30. 11. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 319/61 
Advies over het voorstel voor een elfde richtlijn van de Raad op grondslag van artikel 54, 
lid 3, sub g), van het Verdrag betreffende de openbaarmaking bij in een lid-staat door 
bepaalde vennootschapsvormen naar het recht van een andere Staat opgerichte filialen 
(87/C 319/18) 
De Raad heeft op 11 augustus 1986 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 54 
van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch 
en Sociaal Comité advies te vragen met betrekking tot het bovengenoemde voorstel. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de 
werkzaamheden dienaangaande was belast, heeft haar advies op 6 mei 1987 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Pardon. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 248e zitting (vergadering van 24 
september 1987) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd: 
1. Inleiding 
1. Met dit richtlijnvoorstel wordt een dubbel doel 
beoogd, nl.: 
a) het uitoefenen van het recht van vestiging van ven­
nootschappen in een andere lid-staat dan de lid­
staat waarin het hoofdkantoor zich bevindt, te ver­
gemakkelijken door in deze andere lid-staat een 
filiaal te vestigen zonder dat een dochteron­
derneming behoeft te worden opgericht; 
b) de bescherming te waarborgen van hen die via een 
in een lid-staat gevestigde filiaal in contact treden 
met een vennootschap waarvan het hoofdkantoor 
in een andere lid-staat is gevestigd. 
2. Wil een vennootschap een vestiging openen in een 
andere lid-staat dan de lid-staat waarin het hoofdkan­
toor van deze vennootschap is gevestigd, dan kan dit 
geschieden door hetzij een dochteronderneming, hetzij 
een filiaal in deze andere lid-staat op te richten. 
2.1. Een dochteronderneming is een zelfstandige ven­
nootschap met eigen rechtspersoonlijkheid die los staat 
van de rechtspersoonlijkheid van het moederbedrijf en 
is zelf voor haar verplichtingen t.o.v. haar schuldeisers 
en derden aansprakelijk; juridisch gezien heeft de moe­
dermaatschappij niets te maken met de door haar doch­
teronderneming aangegane verplichtingen en kan deze 
moedermaatschappij niet voor de schulden van haar 
dochteronderneming worden aangesproken. 
2.2. Een filiaal is een bedrijf dat deel uitmaakt van 
een vennootschap en geen rechtspersoonlijkheid bezit; 
het filiaal is bijgevolg geen rechtspersoon; het heeft geen 
crediteuren of debiteuren; personen die met een filiaal 
zaken doen, treden in werkelijkheid in contact met 
de vennootschap waarvan dit filiaal deel uitmaakt; de 
vennootschap is rechtstreeks gebonden door de han­
delingen van haar filiaal, waarvoor zij rechtstreeks en 
als enige aansprakelijk is. 
2.3. Met dit richtlijnvoorstel wordt niet beoogd, de 
in de afzonderlijke lid-staten geldende rechtsregels krachtens welke een vennootschap onder het recht van 
een bepaalde lid-staat valt, te coördineren. De Commis­
sie zou in een later stadium moeten nagaan of bij 
toepassing van deze rechtsregels niet het gevaar bestaat 
dat deze wettelijke voorschriften strijdig met elkaar 
zijn, in welk geval wellicht zou moeten worden onder­
zocht of het niet mogelijk is, de wettelijke voorschriften 
van de lid-staten op dit gebied te coördineren. 
2.4. Wordt het richtlijnvoorstel Grensoverschrijden­
de fusies van vennootschappen goedgekeurd, dan zal 
de volgende situatie ontstaan: de door de fusie tot stand 
gekomen vennootschap zal vallen onder het recht van 
de lid-staat waarin deze vennootschap haar hoofdkan­
toor zal vestigen; de vóór deze fusie in een andere 
lid-staat gevestigde vennootschap die in de gefuseerde 
vennootschap is opgegaan, zal geen eigen rechtsper­
soonlijkheid meer bezitten en een filiaal van de nieuwe 
vennootschap worden. 
