NL    NL NL 
NL    NL  EUROPESE COMMISSIE 
Brussel, 8.12.2010 
SEC(2010) 1491 definitief 
  
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE 
bij de  
 
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE  
AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RA AD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN 
SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S 
   
Strategie van de Europese Unie voor de Donau-regio 
  
Samenvatting van de effectbeoordeling  
   
{SEC(2010) 1490 definitief} 
 {SEC(2010) 1489 definitief} 
 {COM(2010) 715 definitief} 
 
NL 2   NL 1. INLEIDING  
De lidstaten hebben de Europese Commissie ve rzocht een EU-strategie voor de Donau-regio 
op te stellen1. Deze sluit aan op de EU-strategie voor de Oostzee-regio die in 2008/2009 onder 
de coördinatie van de Commi ssie is ontwikkeld en thans wordt uitgevoerd. Het huidige 
verzoek onderstreept specifiek het belang  van de duurzame ont wikkeling die door een 
geïntegreerde aanpak moet word en nagestreefd. Binnen de Comm issie wordt de EU-strategie 
voor de Donau-regio gecoördineerd door DG Regionaal beleid, dat daarom ook deze 
effectbeoordeling heeft opgesteld.  
2. PROBLEEMSTELLING  
De probleemstelling is gebaseerd op een so ciaaleconomische analyse en een brede 
raadpleging. De raadpleging om vatte de lidstaten en niet-lid staten van de Donau-regio, 
intergouvernementele en niet-gouvernementele organisaties en belanghebbenden, onder wie 
burgers en deskundigen inzake de regio. Ook de  Europese Investeringsbank en 22 DG's van 
de Commissie2 zijn bij deze werkzaamheden betrokken. De geconstateerde uitdagingen zijn 
van uitgesproken grensoverschri jdende aard en vertonen veel grensoverschrijdende 
externaliteiten3. Het wordt steeds duidelijker dat een versnipperde beleidsontwikkeling en 
besluitvorming niet langer passe nd zijn voor de Donau-regio.  
• Probleemstelling voor de governance 
In de Donau-regio is governan ce een sleutelprobleem. Er best aat met name een gebrek aan 
een passende transnationale governance. Dit leidt tot onvol doende samenwerking (gebrek aan 
gedeelde belangen en zelfs conflictsituatie s). Er bestaan bijvoorbeeld verschillende 
perspectieven over milieu- en andere rivi ergebruikskwesties tussen de landen, die 
gemakkelijker zouden kunnen worden aangepakt in een ruimere context of met innovatieve technologieën, zoals waarschi jnlijk in de strategie zal worden voorgesteld.  
De EU verstrekt sommige kaders  (via wetgeving en financiële  instrumenten) voor de aanpak 
van bepaalde belangrijke uitdagingen en kans en en er bestaan ook intergouvernementele 
kaders. Er is echter een gebrek aan institutionele  capaciteit en er zijn ernstige tekortkomingen 
bij de uitvoering (sommige EU-richtlijnen wo rden bijvoorbeeld in nationaal recht omgezet 
maar in werkelijkheid niet toegepast). Het resultaat is een versni pperde aanpak van veel 
problemen in de regio en een onderbenutting van haar potentieel. De wisselwerkingen moeten 
                                                
 
1 De Europese Raad heeft de Europese Commissie formeel gevraagd om een EU-strategie voor de 
Donau-regio te coördineren. In zijn conclusies van 19 juni 2009 staat: "Duurzame ontwikkeling moet tevens worden nagestreefd met een geïntegreerde aanpak van de specifieke uitdagingen waarmee 
bepaalde gebieden geconfronteerd worden (…). Voorts verzoekt hij de Commissie om uiterlijk eind 
2010 een EU-strategie voor het Donaugebied te presenteren."  
2 De volgende DG's maken deel uit van de interdepartementale werkgroep: AGRI, EAC, ECFIN, 
ELARG, RELEX, AIDCO, ECHO, EMPL, ENTR, EN V, CLIM, INFSO, JLS, MARE, MOVE, ENER, 
MARKT, RTD, SANCO, TAXUD, TRADE en SG. 
