Advies over de mededeling van de Commissie betreffende het actiekader op het gebied van de volksgezondheid (94/C 388/02)

De Commissie heeft op 3 december 1993 besloten, overeenkomstig de bepalingen van artikel 129 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling voor milieu, volksgezondheid en consumentenvraagstukken, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 7 juni 1994 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Ataíde Ferreira.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 317e Zitting (vergadering van 6 juli 1994) het volgende advies uitgebracht, dat met ruime meerderheid van stemmen (1 stem tegen, bij 3 onthoudingen) is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Volksgezondheid is een belangrijke aangelegenheid omdat het economische en sociale consequenties met zich meebrengt en een positief of negatief effect op de totstandbrenging van Europese solidariteit en Europees burgerschap () kan hebben; het is dan ook logisch en noodzakelijk dat het ESC, om tot een helder en ondubbelzinnig advies te komen, de uitgangspunten en de technisch-juridische structuur van de desbetreffende Mededeling onder de loep neemt ().

1.2. Aangezien het advies geen deel uitmaakt van een wetgevingsprocedure in de strikte zin, maar betrekking heeft op een specifieke maatregel die de resultante is van eigen bevoegdheden van de Commissie en de lid-staten, die in samenwerkings- of coördinatieprocedures tot een complex geheel vervlochten worden, wil het ESC duidelijk aangeven hoe artikel 129 van het Verdrag zou moeten en kunnen worden uitgelegd. Doelstellingen en uitgangspunten van de Mededeling moeten worden doorgelicht.

1.3. Alvorens de Mededeling te behandelen, komt daarom eerst de uitlegging van artikel 129 van het Verdrag aan de orde, tegen de achtergrond van de grote sociale, economische en politieke vraagstukken die het dagelijkse leven bepalen van de burgers van de Unie, voor wie het ESC als spreekbuis optreedt.

2. Principieel probleem : De Gemeenschap en de volksgezondheid

2.1. Een belangrijk novum in de nieuwe tekst van het Verdrag van Rome is de krachtens artikel G, punt 38, ingevoegde Titel X betreffende de volksgezondheid, waarvan artikel 129 het volgende bepaalt :

"1. De Gemeenschap draagt ertoe bij een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid te verzekeren door de samenwerking tussen de lid-staten te bevorderen en, indien nodig, hun activiteiten te ondersteunen.

Het optreden van de Gemeenschap is gericht op preventie van ziekten, met name van grote bedreigingen van de gezondheid, met inbegrip van drugverslaving, door het bevorderen van onderzoek naar de oorzaken en de overdracht daarvan, alsmede door het bevorderen van gezondheidsvoorlichting en gezondheidsonderwijs.

2. De lid-staten coördineren onderling, in verbinding met de Commissie, hun beleid en programma`s op de in lid 1 bedoelde gebieden. De Commissie kan, in nauw contact met de lid-staten, alle dienstige initiatieven nemen om deze coördinatie te bevorderen.

3. De Gemeenschap en de lid-staten bevorderen de samenwerking met derde landen en met de inzake volksgezondheid bevoegde internationale organisaties.

4. Om bij te dragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van dit artikel neemt de Raad :

- volgens de procedure van artikel 189 B en na raadpleging van het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio`s, stimuleringsmaatregelen aan met uitsluiting van harmonisatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lid-staten;

- met gekwalificeerde meerderheid van stemmen, op voorstel van de Commissie, aanbevelingen aan."

2.2. De Commissie is dus bevoegd om aan de Raad voorstellen te doen voor aan de lidstaten te richten aanbevelingen of voor de bevordering van samenwerking tussen de lid-staten, om op die manier bij te dragen tot een hoog niveau van gezondheidsbescherming.

Het gezondheidswezen maakt nog geen deel uit van het Gemeenschapsbeleid, maar is wel een gemeenschappelijk actiegebied, waarbij met name preventie van ziekten en verslaafdheid aan drugs centraal moeten staan.

Conform het hierboven geciteerde artikel doet de nieuwe rechtsgrondslag geen afbreuk aan de onderlinge relaties en maatregelen op het gebied van de gezondheid die gebaseerd zijn op de diverse bepalingen van het Verdrag. Deze hebben de Gemeenschap de mogelijkheid geboden, niet onbelangrijke initiatieven op dit terrein te ontplooien, waarmee het Comité zijn instemming heeft betuigd.