2.5. Blijkens de door de Commissie verstrekte gege­
vens bestaat er — afgezien van België — in de overige 
EG-lid-staten geen verplichting om de jaarrekeningen 
van filialen van in een andere lid-staat gevestigde ven­
nootschappen openbaar te maken. Opgemerkt zij nog 
dat deze verplichting — wat België betreft — niet uit 
het vennootschapsrecht voortvloeit, maar gebaseerd is 
op de voor het boekhouden geldende regels, en uit­
sluitend van toepassing is op vennootschappen die meer 
dan een van de volgende drie grenswaarden overschrij­
den, nl.: jaarlijks gemiddeld 50 werknemers; jaaromzet: 
145 miljoen Belgische frank (excl. BTW); balanstotaal 
70 miljoen Belgische frank behalve wanneer het gemid­
deld aantal werknemers per jaar meer dan 100 bedraagt. 
3. In de Europese Gemeenschap, die in beginsel als 
één binnenmarkt dient te functioneren, moet het oprich­
ten van een onderneming ongeacht de ondernemings-
vorm in een andere lid-staat dan de lid-staat van vesti­
ging van het hoofdkantoor even gemakkelijk zijn als 
het oprichten van een onderneming in de eigen lid-staat. 
Het Comité onderschrijft dit beginsel en stemt behou­
dens de onderstaande opmerkingen met dit richtlijn­
voorstel in. 
Nr. C 319/62 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 11.87 
2. Algemene opmerkingen 
4. Volgens het Comité zal het recht van vestiging des 
te meer realiteit worden, naarmate het aantal formali­
teiten van bestuursrechtelijke aard zal verminderen en 
een oplossing zal worden gevonden voor de problemen 
die verband houden met de op filialen van toepassing 
zijnde belastingwetten.Volgens het Comité dient de 
Commissie ervoor te zorgen dat deze doelstellingen 
worden verwezenlijkt. 
5. Met dit richtlijnvoorstel wordt geen wijziging van 
de sociale wetgeving van de lid-staten beoogd. De me­
dewerkers van het filiaal van een vennootschap waar­
van het hoofdkantoor in een andere lid-staat is ge­
vestigd, vallen onder de sociale wetgeving van de lid­
staat waarin dit filiaal is gevestigd. 
5.1. Bijgevolg zal dit filiaal zelfs na de vaststelling 
van deze richtlijn, in verband met de overeenkomstig 
de in de lid-staat van ontvangst geldende sociale wet­
geving te verstrekken informatie aan de werknemers, 
de vereiste boekhoudbescheiden moeten bijhouden en 
overleggen. 
5.2. Tevens zal het filiaal ertoe verplicht zijn, altijd 
de in verband met de toepassing van de belasting­
wetgeving van de lid-staat van ontvangst vereiste boek­
houdbescheiden bij te houden en over te leggen. 
6. Volgens het Comité is de bescherming van hen die 
via een filiaal met een in een andere lid-staat gevestigde 
vennootschap in contact treden een zaak van vitaal 
belang. Er dient te worden gezorgd voor een adequate 
informatie, zowel wat betreft de vennootschap waarvan 
het filiaal een onderdeel is, als wat het filiaal zelf betreft. 
7. Het Comité constateert dat de voor vennootschap­
pen geldende openbaarmaking in elke lid-staat op basis 
van uniforme EG-voorschriften is verwezenlijkt. Deze 
voorschriften zijn: Ie richtlijn 68/151/EEG inzake ka­
pitaalvennootschappen; 4e richtlijn 78/660/EEG betref­
fende de jaarrekening, 7e richtlijn 83/349/EEG betref­
fende de geconsolideerde jaarrekening alsmede de 
8e richtlijn 84/253/EEG inzake de toelating van perso­
nen belast met de wettelijke controle van boekhoud­
bescheiden. 