3 In de economie wordt een externaliteit omschreven als een neveneffect (een kos t of een baat) voor een 
partij die niet deelneemt aan de besluitvorming betreffende de actie die tot het effect heeft geleid en waarbij geen betaling plaatsvindt om het effect te compenseren: een grensoverschrijdende externaliteit 
doet zich voor wanneer een door een bepaald land uitgevoerde actie positieve of negatieve gevolgen 
heeft voor andere landen. 
NL 3   NL beter worden begrepen en beheerd;  er moeten gemeenschappelijke of 
samenwerkingsinstumenten worden ontwikkeld; s ynergieën moeten grensoverschrijdend en 
intersectoraal worden geïdentificeerd en benu t; en conflicten moeten worden vermeden of 
opgelost. 
• Probleemstelling naar thema 
Er zijn verscheidene kwesties waarvoor bijzon dere samenwerking is vereist: mobiliteit en 
toegankelijkheid; energie; milieu; en risicobe heer. Alle strategieën moeten in principe 
betrekking hebben op deze problemen. Tijdens de openbare raadpleging werd het - vooral in de bijdragen van de lidstaten - duidelijk da t ook aandacht moest of kon worden besteed aan 
andere kwesties wegens de grensoversch rijdende externalit eiten (innovatie en 
concurrentievermogen, totstandbrenging van de in terne markt, menselijk kapitaal, veiligheid, 
toerisme) en/of omdat dit duidelijk bevorder lijk is voor de uitwisseling van ervaringen 
(informatiemaatschappij, institutionele capaciteit of gemarginaliseerde gemeenschappen). De aandacht voor deze kwesties stelt de partners/b elanghebbenden ook in staat acties waarvan zij 
menen dat zij minder prioritair zijn, te vervangen door andere die van essentieel belang zijn: 
politiek is het belangrijk dat een reeks andere  kwesties in de strategie wordt opgenomen om 
ervoor te zorgen dat een akkoord over het gehele  "pakket" wordt bereikt. Bovendien zullen 
deze sociaaleconomische en andere aspecten de integratie versterken van de landen die pas 
onlangs tot de Europese Unie zijn toegetreden.  
2.1.1.  Kwesties waarvoor samenwerking vereist is omdat zij niet alleen kunnen worden 
aangepakt 
– Mobiliteit en toegankelijkheid: voor de binnenscheepvaart is het duidelijk dat het 
potentieel van de Donau niet volledig wordt gebruikt. Dit zou beter kunnen worden benut 
door een reeks maatregelen zoals grotere interm odaliteit, beter beheer, betere investeringen 
in infrastructuur en uitrusting en beschikbaar heid van geschoold personeel. Er bestaat niet 
alleen een gebrek aan vraag, maar ook een gebr ek aan aanbod. De Donau-kanalen zijn niet 
altijd bevaarbaar, de havens zijn vaak niet effi ciënt, de schepen zijn niet talrijk genoeg en 
vaak slecht onderhouden, en er is niet genoeg personeel wegens ontoereikende 
opleidingsvoorzieningen. De weg-  en spoorweginfrastructuur is  vaak niet efficiënt of 
ontbreekt gewoon, met name wat de grensovers chrijdende verbindinge n betreft (waaraan 
de nationale autoriteiten geen prioriteit toekennen).  
– Energie: de energiezekerheid en -efficiëntie is  in de regio vaak problematisch. Er wordt 
veel energie ingevoerd en het vervoer da arvan is duur; bovendien zijn de markten 
versnipperd en ontbreekt het aan koppellijnen. De  Donau-regio is bijzonder kwetsbaar wat 
de leveringszekerheid betreft, zoals in janua ri 2009 toen de gastoevoer werd afgesneden. 
Tegelijkertijd is de opwekking en het gebr uik van energie een bron van vervuiling. De 
verbetering van de energie-effi ciëntie (en besparingen) en de grotere productie met behulp 
van hernieuwbare bronnen vorme n een bijzondere uitdaging.  
