MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD betreffende het compendium met door de Gemeenschap in het kader van de ACS-EG-Raad van Ministers goed te keuren beleidsrichtsnoeren voor specifieke samenwerkingsgebieden of -sectoren

De Partnerschapsovereenkomst tussen de Staten in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten is in februari laatstleden gesloten. Zij komt in de plaats van de Overeenkomst van Lomé die op 29 februari 2000 is verstreken.

Wat de samenwerkingsstrategieën betreft, stelt de nieuwe Overeenkomst een algemene aanpak van de ontwikkeling voor waarin de nadruk wordt gelegd op de doelstellingen en prioriteiten. In tegenstelling met de Overeenkomst van Lomé, waarin de voor steun in aanmerking komende gebieden uitvoerig werden beschreven, hebben de partijen besloten om deze meer gedetailleerde beleidsrichtsnoeren en oriëntaties samen te brengen in een compendium met referentieteksten die door de ACS-EG-Raad van Ministers moeten worden goedgekeurd.

Deze teksten completeren, verduidelijken of ontwikkelen de elementen die reeds in de basistekst van de Overeenkomst zijn vermeld. Zij kunnen door de ACS-EG-Raad van Ministers worden herzien en aangepast. Het compendium zal worden bijgewerkt overeenkomstig de ontwikkeling van de eisen op het gebied van samenwerking.

Deze aanpak zal een soepel mechanisme verschaffen waardoor de specifieke beleidsrichtsnoeren voor de verschillende samenwerkingsgebieden op gezette tijden kunnen worden aan gepast en waardoor de in de tekst van de Overeenkomst vervatte elementen niet op de helling zullen worden gezet.

Het besluit om het compendium goed te keuren vormt geen besluit met rechtsgevolgen in de zin van artikel 300, lid 2, tweede alinea, van het EG-Verdrag. Met het oog op de vaststelling van het standpunt van de Gemeenschap in de ACS-EG-Raad, doet de Commissie de ontwerp-beschikking aan de Raad toekomen met het verzoek het bijgevoegde ontwerp goed te keuren.

BIJLAGE

Ontwerp

BESLUIT VAN DE ACS-EG-RAAD VAN MINISTERS

betreffende het compendium met beleidsrichtsnoeren voor specifieke samenwerkingsgebieden of -sectoren

DE ACS-EG-RAAD VAN MINISTERS,

Gelet op de op ...... in .... ondertekende ACS-EG-Overeenkomst, inzonderheid op artikel 20,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) De Overeenkomst bepaalt dat de doelstellingen van de ACS-EU-ontwikkelingssamenwerking dienen te worden bereikt door middel van geïntegreerde strategieën waarvan de economische, maatschappelijke, culturele, institutionele en milieu-elementen in de lokale gemeenschap geworteld zijn. De samenwerking vormt aldus een samenhangend kader op basis waarvan steun kan worden verleend ten behoeve van de eigen ontwikkelingsstrategieën van de ACS-staten, waarbij gezorgd dient te worden voor complementariteit en interactie tussen de verschillende elementen.

(2) Er dient systematisch op te worden toegezien dat de volgende thematische of algemene onderwerpen aan de orde worden gesteld op alle samenwerkingsgebieden: gendervraagstukken, milieuvraagstukken en institutionele ontwikkeling en capaciteitsopbouw. Deze gebieden komen tevens in aanmerking voor steun van de Gemeenschap.

(3) Overeenkomstig bovengenoemd artikel 20, lid 3, worden de gedetailleerde teksten betreffende de doelstellingen en strategieën van de ontwikkelingssamenwerking, met name de sectorale beleidsvormen en strategieën, opgenomen in een compendium met operationele richtsnoeren voor specifieke samenwerkingsgebieden of -sectoren. Deze teksten kunnen worden herzien, gewijzigd en/of aangepast door de Raad van Ministers op basis van een aanbeveling van het ACS-EG-Comité voor Samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering.

(4) Er is een besluit van de ACS-EG-Raad van Ministers nodig om het bovengenoemd compendium goed te keuren.

BESLUIT:

Artikel 1

De Raad keurt het bijgevoegde Compendium over samenwerkingsstrategieën, bedoeld in de ACS-EG-Partnerschapsovereenkomst, goed. Het Compendium laat de interpretatie van de bepalingen van de ACS-EG-Partnerschapsovereenkomst onverlet.

Artikel 2

Dit besluit treedt in werking op de dag van zijn goedkeuring.

Gedaan te

Voor de ACS-EG-Raad van Ministers

De Voorzitter

BIJLAGE

PARTNERSCHAPSOVEREENKOMST TUSSEN DE LEDEN VAN DE GROEP VAN STATEN IN AFRIKA, HET CARIBISCH GEBIED EN DE STILLE OCEAAN EN DE EUROPESE GEMEENSCHAP EN HAAR LIDSTATEN

Compendium van samenwerkingsstrategieën

INLEIDING 8

ECONOMISCHE ONTWIKKELING 9

Landbouw- en plattelandsontwikkeling 9

Plattelandsontwikkeling 9

Voedselzekerheid 10

Landbouw 11

Veeteelt 12

Bosbouw 13

Ontwikkeling van de visserij 15

Ontwikkeling van het vervoer 16

Industriele ontwikkeling 18

Ontwikkeling minerale hulpbronnen 19

Energieontwikkeling 21

Handels- en bedrijfsontwikkeling 22

Handelsontwikkeling 22

Bedrijfsontwikkeling 24

Eerlijke handel 25

Ontwikkeling van het dienstenverkeer 26

Vervoer over zee 26

Luchtvervoer 27

Ontwikkeling van het toerisme 27

Telecommunicatie en de informatiemaatschappij 29

Ontwikkeling grondstoffen 30

SOCIALE EN MENSELIJKE ONTWIKKELING 31

Onderwijs en opleiding 31

Samenwerking op het gebied van wetenschap, techniek en research 32

Gezondheid en voeding 34

HIV/AIDS 36

Bevolking en gezinsplanning 37

Culturele ontwikkeling 40

THEMATISCHE EN OVER DE HELE LINIE AAN DE ORDE KOMENDE PUNTEN 41

Gender 41

Milieu 43

Institutionele ontwikkeling en capaciteitsopbouw 45

HANDELSGERELATEERDE VRAAGSTUKKEN 48

Mededingingsbeleid 48

Bescherming van intellectuele-eigendomsrechten 48

Normalisatie en certificatie 48

Sanitaire en fytosanitaire maatregelen 48

Handel en milieu 48

Handel en arbeidsnormen 48

Consumentenbeleid en bescherming van de gezondheid van de consument 48

ACTOREN VAN HET PARTNERSCHAP 49

Informatievoorziening aan en overleg met niet-overheidsactoren 49

Gedecentraliseerde samenwerking 51

PARTNERSCHAPSOVEREENKOMST TUSSEN DE LEDEN VAN DE GROEP VAN STATEN IN AFRIKA, HET CARIBISCH GEBIED EN DE STILLE OCEAAN EN DE EUROPESE GEMEENSCHAP EN HAAR LIDSTATEN

Compendium van samenwerkingsstrategieën

1. INLEIDING

1. Met dit compendium van teksten over samenwerkingsstrategieën wordt beoogd een verzameling van gedetailleerde referentieteksten aan te leggen over de doelstellingen, beleidsoriëntaties en operationele richtsnoeren voor specifieke samenwerkingsgebieden en -sectoren, overeenkomstig artikel 20, lid 3, van de ACS-EG-partnerschapsovereenkomst. Deze oriëntaties en richtsnoeren worden ontwikkeld en toegepast in het kader van een geïntegreerde aanpak van de samenwerkingsstrategieën, zoals vastgesteld in de overeenkomst, en op basis van de bepalingen over samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering.

2. Dit compendium zal systematisch worden aangepast aan de veranderende eisen inzake samenwerking. De opgenomen referentieteksten kunnen worden herzien, gewijzigd en/of aangepast door de Raad van Ministers op basis van een aanbeveling van het ACS-EG-Comité voor samenwerking inzake ontwikkelingsfinanciering.

3. Dit compendium heeft niet tot doel alle samenwerkingsgebieden in extenso te bestrijken. De lijst van onderwerpen en sectoren in zijn huidige vorm is louter indicatief en zal worden uitgebreid met nieuwe gebieden waarop samenwerkingsstrategieën tot voordeel kunnen strekken.

4. De teksten zijn gebaseerd op wijzigende beleidsdocumenten, waaronder mededelingen van de Europese Commissie en resoluties, conclusies en besluiten van de Europese Raad, alsook op beleidsdocumenten van de ACS-Raad. Hoewel in deze eerste uitgave van het compendium geen specifieke verwijzingen naar de genoemde beleidsdocumenten zijn opgenomen, kan de Raad van Ministers, indien hij dit nodig acht, er regelmatig naar verwijzen of er zich over beraden.

2. ECONOMISCHE ONTWIKKELING

2.1. Landbouw- en plattelandsontwikkeling

2.1.1. Plattelandsontwikkeling

5. Plattelandsontwikkeling is een overkoepelend begrip dat de meeste sectoren van politieke, economische en sociale activiteit omvat. De sociale en economische ontwikkeling van plattelandsgebieden ligt aan de basis van een duurzame ontwikkeling en de uitroeiing van armoede. Bij de samenwerking zal derhalve, als bijdrage aan de duurzame vermindering van armoede, worden gestreefd naar een verbetering van het welzijn op het platteland. De samenwerking moet een stimulans geven aan sectorspecifieke beleidsvormen en strategieën om een economische groei en een evenwichtige sociale ontwikkeling te verwezenlijken op basis van een duurzaam beheer van de natuurlijke hulpbronnen.

6. Om de plattelandseconomie te stimuleren en bij de ontwikkelingsinspanningen op nationaal niveau aan te haken, dient de samenwerking te worden geconcentreerd op de ontwikkeling van multisectorale strategieën voor het platteland die een strategisch kader moeten creëren voor gedecentraliseerde planning, toewijzing van hulpmiddelen en beheer. Zulke strategieën moeten de sociale, economische en milieudimensies van de plattelandsontwikkeling in zich verenigen. Zij moeten op participatieve wijze worden ontwikkeld en uitgevoerd om hun toepasselijkheid en effect te verhogen.

7. Teneinde een zinvolle participatie van de civil society in het strategische proces te garanderen en de rol van de vrouw te versterken, dient er bij de ontwikkeling en de uitvoering van de strategieën op worden gelet dat passende maatregelen worden opgenomen ter bevordering van o.a.:

a) de organisatie, empowerment en capaciteitsopbouw van producenten en lokale gemeenschappen, zodat zij actieve partners worden bij de planning en de uitvoering;

b) de volledige participatie van de vrouw en de erkenning van de actieve rol die zij speelt als volwaardige partner in het productieproces en het economische ontwikkelingsproces op het platteland;

c) de beschikbaarheid van en gelijke toegang tot sociale en economische diensten (inclusief voorlichting), zowel voor mannen als vrouwen;

d) de ontwikkeling van capaciteit in het lokale en centrale bestuur, inclusief opleiding van medewerkers;

e) het duurzame participatieve beheer van gemeenschappelijke natuurlijke hulpbronnen;

f) de decentralisatie van de planning en de uitvoering van sectorale begrotingen en de versterking van de lokale capaciteit ter verbetering van de effectiviteit en transparantie van het beheer van de financiële en personele middelen.

2.1.2. Voedselzekerheid

8. Het begrip "voedselzekerheid" legt de nadruk op de beschikbaarheid van en toegang tot een toereikend aanbod van voedsel van een passende voedingskwaliteit voor gezinnen en individuen op ieder mogelijk tijdstip. Het totstandbrengen van voedselzekerheid vormt derhalve een wezenlijk onderdeel van de strijd tegen armoede. De samenwerking dient steun te verlenen aan institutionele en beleidshervormingen en aan de noodzakelijke investeringen ter bevordering van de voedselzekerheid op nationaal en regionaal niveau, inclusief de ontwikkeling van adequate crisisbeheersingscapaciteiten.

9. De activiteiten dienen derhalve het volgende te omvatten:

* steun bij de formulering en uitvoering van nationale en regionale voedselzekerheidstrategieën die de problemen van beschikbaarheid, toegang en voedingskwaliteit van levensmiddelen aanpakken en tot doel hebben de ACS-landen beter in staat te stellen op noodsituaties te reageren en hun voedselvoorraadprognoses te verbeteren;

* steun ter versterking van een gunstig institutioneel kader en macro-economische klimaat voor een algemene en billijke inkomensstijging;

* sectorale initiatieven ter verbetering van de economische en sociale diensten, waar nodig vergezeld van doelgerichte programma's ten behoeve van de armen met het oog op de vermindering van hun kwetsbaarheid;

* steun ten behoeve van de watervoorziening, met name inspanningen die tot doel hebben de toegang tot veilig water voor hygiënische, voedings- en productiedoeleinden op een duurzame en billijke manier te verbeteren;

* steun aan de inspanningen van de ACS-landen om meer voedsel beschikbaar te stellen door de nationale, regionale en interregionale handel in voedingsproducten te vergemakkelijken en de coördinatie van het beleid en de strategieën tussen de betrokken landen te verbeteren.

