Nr. C 189/22 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 7. 81 
Advies inzake de tenuitvoerlegging van de tweede Overeenkomst van Lomé 
De tekst waarop de adviesaanvrage betrekking heeft is bekendgemaakt in het Publika­
tieblad van de Europese Gemeenschappen nr. 93 van 16 april 1980, blz. 8. 
A. JURIDISCHE GRONDSLAG VAN HET ADVIES 
Op 2 mei 1980 heeft de Raad besloten het Economisch en Sociaal Comité overeen­
komstig de bepalingen van artikel 198 van het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap over bovengenoemd voorstel te raadplegen. 
B. ADVIES VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ 
Het Economisch en Sociaal Comité heeft beraadslaagd over zijn advies inzake voor­
noemd onderwerp tijdens zijn op 26 en 27 mei 1981 te Brussel gehouden 188e zitting. 
Dit advies luidt als volgt: 
HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ, 
Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese 
Economische Gemeenschap, met name artikel 198, 
Gezien het verzoek van de Raad van 2 mei 1980 om 
advies inzake de aanbeveling voor een verordening 
(EEG) van de Raad houdende sluiting van de 
tweede Overeenkomst ACS-EEG van Lomé en 
inzake de tweede Overeenkomst ACS-EEG zelf, 
Gezien het besluit van zijn Bureau van 28 april 
1980, de Afdeling voor externe betrekkingen met de 
voorbereiding van de werkzaamheden van het 
Comité inzake de tenuitvoerlegging van de tweede 
Overeenkomst van Lomé te belasten, 
Gezien zijn Reglement van Orde, met name arti­
kel 20, derde alinea, 
Gezien zijn eerdere adviezen over de Overeenkomst 
van Lomé, de tenuitvoerlegging ervan en de vooruit­
zichten voor de toekomst ('), alsmede zijn adviezen 
over de verschillende aspecten van de samenwer­
king tussen geïndustrialiseerde en ontwikkelingslan­
den, 
Gezien zijn advies van 30 oktober 1980 inzake de 
aanbeveling voor een verordening (EEG) van de 
Raad houdende sluiting van de tweede Overeen­
komst ACS-EEG van Lomé (2), 
(») PBnr. C 116 van 30. 9. 1974. 
PBnr. C35 van 16.2. 1976. 
PBnr. C 114 van 7. 5. 1979. 
(2) PBnr. C 331 van 17. 12. 1980. Gezien het advies van de Afdeling voor externe 
betrekkingen van 12 mei 1981, 
Gezien het mondelinge verslag van de rapporteur, 
de heer Clavel, 
Gezien de beraadslagingen tijdens zijn 188e zitting 
van 26 en 27 mei 1981 (vergadering van 27 mei 
1981), 
BRENGT VOLGEND ADVIES UÏT, 
dat met nagenoeg algemene stemmen (3 onthoudin­
gen) is goedgekeurd. 
1.1. Nu de tweede Overeenkomst ACS-EEG in 
werking treedt, is voor het Comité de tijd gekomen 
om zijn visie te geven op de weg die z. i. moet wor­
den ingeslagen om de Overeenkomst zo in praktijk 
te kunnen brengen dat het, in het belang van beide 
partners, tot een nog nauwere samenwerking tussen 
de EEG en de ACS-landen komt en dat hierdoor 
een evenwichtige ontwikkeling van de ACS-landen 
wordt bevorderd. 
1.2. Het Comité stelt vast dat de resultaten van de 
eerste Overeenkomst van Lomé niet geheel en al aan 
de verwachtingen van de partners hebben beant­
woord; het merkt op dat de nieuwe Overeenkomst 
ten opzichte van de eerste wel op een aantal punten 
verbeterd is, maar toch geen uitweg biedt uit alle 
problemen van de ACS-landen en in het bijzonder 
van hen wier economische en sociale situatie hoe 
langer hoe meer verslechtert; het betreurt dat er 
noch bij de tenuitvoerlegging van de eerste Over­
eenkomst, noch bij de opstelling van de nieuwe veel 
rekening met de deelneming van de economische en 
sociale kringen is gehouden. 
30. 7. 81 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 189/23 
1.3. Het Comité meent dat de Overeenkomst van 
Lomé een vorm van samenwerking is die moet wor­
den voortgezet en zowel qua doelstellingen als in de 
praktijk moet worden geperfectioneerd, iets waar­
mee de Regeringen van de ACS-landen het eens 
zijn. Deze — op contractuele betrekkingen geba­
seerde — ontwikkelingssamenwerking tussen de 
Gemeenschap en zestig landen van de Derde 
Wereld kan een nuttige bijdrage vormen tot de 
Noord-Zuiddialoog en het streven naar een nieuwe 
economische en sociale wereldorde. 
1.4. Het Comité wijst er voorts op dat de voortzet­
ting van het samenwerkingsbeleid in het kader van 
de Overeenkomst van Lomé geen hinderpaal mag 
vormen voor de samenwerkingspolitiek van de EEG 
ten aanzien van de overige landen in de Derde 
Wereld. Hoewel sommige EEG-landen, vergeleken 
met de andere industrielanden, op het gebied van de 
ontwikkelingshulp nog niet zo'n slecht figuur slaan, 
is het gewenst dat alle Lid-Staten zo snel mogelijk 
het voor ontwikkelingshulp bestemde gedeelte van 
hun BNP op het streefpercentage van 0,7 brengen 
en dat getracht wordt de bilaterale activiteiten op dit 
gebied beter te harmoniseren. 
1.5. De Overeenkomst is wel zeer nauwkeurig 
gesteld, maar zal volgens het Comité alleen concrete 
resultaten kunnen opleveren, indien de EEG en de 
ACS-landen hun inspanningen bundelen om bij de 
tenuitvoerlegging ervan tot een echte dialoog en 
ontwikkelingssamenwerking te komen. 
1.6. Om wille van de doeltreffendheid is het nood­
zakelijk het door de Gemeenschap gevoerde ontwik-
kelingshulpbeleid behoorlijk te coördineren met de 
beleidsmaatregelen op economisch, sociaal en agra­
risch gebied. Ook is het nodig dat de ACS-landen zo 
goed mogelijk gebruik maken van de middelen die 
hun door de EEG ter beschikking worden gesteld. 
Daarom dient zowel in de EEG als in de ACS-lan­
den de bevolking te worden voorgelicht en ervan te 
worden doordrongen wat de Overeenkomst precies 
inhoudt, om te bereiken dat deze werkelijk tot haar 
recht komt en niet alleen maar een instrument voor 
financiële bijstand wordt. 
