COMVIISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN 
COMC90) 166def. 
Brussel, 7 mei 1990 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD 
BEVORDERING VAN DE OEELNEMING VAN HET MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF 
AAN OVERHEIDSAANBESTEDINGEN 
IN DE GEMEENSCHAP 

- 2 
INLEI P ING 
1. Mot deze mededeling wordt beoogd een overzicht te geven over de rol van het 
midden- en kleinbedrijf (MKB) in de context van de openstelling van de markt 
voor overheidsopdrachten in de Gemeenschap en aan te geven op welke manier deze 
rol kan worden vergroot. 
2. Het programma van de Gemeenschap voor de openstelling van de markt voor 
overheidsopdrachten, dat nu de voltooiing nadert, zal moeten leiden tot de 
opheffing van nationale, regionale en lokale hinderpalen voor de deelneming 
aan procedures voor het gunnen van openbare opdrachten. De wettelijke 
bepalingen moeten ervoor zorgen dat alle bedrijven, grote en kleine, zoveel 
mogelijk op voet van gelijkheid toegang krijgen tot de markt voor 
overheidsopdrachten. Deze bepalingen vormen echter slechts een kader waarin het 
einddoel - de totstandbrenging van een zich over de gehele Gemeenschap 
uitstrekkende markt - kan worden verwezenlijkt. Positieve maatregelen ter 
bevordering van de deelneming van het midden- en kleinbedrijf aan 
overheidsaanbestedingen kunnen hiertoe bijdragen. Zoals vermeld In de 
mededeling van de Commissie "Overheidsopdrachten : regionale en sociale 
aspecten"^) zal een grotere deelneming van het MKB de voordelen opleveren van 
een mob Miser ing van nieuwe middelen, een scherpere concurrentie en een 
stimulering van het ondernemerschap. 
3. Een grotere deelneming van het MKB zal zowel kwantitatief als kwalitatief 
bijdragen tot de concurrentie op de markt voor overheidsopdrachten. Als het MKB 
< niet zoveel alsmogelIJk aan overheidsaanbestedingen deelneemt, zal een belangrijk 
deel van de potentiële concurrentie ontbreken. Daarenboven kunnen kleinere 
ondernemingen bijzonder soepel inspelen op de behoeften van de markt, vooral 
wegens hun eenvoudiger structuur en omdat zij dichter bij de afnemers staan. 
Ook zijn zij sterk In het vinden van innovatieve oplossingen. Tegelijkertijd 
zal een Intensievere deelneming ervoor zorgen dat het MKB een grotere rol gaat 
spelen In een zeer belangrijke sector van de economische bedrijvigheid, wat 
ongetwijfeld een stimulans zal geven aan het bedrijfsleven en aan de 
ontwikkeling van kleine ondernemingen, die In belangrijke mate bijdragen tot de 
economische groei en de werkgelegenheid. 
4. In het Beleidsprogramma voor het MKB van de Commissie^2), dat In november 1986 
door de Raad is goedgekeurd, wordt beklemtoond dat het van belang is dat het 
MKB werkelijk toegang krijgt tot de markt voor overheidsopdrachten. Het 
overzicht van de desbetreffende beleidsmaatregelen en praktijken in deze 
mededeling Is gebaseerd op een in het kader van dit programma gemaakte 
inventaris en studie van de ervaringen van de Lld-Staten, alsook van Japan en 
Noord-Amerlka(3). 
(1) C0M(89)400 
(2) C0M(86)445 def. 
(3) "SME's and Public Procurement", door W.S. Atkins opgesteld voor de Commissie 
- 3 -
I I - HUIDIGE SITUATIE 
5. Het MKB vervult een belangrijke rol in de economie van de Gemeenschap. Met 
uitzondering van de zelfstandigen werkt 69,8 % van de arbeidskrachten in de 
industrie en de dienstensector In bedrijven met minder dan 500 werknemers. 
Dergelijke bedrijven maken 99,8 % uit van het totaal aantal ondernemingen. De 
bedrijven met minder dan 100 werknemers stellen nog 51,9 % van de 
arbeidskrachten te werk en maken 98,7 % van de ondernemingen uit. 
6. Het Is echter reeds lang een zorg dat de deelneming van het MKB aan 
overheidsaanbestedingen niet in verhouding staat tot zijn aandeel in de 
economie. Zelfs in Frankrijk, dat een beleid ter bevordering van de 
deelneming van het MKB heeft ontwikkeld, bedraagt het deelnemingspeiI circa 
30 % van de totale waarde van de geplaatste opdrachten, welk peil aanzienlijk 
lager Is dan In Japan en Noord-AmerIka. 