10. De samenwerking dient te worden geconcentreerd op voedselzekerheid operaties die vanuit economisch, technisch, financieel en milieu-oogpunt een duurzaam karakter hebben en samenhangende sectorale beleidsvormen en strategieën sterk integreren.

11. Besluiten tot voedselhulpoperaties dienen te worden genomen overeenkomstig de regels en criteria die de Gemeenschap voor alle ontvangers van dergelijke hulp heeft vastgesteld. Onverminderd deze regels en de beslissingsvrijheid van de Gemeenschap ter zake dient bij voedselhulpoperaties rekening te worden gehouden met de volgende richtsnoeren:

a) behalve in noodgevallen, dient de communautaire voedselhulp, die slechts een overgangsmaatregel mag vormen, in het ontwikkelingsbeleid en de ontwikkelingstrategieën van de ACS-landen te worden geïntegreerd en in overeenstemming te zijn met de nationale voedselzekerheidstrategieën. Dit vereist dat de voedselhulp en andere samenwerkingsmaatregelen op elkaar worden afgestemd;

b) voedselhulp met gratis distributie van voedingsproducten moet deel uitmaken van voedingsprogramma's die met name kwetsbare delen van de bevolking tot doelgroep hebben, of worden verstrekt als betaling voor geleverde prestaties; er dient rekening te worden gehouden met de handelsstromen in de betrokken ACS-landen en de betrokken regio;

c) voedselhulpoperaties die deel uitmaken van ontwikkelingsprojecten of -programma's of voedingsprogramma's, moeten over verschillende jaren worden gepland;

d) de verstrekte hulp dient bij voorrang aan de behoeften van de ontvangers te beantwoorden. Bij de keuze van voedingsproducten zal met name worden gelet op de verhouding tussen de kostprijs en de specifieke voedingswaarde en op het mogelijke effect van de gemaakte keuze op de gewoonten van de consument en de ontwikkeling van de binnenlandse en regionale handel;

e) wanneer in een ontvangend ACS-land de voedselsituatie zodanig is geëvolueerd dat het wenselijk wordt geacht om de voedselhulp gedeeltelijk of volledig te vervangen door maatregelen die deze ontwikkeling moeten consolideren, dienen alternatieve maatregelen te worden geïmplementeerd in de vorm van financiële en technische bijstand, overeenkomstig de toepasselijke communautaire voorschriften. Tot deze maatregelen zal worden besloten op verzoek van het ACS-land in kwestie;

f) teneinde producten aan te bieden die inspelen op de gewoonten van de consument, de levering van goederen bij noodoperaties te versnellen of de voedselzekerheid te helpen verbeteren, dienen aankopen in het kader van voedselhulp te gebeuren in het ontvangende land, een ander ACS-land, een ander ontwikkelingsland, bij voorkeur in dezelfde geografische regio, of in de Gemeenschap.

12. Bij de tenuitvoerlegging van dit hoofdstuk is het met name belangrijk dat de minst ontwikkelde, niet aan zee grenzende en insulaire ACS-landen worden ondersteund en in staat gesteld om ten volle profijt te trekken van de bepalingen in dit hoofdstuk.

2.1.3. Landbouw

13. De ontwikkeling van de landbouw blijft een essentieel onderdeel van de economische ontwikkeling, aangezien de landbouw de groei in andere sectoren stimuleert en een substantiële bijdrage levert aan het terugdringen van de armoede op het platteland en in de stad. De landbouw moet de hoeksteen blijven van de strategieën ter verbetering van het welzijn op het platteland, op voorwaarde dat de duurzaamheid hiervan wordt nagestreefd met methoden voor duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen.

14. De ontwikkeling van de landbouwsector moet, waar mogelijk, via sectorale programma's lopen, d.w.z. programma's die op een coherente politiek en strategie stoelen, aan het ACS-land zelf toebehoren en met de participatie van alle belanghebbenden zijn ontwikkeld. Een dergelijke strategie moet het kader vormen waarbinnen de overheids- en donorfinanciering wordt gecoördineerd. De steun aan de ontwikkeling en de uitvoering van deze programma's dient de nadruk te leggen op gedecentraliseerde planning en budgettering, financieel beheer, beleidsbepaling en -planning, en toezicht- en evaluatiesystemen. Waar de bepalingen van deze overeenkomst dit toelaten, dient de steun via de nationale begroting te worden verleend.

15. De samenwerking op het gebied van de landbouw dient te worden gericht op de ondersteuning van:

* de ontwikkeling en uitvoering van nationale beleidsvormen en strategieën, die o.a. geconcentreerd zijn op de verbeterde toegang - met name voor vrouwen - tot de productiefactoren (land, water, krediet, inputs enz.) door de efficiëncy en respons van diensten te verbeteren, het dienstenaanbod via een grotere betrokkenheid van de particuliere sector te diversifiëren, de productiviteit te verbeteren en de verliezen in de productie en de opslag te reduceren, de overdracht van technologie te vergemakkelijken, partnerschappen en samenwerking tussen de openbare en niet-openbare sector te vergemakkelijken en de ontwikkeling van nationale en regionale markten te ondersteunen;

* de hervorming, versterking en decentralisatie van instellingen door bij te dragen aan de investeringen die vereist zijn om deze te moderniseren en hun capaciteit te verhogen, zodat zij beter en sneller reageren op de behoeften van de begunstigden;

* de actieve participatie en betrokkenheid van de plattelandsbevolking en met name de meest benadeelde lagen daarvan bij de toewijzing en het beheer van de financiële middelen op lokaal niveau, o.a. door de civil society te helpen bij het opzetten van lokale verenigingen en beroepsorganisaties;

* het landbouwkundig onderzoek via regionale, nationale en internationale instellingen, op basis van hun respectieve comparatieve voordeel en complementariteit, met name met het oog op de verbetering van het beheer van de natuurlijke hulpbronnen (waaronder efficiënt watergebruik), de duurzame verhoging van de productiviteit en het behoud van de biodiversiteit. Op nationaal niveau dient bijzondere aandacht te worden besteed aan de verbetering van nationaal beleid en het opbouwen van capaciteit;

* landhervormingen met participatie van de betrokkenen en het opzetten van eigendomstelsels die een billijke en efficiënte toewijzing van land garanderen en de meest achtergestelde bevolkingsgroepen toegang tot land geven, maar tegelijkertijd ook hun huidige rechten beschermen;

* de participatie van de vrouw, in haar hoedanigheid van producent, in het ontwikkelingsproces, met name door de toegang tot alle productiefactoren voor haar te verbeteren, d.w.z. inputs, land, financiële diensten, voorlichting en opleiding.

2.1.4. Veeteelt

16. De veeteelt is voor een groot aantal gezinnen in de ACS-landen en met name voor de armsten onder hen een belangrijke bron van inkomsten en voeding. Bovendien levert hij dierlijke arbeidskracht en brengt hij mest voort, allebei noodzakelijk voor een duurzame versterking van de landbouwproductie.

17. Toch kan de stijging in de dierlijke productie, die vooral het gevolg is van een aanwas van de veestapel, nog niet aan de vraag voldoen. De daaropvolgende productieverhoging kan negatieve gevolgen hebben voor het milieu en tot een concentratie van het huisdierras leiden. De overheid moet hier bijzondere aandacht aan besteden en in aangepaste nationale strategieën dient hiermee rekening te worden gehouden.

18. Bij de samenwerking tussen de ACS en de Gemeenschap dient vooral te worden gelet op bovengenoemde factoren, met name die ten behoeve van de vrouw, voor wie de veeteelt vaak essentieel is als alternatieve en/of aanvullende bron van inkomsten. De richtsnoeren voor samenwerking op dit gebied moeten in het bijzonder rekening houden met de volgende punten:

* steun bij de formulering en uitvoering van sectorale programma's, strategieën en beleidsvormen met bijzondere aandacht voor de ontwikkeling van producentenverenigingen, voor decentralisatie en afzet, en voor de definitie van de taken en hun verdeling tussen de openbare en particuliere sector;

* bij deze beleidsvormen en strategieën dient aandacht te worden besteed aan de optimalisering van de integratie van akkerbouw en veehouderij, de ontwikkeling van de veevoederproductie en de verbetering van de watervoorziening voor dieren alsmede het duurzame beheer daarvan;

* steun bij de verbetering van de diergezondheid en de strijd tegen de zoönoses, inclusief de ontwikkeling van de daartoe vereiste infrastructuur, indien dit gerechtvaardigd is;

* versterking van de regionale organisaties en coördinatie met de nationale structuren;

* steun bij de zorg om milieufactoren (waaronder het behoud van de biodiversiteit), inclusief de verbetering van veevoeder via een effectiever weilandbeheer, en bij de integratie van de rol van de vrouw in de nationale beleidsvormen en strategieën.

2.1.5. Bosbouw

19. Bossen vervullen een belangrijke rol in het waarborgen van de sociale, economische en ecologische duurzaamheid in talrijke ontwikkelingslanden. De aanpak van de diepere oorzaken van de degradatie van de bossen en de ontbossing vereist actie in andere sectoren die onrechtstreeks invloed hebben op de bossen (goed bestuur, ruimtelijke ordening, armoede, handel en marketing, milieu, macro-economisch beleid enz.). Dit is een belangrijke manier om de gezamenlijke doelstellingen van de ACS en de Gemeenschap voor de bosbouwsector te verwezenlijken. De samenwerking dient de volgende doelstellingen na te streven:

a) de instandhouding van bedreigde tropische bossen en hun biodiversiteit alsmede de regeneratie van beschadigde tropische bossen door het verminderen van ongecontroleerde ontbossing en degradatie van bossen, op basis van een gedeelte verantwoordelijkheid tussen de verschillende belanghebbende partijen en in de eerste plaats rekening houdend met de mening van hen die in of van de bossen leven;

b) uitbreiding van het totale bosareaal dat duurzaam wordt beheerd;

c) rechtvaardige en hogere inkomsten uit de verkoop van bosproducten;

d) instandhouding van genetische rijkdommen en biodiversiteit;

e) vergroting van de kennis over het bos.

20. De samenwerking zal worden aangepast aan veranderende situaties die het resultaat zijn van internationale beleidsdiscussies, nationaal beleid en lokale behoeften in de partnerlanden. Een regelmatige herziening van de prioriteiten, voorschriften en procedures moet ervoor zorgen dat de bepalingen van internationale VN-verdragen en niet-juridisch bindende aanbevelingen tot uitdrukking komen in de samenwerking tussen de ACS en de Gemeenschap. In deze context zullen de nationale bosprogramma's centraal staan in het samenwerkingsproces, overeenkomstig de internationale dialoog over bossen. De aanpassing aan toekomstige ontwikkelingen die een impact hebben op de bosbouw, vraagt om flexibiliteit.

21. De samenwerking op dit gebied zal voorrang verlenen aan activiteiten die tot doel hebben:

a) ondersteuning van de ontwikkeling en implementatie van een beleidskader, op basis van participatie, dat gunstig is voor de bossector op nationaal en internationaal niveau, teneinde de multifunctionaliteit van bossen in stand te houden en conflicterende eisen ten aanzien van bossen met elkaar te verzoenen, en dat streeft naar het duurzaam gebruik en behoud van tropische bossen voor houtproductie en de genetische rijkdommen daarvan alsook de instandhouding van een ecologisch evenwicht in de betrokken regio's;

b) verbetering, in de praktijk, van de duurzaamheid van maatregelen voor het beheer en behoud van bossen, bevordering van de agro-bosbouw en andere duurzame en sociaal rechtvaardige vormen van grondgebruik die gevolgen voor bossen hebben, en ondersteuning van op de lokale situatie afgestemde herbebossings- en bosbeheermaatregelen alsook het opnieuw vruchtbaar maken van gedegradeerde bosgebieden;

c) verbetering van de efficiëntie waarmee houtige en niet-houtige bosproducten worden gebruikt en verwerkt, middels een rechtvaardige en alomvattende aanpak, en ondersteuning van maatregelen ter verhoging van het aandeel van tropisch hout en houtproducten afkomstig van duurzame bronnen in de totale productie van deze sector;

d) bijdragen aan de ontwikkeling van onderzoek, informatie, capaciteitsvergroting en technologieoverdracht met betrekking tot het bovenstaande.