– Milieu: in veel lidstaten van de Donau-regio is  de waterkwaliteit vaak slecht, zowel in de 
rivieren als in de grond. In  het water komen veel veront reinigende stoffen voor, vooral 
voedingsstoffen. Hetzelfde geldt voor de bod em, met name in grensoverschrijdende 
industriegebieden, en voor de lucht in st edelijke gebieden. De landschappen en de 
biodiversiteit worden ook bedreigd door het verdwijnen van natuurgebieden, vooral 
onaangetaste berggebieden, wat leidt tot een vermindering van de soorten. De vernietiging 
van de biodiversiteit en de ecosystemen ka n leiden tot onomkeerbare veranderingen en het 
NL 4   NL onvermogen om goederen en diensten te levere n zoals bescherming tegen overstromingen, 
waterzuivering, levensmiddelen en hout, of vermindering van de effecten van of 
aanpassing aan de klimaatverandering. In de  rivieren wordt vi s in niet-duurzame 
hoeveelheden gevangen en wordt de migrat ie verhinderd door hydromorfologische 
veranderingen. Het voortbestaan van de steu r, een belangrijke tr ekkende vis voor het 
gehele Donau-bekken, wordt ernstig bedreigd.  
– Risicobeheer: de Donau-regio wordt ge confronteerd met drie  grote risico's: 
overstromingen, droogten en industriële vervui ling. Geen van deze risico's houdt rekening 
met grenzen. Het doel is zowel de preventie (ver mijden dat het risico zich voordoet) als de 
reactie (verlenen van hulp wanneer het ri sico optreedt) te be heren. De voornaamste 
oorzaak van de overstromingen is dat de Donau en  zijn zijrivieren grotendeels rivieren zijn 
waarvan de oevers kunstmatig zijn gekanali seerd, waardoor het overvloedige water niet 
vrij over grotere gebieden kan wegstromen (z odat het waterpeil stijgt). De voornaamste 
oorzaak van de droogten is het semicontinentaal klimaat, dat ook kwetsbaar is voor klimaatverandering. De voornaamste oorzaak van de industriële risico's is het feit dat 
verouderde ondernemingen ongevallen veroorza ken die aangrenzende landen aanzienlijk 
kunnen vervuilen.  
2.1.2.  Kwesties waarvoor de samenwerking wegens  grensoverschrijdende externaliteiten 
moet worden vergemakkelijkt 
– Innovatie en concurrentievermogen:  de gehele Donau-regio wo rdt gekenmerkt door grote 
verschillen op het gebied van samenwer kingsintensiteit (tussen en binnen de 
onderzoekssector, het bedrijfsleven en de overh eidssector), ondernem erschap, kapitalisatie 
van innovaties, investeringen in onderz oek en ontwikkeling, en algemeen 
concurrentievermogen. De regio zou aanzienlijk gebaat zijn bij betere verbindingen, vooral 
oost-west door het gebied.  
– Totstandbrenging van de interne markt:  wat de interne markt betreft, is het door 
verschillende nationale regelgevingen minder ge bruikelijk dat dienst verleners vestigingen 
in andere Donau-staten oprichten of hun dien sten grensoverschrijde nd verlenen. In veel 
gevallen ontbreekt het kleine en midde lgrote bedrijven aan middelen om de 
administratieve en andere obstakels voor de  toegang tot de markten in aangrenzende 
landen te overwinnen, waardoor hun potenti eel aanzienlijk wo rdt beperkt.  
– Menselijk kapitaal: het aandeel  hooggeschoolden in de Donau-regio is lager dan het EU27-
gemiddelde, ook hier weer met uitgesproke n verschillen. De mo biliteit, vooral van 
onderzoekers en studenten en hooggeschoolde en  geschoolde werknemers, is nog beperkt. 
De regio profiteert thans niet  van het volledige potentieel van deze werknemers, die een 
belangrijke troef vormen waarvan tot dus ver geen gebruik is gemaakt.  
– Veiligheid: de toenemende econom ische integratie en de groe iende grensoverschrijdende 
handel houden het gevaar in van een stijging va n de georganiseerde misdaad in de regio 
(smokkel, mensenhandel, zwarte markt …) . Naast de onmiddellijke schade die zij 
veroorzaakt, leidt georgani seerde misdaad ook tot hogere  transactiekosten voor het 
bedrijfsleven in de gehele regio en bepe rkt zij aldus de mogelijkheid van verdere 
economische groei. Het is duidelijk dat deze kwestie grensoverschrijdend moet worden aangepakt.  
NL 5   NL – Toerisme:  de Donau-regio bezit een opmerkelijke culturele, ethnische en natuurlijke 
diversiteit. Een groot gedeelte daarvan is zeer aantrekkelijk voor bezoekers. Dit toeristisch 
potentieel wordt echter niet ten volle benut. Be staande initiatieven wo rden niet gekoppeld 
en hebben geen gemeenschappelijke strategie om  de inspanningen op elkaar af te stemmen.  