2.3. Het begrip volksgezondheid, zoals door de lid-staten omschreven in de internationale organisaties waartoe zij behoren, omvat namelijk niet alleen de preventie van ziekten, maar ook de bevordering van de gezondheid van personen, leeftijdsgroepen en sociale categorieën, ook in relatie tot hun milieu (school, werkplek, enz.). Artikel 129 moet dan ook worden uitgelegd tegen de achtergrond van de opgedane ervaring in de lid-staten en van de diverse acties en programma`s die de Gemeenschap krachtens verschillende bepalingen van het Verdrag heeft opgezet en uitgevoerd.

2.4. De tweede alinea van artikel 129, lid 1, zou door de Raad en uiteraard ook het Hof van Justitie moeten worden bezien in het licht van het gemeenschappelijke verleden van de lid-staten en de Unie zelf, en heeft alleen betekenis als louter indicatieve bepaling. Een letterlijke interpretatie zou deze betekenis uithollen. Zij zou met zich meebrengen dat lopende programma`s (b.v. het biomedisch onderzoek, waarvan de programma`s veel verder reiken dan preventie) moeten worden gestaakt, dat programma`s inzake aids en kanker op de tocht komen te staan, en zelfs dat toxicomanie als ziekte wordt beschouwd.

3. Algemene opmerkingen

3.1. Het is een goede zaak dat de Comissie zo snel met deze Mededeling over het "actiekader op het gebied van de volksgezondheid" is gekomen, en wel op het moment dat het nieuwe Verdrag van Maastricht van kracht is geworden, wat erop wijst dat het belang van een Europees gezondheidsbeleid duidelijk onderkend wordt; hiermee wordt de weg vrijgemaakt voor de "verbetering van de levensstandaard en van de kwaliteit van het bestaan" ().

3.2. Ondanks deze interpretatieproblemen heeft de Commissie uitstekend werk geleverd met haar grondige studie van de specifieke kenmerken van ziektepreventie en met haar poging om de problematiek in een breder verband te plaatsen.

3.3. In de Mededeling wordt geprobeerd de analyses en studies van de diverse instellingen, waaronder het ESC, in één geheel samen te voegen.

Hier volgt een duidelijk overzicht van de desbetreffende adviezen van het ESC, als bedoeld in punt 46 van de Mededeling :

- Informatief rapport over volksgezondheid - 11. 2. 1986 - Doc. CES 539/86 - ENVI/169;

- Advies over het voorstel voor een resolutie van de Raad betreffende het actieprogramma van de Europese Gemeenschappen inzake kanker - PB nr. C 101 van 28. 4. 1986, blz. 22;

- Advies over de preventie van asbestverontreiniging - PB nr. C 207 van 18. 8. 1986;

- Advies over de doorzichtigheid van de prijsstelling van geneesmiddelen - PB nr. C 319 van 30. 11. 1987;

- Advies inzake het "Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het coördinatieprogramma van de Europese Economische Gemeenschap inzake onderzoek en ontwikkeling op het gebied van geneeskunde en volksgezondheid (1987-1989)" - PB nr. C 105 van 21. 4. 1987, blz. 7, en advies inzake het programma "Europa tegen kanker", betreffende de voorlichting van het grote publiek en de kankeropleiding van de gezondheidswerkers - PB nr. C 105 van 21. 4. 1987, blz. 18;

- Advies inzake het "Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende een actie op het vlak van de informatietechnologie en de telecommunicatie in de gezondheidszorg - AIM (Advanced Informatic in Medicine in Europe) - Experimentele fase" - PB nr. C 356 van 31. 12. 1987, blz. 9;

- Advies over het "Specifiek onderzoeksprogramma op gezondheidsgebied - Voorspellende geneeskunde : analyse van het menselijk genoom (1989-1991)" - PB nr. C 56 van 6. 3. 1989, blz. 47;

- Advies over de etikettering en de bijsluiter van geneesmiddelen voor menselijk gebruik - PB nr. C 225 van 10. 9. 1990;

- Advies over de voorstellen voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van samenwerkingsovereenkomsten tussen de EEG en Oostenrijk, Noorwegen, Zwitserland, Finland en Zweden inzake onderzoek op het gebied van geneeskunde en volksgezondheid - PB nr. C 56 van 7. 3. 1990, blz. 11;

- Advies over het voor het afleveren van geneesmiddelen voor menselijk gebruik geldende wettelijke regime - PB nr. C 225 van 10. 9. 1990;