2.1.6. Ontwikkeling van de visserij

22. De betrekkingen die de EU en de ACS-landen op visserijgebied onderhouden, hebben in de eerste plaats tot doel tegemoet te komen aan de behoeften van de lokale, van visserij afhankelijke gemeenschappen inzake voedsel- en inkomenszekerheid door ervoor te zorgen dat zij toegang hebben tot de visbestanden en hiervan profijt kunnen trekken.

23. De samenwerking beoogt een optimale en duurzame benutting van de visbestanden van de ACS-landen. Zij heeft tot doel een wederzijdse belangengemeenschap te creëren met betrekking tot een natuurlijke hulpbron die volgens de principes van duurzame ontwikkeling en voorzorg moet worden beheerd. De samenwerking moet de ACS-landen in staat stellen beter profijt te trekken van de integratie van hun visserij- en aquacultuurproductie in de wereldeconomie.

24. De samenwerking dient in het bijzonder:

* ernaar te streven dat de lokale, van visserij afhankelijke gemeenschappen en met name de armsten onder hen die nog ambachtelijke visserij bedrijven, hun stem beter kunnen laten horen en dat meer rekening met hen wordt gehouden;

* de ACS-landen beter in staat te stellen een "sectoraal visserijbeleid" te formuleren en uit te voeren dat naar de kern van de zaak gaat, namelijk de armoede terugdringt (in het bijzonder onder de gezinnen van de ambachtelijke vissers), een duurzaam beheer van de hulpbron met zich brengt en de handelspositie van de ACS-landen op de wereldmarkt van visserijproducten verbetert. Dit beleid vormt het kader waarbinnen de verschillende activiteiten van de EU, en met name die welke in de visserijovereenkomsten worden genoemd, op elkaar worden afgestemd en elkaar aanvullen. Teneinde een effectieve uitvoering ervan te verzekeren, brengt dit beleid de verschillende partners uit de visserij, waaronder ook de armsten, samen;

* op subregionaal en regionaal niveau een betere kennis van de visserij in de hand te werken en het gemeenschappelijke beheer van deze natuurlijke hulpbron te bevorderen.

25. Tot de belangrijkste operationele richtsnoeren behoren:

* de steun aan het opzetten en ontwikkelen van beroepsorganisaties door leden uit de visserij, met name ambachtelijke vissers. Hulp bij de organisatie van lokale, van visserij afhankelijke gemeenschappen. Stimulering van vrouwenorganisaties die een rol spelen in de verwerking en de afzet van visserijproducten. Steun aan de lokale autoriteiten om hen in staat te stellen een actieve rol te spelen bij de duurzame ontwikkeling van de kustgebieden;

* de steun aan het opzetten en aansturen van regionale, nationale en internationale netwerken die de uitwisselingen tussen lokale, van visserij afhankelijke gemeenschappen vergemakkelijken. Hulp bij de verwezenlijking van ontwikkelingsacties die door deze netwerken worden gedragen;

* hulp bij de formulering en uitvoering van een sectoraal visserijbeleid dat op de FAO-gedragscode is geïnspireerd en de volgende componenten integreert:

(a) verbetering van de kennis over de aquatische ecosystemen en het visbestand alsmede van de populair-wetenschappelijke verspreiding daarvan. Versterking van de wetenschappelijke samenwerking tussen onderzoekcentra;

(b) het opzetten van systemen voor het beheer van het visbestand die een duurzame benutting garanderen, in de eerste plaats door de ambachtelijke vissers. Het duurzame beheer, inclusief dat van de watervoorraden, moet in de praktijk worden gebracht met de betrokkenheid van de belangrijkste actoren: wetenschappers, overheden, vissers, andere gebruikers, enz.;

(c) het opzetten en laten functioneren van systemen voor follow-up, controle en toezicht op de visserijactiviteiten, de strijd tegen de piraterij;

(d) steun aan de verwerking- en de verpakkingssector; steun aan financiële organen die microkredieten verlenen; totstandbrenging van infrastructuur; beroepsopleiding;

(e) acties om optimaal profijt te trekken van de integratie van visserijproducten in de wereldmarkt, zoals verbetering van de hygiënische omstandigheden, promotie van producten, etikettering.

* steun aan het opzetten en ontwikkelen van subregionale en regionale organisaties die kunnen instaan voor het beheer van activiteiten waarvan dat op dergelijk niveau gerechtvaardigd is, zoals kennis over en beheer van de hulpbron of follow-up, controle en toezicht op de visserijactiviteiten. Stimulering tot het opzetten en ontwikkelen van regionale visserijorganisaties.

2.2. Ontwikkeling van het vervoer

26. De ACS-Staten en de EG erkennen dat voor het verwezenlijken van de algemene doelstellingen van terugdringing van de armoede, duurzame ontwikkeling en verdergaande integratie van de ACS-landen in de wereldeconomie een adequate vervoerinfrastructuur en efficiënte vervoerdiensten nodig zijn. Vervoerdiensten moeten alom beschikbaar en veilig zijn om de toegang van de bevolking, met name de armste bevolkingsgroepen, tot sociale en andere diensten en markten te vergemakkelijken. De vervoernetwerken moeten aansluiten op het niveau van de vraag naar vervoerdiensten en moeten zo worden opgezet dat zij zowel op nationaal als op regionaal vlak een optimale bijdrage leveren aan de economische ontwikkeling. Efficiënte vervoernetwerken tussen de landen zijn een absolute voorwaarde voor verhoogde regionale integratie en handel.

27. De partners zijn het erover eens dat de verbetering van de vervoerinfrastructuur en -diensten vraagt om op het beginsel van deelneming van belanghebbenden gebaseerde nauwere samenwerking tussen de openbare en de particuliere sector. Dit betekent institutionele hervormingen gepaard gaande met bijvoorbeeld sterkere commercialisering van de exploitatie van de infrastructuur (havens, luchthavens, spoorwegen) en vervoerdiensten en een opnieuw toespitsen van de rol van regeringen op regelgeving en toezicht in plaats van op dienstverlening.

28. De partners zijn het er eveneens over eens dat het boeken van voortgang zowel op nationaal als op regionaal niveau vraagt om een coherente sectoriële aanpak van de planning en organisatie van de vervoersystemen die alle vervoertakken omvat. De sectoriële strategieën die uit deze aanpak voortvloeien, moeten zowel duurzaam zijn in economisch, financieel en institutioneel opzicht als vanuit milieuoogpunt deugdelijk, veilig en sociaal bewust.

29. De samenwerkingsterreinen omvatten onder meer:

* het uitstippelen op nationaal en regionaal niveau van beleidsvormen en strategieën teneinde duurzame verbeteringen in de vervoersystemen en -diensten (alle takken) door te voeren;

* de tenuitvoerlegging van maatregelen om deelneming van belanghebbenden, verhoogde samenwerking tussen de openbare en de particuliere sector en, in voorkomend geval, meer mogelijkheden voor commercialisering en kostendekking aan te moedigen;

* de uitstippeling en tenuitvoerlegging van maatregelen ter herstructurering en versterking van de organen in de openbare sector die zich met de vervoersector bezighouden en ter verbetering van het juridisch en regelgevingskader met het oog op bevordering van de ontwikkeling van de sector;

* de opneming van milieubeschermingsstrategieën in vervoerplannen en -programma's;

* de uitwerking van sectoriële plannen en uitgavenprogramma's die beogen de armoede terug te dringen en duurzame ontwikkeling en regionale integratie te bevorderen;

* de uitstippeling en uitvoering van maatregelen ter verzekering van een adequaat onderhoud van de vervoerinfrastructuur;

* het verstrekken van steun voor programma's in de vervoersector waarbij bijzondere prioriteit wordt toegekend aan onderhoud en het doelmatig gebruik van de bestaande infrastructuur;

* bevordering van verhoogde veiligheid voor vervoerondernemers en -gebruikers en

* de ontwikkeling van vaardigheden in de particuliere sector (bijvoorbeeld op het gebied van wegenaanleg en -onderhoud) en opleidingsprogramma's om de vakkundigheid van in de sector werkzaam personeel te verhogen.

30. Op regionaal niveau wordt bijzondere aandacht geschonken aan:

* de ondersteuning van de regionale vervoercorridors, inclusief intermodale verbindingen, ter verbetering van de regionale vervoerdiensten en verhoging van de regionale integratie;

* het verstrekken van steun aan regionale organisaties ter bevordering van regionale samenwerking op vervoergebied, bijvoorbeeld via maatregelen ter harmonisatie en versterking van vervoervoorschriften, -normen en -procedures en ter vergemakkelijking van doorvoerverkeer en grensoverschrijdende activiteiten; en

* het verstrekken van steun ter verbetering van de betrouwbaarheid en veiligheid van zee- en luchtvervoer en ter levering van een bijdrage aan een wereldwijd satellietsysteem dat aansluit op de European Geostationary Navigation Overlay Service.

2.3. Industriele ontwikkeling

31. Om het verwezenlijken van de economische ontwikkelingsdoelstellingen van de ACS-Staten te bevorderen, is het belangrijk dat er een geïntegreerde en duurzame ontwikkelingsstrategie wordt uitgewerkt in het kader van de ontwikkelingsstrategieën in de particuliere sector.

32. Daartoe moeten het volgende deel van deze strategieën uitmaken:

* het leggen van de grondslag en de totstandbrenging van het kader voor effectieve samenwerking tussen de Gemeenschap en de ACS-Staten op het gebied van de be- en verwerkende industrie, de ontwikkeling minerale hulpbronnen, de ontwikkeling energiebronnen, vervoer en communicatie;

* stimulering van de voorwaarden leidende tot de ontwikkeling van bedrijven en lokale en buitenlandse investeringen;

* verbetering van de capaciteitsbenutting en vernieuwing van bestaande industriële ondernemingen die levensvatbaar zijn teneinde de productiecapaciteit van de ACS-economieën te herstellen;

* bevordering van de oprichting van en de deelneming in ondernemingen door ACS-onderdanen, met name micro-ondernemingen en kleine en middelgrote ondernemingen die lokale inputs produceren en/of gebruiken; aanmoediging van nieuwe en versterking van bestaande ondernemingen;

* ondersteuning voor de oprichting van nieuwe industrieën om de lokale markt op kosteneffectieve wijze te bevoorraden en te zorgen voor de groei van de niet-traditionele exportsector teneinde de deviezeninkomsten te verhogen, te voorzien in werkgelegenheidsmogelijkheden en in een verhoging van de reële inkomens;

* de stimulering van steeds nauwere betrekkingen op industrieel gebied tussen de Gemeenschap en de ACS-Staten, en met name verdere aanmoediging van de snelle totstandbrenging van joint ventures op industrieel gebied tussen de ACS en de EG; en

* bevordering van bedrijvenverenigingen in de ACS-Staten en andere instellingen voor industrieel ondernemerschap en bedrijfsontwikkeling.

2.4. Ontwikkeling minerale hulpbronnen

33. Veel ACS-landen zijn belangrijke producenten en uitvoerders van delfstoffen. Voor enkele van deze landen maken delfstoffen een groot deel van de waarde van hun totale uitvoer uit. Enkele andere landen beschikken over een omvangrijk, maar grotendeels onaangeboord potentieel. Om te kunnen beschikken over dit potentieel moet het partnerschap tussen de openbare sector (de staat als regelgever, stimulator, verstrekker van geo-wetenschappelijke gegevens op nationaal en regionaal niveau) en de particuliere sector (die investeerders en ondernemers moet leveren) worden versterkt.

34. De minerale rijkdommen omvatten een uitgebreid gamma grondstoffen, zoals metaalhoudende delfstoffen (aluminium, koper, goud, ijzer, nikkel en tin) industriële delfstoffen (klei, kalk, veldspaat, gips, magnesiet, fosfaat, zout) edelstenen en halfedelstenen (agaat, amethist, diamant, smaragd, toermalijn), siersteen en steenblok (zoals graniet en marmer) en bouwmaterialen (steen, steenslagaggregaten, zand en kiezel).

35. De sector kan een nog belangrijker bijdrage aan duurzame groei leveren via de ontwikkeling van de particuliere sector, aangezien delfstoffen een zeer voorname productieve rijkdom van vele ACS-landen zijn. De ontwikkeling van de sector is een van de doelstellingen van de partnerschapsovereenkomst. De toegang tot productieve rijkdommen is een element van duurzame en rechtvaardige ontwikkeling en vormt bovendien een factor voor een stabiel en democratisch politiek klimaat. De ontwikkeling van een concurrerende mijnbouwsector moedigt niet alleen de betrokkenheid en de ontwikkeling van de particuliere sector aan, maar vormt tevens een component van de in de overeenkomst begrepen productieve rijkdommen. Het doel van de partijen is de toegang tot deze rijkdommen te ontwikkelen en hun duurzame exploitatie te bevorderen.