2.1.3.  Kwesties waarvoor de samenwerking kan worden vergemakkelijkt aangezien deze 
nuttig is voor de uitwisseling van ervaringen 
– Informatiemaatschappij: de informatiemaatsc happij is in de Donau-regio niet goed 
ontwikkeld in vergelijking met de rest van de EU 27. De mensen hebben minder toegang 
tot computers, internetverbindingen en e- inhoud. Daardoor profitere n de betrokken landen 
niet volledig van deze bron van groei, samenhang en duurzaamheid. De toegang tot goede ervaringen en de meest recente ontwikkelingen in de best presterende  delen van de regio 
zou zeer nuttig zijn. 
– Institutionele capaciteit: de transnationale, nationa le, regionale en lokale 
governancesystemen in de regio ontwikkelen zi ch nog en zijn vaak nog steeds bezig met 
het verwerken van de diepgaande veranderingen van de laatste jaren. Dit betreft de wijze 
waarop besluiten worden genomen (stabiliteit van het personeel van de overheidssector, 
transparantie, overleg, planning, financiële engineering, projectvoorbereiding, ruimtelijke 
ordening …) en de wijze wa arop de acties worden uitg evoerd (tijdig, doelmatig, 
doeltreffend, economisch, zonder corruptie …)  Aangezien de governance in bepaalde 
delen van de regio zeer succesvol is, zal de overdracht van ervaringen tot daadwerkelijke 
vooruitgang leiden.  
– Gemarginaliseerde gemeenschappen: er zi jn in de Donau-re gio verscheidene 
gemarginaliseerde gemeenschappen zoals minderheden of de Roma (er leven 10 miljoen Roma in de Donau-regio, dit is 80% van de  Roma in Europa). Deze gemeenschappen leven 
vaak onder slechte omstandigheden zonder basisi nfrastructuur. Er worden discriminatie, 
sociale uitsluiting en ruimtelijke segregatie  alsook sociale spanningen waargenomen. De 
overheidsinstanties in bepaalde gebieden va n de regio ontbreekt het echter vaak aan de 
middelen en de ervaring om deze uitdagingen integraal aan te pakken maar zij zouden zeer 
kunnen profiteren van betere praktijken en in de  nabije omgeving besc hikbare organisaties. 
3. A
NALYSE VAN DE SUBSIDIARITEIT  
In de regel worden besluiten het best op het passende niveau genomen en moeten de acties 
worden uitgevoerd door degenen die beschikke n over de kennis en de competentie daarvoor. 
Voor macroregionale kwesties (die betrekking hebben op versch eidene landen, maar niet op 
de gehele Unie met, soms, niet-lidstaten) is  echter een specifiek samenwerkingskader op het 
niveau van de macroregio nodig. 
Er bestaat reeds enige samenwerking tussen de landen, hetzij via intergouvernementele 
organisaties, hetzij via samenwerking in verband met specifieke kwesties. Deze is echter niet 
altijd even efficiënt, betreft niet alle kwesties waarvoor samenwerking nodig is en wordt niet 
in een strategisch perspectief geplaatst waar bij het hoogste politieke  niveau betrokken is. 
Daarom hebben de lidstaten via de Raad zelf gevraagd dat de Commissie een macroregionale 
strategie voor de D onau-regio opstelt.  
NL 6   NL 4. DOELSTELLINGEN VAN HET EU- INITIATIEF  
De algemene doelstelling ("visie") is  de ontwikkeling van een geïntegreerde 
samenwerkingsaanpak op de lange termijn tussen de landen, steden en regio's van de Donau-
regio om de uitdagingen aan te pakken en de gemeenschappelijke kansen te benutten en te delen. Concreet gezien kunnen de landen gebr uikmaken van een betere basis voor het 
bespreken, vaststellen en uit voeren van acties om de gemeensc happelijke uitdagingen aan te 
pakken en de gemeenschappelijke kansen te benutten. Een meer gecoördineerde aanpak op 
elk beleidsterrein is mogelijk, waarbij echte r rekening moet worden gehouden met de banden 
met andere delen van de economie (bv. ver voer - milieu - economische ontwikkeling). 
Om dit te bereiken moet speciale aandacht worden besteed aan drie specifieke doelstellingen: 
betere coördinatie en samenhang (ter verg roting van de doeltreffendheid), versterkte 
institutionele capaciteit (ter verbetering van de doelmatigheid), samenwerkingsproces op de 
lange termijn (ter versterking van de politieke acceptatie). 
5. B
ELEIDSOPTIES  
De hierboven geschetste uitdagingen wijzen op de noodzaak van een betere 
beleidsontwikkeling, besluitvorming en bele idsuitvoering, gebaseerd op een grotere 
coördinatie, samenwerking en integr atie tussen de verschillende sectoren en tussen de Donau-
landen, -steden en -regio's. Er is meer capac iteit nodig om de bestaan de beleidsmaatregelen 
op elkaar af te stemmen, uit te  voeren en te versterken. G ezien deze analyse moeten de 
hieronder beschreven opties en mechanismen wo rden bekeken als elementen die bijdragen tot 
de verwezenlijking van de vastgestelde doelstellingen. Deze opties betreffen de mogelijke kaders voor samenwerking in de Donau-regi o alsook de geografische werkingssfeer.  
• Mogelijke kaders voor samenwerking 
– Optie nr. 1: de Commissie speelt geen rol (basisscenario). De Commissie stelt geen 
strategie voor de Donau-regio op. In het kader van deze optie zijn twee scenario's mogelijk: 1.1) er is geen strategie voor de Dona u-regio en 1.2) er is een strategie, maar niet 
opgesteld door de Commissie. 
– Optie nr. 2: de rol van de Commissie is bepe rkt tot de opstelling van een strategie. De 
Commissie stelt een strategie op maar de u itvoering daarvan vindt uitsluitend plaats op 
intergouvernementeel niveau, zonder de EU.  
– Optie nr. 3: de Commissie co ördineert de acties op EU-niv eau (onder gebruikmaking van 
de EU-structuren). Er wordt een gecoördine erde strategie ontwikke ld, waarbij gebruik 
wordt gemaakt van de bestaande EU-structuren en de Commissie een faciliterende rol speelt. De strategie wordt door  de Commissie opgesteld maar  de toekomstige besluiten 
worden in het kader van een partners chap door de instellingen genomen.  
– Optie nr. 4: de Commissie steunt de oprich ting van een nieuw orgaan met financiële en 
wetgevende bevoegdheden. Er wordt een nieuwe  internationale organisatie opgericht met 
de bevoegdheid om nieuwe wetgeving voor de  Donau-regio vast te  stellen en om de 
middelen voor de financiering van tran snationale projecten te beheren.  
• Geografische opties 
NL 7   NL – Optie a: beperkt tot de rivier de Donau. De aanpak heeft betrekking op de onmiddellijk 
langs de rivier gelegen grondgebi eden (lidstaten en niet-lidstaten) en is  bijgevolg alleen 
gericht op kwesties in verband met de rivier, zoals bevaarbaarheid en het milieu. 
– Optie b:uitgebreid tot het functionele geogr afische gebied. De aanpak heeft betrekking op 
de Donau-regio in haar geheel (lidstaten en niet-lidstaten) en kan aldus een groot aantal 
uitdagingen in verband met het gebied (en niet alleen de ri vier) aanpakken. Bij deze optie 
wordt de "Donau-regio" beschouwd als een func tioneel gebied, waartoe de actoren behoren 
die nodig zijn voor de samenwerking in verb and met verschillende kwesties, ongeacht of 
zij lidstaat zijn of niet4. 
– Optie c: de aanpak reikt verder dan de rivier, maar is beperkt tot de lidstaten van de Donau-
regio; de aanpak is gebaseerd op optie b, maar is beperkt tot de EU-lidstaten.  
6. EFFECTBEOORDELING  
• Mogelijke kaders voor samenwerking 
De volgende tabel geeft een overzicht van de wijze waarop elk van deze opties kan bijdragen 
tot de verwezenlijking van de doelstellingen van punt 4 (doeltreffendhe id); hoe gemakkelijk 
zij worden bereikt (doelmatigheid); en of een politiek engagement waarschijnlijk is (politieke 
acceptatie).  
Optie 1 - De Commissie speelt geen rol (basisscenario).  
Scenario nr. 1.1: Er is geen  strategie voor de Donau-regio  
 -- - 0 + ++ 
Doeltreffendheid    9   
Doelmatigheid    9   
Politieke acceptatie  9     
Optie 1 - De Commissie speelt geen rol (basisscenario).  
Scenario nr. 1.2: Er is een strategie, maar niet opgesteld door de Commissie  
 -- - 0 + ++ 
Doeltreffendheid     9  
Doelmatigheid    9   
Politieke acceptatie   9    
Optie nr. 2:  
De rol van de Commissie is beperkt tot de opstelling van de strategie  
 -- - 0 + ++ 
Doeltreffendheid     9  
Doelmatigheid    9   
Politieke acceptatie   9    
Optie nr. 3:  
De Commissie coördineert de acties op EU-niv eau (onder gebruikmaking van de EU-structuren)  
 -- - 0 + ++ 
Doeltreffendheid      9 
                                                 
4 Om een idee te geven van het betrokken grondgebied kan de Donau-regio worden gedefinieerd als het 
gebied dat de landen in het rivierbekken van de D onau omvat (daarom is de regio niet beperkt tot de 
rivier). Dit is de definitie die door het Donau-same nwerkingsproces wordt gebruikt en die in het gebied 
algemeen wordt geaccepteerd. Het betrokken grondg ebied bestaat uit: Duitsland (met name Baden-
Württemberg en Beieren), Oostenrijk , Slowakije, Tsjechië, Hongarije, Slovenië, Roemenië en Bulgarije 
als lidstaten, en Kroatië, Servië, Bosnië en Herzegovi na, Montenegro, Moldavië en Oekraïne (de regio's 
langs de Donau) als niet-lidstaten. Dit betekent niet dat aangrenzende landen (of maritieme gebieden) 
geen deel mogen nemen aan acties in verband met be paalde kwesties. Er zij op gewezen dat de Donau-
regio niet beperkt is tot de rivier de Donau. 
NL 8   NL Doelmatigheid     9  
Politieke acceptatie      9 
Optie nr. 4:  
De Commissie steunt de oprichting van een nieuw orgaan met financiële en wetgevende 
bevoegdheden  
 -- - 0 + ++ 
Doeltreffendheid      9 
Doelmatigheid   9    
Politieke acceptatie   9    
 
• Geografische opties 
– Optie a: beperkt tot de rivier de Donau. Ho ewel de situatie van de rivier zou kunnen 
worden verbeterd, worden de andere voor de Donau-regio relevante be leidsterreinen niet 
behandeld. Met name wordt geen rekeni ng gehouden met de mogelijkheid om de 
sociaaleconomische ontwikkeling van de re gio na een uitbreiding te versterken. 
– Optie b: uitgebreid tot het functionele geografische gebied. Deze optie maakt de 
behandeling van een groter aantal thema's in verband met de uitdagingen voor de gehele 
Donau-regio en niet alleen de Donau-rivier mogelijk. Zoals uit het raadplegingsproces is 
gebleken, kan een bredere aanpak de oplossing van problemen vergemakkelijken die anders elkaar zouden blijven blokkeren (bevaarb aarheid tegenover milieu)  en stelt hij alle 
partijen in staat zelf winst binnen te halen, d.w.z. deze aanpak maakt politieke 
compensaties mogelijk. Daardoor is het mogelijk dat een uitkomst wordt bereikt die breder 
is dan de kleinste gemene deler. Bovendien  kunnen de beleidsterre inen op geïntegreerde 
wijze worden aangepakt, waarbij reke ning wordt gehouden met de mogelijke 
wisselwerkingen en versnipperi ng kan worden vermeden. Het is mogelijk om de EU-
integratie van de regio te vers terken, zowel administratief en justitieel als in verband met 
de sociaaleconomische ontwikkeling. Deze op tie zal waarschijnlijk kunnen rekenen op een 
brede politieke acceptatie en steun op gebieden  die gekenmerkt worden door tegenstrijdige 
politieke agenda's. 
– Optie c: de aanpak reikt verder dan de rivier, maar is beperkt tot de lidstaten van de Donau-
regio. Hoewel deze optie de uitvoering van veel acties zou vergemakkelijken, aangezien voor het gehele grondgebied een gemeenschappe lijk rechtskader (de EU-richtlijnen) en 
gemeenschappelijke financieringsinstrumenten  (met name de structuurfondsen) zouden 
gelden, zou zij de uitdag ingen en kansen van de Donau-regi o in haar geheel  niet volledig 
kunnen aanpakken. De verbetering van de be vaarbaarheid zou bijvoorbeeld beperkt 
blijven, aangezien de Donau door Kroatië en Se rvië stroomt. De uitwerking en uitvoering 
van acties zou ook op veel andere  beleidsterreinen onvolledig z ijn, aangezien de kwesties 
vaak ook van belang zijn voor aangrenzende ge bieden van kandidaat- lidstaten, potentiële 
kandidaat-lidstaten en derde landen. 
7. V
ERGELIJKING VAN DE OPTIES  
Op grond van de analyse van het effect van de verschillende beleidsopt ies concluderen wij dat 
de beste opties zijn: 
• Mogelijke kaders voor samenwerking 
De voorkeur gaat uit naar optie nr. 3 w aarbij de Commissie de acties op EU-niveau 
coördineert onder gebruikmaking van de EU-str ucturen. Bij deze optie wordt de Commissie 
NL 9   NL als facilitator actief bij het proces betrokken en steunt  zij de Donau-landen bij de 
ontwikkeling van een coherente strategie voor de regio. De ontwikkeling van een dergelijke 
EU-strategie vindt plaats in nauwe samenwerking met de betr okken landen en alle relevante 
diensten van de Europese Commissie. He t proces wordt ondersteund door een brede open 
raadpleging van alle belanghebbenden van de regio en een raadpl eging van regionale 
deskundigen. Deze optie kan steunen op de erva ringen van de EU-strategie voor de Oostzee-
regio die in 2009 is ontwikkeld en zich th ans in de uitvoeringsfase bevindt.  
Deze optie wordt boven de andere gepresenteerde opties verkozen wegens: 
– de doelmatigheid daarvan die een betere af stemming van de beleidsmaatregelen en de 
financiële middelen voor de regio mogelijk maakt; 
– de doeltreffendheid daarvan die de uitvoeri ng van concrete acties vergemakkelijkt dankzij 
de leidende rol van de Commissi e, de brede instemming met de strategie in het veld en de 
haalbaarheid van de acties;  
– de politieke acceptatie daarvan doordat gebruik wordt gemaakt van bestaande middelen, 
instellingen en wetgeving en een inclusieve aanpak wordt gevolgd die het mogelijk maakt dat alle partijen zich met de strategie identificeren.  
Wat de administratieve kosten betreft, vereis t deze optie een groter engagement dan het 
basisscenario, maar zij vergt minder middelen dan de opties waarbij nieuwe instellingen 
worden gecreëerd. De centrale coördinatierol van de Commissie maakt een doeltreffender 
implementatie van de beleidsmaatregelen en de financiële middelen moge lijk, wat kan leiden 
tot een beter gebruik van de middelen in het algemeen. 
Wat de in hoofdstuk 4 be schreven doelstellingen betreft, verbetert deze  optie de coördinatie 
en de samenhang van de beleidsmaatregelen en de investeringsbesluiten, versterkt zij de 
institutionele capaciteit van de regio (aangezi en zij bestaande structuren en instellingen 
gebruikt en versterkt en de samenwerking tussen landen opvoert) en verbetert zij de 
zichtbaarheid en de verantwoording (aangezien  zij continu door de Eu ropese Commissie en 
de lidstaten zal worden gemonitord en geëvalueerd).  
• Geografische opties 
De voorkeur gaat uit naar optie b waarbij de Donau-regio wordt uitgebreid tot het volledige 
functionele geografische gebied. Deze aanpak be strijkt de Donau-regio in haar geheel 
(lidstaten en niet-lidstaten) en kan daarom alle belangrijke kwesties van de gehele Donau-
regio aanpakken en helpen om de administratieve en politieke belemmeringen en tekortkomingen te overwinnen. 
8. M
ONITORING EN EVALUATIE  
De monitoring en evaluatie kan op drie niveaus plaatsvinden: 
– er worden mijlpalen voor de nodige structuren (oprichting van thematische werkgroepen, 
aanwijzing van verantwoordelijk e actoren voor de verzameli ng van gegevens, vaststelling 
van communicatieregelingen in de regio en contactpunten voor belanghebbenden) 
vastgesteld. Er wordt een rapportage kader met tijdschema vastgesteld. 