- Advies over de ontwerp-resolutie van de Raad betreffende de verbetering van de preventie en de behandeling van acute vergiftigingen bij de mens - PB nr. C 124 van 21. 5. 1990, blz. 1;

- Advies over het richtlijnvoorstel van de Raad inzake de reclame voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik - PB nr. C 60 van 8. 3. 1991, blz. 40;

- Advies over het "Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling op het gebied van de medische biologie en de gezondheid (1990-1994)" - PB nr. C 41 van 18. 2. 1991;

- Adviezen van 4. 7. 1991 over "Communautaire procedures voor het verlenen van vergunningen voor en voor het toezicht op geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik en tot oprichting van een Europees Bureau voor de Geneesmiddelenbeoordeling" - CES 882/91 - PB nr. C 269 van 14. 10. 1991;

- Groothandel in geneesmiddelen voor menselijk gebruik - PB nr. C 225 van 10. 9. 1990;

- Advies over het communautaire informatiesysteem over ongevallen waarbij gebruiks- en verbruiksprodukten zijn betrokken - PB nr. C 62 van 12. 3. 1990;

- Advies over het voorstel voor een besluit van de Raad en de ministers van volksgezondheid van de lid-staten, in het kader van de Raad bijeen, ter goedkeuring van een actieplan in het kader van het "Europa tegen AIDS"-programma voor 1991-1993 (CES 700/91 in PB nr. C 191 van 22. 7. 1991) en 1994 (CES 1237/93 - nog niet gepubliceerd);

- Advies over het voorstel voor een verordening (EEG) van de Raad tot oprichting van een Europese drugswaarnemingspost en van een Europees netwerk voor informatie voor drugs en drugsverslaving (Reitox) CES 635/92 - PB nr. C 223 van 31. 8. 1992;

- Initiatiefadvies over "Veiligheid en gezondheid op de werkplek - Scholing" - PB nr. C 249 van 13. 9. 1993, blz. 12;

- Advies over het "Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van een samenwerkingsovereenkomst tussen de EEG en Turkije inzake onderzoek op het gebied van geneeskunde en volksgezondheid" - CES 864/91 - PB nr. C 269 van 14. 10. 1991, blz. 20;

- Advies over arbeidsgeneeskunde - PB nr. C 307 van 19. 11. 1984;

- Adviezen over gevaarlijke stoffen en preparaten.

De Mededeling is belangrijk voor de toekomst van het Europese volksgezondheidsbeleid; zij wordt voorafgegaan door een korte samenvatting, die de Instellingen tot nadere kennisneming kan aanzetten.

3.4. In de Mededeling (punten 4 e.v.) worden de voornaamste uitdagingen op het gebied van de volksgezondheid duidelijk aangegeven.

3.5. Er moet verder worden nagedacht over de kosten van de gezondheidszorg en de financiering ervan; het ESC zal hiertoe een bijdrage kunnen leveren.

3.6. Vanwege de interpretatiemoeilijkheden bevat het hoofdstuk "Gezondheidstoestand en trends in de lid-staten" (Commissiedocument, deel A II, punt 14 e.v.) volgens het Comité echter geen analyse op werkelijk Europese schaal; deze analyse is bijgevolg onvolledig. Er kan immers niet worden voorbijgegaan aan het feit dat het vele - of weinige - dat op het niveau van de lid-staten op gezondheidsgebied is verwezenlijkt, niet alleen te danken is aan Gemeenschapsacties, maar aan de ervaring en de kennis die gedurende vele tientallen jaren door nationale organisaties zijn opgedaan en uitgetest - met de hulp van internationale organisaties, waarvan de rol niet over het hoofd mag worden gezien; denken we maar aan hun bijdrage tot het concept "bevordering van de volksgezondheid" () en het Handvest inzake volksgezondheid en leefmilieu ().

In de Mededeling zouden belangrijke feiten uit het recente verleden van de Europese volksgezondheid moeten worden belicht, zodat een duidelijker beeld wordt geboden van de bijdrage die het voorgestelde "volksgezondheidsbeleid" kan leveren.

Zowel het verleden als het heden zijn het erfgoed van de lid-staten.

3.7. Op het specifieke terrein van de preventie en de in punt 122 van de Mededeling () vastgestelde prioriteiten stemt het Comité in met de conclusies van de Commissie, ondanks de algemene bezwaren die het op grond van zijn visie op het volksgezondheidsbeleid heeft.

