Nr. C 175/30 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 88 
Vervolgadvies inzake het ontwerp van een verordening van de Commissie betreffende de 
toepassing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op bepaalde franchise-overeenkomsten 
(88/C 175/11) 
Op 20 oktober 1987 heeft het Bureau van het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig 
de derde alinea van artikel 20 van het Reglement van Orde besloten in het kader van het 
opstellen van het advies van het Comité inzake het zestiende verslag van de Commissie over 
het mededingingsbeleid een advies voor te bereiden over het bovengenoemde ontwerp van 
verordening. 
De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de 
desbetreffende werkzaamheden is belast, heeft haar advies op 6 april 1988 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Hilkens. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 255e zitting (vergadering van 27 april 
1988) het volgende advies uitgebracht, dat met 74 stemmen vóór en 34 stemmen tegen bij 
6 onthoudingen is goedgekeurd. 
1. Inleiding 
1.1. Franchising als moderne marketingvorm heeft 
binnen de Europese Gemeenschappen na het begin van 
de jaren '60 een grote vlucht genomen. De intensiteit 
bij deze ontwikkeling verschilt echter per lid-staat. Nog 
in 1987 is door de Commissie van de Europese Gemeen­
schappen een studie gepubliceerd, waarin een si­
tuatieschets wordt gegeven per lid-staat (1). Uit statisti­
sche gegevens valt af te leiden dat thans binnen de 
Europese Gemeenschappen een kleine tweeduizend 
franchisegevers actief zijn. Deze franchisegevers hebben 
contracten afgesloten met plusminus 100 000 franchise­
nemers. Naar opgave van de Europese Franchise Fe­
deratie bedroeg de omzet van deze franchiseketens per 
ultimo 1985 reeds meer dan 35 miljard Ecu (2). Verwacht 
mag worden dat de realisering van de Interne Markt 
een verdere groei in de ontwikkeling van franchising 
binnen de Gemeenschap te zien zal geven. 
1.2. Nu zo'n belangrijke commerciële sa­
menwerkingsvorm tussen ondernemers zich aldus bin­
nen de EG op zeer grote schaal heeft ontwikkeld, dienen 
er duidelijke richtsnoeren te bestaan die aangeven in 
hoeverre de EEG-mededingingsregels van toepassing 
zijn op franchise-overeenkomsten en franchise-net-
werken. 
1.3. Krachtens Verordening nr. 19/65 van de Raad 
van 2 maart 1965 beschikt de Commissie over de be­
voegdheid artikel 85, lid 3 toe te passen op bilaterale 
exclusieve overeenkomsten die onder het bereik vallen 
van artikel 85, lid 1 (de algemene verbodsbepaling) en 
waarbij exclusieve leverings- en/of afnameverplich­
tingen zijn overeengekomen of die beperkingen mee­
brengen welke zijn opgelegd in verband met de ver­
krijging of het gebruik van rechten van industriële ei­
gendom. 
1.4. Met de onderhavige ontwerp-verordening be­
oogt de Commissie een nieuwe groep van overeenkom­
sten aan te wijzen die voor een generieke vrijstelling in 
aanmerking komt. 
(J) Franchising in ausgewahlten Bereichen des Handels in der 
Gemeinschaft, eine wettbewerbspolitische Analyse; uitgave: 
Commissie van de Europese Gemeenschappen, Luxemburg 
1987. 
(2) Bij genoemde statistische gegevens zijn de omzetcijfers van 
hotelketens in franchise-vorm buiten beschouwing gelaten. Volgens het Verdrag kunnen namelijk sommige over­
eenkomsten die in principe krachtens artikel 85, lid 1, 
verboden zijn, onder bepaalde voorwaarden van dit 
verbod vrijgesteld worden. Het ligt derhalve voor de 
hand dat de Commissie in een generieke 
vrijstellingsverordening aangeeft in welke gevallen de 
bepalingen van artikel 85, lid 1, naar haar oordeel niet 
van toepassing zijn. 
2. Algemene opmerkingen 
2.1. Het Comité kan — onder voorbehoud van de 
navolgende opmerkingen — instemmen met het voorne­
men van de Commissie een generieke vrijstellings­
verordening af te kondigen voor bepaalde categorieën 
franchise-overeenkomsten, die vallen onder het bereik 
van artikel 85, lid 1, doch die voldoen aan de voorwaar­
den genoemd in artikel 85, lid 3. 