NL 10   NL – er worden monitoringindicatoren vastgesteld v oor alle prioriteiten van het actieplan met 
een gedetailleerd kader voor de beoordeling van het uitvoeringsproces. Deze indicatoren 
worden met het actieplan goedgekeurd. 
– er worden hoofddoelstellingen vastgesteld voor de beoordeling van de algemene 
ontwikkeling in de Donau-regi o ten aanzien van de belangrijk ste uitdagingen. Dit vormt de 
basis voor de vaststelling van referentieni veaus op grond waarvan de  vooruitgang bij de 
verwezenlijking van de belangrijkste doelstellingen op het gebied van milieu, welvaart, toegankelijkheid en veiligheid kan worden beoordeeld.  
Er moeten rapportageregelingen worden vastge steld. De Commissie kan regelmatig verslag 
uitbrengen over de vorderingen bij de uitvoe ring van de in het actieplan vastgestelde 
monitoringindicatoren. Er kan ook een tijdsche ma voor de evaluatie (bv. na drie jaar 
uitvoering) worden vastgesteld.  
9. C
ONCLUSIE  
Dit effectbeoordelingsverslag ste lt daarom voor een EU-strategie voor de Donau-regio vast te 
stellen, waarbij de Commissie een duurzaam ka der voor samenwerking coördineert en de 
steun voor de ontwikkeling en de uitvoering van een geïntegreerde actie in een transnationale 
context vergemakkelijkt door gebruik te maken va n de bestaande EU-struc turen. De strategie 
moet vergezeld gaan van een "roulerend" actieplan  dat concrete voorbeelden bevat van de 
gevallen waarin en de wijze waarop de samenwerking moet worden versterkt. De voorgestelde organisatie is vergelijkbaar met di e welke voor de EU-strategie voor de Oostzee-
regio wordt gebruikt (en getest ). Aangezien de aanpak voor de Oostzee-regio algemeen wordt 
gesteund, kan deze zeer nuttig z ijn als referentiepunt.  
De EU-strategie voor de Donau-regio zal een  duurzaam kader voor samenwerking zijn ter 
ondersteuning van de ontwikkeling en de uit voering van een geïntegreerde actie in een 
transnationale context. Zij zal vergezeld gaan  van een "roulerend" actieplan dat concrete 
voorbeelden bevat van de gevallen  waarin en de wijze waarop de samenwerking moet worden 
versterkt. Elk prioritair gebi ed van het actieplan zal door een  land worden gecoördineerd. 
Bovendien zullen de lidstaten via de Raad bij de strategie word en betrokken en de follow-up 
van de strategie zal door een groep op hoog niveau worden uitgevoerd.  
De Commissie zal een belangrijke actor zijn die ervoor moet zo rgen dat het proces vordert 
door blijk te geven van leiderschap en door als relatief onafhankelijke, rechtmatige en 
geloofwaardige partner bij meni ngsverschillen de discussie te vergemakkelijken. Daarom zal 
de Commissie het proces vergemakkelijken door de werkzaamheden te coördineren en verslag 
uit te brengen over de voortgang. Wat de financiering be treft, zullen de 
NL 11   NL structuurfondsprogramma's in een vroeg stadium van het proces bij de uitvoering worden 
betrokken om ervoor te zorgen dat de financie ring op het actieplan kan worden afgestemd. 
Er kan worden geconcludeerd dat de EU-s trategie voor de Dona u-regio op grond van 
duidelijke politieke steun (Commissie, staatshoo fden) concrete resultaten kan opleveren. Zij 
kan concrete verbeteringen bewerkstelligen, aangezien zij is opges teld met de nodige 
technische expertise (DG's, ministeries, bela nghebbenden) en de specifieke betrokkenheid van 
de Commissie. Zij kan een proces  ontwikkelen dat leidt tot open, transparante en rechtmatige 
acties. Ten slotte kan zij pr ofiteren van de significante effecten van de onderlinge 
beleidsafstemming en de afstemming van de be staande financieringsin strumenten. Zij moet 
echter de bereidheid tot samenwerking van de landen en belanghebbenden van de Donau-
regio in het kader van een partnerschap met gezamenlijke doelstellingen en gedeelde verantwoordelijkheden blijven bevorderen.