Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad met betrekking tot de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid" () (98/C 407/37)

De Raad heeft op 4 juni 1998 besloten om, overeenkomstig de bepalingen van de artikelen 43 en 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel.

De Afdeling voor landbouw en visserij, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 9 juli 1998 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Bastian.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 september 1998 gehouden 357e Zitting (vergadering van 9 september) het volgende advies uitgebracht, dat met 105 stemmen vóór en 3 stemmen tegen, bij 8 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het in Agenda 2000 vervatte voorstel voor de hervorming van het GLB voorziet in de hervorming van de GMO's voor granen, oliehoudende zaden en eiwitrijke gewassen, rundvlees, melk en zuivelproducten, de invoering van horizontale maatregelen voor àlle sectoren en de invoering van een beleid voor plattelandsontwikkeling. Die hervorming gaat gepaard met een herziening van de wijze waarop het GLB uit het EOGFL (afdelingen Garantie en Oriëntatie) wordt gefinancierd.

1.2. De door de Commissie voorgestelde hervorming vergt de uitwerking van nieuwe begrotingshypothesen waarbij enerzijds de kosten van de hervorming van de GMO's en anderzijds de opneming van de "nieuwe begeleidende maatregelen voor de ontwikkeling van het platteland", de horizontale maatregelen voor de visserijsector en de pretoetredingssteun voor de kandidaat-lid-staten in de afdeling Garantie van het EOGFL in aanmerking worden genomen.

1.3. Zo stelt de Commissie voor om de EOGFL-financiering van maatregelen van structurele aard van de afdeling Oriëntatie naar de afdeling Garantie over te hevelen, om in die afdeling Garantie nieuwe begrotingsposten te openen en om de traditiegetrouw met de middelen van de afdeling Garantie gefinancierde marktuitgaven te verhogen.

1.4. Dit zou betekenen dat de uitgaven van de afdeling Garantie in 2006 in totaal met ongeveer vier miljard ecu stijgen; dit omvat 3,15 miljard ecu extra uitgaven (in vaste prijzen) voor het hervormde GLB, 2,2 miljard ecu voor de nieuwe begeleidende maatregelen en 500 miljoen ecu voor de pretoetredingssteun aan de kandidaat-lid-staten, met daar nog bovenop 3,9 miljard ecu voor de integratie van de kandidaat-lid-staten in het GLB. De totale kosten van de hervorming zouden worden gefinancierd in het kader van het landbouwrichtsnoer, waarvan de berekeningsmethode ongewijzigd blijft.

2. Algemene opmerkingen

2.1. Het Comité neemt kennis van het Commissievoorstel voor de hervorming van het GLB in het kader van Agenda 2000, met dien verstande dat het, in overeenstemming met het advies over de landbouwaspecten van de Mededeling van de Commissie inzake "Agenda 2000", een aantal kritische kanttekeningen plaatst bij de concrete uitwerking van deze hervorming.

2.2. Het Comité neemt er kennis van dat de Commissie in beginsel een hervorming van de financieringswijze van het GLB voorstelt als begeleidende maatregel bij de invoering van een beleid voor plattelandsontwikkeling, maar plaatst vraagtekens bij de complexiteit van de door de Commissie voorgestelde financieringswijze en vraagt zich af of de diverse soorten maatregelen die alleen uit de afdeling Garantie van het EOGFL zouden moeten worden bekostigd, wel in een evenwichtige verhouding tot elkaar staan.

2.3. Het Comité herinnert eraan dat het EOGFL is opgezet voor de financiering van met de landbouwproductie samenhangende maatregelen en dat de financiering van het marktbeleid uitsluitend in handen van de Gemeenschap moet blijven.

3. Landbouwrichtsnoer

3.1. De Commissie stelt voor om de berekeningsmethode van het landbouwrichtsnoer ongewijzigd te laten en om de verhoging daarvan ook in de toekomst te laten afhangen van de groei van de economie die de Commissie op 2,5 % per jaar raamt. Haar verwachting is verder dat, als de uitgaven voor de GLB-hervorming eenmaal in het landbouwrichtsnoer zijn opgenomen, er in 2006 tussen het landbouwrichtsnoer en de uitgavenprognoses nog steeds een marge van ongeveer 4 miljard ecu zal bestaan.