36. De partijen erkennen dat de duurzame ontwikkeling van deze sector, willen de betrokken landen hieruit sociaal en economisch voordeel trekken, afhankelijk is van een reeks factoren:

* duidelijke bekendmaking van het beleid van de staat over de materie;

* het bestaan van een welwillend juridisch, regelgevings- en belastingklimaat voor investeringen in het onderzoek en de exploitatie van minerale rijkdommen, dat stimulerend is voor de investeerders en tegelijkertijd de belangen van de staat dient;

* concentratie van de staat op zijn voorname taken van regelgever en organisator en het opgeven van de economische en technische risico's verbonden aan het mijnbouwondernemerschap;

* het de investeerders voorzien van betrouwbare en voldoende gedetailleerde geo-wetenschappelijke gegevens teneinde potentiële investeerders te attenderen op veelbelovende sectoren;

* de terbeschikkingstelling van de menselijke, technische, technologische en financiële middelen die nodig zijn om te zorgen voor een doelmatige werking van de sectoriële instellingen waaraan behoefte bestaat om:

- de mijnbouwsector te organiseren en te beheren (het voldoen door particuliere ondernemers aan het regelgevingskader en/of hun contractuele verplichtingen);

- geo-wetenschappelijke gegevens te verwerven, te verwerken en te verspreiden;

- het milieu in de gaten te houden en te beschermen.

37. Om deze factoren die van essentieel belang zijn voor het welslagen van de gehele onderneming met succes te beheren, moet de samenwerking technische en financiële hulp bieden voor :

* de ontwikkeling van sectoriële beleidsdocumenten;

* de herziening van de mijnbouwregels (en hun coördinatie met andere regelgevingsteksten, zoals milieu-, belasting-, arbeids-, gezondheids- en veiligheidsvoorschriften);

* de procedures en middelen die nodig zijn om exploratie- en mijnbouwfondsen toe te kennen en te beheren;

* het toezicht op de activiteiten van exploratie- en mijnbouwmaatschappijen, inclusief hun milieuprestaties;

* duurzame ontwikkeling van kleine en middelgrote mijnbouwondernemingen;

* identificatie, opstelling en uitvoering van nieuwe levensvatbare projecten;

* het verwerven, opslaan, verwerken en verspreiden van geo-wetenschappelijke data (zoals op afstand gedetecteerde, topografische, geologische, geo-chemische en andere gegevens betreffende de exploratie van delfstoffen);

* de uitwerking op deze basis van subgroepen van data die nodig zijn voor de exploratie van natuurlijke rijkdommen, het voorkomen van natuurrampen, milieubeheer en algemene ontwikkelingsdoelen;

* de ontwikkeling van milieuregelgevingskaders en het doen naleven hiervan;

* opleiding en toegang tot met deze activiteiten verband houdende informatie; en

* het onderhouden van netwerken en partnerschappen met Europese investeerders, sectoriële instellingen en verstrekkers van technologie, apparatuur en gespecialiseerde werken.

38. Met inachtneming van het tussen partijen bereikte akkoord bij de uitstippeling van de strategieën voor particuliere ontwikkeling kan de samenwerking, in overeenstemming met de in de Overeenkomst inzake de ontwikkeling van de particuliere sector en investeringssteun vastgestelde beginselen, eveneens helpen bij en bijdragen aan de oprichting, versterking en het runnen van instellingen die zorgen voor informatie over, de bevordering en overdracht van technologievoorzieningen en -diensten in de mijnbouwsector.

2.5. Energieontwikkeling

39. De samenwerking legt bijzondere nadruk op energieprogrammering, besparingsactiviteiten en efficiënt energiegebruik, het opsporen van energiepotentieel en de in economisch en technisch opzicht passende stimulering van nieuwe en hernieuwbare energiebronnen. De samenwerking steunt eveneens beleidsvormen die beogen het conventionele en niet-conventionele energiepotentieel van de ACS-Staten en hun autarkie te ontwikkelen.

40. Ruime toegang tot passende energie vormt een noodzakelijke voorwaarde voor economische en sociale ontwikkeling, hoewel momenteel een groot, en op sommige plaatsen groeiend, deel van de bevolking geen toegang heeft tot passende energiediensten.

41. Duurzame ontwikkeling op lange termijn moet het leidend beginsel zijn voor toekomstige ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's waarvan duurzame energie deel uitmaakt, waarbij het begrip duurzaamheid sociale, economische, milieu-, functionele en institutionele overwegingen omvat.

42. De prioriteiten voor ontwikkelingssamenwerking zijn het helpen verbeteren van de levering, distributie en het gebruik van energie in ontwikkelingslanden teneinde in economisch en sociaal opzicht duurzame ontwikkeling te helpen bevorderen en een einde te maken aan armoede.

43. De nadelige plaatselijke, regionale en wereldwijde milieu-effecten van huidige en toekomstige energiesystemen moeten tot een minimum worden beperkt. Voorbeelden van belangrijke met energie verband houdende milieukwesties zijn het evenwicht tussen biomassaverbruik en -aanwas waar het gaat om brandhout, de terugdringing van luchtverontreiniging in de steden en klimaatverandering.

44. Een van de doelstellingen van de partijen is de diversificatie van energievoorziening en vermindering van de relatieve afhankelijkheid van ingevoerde fossiele brandstoffen via het gebruik van binnenlandse energiebronnen wanneer zulks uit sociaal, milieu- en economisch oogpunt mogelijk is. Door in de toekomst de toeneming van het gebruik van fossiele brandstoffen te beperken, worden de vooruitzichten voor de continuïteit van de energievoorziening voor alle partijen verbeterd.

45. Een algemene doelstelling is de verbetering van de efficiëntie van de productie, de distributie en het gebruik van energie in al zijn vormen.

46. De partijen erkennen dat duurzame energie een belangrijk instrument is voor het verwezenlijken van duurzame ontwikkeling waarbij energie niet als product wordt gezien, maar als een dienstverlenend instrument ter verbetering van het bestaan. Zij erkennen het belang van gedecentraliseerde op de gebruiker gerichte activiteiten en hechten bijzonder belang aan hernieuwbare energiebronnen en eindgebruikenergie-efficiëntietechnieken nu de grote elektriciteitscentrales voornamelijk in handen zijn van internationale financieringsinstellingen en de particuliere sector.

47. Door de band genomen moet duurzame energie worden geïntegreerd in het ruimere ontwikkelingssamenwerkingsbeleid en -projecten (plattelandsontwikkeling, watervoorziening, gezondheid, onderwijs, communicatie- en informatietechnologie, vervoer, enz.).

48. Een prioriteit moet het ontwikkelen van het interne vermogen in de ACS-Staten zijn om beleidsdoelstellingen te verwezenlijken. De institutionele capaciteit en vaardigheden moeten via ontwikkelingssamenwerking worden verhoogd om energieanalyse, -planning en de ontwikkeling van passend beleid en passende kadervoorwaarden voor het aantrekken van investeringen mogelijk te maken.

49. Een concurrerende energiesector wordt gestimuleerd door de ontwikkeling van een passend beleid, kadervoorwaarden en vaardigheden, waarbij de particuliere sector de belangrijke rol speelt van het verstrekken van financiering voor energieontwikkelingen.

50. De partijen erkennen het belang van de burgermaatschappij voor de tenuitvoerlegging van duurzame energiedoelstellingen. De ontwikkeling van partnerschappen tussen de verschillende medespelers (openbare bestuursapparaten, particuliere sector, burgermaatschappij en donors) is belangrijk voor het bereiken van beleidsdoelstellingen.

51. In voorkomend geval moet een beroep worden gedaan op de voordelen van regionale ontwikkeling. Verhoging van de economische stabiliteit en schaalvoordelen hebben een gunstige uitwerking.

52. Er moet technische en financiële bijstand worden verstrekt om in indicatieve programma's vermelde prioriteiten te steunen.

53. Er moeten vaardigheden worden ontwikkeld om te voorzien in de integratie van duurzame energie op alle ontwikkelingssamenwerkingsniveaus.

54. Er moeten partnerschappen worden gestimuleerd tussen de verschillende medespelers (openbare bestuursapparaten, particuliere sector, internationale financieringsinstellingen, burgermaatschappij enz.) om de financiering en tenuitvoerlegging van gedecentraliseerde activiteiten mogelijk te maken.

55. De coördinatie tussen donors moet worden verhoogd om de doelmatigheid van ontwikkelingssamenwerking op energiegebied te verhogen. Dit kan eventueel worden bereikt via partnerschapsovereenkomsten tussen EU- en ACS-landen over institutionele en beleidsondersteuning voor de energiesector.

2.6. Handels- en bedrijfsontwikkeling

2.6.1. Handelsontwikkeling

56. Alle partijen erkennen de noodzaak dat ervoor wordt gezorgd dat de ACS-Staten zoveel mogelijk hun voordeel met het in deze overeenkomst bepaalde doen en onder de meest gunstige voorwaarden kunnen opereren op de communautaire, binnenlandse, sub-regionale, regionale en internationale markten via diversificatie en verhoging van de waarde en omvang van hun goederen- en dienstenhandel.

57. Daartoe moet er met name op worden toegezien dat er voldoende nadruk wordt gelegd op de noodzaak van opneming in het kader van steuninstrumenten voor de ontwikkeling van de particuliere sector van een commerciële analyse en handelsontwikkelingselement, dit geldt met name wanneer het gaat om initiatieven die beogen kleine en middelgrote ondernemingen te steunen.

58. In het kader van deze programma's komen, met inachtneming van de resultaten van een dergelijke analyse, de volgende specifieke activiteiten voor ondersteuning in aanmerking :

* exportbevordering of marketingtechnieken voor de verbetering van de exportresultaten van de ACS-Staten;

* ontwikkeling van de interne vaardigheden, informatiesystemen van de ACS-Staten en het deze staten bewust maken van de rol en het belang die de handel bij economische ontwikkeling speelt;

* versterking van de met de handel verband houdende infrastructuur en met name steun voor de inspanningen van de ACS-Staten om de basisdienstverleningsinfrastructuur te ontwikkelen en verbeteren teneinde te zorgen voor de effectieve deelneming van deze staten aan de distributie van goederen en diensten en de uitvoerstromen uit de ACS-Staten te verhogen;

* ontwikkeling van het menselijk potentieel en beroepsvaardigheden op het gebied van handel en diensten;

* de inspanningen van de ACS-Staten ter ontwikkeling en verbetering van de kwaliteit van hun producten en de afstemming daarvan op de markteisen en diversificatie van hun afzetmarkten;

* de inspanningen van de ACS-Staten om een efficiëntere manier te vinden om markten van derde landen te penetreren;

* marktontwikkelingsmaatregelen, inclusief meer contacten en informatie-uitwisseling tussen economische subjecten in de ACS-Staten, de lidstaten van de Gemeenschap en derde landen; en

* het de ACS-Staten en ACS-ondernemers bijbrengen van moderne marketingtechnieken in op productie gerichte sectoren en programma's, met name op terreinen zoals plattelandsontwikkeling en landbouw.

59. Voorts bevestigen de partijen dat de voorwaarden van de overgangsperiode voor het in het kader van bijlage XX van de Vierde Overeenkomst van Lomé vastgestelde programma voor de ontwikkeling van de handel moeten worden gebaseerd op de bepaling inzake de ontwikkelingsstrategie van de particuliere sector waarvan in de onderhavige overeenkomst sprake is. In dit verband moeten de huidige capaciteiten op het tussenliggend niveau op zijn minst in drie richtingen worden opgebouwd/versterkt:

* ontwikkeling van de capaciteit van plaatselijke steunstructuren om op micro-economisch niveau hulp te kunnen bieden (rechtstreekse hulp aan ondernemingen);

* ontwikkeling van de capaciteit van plaatselijke structuren om hulp te kunnen bieden op het middenniveau (het versterken van en het leveren van een bijdrage aan de rationalisatie van het leveringssysteem van tussenstructuren die beogen de ontwikkeling van ondernemingen en de particuliere sector te steunen); en

* versterking van de beleidsdialoog wat betreft inhoud en methode.

2.6.2. Bedrijfsontwikkeling

60. Beide partijen erkennen de noodzaak van ondersteuning, via geïntegreerde en samenhangende initiatieven, van de bedrijfsontwikkeling in de ACS-landen met het oog op de ingrijpende verbetering van zowel de macro- als de micro-grondslagen van het concurrentievermogen. De bedrijfsontwikkeling moet initiatieven omvatten zoals:

* verbetering van de kwaliteit en de beschikbaarheid van financiële diensten voor particuliere ondernemingen en spaarders in de ACS-landen. De doelstellingen van een dergelijke bijstand moeten niet alleen zijn het zorgen voor financiering ten behoeve van specifieke projecten en het verstrekken van subsidies voor de totstandbrenging van speciale kredietprogramma's, maar ook het leveren van een bijdrage aan de duurzame versterking van de plaatselijke financiële sectoren. De steun moet derhalve niet alleen leningen en aandelenvermogen omvatten voor individuele projecten en "globale leningen" die via lokale financiële instellingen zijn verstrekt, maar ook deelneming aan de ontwikkeling van vernieuwende plaatselijke financiële en kapitaalmarktdiensten, het borg staan voor plaatselijke obligatie- en aandelenuitgiften, en garanties voor plaatselijke en buitenlandse leningen en plaatselijke financiering. Bij de ontwikkeling van deze diensten moet worden gestreefd naar efficiëntie en duurzaamheid van financiële instellingen en het voorkomen van marktverstoringen. Er zal moeten worden voorzien in adequate institutionele en capaciteitsopbouwactiviteiten om ervoor te zorgen dat deze doelstellingen worden bereikt;

* capaciteitsopbouw onder plaatselijke verleners van ondersteunende diensten op vakgebied, technisch gebied, beheergebied en commercieel gebied en het ondernemingen aanmoedigen om van deze diensten gebruik te maken. Dit omvat mede steun aan bedrijven voor de identificatie, beoordeling, voorbereiding en uitvoering van projecten en voor het vinden van een oplossing voor de marketingproblemen waarvoor zij zich gesteld zien. Ook moet steun worden verleend aan het actief promoten van plaatselijke particuliere verleners van diensten en het deze diensten meer toegankelijk maken voor plaatselijke ondernemingen. Normaliter zou deze dienstverlening op aanvraag en betalend moeten zijn; donors en regeringen maken deze dienstverlening vooral mogelijk en verlenen de diensten niet zelf. Om de beste resultaten te behalen, zullen de juiste reeksen indicatoren moeten worden bestudeerd waarin de verschillende doelstellingen van reikwijdte, kosteneffectiviteit en gevolgen op het niveau van de ondernemingen en op sociaal-economisch niveau aan de orde dienen te komen;

* voortdurende steun voor initiatieven die bijdragen aan de ontwikkeling en overdracht van technologieën en knowhow en de beste werkwijze voor wat betreft alle aspecten van de bedrijfsvoering. Zelfs zou steun moeten worden gewaarborgd aan die exportpromotie- en investeringspromotieorganen die een belangrijke rol kunnen spelen bij het aantrekken van buitenlandse investeringen. Versterking van hun vaardigheden zal een belangrijke factor zijn voor een betere integratie van de ACS-landen in de wereldeconomie;

* het dirigeren van stromen van zowel binnenlandse als buitenlandse particuliere spaargelden naar de financiering van particuliere ondernemingen in de ACS-landen. Dit moet geschieden door:

(a) het geven van steun aan plaatselijke financiële instellingen en diensten die lokale spaargelden ter beschikking stellen en deze kanaliseren naar investeringen;

(b) medefinanciering van buitenlandse investeringen en het bieden van garanties en andere risicodelende en risicoverzwakkende instrumenten voor het aanmoedigen van instromen van directe investeringen en beleggingen op lange termijn;

(c) het de ACS-landen bijstaan bij het bevorderen van hun aantrekkelijkheid als gastlanden voor buitenlandse investeringen; en

(d) versterking van de dialoog met de Europese particuliere sector en verbetering van de voorlichting over door de EG gesteunde initiatieven.

* ondersteuning van micro-ondernemingen en producenten uit de informele sector. Dit doel moet voornamelijk worden nagestreefd via aanmoediging van de ontwikkeling van de markt voor financiële diensten en het bieden van niet-financiële bijstand die is afgestemd op de behoeften van arme mensen en met name vrouwen. Het doel moet niet zijn directe financiering te bieden aan kleine en micro-ondernemingen, maar plaatselijke micro-financieringsinstellingen te versterken door ervoor te zorgen dat zij de nodige vaardigheden verwerven om de doelmarkt overeenkomstig het efficiëntiebeginsel te bedienen. De duurzaamheid van microfinancieringsinstellingen is een belangrijk punt waaraan bij de uitvoering van deze acties aandacht moet worden besteed. De classificatie van micro-financieringsinstellingen zal een voornaam werkterrein worden. Dit biedt de mogelijkheid om de juiste organisaties om mee samen te werken, op te sporen.

2.6.3. Eerlijke handel

61. Eerlijke handel is een op ontwikkeling gebaseerd initiatief dat voortbouwt op handelsbetrekkingen en verbeterde handelsmogelijkheden om de kloof tussen ontwikkelde en ontwikkelingslanden te overbruggen, achtergestelde producenten in ontwikkelingslanden in staat te stellen hun voordeel te doen met de kansen geboden door wereldwijde handel en een betere integratie van de ontwikkelingslanden in de wereldeconomie te bevorderen.

62. Initiatieven op het gebied van eerlijke handel verlenen aan consumenten de mogelijkheid een bijdrage te leveren aan duurzame economische en sociale ontwikkeling in ontwikkelingslanden via de aankoop van preferentiële goederen en het aldus leveren van een bijdrage aan vermindering van de armoede.

63. Het doel van eerlijke handel is ervoor te zorgen dat producenten een rechtvaardige prijs en een eerlijk deel van eventuele winsten ontvangen. Eerlijke handel beoogt bij te dragen aan de totstandbrenging van de voorwaarden die een hoger niveau van sociale en milieubescherming in ontwikkelingslanden kunnen bevorderen. Eerlijke handel heeft met name betrekking op rechtstreekse aankoop, rechtvaardige prijzen, vooruitbetaling, lange termijn- en stabiele betrekkingen met producenten, productievoorwaarden die de arbeidsrechten, zoals deze in de ILO-Verdragen zijn vastgesteld, eerbiedigen en eerbiediging van het milieu, inclusief duurzame productiemethoden. De deelneming aan elk project inzake eerlijke handel is evenwel facultatief en het gehele gebied tussen de producent en de markt ressorteert onder het particuliere initiatief.

64. De samenwerking biedt steun aan zowel producentengroepen in de ontwikkelingslanden als NGO's in de EU via begrotingslijnen en EOF-middelen. Deze steun moet worden gebruikt ter financiering van nieuwe productlijnen, campagnes om de consument bewust te maken, onderwijsactiviteiten en capaciteitsopbouw.

2.7. Ontwikkeling Van Het Dienstenverkeer

2.7.1. Vervoer over zee

65. In de door de partners overeengekomen ontwikkelingsstrategieën worden maatregelen ter ontwikkeling en bevordering van rendabele en efficiënte zeevervoersdiensten aangemoedigd en gesteund. Dit houdt onder meer in:

* stimulering van investering door de particuliere sector van de ACS-staten in de sector zeevervoer, teneinde deelname van het plaatselijke particuliere bedrijfsleven aan maritieme activiteiten te bevorderen;

* ondersteuning van de ontwikkeling van kustvaartnetwerken ter bevordering van de intraregionale handel;

* bevordering van de efficiënte ontwikkeling van havens en faciliteiten, vooral met het oog op rendabele en snellere afhandeling;

* bevordering van het efficiënte vervoer van lading tegen economisch en commercieel zinvolle tarieven;

* steun voor de tenuitvoerlegging van een goed concurrentiebeleid en goede concurrentieregels;

* bevordering van regionale programma's voor zeevervoer en handelsontwikkeling, inclusief steun voor regionale en subregionale integratie; en

* de partijen bij de Overeenkomst verbinden zich ertoe de veiligheid op zee, de veiligheid van scheepsbemanningen en maatregelen ter bestrijding van vervuiling te bevorderen.

2.7.2. Luchtvervoer

66. ACS en EU erkennen dat robuust, veilig en efficiënt luchtvervoer van groot belang is voor de economische en sociale ontwikkeling en voor de ontwikkeling van de onderlinge handel in goederen en diensten.

67. Zij versterken daarom hun onderlinge samenwerking op dit gebied ter verbetering en bevordering van het luchtverkeer en ter stimulering van handel en toerisme en de uitvoer naar de Europese markt van landbouwproducten met een hoge economische waarde.

68. Hiertoe bevorderen zij de duurzame deelname van de ACS-landen aan het internationale luchtvervoer. Voorts onderzoeken zij alle methoden voor het hervormen en moderniseren van de ACS-luchtvaart, teneinde de commerciële levensvatbaarheid en het concurrentievermogen te versterken, hogere niveaus van investering en deelname door de particuliere sector en intensievere uitwisseling van kennis en goede zakelijke praktijken te bevorderen, en reizigers en exporteurs in alle landen toegang te bieden tot wereldwijde luchtvervoersnetwerken.

69. Zij onderstrepen het belang van het waarborgen van de veiligheid in de luchtvaartsector en de noodzaak de desbetreffende internationale normen in te voeren en te implementeren. Dit houdt in dat de EU de ACS, overeenkomstig het bepaalde in de Overeenkomst, helpt bij de implementatie van veiligheidssystemen voor de luchtvaart, waaronder het CNS/ATM-systeem en de beveiliging van luchthavens. Het vermogen van de burgerluchtvaartautoriteiten om alle onder hun controle staande aspecten van de operationele veiligheid te beheren en de infrastructuur en het menselijk potentieel te ontwikkelen wordt versterkt. Alle maatregelen op dit gebied moeten berusten op advies van de relevante internationale organisaties, en moeten ook op de lange termijn effectief en duurzaam zijn.

70. De ACS en de EU erkennen de noodzaak te waarborgen dat passende aandacht wordt geschonken aan het terugdringen van het milieueffect van de luchtvaart. Zij werken samen aan deze doelstelling.

71. De ACS en de EU erkennen dat regionale oplossingen, wat vele aspecten van het luchtvervoer betreft, vooruitzichten bieden die economisch efficiënter zijn en voordeliger. Daarom steunt en bevordert de EU in geschikte gevallen maatregelen op regionaal niveau.

2.7.3. Ontwikkeling van het toerisme

72. De partijen zijn het erover eens dat ontwikkeling van het toerisme, gegeven het belang daarvan voor de internationale handel en de export van diensten, een grote bijdrage levert tot de integratie van de ontwikkelingslanden in de wereldeconomie.

73. De bijdrage van het toerisme tot duurzame ontwikkeling is afhankelijk van:

* het vermogen van de lokale autoriteiten om bij planning en beheer van de ontwikkeling rekening te houden met alle economische, sociale, culturele en milieuaspecten en potentiële nadelen; en

* de wil van de bedrijfstak om te handelen volgens de beginselen en praktijken van duurzame ontwikkeling in een open, competitieve markt.

74. Om de ontwikkelingsdoelstellingen te realiseren dient de samenwerking mede de voorwaarden te scheppen om de bijdrage van het toerisme tot de economische en sociale ontwikkeling van het gastland te maximaliseren en alle feitelijke of potentiële schadelijke effecten te minimaliseren. Programma's die betrekking hebben op het toerisme moeten er daarom toe bijdragen dat bij initiatieven op dat gebied aandacht wordt besteed aan:

* het bevorderen van de duurzame ontwikkeling van het toerisme, met inbegrip van duurzame milieupraktijken;

* het bijstaan van de overheid bij planning, beheer en follow-up (ondersteuning van de ontwikkeling van het juridische en institutionele kader, ontwikkeling van het menselijk potentieel, instandhouding van het openbare erfgoed en de infrastructuur, informatie en commerciële organisatie);

* ontwikkeling en uitbreiding van de infrastructuur;

* diversifiëring en verbetering van het product;

* consolidatie van de toeristische bedrijfstak in een open, competitieve markteconomie (aanmoedigen van samenwerking in de particuliere sector en rechtstreekse ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf); en

* de complexe en dynamische aard van het toerisme, gekoppeld met de onderscheiden ontwikkelingsgraad van deze sector in de diverse ontwikkelingslanden; dit houdt in dat standaardproblemen en standaardoplossingen niet bestaan. De aard en de omvang van de steun is daarom afhankelijk van de ontwikkelingsgraad van het toerisme in het betrokken land en van de specifieke lokale behoeften.

75. De partijen erkennen dat instandhouding van de sociale en culturele structuur en van de natuurlijke en de bebouwde omgeving en bevordering van concurrentie en open markten de leidende beginselen zijn voor de opbouw van een levensvatbare sector die toeristische kwaliteitsproducten kan leveren. De samenwerking houdt dan ook in:

* de steun voor de particuliere sector richt zich op versterking van het partnerschap tussen bedrijven en typen van activiteiten op toeristisch gebied, ook door middel van multidisciplinaire maatregelen voor het midden- en kleinbedrijf in het algemeen; en

* de steun voor autoriteiten en overheden concentreert zich op de totstandbrenging van een juridisch en institutioneel kader, de ontwikkeling van menselijk potentieel en openbare infrastructuur, de bescherming en ontwikkeling van het natuurlijke en culturele erfgoed en de modernisering van methoden en instrumenten voor het marketen van het land als toeristische bestemming.