2. De handelssamenwerking 
2.1. Het Comité herinnert eraan dat het in zijn 
advies van 12 juli 1978 inzake de „Tenuitvoerleg­
ging van de Overeenkomst van Lomé — op weg 
naar een nieuwe Overeenkomst" ('), de nadruk had 
gelegd op de volgende voornaamste beleidslijnen 
waarvan zijns inziens in de nieuwe Overeenkomst 
moet worden uitgegaan: 
— vrije toegang tot de communautaire markt en 
uitbreiding van het assortiment produkten uit de 
(») PBnr. C 114 van 7. 5. 1979. ontwikkelingslanden, alsmede opheffing van 
alle niet-tarifaire belemmeringen; 
— handhaving van het niet-wederkerige karakter 
van de door de EEG toegekende voordelen; 
— meer evenwichtige structuur van het handelsver­
keer en vergroting van het aandeel van de door 
de ACS-landen bewerkte produkten; 
— periodiek overleg tussen de EEG en de ACS-
landen, met name over gevoelige produkten; 
— uitbreiding van de binnenlandse en regionale 
markten van de verschillende partners; 
— afzetbevorderende maatregelen. 
2.2. Op grond van hetgeen sinds de ondertekening 
van de eerste Overeenkomst van Lomé is bereikt, 
stelt het Comité vast dat openstelling van de mark­
ten niet die resultaten heeft gehad welke de partners 
er redelijkerwijs van hadden mogen verwachten. Het 
neemt er nota van dat met de nieuwe Overeenkomst 
opnieuw vooruitgang zou kunnen worden gemaakt 
en onderstreept dat de Gemeenschap met haar eigen 
handelsbeleid tot deze vorderingen dient bij te dra­
gen. Hoewel de ACS-landen veel van de uitbreiding 
van de handel met de EEG verwachten, dienen zij 
toch hun onderlinge handelsbetrekkingen en die 
met derde landen te verstevigen. Dat de EEG geen 
tegenprestaties verlangt voor de door haar verleende 
voordelen, is gunstig voor deze derde landen. De 
ACS-landen moeten nu proberen dit voordeel mid­
dels onderhandelingen om te zetten in tegenconces-
sies. 
2.3. Om de handel van de ACS-landen met de 
EEG, tussen de ACS-landen onderling en van de 
ACS-landen met derde landen meer te kunnen 
diversifiëren en regelmatiger te kunnen laten 
groeien, is voorts een betere coördinatie nodig van 
de verschillende onderdelen van de Overeenkomst 
(handelsbeleid, industriepolitiek, regionaal- en land­
bouwbeleid). 
2.4. In het bijzonder zullen de ontwikkelingslan­
den produktie- en handelsstructuren moeten kunnen 
opbouwen die niet alleen zijn gebaseerd op de uit­
voer van grondstoffen, maar waarbij ook rekening 
wordt gehouden met de behoeften van de binnen­
landse markt, alsmede met de mogelijkheid om 
bewerkte industrieprodukten uit te voeren. 
2.5. In de weinige gevallen waarin de vrije toegang 
van de produkten uit de ACS-landen voor bepaalde 
activiteiten in de EEG moeilijkheden zouden kun­
nen doen rijzen, zouden volgens het Comité alle 
beschikbare communautaire instrumenten moeten 
worden aangewend om de nodige aanpassingen bin­
nen de Gemeenschap te vergemakkelijken. In het 
algemeen wijst het Comité erop dat het belangrijk is 
een uitwisseling van informatie en overleg tussen de 
Nr. C 189/24 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 7. 81 
overeenkomstsluitende partners — met name over 
gevoelige produkten — te bevorderen. Het Comité 
verzoekt de EEG en de Lid-Staten alles in het werk 
te stellen om te bereiken dat men zo weinig mogelijk 
terugvalt op de in de Overeenkomst neergelegde 
vrijwaringsclausules en allerlei protectionistische 
praktijken, iets waarbij noch de ACS-landen noch 
de EEG gebaat zouden zijn. 
2.6. Ten slotte merkt het Comité op dat het in het 
belang van de ACS-landen zou zijn een invoerbe­
leid te voeren waardoor de vestiging van plaatselijke 
bedrijven die pas na langere tijd doeltreffend gaan 
werken, niets in de weg wordt gelegd; dit kan bete­
kenen dat bepaalde douanerechten en niet-tarifaire 
belemmeringen moeten worden opgeheven. 
2.7. Sommige handeldrijvende ACS-landen onder­
vinden bijzondere moeilijkheden van de monetaire 
situatie (monetaire en tarifaire verschillen, geen con­
verteerbare valuta's, prijsverschillen, enz.). Hierdoor 
vindt er een intensieve niet geregistreerde handel 
plaats via open grenzen, met alle gevolgen van dien 
voor de economie van deze landen en de levens­
standaard van hun bevolkingen. Volgens het Comité 
zouden deze problemen zorgvuldig moeten worden 
bestudeerd en zou eerder moeten worden gepro­
beerd de oorzaken dan de gevolgen aan te pakken. 
2.8. Het Comité wijst erop dat de nieuwe Overeen­
komst betere afzetbevorderende maatregelen 
inhoudt dan de vorige, in zoverre dat de maatrege­
len niet langer beperkt blijven tot de uitvoer naar de 
EEG, maar betrekking hebben op de problemen die 
zich in alle stadia van produktie en distributie voor­
doen, zowel voor de nationale of regionale markten 
als voor alle buitenlandse markten. Het dringt erop 
aan dat er concrete maatregelen op dit gebied wor­
den genomen. 
2.9. Het Comité zou gaarne zien dat de partners bij 
de Overeenkomst uitvoerig aandacht besteden aan 
de problemen die zich bij de uitbreiding van de 
EEG voordoen en gevolgen kunnen hebben voor de 
betrekkingen tussen de EEG en de ACS-landen en 
de tenuitvoerlegging van de Overeenkomst. 
3. STABEX 
3.1. Het Comité neemt nota van de verbeteringen 
die door Lomé II in het STABEX-systeem zijn aan­
gebracht en waarvan sommige overeenkomen met 
hetgeen het zelf had voorgesteld; dit geldt o.a. voor 
de uitbreiding van de produktenlijst en de verbete­
ring van de toepassingsvoorwaarden van het stelsel. 
Het Comité meent dat deze uitbreiding van het 
STABEX-stelsel de nodige aanpassingen zal vergen 
in de wijze waarop het stelsel beheerd wordt en dat 
daarom pas tot eventuele hervormingen in de zin 
van een nieuwe uitbreiding van het systeem mag 
worden overgegaan, wanneer het uitgebreide STA­BEX goed blijft functioneren. Het hoopt dat de 
STABEX-lijst overeenkomstig artikel 26 kan worden 
uitgebreid met produkten die voor bepaalde ACS-
landen van vitaal belang zijn en waarvan de export­
opbrengsten aan sterke schommelingen onderhevig 
zijn. Het zou gaarne zien dat, zoals in de Overeen­
komst wordt bepaald, het STABEX-stelsel ook 
daadwerkelijk tot het handelsverkeer tussen de 
ACS-landen onderling wordt uitgebreid. 
3.2. Wat het gebruik van de STABEX-transfers 
betreft, zou het Comité willen dat het bepaalde in 
artikel 23, lid 2, en artikel 41, lid 3, van de Overeen­
komst van toepassing wordt. Voorts zou het Comité 
gaarne inzage krijgen in de studies van de Commis­
sie over de uitwerking van het STABEX-stelsel op 
de volkshuishoudingen van de ACS-landen. 