2.2. Volgens het Comité kan niet ontkend worden 
dat franchising als marketingvorm een aantal positieve 
aspecten heeft: onder meer zal de combinatie van her­
kenbaarheid en uniformiteit bij de aanbieding van goe­
deren of diensten een aantal voordelen opleveren. In 
vergelijking met een filiaalbeheerder van een win­
kelketen zal een franchisenemer als zelfstandig onderne­
mer wellicht directer betrokken zijn bij zijn vestiging. 
Vanuit mededingingsoogpunt: franchising maakt een 
keten van ondernemingen mogelijk, die in concurrentie 
kan staan met filialen van een grote onderneming. Daar­
naast kan franchising (als gevolg van de soms lagere 
kosten van het opstarten van een vestiging en als gevolg 
van de overdracht van know-how) de toetreding van 
nieuwe concurrenten op een markt vergemakkelijken. 
2.3. Het Comité is van oordeel dat deze positieve 
aspecten onverlet laten dat de dagelijkse praktijk van 
franchising ook een aantal niet onbelangrijke negatieve 
aspecten te zien kan geven: 
— Franchising kan tot een verandering leiden in de 
concurrentieverhouding tussen detaillisten die niet 
en hen die wél binnen een franchiseketen werken. 
De verstrekte know-how en commerciële assistentie 
aan een franchisenemer kan een concurrerende on­
afhankelijke detaillist in een nadelige positie 
4. 7. 88 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 175/31 
brengen. Er dient beslist voor gezorgd te worden 
dat deze concurrentie eerlijk is en de consument ten 
goede komt. 
— Hoewel hier erkend wordt dat een generieke vrijstel­
ling primair een instrument is van het EG-mededin-
gingsbeleid, dient de Commissie zich er tevens re­
kenschap van te geven dat zij via een generieke 
vrijstelling het fenomeen „franchising" erkent. De 
Commissie bevordert daarmee een samenwerkings­
vorm met méér dan mededingingsrechtelijke di­
mensies. De Afdeling vraagt de Commissie vooral 
oog te hebben voor sociale aspecten. Te denken 
valt hierbij allereerst aan problemen die kunnen 
voortvloeien uit de hiërarchische en contractuele 
verhouding tussen de franchisegever en de franchise­
nemer. In vele gevallen bevindt de franchisenemer 
zich in een zwakke positie ten opzichte van de 
franchisegever. Een tweede element is de positie van 
de werknemer(s) van de franchisenemer. Werk­
nemers hebben in de praktijk geen enkele invloed 
op de contractuele verhouding tussen de franchise­
gever en de franchisenemer; wel treffen hen recht­
streeks de gevolgen van deze relatie. Het verdient 
daarom aanbeveling om op passende wijze zowel 
de contractuele positie van de franchisenemer als de 
sociale en contractuele positie van de werknemers 
veilig te stellen. Ook dient bezorgdheid te worden 
geuit t.a.v. bepaalde franchise-overeenkomsten die 
de franchisenemer weinig of niets opleveren in ver­
houding tot de kosten die hij maakt. Zij worden 
vaak gesloten met groepen werknemers die moeten 
afvloeien en weinig of geen ervaring met zakendoen 
hebben. Degenen die dergelijke praktijken beoe­
fenen, behoren normaal gesproken niet tot goed 
aangeschreven franchise-organisaties en er dienen 
dan ook maatregelen te worden uitgewerkt om aan 
deze vorm van misbruik een einde te maken. 
2.4. Met tevredenheid kan worden opgemerkt dat de 
Commissie in haar ontwerp-verordening onderscheid 
maakt naar soorten overeenkomst. Franchise-overeen­
komsten in de sector produktie, distributie en dienst­
verlening worden onderscheiden, waarbij de eerst­
genoemde vorm niet onder de verordening wordt ge­
bracht. Ook binnen de groep franchise-overeenkomsten 
die wel onder de vrijstelling vallen, valt echter in de 
praktijk een grote verscheidenheid te constateren. Van 
homogeniteit bij het contractstype „franchise" is in de 
praktijk geen sprake. Sommige franchise-overeenkom­
sten vertonen op onderdelen sterke overeenkomsten 
met selectieve distributie-overeenkomsten en/of alleen­
verkoopovereenkomsten. Gezien vorengenoemde grote 
verscheidenheid dient de vraag onder ogen te worden 
gezien of een generieke vrijstelling in het geval van 
„franchise" sluitend te maken is. De vorengenoemde 
afbakeningsproblematiek brengt in ieder geval met zich 
mede dat de coherentie met de bepalingen van generieke 
vrijstellingen van toepassing op andere samenwerkings­
vormen groot dient te zijn. 