7.1. Krachtens dit richtlijnvoorstel moeten de lid­
staten voorschrijven dat een aantal in artikel 2 van dit 
voorstel opgesomde gegevens in de lid-staat waarin 
het filiaal is gevestigd, overeenkomstig de wettelijke 
voorschriften van deze lid-staat en richtlijn 68/151/ 
EEG, openbaar wordt gemaakt. Volgens de opzet van 
dit richtlijnvoorstel moeten de lid-staten de openbaar­
making van de in artikel 2, lid 1, bedoelde inlichtingen 
voorschrijven; krachtens artikel 2, lid 2, kunnen de lid­
staten voorschrijven dat een gelegaliseerde handteke­
ning wordt gedeponeerd. Meer mogen de lid-staten niet 
voorschrijven. 7.2. Het Comité is van oordeel dat de lid-staten 
daadwerkelijk op uniforme wijze de openbaarmaking 
van de in artikel 2, lid 1, bedoelde gegevens dienen voor 
te schrijven; hieraan dient naar het oordeel van het 
Comité nog het volgende te worden toegevoegd: de 
inlichtingen omtrent de nietigheid van de vennootschap, 
de rechterlijke beslissing waarbij de vennootschap 
wordt ontbonden, de benoeming van de vereffenaars 
van de vennootschap alsmede hun bevoegdheden en de 
beëindiging van liquidatie van de vennootschap. 
7.3. Volgens het Comité dient de Commissie erop 
toe te zien dat deze gegevens in de lid-staat waarin het 
filiaal is gevestigd snel openbaar worden gemaakt. 
8. In dit richtlijnvoorstel is ten aanzien van de jaar­
stukken van de vennootschap waarvan het filiaal deel 
uitmaakt, bepaald dat in de lid-staat van vestiging van 
het filiaal de jaarrekening en het jaarverslag van de 
vennootschap openbaar moeten worden gemaakt. Deze 
stukken dienen te zijn opgesteld en gecontroleerd over­
eenkomstig de wettelijke voorschriften van de lid-staat 
waarin de vennootschap is gevestigd en overeenkomstig 
de bepalingen van de richtlijnen 78/660/EEG en 
84/253/EEG. 
Het Comité stemt met deze bepaling in. 
8.1. Voorts is in dit richtlijnvoorstel bepaald dat de 
lid-staat waarin het filiaal is gevestigd, kan voorschrij­
ven dat de jaarrekening en het jaarverslag openbaar 
worden gemaakt in zijn officiële ta(a)l(en) en de verta­
ling daarvan wordt gewaarmerkt. 
Het Comité is het ermee eens dat de vertaling van de 
stukken niet verplicht wordt gesteld en acht het een 
goede zaak dat de vrijheid van de lid-staten op dit punt 
niet wordt aangetast, ten einde rekening te houden met 
de bijzondere sociaal-economische situatie van elke lid­
staat. 
9. Om te voorkomen dat formaliteiten moeten wor­
den herhaald, wanneer in een lid-staat of — als dit 
krachtens de bepalingen van de lid-staat in kwestie 
vereist is — binnen een zelfde bestuurlijk onderdeel 
daarvan verscheidene filialen worden opgericht, dient 
het begrip „groep filialen" te worden ingevoerd, met 
dien verstande dat de invoering van dit begrip geen 
beletsel mag vormen voor de op het gewenste niveau 
openbaar te maken gegevens betreffende de afzonderlij­
ke filialen. 
10. In dit richtlijnvoorstel is bepaald dat de lid-staten 
niet de openbaarmaking van de jaarstukken van een in 
een lid-staat gevestigde filiaal mogen voorschrijven. 
10.1. Uit juridisch oogpunt heeft de openbaarmaking 
van deze stukken geen enkele betekenis. De aandeel­
houder heeft evenals elke contractant slechts met één 
rechtspersoon te maken, nl. de vennootschap waarvan 
het filiaal deel uitmaakt. De schuldeiser heeft slechts 
één schuldenaar, nl. deze vennootschap. 
30. 11. 87 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 319/63 
10.2. Opgemerkt zij dat in sociaal opzicht de werk­
nemers krachtens de geldende sociale wetgeving in het 
land van vestiging ervan op de hoogte worden gesteld, 
hoe het filiaal waarbij zij werkzaam zijn, ervoor staat, 
en dat deze sociale wetgeving naar het oordeel van het 
Comité op dit punt niet door dit richtlijnvoorstel wordt 
gewijzigd. 
10.2.1. Tevens zullen de belastingautoriteiten de in 
verband met de toepassing van de belastingwetgeving 
van het land van vestiging vereiste gegevens blijven 
ontvangen. Tot slot zij opgemerkt dat het de lid-staten 
in dit richtlijnvoorstel niet wordt verboden om gegevens 
van bedrijfseconomische aard te verlangen. 