3.2. Het Comité neemt kennis van het voorstel van de Commissie om het landbouwrichtsnoer ongewijzigd te laten, omdat dit een cruciale voorwaarde voor de continuïteit van de financiering van het GLB is en daarvan het voortbestaan van de landbouwbedrijven overal op het Europese grondgebied afhangt. Volgens het Comité moet de in het landbouwrichtsnoer ingebouwde marge vanwege de omvang van de momenteel in het GLB doorgevoerde hervormingen gehandhaafd blijven.

4. Financiering van de hervorming van de GMO's

4.1. De Commissie stelt een hervorming van de GMO's voor om de Europese landbouwprijzen concurrerender te maken en verhoogt de rechtstreekse steun als compensatie voor de daaruit voortvloeiende verlaging van die prijzen. Die hervorming van het marktbeleid zal in 2006 4,3 miljard ecu gaan kosten en in het kader van het landbouwrichtsnoer worden gefinancierd.

4.2. Het Comité gaat ervan uit dat het landbouwrichtsnoer de toename van de uitgaven van het marktbeleid zal kunnen dekken, omdat de groeivoet daarvan ongewijzigd blijft.

4.3. Het Comité wijst erop dat de kosten van hervormingen van GMO's altijd volledig met de middelen van de afdeling Garantie van het EOGFL moeten kunnen worden gefinancierd. In lijn met zijn advies over de landbouwaspecten van de Mededeling van de Commissie betreffende "Agenda 2000" betreurt het Comité echter dat de Commissie slechts een gedeeltelijke compensatie voorstelt voor de in de diverse productiesectoren aangekondigde prijsverlagingen en dat zij verzuimt om maatregelen ten behoeve van de teelt van mediterrane producten voor te stellen. Het herinnert aan zijn pleidooi voor volledige compensatie van die prijsverlagingen en vindt dat bij het onderzoek naar de verwachte financiële consequenties van de hervorming van het GLB, onder het hoofd "marktbeleid", ook rekening moet worden gehouden met de uit die compensaties voortvloeiende toename van de uitgaven.

5. Opname in het landbouwbudget van de begeleidende maatregelen voor het beleid voor plattelandsontwikkeling

5.1. De Commissie stelt verder voor om de uitgaven voor structuurmaatregelen van de afdeling Oriëntatie naar de afdeling Garantie over te hevelen, behalve als het gaat om maatregelen die onderdeel zijn van programma's voor de regio's van doelstelling 1. Dat Commissievoorstel houdt in dat maatregelen van structurele aard die altijd uit de structuurfondsen zijn bekostigd, voortaan ten laste van het landbouwbudget zouden komen.

5.2. De Commissie gaat ervan uit dat de marge in het landbouwrichtsnoer die overheveling mogelijk maakt.

5.3. Het Comité stelt vast dat wordt voorgesteld om landbouwmaatregelen die gericht zijn op de ondersteuning van de markt en maatregelen van structurele aard, in één enkel budget te bundelen.

5.4. Met het oog op dat voorstel benadrukt het dat alle met de middelen van de afdeling Garantie van het EOGFL gefinancierde maatregelen, of deze nu onder het marktbeleid vallen of van structurele aard zijn, rechtstreeks verband moeten houden met de landbouwproductie.

5.5. Overigens wijst het Comité op het risico dat er verwarring ontstaat tussen deze twee soorten maatregelen, die qua opzet en doelstellingen dan wel complementair zijn, maar in wezen totaal van elkaar verschillen.

5.6. Daarom moet het onderscheid tussen deze twee soorten maatregelen wel duidelijk in de begroting worden aangegeven en moet het onderscheid tussen verplichte en niet-verplichte uitgaven gehandhaafd blijven.