2.5. Het Comité heeft bij de bestudering van het 
ontwerp tot zijn grote ongenoegen moeten constateren 
dat de verschillende taalversies de nodige coherentie 
ontberen. Ook is de ontwerpverordening op verschillen­
de plaatsen weinig concreet en verwarrend. Vooral 
omdat het hier om een juridisch instrument gaat in het kader van het mededingingsbeleid, dienen door de 
Commissie de inhoudelijke samenhang en de uniformi­
teit van de verschillende taalversies gegarandeerd te 
worden. 
Bij de bijzondere opmerkingen t.a.v. de individuele ar­
tikelen zal op dit laatste nader worden ingegaan. 
3. Bijzondere opmerkingen over het ontwerp van de 
Commissie 
3.1. Artikel 1 
Artikel 1, lid 2, sub b) (tweede gedachtenstreepje) 
spreekt in de Nederlandse versie bij de omschrijving 
van de franchise van „de mededeling door de franchise­
gever aan de franchisenemer van belangrijke know-how 
(...)", in de Duitse versie van wesentliches Know-how, 
in de Franse versie van savoir faire substantiel. 
De term „belangrijke" is te vaag en zou, althans in de 
Nederlandse versie, vervangen dienen te worden door 
de term „wezenlijke", daar dan beter het onontbeerlijke 
karakter van de bedoelde „know-how" tot uitdrukking 
komt. 
Artikel 1, lid 3 
De strekking van dit artikellid is in een aantal taalversies 
niet erg duidelijk. Gezien de verwijzing in andere artike­
len naar dit artikellid (artikel 2, sub a), sub c), sub d); 
artikel 5, sub b), sub c)) komt aan artikel 1, lid 3 een 
belangrijke betekenis toe voor een goed begrip van 
de ontwerp-verordening. Het Comité meent dat een 
verduidelijking van dit artikellid geboden is, waarbij de 
(wel goed begrijpelijke) Franse versie als uitgangspunt 
genomen dient te worden. 
3.2. Artikel 2 
Artikel 2, sub a) : is, in de Nederlandse versie, 
niet goed begrijpelijk en dient als volgt te worden 
gewijzigd: het woordje „niet" (na contractsgebied) 
dient in de zinnen voorafgegaan door de gedach-
tenstreepjes te worden geïncorporeerd. 
Artikel 2, sub b): Dit artikellid biedt de 
franchisenemer onvoldoende mogelijkheden de 
franchise te exploiteren door middel van ambulante 
winkel- of kantoorruimten. Het Comité meent dat dit 
artikellid zodanige uitbreiding verdient dat ook deze 
exploitatiewijzen onder de verordening vallen. 
Artikel 2, sub c) : is, in de Engelse versie, 
afwijkend van de andere taalversies. In het bijzonder 
ontbreekt de zin na het tweede gedachtenstreepje. 
3.3. Artikel 3 
Artikel 3, lid 1 
Dit artikellid geeft aan dat de vrijstelling van toepassing 
is ongeacht het bestaan van een aantal daarna genoemde 
verplichtingen voor de franchisenemer. 
Nr. C 175/32 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 4. 7. 88 
In de Nederlandse versie wordt gesproken over „één van 
de volgende verplichtingen", waarmee een beperking 
wordt aangebracht die niet in andere taalversies voor­
komt. 
Onduidelijk is daarmee thans of de verplichtingen ge­
noemd onder a t/m n cumulatief opgenomen mogen 
worden in een franchise-overeenkomst. 
Het verdient hier de voorkeur, net als bij artikel 1, 
lid 1 en artikel 2, lid 1, de zinsnede „één of meer van 
de volgende..." te gebruiken. 
Artikel 3, lid 1, sub b) juncto artikel 4, lid 2 sub a) 
juncto artikel 5, sub c) 
Deze artikelleden geven aan in hoeverre exclusieve afna­
meverplichtingen opgelegd aan de franchisenemer zijn 
toegestaan. 
