Advies van het Economisch en Sociaal Comité over de "Mededeling van de Commissie 'Overzicht van beleid en maatregelen op energiegebied'"

(98/C 19/10)

De Commissie heeft op 30 april 1997 besloten, overeenkomstig artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over de voornoemde mededeling.

De Afdeling voor energie, nucleaire vraagstukken en onderzoek, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 19 september 1997 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Lerios.

Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 349e Zitting (vergadering van 29 oktober 1997) het volgende advies uitgebracht, dat met 113 stemmen vóór, bij 3 onthoudingen, is goedgekeurd.

1. Inleiding

1.1. Het Comité heeft zich herhaaldelijk uitgesproken over de programma's en activiteiten van de Unie op energiegebied:

- Investeringsprojecten van communautair belang in de sectoren aardolie, aardgas en elektriciteit ();

- Europees Energiehandvest ();

- Bevoorrading met ruwe aardolie en aardolieproducten ();

- Interne markt voor elektriciteit en aardgas ();

- Interne markt voor elektriciteit en aardgas ();

- Transeuropese energienetwerken ();

- Energiebeleid ();

- Energie en cohesie ();

- Thermie II ();

- Groenboek energiebeleid ();

- Verdrag over Europees Energiehandvest ();

- SAVE II ();

- Aardgasvoorziening ();

- Verplichtingen tot openbare dienstverlening op de interne energiemarkt ();

- Indicatief nucleair programma (PINC) ();

- Samenwerking rond communautaire energiedoelstellingen ();

- Groenboek "Energie voor de toekomst: hernieuwbare energiebronnen" ().

1.1.1. De Commissie heeft onlangs een voorstel over de "organisatie van samenwerking rond overeengekomen energiedoelstellingen" () gepubliceerd. Deze doelstellingen, die vooral betrekking hebben op voorzieningszekerheid, concurrentievermogen, milieubescherming, externe energiebetrekkingen, energie-efficiëntie en duurzame energiebronnen, vormen richtsnoeren waarvoor de lid-staten en ook het Comité diverse malen hun steun hebben uitgesproken.

1.1.2. Om deze energiedoelstellingen gemakkelijker te kunnen verwezenlijken en er daartoe voor te zorgen dat de maatregelen van de Unie en van de lid-staten hiermee verenigbaar zijn, moeten de lid-staten meer gaan samenwerken en hun activiteiten op dit gebied in de toekomst beter op elkaar afstemmen. Ook in vorige adviezen heeft het Comité hier al op gewezen.

1.2. De Mededeling van de Commissie is een reactie op de oproep van Raad en Parlement om een overzicht van de EU-programma's en -maatregelen op energiegebied op te stellen en deze tegelijkertijd te stroomlijnen en te coördineren.

1.3. De raadpleging door de Commissie is in overeenstemming met de nieuwe beleidsfilosofie om het Comité van meet af aan bij initiatieven van de Commissie te betrekken.

2. Inhoud van het Commissiedocument

2.1. De Mededeling is bedoeld om een compleet overzicht te geven van de EU-maatregelen op energiegebied en van de bijbehorende financiële middelen. Aan de orde komen onder meer de samenwerking met de lid-staten en andere belanghebbende partijen én de EU-maatregelen die op de volgende vier doelstellingen zijn gericht:

- betrouwbare energievoorziening en internationale samenwerking op energiegebied;

- integratie van de energiemarkten ter vergroting van het concurrentievermogen;

- duurzame ontwikkeling;

- onderzoek en technologische ontwikkeling.

3. Algemene opmerkingen

3.1. Het Comité stemt in met de Mededeling, die de lijn doortrekt van het Groenboek en het Witboek over het energiebeleid in de Unie en de Mededeling "De organisatie van samenwerking rond overeengekomen energiedoelstellingen".

3.2. Afgezien van het Witboek hebben al deze documenten de instemming van het Comité gekregen. Dit geldt met name voor het Groenboek; in zijn advies hierover drong het Comité er bij de Commissie op aan om concreet aan te geven welke instrumenten direct of indirect van invloed kunnen zijn op het energiebeleid en welke verantwoordelijkheden en bevoegdheden hierbij een rol spelen.

3.3. De Mededeling vormt een eerste poging om aan dit verzoek tegemoet te komen. Het Comité stemt er dan ook mee in, al wil het er wel de volgende kanttekeningen bij plaatsen.

3.4. Aangezien tijdens de Top van Amsterdam geen gevolg kon worden gegeven aan het voorstel van een aantal lid-staten om in het nieuwe Verdrag een Energiehoofdstuk op te nemen, is het zaak om in EU-verband en met behulp van het "acquis communautaire" een gemeenschappelijk, coherent en gecoördineerd energiebeleid uit te werken. Het Comité heeft zich hier stelselmatig sterk voor gemaakt sinds de goedkeuring van zijn initiatiefadvies over het energiebeleid van de Unie; hierin stelde het voor om dit gemeenschappelijk beleid te baseren op samenwerking tussen de lid-staten, waarbij deze wel gewoon het recht moeten behouden om hun eigen energiebalans samen te stellen.