3.3. In de hoop de exportopbrengsten te kunnen 
verbeteren, bewerken sommige ACS-landen hun 
onder het STABEX-stelsel vallende uitvoerproduk-
ten. Er dient nauwlettend op te worden toegezien 
dat deze landen bij de toepassing van het systeem 
niet worden benadeeld ten opzichte van andere lan­
den die zich dergelijke inspanningen niet getroos­
ten. 
3.4. Het Comité vreest dat de STABEX-middelen, 
vooral ten gevolge van de aanhoudende inflatie en 
de fluctuerende wereldprijzen van bepaalde onder 
het STABEX-stelsel vallende produkten, ontoerei­
kend zullen zijn. Het vraagt zich af welke waarde­
vermindering de transfers zullen ondergaan en op 
grond van welke criteria in de verschillende gevallen 
zal worden getracht deze binnen bepaalde perken te 
houden. 
3.5. Het Comité vraagt zich voorts af, of en wan­
neer op grond van de ervaringen met STABEX een 
algemene toepassing van het systeem over de gehele 
wereld ten behoeve van alle ontwikkelingslanden 
kan worden overwogen; het zou gaarne zien dat de 
Gemeenschap er bij de grote ontwikkelde landen op 
blijft aandringen hun inspanningen, in samenwer­
king met de ACS-landen, hiertoe te bundelen. 
3.6. Het Comité staat ten slotte wel positief tegen­
over het STABEX-stelsel, maar moet toch vaststel­
len dat met dit systeem stellig geen volledige en 
definitieve oplossing wordt aangedragen voor de 
ernstige problemen die de ACS-landen ondervinden 
van de schommelingen in de prijzen en hoeveelhe­
den op de wereldmarkten. Anderzijds heeft het 
Comité vastgesteld dat het STABEX-stelsel niet kan 
worden gebruikt, indien de werkelijke gevolgen van 
een verlaging van de prijzen per eenheid schuil gaan 
achter een vergroting van de produktie. Het onder­
streept dat de EEG er onverminderd bij alle landen 
op moet blijven aandringen dat zij de wereldprijzen 
trachten te normaliseren, zodat een verslechtering 
van de ruilvoet kan worden voorkomen; dit geldt 
ook voor de onder het SYSMIN vallende produk­
ten. 
30. 7. 81 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 189/25 
4. SYSMIN 
4.1. Het Comité vindt dat een handhaving, of beter 
nog een vergroting van produktie en uitvoercapaci-
teit op delfstoffengebied zowel in het belang van de 
ACS-landen, als in dat van de Gemeenschap is; het 
hoopt dat SYSMIN in dit opzicht aan de verwach­
tingen zal voldoen. Hiertoe zou, waar mogelijk, van 
de met het STABEX-stelsel opgedane ervaring 
gebruik moeten worden gemaakt. 
5. De investeringen 
5.1. Volgens het Comité is het heel belangrijk dat 
de — zowel openbare als particuliere — investerin­
gen behoorlijk over het grondgebied van de betrok­
ken landen worden verdeeld, om te vermijden dat er 
te grote arme gebieden blijven bestaan, met als 
onvermijdelijk gevolg dat de arbeidskrachten hun 
heil in meer welvarende streken gaan zoeken. 
5.2. Het Comité stelt vast dat het in het algemeen 
gemakkelijker is bedrijven op te zetten in de nabij­
heid van hoofdsteden en grote steden met goede 
infrastructuren, dan in meer afgelegen streken. Bij 
de toewijzing van de middelen zou hiermee reke­
ning moeten worden gehouden. Bovendien zouden 
bepalingen moeten worden overeengekomen waar­
door in de praktijk voor een goede coördinatie tus­
sen de industrieprojecten en de infrastructuren 
(wegen, elektriciteitsnetten, telecommunicatie, enz.) 
wordt zorg gedragen. 
5.3. Er zou voor een goed evenwicht moeten wor­
den gezorgd tussen grootscheepse en geconcen­
treerde investeringen en meer kleinschalige investe­
ringen, die echter wel op korte termijn vrucht afwer­
pen. 
5.4. Het Comité erkent dat de aflossing van de 
leningen in vele gevallen over langere tijd moet wor­
den uitgesmeerd dan in ontwikkelde landen het 
geval is. Het wijst erop dat het financieringsplan 
voor een bepaald project, wanneer dit maar nodig 
is, behalve de basisinvestering, ook de initiële kos­
ten en de kosten van follow-up en onderhoud moet 
omvatten, totdat de investering resultaten heeft 
opgeleverd. 
5.5. Het Comité verklaart nogmaals te betreuren 
dat er geen juridische grondslag is voor de bescher­
ming van de investeringen in de ACS-landen en ver­
wijst in dit verband naar zijn advies van 11 decem­
ber 1980(0. 
(0 PBnr. C 353 van 31. 12. 1980. In dit advies wordt gewezen op het feit dat van de 
niet-commerciële investeringsrisico's een ontradend 
effect kan uitgaan (vooral in het geval van kleine en 
middelgrote ondernemingen) en dat de investeerder 
er ook toe kan worden gebracht zich te beperken tot 
investeringen die op korte termijn weer kunnen wor­
den teruggetrokken. 
Om wille van de noodzakelijke continuïteit en uit­
breiding van de investeringen in de ontwikkelings­
landen, zou het volgens dit advies wenselijk zijn dat 
de EEG met de ACS-landen onderhandelt over 
gedragscodes met clausules voor de bevordering en 
wederzijdse bescherming van investeringen, de 
inachtneming van een aantal voorschriften op 
sociaal gebied, de wijze waarop geschillen kunnen 
worden geregeld en de schadeloosstelling waarop de 
investeerder in geval van onteigening recht heeft. 
Tevens stelt het Comité in dit advies voor, dat de 
EEG de nodige initiatieven ontplooit om een sy­
steem van investeringsgarantie in te voeren en wel 
in de eerste plaats voor investeringen waarin door 
onderdanen van verscheidene Lid-Staten kan wor­
den deelgenomen, en dat zij tracht te bevorderen dat 
de nationale garantieregelingen gelijk worden 
getrokken. 
6. Industriële samenwerking 
6.1. Het Comité hoopt dat het, dank zij het uitge­
breide toepassingsgebied en de meer nauwkeurige 
doelstellingen van de industriële samenwerking in 
de nieuwe Overeenkomst, werkelijk tot een per land 
specifiek gerichte bevordering van de industriële 
ontwikkeling in de ACS-landen zal komen. 
6.2. Het Comité hecht hierbij bijzondere waarde 
aan maatregelen op de volgende terreinen: vakop­
leidingen, voorlichting en bevordering van de indu­
strie, samenwerking op technologisch gebied, 
samenwerking bij de be- en verwerking van grond­
stoffen ter plaatse en de ontwikkeling van indu­
striële kleine en middelgrote ondernemingen. Vol­
gens het Comité kan door de vestiging van geza­
menlijke ACS/EEG-bedrijven in de ACS-landen tot 
de industriële ontwikkeling van deze landen worden 
bijgedragen. 
