Met dit wetgevingsvoorstel wordt aan deze politieke verbintenis voldaan met betrekking tot aangelegenheden die onder de bevoegdheid van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (“de Gemeenschap”) vallen, namelijk de associatie van het Verenigd Koninkrijk met het onderzoeks- en opleidingsprogramma van Euratom en met de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie, waarop deel vijf van de handels- en samenwerkingsovereenkomst (Deelname aan programma's van de Unie, goed financieel beheer en financiële bepalingen) van toepassing is. De voorgestelde verordening zorgt ervoor dat de Gemeenschap tijdig en doeltreffend kan optreden om haar belangen bij de uitvoering en handhaving van de handels- en samenwerkingsovereenkomst te beschermen. De voorgestelde verordening verleent de Commissie de bevoegdheid om de hierboven bedoelde maatregelen vast te stellen en deze waar nodig door middel van uitvoeringshandelingen te schorsen en in te trekken.

De Commissie en de Raad hebben ook overeenstemming bereikt over een gezamenlijke verklaring, die is afgelegd bij de sluiting van de handels- en samenwerkingsovereenkomst, waarin is bepaald dat de Commissie, onverminderd haar initiatiefrecht uit hoofde van de Verdragen, “ernaar [streeft] de bovengenoemde specifieke wetgevingshandeling uiterlijk op 31 maart 2022 voor te stellen”.

In zijn besluit betreffende de sluiting van de handels- en samenwerkingsovereenkomst heeft de Raad de Commissie gemachtigd de bovengenoemde maatregelen vast te stellen met betrekking tot aangelegenheden die onder het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie vallen, namens de Unie en “totdat een specifieke wetgevingshandeling tot regeling van de vaststelling van de maatregelen” uit hoofde van deze overeenkomst is vastgesteld.

Met betrekking tot aangelegenheden die onder het Euratom-Verdrag vallen, kan de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (hierna “de Gemeenschap” genoemd) unilaterale maatregelen vaststellen in de gevallen en onder de voorwaarden van de artikelen 718 en 719 van de handels- en samenwerkingsovereenkomst, zonder eerst een beroep te hoeven doen op het mechanisme voor geschillenbeslechting. De unilaterale maatregelen in kwestie hebben betrekking op de gedeeltelijke of volledige schorsing van de deelname van het Verenigd Koninkrijk aan programma’s van de Unie en de gedeeltelijke of volledige beëindiging ervan.

In de handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Unie en het Verenigd Koninkrijk (hierna “de handels- en samenwerkingsovereenkomst” genoemd) is bepaald dat de partijen, overeenkomstig de daarin vastgestelde voorwaarden, bepaalde unilaterale maatregelen kunnen vaststellen.

Maatregelen die in het kader van de voorgestelde verordening worden vastgesteld, zouden een rechtmatig optreden van de Gemeenschap zijn in het kader van het Handvest van de grondrechten. De reden hiervoor is dat deze actie zou worden ondernomen in overeenstemming met de vereisten dat de maatregelen worden genomen op basis van een passende rechtsgrondslag, door de bevoegde autoriteiten, met het oog op een legitiem doel, namelijk de uitoefening van de rechten van de Unie uit hoofde van bovengenoemde overeenkomsten, en in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel.

1.De Commissie beschikt niet over beleidsopties omdat: a) het beoogde voorstel regelt hoe binnen de Gemeenschap reeds in een internationale overeenkomst overeengekomen maatregelen worden genomen zonder ruimte voor variatie, en b) de Commissie zich ertoe heeft verbonden vóór een bepaalde datum een voorstel voor dit wetgevingsbesluit in te dienen bij het Europees Parlement en de Raad.

Voor zover de uit te oefenen rechten van de Gemeenschap in de handels- en samenwerkingsovereenkomst zijn vastgelegd, gaan de voorgestelde maatregelen niet verder dan wat strikt noodzakelijk is om de doelstelling van een snelle en doeltreffende uitoefening van die rechten te verwezenlijken. Bovendien zorgen de voorwaarden die in het kader van de overeenkomst gelden voor de vaststelling van unilaterale maatregelen ervoor dat deze maatregelen beperkt blijven tot hetgeen strikt noodzakelijk is om de specifieke doelstellingen van de overeenkomst te verwezenlijken.

