29. 7. 85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 188/11 
2. De in lid 2 gegeven opsomming zou nog moeten 
worden uitgebreid met: 
— detailhandelaars en distribuanten; 
— instanties verantwoordelijk voor de bescherming 
van de bevolking; 
— sportgeneeskundige centra; 
— verenigingen of organisaties in de sociale sfeer. 
2.4. Artikel 4 
Uit artikel 4 zou duidelijk moeten blijken dat de 
krachtens artikel 1 verzamelde gegevens niet alleen 
voor studies moeten worden gebruikt, maar ook om 
alle andere nodige maatregelen te bevorderen. Artikel 4 
zou daarom op dit punt moeten worden aangepast. 
2.5. Artikelen 6 en 7 
Het Comité acht het zeer belangrijk dat het confiden­
tiële karakter van de arts-patiëntrelatie bewaard blijft; 
niettemin zullen er uitzonderlijke gevallen zijn waar het 
algemeen belang vereist dat er bepaalde informatie 
wordt verstrekt om andere slachtoffers van soortgelijke 
ongevallen te kunnen behandelen en/of dit soort onge­
lukken in de toekomst te kunnen voorkomen; ook het 
Comité ziet dit in. 
Gedaan te Brussel, 29 mei 1985. 
2. Woord vooraf 
Luidens artikel 40 van het Verdrag tot oprichting van 
de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie 
(Euratom-Verdrag) rust op de Commissie de taak, op 
gezette tijden programma's van indicatieve aard te 
publiceren „die met name betrekking hebben op doel-Informatie van deze aard zou in beginsel alleen met 
goedvinden van het slachtoffer in kwestie, of indien dit 
niet mogelijk is, uitsluitend anoniem mogen worden 
verstrekt. 
2.6. Artikel 8 
Het Comité stelt vast dat de Commissie het Comité 
ieder jaar een rapport over de werking van het systeem 
zou moeten toesturen. Het zou nu gaarne zien dat dit 
rapport 
— ook gedetailleerde statistische gegevens met, waar 
nodig, een toelichting en interpretaties omvat; 
— vermeldt welke verdere maatregelen getroffen of 
voorgesteld worden met betrekking tot het 
terugnemen en de verbetering van produkten of de 
vaststelling van produktnormen (zie paragraaf 1.6 
van de algemene opmerkingen). 
2.7. Artikel 9 
De Commissie zou niet alleen statistisch materiaal, 
maar eventueel ook alle andere benodigde gegevens 
met derde landen moeten uitwisselen. 
einden van de produktie van kernenergie en op de voor 
hun verwezenlijking nodige investeringen van welke 
aard ook" (het zogenaamde „PINC": indicatief 
programma op het gebied van kernenergie). 
Aangezien het laatste indicatief programma al van 1972 
dateert, heeft de Commissie in 1982 besloten dat een De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
G. MUHR 
Advies inzake de kernindustrie in de Gemeenschap (indicatief programma op het gebied van de 
kernenergie zoals bedoeld in artikel 40 van het Euratom-Verdrag — 1984) 
(85/C 188/05) 
1. In een op 28 november 1984 gedateerde brief heeft de Commissie van de Europese 
Gemeenschappen overeenkomstig artikel 40 van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Gemeenschap voor Atoomenergie het Economisch en Sociaal Comité om advies gevraagd 
inzake volgend document: „Kernindustrie in de Gemeenschap — Indicatief programma op 
het gebied van de kernenergie zoals bedoeld in artikel 40 van het Euratom-Verdrag — 
1984". 
De Afdeling voor energie en nucleaire vraagstukken, die belast was met de voorbereiding 
van de werkzaamheden over dit onderwerp, heeft haar advies op 14 mei 1985 goedgekeurd. 
Rapporteur was de heer Querleux. 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 227e zitting (vergadering van 30 mei 
1985) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen, bij 4 onthoudingen is 
goedgekeurd. 