3.8. Het Comité is van mening dat een volksgezondheidsbeleid geen beperkte opzet mag hebben (preventie van ziekten en drugsverslaving), maar moet worden opgevat als bevordering van de gezondheid in een horizontaal en interdisciplinair perspectief, hetgeen samenwerking tussen verschillende wetenschapstakken impliceert.

3.9. De Mededeling bevat terminologische onnauwkeurigheden die leiden tot onduidelijkheid omtrent de daadwerkelijk nagestreefde doelstellingen.

Een volksgezondheidsbeleid kan alleen maar horizontaal aangepakt worden. De bevordering van de volksgezondheid heeft te maken met alle aspecten van het bestaan; zij omvat ook de preventie van ziekten, maar houdt hiermee niet op.

3.10. Zoals gezegd leidt het ontbreken van een overzichtelijk en gelijkvormig schema in bijlage I (het preventiebeleid van de lid-staten) ongetwijfeld tot een te enge evaluatie van de in het document opgenomen prioriteiten en strategie.

3.11. Om overhaaste reacties te voorkomen, moet duidelijk worden gesteld dat de wijze waarop hier een algemeen en horizontaal geconcipieerd model voor een volksgezondheidsbeleid van de Unie naar voren wordt gebracht, de bevoegdheden van de verschillende directoraten-generaal en diensten van de Commissie en - in diverse opzichten (nationaal, verticaal of horizontaal) - van de lid-staten, volkomen onverlet laat. Het gaat er alleen om een synergie te bewerkstelligen, ondoeltreffende maatregelen als gevolg van een gebrek aan coördinatie of samenhang te vermijden, en met het oog op een grotere economische en sociale rentabiliteit tot een beter beheer te komen.

4. Bijzondere opmerkingen

4.1. Onder de titels "Gezondheidstoestand en trends" () en de "Aanpak van de Europese Gemeenschap" () bevat de mededeling de voornaamste strategische optie van de Commissie. Dit vormt de kern van het thema, waarover het ESC zich op verzoek van de Raad uiterst zorgvuldig wil beraden in het kader van zijn taken uit hoofde van het Verdrag.

4.2. Het ESC is van mening dat de Raad zich niet mag beperken tot een letterlijke interpretatie van het begrip volksgezondheid als omschreven in artikel 129 van het Verdrag.

4.2.1. Een dergelijke uitlegging zou een beperking betekenen van wat in de verschillende lid-staten onder volksgezondheid wordt verstaan () en zou volledig indruisen tegen hetgeen door de wetenschap en in de lid-staten thans algemeen wordt aanvaard.

4.2.2. De Commissie zelf lijkt te kiezen voor een ruimere uitlegging van genoemd artikel, aangezien zij voorstelt dat andere initiatieven op het gebied van de volksgezondheid worden genomen. Met betrekking tot de ontwikkelingslanden stelt zij trouwens een beleid voor dat stoelt op een geïntegreerde en totale aanpak ().

4.2.3. De door het ESC bepleite interpretatie biedt de volgende voordelen :

- Zij strookt met de huidige conceptie van volksgezondheid in de meeste lid-staten, zodat deze in de praktijk niet nog verder aan homogeniteit inboet.

- Het beleid van de Commissie zou gemakkelijker aansluiting vinden bij dat van de lid-staten en van andere internationale organisaties.

- Het volksgezondheidsbeleid zou gemakkelijker ingeschakeld kunnen worden in en gecoördineerd kunnen worden met het sociaal-economische beleid van de Europese landen en de beleidskeuzen op het stuk van de organisatie van de volksgezondheid.

- Deze aanpak zou een beter financieel beheer van de geïnvesteerde middelen mogelijk maken en leiden tot een gunstigere kosten/baten-verhouding.

- De letter van artikel 129 van het Verdrag zou in overeenstemming zijn met de geest en de voornaamste doelstellingen van de Gemeenschap en de Unie.

4.3.

Een nieuwe aanpak

4.3.1. Volgens het ESC moeten belangrijke actieterreinen op het gebied van de volksgezondheid, die niet volledig bestreken worden door een aanpak per ziekte, explicieter omschreven worden; het gaat om het volgende :

a)

Leeftijdsgroepen

In het Europese volksgezondheidsbeleid moet op zijn minst plaats worden ingeruimd voor de gezondheidsproblemen van jongeren (alcohol, geweld, drugs en tabak) en bejaarden (afhankelijkheid, uitsluiting, gezondheidszorg), en moet ook aandacht worden besteed aan de gezondheid van moeders (en vrouwen in het algemeen) en kinderen en van de meest kansarme bevolkingsgroepen.

b)

Personen in een kwetsbare positie

Migranten, werklozen en mensen die in een zeer marginale situatie verkeren () (met name daklozen) mogen niet over het hoofd worden gezien.

c)

Specifieke middelen/sectoren

In elk gezondheidsbeleid moet speciaal de nadruk worden gelegd op de gezondheid op school en op de werkplek. Hierbij zij tevens gedacht aan factoren in het leefmilieu die de gezondheid aantasten, zoals lawaai in de steden en oppervlaktewater- en luchtvervuiling.

4.3.2. Elke entiteit (staat, regio, gemeente) of de Unie zelf zal, ongeacht de aard van de doelstellingen die zij inzake volksgezondheid nastreeft, voor dezelfde problemen komen te staan :

- Hoe en door wie worden de besluiten genomen die de meeste invloed hebben op de volksgezondheid ?

- Over welke infrastructuur beschikken de communautaire of bevoegde instanties om maatregelen inzake volksgezondheid te ondersteunen of uit te voeren ?

- En voorts, hoe zullen die maatregelen worden gefinancierd ?

4.3.3. Aangezien de Gemeenschap volgens artikel 129 op het gebied van de volksgezondheid geen regelgevende of harmoniserende bevoegheid heeft, maar veeleer het optreden van de lid-staten moet stimuleren, vergemakkelijken en ondersteunen, is het van groot belang dat de Commissie in haar studie beter aangeeft hoe het volksgezondheids- en sociaal beleid (), alsmede het landbouw-, consumenten- en milieubeleid en het beleid inzake sport en vrijetijdbesteding op elkaar aansluiten. Hopelijk kunnen de Commissie en uiteindelijk de Raad aldus de diverse maatregelen ter verbetering van de kwaliteit van het bestaan op de rails zetten ().

4.3.4. Honderden organisaties van vrouwen en mannen hebben in de lid-staten vooral op plaatselijk niveau een zeer belangrijke bijdrage geleverd op het gebied van de volksgezondheid, met name door opleiding en voorlichting in beperkte zin, maar ook wat consumptie, voeding en milieu betreft. Ook op communautair niveau zijn er organisaties met grote actiemogelijkheden; hun optreden is van groot belang en moet door de Commissie naar waarde worden geschat, zodat alle belanghebbenden en bestuursinstanties op het niveau van de lid-staten en de Unie betrokken kunnen worden bij het opzetten van een volksgezondheidsbeleid.

4.3.5. Tenslotte moet worden gehoopt dat in het document, zelfs binnen het beperkte bestek van een mededeling waarmee de preventie van ziekten beoogd wordt, vermeldt wordt hoe de juiste aansluiting met wetenschappelijke kringen in de lid-staten en Europa tot stand kan worden gebracht. Zo kan het communautaire optreden op een stevigere wetenschappelijke grondslag worden gevestigd.

5. Conclusies en aanbevelingen

5.1. Een volksgezondheidsbeleid dat beantwoordt aan de eisen en verwachtingen van de Europese burger moet deel uitmaken van een energiek streven naar de gewenste verbetering van de bestaanskwaliteit, met inbegrip van de volksgezondheid. Het moet tevens een geheel van horizontale en verticale maatregelen omvatten die getroffen worden door de Gemeenschap krachtens haar eigen bevoegdheden of, naar gelang van de aard van het geval, op nationaal, regionaal en plaatselijk niveau in de lid-staten, één en ander volgens de omstandigheden en de interne rechtsorde, en in een specifiek samenwerkings- en coördinatieverband.

5.2. In haar huidige vorm steunt de Mededeling vooral op preventie en voorlichting - hoewel de juiste prioriteiten inzake volksgezondheid worden opgesomd -, maar voldoet zij niet op adequate wijze aan de verwachtingen van het Comité.

5.3. Het ESC verzoekt de Raad dan ook, bij de uitwerking van het volksgezondheidbeleid een alomvattend en coherent standpunt in te nemen, en artikel 129 van het Verdrag uit te leggen conform artikel 2, grondbeginsel en bestaansgrond van de Gemeenschap van staten en burgers.

5.4. Het Comité verzoekt de Raad dat hij de Commissie haar overigens nuttige en belangrijke mededeling laat aanvullen. Er zou een algemene en horizontale studie van het volksgezondheidsbeleid moeten worden gemaakt, waardoor de beperktheid van het oorspronkelijke document wordt overstegen.

5.5. Zoals in het onderhavige advies wordt gesteld, zal de Commissie daarbij het volgende in aanmerking moeten nemen :

a)

er moet rekening worden gehouden met de specifieke positie van de verschillende groepen, dus niet alleen met zieken en drugsverslaafden, maar ook met leeftijdsgroepen en groepen in een kwetsbare situatie, alsook met de specifieke milieufactoren;

b)

er moet een studie worden gemaakt van het voorgestelde optreden en van de initiatieven die de Gemeenschap los van artikel 129 dient te nemen of zou kunnen nemen krachtens haar eigen bevoegdheid uit hoofde van het Verdrag, alsook van de initiatieven welke zich in dezelfde zin lenen voor samenwerking en coördinatie;

c)

daarbij dient men te bedenken dat het gezondheidsbeleid en het beleid inzake gezondheidszorg, met name inzake infrastructuur, mankracht (beheer en technische diensten) en financiering in ieder geval op elkaar moeten aansluiten, zonder dat dit ten koste gaat van de specificiteit en de respectieve kenmerken en doelstellingen van beide;

d)

het gezondheidsbeleid, dat nu al in de Mededeling besloten ligt, heeft een sociale en economische dimensie die uit een oogpunt van solidariteit, concurrentievermogen en werkgelegenheid op de juiste manier gekoppeld moet worden aan het sociale Europa en het Europa van de burger. Hiertoe moeten met name de problemen meer met horizontale maatregelen worden aangepakt (arbeid, werkgelegenheid (), stedelijk leefmilieu, huisvesting, landbouwbeleid, consumentenzaken, leefmilieu, enz.) (). Er moet ten volle rekening worden gehouden met de persoonlijke vrijheid en levenswijze en met de Europese verscheidenheid;

e)

uit de structuurfondsen, met name het Sociaal Fonds, gefinancierde prioritaire acties moeten ook de volksgezondheid in het vaandel voeren of anders, indien zij de volksgezondheid schaden, worden afgewezen.

Brussel, 6 juli 1994.

De voorzitter

van het Economisch en Sociaal Comité

Susanne TIEMANN

() Zie advies PB nr. C 295 van 22. 10. 1994, blz. 47.

() Zie "Investing in Health" in : World Development Report 1993 - World Bank, Oxford University Press, 1993, blz. 7 en 14.

() "Het Europa van de burgers", PB nr. C 313 van 30. 11. 1992.

() Impact van de adviezen van het ESC - CES 592/92 rev.

() Artikel 2 EEG-Verdrag.

() Zie verslag "Welz+nsbeleid. Internationale Conferentie over het welz+nsbeleid", Bonn, A. - 19 december 1990, blz. 21.

() Handvest inzake volksgezondheid en leefmilieu, aangenomen door de Europese ministers voor milieu en volksgezondheid, Frankfurt, 7/8 december 1989.

() Zie blz. 41 van de Mededeling.

() Zie blz. 9.

() Zie blz. 20.

() Voorbeeld :

a) Het Verenigd Koninkr+k, met betrekking tot Engeland - "Health of the Nation" (1993) - geciteerd in de Mededeling van de Commissie - Een geheel van doelstellingen op het gebied van volksgezondheid, in samenhang met de instrumenten om deze te verwezenl+ken door middel van diensten voor volksgezondheid of communautaire initiatieven die op reële samenwerking tussen verschillende sectoren (onderw+s, vervoer, sociale diensten) steunen;

b) Nederland - "Health Strategy of the Netherlands" (1993) - Een eveneens uitgebreid en omvattend pakket van doelstellingen inzake volksgezondheid; en

c) Frankr+k - "A Public Health Strategy elaborated by the High Committee on Public Health (1993, voorlopig)" wordt in de Mededeling van de Commissie geciteerd en behelst voorstellen voor een algemeen beleid inzake volksgezondheid.

() COM(94) 77 def. van 24. 3. 1994.

() Doc. COM(92) 542 def. - Mededeling "Op weg naar het Europa van de solidariteit", punt III.3.

() Groenboek over het Europees sociaal beleid (COM(93) 551 def., blz. 43 t/m 49 en 66 t/m 68.

() Artikel 3, punt O, van het Verdrag.