7. De nieuwe communautaire regeling Is erop gericht een veel groter deel van de 
markt voor overheidsopdrachten aan concurrentie bloot te stellen en voor 
mogelijke deelneming van het MKB open te stellen. Aangezien een dergelijke 
openstelling echter afhankelijk is van nieuwe regelgeving Inzake de procedure 
voor het plaatsen van opdrachten kunnen sommige kleine en middelgrote 
bedrijven de bij deze regelgeving Ingevoerde formaliteiten ervaren als 
hinderpalen, veeleer dan als de nodige grondslagen voor nieuwe mogelijkheden. 
Terzelfder tijd zijn andere bedrijven, die reeds aan hun overheidssector 
verkopen, misschien bevreesd voor scherpere concurrentie van grotere en meer 
geavanceerde ondernemingen. 
8. Derhalve is deze mededeling erop gericht een overzicht te geven van de 
mogelijkheden om een actiever beleid te voeren ten einde ervoor te zorgen dat 
het MKB in overeenstemming met zijn mogelijkheden deelneemt aan de interne 
markt voor overheidsopdrachten. 
IN. RUIMTE VOOR EEN COMMUNAUTAIR BELEID 
9. Enkele algemene criteria kunnen helpen om de maatregelen te Identificeren die 
het meest geschikt lijken om de deelneming van het MKB aan 
overheidsaanbestedingen te verbeteren zonder dat dit onaanvaardbare kosten 
met zich brengt. Dergelijke maatregelen moeten : 
- het aan het MKB aangeboden werkvolume verhogen zonder enige afhankelijkheid 
van overheidsopdrachten of onverenigbaarheden met de communautaire 
voorschriften Inzake openbare aanbestedingen te creëren-, 
- de deelneming van kleine en middelgrote bedrijven aan 
aanbestedingsprocedures kwalitatief verbeteren door onder andere hun 
technologie en derhalve hun concurrentiepositie te verbeteren zonder 
grotere ondernemingen te discrimineren; 
- voorkomen dat de kostprijs van goederen en diensten gaat stijgen als gevolg 
van het opgeven van schaalvoordelen, standaard I satlemogelIJkheden en de 
eisen van goede handelspraktijken ten aanzien van de prijs, de kwaliteit en 
de prestat ies; 
4 -
- voorkomen dat de administratieve kosten onevenredig toenemen als gevolg van 
de splitsing van opdrachten, aanvullende eisen inzake gespecialiseerde 
technische beoordeling, de behoeften aan toezicht of de herstructurering 
van procedures die niet door voordelen op lange termijn worden 
gecompenseerd. 
10. De maatregelen op communautair niveau dienen : 
- de ontwikkeling van het recht en de praktijk zowel op het niveau van de 
Gemeenschap als In de Lld-Staten te bevorderen; 
- de ondernemingen te helpen om zich voor te bereiden op de totstandkoming 
van de grote Interne markt In 1992 door hen bewust te maken van de door de 
eengemaakte Europese markt en supranationale samenwerking geboden 
mogelIJkneden; 
- gebaseerd te zijn op bestaande Initiatieven en middelen zowel op 
communautair als op nationaal niveau. 
11. Hiervan uitgaande werden enkele terreinen geïdentificeerd die zeer geschikt 
zijn voor beleidsvorming en -maatregelen. ZIJ worden hierna besproken onder 
vier hoofdpunten. 
IV. TERREINEN VOOR BELEIDSVORMING EN -MAATREGELEN 
A. MAATREGELEN TOT POSITIEVE DISCRIMINATIE YAN HET MKB 
12. Dergelijke maatregelen kunnen het MKB direct of indirect een 
voorkeursbehandeling geven ten nadele van grotere ondernemingen. Indirecte 
discriminatie doet zich voor als het MKB een overheersende positie inneemt 
onder de ondernemingen van een regio of plaats die zelf een 
voorkeursbehandeling krijgt. Zulke maatregelen nemen doorgaans een van de 
onderstaande twee vormen aan : 
- het reserveren van bepaalde opdrachten-, 
- discriminatie bij de beoordeling van aanbiedingen door offertes van In 
aanmerking komende bedrijven aan te nemen die de aanbiedingen van andere 
bedrijven met een bepaald percentage van de prijs overschrijden. 
13. Terwijl er In de Verenigde Staten ingewikkelde preferentiesystemen blijven 
bestaan, werden die in de meeste andere ontwikkelde landen, waaronder de 
Lld-Staten, afgekeurd omdat zij hoge administratiekosten met zich brengen, 
economische inefficiëntie in de hand werken, de concurrentie verstoren en de 
modernisering en produktIvlteltsverbetering belemmeren. In haar mededeling 
"Overheidsopdrachten : regionale en sociale aspecten"(1> heeft de Commissie 
haar bezorgdheid over soortgelijke gevolgen kenbaar gemaakt en tevens de 
nadruk gelegd op de onverenigbaarheid van bepaalde voorkeursregelingen met 
het Gemeenschapsrecht. De in het Gemeenschapsrecht ter zake gestelde eisen 
zijn onlangs opnieuw bevestigd door het Hof van Justitie van de Europese 
Gemeenschappen [(zaak C-21/88) Du Pont de Nemours Itallana Spa en Unite 
Sanitaria, Locale no. 2 dl Carrara 20.3.1990]. 