11. De economische en sociale invloed van een filiaal 
kan vergelijkbaar zijn met die van een dochteron­
derneming. Ten einde rekening te houden met de bijzon­
dere sociaal-economische situatie in de diverse lid­
staten, zou de Commissie, zolang nog geen coördinatie 
heeft plaatsgevonden, de lid-staten dienen toe te staan 
dat zij de openbaarmaking van de jaarrekeningen van 
die categorie filialen of groep filialen voorschrijven 
wier invloed op economisch en sociaal vlak werkelijk 
aanzienlijk is. In dat geval zouden hiervoor in dit richt­
lijnvoorstel objectieve criteria moeten worden opgeno­
men. Hetzelfde voorschrift zou moeten gelden voor 
filialen, met een even grote sociaal-economische in­
vloed, van vennootschappen waarvan het hoofdkantoor 
in de lid-staat in kwestie is gevestigd. 
3. Bijzondere opmerkingen 
12. Artikel 1 
12.1. Nagegaan zou moeten worden of het niet zin­
vol zou zijn, het begrip „filiaal" te omschrijven en zich 
daarbij wellicht te baseren op richtlijn 77/780/EEG 
betreffende de toegang tot het bedrijf van kredietinstel­
lingen. 
12.2. Tevens zou kunnen worden verwezen naar het 
arrest van het Hof van justitie van 22 november 1978 
in de zaak 33/78. 
12.3. Gepreciseerd dient te worden dat het begrip 
filiaal niet mag worden verward met het begrip „duur­
zame vestiging" uit het belastingrecht. 
13. Artikel 3, lid 2 
13.1. Het Comité stemt met de voorgestelde tekst 
in op voorwaarde dat in het hier bedoelde geval de 
Gedaan te Brussel, 24 september 1987. moedermaatschappij ertoe gehouden is, de door haar 
dochteronderneming aangegane verplichtingen na te 
komen. 
14. Artikel 7, lid 2 
14.1. Overeenkomstig de opmerkingen die het 
Comité over artikel 3, lid 2, heeft gemaakt, kan het 
ermee akoord gaan dat uitsluitend de geconsolideerde 
jaarstukken worden bekend gemaakt van de moe­
dermaatschappij van een dochteronderneming die in 
een lid-staat een filiaal heeft, op voorwaarde dat deze 
moedermaatschappij ertoe gehouden is, de door haar 
dochtermaatschappij aangegane verplichtingen na te 
komen. Is aan deze voorwaarde niet voldaan, dan is 
lid 2 van artikel 7 onaanvaardbaar: openbaarmaking 
van de jaarstukken van de moedermaatschappij heeft 
immers geen enkele betekenis indien deze moe­
dermaatschappij de door haar dochter aangegane ver­
plichtingen rechtens niet nakomt en belanghebbende 
derden in het geheel niet over bruikbare inlichtingen 
omtrent de solventie van het filiaal beschikken. 
14.2. Lid 2 van artikel 7 dient als volgt te worden 
geformuleerd: 
„2. Indien de vennootschap — bij het ontbreken van 
een jaarrekening en een jaarverslag — een geconso­
lideerde jaarrekening en een geconsolideerd jaar­
verslag opstelt en indien de moedermaatschappij de 
door haar dochteronderneming aangegane verplich­
tingen moet nakomen, ..." 
15. Artikel 9 
15.1. De Commissie dient erop toe te zien dat eniger­
lei onachtzaamheid bij de snelle tenuitvoerlegging in de 
praktijk van de door de lid-staten ter uitvoering van 
deze richtlijn vast te stellen wettelijke en bestuursrechte­
lijke bepalingen uitgesloten is. 
16. Artikel 11 
16.1. In dit artikel is bepaald dat de lid-staten de 
artikelen 3 en 7 van dit richtlijnvoorstel niet behoeven 
toe te passen op door „banken", „andere financiële 
instellingen" en „verzekeringsmaatschappijen" opge­
richte filialen. 
16.2. Nagegaan zou moeten worden of het zinvol is 
uiteenlopende begrippen te definiëren, en zich daarbij, 
bij voorbeeld, te baseren op reeds van kracht zijnde 
richtlijnen betreffende deze uiteenlopende categorieën 
ondernemingen. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT