Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot ondertekening van de Kaderovereenkomst van de Wereldgezondheidsorganisatie voor de bestrijding van tabaksgebruik

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

InLEIDING

Het doel van de Kaderovereenkomst van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voor de bestrijding van tabaksgebruik is huidige en toekomstige generaties te beschermen tegen de gevolgen van tabaksgebruik en blootstelling aan tabaksrook, door middel van een kader voor maatregelen ter bestrijding van tabaksgebruik die de partijen op nationaal, regionaal en internationaal niveau moeten uitvoeren. Dit zal leiden tot een gestage terugdringing van het tabaksgebruik en van het niveau van blootstelling aan tabaksrook.

De Kaderovereenkomst is op 21 mei 2003 goedgekeurd door de World Health Assembly (Algemene Vergadering van de WHO) en zal ter ondertekening liggen op het hoofdkwartier van de Wereldgezondheidsorganisatie in Génève van 16 tot 22 juni 2003, en daarna bij het hoofdkwartier van de Verenigde Naties te New York.

De goedkeuring van de Kaderovereenkomst was de laatste stap van een procedure die in 1999 is gestart, toen de Wereldgezondheidsorganisatie, gezien de ernstige wereldwijde gevolgen voor de volksgezondheid van tabaksgebruik, besloot een intergouvernementeel lichaam in te stellen dat open stond voor alle lidstaten van de organisatie, met de taak te onderhandelen over een internationale Kaderovereenkomst voor de bestrijding van tabaksgebruik, met bijbehorende protocollen, bedoeld om de wereldwijde verspreiding van tabak en tabaksproducten in te perken, en aldus de negatieve gezondheidseffecten van tabaksgebruik te beperken.

Basis VOor de betroKkenheid VAN DE GEMEENSCHAP BIJ DE ONDERHANDELINGEN

De ontwikkeling van een Kaderovereenkomst van de WHO voor de bestrijding van tabaksgebruik, met bijbehorende protocollen, werd beschouwd als een doelmatige manier om de internationale samenwerking op het terrein van de bescherming van de volksgezondheid, als bedoeld in Artikel 152, lid 3, van het EG-Verdrag, te versterken, en tegelijkertijd te verzekeren dat bestaande communautaire initiatieven gerespecteerd en op internationaal niveau geïntegreerd zouden worden.

Op die basis, en rekening houdende met de Resolutie van 24.05.99 van de World Health Assembly, die de Europese Gemeenschap toestond deel te nemen aan de opstelling van teksten en onderhandelingen betreffende onderwerpen die onder haar bevoegdheid vallen, heeft de Raad, naar aanleiding van een aanbeveling van de Commissie, op 22 oktober 1999 een besluit genomen dat de Commissie machtigde om namens de Europese Gemeenschap binnen de context van de Wereldgezondheidsorganisatie te onderhandelen over een internationale Kaderovereenkomst voor de bestrijding van tabaksgebruik, met bijbehorende protocollen.

Deze onderhandelingen zijn door de Commissie gevoerd overeenkomstig de door de Raad aangegeven richtsnoeren voor de onderhandelingen en in overleg met een speciaal comité dat door de Raad was ingesteld overeenkomstig Artikel 300, lid 1, van het Verdrag.

Volgens een in de notulen van de Raad opgenomen gezamenlijke verklaring van de Raad en de Commissie bestreken deze richtsnoeren voor onderhandelingen alleen zaken die ingevolge de artikelen 95 en 152 van het Verdrag binnen de bevoegdheden van de Gemeenschap vallen. De richtsnoeren werden door de Raad herzien op 24 april 2001, teneinde het mandaat van de Commissie uit te breiden tot onderhandelingen over zaken die binnen de bevoegdheden van de Gemeenschap vallen maar buiten de werkingssfeer van de artikelen 95 en 152 liggen, met inbegrip van zaken waarbij unanimiteit in de Raad vereist is.

DeeLNAME VAN HET EuropeES ParlEment

In zijn resolutie van 13 november 2001 onderschreef het Europees Parlement het doel van een Kaderovereenkomst voor de bestrijding van tabaksgebruik, als bedoeld in de resolutie van de World Health Assembly van 24 mei 1999, en gaf het de mening te kennen dat een dergelijk substantieel internationaal wettelijk instrument een belangrijk middel zou zijn om problemen in verband met tabaksgebruik aan te pakken en daardoor de volksgezondheid te bevorderen.

De Kaderovereenkomst tussen de Commissie en het Europees Parlement van 5 juli 2000 bevat geen expliciete bepalingen betreffende het opnemen van leden van het Parlement in delegaties van de Gemeenschap die deelnemen aan internationale onderhandelingen. Desalniettemin waren leden van het Europees Parlement altijd welkom als waarnemers bij de onderhandelingen over de Kaderovereenkomst (de FCTC), zowel voor de Commissie als voor de Raad.

RESULTAAT VAN DE ONDERHANDELINGEN

De Kaderovereenkomst behandelt een breed scala van aspecten in verband met de bestrijding van tabaksgebruik. Enkele van de voornaamste elementen van de definitieve tekst zijn:

Etikettering - De tekst bepaalt dat tenminste 30 procent - maar idealiter 50 procent of meer - van de meest zichtbare zijden van verpakkingen van tabaksproducten bedrukt moeten zijn met duidelijke gezondheidswaarschuwingen in de vorm van tekst, afbeeldingen, of een combinatie daarvan. De bepalingen betreffende verpakking en etikettering verbieden ook misleidend taalgebruik dat de verkeerde indruk wekt dat een bepaald product minder schadelijk is dan andere. Dit misleidende taalgebruik kan bijvoorbeeld bestaan uit het gebruik van termen als "light", "mild" of "laag teergehalte".

Reclame - Een aanzienlijke meerderheid van landen was het ermee eens dat een compleet verbod een aanzienlijk effect zou hebben op de terugdringing van de consumptie van tabaksproducten, maar een aantal landen kent grondwettelijke bepalingen, bijvoorbeeld betreffende de vrijheid van meningsuiting voor commerciële doeleinden, die een alomvattend verbod in alle media onmogelijk maken. De definitieve tekst verplicht de partijen om binnen vijf jaar nadat de Kaderovereenkomst van kracht wordt vorderingen te maken op weg naar een algemeen verbod. De tekst bevat ook bepalingen voor landen die een dergelijk algemeen verbod niet kunnen invoeren, die deze landen verplichten om reclame, promotie en sponsoring in verband met tabaksproducten te beperken voor zover hun grondwetten of constitutionele principes dat toelaten.

Belastingen - De tekst stelt expliciet vast dat belasting- en prijsmaatregelen een belangrijk middel ter beperking van tabaksgebruik zijn, met name onder jongeren, en verplicht de ondertekenaars om rekening te houden met volksgezondheidsdoelstellingen bij het bepalen van het belasting- en prijsbeleid voor tabaksproducten.

Aansprakelijkheid - De partijen bij de overeenkomst worden aangemoedigd om wetgevende actie te ondernemen, waar nodig, om de strafrechtelijke en civiele aansprakelijkheid te regelen, met inbegrip van schadevergoeding waar dat passend is.

Financiering - De partijen zijn verplicht financiële steun te verlenen voor hun nationale antirookprogramma's. Bovendien moedigt de tekst het gebruik en de bevordering van bestaande financiering voor de bestrijding van tabaksgebruik aan. De eventuele noodzaak om bestaande mechanismen te verbeteren of andere passende financiële mechanismen op te zetten om aanvullende financiële middelen beschikbaar te stellen, eventueel ook een wereldfonds op vrijwillige basis, moet beoordeeld worden door de Conferentie van de Partijen, op basis van een overzicht van de bestaande en potentiële bronnen en bijstandsmechanismen, en op een beoordeling van de toereikendheid daarvan.