- 5 -
Er worden nu stappen ge nomen om een einde te maken aan de uit de toepassing 
daarvan resulterende inbreuken op het Gemeenschapsrecht. Daarom wordt in deze 
mededeling niet verder Ingegaan op dergelijke maatregelen. 
MAATREGELEN TER VERGEMAKKELIJKING VAN DE TOEGANG VAN HET MKB TOT PROCEDURES VOOR 
HET PLAATSEN VAN OVERHEIDSOPDRACHTEN 
14. Allereerst dienen de Lld-Staten ervoor te zorgen dat de aanbestedende 
diensten de beginselen en voorschriften van de regeling voor 
overheidsopdrachten In de Gemeenschap volledig In acht nemen. De kleine en 
middelgrote bedrijven die nieuwe markten willen penetreren zijn het eerste 
slachtoffer van de toepassing van onderhandse of nlet-openbare procedures, 
daar deze laatste worden gebruikt om duurzame relaties met bekende 
ondernemingen te onderhouden of contracten af te'sluften van het einde van het begrotingsjaar 
veeleer dan om te voldoen aan dringende behoeften in verband met werkelijk 
onvoorzienbare omstandigheden of aan de behoefte aan specifieke technische 
kwal ificatles. 
15. Tevens staat het de aanbestedende diensten vrij sommige bepalingen toe te 
passen, met name die betreffende de kosteloze bekendmaking van aanbestedingen 
In het PublI kat leb lad van de Europese Gemeenschappen voor opdrachten beneden 
de drempel waarboven dit krachtens de richtlijnen inzake overheidsopdrachten 
verplicht Is gesteld. Ofschoon mag worden verwacht dat kleinere opdrachten in 
het algemeen geschikt zijn voor kleinere ondernemingen, wordt volgens de 
raming van een Lld-Staat die een actief beleid ter bevordering van de 
deelneming van het MKB voert ten minste een derde van dergelijke opdrachten 
aan grotere ondernemingen gegund. 
16. De aanbestedende diensten mogen zelf verder gaan dan de In de nationale 
wetgeving gestelde minimumeisen Inzake de bekendmaking door bij voorbeeld een 
vereenvoudigd formulier In te voeren voor opdrachten beneden de vastgestelde 
nationale drempels. Tevens kunnen zij naast de publI kat ie van aankondigingen 
van aanbestedingen gezamenlijk zorg dragen voor de verspreiding van 
Informatie omtrent aanbestedingen vla op regionaal of departementaal niveau 
ingestelde contactpunten, zulks wellicht In samenwerking met de Kamers van 
Koophandel of andere lichamen die het bedrijfsleven vertegenwoordigen. De 
verdere ontwikkeling van aan de behoeften van het MKB aangepaste diensten die 
gebaseerd zijn op de door de aanbestedende diensten verstrekte Inlichtingen, 
wordt besproken in de punten 33 tot en met 35. 
17. De omvang van afzonderlijke overheidsopdrachten aanpassen aan de 
produktiecapacltelt van kleine en middelgrote bedrijven bevordert 
ontegensprekelijk hun deelneming aan aanbestedingen. De splitsing van grotere 
opdrachten houdt echter het risico In dat de administratiekosten gaan 
stijgen, de potentiële schaalvoordelen verloren gaan en dat dit als 
voorwendsel wordt gebruikt om de drempels voor de toepassing van de 
richtlijnen Inzake overheidsopdrachten te ontwijken. De verdeling van grotere 
opdrachten In percelen daarentegen maakt het mogelijk de als doel gestelde 
openbare en efficiënte aanbesteding en toegankelijkheid van het MKB 
gelijktijdig te verwezenlijken. De deelopdrachten zouden volledig worden 
gepubliceerd, terwijl bedrijven die een offerte voor een perceel uitzenden, 
die zouden moeten aanpassen aan de prijs die grotere ondernemingen voor de 
volledige opdracht aanbieden. 
6 -
18. De alternatieve aanpak, waarbij de produktiecapacI teit van het MKB wordt 
aangepast aan de economisch gerechtvaardigde omvang van overheidsopdrachten, 
kan worden gerealiseerd vla verscheidene vormen van associatie of 
samenwerkIna. zoals Joint ventures, coöperaties, economische 
samenwerkingsverbanden of participaties van kleine en middelgrote 
ondernemingen in overheidsbedrijven. 