Nr. C 188/12 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 7. 85 
nieuw programma moest worden gepubliceerd. 
Voordat dit document zijn definitieve vorm kreeg, was 
het het onderwerp van talrijke besprekingen met de 
betrokken kringen in de Gemeenschap. 
Van de zijde van de Raad behoeft juridisch gezien 
daarentegen geen besluit hierover te worden genomen. 
Dit indicatief programma heeft namelijk geen bindend 
of dirigistisch karakter en dient slechts te worden 
beschouwd als referentiekader voor de besprekingen en 
de besluitvorming van de Lid-Staten. 
3. Opmerkingen en suggesties van de Afdeling 
3.1. Aangezien het vorige PINC al in 1972 werd 
opgesteld, is het Comité verheugd over het feit dat de 
Commissie thans opnieuw een indicatief programma 
voorlegt. Wel hoopt het dat de Europese Gemeenschap 
een globaal energiebeleid ontwikkelt, zodat het 
programma in een algemene communautaire strategie 
kan worden ingepast. 
Het Comité is van mening dat de Commissie zich in de 
toekomst, waar het een zo belangrijk onderwerp betreft 
als kernenergie, strikt moet houden aan haar 
voornemen, deze indicatieve programma's met kortere 
tussenpozen (bij voorbeeld om de vier jaar) op te 
stellen, waarin dan de resultaten van de afgelopen 
periode en eventuele economische en technische 
aanpassingen van onontbeerlijke strategische hoofd­
lijnen zouden worden opgenomen. Met name de speci­
fieke — zeer logische — mededelingen van de 
Commissie ten aanzien van alle afzonderlijke 
problemen die er tussen de publikatie van twee PINC's 
rijzen, zouden in ieder nieuw PINC opgenomen en van 
commentaar voorzien moeten worden, hetgeen essen­
tieel is om dit periodieke document zijn volledige 
karakter te laten behouden. 
3.2. Hoewel het hier juridisch gezien om een „indica­
tief programma op het gebied van kernenergie gaat, 
wijst het Comité erop dat dit programma wel degelijk 
gevolgen voor de praktijk heeft: luidens artikel 41 van 
het Euratom-Verdrag moeten namelijk omvangrijke 
investeringen op het gebied van kernenergie bij de 
Commissie gemeld worden. Zij moet dan hierover haar 
advies aan de betrokken Lid-Staat geven. De in de 
PINC's neergelegde uitspraken vormen een aantal 
echte „spelregels"; hierin zijn de voornaamste argu­
menten neergelegd die de Commissie bij de bepaling 
van haar standpunten hanteert. 
Wanneer men wil investeren in kernenergie, zal men op 
ernstige moeilijkheden stuiten bij het verkrijgen van het 
krediet dat noodzakelijk is voor de realisering van dit 
soort projecten, als men in de projecten te veel van deze 
spelregels afwijkt of als bij de projecten niet rekening 
wordt gehouden met hetgeen onder de bevolking leeft. 
3.3. In het PINC wordt vastgesteld dat, uitgaande van 
de tot dusverre genomen investeringsbesluiten, in 1990 
ongeveer 35 % van de elektriciteit met behulp van 
kernenergie opgewekt zal worden en dat dit percentage in 1995 40 % zal bedragen wanneer we de investerings­
plannen waarover men zich nu in diverse Lid-Staten 
buigt, in ogenschouw nemen. Bovendien wordt in het 
PINC voorgesteld, het aandeel van kernenergie bij de 
opwekking van elektriciteit in de erste jaren van de 21e 
eeuw tot zo'n 50 % op te voeren. 
Het Comité is van mening dat het hier redelijke 
toekomstverwachtingen betreft, gezien: 
— de concurrentiepositie van met kernenergie opge­
wekte elektriciteit; 
— de betrouwbaarheid en de veiligheid van de 
nucleaire installaties; 
— het macro-economisch effect van kernenergie, 
waarvan de kosten voor een zeer groot deel bestaan 
uit de door Europese bedrijven toegevoegde waarde 
(omdat de grondstof uranium slechts 10 % van de 
kosten van een kWh uitmaakt). Verder heeft kern­
energie een stimulerend effect op grote delen van de 
industrie (nucleaire bouwkunde, algemene bouw­
kunde, mechanische, elektrische, chemische, elek­
tronische en informatica-industrie, enz.); 
— het gunstige effect op de handelsbalans van de 
landen van de Europese Gemeenschap (men geeft 
weinig deviezen uit bij de aankoop van de grondstof 
en de Europese industrie zal zich met betrekking tot 
de verschillende toepassingsvormen van kern­
energie meer op de export gaan toeleggen). 
Het Comité wijst er echter op dat het ten gevolge van 
de onzekerheid met betrekking tot lange-termijnprog-
noses (vooral als gevolg van de crisis) gewenst is, zeer 
dure projecten op gezette tijden in het kader van een 
voorzichtige strategie opnieuw te evalueren. In dit 
verband is het vierjaarlijks verschijnen van een PINC, 
zoals hierboven in punt 3.1 door het Comité is voorge­
steld, van groot belang. 
3.4. Het Comité is het eens met de uitspraak in het 
PINC dat het voor de Gemeenschap van fundamenteel 
belang is, op lange termijn de kwetsbaarheid als gevolg 
van de afhankelijkheid van de import van uranium 
zoveel mogelijk te verminderen — nu de bekende ura-
niumreserves die tegen redelijke kosten ontgonnen 
kunnen worden, voorzien in de behoeften van ongeveer 
20 jaar — door een voorzieningsstrategie ten uitvoer te 
leggen die vooral gebaseerd is op: 
— voortdurend bodemonderzoek, door de Lid-Staten 
en door bedrijven, zowel binnen de Gemeenschap 
als daarbuiten; 
— een voorraadbeleid; 
— een beleid van opwerking en tijdelijke opslag van 
bestraalde splijtstoffen. 
Het Comité is het ook eens over de volgende twee 
punten: 
— gedurende meerdere decennia zullen er, met de 
nodige verbeteringen, centrales van de huidige 
generatie gebouwd worden; 
— er moet nu al gedacht worden aan de langere 
termijn en aan de concurrentiepositie van de snelle 
kweekreactoren van de volgende generatie, overeen-
29. 7. 85 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 188/13 
komstig het programma dat in het PINC wordt 
voorgesteld. Daarbij dient de technisch-economi-
sche betrouwbaarheid van de reactoren in elke fase 
te worden nagegaan. 
3.5. Verder is het Comité er veel aan gelegen dat, voor 
zover het onderzoekbudget dat toelaat, door de Euro­
pese Gemeenschap onafgebroken onderzoek verricht 
wordt naar kernfusie, een belangrijke potentiële ener­
giebron die onuitputtelijk kan blijken te zijn (het JET-
programma). Daarbij moeten de beschikbare middelen 
steeds evenwichtig over de projecten verdeeld worden 
en dienen de doelstellingen in chronologische volgorde 
te worden vastgesteld. 
Het is van mening dat dit onderwerp meer aandacht 
verdient dan een korte vermelding aan het eind van de 
bijlage van het PINC. 
3.6. Het Comité spreekt de wens uit dat in de defini­
tieve versie van het PINC nog meer de nadruk gelegd 
wordt op het belang en de noodzaak van een werkelijke 
politieke en industriële samenwerking van de EG-
landen op het gebied van kernenergie. 