Illegale handel - De tekst erkent dat het elimineren van smokkel, illegale productie en namaak van tabaksproducten, met inbegrip van de ontwikkeling van een effectief systeem voor het opsporen en traceren van dergelijke producten en de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van desbetreffende nationale wetgeving, essentiële componenten van de bestrijding van tabaksgebruik zijn, en verplicht de partijen om passende maatregelen te nemen op dit terrein.

De tekst verplicht de deelnemende landen ook om behandelingsprogramma's om mensen te helpen te stoppen met roken, te bevorderen, alsmede vorming om mensen ervan te weerhouden om met roken te beginnen, de verkoop van tabaksproducten aan minderjarigen te verbieden, en de blootstelling van het publiek aan tabaksrook te beperken.

In de loop van de onderhandelingen werd duidelijk dat de partijen uiteenlopende visies hebben op de rol die maatregelen op bovengenoemde terreinen kunnen spelen bij het beperken van tabaksgebruik. Bovendien heeft regelgeving op deze terreinen vaak ernstige gevolgen voor andere aspecten van binnenlands en buitenlands beleid. Werkgelegenheid is slechts een voorbeeld daarvan: de tripartiete vergadering van de Internationale Arbeidsorganisatie over de toekomst van de werkgelegenheid in de tabaksector in februari 2003 benadrukte de noodzaak van onderzoek naar het effect van beleid ter beperking van tabaksgebruik op de werkgelegenheid in de tabaksector, gelet op de aard van de Kaderovereenkomst over tabak.

De noodzaak om uiteenlopende en soms tegenovergestelde gezichtspunten met elkaar te verzoenen in de context van een internationale overeenkomst helpt te verklaren waarom bepaalde bepalingen die eigenlijk (mede) de kern van de Kaderovereenkomst hadden moeten vormen, ontdaan zijn van alle bindende elementen, zodat er weinig meer dan beginselverklaringen van is overgebleven.

De Kaderovereenkomst behandelt niet alle onderwerpen in vergelijkbare termen. De mate van inspanningsverplichting die aan de partijen wordt opgelegd, verschilt sterk naar gelang van het onderwerp (zo wordt er bijvoorbeeld een strikte termijn gesteld voor de goedkeuring van effectieve maatregelen ten aanzien van de verpakking en etikettering van tabaksproducten, terwijl de tekst niet meer dan een algemene uitnodiging bevat wat het belasting- en prijsbeleid betreft). Verder zijn de aanwijzingen betreffende de te nemen maatregelen niet op alle terreinen even gedetailleerd (van een gedetailleerde reeks beperkingen van reclame voor en sponsoring door tabaksproducten en een gedetailleerde lijst van maatregelen ter bestrijding van illegale handel tot een algemene verwijzing naar de noodzaak om ondersteuning te bieden voor economisch levensvatbare activiteiten voor tabakverbouwers bijvoorbeeld).

Basis VOor ONDERTEKENING DOOR DE GEMEENSCHAP

De voornaamste doelstelling van de Kaderovereenkomst is het bevorderen van de volksgezondheid in een wereldwijde context. Dit sluit aan bij het EG-Verdrag, met name artikel 152, dat de Gemeenschap de verplichting oplegt te werken aan verbetering van de volksgezondheid, en de Gemeenschap en de lidstaten opdraagt de samenwerking met derde landen en met de inzake volksgezondheid bevoegde internationale organisaties te verbeteren.

Verschillende van de in de Kaderovereenkomst behandelde terreinen worden in feite al bestreken door bestaande communautaire instrumenten. Door de Kaderovereenkomst zijn geen wijzigingen van het acquis vereist. De centrale bepalingen van de Kaderovereenkomst weerspiegelen de oplossingen waarvoor in de communautaire wetgeving is gekozen, overeenkomstig de door de Raad bepaalde onderhandelingsrichtsnoeren.