5.7. Verder mag die bundeling er in geen geval toe leiden dat één van die twee soorten maatregelen wordt benadeeld ten gunste van de andere. Daarom zal het Comité erop toezien dat die bundeling niet wordt aangegrepen om het mes te zetten in de positie en het aandeel van het marktbeleid in het landbouwbudget, omdat dat beleid het enige middel is om de stabiliteit van de prijzen te garanderen en het voornaamste instrument vormt voor de bescherming van de inkomens van de producenten.

5.8. Het Comité licht nader toe dat het beleid inzake plattelandsontwikkeling een aanvulling moet vormen op het marktbeleid dat zijn bestaansreden geenszins verliest.

6. Financiering van de pretoetredingssteun

6.1. Het Comité is voorstander van toetreding van nieuwe lid-staten tot de Unie en ziet in dat de toetreding van die landen geleidelijk moet worden voorbereid door middel van pretoetredingsmaatregelen en, waar nodig, de instelling van overgangsperiodes.

6.2. Het Comité heeft oog voor het belang van de landbouw voor de economie van de kandidaat-lid-staten en vindt dat daarom nu al moet worden nagedacht over de manier waarop die landen concreet aan het GLB kunnen gaan deelnemen. Dat er in het kader van het GLB pretoetredingsmaatregelen worden genomen, is volgens het Comité dan ook een onvermijdelijke eerste etappe.

6.3. Het baart het Comité echter zorg dat pre- en posttoetredingsmaatregelen worden gefinancierd in het kader van het landbouwrichtsnoer dat nog op vijftien lid-staten is afgestemd.

6.4. De Commissie verwacht dat het begrotingseffect van deze pretoetredingsmaatregelen beperkt zal blijven en zich tussen 2000 en 2006 op circa 0,5 miljard ecu zal stabiliseren.

6.5. Ook gaat de Commissie ervan uit dat er al in 2002 een uitgavenpost komt voor de deelname van de nieuwe lid-staten aan het GLB (posttoetredingsmaatregelen). Het daarvoor uitgetrokken budget zou in 2006 in totaal 3,9 miljard ecu bedragen: 1,4 miljard ecu voor het marktbeleid en 2,5 miljard ecu voor de begeleidende maatregelen voor plattelandsontwikkeling.

6.6. Het Comité plaatst echter vraagtekens bij de lage inschatting van de uitgaven voor de begeleidende maatregelen voor plattelandsontwikkeling, omdat die toch een belangrijke rol zullen moeten spelen bij de aanpassing van de landbouwstructuur van de nieuwe lid-staten. Het vindt het door de Commissie voor deze structuurmaatregelen voorgestelde budget dan ook ontoereikend.

6.7. Ongeacht de hoogte van de bedragen die voor de pretoetredingsmaatregelen of voor de deelname van de nieuwe lid-staten aan het GLB worden bestemd, is het volgens het Comité altijd belangrijk dat er een duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen de uitgaven voor het GLB met vijftien lid-staten en de uitgaven die voor de nieuwe lid-staten moeten worden gedaan. Dat onderscheid moet tijdens de hele duur van de overgangsperiode worden aangehouden.

6.8. Te dien einde adviseert het Comité om een speciaal fonds voor pretoetredingsmaatregelen te creëren dat uit de algemene begroting van de Gemeenschap wordt gefinancierd.

6.9. Wat de posttoetredingsmaatregelen betreft, voegt het Comité daaraan toe dat de Commissie in géén geval gebruik mag maken van het feit dat de uitgaven voor de nieuwe lid-staten in het landbouwrichtsnoer zijn opgenomen, om het uitgavenpatroon voor het GLB aan te passen ten gunste van de maatregelen voor die nieuwe lid-staten. Extra uitgaven voor de nieuwe lid-staten zijn alleen mogelijk door verhoging van het landbouwrichtsnoer. Het Comité stelt nadrukkelijk dat het huidige landbouwrichtsnoer voor vijftien lid-staten is bedoeld en dus niet mag worden gebruikt voor de financiering van een GLB waaraan door twintig of meer lid-staten wordt deelgenomen en dat dit dan ook moet worden verhoogd naar gelang van de hoogte van het BBP van de nieuwe lid-staten.

Brussel, 9 september 1998.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() PB C 170 van 4.6.1998, blz. 85.