Het Comité wijst er met genoegen op dat de eerste 
snelle kweekreactor, waaraan thans de laatste hand 
wordt gelegd, het resultaat is van de samenwerking, via 
de internationale maatschappij NERSA, van elektrici­
teitsproducenten uit Frankrijk, Italië, West-Duitsland, 
Nederland, België en het Verenigd Koninkrijk en dat er 
een vergelijkbaar financieel ontwerp voor een volgend 
SNR 2-project klaarligt. Het Comité beveelt met klem 
deze „investeringen voor gezamenlijke rekening" en 
een grote O & O-inspanning van de elektriciteitsprodu­
centen aan, omdat deze methode bijzonder geschikt 
lijkt om bepaalde fundamentele problemen op te 
lossen, zoals: 
— het feit dat ook „kleine landen" nu kernenergie 
kunnen gaan toepassen en ook hun ondernemingen 
voor een rechtvaardig deel van de industriële 
produktie en voordelen van kernenergie in 
aanmerking komen; 
— het feit dat niet gewacht mag worden met de bouw 
van een onmisbare opwerkingsfabriek voor 
bestraalde splijtstofelementen van snelle kweekreac­
toren, zodat deze tijdig in gebruik kan worden 
genomen; 
— de industriële — en dus economisch verantwoor­
de — rationalisering op EG-niveau van snelle 
kweekreactoren (FBR) van de tweede generatie. 
3.7. Het Comité is van mening dat er in het PINC te 
weinig nadruk gelegd wordt op het feit dat kernenergie 
niet overal en door iedereen aanvaard wordt; zo lopen 
de standpunten tussen de Lid-Staten sterk uiteen, 
terwijl er zelfs tussen regio's van één land verschillen 
kunnen bestaan. Het vreest dat, wanneer er in dit 
opzicht geen verbetering optreedt, de kernenergiesector 
zich in een beperkt aantal landen zal concentreren. 
Daarom wil het Comité, zonder overigens aan eerdere 
activiteiten op dit gebied tekort te willen doen, dat er voor de geschreven en de audiovisuele pers een media-
plan wordt uitgewerkt, zodat wordt gezorgd voor regel­
matige en frequente berichtgeving over zaken die 
kernenergie betreffen. 
3.8. Dit via een dialoog tussen de verschillende 
partijen uit te werken mediaplan dient systematisch alle 
fasen van de splijtstofcyclus te bestrijken: het 
aanmaken van de splijtstoffen, de eigenlijke reactie, 
opwerking en opslag van kernafval. Door deze infor­
matie zou de bevolking meer inzicht moeten krijgen in 
alles wat met kernenergie te maken heeft. Er zou 
aandacht besteed moeten worden aan de voordelen van 
deze vorm van energie-opwekking: 
— vervanging van traditionele eindige energie­
bronnen ; 
— concurrentievermogen en macro-economisch effect; 
— toenemende onafhankelijkheid op het gebied van de 
energievoorziening; 
— hoge mate van veiligheid van de installaties; 
— milieuvriendelijkheid; 
— internationale regels ter voorkoming van ongecon­
troleerde proliferatie. 
Er zou ook een objectieve analyse gemaakt moeten 
worden van de nadelen die kleven aan deze vorm van 
energieopwekking: 
— de beperkte gebruiksmogelijkheden voor elektrici­
teit; 
— het effect van grootschaligheid en specialisatie; 
— technologische complexiteit die permanente 
aandacht vergt om proliferatiegevaar en stralings­
ongevallen te voorkomen. 
Er zou eindelijk eens duidelijk en eerlijk gesproken 
moeten worden over zaken waar het grote publiek 
onvoldoende mee bekend is, vooral wat betreft 
opwerking en de niet-opwerking van bestraalde splijt­
stoffen en de voorlopige of definitieve opberging van 
radioactief afval. 
De Commissie kan en moet op dit gebied het initiatief 
nemen, maar zij kan niet alles alleen doen: de indu­
striëlen, de regionale en lokale bestuursorganen en de 
werknemersorganisaties spelen een niet minder funda­
mentele rol op het gebied van de informatie. Ook over 
de geringste bedrijfsstoring moet te allen tijde uitvoerig 
verslag uitgebracht worden om te voorkomen dat deze 
storing wordt opgeblazen tot een ongeluk waarover 
informatie opzettelijk wordt achtergehouden. 
