P6_TA(2005)0296

Toekomst van de Balkan tien jaar na Zrebrenica

Resolutie van het Europees Parlement over Zrebrenica

Het Europees Parlement,

- gezien zijn eerdere resoluties over Bosnië-Herzegovina en de westelijke Balkan, met name die over de stand van de regionale integratie op de westelijke Balkan van 14 april 2005 [1],

- gezien het Stabilisatie- en Associatieproces (SAP) voor de landen van de westelijke Balkan waartoe de Unie in 1999 het initiatief heeft genomen in een poging tot bevordering van democratisering, gerechtigheid, verzoening en vrede in de regio,

- gezien de verklaring van de top EU-westelijke Balkan in Thessaloniki van 21 juni 2003 waarin de Europese toekomst aan de orde kwam van de landen van de westelijke Balkan die een integraal onderdeel van de Unie worden zodra zij voldoen aan de vastgestelde criteria;

- gezien de conclusies van de jongste vergadering van de Europese Raad in Brussel van 16 en 17 juni 2005 waarin de Raad zich inzet voor de volledige tenuitvoerlegging van de agenda van Thessaloniki;

- gezien de resoluties van de VN-Veiligheidsraad nrs. 827 van 25 mei 1993, 1244 van 10 juni 1999, 1551 van 9 juli 2004 en 1575 van 22 november 2004,

- gezien het verslag van de hoofdaanklager bij het Internationaal Straftribunaal voor het voormalige Joegoslavië (Joegoslavië-tribunaal), Carla del Ponte, aan de VN-Veiligheidsraad van 13 juni 2005;

- gelet op artikel 103, lid 2 van zijn Reglement,

A. overwegende dat op 11 juli 1995 de in het oosten van Bosnië gelegen stad Zrebrenica, die door de VNVeiligheidsraad in een resolutie van 16 april 1993 tot veilig gebied was verklaard, in handel viel van de Bosnisch-Servische strijdkrachten van generaal Ratko Mladic, onder verantwoordelijkheid van de toenmalige president van de Republiek Srpska, Radovan Karadzic,

B. overwegende dat gedurende een aantal dagen na de val van Zrebrenica een massaslachting plaatsvond waarbij meer dan 8000 moslimmannen en -jongens, die een veilig heenkomen hadden gezocht in het gebied van Zrebrenica dat onder bescherming stond van de beschermingsmacht van de Verenigde Naties (UNPROFOR), werden terechtgesteld door de Bosnisch-Servische strijdkrachten onder bevel van generaal Mladic en door paramilitaire eenheden, zoals ongeregelde Servische politie-eenheden die het Bosnische gebied vanuit Servië waren binnengekomen,

C. overwegende dat dit drama, dat door het Joegoslavië-tribunaal een volkerenmoord werd genoemd, plaatsvond in een door de VN ingesteld beschermd gebied en dan ook een symbool is voor de machteloosheid van de internationale gemeenschap om in het conflict tussenbeide te komen en onschuldigen te beschermen,

D. overwegende dat het Verdrag van Genève talloze malen door de Bosnisch-Servische troepen is geschonden bij hun optreden tegen de moslimburgers van Zrebrenica, zoals bij de deportatie van duizenden vrouwen, kinderen en bejaarden en de verkrachting van een groot aantal vrouwen,

E. overwegende dat ondanks de geweldige inspanningen die tot dusverre zijn verricht om massagraven en individuele graven op te sporen en uit te graven en de lichamen van de slachtoffers te identificeren, het onderzoek tot dusverre nog niet heeft geleid tot een volledige reconstructie van de gebeurtenissen in en rond Zrebrenica,

F. overwegende dat werkelijke vrede zonder gerechtigheid niet mogelijk is en dat volledige en onbeperkte samenwerking met het Joegoslavië-tribunaal de fundamentele voorwaarde blijft voor voortzetting van het proces van integratie in de EU van de landen van de westelijke Balkan,

G. overwegende dat generaal Radislav Krstic van het Bosnisch-Servische leger de eerste is die door het Joegoslavië-tribunaal schuldig is bevonden aan medeplichtigheid aan de massamoord in Zrebrenica, maar dat de twee belangrijkste verdachten, Ratko Mladic en Radovan Karadzic, tien jaar na de tragische gebeurtenissen nog altijd op vrije voeten zijn,

H. overwegende dat de tekortkomingen van de besluitvormingsmechanismen van de EU en het ontbreken van een feitelijk gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid ook een negatieve rol hebben gespeeld bij het verloop van de gebeurtenissen,

I. overwegende dat de begrotingskredieten van de EU voor de betrekkingen met de westelijke Balkan sinds 2002 jaarlijks voortdurend en in aanzienlijke mate zijn verlaagd; dat voldoende financiële middelen voor de regio moeten worden uitgetrokken om rekening te houden met de geleidelijke verschuiving van fysieke wederopbouw naar institutionele opbouw en pretoetredingssteun en met het strategische belang van de regio voor de EU,

