Advies over de gevolgen van het gebruik van somatotropine voor de melkproduktie in de regio's van de EU (95/C 210/15)

Het Comité van de Regio's heeft tijdens zijn vijfde zitting van 15 november 1994 overeenkomstig artikel 198 C van het Verdrag van de Europese Unie met algemene stemmen een initiatiefadvies goedgekeurd over de gevolgen van het gebruik van somatotropine voor de melkproduktie in de regio's van de EU (rapporteur : de heer Bocklet).

Gerecombineerde boviene somatotropine (rBST)

1. Boviene somatotropine (BST) is een natuurlijk eiwithormoon dat in de hypofyse van runderen wordt afgescheiden en bij koeien de melkproduktie stuurt. Dank zij genetische manipulatie kan dit hormoon nu ook synthetisch worden geproduceerd : gerecombineerde BST (rBST), die slechts zeer weinig van het natuurlijke hormoon verschilt. Als rBST op de gangbare wijze aan de koe wordt toegediend, is de aanwezigheid daarvan in de melk nog niet aantoonbaar. Controle op het juiste gebruik van rBST is dan ook niet mogelijk.

2. Exogene, door inspuiting toegediende rBST kan de melkproduktie per koe tot 20 % verhogen. Daarbij moeten veelvuldige gezondheidsproblemen bij het dier echter op de koop toe worden genomen. Toediening van rBST brengt met zich mee dat van de koeien fysiologisch voortdurend het uiterste wordt gevergd. Koeien worden zo door rBST-toediening tot melkmachines gedegradeerd waardoor hun bovendien onnodig lijden wordt opgelegd. Met het oog op de plicht tot bescherming van het dier is dat onaanvaardbaar.

3. Naar de fysiologische werking van rBST en de effecten daarvan op de stofwisseling van de dieren is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek gedaan. Het is dan ook nog niet mogelijk volledig in kaart te brengen welke veranderingen rBST in de melksamenstelling teweeg kan brengen. Volgens de gegevens die momenteel beschikbaar zijn, kan worden gerekend op verslechtering van de melkkwaliteit.

4. Door de toediening van rBST verliest het kleinschalig bedrijven van de landbouw zijn bestaansrecht. De hele landbouwsector zal omschakelen naar grootschalige agro-industriële produktie-eenheden. Voor de volledige benutting van het voor de gehele EU vastgelegde melkquotum van ca. 100 miljoen t zijn dan niet meer 1,2 miljoen, maar nog slechts 25 000 à 30 000 melkveehouderijen nodig. De melkproduktie zal dan worden geconcentreerd in gebieden waar de produktievoorwaarden gunstig en de milieu-eisen laag zijn, en zij zal steeds meer worden losgekoppeld van het gebruik van landbouwgrond. Bovendien zullen grote gebieden in achtergebleven regio's, die voor hun economie tot voor kort van de melkveehouderij afhankelijk waren, braak komen te liggen en daardoor hun geheel eigen karakter en landschappelijke waarde verliezen. De gezamenlijke inspanningen van de EU en haar lid-staten om door structuurmaatregelen het leven op het platteland in stand te houden en sociaal-economisch stabiel te maken, worden op die manier weer teniet gedaan.

5. De belastingbetaler draait op voor de hoge externe kosten die verbonden zijn aan het ongedaan maken van de gevolgen voor het landschap, terwijl de voordelen van toediening van rBST voor maar weinig bedrijven zijn weggelegd. Landbouwers die om ethische redenen geen rBST willen gebruiken, verliezen aan concurrentievermogen.

6. De overgrote meerderheid van de consumenten wil geen melk van met rBST behandelde melkkoeien. Ook de landbouworganisaties zijn tegen. Door de toediening van rBST wordt de melkmarkt van de EU nog meer onder druk gezet en vervalt iedere stimulans om de produktie te beperken. Het gevaar van uitholling van de huidige marktordening is zeker niet denkbeeldig.

7. Het Comité van de Regio's dringt er dan ook op aan dat :

- de Raad het moratorium t.a.v. de toestemming voor het gebruik van rBST tot het aflopen van de melkgarantieregeling op 31 maart 2000 verlengt;

- de Europese Commissie onverwijld een voorstel voor een richtlijn over het gebruik van produktieverhogende middelen uitwerkt, waarbij bepaald moet worden dat rBST niet in het kader van het diergeneesmiddelenrecht beoordeeld mag worden;

- voor ieder nieuw middel dat een fabrikant in de handel wil brengen, een geschikte procedure voor analyse en opsporing wordt uitgewerkt;

- de Raad alle fysiologische acties en reacties in de stofwisseling van de dieren en de effecten van rBST in het algemeen, door onafhankelijke wetenschappelijke instituten laat onderzoeken. Daarnaast moeten de technologische consequenties van het gebruik van rBST en de kosten daarvan voor de bedrijven, de nationale economieën en het milieu, alsook mogelijke ethische bezwaren grondig worden onderzocht en gedocumenteerd.

Brussel, 15 november 1994.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

Jacques BLANC