(2)In de handels- en samenwerkingsovereenkomst is bepaald dat de partijen unilaterale maatregelen kunnen nemen, met name met betrekking tot de opschorting van bepaalde verplichtingen uit hoofde van de overeenkomst, in de specifieke gevallen en onder de daarin vastgestelde voorwaarden en procedures. Met betrekking tot aangelegenheden die onder het Euratom-Verdrag vallen, kan de Gemeenschap unilaterale maatregelen vaststellen in de gevallen en onder de voorwaarden van de artikelen 718 en 719 van de handels- en samenwerkingsovereenkomst. De unilaterale maatregelen in kwestie hebben betrekking op de gedeeltelijke of volledige schorsing van de deelname van het Verenigd Koninkrijk aan programma’s van de Unie en de gedeeltelijke of volledige beëindiging ervan.

(1)Op 29 december 2020 heeft de Commissie, namens de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (hierna “de Gemeenschap” genoemd), de Handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland, anderzijds (hierna “de handels- en samenwerkingsovereenkomst” genoemd), gesloten. De handels- en samenwerkingsovereenkomst werd voorlopig toegepast met ingang van 1 januari 2021 en trad op 1 mei 2021 in werking. De handels- en samenwerkingsovereenkomst bestrijkt gebieden die onder de bevoegdheid van de Gemeenschap vallen, namelijk de associatie met het onderzoeks- en opleidingsprogramma van Euratom en met de Europese gemeenschappelijke onderneming voor ITER en de ontwikkeling van fusie-energie, waarop deel vijf van de handels- en samenwerkingsovereenkomst (Deelname aan programma's van de Unie, goed financieel beheer en financiële bepalingen) van toepassing is.

Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, en met name de artikelen 7, 47 en 48 in samenhang met artikel 106 bis,

Ten slotte voorziet artikel 5 in een evaluatie van deze verordening door de Commissie binnen vijf jaar na de inwerkingtreding ervan, om na te gaan of zij geschikt blijft voor het beoogde doel.

Een evaluatie van de tenuitvoerlegging van de voorgestelde verordening is gepland binnen vijf jaar na de inwerkingtreding ervan. Deze periode is in overeenstemming met de gezamenlijke evaluatie van beide partijen bij de handels- en samenwerkingsovereenkomst als bedoeld in artikel 776 van de handels- en samenwerkingsovereenkomst.

(3)Mocht het nodig blijken haar belangen bij de uitvoering van de handels- en samenwerkingsovereenkomst te beschermen, dan moet de Gemeenschap in staat zijn snel en op evenredige, doeltreffende en flexibele wijze gebruik te maken van de haar ter beschikking staande instrumenten, met volledige betrokkenheid van de lidstaten. Daarom moeten regels en procedures worden vastgesteld voor de vaststelling van unilaterale maatregelen bij de uitoefening van de rechten van de Gemeenschap uit hoofde van de handels- en samenwerkingsovereenkomst.

(4)Eenzijdige maatregelen dienen beperkt te blijven tot hetgeen strikt noodzakelijk is om hun doel te bereiken, rekening houdend met de daadwerkelijke of potentiële schade aan de belangen van de Gemeenschap als gevolg van de zaak. Zij moeten voldoen aan de voorwaarden van de artikelen 718 en 719 van de handels- en samenwerkingsovereenkomst.

(5)De in deze verordening vastgestelde regels en procedures moeten een lex specialis zijn ten aanzien van bepalingen van het recht van de Gemeenschap die hetzelfde onderwerp regelen.

(6)Om ervoor te zorgen dat deze verordening geschikt blijft voor het beoogde doel, moet de Commissie binnen vijf jaar na de inwerkingtreding ervan het toepassingsgebied en de uitvoering ervan evalueren en verslag uitbrengen aan de Raad en het Europees Parlement over haar bevindingen.

(7)Om eenvormige voorwaarden voor de uitvoering van deze verordening te waarborgen, en met name om te zorgen voor een snelle, doeltreffende en flexibele uitoefening van de overeenkomstige rechten van de Gemeenschap uit hoofde van de handels- en samenwerkingsovereenkomst, moeten aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend om unilaterale maatregelen vast te stellen en die maatregelen waar nodig in de interne rechtsorde van de Gemeenschap ten uitvoer te leggen. Die bevoegdheden moeten zich ook uitstrekken tot de wijziging, schorsing of intrekking van de vastgestelde maatregelen. Zij moeten worden uitgeoefend in overeenstemming met Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad. Aangezien de beoogde maatregelen gepaard gaan met de vaststelling van handelingen van algemene strekking, moet voor de vaststelling van die maatregelen de onderzoeksprocedure worden gevolgd. De Commissie moet onmiddellijk toepasselijke uitvoeringshandelingen vaststellen indien dit, in naar behoren gemotiveerde gevallen, om dwingende redenen van urgentie vereist is om de belangen van de Gemeenschap op passende wijze te beschermen.

(8)Het Europees Parlement is op vrijwillige basis geraadpleegd en heeft een advies gegeven,

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

Onderwerp en toepassingsgebied

1.Bij deze verordening worden regels en procedures vastgesteld om te zorgen voor een doeltreffende en tijdige uitoefening van de rechten van de Gemeenschap bij de uitvoering van de Handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland, anderzijds (hierna “de handels- en samenwerkingsovereenkomst” genoemd).

2.Deze verordening is van toepassing op de volgende maatregelen die de Gemeenschap op grond van de artikelen 718 en 719 van de handels- en samenwerkingsovereenkomst heeft vastgesteld:

(a)de schorsing van de toepassing van protocol I bij de handels- en samenwerkingsovereenkomst met betrekking tot een of meer communautaire programma’s of activiteiten, of bij wijze van uitzondering delen daarvan;

(b)de beëindiging van de toepassing van protocol I bij de handels- en samenwerkingsovereenkomst met betrekking tot een of meer communautaire programma’s of activiteiten, of bij wijze van uitzondering delen daarvan.

Artikel 2

Uitoefening van de rechten van de Gemeenschap

1.Onverminderd de bepalingen van het Gemeenschapsrecht die zijn vastgesteld overeenkomstig de artikelen 7, 47 en 48 van het Euratom-Verdrag, is de Commissie bevoegd de in artikel 1, lid 2, van deze verordening bedoelde maatregelen vast te stellen en daaraan uitvoering te geven door middel van uitvoeringshandelingen.

2.De Commissie is bevoegd de in artikel 1, lid 2, punt a), bedoelde maatregelen door middel van uitvoeringshandelingen te wijzigen of in te trekken.

3.Wanneer een of meer lidstaten zich met name zorgen maken over een belangrijke wijziging van de voorwaarden van artikel 718, lid 1, punten a) tot en met c), van de handels- en samenwerkingsovereenkomst, kan die lidstaat of kunnen die lidstaten de Commissie verzoeken de deelname van het Verenigd Koninkrijk aan het betrokken programma of de betrokken programma’s van de Gemeenschap overeenkomstig lid 1 van dit artikel te schorsen. Indien de Commissie niet positief reageert op een dergelijk verzoek, moet zij de Raad tijdig in kennis stellen van de redenen die zij daarvoor heeft.

4.De in de leden 1 en 2 van dit artikel bedoelde uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 3, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.

5.Om naar behoren gemotiveerde dwingende redenen van urgentie stelt de Commissie volgens de in artikel 3, lid 3, bedoelde procedure onmiddellijk toepasselijke uitvoeringshandelingen vast.

Artikel 3

Comitéprocedure

1.De Commissie wordt bijgestaan door het VK-Comité. Dat comité is een comité in de zin van Verordening (EU) nr. 182/2011.