19. De Gemeenschap heeft de ontwikkeling van dergelijke vormen van samenwerking 
tussen ondernemingen lang daadwerkelijk bevorderd door haar 
concurrentieregels zodanig aan te passen dat overeenkomsten voor 
kleinschalige samenwerking bulten het toepassingsgebied ervan vallen, door de 
supranationale samenwerking In het kader van communautaire programma's, zoals 
ESPRIT, BRITE en COMETT, te stimuleren en door vla het Business Cooperation 
Network (BC-Net), dat door het Bureau voor Samenwerking tussen Ondernemingen 
van de Commissie tot stand is gebracht, een dienst te verlenen aan kleine en 
middelgrote bedrijven die potentiële partners zoeken om deel te nemen aan een 
overheidsaanbesteding. Tevens heeft de Gemeenschap het Europees Economisch 
Samenwerkingsverband (EESV) vastgesteld, dat een duidelijk rechtskader vormt 
waarin een dergelijke samenwerking kan plaatsvinden. Het Europartenariat programma 
heeft tot doel geselecteerde MKBs in regios die ondersteund worden door de 
structuurfondsen te helpen samenwerkingscontracten af te sluiten met MKBs 
in de rest van de Gemeenschap en zodoende beider concurrentiecapaciteit te 
vergroten. 
20. De Lld-Staten hebben een positieve rol te vervullen bij de opheffing van de 
wettelijke en fiscale onzekerheden die de bedrijven er kunnen blijven van 
weerhouden tot dergelijke vormen van samenwerking over te gaan en bij het 
stimuleren van de ontwikkeling van nieuwe vormen, waar zulks passend en nodig 
Is. De Gemeenschap mag redelijkerwijze verwachten dat zij hun steun verlenen 
bij haar poging om het EESV te helpen volledig operationeel te worden. De 
Lld-Staten kunnen ook aan deze ontwikkelingen meewerken door hun 
voorschriften inzake overheidsopdrachten, waarbij de gezamenlijke beoordeling 
van de financiële draagkracht en technische capaciteit wordt geregeld, te 
herzien. 
21. De kleine en middelgrote bedrijven hebben erover geklaagd dat zij niet In 
aanmerking worden genomen door de aanbestedende diensten, die hun onredelijke 
of onnodige specifieke kwal ifleatie-el sen stellen. De aanbestedende diensten 
dienen de behoefte aan dergelijke eisen en de manier waarop hieraan moet 
worden voldaan, opnieuw te bekijken. De onderliggende kwestie van de wijze 
waarop de bekwaamheid van de bedrijven moet worden beoordeeld, 
gecertificeerd, vergeleken en, indien nodig, verbeterd, dient nader te worden 
beschouwd en bestudeerd. 
22. De kleine en middelgrote bedrijven krijgen steeds meer toegang tot grotere 
overheidsopdrachten door middel van onderaanbestedlno. De richtlijnen Inzake 
overheidsopdrachten geven de Lld-Staten veel vrijheid om een actief beleid 
ter bevordering van plaatselijke onderaanbesteding te voeren. Volgens de 
logica van de beschikking van het Hof van Justitie In zaak 31/87 (Gebroeders 
Beentjes/Nederland) staat het hun vrij de contractuele voorwaarden te 
gebruiken om onderaanbesteding te bevorderen, op voorwaarde dat dit geen 
discriminerende werking heeft voor bedrijven uit andere Lld-Staten. 
- 7 -
23. De Commissie heeft haar aanpak van de bevordering van onderaanbesteding 
uiteengezet in een mededeling aan de Raad^4^ over de ontwikkeling van de 
toelevering in de Gemeenschap. Onderaanbesteding zou met name kunnen worden 
aangemoedigd in passende omstandigheden, waarbij van grotere aannemers wordt 
geëist dat zij hun plannen inzake onderaanbesteding in hun aanbiedingen 
vermelden en dergelijke voornemens worden gepubliceerd in de aankondigingen 
van aanbesteding om kleine en middelgrote bedrijven In de gelegenheid te 
stellen offertes te doen voor de uitvoering van ieder onderdeel van de 
opdracht. Voorts kunnen de hoofdaannemers de onderaannemers bijstand verlenen 
om te voldoen aan de eisen Inzake bekwaamheid en certificatie. 
24. Een duidell Ik en evenwichtig rechtskader zou het gemakkelijker maken om In te 
schrijven op onderaanbestedingen In andere Lid-Staten van de Gemeenschap. In 
het onderzoek naar de procedures waarvan sprake onder punt 26 dient 
bijzondere aandacht te worden besteed aan specifieke kwesties betreffende 
onderaanbestedingen zoals : de erkenning door de overheid van de 
onderaannemers, het principe dat een hoofdaannemer zijn onderaannemers 
dezelfde condities moet aanbieden als die welke voor hem gelden, de voor de 
onderaannemers geldende betalingsvoorwaarden en de vergoeding In geval van 
niet-betaiIng door of insolventie van de hoofdaannemer. De onderaanbesteding 
dient derhalve op een evenwichtige manier te worden bevorderd en beschermd. 
Tevens dienen maatregelen te worden genomen om belastingontduiking en 
ontwijking van soclale-zekerheidsregelIngen tegen te gaan. 
