TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•Motivering en doel van het voorstel

Met de recente escalatie van zijn brutale aanvalsoorlog tegen Oekraïne bevestigt Rusland zijn vastberadenheid om de grondrechten van Oekraïne te schenden wat betreft onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit binnen zijn internationaal erkende grenzen, maar ook om de levensvatbaarheid van dat land als staat te vernietigen. De onverschrokkenheid, moed en vastberadenheid waarvan het Oekraïense volk bij de verdediging van zijn land heeft blijk gegeven, verdient groot respect en diepe dankbaarheid.

In een Team Europa-aanpak hebben de EU, de lidstaten en Europese financiële instellingen sinds het begin van de Russische aanvalsoorlog 19,7 miljard EUR ter beschikking gesteld ten behoeve van de economische, sociale en financiële veerkracht van Oekraïne. Daarbij gaat het om de steun vanuit de Uniebegroting (12,4 miljard EUR), met inbegrip van macrofinanciële bijstand, om steun van de Europese Investeringsbank en de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling, met een volledige of gedeeltelijke garantie door de EU-begroting, en om verdere financiële steun van lidstaten (7,3 miljard EUR).

Sinds 2014 heeft de EU-begroting, met name via het Europees nabuurschapsinstrument en het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking, Oekraïne uitgebreide ondersteuning geboden op het gebied van hervormingen en investeringen. Deze steun is, sinds het begin van de Russische aanvalsoorlog, omgebogen naar met name noodhulp en – in toenemende mate – herstel van beschadigde of vernielde landelijke en gemeentelijke infrastructuur en huisvesting. Het is van cruciaal belang dat deze steun zijn flankerende rol kan blijven spelen, via het “MFB+”-instrument, onder meer door hervormingen die verband houden met het Europese traject van Oekraïne.

Daarnaast heeft de Raad besloten tot bijstandsmaatregelen ten behoeve van de Oekraïense strijdkrachten in het kader van de Europese Vredesfaciliteit (voor een bedrag van 3,1 miljard EUR) en tot een militaire bijstandsmissie aan Oekraïne (met in een eerste fase 0,1 miljard EUR voor de gemeenschappelijke kosten voor de opleiding van 15 000 soldaten). De EU en de lidstaten zijn via het Uniemechanisme voor civiele bescherming met een ongeziene noodrespons in natura gekomen. Dit was de grootste noodoperatie sinds het mechanisme is ingesteld en bracht miljoenen hulpgoederen naar Oekraïne en de regio.

De schade die de Russische aanvalsoorlog heeft toegebracht aan de economie, burgers en bedrijven in Oekraïne is enorm. Voor de korte termijn zou de Oekraïense economie, volgens voorspellingen van het Internationaal Monetair Fonds, tegen eind dit jaar met wel 35 % in reële termen kunnen krimpen. De inflatie versnelt en zou tegen eind 2022 oplopen tot 30 % door de schaarste van goederen, logistieke uitdagingen bij de bevoorrading en de financiering van overheidsbehoeften door geldschepping.

Door de aanhoudende oorlog van Rusland zullen de kortetermijnfinancieringsbehoeften van Oekraïne voor 2023 naar verwachting aanzienlijk zijn. Volgens recente schattingen die de Oekraïense autoriteiten, in samenwerking met het Internationaal Monetair Fonds, hebben gemaakt, zal er in 2023 een financieringskloof van telkens tussen 3 en 4 miljard EUR per maand zijn. Oekraïne zal voor de korte termijn nog steeds met grote financieringsbehoeften worden geconfronteerd, om essentiële overheidsfuncties in stand te houden, macro-economische stabiliteit te garanderen en kritieke infrastructuur te herstellen die door de Russische oorlog is vernield. Daarom is het van cruciaal belang om zo snel mogelijk nieuwe steun ter beschikking te stellen.