Relevante bindende communautaire wetgeving inzake de bestrijding van tabaksgebruik reguleert reclame voor tabaksproducten in de media en door informatiemaatschappijdiensten, en sponsoring door tabakproducenten van radio- en televisieprogramma's en internationale evenementen (Richtlijn 89/552/EG van de Raad van 3 oktober 1989 betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de Lid-Staten inzake de uitoefening van televisie-omroepactiviteiten [1], als gewijzigd bij Richtlijn 97/36/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 1997 [2], die alle vormen van TV-reclame en teleshopping voor sigaretten en andere tabaksproducten verbiedt; Richtlijn 03/XX/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de onderling aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de lidstaten inzake reclame voor en sponsoring door tabaksproducten [3]); de ingrediënten van sigaretten en van de betreffende meetmethoden; en de verpakking en etikettering van tabaksproducten (Richtlijn 2001/37/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2001 betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake de productie, de presentatie en de verkoop van tabaksproducten [4]).

[1] PB L 298 van 17.10.1989, blz. 23.

[2] PB L 202 van 30.7.1997, blz. 60.

[3] PB L ...

[4] PB L 194 van 18.7.2001, blz. 26.

Andere niet-bindende wetgeving betreft onder andere de verkoop aan kinderen en jongeren, andere vormen van reclame en sponsoring voor en door tabaksproducten; bekendmaking van informatie betreffende de uitgaven van producenten, importeurs en groothandelaren in tabaksproducten voor reclame, marketing, sponsoring en promotiecampagnes die niet verboden zijn door nationale of communautaire wetgeving; het stoppen met roken; en bescherming tegen blootstelling aan omgevingstabaksrook (Aanbeveling van de Raad van 2 december 2002 inzake de preventie van roken en initiatieven ter verbetering van de bestrijding van tabaksgebruik [5]).

[5] PB L 22 van 25.1.2003, blz. 31.

Overeenkomstig artikel 300, lid 2, van het EG-Verdrag besluit de Raad over de ondertekening van internationale overeenkomsten, op voorstel van de Commissie. Overwegende dat de Kaderovereenkomst duidelijk gericht is op verbetering van de volksgezondheid, als bedoeld in artikel 152 van het EG-Verdrag, in combinatie met het feit dat de bestaande communautaire wetgeving inzake de bestrijding van tabaksgebruik hoofdzakelijk gebaseerd is op de artikelen 95 en 152, en verder gezien het feit dat de Kaderovereenkomst van invloed zal zijn op de regulering van de internationale handel in tabaksproducten, dient het besluit van de Raad gebaseerd te zijn op de artikelen 95, 133 en 152 in samenhang met artikel 300, lid 2.

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot ondertekening van de Kaderovereenkomst van de Wereldgezondheidsorganisatie voor de bestrijding van tabaksgebruik

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op de artikelen 95, 133 en 152, in samenhang met de eerste zin van artikel 300, lid 2, eerste alinea,

Gezien het voorstel van de Commissie [6],

[6] PB C., blz.

Overwegende hetgeen volgt:

(1) De Commissie heeft namens de Gemeenschap onderhandeld over een Kaderovereenkomst voor de bestrijding van tabaksgebruik, onder auspiciën van de Wereldgezondheidsorganisatie.

(2) De Kaderovereenkomst weerspiegelt de standpunten van de Gemeenschap zoals die tijdens de onderhandelingen zijn verdedigd, alsmede de voornaamste bestaande communautaire bepalingen op het gebied van de bestrijding van tabaksgebruik.

(3) De op 21 mei 2003 vastgestelde Kaderovereenkomst moet worden ondertekend onder voorbehoud van de eventuele sluiting ervan op een later tijdstip,

BESLUIT:

Enig artikel

1. Onder voorbehoud van de eventuele sluiting op een later tijdstip wordt de voorzitter van de Raad hierbij gemachtigd om de persoon aan te wijzen die bevoegd is om namens de Europese Gemeenschap de Kaderovereenkomst van de Wereldgezondheidsorganisatie voor de bestrijding van tabaksgebruik te ondertekenen.

2. De tekst van de Kaderovereenkomst is bij dit Besluit gevoegd.

Gedaan te Luxemburg,

Voor de Raad

De Voorzitter