Deze duidelijke en gedetailleerde informatie is van 
fundamenteel belang: zij zou vooral moeten worden 
gericht op alle sociaal-economische organisaties, open­
bare bestuursorganen, milieu-organisaties en, uiteraard, 
organisaties van werknemers in de kernindustrie. 
Nr. C 188/14 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 7. 85 
3.9. Zonder de waakzaamheid van de Commissie in 
het geding te willen brengen ten aanzien van de 
volgende belangrijke onderwerpen: 
— de veiligheid van kerncentrales en de bescherming 
van de gezondheid; 
— bestaande garanties met betrekking tot het gebruik 
van splijtstoffen; 
— het bijzondere geval van de veiligheid van het 
vervoer van splijtstoffen, 
betreurt het Comité dat er in het PINC (dat toch een 
volledig overzicht pretendeert te geven) geen uitvoerig 
hoofdstuk wordt gewijd aan een analyse van het geheel 
van de bestaande wetsbepalingen en de toekomstige 
ontwikkelingen op dit gebied. Een heruitgave van het 
PINC biedt namelijk een uitstekende gelegenheid om 
er op te wijzen dat op het gebied van nucleaire vei­
ligheid het ontwikkelen van nieuwe technologieën in 
elke fase gepaard gaat met onderzoek naar de 
problemen rond veiligheid en betrouwbaarheid, maar 
ook om ter zake verbeteringen voor te stellen, op basis 
van de ervaringen van alle betrokkenen. 
Het Comité wil in het bijzonder de aandacht erop 
vestigen dat transporten die uitgevoerd worden door 
gespecialiseerd personeel, na volledige informatie van 
alle betrokkenen, in het bijzonder de autoriteiten, en op 
voorwaarde van een regelmatige analyse van de impact 
voor de hele splijtstofcyclus niet door onnodige admi­
nistratieve problemen mogen worden gehinderd, of het 
nu grensoverschrijdende transporten betreft of trans­
porten binnen één land. 
Er dient een homogene aanpak te worden nagestreefd 
van nucleaire en chemisch gevaarlijke transporten en 
vestigingen, in het bijzonder bij grensoverschrijdende 
problemen. 
Gedaan te Brussel, 30 mei 1985. 3.10. Het Comité is van mening dat het gedeelte over 
de opslag van radioactief afval, dat overigens wat 
betreft de wetenschappelijke gegevens in het PINC zeer 
goed is opgezet, aan duidelijkheid en overtuigings­
kracht zou winnen, wanneer er een schets van een 
„indicatieve kalender" aan zou worden toegevoegd met 
de te verwachten concrete realiseringen op het gebied 
van de definitieve opslag van sterk radioactief afval in 
diepe bodemformaties. De Commissie moet de Lid­
staten ertoe brengen, bij het zoeken naar en de keuze 
van definitieve opslagplaatsen samen te werken. 
Hierbij is het van bijzonder belang dat de plaatselijke 
bevolking uitvoerig wordt geïnformeerd. 
4. Conclusie 
Het indicatieve programma dat de Commissie voor­
stelt, is in zijn geheel een positief en degelijk document, 
ook al zou een aantal verbeteringen aangebracht 
kunnen worden door: 
— het belang te benadrukken van een grotere politieke 
wil in de Europese Gemeenschap tot het uitvoeren 
van programma's met betrekking tot de verschil­
lende aspecten van kernenergie; 
— duidelijker aan te geven wat daadwerkelijk onder­
nomen moet worden vanaf nu tot aan het eind van 
de eeuw ten aanzien van acute problemen als 
opwerking en tijdelijke opslag van bestraald kern­
materiaal en het beheer van radioactief afval door 
middel van het opstellen van een eerste indicatief 
tijdschema dat in latere PINC's nader zou moeten 
worden ingevuld. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
G. MUHR