EUROPESE COMMISSIE Brussel, 12.6.2017 COM(2017) 313 final VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD Jaarverslag over de uitvoering van het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp in 2016



I. Inleiding Zoals bepaald in het Verdrag van Lissabon heeft de Europese Unie in 2014 het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp (EU Aid Volunteers) opgericht. Het initiatief heeft tot doel meer capaciteit te creëren op het niveau van de Unie om op behoeften gebaseerde humanitaire hulp te leveren en de capaciteit en weerbaarheid van kwetsbare of door rampen getroffen gemeenschappen in derde landen te vergroten. Tegelijkertijd biedt het initiatief Europese burgers de mogelijkheid blijk te geven van solidariteit met mensen in nood door deel te nemen aan humanitaire acties in deze landen. Artikel 27 van Verordening (EU) nr. 375/2014 bepaalt dat de Commissie het Europees Parlement en de Raad jaarverslagen moet toezenden over de geboekte vooruitgang bij de tenuitvoerlegging van deze verordening. In 2016 zijn de activiteiten in het kader van het initiatief van start gegaan en werden de eerste vrijwilligers opgeleid en uitgezonden naar derde landen. Dit is het derde jaarverslag waarin de belangrijkste activiteiten en resultaten met betrekking tot de uitvoering van het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp worden toegelicht. Het verslag is gebaseerd op gegevens die zijn verzameld en geanalyseerd overeenkomstig een toezichtskader voor de uitvoering van acties die in het kader van het initiatief tot stand komen. Het toezichtskader is vastgesteld en goedgekeurd door de Commissie en het Uitvoerend Agentschap onderwijs, audiovisuele media en cultuur (EACEA), dat verantwoordelijk is voor het beheer van de meeste acties in het kader van dit initiatief. II. Doelstellingen en prioriteiten De activiteiten zijn gebaseerd op het jaarlijks werkprogramma voor de uitvoering van het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp in 2016, dat door de Commissie is vastgesteld overeenkomstig artikel 21, lid 3, van Verordening (EU) nr. 375/2014 en artikel 84, lid 2, van het Financieel Reglement. In de begroting is een bedrag van 16 885 000 EUR uitgetrokken voor de uitvoering van het initiatief, met het oog op: ·het versterken van de weerbaarheid en de risicobeheersing van rampen in kwetsbare, fragiele of door rampen getroffen gebieden en vergeten crises; ·het selecteren, opleiden en uitzenden van vrijwilligers; ·het versterken van de capaciteiten van organisaties die vrijwilligers ontvangen in derde landen en voorzien in technische bijstand voor in EU-lidstaten gevestigde organisaties die vrijwilligers naar derde landen uitzenden; ·het certificeren van uitzendende en ontvangende organisaties; ·het oprichten van het platform voor EU Aid Volunteers (EU-vrijwilligers voor humanitaire hulp) en uitvoeren van verscheidene communicatieactiviteiten;

·het uitvoeren van het opleidingsprogramma voor kandidaat-vrijwilligers dat wordt gefinancierd met middelen uit het werkprogramma voor 2015. III. In 2016 uitgevoerde acties De in de afdelingen 1-5 voorgestelde acties worden gedelegeerd aan en uitgevoerd door het EACEA in samenwerking met de diensten van de Commissie. Het EACEA is verantwoordelijk voor de oproepen tot het indienen van voorstellen en aanbestedingen, het beheer van de contracten en de uitvoering van de desbetreffende begrotingskredieten overeenkomstig de jaarlijkse werkprogramma's die door de Commissie zijn vastgesteld. Inzake het operationeel beheer blijft de Commissie rechtstreeks verantwoordelijk voor het opzetten van het netwerk voor de partners en de EU Aid Volunteers, het online platform en de communicatie. 1.Certificering Alle organisaties die in het kader van het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp vrijwilligers willen uitzenden of ontvangen, moeten worden gecertificeerd. De certificering van uitzendende en ontvangende organisaties ging van start in 2015 en werd in 2016 voortgezet. In het kader van het certificeringsproces wordt nagegaan of de strenge normen en efficiënte procedures voor vrijwilligerswerk die zijn vastgesteld om vrijwilligers tijdens hun uitzending te beschermen en aan te sturen, volledig kunnen worden nagekomen door alle deelnemende organisaties. De in januari 2015 gepubliceerde oproep tot het indienen van voorstellen had tot doel een lijst samen te stellen van 100 gecertificeerde uitzendende en ontvangende organisaties die willen deelnemen aan het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp. Eind 2016 waren 82 organisaties gecertificeerd - 23 uitzendende organisaties en 59 ontvangende organisaties. Eén aanvraag is afgewezen. De beoordeling van nog eens negen aanvragen die in 2016 zijn ingediend, zal in 2017 worden afgerond. Aanvragen voor certificering zullen worden aanvaard tot 30 september 2020. Het certificeringsproces wordt op gezette tijden getoetst en verbeterd op basis van de ervaring van de belanghebbenden. In aansluiting op de dialoog met de deelnemers aan het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp en de regelmatige feedback die zij verstrekken, werd het proces vereenvoudigd. De elektronische formulieren voor het indienen van de aanvragen werden gebruiksvriendelijker en duidelijker en zijn thans beschikbaar in drie talen (Engels, Frans en Spaans). 2.Technische bijstand en capaciteitsopbouw Het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp voorziet in mogelijkheden voor capaciteitsopbouw voor ontvangende organisaties en technische bijstand voor uitzendende organisaties. Doel is de capaciteiten van de organisaties die willen deelnemen aan het initiatief te versterken en ervoor te zorgen dat zij voldoen aan de normen en procedures die gelden voor het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp. Op 30 april 2016 is een oproep tot het indienen van voorstellen (EACEA/27/2016) gepubliceerd, met een begroting van in totaal 7 960 000 EUR voor de cofinanciering van projecten voor capaciteitsopbouw voor de ontvangende organisaties en technische bijstand voor de uitzendende organisaties op verschillende terreinen zoals: ·risicobeheersing in verband met rampen

·beheer van vrijwilligerswerk ·verkrijgen van een certificering ·instrumenten en methodes inzake behoeftenanalyses ·opbouwen van partnerschappen ·communicatieactiviteiten. Op 4 juli 2016 (de sluitingsdatum voor de indiening van voorstellen) waren acht aanvragen ingediend. Vijf projecten (drie voor technische bijstand en twee voor capaciteitsopbouw) waarvan de uitvoering aan in totaal 39 partners is toegewezen, werden geselecteerd voor cofinanciering met een totale EU-subsidie van 2 845 689 EUR. De projecten voor technische bijstand voor in de EU gevestigde organisaties zijn toegespitst op de versterking en verbetering van de procedures van deze organisaties, de organisatie van vrijwilligerswerk en de mogelijkheid om te worden gecertificeerd. Het opbouwen van partnerschappen en allianties tussen organisaties is een duidelijke prioriteit, die de organisaties wensen te ontwikkelen. De vaststelling van normen die betrekking hebben op het beheer van partnerschappen, behoeftenanalyses, programmabeheer en de ontwikkeling van het lokale vrijwilligerswerk, zijn andere terreinen waarop organisaties willen inzetten. De projecten ter versterking van de vaardigheden en capaciteiten van in derde landen gevestigde organisaties, zijn ook toegespitst op de opbouw van partnerschappen en het vormen van allianties. Door tijdens de projecten nauwe partnerschappen op te bouwen, kunnen partners in het kader van het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp nieuwe projecten opstarten, in het bijzonder uitzendingsactiviteiten. Zij zullen optreden als ambassadeurs binnen hun respectieve netwerken en bijdragen tot betere beste praktijken overeenkomstig de EU-normen. Casestudy: Het project "Meer en betere EU Aid Volunteers" wordt geleid door GVC (Italië) en wordt uitgevoerd door acht partnerorganisaties uit acht verschillende landen: Spanje, Portugal, Estland, Cyprus, Letland, Litouwen, Slovenië, Hongarije en een geassocieerde organisatie uit Italië. Het project heeft tot doel de capaciteiten te versterken van huidige en toekomstige uitzendende organisaties om humanitaire hulp te verstrekken, deel te nemen aan het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp en de voorgeschreven normen en procedures om een uitzendende organisatie te kunnen worden, te begrijpen en toe te passen. Casestudy: Het project voor capaciteitsopbouw bij EU Aid Volunteers "Versterking en houdbaarheid van het humanitair vrijwilligerswerk" (HVM) heeft tot doel partners uit de Balkan, de Kaukasus en de Maghreb te versterken op verschillende terreinen die verband houden met humanitair vrijwilligerswerk. Samen met de 10 projecten die in 2015 voor financiering waren geselecteerd en waarbij 88 partners betrokken waren, werden in 2016 in totaal 15 projecten uitgevoerd. 44 organisaties in het kader van projecten voor technische bijstand en 85 organisaties in het kader van projecten voor capaciteitsopbouw zijn hierbij betrokken met het oog op de versterking van hun beheer- en operationele systemen en op partnersamenwerking om de beste praktijken op het vlak van humanitaire hulpverlening en vrijwilligerswerk uit te voeren. Vanaf het voorjaar 2017 zullen de eerste projecten die in 2015 van start gingen, worden afgerond. De projectuitvoering verloopt volgens schema. Organisaties betrokken bij: Capaciteitsopbouw Capaciteitsopbouw en technische bijstand (EU-lidstaten) of capaciteitsopbouw en uitzending (derde landen) Uitsluitend technische bijstand Uitsluitend uitzending

3.Uitzending De uitzending van vrijwilligers is een van de belangrijkste acties in het kader van het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp. De doelstelling is de selectie, voorbereiding en uitzending van beginnende en ervaren vrijwilligers om bij te dragen tot de versterking van de capaciteit van de Unie om te voorzien in een op behoeften gebaseerde humanitaire hulp en om kwetsbare en door rampen getroffen gemeenschappen in derde landen beter te wapenen en weerbaarder te maken. Twee uitzendingsprojecten die in het kader van de oproep tot het indienen van voorstellen van 2015 waren geselecteerd, werden in 2016 uitgevoerd. Beide projecten werden beheerd door groepen uitzendende en ontvangende organisaties. In het kader van deze projecten zijn 44 vrijwilligers geselecteerd en opgeleid en zijn de eerste uitzendingen in december 2016 van start gegaan. EU Aid Volunteers nemen deel aan projecten in 13 landen buiten de EU: Angola, Bolivia, Cambodja, Ecuador, Haïti, Jordanië, Libanon, Malawi, Nicaragua, Senegal Sierra Leone, Tunesië en Turkije. Deze vrijwilligers hebben verschillende profielen en worden op uiteenlopende terreinen ingezet. Zij bieden bijvoorbeeld ondersteuning aan hun ontvangende organisatie op het vlak van projectbeheer, voedselzekerheid en voeding, communicatie, logistiek, weerbaarheid in stedelijke gebieden, gendervraagstukken en risicobeheer bij rampen. Op 17 maart 2016 is een oproep tot het indienen van voorstellen (EACEA/14/2016) gepubliceerd, met een totaal budget van 8 400 000 EUR voor de cofinanciering van projecten voor de uitzending van EU Aid Volunteers, met inbegrip van stageplaatsen voor junior professionals en capaciteitsopbouw en/of technische bijstand voor uitvoerende organisaties. Deze oproep verliep in twee rondes met twee termijnen (17 mei 2016 en 1 september 2016). Vier projecten waarbij 71 partners betrokken waren, werden geselecteerd voor cofinanciering met een totale EU-subsidie van 4 920 356 EUR. In het kader van deze projecten zullen in 2017 en 2018 162 vrijwilligers naar derde landen worden uitgezonden. Uitzending van EU Aid Volunteers 2016 Partnerlanden Landen waar EU AID Volunteers worden ingezet 4.Externe evaluatoren Het jaarlijks werkprogramma 2016 voorziet in financiering voor de ondersteuning van het beheer van de oproepen tot het indienen van voorstellen voor certificering, uitzending, technische bijstand en capaciteitsopbouw. Alle in aanmerking komende aanvragen worden onderworpen aan een onafhankelijke externe evaluatie. Op grond hiervan wordt besloten of een project al dan niet wordt gecertificeerd of wordt geselecteerd voor financiering.