De Commissie is hierbij op evenwichtige wijze te werk 
gegaan, dat wil zeggen: zowel aan de belangen van de 
franchisegever als aan die van de franchisenemer is 
aandacht geschonken. Wel kan bij artikel 5, sub c) de 
vraag worden gesteld bij wie de bewijslast ligt met 
betrekking tot de vraag of een weigering is gebaseerd 
op bescherming van de reputatie. 
Het Comité is van mening dat duidelijker in de tekst 
naar voren dient te komen dat de bewijslast ter zake 
bij de franchisegever ligt. 
Artikel 3, lid 1, sub c) en sub d) 
Beide paragrafen van art. 3, lid 1, gaan in op, veelvuldig 
in franchise-overeenkomsten voorkomende, concur­
rentiebedingen. Het Comité meent dat — terwille van 
de rechtszekerheid — beide sub-leden op een duidelijke 
wijze de maximum tijdsduur van deze clausules dienen 
aan te geven. 
Sub c) leidt in zijn huidige vorm tot een — niet-bear-
gumenteerde — verandering van het tot nu toe gevoerde 
beleid van de Commissie waarbij steeds is uitgegaan 
van een maximumduur van één jaar na afloop van 
de franchise-overeenkomst. Het Comité meent dat een 
periode tot één jaar na afloop van een franchise-over­
eenkomst voldoende is om de franchisegever noodzake­
lijke bescherming te bieden. 
Sub d) vermeldt als maximumduur: „...zolang de know­
how hem tot voordeel blijft strekken wat betreft de 
mededinging": Deze vage bewoordingen dienen naar de 
Gedaan te Brussel, 27 April 1988. mening van het Comité vervangen te worden door 
de navolgende zinsnede: „...zolang de know-how niet 
rechtstreeks toegankelijk is voor het publiek". 
3.4. Artikel 4 
De verschillende taalversies roepen ten aanzien van sub 
b) de nodige vragen op. De Duitse en Franse versie 
spreken van respectievelijk diese Waren en auxdits pro-
duits; waarbij dus gerefereerd wordt aan de — eerder 
— in dit sub b) genoemde produkten die het handels­
merk van franchisegever dragen. De Nederlandse versie 
spreekt slechts van „produkten", waarbij aldus een 
ruimere interpretatie mogelijk is. 
Het Comité is van oordeel dat de tekst zodanig aange­
past dient te worden dat alle produkten die onder de 
franchise geleverd worden, onder de bedoelde ga­
rantieverplichting vallen; met andere woorden: ook 
produkten die niet het handelsmerk van de franchise­
gever dragen, dienen onder deze garantieverplichting te 
vallen. 
Artikel 4, sub c) 
Ook bij dit artikellid ontbreekt de nodige coherentie 
tussen de verschillende taalversies. De Duitse versie en 
— in mindere mate — de Franse versie zijn vager 
geformuleerd dan de Engelse en Nederlandse versies. 
Het Comité meent dat in alle versies duidelijk naar 
voren dient te komen dat financiële investeringen slechts 
verboden zijn wanneer de franchisenemer persoonlijk 
betrokken raakt bij het voeren van concurrerende acti­
viteiten. 
Artikel 4 sub d) maakt de vrijstelling ervan afhankelijk 
dat de „know-how en andere rechten die onder de 
franchise vallen zo gedetailleerd mogelijk zijn beschre­
ven". Het Comité meent dat uit deze vage bewoordin­
gen een aanmerkelijke rechtsonzekerheid kan voort­
vloeien. De Commissie dient nadere criteria aan te 
geven voor deze gedetailleerde beschrijving. 
Het Comité is de mening toegedaan dat artikel 4 uitge­
breid dient te worden met een nieuw sub e). Dit artikel 
4 sub e) dient ter bescherming van de sociale positie 
van de werknemer(s) van de franchisenemer. 
Artikel 4 sub e) luidt: 
„de overeenkomst geen bepalingen bevat die 
tot gevolg kunnen nebben dat voor de werk­
nemers van de franchisenemer geldende sociale 
regelingen waaronder collectieve arbeidsover­
eenkomsten worden ondermijnd". 
De Voorzitter 
van bet Economisch en Sociaal Comité 
Alfons MARGOT