76. De partijen zijn van oordeel dat bij de ontwikkeling van beleid en strategieën nauw overleg tussen openbare en particuliere organisaties geboden is.

2.7.4. Telecommunicatie en de informatiemaatschappij

77. De samenwerking strekt zich onder meer uit tot de volgende gebieden:

* stimulering van overleg tussen passende telecommunicatie-instanties uit ACS en EU, teneinde de ontwikkeling van een competitieve telecommunicatieomgeving te bevorderen en de tarieven meer in overeenstemming te brengen met de kosten;

* totstandbrenging van een dialoog over de verschillende aspecten van de informatiemaatschappij, zoals regelgeving en communicatiebeleid;

* uitwisseling van informatie en eventueel technische bijstand op het gebied van reglementering, normalisatie, conformiteitsbeoordeling en certificatie van informatie- en communicatietechnologieën, alsmede op het gebied van het gebruik van frequenties;

* verspreiding van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën en ontwikkeling van nieuwe faciliteiten, in het bijzonder met betrekking tot de koppeling van netwerken en de interoperabiliteit van toepassingen;

* bevordering en tenuitvoerlegging van gezamenlijk onderzoek naar nieuwe technologieën op het gebied van de informatiemaatschappij; en

* uitwerking en uitvoering van programma's en beleid voor voorlichting over de potentiële economische en sociale voordelen van de informatiemaatschappij.

78. De partijen erkennen de rol die informatie- en communicatietechnologieën (ICT) moeten spelen om de effectieve integratie van de ACS-landen in de wereldeconomie te bevorderen en de doelstelling van sociale en economische ontwikkeling te verwezenlijken. Het streven is het vermogen van de ACS om actief deel te nemen aan de beheersing van de nieuwe technologieën te faciliteren. Om blijvende resultaten te kunnen bereiken is partnerschap tussen de openbare en de particuliere sector van belang.

79. De beginselen die de partijen volgen bij de steun aan de ACS om de uitdagingen van ICT het hoofd te bieden zijn onder meer:

* een combinatie van regelgeving, concurrentie en privatisering, teneinde de taken van de openbare en de particuliere sector duidelijk af te bakenen;

* proactief overheidsoptreden om ongelijkheid en mogelijke negatieve effecten aan te pakken;

* een participatieve benadering van de beleidsformulering; en

* een vraaggestuurde aanpak van de ontwikkeling van de sector.

80. De prioriteitsgebieden voor de samenwerking betreffende de informatiemaatschappij zijn:

* bevordering van de totstandkoming van een nationaal plan en een ICT-vriendelijk regelgevingsklimaat, op participatieve wijze vastgesteld met alle belanghebbenden, teneinde particuliere investeringen, de ontwikkeling van de infrastructuur en de kwaliteit van de dienstverlening te bevorderen, en te zorgen voor universele toegankelijkheid door middel van toegang in gemeenschapsverband;

* steun aan ACS-landen om de nieuwe technologieën effectiever en transparanter te kunnen benutten voor de verlening van overheidsdiensten op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg, milieu, kennis ten behoeve van ontwikkeling e.d. en om de burger beter te informeren en te betrekken bij het openbare leven;

* steun voor regionale samenwerking tussen ACS-landen om hun kennis van en respons op wereldwijde technologische trends te versterken, teneinde de invoering van internationale normen te bevorderen en zo interconnectiviteit en interoperabiliteit te waarborgen;

* stimuleren van de kennis bij belangrijke niet-overheidsactoren van de mogelijkheden die de nieuwe technologieën bieden voor de verwezenlijking van economische en sociale doelstellingen, onder meer door middel van uitwisseling van ervaringen en verspreiding van beste praktijken voor de uitbreiding van ICT-toepassingen;

* sterke steun voor onderwijsinspanningen op ICT-gebied, om de ACS-landen te helpen met problemen op regelgevings-, technisch en inhoudelijk gebied;

* aanmoediging van proactief overheidsoptreden ter stimulering van ICT als ontsluitende technologie ten behoeve van actoren van de gedecentraliseerde samenwerking, onder meer die welke actief zijn ten gunste van armen, vrouwen en etnische minderheden; en

* vergemakkelijken van actieve deelname van de ACS aan internationale onderhandelingen en processen op ICT-gebied.

2.8. Ontwikkeling Grondstoffen

81. Dit samenwerkingsterrein wordt voor de goede orde vermeld; naarmate er zich nieuwe samenwerkingsbehoeften aandienen, zullen er op verzoek van de Raad van ministers specifieke teksten worden opgesteld.

3. SOCIALE EN MENSELIJKE ONTWIKKELING

3.1. Onderwijs en opleiding

82. Een praktisch en efficiënt onderwijs- en opleidingsbeleid is voor het ontwikkelingsproces uiteraard van essentieel belang. Goed opgeleide arbeidskrachten dragen er rechtstreeks toe bij de algemene productiviteit te verhogen, de economische groei te vermeerderen, de armoede te bestrijden en tenslotte de levensstandaard van de bevolking van de ACS-landen te verbeteren. Onderwijs- en opleidingsprojecten en -programma's die naar behoren opgezet, op de doelgroepen afgestemd en uitgevoerd worden, kunnen eveneens bewerkstelligen dat de hindernissen voor een constructief leven in de plaatselijke gemeenschap uit de weg geruimd worden.

83. Om te voldoen aan de onmiddellijke en te verwachten behoeften inzake onderwijs en opleiding worden de ACS-staten in het kader van de samenwerking bij hun inspanningen ondersteund voor de:

a) oprichting en ontwikkeling van opleidings- en onderwijsinstellingen, met name van regionale aard;

b) herstructurering van hun onderwijsinstellingen en -stelsels om de inhoud, methoden en technologieën ervan te vernieuwen; hervorming van hun instellingen en stelsels van basisonderwijs, met name door algemene invoering van het lager onderwijs en aanpassing van systemen van elders, zodat deze in de ontwikkelingsstrategieën kunnen worden geïntegreerd;

c) bevordering van de opleidings- en onderwijsactiviteiten, waaronder met name de programma's voor alfabetisering en opleiding langs niet traditionele weg voor functionele en beroepsdoeleinden, alsmede de onderdelen van programma's waarin ontplooiing van de mogelijkheden en verbetering van de positie van analfabeten wordt nagestreefd;

d) uitwisseling met de Gemeenschap van ervaringen op het gebied van alfabetisering, stimulering van en steunverlening aan participatie en integratie van de vrouw in het onderwijs en de opleiding en het toegankelijk maken van onderwijs en opleiding voor kansarme groepen van de plattelandsbevolking;

e) bevordering van de opleiding van docenten, onderwijsplanners en specialisten inzake onderwijstechnologie, alsook verstrekking van aangepast lesmateriaal; en

f) stimulering van samenwerkingsverbanden, jumelages, uitwisseling en transfers van leerkrachten, studenten, overdracht van kennis en techniek tussen universiteiten en instellingen voor hoger onderwijs in de ACS-staten en in de Gemeenschap.

84. De Gemeenschap en de lidstaten stellen absoluut en relatief meer middelen voor de ondersteuning van onderwijs en opleiding ter beschikking.

85. De problemen in de onderwijssector kunnen alleen per individueel land correct geanalyseerd worden.

86. De hulp van de Gemeenschap en de lidstaten voor onderwijs en opleiding in de ACS-landen wordt zo geconcipieerd dat de inspanningen van de landen zelf ondersteund worden en lokale initiatieven niet overbodig worden gemaakt.

87. De duurzaamheid van de programma's op dit gebied dient een langetermijn-streven te zijn.

88. De in het kader van de macro-economische hervormingen gefinancierde programma's dienen verenigbaar te zijn met de onderwijsprioriteiten in de ACS-landen op lange termijn en deze niet te vervangen.

89. De voorrang wordt gegeven aan een sectorale benadering in alle gevallen waarin deze de plaats kan innemen van een "traditioneel" project.

90. Het onderwijs moet zowel in kwalitatieve als in kwantitieve zin verbeterd worden.

91. Prioritaire aandacht verdient de verbetering van de onderwijskansen voor benadeelde groepen, met name vrouwen en meisjes.

92. De steun voor de programmering en het beheer van het onderwijs in het kader van de sectorale aanpak wordt als een prioriteit beschouwd (institutionele ontwikkeling)

93. De actoren op het gebied van het onderwijs worden bij het programmerings- en uitvoeringsproces betrokken.

94. De ondersteuning bevordert de innovatie en de hervorming op onderwijsgebied; de opleiding van docenten is een prioriteit.

95. De Gemeenschap en de lidstaten zullen toezien op de coördinatie en complementariteit van hun steun met die van de andere belangrijke geldschieters in het kader van een programma dat op de behoeften van het begunstigde land is afgestemd.

96. De onderwijs- en opleidingsactiviteiten worden bij voorrang uitgevoerd in de begunstigde ACS-staat of -regio. Zij kunnen zonodig ten uitvoer worden gelegd in een andere ACS-staat of in een lidstaat van de Gemeenschap. Voor gespecialiseerde opleidingen die speciaal aan de behoeften van de ACS-staten zijn aangepast kunnen opleidingsactiviteiten bij wijze van uitzondering in een ander ontwikkelingsland dan een ACS-staat plaatsvinden.

3.2. Samenwerking op het gebied van wetenschap, techniek en research

97. De wetenschappelijke en technische samenwerking heeft ten doel steun te verlenen aan het streven van de ACS-staten om eigen wetenschappelijke en technische know-how te verwerven; de voor hun ontwikkeling noodzakelijke technologieën te beheersen en actief deel te nemen aan de wetenschappelijke, ecologische en technologische vooruitgang; het onderzoek toe te spitsen op de oplossing van de economische en sociale problemen; de kwaliteit van het leven en het welzijn van de bevolking te verbeteren.

98. De landen en regeringen erkennen thans steeds meer het belang van kennis om ontwikkelingsproblemen van lokale aard op te lossen en om het concurrentievermogen tussen economieën te vergroten. Er zijn versterkte capaciteiten op alle niveaus nodig om kennis te genereren, assimileren, verspreiden en toe te passen.

99. Er is de afgelopen jaren vooruitgang geboekt met de ontwikkelingsstrategieën om de interventie van de regering op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling efficiënter te maken. Deze strategieën zijn hoofdzakelijk gericht op het creëren van een beleidsklimaat dat:

* de coördinatie van de onderzoeksmaatregelen stimuleert;

* platforms voor de opstelling van agenda's in het leven roept samengesteld uit beleidsmakers, onderzoekers, de particuliere sector en de burgermaatschappij;

* partnerschappen stimuleert tussen de openbare en de particuliere sector;

* bijdraagt tot de hervorming van de onderwijsstelsels.

100. De integratie van de research- en andere kennisgerelateerde activiteiten in de verschillende programma's, ongeacht of deze van sectoriële, regionale of thematische aard zijn, neemt bovendien een centrale plaats in in de teksten die door de verschillende EG- en ACS-entiteiten zijn goedgekeurd.

101. Tenslotte wordt er bij internationale initiatieven zoals het wereldwijde kennispartnerschap op de dringende noodzaak gewezen om de instandhouding en het gebruik van de inheemse en lokale kennis te stimuleren in een wereld die steeds meer gebukt gaat onder het gewicht van exogene informatie.

102. Wat dit aangaat zal de samenwerking bijdragen tot:

a) de opstelling en tenuitvoerlegging van onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten en -programma's van de ACS-staten die in andere ontwikkelingsinitiatieven geïntegreerd zijn en op de behoeften en de levensomstandigheden van de betrokken bevolkingsgroepen afgestemd zijn;

b) het opstellen en bevorderen van activiteiten bedoeld om de desbetreffende inheemse technologieën te consolideren en buitenlandse technologieën aan te schaffen en aan te passen, met name die van andere ontwikkelingslanden, die verenigbaar zijn met de specifieke behoeften van de ACS-staten;

c) de bevordering van de wetenschappelijke en technologische samenwerking tussen de ACS-staten onderling tussen de ACS-staten en andere ontwikkelingslanden en tussen de ACS-staten en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, met name de ondersteuning van de onderzoeks- en ontwikkelingseenheden, in het bijzonder op regionaal niveau, om eventuele wetenschappelijke en technische infrastructuren en diensten die zij tot ontwikkeling kunnen brengen optimaal te benutten;

d) de ondersteuning van de ACS-staten bij het opzetten en ontwikkelen van beleidsvormen, stimuleringsstructuren en instellingen die de ontwikkeling van de innovatiecapaciteit in de landen zelf bevorderen en bedrijven veranderen in dynamische actoren op concurrentiegebied.