Elk jaar wordt een groep deskundigen samengesteld waarvan ten minste 35% nieuwe evaluatoren zijn. De evaluatoren worden geselecteerd op basis van hun curriculum vitae geselecteerd, waarbij rekening wordt gehouden met: ·het niveau van hun studies en hun studierichting ·beroepservaring op het vlak van humanitaire hulpverlening ·werkervaring als evaluator ·talenkennis. Alle deskundigen worden in kennis gesteld van het programma, het evaluatieproces en de evaluatie-instrumenten. Bij het opstellen van de evaluatie kunnen zij gebruik maken van een handleiding voor deskundigen. 68 aanvragen voor certificering, uitzending, capaciteitsopbouw en technische bijstand zijn geëvalueerd door 18 deskundigen. Het EACEA heeft een open oproep tot het indienen van blijken van belangstelling bekendgemaakt om een database van evaluatoren met hoog niveau van deskundigheid op het vlak van EACEA-programma's samen te stellen. Met een dergelijke database kan de jaarlijkse samenstelling van de pool van deskundigen worden versneld. 5.Opleidingsprogramma In mei 2016 is een contract ondertekend met een consortium bestaande uit ICF Consulting Services Ltd (ICF), MDF Training and Consultancy BV (MDF), Punto.sud, Gesellschaft für Organisation, Planung und Ausbildung mbH Consulting (GOPA), B&S Europe, het Oostenrijkse studiecentrum voor vrede en conflictoplossing (ASPR) en de Scuola Superiore Sant’Anna (SSSUP) om opleiding te organiseren voor kandidaat-vrijwilligers van het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp. 97 kandidaat-vrijwilligers werden opgeleid in vier groepen in oktober en in november/december 2016 in Pisa. Het aantal kandidaat-vrijwilligers dat een opleiding kreeg, was hoger dan het geplande aantal vrijwilligers dat zou worden uitgezonden om een tekort te kunnen opvangen als gevolg van eventuele uitvallers of kandidaat-vrijwilligers die bij de beoordeling in het kader van de opleiding ongeschikt voor uitzending werden bevonden. Zo kan worden gezorgd voor een geslaagde en tijdige uitrol van de uitzendingsprojecten. Het opleidingsprogramma voor EU Aid Volunteers is gebaseerd op een in Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1398/2014 opgenomen competentiekader. Het programma is opgebouwd uit een gecombineerd leerconcept gebaseerd op: ·e-learning (20 uur) als onderdeel van een inleidende leertijd;

·9 tot 12 dagen modules in de klas met direct persoonlijk contact die zijn samengesteld uit verplichte en optionele opleidingsmodules; ·een op een scenario gebaseerde oefening op het terrein. De opleiding omvatte de verplichte modules 1-7 alsook de optionele modules 8, 9 en 12. De feedback van de vrijwilligers die aan de opleiding hadden deelgenomen, was zeer positief met een beoordelingsscore van 8,5 op 10. Op basis van de gedetailleerde feedback die door de vrijwilligers en de opleiders over elke opleidingsmodule is verstrekt, zullen sommige modules verder worden bijgeschaafd om dit belangrijk onderdeel van het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp continu te verbeteren. 6.Ondersteuningsmaatregelen In 2016 is een bedrag van 417 015 EUR vastgelegd voor ondersteuningsacties ten behoeve van informatievestrekking en bewustmaking bij potentiële begunstigden en de ontwikkeling van het platform voor EU Aid Volunteers. Met deze acties werden de belangstellende partijen in kennis gesteld van de mogelijkheden om betrokken te worden bij het initiatief. Het platform en de database van het initiatief, de regeling om zich online voor vrijwilligerswerk aan te melden en het partners- en vrijwilligersnetwerk voor het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp werden verder ontwikkeld. De Commissie bleef een beroep doen op de inbreng van belanghebbenden bij het initiatief: in januari 2016 heeft zij bijvoorbeeld een rondetafelgesprek georganiseerd over de inschrijvingsprocedure. De betrokken organisaties hebben feedback verstrekt over de moeilijkheden waarmee ze werden geconfronteerd bij hun aanvraag voor certificering of bij het indienen van voorstellen voor uitzending, capaciteitsopbouw of technische bijstand. Er werden suggesties gedaan voor mogelijke oplossingen en verbeteringen met het oog op een soepele en doeltreffende participatie. Voorts heeft de Commissie informatiebijeenkomsten georganiseerd voor organisaties over de financieringsmogelijkheden die in het kader van het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp beschikbaar zijn. Op 5 april en 1 juni 2016 vonden twee infodagen over de oproepen tot het indienen van voorstellen voor uitzending en certificering voor uitzendende en ontvangende organisaties en over capaciteitsopbouw en technische bijstand vonden plaats in de gebouwen van DG ECHO. Beide evenementen waren te volgen via webstream waardoor de organisaties die niet aanwezig waren, de presentaties op afstand konden volgen en vragen konden stellen. Op 5 december 2016, de Internationale Dag van het vrijwilligerswerk, heeft de Commissie een informatiebijeenkomst georganiseerd waarop de meest recente ontwikkelingen in verband met het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp werden toegelicht en organisaties werden aangespoord te participeren. Naast het inwinnen van informatie kregen organisaties de kans om te netwerken en nieuwe partnerschappen aan te gaan. De bekendheid en de zichtbaarheid van het initiatief werden bevorderd door de deelname aan diverse belangrijke evenementen, zoals de wereldtop over humanitaire hulp (Istanboel, mei 2016), het Europees Jongerenevenement in het Europees Parlement (Straatsburg, mei 2016), de Europese ontwikkelingsdagen (Brussel, juni 2016), de conferentie en tentoonstelling AidEx (Brussel, november 2016). De Commissie heeft de lidstaten herhaaldelijk bezocht, conferenties bijgewoond en bilaterale bijeenkomsten gehouden met organisaties om potentiële partners te informeren en aan te sporen deel te nemen aan het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp. Er is voorlichtingsmateriaal opgesteld dat potentiële organisaties en vrijwilligers moet aansporen om te participeren aan het initiatief en in het kader van bepaalde evenementen, zoals de opleiding van kandidaat-vrijwilligers van het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp in Pisa, Italië, in november 2016, was het mogelijk om getuigenissen van vrijwilligers en informatie voor ander communicatiemateriaal in te winnen.