6.3. Centrum voor industriële ontwikkeling (CIO) 
6.3.1. Het verheugt het Comité dat er in Lomé II 
meer aandacht is besteed aan de rol en de middelen 
van het CIO om er een werkelijk bruikbaar instru­
ment van te maken, dat met name in staat is bij te 
dragen tot de bevordering van levensvatbare indu­
strieprojecten waarmee in de behoeften van de 
ACS-landen wordt voorzien, te helpen bij de oprich­
ting van gemeenschappelijke ondernemingen en 
Nr. C 189/26 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 7.81 
passende maatregelen op het gebied van industriële 
opleidingen en voorlichting te bevorderen. Nu de 
aanloopmoeilijkheden van het CIO achter de rug 
zijn, dringt het Comité er krachtig op aan dat men 
het Centrum in de nieuwe overeenkomst de gelegen­
heid geeft zijn rol ten volle te spelen. Het is er echter 
niet van overtuigd dat de voor het Centrum gereser­
veerde begrotingssom van 25 miljoen ERE hiertoe 
voldoende is. Het betreurt dat deze toewijzing in 
mindering is gebracht op de bedragen die in de 
Overeenkomst zijn bestemd (artikel 81, lid 5, van de 
Overeenkomst) voor de regionale samenwerking, 
terwijl een specifieke budgettaire toewijzing hier 
toch wenselijk was geweest. 
6.3.2. Verder is het zo dat het CIO, vooral om de 
vestiging van middelgrote en kleine ondernemingen 
in de ACS-landen te kunnen vergemakkelijken, veel 
geld nodig zal hebben; hiertoe moet het nl. o. a. zijn 
medewerking verlenen aan oriënterende studies met 
behulp van „modellen", voorlichting geven om 
firma's die een vestiging in een ACS-land zouden 
kunnen openen, op te sporen en hun belangstelling 
hiervoor te wekken, informatie verschaffen over de 
mogelijkheden van technische en financiële bij­
stand, contacten leggen met reeds bestaande 
bureaus ter bevordering van de samenwerking tus­
sen ondernemingen en de oprichting van dergelijke 
bureaus bevorderen. 
6.3.3. Om zijn rol ten volle te kunnen spelen, moet 
het CIO: 
— enerzijds samenwerken met de bevoegde onder­
nemingen, personen en organisaties in de 
Gemeenschap, die dank zij hun ervaring met 
raad en daad kunnen helpen op het gebied van 
opleiding, investeringen, technologie, handels­
technieken, enz.; 
— anderzijds samenwerken met soortgelijke, reeds 
bestaande of nog op te richten organisaties in de 
ACS-landen, die de nodige voorlichting kunnen 
geven, het bedrijfsleven kunnen stimuleren en 
de ontwikkeling kunnen bevorderen; 
— ten slotte nauw samenwerken met de gedele­
geerden van de Commissie in de ACS-landen; 
door deze mensen om advies te vragen, zou 
kunnen worden voorkomen dat er nutteloze stu­
dies of niet absoluut noodzakelijke projecten 
worden gefinancierd en worden bereikt dat de 
projecten wel degelijk aan de ontwikkelingsbe­
hoeften van de betrokken landen beantwoor­
den. 
6.3.4. Door een dergelijke taakverdeling zou het 
Centrum niet met selectiewerk worden overspoeld 
en toch het toezicht op de projecten kunnen behou­
den. Alleen op deze manier kan het een werkelijk 
operationeel orgaan worden. 6.3.5. Het Comité betreurt dat er, ondanks zijn 
voorstellen op dit gebied, geen enkele vertegen­
woordiger van de werknemers- en werkgeversorgani­
saties van de ACS-landen en de EEG in de advies­
raad van het Centrum zitting heeft en dringt erop 
aan dat men uitkijkt naar een geschikte regeling om 
deze organisaties actief bij de werkzaamheden van 
de adviesraad van het Centrum te betrekken. 
6.4. Samenwerking op energiegebied 
6.4.1. Zeer spoedig zal het accent moeten worden 
gelegd op research, initiatieven en investeringen op 
energiegebied ten behoeve van de ontwikkelingslan­
den: het mag niet zo blijven dat deze landen, die 
voor hun industrialisatie van energie afhankelijk 
zijn, door de hoge energieprijzen of door gebrek aan 
energie in hun ontwikkeling worden belemmerd. 
6.4.2. Het Comité onderstreept dat de uit hoofde 
van de samenwerking op energiegebied ontplooide 
initiatieven zeer praktisch van aard en onmiddellijk 
uitvoerbaar moeten zijn, daar waar de behoefte aan 
deze samenwerking zich het meest doet gevoelen. 
Hierbij moet voorrang worden verleend aan kleine 
en middelgrote projecten in combinatie met econo­
mische en sociale initiatieven in plattelandsgebie­
den. 
6.5. Midden- en kleinbedrijf 
6.5.1. Het Comité heeft in het verleden reeds gewe­
zen op de bijzondere betekenis die het aan het 
voortbestaan en het gezond functioneren van de 
kleine en middelgrote ondernemingen in de ACS-
landen hecht, met name wat de sectoren bouwnij­
verheid, machine- en werktuigbouw, elektriciteit, 
levensmiddelen, koperslagerij, schrijnwerkerij, enz. 
betreft. De indruk bestaat nu dat de Overeenkomst 
van Lomé meer aandacht aan het midden- en klein­
bedrijf kan besteden. 
6.5.2. Het Comité stelt daarom tot zijn tevreden­
heid vast dat in de tweede Overeenkomst van Lomé 
een speciaal hoofdstuk wordt gewijd aan technische 
bijstand en financiering van kleine en middelgrote 
ondernemingen. Het is de overtuiging toegedaan dat 
een grondige ontwikkeling van de ACS-landen kan 
worden bevorderd, indien aan dit type ondernemin­
gen prioriteit wordt gegeven; wel dient hierbij dan 
van een algemeen economisch ontwikkelingsplan en 
in het bijzonder van de plattelandsontwikkeling te 
worden uitgegaan. 
6.5.3. Hoewel het Comité zich verheugt over de 
belangrijke plaats die het midden- en kleinbedrijf 
als door de EEG te steunen ontwikkelingsinstru­
ment is toegekend, meent het dat maatregelen ter 
bevordering van het midden- en kleinbedrijf in de 
ACS-landen slechts doeltreffend kunnen zijn indien 
30. 7. 81 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 189/27 
rekening wordt gehouden met de concrete behoeften 
en mogelijkheden van het betrokken land. Dit bete­
kent dat de maatregelen moeten worden afgestemd 
op de specifieke kenmerken van ieder land (natuur­
lijke hulpbronnen, beschikbare geschoolde arbeids­
krachten, industrialisatiepeil, communicatiemidde­
len, afzetmogelijkheden, enz.). 
6.5.4. Het Comité wijst erop dat het midden- en 
kleinbedrijf niet alleen belangrijk is voor de techni­
sche middelen en diensten die noodzakelijk zijn 
voor de vervaardiging en het in de handel brengen 
van landbouwprodukten, doch ook, naast coöpera­
ties en producentengroéperingen, een rol kunnen 
spelen bij de industriële be- en verwerking van bij­
zonder gespecialiseerde produkties. 
6.5.5. Bij beschouwing van de beschikbare hulp­
bronnen en de huidige activiteiten op landbouw-, 
ambachtelijk, industrieel en handelsgebied waarvan 
kan worden uitgegaan om de ontwikkeling van het 
midden- en kleinbedrijf op gang te brengen of voort 
te zetten, zal men in het algemeen vaststellen dat de 
landbo.uw, de visserij en de be- en verwerkende 
industrie de eerste aanzet zouden kunnen vormen 
tot een economische situatie die gunstig is voor de 
ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf in 
industrie, handel of dienstensector. 
6.5.6. Het is in de eerste plaats de taak van de 
ACS-landen zelf de prioriteiten vast te stellen en het 
scheppen van een voor de ontwikkeling van het 
midden- en kleinbedrijf gunstig klimaat te bevorde­
ren. Hiertoe dient men na te gaan welke natuurlijke 
hulpbronnen er voorhanden zijn en welke produk-
tietypes het beste beantwoorden aan enerzijds de 
economische mogelijkheden en plaatselijke markt-
behoeften en anderzijds de externe vraag. Aange­
zien de ontwikkeling van het midden- en kleinbe­
drijf een positieve en duurzame uitwerking op de 
werkgelegenheid moet hebben, is het belangrijk dat 
men van tevoren nagaat hoe het met de 
aanwervingsmogelijkheden en opleidingsbehoeften 
gesteld is. 
6.5.7. Om de ontwikkeling van het midden- en 
kleinbedrijf tot een succes te kunnen maken en hier­
mee tot het welzijn van de bevolking te kunnen bij­
dragen, moet men, behalve met de typische sociolo­
gische kenmerken van ieder land, ook rekening hou­
den met de wijze waarop de maatschappelijke 
betrekkingen, de verhouding tussen werkgevers en 
werknemers, en die tussen economische kringen en 
overheid georganiseerd zijn, alsmede met de nood­
zaak dat beroepsorganisaties in het leven worden 
geroepen die voor hun taak berekend zijn. 
6.5.8. Voorts zullen ACS-landen die de ontwikke­
ling van de kleine en middelgrote ondernemingen 
tot onderdeel van hun algemeen economisch beleid 
willen maken, een reeks maatregelen moeten nemen 
waardoor de financiële risico's van deze bedrijven worden beperkt (daarbij gebruikmakend van garan­
tiefondsen) dan wel deze groep ondernemingen de 
noodzakelijke financiële middelen in de vorm van 
kredieten, subsidies of premies, enz. in handen moe­
ten geven. Het is belangrijk dat de plaatselijke over­
heden hun vergunningen voor buitenlandse inves­
teerders coördineren met hun maatregelen ter stimu­
lering van de plaatselijke middelgrote en kleine 
ondernemingen, om het concurrentievermogen van 
laatstgenoemde categorie te beschermen. 
6.6. Industriële scholing 
6.6.1. Het Comité is ervan overtuigd dat er nog 
heel wat moet worden gedaan om de beroepsoplei­
ding in de ACS-landen in overeenstemming te bren­
gen met de ontwikkelingsbehoeften van de industrie 
en de kleine en middelgrote ondernemingen, en zou 
gaarne zien dat er op de specifieke kenmerken van 
de ACS-landen afgestemde middelen komen om 
met name bedrijfsleiders, middenkader en gespecia­
liseerde technici en arbeiders op te leiden. Het 
Comité meent dat deze opleidingen ter plaatse, in 
de ACS-landen en zo mogelijk op regionaal niveau 
moeten worden georganiseerd, zodat de ACS-lan­
den het aldus gevormde leidinggevende personeel 
zelf kunnen gebruiken. 
6.6.2. Volgens het Comité zullen intensieve maat­
regelen ter bevordering van de industriële vak- en 
beroepsopleidingen met name leiden tot beter ren­
derende investeringen, doordat de ACS-onderdanen 
zich nu zelf bezig gaan houden met de follow-up 
van deze investeringen, de zorg voor het goede func­
tioneren van installaties en materiaal, het onder­
houd en de nodige herstelwerkzaamheden. 
6.6.3. Volgens het Comité zou het wenselijk zijn 
dat de economische en sociale kringen van de EEG 
hun medewerking aan deze opleidingen kunnen ver­
lenen. 
6.6.4. Ten slotte wenst het Comité dat bij besluiten 
betreffende door de Gemeenschap gesteunde pro­
jecten duidelijk wordt aangegeven welk deel >van de 
toegewezen middelen bestemd is voor de opleiding 
van leidinggevend personeel, technici en gespeciali­
seerde arbeidskrachten, alsmede hoelang het dienst­
verband van laatstgenoemden duurt, om te vermij­
den dat het nut van de opleiding verloren zou gaan. 
Het zou wenselijk zijn dat het EOF en de EIB, die 
toch altijd zo efficiënt mogelijk willen werken, de 
nodige aandacht aan dit punt besteden. 
6.7. Aanvullende financiering 
6.7.1. In een gemeenschappelijke verklaring welke 
aan de Overeenkomst is gehecht, is in principe 
besloten tot een aanvullende financiering van de 
industriële samenwerking. In de loop van de eerste 
Nr. C 189/28 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 7. 81 
negen maanden na de ondertekening van de Over­
eenkomst zou dit vraagstuk aan een diepgaande stu­
die moeten worden onderworpen. Het Comité zou 
gaarne zien dat deze studie snel wordt voltooid en 
beschikbaar komt en dat hierbij de geplande bijzon­
dere maatregejen betreffende de minst ontwikkelde 
landen in aanmerking worden genomen. 
7. Samenwerking op landbouwgebied 
7.1. De tweede Overeenkomst van Lomé is het eer­
ste akkoord tussen de EEG en de ACS-landen dat 
een speciaal hoofdstuk bevat over „samenwerking 
op landbouwgebied"; de in dit hoofdstuk omschre­
ven beginselen, doelstellingen en aanbevolen soor­
ten maatregelen, beantwoorden aan de wensen van 
het Comité. Dit meent namelijk dat aan de land­
bouwontwikkeling voorrang moet worden gegeven; 
redenen hiervoor zijn de levensmiddelensituatie in 
tal van ACS-landen die vaak sterk afhankelijk zijn 
geworden van de invoer van levensmiddelen, het 
grote aantal mensen dat in de landbouwsector werk­
zaam is en de noodzaak de landbouwbevolking 
ervan te weerhouden naar de steden te trekken, waar 
maar weinig kans op werk bestaat. 
7.2. Van de tenuitvoerlegging van de landbouwaf-
spraken in het kader van de Overeenkomst zal waar­
schijnlijk een stimulerend effect op de samenwer­
king tussen de ACS-landen en de EEG uitgaan, 
daar moet worden vastgesteld dat de 40% van de 
EOF-kredieten die aan de plattelandsontwikkeling 
zijn toegewezen, toch niet voldoende zijn geweest 
om een einde te maken aan de gestadige verslechte­
ring van de voedselsituatie in de meeste ACS-lan­
den. 
7.3. Prioritaire doelstellingen 
7.3.1. Volgens het Comité dient aan de volgende 
doelstellingen prioriteit te worden gegeven: 
— diversifiëring van de landbouwproduktie, om te 
bereiken dat de betrokken landen in hun eigen 
behoeften aan levensmiddelen kunnen gaan 
voorzien; 
— bewerking van landbouwprodukten ter plaatse, 
door de ontwikkeling van agro-industriële 
bedrijven; 
— verantwoorde exploitatie van bossen; 
— gebruik van beter en moderner materieel bij de 
visvangst; 
— waterbeheersing, ten einde de nijpende proble­
men van de droogte en haar gevolgen sneller te 
kunnen oplossen; 
— infrastructurele, technische en sociale voorzie­
ningen die voor de plattelandsontwikkeling 
absoluut noodzakelijk zijn. Op al deze terreinen zouden meer EOF-middelen 
moeten worden uitgetrokken om de projecten kwali­
tatief te verbeteren en doeltreffender te maken; hier­
toe zou ook de nodige, absoluut noodzakelijke 
steun moeten worden verleend. 
7.3.2. Volgens het Comité kunnen deze doelstellin­
gen, die uiteraard in een coherent nationaal land­
bouwbeleid moeten worden geïntegreerd, alleen 
maar worden verwezenlijkt indien hieraan onafge­
broken wordt doorgewerkt. Willen de landbouwers 
ertoe worden gebracht meer te gaan produceren, dan 
zullen de prijzen die zij voor hun produkten krijgen, 
de moeite waard moeten zijn; bij voor eigen levens­
onderhoud bestemde produkten hangt een en ander 
van het gevolgde landbouwbeleid af, terwijl in het 
geval van exportprodukten alles draait om het goed 
functioneren van het STABEX-stelsel of, beter 
gezegd, om een normalisering van de wereldprijzen, 
zoals in paragraaf 3.6 is gesteld. 
7.3.3. Anderzijds omvatten de landbouwafspraken 
ook bepalingen betreffende een betere continuïteit 
van de voedselvoorziening en het Comité zou met 
name gaarne zien: 
— dat de Gemeenschap, ingevolge de aan de Over­
eenkomst gehechte EEG-verklaring, door mid­
del van de instrumenten van het gemeenschap­
pelijk landbouwbeleid, bijdraagt tot een conti­
nue voedselvoorziening van de ACS-landen; 
— dat de voedselhulp beter aansluit bij de projec­
ten voor plattelandsontwikkeling. 
7.4. Middelen en methodes 
7.4.1. Van de methodes met behulp waarvan deze 
prioritaire doelstellingen moeten worden verwezen­
lijkt, moeten volgens het Comité vooral de volgende 
worden gebruikt: 
— bevordering van landbouwgezinsbedrijven; 
— opleiding en bijscholing van de landbouwers en 
hun gezinnen; 
— passende methodes voor technische voorlichting 
en sociaal-economische bijstand; 
— bevordering van aangepaste landbouwtechnie­
ken; 
— onderzoek naar manieren waarop de platte­
landsinfrastructuren kunnen worden ontwikkeld 
en coördinatie van de inspanningen op dit 
gebied; 
— geleidelijke invoering van een op contractuele 
betrekkingen gebaseerde, evenwichtige en doel­
treffende economie; 
30. 7. 81 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 189/29 
— nauwere samenwerking tussen producenten en 
verschillende vormen van producentengroepe­
ringen. 
7.5. Samenwerking tussen de landbouwers 
7.5.1. Het Comité meent dat de doelstellingen van 
de Overeenkomst in de landbouw- en plattelands-
sector gemakkelijker zouden worden verwezenlijkt 
indien de landbouwers ertoe zouden worden aange­
zet zich tot autonome en representatieve organisa­
ties aaneen te sluiten, met het doel „het vermogen 
tot zelfontwikkeling der bevolking te ontwikkelen" 
(artikel 83, sub f)); het denkt hierbij met name aan: 
vergroting van de produktiviteit van de landbou­
wers, een op grotere schaal plaatsvindende verwer­
king en waardevermeerdering van landbouwproduk-
ten, het gezamenlijk inkopen van produktiemidde-
len (zaaizaad, kunstmest, bewerkingsprodukten) en 
de oprichting van coöperaties voor het gebruik van 
landbouwmateriaal. 
7.5.2. Het Comité is ervan overtuigd dat de land­
bouw- en plattelandsontwikkeling in aanzienlijke 
mate wordt bevorderd door vrije verenigingen of 
coöperaties die dergelijke doeleinden nastreven. Het 
spreekt daarom de wens uit dat deze in de ACS-lan-
den de nodige steun krijgen en dat de EEG blijft 
wijzen op de noodzaak, in deze staten meer van der­
gelijke beroepsorganisaties op te richten. 
7.5.3. Voorts zouden de Gemeenschap en de 
ACS-landen ervoor moeten zorgen dat ook de op 
ontwikkelingsgebied werkzame overheidsinstanties, 
de plaatselijke overheden, alsmede de agrarische 
beroepsorganisaties bij de uitvoering van de projec­
ten of programma's voor agrarische of plattelands­
ontwikkeling worden betrokken. Deze ontwikke­
lingsagenten zouden zoveel mogelijk in het genot 
moeten worden gesteld van de in het kader van de 
financiële en technische samenwerking beschikbare 
steun, zulks overeenkomstig artikel 94, waarin wordt 
aangegeven welke instanties voor de financiële en 
technische samenwerking in aanmerking komen. 
Aldus zou het ook mogelijk zijn tot een zo gedecen­
traliseerd mogelijke uitvoering van de projecten of 
programma's te komen. 
7.6. Technisch Centrum voor landbouwsamenwer-
king en plattelandsontwikkeling 
7.6.1. Het Comité staat positief tegenover de 
oprichting van het Technisch Centrum voor land-
bouwsamenwerking en plattelandsontwikkeling, dat 
naar zijn mening een verbindings-, coördinatie-, 
voorlichtings- en ontmoetingscentrum dient te zijn; 
z.i. zou niets mogen worden nagelaten om te berei­
ken dat het zijn werkzaamheden spoedig kan aan­
vangen en dat het de beschikking krijgt over het 
nodige materiaal, geld en leidinggevend personeel. Het Comité verklaart zich bereid zijn medewerking 
aan de activiteiten van het Centrum te verlenen. 
8. Financiële en technische samenwerking 
8.1. De financiën 
8.1.1. Het Comité betreurt dat er niet voldoende 
rekening is gehouden met de gevolgen van de infla­
tie, de energiecrisis, de uitbreiding van het aantal 
ACS-landen en hun bevolkingsaanwas en de ver­
slechtering van de situatie in deze landen. 
Het hoopt dat er gedurende de tenuitvoerlegging 
van Lomé II hier en daar nog extra geld kan worden 
vrijgemaakt om de doelstellingen van de Overeen­
komst beter te kunnen verwezenlijken. Anderzijds 
zullen alle door de Overeenkomst geboden moge­
lijkheden zo goed mogelijk moeten worden benut. 
8.1.2. Het Comité stelt vast dat bij het aflopen van 
de eerste Overeenkomst van Lomé nog niet alle 
geplande middelen waren vastgelegd en vestigt de 
aandacht van de Lid-Staten en de ACS-landen op 
de ernst van deze situatie en de noodzaak de proce­
dures over en weer te verbeteren om deze doeltref­
fender, sneller en beter bruikbaar te maken, ertoe bij 
te dragen dat er kwalitatief goede projecten worden 
uitgewerkt, die vervolgens vlotter worden geselec­
teerd, en, ten slotte, de betalingstermijnen korter te 
maken. 
8.1.3. Om wille van de doeltreffendheid en reke­
ning houdend met de in het verleden opgedane 
ervaringen, alsmede met de uitgeoefende kritiek, 
doet het Comité de volgende aanbevelingen: 
— projecten waarvoor financiering is aangevraagd 
moeten aan werkelijk bestaande behoeften 
beantwoorden, goed worden voorbereid en 
praktisch uitvoerbaar zijn; 
— adviseurs en deskundigen dienen zorgvuldig te 
worden gekozen en technisch, sociologisch en 
cultureel goed te worden voorbereid op de spe­
cifieke kenmerken van hun toekomstige werk­
terrein; 
— de aangewende technieken moeten afgestemd 
zijn op de plaatselijke omstandigheden, als­
mede op de behoeften en mogelijkheden van de 
gebruikers; 
— voorrang dient te worden gegeven aan de finan­
ciering van winstgevende projecten, alsmede 
aan de bijbehorende economische en sociale 
infrastructuren; 
— plaatselijk dient er terdege op te worden toege­
zien dat de aangevangen projecten goed en zon­
der onderbreking worden uitgevoerd; voorts 
Nr. C 189/30 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 7. 81 
dienen er voortdurend deskundigen aanwezig te 
zijn om de aanloopmoeilijkheden te kunnen 
helpen oplossen. 
8.1.4. Tot besluit meent het Comité te moeten 
onderstrepen dat de resultaten van de Overeen­
komst, ongeacht de omvang van de hiertoe uitge­
trokken middelen — maar vooral indien deze 
ontoereikend zijn — in grote mate zullen afhangen 
van de aandacht die beide partijen zullen besteden 
aan keuze en bestudering van de projecten, aan een 
echte coördinatie hiervan met de nodige infrastruc­
turen, alsmede aan de selectie en vorming van hen 
die er de gehele tijd mee zullen moeten werken. 
8.2. Regionale en interregionale samenwerking 
8.2.1. Het Comité betuigt zijn instemming met het 
feit dat in de nieuwe Overeenkomst meer betekenis 
wordt toegekend aan de regionale of interregionale 
samenwerking, hetgeen inhoudt dat verscheidene 
ACS-landen tegelijk, of een aantal ACS-landen en 
niet tot deze groep behorende nabuurstaten bij de 
uitvoering van een en hetzelfde project worden 
betrokken. Deze ontwikkeling zou nog moeten wor­
den bevorderd door de initiatieven die de ACS-lan­
den reeds zelf hebben ontplooid om onderling tot 
grotere samenwerking te komen. 
8.2.2. Naar het oordeel van het Comité zou het 
gewenst zijn dat de Gemeenschap en de betrokken 
ACS-landen — zo mogelijk — in het kader van de 
nationale of regionale programma's (tussen ACS-
landen) geïntegreerde ontwikkelingsprogramma's 
uitwerken, waarbij verscheidene van de in de afzon­
derlijke hoofdstukken der Overeenkomst bedoelde 
maatregelen in een en dezelfde actie worden ver­
werkt. 
8.2.3. Dit geldt bij voorbeeld voor de handelbevor-
derende maatregelen (hoofdstuk 3 van titel I: Com­
merciële samenwerking), die gekoppeld zouden 
kunnen worden aan projecten voor vestiging van 
agro-industriële bedrijven (titel VI: Landbouwsa-
menwerking), waarbij eventueel technische bijstand 
zal worden verleend. 
8.2.4. Door deze koppeling zou een tè grote ver­
snippering van de financiële steun kunnen worden 
voorkomen; tevens zou hierdoor de verwezenlijking 
van economische en handelsdoelstellingen die 
gehele regio's of micro-regio's betreffen, dichterbij 
worden gebracht. 
8.3. Betekenis van de microprojecten 
8.3.1. Microprojecten vormen een onvervangbare 
ontwikkelingsbasis in sectoren die hieraan het meest 
behoefte hebben en waar de resultaten ook het snelst zichtbaar zullen zijn; voor de plattelands- en 
landbouwsector zijn zij wel van zeer bijzondere 
betekenis. De landbouwbevolking kan dan zelf voor 
het onderhoud zorg dragen en er rechtstreeks profijt 
van trekken. 
8.3.2. Anderzijds kunnen dank zij dit type projec­
ten ook plaatselijke autoriteiten of, wat de ontwik­
kelde landen betreft, groeperingen van mensen die 
concreet bij ontwikkelingsmaatregelen betrokken 
willen worden, actief deelnemen. Aldus kan een 
sterk gevoel van solidariteit ontstaan, dat voor de 
toekomst van de minder ontwikkelde landen van 
belang is. De Gemeenschap en de ACS-landen kun­
nen en moeten bij deze persoonlijke benadering van 
de ontwikkeling een belangrijke rol spelen. 
8.3.3. Het Comité stemt er daarom mee in dat er in 
de nieuwe Overeenkomst in steunverlening ten 
behoeve van deze microprojecten is voorzien. Het 
hoopt dat de economische en sociale kringen van de 
EEG het voorbeeld van een aantal organisaties zul­
len volgen en het hunne hiertoe zullen bijdragen. 
9. Algemene bepalingen betreffende de minst ont­
wikkelde, niet aan zee grenzende en insulaire 
ACS-landen 
9.1. Het verheugt het Comité dat er in de huidige 
Overeenkomst een duidelijk onderscheid wordt 
gemaakt tussen de minst ontwikkelde, niet aan zee 
grenzende en insulaire ACS-landen enerzijds en de 
overige anderzijds en dat er in elk der hoofdstukken 
melding wordt gemaakt van de speciaal ten behoeve 
van eerstgenoemde categorie te nemen maatregelen; 
door de opsomming van alle desbetreffende artike­
len in een speciaal hoofdstuk wordt bovendien dui­
delijk blijk gegeven van het feit dat de politieke 
bereidheid om deze groep landen te helpen, aanwe­
zig is. 
9.2. Het lijkt van het grootste belang dat de betrok­
ken landen zelf hun prioriteiten kiezen en bijzon­
dere zorg besteden aan de vaststelling van hun ont­
wikkelingsdoeleinden; alleen zo zullen zij immers 
volledig profijt van deze bepalingen kunnen trek­
ken. De Gemeenschap zal nl. alleen aan de speci­
fieke problemen van deze groep landen tegemoet 
kunnen komen, indien deze zelf het nodige voorbe­
reidende werk verrichten. 
10. Sociale aspecten van de Overeenkomst 
10.1. De tweede Overeenkomst van Lomé kan niet 
uitsluitend als een economisch instrument worden 
gezien. Zij heeft ook een sociale dimensie, die bij de 
tenuitvoerlegging ervan duidelijk tot uitdrukking 
dient te komen. 
30. 7.81 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen Nr. C 189/31 
10.2. Tot zijn voldoening stelt het Comité vast dat 
in bijlage XV van de Overeenkomst ook bepalingen 
zijn opgenomen met betrekking tot migrerende 
werknemers. Bij de tenuitvoerlegging van deze bij­
lage zouden tussen de partijen bij de Overeenkomst 
besprekingen kunnen worden gehouden ter aanvul­
ling van de voorgenomen bepalingen, waarbij in het 
bijzonder zou kunnen worden uitgegaan van de 
voorstellen die het Comité in zijn advies van juli 
1978 inzake de Overeenkomst van Lomé (paragra­
fen 3.7.2 en 3.7.3) heeft geformuleerd. 
Er dient namelijk voor te worden gezorgd dat voor 
de werknemers uit de betrokken landen evenals 
voor hun gezinnen een regeling gaat gelden waaraan 
iedere vorm van discriminatie ten opzichte van 
onderdanen van het betrokken EEG- of ACS-land 
vreemd is. 
10.3. Op deze wijze zou men volgens het Comité 
kunnen zorgen voor een verbetering van de moge­
lijkheden voor de aanwerving van leidinggevend en 
technisch personeel uit Europa voor ontwikkelings­
samenwerking in ACS-landen, daar dezen een eigen 
statuut zou worden geboden dat hun voldoende vei­
ligheid en bewegingsvrijheid zou garanderen. 
10.4. Het Comité betreurt dat in de Overeenkomst 
geen melding wordt gemaakt van minimumnormen 
die in acht moeten worden genomen in de partner-
landen; in dat verband verwijst het naar zijn advies 
over „Het beleid inzake ontwikkelingssamenwer­
king en de sociaal-economische gevolgen van de 
toepassing van bepaalde internationale normen op 
het vlak van de arbeidsvoorwaarden" (]). 
Het hoopt in dat verband dat onderhandelingen op 
gang kunnen komen tussen de EEG en de ACS-lan­
den over de sluiting van een „sociaal akkoord" ter 
aanvulling van de Overeenkomst, waarin met name 
het volgende zou worden geregeld: 
— de wederzijdse verplichting, een aantal overeen­
komsten van de IAO te ratificeren en toe te pas­
sen waarin normen zijn opgenomen die met 
name van belang zijn voor de sociale bescher­
ming in de betrokken landen; 
— de verplichting voor EEG-ondernemingen die 
in ACS-landen investeren, een aantal bepalin­
gen in acht te nemen ten aanzien van werkgele­
genheid, beroepsopleiding, hygiëne en veilig­
heid, evenals bepalingen ter voorkoming van 
milieuvervuiling of milieuschade. 
10.5. Naar de mening van het Comité moet men in 
het verlengde van de Overeenkomst van Lomé een 
actief herstructurerings- en werkgelegenheidsbeleid 
in de Gemeenschap blijven voeren, ter vermijding 
(>) PBnr. C 230 van 8. 9. 1980. van de sectoriële of regionale moeilijkheden die zich 
zouden kunnen voordoen. 
10.6. Ten slotte vestigt het Comité de aandacht op 
de betekenis van de beroepsopleiding. Deze zou 
niet alleen binnen het bedrijf mogen plaatsvinden, 
doch zou gezien moeten worden als onderdeel van 
een algemeen economisch en sociaal beleid waaraan 
ook door de beroepsorganisaties van werknemers en 
werkgevers (met inbegrip van de landbouwers) zou 
moeten worden meegewerkt. 
11. Deelneming van de sociaal-economische belan­
gengroeperingen aan de tenuitvoerlegging van de 
Overeenkomst van Lomé 
11.1. Het Comité wijst erop dat het er steeds voor 
heeft gepleit dat werkgevers- en werknemersorgani­
saties uit de EEG en de ACS-landen zowel bij de 
voorbereiding als bij de tenuitvoerlegging van de 
Overeenkomst worden geraadpleegd; het betreurt 
dat bij de voorbereiding van Lomé II geen recht is 
gedaan aan dit voorstel. 
11.2. Het neemt met voldoening kennis van de 
ACS/EEG-verklaring ter aanvulling van artikel 168, 
lid 6, op grond waarvan „De Raad ... ad hoe-werk­
groepen kan oprichten" en waarin het belang wordt 
erkend van het onderhouden van daadwerkelijke 
contacten tussen de sociaal-economische groeperin­
gen in de Lid-Staten en in de ACS-landen. 
Het Comité dringt erop aan dat, overeenkomstig 
deze verklaringen en in tegenstelling tot de situatie 
tijdens Lomé I, door de Raad op gezette tijden der­
gelijke vergaderingen worden georganiseerd, waarbij 
de aan de tenuitvoerlegging van de Overeenkomst 
verbonden problemen samen kunnen worden 
besproken, en met name alle problemen die betrek­
king hebben op industriële ontwikkeling, platte­
landsontwikkeling, bevordering van het midden- en 
kleinbedrijf, het functioneren en het effect van het 
Centrum voor industriële ontwikkeling en het Cen­
trum voor landbouwontwikkeling, microprojecten, 
beroepsopleiding en, in het algemeen, de sociale 
gevolgen van de Overeenkomst. 
11.3. Het Comité wil met nadruk wijzen op het 
belang dat de Raadgevende Vergadering van ACS/ 
EEG en haar Paritair Comité hechten aan regelma­
tige contacten met de sociaal-economische groepe­
ringen uit de ACS-landen en Lid-Staten en het is er 
verheugd over dat dit overleg in artikel 175, lid 7, 
wordt geïnstitutionaliseerd. 
Het zou willen dat dergelijke vergaderingen ook in 
de toekomst worden georganiseerd en dat in nauw 
overleg met het Paritair Comité en de vertegenwoor­
digers van de sociaal-economische belangengroepe­
ringen uit ACS-landen en EEG gewerkt wordt aan 
verbetering van voorbereiding en verloop van deze 
Nr. C 189/32 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 7. 81 
vergaderingen. Met name zou het gaarne zien dat de 
financiële problemen in verband met deze vergade­
ringen tot een oplossing worden gebracht. 
11.4. Een dergelijk overleg kan namelijk de basis 
leggen voor een beter inzicht en voor meer weder­zijds begrip tussen de volkeren van de EEG en de 
ACS-landen. Zo zou de werkelijke betekenis van de 
Overeenkomst van Lomé II, méér dan in de teksten 
zelf, concreet tot uitdrukking kunnen komen: een 
wederzijdse verplichting van de volkeren ten aan­
zien van de ontwikkeling. 
Gedaan te Brussel, 27 mei 1981. 
De Voorzitter 
van het Economisch en Sociaal Comité 
Tomas ROSEINGRAVE