103. Om de huidige inspanningen te kunnen verbreden en de synergie tussen de activiteiten van verschillende partners te verbeteren zal de ACS-EU-samenwerking partnerschappen blijven stimuleren tussen alle sectoren van de samenleving, zowel de gebruikers als de "producenten" van kennis, op basis van een uitvoerige en geleidelijke analyse van de bestaande capaciteiten en behoeften op onderzoeksgebied. Daarbij wordt de nadruk gelegd op het uitstippelen van strategieën en beleidsmaatregelen waarover een brede consensus bestaat en waarbij elke partner zijn eigen rol kan spelen.

104. De programma's in het kader van het partnerschap baseren zich zo mogelijk op de samenwerking van de in het kader van de door DG RTD beheerde kaderprogramma's voor onderzoek.

105. De toepassing van wetenschap en technologie is op de huidige globale markt voor duurzame economische en sociale ontwikkeling en voor de bescherming en de instandhouding van het milieu en de natuurlijke hulpbronnen van essentieel belang. Het gekwalificeerde beheer van wetenschap en technologie is voor de ontwikkeling van essentieel belang. Om de ACS-staten te helpen, hun capaciteiten en vakkennis op deze gebieden te verruimen, worden zij in het kader van de samenwerking bij hun inspanningen ondersteund om:

a) de wetenschappelijke en technologische infrastructuur te creëren en te ontwikkelen, als basis voor vaardigheden en kennis die nodig is voor het verwerven, aanpassen en produceren van ecologisch verantwoordde technologieën en voor de versterking van het ondernemerschap;

b) de capaciteiten op het gebied van de informatie- en telematicatechnologieën te ontwikkelen, met name om de inspanningen te ondersteunen om informatietechnologiesystemen te verwerven en te installeren en om doeltreffende telematicanetwerken te ontwikkelen, mede op het gebied van de internationale financiële informatie;

c) de capaciteitsvergroting op het gebied van de technologische innovatie en onderzoek en ontwikkeling (O&O) te bevorderen.

3.3. Gezondheid en voeding

106. Met de samenwerking op het gebied van gezondheid en voeding wordt beoogd om het recht op toegang tot een bevredigende gezondheidszorg voor iedereen te vergemakkelijken en aldus rechtvaardigheid en sociale gerechtigheid te bevorderen, het lijden te verlichten, de door ziekte en dood veroorzaakte economische druk te verlichten en de daadwerkelijke deelneming van de Gemeenschap aan gezondheids- en welzijnsbevorderende acties te stimuleren.

107. Daartoe wordt via de samenwerking in deze sector gestreefd naar ondersteuning van functionele en levensvatbare gezondheids- en voedingsdiensten die financieel haalbaar, cultureel gezien aanvaardbaar, geografisch gezien toegankelijk en technisch gezien competent zijn. In dit verband wordt een geïntegreerde aanpak gestimuleerd voor de oprichting en het beheer van diensten voor gezondheid en voeding, met als uitgangspunt uitbreiding van de preventieve gezondheidszorg, verbetering van de curatieve gezondheidszorg, toegang tot schoon drinkwater en behoorlijke sanitaire voorzieningen, evenwichtige voeding in de zin van nutriënten en de bevordering van de complementariteit tussen ziekenhuizen en eerste lijnsgezondheidszorg in overeenstemming met het beleid inzake primaire gezondheidszorg en voeding.

108. Via de samenwerking in deze sector kan steun worden verleend aan:

a) planning en beheer van de gezondheidssector met inbegrip van uitbreiding van de statistische dienstverlening en informatiesystemen, en het opzetten van strategieën voor de financiering van de gezondheidssector op nationaal, regionaal en districtsniveau;

b) het uitwerken en bevorderen van programma's om de traditionele geneeskunde in de moderne gezondheidszorg te integreren;

c) de tenuitvoerlegging van programma's en strategieën met betrekking tot geneesmiddelen die van essentieel belang zijn;

d) de opleiding van personeel in het kader van een algemeen programma, met inbegrip van gezondheidsplanners, stafleden, beheersfunctionarissen en specialisten evenals personeel in het veld;

e) het opzetten, uitvoeren en verbeteren van programma's voor de integratie van voedingsbeleid in de algemene gezondheidszorg;

f) vergroting van de veiligheid van huishoudwater, met een duurzame en billijke toegang tot water van voldoende kwantiteit en kwaliteit, voor een betaalbare prijs;

g) de bevordering van programma's en campagnes voor opleiding en voorlichting inzake de uitroeiing van inheemse ziekten, de verbetering van de milieuhygiëne, de bestrijding van drugsgebruik, de verspreiding van seksueel overdraagbare ziekten en andere bedreigingen van de volksgezondheid in het kader van de geïntegreerde gezondheidsstelsels;

h) de ontwikkeling en het beheer in de ACS-staten van de onderzoeksinstituten, faculteiten en gespecialiseerde scholen, met name op het gebied van de volksgezondheid en de voeding.

109. De prioriteiten van de samenwerking, met het oog op het terugdringen van de armoede zijn:

* het vergemakkelijken van de aanpassing van nationale beleidsmaatregelen en strategieën;

* het leveren van een bijdrage aan het scheppen van een gezondheidsbevorderend milieu;

* de ondersteuning van de hervorming van zorgsystemen door de structurele onevenwichtigheden van deze stelsels op te heffen via een betere verdeling van de verantwoordelijkheden tussen de verschillende actoren, en met name tussen de openbare en de particuliere sector en door het sluiten van partnerschappen tussen de openbare en particuliere sector te bevorderen;

* de ontwikkeling van financieringssystemen die de beschikbaarstelling mogelijk maken van middelen voor meer billijkheid;

* de prioritaire ontwikkeling van programma's voor de verbetering van de kwaliteit van de verzorging in de stad en in afgelegen gebieden.

110. De ondersteuning wordt hoofdzakelijk verleend als deel van de sectorale benadering, waarbij de eigen verantwoordelijkheid van de ACS-staten wordt aangemoedigd, de institutionele ondersteuning, de dialoog over alle aspecten van het gezondheidsbeleid en de transsectorale benadering, de betrokkenheid van alle actoren, de voorrang voor de uitbreiding en de kwaliteit van de basisverzorging, de coördinatie en de complementariteit met andere donors.

* de toegang tot de belangrijkste geneesmiddelen blijft een prioriteit;

* de steun is in eerste instantie voor de armste bevolkingsgroepen bestemd;

* hogere investeringen bij het produceren van kennis en ondersteuning voor de institutionele ontwikkeling zullen op nationaal en regionaal niveau aangemoedigd worden.

3.4. HIV/AIDS

111. Bij de bestrijding van Aids zijn de strategische doelstellingen en prioriteiten van de samenwerking:

* De uitbreiding van de epidemie zoveel mogelijk te verhinderen door discriminatie en uitsluiting te voorkomen van risicogroepen, geïnfecteerden en personen die al ziek zijn door:

- maatregelen op het gebied van de seksuele voorlichting en gezondheid en beschikbaarstelling van beschermingsmiddelen;

- meer aandacht te geven aan benadeelde groepen en regio's.

* De ondersteuning van de gezondheidszorg bij de extra belasting door Aids;

* Beperking van de consequenties van de epidemie voor de sociale en economische ontwikkeling;

* Vergroting van de wetenschappelijke kennis over Aids en de overdracht ervan, evenals de verbreding van mogelijke maatregelen en de toepassing ervan op het niveau van de uitvoering en de follow-up;

* Vergroting van de samenhang, de coördinatie en de complementariteit van de maatregelen met die van de lidstaten en andere belangrijke geldschieters, met name UNAIDS, de Wereldbank en de bilaterale donors. De coördinatie berust op de volgende principes:

- de maatregelen moeten gericht zijn op risicogedrag, maar ook op de daaraan ten grondslag liggende sociaal-economische factoren die het ontstaan van een klimaat met specifieke risico's in de hand werken;

- de maatregelen moeten specifiek zijn en rekening houden met de verschillen tussen de geslachten;

- de opzet ervan moet op een sociaal leerproces gericht zijn dat niet op dwang berust en het respect voor de mensenrechten en de menselijke waardigheid bevordert;

- deze maatregelen moeten niet van boven af toegepast worden maar erop berusten dat de individuen en de gemeenschappen zelf de mogelijkheid hebben de verantwoordelijkheid op zich te nemen;

- de maatregelen moeten in een breder kader geïntegreerd worden dat op de fase van de ziekte gericht is en de reactie moet snel volgen;

- zij moeten de regeringen, de gemeenschappen en de individuen de mogelijkheid geven om de verspreiding van de ziekte zoveel mogelijk te beperken en tegelijkertijd te verhinderen dat risicogroepen, geïnfecteerden en reeds zieke personen het slachtoffer worden van discriminatie of uitsluiting, door Aids als een multisectorieel probleem te behandelen en als een zaak waarvoor een specifieke actievorm nodig is.

112. Via de samenwerking wordt de mogelijkheid onderzocht om nieuwe solidariteitsmechanismen op te zetten en worden verschillende alternatieve oplossingen bekeken; nagegaan wordt in hoeverre de zorg, waaronder middelen tegen retrovirale infecties, in de ontwikkelingslanden kan worden gefinancierd, waarbij ook aspecten worden onderzocht als technische onzekerheden, daarmee samenhangende prioriteiten, de prijzen en het algemeen belang. De mogelijkheid om vaccins en microbiciden te ontwikkelen en een aankoopfonds voor deze producten op te richten, wordt besproken en geniet brede ondersteuning.

113. Verder moet de mogelijkheid van een aanvullende speciale bijdrage van de Europese Gemeenschap worden bestudeerd om bepaalde landen te steunen bij de aankoop van essentiële producten; de particuliere sector moet aangemoedigd worden om te blijven investeren in het onderzoek betreffende vaccins en microbiciden en middelen moeten worden verstrekt voor de aankoop van deze producten.

3.5. Bevolking en gezinsplanning

114. Het belangrijkste doel van de samenwerking op het gebied van de demografie en de gezinsplanning is onder andere de ondersteuning van een beleid en van strategieën voor de verbetering van de elementaire gezondheidszorg, de reproductieve gezondheidszorg en de gezinsplanning, alsook de preventie van de genitale verminking van vrouwen. Het beleid en de strategieën op dit gebied moeten efficiënt en praktisch zijn indien de ACS-staten de vicieuze cirkel van armoede willen doorbreken en armoede uiteindelijk willen terugdringen.

115. Wat dit aangaat is de samenwerking er gericht op:

a) Het verbeteren van de toegang tot veilige, effectieve, betaalbare en cultureel aanvaardbare methoden voor de vruchtbaarheidsregeling;

b) het voorkomen van ziektes en sterfgevallen in samenhang met zwangerschap en geboorte;

c) bevordering en bescherming van moeder en kind in de algehele bevolking;

d) de verbetering van de toegang tot een elementaire gezondheidszorg en raadpleging om vrouwen de mogelijkheid van een veilige zwangerschap en bevalling te bieden met de beste kansen om een gezond kind ter wereld te brengen;

e) verbetering van de toegang tot gezinsplanning en de keuze van de methode, met inbegrip van de bestrijding en voorkoming van seksueel overdraagbare ziekten;

f) het integreren van de diensten voor gezinsplanning in de moeder- en kindzorg;

g) verbreding en verbetering van de in de ACS-staten aanwezige kennis alsmede bevordering en toepassing van de beste methoden;

h) verbetering van het vermogen van de lokale gemeenschappen om zich actief bezig te houden met de verzorging van hun eigen gezondheid en versterking van de operationele gezondheidszorgsystemen;

i) een einde maken aan de traditionele praktijken die schadelijk zijn voor de gezondheid zoals de genitale verminking van vrouwen.

116. De maatregelen waarmee de hiervoor bedoelde doelstellingen kunnen worden verwezenlijkt, worden geïntegreerd in de opleidingsprogramma's en -projecten alsook in de strategieën inzake gezondheid en of grondgebruik en omvatten:

a) de oprichting van diensten of de uitbreiding van de capaciteit van de ACS-staten op statistisch en demografisch gebied teneinde het verzamelen van betrouwbare gegevens mogelijk te maken voor de uitwerking van een beleid en van strategieën voor de bevolkingspolitiek en gezinsplanning;

b) verspreiding van algemene informatie over demografische vraagstukken en beleidsmaatregelen;

c) het opzetten, uitvoeren en evalueren van demografische projecten en/of programma's;

d) het concipiëren en voeren van een beleid inzake vrijwillige gezinsplanning;

e) de opleiding en vervolgopleiding van personeel dat in de ACS-staten tot taak heeft een bevolkingspolitiek en strategieën in de verschillende sectoren voor te bereiden en uit te voeren.

117. Bij dergelijke maatregelen wordt rekening gehouden met de lokale, culturele en sociale gewoonten alsmede met de lokale economie. De activiteiten worden opgezet en uitgevoerd in overeenstemming met het beleid en de projecten en programma's van de ACS-staten, met eerbiediging van de grondrechten en de vrije keuze van de individuen inzake gezinsgrootte, de geboorteplanning en de methode van gezinsplanning.

118. Bij de uitvoering van deze maatregelen wordt in het bijzonder rekening gehouden met het raakvlak en de wisselwerking tussen bevolkingspolitiek en andere beleidsvormen. De rol van de vrouw en de jeugd in deze verschillende sociale en ontwikkelingsgebieden wordt van essentieel belang geacht.

119. In het kader van de samenwerking worden de volgende doelstellingen nagestreefd:

* aanmoediging van de vastlegging en de uitvoering van een nationaal geïntegreerd bevolkings- en gezondheidsbeleid;

* bevordering van de ontwikkeling van systemen, methoden en middelen die een ruime verspreiding van informatie mogelijk maken;

* ondersteuning van de ontwikkeling van diensten voor de verspreiding van methoden en middelen voor gezinsplanning.

120. In het kader van de samenwerking wordt er een (politiek, juridisch, institutioneel) klimaat geschapen dat gunstig is voor de ontwikkeling van gezinsplanning en de vrije keuze van het aantal kinderen. In het bijzonder wordt:

* in de politieke dialoog met de begunstigden van de hulp aangedrongen op de ontwikkeling van de gezinsplanning;

* technische hulp geboden om de landen bij de formulering van een duurzaam beleid inzake gezinsplanning te steunen en de capaciteiten voor institutioneel en lokaal beheer op dit gebied te versterken;

* onderzoek en opleiding inzake gezinsplanning in Europa en in de ontwikkelingslanden te geïntensifieerd. Om te garanderen dat de gezinsplanning wat efficiëntie betreft onder ideale voorwaarden wordt uitgevoerd wordt de prioriteit verleend aan:

- de ontwikkeling van het onderzoek op dit gebied, met name operationele research;

- de versterking van het kapitaal van op dit gebied zowel in Europa als in de ontvangende landen beschikbare menselijke hulpbronnen met behulp van een breed opgezette opleiding- en onderwijsactie;

- de versnelling van de ontwikkeling van diensten op het gebied van de gezinsplanning en de reproductieve gezondheidszorg door de integratie ervan in de bestaande gezondheidspolitiek te vergemakkelijken;

- het aanbieden van passender en beter gerichte financiële hulp en technische bijstand;

- het concentreren van de inspanningen: gezien de beperkte middelen is het met het oog op de efficiëntie van belang het erover eens te worden dat de middelen op bepaalde geografische gebieden en op bepaalde soorten programma's voor gezinsplanning geconcentreerd worden;

- hulpverlening die in eerste instantie naar landen gaat met een hoge bevolkingsgroei en die duidelijk de wens hebben geuit een bevolkingsbeleid te voeren;

- de verbetering van de coördinatie en de complementariteit van de actie met die van de lidstaten van de EU en andere belangrijke geldschieters.

3.6. Culturele ontwikkeling

121. Culturele samenwerking moet gericht zijn op het behoud van het culturele erfgoed en bevordering van de culturele identiteit van de volkeren van de ACS-staten met het oog op bevordering van hun vooruitgang, stimulering van hun creativiteit en aanmoediging van de interculturele dialoog. Culturele samenwerking moet de gemeenschappen eveneens aanmoedigen tot bloei te komen en is zeer belangrijk met het oog op economische en sociale ontwikkeling. Een dergelijke samenwerking moet gericht zijn op bevordering, in het belang van de dialoog, van uitwisselingen en wederzijdse verrijking en een beter onderling begrip en grotere solidariteit tussen de ACS-regeringen en -volkeren enerzijds en tussen de ACS en regeringen en volkeren anderzijds.

122. Bij culturele samenwerking tussen de ACS en de EU wordt rekening gehouden met de volgende aspecten:

* de noodzaak rekening te houden met de culturele dimensie (dat wil zeggen alle waarden, overwegingen, denk- en handelwijzen) op de verschillende niveaus van ontwikkelingssamenwerking. Onder cultuur wordt hier verstaan alle waarden, denk- en handelwijzen die de min of meer zichtbare structuur van een samenleving vormen. "Het rekening houden met" is een complexe en moeilijke taak, ook al bestaat de know how (er bestaat bijvoorbeeld reeds ervaring met het rekening houden met de rol van vrouwen). In deze door conflicten verscheurde landen zien wij dat er rekening wordt gehouden met enkele van deze eerste initiatieven op dit terrein ontwikkeld;

* erkenning en bevordering in een interculturele dialoog van de culturele identiteiten van de landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan en de EU-landen; de wederzijdse verrijking van de ACS-volkeren en de volkeren van de Gemeenschap moet worden gestimuleerd door bewustmaking van de interdependentie tussen volkeren van verschillende culturen;

* bescherming en ontwikkeling van het culturele erfgoed en ontwikkeling van de capaciteit in deze sector waarbij ervan wordt uitgegaan dat het culturele erfgoed het kernpunt van de identiteit van volkeren vormt;

* toegang tot de EU markt van cultureel producten van ACS landen meer bijzonder van de culture industrieën

123. Het economisch belang van cultuur voor de ACS-landen moet worden onderstreept. De belangrijke rol die deze tertiaire sector reeds in Westerse economieën speelt, is een voorbode van hetgeen er binnen enkele jaren in de economieën van het Zuiden zal gebeuren. Wereldwijd zullen de sector muziek en de filmindustrie tot de tien voornaamste industriële sectoren gaan behoren.

124. Voor de ACS-landen is cultuur niet alleen een sector die arbeidsplaatsen schept, maar ook een factor die zorgt voor integratie van de economieën van deze landen in de wereldwijde economische netwerken. In deze landen is een actieve economie ontstaan rond cultuurindustrieën, vooral muziek en de toegepaste kunsten (met name stylisme). Deze economie moet verder worden ontwikkeld door regularisering van netwerken en het bieden van een minimum aan rechtszekerheid bij de aanpak van piraterij. Een soortgelijke economische uitdaging - zij het op kleinere schaal - bieden de plastische kunsten, film of toneel.

125. De geboden economische mogelijkheden zijn geen directe. Dit geldt met name voor het erfgoed; daar zou de locomotief van de economie de ambachtelijke sector en het toerisme moeten zijn. Het vraagstuk van een culturele economie moet derhalve worden benaderd in het kader van een sectoriële aanpak.

126. Activiteiten op het gebied van culturele samenwerking moeten derhalve de volgende terreinen omvatten:

a) studies, onderzoek en maatregelen aangaande de culturele aspecten van het rekening houden met de culturele dimensie van samenwerking; en

b) studies, onderzoek en maatregelen ter bevordering van de culturele identiteit van de ACS-volkeren en alle initiatieven die kunnen bijdragen aan een interculturele dialoog.

4. THEMATISCHE EN OVER DE HELE LINIE AAN DE ORDE KOMENDE PUNTEN

4.1. Gender

127. Onder gender wordt verstaan de verschillende met elkaar verband houdende rollen, verantwoordelijkheden en kansen van vrouwen en mannen die specifiek voor een cultuur en een samenleving zijn en die in de loop van de tijd kunnen veranderen, onder meer als gevolg van beleidsmaatregelen. Gender heeft doorslaggevende gevolgen voor de verwezenlijking van alle ontwikkelingsdoelstellingen.

128. De volgende beginselen moeten ten grondslag liggen aan de samenwerking:

* Genderanalyse op macro-, meso- en microniveau moet worden geïntegreerd in de conceptie, de uitstippeling en de verwezenlijking van al het ontwikkelingsbeleid en alle ontwikkelingsmaatregelen alsmede in de controle en de evaluatie;

* Mannen en vrouwen moeten op gelijke voet deelnemen aan en profiteren van het ontwikkelingsproces;

* Vermindering van genderverschillen is een prioriteit voor de samenleving in haar geheel;

* Analyse van de verschillen tussen vrouwen en mannen moet een sleutelcriterium vormen voor de evaluatie van de doelen en de resultaten van ontwikkelingsbeleid en ontwikkelingsmaatregelen; en

* Samenwerking moet veranderingen in houding, structuren en mechanismen op politiek niveau en het niveau van de rechtsgemeenschap en huishoudens aanmoedigen en steunen om genderongelijkheden te verminderen en met name:

- moeten machtsdeling en volledige en gelijke deelneming aan besluitvorming op alle niveaus worden bevorderd;

- moeten economische mondigheid en gelijke toegang tot en controle over economische middelen worden versterkt;

- moeten gelijke toegang tot en controle over sociale ontwikkelingskansen worden bevorderd.

129. Bij de uitstippeling van al het ontwikkelingsbeleid moet expliciet rekening worden gehouden met de algemene beginselen van gender-sensitieve ontwikkelingssamenwerking. Met name moet macro-economisch beleid, zoals structurele aanpassing, naar behoren rekening houden met de gegevens afkomstig van analyse op micro- en meso-niveau, en de interdependentie tussen de rollen van mannen en vrouwen zowel bij de productie als bij de reproductie en instandhouding van menselijk potentieel.

130. Alle beleidsdialogen en -onderhandelingen met partnerlanden moeten in het teken van de algemene beginselen staan. Met name moet de buitenlandse hulp de ombuiging van de bestaande beleids-, wettelijke en administratieve kaders naar gender-sensitiviteit aanmoedigen en steunen.

131. Op het niveau van projecten, programma's en de landenstrategie moet buitenlandse hulp ervoor zorgen dat gender-analyse de koers bepaalt van alle ontwikkelingsmaatregelen van de plannings- tot de evaluatiefase (horizontale integratie). Voorts moet speciale aandacht worden geschonken aan positieve acties die zich bezighouden met belangrijke genderverschillen.

132. Zowel horizontale integratie als positieve acties moeten worden beschouwd als elkaar aanvullende strategieën die beogen het ontwikkelingspotentieel van vrouwen en mannen volledig te benutten en te zorgen voor hun gelijke toegang tot economische, politieke en sociale ontwikkelingskansen, inclusief op onderwijs- en gezondheidsgebied.

133. Wanneer bijzondere steun wordt verstrekt om de grootste verschillen tussen vrouwen en mannen te verminderen dan moet deze steun structureel worden gekoppeld aan de belangrijke bedrijvigheidssectoren, moeten hiervoor passende financiële, technische en menselijke middelen worden uitgetrokken, moet hij beperkt zijn in de tijd en een duidelijk vooruitzicht bieden op aansluiting bij activiteiten van horizontale integratie.

134. Wat betreft ontwikkelingshulp niet in de vorm van projecten moet ernaar worden gestreefd de noodzakelijke koppeling tot stand te brengen tussen micro-, meso- en macro-analyse, waarbij bijzondere aandacht wordt geschonken aan genderkwesties.

4.2. Milieu

135. In het kader van deze overeenkomst zijn de bescherming en verbetering van het milieu en de natuurlijke rijkdommen, het een halt toeroepen aan de aantasting van bodem, bossen en water, het herstel van ecologisch evenwicht, de bescherming van de natuurlijke rijkdommen en hun duurzaam gebruik basisdoelstellingen die de betrokken ACS-staten met communautaire steun pogen te bereiken met het oog op de onmiddellijke verbetering van de levensvoorwaarden van hun bevolkingen en de veiligstelling van deze voorwaarden voor de toekomstige generaties.

136. De ACS-staten en de Gemeenschap erkennen dat het bestaan van enkele ACS-staten wordt bedreigd als gevolg van een snelle achteruitgang van het milieu, die alle ontwikkelingsinspanningen, met name die welke beogen de prioritaire doelstellingen van vermindering van de armoede en integratie in de wereldeconomie te verwezenlijken, in de weg staat. Voor vele ACS-staten is het absoluut noodzakelijk dat deze achteruitgang van het milieu een halt wordt toegeroepen en dat zuinig wordt omgesprongen met de natuurlijke rijkdommen; dit vraagt om de uitwerking en uitvoering van nationale strategieën voor duurzame ontwikkeling waarin naar behoren rekening wordt gehouden met het ecologisch evenwicht.

137. Het milieuprobleem en de in te zetten middelen zijn van di