Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende luchthavengelden (97/C 257/02) (Voor de EER relevante tekst) COM(97) 154 def. - 97/0127(SYN)

(Door de Commissie ingediend op 20 juni 1997)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 84, lid 2,

Gezien het voorstel van de Commissie,

Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité,

Gezien het advies van het Comité van de Regio's,

Volgens de procedure van artikel 189 C van het Verdrag, in samenwerking met het Europees Parlement,

(1) Overwegende dat de Gemeenschap geleidelijk aan een gemeenschappelijk luchtvervoerbeleid heeft verwezenlijkt, met name met het oog op de totstandbrenging, overeenkomstig artikel 7 A van het Verdrag, van de interne markt;

(2) Overwegende dat de interne markt een ruimte omvat zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd;

(3) Overwegende dat door middel van een communautair kader eerlijke en billijke marktvoorwaarden voor zowel de gebruikers en de passagiers als de eigenaars en beherende instanties van luchthavens dienen te worden gewaarborgd;

(4) Overwegende dat deze regels evenwel het evenredigheidsbeginsel overeenkomstig artikel 3 B, derde alinea, van het Verdrag dienen te eerbiedigen, en deze dus tot de vaststelling van fundamentele beginselen terzake beperkt moeten blijven;

(5) Overwegende dat het administratieve beheer en de financiële situatie van de kleinste luchthavens toepassing van het communautaire kader op die luchthavens niet rechtvaardigen;

(6) Overwegende dat binnen de interne markt tussen intracommunautaire vluchten geen enkele discriminatie voor het verrichten van gelijkwaardige diensten mag bestaan;

(7) Overwegende dat luchthavens kunnen worden beheerd als commerciële ondernemingen die naar efficiëntie moeten streven om enerzijds hun activiteiten rendabel te maken en anderzijds beter aan de eisen van de markt en aan de behoeften van de passagiers te beantwoorden;

(8) Overwegende dat binnen de interne markt evenwel de luchthavens in een situatie van beperkte mededinging verkeren;

(9) Overwegende dat van de diverse activiteiten van de luchthavens die welke erin bestaat luchtvaartuigen af te handelen van het tijdstip van de landing tot dat van het opstijgen teneinde de gebruikers de mogelijkheid te bieden hun luchtvervoersactiviteiten uit te oefenen, de voornaamste is;

(10) Overwegende dat de luchthavens hiertoe een aantal installaties en diensten aanbieden welke rechtstreeks met de exploitatie van het luchtvaartuig verband houden, en waarvan zij de kosten moeten kunnen dekken;

(11) Overwegende dat anders dan de overige inkomsten van de luchthaven of de heffingen waaraan de gebruikers kunnen worden onderworpen, de luchthavengelden als compensatie dienen voor deze door de luchthaven geboden installaties en diensten;

(12) Overwegende dat dit soort diensten en installaties vanwege de aard ervan slechts door de luchthaven zelf kunnen worden verstrekt; dat door deze monopoliepositie het bedrag van de luchthavengelden in verhouding tot de voor de verstrekking van deze installaties en diensten gemaakte kosten moet staan, waarbij de doelstelling van de sociale en economische samenhang evenwel in acht dient te worden genomen;

(13) Overwegende dat de luchthaven door middel van differentiatie van het niveau van de luchthavengelden eveneens de totale kosten moet kunnen dekken die uit een oogpunt van efficiëntie, veiligheid en milieubescherming voor een goede werking ervan nodig zijn;

(14) Overwegende dat het derhalve belangrijk is om de kosten welke deze diensten of installaties meebrengen, transparant te maken; dat bijgevolg de wijzigingen die in de luchthavengeldenregeling en op het niveau van de luchthavengelden worden aangebracht, aan de luchthavengebruikers moeten worden verklaard;

(15) Overwegende dat om de luchthavens in staat te stellen hun taak van het beheer van de infrastructuur te vervullen en zodoende beter aan de behoeften van de gebruikers te kunnen beantwoorden, de beherende instantie van de luchthaven over voldoende informatie moet kunnen beschikken wat de prognoses en de doelstellingen van die gebruikers voor de luchthaven betreft;

(16) Overwegende dat de verklaringen van deze wijzigingen of van de door de luchthaven overwogen investeringen in het kader van overlegprocedures tussen de beherende instanties en de gebruikers van de luchthaven dienen te worden verstrekt;

(17) Overwegende dat de beherende instantie op het beheer en de financiering van de infrastructuur vat moet kunnen blijven hebben;

(18) Overwegende dat het van belang is om de geëigende regelingen te treffen om op schendingen van het Gemeenschapsrecht op zodanige wijze sancties te stellen dat deze een doeltreffend, evenredig en afschrikkend karakter krijgen;

(19) Overwegende dat de onderhavige richtlijn aan de toepassing van de bepalingen van het Verdrag, en met name van de artikelen 85 tot en met 94, geen afbreuk mag doen,

HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

Artikel 1

Doelstelling en toepassingsgebied

De onderhavige richtlijn heeft ten doel de eerbiediging van de beginselen van niet-discriminatie, van een verband met de kosten en van transparantie op het gebied van de luchthavengelden te waarborgen.

Zij is van toepassing op elke, voor commercieel vliegverkeer openstaande luchthaven die of op elk voor dat vliegverkeer openstaand luchthavensysteem dat is gelegen op een aan de bepalingen van het Verdrag onderworpen grondgebied. De artikelen 4 tot en met 7 zijn evenwel slechts van toepassing op luchthavens die per jaar 250 000 passagiersbewegingen of meer of 25 000 ton vracht of meer verwerken.

Artikel 2

Definities

Voor de toepassing van de onderhavige richtlijn wordt verstaan onder:

1. luchthaven: elk terrein dat speciaal is ingericht voor het landen, het opstijgen en het uitvoeren van bewegingen aan de grond van luchtvaartuigen, met inbegrip van de daarop aanwezige bijbehorende installaties ten behoeve van de afwikkeling van het verkeer van en de gronddiensten voor luchtvaartuigen alsmede met inbegrip van de installaties welke nodig zijn om de commerciële luchtdiensten te ontvangen;

2. beherende instantie: de instantie die al dan niet in combinatie met andere activiteiten aan de nationale wet- of regelgeving de taak van administratie en beheer van de luchthaveninfrastructuur ontleent alsmede de taak om de activiteiten van de verschillende, op de betrokken luchthaven of in het betrokken luchthavensysteem aanwezige ondernemingen te coördineren en te controleren;

3. intracommunautaire luchtdienst: elke al dan niet geregelde commerciële vlucht tussen twee luchthavens in de Gemeenschap;

4. luchthavengelden: de bedragen welke ten gunste van de beherende instantie en ten laste van de gebruikers van een luchthaven aldaar worden geheven en waarmee de vergoeding kan worden verzekerd van de diensten en installaties die door de aard ervan slechts door de luchthaven kunnen worden verstrekt en die verband houden met de afhandeling van passagiers en vracht, met het landen op de luchthaven, met de bebakening op de luchthaven en met het parkeren van de luchtvaartuigen, alsmede, in voorkomend geval, met de veiligheid van de passagiers en met de gevolgen die de ontvangst van het luchtvaartuig en de afhandeling van de passagiers voor het milieu kunnen hebben, met uitzondering van de bedragen waarmee de luchtverkeersleidingsdiensten of de meteorologische diensten worden vergoed;

5. luchthavensysteem: elk samenstel van luchthavens dat is gegroepeerd om eenzelfde stad of agglomeratie te bedienen in de zin van artikel 2, onder m), van Verordening (EEG) nr. 2408/92 van de Raad (1).

6. luchthavengebruiker: iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon die vanaf of naar de betrokken luchthaven door de lucht passagiers, post en/of vracht vervoert.

Artikel 3

Niet-discriminatie

De lidstaten treffen de nodige maatregelen opdat op de luchthavens eenzelfde niveau voor luchthavengelden wordt toegepast op de intracommunautaire luchtdiensten die uit hoofde van het type en/of de kenmerken van het luchtvaartuig, de afstand van de vlucht en/of de administratieve en douaneformaliteiten gelijkwaardig zijn.

Artikel 4

Verband met de kosten

1. De lidstaten zien erop toe dat het niveau van de luchthavengelden die op de luchthavens, respectievelijk bij de luchthavensystemen worden geïnd, in een redelijke verhouding tot de totale kosten van de diensten en installaties welke daarmee moeten worden vergoed, wordt vastgesteld. Voor de vaststelling van het niveau van die kosten wordt met name rekening gehouden met:

a) de financieringskosten van de infrastructuur met inbegrip van de afschrijvingen van de waarde van de activa gedurende de betrokken periode en de financiering van de infrastructuur waarvan het project en het begin van de werkzaamheden naar behoren zijn vastgesteld en met betrekking waartoe in voorkomend geval een administratieve vergunning is verleend;

b) de financiële kosten;

c) de uitgaven voor exploitatie en onderhoud;

d) de algemene administratiekosten en de diverse belastingen;

e) een redelijk rendement op het geïnvesteerde kapitaal.

2. Onverminderd de toepassing van de mededingingsregels van het Verdrag, kunnen de luchthavengelden welke voor de voornaamste nationale luchthaven van een lidstaat gelden, op een zodanig niveau worden vastgesteld dat de beherende instantie met het oog op de bevordering van de economische en sociale samenhang in staat wordt gesteld om het niveau van de luchthavengelden van de regionale luchthavens van die lidstaat financieel op peil te houden, op voorwaarde dat:

a) deze door de voornaamste luchthaven verleende financiële steun van andere inkomsten dan de luchthavengelden afkomstig is; of

b) van de luchthavengelden afkomstig is mits deze worden vastgesteld overeenkomstig lid 1; of

c) indien niet aan de in de onder a) en b) bedoelde voorwaarden wordt voldaan en de door de overheden verstrekte subsidies niet toereikend zijn, de betrokken regionale luchthavens elk per jaar minder dan 300 000 passagiersbewegingen of 30 000 ton vracht verwerken en op voorwaarde dat de jaarlijkse, door de voornaamste luchthaven verwerkte hoeveelheid overstappende of transitpassagiers tenminste 5 % van het totale verkeer op die luchthaven vertegenwoordigt.

3. De kosten worden bepaald overeenkomstig de in elk van de lidstaten algemeen erkende beginselen inzake boekhouding en evaluatie.

Artikel 5

Differentiaties

1. In afwijking van het bepaalde in artikel 4 kunnen de beherende instanties ertoe overgaan de externe kosten mee te rekenen welke door het luchtverkeer op het gebied van het milieu worden veroorzaakt, alsmede differentiaties toe te passen naargelang van de behoeften van het beheer van de luchthaveninfrastructuur of van de verschillen in de frequentie waarmee de luchthaven in de loop van een bepaalde periode wordt aangevlogen.

De lidstaten zien erop toe dat deze differentiaties niet tot doel hebben extra-ontvangsten voor de luchthaven te doen ontstaan.

2. De beherende instantie mag in het kader van haar handelspolitiek eveneens:

a) rekening houden met alle of met een deel van de inkomsten die niet uit de luchthavengelden voortvloeien om het gehele niveau van haar luchthavengelden vast te stellen;

b) kortingen toestaan overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag.

3. Elke differentiatie van het niveau van de luchthavengelden dient op transparante en niet-discriminerende wijze te worden toegepast.

Artikel 6

Transparantie

1. Om de kwaliteit van de aan de gebruikers geboden diensten te verbeteren zien de lidstaten erop toe dat de beherende instanties elke luchthavengebruiker van de aan de bepaling van het niveau van de luchthavengelden ten grondslag liggende elementen in kennis stellen. Deze elementen hebben betrekking op:

a) een duidelijke opsomming van de verschillende, door de luchthaven als tegenprestatie voor de gevraagde luchthavengelden verstrekte diensten; en

b) de berekeningswijze die door de beherende instantie wordt gevolgd.

2. De beherende instantie verstrekt de luchthavengebruikers of de hen vertegenwoordigende organisaties met name gegevens over:

a) het bedrag van elk van de categorieën luchthavengelden welke op de luchthaven worden geïnd;

b) het totale aantal werknemers dat werkzaam is bij de diensten waarvoor de luchthavengelden dienen;

c) de prognoses betreffende de situatie van de luchthaven ten aanzien van de luchthavengelden, de ontwikkelingen van het vervoer alsmede de geplande investeringen.

3. De lidstaten zien erop toe dat de luchthavengebruikers de luchthavengegevens verstrekken over met name:

a) de prognoses betreffende de omvang van hun verkeer;

b) de prognoses betreffende de samenstelling van hun vloot;

c) hun uitbreidingsprojecten op de betrokken luchthaven;

d) hun behoeften op de betrokken luchthaven.

Artikel 7

Overleg

1. De lidstaten treffen de nodige maatregelen om in elk van de luchthavens tussen de beherende instantie en de luchthavengebruikers een overlegprocedure in te voeren. Deze heeft ten doel om alvorens een besluit tot wijziging van het stelsel van luchthavengelden of van het niveau daarvan wordt genomen, naar de mening van de luchthavengebruikers over de geplande wijzigingen te peilen. De autoriteit die met de vaststelling van het besluit tot wijziging is belast, is niet door dit advies gebonden.

Dit overleg dient tenminste eenmaal per jaar te gebeuren.

2. De lidstaten treffen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat elk besluit tot wijziging van de luchthavengeldenregeling of van het niveau van de luchthavengelden door de luchthaven aan zijn luchhavengebruikers, respectievelijk aan de deze gebruikers vertegenwoordigende organisaties wordt meegedeeld en wel tenminste twee maanden vóór de datum waarop de wijziging van kracht wordt.

3. De lidstaten zien eveneens erop toe dat de luchthavengebruikers, indien zij het met het genomen besluit niet eens zijn, kunnen verzoeken een tweede maal te worden geraadpleegd.

Artikel 8

Sancties

De lidstaten stellen de sancties vast die van toepassing zijn op inbreuken op de nationale regelingen welke overeenkomstig de onderhavige richtlijn zijn getroffen en nemen alle noodzakelijke maatregelen om de tenuitvoerlegging daarvan te waarborgen. De aldus bepaalde sancties dienen doeltreffend, evenredig en afschrikkend te zijn.

De lidstaten stellen vóór 1 januari 2002 de Commissie van deze bepalingen in kennis, hetgeen bij nadienvolgende wijzigingen daarvan zo spoedig mogelijk dient te geschieden.

Artikel 9

Tenuitvoerlegging

1. De lidstaten doen vóór 1 januari 2002 de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.

Wanneer de lidstaten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de lidstaten.

2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijke bepalingen van intern recht mede, die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. De Commissie stelt de andere lidstaten daarvan in kennis.

Artikel 10

Herziening en verslaglegging

1. De Commissie legt vóór 1 januari 2004 aan het Europees Parlement en aan de Raad een verslag voor over de toepassing van deze richtlijn, alsmede legt zij, in voorkomend geval, deze elk passend voorstel voor.

2. De lidstaten en de Commissie werken samen bij de toepassing van de onderhavige richtlijn, met name wat het verzamelen van gegevens betreft welke voor de opstelling van het in lid 1 bedoelde verslag nodig zijn.

Artikel 11

Inwerkingtreding

De onderhavige richtlijn treedt in werking op de twintigste dag na de bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen.

Artikel 12

Adressaten

Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.

(1) PB nr. L 240 van 24. 8. 1992, blz. 8.