cows 
schapen 
varkens 
- of which: sows 1992 1993 1994 1995 1996 
1000 ton levend gewicht 
536.1 
402.8 
153.2 582.2 
390.3 
113.3 515 
313.3 
109.9 565.8 
322.9 
140 607. 
310.4 
132.1 
stuks per 1000 ha landbouwgrond 
523 
200 
50 474 
179 
45 465 
178 
29 445 
168 
26 
stuks per 1000 ha bouwland 
1287 
93 1220 
92 1210 
97 1290 
Aandeel in BBP is calculated at factor costs. 
Volume-indexcijfers van de brutolandbouwproductie: Indices based on evaluation of all individual products of gross agricultural 
production. Constant prices refer to 1989. 
Verkoop of aankoop van slachtdieren: The data refer to the sales of principal products of landbouw. 
151 

Czech Republic 
1993 
A/ Country boundary 
A/ Main railway line 
Ferry connection 
A/ Motorway 
A/ National road, Double lane 
V National road 
Principal road 
A/ Main navigable waterway 
Selected major settlements: 
(1 000 inhabitants) 
o 200-250 
• 250 - 500 
• 500-1000 
• > 1 000 
General information about the country: 
Age groups (in years): 
<15 
15- 65 
>65 
Living standard (In 1993): ECU 2 625 
(QDPparoaptta) 
Area: 78 864 km2 
Administrative regions: 8 
Population: 10 333 800 
6ourca: Czaoh Staütücal Offloa 
Cartography and geographic Information managamant: QISOO 
eurostat 

Czech Republic 
1993 
Legend: 
A/ Country boundary 
A/ Region boundary 
COUNTRY NAME 
REGION NAME 
C1TYNAME 
Selected major settlements: 
(1 000 inhabitants) 
O 200 - 250 
• 250 - 500 
• 500-1 000 
• > 1 000 
General information about the country: 
Age groups (in years): C = <15 
15 - 65 
>65 
Uving standard (in 1993): ECU 2 625 
(GOP par capita) 
Area: 78 864 km2 
Administrative regions: 8 
Population: 10 333 800 
8ouroa: Czach 8t«HaHowl Offloa 
Cartography and gaographie Information managamant: QISCO 


ISSN 0254-1513 
COM(97) 2009 def. 
DOCUMENTEN 
NL il oi 06 
Catalogusnummer : CB-CO-97-377-NL-C 
ISBN 92-78-22898-2 
Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg