Advies van het Comité van de Regio's over de "Mededeling van de Commissie inzake de geïntegreerde inrichting van de kustgebieden"

(96/C 182/03)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

- Gezien het besluit van de Commissie van 21 november 1995 om het Comité van de Regio's te raadplegen;

- Gezien het besluit van het Comité van de Regio's van 18 juli en commissie 5 met de voorbereidende werkzaamheden te belasten;

- Gezien de medeling van de Commissie (dok. COM(95) 511 def.);

- Gezien het advies van commissie 5 (rapporteur: mevrouw Haijanen - Finland; CDR 3/96 fin);

heeft tijdens zijn 12e zitting (vergadering van 21 maart 1996) het volgende advies met algemene stemmen goedgekeurd.

1. Achtergrond

De Raad heeft op 25 februari 1992 () en op 6 mei 1994 () besluiten genomen in de context van het beleid van de Gemeenschap inzake de Europese kustzones. In die besluiten wordt de nadruk gelegd op het subsidiariteitsbeginsel, daarbij rekening houdend met de noodzaak van een communautaire strategie voor een geïntegreerd beleid inzake inrichting en planning van kustgebieden.

In deel 5.6 van het vijfde milieu-actieprogramma van de Europese Gemeenschap wordt een duurzame ontwikkeling van kustgebieden en hun rijkdommen tot doel gesteld. In het programma wordt de nadruk gelegd op de noodzaak van een strategie voor kustgebieden.

In het in 1995 door het Europees milieuagentschap opgestelde rapport over het vernieuwen van het vijfde milieu-actieprogramma is vastgesteld dat de komende jaren in het beleid van de Europese Unie en de lid-staten in toenemende mate aandacht moet worden besteed aan geïntegreerd beheer van kustgebieden.

In het rapport Europa 2000+ over de samenwerking op het vlak van regionale ontwikkeling in Europa wordt geconstateerd dat er noodzaak bestaat tot een geïntegreerde aanpak in kustgebieden. In het rapport wordt nadruk gelegd op de doorslaggevende rol van regionale inrichting bij het bepalen van de toekomst van Europese kustgebieden.

2. Inleiding

De Commissie keurde haar Mededeling over de geïntegreerde inrichting van kustgebieden op 31 oktober 1995 goed.

De Raad stelde zijn standpunt t.a.v. de mededeling op 18 december 1995 vast.

Doelstelling van de mededeling is het bevorderen van een duurzame ontwikkeling van kustgebieden. In de mededeling worden de problemen in de kustgebieden in kaart gebracht. Ontoereikende cooerdinatie van de besluitvorming bemoeilijkt volgens de mededeling het oplossen van de problemen.

Bedoeling van de mededeling is, een demonstratieprogramma op te starten waarin bij het geïntegreerde beheer van kustgebieden passende overlegmodellen worden uitgeprobeerd, en dat in het vervolg een basis biedt voor de dialoog in EU-instellingen en andere kringen over het ontwikkelen van kustgebieden. De deelnemers aan het demonstratieprogramma zijn representatief voor alle niveaus die betrokken zijn bij de inrichting van kustgebieden.

Het is de bedoeling om het demonstratieprogramma uit reeds bestaande EU-financieringsinstrumenten en programma's te financieren.

3. Algemene opmerkingen: Noodzaak en uitgangspunten van EU-maatregelen voor kustgebieden

3.1. In het voorstel van de Commissie worden drie redenen gegeven voor actie van de EU:

- de grensoverschrijdende aard van veel problemen in kustgebieden;

- de invloed van het beleid en de maatregelen van de EU op de ontwikkeling van kustgebieden;

- de noodzaak om ervaring en know-how uit te wisselen.

3.2. Het Comité van de Regio's is het eens met de in de mededeling uiteengezette opvatting dat de problemen in kustgebieden zich niet alleen op nationaal niveau voordoen. Het beheer van kustgebieden kan wezenlijk van invloed zijn op voorkoming van het verontreinigen van zeeën. Bestrijding van milieubederf vereist grensoverschrijdende samenwerking tussen lid-staten en regio's. Tevens bestaat er behoefte aan samenwerking met derde landen.

3.3. Hoewel kustgebieden en de belasting daarvan door grondgebruik in de verschillende delen van Europa zeer uiteenlopend zijn, lijkt het over het algemeen de tendens te zijn dat door o.a. toename van zeevervoer, verstedelijking, aantrekkelijkheid van kusten als woongebied en groei van toerisme vergeleken met vroeger de druk op menig gebied toeneemt. Tegelijkertijd zijn het recht van de kustbewoners op een gezond milieu en hun middelen van bestaan in gevaar.