3.5. Zolang in het EU-Verdrag een Energiehoofdstuk ontbreekt, moeten de diverse Verdragsartikelen die op energie betrekking hebben, op gecoördineerde wijze worden toegepast. Deze artikelen mogen niet fragmentarisch of eenzijdig geïnterpreteerd worden; het energiebeleid loopt anders het gevaar een samenraapsel van andere communautaire beleidsterreinen te worden, wat voor de voorzieningszekerheid, het concurrentievermogen en het milieu geen goede zaak zou zijn en bovendien de betrouwbaarheid en de kwaliteit van de energievoorziening zou aantasten.

3.6. De door de Commissie nagestreefde transparantie is een eerste stap op weg naar een nieuw voorstel dat moet leiden tot een betere coördinatie van de in alle EU-programma's voorkomende energiemaatregelen.

3.7. Veel van de voorgestelde maatregelen zijn ook al in vorige Mededelingen aan de orde gekomen en voegen niets nieuws of concreets toe, wat echter niet wegneemt dat de Commissie waardevol werk heeft geleverd door - de titel van de Mededeling zegt het al - een overzicht van deze maatregelen op te stellen.

3.8. Daarom is de Mededeling volgens het Comité slechts een eerste aanzet en zou in een aanvullende Mededeling nauwkeuriger en concreter moeten worden ingegaan op de deelaspecten (voorzieningszekerheid en internationale samenwerking op energiegebied, integratie van de energiemarkten, meer aandacht voor duurzame ontwikkeling in de energiesector, en stimulering van onderzoek en technologische ontwikkeling). Daarbij dient aangegeven te worden wat de toegevoegde waarde van een direct Gemeenschapsoptreden of van de coördinatie van nationale beleidsmaatregelen is, welke rechtsgrondslag voor toepassing in aanmerking komt, hoe het toezicht op een en ander het best te regelen is, wat de financiële implicaties zijn, hoe de prioriteiten precies liggen, en binnen welke termijnen de maatregelen vorm moeten krijgen.

3.9. Ook dient men te beseffen dat de Europese eenwording een cruciale fase doormaakt. De invoering van de euro, de verdieping van de interne markt, de handhaving van de economische en sociale samenhang en de vooruitgang op sociaal gebied, de mogelijke toetreding van andere Europese landen en de steeds krachtiger eisen van de EU-bevolking op tal van gebieden, zijn stuk voor stuk ontwikkelingen waarbij de energiesector zich niet afzijdig kan houden. Als zich plotseling - hoe kort ook - een energieschaarste voordoet, ingevoerde energie stukken duurder wordt, of de toevoer van aardolieproducten, elektriciteit of aardgas minder goed en efficiënt gebeurt dan de Europese bevolking al decennialang gewend is, dan zou het welslagen van al deze ontwikkelingen wel eens ernstig in gevaar kunnen komen. De energiesector - en dus het energiebeleid - moet deze risico's daarom beslist zien te vermijden en aan de wensen van de bevolking tegemoet proberen te komen.

3.10. De Mededeling zou dan ook de basis kunnen vormen van een heus kaderprogramma voor de energiesector. Het Comité zou hier dan over geraadpleegd kunnen worden en er een constructieve bijdrage aan kunnen leveren. Ten slotte zou dit kaderprogramma kunnen worden behandeld tijdens de in het kader van Agenda 2000 te voeren discussies, die zullen gaan over de problemen en kansen van de uitbreiding van de Europese Unie, de algehele financiële vooruitzichten en het nieuwe institutionele bestel. Dan zou D.-G. Energie namelijk ook over een substantieel meerjaren-werkprogramma kunnen beschikken, dat een hecht kader zou bieden voor de bijdrage die de energiesector dient te leveren aan een grotere, economisch sterkere en in sociaal opzicht meer solidaire Europese Unie.

Brussel, 29 oktober 1997.

De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité

T. JENKINS

() PB C 75 van 26. 3. 1990, blz. 26.

() PB C 269 van 14. 10. 1991, blz. 79.

() PB C 332 van 16. 12. 1992, blz. 74.

() PB C 73 van 15. 3. 1993, blz. 31.

() PB C 195 van 18. 7. 1994, blz. 82.

() PB C 195 van 18. 7. 1994, blz. 33.

() PB C 393 van 31. 12. 1994, blz. 95.

() PB C 393 van 31. 12. 1994, blz. 164.

() PB C 393 van 31. 12. 1994, blz. 77.

() PB C 256 van 2. 10. 1995, blz. 34.

() PB C 18 van 22. 1. 1996, blz. 146.

() PB C 82 van 19. 3. 1996, blz. 13.

() PB C 204 van 15. 7. 1996, blz. 84.

() PB C 56 van 24. 2. 1997, blz. 83.

() PB C 206 van 7. 7. 1997, blz. 83.

() PB C 206 van 7. 7. 1997, blz. 123.

() PB C 206 van 7. 7. 1997, blz. 41.

() PB C 27 van 28. 1. 1997, blz. 9.