Het essentiële instrument voor de werkzaamheden van het partners- en vrijwilligersnetwerk is het platform voor EU Aid Volunteers, dat door de Commissie is ontwikkeld en in de zomer van 2016 operationeel is geworden. Geleidelijk aan zijn verschillende functies en toepassingen ingevoerd, bv. ruimte voor discussies, individuele projecten, vacatures, profielen van vrijwilligers, ruimte voor interactie tussen individuele projecten, enz. Het platform is in de eerste plaats een werkomgeving voor geselecteerde projecten, gecertificeerde organisaties en vrijwilligers. Het biedt evenwel ook talrijke netwerkmogelijkheden voor de deelnemers en toekomstige belangstellenden. In de toekomst wordt het ook mogelijk via het platform automatische kennisgevingen te versturen en tevredenheidsenquêtes uit te voeren. IV. Conclusies en krijtlijnen voor de toekomst De uitvoering van het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp in 2016 werd gekenmerkt door: ·de aanvang van de eerste tien projecten voor capaciteitsopbouw en technische bijstand en de eerste twee projecten die ertoe hebben geleid dat de eerste EU Aid Volunteers werden uitgezonden; ·de bekendmaking van de eerste vacatures voor vrijwilligers; ·de eerste opleiding van vrijwilligers en de uitvoering van het opleidingsprogramma; ·de lopende certificering waarbij 82 uitzendende en ontvangende organisaties werden gecertificeerd; ·de start van het platform voor EU Aid Volunteers. Hoewel minder snel dan verwacht gebruik werd gemaakt van de kansen die het programma biedt, raken organisaties steeds beter vertrouwd met het initiatief. Er wordt steeds vaker een beroep gedaan op het initiatief, waarbij talrijke organisaties reeds projecten uitvoeren en toekomstige activiteiten op stapel hebben staan. In 2017 zullen nog meer uitzendende en ontvangende organisaties in het kader van het initiatief kunnen profiteren van projecten voor capaciteitsopbouw en technische bijstand, waarbij meer vrijwilligers naar derde landen worden uitgezonden. Uitzendende en ontvangende organisaties zullen doorlopend gecertificeerd worden en het platform voor EU Aid Volunteers blijft operationeel en wordt verder ontwikkeld. Voorts wordt verwacht dat de eerste vacatures om zich online voor vrijwilligerswerk aan te melden, in de zomer 2017 zullen worden gepubliceerd. Met informatiecampagnes zal meer bekendheid worden gegeven aan het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp. Met een actieve voorlichtingscampagne wordt ernaar gestreefd het aantal organisaties dat in 2016 heeft deelgenomen, te verbeteren en meer projecten aanspraak te laten maken op financiering. Netwerkvorming zal ertoe bijdragen dat partnerschappen worden opgebouwd en meer organisaties bij het initiatief worden betrokken. In februari 2017 vond een workshop van het netwerk van EU Aid Volunteers plaats, waarbij deelnemers aan het EU-vrijwilligersinitiatief voor humanitaire hulp de gelegenheid kregen om kennis te maken met organisaties, contacten te leggen, ervaringen uit te wisselen en nieuwe partnerschappen op te bouwen. Overeenkomstig Verordening (EU) nr. 375/2014 wordt momenteel een tussentijdse evaluatie van het initiatief opgesteld door onafhankelijke evaluatoren.