3.4. EU-maatregelen o.a. in het kader van het visserijbeleid, het TEN-netwerk, de structuurfondsen en andere financieringsinstrumenten, zijn ook op kustgebieden van invloed. Het is noodzakelijk de op kustgebieden gerichte maatregelen en doelstellingen van de EU te cooerdineren. Tevens dient de wisselwerking van op kustgebieden gerichte maatregelen en activiteiten van verschillende sectoren te worden geëvalueerd.

3.5. De EU beschikt ook over vele mogelijkheden om de lid-staten en hun regio's en lokale overheden te steunen bij het voorkomen van problemen in kustgebieden o.m. door ondersteuning van uitwisseling van ervaring en grensoverschrijdende samenwerking. In dit verband is regionale samenwerking van wezenlijk belang.

3.6. Juist op regionaal en lokaal niveau zijn de problemen van kustgebieden zichtbaar. Vraagstukken m.b.t. de kust zijn qua uitgangspunt regionaal en lokaal, ook al hebben ze tevens een nationale en zelfs een transeuropese dimensie. De verantwoordelijkheid van lokale en regionale overheden voor het beheer van kustgebieden neemt in het kader van nationale wetgeving en richtlijnen een centrale plaats in.

3.7. Natuur, klimaat en ook andere omstandigheden zijn niet in alle kustgebieden hetzelfde. Een eigen bijzonder type vormen de scherenkusten en deltagebieden. Door landgebruik worden kustgebieden op zeer verschillende manieren belast. Een deel van de kustgebieden worstelt met groeiende verstedelijking of met aan het toerisme te wijten problemen. Er zijn echter ook kustgebieden, die worden bedreigd door achteruitgang of moeite hebben op economisch gebied te overleven. Ook de middelen waarmee problemen van kustgebieden kunnen worden opgelost, variëren.

3.8. Het Comité van de Regio's stelt vast dat bij het bespreken van maatregelen voor het beheer van kustgebieden hun verscheidenheid als uitgangspunt moet worden genomen. Het inachtnemen van deze verscheidenheid lukt het best wanneer het accent komt te liggen op de regionale en lokale invalshoek, dus volgens de bottom up-benadering.

3.9. Ten behoeve van het beheer van kustgebieden zijn actuele gegevens nodig over natuur- en klimaatomstandigheden van de kust en over het effect van de verschillende maatregelen op elkaar en op het milieu. Voorts is steun van de EU ook nodig ter ontwikkeling van een milieuformatiesysteem.

4. Mededeling van de Commissie: evaluatie

4.1. Het Comité van de Regio's is van mening dat de Commissie lof verdient voor de wijze waarop de problemen in kustgebieden en hun oorzaken zijn uitgelegd.

4.2. Het voorstel van de Commissie voor een demonstratieprogramma is de juiste aanpak. Met behulp van dit demonstratieprogramma kan het uitwisselen van ervaring en meest bruikbare methodes tussen de verschillende gebieden worden ondersteund.

4.3. Bij het overleg over het aantal doelgebieden in het demonstratieprogramma en de manier waarop het programma verwezenlijkt moet worden, dient de verscheidenheid aan kustgebieden als uitgangspunt te worden genomen. Dit vereist dat het accent wordt gelegd op het standpunt van regionale en lokale overheden. Met dit experiment zou het beste resultaat kunnen worden behaald, als daarvoor qua omstandigheden verschillende kustgebieden zouden worden geselecteerd. Het aantal projecten dient zodanig te zijn dat de doelstellingen van dit demonstratieprogramma zoveel mogelijk worden bereikt.

4.4. Met het door de Commissie voorgestelde kleine aantal projecten en het nauwkeurige beheer daarvan wordt het grondig oplossen van de kustgebiedenproblematiek niet bevorderd.

4.5. Het Comité van de Regio's merkt op dat de inhoud van het demonstratieprogramma al naargelang de verschillende omstandigheden moet worden aangepast. Ook bij het nadenken over de rol van de verschillende partijen en overheden moet er van de specifieke omstandigheden worden uitgegaan. Behalve de verscheidenheid aan kustgebieden dienen ook de verschillen tussen de bestuurssystemen in de lid-staten en de uiteenlopende taken van de diverse overheidsniveaus in aanmerking te worden genomen. Als uitgangspunt moet in plaats van een top down gerichte controle, een bottom up-benadering worden genomen. In dit verband zou het zinvol zijn, ook te kijken naar de ervaring die is opgedaan bij de tenuitvoerlegging van de in de VS geldende wet op de kustgebieden.