C. MAATREGELEN TER VERMINDERING VAN DE KOSTEN VAN DEELNEMING AAN 
OVERHEIDSAANBESTEDINGEN VOOR HET MKB 
25. De administratieve en financiële kosten verbonden aan ingewikkelde procedures 
voor het plaatsen van overheidsopdrachten kunnen dermate hoog zijn dat kleine 
en middelgrote bedrijven die weinig ervaring hebben In het werken met 
overheidsinstanties ervan worden weerhouden zelfs voor kleinere opdrachten 
een offerte In te zenden. 
26. Een vereenvoudiging van de procedures zou ten goede komen aan alle 
ondernemingen, ongeacht hun grootte, en op middellange termijn ook aan de 
aanbestedende diensten zelf. De Lid-Staten dienen een onderzoek In te stellen 
naar de kosten en het feitelijke nut van de documenten die kleine en 
middelgrote bedrijven bij het inschrijven op aanbestedingen dienen over te 
leggen, de moeilijkheden die dergelijke bedrijven ondervinden omdat zij 
onvoldoende tijd hebben om hun aanbieding samen te stellen en wegens het 
kostbare tijdverloop tussen de indiening van de aanbieding en de toewijzing 
van de opdracht, en de mogelijkheid om de aanbestedingsdocumenten zelf te 
harmoniseren en vereenvoudigen. Daarbij dient er vooral voor te worden 
gezorgd dat de procedures voor kleine opdrachten, waarvoor kleine en 
middelgrote bedrijven relatief meer belangstelling hebben, zo duidelijk en 
doorzichtig mogelijk zijn. 
(4) C0M(89)402 van 7.8.1989 
- (S -
27. De aanbestedende diensten moeten zich bewust zijn van de bijdrage die 
elektronische informatiediensten Inzake aanbiedingen kunnen leveren tot het 
drukken van de kosten en het verkleinen van de termijnen. Dergelijke diensten 
worden ontwikkeld door verrichters van bedrijfsinformatie- en aanverwante 
diensten op basis van uit het Pub I ikatiebI ad van de Europese Gemeenschappen 
gehaalde en bij de aanbestedende diensten verkregen inlichtingen omtrent 
aanbestedingen. Een volledig ontwikkeld elektronische-postbusnetwerk dat de 
aanbestedende diensten en de betrokken kleine en middelgrote bedrijven omvat, 
zou een snelle communicatie bij het vragen van pakketten aanbiedingen en het 
ondervragen van aanbestedende diensten mogelijk maken, waarbij de opdrachten 
en potentiële inschrijvers visueel worden weergegeven. 
28. De termijnen voor de betaling van aannemers voor het verrichte werk variëren 
sterk binnen de Gemeenschap en hangen af van de wettelijke verplichtingen, de 
eisen inzake de accountants- en financiële controle en aanvaardbare nationale 
of lokale praktijken. ZIJ kunnen dermate lang zijn dat kleine en middelgrote 
bedrijven die van overheidsopdrachten afhangen hierdoor onhoudbare verliezen 
lijden. De problemen zijn nog groter wanneer kleine en middelgrote bedrijven 
als onderaannemer voor de betaling afhangen van de hoofdaannemer, die zelf op 
betaling door de aanbestedende diensten wacht. 
29. De aanbestedende diensten kunnen veel verbeteringen aanbrengen om ervoor te 
zorgen dat de aannemers goed bij kas blijven, door middel van 
termijnbetalingen of de betaling vooraf van een hoger percentage, maatregelen 
ter bespoediging van de boekhoudprocedures, inclusief een vermindering van de 
gevraagde documenten, en voorzieningen om vertraagde betalingen of de nadelen 
daarvan zoveel mogelijk te beperken, bij voorbeeld vla het uitgeven van 
onherroepelijke kredietbrieven, die het gevaar voor Insolventie wegnemen voor 
kleine en middelgrote bedrijven die van belangrijke, doch vertraagde 
betalingen afhankelijk zijn. De Commissie heeft een onderzoek verricht naar 
het algemene probleem van het effect van te late betalingen op kleine en 
middelgrote bedrijven, inclusief vertraagde betalingen door 
overheidsinstanties, en zal nagaan hoe zij het best dit effect kan helpen 
verzachten In het kader van overleg over de resultaten van het onderzoek. 
30. Garanties om ervoor te zorgen dat ondernemingen hun Ingezonden aanbiedingen 
niet Intrekken en de opdrachten binnen de gestelde termlInen en volgens de 
specificatie uitvoeren zijn een kenmerk van de meeste, doch niet van alle 
nationale systemen voor overheidsaanbestedingen. Waar dergelijke garanties 
niet bestaan of de aanbestedende diensten onvoldoende beschermen tegen het 
risico van grote kosten en ongemakken als de aannemer in gebreke blijft, zijn 
de aanbestedende diensten minder geneigd de opdracht te gunnen aan kleine en 
middelgrote bedrijven waarmee zij meer risico lopen dan met grotere 
ondernemingen. Wanneer er garantiesystemen bestaan kunnen kleine en 
middelgrote bedrijven evenwel moeilijkheden ondervinden om de nodige 
garanties tegen betaalbare kosten te krijgen. 
31. Er hebben op dit gebied ontwikkelingen plaats In een aantal Lld-Staten. In 
Italië bij voorbeeld wordt de Invoering van prestatleborgen beschouwd als een 
alternatief voor het huidige systeem dat, aangezien het Is gebaseerd op een 
gewone lijst van alle ondernemingen die geacht worden voldoende financiële 
draagkracht en technische capaciteit te hebben, noch de aanbestedende 
diensten, noch de inschrijvers, met name de kleine en middelgrote bedrijven, 
een solide grondslag voor een contractuele relatie biedt. In Portugal heeft 
een deelprogramma van het PEDIP-Programma van de Commissie betrekking op de 
ontwikkeling van een systeem van financiële garanties dat de last zal 
verminderen van het huidige systeem waarbij een lening tegen hoge rentevoet 
moet worden aangegaan om de waarborgsommen van de aannemers te financieren. 
In sommige andere Lld-Staten gaat men stilaan over van een systeem waarbij 
uitsluitend bankgaranties worden gegeven op verzekeringssystemen of andere 
voorzieningen, waarbij de vervanging van de in gebreke blijvende aannemers 
wordt gegarandeerd, die in bepaalde gevallen door de betrokken ondernemingen 
worden gefinancierd. Door een open markt voor overheidsopdrachten tot stand 
te brengen zal de Commissie bijdragen tot het zoeken van technische 
oplossingen die beantwoorden aan de bijzondere situatie van de Lld-Staten. 
Zij zal In de nabije toekomst met de belanghebbenden, Inclusief de 
Raadgevende Comités Inzake overheidsopdrachten, overleg plegen omtrent 
mogelijke maatregelen op dit gebied. 
MAATREGELEN TER VOORBEREIDING VAN HET MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF VOOR EEN WERKELIJKE 
DEELNEMING AAN PROCEDURES VOOR HET PLAATSEN VAN OPDRACHTEN 
32. De behoefte aan een ruimere publlkatle van informatie omtrent aanbestedingen 
Is reeds besproken onder punt 21 met betrekking tot de standaardmethode voor 
de bekendmaking van aankondigingen in het Publlkat leb lad van de Europese 
Gemeenschappen. Er bestaat nu een mogelijkheid om deze aankondigingen, die In 
leder geval moeten worden aangepast om te voldoen aan de eisen die in de 
nieuwe richtlijnen Inzake overheidsopdrachten worden gesteld, te 
vereenvoudigen door een grotere standaardisatie van de beschrijving van de 
inschrijver, van het object van de opdracht en van de essentiële procedurele 
eisen van de aanbestedende dienst. Deze ontwikkeling zou samen met die van de 
databases op het gebied van overheidsopdrachten (zie punt 33) en de 
elektronische Informatiediensten Inzake aanbiedingen (zie punt 27) de toegang 
tot de basisinformatie omtrent de markt voor overheidsopdrachten sterk moeten 
vergemakkellJken. 
33. Tevens heeft de Commissie de database "Tenders Electronic Daily" (TED) 
aangelegd waarin alle Informatie over de In het PublIkatleblad bekendgemaakte 
aanbestedingen wordt opgenomen. Het systeem is toegankelijk ofwel 
rechtstreeks via de klantendienst "Echo" ofwel bij overeenkomst met de 
Commissie via een "Host" of vergunninghouder, die Informatie uit de database 
aan andere klanten kan verkopen. Het staat de "Host" vrij de database uit te 
breiden, bij voorbeeld door Informatie van de aanbestedende diensten in te 
voeren omtrent ni et-bekendgemaakte opdrachten die beneden de voor publlkatle 
vastgestelde drempels liggen. Een aantal systemen wordt momenteel ontwikkeld. 
i O 
34. De Gemeenschap heeft steun verleend aan de ontwikkeling van op dergelijke 
"Host"-overeenkomsten gebaseerde plaatselijke projecten, zoals het POINT 
(Public Orders Information Network), een door de Kamers van Koophandel van 
NoordrIJn-Westfalen verleende adviesdienst. De door POINT toegevoegde waarde 
betreft het selecteren van Informatie uit TED die relevant Is voor de 
behoeften en capaciteiten van de ondernemingen die van de dienst gebruik 
maken, alsook het regelen van de samenwerking met soortgelijke organisaties 
uit andere delen van de Gemeenschap die geïnteresseerd zijn in informatie 
omtrent aanbestedingen. Het marktopbouwend potentieel van dergelijke 
projecten wordt geïllustreerd door de opvallende stijging met 96 % in het 
eerste bedrljfsjaar van het aantal ondernemingen dat onder de aandacht van de 
aanbestedende diensten In de betrokken deelstaat Is gebracht. 
35. Het door de Commissie tot stand gebrachte netwerk van Euro info Centres, dat 
wordt uitgebreid om diensten te verlenen aan het midden- en kleinbedrijf In 
de gehele Gemeenschap, verschaft toegang tot Informatie omtrent de in het 
PublIkatieblad bekendgemaakte aanbestedingen. De centra kunnen het MKB helpen 
om in te schrijven op aanbestedingen die hen interesseren, met name in andere 
Lld-Staten uitgeschreven aanbestedingen. Zo bij voorbeeld doorloopt het E IC 
van Bilbao ledere dag de TED-database en stelt het de bedrijven en Kamers van 
Koophandel In Spanje In kennis van opdrachten in de gehele Gemeenschap. Het 
E IC van Dlemen en dat van Helmond in Nederland hebben gezamenlijk een gids 
voor overheidsopdrachten In de Gemeenschap samengesteld. Het E IC van Bordeaux 
werkt actief samen met de diensten die belast zijn met het plaatsen van 
opdrachten voor openbare werken en wordt daarbij gesteund door de regionale 
autoriteiten van Aquitaine. 
36. Andere activiteiten die kunnen worden gesteund op het gebied van algemene 
informatie omtrent de implicaties van openbare aanbestedingen betreffen met 
name : 
- steun voor beurzen Inzake overheidsopdrachten waarmee wordt beoogd kleine 
en middelgrote bedrijven In contact te brengen met aanbestedende diensten 
in hun eigen land en In andere Lld-Staten; 
- steun voor studiedagen en conferenties voor managers van Kleine en 
middelgrote bedr1 iven die erop gericht zijn de deelneming aan 
overheidsopdrachten te bevorderen door de procedures uiteen te zetten en de 
mogelijkheden te beschrijven. 
Op dit gebied heeft de Commissie bij voorbeeld onlangs besloten steun te 
verlenen, met name ter bevordering van de deelneming van kleine en 
middelgrote bedrijven in de gehele Gemeenschap, aan een grote Europese 
conferentie te Londen In april 1990 over nieuwe mogelijkheden voor het 
bedrijfsleven In het licht van de openstelling van de markt voor 
overheidsopdrachten; de noodzakelijkheid van maatregelen die het mogelijk 
maken dat MKBs volledig kunnen deelnemen in de openstelling van de markt 
voor overheidsopdrachten kwam naar voren als één van de belangrijkste 
conclusies van deze conferentie; 
- de samenstelling van praktische handleidingen waarin de 
aanbestedingsprocedures en de wettelijke aspecten van overheidsopdrachten 
worden uitgelegd, zoals het geval is in de brochures van de Commissie die 
In alle talen van de Gemeenschap verkrijgbaar zijn en de recente gidsen 
voor overheidsopdrachten die door Córas Tréchtâla, de Irish Export Board, 
zijn samengesteld en waarin essentiële informatie omtrent de procedurele en 
wettelijke eisen van de systemen in andere Lid-Staten wordt verstrekt. 
11 -
37. Toegang tot informatie is het voor de hand liggende middel om onvolkomenheden 
van de markt te verhelpen. Het garandeert op zichzelf echter niet dat de 
aanbestedende diensten en de kleine en middelgrote bedrijven die op zoek zijn 
naar afzetmogelijkheden onderling begrip opbrengen als hun relatie 
bureaucratisch blijft en er geen werkelijke ontwikkeling van de communicatie 
of een georganiseerde dialoog die verder gaat dan het oorspronkelijke 
contact, plaatsvindt. Tevens dient aan de aanbestedende overheidsdiensten te 
worden medegedeeld dat de deelneming van kleinere bedrijven aan 
overheidsopdrachten het openbaar belang In hoge mate dient en ook ten goede 
komt aan de aanbestedende organisatie omdat dit het scala van potentiële 
leveranciers verruimt en hun bekwaamheid vergroot. De inhoud van de 
opleidingscursussen voor ambtenaren van de aanbestedende diensten zou kunnen 
worden aangepast om aan deze eisen te voldoen. 
38. Wat de ontwikkeling van de rol van het MKB In de dialoog met de aanbestedende 
overheidsdiensten betreft, is opleiding voor het krllgen van de nodige 
vaardigheden OP manaoementgebied een essentieel onderdeel van het 
strategische management, zowel voor bedrijven die reeds aan de 
overheidssector in hun Lld-Staat verkopen als voor die welke zich toerusten 
om op de markt te komen of in de gehele Gemeenschap te gaan opereren. De 
proefreeks studieconferenties voor bedrijfsleiders waartoe de Commissie de 
aanzet heeft gegeven in het kader van het in de tweede helft van 1989 op touw 
gezette Programma "Voorbereiding van het MKB op het Europa van 1992", kan een 
nuttige bijdrage zijn. 
39. De In de punten 36-38 besproken activiteiten kunnen worden beschouwd als 
bestanddelen van een verreikend programma, die aan bepaalde algemene 
behoeften voldoen. ZIJ zijn echter niet bedoeld om In voldoende mate te 
voorzien In de specifieke en wellicht dringende behoeften van afzonderlijke 
ondernemingen aan bijstand op het gebied van voorzieningen voor certificatie, 
het opmaken van plannen, het opstellen van aanbiedingen of gewoonweg 
vertalingen. In sommige Lld-Staten kunnen nationale of regionale 
organisaties, die normaal een grote commerciële en technologische kennis 
bezitten, de bedrilven adviesdiensten verlenen, waaronder eventueel advies 
over de essentiële keuze van een specialisatie op een veranderende markt voor 
overheidsopdrachten. Bewust van de belangrijke rol die MKBs kunnen spelen in 
de bevordering van lokale economische ontwikkeling, ondersteunt de Gemeen­
schap de opzet van communautaire ondernemings- en innovatiecentra, verbonden 
in een internationaal netwerk (European Business and Innovation Centre 
Network - EBN). Deze centra voorzien, op een goed toegankelijke en kosten­
effectieve manier, in services die ondernemingen helpen tot de openbare 
aanbestedingen markt toe te treden. 
40. Dergelijke diensten zijn bijzonder belangrijk in de perifere gebieden van de 
Gemeenschap, waar het midden- en kleinbedrijf een overheersende rol speelt In 
de economie en waar de openstelling van de markt voor overheidsopdrachten 
bijzondere uitdagingen en mogelijkheden met zich brengt. De lokale bedrijven 
kunnen zich geplaatst zien voor nieuwe concurrenten, die beter geïnformeerd 
zijn en meer geavanceerde bekwaamheden op het gebied van marketing bezitten. 
Daarnaast kunnen de sterk toegenomen investeringen in de infrastructuur met 
steun uit de Structuurfondsen en de mogelijkheden van technologieoverdracht 
uit grotere aantredende ondernemingen de stimulans zijn voor een drastische 
verbetering van de bekwaamheid van bedrijven die aan de overheidssector 
leveren. De Commissie heeft de opneming van relevante diensten aan het 
bedrijfsleven in de ter verkrijging van steun uit de Structuurfondsen 
Ingediende regionale ontwikkelingsprogramma's bevorderd. In deze context zal 
zij de verschillende maatregelen bestuderen die geschikt zijn om ernstige 
problemen in verband met de tenuitvoerlegging van openbare aanbestedingen 
te helpen oplossen en om de toepassing ervan op regionaal niveau te bevorderen 
- 12 -
V- CQNÇLUSJJI 
41. Een mislukking van de pogingen om het MKB zoveel mogelijk te laten deelnemen 
aan overheidsaanbestedingen vermindert de dynamiek van de interne markt en 
belemmert terzelfder tijd de regionale economische ontwikkeling. Derhalve is 
het In het belang van de Gemeenschap dat op passend niveau daadwerkelijk 
maatregelen ter bevordering van de deelneming van het midden- en kleinbedrijf 
worden genomen. 
42. In deze mededeling werd een groot aantal maatregelen besproken. Met uitzondering 
van de maatregelen tot positieve discriminatie genoemd in onderdeel A en die 
in strijd zijn met het Verdrag, zou de aanneming van deze maatregelen, 
gezamenlijk, de MKBs aanzienlijk kunnen helpen meer effectief deel te nemen. 
43. Dit overzicht is echter slechts een eerste stap. Er blijft nog veel te doen 
om de in deze mededeling aangegeven denkbeelden verder te ontwikkelen en op 
passend niveau, namelijk dat van de Gemeenschap, de Lid-Staat, de regio of de 
plaats, In toepassing te brengen. 
44. Derhalve zal de Commissie, In nauw contact met de Lld-Staten en de overige 
belanghebbenden, haar werkzaamheden voortzetten Inzake maatregelen ter 
bevordering van de toegang van kleine en middelgrote bedrijven tot de 
procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten of ter vermindering van 
de kosten van dergelijke bedrijven, alsook Inzake maatregelen ter 
voorbereiding van kleine en middelgrote bedrijven voor een werkelijke 
deelneming aan bovengenoemde procedures. 
Daartoe zal zij : 
- passende experimenten en proefprojecten bevorderen; 
- de resultaten van reeds ten uitvoer gelegde maatregelen kritisch bestuderen 
en evalueren; 
- de uitwisseling van Informatie en ideeën binnen de Gemeenschap bevorderen; 
- naar behoren verslag uitbrengen aan het Europese Parlement, het Economisch 
en Sociaal Comité en de Raad en zo nodig voorstellen Indienen. 
ISSN 0254-1513 
COM(90)166def. 
DOCUMENTEN 
NL 10 13 
Catalogusnummer : CB-CO-90-202-NL-C 
ISBN 92-77-60118-3 
Bureau voor officiële pubiikaties der Europese Gemeenschappen 
L-2985 Luxemburg