J. overwegende dat Bosnië-Herzogovina de onderhandelingstafel van Dayton naar Brussel heeft verplaatst en dat het project inzake een Europese toekomst grote steun geniet bij de bevolking in het land,

1. veroordeelt ten scherpste de massamoord van Zrebrenica; herdenkt en eert de slachtoffers van de wreedheden; betuigt zijn medeleven en solidariteit met de families van de slachtoffers, van wie velen nog steeds geen definitieve bevestiging hebben gekregen omtrent het lot van hun vaders, zonen, echtgenoten of broers; erkent dat deze voortdurende smart nog wordt verergerd door het feit dat het niet is gelukt de verantwoordelijken voor deze daden voor de rechter te brengen;

2. doet een beroep op de Raad en de Commissie de tiende verjaardag van de volkerenmoord in Zrebrenica-Potocari op gepaste wijze te herdenken en beklemtoont dat deze ondragelijke schande in Europa voor altijd beschouwd moet worden als de laatste massamoord die werd gepleegd in naam van een etnische ideologie; verklaart dat het alles zal doen wat in zijn vermogen ligt om te voorkomen dat dergelijke barbaarse wreedheden ooit weer in Europa gebeuren;

3. geeft uiting aan zijn ernstige bezorgdheid over het feit dat Radovan Karadzic en Ratko Mladic nog op vrije voeten zijn in de regio en dringt er bij de Republiek Srpska en bij Servië en Montenegro op aan om spoedmaatregelen te nemen om Karadzic en Mladic op te sporen en voor de rechter te brengen; is van mening dat de kennelijke steun van de bevolking voor Karadzic en Mladic in sommige delen van de regio een belediging is voor de nagedachtenis aan de slachtoffers en een belangrijke hinderpaal voor verzoening;

4. geeft uiting aan zijn volledige steun voor het waardevolle en moeilijke werk van het Joegoslavië-tribunaal en herhaalt dat volledige samenwerking met het tribunaal een absolute voorwaarde is voor nauwere samenwerking met de Unie; dringt erop aan dat alle landen in de regio hun verplichtingen nakomen en te allen tijde volledig samenwerken met het Joegoslavië-tribunaal; is van mening dat de arrestatie, overbrenging en veroordeling van degenen die schuldig zijn aan oorlogsmisdaden wel het minste bewijs van erkenning is voor de duizenden slachtoffers van oorlogsmisdaden in Zrebrenica en elders;

5. benadrukt het belang van het bewaren van vrede en stabiliteit op de Westelijke Balkan en de rol die de volledige tenuitvoerlegging van de agenda van Thessaloniki speelt bij de verwezenlijking van de doelstellingen van het stabiliteits- en associatieproces; onderstreept dat volledige en onbeperkte samenwerking met het Joegoslavië- tribunaal een absolute voorwaarde blijft voor voortzetting van het proces van integratie in de EU;

6. wijst erop dat men er ondanks het vredesmandaat en de vredesmacht van de VN niet in is geslaagd bescherming te bieden aan het als veilig aangewezen gebied en doet een beroep op de VN en de relevante internationale instellingen lessen te trekken uit dit falen en zich goed voor te bereiden op toekomstige vredesmissies;

7. is ernstig getroffen en geschokt door videobeelden die onlangs door het tribunaal in Den Haag werden vrijgegeven en door zenders in de hele wereld werden uitgezonden en waarop de koelbloedige executie wordt getoond van zes gevangenen in burgerkleding, waarmee het onweerlegbaar bewijs werd geleverd van wat in feite is gebeurd; benadrukt dat op de videobeelden duidelijk de beruchte "schorpioeneenheid" te zien is, een paramilitaire groep uit Servië die banden onderhoudt met het nationale leger en de politie, die op lafhartige wijze burgers in de nabijheid van Zrebrenica om het leven brengt;

8. is ingenomen met de reactie van de minister-president van Servië, Vojislav Kostunica op de vrijgave van de videobeelden, die heeft geleid tot de arrestatie van voormalige leden van de "schorpioeneenheid" wier identiteit kon worden vastgesteld; steunt het besluit van de Servische president Boris Tadic en de president van de federatie Servië-Montenegro, Svetozar Marovic om de tiende verjaardag van de massamoord in Zrebrenica te herdenken bij het monument in Potocari;

9. betreurt ten zeerste dat het Servische parlement geen resolutie heeft willen aannemen waarin de massamoord van Zrebrenica wordt erkend en officieel veroordeeld, om op die manier een signaal te geven dat het wil afrekenen met het verleden en bijdragen aan verzoening en een vreedzame oplossing van de problemen in de regio;

10. spreekt zijn oprechte bezorgdheid uit over de publieke opinie in Servië die niet inziet dat het nationale leger oorlogsmisdaden tegen de moslimbevolking heeft begaan; moedigt de Servische regering ten zeerste aan actie te ondernemen om de natie te confronteren met haar verleden en paal en perk te stellen aan de heldenverering van oorlogsmisdadigers tegen wie een aanklacht loopt; ziet de uitzending van de recente videobeelden over Zrebrenica in het avondnieuws door Servische tv-zenders als een eerste stap in deze richting, maar benadrukt dat veel meer moet worden gedaan om een einde te maken aan de vertekende voorstelling van zaken die door de bevolking als waarheid wordt beschouwd;

11. ondersteunt het verzoek van Lord Ashdown, de hoge vertegenwoordiger voor Bosnië-Herzegovina, aan de Bosnisch-Servische ministers om aan te geven hoeveel van buiten Bosnië afkomstige soldaten en anderen op de videobeelden te zien zijn;

12. prijst het werk en de inzet van allen die in de afgelopen jaren het zoeken naar de waarheid nooit hebben opgegeven en dringt er bij de Raad, de Commissie en de lidstaten op aan hen de nodige middelen te verschaffen om hun werk voort te zetten, onder andere door hulp te bieden bij het bespoedigen van het zeer kostbare proces van identificatie van de slachtoffers;

13. betreurt dat nog steeds niet volledig is voldaan aan de voorwaarden voor terugkeer van vluchtelingen en ontheemden naar het gebied;

14. wijst er met nadruk op dat het vooruitzicht van integratie in Europa dat alle landen op de Balkan geboden wordt en het stabilisatie- en associatieproces een aansporing zouden moeten zijn voor een zelfstandig streven naar hervormingen en democratische consolidatie en alle landen in de regio zou moeten steunen bij de ontwikkeling van het gemeenschappelijk besef van hun tragische verleden en een basis moeten vormen voor een betere toekomst; onderstreept dat deze toekomst in zeer belangrijke mate afhangt van de landen in de regio;

15. verklaart nogmaals dat de EU de kandidaat-landen en de potentiële kandidaat-landen van de Balkanregio wil helpen bij het voorbereiden van hun toetreding en verlangt dat er in de volgende financiële vooruitzichten voor dit doeleinde adequate instrumenten en financiële middelen worden voorzien die tegemoet komen aan de ambities van de Unie en de legitieme verwachtingen van de landen van deze regio;

16. stelt vast dat de akkoorden van Dayton een belangrijk instrument zijn geweest voor het brengen van vrede in de regio, maar beseft dat Dayton niet langer een geschikt kader vormt, ook met het oog op de toekomstige integratie in de EU; dringt er derhalve bij de Raad en alle betrokken partijen op aan initiatieven te ondersteunen die moeten leiden tot een consensus voor aanpassing van de akkoorden; benadrukt dat de burgers uit alle entiteiten en bevolkingsgroepen in het land hun verantwoordelijkheid moeten nemen om een nieuwe constitutionele regeling tot stand te brengen en een voor allen leefbare staat te creëren;

17. geeft uiting aan zijn ernstige bezorgdheid over de economische en sociale situatie; benadrukt dat de oplossing voor dit cruciale vraagstuk de sleutel is voor een stabiele ontwikkeling in de regio; verzoekt de regeringen en de EU te erkennen dat de economische en sociale ontwikkeling de hoogste prioriteit heeft voor de volkeren in de regio, en dienovereenkomstig te handelen; onderstreept dat het van belang is de regionale en grensoverschrijdende samenwerking en verzoening tussen de volkeren in de landen op de westelijke Balkan en met hun buren te bevorderen;

18. onderstreept het belang van het verzoeningsbeleid en benadrukt de belangrijke rol van de religieuze autoriteiten, de media en het onderwijssysteem in dit moeilijke proces, zodat burgers uit alle bevolkingsgroepen de spanningen van het verleden te boven kunnen komen en kunnen beginnen aan een vreedzame en oprechte coëxistentie met duurzame stabiliteit en economische groei; verzoekt in dit verband de oprichting van een waarheids- en verzoeningscommissie in Bosnië-Herzegovina in overweging te nemen;

19. onderstreept dat de ervaringen in Zrebrenica en de oorlogen in het voormalige Joegoslavië als grondslag moeten dienen voor een versterking van het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid van de EU;

20. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad en de Commissie, de regeringen van de lidstaten, de regering en het parlement van Bosnië-Herzegovina en zijn entiteiten en aan de regeringen en parlementen van de landen van de westelijke Balkan.

[1] Aangenomen teksten, P6_TA(2005)0131.

--------------------------------------------------