4.6. Juist op lokaal en regionaal niveau zijn er goede proefprojecten te vinden. Ook een grensoverschrijdend samenwerkingsproject kan goede ervaring en kennis bieden voor andere gebieden. Bij het plannen van projecten zal samenwerking van de Commissie met regionale en lokale overheden vertegenwoordigende partijen zeker haar vruchten afwerpen.

4.7. Grensoverschrijdende samenwerking tussen regio's en gemeentes in kustgebieden en samenwerking met derde landen zijn van wezenlijk belang. Dit moet gestimuleerd worden. Een dergelijke samenwerking is ook in vele gebieden van Europa ontstaan, bijvoorbeeld rond de Oostzee, de Middellandse zee en de Noordzee. Uitwisseling van ervaring en parktijken kan het belangrijkste resultaat zijn van een project.

4.8. Regionale inrichting is een goed middel voor een geïntegreerd beheer van kustgebieden en voor het bereiken van de doelstelling "duurzame ontwikkeling". In samenhang met regionale en lokale inrichting kan het effect van grondgebruik op milieu, economie en sociale en culturele omstandigheden van de bewoners worden geëvalueerd. Deelname van de burgers aan het proces is een centraal punt. Bij dit proces dienen de overheden en deskundigen te worden betrokken die actief zijn in kustgebieden. Bij de keuze van proefprojecten is het zaak aandacht te schenken aan de betekenis van regionale inrichting.

4.9. Door de korte proeftijd dient de kennis in de voor het demonstratieprogramma uitgekozen gebieden reeds aanwezig te zijn. Het verdient aanbeveling om voor het programma genoeg gebieden te selecteren, waar een goede bereidheid bestaat tot geïntegreerd beheer van kustgebieden. Zo zou informatie over de meest bruikbare methodes kunnen worden uitgewisseld en ervaring worden doorgegeven aan gebieden waar de activiteiten zich pas in de beginfase bevinden.

4.10. Het voorstel van de Commissie om het demonstratieprogramma uit reeds bestaande financieringsbronnen te financieren is op zich flexibel en goed onderbouwd. Problemen zouden zich kunnen voordoen door uiteenlopende tijdschema's en besluitvormingsprocedures t.a.v. de financieringsmiddelen.

5. Conclusies

Het Comité van de Regio's:

5.1. stelt vast dat er behoefte bestaat aan maatregelen van de Gemeenschap ter ondersteuning van regionale en lokale overheden voor het oplossen van problemen in kustgebieden. EU-actie moet worden gebaseerd op het subsidiariteitsbeginsel en de verscheidenheid van kustgebieden;

5.2. benadrukt de betekenis van regionale en lokale geïntegreerde inrichting bij het zoeken naar oplossingen voor met de kust verband houdende problemen;

5.3. constateert dat in kustaangelegenheden steun van de EU voor samenwerking tussen regionale en lokale gemeenschappen belangrijk is. Ook grensoverschrijdende samenwerking en samenwerking met derde landen verdienen steun;

5.4. vindt het voorstel van de Commissie tot het opstarten van een demonstratieprogramma geslaagd;

5.5. is van mening dat bij het opstarten van het demonstratieprogramma het accent moet worden gelegd op de bottom up-benadering overeenkomstig de geest en de praktijk van Agenda 21, en de rol van regionale en lokale bestuursniveaus in het geïntegreerde beheer van kustgebieden moet dat worden benadrukt. Dit vereist dat de inhoud van het demonstratieprogramma en de doelstellingen van de verschillende actieniveaus niet van tevoren moeten worden gedefinieerd, maar dat ze tijdens de projecten worden ingevuld al naargelang de situatie in het betreffende gebied;

5.6. stelt voor dat bij de keuze van het demonstratieprogramma en de doelgebieden met name wordt gelet op de verscheidenheid en veelzijdigheid van gebieden en dat wordt geprofiteerd van de reeds bestaande bruikbare methodes;

5.7. merkt op dat de financiering van het demonstratieprogramma zodanig moet zijn opgezet dat de doelstellingen van het experiment worden ondersteund en de keuze van interessante doelgebieden niet onnodig wordt beperkt. Het is noodzakelijk, bij de keuze van doelgebieden voor het experiment met vertegenwoordigers van regionale en lokale gemeenschappen samen te werken.

Brussel, 21 maart 1996.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

P. MARAGALL i MIRA

() PB nr. C 59 van 6. 3. 1992, blz. 1.

() PB nr. C 135 van 18. 5. 1994, blz. 2.